laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ბელგიის არხები

ბელგიის არხები – გემების გადამყვანი ოთხი არხი. შექმნილია ბელგიის ცენტრალური არხის გაყოლებაზე 1882-1917 წწ. 1998 წელს არხები შეიყვანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში. ოთხივე გემგადამყვანი მოწყობილობა შენახულია იმავე მდგომარეობაში, როგორც ააგეს XIX -XX საუკუნეების მიჯნაზე. 2002 წელს მათი კომერციული თვალსაზრისით გამოყენება შეწყდა და ნავების გადაყვანა ახლა უკვე ხდება სტრეპი-ტიოს გემგადამყვანის მეშვეობით. გემგადამყვანი №1 გემგადამყვანი №2 გემგადამყვანი №3 გემგადამყვანი №4 მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში Description from UNESCO Maps and photographs of canal lifts
ექვთიმე (კერესელიძე)

ექვთიმე, ერისკაცობაში — ესტატე სოლომონის ძე კერესელიძე (დ. 1865, სოფ. სადმელი, ახლანდ. ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1944, ზედაზნის მონასტერი, ახლანდ. მცხეთის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი სასულიერო მოღვაწე, მესტამბე-გამომცემელი, ზედაზნის მონასტრის იღუმენი (1929 წლიდან). დიდი ღვაწლი მიუძღვის ქართული საეკლესიო საგალობლების გადარჩენის საქმეში. 2003 წელს საქართველოს მართლმადიდებელმა ეკლესიამ იღუმენი ექვთიმე წმინდანად შერაცხა ღირსი ექვთიმე აღმსარებლის სახით. მისი ხსენების დღეა 20 იანვარი (ახ. სტ. 2 თებერვალი). 1880-იან წლებში მაქსიმე შარაძესთან ერთად თბილისში დააარსა უფასო „საღმრთო წიგნთ-საკითხავი“, რომლის მიზანი იყო ძველი ქართული საეკლესიო გალობის შესწავლა და გავრცელება. 1890 წელს მათ გამართეს სტამბა, სადაც ძირითადად სასულიერო შინაარსის ლიტერატურაში იბეჭდებოდა, 1891 წელს კი მუსიკოს ფილიმონ ქორიძესთან თანამშრომლობით დაიწყეს ქართული საგალობლების სანოტო სისტემაზე გადატანა და გამოცემა. შარაძის გარდაცვალების შემდეგ (1908), კერესელიძემ სტამბა და ხელნაწერები ჟურნალ „შინაური საქმეების“ რედაქტორის, მღვდელ სიმონ მჭედლიძის დახმარებით ქუთაისში გადაიტანა. 1912 წელს ესტატე კერესელიძე ეპისკოპოს გიორგის (ალადაშვილი) კურთხევით გელათის მონასტერში ბერად აღიკვეცა ექვთიმეს სახელით. 1913 წელს ის ნოტებზე გადატანილი საგალობლების სისტემატიზებას და ტიპიკონის მიხედვით გაწყობას შეუდგა. 1913 წელს ხელდასმულ იქნა დიაკვნად, 1917 წელს — მღვდელმონაზვნად. 1921 წელს ქუთაისში საბჭოთა ხელისუფლების მოსვლისთანავე დააპატიმრეს, მაგრამ მალე გაათავისუფლეს. 1925 წელს განაწესეს სვეტიცხოვლის საკათედრო ტაძარში, სადაც ფარულად გადმოიტანა და გადამალა საეკლესიო გალობის იშვიათი ხელნაწერები. სვეტიცხოველში მან მიაკვლია ძლისპირთა უძველეს ნევმირებულ კრებულს და ეს საგალობლებიც ხუთხაზიან სანოტო სისტემაზე გადმოიტანა. 1929 წელს ექვთიმე ზედაზენის მონასტრის იღუმენად განაწესეს. იქვე მან რკინის ყუთებში საიმედოდ დაცული ქართული საგალობლების ხელნაწერები მიწაში დაფლა. 1935-1941 წლებში ექვთიმემ ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმს გადასცა 5532 საგალობლის ხელნაწერი და სასულიერო შინაარსის 34 სანოტო კრებული. გარდაიცვალა ზედაზნის მონასტერში 1944 წელს. დაკრძალულია იქვე. მისი ხელნაწერების ნაწილი, მათ შორის 1941 წელს დაწერილი „ისტორია ქართულ საეკლესიო საგალობლების ნოტებზე გადაღებისა“ (Q 840), დაცულია ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრში. ვინ არის ესტატე კერესელიძე?, ჟურნ. «შინაური საქმეები», 1909, № 21. — გვ. 2-3. ქართველ წმინდანთა ცხოვრებანი, შემდგ.: დეკანოზი ზაქარია მაჩიტაძე, მანანა ბუკია და მაკა ბულია; რედ.: ავთანდილ მიქაბერიძე, თბ.–ათენი, 2003. — გვ. 28-31. თავბერიძე ი., XIX საუკუნის ქართველი მოღვაწეები და საეკლესიო გალობა, თბ., 2010. — გვ. 66-80, 123-199. მარგველაშვილი თ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 114. ისტორია ქართული საეკლესიო გალობის ნოტებზე გადაღებისა. ექვთიმე სოლომონის ძე კერესელიძის ხელნაწერის მიხედვით.
კენდელ შმიდტი

კენდელ ფრენსის შმიდტი (ინგლ.Kendall Francis Schmidt) დ.2 ნოემბერი 1990 წელი, კანზასი) — პოპულარული ამერიკელი მომღერალი და მსახიობი. ცნობილო გახდა Nickelodeon-ის ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული თინეიჯერული ტელესერიალით Big Time Rush, "წინ წარმატებისკენ"
ილემის ეკლესია

ილემის ეკლესია, შემოქმედი — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვედა ილემში. თარიღდება შუა საუკუნეებით. ეკლესია "შემოქმედი" აშენებულია XI-XII საუკუნეებში. ეკლესია ბაზილიკის ტიპისაა. თაღი დაბჯენილია ოთხ სვეტზე და ოთხ ნახევარსვეტზე. ნაშენია თლილი მოთეთრო ფერის ქვისა და კირისაგან. მისი დასავლეთი კედელი გადაკეთებულია 1899 წელს, როდესაც ეკლესიისათვის გაფართოების მიზნით დასავლეთით შენობა მიუმატებიათ, ძველი ეკლესია საკურთხევლად გაუხდიათ, მიშენებული ნაწილი შუა ეკლესიად, ამავე დროს ტრაპეზი და სამკვეთლოც ახალი გაუმართავთ. ეკლესია მოხატულია, წარწერები მხატვრობას ასომთავრულად აქვს, ეკლესიაში არის საერო პირთა გამოსახულებებიც. ეკლესიას 1993-98 წლებში ჩაუტარდა რესტავრაცია. ბოჭორიძე გ. იმერეთის ისტორიული ძეგლები, გვ.170-184, თბილისი, 1995
ზედა საქარის ეკლესია

ზედა საქარის ეკლესია, გულბანდიანის კონწოლია - წმინდა გიორგის სახელობის მართლმადიდებლური ეკლესია სოფელ ზედა საქარაში, თავაძეების უბანში (ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი). "გულბანდიანის კონწოლია" აშენებულია IX-X საუკუნეებში. ეკლესია გუმბათიანი ჯვრის ტიპისაა, აშენებულია თლილი ქვითა და კირით. გუმბათი შიგნიდან მრგვალია, გარედან - წახნაგოვანი, აქვს რვა სარკმელი. შიგნით ეკლესია მოხატულია, მხატვრობა შემონახულია ნაწილობრივ, საკურთხევლის კონქში დახატულია მაცხოვარი, ღვთისმშობელი და ნათლისმცემელი. ეკლესია გარედან მოხატულია ქართული ორნამენტებით, სახურავი ქვის ფილებისაა. გუმბათი შიგნით ზეთოვანი საღებავითაა შეღებილი, რომელიც შემდგომ დაუზიანებიათ და გაუძარცვავთ. ეკლესიის ჩრდილოეთის მხარეზე არის ხუცურად შესრულებული წარწერა, ხოლო კარის ზემოთ მდებარე ქვაზე ამოკვეთილია ხელი, რაც შემდგომ პერიოდში უნდა იყოს მოხატული. ეკლესია ბერძნების მიერ ყოფილა აშენებული. ეკლესიას რესტავრაცია 1951 და 2005 წლებში ჩაუტარდა. ბოჭორიძე გ. იმერეთის ისტორიული ძეგლები, გვ.185-186, თბილისი, 1995
წევის ეკლესია

წევის ეკლესია - წმინდა გიორგის სახელობის მართლმადიდებლური ეკლესია სოფელ ზედა წევაში, (ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი). ეკლესია მდებარეობს ზღვის დონიდან 547 მეტრის სიმაღლეზე. ადგილობრივები ეკლესიის აშენებას თამარ მეფეს უკავშირებენ. ეკლესია 1863 წელს გადაუკეთებიათ. ეკლესია აშენებულია თლილი ქვისა და კირისაგან, არის ბაზილიკის ტიპის. ეკლესიაში შემორჩენილია XVI-XVII საუკუნეების მოხატულობა. ეკლესიის აბსიდის მარცხენა ნახევარზე იატაკიდან 13 მეტრის სიმაღლეზე ქვიშაქვის კვადრზე შემორჩენილია სამსტრიქონიანი ასომთავრული წარწერა, რომლის ასოთა უმრავლესობა სტილიზებულია. საკურთხეველს და ნაწილობრივ შუა ეკლესიას შემორჩენილი აქვს ფრესკები. საკურთხევლის პილიასტრზე და მის კამარაზე დახატულია ნაწილობრივ დაზიანებული წმინდანები. ბოჭორიძე გ. იმერეთის ისტორიული ძეგლები, გვ. 145-146, თბილისი, 1995 ზედა წევას ეკლესის ადგილმდებარეობა
ბოიანის ეკლესია

ბოიანის ეკლესია (ბულგ. Боянска църква) — შუა საუკუნეების ეკლესია ბულგარეთში. მდებარეობს დედაქალაქ სოფიადან 8 კმ-ში, სოფელ ბოიანაში. ვიტოშას მთის ძირში. 1979 წლიდან შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში. თავდაპირველად, ამ ადგილას X საუკუნეში აშენდა წმინდა ნიკოლოზისა და წმინდა პანტელეიმონის პატარა ეკლესია. XIII საუკუნეში, სევასტოკრატ კალოიანას ბრძანებით, მის ადგილას უფრო დიდი, ორსართულიანი ეკლესია ააშენეს, რომელიც ფრესკებით მოხატეს (დასრულდა 1259 წელს). ერთ-ერთ კედელზე შემორჩენილია წარწერა: +взъдвиже сѧ ѽ земѧ и създа сѧ прѣчисты хра мъ ст҃аго иерарха х҃ва николы ст҃аго и великѡ славнагѡ мѫченика хв҃а пантелеимѡна тече ниемъ и трѹдомъ и любовиаѧ многоаѫ калѡ ѣнѣ севастократора братѹчѧди цр҃ва внѹкъ ст҃а стефана кралѣ србьскаго написа же сѧ при цр҃ вство блгарское при благовѣрнем и бг҃очь стивѣмъ и хр҃столюбивѣмъ цр҃и костан динѣ асѣна едикто з҃ в лѣто .ѕ҃.ѱ.ѯ҃з҃ შემომწირველის პატივსაცემად, ეკლესიას კალოიანოვა უწოდეს. XIX საუკუნეში ანსამბლს მესამე შენობა დაუმატეს. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში წმინდა ნიკოლოზის ფრესკა Official website of the Boyana Church Boyana Church at whc.unesco.org The Boyana Church — virtual tour დაარქივებული 2006-02-11 საიტზე Wayback Machine. Photos of the Boyana Church
მადარის ცხენოსანი

მადარის ცხენოსანი (ბულგ. Мадарски конник) — ადრეული შუა საუკუნეების კლდეზე ამოკვეთილი ვრცელი რელიეფი ჩრდილო-აღმოსავლეთ ბულგარეთში, მადარის პლატოზე, სოფელ მადარის სიახლოვეს. მონუმენტი ახ. წ. 710 წლით თარიღდება და შექმნილია ბულგარეთის ხანის, ტერველის ზეობის პერიოდში. ერთი ვერსიით, რელიეფზე თვით ტერველია გამოსახული, მეორე ვერსიით კი ის უფრო ადრე, ძველი თრაკიელების მიერაა შექმნილი და გამოსახულია მათი ღმერთი. გამოსახულების სიმაღლე 23 მეტრია, სიგრძე 100 მ. მადარის ცხენოსანი გამოსახულია 1999-2000 წლებში გამოშვებულ ბულგარულ მონეტებზე (1 და 50 ნომინალი), უფრო ადრე კი, 1979 წელს იგი იუნესკომ შეიტანა მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მადარის ცხენოსანი Text of all Madara Rider inscriptions
ივანოვოს გამოქვაბულის ეკლესიები

ივანოვოს გამოქვაბულის ეკლესია (ბულგ. Ивановски скални църкви) — მონოლითური ეკლესიების, სამლოცველოების და მონასტრების ჯგუფი ბულგარეთში, სოფელ ივანოვოს მახლობლად. ეკლესიები კლდეშია გამოკვეთილი და სრულიად განსხვავდება ბულგარეთის სხვა სამონასტრო კომპლექსებისაგან. გამოირჩვეა შუა საუკუნეების პერიოდის საუკეთესოდ შემონახული ფრესკებით. განლაგებულია მდინარე რუსენსკი-ლომის სანაპიროზე. კომპლექსი ბერების მიერ ათვისებულ იქნა XIII საუკუნეში. სამონასტრო ცხოვრების ზენიტში, აქ მდებარეობდა 40 სამლოცველო და ეკლესია, ასევე 300-მდე სამონასტრო კელია. XVII საუკუნეში, ეს ტერიტორია ხალხით დასახლდა, რის გამოც მონასტრების უმრავლესობა დაზიანდა. 1979 წელს, ივანოვოს გამოქვაბულის ეკლესიები იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ივანოვოს გამოქვაბულის ეკლესიები Rock-Hewn Churches of Ivanovo at whc.unesco.org Velmans, Tania. Les Fresques d'Ivanovo et la peinture byzantine à la fin du Moyen Âge. - Journal des savants. 1965, N°1. pp. 358-412
კაზანლიკის თრაკიული აკლდამა

კაზანლიკის თრაკიული აკლდამა (ბულგ. Казанлъшка гробница) — აგურით ნაგები, კამაროვანი აკლდამა ცენტრალურ ბულგარეთში, ქალაქ კაზანლიკის მახლობლად. აკლდამა დიდი, თრაკიული ნეკროპოლისის შემადგენელი ნაწილია. მოიცავს ვიწრო კორიდორსა და მრგვალ, დასაკრძალ ოთახს. ორივე მათგანი მორთულია ფრესკებით, სადაც გამოსახულია წყვილი, რომელიც დაკრძალვის ნადიმობაზე იმყოფება. მონუმენტი ძვ.წ. IV საუკუნით თარიღდება. 1979 წელს, ის იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. ნახატები ელინისტური პერიოდის ხელოვნების ნამდვილი შედევრებია და საუკეთესოდ შემონახული მთელი ბულგარეთის მასშტაბით. აკლდამა ძველი თრაკიის დედაქალაქის, სევტოპოლისის მახლობლად მდებარეობს. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: კაზანლიკის თრაკიული აკლდამა „The Thracian Tomb in Kazanluk“ დაარქივებული 2011-09-27 საიტზე Wayback Machine.
სრებირნის ნაკრძალი

სრებირნის ნაკრძალი (ბულგ. Природен резерват Сребърна) — ბუნების ნაკრძალი ჩრდილო-აღმოსავლეთ ბულგარეთში. მდებარეობს სოფელ სრებირნის სიახლოვეს, ქალაქ სილისტრიდან 18 კმ-ით დასავლკეთით და მდინარე დუნაიდან 2 კმ-ით სამხრეთით. ნაკრძალი მოიცავს სრებირნის ტბასა და მის შემოგარენს, ასევე ვია-პონტიკას — გადამფრენ ფრინველთა გზას ევროპასა და აფრიკას შორის. ნაკრძალი წარმოადგენს 6 კმ² ფართობის დაცულ ტერიტორიას და 5,4 კმ² ბუფერულ ზონას, შეიქმნა 1948 წელს. აქ ბინადრობს 100 სახეობის ფრინველი, რომელთაგან ზოგიერთი საფრთხეში მყოფადაა მიჩნეული, დაახლოებით 80 სახეობის ფრინველი კი ტბასთან ზამთრის გადაფრენისას ჩერდება. მათ შორის აღსანიშნავია დალმატინური ვარხვი, თეთრი ყანჩა, იბისი, ჟერო. ტბაში ბინადრობს 6 სახეობის თევზი და 35 სახეობის ამფიბია. ნაკრძალის სიახლოვეს მდებარეობს მუზეუმი, სადაც გამოფენილია აქ გავრცელებული სახოებები. 1983 წელს, სრებირნის ნაკრძალი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში Official UNESCO website entry Lake Srebarna - virtual tour დაარქივებული 2007-09-27 საიტზე Wayback Machine. Pelican Lake Environmental Project Centre დაარქივებული 2020-02-13 საიტზე Wayback Machine. Life in Srebarna
სვეშტარახის თრაკიული აკლდამა

სვეშტარახის თრაკიული აკლდამა (ბულგ. Свещарска гробница), მდებარეობს ჩრდილო-აღმოსავლეთ ბულგარეთში, რაზგრადის ოლქში, სოფელ სვეშტარახის სიახლოვეს. აკლდამა აღმოჩენილ იქნა 1982 წელს, მიწაყრილში და მიეკუთვნება ძვ. წ. III საუკუნეს. ესაა თრაკიული სამარხი, რომელიც წარმოაჩენს თრაკიული საკულტო ნაგებობების ძირითად სტრუქტურას. სამარხის არქიტექტურული დეკორაციები უნიკალურადაა მიჩნეული, წარმოდგენილია მრავალი ხელოვნების ნიმუში, მათ შორის ნახევარადამიანები, კარიატიდები და კედლის მხატვრობა. ცენტრალური ოთახის კედლებზე ამოკვეთილია ქალის ათი ფიგურა, რომლებიც ამ ტიპის თრაკიული ხელოვნების უნიკალურ ნიმუშებს წარმოადგენენ, რომლებიც თრაკიის მიწიდან ასე შორს მდებარეობენ. 1985 წელს, იუნესკომ აღნიშნული აკლდამა მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ოფიციალური საიტი
რილის მონასტერი

რილის მონასტერი (ბულგ. Рилски манастир) — უდიდესი და ყველაზე ცნობილი აღმოსავლეთ მართლმადიდებლური მონასტერი ბულგარეთში. მდებარეობს რილის მთების სამხრეთ-დასავლეთით, დედაქალაქ სოფიადან 117 კმ-ით სამხრეთით, მდინარე რილსკის ღრმა ხეობაში, ზღვის დონიდან 1 147 მეტრზე. მონასტერს სახელი ეწოდა მისი დამაარსებელი განდეგილის - ივან რილას პატივსაცემად (ახ. წ. 876 - 946). მონასტერი X საუკუნეში დაარსდა და დღეს იგი მიიჩნევა ბულგარეთის უმნიშვნელოვანეს კულტურულ, ისტორიულ და არქიტექტურულ მონუმენტად, ამავე დროს, წარმოადგენს ერთ-ერთ უმთავრეს ტურისტულ ღირსშესანიშნაობას მთელს სამხრეთ-დასავლეთ ევროპაში. კომპლექსი გამოსახულია 1999 წელს გამოშვებულ ბულგარული ლევის 1 ნომინალიან ბანკნოტებზე. დაარსების დღიდან, მონასტერს მატერიალურად ეხმარებოდა და პატივს მიაგებდა ბულგარეთის თითქმის ყველა მმართველი. განსაკუთრებით დიდ შემოწირულობებს მონასტერი ბულგარეთის მეორე იმპერიის მმართველთაგან იღებდა, სანამ ქვეყანას ოსმალეთის იმპერია დაიპყრობდა. ამ დროს, რილის მონასტრერი ბულგარეთის ეროვნული თვითშეგნების კულტურული და სულიერი ცენტრი ხდება და განვითარების აპოგეას XII-XIV საუკუნეებში აღწევს. XV საუკუნის ბოლოს, რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიისა და ათონის მთაზე მდებარე როსიკონის მონასტრის დახმარებით, რილის მონასტერს რეკონსტრუქცია ჩაუტარდა. უცხოური მმართველობის დროს, კომპლექსი ბულგარული ენისა და კულლტურის ნამდვილ საცავს წარმოადგენდა. ბულგარეთის ეროვნული აღორძინების დროს (XVIII-XIX საუკუნეები), 1833 წელს, მონასტერი ხანძარმა გაანადგურა, თუმცა 1834 - 1862 წლებში, მთელი ქვეყნის შეძლებული ადამიანების დახმარების წყალობით აღდგენილ იქნა. 1816 წელს დაიწყო სარეზიდენციო ნაგებობის მშენებლობა, 1844 წელს კი სამრეკლო კოშკი დაემატა. სამონასტრო კომპლექსი, როგორც ბულგარული არქიტექტურის უმთავრესი შედევრი, 1976 წელს ეროვნულ ისტორიულ მონუმენტად გამოცხადდა, 1983 წელს კი იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შევიდა. 1991 წლიდან, იგი მთლიანად ბულგარეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდა სინოდის დაქვმდებარებაშია. 2002 წლის 25 მაისს, მონასტერს ბულგარეთის მოლოცვისას ეწვია რომის პაპი იოანე პავლე II. მთლიან სამონასტრო კომპლექსს 8 800 მ² უჭირავს, და მართკუთხედის ფორმა გააჩნია. ცენტრალურ ნაწილში მდებარეობს შიდა ეზო, სადაც აღმართულია სამრეკლო და მთავარი ტაძარი. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში მთავარი ტაძრის ფრესკა სამრეკლო გარე ჭიშკარი მთავარი ტაძარი მთავარი ტაძრის დეკორაციები მთავარი ტაძარი მთავარი ტაძარი წმინდა ივან რილა- ფრესკა მთავარ ტაძარარში კომპლექსის გარე ხედი შიდა ეზო ხედი შიდა ეზოდან წმინდა ივან რილას მღვიმე წმინდა ივან რილას საფლავი ფრესკები მთავარი ტაძრის გარე კედელზე ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: რილის მონასტერი Rila Monastery at the UNESCO World Heritage website 3D Panoramas of Rila Monastery დაარქივებული 2011-07-07 საიტზე Wayback Machine. Images from Rila Monastery დაარქივებული 2010-11-15 საიტზე Wayback Machine. Rila Monastery at BulgarianMonastery.com დაარქივებული 2015-08-16 საიტზე Wayback Machine. Rila Monastery at Bulgaria.com დაარქივებული 2007-04-27 საიტზე Wayback Machine. Rila Monastery at Pravoslavieto.com Photos from Rila Monastery Pictures from Rila Monastery ↑ Bulgarian National Bank. Notes and Coins in Circulation: 1 lev. – Retrieved on 26 March 2009.
ტაინ-უირის დერბი

ტაინ-უირის დერბი არის ინგლისური საფეხბურთო დაპირისპირება ჩრდილო-დასავლეთ ინგლისის რეგიონში, ტაინის და უირის მეტროპოლიურ საგრაფოში. დერბის მონაწილეები არიან საფეხბურთო კლუბები ნიუკასლ იუნაიტედი და სანდერლენდი, რომლებიც შესაბამისად საგრაფოს სიდიდით პირველი და მეორე ქალაქების, ერთმანეთიდან თხუთმეტი კილომეტრით დაშორებული ნიუკასლ-აპონ-ტაინის და სანდერლენდის წარმომადგენლები არიან. პირველი დაპირისპირება კლუბებს შორის 1883 წელს შედგა და მას შემდეგ სხვადასხვა რანგის ტურნირებზე კიდევ 51 მატჩი გამართეს. The first meeting between the two took place in 1883, with the first competitive fixture, an FA Cup tie in 1888. The first league meeting took place at Roker Park on Christmas Eve, 1898. Newcastle drew first blood in a 3-2 victory.
ნიუკასლ-აპონ-ტაინი

ნიუკასლ-აპონ-ტაინი (ინგლ. Newcastle upon tyne) ან უბრალოდ ნიუკასლი — ქალაქი გაერთიანებულ სამეფოში, მდინარე ტაინის ნაპირზე, ჩრდილო-დასავლეთ ინგლისის რეგიონის და ტაინის და უირის საგრაფოს დედაქალაქი. მოსახლეობა — 273 600, ხოლო მეტროპოლიის 879 996 ადამიანი. ↑ 1.0 1.1 1.2 http://www.civicheraldry.co.uk/north_east.html
აახენის ტაძარი

აახენის ტაძარი (გერმ. Aachener Dom, Aachener Münster, Kaiserdom), ხშირად მოხსენიებული როგორც „იმპერიული ტაძარი“ — რომანულ-კათოლიკური ტაძარი გერმანიის ქალაქ აახენში. ტაძარი უძველესია მთელს ჩრდილოეთ ევროპაში. შუა საუკუნეებში მას იცნობდნენ როგორც „აახენის ღვთისმშობლის სამეფო ეკლესია“. 600 წლის მანძილზე, 936 - 1531 წლებში, ტაძარი წარმოადგენდა გერმანელ მეფეთა კორონაციის ადგილს, ამ დროის განმავლობაში, აქ გერმანიის 30 მეფე და 12 დედოფალი ეკურთხა. ამჟამად ტაძარი აახენის ეპარქიის ცენტრია. თავდაპირველად, ამ ადგილას პატარა სამლოცველო 792 წელს კარლოს დიდმა ააშენა. 805 წელს კი მის ადგილას ლეო III-მ ააშენა ეკლესია ღვთისმშობლის სახელზე. თითქმის მთლიანად განახლდა X საუკუნეში. ასევე ფართო რეკონსტრუქცია ჩაუტარდა 1881 წელს. დღეს კარლოს დიდის სამლოცველო ტაძრის შუაგულშია მოქცეული. გოთიკურ პერიოდში, პილიგრიმთა უზარმაზარი ნაკადების გამო, ტაძარს დაემატა მგალობელთა დარბაზი, კარლოს დიდის გარდაცვალებიდან 600 წლისთავზე კი ორნაწილიანი კაპელა. 1978 წელს, იუნესკომ ტაძარი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა, როგორც პირველი გერმანული და ერთ-ერთი სამი პირველი ევროპული ისტორიული ანსამბლიდან. იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: აახენის ტაძარი კათედრალის გზამკვლევი დაარქივებული 2019-10-31 საიტზე Wayback Machine. Aachen Cathedral website (in German) Cathedral Music 12 pictures of the Cathedral დაარქივებული 2005-08-29 საიტზე Wayback Machine. panorama from Peter Braatz დაარქივებული 2008-12-05 საიტზე Wayback Machine. ↑ Kenneth J. Conant, Carolingian and Romanesque Architecture, 4th ed. (New Haven, 1994), p. 47).
შპაიერის ტაძარი

შპაიერის საკათედრო ტაძარი (გერმ. Dom zu Unserer lieben Frau in Speyer) — იმპერიული ტაძარი გერმანიის ქალაქ შპაიერში, რომანულ-კათოლიკური ეკლესიის შპაიერის საეპისკოპოსოს ცენტრი. აგებულია ღვთისმშობლისა და წმინდა სტეფანეს სახელზე. 1925 წელს, რომის პაპმა პიუს XI-მ, ტაძარი კათოლიკური ეკლესიის მცირე ბაზილიკის რანგში აიყვანა. ტაძარი აშენდა 1030-1061 წლებში, საღვთო რომის იმპერიის დროს. მშენებლობის ინიციატორი იყო კაიზერი კონრად II, მისი გარდაცვალების შემდეგ, საქმე მისმა ვაჟმა, ჰენრიხ III-მ გააგრძელა, დასრულებით კი მისი შვილიშვილის, ჰერიხ IV-ის დროს დამთავრდა. იმ დროსიათვის, შპაიერში 500-მდე ადამიანი ცხოვრობდა, ტაძარი კი მაშინდელი მსოფლიოს ერთ-ერთი უდიდესი ნაგებობა იყო. ამ ფაქტს დიდი პოლიტიკური მნიშვნელობა ენიჭებოდა, რადგან ის კაიზერის ძალაუფლებას უსვამდა ხაზს. წლების განმავლობაში, ტაძრის ფორმა და სტრუქტურა იცვლებოდა, მაგრამ ყველაზე დიდი უბედურება 1689 წელს დაატყდა თავს, როდესაც საფრანგეთის მეფე ლუდოვიკო XIV-ის არმიამ ტაძარი მთლიანად დაანგრია, მისგან თითქმის აღარაფერი დარჩა, ჯარისკაცებმა შებღალეს საფლავებიც კი. 1772-1784 ტაძარი აღადგინეს, მაგრამ სულ მალე იგი ფრანგებმა კვლავ გაანადგურეს. 1846-1853 წლებში, ტაძარი ამჯერად ბავარიის მეფე ლუდვიგ I-მა აღადგინა, ეკლესია შეიმკო ბრწყინვალე ფრესკებითა და დეკორაციებით. 1981 წელს, იუნესკომ ტაძარი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა როგორც „საღვთო რომის იმპერიის მნიშვნელოვანი რომანული არქიტექტურის ძეგლი“. იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში იმპერიული ტაძრები მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში მშენებლობისა და რეკონსტრუქციების ეტაპები 1061 1106 1689 1756 1778 1858 ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: შპაიერის ტაძარი Rhineland-Palatinate website for Speyer Cathedral (German) Dombauverein Speyer დაარქივებული 2007-09-27 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) Speyer.de დაარქივებული 2006-06-13 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) ოფიციალური საიტი (გერმანული) Speyer, cathedral, chapter library დაარქივებული 2011-05-14 საიტზე Wayback Machine.
ავაჩის სოპკა

ავაჩის სოპკა (რუს. Авачинская сопка) — სომა-ვეზუვის ტიპის მოქმედი სტრატოვულკანი სამხრეთ-აღმოსავლეთ კამჩატკაზე, ქალაქ პეტროპავლოვსკ-კამჩატკის მახლობლად. სიმაღლე 2741 მ. მწვერვალი კონუსისებრია. აგებულია ბაზალტებითა და ანდეზიტური ლავებით, ტუფებითა და შლაკით. კრატერის დიამეტრი უდრის 400 მეტრს. ვულკანს გააჩნია მრავალრიცხოვანი ფუმაროლები. ხშირია ამოფრქვევა. ვულკანის უმაღლეს ნაწილებში მდებარეობს 10 მყინვარი, რომელთა საერთო ფართობია 10,2 კმ². ქვედა კალთები შემოსილია მასიური ტყით. 1000 მ სიმაღლეზე ვულკანოლოგიური სადგურია. აღსანიშნავია, რომ ამოფრქვევები უმეტესად XX საუკუნის პირველ ნახევარში მიმდინარეობდა (მ. შ. 1901, 1909, 1926, 1927, 1938, 1945 წწ.). უკანასკნელი ამოფრქვევა დაფიქსირდა 1991 წელს. ინფორმაცია ვულკანის შესახებ დაარქივებული 2012-01-21 საიტზე Wayback Machine. (რუსული) Avachinsky at Global Volcanism Program დაარქივებული 2012-10-29 საიტზე Wayback Machine. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 117-118.
ებეკო

ებეკო (რუს. Эбеко) — მოქმედი ვულკანი რუსეთში, კუნძულ პარამუშირზე (კურილის კუნძულები). სიმაღლე 1156 მ. რთული სტრატოვულკანია. ცენტრალური კონუსის მწვერვალზე მერიდიანული მიმართულებით გაჭიმულია სამი ურთიერთდაკავშირებული ვულკანური კრატერი, რომელთა დიამეტრი 250-350 მ, ხოლო სიღრმე 70-100 მ-ია. კრატერში განთავსებულია ცხელი ტბები, თერმული წყაროები და სოლფატარები. ვულკანი ებეკო აგებულია ანდეზიტებითა და ბაზალტებით. მოქმედი აპარატის ასაკი განისაზღვრება 2400 წლით. ებეკო კურილის კუნძულების ერთ-ერთი ყველაზე აქტიური ვულკანია. ცნობილი ამოფრქვევები დაფიქსირებულია 1793, 1859, 1934-1935, 1963, 1967, 1987-1990, 1998, 2007 წწ. უკანასკნელი ამოფრქვევა დაფიქსირდა 2009 წელს. 1859 წლის სექტემბრის ამოფრქვევის დროს გამოიყო გოგირდოვანი ორთქლი, რომელიც ფართოდ გავრცელდა მეზობელ კუნძულ შუმშუზე, რამაც ადგილობრივ მოსახლეობაში გულისრევა და თავის ტკივილი გამოიწვია. კურილის ჩრდილოეთი ვულკანები. ებეკო დაარქივებული 2007-01-09 საიტზე Wayback Machine. კურილის კუნძულების აქტიური ვულკანები. მოკლე აღწერა დაარქივებული 2009-07-04 საიტზე Wayback Machine. Global Volcanism Program — Ebeko
კოსიგუინა

კოსიგუინა (ესპ. Cosigüina) — სტრატოვულკანი ცენტრალურ ამერიკაში, ნიკარაგუაში. სიმაღლე 872 მ. მდებარეობს ნიკარაგუის დასავლეთ ნაწილში, ფონსეკის ყურის ერთ-ერთ ნახევარკუნძულზე. კოსიგუინა სომას ტიპის ვულკანია. აღმოსავლეთ კალთებზე არის ცხელი წყაროები. კრატერში მდებარეობს ტბა. უკანასკნელი ამოფრქვევა დაფიქსირდა 1859 წელს. 2002 წელს მოხდა მცირე მიწისძვრა. კოსიგუინა მძინარე ვულკანია, რის გამოც იგი მონახულებისათვის ღიაა. კოსიგუინა დაარქივებული 2013-05-07 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური)
ილარიონ თუალელი

ილარიონ თუალელი, ღირსი ილარიონ თუალელი/თვალოელი (დ. დაახ. 970, სამხრეთი საქართველო — გ. 1041) — საქართველოს მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლესიის წმინდანი. ხსენების დღეა 6 აგვისტო (ძველი სტილით 24 ივლისი). დაიბადა სამხრეთ საქართველოში 970 წლის ახლო ხანებში. ილარიონის შესახებ ცნობები ძალიან მწირადაა შემონახული. გიორგი მცირე წმიდა „გიორგი მთაწმინდელის ცხოვრებაში“ აღნიშნავს რომ, 1020 წელს, როდესაც ათი წლის გიორგი ხახულის მონასტერში მიიყვანეს, იგი აღსაზრდელად ჩააბარეს იმ დროისათვის ხახულში მოღვაწე წმიდა ილარიონ თუალელს. უმაღლესი სათნოებითა და სულიერთა მოღვაწებათა შინა განთქმული. ვითარცა მთიები ბრწყინვიდა კრებულსა შორის მამათასა, რომლისა სათნოებათა და მოღუაწებათა წარმოთქუმაჲ შეუძლებელ არს. ღირსმა ილარიონმა აღზარდა ხახულის მონასტერში მიყვანილი ყრმა გიორგი მთაწმინდელი. ვითარცა ღმრთისა მიერ მოცემული კეთილი შვილი, ეგრეთ შეიწყნარა და წესიერებისა მიმართ და სათნოებისა წურთად უწყის და ესრეთ წარემატებოდა ნებითა ღმრთისაჲთა, ვითარცა ნერგი კეთილი, დანერგული თანაწარსადინელსა ღმრთივ-სულიერთა სწავლათასა, დღითი-დღე აღორძნდებოდა. ილარიონისაგან ისწავლოა გიორგი მთაწმინდელმა ყოველივე საღმრთონი წერილნი ძუელისა და ახლისა სჯულისანი... და საგალობელნი იგი საწელიწადონი და შეწყობილებანი იგი გალობათანი. წმიდა ილარიონმა აღკვეცა მონაზვნად გიორგი მთაწმინდელი. „ქართლის ცხოვრება“ ღირს ილარიონ თუალელს მოიხსენიებს როგორც სახელგანთქმულ მთარგმნელსა და მწიგნობარს. მიხეილ საბინინის ცნობით, ღირსი ილარიონი აღესრულა 1041 წელს. ქართველი წმინდანები დეკანოზი ზაქარია (მაჩიტაძე). „ქართველ წმიდანთა ცხოვრებანი“, თბილისი, 2007 წ. დეკანოზი ზაქარია (მაჩიტაძე), მანანა ბუკია, მაკა ბულია. „ქართველ წმიდანთა ცხოვრება“, თბილისი, 2004 წ. წმიდა ილარიონ თუალელი (XI) – orthodoxy.ge
აიმარა (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი აიმარა შეიძლება აღნიშნავდეს: აიმარა — სამხრეთ ამერიკის ინდიელი ხალხი; აიმარა — ინდიელთა ტომების — აიმარას ენა; აიმარა — სოფელი ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში.