laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ყარსი

ყარსი (ძვ. ქართულ წყაროებში კარი, თურქ. Kars, სომხ. Ղարս ან Կարս, ქურთ. Qers, ბერძ. Kαρς) — ქალაქი ჩრდილო-აღმოსავლეთ თურქეთში, ყარსის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი, ყოფილი სანჯაკის ცენტრი თურქულ ვილაიეთ ერზრუმში. 2012 წლის მონაცემებით, ყარსის მოსახლეობა 78,100 ადამიანს შეადგენდა. ყარსის მერი არის მურთაზა ქარაჩანთა. განვითარებულია ხალიჩების და უხეში ქსოვილების წარმოება, მერძევეობა, მეცხვარეობა, მოქმედებს კარაქისა და რძის ქარხნები. „ყარსი“ ქართული სახელია, მაგრამ ისე გადაკეთებულია ჯერ სომხურად და მერმე თურქულად, რომ მას დღეს ქართულად ვეღარ ვცნობთ. ძველად ქალაქს ერქვა კარ-ი, მრავლობითი რიცხვის ფორმა კარ-ნი. ეს ქართული სიტყვის ფორმა სომხური გამოთქმით გახდა კარ-ს (გაბატონდა ბრალობითი ბრუნვის ფორმა ლოკატივის მნიშვნელობით), შემდეგ პირველი ბგერა კ თურქულ გამოთქმაში ყ-დ შეიცვალა და მივიღეთ ყარს-ი“. ყარსი უძველესი ქალაქია. ქართულ წყაროებში მოხსენიებულია „კარის“ სახელწოდებით. X-XI საუკუნეებში იყო სომხური სახელმწიფოს ვანანდის სამეფოს დედაქალაქი. 1065 წლიდან დაეუფლა ბიზანტიის იმპერია. 1068 წელს კარი იბერიის თემის შემადგენლობაში შევიდა. 1074 წელს, იბერიის თემის გამგებელმა, გრიგოლ ბაკურიანის-ძემ, კარის ციხე-ქალაქი და მისი მიმდგომი ქვეყანა გადასცა გიორგი II-ს. დიდი თურქობის დროს, 1074-80 წლებში ქართველებმა კლავ დაკარგეს კარი და ამჯერად ის ყარსის საამიროს ცენტრად იქცა. 1205 წელს ყარსი აიღო საქართველოს სამეფომ. ყარსი სამეფო ქალაქად გამოცხადდა და მის მმართველად ივანე ახალციხელი დაინიშნა. ყარსის აღებას საქართველოსთვის სამხედრო და სტრატეგიული მნიშვნელობა ჰქონდა. 1226 წელს ყარსის აღება სცადა ხვარაზმის სამეფომ, მაგრამ უშედეგოდ. 1238 წელს მონღოლებმა აიღეს. 1386 წელს აიღო თემურ-ლენგმა. XVI საუკუნიდან შევიდა ოსმალეთის იმპერიის შემადგენლობაში მოექცა. რუსეთ-ოსმალეთის ომების დროს იყო ძლიერი ციხესიმაგრე და ერთ-ერთი მთავარი ბოიექტი კავკასიის სამხედრო მოქმედებების ასპარეზზე. 1807 წელს რუსეთის იმპერიის მცდელობა, აეღო ყარსი, უშედეგოდ დასრულდა. 1828 წელს ყარსი რუსებმა შტურმით აიღეს, მაგრამ სამშვიდო ხელშეკრულებით ოსმალეთს დაუბრუნეს. 1855 წელს ხუთთვიანი ალყის შემდეგ ყარსი რუსეთს დანებდა, მაგრამ სამშვიდო ხელშეკრულებით ის კვალს ოსმალეთმა შეინარჩუნა. 1878 წელს ყარსი რუსეთის იმპერიას გადაეცა სან სტეფანოს საზავო ხელშეკრულებით. რუსეთის იმპერიაში ყარსი იყო ყარსის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი. 1918 წლის მაისში ყარსი ისევ აიღო ოსმალეთის იმპერიამ და გამოაცხადა ყარსის რესპუბლიკა, მაგრამ პირველ მსოფლიო ომში ოსმალეთის დამარცხების შემდეგ ყარსი სომეხმა დაშნაკებმა დაიკავეს. 1921 წელს ყარსის ზავით თურქეთის რესპუბლიკას დაუბრუნდა. ანისი ყარსის ხელშეკრულება ვანანდის სამეფო ყარსის ხელშეკრულება ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 630. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ყარსი 700+ pictures of city, Kümbet Camii, Kale and Ani Kars Governor's Office Kars News Kars Guide and Photo Album by Luc Wouters VirtualANI - A history and description of the city of Kars ↑ ა. შანიძე, „ქართველთა მონასტერი ბულგარეთში და მისი ტიპიკონი“: ტიპიკონის ქართული რედაქცია. - თბ. : მეცნიერება, 1971, გვ. 13 ↑ პავლე ინგოროყვა: ისტორიული ჭეშმარიტების დამახინჯება საქართველოს სამხრეთი მხარეების (მესხეთისა და სამხრეთ ქართლის) ისტორიის საკითხებში გვ. 529 ↑ ცხოვრება მეფეთ-მეფისა დავითისი
ბრიჯიტ რაილი

ბრიჯიტ ლუიზ რაილი (Bridget Louise Riley CH CBE; 24 აპრილი, 1931, ლონდონი), ინგლისელი მხატვარი, ოპ-არტის აქტიური პროპონენტი. განათლება ჩელტენჰემის ქალთა კოლეჯში მიიღო; ხელოვნებას ჯერ გოლდსმითის კოლეჯში, შემდეგ კი ხელოვნების სამეფო აკადემიაში სწავლობდა, სადაც მის ჯგუფში ასევე იყვნენ პიტერ ბლეიკი და ფრენკ აუერბახი. რაილიმ კოლეჯი ადრე დატოვა ავადმყოფი მამის გამო; მცირე ხანში თავადაც სულიერი დეპრესია დაემართა. გამომჯობინების შემდეგ რამდენიმე სამსახურს იცვლის, მათ შორის ხელოვნების მასწავლებლის და უოლტერ თომპსონის სარეკლამო კომპანიაში ხელოვნების განყოფილების თანამშრომლისას. გვიან 1950-იან წლებში რაილი იწყებს მკვეთრად გამოხატული საკუთარი ხელწერის ნამუშევრების შექმნას, რაზეც გავლენა სხვადასხვა წყაროებს მოუხდენია. ჟორჟ სიურას პოინტილისუტური სამუშევრები მასში ოპტიკური ეფექტებისადმი ინტერესს აღვივებს. ვიქტორ ვასარელის ნახატები, რომელიც მის დიზაინში შავ-თეთრ ხაზებს იყენებდა 1930-იანი წლებიდან ასევე ძლიერ გავლენას ახდენს რაილის ადრეულ ნაშრომებზე. მის გვიანდელ ნამუშევრებში შეინიშნება ფუტურისტების, განსაკუთრებით კი ჯაკომო ბალას, გავლენაც. ამ პერიოდში იწყებს რაილი შავ-თეთრი ნახატების შექმნას, რომელიც დღეს მისი ყველაზე ცნობილი ნამუშევრებია. ეს ნამუშევრები წარმოადგენს გეომეტრიული ფორმების მრავალფეროვნებას, რომლებიც მოძრაობის ან ფერის შეგრძნებას იწვევს. ადრეულ 1960-იანებში მისი ნამუშევრები მნახველში ზღვის ავადმყოფობის ან სიმაღლიდან ვარდნის შეგრძნებას იწვევს. ამ სტილის ნამუშევრებისგან შედგებოდა მისი პირველი სოლო გამოფენა ლონდონში 1962 წელს ვიქტორ მასგრეივის Gallery One-ში, ისევე როგორც მრავალრიცხოვან გვიანდელ გამოფენებში.
სემერუ

სემერუ (ინდონ. Gunung Semeru) — მოქმედი ვულკანი ინდონეზიაში, კუნძულ იავაზე. სიმაღლე 3676 მ. წარმოადგენს კუნძულ იავის უმაღლეს წერტილს. მკვეთრად არის აზევებული აღმოსავლეთ იავის სანაპირო ვაკეების ფონზე. მაარები შეიცავს კრატერულ ტბებს. სემერუ გაწოლილია ტენგერის ვულკანური კომპლექსის სამხრეთით. გეოლოგიურად მდებარეობს მეოთხეული ვულკანური სარტყელის ფარგლებში, კუნძულის შუა სტრუქტურულ ზონაში. აგებულია ბაზალტებითა და ანდეზიტებით. მეტად მდიდარია სემერუს ამოფრქვევების ისტორია. დაწყებული 1818 წლიდან მოხდა სულ მცირე 55 ამოფრქვევა, რომელთაგან 10 უბედური შემთხვევით დამთავრდა. ამოფრქვევებს თან ახლდა ლავური და პიროკლასტური ნაკადები. ყველა ისტორიულ ამოფრქვევას ჰქონდა ვულკანური ექსპლოზიური ინდექსი 2 ან 3. სემერუ 1967 წლიდან მოყოლებული დღემდე არის თითქმის მუდმივი ამოფრქვევის მდგომარეობაში. დროგამოშვებით, მცირე ამოფრქვევები ხდება ყოველი 20 წუთის განმავლობაში. სემერუზე რეგულარულად ადიან ტურისტები, ჩვეულებრივ, სვლას იწყებენ სოფელ რანუდან, თუმცა არატექნიკური აღჭურვილობა შესაძლოა სახიფათოც იყოს. 2014 წლისათვის სემერუს მთის ეროვნულ პარკში იყო 25 არაადგილობრივი მცენარე, რომლებიც ემუქრებიან ენდემურ, ლოკალურ მცენარულობას. არაადგილობრივი მცენარეები შემოიტანა ნიდერლანდელმა ბოტანიკოსმა ვან სტეენისმა კოლონიალურ ერაში; ეს მცენარეებია: დიდი კამა (Foeniculum vulgare), ბრაზილიური ვერბენა (Verbena brasiliensis), Chromolaena odorata და Salvinia molesta. კალთებზე ხშირი ტროპიკული ტყეებია. სემერუ მოქცეულია ბრომო-ტენგერ-სემერუს ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე. მთისძირში მდებარეობს ტბა რანუ-კუმბოლო. სემერუ ცნობილია აგრეთვე როგორც მაჰამერუ, რაც „დიად მთას“ ნიშნავს. სახელწოდება მიღებულია ინდუს-ბუდისტური მითური მთის მერუს ან სემერუს სახელწოდებისგან, როგორც ღმერთების საცხოვრებელი ადგილი. აღსანიშნავია, რომ ინდონეზიელი პოლიტიკოსი სოე ჰოკ გიე (17 დეკემბერი 1942 — 16 დეკემბერი 1969) სემერუზე ფეხით მოგზაურობის დროს შხამიანი გაზის ჩასუნთქვის შედეგად დაიღუპა. სემერუ — გლობალური ვულკანიზმის პროგრამა (ინგლისური)
გაგელები

გაგელები — XII-XIII საუკუნეების საქართველოს დიდებულ ფეოდალთა საგვარეულო, მხარგრძელთა განშტოება. გვარის ფუძემდებელი იყო ზაქარია გაგელი, ვარამ მხარგრძელის ძე, რომელმაც თამარ მეფისაგან მიიღო სამამულოდ (სამემკვიდრეოდ) გაგის ციხე და იწოდა გაგელად. გაგელები ფლობდნენ გაგს და მის მხარეს ციხეებითა და ქალაქებითურთ (შამქორი, ტავუში, კაწარეთი, ტერუნაკანი, ერგევანქი, ქარჰერძი, გარდმანი, ზეგამი, ნორბერდი, მაწნაბერდი და სხვა). ეს იყო ე. წ. „ქუემოთი სანაპირო“ მხარე, რომლის ფარგლები აღწევდა განძამდე და მისი მფლობელები, ამგვარად, მონაპირეები იყვნენ. გაგელები განსაკუთრებით დაწინაურდნენ და გაძლიერდნენ ზაქარია გაგელის ძის ვარამ (ვაჰრამ) გაგელის დროს, რომელმაც გაგის მამულთან ერთად დაიმკვიდრა მსახურთუხუცესობა და მიიღო აგრეთვე მამული შიდა ქართლში — თეძმის ხეობაში. XIII საუკუნის 50-იანი წლებიდან გაგელთა სახლი დამცრობილა: მეფეს მსახურთუხუცესობა გრიგოლ სურამელისთვის გადაუცია. როგორც ჩანს, გაგელებს დაუკარგავთ გაგი და მასთან ერთად - გაგელობაც. XIII საუკუნის 40-იანი წლების მოღვაწე ვარამის ძე აღბუღა უკვე გაგელად აღარ იხსენიება და გაგელების ხსენება ამ დროიდან ქრება წყაროებში. აღბუღა იძულებული გამხდარა ხელი მიეყო მამულების დაყიდვისათვის, სახელდობრ, ორთაღებისათვის (საკრედიტო-სავაჭრო კორპორაცია) მიუყიდია მისი მამისათვის მეფის მიერ ნაწყალობევი სოფელი ხოვლე. ნ. შოშიაშვილი, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 611.
ბრანდბერგი

ბრანდბერგი (გერმ. Brandberg — ცეცხლოვანი მთა) — ნამიბიაში მდებარე ინზელბერგი, ნამიბის უდაბნოს კიდეზე. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2573 მეტრ სიმაღლეზე. 1920 წელს ორმა გერმანელმა ტოპოგრაფმა რ. მააკმა და გ. შულცმა გარემოს გადაღების სამუშაოების დროს აღმოაჩინეს, რომ მთის კედლები დაფარული იყო პეტროგლიფებით. მათზე გამოსახული იყო შუბებით და მშვილდებით მორბენალი ადამიანების და ანტილოპების ფიგურები. მათ ასევე, იპოვეს „თეთრი მანდილოსანის“ გამოსახულება. ნახატების თავდაპირველი შეფასებით, მისი ასაკი დაახლოებით, — 3500 წელს შეადგენს. Henri Breuil, (1948) The White Lady of the Brandberg: Her Companions and Her Guards, «South African Archaeological Bulletin» Henri Breuil et al. (1955), The White Lady of the Brandberg. Faber & Faber, New York. Clive Cowley, Journey into Namibia ([1] დაარქივებული 2008-09-17 საიტზე Wayback Machine. ) Basil Davidson (1963), Old Africa Rediscovered. ↑ Peakbagger.com
დავით ქუბრიაშვილი

დავით ქუბრიაშვილი (დ. 3 დეკემბერი, 1986, თბილისი, საქართველო) — საქართველოს მორაგბეთა ეროვნული ნაკრების პირველხაზელი. დღეისათვის დავითი ფრანგული „მონპელიეს“ ღირსებას იცავს „ტოპ 14-ში“. რაგბის 2011 და 2015 წლების ჩემპიონატებზე ქუბრიაშვილი საქართველოს ნაკრების შემადგენლობაში იყო. საფრანგეთში ჩასული დავითი თავდაპირველად გუნდ „მასიში“ მხვდა, საიდანაც მალევე ტოპ 14-ის გუნდ „მონპელიეში“ გადავიდა. თუმცა იმის გამო, რომ სათამაშო დროის სიმცირის გამო, „ტულონში“ გადაბარგება არჩია, სადაც 120-ზე მეტი თამაში ითამაშა და პროფესიონალ მორაგბედ ჩამოყალიბდა. მოგვიანებით 2 წლით „საფრანგეთის სთეიდში“ ითამაშა, 2015 წლიდან კი „მონპელიეში“ დაბრუნდა. საქართველოს ეროვნული ნაკრების მაისურით ქუბრიაშვილის დებიუტი 2008 წელს პორტუგალიის წინააღმდეგ შედგა. სულ ნაკრების შემადგენლობაში 40 კეპი და 5 ქულა მოიხვეჭა. 2011 წელს დავითი ოფიციალურად გახდა პირველი ქართველი, რომელმაც „ბარბაროსების”, მსოფლიოს სხვადასხვა გუნდების საუკეთესო მორაგბეებისგან შემდგარი ნაკრების შემადგენლობაში ითამაშა. დავით ქუბრიაშვილი – პირველი ქართველი “ბარბაროსი” — worldsport.ge ↑ Davit Kubriashvili Profile. Itsrugby.co.uk. ციტირების თარიღი: 8 November 2012.
ერონგოს მთები

ერონგოს მთები (ინგლ. Erongo Mountains) — ვულკანური წარმოშობის მთიანი წარმონაქმნი ნამიბიაში. ერონგოს მთები მდებარეობს ყოფილ ბანტუსტან დამარალენდში, ქალაქ ომარურუს დასავლეთით, ამავე დასახელების მდინარედან სამხრეთით და ვულკანიდან აღმოსავლეთით. დღემდე თანამგზავრულ სურათზე შეიძლება დავინახოთ ძველი ვულკანური წარმონაქმნის დიდი რგოლური სტრუქტურა დიამეტრით დაახლოებით 30 კმ სამი სწორი აუზით. მთიანი ჯაჭვის ყველაზე უფრო მაღალი ადგილები — ქვის კლდეები მთიანი ჯაჭვის სამხრეთ-დასავლეთში, სიმაღლით 2319 მეტრი და ერონგოს მთა სამხრეთ-აღმოსავლეთში, სიმაღლით 2216 მეტრი. ადამიანებით დასახლებული ყველაზე უფრო მაღალი ადგილი ნამიბიაში მდებარეობს «Ombuwa»-ს ფერმაში, რომლის სიმაღლეა 1792 მეტრი. ნამიბიის ამ ადმინისტრაციული ერთეულის სახელწოდება მოდის ერონგოს მთების და ერონგოს მთის გეოგრაფიული დასახელებიდან. ერონგოს მთებში მიმდინარეობს მინერალების მოპოვება, ძირითადად აკვამარინის. «Aleib»-ის ფერმის ტერიტორიაზე მდებარეობს ფილიპის გამოქვაბული, რომელიც დაცულია მისი სამეცნიერო მნიშვნელობის თვალსაზრისით, რადგანაც იქ ნაპოვნია გამოქვაბულში მხატვრობის ელემენტები. ერონგოს რეგიონის რუკა დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine. ↑ http://www.bestofafrica.ru/countries/namibiya/362.html[მკვდარი ბმული] ერონგოს მთები ↑ http://geo.web.ru/druza/l-Erongo.htm სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვების შესახებ
მიმინგის პლატო

მიმინგის პლატო (გერმ. Mieminger Plateau) — მთიანი პლატო ავსტრიაში, მდებარეობს ტიროლში, ზღვის დონიდან 850-1000 მეტრზე, მინინგის ქედის სამხრეთით. იგი მოიცავს ვილდერმიმინგის, მიმინგის, ობშტაიგისა და მეცის მუნიციპალიტეტებს. პლატო შედგება ვიურმული ეპოქას მორენებისა და ხრეშისაგან. სამხრეთით ტერასას ესაზღვრება ახბერგის ქედი. პლატოს სიგრძეა 14 კმ, ხოლო სიგანე 4 კმ. პლატოზე გადის მრავალი საფეხმავლო, ხოლო ზამთარში სათხილამურო მარშრუტი და იგი წარმოადგენს დასვენებისათვის პოპულარულ ადგილს. პლატოს ოფიციალური ტურისტული ვებგვერდი
ინზელბერგი

ინზელბერგი (გერმ. insel — „კუნძული“ და berg — „მთა“) ან კუნძულოვანი მთა — იზოლირებული, ხშირად გუმბათის მსგავსი კრისტალური ქანების შვერილი სიმაღლით 100-დან 2000 მეტრამდე, რომელიც მდებარეობს მოსწორებულ ტერიტორიებს შორის. ტერმინი ჩვეულებრივ მიეკუთვნება წარმონაქმნებს, რომლებიც მდებარეობენ ცხელ გვალვიან რაიონებში, განსაკუთრებით აფრიკის დაბლობების სავანებში. ინზელბერგი შეიძლება იყოს მოწმე მეზობელი მაღლობების დაშლის შედეგად (ასეთები ბევრია საჰარაში) ან უახლესი ტექტონიკით ამოწეული, მაგალითად, ხიბინები კოლის ნახევარკუნძულზე. ვენესუელაში ინზელბერგები ლანდშაფტის ტიპური ელემენტია. ყველაზე უფრო მეტად ცნობილი ინზელბერგია ულურუს კლდე ავსტრალიაში, აგებული კონგლომერატებით და ქვიშაქვებით. ↑ მცენარეულობის ბიოგეოგრაფია და მრავალფეროვნება: ინზელბერგი (ლაია) სამხრეთ ვენესუელაში დაარქივებული 2011-09-12 საიტზე Wayback Machine. ↑ 2.0 2.1 კუნძულოვანი მთები გეოგრაფიულ ლექსიკონში. ↑ ინზელბერგი დაარქივებული 2012-03-21 საიტზე Wayback Machine. ენციკლოპედიაში «სამყარო ჩვენს ირგვლივ». ↑ (geology) სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
პუშტუ

პუშტუ (پښتو‎), იგივე ავღანური ენა — ავღანეთში მცხოვრები პუშტუნების ენა, მიეკუთვნება ინდოევროპული ოჯახის ირანულ ჯგუფს. იგი ავღანეთის ერთ-ერთი ოფიციალური და ლიტერატურული ენაა, გავრცელებულია აგრეთვე პაკისტანის დასავლეთ და ჩრდილო-დასავლეთ რაიონებში. მოლაპარაკეთა რაოდენობა: >20 მლნ ენის კოდი: ps სახელწოდება: ps, en - Pashto; eo - Pashtua დამწერლობა: არაბული პირველი წერილობითი ძეგლები XIII ს-ს მიეკუთვნება (ზოგიერთი ტექსტები, მაგალითად კრორის ლექსები, შეიძლება უფრო ძველიც იყოს. პუშტუ იყენებს არაბულ-სპარსულ დამწერლობას. ენაში გამოიყოფა ორი ძირითადი დიალექტური ჯგუფი: სამხრეთდასავლური ანუ ყანდაარის და ჩრდილოაღმოსავლური ან ფეშავარის. ოფიციალური ენა: ავღანეთი - დარისთან ერთად. გავრცელების არეალი: პაკისტანი, ავღანეთი, ირანი პუშტუს ლექსიკაში ბევრია სპარსული ენიდან შესული სიტყვები, ასევე არაბული, ინდური, თურქული, მონღოლური, დასავლეთევროპული. ფრაზები და სიტყვები გამარჯობა - Senga yai; Assalam u alaikum კეთილი იყოს თქვენი მობრძანება - Pe kher ragle გმადლობთ - Tashakkur კი / არა - Hoo; Baleh; Wo / Na; Nakhayr გეთაყვა - Lutfan; Meher bani ნახვამდის - De kuday pa aman; Paamaha dekha რიცხვები 1 - yau, 2 - dwa, 3 - dre, 4 - shala: r, 5 - pinz'a, 6 - shpag, 7 - uwa,, 8 - ata, 9 - neha, 10 - las Schmidt, Rüdiger (ed.) (1989). Compendium Linguarum Iranicarum. Wiesbaden: Reichert. ISBN 3-88226-413-6.  Gusain, Lakhan (2008?) A Grammar of Pashto. Ann Arbor, MI: Northside Publishers. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: პუშტუ Pashto phrasebook, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე Pashto Dictionary with Phonetic Keyboard & Auto-Suggestion Pashto Phonetic Keyboard Pashto Language & Identity Formation in Pakistan Indo-Aryan identity of Pashto დაარქივებული 2017-10-11 საიტზე Wayback Machine.
ლეოპოლდ VI

ლეოპოლდ VI დიდებული (გერმ. Leopold VI; დ. 1176 — გ. 28 ივლისი, 1230) — შტირიის ჰერცოგი 1194 წლიდან და ავსტრიის ჰერცოგი 1198 წლიდან გარდაცვალებამდე. ბაბენბერგების დინასტიის წარმომადგენელი. ლეოპოლდ VI იყო ავსტრიისა და შტირიის ჰერცოგის ლეოპოლდ V-ისა და ელენა არპადის უმცროსი შვილი. 1194 წელს მამის გარდაცვალების შემდეგ გახდა შტირიის ჰერცოგი, ხოლო 4 წლის შემდეგ გარდაიცვალა მისი უფროსი ძმა ფრიდრიხ I და გახდა ავსტრიის ჰერცოგი. 1216 წელს ლეოპოლდ VI გაემგზავრა ეგვიპტეში მეხუთე ჯვაროსნული ლაშქრობის ფარგლებში და მიიღო მონაწილეობა დამიეტის ალყაში. ლეოპოლდ VI-ის მმართველობა იყო შუა საუკუნეების ავსტრიის საჰერცოგოს დროებითი აყვავების პერიოდი. Leopold VI., Herzog at AEIOU
სერბთა რესპუბლიკის თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი

სერბთა რესპუბლიკის თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი (სერბ. Музеј савремене умјетности Републике Српске) — მხატვრული გალერეა, სერბთა რესპუბლიკის თანამედროვე ხელოვნების მთავარი სამუზეუმო დაწესებულება. ფუნქციონირებს 2004 წლიდან ქალაქ ბანია-ლუკაში, სერბი გმირების მოედანზე, რკინიგზის სადგურის ყოფილ შენობაში. მუზეუმის მისიაა დაიცვას XX-XXI საუკუნეების სერბთა რესპუბლიკის ხელოვნება. აწყობს თანამედროვე შემოქმედების გამოფენებს. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: სერბთა რესპუბლიკის თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი სერბთა რესპუბლიკის თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი დაარქივებული 2017-05-20 საიტზე Wayback Machine. Агенција за информационо друштво Републике Српске: Музеј савремене умјетности Републике Српске (სერბული) Радио-телевизија Републике Српске: 41. рођендан Музеја савремене умјетности Републике Српске, 8. 2. 2012. (სერბული) Радио-телевизија Републике Српске: Осам година Музеја савремене умјетности Републике Српске, 10. 2. 2012. (სერბული)
შთენილი

შთენილი (ინგლ. Butte) — გეოლოგიაში: მთის ქანების იზოლირებული მასივი, რომელიც შემორჩა უფრო არამდგრადი ქანების ნგრევის შემდეგ რაიმე ეგზოგენური ფაქტორებით — გამოქარვით, ეროზიით, წყლის ზემოქმედებით და ა. შ. განასხვავებენ: დენუდაციური ბიუტები — გამოქარვის და დენუდაციის წინააღმდეგ უფრო მედეგი ქანები; მოწმე ბიუტები ან მაგიდა მთები — ყოფილი პლატოების შენარჩუნებული მონაკვეთები; გარშემომვლელი ბიუტები — წარმოქმნილი მდინარის მიერ თავისი კალაპოტის გარღვევის შემდეგ და ბუნებრივი ნაპირის დანაწევრებით. ბიუტი — გეოლოგიური ლექსიკონი
გაგი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი გაგი შეიძლება აღნიშნავდეს: გაგი — ციხესიმაგრე ქვემო ქართლში გაგი — პროვინცია საქართველოში
ანისის ქართული ეკლესია

ანისის ქართული ეკლესია — ქართული ეკლესიის ნანგრევები თანამედროვე თურქეთის ტერიტორიაზე მდებარე ისტორიულ ქალაქ ანისში. მდებარეობს ლომების კარიბჭის პირდაპირ, ცეცხლის ტაძრის სიახლოვეს. ეკლესია იყო დარბაზული ტიპის, ნაგები კარგად ნათალი ქვის კვადრებით. ინტერიერი 3 ნაწილად იყოფა ლილვებითა და თაღნარით. ამჯერად ეკლესია მთლიანად დანგრეულია დარჩენილია მხოლოდ ჩრდილოეთი კედელი. ეკლესია გათხარა და მოგვიანებით გამოაქვეყნა ნიკო მარმა. სამხრეთ კედლის ნანგრევებში მან 1912 წელს აღმოაჩინა ვრცელი წარწერა, რომელიც ახლა დაკარგულია. 30 სტრიქონიანი წარწერა ეკუთვნოდა ეპიფანე მცხეთის კათალიკოსს. წარწერა 1218 წლით თარიღდება და ამის გამო ეკლესიის მშენებლობის პერიოდადაც XIII საუკუნე იყო მიჩნეული. თუმცა ეს წარწერა არ შეიცავს მშენებლობის შესახებ არანაირ ცნობას და დამათარიღებლად ვერ გამოდგება. ზოგიერთი ისტორიკოსის მოსაზრებით ეკლესია XI საუკუნის მეორე ნახევარში უნდა აეგოთ. ეკლესიის ჩრდილოეთ კედელზე, თაღებს ქვეშ ორი ფიგურული კომპოზიციაა, ქვაში ნაქანდაკევი, ელისაბედის და მარიამის შეხვედრა და ხარება, თეთრი საღებავით მიწერილი აქვს ასომთვრულად განმარტებითი წარწერები. ასომთავრული მინაწერები ეკლესის გარე ფასადზეც არის. ანისის ქართული წარწერა (1218) ეპიფანე Sim, Steven. "THE GEORGIAN CHURCH". VirtualANI. Retrieved February 15, 2012. ანისის ქართული ეკლესია 1001 ეკლესიის ქალაქი თურქეთში (ფოტორეპორტაჟი) დაარქივებული 2021-02-02 საიტზე Wayback Machine. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ანისის ქართული ეკლესია ↑ Sim, Steven. THE GEORGIAN CHURCH. VirtualANI. ციტირების თარიღი: February 15, 2012.
გაგის ციხე

გაგი, აღჩაყალა, აღჯაყალა (თურქ. akçakale — თეთრი ციხე) — ციხესიმაგრე ქვემო ქართლში. მისი ნანგრევები შემორჩენილია მდინარე დებედის ქვემო წელის მარჯვენა ნაპირის ვაკეზე, სოფ. კუშჩის (მარნეულის მუნიციპალიტეტი) მახლობლად. წყაროებში პირველად იხსენიება XI საუკუნეში. სომეხი ისტორიკოსის — ვარდანის (XIII ს.) ცნობით ციხესიმაგრე აუგია ანისის მეფე გაგიკ I-ს (990-1020). ციხის ნანგრევები მოწმობს, რომ იგი გაცილებით უფრო ძველი ნაგებობაა და გაგიკ I-ს, როგორც ჩანს, მხოლოდ განუახლებია. ციხე მდებარეობდა სავაჭრო მაგისტრალზე. აგებული იყო ველზე ამართულ კლდოვან ბორცვზე, რომელიც საცხოვრებლად გამოყენებული ყოფილა ადრინდელი ბრინჯაოს ხანიდან. გაგის ციხე საქართველოს სახელმწიფოს ფორპოსტს წარმოადგენდა სამხრეთ-აღმოსავლეთში. გაგის მფლობელთაგან მოდის XII-XIII საუკუნეების ფეოდალური საგვარეულო გაგელები. XIV საუკუნის წყაროებში გაგის ციხე აღარ იხსენიება. XV საუკუნიდან კი გვხვდება უკვე აღჯაყალის სახელწოდებით. აღჯაყალა გვიანდელი შუა საუკუნეებში სომხითის მთავარი ციხესიმაგრე იყო. იდგა სტრატეგიულად მნიშვნელოვან მაგისტრალზე, რომელიც საქართველოს აკავშირებდა ახლო აღმოსავლეთთან, კერძოდ, ირანთან. აღჯაყალა სამხრეთიდან იცავდა თბილისის მისადგომებს. ირანელი მმართველები დაჟინებით ცდილობდნენ აღჯაყალის ხელში ჩაგდებას, დებედის ველზე მომთაბარეთა დასახლებას, აქ ქართულ ფეოდალური მეურნეობის აღმოფხვრას და ქართლის სამეფოს სამხრეთ მისადგომების მოშლას. ირანის შაჰების პოლიტიკა შეუპოვარ წინააღმდეგობას ხვდებოდა ქართველი მეფეების მხრივ, რომლებმაც, საბოლოოდ შეინარჩუნეს აღჯაყალა. მუსხელიშვილი დ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 611.
დანილო ლუის და სილვა

დანილო ლუის და სილვა (პორტ. Danilo Luiz da Silva; დ. 15 ივლისი, 1991, ბიკასი, ბრაზილია) — ბრაზილიელი ფეხბურთელი, „იუვენტუსისა“ და ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების მცველი. ფეხბურთის გულშემატკივრებში უფრო ცნობილია როგორც — დანილო. 2018 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის მონაწილე ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში. დანილომ კარიერა დაიწყო „ამერიკა მინეიროში“, საიდანაც 2010 წელს „სანტოსში“ გადავიდა. 2012 წლის იანვარში 13 მილიონი ევროს სანაცვლოდ დანილო „პორტუში“ ჩაირიცხა. ის პორტუგალიურ გუნდს კარგად მოერგო და სხვა ევროპული გრანდების ყურადღება მიიქცია. 2015 წლის ზაფხულში დანილოს რამდენიმე შემოთავაზება ჰქონდა, საიდანაც მან მადრიდის „რეალი“ აირჩია. მის სანაცვლოდ სამეფო კლუბმა 31.5 მილიონი ევრო გადაიხადა. იცავდა ბრაზილიის 20 წლამდე და 23 წლამდე საფეხბურთო ნაკრების ღირსებას. 2011 წლიდან ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების ღირსებას იცავს, რომლის შემადგენლობაში 22 შეხვედრა ჩაატარა. დანილომ 2018 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის ერთ შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა შვეიცარიის ეროვნული ნაკრების წინააღმდეგ. სანტოსი:(2) პაულისტას ჩემპიონატი: 2011 ლიბერტადორესის თასი: 2011 პორტუ:(2) პრიმეირა ლიგა: 2011–12, 2012–13 რეალ მადრიდი:(5) პრიმერა დივიზიონი (1): 2016–17 უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა (2): 2015–16, 2016–17 უეფა-ს სუპერთასი (1): 2016 ფიფა-ს მსოფლიო საკლუბო ჩემპიონატი (1): 2016 მანჩესტერ სიტი:(6) პრემიერ ლიგა (2): 2017–18, 2018–19 ინგლისის ლიგის თასი (2): 2017–18, 2018–19 ინგლისის ასოციაციის თასი (1): 2019 ინგლისის სუპერთასი (1): 2018 ბრაზილია ნიკოლას ლეოსის თასი: 2011, 2014 ოლიმპიური თამაშების ვერცხლის პრიზიორი: 2012 მინეიროს ჩემპიონატის საუკეთესო ახალგაზრდა ფეხბურთელი: 2010 „მანჩესტერ სიტის“ ოფიციალურ საიტზე მადრიდის „რეალის“ ოფიციალურ საიტზე ForaDeJogo Sambafoot · Soccerway · TheFinalBall.com · Transfermarkt ↑ Squads for 2017/18 Premier League confirmed. premierleague.com ↑ FIFA World Cup Russia 2018: List of players: Brazil ↑ Danilo Luiz da Silva. AFS ↑ Danilo Luiz da Silva in the World Cups ↑ World Cup 2018 · Match Details. RSSSF
პეტროგლიფები

პეტროგლიფები, კლდის მხატვრობა (ძვ. ბერძნ. πέτρος — „ქვა“ და γλυφή — „ამოკვეთა“) — ქვაზე ამოკვეთილი გამოსახულება. აქვთ სხვადასხვანაირი თემატიკა — რიტუალური, მემორიალური, ნიშნობრივი ყველა შესაძლო ურთიერთგადაკვეთებით. (შეადარეთ გეოგლიფებს). ტრადიციულად პეტროგლიფებს ეძახიან უძველეს დროში ქვაზე ამოკვეთილ ყველანაირ გამოსახულებებს — პალეოლითის ხანიდან შუა საუკუნეების ჩათვლით, მათი გამოკლებით, რომლებშიც დანამდვილებით შეინიშნება კარგად შემუშავებული ნიშნების სისტემა. აბსოლუტურად ერთმნიშვნელოვანი განსაზღვრება არ არსებობს. პეტროგლიფებს ეძახიან, როგორც პირველყოფილ მღვიმის კლდის მხატვრობას, ასევე უფრო გვიანდელს, მაგალითად, სპეციალურად დადგმულ ქვებზე, მეგალითებზე ან «ველურ» კლდეებზე. მსგავსი ძეგლები სადღაც ერთ ადგილზე კი არ არიან თავმოყრილები, არამედ ვრცლად არიან გაფანტულები ჩვენი პლანეტის მთელ ზედაპირზე. ისინი ნაპოვნი არიან ყაზახეთში (ტამგალი), კარელიაში, ესპანეთში (ალტამირის მღვიმე), საფრანგეთში (ფონ-დე-გომის მღვიმეები, მონტესპანი და სხვ.), ციმბირში, დონზე (კოსტიონკი), იტალიაში, ინგლისში, გერმანიაში, ალჟირში, სადაც ახლახან აღმოჩენილი იქნა და მთელ მსოფლიოში სენსაცია გამოიწვია ტასილინ-აჯერის მთიანი პლატოს გიგანტურმა მრავალფეროვანმა ნახატებმა საჰარაში, უდაბნოს ქვიშებს შორის. ძირითადად, ეს ცხოველების — ირმების, ბიზონების, გარეული ღორების, ველური ცხენების გამოსახულებებია; მათ შორის არიან ისეთებიც, რომლებიც დღეისათვის დედამიწაზე უკვე აღარ ბინადრობენ — გრძელბეწვიანი მამონტები, ხმალკბილა ვეფხვები. მხოლოდ იშვიათად გვხვდება ადამიანის ფიგურების და თავების ფიგურები, რიტუალური ნიღბები. მხოლოდ მოგვიანებით, ნეოლითის ხანაში, დაიწყეს პირველყოფილი ტომების ცხოვრების სცენების გამოხატვა — ნადირობის, ბრძოლის, ცეკვის და რაიმე ძნელად მისახვედრი წეს-ჩვეულებების. ასეთი კომპოზიციები დაახლოებით თარიღდება VI—IV ათასწლეულით ჩვენს წელთაღრიცხვამდე. ხოლო ყველაზე ადრეული გამოსახულებები, სადაც ჭარბობს ცხოველების «პორტრეტები», მიეკუთვნება ზედა პალეოლითის ხანას, ანუ შეიქმნა 40—20 ათასი წლის წინ. კლდის მხატვრობა თრიალეთის პეტროგლიფები Harmanşah, Ömür (ed) (2014), Of Rocks and Water: An Archaeology of Place, 2014, Oxbow Books, ISBN 1782976744, 9781782976745 Rawson, Jessica (ed). The British Museum Book of Chinese Art, 2007 (2nd edn), British Museum Press, ISBN 9780714124469 Sickman, Laurence, in: Sickman L. & Soper A., The Art and Architecture of China, Pelican History of Art, 3rd ed 1971, Penguin (now Yale History of Art), LOC 70-125675
გაგი (მხარე)

გაგი — ისტორიული პროვინცია (სანაპირო) საქართველოში, ცენტრი გაგის ციხე. გაგი დაახლოებით ემთხვეოდა ძველი გარდაბნის მხარეს და XIII საუკუნის დასაწყისისათვის მოიცავდა ტერიტორიას მდინარე დებედიდან ქ. შამქორამდე (აზერბაიჯანი), მდინარე მტკვარსა და განჯის მთებს შორის. გაგის პროვინციაში მოხდა საქართველოს ლაშქრის პირველი ბრძოლა მონღოლებთან, რომელთაც მალე გაგის ციხე დაიკავეს. მუსხელიშვილი დ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 611.