laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
კალიშტლაუაკა

კალიშტლაუაკა – მესოამერიკული არქეოლოგიური ძეგლი მექსიკაში, მეხიკოს შტატში, ქალაქ ტოლუკას მახლობლად. მისი ნამდვილი სახელია „მატლაცინკო“. იგი იყო ძლევამოსილი დედაქალაქი, რომლის მეფეებიც აკონტროლებდნენ საკმაოდ დიდ ტერიტორიას ტოლუკას ხეობაში. 1930 წელს, არქეოლოგმა ხოსე გარსია პაიონმა გათხარა კალიშტლაუაკას მონუმენტური არქიტექტურა და უამრავი სხვა ტაძარი და ნაგებობა აღმოაჩინა. მათ შორის ყველაზე მნიშვნელოვანია სტრუქტურა 3, აცტეკთა ქარის ღმერთის — ეჰეკატლის მრგვალი ტაძარი. ასევე სტრუქტურა 17 — დიდი სამეფო სასახლე. არქიტექტურა და ქვის სკულპტურები მიეკუთვნება გვიან პოსტკლასიკურ აცტეკურ ძეგლებს (ახ. წ. 1100-1520 წ.წ.) Calixtlahuaca Web Site Calixtlahuaca Archaeological Project Blog Calixtlahuaca: A brief Guide to the site. Dr. Michael E. Smith, Arizona State University. 2006.
ნეგროსი

ნეგროსი — კუნძული ფილიპინებში, მდებარეობს ვისაიასის კუნძულების დასავლეთ ნაწილში. კუნძულის ფართობი შეადგენს 13,328 კმ², მას ფილიპინების კუნძულებს შორის მესამე ადგილი უკავია, ფართობის მხრივ. აქ ცხოვრობს 3,7 მილიონი ადამიანი (2000 წელი). ადმინისტრაციული დაყოფის თვალსაზრისით ეს ტერიტორია იყოფა ორ პროვინციად: აღმოსავლეთი ნეგროსი და დასავლეთი ნეგროსი, ნეგროსი შედის აღმოსავლეთ ვისაიას რეგიონში. კუნძულს ესაზღვრება: ვისაიანის და სიბუიანის ზღვები, სამხრეთიდან კი სულუს ზღვა. კუნძულის უმაღლესი წერტილია ვულკანი კალპონი (2460 მ). უდიდესი ქალაქი — ბალკოდო. კუნძულზე ვრცელდება სუბეკვატორული კლიმატური სარტყელი, აქ ყოველწლიური ნალექების რაოდენობა შეადგენს 1600—2000 მმ. კუნძულზე განვითარებულია სოფლის მეურნეობა, აქ მოჰყავთ შაქარი. ნეგროსზე მოსახლეობა უძველესი დროიდან სახლობდა. ესპანელებისგან გათავისუფლების შემდეგ აქ შეიქმნა ნეგროსის რესპუბლიკა, რომელმაც 1898 წლიდან 1901 წლამდე იარსება
გუაჩიმონტონესი

გუაჩიმონტონესი – კოლუმბამდელი არქეოლოგიური ძეგლი მექსიკაში, ხალისკოს შტატში. მდებარეობს გვადალახარას დასავლეთით, დაახლოებით ერთი საათის სავალ მანძილზე. იგი მთავარი ძეგლია კულტურული საზოგადოებისა, რომელსაც „ტეუჩიტლანის ტრადიციას“ ეძახიან. ეს საზოგადოება, რომელიც არსებობდა ჯერ კიდევ ძვ. წ. 300 წელზე ადრიდან ჩვ. წ. 900-იანი წლების შუამდე. გუაჩიმონტესის კომპლექსის მთავარ ნაგებობებს წარმოადგენს წრიული, საფეხურებიანი პირამიდები. 18 მეტრი სიმაღლის პირამიდა შედგება 13 საფეხურისაგან, ხოლო ზემოთ, ადგას კიდევ 4 საფეხურიანი ასეთივე პირამიდა. თითოეული პირამიდა შემოფარგლულია მოსწორებული მოედნით, ხოლო ეს მოედნები თავის მხრივ – დაბალი მიწაყრილებით. ამ მიწაყრილების მწვერვალზე დგას ხის ნაგებობები. კომპლექსი შედგება 10 წრიული პირამიდის, 4 მართკუთხა მოედნისა და 2 ბურთის სათამშო მოედნისაგან. ტეკილას არყის სახდელებთან ერთად, მთლიანი ეს რეგიონი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. აქ განხორციელებული არაერთი ძარცვის შედეგად, 2008 წელს კომპლექსი ასევე მოხვდა “მსოფლიოს ძეგლების ზედამხედველობის” მიერ შედგენილ 100 ყველაზე საფრთხეში მყოფი ძეგლის სიაში. Teuchitlán, Jalisco. ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2010-10-16 საიტზე Wayback Machine. (ესპანური) 360-degree Panoramic photos of the Guachimontones site More information on Teuchitlán and Guachimontones დაარქივებული 2009-07-21 საიტზე Wayback Machine. (ესპანური) Galería de Fotos de Guachimontones დაარქივებული 2011-07-22 საიტზე Wayback Machine. (ესპანური)
სანტა-სესილია-აკატიტლანი

აკატიტლანი – არქეოლოგიური ზონა მექსიკაში, მიეკუთვნება აცტეკების ადრეულ პერიოდს. მდებარეობს მეხიკოს შტატში, პატარა ქალაქ სანტა-სესილიაში, დედაქალაქ მეხიკოდან 10 კმ-ით ჩრდილო დასავლეთით. ეს დასახლება, ტენაუკასთან ერთად, იყო პოლიტიკური და რელიგიური ცენტრი, რომელიც შემდგომ ტენოჩტიტლანმა შეიერთა და მის შემადგენლობაში შედიოდა 1521 წლამდე, ესპანელი კონკისტადორების მოსვლამდე. ამის შემდეგ აკატიტლანი დასუსტდა. მისი უამრავი არქიტექტურული ძეგლი ევროპელებმა დაანგრიეს და მათი ქვებისგან ქრისტიანული ტაძრები ააშენეს. SOLIS OLGUIN, F.R. La escultura Mexica del Museo de Santa Cecilia Acatitlán. Instituto Nacional de Antropología e Historia [INAH], Mexico 1977. აცტეკების არქიტექტურა
კაკაშტლა

კაკაშტლა – არქეოლოგიური ძეგლი მექსიკაში, ტლასკალას შტატში. კაკაშტლა ოლმეკ-შიკალანკებით დასახლებული რეგიონის დედაქალაქი იყო. ოლმეკ-შიკალანკების არსებობა არ არის დადასტურებული რაიმე უტყუარი საბუთით, შესაძლოა ეს იყვნენ მაიას მოსახლეები, რომლებიც აქ ჩვ.წ. 400 წელს ცენტრალური მექსიკის ტერიტორიიდან მოვიდნენ. ტერმინი ოლმეკ-შიკამალკა პირველად მე-16 საუკუნეში იხმარა ისტორიკოსმა დიეგო მუნიოს კამარგომ, თუმცა როგორც ჩვენ დღეს ვიცით, ოლმეკების კულტურა მოისპო ჯერ კიდევ ძვ.წ. 400 წელს, ანუ 800 წლით ადრე. ჩვ.წ. 600-750 წლებში, ქალაქ ჩოლულას დაცემის შემდეგ, კაკაშტლა ჩაერთო ტლასკალა-პუებლის ხეობის ჰეგემონობისათვის ბრძოლაში. ჩვ.წ. 900 წელს, მისი ძალაუფლება საკმაოდ დიდი იყო, მაგრამ სადღაც 1000 წელს, ქალაქი მიტოვებულ იქნა. Cacaxtla at INAH დაარქივებული 2009-12-07 საიტზე Wayback Machine. (ესპანური) Proyecto La pintura mural prehispánica en México, UNAM Tour by Mexico დაარქივებული 2010-11-30 საიტზე Wayback Machine. INAOEP დაარქივებული 2007-06-01 საიტზე Wayback Machine.
გვადალუპეს გეგმა

გვადალუპეს გეგმა (ესპ. Plan de Guadalupe) — დოკუმნტი, რომელიც შედგა 1913 წლის 23 მარტს, მექსიკაში,ვენუსტაინო კარანსას მიერ. ეს გეგმა მიზნად ისახავდა მექსიკის პრეზიდენტის — ფრანსისკო მადეროს მკვლელობას. იგი ფორმალურად გამოქვეყნდა სამი დღის შემდეგ, 26 მარტს. მადეროს მკვლელობა ითავა მისმა უმაღლესმა გენერალმა, ვიქტორიანო უერტამ, რომელიც მექსიკის რევოლუციის დროს ოპოზიციურ ძალებს მიემხრო. პრეზიდენტის მკვლელობით დამყარდა უერტას დიქტატურა, რომელიც „ტრაგიკული დეკადის“ სახელით შევიდა ისტორიაში. გეგმის ტექსტი გეგმის ისტორია (ესპანური)
ტრაგიკული დეკადა

ტრაგიკული დეკადა – (ესპ. La decena trágica) ეწოდება მექსიკის დედაქალაქ მეხიკოში 1913 წლის 9 თებერვლიდან 19 თებერვლამდე, მექსიკის რევოლუციის განმავლობაში განვითარებულ მოვლენებს. ამ ყველაფრის კულმინაცია კი იყო სახელმწიფო გადატრიალება და პრეზიდენტ ფრანსისკო მადეროსა და მისი ვიცე-პრეზიდენტის – ხოსე მარია პინო სუარესის მკვლელობა. Confidential report to President Woodrow Wilson by William Bayard Hale published in the book Blood Below the Border edited by Gene Hanrahan 1982 Paul J. Vanderwood, "Disorder and Progress - Bandits, Police, and Mexican Development", pages 165-166, ISBN 0-8420-2439-5 ტრაგიკული დეკადა დაარქივებული 2010-06-28 საიტზე Wayback Machine.
ვერაკრუსის ოკუპაცია

აშშ-ის მიერ მექსიკის ნაწილის, ვერაკრუსის ოკუპაცია, რომელიც დაიწყო ვერაკრუსის ბრძოლით, 1914 წლის 9 აპრილს, გრძელდებოდა ათი დღე. ინციდენტი გამოიწვია მექსიკის რევოლუციის შემდეგ, აშშ-სა და მექსიკას შორის დიპლომატიური ურთიერთობების გაუარესებამ. INEP - 1914 Tropas estadounidenses toman Veracruz დაარქივებული 2010-04-06 საიტზე Wayback Machine. 21 de abril de 1914.- Heroica defensa del puerto de Veracruz დაარქივებული 2010-06-25 საიტზე Wayback Machine. RILDAP - La Invasión a Veracruz en 1914 დაარქივებული 2008-05-02 საიტზე Wayback Machine. Carranza se entrenta a Wilson დაარქივებული 2006-12-09 საიტზე Wayback Machine. Síntesis Histórica de las Intervenciones Extranjeras en México დაარქივებული 2011-02-17 საიტზე Wayback Machine. SeMar - Fundación de la Escuela Naval Militar en Veracruz დაარქივებული 2009-09-01 საიტზე Wayback Machine.
რეფორმის ომი

რეფორმის ომი მექსიკაში (ესპ. Guerra de Reforma) — ერთ-ერთი ეპიზოდი იმ ბრძოლებისა, რომელიც მიმდინარეობდა მე-19 საუკუნის მექსიკის ორ ძირითად პოლიტიკურ ძალას – ლიბერალებსა და კონსერვატორებს შორის. ლიბერალებს უნდოდათ ფედერალური მთავრობა, კათოლიკური ეკლესიის ძალაუფლების შეზღუდვა და ქვეყანაში სამხედრო გავლენის გაზრდა. კონსერვატორებს კი ცენტრალური მთავრობა, მონარქით სათავეში. ყველაფერი იმით დამთავრდა, რომ კონსერვატორები მიემხრნენ მექსიკაში შემოჭრილ ფრანგებს, რომელთა დახმარებითაც შეიქმნა მექსიკის მეორე იმპერია იმპერატორ მაქსიმილიან I-ით სათავეში. (ესპანური) ILCE: RedEscolar - Portal Educativo დაარქივებული 2011-03-19 საიტზე Wayback Machine. (ესპანური) Poemas de Riva Palacio (ესპანური) UNAM: Université nationale autonome du Mexique დაარქივებული 2011-09-29 საიტზე Wayback Machine.
მეფე უილიამის კუნძული

მეფე უილიამის კუნძული (აგრეთვე: მეფე უილიამის მიწა; ინუკტიტუტი: Qikiqtaq) — კუნძული კანადის ტერიტორიის ნუნავუტის შემადგენლობაში, ეს კუნძული განეკუთვნება კანადის არქტიკული არქიპელაგის კუნძულების ჯგუფს. ფართობი შეადგენს 13 111 კმ², მას მსოფლიოს კუნძულებს შორის 61-ე ადგილი უკავია ფართობის მხრივ, ხოლო კანადაში მე-15 ადგილს იკავებს. 2006 წელს ჩატარებული აღწერის შედეგად აქ ცხოვრობს 1,064 ადამიანი, აქ მცხოვრებთა უმრავლესობა ცხოვრობს სამხრეთით არსებულ დასახლებულ პუნქტ იოვა-ჰეივენში. კუნძულის აღმოსავლეთით მდებარეობს ბუტიას ნახევარკუნძული, რომლისგანაც გამოყოფილია ჯეიმზ-როსის და რაეს სრუტეებით. დასავლეთით ვიქტორიის სრუტით გამოყოფილია ვიქტორიის კუნძულს. კუნძული ვიწრო სიმფსონის სრუტითაა დაშორებული კანადის კონტინენტური ნაწილის ნახევარკუნძულ ადელაიდას, კუნძულის სამხრეთ-დასავლეთით მდებარეობს მეფე მაუდის ნახევარკუნძული. კუნძული უძველესი დროიდან დაკავებული ჰქონდათ ინუიტელ ხალხს, ორიგინალური სახელი 'მეფე უილიამის მიწა' დაერქვა გაერთიანებული სამეფოს მეფის უილიამ IV პატივსაცემად. ეს სახელი ამ კუნძულს დაარქვა ცნობილმა ბრიტანელმა აღმომჩენმა ჯონ როსმა 1830 წელს. ამ პერიოდში როსი ახორციელებდა არქტიკაში თავის ექსპედიციას. 1847 წელს აქ მოეწყო ჯონ ფრანკლინის ექსპედიცია. 1903-1905 წლებში რუალ ამუნდსენმა, მოახდინა მეფე უილიამის კუნძულის და კიდევ რამდენიმე კანადური არქტიკული კუნძულის გამოკვლევა. ↑ Darren Keith, Jerry Arqviq. (November 23, 2006) Environmental Change, Polar Bears and Adaptation in the East Kitikmeot: An Initial Assessment Final Report. Kitikmeot Heritage Society. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-03-26. ციტირების თარიღი: 2008-01-23. ↑ 2006 აღწერა. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-07-12. ციტირების თარიღი: 2010-04-30.
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები კენიაში

2019 წლის მონაცემებით კენიაში იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის 7 ძეგლია. მათ შორის: 4 კულტურის ობიექტი 3 ბუნების ძეგლი ცხრილში შეტანილია ძეგლები, იუნესკოს მიერ მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის სიაში დამატების თარიღის მიხედვით. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აფრიკაში იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია კენიაში
კენიის გეოგრაფია

კენია — სახელმწიფო აღმოსავლეთ აფრიკაში. ესაზღვრება: ჩრდილოეთიდან ეთიოპია აღმოსავლეთიდან სომალი სამხრეთ-დასავლეთიდან ტანზანია დასავლეთიდან უგანდა ჩრდილო-დასავლეთიდან სუდანი. სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება ინდოეთის ოკეანე. ეკვატორი ქვეყნას ჰყოფს თითქმის ორ თანაბარ ნაწილად. კენიის ფართობია 582 650 კმ². სახელმწიფო საზღვრის საერთო სიგრძე შეადგენს 3446 კმ.: ეთიოპიასთან — 830 კმ, სომალისთან — 682 კმ, სუდანთან — 232 კმ, ტანზანიასთან — 769 კმ და უგანდასთან — 933 კმ. სანაპირო ზილის სიგრძეა 536 კმ. ქვეყნის უმაღლესი მწვერვალია — მთა კენია (5199 მ). http://kruzo.com.ua/voksvet/keniyinf.htm დაარქივებული 2012-03-23 საიტზე Wayback Machine.
ფლორესი

ფლორესი — მცირე ზონდის არქიპელაგში შემავალი კუნძული. ფართობი შეადგენს 14 300 კმ²-ს. აღმოსავლეთით მდებარეობს ინდონეზიის კუნძული იავა. მოსახლეობა 1 5 მილიონ ადამიანს შეადგენს და უდიდესი დასახლებული პუნქტია მაუმერე. ფლორესი შედის ინდონეზიის აღმოსავლეთი მცირე ზონდის კუნძულების პროვინციის შემადგენლობაში. კუნძული მდებარეობს სუმბავას და კომოდოს აღმოსავლეთით და ლემბატას და ალორის არქიპელაგის დასავლეთით. სამხრეთ-დასავლეთით მდებარეობს ტიმორი. ფლორესი სუმბას სრუტითაა გამოყოფილი სუმბას კუნძულს და გარს აკრავს ფლორესის ზღვა. XIII საუკუნიდან ეს ტერიტორია შედის მაჯაპაჰიტის შემადგენლობაში. 1544 წლიდან იწყება ევროპელთა მოგზაურობები ამ კუნძულზე, პირველები პორტუგალიელები იყვნენ. სწორედ პორტუგალიის კოლონია გახდა ფლორესი. მოგვიანებით უკვე ამ კუნძულს ჰოლანდიის იმპერია აკონტროლებდა. 1992 წლის 12 დეკემბერს, აქ მოხდა 7.8 ბალის სიმძლავრის მიწისძვრა, ამ მიწისძვრას 2,500 ადამიანი შეეწირა. სახელი "ფლორესი" მომდინარეობს პორტუგალიური სიტყვიდან, შინაარსობრივად კი კავშირშია სიტყვა "ყვავილთან". კუნძული მდიდარია თავისი ფლორის და ფაუნის მრავალფეროვნებით. ამ რეგიონში ცხოვრობს მსოფლიოში უნიკალური კომოდოს დრაკონი, ეს ცხოველი ძირითადად კომოდოს ეროვნულ პარკში სახლობს, ეს პარკი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობად აღიარა. აქვე მდებარეობს კუნძულის მეორე პარკი კელიმუტუს ეროვნული პარკი. ფლორესი & კომოდო - ისტორია დაარქივებული 2010-03-24 საიტზე Wayback Machine. ↑ "Trapping Komodo Dragons for Conservation" National Geographic - 28 Jan 2003
დაუნინგ-სტრიტი

დაუნინგ სტრიტი (ინგლ. Downing Street) — ქუჩა ლონდონში, რომელზეც ორ საუკუნეზე მეტია ცხოვრობს გაერთიანებული სამეფოს კაბინეტის ორი უმთავრესი მინისტრი: ხაზინის პირველი ლორდი, ანუ გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრი და ხაზინის მეორე ლორდი, ანუ ფინანსთა მინისტრი. ქუჩის ყველაზე ცნობილი მისამართი არის დაუნინგის ქუჩა 10, ხაზინის პირველი ლორდის ანუ თანამედროვე დროში, პრემიერ-მინისტრის რეზიდენცია. შესაბამისად, ტერმინები დაუნინგის ქუჩა ან ნომერი 10 ხშირად გამოიყენება პრემიერ-მინისტრის ან მისი ადმინისტრაციის აღსანიშნავად. მსგავსად, ნომერი 11 იხმარება ფინანსთა მინისტრის ან მისი ადმინისტრაციის შესახებ საუბრისას. დაუნინგის ქუჩა მდებარეობს უაიტჰოლზე, ცენტრალურ ლონდონში, ბრიტანეთის პარლამენტიდან რამდენიმე წუთის ფეხით სავალ დისტანციაზე. პრემიერ-მინისტრს, ფინანსთა მინისტრს და მთავარ უიპს აქვთ რეზიდენციები ქუჩის მარჯვენა მხარეს. ქუჩის მოპირდაპიე მხარეს მდებარე ბინები კი ბრიტანეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს ეკუთვნის, რომელმაც ისინი მეცხრამეტე საუკუნეში გამოცვალა. ქუჩა აშენებული იქნა 1860 წელს, სერ ჯორჯ დაუნინგის, პირველი ბარონეტი (1632-1689) მიერ. უწინ დაუნინგ სტრიტის ადგილას იდგა ჰემპდენ ჰაუსი. დაუნინგი იყო სამხედრო და დიპლომატი, რომელიც ოლივერ კრომველსა და მეფე ჩარლზ II-ს ემსახურებოდა. დაუნინგი უძრავი ქონების ინვესტორი იყო, რითაც მან საკმაოდ დიდი სიმდიდრე დააგროვა. 1654 წელს, მან შეიძინა წმინდა ჯეიმზის პარკის სამხრეთით მდებარე მიწა, რომელიც პარლამენტიდან ფეხით სავალ დისტანციაზე იყო განთავსებული. დიდი რუსული ენციკლოპედია[მკვდარი ბმული] ↑ Downing Street (Hampden House) - British History Online.
თაბასარანული ენა

თაბასარანული ენა (თვითდასახელება: табасаран чIал) — ნახურ-დაღესტნურ ენათა ოჯახის ლეზგიურ ენათა ჯგუფის ერთ-ერთი ენა. გავრცელებულია სამხრეთ დაღესტანში, თაბასარანისა და ხივის რაიონებში. თაბასარანულ ენაზე ლაპარაკობს 128 900 კაცი. გამოიყოფა 2 დიალექტი: სამხრეთისა და ჩრდილოეთის. თაბასარანულ ენაში გარჩეულია ხმოვნები: a, i, e, u, ü, ფარინგალიზებული a, u, მოკლე ხმოვნები უმახვილო ხმოვანთა დასუსტების შედეგია, გრძელი — სხვა ფონეტიკური ცვლილებებისა. მახვილი სუსტია, დინამიკური, ზოგჯერ გრამატიკული მნიშვნელობაც აქვს. თანხმოვანთა სისტემაში გვაქვს დენტოლაბიალიზებული შიშინა ფონემები. ბილაბიალიზაცია წარმოდგენილია სამხრეთის დიალექტში, ჩრდილოეთის დიალექტში დაკარგულია. ხშულთა სისტემა ოთხეულებრივია, სპირანტთა — სმეულებრივი (სამხრეთის დიალექტში — წყვილეულებრივი). თაბასარანულ ენაში გარჩეულია 2 — ადამიანისა და ნივთის — გრამატიკული კლასი (სამხრეთის დიალექტის ზოგიერთი კილოკავის ზმნა უკვე აღარ განარჩევს კლასებს). ძირითადი ბრუნვებია სახელობითი, ერგატივი, მიცემითი, ნათესაობითი, ადგილობითი. ბრუნვები წარმოდგენილია 7 (კილოკავებში — 8) სამ-სამ ბრუნვიანი სერიით. პირის ნაცვალსახელებში გარჩეულია ინკლუზივისა და ექსკლუზივის ფორმები. ზმნა იცვლება გრამატიკული კლასებისა და პირის მიხედვით (კლასოვან-პიროვანი უღვლილება). პირის ნიშნები ნაცვალსახელური წარმოშობისაა. გარდამავალი ზმნა პოლიპერსონალურია; პრეფიქსული კლასნიშანი გამოხატავს უახლოეს ობიექტს, სუფიქსური პირის ნიშანი — სუბიექტს. გვარი მორფოლოგიურად დიფერენცირებული არაა. ზმნა დაირთავს ლოკატიურ პრევერბებს. სინტაქსური კონსტრუქციებია: ერგატიული — გარდამავალ ზმნასთან, ნომინატიური — გარდაუვალ ზმნასთან, დატიური — გრძნობა-აღქმის გამომხატველ ზმნებთან. თაბასარანული ენა სამწერლობო ენაა. სალიტერატურო ენა სამხრეთის დიალექტს ეფუძნება. დამწერლობა შემოღებულია 1932 წლიდან, თავდაპირველად ლათინური გრაფიკის, 1938 წლიდან კირილიცაზე. თაბასარანელები მაჰომეტოვი ა., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 556. Жирков, Л. И., Табасаранский язык, М.-Л., 1948. Магометов, А. А., Табасаранский язык, Тб., 1965. ↑ A language of Russian Federation
თაბასარანელები

თაბასარანელები (საკუთარი სახელწოდება: табасаран) — დაღესტნის სამხრეთ-აღმოსავლეთში მცხოვრები ხალხი. 2002 წლის აღწერის მიხედვით, რუსეთის ფედერაციის ტერიტორიაზე 131 785 თაბასარანელი ცხოვრობს. ლაპარაკობენ თაბასარანულ, აგრეთვე ლეზგიურ, აზერბაიჯანულ და რუსულ ენებზე. არიან მუსლიმანი სუნიტები. კულტურითა და ყოფით ახლოს დგანან ლეზგებთან. თაბასარანელების უმრავლესობა დასაქმებულია სოფლის მეურნეობაში (მიწართმოქმედება, მესაქონლეობა). განვითარებულია ხელოსნობა, განსაკუთრებით მეხალიჩეობა. ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-02-02. ციტირების თარიღი: 2010-05-01. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 556. (რუსული) Tabaristan.ru დაარქივებული 2008-03-11 საიტზე Wayback Machine. (რუსული) www.narodru.ru: Табасараны დაარქივებული 2021-11-28 საიტზე Wayback Machine.
დარგუელები

დარგუელები, დარგოელები (საკუთარი სახელწოდება дарган დარგან) — დაღესტნის ახუშის, დახადაევის, ხაიდაყის, ლევაშის და სხვა რაიონებში მცხოვრები ხალხი. რუსეთის ფედერაციაში, ყოფითა და კულტურით ახლო მდგომ ხაიდაყებსა და ყუბაჩელებთან ერთად 510,156 კაცი (2002). დარგუული ენა დაღესტნის ერთ-ერთი სამწერლობო ენაა. რელიგიით მუსლიმანი სუნიტები არიან. XIX საუკუნის პირველ ნახევრამდე „თავისუფალ თემებად“ ცხოვრობდნენ. ემორჩილებოდნენ ხაიდაყის უწმიას, საფეოდალოს. მოსახლეობის ძირითად მასას თავისუფალი მეთემეები — უზდენები შეადგენდნენ. იყვნენ ყმებიც — რაიათი და ყული — მონები. XX საუკუნის დასაწყისამდე ძირითადი საქმიანობა იყო მესაქონლეობა და მცირე მასშტაბის მთური მიწათმოქმედება. მამაკაცთა უმრავლესობა ხელოსნობას მისდევდა. ამზადებდნენ ოქროს, ვერცხლისა და სპილენძის იშვიათ სამკაულებს და ნივთებს, ქალები — ქეჩას. ამჟამად მხატვრული ხელოსნობის ცენტრია კუბაჩი. თ. ჩიქოვანი, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 381. დარგუელები — ბროკჰაუზისა და ეფრონის ენციკლოპედიური ლექსიკონი ↑ Федеральная служба государственной статистики. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-02-02. ციტირების თარიღი: 2010-05-01.
ნზოია

ნზოია – მდინარე კენიაში. იგი საკმაოდ გრძელი მდინარეა, მისი სიგრძე შეადგენს 257 კილომეტრს. სათავეს იღებს ელგონის მთაზე. მდინარე მიემართება სამხრეთით, შემდეგ დასავლეთით და საბოლოოდ ერთვის ვიქტორიას ტბას. ეს მდინარე საკმაოდ მნიშვნელოვანია დასავლეთ კენიისათვის, სადაც იგი მიედინება, რადგან ამ რეგიონის მოსახლეობა 1,5 მლნ-ზე მეტია. მისი წყალი გამოიყენება საირიგაციოდ მთელი წლის განმავლობაში. მდინარის წყალი ტბორავს დაბლობებს, რაც ნაყოფიერ მიწასთან ერთად საკმაოდ კარგ სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციას იძლევა. ვინაიდან ნზოია გაივლის ერთ-ერთ ინდუსტრიულ რეგიონს, რომლის ცენტრიცაა ვებუიე, შაქრისა და ქაღალდის ფაბრიკებიდან მდინარეში დაბინძურებული წყალი ჩაედინება. ამ მდინარეზე მდებარეობს რამდენიმე ულამაზესი ჩანჩქერი. ამავე დროს, ნზოიას გააჩნია საკმაოდ დიდი ჰიდროელექტრული პოტენციალი. Flooding on the Nzoia River at NASA Earth Observatory
კენიის პროვინციები

კენიის პროვინციები – კენიის პირველი დონის ადმინისტრაციული ერთეული. ადმინისტრაციულად ქვეყანა იყოფა 8 პროვინციად, რომლებიც თავის მხრივ იყოფიან 46 რაიონად და 262 დივიზიონად. ცენტრალური პროვინცია სანაპირო პროვინცია აღმოსავლეთი პროვინცია ნაირობის პროვინცია ჩრდილო-აღმოსავლეთი პროვინცია ნიანზის პროვინცია რიფტ-ველის პროვინცია დასავლეთი პროვინცია
Tales from Topographic Oceans

Tales from Topographic Oceans — ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ Yes-ის მეექვსე სტუდიური ალბომი, გამოცემული 1973 წელს. დოკუმენტური ფილმის „Classic Artists: Yes“ თანახმად, თავდაპირველად ანდერსონს სურდა, ალბომის სახელწოდებად შეერჩია Tales From Turbographic Oceans. ეს სახელწოდება მან ახსენა ლეიბლის Atlantic აღმასრულებელ თანამშრომელ ფილ კარსონთან, რომელსაც მოეჩვენა, რომ turbographic ჟღერს ისევე, როგორც topographic. ანდერსონს მოეწონა ეს ვარიანტი. დისკი იწერებოდა სტუდიის Morgan მესამე სტუდიაში, სადაც მანამდე Black Sabbath-მა იმუშავა. ალბომი კონცეფტუალურია და შედგება 2 დისკისგან, ანუ ოთხი ნაწარმოებისგან. ოთხივე წარმოადგენს სიმართლის, ცოდნის, კულტურისა და თავისუფლების სიმბოლოს (გამომდინარე მათი ტექსტებიდან). ბილ ბრუფორდის თქმით, კონცეფცია წარმოიშვა პარამაჰანსა იოგაჰანდას ნამუშევრების გავლენით. გამოცემის შემდეგ ალბომს საკმაოდ დადებითი შეფასება მოჰყვა. ინგლისში მან პოპულარობით #1, ხოლო აშშ-ში - #6 ადგილი დაიკავა. ყველა ტექსტის ავტორი — ჯონ ანდერსონი, სტივ ჰაუ; მუსიკა — ანდერსონი, ჰაუ, კრის სკუაირი, რიკ უეიკმენი, ალან უაიტი. ჩარტები ჯონ ანდერსონი – ვოკალი კრის სკუაირი – ბას გიტარა, ვოკალი სტივ ჰაუ – გიტარა, ვოკალი რიკ უეიკმენი – კლავიშები ბილ ბრუფორდი – დასარტყმელი საკრავები, პერკუსია ↑ Tales from Topographic Oceans AllMusic-ზე ↑ Dahlen, Chris, Dominique Leone & Joe Tangari (თებერვალი 8, 2004). Album review[მკვდარი ბმული], Pitchfork. ↑ http://www.robertchristgau.com/get_artist.php?name=yes ↑ http://www.rollingstone.com/reviews/album/285284/review/6068009?utm_source=Rhapsody&utm_medium=CDreview[მკვდარი ბმული] ↑ Number 1 Albums – 1970s. ოფიციალური ჩარტების კომპანია. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 9 თებერვალი 2008. ციტირების თარიღი: 14 ივნისი 2011. ↑ Tales from Topographic Oceans – Charts & Awards. Allmusic. ციტირების თარიღი: 14 April 2012. ↑ Yes – Tales From Topographic Oceans. CollectionsCanada.gc.ca. ციტირების თარიღი: 28 ივნისი 2015. ↑ Yes – Tales From Topographic Oceans. Dutchcahrts.nl. ციტირების თარიღი: 20 თებერვალი 2012. ↑ Yes – Tales From Topographic Oceans. Swedishcahrts.nl. ციტირების თარიღი: 12 აგვისტო 2013. ↑ Yes – Tales From Topographic Oceans. Norwegiancahrts.nl. ციტირების თარიღი: 12 აგვისტო 2013. ↑ 『オリコンチャート・ブックLP編（昭和45年‐平成1年）』（オリジナルコンフィデンス／1990年／ISBN 4-87131-025-6）გვ.73
ოქტომბრის რევოლუციის კუნძული

ოქტომბრის რევოლუციის კუნძული (რუს. Остров Октябрьской Революции) — უდიდესი კუნძული ჩრდილოეთის მიწის კუნძულების ჯგუფში. ეკუთვნის რუსეთს. კუნძულის ფართობი შეადგენს 14 170 კმ², მას მსოფლიოს კუნძულებს შორის 59-ე ადგილი უკავია ფართობის მხრივ ამ ტერიტორიის უმაღლესი წერტილი შეადგენს 965 მეტრს, ეს არის მთა კარპინსკი. კუნძულის დიდი ნაწილი ყინულებს უკავია, ყინულები ზღვამდე აღწევს. ამ ტერიტორიის ნაწილი სწორედ ყინულის უდაბნებს უკავია. ეს ადგილები პირველად გამოკვლეული იქნა გიორგი უშაკოვის და ნიკოლაი ურავანცენის მიერ 1930-32 წლებში. ოქტომბრის რევოლუციის კუნძულის სანაპიროებს დასავლეთიდან ესაზღვრება კარის ზღვა, ხოლო აღმოსავლეთიდან საზღვრავს ლაპტევების ზღვა. სამხრეთით არსებული ბოლშევიკის კუნძულისგან გამოყოფილია შოკალსკის სრუტით, სრუტის სიგრძე შეადგენს 20-38 კილომეტრს. ჩრდილოეთით არსებულ კუნძულ კომსომოლეცისგან გამოყოფილია წითელი არმიის სრუტის მეშვეობით, სრუტის სიგრძე შეადგენს 3-18 კილომეტრს. კუნძულზე მიედინება საკმაოდ გრძელი მდინარეები, ყველაზე გრძელი მდინარეა ოზიორნაია (64 კმ) (ეს მდინარე ყველაზე გრძელია მთელს არქიპელაგში), აქ მიედინება ასევე: უშაკოვი (58 კმ) და მდინარე დიდი (42 კმ). ოქტომბრის რევოლუციის კუნძულზე აგრეთვე მდებარეობს ტბებიც, ყველაზე დიდი ტბაა ფოროდვოე (57 კმ²). ამ კუნძულის პირველი სახელი იყო წმინდა ალექსანდრა. მას შემდეგ რაც ქვეყნის სათავეში ბოლშევიკები მოვიდნენ მას ოქტომბრის რევოლუციის კუნძული დაერქვა. ↑ McCoy, John F. (ed.) (2002) Geo-Data: The World Geographical Encyclopedia Thomson-Gale ↑ "Октябрьской Революции Остров"[მკვდარი ბმული] დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია
ნაკურუ

ნაკურუ (ინგლ. Nakuru) — ქალაქი კენიაში. მდებარეობს კენიის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში და წარმოადგენს რიფტ-ველის პროვინციის მთავარ ქალაქს. სიდიდით ქვეყნის რიგით მე-4 ქალაქია, რომლის მოსახლეობა 2005 წლის მონაცემებით 276 000 კაცს შეადგენს. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1860 მ-ზე, ნაკურუს ტბის სანაპიროზე. Nakuru Kenya დაარქივებული 2012-03-06 საიტზე Wayback Machine. Nakuru County[მკვდარი ბმული] Nakuru დაარქივებული 2010-11-12 საიტზე Wayback Machine. Nakuru Kenya დაარქივებული 2021-05-07 საიტზე Wayback Machine. Nakuru Municipal Council დაარქივებული 2008-12-22 საიტზე Wayback Machine. Nakuru Town Constituency[მკვდარი ბმული]
სუმბავა

სუმბავა (ინდონ. Sumbawa) — ინდონეზიის კუნძული, რომელიც შედის მცირე ზონდის არქიპელაგის კუნძულების ჯგუფში. სუმბავას სიახლოვეს მდებარეობს კუნძული ლომბოკი, დასავლეთიდან სრუტის მეშვეობითაა გამოყოფილი ფლორესს, ხოლო სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარეობს კუნძული სუმბა. ეს ტერიტორია შედის დასავლეთი მცირე ზონდის კუნძულების პროვინციაში. სუმბავას ფართობი შეადგენს 15 448 კმ², ცხოვრობს 1,5 მილიონი ადამიანი. აქ რამდენიმე მოქმედი ვულკანი მდებარეობს, მათგან ყველაზე დიდია ტამბორა (2850 მ), ისტორიაში ამ ვულკანის ყველაზე დიდი ამოფრქვევა 1815 წელს დაფიქსირდა. ამ ამოფრქვევას დაემატა 1833 წელს იავაზე ვულკან კრაკატაუს ამოფრქვევები. ამ ორი ვულკანის ამოფრქვევას 72 000 ადამიანი შეეწირა. კუნძული შედიოდა მაჯაპაჰიტის იმპერიის შემადგენლობაში. ნიდერლანდელები კუნძულზე პირველად 1605 წელს მივიდნენ, რამდენიმე წლის შემდეგ სუმბავა, ინდონეზიის სხვა კუნძულებთან ერთად ნიდერლანდების იმპერიის კოლონია გახდა. სუმბავაზე არის ცუდად განვითარებული საგზაო ინფრასტუქტურა. სუმბავას ლომბოკთან აკავშირებს ხშირად მოძრავი საბორნე ხაზი, ხოლო ფლორესსთან ასევე მოძრაობს საბორნე ხაზი თუმცა იშვიათად. კუნძულის უდიდეს ქალაქ ბიმას აქვს იავასთან როგორც საბორნე ასევე ავტობუსის ხაზიც. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: სუმბავა Sumbawa Tourism Attraction დაარქივებული 2012-03-22 საიტზე Wayback Machine.