laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
პანდორას ყუთი

პანდორას ყუთი — ყოველმხრივ უბედურებათა წყარო (პანდორე–სიტყვასიტყვით ყოველმხრივ დაჯილდოვებულს ნიშნავს). პრომეთეზე განრისხებულმა ზევსმა უბრძანა ჰეფესტოს, შეემქნა ქალი პანდორა, როგორც კაცობრიობის სასჯელი. ჰეფესტომ მიწისა და წყლისგან შექმნა არსება,რომელსაც ქალღმერთის გარეგნობა და ადამიანის ხმა ჰქონდა, ქალღმერთმა აფროდიტემ პანდორას სინარნარე და მომხიბვლელობა დაანათლა; ჰერმესმა – ეშმაკობა და ვერაგობა; ათენა პალადამ კი ხელსაქმე ასწავლა. პრომეთე გრძნობდა რა მოახლოებულ საშიშროებას, გააფრთხილა თავისი ძმა ეპიმეთევსი, არ მიეღო საჩუქარი ზევსისგან. მიუხედავად პრომეთეს გაფრთხილებისა, ეპიმეთევსმა ცოლად შეირთო პანდორა. ზევსმა საჩუქრად მისცა პანდორას დახურული ყუთი და გააფრხილა, რომ არ გაეხსნა, მაგრამ ვინაიდან ღმერთებმა პანდორას ცნობისმოყვარეობაც დაანათლეს, მან ძალაუნებურად გახსნა ყუთი. გახსნა რა ყუთი, ამოფრინდა ყველანაირი ბოროტება, სიავე, ავადმყოფობა და გავრცელდა მთელ მსოფლიოში. შეშინებულმა პანდორამ ყუთი დახურა და ერთადერთი რაც ყუთში დარჩა, აღმოჩნდა იმედი. ამის შემდეგ ბოლო მოეღო ადამიანთა უდარდელ და ბედნიერ ცხოვრებას. სწორედ აქედან წარმოიშვა და გავრცელდა გამოთქმა – “პანდორას ყუთი“, რომელიც ყოველგვარ უბედურებათა წყაროს ნიშნავს. Apostolos Athanassakis, Hesiod: Theogony, Works and Days and The Shield of Heracles. Translation, introduction and commentary, Johns Hopkins University Press, Baltimore and London, 1983. Cf. P.90 Hesiod; Works and Days, in The Homeric Hymns and Homerica with an English Translation by Hugh G. Evelyn-White, Cambridge, MA.,Harvard University Press; London, William Heinemann Ltd. 1914. Online version at the Perseus Digital Library. Lamberton, Robert, Hesiod, New Haven: Yale University Press, 1988. ISBN 0300040687. Cf. Chapter II, "The Theogony", and Chapter III, "The Works and Days", especially pp. 96–103 for a side-by-side comparison and analysis of the Pandora story. Meagher, Robert E.; The Meaning of Helen: in Search of an Ancient Icon, Bolchazy-Carducci Publishers, 1995. ISBN 9780865165106. Neils, Jenifer, "The Girl in the Pithos: Hesiod’s Elpis", in Periklean Athens and its Legacy. Problems and Perspective, eds. J. M. Barringer and J. M. Hurwit (Austin: University of Texas Press), 2005, pp. 37–45. H. J. Rose, A Handbook of Greek Literature; From Homer to the Age of Lucian, London, Methuen & Co., Ltd., 1934. Cf. especially Chapter III, Hesiod and the Hesiodic Schools, p. 61 Schlegel, Catherine and Henry Weinfield, "Introduction to Hesiod" in Hesiod / Theogony and Works and Days, University of Michigan Press, 2006. ISBN 9780472069323. Verdenius, Willem Jacob, A Commentary on Hesiod Works and Days vv 1-382 (Leiden: E.J. Brill, 1985). ISBN 9004074651. This work has a very in-depth discussion and synthesis of the various theories and speculations about the Pandora story and the jar. Cf. p. 62 & 63 and onwards.
ჭოლაძე

საკუთარი სახელი ჭოლაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: გიორგი ჭოლაძე — სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა) ლევან ჭოლაძე — იურისტი, სახელმწიფო თანამდებობის პირი
ნიუ-იორკის მარათონი

ნიუ-იორკის მარათონი (ინგლ. The New York City Marathon; სრულად ING New York City Marathon, სპონსორის მითითებით) — მნიშვნელოვანი ყოველწლიური მარათონი (42,195 კმ), რომლის კურსი ქალაქ ნიუ-იორკის ხუთივე საგრაფოს მოიცავს. 2006 წელს 37.850 ფინიშამდე მისული მორბენალით, ეს უდიდესი მარათონია მსოფლიოში. ბოსტონისა და ჩიკაგოს მარათონების გვერდით, ის აშშ-ის დიდ დისტანციაზე სირბილში ყოველწლიურ შეჯიბრთაგან ყველაზე პრესტიჟულია. რბოლას ორგანიზებას უწევს კლუბი NYRR (New York Road Runners) და ის 1970 წლიდან ყოველწლიურად იმართება. მარათონი ნოემბრის პირველ კვირადღეს იმართება და მასში პროფესიონალი თუ მოყვარული ათლეტები იღებენ მონაწილეობას მთელი მსოფლიოდან. შეჯიბრის დიდი პოპულარობის გამო, მონაწილეთა რაოდენობა შეზღუდულია 37.000-ით, რომლებსაც ლატარიის სისტემით ირჩევენ და უპირატესობას წინა მონაწილეებს ანიჭებენ. NYRR-ის წევრებს შეუძლიათ მონაწილეობა ლატარიის გარეშე მიიღონ კვალიფიკაციის გავლის მიხედვით ან კლუბის წევრების ოფიციალური ნომინაციით. ოფიციალურად ცნობილ მორბენალთა კლუბებს ორი გარანტირებული ადგილი აქვთ საკუთარ წევრთათვის, რომლებიც ლატარიით ვერ მოხვდნენ მონაწილეთა სიაში. ოფიციალური საიტი
ოლიმპია დე გუჟი

ოლიმპია დე გუჟი (ფრანგ. Olympe de Gouges, დაბადებით Marie Gouze, დ. 7 მაისი, 1748, მონტობანი, ტარნი და გარონი — გ. 3 ნოემბერი, 1793, პარიზი) — ფრანგი მწერალი და ჟურნალისტი, პოლიტიკური მოღვაწე, ფემინისტი, ავტორი „დეკლარაციისა ქალისა და მოქალაქის უფლებებზე“ (1791). რევოლუციური იდეებისთვის 1793 წელს გილიოტინაზე თავი მოკვეთეს. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ოლიმპია დე გუჟი A website containing English translations of de Gouges' works An extensive article about Olympe de Gouges დაარქივებული 2004-10-19 საიტზე Wayback Machine. An excerpt from the Declaration of the Rights of Woman and the Female Citizen დაარქივებული 2004-10-11 საიტზე Wayback Machine.
იტალიკური ენები

იტალიკური ენები — ინდოგერმანული ენების ოჯახში შემავალი ერთ-ერთ ქვეჯგუფი. კელტურ ენებთან ამ ენათა ადრე ნავარაუდევი ნათესაობა დღემდე ვერ დამტკიცდა. ლატინურ-ფალისკური ენები ლათინური ენა რომანული ენები ფალისკური ენა ოსკურ-უმბრიული ენები (ხშირად აგრეთვე გვხვდება საბელური ენები სახელით) ოსკური ენა უმბრიული ენა ეკვური ენა მარუკინული ენა მარსული ენა პელიგნური სამხრეთ-პიკენური საბინური ვესტინური ვოლსკური გაურკვეველი წარმოშობისა: ელიმური სიკულური Silvestri, Domenico (1998), „The Italic Languages“, Ramat, Anna Giacalone; Ramat, Paolo, The Indo-European languages, Taylor & Francis Group, pp. 322–344. Watkins, Calvert (1998), „Proto-Indo-European: Comparison and Reconstruction“, Ramat, Anna Giacalone; Ramat, Paolo, The Indo-European languages, Taylor & Francis Group, pp. 25–73. TM Texts Italic. Michael de Vaan (2008) Etymological Dictionary of Latin and the other Italic Languages p.826, Leiden Indo-European Etymological Dictionaries Series, Brill Academic Publishers, (part available freely online) დაარქივებული 2013-06-17 საიტზე Wayback Machine.
გლობალური მშვიდობის ინდექსი

გლობალური მშვიდობის ინდექსი — ერებისა და რეგიონების მშვიდობისმოყვარეობის აღწერა-გაზომვის ერთგვარი მცდელობა. ორგანიზებულია ეკონომიკისა და მშვიდობის ინსტიტუტის მიერ, მშვიდობის ინსტიტუტის ექსპერტების საერთაშორისო ნაწილთან და ანალიტიკურ ცენტრთან კონსულტაციით, სიდნეის უნივერსიტეტის მშვიდობისა და კონფლიქტების კვლევითი ცენტრის მონაწილეობით. სია პირველად გამოქვეყნდა 2007 წლის მაისში, შემდეგ კი 2008 წლის მაისში. ავტორთა განცხადებით, ეს არის მსოფლიო ქვეყნების მშვიდობისმოყვარეობის გაზომვის პირველი კვლევა. კვლევა წარმოადგენს ავსტრალიელი მეწარმის სტივ კილელეას გონებრივი შრომის ნაყოფს და მოწონებულია ისეთი ავტორიტეტული პირების მიერ, როგორებიც არიან დალაი-ლამა, მთავარეპისკოპოსი დეზმონდ ტუტუ, მუჰამედ იუნუსი, ირლანდიის ექს-პრეზიდენტი მერი რობინზონი და აშშ ექს-პრექზიდენტი ჯიმი კარტერი. განხილულ ფაქტორებში გათვალისწინებულია ქვეყანაში მღელვარების და კრიმინალის დონე, ქვეყნის სამხედრო ბიუჯეტი და ომიანობა. ქვეყნები, რომლებიც უფრო მშვიდობის მოყვარეობით გამოირჩევიან გააჩნიათ უფრო დაბალი ინდექსის ქულა. გარდა ამისა, იმ ქვეყნებში, სადაც მწვანე ფერი დომინირებს, მოცემულ წელს არის 20 %-ით უფრო მეტად მშვიდობიანი გარემო ვიდრე წითელი ფერით აღნიშნულ ქვეყნებში: მშვიდობის და ეკონომიკის ინსტიტუტი, ეკონომისტთა ინტილიგენცია. (2008)Global Peace Index: 2008 Methodology, Results & Findings (PDF) გვ. 58. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-09-11. ციტირების თარიღი: 2008-06-17. მშვიდობის და ეკონომიკის ინსტიტუტი, ეკონომისტთა ინტილიგენცია. (2007)Global Peace Index: Methodology, Results & Findings (PDF) გვ. 44. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-05-29. ციტირების თარიღი: 2008-06-17. ↑ ორივეზე ბმული მოყვანილია ვებგვერდიდან: Vision of Humanity. (2008)EIU Reports - Documents - Global Peace Index. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-03-13. ციტირების თარიღი: 2008-06-17.
ენათა ნათესაობა

ენათა ნათესაობა ან ენათა გენეტიკა ენათმეცნიერებაში გამოიყენება იმ ენათა ნათესაობის აღსანიშნავად, რომლებიც ერთი საერთო ფუძე ენიდან უნდა მომდინარეობდნენ. ორი ან მეტი ენის გენეტიკური ნათესაობაზე საუბრობენ მაშინ, თუ ეს ენები საერთო, მსგავს თვისებებს ავლენენ. შედარებითი ენათმეცნიერება ისტორიული ენათმეცნიერება გენეტიკური ერთეული
სახელმწიფო დროშა

სახელმწიფო დროშა — სახელმწიფოს ოფიციალური განმასხვავებელი ნიშანი, რომლის აღწერილობას ადგენს კანონი (როგორც წესი კონსტიტუცია) ითვლება სახელმწიფოს სუვერენიტეტის სიმბოლოდ. წარმოადგენს ერთფერ, ან მრავალფერ ქსოვილს, რომელზეც შესაძლოა გამოსახული იყოს გერბი, ან რაიმე სხვა ემბლემა. სახელმწიფო დროშა აღმართულია სახელმწიფო დაწესებულებების, საელჩოების, საკონსულოებისა და სხვა დაწესებულებების შენობებზე. დღესასწაულების დღეებში საელჩოები, საკონსულოები გამოფენენ საკუთარი ქვეყნის დროშებს. სახელმწიფოს მიერ ოფიციალურად გამოცხადებულ გლოვის დღეებში სახელმწიფო დროშის დაწევა სავალდებულოა ნებისმიერ ადგილზე, განურჩევლად მისი მდებარეობისა და ამასთან ფლაგშტოკის (დროშის ტარი) წვერზე გამობმული უნდა იყოს მოკლე შავი ზონარი, რომელიც მიუთითებს ტრაგედიაზე. დროშების შემსწავლელ მეცნიერებას ვექსილოლოგია ეწოდება. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 245. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „სახელმწიფო დროშა“ ვიკისაწყობში. Flags of the World
ჭახაური

ჭახაური — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ხულოს მუნიციპალიტეტში (ღორჯომის თემი). მდებარეობს მესხეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ღორჯომისწყლის (აჭარისწყლის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 1300 მ, ხულოდან 18,6 კმ. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 205 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 387. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ჭახვათა (ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი)

ჭახვათა — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, მერიის თემში (სოფლები: მერია, ნაღობილევი, ჭახვათა, ხვარბეთი). მდებარეობს მდინარე ნატანების მარჯვენა მხარეს, მდინარე ჭახვათას ნაპირებზე, ზღვის დონიდან 70 მ, ოზურგეთიდან 13 კმ, მერიიდან 4 კმ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 387. ↑ მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 26 ივლისი 2016.
გომბორი (საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი)

გომბორი — სოფელი საქართველოში, საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში, გომბორის ადმინისტრაციული ერთეულის (სოფლები: გომბორი, ასკილაური, ვაშლიანი, ვერონა, რუსიანი) ცენტრი. მდებარეობს გომბორის ქედის სამხრეთ-დასავლეთ კალთებზე, მდინარე გომბორის ნაპირებზე, გომბორი–თელავის საავტომობილო გზაზე, ზღვის დონიდან 1050 მ, საგარეჯოდან 50 კმ. სოფლის სახელწოდება ცივ-გომბორის ქედის სახელიდან უნდა მიმდინარეობდეს. ცივ-გომბორის ქედი წერილობით წყაროებში XI საუკუნიდან იხსენიება. სოფელი - XVIII საუკუნიდან. ვახუშტის მიხედვით, ცივ-გომბორის მთის კალთები უხვშემოსავლიანი იყო. აქაური მაცხოვრებლები, ძირითადად მეხილეობა-მებოსტნეობას და მესაქონლეობას მისდევდნენ. გომბორაზე გადიოდა შიდა და გარე კახეთის დამაკავშირებელი გზა, რის გამოც იგი მნიშვნელოვან სტრატეგიულ პუნქტს წარმოადგენდა. რუსული მმართველობის შემოღებისთანავე, აქ ჩააყენეს პრეობრაჟენსკის გრენადერთა პოლკის მცირე კონტინგენტი, რომლის რაოდენობა მომდევნო წლებში გაიზარდა. ლეკიანობის აღკვეთის შემდეგ, ამ ადგილებში ჩამოსახლება დაიწყეს ფშაველებმა და ხევსურებმა. ქართველ მოსახლეობას მიემატა დემობილიზებული, რუსი სამხრედო მოსამსახურეებიის ოჯახები (ამჟამად აღარ სახლობენ). სოფელ გომბორში ცხოვრობს აგრეთვე მოსახლეობის ერთი ჯგუფი, რომლებიც საყოველთაო აღწერის დროს აზერბაიჯანელებს მიაკუთვნეს. საკუთარ თავს კი ისინი ლაიჯებს უწოდებენ. მათი სახელწოდება მიმდინარეობს ბაქოს იმჟამინდელ გუბერნიაში მდებარე სოფელი ლაჰიჯიდან, საიდანაც XX საუკუნის დასაწყისში გადმოსახლდნენ. საბჭოთა პერიოდში, გომბორის მიდამოებში განთავსებული იყო მსხვილი სამხედრო ბაზა, რომლის შემადგენლობაში სარაკეტო ბრიგადაც შედიოდა. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 681 ადამიანი. გომბორის შესასვლელი ჯაბა ლაბაძის ფოტო ადგილის დედა (გომბორი) გომბორის ამაღლების ეკლესია გომბორის ნაგებობების კომპლექსი გომბორის ხიდი ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 90. აფრასიძე გ., მოწონელიძე ლ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-III, თბ., 2019. — გვ. 92. ↑ საქართველოს მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q16375313"></a> ↑ საქართველოს საფოსტო ინდექსები — „საქართველოს ფოსტა“ ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II ↑ მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016.
სასადილო (საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი)

სასადილო — სოფელი საქართველოში, საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში, მდინარე სასადილოს ხევის (ივრის მარცხენა შენაკადი) ნაპირზე. გომბორის ქედის დასავლეთ კალთებზე. ზღვის დონიდან 920 მეტრი, საგარეჯოდან 45 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 80 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 112. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ლევან რაზიკაშვილი

ლევან ლუკას ძე რაზიკაშვილი (დ. 1887 — გ. 16 თებერვალი 1923) — ქართველი სამხედრო ოფიცერი, ვაჟა-ფშაველას ვაჟიშვილი. სწავლობდა თბილისის კეთილშობილთა გიმნაზიაში, სადაც დაუახლოვდა თავად ქაქუცა ჩოლოყაშვილს. 1917 წ. გაწევრიანდა საქართველოს სოციალ-ფედერალისტურ პარტიაში. შემდგომში სამხედრო სამსახურში იყო. მსახურობდა ფშავის მილიციის უფროსად. საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ თანაუგრძნობდა ხევსურეთში მოქმედ პარტიზანებს, რის გამოც 1922 წელს დააპატიმრეს და „ბანდიტიზმის“ ბრალდებით დახვრეტა მიუსაჯეს. ქართველი მწერლების შუამდგომლობა სერგო ორჯონიკიძესთან უშედეგო აღმოჩნდა. 1923 წელს რაზიკაშვილი სიკვდილით დასაჯეს. ციციშვილი, გოგი. რისთვის დახვრიტეს ვაჟა ფშაველას პირმშო ლევან რაზიკაშვილი: ჩეკისტური სამძებრო საქმე N2315/ [რედ.: ჯიბო ლომაშვილი; მხატვ.: გოგი ავსაჯანიშვილი]; ვაჟა-ფშაველას საზ-ბა - თბ.: ლეგა, 2001 - ISBN 99928-840-4-5 ლევან რაზიკაშვილი[მკვდარი ბმული]. საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საარქივო სამმართველო
აპოლინარ ჭეიშვილი

აპოლინარ (შოთა) სიმონის ძე ჭეიშვილი (დ. 7 იანვარი, 1893, სტავროპოლი — გ. 30 მაისი, 1975, თბილისი) — ქართველი ქირურგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1936), პროფესორი (1942), საქართველოს სსრ მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე. 1916 წ. დაამთავრა კიევის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი. 1930–1950 წლებში მუშაობდა თბილისის ბავშვთა საავადმყოფოს ქირურგიული განყოფილების გამგედ. ერთდროულად განაგებდა თბილისის ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის პათოფიზიოლოგიის, ხოლო 1956–1970 ტრავმატოლოგიის კეთედრებს. შეისწავლიდა ნაწლავთა გაუვალობის, რეგენერაციისა და სამედიცინო კიბერნეტიკის საკითხებს. 1947 წლიდან იყო სკკპ წევრი. დაჯილდოებული იყო შრომის წითელი დროშის, „საპატიო ნიშნის“ ორდენებითა და მედლებით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 389.
ლეონიდ ჭეიშვილი

ლეონიდ ჭეიშვილი (უცხოეთში — Leonidas Tscheischwili, Tcheichvili; დ. 20 ნოემბერი, 1905, კულაში, სამტრედიის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1 ნოემბერი, 1990) — ქართველი მეცნიერი, ქიმიკოსი, ტექნოლოგი. 1924–1925 წლებში სწავლობდა თსუ-ში, 1933 წელს დაამთავრა ბერლინის (შარლოტენბურგის) უმაღლესი ტექნიკური სასწავლებელი. 1935–1945 წლებში მუშაობდა კაიზერ ვილჰელმის ქიმიურ ინსტიტუტში, 1947–1960 წლებში — სილიკატური ნაწარმის სხვადასხვა საწარმოში ტექნიკურ დირექტორად ჯერ საფრანგეთში, 1948 წლიდან კი — არგენტინაში; 1960–1962 წლებში — მეცნიერ-მკვლევარად პენსილვანიის უნივერსიტეტში (აშშ). 1963–1983 წლებში მუშაობდა ბუენოს-აირესის მინერალოგიის ინსტიტუტის სილიკატების ქიმიური განყოფილების ხელმძღვანელად. ჭეიშვილის შრომები ძირითადად შეეხება სილიკატების ქიმიურ და ტექნოლოგიურ საკითხებს (მ.შ., სილიკატების კრისტალური სტრუქტურები). ჯავრიშვილი, ვ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 389.
ჭელა

ჭელა — სოფელი სამხრეთ საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ადიგენის მუნიციპალიტეტში, ჭეჭლას თემში. მდებარეობს მდინარე ქვაბლიანის ხეობაში, ზღვის დონიდან 1280 მეტრზე. დაბა ადიგენიდან დაშორებულია 7 კილომეტრით, ახალციხიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 34 კილომეტრით. სოფლის მოსახლეობის სარწმუნოებრივი შემადგენლობა შერეულია, ცხოვრობენ მუსლიმები და მართლმადიდებლები, დგას მეჩეთი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 177 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 389. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019. ↑ 2.0 2.1 მოსახლეობის 2002 წლის აღწერა. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (2002 წელი). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019. ↑ რეპორტაჟი სოფელ ჭელადან ნეტგაზეთი 2013.08.28
ჭელიათა

ჭელიათა — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ჯავის მუნიციპალიტეტში (ედისის თემი), მდინარე დიდი ლიახვის ხეობაში, ზღვის დონიდან 1860 მეტრი, ჯავიდან 38 კილომეტრი. სოფლის მახლობლად შემორჩენილია გვიანი შუა საუკუნეების კოშკების ნანგრევები. საქართველოს კანონმდებლობის თანახმად ითვლება რუსეთის მიერ ოკუპირებულ ტერიტორიად. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 389. ↑ საქართველოს სატელეფონო კოდები — „სილქნეტი“ ↑ საქართველოს საფოსტო ინდექსები — „საქართველოს ფოსტა“ ↑ საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2009. — გვ. 218. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 132.
ჭელიათისწყალი

ჭელიათისწყალი — მდინარე საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე (ყოფ. სამხრეთ ოსეთის აო), ერმანისწყლის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 7,4 კმ, აუზის ფართობი 19,3 კმ². სათავე აქვს მაღრან-დვალეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე 3375 მ სიმაღლეზე. საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე და ზაფხულში, წყალმცირობა — ზამთარში. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 0,75 მ³/წმ. აფხაზავა ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 389.
ჭელიაღელე

ჭელიაღელე — სოფელი საქართველოში, ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: აგარა, ზედა თლუღი, უყეში, ქვედა თლუღი). მდებარეობს რაჭის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1190 მეტრი, ამბროლაურიდან 12 კილომეტრი, ტყიბულიდან 26 კმ. სოფელში მდებარეობს 1905-1908 წლებში აშენებული მთავარანგელოზთა სახელობის ეკლესია. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 91 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 389. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019. ↑ ბრძანება უძრავი ძეგლის სტატუსის მინიჭების თაობაზე. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2022-07-07. ციტირების თარიღი: 2017-08-28. ↑ მოსახლეობის 2002 წლის აღწერა. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (2002 წელი). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019.
სინათლის ძალა

სინათლის ძალა (აღნიშვნა: I v {\displaystyle I_{v}} ) — ფიზიკური სიდიდე, რომელიც ახასიათებს ხილული გამოსხივების წყაროს. ზოგად შემთხვევაში სინათლის ძალა წყაროდან სხვადასხვა მიმართულებით სხვადასხვაა. იგი ტოლია ელემენტარული სივრცითი კუთხის (რომელიც მოიცავს მოცემულ მიმართულებას) შიგნით წყაროდან გავრცელებული სინათლის ნაკადის ფარდობისა ამ სივრცით კუთხესთან. ერთეულთა საერთაშორისო სისტემაში სინათლის ძალის ერთეულია კანდელა (კდ.). სინათლის ძალის ცნებას იყენებენ მხოლოდ წყაროდან ისეთ მანძილზე, რომლებიც ბევრად აღემატებიან მის ზომებს. სინათლის ძალა გამოითვლება ფორმულით — I v = d Φ v d Ω . {\displaystyle I_{v}={\frac {d\Phi _{v}}{d\Omega }}.} სინათლის ძალის ცნებას იყენებენ მხოლოდ წყაროდან ისეთ მანძილებზე, რომლებიც ბევრად აღემატებიან მის ზომებს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 366.
ჭელირი

ჭელირი — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, ეცერის თემში (სოფლები: ბარში, გვალდერი, ისკარი, კალაში, ლადრერი, ლანტელი, ლაშხრერი, უსგვირი, უღვალი, ფხუტრერი, ქურაში, ცალანარი, ჭელირი, ჰებუდი). მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1520 მ, მესტიიდან 32 კმ. მდიდარია მინერალური წყლებით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 62 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 389. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 218. ↑ საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2009. — გვ. 132. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ამბაკო ჭელიძე

ამბაკო სოლომონის ძე ჭელიძე (დ. 20 ივლისი, 1878, ბაჯი, ახლანდ. ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი — გ. 25 დეკემბერი, 1940, თბილისი) — ქართველი მწერალი, მთარგმნელი, საზოგადო მოღვაწე. ამბაკო ჭელიძე 1895 წლიდან მუშაობდა გაზეთ „ივერიის“ რედაქციაში. ირანში მონაწილეობდა ირან-საბჭოთა კავშირის ბანკის დაარსებაში (1923-29 წლებში). 1927 წელს იმოგზაურა ფერეიდანში. ერთ-ერთმა პირველმა აღადგინა კავშირი ფერეიდნელ ქართველებთან; სწავლობდა მათ ენას, ისტორიას, ყოფას; იყო თბილისის ქართველ მუსლიმანთა დამხმარე კულტურული საზოგადოების წევრი. ამბაკო ჭელიძემ მწერლობა მოთხრობების წერით დაიწყო. აღადგინა სპარსულიდან ქართულად თარგმნის დიდი ხნის მივიწყებული ტრადიცია. მისი თარგმანები გაერთიანებულია კრებულებში: „სპარსელი ლირიკოსები“ (1935), „ირანელი ლირიკოსები“ (1936), „მოლა ნასრედინის ანეკდოტები“ (1940), ომარ ხაიამის „რობაიათი“ (1946). თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დავალებით სრულად თარგმნა ნიზამის პოემები „ლეილი და მაჯნუნი“, „ხოსროვი და შირინი“ (1964), „საიდუმლოებათა სალარო“; საადის „ბუსთანი“ (1955), „გოლესთანი“ (1948). ავტორია წიგნებისა „ფერეიდნელი ქართველები“ (1935) და „ექვსი წელი სპარსეთში“ (1964). შონია მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 389. ამბაკო ჭელიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ამბაკო ჭელიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი პირველი ქართველები ფერეიდანში. ზურაბ შარაშენიძის "ფერეიდნელი გურჯების" მიხედვით დაარქივებული 2016-03-05 საიტზე Wayback Machine. . Fereidani.Ge ამბაკო ჭელიძის "ფერეიდნელი ქართველები". მალხაზ ხარბედია, „რადიო თავისუფლება“, 21.10.2012.
ვასკო და გამას ხიდი

ვასკო და გამას ხიდი (პორტ. Ponte Vasco da Gama, IPA: ['põt(ɨ) 'vaʃku dɐ 'gɐmɐ]) — ნაწილობრივ ვანტური, ვიადუკის ტიპის ხიდი მდინარე ტახოზე ლისაბონის ჩრდილოეთით. ვიადუკების ჩათვლით ყველაზე გრძელი ხიდია ევროპაში 17.2 კმ-ით. ხიდის ძირითადი ნაწილი 0.829 კმ-ს შეადგენს, 11.5 კმ ვიადუკს, ხოლო 4.8 ასასვლელ გზებს. მისი დანიშნულება ლისაბონის მეორე ხიდის (25 აპრილის ხიდი) განტვირთვა და ლისაბონიდან მომავალი გზების ერთმანეთთან დაკავშირება იყო. ხიდი საავტომობილო მოძრაობისთვის 1998 წლის 29 მარტს გაიხსნა, მშენებლობის დაწყებიდან 18 თვეში, ექსპო-98-ის დაწყების წინ. ამ წელს აღინიშნებოდა ვასკო და გამას მიერ ევროპიდან ინდოეთში საზღვაო გზის გახსნის 500 წლისთავი. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ვასკო და გამას ხიდი www.civilium.net დაარქივებული 2007-03-17 საიტზე Wayback Machine. (პორტუგალიური) Portal das Nações BBC ხიდის გახსნის შესახებ Bridge Pros profile დაარქივებული 2006-02-08 საიტზე Wayback Machine. Flickr-ის ფოტოები გრაფიკული და ტექნიკური ინფორმაცია დაარქივებული 2012-03-13 საიტზე Wayback Machine.
გიორგი ჭელიძე

გიორგი ალექსანდრეს ძე ჭელიძე (დ. 24 ოქტომბერი, 1922, თბილისი — გ. 2 დეკემბერი, 1990) — ქართველი კინოოპერატორი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1966). 1950 წ. დაამთავრა საკავშირო კინემატოგრაფიის სახელმწიფო ინსტიტუტის საოპერატორო ფაკულტეტი. 1952 წლიდან მუშაობს „ქართულ ფილმში“. მთავარი ოპერატორია მხატვრული ფილმებისა: ჩვენი ეზო (1956), საბუდარელი ჭაბუკი (1957), მაია წყნეთელი (1959), ხევსურული ბალადა (1965), დიდოსტატის მარჯვენა (1969), როცა აყვავდა ნუში (1972), პირველი მერცხალი (1975), გასეირნება თბილისში (1975), იმერული ესკიზები (1979), მაცივარში ვიღაც იჯდა (1983) და სხვ. გვენცაძე ა., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 389. გიორგი ჭელიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი გიორგი ჭელიძე [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია გიორგი ჭელიძე კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ↑ გიორგი ჭელიძე geocinema.org.ge
გრიგოლ ჭელიძე

გრიგოლ ფილიპეს ძე ჭელიძე (დ. 11 ივნისი, 1912, ქუთაისი — გ. 23 აგვისტო, 1976, გაგრა; დაკრძალულია თბილისში) — ქართველი გეოლოგი, გეოლოგიურ-მინერალოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1974). 1933 წელს დაამთავრა თსუ. 1945 წლიდან მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის გეოლოგიის ინსტიტუტში. ჭელიძის შრომები ძირითადად შეეხება საქართველოს ნეოგენური ნალექების სტრატიფიკაციისა და პალეონტოლოგიის საკითხებს. მიღებული ჰქონდა საქართველოს სსრ სახელმწიფო პრემია (1973), შრომის წითელი დროშის ორდენი და მედლები. მგელიაშვილი თ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 389-390.