15 ოქტომბერი

15 ოქტომბერი — გრიგორიანული კალენდრის 288-ე დღე (ნაკიან წლებში – 289-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 77 დღე. 533 : ბიზანტიის გენერალი ბელიზარიუსი ვანდალებს კართაგენს ართმევს. 1552 : ივანე მრისხანემ ყაზანის სახანო დაიპყრო. 1582 : ივლიანეს კალენდარი, რომელიც ხმარებაში იყო 45 წლიდან, შეცვალა გრიგორიანულმა კალენდარმა. 1815 : ნაპოლეონ I წმინდა ელენეს კუნძულზე გაიხიზნა. 1880 : მექსიკელმა ჯარისკაცებმა მოკლეს ვიქტორიო - აპაჩთა უდიდესი სამხედრო სტრატეგი. 1917 : პირველი მსოფლიო ომი - ნიდერლანდელი ეგზოტიკური მოცეკვავე მატა ჰარი გერმანელთათვის ჯაშუშობის ბრალდებით დახვრიტეს პარიზთან. 1928 : საჰაერო ჰომალდი გრაფი ზეპელინი ასრულებს პირველ ტრანსატლანტიკურ ფრენას და კეიკჰარსტში, ნიუ-ჯერსი, ეშვება. 1946 : ნიურნბერგის პროცესი — ჰერმან გერინგი თავს იწამლავს განაჩენის წინა ღამეს. 1951 : მექსიკელი ქიმიკოსი ლუის მირამონტესი პირველ ორალური კონტრაცეპტივს ქმნის. 1969 : ვიეტნამის ომი - ასობით ათასი ადამიანი იღებს მონაწილეობას ეროვნული მორატორიუმის ომისსაწინააღმდეგო დემონსტრაციებში აშშ-ის მასშტაბით. 1987 : „დიდი შტორმი“ თავს ატყდება საფრანგეთსა და ინგლისს. 1971 : სპარსეთი ქყვენის დაბადების 2500 წლისთავს აღნიშნავს. 1981 : მუსიკალური ბენდი მეტალიკა შეიქმნა. 1990 : სსრ კავშირის ლიდერი მიხეილ გორბაჩოვი დაჯილდოვდა ნობელის პრემიით მშვიდობის დარგში. 1992 : რუსეთში ანდრეი ჩიკატილო 52 სერიულ მკვლელობაში დადანაშაულდა. 1997 : პირველი ზესწრაფი სიჩქარის რეკოდრდი დამყარდე მიწაზე ენდი გრინის მიერ ბრიტანეთში. 2003 ჩინეთის კოსმოსური პროგრამა: გაშვებულ იქნა „შენჟუ 5“, პირველი ჩინური კოსმოსური მართული ხომალდი, რომელზეც იმყოფებოდა ასტრონავტი იანგ ლივეი. აზერბაიჯანის პრეზიდენტი გახდა ილჰამ ალიევი. 2007 : ლეონიდ ჰურვიცი, ერიკ მასკინი და როჯერ მაიერსენი ნობელის პრემიას იყოფენ ეკონომიკის დარგში მექანიზმის დიზაინის თეორიის საფუძვლების ჩამოყალიბებისთვის. აერობუსმა პირველი ორსართულიანი A380 გადასცა სინგაპურის ავიახაზებს საზეიმო ცერემონიაზე ტულუზაში, საფრანგეთი. 2008 : ილჰამ ალიევი აზერბაიჯანის პრეზიდენტის პოსტზე მეორე ვადით აირჩიეს. 2010 14-წლიანი მშენებლობის შემდეგ მსოფლიოში ყველაზე გრძელი გოთარდის საბაზო სარკინიგზო გვირაბი გაიყვანეს შვეიცარიის ალპებში. საქართველოს პარლამენტმა კონსტიტუციის ახალი რედაქცია მესამე მოსმენით დაამტკიცა. 2017 : სოორონბაი ჟეენბეკოვი ყირგიზეთის პრეზიდენტად აირჩიეს. 2019 : მარგარეტ ეტვუდი და ბერნარდინ ევარისტო 2019 წლის ბუკერის პრემიის ლაურეატები გახდნენ. 2020 : ყირგიზეთში მიმდინარე საპროტესტო აქციების შედეგად პრეზიდენტი სოორონბაი ჟეენბეკოვი გადადგა. 2023 : დანიელ ნობოა ეკვადორის პრეზიდენტად აირჩიეს. ძვ. წ. 70 : ვერგილიუსი — რომაელი პოეტი 1542 : ჯალალადინ მუჰამედ აკბარი — მუგალი პადიშახი 1608 : ტორიჩელი, ევანჯელისტა — იტალიელი მათემატიკოსი და ფიზიკოსი. 1795 : ფრიდრიხ ვილჰელმ IV — პრუსიის მეფე 1814 : ლერმონტოვი, მიხეილ — რუსი პოეტი (გ.1841) 1844 : ნიცშე, ფრიდრიხ — გერმანელი ფილოსოფოსი (გ.1900) 1893 : კაროლ II — რუმინეთის მეფე 1894 : მოშე შარეთი — ისრაელის პრემიერ-მინისტრი 1895 : დავით ანდღულაძე — ქართველი საოპერო მომღერალი, დრამატული ტენორი 1914 : მუხამედ სახირ შახი — ავღანეთის მეფე 1915 : ბაგრატიონი, კონსტანტინე — ბაგრატიონთა მუხრანბატონების შტოს შთამომავალი (გ.1992) 1926 : ფუკო, მიშელ — ფრანგი ფილოსოფოსი (გ.1984) 1931 : ავულ პაკირ ჯაინულაბდენ აბდულ კალამი — ინდოეთის პრეზიდენტი 1940 : დორეტი, პეტერ — ავსტრიელი იმუნოლოგი 1971 : კოვაჩი, ნიკო — ხორვატიელი ფეხფურთელი 1977 : ტრეზეგე, დავიდ — ფრანგი ფეხბურთელი 412 : თეოფილუსი — ალექსანდრიის პატრიარქი 898 : ლამბერტ II — საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორი 961 : აბდ-არ-რაჰმან III — კორდოვას ემირი 1389 : ურბან VI — რომის პაპი 1591 : გრიგოლ XIV — რომის პაპი 1605 : ჯალალადინ მუჰამედ აკბარი — მოგულთა პადიშახი 1722 : აბაშიძე, გიორგი-მალაქია — პოლიტიკური მოღვაწე 1817 : კოსტიუშკო, ტადეუშ — პოლონეთის ეროვნული გმირი 1880 : ვიქტორიო — აპაჩთა ლიდერი 1904 : გეორგ I — სახსენის მეფე 1917 : მატა ჰარი —მოცეკვავე და ჯაშუში 1918 : შირდი საი ბაბა — ინდოელი გურუ 1937 : ღვალაძე, ევგენ — იურისტი, ეროვნული მოძრაობის მოღვაწე 1921 : ჰაიდარ ამუოღლუ — ირანის ეროვნულ-განმათავისუფლებელი და მუშათა მოძრაობის მოღვაწე (დ.1889) 1946 : გიორინგი, ჰერმან — გერმანელი პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე (დ.1893) 1958 : თარხნიშვილი, მიხეილ — ეკლესიისა და ლიტერატურის ისტორიკოსი (დ.1897) 1972 : კაკაბაძე, პოლიკარპე — ქართველი დრამატურგი. 2000 : ბლოხი, კონრად მილ — გერმანელი ბიოქიმიკოსი 2003 : ბროკჰაუსი, ბერტრამ — კანადელი ფიზიკოსი 2012 : ნოროდომ სიანუკი — კამბოჯის ყოფილი მეფე (დ. 1922) მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს: დავით და კონსტანტინე – მოწამეთობა იმერეთში (ძვ. სტ. 2 ოქტომბერი) წმინდა კვიპრიანე, წმინდა იუსტინა და წმინდა თეოქტისტე ანდრია სალოსი აგრეთვე: აშშ : თეთრი ხელის ჯოხის დღე სხვა თვეები: