laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
სამებურა

სამებურა, შაქარყურძენი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ჰერეთიდან. გავრცელებულია ისტორიულ პერეთში, წმინდა სამების ფერდობებზე გაშენებულ ზვრებში და ამიტომაც სამებურა უწოდეს. თავისი ამპელოგრაფიული და სამეურნეო ნიშან-თვისებებით ძალიან ახლოს დგას კახეთის თეთყურძნიანი საწარმოო ვაზის ჯიშებთან. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, ხუთნაკვთიანი. ქვედა მხრიდან ძარღვების გასწვრივ გასდევს უმნიშვნელო შებუსვა. ყვავილი ორსქესიანია. მტე-ვანი საშუალო ზომისაა, კონუსური, იშვიათად ცილინდრული ფორმის, ხშირად მხრიანი, კუმსი. მარცვალი — საშუალო ზომის, ოვალური, მომწვანო-მოყვითალო. კანი მკვრივი აქვს^ ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი ოდნავ ხორციანი და წვნიანია, წვენი უფერულია, გემო სასიამოვნო, ჰარმონიული შაქარ-მჟავიანობითა და ჯიშური არომატით. სამებურას სავეგეტაციო პერიოდი საშუალოდ 160 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. ვაზი საშუალო ზრდისა და უხვმოსავლიანია. მტევნის წონა 215-328 გრამია. ერთი ძირი ვაზი 5.0 კილოგრამ ყურძენს იძლევა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19.5-21.7%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7.7-8.2 გ/ლ-ს. პერსპექტიულია ხარისხიანი სუფრის თეთრი, ბუნებრივად ნახევრად ტკბილი ევროპული ტიპის ღვინის დასამზადებლად. წარმატებით შეიძლება მისი გამოყენება საკუპაჟე მასალად და სასუფრე ყურძნად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 331
სამთელა

სამთელა — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ქართლიდან. ზრდასრული ფოთოლი მცირე ზომისაა, გულისებრი ფორმის, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე უხვადაა აბლაბუდისებრად შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი მცირე ზო-მისაა, ცილინდრული ფორმის, ხშირად ფრთიანი, საშუალო სიკუმსისაა. მარცვალი მცირე ზომისაა, მომრგვალო. ჩალისფერია, მოყვითალო ელფერით და თამბაქოსფერი ლაქებით. სქელკანიანია. რბილობი ხორციანი და წვნიანი აქვს, ტკბილი, ჰარმონიული მჟავიანობით და ოდნავ მწკლარტე გემოთი. მტევნის წონა 70-დან 160 გრამამდე მერყეობს. ერთი ძირიდან დაახლოებით 1.2-1.5 კილოგრამი იკრიფება. წვენის გამოსავლიანობა 76.5%-ია. სამთელა სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. ვაზი სუსტი ზრდისაა. გამოიყენება სუფრის თეთრი, მშრალი ღვინის დასამზადებლად. ღვინო სხეულიანი და სასიამოვნოა. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 331
სამჩხავერა

სამჩხავერა — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში გურიიდან. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ხშირ ჯაგრისებურადაა დაფარული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ზოგჯერ ფრთიანი, თხელია, იშვიათად საშუალო სიკუმსის. მარცვალი მცირე ზომისაა, მომრგვალო, მუქი-ვარდისფერი. კანი თხელი და საკმაოდ მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით სქლად დაფარული, რბილობი — წვნიანი, გემო — ტკბილი და სასიამოვნო. სამჩხავერა საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 203 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს, ნოემბრის პირველ რიცხვებში შედის. მტევნის წონა 80 გრამია. საჰექტარო მოსავლიანობა დაახლოებით 4.0-4.5 ტონაა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8.7 გ/ლ-ს. გამოიყენება წითელი ცქრიალა ღვინომასალის დასამზადებლად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 332
გრიგოლ ჩუხრაი

გრიგოლ ჩუხრაი (რუს. Григо́рий Нау́мович Чухра́й; დ. 23 მაისი, 1921, მელიტოპოლი — გ. 2001) — რუსი კინორეჟისორი, სსრკ-ის სახალხო არტისტი (1981). 1861-1864 წლებში სწავლობდა საკავშირო კინემატოგრაფიის სახელმწიფო ინსტიტუტში მიხეილ რომთან. მისი ყველაზე ცნობილი ფილმია „ბალადა ჯარისკაცზე“, რომელმაც მიიღო ლენინური პრემია და BAFTA საუკეთესო ფილმისთვის. ჩუხრაის სხვა ფილმებია „ორმოცდამეერთე“ (1956), „მოწმენდილი ცა“ (1961), „ხსოვნა“ (1970) და სხვა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 171-172. გრიგოლ ჩუხრაი — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) გრიგოლ ჩუხრაი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული) გრიგოლ ჩუხრაი — Find a Grave-ზე
სამჭაჭა

სამჭაჭა — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან. მცირე ნარგავების სახითაა შემორჩენილი ქვემო და შუა იმერეთში. საკმაოდ პგავს მეგრულ ჯიშს ახარდანს, რის გამოც ხარდანს ზოგჯერ სამჭაჭასაც ეძახიან. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, თითქმის ოვალური, მომრგვალო, სამ-ხუთნაკვთიანი, ზოგჯერ თითქმის მთლიანი ფორმის. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ან საშუალოზე მცირე ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური, ზოგჯერ კი კონუსური ან ცილინდრული ფორმის. იშვიათად დატოტვილი, კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, თითქმის ოვალური, შავი ფერის. კანი სქელი და უხეში აქვს, საშუალო სისქის ცვილისებრი ფიფქით დაფარული. რბილობი წვნიანია. მარცვალში ორი საკმაოდ მსხვილი წიპწაა. სამჭაჭა სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის პირველ ნახევარში შედის. საშუალომოსავლიანია, მტევნის წონა 150-300 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 4.9-5 ტონა. სამჭაჭა გამოიყენება სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 332
სასუფრე თეთრი

სასუფრე თეთრი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში ქართლიდან. ჯიშის სახელწოდება მისი ყურძნის სამეურნეო მიმართულებაზე მიუთითებს. ერთეული ვაზებია ძირითადად მცხეთის ვენახებში. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარეს აქვს ჯაგრისებრ-აბლაბუდისებრი შებუსვა. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრული ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, მომწვანო-მოყვითალო ელფერით, რბილობი წვნიანია. სასუფრე თეთრი საშუალო ზრდისა და საშუალომოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 138-142 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის მეორე ნახევრიდან შედის. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7.7 გ/ლ-ს. გამოიყენება სასუფრე ყურძნად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 332
საფარული

საფარული — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში მესხეთიდან. ზრდასრული ფოთოლი სამნაკვთიანია, გვხვდება ხუთნაკვთიანიც. დიდი ზომისაა. ფოთლის ქვედა მხარეს მთავარი ძარღვების გასწვრივ გასდევს ჯაგრისებრი შებუსვა. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი დიდი ზომისაა, კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, ღია მწვანე, სქელკანიანი და კნატუნა. წვენი მომწვანოა, სასიამოვნო მომჟავო-მოტკბო გემოთი. საფარულის სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 160-170 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის პირველ ნახევარში შედის. ვაზი საშუალო ზრდისა და საშუალომოსავლიანია. ერთი ძირი მაღლარი 10-15 კგ/ყურძენს იმლევა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 16.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 11.1 გ/ლ-ს. მიიღება სუფრის თეთრი, მშრალი ღვინო. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 333
საფენა

საფენა, დედალი ყურძენი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან. საფენა ძალიან წააგავს კახურ მწვანეს. სწორედ ამ მსგავსების გამო საუკუნის ბოლოს კახურ მწვანეს ზოგი „მჭკნარას“ ეძახდა, ზოგიც „საფენას“. სინამდვილეში საფენა კახური მწვანესგან საგრძნობლად განსხვავდება და მისგან დამოუკიდებელი ჯიშია. საფენა ფართოდ ყოფილა გავრცელებული ალაზნის მარცხენა მხარის სოფლებში: ფშაველში, ართანაში, სანიორეში, ნაფარეულში, ენისელში, შილდაში და სხვაგან. ამჟამად ერთეული ძირების სახითაა სხვა ჯიშის ვენახებში. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, ზოგჯერ ოდნავ ოვალური ფორმისკენ გადახრილი, ხუთნაკვთიანი, იშვიათად სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარის შებუსვა საშუალო აბლაბუდისებრია. ყვავილი მდედრობითი სქესისაა. მტევანი საშუალო ზომის, განივკონუსური, დატოტვილი, ზოგჯერ მხრიანი. მხრის სიგრძე მტევნის ნახევრამდე აღწევს. გვხვდება ცილინდრულ-კონუსური მტევნებიც. საშუალო სიკუმსისაა, ზოგჯერ მეჩხერიც. მარცვალი საშუალო და საშუალოზე დიდი ზომისაა, მომრგვალო, ხშირად ასიმეტრიული. ყვიიიელია და მოვარდისფრო იერი დაპკრავს. კანი თხელი და საკმაოდ მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი საშუალო სიმკვრივისაა, მდნარი, სასიამოვნო და ჰარმონიული გემოთი და კარგად გამოსახული ჯიშური არომატით. ჯიშისთვის დამახასიათებელია წვრილმარცვლიანობა. საფენა საშუალო ზრდისა და საშუალოზე მაღალმოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 133-დან 158 დღემდეა. მტევნის წონა 80-დან 400 გრამამდეა. საჰექტარო მოსავლიანობა ტონაა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20.3-22.7%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 5.7-7 გ/ლ-ს. საფენასგან იშვიათად ამზადებენ ჯიშურ ღვინოს. მისი ღვინო არის რბილი, საშუალოდ ექსტრაქტული, ჰარმონიული და კარგად გამოხატული ჯიშური არომატით. ძირითადად გამოიყენება სუფრის თეთრი, მშრალი ღვინოების დასამზადებლად მწვანე კახურთან და რქაწითელთან ერთად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 333
საფერავი ატენის

საფერავი ატენის — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ქართლიდან. ზრდასრული ფოთოლი დიდი ან საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ფორმის, სამნაკვთიანი, სუსტად დანაკვთული. ფოთლის ქვედა მხარე საშუალოდაა შებუსული ქეჩისებრად. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი მცირე ზომისაა, კონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, კუმსი ან საშუალო სიკუმსის. მარცვალი პატარა ან საშუალო ზომისაა, ოვალური, შავი, იისფერი ელფერით. კანი თხელი აქვს, საკმაოდ მკვრივია, სქელი ცვილისებრი ფიფქით დაფარული. რბილობი წვნიანი და ხორციანია. წვენი — შეუფერავი. გემო — სასიამოვნო, მომჟავო-მოტკბო. საფერავი ატენის საშუალო ზრდისა და საშუალომოსავლანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე საშუალოდ 171 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის პირველ ნახევარში შედის. მტევნის წონა 115 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.1 ტონამდე. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-19%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7-10 გ/ლ-ს. მიიღება სუსტად შეფერილი, არასაკმარისად სხეულიანი სუფრის წითელი მშრალი ღვინო. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 337
საფერავი ბეჟაშვილის

საფერავი ბეჟაშვილის — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ქართლიდან. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან გულისებრი ფორმის, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ხასიათდება ხშირი აბლაბუდისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომის, კონუსური (მხრებიანი) ან ცილინდრულ-კონუსური. კუმსია ან თხელი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, შავად შეფერილი. კანი თხელი და საკმაოდ მკვრივი აქვს^ ცვილისებრი ფიფქით სქლად დაფარული, რაც მარცვალს მონაცრისფრო იერს აძლევს. რბილობი წვნიანია, წვენი — შეუფერავი. ახასიათებს მცირე წვრილმარცვლიანობა. საფერავი ბეჟაშვილის საშუალო ზრდისა და მცირემოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 161 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. მტევნის წონა 150-230 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა 4.3 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 15-16%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8-9 გ/ლ-ს. მიიღება ბროწეულისფერი, ხალისიანი და ნაკლებშინაარსიანი სუფრის წითელი მშრალი ღვინო. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 337
საფერავი ბუდეშურისებური

საფერავი ბუდეშურისებური, გრძელმარცვალა საფერავი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან. საფერავის ერთ-ერთი ვარიაციაა. ამ სახელწოდებითაა აღწერილი 1895 წელს სიმონ ქვარიანის მიერ იორის გასწვრივ მდებარე სოფლებში. ეს ვარიაცია მეორედაა აღმოჩენილი 1934 წელს ვასილ ლოლაძის მიერ სოფელ ხაშმში. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, სამ-ხუთნაკვთიანი, მცირედ ოვალური. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია სქელი ჯაგრისებურ-აბლაბუდისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ფორმის, ფრთიანი, თხელი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ოვალური ან წაგრძელებული ფორმის, მუქი-ლურჯი ფერის. კანი თხელი და საშუალო სიმკვრივის აქვს. რბილობი საშუალო სიმკვრივისაა, წვნიანი, წვენი ოდნავაა შეფერილი, ბაცი ვარდისფერია. საფერავი ბუდეშურისებური საშუალო ან საშუალოზე ძლიერი ზრდისა და უხვმოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე საშუალოდ 157 დღეა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 23%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6.5-7გ/ლ-ს. მიიღება მაღალხარისხიანი სუფრის წითელი მშრალი ღვინო. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 337-338
საფერავი გურიის

საფერავი გურიის, საფერავი მცვივანი, მცვინარა, მცვივანი გურული — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში გურიიდან. ადგილობრივი მოსახლეობა მას მცვივანსაც უწოდებს და „საფერავსაც“, რადგანაც მას ძირით-ადად სხვა ღვინოებისთვის ფერის მისაცემად იყენებდნენ. ზრდასრული ფოთოლი მცირე ან საშუალო ზომისაა, ოვალური ან მომრგვალო, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია საკმაოდ სქელი აბლაბუდისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი მცირე ზომისაა, ცილინდრული ფორმის, თხელი. მარცვალი წვრილია, მომრგვალო, შავი ფერის. თხელკანიანია. რბილობი ხორციანი და წვნიანია, მომჟავო გემოთი. წვენი უმნიშვნელოდ შეიცავს შემფერავ ნივთიერებას. საფერავი გურიის საშუალო ზრდისა და საშუალომოსავლიანია. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის დასაწყისში შედის. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 15.8-16%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 10.0-10.9 გ/ლ-ს. გამოიყენება სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 340
საფერავი დიდთანაყვავილიანი

საფერავი დიდთანაყვავილიანი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან. საფერავის ერთ-ერთი ვარიაციაა. აღმოჩენილია 1936 წელს თელავში, ინსტიტუტის საწარმოო ნაკვეთზე. მოგვიანებით იგი აღმოაჩინეს სოფ. ნასომხარში, ბეღანასფშაზე და შაშიანში. ხასიათდება უზარმაზარი დატოტვილი თანაყვავილით, რომლის სიგრძეც 38 სანტიმეტრს აღწევს, ხოლო ცალკეული ტოტები — 26 სანტიმეტრს. ყვავილების რაოდენობა ჩვეულებრივზე მეტია. სამეურნეო თვალსაზრისით ეს ვარიაცია არაა საინტერესო, რადგანაც მცირემოსავლიანია, გვიან და გაჭიანურებულად ყვავილობს, ახასიათებს ძლიერი ყვავილცვენა და ნაგვიანევი სიმწიფე. მტევანში ნორმალური მარცვლების რაოდენობა 85-ია, ხოლო წვრილი და უწიპწო მარცვლების რაოდენობა — 150. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19.2%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 14.3 გ/ლ-ს. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 341
საფერავი მეჯვრისხევის

საფერავი მეჯვრისხევის — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ქართლიდან. ჯიშის სახელწოდება უკავშირდება გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ მეჯვრისხევს. ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, მომრგვალო, ხუთნაკვთიანი, მცირედ დანაკვთული. ფოთლის ქვედა მხარე სქლადაა ქეჩისებრად შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ან საშუალოზე დიდია, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ფრთიანი. კუმსია ან თხელი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, შავი ფერის. კანი თხელი და საკმაოდ მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით საშუალოდ დაფარული. რბილობი წვნიანია, წვენი — შეფერილი. გემო — სასიამოვნო, ხილის არომატით. საფერავი მე^ვრისსევის საშუალო ზრდისა და დაბალმოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 150 დღეა, სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. მტევნის საშუალო წონა 144 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 4.6 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19.2%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7.8 გ/ლ-ს. მიიღება სუსტი შეფერილობის სუფრის წითელი მშრალი ღვინო. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 341
საფერავი მარცვალმცვენი

საფერავი მარცვალმცვენი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი ვაზის ჯიში კახეთიდან. საფერავის ერთ-ერთი ვარიაციაა. გამოირჩევა გაცილებით უფრო ძლიერი ზრდითა და მცირენაყოფიერებით. ყვავილობის დროს აქვს მოწითალო-მოყავისფრო მტვერი. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 341
საფერავი ფაჩხა

საფერავი ფაჩხა — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური ფორმისკენ გადახრილი, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე საშუალოდაა დაფარული აბლაბუდისებრი და საშუალო სიხშირის ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, იშვიათად კონუსური ან უფორმო, მხრიანი და დატოტვილი. მხრები ხშირად მთავარი მტევნის სიგრძისაა, საშუალო სიკუმსის, ზოგჯერ თხელიც. მარცვლები საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, იშვიათად ოდნავ ოვალური, მუქი ლურჯი ფერის, თითქმის შავი. კანი თხელი და საკმაოდ მკვრივი აქვს^ ცვილისებრი ფიფქით საკმაოდ დაფარული. რბილობი ძალიან წვნიანია, წვენი ღია ვარდისფერია. ჯიშს ახასიათებს წვრილმარცვლიანობა. საფერავი ფანხა საშუალო ზრდისა და საშუალომოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 163 დღეა. მტევნის წონა 180-200 გრამია. საჰექტარო მოსავლიანობა — 6.0-7.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 16.5-19%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7.5-10 გ/ლ-ს. მიიღება მკვეთრად შეფერილი, საშუალოდ ექსტრაქტული, ნაკლებად ჰარმონიული და ხალისიანი სუფრის წითელი მშრალი ღვინო. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 343
საფერავი მოკლემტევანა

საფერავი მოკლემტევანა — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი ვაზის ჯიში კახეთიდან. საფერავის ერთ-ერთი ვარიაციაა. აქვს პატარა ფოთლები და მტევნები. მცირემოსავლიანია. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 343
საფერავი მსხვილმარცვალა

საფერავი მსხვილმარცვალა — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან. საფერავის ერთ-ერთი ვარიაციაა. გამოვლენილია 1932 წელს სელექციონერ ვასილ ლოლაძის მიერ. ჩვეულებრივი საფერავისგან მტევნის აგებულებით და მარცვლის სიმსხოთი განსხვავდება. ყვავილი ორსქესიანი აქვს. სამეურნეო ნიშან-თვისებებით ჩვეულებრივ საფერავს ჩამორჩება. ერთ ძირზე მისი მოსავლიანობა მხოლოდ 1 კილოგრამია. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 23%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8.2 გ/ლ-ს. საფერავი მსხვილმარცვალასგან კარგი ხარისხის წითელი ღვინო მიიღება. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 343
საფერავი უხვმოსავლიანი

საფერავი უხვმოსავლიანი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან. საფერავის კლონი №359. გამოვლენილია 1934 წელს კახეთში სელექციონერ ვასილ ლოლაძის მიერ. მას შემდეგ გავრცელებულია გურჯაანის, თელავისა და სიღნაღის სოფლებში. უხვმოსავლიანი და ძალიან ხარისხიანი კლონია. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20-27%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6.8-10.0 გ/ლ-ს. გამოსადეგია მაღალხარისხიანი სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 343
ნიკოლოზ იაკობაშვილი

ნიკოლოზ იაკობაშვილი (დ. 16 დეკემბერი, 1914, ჩიხა — გ. 23 ივნისი, 1989) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი, ტექნოლოგი. 1938 წელს დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის ტექნოლოგიური ფაკულტეტი. 1943–1946 წლებში მუშაობდა კვების მრეწველობის სამინისტროს ტრესტ „საქეთერზეთში“ მთავარ ინჟინრად, 1946–1959 წლებში მმართველად. 1959–1970 წლებში იყო „საქცხიმეთერზეთის“ მმართველი, 1970 წლიდან საქართველოს კვების მრეწველობის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში ხელმძღვანელობდა ეთერზეთების მრეწველობის განყოფილებას. ნიკოლოზ იაკობაშვილის შრომები ეძღვნება ეთერზეთოვანი კულტურების ნედლეულის ბიოქიმიურ და ტექნოლოგიურ შესწავლას, ნედლეულის კომპლექსური გადამუშავების ტექნოლოგიას და გადამუშავების შედეგად მიღებული ნარჩენების გამოყენებას. მისი ინიციატივით და უშუალო მონაწილეობით თბილისში 1968 წელს ჩატარდა ეთეროვანი ზეთების მრეწველობის სპეციალისტთა IV მსოფლიო კონგრესი. იყო მრავალი საერთაშორისო კონკურსისა და სიმპოზიუმის მონაწილე. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები. ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1967). პროფესორი (1986). კვების მრეწველობის დარგის სპეციალისტი. საქართველოში ეთეროვანი ზეთების კვლევის ფუძემდებელი. 1988 — საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე 1961 — საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი ეთერზეთოვანი კულტურებისა და ზეთების წარმოება საქართველოში, თბილისი, 1982, გვ. 47 საქართველო: ენციკლოპედია: ტ. IV. -თბ., 2018, გვ. 158 ნიკოლოზ იაკობაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
გრაფენი

გრაფენი — ნახშირბადის ორგანზომილებიანი ალოტროპული მოდიფიკაცია, რომელიც წარმოიქმნება ერთი ატომის სისქის ნახშირბადის ატომების ფენით. ნახშირბადის ატომები sp² ჰიბრიდიზაციაშია და დაკავშირებულია σ- და π- ბმებით ექვსკუთხა ორგანზომილებიან კრისტალურ გისოსად. ის შეიძლება წარმოდგენილი იყოს როგორც ფენიანი გრაფიტის ერთი სიბრტყე, რომელიც გამოყოფილია ნაყარი კრისტალისგან. გრაფენს აქვს მაღალი მექანიკური სიმტკიცე და რეკორდული მაღალი თბოგამტარობა. მუხტის მატარებლების მაღალი მობილურობა, რომელიც ყველაზე მაღალია ყველა ცნობილ მასალას შორის (იგივე სისქით), ხდის მას პერსპექტიულ მასალას სხვადასხვა აპლიკაციებში გამოსაყენებლად, კერძოდ, როგორც სამომავლო საფუძველს ნანოელექტრონიკაში და შესაძლებელს სილიკონის ჩასანაცვლებლად ინტეგრირებულ სქემებში. გრაფენის სახელი მომდინარეობს „გრაფიტიდან“, რაც ასახავს იმ ფაქტს, რომ ნახშირბადის გრაფიტის ალოტროპი შეიცავს უამრავ ორმაგ ბმას. გრაფენის ფურცლის ყველა ატომი უკავშირდება თავის მეზობლებს სიგმა ბმით და გამტარობის ზოლს უწევს ელექტრონს,გამტარობა კი ვრცელდება მთელს ფურცელზე.ატომების განლაგება ქმნის ერთშრიან ფენას, რომლის სისქე მხოლოდ ერთი ატომია. ბუნებაში მუდმივად და უხვად გვხვდება გრაფიტის სახით. ადამიანი ფანქრებში გრაფიტს იყენებდა ჩვეულებრივად. გრაფიტის ერთი მილიმეტრი შეიცავს 3 მილიონ ფენა გრაფენს. 2004 წელს მასალა აღმოაჩინა კონსტანტინე ნოვოსელოვმა , მანჩესტერის უნივერესიტეტში.ნოვოსელოვს აღმოჩენის გამო ნობელის პრემია მიანიჭეს.მაღალი ხარისხის გრაფენი ადვილად იზოლირებადი აღმოჩნდა. გრაფენი გახდა ღირებული და გამოსადეგი ნანომასალა მისი განსაკუთრებული მაღალი ჭიმვის სიმტკიცის, ელექტრული გამტარობის, გამჭვირვალობისა და მსოფლიოში ყველაზე თხელი ორგანზომილებიანი მასალის გამო.  გრაფენის გლობალური ბაზარი იყო 9 მილიონი აშშ დოლარი 2012 წელს,  უმეტესად მოთხოვნადი იყო ნახევარგამტარების, ელექტრონიკის, ელექტრო ბატარეების ,  და კომპოზიტების კვლევასა და განვითარებაზე. Condensed Matter Physics Group. The University of Manchester. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-01-19. ციტირების თარიღი: 2012-10-28. Kim Group Home page. Columbia University. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-01-19. ციტირების თარიღი: 2012-10-28. Andrei Group. Rutgers, The State University of New Jersey. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-01-19. ციტირების თარიღი: 2012-10-28. Nanomaterials and Spectroscopy Group. University of Cambridge. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-01-19. ციტირების თარიღი: 2012-10-28. Graphene Square. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-01-19. ციტირების თარიღი: 2012-10-28. Graphene Supermarket. ციტირების თარიღი: 2012-10-28. Graphene Industries. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-01-19. ციტირების თარიღი: 2012-10-28.
გოფერისებრნი

გოფერისებრნი (ლათ. Geomyidae) — ძუძუმწოვართა ოჯახი მღრღნელების რიგისა. სხეულის სიგრძე 13–35 სმ, კუდისა — 14 სმ-მდე. მამალი დედალზე დიდია. შეგუებული არიან მიწისქვეშა ცხოვრებას. თვალები და ყურები პატარაა. ძლიერაა განვითარებული საცრემლე ჯირკვლები, რომელთა სეკრეტი წმენდს თვალის რქოვანას. კუდი შიშველი ან თხელი ბეწვით დაფარული, ძლიერ მგრძნობიარე (შესაძლოა შეხების ორგანო იყოს). კიდურები ხუთთითიანი; ბრჭყალები წაგრძელებული, მოღუნული. ტუჩები ძლიერაა მიჯრილი გამოღუნულ საჭრისებზე, რაც პირის ღრუში მიწის მოხვედრისგან იცავს. ლოყებზე ძლიერ განვითარებულია ე.წ. „ტომრები“ ან „ჯიბეები“ (იხსნება გარეთ), რომელიც საჭმლის გადასატანად გამოიყენება. თმის საფარი თივთიკის გარეშეა; შეფერილები არიან შავიდან თითქმის თეთრამდე. ცნობილია 2 ქვეოჯახის დაახლ. 6 თანამედროვე გვარი და 40-მდე სახეობა. გავრცელებული არიან ჩრდილოეთ და ცენტრალური ამერიკის ზომიერ და ტროპიკულ ოლქებში. ბინადრობენ სხვადასხვა ლანდშაფტში: უდაბნოდან მთის ტყეების ზედა საზღვრამდე. ცხოვრობენ მარტოულად. თხრიან 140 მ-მდე სიგრძის რთულ სოროებს, რომლებსაც მრავალი გვერდითი ხვრელი და 90 სმ-მდე სიღრმეზე განლაგებული საბუდარი კამერა აქვს. თხრის დროს იყენებენ საჭრისებს და თათებს. ერთნაირად სწრაფად გადაადგილდებიან როგორც თავის, ისე კუდის გამოყენებით. ზამთრის ძილი არ ახასიათებთ. ძირითადად იკვებებიან მცენარეთა მიწისქვეშა ნაწილებით; აკეთებენ მარაგებს. ბუნებრივ ეკოსისტემებში გოფერები მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ ნიადაგწარმოქმნაში: წელიწადში ერთი ცხოველი გადააადგილებს 15 კგ-მდე ნიადაგს. ამავდროულად, შეუძლიათ ზიანის მოტანაც: სოროებს თხრიან დამბებში, ჭამენ სასოფლო-სამეურნეო კულტურებს, აზიანებენ ხეების ფესვებსა და ქერქს. ↑ pocket gopher — ინგლისურ-ქართული ბიოლოგიური ლექსიკონი. ↑ 2.0 2.1 Щипанов Н. А. Гоферовые // Большая российская энциклопедия. т. 7. — М., 2007. — стр. 556.