laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
სამხედრო სადაზვერვო სააგენტო

სამხედრო სადაზვერვო სააგენტო (სსს) ან დი-აი-ეი (ინგლ. Defense Intelligence Agency, DIA) — ამერიკის შეერთებული შტატების ფედერალური მთავრობის ერთ-ერთი ძირითადი სადაზვერვო სააგენტო, რომელიც ეხმარება ამერიკის პრეზიდენტს, თავდაცვის მინიტრს და სხვა მაღალი რანგის სამხედრო და საჯარო პირებს სახელმწიფო დონის სამხედრო უსაფრთხოების ამოცანების გადაწყვეტაში. დი-აი-ეი-ს ევალება ყველა სახის საგარეო სამხედრო დაზვერვის მოპოვება, ეროვნულ თავდაცვასთან დაკავშირებული პოლიტიკური, ეკონომიკური, ინდუსტრიული, გეოგრაფიული და სამედიცინო დაზვერვის ჩათვლით. მიუხედავად იმისა, რომ დი-აი-ეი ფუნქციონირებს თავდაცვის სამინისტროს იურისდიქციის ქვეშ, მისი თანამშრომლების (მათი რიცხვია 16,500) უმრავლესობა (65%) სამოქალაქო პირია, რომელთა საიდუმლო მისიები და ანალიტიკური საქმიანობა სცილდება საომარ ზონებს და მოიცავს პლანეტის თითქმის ყველა კუთხეს. დი-აი-ეი-ს აქვს საკუთარი საიდუმლო სამსახური, რომელიც დაკავებულია საერთაშორისო შპიონაჟით მსოფლიოს მასშტაბით, განსაკუთრებით იმ ქვეყნებში სადაც ამერიკის სამხედრო ძალებს უფრო მიუწვდებათ ხელი ვიდრე გადატვირთულ ცენტრალურ სადაზვერვო სააგენტოს. დი-აი-ეი ერთ-ერთია იმ ამერიკული სადაზვერვო სააგენტოთაგან, რომლებიც უფლებამოსილნი არიან აწარმოონ საგარეო დაზვერვა ტრადიციული და ყველასათვის ცნობილი HUMINT-ის საშუალებით, ესე იგი ადამიანების აგენტებად გაგზავნით. (ამერიკის 16 სადაზვერვო ორგანიზაციიდან, ასეთი მხოლოდ რამოდენიმეა, მაგალითად ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტო. სხვები კი, მაგალითად ეროვნული უსაფრთხოების სააგენტო, შპიონაჟს აწარმოებენ სიგნალების დაზვერვის მეშვეობით, როგორიცაა სატელეფონო საუბრების ფარული მოსმენა, იმეილების წაკითხვა, კოდების გაშიფრვა, და რადარის და სამხედრო აპარატურის სიგნალების მოსმენა). შესაბამისად, დი-აი-ეი თავისი ისტორიის მანძილზე მრავალჯერ იყო გარეული ჯაშუშურ სკანდალებში. ლორენს ა. ქორქორანი - დი-აი-ეი-ს ოფიცერი სანტიაგო, ჩილე-ში, სადაც მან ზოგიერთი წყაროების მიხედვით, დააფინანსა იმ რაკეტების შეძენა, რომლებიც ანტი-სამთავრობო ჯგუფებმა გამოიყენეს ამერიკისთვის არასასურველი სოციალისტი პრეზიდენტის სალვადორ ალიენდეს სასახლის დასაბომბად და აუგუსტო პინოჩეტის რეჟიმის დასამყარებლად 1973 წელს. აშშ-ის ეროვნული უსაფრთხოების სააგენტო (ენ-ეს-ეი) (ინგლისური) ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტო სამხედრო სადაზვერვო სააგენტო (ინგლისური) ↑ სამხედრო სადაზვერვო სააგენტოს საიდუმლო სამსახური (სსსსს) დაარქივებული 2013-05-05 საიტზე Wayback Machine. გადამოწმებულია: 5 მაისი 2013 (ინგლისური) ↑ "სამხედრო სადაზვერვო სააგენტო (DIA)." AllGov.Com: Everything our Government Really Does. გადამოწმებულია: 5 მაისი 2013 (ინგლისური) ↑ სამხედრო სადაზვერვო სააგენტოს საიდუმლო სამსახური (სსსსს), ასევე ცნობილია როგორც თავდაცვის საიდუმლო სამსახური) ↑ დი-აი-ეი აგზავნის ასობით დამატებით აგენტს საზღვარგარეთ ვაშინგტონ პოსტი 1 დეკემბერი 2012 (ინგლისური) ↑ სან აქსელსონი (ინგლისური) Chili, le Dossier Noir. (ჩილე: შავი დოსიე) პარიზი, საფრანგეთი: გამომცემლობა გალიმანდი (ფრანგული), 1974, p. 87
სეგედი

სეგედი (უნგრ. Szeged; გერმ. Szegedin; რუმ. Seghedin; ხორვატ. Segedin; სერბ. Segedin, Сегедин) — უნგრეთის მესამე უდიდესი ქალაქი, სამხრეთ ალფიოლდის რეგიონის ცენტრი და უდიდესი ქალაქი, ჩონგრადის მედიეს ადმინისტრაციული ცენტრი. სეგედის უნივერსიტეტი ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეულია მთელ უნგრეთში. სახელი „სეგედი“ სავარაუდიდ მომდინარეობს ძველუნგრული სიტყვა „სეგიდან“ (კუთხე), რაც მიუთითებს მდინარე ტისის გადახვევას, რომელიც ქალაქზე გაედინება. სეგედი მდებარეობს დედაქალაქ ბუდაპეშტიდან 160 კილომეტრით სამხრეთ-აღმოსავლეთით, სერბეთისა და რუმინეთის საზღვრებიდან დაშორებულია 20 კმ-ით. გაშენებულია მდინარე ტისის ორივე ნაპირზე. 2012 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა 170 052 ადამიანს შეადგენს, რომელთა დაახლოებით 94 % უნგრელია. ასევე სახლობენ სერბები, ბოშები, რუმინელები, გერმანელები, ხორვატები, სლოვაკები, ებრაელები და სხვა. კემბრიჯი, გაერთიანებული სამეფო, 1977-დან დარმშტადტი, გერმანია, 1990 ნიცა, საფრანგეთი, 1969-დან ოდესა, უკრაინა, 1977-დან რახოვი, უკრაინა, 1939-დან და 1997-დან პარმა, იტალია, 1988-დან ლიეჟი, ბელგია, 2001-დან კოტორი, მონტენეგრო, 2001-დან როტერდამი, ნიდერლანდები ტირგუ-მურეში, რუმინეთი, 1997-დან სუბოტიცა, სერბეთი, 1966-დან და 2004-დან ტიმიშოარა, რუმინეთი, 1998-დან ტოლედო, აშშ, 1990-დან ტურკუ, ფინეთი, 1971-დან ლოძი, პოლონეთი, 2004-დან ვეინანი, ჩინეთი, 1999-დან ლარნაკა, კვიპროსი, 1994-დან პულა, ხორვატია, 2003-დან ვარნა, ბულგარეთი, 2010-დან იზმირი, თურქეთი, 2010-დან უნგრეთის ქალაქების სია Szeged, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე Szeged(photo album) (ინგლისური) Szeged, city of sunshine დაარქივებული 2012-05-20 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) Szeged in Pictures დაარქივებული 2012-03-26 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) Official site with webcam (უნგრული) (ინგლისური) Another site (ინგლისური) Official site of the Open Air Festival ↑ Szeged települési választás eredményei — National Election Commission, 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1226173"></a> ↑ Town Twinnings and international relations დაარქივებული 2009-08-08 საიტზე Wayback Machine. (from the official city website. Accessed 2008-08-11.)
ფერენც II რაკოცი

ფერენც II რაკოცი (უნგრ. II. Rákóczi Ferenc, (დ. 27 მარტი, 1676, ბორშა, უნგრეთის სამეფო — გ. 8 აპრილი, 1735, ტეკირდაგი, ოტომანთა იმპერია) — უნგრელი არისტოკრატი და ჰაბსბურგების წინააღმდეგ 1703-11 წლების აჯანყების ლიდერი. ის ასევე იყო იმპერატორის მიერ ხელდასმული ტრანსილვანიის პრინცი და ოქროს საწმისის ორდენის წევრი. დღეისთვის ის აღიარებულია უნგრეთის ეროვნულ გმირად. His life დაარქივებული 2005-04-05 საიტზე Wayback Machine. A detailed timeline of his rebellion His picture on the Hungarian 500 forint banknote დაარქივებული 2005-05-27 საიტზე Wayback Machine. ↑ "Hungary დაარქივებული 2009-10-28 საიტზე Wayback Machine. ," Microsoft Encarta Online Encyclopedia 2008. 2009-10-31.
დედაბრული ხელი

დედაბრული ხელი — ქართული მხედრული დამწერლობის ერთ-ერთი სახეობა, რომელიც სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოში, გურიასა და აჭარაში ჩამოყალიბდა. დედაბრული ხელის სახელწოდება უკავშირდება იმ ფაქტს, რომ იგი ძირითადად ქალებს შორის იყო გავრცელებული. დედაბრული ხელით შესრულებულია როგორც პირადი წერილები (მაგალითად ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის ხელნაწერი H-1258), აგრეთვე ისტორიული საბუთები (Qd-3351, Qd-3366, Qd-3578, Qd-3580) და ხელნაწერი — კარაბადინი (H-1258). არსებობს აგრეთვე დედაბრული ხელით შესრულებული წერილი თურქულ ენაზე. დედაბრული ხელის პირველი ზოგადი დახასიათება, რომელიც ორსტრიქონიან ნიმუშთან ერთად გამოქვეყნდა 1878 წელს, ეკუთვნის დიმიტრი ბაქრაძეს. თავად ტერმინი „დედაბრული ხელი“ პირველად 1946 წელს გამოიყენა სიმონ ჯანაშიამ. 1949 წელს დედაბრული ხელი გამოიკვლია და მას ცალკე ნაშრომი უძღვნა თ. ხაჟომიამ. დედაბრული ხელისათვის დამახასიათებელია მხედრულ ასოთა კუთხოვანი მოყვანილობები. ცალკეულ შემთხვევებში მხედრულად ნაწერ ტექსტში ზედმეტად ჩართულია ნუსხური, უ, ი ან სხვა ასოები. ანის, განის, ენისა და სხვა ზოგიერთ ასოთა მოხაზულობა ემსგავსება XI საუკუნის ადრეულ მხედრულ მოხაზულობებს. დედაბრული ხელით შესრულებული ძეგლები XIX საუკუნით თარიღდება; მეცნიერთა ნაწილი ადრეულ მხედრულთან მსგავსების გამო ვარაუდობს, რომ წერის ეს სახე გაცილებით ადრე უნდა ჩამოყალიბებულიყო. ს. ჯანაშია, გიორგი შარვაშიძე, თბილისი, 1946 თ. ხაჟომია, ქართული დამწერლობის ერთ-ერთი თავისებური სახე, „მიმომხილველი“, I, თბილისი, 1949, ტაბ. I-X ვ. სილოგავა, ენციკლოპედია ქართული ენა, თბილისი, 2008, გვ. 138
ოქროს გლობუსი საუკეთესო დრამისთვის

ოქროს გლობუსი საუკეთესო დრამისთვის — ოქროს გლობუსის დაჯილდოების ერთ-ერთი ნომინაცია. გაიცემა 1950 წლიდან. (†) აღნიშნავს ოსკარის მოგებას (*) აღნიშნავს ოსკარის ნომინაციას goldenglobes.org დაარქივებული 2015-08-01 საიტზე Wayback Machine.
16 ივლისი

16 ივლისი — გრიგორიანული კალენდრის 197-ე დღე (ნაკიან წლებში – 198-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 168 დღე. 622 : წინასწარმეტყველი მუჰამედი იწყებს ჰიჯრას მექადან მედინაში, რაც დასაბამს აძლევს მუსლიმანურ კალენდარს. 1661 : ევროპაში პირველი ბანკნოტები გამოუშვა სტოკჰოლმის ბანკმა. 1945 : მანჰეტენის პროექტი - ბირთვული ერა იწყება აშშ-ს მიერ ნიუ-მექსიკოს შტატში ისტორიაში პირველად განხორციელებული პლუტონიუმის ბირთვული იარაღის ექსპერიმენტული აფეთქებით. 1965 : საფრანგეთისა და იტალიის დამაკავშირებელი მონბლანის გვირაბი გაიხსნა. 1969 : კეიპ კენედიდან, ფლორიდა, გაშვებულ იქნა კოსმოსური ხომალდი „აპოლო 11“. 1979 : ერაყის პრეზიდენტი გახდა სადამ ჰუსეინი. 1989 : სოხუმში თსუ-ს ფილიალის გახსნისთვის ხელის შეშლის მიზნით მობილიზებულ აფხაზ აქტივისტებსა და ქართულ მოსახლეობას შორის შეიარაღებული შეტაკებები იწყება. 1990 : ფილიპინებში 7,7 ბალის მიწისძვრამ 1600-ზე მეტი ადამიანი იმსხვერპლა. 1992 : საქართველოსა და თურქმენეთს შორის დიპლომატიური ურთიერთობები დამყარდა. 2003 : კორსიკელები რეფერენდუმში ხმათა მცირე უპირატესობით საფრანგეთისგან გაზრდილ ავტონომიას უარჰყოფენ. 2004 : ათასწლეულის პარკი, 21-ე საუკუნის დასაწყისის ერთ-ერთი ყველაზე ამბიციური არქიტექტურული პროექტი, გაიხსნა ჩიკაგოში, ილინოისი. 1872 : რუალ ამუნდსენი — ნორვეგიელი მკვლევარი (გ.1928) 1911 : როჯერსი, ჯინჯერ — ამერიკელი მსახიობი, მოცეკვავე (გ. 1995) 1943 : მახარაძე, ავთანდილ — ქართველი მსახიობი 1964 : ბურჯანაძე, ნინო — ქართველი პოლიტიკური მოღვაწე 1764 : ივანე VI — სრულიად რუსეთის იმპერატორი 1860 : ჭონქაძე, დანიელ — ქართველი მწერალი 1938 : ჯაბადარი, გიორგი — ქართველი რეჟისორი და პედაგოგი (დ.1888) 1960 : კესელრინგი, ალბერტ — გერმანელი სამხედრო მოღვაწე (დ.1885) 1965 : ბერძენიშვილი, ნიკოლოზ — ქართველი ისტორიკოსი (დ. 1894) 1976 : მუსხელიშვილი, ნიკოლოზ — ქართველი მათემატიკოსი (დ. 1891) 1989 : კარაიანი, ჰერბერტ ფონ — ავსტრიელი დირიჟორი (დ.1908) 2012 : ლორდი, ჯონ — ინგლისელი როკ-მუსიკოსი (დ. 1941) მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს: გიორგი ღმერთშემოსილი წმინდა იაკინთე წმინდა მოწამენი დიომიდე, ევლამპიოსი, ასკლიპიოდოტე და გოლინდუხა მოკიოსი და მარკოზი ღირსი ალექსანდრე წმინდა ანატოლი სხვა თვეები
ცხოვრება მეფეთ მეფისა დავითისი

„ცხოვრება მეფეთ მეფისა დავითისი“ — საქართველოს მეფის დავით IV აღმაშენებლის (1089-1125 წწ.) ისტორიკოსის თხზულება. დაწერილია დაახლოებით 1130-იან წლებში. შესულია „ქართლის ცხოვრების“ კრებულში. სავარაუდო ავტორია არსენ ბერი (ს.კაკაბაძე, კ.კეკელიძე, კ. გრიგოლია, ჯ. ოდიშელი). თხზულებაში ასახულია 1080-1125 წლების პერიოდი, როდესაც საქართველო წინა აზიის ერთ-ერთ უძლიერეს სახელმწიფოდ ჩამოყალიბდა. ობიექტურადაა აღწერილი დავითის პროგრესული სამხედრო-პოლიტიკური ხასიათის ღონისძიებები; ნაჩვენებია მის მიერ ეკლესიის დემოკრატიზაციისათვის, ქვეყნის საშინაო და საგარეო ძლიერების ამაღლებისათვის გადადგმული კონკრეტული ნაბიჯები, საქართველოში ყივჩაყთა გადმოსახლების საკმაოდ რთული, გონივრულად განხორციელებული, მრავალი ასპექტის მქონე პროცესი. ცხოვრება მეფეთ მეფისა დავითისი პოლემიკური ნაწარმოებია — ავტორი დავითის პოლიტიკის არა მარტო აღმწერი, არამედ აქტიური დამცველი და თანამდგომია. თხზულება დაწერილია დიდად განათლებული, ნიჭიერი სახელმწიფო და სასულიერო მოღვაწის მიერ, ისტორიული პროცესის ახსნისას იგი პროვინდენციალიზმს ეყრდნობა, იყენებს ისტორიულ-შედარებით მეთოდსაც; წინა პლანზე სწევს ქრისტიანული მორალის ძირითად დოგმებს. ნაწარმოებში ვხვდებით რემინესცენციებს სასულიერო წიგნებიდან. ბიზანტიური სამყაროს გავლენით, საქართველოს სახელმწიფოს და მისი მესვეურის გაძლიერების შესაბამისად, აქ პირველად არის აღიარებული მეფის ღვთისსწორობის იდეა (იზოთეოსი) — დავითი „მესიის ხმალია“, მისი სახლით ღმერთი მოქმედებს. განსაკუთრებით ნათლად რომ წარმოაჩინოს დავით აღმაშენებლის როლი, ისტორიკოსი ძველი აღმოსავლეთისა და ანტიკური სამყაროს ისტორიის კარგი ცოდნის საფუძველზე საინტერესო პარალელებს ავლებს ერთი მხრივ, დავითსა, და მეორე მხრივ, ალექსანდრე მაკედონელსა და ტროის ომის გმირ აქილევსს შორის. იგი ხაზს უსვამს რომ ალექსანდრე მაკედონელის დიდი სახელი მისი ქვეყნის სიძლიერემ განსაზღვრა მსოფლიო-ისტორიულ პროცესში და რომ პირადი ღირსებებით დავითი ალექსანდრეს სრულიად არ ჩამოუვარდებოდა. თხზულება დაწერილია დახვეწილი სტილით, მდიდარი ქართულით. იკითხება პოეტური პროზის დონეზე. ავტორმა დიდი ოსტატობით წარმოსახა დავითის მშფოთვარე ეპოქის სული, ნათლად უჩვენა სოციალურად დაპირისპირებული ძალების პოლიტიკური ჭიდილი. ნაწარმოები მდიდარია როგორც ისტორიულ-გეოგრაფიული, ისე ქრონოლოგიური მასალით. ოდიშელი ჯ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 256. კაკაბაძე ს., დავით აღმაშენებლის მემატიანის ვინაობა, ტფ., 1913 დავით აღმაშენებლის ისტორიკოსი, ცხოვრება მეფეთ-მეფისა დავითისი
აფონინსკაია (ხაროვსკის რაიონი)

აფონინსკაია (რუს. Афонинская) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, ხაროვსკის რაიონში. სოფელი შედის რაზინსკოეს სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, ასევე ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფის მიხედვით მიეკუთვნება რაზინსკის სოფსაბჭოს. მოსახლეობა 2002 წლის მონაცემებით 7 ადამიანს შეადგენდა. საავტომობილო გზით რაიონული ცენტრიდან დაშორებულია 41 კილომეტრით, ხოლო სასოფლო დასახლების ცენტრიდან — 6 კილომეტრით. უახლოესი დასახლებული პუნქტებია: დენისოვსკაია, კურიანოვსკაია, პავლოვსკაია. ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები აფონინსკაია[მკვდარი ბმული] — ვოლოგდის ოლქის დასახლებული პუნქტების რეესტრი ↑ 2002 წლის აღწერის შედეგები: ცხრილი 2С. М.: რუსეთის სახელმწიფო სტატისტიკის ფედერალური სამსახური, 2004.
ბელიაევსკაია (ხაროვსკის რაიონი)

ბელიაევსკაია (რუს. Беляевская) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, ხაროვსკის რაიონში. სოფელი შედის რაზინსკოეს სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, ასევე ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფის მიხედვით მიეკუთვნება რაზინსკის სოფსაბჭოს. მოსახლეობა 2002 წლის მონაცემებით 17 ადამიანს შეადგენდა. საავტომობილო გზით რაიონული ცენტრიდან დაშორებულია 40 კილომეტრით, ხოლო სასოფლო დასახლების ცენტრიდან — 2 კილომეტრით. უახლოესი დასახლებული პუნქტებია: იურტინსკაია, ნიკულინსკოე, გრიბცოვსკაია. ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები ბელიაევსკაია[მკვდარი ბმული] — ვოლოგდის ოლქის დასახლებული პუნქტების რეესტრი ↑ 2002 წლის აღწერის შედეგები: ცხრილი 2С. М.: რუსეთის სახელმწიფო სტატისტიკის ფედერალური სამსახური, 2004.
ცხოვრება მეფეთ მეფისა თამარისი

„ცხოვრება მეფეთ მეფისა თამარისი“ — საქართველოს მეფის თამარის ე. წ. მეორე ისტორიკოსის თხზულების (XIII საუკუნე) პირობითი სახელი. თხზულებაში აღწერილია XII საუკუნის 80-იანი წლებისა და XIII საუკუნის I ათეულის საქართველოს ისტორია. თხზულების ტექსტი არასრული სახით (1203 წლის ბასიანის ბრძოლის დაწყებამდე) შემონახულია „ქართლის ცხოვრების“ ჭალაშვილისეული ნუსხის ძველ ნაწილში, რომელიც პალეოგრაფიული ნიშნებით XVI საუკუნით თარიღდება. „ქართლის ცხოვრების“ ვახტანგისეული რედაქციის ტექსტით (აქ თამარის ცხოვრება წარმოდგენილია თხზულებით, რომელიც თამარის პირველი და მეორე ისტორიკოსების ნაწარმოებების შერწყმით და ზოგიერთი მასალის დამატებით არის შედგენილი), ივანე ჯავახიშვილმა გამოკლების წესით პირობითად აღადგინა ნაშრომის ტექსტის მეორე ნაწილი. ძეგლის ავტორის ვინაობა უცნობია. ავტორად ვარაუდობდნენ თხზულების ტექსტში მოხსენიებულ ბასილი ეზოსმოძღვარს (ივანე ჯავახიშვილი, ვარლამ დონდუა, სიმონ ყაუხჩიშვილი და სხვა) და შოთა რუსთაველს (ილია აბულაძე, სარგის კაკაბაძე). ასევე უცნობია თხზულების დაწერისა და ქართლის ცხოვრების კრებულში შეტანის თარიღი. გამოთქმულია მოსაზრებები, რომ იგი დაწერილი უნდა იყოს 1210-1213 (ი. ჯავახიშვილი, კონსტანტინე გრიგოლია), 1222-1223 ან 1218-1220 (სარგის კაკაბაძე) წლებში, XIII საუკუნის პირველ მეოთხედში (პავლე ინგოროყვა), 1236 წლის შემდეგ (კორნელი კეკელიძე), 1236-1245 წლებში (ი. ლოლაშვილი). ავტორი დახელოვნებული მწერალია; მსუბუქი, საკმაოდ მხატვრული ენით მოგვითხრობს ამბავს. თამარის პირველი ისტორიკოსისაგან განსხვავებით, შედარებით ნაკლებ ყურადღებას აქცევს სამხედრო და პოლიტიკურ მოვლენებს, უფრო მეტად სამეფო კარის შინაური ცხოვრება აინტერესებს. მასვე მოცემული აქვს თამარის გარეგნობის აღწერა. ცხოვრება მეფეთ მეფისა თამარისი XII-XIII საუკუნეების მიჯნის საქართველოს ისტორიის მნიშვნელოვანი წყაროა და საყურადღებო მონაცემებით ავსებს თამარის პირველი ისტორიკოსის თხზულების ცნობებს. ისტორიანი და აზმანი შარავანდედთანი კიკნაძე რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 256-257. ცხოვრება მეფეთ-მეფისა თამარისი
ჯოჯოხეთის კარიბჭე

ჯოჯოხეთის კარიბჭე — ბუნებრივი აირის საბადო თურქმენეთში, აჰალის პროვინციის სოფელ დერვაზაში. წარმოადგენს ბუნებრივი აირის წყაროს, რომელიც შეუწყვეტლად იწვის, მას შემდეგ რაც პირველად აანთეს საბჭოთა ნავთობქიმიკოსებმა 1971 წელს. დამწვარი გოგირდის მომწამლავი სუნი ვრცელდება ახლო მდებარე არეში. მდებარეობს სოფელ დერვაზაში, რომელიც თავის მხრივ, მდებარეობს ყარაყუმის უდაბნოს შუაგულში აშხაბადიდან 260 კმ ზე ჩრდილოეთით. აირის საბადო ერთ-ერთი ყველაზე დიდია მსოფლიოში. სახელი „ჯოჯოხეთის კარიბჭე“ უწოდეს ადგილობრივებმა, რაც დაკავშირებულია ცეცხლთან მდუღარე ტალახთან და ცეცხლის ალთან. ამ კარიბჭის კრატერის დიამეტრი 70 მეტრია. ეს საბადო 1973 წელს აღმოაჩინეს საბჭოთა მეცნიერებმა, ფიქრობდნენ რა რომ აქ უნდა ყოფილიყო ნავთობის საბადო. საბადოს პოვნის შემდეგ დაიწყეს აირის შენახვა, მაგრამ მიწა მთელი სათხრელი მოწყობილობისა და ბანაკის ქვეშ ჩაინგრა დიდ კრატერში და გაუჩინარდა. ამ ინციდენტის დროს არავინ დაშავებულა. თუმცა დიდი რაოდენობით მეთანის აირი გამოთავისუფლდა და შექმნა გარემოს დაბინძურების პრობლემა, რომელიც პოტენციური საფრთხე იყო ახლომახლო მცხოვრები ხალხისთვის. ეშინოდათ რა, რომ კიდევ უფრო მეტი სხვა მომწამლავი აირები გამოთავისუფლდებოდა მეცნიერებმა გადაწყვიტეს რომ დაეწვათ ის. მათ იფიქრეს, რომ უფრო უსაფრთხო იქნებოდა მეთანის დაწვა, ვიდრე მისი გამოლევა მიწიდან ძვირადღირებული მეთოდებით. იმ დროისათვის მოლოდინი შემდეგნაირი იყო: აირი დაიწვებოდა რამდენიმე დღის განმავლობაში, მაგრამ იგი დღესაც იწვის. 2010 წლის აპრილში თურქმენეთის პრეზიდენტი გურბანგულუ ბერდიმუჰამედოვი ეწვია საბადოს და გასცა განკარგულება, რომ ეს ხვრელი უნდა დახურულიყო ან უნდა მიეღოთ სათანადო ზომები, რათა შეზღუდულიყო მისი ზემოქმედება სხვა ბუნებრივი აირის საბადოებზე იმ არეში. თურქმენეთი გეგმავს რომ გაზარდონ ბუნებრივი აირის პროდუქციის ექსპორტი ჩინეთში, ინდოეთში, ირანში, რუსეთში და ჩრდილოეთ ევროპაში. თუ ნაკადმა არ დაიკლო, შემდეგ ოც წელში 75 მილიონი კუბური მეტრი ბუნებრივი აირი გამოიყოფა. ↑ http://www.dailymail.co.uk/sciencetech/article-2179622/The-Door-Hell-Giant-hole-Karakum-Desert-40-YEARS.html
მიშკოლცი

მიშკოლცი (უნგრ. Miskolc) — მძიმე სამრეწველო ისტორიის მქონე ქალაქი ჩრდილო-აღმოსავლეთ უნგრეთში. 170 000 (2010) მოსახლით, იგი უნგრეთის მეოთხე უდიდესი ქალაქია. წარმოადგენს ბორშოდ-აბაუი-ზემპლენის მედიეს დედაქალაქსა და ჩრდილოეთ უნგრეთის რეგიონულ ცენტრს. ქალაქი გაშენებულია ორი განსხვავებული გეოგრაფიული რეგიონის გასაყარზე — ბიუკის მთების აღმოსავლეთით, მდინარე სლანის ხეობაში, ბუდაპეშტიდან 175 კილომეტრით ჩრდილო-აღმოსავლეთით. 2002 წლის მონაცემებით, ქალაქის ფართობი 236,68 კმ² იყო. მიშკოლცი საყოველთაოდ განიხილება როგორც სამრწეველო ქალაქი. ეკონომიკის ზრდამ უმაღლეს მაჩვენებელს სოციალისტურ ხანაში, ინდისტრიალიზაციის დროს მიაღწია. თუმცა, მრეწველობას მიშკოლცში მაინც დიდი ისტორია გააჩნია. ასანი, სამხრეთი კორეა აშაფენბურგი, გერმანია ბურგასი, ბულგარეთი კლივლენდი, აშშ კატოვიცე, პოლონეთი კოშიცე , სლოვაკეთი ოსტრავა, ჩეხეთი ტამპერე, ფინეთი ვალანსიენი, საფრანგეთი ვოლოგდა, რუსეთი უნგრეთის ქალაქების სია ოფიციალური საიტი (უნგრული) (ინგლისური) (გერმანული) (პოლონური) (სლოვაკური) Official website of Lillafüred (უნგრული) (ინგლისური) (გერმანული) Höhlenthermalbad/ARC show your card deutsches office დაარქივებული 2013-03-26 საიტზე Wayback Machine. ↑ Illés S. Miskolcon nyert az ellenzéki Veres Pál — Magyar Jeti Zrt., 2019. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q21590068"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q58635251"></a>
სტირაქსისებრნი

სტირაქსისებრნი (Styracaceae) — ორლებნიან მცენარეთა ოჯახი. ხეები და ბუჩქებია. მათი ფოთლები, ისევე როგორც სხვა ნაწილები, ხშირად დაფარულია ვარსკვლავისებრი ან ქერქლისებრი ბეწვებით. ყვავილები ორსქესიანი და 4-5-წევრიანია. ნაყოფი კოლოფია. ოჯახში თავმოყრილია 12 გვარის 150-მდე სახეობა, რომლებიც უმთავრესად გავრცელებულია აზიის და ამერიკის ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში, მხოლოდ 1 გვარია ტროპიკულ აფრიკაში და 1 სახეობა ხმელთაშუაზღვისპირეთის ქვეყნებში. სტირაქსის (Styrax) გვარის ბევრი სახეობიდან (Styrax benzoin, Styrax tonkinensis და სხვა ), მიიღება არომატული ფისი (ბენზოინის ფისი), რომელსაც იყენებენ მედიცინასა და პარფიუმერიაში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 570-571.
ალბერ ოგიუსტ ლაპარანი

ალბერ ოგიუსტ ლაპარანი (დ. 30 დეკემბერი, 1839, ბურჟი, შერის დეპარტამენტი, — გ. 5 მაისი, 1908, პარიზი) — ფრანგი გეოლოგი, საფრანგეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1897). დაამთავრა პარიზის უმაღლესი სამთო სკოლა (1864). ლაპარანის მრავალრიცხოვანი შრომები მიეძღვნა გეოლოგიის სხვადასხვა საკითხს. მრავალჯერ გამოიცა ლაპარანის სახელმძღვანელოები გეოლოგიის, მინერალოგიისა და საწვავი წიაღისეულის გეოლოგიურ დარგებში. მან მონაწილეობა მიიღო საფრანგეთის დეტალური გეოლოგიური რუკის შედგენაში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 127. ↑ Deutsche Nationalbibliothek Record #116732873 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a> ↑ Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ Léonore database — ministère de la Culture. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2886420"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q384602"></a> ↑ SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ Annuaire prosopographique : la France savante / B. Delmas — 2009. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q55740543"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2926731"></a> ↑ 6.0 6.1 6.2 6.3 6.4 Czech National Authority Database <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863"></a> ↑ 7.0 7.1 Archives de Paris — გამ. 969. — გვ. 3. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2860432"></a> ↑ Léonore database — ministère de la Culture. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2886420"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q384602"></a>
ნიკოლა ლანკრე

ნიკოლა ლანკრე (დ. 22 იანვარი, 1690, პარიზი, — გ. 14 სექტემბერი, 1743, პარიზი) — ფრანგი ფერმწერი. როკოკოს წარმომადგენელი. განიცადა ანტონ ვატოს შემოქმედების ძლიერი გავლენა. ხატავდა პეიზაჟებს, პორტრეტებს და ჟანრულ სურათებს, რომლებიც გამოირჩევიან რბილი ფერწერული მანერითა და ოდნავ მქრქალი ფერებით: „მოცეკვავე ქალი კამარგო“ (1730, ერმიტაჟი, სანქტ-პეტერბურგი), „კონცერტი პარკში“ (ალექსანდრ პუშკინის სახელობის სახვითი ხელოვნების მუზეუმი, მოსკოვი), „მუსიკის გაკვეთილი“ (ლუვრი, პარიზი) და სხვა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 122.
სტრომატოპორები

სტრომატოპორები (Stromatoporoidea) — ნამარხი უხერხემლოების ჯგუფი. სტრომატოპორების სისტემატიკური ადგილი გაურკვეველია, პირობითად მიაკუთვნებენ ღრუბლებს ან ნაწლავღრუიანებს. არებობდნენ ადრინდელი პალეოზოური ერიდან მეზოზოური ერის ბოლომდე. კოლონიური ორგანიზმებია. ჰქონდათ კიროვანი ჩონჩხი. აერთიანებდნენ 70 გვარს. ბინადრობდნენ ზღვების წყალმარჩხში. სილურულ და დევონურ ეპოქებში მარჯნის პოლიპებთან ერთად მონაწილეობდნენ მარჯნის რიფების წარმოქმნაში. მნიშვნელობა აქვთ სილურული და დევონური პერიოდების ნალექების სტრატიგრაფიისათვის. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 581.
ცხოვრება პეტრე ქართველისა

„ცხოვრება პეტრე ქართველისა“ — ძველი ქართული ჰაგიოგრაფიული ძეგლი, გადმოკეთებული ასურულიდან მაკარი მესხის მიერ დაახლოებით XIII საუკუნეში. მასში აღწერილია V საუკუნის გამოჩენილი ქართველი საეკლესიო მოღვაწის პეტრე იბერის ცხოვრება და მოქალაქეობა. ძეგლის უძველეს ხელნაწერს (XV საუკუნეში გადაწერილია პეტრიწონის მონასტერში) ერთვის 3 ანდერძი - ავტორის, მთარგმნელისა და რესტავრატორის - პავლე დეკანოზისა. ტექსტი იმთავითვე გადაწერილი ყოფილა „აშლით და წინაუკმო“, ჰკლებია შესავალი და დასასრული. აღდგენილი და გავრცობილი ტექსტის მიხედვით შეუძლებელია ვიქონიოთ სრული წარმოდგენა მაკარი მესხის თარგმანზე. თხზულების წარმომავლობა, შინაარსი და ანდერძთა ისტორიულ-ბიბლიოგრაფიული ცნობების ავთენტიკურობა აზრთა დიდ სხვადასხვაობას იწვევს. XVIII საუკუნეში შემუშავდა ამ ნაშრომის მოკლე რედაქცია. შეიქმნა რამდენიმე საკითხავი და საგალობელი პეტრე იბერზე. ამ თხზულებებს ვხვდებით ქართულ ჰაგიოგრაფიულ კრებულებში, „ქართლის ცხოვრების“ ვახტანგისეულ რედაქციაში და სხვა. ცხოვრება პეტრე ქართველისა გამოსცა ნიკო მარმა 1896 წელს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 257.
ჯუზეპე მარია ძამპი

ჯუზეპე მარია ძამპი — თეატინელთა ორდენის ბერი. მისიონერი, თეატინელთა მისიის პრეფექტი სამეგრელოში. ვარაუდობენ, რომ ძამპი იმ ორ მისიონერთაგანია, რომლებიც 1645 წელს ჩამოვიდნენ სამეგრელოში. 1672 წელს ძამპიმ საფრანგეთის ელჩს კონსტანტინოპოლში წარუდგინა „ქართველ ეპისკოპოსთა რწმენის თხრობა“, ჟან შარდენს კი მეგრელების რელიგიის აღწერილობა, რომელიც მას, შარდენის სიტყვით, შეუდგენია სამეგრელოში 23 წლის ცხოვრების შემდეგ; თავისი მოგზაურობის აღწერილობაში ძამპი მოკლედ მიმოიხილავს სამეგრელოში ქრისტიანობის შემოსვლასა და გავრცელებას. მოხსენებული ჰყავს ნიკოლოზ ჩოლოყაშვილი (ირბახი). დაწვრილებით აქვს აღწერილი სამეგრელოს ეკლესიების არქიტექტურა, ინტერიერი, სამღვდელოების ჩაცმულობა, ხატები, ზარები, რელიკვიები. მთელი თავები აქვს დათმობილი ღვთისმსახურების, რელიგიური წეს-ჩვეულებების აღწერას, აგრეთვე საკულტო ტერმინოლოგიას ქართულ ენაზე (ლათინური ტრანსკრიპციით); შეიცავს მდიდარ ფოლკლორულ და საყოფაცხოვრებო მასალას. ამ მხრივ მისი შრომა არქანჯელო ლამბერტის ცნობების გაგრძელებაა. პიეტრო დელა ვალე ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 264.