laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
კაცობრიობის აკვანი

კაცობრიობის აკვანი — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში, გაუტენგის პროვინციაში, იოჰანესბურგიდან 50 კმ-ით ჩრდილო-დასავლეთით. ტერიტორია იკავებს 47 000 ჰექტარს და მოიცავს კირქვულ მღვიმეთა კომპლექსს, რომელთა შორისაცაა სტერკფონტეინის მღვიმეები, სადაც 1947 წელს, დოქტორ რობერტ ბრუმისა და ჯონ რობინზონის მიერ აღმოჩენილ იქნა 2,3 მლნ წლის ადამიანის წინაპრის — ავსტრალოპითეკ აფრიკანუსის (Australopithecus africanus) ნამარხები (ზედმეტსახელად მისტერ პლესი). აღმოჩენამ დაადასტურა 1924 წელს, რაიმონდ დარტის მიერ სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ჩრდილო-დასავლეთ პროვინციაში აღმოჩენილი ახალგაზრდა ავსტრალოპითეკ აფრიკანუსის თავის ქალის ნამდვილობა. ტერიტორიებზე გათხრები დღემდე გრძელდება. სახელწოდება კაცობრიობის აკვანი ნათლად ასახავს იმ ფაქტს, რომ ამ ტერიტორიაზე აღმოჩენილია ყველაზე ბევრი და ამავე დროს ყველაზე ძველი ჰომინიდების ნამარხები, რაც კი ოდესმე აღმოუჩენიათ. ზოგიერთი მათგანის ასაკი 3,5 მლნ წელია. საკმარისია აღინიშნოს, რომ მხოლოდ სტერკფონტეინში აღმოჩენილია ადრეული ჰომინიდების დღემდე სადმე ნაპოვნი ნამარხების მესამედი. 1935 წელს რობერტ ბრუმმა სტერკფონტეინში პირველი ადამიანი-მაიმუნის თავის ქალა იპოვა და ამ ტერიტორიაზე მუშაობა განაგრძო. 1938 წელს, ახალგაზრდა მოსწავლემ, გრეტ ტერბლანშმა ბრუმის აღმოჩენილი თავის ქალა შეიძინა, რომელიც მოგვიანებით იდენტიფიცირდა, როგორც პარანთროპ რობუსტუსი (Paranthropus robustus). 1938 წელსვე, კრომდაარსა და სტერკფონტეინს შორის, სპილენძის საბადოში ადამიანი-მაიმუნის ერთი კბილი აღმოაჩინეს. 1948 წელს, გლადისვალში მუშაობდა ამერიკული ექსპედიცია, მაგრამ წარუმატებლად — მათ ერთი ნამარხიც კი ვერ იპოვეს. 1954 წელს, არეალში მუშაობა დაიწყო ს. კ. ბრაინმა. მისი სამ ათწლეულიანი შრომა დასრულდა იმით, რომ სვარტკრანსის მღვიმე აკვნის ტერიტორიაზე ჰომინიდების ნამარხების რაოდენობით მეორე უდიდესი არეალი აღმოჩნდა. აქ ასევე აღმოჩენილ იქნა ცეცხლის გამოყენების პირველი შემთხვევა, რომელიც 1 მლნ წლით თარიღდება. კაცობრიობის აკვანში ჰომინიდთა ნაშთები აღმოჩენილია დოლომიტურ მღვიმეებში, რომლებიც იმავე დროს გახვეული იყო კირქვისა და სხვა დანალექების ნარევში. არაა გამორიცხული, ჰომინიდები მთელი აფრიკის მასშტაბით ცხოვრობდნენ, მაგრამ მათი ნაშთები აღმოჩენილია მხოლოდ იმ არეალებში, სადაც პირობებმა ნამარხების ფორმირებასა და შენარჩუნებას შეუწყო ხელი. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აფრიკაში Sterkfontein and Maropeng visitor attractions website დაარქივებული 2005-12-31 საიტზე Wayback Machine. Maropeng - The Cradle of Humankind Official Website UNESCO - Fossil Hominid Sites of Sterkfontein, Swartkrans, Kromdraai, and Environs Cradle of Humankind Map Palaeo Tours - Scientist-led tours to the "Cradle" დაარქივებული 2009-06-01 საიტზე Wayback Machine. ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-04-23. ციტირების თარიღი: 2011-07-07. ↑ Fleminger, David (2008). The Cradle of Humankind. 30° South Publishers, გვ. 7–10. ISBN 0958489130.  ↑ Smith, David (15 January 2010). „Visit to the Cradle of Humankind“. London: The Guardian. ციტირების თარიღი: 2010-05-20.
აქერონტი

აქერონტი (ბერძ. Αχέρων, Αχέροντας) — მდინარე საბერძნეთში, ეპირის სამხრეთით. სიგრძე 58 კმ. ერთვის იონიის ზღვას. მიედინება ვიწრო ხეობაში. ძველი ბერძნების წარმოდგენით, აქ იყო საიქიოს კარიბჭე, ხოლო აქერონტი იყო „მარადიული ტანჯვის მდინარე“, რომელზეც უნდა გადასულიყვნენ მიცვალებულთა სულები. არქეოლოგიურმა გათხრებმა დაადასტურა, რომ აქერონტის ხეობაში იყო ნეკროპოლისიც. საბერძნეთის მდინარეების სია Theoi Project - Potamos Akheron ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 37. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: აქერონტი
მურანუვი

მურანუვი (პოლ. Muranów) — საცხოვრებელი უბანი ვარშავაში, შრუდმიეშციეს რაიონში. მურანუვი, როგორც დასახლებული ადგილი, გაჩნდა XVII საუკუნეში. ამ ადგილას სასახლე ედგა ვენეციელ არქიტექტორს, იოზეფ ბელოტის, რომელმაც საკუთარ სასახლეს მურანუვი უწოდა ვენეციის ახლოს მდებარე კუნძულის, მურანოს, გამო. აქედან მოდის უბნის სახელწოდება. მეორე მსოფლიო ომამდე მურანუვი ებრაელებით დასახლებული უბანი იყო. ამან განაპირობა გეტოს სწორედ ამ უბანში შექმნა. ვარშავის გეტოს ტერიტორია ძირითადად ამ უბანს ემთხვეოდა. 1943 წელს, მორდეხაი ალენევიჩის ხელმძღვანელობით დაიწყო ვარშავის გეტოს აჯანყება. აჯანყება სასტიკად ჩაახშვეს, და უბანი მთლიანად დაანგრიეს. გადარჩა მხოლოდ რამდენიმე შენობა. 50-იან წლებში მოხდა მურანუვის ხელახალი განაშენიანება ერთიანი ურბანული გეგმით. ვარშავის გეტოს ნანგრევებზე გაშენდა საცხოვრებელი უბანი სოციალისტური რეალიზმის არქიტექტურით. დღესდღეობით მურანუვი საცხოვრებელი უბანია, თუმცა აქ არის ვარშაველ ებრაელთა სამახსოვრო დაფები, ვარშავის გეტოს გმირების მონუმენტი, უმშლაგპლაცის მემორიალი. დაგეგმილია დაგეგმილია მეტრო სადგურ მურანუვის (ანილევიჩის და გენერალ ანდერსის ქუჩების გადაკვეთაზე) და პოლონელ ებრაელთა ისტორიის მუზეუმის აშენება. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მურანუვი ვეგ-გვერდი მურანუვის შესახებ დაარქივებული 2013-01-13 საიტზე Archive.isCategory:Webarchive template archiveis links
მაიკლ კეინი

სერ მაიკლ კეინი (ინგლ. Michael Caine; დ. მორის ჯოზეფ მიკლუაიტ უმცროსი; 14 მარტი, 1933, ლონდონი) — ინგლისელი მსახიობი. მას ორჯერ აქვს მიღებული აკადამიის ჯილდო საუკეთესო მსახიობი კაცისთვის მეორეხარისხოვან როლში, ფილმებისთვის „ჰანა და მისი დები“ (1986) და „მეღვინეების წესები“ (1999). კეინი არის ერთ-ერთი იმ ორი მსახიობიდან, რომელთაც 1960-იანი წლებიდან 2000-იან წლებამდე მოყოლებული მიღებული აქვთ ოსკარის ნომინაცია ყოველ დეკადაში (მეორეა ჯეკ ნიკოლსონი). 2000 წელს დედოფალმა ელიზაბეთ II-მ ის კინოში შეტანილი წვლილისთვის რაინდად აკურთხა. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „მაიკლ კეინი“ ვიკისაწყობში. მაიკლ კეინი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
ორთაბალაგანის ჭა

ორთაბალაგანის ჭა — კარსტული წარმონაქმნი საქართველოში, გაგრის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ბერჭილის ქედზე, მდინარე ჟოვეკვარის აუზში, ზღვის დონიდან 2270 მ სიმაღლეზე. გამომუშავებულია ქვედაცარცულ კირქვებში. 15 მ სიღრმის ჭა, ძირში დარბაზული გაფართოებით. გვხვდება ადგილობრივი წარმოშობის ნგრეული მასალა — ლოდები, ღორღი და სხვა. ჰავა სტატიურია. მშრალი. საჭიროა სპელეოლოგიური საჭურველი. ყიფიანი შ., ტინტილოზოვი ზ., ოქროჯანაშვილი არს., ჯიშკარიანი ვ., საქართველოს კარსტული მღვიმეების კადასტრი, თბ., 1966
კოხტა ჭა

კოხტა ჭა — კარსტული წარმონაქმნი საქართველოში, გაგრის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს არაბიკის მასივზე, მთა ხირკის დასავლეთით, მდინარე ბზიფის აუზში, ზღვის დონიდან 2380 მ სიმაღლეზე. ჭა გამომუშავებულია იურულ ცარცულ შრეებრივ კირქვებში. ჭის თაღური შესასვლელი ღრმა ძაბრის სამხრეთი მხარის ჩამოკვეთილ ფერდზეა გაჩენილი. შესასვლელთან, ფსკერის აღმოსავლეთ კუთხეში იხსნება შვეულკედლებიანი ჭა, რომლის სიღრმე 51 მ უდრის. არის ნაზვავი, თოვლისა და ფირნის ლაქები. ჰავა სტატიურია. მშრალია, წყალი იჟონება მხოლოდ წვიმებისა და თოვლდნობის პერიოდში. საჭიროა სპელეოლოგიური საჭურველი. ყიფიანი შ., ტინტილოზოვი ზ., ოქროჯანაშვილი არს., ჯიშკარიანი ვ., საქართველოს კარსტული მღვიმეების კადასტრი, თბ., 1966
არშძახოს ჭა

არშძახოს ჭა — კარსტული წარმონაქმნი საქართველოში, გუდაუთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ბზიფის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე შავწყალას აუზში, სოფელ ბლაბურხვის ტერიტორიაზე, ზღვის დონიდან 590 მ სიმაღლეზე. გამომუშავებულია ზედაცარცულ შრეებრივ კირქვებში. 15 მ სიღრმის ჭა, საშუალო სიგანე 0,8-1,0 მ-ს აღწევს. მექანიკური ნალექებიდან გვხვდება დროებითი ნაკადების მიერ ჩატანილი ნაშალი მასალა. ჰავა სტატიური. საჭიროა სპელეოლოგიური საჭურველი. ყიფიანი შ., ტინტილოზოვი ზ., ოქროჯანაშვილი არს., ჯიშკარიანი ვ., საქართველოს კარსტული მღვიმეების კადასტრი, თბ., 1966
არფხოს შახტი

არფხოს შახტი — კარსტული წარმონაქმნი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ბზიფის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე მჭიშთის აუზში, ზღვის დონიდან 525 მ სიმაღლეზე. გამომუშავებულია ზედაცარცულ კირქვებში. შახტს განიერი ჩასასვლელი აქვს (დიამეტრი 7-8 მ). ზედაპირიდან 35 მეტრზე შახტი აჩენს მოზრდილ საფეხურს და სწრაფად უკავშირდება უფრო მცირე სიღრმის შახტს. შახტის სიღრმე 60 მ-ს აღწევს. ქიმიური ნალექებიდან გვხვდება სტალაქტიტები, ფარდები და კალციტის ქერქგადაკრული უბნები; მექანიკურიდან დროებითი ნაკადების მიერ ზედაპირიდან ჩატანილი ნაშალი მასალა. ჰავა სტატიურია. ჩაედინება დროებითი ნაკადები. საჭიროა სპელეოლოგიური საჭურველი. ყიფიანი შ., ტინტილოზოვი ზ., ოქროჯანაშვილი არს., ჯიშკარიანი ვ., საქართველოს კარსტული მღვიმეების კადასტრი, თბ., 1966
გელგელუკის მღვიმე

გელგელუკის მღვიმე, გელგელუკის ჭა — კარსტული წარმონაქმნი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გაგრის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს არაბიკის მასივზე, მდინარე სანდრიფშის აუზში (გელგელუკის ხეობა), ზღვის დონიდან 2200 მ სიმაღლეზე. გამომუშავებულია ქვედაცარცულ მასიურ კირქვებში. წარმოადგენს ვერტიკალური ჭებისა და მათი შემაერთებელი ძლიერ დახრილი ვიწრო და მაღალი დერეფნების სისტემას; სხვადასხვა დონეზე გამოეყოფა განშტოებები. მიწისქვეშ გაედინება ძლიერ მერყევი რეჟიმის მქონე ნაკადული. გამოკვლეული ნაწილის სიღრმეა 162 მ, ჯამური სიგრძე — 560 მ, მოცულობა — 84000 მ³. ადვილი შესაღწევია. ვარაუდობენ, რომ გელგელუკის ჭა მის მახლობლად მდებარე ილიუხინის სახელობის კარსტული მღვიმური სისტემის შემადგენელი ნაწილია. მღვიმეში ბინადრობს მრავალფეხიანები: მატლი - Diptera, ხოჭოებიდან Trechini და სხვ. ყიფიანი შ., ტინტილოზოვი ზ., ოქროჯანაშვილი არს., ჯიშკარიანი ვ., საქართველოს კარსტული მღვიმეების კადასტრი, თბ., 1966. ტატაშიძე (ტინტილოზოვი) ზ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. ?.
სატობავის მღვიმე

სატობავის მღვიმე — კარსტული წარმონაქმნი საქართველოში, ჭიათურის მუნიციპალიტეტში. გამომუშავებულია ცარცულ კირქვებში. სატობავის მღვიმეთა კომპლექსი შედგება 3 ოვალური სათავისისაგან, რომლებიც ერთმანეთთან დაკავშირებულია შესასვლელთან არსებული ტერასული საფეხურით. მექანიკური ნალექებიდან გვხვდება გამოფიტვის ადგილობრივი მასალა. ჰავა სტატიურია. მღვიმე ისტორიული მნიშვნელობისაა. მასში აღმოჩენილია ქვევრები, სასაფლაო (ადამიანთა ძვლები, ხელოვნური წყალსაცავი და სხვა). ყიფიანი შ., ტინტილოზოვი ზ., ოქროჯანაშვილი არს., ჯიშკარიანი ვ., საქართველოს კარსტული მღვიმეების კადასტრი, თბ., 1966
საჭინკიის მღვიმე

საჭინკიის მღვიმე — კარსტული წარმონაქმნი საქართველოში, ჭიათურის მუნიციპალიტეტში, მდინარე საძალიხევის აუზში, ზღვის დონიდან 750 მ-ზე. გამომუშავებულია ზედაცარცულ კირქვებში. წარმოადგენს ჰორიზონტალური დახშული გვირაბების სისტემას, 3 განშტოებით; მთავარი გვირაბის სიმაღლე საშუალოდ 3-4 მ-ია. სიგანე ამდენივე. ვხვდებით მინიატურულ კანიონებსა და ტერასებს. მღვიმე გაჩენილია დროებითი ღვარების მოქმედებით. ჯამური სიგრძე 300 მ. განშტოებებში გვხვდება წვრილი სტალაქტიტები. ჰავა დინამიურია. ჩაედინება დროებითი ღვარები. გამოიყოფა კონდენსაციური ნალექები. მოიპოვება ცხოველების ძვლები. ადვილი მისადგომია. ყიფიანი შ., ტინტილოზოვი ზ., ოქროჯანაშვილი არს., ჯიშკარიანი ვ., საქართველოს კარსტული მღვიმეების კადასტრი, თბ., 1966
ალექსანდროვი

საკუთარი სახელი ალექსანდროვი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ალექსანდროვი, ალექსანდრე — მათემატიკოსი ალექსანდროვი, ალექსანდრე (კომპოზიტორი) — რუსი კომპოზიტორი და საგუნდო დირიჟორი ალექსანდროვი, ალექსანდრე (მფრინავი) — საბჭოთა მფრინავი-კოსმონავტი ალექსანდროვი, ანატოლი (კომპოზიტორი) — რუსი კომპოზიტორი ალექსანდროვი, ანატოლი — ფიზიკოსი ალექსანდროვი, ბორის — რუსი კომპოზიტორი და საგუნდო დირიჟორი ალექსანდროვი, გიორგი — ფილოსოფოსი ალექსანდროვი, გრიგოლ — კინორეჟისორი ალექსანდროვი, ვასილი — ბოტანიკოსი ალექსანდროვი, ივანე — ინჟინერი და მეცნიერი ენერგეტიკისა და ჰიდროტექნიკის დარგში ალექსანდროვი, პავლე — მათემატიკოსი ალექსანდროვი (ქალაქი) — ქალაქი რუსეთში
საძროხიის მღვიმე

საძროხიის მღვიმე — კარსტული წარმონაქმნი საქართველოში, ჭიათურის მუნიციპალიტეტში, მდინარე საძალიხევის აუზში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 720 მ სიმაღლეზე. გამომუშავებულია ზედაცარცულ კირქვებში. დახშული 75 მ სიგრძის გვირაბი, რომლის საშუალო სიმაღლეა 2 მ, მაქსიმალური სიგანე კი 30 მ. ფსკერზე კარსტული ორმოებია. გვხვდება ზრდაშეჩერებული ნაღვენთები. არის გამოფიტვის ადგილობრივი პროდუქტები. ჰავა დინამიურია. არსებობს დროებითი ღვარების კვალი. გამოიყენება მწყემსების მიერ ნახირის შესარეკად. ადვილი მისადგომია. ყიფიანი შ., ტინტილოზოვი ზ., ოქროჯანაშვილი არს., ჯიშკარიანი ვ., საქართველოს კარსტული მღვიმეების კადასტრი, თბ., 1966
ხოიჯგეთის შახტი

ხოიჯგეთის შახტი — კარსტული წარმონაქმნი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მთა აჟამგვის ჩრდილო-დასავლეთ ფერდობზე. წარმოადგენს მდინარე ხოიჯგეთის სათავეს. მდებარეობს ზღვის დონიდან 670 მ სიმაღლეზე. გამომუშავებულია ქვედაცარცულ კირქვებში. შახტი იწყება უწესო ფორმის ნახვრეტით, რომელიც სწრაფად განიერდება. საწყისი ვერტიკალური მონაკვეთის სიღრმე 50 მ-ია. შემდეგ მნიშვნელოვანი დახრილობით ვრცელდება და 70 მ სიღრმეზე ჰორიზონტალურფსკერიან გვირაბში გადადის. მექანიკური ნალექებიდან გვხვდება ჭერისა და კედლების ნგრევის პროდუქტები და ღვარებით ჩატანილი მასალა. ჰავა დინამიურია. უფსკრულში გამდიანრე მიწისქვეშა ნაკადი აჩენსა პატარა ჩანჩქერებსა და ტბებს. ყიფიანი შ., ტინტილოზოვი ზ., ოქროჯანაშვილი არს., ჯიშკარიანი ვ., საქართველოს კარსტული მღვიმეების კადასტრი, თბ., 1966
ჰორაღის ჭა

ჰორაღის ჭა — კარსტული წარმონაქმნი საქართველოში, გუდაუთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ბზიფის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე შავწყლას აუზში, სოფელ ბლაბურხვის ტერიტორიაზე, ზღვის დონიდან 625 მ სიმაღლეზე. წარმოადგენს 35 მ სიღრმის ჭას. ჭის ფორმა ცილინდრულია. ინვითარებს მრავალრიცხოვან ნაპრალებს. კედლები დროებითი ღვარებით ძლიერაა დაღარული. ჭის ფსკერზე მცირე ზომის გვირაბები იხსნება, რომლებიც მოკლე ხვრელებს წარმოადგენენ. მექანიკური ნალექებიდან გვხვდება ნგრეული და ნაშალი მასალა. არის ასევე თიხა-ღორღის ნაფენები. ჭარბად ჩაედინება დროებითი ნაკადები. ყიფიანი შ., ტინტილოზოვი ზ., ოქროჯანაშვილი არს., ჯიშკარიანი ვ., საქართველოს კარსტული მღვიმეების კადასტრი, თბ., 1966
სიმონწმინდა

სიმონწმინდა — მთა საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარეში, ადიგენის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ახალციხის ქვაბულში, მდინარე ფოცხოვისწყლის ხეობის მარცხება მხარეს. სიმაღლე ზღვის დონიდან 1465 მ. აგებულია ქვედაპლიოცენური ვულკანური წყებით და თიხაფიქლებით. წარმოადგენს ეროზიულ-დენუდაციურ შთენილს და აქვს დანაწევრებული კალთები, შემოსილია ფოთლოვანი ტყით. ტაბიძე დ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 354. ↑ უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი[მკვდარი ბმული]
სიმონ ჯაფარიძის მწვერვალი

სიმონ ჯაფარიძის მწვერვალი — მწვერვალი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს შავანის ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3900 მ. აგებულია იურული თიხაფიქლებითა და ქვიშაქვებით. დამახასიათებელია ნივალური ლანდშაფტი. 1944 წელს მწვერვალზე ავიდა ქართველ ალპინისტთა ჯგუფი ალექსანდრე ჯაფარიძის ხელმძღვანელობით და მას სიმონ ჯაფარიძის სახელი უწოდა. უთმელიძე მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 354.
გოდერძის უღელტეხილი

გოდერძის უღელტეხილი — უღელტეხილი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ხულოს მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს არსიანის ქედზე, მდინარე ქვაბლიანის მარჯვენა შენაკადის — ძინძისწყლის სათავეში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2025 მ. აგებულია ზედაოლიგიცენურ-ქვედამიოცენური ვულკანოგენური წყებით, რომელიც შეიცავს განამარხებულ ფლორას (ე. წ. გოდერძის წყება). გოდერძის უღელტეხილის კალთები ციცაბო და დანაწევრებულია. შემოსილია მეორეული სუბალპური მდელოებით. გოდერძის უღელტეხილზე გადის ბათუმი-ახალციხის საავტომობილო გზა. 2012 წელს გოდერძის უღელტეხილზე სამთო-სათხილამურო კურორტის მშენებლობა დაიწყო, რომელიც 2015 წლის დეკემბერში დასრულდა. კურორტზე სასტუმროს ტიპის 6 კოტეჯია განთავსებული. საბაგირო გზის ყველაზე მაღალი ადგილი ზღვის დონიდან 2350 მეტრზეა. უთმელიძე მ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 74. ↑ აჭარაში ახალი სამთო-სათხილამურო კურორტი გოდერძი გაიხსნა დაარქივებული 2021-11-13 საიტზე Wayback Machine. , აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის - ტურიზმისა და კურორტების დეპარტამენტი, 7 დეკემბერი 2015, ციტირების თარიღი 12 ნოემბერი 2021.
ექსცენტრისიტეტი

ექსცენტრისიტეტი (ელიფსისა, ჰიპერბოლისა და პარაბოლისა) — რიცხვი, რომელიც ტოლია კონუსური კვეთის წერტილიდან ფოკუსამდე და ამ წერტილიდან დირექტრისამდე მანძილთა ფარდობისა. ექსცენტრისიტეტი ახასიათებს კონუსური კვეთის ფორმას: ორი კონუსური კვეთა, რომელთაც ტოლი ექსცენტრისიტეტები აქვთ, ერთმანეთის მსგავსია. ელიფსისათვის ექსცენტრისიტეტი ერთზე ნაკლებია, ჰიპერბოლისათვის — ერთზე მეტი, ხოლო პარაბოლისათვის — ერთის ტოლი, ხოლო წრეწირისთვის — ნოლი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 257.
პლანულა

პლანულა — ნაწლავღრუიანთა განვითარების ერთ-ერთი სტადია. აქვთ ოვალური, წაგრძელებული ან ჭიისებრი სხეული, რომელიც, შედგება 2 შრისაგან: ექტოდერმა, წარმოდგენილი შოლტიანი უჯრედებით, რომელთა შორის განლაგებულია ეპითელურ-კუნთოვანი ნერვული და მსუსხავი უჯრედები და ენტოდერმა, რომელიც შემოსაზღვრავს ნაწლავის ღრუს. პლანულა ჯერ წყალში ცურავს, შემდეგ ფსკერს ემაგრება და გადადის პოლიპის სტადიაში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 99.
პლაშკოუტი

პლაშკოუტი (ნიდ. plaatschuit) — მცირე წყალშიგისა და გამარტივებული გარემოხაზულობის არათვითმავალი სატვირთო გემი, რომლის გემბანზე ათავსებენ ტვირთს. უმთავრესად იყენებენ რეიდებზე გადასატვირთი სამუშაოებისათვის, პლაშკოუტის გამოყენება შეიძლება ტივტივა ხიდების საყრდენად. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 105.
პლეისტონი

პლეისტონი (ბერძნ. plēusis — ცურვა, pleō — მივცურავ) — წყლის იმ ორგანიზმთა ერთობლიობა, რომლებიც ბინადრობენ მის ზედაპირზე ან ჩაყურსული არიან. პლეისტონის მრავალი ორგანიზმი ქმნის აირის კამერებს (სიფონოფორა ფიზალია) ან გამოყოფს ქაფისმაგვარ სითხეს (აქტინია მინიასი და სხვ.); ზოგი საყრდენად იყენებს წყლის ზედაპირულ აპკს, მცენარეებიდან პლეისტონს ეკუთვნიან, მაგ., სარგასუმისებრნი წყალმცენარეები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 107.
ალექსანდროული

ალექსანდროული, კაბისტონი, კაბისტონა — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში რაჭიდან. ძველად მას კაბისტონის და კაბისტონას სახელით იცნობდნენ, მაგრამ რადგანაც ამ ჯიშის გაშენებას მეფე ალექსანდრეს სახელს უკავშირებენ — ალექსანდროული შეარქვეს. ძირითადად გავრცელებულია რაჭა-ლეჩხუმში, ტოლა-ხვანჭკარის მიკროზონაში. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, სამნაკვთიანი, გვხვდება როგორც ხუთნაკვთიანი, ასევე დაუნაკვთავი ფოთლებიც. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია სქელი აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრი შებუსვით. მთავარ ძარღვებზე კი გასდევს მოკლე ჯაგრისებრი შებუსვა. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ან მცირე ზომისაა, კონუსური ფორმის, ახასიათებსდატოტვა, თხელია ან საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო სიდიდისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური. სრულ სიმწიფეში მუქი ლურჯია, თითქმის შავი. თხელკანიანია, ცვილისებრი ნაფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი ოდნავ კნატუნაა, წვნიანი, წვენი შეუფერავი, ძალიან სასიამოვნო ტკბილი გემოთი და სუსტად გამოსახული ჯიშური არომატით. ვაზი საშუალო ზრდისა და საშუალო ან საშუალოზე მცირემოსავლიანია. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან ყურძნის სრულ დამწიფებამდე 150-175 დღეა. მტევნის საშუალო წონა 90-100 გრამია. საჰექტარო მოსავლიანობა 4.0-6.0 ტონაა. იგი კარგად ვითარდება თითქმის ყველა ტიპის ნიადაგზე, მაგრამ მაღალხარისხიან ღვინოს კირნარ, ქვათიხნარ და ხირხატ ნიადაგებზე იძლევა შესაბამისი საძირის შერჩევისას. ყურძNის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 24-30%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 5.5-7 გ/ლ-ს. ხვანჭკარის მიკროზონაში, მუჯურეთულთან ერთად კუპაჟში მაღალხარისხიან, ორიგინალურ და ბუნებრივად ნახევარ ტკბილ ადგილ წარმოშობის ღვინო „ხვანჭკარას“ იღებენ, რომელიც ადრე „ყიფიანის ღვინის“ სახელით იყო ცნობილი. „ხვანჭკარა“ ხასიათდება გემური თვისებებით, მუქი ლალისფერია, კარგად გამოხატული ბუკეტით. გამოირჩევა სირბილითა და ნაზი სასიამოვნო მოტკბო გემოთი. რამიშვილი მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 300. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 26-27
პლუში

პლუში (გერმ. Plüsch) — ხაოიანი ქსოვილი; ამზადებენ ხავერდის ანალოგიურად. ხავერდივით ხშირი ხაო არ აქვს. ხაოს სახეობის მიხედვით პლუში ორგვარია: გაჭრილ- და გაუჭრელხაოიანი, ხოლო გამომუშავებისა და მოპირკეთების მიხედვით — გლუვი ან სახიანი, ნატვიფრი და სხვა. პლუშს იყენებენ ტანსაცმლის შესაკერად, ავეჯის გადასაკრავად და სხვა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 112.
პრინცეფსი

პრინცეფსი (ლათ. princeps — პირველი) — ძველ რომში იყო პირი, რომელიც პირველ ნომრად იყო სენატორთა სიაში. მას ხშირად უწოდებდნენ „პირველს თანასწორთა შორის“. იგი სათავეში ედგა სენატორებს, თუმცა ეს ფორმალურად იყო, რადგან ფაქტობრივად, იგი სათავეში ედგა მთელი რომის იმპერიას. I საუკუნიდან მოყოლებული მიმდინარეობდა ბრძოლა პრინცეფსსა და სენატს შორის. ეს ბრძოლა დამრთავდა პრინცეფსის გამარჯვებით და ამით ბოლო მოეღო დიარქიას, ანუ სენატისა და პრინცეფსის ერთობლივ მმართველობას. ძვ. წ. 27 წელს რომის პირველი პრინცეფსი გახდა გაიუს ოქტავიანე იულიუს კეისარი (ძვ. წ. 63 — ახ. წ. 14 წ.). მას არ გაუუქმებია რესპუბლიკისდროინდელი დაწესებულებები. მის დროს ახალი წყობილება რესპუბლიკის ფორმით შეინიღბა. ძვ. წ. 27 წელს კი ოქტავიანემ იმპერატორის ტიტული მიიღო და ავგუსტუსი ეწოდა. ძვ. წ. 23 წელს ავგუსტუსი ტრიბუნიც გახდა და კონსულის წოდებაც მიენიჭა. 12 წელს კი უზენაესი ქურუმის ტიტული მიიღო. პრინცეფსის ხელისუფლება თავიდანვე მემკვიდრეობით არ ყოფილა. მას შეეძლო თავის სიცოცხლეში დაესახელებინა კანდიდატი ამ თანამდებობის დასაკავებლად. პრინცეფსს სენატი ირჩევდა, მაგრამ ეს არჩევნები ფორმალური იყო. ფაქტობრივად, არჩევნებს წყვეტდა ჯარი — სამხედრო ძალა. პრინცეფსს ფართო უფლებები ჰქონდა. იგი იყო ქვეყნის მხედართმთავარი, მის ფუნქციებში შედიოდა ომისა და ზავის საკითხები, ხელშეკრულებების დადება უცხო სახელმწიფოებთან, პროვინციების მართვა-გამგეობა, სენატის თავმჯდომარეობა, ქურუმთუხუცესობა. მანვე მიისაკუთრა ცენზორის ფუნქციები. მას ჰქონდა ვეტოს უფლება, ანუ შეეძლო შეეჩერებინა ან გაეუქმებინა მაგისტრატების მიერ გამოცემული განკარგულებები თუ აქტები. პრინცეფსის ძალაუფლება, ფაქტობრივად, შეუძღუდავი იყო. ყოველ მის განკარგულებას ჰქონდა კანონის ძალა. პრინცეფსთან არსებობდა „პრინცეფსის სათათბირო საბჭო“, რომლის შემადგენლობაშიც პრინცეფსს შეჰყავდა თავისი ახლობელი ადამიანები, მათ შორის, იურისტებიც. პრინცეფსთან არსებობდა გვარდია, რომელიც მას იცავდა. გვარდიას ხელმძღვანელობდა პრინცეფსის მოადგილე. იგი იტალიის ჯარების სარდლადაც ითვლებოდა. ხელი მიუწვდებოდა სისხლისა თუ სამოქალაქო სამართლის საქმეებზე, ზედამხედველობდა პრინცეფსის სხვა ორგანოებს, გამოსცემდა სავალდებულო დადგენილებებს. პრინცეფსთან იქმნებოდა „იმპერატორის კანცელარია“, რომელსაც რამდენიმე განყოფილება ჰქონდა, მათ შორის, წერილების, საფინანსო, კვლევა-ძიებისა და სხვ. სპეციალურად შეიქმნა „იმპერატორის ხაზინა“ და დაეცა საერთო სახელმწიფო ხაზინის მნიშვნელობა. იმპერატორის ხაზინაში თავს იყროდა პროვინციებიდან შემოსული ქონება, ხარკი თუ გადასახადი. ამავე ხაზინაში ირიცხებოდა პრინცეფსის პირადი შემოსავალი და ქონება. ვ. მეტრეველი, რომის სამართლის საფუძვლები, თბ., 2005 ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 192. ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 ვ. მეტრეველი, რომის სამართლის საფუძვლები, თბ., 2005, გვ. 42 ↑ 2.0 2.1 2.2 ვ. მეტრეველი, რომის სამართლის საფუძვლები, თბ., 2005, გვ. 43
ჯოზეფ გორდონ-ლევიტი

ჯოზეფ ლეონარდ გორდონ-ლევიტი (ინგლ. Joseph Gordon-Levitt დ. 17 თებერვალი, 1981) — ამერიკელი მსახიობი, რომელსაც კარიერის განმავლობაში მონაწილეობა აქვს მიღებული სატელევიზიო და კინო ფილმებში. ის ცნობილია თავისი როლებით 2009 წლის დამოუკიდებელ ფილმში „ზაფხულის (500) დღე“ და კრისტოფერ ნოლანის სამეცნიერო ფანტასტიკაში „დასაწყისი“. ამ უკანასკნელისთვის ის ნომინირებული იყო ოქროს გლობუსზე. სარეკლამო რგოლებში შესრულებული როლების შემდეგ, 1992 წელს შედგა მისი დებიუტი ფილმში „ბეთჰოვენი“. გორდონ–ლევიტმა ითამაშა სატელევიზიო სიტკომში „მესამე პლანეტა მზიდან“ (1996–2001). 2001 წელს მან მიატოვა სატელევიზიო კარიერა და ითამაშა რამდენიმე დამოუკიდებელ ფილმში, მათ შორის სურათებში „მანიაკური“ (2001), „იდუმალი კანი“ (2004) და „აგური“ (2005). ის ფლობს ონლაინ საპროდუქციო კომპანიას HitRECord. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჯოზეფ გორდონ–ლევიტი ჯოზეფ გორდონ–ლევიტი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
პრიპიატი (მდინარე)

პრიპიატი, სტრუმენი (უკრ. Припять; ბელარ. Прыпяць) — მდინარე ბელარუსსა და უკრაინაში. მდინარე დნეპრის მარჯვენა შენაკადი (ჩაედინება კიევის წყალსაცავში). სიგრძე 775 კმ, აუზის ფართობი 144, 3 ათ. კმ. სათავე აქვს ქალაქ კოველის ჩრდილო-დასავლეთით. მიედინება პოლესიეში. ზემოთში — პინის ჭაობებში დატოტვილია, შუაწელში ქვიშიანი ნაპირები აქვს, ქვემოთში კალაპოტი ჩქერებიანია. შერეულია საზრდოობის მდინარეა (ჭარბობს თოვლის წყალი). წყალდიდობა იწყება მარტში, მაქსიმალური შუა აპრილშია. წყალმცირეა ზაფხულ-შემოდგომაზე. წყლის საშუალო ხარჯი 370 მ³/წმ, მაქსიმალური 6000 მ³/წმ. წლიური ჩამონადენი 14,5 კმ³. იყინება შუა დეკემბერში, ყინულძვრაა მარტის ბოლოს. პრიპიატზე აცურებენ ხე-ტყეს. 1986 წელს განვითარებული კატასტროფის შედეგად (ჩერნობილის კატასტროფა) გამოყოფილი მავნე რადიოაქტიური ნივთიერებები მდინარე პრიპიატზეც გავრცელდა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 192.