laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ინგლისური მასტიფი

ინგლისური მასტიფი (ინგლ. English Mastiff) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია დიდ ბრიტანეთში ანტიკურ ხანაში. მასტიფები დიდ ბრიტანეთში ცხოვრობდნენ ჯერ კიდევ 2000 წლის წინ. ისინი გაჰყავდათ რომში, სადაც ომის დროს იყენებდნენ, როგორც მებრძოლ ძაღლებს, ასევე არენაზე საბრძოლველად. შესაძლოა ევროპაში აზიიდან მოხვდნენ ხმელთაშუაზღვისპირელ და ფინიკიელ ვაჭრებთან ერთად. არსებობის ხანგრძლივი ისტორიის მანძილზე მასტიფები მონაწილეობდნენ ძაღლების ახალი ჯიშების წარმოქმნაში, მათ შორის, ბულმასტიფების წარმოქმნაშიც. ჯიშის სახელწოდება, შესაძლოა, მომდინარეობს ანგლოსაქსონური სიტყვა "masty"-სგან ("მძლავრი") - ინგლისური სამეფო კარის დოკუმენტებში 1590 წელს ნახსენებია "of one masty dogge"-ის ("ერთი მძლავრი ძაღლის"), - ყიდვის შესახებ. დღესდღეობით მასტიფები საკმაოდ იშვიათი ჯიშია როგორც სამშობლოში, ასევე სხვა ქვეყნებში. ეს ერთ-ერთი დიდტანიანი ძაღლთაგანია, მას ცხოვრებისთვის დიდი სივრცე და ბევრი საკვები სჭირდება. ჩვეულებრივ, მასტიფების ყოლა პრობლემასთან დაკავშირებული არაა, მაგრამ ზოგჯერ ისინი ზედმეტი თავგამოდებით იცავენ პატონს. ეს ძალიან ძლიერი ძაღლია და გარშემომყოფების უსაფრთხოების მიზნით შესაბამის პირობებში ყოფნას საჭიროებს. მასტიფის ბეწვი მოკლეა, ხშირი. მისი შეფერილობა შეიძლება იყოს ატმისფერ-მოწითალო, მოვერცხლისფრო-ჩალისფერი, მუქი-ვეფხვისებრი შეფერილობის. წინა ფეხები სწორია, მსხვილი ძვლებით. მასტიფი ადვილად ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას. ასევე ცხელ და ცივ კლიმატს. კარგი მოდარაჯეა. ბეწვი განსაკუთრებულ მოვლას არ საჭიროებს. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ინგლისური მასტიფი ინგლისური მასტიფი დაარქივებული 2014-11-11 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური)
იმედის მწვანე კუნძული

„იმედის მწვანე კუნძული“ — რეჟისორ ომარ გვასალიას 1978 წლის ქართული მხატვრული ფილმი. სიუჟეტის მიხედვით, მეტყევე ლუკა ჩოხელი ერთნაირად ებრძვის ბრაკონიერებს და ბიუროკრატებს. იგი ცდილობს შეაგნებინოს, რომ ტყე სახალხო ქონების ნაწილია და მისი განადგურება არ შეიძლება. იობი ბართიშვილი ზურაბ ყიფშიძე ზურაბ ქირიკაშვილი გია დოხნაძე დავით ჯაფარიძე რეზო გოგნიაშვილი რუსუდან კიკნაძე გივი ფირცხალავა ეთერ გელოვანი სულიკო სულაკაური გურამ გოგლიძე გელა ბერიაშვილი გია თომაშვილი ვაჟა გიგაშვილი ავთანდილ მახარაძე ჯემალ მახარაშვილი ერმალო მაღრაძე გ. ქარცივაძე დავით მლოცველიშვილი ანატოლი ჩიჩუა ა. ბაკურიაძე ჯემალ შუბლაძე „იმედის მწვანე კუნძული“ [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია
ერმალო მაღრაძე

ერმალო მაღრაძე (დ. 14 დეკემბერი 1943, სამტრედია, საქართველოს სსრ, — გ. 13 ნოემბერი, 2021, ქუთაისი) — ქართველი რეჟისორი და ოპერატორი. 1961 წელს დაამთავრა ზესტაფონის რკინიგზის საშუალო სკოლა. 1963 წელს გახდა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სტუდენტი, თუმცა სწავლა აღარ გააგრძელა და მუშაობდა „ზესტაფონის საქკაბელში“, „ზესტაფონის სტამბაში“, ზესტაფონის უშანგი ჩხეიძის სახელობის თეატრში. 1977 წლიდან მუშაობდა კინოსტუდია „ქართულ ფილმში“, ჯერ რეჟისორის ასისტენტად, შემდეგ — მეორე რეჟისორად. 1986 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ხელოვნების ფაკულტეტი, სცენარისტის სპეციალობით. 1992 წელს დააარსა კინოფირმა „ერმალოფილმი“. 2000 წლიდან მოღვაწეობდა ზესტაფონში. გადაღებულია რამდენიმე ფილმში და არის საკუთარი ფილმების ავტორიც. გარდაიცვალა 2021 წელს კოვიდ-19-თან დაკავშირებული გართულებებით. შვეციის პრინცი იმერეთიდან (1995), აგრეთვე სცენარისტი ჟამი მოლოცვისა (2001) - დოკუმენტური, აგრეთვე სცენარისტი სახელმწიფო სახელმწიფოში (2003) - დოკუმენტური და მემონტაჟე საიმედო კავშირი (2004) - დოკუმენტური სიცოცხლის წყარო (2007) - დოკუმენტური და ოპერატორი სიძე (2008), აგრეთვე სცენარისტი და ოპერატორი გზააბნეულნი (2013), აგრეთვე სცენარისტი და ოპერატორი აპოკალიფსი არ იქნება (2015), აგრეთვე სცენარისტი და ოპერატორი თეა (2017), აგრეთვე სცენარისტი, ოპერატორი, მონტაჟის და მუსიკალური გაფორმების ავტორი შემოქმედი (2018) ეს დაიწყება საქართველოდან (2021) იმედის მწვანე კუნძული (1978) უცხო (1988) ორფეოსის სიკვდილი (1996) გზააბნეულნი (2013) აპოკალიფსი არ იქნება (2015) თეა (2017) შემოქმედი (2018) ეს დაიწყება საქართველოდან (2021) ერმალო მაღრაძე კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ერმალო მაღრაძე [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია ერმალო მაღრაძე კინოს შესახებ — Youtube ↑ ერმალო მაღრაძე კორონავირუსით გარდაიცვალა, „ტაბულა“. 13 ნოემბერი, 2021. ↑ ერთი კამერით გადაღებული ფილმები - ერმალო მაღრაძის ნამუშევრები, რომელიც სოციალურ ქსელში საკმაოდ პოპულარულია, რუსთავი 2, 9 მაისი 2017 ↑ ერმალო მაღრაძის ფილმის, "შემოქმედის" პრემიერა 27 მარტს შედგება
Z8 GND 5296

z8_GND_5296 — 2013 წლის ოქტომბერში აღმოჩენილი ჯუჯა გალაქტიკა, რომელსაც წყალბადის ლაიმან-ალფას გამოსხივების ხაზით ყველაზე დადასტურებული ყველაზე მაღალი წითელი წანაცვლება აქვს, რის გამოც ის ყველაზე ხნიერი და შორეული გალაქტიკაა ცნობილთა შორის 13,1 მილიარდი სინათლის წელიწადის (4x109 პარსეკი) მოშორებით დედამიწიდან. ის „დაიზმირება, როგორიც დიდი აფეთქებიდან სულ რაღაც 700 მილიონი წლის შემდეგ იყო [...], როდესაც სამყარო მისი დღევანდელი 13,8 მილიარდი წლის ასაკის 5% იყო“. ამ გალაქტიკის წითელი წანაცვლებაა 7,51 და ის მეზობელია იმ გალაქტიკისა, რომელიც მეორე ყველაზე შორეული გალაქტიკაა 7,2 წითელი წანაცვლებით. გალაქტიკა მის დაკვირვებად დროში ვარსკვლავებს ფენომენალური ტემპით წარმოქმნიდა — 330 მზე წელიწადში. z8_GND_5296-დან წამოსული სინათლე, რომელიც დედამიწამდე აღწევს, 13 მილიარდი წლის წინამდელ მდებარეობას გვიჩვენებს, ანუ 13 მილიარდი სინათლის წელიწადზე მეტი დაფარა. სამყაროს გაფართოების გამო ეს მდებარეობა ამჟამად დაახლოებით 30 მილიარდი სინათლის წელიწადია (9,2 გიგაპარსეკი) დედამიწადან. ↑ Kim, Meeri (23 October 2013). „Newly identified galaxy is the most distant ever confirmed“. The Washington Post. ციტირების თარიღი: 22 October 2014. ↑ 2.0 2.1 Finkelstein, S. L.; Papovich, C.; Dickinson, M.; Song, M.; Tilvi, V.; et al. (2013). „A galaxy rapidly forming stars 700 million years after the Big Bang at redshift 7.51“. Nature. 502 (7472): 524–527. arXiv:1310.6031. Bibcode:2013Natur.502..524F. doi:10.1038/nature12657. ↑ Shukla, Mihir (26 October 2013). „Farthest galaxy ever seen discovered by UT researchers“. The Horn. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 30 ოქტომბერი 2013. ციტირების თარიღი: 30 October 2013. ↑ Francis, Matthew (23 October 2013). „Taking Measure: A 'New' Most Distant Galaxy“. Universe Today. ციტირების თარიღი: 30 October 2013. ↑ Johnson, Rebecca (23 October 2013). „Texas Astronomer Discovers Most Distant Known Galaxy“ (პრეს-რელიზი). University of Texas at Austin. ↑ Morelle, Rebecca (23 October 2013). „New galaxy 'most distant' yet discovered“. BBC News. ციტირების თარიღი: 24 October 2013.
აპოლო 13

„აპოლო 13“ (ინგლ. Apollo 13) — პილოტირებადი კოსმოსური ხომალდი აპოლოს სერიიდან. მთვარისკენ მფრენი კოსმოსური ხომალდებიდან ერთადერთი, რომელსაც სერიოზული ავარია შეემთხვა. მეთაური — ჯეიმზ ლოველი (Lovell James Arthur, Jr.), პირველი ადამიანი მსოფლიოში, რომელმაც განახორციელა მე-4 გაფრენა. განკარგულებათა მოდულის პილოტი — ჯონ ლეონარდ სუიგერტი (Swigert John Leonard, Jr.), პირველი გაფრენა. სამთვარეო მოდულის პილოტი — ფრედ უოლეს ჰეიზი (Haise Fred Wallace, Jr.), პირველი გაფრენა. „აპოლოს“ სერიიდან მისი წინამორბედი ორი ხომალდის, „აპოლო 11-ისა“ და „აპოლო 12-ის“ მსგავსად, „აპოლო 13-ის“ გაფრენის მიზანიც იყო მთვარის ზედაპირზე ხალხის ჩამოსხმა და სამეცნიერო გამოკვლევების ჩატარება, თუმცა მსოფლიო კოსმონავტიკის ისტორიაში ეს ექსპედიცია გახდა ერთ-ერთი ყველაზე დრამატული და გმირული. NASA-ს ანგარიში (ინგლისური) ფრენის გვერდი NASA-ს საიტზედაარქივებული 2011-08-19 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) Неудачу из списка возможностей исключить! (რუსული)
ბორდოული დოგი

ბორდოული დოგი (ფრანგ. Dogue de Bordeaux) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია საფრანგეთი ანტიკურ ხანაში. მრავალი საუკუნის განმავლობაში ფრანგული პროვინცია ბორდო ინგლისელ მეფეებს ემორჩილებოდა. ამ მხარეში მცხოვრებ მოდარაჯე ძაღლებს აჯვარებდნენ ინგლისურ მასტიფებთან და მსგავს ძაღლებთან ესპანეთიდან, რის შედეგადაც გაჩნდა ეს ძლიერი, ზოგჯერ მძვინვარე ცხოველი. ეს ძალიან ძველი ჯიშია, იგი უფრო მეტად წააგავს ცოტა ხნის წინ გამოყვანილ ბულმასტიფს, ვიდრე ძველინგლისურ მასტიფს. არსებობის დასაწყისში ბორდოულ დოგებს სამხრეთ საფრანგეთში იყენებდნენ ტახზე და დათვზე სანადიროდ. უშიშარი ძაღლები გამოდიოდნენ არენაზე ძაღლებთან და სხვა ცხოველებთან საბრძოლველად. საფრანგეთის საზღვრებს გარეთ ეს ჯიში მხოლოდ 1989 წელს ამერიკული მხატვრული ფილმის „ტერნერი და ჰუჩი“-ის (ტომ ჰენქსის მონაწილეობით) ეკრანებე გამოჩენის შემდეგ აღიარეს. ბორდოულ დოგს ახასიათებს დამოუკიდებელი ძალა. იგი ეჭვიანია უცხნობების მიმართ და უყვარს უცნობი ადამიანების შეშინება. ბორდოული დოგის შეფერილობა შეიძლება იყოს ოქროსფერი, ჩალისფერი, წითელი ხის ფერი. ოვალური თვალების ზემოთ კანის ნაკეცებია. დიდი, ნაოჭებით დაფარული თავი საშიშ შთაბეჭდილებას ქმნის, თავის ქალა განიერი და მოკლეა. კუდი გრძელია და მოკლე ბალნითაა დაფარული. ბორდოული დოგი კარგად ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას. ასევე ადვილად ეგუება ცხელ, მზიან და ცივ კლიმატს, კარგი მოდარაჯეა, ბალანი განსაკუთრებულ მოვლას არ საჭიროებს. სჭირდება დიდი ფიზიკური დატვირთვა. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ბორდოული დოგი ბორდოული დოგი (ინგლისური)
ჯემალ გოგიაშვილი

ჯემალ გოგიაშვილი (დ. 6 მაისი, 1988) — ქართველი ფეხბურთელი, ცენტრალური მცველი. უთამაშია „ვიტ ჯორჯიას“, „ბორჯომის“, „გურიას“, „სამტრედიას“, „დილას“ და „ცხინვალის“ რიგებში. 2016 წელს გახდა საქართველოს ჩემპიონი. ეროვნული ლიგა: 2016 ეროვნული ლიგა, მეორე ადგილი: 2015/2016 საქართველოს სუპერთასის ფინალისტი (1): 2010/2011 საქართველოს სუპერთასის გამარჯვებული: 2016/2017 პროფილი Transfermarkt-ზე (ინგლისური) პროფილი Soccerway-ზე (ინგლისური)
ლაშა ჯანგიძე

ლაშა ჯანგიძე (დ. 11 მაისი, 1983) — ქართველი ფეხბურთელი, ლანჩხუთის „გურიას“ მცველი. პროფილი Transfermarkt-ზე (ინგლისური) პროფილი Soccerway-ზე (ინგლისური) პროფილი Footballdatabase.eu-ზე (ინგლისური)
შოთა გაბრიჭიძე

შოთა გაბრიჭიძე (დ. 21 დეკემბერი, 1989) — ქართველი ფეხბურთელი, ლანჩხუთის „გურიას“ ნახევარმცველი. პროფილი Transfermarkt-ზე (ინგლისური) პროფილი Soccerway-ზე (ინგლისური)
ტარაუასი

ტარაუასი (tara კეჩ. პერუს ენდემი პატარა ხე (Caesalpinia spinosa) wasi სახლი) — არქეოლოგიური ძეგლი პერუში. მდებარეობს კუსკოს რეგიონში, ანტის პროვინციის ლიმატამბოს რაიონში. შედის უფრო მსხვილი არექოლოგიური კომპექსის შემადგენლობაში. ახლო ხედი კედელში გამოყენებული ქვები პერუს არქეოლოგიური ძეგლები ↑ Diccionario Quechua - Español - Quechua, Academía Mayor de la Lengua Quechua, Gobierno Regional Cusco, Cusco 2005 (Quechua-Spanish dictionray) ↑ A. Brack Egg (1999). Diccionario Enciclopédico de Plantas Utiles del Perú Cusco, Peru: CBC ↑ Teofilo Laime Ajacopa, Diccionario Bilingüe Iskay simipi yuyayk'ancha, La Paz, 2007 (Quechua-Spanish dictionary)
სენედი

სენედი — ძველი ეგვიპტის ფარაონი II დინასტიიდან. სენედის („შემაძრწუნებელი“) სახელი ცნობილია საკარის და ტურინის სამეფო სიებში. აბიდოსის სიაში მოიხსენიება სახელით სენედი. მანეთონმა ბერძნულად გადათარგმნა, როგორც სეტენესი და თვლიდა, რომ მეფობდა 41 წელი. ფარაონების ძველი სიების თანახმად, ნინეჩერის მეორე მემკვიდრე იყო ფარაონი სახელით ნესუტ ბიტი - სენედი. მაგრამ არ არის დამამტკიცებელი წარწერები ამ ფარაონის შესახებ. საუკეთესო დამამტკიცებელი საბუთია ბლოკი, რომელზეც წარწერაა - nswt - bity snd, რომელიც გიზაში, ფარაონ ხეფრენის აკლდამაში აღმოაჩინეს. ეს შეიძლება იყოს II დინასტია, თუმცა წარწერები მოგვითხრობენ უფრო ძველ თარიღს. სახელი სენედი ერთადერთხელ მოიხსენიება ძველი პერიოდის ბრინჯაოს ქანდაკების სარტყელზე. უცნობია სენედი თანამედროვე ეგვიპტოლოგებისათვის, თუმცა მის შესახებ ახსოვდათ მის თანამემამულეებს მისი სიკვდილიდან 100 წლის მანძილზე. სენედის აკლდამა არ არის იდენტიფიცირებული. არის ვერსია, რომ საფეხურებიანი პირამიდის აღმოსავლეთით მთის მასივის ქვემოთ იყო სენედის აკლდამა. ასაევე შერიც დასაფლავებული იყო ჩრდილოეთით. Sened/Senedj
უჩკუს-ინკანიანი

უჩკუს-ინკანიანი (ესპ. Uchkus Inkañan; კეჩ. uchku ხვრელი, გახსნა, Inka ინკა, ñan გზა) — არქეოლოგიური ძეგლი პერუში. მდებარეობს უანკაველიკის რეგიონში, უანკაველიკის პროვინციის იაულის რაიონში, მდინარე იჩუს მარჯვენა ნაპირზე. მიჩნეულია, რომ უჩკუს-ინკანიანი ინკების ასტრონომიული ობსერვატორია და ექსპერიმენტული ცენტრი იყო. პერუს არქეოლოგიური ძეგლები ↑ Vocabulario comparativo quechua ecuatoriano - quechua ancashino -- castellano - English დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine. (pdf) ↑ traductor.babylon.com. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-12-22. ციტირების თარიღი: 2014-11-25. ↑ Teofilo Laime Ajacopa, Diccionario Bilingüe Iskay simipi yuyayk'ancha, La Paz, 2007 (Quechua-Spanish dictionary)
ვენეგი

ვენეგი, უაჯენესი, უნეგი, ვენგენებტი — ძველი ეგვიპტის ადრეული მეფეების II დინასტიის მეოთხე ფარაონი. სახელი უაჯენსი მოიხსენიება აბიდოსის და საკარის სიებში. მმართავდა 8 წლის განმავლობაში ფარაონების ნინეჩერის და სენედის შორის, ეგვიპტის ჩრდილოეთს. როგროც ამ დინასტიის უმრავლეს ფარაონებზე, თანამედროვე მეცნიერებისათვის პრაქტიკულად არაფერი არ არის ცნობილი მისი მმართველობის შესახებ. ცალკეულმა გამოკვლევებმა ცხადყო, თითქოს ვენეგი და პერიბსენი ერთი და იგივე სახეა, მაგრამ ეს ვერსია უარყოფილია უმრავლესი კოლეგების მიერ. უკანასკნელი მონაცემებით გერმანელმა ეგვიპტოლოგმა გამოიკვლია წარწერები ვენეგის მმართველობის დროს და შეუსაბამა სახელს - ხორ რანები. წარწერა უნეგის აკლდამაზე ძალიან ჰგავს წარწერას, რომ მისი მმართველობა გავრცელებული იყო ქვეყნის დასავლეთ ნაწილში. Francesco Raffaele: WNG (Weneg or Uneg)
ჰუნი (ფარაონი)

ჰუნი — ძველი ეგვიპტის მესამე დინასტიის ბოლო ფარაონი. მისი სახელი ითარგმნება, როგორც „მკაფავი“. ჰუნი ითვლება ფარაონ სნეფრუს და დედოფალი ხეტეპხერესის მამად. ეგვიპტის ჩრდილოეთ საზღვრის დასაცავად პირველ ჭორომთან ასუანიდან სამხრეთით მან დააფუძნა ციხესიმაგრე კუნძულ ელეფანტინაზე. ადამიანი ჰუნის სახელწოდებით მოიხსენიება მაღალჩინოსან კარისკაცად ჯერ კიდევ ფარაონ ჯოსერის დროს. ამიტომ თუ დაუშვებთ, რომ ეს პიროვნება არის ფარაონი ჰუნი, მაშინ ის მოსულა ხელისუფლებაში ხანდაზმული. მიუხედავად ამისა ფარაონების ტურინის სია უთმობს მას მმართველობის 24 წელს. ჰუნის ჰქონდა მიძღვნილი ორი პირამიდა. ყველაზე დიდი იმყოფება მედუმში და მოცულობით აღემატება იმხოტეპის მიერ შექმნილ ჯოსერის პირამიდას საკარაში. თავდაპირველად ეს პირამიდა იყო კიბისებური, მაგრამ ჰუნი დაიღუპა ჯერ კიდევ მშენებლობის დასრულებამდე, როდესაც პირამიდამ მიაღწია 7 კიბის სიმაღლეს. მისი მემკვიდრე სნეფრუმ ბრძანება გასცა გაეგრძელებინა მშენებლობა და მან მიაღწია 8 საფეხურს. (არსებობს თეორება, რომ პირამიდა მთლიანად ააშენა სჰენფრუმ. მხოლოდ მოგვიანებით მან გადაწყვიტა დაესაფლავებინა მისი წინამორბედი). შემდეგ ახალმა ფარაონმა ბრძანა შეევსო სიცარიელე კიბეებს შორის ქვებით და მთლიანი მშენებლობა მოეპირკეთებინა თურქული კირქვით. რითიც გადააქცია იგი პირველ პირამიდათ გლუვი კედლებით. პირამიდას სიმაღლე იყო 118 მეტრი. ამ პირამიდაში არ არის აღმოჩენილი სარკოფაგის კვალი. მოგვიანებით ეს პირამიდა ძლიერ დაზიანდა. პირველი 20 მეტრი საფუძვლიდან დაიფარა სილით, ხოლო დანარჩენი აღმართულია ზედაპირიდან და შეადგენს ნახევარზე ნაკლებს საწყისი ზომებიდან. ამ პირამიდის ირგვლივ პირველად იყო შექმნილი ტაძრების კომპლექსი, რომლის დანიშნულება იყო ემსახურა გარდაცვლილი ფარაონის პატივსაცემად. თვითონ კომპლექსი შემოღობილი იყო კედლებით. პირამიდების რაიონში ფრანგი არქეოლოგის ფრანსუა მარიეტის მიერ 1871 წელს აღმოაჩინეს მაღალჩინოსნების საფლავები, სადაც ინახებოდა ძველი ხელოვნების შედევრები. ჰუნის პირამიდების დიდი ნაწილი ჩვენს დრომდე არ შემორჩა. მეორე სიმბოლური და პატარა პირამიდა იყო აშენებული ჰუნის მიერ ელეფანტინაზე პირველ კარიბჭესთან. თუ რატომ აშენდა პირამიდა განმარტოვებულ ნილოსის კუნძულზე, ამის შესახებ არსებობს წინააღმდეგობები. ჰუნის სიკვდილის შესახებ მოთხრობილია ერთ-ერთი უძველესი, ჩვენამდე მოღწეულ ნაწარმოებში „პტახოტეპის მცნება“. Meidum: Site of the Broken Pyramid & Remnants of the First True Pyramid- Virtual-Egypt დაარქივებული 2018-07-02 საიტზე Wayback Machine. On pharaoh Huni
თურქესტანის ქედი

თურქესტანის ქედი — მაღალმთიანი განედური მიმართულების ქედი ჰისარ-ალაის სისტემაში, შუა აზიაში. განფენილია ყირგიზეთის, უზბეკეთისა და ტაჯიკეთის ტერიტორიებზე. სამხრეთით მდინარე ზარაფშანის ხეობით გამოყოფილია ზარაფშანის ქედისაგან. გადაჭიმულია აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ მათჩის სამთო კვანძიდან სამარყანდის ოაზისამდე დაახლოებით 340 კმ სიგრძეზე. სიმაღლე 5509 მ-მდე; უკიდურეს აღმოსავლეთ ნაწილში 5621 მ-მდე. ფერდობები დანაწევრებულია მდინარეთა ხეობებით. უმეტესწილად აგებულია ფიქლებითა და ქვიშაქვებით. თხემზე მთა-მყინვარული ფორმებია. გამყინვარება ძლიერ ქედის აღმოსავლეთ ნაწილშია გამოხატული. ჩრდილოეთ კალთაზე ღვიის ბუჩქნარი და ნათელი ტყეებია, სამხრეთ კალთაზე — მთის სტეპი, თხემზე — მუდმივი თოვლი და მყინვარები. თურქესტანის ქედზე, შაჰრისტანის უღელტეხილზე (3378 მ) გადის საავტომობილო გზატკეცილი დუშანბე–ხუჯანდი. თურქესტანის ქედი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული) თურქესტანის ქედი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
ჩაიოტი

ჩაიოტი ან მექსიკური კიტრი (ლათ. Sechium edule) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე გოგრისებრთა ოჯახისა. უძველესი კულტურული მცენარეა. იგი ცნობილი იყო ჯერ კიდევ აცტეკებისთვის, მაიასთვის და სხვა ინდიელი ტომებისთვის. ევროპელებმა გაიცნეს XVIII საუკუნეში. მისი სამშობლოა ცენტრალური ამერიკა. ჩაიოტი, როგორც სამრეწველო კულტურა, მოჰყავთ მექსიკაში, ცენტრალურ და სამხრეთ ამერიკაში; ასევე, ვიეტნამში, კორეაში და აზერბაიჯანში. კლიმატური პირობები შესაძლებლობას იძლევა ჩაიოტი მოყვანილი იქნას ყირიმში, სამხრეთ უკრაინასა და მოლდოვაში. მისი სიცოცხლის ხანგრძლივობა დაახლოებით 20 წელს აღწევს. ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში აქვს ძვირფასი ბოსტნეული კულტურის მნიშვნელობა. აქვს ფართოდ მომრგვალებული ფოთლები, რომლის სიგრძეა 10–25 სმ. ყვავილები ერთსქესიანია, მომწვანო ან კრემისფერი, გვირგვინის დიამეტრია დაახლოებით 1 სმ. მამრობითი ყვავილები ჯგუფებადაა შეკრებილი, მდედრობითი ყვავილები კი ერთეულად ან ჯგუფად. ნაყოფი მსხლისებრი ან მომრგვალო ფორმის კენკრაა, რომლის სიგრძეა 7–20 სმ. იგი შეიცავს ვიტამენებს, პროტეინს, 19 თავისუფალ ამინომჟავას, სახამებელს, აზოტურ და მინერალურ ნივთიერებებს. აქვს შარდმდენი და საერთო მომამაგრებელი თვისებები. ძირითადად დიეტური კვებისათვის გამოიყენება. საქართველოში ჩაიოტის კულტურით XX საუკუნეში დაინტერესდნენ და ჯერ აფხაზეთში გაავრცელეს, შემდეგ გურია-სამეგრელოსა და იმერეთის რეგიონებში. აგრეთვე მოისინჯა ნიადაგი მისი აღმოსავლეთ საქართველოში გავრცელების პერსპექტივებისათვის. სახელწოდება „chayotli“ ნაუატლიდან ითარგმნება როგორც „ეკლებით დაფარული გოგრა“. ↑ ჩაიოტი — ბოტანიკური ლექსიკონი ↑ 2.0 2.1 სოფლის მეურნეობის პერსპექტიული კულტურები — ჩაიოტი ↑ ჩაიოტი — ინფორმაცია დაარქივებული 2016-06-24 საიტზე Wayback Machine. (რუსული) ↑ ჩაიოტი — ინფორმაცია. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2022-11-28. ციტირების თარიღი: 2014-11-25.
ალოფი (კუნძული)

ალოფი (ფრანგ. Alofi) — კუნძული წყნარ ოკეანეში, საფრანგეთის ზღვისიქითა ტერიტორიის უოლისის და ფუტუნას ნაწილი. ადმინისტრაციულად შედის ალოს ოლქში. ალოფის კუნძული მდებარეობს კუნძულ ფუტუნადან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 2 კმ-ში. კუნძულის ფართობი შეადგენს 32 კმ²-ს. ზღვის დონიდან უმაღლესი წერტილია — კოლოფაუს მთა, ანუ ბუგენვილი (417 მეტრი). 2013 წელს კუნძულის მუდმივი მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა სულ 1 ადამიანს, მაგრამ კოლონიამდელ დროს ალოფის კუნძული მჭიდროდ იყო დასახლებული, ხოლო მოსახლეობის რაოდენობა იყო დაახლოებით 2 ათასამდე ადამიანი. კუნძულის ერთადერთი დასახლებული პუნქტია — სოფელი ალოფიტაი, რომელიც მდებარეობს კუნძულის დასავლეთ ნაწილში. ადრე არსებობდნენ სოფლები: სოლოგა, საავაკა, მუა. ფუტუნას კუნძულის ბევრ მოსახლეს აქვს მცირე საბაღე ნაკვეთები ალოფის კუნძულზე (ძირითადად მოჰყავთ თამბაქო). ↑ მოსახლეობის აღწერა (2013 წელი)
ალო (ოლქი)

ალო (არაოფიციული სახელი — Tu’a) (ფრანგ. Alo) — საფრანგეთის ზღვისიქითა ტერიტორიის უოლისის და ფუტუნას კუნძულების სამიდან ერთი ადმინისტრაციული ოლქი. მისი ტრადიციული სახელია ალოს სამეფო. ალოს ოლქის შემადგენლობაში შედის კუნძულ ფუტუნას აღმოსავლეთი ნაწილი და პრაქტიკულად დაუსახლებელი ალოფის კუნძული ჰორნის (ფუტუნას) კუნძულებიდან. ოლქის საერთო ფართობია — 85 კმ². მოსახლეობა — 2156 ადამიანი (2013 წელი). ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრია მალა’ე, რომელშიც ცხოვრობს 192 ადამიანი (2013 წელი). ოლქის დანარჩენი დასახლებული პუნქტები: ონო (537 ადამიანი); ტაოა (531 ადამიანი); კოლია (309 ადამიანი); ველე (211 ადამიანი); პოი (190 ადამიანი); ტამანა (183 ადამიანი); ტუატაფა (2 ადამიანი); კუნძულ ალოფიზე: ალოფიტაი — 1 ადამიანი. ↑ Base officielle des codes postaux — La Poste, 2018. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q66049091"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q373724"></a> ↑ მოსახლეობის აღწერა (2013 წელი)
სიგავი

სიგავი (მეორე სახელია — სინგავე) (ფრანგ. Sigave, Singave) — საფრანგეთის ზღვისიქითა ტერიტორიის უოლისის და ფუტუნას კუნძულების სამიდან ერთი ადმინისტრაციული ოლქი. მისი ტრადიციული სახელია სიგავის სამეფო. სიგავის ოლქის შემადგენლობაში შედის კუნძულ ფუტუნას დასავლეთი ნაწილი ჰორნის (ფუტუნას) კუნძულებიდან. ოლქს უკავია კუნძულის დაახლოებით მესამედი — 30 კმ² მთლიანი 83 კმ²-დან. ოლქის საერთო ფართობია — 30 კმ². მოსახლეობა — 1457 ადამიანი (2013 წელი). ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრია ლეავა, რომელშიც ცხოვრობს 368 ადამიანი (2013 წელი). ოლქის დანარჩენი დასახლებული პუნქტები: ფიუა (302 ადამიანი); ნუკუ (257 ადამიანი); ტოლოკე (194 ადამიანი); ტავაი (177 ადამიანი); ვაისეი (159 ადამიანი). ოლქის ეკონომიკაში ჭარბობს ნატურალური სოფლის მეურნეობა და მცირე თევზჭერა ადგილობრივ ლაგუნაში. მოსახლეობის უმრავლესობა პოლინეზიური წარმოშობისაა (97,3 %). ასევე მცირე რაოდენობით ცხოვრობენ ევროპელები. ოლქის მოსახლეობის დიდი უმრავლესობა — კათოლიკეა. მოსახლეობის რაოდენობის მონაცემები (ინგლისური) უოლისის და ფუტუნას რუკა (ინგლისური) სიმბოლიკა (ინგლისური) ↑ Base officielle des codes postaux — La Poste, 2018. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q66049091"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q373724"></a> ↑ მოსახლეობის აღწერა (2013 წელი)
კვიპროსის სამეფო

კვიპროსის სამეფო — წარმოადგენდა 1192–1489 წლებში კვიპროსზე არსებულ ჯვაროსნების სამეფოს. მას ფრანგი ლუზინიანების დინასტია განაგებდა. მის შემადგენლობაში 1361–1373 წლებში შედიოდა ანთალია, ხოლო 1361–1448 წლებში კორიკოსიც. ლუზინიანების დინასტია: გი დე ლუზინიანი (1192–1194) ამორი დე ლუზინიანი (1194–1205) (Amaury) ჰუგო I (1205–1218) ანრი I (1218–1253) (Le Gros) ჰუგო II (1253–1267) (Huguet) ჰუგო III (1267–1284) იოანე I (1284–1285) ანრი II (1285–1324) ამორი (1306–1310), რეგენტი და უზურპატორი ჰუგო IV (1324–1359) პეტრე I (1359–1369) პეტრე II (1369–1382) (Perrin) ჯეიმზ I (1382–1398) იანუსი (1398–1432) იოანე II (1432–1458) შარლოტი (1458–1464) (1459–1464 წლებში მეუღლესთან ლუდოვიკო სავოისთან ერთად) ჯეიმზ II (1464–1473) (Jacques le Bâtard) ჯეიმზ III (1473–1474) კატერინა კორნარო (1474–1489) Цена королевских войн на Кипре в XIV-XV вв.// Византийский временник, т. 59. С. 86-95 Бустрон, Флорио. Ги де Лузиньян - сеньор Кипра// Chronique de l'Île de Chypre, par FLORIO BUSTRON, publiée par M. René de Mas Latrie, Chef de Bureau au Ministère del'Instruction Publique. Paris, Imprimerie Nationale, M DCCC LXXXVI. Перевод со староитальянского Светланы Блейзизен. Повесть о сладкой земле Кипр. Книга II. Гл. 90-281// www.cyprusexplorer.globalfolio.net Ришар, Жан. Латино-Иерусалимское королевство. — СПб., Евразия, 2002.// libes.ru დაარქივებული 2013-11-09 საიტზე Wayback Machine.
როტვაილი

როტვაილი — ქალაქი გერმანიაში, ბადენ-ვიურტემბერგის მხარეში. მოსახლეობა 24,440 ადამიანს შეადგენს. ამ ქალაქში გამოიყვანეს როტვეილერის ჯიშის ძაღლი. როტვაილის ოფიციალური საიტი ↑ Alle politisch selbständigen Gemeinden mit ausgewählten Merkmalen am 31.12.2022 — DESTATIS, 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q122987347"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q764739"></a>
ტიბეტური მასტიფი

ტიბეტური მასტიფი (ტიბ. དོ་ཁྱི།) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია ტიბეტში ანტიკურ ხანაში. ეს ჯიში, რომელიც ევროპული მასტიფების უმეტესობის წინაპარია, გადაშენებას ბრიტანელმა სელექციონერებმა გადაარჩინეს. თავდაპირველად ტიბეტური მასტიფები მოდარაჯე და მეცხვარე ძაღლები იყვნენ, ისინი მკაცრად ადევნებდნენ თვალყურს ფარაში წესრიგის დაცვას. დღესდღეობით მას პატივს სცემენ სიმამაცისა და შთამბეჭდავი გარეგნობისთვის. ოდესღაც მასტიფები იცავდნენ ნახირს ჰილამაებში და ტიბეტში, დღეს კი ის ძირითადად გამოფენებზე გამოდის. ეს ჯიში ჯერჯერობით მრავალრიცხოვანი არ არის, თუმცა შეიძლება ჩაითვალოს, რომ დასავლეთში მყარად მოიკიდა ფეხი. ფართოძვლიანი და დიდთავა, მასიური ტიბეტური მასტიფი ევროპის, ამერიკის და იაპონიის მრავალი მეცხვარე და მებრძოლი ჯიშის და ზენენჰუნდის წინაპარია. მისი შენახვა ძნელი არ არის, ის თავაზიანად გულგრილია და შეიძლება უბრალოდ სიცოცხლით დატკბეს, თუმცა თავგამოდებით დაიცავს იმას, რაც საკუთარ სახლად და თავის ტერიტორიად მიაჩნია. ტიბეტურ მასტიფს აქვს გრძელი, სწორი, გლუვი ბალანი, რომლის შეფერილობა შეიძლება იყოს ნაცრისფერი, ოქროსფერი, შავი-ხორბლისფრიტ, ყავისფერი, შავი. ის ვერ ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას. კარგად უძლებს სიცივეს, ბალანს განსაკუთრებული მოვლა სჭირდება, კარგი მოდარაჯეა, სჭირდება დამატებითი ფიზიკური დატვირთვა. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ტიბეტური მასტიფი ტიბეტური მასტიფი დაარქივებული 2014-11-17 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური)