laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
გია ებრალიძე

გია ებრალიძე (დ.1 იანვარი, 1954, თბილისი) — ქართველი იურისტი, გურიის გუბერნატორის მოადგილე. 1975 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურდიული ფაკულტეტი. 1988 წელს ქალაქ ხარკოვის პროკურატურის ინსტიტუტის პროფესიული გადამზადების. 1975-1976 წლებში იყო თბილისის ლენინის (ახლანდელი ნაძალადევის) რაიონის პროკურატურის გამომძიებელი. 1977-1978 წლებში თბილისის კალინინის (მთაწმინდის) რაიონის პროკურორის თანაშემწე. 1978-1980 წლებში საქართველოს პროკურატურის განყოფილების თანამშრომელი. 1980-1990 წლებში მარნეულის რაიონის პროკურორი. 1990-1991 წლებში საქართველოს პროკურატურის კადრების განყოფილების უფროსი. 1991-1999 წლებში გარდაბნის რაიონის სასამართლოს თავმჯდომარე. 1999 წლიდან თბილისის საოლქო სასამართლოს მოსამართლე. 2000-2006 წლებში თბილისის სააპელაციო სასამართლოს მოსამართლე. 2014 წლიდან — საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის მონიტორინგის დეპარტამენტის მთავარი სპეციალისტი, ლექცია-სემინარების შემმოწმებელი კომისიის თავმჯდომარის მოადგილე. იუსტიციის უფროსი მრჩეველი, საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის დოქტორანტი. მიღებული აქვს ჯილდოები. ვინ ვინ არის საქართველოში: ქართული ბიოგრაფიული ცნობარი, თბ., 2006, გვ. 162
გიორგი ამირანაშვილი

გიორგი ამირანაშვილი (დ. 12 მარტი, 1947, ალისუბანი, თერჯოლის რაიონი, საქართველო) — ქართველი თანამდებობის პირი, ინჟინერი. დაიბადა თერჯოლის რაიონ სოფელ ალისუბანში. 1977 წელს დაამთავრა ქუთაისის პოლიტექნიკური უნივერსიტეტის მექანიკა-ტექნოლოგიის ფაკულტეტი. მუშაობდა კავშირგაბმულობის სისტემაში (1962-1964 წწ.), ავტოქარხნის ზეინკალი (1978-1981 წწ.), პარტიის საქალაქო კომიტეტი (1978-1981 წწ.), აბრეშუმის საწარმოო გაერთიანების პარტკომი (1981-1983 წწ.), საქალაქო კომიტეტი (1983-1985 წწ.). იყო თერჯოლის რაიონის გამგეობის თავმჯდომარე. საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი, წევრი ვინ ვინაა საქართველოში: ქართული ბიოგრაფიული ცნობარი, თბ. 1998-1999, გვ. 13 გიორგი ამირანაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ გიორგი ამირანაშვილი
კუსკუსები

კუსკუსები (ლათ. Phalangerinae) — ჩანთოსანი ძუძუმწოვრების ქვეოჯახი. ტანად მომცრო და საშუალო ზომის ცხოველებია. სხეულის სიგრძე 14-90 სმ აღწევს. აქვთ ბალნით დაფარული გრძელი კუდი. ზოგიერთ სახეობას საფრენი აპკი აქვს. აერთიანბეს 10-მდე გვარს. გავრცელებულია ავსტრალიასა და მისი მოსაზღვრე კუნძულებზე. მეხეური ცხოველებია. ხეებზე ცოცვისას იყენებენ ბრჭყალებსა და კუდს. აქტიური არიან ღამით იკვებებიან მცენარეულობით (ნაყოფები, ფოთლები), აგრეთვე მწერებით, პატარ-პატარა ფრინველებით და მათი კვერცხებით. შობენ 1-2 ნაჭიერს. ზოგიერთი კუსკუსები სანადირო ობოექტია (იყენებენ ხორცსა და ტყავს). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 88.
გეგე აკუტამი

გეგე აკუტამი (იაპონ. 芥見下々;დ. 26 თებერვალი 1992) — იაპონელი მანგაკა. გეგე აკუტამი არ არის მისი ნამდვილი სახელი და მხოლოდ ზედმეტსახელია. დაიბადა 1992 წლის 26 თებერვალს ივატეს პრეფექტურაში აკუტამი მეხუთე კლასში გადავიდა სენდაიში, მიაგის პრეფექტურაში. მანგას ხატვა დაიწყო მეგობრის გამო, რომელმაც შთააგონა ისინი გამხდარიყვნენ პროფესიონალი მანგაკები. აკუტამიმ დაასახელა ტიტე კუბო, როგორც გავლენა მათ ნამუშევარზე მეოთხე კლასში Bleach-ის წაკითხვის შემდეგ, გარდა სხვა ნაწარმოებებთან ერთად Hunter × Hunter და Neon Genesis Evangelion. მისი პირველი ნამუშევარი გამოქვეყნდა სახელწოდებით "Kamishiro Sōsa" (神代捜査), რომელსაც მხოლოდ ჰქონდა 1 თავი. გამოქვეყნდა Shueisha's Jump NEXT!-ში ტ. 2, 2014 წლის 7 მაისს.. 2017 წელს აკუტამიმ გამოაქვეყნა Tokyo Metropolitan Curse Technical School (東京都立呪術高等専門学校), რომელსაც 4 თავი ჰქონდა და მიმდინარეობდა 2017 წლის 28 აპრილიდან 28 ივლისამდე, გაზეთ Jump GIGA-ში. ეს სერია მოგვიანებით მსახურობდა მათი შემდეგი ნამუშევრის პროლოგად, Jujutsu Kaisen, რომელსაც რეტროაქტიულად ეწოდა Jujutsu Kaisen 0. აკუტამიმ დაიწყო Jujutsu Kaisen-ის გამოცემა Shueisha's Weekly Shōnen Jump ჟურნალში 2018 წლის 5 მარტს. Gege Akutami Kamishiro Sōsa 2014, Shueisha Jump Next!/ Jump GIGA Gege Akutami Tokyo Metropolitan Curse Technical School 2017, Shueisha Jump GIGA Gege Akutami Jujutsu Kaisen 2018, Shueisha Weekly Shōnen Jump JJK ვიკი ↑ https://www.mangaupdates.com/authors.html?id=37422 ↑ https://edomonogatari.wordpress.com/2021/03/14/akutami-kubo/ ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 Czech National Authority Database <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863"></a> ↑ დაბადების ადგილის შესახებ ↑ ბიოგრაფიაში ინფორმაცია ↑ პირველი ნამუშევარი ↑ ჯუჯუცუ კაისენის პროლოგი ↑ ჯუჯუცუ კაისენის გამოქვეყნება
აუთსაიდერები (2024 წლის ფილმი)

აუთსაიდერები (ინგლ. The Underdoggs) — 2024 წლის ამერიკული სპორტული კომედიური დრამა. რეჟისორ ჩარლზ სტოუნ III-ის ფილმი. მთავარ როლებს ასრულებენ: სნუპ დოგი, თიკა სამპთერი, ენდრიუ შულცი, მაიკ ეპსი, კალ პენი, კანდი ბურუსი და ჯორჯ ლოპესი. „აუთსაიდერები“ გამოვიდა Amazon MGM Studios-ის მიერ 2024 წლის 26 იანვარს. ჯეისენ ჯენინგსი არის ამპარტავანი ყოფილი ამერიკული ფეხბურთის მოთამაშე. დიდი ავტოსაგზაო შემთხვევის შემდეგ ის ვალდებულია შეასრულოს საზოგადოებრივი საქმიანობა თავის ძველ უბანში. ჯეისენი დაინახავს შესაძლებლობას აღადგინოს საკუთარი რეპუტაცია ახალგაზრული ამერიკული ფეხბურთის გუნდის გაწვრთნით, სადაც თამაშობს მისი ყოფილი პარტნიორის, ჩერისის შვილი. მიუხედავად იმისა რომ, თავიდან ჯეისენი ბავშვებთან მიმართებაში უხეში იყო, ის პოულობს გზას რომ დაუკავშირდეს მათ და შთააგონებს, რომ გააკეთონ უკეთესი. ჯეისენი რეპუტაციის აღდგენის კიდევ ერთ შესაძლებლობას დაინახავს, საკუთარი სპორტული ტელეშოუს ქონას, მაგრამ გადაღების პირველ დღეს ემთხვევა გუნდის მიშვნელოვანი თამაში. იმის მიუხედავად, რომ ჯეისენისთვის თავდაპირველი მიზანი რეპუტაციის დაბრუნება იყო, ის გადაწყვეტს გუნდი არ მიატოვოს და მათთან ერთად იყოს. ისინი თითქმის იმარჯვებენ, სანამ ერთ-ერთი მოთამაშე თაჩდაუნს ვერ შეასრულებს, რის გამოც მოწინააღმდეგე გუნდი გაიმარჯვებს, მაგრამ დამარცხების მიუხედავად ხალხი შთაგონებული რჩება ოდესღაც სუსტი გუნდის ამხელა წინსვლით. ფილმის მიწურულს ჯეისენი ბრუნდება ჩერისისთან ურთიერთობაში. სნუპ დოგი — ჯეისენი ელიას ფერგიუსონი — ჯეისენი ახალგაზრდობაში თიკა სამპთერი — ჩერისი იონიგან ბუთი — ტრეი ქეილებ დიქსონი — დვეინი ადამ ჯეიმს კარილო — ტონი ალეგზანდერ მაიკლ გორდონი — გერი კაილა დავილა — გოსთი მაიკ ეპსი — კარიმი ჯორჯ ლოპესი — მწვრთნელი ფეისი შამორი ვაშინგტონი — ბეილი შელ პარცელი — ესა ენდრიუ შულცი — ჩიპ კოლინსი კალ პენი — რაიან კაუფმენი კანდი ბურუსი — მოსამართლე ტარა ფილმის იდეა წამოვიდა სნუპ დოგისა და კონსტანს შვარც-მორინისგან. 2022 წლის 2 აგვისტოს გამოცხადდა, რომ მთავარ როლს ითამაშებდა სნუპ დოგი, რეჟისორი იქნებოდა ჩარლზ სტოუნს III, სცენარისტები დენი სეგალი და ისააკ შამისი, პროდუსერები კი კონსტანს შვარც-მორინი, კენია ბარინი, მიშელ დეშამპი, ჯონათან გლიკმანი და სნუპ დოგი. 2022 წლის 4 აგვისტოს გამოაცხადეს, რომ მსახიობთა რიგებს შეემატებოდა თიკა სამპთერი, მაიკ ეპსი, ენდრიუ შულცი და ჯორჯ ლოპესი, რამდენიმე ბავშვ მსახიობთან ერთად. ცნობილ მიმოხილვების ვებსაიტზე „Rotten Tomatoes“ 51 კრიკიტიკოსიდან 41%-ის შეფასება დადებითია. ფილმის საშუალო რეიტინგი — 4.4/10. 9 კრიტიკოსის საფუძველზე „აუთსაიდერებმა“ 100-დან 39 ქულა აიღო. The Underdoggs — Amazon Prime Video-ზე The Underdoggs — IMDb-ზე ↑ Snoop Dogg to star in and produce sports comedy film ‘The Underdoggs’ ↑ Snoop Dogg & Kenya Barris Team Up for Sports Comedy, ‘The Underdoggs’ ↑ Snoop Dogg’s MGM Comedy ‘The Underdoggs’ Sets Ensemble With Tika Sumpter, Mike Epps, Andrew Schulz & George Lopez ↑ The Underdoggs
ლუნა-10

„ლუნა-10“ (რუს. «Луна-10», «Е-6С №206») — საბჭოთა კოსმოსური პროგამა „ლუნას“ ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგური (ასს). კოსმოსში გაშვებულ იქნა 1966 წლის 31 მარტს, მთვარისა და გარე კოსმოსის შესასწავლად. პროექტის მიზანი იყო, სელენოცენტრულ ორბიტაზე გასვლა და მის პირველ ხელოვნურ თანამგზავრად (მხთ) გახდომა, ასევე, წინა პროექტებში დაწყებული მთვარის ზედაპირსა კვლევისა და მის გარემო სივრცეზე დაკვირვებების წარმოება. მიღებულ იქნა ინფორმაცია მთვარის გრავიტაციული ველის, აგრეთვე მთვარის ქანების ზოგიერთი თვისების შესახებ. საერთაშორისო ავიაციის ფედერაციამ საბჭოთა მეცნიერები, კონსტრუქტორები და მუშები ამ ასს-ის შექმნისათვის საპატიო დიპლომით დააჯილდოვა. 1966 წლის 31 მარტს 10:46:59 UTC დროით ბაიკონურის კოსმოდრომიდან, რაკეტა-მატარებელი „მოლნია“-ით («Молния») მთვარის მიმართულებით გაშვებულ იქნა ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგური ლუნა-10. თავდაპირველად, აპარატი დაბალ გეოცენტრულ ორბიტაზე (200-250 კმ) გაიყვანეს. შემდეგ მან მთვარისკენ მიმართული ტრაექტორიით აიღო გეზი. 1 აპრილს განხორციელდა ტრაექტორიის კორექტირება, ხოლო 3 აპრილს მთვარიდან 8000 კმ-ის მოშორებით აპარატმა დაიწყო დამუხრუჭება, რის შედეგადაც „ლუნა-10“-ის სიჩქარე შემცირდა 0.64 კმ/წმ-მდე და 18:44 UTC დროით აპარატი გახდა მთვარის პირველი ხელოვნური თანამგზავრი. მასა მთვარისკენ ფრენისას იყო 1582 კგ. სელენოცენტულ ორბიტაზე — 240 კგ. ასს-მ მთვარეს 460-ჯერ შემოუარა, დედამიწასთან განახორციელა 219 რადიოსეანსი და 56 დღე-ღამის შემდეგ მისი ქიმიური ბატარეის დაცლისთანავე დაასრულა თავისი აქტიური არსებობა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 312. Искусственные спутники Луны / Рябов Ю. А. // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. Zarya - Luna 9 chronology დაარქივებული 2012-11-24 საიტზე Wayback Machine. * Space probe Luna-10. space-ru.com. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-01-21. ციტირების თარიღი: 2010-08-15.
ლუნა-11

„ლუნა-11“ (რუს. «Луна-11», «Е-6ЛФ №101») — საბჭოთა კოსმოსური პროგამა „ლუნას“ ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგური (ასს). კოსმოსში გაშვებულ იქნა 1966 წლის 24 აგვისტოს, მთვარისა და გარე კოსმოსის შესასწავლად. პროექტის მიზანი იყო, სელენოცენტულ ორბიტაზე გასვლა, წინა პროექტებში დაწყებული მთვარის ზედაპირსა კვლევისა და მის გარემო სივრცეზე დაკვირვებების წარმოება. 1966 წლის 24 აგვისტოს 08:09:00 UTC დროით ბაიკონურის კოსმოდრომიდან, რაკეტა-მატარებელი „მოლნია“-ით («Молния») მთვარის მიმართულებით გაშვებულ იქნა ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგური ლუნა-11. თავდაპირველად, აპარატი დაბალ გეოცენტრულ ორბიტაზე (177-190 კმ) გაიყვანეს. შემდეგ მან მთვარისკენ მიმართული ტრაექტორიით აიღო გეზი. 27 აგვისტოს სადგური „ლუნა-11“ გაყვანილ იქნა სელენოცენტრულ ორბიტაზე და გახდა მთვარის ხელოვნური თანამგზავრი (მასა 1640 კგ.). ერთერთი ძრავის გაუმართაობამ მთვარის ზედაპირის ფოტოგრაფირებას ხელი შეუშალა. სხვა ინსტრუმენტები უშეცდომოდ მუშაობდნენ. 1966 წლის 1 ოქტომბერს ელექტროენერგიის ამოწურვის გამო ავტომატურ საპლანეტათშორისო სადგურ „ლუნა-11“-თან კომუნიკაცია საბოლოოდ შეწყდა. „ლუნა-11“-მა ჯამში იმუშავა 38 დღე-ღამე. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 312. Лунные зонды СССР Zarya - Luna programme chronology დაარქივებული 2022-07-01 საიტზე Wayback Machine.
კუს ტბა

კუს ტბა ან ქორქის ტბა — ტბა საქართველოში, ქალაქ თბილისში. მდებარეობს ქალაქის ცენტრიდან სამხრეთ-დასავლეთით, მთაწმინდის ქედის ჩრდილო კალთაზე, ზღვის დონიდან 686,7 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 0,034 კმ², აუზის ფართობი 0,4 კმ², უდიდესი სიღრმე 2,6 მ, საშუალო სიღრმე 1,7 მ. ტბის სიგრძე 180 მ-ია, ხოლო სიგანე 50 მ. მოთავსებულია მცირე ტაფობში. წარმოქმნილია ეგზოტექტონიკური — ძირითადად ქანების მეწყრული დაცოცების შედეგად. ტბაში გადაგდებულია ვარაზისხევის წყალი. გარდა ამისა, კუს ტბა იკვებება წვიმისა და მიწისქვეშა წყლებით. თევზით ღარიბია. ვაკის პარკი უერთდება კუს ტბის მწვანე მასივს და შემდგომში ტბის გამწვანებული ტერიტორია ერთიანდება მთაწმინდის პარკთან ერთად ერთობლივ მწვანე მასივში. დამახასიათებელია ბორცვიანი პლატო რელიეფი. კუს ტბა და მისი მიდამოები კეთილმოწყობილია. ხშირად იმართება სპორტული ღონისძიებები. ზაფხულის დადგომასთან ერთად ტბაზე საბანაო სეზონი იწყება. პლაჟთან და ღია საზაფხულო კაფე-ბარებთან ერთად კუს ტბის ტერიტორიაზე მოქმედებს სპორტულ-გამაჯანსაღებელი და კულტურულ-დასასვენებელი კომპლექსი, რომელშიც შედის მინი-ფეხბურთის სტადიონი, ბავშვთა გასართობი მოედანი, სანაოსნო და პროფესიული საკონცერტო სცენა პონტონით, სადაც სეზონის განმავლობაში სხვადასხვა ღონისძიება იმართება. კუს ტბა თბილისელთათვის დასვენებისა და გართობის ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული ადგილია. ნიშანდობლივია რბილი, კონტინენტური, ზომიერად მშრალი ჰავა, ზამთარი რბილია, მცირეთოვლიანი. კუს ტბის ფერდობის ჩრდილოეთ ნაწილში განთავსებულია ეთნოგრაფიული მუზეუმი ღია ცის ქვეშ, რომელიც საქართველოს მინიატიურული მოდელია. ბაგირგზა, რომელიც კუს ტბის მიდამოებს ქალაქის ცენტრთან აკავშირებდა, XX საუკუნის მეორე ნახევარში აშენდა და 2009 წლამდე ფუნქციონირებდა. 2016 წელს გაიხსნა კუს ტბის განახლებული საბაგირო გზა. კუს ტბის ახალ საბაგირო გზაზე გაეშვა ორი გონდოლა. ილია ჭავჭავაძის გამზირიდან კუს ტბაზე მოხვედრა 6 წუთშია შესაძლებელი. თითო გონდოლა იტევს 10-12 ადამიანს, მათ შორის, ერთი მუდმივი გამცილებელია. გონდოლები და სადგურები ადაპტირებულია შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირებისთვის. აღსანიშნავია, რომ 2016 წელს ზიკას ვირუსის გამავრცელებელი კოღოს გასანადგურებლად კუს ტბაში გამბუზიის ჯიშის თევზი გაუშვეს. სამინისტროსა და „საქართველოს მეთევზეთა კლუბს“ შორის გაფორმებული მემორანდუმის ფარგლებში კლუბის წევრებმა გამბუზია დასავლეთ საქართველოდან, კერძოდ კი აბაშიდან გადმოასახლეს და კუს ტბაში ჩაუშვეს. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: კუს ტბა ↑ აფხაზავა ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 88. ↑ თბილისის საგარეუბნო ტერიტორიების ურბანული ტრანსფორმაცია მათი ფუნქციური მეტამორფოზის საფუძველზე ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 კურორტი კუს ტბა. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-11-10. ციტირების თარიღი: 2017-06-18. ↑ კუს ტბის განახლებული საბაგირო გზა გაიხსნა ↑ ზიკას ვირუსის გამავრცელებელი კოღოს გასანადგურებლად კუს ტბაში გამბუზიის ჯიშის თევზი გაუშვეს
ლუნა-16

„ლუნა-16“ (რუს. «Луна-16», «Е-8-5 №406») — საბჭოთა კოსმოსური პროგამა „ლუნას“ ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგური (ასს). პირველი ასს, რომელმაც იფრინა ტრასაზე — დედამიწა-მთვარე-დედამიწა. კოსმოსში გაშვებულ იქნა 1970 წლის 12 სექტემბერს, მთვარისა და გარე კოსმოსის შესასწავლად. 1970 წლის 12 სექტემბერს 13:25:53 UTC დროით ბაიკონურის კოსმოდრომიდან, რაკეტა-მატარებელი „მოლნია“-ით («Молния») მთვარის მიმართულებით გაშვებულ იქნა ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგური ლუნა-16. 13 სექტემბერს მოხდა ტრაექტორიის კორექტირება. 17 სექტემბერს სადგური „ლუნა-16“ გაყვანილ იქნა სელენოცენტრულ ორბიტაზე (მთვარის ზედაპირიდან დაშორება 110 კმ), შემდეგ გავიდა მცირეპერისელენიუმიან ორბიტაზე და 20 სექტემბერს 05:18 UTC დროით დაეშვა მთვარეზე ნაყოფიერების ზღვის რაიონში (კოორდინატები 0°30′49″S 56°21′50″E﻿ / ﻿0.5137° ს. გ. 56.3638° ა. გ.﻿ / -0.5137; 56.3638). სპეციალურმა მოწყობილობამ შეაგროვა გრუნტი, 21 სექტემბერს 07:43 UTC დროით დატოვა მთვარე, ხოლო 24 სექტემბერს უსაფრთხოდ დაეშვა დედამიწაზე (კოორდინატები 47°24′ ჩ. გ. 68°36′ ა. გ.﻿ / ﻿47.400° ჩ. გ. 68.600° ა. გ.﻿ / 47.400; 68.600). მთვარეზე დაშვებისას ასს-ის მასა შეადგენდა 1880 კგ-ს. დასაშვებ საფეხურს ჰქონდა საკუთარი რაკეტული ძრავა, საწვავი და საყრდენები ამორტიზატორებისათვის. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 312. Новое выдающееся достижение советской космонавтики // Вестник Академии наук СССР. — 1970. — № 10. — С. 3—11. В. Алексеев, Л. Лебедев. За лунным камнем / под редакцией д.ф.-м.н. Г. С. Нариманова. — М. : Машиностроение, 1972. — 120 с. — 30 000 экз. Анфимов Н. А., Губайдуллин В. Ш., Евич А. Ф. К 40-летию доставки с Луны на Землю образцов грунта и начала работы мобильной лунной исследовательской лаборатории «Луноход-1» // Вестник НПО им. С. А. Лавочкина : журнал. — 2010. — № 4. — С. 22—26.
სელენოცენტრული ორბიტა

სელენოცენტრული ორბიტა, მთვარისახლო ორბიტა, მთვარისირგვლივი ორბიტა — მთვარის გარშემო სხეულის მოძრაობის ორბიტა. ასეთი ორბიტის აპოცენტრსა და პერიცენტრს ეწოდება, შესაბამისად აპოსელენი და პერისელენი. პირველი ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგური (ასს) იყო საბჭოთა წარმოების „ლუნა-10“, რომელმაც 1966 წლის 3 აპრილს მიაღწია მთვარეს და მოძრაობდა მთვარისახლო ორბიტაზე 56 დღე-ღამის განმავლობაში. პირველი ამერიკული ასს, რომელიც 1966 წლის 14 აგვისტოს გავიდა მთვარისახლო ორბიტაზე, იყო „ლუნარ ორბიტერ 1“. მცირეპერისელენიუმიანი ორბიტა გეოცენტრული ორბიტა (დაბალი, მაღალი) — დედამიწისახლო ორბიტა, დედამიწისირგვლივი ორბიტა ჰელიოცენტრული ორბიტა (დაბალი, მაღალი) — მზისახლო ორბიტა, მზისირგვლივი ორბიტა გაწელილი ელიფსური ორბიტა ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 311. ↑ გაზ. „კომუნისტი“, №77 (13471), 5 აპრილი, 1966 ↑ www.nplg.gov.ge // სელენოცენტრული
თენგიზ წივწივაძე

თენგიზ წივწივაძე (დ. 10 მაისი, 1940, კვახჭირი — გ. 27 იანვარი, 2022) — ქართველი პედაგოგი, მეცნიერი, ქიმიკოსი. 1969 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ქიმიური და კვების ტექნოლოგიის ფაკულტეტი კერამიკისა და ცეცხლგამძლე მასალების ქიმიური ტექნოლოგიის სპეციალობით. 1969-1970 წლებში იყო საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ზოგადი და არაორგანული ქიმიის კათედრის ასისტენტი. 1970-1975 წლებში ამავე ინსტიტუტის ასპირანტი. 1981-1992 წლებში ამავე კათედრის დოცენტი, 1992 წლიდან კი პროფესორი. 1992-1993 წლებში იყო საქართველოს დავით აღმაშენებლის სახელობის უნივერსიტეტის რექტორი. 2005 წლიდან ხელმძღვანელობდა ბიოლოგიურად აქტიურ ნივთიერებათა კვლევის ცენტრს. კითხულობდა ზოგადი და არაორგანული ქიმიის ლექციათა კურსს ქიმიური და აგროტექნოლოგიური სპეციალობის ბაკალავრიატის სტუდენტების, მაგისტრანტებისა და დოქტორანტებისთვის. გამოქვეყნებული აქვს 250-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი, მათ შორის, 5 მონოგრაფია და 12 სახელმძღვანელო, მიღებული აქვს 4 პატენტი. ბუნებრივი და სინთეზური ბიოლოგიურად აქტიური ნივთიერებების მიღება, ფიზიკურ-ქიმიური და ბიოლოგიური თვისებების შესწავლა და მიღებული შედეგების პრაქტიკული გამოყენება მეცნიერის კვლევის სფეროს წარმოადგენდა. 1999 - ღირსების ორდენი 1998 - ღირსების მედალი საქართველოს სახელმწიფო პრემია, მეცნიერებისა და ტექნიკის დარგში (ერთობლივი გამარჯვება) ზოგადი, არაორგანული და კოორდინაციული ქიმია : სახელმძღვ თბილისი, ტექნ. უნ-ტი, 2013 გვ. 384 მეტრონიდაზოლის სტრუქტურულ თავისებურებათა გამოკვლევა და 5-კოორდინაციულ სპილენძის კომპლექსთა ბიოაქტიურობის კონცეფცია : მონოგრაფია თბილისი, 2013 გვ. 72 პირიდინკარბონმჟავათა ამიდებთან კობალტისა და სპილენძის ბიოკოორდინაციული ნაერთები : მონოგრაფია თბილისი, 2011 გვ. 208 ბიოაქტიური კომპლექსნაერთები ახალ ტექნოლოგიებში : მონოგრაფია თბილისი, სიესტა, 2011 გვ. 256 ბიოკოორდინაციული ნაერთების შედგენილობა-აღნაგობა-თვისებები და მათი როლი არატრადიციული სამკურნალო საშუალებების, ბიოლოგიურად აქტიური დანამატებისა და კვების პროდუქების შემუშავებაში : მონოგრაფია თბილისი, ცოდნა, 2009 გვ. 172 საქართველოს მეცნიერებისა და ტექნიკის დარგის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები 1993-2004 წლებში თბ., 2012 გვ. 106 წიგნი ღირსებისა: ტ. 3/ შემდგ.: თამაზ ყიფიანი (რედ.), თენგიზ გაჩეჩილაძე, გურამ სიმონიშვილი თბ., 2001 გვ. 127 თენგიზ წივწივაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ თენგიზ წივწივაძე
ინგილოები

ინგილოები — ქართული ეთნოსის ეთნოგრაფიული/ტერიტორიულ-ლოკალური ჯგუფი. ცხოვრობენ კახეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთით თანამედროვე აზერბაიჯანის ზაქათალის, კახისა და ბელაქნის რაიონებში. „ინგილო“ ეწოდა ამ ქვეყნის მკვიდრ უძველეს ქართულ მოსახლეობას. ამ მხარის ადგილობრივ მცხოვრებ გამაჰმადიანებულ ქართველებს „ახლად მორჯულებულები“ (ძველი თურქულით „იანგოლი“) უწოდეს, საიდანაც წარმოდგა „ინგილო“ და ამ მხარის სახელწოდება „საინგილო“. 1897 წლის აღწერით ზაქათალის მაზრაში ქართული ენა მშობლიურ ენად 12 394 ადამიანმა აღიარა. გამოიყოფა ინგილოების ორი ჯგუფი – ქრისტიანი და მაჰმადიანი. საბჭოთა პერიოდში და ახლაც აზერბაიჯანის ხელისუფლება ქართველებად მხოლოდ ქრისტიან ინგილოებს მიიჩნევს. ისინი ქართულსუფიქსიან გვარებსაც ატარებენ. აღწერებში ქართველები (ინგილოები) თითქმის ერთი და იმავე რაოდენობით იყვნენ დაფიქსირებული (14 ათასი). მაჰმადიანი ინგილოები აზერბაიჯანელებად არიან ჩაწერილი და გვარებიც აზერბაიჯანულის ანალოგიური აქვთ – მამის სახელზე რუსული -ევ (-ოვ) სუფიქსის დართვით. მაჰმადიანი ინგილოების არაერთი ცდა, დაებრუნებინათ ქართული გვარები და ეროვნება, წარუმატებელი აღმოჩნდა. აღმოსავლეთ კახეთში, ანუ საინგილოში ქართველები ეთნიკურ უმცირესობად იქცნენ XVII საუკუნეში, როდესაც შაჰ-აბასის მიერ ირანში გადასახლებული ქართველების ნასახლარებზე დაღესტნელი ხუნძები და წახურები ჩამოსახლდნენ. XVIII–XIX საუკუნეებში ინგილოთა მნიშვნელოვანი რაოდენობა გალეკდა, რადგან აღმოსავლეთ კახელი გლეხები „უბატონო თემების“ მხარეზე გადადიოდნენ და მათ შორის სახლდებოდნენ. საბჭოთა პერიოდში საინგილოში მცხოვრები ქართველების ძალადობრივი ასიმილაცია მიმდინარეობდა. როგორც ქრისტიანი, ისე მაჰმადიანი ინგილოები ქართული ენის ინგილოურ დიალექტზე საუბრობენ. შევიწროვების გამო კახის რაიონის სოფელ ყორაღანიდან ქრისტიანი ინგილოები 1930 წელს, კახეთში, დედოფლისწყაროს რაიონის სოფელ სამთაწყაროში გადმოსახლდნენ. უკანასკნელი რამდენიმე ათწლეულის განმავლობაში საინგილოში მცხოვრები ქართველები თავის თავს „ინგილოს“ აღარ უწოდებენ. მათ დაიმკვიდრეს სახელწოდება „ჰერი/ჰერელი“, რადგან ეს მხარე XV საუკუნემდე „ჰერეთის“ სახელს ატარებდა. საინგილო ქართველები აზერბაიჯანში თოფჩიშვილი რ., ინგილოები // ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 4, თბ., 2018. — გვ. 268. ინგილო ქალების ცეკვა. სოფელი ითითალა – ვიდეო
ყაზახის სასულთნო

ყაზახის სასულთნო — სახელმწიფოებრივი ერთეული ამიერკავკასიაში, რომელიც 1747-1801 წლებში ყარაბაღის საბეგლარბეგოს შემადგენლობაში არსებობდა, შემდეგ კი კახეთის სამეფოში. პატარა ყიზილბაშთა ტომი ყაზახები. 1580-იან წლებში ყიზილბაშთა არმია თურქეთის ჯარების წინსვლამდე უკან დაიხია ამ ტერიტორიიდან, ყაზახების ტომმა არ მიბაძა ყაჯარის, ყარამანლუს, ბაიათის და სხვა ტომების მაგალითს და არ გადასახლებულა მათი ტერიტორიიდან ირანში. ტომის მეთაურმა ნაზარ ხან ყაზახლუმ, ოსმალეთის იმპერიის ძალაუფლება აღიარა და თავისი ტერიტორია შეინარჩუნა. შემდეგ მხარე სეფიანთა მმართველობის ქვეშ გადავიდა. ოსმალეთის სულთან აჰმედ III-ის (1703–1730) მეფობის დროს ყაზახის სასულთნოს მოსახლეობა ოსმალეთს მიემხრო, რის გამოც სეფიანებმა სულთანად დანიშნეს ირანელი გენერალი სუბჰანვერდი ხანი. ამ დროს ყაზახის სასულთნო ჯერ კიდევ ყარაბაღის ბეგლერბეგს ექვემდებარებოდა. 1736 წელს ნადირ-შაჰმა თავი მუღანის შაჰად გამოაცხადა. თუმცა, ყარაბაღის ბეგლერბეგმა უღურლუ ხან ზიად-ოღლუ ყაჯარმა მისი მმართველობა არ სცნო. ამ მიზეზით ნადირ შაჰის ტახტზე ასვლის შემდეგ განჯის სახანოს გავლენის შესუსტების მიზნით კახეთის სამეფოს გადასცა ყაზახის, შამშადილისა და ბორჩალოს რაიონები. კახეთის მეფის ერეკლე II-ის ბრძანებით 1774 წელს ყაზახის სასულთნოს მეთაურად მირზალი აღას შთამომავალი, სალაჰლში გამეფებული ფანაჰ აღა დაინიშნა. ამით დაიწყო III ფეოდალური დინასტიის მეფობა. ყაზახის სასულთნო ყაზახეთისა და აქსტაფას რეგიონების ამჟამინდელი ტერიტორიების ნაწილს მოიცავდა. 1750-იან წლებში სასულთნო ქართლ-კახეთის სამეფოს ვასალი იყო. 1752 წელს ყაზახის სასულთნო შაქის სახანოსთან გაერთიანდა. სასულთნო გაუქმდა და ქართლ-კახეთის სამეფოსთან ერთად, ალექსანდრე I-ის 1801 წლის 12 სექტემბრის მანიფესტის მიხედვით შეუერთდა რუსეთის იმპერიას. 1867 წლის 9 დეკემბერს ელიზავეტპოლის პროვინციის შემადგენლობაში შევიდა და ყაზახის მაზრა ეწოდა. ყაზახის მაზრა აზერბაიჯანელები თურქულენოვანი ხალხები კავკასიის ხალხთა ეთნოგრაფია ეთნიკური ისტორია, ეთნიკური კულტურა ↑ Тарих-и алем ара лит., стр. 695. ↑ Полное собрание законов Российской империи, собрание 1-е, т. XXVI, ст. 20007. ↑ РОССИЯ И АЗЕРБАЙДЖАН В ПЕРВОЙ ТРЕТИ XIX ВЕКА-1969. — გვ.36
ნიკოლოზ ბერაძე

ნიკოლოზ ბერაძე (დ. 7 ნოემბერი, 1945) — ქართველი თანამდებობის პირი, მეცნიერი, ფიზიკოსი. ნიკოლოზ ბერაძე დაიბადა 1945 წლის 7 ნოემბერს, თბილისში. 1969 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტი ატმოსფეროს ფიზიკის სპეციალობით. 1970 წლიდან მუშობს ჰიდრომეტეოროლოგიის სფეროში, ჯერ ინჟინრად, შემდეგ უფროს ინჟინრად, ჯგუფის ხელმძღვანელად, განყოფილების უფროსად, თბილისის ამინდის ბიუროს უფროსად, ჰიდრომეტცენტრის უფროსად, საქართველოს ჰიდრომეტეოროლოგიის რესპუბლიკური სამმართველოს უფროსის მოადგილედ, ჰიდრომეტეოროლოგიის ცენტრის უფროსად, საქართველოს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის მინისტრის მოადგილედ, ხოლო 2000 წლიდან საქართველოს ჰიდრომეტეოროლოგიის სახელმწიფო დეპარტამენტის თავმჯდომარედ. გამოქვეყნებული აქვს 40-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი, რომლებიც შეეხება მეტეოროლოგიის, კლიმატოლოგიის, სტატისტიკის და გარემოს დაცვის საკითხებს. რამდენჯერმე მონაწილეობდა საერთაშორისო კონფერენციებში. 1994 წლიდან საქართველოს მუდმივი წარმომადგენელი მსოფლიო მეტეოროლოგიურ ორგანიზაციაში, გაეროს კლიმატის ცვლილების სამთვრობათშორისო ექსპერტთა და დსთ-ს ჰიდრომეტეოროლოგიის სახელმწიფოთაშორისო კომიტეტებში. კითხულობს ლექციებს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტზე. ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა კანდიდატი. 1984 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ნალექების ნახევარდღეღამური ჯამის სტატისტიკური სტრუქტურა და მისი გამოყენება ნალექების მოკლევადიანი პროგნოზისათვის დასავლეთ საქართველოს ტერიტორიაზე ცივ პერიოდში.“ ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი, თბ., 2003, გვ. 41 ნიკოლოზ ბერაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ჯერ დაიხოცნენ, მერე იქორწინეს (სატელევიზიო სპექტაკლი)

„ჯერ დაიხოცნენ, მერე იქორწინეს“ — ქართული სატელევიზიო სპექტაკლი, რომლის რეჟისორია გიორგი კახაბრიშვილი. ტელესპექტაკლი გადაღებულია რაფიელ ერისთავის (რუსულიდან გადმოქართულებული) პიესა-ვოდევილის მიხედვით. ახალგაზრდების — სერგოსა და მაშიკოს სიყვარული მათი ოჯახების დაპირისპირების ფონზე მიმდინარეობს. მაშიკოს ძმის - აპოლონის ხუმრობა თბილისელი „რომეო და ჯულიეტას“ სიყვარულს სახალისო ამბად აქცევს. ვასო გოძიაშვილი — ოსეფ შატპლუტოვი, ვაჭარი ზაზა ლებანიძე — ელისაბედი, ბუმბულაძის ქვრივი გივი ბერიკაშვილი — აპოლონი, ელისაბედის შვილი მარინე ვეფხვაძე — მაშიკო, ელისაბედის შვილი მურმან ჯინორია — სერგო, ოსეფის შვილი დარეჯან ჯოჯუა — მართა, შატპლუტოვის მოახლე ბადრი კაკაბაძე — ივანე, ბუმბულაძეების მსახური დამდგმელი რეჟისორი — გიორგი კახაბრიშვილი წამყვანი ტელეოპერატორი — ზაურ დობორჯგინიძე კომპოზიტორი — გიორგი ცაბაძე სიმღერების ტექსტების ავტორი — პეტრე გრუზინსკი მხატვარი — ნანა აბრამიშვილი მხატვრული ხელმძღვანელი — მიხეილ თუმანიშვილი სპექტაკლის დრო - „ჯერ დაიხოცნენ, მერე იქორწინეს“ „ჯერ დაიხოცნენ, მერე იქორწინეს“