laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ხატიბ ალ-ბაღდადი

ხატიბ ალ-ბაღდადი (დ. 1002, ბაღდადთან ახლოს — გ. 1071, ბაღდადი) — არაბი ისტორიკოსი და ბიოგრაფი. იყო ხატიბად (მქადაგებლად) ბაღდადში, საიდანაც მოდის მისი სახელი. ხატიბ ალ-ბაღდადის მრავალრიცხოვან ნაშრომთა შორის აღსანიშნავია 14-ტომიანი „ბაღდადის ისტორია“, რომელშიც გადმოცემულია 7830-მდე ბიოგრაფია იმ პირებისა, რომლებიც ამ ქალაქთან იყვნენ დაკავშირებულნი. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია თხზულების შესავალი ნაწილი, რომელიც შეიცავს მეტად საინტერესო ცნობებს ქალაქ ბაღდადის გეოგრაფიის, ტოპოგრაფიისა და ისტორიისათვის. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 442.
ხეფრენი

ხეფრენი — ძველი ეგვიპტის ფარაონი, IV დინასტიის (ძვ. წ. 2723-2563 წწ.) წარმომადგენელი. ხეოფსის მემკვიდრე (შესაძლოა შვილი ან ძმაა). გიზაში მეორე პირამიდის (სიმაღლე 143,5 მ) ამშენებელი. ეს პირამიდა ძველად გვირაბით უკავშირდებოდა დაბლობში აგებულ გრანიტის ტაძარს, რომელშიც იდგა ხეფრენის ორი დიორიტის ქანდაკება (ინახება კაიროს მუზეუმში). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 473.
გაიტანეთ გრენლანდია

გაიტანეთ გრენლანდია — ფრაზა ელდარ შენგელაიას კინოფილმიდან ცისფერი მთები ანუ დაუჯერებელი ამბავი; მას შემდეგ პოპულარული ფრაზა სალაპარაკო ქართული ენაში. იხმარება უპირატესად კომიკურ სიტუაციაში ხმამაღალი, განმეორებითი მოთხოვნის გამოსახატად; ასევე რაიმე უაზრო კამათის აღსაწერად. ფრაზა ქართული კინემატოგრაფია
აჟური (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი აჟური შეიძლება აღნიშნავდეს: აჟური (ნაქსოვი) — გამჭვირვალე ბადისებრი ნაქსოვი აჟური (ბუხჰალტერია) — ანგარიშწარმოება
სენტ-გოდენსის დაბლ-იგლი

სენტ-გოდენსის „დაბლ-იგლი“ (ინგლ. St. Gaudens Double Eagle) ან სენტ-გოდენსის 20 დოლარი — აშშ-ის ოქროს მონეტები 20 დოლარიანი ნომინალით, რომელნიც 1907-1933 წლებში იჭრებოდნენ. აშშ-ში, მიმოქცევაში ოდესმე არსებული მონეტებიდან, ყველაზე ლამაზებად ითვლებიან. აქვთ რამდენიმე ნაირსახეობა. მონეტა მისი დიზაინერის — ამერიკელი სკულპტორის ოგასტეს სენტ-გოდენსის საპატივსაცელმოდაა დარქმეული. თეოდორ რუზველტი, ისწრაფვოდა რა, ამერიკული მონეტები უფრო ლამაზები და ესთეთიკურად მიმზიდველები გაეხადა, 1904 წელს სენტ-გოდენსს ახალი მონეტის ტიპების შემუშავება სთხოვა. აშშ-ის ზარაფხანასთან თანამშრომლობის ნეგატიური გამოცდილების და მთავარ გრავიორ ჩარლზ ბარბერთან არც თუ ისე მეგობრული ურთიერთობის მიუხედავად, სენტ-გოდენსმა მიიღო პრეზიდენტის შეთავაზება. ახალი მონეტების შექმნის და მათი ფართო მოხმარებაში გაშვება შეფერხებებით მიმდინარეობდა, ეს გამოწვეული იყო ნაწილობრივ როგორც სენტ-გონდსის ავადმოყოფობით, ასევე თვითონ მონეტის რელიეფის გამოსახულების განსაკუთრებულობებითაც. სენტ-გოდენსი 1907 წელს გარდაიცვალა, ამ დრომდე მან უკვე მოასწრო 10 და 20 დოლარიანი მონეტების დიზაინის შექმნა, თუმცა მათ მიმოქცევაში გაშვებას ვეღარ მოესწრო. პირველი არც თუ ისე დიდი ტირაჟის შემდეგ, სამონეტო ეზოს გრავიორმა ბარბერმა მონეტის რელიეფურობის უფრო შემცირებით დიზაინს მოდიფიცირება გააკეთა. ამ ცვლილების შედეგად მონეტის მოჭრის პროცესი შედარებით გაადვილდა. მონეტებზე, რომელნიც 1907 წელს და 1908 წლის დასაწყისში მოიჭრნენ, არ იყო დევიზი IN GOD WE TRUST (ჩვენ ღვთის გვჯერა) — ამერიკული ფულის აუცილებელი ატრიბუტი. აშშ-ის კონგრესის მოთხოვნით დევიზი დატანილ იქნა გამოსახულებაზე, ხოლო მონეტებმა, რომელნიც სიტყვა GOD-ს არ შეიცავდნენ, მიიღეს სახელი „უღმერთოები“ (ინგლ. godless). სენტ-გოდენსის „დაბლ-იგლი“ ძირითადად საერთაშორისო ვაჭრობისთვის გამოიყენებოდა. იმისდა მიუხედავად, რომ 1933 წელს 455 ათასი ეგზემპლარი მოიჭრა, დღესდღეობით ამ მონეტების რამდენიმე ეგზემპლარიღაა შემორჩენილი. დანარჩენი კი გადადნობილ იქნა, აშშ-ის მიერ ოქროს სტანდარტზე უარის თქმის გამო. 1933 წლის სენტ-გოდენსის „დაბლ-იგლი“ დღესდღეობით ყველაზე ძვირადღირებული ამერიკული მონეტაა მსოფლიოში, რომელიც 2002 წელს აუქციონზე 7 590 020 ამერიკულ დოლარად გაიყიდა. ↑ ვებ-გვერდი ნუმიზმატი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-10-14. ციტირების თარიღი: 2013-05-02.
In God We Trust

In God We Trust (ქართ. ჩვენ ღვთის გვჯერა) — აშშ-ის და ასევე ფლორიდის ოფიციალური დევიზი. პირველად 1864 წელს, ახალი სახის მონეტების მოჭრის დროს იქნა გამოყენებული, ხოლო 1956 წელს ეროვნული დევიზის სახელი მიიღო. ↑ Treasury — Fact Sheet on the History of «In God We Trust». გამომცემელი=United States Department of the Treasury. წაკითხვის თარიღი=2010-12-23[მკვდარი ბმული] (ინგლისური)
ბასკუნჩაკი

ბასკუნჩაკი (რუს. Баскунчак) — გაუდინარი მლაშე თვითმლექი ტბა რუსეთში, ასტრახანის ოლქში, მდინარე ვოლგის აღმოსავლეთით 53 კილომეტრზე. უკავია ოვალური ფორმის ქვაბული. ზედაპირის ფართობი 106 კმ², სიგრძე 20 კმ, მაქსიმალური სიგანე 10 კმ, საშუალო სიღრმე 0.1 მ. ტბის დონე ზღვის დონიდან –21.6 მეტრზე დაბლაა. დასავლეთი და სამხრეთი ნაპირები საკმაოდ მაღალია, ჩრდილოეთი და აღმოსავლეთი დაბალი. ძირითადად საზრდოობს დიდი ბოგდოსა და პატარა ბოგდოს მთისძირში გამომავალი მრავალრიცხოვანი მარილიანი წყაროებით. ზაფხულში მთლიანად შრება და იფარება მარილის ფენით. ტექტონიკური წარმოშობისაა და განლაგებულია მარილის შტოკის კალთაზე. წელიწადში ტბაში ჩაედინება 8 მლნ. მ³-ზე მეტი წყალი, რომელიც შეიცავს 930 ათ. ტ გახსნილ მარილს (მათ შორისაა 864 ათ. ტ ნატრიუმის ქლორიდი). ბასკუნჩაკზე განვითარებულია რუსეთში უძველესი და უმსხვილესი მარილის მრეწველობა. აქ წელიწადში მოიპოვება დაახლოებით 2 მლნ. ტ მარილი. სამრეწველო მარილის მარაგი 400 მლნ. ტ მეტია. მუშავდება ჰოლოცენური ასაკის ქვის მარილის ლინზისებრი ბუდობი, რომლის ფართობია 73 კმ², ხოლო მაქსიმალური სისქე ცენტრში 19 მ. ზედა სამუშაო ფენიდან მოიპოვება სამი სახეობის მარილი: „ნოვოსადკა“, „ჩუგუნკა“ და „გრანატკა“. იწარმოება სუფრის, ტექნიკური და აბაზანის მარილი. წიაღისეულის ცენტრია ტბის დასავლეთ ნაპირზე მდებარე დაბა ქვემო ბასკუნჩაკი. ბასკუნჩაკი მოქცეულია ბოგდო-ბასკუნჩაკის ნაკრძალის ტერიტორიაზე. ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 Баскунчак / Большая российская энциклопедия. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2023-01-14. ციტირების თარიღი: 2023-01-14.
ტაირონა

ტაირონა — სერა-ნევადა-დე-სანტა-მარტას მთიან მასივში არსებული რამდენიმე დამოუკიდებელი საბელადო. ტომების სამოსახლო ტერიტორიები დღეისთვის შედის კოლუმბიის შემდეგ დეპარტამენტებში: სესარის დეპარტამენტი, მაგდალენას დეპარტამენტი და ლა-გუახირის დეპარტამენტი. ეს გაერთიანება წარმოიშვა დაახლოებით I საუკუნეში და განსაკუთრებულად მრალავალ რიცხოვნებას მიაღწია XI საუკუნეში. ტაირონას ხალხი წარმოადგენდა ჩიბჩა-მუისკების ორიდან ერთ-ერთ ძირითად ლინვისტურ ჯგუფს, მეორე ჯგუფი იყო მუისკების. არქეოლოგიური და გენეტიკური კვლევები აჩვენებს, რომ ამ ხალხებმა დღევანდელი კოლუმბიის ტერიტორიის ათვისება დაიწყო დაახლოებით ახალ წელთაღრიცხვამდე 200 წლის წინ. ეთნო-ისტორიული მონაცემები მოწმობს, რომ ტაირონას ხალხის და ესპანელების პირველი კონტაქტი მშვიდობიანი იყო, თუმცა 1600 წლისთვის მოხდა კომფრომტაცია და ტაირონებმა გადაინაცვლეს სერა-ნევადა-დე-სანტა-მარტას მთების სიღრმეში. ამან მათ მისცა საშუალება XVII-XVIII საუკუნის ესპანური კოლონიზაციის პერიოდისთვის თავი აერიდებინათ. დღეისთვის მაცხოვრებელი კოგიები, ვივაები, არჩუები და კანკუამოები ითვლებიან ტაირონას ხალხის პირდაპირ შთამომავლებად. Natinonal Geographic Article on the Sierra Nevada Indians დაარქივებული 2007-12-08 საიტზე Wayback Machine. Pre-Columbian Tairona Gold Tairona. (2006). Encyclopædia Britannica. Retrieved February 14, 2006 Jeffrey Quilter and John W. Hoopes, Editors, 2003: Gold and Power in Ancient Costa Rica, Panama, and Colombia დაარქივებული 2006-01-12 საიტზე Wayback Machine.
ხივა

ხივა (უზბეკ. Xiva, სპარს. خیوه) — ქალაქი უზბეკეთში, ხორეზმის ოლქში. მდებარეობს ხორეზმის ოაზისში, ფალვანის არხზე. სახელი ეწოდა ძველი ჭის ხეივაკის მიხედვით (XVIII საუკუნემდე ეწოდებოდა ხივაკი). IV საუკუნის დამდეგიდან იგი ხვარაზმის შემადგენლობაში შედის. 712 წელს დაიპყრეს არაბებმა, 1221 წელს - მონღოლებმა, 1388 წელს - თემურლენგმა. XVI საუკუნიდან 1920 წლამდე ხივის სახანოს დედაქალაქია. 1740 წელს დაანგრია ნადირ-შაჰმა. 1873 წელს ხივა დაიკავა რუსეთის ჯარმა. 1920 წლიდან ხორეზმის სახალხო საბჭოთა რესპუბლიკის დედაქალაქი იყო, 1924 წლიდან უზბეკეთის შემადგენლობაშია. ხივა ხორეზმის არქიტექტურის ქალაქ-მუზეუმია. იჩან-ყალის და დიშან-ყალის ტერიტორიაზე განლაგებულია კუმია-არკის ციტადელი, ჯუმა-მეჩეთი, სეიდალა-უდინის მავზოლეუმი (1303 წელი), თაშ-ხაულის (1830-1838 წწ.) და ნურულ-ლაბაის (1904-1912 წწ.) სასახლეები, მუჰამად ამინ-ხანის ანსამბლი, მრავალი მედრესე, მავზოლეუმი, აბანო, ბაზარი, ტრადიციული საცხოვრებელი სახლი. იჩან-ყალა შეტანილია მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 481.
24 ივლისი

24 ივლისი — გრიგორიანული კალენდრის 205-ე დღე (ნაკიან წლებში – 206-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 160 დღე. 1216 : ჩენჩიო საველი გახდა პაპი ჰონორიუს III 1411 : ჰარლოს ბრძოლა — შიტლანდიელებსა და ინგლისელებს შორის ერთ-ერთი ყველაზე სისხლიანი შეტაკება. 1701 : ფრანგული კოლონიების მმართველმა ანტუან კადილაკმა დაარსდა ქალაქი დეტროიტი. მოგვიანებით მისი სახელი ეწოდა ცნობილ საავტომობილო ბრენდს „კადილაკი“ რომელიც ამ ქალაქში იწარმოება. 1783 : რუსეთის იმპერიასა და ქართლ-კახეთის სამეფოს შორის ხელი მოეწერა გეორგიევსკის ტრაქტატს. 1847 : პირველმა კოლონისტმა-მორმონებმა დააარსეს დასახლება დიდ მარილიან ტბასთან, მოგვიანებით ის ქალაქი სოლტ-ლეიკ-სიტი გახდა. 1851 : ბრიტანეთში გაუქმდა გადასახადი ფანჯრებზე. 1901 : მწერალი ო ჰენრი გაათავისუფლეს ციხიდან. 1911 : ჰირამ ბინგჰემმა აღმოაჩინა მაჩუ-პიქჩუ — ინკების დაკარგული ქალაქი. 1923 : თურქეთმა, საბერძნეთმა და პირველ მსოფლიო ომში მონაწილე სხვა ქვეყნებმა ხელი მოაწერეს ლოზანის ხელშეკრულებას. დადგენილი იქნა თურქეთისა და საბერძნეთის დღევანდელი საზღვარი. 1937 : თბილისში გაიმართა თბილისის „დინამოს“ პირველი საერთაშორისო შეხვედრა ბასკეთის საფეხბურთო ნაკრების წინააღმდეგ. 1938 : იაპონური წარმოშობის ამერიკელმა სატორი კატომ ხსნადი ყავა გამოიგონა. 1943 : მეორე მსოფლიო ომი — დაიწყო ჰამბურგის მასიური დაბომბვა ინგლისის, საფრანგეთის და აშშ-ის საჰაერო ძალების მიერ. დაიღუპა 30 000 ადამიანი. 1943 : ბენიტო მუსოლინი დაატყვევეს. 1968 : ე.წ. თურქი მესხების დაახლ. 7 000 დელეგატი იწყებს სამდღიან მიტინგს თბილისში, მთავრობის სახლის წინ რეაბილიტაციის მოთხოვნით. 1969 : აპოლო 11 წარმატებით დაეშვა წყნარ ოკეანეში. 1973 : კოსმოდრომ ბაიკონურიდან გაეშვა ხომალდი მარსი 5. 1981 : იტალიაში აიკრძალა ყველა საიდუმლო საზოგადოების და მასონური ლოჟების  მოქმედება. 1987 : აი-ბი-ემ-მა (IBM) გამოუშვა ოპერაციული სისტემა „დოს“-ი  „DOS“ Version 3.3 1989 : თბილისში მრავალათასიანი მიტინგი აპროტესტებს საბჭოთა კავშირის პოლიტიკას და ძალადობას აფხაზეთში. 2005 : ლენს არმსტრონგი ტურ დე ფრანსის ხუთგზის ჩემპიონი ხდება. 1775 : ფრანსუა ვიდოკი — საფრანგეთის კრიმინალური პოლიციის დამაარსებელი 1783 : სიმონ ბოლივარი — სამხრეთამერიკელი განმათავისუფლებელი (გ.1830) 1802 : ალექსანდრ დიუმა — ფრანგი მწერალი 1839 : პერიკლე არგიროპულო — რუსი რევოლუციონერი 1927 : აკუტაგავა რიუნოსკე — იაპონელი მწერალი (დ.1892) 1969 : ვიტოლდ გომბროვიჩი — პოლონელი მწერალი (დ.1904) 2012 : ჯონ ატა მილსი — განის პრეზიდენტი (დ.1944) ვანუატუ — ბავშვთა დღე. ეკვადორი — სიმონ ბოლივარის დღე. მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს: ხსენება დიდმოწამე ეფემია ყოვლადქებულის სასწაულისა კინდევს ხუცესი ოლღა მოციქულთასწორი აგრეთვე: ეკვადორი : სიმონ ბოლივარის დღე ვანუატუ : ბავშვთა დღე ვენესუელა : სიმონ ბოლივარის დღე სხვა თვეები:
ქუდი

ქუდი, თავსაბურავი — ადამიანის ტანისამოსის ნაწილი, რომელიც თავზე დასახურად გამოიყენება. ქუდი იხმარება სხვადასხვა მიზეზით: დამცავად (სიცივისგან, წვიმისგან), სილამაზისთვის ან მოდურობისთვის, რელიგიური ან სოციალური მიზეზებით . არსებობს ქუდის რამდენიმე სახეობა. XIX საუკუნემდე ქუდს ძირითადად მამაკაცები ატარებდნენ. ქალის თავსაბურად ქუდი XVII საუკუნის წყაროებში გვხვდება. ქალები ქუდს ცხენით მოგზაურობისას იხურავდნენ. ძველ ქართულ წყაროებში ქუდი რკინის თავსაბურავის მნიშვნელობით არის ნახმარი. XI-XII საუკუნეთა ძეგლებში (ვეფხისტყაოსანი, ვისრამიანი) ქუდს უკვე ჩვეულებრივი თავსაბურავის მნიშვნელობა ჰქონდა. საქართველოში ხმარობდნენ ტყავის, ნაბდის და ქსოვილის ქუდებს. ვიქსიკონში განმარტებულია სიტყვა: ქუდი თავსაბურავი მოლოდინი ლ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 566-567.
ხივის სახანო

ხივის სახანო — ფეოდალური სახელმწიფო ცენტრალურ აზიაში (XVI-XX სს.) 1512 წელს შექმნა უზბეკმა ხანმა ილბარსმა. XVI-XVIII საუკუნეებში ხივის სახანოში მიმდინარეობდა გამუდმებული შინაფეოდალური ბრძოლა და ომები მეზობელ სახანოებთან. 1700, 1703, 1714 წლებში ხან შაჰ-ნიაზის ელჩები პეტრე I-თან მოლაპარაკებას აწარმოებდნენ ხივის სახანოს ქვეშევრდომად მიღების თაობაზე. 1740 წელს ხივის სახანო დაიპყრო ნადირ-შაჰმა, მაგრამ მისი სიკვდილის შემდეგ ხივის სახანო კვლავ დამოუკიდებელი გახდა. 1763 წელს ხელისუფლება ყუნღირათის ტომმა აიღო. მუჰამედ რაჰიმმა (1806-1825 წწ.) დაამთავრა ხივის სახანოს გაერთიანება, შექმნა უზენაესი საბჭო, გაატარა გადასახადების რეფორმა, განამტკიცა ცენტრალური ხელისუფლება. 1873 წლის გენდემიანის საზავო ხელშეკრულებით ხივის სახანომ დათმო ამუდარიის მარჯვენა ნაპირის მიწები და რუსეთის ვასალად იქცა. ხანი სარგებლობდა შეუზღუდავი უფლებებით. ქვეყანაში ძალაუფლება და თვითნებობა გამეფდა. ამ დროს სახანოს ცხოვრებაში დიდ როლს თამაშობდა მუსლიმანური რეაქციული სასულიერო წოდება. ფეოდალური ურთიერთობა მჭიდროდ იყო დაკავშირებული პატრიარქალურ-გვაროვნულ მონათმფლობელურ წყობილებასთან. 1917 წლის ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ ხივის სახანოში მწვავე პოლიტიკური ბრძოლა დაიწყო. 1920 წლის წითელმა არმიამ ხანის ხელისუფლება დაამხო. 1920 წლის 26 აპრილს კი გამოცხადდა ხორეზმის სახალხო საბჭოთა რესპუბლიკა. კობახიძე ირ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 481.
BE (Beady Eye-ს ალბომი)

BE — ინგლისური ჯგუფ Beady Eye-ს მეორე სტუდიური ალბომი. იგი გამოიცა 2013 წლის 10 ივნისს. ალბომის პროდიუსერია დეივ სიტეკი. ყველა სიმღერის ავტორები - ლიამ გალაგერი, გემ არჩერი და ენდი ბელი, გარდა მითითებულისა დამატებები ↑ "Shine a Light" official video Firenote.com ↑ Double A-Side coming out on 25 November http://www.beadyeyemusic.com/2013/iz-rite-soul-love/ ↑ BE Reviews. Metacritic.com. ციტირების თარიღი: 2014-02-18. ↑ ერლეუაინი, სტივენ თომას. BE – Beady Eye. Allmusic. Rovi Corporation. ციტირების თარიღი: 25 June 2013. ↑ Beady Eye – BE. Drowned in Sound. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 3 დეკემბერი 2013. ციტირების თარიღი: 28 November 2013. ↑ Simpson, Dave (6 June 2013). „Beady Eye: BE – review“. London: guardian.co.uk. ციტირების თარიღი: 10 June 2013. ↑ Gill, Andy (7 June 2013). „Album review: Beady Eye, BE (Beady Eye)“. London: independent.co.uk. ციტირების თარიღი: 12 June 2013. ↑ 8.0 8.1 Beady Eye – 'Be'. anydecentmusic.com. ციტირების თარიღი: 12 June 2013. ↑ Beady Eye – 'Be'. nme.com. ციტირების თარიღი: 10 June 2013. ↑ Hyden, Steven. (28 June 2013) Beady Eye – BE. Pitchfork Media. ციტირების თარიღი: 28 June 2013. ↑ Beady Eye – 'BE'. popmatters.com. ციტირების თარიღი: 11 June 2013. ↑ Beady Eye – BE. Sputnikmusic. ციტირების თარიღი: 28 November 2013. ↑ Beady Eye – 'Be'. clashmusic.com. ციტირების თარიღი: 27 February 2014. ↑ Beady Eye announce Second Album. Nme.com. ციტირების თარიღი: 10 April 2013. ↑ Beady Eye BE tracks discussed by band | News. Live4ever.Com (27 March 2013). ციტირების თარიღი: 10 April 2013.[მკვდარი ბმული]
კარლ მიკაელ ბელმანი

კარლ მიკაელ ბელმანი (ინგლ. Carl Michael Bellman; დ. 4 თებერვალი, 1740, სტოკჰოლმი — გ. 11 თებერვალი, 1795, სტოკჰოლმი) — შვედი პოეტი. წერდა პოლიტიკურ სატირებს, დიდაქტიკურ პოემებს. განსაკუთრებით აღსანიშნავია მისი სიმღერები( კრებულები „ფრედმანის ეპისტოლენი“ 1790; „ფრედმანის სიმღერები“, 1791), რომლებსაც თვითონვე საჯაროდ ასრულებდა. თანამედროვენი „შვედ ანაკრეონტს“ უწოდებდნენ. 1791 წელს მიენიჭა შვედეთის აკადემიის პრემია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 288. ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 Steffen R. Carl Michael Bellman — გვ. 109. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q6188102"></a> ↑ 2.0 2.1 Encyclopædia Britannica <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741"></a> ↑ ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ Artists of the World Online, Allgemeines Künstlerlexikon Online, AKL Online / Hrsg.: A. Beyer, B. Savoy — B: K. G. Saur Verlag, Verlag Walter de Gruyter, 2009. — ISSN 2750-6088 — doi:10.1515/AKL <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q64"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q41640909"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q496126"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19276262"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q324303"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q98818"></a> ↑ GeneaStar <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q98769076"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3100478"></a> ↑ 6.0 6.1 Maria Magdalena kyrkoarkiv, Födelse- och dopböcker, huvudserie, SE/SSA/0012/C I a/6 (1730-1745), bildid: C0055199_00215, sida 396 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q10501038"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q64166606"></a> ↑ 7.0 7.1 Proleksis enciklopedija, Opća i nacionalna enciklopedija — 2009. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3407324"></a> ↑ Бельман Карл Микаэль // Бельман Карл Микаэль / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a> ↑ Musicalics <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q63484499"></a> ↑ Library of the World's Best Literature / C. D. Warner — 1897. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q952614"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19098835"></a> ↑ LIBRIS — 2013. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1798125"></a> ↑ Klara kyrkoarkiv, Dopböcker över äkta barn, SE/SSA/0010/C I b/6 (1781-1805), bildid: C0056122_00098 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q10501038"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q64166606"></a>
ჯოვანი ბერშე

ჯოვანი ბერშე (იტალ. Giovanni Berchet; დ. 23 დეკემბერი, 1783, მილანი — გ. 23 დეკემბერი, 1851, ტურინი) — იტალიელი პოეტი. ერთ-ერთი პირველი რომანტიკოსი იტალიაში. მონაწილეობდა კარბონარების მოძრაობაში, აჯანყების ჩახშობის შემდეგ სამშობლოდან გაიხიზნა. ბერშეს პოეტური მრწამსი ასახულია „ოქროპირის ნახევრად საერიოზულ წერილში“ (1816), რომელიც იტალიელ რომანტიკოსთა მოძრაობის თავისებურ მანიფესტადაა მიჩნეული. თავისი საუკეთესო ლირიკულ-პატრიოტული ლექსები „პარგელი დევნილები“ (1821), „ფანტაზიები“ (1828), პოლიტიკური რომანსები გამოაქვეყნა ინგლისში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 335.
სკოლა

სკოლა — ზოგადად, არის დაწესებულება, სადაც მოსწავლეები სწავლობენ სხვადასხვა საგნებს მასწავლებლებისგან. უფრო კონკრეტულად სკოლა შეიძლება აღნიშნავდეს საშუალო სკოლას, ასევე რაიმე სპეციალიზებულ სასწავლო დაწესებულებას, ან უმაღლეს სასწავლებელს. სხვა მნიშვნელობით სკოლა არის მეცნიერული, სასწავლო საგანმანათლებლო, ან შემოქმედებითი მოღვაწეობის, საშუალებების, რესურსების ერთობლიობა. მაგ., გერმანული ექსპრესიონიზმის სკოლა და ა.შ. ვიქსიკონში განმარტებულია სიტყვა: სკოლა უნივერსიტეტი ბაგა-ბაღი
გონსალო დე ბერსეო

გონსალო დე ბერსეო (ესპ. Gonzalo de Berceo; დ.1197, სოფელო ბერსეო, როხას პროვინცია — გ. 1265, სოფელი ბერსეო, როხას პროვინცია) — ესპანელი პოეტი, ე. წ. მეცნიერული პოეზიის პირველი წარმომადგენელი ესპანეთში და პირველი კასტილიელი პოეტი, რომლის სახელმაც ჩვენამდე მოაღწია. იყო მღვდელი. წერდა ხალხურ ენაზე. დატოვა დიდი პოეტური მემკვიდრეობა: 25 გალექსილი ნოველისაგან შემდგარი კრებული „ღვთისმშობლის სასწაულები“ და სხვა რელიგიური პოემები. ბერსეოს ნაწარმოებები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 334. ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 Diccionario biográfico español — Real Academia de la Historia, 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q41705771"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2720582"></a> ↑ Library of the World's Best Literature / C. D. Warner — 1897. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q952614"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19098835"></a> ↑ Catalog of the German National Library <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q23833686"></a>
ხლათის სასულთნო

ხლათის სასულთნო — დიდ სელჩუკთა იმპერიის დაშლის შემდეგ სამხრეთ სომხეთის ტერიტორიაზე წარმოქმნილი ფეოდალური სახელმწიფო (XIII საუკუნის დამდეგი). დედაქალაქი - ცნობილი სავაჭრო ქალაქი ხლათი, ვანის ტბის დასავლეთ სანაპიროზე. თავდაპირველად ხლათის მიდამოებს თურქმანული დინასტია სოქმენიდები მმართავდა, რომელებმაც „შაჰ-არმენთა“ (სომხეთა მეფე) ტიტული მიიღეს, რის გამოც მას შაჰ-არმენების სახელმწიფოსაც უწოდებენ. ეს იყო XI-XII საუკუნეების თურქმანული დინასტია, რომელიც 1071 წელს, მანასკერტის ბრძლის შემდეგ, ანატოლიის ერთ-ერთ ბეილიქს განაგებდა. ტერიტორია ვანის ტბის ჩრდილოეთ სანაპიროს, ბითლისისა და ვანის პროვინციებს, ასევე, ბათმანის, მუშის, სიირთისა და დიარბაქირის პროვინციის ნაწილებსაც მოიცავდა. ბეილიქი 1100 წელს თურქ-სელჩუკების ერთ-ერთმა მხედართმთავარმა დააარსა. ახლათშაჰები მჭიდროდ იყვნენ დაკავშირებული სელჩუკების ინსტიტუციებზე, თუმცა ისინი, თავიანთ მოკავშირე სალთუკიდებთან ერთად, ასევე ახორციელებდნენ დამოუკიდებელ სამხედრო კამპანიებს საქართველოს სამეფოს წინააღმდეგ. ახლათშაჰების ბეილიქმა აღზევების პერიოდი, სოქმენ II-ის მართველობის პერიოდში მიაღწია. 1207 წელს, ბეილიქი აიუბიდებმა დაიპყრეს. ხლათის სასულთნო აზერბაიჯანის ილდეღიზიდების სახელმწიფოს ვასალი იყო. შაჰ-არმენებს მტრული დამოკიდებულება ჰქონდათ საქართველოსთან, თუმცა დროდადრო ხარკს უხდიდნენ ძლიერ მეზობელს. 1207 წლიდან ხლათის სასულთნოში აიუბიდების დინასტიის წარმომადგენლები გაბატონდნენ. 1208 წელს ქართველებმა ხლათის სასულთნოზე გაილაშქრეს, აიღეს ქალაქი არჭეში და დიდი ნადავლი წამოიღეს. ორი წლის შემდეგ ქართველთა ლაშქარმა ზაქარია და ივანე მხარგრძელების სარდლობით ალყა შემოარტყეს ხლათს. ქალაქის გალავნის დასათვალიერებლად მცირე ამალით გამოსული ივანე ხლათელებმა ეშმაკობით ჩაიგდეს ხელში. ივანე იძულებული გახდა თავის დასახსნელად დიდი გამოსასყიდი გადაეხადა და თავისი ქალიშვილი თამთა ხლათის გამგებლის მალიქ აუჰადისათვის მიეთხოვებინა. ამის შემდეგ საქართველოსა და ხლათის სასულთნოს შორის დიდი ხნით მშვიდობიანი ურთიერთობა დამყარდა. 1230 წლის 14 აპრილს ხვარაზმშაჰმა ჯალალედინმა ხანგრძლივი მძიმე ბრძოლების შემდეგ ხლათი დაიპყრო და სასტიკად ააოხრა. XIII საუკუნის 40-იანი წლების დამდეგს ხლათი მონღოლებმა აიღეს. მონღოლთა მიერ დიდი ყაენის კარზე გაგზავნილ ადგილობრივ გამგებელთა შორის XIV საუკუნის ქართველი ჟამთააღმწერელი ხლათის სულთანსაც იხსენიებს. კიკნაძე რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 487. ↑ Encyclopædia Iranica, article: ARMENIA AND IRAN vi. Armeno-Iranian relations in the Islamic period: This condition became more accentuated specially during the period of the disintegration of the Saljuq empire, when the atabegs who had assumed great power in border districts, became autonomous. The Danishmandids ruled in Lesser Armenia and Cappadocia 1005-06. Further in the west, in 1077, the Saljuq sultanate of Rum was established. From 1100, in the center of Xlaṭʿ (Aḵlaṭ) in the western part of Greater Armenia, the Sukmanids ruled, calling themselves “Šāh-e Arman”.
არაბიკის მასივი

არაბიკის მასივი — კირქვული მასივი საქართველოში, გაგრის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს გაგრის ქედის დასავლეთ ნაწილში, მდინარეების ფსოუსა და ბზიფის წყალგამყოფი. აბსოლუტური სიმაღლე ზღვის დონიდან 2757,6 მ (მწვერვალი სპელეოლოგთა პიკი). აგებულია უმთავრესად ზედაიურული და ცარცული ასაკის კირქვებით, რომლებიც ღრმადაა დაკარგული; არის მრავალი უფსკრული, მღვიმე, ძაბრი, ჭა და კარსტული რელიეფის სხვა ფორმები. მასივის სიღრმეებში მრავალი გამოქვაბულია, მათ შორისაა მსოფლიოში ყველაზე უფრო ღრმა გამოქვაბულები — ვერიოვკინის მღვიმე და კრუბერის გამოქვაბული, ასევე არაბიკის კარსტული უფსკრული. შემოსილია სუბალპური და ალპური მდელოებით, იზრდება ჯუჯა ღვიისა და ტირიფის ბუჩქნარი. მგელაძე კ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 178. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 17.
გროტი (არქიტექტურა)

გროტი (იტალ. grotta) — სახეობა საპარკო ნაგებობებისა ან არქიტექტურული კაპრიზისა: პავილიონი, ბუნებრივი გროტის მაიმიტირებელი, გამოქვაბული, ხანდახან ნიმფეუმის შემადგენლობაშიც. პირველი გროტები აღორძინების ეპოქის იტალიურ საბაღო-საპარკო ხელოვნებაში გაჩნდნენ. გროტი პარკ „მაღალ ციხეში“ გროტი ალექსანდროვის პარკში გროტი ბორომეოს ვილის ნიმფეუმში, ლაინატში მილანთან ახლოს. დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია, მე-19 ტომი — სტატია „გროტი არქიტექტურაში“. 1930