laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ალექსანდრია (პეტერგოფი)

ალექსანდრია (რუს. Александрия) — სასახლეებისა და პარკების ანსამბლი პეტერგოფში, სანქტ-პეტერბურგის გარეუბანში. რუსეთის იმპერატორების ერთ-ერთი რეზიდენცია 1830 წლიდან 1917 წლამდე. სახელწოდება მიიღო იმპერატორ ნიკოლოზ I-ის ცოლის იმპერატრიცა ალექსანდრა თედორეს ასულის პატივისცემის ნიშნად. პარკი შედის იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სანქტ-პეტერბურგის ისტორიული ცენტრი და მასთან დაკავშირებული ძეგლთა კომპლექსების შემადგენლობაში. ტერიტორია, რომელზედაც მდებარეობს ალექსანდრია, ეკუთვნოდა ოთხ მფლობლებს, რომლებმაც იგი მიიღეს პეტრე I-საგან სააგარაკედ. ჩანაწერების თანახმად ეს იყო ალექსანდრე იაკოვლევის, დანიელ ჩევკინის, იაკობ ბრიუსისა და პეტრე მოშკოვის მიწის ნაკვეთები. მფლობელები შეიცვალნენ 1725 წელს. რამდენიმე მონაცემის მიხედვით ეს მიწები 1725-1726 წლებში ეკუთვნოდა ალექსანდრე მენშიკოვს და დაიწყო სასახლის მშენებლობა. მშენებლობა არ დასრულებულა. 1733 წელს აღნიშნული ადგილი ეკუთვნოდა იმპერატრიცა ანა იონეს ასულის მფლობელობაში. 1825 წელს ამ მიწის მფლობელი გახდა ნიკოლოზ I, რომელმაც ტახტზე ასვლის შემდეგ საკუთარი ცოლის სახელი უწოდა აღნიშნულ მიწის ნაკვეთს. ამის შემდეგ აგარაკს ეწოდა „მისი უდიდებულესობის პირადი აგარაკი ალექსანდრია“. 1826 წელს დაიწყო სასახლის მშენებლობა, რომელიც გაგრძელდა 1829 წლამდე და ხელმძღვანელობდა არქიტექტორი ადამ მენელასი. სასახლე იყო ორსართულიანი და ააგეს გოთიკურ სტილში. იმისათვის, რომ იდილიური ხასიათი მიეცათ სასახლისათვის, მის ახლოს ააშენეს ფერმა ძროხებისთვის, სადაც ასევე იყო მწყემსების ოთახი, სამზარეულო და საკუჭნაო. კოტეჯის მშენებლობასთან ერთად ხდებოდა რომანტიკული პარკის ფორმირებაც. მის შექმნაზე 20 წელი მუშაობდა ბაღების ხელოსანი პეტრე ერლერი. მისი ცხედარი გადაასვენეს ალექსანდრიაში და დაკრძალულია ფერმერების სამხრეთი შესასვლელის ახლოს. ალექსანდრიის ერთ-ერთი ყველაზე ორიგინალური და საინტერესო ნაგებობაა გოთიკური კაპელა — სამეფო ოჯახის კარის ეკლესია, რომელიც აგებულია ალექსანდრე ნეველის სახელზე. 1920-1930-იან წლებში ალექსანდრია ნელ-ნელა გადაიქცა მუსიკალურ კომპლექსად. 1932 წელს კაპელაში გახსნეს ალექსანდრიის კომპლექსის ისტორიის მუზეუმი. მეორე მსოფლიო ომის დროს ფერმერთა სასახლე მნიშვნელოვნად დაზიანდა, მისი ავეჭი განადგურდა და ომის შემვეგ იგი საერთო საცხოვრებლად გადააკეთეს. ომის დროს პარკი საბრძოლო მოქმედებების ეპიცენტრი გახდა. ასევე ძლიერ დაზიანდა ე. წ ქვედა აგარაკი. 1960-იან წლებში ავარიულობის გამო დაანგრიეს. ფერმერთა სასახლის რესტავრაცია დასრულდა სანქტ-პეტერბურგის 300 წლისთავთან დაკავშირებით, მაგრამ 2005 წლის ხანძარმა ძლიერ დააზიანა შენობა. 2006 წლისთვის კვლავ მიმდინარეობდა რესტავრაცია. ამავე წელს მორიგი რესტავრაციის შემდეგ კვლავ გაიხსნა გოთიკური კაპელა. 2010 წლის 19 ივნისს რესტავრაციის შემდეგ ფერმერთა სასახლე გაიხსნა დამთვალიერებლებისათვის.  რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი № 7810400000 «Дворцово-парковый ансамбль „Александрия“» დაარქივებული 2014-04-26 საიტზე Wayback Machine. «Коттедж» დაარქივებული 2015-06-17 საიტზე Wayback Machine. , «Фермерский дворец» დაარქივებული 2014-04-26 საიტზე Wayback Machine.
ხურტკმელისებრნი

ხურტკმლისებრნი (ლათ. Grossulariaceae) — ორლებნიან მცენარეთა ოჯახი. ბუჩქებია, მორიგეობით განლაგებული, თათისებრ დანაკვთული ფოთლები აქვთ. ყვავილები აქტინომორფულია ორ- ან ერთსქესიანი, უმეტესად შეკრებილია მტევნებად, იშვიათად მცირეყვავილიან პატარა ქოლგებად ან კონებად, ზოგჯერ მარტოულია. ნაყოფი კენკრისებრია და მრავალთესლიანი. ოჯახში 2 (ან 1; იხ. ხურტკმელი) გვარია (150-მდე სახეობა), რომლებიც გავრცელებულია ევრაზიის, ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკის ზომიერ სარტყელში. კავკასიაში ამ ოჯახის 5 სახეობა გვხვდება, საქართველოში — 4. ცნობილია მოცხარისა და ხურტკმელის უამრავი კულტურული ფორმა. ხინთიბიძე ლ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 519.
გრინვეი საქართველო

გრინვეი საქართველო - ავტოსატრანსპორტო საშუალებების ტექნიკური ინსპეტირების ყველაზე დიდი კომპანიაა საქართველოში, რომელიც მომხმარებელს საერთაშორისო სტანდარტების სერვისს სთავაზობს. კომპანიის მომსახურების ცენტრები ქვეყნის 26 წერტილშია განლაგებული. გრინვეი საქართველო მაღალმთიანი რეგიონების მოსახლეობას სამი მობილური სადგურით ემსახურება. გრინვეი საქართველოს პარტნიორია ავტომობილების ტექნიკური ინსპექტირების მსოფლიო ლიდერი კომპანია „Applus+”, რომელიც მსოფლიოს 70 ქვეყანაში ოპერირებს. „Applus+”-ის საერთაშორისო გამოცდილების გათვალისწინებით, პირველად საქართველოში ჩამოყალიბდა ევროპული სტანდარტების მქონე ტექნიკური ინსპექტირების კომპანია გრინვეი საქართველო. საერთაშორისო სტანდარტის უზრუნველსაყოფად გრინვეი საქართველოს მსოფლიოში ცნობილ ავტოტექინსპექტირების აღჭურვილობის მწარმოებელ კომპანია Actia -სთან თანამშრომლობს. ტექინსპექტირების პროცესში გრინვეი საქართველო „actia-ს“ ტექნოლოგიას და აპარატურას იყენებს. გრინვეი საქართველოში 350 ადამიანია დასაქმებული. დასაქმებულებმა გადამზადება ესპანეთში გაიარეს. კომპანიის თანამშრომლები კვალიფიკაციის ასამაღლებელ ტრენინგებს, როგორც ქვეყნის შიგნით, ასევე მის ფარგლებს გარეთ აქტიურად გადიან. საქართველოსა და ევროპის კავშირს შორის ასოცირების შესახებ შეთანხმების ფარგლებში, საქართველომ აიღო ვალდებულება, განახორციელოს ავტომანქანების ტექდათვალიერების რეფორმა. 2018 წლის 1 ოქტომბრიდან ავტომობილების ტექნიკური ინსპექტირება უკვე სავალდებულო გახდა 3.0 და მეტი ძრავის მქონე მანქანებისთვის, 2019 წლის 1 იანვრიდან კი - ყველა სხვა სატრანსპორტო საშუალებებისთვის. ↑ BM.ge[მკვდარი ბმული] ↑ Applus+ ↑ YouTube ↑ [1] ↑ დებულება
პეტერგოფის პეტრე-პავლეს ეკლესია

პეტერგოფის პეტრე-პავლეს ეკლესია (რუს. Петропавловская церковь) — ამჟამად დანგრეული მართლმადიდებლური ტაძარი პეტერგოფში. აგებული იყო 1836-1839 წლებში. მდებარეობდა ახალ პეტერგოფში, მოედანზე, რომელიც ჩამოყალიბდა ნიკოლსკის, მარინსკისა და ალექსანდროვსკის ქუჩების გადაკვეთისას (ამჟამად ავროვის მოედანი). ტაძრის მშენებლობას საფუძველი ჩაუყარეს 1836 წლის 11 ივლისს პეტრესა და პავლეს ხსენების დღეს. მშენებლობა მიდიოდა სახელმწიფო ფინანსებით და არქიტექტორ კონსტანტინ ტონის პროექტის შესაბამისად. ტაძრის კურთხევა გაიმართა 1839 წლის 11 ივლისს, ასევე პეტრესა და პავლეს ხსენების დღეს. კურთხევა შეასრულა იმპერატორის მოძღვარმა, პროტოპრესვიტერმა ნიკოლოზ მუზოვსკიმ, ცერემონიალს ესწრებოდა თავად იმპერატორი ნიკოლოზ I და მისი მეუღლე ალექსანდრე თედორეს ასული. ტაძარი თავდაპირველად იყო ეპარქიის დაქვემდებარებაში. 1876 წლის იანვარში ეკლესია გადაეცა მისი უდიდებულესობის ლეიბ-გვარდიას. აღნიშნულის შედეგად ტაძრის სამრევლო შტატი გაერთიანდა პოლკთან, ხოლო 1877 წელს გადავიდნენ სამხედროების დაქვემდებარებაში. ტაძრის სამრევლოს საზღვრები მსგავსი ქმედებების გამო არ შეცვლილა. 1890 წელს მოხდა ტაძრის რესტავრაცია და გადააკეთეს არქიტექტორ ივან შაპოშნიკოვის პროექტის მიხედვით და ნიკოლაი ნიკონოვის მონაწილეობით. ეკლესიას მიაშენეს უფლის ამაღლების ეგვტერი, რომლის შემდეგაც 17 ივნისს იგი კვლავ აკურთხა სამხედრო და საზღვაო ფლოტის პროტოპრესვიტერმა ალექსანდრე ჟელობოვსკიმ მისი უდიდებულესობის მონაწილეობით. საბჭოთა ხელისუფლების დამარების შემდეგ 1922 წელს ეკლესია დახურეს, 1930 წლის 31 ოქტომბერს კი დაანგრიეს. Историко-статистические сведения о С.-Петербургской епархии. — СПб., 1885. — Т. 10. — С. 18—21. Петропавловская церковь в Новом Петергофе // Лавры, монастыри и храмы на Святой Руси. Санкт- Петербургская епархия. — СПб., 1908. — Т. V. — С. 29—32. М. И. Путеводитель по Петергофу, СПб, 1909, сс. 234—236 Цитович Г., свящ. Храмы армии и флота: Историко-статистическое описание. В двух частях. — Пятигорск: Типо-литография б. А. П. Нагорова, 1913. — С. 83—85. Сурков С. А. Судьбы храмов, духовенства и мирян Петергофа в годы испытаний. — СПб., 2005. — С. 13—18.
სიუზენ დე ბურბონი

სიუზენ დე ბურბონი (ფრანგ. Suzanne de Bourbon; დ. 10 მაისი, 1491 — გ. 28 აპრილი, 1521) — ბურბონთა დინასტიის ძირითადი შტოს უკანასკნელი წარმომადგენელი. ბურბონის ჰერცოგ პიერ II-ისა და ანა ვალუას ქალიშვილი. ბურბონისა და ოვერნის დე იურე ჰერცოგინია 1503-21 წლებში, რომელსაც თანამმართველად ჰყავდა თავისი ქმარი შარლ III. სიუზენი დაიბადა 1491 წლის 10 მაისს, საფრანგეთში. იგი იყო ბურბონის ჰერცოგ პიერ II-ისა და მისი მეუღლის, საფრანგეთის მეფე ლუი XI-ისა და დედოფალ შარლოტა სავოიელის უფროსი ასულის, ანა დე ვალუას ერთადერთი ქალიშვილი და შესაბამისად მათი მემკვიდრე. 1498 წლამდე იგი მშობლებთან ერთად სამეფო კარზე იზრდებოდა, თუმცა ბიძამისის მეფე შარლ VIII-ის დაღუპვისა და ტახტზე ლუი XII-ის ასვლის შემდეგ სამეფო კარზე სიტუაცია ძალიან აირია, რის გამოც ანა და პიერი სიუზენთან ერთად ქალაქგარეთ გადასახლდნენ, საკუთარ რეზიდენციაში. 1501 წელს სიუზენი დანიშნეს ალანსონის ჰერცოგ შარლ IV, რომელსაც წესით უნდა უზრუნველეყო მისი მემკვიდრეობა ბურბონში. საფრანგეთში მოქმედი სალიკური კანონის თანახმად, ქალს ტახტზე ასვლა არ შეეძლო, მის მშობლებს კი მისი ტახტზე დასმა სურდათ, თუმცა მის შესანარჩუნებლად სიუზენს ძლიერი მეუღლე სჭირდებოდა, რათა გამკლავებოდა უამრავ მტერს. 1503 წელს პიერ II გარდაიცვალა, რის შემდეგაც ჰერცოგინია სიუზენი გახდა. მალევე, მან შარლთან არსებული ნიშნობა ჩაშალა. შარლ ალანსონელმაც არ დააყოვნა და სასწრაფოდ იქორწინა მარგარიტა ანჟულიმელზე. 1505 წელს სიუზენი დაქორწინდა თავის ბიძაშვილ შარლ დე ბურბონ-მონტესპიერზე, რომელიც მან საკუთარ თანამმართველად დაინიშნა. მცირეწლოვანების გამო, ქორწინების რამდენიმე წლის მანძილზე, წყვილს შვილები არ ჰყავდა. 1515 წელს საფრანგეთის ტახტზე სიუზენის ყოფილი საქმროს, შარლ ალანსონელის ცოლის ძმა, ფრანსუა I ადის, რომელთანაც სიუზენის ქმარს ძალიან კარგი ურთიერთობა იყო და მასთან ერთად იბრძოდა კიდევად წარსულში. 1517 წელს სიუზენმა პირველი და უკანასკნელი ვაჟი გააჩინა, რომელსაც შარლი დაარქვეს და კლერმონის გრაფის წოდებაც უბოძეს, თუმცა იგი ძალიან სუსტი იყო და მალევე დაიღუპა. ამის შემდეგ, სიუზენს შვილი აღარ გაუჩენია, რამაც ბურბონთა დინასტიის ძირითადი შტოს შეწყდომა გამოიწვია. სიუზენი გარდაიცვალა 1521 წლის 28 აპრილს, 29 წლის ასაკში. დედამისი, ანა დე ვალუა ამ ამბიდან სულ ერთ წელიწადში, 1522 წელს გარდაიცვალა. სიუზენის გარდაცვალებით კი ბურბონთა დინასტიის ძირითადი შტო სამუდამოდ შეწყდა, თუმცა ბურბონდა ვენდომური განშტოება არსებობას განაგრძობდა, რომლის თვალსაჩინო წარმომადგენელიცაა ანრი IV და მისი შთამომავლები. სიუზენ დე ბურბონის წინაპრები Élodie Lequain, « La maison de Bourbon, « escolle de vertu et de perfection ». Anne de France, Suzanne de Bourbon et Pierre Martin », Médiévales, printemps 2005, p. 39-54. (ფრანგულად)
შარლ III (ბურბონის ჰერცოგი)

შარლ III დე ბურბონი (ფრანგ. Charles III de Bourbon; დ. 17 თებერვალი, 1490 — გ. 6 მაისი, 1527) — ბურბონთა დინასტიის გვერდით შტოს წარმომადგენელი. ბურბონის ჰერცოგინია სიუზენის თანამმართველი 1505-21 წლებში და შემდგომში უკვე ბურბონის დამოუკიდებელი ჰერცოგი 1521-37 წლებში. შარლი დაიბადა 1490 წლის 17 თებერვალს საფრანგეთში. იგი იყო მონტესპიერის გრაფ გილბერტის ვაჟი, რომელიც თავის მხრივ ბურბონის ჰერცოგ ჟან I-ის შვილიშვილი იყო. 1496 წელს შარლი მონტესპიერის ჰერცოგი ხდება, 1505 წელს კი ცოლად ირთავს თავის ბიძაშვილ სიუზენ დე ბურბონს, რომელიც ოვერნისა და ბურბონის ჰერცოგინია იყო. ამის შემდეგ შარლ III მისი თანამმართველი გახდა. 1515 წელს მეფე ფრანსუა I-თან ერთად იბრძოდა იტალიურ ომებში. 1517 წელს შეეძინა პირველი და უკანასკნელი შვილი, რომელიც ძალიან სუსტი იყო და მალევე დაიღუპა. 1521 წელს კი მისი მეუღლე, სიუზენი გარდაიცვალა, რის შემდეგაც იგი ბურბონის ერთპიროვნული მმართველი ხდება, თუმცა მეორედ აღარ დაქორწინებულა. 1524 წლიდან მოყოლებული აქტიურად იბრძოდა საღვთო რომის იმპერატორ კარლ V-ის წინააღმდეგ ლომბარდიაში. ასევე იგი მუშაობდა პაპ კლემენტ VII-ისა და მეფე ფრანსუას შორის მოლაპარაკებებზე, თუმცა 1527 წელს, 37 წლის ასაკში, უშვილოდ დაიღუპა. Duruy, Victor, Martha Ward Carey, and John Franklin Jameson, A history of France, (Thomas Y. Crowell and Co.:Boston, 1889) Pardoe, Julie, The Court and Reign of Francis the First, King of France, (Lea and Blanchard:Philadelphia, 1849) Treat, James, The Catacombs of Rome, (The Old Corner Bookstore Inc.: Boston, 1907) Louis Rousselet, "The Son of the Constable of France", (Gilbert & Rivington: London 1892) Grece, Michel de, "Le Rajah Bourbon",(Lattes: Paris 2007)
იქინჯი-ალიჯანლი

იქინჯი-ალიჯანლი (აზერ. İkinci Əlicanlı) — სოფელი აზერბაიჯანში, არანის რეგიონში, ზარდაბის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 372 კაცი. იქინჯი-ალიჯანლი GEOnet სახელების სერვერზე
ალექსანდრეს სასახლე

ალექსანდრეს სასახლე (რუს. Александровский дворец) — ცარსკოე-სელოს (ამჟამად ქ. პუშკინი) ერთ-ერთი საიმპერატორო სასახლე. აგებულია პალადიანური კლასიციზმის სტილში 1792-1796 წლებში. სასახლე ააშენეს ეკატერინე II-ის ბრძანებით, მისი შვილიშვილის ალექსანდრე I-ის ქორწინების აღსანიშნავად. სასახლის პროექტის ავტორია ჯაკომო კვარნეგი. სასახლე მდებარეობს ალექსანდრეს პარკში. იგი შედის იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სანქტ-პეტერბურგის ისტორიული ცენტრი და მასთან დაკავშირებული ძეგლთა კომპლექსების შემადგენლობაში. XX საუკუნის დასაწყისში იმპერატორ ნიკოლოზ II-ის დროს სასახლე გახდა საიმპერატორო ოჯახის ძირითადი რეზიდენცია: იმპერატორი აქ ღებულბდა ელჩებს, აქ აღნიშნეს რომანოვების სამასწლიანი მმართველობა და ცარსკოე-სელოს 200 წლის იუბილე. სასახლე ააშენეს ეკატერინე II-ის ბრძანებით, მისი შვილიშვილის ალექსანდრე პავლეს ძის ქორწინების აღსანიშნავად. 1796 წლის 12 ივნისს დიდი თავადი ალექსანდრე მეუღლესთან ერთად საცხოვრებლად გადავიდა ახალ სასახლეში. სასახლეში სტუმრობა უყვარდა ასევე იმპერატორ ნიკოლოზ I-ს. იგი აქ მოდიოდა ოჯახის წევრებთან და ნათესავებთან ერთად. აქ დაიღუპა მისი ქვრივი ალექსანდრა თედორეს ასული. ნიკოლოზ I-ის შვილიშვილის ალექსანდრე III-ისათვის ალექსანდრეს სასახლე ძირითადი რეზიდენცია გახდა. მისი აპარტამენტები სასახლის მარჯვენა ფლიგელში იყო განთავსებული. ნიკოლოზ II-ის ტახტზე ასვლის შემდეგ სასახლე გადააკეთეს. 1905 წლის რევოლუციის შემდეგ ალექსანდრეს სასახლე იმპერატორ ნიკოლოზ II-ის მთავარი რეზიდენცია გახდა. თავისი იმპერატორობის 12 წელი ამ სასახლეში გაატარა რუსეთის უკანასკნელმა იმპერატორმა. აქ იმყოფებოდა იმპერატორის ოჯახი თებერვლის რევოლუციის შემდეგ მათი დაპატიმრების მომენტისათვის. 1917 წლის 14 აგვისტოს სწორედ ამ სასახლის ნახევარწრიული დარბაზიდან რომანოვების ოჯახი გააგზავნეს ციმბირში გადასახლებაში, საიდანაც ისინი ეკატერინბურგში გადაიყვანეს, სადაც შემდეგ დახვრიტეს. საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ 1918 წელს ალექსანდრეს სასახლე გაიხსნა დამთვალიერებლებისათვის, როგორც სახელმწიფო მუზეუმი. 1918 წელს სახალხო კომისარ ანატოლი ლუნაჩარსკის ინიციატივით სასახლის ბაზაზე შეიქმნა ახალგაზრდა კომუნარების ბავშვთა სახლი. დიდი სამამულო ომის პირველივე თვეებში სასახლიდან გაიტანეს ძვირფასი ნივთები, ხოლო სასახლის ავეჯის დიდი ნაწილი დარბაზებში დატოვეს. ოკუპაციის პერიოდში სასხლეში განთავსებული იყო გერმანელთა შტაბი და გესტაპო, ხოლო სარდაფში — ციხე. ომის დასრულების შემდეგ სასახლე დააკონსერვეს და გადასცეს საბჭოთა კავშირის მეცნიერებათა აკადემიას. 1947-1951 წლებში მიმდინარეობდა სარემონტო სამუშაოები. 2009 წლის ოქტომბრიდან სასახლე გადავიდა ცარსკოე-სელოს მუზეუმ-ნაკრძალის შემადგენლობაში. ამ მომენტიდან დაიწყო ალექსანდრეს სასახლის ფასადისა და ინტერიერის მასშტაბური სარესტავრაციო სამუშაოები. Фотографии и информация про Александровский дворец на сайте Pushkin.ru Александровский дворец на сайте Rusarh.ru დაარქივებული 2008-05-08 საიტზე Wayback Machine.
ალექსანდრეს პარკი (პეტერგოფი)

ალექსანდრეს პარკი (რუს. Александровский парк) — პეიზაჟური პარკი პეტერგოფის ტერიტორიაზე. პარკი განთავსებულია ალექსანდრიის პარკის სამხრეთით სანქტ-პეტერბურგის პროსპექტისა და სანქტ-პეტერბურგ–კალიშჩეს რკინიგზის ხაზს შორის. პარკის ფართობია 144 ჰა. იგი შედის იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სანქტ-პეტერბურგის ისტორიული ცენტრი და მასთან დაკავშირებული ძეგლთა კომპლექსების შემადგენლობაში. პარკი დაარსდა 1734 წელს როგორც სამეფო სანადირო ადგილ-მამული და ეწოდებოდა დიდი ან ირმის სამხეცე. 1832-1836 წლებში ადამ მენელესისა და იოსებ შარლემანის პროექტის მიხედვით ბაღების დიდოსტატმა პეტრე ერლერმა გააკეთა სადრენაჟე სისტემა და ამოაშრო ტერიტორია. გათხარა თვალწარმტაცი ხელოვნური ჭაობი სამი კუნძულით. დააგო ხრეშიანი გზები, გააშენეს არყის ხის კორომი, ასევე მუხის, ნაძვისა და ფიჭვის კორომები. კუნძუებზე დაამონტაჟეს თუჯის მოაჯირები და შვეიცარიული სახლი (არაა შემონახული დღემდე). ჩვენს ეპოქამვე მოაღწია მხოლოდ ორმა საყარაულოს შენობამ, რომელიც აგებულია XIX საუკუნეში. საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ უწოდეს პროლეტარიატის პარკი. დიდი სამამულო ომის პერიოდში მნიშვნელოვნად დაზიანდა მწვანე საფარი, ხოლო პარკის დაგეგმარება უცვლელადაა შემონახული. ამჟამად პარკი ქალაქის მაცხოვრებლების დასვენების და ფიზიკური ვარჯიშის ადგილს წარმოადგენს. პარკში იმართება ქალაქის სპორტული ღონისძიებები და ასევე გამარჯვების დღისადმი მიძღვნილი ღონისძიებები. Городские имена сегодня и вчера: Петербургская топонимика / сост. С. В. Алексеева, А. Г. Владимирович, А. Д. Ерофеев и др. — 2-е изд., перераб. и доп. — СПб.: Лик, 1997. — 288 с. — (Три века Северной Пальмиры). — ISBN 5-86038-023-2. Горбачевич К. С., Хабло Е. П. Почему так названы? О происхождении названий улиц, площадей, островов, рек и мостов Санкт-Петербурга. — СПб.: Норинт, 2002. — 353 с. — ISBN 5-7711-0019-6. Зодчие Санкт-Петербурга. XIX — начало XX века / сост. В. Г. Исаченко; ред. Ю. Артемьева, С. Прохватилова. — СПб.: Лениздат, 1998. — 1070 с. — ISBN 5-289-01586-8. Горбатенко С. Б. Петергофская дорога: Историко-архитектурный путеводитель. — СПб.: Европейский Дом, 2001. — 448 с. — 3000 экз. — ISBN 5-8015-0113-4.  რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი № 7810416000
ალექსანდრეს პარკი (ცარსკოე-სელო)

ალექსანდრეს პარკი (რუს. Александровский парк) — პარკი ცარსკოე-სელოს სახელმწიფო მუზეუმ-ნაკრძალის ტერიტორიაზე. მდებარეობს ქალაქ პუშკინში, სანქტ-პეტერბურგი. XVIII-XIX საუკუნის არქიტექტურის ძეგლი. ალექსანდრეს პარკი იყოფა ორ ნაწილად ახალი ბაღი და პეიზაჟური ბაღი. პარკის ფართობია 200 ჰა. იგი შედის იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სანქტ-პეტერბურგის ისტორიული ცენტრი და მასთან დაკავშირებული ძეგლთა კომპლექსების შემადგენლობაში. შვედურ პერიოდში (1609-1702 წწ.) ალექსანდრეს პარკის ტერიტორიაზე არსებობდა შვედი მაგნატის აგარაკი „სარსკაია“. ეს იყო მცირე აგარაკი, რომელიც შედგებოდა ხის სახლის, სამეურნეო ნაგებობისა და მასზე მიბმული ბაღისაგან. ისტორიულ წყაროებში აღნიშნუი სამფლობელო მოიხსენიება 1501 წელს. ბორის გოდუნოვისათვის შედგენილ რუკაზე მას „სარიცა“ ეწოდება. მოგვიანებით კი რუსულის გავლენით ეწოდა „საარის სოფელი“ (რუს. Саарское село), საბოლოოდ კი ცარსკოე-სელო. შვედების განდევნის შემდეგ პეტრე I-მა ეს მიწა აჩუქა ალექსანდრე მენშიკოვს, ხოლო მოგვიანებით საარის მიზა აჩუქა მარტა სკავრონსკაიას, რომელიც შემდეგ მისი მეუღლე გახდა ეკატერინე ალექსის ასულის სახელით. 1718-1724 წლებში აქ ააშენეს მცირე ორსართულიანი სასახლე იოჰან ბრაუნშტეინის პროექტის მიხედვით. ელისაბედ I-ის მეფობის პერიოდში ცარსკოე-სელო გახდა იმპერატორის რეზიდენცია. 1740-1750 წლებში, ეკატერინე I-ის მოკრძალებული სასახლე მდიდარ საზაფხულო რეზიდენციად გადააკეთეს. 1792 წელს არიქიტექტორი დ. კვარნეგი აგრძელებდა სასახლის მშენებლობას, რომელსაც შემდეგ ალექსანდრეს სასახლე ეწოდა. 1918 წელს, საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ სასახლეებისა და პარკების კომპლექსის ნაციონალიზაცია მოხდა. მასში განათავსეს მუზეუმი. 1918 წლის 9 ივნისს ეკატერინეს სასახლე გაიხსნა დამთვალიერებლებისათვის. 1919 წლის განმავლობაში მუზეუმს ესტუმრა 64 ათასი ადამიანი, ხოლო 1920 წლის მხოლოდ ზაფხულში კი 56 ათასი ადამიანი. მეორე მსოფლიო ომის დროს დაზიანდა არა მხოლოდ სასახლე, არამედ პარკის პავილიონების უმრავლესობა, ძეგლები, ხიდები და ღობეები. მათი აღდგენა ჯერ კიდევ ომის წლებში დაიწყო. 1946 წელს ალექსანდრეს პარკი გაიხსნა ვიზიტორებისათვის. 1983 წელს სასახლეებისა და პარკების ანსამბლმა მიიღო მუზეუმ-ნაკრძალის სტატუსი.  რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი № 7810445000 Карта-схема Александровского парка Путеводитель по паркам Царского Села Официальный сайт музея-заповедника «Царское село» Текст экскурсии Царское село «Энциклопедия Царского Села» დაარქივებული 2018-11-23 საიტზე Wayback Machine. ↑ Шварц В. Пригороды Ленинграда. — Л.; М.: Искусство, 1967. — С. 123-189. ↑ Петров А.Н. Город Пушкин. Дворцы и парки. — Л.: Искусство, 1977. — С. 5—34.
ალექსანდრეს პარკი

ტერმინი ალექსანდრეს პარკი შეიძლება აღნიშნავდეს: ალექსანდრეს პარკი (სანქტ-პეტერბურგი) ალექსანდრეს პარკი (ცარსკოე-სელო) ალექსანდრეს პარკი (პეტერგოფი)
ჭიაური (მთა)

ჭიაური — მთა საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, თიანეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კახეთის ქედის ჭიაურის შტოქედის სამხრეთ ნაწილში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2018 მ. აგებულია ზედაცარცული ქვიშაქვებითა და კირქვებით. აქვს გუმბათის მოყვანილობა, დამრეცი კალთები. წვერი შემოსილია მეორეული სუბალპური ბალახეულით, კალთები — შერეული ფართოფოთლოვანი ტყით. უკლება დ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 397.
ჭიაურისწყალი

ჭიაურისწყალი — მდინარე საქართველოში, თიანეთის მუნიციპალიტეტში. წარმოადგენს მდინარე ივრის მარცხენა შენაკადს. სიგრძე 18,4 კმ, აუზის ფართობი 73,6 კმ². სათავე აქვს კახეთის ქედის დასავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1815 მ სიმაღლეზე. საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმცირობა — ზამთარში. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 1,62 მ³/წმ. აფხაზავა ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 397.
ჭიაკოკონობა

ჭიაკოკონობა — უძველესი ქართული რიტუალი — ცეცხლით განწმენდის დღეობა. დამყარებულია უძველეს წარმოდგენაზე ცეცხლის, როგორც ავი სულების საწინააღმდეგო და ყოველგვარი უწმინდურებისაგან განმწმენდ ძალაზე. ჭიაკოკონობა სხვადასხვა ხალხში წელიწადის სხვადასხვა დღეს აღინიშნებოდა: ყველიერის ორშაბათს, დიდმარხვის პირველი ან უკანასკნელი კვირის შაბათს, ივანობას და ა.შ. საქართველოში ჭიაკოკონობა დიდ ხუთშაბათს ან დიდი ხუთშაბათის წინასაღამოს იცოდნენ. ეზოში კოცონს გააჩაღებდნენ, ახალგაზრდები ცეცხლის გარშემო დარბოდნენ, ცეკვავდნენ, ზედ ახტებოდნენ და გაიძახოდნენ „არული კუდიანებსაო“. გადმოცემის თანახმად, კოცონზე გადახტომის დროს ადამიანი ავი სულებისგან იწმინდება. ჭიაკოკონას ანთება და მასზე გადახტომა ძირითადად იმის საწინდარი იყო, რომ კუდიანები ვერავის ავნებდნენ და დილაც მშვიდობიანად გათენდებოდა. კუდიანების, ავი სულების დასაფრთხობად და განსადევნად ისროდნენ თოფებს. ხალხის წარმოდგენით კუდიანები ამ ან მომდევნო ღამეს გარკვეულ ადგილას იკრიბებოდნენ და ზეიმს მართავდნენ. მსგავსი ჩვეულება გავრცელებული იყო საქართველოს თითქმის ყველა კუთხეში. ხევსურეთში ჭიაკოკონობას „კუდიან წუხრას“ უწოდებდნენ, რაც აშკარად მიუთითებს ამ დღეობის უშუალო კავშირზე ბოროტ ძალებთან. მას გურიაში „ფაკლობას“ ეძახდნენ, ქართლსა და იმერეთში ჭიაკოკონობას. მესხეთ-ჯავახეთში ჭიაკოკონობა წითელ პარასკევს იცოდნენ. სამეგრელოში ჭიაკოკონა 15/28 აგვისტოს, ღამე იმართებოდა. „ჭიაკოკონა“/ჭიაკოკოლა სულხან-საბა ორბელიანის განმარტებით, ჩალით დანთებულ დიდ ცეცხლს ნიშნავს. ბარდაველიძე ვ., ქართველთა უძველესი სარწმუნოების ისტორიიდან (ღვთაება ბარბარ-ბაბარ), თბ., 1941. ↑ ჭიაკოკონობა — უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი ↑ 2.0 2.1 მინდაძე ნ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 396. ↑ 3.0 3.1 „არული კუდიანებსა“ — დღეს ჭიაკოკონობაა ↑ ჭიაკოკონობა – რა ვიცით ამ “წარმოდგენის” შესახებ?
ჭიაური (მრავალმნიშვნელოვანი)

ჭიაური შეიძლება აღნიშნავდეს: ჭიაური — სოფელი საქართველოში, ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში; ჭიაური — მთა საქართველოში, თიანეთის მუნიციპალიტეტში. ჭიაურის კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭიაურაში; ჭიაურისწყალი — მდინარე საქართველოში, თიანეთის მუნიციპალიტეტში.
ჭობარეთისთავი

ჭობარეთისთავი — მთა საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარეში, ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ჭობარეთის ქედზე, ახალქალაქის პლატოს ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, მდინარე ჭობარეთის ზემო წელში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2278 მ. აქვს კონუსური ფორმა. აგებულია შუაეოცენური პორფირიტებით, ტუფ-ბრექჩიებით, ტუფ-კონგლომერატებით. მთა და მისი შემოგარენი შემოსილია მთის სტეპის მცენარეებით. ნემანიშვილი ს., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 404.