laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
რუსეთ-სპარსეთის ომი (1826-1828)

რუსეთ-ირანის ომი 1826-1828 — მორიგი ომი რუსეთის იმპერიასა და ყაჯარების იმპერიას შორის კავკასიაში გაბატონებისთვის. სპარსეთმა გაერთიანებული სამეფოს წაქეზებით 1826 წლის ივლისში ომის გამოუცხადებლად დაიწყო სამხედრო მოქმედება. აბას-მირზა 60-ათასიანი არმიით შეიჭრა ყარაბაღის სახანოში, აიღო განჯა და ალყა შემოარტყა შუშის ციხესიმაგრეს. სპარსული კავალერიით საქართველოსკენ დაიძრა ალექსანდრე ბატონიშვილი. სპარსელებმა ზაფხულის განმავლობაში დაიბრუნეს წინა ომის დროს დაკარგული ტერიტორიები და ბაქოს მიადგნენ. ერევნის ხანი დაემუქრა ბორჩალოს. საქართველოს მთავარმართებელმა ალექსი ერმოლოვმა შეძლო ძალების თავმოყრა და კონტრშეტევაზე გადასვლა. რუსეთის ჯარში მოხალისედ მიდიოდნენ ქართველებიც. 1826 წლის 3 სექტემბერს ერმოლოვმა შამქორის ბრძოლაში დაამარცხა ირანელები, ხოლო 13 სექტემბერს დაამარცხა ისინი განჯასთან. აბას-მირზა იძულებული გახდა მოეხსნა შუშის ციხის ალყა, მოგერიებულ იქნა ერევნის ხანის თავდასხმა ბორჩალოზე. კიდევ უფრო გაძლიერდა რუსეთის შეტევა 1827 წლიდან, მას შემდეგ, რაც ერმოლოვის ნაცვლად დაინიშნა ივანე პასკევიჩი. პასკევიჩმა 1827 წლის 26 ივნისს დაიკავა ნახიჩევანი, ხოლო 1 ოქტომბერს ერევანი. ამ გამარჯვების გამო პასკევიჩს ეწოდა მეტსახელი „ერევანსკი“, ხოლო თბილისის მთავარ მოედანს პასკევიჩ-ერევანსკის მოედანი. ქართველი გენერლის გიორგი ერისთავის ხელმძღვანელობით რუსეთის არმიამ გადალახა არაქსი და შევიდა თავრიზში. ამით რუსეთის არმიას გზა გაეხსნა თეირანისკენ. ირანის შაჰი იძულებული გახდა მიეღო ზავის პირობები. 1828 წლის 10 თებერვალს დაიდო თურქმენჩაის ზავი. რუსეთის იმპერიას გადაეცა ერევნის სახანო და ნახიჩევანის სახანო, რუსეთი სრულად გაბატონდა კასპიის ზღვაზე, ირანმა იკისრა 20 მილიონი მანეთის კონტრიბუცია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 481. აბაშიძე ზ., ბახტაძე მ, ჯანელიძე ო., „საქართველო და ქართველები“, თბილისი, 2013. — გვ. 485-487, ISBN 978-9941-0-5498-3. N. Dubrovin. История войны и владычества русских на Кавказе, volumes 4-6. SPb, 1886-88. Gen. V.A. Potto. Кавказская война..., volumes 1-5. SPb, 1885-86, reprinted in 2006. ISBN 5-9524-2107-5.
ფსკოვის ოლქი

ფსკოვის ოლქი (რუს. Псковская область) — რუსეთის ფედერაციის სუბიექტი, შედის რუსეთის ჩრდილო-დასავლეთის ფედერალური ოკრუგის შემადგენლობაში. დაარსდა 1944 წლის 23 აგვისტოს. ადმინისტრაციული ცენტრი - ფსკოვი. ოლქს აქვს უნიკალური გეოპოლიტიკური მდებარეობა, ესაზღვრება ლენინგრადის, ნოვგოროდის, ტვერისა და სმოლენსკის ოლქები, ასევე ესტონეთი, ლატვია და ბელარუსი. ოლქში 3 ათასზე მეტი ტბაა, მათგან ყველაზე დიდია ჩუდო-პსკოვის ტბა. 2002 წლის აღწერის მიხედვით ოლქში ცხოვრობს: ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ფსკოვის ოლქი ფსკოვის ოლქის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2009-06-20 საიტზე Wayback Machine. ფსკოვის ახალი ამბები - ფსკოვის საინფორმაციო სააგენტო დაარქივებული 2009-07-22 საიტზე Wayback Machine. Новости Псковской области — Псковская лента новостей Культура Псковской земли დაარქივებული 2009-05-22 საიტზე Wayback Machine. Псковская губерния: Порховский уезд — история, документы, карты, краеведение Псковская область в справочнике-каталоге «Вся Россия» დაარქივებული 2008-10-14 საიტზე Wayback Machine. Туризм и отдых в Псковской области რუსეთის ჩრდილო-დასავლეთის ფედერალური ოკრუგი კარელიის რესპუბლიკა | კომის რესპუბლიკა | არხანგელსკის ოლქი | ვოლოგდის ოლქი | კალინინგრადის ოლქი | ლენინგრადის ოლქი | მურმანსკის ოლქი | ნოვგოროდის ოლქი | ფსკოვის ოლქი | ქალაქი სანქტ-პეტერბურგი | ნენთა ავტონომიური ოკრუგი
სომალელები

სომალელები — სომალში, ეთიოპიის სასაზღვრო რაიონებში, აგრეთვე კენიასა და სხვა ქვეყნებში მცხოვრები ხალხი. საერთო რაოდენობა დაახლოებით 15-17 მილიონი კაცი. ენა განეკუთვნება ქუშიტურ ენებს. რელიგია — სუნიტური მიმართულების ისლამი. სომალის ნახევარკუნძულის შიგა რაიონებში ინარჩუნებენ გვაროვნულ-ტომობრივი ყოფის ელემენტებს. სომალელების ძირითადი საქმიანობაა მესაქონლეობა (აქლემი და მსხვილფეხა რქოსანი საქონელი). ასევე მიწათმოქმედება. Hanley, Gerald, Warriors: Life and Death Among the Somalis, (Eland Publishing Ltd, 2004) Ethnologue population estimates for Somali speakers US Library of Congress Country Study of Somalia
ნისკარტი

ნისკარტი — ფრინველთა ორგანო, რომელსაც ქმნის მოგრძო უკბილო ყბები და ფარავს რქოვანი შალითა — რამფოთეკა. ფრინველთა ემბრიონში ნისკარტის ზედა ნაწილში დროებით ვითარდება წაწვეტებული რქოვანი ბორცვაკი, რომელიც გამოჩეკისას ეხმარება ნაჭუჭის გატეხაში. მრავალი ფრინველის ზედა ნისკარტის ფუძე ცვილიანათია დაფარული. სხვადასხვა ფრინველს სხვადასხვა ზომისა და ფორმის ნისკარტი აქვს. ზოგი მსხვერპლის დაჭერას და ზოგჯერ მის დანაწევრებას ემსახურება. სხვები მომარჯვებულია კაკუნის, ქექვის, ბუმბულის წმენდის, ბუდის აგებისათვის და სხვა. ნისკარტის ამ სხვადასხვაგვარ ფუნქციას ხელს უწყობს ზედა ნისკარტის მოძრაობა, რომელსაც შეუძლია მობრუნდეს ზემოთ და ქვემოთ ან შუაში მოიხაროს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 443-444.
Paramount Pictures

Paramount Pictures Corporation (პარამაუნტ პიქჩერზ კორპორეიშენი) — ამერიკული კომპანია, რომელიც კინოფილმების წარმოებითა და გავრცელებით არის დაკავებული. კომპანია მდებარეობს ჰოლივუდში, კალიფორნია. დაარსდა 1912 წელს ადოლფ ზუკერის მიერ, როგორც Famous Players Film Company და უძველესი კინომწარმოებელი კომპანიიაა აშშ-ში. ამჟამად კომპანიას ფლობს კონგლომერაცია ViacomCBS.
სომალი ენა

სომალი ენა (სომალი: Af Soomaali) — სემიტურ-ქამიტურ ენათა ოჯახის ქუშიტურ ჯგუფში შემავალი ენა. გავრცელებულია სომალის დემოკრატიულ რესპუბლიკაში, ეთიოპიის აღმოსავლეთსა და კენიის ჩრდილო-აღმოსავლეთში. სომალი ენაზე ლაპარაკობს დაახლოებით 10-16 მლნ კაცი. ძირითადი დიალექტებია ისააკი, ისა, დაროდი, ჰავია და დიგილი. დამწერლობა ეფუძნება ლათინურ ანბანს (1973 წლიდან). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 459.
ნოვგოროდის ოლქი

ნოვგოროდის ოლქი (რუს. Новгородская область) — რუსეთის ფედერაციის სუბიექტი, შედის რუსეთის ჩრდილო-დასავლეთის ფედერალური ოკრუგის შემადგენლობაში. დაარსდა 1944 წლის 5 ივლისს. ადმინისტრაციული ცენტრი - ნოვგოროდი. ოლქი მდებარეობს რუსეთის ევროპული ნაწილის ჩრდილო-დასავლეთით. მოიცავს ვალდაის მაღლობის გარკვეულ ტერიტორიას. ესაზღვრება ჩრდილოეთიდან ლენინგრადის, დასავლეთიდან ფსკოვის, აღმოსავლეთიდან ვოლოგდისა და სამხრეთიდან ტვერის ოლქები. 2002 წლის აღწერის მიხედვით ოლქში ცხოვრობს 100 ეროვნების ადამიანი. მათ შორის: ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ნოვგოროდის ოლქი ოლქის ადმინისტრაცია[მკვდარი ბმული] დემოგრაფია დაარქივებული 2007-09-29 საიტზე Wayback Machine. ეკონომიკა დაარქივებული 2007-09-29 საიტზე Wayback Machine. ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფა (ადგილობრივი თვითმმართველობა) დაარქივებული 2007-09-29 საიტზე Wayback Machine. ნოვგოროდის სტატისტიკა დაარქივებული 2009-05-08 საიტზე Wayback Machine. ნოვგოროდის ოლქის ადმინისტრაციის პორტალი დაარქივებული 1999-04-20 საიტზე Wayback Machine. ნოვგოროდის ოლქის რუკა ინფორმაცია ტურისტებისთვის История герба დაარქივებული 2007-03-28 საიტზე Wayback Machine. Парки и усадьбы Новгородской области დაარქივებული 2011-07-23 საიტზე Wayback Machine. Особо охраняемые природные территории Новгородской области დაარქივებული 2009-12-06 საიტზე Wayback Machine. Сообщество в Живом Журнале «Водоемы Новгородской области» Новгородская область в справочнике-каталоге «Вся Россия» დაარქივებული 2008-10-14 საიტზე Wayback Machine. რუსეთის ჩრდილო-დასავლეთის ფედერალური ოკრუგი კარელიის რესპუბლიკა | კომის რესპუბლიკა | არხანგელსკის ოლქი | ვოლოგდის ოლქი | კალინინგრადის ოლქი | ლენინგრადის ოლქი | მურმანსკის ოლქი | ნოვგოროდის ოლქი | ფსკოვის ოლქი | ქალაქი სანქტ-პეტერბურგი | ნენთა ავტონომიური ოკრუგი
კაროლინა ვოზნიაცკი

კაროლინა ვოზნიაცკი (დან. Caroline Wozniacki; დ. 11 ივლისი, 1990, ოდენსე, დანია) — დანიელი პროფესიონალი ჩოგბურთელი, მსოფლიოს ყოფილი პირველი ჩოგანი. ვოზნიაცკის მოგებული აქვს 1 დიდი სლემის ტურნირი – 2018 წელს, მან ავსტრალიის ღია პირველობის ფინალში რუმინელი სიმონა ჰალეპი სამ სეტში დაამარცხა. დანიელმა ასევე ერთხელ მოიგო წლის შემაჯამებელი ტურნირი. ჯამში მას WTA-ის 30 ტურნირი აქვს ერთეულებში მოგებული. 2010 წელს, ვოზნიაცკიმ რეიტინგში პირველი ადგილი დაიკავა და გახდა სკანდინავიური ქვეყნებიდან პირველი ქალი ჩოგბურთელი, რომელმაც აღნიშნულის მიღწევა შეძლო. ჯამში სხვადასხვა წლებში, იგი 71 კვირის განმავლობაში იკავებდა რეიტინგში პირველ ადგილს. ვოზნიაცკი დანიის ქალაქ ოდენსეში პოლონელი ემიგრანტების – პიოტრ ვოზნიაცკის და ანა ვოზნიაცკას ოჯახში დაიბადა. დედა პოლონეთის ხელბურთელთა ნაკრების წევრი იყო, ხოლო მამა პროფესიონალი ფეხბურთელი. წყვილი დანიაში საცხოვრებლად მაშინ გადავიდა, როდესაც პიოტრმა საფეხბურთო კარიერა დანიაში გააგრძელა. კაროლინას ჰყავს უფროსი ძმა – პატრიკი, რომელიც პროფესიონალი ფეხბურთელი იყო. კაროლინამ ჩოგბურთის თამაში 7 წლის ასაკში დაიწყო. პიოტრი ყოველთვის მისი მთავარი მწვრთნელი იყო. ვოზნიაცკის ჰობია ხელბურთი, ფეხბურთი, ცურვა, პიანინოზე დაკვრა და სხვა. კაროლინა ინგლისური საფეხბურთო კლუბის – „ლივერპულის“ გულშემატკივარია. იგი კარგად ფლობს დანიურ, პოლონურ და ინგლისურ ენებს. ასევე ესმის რუსული ენაც. მთავარი სტატია: კაროლინა ვოზნიაცკის სტატისტიკა და მიღწევები. (დ) – დახურული კორტი ოფიციალური საიტი (ინგლისური) კაროლინა ვოზნიაცკი Facebook-ზე კაროლინა ვოზნიაცკი Twitter-ზე ვოზნიაცკი WTA-ს ოფიციალურ საიტზე ვოზნიაცკი ITF-ის ოფიციალურ საიტზე დაარქივებული 2018-02-04 საიტზე Wayback Machine. ვოზნიაცკი ფედერაციის თასის ოფიციალურ საიტზე დაარქივებული 2017-02-01 საიტზე Wayback Machine. ↑ „Rankings WTA Tennis“. wtatennis.com. ციტირების თარიღი: 29 იანვარი, 2018. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |accessdate=-ში (დახმარება) ↑ „Australian Open: Caroline Wozniacki beats Simona Halep to win first Grand Slam title“. bbc.com. ციტირების თარიღი: 28 იანვარი 2018. ↑ „WTA Finals: Caroline Wozniacki beats Venus Williams to win season finale“. bbc.com. ციტირების თარიღი: 28 იანვარი 2018. ↑ „20 Questions with Tennis Phenom Caroline Wozniacki“. teenvogue.com. ციტირების თარიღი: 28 იანვარი 2018.
ედი ფოი

ედი ფოი (Eddie Foy, Sr. დაბადებით Edwin Fitzgerald; დ. 9 მარტი, 1856, გრინვიჩ-ვილიჯი, ნიუ-იორკი — გ.16 თებერვალი, 1928, კანზას-სიტი, მისური) — ამერიკელი მსახიობი, კომედიანტი და მოცეკვავე. ფოის მშობლები, რიჩარდ და მერი ფიცჯერალდები, აშშ-ში ირლანდიიდან ჩავიდნენ 1855 წელს და ჯერ ნიუ-იორკის ბოვერის უბანში დასახლდნენ, შემდეგ კი გრინვიჩ-ვილიჯში გადავიდნენ, სადაც ედი დაიბადა. რიჩარდ ფიცჯერალდი შეშლილთა თავშესაფარში გარდაიცვალა 1862 წელს სიფილისით გამოწვეული გართულებით და მისმა ქვრივმა ოთხივე შვილი (ედი მეორე იყო) ჩიკაგოში წაიყვანა. 6 წლის ედიმ ქუჩაში და ადგილობრივ სალონებში დაიწყო ცეკვა-თამაში ოჯახისთვის სარჩოს მოსაპოვებლად. 15 წლისამ გვარი ფოით შეიცვალა და პარტნიორთან ერთად ბარებში დაიწყო ცეკვა აშშ-ის დასავლეთის შტატებში. მცირე ხანი თეატრალურ დადგმებშიც მოუწია მუშაობამ ჯგუფებში (მასოვკებში), სადაც ხშირად ისეთ წამყვან მსახიობებთან უწევდა სცენაზე ყოფნა, როგორებიც იყვნენ ედუინ ბუთი და ჯოზეფ ჯეფერსონი.
მურმანსკის ოლქი

მურმანსკის ოლქი (რუს. Мурманская область) — რუსეთის ფედერაციის სუბიექტი, შედის რუსეთის ჩრდილო-დასავლეთის ფედერალური ოკრუგის შემადგენლობაში. დაარსდა 1938 წლის 28 მაისს. ადმინისტრაციული ცენტრი — მურმანსკი. ოლქი მდებარეობს კოლის ნახევარკუნძულზე, თეთრი ზღვისა და ბარენცის ზღვის სანაპიროზე. სამხრეთიდან ესაზღვრება კარელია, დასავლეთიდან ნორვეგია და ფინეთი. 2002 წლის აღწერის მიხედვით ოლქში ცხოვრობს: რუსები — 760 862 (85,2 %). უკრაინელები — 56 845 (6,4 %) ბელარუსები — 20 335 (2,3 %) თათრები — 7944 (0,9 %) კარელები — 2203 (0,2 %) საამები — 1769 (0,2 %) ფინელები — 426 (0,05 %) ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მურმანსკის ოლქი Правительство Мурманской области. Официальный портал органов исполнительной власти დაარქივებული 2020-11-27 საიტზე Wayback Machine. Законодательство Мурманской области информационный сервер Мурманской области[მკვდარი ბმული] Мурманская область в справочнике-каталоге «Вся Россия» დაარქივებული 2008-01-02 საიტზე Wayback Machine. Обзор состояния социальной сферы Мурманской области, на сайте НИСПа დაარქივებული 2016-12-07 საიტზე Wayback Machine. Информационный портал Мурманской области Молодежный портал Мурманской области დაარქივებული 2009-03-12 საიტზე Wayback Machine. Информационное агентство Мурманской области b-port.com რუსეთის ჩრდილო-დასავლეთის ფედერალური ოკრუგი კარელიის რესპუბლიკა | კომის რესპუბლიკა | არხანგელსკის ოლქი | ვოლოგდის ოლქი | კალინინგრადის ოლქი | ლენინგრადის ოლქი | მურმანსკის ოლქი | ნოვგოროდის ოლქი | ფსკოვის ოლქი | ქალაქი სანქტ-პეტერბურგი | ნენთა ავტონომიური ოკრუგი
ბატარეა

ელექტრული ბატარეა (ფრანგ. batterie) — რამდენიმე (ორი ან მეტი) ერთმანეთთან პარალელურად ან მიმდევრობით დაკავშირებულ, ერთჯერად ან დატენვად გალვანურ ელემენტთა ჯგუფი. განკუთვნილია ისეთი დენის ძალის, ძაბვის, ელექტრული მუხტის ან სიმძლავრის მისაღებად, რომლის მოცემა ერთ ელექტრულ ელემენტს არ შეუძლია. აკუმულატორების პარალელური შეერთების დროს აკუმულატორის ბატარეის ძაბვა (ემძ) ცალკეული ელემენტის ძაბვის ტოლია, ხოლო საერთო ელექტრული მუხტი ყველა აკუმულატორის ელექტრული მუხტების ჯამია. მიმდევრობითი შეერთებისას ჯამდება ემძ. შერეულ შეერთებას მიმართავენ აკუმულატორის ბატარეის ელექტრული მუხტისა და ემძ-ის გასადიდებლად. აკუმულატორული ბატარეა მუდმივი დენის წყაროა. ერთჯერადი მოხმარების გალვანური ელემენტი (AA) ერთჯერადი გალვანური ელემენტებით შემდგარი ბატარეა (3R12) მრავალჯერადი გალვანური ელემენტი — ელექტრული აკუმულატორი (AA) მანქანის მრავალჯერადი გამოყენების ელექტრული აკუმულატორის სქემა ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 256. Dingrando, Laurel; et al. (2007). Chemistry: Matter and Change. New York: Glencoe/McGraw-Hill. ISBN 978-0-07-877237-5.  Ch. 21 (pp. 662–695) is on electrochemistry. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ბატარეა Non-rechargeable batteries დაარქივებული 2013-10-22 საიტზე Wayback Machine. HowStuffWorks: How batteries work DoITPoMS Teaching and Learning Package- "Batteries"
ბრეცელი

ბრეცელი, ანუ კრენდელი — გერმანიაში და საერთოდ, ევროპის ყოფილ და დღევანდელ გერმანულენოვან ქვეყნებში გავრცელებული ერთ-ერთი პურ-ფუნთუშეული პროდუქტი. თანამედროვე სალიტერატურო გერმანულ ენაზე ეს სიტყვა მიეკუთვნება მდედრობით სქესს, ანუ იტყვიან die Brezel, -, -n, ხოლო ავსტრიაში ამავე სიტყვას საშუალო სქესის არტიკლის თანხლებით გამოიყენებენ. დღევანდელი გერმანიის სამხრეთ ნაწილში, სადაც კრენდელი ყველაზე მეტად არის გავრცელებული, საერთო ფუძის სხვადასხვა სიტყვაფორმებით ახსენებენ; Bretzel, Brezl, Breze. ბავარიასა და ავსტრიაში ბრეცელს ფორმა Brezn-ით აღნიშნავენ, შვაბეთში შეხვდებით ასევე ფორმებს Bretzet-სა და Bretzga-ს, ხოლო ბადურ-ალმანურ დიალექტში კი უფრო სიტყვა Bretschl-ს გამოიყენებენ. ქართულ ლექსიკოგრაფიაში ამ პროდუქტს აღნიშნავენ ფორმით „კრენდელი“, თუმცა ბოლო წლებში სულ უფრო მეტად ფორმა ბრეცელი არის გამოყენებაში. ბრეცელი გახლართულ-წნული მომრგვალო ფორმისაა და სიდიდით სხვადასხვა ზომისას აცხობენ. დღესდღეობით გავრცელებული არის ძირითადად მარილიანი გემოსი, მაგრამ აგრეთვე არსებობს ტკბილი ბრეცელიც. მარილიანი ბრეცელის ცომს მწვავე ნატრის ტუტე ხსნარში ჩააწებენ-ხოლმე. მარილიანი, ან ტკბილი ბრეცელის გამოცხობამდე ფუნთუშის ცომს ბლომად წააყრიან მარილს, ან შაქარს. ტრადიციული ბრეცელის დასაცხობად საჭიროა შემდეგი ინგრედიენტები; პურის ფქვილი, ქერის ალაო, სუფრის მარილი, საფუარი, წყალი. ზოგიერთ რეგიონში ამატებენ ცხიმს, ძირითადად ღორის გადამდნარი ქონისა. გარდა პურის ფქვილისა, არსებობს აგრეთვე ღერღილის, ასლის, ანდა ნარევი ფქვილისაგან გამომცხვარი ბრეცელის სხვადასხვა ვარიაციებიც. ტუტეში ამოვლებულ ცომზე წასაყრელად მეფუნთუშე ხშირად იყენებს მსხვილად დაფქულ მარილს, ანდა სეზამის თესლს. ბრეცელს სულ რამდენიმე წამით ნატრის ტუტეში (E 524), ანუ ცივ ნატრიუმჰიდროქსიდის ხსნარში ამოავლებენ. აქ, ცივ ნატრიუმჰიდროქსიდის ხსნარში იგულისხმება 3-დან მაქსიმუმ 5%-მდე წყალში გახსნილი ნატრიუმჰიდროქსიდი და წყლის მაჩვენებელი კი ≈ pH–14-15 არ უნდა აღემატებოდეს.) ამის შედეგად ეს ტუტისეული ფუნთუშა ცხობის პროცესშივე ყავისფერსა და თავისებურ „საპნის“ გემოს დაიკრავს. 2 N a O H ( a q ) + C O 2 ( g ) ⟶ N a 2 C O 3 ( s ) + H 2 O ( g ) {\displaystyle 2\mathrm {NaOH} (aq)+\mathrm {CO} _{2}(g)\longrightarrow \mathrm {Na} _{2}\mathrm {CO} _{3}(s)+\mathrm {H_{2}O} (g)} ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ბრეცელი Irene Krauß: Gelungen geschlungen. Das große Buch der Brezel. Silberburg-Verlag, Tübingen 2004, ISBN 3-87407-550-8. Barbara Kosler, Irene Krauß: Die Brez’l – Geschichte und Geschichten. Verlag Edition Infotainment Verlags GmbH, München 1993 (zu beziehen beim Deutschen Brotmuseum Ulm). Brotrezepte aus ländlichen Backstuben. Landbuch Verlag, Hannover 2001, ISBN 3-7842-0614-X. Oskar Maria Graf: 3 Bäckergeschichten nebst 150 Rezepten für die Brezelbäckerei. Undatierter Nachdruck aus den Jahrbüchern der Firma Diamalt. Karl Kietz: Die Zwieback- und Brezelbäckerei in Groß- und Kleinbetrieb, o.O., o.J.
ემილ ფიშერი

ემილ ჰერმან ფიშერი (დ. 9 ოქტომბერი, 1852, აისკირხენი — გ. 15 ივლისი, 1919, ბერლინი), გერმანელი ქიმიკოსი და ბიოქიმიკოსი. 1874 წელს დაამთავრა სტრასბურგის უნივერსიტეტი. ადოლფ ბაიერის მოწაფე. მიუნხენის (1879 წლიდან), ერლანგენის (1882 წლიდან), ვიურცბურგისა (1855 წლიდან) და ბერლინის (1892-1919) უნივერსიტეტების პროფესორი. 1875 წლებში დაასინთეზა ფენილჰიდრაზინი, რომელსაც იყენებდა მონოსაქარიდებისა და სხვათა შესასწავლად. შეისწავლა პურინული ფუძეების აგებულება, რაც საფუძვლად დაედი ისეთი მნიშვნელოვანი ნაერთების სინთეზს, როგორიცაა კოფეინი, თეობრომინი, ადენინი, გუანინი (1897) და სხვა. 1903 წელს დაასინთეზა დიეთილბარბიტურმჟავა, 1890 წელს - შაქრები. 1894 წელს ფერმენტები გამოიყენა როგორც ბიოკატალიზატორები ქიმიური ნაერთების სინთეზისათვის. 1899 წელს დაიწყო მუშაობა ცილების ქიმიაში. მის მიერ შემუშავებული ამინმკავების ეთერული ანალიზის მეთოდის გამოყენებით ფიშერმა შეძლო ცილების დაშლის პროდუქტების შესწავლა. აღმოაჩინა ვალინი, პროლინი (1901) და სხვა. პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის უცხოელი წევრ-კორესპონდენტი (1899). ნობელიის პრემია (1902). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 337. ↑ 1.0 1.1 1.2 Deutsche Nationalbibliothek Record #118691155 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a> ↑ 2.0 2.1 Hermann Emil Fischer — 2009. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1868372"></a> ↑ 3.0 3.1 SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ 4.0 4.1 ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ 5.0 5.1 Gran Enciclopèdia Catalana — Grup Enciclopèdia, 1968. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18696256"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2664168"></a> ↑ 6.0 6.1 Proleksis enciklopedija, Opća i nacionalna enciklopedija — 2009. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3407324"></a> ↑ 7.0 7.1 Brozović D., Ladan T. Hrvatska enciklopedija — LZMK, 1999. — 9272 გვრ. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1264934"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q429032"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18446"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1789619"></a> ↑ Académie nationale de médecine <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107213173"></a> ↑ Emil Hermann Fischer / B. Delmas — 2009. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q55740543"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2926731"></a> ↑ 10.0 10.1 www.accademiadellescienze.it <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107212659"></a> ↑ ესტონური ვიკიპედია — 2002. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q200060"></a> ↑ The Nobel Prize in Chemistry 1902 — Nobel Foundation. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1781959"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q23684016"></a> ↑ Table showing prize amounts — Nobel Foundation, 2019. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1781959"></a> ↑ https://www.fi.edu/en/laureates/emil-fischer ↑ Award winners : Davy Medal ↑ List of Royal Society Fellows 1660-2007 — ლონდონის სამეფო საზოგადოება. — გვ. 122. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q111806251"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123885"></a>
ჩარლსტონი

ჩარლსტონი (ინგლ. Charleston), ცეკვა, რომელსაც სახელი სამხრეთ კაროლინის ქალაქი ჩარლსტონის პატივსაცემად დაერქვა. ამ რიტმმა აშშ-ის მუსიკალურ მეინსტრიმში გავრცელება ჰპოვა ბროდვეის შოუს „Runnin' Wild“ პრემიერის შემდეგ. ამ შოუში ჯეიმზ ჯონსონის დაწერილი სიმღერის „ჩარლსტონი“ პრემიერა გაიმართა, რომელიც მყისვე ჰიტი გახდა. მიუხედავად აფროამერიკული წარმოშობისა ჩარლსტონი თავბრუდამხვევი წარმატებით სარგებლობდა ამერიკული საზოგადოების ფართო წრეებში 1920-იან წლებში. თუმცა დასაწყისში ჩარლსტონი პროვოკაციულ, ამორალურ ცეკვად ითვლებოდა.
ანდრეი კობილა

ანდრეი კობილა (რუს. Андре́й Ива́нович Кобы́ла; დ. ? - გ. 1351) — ივანე კალიტას პერიოდის მოსკოველი ბოიარი, რომანოვების დინასტიის პირველი ისტორიული დამოწმებული წინაპარი. XIV საუკუნეში, როდესაც მრავალი მოსკოველი ბოიარი საკუთარ წარმომავლობას დასავლურ ფესვებს უკავშირებდნენ, გაჩნდა ვარაუდი ივანე კალიტას სამსახურში პრუსიიდან კობილას ჩამოსვლაზე. გვიანდელი გენეალოგიები კობილას საგვარეულოს უფრო აზვიადებენ და მას განთქმული პრუსიელი მიწათმფლობელი გლანდ კამბილას შვილად იხსენიებენ. შემდგომ გამოკვლევათა მთელი რიგი დიდი ან მცირე ვარაუდით კობილას წარმოშობას ნოვგოროდს მიაწერენ, პრუსიული ფესვებით. დიდი რუსული ენციკლოპედია დაარქივებული 2021-05-02 საიტზე Wayback Machine. „Брокгауза и Ефрона“ Русский биографический
ფიოდორ კოშკა

ფედორ კობილინი, მეტსახელად კოშკა (კატა) (რუს.: Фёдор Андреевич Кобылин (Кошка)) (დ. ? - გ. 1407), ანდრეი კობილას უმცროსი ვაჟი, რომანოვების დინასტიისა და შერემეტევის გვარის წინაპარი. ის იყო დმიტრი კონსკოისა და მისი ვაჟის ვასილი I-ის დუმას უხუცესი ბოიარი. ზოგიერთი წყაროს მიხედვით, კოშკა მოსკოვს მართავდა დიმიტრის კულიკოვოს ბრძოლაში ყოფნისას. 1393 წელს, წერილობითი ცნობების თანახმად, ის იყო წარგზავნილი ნოვგოროდთან სამშვიდობო ხელშეკრულების მოსალაპარაკებლად. ფედორის ქალიშვილი ანა როსტოვის მთავარს, ხოლო აკულინა კი მიკულინის მთავარს მისთხოვდა, მისი შვილიშვილი მარია იაროსლავ ვოროვსკიზე გათხოვდა, რუსეთის მეფე ვასილი II-ის სიმამრზე. ფედორს სამი ვაჟი ჰყავდა: ივანე კოშკინი, ფედორ კოშკინი და ალექსანდრე კოშკინი.
ხაკასეთი

ხაკასეთი (რუს. Хакасия) — რუსეთის ფედერაციის სუბიექტი, შედის ციმბირის ფედერალური ოკრუგის შემადგენლობაში. დედაქალაქი - აბაკანი. დაარსდა 1992 წელს. შედგება 5 საქალაქო ოკრუგისა და 8 რაიონისაგან. მდებარეობს აღმოსავლეთ ციმბირის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, მდინარე ენისეის მარცხენა სანაპიროზე. უკავია მინუსინსკისა და ჩულიმ-ენისეის ქვაბულების ნაწილი. რესპუბლიკას ესაზღვრება ტუვა, კრასნოიარსკის მხარე, კემეროვის ოლქი და ალთაის რესპუბლიკა. თანამედროვე ხაკასეთის ტერიტორია დასახლებული იყო პალეოლითის დროიდან. XIII საუკუნეში მონღოლების შემოსევებმა მოსპო ტომობრივი კავშირები, დაანგრია სარწყავი არხების ქსელი, რის გამოც მოსახლეობა მიწათმოქმედებიდან კვლავ მესაქონლეობას და ნადირობას დაუბრუნდა. XVII საუკუნეში ჩამოყალიბდა ფეოდალური სამთავროები, რომლებიც XVIII საუკუნეში რუსეთის იმპერიაში შევიდნენ. გაძლიერდა მოსახლეობის ჩაგვრა, მაგრამ შეწყდა მონღოლი და ჯუნღარიელი ფეოდალების თავდასხმები. XIX საუკუნის შუა ხნებში ჩაისახა კაპიტალისტური ურთიერთობები, დაიწყო ოქროს მოპოვება. XX საუკუნის დასაწყისში განვითარდა ქვანახშირის მრეწველობა. 1918-1923 წლებში ხაკასეთის ტერიტორია რუსეთის სამოქალაქო ომმა მოიცვა. 923 წელს შეიქმნა ხაკასეთის ეროვნული მაზრა, რომელიც 1925 წელს ოკრუგად გადაკეთდა, ხოლო 1930 წელს შეიქმნა ხაკასეთის ავტონომიური ოლქი კრასნოიარსკის მხარეში. საბჭოთა პერიოდში განვითარდა ქვანახშირის და რკინის მოპოვება, ხე-ტყის დამუშავება, მეცხვარეობა. 1992 წელს შეიქმნა ხაკასეთის რესპუბლიკა, რომელიც რუსეთის ფედერაციის სუბიექტია. ხაკასეთის რესპულიკის ეროვნული შემადგენლობა 2002 წლის აღწერის მიხედვით არის ასეთი: ხაკასები საუბრობენ ხაკასურ ენაზე. ხაკასური ფოლკლორის მნიშვნელოვანი ძეგლებია „ალთინ არიგი“, „ალბინჟი“ და სხვა. VI-VIII საუკუნეებში აქ არსებობდა დამწერლობა. ხაკასურ ენაზე დამწერლობა შეიქმნა 1926 წელს. 1927 წელს გამოიცა პირველი ხაკასური წიგნი. ხაკასების ტრადიციული საცხოვრებელია მრგვალი ფორმის კარვები. განვითარებულია ხეზე კვეთა და ქარგვა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 416-417. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ხაკასეთი ხაკასეთის რესპუბლიკის უზენაესი საბჭო დაარქივებული 2012-01-03 საიტზე Wayback Machine. ხაკასეთის რესპუბლიკის კანონმდებლობა დაარქივებული 2013-11-07 საიტზე Wayback Machine. ახალი ამბების სააგენტო «Хакасия-Информ» Путешествие по Хакасии (фотоальбом и карта) Саяногорский городской сайт Этнографические экспедиции в Хакасию GlobalSib.com -Хакасия
ინდოეთის არქივი

ინდოეთის არქივი (ესპ. Archivo General de Indias) — არქივი ქალაქ სევილიაში (ანდალუსია, ესპანეთი). შეიცავს ძვირფას დოკუმენტებს, რომელიც ესპანეთის იმპერიის ისტორიას აღწერს ამერიკასა და ფილიპინებზე. არქივის შენობა, რომლის ავტორია არქიტექტორი ხუან დე ერერა, აღორძინების ეპოქის არქიტექტურის ერთ-ერთი საუკეთესო ნიმუშია. 1987 წელს არქივის შენობა და მისი არქივები იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანეს. შენობა 1572 წელს ააგეს ფილიპ II-ის დავალებით, ვაჭართა სევილიის გილდიისთვის "კონსულადო-დე-მერკადეს" (Casa Lonja de Mercaderes). მანამდე სევილიელი ვაჭრები ვაჭრობას საკათედრო ტაძრის გრილ გალერეებში ამჯობინებდნენ. შენობის ცენტრში მდებარეობს დიდი პატიო. სახურავს გარშემორტყმული აქვს ბალუსტრადა, ხოლო მის კიდეებზე დაყენებულია ობელისკები. შენობას სკულპტურული მორთულობები არ აქვს.