laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
დაგმარ ბოჰემიელი

დაგმარ ბოჰემიელი (დან. Dagmar af Bøhmen), გათხოვებამდე ცნობილი იყო როგორც მარკეტა პრჟემისლოვნა (ჩეხ. Markéta Přemyslovna; დ. 1186 — გ. 24 მაისი, 1212) — პრჩემისლოვიჩთა დინასტიის წარმომადგენელი. ბოჰემიის მეფე პრჟემისლ I ოტოკარისა და დედოფალ ადელჰეიდ მაისენელის ასული. დანიის დედოფალი 1205-12 წლებში როგორც ვალდემარ II-ის პირველი მეუღლე. მარკეტა დაიბადა 1186 წელს მაისენში. იგი იყო ბოჰემიის მეფე პრჟემისლ I ოტოკარისა და მისი პირველი ცოლის, დედოფალ ადელჰეიდ მაისენელის ასული. 1193 წელს მამამისი ტახტიდან ჩამოაგდეს, რის გამოც მან ცოლ-შვილთან ერთად დატოვა ბოჰემია. ის და მისი ცოლ-შვილი დედოფალ ადელჰეიდის ძმამ, მაისენის მარკგრაფმა ალბრეხტ I-მა ჩეიფარათ. აქ ოტოკარმა გერმანული ჯარების შეკრება დაიწყო და 1197 წელს მეორედ ავიდა ტახტზე. ამის შემდეგ მან უარყო თავისი ცოლი, დედოფალი ადელჰეიდი და მასთან განქორწინდა კიდეც 1199 წელს. ამავე წელს, მან ცოლად შეირთო უნგრეთის მეფე ბელა III-ისა და მისი ცოლის, დედოფალ აგნესა ანტიოქიელის ასულ კონსტანცია უნგრელი. აღსანიშნავია, რომ დედინაცვალი ძალზედ კეთილგანწყობილი იყო თავისი გერებისადმი. მიუხედავად განქორწინებისა, ადელჰეიდს არ დაუკარგავს თავისი ძალაუფლება და პრივილეგიები. 1205 წელს იგი დროებით დაუბრუნდა პრაღას. სწორედ ამ დროს, მან და ოტოკარმა გადაწყვიტეს თავიანთი საერთო ქალიშვილის გათხოვება დანიაში. გადაწყდა მისი მითხოვება დანიის მეფე ვალდემარ II-ზე. ამავე წელს, კონსტანციამ ოტოკარს ვაჟი გაუჩინა, რომელიც შემდგომში ბოჰემიის მეფე ვენეცელ I გახდა. ამის შემდეგ, ადელჰეიდმა მალევე დატოვა ბოჰემია და რამდენიმე თვეში გარდაიცვალა. მარკეტამდე ვალდემარი დანიშნული იყო საქსონიის ჰერცოგის ასულ რიჩეზა ბავარიელზე. მასთან ჩაშლილი ნიშნობის შემდეგ, იგი 1205 წელს ლიუბეკში დაქორწინდა მარკეტაზე, რომელსაც ქორწინების შემდეგ დაგმარი დაარქვეს. დანიაში გადასახლებიდან მალევე, დედოფალმა დაგმარ ბოჰემიელმა თავისი უდიდესი მტერი, შლეზვიგის ეპისკოპოსი შეიძინა, რომელიც წარმოშობით სამეფო ოჯახიდან იყო, როგორც მეფე კნუდ V-ის ვაჟი, თუმცა უკანონოდ შობილი. 1209 წელს დაგმარმა თავისი პირველი ვაჟი გააჩინა, რომელსაც პაპის პატივსაცემად ვალდემარი დაარქვეს (თავად ვალდემარ II-ის მამასაც ვალდემარ I ერქვა). დედოფალი დაგმარი 1212 წლის 24 მაისს მშობიარობას გადაჰყვა, რა დროსაც მან მკვდარი ვაჟი გააჩინა. მისი დაღუპვიდან ორ წელიწადში, პორტუგალიასთან ალიანსის შექმნის მიზნით, ვალდემარ II მეორედ დაქორწინდა ბერენგარია პორტუგალიელზე და თავისი ვაჟი, ვალდემარი კი ბერენგარიას ძმისწულზე, ელეანორა პორტუგალიელზე დააქორწინა. დედოფალ დაგმარის ქანდაკება ქალაქ რიბერჰუსში დედოფალ დაგმარის მემორიალი ქალაქ მანდოში დედოფალ დაგმარის საფლავი წმ. ბენედიქტეს კათედრალში, ქ. რინგსტედი დედოფალ დაგმარის მემორიალი რინგსტედში დედოფალ დაგმარის ჯვრის ავერსი დედოფალ დაგმარის ჯვრის რევერსი Earenfight, Theresa (2013). Queenship in Medieval Europe. Palgrave Macmillan. ISBN 978-1137303929. Hämmerli, Maria; Mayer, Jean-François (23 May 2016). Orthodox Identities in Western Europe: Migration, Settlement and Innovation. Routledge. p. 223. ISBN 9781317084914. Chisholm, Hugh (1922). Encyclopedia Britannica: A Dictionary of Arts, Sciences, Literature and General Information. University Press. p. 509. "Valdemar den Unge, dansk Konge, Søn af Valdemar Sejr og Dagmar". Salmonsens konversationsleksikon. Retrieved 1 September 2018.
ალი-ბაირამლი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ალი-ბაირამლი შეიძლება აღნიშნავდეს: ალი-ბაირამლი — სოფელი აზერბაიჯანში, კახის რაიონი ალი-ბაირამლი — სოფელი აზერბაიჯანში, ქალბაჯარის რაიონი ალი-ბაირამლი — სოფელი აზერბაიჯანში, ყაზახის რაიონი
ვალდემარ უმცროსი

ვალდემარ უმცროსი (დან. Valdemar den Unge; დ. 1209 — გ. 28 ნოემბერი, 1231) — ესტრიდსენების დინასტიის წარმომადგენელი. დანიის მეფე ვალდემარ II-ისა და დედოფალ დაგმარ ბოჰემიელის ვაჟი. მამის თანამმართველი 1215-31 წლებში. ვალდემარი დაიბადა 1209 წელს. იგი იყო დანიის მეფე ვალდემარ II-ისა და მისი პირველი ცოლის, დედოფალ დაგმარ ბოჰემიელის ერთადერთი საერთო ვაჟი. მას სახელი ბაბუის, დანიის მეფე ვალდემარ I-ის პატივსაცემად დაარქვეს. მას დაბადებისთანავე მიანიჭეს შლეზვიგის ჰერცოგის წოდება. 1212 წელს დედამისი მშობიარობას გადაჰყვა, 1214 წელს კი მამამისი მეორედ დაქორწინდა ბერენგარია პორტუგალიელზე. 1215 წელს, ექვსი წლის ვალდემარი მამამისმა თავის თანამმართველად დანიშნა, რის შემდეგაც იგი დანიის უმცროს მეფედ გვევლინება, რის გამოც ხალმა მას ვალდემარ „უმცროსი“ შეარქვა. მეფედ დასმისას, ვალდემარმა დანიელი მაგნატებისა და დიდებულების წინაშე ერთგულების ფიცი დადო და მათაც ანალოგიურად შეჰფიცეს ერთგულება. 1218 წელს იგი შლეზვიგში ოფიციალურად ეკურთხა მეფედ. 1223 წელს, ვალდემარი და მამამისი გრაფმა ჰედრიკ შვერინელმა დაატყვევათ ნადირობისას და დანენბერგის ციხესიმაგრეში გამოამწყვდია. რეალურად ჰედრიკს მეფეთა განთავისუფლება უნდოდა, თუმცა მხოლოდ მას შემდეგ, რაც ისინი მას იმ მიწებს დაუბრუნებდნენ, რომლებიც ბოლო ოცი წლის მანძილზე გერმანელთა დახმარებით წაართვეს და ბოლოს საღვთო რომის იმპერატორთან გაიყვეს. ყოველივე ეს დანიის მეფეებმა უარყვეს, რის შემდეგაც დანიამ ომი გამოუცხადა შვერინს. მეფეთა ტყვეობისას, დანიის ხელში მყოფი გერმანული მიწების დიდი ნაწილი დაიკარგა. დანიის შეიარაღებული ძალები დამარცხდნენ, რის გამოც ვალდემარ II 1226 წელს იძულებული გახდა ჰედრიკისთვის მიწები დაეთმო. ამასთან, მეფეთა განთავისუფლებისთვის გრაფს სამეფო ოჯახმა 40,000 გირვანქა ვერცხლი გადაუხადეს. მეფეებმა მალევე სცადეს მასზე შურიძიება, მაგრამ დამარცხდნენ. 1229 წლის 24 ივნისს, პორტუგალიასთან ალიანსის განსაახლებლად ვალდემარ უმცროსმა ცოლად შეირთო პორტუგალიის მეფე აფონსუ II-ის ასული — ელეანორა პორტუგალიელი, რომელიც ვალდემარის დედინაცვლის ღვიძლი ძმის შვილი იყო. 1231 წელს ელეანორამ გოგონა გააჩინა, თუმცა თავად მასზე მშობიარობას გადაჰყვა. მისი დაღუპვიდან მალევე გარდაიცვალა გოგონაც. 1231 წლის 28 ნოემბერს, სოფელ რეფსნაეს ტყეებში ნადირობისას ვალდემარი მძიმედ დაიჭრა და ამავე დღეს გარდაიცვალა. თავისი კეთილშობილი ხასიათის გამო იგი ძალიან პოპულარული იყო, რის გამოც, მისი გარდაცვალების შემდეგ დანიელ ხალხში გლოვა დაიწყო. იგი დაკრძალეს მისი მეუღლის გვერდით, წმ. ბენედიქტეს ტაძარში, ქალაქ რინგსტედში. ამის შემდეგ ტახტის მემკვიდრე მისი ნახევარ-ძმა, ერიკ IV გახდა. Valdemar (III). In: Carl Frederik Bricka (Hrsg.): Dansk biografisk Lexikon. Tillige omfattende Norge for Tidsrummet 1537–1814. 1. Auflage. Band 18: Ubbe–Wimpffen. Gyldendalske Boghandels Forlag, Kopenhagen 1904, S. 183 (dänisch, runeberg.org). Ellen Jørgensen (Hrsg.): Annales Danici medii aevii, Kopenhagen 1920, S. 151. Dietrich Ellger: Die Kunstdenkmäler der Stadt Schleswig. Zweiter Band: Der Dom und der ehemalige Dombezirk. Deutscher Kunstverlag, Berlin 1966, S. 4.
თელავის სემინარია

თელავის სემინარია, გაიხსნა 1782 წელს მეფის სასახლის სკოლის ბაზაზე. სასწავლო-ორგანიზაციულ მხარეს ხელმძღვანელობდა ანტონ კათოლიკოსი, რომელსაც მხარში ედგნენ დოსითეოზ ჩერქეზიშვილ-ნეკრესელი, ფილიპე ყაითმაზაშვილი, გაიოზ და დავით რექტორები. თელავის სემინარია სახელმწიფო კმაყოფაზე იყო და სწავლება კლერიკალურ-სქოლასტიკურ პრინციპს ემყარებოდა. მოსწავლეებს იღებდნენ წოდებრივი განსხვავების მიუხედავად. ასწავლიდნენ გრამატიკას, რიტორიკას, ფილოსოფიას, მათემატიკას, ღვთისმეტყველებას. ხშირად ეწყობოდა მოსწავლეთა დეკლამაციები და დისპუტები. სემინარიის მასწავლებლებისა და მოსწავლეების მაღალი აკადემიური დორნის მაჩვენებელია საჯარო პაექრობის ტექსტი. დისპუტი მოეწყო თელავის სემინარიის მსმენელთა შემოწმების მიზნით სემინარიის არსებობის ერთი წლის თავზე 1783 წლის 28 მაისს თემაზე „მოკლედ ცხადჰყოფისათვის საღრამატიკოთა ჰაზრთა სარგებლობისა“; გაიოზ რექტორს წარუდგენია 12-მუხლიანი თეზისები. იმის მიხედვით, თუ როგორ განმარტავდნენ სემინარისტები თითოეულ თეზისს, მოწმდებოდა მათი ცოდნა. თელავის სემინარიამ 1801 წლამდე იარსება. გამსახურდია ს., ქსე, ტ. 4, გვ. 647, თბ., 1979
ელეანორა პორტუგალიელი

ელეანორა პორტუგალიელი (პორტ. Leanor de Portugal, დან. Eleanora af Portugal; დ. 1211 — გ. 28 აგვისტო, 1231) — ბურგუნდიული დინასტიის პორტუგალიური შტოს წარმომადგენელი. პორტუგალიის მეფე აფონსუ II-ისა და დედოფალ ურაკა კასტილიელის ასული. დანიის დედოფალი 1229-31 წლები როგორც ვალდემარ უმცროსის მეუღლე. ელეანორა დაიბადა 1211 წელს. იგი იყო პორტუგალიის მეფე აფონსუ II-ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ ურაკა კასტილიელის ერთადერთი ასული და ამავდროულად მესამე შვილი ოთხიდან. თავდაპირველად ვიბორგის ეპისკოპოსმა წამოჭრა წინადადება ელეანორას ისევე გათხოვებაზე როგორც მამიდამისი, ბერენგარია პორტუგალიელი გაათხოვეს, ანუ დანიის სამეფო კარზე. რადგანაც ბერენგარია 1221 წელს მშობიარობას გადაჰყვა, დანია-პორტუგალიის ალიანსი შეირყა, მის განსამტკიცებლად კი კიდევ ერთი დინასტიური ქორწინება გახდა საჭირო. ამრიგად, გადაწყდა ელეანორას მითხოვება დანიის მეფე ვალდემარ II-ის უფროს ვაჟსა და მის თანამმართველ ვალდემარ უმცროსზე. მათი ქორწილი 1229 წლის 24 ივნისს შედგა ქალაქ რიბეში. ცნობილია, რომ ქორწილის ადგილი დანიაში ელეანორამ გადაატანინა, როგორც მისი ქმრისთვის საჩუქარი. ამის შემდეგ იგი წესით უმცროსი დედოფალი უნდა გამხდარიყო, როგორც თანამმართველი მეფის ცოლი, თუმცა ვინაიდან უფროს მეფეს ცოლი არ ჰყავდა არც უფროსი დედოფალი არსებობდა, ამიტომაც ელეანორას დედოფლის ყველა პრივილეგია მიანიჭეს. ქორწინებიდან მხოლოდ ორი წლის შემდეგ, 1231 წლის 28 აგვისტოს ელეანორა მშობიარობას გადაჰყვა, რა დროსაც გოგონა გააჩინა, სახელად ინგებორგი, თუმცა იგი ექვსი თვის ასაკში გარდაიცვალა. მისი დაღუპვიდან სულ რამდენიმე თვეში გარდაიცვალა ვალდემარ უმცოსიც. ისინი გვერდი-გვერდ დაკრძალეს წმ. ბენედიქტეს ტაძარში, ქალაქ რინგსტედში. Herbert Reier: Heilkunde im mittelalterlichen Skandinavien. Seelenvorstellungen im Altnordischen, Bd. 1, S. 309. Universitätsbibliothek Kiel, 1976 (Habilitationsschrift 1949) Rüdiger Döhler, Loukas Konstantinou: Die Skelett-Tuberkulose – eine der ältesten Erkrankungen der Menschheit. Chirurgische Allgemeine, 16. Jahrgang, 10. Heft (2015), S. 556–558. Valdemar (III) the Young, 1209-31, ~ Eleonore of Portugal, --1231. In: Medieval Danish and European Families. 22. November 2010, abgerufen am 11. Juni 2018.
იოზგიუნ ჩობანი

იოზგიუნ ჩობანი (თურქ. Özgün Çoban; დ. 5 ივლისი, 1985) — თურქი მსახიობი. დაამთავრა ანკარის კონსერვატორიის ჰაჯეტეპეს უნივერსიტეტი მსახიობობის განხრით. მოგვიანებით დაამთავრა ესტონეთის მუსიკისა და თეატრის აკადემია. 2010 წელს დაიწყო მისი კარიერა. ითამაშა „იღითის“ როლი სერიალში „Deniz Yıldızı“. პოპულარულობა მოუტანა სერიალმა „Beni Affet“, სადაც „თუნჩ ილდირიმის“ როლს ასრულებდა 4 წლის განმავლობაში. beyazperde.com
ეკა აბშილავა

ეკა აბშილავა (დ. 1 ნოემბერი, 1988) — ქართველი მსახიობი. კარიერა დაიწყო 2008 წელს „კომედი შოუში“ და ცნობილი გახდა აქ შესრულებული როლებით. ამავე წელს გადაიღეს ფილმში „იდიოტოკრატია“. ამის შემდეგ კი ფილმებში: „დეტექტივები“ (2010), „სოლოხუთეული“ (2012) და „ხუთი ნახვით შეყვარება“ (2015). 2015 წელს დაქორწინდა ბაჩო კაპანაძეზე. 2016 წელს დატოვა „კომედი შოუ“. 2019 წელს დაბრუნდა „კომედი შოუში“. ეკა აბშილავა — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) ეროვნული ფილმოგრაფია ↑ ეკა აბშილავა გათხოვდა[მკვდარი ბმული] ↑ https://reitingi.ambebi.ge/top-news/8184-ratom-datova-eka-abshilavam-komedi-shou.html
ვერძი (ასტროლოგია)

ვერძი (♈) — ზოდიაქოს ნიშანი. იგი არის რიგით პირველი ასტროლოგიური ნიშნების სისტემაში. დასავლური ასტროლოგიის მიხედვით, მზე ამ ნიშანში იმყოფება დაახლოებით 20 (ან 21) მარტიდან 20 აპრილამდე. ვერძის ზოდიაქო განსხვავდება ვერძის თანავარსკვლავედისგან, სადაც მზე 19 აპრილიდან 13 მაისამდე მოძრაობს. ასტროლოგიური თვალსაზრისით, ვერძის მმართველი პლანეტაა — მარსი. ვერძის ზოდიაქოში „ეგზალტირებულია“ — მზე, „დაცემულია“ — სატურნი, „გამოძევებულია“ — ვენერა. მინეროლოგიური თვალსაზრისით, ვერძის ძირითადი მინერალია: იასპი. მას ასევე შეესაბამება: ალმასი, ალმანდინი, ონიქსი, ტოპაზი, ქარვა, ძოწი. ეტლთა და შვიდთა მნათობთათვის (ასტროლოგიური თხზულება XII საუკუნისა), თბილისი, 1975 ვიკტორ ნოზაძე, „ვეფხისტყაოსნის ვარსკვლავთმეტყველება“, თბილისი, 2005 ზაურ ქოქრაშვილი, „ბიბლიურ პატიოსან ქვათა და ეტლთა შესახებ“, თბილისი, 2005.
ივანე ჯაბადარი

ივანე სპირიდონის ძე ჯაბადარი (დ. 28 დეკემბერი [ძვ. სტ. 16 დეკემბერი], 1852, საგარეჯო — გ. 8 მაისი [ძვ. სტ. 25 აპრილი], 1913, თბილისი) — ქართველი რევოლუციონერ-ხალხოსანი. 1872–1873 წლებში სწავლობდა პეტერბურგის სამედიცინო-ქირურგიულ აკადემიაში. 1874 წელს საზღვარგარეთ (ჟენევა, პარიზი) გაემგზავრა. გატაცებული იყო მიხეილ ბაკუნინის იდეებით. მალე რუსეთში დაბრუნდა და პროპაგანდას ეწეოდა მოსკოვში მყოფ მუშათა შორის. იყო ერთ-ერთი ორგანიზატორი „სრულიად რუსეთის სოციალ-რევოლუციონერთა ორგანიზაციისა“ და მისი წესდების ავტორი. 1875 წლის აპრილში დააპატიმრეს და ე. წ. „ორმოცდაათის პროცესის“ მონაწილეებთან ერთად 5 წლით კატორღა მიუსაჯეს. 1887 წლის შემდეგ საქართველოში დაბრუნდა და საადვოკატო საქმიანობას ეწეოდა. 1889 წელს პეტერბურგში ჟურნალში — „სევერნი ვესტნიკი“ - „ნ. დ-ს“ ფსევდონიმით დაბეჭდა წერილი, რომელშიც ფალსიფიცირებული იყო საქართველოს მრავალსაუკონოვანი ისტორია, ლიტერატურა და კულტურა. 1905 წლის მარტში თბილისის გუბერნიის თავადაზნაურთა კრებაზე მიხეილ მაჩაბელთან და ექიმ გაბაშვილთან ერთად (ქართულ პრესაში ირონიით „სამებად“ მოიხსენიებდნენ) მხარი არ დაუჭირა საქართველოს ავტონომიის მოთხოვნას. ქართველი საზოგადოების მოწინავე ნაწილმა ილია ჭავჭავაძის, აკაკი წერეთლის, ვაჟა-ფშაველასა და სხვათა მეთაურობით გამოააშკარავა ჯაბადარის ნიჰილიზმი და მისი წერილის სრული უსაფუძვლობა. შველიძე ზ., რევოლუციურ-ხალხოსნური მოძრაობა საქართველოში., თბ., 1960 ნარსია გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 523.
ამირჯანი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ამირჯანი შეიძლება აღნიშნავდეს: ამირჯანი — დაბა ქ. ბაქოს სურახანის რაიონში; ამირჯანი — სოფელი აზერბაიჯანში, კახის რაიონი.
გიულიუქი (მრავალმნიშვნელოვანი)

გიულიუქი შეიძლება აღნიშნავდეს: გიულიუქი — სოფელი აზერბაიჯანში, კახის რაიონი; გიულიუქი — ქალაქი თურქეთში, მუღლის პროვინცია.
მეძროხე ტრუპიალი

მეძროხე ტრუპიალი (ლათ. Molothrus) — ფრინველთა გვარი ბეღურასნაირთა რიგის ტრუპიალისებრთა ოჯახისა. მათი სხეულის სიგრძეა 17–25 სმ. შეფერილობაში მუქი მურა ტონები ჭარბობს. ცნობილია 5 ან 6 სახეობა. გავრცელებული არიან ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკაში. ბინადრობენ ბუჩქნარში, მეჩხერ ტყეებში, ტყისპირებსა და ნაკაფებში. იკვებებიან მწერებითა და თესლებით; ხშირად კენკავს მწერებსა და ტკიპებს მსხვილი რქოსანი საქონლის ზურგიდან (აქედან სახელწოდება). ცხოვრობენ 25–40 წევრისაგან შემდგარ ჯგუფებად, ზოგჯერ 500-ფრინველიან გუნდებად. მეძროხე ტრუპიალებს მიეკუთვნებიან დასავლეთ ნახევარსფეროს ყველაზე მეტად ცნობილი პარაზიტი ფრინველები, როგორიცაა დედალი თავმურა მეძროხე ტრუპიალი (M. ater), რომელიც კვერცხს 200-ზე მეტი სახეობის ფრინველის ბუდეში დებს; რა დროსაც იგი ხშირად მასპინძლის კვერცხის ნაჭუჭებსაც აზიანებს. Иваницкий В. В. ВОЛОВЬИ ПТИЦЫ // Большая российская энциклопедия. т. 5. — М., 2006. — стр. 653. ↑ კუტუბიძე მ., ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, თბ.: „მეცნიერება“, 1973. — გვ. 84, 154, 214.
ყარაბალდირი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ყარაბალდირი შეიძლება აღნიშნავდეს: ყარაბალდირი — სოფელი აზერბაიჯანში, კახის რაიონი ყარაბალდირი — სოფელი აზერბაიჯანში, ოღუზის რაიონი
აჰმედბეილი (მრავალმნიშვნელოვანი)

აჰმედბეილი შეიძლება აღნიშნავდეს: აჰმედბეილი — სოფელი აზერბაიჯანში, საათლის რაიონი აჰმედბეილი — სოფელი აზერბაიჯანში, სამუხის რაიონი აჰმედბეილი — სოფელი აზერბაიჯანში, ფუზულის რაიონი
წიწკანურა

წიწკანურა (ლათ. Poecile) — ფრინველთა გვარი წივწივასებრთა ოჯახისა. მათ სხეულის სიგრძეა 11–14 სმ, მასა 7–19 გ; დედლები მცირედ ჩამორჩებიან მამლებს. ფრთები და ბოლო მუქი მურაა; ზურგი — რუხი, მურა ან მოწითალო-ყავისფერი; გვერდები — თეთრი, ჟანგმიწოვანი, იშვიათად რუხი; სხეულის ქვედა ნაწილი — თეთრი ან ჟანგმიწოვანი. წიწკანურებისათვის დამახასიათებელია შავი ან ყავისფერი „ქუდის“, ჩვეულებრივ თეთრი „ლოყებისა“ და ნიკაპსა და ყელზე არსებული შავი ან მუქი მურა სამკუთხა ლაქის შეხამება. ნისკარტი მცირე ზომის, კონუსისებრი ფორმისა და წვეტიანია. ფეხები და თითები მოკლე, ძლიერი. ბინადრობენ ევრაზიის, ჩრდილოეთ და ცენტრალური ამერიკის ტყეებში. იკვებებიან ფეხსახსრიანებით (მათ შორის მრავალი სახეობის მავნე მწერით), კენკრითა და თესლებით. მკვიდრი ფრინველებია, მაგრამ წიწვოვან მცენარეთა გირჩების მოუსავლობის შემთხვევაში შესაძლებელია მათი გადანაცვლებები სხვა ადგილებისაკენ. ბუდეს აკეთებენ კლდეების ფუღუროებსა და ნაპრალებში. მრავალი სახეობის წყვილის ორივე წევრი რეტორტისებრ ფუღუროებს ღრუტნის ხის ან ჯირკვის დამპალ ტანში. დედლი დებს 3–12 (ჩვეულებრივ 4–8) კვერცხს; კრუხობს დედალი 11–14 დღე-ღამის განმავლობაში. ბარტყები 16–21 დღის შემდეგ ბუდეს ტოვებენ და კიდევ 3–4 კვირა მშობლების გვერდით იმყოფებიან. ცნობილია 15 სახეობა. ადრე ეს სახეობები წივწივას (Parus) გვარში იყვნენ გაერთიანებული, თუმცა 2005 წელს ამერიკელი ბიოლოგების მიერ მიტოქონდრიულ დნმ-ში ციტოქრომა b-ს თანამიმდევრობაზე ჩატარებული ანალიზების შემდეგ დადგინდა წიწკანურების არაახლონათესავობა წივწივებთან. Лоскот В. М. ГАИЧКИ დაარქივებული 2020-09-30 საიტზე Wayback Machine. // Большая российская энциклопедия. Том 6. Москва, 2006, стр. 284. ↑ Waxwings and their allies, tits & penduline tits. World Bird List Version 6.1. International Ornithologists' Union. ციტირების თარიღი: 15 February 2016. ↑ Frank B. Gill, Beth Slikas, Frederick H. Sheldon., Species relationships based on sequences of the mitochondrial cytochrome-b gene // Auk, 2005, ტ. 122, № 1, გვ. 121-143.
სატი

სატი (სანსკ. सती satī ”ჭეშმარიტი”) — ინდუისტურ მითოლოგიაში ღვთაება შივას საცოლე, რომელმაც ჩაშლილი ქორწინების გამო თავი სამსხვერპლო კოცონზე დაიწვა. ინდოეთში მითოლოგიური სატის სახელით საუკუნეების განმავლობაში საყოველთაოდ ცნობილი არაადამიანური ქვრივთა გარდაცვლილ მეუღლეებთან ერთად ცოცხლად დაწვის ადათი გავრცელდა, რომელიც ინგლისის კოლონიურმა მთავრობამ 1829 აკრძალა. Sharma, Arvind (2001). Sati: Historical and Phenomenological Essays. Motilal Banarsidass. ISBN 978-81-208-0464-7.  Mani, L. (1987). Contentious traditions: the debate on sati in colonial India. Cultural Critique, (7), 119-156.
ლურჯფერა შაშვი

ლურჯფერა შაშვი (ლათ. Myophonus caeruleus) — ფრინველი შაშვისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 31–35 სმ, მასა 170–200 გ. აქვს მაგარი ნისკარტი, ძლიერი, გრძელი ფეხები და საკმაოდ გრძელი მომრგვალებული ბოლო. შეფერილობა მუქია, დაჰკრავს ლურჯ-იისფერი ელფერი, აყრია ღია ლურჯი ლაქები, ნისკარტის ფერი გეოგრაფიულად იცვლება ყვითლიდან უფრო მუქ ფერამდე; დედალი უფრო მკრთალია. ხმა ძლიერი და ლამაზია. კარგი იმიტატორია, ტყვეობაში რთულ მელოდიებსაც სწავლობს. გავრცელებულია აზიის მთათა სისტემებში — პამირ-ალაიდან და ტიან-შანიდან ჰიმალაიმდე, აღმოსავლეთ ჩინეთამდე, სუმატრისა და იავის კუნძულებამდე. ახასიათებს სეზონური ვერტიკალური მომთაბარეობები; ზამთარში მთისწინებისკენ ეშვება, ზაფხულში ზღვის დონიდან 5100 მეტრამდე ადის. ეტანება ნაკადულთა ქვიან სანაპიროებს, კალაპოტისპირა ტყეებსა და ბუჩქნარებს. გადაადგილდება დიდი ნახტომებით, თავს კუდით აბალანსებს. კვების რაციონში შედის კენკრა, თესლები, ჭიები, მოლუსკები, ფეხსახსრიანები; ბარტყებს უპირატესად ლოქორებით კვებავს. დედალი მასიურ ჯამისებურ ბუდეს აშენებს, რომელიც ძნელადმისაღწევ ადგილზე მდებარეობს (იგი შესაძლოა რამდენიმე წლის განმავლობაშიც გამოიყენოს). დებს 3–6 კვერცხს, კრუხობს მხოლოდ დედალი. ტროპიკებში ერთ სეზონზე 2 თაობას ჩეკს. ხშირად ჰყავთ ტყვეობაში. Коблик Е. А. СИНЯЯ ПТИЦА // Большая российская энциклопедия. т. 30. — М., 2015. — стр. 261. ↑ კუტუბიძე მ., ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, თბ.: „მეცნიერება“, 1973. — გვ. 68, 167, 193.
აღიაზი (კახი)

აღიაზი (აზერ. Ağyazı) — სოფელი აზერბაიჯანში, შაქი-ზაქათალის რეგიონის კახის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 733 კაცი. აღიაზი GEOnet სახელების სერვერზე
გიორგი ბახუტაშვილი

გიორგი ბახუტაშვილი (დ. 18 მარტი, 1990) — ქართველი მსახიობი და ტელეწამყვანი. დაიბადა 1990 წლის 18 მარტს. 2012 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამსახიობო ფაკულტეტი. ამავე წლიდან არის მუსიკისა და დრამის სახელმწიფო თეატრის მსახიობი. 2015 წელს დაქორწინდა თაკო შოშიაშვილზე. ჰყავს ერთი შვილი. პოპულარობა მოუტანა სერიალ „ჩემი ცოლის დაქალებში“ ნათამაშებმა „ცოტნე ცოტაშვილის“ როლმა, 2016 წელს მან სერიალი დატოვა, 2018 წელს კი დაბრუნდა. გიორგი ბახუტაშვილი — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) გიორგი ბახუტაშვილი [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია
ფაშისტური ერა

ფაშისტური ერა (იტალ. Era Fascista) — კალენდარული ერა (წელთაღრიცხვა), რომელიც გამოიყნებოდა ფაშისტურ იტალიაში. რომზე ლაშქრობის დროს, 1922 წლის 29 ოქტომბერს, ბენიტო მუსოლინის პრემიერ-მინისტრად დანიშვნის წელი გამოაცხადეს ფაშისტური ერის პირველ წლად. კალენდარი შეიქმნა 1926 წელს, რომელიც ოფიციალურად ძალაში შევიდა ერის მეხუთე წელს (1927 წ.). ფაშისტური ერის ყოველ წელს ერქვა ფაშისტური წელი (იტალ. Anno Fascista), შემოკლებით A. F. მრავალი იტალიური ძეგლი აქამდე კვლავ ფაშისტური ერით თარიღდება. ფაშისტური ერის თარიღები ხშირად შედგებოდა გრიგორიანული თარიღებისაგან და მისი წელი აღინიშნებოდა, რომაული ციფრებით. წლები ზოგჯერ იწერებოდა, როგორც Anno XIX, A. XIX, ან თან ახლდა ასოები E. F.. ფაშისტური კალენდრის მიზანი იყო „ბურჟუაზიული“ გრიგორიანული კალენდრის შეცვლა იტალიურ საზოგადოებრივ ცხოვრებაში. რომზე მარშის ათ წლისთავს (Anno X) უწოდეს Decennale. ფაშისტური ერის მეხუთე წლის ცენტრალური ელემენტი იყო ფაშისტური რევოლუციის გამოფენა. იტალიის უდიდეს ტერიტორიაზე კალენდარმა მოქმედება შეწყვიტა 1943 წელს ფაშისტური რეჟიმის დაცემის შემდეგ (Anno XXI), მაგრამ მის გამოყენებას განაგრძობდნენ მარიონეტულ იტალიის სოციალურ რესპუბლიკაში მუსოლინის სიკვდილამდე, ანუ 1945 წლის აპრილამდე (Anno XXII). ↑ Edgardo Baldi, Aldo Cerchiari, Enciclopedia moderna italiana, p. 1306 ↑ Adriano Cappelli, Cronologia, cronografia e calendario perpetuo, Hoepli, 1998, p. 131 ↑ Matthew Kneale, Rome: A History in Seven Sackings, Simon and Schuster, 2018, p. 296 ↑ Catherine E. Paul, Fascist Directive: Ezra Pound and Italian Cultural Nationalism, 2016, ISBN 9781942954057, p. 114 ↑ B. Painter, Mussolini's Rome: Rebuilding the Eternal City, ISBN 1403976910, 2016, p. 26 ↑ Paolo Monelli, Mussolini: An Intimate Life, 1953, p. 288
წყვილრქოსანი რქაცხვირა

წყვილრქოსანი რქაცხვირა, წყვილრქოსანი კალაო (ლათ. Buceros bicornis) — ფრინველი რქაცხვირასებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა დაახლ. 100 სმ, მასა 3,4 კგ-მდე; დედალი მამალზე პატარაა. თავზე აქვთ V-სებური, წყვილრქოვანი (აქედან სახელწოდება) „ჩაფხუტი“, დამახასიათებელი ღრუბლოვანი ძვლოვანი წანაზარდით, რომელიც რქოვანი საფარითაა დაფარული. ნისკარტი გრძელი და ნამგლისებურია. შეფერილია შავ-თეთრად. თეთრი ბუმბულები კეფასა და კისერზე, ნისკარტი და „ჩაფხუტი“ გაპოხილია კუდუსუნის ჯირკვლის ცხიმით, რის შედეგადაც კაშკაშა ყვითელი ფერის ხდება. ბოლო გრძელია (30 სმ-მდე სიგრძის), ფერად თეთრი და გასდევს ფართო შავი ზოლი; ფრთები ფართო, თეთრი, განივი შავი ზოლებითაა; მომქნევი ბუმბულის ბოლოები ასევე თეთრია. ბინადრობს სამხრეთი აზიის ნოტიო ტროპიკულ ტყეებში, ინდოსტანიდან ინდოჩინეთამდე, სამხრეთით სუმატრამდე; მთებში გვხვდება ზღვის დონიდან 2000 მეტრ სიმაღლემდე. უმთავრესად იკვებება ხილით, აგრეთვე მცირე ზომის ხერხემლიანებითა და მსხვილი მწერებით. ახასიათებს სამუდამო წყვილები. ბუდობენ ხეების ფუღუროებში მიწიდან 18–30 მეტრზე. დედალი ჩვეულებრივ 2 კვერცხს დებს. ინკუბაცია 38–40 დღე-ღამე გრძელდება; ამ დროს დედალი ბუდის შესასვლელს სკინტლის, ხილის ნარჩენების, ხის ნაფშვენებისა და თიხის ნარევით ქოლავს; ტოვებს მხოლოდ ვიწრო ხვრელს, საიდანაც იგი და შემდეგ უკვე ბარტყები მამლისაგან საკვებს იღებენ. გამოჩეკიდან 40–50 დღეში დედალი ბუდეს ტოვებს, ხოლო კიდევ 1 თვის შემდეგ ახალი თაობაც ფრინდება აქედან. შეტანილია IUCN-ის წითელ ნუსხაში, როგორც გადაშენების საფრთხესთან ახლოს მყოფი სახეობა. Лоскот В. М. КАЛАО // Большая российская энциклопедия. т. 12. — М., 2008. — стр. 480. ↑ კუტუბიძე მ., ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, თბ.: „მეცნიერება“, 1973. — გვ. 68, 148, 187. ↑ ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, გვ. 68, 148.