laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ბოსელთა

ბოსელთა — სოფელი საქართველოში, სამხრეთ ოსეთის დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ახალგორის მუნიციპალიტეტში (გდუს თემი), ალევის ქედის დასავლეთ კალთაზე, მდინარე ალეურის (ქსნის მარცხენა შენაკადი) სათავესთან. ზღვის დონიდან 1160 მ, ახალგორიდან 22 კმ. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 480.
რეგისტანის უდაბნო

რეგისტანის უდაბნო — ექსტრემალურად მშრალი რეგიონი სამხრეთ-აღმოსავლეთ ავღანეთში, ჰელმანდისა და ყანდაარის პროვინციებს შორის. მისი ფართობი დაახლოებით 40 000 კმ²-ია. უდაბნო ძირითადად წითელი ქვიშისაგან შედგება, დიუნების სიმაღლე 30 მეტრს აღწევს. ტერიტორია მეჩხერადაა დასახლებული ბალუჩისა და პუშტუნების მომთაბარე ხალხებით. უდაბნოს გარს აკრავს სასოფლო-სამეურნეო არეალები. 1998 წლის უმკაცრესი გვალვის გამო, რეგისტანი დატოვა 100 000-მა მომთაბარე ადამიანმა. რეგისტანის უდაბნო, ენციკლოპედია ბრიტანიკა NASA Image - August 20, 2000 დაარქივებული September 24, 2008[Date mismatch], საიტზე Wayback Machine.Category:Webarchive-ის თარგის შეტყობინებები Registan Desert Bird Life Factsheet დაარქივებული 2009-01-05 საიტზე Wayback Machine. ↑ http://forums.hypography.com/archive/t-10758.html[მკვდარი ბმული] Science Forums article, March 14, 2007 ↑ Nomadic Peoples, Volume 8, Number 2, December 2004 , pp. 214-229(16)
ქართველები აზერბაიჯანში

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ტერიტორიაზე, ქვეყანაში ჩატარებული 1999 წლის აღწერის მონაცემებით, ცხოვრობდა 14 877 ქართველი. აზერბაიჯანში ქართველთა განსახლების ძირითადი ადგილებია: ბაქო - 2340 კახის რაიონი - 7450 ბელაქანის რაიონი - 1731 ზაქათალის რაიონი - 3071 სხვა რეგიონები - 285 ისტორიულ ჰერეთში, საინგილოში ქართველები, ძირითადად, ცხოვრობენ შემდეგ სოფლებში: კახის რაიონი: კახინგილო ინგილო-ქოთოქლო ალიბეგლო (ძველი "ქათმისხევი") მეშაბაში ალათემური ზაქათალის რაიონი: მოსული ალიაბადი ბელაქანის რაიონი: ითითალა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ტერიტორიაზე მოქმედებს 6 ქართული სკოლა და ამდენივე ქართულენოვანი სწავლების სექტორი, მათ შორის: კახის რაიონში - 6 სკოლა და 1 - სექტორი; ბელაქანსა და ზაქათალაში, შესაბამისად, 1 და 4 ქართულ ენაზე სწავლების სექტორი. აღნიშნულ სკოლებსა და სექტორებზე ირიცხება 2452 მოსწავლე. საინგილოს რეგიონში მოქმედებს ქართულენოვანი სკოლამდელი 7 დაწესებულება: კახის რაიონში - 6 და ბელაქანის რაიონში - 1. 2001 წლიდან კახის რაიონის სოფელ კახინგილოში ფუნქციონირებს ქართული კულტურის ცენტრი. 1985 წლიდან კახის რაიონის სოფელ ალიბეგლოში ფუნქციონირებს ილია ჭავჭავაძის სახელობის ქართული თეატრი, რომლის რეპერტუარში არის ქართველი და უცხოელი დრამატურგების ნაწარმოებები. 2004 წელს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის განკარგულებით, აღნიშნულ თეატრს სახელმწიფო აკადემიური თეატრის სტატუსი მიენიჭა. კახის რაიონში მოქმედებს ქართული ხალხური სიმღერის ანსამბლი "ლაზარე", ბავშვთა ქორეოგრაფიული და ქართული სიმღერის ბიჭუნათა და ქართულ საკრავების გოგონათა ჯგუფები. კახის რაიონის ტერიტორიაზე მდებარეობს ქართული ეკლესიები: კახინგილოს მოქმედი ეკლესია და უმოქმედო ქურმუხის წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია . რაიონის ტერიტორიაზე არის: ალიბეგლოს წმინდა ნინოს სახელობის და მეშაბაშის მთავარანგელოზის სახელობის, ქოთოქლოს სამებისა და კახის ალავერდის და წმინდა ნინოს სახელობის ეკლესიები. ქართველთა სათვისტომო ოფიციალურად დაფუძნდა და აზერბაიჯანის რესპუბლიკის იუსტიციის სამინისტროში რეგისტრაცია გაიარა 1999 წლის 2 აპრილს. სათვისტომო მოიცავს როგორც უშუალოდ ქ. ბაქოს, და კახის, ზაქათალისა და ბელაქანის რაიონების მაცხოვრებლებს. მისი ხელმძღვანელია რაფაელ ღვალაძე, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის საკონსტიტუციო სასამართლოს წევრი. კახის რაიონში მოქმედებს სათვისტომოს ფილიალი, რომლის ხელმძღვანელიცაა ვარაბიონ ბაბაჯანაშვილი. სათვისტომოს საკონტაქტო ტელეფონებია: ქ. ბაქო - (99412) 492 53 18; კახის რაიონი - (99450) 568 08 85 ივანე ბულუღაშვილი მღვდელი დიმიტრი ჯანაშვილი მღვდელი მიხეილ ყულოშვილი პროფ. უზეირ რამაზანოვი პოლკოვნიკი კონსტანტინე ტარტარაშვილი პროფ. მოსე ჯანაშვილი პედაგოგი ბათლომე ხუციშვილი დოც. გიორგი გამხარაშვილი გეოგრაფი არსენ ოქროჯანაშვილი პროფ. არჩილ ჯანაშვილი ინგილოები საინგილო ჰერეთი ქართული სათვისტომო აზერბაიჯანში // საქართველოს საელჩო აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine. ჰერები კახში ქართული კულტურის ცენტრის აღდგენას ითხოვენ // Presage.tv
სარიესიქ-ათირაუ

სარიესიქ-ათირაუ, სარი-იშიქოთრაუ — უდაბნო ცენტრალურ აზიაში. გადაჭიმულია ბალხაშის ტბის სამხრეთით, 400 კმ-ზე, ყაზახეთის ტერიტორიაზე. უდაბნო ქვიშიანია, ეკოლოგიურად შედარებით სუფთა, შეინიშნება მცირე ეროზია. მის ტერიტორიაზე მდებარეობს მრავალი პატარა ტბა და ტბორი. აქა-იქ გავრცელებულია ბალახიანი საძოვრები, რომლებიც განაპირობებს ცხოველთა და ფრინველთა სახეობების გავრცელებას. მოგზაურობა სარიესიქ-ათირაუს უდაბნოში
ივანე ბულუღაშვილი

ივანე ბულუღაშვილი, იგივე ივან-ბაბა ბულუღაშვილი (დ. 1801 — გ. 1872) — ქართველი მოღვაწე, საინგილოში ქრისტიანობის აღმდგენელი, განმანათლებელი. ივანე ბულუღაშვილი პირველი იყო, ვინც XIX საუკუნეში გამაჰმადიანებულ ინგილოთაგან ქრისტიანობა მიიღო. ის 1850 წელს სხვა ქართველებთან ერთად, თბილისში ჩამოვიდა და მართლმადიდებლურად მოინათლა. ძალიან მოკლე პერიოდში საინგილოში 16 ათასი ქართველი გაქრისტიანდა, მაგრამ ამ პროცესს 1864 წელს რეგიონში მომხდარმა აჯანყებამ შეუშალა ხელი. დაკრძალულია კახის წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიის ეზოში, რომელიც მისი თაოსნობით აღდგა. ივანე ბულუღაშვილის საფლავი კვიპაროზის ძირშია. იქვე ორი იდუმალებით მოცული „უცხო ხე“ დგას, ერთ–ერთი მათგანი ნამეხარს ჰგავს, შუაზე გაჩეხილს ერთი ნახევარი თაღისებურად დახრილია ივანე ბულუღაშვილის საფლავთან. ამის შესახებ კახში ჩაწერილი ერთი ლეგენდა ამობობს: ↑ აზერბაიჯანელი - საქართველოში და ქართველი - აზერბაიჯანში. ინტერვიუ აზერბაიჯანის ქართულ დიასპორასთან ურთიერთობის სპეციალისტთან თემურ ტარტარაშვილთან, ჟურნალი ”გზა” // AMBEBI.GE ↑ მაია ბარიხაშვილი, უძველესი ქრისტიანული პლასტები ინგილოურ ზეპირსიტყვიერებასა და ორნანემტიკაში მოსე ჯანაშვილი, საინგილო, “საქართველო”, 1917, №125, გვ. 4, ივ. ბულუღაშვილის, გ. ჯანაშვილისა და სხვების თბილისში ჩასვლა და მონათლვა. ალექსანდრა ჩხენკელი, ივან-ბაბა [ბულუღაშვილი]: (ციკლიდან ინგილო მოღვაწენი) // ალაზნის განთიადი. თელავი და ახმეტა, 1964. 1 სექტემბერი მიხეილ ყულოშვილი, იხსნა საინგილო გადარჯულებისაგან, ლიტერატურული საქართველო, 1991, 11, გვ. 25 საინგილოში მცხოვრები ქართველი მოღვაწე ივანე ბულუღაშვილის გახსენება. მიხეილ ყულოშვილი, რამეთუ დაშთნენ ქართველებად, კომუნისტი 1986, 12, გვ. 4 საინგილოს ეროვნული გმირის, განმანათლებლის ივანე ბულუღაშვილის მოღვაწეობა. ივანე ბულუღაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
დიმიტრი ჯანაშვილი

დიმიტრი ჯანაშვილი (დ. 15 დეკემბერი, 1840, კახი, საქართველო-იმერეთის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. 7 ოქტომბერი, 1905, ბოდბისხევი, ტფილისის გუბერნია, რუსეთის იმპერია) — ქართველი საეკლესიო პირი, პედაგოგი, ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების გამგეობის წევრი. ისტორიული და ეთნოგრაფიული სტატიების ავტორი. აქვეყნებდა პუბლიკაციებს ქართულ პერიოდიკაში „ჯანაშვილი ინგილო“-ს ფსევდონიმით. ჯანაშვილს ეკუთვნის მრავალი ისტორიული და ეთნოგრაფიული წერილი და ნარკვევი, კრიტიკული სტატია და მეცნიერული გამოკვლევა, სახელმძღვანელო წიგნი და რეცენზია, რომლებიც სისტემატურად იბეჭდებოდა ქართულ და რუსულ პერიოდულ პრესაში. მისი ნაშრომებია „ქართველი ქალის ისტორია“, „ამბროსი ნეკრესელის ქადაგებანი“, „ჰერეთის აღწერა“. 9 წლის ასაკში მონათლეს თბილისში. სწავლობდა დედოფლისწყაროს სამხედრო სასწავლებელში ათიოდე ვა ინგილოსთან ერთად. 1865 წელს დაამთავრა თბილისის სასულიერო სემინარია. ქიზიყში ცოლად შეირთო ელენე და მღვდლად ეკურთხა სოფელ ყორაღანში. 1867 წელს გარდაეცვალა მეუღლე. 1870 წლიდან გადავიდა ზაქათალაში, სადაც ასწავლიდა საღვთო სჯულს. 1873 წლიდან გაბრიელ ეპისკოპოსის მიწვევით ქართულ ენასა და ლიტერატურას ასწავლიდა ქუთაისის სასულიერო სასწავლებელში. 1878-1880 წლებში სწავლობდა მოსკოვის სასულიერო აკადემიაში. შემდეგ გააგრძელა პედაგოგიური მოღვაწეობა თბილისში, სადაც ასწავლიდა სათავადაზნაურო სასწავლებელში. ამის შემდეგ მღვლად მუშაობდა შაქში, ვართაშენში, ალიბეგლოში, ბოდბისხევში. გარდაიცვალა 1905 წელს ბოდბისხევში. დაკრძალეს კახში. სიდამონიძე უ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 536. მღვდელი დიმიტრი ჯანაშვილი : 1840-1905 : ფოტომატიანე / რუბრიკას უძღვებიან ლუარსაბ ტოგონიძე და გიორგი მაჩურიშვილი // საპატრიარქოს უწყებანი. - თბილისი, 2009. - 26 ნოემბერი - 2 დეკემბერი. - N36(523). - გვ.17-20 ჯანაშვილი ინგილო (დიმიტრი ჯანაშვილი). ფერიხანუმი–თამარი (მგზავრის ისტორიული შენიშვნა საინგილოზე), მნათობი, 1872 წ. № 4–5,გვ.21–36 ასრათ ომარაშვილი, საინგილოს ღირსეული მამულიშვილები (რედ. მარიკა ლორთქიფანიძე). თბ., 2002, ISBN 99928-958-9-6 ჯანაშვილი მ., „საინგილო“ // ძველი საქართველო / თაყაიშვილი ე., ტ. II, ტფილისი: ელექტრო მბეჭდავი სტამბა სპირიდონ ლოსაბერიძის, 1913. — გვ. 89-92.
ალიბეგლოს წმინდა ნინოს ეკლესია

ალიბეგლოს წმინდა ნინოს ეკლესია — ტაძარი ისტორიულ ჰერეთში, საინგილოში, სოფელ ალიბეგლოში (ისტორიული სახელი – „ქათმისხევი“), კახის რაიონი, აზერბაიჯანი. ტაძარი აშენდა 1877 წელს, კავკასიაში მართლმადიდებლობის გამავრცელებელი საზოგადოების სახსრებით. ძეგლი 1910 წლის აღწერის მიხედვით ქვით იყო ნაშენი, ედგა გუმბათი და იყო ხით გადახურული, საჭიროებდა რემონტს. ეკლესიის მსახურები ცხოვრობდნენ ოთხოთახიან ქვის შენობაში, ხოლო იქვე მდგარი საზოგადოების სკოლა განთავსებული იყო სამოთახიან შენობაში. მღვდელი ალექსანდრე ციცაგი მსახურობდა 1904 წლიდან, მედავითნე მიხეილ თაღოშვილი კი 1898 წლის 29 ოქტომბრამდე, შემდეგ კი 1903 წლიდან მოყოლებული. საბჭოთა ხელისუფლების დროს ტაძარი მინერალური სასუქებისა და სხვა, კოლექტივისთვის საჭირო ნედლეულის საწყობად გადაიქცა. XXI საუკუნის 10–იან წლებში ნინოობაზე აქ მრევლმა მისვლა და სანთლის ანთება დაიწყო. ტაძრის აღდგენა დაიწყო 2010 წელს, კეთილმოეწყო შიდა ინტერიერი, შეკეთდა გარე ფასადი და მისასვლელი გზა. ალიბეგლოს დრამატული თეატრის წარმომადგენლის - კოტე ბარიხაშვილის ხელმძღვანელობით ტაძარს ფინანსური დახმარება სხვადასხვა პიროვნებებმა და ორგანიზაციებმა აღმოუჩინეს. 2011 წლის 27 იანვრისათვის, ნინოობის დღესასწაულისთვის ტაძრის აღდგენის პირველი ეტაპი დასრულდა. ალიბეგლოს წმინდა ნინოს ეკლესიაში პარაკლისი კახის წმინდა გიორგის ეკლესიის წინამძღვარმა მამა ბასილი გოგილაშვილმა გადაიხადა. მართლმადიდებელი მრევლი მოვიდა კახიდან, აგრეთვე სხვა ქართული სოფლებიდან: ქოთოქლოდან, მეშაბაშიდან, ალათემურიდან. სტუმრები იყვნენ თბილისიდან და კახეთის სხვადასხვა რაიონიდან. გადაწყდა, რომ ამიერიდან ალიბეგლოში ნინოობის დღესასწაული უფრო ფართომასშტაბიანი გახდეს და აღინიშნება როგორც 27 იანვარს, აგრეთვე 1 ივნისს. ადგილობრივები იმედოვნებენ, რომ მომავალში ამ ტაძარში წირვა-ლოცვის შესაძლებლობაც იქნება და წინამძღვარიც ეყოლება, მანამდე კი ქართველებს მოუწოდებენ, ამ მხარის მოსანახულებლად როგორც რელიგიურ დღესასწაულებზე, ასევე კულტურული ტურებითაც ხშირად ჩავიდნენ. მომავალში გეგმაშია ტაძრის მიმდებარე ტერიტორიის კეთილმოწყობაც. ხორნაბუჯისა და ჰერეთის ეპისკოპოსის, მეუფე მელქისედეკის განცხადებით 2011 წლის 1 ივნისს, წმიდა ნინოს ხსენების დღეს, ეკლესია ოფიციალურად იკურთხება. ალიბეგლო ალიბეგლოში ქართული ტაძარი აღადგინეს // 24SAATI.GE დაარქივებული 2012-01-03 საიტზე Wayback Machine. ისტორიულ ჰერეთში წმინდა ნინოს სახელობის ეკლესია აღადგინეს ↑ «Общество Восстановления Православного Христианства на Кавказ», „списки членов общества, учителей школ, церковных служащих“, გვ. 10 ↑ 150 წლის შემდეგ აზერბაიჯანში ქართული ეკლესია იხსნება / Presage.tv
კანცონა

კანცონა (იტალ. Canzone — სიმღერა) — ლირიკული ლექსი რაინდულ სიყვარულზე შუა საუკუნეების პოეზიაში. თავდაპირველად წარმოიქმნა პროვანსში, შემდეგ გავრცელდა მთელ საფრანგეთსა და იტალიაში (XIII-XVII სს.), სადაც დადგინდა მისი საბოლოო სახელწოდება. კანონას ფორმა სტროფულია (5—7 სტროფი). მისი კლასიკური ნიმუშები შექმნეს დანტემ და პეტრარკამ, აგრეთვე ბოკაჩომ, გ. კავალკანტიმ, ჩინო დე პისტოიამ. კანცონა თავიდანვე მჭიდროდ იყო დაკავშირებული მუსიკასთან. XVI-XVII სს. იტალიაში გაჩნდა საკრავიერი კანცონები. კანცონებს წერდნენ კომპოზიტორები ა. გაბრიელი, კ. მერულო, ჯ. ფრესკობალდი, დ. ბუქსტეჰუდე და იოჰან სებასტიან ბახი. კანცონას განვითარებამ გამოიწვია საანსამბლო ჟანრის — კონჩერტო გროსოს — წარმოშობა. კლავიშიანი საკრავების კანცონები თანდათანობით გადაიზარდა ფუგაში, ხოლო თანხლებიანი სოლო საკრავის კანცონამ განაპირობა სონატის წარმოშობა. XVIII-XIX სს–ში სახელწოდება „კანცონა“ იხმარება ვოკალური მუსიკალური პიესების აღსანიშნავად. XX საუკუნეში გვხვდება როგორც პოეტური სტილიზაცია. კანცონა — მოკლე ლიტერატურული ენციკლოპედია
ქუშიტური ენები

ქუშიტური ენები — ენათა ოჯახი აფრაზიულ ენებში. სახელწოდება მინიჭებული აქვს სემიტური ენების ანალოგიურად. ბიბლიის თანახმად ქამის შვილის სახელიდან ქუშა, რომელიც ითვლება ამ ენაზე მოლაპარაკე ერების წინაპრად. ქუშიტური ენა გავრცელებულია აფრიკის რქის ტერიტორიაზე არსებულ ქვეყნებში. ყველაზე მნიშვნელოვნად ითვლება ორომო (დაახლოებით 25 მილიონამდე მოსაუბრე ამ ენაზე), სომალი ენა (15 მილიონი ადამიანი), სომალელები სომალში, ჯიბუტი, ეთიოპია, იემენი და კენია. სიდამო (2 მილიონი ეთიოპიაში). ხადია (1,6 მილიონი), კამბატტა (1,4 მილიონი) და აფარული (1,5 მილიონი) ერიტრეაში, ეთიოპიაში და ჯიბუტში. არსებობს ქუშიტური ენების სხვადასხვა კლასიფიკაცია, ქვემოთ მოყვანილია ჯოზეფ გრინბერგის მიერ შემოთავაზებული ტრადიციული კლასიფიკაცია: ცენტრალური-ქუშიტური ენები აღმოსავლეთ-ქუშიტური ენები სამხრეთ-ქუშიტური ბედჟა — ზოგჯერ გამოიყოფა აფრაზიული ენების განსაკუთრებულ შტოდ ქუშიტური ენების უმრავლესობას არ აქვს დამწერლობა. ორომოს ენა და სომალური ენა იყენებს ლათინურ დამწერლობას (1977 წლიდან). ქუშიტური ენები ქუშიტური ენები
კელტური ენები

კელტური ენები — მონათესავე ენათა ჯგუფი, ნაწილი ინდოევროპული ენების ოჯახისა. ოდესღაც კელტურ ენებზე ლაპარაკობდნენ დასავლეთ და ცენტრალური ევროპის დიდ ნაწილში, ისინი ახლა შემორჩენილია მხოლოდ უკიდურეს დასავლეთით: ირლანდიაში, უელსში, ბრეტანში, კორნუოლში, შოტლანდიაში. კელტური ენების და ერების გავრცელება ევროპაში დაკავშირებული არის რკინის ხანასთან ხოლო შემდგომ ლათინურ კულტურასთან. სავარაუდო სამშობლოდ მიიჩნევა ცენტრალური ევროპა მდინარე რაინსა და დუნაის შორის. I ათასწლეულის პირველ ნახევარში მათ შეაღწიეს ბრიტანეთის კუნძულზე დაახლოებით VII-ში ჩვ.წ, გალიაში VI-ში ჩვ.წ., იბერიის ნახევარკუნძულზე V-ში ჩვ.წ. ისინი ვრცელდებოდნენ სამხრეთით ალპების გავლით და სახლდებოდნენ ჩრდილოეთ იტალიაში და ბოლოს III საუკუნეში ჩვ.წ. მიაღწიეს საბერძნეთამდე და მცირე აზიამდე. კელტური ენები ინდოევროპული ენების ერთ-ერთი დასავლური ოჯახია. ის ახლოსაა იტალიკურ და გერმანიკულ ენებთან. მიუხედავად ამისა კელტურ ენებს ყველა შეხედულებით არ ჩამოუყალიბდა სპეციფიკური ერთობა სხვა ჯგუფებთან, როგორც ზოგჯერ ადრე თვლიდნენ. ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი მსგავსი ჰიპოთეზა კელტურ-იტალიკურის ენების ერთობისა ეკუთვნის ფრანგ მეცნიერ ანტუან მეიეს. კელტური ენები იყოფა ოთხ ძირითად ჯგუფად: გოიდელური, ბრიტული, გალიური და ჰისპანო-კელტური. კელტური ენების შიდა გენეალოგიურ კლასიფიკაციასთან დაკავშირებით არაერთგვაროვანი მოსაზრებებია. ძირითადი ჰიპოთეზის მიხედვით კელტურ ენებს ყოფენ კუნძულოვან (ახალ კელტურ) ენებად და კონტინენტურ (ძველ კელტურ) ენებად. მსგავსი დაყოფა ხდება, როგორც ლინგვისტური, ასევე ქრონოლოგიური ურთიერთკავშირის და ტერიტორიული გავრცელების მიხედვით. კუნძულოვან ენათა ჯგუფში აჯგუფებენ ცოცხალ და არც ისე დიდი ხნის წინ გამქრალი ენებს: ბრიტულს და გოიდელურს, ხოლო კონტინენტურში მკვდარ და ძალიან ცუდად დოკუმენტირებული ენებს: ჰისპანო-კელტურს და გალიურს. ჰიპოთეზის მომხრეები ყურადღებას ამახვილებენ ლინგვისტურ მახასიათებლებზე, რომელიც V საუკუნის შემდეგ გაჩნდა ძირითადად კუნძულოვანი ენებში, მათ შეიძინეს გარკვეული განმასხვავებელი ნიშნები, რომელთა უმრავლესობაც უნიკალურია არა მარტო კელტური ენების ფარგლებში, არამედ მთლიანად ინდოევროპულ ოჯახში. მეორე ჰიპოთეზის მიხედვით ეგრეთ წოდებულ Q ჯგუფის ენებში ერთიანდება გალიური და ბრიტული ენები, ხოლო P ჯგუფში ჰისპანო-კელტური ენები და გოიდელური ენები. კუნძულოვანი კელტური ენები ბრიტული ენები დასავლეთ ბრიტული ენები კუმბრიკული ენა უელსური ენა სამხრეთ-დასავლეთ ბრიტული ენები ბრეტონული ენა კორნუოლური ენა პიქტური ენა გოიდელური ენები ირლანდიური ენა შოტლანდიური ენა მენური ენა კონტინენტალური ენები გალიური ენები გალიური ენა ლეპონტიური ენა გალათიური ენა ნორიული ენა ჰისპანო-კელტური ენები კელტიბერიული ენა გალეციური ენა ლუზიტანური ენა ? ტარტესიული ენა ? ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 464.
ტაკლა-მაკანი

ტაკლა-მაკანის უდაბნო (ჩინ.: 塔克拉玛干沙漠) — უდაბნო ცენტრალურ აზიაში, ჩინეთის ტერიტორიაზე, სინძიანის პროვინციაში. წარმოადგენს მსოფლიოს სიდიდით მე-18 უდაბნოს. სამხრეთით ესაზღვრება კუნლუნის მთები, დასავლეთით — პამირის უდაბური მთები და ჩრდილოეთით — ტიან-შანი. ტაკლა-მაკანი მსოფლიოს ერთ-ერთი უდიდესი ქვიშიანი უდაბნოა, ფართობი დაახლოებით 270 000 კმ²-ს შეადგენს. მისი სიგრძე 1 000 კმ-ია, ხოლო სიგანე 400 კმ. უდაბნოს ჩრდილოეთ და სამხრეთ ნაწილებს კვეთდა აბრეშუმის გზის განშტოებები. ბოლო წლებში, ჩინეთის ხელისუფლებამ, უდაბნოში გაიყვანა საავტომობილო მაგისტრალი, რომელიც ერთმანეთთან აკავშირებს ქალაქ ჰოტანს (სამხრეთით) და ქალაქ ლუნტაის (ჩრდილოეთით). აღსანიშნავია, რომ ბოლო დროს უდაბნო ფართოვდება. ტაკლა-მაკანი ცივი უდაბნოა, რაც უპირველეს ყოვლისა ციმბირის სიახლოვით და შესაბამისად, იქიდან შემოჭრილი ცივი ჰაერის მასების დამსახურებაა. ზოგჯერ, ზამთარში ტემპერატურა −20 °C-მდე ეცემა. 2008 წლის ზამთარში, უდაბნო 4 სმ სისქის თოვლით დაიფარა, ხოლო ტემპერატურა −26 °C შეადგენდა. Photos of area in China Satellite Images from China დაარქივებული 2008-11-20 საიტზე Wayback Machine. Personal experiences დაარქივებული 2007-04-08 საიტზე Wayback Machine. Photos of mummies დაარქივებული 2008-07-28 საიტზე Wayback Machine. TravelChinaGuide [1] ↑ The World's Largest Desert. geology.com. ციტირების თარიღი: 2007-08-22. ↑ Taklamakan Desert. Encyclopedia Britannica. ციტირების თარიღი: 2007-08-11. ↑ Bahn, Paul G. (2001). The Atlas of World Archeology. New York: Checkmark Books, გვ. 134– 135. ISBN 0-8160-4051-6.  ↑ „China's biggest desert Taklamakan experiences record snow“. Xinhuanet.com. February 1, 2008.
ცაიდამი

ცაიდამი — ტექტონიკური ქვაბული ტიბეტის მთიანეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთ განაპირა მხარეს, დასავლეთ ჩინეთში, ცინხაის პროვინციაში. მისი ფართობი დაახლოებით 120,000 კმ²-ს შეადგენს. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2700-3000 მეტრზე. ამ ტერიტორიაზე წარმოდგენილია მრავალი მარილიანი ტბა. რეგიონში კლიმატი კონტინენტურია, საკმაოდ ხანგრძლივი და ცივი ზამთრითა და ქვიშის ქარიანი გაზაფხულით. უდაბნოს ზოგიერთი ნაწილი ჩინეთის ყველაზე მშრალ ადგილს წარმოადგენს და ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობა 40 მმ-ს შეადგენს. People's Daily on Qaidam Columbia Encyclopedia on Qaidam Nasa - Qaidam Basin, China დაარქივებული 2004-11-04 საიტზე Wayback Machine.
იუპიტერი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი იუპიტერი შეიძლება აღნიშნავდეს: იუპიტერი — უზეანესი ღვთაება ძვ. რომაულ მითოლოგიაში. იუპიტერი — მზის სისტემის ყველაზე დიდი პლანეტა.
ექსლ როუზი

უილიამ ექსლ როუზი (დაბადების სახელი - უილიამ ბრიუს როუზი, დ. 1962 წლის 6 თებერვალს) — ამერიკელი მუსიკოსი, უფრო მეტად ცნობილი, როგორც ჯგუფის Guns N' Roses ლიდერი და წამყვანი ვოკალისტი. იგი ამჟამად არის ამ ჯგუფიდან დარჩენილი ერთადერთი ორიგინალური წევრი. როგორც Guns N' Roses-ის ვოკალისტმა, როუზმა მოიპოვა დიდი წარმატება და აღიარება. 1980-1990-იან წლებში მან, ჯგუფთან ერთად, რამდენიმე რეკორდი დაამყარა, განსაკუთრებით - კონცერტებზე ბილეთების გაყიდვის მხრივ. 2001 წლამდე იგი არ ჩნდებოდა მასმედიის წინაშე. მოგვიანებით იგი გამოჩნდა Guns N' Roses-ის შემადგენლობაში ფესტივალზე Rock In Rio და დრო და დრო მართავდა საკონცერტო ტურებსაც. მისი უკანასკნელი პროექტი იყო ალბომი და ტური Chinese Democracy (2008). ეს ალბომი 10 წლის მანძილზე იწერებოდა. გამოცემამ Hit Parader როუზი დაასახელად ყველა დროის საუკეთესო მეტალ ვოკალისტების სიის #11 პოზიციაზე, ხოლო ჟურნალმა როლინგ სტოუნი - ყველა დროის 100 საუკეთესო ვოკალისტის სიის #64 პოზიციაზე. გამოცემამ Roadrunner ექსლი დაასახელა მეტალის ისტორიის ჯგუფები 50 საუკეთესო ლიდერის სიის #4 პოზიციაზე. რესურსმა Musicradar მას 2010 წელს უწოდა ყველა დროის #1 წამყვანი ვოკალისტი. მთავარი სტატია: Guns N' Roses-ის დისკოგრაფია. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ექსლ როუზი Guns N' Roses-ის ოფიციალური საიტი W. Axl Rose კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ↑ Hit Parader’s Top 100 Metal Vocalists of All Time დაარქივებული 2019-09-08 საიტზე Wayback Machine. / ↑ 100 Greatest Singers of All Time. Rolling Stones (2008-11-27). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-12-07. ციტირების თარიღი: 2010-09-23. ↑ The 50 Greatest Metal Frontmen of All Time. Roadrunner Records (2009-02-24). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-12-17. ციტირების თარიღი: 2010-09-23.
ალეუტის კუნძულები

ალეუტის კუნძულები (ინგლ. Aleutian Islands) — არქიპელაგი წყნარი ოკეანის ჩრდილოეთ ნაწილში. შედის ალასაკის შტატში (აშშ). შედგება 110 კუნძულისა და მრავალი კლდისაგან. გადაჭიმულია 1740 კმ-ზე. ფართობი 37, 8 ათ. კმ². ალეუტის კუნძულები წყალქვეშა ქედის მწვერვალებია, რომელთა უმრავლესობა ვულკანურ კონუსებს წარმოადგენს. უმაღლესი მწვერვალია შიშალდინის ვულკანი (2857 მ) კუნძულ უნიმაკზე. ალეუტის კუნძულებზე 25 მოქმედი ვულკანია. ჰავა სუბარქტიკული, ოკეანისა; ზამთარი თბილი (თებერვლის საშუალო წლიური ტემპერატურა - 1.4°) და ნოტიოა, ზაფხული გრილი (აგვისტოს საშუალო ტემპერატურა 11.9°). ნალექები დაახლოებით 1500 მმ წელიწადში. ხშირია შტორმი. სუბარქტიკულ მდელოებს მთათა ფერდობებზე გოლცების სარტყელი ენაცვლება. სანაპირო წყლებში ბევრია ლომვეშაპი, სელაპი, თევზი; კლდეებზე „ფრინველთა ბაზარია“. ყველა კუნძულზე აშენებენ ცისფერ მელას. ალეუტის კუნძულები რუსმა მეზღვაურებმა აღმოაჩინეს XVIII საუკუნის შუა წლებში. 1867 წლამდე ეკუთვნოდა რუსეთს, შემდეგ მეფის მთავრობამ ალასკასთან ერთად აშშ-ს მიჰყიდა. მთავარი დასახლებული პუნქტია დაჩ-ჰარბორი (კუნძულ უნალაშკაზე). ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ალეუტის კუნძულები ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 290.
ყანიშ სათფაევი

ყანიშ იმანთაის ძე სათფაევი (ყაზახ. Қаныш Имантайұлы Сәтбаев; რუს. Каны́ш Иманта́евич Сатпа́ев; დ. 12 აპრილი [ ძვ. სტ. 31 მარტი], 1899, ყოფ. აკელის თემის აული ახლანდელი პავლოდარის ოლქში — გ. 31 იანვარი, 1964, მოსკოვი) — ყაზახი გეოლოგი. სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1946). სკკპ წევრი 1944 წლიდან. საბჭოთა მეტალოგენიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. 1926 წელს დაამთავრა ტომსკის ტექნოლოგიური ინსტიტუტი. 1941–1964 წლებში იყო ახლანდელი ყაზახეთის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის გეოლოგიის ინსტიტუტის დირექტორი (ახლა ეს ინსტიტუტი სათფაევის სახელს ატარებს), 1942 წლიდან — სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ყაზახეთის ფილიალის პრეზიდიუმის თავმჯდომარე, 1946–1952 და 1955–1964 — ყაზახეთის მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდენტი. სათფაევის შრომები ძირითადად ეხება ყაზახეთის წიაღისეულის პროგნოზირების პრობლემებს. სათფაევი იყო სსრკ უმაღლესი საბჭოს II, III, V და VI მოწვევის დეპუტატი. ლენინური (1958) და სსრკ სახელმწიფო (1942) პრემიები. დაჯილდოებულია 4 ლენინის ორდენით, სამამულო ომის 2 ხარისხის ორდენით, აგრეთვე მედლებით. სათფაევის სახელი ეწოდა მინერალს სათფაევიტი. დაკრძალულია ალმა-ათაში. Избр. труды, т. 1-5, А.-А., 1967-70. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 660. Академик К. И. Сатпаев, Сб., посвященный памяти выдающегося советского ученого, А.-А., 1965. ყანიშ სათფაევი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული) ყანიშ სათფაევი – ბიოგრაფია დაარქივებული 2013-07-26 საიტზე Wayback Machine. (რუსული)
ნიკოლოზ სევერცოვი

ნიკოლოზ ალექსის ძე სევერცოვი (რუს. Никола́й Алексе́евич Се́верцов; დ. 5 ნოემბერი [ძვ. სტ. 24 ოქტომბერი] , 1827, ვორონეჟი — გ. 8 თებერვალი [ძვ. სტ. 26 იანვარი], 1885, ვორონეჟის მახლობლად) — რუსი ზოოლოგი, ზოოგეოგრაფი და მოგზაური. 1846 წელს დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტი. 1857-1879 წლებში იკვლევდა ტიან-შანის მთიანეთს, ყიზილ-ყუმის უდაბნოს, შეაგროვა მრავალრიცხოვანი ფლორისტული და ფაუნისტური მასალა პამირის მთიანეთზე, შეიმუშავა შუა აზიის ბუნების კომპლექსურ-გეოგრაფიული დახასიათება, პალეარქტიკის ზოოგეოგრაფიული დაყოფის პრინციპები და მისი ეკოლოგიური საფუძვლები. შეაგროვა დიდძალი მასალა რუსეთის და თურქესტანის მხარის ორნითოფაუნაზე. შეისწავლა ხერხემლიან ცხოველთა პერიოდული მოვლენები. ჩარლზ დარვინის მოძღვრების მიმდევარი და პროპაგანდისტი იყო. აღსანიშნავია, რომ მისი შვილი ალექსი სევერცოვი (1866-1936) აგრეთვე ცნობილი ბიოლოგი იყო. სევერცოვის სახელი მიეკუთვნა ზოგიერთ მცენარეს, ცხოველს, პიკს პეტრე I-ის ქედზე, მყინვარებს პამირისა და იმიერილის ალათაუზე. Периодические явления в жизни зверей, птиц и гад Воронежской губернии, М., 1855, 2 изд., М., 1950; Орнитология и орнитологическая география Европейской и Азиатской России, СПБ, 1867; Путешествия по Туркестанскому краю и исследование горной страны Тянь-Шаня, СПБ, 1873, 2 изд., М., 1947; Орографический очерк Памирской горной системы, СПБ, 1886. ნიკოლოზ სევერცოვი – ბიოგრაფიული ლექსიკონი (რუსული) ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 268. Дементьев Н. Г., Николай Алексеевич Северцов, зоолог и путешественник (1827‒1885), 2 изд., М., 1948; Золотницкая Р. Л., Н. А. Северцов ‒ географ и путешественник, М., 1953. ↑ https://pantheon.world/profile/person/Nikolai_Severtzov ↑ Deutsche Nationalbibliothek Record #126888213 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a> ↑ Czech National Authority Database <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863"></a>