laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ევერესტი

ევერესტი (აგრეთვე ცნობილი როგორც ჩომოლუგმა, ჯომოლუნგმა, საგარმათხა) — დედამიწის უმაღლესი წერტილი. სიმაღლე 8848 მ. მდებარეობს ჰიმალაიში, ნეპალისა და ჩინეთის საზღვარზე. საფუძველი აგებულია კამბრიულისწინა გნაისებითა და გრანატებით, 7000 მეტრის ზევით — მეზოზოური კრისტალური ფიქლებითა და კირვებით. მასივიდან ყველა მხარეს ეშვება მყინვარები, რომელთა ბოლოები 5000 მეტრ სიმაღლეზე მდებარეობენ. ევერესტს პირამიდის ფორმა აქვს, სამხრეთი კალთა უფრო ციცაბოა, თოვლი და ფირნი არ ჩერდება და გაშიშვლებულია. ევერესტი პირველად დაიპყრეს 1953 წლის 29 მაისს ჯ. ჰანტის ინგლისელი ექსპედიციის წევრებმა: თენცინგ ნორგეიმ და ედმუნდ ჰილარიმ. 1982 წლის 4 მაისს ევერესტს დაულაშქრავი მარშრუტით მიაღწიეს საბჭოთა ალპინისტებმა ვლადიმერ ბალიბერდინმა და ედუარდ მისლოვსკიმ, იმავე ღამით (რაც უნიკალური შემთხვევაა ჯომოლუნგმაზე ასვლის ისტორიაში) მწვერვალი დალაშქრეს სერგეი ბერშოვმა და მიხეილ ტურკევიჩმა. სახელის დარქმევა ერთგვარი პრობლემა გახდა. კანდიდატებს შორის ბევრი ადგილობრივი სახელი იყო, ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი მრავალსაუკუნოვანი ასეთი სახელი ტიბეტში იყო ჯომოლუნგმა. მოხსენება ამის თაობაზე, 1733 წელს პარიზში ფრანგმა გეოგრაფმა ანვილმა გამოაქვეყნა. ნეპალში კი ამ მთას დღემდე საგარმათხას ეძახიან. ბოლოს ენდრიუ ვომ განაცხადა, რომ ადგილობრივი სახელების სიმრავლე გაართულებდა მათ შორის ერთ-ერთის არჩევას, ამიტომ ჯორჯ ევერესტის პატივსაცემად წარადგინა ევერესტის სახელწოდება. საგულისხმოა, რომ მთის ზუსტი სიმაღლე სწორედ ევერესტმა განსაზღვრა. საგარმატხის ეროვნული პარკი რვაათასიანები National Geographic site on Mt. Everest NOVA site on Mt. Everest imagingeverest.rgs.org დაარქივებული 2009-04-23 საიტზე Wayback Machine. North დაარქივებული 2023-05-31 საიტზე Wayback Machine. *South დაარქივებული 2022-01-02 საიტზე Wayback Machine. Interactive climb of Everest from Discovery Channel Mount Everest on Summitpost Full list of all ascents of Everest up to and including 2008 (in pdf format) Where is Mount Everest დაარქივებული 2012-05-19 საიტზე Wayback Machine. Where is Mount Everest located Mount Everest fact დაარქივებული 2012-06-03 საიტზე Wayback Machine.
იმანი (მოდელი)

იმან მოჰამედ აბდულმაჯიდი (სომალ. Iimaan Maxamed Cabdulmajiid, ინგლ. Iman Mohamed Abdulmajid,არაბ. ايمان محمد عبد المجيد, დ. 25 ივლისი 1955, მოგადიშო, სომალი) — სომალელი და ამერიკელი სუპერმოდელი, უფრო ცნობილი, როგორც იმანი. დაიბადა მოგადიშოში, მერიონ და მოჰამედ აბდულმაჯიდის ასული. მამამისი სომალის ელჩი იყო საუდის არაბეთში. იმანი მუსლიმია. ჰყავს ორი ძმა — ელიასი და ფეისალი, აგრეთვე და ნადი (სომალელი ფოტომოდელი). იმანმა საშუალო სკოლა ეგვიპტეში დაამათვრა და შემდეგ კენიაში გადავიდა საცხოვრებლად, სადაც დღემდე ცხოვრობენ მისი მშობლები. ფლობს ხუთ ენას — არაბულს, ინგლისურს, ფრანგულს, იტალიურსა და სომალურს. ნაირობის უნივერსიტეტში სწავლობდა პოლიტოლოგიას. 1975 წელს, იმანი ამერიკელმა ფოტოგრაფმა პიტერ ბრედმა მოიწვა აშშ-ში. მისი პირველი პუბლიკაცია ფოტომოდელის სახით ჟურნალ „Vogue“-ში იყო 1976 წელს. ივ სენ-ლორანმა ერთხელ თქვა „ჩემი ოცნების ქალია იმანი“. იმანი მუშაობდა დიზაინერი მოდის სახლში ფოტომოდელად ტანსაცმლის კოლექციისთვის „აფრიკის დედოფალი“. იმანი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში იმანი MySpace-ზე Iman Cosmetics დაარქივებული 2021-08-16 საიტზე Wayback Machine.
პოლონეთის ტბების სია

პოლონეთის ტბების სია შემდეგნაირად გამოიყურება: დაბიე მამრი სნიარდვი ლებსკო მედვიე ეზიორაკი ნიეგოცინი გარდნო ჯამნო ვიგრი გოპლო დრავსკო Wykaz nazw wód stojących w Polsce დაარქივებული 2019-03-25 საიტზე Wayback Machine.
დაბიე

დაბიე (პოლ. Dąbie) — ტბა პოლონეთში, მდინარე ოდერის დელტაში, ქალაქ შჩეცინის ჩრდილო-დასავლეთით. ტბის ზედაპირის ფართობია 56 კმ²; საშუალო სიღრმე 3,5 მ. მაქსიმალური სიგრძე 15 კმ-ია, სიგანე 7,5 კმ. პოლონეთის ტბების სია
ბეთლემი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი ბეთლემი შეიძლება აღნიშნავდეს: ბეთლემი — ქრისტეს დაბადების ადგილი; ბეთლემი — გამოქვაბული ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში; ბეთლემი — უბანი თბილისში; ბეთლემი — ქართული როკ-ჯგუფი; ბეთლემი — სოფელი სენაკის მუნიციპალიტეტში.
ლიმესი

ლიმესი (ლათ. Limes — „გზა“, მოგვიანებით „საზღვარი“) — ფორტიფიცირებული კედელი საყარაულო კოშკებით, აღმართული ყოფილი რომის იმპერიის საზღვარზე. ლიმესი რომის იმპერიისთვის იყო როგორც დამცავი საშუალება, ასევე წარმოადგენდა საბაჟო საკონტროლო პუნქტსაც. იგი აგებული იყო რომის იმპერიის სხვადასხვა სასაზღვრო რაიონში, მათ შორის ყველაზე ცნობილია და იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაშია შეტანილი 550 კმ სიგრძის ზემო გერმანია-რეტიის ლიმესი და ადრიანეს კედელი დიდ ბრიტანეთში. ქვემო გერმანიის ლიმესი ზემო გერმანია-რეტიის ლიმესი ვეტერაუს ლიმესი (ზემო გერმანია-რეტიის ლიმესის ნაწილი) ნეკარ-ოდენვალდის ლიმესი ალბის ლიმესი ლაუტერტალის ლიმესი დუნაი-ილერ-რეინის ლიმესი დუნაის ლიმესი ადრიანეს კედელი ანტონინეს კედელი ტრაიანეს კედელი არაბეთის ლიმესი ტრიპოლიტანიის ლიმესი მავრიტანიის ლიმესი Official website of the Verein Deutsche Limes-Straße დაარქივებული 2016-02-06 საიტზე Wayback Machine. German site with nice maps Livius.org: Limes დაარქივებული 2008-08-07 საიტზე Wayback Machine. Livius.org: Limes Tripolitanus დაარქივებული 2007-02-07 საიტზე Wayback Machine. Antikefan: Roman Limes Derlimes.at Official website of the Limes group in Austria) (in German, Serbian, Bosnian, Croatian, Montenegrin) Limes, Italian Review of Geopolitics
მამრის ტბა

მამრის ტბა (პოლ. Mamry) — ტბა პოლონეთში, მაზოვიეცის ტბის ოლქში, ვარმინო-მაზურის სავოევოდოში. მამრი პოლონეთში სიდიდით მეორე ტბაა. ტბის ზედაპირის ფართობია 104 კმ.²; მაქსიმალური სიღრმე 44 მ. პოლონეთის ტბების სია ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მამრის ტბა მამრი[მკვდარი ბმული]
სნიარდვი

სნიარდვი (პოლ. Śniardwy) — ტბა პოლონეთში, მაზოვიეცის ტბის ოლქში, ვარმინო-მაზურის სავოევოდოში. ეს პოლონეთში ყველაზე დიდი ტბაა, ფართობი 113,8 კმ²; მაქსიმალური სიგრძე 22.1 კმ, სიგანე 13.4 კმ; საშუალო სიღრმე 6.5 მ, მაქსიმალური სიღრმე 23 მ; წყლის მოცულობა 0.65 კმ³; ტბაში არის 8 კუნძული. პოლონეთის ტბების სია
ორინოკო

ორინოკო — სამხრეთ ამერიკის ერთ-ერთი უგრძესი მდინარე (სიგრძე 2140 კმ). მისი აუზის ფართობი 880 000 კმ²-ს შეადგენს, საიდანაც 76,3% ვენესუელის ტერიტორიაზე მდებარეობს, დანარჩენი კი კოლუმბიის. ორინოკო და მისი შენაკადები, ვენესუელის აღმოსავლეთ და შიდა რეგიონების მთავარ სატრანსპორტო სისტემას წარმოადგენს. მდინარე სათავეს იღებს ვენესუელა-ბრაზილიის საზღვარზე, კერო-დელგადო-ჩალბაუდის მთიდან, ზღვის დონიდან 1 047 მეტრზე. ეს სათავე მხოლოდ 1951 წელს იქნა აღმოჩენილი ვენესუელურ-ფრანგული ჯგუფის მიერ. ორინოკოს შესართავი ატლანტის ოკეანესთან, მესამე მოგზაურობისას 1498 წელს, აღწერა ქრისტეფორე კოლუმბმა. 1800 წელს, მდინარის აუზს იკვლევდა ალექსანდერ ჰუმბოლდტი, რომელმაც შემდგომ აქაური ფლორისა და ფაუნის შესახებ სტატიები გამოაქვეყნა, სადაც იუწყებოდა ამ ტერიტორიაზე მდინარის ვარდისფერი დელფინების არსებობას. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ორინოკო The Orinico Heavy Oil Belt In Venezuela ორინოკო — ბრიტანიკა
მედვიე

მედვიე (პოლ. Jezioro Miedwie) — ტბა პოლონეთში, დასავლეთ პომერანიის სავოევოდოში. მაქსიმალური სიგრძე — 16.2 კმ, მაქსიმალური სიგანე — 3.2 კმ; ფართობი — 35 კმ². მაქსიმალური სიღრმე — 43.8 მ. პოლონეთის ტბების სია Miedwie, jezioro i kapieliska Stargadu i Szczecina
ეზიორაკი

ეზიორაკი (პოლ. Jeziorak) — ტბა პოლონეთში, ვარმინო-მაზურის სავოევოდოში. მაქსიმალური სიგრძე — 27.45 კმ, მაქსიმალური სიგანე — 2.4 კმ; მისი ფართობი შეადგენს 3.219 ჰა; მაქსიმალური სიღრმე — 13 მ; ტბაში მდებარეობს 20 კუნძული. პოლონეთის ტბების სია ეზიორაკი
გარდნო

გარდნო (პოლ. Gardno) — ტბა პოლონეთში, პომერანიის სავოევოდოში. მაქსიმალური სიგრძე — 6.8 კმ, მაქსიმალური სიგანე — 4.7 კმ; ფართობი — 24.69 კმ²; მაქსიმალური სიღრმე — 2.6 მ. პოლონეთის ტბების სია Jezioro Gardno დაარქივებული 2010-12-19 საიტზე Wayback Machine.
დრავსკო

დრავსკო (პოლ. Drawsko) — ტბა პოლონეთში, დასავლეთ პომერანიის სავოევოდოში. მაქსიმალური სიგრძე — 12.6 კმ, მაქსიმალური სიგანე — 3.9 კმ; ფართობი — 1,956 ჰა; მაქსიმალური სიღრმე — 79.7 მ. პოლონეთის ტბების სია Mapa i opis jeziora Drawsko დაარქივებული 2014-07-26 საიტზე Wayback Machine. Strona poświęcona jezioru Drawsko დაარქივებული 2011-02-07 საიტზე Wayback Machine.
ბეით-ლაჰმი

ბეით-ლაჰმი ბეით-ლაჰმი (ქართ. ტრადიციით ბეთლემი, არაბ. بيت لحم, ებრ. בית לחם ), ქალაქი პალესტინის ავტონომიის ტერიტორიაზე, 20 ათასი მცხოვრებით. ესაზღვრება ჩრდილოეთით იერუსალიმს. თავდაპირველად ქანაანელთა, მოგვიანებით კი იუდეველთა ქალაქი იყო სამხრეთ პალესტინაში. დაარსებული უნდა იყოს დაახლოებით ძვ. წ. II ათასწლეულის შუახანებში. პირველად მოხსენიებულია თელ-ელ-ამარნის მიმოწერაში (ძვ. წ. XIV ს.) „ბეთ-ილუ-ლაჰემას“ („ქალღმერთ ლაჰემას სახლი“) სახელით. განსხვავებით ჩრდილოეთ პალესტინის ამავე სახელწოდების ქალაქისაგან ზოგჯერ იუდეველთა ბეთლემს უწოდებდნენ. იგი ადონისის კულტის ადგილი იყო. ბიბლიის მიხედვით ბეით-ლაჰმი მეფე დავითის სამშობლოა. სახარებაში იესო ქრისტეს დაბადების ადგილია. სხვა მითური ვერსიით იესო ქრისტეს მშობლები ნაზარეთში (ჩრდილოეთი პალესტინა) ცხოვრობდნენ, ლუკას სახარებაში არის ლეგენდარული ცნობა იოსებისა და მარიამის ნაზარეთიდან ბეთლეჰემში გამგზავრების შესახებ. თანამედროვე ბეით-ლაჰმის მახლობლად შემორჩენილია ბიბლიაში მოხსენიებული ე. წ. „დავითის ჭა“ — მთაში ნაკვეთი ქვაბული (ლაკვანი) წვიმის წყლის შესაგროვებლად. ტურიზმი ბეთლემის მოსახლეობის ძირითადი შემოსავლების წყაროა.ქალაქში შობას მასიურად ჩადიან მიმლოცველი ქრისტიანები, ბეთლემში 30-ათზე მეტი სასტუმროა. ჯასირ პალასი აშენდა 1910 წელს, რომელიც ეკლესიასთან ახლოს მდებარეობს, ის ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული სასტუმროა. 2000 წელს იგი დაიხურა პალესტინა-ისრაელის კონფლიქტის დროს, მაგრამ 2005 წელს კვლავ განახლდა. ბეთლემში მრავალ-წლიანი ისტორია აქვს ქსოვას, ქარგვას, და ფერადი ლითონების დამუშავებას, სამეფო სამოსელი აუცილებლად აბრეშუმისან უნდა შეკერილიყო, ხოლო ჩვეულებრივ მოსასხამზე ბამბას ან ხავერს იყენებდნენ. ბეთლემში დამზადებულ სამოსელს დიდი გასავალი ჰქონდა ოსმალეთის იმპერიაში. ასევე დიდი ისტორია აქვს სამკაულების დამზადებას, ხშირად შევხვდებით ეკლესის მიმდებარე ტერიტორიაზე გახსნილ მაღაზიებს, სადაც მომლოცველები ყიდულობენ სამკაულებს ქრისტეს, ჯვრის, ეკლესის გამოსახულებით. ბეთლემში ედვარდ საიდის მუსიკალური კონსერვატორიაში სწავლობს 500 სტუდენტი, სადაც ასწავლიან პალესტინის ფოლკლურულ მუსიკას. 1991 წელს დაარსდა პალესტინის მემკვიდრეობის ცენტრი, რომლის მიზანია შეინარჩუნოს ისტორიული ნაქარგები, და ხელი შეუწყოს ამ დარგის განვითარებას. ასევე არის კულტურული ცენტრი ქალაქის ცენტრში, რომელის მთავარი მიზანია გიდების მომზადება ტურისტებისთვის და ქალაქის ისტორის შესწავლა მსურველთათვის. ბეთლემში ფუნქციონირებს ოთხი მუზეუმი. შობის მუზეუმი 1972 დაარსდა, მუზეუმის აშენებაში დიდი წვრილი შეიტანა, გაერთიანებული ერების, განათლების, და მეცნიერებისა კულტურიულმა ორგანიზაციამ. მუზეუმში არის 31 დეკემბერის ამსახველი სურეთები და ხშირად ტარდება ლექციები ქრისტეს შობასთან დაკავშირებით. https://web.archive.org/web/20060321000427/http://www.bethlehem2000.org/main.html http://www.bethlehem-city.org/ https://web.archive.org/web/20071008005239/http://www.peacenter.org/ ქსე, ტ. 2, გვ. 270, თბ., 1977
Burger King

ბურგერ კინგი (Burger King) — სწრაფი კვების ჰამბურგერებზე ორიენტირებული რესტორნების გლობალური ქსელი. მისი სათავო ოფისი მდებარეობს აშშ-ში, ფლორიდის შტატში. ბურგერ კინგის წინაპარი 1953 წელს დაარსდა ფლორიდის შტატ ქალაქ ჯექსონვილში. მისი სახელი თავდაპირველად იყო ინსტა-ბურგერ კინგი. დამფუძნებლები იყვნენ ჯონ კრამერი და მისი ცოლის ბიძა მეთიუ ბარნსი, რომლებმაც პირველი მაღაზიები რკინიგზის სადგურის ირგვლივ გახსნეს. ჰამბურგერებმა სულ მალე მოიპოვა პოპულარობა და საოცარი წარმატება. რასაც ფრანჩაიზების გაცემაც მოყვა. 1959 წელს, სათავო კომპანიას სერიოზული პრობლემები შეექმნა და ის მაიამის ერთ-ერთმა ფრანჩაიზერმა კომპანიამ იყიდა. მყიდველებმა ინსტა-ბურგერ კინგს უპირველეს ყოვლისა სახელი შეუცვალეს და მას უბრალოდ ბურგერ კინგი უწოდეს. მომდევნო 8 წლის განმავლობაში, ობიექტების რიცხვი აშშ-ის მასშტაბით 250 გახდა, ხოლო 1967 წელს იგი „პილსბერი კომპანიმ“ შეიძინა. კომპანიის ისტორიაში მნიშვნელოვანია 1978 წელი, როდესაც ბურგერ კინგმა, მაკდონალდსისი აღმასრულებელი დირექტორი დაიქირავა კომპანიის გამართვისა და რეორგანიზაციის მიზნით. ამ ფაქტს „ოპერაცია ფენიქსსაც უწოდებენ“. მიუხედავად ამისა, კომპანიის არაეფექტური მმართველობისა და სხვა მრავალი მიზეზის გამო, ბურგერ კინგი სერიოზულ დაღმასვლას განიცდიდა, სანამ 1989 წელს ბრიტანულმა კონგლომერატმა „გრანდ მეტროპოლიტენმა“ და მისმა მემკვიდრე „დიაგეომ“ არ შეიძინა. 2002 წელს, სამი კომპანიისგან შემდგარმა ტრიუმვირატმა, ბურგერ კინგი „დიაგეოსგან“ 1.5 მლრდ აშშ დოლარად შეიძინა. ბურგერ კინგის პირველი რესტორანი აშშ-ის ფარგლებს გარეთ, პირველად 1963 წელს გაიხსნა პუერტო-რიკოში, მას მოყვა 1969 წელს რესტორანი კანადაში, უკვე 1975 წელს ევროპაში, მადრიდში. 1982 წელს, მათ რიგებს ემატება აღმოსავლეთ აზიის ქვეყნები: იაპონია, ტაივანი, სამხრეთ კორეა, სინგაპური. აღსანიშნავია, რომ მკაცრი კონკურენციის პირობებში, 2001 წელს, იაპონიაში ბურგერ კინგის ყველა რესტორანი დაიხურა, მაგრამ 2007 წელს ხელახლა გაიხსნა. 1970 წლებიდან, რესტორნების ქსელი შედის ლათინური ამერიკის ქვეყნებშიც. რესტორნები იხსნება მექსიკაში, ვენესუელაში, ჩილესა და არგენტინაში. მიუხედავად იმისა, რომ ბურგერ კინგი ჩამორჩება მაკდონალდსისი ქსელს, მსოფლიოს რიგ ქვეყნებში საქმე პირიქითაა, მათ შორისაა მექსიკა და ესპანეთი. საინტერესოა, რომ ავსტრალია ერთადერთი ქვეყანაა ბურგერ კინგის გავრცელების არეალშიც, სადაც ეს კომპანია სხვა სახელით ოპერირებს. 1971 აღმოჩნდა, რომ ავსტრალიის ქალაქ ადელაიდაში, საკვების ერთ-ერთი მაღაზია უკვე იყენებდა ამ სახელის სავაჭრო ბრენდს, ამიტომ ავსტრალიაში ბრენდი შევიდა „Hungry Jack's“- ის სახელით. 2008 წლიდან, მომდევნო 10 წლის განმავლობაში, დაგეგმილია, რომ ბურგერ კინგის ბაზრის 80 % აშშ-ის ფარგლებს გარეთ იქნება. განსაკუთრებული აქცენტი კეთდება აზია-წყნარი ოკეანის რეგიონზე. კომპანია გეგმავს, თავის სამ უმსხვილეს ბაზრად აქციოს ინდოეთი, ჩინეთი და იაპონია. 2012 წლის ბოლოსთვის, ქსელს აზიის ტერიტორიაზე 250 ახალი რესტორანი შეემატება. იგეგმება ფრანჩაიზინგის გააქტიურება აღმოსავლეთ ევროპაში, აფრიკაში, ახლო აღმოსავლეთსა და ბრაზილიაში. ამჟამად, 2010 წლის ბოლოსთვის, ბურგერ კინგი 32,400 რესტორნით, რჩება როგორც მეორე უმსხვილესი ქსელი სწრაფი კვების ჰამბურგერების სარესტორნო ქსელში მაკდონალდსის შემდეგ. მისი რესტორნები წარმოდგენილია მსოფლიოს 80 ქვეყანაში. კომპანიის ძირითად პროდუქტებს წარმოადგენს ჰამბურგერები, ფრანგული ფრი, გამაგრილებელი სასმელები და სხვადასხვა დესერტი. ოფიციალური საიტი
იბერია (ავიაკომპანია)

იბერია (ესპ.Iberia Líneas Aéreas de España) — ესპანური ავიაკომპანია. ამჟამად, იბერიას მთავარი აეროპორტებია მადრიდის ბარახასას აეროპორტი და ბარსელონას ელ-პრატის აეროპორტი. კომპანია მის შვილობილ კომპანია „იბერია რეგიონალთან“ ერთად, „იბერია გრუპის“ შემადგენელი ნაწილია. კომპანია რეისებს 102 მიმართულებით ასრულებს მსოფლიოს 39 ქვეყანაში. ხოლო სხვა კომპანიებთან კოდ-შერინგის შედეგად, ასევე დაფრინავს 90 სხვა მიმართულებით. კომპანია დაარსდა 1927 წლის 28 ივნისს, ესპანელი ბანკირის, ჰორასიო ესებერიეტასა და გერმანული ავიაკომპანია ლუფტჰანზას ინვესტიციებით. ფრენების განხორციელება დაიწყო ამავე წლის 14 დეკემბერს. ამ წლის განმავლობაში, იბერიას ასპონსორებდა ესპანეთის მთავრობა, რომელიც მას მადრიდსა და ბარსელონაში საფოსტო გზავნილების გადასაზიდად იყენებდა. ვინაიდან ამ პერიოდში, დიქტატორ მიგელ პრიმო დე რივერას მმართველობისას, ესპანეთის ავიაცია ძირითადად სახალხო საჭიროებისთვის გამოიყენებოდა, მოხდა ესპანური ავიაკომპანიების შერწყმა. 1929 წლის 29 მაისს, იბერია შთანთქა სხვა ავიაკომპანია „Compañía de Líneas Aéreas Subvencionadas“ - მა. მაგრამ სახელი „იბერია“, კომპანიის გენერალურმა დირექტორმა მაინც დარეგისტრირებული დატოვა. ესპანეთის სამოქალაქო ომის მიწურულს, იბერია კვლავ გამოდის ასპარეზზე, როგორც წმინდა შინაური ავიაკომპანია. 1944 წლის 30 სექტემბერს, ხდება იბერიის ნაციონალიზება. 1946 წელს, იბერია ხდება პირველი ავიაკომპანია ევროპაში, რომელიც მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, პირველად ასრულებს ფრენას ევროპასა და სამხრეთ ამერიკას შორის რეისით მადრიდი - ბუენოს-აირესი. 1953 წელს, მადრიდის პაქტის შედეგად, აშშ-ის მოქალაქეებისთვის ესპანეთში ჩასვლა უვიზო ხდება, რაც დიდი სტიმული აღმოჩნდა იბერიასათვის და იწყება ტრანსატლანტიკური რეისები ამ ორ ქვეყანას შორის. 1981 წელს, კომპანიის დაბადების 50 წლისთავზე, მგზავრების რიცხვმა წელიწადში 10 მლნ შეადგინა, ხოლო 2002 წელს, დაბადებიდან ამ დრომდე გადაყვანილი მგზავრების რიცხვმა 500 მლნ შეადგინა. 2009 წლის 12 ნოემბერს, იბერიამ დაადასტურა, რომ მას მიღწეული აქვს მოლაპარაკებები ბრიტანულ ავიაკომპანია „ბრითიშ ეარვეისთან“, მათი შერწყმის თაობაზე და რომ ამ ორი კომპანიის შეერთებით იგეგმება მსოფლიოს ავიაკომპანიებს შორის შემოსავლების სიდიდით მესამე კომპანიის ჩამოყალიბება. 2010 წლის 8 აპრილს, კომპანიებმა ხელი მოაწერეს დოკუმენტს მათი შერწყმის შესახებ, რომელიც 2011 წლის იანვარში დასრულდება. ახალი კომპანიის სახელი იქნება “International Airlines Group”, თუმცა, ორივე კომპანია ფუნქციონირებას ძველი ბრენდის სახლეის ქვეშ განაგრძობს. ოფიციალური საიტი
აზერბაიჯან-სომხეთის ურთიერთობები

სომხეთ-აზერბაიჯანის ურთიერთობები — წარმოადგენს ურთიერთობებს აზერბაიჯანსა და სომხეთს შორის. ორი ქვეყნის დიპლომატიური ურთიერთობა რუსეთის იმპერიის დროს დამყარდა. შემდეგ იყო სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის ომი 1918-1920 წწ. 1948 წელს სსრკ-ში, სომხეთის სსრ-ში დაიწყო პოლიტიკური პროტესტები აზერბაიჯანის წინააღმდეგ. საზოგადოების ნაწილი თვლიდა, რომ აზერბაიჯანს მთიანი ყარაბაღი უნდა დაეთმო სომხეთისთვის. პროტესტის ტალღა გამწვავდა 1988 წელს, როდესაც სომხეთ-აზერბაიჯანს შორის ომი დაიწყო. Sauerborn, Djan; Scianna, Bastian Matteo; Mazziotti, Marius: "Multipolarity is key: Assessing Azerbaijan's foreign policy"
ნიკოლოზ შატსკი

ნიკოლოზ სერგეის ძე შატსკი (რუს. Николай Сергеевич Шатский; დ. 28 აგვისტო, 1895, მოსკოვი ― გ. 1 აგვისტო, 1960, მოსკოვი) ― რუსი გეოლოგი, ტექტონისტი. რუსეთის ტექტონიკური სკოლის ფუძემდებელი. სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1953). 1913–18 წლებში სწავლობდა მოსკოვის უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტზე. 1916–18 წლებში ჯარში მსახურობდა. 1929 წელს დაამთავრა მოსკოვის სამთო აკადემია ექსტერნის წესით, ასწავლიდა იქვე (1921–30) და მოსკოვის გეოლოგიურ-სადაზვერვო ინსტიტუტში (1930–60, 1933 წლიდან პროფესორი); ერთდროულად მუშაობდა სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის გეოლოგიის ინსტიტუტში (1934 წლიდან, 1935 წლიდან განყოფილების გამგე, 1956 წლიდან დირექტორი). მისი ძირითადი შრომები ეხება ძველი ბაქნების შედარებით ტექტონიკას, გეოსინკლინების თეორიასა და ნაოჭწარმოქმნის ხანგრძლივობას. დაადგინა ბაქნების აგებულების ზოგადი კანონზომიერებანი. ნიკოლოზ შატსკიმ შეიმუშავა დედამიწის ქერქის მსხვილი ტექტონიკური ფორმების ანალიზის სტრუქტურული მეთოდი, შედარებით-ტექტონიკური, ფაციესების ანალიზის მეთოდი და დანალექი წარმონაქმნების სიმძლავრე. გამოყო რიფეული პერიოდი და ბაიკალური დანაოჭება; შემოიღო ავლაკოგენის (1946), პლაკოსინკლინის (1945), პლაკანტიკლინისა (1945) და სხვა ცნებები. ჩამოაყალიბა მემკვიდრეობითობის პრინციპი გეოლოგიაში, წვლილი შეიტანა გეოლოგიური ფორმაციების, ნახშირშემცველისა და ნავთობიანი აუზების, ფოსფორიტების, მანგანუმიანი მადნების შესწავლის საქმეში და სხვა. ევრაზიის 1:6000000 მასშტაბიანი გეოლოგიური რუკის (1954, 1956), სსრკ-ის 1:4000000 მასშტაბიანი ტექტონიკური რუკისა (1952) და ევროპის 1:2500000 მასშტაბიანი საერთაშორისო ტექტონიკური რუკის (1962) შედგენის ხელმძღვანელი. ავტორია შრომებისა ჩარლზ ლაიელის, ალექსანდრე კარპინსკის, ჩარლზ დარვინის, როდერიკ მერჩისონის, ანდრია არხანგელსკის, ვლადიმერ ობრუჩევისა და სხვათა შესახებ. ლენინური პრემიისა (1958) და სსრკ-ის სახელმწიფო პრემიის (1946) ლაურეატი. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით (1945, 1953). დაწესებულია სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ნ. შატსკის სახელობის პრემია (1979), რომელიც 1982 წლიდან ტექტონიკის დარგში საუკეთესო სამეცნიერო ნაშრომისთვის გადაეცემათ. შატსკის სახელობისაა მთა ანტარქტიდაში, ვოლთატის მთებში, ვულკანური სტრუქტურა მდინარე პოდკამენაია-ტუნგუსკის შუა დინებაში, წყალქვეშა ამაღლება წყნარი ოკეანის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, ნამარხი მოლუსკის სახეობა და გეოფიზიკური სამეცნიერო-კვლევითი გემი. Избр. труды, т. 1‒4, М., 1963‒65. ↑ Жизнь и творчество академиков А.Д. Архангельского и Н.С. Шатского. М.: Наука, 1973. 180 с. ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 Николай Сергеевич Шатский | Большая российская энциклопедия ↑ Н. Б. Полякова. Николай Сергеевич Шатский, 1895–1960, Наука, 1991, 68 с. ↑ Николай Сергеевич Шатский. [Некролог], «Геология рудных месторождений», 1960, № 5
ვროცლავის საუკუნის დარბაზი

საუკუნის დარბაზი (პოლ. Hala Stulecia, Hala Ludowa; გერმ. Jahrhunderthalle, ინგლ. Centennial Hall) – სპორტული დარბაზი პოლონეთში, მდებარეობს ქალაქ ვროცლავში. საუკუნის დარბაზმა ითამაშა გადამწყვეტი როლი ბეტონით მშენებლობის საქმეში. დარბაზი შენდებოდა 1911–1913 წწ. არქიტექტორ მაქს ბერგის პროექტის მიხედვით, მოდერნის სტილში. 1962 წელს შეიტანეს პოლონეთის არქიტექტურული ძეგლების სიაში, ხოლო 1978 წელს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში საუკუნის დარბაზის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2010-12-14 საიტზე Wayback Machine. დარბაზის აღწერა პოლონეთის იუნესკოს კომიტეტის საიტზე დაარქივებული 2007-02-05 საიტზე Wayback Machine.
მაზოვია

მაზოვია (პოლ. Mazowsze, Mazowiecka ziemia, გერმ. Masowien) — ისტორიული რეგიონი პოლონეთის ცენტრში. მთავარი ქალაქია — ვარშავა. კონრად I-ის მმართველობის დროს მაზოვიის ტერიტორიაზე ჩამოყალიბდა მაზოვიის სამთავრო. 1526 წლამდე მას პიასტების დინასტია მართავდა. სიგიზმუნდ I-მა შემოუერთა პოლონეთს. პოლონეთის მესამე დაყოფის შემდეგ 1795 წელს, მაზოვია პრუსიას ერგო, ხოლო 1807 წელს ვარშავის საჰერცოგოს შემადგენლობაში შევიდა. 1814 წლიდან პოლონეთის სამეფოს შემადგენლობაშია. მაზოვიის შლიახტა დაარქივებული 2010-08-02 საიტზე Wayback Machine. Wielkie Księstwo Mazowsza დაარქივებული 2010-07-28 საიტზე Wayback Machine.
მაზურია

მაზურია (პოლ. Mazury) — ისტორიული რეგიონი პოლონეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ვისლის დაბლობსა და რუსეთ-ბელარუსის საზღვარს შორის. რეგიონის ტერიტორიაზე 2000-მდე ტბაა. გეოგრაფიულად შედის ილავის და მაზოვიეცის ტბის ოლქის, ხოლო ადმინისტრაციულად ვარმინო-მაზურის სავოევოდოს შემადგენლობაში. მთავარი ქალაქია — ოლშტინი. XI-XIII საუკუნეებში რეგიონში დასახლდნენ პრუსიელები. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მაზურია მაზურია დაარქივებული 2008-06-21 საიტზე Wayback Machine. ტურისტული ინფორმაცია მაზურია დაარქივებული 2021-03-12 საიტზე Wayback Machine. მაზურია Masuren დაარქივებული 2007-04-05 საიტზე Wayback Machine. Natural tourism (birdwatching) in NE Poland დაარქივებული 2006-02-04 საიტზე Wayback Machine. Topographical maps 1:50 000 დაარქივებული 2011-02-03 საიტზე Wayback Machine. Mazury Masuren Masuria დაარქივებული 2021-05-17 საიტზე Wayback Machine.
ისლანდიური დამწერლობა

თანამედროვე ისლანდიური ანბანი შედგება 32 ასოსგან: დაფუძნებულია ლათინურ ანბანზე დიაკრიტიკებით, Ðð [eð]ი და რუნული Þþ [θorn]ი დამატებით. Ææ და Öö ითვლება ჩვეულებრივ ასოებად და არა დიაკრიტიკებად. ხშირად, ხელით წერისას, გლიფები მარტივდება, მაგ: æ-ს წერენ ae-დ. თანამედროვე ისლანდიური ანბანის სტანდარტი ჩამოყალიბდა XIX ს-ში დანიელ ლინგვისტ რასმუს რასკის მიერ. ის ეყრდნობა XII ს-ში უცნობი ავტორის მიერ შექმნილი პირველი გრამატიკული ტრაქტატის ორთოგრაფიულ სტანდარტებს. სტანდარტი განკუთვნილი იყო საერთო სკანდინავიური ენისთვის, იგივე ძველი ნორვეგიული. ანბანის ძირითადი მახასიათებლები, რომლებიც ჩამოყალიბდა ძველ ტრაქტატში: მახვილის ხმარება (ორიგინალურად, ხმოვნის სიგრძის ანიშვნისთვის). þ-ს გამოყენება. რასმუს რასკის მოგვიანო სტანდარტი ძირითადად იყო ძველი ტრაქტატის რე-ანონიზირება მცირე ცვლილებებით, c-ს ნაცვლად k-ს უფრო ექსკლუზიურად ხმარება. ð-ს მსგავს გამოსახულებებს მოგვიანო საუკუნეებში იშვიათად ვხვდებით. გვიანი XX ს-ის ასანიშნავი ცვლილებებია é-ს შემოღება je-ს ნაცვლად და 1973-ში z-ს შემოღება. ასოთა სახელებია: ისლანდიური ენა „Íslenska, í senn forn og ný“. დაარქივებული 2009-09-23 საიტზე Wayback Machine.
პოლონეთის რესპუბლიკის სენატი

სენატი (პოლ. Senat) პოლონეთის პარლამენტის ზედა პალატა. ირჩევა საყოველთაო არჩევნებით და მას ხელმძღვანელობს სენატის მარშალი (პოლ. Marszałek Senatu). სენატის ისტორია დაახლოებით 500 წლის წინ სამეფო მრჩევლებიდან იღებს სათავეს. თავადაზნაურობის დემოკრატიის პერიოდში სენატი უფრო საიდუმლო საბჭო იყო ვიდრე სეიმის ზედა პალატა, რომელიც შედგებოდა სამეფო კაბინეტისა, სამეფო სასამართლოს წევრებისგან, ვოივოდებისგან (პოლ. voyevoda) და პრეფექტებისაგან. სენატის წევრებს მეფე და კათოლიკე ეპისკოპოსი ნიშნავდა. პოლონეთის მეორე რესპუბლიკის პერიოდში, სენატორები ირჩეოდა საყოველთაო არჩევნებით. მეორე მსოფლიო ომის შემდგომ შექმნილ პოლონეთის სახალხო რესპუბლიკაში კომუნისტური რეჟიმის მიერ ჩატარებული 1946 წლის რეფერენდუმის საფუძველზე სენატი გაუქმდა. სენატი მხოლოდ 1989 წელს კომუნისტებსა და სოლიდარობას შორის მიღწეული შეთანხმების საფუძველზე აღდგა. ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2009-07-11 საიტზე Wayback Machine.
გეოლოგიური ფორმაცია

გეოლოგიური ფორმაცია — დედამიწის ქერქის სტრუქტურული ერთეულების განვითარების გარკვეულ სტადიაზე მსგავს პირობებში წარმოქმნილ ქანთა ბუნებრივი და კანონზომიერი ასოციაციები. სისქე რამდენიმე ასეული მეტრიდან ათას მეტრამდეა. ნიკოლოზ შატსკის მიხედვით, გეოლოგიური ფორმაცია არის ქანების ბუნებრივი ასოციაციები, რომელთა ცალკეული ნაწილები პარაგენეტურად მჭიდროდ არის ერთმანეთთან დაკავშირებული როგორც დროში (დაშრევება, თანანმიმდევრობა), ისე სივრცეში (ფაციესური ჩანაცვლებები და სხვა). თუ მინერალები ელემენტების პარაგენეზისებია, ხოლო ქანები — მინერალებისა, მაშინ ფორმაციები ქანების პარაგენეზისებად უნდა მივიჩნიოთ. გეოლოგიური ფორმაციის შატკისეული გაგება ფართოდაა გავრცელებული. არსებობს აგრეთვე გეოლოგიური ფორმაციის გენეტური და სტრატიგრაფიული გაგება. მოძღვრება გეოლოგიური ფორმაციის შესახებ ფართოდ განავითარეს ნიკოლოზ შატსკიმ, ნიკოლოზ ვასოევიჩმა, ნიკოლოზ სტრახოვმა, ლევ რუხინმა და სხვა. ხუციშვილი მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 82. Геологические формации. Tерминологический справочник, т. 1, M., 1982.