laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ტომ ჯოუნსი (მომღერალი)

სერ თომას ჯონ ვუდვორდი (ინგლ. Sir Thomas John Woodward, ცნობილი სასცენო სახელით ტომ ჯოუნსი ინგლ. Tom Jones) (დ. 7 ივნისი, 1940) — უელსელი მომღერალი. ცნობილი გახდა 1960-იანი წლებიდან. მისი 36 სიმღერა მოხვდა ბრიტანეთის საუკეთესო 40-ეულებში, ხოლო 19 - აშშ-ში. მინიჭებული აქვს ბრიტანეთის იმპერიის ორდენი. მთავარი სტატია: ტომ ჯოუნსის დისკოგრაფია. სტუდიური ალბომები Along Came Jones (1965) It's Not Unusual (1965) What's New Pussycat? (1965) A-tom-ic Jones (1966) From the Heart (1966) Green, Green Grass of Home (1966) Funny Familiar Forgotten Feelings (1967) 13 Smash Hits (1967) Delilah (1968) The Tom Jones Fever Zone (1968) Help Yourself (1968) This Is Tom Jones (1969) Tom (1970) I Who Have Nothing (1970) She's a Lady (1971) Tom Jones Close Up (1972) The Body and Soul of Tom Jones (1973) Somethin' 'Bout You Baby I Like (1974) Memories Don't Leave Like People Do (1975) Say You'll Stay Until Tomorrow (1977) What a Night (1977) The Country Side of Tom Jones (1978) Rescue Me (1979) Do You Take This Man (1979) Darlin (1981) Country (1982) Don't Let Our Dreams Die Young (1983) Love Is on the Radio (1984) Tender Loving Care (1985) Move Closer/At This Moment (1988) Carrying a Torch (1991) The Lead and How to Swing It (1994) Reload (1999) Mr. Jones (2002) Tom Jones & Jools Holland (2004) 24 Hours (2008) Praise & Blame (2010) Spirit in the Room (2012) Long Lost Suitcase (2015) შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ტომ ჯოუნსი“ ვიკისაწყობში. ოფიციალური საიტი ტომ ჯოუნსი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
მასინისა

მასინისა (დ. დაახლ. ძვ. წ. 240 — გ. ძვ. წ. 149) — ნუმიდიის მეფე. აღმ. ნუმიდიის მეფის ძე. აღიზარდა და განათლება მიიღო კართაგენის კარზე. ცოლად ჰყავდა ჰასდრუბალის ასული. წლების მანძილზე გარდამავალი უპირატესობით ეომებოდა დასავლეთ ნუმიდიის მეფეს — სიფაკს. ამ პერიოდში კართაგენის ერთგული იყო, მაგრამ მოგვიანებით სციპიონებს დაუახლოვდა და მთელი ცხოვრების მანძილზე რომის მოკავშირე იყო კართაგენის წინააღმდეგ ბრძოლაში. რომაელთა დახმარებით ძვ. წ. 202 წელს ზამის ბრძოლაში კართაგენის დამარცხების შემდეგ დასავლეთ ნუმიდიაც შეიერთა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 482.
სამ საათსა და ათ წუთზე იუმასკენ (2007 წლის ფილმი)

სამ საათსა და ათ წუთზე იუმასკენ (ინგლ. 3:10 to Yuma) — 2007 წლის ვესტერნი. წარმოადგენს ამავე სახელწოდების 1957 წელს გამოსული ფილმის რიმეიკს. გადაღებულია ნიუ-მექსიკოში. ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები. არიზონას პატარა ქალაქში იჭერენ ცნობილ დამნაშავეს, ბენ უეიდს (რასელ კროუ). ის უნდა მიიყვანონ მატარებლის სადგურამდე, საიდანაც სამ საათსა და 10 წუთზე მატარებელი იუმას მიმართულებით გავა. იუმაში კი უეიდს სასამართლოს გადასცემენ. უეიდის ბანდა ლიდერის გათავისუფლებას ცდილობს. რანჩოს მეპატრონე დენ ევანზი (კრისტიან ბეილი), რომელიც ვალებში იხრჩობა, გადაწვეტს, 200 დოლარის სანაცვლოდ შეუერთდეს გუნდს, რომელმაც სადგურამდე უნდა მიიყვანოს ბენ უეიდი. თუმცა თანადათანობით გუნდს წევრები აკლდება, ზოგს კლავენ, ზოგი კი ნებდება და დანიშნულების ადგილზე ჩასული ევანზი მარტო აღმოჩნდება უეიდისა და მისი ბანდის პირისპირ. რასელ ქროუ — ბენ უეიდი კრისტიან ბეილი — დენ ევანზი პიტერ ფონდა — ბაირონ მაკელროი ლოგან ლერმანი — უილიამ ევანზი ბენ ფოსტერი — ჩარლი პრინსი ოფიციალური საიტი „სამ საათსა და ათ წუთზე იუმასკენ“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) „სამ საათსა და ათ წუთზე იუმასკენ“ — Rotten Tomatoes „სამ საათსა და ათ წუთზე იუმასკენ“ — Metacritic-ზე „სამ საათსა და ათ წუთზე იუმასკენ“ — Box Office Mojo-ზე „სამ საათსა და ათ წუთზე იუმასკენ“ — Allmovie-ზე ↑ 3:10 to Yuma (2007). Box Office Mojo. Amazon.com. დაარქივებულია ორიგინალიდან — იანვარი 18, 2010. ციტირების თარიღი: April 18, 2009.
ვილჰელმ ლაიბლი

ვილჰელმ მარია ჰუბერტუს ლაიბლი (გერმ. Wilhelm Maria Hubertus Leibl; დ. 23 ოქტომბერი, 1844, კელნი, — გ. 4 დეკემბერი, 1900, ვიურცბურგი) — გერმანელი ფერმწერი. სწავლობდა მიუნხენის სამხატვრო აკადემიაში (1864–1869). მიუნხენის რეალისტი მხატვრების ჯგუფის მოთავე. ქმნიდა უმთავრესად პორტრეტებსა და გლეხთა ცხოვრების ამსახველ ჟანრულ სურათებს. ლაიბლმა შემოქმედების დასაწყისში განიცადა ფრანგული რეალისტური ფერწერის გავლენა („მოხუცი ბატონი პალენბერგი“, 1871, ვალრაფ-რიხარცის მუზეუმი, კელნი). შემდგომში მხატვარმა მიმართა გერმანული აღორძინების ხელოვნების ტრადიციებს („სამი ქალი ეკლესიაში“, 1878–1882, კუნსტჰალე, ჰამბურგი). ლაიბლის ბოლო პერიოდის ტილოები ახლოა იმპრესიონიზმთან („მრთველი“, 1892, სახვითი ხელოვნების მუზეუმი, ლაიფციგი). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 109. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ვილჰელმ ლაიბლი“ ვიკისაწყობში. Wilhelm Leibl - Drei Frauen in der Kirche 1882 Leibl, Wilhelm Maria Hubertus
აულუს კორნელიუს კოსუს არვინა

ავლუს კორნელიუს პუბლიუსის ძე კოსუს არვინა (ლათ. AVLVS CORNELIVS COSVS ARVINA) რომის ორგზის კონსული ძვ. წ. 343 და ძვ. წ. 332 წლებში. პირველი კონსულობისას მეთაურობდა პირველ სამნიტურ ომში.
ლაკმუსი

ლაკმუსი — საღებავი ნივთიერება, რომელიც მიიღება ზოგიერთი სახის ხავსურიდან. ლაკმუსის შედგენილობა რთულია და საბოლოოდ არ არის დადგენილი. ლაკმუსს იყენებენ ქიმიურ ინდიკატორად. მჟავა გარემოში ლაკმუსი იფერება წითლად, ტუტეში კი ლურჯად. ხშირად სარგებლობენ ლაკმუსით გაჟღენთილი ქაღალდით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 112.
ლაპილი

ლაპილი — ვულკანის ამოფრქვევისას ვულკანურ ყუმბარებთან და ფერფლთან ერთად ამოსროლილი მომრგვალო ან უსწორმასწორო ფორმის მუხუდოს მარცვლის ან კაკლისოდენა ნაკუწი. წარმოადგენს ჰაერში ფრენისას გაცივებული ლავის ნაფლეთს ან ვულკანის მიერ გარღვეული, ადრე გაცივებული ვულკანის და გვერდითი ქანების ნატეხებს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 126.
ჯეიმზ მანგოლდი

ჯეიმზ მანგოლდი (ინგლ. James Mangold; დ. 16 დეკემბერი, 1963, ნიუ-იორკი, აშშ) — ამერიკელი კინორეჟისორი და სცენარისტი. სახელი გაითქვა ფილმით „იარე ზღვარზე“. დღემდე 9 ფილმი აქვს გადაღებული. 1997 - პოლიციელების ქვეყანა (Cop Land) 1999 - გოგონა, რომელსაც შეაწყვეტინეს (Girl, Interrupted) 2005 - იარე ზღვარზე (Walk the Line) 2007 - სამ საათსა და ათ წუთზე იუმასკენ (3:10 to Yuma) ჯეიმზ მანგოლდი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
ძალთა ბალანსი (საერთაშორისო ურთიერთობები)

ძალთა ბალანსი ან ძალთა წონასწორობა — ერთ–ერთი უძველესი და უმთავრესი კონცეფცია საერთაშორისო ურთიერთობათა თეორიაში. იგი მჭიდროდ უკავშირდება პოლიტიკურ რეალიზმს და გამომდინარეობს საერთაშორისო სისტემის ანარქიული სტრუქტურიდან. ამ კონცეფციის მიხედვით, იმის გამო, რომ საერთაშორისო სისტემა ანარქიულია, თითოეული სახელმწიფოს ძირითადი ამოცანაა ბრძოლა თვითგადარჩენისა და თვითდამკვიდრებისათვის. ამის აუცილებელი პირობა კი უსაფრთხოება და დამოუკიდებლობაა. თავიანთი დამოუკიდებლობისა და უსაფრთხოების შესანარჩუნებლად სახელმწიფოები, ჩვეულებრივ, ერთად მოქმედებენ ხოლმე, რათა დაუპირისპირდნენ იმ სახელმწიფოს (ან სახელმწიფოთა ჯგუფს), რომელიც საფრთხეს უქმნის მათ უსაფრთხოებასა და სუვერენიტეტს. ამგვარად, საერთაშორისო სისტემა დაყოფილია სახელმწიფოთა რამდენიმე ჯგუფად, რომლებიც დაახლოებით თანაბარი ძალისანი არიან და მათ შორის არსებული ძალთა ბალანსი (წონასწორობა) არის მშვიდობისა და წესრიგის მთავარი გარანტია საერთაშორისო სისტემაში, ამ სისტემის მდგრადობის ძირითადი პირობა. ხელსაყრელ შემთხვევაში სახელმწიფოები თავიანთი სურვილით აყალიბებენ კავშირს, რომელიც იცავს თითოეული მათგანის ეროვნულ ინტერესებს, ამასთან, არ არის მათი უფლებების შემლახველი. სხვა შემთხვევაში სახელმწიფო თავისი უსაფრთხოების დაცვის მიზნით იძულებულია მიეტმასნოს დომინანტ სახელმწიფოს, რაც ხშირად ეროვნული ინტერესების ნაწილის დათმობას იწვევს. საერთაშორისო საზოგადოებაში ძალთა ბალანსი სახელმწიფოებსა და სახელმწიფოთა ჯგუფებს შორის ურთიერთობათა მთავარი რეგულატორია, რომელიც განსაზღვრავს ამ ურთიერთობათა ხასიათს. ევროპაში ძალთა ბალანსის კლასიკური მაგალითებია 1648-1789 წლები (ვესტფალიის ზავის პირობები) და პერიოდი 1815 წლიდან XIX საუკუნის ბოლომდე (ვენის კონგრესის შედეგები). ძალთა ბალანსისათვის ბრძოლა XX ს–ის საერთაშორისო სამართალშიც იჩენს თავს – იქმნება ნორმები, რომლებიც საშუალებას არ აძლევდნენ არც ერთ დიდ სახელმწიფოს ან ბლოკს, იურიდიულად მოეპოვებინათ უპირატესობა სხვა სახელმწიფოს ან ბლოკის მიმართ. ამ საქმეში განსაკუთრებული როლი შეასრულა გაერომ და მისმა უშიშროების საბჭომ, რომელშიც მოქმედებს ერთხმივობის პრინციპი, ასევე ნატომ და ვარშავის ხელშეკრულების ორგანიზაციამ. სოციალურ და პოლიტიკურ ტერმინთა ლექსიკონი–ცნობარი / [სარედ.: ჯგუფი: ედუარდ კოდუა და სხვ. ; გამომც.: ლაშა ბერაია] - თბ. : ლოგოს პრესი, 2004 - 351გვ. ; 20სმ. - (სოციალურ მეცნ. სერია/რედ.: მარინე ჩიტაშვილი). - ISBN 99928-926-9-2 : [ფ.ა.]
ყარა-იუსუფი

ყარა-იუსუფი (გ. 1420) — დასავლეთის ოღუზი თურქმანების მომთაბარე ტომთა ერთ-ერთი გაერთიანების — ყარა-ყოიუნლუს ბელადი. ყარა-იუსუფმა დაამარცხა ჯალაირიდების სახელმწიფოს გამგებელი აჰმედი და 1410 წელს საფუძველი ჩაუყარა ყარა-ყოიუნლუს სახელმწიფოს, რომელსაც 1420 წლამდე განაგებდა. ყარა-იუსუფს შირვანზეც ეჭირა თვალი და მის დამორჩილებას აპირებდა. შირვანშაჰმა იბრაჰიმმა საქართველოს მეფე კონსტანტინეს და შაქის გამგებელს სიდი აჰმედს სთხოვა დახმარება. მოკავშირეებსა და ყარა-იუსუფის ლაშქარს შორის ბრძოლა გაიმართა მტკვრის მარცხენა ნაპირზე 1412 წლის დეკემბერში. გამარჯვება ყარა-იუსუფს დარჩა. ბრძოლაში ბევრი ქართველი დაიღუპა, მეფე კონსტანტინე I ტყვედ ჩავარდა და ყარა-იუსუფის ბრძანებით სიკვდილით დასაჯეს 300 ქართველ აზნაურთან ერთად. ამიერკავკასიის გაერთიანებული ძალების დამარცხების შემდეგ ყარა-იუსუფმა ყურადღება თემურიდთა ირანის სამფლობელოებზე გადაიტანა. შაჰრუხთან (განაგებდა 1405-1447 წწ.) ომის დროს ყარა-იუსუფი მოკვდა. კიკნაძე რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 624.
ყარაღაჯის განძი

ყარაღაჯის განძი — XIV საუკუნის I ნახევრის უკანასკნელი ჰულაგუიანების ვერცხლის მონეტების განძი. 1940 და 1949 წელს შემთხვევით აღმოჩნდა სოფელ ყარაღაჯში (სიღნაღის მუნიციპალიტეტი) მიწის სამუშაოების დროს. შეიცავს 214 ვერცხლის დირჰემსა და ნახევარ დირჰემს, რომლებიც მოჭრილია ირანის ილხანების სულეიმანისა (1339-1343 წწ.) და ანუშირვანის (1343-1356 წწ.) სახელებით სხვადასხვა ზარაფხანაში. აღსანიშნავია, რომ განძის 15 მონეტა თბილისშია მოჭრილი, 2 - ყარაღაჯში, ხოლო 2 - ანისში. განძის ყველაზე ადრინდელი მონეტა თარიღდება 1345 წლით, უგვიანესი - 1355 წლით. ყარაღაჯის განძი დაფლული უნდა იყოს 1356 წლის შემდეგ. დაცულია სიმონ ჯანაშიას სახელობის საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმსა და ერევნის ისტორიულ მუზეუმში. ღვაბერიძე ც., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 625.
ლაპერუზის სრუტე

ლაპერუზის სრუტე — სრუტე კუნძულებს სახალინსა (რუსეთი) და ჰოკაიდოს (იაპონია) შორის. აკავშირებს იაპონიისა და ოხოტის ზღვებს. უმცირესი სიგანე 43 კილომეტრი, სიღრმე 51-118 მეტრი. ახასიათებს ძლიერი მიმოქცევითი დინება. ზამთრობით დაფარულია ყინულით. ვლადივოსტოკს აკავშირებს ოხოტის, ბერინგის ზღვებისა და წყნარი ოკეანის ნავსადგურებთან. სახელი ეწოდა ფრანგი ზღვაოსნის ჟან ფრანსუა ლაპერუზის პატივსაცემად. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 127.
სტეპის ზონები

სტეპის ზონები — ხმელეთის ბუნებრივი ზონები, რომელთა ლანდშაფტში ჭარბობს სტეპი. გავრცელებულია ჩრდილოეთი და სამხრეთი ნახევარსფეროების ზომიერ და სუბტროპიკულ სარტყლებში ამჟამად სტეპის ზონების ტერიტორიის მნიშვნელოვანი ნაწილი გადახნულია. სუბტროპიკული სარტყლების სტეპის ზონები ზომიერი სარტყლების სტეპის ზონები ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 562.
ლუვიური ენა

ლუვიური ენა — ინდოევროპულ ენათა ანატოლიური (ხეთურ-ლუვიური) ჯგუფის ერთ-ერთი მკვდარი ენა. გავრცელებული იყო ძველი ანატოლიის სამხრეთ ოლქებში. ლუვიური ენის უძველესი ნიმუშები შემორჩენილია სოლისებრი დამწერლობით შესრულებულ რიტუალური ხასიათის ხეთურ ტექსტებში (ძვ. წ. XIV-XII საუკუნეები). ცალკეული ტექსტები ლივიურ ენაზე დაწერილია აგრეთვე სპეციფიკური იეროგლიფური დამწერლობით (ძვ. წ. VIII საუკუნე), რომელსაც უფრო ადრე იეროგლიფურ ხეთურს უწოდებდნენ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 304.
სტეპის წითელი ჯიში

სტეპის წითელი ჯიში — მსხვილი რქოსანი საქონლის სარძეო მიმართულების ჯიში. გამოყვანილია XVIII საუკუნის ბოლოს უკრაინის სტეპის ნაცარა და წითელი საქონლის შეჯვარებით წითელ ოსტფრისლანდიურ და სხვა ჯიშებთან. ყოფილ სსრკ-ში ფართოდ იყო გავრცელებული, ფერად წითელია, მკვრივი აგებულება და კარგი გამძლეობა აქვს. ფურის საშუალო წლიური წველადობა სანაშენე ფერმებში არის 4000-4500 კგ რძე (ცხიმიანობა 3,6—3,8%). ცოცხალი მასა ფურისა 420—540 კგ (უდიდესია 700 კგ), კუროსი — 700—1000 კგ (უდიდესი 1200 კგ). გასუქებული ცხოველის ნაკლავის გამოსავლიანობა 50-55%. სტეპის წითელი ჯიში მოშენებულია საქართველოს დაბლობი ზონის იმ რაიონებში, რომელთა დანიშნულებაა მოუხდელი რძის წარმოება. 1980 წელს საქართველოს კოლმეურნეობებსა და საბჭოთა მეურნეობებში მისი რაოდენობა ჯიშიან ცხოველთა მთელი სულადობის 12,7% შეადგენდა. გოცირიძე ნ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 562.
ქართველები კანადაში

ქართველები კანადაში — ეთნიკური ქართველები კანადაში, მათი რაოდენობა დაახლოებით 500 ადამიანის ფარგლებში მერყეობს, უმრავლესობა ცხოვრობს ქვეყნის დიდ ქალაქებში. 2004 წლის 12 სექტემბრიდან ქ. ტორონტოში გაიხსნა პირველი ქართული საკვირაო სკოლა, სადაც ქართველი მასწავლებლები სასწავლო პროცესს მშობლიურ ქართულ ენაზე წარმართავენ, გაკვეთილები ანტიბეს საზოგადოებრივ ცენტრში ტარდება. ქართველებს ასევე აქვთ საკუთარი რადიო სადგური FM „მამული“, 2005 წლის 5 მარტს ტორონტოში დიაპაზონის 1430 მეგაჰერც სიხშირის ტალღაზე ქართული რადიო პირველად გავიდა ეთერში. რადიო „მამული“ ყოველ კვირა საღამოს 11 საათიდან 12 საათამდე მაუწყებლობს. 2006 წლის იანვრიდან კი რადიო „მამულმა“ კანადის ერთ-ერთ უდიდეს ქალაქში — ვანკუვერშიც დაიწყო მაუწყებლობა. გადაცემა ყოველ ხუთშაბათს დიაპაზონის 1470 მეგაჰერც სიხშირის ტალღაზე საღამოს 7 საათიდან 8 საათამდე მიმდინარეობს. მომავალში დაგეგმილია რადიო მაუწყებლობის დაწყება კანადის ჩრდილოეთ სპორტულ დედაქალაქში კალგარიში. საქართველოში ამ რადიოგადაცემის პირდაპირ ეთერში მოსმენა შესაძლებელია ყოველ ორშაბათს ინტერნეტის მეშვეობით. კანადაში ასევე არსებობს ქართულ-კანადური ფოლკლორული ანსამბლი „დარბაზი“, კანადელებით დაკომპლექტებული, ქართული ხალხური ფოლკლორის შემსრულებელი 10 წევრიანი სასიმღერო კოლექტივიდან ეროვნებით ქართველი მხოლოდ ორი წევრია — ანსამბლს ხელმძღვანელობს შალვა მახარაშვილი და ვახტანგ ქაჩიბაია. 2012 წლის აგვისტოში ტორონტოში გამოიცა პირველი ქართული გაზეთი "მამული" რომლის რედაქტორი და გამომცემელია ალეკო ჩაჩანიძე. გაზეთი ვრცელდება ტორონტოში, ოტავაში, მონრეალში, კალაგრსა და ნიუიორკში. 2013 წლის აგვისტოში ვანკუვერში მცხოვრები ქართველების თაოსნობით გაიხსნა გაზეთ "მამულის" ვანკუვერის ბიურო, რომელსაც დავით ხუფენია ხელმძღვანელობს. ქართული დიასპორა კანადაში დაარქივებული 2013-10-21 საიტზე Wayback Machine. ↑ Georgians in Canada. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-10-21. ციტირების თარიღი: 2013-04-12. ↑ Georgian Embassy in Canada ↑ Georgians in Canada. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-10-21. ციტირების თარიღი: 2013-04-12. ↑ ქართველები კანადაში. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-10-21. ციტირების თარიღი: 2013-04-12.
კორეაუ

კორეაუ (პორტ. Coreaú) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სეარის შტატში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში. მიეკუთვნება სეარის შტატის ჩრდილო-დასავლეთ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 22 018 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 775.746 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 28.38 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
ფრეშეირინია

ფრეშეირინია (პორტ. Frecheirinha) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სეარის შტატში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში. მიეკუთვნება სეარის შტატის ჩრდილო-დასავლეთ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 12 991 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 181.240 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 71.68 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
მორაუჟუ

მორაუჟუ (პორტ. Moraújo) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სეარის შტატში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში. მიეკუთვნება სეარის შტატის ჩრდილო-დასავლეთ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 069 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 415.614 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 19.41 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
ურუოკა

ურუოკა (პორტ. Uruoca) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სეარის შტატში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში. მიეკუთვნება სეარის შტატის ჩრდილო-დასავლეთ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 12 894 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 696.770 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 18.51 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
კარნაუბალი

კარნაუბალი (პორტ. Carnaubal) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სეარის შტატში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში. მიეკუთვნება სეარის შტატის ჩრდილო-დასავლეთ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 16 746 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 364.750 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 45.91 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
კროატა

კროატა (პორტ. Croatá) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სეარის შტატში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში. მიეკუთვნება სეარის შტატის ჩრდილო-დასავლეთ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 17 077 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 700.356 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 24.38 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
გუარასიაბა-დუ-ნორტი

გუარასიაბა-დუ-ნორტი (პორტ. Guaraciaba do Norte) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სეარის შტატში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში. მიეკუთვნება სეარის შტატის ჩრდილო-დასავლეთ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 37 777 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 611.463 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 61.78 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
იბიაპინა

იბიაპინა (პორტ. Ibiapina) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სეარის შტატში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში. მიეკუთვნება სეარის შტატის ჩრდილო-დასავლეთ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 23 810 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 414.902 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 57.39 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
სან-ბენედიტუ (სეარა)

სან-ბენედიტუ (პორტ. São Benedito) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სეარის შტატში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში. მიეკუთვნება სეარის შტატის ჩრდილო-დასავლეთ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 44 186 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 338.149 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 130.67 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
უბაჟარა

უბაჟარა (პორტ. Ubajara) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სეარის შტატში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში. მიეკუთვნება სეარის შტატის ჩრდილო-დასავლეთ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 31 792 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 421.037 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 75.51 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
ვისოზა-დუ-სეარა

ვისოზა-დუ-სეარა (პორტ. Viçosa do Ceará) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სეარის შტატში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში. მიეკუთვნება სეარის შტატის ჩრდილო-დასავლეთ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 54 961 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 311.592 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 41.9 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
ტიანგუა

ტიანგუა (პორტ. Tianguá) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სეარის შტატში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში. მიეკუთვნება სეარის შტატის ჩრდილო-დასავლეთ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 68 901 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 908.893 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 75.81 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
ყარახანიდები

ყარახანიდები, ილექ-ხანები — თურქთა მუსლიმანური დინასტია; მართავდა ყარახანიდების სახელმწიფოს (927-1212 წწ.) სახელწოდება მომდინარეობს პირველი ხანის აბდულქარიმ სათუქ ყარახანიდან (გ. 955 ან 956). ამ დინასტიის თვალსაჩინო წარმომადგენლები იყვნენ ნასრი (X საუკუნის დასასრული), იბრაჰიმი (1046/1047 – 1068 წწ.), არსლანი (1102-1130 წწ.). უკანასკნელი ხანი კლიჩ-არსლანი 1212 წელს მოკლა ხვარაზმის შაჰმა მუჰამადმა. ყარახანიდების სახელმწიფო ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 630. Бартольд В.В. Очерк истории Семиречья. // с/с в 9 т., т.II(1). — М., 1963. Бартольд В.В. Туркестан в эпоху монгольского нашествия // с/с в 9 т., т.1. — М., 1963. Бартольд В.В. Статьи из «Энциклопедии ислама». Илек ханы. // с/с в 9 т., т.II(II). — М., 1964. Бартольд В.В. Богра-хан, упомянутый в Кутадгу билик. // с/с в 9 т., т.V. — М., 1968. Буниятов З.М. Гарс ан-Ни`ма ас-Саби и Камал ад-Дин ибн Фувати об истории Караханидов // ППВ, 1974 — М., 1981.
ყარახანიდების სახელმწიფო

ყარახანიდების სახელმწიფო (სპარს. قَراخانيان, ყარახანიან ან სპარს. خاقانيه, ხაკანია, ჩინ.: 黑汗, ჩინ.: 桃花石) — ადრინდელი ფეოდალური სახელმწიფო, რომელიც ჩამოყალიბდა აღმოსავლეთ თურქესტანის, შვიდმდინარეთსა და სამხრეთ ტიანშანისპირა ტერიტორიაზე X საუკუნის 90-იან წლებში. იგი შექმნეს თურქმა ტომებმა - უმთავრესად ყარლუყებმა, ჩიღილიმ, იაღმამ. ამ უკანასკნელთაგან წარმოიშვა ყარახანიდების დინასტია, რომელიც მართავდა სამეფოს. X საუკუნის შუა წლებში ზემოჩამოთვლილ ტომებში გავრცელდა ისლამი. თურქების დაპყრობით პოლიტიკას მავერანაჰრში მოჰყვა სამანიდების სახელმწიფოს სწრაფი დაცემა. 992 წელს ყარახანიდების სახელმწიფოს მეთაურმა ბოღრა-ხან ჰარუნმა დაიპყრო ბუხარა, მისი მემკვიდრე ნასრ I მთელ მავერანაჰრს დაეუფლა 996-999 წლებში. ყარახანიდების სახელმწიფო საუფლისწულოებად იყოფოდა, ცენტრალური ხელისუფლება მოისუსტებდა. სხვადასხვა დროს ყარახანიდების სახელმწიფოს დედაქალაქი იყო ქაშგარი. მიწის მფლობელობის უმთავრეს ფორმად დარჩა იქტა. XI საუკუნის 60-70-იან წლებში დაიწყო ყარახანიდების სახელმწიფოს შეჯახება სელჩუკებთან, რასაც მოჰყვა დეცენტრალიზაცია და შინაფეოდალური ომები. დასუსტებული ყარახანიდების სახელმწიფოს სულთან სანჯარის (1118-1157 წწ.) დროს სელჩუკებმა დაიმორჩილეს. XII საუკუნის 30-40-იან წლებში ყარახანიდების სახელმწიფოში შეიჭრნენ და გაბატონდნენ ყარახატაელები. 1212 წელს ყარახანიდების სახელმწიფოს ნარჩენები ხვარაზმის შაჰმა მუჰამედმა შეიერთა. ყარახანიდები თურქთა სახაკანო უიგურები ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 630. Davidovich, E. A. (1998), „The Karakhanids“, Bosworth, C.E., History of Civilisations of Central Asia, 4 part I, UNESCO Publishing, pp. 120, ISBN 92-3-103467-7 Golden, Peter. B. (1990), „The Karakhanids and Early Islam“, Sinor, Denis, The Cambridge History of Early Inner Asia, Cambridge University Press, ISBN 0-521-2-4304-1 Svatopluk Soucek (2000). A history of Inner Asia. Cambridge University Press. ISBN 0-521-65704-0.  ↑ Qara-khanids, Encyclopedia of the Peoples of Africa and the Middle East, Vol.1, Ed. Jamie Stokes, (Infobase Publishing, 2009), 578.
ყარახატაელების სახელმწიფო

ყარახატაელების სახელმწიფო — ფეოდალური სახელმწიფო ცენტრალურ აზიაში (დაახლ. 1140-1213 წწ.). დედაქალაქი - ხუსიორდო (ბალასაღუნი) მდინარე ჩუზე. დააარსა კიდანების (მონღოლური ჯგუფის ხალხი) იმპერიის ტომთა კავშირის მეთაურმა - ელიუი დაშიმ, რომელმაც 1124 წელს მიიღო გურხანის ტიტული. 1125 წელს ჯურჯენების მიერ კიდანის იმპერიის განადგურების შემდეგ ელიუი დაში თავის მომხრეთა ჯგუფთან ერთად გაიქცა ჩრდილოეთში. აქ ადრე დასახლებული კიდანების დახმარებით დაიპყრო მთელი თურქესტანი და 1141 წელს იმპერატორი გახდა. გურხანებმა კიდანების ფულის ნიმუშის მიხედვით თავისი ფულიც გამოუშვეს, მაგრამ მხარის ეკონომიკასა და საშინაო ცხოვრებაზე მნიშვნელოვანი გავლენა ვერ მოახდინეს, ისინი ვასალებისაგან (ბალხი, ხვარაზმი, გაოჩანი და სხვა) ხარკის აღებით კმაყოფილდებოდნენ. ყარახატაელების სახელმწიფოს ორჯერ მართავდა ქალი. სახანოს ეკავა ტერიტორია ამუდარია და ბალხაშის ტბიდან - კუნლუნი და მთიან ბეიშანამდე. 1218 წელს მას ჩინგიზ-ყაენი დაეუფლა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 630.
ნიზამი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ნიზამი (არაბული სიტყვა „წესრიგი“, „დისციპლინა“, აგრეთვე — „სისტემა“ ) — ტერმინი შესულია მრავალ ენაში. ნიზამი განჯელი — სპარსელი პოეტი და ჰუმანისტი ნიზამ ალ-მულქი — შუა საუკუნეების ცნობილი მწერალი ნიზამ-ი ჯედიდი — სელიმ III-ისა და მაჰმუდ II-ის რეფორმები ნიზამი — ტიტული დიდ მოგოლთა იმპერიაში ნიზამ-ელ-აალემი და ნიზამ-ელ-მულქი — „დიდი ვეზირის“ ტიტული აღმოსავლური ქვეყნების კანცელარიაში ნიზამი — კავკასიის იმამატის სამართლის ნორმები ნიზამი — იურიდიული ძალის მქონე დოკუმნეტი საუდის არაბეთის სამეფოში ნიზამი — ინდოეთში აღმოჩენილი ბრილიანტის ქვა (440 კარატი). ნიზამი — ბაქოს ერთ-ერთი რაიონი ნიზამი — სოფელი აზერბაიჯანში, გორანბოის რაიონში ნიზამი — სოფელი აზერბაიჯანში, საბირაბადის რაიონში ნიზამი — სოფელი სომხეთში, არარატის პროვინციაში