laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
რუმიკოლკა

რუმიკოლკა (კეჩ. rumi ქვა, qullqa საწყობი) — არქეოლოგიური ძეგლი პერუში. მდებარეობს კუსკოს რეგიონში, კისპიკანჩის პროვინციის ლუკრეს რაიონში. განლაგებულია ჩუკი-პუკიუსა და პიკილიაქტის არქეოლოგიური ძეგლების მახლობლად, ვაკარაპაის ტბების აღმოსავლეთით. ობიექტები სავარაუდოდ ტიუანაკო-უარის ცივილიზაციებს ეკუთვნის. ინკების პერიოდში, ნაგებობები დამუავებული ქვით მოპირკეთდა. შენობებში აღმოჩენილი ზოგიერთი ქვა საიდუმლოებითაა მოცული. მათი მსგავსი ქვები ასევე აღმოჩენილია პისაკში და ინკების იმპერიის სხვა ძეგლებზე. პერუს არქეოლოგიური ძეგლები Hirst, K. Krist. "Wari Empire". About.com: Archaeology. Retrieved 20 April 2014. Wright, Kenneth (2011). Moray: Inca Engineering Mystery. Reston, Virginia: ASCE Press. p. 51. Wright, Kenneth (2006). Tipon: Water Engineering Masterpiece of the Inca Empire. Reston, Virginia: ASCE Press. p. 101.
მარე (კუნძული)

მარე (ფრანგ. Île Maré) — სიდიდით მეორე და ყველაზე მაღალი კუნძული ლუაიოტეს კუნძულებში წყნარ ოკეანეში. შედის ახალი კალედონიის შემადგენლობაში. ადმინისტრაციულად შედის ლუაიოტეს პროვინციის მარეს კომუნის შემადგენლობაში. მარეს კუნძული მდებარეობს 110 კმ-ში აღმოსავლეთით ახალი კალედონიის მთავარი კუნძულიდან, 47 ში სამხრეთ-აღმოსავლეთით კუნძულ ლიფუდან და 217 კმ-ში სამხრეთ-დასავლეთით კუნძულ ანეიტიუმიდან. კუნძულის სიგრძე შეადგენს დაახლოებით 42 კმ-ს, ხოლო სიგანე მერყეობს 16-დან 33 კმ-მდე. როგორც მეზობელი ლიფუს კუნძული, მარეც ძველად წარმოადგენდა ატოლს, რომელიც შემდგომში ამოიწია დღევანდელ დონეზე (138 მეტრი). კუნძულის შიდა ნაწილში მდებარეობს ყოფილი ლაგუნა, რომელიც გარშემორტყმულია მაღალი სიმაღლის ხმელეთით (ძველად ეს იყო მომცრო კუნძულები, ან მოტუ). მარეს სანაპიროს დიდი ნაწილი კლდოვანია. კუნძულის ისტორიული დასახელებაა, ბრიტანია (ინგლ. Britannia), რომელიც კუნძულს დაარქვა ბრიტანელმა კაპიტანმა უილიამ რეივენმა (ინგლ. William Raven), რომელმაც ის გამოიკვლია 1803 წელს. საკმაოდ დიდი ხნის განმავლობაში კუნძული მარე იმყოფებოდა ბრიტანელთა დიდი გავლენის ქვეშ, უპირველეს ყოვლისა, ვაჭრების და მისიონერების. პირველი ევროპელი, რომელიც გადავიდა კუნძულზე 1800 წელს, იყო კაპიტანი ბატლერი, რომელმაც ასევე აღმოაჩინა კუნძული უოლოპი. 1864 წელს კუნძულის ანექსია მოახდინა საფრანგეთმა. 2009 წელს მარეს კუნძულის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 5417 ადამიანს, რომლის დიდი ნაწილიც მელანეზიელია. მკვიდრი მოსახლიობის ძირძველი ენაა — ნენგონე, რომელიც ეკუთვნის ავსტრონეზიულ ენებს. კუნძულ მარეს ყველაზე დიდი დასახლებული პუნქტებია სოფლები: ტადინე (Tadine) და ლა-როშე (La Roche). კუნძულზე ასევე არსებობს 29 ტრადიციული ტომი. ადმინისტრაციულად კუნძული მარე დაყოფილია რვა რაიონად: გუაჰმა (Guahma), ტადინე (Tadine), ვაბაო (Wabao), ენი (Eni), მედუ (Medu), ლაროში (Laroche), ტავაინედრე (Tawainedre) და პენელო (Penelo). მოსახლეობის ძირითადი საქმიანობაა — მებაღეობა (უპირველეს ყოვლისა, ავოკადოს მოყვანა). ↑ 1.0 1.1 1.2 Oceandots.com. კუნძული მარე. (ინგლისური) ↑ 2.0 2.1 [Jane's New Caledonia Home Page. ლუაიოტეს კუნძულები. კუნძული ლიფუ. (ინგლისური). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-12-24. ციტირების თარიღი: 2014-11-23. Jane's New Caledonia Home Page. ლუაიოტეს კუნძულები. კუნძული ლიფუ. (ინგლისური)] ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 ინფორმაცია კუნძულ მარეზე ლუაიოტეს კუნძულების ტურისტულ საიტზე. (ინგლისური). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-10-10. ციტირების თარიღი: 2014-11-23.
კრესტოვკა (საშუალო ნევკის შენაკადი)

კრესტოვკა (რუს. Крестовка) — მდინარე სანქტ-პეტერბურგში, აერთებს პატარა ნევკასა და საშუალო ნევკას. სიგრძე დაახლოებით 750 მეტრი, სიგანე 30 მეტრამდე. წყლის საშუალო წლიური ხარჯი 10 მ³/წმ. Горбачевич К. С., Хабло Е. П.: Почему так названы?, 1985. — გვ. 438. კრესტოვკა — სანქტ-პეტერბურგის ენციკლოპედია დაარქივებული 2014-01-10 საიტზე Wayback Machine.
მარიო ზაგალო

მარიო ჟორჟი ლობო ზაგალო (პორტ. Mário Jorge Lobo Zagallo; დ. 9 აგვისტო 1931 — გ. 5 იანვარი, 2024) — ბრაზილიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების კონსულტანტი და კოორდინატორი. ბრაზილიური ფეხბურთის მუზეუმის დიდების დარბაზის წევრი. ერთადერთი ადამიანი, რომელიც ოთხჯერ გახდა მსოფლიო ჩემპიონი ფეხბურთში: ორჯერ, როგორც მოთამაშე (1958, 1962 წლები), ასევე როგორც მწვრთნელი (1970) და მთავარი მწვრთნელის თანაშემწე (1994). 2005 წელს გადაიტანა ოპერაცია კუჭ-ნაწლავის ტრაქტზე. ფლამენგო რიო-დე-ჟანეიროს შტატის ჩემპიონატი: 1953, 1954, 1955 ბოტაფოგო რიო-სან-პაულუს ტურნირი: 1962, 1964 რიო-დე-ჟანეიროს შტატის ჩემპიონატი: 1961, 1962 ბრაზილია მსოფლიო ჩემპიონატი: 1958, 1962 კოპა ამერიკა: ფინალისტი 1959 მსოფლიო ჩემპიონატის სიმბოლური ნაკრების წევრი: 1962 ბრაზილიური ფეხბურთის მუზეუმის დიდების დარბაზის წევრი ბოტაფოგო ბრაზილიის თასი: 1968 რიო-დე-ჟანეიროს შტატის ჩემპიონატი: 1967, 1968 ფლამენგო ბრაზილიის ჩემპიონთა თასი: 2001 რიო-დე-ჟანეიროს შტატის ჩემპიონატი: 1972, 2001 ბრაზილია მსოფლიო ჩემპიონატი: 1970; ფინალისტი 1998 ფიფა-ს კონფედერაციის თასი: 1997 კოპა ამერიკა: 1997; ფინალისტი 1995 კონკაკაფის ოქროს თასი: ფინალისტი 1996; მესამე ადგილი 1998 ქუვეითი აზიის თასი: ფინალისტი 1976 ინდივიდუალური IFFHS-ის მსოფლიოს საუკეთესო სანაკრებო მწვრთნელი: 1997 World Soccer-ის ყველა დროის მეცხრე უდიდესი მწვრთნელი: 2013 FourFourTwo-ს ყველა დროის 27-ე უდიდესი მწვრთნელი: 2020 გოდუაძე, ლაშა., მსოფლიო თასის ისტორია (1930–2010) / ჯანთიშვილი, გ., თბ.: მსოფლიო სპორტი, 2010. — გვ. 66–73. 496 გვ. ↑ Museu do Futebol II. Anjos barrocos. Portuguese. Fut Pop Clube (17 მაისი, 2009). ციტირების თარიღი: 15 იანვარი, 2020. ↑ გოდუაძე, ლ., 2010, გვ. 66–73 ↑ Motty's World Cup greats: Mario Zagalo. Mail online. Associated Newspapers (25 April 2006). ციტირების თარიღი: 1 September 2012.
უვეა (ახალი კალედონია)

უვეა (ფრანგ. Ouvéa) — ატოლი ლუაიოტეს კუნძულების ჯგუფში წყნარ ოკეანეში. შედის ახალი კალედონიის შემადგენლობაში. ადმინისტრაციულად შედის ლუაიოტეს პროვინციის უვეას კომუნის შემადგენლობაში. უვეა წარმოადგენს ნახევარმთვარის ფორმის ატოლს. ატოლის სიგრძე შეადგენს დაახლოებით 50 კმ-ს, სიგანე — 7 კმ-ს. ატოლი მდებარეობს ახალი კალედონიის მთავარი კუნძულის ჩრდილო-აღმოსავლეთით. უვეა შედგება ორი დიდი, ერთმანეთთან ყელით შეერთებული კირქვიანი კუნძულისაგან და ორი მომცრო კუნძულისაგან, რომლებიც მათგან სამხრეთითაა განლაგებული. უვეას ხმელეთის საერთო ფართობი შეადგენს 132,1 კმ²-ს. ატოლის ცენტრალურ ნაწილში მდებარეობს ლაგუნა, რომლის დასავლეთ ნაწილში 35 კმ სიგრძეზე მდებარეობს 21 მომცრო კუნძულების (ანუ მოტუს) ჯაჭვი, რომლებსაც სახელად ჰქვია პლეადები (ფრანგ. Pléiades). უვეაზე წლის საშუალო ტემპერატურა შეადგენს 24 °C-ს. ყველაზე ცივი სეზონი გრძელდება აპრილიდან სექტემბრის ჩათვლით. 2009 წელს ატოლ უვეას მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 3392 ადამიანს, რომელთა დიდ ნაწილს შეადგენენ მელანეზიელები. ატოლის დასახლება მოხდა მელანეზიელების და პოლინეზიელების მიგრაციის შედეგად, ამასთან პოლინეზიელების გავლენა უვეას ატოლზე უფრო შესამჩნევი იყო, ვიდრე მის მეზობელ მარეს და ლიფუს კუნძულებზე. მაგალითად, XVIII საუკუნეში ატოლზე დასახლდნენ უვეას (უოლისის და ფუტუნას კუნძულები) კუნძულიდან წამოსულები, რომლებიც თავიანთ კუნძულს ასევე ეძახდნენ უვეას. ადმინისტრაციულად ატოლი უვეა იყოფა სამ რაიონად: სენ-ჟოზეფი (Saint-Joseph), ფაიაუე (Fayaoué) და მული (Mouli). ორი ტერიტორია, ტაკეჯი (Takedji) და გოსანა (Gossanah), თვითმართვადია: მათ მართავს ცალკეული ბელადები. ადმინისტრაციული ცენტრია — სოფელი ფაიაუე. ატოლ უვეაზე ადგილობრივი ენაა: იააის ენა (კანაკების ენა) და ფაგა-უვეა (პოლინეზიური ენა). მოსახლეობის ძირითადი საქმიანობაა — თევზჭერა, კოპრის წარმოება. ↑ 1.0 1.1 Oceandots.com. კუნძული უვეა. (ინგლისური) ↑ 2.0 2.1 2.2 ინფორმაცია კუნძულ უვეაზე ლუაიოტეს კუნძულების ტურისტულ საიტზე. (ინგლისური). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-05-05. ციტირების თარიღი: 2014-11-23. ↑ 3.0 3.1 [ახალი კალედონიის რეგიონები. (ინგლისური). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-11-08. ციტირების თარიღი: 2014-11-23. ახალი კალედონიის რეგიონები. (ინგლისური)] ↑ [Jane's New Caledonia Home Page. ლუაიოტეს კუნძულები. კუნძული უვეა. (ინგლისური). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-12-24. ციტირების თარიღი: 2014-11-23. Jane's New Caledonia Home Page. ლუაიოტეს კუნძულები. კუნძული უვეა. (ინგლისური)]
შარპლანური ნაგაზი

შარპლანური ნაგაზი (მაკედ. Шарпланинец) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია მაკედონიაში შუა საუკუნეებში. შარპლანური ნაგაზი ყურადღებიანი მცველია, ის ჯერ კიდევ საკმაო რაოდენობითაა შემორჩენილი ალბანეთსა და მაკედონიაში, თუმცა წარმოშობით კრაშის ნაგაზზე უფრო ძველია (თუმცა ბერძნულ ნაგაზსა და თურქულ აკბაშზე უფრო ახალგაზრდაა). პირველად ეს ჯიში დარეგისტრირდა 1930 წელს. დღესდღეობით ხდება მათი ექსპორტირება აშშ-ში კოიოტებთან საბრძოლველად. ბოსნიაში მიმდინარე მოვლენებმა შეამცირეს ამ ჯიშის წარმომადგენლების რაოდენობა, თუმცა 1975 წლიდან ხდებოდა მათი გაყვანა აშშ-სა და კანადაში, სადაც ის უსაფრთხოდაა. შარპლანური ნაგაზი თავდაჭერილი, დამოუკიდებელი ძაღლია და ძალიან სერიოზულად ეკიდება თავის მოვალეობებს: ცხვრების დაცვისას, ამოწმებენ ყველაფერ საეჭვოს და დაუფიქრებლად ჩაებმებიან თავისზე დიდ ცხოველთან ბრძოლაში. ის ძნელად ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას და ბავშვებს. ძნელად იწვრთნება. აქვს 10 სმ. სიგრძის, ხშირი ბალანი, რომლის შეფერილობა შეიძლება იყოს თეთრი, ნაცრისფერი, ჟღალი-ყავისფერი, შავი. ნუშისებრ, მუქ თვალებს მელანქოლიური გამოხედვა ახასიათებს. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: შარპლანური ნაგაზი შარპლანური ნაგაზი (ინგლისური)
გია თორაძე

გია ედუარდის ძე თორაძე (დ. 23 აპრილი, 1957, თბილისი) — ქართველი სამხედრო მეთაური, გენერალ-მაიორი (1995 წ. 7 მაისი). 1978 წ. დაამთავრა თბილისის უმაღლესი საარტილერიო სამეთაურო სასწავლებელი. საბჭოთა სამხედრო სამსახურში იყო უნგრეთში, მოსკოვის ოლქსა და კავკასიაში. იყო საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს I მექანიზებული ბრიგადის პირველი მეთაური 1992–1993 წლებში, I საარმიო კორპუსის მეთაურის მოადგილე 1993–1994 წლებში, საქართველოს შინაგანი ჯარების სარდალი 1994 წლის 21 სექტემბერიდან 1995 წლის 23 ნოემბრამდე, თავდაცვის სამინისტროს აღმოსავლეთ მიმართულების სარდალი 1998–1999 წლებში, თავდაცვის ეროვნული აკადემიის პირველი პრორექტორი 1999-2002 წლებში. 2002 წლიდან, არის წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტის რეგიონული ექსპერტი სამხრეთ კავკასიაში უშიშროების და სამხედრო ძალებთან მუშაობის დარგში. დოლიძე ლ. გენერლები საქართველოდან.-თბ.,2003.-გვ.445, 484, 541.
არგენტინული დოგი

არგენტინული დოგი (ესპ. Dogo argentino) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია არგენტინაში 1920-იან წლებში. არგენტინული დოგი ერთ-ერთია იმ მცირერიცხოვან ჯიშებს შორის, რომლებიც სამხრეთ ამერიკაში მიიღეს. ეს ძაღლი არის იმ პროგრამის შედეგი, რომელიც 1920 წელს არგენტინელმა ანტონიო მარტინესმა დააფუძნა და რომლის მიზანი იყო პუმაზე და იაგუარზე მონადირე ძაღლის მიღება. არგენტინული დოგის მისაღებად გამოიყენეს ესპანური მებრძოლი ძაღლის ძველი ტიპი, ესპანური მასტიფი, დოგი, ძველი სტილის ბულტერიერი, ბულდოგი და ბოქსიორი და მიიღეს უშიშარი, გამძლე, ღია ბალნის მქონე მონადირე. ამ ჯიშმა მაშინვე მიიპყრო ძაღლების ბრძოლების ორგანიზატორების და მოყვარულების ყურადღება. ძაღლების ბრძოლები ჯერ კიდევ პოპულარულია სამხრეთ ამერიკის ზოგიერთ ქვეყანაში. ეს თეთრი მასტიფი პატარაობიდანვე სხვა ცხოველებთან ერთად უნდა იზრდებოდეს. ძაღლისგან მორჩილების მისაღწევად ის ადრიდანვე უნდა გაიწვრთნას. ასევე, მას სჭირდება დიდი ფიზიკური დატვირთვები. არგენტინული დოგი ვერ ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას, ძნელად ეგუება სხვა ძაღლებს და ბავშვებს, ვერ იტანს სიცივეს, ძნელად იწვრთნება. აქვს საკმაოდ ვიწრო მკერდი, მასიური თავის ქალა და ძლიერი ყბები. ბალანი მოკლეა, მბზინავი, გლუვი, ყოველთვის თეთრი ფერის. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: არგენტინული დოგი არგენტინული დოგი (ინგლისური)
ესპანური მასტიფი

ესპანური მასტიფი (ესპ. Mastín español) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია ესპანეთში ანტიკურ ხანაში. ამ მოდარაჯე მეცხვარე ძაღლის წარმოშობა უცნობია. პირენეის ნახევარკუნძულის სხვა მასტიფების მსგავსად, ისინი, შესაძლოა, 2000 წლის წინ ფინიკიელებთან და ძველ ბერძნებთან ერთად ესპანეთში მოხვედრილი ძაღლების შტამომავლები არიან. ამ ჯიშის ძაღლები პოპულარულები არიან ესპანეთში, სადაც შინაურ ცხოველებს და სახლებს დარაჯობენ. ესპანურიმასტიფი შეუდარებელი მუშა ძაღლია ძაღლების სამყაროში, ეს უძველესი ცხოველი დღემდე იცავს ცხვრებს ისევე, როგორც ამას საუკუნეების წინ აკეთებდა. ესპანელი მეცხვარეების ასოციაციამ აღნიშნა, რომ ეს დიდი ძაღლი სულ მცირე XV საუკუნიდან წარმატებით იცავდა ფარას მგლებისგან. დღესდღეობით ამ ჯიშის ზოგიერთი წარმომადგენელი სახლში ჰყავთ - ესპანურ მასტიფს არ სჭირდება დამატებითი ფიზიკური დატვირთვა და შეიძლება მისი საყელურით გასეირნება, თუმცა დიდი ზომები ხელს უშლის პოპულარული კომპანიონი გახდეს. ესპანური მასტიფი ჭკვიანი და დამჯერი მოდარაჯეა, თუმცა ზოგჯერ იკბინება და სხვა ძაღლების მიმართ აგრესიულია. კარგად იტანს სიცივეს, ვერ ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას. აქვს თხელი, ხშირი, რბილი ბალანი, რომლის შეფერილობა შეიძლება იყოს ხორბლისფერი, ჟღალი, შავლაქებიანი, ზონარული-ნაცრისფერი, ვეფხვისებრი. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ესპანური მასტიფი ესპანური მასტიფი დაარქივებული 2014-11-06 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური)
მასტინო ნაპოლეტანო

მასტინო ნაპოლეტანო (იტალ. Mastino napoletano) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია იტალიაში ანტიკურ ხანაში. ნეაპოლიტანური მასტიფები უძველესი დროიდან გვხვდება კამპანიაში (იტალიის ცენტრალური ნაწილი), თუმცა გამოფენაზე 1947 წლამდე არ გამოჩენილა. ჯიში სათავეს იღებს რომაელი მებრძოლი ძაღლებისგან და ცირკის მასტიფებისგან, რომლებიც რომში საბერძნეთის გავლით მოხვდნენ, სადაც ალექსანდრე მაკედონელმა ჩაიყვანა. სახლისთვის საუკეთესო მოდარაჯე ძაღლის აღწერისას რომაელ მწერალს - კოლუმელს - როგორც ჩანს ეს მძიმეწონიანი ძაღლი ჰყავდა მხედველობაში. მასტინო ნაპოლეტანო 50 წლის წინ განადგურებას გადაარჩინა ენთუზიასტმა პიერო სკანციანიმ. მასტინო ნაპოლეტანოს პატარაობიდანვე სჭირდება გაწვრთნა და სხვა ცხოველებთან კონტაქტი. ამ ძაღლს არ სჭირდება ინტენსიური ფიზიკური დატვირთვა, თუმცა ჭამის დროს არააკურატულობა და დიდი ზომები სახლში საცხოვრებლად მიუღებელს ხდის. საერთოდ ამ ჯიშის ძაღლი მხოლოდ გამოცდილმა ადამიანმა უნდა იყოლიოს. მასტინონაპოლეტანო კარგად უძლებს სიცივეს და სიცხეს. აქვს სქელი, მაგარი, მძიმე ზედა ტუჩები, გრძელი და განიერი თეძოების კუნთები. სხეული დაფარულია ხშირი, მოკლე, გლუვი ბალნით, რომლის შეფერილობა შეიძლება იყოს ნაცრისფერი, ცისფერი, წითელი ხისფერი, ვეფხვისებრი, ყავისფერი, შავი. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მასტინო ნაპოლეტანო მასტინო ნაპოლეტანო დაარქივებული 2014-12-19 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური)
ილ-დე-პენი

ილ-დე-პენი (ფრანგ. Île des Pins, კანაკის ენა — Kunyié) — კუნძული წყნარ ოკეანეში, გრანდ-ტერის კუნძულის შორიახლოს და სამხრეთით. შედის საფრანგეთის ზღვისიქითა ტერიტორიის ახალი კალედონიის შემადგენლობაში. ადმინისტრაციულად შედის სამხრეთი პროვინციის ილ-დე-პენის კომუნის შემადგენლობაში. კუნძულის ფართობი შეადგენს 152,3 კმ²-ს. სიგრძე — 15 კმ, სიგანე — 13 კმ-ს. ილ-დე-პენის კუნძული მდებარეობს კუნძულ გრანდ-ტერიდან სამხრეთით და დაახლოებით 100 კმ-ში სამხრეთ-აღმოსავლეთით ქალაქ ნუმეადან. უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან 262 მეტრზე — პიკი ნგა. სანაპირო წყლებში დაცურავს დიდი რაოდენობით ტროპიკული თევზი. კლიმატი ტროპიკულია. ყველაზე თბილი თვეები — ნოემბერი—მარტი (ტემპერატურა მერყეობს 22-დან 31 °C-მდე). დეკემბრიდან აპრილის ჩათვლით ხშირად ხდება ქარიშხლები. კუნძული 1774 წელს აღმოაჩინა ბრიტანელმა მოგზაურმა ჯეიმზ კუკმა მისი მეორე მსოფლიოს გარშემო მოგზაურობის დროს. ზღვაოსანმა მას დაარქვა ფიჭვების კუნძული (ინგლ. Isle of Pines) ადგილობრივი ხის — ლათ. Araucaria columnaris-ს პატივსაცემად. 1840-იან წლებში კუნძულზე გამოჩნდნენ პროტესტანტი და კათოლიკე მისიონერები, ასევე სანტალით (ლათ. Santalum) მოვაჭრეები. 1853 წელს საფრანგეთი დაეუფლა კუნძულს, ხოლო 1872 წელს კუნძული ილ-დე-პენი გახდა საფრანგეთის გამოსასწორებელი კოლონია. 2009 წელს კუნძულის მოსახლეობის რაოდენობამ შეადგინა 1969 ადამიანი, ამასთან მოსახლეობის დიდი ნაწილი (დაახლოებით 95 %) შეადგენდა კუნძულის მკვიდრ მაცხოვრებლებს — კანაკებს. კუნძულის ერთადერთი დასახლებული პუნქტია — სოფელი ვაო, რომელშიც არის სკოლა, ეკლესია, საავადმყოფო, მაღაზია, ფოსტა. კუნძულზე ოფიციალური ენაა — ფრანგული, თუმცა კუნძულელებს აქვთ საკუთარი ადგილობრივი ენა. ტრადიციულად კუნძულის მოსახლეობა იყოფა რვა ტომად: გაჯი (Gadji), უაპანი (Wapan), ტუეტე (Touete), უატჩია (Ouatchia), იუვატუ (Youwaty), ვაო (Vao), კომანია (Comagna), კერე (Kere). თითოეულ ტომს ჰყავს საკუთარი ბელადი, რომელიც ემორჩილება მთელი კუნძულის უმაღლეს ბელადს. მოქმედებს აეროპორტი. კუნძულზე განვითარებულია ტურიზმი, მათ შორის, დაივინგი. კუნძულის საიტი (ინგლისური) (ფრანგული) ინფორმაცია საიტზე Jane Resture დაარქივებული 2019-11-11 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) ↑ კუნძულის კლიმატი. (ინგლისური) ↑ კუნძულის ისტორია (ინგლისური) ↑ 3.0 3.1 3.2 ინფორმაცია კუნძულის მოსახლეობის შესახებ (ინგლისური)
ბელეპის კუნძულები

ბელეპის კუნძულები (ფრანგ. Îles Belep) — მცირე კუნძულების ჯგუფი წყნარი ოკეანის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ახალი კალედონიის ჩრდილოეთ სანაპიროსთან. ადმინისტრაციულად შედის საფრანგეთის ზღვისიქითა ტერიტორიის ახალი კალედონიის ჩრდილოეთი პროვინციის ილ-ბელეპის კომუნის შემადგენლობაში. ბელეპის კუნძულები მდებარეობს დაახლოებით 50 კმ-ში ჩრდილოეთში ახალი კალედონიის ჩრდილოეთი წერტილიდან. კუნძულების ჯგუფი შედგება რამდენიმე მომცრო მარჯნის კუნძულისაგან, ასევე უფრო დიდი, პოტის (ინგლ. Pott Island) და არტის (ინგლ. Art Island) მთიანი კუნძულებისგან. ხმელეთის საერთო ფართობი შეადგენს 69,5 კმ²-ს. ჯგუფის ყველაზე დიდი კუნძულია — არტი (52 კმ²). ზღვის დონიდან უმაღლესი წერტილია — მთა ვაალა (283 მეტრი). ბელეპის კუნძულებს სახელი დარქმეული აქვს კანაკების ერთ-ერთი ბელადის პატივსაცემად, რომელიც კუნძულებზე დასახლდა ძველ დროში. კუნძულებზე პირველი კათოლიკური მისია დაფუძნდა 1856 წელს. 1892 წლიდან 1898 წლამდე პერიოდში კუნძულებზე მდებარეობდა კეთრით დაავადებულთა სპეციალიზებული სამკურნალო-პროფილაქტიკური დაწესებულება. 2009 წელს ბელეპის კუნძულების მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 895 ადამიანს. მოსახლეობის უმრავლესობას შეადგენს ახალი კალედონიის მკვიდრი მაცხოვრებლები — კანაკები (99,3 %). მთავარი დასახლებული პუნქტია — არტის კუნძულზე მდებარე სოფელი ვალა. ↑ 1.0 1.1 Oceandots.com. ბელეპის კუნძულები. (ინგლისური)
ჰერმესი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი ჰერმესი შეიძლება აღნიშნავდეს: ჰერმესი — ძველი ბერძნული მითოლოგია ჰერმესი — მცირე ცთომილი
კიევის ალყა (968)

კიევის ალყა პაჭანიკთა მიერ 968 წელს აღწერილია პირველად ქრონიკებში, ისტორიული დეტალების ფოლკლორში შეზავებით. ქრონიკების თანახმად, მაშინ, როდესაც კიევის მთავარი სვიატოსლავ I პირველი ბულგარეთის იმპერიის წინააღმდეგ კამპანიაში იყო ჩართული, ბიზანტიის იმპერატორ ნიკეფორე ფოკას მიერ მოქრთამული პაჭანიკები რუსეთს დაესხნენ თავს და მის დედაქალაქ კიევს ალყა შემოარტყეს. ალყაში მოქცეული კიევის მოსახლეობა შიმშილითა და წყურვილით იტანჯებოდა, თუმცა დნეპრის მოპირდაპირე მხარეს დაბანაკებული სვიატოსლავის გენერალი პტერიხი მისი დრუჟინის ამალით მდინარის გადაკვეთას ვერ ბედავდა მრავალრიცხოვან პაჭანიკთა ძალის შიშით. სვიატოსლავის ოჯახი მისი ყველა ვაჟითურთ ამ დროს კიევში იმყოფებოდა. ხანგრძლივი ალყით უკიდურესად დასუსტებული სვიატოსლავის დედა ოლგა მტრისთვის დანებებას აპირებდა თუ პრეტიხი ალყას ქალაქზე ერთ დღეში ვერ მოხსნიდა. თუმცა პრეტიხისთვის სიტყვის მიგზავნა შეუძლებელი ჩანდა. მხსნელად ერთი ბიჭი მოევლინათ, რომელიც პაჭანიკთა ენას კარგად ფლობდა. ბიჭმა ქალაქიდან გაღწევა და პტერიხისთვის სიტყვის მიტანა ითავა. პაჭანიკად თავის მოჩვენებით ბიჭი მოწინააღმდეგის ბანაკში შევიდა, დაკარგული ცხენის ძიების საბაბით. მტერი განზრახვას მხოლოდ მაშინ მიუხვდა, როდესაც ბიჭმა მდინარეზე გადაცურვა სცადა, თუმცა უკვე გვიანი იყო. კიეველთა გაუსაძლისი მდგომარეობის შეტყობის შემდეგ პტერიხი საკუთარი მთავრის განრისხებას შეუშინდა და გადაწყვიტა ალყა გაერღვია სვიატოსლავის ოჯახის ქალაქიდან გამოსაყვანად. დილით ადრე პრეტიხი მისი ამალით ნავებით დნეპრზე გადავიდა საყვირებით ატეხილი დიდი ხმაურითა და ზარ-ზეიმით. ქალაქელებმაც მხარი აუბეს და ოლგა გამოვიდა მდინარისკენ პრეტიხითან შესახვედრად. პაჭანიკებმა იფიქრეს სვიატოსლავი ბრუნდებოდა მისი დიდი არმიით და ალყა მყისვე მოხსნეს. პაჭანიკთა მეთაურმა გადაწყვიტა პრეტიხს შეხვედროდა და ჰკითხა თუ ის იყო სვიატოსლავი. პრეტიხმა უპასუხა რომ ის მხოლოდ მისი გენერალი იყო, თუმცა გააფრთხილა, რომ სვიატოსლავის არმია უკან მოჰყვებოდა. მშვიდობისა და კეთილგანწყობის ნიშნად პაჭანიკთა მეთაურმა პრეტიხს ხელი ჩამოართვა და საკუთარი ცხენი, ხმალი და შუბი გაუცვალა პრეტიხს აბჯარში.
ირემახოჭო

ირემახოჭო (ლათ. Lucanus cervus) — ხოჭოების რიგის მწერი. ყოფილ სსრკ-ის ფაუნის სახეობის ყველაზე დიდი ხოჭოა. მამალი ირემახოჭოს სხეულის სიგრძე 7 სმ აღწევს. დიდი თავი და ირმის რქებისმსგავსი უზარმაზარი ყბები აქვს. სხეული შავია, ზედა ფრთები-მოყავისფრო მურა. ყოფილ სსრკ-ში გვხვდება აღმოსავლეთით სამხრეთ-დასავლეთით ურალამდე, კავკასიაში. საქართველოში ირემახოჭოს 6 სახეობაა აღრიცხული. იკვებება ხიდან (უმთავრესად მუხიდან) გამონადენი წვენით. ირემახოჭოს მატლი ცხოვრობს ლპობად მერქანში, მისი განვითარება 4-6 წელს გრძელდება. ირემახოჭოს ზიანი არ მოაქვს. Lucanus cervus ♂ Lucanus cervus ♀ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 219.
ინგლისური ბულდოგი

ინგლისური ბულდოგი (ინგლ. Bulldog) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია ინგლისში XIX საუკუნეში. როდესაც 1830 წელს, აკრძალეს ძაღლების ბრძოლები ხარებთან, ეს ჯიში გადაშენების საფრთხის წინ აღმოჩნდა. თუმცა ბილ ჯორჯმა შეცვალა ჯიში, დააჯილდოვა რა იგი თანამედროვე ექსტერიერით და აგრესიულობის შემცირებით. ბულდოგებმა წინაპრებთან შედარებით მკვეთრად შეიცვალეს თავისი ფუნქცია, ხასიათი და გარეგნული სახე. სიტყვა „ბულდოგს“ XVII საუკუნეში იყენებდნენ იმ ძაღლების აღსანიშნავად, რომლებიც მიიღეს მასტიფების (რომლებიც დათვზე ნადირობდნენ) და ტერიერების შეჯვარებით. ძლიერი და გამბედავი ბულდოგები იდეალურ ძაღლად ითვლებოდა ნადირობისას, ისინი უშიშრად ეცემოდნენ ხარს და ყურადღებას არ აქცევდნენ მიყენებულ ჭრილობებს. დღევანდელი გულკეთილი ძაღლები შექმნეს გამოფენებისთვის, რამაც წარმოშვა ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული უამრავი პრობლემა. თავისთავად, ეს ძალიან დასანანია, რადგან ბულდოგის ჯიშს მშვენიერი თვისებები ახასიათებს და იგი დიდებული კომპანიონია. ინგლისური ბულდოგის შეფერილობა მრავალნაირია, ბალანი თხელია, მოკლე, ხშირი და რბილი. მსხვილი, დაკუნთული წინა ფეხები ერთმანეთისგან შორსაა განლაგებული, თვალები და ცხვირი ერთმანეთთან ახლოსაა. ტუჩები ქვედა ყბაზეა გადმოფენილი. ბულდოგი კარგად ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას. კეთილია ბავშვების მიმართ. უადვილდება კონტაქტი სხვა ძაღლებთან. ბულდოგი ცუდად ეგუება ცხელ, მზიან კლიმატს, ცუდი მოდარაჯეა, არ სჭირდება განსაკუთრებული ფიზიკური დატვირთვა. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ინგლისური ბულდოგი ინგლისური ბულდოგი (ინგლისური)
ჰეფესტოსი

ჰეფესტოსი, ჰეფესტო (ძვ. ბერძნ. Ἥφαιστος) — ცეცხლისა და მჭედლობის ღვთაება ძველბერძნულ მითოლოგიაში, ზევსისა და ჰერას ძე, ზოგი ვერსიით (ჰესიოდე) უმამოდ შობილა ჰერასგან. ერთი ვერსიით ჰეფესტოსი დაბადებულა კოჭლი და ულამაზო, რისთვისაც ჰერას ოლიმპიდან გადმოუგდია, მაგრამ ქალღმერთ თეტიდას აუტაცებია და 9 წლამდე აღუზრდია. შურისძიების მიზნით ჰეფესტოსს ჰერასთვის გაუგზავნია თავისი გამოჭედილი ოქროს ტახტი, რომელზეც დაბრძანებული ჰერა ვეღარ ადგებოდა, მაგრამ დიონისეს შეურიგებია დედასთან. მეორე ვერსიით, ოლიმპზე დაბრუნების შემდეგ ჰეფესტოსს განრისხებული ზევსისაგან დაუცავს ჰერა, რის გამოც ზევს ჰეფესტოსი ციდან გადმოუგდია, იგი კ. ლემნოსზე დავარდნილა და სამუდამოდ დაკოჭლებულა. ამ ვულკანურ კუნძულზე ჰეფესტოსმა სამჭედლო გამართა და თავისივე შექმნილი ორი ოქრის მონა ქალის (შეეძლოთ მოძრაობა და ლაპარაკი) დახმარებით ულამაზეს ნივთებს ჭედავდა. ჰომეროსთან მისი სამჭედლო ოლიმპზეა, თავისთვის და ღმერთებისათვის აგებს სპილენძის სასახლეებს. ღმერთებისა და გმირებისათვის ჭედავს იშვიათი სილამაზის და გამძლეობის იარაღს. აქილევსისა და დიომედესათვის აბჯარი გამოუჭედია, ზევსისათვის - კვერთხი. ჰეფესტოსს მონაწილეობა მიუღია პრომეთეს მიჯაჭვაში (ესქილეს „მიჯაჭვული პრომეთე“). გვიანდელი ტრადიციით, ჰეფესტოსის სამჭედლო ეტნის მთაზეა და ციკლოპები ეხმარებიან ჭედვაში. „ილიადაში“ ჰეფესტოსის ცოლად ქარიტა იხსენიება, „ოდისეაში“ - აფროდიტე, ხოლო ჰესიოდესთან - აგლაია. ჰეფესტოსისადმი მიძღვნილი დღესასწაულები - ჰეფესტეია ან ქალკეია - ძირითადად ათენსა და კ. ლესბოსზე იმართებოდა. რომაულ მითოლოგიაში ჰეფესტოსის შეესატყვისებოდა ვულკანუსი. ჰეფესტოსს გამოსახავდნენ ძლიერი, წვეროსანი, ოდნავ კოჭლი მამაკაცის სახით. (დ. ველასკესის (პრადო, 1630), პიეტრო და კორტონას (ბარმერინის სასახლე, რომი, 1633) და სხვათა ნამუშევრები). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 638. ↑ 1.0 1.1 Hughes J. Larousse Desk Reference Encyclopedia — The Book People, 1995. — გვ. 215. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q7719167"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q47989791"></a> ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 Encyclopedia of Ancient Deities — 1 — Jefferson: McFarland & Company, 2000. — P. 212. — 597 p. — ISBN 0-7864-0317-9 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3303647"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q111913652"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2029233"></a> ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 Любкер Ф. Ἥφαιστος // Реальный словарь классических древностей по Любкеру / под ред. Ф. Ф. Зелинский, А. И. Георгиевский, М. С. Куторга и др. — СПб: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 602–603. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q4249594"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q101490"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q656"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q694826"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q4135787"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q24933120"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q30059240"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1459210"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q45274321"></a>