laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
შეყვარებული კულინარის 1001 რეცეპტი

შეყვარებული კულინარის 1001 რეცეპტი — ნანა ჯორჯაძის 1996 წლის ქართულ-ფრანგული ფილმი. ის არის პირველი ფილმი, რომელიც ნომინირებული იყო ოსკარზე საქართველოს სახელით. ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები. ანტონ გოგოლაძე საფრანგეთში მარსელ იშაკს გაიცნობს. მარსელი ფრანგი კულინარის, პასკალ იშაკის ძმისშვილია და მის მიერ დატოვებულ ხელნაწერებს ინახავს. ანტონი ხელნაწერებს გაეცნობა და აღმოაჩენს, რომ პასკალ იშაკმა 1920 წელს გაიცნო ქართველ კნეინა ცეცილია აბაშიძე, რომელიც ანტონის დედა იყო და შეუყვარდა იგი. იშაკი ამავდროულად შეყვარებული იყო ქართულ სამზარეულოზე და თბილისში რესტორანს გახსნა, თუმცა საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ იშაკს რესტორანი ჩამოართვეს, ხოლო ცეცილია რევოლუცონერ ზიგმუნდ გოგოლაძეს გაჰყვა ცოლად. ანტონს ზიგმუნდი მამა ეგონა, თუმცა ხელნაწერების კითხვისას აღმოაჩენს, რომ მისი მამა პასკალ იშაკი ყოფილა, რომელიც ცეცილიას სიკვდილამდე უყვარდა. ანტონი ხელნაწერებს მარსელისაგან ფარულად დაწვავს. პიერ რიშარი — პასკალ იშაკი ნინო კირთაძე — ცეცილია აბაშიძე თემურ ქამხაძე — ზიგმუნდ გოგოლაძე რამაზ ჩხიკვაძე — გენერალი მიშელინ პრესლი — მარსელ იშაკი გურამ ფირცხალავა — პლატონი კახი კავსაძე — პრეზიდენტი მარინა კახიანი — საყვარელი „A Chef in Love“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) „შეყვარებული კულინარის 1001 რეცეპტი“ [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია
ახმეტის წმინდა ბარბარეს ეკლესია

ახმეტის წმინდა ბარბარეს ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, ქალაქ ახმეტაში. დგას ქალაქის დასავლეთით, მდინარე ორვილის მარჯვენა ნაპირას, ტყიან მთაზე. განეკუთვნება XIX საუკუნეს. ეკლესია დარბაზულია (6,8 X 5,4 მ), ნაგებია რიყის ქვით. წყობა ირეგულარულია. საკურთხევლისა და გარეთა კუთხეების წყობაში ტლანქად დამუშავებული შირიმის ქვაა გამოყენებული. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: ჩამონგრეულია კამარისა და კონქის მნიშვნელოვანი ნაწილი, ჩამოშლილია ლავგარდანი და კედლების ზედა ნაწილებში საპირე წყობა. შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარს გარედან აგურის შეისრული თაღი აქვს. შიგნიდან ხის ძელებით ყოფილა გადახურული (შემორჩენილია კვალი). აღმოსავლეთით ნახევარწრიულ აფსიდში, ერთი ვიწრო სწორკუთხა სარკმელია, რომელსაც ბრტყელი ფიცრული გადახურვა აქვს. მსგავსი სარკმელი დასავლეთ კედელშიცაა. აფსიდი გადახურულია სხმული კონქით. სხმულია კამარაც. ფასადზე შესასვლელის თაღი ჩასმულია მცირე სწორკუთხა შეღრმავებაში, რომელიც დასრულებულია კუთხურად დაწყობილი აგურის ორსაფეხურიანი ფრიზით. კარის თავზე სწორკუთხა სარკმელია. სარკმლის გვერდებზე და ზემოთ, წყობაში ჩასმულია შირიმის თითო სწორკუთხა ფილა რელიეფური ჯვრის გამოსახულებით. ეკლესიის კედლები დასრულებული ყოფილა შირიმის ლავგარდნით, რომლის პროფილს თაროსა და ლილვს შორის მოქცეული შეზნექილი ზედაპირი შეადგენდა. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 42-43.
18 ივლისი

18 ივლისი — გრიგორიანული კალენდრის 199-ე დღე (ნაკიან წლებში – 200-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 166 დღე. ძვ. წ. 390 : რომაელების გალებთან ბრძოლა მდინარე ალიასთან. დასრულდა რომაელთა სასტიკი დამარცხებით 64 : რომის დიდი ხანძარი - რომის სავაჭრო უბანში ხანძარი მძვინვარებს, მაშინ როცა იმპერატორი ნერონი ლირაზე უკრავდა და ცეცხლს საიმედო ადგილიდან აკვირდებოდა. 1536 : რომის პაპის ავტორიტეტი გაუქმდა ინგლისში. 1830 : ურუგვაი პირველ კონსტიტუციას იღებს. 1872 : ბრიტანეთში პირველად ჩატარდა ფარული კენჭისყრა. 1885 : გამომგონებელმა ნიკოლაი ბანარდოსმა შეიტანა განაცხადი ელექტროშედუღების გამოგონების დაპატენტებისთვის რომელსაც „ელექტროგეფესტი“ უწოდა. 1898 : პიერ და მარია კიურიმ პარიზის მეცნიერებათა აკადემიის სხდომაზე განაცხადეს ახალი ქიმიური ელემენტის პოლონიუმის აღმოჩენის შესახებ. დაარსდა საფეხბურთო კლუბი ბილბაოს „ატლეტიკო“. 1921: ფრანგმა ექიმებმა ალბერ კალმეტმა (Léon Charles Albert Calmette) და კამილ გერენმა (Jean-Marie Camille Guérin) პირველად აცრეს ბავშვი ტუბერკულოზის საწინააღმდეგო ვაქცინით ბცჟ. (BCG)  1925 : ჰიტლერმა გამოსცა წიგნი „ჩემი ბრძოლა“ (Mein Kampf, სურათზე). აშშ-ში ოფიციალურად განაცხადეს რომ ქალსაც შეუძლია იყოს ავტომობილის მძღოლი. 1932 : თურქეთი გახდა ერთა ლიგის 56-ე წევრი. 1936 : დაიწყო პირველი სსრკ საფეხბურთო თასის გათამაშება. 1947: ბრიტანეთის მონარქმა გეორგ  VI -მ ხელი მოაწერა კანონს ინდოეთის დამოუკიდებლობის შესახებ. 1954: აშშ-ში, ნიუპორტში,  გაიმართა ჯაზური მუსიკის  პირველი ფესტივალი 1962 : პერუში სამხედრო გადატრიალება მოხდა. 1968 : რობერტ ნოისმა და გორდონ მურმა დააარსეს კომპანია „Intel“.  1974 : პოლონეთის ქალაქ კონსტანტინოვში აღიმართა მსოფლიოში ყველაზე მაღალი კონსტრუქცია - 646,38 მ ვარშავის რადიოანძა (დაინგრა 1991 წ.). 2000: ლონდონში გაიხსნა ჯონ ლენონის ძეგლი. 2009 : საქართველოში ღორის გრიპის პირველი შემთხვევა დაფიქსირდა . 1864 : ჰუხი, რიკარდა — გერმანელი მწერალი (გ.1947) 1890 : დოლიძე, ვიქტორ — ქართველი კომპოზიტორი (გ. 1933) 1894 : ბაბელი, ისააკ — უკრაინელი მწერალი (გ.1940) 1897 : აღლაძე, ლეონიდე — ქართველი სამხედრო მოღვაწე 1909 : გრომიკო, ანდრეი — სსრ კავშირის პოლიტიკური მოღვაწე (გ.1989) 1918 : მანდელა, ნელსონ — სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის პრეზიდენტი 1994-1999 (გ.2013) 1922 : კუნი, ტომას — ამერიკელი ფილოსოფოსი (გ.1996) 1933 : ევტუშენკო, ევგენი — რუსი პოეტი 1938 : ვერჰოვენი, პოლ — ნიდერლანდელი კინორეჟისორი 1967 : დიზელი, ვინ — ამერიკელი მსახიობი 1817 : ოსტინი, ჯეინ — ინგლისელი მწერალი (დ.1775) 1868 : ჰაჯი დიმიტრი — ბულგარელი ხალხის ეროვნულ-განმათავისუფლებელი ბრძოლის მონაწილე. 1982 : იაკობსონი, რომან — რუსი ენათმეცნიერი (დ.1896) ესპანეთი - შრომის დღე აშშ - ჰოთ-დოგის დღე ურუგვაი - კონსტიტუციის დღე მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს: ათანასე ათონელი წმინდა კვირილა ლამპადი ირინოპოლელი აღმოყვანება ნაწილთა ღირსისა სერგი რადონეჟელისა, საკვირველთმოქმედისა ელიზავეტა და ბარბარა აგრეთვე ურუგვაი : კონსტიტუციის დღე სხვა თვეები
ახმეტის ღვთისმშობლის ეკლესია (ჟალური)

ახმეტის ღვთისმშობლის ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, ქალაქ ახმეტაში. დგას ჟალურის უბანში. თარიღდება XVIII საუკუნით, შეკეთებულია XIX საუკუნეში. ეკლესია დარბაზულია (10,9 X 6,7 მ), ნაგებია რიყის ქვით. ხოლო კამარა, კონქი, საბჯენი თაღები, კარ-სარკმელთა წირთხლები და ლავგარდანი - აგურით. ეკლესია დაზიანებულია: ჩამოშლილია კრამიტის საბურავი, გრძივ ფასადებზე ლავგარდნის ფრაგმენტებიღაა შემორჩენილი. შესასვლელი სამხრეთიდან და დასავლეთიდანაა. ორივე კარი შიგნიდან და გარედან სწორკუთხაა. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რომლის ღერძზე ფართო თაღოვანი სარკმელია. სარკმლის ორივე მხარეს, სიმეტრიულად, სხვადასხვა ზომის ორ-ორი თაღოვანი ნიში. სარკმელთან ახლოს მდებარე ნიშები შედარებით მოზრდილია და გეგმით ნახევარწრიული ფორმა აქვთ. დანარჩენი ორიდან, ჩრდილოეთით მდებარე ნახევარწრიულია, სამხრეთისა - სწორკუთხა. საკურთხეველი დასრულებულია დადაბლებული პროპორციების კონქით. დარბაზის გრძივი კედლების შუაში და დასავლეთის ორივე კუთხეში თითო პილასტრია, რომლებსაც ეყრდნობა შეისრული ფორმის საბჯენი თაღი. შეისრულია კამარაც. აკუსტიკური შთაბეჭდილების გაზრდის მიზნით კამარაში ჩასმულია ოთხი პატარა ქვევრი (რეზონატორები). დასავლეთით (შესასვლელის თავზე), ჩრდილოეთით და სამხრეთით თითო ფართო თაღოვანი სარკმელია. სამხრეთ და ჩრდილოეთ სარკმლების ქვემოთ კი თითო თაღოვანი ნიში. ეკლესია შიგნით შელესილი და შეთეთრებულია. ეკლესიის შეკეთებისას დასავლეთ კედელზე დაუშენებიათ ოთხივე მხარეს ბრტყელი თაღებით გახსნილი და პირამიდული ფორმის სახურავიანი (შემორჩენილია მცირე ნაწილი) სამრეკლო. ეკლესიის აღმოსავლეთის და დასავლეთის ფასადების ფრონტონებში თითო შეღრმავებული ჯვარია გამოსახული. დასავლეთ ფასადზე, ფრონტონის ძირებთან, აგურის წყობით გამოყვანილია თითო რელიეფური რგოლი. ეკლესიის კედლები დასრულებული იყო აგურის სამსაფეხურიანი ლავგარდნით, რომელიც ნაწილობრივ მხოლოდ განივ ფასადებსღა შემორჩათ. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 40.
ახმეტის ღვთისმშობლის ეკლესია (უტო)

ახმეტის ღვთისმშობლის ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, ქალაქ ახმეტაში. დგას უტოს უბანში. განეკუთვნება XVIII საუკუნეს. ეკლესია დარბაზულია (10,5 X 6,3 მ), ნაგებია რიყის ქვით. კამარა, კონქი, საბჯენი თაღები, კარ-სარკმლების წირთხლები და თაღები - აგურით. კედლები გარედან მოპირკეთებულია აგურის, ნატეხი ქეიშაქვისა და კარგად გათლილი შირიმის ფილების კომბინირებული წყობით. ინტერიერი შელესილია. დროთა განმავლობაში ეკლესია სხვადასხვა დანიშნულებით გამოიყენებოდა, რის გამოც თავდაპირველი სახე მნიშვნელოვნად აქვს შეცვლილი. ამჟამად დასავლეთ (ნაწილობრივ) და სამხრეთ (მთლიანად) ფასადები ნაგებობებითაა დაფარული. ეკლესიას სამი შესასვლელი აქვს: ერთი დასავლეთ კედლის ღერძზეა გაჭრილი, ორი - გრძივი კედლების დასავლეთ ნაწილში, ერთმანეთის სიმეტრიულად. სამივე შესასვლელი თაღოვანია და შიგნიდან გადახურულია ქვის არქიტრავით. არქიტრავების ზემოთ კარის ღიობის სიგანის თითო თაღოვანი ნიშია. აღმოსავლეთით, ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე, შეისრულთაღოვანი თითო ღრმა სარკმელია, სარკმლის ორივე მხარეს - გეგმით ნახევარწრიული თაღოვანი ნიში. სამხრეთ ნიშს, რომელიც იატაკიდან იწყება, ხის კარი აქვს. კანკელი ხის ყოფილა (შემორჩენილია ერთი ძელი). დარბაზის სამივე კედელში თითო შეისრულთაღოვანი სარკმელია, გრძივი კედლების სარკმლების ქვეშ - თითო თაღოვანი ნიში. გრძივი კედლების შუა ნაწილში და დასავლეთ კუთხეებში თითო მარტივი პილასტრია. რომლებსაც შეისრული ფორმის საბჯენი თაღები ეყრდნობა. შეისრულია კამარაც. ფასადებზე სამივე შესასვლელი ჩასმულია მცირედ შეღრმავებულ სწორკუთხა არეში. რომელიც დასრულებულია აგურის სამსაფეხურიანი ფრიზით. დასავლეთ კარის თავზე მცირე სწორკუთხა ნიშია, რომლის ორივე მხარეს აგურის წყობის შეღრმავებით გამოყვანილია ერთ ვერტიკალზე განლაგებული ორ-ორი რომბი და თითო სამკუთხედი. ჩრდილოეთ კარის თავზე და განივი კედლების ფრონტონებში თითო შეღრმავებული ჯვარია გამოსახული. დასავლეთ კედელზე დაშენებულია გეგმით კვადრატული და ოთხივე მხარეს თაღებით გახსნილი აგურის ვიწრო სამრეკლო. განივ ფასადებზე შემორჩენილია აგურის ორსაფეხურიანი ლავგარდნის მცირე ნაწილები. ეკლესია გადახურული ყოფილა ღარიანი კრამიტით. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 40.
ფერდინანდ მარი ლესეფსი

ფერდინანდ მარი ლესეფსი (ფრანგ. Ferdinand de Lesseps; დ. 19 ნოემბერი, 1805, ვერსალი — გ. 7 დეკემბერი, 1894, შენე, იველინის დეპარტამენტი) — ფრანგი დიპლომატი, მეწარმე. განათლებით იურისტი. 1854 წელს ეგვიპტის მმართველ საიდ-ფაშასაგან მიიღო კონცესია სუეცის არხის გასაყვანად. ჩამოაყალიბა სუეცის არხის საყოველთაო კომპანია. 1854-1869 წლებში ხელმძღვანელობდა არხის მშენებლობას. 1879-1889 წლებში იყო თავმჯდომარე პანამის არხის გამყვანი სააქციო საზოგადოებისა, რომლის გაკოტრების გამო ლესეფსი 1893 წელს გაასამართლეს. პარიზის სასამართლომ მას 5 წლის პატიმრობა მიუსაჯა, მაგრამ მალე გაათავისუფლეს. 1875 წლიდან ინგლისის სამეფო საზოგადოების საპატიო წევრი იყო. 1884 წელს აირჩიეს საფრანგეთის აკადემიის წევრად. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 200.
სალვადორ ედუარდ ლურია

სალვადორ ედუარდ ლურია (ინგლ. Salvador Edward Luria; დ. 13 აგვისტო, 1912, ტურინი, იტალია — გ. 6 თებერვალი, 1991) — ამერიკელი მიკრობიოლოგი, აშშ-ის მეცნიერების ეროვნული აკადემიის წევრი (1959), მიკროორგანიზმების გენეტიკის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. ჰქონდა ნაშრომები ვირუსოლოგიის დარგში. აღწერა ბაქტერიოფაგების აგებულება. ბაქტერიებისა და ვირუსების გენეტიკაში ნაშრომებისათვის 1969 წელს, ალფრედ ჰერშისთან და მაქს დელბრუკთან ერთად მიენიჭა ნობელის პრემია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 314. ↑ 1.0 1.1 Encyclopædia Britannica <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741"></a> ↑ 2.0 2.1 SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ 3.0 3.1 Trocchio F. D. Dizionario Biografico degli Italiani — 2006. — Vol. 66. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1128537"></a> ↑ გუგენჰაიმის მუზეუმი — 1937. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q10498496"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q201469"></a> ↑ 5.0 5.1 ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ 6.0 6.1 Gran Enciclopèdia Catalana — Grup Enciclopèdia, 1968. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18696256"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2664168"></a> ↑ 7.0 7.1 Munzinger Personen <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683"></a> ↑ 8.0 8.1 Deutsche Nationalbibliothek Record #120741083 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a> ↑ Salvador E. Luria — Biographical — Nobel Foundation. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1781959"></a> ↑ 10.0 10.1 10.2 10.3 https://www.gf.org/fellows/all-fellows/salvador-e-luria/ ↑ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1969 — Nobel Foundation. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1781959"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q23684016"></a> ↑ The Nobel Prize amounts — Nobel Foundation. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1781959"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q23684016"></a> ↑ https://www.nationalbook.org/books/life-the-unfinished-experiment/ ↑ https://www.cuimc.columbia.edu/research/louisa-gross-horwitz-prize/horwitz-prize-awardees/1980-1967-awardees
აპოლინარიო მაბინი

აპოლინარიო მაბინი (დ. 22 ივლისი, 1864 — გ. 13 მაისი, 1903) — ფილიპინების ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის მოღვაწე. ფარული პატრიოტული ორგანიზაციის, ფილიპინების ლიგის (1892-1893) ერთ-ერთი დამფუძნებელი და ლიდერი. 1898 წლიდან აქტიურად მონაწილეობდა რევოლუციურ ბრძოლაში და ფილიპინების რესპუბლიკის მთავრობის ჩამოყალიბებაში. იყო წვრილი ბურჟუაზიის იდეოლოგი, რევოლუციურ-დემოკრატიული ხალხოსნური ფრთის ლიდერი რესპუბლიკურ ბანაკში. 1899 წლის 2 იანვრიდან იყო პრემიერი და საგარეო საქმეთა მინისტრი. ამერიკა-ფილიპინების ომის (1899-1901) დროს მოითხოვდა ამერიკელი დამპყრობლების წინააღმდეგ ბრძოლის გაგრძელებას, მაგრამ ბურჟუაზიულ-მემამულურ დაჯგუფებამ, რომელიც აშშ-თან კომპრომისის მომხრე იყო აიძულა მაბინი 1899 წლის 7 მაისს გადამდგარიყო. 1899 წლის დეკემბერში ამერიკელებმა დაატყვევეს. 1900 წლის სექტემბერში გაათავისუფლეს. 1901 წლის იანვარში პატრიოტული სტატიების პუბლიკაციისთვის გადაასახლეს კუნძულ გუამზე. სიკვდილამდე ცოტა ხნით ადრე, 1903 წლის თებერვალში, აღიარა აშშ-ის ხელისუფლება ფილიპინებზე და სამშობლოში დააბრუნეს. გადასახლებაში დაწერა ფილიპინების რევოლუციური ისტორია, რომელშიც იცავდა თავის პოლიტიკურ პოზიციას და გმობდა კაპიტულანტებს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 321.
ანტონ ვან ლევენჰუკი

ანტონ ვან ლევენჰუკი (ინგლ. Antonie van Leeuwenhoek; დ. 24 ოქტომბერი, 1632, დელფტი — გ. 26 აგვისტო, 1723, დელფტი) — ნიდერლანდელი ბუნებისმეტყველი, მეცნიერული მიკროსკოპიის ფუძემდებელი, ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრი (1680-დან). ამზადებდა ოპტიკურ ლინზებს, რომლებიც 150-300-ჯერ ადიდებდნენ. მათი საშუალებით პირველმა დაინახა და შეისწავლა სპერმატოზოიდი (1667), ბაქტერიები (1683), ერითროციტები, აგრეთვე უმარტივესები, ცალკეული მცენარეული და ცხოველური უჯრედები, ჩანასახები, კუნთოვანი ქსოვილები; შეისწავლა 200-ზე მეტი მცენარისა და ცხოველის ნაწილები და ორგანოები. ლევენჰუკმა აღნიშნა განსხვავება ერთ და ორლებლიან მცენარეთა აგებულებას შორის. პირველმა აღწერა ბუგრების პართენოგენეზი (1695-1700). ცხოველთა განვითარების საკითხში ემხრობოდა პრეფორმიზმს და ამტკიცებდა, რომ სპერმატოზოიდი თავიდანვე შეიცავს ჩამოყალიბებულ ჩანასახს. უარყოფდა თვითჩასახვას. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 158. ↑ 1.0 1.1 Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ 2.0 2.1 Anthony van Leeuwenhoek — 2009. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1868372"></a> ↑ 3.0 3.1 Find a Grave — 1996. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q63056"></a> ↑ ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ Gran Enciclopèdia Catalana — Grup Enciclopèdia, 1968. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18696256"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2664168"></a> ↑ GeneaStar <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q98769076"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3100478"></a> ↑ Brozović D., Ladan T. Hrvatska enciklopedija — LZMK, 1999. — 9272 გვრ. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1264934"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q429032"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18446"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1789619"></a> ↑ 8.0 8.1 Левенгук Антони ван // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a> ↑ Antonie van Leeuwenhoek Biography - Dutch tradesman and scientist ↑ 10.00 10.01 10.02 10.03 10.04 10.05 10.06 10.07 10.08 10.09 ECARTICO <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q24694883"></a> ↑ 11.0 11.1 Pas L. v. Genealogics — 2003. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19847329"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19847326"></a>
ტიპუ სულთანი

ტიპუ სულთანი (კანნადა ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್, ურდუ سلطان فتح علی خان ٹیپو) — (1750 წელი, დევანაჰალი —1799 წელი, სერინგაპატამი), ცნობილი, ასევე, როგორც მაისურის ვეფხვი — მაისურის სამეფოს დე-ფაქტო მმართველი. ის იყო ჰაიდარ ალის, მაისურის სამეფოს არმიის ოფიცრის და მისი მეორე ცოლის, ფატიმას (იგივე ფაჰრ-უნ-ნისის) ვაჟი. მან მიიღო მთელი რიგი საპატიო წოდებები, ასევე ცნობილია, როგორც — სულთანი ფათიჰ ალი ხან შაჰაბი, ტიპუ საჰიბ ბაჰადურ–ხანი, ტიპუ სულთან ფათიჰ ან ბაჰადურ ჰან ტიპუ სულთანი. ტიპუს ბავშვობაში მამამ ჰაიდარ ალიმ ხელში ჩაიგო მაისურის სამეფოს მმართველობა. მამის სიკვდილის შემდეგ ის გახდა სამეფოს მმართველი. მმართველობასთან ერთად, ტიპუ იყო სწავლული, მხედართმთავარი და პოეტი. იგი სარწმუნოებით მუსლიმი იყო, ხოლო მისი ქვეშევრდომების უმრავლესობა ინდუსი. ფრანგების თხოვნით, მან ააგო, აგრეთვე, პირველი ქრისტიანული ტაძარი მაისურის სამეფოში. იცოდა რამდენიმე ენა. ტიპუ სულთანს მიაკუთვნებენ ქვეყნის გასაძლერებლად მთელი რიგი ადმინისტრაციული და სამხედრო რეფორმების გატარებას მაისურის სამეფოში.ტიპუმ რამდენიმე ბრწყინვალე გამარჯვება მოიპოვა ანგლო–მაისურის ომებში ინგლისელი დამპყრობლების წინააღმდეგ და მამის გარდაცვალებამდე ერთი წლით ადრე, აიძულა ინგლისელები 1784 წელს ხელი მოეწერათ მანგალორეს ხელშეკრულებისათვის. ის აქტიურად ეწეოდა თავისი მეზობლების წინააღმდეგ ექსპანსიონისტურ პოლიტიკას. სასტიკად ახშობდა აჯანყებებს სამეფოს ფარგლებში, რაც მთელი ერების დეპორტირებითა და ციხეში ჩასმითაც კი მთავრდებოდა. ტიპუ ინგლისელთა შეურიგებელ მტრად რჩებოდა. 1789 წლისათვის იგი დამარცხდა ანგლო–მაისურის მესამე ომში და იძულებული გახდა ხელი მოეწერა დამამცირებელი ზავისთვის. დაკარგა რა ადრე მოპოვებული ტერიტორიების ნაწილი, კერძოდ, მალაბარი და მანგალორე, მან ინგლისელთა წინააღმდეგ კოალიციის შექმნა შესთავაზა ოსმალეთის იმპერიას და ფრანგებსაც კი. ანგლო-მაისურის მეოთხე ომის დროს ტიპუ სულთანის წინააღმდეგ გაერთიანდა ოსტ-ინდოეთის კომპანია და ჰაიდარაბადის ნიზამი. ტიპუ სულთანი მოკლულ იქნა ბრძოლაში სერინგაპატამის ციხის დაცვისას 1799 წლის 4 მაისს. ტიპუ სულთანი – ბოროტმოქმედი თუ გმირი? დაარქივებული 2014-02-22 საიტზე Wayback Machine. ტიპუ სულთანი ბიოგრაფია მაისურის ვეფხვი ინდოეთის ისტორია. ტიპუ სულთანი ტიპუ სულთნის მონეტები ყურანი ტიპუ სულთნის ბიბლიოთეკიდან
სპერმატოზოიდი

სპერმატოზოიდი — მამრობითი სასქესო უჯრედი. აღმოაჩინა გამმა 1677 წელს. სპერმატოზოიდი წარმოიქმნება მამრობით სასქესო ჯირკვალში — სათესლეში. უფრო ხშირად გავრცელებულია სპერმატოზოიდის ძაფისებური ფორმები, რომელთა სამოძრაო აპარატია კუდი. კიბოსნაირებს, მრგვალი ჭიების, ტკიპებისა და ზოგი სხვა ცხოველის სპერმატოზოიდები უკუდოა. თითოეული სახეობისათვის დამახასიათებელია სპერმატოზოიდის განსაზღვრული ფორმა. სპერმატოზოიდის სიგრძე სხვადასხვაა და არ არის დამოკიდებული ცხოველის განვითარების დონესა და სხეულის ზომაზე. ცხოველთა უმრავლესობის სპერმატოზოიდები შედგება 2 ძირითადი ნაწილისაგან — თავისა და კუდისაგან. თავის ძირითადი ელემენტია ბირთვი და მის აპიკალურად მდებარე აკროსომა. კუდის მთავარი სტრუქტურული ელემენტია ღერძული ძაფი (აქსონემა), რომელიც იწყება შუა ნაწილში მოთავსებული ბაზალური სხეულიდან და მთელ კუდს გასდევს. ღერძული ძაფის ულტრასტრუქტურა წამწამების აგებულების მსგავსია. იგი შედგება ცენტრალური 2 მიკრომილაკისაგან, რომლის ირგვლივაც განლაგებულია 9 ორმაგი მიკრომილაკი. შუა ნაწილში, ღერძული ძაფის ირგვლივ, მოთავსებულია სპირალურად დალაგებული მიტოქონდრიები, რის გამოც სპერმატოზოიდის მეტაბოლური და ენერგეტიკული აქტივობა ამ უბანთანაა დაკავშირებული. მცენარეთა სპერმატოზოიდი წარმოიქმნება ანთერიდიუმში. თესლოვანი მცენარეების უმრავლესობის სპერმატოზოიდები უშოლტოა და ამიტომაც აქტიურად ვერ მოძრაობენ. მწვანე და წაბლა წყალმცენარეების, ზოგიერთი უმდაბლესი სოკოების, ხავსების, სელაგინელების და სხვ. სპერმატოზოიდებს 2 და მეტი შოლტი აქვთ. სპერმატოზოიდს არ აქვს ცელულოზოვანი გარსი, მეტწილად ძალიან წვრილია, აქვს დიდი ბირთვი და მცირე რაოდენობით ციტოპლაზმა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 511-512.
ახმეტის ღვთისმშობლის ეკლესია

ახმეტის ღვთისმშობლის ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, ქალაქ ახმეტაში. დგას საბეროს უბნის თავზე, ტყიან ბორცვზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (6,8 X 4,9 მ), ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვით, რიყის ქვითა და კირის დუღაბით. წყობა ირეგულარულია. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: სახურავზე აყრილია კრამიტის საფარი და ზედ მცენარეულობაა ამოსული, ჩამონგრეულია აფსიდის თაღისა და კამარის მნიშვნელოვანი ნაწილი. შესასვლელი დასავლეთ კედლის სამხრეთ ნაწილშია. კარი თარაზულადაა გადახურული. აღმოსავლეთით მოკლე მხრებით გამოყოფილი ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე, მცირე ზომის სწორკუთხა სარკმელია, რომელიც ინტერიერის განათების ერთადერთი წყაროა. სარკმლის ორივე მხარეს მცირე ზომის თითო სწორკუთხა ნიშია. აფსიდი გადახურულია კონქით, დარბაზი - ცილინდრული კამარით. ინტერიერი შელესილია. ფასადები სადაა, კედლები დასრულებულია შირიმის ქვებით ნაწყობი თაროსებრი ლავგარდნით. ბაქრაძე მ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 39.
ახმეტის ღვთისმშობლის ეკლესია (საბერო)

ახმეტის ღვთისმშობლის ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, ქალაქ ახმეტაში. დგას საბეროს უბნის სამხრეთით. განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (6,8 X 5 მ). ნაგებია ნატეხი ქვით. წყობა ირეგულარულია. გარეთა კუთხეებში და ალაგ-ალაგ ფასადებზე შირიმია გამოყენებული. შირიმისაა აღმოსავლეთ სარკმლის საპირეც. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: შემორჩენილია აღმოსავლეთის, დასავლეთის და ჩრდილოეთის კდლები და სამხრეთ კედლის მცირე ნაწილი. შესასვლელი სამხრეთიდანაა (შემორჩენილია კარის დასავლეთ წირთხლის მცირე ნაწილი). აღმოსავლეთით დარბაზის გრძივი კედლებიდან მოკლე ორსაფეხურიანი მხრებით გამოყოფილი აფსიდია, რომლის ღერძზეც თაღოვანი სარკმელია. აფსიდი გადახურული ყოფილა კონქით (შემორჩენილია მცირე ნაწილი) დასავლეთის ორივე კუთხის პილასტრი ორსაფეხურიანი ყოფილა. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 40.
ჟიულ ბასტიენ-ლეპაჟი

ჟიულ ბასტიენ-ლეპაჟი (ფრანგ. Jules Bastien-Lepage; დ. 1 ნოემბერი, 1848, დამვილერი, შამპანი — გ. 10 დეკემბერი, 1884, პარიზი) — ფრანგი ფერმწერი. სწავლობდა პარიზის ნატიფი ხელოვნების სკოლაში (1867-დან). წერდა გლეხების ცხოვრების ამსახველ რეალისტურ ტილოებს („თიბვა“, 1877, ლუვრი, პარიზი), პორტრეტებს, ისტორიული ხასიათის სურათებს („ჟანა დ'არკი“, 1879, მეტროპოლიტენ-მუზეუმი, ნიუ-იორკი); ზოგჯერ აიდეალებდა რელიგიურ პატრიარქალურ ყოფას. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 225.
ადოლფ ბასტიანი

ადოლფ ბასტიანი (გერმ. Adolf Bastian; დ. 26 ივნისი, 1826, ბრემენი — გ. 2 თებერვალი, 1905, პორტ-ოვ-სპეინი, კ.ტრინიდადი) — გერმანელი ეთნოგრაფი, განათლებით ექიმი. ხელმძღვანელობდა მრავალ სამეცნიერო ექსპედიციას მსოფლიოს ყველა კუთხეში, შეაგროვა უამრავი ეთნოგრაფიული მასალა. დააარსა ბერლინის ხალხთმცოდნეობის მუზეუმი (1868). თავისი კვლევა-ძიებისას უმთავრესად დაინტერესებული იყო შესასწავლი ხალხის სულიერი კულტურით. ფსიქოლოგია მიაჩნდა „მომავლის მეცნიერებად“. მისი იდეა, რომ ადამიანთა ფსიქიკის ერთიანობა განაპირობებს ყველა ადამიანის კულტურულ ერთიანობას, პროგრესული იყო. მაგრამ ზოგიერთ საკითხში იდეალურ პოზიციებზე იდგა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 225.
უილიამ ბაფინი

უილიამ ბაფინი (ინგლ. William Baffin; დ. 1584 — გ. 23 იანვარი, 1622, ორმუზი) — ინგლისელი პოლარელი მკვლევარი. 1612–1616 წლებში მონაწილეობდა ჩრდილო-დასავლეთის გასასვლელის ძებნაში, 1615 წელს გამოიკვლია ჰუდსონის ყურე, 1616 — გრენლანდიის დასავლეთით მდებარე ზღვა (დაერქვა მისი სახელი). აღმოაჩინა ჰეისის ნახევარკუნძული (გრენლანდია). ელზმირისა და დევონის კუნძულების დიდი ნაწილი (კანადის არქტიკული არქიპელაგი). ბაფინის სახელი ეწოდა კანადის არქტიკული არქიპელაგის ერთ-ერთ კუნძულს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 235.