laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ყვავილი

ყვავილი — თესლოვანი მცენარეების სქესობრივი გამრავლების ორგანო; ყვავილი დამოკიდებული რეპროდუქციული ყლორტია, რომელშიც ხდება მიკრო- და მეგასპოროგენეზი, დამტვერვა, განაყოფიერება, ჩანასახის, ენდოსპერმისა და ნაყოფის განვითარება. ყვავილი კენწრულია, ყუნწიანი ან, იშვიათად, უყუნწო ანუ მჯდომარე. ყუნწის ზედა, გაფართოებული ნაწილი, ყვავილსაჯდომია, რომლის მუხლებზეც განლაგებულია ყვავილის სტერილური და ფერტილური ნაწილები. ყვავილსაჯდომი სხვადასხვა ფორმისაა. ჯამის ფოთოლაკები ქმნიან ჯამს, რომელიც იცავს ყვავილს, განსაკუთრებით კოკრობისას; იგი ფოტოსინთეზის დამატებითი ორგანოცაა. ჯამის ფოთოლაკები განცალკევებული ან შეზრდილია. ჯვარედინმტვერია მცენარეებში გვირგვინი ემსახურება მწერების მოზიდვას. ჯამი და გვირგვინი ქმნის ყვავილსაფარს. იგი შეიძლება იყოს ორმაგი ან მარტივი. ყვავილის ცენტრში მტვრიანები და ნაყოფფოთლებია. წარმოშობისა და ფუნქციის მიხედვით მტვრიანები მიკროსპოროფილებია. მათგან უფრო პრიმიტიული მტვრიანები წარმოადგენს ბაბთისებრ ფირფიტას, რომელზეც ფირფიტის ქსოვილში მეტ-ნაკლებად ჩამჯდარი 4 წყვილ-წყვილად განწყობლი მიკროსპორანგიუმებია. ევოლუციურად უფრო მაღალ საფეხურზე მტვრიანა შედგება სამტვრე ძაფისა და სამტვრე პარკისაგან. ყვავილების მტვრიანების ერთობლიობას ანდროცეუმი ეწოდება. ზოგჯერ მტვრიანები სამტვრე ძაფებით არის შეზრდილი ერთმანეთთან, ყვავილსაფართან და ნაყოფფოთლებთან. მტვრიანები შეიძლება სამტვრე პარკებითაც იყოს შეზრდილი. ნაყოფფოთლები სახეშეცვლილი მეგასპოროფილებია. ნაყოფფოთლების შედარებით უფრო პრიმიტიული ტიპი ახასიათებს დეგენერიას და ტასმანიას გვარებს. ნაყოფფოთლის ზედა ნაწილი წაგრძელებულია და ქმნის სვეტს, რომელიც სპეციალური ჯირკვლოვანი ქსოვილით — დინგით ბოლოვდება. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 634. Первухина Н. В., Проблемы морфологии и биологии цветка, Л., 1970; Эсау К., Анатомия растений, пер. с англ., М., 1969.
ტუპის ხალხი

ტუპის ხალხი — ბრაზილიის ადგილობრივი ინდიელების ერთ-ერთი მთავარი ეთნიკური ჯგუფი. მეცნიერები მიიჩნევენ, რომ ისინი თავდაპირველად ამაზონის წვიმის ტყეებში სახლობდნენ, მაგრამ 2 900 წლის წინ მათ სამხრეთით დაიწყეს გადაადგილება თანდათან დაიკავეს ატლანტის ოკეანის სანაპირო ზოლი. პორტუგალიელების გამოჩენის დროს, ტუპის ხალხი ბრაზილიის თითქმის მთლიან სანაპირო ზოლზე სახლობდა. 1 500 წლისთვის, მათი რაოდენობა დაახლოებით 1 მილიონი იყო, რაც იმ დროის პორტუგალიის მოსახლეობას უტოლდებოდა. ისინი დაყოფილნი იყვნენ ტომებად, რომელთაგან თითოეულში 300—2 000 ადამიანი შედიოდა. მათ შორის იყო ტუპინიკიმის, ტუპინამბას, პოტიგუარას, ტაბაჟარას, გაეტესის, ტემიმინოსა და ტამოისოს ტომები. ეს ხალხი მიწათმოქმედებას მისდევდა და შესაბამისად პალეოლითის პირობებში ცხოვრობდა. მათ ერთიანი თვითშეგნება არ ჰქონდათ, მიუხედავად იმისა, რომ ერთ ეთნიკურ ჯგუფს მიეკუთვნებოდნენ და ერთ ენაზე ლაპარაკობდნენ. XVI საუკუნიდან, რეგიონის სხვა ადგილობრივი ხალხების მსგავსად, პორტუგალიელი კოლონისტების მიერ ტუპიც ასიმილირებული, დამონებული ან უბრალოდ მოსპობილ იქნა. შედეგად, ეს ხალხი თითქმის სრულად გაქრა, გარდა რამდენიმე იზოლირებული საზოგადოებისა. ამ ტომების შთამომავლები დღეს ინდიელთა რეზერვაციებში ცხოვრობენ ან კულტურულად ასიმილირებულნი არიან დომინანტ საზოგადეობაში. ტუპის სხვადასხვა ტომები ერთმანეთის მიმართ დაუსრულებელ ომებს აწარმოებდნენ. ომის შემდგომ, სავსებით ჩვეულებრივი მოვლენა იყო ბრძოლის დროს დატყვევებული ადამიანების კანიბალურ რიტუალებში მოკვლა. Portugal in America ↑ Saída dos tupi-guaranis da Amazônia pode ter ocorrido há 2.900 anos. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-10-07. ციტირების თარიღი: 2012-06-26. ↑ 2.0 2.1 Darcy Ribeiro – O Povo Brasileiro, Vol. 07, 1997 (1997), pp. 28 to 33; 72 to 75 and 95 to 101."
1350

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 1350 1350 (ათას სამას ორმოცდაათი) წელი — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა პარასკევი. ეს წელი არის XIV საუკუნის მე-5 დეკადის მე-10 წელი. 29 აგვისტო : ვინჩელსის ბრძოლაში ინგლისმა მეფე ედუარდ III-ის ხელმძღვანელობით კასტილიის საზღვაო ფლოტი დაამარცხა. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 1350. 12 ოქტომბერი : დიმიტრი I — მოსკოვის დიდი მთავარი (დ. 1389) მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 1350. 16 მარტი : ალფონსო XI — კასტილიის და ლეონის მეფე (დ. 1311) 22 აგვისტო : ფილიპ VI — საფრანგეთის მეფე (დ. 1293) იოშიდა კენკო — იაპონელი მწერალი (დ. 1283)
ბერნინის უღელტეხილი

ბერნინის უღელტეხილი (გერმ. Berninapass; იტალ. Passo del Bernina) — საგზაო და სარკინიგზო დანიშნულების უღელტეხილი შვეიცარიაში, ბერნინის ქედზე. სიმაღლე 2328 მ. მდებარეობს შვეიცარიის აღმოსავლეთ ნაწილში. უღელტეხილი ერთმანეთთან აკავშირებს ენგადენისა და ვალპოსკიავოს ხეობებს. შემდეგ გზა სამხრეთით გრძელდება ვალტელინის ხეობისკენ, იტალიაში. ყველაზე ახლო მდებარე დასახლებული პუნქტია პონტრეზინა, რომელიც უღელტეხილიდან 13 კმ-ში მდებარეობს. უნაგირა ფართოა. მასზე ვრცელდება ორი ტბა. გადასასვლელზე გადის ბერნინის რკინიგზის ხაზი. ბერნინის უღელტეხილის სიახლოვესაა აგრეთვე მწვერვალი ბერნინა. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ბერნინის უღელტეხილი“ ვიკისაწყობში. ბერნინის უღელტეხილი – ინფორმაცია[მკვდარი ბმული] (ინგლისური) ბერნინის უღელტეხილი – ინფორმაცია (გერმანული)
ფრეჟიუსის უღელტეხილი

ფრეჟიუსის უღელტეხილი (ფრანგ. Col du Fréjus; იტალ. Colle del Fréjus) — უღელტეხილი კოტის ალპებში. სიმაღლე 2538 მ. მდებარეობს საფრანგეთისა და იტალიის საზღვარზე. ერთმანეთთან აკავშირებს ბარდონეკიას (იტალია) მოდანთან (საფრანგეთი). გადასასვლელი სატრანსპორტო მნიშვნელობისაა. მასზე გაყვანილია ფრეჟიუსის საავტომობილო გვირაბი, რომლის სიგრძეა დაახლოებით 13 კილომეტრი. ფრეჟიუსის უღელტეხილი (გერმანული)
სელის უღელტეხილი

სელის უღელტეხილი (გერმ. Sellajoch; ლად. Jëuf de Sela ან Jouf de Sela; იტალ. Passo Sella) — უღელტეხილი დოლომიტის ალპებში, იტალიაში. სიმაღლე 2244 მ. მდებარეობს ტრენტოსა და ბოლცანოს პროვინციებს შორის. ზამთარში ეწყობა სათხილამურო ტრასები. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „სელის უღელტეხილი“ ვიკისაწყობში. სელის უღელტეხილი (გერმანული) სელის უღელტეხილი (გერმანული)
ლაგო-ბიანკო

ლაგო-ბიანკო (იტალ. Lago Bianco) — მთის ტბა იტალიაში. მდებარეობს ბერნინის ქედზე, ვერჩელის პროვინციაში, პიემონტის რეგიონში. ვრცელდება ზღვის დონიდან 2332 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 0.03 კმ². უდიდესი სიღრმე 6 მ. გარშემორტყმულია მთებით. დამახასიათებელია წარმტაცი ლანდშაფტები. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ლაგო-ბიანკო“ ვიკისაწყობში.
ჰნევანქი

ჰნევანქი (ძელი ჭეშმარიტი) — ქართული ეკლესია სომხეთში, მას ქართულად ძელი ჭეშმარიტისა ეწოდება. სახელწოდებას ორნაირი მნიშვნელობა აქვს. ჰუნე ვანქ — ბერძენთა მონასტერი და ჰუნე ვანქ — ძველი მონასტერი, ქალკედონიანთა მონასტრის მნიშვნელობით. ვახუშტი ამ მონასტრის შესახებ წერს: პროფესორმა კ. ღაფადარიანმა სიტყვა ძელი ძველთან მსგავსების გამო ძველად აღიარა, რაც სომეხმა მეცნიერებმაც არ გაიზიარეს. ეს ცნობა პ. მურადიანმა სათუოდ მიიჩნია და აღნიშნა — ვახუშტი თავის „საქართველოს გეოგრაფიულ აღწერას“, როდესაც რომელიმე ეკლესიას, მონასტერს თუ ციხესიმაგრეს აღწერს, გარდა საისტორიო წყაროებისა, ეყრდნობა ხალხის ისტორიულ მეხსიერებას. გიორგი ჩუბინაშვილს ეს ძეგლი VIII-IX საუკუნეებით აქვს დათარიღებული. ამ ძეგლის დეტალურად განხილვისას ლეონ მელიქსეთ-ბეგი მართებულად დაასკვნის: ქართული ტაძრები სომხეთში ისტორიულ-შემეცნებითი ჟურნალი „ისტორიანი“, №6, 2011, ივნისი. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჰნევანქი
1351

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 1351 1351 (ათას სამას ორმოცდათერთმეტი) წელი — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა შაბათი. ეს წელი არის XIV საუკუნის მე-6 დეკადის 1-ლი წელი. ქ. ერფურტში გამოიცა შიდაწესდება, თუ როგორ უნდა დამზადებულიყო ლუდი მკაცრად განსაზღვრული ინგრედიენტებით. ციურიხი შვეიცარიის კონფედერაციას შეუერთდა. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 1351. 1 ნოემბერი : ლეოპოლდ III — ავსტრიის ჰერცოგი (გ. 1386) მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 1351. ანდრეი კობილა — ივანე კალიტას პერიოდის მოსკოველი ბოიარი მუჰამედ-ბინ თუღლუკი — დელის სულთანი
რიო-დე-ჟანეიროს საკათედრო ტაძარი

რიო-დე-ჟანეიროს საკათედრო ტაძარი (პორტ. Catedral Metropolitana do Rio de Janeiro) — ბრაზილიის ქალაქ რიო-დე-ჟანეიროს არქისაეპისკოპოსოს ცენტრი. ტაძარი რიოს მფარველის — წმინდა სებასტიანის სახელობისაა. ეკლესია 1964 — 1979 წლებში აშენდა და ჩაანაცვლა ის მრავალი ტაძარი, რომლებიც 1676 წლიდან მოყოლებული, არქისაეპისკოპოსო ცენტრად გამოიყენებოდა. მდებარეობს რიო-დე-ჟანეიროს ცენტრში. ტაძარს კონუსისებრი ფორმა აქვს და სიმაღლეში 96 მეტრია, ინტერიერის დიამეტრი 75 მეტრია და 20 000 ადამიანს იტევს. ტაძარს 4 ვიტრაჟის ფანჯარა გააჩნია, რომლებიც იატაკიდან 64 მეტრ სიმაღლეზეა განთავსებული. (პორტუგალიური) ოფიციალური საიტი ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: რიო-დე-ჟანეიროს საკათედრო ტაძარი
ლემე

ლემე (პორტ. Leme) — რიო-დე-ჟანეიროს ერთ-ერთი კვარტალი, მდებარეობს ქალაქის სამხრეთის ზონაში, კოპაკაბანის, ურკისა და ბოტაფოგოს გვერდით. სახელი ეწოდა ახლომდებარე კლდის ფორმაციისგან, რომელიც საჭიან გემს წააგავს. ყოველი წლის 31 დეკემბერს, ლემედან იწყება ქალღმერთ იემანჟას პატივსაცემი ტრადიციული პროცესია. ასევე, ამავე საღამოს, კოპაკაბანაში გამართული ყოველწლიური საახალწლო ღამის დღესასწაული როგორც წესი ლემესაც მოიცავს. 1959 წლის ფიმლი „შავი ორფეოსი“ ლემეს ერთ-ერთ ფაველაში, მორო-და-ბაბილონიაშია გადაღებული. Mapa do bairro no OpenStreetMap ↑ Social Science Representations of Favelas in Rio De Janeiro: A Historical Perspective, Licia Valladares ↑ Movie palace, The Guardian, January 14, 2006
ტიჟუკის ტყე

ტიჟუკის ტყე (პორტ. Floresta da Tijuca) — მთიანი, ხელით გაშენებული წვიმის ტყე ბრაზილიის ქალაქ რიო-დე-ჟანეიროში. წარმოადგენს მსოფლიოს უდიდეს ურბანულ ტყეს და მოიცავს 32 კმ²-ს. მისგან სახელი ეწოდა რიოს ორ კვარტალს — ტიჟუკასა და ბარა-და-ტიჟუკას, რომლებიც მის შესასვლელთან მდებარეობს. სახელი მომდინარეობს ტუპის ენიდან და „ჭაობს“ ნიშნავს. ტყე ბუნებრივ გამყოფს წარმოადგენს რიოს დასავლეთ ზონასა და სამხრეთ, ცენტრალურ და ჩრდილოეთ ზონებს შორის, ასევე ჩრდილოეთ და სამხრეთ ზონებს შორის. ტიჟუკის ტყეში მცენარეებისა და ველური ბუნების სხვა წარმომადგენლების ასობით სახეობაა გავრცელებული, რომელთაგან ზოგიერთი გაქრობის პირასაა მისული და მხოლოდ ატლანტიკურ წვიმის ტყეებში გვხვდება. თავდაპირველად ამ ტერიტორიაზე ასევე ტყე ყოფილა, რომელიც შემდეგ ყავის პლანტაციების გაშენების მიზნით გაუკაფავთ. ტყე ხელახლა XIX საუკუნეში, რიოს მერის ძალისხმევით გააშენეს ხელახლა, რითაც წარმატებით იქნა დაცული რიოს წყალმომარაგება. ტყეში არსებობს ფაველა მატა-მაჩადუ. მასში ძირითადად იმ ხალხის შთამომავლები ცხოვრობენ, რომლებიც აქ 1930-იან წლებში ტყის განაშენიანების სამუშაოებში მონაწილეობის მიღების მიზნით ჩასახლდნენ. დასახლებას ტყისთვის მხოლოდ უარყოფითი შედეგები მოაქვს. 1961 წელს, ტიჟუკის ტყე ეროვნულ პარკად გამოცხადდა. ტყე მოიცავს რამდენიმე ღირსშესანიშნაობას, რომელთა შორის ყველაზე მნიშვნელოვანია ქრისტეს უზარმაზარი ქანდაკება კორკოვადოს მთაზე. ბრაზილიის ეროვნული პარკების სია ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ტიჟუკის ტყე Virtual Pic-Tour through the "jungle" @ The Rio de Janeiro Photo Guide დაარქივებული 2009-05-19 საიტზე Wayback Machine. ↑ Duarte & Magalhaes, as cited in Del Rio & Siembieda, p. 284
გალაპაგოსის კუ

გალაპაგოსის კუ, გალაპაგოსური გიგანტური კუ ან სპილოსებრი კუ (ლათ. Chelonoidis nigra) — კუების უმსხვილესი სახეობა და მე-10 უდიდესი რეპტილია, რომლის წონაც 400 კგ-მდე, სიგრძე კი 1,8 მეტრამდე აღწევს. ამ სახეობის სიცოცხლის ხანგრძლივობა 100 წელს აღემატება და ერთ-ერთ ყველაზე დღეგრძელ ხერხემლიანს წარმოადგენს. ერთ-ერთმა დატყვევებულმა ინდივიდმა 170 წელი იცოცხლა. კუები გალაპაგოსის შვიდ კუნძულზე ბინადრობენ. ეს ვულკანური კუნძულები წყნარ ოკეანეში, კონტინენტური ეკვადორის სანაპიროდან 1 000 კმ-ით დასავლეთით მდებარეობს. კუნძულები XVI საუკუნეში ესპანელმა მკვლევრებმა აღმოაჩინეს და სახელი სწორედ ესპანური სიტყვა კუს (galápago) მიხევდვით უწოდეს. ბაკნის ზომა და მოყვანილობა სახეობებს შორის იცვლება. კუნძულების ტენიან მთიანეთში, კუები უფრო დიდები არიან, გუმბათისებრი ბაკნითა და მოკლე კისრით, მშრალ დაბლობებში კი შედარებით პატარები, უნაგირის მსგავსი ბაკნითა და გრძელი კისრით. 1835 წელს, ამ განსხვავებებს თავის მეორე მოგზაურობისას იკვლევდა ჩარლზ დარვინი, რაც მას ასევე დაეხმარა თავისი ევოლუციის თეორიის ჩამოყალიბებაში. XVI საუკუნეში კუების რაოდენობა 250 000-ზე მეტი იყო, თუმცა ეს რიცხვი კატასტროფულად შემცირდა და 1970-იანი წლებისთვის დაახლოებით 3 000 შეადგინა. ასეთი შედეგის მიზეზი იყო კუების საკვებად გამოყენება, მათი საცხოვრებელი გარემოს განადგურება სასოფლო-სამეურნეო მიზნებისთვის, კუნძულებზე უცხო სახეობების ცხოველების შემოყვანა, მათ შორის ვირთხის, თხისა და ღორის. თავდაპირველი 15 ქვეახეობიდან შემორჩენილია ათი. ტყვეობაში ჰყავდათ შემორჩენილი მეთერთმეტე ქვესახეობის ერთადერთი, უკანასკნელი წარმომადგენელი, ზედმეტსახელად „ეული ჯორჯი“, რომელიც 2012 წლის 24 ივნისს მოკვდა. კონსერვაციის მცდელობები XX საუკუნეში დაიწყო, რაც ათასობით პატარა კუს ხელოვნურად გამოყვანა-გამოკვებასა და შემდეგ კუნძულზე გაშვებას მოიცავს; შედეგმაც არ დააყოვნა და XXI საუკუნის დასაწყისში კუს ამ სახეობის ინდივიდების რაოდენობამ 19 000-ს მიაღწია. მიუხედავად ასეთი შედეგისა, ბუნების დაცვის საერთაშორისო კავშირმა (IUCN) კუს ამ სახეობას „მოწყვლადის“ კლასიფიკაცია მისცა. „ეული ჯორჯი“ 2006 წელს ტურისტეები კუებთან გალაპაგოსის კუნძულები შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „Geochelone nigra“ ვიკისაწყობში. ARKive – images and movies of the Galápagos giant tortoise (Geochelone spp.) დაარქივებული 2011-01-13 საიტზე Wayback Machine. American Museum of Natural History, Galápagos Giant Tortoise webpage 'Extinct' Galapagos tortoise may still exist ↑ Rhodin, A.G.J.; van Dijk, P.P. (2010). {{{title}}}, Turtle taxonomy working group. Chelonian Research Foundation, გვ. 33–34. DOI:10.3854/crm.5.000.checklist.v3.2010.  ↑ მუსხელიშვილი თ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 517.
1352

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 1352 1352 (ათას სამას ორმოცდათორმეტი) წელი — იულიუსის კალენდრის ნაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა კვირა. ეს წელი არის XIV საუკუნის მე-6 დეკადის მე-2 წელი. ტახტზე ადის ავინიონელი პაპი ინოკენტი VI. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 1352. მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 1352.
მონ-სენის უღელტეხილი

მონ-სენის უღელტეხილი (ფრანგ. Col du Mont-Cenis) — უღელტეხილი გრაისა და კოტის ალპებში, საფრანგეთში. სიმაღლე 2083 მ. ერთმანეთთან აკავშირებს სავოიის დეპარტამენტს (საფრანგეთი) ტურინის პროვინციასთან (იტალია). ნაპოლეონ ბონაპარტის პერიოდში 1803-1810 წლებში უღელტეხილის გავლით გაიხსნა გზა. 1857 წელს გაჭრეს რკინიგზის ხაზი — მონ-სენის სარკინიგზო გვირაბი, რომლის სიგრძეა 12,2 კმ. გადასასვლელის სიახლოვეს, ზღვის დონიდან 1974 მ სიმაღლეზე მდებარეობს ხელოვნური ტბა — მონ-სენი. მონ-სენის უღელტეხილი – ინფორმაცია დაარქივებული 2015-04-02 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) მონ-სენის უღელტეხილი – ინფორმაცია (ფრანგული)
1353

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 1353 1353 (ათას სამას ორმოცდაცამეტი) წელი — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა სამშაბათი. ეს წელი არის XIV საუკუნის მე-6 დეკადის მე-3 წელი. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 1353. მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 1353. 27 აპრილი : სამოელი — მოსკოვის დიდი მთავარი (დ. 1316)
1354

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 1354 1354 (ათას სამას ორმოცდათოთხმეტი) წელი — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ოთხშაბათი. ეს წელი არის XIV საუკუნის მე-6 დეკადის მე-4 წელი. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 1354. მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 1354. 8 ოქტომბერი : კოლა დი რიენცო – იტალიელი პოლიტიკური მოღვაწე.
ზღვის სავარცხელა

ზღვის სავარცხელა — მოლუსკისებრთა ოჯახიდან. ის წარმოადგენს მაღალი კვებითი ღირებულების პროდუქტს, იჭმევა ზღვის სავარცხელას კუნთი და მანტია, ასევე, ქვირითი. მოლუსკის ხორცი კი 10-19% ცილებისა და ადამიანის ორგანიზმისთვის აუცილებელ უამრავ მინერალურ ნივთიერებასა და ვიტამინს შეიცავს, მათ შორის კალიუმს, კალციუმს, მაგნიუმს, რკინას, ფოსფორს, თუთიას, იოდსა და მარგანეცს. მოლუსკის კუნთი, ძირითადად გაყინული იყიდება. იგი ღია კრემისფერი ან ღია ვარდისფერი უდნა იყოს. ინახება მინუს 15°C ტემპერატურაზე დაახლოებით 2 თვე.
1355

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 1355 1355 (ათას სამას ორმოცდათხუთმეტი) წელი — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ხუთშაბათი. ეს წელი არის XIV საუკუნის მე-6 დეკადის მე-5 წელი. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 1355. მირჩა მოხუცებული – ვლახეთის თავადი. მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 1355.
სპოროვანი მცენარეები

სპოროვანი მცენარეები — მცენარეები, რომლებიც ძირითადად მრავლდებიან და ვრცელდებიან სქესობრივი ან უსქესო გზით წარმოქმნილი სპორებით. ბევრ სპოროვან მცენარეში სპორები ემსახურება არახელსაყრელი პირობების გადატანას. ზოგ სპოროვან მცენარეში სპორები იშვიათად წარმოიქმნება, გამრავლებას კი ჩვეულებრივ, ემსახურება სხეულის ნაწილები. სპოროვან მცენარეებს ყოფენ უმდაბლეს და უმაღლეს სპოროვან მცენარეებად. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 523.
პოლინეზიელები

პოლინეზიელები (ლათ.Polynesians) — წყნარი ოკეანის კუნძულებზე მცხოვრები ხალხი, რომლებიც კარგად ფლობდნენ ზღვაოსნობის ხელოვნებას და ახალი მიწების აღმოჩენის იმედით მოგზაურობდნენ. პოლინეზიელთა მითოლოგიით, ისინი ციდან ჩამოსულან დედამიწაზე და მისტიკური ქვეყნის გავლით სხვადასხვა ადგილას დასახლებულან. ვარაუდობენ, რომ მისტიკურ ქვეყანაში ჰავაები იგულისხმება. ზოგი ისტორიკოსისა და ენათმეცნიერის აზრით, ისინი, სავარაუდოდ, წარმოშობით ტაივანიდან არიან და მიგრაციის შედეგად ჯერ ფილიპინებამდე (ძვ.წ. 3000), შემდეგ (ძვ.წ. 2000) გვინეაში ბისმარკის არქიპელაგამდე ნავებით ჩაუღწევიათ. ამ მოგზაურობაში მათ თან წაიყოლეს ღორები, ძაღლები და ქათმები, ხილი და ბოსტნეული. პოლინეზიელებმა განავითარეს ე.წ. ლაპიტას კულტურა. ისინი იარაღებს ნიჟარებისგან, ხოლო დახვეწილ ჭურჭელს კერამიკისგან ამზადებდნენ. პოლინეზიელები ზღვით მოგზაურობებს ახალი მიწის აღმოჩენის იმედით გეგმავდნენ. ისინი შესანიშნავი ნავიგატორები იყვნენ და კარგად ერკვეოდნენ ცაზე ვარსკვლავების განლაგებაში, საოკეანო დინებებში, ქარის მიმართულებების თავისებურებებსა და ველურ ბუნებაში. ძვ.წ. X-VII საუკუნეებში პოლინეზიელებმა გეზი აიღეს ახალი კალედონიის, ვანუატუს, ფიჯის, სამოასა და ტონგასკენ. მოგვიანებით ძვ.წ. II საუკუნეში კი, ჰავაის კუნძულებამდე ჩააღწიეს. მათი ნაწილი 850 წელს აოტიაროაში (ახალი ზელანდია) დასახლდა და ე.წ. მაორის კულტურა განავითარა. ისინი მისდევდნენ ცხოველების მოშენებას და მემცენარეობას. პოლინეზიელებმა გამოიგონეს და გააუმჯობესეს დიდი საოკეანო ნავები, რომლებიც აფრებითა და ნიჩბების მეშვეობით მაღალ სიჩქარეს ავითარებდნენ. სასურველი მიმართულებებით სწრაფად გადასაადგილებლად პოლინეზიელები ქარისა და ზღვის დინების ძალასაც იყენებდნენ. წყნარ ოკეანეში გასვლისას, მოსალოდნელ ქარებსა და ტალღებთან გასამკლავებლად, ნავების გამძლეობას განაპირობებდა ორმაგი კორპუსი ან გამძლე ტივტივა. პოლინეზიური საოკეანო ნავის (კანოე) 2 ტიპია ცნობილი, ნავი – გამძლე ტივტივითა და ლატანის ფიცარნაგით მოხერხებული იყო ახლომდებარე ადგილებში გადასაადგილებლად, ხოლო ორმაგი კორპუსითა და კაიუტებით, დიდი წყალწყვის ნავს უფრო შორეული საოკეანო ნაოსნობისთვის იყენებდნენ. პოლინეზიელებმა იმოგზაურეს ამერიკის კონტინენტზე, ვაჭრობდნენ ავსტრალიის ზოგიერთ აბორიგენ ტომთან. ახალი ნადავლისა თუ მიწის პოვნის იმედით, ისინი ოკეანეში ათასობით კილომეტრს გადიოდნენ. წყნარი ოკეანის კუნძულებზე პოლინეზიელები ცხოვრობდნენ თემებად, რომლებსაც ბელადები მართავდნენ. მათ დიდ წარმატებას მიაღწიეს ხეზე კვეთაშიც. ისინი იზოლირებულნი აღმოჩნდენ აზიისა და ინდონეზიისგან, სადაც ვითარდებოდა ქალაქები და სახელმწიფოები. XVIII საუკუნიდან, როდესაც ამ რეგიონში ჩავიდნენ ევროპელი მკვლევრები (მაგალითად კაპიტანი კუკი), დაიწყო მათი გაქრისტიანება. აღდგომის კუნძულზე აღმოჩენილია ქვაში გამოკვეთილი თავების შესანიშნავი ქანდაკებები, თითოეულის სიმაღლე 12 მეტრია. ზოგის აზრით, ეს ქანდაკებები პოლინეზიელებმა შექმნეს. თუმცა, ვინაიდან მათ სხვაგან არსად დაუდგამთ მსგავსი ქანდაკებები, შესაძლოა, ისინი გაცილებით უფრო ძველია და სხვა ცივილიზაციას ეკუთვნის. მსოფლიო ისტორიის ენციკლოპედია, გამომცემლობა „ელფი“. თბ., 2009. გვ.88-89
1356

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 1356 1356 (ათას სამას ორმოცდათექვსმეტი) წელი — იულიუსის კალენდრის ნაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა პარასკევი. ეს წელი არის XIV საუკუნის მე-6 დეკადის მე-6 წელი. 18 ოქტომბერი : მიწისძვრამ მთლიანად დაანგრია ქ. ბაზელი, შვეიცარია. საღვთო რომის იმპერატორმა კარლ IV-მ გამოსცა „ოქროს ბულა“. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 1356. მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 1356.
იუნგფრაუიოხის უღელტეხილი

იუნგფრაუიოხის უღელტეხილი (გერმ. Jungfraujoch) — უღელტეხილი ბერნის ალპებში. სიმაღლე 3471 მ. აკავშირებს იუნგფრაუსა და მენხის მწვერვალებს. უნაგირა დაფარულია ფირნითა და ყინულით. უღელტეხილიდან იშლება ხედი ალპების ყველაზე გრძელ მყინვარზე — ალეჩზე. 600 მ-ის მოშორებით აღმართულია ეგრეთ წოდებული „სფინქსი“ — კლდოვანი პიკი, რომლის სიმაღლეა 3571 მ. მასზე გაშენებულია მეტეოსადგური. იუნგფრაუიოხის უღელტეხილის გავლით გაჭრილია იუნგფრაუს სარკინიგზო გვირაბი, რომლის სიგრძეა 9 კმ. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „იუნგფრაუიოხის უღელტეხილი“ ვიკისაწყობში. იუნგფრაუიოხის უღელტეხილი დაარქივებული 2012-06-24 საიტზე Wayback Machine. (გერმანული)
1357

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 1357 1357 (ათას სამას ორმოცდაჩვიდმეტი) წელი — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა კვირა. ეს წელი არის XIV საუკუნის მე-6 დეკადის მე-7 წელი. პედრუ I მმართველობის დასაწყისი პორტუგალიაში მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 1357. მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 1357. 28 მაისი : აფონსუ IV პორტუგალიის მეფე
პასტერცე

პასტერცე (გერმ. Pasterze) — უდიდესი მყინვარი ავსტრიაში. სიგრძე 9,2 კმ. ვრცელდება ზღვის დონიდან 3463-2100 მ სიმაღლეზე. მდებარეობს აღმოსავლეთ ალპებში, მაღალი ტაუერნის ქედზე, მწვერვალ გროსგლოკნერის კალთებზე. მყინვარი დნობასა და სიგრძის შემცირებას განიცდის. ზაფხულის მაღალი ტემპერატურისა და ზამთრის ატმოსფერული ნალექების დეფიციტის გამო 1856 წელს მყინვარმა დნობა დაიწყო, რომელიც დღემდე გრძელდება. მაღალი ტაუერნის ეროვნული პარკი (გერმანული) პასტერცეს მყინვარი (გერმანული) პასტერცეს მყინვარი (ინგლისური)
1358

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 1358 1358 (ათას სამას ორმოცდათვრამეტი) წელი — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ორშაბათი. ეს წელი არის XIV საუკუნის მე-6 დეკადის მე-8 წელი. ჟაკერიის აჯანყება. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 1358. მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 1358.
ოკლაჰომა-სიტი თანდერის სეზონები

ოკლაჰომა-სიტი თანდერი (ინგლ. Oklahoma City Thunder) — პროფესიონალური საკალათბურთო კლუბი, რომელიც მდებარეობს ოკლაჰომა-სიტიში, ოკლაჰომას შტატში, აშშ. გუნდი თამაშობს ჩრდილო-დასავლეთი დივიზიონში, რომელიც დასავლეთ კონფერენციას ეკუთვნის NBA-ში. თანდერი დაარსებული იქნა 1967 წელს როგორც სიეტლ სუპერსონიქსი, რომელიც არის იმ ორი გუნდიდან ერთ-ერთი, რომელიც 1967-68 წლებში შეუერთდა NBA-ს. სუპერსონიქსი ოკლაჰომა-სიტიში გადავიდა 2007-08 წლების სეზონის შემდეგ. საბოლოოდ, თანდერი გავიდა პლეი-ოფში სამჯერ მას შემდეგ რაც გუნდი სიეტლიდან გადაბარგდა (21 როგორც სონიქსი). მათ მოახერხეს დასავლეთ კონფერენციის ფინალში გასვლა 7-ჯერ, ხოლო აქედან ორჯერ მოახერხეს NBA ფინალში გასვლა 1978 და 1996 წლებში, ხოლო ერთხელ შეძლეს ფინალის მოგება 1979 წელს ვაშინგტონ ბულეტსის წიანარმდეგ, როდესაც სიეტლში იმყოფებოდა გუნდი. შენიშვნა: სტატისტიკის ბოლო შესწორების თარიღი 2011-12 წლის სეზონის დასრულება ოკლაჰომა-სიტი თანდერი ოკლაჰომა-სიტი თანდერის მთავარი მწვრთნელები ოკლაჰომა-სიტი თანდერის ოფიციალური საიტი ↑ ლოკაუტის გამო რეგულარული სეზონი 50 მატჩიანი იყო ↑ ლოკაუტის გამო რეგულარული სეზონი 66 მატჩიანი იყო
შვეიცარიის რივიერა

შვეიცარიის რივიერა (გერმ. Waadtländer Riviera) — ჟენევის ტბის ჩრდილოეთით მდებარე სანაპირო ხაზის პირობითი სახელწოდება. ვიწრო გაგებით, შვეიცარიის რივიერა მოიცავს მხოლოდ ჟენევის ტბის ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარე საკურორტო რაიონს, ქალაქ ლოზანიდან აღმოსავლეთით. ტბის სანაპიროზე განვითარებული მიკროკლიმატი თითქმის სუბტროპიკული ხასიათისაა, დაცულია ჩრდილოეთი ცივი ქარებისაგან ალპის მთებით მეშვეობით. ტბის სანაპიროზე ხარობს პალმა, ხოლო გარემომცელი ბორცვები ვენახებითაა დაფარული. ლავოს ტერასული ვენახები 2007 წლიდან შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში. რივიერის ფარგლებში თავმოყრილია კურორტები: ვევე, ლიუტრი, ნიონი და სხვ. XIX საუკუნიდან დაწყებული შვეიცარიის რივიერა იყო მონარქებისა და არისტოკრატების დასასვენებელი ადგილი. შვეიცარიის რივიერა – ინფორმაცია (რუსული)
ხავერდოვანი რევოლუცია

ხავერდოვანი რევოლუცია (ჩეხ. sametová revoluce; სლოვაკ. nežná revolúcia) — მშვიდობიანი რევოლუცია ჩეხოსლოვაკიაში, რომელიც 1989 წლის 17 ნოემბრიდან 29 დეკემბრამდე განხორციელდა. რევოლუციის შედეგად ჩეხოსლოვაკიის კომუნისტური პარტიის რეჟიმი დაემხო და ქვეყანაში საპარლამენტო მმართველობა დამყარდა. Kukral, Michael Andrew. Prague 1989: Theater of Revolution. New York: Columbia University Press. 1997. ISBN 0-88033-369-3. Tauchen, Jaromír - Schelle, Karel etc.: The Process of Democratization of Law in the Czech Republic (1989–2009). Rincon (USA), The American Institute for Central European Legal Studies 2009. 204 pp. ISBN 978-0-615-31580-5. Williams, Kieran, 'Civil Resistance in Czechoslovakia: From Soviet Invasion to "Velvet Revolution", 1968–89,' in Adam Roberts and Timothy Garton Ash (eds.), Civil Resistance and Power Politics: The Experience of Non-violent Action from Gandhi to the Present. Oxford & New York: Oxford University Press, 2009. ISBN 978-0-19-955201-6. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ხავერდოვანი რევოლუცია Velvet Revolution on web project of Institute of Contemporary History, Prague ↑ RP's History Online - Velvet Revolution დაარქივებული 2011-07-17 საიტზე Wayback Machine. .