laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ბერყენა

ბერყენა (ლათ. Pyrus salicifolia) — Pyrus-ის გვარის ველური მსხლების რამდენიმე სახეობა. ეკლიანი ბუჩქები ან ხეებია. აქვთ შეკრული ან მეჩხერი ვარჯი, შიშველი ან ვერცხლისფრად შებუსული ფოთლები. ნაყოფი მსხლისებრია, ზოგჯერ სფეროსებრი, ყავისფერი ან ყვითელი. გავრცელებულია ევროპაში, დასავლეთ და შუა აზიაში, ირანში, ყირიმსა და კავკასიაში. საქართველოში გვხვდება ბერყენას 9 სახეობა, რომელთაგან 4 საქართველოს ენდემია (Pyrus demetrii, Pyrus ketzkhovelii, Pyrus fedorovii, Pyrus sachokiana). ბერყენა იზრდება მხოლოდ აღმოსავლეთ და სამხრეთ საქართველოს ველებზე, ნახევრად უდაბნოებში, ნათელ ტყეებსა და ტყის პირებზე ხრიოკ და ქვაღორღიან ადგილებში, ზღვის დონიდან 900 მ-მდე. ნაყოფი ვიტამინებით მდიდარია, იჭმება. მერქანი იხმარება სადურგლო და სახარატო საქმეში. ყინვაგამძლეა, ადვილად იტანს ხანგრძლივ გვალვასა და ძლიერ ქარებს. კარგი საძირეა მსხლის კულტურული ჯიშების გამოსაყვანად; იყენებენ ტყე-პარკების გასაშენებლად გვალვიან და ურწყავ ადგილებში. მრავლდება თესლით და ფესვის ამონაყარით. ქუთათელაძე შ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 335. ↑ ბერყენა — ბოტანიკური ლექსიკონი
ნიკოლოზ II (საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი)

ნიკოლოზ II — საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესის კათოლიკოს-პატრიარქი XIII ს-ის 30-იანი წლები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 433.
ბერყენიანი

ბერყენიანი — მცენარეთა ფორმაცია, ახასიათებს მეჩხერი ხეთადგომა. ცნობილია ნათელი ტყეების და არიდული (ქსეროფილური) მეჩხერი ტყეების სახელით. გავრცელებულია კავკასიის აღმოსავლეთ და სამხრეთ ნაწილში, შუა და წინა აზიაში. საქართველოში გვხვდება აღმოსავლეთ და სამხრეთ რაიონებში, მთის ქვედა და ნაწილობრივ შუა სარტყელში, ზღვის დონიდან 350—900 (1000) მ-ზე, ველების, ფრიგანას („მთის ქსეროფიტების“) და არიდული მეჩხერი ტყეების ზონაში ყავისფერ და წაბლა ნიადაგებზე. შექმნილია ტირიფფოთოლა (ლათ. Pyrussalicifolia) და ქართული (ლათ. Pyrussalicifolia georgica) ბერყენებით. უმთავრესად გვხვდება უროიანი, ვაციწვერიანი, ფრიგანიანი, ბუჩქიანი და სხვა ბერყენიანის ვარიანტები (ასოციაციები). სახოკია მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 335.
ბერციხე

ბერციხე, ადრინდელი ფეოდალური ხანის ციხესიმაგრე იმერეთის მხარეში, სოფელ გოგნის ჩრდილოეთით 3 კმ-ზე (თერჯოლის მუნიციპალიტეტი), მდინარე ქვერონას (ვახუშტის მიხედვით ქვევრულა) ხევში, შემორჩენილია ნანგრევები. აგებულია პიტალო კლდეზე. იცავდა ტყიბულიდან, მუხურიდან და რაჭიდან არგვეთისკენ მიმავალ გზებს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 9232
გრანიტ ჯაკა

გრანიტ ჯაკა (ალბ. Granit Xhaka; დ. 27 სექტემბერი, 1992, ბაზელი) — შვეიცარიელი ფეხბურთელი, გერმანიის ბუნდესლიგის კლუბ „მენხენგლადბახისა“ და შვეიცარიის ეროვნული ნაკრების ნახევარმცველი. მონაწილეობა მიიღო 2014 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „გრანიტ ჯაკა“ ვიკისაწყობში. Profile at FC Basel დაარქივებული 2012-01-09 საიტზე Wayback Machine. (გერმანული) Profile at Swiss Football League (გერმანული)
სომხეთის კლიმატი

სომხეთის კლიმატი ძალიან მრავალფეროვანია. ეს განპირობებულია გეოგრაფიული მდებარეობითა და სიმაღლეების დიდი მერყეობით. ვაკეებზე საშუალო ტემპერატურა იანვარში −5°C, ხოლო ივლისში +25°C-ია; მთაში −12°C და +16°C შესაბამისად. ნალექების ყველაზე მცირე რაოდენობა არარატის ვაკეზეა — 200—250 მმ წელიწადში, საშუალო მთაში — 500 მმ, ხოლო მაღალ მთაში — 700—900 მმ. ნალექების ყველაზე ჭარბი რაოდენობა ფისირდება ლორესა და სიუნიქის პროვინციებში, რომელიც უმეტესწილად ტყითაა დაფარული. სომხეთის სამხრეთ ნაწილში ერთ-ერთი ყველაზე წვიმიანი დასახლებული პუნტია ვერინ-ხოტანანი, სადაც ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობა 805 მმ-ს აღემატება, ჩრდილოეთში - ფიოლეტოვო და ტაშირი — 700 მმ-ზე მეტი. მიუხედავად იმისა, რომ სომხეთი სუბტროპიკულ განედზე მდებარეობს, სუბტროპიკული კლიმატი მხოლოდ ქვეყნის სამხრეთ (მეღრი) და სამხრეთ-აღმოსავლეთ (ნოემბერიანი) ნაწილებში აღინიშნება. დანარჩენ რაიონებში კლიმატი კონტინენტური (ზაფხული ცხელი, ხოლო ზამთარი ცივი) და ზომიერია (ზომიერი ზამთარი და ზაფხული). სომხეთში კლიმატური სარტყლები ვერტიკალურადაა განლაგებული, აქ ერთდროულად გაბატონებულია 3 კლიმატური სარტყელი და 6 კლიმატური ზონა. ქვემოთ ჩამოთვლილია სომხეთის კლიმატური ზონები და მათი გავრცელების არეალები. არარატის ვაკესა და ერევნის რაიონში კლიმატი მშრალი და კონტინენტურია ცხელი ზაფხულით, ცივი ზამთრითა და ნალეების მცირე რაოდენობით (350 მმ წელიწადში). არარატის ვაკის ჩრდილოეთიდან და აღმოსავლეთიდან მოსაზღვრე დაბალ მთაში, კლიმატი ზომიერია მშრალი თბილი ზაფხულითა (ივლისის საშუალო ტემპერატურა — 20°С) და ცივი ზამთრით (იანვრის საშუალო ტემპერატურა — −7°С), ჭარბი ნალექით (640 მმ-მდე წელიწადში). ქვეყნის ცენტრალური ნაწილის საშუალო მთაში, 1500—1800 მეტრის სიმაღლეზე, კლიმატი ზომიერია, თბილი ზაფხულითა (ივლისის საშუალო ტემპერატურა — 18-20°С) და ცივი ზამთრით (იანვრის საშუალო ტემპერატურა — −10°С) ჭარბი თოვლით; ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობა 760 მმ-ია. ქვეყნის ჩრდილოეთი და სამხრეთ-აღმოსავლეთი ნაწილის საშუალო მთაში, კლიმატი ზომიერად-თბილი და ტენიანია (იანვრის საშუალო ტემპერატურა — −4-0°С, ხოლო ივლისის — +18-19°С-ია, ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობა 600—700 მმ-ს შეადგენს). სომხეთის უკიდურეს სამხრეთ-აღმოსავლეთსა (მეღრი) და ჩრდილო-აღმოსავლეთში (ნოემბერიანი), 1500 მეტრზე დაბალ სიმაღლეზე, კლიმატი მშრალი სუბტროპიკულია ხანგრძლივი და ცხელი ზაფხულითა (ივლისის საშუალო ტემპერატურა — 24°С) და რბილი უთოვლო ზამთრით (იანვრის საშუალო ტემპერატურა — 0°С). ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობა 300—400 მმ-ს შეადგენს. 1800-3000 მეტრ სიმაღლეზე კლიმატი ზომიერად ცივი და ტენიანია (იანვრის საშუალო ტემპერატურა — −12°С, ივლისის — +10°С, ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობა — 800—900 მმ). სომხეთის ტყეები სომხეთის ლანდშაფტური სარტყლები სომხეთის ფლორა სომხეთის ფაუნა სომხეთის ბიოლოგიური რესურსები მთიანი ყარაბაღის კლიმატი Blizzard sweeps up Armenia, temperatures go subzero დაარქივებული 2007-09-30 საიტზე Wayback Machine. ↑ Реферат География Армения. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-20. ციტირების თარიღი: 2015-10-08. ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-03-21. ციტირების თარიღი: 2007-03-21. ↑ Климат Армении ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2004-07-25. ციტირების თარიღი: 2015-10-08.
სომხური მუსიკა

სომხური მუსიკა — სომხური კულტურის ერთ-ერთი განუყოფელი ნაწილი. სომხური მუსიკას მრავალსაუკუნოვანი ისტორია აქვს. ჯერ კიდევ უძველეს დროში ჩამოყალიბდა სომხური მუსიკალური ხელოვნების ძირითადი მიმართულებები — საგლეხო, საკულტო; ჰუსანების მუსიკალური ხელოვნება. ქრისტიანობის მიღების შემდეგ განვითარებას იწვევს სასულიერო მუსიკა (სომხური ლიტურგია). VIII - IX სს.-ში სომხებმა შექმნეს სანოტო დამწერლობის ორიგინალური სისტემა, ე. წ. ხაზები, რომელიც დღემდე გაუშიფრავია. შუა საუკუნეებში კვლავ ვითარდება სომხური საეკლესიო (ფსალმუნები, შარაკანები) და ხალხური მუსიკა (შრომის, საწესჩვეულებო, სატრფიალო სიმღერები). XVII - XVIII საუკუნეების მიჯნაზე აღმოცენდა სომხური აშუღური ხელოვნება (თვალაჩინო მაგალითია საიათნოვა). XIX ს-იდნ იწყება სომხური მრავალხმიანი მუსიკის განვითარება. ასპარეზზე გამოდიან პროფესიონალი კომპოზიტორები და მუსიკალური დასები, ინერგება კომპოზიციის ევროპული ტექნიკა. იწყება ხალხური მუსიკის ჩაწერა და დამუშავება. 1868 წელს ტ. ჩახაჭიანი ქმნის პირველ სომხურ ოპერას „არშაკ II“. სომხური მუსიკის განვითარებაში ახალ ეტაპს წარმოადგენს კომიტასის შემოქმედება. მან ხალხური მუსიკის დამუშავების საფუძველზე შექმნა მრავალი საგუნდო ნაწარმოები. XX საუკუნის დასაწყისში აღმოცენდა სომხური სიმფონიური მუსიკა. სომხური საბჭოთა მუსიკა ჩამოყალიბდა სომხური ხალხური მუსიკის, კლასიკოსთა შემოქმედებისა და მსოფლიო მუსიკის ხელოვნების საფუძველზე. 1960 - 70-იან წლებში შეიქმნა სიმფონიური ჟანრის მრავალი ნაწარმოები, აგრეთვე საოპერო და საბალეტო მუსიკა. 1933 წელს დაარსდა სომეხ კომპოზიტორთა კავშირი. სომხურ-ქართულ მუსიკალურ ურთიერთობებს ღრმა და ისტორიული ფესვები აქვს. ძვ. თბილისის მუსიკალურ ფოლკლორში თავისებური სინთეზი ჰპოვა ქართულმა და სომხურმა სასიმღერო ტრადიციამ. ამიერკავკასიელ ხალხთა მუსიკალურ ისტორიაში ღრმა კვალი გაავლო უნიჭიერესმა აშუღმა საიათნოვამ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 470. (ფრანგული) Audio clip: traditional Armenian music. Musée d'Ethnographie de Genève. Accessed November 25, 2010. Free high quality Armenian Pop Music Radio Station დაარქივებული 2019-11-25 საიტზე Wayback Machine. Armenian Celebrity News & Exclusive Interviews დაარქივებული 2019-11-25 საიტზე Wayback Machine. Armenian Music Internet Television დაარქივებული 2019-05-22 საიტზე Wayback Machine. Armenian Music Video დაარქივებული 2018-01-01 საიტზე Wayback Machine. Armenian Music Radio დაარქივებული 2015-09-05 საიტზე Wayback Machine. Free Armenian Music Radio Stream დაარქივებული 2007-12-16 საიტზე Wayback Machine. Armenya Portal to Armenian Music Websites Armenian Radio Stver Armenian Spiritual Music 5th–13th centuries for listening, text in Russian Armenian Music Band დაარქივებული 2015-10-18 საიტზე Wayback Machine. Собрание древнеармянских народных песен დაარქივებული 2015-11-06 საიტზე Wayback Machine. А. Меружанян. Церковные песнопения დაარქივებული 2010-05-07 საიტზე Wayback Machine. Музыкальное искусство Западных армян до геноцида Armenian Music and Video დაარქივებული 2003-02-14 საიტზე Wayback Machine. Video of Shoghaken Ensemble Armenian fiddle music
ანჟელიკა (მატუ-გროსუ-დუ-სული)

ანჟელიკა (პორტ. Angélica) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 358 მეტრზე. მიეკუთვნება მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატის სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იგუატემის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 185 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 7.21 კმ²-ზე. ფართობი 1 273 კმ²-ია. მატუ-გროსუ-დუ-სული ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი ბრაზილიის მოსახლეობის აღწერების მონაცემები
კორონელ-საპუკაია

კორონელ-საპუკაია (პორტ. Coronel Sapucaia) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 510 მეტრზე. მიეკუთვნება მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატის სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იგუატემის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 14 064 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 13.72 კმ²-ზე. ფართობი 1 025 კმ²-ია. მატუ-გროსუ-დუ-სული ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი ბრაზილიის მოსახლეობის აღწერების მონაცემები
დეოდაპოლისი

დეოდაპოლისი (პორტ. Deodápolis) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 418 მეტრზე. მიეკუთვნება მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატის სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იგუატემის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 12 139 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 14.6 კმ²-ზე. ფართობი 831 211 კმ²-ია. მატუ-გროსუ-დუ-სული ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი ბრაზილიის მოსახლეობის აღწერების მონაცემები
ელდორადო (მატუ-გროსუ-დუ-სული)

ელდორადო (პორტ. Eldorado) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 342 მეტრზე. მიეკუთვნება მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატის სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იგუატემის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 11 694 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 11.49 კმ²-ზე. ფართობი 1 017 კმ²-ია. მატუ-გროსუ-დუ-სული ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი ბრაზილიის მოსახლეობის აღწერების მონაცემები
გლორია-დი-დორადუსი

გლორია-დი-დორადუსი (პორტ. Glória de Dourados) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 400 მეტრზე. მიეკუთვნება მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატის სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იგუატემის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 927 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 20.19 კმ²-ზე. ფართობი 491 748 კმ²-ია. მატუ-გროსუ-დუ-სული ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი ბრაზილიის მოსახლეობის აღწერების მონაცემები
ხარკივი

ხარკივი, ხარკოვი (უკრ. Ха́рків) — სიდიდით მეორე ქალაქი უკრაინაში, ხარკივის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთში. 2010 წლისთვის ქალაქის მოსახლეობა შეადგენდა 1 449 000 ადამიანს. ქალაქმა უმასპინძლა 2012 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატს. მეტალისტის სტადიონზე სულ 3 შეხვედრა გაიმართა. ხარკივი 1654 წელს დაარსდა და რუსეთის იმპერიაში უკრაინული კულტურის მთავარ კერას წარმოადგენდა. ხარკივი პირველი უკრაინული ქალაქი იყო, რომელმაც 1917 წლის დეკემბერში საბჭოთა ხელისუფლება აღიარა და შემდეგ იგი უკრაინის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის დედაქალაქი გახდა. დედაქალაქის სტატუსი მან 1934 წლამდე შეინარჩუნა, სანამ ის კიევში გადაინაცვლებდა. ამჟამად, ქალაქი ხარკივის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრია და რეგიონში სპეციალური სტატუსი გააჩნია. ხარკივი უკრაინის ერთ-ერთი უმთავრესი კულტურული, სამეცნიერო, საგანმანათლებლო, სატრანსპორტო და სამრეწველო ცენტრია. ფუნქციონირებს 60 სამეცნიერო ინსტიტუტი, 30 უმაღლესი სასწავლო დაწესებულება, 6 მუზეუმი, 7 თეატრი და 80 ბიბლიოთეკა. მისი ინდუსტრია ძირითადად მანქანათმშენებლობაზე სპეციალიზდება. მოქმედებს ასობით სამრეწველო კომპანია. ქალაქს გააჩნია მეტროპოლიტენი, რომლის სიგრძეც 38,1 კმ-ია და 29 სადგურს მოიცავს. ხარკივის ცნობილი ღირსშესანიშნაობაა თავისუფლების მოედანი (Maidan Svobody), რომელიც ამჟამად ევროპის მე-6 უდიდესი და მსოფლიოში სიგრძით მე-12 მოედანია. ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2011-01-27 საიტზე Wayback Machine. (უკრაინული)/(ინგლისური) ქალაქის საბჭოს ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2022-04-05 საიტზე Wayback Machine. (უკრაინული)/(ინგლისური) ქალაქის პორტალი დაარქივებული 2009-02-16 საიტზე Wayback Machine. (უკრაინული)/(რუსული)(ინგლისური) ხარკივის ჯაზ-ფესტივალის ოფიციალური საიტი ძველი ხარკივის ფოტოები — 360 VR panoramas of Kharkiv`s square (dinosaur exhibition summer 2010) დაარქივებული 2011-08-24 საიტზე Wayback Machine. ხარკივის ეკლესია-მონასტრები და სხვა ძეგლები (ინგლისური) ხარკივის ნაცისტური ოკოპაცია დაარქივებული 2013-10-15 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური)
იგუატემი

იგუატემი (პორტ. Iguatemi) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 342 მეტრზე. მიეკუთვნება მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატის სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იგუატემის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 14 875 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 5.05 კმ²-ზე. ფართობი 2 946 კმ²-ია. მატუ-გროსუ-დუ-სული ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი ბრაზილიის მოსახლეობის აღწერების მონაცემები
იტაკირაი

იტაკირაი (პორტ. Itaquiraí) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 340 მეტრზე. მიეკუთვნება მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატის სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იგუატემის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 18 614 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 9.02 კმ²-ზე. ფართობი 2 064 კმ²-ია. მატუ-გროსუ-დუ-სული ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი ბრაზილიის მოსახლეობის აღწერების მონაცემები
ივინიემა

ივინიემა (პორტ. Ivinhema) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 362 მეტრზე. მიეკუთვნება მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატის სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იგუატემის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 22 341 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 11.11 კმ²-ზე. ფართობი 2 010 კმ²-ია. მატუ-გროსუ-დუ-სული ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი ბრაზილიის მოსახლეობის აღწერების მონაცემები
ჟაპორანი

ჟაპორანი (პორტ. Japorã) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 357 მეტრზე. მიეკუთვნება მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატის სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იგუატემის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 731 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 18.43 კმ²-ზე. ფართობი 419 397 კმ²-ია. მატუ-გროსუ-დუ-სული ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი ბრაზილიის მოსახლეობის აღწერების მონაცემები
ჟატეი

ჟატეი (პორტ. Jateí) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 396 მეტრზე. მიეკუთვნება მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატის სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იგუატემის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 011 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 2.08 კმ²-ზე. ფართობი 1 927 კმ²-ია. მატუ-გროსუ-დუ-სული ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი ბრაზილიის მოსახლეობის აღწერების მონაცემები
სომხეთი სპარსეთის იმპერიაში

სომხეთი სპარსეთის იმპერიაში (სპარს. 𐭠𐭫𐭬𐭭𐭩; სომხ. Հայկական մարզպանություն) — სპარსეთის იმპერიის ნაწილი, რომელშიც ცხოვრობდნენ სომხები, სანამ სასანიანების მმართველობის დასრულებამდე. პროვინციის ტერიტორია დროთა განმავლობაში იცვლებოდა. 387 წელს სომხეთის ორ: ბიზანტიურ და სპარსულ ნაწილებად გაყოფის გამო, ხანდახან პროვინცია იწოდებოდა როგორც აღმოსავლეთ სომხეთი. სომეხი ისტორიკოსი გიორგი ბურნუტიანის თქმით „III საუკუნეში ირანს ყველაზე დიდი გავლენა ჰქონდა სომხურ კულტურაზე, სხვა მეზობლებთან შედარებით“. ძვ. წ. 550 წელს მიდიის სამეფოს დაცემის შემდეგ, სპარსეთის მეფე კიროს II დიდმა დაიპყრო მცირე აზია და მესოპოტამია. კიროსის შვილმა განაგრძო მამის კამპანია ეგვიპტეში. ძლევამოსილი იმპერიის კონტროლის ქვეშ აღმოჩნდა სომხეთიც. სომხურმა ცხენოსნებისა და ქვეითების კონტინგენტმა მონაწილეობა მიიღო კიროს დიდის მიერ ლიდიისა და ბაბილონის დაპყრობაში, შესაბამისად ძვ. წ. 546 და ძვ. წ. 539 წლებში. წარწერის ავტორად დარიოს I მიიჩნევა. ერთ-ერთ წარწერაში დარიოსი თანამიმდევრულად აღწერს კიროს II დიდისა და კამბისე II-ის სიკვდილს და შემდგომ განვითარებულ მოვლენებს, რომლებთანაც დარიოსმა ერთ წელში ცხრა ბრძოლა გამართა მათი ხელმძღვანელობით იმპერიაში მიმდინარე აჯანყებების ჩასახშობად. სომხეთი სპარსეთის იმპერიის კონტროლის ქვეშ ძვ. წ. 519 — ძვ. წ. 330 წლებში რჩებოდა. ეს წლები მშვიდობიან, ვაჭრობის განვითარების პერიოდადაა მიჩნეული. ძვ. წ. 190 წელს ალექსანდრე მაკედონელმა დაიპყრო აქემენიანთა იმპერია და დამოუკიდებელი სომხეთის მმართველად არტაშესიანთა დინასტია დანიშნა. 301 წელს სომხეთმა ოფიციალურ რელიგიად ქრისტიანობა აირჩია. 387 წელს სომხეთი ორ ნაწილად გაიყვეს ბიზანტიელებმა და სპარსელებმა. 428 წელს არშაკუნიანების დინასტიის გაუქმების შემდეგ, აღმოსავლეთ ნაწილზე კონტროლი სასანიანებმა დაამყარეს. ქრისტიანობამ სომხეთში ბევრი მიმდევარი პოვა, სპარსელებმა კი მათი ზოროასტრიზმისკენ გადადრეკა სცადეს. ამ პროცესებმა მოსახლეობა აღაშფოთა და 66 000 სომეხი, ვარდან მამიკონიანის ხელმძღვანელობით სპარსელებს დაუპირისპირდა ავარაირის ბრძოლაში. მართალია სომხების მცდელობა უშედეგოდ დასრულდა და სომხეთი ისევ სასანიანთა იმპერიის მმართველობაში რჩებოდა, თუმცა ისინი შეუპოვრად იბრძოდნენ მეტი სახელმწიფოებრივი და რელიგიური დამოუკიდებლობისთვის. შედეგად სომხეთი გახდა პირველი სახელმწიფო, რომელმაც ქრისტიანობა ოფიციალურ რელიგიად გამოაცხადა. Kurdoghlian, Mihran; Hayots, Badmoutioun; Hador, A (1994), Armenian History, I, Athens, Greece, pp. 56–57, 61–62. Babayan, Yuri, Historical province of the Greater Armenia. Bournoutian, George A, A History of the Armenian People, II, p. 1.
სომხური კინო

სომხური კინოს ისტორია იწყება 1923 წლის 16 აპრილს, როდესაც მთავრობის დეკრეტით სომხეთის კინოს სახელმწიფო კომიტეტი დაარსდა. 1924 წლის მარტში ერევანში დაარსდა პირველი სომხური კინოსტუდია არმენფილმი (სომხ. Հայֆիլմ „ჰაიფილმი“, რუს. Арменкино „არმენკინო“), რომელიც გაიხსნა პირველი სომხური დოკუმენტური ფილმის, საბჭოთა სომხეთის (1924 წ.). „ნამუსი“ იყო პირველი სომხური შავ-თეთრი მუნჯი ფილმი (1925 წ.). იგი გადაიღო ამო ბეკნაზარიანმა და ეფუძნება ალექსანდრე შირვანზადეს პიესას, რომელიც აღწერს ორი შეყვარებულის შავ ბედს, რომლებიც მათი ოჯახების მიერ ბავშვობიდან იყვნენ დანიშნულები, მაგრამ „ნამუსის“ (ღირსების) დარღვევის გამო, გოგონა მამამ სხვაზე დააქორწინა. პირველი ხმოვანი ფილმი, „პეპო“ 1935 წელს გადაიღო ამო ბეკნაზარიანმა. სხვა ცნობილი რეჟისორები არიან: სერგო ფარაჯანოვი (უმეტესად ცნობილი ფილმით ბროწეულის ფერი) ჰენრიხ მალიანი არტავაზდ პელეშიანი (უმეტესად ცნობილი ფილმით წელიწადის დროები) ამო ბეკნაზარიანი ედმონდ კეოსაიანი ფრუნზე დოვლატიანი მიხეილ ვართანოვი (უმეტესად ცნობილი ფილმით ფარაჯანოვი: უკანასკნელი გაზაფხული) ლევონ მკრტჩიანი ატომ ეგოიანი ჯ. მაიკლ აკოფიანი, მისი ცნობილი ფილმით სომხების გენოციდზე, თანამედროვე სომხეთის ისტორიაზე და ისტორიულ სომხეთზე. თანამედროვე სომხური კინო უშვებს ორი ან სამი სახის, რვა მოკლემეტრაჟიან და თხუთმეტ დოკუმენტურ ფილმს წელიწადში.. არმენფილმი Armenian Cinema: Armenian films and Armenian filmmakers Armenian Cinema: Biographical Sketch დაარქივებული 2006-12-12 საიტზე Wayback Machine. (ფრანგული) Jean Radvanyi, Le cinéma arménien, Centre Georges Pompidou, Paris 1993 ↑ Smith, Ian Hayden (2012). International Film Guide 2012, გვ. 60. ISBN 978-1908215017. ციტირების თარიღი: 5 April 2012.
რაბია ალ-ადავია

რაბია ალ-ადავია ალ-ყაისია (არაბ. رابعة العدوية القيسية) ხშირად რაბია ალ-ბასრი (არაბ. رابعة البصري) დ. 717, ბასრა — გ. 801, ელეონის მთა) — მუსლიმი ღვთისმეტყველი, ბასრის ასკეტური სკოლის (ზუჰდის) თვალსაჩინო წარმომადგენელი, მრავალი ისლამური გადმოცემის მთავარი გმირი, რომელიც განირჩევა სპეტაკი და უანგარო სიყვარულით ალაჰისადმი. ინფორმაცია რაბია ალ-ადავის წარმომავლობისა და ცხოვრების შესახებ საკმაოდ მწირია. სუფიზმის მკვლევარი მარგარეტ სმითი აღნიშნავს, რომ შუასაუკუნოვან ნაშრომებში ავტორებს ხშირად ერეოდათ მისი ბიოგრაფია რაბია სირიელის ბიოგრაფიაში, რომელიც ალ-ადავიას გაჩენამდე 40 წლით ადრე გარდაიცვალა. ერთ-ერთი ყველაზე ვრცელი ნაშრომი ეკუთვნის სპარს პოეტს ფარიდ ად-დინ ატარის, რომელიც XII საუკუნეში მოღვაწეობდა. ავტორის მიხედვით, რაბია დაიბადა ღარიბ ოჯახში ქალაქ ბასრაში. მის მშობლებზე საერთოდ არაფერია ცნობილი. ის ფაქტი, რომ მის სახელში არ ფიგურირებს მამამისის სახელი(რაც მიღებულია ისლამურ კულტურაში), სავარაუდოდ ნიშნავს იმას, რომ ის იყო მონა. სხვადასხვა წყაროების მიხედვით, მეკობრეებმა რაბია გაყიდეს მონათა ბაზარზე, იმიტომ რომ ის მალე დაობლა. ერთხელ ერთ-ერთმა პატრონმა ნახა, თუ რაოდენ მორწმუნე იყო რაბია, და გაათავისუფლა ის. ასე თუ ისე, მონობისგან გათავისუფლებული ალ-ადავია გახდა სრულიად თავისუფალი ქალი. გამომდინარე თავისი მტკიცე ფილოსოფიისა, ის მალევე გახდა ცნობილი. წლების განმავლობაში იგი ქადაგებდა ალაჰისადმი უანგარო სიყვარულს. რაბიას ცოლობას სთავაზობდა ბასრის ამირა მუჰამედ ბინ-სულეიმან და სხვა ცნობილი პირები, თუმცა ის ყველას პასუხობდა, რომ რაბიამ შეწყვიტა თავისი არსებობა და სრულიად აჩუქა თავი უფალს. ითვლება, რომ რაბია ალ-ადავია დაკრძალულია ელეონის მთაზე, იმ ადგილას, სადაც ამჟამად დგას XVII საუკუნეში აგებული მეჩეთი. ↑ Getteleman, Schaar 2003, p. 29. sfn error: no target: CITEREFGetteleman,_Schaar2003 (help) ↑ 2.0 2.1 Smith 2010, p. xvii. sfn error: no target: CITEREFSmith2010 (help) ↑ 3.0 3.1 Smith 2010, p. xviii. sfn error: no target: CITEREFSmith2010 (help) ↑ Hanif 2002, pp. 108–110. sfn error: no target: CITEREFHanif2002 (help) ↑ Smith 2010, p. 13. sfn error: no target: CITEREFSmith2010 (help) ↑ Campo 2009, p. 579. sfn error: no target: CITEREFCampo2009 (help)
გაგიკ II

გაგიკ II ბაგრატუნი (სომხ. Գագիկ Բ; დ. 1025 — გ. 1079) — ანისის სამეფოს უკანასკნელი ბაგრატუნი მეფე. ტახტი ეკავა 1041–1045 წლებში, აშოტ IV-ის ვაჟი. გაგიკ II დაიბადა 1025 წელს. ტახტზე ავიდა მამის გარდაცვალების შემდეგ, 1041 წელს, 16 წლის ასაკში. გაგიკის ტახტზე ასვლიდან ცოტა ხანში ბიზანტიის იმპერატორმა კონსტანტინე IX-მ სამშვიდობო მოლაპარაკებების საბაბით, გაგიკი კონსტანტინოპოლში მიიწვია. მან არავის თხოვნას არ მოუსმინა და იმპერატორთან შესახვედრად გაემართა. იმპერატორმა კონსტანტინემ მას უთხრა, რომ უნდა დაეთმო ტახტი და გადაეცა ანისის სამეფო ბიზანტიისთვის. გაგიკ II-მ უარი განაცხადა ამაზე. იმპერატორი განრისხდა და იგი დააპატიმრეს. კონსტანტინე IX ყველაფერს აკეთებდა, რომ უდრეკი გაგიკი როგორმე დაეთანხმებინა ტახტისა და ანისის სამეფოს ბიზანტიის იმპერიისთვის დათმობაზე. საბოლოოდ, მან ეს მოახერხა. 1045 წელს გაგიკმა ანისის ტახტზე უარი განაცხადა. გაგიკი ტახტის გარეშე განაგრძობდა ცხოვრებას. 1080 ან 1079 წელს იგი მოკლეს. F. Macler, Armenia, The Kingdom of the Bagratides, The Cambridge Ancient History, vol. IV, p. 162
ნიკოლოზ III

ნიკოლოზ III — საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის ათოლიკოს-პატრიარქი 1250-1282 წლებში. საქართველოს ეკლესია მის დროს იმყოფებოდა ძლიერების ზენიტში. ნიკოლოზ II დიპტიქში იხსენიებოდა მე-6 ადგილზე. ამხელდა და ებრძოდა ქართულ სახელმწიფოებრივ ცხოვრებასა და გაბატონებულ კლასის ზედაფენებში ფეხმოკიდებულ განდგომა-განკერძოებულობას, მომხვეჭელობას, წარმართულ და მონღოლურ წესებს. ნიკოლოზ III გაემგზავრა ურდოში, სადაც, მონღოლთა მიერ ნებისმიერი დაპყრობილი ქვეყნის ადგილობრივი რელიგიის მმართველი სტრუქტურის, მათ შორის ეკლესიის გადასახადებიდან გათავისუფლების მონღოლური კანონითა და ეკლესიის დაცვის „იერლიყი“ („შეწყალების წიგნი“) - ს ძალით, ახლად დამტკიცდა მცხეთის სვეტიცხოველის საპატრიარქო ტაძრის, საეპისკოპოსოებისა და მონასტრების ნებისმიერი გადასახადისგან გათავისუფლება, შეუვალობა და პრივილეგია. მეფე დემეტრე თავდადებულთან მისი მრავალცოლიანობის გამო წარმოშობილი უთანხმოების გამო, პროტესტის ნიშნად გადადგა და თვითონვე აკურთხა კათოლიკოს-პატრიარქად აბრაჰამ I. საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურები ბ. ლომინაძე, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 433. საქართველოს კათოლიკოს–პატრიარქები, რ. მეტრეველის რედაქციით, "ნეკერი", თბ., 2000 „ქართული მწერლობა მეცამეტე საუკუნიდამ მეთექვსმეტე საუკუნემდე“, თბ., 1855, გვ. 3 ↑ „რელიგიები საქართველოში“, თბილისი: სახალხო დამცველის ბიბლიოთეკა, 2008. — გვ. 147, ISBN 978-9941-0-0902-0.