laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ანდრია აბრამიშვილი

ანდრია აბრამიშვილი (დ. 10 აპრილი, 1910, გურჯაანის რაიონი, სოფელი ბაკურციხე — გ. 10 ოქტომბერი, 1983, თბილისი) — ქართველი მკვლევარი, ჟურნალისტი, ფილოლოგი. დაამთავრა ლენინგრადის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი ლინგვისტ–კავკასიისმცოდნის სპეციალობით 1939 წელს. 1933 წელს დაამთავრა გურჯაანის პედაგოგიური ტექნიკუმი. მუშაობდა ლენინგრადის მ. სალტიკოვ–შჩედრინის სახელობის საჯარო ბიბლიოთეკაში დაიწყო. 1941 წელს ჩაირიცხა ასპირანტურაში და იმავე წელს მოხალისედ წავიდა მეორე მსოფლიო ომში (1941–1945). 1946 წელს კი ისევ ასპირანტურაში დაბრუნდა. 1949–1974 წლებში ლენინგრადის მ. სალტიკოვ–შჩედრინის სახელობის საჯარო ბიბლიოთეკის განყოფილების გამგე იყო. იკვლევდა წიგნთმცოდნეობის, ლიტერატურათმცოდნეობის, ლიტერატურული ურთიერთობებისა და ბიბლიოგრაფიის საკითხებს. ასევე ქართული წიგნის ისტორიას, ბიბლიოგრაფიას, ლიტერატურათმცოდნეობას. ანდრიას მიღებული აქვს საბრძოლო ჯილდოები. დისერტაცია დაიცვა 1948 წელს თემაზე — „ქართული წიგნების ბეჭდვა საქართველოს საზღვრებს გარეთ (რომი და მოსკოვი)“. Грузинская периодика : каталог грузинской периодики (1819-1917), (ავტორი). — თბილისი, 1968. — 253 გვ. ლიტერატურული წერილები. (ავტორი). — თბილისი, საბჭოთა საქართველო, 1968. — 294 გვ. „ტფილისის ვედომოსტები“ („ტფილისის უწყებანი“) (ავტორი). — თბილისი. — 261 გვ. ბიოგრაფიული ლექსიკონი — ანდრია აბრამიშვილი — საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა
ავთანდილ ადეიშვილი

ავთანდილ ადეიშვილი, ფსევდონიმი ადისეი (დ. 27 ოქტომბერი, 1940 — გ. 10 ოქტომბერი, 2007) — ქართველი მწერალი. 1989 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტი. მუშაობდა სატირისა და იუმორის ჟურნალ „ნიანგის“ ლიტერატურულ მუშაკად, ლიტერატურული განყოფილების გამგედ, პასუხისმგებელ მდივნად, სალიტერატურო ჟურნალ „თანამედროვე რომანის“ მთავარ რედაქტორად, წლების მანძილზე ეწევა ლიტერატურულ მოღვაწეობას. ავთანდილ ადეიშვილი იყო საქართველოს მწერალთა კავშირის წევრი და გალაქტიონ ტაბიძის სახელობის საქველმოქმედო ფონდის თავმჯდომარე. მიღებული აქვს საქართველოს მწერალთა კავშირის პრემია. ჟამთა კაციჭამია (ავტორი). - თბილისი, თანამედროვე რომანი, 1992 რომანი, მოთხრობები, ნოველები (ავტორი). - თბილისი, ლურჯა ცხენები, 1992. - 416გვ. მხიარული და სევდიანი ნოველა (რუსულ ენაზე) (ავტორი). - თბილისი, მერანი, 1989 კარავი : რომანი (ავტორი). - თბილისი, მერანი, 1988. - 245გვ. მოთხრობები : სატირა (ავტორი). - მოსკოვი, ოგონიოკი, 1987 უხილავი ფრესკები : მოთხრობები, ნოველები (ავტორი). - თბილისი, საბჭოთა საქართველო, 1987. - 309გვ. მტევანი : მოთხრობები (ავტორი). - თბილისი, მერანი, 1982. - 125გვ. გენიოსის ავაზაკები: მოთხრობები (ავტორი). - თბილისი, 2006 ბიოგრაფიული ლექსიკონი — ავთანდილ ადეიშვილი — საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა
მერაბ ალექსიძე

მერაბ ალექსიძე (დ. 8 დეკემბერი, 1930, თბილისი — გ. 10 ივლისი, 1993) — ქართველი მეცნიერი, მათემატიკოსი, ფიზიკოსი. 1955 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტი. 1958-1973 წლებში მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის გამოთვლით ცენტრში. 1964 წელს მოსკოვში, ო. შმიდტის სახელობის დედამიწის ფიზიკის ინსტიტუტში დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია, 1967 წელს მიენიჭა პროფესორის წოდება. 1973-1975, 1977-1986 წლებში გეოფიზიკის ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილეა სამეცნიერო ნაწილში. 1987 წელს აირჩიეს გეოფიზიკის ინსტიტუტის დირექტორად. 1992 წელს მან პირადი ინიციატივით უარი თქვა დირექტორობაზე და დაიკავა მთავარი მეცნიერი თანამშრომლის თანამდებობა. მერაბ ალექსიძემ წარმატებით შეიმუშავა და დანერგა გამოთვლითი მათემატიკის თანამედროვე მეთოდები. საინტერესო გამოკვლევები მიუძღვნა მათემატიკური ფიზიკის სასაზღვრო ამოცანების ამოხსნის ახალი მეთოდების დამუშავებას. დიდია მისი წვლილი თეორიული და გამოყენებითი გრავიმეტრიის განვითარებაში. აღსანიშნავია მისი შრომები გეოთერმიის სფეროში, რომლებშიც პირველად არის მოცემული სითბოგამტარებლობისა და თერმოდრეკადობის სამგანზომილებიანი სასაზღვრო ამოცანების რიცხვითი ამოხსნები. უკანასკნელ წლებში შეასრულა მთელი რიგი გამოკვლევები სეისმოლოგიის, სეისმომეტრიისა და გეოთერმიის სფეროში. თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა. ევროპის გეოფიზიკური საბჭო, წევრი საერთაშორისო გეოფიზიკური საზოგადოება, წევრი საქართველოს მეცნიერებათა აკადემია, აკადემიის ნამდვილი წევრი (1988-) საქართველოს მეცნიერებათა აკადემია, წევრ-კორესპონდენტი (1982-) საქართველოს რესპუბლიკის სახელმწიფო საბჭო, წევრი (1991-1992) 1994 — საქართველოს სახელმწიფო პრემია "გეოფიზიკური, გეოლოგიური და საინჟინრო ამოცანების გადაწყვეტის გრავიმეტრიული მეთოდების დამუშავება და რეალიზაცია" Фундаментальные функции уравнений математической физики в приближенных решениях граничных задач : Ч. 2. (ავტორი). - Тбилиси, ТГУ, 2005. - 239с. Решение некоторых основных прямых и обратных задач сейсмологии (ავტორი). - Тбилиси, Мецниереба, 1990. - 430с. Фундаментальные функции уравнений математической физики в приближенных решениях граничных задач : Ч. 1. (ავტორი). - Тбилиси, ТГУ, 1989. - 410с. Решение некоторых основных задач гравиметрии (ავტორი). - Тбилиси, Мецниереба, 1985. - 410с. ბიოგრაფიული ლექსიკონი — მერაბ ალექსიძე — საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა ↑ Czech National Authority Database <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863"></a>
მათე ალექსიშვილი

მათე მიხეილის ძე ალექსიშვილი (დ. 20 მაისი, 1910, სოფელი ვეჯინი, ახლანდელი გურჯაანის მუნიციპალიტეტი — გ. 4 დეკემბერი, 1970, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი. 1933 წელს დაამთავრა თბილისის პედაგოგიური ინსტიტუტის ისტორიის ფაკულტეტი. 1939 წლიდან მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ძველი ქვეყნების ისტორიის კათედრაზე; 1943–1948 წლებში იყო საქართველოს კომპარტიის ცენტრალური კომიტეტის პროპაგანდის სექტორის გამგე; 1949–1950 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტის დეკანი; 1946–1970 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ძველი ქვეყნების ისტორიის კათედრის გამგე. მუშაობდა ანტიკური ქვეყნების სოციალურ და პოლიტიკურ ისტორიულ საკითხებზე. იკვლევდა რელიგიის საკითხებსაც. ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. მონობა და მონათმფლობელური იდეოლოგია ანტიკურ სამყაროში: დამხმ. სახელმძღვ. უმაღლ. სასწავლბლების ისტორიის ფაკ-ტის სტუდენტებისათვის (ავტორი). — თბილისი, განათლება, 1974. — 351 გვ. მონობა ანტიკურ ქვეყნებში: ძველ საბერძნეთსა და რომში (ავტორი). — თბილისი, თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 1971. — 379გვ. გაიუს იულიუს ცეზარი: მონოგრაფია (ავტორი). — თბილისი, ნაკადული, 1961. — 226გვ. ალექსანდრე მაკედონელი: ნარკვევი (ავტორი). — თბილისი, თბილისის სახელმწ. უნ-ტის გამ და სტ., 1950. — 196გვ. ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 39, თბ., 1994 ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 105. მათე ალექსიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
თეიმურაზ ანდრონიკაშვილი

თეიმურაზ ანდრონიკაშვილი (დ. 23 ივლისი, 1928, თბილისი — გ. 2011) — ქართველი მეცნიერი, ქიმიკოსი. 1953 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ქიმიური ტექნოლოგიის ფაკულტეტი. 1956 წელს მუშაობა დაიწყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის გეოფიზიკის ინსტიტუტში, 1958 წელს — პეტრე მელიქიშვილის სახელობის ფიზიკური და ორგანული ქიმიის ინსტიტუტში, სადაც გაიარა გზა უფროსი მეცნიერი თანამშრომლიდან ინსტიტუტის დირექტორის თანამდებობამდე. სამეცნიერო მოღვაწეობასთან ერთად ეწეოდა აქტიურ პედაგოგიურ მუშაობას. კითხულობდა ლექციებს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში. 700-მდე გამოქვეყნებული მეცნიერული ნაშრომის, 2 მონოგრაფიის და 41 გამოგონების ავტორია. განსაკუთრებით აღსანიშნავია მისი ნაშრომები, რომლებიც ეხება ბუნებრივი და სინთზური ცეოლითების დაყოფითი თვისებების კვლევას, ახალი ტიპის მყარი სარჩულების, პოლიმერული და თხელფენოვანი სორბენტების, თხევადი კრისტალების სინთეზსა და შესწავლას და სხვა. საქართველოს მეცნიერებათა აკადემია, აკადემიკოსი (1988-) საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის სახელმწიფო პრემიების მიმნიჭებელი კომისია, წევრი (1996-2005) საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სადისერტაციო საბჭო, წევრი (1992-2007) ქრომატოგრაფიის საწყისები : მონოგრაფია (თანაავტორი). - თბილისი, (ს/ს "ბეჭდვითი სიტყვის კომბინატი" , 2006. - 260გვ.. - ISBN: 99940-728-1-1 Природные цеолиты (ავტორი). - Москва, Химия, 1985. - 224с. Жидкие кристаллы в капиллярной хроматографии (ავტორი). - Тбилиси, Мецниереба, 1982. - 98с. ფოჟაზიტის ტიპის ცეოლითში არსებული კათიონების ბუნებისა და სიმკვრივის გავლენა მის ქრომატოგრაფიულ თვისებებზე (ავტორი) // საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის მოამბე, ტ. 56. - თბილისი, 1969. - გვ.113-116 სწორჯაჭვური ნახშირწყალბადების ჯამური შედგენილობის განსაზღვრა მოლეკულური საცრების მეშვეობით (ავტორი). - თბილისი, საქ. სსრ მინისტრთა საბჭოს სამეცნ-კვლევ. სამუშაოთა კოორდ. სახელმწ. კომიტეტი, 1964. - 12გვ. ბიოგრაფიული ლექსიკონი — თეიმურაზ ანდრონიკაშვილი — საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა
პაულა პრერადოვიჩი

პაულა პრერადოვიჩი (გერმ. Paula Preradović; დ. 12 ოქტომბერი, 1887 — გ. 25 მაისი, 1951) — ავსტრიელი მწერალი და პოეტი. ავსტრიის ჰიმნის ტექსტის ავტორი. დაიბადა ვენაში. იყო სერბი პოეტის, ავსტრია-უნგრეთის გენერლის პეტარ პრერადოვიჩის შვილიშვილი. 1889 წელს, როდესაც პაულა 2 წლის იყო, მისი მშობლები გადასახლდნენ პულაში, სადაც მუშაობა დაიწყო მამამისმა ფლოტის ოფიცერმა დუშან პრერადოვიჩმა. პაულა პულაში 1913 წლამდე ცხოვრობდა. შემდეგ საცხოვრებლად გადავიდა მიუნხენში, სადაც გაიარა მედდის კურსები. 1916 წელს ცოლად გაჰყვა ისტორიკოსსა და ჟურნალისტს ერნსტ მოლდენს, რომელთან ერთადაც ცხოვრობდა კოპენჰაგენში, ხოლო 1920 წლიდან სიცოცხლოს ბოლომდე ვენაში. ქორწინებიდან მათ შეეძინათ ორი შვილი ოტო და ფრიცი. ლექსების წერა ახალგაზრდობაში დაიწყო. 1930-იანი წლებიდან პროზაული ნაწარმოებების წერაც დაიწყო. 1946 წელს მონაწილეობა მიიღო ავსტრიის ჰიმნის ტექსტის კონკურსში. მისი ტექსტი (გერმ. Land der Berge, Land am Strome) მიჩნიეს საუკეთესოდ. გარდაიცვალა 1951 წელს, დაკრძალულია ვენის სასაფლაოზე მეუღლის გვერდით. Schoolfield, G. C. (1954). „Paula von Preradović – an Introduction“. German Life and Letters. 7 (4): 285–292. doi:10.1111/j.1468-0483.1954.tb00671.x. Literatur von und über Paula Preradović im Katalog der Deutschen Nationalbibliothek (გერმანული) ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 Deutsche Nationalbibliothek Record #119304619 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a> ↑ 2.0 2.1 FemBio database <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q61356138"></a> ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 Gradwohl-Schlacher K. Literatur in Österreich 1938-1945 — Böhlau Verlag, 2018. — გვ. 655–657. — ISBN 978-3-205-20492-3 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q108309638"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1019662"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q104415771"></a> ↑ 4.0 4.1 4.2 4.3 Gadzinski A. KALLIOPE Austria: Frauen in Gesellschaft, Kultur und Wissenschaft — Wien: Bundesministerium für Europa, Integration und Äußeres, 2015. — S. 145. — ISBN 978-3-9503655-5-9 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1741"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q110290934"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q642938"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q110290935"></a> ↑ 5.0 5.1 Schmid-Bortenschlager S., Schnedl-Bubeniček H. Österreichische Schriftstellerinnen 1880–1938: Eine Bio-Bibliographie — Stuttgart: Akademischer Verlag Hans-Dieter Heinz, 1982. — S. 141. — ISBN 978-3-88099-123-1 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q52084153"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q104601049"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q104601081"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q104601115"></a>
მზია ანდრონიკაშვილი

მზია ანდრონიკაშვილი (დ. 14 სექტემბერი, 1920, თბილისი — გ. 28 ივლისი, 2006) — ქართველი ფილოლოგი, ენათმეცნიერი-აღმოსავლეთმცოდნე. იყო ეკატერინე გაბაშვილის შვილის, ელენე გაბაშვილის, შვილი. 1941 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. მუშაობდა ენათმეცნიერების ინსტიტუტში (1942-1950), იყო თსუ-ს დოცენტი (1952-1969). 1969 წლიდან — კათედრის პროფესორი, აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი (1985 წლიდან). საკანდიტადო დისერტაციის თემა — „ირანული სიტყვები ძველ ქართულ ორიგინალურ ძეგლებში“, დაიცვა 1946 წელს, სადოქტორო — „ქართველურ-ინდოირანული ენობრივი ურთიერთობები“, დაიცვა 1968 წელს. შესრულებული აქვს რიგვედისა და ავესტის ჰიმნების თარგმანები. მისი სამეცნიერო შემოქმედების ძირითადი შედეგები გამოქვეყნებულია მონოგრაფიაში „ნარკვევები ქართულ-ირანული ენობრივი ურთიერთობიდან“ (I ტ. 1966 წ., II ტომის I ნაკვეთი, 1966 წ.). იყო აღმოსავლეთმცოდნეთა მსოფლიო და საკავშირო საზოგადოების წევრი. 1968 წელს მიიღო ივანე ჯავახიშვილის სახელობის მედალი. ანდრონიკაშვილის მეუღლე იყო მათემატიკოსი გიორგი ჭოღოშვილი, მათი შვილი — მხატვარი ლევან ჭოღოშვილი. ფინიკის ხე და თხა (რედაქტორი). - თბილისი, მეცნიერება, 1991. - გვ. 96 ნარკვევები ირანულ- ქართული ენობრივი ურთიერთობიდან (ავტორი). - თბილისი, სახ. უნივერსიტეტი, 1966. - გვ. 634 მზია ანდრონიკაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ შარაძე გ., „დაბრუნება“, ტ. III, თბილისი: „მეცნიერება“, 1992. — გვ. 5.
ლეო ანთაძე

ლეო ანთაძე (დ. 12 ნოემბერი, 1932, თბილისი) — ქართველი თეატრისა და კინოს მსახიობი. საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი (1961), საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1979). 1955 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი. 1955–1967 წლებში მოღვაწეობდა მარჯანიშვილის, 1967–1975 წლებში რუსთავის თეატრებში. 1975 წლიდან კვლავ დაუბრუნდა მარჯანიშვილის თეატრს. მის მიერ შესრულებულ როლებს შორის აღსანიშნავია: ზურია — რეზო თაბუკაშვილის „რას იტყვის ხალხი“; შოთა არევაძე — კიტა ბუაჩიძის „მკაცრი ქალიშვილები“; ბუბნოვი — მაქსიმ გორკის „ფსკერზე“; ჩარლი — ტომას ბრანდონის „ჩარლის დეიდა“; ზურიკო — ნოდარ დუმბაძის, „მე, ბებია, ილიკო და ილარიონი“; შიშკობა — პოლიკარპე კაკაბაძის „კახაბერის ხმალი“ და სხვ. კინოროლებიდან: „ყვავილი თოვლზე“ (1959); „გაქცევა გამთენიისას“ (1975); „დათა თუთაშხია“ (1978); „მონანიება“ (1984); „ქუჩის დღეები“ (2010); „რენე მიდის ჰოლივუდში“ (2010) და სხვ. 1959: „ყვავილი თოვლზე“ (კახაბერი) რეჟ. შოთა მანაგაძე 1964: „სამი ღამე“ რეჟ. მარლენ სოსელია 1972: „გლადიატორი“ (სტუმარი) რეჟ. ბაადურ წულაძე 1973: „წკიპურტები“ (მგზავრი) რეჟ. რეზო ესაძე 1975: „ერთი ნახვით შეყვარება“ (მეზობელი) რეჟ. რეზო ესაძე 1975: „გაქცევა გათენებისას“ (ზარელუა) რეჟ. სიკო დოლიძე 1978: „დათა თუთაშხია“ (ბუდარა) რეჟისორები გრიგოლ (გიგა) ლორთქიფანიძე, გურამ (გიზო) გაბესკირია 1980: „თბილისი-პარიზი-თბილისი“ რეჟ. ლეილა აბაშიძე 1980: „მშობლიურო ჩემო მიწავ (რაიკომის მდივანი)“ რეჟ. რევაზ (რეზო) ჩხეიძე 1981: „წისქვილი ქალაქის გარეუბანში“ რეჟ. რეზო ესაძე 1984: „მონანიება“ რეჟ. თენგიზ აბულაძე 1984: „სკაპენის ოინები“ (გერონტი) რეჟისორები გიორგი კალატოზიშვილი, მიხეილ კალატოზიშვილი (უმცროსი) 1984: „უკვდავების თეთრი ვარდი“ (მამობილი) რეჟ. ნანა მჭედლიძე 1986: „საფეხური“ (დირექტორი) რეჟ. ალექსანდრე (საშა) რეხვიაშვილი 1987: „ლომა“ რეჟ. ბიძინა რაჭველიშვილი 1989: „მიახლოება“ რეჟ. ალექსანდრე (საშა) რეხვიაშვილი 1990: „თეთრი ბაირაღები“ (ჭეიშვილი) რეჟ. გრიგოლ (გიგა) ლორთქიფანიძე 1991: „რჩეული“ რეჟ. მიხეილ კალატოზიშვილი (უმცროსი) 1992: „ზნედაცემული ანგელოზი“ რეჟისორები მამუკა კიკალეიშვილი, ლევონ უზუნიანი 1993: „ციხე-სიმაგრე“ რეჟ. დავით ჯანელიძე 1993: „კალმასობა იოანესი“ რეჟ. ზურაბ მექვაბიშვილი 1995: „წითელი პატეფონი“ რეჟ. დევი აბაშიძე 1996: „წარსულის აჩრდილები“ რეჟ. ლევან თუთბერიძე 1998: „ჩემი ძვირფასი, სანატრელი ბაბუ“ (ისაკი) რეჟ. პავლე ჩარკვიანი 2000: „ძვირფასო მ.“ რეჟ. ოთარ შამათავა 2010: „რენე მიდის ჰოლივუდში“ რეჟ. ალექსანდრე (ალეკო) ცაბაძე 2010: „ქუჩის დღეები“ რეჟ. ლევან კოღუაშვილი 1961 — საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი 1979 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი 2023 — თბილისის საპატიო მოქალაქე ლეო ანთაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ლეო ანთაძე [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია ↑ „თბილისის საპატიო მოქალაქის წოდება წელს 26-მა მოქალაქემ მიიღო“. interpressnews.ge. 30 სექტემბერი, 2023. ციტირების თარიღი: 24 დეკემბერი, 2023. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date= და |date=-ში (დახმარება)
ავთანდილ არაბული

ავთანდილ არაბული (დ. 24 მარტი, 1953, სოფ. ჯუთა, ყაზბეგის რაიონი) — ქართველი ფილოლოგი. 1976 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 1980-1984 წლებში იყო ენათმეცნიერების ინსტიტუტის ქართველურ ენათა განყოფილების უმცროსი მეცნიერ თანამშრომელი; 1984-1998 წლებში და 2005-2009 წლებში ლექსიკოლოგიის განყოფილების გამგე; 1992-2006 წლებში კითხულობდა ლექციებს ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში; 2005-2006 წლებში იყო თსუ ახალი ქართული ენის კათედრის გამგე. სხვადასხვა დროს კითხულობდა ლექციებს უცხო ენათა ინსტიტუტსა (შემდეგ – უნივერსიტეტსა) და ტექნიკურ უნივერსიტეტში. 2008-2010 წლებში იყო წმინდა ანდრია პირველწოდებულის სახელობის „ქართული უნივერსიტეტის“ პროფესორი; 2000-2005 წლებში არნოლდ ჩიქობავას სახელობის ენათმეცნიერების ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო დარგში; 2004-2005 წლებში ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ახალი ქართული ენის კათედრის გამგე; ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. სადოქტორო დისერტაციის თემა — „ზმნური და სახელური დერივაციის ურთიერთმიმართების საკითხები ქართველურ ენებში“, დაიცვა 1997 წელს. აკადემიკოს არნოლდ ჩიქობავას შრომათა მრავალტომეულის სარედაქციო საბჭო, წევრი ენათმეცნიერების ინსტიტუტის სამეცნიერო ორგანოს „იბერიულ-კავკასიური ენათმეცნიერების“ სარედაქციო კოლეგია, წევრი ენათმეცნიერების ინსტიტუტის სამეცნიერო საბჭო, თავმჯდომარე (2006-2012) საქართველოს მეცნიერებათა აკადემია, წევრ–კორესპონდენტი (2009-) საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიასთან არსებული საქართველოს მთიანეთის შემსწავლელი მუდმივმოქმედი კომისია, წევრი მცირე სასაუბრო ლექსიკონი : სულხან-საბა ორბელიანის "სიტყვის კონის" მიხედვით (რედაქტორი). - თბილისი, 2007. - 115გვ. - ISBN: 978-99940-58-82-2 ჟამი მეცნიერების გამოსარჩლებისა (ავტორი). - თბილისი, ქართული ენა, 2005. - 67გვ. - ISBN: 99940-820-3-5 ქართული მეტყველების კულტურა (ავტორი). - თბილისი, კულტურა, 2004. - 308გვ. - ISBN: 99940-32-48-8 ზმნური და სახელური ფუძეთქმნადობის პრობლემა ქართველურ ენებში (ქართველური ენები) (ავტორი). - თბილისი, ქართული ენა, 2001. - 385გვ. - ISBN: 99928-825-5-7 მესამე სერიის ნაკვთეულთა წარმოება და მნიშვნელობა ძველ ქართულში (ქართული ენა) (ავტორი). - თბილისი, მეცნიერება, 1984. - 199გვ. ავთანდილ არაბული — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
შუქია აფრიდონიძე

შუქია აფრიდონიძე (დ. 25 აპრილი, 1940, თბილისი — გ. 28 მაისი, 2022) — ქართველი ენათმეცნიერი, ფილოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი, ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ემერიტუს-პროფესორი. ღირსების ორდენის კავალერი (2018). 1963 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. შუქია აფრიდონიძემ წვლილი შეიტანა ქართული ენის მეცნიერული აღწერისა და სწავლების, ასევე ქართულ და უცხოურ საგანმანათლებლო სივრცეში ქართული ენის პოპულარიზაციის საქმეში. წლების განმავლობაში იგი იკვლევდა საქართველოს ტოპონიმიის, ლექსიკოლოგიის, ლექსიკოგრაფიისა და ქართული ენის სტილისტიკის უმნიშვნელოვანეს საკითხებს. არის არაერთი განმარტებითი და ორენოვანი ლექსიკონის შემდგენელი. შუქია აფრიდონიძემ აღზარდა ქართველ და უცხოელ ენათმეცნიერთა თაობები და დიდი წვლილი შეიტანა უცხოური ქართველოლოგიის განვითარებაში. სხვადასხვა დროს შუქია აფრიდონიძე მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ახალი ქართული ენის კათედრასთან არსებულ ტოპონიმიკის ლაბორატორიასა და არნოლდ ჩიქობავას სახელობის ენათმეცნიერების ინსტიტუტში. 2006 წლიდან იგი იყო ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი, ქართული ენის სწავლებისა და კვლევის მიმართულების ხელმძღვანელი და აკადემური საბჭოს წევრი. ფილოლოგიის მეცნიერებათა კანდიდატი, სადისერტაციო თემაა „სიტყვათგანლაგება ახალ ქართულში“ (XIX-XX საუკუნეების პროზაული მასალის მიხედვით), დაიცვა 1972 წელს. საქართველოს ტოპონიმია, ქვემო იმერეთი : ლექსიკონი ინვერსიული ლექსიკონითა და რუკებით (შემდგენელი). - თბილისი, თსუ, 2003. - 678გვ. ჟურნალისტის სტილისტიკური ცნობარი (თანარედაქტორი). - თბილისი, ჟურნალისტთა საერთ.ცენტრი, 2002. - 270გვ. ჩვენი ენა ქართული (ავტორი). - თბილისი, არჩილ სულაკაურის გამომცემლობა, 2002. - 168გვ.. - ISBN: 99928-52-78-X ტესტები ქართულ ენაში (მასწავლებელთა ატესტაციისათვის) (შემდგენელი). - თბილისი, 1997. - 39გვ. საბჭოთა კავშირის გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი (რედაქტორი). - თბილისი, ქართული საბჭ.ენციკლოპ.მთ.სამეცნ რედაქცია, 1987. - 250გვ. სიტყვათგანლაგება ახალ ქართულში : ენათმეცნიერება (ავტორი). - თბილისი, მეცნიერება, 1986. - 150გვ. შუქია აფრიდონიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ „ფილოლოგი და ენათმეცნიერი შუქია აფრიდონიძე გარდაიცვალა“. kvira.ge. 28 მაისი, 2022. ციტირების თარიღი: 29 მაისი, 2022. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date= და |date=-ში (დახმარება)
ბაქოს ბრძოლა

ბაქოს ბრძოლა — სამხედრო მოქმედებები ერთი მხრივ ისლამურ არმიასა და აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის ძალებს შორის (მეთაური ნური ქილიგილი) და მეორე მხრივ ბაქოს კომუნის შეიარაღებულ ფორმირებებს, ხოლო მოგვიანებით ცენტრალური კასპიის დიქტატურის ფორმირებებს შორის, რომელთაც მხარს უჭერდა ბრიტანეთის საექსპედიციო კორპუსი გენერალ ლაიონელ დანსთერვილის მეთაურობით, ბრძოლა მიმდინარეობდა ბაქოზე კონტროლის მიზნით. ბრძოლის შედეგად ბრიტანეთის და ცენტრალური კასპიის დიქტატურის ძალებმა დატოვეს ბაქო, რომელიც გახდა აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის დედაქალაქი. ბაქოს ბრძოლის შემდეგ პრაქტიკულად დაემხო ცენტრალური კასპიის დიქტატურა. ↑ L. C. Dunsterville. From Baghdad to the Caspian in 1918. The Geographical Journal, Vol. 57, No. 3 (Mar., 1921), pp. 153—164 ↑ The Diaries of General Lionel Dunsterville 1911—1922 ↑ HistoryNet. World War I: Battle for Baku
ჩანთიანი სოკოები

ჩანთიანი სოკოები, ასკომიცეტები (ლათ. Ascomycetes) — უმაღლესი სოკოების ერთ-ერთი უდიდესი და მრავალფეროვანი კლასი. შეიცავს 30 ათასამდე სახეობას. აქ შედის, ერთი მხრივ, მიკროსკოპული ფორმები — საფუარები, ნაცროვანები და სხვ. და, მეორე მხრივ, მაკროსკოპული სახეობები საკმაოდ მოზრდილი ნაყოფსხეულებით — ხარისფაშვა, ნაოჭა და სხვა. ყველასათვის დამახასიათებელია მრავალუჯრედიანი მიცელიუმი და ნაყოფიანობის თავისებური ორგანო — ჩანთა ანუ ასკი. ჩანთები ჩნდება ნაყოფსხეულის შიგნით ან ზედაპირზე, უშუალოდ მიცელიუმზე ან დაკვირტულ უჯრედებზე. ჩანთოსანი სოკოების უმრავლესობა საპროფიტია. ცნობილია აგრეთვე უმაღლეს მცენარეთა პარაზიტები და ცხოველთა მიკოზების გამომწვევი სახეობები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 80.
აკაკი გაწერელია

აკაკი გაწერელია (დ. 22 დეკემბერი [ძვ. სტ. 9 დეკემბერი], 1910, ფოთი — გ. 1996) — ქართველი მწერალი, ფილოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი 1932 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიური ფაკულტეტი. 1934 წლიდან მუშაობდა სახელმწიფო გამომცმელობებში, შემდეგ შოთა რუსთაველის სახელობის ქართული ლიტერატურის ინსტიტუტში, თეატრალურ ინსტიტუტსა და თსუ-ში, აგრეთვე ალექსანდრე პუშკინის სახელობის პედინსტიტუტში, სადაც 1957 წლიდან ხელმძღვანელობდა საზღვარგარეთის ლიტერატურის ისტორიის კათედრას. ლიტერატურულ სარბიელზე გამოვიდა 1927 წლიდან. ავტორია მონოგრაფიებისა: ნიკოლოზ ბარათაშვილი (1945), გრიგოლ ორბელიანი (1957), ვაჟა-ფშაველა (1961წ.); აქვს გამოკვლევები ქართული ლექსთწყობის საკითხებზე, ფუნდამენტური ნაშრომი ქართული კლასიკური ლექსი (1953), მნიშვნელოვანი ღვაწლი მიუძღვის ტექსტოლოგიაში, გამოსცა პ. იოსელიანის „ცხოვრება გიორგი მეცამეტისა“ (1936), ეკუთვნის მოთხრობები და ნოველები: „ჩირიურთი“, „იმამი ლოჟაში“ (1942), „ბოსკოს შეგირდი“ (1942), „სიკვდილი ბარათაშვილისა“ (1945), 1960 წელს გამოაქვეყნა ნოველები, 1972 წელს მოთხრობა „შამილი და მისი ნაამბობი“. 1965 წლს მიენიჭა საქართველოს სსრ მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწის წოდება. დაკრძალულია დიდუბის პანთეონში. ნარკვევები, პორტრეტები, ლექსთმცოდნეობა (ავტორი). - თბილისი, საბჭ. საქართველო, 1988. - 454გვ. ფაიდას გამოცხადება : რომანი-ეტიუდი (ავტორი). - თბილისი, მერანი, 1988. - 95გვ. ნოველები და მოთხრობები (ავტორი). - თბილისი, ნაკადული, 1985. - 207გვ. ქართული კლასიკური ლექსი. მახვილი, რიტმი, რითმა და სტროფი. VII-XVIII ს.ს. : მონოგრაფია (ავტორი). - თბილისი, საბჭ. მწერალი, 1953. - 324გვ. ბიოგრაფიული ლექსიკონი — აკაკი გაწერელია — საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 25.
ალექსანდრე გვახარია

ალექსანდრე გვახარია (დ. 30 ივლისი, 1929, თბილისი — გ. 2002) — ქართველი მეცნიერი, მკვლევარი, პედაგოგი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი. 1952 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი. 1987 წლიდან იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ირანული ფილოლოგიის კათედრის გამგე. იკვლევდა სპარსული ლიტერატურის ისტორიას და ქართულ–სპარსული ლიტერატურის ურთიერთობათა საკითხებს. თანამშრომლობდა „ვეფხისტყაოსნის“ აკადემიური ტექსტის დამდგენ კომისიაში. 1989 წლიდან იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ–კორესპონდენტი. 1981 — აზერბაიჯანის კულტურის დამსახურებული მუშაკი გიორგი წერეთლის სახელობის პრემია ივანე ჯავახიშვილის სახელობის მედალი ღირსების ორდენი საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე ნარკვევები ქართულ-სპარსული ლიტერატურული ურთიერთობის ისტორიიდან (ავტორი) // წ. 1. - თბილისი, თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 1995. - 272გვ.. - ISBN: 5-511-00660-2 ფილოლოგიური ძიებანი (რედაქტორი). - თბილისი, მეცნიერება, 1995. - 208გვ. „ბალავარიანის“ სპარსული ვერსიები (ავტორი). - თბილისი, მეცნიერება, 1985. - 175გვ. სპარსული ხალხური პროზის ისტორიიდან : დასთანები (ავტორი). - თბილისი, მეცნიერება, 1973. - 194გვ. ალექსანდრე გვახარია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი