წვეტიანი ბოჭკოვანა

წვეტიანი ბოჭკოვანა (ლათ. Inocybe rimosa) — სოკოს სახეობა ბოჭკოვანასებრთა ოჯახისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს ევროპას, აზიას, ჩრდილოეთ ამერიკას, სამხრეთ ამერიკას, ჩრდილოეთ აფრიკას, ავსტრალიასა და ახალ ზელანდიას. მომაკვდინებლად შხამიანი სოკოა, რომელიც შეიცავს მომწამვლელ ნივთიერება მუსკარინს. იზრდება ფოთლოვან და წიწვიან ტყეებში, ტყის გზისპირებში, პარკებსა და ბაღებში. სოკო პირველად აღწერა ფრანგმა მიკოლოგმა პიერ ბიულიარმა 1789 წელს როგორც Agaricus rimosus. მიმდინარე ბინომიალური სახელწოდება მიანიჭა გერმანელმა მიკოლოგმა პაულ კუმერმა 1871 წელს. ქუდის დიამეტრი — 2-9 სმ. ნორჩობაში კონუსურია, დაკლაკნილი კიდეებით, შემდეგ ზარისებრი ან ფართოზარისებრი, წაწვეტებული ბორცვაკით ცენტრში, ზედაპირი დაფარულია რადიალურად განწყობილი ბოჭკოვანი ქერცლებით, აბრეშუმისებრია, ნესტიან ამინდში სრიალაა, ოქროსფერ-ყვითელი, მკრთალ-ჩალისფერ-ყვითელი ან თაფლისფერ-ყავისფერი შეფერილობის, ცენტრში შედარებით მუქია. ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, ფირფიტები ფეხთან შეზრდილი ან თითქმის თავისუფალი, ხშირი, თეთრი დაკბილული კიდეებით, ნორჩობაში მოთეთროა, შემდეგ მონაცრისფრო-მოყვითალო, მომწვანო ელფერით, გადაბერებული ეგზემპლარები ყავისფერია. რბილობი — მოთეთროა, თხელი, ჩვეულებრივ განსაკუთრებული სუნისა და გემოს გარეშე, იშვიათად არასასიამოვნი სუნით. ფეხის სიგრძე — 4-9(11) სმ, სისქე — 0,5-1 სმ, ცილინდრული, იშვიათად ძირში შევიწროებული, გლუვი, გრძივ ბოჭკოვანი, მოთეთრო, მოგვიანებით ქუდის ფერია. სპორების ფხვნილი — ყავისფერი. სპორები — ელიფსისებრი, მკრთალ-ყავისფერი, 10-12×6-8 მკმ. ძლიერ შხამიანი სოკოა, რომელიც შეიცავს მომწამვლელ ნივთიერება მუსკარინს. მოწამვლა იწყება 0.5-3 საათის შემდეგ და მოიცავს სიმპტომებს — მომატებული ოფლიანობა, გულისრევა, ღებინება, დიარეა, ჰალუცინაცია, ცრემლდენა, სისხლის მიმოქცევის დარღვევა, გონების დაკარგვა და ბოლოს, სიკვდილიც კი. ავადმყოფს მკურნალობენ ატროპინით. ფართოდაა გავრცელებული ევროპა, აზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. გავრცელების არეალი აგრეთვე მოიცავს სამხრეთ ამერიკას, (ბრაზილია, არგენტინა), ჩრდილოეთ აფრიკას, ავსტრალიასა და ახალ ზელანდიას. იზრდება ფოთლოვან და წიწვიან ტყეებში, ტყის გზისპირებში, პარკებსა და ბაღებში. უპირატესობას ანიჭებს თიხიან და ტუტე ნიადაგს. სეზონი — ზაფხულის დასაწყისიდან გვიან შემოდგომამდე. Entoloma excentricum Entoloma sericellum Entoloma sericeum Entoloma undatum Inocybe aeruginascens Inocybe bongardii Inocybe cookei Inocybe corydalina Inocybe erubescens Inocybe godeyi Inocybe grammata Inocybe mixtilis Inocybe napipes Inocybe praetervisa Inocybe pudica Inocybe sidonia Inocybe sororia Inocybe splendens Inocybe squamata Inocybe terrigena Agaricus aurivenius Batsch, 1786 Agaricus curreyi Berk., 1860 Agaricus fastigiatus Schaeff., 1774 Agaricus injunctus Britzelm., 1883 Agaricus perlatus Cooke, 1886 Agaricus rimosus Bull., 1789 : Fr., 1821basionym Agaricus schistus Cooke & W.G.Sm., 1886 Agaricus servatus Britzelm., 1885 Gymnopus rimosus (Bull.) Gray, 1821 Inocybe aurivenia (Batsch) Bres., 1930 Inocybe brunnea Quél., 1880 Inocybe conica P.Larsen, 1931 Inocybe curreyi (Berk.) Sacc., 1887 Inocybe fastigiata (Schaeff.) Quél., 1872 Inocybe fastigiata f. umbrinella (Bres.) Nespiak, 1990 Inocybe fastigiata subsp. umbrinella (Bres.) Dermek & J.Veselský, 1977 Inocybe fastigiata var. umbrinella (Bres.) R.Heim, 1931 Inocybe holoxantha Grund & D.E.Stuntz, 1981 Inocybe infracta Velen., 1920 Inocybe laeta Alessio, 1979 Inocybe nana F.H.Møller, 1945 Inocybe obsoleta Romagn., 1958 Inocybe orbata Malençon, 1970 Inocybe perlata (Cooke) Sacc., 1887 Inocybe pseudocookei Métrod ex Bon, 1996 Inocybe pseudofastigiata Rea, 1927 Inocybe pusilla F.H.Møller, 1945 Inocybe umbrinella Bres., 1905 Bessette, A.; Bessette, A.R.; Fischer, D.W. Mushrooms of Northeastern North America. — Syracuse University Press, 1997. — P. 220. — 582 p. — ISBN 0815603886. Нездойминого Э. Л. Семейство Паутинниковые / отв. ред. М. А. Бондарцева. — СПб.: „Наука“, 1996. — Т. 1. — С. 369—370. — 408 с. — (Определитель грибов России: Порядок агариковые) შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „წვეტიანი ბოჭკოვანა“ ვიკისაწყობში. წვეტიანი ბოჭკოვანა MycoBank-ზე (ინგლისური) წვეტიანი ბოჭკოვანა Index Fungorum-ზე (ინგლისური) ↑ Bisby F.A., Roskov Y.R., Orrell T.M., Nicolson D., Paglinawan L.E., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., Baillargeon G., Ouvrard D. (red.) (6 oktober 2011). ”Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.”. Species 2000: Reading, UK. Läst 24 september 2012. ↑ Pierre Bulliard: „Herbier de la France ou, Collection complette des plantes indigenes de ce royaume”, vol. 9, Editura Didot, Debure, Belin,1789, tab. 388 ↑ Paul Kummer: „Der Führer in die Pilzkunde: Anleitung zum methodischen, leichten und sicheren Bestimmen der in Deutschland vorkommenden Pilze mit Ausnahme der Schimmel- und allzu winzigen Schleim- und Kern-Pilzchen”, Editura E. Luppe, Zerbst 1871, p. 78 ↑ ნახუცრიშვილი ივ., საქართველოს სოკოები / რედ. და თანაავტ. არჩ. ღიბრაძე, თბ.: „ბუნება პრინტი“ და საქართველოს ბუნების შენარჩუნების ცენტრი, 2006. — გვ. 178, ISBN 99940-856-1-1. ↑ Andrzej Nespiak, Grzyby. Tom XIX. Strzępiak (Inocybe), Warszawa – Kraków: PWN, 1990, ISBN 83-01-08749-8. ↑ Wilson, Donald (1947). „Poisoning by Inocybe fastigiata“. Br Med J. 2 (4520): 297. doi:10.1136/bmj.2.4520.297. PMC 2055394. PMID 20257564. ↑ Andreas Gminder, Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej, 2008, ISBN 978-83-258-0588-3. ↑ Inocybe rimosa. Discover Life Maps.