laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
კაპნისთავი

კაპნისთავი — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში, აჭარისწყლის თემში. მდებარეობს მდინარე აჭარისწყლის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 360 მ სიმაღლეზე. ქალაქ ბათუმიდან დაშორებულია 26 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 373 კაცი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 4, თბ., 2018. — გვ. 533. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 387. ↑ 1.0 1.1 1.2 მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019. ↑ საქართველოს ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05. ↑ pop-stat.mashke.org — საქართველოს დასახლებული პუნქტების მოსახლეობა. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-19. ციტირების თარიღი: 2012-10-06. ↑ საქართველოს სტატისტიკის სახელმწიფო დეპარტამენტი — სოფლების მოსახლეობა 2002 წელი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05.
კაპრეშუმი

კაპრეშუმი — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში, ორთაბათუმის თემში. მდებარეობს მდინარე ყოროლისწყალის ნაპირებზე, ზღვის დონიდან 280 მ სიმაღლეზე. ბათუმიდან დაშორებულია 5 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1195 კაცი. სოფელში არის კაპრეშუმის საჯარო სკოლა. კაპრეშუმი ქართული მეჩაიეობის ერთ-ერთი პირველი ცენტრი იყო. 1890-იან წლებში რუსმა მეწარმე პოპოვმა კაპრეშუმში, ჩაქვსა და სალიბაურში 14 ჰექტარზე გააშენა ჩინური ჩაის ჯიშები. კაპრეშუმშივე არსებობდა საუფლისწულო მამული „ნაკრძალი“, რომელიც სამართავად ჩაბარებული ჰქონდა ჩინელ მეჩაიეს ლაო ჯინ ჯაოს.. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 4, თბ., 2018. — გვ. 534. ↑ 1.0 1.1 1.2 მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019. ↑ ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის თემები და სოფლები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-04. ციტირების თარიღი: 2012-10-08. ↑ კაპრეშუმის საჯარო სკოლა - ESIDA[მკვდარი ბმული] ↑ ჩაი საქართველოში ↑ Кавказский календарь на 1910 год ↑ pop-stat.mashke.org — საქართველოს დასახლებული პუნქტების მოსახლეობა. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-19. ციტირების თარიღი: 2012-10-06. ↑ საქართველოს სტატისტიკის სახელმწიფო დეპარტამენტი — სოფლების მოსახლეობა 2002 წელი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05.
ართურს-პასის ეროვნული პარკი

ართურს-პასის ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი ახალ ზელანდიაში, სამხრეთ კუნძულზე. შეიქმნა 1929 წელს. იგი პირველი ეროვნული პარკი იყო სამხრეთ კუნძულზე და მესამე ახალ ზელანდიაში. შუაზე ჰყოფს სახელმწიფო გზატკეცილი 73. აღნიშნული გზა გადაკვეთს სოფელ ართურს-პასს და იგივე სახელწოდების უღელტეხილს, სამხრეთ ალპებში, ზღვის დონიდან 920 მეტრზე. პარკს მართავს ახალი ზელანდიის კონსერვაციის დეპარტამენტი. პარკი ძალზედ მკაფიოდაა გაყოფილი სამხრეთ კუნძულის მთავარი წყალგამყოფის მიერ. აღმოსავლეთი მხარე მშრალია და შედგება წიფლის ტყეებისა და მდინარეთა ფართო კალაპოტებისგან, დასავლეთი მხარე კი უღრან წვიმის ტყეებს მოიცავს. გეოგრაფია ფაქტობრივად ჩამოაყალიბა უძველესმა გამყინვარებამ, რა დროსაც წარმოიშვა U-სებრი ხეობები. ცენტრში აღმართულია მაღალი ქედი, თოვლიანი მწვერვალებით. Department of Conservation information on Arthur's Pass National Park Softrock - Useful website maintained by a knowledgeable local დაარქივებული 2005-11-24 საიტზე Wayback Machine. Arthur's Pass Rescue and Emergency Service დაარქივებული 2013-04-30 საიტზე Wayback Machine.
კიბე (ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტი)

კიბე — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში, აჭარისწყალის თემში. მდებარეობს მდინარე აჭარისწყალის მარჯვენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 240 მ სიმაღლეზე. ქალაქ ბათუმიდან დაშორებულია 25 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 251 კაცი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 502. ↑ 1.0 1.1 1.2 მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019. ↑ საქართველოს ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05. ↑ pop-stat.mashke.org — საქართველოს დასახლებული პუნქტების მოსახლეობა. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-19. ციტირების თარიღი: 2012-10-06. ↑ საქართველოს სტატისტიკის სახელმწიფო დეპარტამენტი — სოფლების მოსახლეობა 2002 წელი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05.
კირნათი

კირნათი — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: კირნათი, ზედა კირნათი, გვარა, კობალეთი, მარადიდი, შუშანეთი, ძაბლავეთი). მდებარეობს მდინარე ჭოროხის მარჯვენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 320 მ სიმაღლეზე. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 340 კაცი. სოფელში არის კირნათის საჯარო სკოლა. კირნათის ხიდები ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 531. ↑ 1.0 1.1 1.2 მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019. ↑ pop-stat.mashke.org — საქართველოს დასახლებული პუნქტების მოსახლეობა. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-19. ციტირების თარიღი: 2012-10-06. ↑ საქართველოს სტატისტიკის სახელმწიფო დეპარტამენტი — სოფლების მოსახლეობა 2002 წელი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05.
კობალეთი

კობალეთი — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში, კირნათის თემში. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 82 კაცი. ↑ 1.0 1.1 1.2 მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019. ↑ საქართველოს ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05. ↑ pop-stat.mashke.org — საქართველოს დასახლებული პუნქტების მოსახლეობა. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-19. ციტირების თარიღი: 2012-10-06. ↑ საქართველოს სტატისტიკის სახელმწიფო დეპარტამენტი — სოფლების მოსახლეობა 2002 წელი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05.
უესტლანდ-ტაი-პოუტინის ეროვნული პარკი

უესტლანდ-ტაი-პოუტინის ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი ახალ ზელანდიაში, სამხრეთ კუნძულის დასავლეთ სანაპიროზე. შეიქმნა 1960 წელს, უესტლანდის რაიონის ევროპული დასახლების ასი წლისთავზე. მოიცავს 1 175 კმ² ტერიტორიას და ვრცელდება სამხრეთ ალპების უმაღლესი მწვერვალებიდან ველურ, დაშორებულ სანაპირო ზოლამდე. ესაზღვერბა მთავარი წყალგამყოფის გასწვრივ მდებარე მაუნტ-კუკის ეროვნულ პარკს. ეროვნული პარკი მოიცავს მყინვარებს, თვალწარმტაც ტბებსა და ზომიერ წვიმის ტყეებს, ისევე როგორც სანაპიროს გასწვრივ მდებარე ოქროს მომპოვებელ ძველ ქალაქთა ნაშთებს. პოპულარული ტურისტული ღირსშესანიშნაობებია ფრანც იოსებისა და ფოქსის მყინვარები. შესაძლებელია ნადირობა კეთილშობილ ირმებსა და არჩვებზე, ასევე ამავე მიზნებით მთებში ვერტმფრენით დაშვება. 2010 წელს, პარკს დაემატა 4 400 ჰა ტერიტორია. Westland Tai Poutini National Park ახალი ზელანდიის კონსერვაციის დეპარტამენტი ↑ New additions to Westland National Park. New Zealand Government (17 June 2010). ციტირების თარიღი: 17 June 2010.[მკვდარი ბმული]
განთიადი (ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტი)

განთიადი (ყოფილი ყარადერე - გადაერქვა 1948 წლის 3 სექტემბერს.) — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში, მახინჯაურის თემში. მდებარეობს აჭარის ზღვისპირა ბორცვიან მთისწინეთში, მდინარე ყოროლისწყლის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 100 მ სიმაღლეზე. შავი ზღვიდან დაშორებულია 2 კილომეტრით, მახინჯაურიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) დაშორებულია 3 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1656 კაცი. სოფელში არის საჯარო სკოლა. 1890-იან წლებში ცნობილი იყო სინიცინის ჩაის პლანტაცია სოფელ ყარადერეში. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 551. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 681. ↑ 1.0 1.1 1.2 მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019. ↑ საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის საინფორმაციო-სტატისტიკური განყოფილება, „საქართველოს სსრ ადმინისტრაციულ ტერიტორიული დაყოფა 1949 წლის 1 სექტემბრისათვის“, თბ., 1949 ↑ ჩაი საქართველოში ↑ pop-stat.mashke.org — საქართველოს დასახლებული პუნქტების მოსახლეობა. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-19. ციტირების თარიღი: 2012-10-06. ↑ საქართველოს სტატისტიკის სახელმწიფო დეპარტამენტი — სოფლების მოსახლეობა 2002 წელი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05.
მირვეთი

მირვეთი — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში, აჭარისწყლის თემში. მდებარეობს მდინარე ჭოროხის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 60 მ სიმაღლეზე. ქალაქ ბათუმიდან დაშორებულია 19 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 57 კაცი. მირვეთის ღირსშესანიშნაობებიდან აღსანიშნავია: მირვეთის ნაეკლესიარი, მირვეთის ხიდი და მირვეთის ჩანჩქერი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 10. ↑ 1.0 1.1 1.2 მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019. ↑ საქართველოს ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05. ↑ pop-stat.mashke.org — საქართველოს დასახლებული პუნქტების მოსახლეობა. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-19. ციტირების თარიღი: 2012-10-06. ↑ საქართველოს სტატისტიკის სახელმწიფო დეპარტამენტი — სოფლების მოსახლეობა 2002 წელი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05.
მნათობი (ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტი)

მნათობი (1948 წლამდე მახმუდიე) — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში, ფერიის თემში. მდებარეობს მესხეთის ქედის მთისწინეთში, მდინარე ბარცხანის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 200 მ სიმაღლეზე. ქალაქ ბათუმიდან დაშორებულია 3 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 678 კაცი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 52. ↑ 1.0 1.1 1.2 მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019. ↑ საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს უწყებები, №1-2 (14-15), გვ. 35, თბ., 1948 წ. ISSN 0203-2023 ↑ ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის თემები და სოფლები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-04. ციტირების თარიღი: 2012-10-08. ↑ pop-stat.mashke.org — საქართველოს დასახლებული პუნქტების მოსახლეობა. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-19. ციტირების თარიღი: 2012-10-06. ↑ საქართველოს სტატისტიკის სახელმწიფო დეპარტამენტი — სოფლების მოსახლეობა 2002 წელი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05.
კუკის მთის ეროვნული პარკი

აორაკი/კუკის მთის ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი ახალ ზელანდიაში, სამხრეთ კუნძულზე, ქალაქ ტუიზელის მახლობლად. მის ტერიტორიაზე აღმართულია ახალი ზელანდიის უმაღლესი მწვერვალი — კუკის მთა. შეიქმნა 1953 წელს და მოიცავს ნაკრძალებს, რომლებიც 1887 წელზე ადრე დაარსდა როგორც მცენარეულობისა და ლანდშაფტის დაცული ტერიტორიები. პარკი 700 კმ²-ს მოიცავს, საიდანაც 40% მყინვარებს უჭირავს. მათგან აღსანიშნავია კუკის მთაზე მდებარე ტასმანის მყინვარი. პარკის ტერიტორიაზე აღმართულია ახალი ზელანდიის 3000 მეტრ სიმაღლეზე მეტი 20 მწვერვალი. მთავარი წყალგამყოფის გასწვრივ ესაზღვრება უესტლანდ-ტაი-პოუტინის ეროვნული პარკი. ისინი ერთად აყალიბებენ ტე-ვაჰიპაუნამუს — თვალსაჩინო ბუნებრივი ღირებულებების მქონე არეალს, რომელიც იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაშია შესული. პარკში გავრცელებულია მცენარეთა 400-ზე მეტი და ფრინველთა 35-40 სახეობა Aoraki_Mount Cook National Park, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: კუკის მთის ეროვნული პარკი Aoraki/Mt Cook National Park - Aoraki/Mount Cook National Park Education Resource 2009 ↑ 1.0 1.1 1.2 Aoraki/Mount Cook National Park. Department of Conservation. ციტირების თარიღი: 14 January 2012.
მურმანეთი

მურმანეთი — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში, თხილნარის თემში. მდებარეობს პონტოსის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთ დაბოლოებაზე, ზღვის დონიდან 350 მ სიმაღლეზე. ქალაქ ბათუმიდან დაშორებულია 81 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 189 კაცი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 200. ↑ 1.0 1.1 1.2 მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019. ↑ ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის თემები და სოფლები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-04. ციტირების თარიღი: 2012-10-08. ↑ pop-stat.mashke.org — საქართველოს დასახლებული პუნქტების მოსახლეობა. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-19. ციტირების თარიღი: 2012-10-06. ↑ საქართველოს სტატისტიკის სახელმწიფო დეპარტამენტი — სოფლების მოსახლეობა 2002 წელი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05.
ომბოლო

ომბოლო — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში, თხილნარის თემში. მდებარეობს მდინარე ჭოროხის მარცხენა მხარეს. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 204 კაცი. ↑ 1.0 1.1 1.2 მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019. ↑ საქართველოს ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05. ↑ pop-stat.mashke.org — საქართველოს დასახლებული პუნქტების მოსახლეობა. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-19. ციტირების თარიღი: 2012-10-06. ↑ საქართველოს სტატისტიკის სახელმწიფო დეპარტამენტი — სოფლების მოსახლეობა 2002 წელი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05.
ორთაბათუმი

ორთაბათუმი (ყოფილი ჩაისუბანი, 1948 წლამდე ზედა ორთაბათუმი) — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში, მდინარე ყოროლისწყლის ხეობაში, თემის ცენტრი: (სოფლები: ორთაბათუმი, აგარა, კაპრეშუმი, მასაურა, სალიბაური, ქვედა სალიბაური, ყოროლისთავი, წინსვლა). ზღვის დონიდან 160 მ, ხელვაჩაურიდან 17 კმ. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 805 კაცი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 74. ↑ 1.0 1.1 1.2 მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019. ↑ საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს უწყებები, №1-2 (14-15), გვ. 35, თბ., 1948 წ. ISSN 0203-2023 ↑ Кавказский календарь на 1910 год ↑ pop-stat.mashke.org — საქართველოს დასახლებული პუნქტების მოსახლეობა. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-19. ციტირების თარიღი: 2012-10-06. ↑ საქართველოს სტატისტიკის სახელმწიფო დეპარტამენტი — სოფლების მოსახლეობა 2002 წელი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05.
ასპაირინგის მთის ეროვნული პარკი

ასპაირინგის მთის ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი ახალ ზელანდიაში, სამხრეთ კუნძულზე, სამხრეთ ალპებში. მდებარეობს ფიორდლანდის ეროვნული პარკის ჩრდილოეთით, ოტაგოსა და უესტ-კოსტის რეგიონებს შორის. მიეკუთვნება იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლს — ტე-ვაჰიპაუნამუს. დაარსდა 1964 წელს და ამ დროისთვის ის ახალი ზელანდიის რიგით მეათე ეროვნული პარკი იყო. ფართობი ამჟამად 3 555 კმ²-ს შეადგენს. ჩრდილო-აღმოსავლეთში კვეთს ჰაასტის უღელტეხილი. Mount Aspiring National Park
ტოხუჰორნი

ტოხუჰორნი (გერმ. Tochuhorn) — მთა პენინის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს ვალეს კანტონში, გადაჰყურებს სიმპლონის უღელტეხილს. Tochuhorn on Hikr
კიუპფენფლუე

კიუპფენფლუე (გერმ. Chüpfenflue) — მთა პლესურის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს ლანგვისის მუნიციპალიტეტსა და დავოსს შორის, გრაუბიუნდენის კანტონში. Chüpfenflue on Hikr
პუანტ-რონდი

პუენტ-რონდი (ფრანგ. Pointe Ronde მრგვალი წერტილი) — მთა მონბლანის მასივში, შვეიცარიაში. მდებარეობს ვალეს კანტონში. სიმაღლე 2 655 მეტრი. List of mountains above 2000 m in Switzerland with coordinates დაარქივებული 2009-01-29 საიტზე Wayback Machine.
ამბროსე

ამბროსე — XV-XVI საუკუნეების ქართველი მხატვარი-კალიგრაფი, წარმოშობით სამცხედან, ათაბაგ ქაიხოსრო I ჯაყელის (1498-1500) გაზრდილი. 1498 წელს ამბროსეს გადაუწერია და შეუმკია „ფსალმუნნი“. 1500 წელს მას ახლადაღსაყდრებულმა ათაბაგმა მზეჭაბუმა დაავლა ქაიხოსრო I-ის სულის მოსახსენიებლად შეწირულობების განაწილება აღმოსავლეთ საქრისტიანოს სამონასტრო კერებისთვის. ამბრისე ეწვია ათონის მთას, სადაც მოაჭედინა ან თვით მოჭედა პორტაიტის ღვთისმშობლის ხატი. 1501 წელს ამბროსე გაემგზავრა იერუსალიმს და აქ ოთხთავი გადაწერა. შესაძლოა ის იყოს XVI საუკუნის I ნახევარში ალასტნის ჭალთა წმ. გიორგის მონასტერში გადაწერილი მეტაფრასის ერთ-ერთი ანდერძ-მინაწერში მოხსენიებული ამავე მონასტრის წინამძღვარი ამბროსე. XVI საუკუნის I ნახევარში ალასტნის ჭალთა წმ. გიორგის მონასტერში გადაწერილი მეტაფრასი (A-613//S5226) და მისი ანდერძ-მინაწერები (მასალები ჯავახეთის სამწიგნობრე ისტორიისათვის) დაარქივებული 2014-04-07 საიტზე Wayback Machine. / თემო ჯოჯუა // ქართული წყაროთმცოდნეობა. - თბილისი, 2011/2012. - ISSN: 1987-9563. - [ტ.] XIII-XIV. - გვ.103-152.
არფაქსად იოთამის ძე

არფაქსად იოთამის ძე — XVI საუკუნის II ნახევრის ჯავახი ფეოდალი. მოხსენიებულია ალასტნის ჭალთა წმ. გიორგის მონასტერში გადაწერილი მეტაფრასის ერთ-ერთი მინაწერში, როგორც „მჴნე, ახოვანი, სახელოვანი, სახელგანთქმული და სიყრმითგან მრავალჯერ გამარჯვებული“, ასევე „მესხური დავითნის მატიანეში“. ცოლად ჰყოლია „მეფეთმეფის ასული, პატრონი თამარ“. ფლობდა ხერთვისსა და კიდევ 5 ციხე-სიმაგრეს სამცხეში, სავარაუდოდ, ალასტანსაც, რომლებიც მან 1578 წელს ოსმალებს ჩააბარა. მკვლევართა აზრით, არფაქსადი შესაძლოა მიეკუთვნებოდეს ამატაკისშვილთა (ქ. შარაშიძე) ან შალიკაშვილთა (თ. ჯოჯუა) ფეოდალურ სახლს. უკანასკნელი ვარაუდის სისწორის შემთხვევაში მისი მამა იოთამი ვახუშტ-ყოფილი ვასილიოს შალიკაშვილისა და ქეთაონ-ყოფილი ქრისტინეს (გიორგი VIII-ის ასული) უფროსი ვაჟი ყოფილა. XVI საუკუნის I ნახევარში ალასტნის ჭალთა წმ. გიორგის მონასტერში გადაწერილი მეტაფრასი (A-613//S5226) და მისი ანდერძ-მინაწერები (მასალები ჯავახეთის სამწიგნობრე ისტორიისათვის) დაარქივებული 2014-04-07 საიტზე Wayback Machine. / თემო ჯოჯუა // ქართული წყაროთმცოდნეობა. - თბილისი, 2011/2012. - ISSN: 1987-9563. - [ტ.] XIII-XIV. - გვ.103-152.
ხელეიტიდები

ხელეიტიდები (ლათ. Cheyleytoidea) — უხერხემლოთა ზოეჯახი ობობასნაირთა კლასისა. საშუალო ზომის (0,2-იდან 0,8 მმ-მდე) ტკიპებია, მოყვითალო, რუხი ან მოწითალო. მათი პირის ორგანოები მოკლეა. უმრავლესობა მტაცებელია. ტიროგლიფოიდების მოსპობით გარკვეული სარგებლობა მოაქვთ. საქართველოში გვხვდება რამდენიმე სახეობა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 457.
ხერთვისი (ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტი)

ხერთვისი — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში, აჭარისწყლის თემში. მდებარეობს მდინარეების ჭოროხის მარჯვენა და აჭარისწყლის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 260 მ სიმაღლეზე. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 160 კაცი. სოფლის გარეუბან ზედობანში შემორჩენილია საწნახელი. საწნახელი გამართულია პირამიდისებური ბორცვის ჩრდილოეთი ფერდობის ძირში. იგი საკმაოდ დაზიანებულია, თუმცა გეგმა საკმაოდ კარგად იკითხება. საწნახელი საკმაოდ მოზრდილია და იგი შეიძლება გაერთიანდეს განიერი საწნახელების ჯგუფში. მშენებლობაში გამოყენებულია კლდის კარგად შერჩეული ქვები მტკიცე თეთრ დუღაბზე. მისი სიგრძე-3,50 მ-ია. კედლის სისქე-0,55 მ. სამხრეთი კედელი მიდგმულია კლდოვან მასივზე და მისი სისქე 0,45 მ-ია. ჩრდ. კედლის სისქე-0,43 მ. საწნახელის შიდა ზომებია: სიგრძე-2,55 მ. სიგანე თავთან (აღმოსავლეთით)-1,45 მ. საწნახელის იატაკი შელესილია კირხსნარით. საწნახელის ჩრდილოეთითა და ჩრდილო-დასავლეთით არსებულ ტერიტორიაზე გამართული იყო მარანი. მათგან დღემდე შემორჩენილია მეტნაკლებად დაზიანებული მიწაში ჩასმული 6 ქვევრი. იქვე შემორჩენილია მეორე საწნახელი. ეს საწნახელი საკმაოდ დიდი ზომისაა. გადარჩენილია დასავლეთი კედელი. თითქმის საძირკვლის დონემდეა დანგრეული დანარჩენი. შემორჩენილი ნაშთების მიხედვით ჩანს, რომ იგი ორგანყოფილებიანი ნაგებობა იყო. ერთი მათგანი გამოყენებული უნდა ყოფილიყო თეთრი ყურძნისათვის, ხოლო მეორე-შავისათვის. მთლიანი საწნახელის საერთო სიგრძე 6,50 მ-ია. სიმაღლე-89 სმ. აქაურთა თქმით აქვე მრავლად იყო ქვევრებიც, მაგრამ სახლის მშენებლობისათვის საჭირო ფართის მომზადებისას, ისინი გაუნადგურებიათ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 471. ↑ 1.0 1.1 1.2 მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019. ↑ საქართველოს ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05. ↑ pop-stat.mashke.org — საქართველოს დასახლებული პუნქტების მოსახლეობა. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-19. ციტირების თარიღი: 2012-10-07. ↑ საქართველოს სტატისტიკის სახელმწიფო დეპარტამენტი — სოფლების მოსახლეობა 2002 წელი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05. ↑ საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-10-06. ციტირების თარიღი: 2019-10-06. ↑ საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-10-06. ციტირების თარიღი: 2019-10-06.
ხეღრუ

ხეღრუ — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში, ახალშენის თემში. მდებარეობს აჭარის მთისწინეთში, ზღვის დონიდან 200 მ სიმაღლეზე. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 557 კაცი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 473. ↑ 1.0 1.1 1.2 მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019. ↑ ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის თემები და სოფლები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-04. ციტირების თარიღი: 2012-10-08. ↑ pop-stat.mashke.org — საქართველოს დასახლებული პუნქტების მოსახლეობა. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-19. ციტირების თარიღი: 2012-10-07. ↑ საქართველოს სტატისტიკის სახელმწიფო დეპარტამენტი — სოფლების მოსახლეობა 2002 წელი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05.
წინსვლა

წინსვლა (1948 წლამდე ქვედა ორთაბათუმი) — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში, ორთაბათუმის თემში. მდებარეობს აჭარის მთისწინეთში, მდინარე ყოროლისწყლის ხეობაში, ზღვის დონიდან 150 მ სიმაღლეზე. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 3115 კაცი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 330. ↑ 1.0 1.1 1.2 მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019. ↑ საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს უწყებები, №1-2 (14-15), გვ. 35, თბ., 1948 წ. ISSN 0203-2023 ↑ საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს უწყებები, №1-2 (14-15), გვ. 35, თბ., 1948 წ. ISSN 0203-2023 ↑ ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის თემები და სოფლები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-04. ციტირების თარიღი: 2012-10-08. ↑ pop-stat.mashke.org — საქართველოს დასახლებული პუნქტების მოსახლეობა. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-19. ციტირების თარიღი: 2012-10-07. ↑ საქართველოს სტატისტიკის სახელმწიფო დეპარტამენტი — სოფლების მოსახლეობა 2002 წელი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05.
ძაბლავეთი

ძაბლავეთი — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში, კირნათის თემში. მდებარეობს მდინარე ჭოროხის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 150 მ სიმაღლეზე. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 167 კაცი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 261. ↑ 1.0 1.1 1.2 მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019. ↑ საქართველოს ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05. ↑ pop-stat.mashke.org — საქართველოს დასახლებული პუნქტების მოსახლეობა. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-19. ციტირების თარიღი: 2012-10-07. ↑ საქართველოს სტატისტიკის სახელმწიფო დეპარტამენტი — სოფლების მოსახლეობა 2002 წელი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05.
ცხემლარა

ცხემლარა — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში, მაჭახელის თემში. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 151 კაცი. ცხემლარას ღირსშესანიშნაობებიდან აღსანიშნავია: ცხემლარას ხიდი. ↑ 1.0 1.1 1.2 მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019. ↑ საქართველოს ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05. ↑ Кавказскій календарь на 1912 годъ, Тифлись, 1911, стр. 222. ↑ pop-stat.mashke.org — საქართველოს დასახლებული პუნქტების მოსახლეობა. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-19. ციტირების თარიღი: 2012-10-07. ↑ საქართველოს სტატისტიკის სახელმწიფო დეპარტამენტი — სოფლების მოსახლეობა 2002 წელი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05.