laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ვარზაზათი

ვარზაზათი (არაბ. ورزازات‎) — ქალაქი მაროკოში, სუს-მასა-დრაას რეგიონში, ამავე სახელწოდების პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა დაახლოებით 38 ათასი ადამიანია. ქალაქის სახელწოდება მომდინარეობს ბერბერული ფრაზიდან „ხმაურის გარეშე“. ქალაქი ატლასის მთებთან და მდინარე დრასთან ახლოს მდებარეობს. მაროკოს მთავარი ტურისტული ადგილია. ქალაქში მსოფლიოში ერთ-ერთი უდიდესი კინოსტუდია - Atlas Studios მდებარეობს. 2016 წელს, ქალაქ უარზაზატთან ახლოს, მაროკოს მეფე მუჰამედ VI-მ გახსნა მზის სადგური, რომელიც მომავალში მსოფლიოში ყველაზე დიდი იქნება და მისი სიმძლავრე 580 მეგავატს შეადგენს. მაროკოს კურორტები Город Уарзазат (Варзазат) в Королевстве Марокко ↑ Марокко запустила самую большую солнечную электростанцию в мире ↑ Крупнейшая в мире солнечная станция открыта в Марокко
ენთელი (ნასოფლარი)

ენთელი — ნასოფლარი ახალციხის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდ. ურავლის ხეობაში, სოფ. ურავლის სამხრეთით, მდინარის მარჯვენა სანაპიროზე. სახელწოდება „ენთელი“ აღნიშნავს მდინარის ფსკერიდან ამოსულ ყინულივით ცივ წყალს. ამავე სახელწოდების ორი სოფელი არის ადიგენის მუნიციპალიტეტშიც, მდ. ქვაბლიანის მარცხენა სანაპიროზე (ზემო ენთელი და ქვემო ენთელი). „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთრის“ (1595) მიხედვით, ურავლის ხეობის სოფელი ენთელი შედიოდა ახალციხის ლივაში და ცხოვრობდა 8 კომლი: დავითა დავითის ძე, იასონა – ძე მისი, საბია, პეტრე – ძე მისი, ხალა, ფოცხვერა – ძე მისი, ბადურა რომანის ძე, დავითა. მათ მოჰყავდათ ხორბალი, ქერი, ჭვავი, სელის თესლი, ბოსტნეული; ჰყავდათ ღორი და ფუტკარი. მათი გადასახადი 19 000 ახჩას აღწევდა. 1944 წლიდან, ადგილობრივი მუსლიმი მოსახლეობის დეპორტაციის შემდეგ, სოფელი დაუსახლებელია. ენთელში მდგარა დარბაზული ეკლესია (ფართობი 8 მ X4 მ), სამხრეთიდან და დასავლეთიდან მინაშენებით. შესასვლელი ჰქონდა სამხრეთიდან, არქიტრავის ქვაზე გამოყვანილი თაღით. ეკლესია თლილი ქვითაა ნაგები, ჰორიზონტალური წყობა განსაკუთრებით გარედან შეიმჩნევა. შიგნიდან კედლები შელესილი და მოხატული ყოფილა. პილასტრი ორსაფეხურიანია, ჩრდილოეთის კედელზე შემორჩენილია პროფილირებული ლავგარდანი. ეკლესიის გალავანზე ცერად ნაწყობი მაღალი ლოდების მწკრივი იყო შემოვლებული. ამჟამად ეკლესიის შენობისა და გალავნის მხოლოდ ნანგრევებია დარჩენილი. ბერძენიშვილი დ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 11.
ზეციური სამეფო

ზეციური სამეფო (ინგლ. Kingdom of Heaven) — 2005 წლის ამერიკული მხატვრული ფილმი. რეჟისორი რიდლი სკოტი. სცენარისტი უილიამ მონაჰენი. ფილმში მთავარ როლებს ორლანდო ბლუმი, ევა გრინი, ჰასან მასუდი, ჯერემი აირონსი, დევიდ თიულისი, ბრენდან გლისონი, ედვარდ ნორტონი და ლიამ ნისონი ასრულებენ. სიუჟეტი ისტორიულ მოვლენებს ეფუძნება, რომლებიც 1189–1192 წლების მესამე ჯვაროსნულ ლაშქრობას წინ უძღოდა : ომი იერუსალიმის სამეფოსა და აიუბიდებს შორის, იერუსალიმის ალყა ეგვიპტის სულთან სალადინის მიერ. გადაღებები მაროკოს ქალაქ უარზაზატში მიმდინარეობდა. ფილმის შემოსავალმა $218 მილიონი შეადგინა. ფილმის რეჟისორული ნამუშევარი 2005 წლის 23 დეკემბერს გამოვიდა და საყოველთაო აღიარება კინოკრიტიკოსებისგან მიიღო. მას ფილმის საუკეთესო და საბოლოო ვერსია ეწოდა. მეუღლის უეცარი სიკვდილის გამო დამწუხრებული  სოფლის მჭედელი ბალიანი დიდი ხნის განშორებულ მამას ბარონ გოდფრის რაზმს უერთდება, როგორც ჯვაროსანი და იერუსალიმის გზას უდგება. წმინდა ქალაქში სახიფათო მოგზაურობის შემდეგ, მამაცი ახალგაზრდა ქალაქს მეფე ბალდუინ IV-ის თანხლებით ეწვევა. მეფის გარემოცვა სავსეა ისეთი ადამიანებით, რომლებმაც შესაძლოა ყოველ წამს უღალატონ მას. აღნიშნულ გარემოცვას მეფის დის - სიბილას - მეუღლე და ტამპლიერთა ორდენის მფლობელი გი დე ლუზინიანი ხელმძღვანელობს. მას საკუთარი პოლიტიკური და პირადი სარგებლისთვის მუსლიმების წინააღმდეგ ომის წამოწყება სურს. Kingdom of Heaven - IMDB - კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა Kingdom of Heaven- Rotten Tomatoes ↑ 1.0 1.1 Person Profile // კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა — 1990. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312"></a>
შვედეთის ცენტრალური ბანკი

შვედეთის ბანკი (შვედ. Sveriges riksbank) — შვედეთის ცენტრალური ბანკი. უშუალოდ ექვემდებარება რიქსდაგს და პასუხისმგებელია სახელმწიფოს მონეტარულ პოლიტიკაზე. Riksbank, რომელიც 1668 წელს დაარსდა, მსოფლიოში უძველეს ცენტრალურ ბანკად ითვლება. 2009 წლის ივლისში მსოფლიოს პირველმა ცენტრალურმა ბანკმა დააწესა დეპოზიტებზე უარყოფითი საპროცენტო განაკვეთი (-0,25%). 1969 წელს ბანკმა დააწესა პრემია ეკონომიკურ მეცნიერებებში ალფრედ ნობელის ხსოვნისადმი, რომელიც ცნობილია როგორც ნობელის პრემია ეკონომიკაში. მას მართავს შვედეთის ბანკის საბჭო, რომელიც არჩეულია რიქსდაგის მიერ. ბანკის ხელმძღვანელს საბჭო ირჩევს. შვედეთის ცენტრალური ბანკის ოფიციალური ვებ-გვერდი ↑ Глава 6. Вопрос про заведение
რაიმონ III ტრიპოლელი

რაიმონ III (ფრანგ. Raymond III; 1140 — 1187, ტრიპოლი) — ფრანგი დიდგვაროვანი, ტრიპოლის გრაფი (1152-1187 წწ). რაიმონ III 1140 წელს დაიბადა. ერთადერთი ვაჟი ტრიპოლის გრაფ რაიმონ II-ისა (1137-1152) და მისი მეუღლის, იერუსალიმის პრინცესა ოდიერნას ოჯახში. 1151 წლიდან მამას სახელმწიფოს მმართველობაში მხარს უჭერდა. ტახტი ბავშვობაში მემკვიდრეობით მიიღო მას შემდეგ, რაც მამამისი რაიმონ II მოკლეს. იერუსალიმის მეფე ბალდუინ III-მ რეგენტად დედამისი ოდიერნა დანიშნა. იერუსალიმის სამეფოს რეგენტი ბალდუინ IV-ისა და ბალდუინ V-ის ბავშვობაში 1174-1177 და 1184-1186 წლებში. ჰოსპიტალერთა ორდენის ძმა. 1187 წელს ჰეტინის ბრძოლაში მონაწილეობდა. 1187 წლის ოქტომბერში პლევრიტით (შესაძლოა ბრძოლაში მიღებული ჭრილობის შედეგად) გარდაიცვალა. მამამისი რაიმონ II იყო უკიდურესად ეჭვიანი ადამიანი. 1150-იანი წლების დასაწყისში პოლიტიკური სკანდალებშიც გაეხვია . ისტორიკოსი კევინ ლუისი ვარაუდობს, რომ გრაფს მიაჩნდა, რომ მისი ცოლი საფრთხეს უქმნიდა მის ტიტულს, რადგან იცოდა, რომ მელისენდეს, გიომ ტვიროსელის თქმით, რომანი ჰქონდა ჰიუ II იაფასთან, რომელიც შემდეგ მეფე ფულკის წინააღმდეგ აჯანყდა. რაიმონმა ამის მისაღწევად მუსლიმებთან ალიანსში შესვლის შესაძლებლობაც კი განიხილა, ისევე როგორც ცოლი მზად იყო 1148 წელს პრეტენდენტის მოსაშორებლად ნურ ად-დინთან ალიანსში შესვლა. გრაფსა და მის მეუღლეს შორის უთანხმოებამ მათი ქორწინება დაასრულა. ↑ Lewis Kevin J. The Counts of Tripoli and Lebanon in the Twelfth Century : Sons of Saint-Gilles (англ.). — L.; N. Y.: Routledge, Taylor & Francis Group, 2017. — XIII, 339 p. — (Rulers of the Latin East). — ISBN 978-1-472-45890-2. — ISBN 14-724-5890-7. p. 185 ↑ Lewis Kevin J. The Counts of Tripoli and Lebanon in the Twelfth Century : Sons of Saint-Gilles (англ.). — L.; N. Y.: Routledge, Taylor & Francis Group, 2017. — XIII, 339 p. — (Rulers of the Latin East). — ISBN 978-1-472-45890-2. — ISBN 14-724-5890-7. p. 167-168 ↑ Lewis Kevin J. The Counts of Tripoli and Lebanon in the Twelfth Century : Sons of Saint-Gilles (англ.). — L.; N. Y.: Routledge, Taylor & Francis Group, 2017. — XIII, 339 p. — (Rulers of the Latin East). — ISBN 978-1-472-45890-2. — ISBN 14-724-5890-7. p.170
კორფუს დეკლარაცია

კორფუს დეკლარაცია — 1917 წლის 20 ივლისს კუნძულ კორფუზე ხელმოწერილი შეთანხმება სერბეთის პრემიერ მინისტრის ნიკოლა პაშიჩისა და იუგოსლავიის კომიტეტის თავმჯდომარის ანტე ტრუმბიჩის მიერ, რომელიც პირველი მსოფლიო ომის დასასრულს სერბეთის სამეფოსა და ავსტრია-უნგრეთის იუგოსლავიის მიწების გაერთიანებას ერთ სახელმწიფოდ - „სერბების, ხორვატებისა და სლოვენების სამეფოში“ სერბების დინასტიის კარაჯორჯევიჩის ეგიდით ითვალისწინებდა. 11 აგვისტოს შეთანხმებას შეუერთდა მონტენეგროს ეროვნული გაერთიანების კომიტეტი. პირველი მსოფლიო ომის დაწყებიდან ზოგიერთი სლოვენიელი და ხორვატი პოლიტიკოსი ანტანტის გამარჯვებაზე ფსონი დადო. ომის მიმდინარეობისას ავსტრია-უნგრეთიდან გაქცეულებმა იუგოსლავიის ემიგრაციის ორი პოლიტიკური ცენტრი რომსა და ნიშში შექმნეს. 1915 წლის იანვარში რომაული ცენტრის ბაზაზე იუგოსლავიის კომიტეტი შეიქმნა, სადაც ხორვატიის, დალმაციის, ბოსნია-ჰერცეგოვინისა და სლოვენიის მთავარი პოლიტიკური მოღვაწეები შედიოდნენ. ლონდონში გადასვლის შემდეგ, იუგოსლავიის კომიტეტმა აქტიური პოლიტიკური საქმიანობა დაიწყო და ავსტრია-უნგრეთის იუგოსლავიელი ხალხების სახელით მოილაპარაკა ანტანტის ქვეყნების მთავრობებთან, ასევე სერბეთთან და შეერთებულ შტატებთან. 1915 წლის ოქტომბერში სერბეთის არმია ყველა ფრონტზე დამარცხდა  და კოლოსალური დანაკარგებით ადრიატიკისკენ დაიხია. სამხედრო ნაშთები მოკავშირეებმა კუნძულ კორფუზე გადაისროლეს. 1917 წელს შექმნილ ვითარებაში სერბეთის მმართველი წრეები მოლაპარაკებებს აწარმოებდნენ ემიგრანტულ იუგოსლავიის კომიტეტთან. 1917 წლის ივნისის შუა რიცხვებში კუნძულ კორფუზე სერბეთის პრემიერ მინისტრ ნიკოლა პაშიჩსა და იუგოსლავიის კომიტეტის ლიდერებს შორის შეხვედრა გაიმართა. მოლაპარაკებებში მხარეთა საწყისი პოზიციები ფუნდამენტურად განსხვავებული იყო: პასიჩი „დიდი სერბეთის“ მომხრე იყო, იუგოსლავიის კომიტეტი კი ფედერალურ იუგოსლავიას უჭერდა მხარს. თუმცა, საგარეო პოლიტიკური ვითარება კომპრომისის აუცილებლობაზე მიანიშნებდა, რადგან მსოფლიოში სამხრეთ სლავების ინტერესებზე ზრუნვას აღარავინ აპირებდა და ისინი მხოლოდ საკუთარ თავის იმედზე უნდა ყოფილიყვნენ. კორფუს დეკლარაციის გამოქვეყნებამ იუგოსლავიის ხალხებში ენთუზიაზმის ტალღა გამოიწვია. ერთადერთი დამარცხებული იყო მონტენეგროს სამეფო დინასტია - ჩერნოგორიის მეფე ნიკოლა I პეტროვიჩი სამეფოს გარეშე დარჩა. Encyclopedia - The Corfu Declaration https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/corfu-declaration/
ვახტანგ ახობაძე (ექიმი)

ვახტანგ ახობაძე (დ. 1 აგვისტო, 1921, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი. 1946 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი. 1946–1947 წლებში იყო თბილისის რკინიგზის საავადმყოფოს ქირურგიული განყოფილების ორდინატორი. 1947–1948 წლებში სანავიაციის ექიმი და ნეიროქირურგიის კლინიკის ორდინატორი. 1948 წლიდან მუშაობდა კარდიოლოგიის ინსტიტუტში ორდინატორად, უფროს მეცნიერ–თანამშრომლად. ავტორია 82 სამეცნიერო ნაშრომის, გამოქვეყნებული აქვს მონოგრაფიული ტიპის პუბლიკაცია. მისი ხელმძღვანელობით დაცულია 4 საკანდიდატო დისერტაცია. 1966 წელს მიღებული აქვს უფროსი მეცნიერ–თანამშრომლის სამეცნიერო წოდება. 6 წლის განმავლობაში იყო სახალხო უნივერსიტეტის რექტორი. 1959 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „თავის ტვინის ბიოელექტრული ცვლილებების დინამიკა ჰიპერტონული დაავადების დროს.“ მედალი „შრომითი მამაცობისთვის“ ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია, თბ., 2000, გვ. 25 ვახტანგ ახობაძე (ექიმი) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ ვახტანგ ახობაძე
ივანე ენიკოლოფოვი

ივანე კონსტანტინეს ძე ენიკოლოფოვი (ენაკოლოფაშვილი; დ. 31 აგვისტო, 1888, თბილისი, — გ. 6 ივლისი, 1980, იქვე) — ისტორიკოსი, ლიტერატურათმცოდნე, სამუზეუმო და საარქივო საქმის სპეციალისტი. საქართველოს კულტურის დამსახურებული მუშაკი (1963). 1910-იან წლებში მსახურობდა თბილისის გუბერნატორის კანცელარიაში. პირველი მსოფლიო ომის დროს მსახურობდა რუსეთის არმიაში. 1922 წლიდან მუშაობდა საქართველოს სახელმწიფო ცენტრალურ არქივში. 1929-1962 წლებში მუშაობდა მთაწმინდისა და დიდუბის მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონების დირექტორად. მისი აქტიური მონაწილეობით დაარსდა საქართველოს ლიტერატურული მუზეუმი. ავტორია მრავალი გამოკვლევისა ქართულ-რუსულ ლიტერატურულ ურთიერთობათა საკითხებზე. ლ. ნ. ტოლსტოი საქართველოში. - თბილისი, საბჭ.საქართველო, 1980. - 99გვ. მთაწმინდის პანთეონი. - თბილისი, საბჭ.საქართველო, 1972. - 58გვ. ცხოვრება გრიბოედოვისა. - თბილისი, საბლიტგამი, 1958. - 175გვ А. С. Грибоедов в Грузии и Персии: Историко-биографический очерк. — Тифлис: Заккнига, 1929. — 208 с.: ил., портр. Грибоедов А. С. Путевые записки: Кавказ-Персия / А. С. Грибоедов; Предисл. и примеч. к тексту И. К. Ениколопова; Общ. ред. проф. Н. К. Пиксанова; Илл. худож. В. Кроткова. — Тифлис: Заккнига, 1932. — 91 с. — 3000 экз. (в пер.) Пушкин на Кавказе. — Тбилиси: Заря Востока, 1938. — 190 с. Поэт Мирза-Шафи. — Баку: Изд-во АзФАН СССР, 1938. Пушкин в Грузии. — Тбилиси: Заря Востока, 1950. — 132 с. Грибоедов в Грузии / Под ред. О. Поповой. — Тбилиси: Заря Востока, 1954. — 160 с. 10 000 экз. Лев Николаевич Толстой в Грузии. — Тбилиси: Заря Востока, 1962. — 84 с. 10 000 экз. Грибоедов и Восток. — Ереван: Айастан, 1974. 160 с. 5000 экз. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 12. ივანე ენიკოლოფოვი: ნეკროლოგი, „ლიტერატურული საქართველო“ № 28 (2205), 11 ივლისი, 1980. — გვ. 4. ივანე ენიკოლოფოვი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
კენტარო მიურა

კენტარო მიურა (იაპონ. 三浦建太郎; დ. 1966 წელი 11 ივლისი ჩიბა, იაპონია, გ. 2021 წელი 6 მაისი) — იაპონელი მანგაკა. დაიბადა 1966 წლის 11 ივლისს ჩიბაში, იაპონია. გარდაიცვალა 2021 წლის 6 მაისს აორტის მწვავე დისექციის გამო. მის ადრეულ წლებში დადიოდა ნიჰონის უნივერსიტეტში. როდესაც დადიოდა ნიჰონის უნივერსიტეტში, 1988 წელს, მიურამ 48 გვერდიანი მანგა, ნაცნობი როგორც Berserk Prototype, რომელიც იყო მისი ერთ-ერთი ნამუშევრის ბერსერკის პროტოტიპი. მან მოიგო პრიზი Comi Manga სკოლისგან. 1989 წელს, დოქტორის ხარისხის მიღების შემდეგ, კენტარომ დაიწყო პროექტი სახელწოდებით მგლების მეფე, რომელიც დაფუძნებულია ბურონსონის, მწერლის სცენარზე Hokuto no Ken (Fist Of The North Star). 1990 წელს, ბერსერკის პირველი ვოლიუმი გამოვიდა შედარებით შეზღუდული წარმატებით. მიურა კვლავ თანამშრომლობდა ბურონსონთან მანგაზე სახელწოდებით "Japan". მიურას პოპულარობა გაიზარდა მას შემდეგ, რაც ბერსერკმა დაიწყო "ოქროს ხანის" სიუჟეტური რკალი და ამ შედევრის უზარმაზარმა წარმატებამ ის გახადა ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეული თანამედროვე მანგაკა. 10 წლის ასაკში მან გააკეთა თავისი პირველი მანგა, სახელად Miuranger. მანგა 40 ტომს მოიცავდა. Kentaro Miura "Berserk Prototype" 1988 წელი. Kentaro Miura "Berserk" 1990 წელი, Hakusensha. Kentaro Miura/Buronson "Japan" 1992 წელი, Hakusensha. კენტარო მიურა კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ↑ http://www.comicvine.com/kentaro-miura/4040-46154/news/ ↑ Lambiek Comiclopedia — Lambiek, 1999. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q51343652"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2714676"></a> ↑ BD Gest' <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2876969"></a> ↑ http://www.animevice.com/kentarou-miura/20-61565/ ↑ https://www.cnet.com/news/kentaro-miura-the-creator-of-berserk-has-passed-away/ ↑ https://twitter.com/berserk_project/status/1395212918040391680 ↑ https://www.hakusensha.co.jp/information/60696/ ↑ 8.0 8.1 Czech National Authority Database <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863"></a> ↑ https://www.asahi.com/corporate/award/tezuka/12125639 ↑ ბიოგრაფია
ენის, ისტორიისა და მატერიალური კულტურის ინსტიტუტი

აკადემიკოს ნიკო მარის სახელობის ენის, ისტორიისა და მატერიალური კულტურის ინსტიტუტი (ენიმკი) — სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულება საბჭოთა საქართველოში 1936-1941 წლებში. შეიქმნა 1936 წელს სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის საქართველოს ფილიალის კავკასიისმცოდნეობის ინსტიტუტის ბაზაზე. 1936 წლის 1 დეკემბრიდან ინსტიტუტის დირექტორი იყო სიმონ ჯანაშია. 1941 მარტიდან, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის დაარსებასთან დაკავშირებით, ენიმკის ბაზაზე შეიქმნა 2 ინსტიტუტი: აკად. ნ. მარის სახელობის ენის ინსტიტუტი (ახლანდ. ენათმეცნიერების ინსტიტუტი) და ისტორიის ინსტიტუტი (ახლანდ. ისტორიის და ეთნოლოგიის ინსტიტუტი). ინსტიტუტებს გარკვეული დროით კვლავ ერთიანი ხელმძღვანელობა ჰყავდათ (სამეცნიერო საბჭო — 1944 წლის ივლისამდე, დირექცია — 1943 წლის მარტამდე). ენიმკის პერიოდული გამოცემები იყო „აკად. ნ. მარის სახელობის ენის ისტორიისა და მატერიალური კულტურის ინსტიტუტის მოამბე“ (1937–1944 წლებში გამოქვეყნდა 14 ტომი) და „მასალები საქართველოსა და კავკასიის ისტორიისათვის“ (1937–1944 წლებში გამოიცა 7 ტომი), რომლებშიც იბეჭდებოდა მნიშვნელოვანი გამოკვლევები ქართველური და კავკასიური ენების, ქართული ფილოლოგიის, საქართველოს ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის, აგრეთვე ახლო აღმოსავლეთის ძველი ისტორიის აქტუალურ საკითხებზე. ამას გარდა, ენიმკის მიერ მომზადდა და გამოიცა 70-ზე მეტი ნაშრომი, მ. შ. ივანე ჯავახიშვილის „ქართული და კავკასიური ენების თავდაპირველი ბუნება და ნათესაობა“ (1937), არნოლდ ჩიქობავას „ჭანურ-მეგრულ-ქართული შედარებითი ლექსიკონი“ (1938), „საქართველოს ისტორია უძველესი დროიდან XIX ს. დამდეგამდე“ (ავტ. ნიკო ბერძენიშვილი, ივანე ჯავახიშვილი, სიმონ ჯანაშია, ს. ჯანაშიას რედაქციით, 1943), ბორის კუფტინის „არქეოლოგიური გათხრები თრიალეთში“ (1941, რუს. ენაზე), ვარლამ თოფურიას, სიმონ ყაუხჩიშვილის „რუსულ-ქართული ლექსიკონი“ (1938, 1940), გიორგი ახვლედიანის, ვარლამ თოფურიას „ქართულ-რუსული ლექსიკონი“ (1942), ასევე რამდენიმე ტერმინოლოგიური ლექსიკონი. თოფურიძე ქ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. ?.
ენის გასატეხი

ენის გასატეხი — სიტყვა ან, უფრო ხშირად, სიტყვათა ჯგუფი, რომელიც მსგავსი ბგერების მიზანმიმართული დაჯგუფების გამო რთულად გამოსათქმელია. ენის გასატეხი საბავშვო ფოლკლორის სახეობაა (სხვაგვარად, „ჩქარა გამოსათქმელსაც“ უწოდებენ). ენის გასატეხი აგებულია სიტყვათა თამაშზე, ემყარება ბგერით ალიტერაციას ან ერთი ძირიდან ნაწარმოები სიტყვების გამოყენებას. მისი მთავარი სპეციფიკა წარმოსათქმელი ფრაზის სიძნელეა (მაგ., „ბაყაყი მყაყე ჭაობში ბაყბაყებს ბაყბაყ მდევივით, რიონი ნარიონალში, ნიორი ნანიორალში“). ენის გასატეხების ძირითადი დანიშნულებაა მოზარდთა მეტყველების გამართვა და მათი გართობა. მათ ასევე იყენებენ კბილების ფირფიტოვანი (მოსახსნელი) პროთეზების მორგების შემოწმების და ტელე- ან რადიოგადაცემების წამყვანობის კანდიდატების წინასწარი შეფასების მიზნით. ზანდუკელი ფ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. ?. ზანდუკელი ფ., ხალხური საბავშვო პოეზიის ძირითადი სახეები, კრ.: ქართული ფოლკლორი, [ტ.] 3, თბ., 1969. სიხარულიძე ქ., ქართული საბავშვო ფოლკლორი, თბ., 1938. ენის გასატეხი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
სულიკო თორთლაძე

სულიკო თორთლაძე (დ. 20 ნოემბერი, 1919, ქუთაისი — გ. 9 მაისი, 1982) — ქართველი კალათბურთელი, პედაგოგი. სსრკ დამსახურებული მწვრთნელი (1967), საქართველოს ფიზკულტურისა და სპორტის დამსახურებული მოღვაწე. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი და ქუთაისის პედაგოგიური ინსტიტუტი. 11 წლისამ დაიწყო ვარჯიში გივი კილაძის ხელმძღვანელობით. თამაშობდა ქუთაისის პედაგოგიური ინსტიტუტის გუნდ „ნაუკაში“, რომელიც საკავშირო შეჯიბრებებში ასპარეზობდა. ამის შემდეგ გადავიდა ქუთაისის „დინამოში“. 1945–1951 წლებში თბილისის „დინამოში“ თამაშობდა, რომლის შემადგენლობაში გახდა სსრკ-ის ჩემპიონი (1950), ასევე ვერცხლის (1947) და ბრინჯაოს (1948) პრიზიორი, სსრკ-ის თასის მფლობელი (1949). მისი აღზრდილები არიან: ზ. საკანდელიძე, მ. ქორქია, ნ. დერიუგინი, გ. დარსაძე, ზ. გრძელიძე და სხვები. 30 წელზე მეტი ხელმძღვანელობდა ბავშვთა და მოზარდთა სპორტულ სკოლას ქუთაისში. 1961 წელს სულიკო თორთლაძეს მიენიჭა საქართველოს, 1967 წელს - სსრკ დამსახურებული მწვრთნელის წოდება, 1971 წელს კი სპორტის დამსახურებული მოღვაწის წოდება მიენიჭა. გარდაიცვალა 1982 წლის 9 მაისს. დაკრძალულია ქუთაისში, მწვანეყვავილას საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში. 2019 წლის ნოემბერში ლეგენდარული ქართველი მწვრთნელის, სულიკო თორთლაძის 100 წლისთავის იუბილესთან დაკავშირებით ქუთაისში საინტერესო ღონისძიებები მოეწყო: სახლში, სადაც სულიკო თორთლაძე ცხოვრობდა, გაიხსნა მემორიალური დაფა ბარელიეფით; საკალათბურთო საზოგადოებამ სულიკო თორთლაძის ხსოვნას პატივი მიაგო ქუთაისის პანთეონში; სასტუმრო „ბაგრატში“ მოეწყო სულიკო თორთლაძის შესახებ ბიოგრაფიული წიგნის პრეზენტაცია და ყველა მსურველმა მისი ავტორის, ზურაბ ჯავახაძის პერსონალური ხელმოწერით აღნიშნული წიგნი საჩუქრად მიიღო. აქვე გაიმართა სულიკო თორთლაძის შესახებ ისტორიული, დოკუმენტური ფილმის ჩვენება. სულიკო თორთლაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ქუთაისში დამსახურებული მწვრთნელი სულიკო თორთლაძის 100 წლის იუბილე აღინიშნა ↑ სულიკო თორთლაძე - 100
ჭურჭლოვნები

თარგი:Automatic taxobox ჭურჭლოვანი მცენარეები, იგივე ტრაქეოფიტები - მცენარეთა ზეგანყოფილება, რომლებიც ხავსისნაირებთან ერთად ქმნიან უმაღლესი მცენარეების ქვესამეფოს (დაახლ. 300 000 შესწავლილი სახეობა). მათ აქვთ მკვრივი ქსოვილები (ქსილემა) წყლისა და საკვები ნივთიერებების მცენარეში ტრანსპორტირებისთვის. ჭურჭლოვან მცენარეებს ასევე აქვთ ნაკლებად მკვრივი ქსოვილი (ლაფანი) ფოტოსინთეზისათვის აუცილებელი ნივთიერებების გასატარებლად, ლაფანი ატარებს ორგანულ ნივთიერებებს. ჭურჭლოვან მცენარეებს მიეკუთვნება გვიმრანაირნი, ლიკოპოდიუმები, შვიტასებრნი, შიშველთესლოვნები (წიწვოვანი მცენარეების ჩათვლით) და ყვავილოვანი მცენარეები. ისტორიულად ჭურჭლოვანი მცენარეები ცნობილი იყო, როგორც " უმაღლესი მცენარეები ", რადგან ითვლებოდა, რომ ისინი რთული აგებულების გამო უფრო განვითარდნენ, ვიდრე სხვა მცენარეები. თუმცა, დღეს ზოგიერთი მეცნიერის აზრით ეს არის მოძველებული ცნება და არამეცნიერულად ითვლება. ჭურჭლოვან მცენარეებს ბოტანიკოსები განსაზღვრავენ სამი ძირითადი მახასიათებლით: ჭურჭლოვან მცენარეებს აქვთ ჭურჭელბოჭკოვანი ქსოვილები, რომლებიც ანაწილებენ რესურსებს მცენარეში. მცენარეში გვხვდება ჭურჭლოვანი ქსოვილის ორი სახეობა: ქსილემა ლაფანი (იგივე ფლოემი). ლაფანი და ქსილემა ერთმანეთთან მჭიდრო კავშირშია, როგორც წესი, ისინი მცენარეში განლაგებულია ერთმანეთის გასწვრივ. ჭურჭლოვანი ქსოვილის ევოლუციამ მცენარეებს უფრო მეტად განვითარების საშუალება მისცა, ვიდრე ეს არაჭურჭლოვანი მცენარეების შემთხვევაში მოხდა. მიუხედავად იმისა, რომ ჭურჭლოვანი მცენარეები სპოროვანი გამრავლებით ხასიათდებიან, ხავსებისაგან განსხვავებით აქვთ ფესვები და გამტარი სისტემა, ახასიათებს კანონზომიერი თაობათა მორიგეობა. კარგად განვითარებულ სპოროფიტზე (უსქესო თაობა) ვითარდება სპორები, რომლებიც გაღვივების შედეგად იძლევა სქესიან თაობას — წინაზრდილს (გამეტოფიტი). ჭურჭლოვან მცენარეებს აქვთ ნამდვილი ფესვები, ფოთლები და ღეროები. ჭურჭლოვანი მცენარეების ცალკე განყოფილებად გამოყოფის იდეა ბრიტანელ მეცნიერ თომას კავალიერ-სმითს (1998) ეკუთვნის, მისი აღწერით ამ განყოფილების მცენარეებს ახასიათებთ დიპლოიდური ფაზა ქსილემთან და ლაფანთან ერთად). ↑ D. Edwards; Feehan, J. (1980). "Records of Cooksonia-type sporangia from late Wenlock strata in Ireland". Nature. 287 (5777): 41–42. Bibcode:1980Natur.287...41E. doi:10.1038/287041a0. S2CID 7958927. ↑ Laura Wegener Parfrey; Daniel J G Lahr; Andrew H Knoll; Laura A Katz (16 August 2011). ↑ Sinnott, E. W. 1935. ↑ Cavalier-Smith, T. (1998), "A revised six-kingdom system of life", Biological Reviews of the Cambridge Philosophical Society 73 (3): 203–266, , PMID 9809012, https://pdfs.semanticscholar.org/ee41/d705db1da8998a988671d085ed5ee97186b7.pdf დაარქივებული 2018-03-29 საიტზე Wayback Machine. ↑ vascular plant | Definition, Characteristics, Taxonomy, Examples, & Facts | Britannica en. ციტირების თარიღი: 2022-03-22 ↑ Tracheophyta - an overview. ციტირების თარიღი: 2022-03-22 ↑ Vascular Plants: Definition, Classification, Characteristics & Examples en. ციტირების თარიღი: 2022-03-22
შავკატ რახმანოვი

შავკატ რახმანოვი (ყაზახ. Шавкат Рахмонов; დ. 23 ოქტომბერი, 1994) — ყაზახი შერეული საბრძოლო ხელოვნების (MMA) პროფესიონალი მებრძოლი. დაიბადა 1994 წლის 23 ოქტომბერს ქალაქ შურჩში, ყაზახეთში. 16 წლის ასაკში რახმანოვი თავის ოჯახთან ერთად ყარაღანდაში გადავიდა, სადაც თავისი ნათესავები ცხოვრობდნენ. ოჯახის ფინანსური პრობლემების გამო შავკატმა მუშაობა დაიწყო სატვირთოს და საწყობის მტვირთავად თავისი ოჯახის დასახმარებლად. ამავე დროს ვარჯიშობდა ადგილობრივ სპორტ დარბაზში სადაც სამბოს შესწავლა დაიწყო. შავკატის პროფესიონალური კარიერა 2014 წლის ოქტომბერს დაიწყო. იგი ბრძოლას ძირითადად M-1 ბანერის ქვეშ ატარებდა, მისი 7 პროფესიონალური ბრძოლა დაწინაურებით დამთავრდა, დანარჩენი 5-ის გამარჯვება—მშობლიური ქვეყნის MMA ორგანიზაციაში, ყაზახეთის შერეული საბრძოლო ხელოვნების ფედერაციაში. 18 წლის ასაკში ის გახდა WMMAA ჩემპიონი. შავკატი იყო პირველი ყაზახი მებრძოლი, რომელმაც UFC ორგანიზაციაში იასპარეზა. ბოლო ბრძოლა მან სტივენ ტომპსონთან მოგებით დაასრულა, 2023 წლის 16 დეკემბერს. შავკატ რახმანოვი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
აკაკი ჭყონია

აკაკი მაქსიმეს ძე ჭყონია (დ. 1898 — გ. 28 მაისი, 1937, თბილისი) — ქართველი ჟურნალისტი, ლიტერატორი. დაიბადა რკინიგზელის ოჯახში. საბჭოთა რეჟიმის ძალადობრივ დამყარებამდე (1921) იყო სოციალ-დემოკრატიული (მენშევიკური) პარტიის თბილისის კომიტეტის წევრი. დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტის ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტი (1923) და მოსკოვის ჟურნალისტიკის ინსტიტუტი (1925). ჭყონია ჟურნალისტური საქმიანობით 1923 წლიდან იყო დაკავებული. 1926 წელს შეუერთდა საბჭოთა კავშირის კომუნისტურ (ბოლშევიკურ) პარტიას. 1925-1932 წლებში მუშაობდა გაზეთ „კომუნისტის“ სარედაქციო კოლეგიის წევრად, შემდეგ — გაზეთ „კოლექტივიზაციის“ რედაქტორად, ენისა და ლიტერატურის ინსტიტუტის დირექტორად, 1934 წლიდან — თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის დირექტორად. აქტიურად მონაწილეობდა მოსკოვში ქართული კულტურის დეკადის (1937 იანვარი) მომზადებაში. ჭყონია 1937 წლის 28 მაისს საკუთარ კაბინეტში გასროლით მოკლა ოპერის თეატრის პარტკომმა. დაჯილდოებული იყო „საპატიო ნიშნის“ ორდენით (1937). აკაკი ჭყონიას ძმისშვილი იყო საოპერო მომღერალი ლამარა ჭყონია. ლ. ჭყონიას მოგონებების მიხედვით, აკაკი ჭყონიას მკვლელი დანაშაულიდან რამდენიმე დღეში გაუსამართლებლად დახვრიტეს; ოჯახს ჰქონდა ეჭვი, რომ მკვლელობის უკან ლავრენტი ბერია იდგა. ნიკოლოზ ბარათაშვილი — პოეტი და მოქალაქე, ტფ., 1930. მოწინავეთა ძახილი, ტფ., 1931. ახალი გურია, გაზ. „კომუნისტი“, № 178, 5 აგვისტო, 1931. — გვ. 3. ჯოღეჯიანის თამბაქო, გაზ. „კომუნისტი“, № 195, 26 აგვისტო, 1931. — გვ. 3. ნავთი კახური, გაზ. „კომუნისტი“, № 92, 20 აპრილი, 1932. — გვ. 3. ამბები მოსკოვზე, ტფ., 1932. საუნჯე ხალხური შემოქმედებისა (რედ. და წინასიტყვ. აკაკი ჭყონია), ტ. 1-3, ტფ., 1936. ↑ 1.0 1.1 1.2 ღლონტი ალ., კვალი ნათელი, გაზ. „კომუნისტი“, № 87, 14 აპრილი, 1985. — გვ. 4. ↑ Товарищ А. М. Чкония, «Заря Востока», № 122 (4143), 30 мая 1937 г. — с. 3. ↑ ჭყონია, ლ., ცხოვრების ტალღებზე, თბ., 2007.