laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
შავნაბადა (თელეთის ქედი)

შავნაბადა — მთა და ჩამქრალი ვულკანი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარეში, გარდაბნის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს თრიალეთის ქედის სამხრეთ-აღმოსავლეთ განშტოება თელეთის ქედზე. სიმაღლე — ზღვის დონიდან 770 მ. შავნაბადა თბილისიდან 30 კმ-ში მდებარეობს. დენუდაციით პრეპარირებული ვულკანური კონუსია. აგებულია ეოცენური ვულკანოგენური დანალექებით. მთის წვერი შემოსილია ნატყეური მდელოს ბალახეულით, კალთები — ჯაგეკლიანებით. შავნაბადის მთაზე დგას წმინდა გიორგის სახელობის მონასტერი. მარუაშვილი ლ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 675. ლეგენდა შავნაბადის მთის მონასტერზე დაარქივებული 2017-04-04 საიტზე Wayback Machine.
ასურული ენა

ასურული ენა (ܐܬܘܪܝܐ ;ܣܘܪܝܬ) — ახალსირიული ენა, საერთო სახელწოდება თანამედროვე აღმოსავლეთ არამეული დიალექტებისა, რომლებზედაც ლაპარაკობენ ასურელები (სირიელები). ასურულ ენაზე მოლაპარაკეთა რიცხვი 3 მილიონამდე აღწევს, აქედან 8 ათასამდე ცხოვრობს საქართველოში, სადაც მათი უმრავლესობა პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ ჩამოვიდა. მაგრამ ასურელები აქ გაცილებით ადრე, VI საუკუნიდან, ჩანან, როდესაც ასურელი საეკლესიო მოღვაწენი (ასურელი მამები) სირიიდან ჩამოვიდნენ. გარდა საქართველოსი ასურულ ენაზე ლაპარაკობენ ირანში, ერაყსა და თურქეთში, ასევე მცირე დიასპორების სახით მსოფლიოს რამდენიმე ქვეყანაში. ასურული ენა თავისი სტრუქტურით საკმაოდ დაშორდა სემიტურ ტიპს, რომელსაც წარმოშობით განეკუთვნება: დაიკარგა ზოგიერთი ფონემა, გაჩნდა ახალი; ასპექტის მიხედვით ზმნის უღვლილება შეიცვალა უღვლილებით დრო-კილოთა მიხედვით. ზმნაში პირიანი ფორმის გადმოსაცემად გამოყენებულია ნაზმნარი სახელი. დიდი გავრცელება ჰპოვა ანალიზურმა წარმოებამ. ლექსიკაში ფართოდ შეიჭრა თურქული, ირანული და არაბული წარმოშობის სიტყვები. ასურული ენა მდიდარია დიალექტებით, რომელთაგან საქართველოში გვხვდება სალამასის, ვანის, ჯილუს, ტიარისა და ურმიის დიალექტები. ურმიული დიალექტი საფუძვლად დაედო სალიტერატურო ენას, რომელიც გასული საუკუნის 40-იან წლებში ჩამოყალიბდა. მასზე შექმნილია მხატვრული, საეკლესიო და სასწავლო ლიტერატურა, გამოდიოდა ჟურნალ-გაზეთები. 1989 წელს თბილისში ჩამოყალიბდა ასურელთა კულტურის ცენტრი, რომლის ბაზაზე 1992 წელს შეიქმნა საქართველოში მცხოვრებ ასურელთა საერთაშორისო ეროვნული კონგრესი. 1997 წლიდან გამოდის (არაპერიოდულად) ამ კონგრესის გაზეთი „ავიუთა“ („თანხმობა“). „ენციკლოპედია ქართული ენა“. გვ.58
ამომავალი მზის ორდენი

ამომავალი მზის ორდენი (旭日章 (იაპონ. კიოკუძიცუსიო?) — იაპონური ორდენი. ქრიზანთემის ორდენის შემდეგ ამომავალი მზის ორდენი არის იაპონიის უმაღლესი ორდენი. იგი შეიქმნა სახელმწიფო საბჭოს 1875 წლის 10 აპრილის განკარგულებით. ორდენს გააჩნია 8 ხარისხი, ხოლო პირველ ხარისხს ასევე გააჩნია ორი ნაირსახეობა — პავლონვიის ყვავილით და მის გარეშე. ამომავალი მზის ორდენის კავალერი შეიძლება გახდეს მხოლოდ მამაკაცი. ორდენი ენიჭება ადამიანებს როგორც სამხედრო, ასევე სამოქალაქო პირებს. 2003 წელს ორდენით დაჯილდოების წესში შეიტანეს ცვლილება, რომლის შედეგად ორდენით მდედრობითი სქესის წარმომადგენელთა დაჯილდოებაც შეიძლება. ქართველთაგან ორდენით დაჯილდოებულია რუსეთში მოღვაწე მწერალე ბორის ჩხარტიშვილი (აკუნინი). ორდენს გააჩნია 8 ხარისხი. თავდაპირველად პირველი ხარისხი იყო გაყოფილი ორ კლასად — ამომავალი მზის ორდენი პავლოვნიის ყვავილებით და ამომავალი მზის ორდენი დიდ ბაფთაზე. დღეისათვის ამომავალი მზის ორდენი პავლოვნიის ყვავილებით გამოყოფილია ცალკე ორდენად და იაპონურ ორდენთა იერარქიაში მას მეორე ადგილი უკავია ქრიზანთემის ორდენის შემდეგ. იაპონელის ბლოგი Orders of the Rising Sun Cabinet Office, Government of Japan დაარქივებული 2008-01-26 საიტზე Wayback Machine. ↑ 1.0 1.1 1.2 იაპონელის ბლოგი. იაპონელის ბლოგი. ციტირების თარიღი: 2010-23-09.
საკურცხილი

საკურცხილი (სვან.), საკარცხული (რაჭა) — საუფროსო სავარძელი, რომელშიც სვანეთში ოჯახის უფროსი, ქორა მახვში ჯდებოდა. თლიდნენ ხისგან, ჰქონდა საზურგე და მკლავსაყრდენი. წინა სვეტების პირი შემკული იყო გეომეტრიული ორნამენტითა და ასტრალური სიმბოლოებით. საკურცხილის საკულტო დანიშნულებითაც იყენებდნენ, საპატიო როლს თამაშობდა მიცვალებულთა მოსაგონარ სარიტუალო ჩვეულებების შესრულების დროსაც. ბედუკიძე ლ., ქსე, ტ. 8, გვ. 685, თბ., 1984
სალათა

სალათა, ყრდელი (ლათ. Lactuca sativa) — ერთწლოვანი ბოსტნეული მცენარე რთულყვავილოვანთა ოჯახისა. კულტურაში გავრცელებულია თითქმის ყველგან. იზრდება ველურადაც. სალათა ჯერ ივითარებს ფესვთანური ფოთლების როზეტს (თავიანი სალათა პატარ-პატარა თავებს), შემდეგ - ძლიერ განტოტვილ საყვავილე ღეროს, რომლის სიმაღლე 60-120 ამ აღწევს. სიცივეგამძლე (აღმონაცენი იტანს მინუს 3-5 °C ტემპერატურას), სინათლისა და ტენის მოყვერული მცენარეა, იყენებენ საჭმელად. შეიცავს C, B, PP და სხვა ვიტამინებს, კაროტინს, რკინისა და ფოსფორის მარილებს. მოსავლიანობა 300-500 ც/ჰა. სალათის სახესხვაობებია ფოთლოვანი სალათა, თავიანი სალათა და რომენის სალათა. საქართველოში უმეტესად ფოთლოვანი სალათის ადგილობრივი ფორმებია გავრცელებული. სალათა მრავლდება თესლით, ზოგჯერ ჩითილით. რობაქიძე თ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 686. ↑ მაყაშვილი, ა., სალათა // ბოტანიკური ლექსიკონი: მცენარეთა სახელწოდებანი, გვ. 260, თბ.: საბჭოთა საქართველო, 1961.
636

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 636 636 (ექვსას ოცდათექვსმეტი) წელი — იულიუსის კალენდრის ნაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ორშაბათი. ეს წელი არის VII საუკუნის მე-4 დეკადის მე-6 წელი. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 636. მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 636. ისიდორ სევილიელი — ესპანელი საეკლესიო მოღვაწე და მწერალი (დ. დაახლ. 560)
დიმიტრი თესალონიკელი

წმინდა დიდმოწამე დიმიტრი თესალონიკელი ან სოლუნელი (ბერძ. Άγιος Δημήτριος, Δημήτριος της Θεσσαλονίκης; გ. 306 წ.) — ქრისტიანი წმინდანი. აწამეს რომის იმპერატორის დიოკლეტიანე დროს. მართლმადიდებლურ ეკლესიაში მისი ხსენების დღეა 26 ოქტომბერი (8 ნოემბერი), ხოლო კათოლიკურში — 9 აპრილი. დიმიტრი თესალონიკელის მშობლები ფარული ქრისტიანები იყვნენ. მამამისს — რომის პროკონსულს თესალონიკში სახლში ფარული ეკლესია ჰქონდა, სადაც მოინათლა დიმიტრი. მამის გარდაცვალების შემდეგ დიმიტრი, ტახტზე ასულმა იმპერატორმა მაქსიმილიანე გალეროსმა, სამხედრო ღირსებებისათვის, 305 წელს თესალონიკის მხარის პროკონსულად დანიშნა. მას ევალებოდა ქალაქის დაცვა ბარბაროსებისაგან და ქრისტიანების დევნა. დევნის ნაცვლად დიმიტრი საჯაროდ ქადაგებდა ქრისტიანობას და ამ გზით ბევრი ქვეშევრდომიც მოაქცია ქრისტიანობაზე. განრისხებულმა მაქსიმილიანემ საპყრობილეში ჩააგდებინა იგი, თვით კი ამასობაში გლადიატორთა ასპარეზობებით ტკბებოდა, სადაც მისი რჩეული გოლიათი, ვინმე ლიოსი ორთაბრძოლებში ამარცხებდა ქრისტიანებს. ქრისტიანმა ჭაბუკმა ნესტორმა საპყრობილეში მყოფ დიმიტრის გამოსთხოვა ლოცვა-კურთხევა ლიოსთან შესაბმელად. დიმიტრის ლოცვა-კურთხევით ნესტორმა სძლია ლიოსს, რისთვისაც იმპერატორმა გამარჯვებული სიკვდილით დასაჯა, ხოლო დიმიტრის მკვლელები შეუგზავნა. 306 წლის 26 ოქტომბერს დიმიტრი შუბით განგმირეს. გადმოცემის თანახმად წმინდანის ერთგულმა მსახურმა ლუპემ პირსახოცით მოაგროვა დიმიტრის სისხლი და ამ სისხლით ნაკურთხი სიწმინდეებით მრავალი სნეული იკურნებოდა. ერთი საუკუნის შემდეგ მოიძიეს დიმიტრის წმინდა ნაწილები, კონსტანტინე დიდის დროს კი მის სახელზე აშენდა დიდი ტაძარი. VII საუკუნიდან წმინდა დიმიტრის ლუსკუმიდან კეთილსურნელოვანმა მირონმა დაიწყო დენა, რის გამოც წმინდანს მირონმდინარის საეკლესიო სახელწოდებაც მიენიჭა. წმინდა გიორგი თეოდორე სტრატილატი წმიდანთა ცხოვრება, ტ. IV, თბ., 2003 დიდმოწამე დიმიტრი თესალონიკელი, მირონმდინარე (+დაახლ. 306) – orthodoxy.ge ↑ http://colnect.com/en/stamps/stamp/68550-Saints_Demetrius_and_Methodius-Thessaloniki-Greece ↑ http://www.tripadvisor.ca/Trending-g189473-t3-Thessaloniki_Thessaloniki_Region_Central_Macedonia.html ↑ 3.0 3.1 Czech National Authority Database <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863"></a> ↑ http://www.newburyportnews.com/punews/local_story_303215043.html ↑ JSTOR — 1995. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1420342"></a>
637

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 637 637 (ექვსას ოცდაჩვიდმეტი) წელი — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ოთხშაბათი. ეს წელი არის VII საუკუნის მე-4 დეკადის მე-7 წელი. არაბებმა აიღეს და დაანგრიეს ირანის დედაქალაქი ქტეზიფონი. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 637. მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 637.
სალაკა

სალაკა, ბალტიის ქაშაყი (ლათ. Clupea harengus membras) — ატლანტური ქაშაყის ქვესახეობა. მისი სხეულის სიგრძე 20 სმ, მასა 25-50 გ აღწევს. პელაგური თევზია, დაცურავს ქარავნებად, იკვებება კიბოსნაირებით, არსებობს სალაკის გაზაფხულისა და შემოდგომის რასები. პირველი მრავლდება გაზაფხულზე, მეორე — შემოდგომაზე. დიდი სარეწაო მნიშვნელობა აქვს. მისგან ამზადებენ კონსერვებს, იყენებენ აგრეთვე ნედლს, შებოლილს და დამარილებულს. დემეტრაშვილი მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 686.
სარგის ჯაყელი

საკუთარი სახელი სარგის ჯაყელი შესაძლოა აღნიშნავდეს ერთ–ერთს ამ პიროვნებათაგან: სარგის I — სამცხის მმართველი 1268-1279 წლებში სარგის II — სამცხის მმართველი 1306-1334 წლებში
638

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 638 638 (ექვსას ოცდათვრამეტი) წელი — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ხუთშაბათი. ეს წელი არის VII საუკუნის მე-4 დეკადის მე-8 წელი. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 638. მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 638. 12 ოქტომბერი: ჰონორიუს I — რომის პაპი (დ. უცნობია )
სალამან და აბსალი

სალამან და აბსალი — ბერძნული წყაროდან მომდინარე აღმოსავლური რომანულ-მისტიკური სიუჟეტი. რამდენიმეჯერ დაამუშავეს არაბულ და სპარსულ ენაზე (აბუ ისჰაყი, IX საუკუნე; იბნ სინა, X საუკუნე და სხვა). ზოგი ვერსიის მიხედვით სალამანი და აბსალი ვაჟი მეგობრები არიან, უმრავლეს შემთხვევაში კი – ვაჟი და ასული. ყველაზე ცნობილი და მხატვრულად სრულყოფილი ვერსია შექმნა აბდ-ორ-რაჰმან ჯამიმ: სალამანს, საბერძნეთის ტახტის მემკვიდრეს, შეუყვარდება ლამაზი ძიძა – აბსალი. მეფე ცდილობს მათ დაშორებას, რასაც ბრძენის დახმარებით მიაღწევს. სასოწარკვეთილი მიჯნურები კოცონში გადაეშვებიან. აბსალი დაიწვება, სალამანი კი უვნებლად გადარჩება. პოემის ბოლოს თვით ჯამი იძლევა ალეგორიის გახსნა (მეფე – ღვთაების ემანაციაა, სალამანი – გონიერი სული, აბსალი – სხეული, ბრძენი – სულის სიმძლავრე, კოცონი – ხორცის დათრგუნვა და ა. შ.). პოემაში ჩართულია კაცთმოყვარეობით გამსჭვალული დიდაქტიკური არაკები. ზოგი ქართველი მკვლევარის აზრით პერსონაჟი სალამანი იხსენიება „თამარიანსა“ და ვეფხისტყაოსანში (სალა, სალამან). გვახარია ა., ქსე, ტ. 8, გვ. 686, თბ., 1984
სალამანდრისებრნი

სალამანდრისებრნი, ნამდვილი სალამანდრისებრნი (ლათ. Salamandridae) — კუდიანი ამფიბიების ოჯახი. არიან როგორც წყლის, ისე ხმელეთის ფორმები, ოჯახში 15 გვარი და 40 სახეობაა. გავრცელებულია ევროპაში, აზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. საკუთრივ სალამანდრას (Salamandra) გვარში 3 სახეობაა. დასავლეთ უკრაინაში გვხვდება ალიფერი ანუ ხალებიანი სალამანდრა, რომლის სიგრძეა 70 სმ. ბინადრობს ხმელეთზე, ტენიან ადგილებში. კვერცხცოცხლადმშობია. გრძელკუდა სალამანდრას (Mertensiella) გვარში 2 სახეობაა, რომელთაგან კავკასიური სალამანდრა (Mertensiella caucasica) გვხვდება საქართველოში, მესხეთის ქედზე. ენდემია. მისი სიგრძეა 19 სმ. აქვს მოყავისფრო-მოშავო ყვითელი ლაქები. ბინადრობს მთის ნაკადულებისა და მდინარეების პირას. მუსხელიშვილი თ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 686.
Unfinished Music No.1: Two Virgins

Unfinished Music No.1: Two Virgins — ჯონ ლენონის და იოკო ონოს ექსპერიმენტული ალბომები, რომელიც გამოიცა 1968 წელს. მასში შესული სიმღერების ჩაწერა მიმდინარეობდა ერთი ღამის განმავლობაში, ჯონ ლენონის სახლ სტუდია კენვუდში,, რომელიც მდებარეობს ქალაქ ვეიბრიჯში. ეს ალბომი წარმოადგენს ჯონის და იოკოს სადებიუტო ნაშრომს, რომელიც ხასიათდება თავისი ავანგარდული სტილით, არა მარტო აქ შესული სიმღერებით, არამედ მისი ყდითაც. ამ პერიოდში ლენონი აქტიურად იყო გადრთული სოლო კარიერაზე. ამ ალბომში შესული სიმღერები თავის მხრივ განსხვავდება, ჯონ ლენონის ჩვეული სტილსგან. აქ ძირითადად აქცენტი გადატანილია, მუსიკალური ინსტრუმენტების ხანგრძლივ პარტიებზე. ალბომში შეტანილ, სიღერებზე გამოყენებულია ხმის ეფექტები. ალბომმა ბრიტანულ ჩარტებში წარმატებას ვერ მიაღწია და მან ვერცერთი პოზიცია ვერ დაიკავა, ხოლო ამერიკის შეერთებული შტატების ჩარტებში მხოლოდ #124 პოზიციას დასჯერდა. რამდენიმე თვის შემდეგ ჯონმა და იოკომ, გამოუშვეს ახალი ალბომი Unfinished Music No.2: Life with the Lions. Unfinished Music No.1: Two Virgins-ის გარეკანზე გამოსახულია შიშველი ჯონი და იოკო. რადგანაც ალბომის გარეკანი საკმაოდ გამომწვევი იყო, ეს შეიძლება ბევრისთვის შეურაცხმყოფად ყოფილიყო აღქმული. ამიტომ დისტრიბუტორებმა ალბომის დიდი ნაწილი ყავისფერი ფერით დაფარეს. დიდ ბრიტანეთში Unfinished Music No.1: Two Virgins-ის მხოლოდ 5000 ასლი გაიყიდა, გაყიდვების მხრივ ალბომის ყველაზე დიდი რაოდენობა ამერიკაში დაფიქსირდა. 1993 წელს მოხდა ალბომის ხელახალი გამოშვება, მისი გარეკანი კვლავ ყავისფერი ფერით იყო დაფარული. ალბომში შესული თითქმის ყველა სიმღერის ავტორები არიან ჯონი და იოკო. Unfinished Music No.1: Two Virgins შედგება ორი მხარისგან. თითოეულ მათგანზე არის დაახლოებით თანაბარი 15-წუთიანი კომპოზიციები. ესენია: Two Virgins Side One: – 14:14 Two Virgins No. 1 Together (ბადი დე-სილვა, ლევ ბრაუნი, რეი ჰენდერსონი) Two Virgins No. 2 Two Virgins No. 3 Two Virgins No. 4 Two Virgins No. 5 Two Virgins Side Two: – 15:13 Two Virgins No. 6 Hushabye Hushabye (კომპოზიტორი უცნობია) Two Virgins No. 7 Two Virgins No. 8 Two Virgins No. 9 Two Virgins No. 10 Rykodisc გამოცემის დამატება: Remember Love (ონო) Ballad of John and Yoko დაარქივებული 2008-12-11 საიტზე Wayback Machine. - selection from 1986 autobiography ინფორმაცია ალბომზე ინფორმაცია საიტზე Discogs ↑ Unfinished Music No.1: Two Virgins AllMusic-ზე ↑ [1] on Unfinished Music No.1 - Two Virgins ↑ Yoko Ono დაარქივებული 2009-05-02 საიტზე Wayback Machine. , Time magazine
თ

თ, ⴇ, Ⴇ, Თ (თანი) — ქართული ანბანის მერვე ასო (ძველ ქართულში მეცხრე იყო). შეესაბამება წინაენისმიერ ხშულ-მსკდომ ფშვინიერ თანხმოვანს. ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ ცხრას (9). თ-ს მოხაზულობა ასომთავრულში ნახევარწრისა და ხაზის ურთიერთკომბინირებაა, რომელიც კვადრატულ არეს იკავებს. იგი ნუსხურში მარჯვნივაა გადახრილი. თ მხედრულში ერთიანი, მომრგვალებული კონტურის მქონეა. ნუსხურსა და მხედრულში იგი შუა ორ ხაზში იწერება. Graphemica (თ) Graphemica (ⴇ) Graphemica (Ⴇ) ↑ Georgian Extended ↑ UNESCO, World Braille Usage, Third Edition, Washington, D.C. p. 45
639

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 639 639 (ექვსას ოცდაცხრამეტი) წელი — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა პარასკევი. ეს წელი არის VII საუკუნის მე-4 დეკადის მე-9 წელი. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 639. მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 639. 19 იანვარი : დაგობერტ I — ფრანკთა მეფე (დ. დაახ. 605)
გრეგორი ჰობლიტი

გრეგორი კინგ ჰობლიტი (ინგლ. Gregory King Hoblit; დ. 27 ნოემბერი, 1944, აბილინი, ტეხასის შტატი, აშშ) — ამერიკელი კინორეჟისორი, პროდიუსერი და სცენარისტი. იღებს დრამას, თრილერს, ფანტასტიკას. გრეგორი ჰობლიტი იზრდებოდა მამამისის — ჰაროლდ ჰობლიტისა და დედამისის — ელიზაბეთ კინგის ოჯახში. დაამთავრა ბერკლისა და კალიფორნიის უნივერსიტეტები ტელევიზიისა და კინემატოგრაფიის სპეციალობით. თავდაპირველად სახელი გაითქვა როგორც სერიალ „ბლიუზ-ჰილ-სტრიტის“ სცენარისტმა. პირველი ყველაზე მნიშვნელოვანი სარეჟისორო ნამუშევარია ფილმი „პირველყოფილი შიში“ რიჩარდ გირის მონაწილეობით. შემდეგ იყო ფილმები „რადიოტალღა“ და „ჰარტის ომი“ და სხვა. მიღებული აქვს ემის ჯილდო. 1994 წლიდან დაქორწინებულია დებრა ფარენტინოზე. კლასი 61 (Class of 61, 1993) პირველყოფილი შიში (Primal Fear, 1996) დაცემული ანგელოზი (Fallen, 1998) რადიოტალღა (Frequency, 2000) ჰარტის ომი (Hart's War, 2002)  გადატეხა (Fracture, 2007) უკვალო (Untraceable, 2008) გრეგორი ჰობლიტი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
ნეაპოლის სამეფო

ნეაპოლის სამეფო — ისტორიული სახელმწიფო სამხრეთ იტალიაში, დედაქალაქით ნეაპოლში. შეიქმნა 1282 წელს სიცილიის სამეფოს დაშლის შემდეგ. ნეაპოლის სამეფოს მმართველმა ანჟუს დინასტიამ სიცილია საბოლოოდ 1302 წელს დაკარგა, ხოლო ნეაპოლში 1442 წლამდე შეინარჩუნა ხელისუფლება. ნეაპოლის სამეფო 1442 წელს დაიპყრო და სიცილიის სამეფოს შეუერთა არაგონის მეფემ ალფონსო V-მ, რომელიც ამის შემდეგ ორივე სიცილიის მეფედ იწოდებოდა (ალფონსო Ӏ). მისი სიკვდილის შემდეგ, 1458 წელს ნეაპოლის სამეფო და სიცილია კვლავ გაითიშნენ. იტალიური ომების (1494—1559) შემდეგ ნეაპოლის სამეფო ესპანეთის სამფლობელო გახდა (1504) და სიცილიასთან ერთად შეადგინა ორივე სიცილიის სამეფო. ნეაპოლის სამეფოს დროშა 1282-1442 წლებში ალფონსო V არაგონელის მიერ მიღებული დროშა (1442-1516) ნეაპოლის სამეფომ მიიღო ესპანეთის იმპერიის დროშა, როდესაც მისი მმართველი 1516 წელს კარლ V ჰაბსბურგი გახდა. კარლ VI გამეფების შემდეგ მიღებული დროშა, (1714-1738) კარლ III-ს მიერ მიღებული დროშა, დროშა აღადგინეს ნაპოლეონის ომების შემდეგ. (1738–1806; 1815–1816) ჟოზეფ ბონაპარტის მიერ მიღებული დროშა (1806–1808) იოაჰიმ მიურატის გამეფების შემდეგ მიღებული დროშა. (1808–1811) ნეაპოლის სამეფოს დროშა 1811–1815 წლებში. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ნეაპოლის სამეფო ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 359-360. Colletta, Pietro (13 October 2009), The History of the Kingdom of Naples: From the Accession of Charles of Bourbon to the Death of Ferdinand I, I. B. Tauris, ISBN 978-1-84511-881-5, http://books.google.com/books?id=XGKgPQAACAAJ. წაკითხვის თარიღი: 20 February 2011 ↑ Fremont-Barnes, Gregory (2007). Encyclopedia of the Age of Political Revolutions and New Ideologies, 1760-1815: Volume 1. Greenwood, გვ. 495. ISBN 978-0-313-33446-7.
ბრაზილიის ტბების სია

ბრაზილიის მნიშვნელოვანი ტბების სია შემდეგია: აგუა-ვერმელია არაროსი ბაია-დე-კაშიუანა ბალბინა ბანაბუიუ ბარირი ბილინგსი კოარი ემბორკაოკაო ფურნასი გრაჟაუ გრანდე-დე-მანაკაპურუ გუარაპირანგა იბიტინგა იტაპარიკა იტარარე იტუმბიარა სოუზა-დიასის დამბა მარიმბონდო მერინი მუნდაუ ორუსი პარანოა პატუსი სერჟიო მოტა სან-სიმაუ სერა-და-მესა სობრადინიო ტაპაჟუსი ტრეს-ირმაუსი ტრეს-მარიასი ტუკურუი ვოლტა-გრანდე შინგუ http://www.worldlakes.org/searchlakes.asp?page=1&countryid=326 ხ • გ • რ სამხრეთი ამერიკა
640

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 640 640 (ექვსას ორმოცი) წელი — იულიუსის კალენდრის ნაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა შაბათი. ეს წელი არის VII საუკუნის მე-4 დეკადის მე-10 წელი. არაბები იპყრობენ სომხეთის დედაქალაქს დვინს. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 640. აბუ დაჰბალ ალ-ჯუმაჰი — არაბი პოეტი (გ. 716) ასპარუხი — ბულგარეთის ხანი (გ. 700) მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 640. 2 აგვისტო: სევერინუსი — რომის პაპი (დ. უცნობია ) ალიპი მესვეტე — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი
კორკოვადო

კორკოვადო (პორტ. Corcovado - „კუზიანი“) — მთა ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს ცენტრალურ ნაწილში. მთა გრანიტითაა ნაგები და მისი სიმაღლე 710 მეტრია. მდებარეობს ტიჟუკის ტყეში, რომელიც ეროვნულ პარკადაა გამოცხადებული. მიუხედავად იმისა, რომ კორკოვადო ქალაქის ცენტრში მდებარეობს, იგი რიო-დე-ჟანეიროს საკმაოდ გარე რაიონებიდანაც კი მოჩანს. ეს მთა მთელ მსოფლიოში ცნობილია მასზე მდგარი ქრისტეს 32 მეტრიანი ქანდაკებით, რომელიც აქ 1931 წელს აღმართეს. ქრისტეს ქანდაკებას, როგორც კორკოვადოს მთავარ ღირსშესანიშნაობას, ყოველწლიურად 300 000 ტურისტი სტუმრობს. აქედან რიოს ულამაზესი ხედი იშლება, მოჩანს შაქრისთავა მთა, როდრიგო-დე-ფრეიტასის ლაგუნა, კოპაკაბანისა და იპანემის პლაჟები, მარაკანას სტადიონი და რიოს ფაველები (უღარიბესი რაიონები). http://www.wikirio.com.br/
შაქრისთავა მთა

შაქრისთავა მთა (პორტ. Pão de Açúcar) — მთა ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროში. მდებარეობს გუანაბარის ყურის სანაპიროზე, პატარა ნახევარკუნძულზე, რომელიც ატლანტის ოკეანეშია შეჭრილი. მისი სიმაღლეა 396 მეტრი. მთის ეს სახელწოდება გამოწვეულია იმით, რომ მას ძალიან ამსგავსებდნენ შაქრის თავს (იმ ფორმას, რომელსაც ადრე რაფინირებულ შაქარს აძლევდნენ). შაქრისთავა მთაზე მისვლა შესაძლებელია საბაგიროთი, რომელიც 1912 წელს ააშენეს (რეკონსტრუირებულ იქნა 2008 წელს). იგი გათვლილია 65 მგზავრზე და ყოველ 20 წუთში ერთხელ მოძრაობს. შაქრისთავა მთის ხედი კორკოვადოს მთიდან ოფიციალური საიტი
Rising Force

Rising Force — შვედი მუსიკოსის ინგვი მალმსტინის მუსიკალური პროექტი და მისი 1984 წელს გამოსული სადებიუტო სოლო ალბომი. სიმღერა ამ სახელით შესულია ასევე მალმსტინის 1988 წლის ალბომში Odyssey. Rising Force მიჩნეულია ნეო-კლასიკური მეტალის დასაწყისად ინგვი მალმსტინის ხელწერით. ჟურნალმა Guitar World ალბომი პირველ ადგილას განათავსა „ყველა დროის საუკეთესო შრედ ალბომების ათეულში“ ყველა სიმღერა დაწერილია და არანჟირებულია ინგვი მალმსტინის მიერ. მუსიკოსები ინგვი მალმსტინი — ყველა ელექტრო, აკუსტიკური და ბას გიტარა, ასევე Taurus-ის ბას პედალი; ბერიმორ ბარლოუ — დრამები; იენს იუჰანსონი — კლავიშებიანი საკრავები; ჯეფ სკოტ სოტო — ვოკალი მესამე და მეექვსე ტრეკებში. ტექნიკური პერსონალი ინგვი მალმსტინი — მუსიკალური პროდიუსერი; პიტერ ბარგო, ლეს კლეიპული — ინჟინრები. ↑ Huey, Steve. "Rising Force - Yngwie Malmsteen". Allmusic. Rovi Corporation. Retrieved 2012-07-02. ↑ ყველა დროის საუკეთესო შრედ ალბომების ათეული. Guitar World. Future US. 2009-07-09. წაკითხვის თარიღი: 2011-02-18.
ყივჩაყთა გადმოსახლება საქართველოში

ყივჩაყთა გადმოსახლება საქართველოში — საქართველოს ცენტრალური ხელისუფლების მიერ 1118 წელს ჩატარებული ღონისძიება, რომელიც მიზნად ისახავდა ქართული ლაშქრის გაძლიერებას. საქართველოს გაერთიანებისა და თურქ-სელჩუკთა განდევნისათვის ბრძოლაში დავით აღმაშენებელმა 1116 წლისათვის დიდ წარმატებას მიაღწია: შემოიერთა კახეთი, ლორე, გიში, რუსთავი, სამშვილდე და სხვა ქალაქები. სელჩუკთა ხელში რჩებოდა თბილისი, დმანისი და რამდენიმე ციხე, ბრძოლებით დასუსტებულ ქართველ ლაშქარს უძნელდებოდა თურქთა განდევნა და დავით აღმაშენებელმა უცხოეთიდან დამხმარე ძალის მოწვევა გადაწყვიტა. ასეთ ძალად მან მიიჩნია ყივჩაყები, რომელთა მხედრობაც განთქმული, მობილური და ადვილად შესანახი იყო. დავითი, როგორც ჩანს, ადრევე სარგებლობდა ყივჩაყთა დახმარებით. მისი მეორე ცოლი იყო ყივჩაყთა მთავრის (ხანის) ათრაქა შარაღანის ძის ასული. 1115 კიევის მთავრის ვლადიმირ მონომახის მიერ დამარცხებული ყივჩაყები ჩრდილოეთ კავკასიაში იდგნენ. დავითმა მათთან ელჩობა გაგზავნა და საქართველოში გადმოსახლება და მის სამსახურში ჩადგომა შესთავაზა. თანხმობის მიღების შემდეგ დავით IV მწიგნობართუხუცეს გიორგი ჭყონდიდელთან ერთად ყივჩაყებთან გაემგზავრა, ისინი ოსებთან შეარიგა, საქართველო - ჩრდილოეთ კავკასიის გზაზე ციხეებში თავისი ჯარი ჩააყენა და 1118 წელს 40 ათასი ოჯახი საქართველოში გადმოიყვანა, მისცა ცხენები და იარაღი, დასებად დაჰყო, სპასალარები დაუნიშნა და შესაფერ ("მარჯვე") ადგილებში - სანაპიროებში (ჰერეთი, ქვემო ქართლი, ჩრდილოეთ სომხეთი) დააყენა. მათგან ერთდროულად 40 ათასი მოლაშქრე გამოდიოდა. ყივჩაყები ძირითადად მოსაზღვრე სახელმწიფოთა რბევით ირჩენდნენ თავს. საქართველოს ლაშქრობებში მათ მნიშვნელოვანი როლი შეასრულეს. ნაწილი გაქრისტიანდა. XII-XIV საუკუნეებში საქართველოში ხშირად ჩანან სხვა, "ახალი" დაქირავებული ყივჩაყებიც (გიორგი III-ისა და თამარის დროს, XIII საუკუნის 20-იან წლებში, 1300-1308), ცენტრალური ხელისუფლება ყივჩაყებს იყენებდა ფეოდალური ოპოზიციის წინააღმდეგ, მაგ., დემნა ბატონიშვილის აჯანყების (1177) და გიორგი რუსის გამოსვლის დროს (1191). ამის გამო გაქრისტიანებულ ყივჩაყთა ("ნაყივჩაყართა") ნაწილი ქვეყნის საგამგებლო აპარატში მაღალ თანამდებობებზე დაწინაურდა. საქართველოში მყოფ ყივჩაყთა მასა XIII საუკუნის 30-იან წლებში მონღოლთა ლაშქარს შეერია. ჩხატარაიშვილი ქ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 642.
მარგარეტ მიდი

მარგარეტ მიდი (ინგლ. Margaret Mead; დ. 16 დეკემბერი, 1901, ფილადელფია — გ. 15 ნოემბერი, 1978, ნიუ-იორკი) — ამერიკელი კულტურის ანთროპოლოგი, 1960 და 1970-იანი წლების ამერიკის საზოგადო ცხოვრების მოვლენების კომენტატორი და აქტივისტი. ის იყო, როგორც თანამედროვე ამერიკულ და დასავლურ კულტურაში ზოგადად ანთროპოლოგიის პოპულარიზატორი, ასევე დამსახურებული აკადემიური ანთროპოლოგი. მისი რეპორტაჟები სამხრეთ ოკეანიისა და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ტრადიციული კულტურების შეხედულებებზე სექსის მიმართ 1960-იანი წლების სექსუალური რევოლუციის ერთგვარი კატალიზატორი გახდა. დაიბადა კუოკერის ოჯახში, ფილადელფიაში. მამამისი უორტონის ბიზნესის სკოლის პროფესორი იყო, დედა კი — სოციოლოგი, რომელიც იტალიელ იმიგრანტებთან მუშაობდა. 1923 წელს ბაკალავრის ხარისხი მიიღო კოლუმბიის უნივერსიტეტში; 1924 წელს იქვე მაგისტრის დისერტაცია დაიცვა. 1925 წელს კვლევის მიზნით გამეგზავრა პოლინეზიაში, სამოაზე, სადაც ადგილობრივ საზოგადოებაში ბავშვთა და მოზარდთა სოციალიზაციის პროცესზე მნიშვნელოვანი მასალა შეაგროვა. 1926 წელს პოლინეზიიდან დაბრუნების შემდეგ ამერიკის ბუნების ისტორიის მუზეუმში (ნიუ-იორკი) კურატორად დაიწყო მუშაობა. 1929 წელს კი კოლუმბიის უნივერსიტეტში ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი მიენიჭა. ↑ მარგარეტ მიდი როგორც კულტურის კომენტატორი. მარგარეტ მიდი: ადამიანის ბუნება და კულტურის ძალა. აშშ-ის კონგრესის ბიბლიოთეკა. ციტირების თარიღი: 2008-03-08.
სალამნისწვერი

სალამნისწვერი — მთა საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს თუშეთ-ხევსურეთის კავკასიონზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3097 მ. ↑ სალამნისწვერი — უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი[მკვდარი ბმული]
სალამურები

სალამურები (ლათ. Petromyzones) — ხერხემლიანების ქვეკლასი მრგვალპირიანთა კლასისა. სახელწოდება წარმოდგება სალამურთან მათი მსგავსების გამო — გველივით წაგრძელებულ სხეულზე, თვალების უკან აქვთ ლაყუჩების 7-7 ხვრელი. მათი სხეულის სიგრძე 100 სმ აღწევს. მრავლდება მდინარეში. ცნობილია 30-მდე სახეობა.გავრცელებულია ჩრდილო და სამხრეთ ნახევარსფეროს ზომიერ წყლებში და ჩრდილო ყინულოვანი ოკეანის აუზში. საქართველოში ბინადრობს 1 სახეობა — უკრაინული სალამურა (Lampetra mariae). ზოგ სახეობას სარეწაო მნიშვნელობა აქვს. ენენია: მდინარის სალამურა (Lampetra fiuviatilis), წყნარი ოკეანის სალამურა (Lampetra japonica) და კასპიის სალამურა (Caspiomyzon vagneri). დემეტრაშვილი მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 686-687.
ყინწვისი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ყინწვისი შეიძლება აღნიშნავდეს: ყინწვისი — სოფელი ქარელის მუნიციპალიტეტში ყინწვისი — ხუროთმოძღვრების ძეგლი ქარელის მუნიციპალიტეტში