laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
მილანის ედიქტი

მილანის ედიქტი (Edictum Mediolanensium) — რომის იმპერატორის, კონსტანტინე დიდის, მიერ გამოცემული ედიქტი ქალაქ მილანში 313 წელს. შუა საუკუნეები ევროპაში ქრისტიანული სახელმწიფოების ჩამოყალიბების ხანაა. ქრისტიანობა ევროპის კონტინენტზე იქადაგეს მოციქულებმა, რომელთა შორის განსაკუთრებული ადგილი პეტრესა და პავლეს უჭირავთ. ჯერ კიდევ I საუკუნეში რომში ძლიერი ქრისტიანული თემი ჩამოყალიბდა. რომის იმპერატორები, რომლებიც თავს ღმერთად მიიჩნევდნენ, ქრისტიანებს 300 წელზე მეტხანს სასტიკად სდევნიდნენ. მხოლოდ იმპერატორ კონსტანტინე დიდის (306-337) დროს შეწყდა მათი დევნა. კონსტანტინე დიდმა თანაიმპერაოტორ ლიცინიუსთან ერთად, 313 წელს, მილანში, გამოსცა ედიქტი, რომელიც შემწყნარებლური იყო ყველა სარწმუნოების მიმართ. ქრისტიანებს სხვა რელიგიური მიმდინარეობების გვერდით თანაბარი უფლებები ენიჭებოდათ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 695. Galerius and Constantine's Edicts of Toleration 311 and 313, from the Medieval Sourcebook დაარქივებული 2014-08-14 საიტზე Wayback Machine. Edictum Mediolanense, as in Lactantius, De mortibus persecutorum, from The Roman Law Library at the University of Grenoble დაარქივებული 2011-07-16 საიტზე Wayback Machine.
მტაცებელი (კომიქსი)

მტაცებელი (ადრიან თუმესი; ინგლ. Vulture) — Marvel Comics-ის გამოგონილი სუპერბოროტმოქმედია. ის შექმნეს მწერალმა სტენ ლიმ და მხატვარმა სტივ დიტკომ. პირველად გამოჩნდა კომიქსში The Amazing Spider-Man # 2 (აპრილი 1963 წ.). ადრიან თუმესი დაიბადა ნიუ-იორკში. ის ყოფილი ელექტროტექნიკოსია, ერთი პერიოდი მისი პარტნიორი იყო კაცი სახელად გრეგორი ბესთტმენი; ბესტმენი აგვარებდა ფინანსურ საკითხებს, როდესაც თუმესი თავის გამოგონებებზე მუშაობდა. როდესაც თუმესმა შექმნა საფრენი კოსტიუმი, მაშინვე ბესტმენის კაბინეტს მიაშურა ამ ამბის სათქმელად, პარტნიორი იქ არ დახვდა, სამაგიეროდ ამ სიტუაციის წყალობით ადრიანმა აღმოაჩინა რომ ბესტმენი უკანონოდ ითვისებდა დიდძალ ფულს და ამის გამო არც თავად ჰქონდა საქმე კარგად. გაბრაზებულმა მაშინვე მიატოვა თავისი საქმიანობა და გადაწყვიტა ბედი კრიმინალურ საქმეში ეცადა, რაშიაც მისი გამოგონება დაეხმარა მტაცებელმა შეიმუშავა კოსტიუმი, თავისი ორიგინალური დიზაინით, რაც მას ფრენის საშუალებას აძლევს, მიმართულებას კი ხელებზე მიმაგრებული ორი ფრთის მეშვეობით აკონტროლებს. კოსტიუმმა ის დიდი ძალით და გაახალგაზრდავების უნარით დააჯილდოვა. მართალია თუმესი საკმაოდ მოხუცია, მაგრამ მაინც კარგ მოჩხუბრად და შეუბრალებელ მკვლელად რჩება.
არაევკლიდური გეომეტრია

არაევკლიდური გეომეტრია — პირდაპირი გაგებით – ნებისმიერი გეომეტრიული სისტემა, რომელიც განსხვავდება ევკლიდური გეომეტრიისაგან, თუმცა ტრადიციულად ტერმინში "არაევკლიდური გეომეტრია" გულისხმობენ ძირითადად ორ გეომეტრიულ სისტემას: ლობაჩევსკის გეომეტრიასა და სფერულ გეომეტრიას. არაევკლიდურ გეომეტრიაში 5 ძირითადი პოსტულატიდან მე-5 (პარელელური წრფეების აქსიომა) ჩანაცვლებულია სხვით. მაგალითად ლობაჩევსკის გეომეტრიაში იგი ნაცვლდება აქსიომით: მოცემულ წერტილზე მოცემული წრფის პარალელურად გაივლება არანეკლებ ორი წრფისა. ეს შესააძლებელია თუ დავუშვებთ რომ სივრცე სფერული ფორმისსაა, ხოლო ნებისმიერი წრფე წრეწირს წრამოადგენს. თუ მოცემულ წრფედ სფეროს ეკვატორულ წრეწირს ავიღებთ, მაშინ ცხადი იქნება, რომ ნებისმიერ წერტილზე, რომელიც ამ წრფეს არ ეკუთვნის, შეიძლება უამრევი წრეწირის აგება , ისე რომ არც ერთი მათგანი მოცემილ წრეწირს არ გადაკვეთს. მოცემული სფერული სივრცის დიამეტრს უსასრულებისკენ მივასწრაფებთ, ანუ ʀ→∞ , მაშინ მოცემულ წრეწირთა რადიუსები უსასრულოდ გაიზრდება, შედეგად მივიღებტ წრფეებს. 1733 წელს იტალიელმა მათემატიკოსმა ჯიროლამო საკერიმ გაატარა მეხუთე პასტულატის სრულიად ორიგინალურ პრინციპზე დამყარებული ღრმა გამოკვლევა. საკერის იდეა მდგომარეობდა მეხუთე პასტულატის საწინააღმდეგო დებულებით ჩანაცვლებაში. ამგვარად, მეხუთე პასტულატის მართებულობა დამტკიცებული იქნებოდა მისი საწინააღმდეგო დებულობის მცდარობით. XIX საუკუნის პირველ ნახევარში საკერის მიერ გადებულ გზას გაუყვა ერთდროულად სამი მათემატიკოსი: გაუსი, ნიკოლაი ლობაჩევსკი და იანოშ ბოიაი. მაგრამ მათი მიზანი სხვა იყო - მათ სურდათ არა არაევკლიდური გეომეტრიის შეუძლებლობის დამტკიცება, არამედ პირიქით — ალტერნატიული გეომეტრიის აგება და რეალურ სამყაროში მისი მიზნის გაგება. იმ დროს ამგვარი იდეა სრულიად ერეტიკული იყო. მანამდე არც ერთ მეცნიერს ეჭვი არ შეჰპარვია, რომ ფიზიკური სივრცე ევკლიდური იყო. პირველი იყო გაუსი. მას ამ თემასთან დაკავშირებით ნამუშევრები არ გამოუქვეყნებია, მაგრამ მისი ჩანაწერები და წერილები მოწმობს მის ღრმა ცოდნაზე არაევკლიდურ გეომეტრიაში. ლობაჩევსკის ნამუშევართან „გეომეტრიული გამოკვლევები პარალელურობის თეორიაზე“ გაცნობის შემდეგ, გაუსი აქტიურად მონაწილეობს და მოითხოვს რუსი მათემატიკოსის წევრ-კორესპონდეტად გაწევრიანებას გეტინგენის სამეფო საზოგადოებაში (რაც მოხდა კიდევაც 1842 წელს). ლობაჩევსკიმ და ბოიაიმ გაუსზე მეტი სიმამაცე გამოიჩინეს და თითქმის ერთდროულად (ლობაჩევსკიმ 1826-29 წლებში; ბოიამ 1831-32 წლებში), ერთმანეთისგან დამოუკიდებლად, გამოაქვეყნეს ექსპოზიცია იმისა, რასაც ახლა ლობაჩევსკის გეომეტრია ჰქვია. ნიკოლაი ლობაჩევსკი ახალი გეომეტრიის შესწავლაში ყველაზე შორს წავიდა, ამიტომაც ახლა ეს გეომეტრია მის სახელს ატარებს.
სუპერმენი

სუპერმენი (ინგლ. Superman) — DC კომიქსების გამოგონილი სუპერგმირი, შეიქმნა 1936 წელს, მეგობრების, ჯო შუსტერის და ჯერი სიგელის მიერ. სუპერმენის კომიქსებზე მუშაობაში მონაწილეობა მიღებული აქვთ ისეთ ცნობილ ადამიანებს, როგორებიც ემონდ ჰამილტონი და ალფრედ ბესტერი არიან. 1938 წლის ივნისში გამოჩნდა სუპერმენის პირველი კომიქსი. სუპერმენი — სამართლიანობისათვის მებრძოლი გმირია. ის უცხოპლანეტური ცივილიზაციის წარმომადგენელია. მისი პლანეტა კრიპტონი აფეთქდა, მაგრამ მშობლებმა ბავშვი კაფსულაში ჩასვეს და დედამიწისკენ გაამგზავრეს. მისი დედამიწელი მშობლები არიან მართა და ჯონათან კენტები. დედამიწელმა მშობლებმა კალ-ელს სახელი შეუცვალეს და მისი ვინაობაც გაასაიდუმლოეს, თქვეს, რომ ის ბავშვთა სახლიდან აიყვანეს. სუპერმენი ლურჯ-წითელ კოსტიუმშია გამოწყობილი, რომელსაც მკერდზე გიგანტური ასო „S“ ამშვენებს. ვერანაირი იარაღი ავნებს. მისი მოკვლა მხოლოდ კრიპტონის ქვას შეუძლია - ეს რადიოაქტიური ნივთიერება სუპერმენის პლანეტიდან დედამიწაზე მოხვდა და მომაკვდინებელია, ხოლო ადამიანზე მისი ზემოქმედება მუტირებას იწვევს. სრული ხელშეუხებლობა (თუ კრიპტონიტს არ ჩავთვლით), რენტგენის მზერა, ლაზერული (თერმული) ხედვა,სუპერრეაქცია, ფრენის უნარი, სუნთქვის დიდხანს შეკავების უნარი, ზესმენა, დიდი ინტელექტი,ზეადამიანური სისწრაფე. გენერალი ზოდი ლექს ლუთორი პარაზიტი დუმსდეი დარქსეიდი სუპერმენი (1948) სუპერმენი (1978) სუპერმენი 2 (1980) სუპერმენი 3 (1983) სუპერმენი IV: ბრძოლა სამყაროსათვის (1987) ლუისი და კლარკი: სუპერმენის ახალი თავგადასავლები, ტელესერიალი (1993—1997 წლები.) სმოლვილი, ტელესერიალი (2001—2011) სუპერმენის დაბრუნება (ფილმი) (2006) ფოლადის კაცი (2013) ბეტმენი სუპერმენის წინააღმდეგ: სამართლიანობის გარიჟრაჟი (2016) სამართლიანობის ლიგა (2017) კრისტოფერ რივზი დენი დარკი დევიდ უილსონი ბობ ჰოლიდეი ტომ უელინგი დინ კეინი ბრენდონ რუთი კირკ ელინი ჰენრი კევილი ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2001-04-01 საიტზე Wayback Machine. Golden Age დაარქივებული 2019-11-21 საიტზე Wayback Machine. , Silver Age დაარქივებული 2019-11-06 საიტზე Wayback Machine. და Modern Age დაარქივებული 2019-11-21 საიტზე Wayback Machine. მონაცემთა ბაზა სუპერმენზე სიახლეები Superman Through the Ages
კროსვორდი

კროსვორდი (ინგლ. Cross — გადაკვეთა, Word — სიტყვა) — სიტყვათა თავსატეხის ყველაზე გავრცელებული ფორმა მსოფლიოში. თანამედროვე კროსვორდები ჩვეულებრივ მართკუთხა ჯვარედინი შავ-თეთრი კვადრატებისგან შედგება; თავსატეხის მიზანია თეთრი კვადრატების ასოებით შევსება ისე, რომ მათ სიტყვები (ან ფრაზები) შექმნან შვეულად ან თარაზულად, დამხმარე წინადადებების მეშვეობით, რომლებიც ამ სიყვებზე მიგვანიშნებენ. შავ კვადრატებს ასოები არ შეესაბამება და ისინი სიტყვათა განცალკევებისთვის გამოიყენება (ერთმანეთის მიყოლებით მდგომი თეთრი კვადრატების ბლოკი შეესაბამება სიტყვებს ან ფრაზებს). კვადრატები, რომელშიც პასუხი უნდა დაიწყოს დანომრილია, მარცხნიდან მარჯვნივ, ზემოდან ქვევით. ხოლო მინიშნება (დახმარება) კი ამ რიცხვებზე და ასევე მიმართულებაზე (შვეულად თუ თარაზულად) მიუთითებს. კროსვორდების შექმნას ხშირად კრუცივერბალიზმს უწოდებენ, ხოლო მათ შემქმნელებს კი კრუცივერბალისტებს. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: კროსვორდი ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“ მონოგრაფია კროსვორდების შესახებ რატომ არის კროსვორდები სიმეტრიული? დაარქივებული 2008-05-12 საიტზე Wayback Machine.
სასამართლო

სასამართლო — მარლთმსაჯულების განმახორციელებელი ორგანო. საქართველოში არსებობს საერთო სასამართლოების სისტემა, რომელშიც შედის: რაიონული (საქალაქო), სააპელაციო და საკასაციო (უზენაესი) სასამართლოები. რაიონული (საქალაქო) სასამართლო პირველი ინსტანციის სასამართლოა, რომელიც საქართველოს მთელს ტერიტორიას მოიცავს. ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ ერთეულებში შესაძლებელია მოქმედებდეს მაგისტრატი მოსამართლის ინსტიტუტი, რომელიც სტატუსით გათანაბრებულია ჩვეულებრივ მოსამართლესთან, თუმცა განიხილავს ნაკლებად რთული კატეგორიის საქმეებს. ნებისმიერ შემთხვევაში, ადამიანმა თავისი დარღვეული ან სადავოდ ქცეული უფლების აღსადგენად სასამართლოს უნდა მიმართოს განსჯადობის მიხედვით (ტერიტორიული, საგნობრივი, ინსტანციური). სააპელაციო სასამართლო საქართველოში ორია — თბილისისა და ქუთაისის. შესაბამისად, ერთი თავის უფლებამოსილებას ახორციელებს აღმოსავლეთ საქართველოში, ხოლო მეორე დასავლეთ საქართველოში. აპელაცია, გასაჩივრებას ნიშნავს. აპელაციას მიმართავენ, როდესაც მხარეს ან მხარეებს არ აკმაყოფილებთ პირველი ინსტანციის მიერ გამოტანილი გადაწყვეტილება. საკასაციო სასამართლო (უზენაესი სასამართლო) ერთია და მდებარეობს ქ.თბილისში. ის მარლთმსაჯულების განმხორციელებელი უმაღლესი ორგანოა. საკონსტიტუციო სასამართლოს ფუნქცია არის ნებისმიერი ნორმატიული აქტის საქართველოს კონსტიტუციასთან შესაბამისობის შემოწმება, აგრეთვე თანამდებობის პირთა მიერ კონსტიტუციის დაცვის კონტროლი. საკონსტიტუციო სასამართლო მდებარეობს ქ. ბათუმში და შედგება 9 წევრისაგან. გარდა ამისა, არსებობს არბიტრაჟები, რომელიც მოქმედებს მსგავსად საერთო სასამართლოებისა, თუმცა არ შედის ამ სისტემაში. ის კერძო ხასიათისაა და დავების გადაწყვეტისას, პროცედურული საკითხების შეთანხმება, ძირითადად მხარეთა შორის ხდება.
მტაცებელი (მრავალმნიშვნელოვანი)

მტაცებელი შეიძლება აღნიშნავდეს: მტაცებელი ცხოველები მტაცებელი ფრინველები მტაცებელი (კომიქსი) — მარველის კომიქსების პერსონაჟი მტაცებელი (ფილმების სერია) — ფილმების სერია მტაცებელი (უცხოპლანეტელი) — გამოგონილი უცხოპლანეტელი არსება ფელმების სერიიდან „მტაცებელი“
პულიცერის პრემია

პულიცერის პრემია (ინგლ. Pulitzer Prize) — ამერიკული ჯილდო, რომელიც ითვლება უმაღლეს დამსახურებად ბეჭდვით ჟურნალისტიკაში. ჯილდო ასევე ენიჭება ლიტერატურული მიღწევებისა და მუსიკალური კომპოზიციებისთვის. პირველი პულიცერის პრემია მინიჭებულ იქნა 1917 წლის 4 ივნისს. ბოლო დროს ამ ჯილდოს ლაურეატებს ყოველი წლის აპრილში აცხადებენ. პრემიის ლაურეატებს ასახელებს დამოუკიდებელი საბჭო, რომლის ოფიციალურ ადმინისტრირებას ახდენს კოლუმბიის უნივერსიტეტი აშშ-ში. ჯილდო დააფუძნა გვიანდელი მე-19 საუკუნის უნგრელი წარმოშობის ჟურნალისტმა და საგაზეთო გამომცემელმა, ჯოზეფ პულიცერმა. სახელ „პულიცერს“ ხშირად არასწორად გამოთქვამენ, როგორც „პიულიცერს“ (pew-litser). ზუსტი გამოთქმა, ჯილდოს ადმინისტრატორთა თანახმად, ისევე უნდა ჟღერდეს, როგორც ფრაზა „Pull it, sir“. პრემია გაიცემა კატეგორიებში ჟურნალისტიკის, ხელოვნებისა და მწერლობის განხრით. ჟურნალისტიკაში ჯილდო მხოლოდ აშშ-ში მდებარე გაზეთებსა და ყოველდღიური ახალი ამბების ორგანიზაციებში დაბეჭდილ ან გამოცემულ რეპორტაჟებსა და ფოტოებს ენიჭება. პულიცერის პრემია მხატვრულ ლიტერატურაში Auxier, George W. (March 1940). „Middle Western Newspapers and the Spanish–American War, 1895–1898“. Mississippi Valley Historical Review. Organization of American Historians. 26 (4): 523. doi:10.2307/1896320. ISSN 0161-391X. JSTOR 1896320. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „პულიცერის პრემია“ ვიკისაწყობში. ოფიციალური საიტი
ისლამური ლიტერატურა

შუა საუკუნეების განმავლობაში ისლამური ლიტერატურა არაბულ სამყაროში ყალიბდებოდა. შუა საუკუნეებში არაბულ ასმყაროში შექმნილ მრავალ ლიტერატურულ ნაწარმოებს დღემდე არ დაუკარგავს თავისი მნიშვნელობა. ამ ნაწარმოებებს დიდი ღირსეული ადგილი უჭირავთ მსოფლიო ლიტერატურის საგანძურში. განსაკუთრებით დღემდე დიდი პოპულარობით სარგებლობს "ათას ერთი ღამის" ზღაპარი. ამ კრებულის შედგენა დაიწყო IX საუკუნის შუა ხანებში და XV საუკუნეში დასრულდა. აღმოსავლური კულტურის ბრწყინვალე მონაპოვარია შუა საუკუნეების სპარსული პოეზია. X საუკუნეში შეიქმნა ფირდოუსის პოემა შაჰ-ნამე ("წიგნი მეფეების შესახებ"), რომელიც 30 წელი იწერებოდა. პოემა მითოლოგიურ, საგმირო და ისტორიულ ნაწილებად იყოფა. ეს პოემა წარმოადგენს საგმირო ეპოსს, სადაც აღწერილია როგორც ლეგენდარულ გმირთა მოღვაწეობა, ასევე ირანის ისტორიის ქრონიკა. ისტორიული ნაწილი ეხება ირანის ისტორია სასანიანთა ხანაში, არაბთა შემოსევამდე. ავტორი ხოტბას ასხამს ქვეყნისათვის თავდადებულ ადამიანებს. ამ პოემამ შექმნა ირანელი ხალხის საყვარელი გმირები. გამორჩეული ადგილი უჭირავს ომარ ხაიამის ლექსებსაც. ფირდოუსისა და ომარ ხაიამთან ერთად შუა საუკუნეების სპარსული პოეზიის დიდოსტატი იყო ჯალალ ედ-დინ რუმი. მათმა შემოქმედებამ დიდი გავლენა იქონია შუა საუკუნეების აზროვნებაზე. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ისლამური ლიტერატურა Islamic Literature, კორნელის უნივერსიტეტი. Brief article on the growth of the influence of Islamic literature in the U.S. CWANA (Central and West Asia and North Africa) Canonical Texts
ისლამური მეცნიერება

ისლამური მეცნიერება — ტერმინი, რომელიც გამოიყენება სამეცნიერო ისტორიაში ისლამურ (არაბულ) სამყაროში განვითარებული მეცნიერების აღსანიშნავად. არაბ მეცნიერებს უდიდესი წვლილი აქვთ მათემატიკასა და მედიცინაში. არაბმა მეცნიერებმა შექმნეს დღევანდელი ალგებრის სისტემა, განავითარეს ციფრები, რომლებიც დღემდე გამოიყენება მათემატიკაში. არაბთა წვლილი უდიდესი იყო მედიცინაშიც. შუა აზიელი მეცნიერის იბნ სინას (ავიცენას) წიგნი „სამკურნალო მეცნიერების კანონი“ XVI საუკუნემდე სასწავლო სახელმძღვანელოს წარმოადგენდა ევროპის უნივერსიტეტებში. მეცნიერება და ტექნოლოგიები ისლამურ საზოგადოებაში დაარქივებული 2013-12-11 საიტზე Wayback Machine. .
ტაიმზ-სკვერი

ტაიმზ-სკვერი (ინგლ. Times Square) — მანჰეტენის (ნიუ-იორკი) ერთ-ერთი უბანი, ცენტრით 42-ე ქუჩისა და ბროდვეის გადაკვეთაზე, რომელსაც სახელი ერთ დროს ნიუ-იორკ ტაიმზის შტაბ-ბინის მდებარეობის გამო დაერქვა. უბანი მოიცავს ბლოკებს მე-6 და მე-9 ავენიუებს შორის აღმოსავლეთიდან დასავლეთზე და 39-ე და 52-ე ქუჩებს შორის სამხრეთიდან ჩრდილოეთზე. ის შეადგენს მიდტაუნ-მანჰეტენის კომერციული ზონის დასავლეთის ნაწილს. ნიუ-იორკ ტაიმზის გამომცემელმა ადოლფ ოხსმა გაზეთის საოპერაციო ნაწილი ახალ შენობაში გადაიტანა 42-ე ქუჩაზე ადგილზე, რომელიც იმ დროს ცნობილი იყო, როგორც ლონგაქრის მოედანი. ოხსმა დაიყოლია ქალაქის მერი ჯორჯ მაკკლელანი ამ ადგილას მეტროს სადგური აეშენებინა და მოედნისთვის კი "ტაიმზ-სკვერი" დაერქვა. 1904 წლის 8 აპრილს საზეიმო ცერემონიალზე მერმა მაკკლელანმა ამ მოედანს ოფიციალურად "ტაიმზ-სკვერი" დაარქვა. სამ კვირაში 46-ე ქუჩისა და ბროდვეის კუთხეში მდებარე ბანკის შენობაზე პირველი სარეკლამო პანო გამოჩნდა. ტაიმზი ყოფილი შენობიდან 1913 წელს გადავიდა, თუმცა ეს უბანი არ მიუტოვებია. ცათამბჯენი, რომელსაც ადრე "ელაიდ ქემიკალ ბილდინგი" ერქვა, ხოლო ამჟამად ცნობილია როგორც #1 ტაიმზ-სკვერი, ყოველწლიურად ნიუ-იორკის ახალი წლის მთავარი საზეიმო ცერემონიალის - საახალწლო ბურთის ვარდნის ადგილია. 1907 წლის 31 დეკემბერს ახალი წლის აღმნიშვნელი ბურთი პირველად იქნა ჩამოგდებული ტაიმზ-სკვერზე და მას შემდეგ ის ნიუ-იორკის საახალწლო ზეიმის მთავარ შემადგენელ ნაწილად იქცა. ამ ღამეს ასობით ათასი ადამიანი იკრიბება მოედანზე უოტერფორდის კრისტალის ბურთის შენობის ქიმზე ჩამოსვლის საყურებლად. ცოცხალი კამერა სხვა ვემკამერები 360 გრადუსიანი პანორამა დაარქივებული 2018-03-20 საიტზე Wayback Machine.
ლოხ-ნეი

ლოხ-ნეი (ინგლ. Lough Neagh) — მტკნარწყლიანი ტბა ჩრდილოეთ ირლანდიაში, გაერთიანებულ სამეფოში. უდიდესია ბრიტანეთის კუნძულებზე. ფართობი 396 კმ². მდებარეობს ანტრიმის პლატოზე. ნაპირები დაბალი აქვს, ალაგ-ალაგ დაჭაობებული. ტბა მდინარე ბანით დაკავშირებულია ატლანტის ოკეანესთან. განვითარებულია თევზჭერა და ნაოსნობა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 300.
უაი (მდინარე)

უაი (ინგლ. Wye) — მდინარე უელსში. სიგრძით დაახლოებით 215 კილომეტრია და ამ მაჩვენებლით მეხუთეა გაერთიანებულ სამეფოში. მდინარეზე გადის უელსისა და ინგლისის საზღვარი. The River Wye დაარქივებული 2014-06-30 საიტზე Wayback Machine. .
არტ-დეკო

არტ-დეკო (აკრონიმი ფრანგ.: Exposition Internationale des Arts Décoratifs et Industriels Modernes) — ადრეული XX საუკუნის მიმდინარეობა დეკორაციულ ხელოვნებაში, რომელმაც ასევე ზეგავლენა იქონია იმდროინდელ არქიტექტურაზე, მოდასა და ვიზუალურ ხელოვნებაზე. არტ-დეკომ სახელი 1925 წელს პარიზში ჩატარებული მსოფლიო ექსპოზიციიდან — Exposition Internationale des Arts Décoratifs et Industriels Modernes (თანამედროვე ტექნიკისა და დეკორაციული ხელოვნები საერთაშორისო ექსპოზიცია) ისესხა, სადაც გამოფენილი იყო ფრანგული ფუფუნების საგნები და რომელიც გაიმართა მეტწილად მსოფლიოს დასარწმუნებლად იმაში, რომ პარიზი კვლავაც რჩებოდა სტილის საერთაშორისო ცენტრად პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ. მიუხედავად ამისა, არტ-დეკოს ისტორია ამ ექსპოზიციით არ დაწყებულა; ეს წამყვანი სტილი იყო ევროპაში ადრეულ 1920-იან წლებში, ხოლო აშშ-ში კი მხოლოდ 1928 წელს შეაღწია, სადაც მან სწრაფად მოახდინა ტრანსფორმაცია ე.წ. „სტრიმლაინ მოდერნში“ 1930-იან წლებში — დეკადა, რომელთანაც დღეს ამერიკულ არტ-დეკოს მჭიდროდ უკავშირებენ. პარიზი რჩებოდა უმაღლესი არტ-ტეკოს დიზაინის ცენტრად, რომლის ეპიტომიად ჟაკ-ემილ ფულმანის ავეჯი მიიჩნევა (ეს იყო ყველაზე კარგად ცნობილი არტ-ტეკო ავეჯის დიზაინერი და შესაძლოა ბოლოც კი ტრადიციულ პარიზულ ებენისტთა შორის); ასევე ჟან-ჟაკ რატო, სიუ-ე-მარის ფირმა, ეილენ გრეის პანოები, ედგარ ბრანდტის ლითონის ნამუშევრები, ჟან დიუნანის ჭედურობა და ლაქირებული ნამუშევრები, რენე ლალიკისა და მორის მარინოს მინა, კარტიეს საათები და სამკაულები. ტერმინს არტ-დეკო ვრცელი გამოყენება თავიდანვე არ მიუღია და მხოლოდ 1960-იან წლებში მიმდინარეობის ისტორიის გადახედვის შემდეგ დამკვიდრდა. მისი მიმდევრები შეთანხმებულად არ მუშაობდნენ. ეს სტილი უფრო ეკლექტიურად მიიჩნევა და მასზე გავლენას მრავალ წყაროს მიაწერენ, მათ შორის: ადრეული ნამუშევრები ვინერ ვერკშტეტეს მიერ; ფუნქციონალური ინდუსტრიული დიზაინი; აფრიკის, ეგვიპტისა ან აცტეკური მექსიკის პრიმიტიული ხელოვნება; ძველი ეგვიპტური სკულპტურა და თიხის დიზაინი ნაკლებად ნატურალისტური „არქაული პერიოდიდან“; ლეონ ბაკსტის თეატრალური გაფორმება და კოსტიუმები დიაგილევის რუსული ბალეტისთვის (Ballets Russes) დეკორაციული კუბიზმისა და ფუტურიზმის დანაწევრებული, კრისტალიზებული ფორმა ფოვიზმის ფერთა გამა ნეოკლასიციზმის უკიდურესი ფორმები: ბულე, შინკელი ყველაფერი რაც ჯაზთან, ჯაზის ერასა და ჯაზურთან ასოცირდება; ცხოველური მოტივები და ფორმები; ტროპიკული ფოლიაჟი; ზიგურატი, კრისტალი; სტილიზებული შადრევნების მოტივები; მანქანური ერის ტექნოლოგია, როგორიცაა რადიო და ცათამბჯენი. არგაილ ჰოტელი, ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია ემპაია სტეიტ ბილდინგი კრაისლერ ბილდინგი გოლდენ გეიტ ბრიჯი ფიშერის შენობა, დეტროიტი, მიჩიგანი პის ჰოტელ, შანჰაი ჰუვერ ბილდინგი, პერივეილი, ლონდონი რადიო სიტი მიუზიკ ჰოლი მონრეალის უნივერსიტეტი, ცენტრალური შენობა კანადის უზენაესი სასამართლო, ოტავა მარინ ბილდინგი, ვანკუვერი არსენალის სტადიონი, ლონდონი ელთამ პალასი, სამხრეთ-აღმ. ლონდონი კარბონ ენდ კარბიდ ბილდინგი საუზ ბიჩი, მაიამი, ფლორიდა. 30-ე ქუჩის სადგური, ფილადელფია შორეული აღმოსავლეთის უნივერსიტეტი, მანილა, ფილიპინები ჩიკაგოს არქიტექტურული ძეგლების ტური დაარქივებული 2005-11-24 საიტზე Wayback Machine. ფოტონიმუშების დიდი კოლექცია ირლანდიური არტ-დეკოს ნიმუშთა საიტი
გრეიტ-უზი (მდინარე)

გრეიტ უზი (ინგლ. Great Ouse) — მდინარე ინგლისში, გაერთიანებულ სამეფოში. სიგრძით 230 კილომეტრია და ამ მაჩვენებლით მეოთხეა გაერთიანებულ სამეფოში. გრეიტ-უზი დაარქივებული 2012-12-26 საიტზე Wayback Machine. .
გოგა ბარბაქაძე

გოგა ბარბაქაძე (დ. 1 თებერვალი, 1981, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი კინოსა და თეატრის მსახიობი. გოგა ბარბაქაძემ პოპულარობა მოიპოვა სერიალში „შუა ქალაქში“. 2001 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტის სამსახიობო ფაკულტეტი. დაოჯახებულია მსახიობ მაია დობორჯგინიძეზე. ერთმანეთი უნივერსიტეტში გაიცნეს და მალევე დაოჯახდნენ კიდეც. ჰყავთ ორი შვილი — ბარბარე და გაბრიელი. ამავე წელს მუშაობა დაიწყო თავისუფალ თეატრში, ხოლო 2003 წლიდან რუსთაველის თეატრშია. გადაღებულია რამდენიმე ქართულ ფილმში, მათ შორის „დოგა-დოდა“ (2006), „იდოტოკრატია“ (2008), „თბილისური Love Story“ (2009), „ყველაფერი კარგად იქნება“ (2009), „ოცნების ქალაქი“ (2010). 2006: „დოგა-დოდა“ რეჟ. დავით ქვარცხავა 2008: „იდიოტოკრატია“ რეჟ. ავთანდილ ვარსიმაშვილი 2009:„თბილისური Love Story“ (ნიკა) რეჟ. ირაკლი ჩხიკვაძე 2009: „ყველაფერი კარგად იქნება“ რეჟ. ავთანდილ ვარსიმაშვილი 2010: „ოცნების ქალაქი“ (ვანიკო) რეჟ. დავით იმედაშვილი 2011: „მიდი, ძმაო, მიდი“ რეჟ. ავთანდილ ვარსიმაშვილი 2011: „ისფაჰან – ბათუმი“ რეჟ. ავთანდილ ვარსიმაშვილი „შუა ქალაქში“ (დათო) დამდგმელი რეჟ. გოჩა კორხელაური; „პანიკის გარეშე“ (დურმიშხანი) რეჟ. ლევან დაბრუნდაშვილი; „ტიფლისი“(თავადი არჩილ ორბელიანი) რეჟ. ლევან დაბრუნდაშვილი; „ქერჩი“ (მავნე) რეჟ. ლევან დაბრუნდაშვილი; „დიდი ოჯახი“ (თემური) რეჟ. გოჩა კოლხელაური „გაიღიმეთ, ჩიტი გამოფრინდება“ (გელა) რეჟ. გიო მგელაძე; „მაგრიტის შემდეგ“ (ჰარისი) რეჟ. გიორგი თავაძე; „ნადირობის სეზონი“(ალე) რეჟ. რობერტ სტურუა; „ოლივერ“ (მისტერ სოუბერი) რეჟ. დავით საყვარელიძე; „სტუმარი“ (სტუმარი) რეჟ. გოშა გორგოშაძე; „შობის მეთორმეტე ღამე, ანუ როგორც გენებოთ“ (სერ ენდრიუ) რეჟ. რობერტ სტურუა; „ვანილის მოტკბო, სევდიანი სურნელი“ (ზოგი) რეჟისორები რობერტ სტურუა, ანდრო ენუქიძე; „ჯარისკაცი, სიყვარული, დაცვის ბიჭი და... პრეზიდენტი“ (ანგელოზი, ბატონი ვახტანგი) რეჟ. რობერტ სტურუა „მიზანთროპი“ (ალცესტი) რეჟ. გოშა გორგოშიძე „ჰამლეტი“ რეჟ. ავთანდილ ვარსიმაშვილი; „პროვოკაცია“ რეჟ. ავთანდილ ვარსიმაშვილი; „ვოიცეკი“ რეჟ. ანდრო ენუქიძე; „დონ ჟუანი“ რეჟ. ალექსი ჯაყელი. „აჩრდილები“ რეჟ. გიორგი შალუტაშვილი; „ტელე მისტერია“ რეჟ. ავთანდილ ვარსიმაშვილი; „კავკასიური ცარცის წრე“ რეჟ. ავთანდილ ვარსიმაშვილი; „მშვენიერი ქართველი ქალი“ რეჟ. ავთანდილ ვარსიმაშვილი. „ოტელო“ რეჟ. ავთანდილ ვარსიმაშვილი. გოგა ბარბაქაძე კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში გოგა ბარბაქაძე [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია
მატყუარა, მატყუარა

„მატყუარა“ (ინგლ. Liar Liar) — 1997 წლის კომედიური ფილი, რომლის რეჟისორია ტომ შედიაკი. ადვოკატი ფლეტჩერ რიდი არის ადამიანი, რომელიც ყველას და ყველაფერს ატყუებს. ეს მისი პროფესიული მოვალეობაა. მის გარეშე ის ვერ გაძლებს. ამით შეწუხებული მისი შვილი დაბადების დღეზე ჩაიფიქრებს სურვილს, რომ მამამისმა თუნდაც ერთი დღე არ მოიტყუოს, და სურვილიც აუხდება. ფლეტჩერი ერთი დღის განმავლობაში ვერ შეძლებს რომ ვინმეს მოატყუოს... ჯიმ კერი - ფლეტჩერ რიდი მორი ტრინი - ოდრი რიდი ჯეისონ კუპერი - მაქს რიდი ამანდა დონოჰიუ - მირანდა ჯენიფერ ტილი - სამანტა კოლი ოქროს გლობუსი, 1998. „მამაკაცის როლის საუკეთესო შესრულებისთვის“ გადაეცა - ჯიმ კერის. ტელეარხ „MTV“-ის ჯილდო, 1998. საუკეთესო კომედიური როლისთვის გადაეცა - ჯიმ კერის. ფილმის ბიუჯეტის დიდი ნაწილი 20 000 000 შეადგენს ჯიმ კერის ჯამაგირს. „მატყუარა, მატყუარა“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
ხოსე ანტონიო პრიმო დე რივერა

ხოსე ანტონიო პრიმო დე რივერა (ესპ. José Antonio Primo de Rivera y Sáenz de Heredia; დ. 24 აპრილი, 1903, მადრიდი — გ. 20 ნოემბერი, 1936, ალიკანტე) — ესპანელი პოლიტიკოსი და ესპანეთის ფაშისტური ბლოკის ლიდერი. ესპანელი დიქტატორის გენერალ მიგელ პრიმო დე რივერას შვილი. ესპანეთის სამოქალაქო ომის მიმდინარეობისას, 1936 წლის 6 ივლისს იგი რესპუბლიკელების ტყვედ ჩავარდა, ხოლო იმევე წლის 20 ნოემბერს სიკვდილით დასაჯეს. ხოსე ანტონიო პრიმო დე რივერა Find a Grave-ზე.
ბროდვეი

სიტყვას ბროდვეი რამდენიმე მნიშვნელობა აქვს, მათ შორის: ბროდვეი — მთავარი ქუჩა მანჰეტენზე, ნიუ-იორკი — მსოფლიოში ყველაზე განთქმული ბროდვეი. ბროდვეი — თეატრალური პროდუქცია ნიუ-იორკის 40-მდე თეატრში; ბროდვეი — ინგლისურად — განიერი ქუჩა, და ეს სახელი მრავალ ინგლისურენოვან ქალაქში ერთ-ერთ მთავარ ქუჩას ჰქვია.
ინდი

ინდი — სამხრეთ აზიის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი მდინარე. სათავეს იღებს ტიბეტში, ჩინეთის ტერიტორიაზე, გაედინება პაკისტანისა და ინდოეთის ჩრდილოეთ-დასავლეთ ნაწილებში. ჩაედინება არაბეთის ზღვაში. მთლიანი სიგრძე 3180 კმ, აუზის ფართობი კი 960 800 კმ². ინდის აუზის რუკა დაარქივებული 2009-05-28 საიტზე Wayback Machine. ინდის ფლორა და ფაუნა
ბროდვეი (ნიუ-იორკი)

ბროდვეი (ინგლ. Broadway) — როგორც თავად სახელი მიუთითებს, არის განიერი ქუჩა ნიუ-იორკში, და ყველაზე ძველი ჩრდილოეთ-სამხრეთის მთავარი სატრანსპორტო არტერიაა ქალაქში, მომდინარე ჯერ კიდევ პირველი ახალი ამსტერდამის დასახლებიდან. სახელწოდება „ბროდვეი“ ინგლისური თარგმანია ჰოლანდიური "Breede weg"-ის. ეს ქუჩა ასევე განთქმულია, როგორც ამერიკის თეატრალური ინდუსტრიის სახე. ბროდვეის დასაბამი მისცა ინდიელთა მიერ გაკვალულმა ბილიკმა მანჰეტენის გაუვალ ეკალ-ბარდებში სახელად ვიკქუსგეკის ბილიკი. ის თავდაპირველად მანჰეტენის სამხრეთიდან ჩრდილოეთში ჭაობებსა და ქვა-კლდეებს შორის გადიოდა. ჰოლანდიელთა ჩამოსვლის შემდეგ ეს ბილიკი სწრაფად გადაიქცა მთავარ გზად კუძულის გასწვრივ, რომლის სამხრეთ ბოლოში ახალი ამსტერდამი იყო. პირველად ეს ბილიკი ნახსენებია ჰოლანდიელი მკვლევარის და მეწარმის დევიდ დე ვრის მიერ საკუთარ დღიურში 1642 წელს — „ვიკქუასგეკის გზა, რომელზეც ინდიელები ყოველდღიურად გადიოდნენ“.