laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
მალათიის პროვინცია

მალათიის პროვინცია (თურქ. Malatya ili) – პროვინცია (ილი) თურქეთში, აღმოსავლეთ ანატოლიის რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი მალათია. მოიცავს 14 რაიონს. პროვინციას ესაზღვრება ერზინჯანის, სივასის, ქაჰრამანმარაშისა და ელაზიღის პროვინციები. მოსახლეობა 923 ათ. ადამიანი (2007), უდიდესი ქალაქია: მალათია. თურქეთის რეგიონები თურქეთის პროვინციები თურქეთის რაიონები Province of MALATYA ↑ თურქეთის სტატისტიკის ინსტიტუტი, MS Excel document – City and Village Population, Annual Growth Rate of Population, Surface Area and Population Density by Districts ↑ Population of provinces by years - 2000-2018 — Turkish Statistical Institute. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1375058"></a> ↑ Turkish Statistical Institute — 1926. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1375058"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q55720486"></a>
ერზინჯანის პროვინცია

ერზინჯანის პროვინცია (თურქ. Erzincan ili) — პროვინცია (ილი) თურქეთში, აღმოსავლეთ ანატოლიის რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ერზინჯანი. მოიცავს 9 რაიონს. პროვინციას ესაზღვრება ერზურუმის, ბინგოლის, თუნჯელის, სივასის, მალათიისა და შავი ზღვის რეგიონის კიდევ 3 პროვინცია. მოსახლეობა 213 ათ. ადამიანი (2007), უდიდესი ქალაქია: ერზინჯანი. თურქეთის რეგიონები თურქეთის პროვინციები თურქეთის რაიონები Province of ERZINCAN ↑ 1.0 1.1 თურქეთის სტატისტიკის ინსტიტუტი, MS Excel document – City and Village Population, Annual Growth Rate of Population, Surface Area and Population Density by Districts ↑ Population of provinces by years - 2000-2018 — Turkish Statistical Institute. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1375058"></a> ↑ Turkish Statistical Institute — 1926. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1375058"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q55720486"></a>
ყარსის პროვინცია

ყარსის პროვინცია (თურქ. Kars ili) — პროვინცია (ილი) თურქეთში, აღმოსავლეთ ანატოლიის რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ყარსი. მოიცავს 8 რაიონს. პროვინციას აღმოსავლეთით ესაზღვრება სომხეთი, სამხრეთით აღრის და იგდირის, ჩრდილოეთით არდაჰანის, დასავლეთით ერზურუმის პროვინციები. მოსახლეობა 287 ათ. ადამიანი (2007), უდიდესი ქალაქია: ყარსი (78 ათ. ადამიანი, 2000), სარიყამიში. თანამედროვე პროვინციის ტერიტორია შეადგენდა სომხურ ანისისა და ყარსის სამეფოებში, XVI საუკუნეში შევიდა ოსმალეთის იმპერიაში. 1878 წელს შევიდა რუსეთის იმპერიაში სან-სტეფანოს ზავის საფუძველზე. 1918-1920 წწ. სომხეთის შემადგენლობაშია. 1920 წელს დაიკავა თურქეთის არმიამ. 1921 წლის ყარსის ზავის შედეგად თურქეთს გადაეცა. 1990 წელს ყარსის პროვინცია დაიყო ყარსის, არტაანისა და იგდირის პროვინციებად. თურქეთის რეგიონები თურქეთის პროვინციები თურქეთის რაიონები Province of KARS ↑ თურქეთის სტატისტიკის ინსტიტუტი, MS Excel document – City and Village Population, Annual Growth Rate of Population, Surface Area and Population Density by Districts ↑ Population of provinces by years - 2000-2018 — Turkish Statistical Institute. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1375058"></a>
პომიდორი

პომიდორი (ლათ. Lycopersicon) — ერთ ან მრავალწლოვანი (ტროპიკებში), ბალახოვანი და ბუჩქბალახოვანი მცენარის გვარი ძაღლყურძენასებრთა ოჯახისა. ველური ფორმები ნაპოვნია პერუში, ვესტ-ინდოეთში, ეკვადორში, ჩილეში, კანარის კუნძულებზე, ფილიპინებზე. სამშობლოა სამხრეთი ამერიკა. ევროპაში გავრცელდა XVI საუკუნიდან, რუსეთში ცნობილია 1780 წლიდან, საქართველოში XVIII საუკუნის II ნახევრიდან. მის აღსანიშნავად ხმარობენ აგრეთვე სიტყვა „ტომატს“. საქართველოში „ტომატს“ პომიდვრის სხვადასხვა სახის კონსერვს უწოდებენ. საქართველოში ყველგან მოჰყავთ ზღვის დონიდან 1700 მ-მდე. პომიდვრის გვარში 3 სახეობაა: Lycopersicon peruvianum, Lycopersicon hirsutum და ჩვეულებრივი პომიდორი (Lycopersicon esculentum), რომელშიც 2000-მდე ჯიში და ფორმაა. ჩვეულებრივი პომიდორი ერთწლოვანია, ღერო ჩამწოლი ან სწორმდგომია, სიმაღლით 0,2-3,0 მ, შიშველი ან ოდნავ შებუსული; ფოთოლი კენტფრთართულია; ყვავილედი — მტევანი; ყვავილი — წვრილი, საშუალო ან მსხვილი, ყვითელი, სხვადასხვა ელფერი დაჰკრავს. უმეტესად თვითდამმტვერავია. ნაყოფი — წვნიანი, ორ- ან მრავალბუდიანი, მრგვალი, მობრტყო-მრგვალი, ბრტყელი, ელიფსური, წაგრძელებულ-ოვალური, ქლიავისებრი და მსხლისებრი. ნაყოფი წითელი, ვარდისფერი და სხვადასხვა ინტენსივობის ყვითელი ფერისაა, მისი მასაა 20-დან 900გ-მდე და მეტიც. სიმწიფეში შედის აღმოცენებიდან 80-140 დღეში. ნაყოფი შეიცავს (%-ობით): მშრალ ნივთიერებას 4,5-8,1, მათ შორის შაქარს (მონოზებს) 50%, ორგანულ მჟავებს 3,5-8,5, ცელულოზას 0,87-1,7, პექტინოვან ნივთიერებას 0,13-0,23 და სხვა, აგრეთვე ნატრიუმს, კალიუმს, კალციუმს, მაგნიუმს, რკინას, სპილენძს, ფოსფორს, გოგირდს, ქლორს, მანგანუმს, B1, B2, PP, C ვიტამინებს, კაროტინს და სხვა ნივთიერებებს. იყენებენ კულინარიაში ნედლად და გადამუშავებულს. პომიდორი სითბოს მოყვარულია, შედარებით გვალვაგამძლე, მაგრამ ზრდის ფაზაში წყლის ნაკლებობას ძნელად ეგუება. მისი ზრდაგანვითარებოსათვის ოპტიმალური ტემპერატურაა 20-25 °C. აღმონაცენი — 1 °C-ზე იღუპება. მოჰყავთ თითქმის ყველანაირ ნიადაგზე, რომლის pH (მჟავიანობა) 4,5-ზე დაბალი არ არის. კარგ მოსავალს იძლევა სტრუქტურულ და ნოყიერ ნიადაგზე. სინათლის მოყვარულია, ჩრდილში ვერ ხარობს. მოჰყავთ ღია გრუნტზე და სათბურში. მრავლდება თესლით და ჩითილით. ჩითილი გამოჰყავთ სათბურში, კვალსათბურებში, გამჭვირვალე ფირის საფარქვეშ და სხვა ადგილებზე. ღია გრუნტზე ჩითილს რგავენ მწკრივად, თესავენ (სამხრეთ რაიონებში) კვადრატულ-ბუდობრივად ან ფართომწკრივად. საქართველოში ბოსტნის ფართობის 40%-ს აღემატება. მცენარე საჭიროებს ნიადაგის სისტემატურ გაფხვიერებას, მიწის შემოყრას, კვებას, სარეველების მოსპობას, რწყვას, ბუჩქის ფორმირებას (ჩრდილოეთ რაიონებში), მავნებლებ-დაავადებებისაგან დაცვას და სხვა. ნაყოფს კრეფენ 4-5 დღეში ერთხელ. პომიდვრის დაავადებები: მაკროსპორიოზი, სეპტორიოზი, ფიტოფთოროზი, ფოთლის მურა ლაქიანობა, წვერის სიდამპლე, ქაჩალა, სტრიკი და სხვა დაავადებები. მავნებლები — მავთულა ჭია, მახრა, ხვატარი, გალებიანი ნემატოდა, ბამბის ბუგრი, ფრთათერა (სათბურში) და სხვა მავნებლები. მათ წინააღმდეგ ბრძოლა ითვალისწინებს სხვადასხვა ქიმიური პრეპარატის შესხურება-შეფრქვევას; თესლის შეწამვლას; სათბურებისა და კვალსათბურების დეზინფექციას, კულტურათა მორიგეობას, თესლის აღებას საღი მცენარიდან და სხვა. კაპანაძე ე., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 655. ვიქსიკონში განმარტებულია სიტყვა: პომიდორი
ჩვეულებრივი პომიდორი

ჩვეულებრივი პომიდორი (ლათ. Lycopersicon esculentum) — პომიდორის გვარის ყველაზე გავრცელებული სახეობა. ერთწლოვანი მცენარე, ღერო ჩამწოლი ან სწორმდგომია, სიმაღლით 0,2-3,0 მ, შიშველი ან ოდნავ შებუსული; ფოთოლი კენტფრთართულია; ყვავილედი — მტევანი; ყვავილი — წვრილი, საშუალო ან მსხვილი, ყვითელი, სხვადასხვა ელფერი დაჰკრავს. უმეტესად თვითდამმტვერავია. ნაყოფი — წვნიანი, ორ- ან მრავალბუდიანი, მრგვალი, მობრტყო-მრგვალი, ბრტყელი, ელიფსური, წაგრძელებულ-ოვალური, ქლიავისებრი და მსხლისებრი. ნაყოფი წითელი, ვარდისფერი და სხვადასხვა ინტენსივობის ყვითელი ფერისაა, მისი მასაა 20-დან 900 გ-მდე და მეტიც. სიმწიფეში შედის აღმოცენებიდან 80-140 დღეში. კაპანაძე ე., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 655. სტატია „პამიდორი“
The Dead Weather

The Dead Weather — ამერიკული ალტერნატიული სუპერჯგუფი. ჩამოყალიბდა ნეშვილში, 2009 წელს. მის შემადგენლობაში შედიან: ელისონ მოსჰარტი (The Kills და Discount), ჯეკ უაიტი (The White Stripes და The Raconteurs), დინ ფერტიტა (Queens of the Stone Age) და ჯეკ ლოურენსი (The Raconteurs, The Greenhornes და City and Colour). პირველად ჯგუფი გამოვიდა ლეიბლ Third Man Records-ის ნეშვილის ოფისის გახსნაზე, 2009 წლის 11 მარტს, მოგვიანებით კი სადებიუტო სინგლი "Hang You from the Heavens" გამოსცა. ელისონ მოსჰარტი – ვოკალი, გიტარა, დასარტყამელები დინ ფერტიტა – გიტარა, ორგანი, პიანინო, ბას გიტარა, ჯეკ ლოურენსი – ბას გიტარა, გიტარა, ჯეკ უაიტი – დასარტყმელი საკრავები, ვოკალი, გიტარა Horehound (2009) Sea of Cowards (2010) შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „The Dead Weather“ ვიკისაწყობში. ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2012-02-22 საიტზე Wayback Machine. თაყვანისმცემლების საიტი დაარქივებული 2009-04-23 საიტზე Wayback Machine. ინფორმაცია ჯგუფზე დაარქივებული 2012-02-22 საიტზე Wayback Machine. ↑ Jack White’s new band: The Dead Weather. idiomag (2009-07-21). ციტირების თარიღი: 2009-07-23.
სიმებიანი საკრავები

სიმებიანი საკრავები (ქორდოფონები) — მუსიკალური საკრავები, რომელთა ბგერის წყაროა დაჭიმული სიმები. ბგერის სიმაღლეს ცვლის სიმის დამოკლება (მაგალითად ვიოლინოზე) ან მუდმივად გარკვეულ სიმაღლეზე აწყობილი (საკრავის დიაპაზონის ფარგლებში) სიმები (მაგალითად ფორტეპიანო). სიმებიანი საკრავების უმრავლესობა მზადდება სხვადასხვა ჯიშის ხისაგან, ხოლო ბგერის ძირითადი გამომცემი, დეკა, ე. წ. სარეზონანსო ნაძვის ან ფიჭვისაგან. ლითონი, ჩვეულებრივ (სიმების გარდა), გამოიყენება მხოლოდ მექანიზმის დასამაგრებელი დეტალებისათვის. სიმებიანი საკრავები იყოფა სამ ძირითად ჯგუფად: სიმებიან-ხემიანი საკრავები — ვიოლინო, ჭუნირი, აბხარცა; სიმებიან-ჩამოსაკრავი საკრავები — ჩონგური, გიტარა, ბალალაიკა, არფა; სიმებიან-დასარტყმელი საკრავები — როიალი, კლავისინი, პიანინო, ციმბალები; დანარჩენები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 347.
ზღარბი ნისლში

„ზღარბი ნისლში“ (რუს. Ёжик в тумане) — რეჟისორ იური ნორშტეინის 1975 წლის მოკლემეტრაჟიანი ანიმაციური ფილმი. ფილმის სიუჟეტის მიხედვით, ზღარბი გადის სახლიდან და მიემართება დათუნიასთან შესახვედრად, რათა მთელი ღამის განმავლობაში მასთან ერთად ვარსკვლავები ითვალოს. 1976 წელს ფილმმა მიიღო პირველი პრიზები ბიჭკეკსა და თეირანში გამართულ ფესტივალებზე. 2003 წელს, 140 კინოკრიტიკოსისა და მულტიპლიკატორის გამოკითხვით, „ზღარბი ნისლში“ აღიარებული იქნა ყველა დროის საუკეთესო ანიმაციურ ფილმად. ფილმი დღესდღეობით ბევრი ადამიანისათვის საკულტო ნაშრომად რჩება და, ამ აღიარების გამო, 2009 წლის იანვარში ქ. კიევში მას სპეციალური ძეგლიც კი დაუდგეს. მოყვარულთა გვერდი ფილმი საიტზე YouTube.com ორიგინალური ვერსია წიგნი ფრანჩესკა იარბუსოვას ილუსტრაციებით
ოსმანიე

ოსმანიე – ქალაქი თურქეთის ისტორიულ პროვინცია კილიკიაში, ოსმანიეს პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა 185,000 ადამიანი (2007). ქალაქი ოსმანიე მდებარეობდა ახლო აღმოსავლეთის იმ ტერიტორიაზე სადაც დუღდა პოლიტიკური ცხოვრება. სწორედ ამის გამო აქ თავი მოიყარა მრავალი ერის (ხეთების, სპარსელების, რომაელების, ბერძნების, ქურთების, არაბების, თურქების) ცივილიზაციამ და კულტურამ. XI საუკუნიდან იგი ხელიდან ხელშინ გადადიოდა. XVI საუკუნიდან იგი თურქ-ოსმალების კუთვნილებაა. XIX საუკუნეში მიიღო თანამედროვე სახელწოდება. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ოსმანიე Osmaniye governor's official website Osmaniye municipality's official website Osmaniye weather forecast information დაარქივებული 2011-08-24 საიტზე Wayback Machine.
ვაყის დედაღვთისა

ვაყის დედაღვთისა — ეკლესია ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაყაში. კომპლექსში შედის 2 ეკლესია, ეგვტერი, სათავდაცვო და დამხმარე ნაგებობები. ერთი ეკლესია ბანურსახურავიანი ორსართულიანი კოშკური ნაგებობაა. მას სამხრეთით ეკვრის დარბაზული ეკლესია, ხოლო დასავლეთით — ორსართულიანი ეგვტერი სათავდაცვო ნაგებობით, მთელი ეგვტერის სიგრძეზე მიშენებულია სათავსი. კოშკური და დარბაზული ეკლესიები სტილისტური ნიშნებით XVI-XVII სს-ებს განეკუთვნება, სხვა ნაგებობები კი უფრო გვიან არის აშენებული. სოფელ ვაყის ბეგთაბეგოვების ხელში გადასვლის შემდეგ (XVIII სს.) ეკლესია სომხურად გადაუკეთებიათ. ორსართულიანი კოშკური ეკლესია (6,5X6 მ) ნაგებია თლილი ქვით. ორივე სართულს შესასვლელი დასავლეთიდან, ეგვტერიდან აქვს. I სართულზე აღმოსავლეთით სარკმელი და ორი ნიშია, ჩრდილოეთით — სარკმელი და ნიში. II სართული მომრგვალებული აფსიდიანი ეკლესიაა. აფსიდის ჩრდლოეთით სამკვეთლოა, ხოლო სამხრეთით ღრმა ნიში. საკურთხეველში და ეკლესიის ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლებში თითო სარკმელია . ორსართულიანი ეგვტერი ნაგებია რიყის ქვითა და აგურით. I სართულზე აღმოსავლეთ და სამხრეთ კედლებში თითო ნიშია II სართულზე ნიშები ყველა კედელშია. ორსართულიანი სათავდაცვო ნაგებობა ჩრდილოეთიდან ეგვტერზეა მიდგმული. ჩრდილოეთ კედელში გაჭრილია ფართო შესასვლელი, ხოლო სამხრეთ კედელში ეგვტერში გასასვლელი. კარის თავზე ჩასმულ ორ ფილაქვაზე ამოკვეთილია მხედრული სამშენებლო წარწერა. დარბაზული ეკლესიის (7,7X6 მ) ნახევარწრიული აფსიდის ორივე მხარეს კედელში სწორკუთხა სათავსებია. ეკლესიის აფსიდში და მის სამხრეთ-აღმოსავლეთ და ჩრდილო-აღმოსავლეთ სათავსებში შემორჩენილია მოხატულობის ფრაგმენტები. მთელ კომპლექსს 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 432.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 17679 ↑ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-07-01. ციტირების თარიღი: 2015-02-06.
პანდემია

პანდემია (ბერძ. pandemia — მთელი ხალხი) — ეპიდემია, რომელსაც ახასიათებს ინფექციური დაავადების (მაგ. ქოლერა, გრიპი) გავრცელება ვრცელ რეგიონში (მაგალითად, რეგიონის რამდენიმე ქვეყანაში) ან მთელ მსოფლიოში. ენდემური დაავადების ფართოდ გავრცელება, მაგრამ ინფიცირებულ ადამიანთა სტაბილური მაჩვენებლით, პანდემია არ არის. გარდა ამისა, მაგალითად, გრიპის პანდემიები როგორც წესი, არ მოიცავს სეზონური გრიპის რეციდივებს. ისტორიის განმავლობაში დაფიქსირებულია რამდენიმე პანდემია, მაგალითად, ყვავილის და ტუბერკულოზის. ერთ-ერთი ყველაზე გამანადგურებელი პანდემია იყო შავი ჭირი, რომელმაც XIV საუკუნეში დაახლოებით 75-200 მილიონი ადამიანი იმსხვერპლა. 2020 წლისთვის მსოფლიოში გავრცელებულია მხოლოდ ორი პანდემია — აივ/შიდსი და ახალი კორონავირუსული დაავადება (COVID-19). XX და XXI საუკუნეების პანდემიებს შორის არის 1918 წლის გრიპის პანდემია და 2009 წლის გრიპის პანდემია (H1N1). ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: პანდემია WHO – Authoritative source of information about global health issues Past pandemics that ravaged Europe CDC: Influenza Pandemic Phases
პამპის ბალახი

პამპის ბალახი, პამპასების ბალახი (Cortaderia selloana, Gynerium argenteum) — მრავალწლოვანი ორსახლიანი, დიდი და მკვრივკორდოვანი ბალახოვანი მცენარე მარცვლოვანთა ოჯახისა. ღეროების სიმაღლე 2-3 მ აღწევს. გრძელი, ხაზური ფოთლები და დიდი (30-50 სმ სიგრძის) მოვერცხლისფრო საგველა ყვავილედი აქვს. ველურად იზრდება სამხრეთ ბრაზილიასა და არგენტინაში. ყვავილობს შემოდგომაზე. დეკორატიულია. კულტივირებულია დასავლეთ ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. მოშენებულია დასავლეთ ამიერკავკასიაში. სამხრეთ ამერიკაში პამპის ბალახის ფოთლებისაგან ქაღალდს ამზადებენ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 656.
ვაყის ღვთისმშობლის ეკლესია

ვაყის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი მდებარეობს ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაყის სამხრეთით 200 მეტრზე, სასაფლაოზე. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. დაზიანებულია: მორღვეულია ფასადების ზედა ნაწილი. ეკლესია დარბაზულია (8,5X5 მ), ნაგებია ნატეხი ქვიშაქვით, რიყის ქვითა და ნაწილობრივ აგურით. შესასვლელი ჩრდილოეთით და დასავლეთიდანაა. დასავლეთის შესასვლელი შიგნიდან სწორკუთხაა და გარედან შეისრული თაღითაა გადახურული. შეისრული ფორმისაა რიყის ქვით ნაწყობი კამარა და კონქიც. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 433.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 7220
ბრილის ჯვარი

ბრილის ჯვარი, დავით კურაპალატის ჯვარი — ისტორიული მონუმენტური ხელოვნების ძეგლი, საწინამძღვრო ჯვარი, აღმოჩნდა ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბრილის ცენტრში 1898 წელს, ადგილობრივი გლეხის, ქართველიშვილის მარნის კედელში (მარანი ამჟამად აღარ არსებობს). ჯვარი შუა საუკუნეების ქართული ჭედური ხელოვნების ერთ-ერთი გამორჩეული ნიმუშია. ოქრომჭედელი ასათი, დამკვეთი დავით კურაპალატი. ჯვარი ვერცხლისგანაა დამზადებული და მოოქროვილია. მკლავებს შუა ზოლზე თავად ჯვრის ზომა 27,2 სმ X 16,2 სმ-ია, წაგრძელებულ კუთხეებზე კი 30 X 19 სანტიმეტრს აღწევს, ბურთულას სიმაღლე 6 სანტიმეტრია, ბურთულას ჯვართან 2 სანტიმეტრიანი რგოლი აკავშირებს. ინახება საქართველოს ეროვნული მუზეუმის შალვა ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების მუზეუმის ოქროს ფონდში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 522. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 425. ასათ მოქმედი – X საუკუნის ქართველი ოქრომჭედელი, ავტორი ბრილის ჯვარისა  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 17712 ↑ ჩუბინაშვილი გიორგი, ქართული ოქრომჭედლობა, თბილისი, 1956. — გვ. 162.
თეოდორე II (ალექსანდრიის პატრიარქი)

პატრიარქი თეოდორე II (ბერძ. Πατριάρχης Αλεξανδρείας Θεόδωρος Β΄, ერისკაცობაში — ნიკოლაოს ხორეფტაკისი, ბერძ. Νικόλαος Χορευτάκης; დ. 25 ნოემბერი, 1954) — სრულიად აფრიკისა და დიდისა ქალაქის ალექსანდრიის პაპი და პატრიარქი 2004 წლიდან. აირჩიეს საავიაციო კატასტროფაში პატრიარქ პეტრე VII დაღუპვის შემდეგ. თეოდორე II-ის ტიტული განისაზღვრება შემდეგნაირად: მისი ღვთაებრივი უნეტარესობა, პაპი და პატრიარქი დიდისა ქალაქისა ალექსანდრიისა, ლიბიისა, ხუთქალაქისა, ეთიოპიისა, სრულიად ეგვიპტისა და სრულიად აფრიკისა, მამაჲ მამათა, მწყემსი მწყემსთა, მღვდელმთავარი მღვდელმთავართა, მეცამეტე მოციქული და მსოფლიო მსაჯული. დაიბადა კუნძულ კრეტაზე, საბერძნეთი. აქვე დაამთავრა საშუალო სკოლა. სწავლა განაგრძო ათენის რიზარიოსის საეკლესიო სკოლაში, რომლის წარჩინებით დასრულების შემდეგ ჩაირიცხა თესალონიკის არისტოტელეს სახელობის უნივერსიტეტის საღვთისმეტყველო ფაკულტეტზე. დაამთავრა სალონიკის სასულიერო სასწავლებელი. სწავლობდა ხელოვნების ისტორიას, ლიტერატურასა და ფილოსოფიას სსრკ-ში (ოდესის უნივერსიტეტში). 1975 წელს ხელდასხმულ იქნა დიაკვნად და დაინიშნა კრეტის სამთავარეპისკოპოსოს ლამბისისა და სფაკიონის სამიტროპოლიტოს მთავარდიაკვნად და სვინგელოზად; 1985 წელს ხელდასხმულ იქნა მღვდლად და დაინიშნა ალექსანდრიის საპატრიარქო ეგზარქოსად რუსეთში; მან დააარსა ბერძნული კულტურის ინსტიტუტი და ფილიკის მუზეუმი; 1990 წელს ხელდასხმულ იქნა კირენის ეპისკოპოსად და დაინიშნა პატრიარქ პართენიოსის პირად წარმომადგენლად ათენში (1997 წლამდე); 1997 წელს დაინიშნა აწ განსვენებული პატრიარქ პეტრე VII-ის ქორეპისკოპოსად; 1997 წელს - კამერუნის მიტროპოლიტად; აქ მან ააშენა არაერთი სკოლა, ეკლესია და საავადმყოფო; 2002 წელს გადაყვანილ იქნა ზიმბაბვის მიტროპოლიტად; აქ მიტროპოლიტმა თეოდორემ დააფუძნა 6 სამისიონერო ცენტრი, ასევე სხვა საზოგადოებრივი დაწესებულებები; 2004 წლის სექტემბერში პატრიარქი პეტრე VII და ალექსანდრიის ეკლესიის რამდენიმე ეპისკოპოსი დაიღუპა საავიაციო კატასტროფაში ეგეოსის ზღვის თავზე. 9 ოქტომბერს სინოდმა თეოდორე აირჩია პატრიარქად, ხოლო ინტრონიზაცია მოხდა 24 ოქტომბერს. ავტოკეფალური მართლმადიდებელი ეკლესიები და მათი მეთაურები ალექსანდრიის მართლმადიდებელი ეკლესიის ოფიციალური საიტი
პანაშვიდი

პანაშვიდი (ბერძნ. pannychis — მწუხარის ლოცვა), საეკლესიო მღვდელთმსახურება, ლოცვა მიცვალებულთათვის, სრულდება მიცვალებულის დაკრძალვამდე და დაკრძალვის შემდეგ მე-9, მე-40 დღეს, აგრეთვე დაბადების და გარდაცვალების წლისთავზე, ანგელოზის დღეს. პანაშვიდი შედგება 90 ფსალმუნისაგან, ძლისპირებისაგან თავიანთი ტროპარებით (საგალობელი მართლმადიდებელ ეკლესიაში). საეკლესიო პანაშვიდის პარალელურად გავრცელებულია სამოქალაქო პანაშვიდი სამგლოვიარო პროცესიებით, მიტინგით, საპატიო ყარაულით კუბოსთან. ქსე, ტ. 7, გვ. 660, თბ., 1984
კრიგსმარინე

კრიგსმარინე (გერმ. Kriegsmarine) ეწოდებოდა გერმანიის სამხედრო ფლოტს მესამე რაიხის ხანაში. 1935 წლის 1 ივლისს გერმანიის იმპერიის დროინდელ „რაიხსმარინეს“ გადაერქვა სახელი და ეწოდა „კრიგსმარინე“. ამ დღიდან ფლოტმა ოფიციალურად მიიღო სვასტიკიანი დროშა, რომლის მარცხენა ზედა კუთხეში რკინის ჯვარი იყო გამოსახული. სახაზო ხომალდები: ბისმარკი, ტირპიცი მძიმე კრეისერები ადმირალ ჰიპერი, ბლუხერი, პრინც ეუგენი კრეისერები, გამანადგურებლები, სატორპედო კატარღები და სხვ. ნაცისტური გერმანიის საზღვაო ძალების მთავარი არტერია იყო წყალქვეშა ფლოტი, რომლის შეიარაღებაშიც შედიოდა რამდენიმე ტიპის წყალქვეშა ნავები: II, VII, IX, XXI და სხვ.
პერსონა ნონ გრატა

„პერსონა ნონ გრატა“ (ლათ. personae non gratae) — ლათინური ტერმინი, რომელიც ნიშნავს არასასურველ პირს. ასე მოიხსენიება დიპლომატიური წარმომადგენლობის მეთაური, სხვა დიპლომატიური აგენტი, რომელმაც დიპლომატიურ საქმიანობასთან შეუთავსებელი ქმედება ჩაიდინა. ამ სახელმწიფოს მიერ დიპლომატიის პნგ-ად გამოცხადება ნიშნავს, რომ მისი ყოფნა მიმღები სახელმწიფოს ტერიტორიაზე არასასურველია. წარმგზავნმა სახელმწიფომ ასეთი პირი უკან უნდა გაიწვიოს რაც შეიძლება მოკლე დროში. თუ წარმგზავნი სახელმწიფო უარს აცხადებს ამ პირის უკან გაწვევაზე, ან არ აკეთებს ამას გონივრულ ვადაში, მიმღებ სახელმწიფოს შეუძლია აღარ ჩათვალოს ეს პირი დიპლომატიური წარმომადგენლობის თანამშრომლად. პერსონა ნონ გრატა სამოქალაქო განათლების ლექსიკონში დიპლომატიური პროტოკოლი - პერსონა გრატა & პერსონა ნონ გრატა
დუმაცხოვის კვირიკეს ეკლესია

დუმაცხოვის კვირიკეს ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ დუმაცხოვში, სოფლის სასაფლაოზე. სტილისტური ნიშნებით თარიღდება IX-X სს-ით. ეკლესია დარბაზულია (9,5X5,4 მ) ნაგებია ნატეხი ქვით. ქვის წყობა ირეგულარულია. შესასვლელი სამხრეთითაა კარს შიგნით და გარეთ არქიტრავი ჰქონია. . დაახლოებით ნალისებრი მოხაზულობის აფსიდის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია, სარკმლის ორივე მხარეს თითო მაღალი, ზევით შევიწროვებული ნახევარწრიული ნიშია. სარკმლის ქვემოთ კედელზე სატრაპეზოა მიშენებული. თითო სარკმელი სამხრეთის და დასავლეთის კედლებშია. დარბაზის გრძივ კედლებზე თითო ორსაფეხურიანი პილასტრია. დარბაზი ნახევარწრიული კამარითაა გადახურული. ეკლესია 2008 წელს შეკეთდა ადგილობრივი მაცხოვრებლის ანზორ პაპუაშვილის ინიციატივით. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 431.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 6901
ქვიშხეთის მთაწმინდის ეკლესია

მთაწმინდის ეკლესია — ეკლესია ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვიშხეთში, ადგილ მთაწმინდაზე. აგებულია XIX საუკუნეში. ეკლესია დარბაზულია (5X3,1 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით, გარედან შემოსილია მუქი ქვიშაქვის თლილი კვადრებით. სწორკუთხა საკურთხეველში ერთი სარკმელია, სამხრეთ კედელში ერთი სწორკუთხა სარკმელი და კარი. ეკლესია ერთსაფეხურიან ცოკოლზე დგას. სამხრეთ ფასადზე კარის თავზე ამოკვეთილია ჯვარი. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990 წ.
კასთამონუ

კასთამონუ (თურქ. Kastamonu, ბერძ. Κασταμόνου) — ქალაქი ჩრდილოეთ თურქეთში, კასთამონუს პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. XIV საუკუნემდე ატარებდა ბერძნულ სახელწოდებას კასთამონი. 2008 წლის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 82 ათასი კაცი. ქალაქი კასთამონუ დაარსდა ჯერ კიდევ ძვ. წ. XVIII საუკუნეში. ძვ. წ. I საუკუნეში დაიპყრო რომმა. ახ. წ. IV საუკუნიდან. 1070 წლიდან, ისევე როგორც მცირე აზიის ქალაქების უმეტესობა, კასთამონუც დაიპყრეს თურქ-სელჩუკებმა. კვლავ ბიზანტიის შემადგენლობაშია 1113 წლიდან. XIII საუკუნიდან კვლავ თურქ-სელჩუკები იპყრობენ. კასთამონუ, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „კასთამონუ“ ვიკისაწყობში.
ისპარტა

ისპარტა (თურქ. Isparta) — ქალაქი სამხრეთ-დასავლეთ თურქეთში, ისპარტის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქი ისფართა დაარსდა ჯერ კიდევ ხეთების სამეფოს არსებობის პერიოდში. შემდეგ შედიოდა ლიდიის სამეფოში. 1203 წელს დაიპყრეს თურქ-სელჩუკებმა. Hunt for clues in Turkish crash Isparta City Portal – All about Isparta GCatholic – (titular) bishopric Isparta Son Dakika
პანგოლინები

პანგოლინები (ლათ. Pholidota) — ძუძუმწოვრების რიგი. მათი სხეულის სიგრძე 30-88 სმ, მასა 4,5-27 კგ აღწევს. ზოგიერთი ნიშნით ემსგავსებიან არასრულკბილიანებს. სხეული აქვთ რქოვანი ქერცლით, მხოლოდ ცხვირი, მუცელი და ფეხების შიდა ზედაპირია შემოსილი მოკლე უხეში ბეწვით. კბილები ნაწილობრივ აქვთ ან სრულიად არ გააჩნიათ. 25 სმ-მდე სიგრძის ენა წებოვანი ნერწყვითაა დაფარული. კუჭი გარქოვანებული ეპითელიუმითაა ამოფენილი, მის სიღრუეში შეჭრილია რქოვანი კბილანით დაფარული ნაოჭი. რიგში 1 გვარის (Manis) 7 სახეობაა, რომელთაგან 4 გავრცელებულია ეკვატორულ და სამხრეთ აფრიკაში, 3 — სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში. ბინადრობენ გაშლილ ადგილებსა და ტროპიკულ ტყეებში. აქტიური არიან ღამით, მოძრაობენ ნელა, იკვებებიან ჭიანჭველებითა და ტერმიტებით. პანგოლინები ყლაპავენ კენჭებს, რაც ხელს უწყობს საკვების დაქუცმაცებას. შობენ 1-3 ნაშიერს. იყენებენ პანგოლინების ხორცსა და ქერცლს, რომელსაც სამკურნალო თვისებას მიაწერენ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 661.
პანდანუსი

პანდანუსი (Pandanus) — ერთლებნიან მცენარეთა გვარი პანდანუსისებრთა ოჯახისა. ხისებრი მცენარეებია. მათი დატოტვილი ღეროს სიმაღლე 10-15 მ (ზოგჯერ 25 მ) აღწევს. ღეროების ქვედა ნაწილიდან დამატებითი ფესვები გამოდის. მთავარი ღეროს ქვედა ნაწილი ზოგჯერ ხმება და მცენარე ამ ფესვებზე არის დაბჯენილი. პანდანუსის ფოთლის სიგრძეა 3-4 მ, ყვავილები შეკრებილია ტარო ან საგველასებრ ყვავილედებად. ნაყოფი კენკრასებრი ან კურკიანაა. გვარი მოიცავს 600-მდე სახეობას, გავრცელებულია მხოლოდ აღმოსავლეთ ნახევარსფეროს ტროპიკებში, უმეტესად ზღვებსა და მდინარეების ნაპირებზე, ტენიან ტყეებში. ზოგიერთი სახეობის ნაყოფი იჭმება, ფოთლების საწნავ მასალად იხმარება. ზოგი დეკორატიულია და მოჰყავთ ოთახსა და ორანჟერეაში. ქსე, ტ. 7, გვ. 661, თბ., 1984
სიირთი

სიირთი (თურქ. Siirt; ქურთ. Sêrt) — ქალაქი სამხრეთ-აღმოსავლეთ თურქეთში, სიირთის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქში ცხოვრობენ თურქები, ქურთები და არაბები. ქალაქის მოსახლეობა 2008 წლის აღწერის მონაცემებით 122.463 ადამიანს შეადგენს. სიირთის ოფიციალური საიტი ↑ 1.0 1.1 https://anfdeutsch.com/kurdistan/sert-und-dersim-wir-haben-das-was-unser-ist-zuruckgeholt-41633 ↑ თურქეთის სტატისტიკის ინსტიტუტი[მკვდარი ბმული] (წაკითხვის თარიღი: 2009 წლის 26 ნოემბერი)
ძიუდოს ევროპის ჩემპიონატი 2009

ძიუდოს ევროპის ჩემპიონატი 2009 — რიგით 58-ე ევროპის ჩემპიონატი, რომელიც ჩატარდა საქართველოში, თბილისის სპორტის სასახლეში. შეჯიბრი მიმდინარეობდა 2009 წლის 24 აპრილიდან 26 აპრილამდე. შედეგები.