laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ივანე ურჯუმელაშვილი

ივანე (ვანო) გიორგის ძე ურჯუმელაშვილი (დ. 16 ივნისი, 1920, გორი — გ. 8 ივლისი, 1984, თბილისი) — ქართველი მწერალი. გორში დაამთავრა საშუალო სკოლა და აქვე განაგრძო სწავლა გორის პედაგოგიურ ინსტიტუტში, მაგრამ 1941 წელს გაწვეულ იქნა მეორე მსოფლიო ომში. 1945 წელს გადაყვანილ იქნა შორეულ აღმოსავლეთში და ჯერ იაპონელებს ებრძოდა და საბოლოოდ კი, კორეაში მოხვდა. საბოლოოდ ინსტიტუტი დაამთავრა 1949 წელს. 1952 წელს „ლიტერატურულ გაზეთში“ გამოქვეყნდა პირველი მოთხრობა „დღეები კორეაში“. იმავე წელს გამოვიდა მწერლის პირველი წიგნი „მორანბონი“. შემდგომ გამოქვეყნდა მოთხრობების კრებულები: „სუვოროველები“ (1954, 1968), „გზააბნეული“ (1956), „დედაშვილობა“ (1983), „უცნობი ჯარისკაცი“, „თანატოლები“, „არაბულა“, „სამხრეთის ვარსკვლავი“ (1963, 1971), „ერთ ზაფხულს“, „ჭიამაია“ (1966), „ფერისცვალება“ (1971, 1981), „მოსკოვი ქვეყნად ერთია“ (1975), „ჯვარცმა“ და სხვა. ცხინვალის სახელმწიფო და თბილისის მუსკომედიის თეატრებში წლების მანძილზე წარმატებით იდგმებოდა მისი პიესები „ვახშამზე“ და „მძახალი“. მანვე თარგმნა გიორგი მარკოვის დიდტანიანი რომანი „ციმბირი“ და სხვა რუსი ავტორების თხზულებანი. თავად მისი ნაწარმოებები თარგმნა რუსულ. სომხურ, აზერბაიჯანულ, ოსურ, კორეულ, რუმინულ ენებზე. დაჯილდოვებული იყო წითელი ვარსკვლავის ორდენით და მედლებით. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 182-183. ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 333, თბ., 1994 ივანე ურჯუმელაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
იონა ტუსკია

იონა ირაკლის ძე ტუსკია (დ. 24 დეკემბერი, 1901, ოზურგეთი — გ. 8 ოქტომბერი, 1963, პარიზი) — ქართველი კომპოზიტორი, პროფესორი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1962). 1926 წელს დაამთავრა თბილისის კონსერვატორია მ. იპოლიტოვ-ივანოვის საკომპოზიციო და მ. ვასილიევის სავიოლინო კლასებით. მოგვიანებით, 1931 წელს, ლენინგრადის კონსრევატორია. ი. ტუსკია, შ. თაქათაქიშვილთან და გრ. კილაძესთან ერთად, პირველი კომპოზიტორი იყო, რომლებმაც საფუძველი ჩაუყარეს საქართველოში კამერულ-ინსტრუმენტალურ ჟანრს. ჯერ კიდევ 1922 წელს დაარსდა ახალგაზრდა ქართველ მუსიკოსთა საზოგადოება, რომელიც მიზნად ისახავდა ფართო მასებში ეროვნული პროფესიული მუსიკის პროპაგანდას. ამ საზოგადოებამ ჩამოაყალიბა სიმებიანი ორკესტრი, რომლის ინიციატორები იყვნენ ახალგაზრდა კომპოზიტორები, ჯერ კიდევ კონსერვატორიის სტუდენტები: გრიგოლ კილაძე, შალვა თაქთაქიშვილი და მასთან ერთად იონა ტუსკაია. თავდაპირველად ისინი უკრავდნენ ორკესტრში, შემდგომ დირიჟორობდნენ. სწორედ ამ ორკესტრისათვის შექმნა ახალგაზრდა კომპოზიტორმა ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული ნაწარმოები „ჩელა“. მისივე „გველისმჭამელი“ და „მარშ-გროტესკი“, ქართული მუსიკალური კულტურის მნიშვნელოვანი შენაძენია. განსაკუთრებით აღსანიშნავია ხელოვანის დიდი ღვაწლი თეატრსა და კინოში. მან მუსიკალურად გააფორმა სპექტაკლები: „ლამარა“, „არსენა“, „ოტელო“, „დიდი ხელმწიფე“ და სხვა. ასევე კინოფილმები: „დარიკო“, „ნარინჯის ველი“ და სხვა. წლების განმავლობაში იონა ტუსკაია იყო თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის რექტორი და საქართველოს კომპოზიტორთა კავშირის თავმჯდომარე. მან აღზარდა დღეს საყოველთაოდ ცნობილი კომპოზიტორები: რევაზ გაბიჩვაძე, გრიგოლ კოკელაძე, სულხან ნასიძე, ოთარ გორდელი და სხვები. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. მის გვერდით პანთეონში დაკრძალულია მისი მეუღლე ირინე ნიკოლოზის ასული მდივანი (დ. 23 ნოემბერი, 1907, თბილისი — გ. 20 ივლისი, 1964, იქვე). 1936 — საპატიო ნიშანი 1946 — შრომის წითელი დროშის ორდენი 1958 — საპატიო ნიშანი 1962 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 329, თბ., 1994 იონა ტუსკია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი იონა ტუსკია — ეროვნული ფილმოგრაფია იონა ტუსკია კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
ლინჩის წესით გასამართლება

ლინჩის წესით გასამართლება — სასამართლოგარეშე სასჯელი რომელსაც არაოფიციალური დაჯგუფება ახორციელებს. ლინჩის წესს ყველაზე ხშირად მიმართავს ბრბო, რომელიც არაოფიციალურ საზოგადო დასჯას ახორციელებს. ლინჩის წესი ძირითადად გამოიყენება ეკონომიკური ან პოლიტიკური არეულობების დროს, როდესაც დომინანტი ჯგუფი ცდილობს გარკვეული წარმოდგენის გამართვას და საზოგადოების დაშინებას. სიტყვა ლინჩის წარმოშობა არ არის ცალსახად ცნობილი. ერთი მოსაზრებით ის სათავეს ამერიკის რევოლუციიდან იღებს. გამოიყენებოდა ფრაზა „ლიონჩის კანონი“, რაც გასამართლების გარეშე დასჯას აღნიშნავდა. ფრაზა ამ ეპოქის ორ ამერიკელთან შეიძლება იყოს დაკავშირებული: ჩარლი ლინჩი (მოსამართლე) და უილიამ ლინჩი. 1780-იან წლებში ორივე მათგანი ცხოვრობდა ვირჯინიაში. Ida B. Wells, Lynch Law, 1893 NAACP, Thirty Years of Lynching in the United States, 1889-1918. New York City: Arno Press, 1919. Encyclopedia of Arkansas History & Culture entry: Lynching in Arkansas Smith, Tom. The Crescent City Lynchings: The Murder of Chief Hennessy, the New Orleans 'Mafia' Trials, and the Parish Prison Mob, crescentcitylynchings.com დაარქივებული 2007-10-09 საიტზე Wayback Machine. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ლინჩის წესით გასამართლება Taking History Personnally დაარქივებული 2013-12-12 საიტზე Wayback Machine. Yes, ISIS Burned a Man Alive: White Americans Did the Same Thing to Black People by the Thousands Richardson, Dixie Kline. "1891 Lynching Remains a Mystery" დაარქივებული 2017-08-15 საიტზე Wayback Machine.
მერინა (ხალხი)

მერინა — მადაგასკარში მცხოვრები მალაგასიელების უმთავრესი და ქვეყნის ოფიციალური 18 ეთნიკური ჯგუფიდან ერთ-ერთი. მათი ძირითადი საცხოვრებელი არეალია ქვეყნის ცენტრში მდებარე ანტანანარივუს პროვინცია. XVIII საუკუნის ბოლოდან მერინებმა თავიანთი ძალაუფლება დანარჩენ ტერიტორიებზეც გაავრცელეს და შექმნეს იმერინის სამეფო. 1895–96 წლებში საფრანგეთმა მოახდინა მადაგასკარის კოლონიზაცია და 1897 წელს მერინას მონარქია გააუქმა. მალაგასიელები იმერინის სამეფო Bradt, Hilary; Austin, Daniel (2007) Madagascar, 9th, Guilford, CT: The Globe Pequot Press Inc., გვ. 113–115. ISBN 1-84162-197-8.  Ogot, Bethwell A. (1992). Africa from the Sixteenth to the Eighteenth Century. Paris: UNESCO. ISBN 9789231017117.  The Merina nation დაარქივებული 2012-05-10 საიტზე Wayback Machine. Merina royal family
იოსებ ტატიშვილი

იოსებ გრიგოლის ძე ტატიშვილი (დ. 25 დეკემბერი, 1886, თბილისი — გ. 21 ივლისი, 1952, იქვე) — ქართველი მწერალი და ენათმეცნიერი. პირველდაწყებითი განათლება ოჯახში მიიღო. შემდეგ დაამთავრა თბილისის ქართული გიმნაზია, ხოლო 1915 წელს — მოსკოვის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. თავისი პირველი მოთხრობა „წვიმაში“, ი. ტატიშვილმა დაბეჭდა 1908 წელს გაზეთ დროებაში. აქედან მოყოლებული, მას კალამი არ გაუგდია. მწერლის საუკეთესო ნაწარმოებებია: „დედაკაცის ბედი“, „იაღლუჯა“, „მტერთა სასძლო“, „ქალის გული“, „ძველი გმირი“. ზოგი მოთხრობა თარგმნილია უკრაინულად. ი. ტატიშვილს აქვს მრავალი ტარგმანი რუსულიდან და სომხურიდან. აღსანიშნავია რომ იგი იყო ქართული ენის შესანიშნავი მცოდნე და თავისი წვლილი შეიტანა „ქართული ენის განმარტებითი ლექსიკონის“ რვატომეულის მომზადებაში. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. მის გვერდით პანთეონში დასაფლავებულია მისი მეუღლე — სოფიო ლევანის ასული მაკროპულო (დ. 4 აპრილი, 1888, დაბა ალავერდი, ახლანდელი სომხეთი — გ. 21 იანვარი, 1963, თბილისი). ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 329, თბ., 1994 იოსებ ტატიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ნოვოდნისტროვსკი

ნოვოდნისტროვსკი (უკრ. Новодністровськ) — ქალაქი უკრაინაში. მდებარეობს ჩერნივცის ოლქში. 2013 წელს ქალაქის მოსახლეობა 10770 კაცს შეადგენდა. ↑ უკრაინის სტატისტიკის ეროვნული კომიტეტი
ჰერცა

ჰერცა (უკრ. Герца) — ქალაქი უკრაინაში. მდებარეობს ჩერნივცის ოლქში. 2013 წელს ქალაქის მოსახლეობა 2125 კაცს შეადგენდა. ↑ უკრაინის სტატისტიკის ეროვნული კომიტეტი
ხოტინი

ხოტინი (უკრ. Хотин) — ქალაქი უკრაინაში. მდებარეობს ჩერნივცის ოლქში, დნესტრის ნაპირზე, ჩრდილოეთ ბესარაბიაში. შედიოდა კიევის რუსეთის, მოლდავეთის სამთავროს, ოსმალეთის შემადგენლობაში.XVII-XVIII საუკუნეში ოსმალებმა იქ ააგესციხე-სიმაგრე, რომელიც წარმოადგენდა დასაყრდენ ოუნქტს, საიდანაც ოსმალები თავს ესხმოდნენ უკრაინისა და პოლონეთს. 1812 წლიდან რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში იყო. 2013 წელს ქალაქის მოსახლეობა 9692 კაცს შეადგენდა. მუსტაფა-ფაშა ბაირაქთარი (1765–1808) – ოსმალეთის დიდი ვეზირი, დაიბადა ხოტინში. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ხოტინი Flags of the World დაარქივებული 2004-11-30 საიტზე Wayback Machine. Khotyn photo gallery Castles and churches of Ukraine ↑ უკრაინის სტატისტიკის ეროვნული კომიტეტი
კიცმანი

კიცმანი (უკრ. Кіцмань) — ქალაქი უკრაინაში. მდებარეობს ჩერნივცის ოლქში. 2012 წელს ქალაქის მოსახლეობა 6904 კაცს შეადგენდა. ↑ უკრაინის სტატისტიკის ეროვნული კომიტეტი
ნოვოსელიცია

ნოვოსელიცია (უკრ. Новоселиця) — ქალაქი უკრაინაში. მდებარეობს ჩერნივცის ოლქში. 2013 წელს ქალაქის მოსახლეობა 7764 კაცს შეადგენდა. ↑ უკრაინის სტატისტიკის ეროვნული კომიტეტი
სოკირიანი

სოკირიანი (უკრ. Сокиряни) — ქალაქი უკრაინაში. მდებარეობს ჩერნივცის ოლქში. 2013 წელს ქალაქის მოსახლეობა 9463 კაცს შეადგენდა. ↑ უკრაინის სტატისტიკის ეროვნული კომიტეტი
მახინჯი იხვის ჭუჭული

მახინჯი იხვის ჭუჭული, ჰანს ქრისტიან ანდერსენის ზღაპარი, დაიწერა 1842 წელს. ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები. ზღაპარში მოთხრობილია იხვის ჭუჭულზე, რომელსაც ყველა ზურგს აქცევს, რადგან არ ჰგავს სხვა იხვებს. იგი იძულებული გახდება დატოვოს მშობლიური სახლი და მარტო განაგრძოს ცხოვრება. ერთ დღესაც იგი შეხვდება გედებს, რომლებიც არ დასცინებენ და თბილად მიიღებენ. ასე აღმოაჩენს იხვის ჭუჭული, რომ თავადაც მშვენიერი გედი ყოფილა.
სტოროჟინეცი

სტოროჟინეცი (უკრ. Сторожинець) — ქალაქი უკრაინაში. მდებარეობს ჩერნივცის ოლქში. 2012 წელს ქალაქის მოსახლეობა 14505 კაცს შეადგენდა. ბუკოვინა History of the Jews in Bukovina Storozhynets Jews Memorial Web Page დაარქივებული 2011-09-26 საიტზე Wayback Machine. ↑ უკრაინის სტატისტიკის ეროვნული კომიტეტი
ვაშკივცი

ვაშკივცი (უკრ. Вашківці) — ქალაქი უკრაინაში. მდებარეობს ჩერნივცის ოლქში. 2012 წელს ქალაქის მოსახლეობა 5430 კაცს შეადგენდა. ოფიციალური საიტი ↑ უკრაინის სტატისტიკის ეროვნული კომიტეტი
ვიჟნიცია

ვიჟნიცია (უკრ. Вижниця) — ქალაქი უკრაინაში. მდებარეობს ჩერნივცის ოლქში. 2012 წელს ქალაქის მოსახლეობა 4230 კაცს შეადგენდა. ↑ უკრაინის სტატისტიკის ეროვნული კომიტეტი
ზასტავნა

ზასტავნა (უკრ. Заставна) — ქალაქი უკრაინაში. მდებარეობს ჩერნივცის ოლქში. 2012 წელს ქალაქის მოსახლეობა 8097 კაცს შეადგენდა. ↑ უკრაინის სტატისტიკის ეროვნული კომიტეტი
დავით სულიაშვილი

დავით სოკრატეს ძე სულიაშვილი (დ. 10 ივნისი, 1884, დაბა სურამი — გ. 6 ნოემბერი, 1964, თბილისი) — ქართველი მწერალი, რევოლუციონერი. მამამ სოფლის ხელმოკლე დიაკვანმა გორში ჩამოიყვანა და მიაბარა სასულიერო სასწავლებელში. აქ არსებულმა ხალხოსნურმარევოლუციურმა განწყობამ სამუდამოდ განსაზღვრა ყმაწვილის სამომავლო გზა, რომელმაც იგი რევოლუციონერობამდე მიიყვანა. მონაწილეობდა მუშათა გაფიცვებში და მოძრაობებში, დაინტერესდა მარქსიზმით. 1903 წელს ლაიფციგში გაემგზავრა, აქ იგი დაუკავშირდა ვ. ლენინის მიმდევარ ემიგრანტთა ჯგუფებს. რეაქციის პერიოდში დ. სულიაშვილი დააპატიმრეს და ქუთაისის ციხეში ჩასვეს, მაგრამ სხვებთან ერთად გაიქცა და მალე ემიგრაციაში წავიდა — ჯერ ლაიფციგში, შემდეგ ციურიხში ცხოვრობდა, სადაც პირადად გაიცნო ლენინი და ახლო ურთიერთობა დაამყარა მასთან. პატიმრობის დროს ლეო ქიაჩელს შეხვდა და მას შემდეგ განუყრელ მეგობრებად დარჩნენ. ლ. ქიაჩელის რჩევით დავით სულიაშვილმა პირველი მოთხრობა გაუგზავნა უცხოეთიდან „სახალხო ფურცლის“ რედაქციას. 1917 წლის აპრილში ლენინთან და მიხა ცხაკაიასთან ერთად დაბრუნდა რუსეთში. საქართველოში ჩამოსვლის შემდეგ განაგრძო ლიტერატურული მოღვაწეობა. უპრეტენზიო შემოქმედმა, XX საუკუნის დამდეგის მღელვარე დღეების ამსახველი თავისი ქმნილებებით საკუთარი ადგილი დაიმკვიდრა ქართულ ლიტერატურაში. მწერლის კალამს ეკუთვნის მოთხრობები: „ნაღვერდალი“, „მეორე დღე“, „კლდე“, „ჩიკორი“ და სხვა. დაჯილდოვებული იყო შრომის წითელი დროშის, „საპატიო ნიშნის“ ორდენებით და მედლებით. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. მის გვერდით დასაფლავებულია მისი მეუღლე — თამარ ზაალის ასული ვარსიმაშვილი (დ. 11 იანვარი, 1895, დაბა სურამი — გ. 1 აპრილი, 1958, თბილისი). ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 325, თბ., 1994
უსერკაფი

უსერკაფი (ასევე უსერხერესი) — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) და მეხუთე დინასტიის დამაარსებელი, რომელიც მეფობდა ძველი სამეფოს პერიოდში. უსერკაფის მმართველობის დროს დამკვიდრდა აბუსირში მზის ტაძარის მშენებლობის ტრადიცია. მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 2494 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 2487 წელს, მის სახელთანაა დაკავშირებული საკარაში უსერკაფის პირამიდის კომპლექსი, რომელიც მისი ბრძანებით აშენდა. უსერკაფი უსერკაფის პირამიდა დაარქივებული 2015-10-14 საიტზე Wayback Machine. ეგვიპტის მეხუთე დინასტია უსერკაფი, V დინასტიის პირველი მმართველი ძველი სამეფო, მეხუთე დინასტია, ფარაონი უსერკაფი
მონძა რუანდეფუ ზაფიციმივალუ

მონძა რუანდეფუ ზაფიციმივალუ (მალაგ. Monja Roindefo Zafitsimivalo; დ. 1965) — მადაგასკარელი პოლიტიკოსი. მადაგასკარის პრემიერ-მინისტრი 2009 წლის 17 მარტიდან 10 ოქტომბრამდე. პოსტზე დაინიშნა 2009 წლის 7 თებერვალს ოპოზიციის ლიდერ ანდრი რაძოელინას მიერ მისი კონკურენტი მთავრობის ხელმძღვანელად. მოგვიანებით, 2009 წლის 17 მარტს რაძოელინამ სამხედროების დახმარებით ძალაუფლება ხელში ჩაიგდო და ზაფიციმივალუც ოფიციალურად გახდა პრემიერ-მინისტრი. იმავე წლის 9 ოქტომბერს პრეზიდენტმა განაცხადა, რომ პრემიერ-მინისტრის პოსტზე ეჟენ რეჟი მანგალაზას დანიშვნას აპირებდა, თუმცა ზაფიციმივალუმ განაცხადა, რომ მისი მთავრობა ლეგიტიმურია და რომ ის კვლავ ასრულებდა თავის მისიას. მთავრობის სხვა წევრები შეხვდნენ 10 მარტს და საკუთარი უკმაყოფილება გამოხატეს მის გადაწყვეტილებასთან დაკავშირებით, რომ კვლავ აგრძელებდა მუშაობას. 10 ოქტომბერს, გვიან ღამით, რაძოელინამ ეჟენ რეჟი მანგალაზა პრემიერ-მინისტრად დანიშნა. ↑ "Madagascar leader fires PM" დაარქივებული 2013-01-03 საიტზე Archive.isCategory:Webarchive template archiveis links, AFP, 11 October 2009
იკის რაიონი

იკის რაიონი (ესპ. Distrito de Ica) — რაიონი პერუში, იკის რეგიონის იკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 406 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 117 839 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 130 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 887.51 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
ლა-ტინგუინიის რაიონი

ლა-ტინგუინიის რაიონი (ესპ. Distrito de La Tinguiña) — რაიონი პერუში, იკის რეგიონის იკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 432 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 30 156 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 310 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 98.34 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
ლოს-აკიხესის რაიონი

ლოს-აკიხესის რაიონი (ესპ. Distrito de Los Aquijes) — რაიონი პერუში, იკის რეგიონის იკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 475 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 15 026 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 170 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 90.92 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
ოკუკახეს რაიონი

ოკუკახეს რაიონი (ესპ. Distrito de Ocucaje) — რაიონი პერუში, იკის რეგიონის იკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 325 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 496 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 2.5 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 1 417 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
ვენერა-13

ვენერა-13 (რუს. Венера-13) — სსრკ-ის მიერ პლანეტა ვენერის გამოკვლევისათვის გაგზავნილი უპილოტო კოსმოსური ხომალდი. „ვენერა-13“ გაშვებულ იქნა 1981 წლის 30 ოქტომბერს ბაიკონურის კოსმოდრომიდან რაკეტა-მატარებლით „პროტონი“. ხომალდების მასა იყო 760 კგ. „ვენერა-13“ დაყენებული იყო სამეცნიერო ხელსაწყოები, რომლის შექმნაშიც მონაწილეობას იღებდნენ საბჭოთა, ავსტრიელი და ფრანგი სპეციალისტები. „ვენერა-13“ გაშვებიდან, 5 დღის შემდეგ, კოსმოსში გაშვებული იქნა კოსმოსური ხომალდი „ვენერა-14“, ეს დრო მეტად ხელსაყრელი იყო ვენერისკენ გასაფრენად. ოთხი თვის შემდეგ, „ვენერა-13“-მა მიაღწია პლანეტა ვენერას. კოსმოსურ ხომალდს გამოეყო დასაშვები აპარატი, რომელიც 1982 წლის 1 მარტს რბილად დაეშვა ვენერის ზედაპირზე. თვითონ „ვენერა-13“ განაგრძობდა მოძრაობას ჰელიოცენტრულ ორბიტაზე. დამუხრუჭების შედეგად დასაშვები აპარატი შევიდა ვენერის ატმოსფეროში, მისი სიჩქარე შემცირდა ბგერის სიჩქარემდე და ამის შემდეგ გაიხსნა სამუხრუჭე პარაშუტი. 47 კმ სიმაღლეზე პარაშუტი ჩამოშორდა დასაშვებ აპარატს, რომელმაც ამის შემდეგ დაშვება გააგრძელა აეროდინამიკური დამუხრუჭების ხარჯზე. იგი დაეშვა ვენერის ზედაპირზე სამხრეთ განედის 7°30’ და აღმოსავლეთ გრძედის 303°, დაშვების ადგილს სახელად „ფობე რეჯიო“ (Phoebe Regio) ეწოდებოდა. რაც შეეხება „ვენერა-14“ დასაშვებ აპარატს, იგი „ვენერა-13“ დასაშვები აპარატისგან 950 კილომეტრში ჩრდილო-აღმოსავლეთში დაეშვა. „ვენერა-13“ დასაშვები აპარატის დაშვების ადგილას დახვდა გაშიშვლებული კლდოვანი ქანები, რომელიც გარშემორტყმულნი იყვნენ წვრილმარცვლოვანი მუქი ფერის ნიადაგით. დაშვების შემდეგ „ვენერა-13“ დასაშვებმა აპარატმა პლანეტა ვენერის ზედაპირის პანორამული სურათები გადმოსცა. სპეციალური მოწყობილობების საშუალებით აღებული იქნა ვენერის ზედაპირის სინჯები, რომლებიც შემდეგ გამოსაკვლევად საგანგებო კამერაში მოთავსდნენ, რომელშიც წნევა 0,05 ატმოსფეროს, ხოლო ტემპერატურა 30°C აღწევდა. ვენერის ზედაპირის გრუნტის ნიმუშების ქიმიური შემადგენლობა გამოკვლეულ იქნა რენტგენული ფლუორესცენციული სპექტრომეტრის მეშვეობით. „ვენერა-13“ დაყენებულ იქნა ხმისჩაწერი მოწყობილობა, რომელმაც ჩაიწერა ქუხილის ხმა, ეს იყო პირველი შემთხვევა, როცა სხვა პლანეტაზე ქუხილი ხმა ჩაიწერეს. „ვენერა-13“ დასაშვები მოწყობილობა მოქმედებდა 127 წუთის განმავლობაში (თავდაპირველად დაგეგმილი იყო, რომ მას 32 წუთის განმავლობაში უნდა ემოქმედა) 84 ატმოსფერო წნევის და 457°C ტემპერატურის პირობებში. Encyclopedia Astronautica (ინგლისური)
პაჩაკუტეკის რაიონი

პაჩაკუტეკის რაიონი (ესპ. Distrito de Pachacutec) — რაიონი პერუში, იკის რეგიონის იკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 409 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 000 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 170 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 34.4 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
პარკონის რაიონი

პარკონის რაიონი (ესპ. Distrito de Parcona) — რაიონი პერუში, იკის რეგიონის იკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 440 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 46 889 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 2 700 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 17.39 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
სალასის რაიონი (იკა)

სალასის რაიონი (ესპ. Distrito de Salas) — რაიონი პერუში, იკის რეგიონის იკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 425 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 921 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 21 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 651.72 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
სან-ხოსე-დე-ლოს-მოლინოსის რაიონი

სან-ხოსე-დე-ლოს-მოლინოსის რაიონი (ესპ. Distrito de San José de los Molinos) — რაიონი პერუში, იკის რეგიონის იკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 535 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 734 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 16 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 363.2 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
სან-ხუან-ბაუტისტას რაიონი (იკა)

სან-ხუან-ბაუტისტას რაიონი (ესპ. Distrito de San Juan Bautista) — რაიონი პერუში, იკის რეგიონის იკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 416 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 11 382 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 430 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 26.39 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
სანტიაგოს რაიონი (იკა)

სანტიაგოს რაიონი (ესპ. Distrito de Santiago) — რაიონი პერუში, იკის რეგიონის იკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 374 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 21 427 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 7.7 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 2 783 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
სუბტანხალიის რაიონი

სუბტანხალიის რაიონი (ესპ. Distrito de Subtanjalla) — რაიონი პერუში, იკის რეგიონის იკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 429 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 16 931 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 87 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 193.9 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
ტატეს რაიონი

ტატეს რაიონი (ესპ. Distrito de Tate) — რაიონი პერუში, იკის რეგიონის იკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 392 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 699 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 520 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 7.07 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
იუკა-დელ-როსარიოს რაიონი

იუკა-დელ-როსარიოს რაიონი (ესპ. Distrito de Yauca del Rosario) — რაიონი პერუში, იკის რეგიონის იკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 825 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 030 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 0.80 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 1 289 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
კოსმონავტი

კოსმონავტი (ბერძ. κόσμος [kósmos] — „წესრიგი“, „მსოფლიო“, „სამყარო“ და ναύτης [naútēs] — „ზღვაოსანი“; გამოიყენება პოსტსაბჭოთა ქვეყნებში), იგივე ასტრონავტი (ბერძ. άστρον [astron] — „მნათობი“ და ναύτης; გამოიყენება აშშ-სა და დასავლეთის ქვეყნებში) — ადამიანი, რომელიც ცდის კოსმოსურ ტექნიკას და ექსპლუატაციას უწევს მას კოსმოსში ფრენისას. ეს პროფესია წარმოიშვა კოსმოსში ადამიანის შეღწევის შედეგად (1961). კოსმონავტების პირველ კანდიდატებს არჩევდნენ სამხედრო მფრინავებში (სსრკ) და გამომცდელ მფრინავებში (აშშ), ვინაიდან აუცილებელი თვისებები (ფრენის მაღალი ოსტატობა, გადაწყვეტილების სწრაფად მიღების უნარი, ხმაურის, ვიბრაციის, აჩქარების კარგად გადატანა, დაკვირვებათა წარმოების გამოცდილება და ა. შ.) სწორედ ამ პროფესიების პირებისთვისაა დამახასიათებელი. მოგვიანებით როგორც სსრკ-ში, ასევე აშშ-ში, კოსმოსური ხომალდების ეკიპაჟებში შეიყვანეს აუცილებელი სპეციალური მომზადების მქონე ინჟინრები, ექიმები და მეცნიერები. სსრკ-ში კოსმონავტების მომზადება დაიწყო 1960 წლიდან, აშშ-ში „მერკურის“ ტიპის კოსმოსური ხომალდებისათვის — 1959 წლიდან, „ჯემინი“ და ,აპოლონი“-სთვის — 1962 წლიდან. კოსმონავტები კოსმოსში მოგზაურობისას ზოგჯერ გადმოდიან ხომალდიდან, გადადიან გამოსაკვლევად ციურ სხეულზე, აგროვებენ მასალებს სამეცნიერო გამოკვლევებისათვის. მათ აცვიათ სკაფანდრები — სპეციალური დამცავი ტანსაცმელი, რადიაციისა და უჰაერობისგან თავდასაცავად. სკაფანდრს შიგნით წნევა, ტემპერატურა და ჰაერის მიწოდება მოწესრიგებულია. ზურგზე აკიდებული რეზერვუარებით კოსმონავტს ჰაერის მარაგი მიაქვს, „ქუდზე“ კი დამაგრებული აქვს ფილტრი, რომელიც მას მზის დამაბრმავებელი ნათებისგან იცავს. სსრკ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმმა 1961 წლის 14 აპრილის ბრძანებულებით ხომალდ-თანამგზავრ „ვოსტოკით“ მსოფლიოში ადამიანის პირველი კოსმოსური ფრენის აღსანიშნავად დააწესა სპეციალური წოდება — მფრინავი კოსმონავტი. პირველად მფრინავი კოსმონავტის წოდება მიენიჭა ი. გაგარინს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 686. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 235. Пилотируемые космические полёты в 1961—1972 гг. О подготовке космонавтов в Киножурнале «Хочу всё знать» YouTube-ზე Энциклопедия ASTRONote Encyclopedia Astronautica(ინგლისური) «Космическая одиссея. XXI век» — телестудия «Роскосмос» YouTube-ზე