laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
Real to Reel (Marillion-ის ალბომი)

Real to Reel — ბრიტანული ნეო-პროგრესული როკ-ჯგუფ Marillion-ის საკონცერტო ალბომი, რომელიც გამოიცა 1984 წელს. ჩაიწერა მონრეალში (კანადა), დარბაზში Spectrum და ლესტერში (ინგლისი), დარბაზში De Montfort Hall. დისკზე წარმოდგენილია ჯგუფის პირველ ორ ალბომში, Script for a Jester's Tear (1983) და Fugazi შეტანილი სიმღერების საკონცერტო ვერსია. ორიგინალურ გრამფირფიტაში შეტანილია ორი სიმღერა, რომელიც არც ერთ სტუდიურ ალბომზე არ გამოსულა - Market Square Heroes და Cinderella Search, სინგლის Assassing (1984) b-მხარე. სიმღერა Emerald Lies (ალბომიდან Fugazi) თავდაპირველად შეტანილი იყო Real to Reel-ის CD და აუდიოკასეტის ვერსიაში. დისკიდან ოფიციალური სინგლები არ გამოცემულა და მიუხედავად ამისა იგი ბრიტანეთის ჩარტის #8 პოზიციაზე მოხვდა. მთლიანობაში იგი ჩარტში 22 კვირის მანძილზე იმყოფებოდა. ალბომის პროდიუსერები არიან Marillion და საიმონ ჰენარტი, რომელიც ჯგუფის პირველი ორი ალბომის ხმის მიქსზე მუშაობდა და სიმღერის Cinderella Search სტუდიური ვერსიის პროდიუსერი იყო. 1997 წელს ალბომი გამოვიდა 2 დისკიანი Brief Encounter-ის (ასევე ხელახალი გამოცემის) შემადგენლობაში. Brief Encounter იყო ვრცელი EP გამოცემა, რომელიც ლეიბლმა EMI მიუძღვნა ჯგუფის 1986 წლის აშშ ტურნეს დაამთხვია. 1997 წლის გამოცემა არ წარმოადგენდა Marillion-ის პირველი რვა ალბომის რემასტერინგების გამოცემის კამპანიის ნაწილს, რომელიც EMI-მ 1997/1998 წლებში განახორციელა. თუმცა, ორდისკიანმა ვერსიამ ები-როუდის სტუდიებში ბრაიან ფიფილდის პროდიუსერობით ციფრული რემასტერინგი გაიარა. 2005 წელს იაპონიაში გამოვიდა ალბომის „ვინილის რეპროდუქცია“ CD ფორმატში. მასში შეტანილია დამატებითი სიმღერები, Margaret და Charting the Single, რომლებიც შეტანილია ჯგუფის 1983 წლის სინგლში Garden Party და მის 12" ვერსიაში. Assassing (დიკი, კელი, მოსლი, როზერი, ტრევავასი) – 7:29 Incubus (დიკი, კელი, როზერი, ტრევავასი) – 8:43 Cinderella Search (დიკი, კელი, მოსლი, როზერი, ტრევავასი) – 5:45 Forgotten Sons (დიკი, როზერი) – 10:36 Garden Party (დიკი, როზერი) – 6:32 Market Square Heroes (დიკი, კელი, მინიტი, პოინტერი, როზერი, ტრევავასი) – 7:32 Assassing – 7:29 Incubus – 8:43 Cinderella Search – 5:45 Emerald Lies (დიკი, კელი, მოსლი, როზერი, ტრევავასი) – 5:28 Forgotten Sons – 10:36 Garden Party – 6:32 Market Square Heroes – 7:32 1-4: ჩაწერილია 1984 წლის 19 და 20 ივნისს, მონრეალში (კანადა) 5-7: ჩაწერილია 1984 წლის 5 მარტს, ლესტერში (ინგლისი) Charting the Single – 6:37 (ჩაწერილია ლონდონის ჰამერსმით ოდეონში, 1983 წლის 18 აპრილს) Margaret – 12:22 (ჩაწერილია ედინბურგში, 1983 წლის 7 აპრილი) Lady Nina (ვრცელი მიქსი) (დიკი, კელი, მოსლი, როზერი, ტრევავასი) – 5:47 Freaks (სინგლის ვერსია) (დიკი, კელი, მოსლი, როზერი, ტრევავასი) – 4:09 Kayleigh (საკონცერტო) (კელი, როზერი) – 4:11 Fugazi (საკონცერტო) (დიკი, კელი, მოსლი, როზერი, ტრევავასი) – 8:32 Script for a Jester's tear (საკონცერტო) (დიკი, კელი, მოსლი, როზერი, ტრევავასი) – 8:52 ფიში — ვოკალი სტივ როზერი — გიტარები მარკ კელი — კლავიშები პიტ ტრევავასი — ბას გიტარა იენ მოსლი — დასარტყმელი საკრავები
სოიუზ TMA-15

სოიუზ TMA-15 — მართვადი კოსმოსური გაფრენა საერთაშორისო კოსმოსურ სადგურზე. ის ნაწილია პროგრამა სოუზისა, რომელსაც ექსპედიცია 20-ის 3 წევრი გადაყავს საერთაშორისო კოსმოსურ სადგურზე. TMA-15 არის სახელი კოსმოსურ ხომალდ „სოუზის“ 102-ე მართვადი გაფრენისა, მოყოლებული სოუიზ 1-დან (1967). სოიუზის კოსმოსური ხომალდი ექსპედიცია 20-ისა და ექსპედიცია 21-ის განმავლობაში, დარჩება საერთაშორისო სადგურზე, როგორც სათადარიგო გასვლის ხომალდი, რომლის ქონა სადგურზე (მინიმუმ ერთის მაინც) აუცილებელია. პროგრამა აღსანიშნავია იმით, რომ დაიწყო ექვსკაციანი ეკიპაჟის ოპერაციები სკს-ზე. გაშვებულ იქნა წარმატებით მზიდი რაკეტა სოუიზ-ფგ-თი გაგარინის სტარტიდან, ბაიკონურის კოსმოდრომი ყაზახეთი, 2009 წლის 27 მაისს, 10:34 სთ-ზე UTC. სკს-ს მიუერთდა იმავე წლის 29 მაისს, 12:34 სთ-ზე UTC. რომან რომანენკო არის მესამე მეორე თაობის კოსმონავტი. მან აირჩია რადიოგამოძახების სიტყვა ტაიმირი (რუს. Таймыр), რადგან ეს სიტყვა იყო მამისის პირველი გაფრენისას, სოიუზ 26-ზე; თუმცა, რადიონიშნად გამოყენებულ იქნა სიტყვა პარუსი (რუს. Парус - აფრა). რობერტ თერსკი გახდა პირველი კანადელი რომელმაც სოიუზით იფრინა; აქამდე ყველა კანადელი კოსმონავტი ფრინავდა კოსმოსრუი შატლით. ფრენკ დე ვინი გახდა პირველი დასავლეთ ევროპელი, რომელიც მეთაურობს სკს-ს. რომან რომანენკო (1) – მეთაური – RSA ფრენკ დე ვინი (2) – ფრენის ინჟინერი 1 – ეკს –  ბელგია რობერტ თერსკი (2) – ფრენის ინჟინერი 2 – კკს ციფრები ფრჩხილებში უჩვენებს თითოეული კოსმონავტის მანამდე შესრულებულ ფრენებს, პლუს მიმდინარე გაფრენა. დიმიტრი კონდრატიევი – რკს (რომანენკოს დუბლორი) ანდრე კუიპერსი – ეკს  ნიდერლანდები (დე ვინის დუბლორი) კრის ჰედფილდი – კკს (თერსკის დუბლორი) მაქსიმილიან ჰილი - ეკს  ნიდერლანდები (დე ვინის დუბლორი) ↑ 1.0 1.1 NASA TV coverage of the launch of Soyuz TMA-15, 2009-05-27 ↑ NASA. (Feb. 11, 2008) NASA Assigns Crews for STS-127 and Expedition 19 Missions. NASA. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-02-25. ციტირების თარიღი: February 11 2008. ↑ ESA. (2008)Frank De Winne prepares for new mission. ESA. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-06-03. ციტირების თარიღი: November 3 2008. მოზარდმა დახატა მისია „სოიუზის“ ემბლემა[მკვდარი ბმული] (რუსული)
პოლილოგი

პოლილოგი — საუბარი რამდენიმე პირს შორის. ის არსებითად, დიალოგის გართულებული ფორმაა. დიალოგის თვისებები — რეპლიკებს შორის მჭიდრო კავშირი, სპონტანურობა და სხვ. — ნათლად ვლინდება პოლილოგშიც. დიალოგი მონოლოგი
სიღნაღის მუზეუმი

სიღნაღის მუზეუმი — საქართველოს ეროვნული მუზეუმის ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმი ქალაქ სიღნაღში. დაცულია ეთნოგრაფიული, არქეოლოგიური და შუა საუკუნეების მასალა. მთავარ ღირსშესანიშნაობას წარმოადგენს ნიკო ფიროსმანაშვილის ფერწერული კოლექცია. მუზეუმი დაარსდა 2007 წელს. მუზეუმში გამოფენილია კახეთის სხვადასხვა არქეოლოგიურ ექსპედიციებზე აღმოჩენილი საყოფაცხოვრებო და საკულტო დანიშნულების ნივთები ქვის ხანიდან ძვ. წ. I საუკუნემდე. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: სიღნაღის მუზეუმი სიღნაღის მუზეუმი, ეროვნული მუზეუმი. მუზეუმის გვერდი ვებ-საიტზე.
ჰიპერბოლა (ენა)

ჰიპერბოლა (ძვ. ბერძნ. ὑπερβολή [hyperbolē] — „გაზვიადება“) — მხატვრული გამოსახვის ხერხი, გამომსახველობის გასაძლიერებლად რაიმეს განზრახ გაზვიადება, რითაც მოვლენის (საგნის, ხასიათის, თვისების) ესა თუ ის მხარე წარმოჩენილია ხაზგასმით. მაგალითად, ამირანს „სადილად ბუღა-კამეჩი, ვახშმად არც ორი ეყოფა“ (ხალხური). „მთვარესა მისთა შუქთაგან უკუნი გარდაჰფენოდა“ (შოთა რუსთაველი). ჰიპერბოლა ხშირად შერწყმულია სხვა ტროპებთან, მაგალითად, გვაქვს ჰიპერბოლური შედარება („...ელვისა მსგავსად შვენოდა“, შოთა რუსთაველი), ჰიპერბოლა-მეტაფორა („...მზეო, ვინ გიშერი აწამწამე“, შოთა რუსთაველი). ჰიპერბოლური შეიძლება იყოს ხასიათი (ნაცარქექია, ყვარყვარე თუთაბერი), სიტუაცია (დ. კლდიაშვილის „სამანიშვილის დედინაცვალი“, „დარისპანის გასაჭირი“). ჰიპერბოლა შეიძლება იყოს პათეტიკურიც და კომიკურიც. ჰიპერბოლის ექსპრესიული ეფექტი, მისი სახეობრივ-ემოციური შინაარსი განსაკუთრებულ მხატვრულ ფუნქციას ასრულებს ნაწარმოებებში. ჰიპერბოლას იყენებენ ორატორულ ხელოვნებაშიც (მაგალითად, სოლომონ ლიონიძის სიტყვა ერეკლე მეფის გარდაცვალებაზე). ტროპი ლიტოტესი იაშვილი პ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 664. Examples of hyperbole in poetry დაარქივებული 2017-06-26 საიტზე Wayback Machine.
გაჩუმება

გაჩუმება არის მხატვრული ხერხი, რომელიც მრავალწერტილით აღინიშნება და გამოხატავს დიდი ემოციის (აღფრთოვანების, მწუხარების, გაოცების...) გამო სათქმელის დაუმთავრებლობას. მაგალითად: "შენ ისე ღრმა ხარ, ქართულო ცაო, შენ ისე ღრმა ხარ...სამკვიდრო შენს ქვეშ მტრად შემოსულმა ვერავინ ნახა..."(ანა კალანდაძე)
ტროპი

ტროპი — ენობრივი მხატვრულ-გამომსახველობითი საშუალება, რომლის ერთ-ერთი ზუსტი განსაზღვრა ჯერ კიდევ ძველ რომში გაჩნდა. იგი ეკუთვნის რომაელ ორატორს მარკუს ფაბიუს კვინტილიანეს: „ტროპი სიტყვის საკუთარი მნიშვნელობის ისეთი შეცვლაა, როდესაც ხდება მნიშვნელობის გამდიდრება“. მთავარია მკითხველმა შეძლოს „მნიშვნელობის გამდიდრების“ დანახვა, ანუ იმ ახალი აზრის დანახვა, რომელიც ჩნდება მხატვრულ ტექსტში სიტყვის „გარდასახვის“ მეშვეობით. ტროპის მარტივი სახეებია: შედარება ეპითეტი რთული სახეებია: მეტაფორა ლიტოტესი ალეგორია ირონია ჰიპერბოლა მეტონიმია პერიფრაზი სიმბოლო. Silva Rhetorica
ლიტოტესი

ლიტოტესი (ბერძ. λιτότης) — ჰიპერბოლის საპირისპირო მხატვრული ხერხი, ტროპის მარტივი სახე. ლიტოტესი ნიშნავს დამცირებას და წარმომდგარია ბერძნული სიტყვისაგან „მცირე“. ლიტოტესი გამოყენებულია ილია ჭავჭავაძის „მგზავრის წერილებში“, სადაც რუსი ოფიცერი ასე ახასიათებს თბილისს: „აბა რა ქალაქია თქვენი ქალაქი, ერთი თავიდან რომ გადააფურთხო, ქალაქის ბოლოს დაეცემა“, რითაც ოფიცერი გულისხმობდა, რომ ქალაქი ძალიან პატარა იყო. მეტაფორა ალეგორია ირონია ჰიპერბოლა (ენა) მეტონიმია პერიფრაზი სიმბოლო შედარება ეპითეტი
დანა ინტერნეიშენელი

დანა ინტერნეიშენელი (ებრ. דנה אינטרנשיונל, ინგლ. Dana International; ნამდვილი სახელი იარონ კოენი, 2 თებერვალი, 1973, თელ-ავივი, ისრაელი) — პოპულარული ტრანსსექსუალი მომღერალი ისრაელიდან. 1998 წლის ევროვიზიის გამარჯვებული, 2011 წლის იმავე კონკურსის მონაწილე. იარონი დაიბადა თელ–ავივში. იყო ბოლო ვაჟი ოჯახში. 8 წლიდან მუსიკაზე დადიოდა. ათი წლის ასაკშიდან მღერის მუნიციპალურ გუნდში. მეტსახელი დანა მოიფიქრეს 1988 წელს, როდესაც ოფერ ნისიმმა ჯგუფი შექმნა და იარონი იქ სოლისტად დაიწყო მუშაობა. სიმღერამ "Dana International" ამერიკულ ჩარტებში მაღალი პოზიცია დაიკავა და მომღერალს ლეგენდარული პოპულარობა მოუტანა. 1993 წელს იარონი სქესის შესაცვლელად გაემგზავრა დიდ ბრიტანეთში. მან შეცვალა თავისი სახელიც, იარონი გადააკეთა ქალების ებრაულ სახელად და „შარონი“ გახდა. ამიერიდან მსოფლიომ უკვე დანა ინტერნეიშენელი ქალის სახელით გაიცნო. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: დანა ინტერნეიშენელი ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2013-09-08 საიტზე Wayback Machine. ↑ Deutsche Nationalbibliothek Record #135107539 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a>
განსაზღვრება

განსაზღვრება ჰქვია წინადადების არამთავარ წევრს, რომელიც ახლავს არსებით სახელს და საგანს რაიმე ნიშნის მიხედვით ახასიათებს, განსაზღვრავს. იგი გადმოიცემა: არსებითი სახელით – მაგ: მეზობლის სახლი ზედსართავი სახელით – მაგ: კარგი ამხანაგი რიცხვითი სახელით – მაგ: მეოცე საუკუნე ნაცვალსახელით – მაგ: ჩვენი სამშობლო სახელზმნით – მაგ: დაბურული ტყე განსაზღვრება და მისგან განსაზღვრული სახელი ერთმანეთის მსაზღვრელ-მსაზღვრულია. განსაზღვრების კითხვებია: როგორი? რომელი? რამდენი? სადაური? როდინდელი? ვისი? რის? მაგალითები: როგორი? – ბუხარში ნელი ცეცხლი ენთო. რომელი? – აყვავდა ბაღში თეთრი ალუჩა. რამდენი? – ლოდზე ორი მწყემსი იჯდა. სადაური? – საიდანღაც მოიტანეს სვანური ჭიანური. როდინდელი? – მას გუშინდელი ამბავი ვუამბე. ვისი? – მამამ ისევ თავისი საქმე განაგრძო. რის? – მთის ფერდობზე აყვავდა ია. განსაზღვრება ფორმის მიხედვით ორგვარია: შეთანხმებული და მართული. შეთანხმებულია განსაზღვრება, თუ მისი ბრუნვის (და რიცხვის) ფორმა დამოკიდებულია საზღვრული სახელის ბრუნვის რიცხვსა (და სახელის) ფორმაზე. მაგალითად ვამბობთ: ხმელი წიფელი, ხმელმა წიფელმა, ხმელო წიფელო. განსაზღვრება, რომელიც აქ ზედსართავი სახელითაა გადმოცემული, ეთანხმება საზღვრულ არსებითს ბრუნვაში. განსაზღვრება საზღვრულ სახელს ზოგჯერ შეიძლება შეეთანხმოს მრავლობით რიცხვშიც. მაგ: დაღამდა, წვრილნი ვარსკვლავნი აყვავდნენ, დასხდნენ ცაზედა. მართულია განსაზღვრება, რომელიც არსებითი სახელის ნათესაობითი ბრუნვის ფორმით არის გადმოცემული (უთანდებულოდ) და აღნიშნავს კუთვნილებას, ან მასალას, ან კიდევ დანიშნულებას: მეგობრის (კუთვნილება) წიგნი, აგურის (მასალა) სახლი, სუფრის (დანიშნლება) კოვზი. განსაზღვრება დღევანდელ ქართულში ჩვეულებრივ საზღვრული სახელის წინ დგას, მაგრამ ზოგჯერ (უფრო ლექსებში) ის საზღვრულის შემდეგ დგას. განსაზღვრების საზღვრულთან შეწყობის წესებია: 1. ბოლოხმოვნიანი სახელით გადმოცემული განსაზღვრება, რომელიც საზღვრულის წინ დგას, დღევანდელ ქართულში ბრუნვის ნიშნებს არ დაირთავს: სახ. – მწვანე მინდორი მოთხ. – მწვანე მინდორმა მიც. – მწვანე მინდორს ნათ. – მწვანე მინდვრის მოქ. – მწვანე მინდვრით ვით. მწვანე მინდვრად წოდ. მწვანე მინდორო 2. ბოლოთანხმოვნიანი სახელით გადმოცემული წინ მდგომი განსაზღვრება ბრუნვის ნიშნებს არ დაირთავს სახელობითში, მოთხრობითში და წოდებითში. 3. I და II პირის კუთვნილებითი ნაცვალსახელებით გადმოცემულ განსაზღვრებას უნდა დაერთოს „ს“ მიცემითსა და ვითარებითში: ჩემს მეგობრად, შენს მეგობარს და ა. შ. 4. საკუთარი სახელის განსაზღვრებისას გამოყენებული ბოლოთანხმოვნიანი არსებითი სახელი ბრუნვის ნიშნებს დაირთავს სახელობითში, მოთხრობითსა და წოდებითში, დანარჩენ ოთხ ბრუნვაში ფუძის სახით არის წარმოდგენილი. მაგ: მეგობარი ვახტანგი მეგობარმა ვახტანგმა მეგობარ ვახტანგს მეგობარ ვახტანგის მეგობარ ვახტანგით მეგობარ ვახტანგად მეგობარო ვახტანგ 5. ბოლოხმოვნიანი სახელით გადმოცემული განსაზღვრება, რომელიც საზღვრული სახელის შემდეგაა, დაირთავს ბრუნვის ნიშნებს. 6. გათიშული განსაზღვრება დაირთავს ბრუნვის ნიშნებს მაშინაც, როცა ის უსწრებს საზღვრულ სახელს. 7. მართულია განსაზღვრება, რომელიც საზღვრულის წინ დგას, არ იცვლება.
ლიეტუვის გეოგრაფია

ლიეტუვა — სახელმწიფო ევროპაში, ბალტიის ზღვის აღმოსავლეთ სანაპიროზე. ფართობი 62 500 კმ2. საზღვრის საერთო სიგრძე 1 273 კმ. მათ შორის ბელარუსთან 502 კილომეტრი, ლატვიასთან 453 კმ. პოლონეთთან 91 კმ. და რუსეთთან (კალინინგრადის ოლქი) 227 კმ. საზღვაო საზღვარი შეადგენს 99 კილომეტრს. ლიეტუვის უმაღლესი მწვერვალია - აუკშტოიო (სიმაღლე 294 მეტრი), რომელიც მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, ვილნიუსიდან 23,5 კმ-ზე. უდიდესი მდინარეებია — ნემანი (ლიეტ. Nemunas) და ნერისი (ლიეტ. Neris). ქვეყნის ტერიტორიის 1,5  % უკავია 3 000-მდე ტბას. ფართობის მიხედვით ყველაზე დიდი ტბაა დრისვიატი (ფართობი 44,5 კმ2.) ლიეტუვის კლიმატი
ლიეტუვის დროშა

ლიეტუვის დროშა — ლიეტუვის რესპუბლიკის ოფიციალური სახელმწიფო სიმბოლო. წარმოადგენს მართკუთხა ქსოვილს, რომელიც შედგება სამი ტოლი ჰორიზონტალური ზოლისაგან, რომელთაგან ზემო არის ყვითელი, შუა — მწვანე და ქვემო — წითელი. დროშის განზომილებებია 3:5. დროშა სახელმწიფო სიმბოლოდ დაამტკიცეს 1992 წლის რეფერენდუმზე და მის კანონიერებას იცავს ლიეტუვის კონსტიტუციის მე-15 მუხლი. ყვითელი ფერი დროშაზე არის მზის სიმბოლო, მწვანე — ბალახისა, ხოლო წითელი აღნიშნავს სისხლს, რომელიც დაიღვარა ლიეტუვისათვის. მსოფლიოს დროშები, ლიეტუვა (ინგლისური)
ვეშაპთავა ყანჩა

ვეშაპთავა ყანჩა (ლათ. Balaeniceps rex) — ფრინველი ნიჩაბფეხიანების რიგისა. სხეულის სიგრძეა 120 სმ, სიმაღლე - 1 მ.მდე, წონა - 5-7 კგ, ფრთების შლილი — 250 სმ-მდე. აქვს ფართო, მასიური, კაუჭიანი ნისკარტი, რუხი სხეული; საჭისა და მომქნევი ბუმბული — შავია. გავრცელებულია აფრიკაში. საკმაოდ იშვიათია. ბუდობს ჭაობნარებში. ბუდეს იკეთებს წყლის და ხმელეთის-ბალახოვანი მცენარეებისაგან, დებს 1-2 თეთრ კვერცხს. იკვებება თევზებით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 389.
სინტაქსი

სინტაქსი — გრამატიკის ნაწილი, რომელიც შეისწავლის წინადადების ტიპებს, მასში სიტყვათა შეწყობა–შეკავშირების წესებს. იგი არკვევს, რა და რა სახის სიტყვები შეიძლება შეეწყოს ერთმანეთს, რა სახის ურთიერთობა შეიძლება დამყარდეს მათ შორის და რა დანიშნულება აქვს ამა თუ იმ სიტყვას წინადადებაში. სინტაქსური ერთეულებია: წინადადება, წინადადების წევრი და სინტაქსური წყვილი. (1996) Concise Encyclopedia of Syntactic Theories. New York: Elsevier Science. ISBN 0-08-042711-1.  Carnie, Andrew (2006). Syntax: A Generative Introduction, 2nd, Oxford: Wiley-Blackwell. ISBN 1-4051-3384-8.  (2006) Syntax, Critical Concepts in Linguistics. New York: Routledge. ISBN 0-415-24672-5.  Graffi, Giorgio (2001). 200 Years of Syntax. A Critical Survey, Studies in the History of the Language Sciences 98. Amsterdam: Benjamins. ISBN 90-272-4587-8.  Talasiewicz, Mieszko (2009). Philosophy of Syntax—Foundational Topics. Springer. ISBN 978-90-481-3287-4.  An interdisciplinary essay on the interplay between logic and linguistics on syntactic theories. Tesnière, Lucien 1969. Éleménts de syntaxe structurale. 2nd edition. Paris: Klincksieck. სინტაქსი — უცხო სიტყვათა ლექსიკონი
თხრობითი წინადადება

თხრობითი წინადადება — წინადადების ერთ–ერთი სახე, რომელიც გადმოგვცემს, მოგვითხრობს რამეს. იგი წარმოითქმება მშვიდად, წინადადების ბოლოს ხმას ვადაბლებთ და ვჩერდებით. თხრობითი წინადადების ბოლოს წერტილი დაისმის.
კითხვითი წინადადება

კითხვითი წინადადება — წინადადების ერთ-ერთი სახე, რომელიც შეიცავს კითხვას. იგი ძირითადად ორგვარია: კითხვითსიტყვიანი და არაკითხვითსიტყვიანი. კითხვითსიტყვიანი წინადადება არის სამი სახის: კითხვითნაცვალსახელიანი, კითხვითზმნიზედიანი, კითხვითნაწილაკიანი. კითხვითსიტყვიან კითხვით წინადადებაში კითხვის მახვილი კითხვით სიტყვაზეა. წინადადების ბოლოს ხმის აწევა და ხმოვნის გაგრძელებულად წარმოთქმა არ უნდა. ამ ტიპის კითხვით წინადადებას ჩვეულებრივ კითხვითი სიტყვა იწყებს. თუ თანამოუბარმა შემკითხველს კითხვა შეუბრუნა, შეკითხვის მახვილი ბოლო სიტყვის ბოლო მარცვალზეა. თუ წინადადებაში არ ურევია კითხვითი სიტყვა, შეკითხვის მახვილი ზმნა-შემასმენლის ბოლო მარცვალზეა. თუ ზმნა შემასმენელი არ არის (გამოტოვებულია), კითხვის მახვილი ბოლო სიტყვის ბოლო მარცვალზეა, თუ წინადადების ბოლო მარცვალი არ არის მიმართვა. კითხვითი წინადადების ბოლოს კითვის ნიშანი დაისმის.
ალიტუსი (ქალაქი)

ალიტუსი (ლიეტ. Alytus, პოლ. Olita, რუს. Олита) — ქალაქი სამხრეთ ლიეტუვაში. ალიტუსის მაზრისა და ალიტუსის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით მე-6 ქალაქი ლიეტუვაში. ქალაქი მდებარეობს მდინარე ნემანის ორივე ნაპირზე. ვილნიუსიდან 105 კილომეტრი, კაუნასიდან 69 კილომეტრი. 2002 წელს ქალაქში ცხოვრობდა 77 ათასი კაცი, რომელთაგან 94, 7 % ლიეტუველია, 2, 8 % კი - რუსი. ისტორიულ წყაროებში პირველად მოიხსენიება 1377 წლიდან. ქალაქის სტატუსს კი ატარებს 1581 წლიდან. მეორე მსოფლიო ომის პირველსავე დღეებში ქალაქის მახლობლად გაიმართა მსხვილი სატანკო ბრძოლა. ომის განმავლობაში ქალაქში დახვრიტეს 10-20 ათასი ებრაელი. ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2007-06-05 საიტზე Wayback Machine. ალიტუსის ტურიზმის საინფორმაციო ცენტრი დაარქივებული 2005-03-08 საიტზე Wayback Machine. Alytaus miesto portalas
ბრძანებითი წინადადება

ბრძანებითი წინადადება — წინადადების ერთ-ერთი სახე, რომელიც მოითხოვს მთქმელის ნება–სურვილის შესრულებას. ბრძანებითი წინადადება შინაარსისა და წარმოთქმის მიხედვით მრავალფეროვანია. იგი გარდა საკუთრივ ბრძანებისა შეიძლება გამოხატავდეს მოწოდებას, თხოვნას, დალოცვას, წყევლას, გაფრთხილებას, გამხნევებას, მიწვევა-მიპატიჟებას, რჩევა–დარიგებას, აკრძალვას.. იგი ძირითადად ორგვარია: წართქმითი და აკრძალვითი. ბრძანებითი წინადადება აკრძალვითია, თუ წინადადებაში არის უარყოფითი ნაწილაკები ნუ ან არ, ცალკე ან ამ ნაწილაკის შემცველი სიტყვები: ნუღარ, ნურსად, ნურვინ, არსად, არვინ და სხვ. აკრძალვითი ბრძანებითი წინადადება ორგვარია: ნუ ნაწილაკიანი და არ ნაწილაკიანი. ბრძანებითი წინადადების ბოლოს ძახილის ნიშანი დაისმის.
ძახილის წინადადება

ძახილის წინადადება — წინადადების ერთ-ერთი სახეა, რომელსაც ახლავს მთქმელის დიდ გრძნობა: გაკვირვება–განცვიფრება, აღტაცება, ნატვრა, დანანება, მწუხარება და სხვ. ინტონაციურად მრავალფეროვანია. ძახილის წინადადება ზოგჯერ ფორმით უკუთქმითია, შინაარსით წართქმითი. ძახილის წინადადების ბილოს ძახილის ნიშანი დაისმის
კითხვით-ძახილის წინადადება

კითხვით–ძახილის წინადადება — წინადადების ერთ-ერთი სახეა, რომელშიც კითხვასთან ერთად გადმოიცემა ძლიერი გრძნობა. კითხვით-ძახილის წინადადების ბოლოს ორო ნიშანი დაისმის: კითხვის და ძახილის. მაგ: კაცმა კაცი როგორ უნდა მოკლას?!
ხიმშიაშვილი

საკუთარი სახელი ხიმშიაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: აჰმედ-ფაშა (ხიმშიაშვილი) — ყარს-ჩილდირის ფაშა გიორგი ხიმშიაშვილი — რუსეთის არმიის არტილერიის გენერალი გოგი ხიმშიაშვილი — პოლკოვნიკი დოდო ხიმშიაშვილი-ვადაჭკორია — მწერალი, მთარგმნელი თახსიმ ხიმშიაშვილი — აჭარის პოლიტიკური მოღვაწე თემურ ფაშა (ხიმშიაშვილი) — ოსმალეთის იმპერიის სამხედრო პირი კონსტანტინე ხიმშიაშვილი — რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი კოტე ხიმშიაშვილი — მწერალი ლევან ხიმშიაშვილი — არქიტექტორ-რესტავრატორი, პედაგოგი ნური-ბეგ ხიმშიაშვილი — სამხედრო პირი სელიმ-ფაშა (ხიმშიაშვილი) — ახალციხის ფაშა ქერ-ჰუსეინ-ბეგი (ხიმშიაშვილი) — ზემო აჭარის ბეგი შერიფ-ბეგ ხიმშიაშვილი — რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი, საზოგადო მოღვაწე ჯემალ-ბეგ ხიმშიაშვილი — აჭარის პოლიტიკური მოღვაწე ხიმშიაშვილები — ფეოდალური საგვარეულო საქართველოში
ზარნაშო

ზარნაშო (ლათ. Bubo) — ფრინველების გვარი ბუსნაირთა რიგისა. გავრცელებულია ევროპაში, აზიაში, აფრიკასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. ბუების რიგის ყველაზე დიდი წარმომადგენელია ჩვეულებრივი ზარნაშო (ლათ. Bubo bubo). მისი სხეულის სიგრძეა 65-80 სმ, ფრთების შლილი 175 სმ, წონა 2-3 კგ. დედალი მამალზე დიდია. ძირითადად მობინადრეა. გვხვდება მთასა და ბარში, ტყესა და უდაბნოში. იკვებება კურდღლებით, ფრინველებით, რითაც მცირეოდენი ზიანი მოაქვს, მაგრამ სასაგრებლოცაა — სპობს დიდძალ თაგვისებრ მღრღნელებს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 486.
იურა

იურა (ლიეტ. Jūra) — მდინარე ლიეტუვაში. მდინარე ნემანის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 177 კილომეტრი, აუზის ფართობი 3990 კმ2. სათავე აქვს ჟიამაიტის მაღლობზე. წყალდიდობა თებერვლის ბოლოდან მაისის დასაწყისამდეა. წყლის საშუალო ხარჯი შესართავიდან 40 კილომეტრზე 20,1 მ3/წმ. იყინება ნოემბრიდან თებერვლის დასაწყისამდე. მდინარეზე მდებარეობს ლიეტუვის ქალაქი ტაურაგე. იურა - დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: იურა
გარემოება (ქართული ენა)

გარემოება – ჰქვია წინადადების არამთავარ წევრს, რომელიც ჩვეულებრივ ზმნას ახლავს და გვიჩვენებს, თუ სად, როდის, როგორ, რატომ ან რისთვის ხდება მოქმედება. გარემოება იშვიათად შეიძლება ახლდეს ზედსართავ სახელსა და ზმნიზედას .გარემოება გადმოიცემა ზმნიზედითა და ბრუნებადი სიტყვით (სახელითა და სახელზმნით).
მარტივი წინადადება

მარტივია წინადადება – თუ იგი გადმოცემულია ერთი ან რამდენიმე სიტყვით, რომლებშიც არ ურევია ერთგვარი წევრები. მაგ: გარიჟრაჟდა. მტრედისფერმა გადაჰკრა ცის გუმბათს. აქ ორივი წინადადება გადმოცემულია მხოლო ერთი სიტყვით, ხოლო მეორე კი ოთხით. მარტივი წინადადება მრავალგვარია.
თაგვფრინველისნაირნი

თაგვფრინველისნაირნი (ლათ. Coliiformes) — ფრინველების რიგი. მათი სხეულის სიგრძე ბოლოიანად 30-38 სმ-ია; წონა 42-56 გ. ბოლოს სიგრძე თითქმის ორჯერ აღემატება სხეულს. ქოჩორი განსაკუთრებით ემჩნევათ გაღიზიანებისას. რუხი ფერისანი არიან, ზურგზე მომწვანო ელფერი გადაკრავთ, კეფაზე ცისფერი ლაქა აჩნიათ. ფეხის ითხივე თითი წინა აქვთ მიმართული, მაგრამ 1-ლი და მე-4 თითი შეუძლიათ უკანაც შემოაბრუნონ. რიგში 1 ოჯახი (თაგვფრინველისებრნი (ლათ. Coliidae)) და 6 თანამედროვე სახეობაა. თაგვფრინველისნაირნი გავრცელებული არიან აფრიკაში - სენეგალიდან და სომალიდან კაპის პროვინციამდე. ბინადრობენ სავანებში, მეჩხერ ტყეებში, აგრეთვე ბაღებში. დებენ 2-3 კვერცხს. კრუხობენ 12-15 დღე. იკვებებიან წვნიანი ნაყოფით, კენკრით, კვირტითა და ნექტარით. ზოგჯერ სხვა ფრინველების ბარტყებსაც ჭამენ. ზოგი თაგვფრინველისნაირნი ზიანს აყენებს ბაღებს. არ გალობენ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 558.
პანევეჟისი

პანევეჟისი (ლიეტ. Panevėžys, პოლ. Poniewież, 1917-მდე რუს. Поневе́ж) — მოსახლეობის მიხედვით მეხუთე ქალაქი ჩრდილოეთ ლიეტუვაში. პანევეჟისის მაზრისა და პანევეჟისის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქი მდებარეობს მდინარე ნევეჟისის (ნემანის შენაკადი) ორივე ნაპირზე, ვილნიუსიდან ჩრდილო-დასავლეთით 109 კილომეტრზე და კლაიპედიდან 240 კმ-ის დაშორებით. ფართობი 52 კმ². ქალაქი მნიშვნელოვანი სატრანსპორტო კვანძია აქ ერთდება ლიეტუვის უმთავრესი მაგისტრალები და საერთაშორისო მაგისტრალი „ვია ბალტიკა“, რომელიც ერთმანეთთან აკავშირეს ვილნიუსსა და რიგას. რკინიგზის ხაზით დაკავშირებულია ქალაქ შიაულიაისთან და ლატვიის ქალაქ დაუგავპილსთან. რუსეთის იმპერიის პირველი აღწერის მიხედვით პანევეჟისში ცხოვრობდა 12 968 ადამიანი, რომლის დაახლოებით ნახევარს ებრაელები შეადგენდნენ. პირველი მსოფლიო ომის წინ ქალაქში 14 000 ადამიანი ცხოვრობდა. მეორე მსოფლიო ომის წინ კი - 27 ათასი. 2005 წლის მონაცემებით კი ცხოვრობს 116 247 კაცი. ქალაქი მონოეთნიკურია მოსახლეობის 96 %-ს ლიეტუველები შეადგენენ, მცირე რაოდენობით ცხოვრობენ რუსები, უკრაინელები, ბელარუსები, ებრაელები. კოლდინგი, დანია მიტიშჩი, რუსეთი კალმარი, შვედეთი კინგსტონი, იამაიკა ლუბლინი, პოლონეთი დაუგავპილსი, ლატვია რაკვერე, ესტონეთი ლიურენი, გერმანია ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2011-10-05 საიტზე Wayback Machine. პანევეჟისის ისტორია ↑ Getty Research Institute Getty Thesaurus of Geographic Names — LA: Getty Research Institute, 1997. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q65"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q110250907"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q11203476"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1520117"></a>
შიაულიაი (ქალაქი)

შიაულიაი (ლიეტ. Šiauliai (?·i), პოლ. Szawle) — მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით (128 ათ. კაცი) მეოთხე ქალაქი ჩრდილოეთ ლიეტუვაში. შიაულიაის მაზრისა და შიაულიაის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქი მდებარეობს ჩრდილოეთ ლიეტუვაში, ვილნიუსიდან 214 კილომეტრი, კაუნასიდან 142 კმ, ხოლო კლაიპედიდან 161 კმ. ფართობი 81 კმ². შიაულიაი არის მნიშვნელოვანი სამრეწველო და კულტურული ცენტრი. ქალაქში მდებარეობს შიაულიაის უნივერსიტეტი, დრამატული თეატრი და რამდენიმე მუზეუმი, რომელთა შორის აღსანიშნავია: ველოსიპედების, ფოტოგრაფიის, რადიო-ტელევიზიისა და კატების მუზეუმები. ისტორიულ წყაროებში პირველად მოხსენიებულია 1236 წელს ჯვაროსნებთან დაკავშირებით, ხოლო როგორც ქალაქი ნახსენებია 1524 წელს სიგიზმუნდ I-ის სიგელში. XIX საუკუნის I ნახევარში ქალაქის გავლით გაიყვანეს რიგა-ტილზიტის (ახლანდ. სოვეტსკი, კალინინგრადის ოლქი) საავტომობილო გზა, ხოლო 1871 წელს ქალაქის გავლით დააკავშირეს ლიეპაია (ლატვია) და რომნი (უკრაინა). ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2007-12-11 საიტზე Wayback Machine. შიაულიაი. ტურიზმის საინფორმაციო ცენტრი დაარქივებული 2010-05-11 საიტზე Wayback Machine.