laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ანგორის ბრძოლა

ანგორის ბრძოლა, ანკარის ბრძოლა — ბრძოლა თემურლენგსა და ოსმალეთის სულთან ბაიაზიდ I-ს შორის ჩუბუკის მდელოზე, ანგორასთან (ახლანდელი ანკარა) ახლოს. 1402 წლის 19 ივლისს ანგორის ბრძოლის დაწყების წინ თემურლენგმა სივასი დაიკავა. ოსმალთა ჯარი სივასის დასავლეთით 150 კმ-ზე ტყიან მთებში გამაგრდა და ამით თემურლენგის მთავარ ძალას – ცხენოსან ჯარს სამოქმედო გზა გადაუღობა. თემურლენგმა მოწინააღმდეგეს ზურგიდან მოუარა და ანგორას გარს შემოადგა. ბაიაზიდის ჯარი 20 ივლისს დილით ეკვეთა მტერს. მარცხენა ფრთაზე თემურლენგის ცხენოსნებმა შეაჩერეს ოსმალთა იერიში, ხოლო ანატოლიელი ბეგების თემურლენგის მხარეზე გადასვლამ საბოლოოდ გადაწყვიტა ბრძოლის ბედი. ოსმალთა ორივე ფრთის განადგურების შემდეგ თემურლენგის ჯარი გარს შემოერტყა და გაანადგურა ბაიაზიდის მთავარი ძალები. ამ დამარცხებამ დიდი ხნით შეაჩერა ოსმალეთის იმპერიის ცენტრალიზაციის პროცესი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 440. Encyclopædia Britannica: Ankara, Battle of DBA Battle Scenario: The Battle of Angora დაარქივებული 2012-05-19 საიტზე Wayback Machine. Military- Engineering Strategy used by Timur at the Battle of Ankara (1402) History of Battle of Ankara from Turkish sources დაარქივებული 2009-08-20 საიტზე Wayback Machine. ↑ Unknown. Battle of Ankara. A Mughal book illustration. ↑ Rafis Abazov, Palgrave Concise Historical Atlas of Central Asia, (Palgrave Macmillan, 2008), 56. ↑ Europe in the Late Middle Ages, ed. John Rigby Hale, John Roger Loxdale Highfield, Beryl Smalley, (Northwestern University Press, 1965), 150;"Timur, after defeating the Mamluks in 1400, won a decisive victory over the Ottomans near Ankara in 1402". ↑ John Van Antwerp Fine (1994) The Late Medieval Balkans. Ann Arbor: University of Michigan Press; p. 499. ↑ Erik Hildinger (2001) Warriors of the Steppe. Cambridge, Massachusetts: Da Capo Press ISBN 0-306-81065-4; p. 189. ↑ John Patrick Douglas Balfour Kinross (1977) The Ottoman Centuries. New York: William Morrow and Company; p. 75. ↑ René Grousset (1970) The Empire of the Steppes, New Brunswick, New Jersey: Rutgers University Press ISBN 0-8135-0627-1; p. 451. ↑ Nicolle 1983, p. 29 [t]he sizes of the two armies are reliably estimated at 140,000 on Timur's side and no more than 85,000 under Sultan Bayezid I ↑ Bury, J. B. (1923). The Cambridge Medieval History, Tanner, J. R., Previté-Orton, C. W., Brooke, Z. N. (eds.), Cambridge: კემბრიჯის უნივერსიტეტის გამომცემლობა, გვ. 562.  ↑ Prawdin, Michael, and Gérard Chaliand, The Mongol Empire, (Transaction Publishers, 2006), 495. ↑ Prof. Dr. Nazeer Ahmed, PhD
ანტალკიდას ზავი

ანტალკიდას ზავი, ს ა მ ე ფ ო ზ ა ვ ი — დაიდო ძვ. წ. 387 ან 386 წელს სპარსეთის ქალაქ სარდში კორინთის ომის შემდეგ, რომელიც ძვ. წ. 395–387 წლებში მიმდინარეობდა სპარტასა და ბერძნულ ქალაქ-სახელმწიფოთა კოალიციას (ათენი, თებე, კორინთი, არგოსი...) შორის. სპარსეთის ზეგავლენით მოკავშირეები იძულებულნი გახდნენ სპარტელი მხედართმთავრისა და დიპლომატის ანტალკიდას პირობები მიეღოთ. ზავის პირობების შესრულებისათვის თვალყურის დევნება დაევალა სპარტას, რამაც საგრძნობლად გააძლიერა მისი ჰეგემონია საბერძნეთში. ამ ზავით ბერძნები ფაქტობრივად კარგავდნენ ყველა მონაპოვარს, რაც ბერძენ-სპარსელთა ომით მოიპოვეს. მცირე აზიისა და კვიპროსის ბერძნული ქალაქები კვლავ სპარსეთს დაემორჩილნენ. დანარჩენებმა დამოუკიდებლობა მიიღეს, თუმცა კავშირებში გაერთიანება მაინც ეკრძალებოდათ. არსებობა შეინარჩუნა მხოლოდ პელოპონესის კავშირმა. სპარსეთის ფლოტს გზა გაეხსნა ეგეოსის ზღვაში, რაც ათენის საზღვაო ძლიერებას ემუქრებოდა. ანტალკიდას ზავი საბერძნეთის დაქუცმაცებულობის აღიარებას ნიშნავდა. ანტალკიდას ზავის ტექსტს გვამცნობს ქსენოფონტი „საბერძნეთის ისტორიაში“. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 474. წერეთელი ა., ძველი საბერძნეთი, ტ. I, თბ., 1966
მილენიუმ ტაუერი (როტერდამი)

მილენიუმ ტაუერი (ნიდერლ. Millenniumtoren) — ცათამბჯენი ნიდერლანდების ქალაქ როტერდამში. 35 სართულიანია, შენობის ძირითადი ნაწილის სიმაღლეა 130,8 მ, ანტენის ჩათვლით 149 მ. ემსახურება 12 ლიფტი. მშენებლობა მიმდინარეობდა 1997-2000 წლებში. ამჟამად შერეული გამოყენებისაა, რომელიც შეიცავს სასტუმროებს, აპარტამენტებს, ოფისებსა და სხვ. მშენებლობის დასრულებისთანავე იგი სიმაღლით ნიდერლანდების რიგით მე-2 შენობა გახდა. არქიტექტურული სტილი მოდერნისტულია. მილენიუმ ტაუერი – ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2012-09-09 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური)
ისააკ ზინგერი

ისააკ მერიტ ზინგერი (დ. 26 ოქტომბერი, 1811 — გ. 23 ივლისი, 1875) — ამერიკელი გამომგონებელი, მსახიობი და მეწარმე. მას ეკუთვნის საკერავი მანქანის მნიშვნელოვანი ტექნიკური გამუჯობესება და ის იყო ზინგერის საკერავი მანქანის კომპანიის (Singer Sewing Machine Company) დამფუძნებელი.
მილენიუმ ტაუერი (ამსტერდამი)

მილენიუმ ტაუერი (ნიდერლ. Millenniumtoren) — ცათამბჯენი ნიდერლანდების ქალაქ ამსტერდამში. 24 სართულიანია, შენობის სიმაღლეა 97,5 მ. წარმოადგენს კომპანია Reed Elsevier-ის შტაბ-ბინას. მშენებლობა მიმდინარეობდა 2002-2004 წლებში. მილენიუმ ტაუერი (ინგლისური)
მონტევიდეო (როტერდამი)

მონტევიდეო (Montevideo) — ცათამბჯენი ნიდერლანდების ქალაქ როტერდამში. 43 სართულიანია, შენობის ძირითადი ნაწილის სიმაღლეა 139,5 მ. თავზე ლოგოტიპი აქვს — „M“, რომელთანაც ერთად შენობის სიმაღლე 152,3 მ აღწევს. ემსახურება 7 ლიფტი. შეიცავს აპარტამენტებს, საოფისე და სავაჭრო ფართობებს. მშენებლობა მიმდინარეობდა 2003-2005 წლებში. სახელი ეწოდა ურუგვაის დედაქალაქის — ქალაქ მონტევიდეოს სახელის მიხედვით. მონტევიდეო (ინგლისური) ↑ Montevideo Rotterdam, Netherlands. Mecanoo architecten b.v. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 1 იანვარი 2012. ციტირების თარიღი: 20 July 2012.
ახალი ორლეანი (ცათამბჯენი)

ახალი ორლეანი (New Orleans) — საცხოვრებელი ცათამბჯენი ნიდერლანდების ქალაქ როტერდამში. 43 სართულიანია, შენობის ძირითადი ნაწილის სიმაღლეა 158,3 მ, ანტენის ჩათვლით 163 მ. ემსახურება 4 ლიფტი. მშენებლობა მიმდინარეობდა 2007-2010 წლებში. ამჟამად წარმოადგენს ნიდერლანდების უმაღლეს საცხოვრებელ შენობას. აშენებულია პორტუგალიელი არქიტექტორის — ალვარუ სიზა ვიეირას პროექტის მიხედვით. ცათამბჯენი ახალი ორლეანი (ინგლისური)
FiftyTwoDegrees

FiftyTwoDegrees — სპეციალური კონსტრუქციის საოფისე ცათამბჯენი ნიდერლანდების ქალაქ ნეიმეგენში. 18 სართულიანია, შენობის სიმაღლეა 86 მ. მრავალფუნქციური კომპლექსური ტიპის კომერციული ინოვაციური ცენტრი. მშენებლობა დასრულდა 2007 წელს. FiftyTwoDegrees – ოფიციალური საიტი (ნიდერლანდური ენა) (ინგლისური) FiftyTwoDegrees (ინგლისური)
კრალენდეიკი

კრალენდეიკი (ნიდერლ. Kralendijk) — ბონეირის დედაქალაქი და მთავარი პორტი. ქალაქში ძირითადად საუბრობენ პაპიამენტოზე, ასევე გამოიყენება ნიდერლანდური და ინგლისური. დანიურად Kralendijk ნიშნავს „მარჯნის რიფს“. პაპიამენტოზე ქალაქის სახელია: Playa, რაც „პლაჟს“ ნიშნავს. ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 3061 ადამიანს. კრალენდეიკის სანაპიროსთან მდებარეობს დაუსახლებელი კუნძული — კლეინ-ბონაირე, რომელიც საუკეთესო ადგილია ყვინთვისა და წყალქვეშ ცურვისთვის. ფორტი ორანე ბონეირის მთავარი ნავსადგურის დასაცავად 1639 წელს ააშენეს. მეჩვიდმეტე საუკუნის ბოლოს მოხდა ფორტის ძირეული მოდიფიკაცია. 1810 წელს ფორტის მახლობლად შეიქმნა ინგლისური დასახლება "Playa", რომელსაც სახელი 1840 წელს ნიდერლანდების მმართველობის ქვეშ გადასვლის დროს შეეცვალა. A guide to over 75 restaurants in Bonaire Bonaire Reporter - local newspaper ↑ Van Der Helm, Rien (1987). Traveler's Handbok Bonaire. Rijswik, The Netherlands: Elmar Media Service, გვ. 222 p. ISBN 90-6120-635-9.
ხრამჰეს I

ხრამჰეს I — მარეგულირებელი ჰიდროელექტროსადგური საქართველოში, წალკის მუნიციპალიტეტში, მდინარე ხრამზე, ქალაქ წალკაში. შერეული ტიპის მაღალდაწნევიანი ჰიდროელექტროსადგურია. სადგურზე გამოიყენება მდინარე ხრამის წყალჩამონადენი. სათავე ნაგებობანი განთავსებულია წალკის ხეობის დასაწყისში, ხოლო ელექტროსადგურის ძალური კვანძი აშენებულია ღრმა ხეობაში, მდინარე ხრამის ყოფილ კალაპოტში. ამუშავდა 1947 წლის დეკემბერში. მისი დადგმული სიმძლავრეა 112.8 ათ. კვტ და საპროექტო საშუალო წლიური გამომუშავება 184 მილიონი კილოვატსაათი. ხრამის ჰიდროელექტროსადგურების კასკადი ხრამჰეს II წალკის წყალსაცავი კობახიძე ვ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 507.
ხრამჰეს II

ხრამჰეს II — მარეგულირებელი ჰიდროელექტროსადგური საქართველოში, წალკის მუნიციპალიტეტში, მდინარე ხრამზე, ქალაქ წალკაში. ტიპური დერივაციული სადღეღამისო რეგულირების ჰიდროელექტროსადგურია. წარმოადგენს ხრამჰესების კასკადის მეორე საფეხურს. სადგურზე გამოიყენება ხრამჰეს I-ის გადამუშავებული წყლის, ხრამჰეს I-ის და ხრამჰეს II-ის კაშხლებს შორის მდინარე ხრამის დამატებითი დინების, მდინარე ყარაბულახისა და მდინარე ჭოჭიანის ერთობლივი წყალჩამონადენი. ჰესის მშენებლობა 1954 წელს დაიწყო. მისი ორივე აგრეგატი საექსპლუატაციოდ გადაეცა 1963 წელს. დადგმული სიმძლავრეა 110 ათ. კვტ და საპროექტო საშუალო წლიური გამომუშავება 184 მილიონი კილოვატსაათი. ხრამის ჰიდროელექტროსადგურების კასკადი ხრამჰეს I წალკის წყალსაცავი კობახიძე ვ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 507.
ხადორჰესი

ხადორჰესი — სეზონური მარეგულირებელი ჰიდროელექტროსადგური საქართველოში, ახმეტის მუნიციპალიტეტში, მდინარეების ალაზნისა და სამყურისწყლის შესართავთან. ჰესის დადგმული სიმძლავრეა 24 მგვტ. საშუალო წლიური გამომუშავება 100 მლნ. კვტ·სთ. მშენებლობა დაიწყო 2001 წელს, საქართველოს პრეზიდენტ ედუარდ შევარდნაძის ჩინეთში ვიზიტის შედეგად. ხადორჰესი საექსპლუატაციოდ გადაეცა 2004 წელს, გახსნა პრეზიდენტმა მიხეილ სააკაშვილმა. ჰიდროელექტროსადგური კერძო საკუთრებაში იმყოფება. აშენდა ჩინეთის სიჩუანის ელექტროენერგეტიკული კომპანიის დაფინანსებით. ↑ 1.0 1.1 ხადორჰესი - ერთობლივი ჩინურ-ქართული პროექტი ჩაბნელებული კახეთის გასანათებლად ↑ 2.0 2.1 შევარდნაძე ე., „ფიქრი წარსულსა და მომავალზე“, თბილისი: ნეოსტუდია, 2018 [2006]. — გვ. 183, ISBN 978-9941-0-9783-6.
სოხუმის ჰიდროელექტროსადგური

სოხუმჰესი (სოხუმის ჰესი) — დერივაციული ტიპის სეზონური მარეგულირებელი ჰიდროელექტროსადგური საქართველოში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში, მდინარე დასავლეთის გუმისთის მარცხენა ნაპირზე. ქალაქ სოხუმიდან დაშორებულია 23 კილომეტრით. მისი დადგმული სიმძლავრეა 18,9 მგვტ. ჰესის საშუალო წლიური გამომუშავება 100 მლნ. კვტ საათი. ჰესის მშენებლობა დაიწყო 1934 წელს, ჰიდროელექტროსადგურის პირველი აგრეგატი გაუშვეს 1948 წელს. ექსპლუატაციაში შევიდა 1948-1951 წლებში. საქართველო-აფხაზეთის კონფლიქტის დროს (1992-1993) მწყობრიდან გამოვიდა. 1992 წლიდან სოხუმჰესი არ ფუნქციონირებდა, სადგურის კონსტრუქცია მიატოვეს და თითქმის მთლიანად გაძარცვეს. აღადგინეს 2012 წელს რუსი ბიზნესმენის დახმარებით, რომელსაც გადაეცა ჰესი 25-წლიან მფლობელობაში. [წყარო არ არის მითითებული 663 დღე] ↑ სოხუმჰესი - Energyonline.ge. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-04. ციტირების თარიღი: 2012-09-19.
შაორის ჰიდროელექტროსადგური

შაორის ჰიდროელექტროსადგური — წლიური მარეგულირებელი ჰიდროელექტროსადგური ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, ქალაქ ტყიბულის ტერიტორიაზე. შაორ-ტყიბულის ჰესების კასკადის პირველი საფეხური. სადგურზე გამოიყენება მდინარე შაორის წყალი. წყალსაცავს ქმნის შაორის ტაფობში, სოფელ ხორგას მიდამოებში აგებული კაშხალი. ძალური კვანძი განთავსებულია ქალაქ ტყიბულში. სადგური ექსპლუატაციაში გადაეცა 1955 წელს. მისი დადგმული სიმძლავრეა 39.2 მგვტ, ხოლო საპროექტო საშუალო წლიური გამომუშავება 139 გიგავატი. დერივაციული ტიპის მაღალდაწნევიანი ჰესი, რომელიც რეგულირდება წყალსაცავის მეშვეობით. 2007 წლიდან ეკუთვნის ჩეხურ კომპანია — Energo-Pro-ს. ↑ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 685. ↑ ჩეხური კომპანია საქართველოს ენერგო-ბაზარზე შემოდის. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-05. ციტირების თარიღი: 2012-09-19.
Libor

ლიბორი (ინგლ. London Interbank Offered Rate) — ლონდონის ბანკთაშორისი შეთავაზების ინდექსი. ლიბორი არის ბანკთაშორის სესხებზე საშუალოშეწონილი საპროცენტო განაკვეთი, წარმოდგენილი ლონდონის საერთაშორისო ბირჟაზე მონაწილე ბანკების მიერ სხვადასხვა ვალუტითა და ვადით (ერთიდან 12 თვემდე). ლიბორის ინდექსი ფიქსირდება ყოველდღიურად 1985 წლიდან, დასავლეთ ევროპის დროით დილის 11 საათზე, ბრიტანეთის საბანკო ასოციაციის მიერ, შერჩეული ბანკების მიერ წარმოდგენილ მონაცემებზე დაყრდნობით. ლიბორის ინდექსი დაინაგარიშება 10 სხვადასხვა ვალუტაში: ავსტრალიური დოლარი; დანიური კრონი; აშშ დოლარი; ევრო; კანადური დოლარი; ახალზელანდიური დოლარი; გირვანქა სტერლინგი; შვედური კრონი; შვეიცარული ფრანკი; იაპონური იენა. ინდექსის დაფიქსირება ხორციელდება შემდეგნაირად: ბრიტანეთის საბანკო ასოციაციის უფლებამოსილი/ავტორიზებული აგენტი – „თომსონ როიტერის სააგენტო“ დასავლეთ ევროპის დროით დილის 11 საათზე უკავშირდება 16 პირველი კლასის ბანკს (Prime banks), შერჩეულს როგორც კომპანიებს, რომლებსაც გავლენა აქვთ ლონდონის ფულად ბაზარზე და ეკითხება 1 თვიდან 1 წლამდე შეთავაზებულ საპროცენტო განაკვეთების კვოტირებას (ფასების გამოცხადებას). თითოეული პერიოდისათვის მიღებული 16 მონაცემიდან ოთხი ყველაზე მცირე და ოთხი ყველაზე დიდი მაჩვენებლის გამორიცხვით, მიღებული მონაცემებით დაიანგარიშება საშუალო არითმეტიკული, რომელიც ქვეყნდება როგორც ლიბორის ინდექსი შესაბამისი პერიოდით და ვალუტით. საქართველოში ლიბორის ინდექსზე დაფუძნებული სესხები გაიცემა ბანკი რესპუბლიკის მიერ . ბრიტანეთის საბანკო ასოციაციას გახსნილი აქვს სპეციალური საიტი ლიბორისათვის – bbalibor.com. მიმდინარე აქტუალური განაკვეთის ნახვა შეიძლება ამ გვერდზე. ↑ ბრიტანეთის საბანკო ასოციაციის გვერდი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-12-24. ციტირების თარიღი: 2012-09-19. ↑ „მოქნილი“ იპოთეკური სესხი დაარქივებული 2013-09-09 საიტზე Wayback Machine. .
პოლ პოტი

პოლ პოტი (ნამდვილი სახელი და გვარი სალოტ სარი) (დ. 19 მაისი, 1928 — გ. 15 აპრილი, 1998) — კამბოჯის პრემიერ-მინისტრი, წითელი ქმერების ლიდერი. დაიბადა ფრანგული კოლონიური რეჟიმის დროს. ადგილობრივი ფრანგული სკოლის დასრულების შემდეგ გაემგზავრა პარიზში, სორბონის უნივერსიტეტში სწავლის გასაგრძელებლად, სადაც მემარცხენე-რადიკალური იდეების მომხრე გახდა. კამბოჯაში დაბრუნების შემდეგ დააარსა მოძრაობა სახელწოდებით წითელი კჰმერები, რომელმაც 1967 წელს დაიწყო ანტისამთავრობო პარტიზანული ომი. 1975 წელს პოლ პოტის არმიამ აიღო დედაქალაქი პნომპენი. ქვეყანას ოფიციალურად ეწოდა დემოკრატიული კამპუჩია. კამპუჩიაში დამყარდა სასტიკი ტერორის რეჟიმი, რომელიც მიმართული იყო ინტელიგენციისა და მდიდარი მოქალაქეების მიმართ. ოთხწლიანი მმართველობის პერიოდში, პოლ პოტი ცდილობდა ქვეყანაში უტოპიური კომუნიზმის განხორციელებას, რასაც, არაოფიციალური სტატისტიკით, რამდენიმე მილიონი ადამიანის სიცოცხლე შეეწირა. 1979 პოლ პოტის რეჟიმი დაემხო ქვეყანაში შეჭრილი ვიეტნამის ჯარის მიერ. წითელი ქმერები ინდოჩინეთის მეორე ომი Ben Kiernan: The Pol Pot regime: Race, power and genocide in Cambodia under the Khmer Rouge, 1975–79. New Haven, Conn: Yale University Press 1997. ISBN 0-300-06113-7 Ben Kiernan: How Pol Pot came to power: A history of Cambodian communism, 1930–1975. New Haven, Conn.: Yale University Press 2004. ISBN 0-300-10262-3 Ponchaud, François. Cambodia: Year Zero. New York: Holt, Rinehart and Winston, 1978 Vickery, Michael. Cambodia: 1975–1982. Boston: South End Press, 1984 Pescali, Piergiorgio. Indocina. Bologna: Emil, 2010 ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: პოლ პოტი A meeting with Pol Pot - The New York Times Pol Pot and the Cambodian Genocide
მეჯიკ ჯონსონი

ირვინ „მეჯიკ“ ჯონსონი უმც. (ინგლ. Earvin "Magic" Johnson Jr.) — ამერიკელი კალათბურთელი, რომელიც ლოს-ანჯელეს ლეიკერსის რიგებში თამაშობდა პოინტ გარდის პოზიციაზე, ნაციონალურ საკალათბურთო ასოციაციაში. მას შემდეგ რაც ჯონსონმა ჩემპიონის ტიტული მოიგო სკოლაში და კოლეჯში, 1979 წლის NBA-ის დრაფტზე 1 ნომრად იქნა არჩეული ლოს-ანჯელეს ლეიკერსის მიერ. მის ახალბედა სეზონში, მან შეძლო გუნდთან ერთად NBA ჩემპიონის ტიტულის და NBA ფინალის MVP ჯილდო მოიგო. მან 1980-იან წლებში ლეიკერსთან ერთად კიდევ 4 ჩემპიონის ტიტულის მოპოვება შეძლო. Johnson ოფიციალური საიტი მოთამაშის სტატისტიკა NBA.com-ზე ან Basketball-Reference.com-ზე დაარქივებული 2012-05-25 საიტზე Wayback Machine. databasebasketball.com მეჯიკ ჯონსონი დიდების დარბაზში დაარქივებული 2011-02-15 საიტზე Wayback Machine. მეჯიკ ჯონსონის ბიოგრაფია მეჯიკ ჯონსონის ფონდი
დელფტის ჭიშკარი

დელფტის კარიბჭე (ნიდერლ. Gebouw Delftse Poort) — ორი ცათამბჯენი ნიდერლანდების ქალაქ როტერდამში. მდებარეობს როტერდამის ცენტრალური სარკინიგზო სადგურის სიახლოვეს. აშენდა 1989-1991 წლებში. ტაუერ I არის 151,35 მ სიმაღლის და აქვს 41 სართული, ტაუერ II — 93 მ სიმაღლისაა და 25 სართულიანია. 2009 წლის მაისამდე იყო ნიდერლანდების უმაღლესი საოფისე შენობა. მთლიანობაში ცათამბჯენებს ემსახურება 28 ლიფტი. კომპლექსის საერთო ფართობია 106 000 კვადრატული მეტრი. დელფტის ჭიშკარი (ინგლისური) დელფტის ჭიშკარი (ინგლისური)
სტრეიკეიზერი

სტრეიკეიზერი (ნიდერლ. Het Strijkijzer) — საცხოვრებელი და საოფისე ტიპის ცათამბჯენი ნიდერლანდების ქალაქ ჰააგაში. 42 სართულიანია, შენობის სიმაღლე 132 მ აღწევს. ემსახურება 5 ლიფტი. ქალაქ ჰააგაში სიმაღლით მე-2 შენობაა. მშენებლობა დაიწყო 2005 წლის ოქტომბერში, დასრულდა 2007 წლის ზაფხულში. შეიცავს 51 კეთილმოწყობილ ბინას. არქიტექტურული სტილი მოდერნისტულია. სტრეიკეიზერი (ინგლისური) სტრეიკეიზერი (ინგლისური)
ბრეიტნერტორენი

ბრეიტნერტორენი (ნიდერლ. Breitnertoren) — საოფისე ტიპის ცათამბჯენი ნიდერლანდების ქალაქ ამსტერდამში, მდინარე ამსტელის სიახლოვეს. 23 სართულიანია, შენობის სიმაღლეა 94 მ. წარმოადგენს Philips-ის შტაბ-ბინას. მშენებლობა დასრულდა 2001 წელს. სახელი ეწოდა ნიდერლანდელი მხატვრისა და ფოტოგრაფის გეორგ ჰენდრიკ ბრეიტნერის პატივსაცემად. ბრეიტნერტორენი დაარქივებული 2012-08-08 საიტზე Wayback Machine. (ნიდერლანდური ენა)
იტო-ტორენი

იტო-ტორენი (ნიდერლ. Ito-toren) — ცათამბჯენი ნიდერლანდების ქალაქ ამსტერდამში. 25 სართულიანია, შენობის ძირითადი ნაწილის სიმაღლეა 100 მ. მშენებლობა მიმდინარეობდა 2002-2005 წლებში. აშენებულია იაპონელი არქიტექტორის ტოიო იტოს პროექტის მიხედვით. იტო-ტორენი დაარქივებული 2007-09-28 საიტზე Wayback Machine. იტო-ტორენი 3D[მკვდარი ბმული]
ვესტედა ტორენი

ვესტედა ტორენი (ნიდერლ. Vesteda Toren) — ცათამბჯენი ნიდერლანდების ქალაქ ეინდჰოვენში. 28 სართულიანია, შენობის სიმაღლეა 90 მ. ჩრდილოეთი ბრაბანტის ერთ-ერთი უმაღლესი შენობა. მშენებლობა მიმდინარეობდა 2004-2006 წლებში. ვესტედა ტორენი – ოფიციალური საიტი (ნიდერლანდური ენა)
ვესტპოინტ ტაუერი

ვესტპოინტ ტაუერი (ნიდერლ. Westpoint) — საცხოვრებელი ტიპის ცათამბჯენი ნიდერლანდების ქალაქ ტილბურგში. 47 სართულიანია, შენობის სიმაღლე 141,6 მ-ს აღწევს. შეიცავს 154 ბინას. არქიტექტურული სტილი მოდერნისტულია. ვესტპოინტ ტაუერი (ინგლისური) ვესტპოინტ ტაუერი (ინგლისური) ვესტპოინტ ტაუერი (ინგლისური)
მონ-რიუანი

მონ-რიუანი (ფრანგ. Mont Ruan) — მთა შაბლეს ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს ვალეს კანტონში; გადაჰყურებს ემოსონის ტბას. მისი მთავარი მწვერვალი ზღვის დონიდან 3 057 მეტრზე, საფრანგეთის საზღვრიდან 200 მეტრში მდებარეობს. მონ-რიუანი 3 000 მეტრზე მეტი სიმაღლის ყველაზე დასავლეთით მდებარე მთაა შვეიცარიაში. Mont Ruan on Hikr
გრან-მიუვერანი

გრან-მიუვერანი (ფრანგ. Grand Muveran) — მთა ბერნის ალპებში, შვეიცარიაში. ზღვის დონიდან 3 051 მეტრი სიმაღლით იგი ბერნის ალპების ყველაზე დასავლეთით მდებარე მთაა, რომლის სიმაღლე 3 000 მ-ს აღემატება. მდებარეობს ვალესა და ვოს კანტონების საზღვარზე. Grand Muveran on Summitpost
ვენდენშტეკე

ვენდენშტეკე (გერმ. Wendenstöcke) — მრავალმწვერვალიანი მთა ურნერის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს ბერნის კანტონში. მთავარი მწვერვალის სიმაღლე 3 042 მეტრია. Wendenstöcke on Hikr
ალპერშელიჰორნი

ალპერშელიჰორნი (გერმ. Alperschällihorn) — მთა ლეპონტის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს გრაუბიუნდენის კანტონში; გადაჰყურებს შპლიუგენის მუნიციპალიტეტს. აღმართულია საფიენისა და ჰინტერჰაინის ხეობებს შორის. Alperschällihorn on Hikr
არვერნები

არვერნები — აკვიტანიაში (ახლანდელი ოვერნი) მცხოვრები გალური (კელტური) ტომი. ძვ. წ. I საუკუნეში ებრძოდნენ გალურ ტომებს, ედუებს, გალიაში გავლენისათვის. არვერნების ბელადმა ვერცინგეტორიქსმა გააერთიანა გალების ტომთა უმრავლესობა იულიუს კეისრის წინააღმდეგ. არვერნებმა მედგარი წინააღმდეგობა გაუწიეს რომაელებს, მაგრამ ალეზიის ბრძოლაში ძვ. წ. 52 წელს დამარცხების შემდეგ დამორჩილდნენ რომს. „არვერნებისაგან“ წარმოდგა საფრანგეთის პროვინცია ოვერნის სახელწოდება. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 562.
არზრუმის საზავო ხელშეკრულება (1823)

არზრუმის (ერზრუმის) საზავო ხელშეკრულება – საზავო ხელშეკრულება ირანსა და ოსმალეთს შორის. დაიდო 1823 წლის 28 ივლისს, 1821-1823 წწ. ომის შემდეგ, რომელიც ირანმა გააჩაღა ბაღდადის, ვანისა და სხვა ზოგიერთ მომიჯნავე ოსმალეთის მფლობელობაში მყოფი მიწების დაპყრობის მიზნით. ირანმა მხოლოდ დროებით წარმატებას მიაღწია. მან ინგლისის ზეგავლენით შეწყვიტა ოსმალეთთან დავა და შეუდგა ომისათვის მზადებას რუსეთის წინააღმდეგ ამიერკავკასიაში. არზრუმის საზავო ხელშეკრულების თანახმად, ირანმა ოსმალეთს დაუბრუნა დაპყრობილი ტერიტორია. ორივე მხარემ ვალდებულება იკისრა, არ დაეშვათ მეჯოგე ტომების თავისუფალი მიმოსვლა საზღვრებზე, არ მიეცათ თავშესაფარი ერთიმეორის ემიგრანტებისათვის, ხელი არ შეეშალათ ვაჭრებისა და წმინდა ადგილების მოსალოცად ჩასულ მორწმუნეთათვის და სხვა. სამშვიდობო ხელშეკრულებების სია ოსმალეთის იმპერიის ხელშეკრულებების სია ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 563.
არზრუმის საზავო ხელშეკრულება (1847)

არზრუმის (ერზრუმის) საზავო ხელშეკრულება – საზავო ხელშეკრულება ირანსა და ოსმალეთს შორის. დაიდო 1847 წლის 20 მაისს. მას წინ უსწრებდა გამუდმებული სასაზღვრო კონფლიქტები, მომლოცველთა დევნა და ვაჭართა შევიწროება ორივე სახელმწიფოს მხრივ. 1843 წელს ინგლისისა და რუსეთის მთავრობათა ინიციატივითა და მონაწილეობით საზღვრების დასაზუსტებლად შეიქმნა შერეული კომისია, რომელმაც მუშაობა დაამთავრა 1847 წელს. არზრუმის საზავო ხელშეკრულების ძალით მხარეებმა გაინაწილეს ზოჰაბის სანჯაყი (ქურთისტანი), ირანმა უარი თქვა ქ. სულეიმანიის შეერთების განზრახვაზე, ხოლო ოსმალეთმა ირანის სამფლობელოდ ცნო მდინარე შატ-ელ-არაბის შესართავთან მდებარე მოჰამერა; მას მიენიჭა აგრეთვე შატ-ელ-არბზე ნაოსნობის უფლება. არზრუმის საზავო ხელშეკრულებამ უცვლელად დატოვა 1823 წლის არზრუმის საზავო ხელშეკრულების ზოგიერთი მუხლი. სადემარკაციო კომისიის შექმნის მიუხედავად, ირანსა და ოსმალეთს შორის ამის შემდეგაც დიდხანს გრძელდებოდა სასაზღვრო კონფლიქტები, რომლებსაც რუსეთი და ინგლისი თავიანთი გავლენის გასაძიერებლად იყენებდნენ. ოსმალეთის იმპერიის დაშლის შემდეგ (1918) ირან-ოსმალეთის სასაზღვრო კონფლიქტებს დაემატა უთანხმოება ერაყთანაც. საზღვრებისათვის დავა მოწესრიგდა ოსმალეთსა და ირანს შორის 1926 წლის, ხოლო ირანსა და ერაყს შორის 1937 წლის ხელშეკრულებებით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 563.
არაქელ დავრიჟეცი

არაქელ დავრიჟეცი, არაქელ თავრიზელი (დ. 1595 - გ. 1669) – სომეხი ისტორიკოსი. მისი ვრცელი „ისტორიათა წიგნი“ ამ პერიოდის ამიერკავკასიის და ახლო აღმოსავლეთის ისტორიის პირველხარისხოვანი წყაროა. ავტორი დაწვრილებით აღწერს შაჰ-აბასის შემოსევებს ამიერკავკასიაში, სომეხთა აყრასა და ირანში გადასახლებას. საყურადღებო ცნობებს გვაწვდის XVI საუკუნის ბოლოსა და XVII საუკუნის I ნახევრის ქართლისა და კახეთის სამეფოებზე, კერძოდ სიმონ I-ზე, ალექსანდრე II-ზე, ლუარსაბ II-ზე, თეიმურაზ I-ზე, ქეთევან დედოფალზე, გიორგი სააკაძეზე და სხვ. არაქელ დავრიჟეცის ნაშრომი პირველად დაიბეჭდა სომხურ ენაზე ამსტერდამში 1669 წელს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 544.
არქიდამე II

არქიდამე II – სპარტის მეფე ძვ. წ. 469 (ან ძვ. წ. 476) – ძვ. წ. 427 წლებში. სპარტელებმა არქიდამეს მეთაურობით ჩაახშვეს ჰილოტების ათწლოვანი აჯანყება, ე. წ. მესამე მესენიელთა ომი (ძვ. წ. 464–458). შემდგომ, პელოპონესის ომის დროს, იგი სპარტელთა ლაშქრით სამი წლის განმავლობაში (ძვ. წ. 431, ძვ. წ. 430, ძვ. წ. 428) თავს ესხმოდა ატიკას და აოხრებდა ათენის გარეუბნებს. მისი სახელის მიხედვით, პელოპონესის ომის I პერიოდს (ძვ. წ. 431-ძვ. წ. 421) „არქიდამეს ომს“ უწოდებენ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 599.