laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
პროტონაცია

პროტონაცია — პროტონის (H+) მიერთება ატომის, მოლეკულის ან იონის მიერ და კონიუგატის მჟავის ფორმირება. წყლის მოლეკულის პროტონაცია გოგირდმჟავით: H2SO4 + H2O ⇌ H3O+ + HSO4- იზობუტილენის პროტონაცია და კარბოკატიონის წარმოქმნა: (CH3)2C=CH2 + HBF4 ⇌ (CH3)3C+ + BF4- ამიაკის პროტონაცია და ამონიუმის ქლორიდის მიღება ამიაკისგან და მარილსმჟავისგან: NH3(აირ) + HCl(აირ) → NH4Cl(მყ) ↑ Zumdahl, S. S. (1986). Chemistry. Lexington, MA: Heath.
᠑

᠑ (ინგლ. mongolian digit one) — მონღოლური ვერტიკალური დამწერლობის ასო. აღნიშნავდა ციფრ 1 (ერთს). Graphemica (᠑)[მკვდარი ბმული] თარგი:მონღოლური დამწერლობა
იზობუტილენი

იზობუტილენი, ან 2-მეთილპროპენი — უჯერი ორგანული ნივთიერება ქიმიური ფორმულით C 4 H 8 {\displaystyle {\ce {C4H8}}} . არის ძლიერ ცეცხლსაშიში და აალებადი აირი. იზობუტილენის მიღების პრინციპი მდგომარეობს დიიზობუტილენის ეთენოლიზში, რის შედეგადაც მიიღება ნეოჰექსენი და იზობუტილენი: (CH3)3C-CH=C(CH3)2 + CH2=CH2 → (CH3)3C-CH=CH2 + (CH3)2C=CH2 ↑ Lionel Delaude, Alfred F. Noels. „Metathesis“. Kirk-Othmer Encyclopedia of Chemical Technology. Wiley.CS1-ის მხარდაჭერა: იყენებს ავტორის პარამეტრს (link)
᠒

᠒ (ინგლ. mongolian digit two) — მონღოლური ვერტიკალური დამწერლობის ასო. აღნიშნავდა ციფრ 2 (ორს). Graphemica (᠒)[მკვდარი ბმული] თარგი:მონღოლური დამწერლობა
᠓

᠓ (ინგლ. mongolian digit three) — მონღოლური ვერტიკალური დამწერლობის ასო. აღნიშნავდა ციფრ 3 (სამს). Graphemica (᠓)[მკვდარი ბმული] თარგი:მონღოლური დამწერლობა
᠔

᠔ (ინგლ. mongolian digit four) — მონღოლური ვერტიკალური დამწერლობის ასო. აღნიშნავდა ციფრ 4 (ოთხს). Graphemica (᠔)[მკვდარი ბმული] თარგი:მონღოლური დამწერლობა
᠕

᠕ (ინგლ. mongolian digit three) — მონღოლური ვერტიკალური დამწერლობის ასო. აღნიშნავდა ციფრ 5 (ხუთს). Graphemica (᠕)[მკვდარი ბმული] თარგი:მონღოლური დამწერლობა
᠖

᠖ (ინგლ. mongolian digit six) — მონღოლური ვერტიკალური დამწერლობის ასო. აღნიშნავდა ციფრ 6 (ექვს). Graphemica (᠖)[მკვდარი ბმული] თარგი:მონღოლური დამწერლობა
᠗

᠗ (ინგლ. mongolian digit seven) — მონღოლური ვერტიკალური დამწერლობის ასო. აღნიშნავდა ციფრ 7 (შვიდს). Graphemica (᠗)[მკვდარი ბმული] თარგი:მონღოლური დამწერლობა
᠘

᠘ (ინგლ. mongolian digit eight) — მონღოლური ვერტიკალური დამწერლობის ასო. აღნიშნავდა ციფრ 8 (რვას). Graphemica (᠘)[მკვდარი ბმული] თარგი:მონღოლური დამწერლობა
᠙

᠙ (ინგლ. mongolian digit nine) — მონღოლური ვერტიკალური დამწერლობის ასო. აღნიშნავდა ციფრ 9 (ცხრას). Graphemica (᠙)[მკვდარი ბმული] თარგი:მონღოლური დამწერლობა
წარმოსახვითი რიცხვი

წარმოსახვითი რიცხვი — კომპლექსური რიცხვი, რომელიც შეიძლება დაიწეროს როგორც ნამდვილი რიცხვის ნამრავლი წარმოსახვით ერთეულ i-ზე, (i2 = -1). წარმოსახვითი რიცხვი bi-ის კვადრატი -b2-ია. მაგალითად, 5i არის წარმოსახვითი რიცხვი, შესაბამისად მისი კვადრატია -25. ნული მიჩნეულია როგორც ორივე, ნამდვილი და წარმოსახვითი რიცხვი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 300.
რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატი 2019: ჯგუფი A

მთავარი სტატია: რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატი 2019. 2019 წლის რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატის A ჯგუფში თამაშები დაიწყება 20 სექტემბერს და დასრულდება 13 ოქტომბერს. ჯგუფში წარმოდგენილნი არიან მასპინძელი იაპონია, 2015 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის მეოთხედფინალებში დამარცხებული გუნდები — ირლანდია და შოტლანდია. აგრეთვე ორი საკვალიფიკაციო ეტაპის გავლის შედეგად გასული გუნდი, რუსეთი და სამოა. ყველა დრო მოცემულია ადგილობრივი JST — (UTC+09:00) და თბილისის დროით — (UTC+04:00) 2019 წლის რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2019-08-28 საიტზე Wayback Machine.
ჯორჯი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ჯორჯი ინგლისის მეფეთა სახელი: ჯორჯ I ჯორჯ II ჯორჯ III ჯორჯ IV ჯორჯ V ჯორჯ VI
პიტ სხრაივერსი

პიტ სხრაივერსი (ნიდერლ. Piet Schrijvers; დ. 15 დეკემბერი, 1946, იუტფაასი, უტრეხტი, ნიდერლანდები) — ნიდერლანდელი ფეხბურთელი და მწვრთნელი. სხვადასხვა დროს იცავდა „დვს ამსტერდამის“, „ტვენტეს“, „აიაქსის“, „ზვოლესა“ და ნიდერლანდების ეროვნული ნაკრების ღირსებას. 1974 და 1978 წლების მსოფლიოს ვიცე-ჩემპიონი ნიდერლანდების ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში. ტვენტე ერედივიზია ვიცე-ჩემპიონი: 1974 ბრინჯაოს პრიზიორი (3): 1969, 1972, 1973 აიაქსი ერედივიზია ჩემპიონი (5): 1977, 1979, 1980, 1982, 1983 ვიცე-ჩემპიონი (2): 1978, 1981 ბრინჯაოს პრიზიორი (2): 1975, 1976 ნიდერლანდების თასი თასის მფლობელი (2): 1979, 1983 ფინალისტი (3): 1978, 1980, 1981 ნიდერლანდები მსოფლიო ჩემპიონატი ვიცე-ჩემპიონი: 1974, 1978 ევროპის ჩემპიონატი ბრინჯაოს პრიზიორი: 1976 ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: პიტ სხრაივერსი პიტ სხრაივერსი — National-Football-Teams.com პიტ სხრაივერსი — Transfermarkt პიტ სხრაივერსი — WorldFootball.net ↑ ქართულ და რუსულ სპორტულ მედიაში წლების განმავლობაში დამკვიდრებული იყო პიტ სხრაივერსის გვარის ორი ვარიანტი — შრაივერსი და შრიივერსი. თუმცა მისი მართებული ფორმაა — სხრაივერსი (ნიდერლ. Piet Schrijvers; Dutch pronunciation: pit ˈsxrɛivərs). შდრ. ენ-სხ-ედე (ნიდერლ. En-sch-ede) — პიტ სხ-რაივერსი (ნიდერლ. Piet Sch-rijvers). ↑ 1978 FIFA World Cup Argentina ™ დაარქივებული 2019-08-14 საიტზე Wayback Machine. . The 1978 FIFA World Cup, the 11th staging of the FIFA World Cup, quadrennial international football world championship tournament, was held in Argentina between 1 and 25 June. The Cup was won by the Argentine hosts, who defeated the Netherlands 3–1 in the final, after extra time. FIFA.com. წაკითხვის თარიღი: 30 სექტემბერი, 2019.
სენდი კლიმანი

სენფორდ (სენდი) კლიმანი (ინგლ. Sanford (Sandy) Climan) — ამერიკელი კინოპროდიუსერი, რომელიც ყველაზე მეტად ცნობილია მარტინ სკორსეზეს ფილმ „ავიატორის“ (2004) პროდიუსერობით. იგი არის ლოს-ანჯელესში დაარსებული საინვესტიციო კომპანია Entertainment Media Ventures-ის დამფუძნებელი და პრეზიდენტი. დაიბადა ბრონქსში, ნიუ-იორკში. სწავლობდა ადგილობრივ სკოლაში. სკოლის დასრულების შემდეგ ჩაირიცხა ჰარვარდის უნივერსიტეტში. სენდი კლიმანი რამდენიმე პრესტიჟული ჯილდოს მფლობელია, მათ შორისაა — BAFTA და ოქროს გლობუსი. 2018 წელს კლიმანი ელისის კუნძულების საპატიო მედლის მფლობელი გახდა. სენდი კლიმანი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში სენდი კლიმანის ბიოგრაფია დაარქივებული 2019-08-14 საიტზე Wayback Machine. Entertainment Media Ventures-ის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2019-08-14 საიტზე Wayback Machine. ↑ Willis, John; Monush, Barry (2006-04-01). Screen World: 2005 Film Annual (en). Hal Leonard Corporation. ISBN 9781557836687.  ↑ Santas, Constantine; Wilson, James M.; Colavito, Maria; Baker, Djoymi (2014-03-21). The Encyclopedia of Epic Films (ar). Scarecrow Press. ISBN 9780810882485.  ↑ EMV | Entertainment Media Ventures en-US. ციტირების თარიღი: 2017-09-27 ↑ 2005 Film Film | BAFTA Awards en. ციტირების თარიღი: 2017-09-27 ↑ Aviator, The en. ციტირების თარიღი: 2017-09-27 ↑ Who We Are. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-08-14. ციტირების თარიღი: 15 აგვისტო, 2018.
რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატი 2019: ჯგუფი B

მთავარი სტატია: რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატი 2019. 2019 წლის რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატის B ჯგუფში თამაშები დაიწყება 21 სექტემბერს და დასრულდება 13 ოქტომბერს. ჯგუფში წარმოდგენილნი არიან ახალი ზელანდია, სამხრეთი აფრიკა და იტალია. აგრეთვე ორი საკვალიფიკაციო ეტაპის გავლის შედეგად გასული გუნდი, ნამიბია და კანადა. ყველა დრო მოცემულია ადგილობრივი JST — (UTC+09:00) და თბილისის დროით — (UTC+04:00) 2019 წლის რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2019-08-28 საიტზე Wayback Machine.
რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატი 2019: ჯგუფი C

მთავარი სტატია: რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატი 2019. 2019 წლის რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატის C ჯგუფში თამაშები დაიწყება 21 სექტემბერს და დასრულდება 13 ოქტომბერს. ჯგუფში წარმოდგენილნი არიან 2015 წლის ჩემპიონატის მასპინძელი ინგლისი, საფრანგეთი და წინა ჩემპიონატის მეოთხე ადგილზე გასული არგენტინა. აგრეთვე ორი საკვალიფიკაციო ეტაპის გავლის შედეგად გასული გუნდი, აშშ და ტონგა. ყველა დრო მოცემულია ადგილობრივი JST — (UTC+09:00) და თბილისის დროით — (UTC+04:00) 2019 წლის რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2019-08-28 საიტზე Wayback Machine.
რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატი 2019: ჯგუფი D

მთავარი სტატია: რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატი 2019. 2019 წლის რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატის D ჯგუფში თამაშები დაიწყება 21 სექტემბერს და დასრულდება 13 ოქტომბერს. ჯგუფში წარმოდგენილნი არიან 2015 წლის ჩემპიონატის მეორე ადგილოსანი ავსტრალიისა და მეოთხედფინალში დამარცხებული უელსის ნაკრებები და საქართველოს ნაკრები, რომელმაც პირველად მიიღო ავტომატური კვალიფიკაცია, აგრეთვე საკვალიფიკაციო ეტაპის გავლის შედეგად გასული გუნდი, ფიჯი და ურუგვაი. ყველა დრო მოცემულია ადგილობრივი JST — (UTC+09:00) და თბილისის დროით — (UTC+04:00) 2019 წლის რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2019-08-28 საიტზე Wayback Machine.
რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატი 2019: პლეი-ოფის ეტაპი

მთავარი სტატია: რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატი 2019. 2019 წლის რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატის პლეი-ოფის ეტაპი დაიწყება 19 ოქტომბერს ორი მეოთხედფინალით და დასრულდა 2 ნოემბერს ფინალური მატჩით იოკოჰამაში, იოკოჰამის საერთაშორისო სტადიონზე. ყველა დრო მოცემულია ადგილობრივი JST — (UTC+09:00) და თბილისის დროით — (UTC+04:00) მთავარი სტატია: რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატი 2019: ფინალი. 2019 წლის რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2019-08-28 საიტზე Wayback Machine.
ამერიკის კინოინსტიტუტის ფილმების კატალოგი

ამერიკის კინოინსტიტუტის ფილმების კატალოგი (ინგლ. AFI Catalog of Feature Films, აგრეთვე AFI Catalog) — ამერიკის კინოინსტიტუტის პროექტი, რომელიც მიზნად ისახავს ყველა ადრეული და თანამედროვე ამერიკული კომერციული ფილმის კატალოგიზაციას. თავდაპირველად გამოიცემოდა წიგნების სერიის სახით, თუმცა მოგვიანებით იქცა უმსხვილეს ონლაინ-მონაცემთა ბაზად. კატალოგში შესულ ყველა ფილმს მითითებული აქვს სათაური, სიუჟეტური და ფიზიკური აღწერა, გამოსვლის თარიღი, ფილმზე მომუშავე პერსონალისა (რეჟისორის, სცენარისტის პროდიუსერის, მსახიობის და ა.შ.) და მწარმოებელი და დისტრიბუტორი კომპანიების სახელები. ოფიციალური საიტი ↑ About the AFI Catalog of Feature Films. American Film Institute. ციტირების თარიღი: 13 სექტემბერი, 2014.
მარუაშვილი

საკუთარი სახელი მარუაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: გიორგი მარუაშვილი — ქართველი პარაზიტოლოგი ზაალ მარუაშვილი — ქართველი მოსამართლე იოსებ მარუაშვილი — ქართველი სოციალ-დემოკრატი, ტოპოგრაფი და გეოდეზისტი ლევან მარუაშვილი — ქართველი გეოგრაფი ლეილა მარუაშვილი — ქართველი მუსიკოსი და პედაგოგი მერაბ მარუაშვილი — ქართველი ნევროპათოლოგი
უკლება

საკუთარი სახელი უკლება შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: გიორგი უკლება — ქართველი პოლიტიკოსი დავით უკლება — ქართველი გეოგრაფი კირილე უკლება — საბჭოთა კავშირის გმირი მაია უკლება — ქართველი გეოგრაფი მიხეილ უკლება — ქართველი დიპლომატი ნოე უკლება — ქართველი გეოგრაფი
თიოაცეტონი

თიოაცეტონი — გოგირდის ორგანული ნაერთი ქიმიური ფორმულით (CH3)2CS. ჩვეულებრივ, თიოაცეტონი გადადის პოლიმერულ მდგომარეობაში და წარმოქმნის ტრიმერს. ასოცირდება უკიდურესად არასასიამოვნო სუნთან. თიოაცეტონი მიიღება ტრიმერის [(CH3)2CS] კრეკინგით. ტრიმერს კი იღებენ ალილ იზოპროპილის სულფიდის პიროლიზით, წყალბადის სულფიდის და ლუისის მჟავის თანაობისას, ტრიმერის კრეკინგი მიმდინარეობს 500–600 °C-ზე და მიიღება თიონი. თიოაცეტონის ტრიმერი არის უფერო ან თეთრი ნივთიერება, რომელიც დნება 24 °C-ზე და მასაც, მსგავსად თიოაცეტონისა, აქვს უსიამოვნო სუნი. თიოაცეტონის ტრიმერი ასევე ცნობილია როგორც 1,1,3,3,5,5-ჰექსამეთილტრითიანი. სხვა დაბალმოლეკულური გოგირდის ორგანული ნაერთების მსგავსად, თიოაცეტონს აქვს ძლიერ არასასიამოვნო სუნი, რომელიც იმდენად ძლიერია, რომ გამოვლენა მკვეთრად დაბალი კონცენტრაციის დროსაც კი შესაძლებელია.. 1889 წელს ფრაიბურგში თიოაცეტონის გაჟონვა მოხდა, რამაც ლაბორატორიის გარშემო 0,75 კილომეტრის რადიუსში მყოფ ადამიანებში ღებინება და გულისრევის შეგრძნება გამოიწვია. ბრიტანელმა მეცნიერებმა 1890 წელს მოხსენებაში აღნიშნეს, რომ თიოციანიტის განზავების შედეგად მას სუნი უფრო გაუმძაფრდა, ამიტომაც თიოაცეტონი ითვლება საშიშ ქიმიკატად მისი ძალიან არასასიამოვნო სუნის გამო. The Dangerous Stink of the World's Smelliest Chemical თიოაცეტონი — ყველაზე უსიამოვნო სუნის მქონე ქიმიკატი დაარქივებული 2019-08-18 საიტზე Wayback Machine. ↑ 1.0 1.1 R.D. Lipscomb; W.H. Sharkey (1970). „Characterization and polymerization of thioacetone“. Journal of Polymer Science Part A: Polymer Chemistry. 8 (8): 2187–2196. doi:10.1002/pol.1970.150080826. ↑ Bailey, William J.; Chu, Hilda (1965). „Synthesis of polythioacetone“. ACS Polymer Preprints. 6: 145–155. ↑ Bohme, Horst; Pfeifer, Hans; Schneider, Erich (1942). „Dimeric thioketones“. Berichte der Deutschen Chemischen Gesellschaft. 75B (7): 900–909. doi:10.1002/cber.19420750722. Note: This early report mistakes the trimer for the monomer ↑ V.C.E. Burnop; K.G. Latham (1967). „Polythioacetone Polymer“. Polymer. 8: 589–607. doi:10.1016/0032-3861(67)90069-9. ↑ Kroto, H.W.; Landsberg, B.M.; Suffolk, R.J.; Vodden, A. (1974). „The photoelectron and microwave spectra of the unstable species thioacetaldehyde, CH3CHS, and thioacetone, (CH3)2CS“. Chemical Physics Letters. 29 (2): 265–269. doi:10.1016/0009-2614(74)85029-3. ISSN 0009-2614. ↑ Derek Lowe. (June 11, 2009) Things I Won’t Work With: Thioacetone. In The Pipeline. დაარქივებულია ორიგინალიდან — ნოემბერი 19, 2015. ციტირების თარიღი: აგვისტო 15, 2019. ↑ E. Baumann & E. Fromm (1889). „Ueber Thioderivate der Ketone“. Berichte der Deutschen Chemischen Gesellschaft. 22 (2): 2592–2599. doi:10.1002/cber.188902202151. დამოწმება იყენებს მოძველებულ პარამეტრს |lastauthoramp= (დახმარება) ↑ (1890) Chemical News and Journal of Industrial Science. Chemical news office., გვ. 219.
1,2-დიოქსანი

1,2-დიოქსანი, ასევე ცნობილი როგორც o-დიოქსანი — ორგანული ნაერთი ქიმიური ფორმულით C 4 H 8 O 2 {\displaystyle {\ce {C4H8O2}}} . არის არასტაბილური ჰეტეროციკლური ნაერთი, ამასთანავე, პეროქსიდი და დიოქსანების წარმომადგენელი. მისი გამოყოფა შესაძლებელია ბუნებრივი წყაროებიდან. 1,3-დიოქსანი 1,4-დიოქსანი ↑ Parrish, Jonathan D.; Ischay, Michael A.; Lu, Zhan; Guo, Song; Peters, Noel R.; Yoon, Tehshik P. (2012). „Endoperoxide Synthesis by Photocatalytic Aerobic [2 + 2 + 2] Cycloadditions“. Organic Letters. 14: 1640–1643. doi:10.1021/ol300428q. PMC 3306464.CS1-ის მხარდაჭერა: იყენებს ავტორის პარამეტრს (link)
1,3-დიოქსანი

1,3-დიოქსანი, ასევე ცნობილი როგორც m-დიოქსანი — ჰეტეროციკლური ორგანული ნივთიერება და დიოქსანების წარმომადგენელი. მისი ქიმიური ფორმულაა C4H8O2. 1,3-დიოქსანის და 1,3-დიოქსალანის მიღება ხდება კარბონილის ნაერთებიდან, კერძოდ, 1,3-პროპანდიოლისგან ან 1,2-ეთანდიოლისგან; კატალიზატორად გამოყენებულია ბრუსტენდის ან ლუისის მჟავა. 1,2-დიოქსანი 1,4-დიოქსანი 1,3-დიოქსანი 1,3-დიოქსანი
1,4-დიოქსანი

1,4-დიოქსანი — ჰეტეროციკლური ორგანული ნაერთი ეთერების კლასიდან. არის უფერო სითხე და აქვს დიეთილის ეთერის მსგავსი სუნი. მას ასევე უწოდებენ მარტივ დიოქსანს, რადგან მისი იზომერი დიოქსანები იშვიათად გვხვდება. ქიმიური ფორმულაა C 4 H 8 O 2 {\displaystyle {\ce {C4H8O2}}} . 1,4-დიოქსანი ლაბორატორიებში გამოიყენება გამსნელად და სტაბილიზატორად ალუმინის კონტეინერერებში ქლორირებულ ნახშირწყალბადების ტრანსპორტირებისთვის. 1,4-დიოქსანი იწარმოება დიეთილენ გლიკოლისგან მჟავა კატალიზური დეჰიდრატაციით, რაც თავის მხრივ მიიღება ეთილენის ოქსიდის ჰიდროლიზით. 1,4-დიოქსანის მიიღება ეთილენგლიკოლის მოლეკულათშორისი დეჰიდრატაციითაც, კატალიზატორად ჩვეულებრივ იყენებენ გოგირდმჟავას, ამ რეაქციის პრინციპი ჰგავს ეთანოლისგან დიეთილის ეთერის მიღების პრინციპს. 1985 წლისთვის 1,4-დიოქსანის გლობალური წარმოების მოცულობა იყო 11 000-დან 14 000 ტონამდე. 1,2-დიოქსანი 1,3-დიოქსანი ↑ Wisconsin Department of Health Services (2013) 1,4-Dioxane Fact Sheet დაარქივებული 2020-10-16 საიტზე Wayback Machine. . Publication 00514. Accessed on 2016-11-12. ↑ Surprenant, Kenneth S. (2000) „Dioxane“, Dioxane in Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry. DOI:10.1002/14356007.a08_545. ISBN 978-3527306732.
კატექოლი

კატექოლი, ასევე ცნობილია როგორც პიროკატექოლი ან 1,2-დიჰიდროქსიბენზოლი — ორგანული ნივთიერება ქიმიური ფორმულით C 6 H 4 ( OH ) 2 {\displaystyle {\ce {C6H4(OH)2}}} . არის ბენზოლდიოლების ორთო იზომერი; უფერო, კრისტალური ნივთიერება, მისი კრისტალები წყალში ხსნადია. კატექოლს იღებენ წყალბადის პეროქსიდით ფენოლის ჰიდროქსილაციით C6H5OH + H2O2 → C6H4(OH)2 + H2O რეზორცინი ჰიდროქინონი ↑ (2014) „Front Matter“, Nomenclature of Organic Chemistry: IUPAC Recommendations and Preferred Names 2013 (Blue Book). Cambridge: Royal Society of Chemistry, გვ. 691. DOI:10.1039/9781849733069-FP001. ISBN 978-0-85404-182-4.  ↑ Fiegel, Helmut et al. (2002) "Phenol Derivatives" in Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry, Wiley-VCH: Weinheim. doi:10.1002/14356007.a19_313.
რეზორცინი

რეზორცინი ან 1,3-დიჰიდროქსიბენზოლი — ორგანული ნაერთი ქიმიური ფორმულით C 6 H 4 ( OH ) 2 {\displaystyle {\ce {C6H4(OH)2}}} . არის ბენზოლდიოლების სამი იზომერიდან ერთ-ერთი მეტა იზომერი; თეთრი, წყალში ხსნადი მყარი ნივთიერება. რეზორცინი ბენზოლის შემცველობის გამო არის კრისტალური მყარი ნივთიერება. იხსნება წყალში, ალკოჰოლსა და ეთერში, მაგრამ არ იხსნება ქლოროფორმში და ნახშირბადის დისულფიდში. თავდაპირველად ხდება ბენზოლის დიალკინაცია პროპილენით, რათა მიღებული იქნეს 1,3-დიიზოპროპილბენზოლი. შემდეგ დაჟანგვით და კუმენის პროცესით მიიღება რეზორცინი და აცეტონი. რეზორცინი სხვაგვარად მიიღება 1,3-ბენზოლდიგოგირდურ მჟავაზე C6H4(SO3H)2 ნატრიუმის ტუტის მოქმედებით: C6H4(SO3H)2 + 4 NaOH -> C6H4(OH)2 + 2 Na2SO3 კატექოლი ჰიდროქინონი რეზორცინი ↑ 1.0 1.1 (2014) „Front Matter“, Nomenclature of Organic Chemistry : IUPAC Recommendations and Preferred Names 2013 (Blue Book). Cambridge: The Royal Society of Chemistry, გვ. 691. DOI:10.1039/9781849733069-FP001. ISBN 978-0-85404-182-4.  ↑ Gawron, O.; Duggan, M.; Grelechi, C. (1952). „Manometric Determination of Dissociation Constants of Phenols“. J. Anal. Chem. 24 (6): 969–970. doi:10.1021/ac60066a013. ↑ 3.0 3.1 doi:10.1002/14356007.a23_111.pub2
მგზავრი

მგზავრი (შემოკლებით მგზ) — პირი, რომელიც გადაადგილდება სატრანსპორტო საშუალებით, მაგრამ არაა პასუხისმგებელი მის დანიშნულების ადგილამდე მიყვანაზე და არანაირი სახით არაა ჩაბმული ამ საშუალების მართვაში. მგზავრად, ჩვეულებრივ, არ მიიჩნევენ ეკიპაჟის წევრებს, ანუ იმ პირებს, რომელთაც სატრანსპორტო საშუალებით გადაადგილებისას, გარკვეული მოვალეობის შესრულება აკისრიათ, მათ შორის ბორტგამცილებლებს, მზარეულებს, დამლაგებლებს და აგრეთვე, უშუალოდ მართვაზე პასუხისმგებელ პირებს — მძღოლს, მემანქანეს, მესაჭეს, პილოტს. მგზავრთა გადასაყვანად, სხვადასხვა სახეობის ტრანსპორტი შეიძლება იყოს გამოყენებული (საგზაო, სარკინიგზო, სანაოსნო, საჰაერო). საზოგადოებრივი და კომერციული ტრანსპორტით გადაადგილებისას კი საჭიროა მგზავრობის საფასურის გადახდა, უმეტესად ბილეთის შეძენით. თუმცა, მგზავრთა გარკვეული ჯგუფებისთვის, შეიძლება შეღავათებიც იყოს დაწესებული (მოსწავლეებისთვის, მასწავლებლებისთვის, სტუდენტებისთვის, ომის ვეტერანებისთვის, სოციალურად დაუცველთათვის და ა. შ.). ამასთან, ჩვეულებრივ უფასოდაა შესაძლებელი ხელბარგის ატანა, მცირეწლოვან ბავშვთან ერთად მგზავრობა. ხშირ შემთხვევაში ტვირთის სახით დაშვებულია მცირე ზომის ცხოველების გადაყვანაც, შესაბამისი ყუთით ან აღჭურვილობით. დიდი ტვირთის ქონის შემთხვევაში, საჭიროა ბარგის ცალკე რეგისტრაცია და გადაზიდვა. მგზავრობის საფასურის გადახდისგან თავის არიდებასა და უბილეთო მგზავრობაზე კანონით გათვალისწინებულია ხოლმე ჯარიმები ან სხვა სახის სასჯელი. მგზავრები ავტობუსის გაჩერებაზე მგზავრები მეტროსადგურ დედუბეზე მგზავრები თბილისის მეტროპოლიტენის გადასაჯდომ სადგურზე მგზავრები მელიტოპოლის რკინიგზის სადგურში, უკრაინა მგზავრები სეულის საერთაშორისო აეროპორტში, სამხრეთ კორეა „საჰაერო ტრანსპორტით ტვირთის გადაზიდვისა და მგზავრთა გადაყვანის სამოქალაქო სამართლებრივი რეგულირება“ ↑ საქართველოს კანონი საგზაო მოძრაობის შესახებ, მუხლი 5.35. საქართველოს პარლამენტი (2013-12-24). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-08-18. ციტირების თარიღი: 2019-08-18. ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 გავიჩვაძე, შორენა; ჩიტოშვილი, თამარ. (2012) საჰაერო ტრანსპორტით ტვირთის გადაზიდვისა და მგზავრთა გადაყვანის სამოქალაქო სამართლებრივი რეგულირება. თსუ. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-08-18. ციტირების თარიღი: 2019-08-18. ↑ საქართველოს საჰაერო კოდექსი. საქართველოს პარლამენტი (1996-10-29). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-08-18. ციტირების თარიღი: 2019-08-18. ↑ საქართველოს საზღვაო კოდექსი. საქართველოს პარლამენტი (1997-05-17). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-08-18. ციტირების თარიღი: 2019-08-18. ↑ დადგენილება, ადგილობრივი საქალაქო რეგულარული სამგზავრო გადაყვანისას მოქალაქეთა ცალკეული კატეგორიების შეღავათიანი მგზავრობის შესახებ. თბილისის საკრებულო (2015-03-27). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-08-18. ციტირების თარიღი: 2019-08-18. ↑ რკინიგზით მგზავრთა გადაყვანის, ბარგის, ტვირთბარგისა და ფოსტის გადაზიდვის წესების დამტკიცების შესახებ. საქართველოს ტრასპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტრო (2003-04-15). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-08-18. ციტირების თარიღი: 2019-08-18. ↑ საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 130-ე მუხლის მე-4 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტი (ავტობუსით უბილეთო მგზავრობა). თბილისის საკრებულო (2019-06-25). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-08-18. ციტირების თარიღი: 2019-08-18.
ჰიდროქინონი

ჰიდროქინონი, ბენზოლ-1,4-დიოლი — ორგანული ნივთიერება ქიმიური ფორმულით C 6 H 4 ( OH ) 2 {\displaystyle {\ce {C6H4(OH)2}}} , ფენოლის ტიპის და ბენზოლდიოლების ერთ-ერთი წარმომადგენელი სამი იზომერიდან. მოლეკულაში ბენზოლის ბირთვზე ერთმანეთის მოპირდაპირედ (პარა პოზიციაზე) მოთავსებულია ორი ჰიდროქსილის ფუნქციონალური ჯგუფი. არის თეთრი კრისტალური მყარი ნივთიერება. პირველად სახელი ჰიდროქინონი გამოიყენა ფრიდრიხ ვიოლერმა 1843 წელს. ჰიდროქინონი იწარმოება ორი ძირითადი ინდუსტრიული მეთოდით. ყველაზე ფართოდ გავრცელებული ჰიდროქინონის სინთეზის ხერხი არის კუმენის პროცესის მექანიზმი, რაც მდგომარეობს ბენზოლის პროპანით დიალკილაციაში, რათა მიღებული იქნეს 1,4-დიიზოპროპილბენზოლი; შემდეგ მიიღება აცეტონი და ჰიდროქინონი. მეორე ხერხით იღებენ ბენზოლის ჰიდროქსილაციით. ჰიდროქსილაცია მიმდინარეობს წყალბადის პეროქსიდით და მიიღება ორი პროდუქტი: კატექოლი (ბენზოლ-1,2-დიოლი) და ჰიდროქინონი. C6H5OH + H2O2 → C6H4(OH)2 + H2O კატექოლი რეზორცინი ↑ 1.0 1.1 (2014) „Front Matter“, Nomenclature of Organic Chemistry : IUPAC Recommendations and Preferred Names 2013 (Blue Book). Cambridge: The Royal Society of Chemistry, გვ. 691. DOI:10.1039/9781849733069-FP001. ISBN 978-0-85404-182-4.  ↑ Hydroquinone. OECD SIDS. UNEP Publications. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-10-20. ციტირების თარიღი: 2019-08-15. ↑ F. Wöhler (1844) "Untersuchungen über das Chinon" (Investigations of quinone), Annalen der Chemie und Pharmacie, 51 : 145-163. From page 146: "Das so erhaltene Destillat … enthält … einen neuen, krystallisierenden Körper, den ich unter dem Namen farbloses Hydrochinon weiter unten näher beschreiben werde." (The distillate so obtained … contains … a new, crystallizable substance, that I will describe, under the name of colorless hydroquinone, further below in more detail.) [Note: Wöhler's empirical formula for hydroquinone (p. 152) is incorrect because (1) he attributed 25 (instead of 24) carbon atoms to the molecule, and (2) as many chemists at the time did, he used the wrong atomic masses for carbon (6 instead of 12) and oxygen (8 instead of 16). With these corrections, his empirical formula becomes: C12H12O4. Dividing the subscripts by 2, the result is: C6H6O2, which is correct.] ↑ Phillip M. Hudnall "Hydroquinone" in Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry 2002, Wiley-VCH, Weinheim. 2005 Wiley-VCH, Weinheim. doi:10.1002/14356007.a13_499. ↑ Gerhard Franz, Roger A. Sheldon "Oxidation" in Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry, Wiley-VCH, Weinheim, 2000 doi:10.1002/14356007.a18_261
1,3-დიიზოპროპილბენზოლი

1,3-დიიზოპროპილბენზოლი — არომატული ნახშირწყალბადი ქიმიური ფორმულით C6H4(CHMe2)2 (Me = CH3). სამი დიიზოპროპილბენზოლიდან ერთ-ერთი იზომერი. არის უფერო სითხე, რომელიც მიიღება 1,4-დიიზოპროპილბენზოლისგან თერმული იზომერიზაციით. გამოიყენება რეზორქინოლის მისაღებად. დიიზოპროპილბენზოლები ↑ doi:10.1002/14356007.a23_111.pub2
დიიზოპროპილბენზოლები

დიიზოპროპილბენზოლები — არომატული ნახშირწყალბადები. არსებობენ სამი იზომერის სახით. მათი ფორმულაა C12H18. დიიზოპროპილბენზოლების მოლეკულები შედგება ერთი ბენზოლის ბირთვისა და ორი იზოპროპილის რადიკალისგან (−CH(CH3)2). სინთეზის პრინციპი მდგომარეობს ბენზოლის დიალკილაციაში. 1,2-დიიზოპროპილბენზოლი — Pubchem 1,3-დიიზოპროპილბენზოლი — Pubchem 1,4-დიიზოპროპილბენზოლი — Pubchem
ეიკოზანი

ეიკოზანი — ორგანული ნაერთი. მიეკუთნება ალკანების კლასს. მისი ფორმულაა C 20 H 42 {\displaystyle {\ce {C20H42}}} . ეიკოზანს გააჩნია 366 319 სტრუქტურული იზომერი. მისი კრეკინგით შესაძლებელია დაბალმოლეკულური ნახშირწყალბადების მიღება. ↑ eicosane - Compound Summary. PubChem Compound. National Center for Biotechnology Information (16 September 2004). ციტირების თარიღი: 4 January 2012.
იზოპრენი

იზოპრენი, ასევე ცნობილი როგორც 2-მეთილ-1,3-ბუტადიენი — უჯერი ორგანული ნივთიერება. მიეკუთნება დიენური ნახშირწყალბადების კლასს. სუფთა იზოპრენი არის უფერო, არასტაბილური სითხე, მას მრავალი ცხოველი და მცენარე გამოიმუშავებს. მისი ქიმიური ფორმულაა CH2=C(CH3)−CH=CH2, ემპირიული ფორმულა კი C 5 H 8 {\displaystyle {\ce {C5H8}}} . ↑ Sharkey, Thomas D. (1996). „Isoprene synthesis by plants and animals“. Endeavour. 20 (2): 74–78. doi:10.1016/0160-9327(96)10014-4. ↑ Williams, C. Grenville (1860). „On isoprene and caoutchine“. Proceedings of the Royal Society of London. 10: 516–519. doi:10.1098/rspl.1859.0101. ↑ M. J. Loadman (2012-12-06). Analysis of Rubber and Rubber-like Polymers. Springer, გვ. 10. ISBN 9789401144353.