განახლებადი ენერგიის წყაროები აზერბაიჯანში

განახლებადი ენერგიის წყაროები აზერბაიჯანისთვის მნიშვნელოვანია, თუმცა ჰიდროენერგეტიკის გარდა, არსებობს განახლებადი ენერგიის ნაკლებობა. ენერგიის ერთ-ერთი ალტერნატიული წყაროა ქარის ენერგია. ის ასევე ღირებულების გამოა მომგებიანი, ასევე ეკოლოგიურად სუფთა და განახლებადია სხვა ალტერნატიული ენერგიის წყაროებთან შედარებით. აზერბაიჯანი ისეთი ქვეყანაა, სადაც ქარის ენერგიის გამოყენება სასარგებლოა გეოგრაფიული პირობების გამო. განსაკუთრებით ხელსაყრელია: აფშერონის ნახევარკუნძული, კასპიის ზღვის სანაპირო და კასპიის ზღვის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილი, აზერბაიჯანის დასავლეთით განჯა-დაშქესანის ზონა და ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის შარურ-ჯულფას რეგიონი. 1999 წელს, იაპონურმა კომპანია Tomen-მა აზერბაიჯანის სამეცნიერო-კვლევით ენერგეტიკის ინსტიტუტთან ერთად აფშერონზე დაამონტაჟეს ორი კოშკი, რომელთა სიმაღლე 30 და 40 მ იყო და დადგინდა, რომ ქარის საშუალო წლიური სიჩქარე 7.9-8.1 მ/წმ იყო. ამასთან დაკავშირებით შეადგინეს ტექნუკურ-ეკონომიკური დასაბუთება, რათა გობუსტანის რაიონში დააყენონ ქარის წისქვილები 30მვტ სიმძლავრით. აზერბაიჯანის ბუნებრივი კლიმატი ასევე უზრუნველყოფს უამრავ შესაძლებლობას ელექტროენერგიისა და სითბოს წარმოებას მზის ენერგიის გამოყენებით. წლის განმავლობაში მზიანი საათების რაოდენობა აზერბაიჯანში 2,400-3,200 საათია, რაც იმას ნიშნავს, რომ მზის სხივების რაოდენობა აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე უფრო მეტია, ვიდრე სხვა ქვეყნებში. ეს შეიძლება ჩაითვალოს ერთ-ერთ კრიტერიუმად მზის ენერგიის გამოყენების ინვესტიციების მოზიდვის ეფექტურობისთვის. მზის ენერგიის გამოყენების განვითარება ნაწილობრივ წყვეტს ენერგეტიკულ პრობლემებს აზერბაიჯანის რამდენიმე რეგიონში. ეკოლოგიური თვალსაზრისით, წყალი სუფთა ენერგიის წყაროა მსოფლიოში. 1990 წლიდან აზერბაიჯანში იზრდება ჰიდროელექტროენერგიის წარმოება. 2010 წელს ჰიდროელექტროენერგეტიკული ენერგიის სიმძლავრე 17.8 პროცენტი იყო რესპუბლიკის ენერგოსისტემის საერთო მოცულობიდან. ქვეყანას საკმაო შესაძლებლობა აქვს ჰიდროენერგეტიკული რესურსების განვითარებისთვის, რაც ჯერჯერობით არ იყო გამოყენებული. ჰიდროელექტრო სადგურების მშენებლობის შედეგად, რეგულირდება წყალდიდობა, ხორციელდება ეკოლოგიურად სუფთა წარმოება, იქმნება ახალი სარწყავი სისტემები. აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე მდინარეები მოსახერხებელია მცირე ჰიდროელექტრო სადგურების შექმნისთვის. ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის ენერგოსისტემასა და რესპუბლიკის მთავარ ენერგოსექტორს შორის კავშირის არარსებობის გამო არსებობს საშუალო, მცირე და მიკროელექტროსადგურების შექმნის აუცილებლობა. აზერბაიჯანში არსებობს ბიომასის შემდეგი წყაროები: აალებადი სამრეწველო ნარჩენები, სატყეო და ხის გადამამუშავებელი სექტორის ნარჩენები, სასოფლო-სამეურნეო კულტურები და ორგანული ნარევის ნარჩენები, საყოფაცხოვრებო და კომუნალური ნარჩენები, ნავთობისა და ნავთობით დაბინძურებული ტერიტორიების ნარჩენები. კვლევის მიხედვით, ეკონომიკის ყველა სექტორში წარმოებული ნარჩენების უმეტესობა ბიომასის პროდუქტებს შორისაა. ამ ბიომასისგან შესაძლებელია გაზის, თხევადი და მყარი ბიომასის წარმოება, რომელიც გამოიყენება ელექტროენერგიის წარმოებაში. ყოველწლიურად აზერბაიჯანში 2 მლნ ტონა მყარი შიდა და სამრეწველო ნარჩენები ნეიტრალიზაციისთვის ნაგავსაყრელებზეა მოთავსებული. მყარი საყოფაცხოვრებო და სამრეწველო ნარჩენების დამუშავება ნაწილობრივ წყვეტს ბაქოსა და ქვეყნის დიდ ინდუსტრიულ ქალაქები გათბობის პრობლემას. აზერბაიჯანის ტერიტორია მდიდარია თერმული წყლებით. ისინი დიდ ფართობზე ვრცელდება, როგორიცაა დიდი და მცირე კავკასიონის მთები, აფშერონის ნახევარკუნძული, თალიშის მთის ფერდობი, მტკვირს აუზი და გუბის რაიონი. ამ ადგილებში თერმული წყლების გამოყენების გამო შესაძლებელია თერმული ენერგიის მოთხოვნების ნაწილის დაფარვა, რომელიც გამოიყენება ყოველდღიურ ცხოვრებაში და სხვა სფეროებში. აზერბაიჯანში არსებობს ალტერნატიული ენერგიის წყაროების მაღალი პოტენციალი, ასევე ქარის, მზისა და მცირე ჰიდროელექტრო სადგურების შექმნის პერსპექტივა. თერმული და ჰიდროელექტროსადგურები უფრო მნიშვნელოვანია აზერბაიჯანის ენერგეტიკული საჭიროებების დასაკმაყოფილებლად. სტატისტიკა აჩვენებს, რომ ეს თანხა მერყეობს ალტერნატიული და განახლებადი ენერგიის წყაროს 0.01-0.05 პროცენტზე. აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ალტერნატიული და განახლებადი ენერგიის წყაროების სახელმწიფო სააგენტო შეიქმნა აზერბაიჯანის პრეზიდენტის 2013 წლის 1 თებერვლის ბრძანებით ალტერნატიული და განახლებადი ენერგიის წყაროების მართვის სისტემის გაუმჯობესების მიზნით. ბრძანების თანახმად, სააგენტო წარმოადგენს ცენტრალურ აღმასრულებელ ორგანოს, რომელიც ახორციელებს სახელმწიფო პოლიტიკას და მის რეგლამენტსა და მის ეფექტურ გამოყენებას აზერბაიჯანში ალტერნატიული და განახლებადი ენერგიის წყაროების სფეროში, ალტერნატიული და განახლებადი ენერგიის წყაროების საქმიანობის ეფექტიანი ორგანიზებას, ამ სფეროში საქმიანობის კოორდინაციას. სააგენტო იღებს მონაწილეობას ერთიანი სახელმწიფო პოლიტიკის შესაბამის სფეროში, უზრუნველყოფს ამ პოლიტიკის განხორციელებას, ალტერნატიული და განახლებადი ენერგიის წყაროების განვითარებას, ინფრასტრუქტურის შექმნას, ალტერნატიული და განახლებადი ენერგიის წყაროების გამოყენებას ეკონომიკურ და სოციალურ სექტორებში, იღებს ენერგოეფექტურობასთან დაკავშირებულ საქმიანობაში. 2014 წელს ქვეყანაში 1480.0 მილიონი კვტ.სთ ელექტროენერგია წარმოიშვა ყველა განახლებადი ენერგიის წყაროებიდან. 2015 წელს ენერგეტიკის ყველა ალტერნატიული და განახლებადი წყაროებიდან წარმოებულ იქნა 1816.0 მლნ კვტ ელექტროენერგია და თერმული ენერგიის 6315,3 პროცენტი. წინასწარი ოფიციალური სტატისტიკური და ეკონომიკური საკითხების შესახებ მონაცემების შეგროვების მონაცემებით, 2016 წელს მთლიანი ალტერნატიული და განახლებადი წყაროებისგან ელექტროენერგიამ შეადგინა 2,141.9 მლნ კილოვატი საათი. წინა წელთან შედარებით, ელექტროენერგიის მთლიანი მოცულობა 100.8% შეადგინა, ხოლო მისი წარმოება ალტერნატიული და განახლებადი ენერგიის წყაროების სახელმწიფო სააგენტოში იყო 117.1%. აზერბაიჯანის ალტერნატიული და განახლებადი წყაროების სახელმწიფო სააგენტო დაარქივებული 2018-08-03 საიტზე Wayback Machine. - ოფიციალური ვებ-გვერდი ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 Alternativ və bərpa olunan enerji mənbələrindən istifadə - (აზერბაიჯანული) ↑ Azərbaycan Respublikası Sənaye və Energetika Nazirliyinin Alternativ və Bərpa Olunan Enerji Mənbələri üzrə Dövlət Agentliyinin yaradılması haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərmanı დაარქივებული 2020-11-30 საიტზე Wayback Machine. - (აზერბაიჯანული) ↑ Alternativ və bərpa olunan enerji mənbələri დაარქივებული 2017-06-24 საიტზე Wayback Machine. - area.gov.az ↑ 2016-cı ilin HESABATI. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-07-13. ციტირების თარიღი: 2018-07-28.