laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
პეტრე გელათელი

პეტრე გელათელი — XII საუკუნის ქართველი ჰიმნოგრაფი. მოღვაწეობდა გელათში. მისი ნაწერებიდან ჩვენამდე მოღწეულია მხოლოდ ორი იამბიკო. ერთში შექებულია იოანე პეტრიწი, მეორეში — „კლემაქსის“ ავტორი იოანე სინელი. იამბიკოები ჩართულია „კლემაქსის“ პეტრიწისეულ პროზაულ თარგმანში (XIII საუკუნის ხელნაწერი A-39 - ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრი). ანტონ I კათოლიკოსის აზრით, „სტიხნი პეტრესნი“ ჰგვანან იეზეკიელის, იოანე ფილოსოფოსის და ეფრემ ქართველთა მნათობის ლექსებს „და ესეც კმა ქებადო“. ლოლაშვილი ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 45.
იეზეკიელი

იეზეკიელი — XII საუკუნის ქართველი სასულიერო პოეტი. ფიქრობენ, რომ ბერი იყო. ანტონ I „წყობილსიტყვაობაში“ (XVIII ს.) უწოდებს მას „საკჳირველ პოოტიკოსს, ღმრთის-მეტყუელ-რიტორს, ჭეშმარიტ ფილოსოფოსს“ და იოანე პეტრიწის ლიტერატურული სკოლის წარმომადგენლად. ჩვენამდე მოაღწია მისმა სამმა იამბიკომ, აქედან ორი აკროსტიქულია. ლოლაშვილი ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 80. იეზეკიელი — იეზეკიელისგან უბადრუკისა
ალბანეთის ადმინისტრაციული დაყოფა

ალბანეთი ადმინისტრაციულად იყოფა 12 ოლქად (ალბ. qark), რომლებიც თავის მხრივ იყოფა 61 მუნიციპალიტეტად (ალბ. bashki). ადრე ოლქებს ეწოდებოდათ პრეფექტურები (ალბ. prefekturë). ალბანეთის მუნიციპალიტეტები ალბანეთის ადმინისტრაციული დაყოფა
ბერატი

ბერატი (ალბ. Berati) — ქალაქი სამხრეთ ალბანეთში. ბერატის ოლქისა და რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს მდინარე ოსუმის ნაპირებზე, ტომორის ქედის მთისწინეთზე. ტირანადან სამხრეთით 70 კმ-ზე. 2006 მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენს 65 000 კაცს. 2008 წელს ქალაქის ისტორიული ცენტრი შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში. ქალაქის ტიპის დასახლება თანამედროვე ბერატის ტერიტორიაზე ჩამოყალიბდა ზვ. წ. IV-III საუკუნეების მიჯნაზე და მას მაკედონიის მეფე კასანდრამ მამამისის პატივსაცემად უწოდა ანტიპატრია (ბერძ. Αντιπατρια). ძვ. წ. II საუკუნეში ქალაქი დაიპყრეს რომაელებმა. ბიზანტიის მმართველობის პერიოდში ქალაქს ეწოდებოდა პულხერიოპოლისი (ბერძ. Πουλχεριοπολις). IX საუკუნეში ქალაქი დაიპყრო ბულგარეთის მეფე სიმონ დიდმა და უწოდა ბელიგრადი. XIII საუკუნეში ქალაქი კვლავ ბიზანტიის იმპერიის შემადგენლობაშია, 1345 წელს კი შევიდა სერბეთის სამეფოს შემადგენლობაში. XV საუკუნეში ბერატი იყო მუზაკის სამთავროს დედაქალაქი, ხოლო 1432-1444 წწ. - არიანიტის სამთავროს დედაქალაქი. 1431 წელს ქალაქი ოსმალებმა დაიპყრეს, ხოლო 1450-1912 წწ. ოსმალეთის იმპერიის შემადგენლობაშია. ეთნოგრაფიის მუზეუმი ონუფრის ხატწერის მუზეუმი გალერეა «ედვარდ ლირი» ბერატის ციხესიმაგრე (XIII ს.) ვლაქერნის ღვთისმშობლის ეკლესია (XIII ს, ფრესკები— 1578 წ.) წმინდა მიხეილის ეკლესია (XVI ს.) სამების ეკლესია (XIV ს.) ევანგელისტების ეკლესია (XVI ს.) ღვთისმშობლის ტაძარი (1787 წ,) ჰელვეტების სექტის სამლოცველო (1782 წ.) თეთრი მეჩეთი (1555 წ.) სამეფო მეჩეთი (1512 წ.) ხიდი მდინარე ოსუმიზე (1780 წ.) ბერატის ბიზანტიური ეკლესია ბერატის ციხესიმაგრე ძველი ჰანი
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ალბანეთში

2009 წლის მონაცემებით ალბანეთში იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის სამი ძეგლია. იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში მსოფლიოს მასშტაბით 962 ძეგლია შეტანილი, მათ შორის 0,34  % ალბანეთის ძეგლია. ცხრილში შეტანილია ძეგლები, იუნესკოს მიერ მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის სიაში მათი დამატების მიხედვით. ბუტრინტი ბერატი იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები ალბანეთში
ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2000

2000 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები ან ათასწლეულის თამაშები/ახალი ათასწლეულის თამაშები, ოფიციალურად ზაფხულის XXVII ოლიმპიური თამაშები ჩატარდა 2000 წლის 15 სექტემბრიდან - 1 ოქტომბრამდე ავსტრალიის ქალაქ სიდნეიში. სპორტის 28 სახეობაში გათამაშდა მედლების 300 კომპლექტი. 1993 წლის 23 სექტემბერს სიდნეიმ მოიპოვა ზაფხულის XXVII ოლიმპიური თამაშების მასპინძლობის უფლება. ამაში მას ეცილებოდნენ პეკინი, ბერლინი, სტამბოლი და მანჩესტერი. მონტე-კარლოში სოკ-ის 101-ე ყრილობაზე კენჭისყრის 4 რაუნდის მიხედვით გამარჯვებული სიდნეი გახდა.
კლოდ პერო

კლოდ პერო (ფრანგ. Claude Perrault; დ. 25 სექტემბერი, 1613, პარიზი – გ. 9 ოქტომბერი, 1688, პარიზი) — ფრანგი არქიტექტორი, შარლ პეროს ძმა. განათლებით ექიმი. მუშაობდა მათემატიკაში, ფიზიკაში, ტექნიკასა და არქეოლოგიაში. მისი არქიტექტურული ნამუშევრები პარიზის ლუვრის მუზეუმში ადრინდელი ფრანგული კლასიციზმის დამაგვირგვინებელი ნაწარმოებებია (პეროს პროექტითაა აგებული ლუვრის მთავარი (აღმოსავლეთი) და შედარებით სადა სამხრეთი ფასადებ). ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: კლოდ პერო ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 32. ↑ 1.0 1.1 Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 The Fine Art Archive — 2003. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166"></a> ↑ 3.0 3.1 Annuaire prosopographique : la France savante / B. Delmas — 2009. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q55740543"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2926731"></a> ↑ Arkitekter verksamma i Sverige — 2014. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q16323066"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17373699"></a> ↑ Deutsche Nationalbibliothek Record #118740016 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a>
ჟიულ ჟოზეფ პერო

ჟიულ ჟოზეფ პერო (ფრანგ. Jules Perrot; დ. 18 აგვისტო, 1810, ლიონი — გ. 24 აგვისტო, 1892, პარამე, ილი და ვილენი) — ფრანგი ბალეტის მსახიობი და ბალეტმაისტერი. XIX საუკუნის რომანტიკული ბალეტის ერთ-ერთი თვალსაჩინო წარმომადგენელი. პეროს დებიუტი შედგა 1830 წელს ლონდონში. 1830-35 წლებში გამოდიოდა პარიზის ოპერაში. იყო მარია ტალიონის პარტნიორი. 1834-48 წლებშილონდონის სამეფო თეატრის ბალეტმაისტერი. აქ დადგა ჩ. პუნის ბალეტები "უნდინა" (1843), "ესმერალდა" (1844), "კატარინა" (1846) და სხვა. 1848 წელს მიიწვიეს პეტერბურგში მთავარ ბალეტმაისტერად. თავისსავე დადგმულ ბალეტებში შეასრულა პიერ გრენგუარის (პუნის "ესმერალდა"), ალინის (ადანის "ფერიების აღზედილი"), მეფისტოფელის (პუნის "ფაუსტი") და სხვა პარტიები. 1859 წელს მიატოვა თეატრი და დაბრუნდა საფრანგეთში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 32.
რომანოზ რაზმაძე

რომანოზ რაზმაძე (ზუბაშვილი) (დ. წელი უცნობია ― გ. 1811, სოფ. წესი) — ქართველი მესტამბე, გამომცემელი. მოღვაწეობდა XVIII საუკუნის დასასრულისა და XIX საუკუნის დასაწყისში. რაზმაძე სასულიერო პირი იყო. სხვადასხვა დროს მონაწილეობდა ერეკლე II-ის, ქუთაისის და სოფ. წესის სტამბების აღდგენა-დაარსებაში. 20 წელი მსახურობდა ერეკლე II-ის სტამბაში. იქ 1786 წელს დაბეჭდა "სახარება", 1788 - "ზატიკი", 1790 - "დაუჯდომელი", 1791 - "ჟამნი", "სამოციქულო" და "სახარება", 1793 - "კონდაკი", "მარხვანი", "მცირე ლოცვანი" და სხვა. 1795 წელს თბილისის აოხრებისა და სტამბის დანგრევის შემდეგ რაზმაძე მოზდოკს გადავიდა გაიოზ რექტორთან. მოზდოკში სტამბის დაარსების შემდეგ, 1796-1797, სოლომონ II-ის მიწვევით სამშობლოში დაბრუნდა და მონაწილეობა მიიღო ქუთაისის სტამბის გამართვის საქმეში, ხოლო გ. პაიჭაძის მოსკოვში გადასვლის შემდეგ სტამბას თვითონ ჩაუდგა სათავეში. კასრაძე ო., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 291.
ბუტრინტი

ბუტრინტი (ალბ. Butrint) — არქეოლოგიური მუზეუმ-ნაკრძალი სამხრეთ ალბანეთში, ქალაქ სარანდის მახლობლად, საბერძნეთის საზღვართან ახლოს. მდებარეობს ბუტრინტის ტბის ნაპირზე. იონიის ზღვიდან 2 კმ-ში, კუნძულ კერკირას პირდაპირ. მის მახლობლად მდებარეობს თანამედროვე ალბანური სოფელი ბუტრინტი. 1992 წელს ბერძნული და რომაული ქალაქების არქეოლოგიური გათხრების ტერიტორია შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის სიაში. 1999 მას მიუმატეს შუა საუკუნეების ვენეციური ციხესიმაგრე. ძვ. წ. VI საუკუნე დასახლება დააარსეს ბერძნებმა, როგორც კორინთოს და კერკირას კოლონია, ცნობილი იყო როგორც ბერძნული ქალაქი ბუტროტონი. რომის იმპერიის პერიოდში ეწოდებოდა ბუტროტუმი. 551 — დაპყრეს ვესტგუთებმა. ბიზანტიის მმართველობისას შედიოდა ეპირის პროვინციის შემადგენლობაში. XIV საუკუნე — ვენეციის რესპუბლიკის სამფლობელო. XV საუკუნე — ქალაქი სამუდამოდ მიატოვეს თურქების დაპყრობის შედეგად. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ბუტრინტი ფოტოალბომები: 1 2 მუზეუმ-ნაკრძალის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2012-05-07 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური); (იტალიური), (ალბ.).
გიროკასტრა

გიროკასტრა (ალბ. Gjirokastër ან Gjirokastra; ბერძ. Αργυρόκαστρο ანΓυρόκαστρο; იტალ. Argirocastro) — ქალაქი სამხრეთ ალბანეთში, მდინარე დრინას ხეობაში. გიროკასტრის ოლქისა და რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. გიროკასტრის აქვს ქალაქ-მუზეუმის სტატუსი, ცნობილია როგორც ალბანელი პოლიტიკოსის ენვერ ხოჯას სამშობლო. 2005 წელს ქალაქის ისტორიული ცენტრი შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში, როგორც ოსმალეთის იმპერიის კარგად შემონახული ქალაქი. გიროკასტრის ტერიტორიაზე პირველი დასახლებები გაჩნდა ძვ. წ. I საუკუნეში. ქალაქის დაარსება მოხდა XII საუკუნეში. იგი შედიოდა ბიზანტიის იმპერიის ეპირის პროვინციაში. და ერქვა არგიროპოლისი («ვერცხლის ქალაქი») ან არგიროკასტრონი («ვერცხლის ციხე»). XIV საუკუნეში ქალაქი შეიოდა ეპირის სამთავროში. 1417 წლიდან ქალაქი ოსმალეთის იმპერიის შემადგენლობაშია. XIX საუკუნის დასასრულს ქალაქი გახდა ალბანელთა დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლის ერთ-ერთი ცენტრი. პირველი მსოფლიო ომის პერიოდში ქალაქის ოკუპაცია მოახდინეს იტალიურმა, ბერძნულმა და გერმანულმა სამხედრო ნაწილებმა. კომუნისტური მმართველობის დროს, როგორც კომუნისტების ერთ-ერთი ლიდერის ენვერ ხოჯას სამშობლო, გამოაცხადეს ქალაქ-მუზეუმად. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში მასოფლიო მემკვიდრეობა. ალბანეთი. საიტების კატალოგი. ფოტოგალერეა გიროკასტრის ფოტოები
რატი I

რატი I ბაღვაში ( გ. 1021), ქართველი პოლიტიკური მოღვაწე, კლდეკარის ერისთავი. გააფართოვა კლდეკარის საერისთავო (მიიტაცა ქართლში მტკვრის სამხრეთით მდებარე მიწა-წყალი). სავარაუდოა, რომ იგი იმ დიდგვარიან აზნაურთა შორის იყო, რომლებიც ქართლის საზღვართან მტრულად დახვდნენ აფხაზეთიდან აღმოსავლეთ საქართველოში გადმოსულ ბაგრატ III-ს. დაახლოებით 988 წელს რატი I-ისა და სამეფო ხელისუფლების პოლიტიკით უკმაყოფილო სხვა აზნაურების მცდელობით განხეთქილება ჩამოვარდა ბაგრატ III-სა და დავით კურაპალატს შორის. რატი I-მა თავისი სამფლობელო თრიალეთი კლდეკარის ციხით მეფეს გადასცა, თვითონ კი არგვეთში, მამაპაპეულ მამულში დასახლდა. შემდეგ, ჩანს, მას დაუბრუნეს საერისთავო და ისიც ერთგულად ემსახურებოდა საქართველოს სამეფო ხელისუფლებას. დაიღუპა ბიზანტიის წინააღმდეგ ბრძოლაში, შირინში. პავლე ინგოროყვა რატი I-ს აიგივებს X-XI საუკუნეების ჰიმნოგრაფ რატი ორბელთან და მასვე მიაკუთვნებს ტიტე მოციქულის ერთ საგალობელს, რომლის აკროსტიქში მოხსენებულია ავტორის სახელი "რატი" (ხელნაწერთა ინსტიტუტი, ხელნაწერი H-2337). ინგოროყვა პ., თხზულებათა კრ. 7 ტომად, ტ. 3, თბ., 1965; მეტრეველი რ., შინაკლასობრივი ბრძოლა ფეოდალურ საქართველოში (XII ს.), თბ., 1973; ჯავახიშვილი ივ., ქართველი ერის ისტორია, წგნ. 2, თბ., 1965; მეტრეველი რ., ქსე, ტ.8, გვ. 308, თბ., 1984
ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 1996

1996 წლის ზაფხული ოლიმპიური თამაშები, ოფიციალურად ზაფხულის XXVI ოლიმპიური თამაშები ჩატარდა 1996 წლის 19 ივლისიდან - 4 აგვისტომდე აშშ-ის ქალაქ ატლანტაში. სპორტის 26 სახეობაში გათამაშდა მედლების 271 კომპლექტი. ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“
IMSLP

International Music Score Library Project (IMSLP, მუსიკალური ნოტების ბიბლიოთეკის საერთაშორისო პროექტი) აგრეთვე ცნობილი როგორც Petrucci Music Library ოტავიანო პეტრუჩის პატივსაცემად. ეს არის პროექტი, რომელიც მიზნად ისახავს მუსიკალური ნოტების საზოგადოებრივი ბაზის შექმნას, დაფუძნებულია ვიკი პრინციპზე. 2006 წლის 16 თებერვლიდან 47,000-ზე მეტი ნოტების ფურცელი აიტვირთა, 20,400 მეტი ნამუშევარი 2,700-მდე კომპოზიტორის მიერ. პროექტი იყენებს MediaWiki პროგრამას, რათა შემწირველები მეგობრული სამუშაო გარემოთი უზრუნველყოს. ოფიციალური საიტი IMSLP-ის ჟურნალი
არ დაიდარდო

არ დაიდარდო შესაძლოა აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ქვემოთ ჩამოთვლილთაგან: არ დაიდარდო! — 1969 წლის საბჭოთა მხატვრული ფილმი; არ დაიდარდო — რადიოსადგური საქართველოში.
რობერტ ლი

რობერტ ედვარდ ლი (ინგლ. Robert Edward Lee) (დ. 19 იანვარი, 1807 — გ. 12 ოქტომბერი, 1870) — ამერიკელი სამხედრო მოღვაწე, აშშ-ის არმიის ოფიცერი, ამერიკის კონფედერაციული შტატების არმიის წამყვანი გენერალი ამერიკის სამოქალაქო ომში. ერთ-ერთი სახელგანთქმული გენერალი ამერიკის ისტორიაში. ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“ ↑ 1.0 1.1 Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ 2.0 2.1 Gallagher G. W. Encyclopædia Britannica <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741"></a> ↑ 3.0 3.1 SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ 4.0 4.1 Discogs — 2000. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q504063"></a> ↑ 5.0 5.1 Lundy D. R. The Peerage <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q67129259"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q21401824"></a> ↑ 6.0 6.1 ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ 7.0 7.1 Kindred Britain <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q75653886"></a> ↑ 8.0 8.1 Gran Enciclopèdia Catalana — Grup Enciclopèdia, 1968. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18696256"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2664168"></a> ↑ 9.0 9.1 GeneaStar <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q98769076"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3100478"></a> ↑ 10.0 10.1 Brozović D., Ladan T. Hrvatska enciklopedija — LZMK, 1999. — 9272 გვრ. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1264934"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q429032"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18446"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1789619"></a> ↑ https://finding-aids.lib.unc.edu/00370/
ვანო სარაჯიშვილი

ივანე (ვანო) პეტრეს ძე სარაჯიშვილი (დ. 1 მაისი, 1879, სიღნაღი — გ. 11 ნოემბერი, 1924, თბილისი) — ქართველი მუსიკოსი, ქართული პროფესიული ვოკალური ხელოვნების ერთ-ერთი ფუძემდებელი. ქართველი ხალხის უსაყვარლესი მომღერალი, „საქართველოს ბულბული“ სიცოცხლეშივე ლეგენდად იქცა. ასეთი პოპულარობა მოუხვეჭა მას იშვიათი სილამაზის ხმამ, დახვეწილმა ვოკალურმა ოსტატობამ და ნათელმა სცენურმა ნიჭმა. ლირიკულ დრამატული ტენორი, საქართველოს სახალხო არტისტი. 1887 წლიდან სწავლობდა თბილისის სათავადაზნაურო გიმნაზიაში, აქვე მღეროდა მოსწავლეთა გუნდში (1888-1895 წლები). 1898 წელს შევიდა თბილისის სამუსიკო სასწავლებელში (ჩელოს კლასი). 1898-1900 წლებში. იყო ქართული ხალხური გუნდის მომღერალი – სოლისტი (ხელმძღვანელი ს.კავსაძე). 1903 წლიდან პეტერბურგში სწავლობდა სიმღრას ჯერ ი. პრიანიშნიკოვთან, შემდეგ ა. პანაევა-კარცევასთან. აქვე შედგა სარაჯიშვილის დებიუტი 1907 წელს ჯუზეპე ვერდის ოპერა „ტრავიატაში“. პარალელურად იტალიაში კასტეანოს ხელმძღვანელობით ეუფლებოდა ბელკანტოს ხელოვნებას (1906-1908 წლებში). მართავდა კონცერტებს იტალიის სხვადასხვა საოპერო თეატრებში. პეტერებურგში დაბრუნების შემდეგ მომღერალმა მუშაობა განაგრძო იტალიურ დასში. 1908 წლიდან ცხოვრობდა თბილისში. გამოდიოდა თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სცენაზე. 1910-1920 წლებში. ვანო სარაჯიშვილის შემოქმდების აყვავების ხანაა. 1913 წლის 28 მაისს შეასრულა ფრაგმენტები ზაქარია ფალიაშვილის ახლად შექმნილი ოპერიდან „აბესალომ და ეთერი“ (აბესალომის პარტია). 1916-1917 წლებში – ცხოვრობდა ბაქოში, სადაც აქტიურ საკონცერტო მოღვაწეობას ეწეოდა. თბილისში დაბრუნების შემდეგ, სარაჯიშვილი მონაწილეობას იღებს ზაქარია ფალიაშვილის ოპერების დადგმებში, ასრულებს აბესალომის („აბესალომ და ეთერი“) და მალხაზის („დაისი“) პარტიებს. ცნობილია, რომ მალხაზის არია „თავო ჩემო“ ზაქარია ფალიაშვილმა ოპერაში შეიტანა ვანო სარაჯიშვილის თხოვნით. მრავალფეროვანია სარაჯიშვილის რეპერტუარი, იგი თანაბარი წარმატებით ასრულებდა, როგორც ლირიკულ ისე დრამატულ პარტიებს: შოთა (დიმიტრი არაყიშვილის „თქმულება შოთა რუსთაველზე“), კოტე (ვ.დოლიძე „ქეთო და კოტე“), რადამესი (ვერდი „აიდა“), ხოზე (ბიზე „კარმენი“), ფაუსტი (ჰუნო „ფაუსტი“), ჰერცოგი, (ვერდი „რიგოლეტო“) ალფრედი, (ვერდი „ტრავიატა“), ნადირი (ბიზე „მარგალიტების მაძიებელი“), ლოენგრინი (ვაგნერი „ლოენგრინი“), ლენსკი, (ჩაიკოვსკი „ევგენი ონეგინი“), გერმანი (ჩაიკოვსკი „პიკის ქალი“), სინოდალი (რუბინშტეინის „დემონი“) და სხვ. გადაღებულია კინო-ფილმში „მამის მკვლელი“ (1923). მისი ხმა აღბეჭდილი იყო რამდენიმე ტექნიკურად არასრულყოფილ გრამფირფიტაზე, რომლის რესტავრირებაც განხორციელდა 1999 წ. კერძოდ, ანზორ ერქომაიშვილის მიერ ლონდონში აღმოჩენილი დედნების საფუძველზე, ნოდარ ანდღულაძემ კი პირველადი სრულყოფილი ხმოვანება აღადგინა. გამოვიდა ამ ჩანაწერების კომპაქტდისკი. ვანო სარაჯიშვილი დაკრძალულია თბილისის ოპერის თეატრის ბაღში. მისი სახელი ეწოდა თბილისის ერთ-ერთ ქუჩას, ქ. სიღნაღში მაისის თვეში ყოველწლიურად იმართება ვანოობა. 2002 წლიდან სახელმწიფო კონსერვატორიაში რექტორის, პროფ. მანანა დოიჯაშვილის ინიციატივით, დაარსდა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის სტიპენდია განსაკუთრებული მიღწევების მქონე აკადემიური სიმღერის ფაკულტეტის სტუდენტებისათვის. თბილისის კონსერვატორიის ვებ-მისამართი.
რატი IV

რატი IV ბაღვაში, კლდეკარის ერისთავი XI საუკუნის მიწურულსა და XII საუკუნის დასაწყისში, ლიპარიტ V-ის ძე. დავით აღმაშენებლის ისტორიკოსი მას მეფის ორგულად წარმოადგენს და "იქედნენ ნაშობს" უწოდებს. მისი გარდაცვალებით (1103) დასრულდა ბაღვაშთა სახლის ისტორია. იმავე წელს დავით აღმაშენებელმა გააუქმა კლდეკარის საერისთავო, ბაღვაშთა მამული ლი "აღიღო" (ნაწილი შემდგომში გელათის მონასტერს გადაეცა სატრაპეზოდ). მეტრეველი რ., შინაკლასობრივი ბრძოლა ფეოდალურ საქართველოში (XII ს.), თბ., 1973; მეტრეველი რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 308.
უილიამ კინგი

უილიამ რუფუს დივეინ კინგი (ინგლ. William Rufus DeVane King; დ. 7 აპრილი, 1786 — გ. 18 აპრილი, 1853) — ამერიკელი პოლიტიკოსი, აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის წევრი, აშშ-ის სენატორი და აშშ-ის მე-13 ვიცე-პრეზიდენტი. ვიცე-პრეზიდენტის პოსტის დაკავებიდან 45 დღეში ტუბერკულოზით გარდაიცვალა. უილიამ კინგი — Find a Grave-ზე
აბომეი

აბომეი (ფრანგ. Abomey, ფონის ენაზე — „კედლის შიგნით“) — ქალაქი ბენინში, ზუს დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრი. დაარსდა XVII საუკუნის შუა წლებში. იგი ლეგენდარული ძველი აფრიკული სახელმწიფოს დაგომეიის დედაქალაქი იყო 1625—1894 წწ. 1892 წელს დაიპყრეს და გადაწვეს ფრანგებმა, მაგრამ შემდეგ აღადგინეს. შემონახულია ფონას სამეფო დარბაზის კომპლექსის ფრაგმენტები, რომელიც 1985 წელს შეიტანეს იუნესკოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში. აბომეის სამეფო სასახლეები ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 31. UNESCO assessment of threats to the site, after tornado damage in 1984. Historical Museum of Abomey დაარქივებული 2012-06-12 საიტზე Wayback Machine.
ჟერომ პეტიონ დე ვილნევი

ჟერომ პეტიონ დე ვილნევი (ფრანგ. Jérôme Pétion de Villeneuve; დ. 3 იანვარი, 1756, შარტრი — გ. 20 ივნისი, 1794, სენტ-ემილიონი, ჟირონდა) — საფრანგეთის რევოლუციის მოღვაწე, ადვოკატი. 1793 წელს გენერალური შტატების დეპუტატი მესამე წოდებიდან. სახელი გაითქვა, როგორც დამფუძნებელი კრების მემარცხენე ფრთის ორატორმა. იაკობინელთა კლუბის წევრი, მიემხრო ჟირონდისტებს. 1791 წლის ნოემბრიდან —1792 წლის სექტემბრამდე პარიზის მერი. 1792 წლიდან კონვენტის წევრი. 1793 წლის 31 მაისი–2 ივნისის სახალხო აჯანყების შემდეგ იაკობინელთა დიქტატურის დამყარებისთანავე გარიცხეს კონვენტიდან. 1793 წლის ზაფხულში მონაწილეობდა ჟირონდისტების ამბოხებაში, რომლის ჩახშობის შემდეგ თავი მოიკლა. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჟერომ პეტიონ დე ვილნევი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 42.
პელოპიდა

პელოპიდა (ბერძ. Πελοπίδας; დ. დაახ. ძვ. წ. 410, თებე – გ. ძვ. წ. 364), ძველი ბერძენი პოლიტიკური მოღვაწე და მხედართმთავარი. ანტისპარტული დემოკრატიული გადატრიალების ერთ-ერთი ორგანიზატორი (379). მისი მეთაურობით თებელებმა რამდენიმე დამარცხება აგემეს სპარტელებს, ხოლო 371 წელს ლევქტრასთან გაანადგურეს. 369 წელს იბრძოდა მაკედონიის წინააღმდეგ. დაიღუპა კინოსკეფალესთან (თესალია) ბრძოლაში. მისი ცხოვრება აღწერილი აქვთ პლუტარქესა და კორნელიუს ნეპოს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 14. Pelopidas
ავაში (მდინარე)

ავაში – მდინარე აღმოსავლეთ აფრიკაში, ეთიოპიაში, მიედინება რღვევის ხაზის ჩრდილოეთ ნაწილში. სიგრძე — 1200 კმ. მდინარეზე მდებარეობს უდიდესი ქალაქები: მეტეხარა, ავაში, გევანე, ასაიიტა. მდინარის ზედა დინებაში მდებარეობს ავაშის ეროვნული პარკი, რომელშიც ბინადრობენ ანტილოპები და გაზელები. მდინარის ქვემო დინებაში აღმოჩენილია უძველესი ადამიანების ნამოსახლარები და მათი ჩონჩხები, რის გამოც 1980 წელს მდინარის ქვემო წელი შეიტანეს იუნესკოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში. იუნესკო: ავაშის ქვემო დინების ხეობა დაარქივებული 2008-04-11 საიტზე Wayback Machine. Awash River — Britannica Online Encyclopedia
ალბრეხტ პენკი

ალბრეხტ პენკი (გერმ. Albrecht Penck; დ. 25 სექტემბერი, 1858, ლაიფციგი — გ. 7 მარტი, 1945, პრაღა) — გერმანელი გეომორფოლოგი. 1885-1906 წლებში ვენის უნივერსიტეტის პროფესორი, 1906-1926 წლებში ბერლინის უნივერსიტეტის გეოგრაფიისა და ოკეანოლოგიის ინსტიტუტის დირექტორი. დიდი წვლილი შეიტანა გერმანიაში თანამედროვე გეოგრაფიული მეცნიერების განვითარებაში. პენკის ძირითადი შრომები შეეხება ზოგადი გეომორფოლოგიისა და მეოთხეული პერიოდის გეოლოგიურ საკითხებს. ეკუთვნის აგრეთვე შრომები კლიმატების კლასიფიკაციაში, რეგიონულ ეკოლოგიასა და პოლიტიკურ გეოგრაფიაში. პენკს ეკუთვნის მყინვარული პეროდის ცალკეულ ეპოქებად (გიუნცური, მინდელური, რისული, ვიურმული) დანაწევრება. Die Vergletscherung der Deutschen Alpen, Lpz., 1882; Morphologie der Erdoberfläche, Bd 1—2, Stuttg., 1894; Die Alpen im Eiszeitalter, Bd 1—3, Lpz., 1909 (თანაავტ. Е. Brückner); Die Donau, Wien, 1891. ალბრეხტ პენკი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური) ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 17. ↑ 1.0 1.1 Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ 2.0 2.1 Encyclopædia Britannica <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741"></a> ↑ 3.0 3.1 SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ 4.0 4.1 ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ Brozović D., Ladan T. Hrvatska enciklopedija — LZMK, 1999. — 9272 გვრ. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1264934"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q429032"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18446"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1789619"></a> ↑ Munzinger Personen <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683"></a> ↑ 7.0 7.1 Пенк Альбрехт // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a> ↑ Deutsche Nationalbibliothek Record #118739883 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a> ↑ Royal Geographical Society Gold Medal Recipients — Royal Geographical Society, 2022. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q61782217"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q691152"></a>
შროშანა

შროშანა (ლათ. Convallaria) — ფესურიანი ბალახოვანი მცენარეების გვარი სატაცურისებრთა ოჯახისა. თეთრი, ზარისებრი, სურნელოვანი ყვავილები და წითელი კენკრა ნაყოფი აქვს. გვარის სახეობებიდან ერთ-ერთი — მაისის შროშანა — გვხვდება სამხრეთ კავკასიაშიც (ადრე აქ გავრცელებული შროშანა ცალკე სახეობად, Convallaria transcaucasica-ად ითვლებოდა), საქართველოში მთის შუა სარტყლამდე, ტყეებსა და ბუჩქნარებში იზრდება. აღნიშნული სახეობა შხამიანია. ყვავილი და ფოთოლი შეიცავს გლიკოზიდებს — ძირითადად კონვალატოქსინს და კონვალაზიდს, რომლებსაც გულის დაავადებათა სამკურნალოდ იყენებენ. მედიცინაში იხმარება ყვავილებისაგან გამოხდილი ეთეროვანი ზეთიც. შროშანა დეკორატიული მცენარეა. დავლიანიძე მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 42.
შრეში

შრეში (ლათ. Eremurus) — მრავალწლოვანი ფესურიანი ბალახოვანი მცენარეების გვარი შროშანისებრთა ოჯახისა. ფესვის ყელთან როზეტად შეკრებილი ფოთლები აქვს, საიდანაც ამოდის 0.5–2 მეტრამდე სიმაღლის საყვავილე ყლორტი, რომელსაც წვერში დიდი, მრავალყვავილიანი მტევანი უვითარდება. გვარის 50-ზე მეტი სახეობა გავრცელებულია ძირითადად ცენტრალურ აზიაში, ყირიმში, ირანსა და ავღანეთში. კავკასიაში მხოლოდ ერთი სახეობაა „Eremurus spectabilis“, რომელიც საქართველოშიც გვხვდება კლდეებსა და მშრალ ფერდობებზე მთის შუა სარტყლამდე. აშენებენ ბაღებსა და პარკებში. ფესვებიდან ამზადებენ წებოს. მცენარის ყველა ნაწილი შეიცავს ყვითელ საღებავს. ფესვებში არის პოლისაქარიდი ერემურანი, რომელსაც მედიცინაში იყენებენ. ნორჩი ფოთლები საჭმელად იხმარება. მ. დავლიანიძე, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 27.
რევაზ II არაგვის ერისთავი

რევაზ II არაგვის ერისთავი — არაგვის ერისთავი 1731 წელს (ორი თვე). ერისთავი გახდა ოსმალთა მიერ გაძევებული თეიმურაზ არაგვის ერისთავის შემდეგ, მაგრამ რევაზ არაგვის ერისთავი დაემორჩილა მათ და ისიც მალე გადააყენეს. გვრიტიშვილი დ., ფეოდალური საქართველოს სოციალური ურთიერთობის ისტორიიდან (ქართლის სათავადოები), თბ., 1955; საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 4, თბ., 1973; ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 329-330.