laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
დიდი ბორბალო

დიდი ბორბალო — მთა საქართველოში, კახეთისა და მცხეთა-მთიანეთის მხარეების ადმინისტრაციულ საზღვარზე, დუშეთისა და ახმეტის მუნიციპალიტეტებში. მდებარეობს თუშეთ-ხევსურეთის კავკასიონზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3294 მ. აგებულია ზედა ლიასის თიხაფიქლებითა და წვრილმარცვლოვანი ქვიშაქვებით. ჩრდილოეთი კალთა ციცაბო და ქარაფოვანია, სხვა კალთები — დამრეცი. განსაკუთრებით დამრეცია სამხრეთი კალთა, რომელიც თანდათანობით უერთდება ქართლის ქედს. დიდ ბორბალოს მცირედ შეეხო მეოთხეული გამყინვარება, რელიეფის მყინვარული ფორმა — მყინვარული ცირკი — მხოლოდ აქა-იქაა შემორჩენილი. კალთების ძირას ბევრგან ქვაყრილებია. დიდი ბორბალო საკვანძო მასივია, მის კალთებზე რადიალურად ეშვება მდინარეების ანდაქის (ჩრდილოეთით), ფშავის არაგვის (ჩრდილოეთით და სამხრეთით) და ალაზნის (აღმოსავლეთით) ზემოთები. მთა შემოსილია ალპური და სუბალპური მდელოებით, რომელთა ქვეშ მთა-მდელოს კორდიანი ნიადაგია, სუბალპურ ზონაში, ბალახოვანი მცენარეულობის გარდა, გვხვდება ბუჩქნარიც — კავკასიური დეკა და ღვია (უკანასკნელი უფრო სამხრეთ კალთაზე). დიდი ბორბალოს დასავლეთ კალთაზე გადის საცალფეხო გზა, რომელიც ანდაქის უღელტეხილით აკავშირებს უკანაფშავსა (ფშავის არაგვის აუზი) და პირიქითა ხევსურეთს (მდინარე ანდაქის აუზი). უკლება დ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 463.
პატარა ბორბალო

პატარა ბორბალო — მთა საქართველოში, კახეთის მხარის ახმეტის მუნიციპალიტეტისა და მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს თუშეთ-ხევსურეთის კავკასიონზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3134 მ. მოქცეულია დიდი ბორბალოს ჩრდილო-აღმოსავლეთით. აგებულია ზედა ლიასის თიხაფიქლებითა და წვრილმარცვლოვანი ქვიშაქვებით. პატარა ბორბალოდან იწყება მდინარეების — ალაზნის (სამხრეთით), ანდაქის (ჩრდილოეთით), თუშეთის ალაზნის (აღმოსავლეთით) შემადგენელი შენაკადები. მთა შემოსილია ალპური და სუბალპური მდელოებით. პატარა ბორბალოზე გადის საყორნისა და ანდაქის უღელტეხილების დამაკავშირებელი გზა. უკლება დ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 463.
მურტალა

მურტალა (ლათ. Podiceps) — ფრინველთა გვარი მურტალასებრთა ოჯახისა. მოიცავს 9 სახეობას, რომლთაგან 1 ამომწყდარია. ახლოს დგანან ღორიხვებთან. კარგად ცურავენ და ყვინთავენ. ჩვეულებრივ დებენ 6–8 ერთფეროვან კვერცხს. იკვებებიან თევზებით, ბაყაყებითა და წყლის მწერებით. Джоанна Бургер. Птицы. // = Birds. А Visual Guide / Перевод с английского и научное редактирование д-p биол. наук, профессор Владимир Иваницкий. — М.: Махаон, 2007. — С. 291. — 304 с. — (Энциклопедический путеводитель). — 15 000 экз. — ISBN 5-18-001087-X . ↑ მურტალა (TSN 174478). ინტეგრაციული ტაქსონომიის საინფორმაციო სისტემა.
მოსკოვის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ტაძარი (ხამოვნიკი)

მოსკოვის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ტაძარი (რუს. Храм Николая Чудотворца) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია XVII საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალური ადმინისტრაციული ოლქის ხამოვნიკის რაიონში, მეტროსადგურ „კულტურის პარკის“ ახლოს ფრუნზეს სანაპიროზე. ეკლესია აგებულია 1679-1682 წლებში. ტაძარი არის მოსკოვის არქიტექტურული ძეგლი. ტაძრის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელზე. ტაძართან მოქმედებს საკვირაო სკოლა და მართლმადიდებლური ეკლესია. ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას. ხის ეკლესიის შესახებ პირველი ცნობები ჩნდება 1625 წელს, ხოლო 1657 წლისათვის ის უკვე ქვისა იყო, 1677 წელს კი ეკლესიას უკვე მოიხსენიებენ წმინდა ნიკოლოზის სახელწოდებით. ამჟამად არსებული ეკლესიას საფუძველი ჩაუყარეს 1679 წელს მეფე თედორე III-ის დროს, ხოლო ტაძრის კურთხევა შედგა 1682 წლის 25 ივნისს. ერთნავიანი სატრაპეზო, ეგვტერები და სამრეკლო ააშენეს მოგვიანებით. 1812 წელს საფრანგეთ-რუსეთის ომის დროს ეკლესიის ინტერიერი ნაწილობრივ განადგურდა, მაგრამ აღადგინეს 1849 წელს. 1845 წელს ეკლესიის კედლები მოხატეს. XIX საუკუნის დასასრულს შემოავლეს გალავანი და დაუყენეს ჭიშკარი. ტაძარი გაარემონტეს 1896, 1949 და 1972 წლებში. ეკლესია საბჭოთა ხელისუფლებას არ დაუხურავს და ყოველთვის მოქმედი იყო. 1912 წლიდან 1960 წლამდე ტაძარში შეუნაცვლებლად მსახურობდა ღვთისმეტყველების კანდიდატი პავლე ლეპიოხინი (1880-1960 წწ.) 1992 წელს ეკლესიის სამრეკლოზე დაკიდეს ზარები, რომელთა საერთო მასაც 108 ფუტი იყო. 2008 წელს ხამოვნიკის რაიონში მდებარე ტაძარმა აღნიშნა ტაძარში ღვთისმშობლის სასწაულმოქმედი ხატის გადატანის 160 წლისთავი. ტაძრის ცნობილი მრევლი იყო ლევ ტოლსტოი, რომელიც ახლოს ცხოვრობდა ეკლესიასთან. 2018 წლის 5 თებერვლიდან ტაძრის წინამძღვარია ანდრეი ოვჩინიკოვი. Официальный сайт храма Николая Чудотворца в Хамовниках Храм Николая Чудотворца в Хамовниках на сайте «Храмы России» Храм Николая Чудотворца в Хамовниках на сайте hramy.ru Храм Николая Чудотворца в Хамовниках на официальном сайте РПЦ
ბაჰარლი (ზანგილანი)

ბაჰარლი (აზერ. Baharlı) — სოფელი აზერბაიჯანში, ქალბაჯარ-ლაჩინის რეგიონში, ზანგილანის რაიონში. 1993-2020 წლებში დე-ფაქტოდ კონტროლირდებოდა სეპარატისტული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის მიერ. ბაჰარლი GEOnet სახელების სერვერზე
ბალაბეილი

ბალაბეილი (აზერ. Balabəyli) — სოფელი აზერბაიჯანში, ქალბაჯარ-ლაჩინის რეგიონში, ზანგილანის რაიონში. 1993-2020 წლებში დე-ფაქტოდ კონტროლირდებოდა სეპარატისტული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის მიერ. ↑ Zangilan district – Administrative district in the Republic of Azerbaijan.
ბართაზი

ბართაზი (აზერ. Bartaz) — სოფელი აზერბაიჯანში, ქალბაჯარ-ლაჩინის რეგიონში, ზანგილანის რაიონში. 1993-2020 წლებში დე-ფაქტოდ კონტროლირდებოდა სეპარატისტული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის მიერ. მოსახლეობის რაოდენობა — 642 კაცი. ბართაზი GEOnet სახელების სერვერზე
ბეშდალი (ზანგილანი)

ბეშდალი (აზერ. Beşdəli) — სოფელი აზერბაიჯანში, ქალბაჯარ-ლაჩინის რეგიონში, ზანგილანის რაიონში. 1993-2020 წლებში დე-ფაქტოდ კონტროლირდებოდა სეპარატისტული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის მიერ. '&Diacritics=DC ბეშდალი GEOnet სახელების სერვერზე
ბირინჯი-აღალი

ბირინჯი-აღალი (აზერ. Birinci Ağalı) — სოფელი აზერბაიჯანში, ქალბაჯარ-ლაჩინის რეგიონში, ზანგილანის რაიონში. 1993-2020 წლებში დე-ფაქტოდ კონტროლირდებოდა სეპარატისტული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის მიერ. ბირინჯი-აღალი GEOnet სახელების სერვერზე
ბიოიიუქი-გილათაღი

ბიოიიუქი-გილათაღი (აზერ. BBöyük Gilətağ) — სოფელი აზერბაიჯანში, ქალბაჯარ-ლაჩინის რეგიონში, ზანგილანის რაიონში. 1993-2020 წლებში დე-ფაქტოდ კონტროლირდებოდა სეპარატისტული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის მიერ. ბიოიიუქი-გილათაღი GEOnet სახელების სერვერზე
ბიურიუნლუ

ბიურიუნლუ (აზერ. Bürünlu) — სოფელი აზერბაიჯანში, ქალბაჯარ-ლაჩინის რეგიონში, ზანგილანის რაიონში. 1993-2020 წლებში დე-ფაქტოდ კონტროლირდებოდა სეპარატისტული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის მიერ. ბიურიუნლუ GEOnet სახელების სერვერზე
დიდი მეფისკალო

დიდი მეფისკალო — მთა საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ცენტრალურ კავკასიონზე, ყელის ვულკანურ ზეგანზე, მდინარეების დიდი ლიახვისა და მთიულეთის არაგვის სათავეებში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3694 მ. აღმართულია ყელის ზეგნის ჩრდილოეთ ნაწილში. აგებულია ანდეზიტებითა და ლიპარიტ-დაციტური ლავებით. კარგად არის გამოხატული მეოთხეული გამყინვარების კვალი. კალთები მოკლებულია მცენარეულ საფარს. მარუაშვილი ლ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 623.
პატარა მეფისკალო

პატარა მეფისკალო — მთა საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტისა და ახალგორის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს ცენტრალურ კავკასიონზე, ყელის ვულკანურ ზეგანზე, მდინარეების დიდი ლიახვისა და მთიულეთის არაგვის სათავეებში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3519 მ. აღმართულია ყელის ზეგნის ჩრდილოეთ ნაწილში. აგებულია ანდეზიტებითა და ლიპარიტ-დაციტური ლავებით. კარგად არის გამოხატული მეოთხეული გამყინვარების კვალი. კალთები მოკლებულია მცენარეულ საფარს. მარუაშვილი ლ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 623.
ჯაჰანგირბეილი

ჯაჰანგირბეილი (აზერ. Cahangirbəyli) — სოფელი აზერბაიჯანში, ქალბაჯარ-ლაჩინის რეგიონში, ზანგილანის რაიონში. 1993-2020 წლებში დე-ფაქტოდ კონტროლირდებოდა სეპარატისტული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის მიერ. ჯაჰანგირბეილი GEOnet სახელების სერვერზე
ჯანბარი

ჯანბარი (აზერ. Canbar) — სოფელი აზერბაიჯანში, ქალბაჯარ-ლაჩინის რეგიონში, ზანგილანის რაიონში. 1993-2020 წლებში დე-ფაქტოდ კონტროლირდებოდა სეპარატისტული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის მიერ. ↑ Zangilan district – Administrative district in the Republic of Azerbaijan.
ჩიოფადარა

ჩიოფადარა (აზერ. Çöpədərə) — სოფელი აზერბაიჯანში, ქალბაჯარ-ლაჩინის რეგიონში, ზანგილანის რაიონში. 1993-2020 წლებში დე-ფაქტოდ კონტროლირდებოდა სეპარატისტული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის მიერ. ჩიოფადარა GEOnet სახელების სერვერზე
დარა-გილათაღი

დარა-გილათაღი (აზერ. Dərə Gilətağ) — სოფელი აზერბაიჯანში, ქალბაჯარ-ლაჩინის რეგიონში, ზანგილანის რაიონში. 1993-2020 წლებში დე-ფაქტოდ კონტროლირდებოდა სეპარატისტული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის მიერ. ↑ Zangilan district – Administrative district in the Republic of Azerbaijan.
დალაქლი (მრავალმნიშვნელოვანი)

დალაქლი შეიძლება აღნიშნავდეს: დალაქლი — სოფელი აზერბაიჯანში, თოუზის რაიონი დალაქლი — სოფელი აზერბაიჯანში, ზანგილანის რაიონი დალაქლი — სოფელი აზერბაიჯანში, იარდიმლის რაიონი დალაქლი — სოფელი აზერბაიჯანში, მასალის რაიონი დალაქლი — სოფელი აზერბაიჯანში, ყუბის რაიონი
დალაქლი (ზანგილანი)

დალაქლი (აზერ. Dəlləkli) — სოფელი აზერბაიჯანში, ქალბაჯარ-ლაჩინის რეგიონში, ზანგილანის რაიონში. 1993-2020 წლებში დე-ფაქტოდ კონტროლირდებოდა სეპარატისტული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის მიერ. დალაქლი GEOnet სახელების სერვერზე
მოსკოვის ღვთისმშობლის შობის ტაძარი (ბუტირსკი)

მოსკოვის ღვთისმშობლის შობის ტაძარი (რუს. Храм Рождества Пресвятой Богородицы) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია XVII საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ჩრდილ-აღმოსავლეთის ადმინისტრაციული ოლქის ბუტირსკის რაიონში. ეკლესია აგებულია 1682-1684 წლებში. ტაძრის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია ღვთისმშობლის შობის სახელზე. ეგვტერები კი ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედისა და სერგი რადონეჟელის სახელზე. ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას. სოფელ როჟდესტვენსკოეში ღვთისმშობლის შობის ეკლესიის შესახებ პირველი ცნობები მიეკუთვნება 1647 წელს. ხის ეკლესია ააშენა თავადმა ნიკიტა რომანოვმა თავის მამულში. სწორედ ეკლესიისაგან მიიღო სოფელმა სახელწოდება (რუს. Рождественское). 1646 წელს სოფელმა მიიღო სახაზინო სოფლის სტატუსი და იქ განთავსდა როდიონ ჟდანოვის ე. წ. ბუტირკის პოლკი. ოსმალეთთან და ყირიმის სახანოსთან ომის დასრულების მომენტში 1632-1684 წლებს შორის ააგეს პოლკის ორნავიანი ეკლესია, სატრაპეზოსთან და გუმბათოვან სამრეკლოსთან ერთად. ტაძრის მშენებლობისათვის თანხები გაიღეს ბუტირკის პოლკის ჯარისკაცებმა. დიდი შემოწირულობა გაიღეს მეფეებმა პეტრე I-მა და ივანე V-მ. ტაძარში განათავსეს პოლკის დროშა. სამრეკლოს მეორე სართულზე დაკიდეს მაცხოვრის ხელთუქმნელი ხატი, სწორედ იმის მსგავსი, როგორიც ეკიდა მოსკოვის კრემლის მაცხოვრს კოშკზე. ნაპოლეონის თავდასხმის დროს 1812 წელს ტაძარი სერიოზულად დაზიანდა. ღვთისმსახურება აღსდგა 1812 წლის ბოლოსთვის, ხოლო საბოლოოდ ტაძრის აღდგენა დასრულდა 1855 წელს. 1900-1908 წლებში არქიტექტორმა ფიოდორ გორნოსტაევმა გაარემონტა სამრეკლო, მიაშენა სატრაპეზო და დააყენა ახალი მარმარილოს კანკელი. ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ ტაძარი ძალიან მალევე აღიარეს არქიტექტურის ძეგლად და იგი სახელმწიფოსაგან დაცული გახდა. ტაძარში ღვთისმსახურება გაგრძელდა 1920 წლამდე და მიმდინარეობდა საუბარი ასევე მის საკათედროდ გამოცხადებაზე ელოხოვოს ტაძართან ერთად. 1935 წელს ტაძარი დახურეს და მასში ჯერ საწყობი განათავსეს, ხოლო შემდეგ ქარხნის საამქრო. დიდი სამამულო ომის დასაწყისში სამრეკლოს ზედა იარუსი მოხსნეს, ერთ-ერთი ვერსიით იმის გამო, რომ მტრის თვითმფრინავების სამიზნე არ ყოფილიყო. 1970 წელს ახალი საამქროს მშენებლობასთან დაკავშირებით სატრაპეზო დაანგრიეს. ყოფილ სამრეკლოში კი ინახავდნენ ინვენტარს და მარილს მოყინვის საწინააღმდეგოდ. სამრეკლოს ნარჩენები რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას დაუბრუნდა 1998 წელს. 1999 წელს აღმოსავლეთ მხარეს სამრეკლოს მიაშენეს აფსიდი. 2011-2013 წლებში მიმდინარეობდა სარესტავრაციო სამუშაოები. ეკლესიის შენობა მიწის ნაკვეთთან ერთად რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას გადაეცა მხოლოდ 2000 წელს. 2006 წელს ღვთისმსახურება აღსდგა. ეკლესიის წინამძღვარია დიაკვანი ალექსი ტალიზოვი. Паламарчук П. Г. Москва в границах 1917 года // Сорок сороков Краткая иллюстрированная история всех Московских храмов. — Москва: Астраль, 2004. — Т. 3. — С. 107 — 110. — 696 с. — 7000 экз. — ISBN 978-5-271-07711-X. Забелин И. Е. Материалы для истории, археологии и статистики города Москвы. — Москва: издательство Московской Городской думы, 1884. — Т. 1. — С. 763. Указатель московских церквей / сост. Александровский М.. — Москва: Русская Печатня, 1915. — С. 19. — 73 с. ↑ Москва, которая есть / Сост. А. Алексеев. — М.: Департамент культурного наследия г. Москвы, 2013. — С. 183. — 238 с.
მოსკოვის წმინდა ნიკოლოზის ტაძარი (პიჟა)

მოსკოვის წმინდა ნიკოლოზის ტაძარი (რუს. Храм Святителя Николая) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია XVI საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალური ადმინისტრაციული ოლქის ზამოსკვორეჩიეს რაიონში, დიდი და პატარა ორდინკის ქუჩებს შორის. მის მახლობლად აგებულია ეკლესიის მსახურთა სახლი, რომელიც არის XIX საუკუნის არქიტექტურული ძეგლი და მისი ავტორია არქიტექტორი ალექსანდრე ნიკიფოროვი. ეკლესია აგებულია 1657-1672 წლებში. ტაძრის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელზე. ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას. ხის ეკლესია დღევანდელი ტაძრის ადგილზე ააშენეს არაუგვიანეს 1593 წლისა, სავარაუდოდ სტრელცების სლობოდის დაარსების პარალელურად. XVII საუკუნის მეორე ნახევარში სტრელცების პოლკს ხელმძღვანელობდა ბოგდან პიჟოვი, რომლის სახელიც ეწოდა ადგილს, ტაძარს და პიჟევის შესახვევს. ხარების ეკლესიის ძირითადი ნაწილის მშენებლობა თარიღდება 1672 წლით (სხვა წყაოების მიხედვით 1657 წელი). 1691 წელს მიაშენეს ეგვტერები ანტონია და თეოდოსია პეჩორელების და ნიკოლოზ სავირველთმოქმედის სახელზე, სწორედ ამის შემდეგ ტაძარს წმინდა ნიკოლოზის სახელი ეწოდა. 1812 წელს ნაპოლეონის არმიის შეჭრის შემდეგ ტაძარი ძლიერ დაზიანდა. ტაძრის აღდგენა დაიწყო 1848 წლიდან ვაჭარ ლიამინების ფინანსური მხარდაჭერით. საბჭოთა ხელისუფლებამ ტაძარი დახურა 1934 წელს, ტაძრის უკანასკნელი წინამძღვარი იყო გავრილ (ოგოშკინი). რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას ტაძარი დაუბრუნდა 1990 წელს, ღვთისმსახურება კი აღსდგა 1991 წელს. კანკელები თანამედროვე ნამუშევარია, მისი ავტორია ი. კლიმენკო. ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ეგვტერში არსებული მოხატულობა არის XIX საუკუნისა, მისი ავტორი კი არის ა. სოკოლოვი. წმინდა ნიკოლოზის ტაძრის განსაკუთრებული არქიტექტურული დამახასიათებელი ნიშანია ის, რომ ჩრდილო-აღმოსავლეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხეში მდებარე ეგვტერებს აქვთ კუბის ფორმა. Официальный сайт Храма Об о. Гаврииле (Игошкине) Никольская церковь на sobory.ru Никольская церковь на russian-church.ru
მოსკოვის სამების ტაძარი (ოსტანკინო)

მოსკოვის სამების ტაძარი (რუს. Храм Троицы) — მართლმადიდებლური ტაძარი, ძველი რუსული ხუროთმოძღვრების ძეგლი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია XVI საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ჩრდილო-აღმოსავლეთის ადმინისტრაციული ოლქის ოსტანკინოს რაიონში, მისამართზე ოსტანკინოს პირველი ქუჩა სახლი 7. ტაძარი შედის ოსტანკინოს სასახლის არქიტექტურული კომპლექსის შემადგენლობაში. ტაძარს აქვს რუსეთის ფედერალური მნიშვნელობის ძეგლის სტატუსი. ტაძარი აგებულია 1677-1692 წლებში. მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია სამების სახელზე. ეგვტერები კი ღირსი ალექსანდრე სვირელის, ტიხვინის ღვთისმშობლის ხატისა და ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელზე. ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას. პირველი ხის ეკლესია სოფელ ოსტანკინოში ააგეს 1584 წელს და დაანგრიეს არეულობის ხანაში. ახალი ხის ეკლესია მშენებლობა მიმდინარეობდა 1625 წლიდან 1627 წლამდე თავად ივან ჩერკასკის მიერ, რომელსაც ოსტანკინო 1617 წელს გადასცა მეფე მიხეილ თედორეს ძემ. ტაძრის მშენებლობის თხოვნა 1677 წელს გააგზავნა მიხეილ ჩერკასკიმ და თანხმობა მიიღო იმავე წელს პატრიარქ იოაკიმესაგან. გადაწყდა ქვის ეკლესია აეშენებინათ ახალ ადგილზე. ტაძარი შენდებოდა 1677 წლიდან 1692 წლამდე პერიოდში. ტიხვინის ღვთისმშობლის ხატის ეგვტერი აკურთხეს 1683 წელს, ალექსანდრე სვირელისა - 1691 წელს, სამების სახელობის ეგვტერი - 1692 წელს. ამავე 1692 წლით თარიღდება კანკელიც. რამდენიმე ხნის შემდეგ მიაშენეს სამრეკლო გუმბათისებური დაბოლოებით. მსგავსი დაბოლოება მოხსნეს 1739 წელს და დააშენეს ახალი ბაროკოს სტილში. 1856 წელს გაარემონტეს კანკელი 1877-1878 წლებში სრულიად გაარემონტეს ტაძარი (არქიტექტორები ნ. სერებრიაკოვი და ნ. სულტანოვი). საბჭოთა ხელისუფლების პირობებში ეკლესია მოქმედი იყო 1933 წლამდე, ხოლო 1934 წლიდან გახდა ოსტანკინოს სასახლის კომპლექსის შემადგენელი ნაწილი, რომელიც ჯერ კიდევ 1918 წელს შეიქმნა. ტაძარი გაარემონტეს და მასში ოსტანკინოს სასახლე-მუზეუმის სამსახურებრივი ოთახები განათავსეს. 1980 წლიდან ტაძარში მიმდინარეობდა სასულიერო მუსიკის კონცერტები. 1990-იანი წლების დასაწყისში ტაძარი გადაეცა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას. ტაძრის მთავარი საკურთხეველი პატრიარქმა ალექსი II-მ აკურთხა 1991 წლის 23 მარტს, სამხრეთი ეგვტერი 1994 წლის 31 დეკემბერს ვლადიმირისა და სუზდალის მთავარეპისკოპოსმა ევლოგიმ, ხოლო ჩრდილოეთისა 1996 წლის 14 აგვისტოს ისტრინის მთავარეპისკოპოსმა არსენმა. 1991-1999 წლებში ტაძარი იყო ოპტინის უდაბნოს მეტოქი. 2009 წლიდან ტაძრის წინამძღვარია ეპისკოპოს სერგეი (სოლნეჩნოგორსკი). 2011-2013 წლებში ეკლესიაში მიმდინარეობდა კანკელების რესტავრაცია. ↑ Памятники архитектуры Москвы, состоящие под государственной охраной. — Москва, 1980. ↑ Указ президента Российской Федерации об утверждении перечня объектов исторического и культурного наследия федерального (общероссийского) значения от 20 февраля 1995 года N 176. ↑ Москва, которая есть / Сост. А. Алексеев. — М.: Департамент культурного наследия г. Москвы, 2013. — С. 10, 178. — 238 с.
მოსკოვის ორმოცი სებასტიელი მოწამის ეკლესია

მოსკოვის ორმოცი სებასტიელი მოწამის ეკლესია (რუს. Церковь Сорока Мучеников Севастийских) — მართლმადიდებლური ეკლესია მოსკოვში. ეკლესია დაარსებულია XVI საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალური ადმინისტრაციული ოლქის ტაგანის რაიონში, მისამართზე დინამოს ქუჩა სახლი 28. ეკლესიას აქვს რუსეთის ფედერალური მნიშვნელობის ძეგლის სტატუსი. ტაძარი აგებულია 1644-1645 წლებში. მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია ორმოცი სებასტიელი მოწამის სახელზე. ეგვტერები კი პეტრე და პავლე მოციქულებისა და ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელზე. ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას. სავარაუდოდ ჯერ კიდევ XVI საუკუნეში ეკლესიის ადგილზე მდგარა ხის ეკლესია. 1644-1645 წლებში იგი შეცვალა ქვის ნაგებობამ. ეკლესია რამდენჯერმე გადააკეთეს. ამჟამად ეკლესია არის აფსიდიანი, რომელსაც ებმის სატრაპეზო ორი საკურთხევლით, რომელიც იყო ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედისა და მოციქულების პეტრესა და პავლეს სახელზე. სატრაპეზო უკავშირდებოდა გასასვლელს, რომელზეც დაშენებული იყო სამრეკლო. დაბალი ორსვეტიანი ოთხკუთხა ნაგებობა და ნახევარწრიული აფსიდი შემონახულია, მაგრამ დეკორაცია მთლიანად განადგურებულია. სატრაპეზო სავარაუდოდ ააგეს 1698 წელს, XIX საუკუნეში კი ორჯერ მოხდა მისი გადაკეთება. პირველად ქველმოქმედი ვაჭრის პ. მასლოვის ფინანსებით, სამუშაოები მიმდინარეობდა 1831-1838 წლებში. მეორედ სატრაპეზო გადააკეთეს 1878 წელს არქიტექტორ პეტრე კამპიონის პროექტის მიხედვით და ფ. სტრიჟენოვის ფინანსებით. ამავე პერიოდით თარიღდება ეკლესიის ნახევარსფერული გადახურვა და ასევე ფასადების დეკორი, რომელიც შესრულებულია ეკლექტიკის სულისკვეთებით. სატრაპეზოს კუთხის ფასადებზე შესრულებულია პილასტრები, რომელიც დაშორებულის სწორი კედლებით. კუთხის ფასადების ცენტრალური ნაწილი შევსებულია მცირე ატიკით. 1801 წელს ააგეს ორიარუსიანი სამრეკლო, რომელიც ამპირის სტილში იყო შესრულებული. ქვედა იარუსი წყვილი პილასტრით იყო მორთული. სამრეკლო და სატრაპეზო დაკავშირებულია მოკლე გასასვლელით. ეკლესიას გარს არტყავს გალავანი, რომელის შესრულებულია XIX საუკუნეში. 1932 წელს საბჭოთა ხელისუფლებამ ეკლესია დახურა. სამრეკლო სანახევროდ დაანგრიეს. 1993 წელს ეკლესია გადაეცა რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მრევლს, რის შემდეგაც წარიმართა სარესტავრაციო სამუშაოები და აღადგინეს სამრეკლო. Москва: Энциклопедия / Глав. ред. С. О. Шмидт; Сост.: М. И. Андреев, В. М. Карев. — М. : Большая российская энциклопедия, 1997. — 976 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-85270-277-3. История церкви на официальном сайте. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-05-27. ციტირების თარიღი: 2015-05-26. ↑ Церковь Сорока мучеников в Новоспасской монастырской слободе, 1645 г. Колокольня, 1801 г.. Департамент культурного наследия города Москвы. ციტირების თარიღი: 2017-05-16.[მკვდარი ბმული]
იჩერი ბაზარი

იჩერი ბაზარი (აზერ. İçəri bazar — შიდა ბაზარი, ხალხში — „ციხესიმაგრე“) — XVIII საუკუნის დასაწყისში აშენებული ძველი უბანი კახის ცენტრში (აზერბაიჯანი). XIX საუკუნის დასაწყისში რუსეთის ჯარმა აღადგინა ციხის კედლები. უბანი შედგება კრამიტით გადახურული ათეული ძველი სახლისგან და 2 ციხის კედლისგან. ↑ Şahmərdan Əhmədli. İlisu sultanlığının süqutu. Qax: 1994 ↑ H.Əzimov, Ş.Əhmədov. Qax abidələri. Bakı: 1998
ულუ-ქიურფიუ

ულუ-ქიურფიუ (აზერ. Ulu körpü — „დიდი ხიდი“) — ხიდი, რომელიც განლაგებულია მდინარე ქურმუხჩაიზე, აზერბაიჯანის კახის რაიონში, სოფელ ილისუსგან ორი კილომეტრის მოშორებით. ილისუ სულთანათის არსებობის დროს ეს ხიდი იყო ერთადერთი საშუალება, რომლითაც ილისუ უკავშირდებოდა დაბლობს. ილისუს უძველესი მაცხოვრებლის, ქვის ხელოსან ნ. მაგერამოვის, სიტყვებზე დაყრდნობით ულუ-ქიურფიუ აშენებული იქნა XIX საუკუნის ბოლოს — XX საუკუნის დასაწყისში ხელოსან ომარის მიერ. ადრე ოდნავ ზევით არსებობდა მეორე ხიდიც, რომელიც ჩვენამდე არ შემორჩენილა. ამ ხიდმა კი მიიღო სახელწოდება ადრინდელი ხიდისგან, რომელიც ამ ადგილასვე იყო აშენებული. ზოგიერთი ისტორიკოსი კი, ისეთები, როგორც მაგალითად ილია ადამიაა მცდარ აზრს გამოთქვამს: რომ, ვითომ, ინგილოელები ამ ხიდს „თამარ მეფის ხიდს“ უწოდებენ და იგი მიეკუთვნება XII-XIV საუკუნეების ქართულ ნაგებობებს, რაც გამოირიცხა შემდგომი კვლევებით. ხიდის სიგრძე შეადგენს დაახლოებით 15 მეტრს. მარჯვენა ნაპირი შემოიზღუდება კლდოვანი ნაწილით, ხოლო მარცხენა — დიდი კლდით. სიგანეში ხიდი 4,85 მეტრია. ხიდის მშენებლობაში გამოყენებულია, როგორც რიყის ქვა, ასევე გამომწვარი აგური. აგურის 4 ფენით გამოკვეთილია არკისებური თაღი, რომელიც 14,60 მეტრს შეადგენს. დამუშავებულია, მხოლოდ თაღის წინა ფასადი. ხიდის ქვედა ნაწილი ღმოსავლური ფასადის ელემენტებითაა გაწყობილი. ასეთი არქიტექტურა ხიდს აძლევს მდგრადობას სელებისა და წყალდიდობების დროსაც კი. ხიდს ელიფსური სახე გააჩნია. ამის გამო ხიდს გააჩნია ორივე მხრიდან შემჭიდროვებული ხისტი კონსტრუქციის ფორმა. ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 Мурадов, 1980, с. 109. ↑ Летифова Э. М. Северо-западный Азербайджан: Илисуйское султанство. Алтай 1999. 109. ↑ Илья Адамия. Грузинское народное зодчество. «Хеловнеба». Тбилиси. 1979, стр. 67, 68
ცეცხლის ქვეყანა

ცეცხლის ქვეყანა (აზერ. Odlar yurdu) — საბჭოთა ფერმწერის თაირ სალახოვის მონუმენტალური ტრიპტიქი, შეიქმნა 2007 წელს. ავტორის ეს ცნობილი ნამუშევარი, მხატვრის ერთ-ერთი უკანასკნელია, რომელიც აგვირგვინებს აზერბაიჯანის მენავთობეების შრომის აღწერას. ტრიფტიქის ცენტრალურ ნაწილში, რომელსაც ეწოდება „დღევანდელი კასპი“, აღბეჭდილია ნავთობის საზღვაო პლათფორმა, რომელზეც ანთებულია ბუნებრივი აირის შაშხანა. მას უახლოვდებიან მუშები ნავით. მარცხენა ნაწილში, რომელსაც ეწოდება „ცეცხლთაყვანისმცემლების ტაძარი“ — გამოსახულია ათეშგაჰი ანთებული მაშხალით და ცეცხლთაყვანისმცებლებით. მარჯვენა ნაწილში კი — უამრავი მლოცველია ლოცვის დროს ქალქულის კოშკის გარშემო. ცეცხლთაყვანისმცემლების ტაძარ ქალწულის კოშკი ↑ Екатерина Дёготь. Горение внутреннее и внешнее. Горение внутреннее и внешнее OpenSpace.ru 21.01.2009 ↑ Александр Рожин, академик Российской академии художеств. Классик изобразительного искусства. К 80-летию мастера IRS. 2008
ვლადიმერ აქსიონოვი

ვლადიმერ ვიქტორის ძე აქსიონოვი (რუს. Аксёнов Владимир Викторович) (* 1 თებერვალი 1935, სოფ. გიბლიცი, რიაზანის ოლქი, სსრკ) - სსრკ-ის მფრინავ-კოსმონავტი № 36. კოსმოსური ხომალდების "სოიუზ-22"-ის და სოიუზ ტ-2"-ის ბორტინჟინერი. ორგზის საბჭოთა კავშირის გმირი. 1953 : დაამთავრა მანქანათმშენებლობის ტექნიკუმი. 1953-1956 : სწავლობდა ჯერ სამხედრო საავიაციო პირველდაწყებით სასწავლებელში, შემდეგ კი მფრინავთა სამხედრო საავიაციო სასწავლებელში ქ. ჩუგულევსკში. 1957 : მუშაობა დაიწყო საკონსტრუქტორო ბიუროში. მონაწილეობას იღებდა კოსმოსური ხომალდების "ვოსტოკიის", "ვოსხოდის", "სოიუზის" და კოსმოსური სადგურის "სალიუტის" შემუშავებასა და გამოცდაში. 1959 : შევიდა სკკპ-ის რიგებში. 1963 : დაამთავრა საკავშირო დაუსწრებელი პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. 1973 : აქსიონოვი კოსმონავტი გახდა. 1976 : 15-23 სექტემბერი - მან კოსმონავტ ბიკოვსკისთან ერთად თავისი პირველი კოსმოსური ფრენა შეასრულა "სოიუზ-22"-ზე. აქსიონოვი ხომალდის ბორტინჟინერი იყო. ამ ფრენისათვის აქსიონოვს "საბჭოთა კავშირის გმირის" წოდება მიენიჭა და დაჯილდოვდა "ოქროს ვარსკვლავით" (№ 11278) 1980 : 5-9 ივლისი - აქსიონოვმა კოსმონავტ მალიშევთან ერთად თავისი მეორე კოსმოსური ფრენა შეასრულა "სოიუზ ტ-2"-ზე, რომლის დროსაც მისი ხომალდი ორბიტალურ სამეცნიერო-საკვლევ კომპექსს "სალიუტ-6" და კოსმოსურ ხომალდ "სოიუზ-36"-ს (პოპოვი, რიუმინი) შეხვდა. ფრანის ბრწყინვალედ ჩატარებისათვის ვლადიდმირ აქსიონოვი მეორე "ოქროს ვარსკვლავისთ" დაჯილდოვდა. აქსიონოვი დაჯილდოებულია 2 ლენინის ორდენით და მედლებით. აგრეთვე უცხო ქვეყნის ორდენებით და ოქროს მედლით "მეცნიერების განვითარებაში შეტანილი ღვაწლისა და კაცობრიობის წინაშე დამსახურებისათვის" (ჩეხოსლოვაკია).