laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ვესტეროსი

ვესტეროსი (შვედ. Västerås) — ქალაქი ცენტრალურ შვედეთში. მდებარეობს ვესტმანლანდის პროვინციაში, სტოკჰოლმიდან 100 კმ-ით დასავლეთით, მელარენის ტბის პირას. ქალაქის მოსახლეობა 110 877 ადამიანს შეადგენს (2010), მთლიანი მუნიციპალიტეტის კი 137,207-ს (2010). ვესტეროსი ვესტეროსის მუნიცილაპიტეტის ცენტრი, ვესტმანლანდის ლენის დედაქალაქი და საეპისკოპოსო ცენტრია. ვესტეროსი შვედეთისა და მთლიანად ჩრდილოეთ ევროპის ერთ-ერთი უძველესი ქალაქია. სახელი მომდინარეობს ვესტრა აროსიდან, რაც მდინარე სვარტონის შესართავს აღნიშნავს. არეალი დასახლებულია ნორდიკული ვიკინგების ხანიდან, ჯერ კიდევ ახ. წ. 1000 წლიდან. XI საუკუნის დასაწყისში ის შვედეთის მეორე უდიდესი ქალაქი იყო, XII საუკუნიდან კი საეპისკოპოსოს ცენტრი გახდა. ქალაქის სიახლოვეს მდებარეობს ანუნდშოგი, შვედეთის უმსხვილესი სამარხი მიწაყრილი. იგი აგებულია ახ. წ. დაახლოებით 500 წლისთვის, სიგანეში 74 იარდია, სიმაღლეში — 10 იარდი. მომდევნო საუკუნეებში აიგო კათედრალი და მონასტერი. ქალაქის პირველი ტავდაცვითი ნაგებობები XIII საუკუნის დასასრულს მიეკუთვნება. შვედეთის მეფე გუსტავ ერიქსონ ვაზამ ვესტეროსში რიქსდაგი მოიწვია, რა დროსაც გადაწყდა შვედეთის პროტესტანტულ სახელმწიფოდ გარდაქმნა და კათოლიკური ეკლესიისთვის ძალაუფლების ჩამორთმევა. ვესტეროსში მდებარეობს შვედეთის უძველესი საშუალო სკოლა — Rudbeckianska Gymnasiet, რომელიც 1623 წელს იოჰანეს რუდბეკიუსმა ააგო. XVIII-XIX საუკუნეებში ამ ტერიტორიაზე პოპულარული გახდა კიტრის მოშენება, რის გამოც ქალაქმა ზედმეტსახელი გურკსტადენი მიიღო (Gurkstaden − კიტრის ქალაქი), რაც მას დღემდე შემორჩა. ლაჰტი, ფინეთი 1940 რანდერსი, დანია 1947 ოლესუნი, ნორვეგია 1947 აკურეირი, Iceland 1953 ჩესკე-ბუდეიოვიცე, ჩეხეთი 1964 ბანია-ლუკა, ბოსნია და ჰერცეგოვინა 1969 კასელი, გერმანია 1972 ფენიქსი, აშშ ვაზას პარკი ქალაქის სასტუმრო ტურბინები ზამთრის ვესტეროსი ანუნდშოგი ქალაქის ცათამბჯენი ქალაქის ABB არენა, უდიდესი შვედეთში ვესტეროსის რიქსდაგები შვედეთის ქალაქების სია ოფიციალური საიტი Local portal for Västerås, articles, pictures etc დაარქივებული 2020-08-12 საიტზე Wayback Machine. Westeraas, Ancient See of - სტატია კათოლიკურ ენციკლოპედიაში
ჯუნგარის ჭიშკარი

ჯუნგარის ჭიშკარი, ჯუნღარის ჭიშკარი (ჩინ. 阿拉山口) — გასასვლელი ჯუნგარის ალათაუს (დას.), ბირლიქთაუსა და მაილითაუს (აღმ.) ქედებს შორის. მიემართება ალაქოლის ტბის (ყაზახეთი) სამხრეთ ნაპირიდან ები-ნურის ტბისაკენ (დას. ჩინეთი). მინიმალური სიგანე 10 კმ. ჯუნგარის ჭიშკრის ჩრდილოეთ ნაწილში არის ტბა ჟალანაშქოლი. იცის ძლიერი გამჭოლი ქარები. ჯუნგარის ჭიშკარზე ძველად ცენტრალური აზიისა და ყაზახეთის მომთაბარე ხალხი გადად-გადმოდიოდა. ჭიშკარზე აბრეშუმის დიდი გზა გადიოდა. XII საუკუნის დასაწყისში ჩინგიზ-ყაენმა ჯუნგარის ჭიშკარი შუა აზიის დასაპყრობად გამოიყენა. გაყვანილია რკინიგზა აქტოგაი-დრუჟბა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, გვ. 579, თბ 1987.
საყვირი

საყვირი — მაღალი რეგისტრის საორკესტრო და სოლო სასულე მუსიკალური საკრავი. შედგება ცილინდრული მილისაგან, რომელსაც კონუსური ფორმის ბოლო აქვს. მილის დიამეტრი 11 მმ, არხის სიგრძე დაახლოებით 1500 მმ აღწევს. უვენტილო საყვირზე XVII საუკუნეში უკრავდნენ საოპერო ორკესტრში. 1816 წელს შეიქმნა ქრომატული ბგერათრიგის მქონე საყვირი ტუმბოიანი სავენტილო მექანიზმით, 1828—1832 წლებში — ცილინდრული ვენტილიანი მექანიზმით. მალე ისინი სრულიად განდევნა უვენტილო საყვირმა. არსებობს მცირე, ალტის, ბანის საყვირები. საქართველოში გვხვდება IX საუკუნიდან (ბუკი). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 203.
ჯუნგარის ვაკე

ჯუნგარის ვაკე, ჯუნღარის ღრმული, ჯუნგარი (მონ Зүүнгар — „მარცხენა ხელი“; ყალმ. Зүн Һар; ყაზ. Жоңғария; ყირგ. Жуңгарстан; ჩინ. 準噶爾; უიღ. Җуңғар ойманлиғи/جۇڭغار ئويمانلىغى) — ვაკე ჩინეთის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. ფართობი დაახლოებით 777 ათ კმ², საშუალო სიმაღლე 600-800 მ; ჩრდილოეთით ესაზღვრება მონღოლეთის ალთაი, სამხრეთ-აღმოსავლეთით ტიან-შანის მთები. ჯუნგარის ვაკე წარმოქმნილია ახალგაზრდა ტექტონების დაძირვისა და ნალექების აკუმულაციის შედეგად. აგებულია ძველი და ახალგაზრდა ფხვიერი ნალექებით. მდიდარია ნავთობით. ჯუნგარის ვაკის ზედაპირი გართულებულია დაბალი ჭიუხებითა და გორაკ-ბორცვებით. მთებთან ახლოს მდებარე ტერიტორიები ქვიანია და მცენარეულობა არ ხარობს. გვხვდება ოაზისები. ცენტრალური ნაწილი უდაბნოებს უკავია, რომლებზეც ბარხანებისა და ქვიშის სერების მასივებია. ჰავა ზომიერი, კონტინენტურია, იანვრის საშუალო ტემპერატურა —20-25 °C, ივლისის 20-25 °C. დამახასიათებელია ტემპერატურის მკვეთრი დღეღამური რყევა. იცის ძლიერი ქარები. ნალექები 150-დან 800 მმ-მდეა წელიწადში. მდინარეები მთებიდან გამოსვლის შემდეგ ქვიშებში იკარგება. დიდი მდინარეებია მანასი, ურუნგუ; ჩრდილოეთ ნაწილში — მდინარე ირტიშის ზემოთი. დასავლეთ ნაწილიში რამდენიმე დიდი ტბაა: ები-ნური, მანასი, ულიუნგური. ჯუნგარის ვაკის მცენარეულობა უდაბნოს ტიპისაა. დასავლეთ ნაწილში მშრალი სტეპი და ნახევარუდაბნოებია. მისდევენ საძოვრულ მეცხოველეობას, ოაზისებში — სარწყავ მიწათმოქმედებას. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, გვ. 579, თბ 1987 WWF: Junggar Basin semi-desert Ecoregion National Geographic: Junggar Basin semi-desert
ქარიშხალი და შეტევა

შტურმი და დრანგი (გერმანულად Sturm und Drang) — ლიტერატურული მიმდინარეობა განმანათლებლობის ეპოქაში. მწერლებს, რომლებიც თავს მიაკუთვნებენ ამ მოძრაობას, უწოდებენ შტურმერებს. მიმდინარეობის იდეოლოგი იყო იოჰან გეორგ ჰამანი. ქარიშხალი და შეტევა, ლიტერატურული ენციკლოპედია
ჯუნგარიის სახანო

ჯუნგარიის სახანო, ჯუნღარიის სახანო (ძველმონღ. ᠵᠡᠭᠦᠨ ᠭᠠᠷ ᠤᠨ ᠬᠠᠭᠠᠨᠲᠣ ᠣᠯᠣᠰ; jegün γar-un qaγan-tu ulus; ყალმ. Зүн Һарин хаана улс; მონღ. Зүүн гарын хаант улс; ასევე მონღ. Дөрвн өөрд улс) — ოირათთა ფეოდალური სახელმწიფოს სახელწოდება. არსებობდა XVII-XVIII საუკუნეებში ბალახშის ტბას, ტიან-შანის მთებსა და ირტიშის ზემოთებს შორის ტერიტორიებზე. დასახლებული იყო მონღოლოიდური რასის თურქ-მონღოლური მომთაბარე ტომებით. ოირათთა სახანო ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 579.
ავესტური დამწერლობა

ავესტური დამწერლობა — სპარსული დამწერლობის ერთ-ერთი სახეობა, რომლითაც ზოროასტრული საღვთო წერილის ტექსტებია დაწერილი. გარდა ავესტურისა, საშუალი საპარსული ტექსტების ჩასაწერადაც გამოიყენებოდა. შედგება 50 ნიშნისაგან (37 თანხმოვანი და 16 ხმოვანისაჭიროებს წყაროს მითითებას - თარიღი არ არის მითითებული! გამოიყენებთ {{subst:ფაქტიჩა}} !). ამ ნიშნებს აშკარად გამოხატული კურსივის ხასიათი აქვთ. ავესტური დამწერლობის ასოები, არაბულის მსგავსად, ერთმანეთზე გადაბმულად იწერება. იწერება მარჯვნიდან მარცხნივ. ავასტური დამწერლობა ენათესავება, ერთის მხრივ, ფალაურ დამწერლობას, ხოლო მეორეს მხრივ, ფარსულ დამწერლობას, რის გამო ზოგიერთი მკვლევარი მას „შერეულ“ ანბანად მიიჩნევს. ფარსულ და ფარაულ დამწერლობებთან ასეთსავე მიმართებას ამჟღავნებს არამეული დამწერლობის ის სახეობა, საიდანაც არმაზული დამწერლობა მომდინარეობს. ამიტომ გამორიცხული არაა შესაძლებლობა, რომ ავასტური დამწერლობის არამეული დამწერლობის მსგავსი ვარიანტი ედოს საფუძვლად. ავასტური დამწერლობის ძეგლები ორგვარია: ინდური (უძველესი ტექსტები წარმოდგენილია XIII-XIV საუკუნეების ძეგლებით) და სპარსული (XVII საუკუნე), რომელიც მიუხედავად იმისა, რომ გვიანდელ ხელნაწერებშია დაცული, უფრო ზუსტად ასახავს ტექსტს. ავასტურ დამწერლობაში განვითარებულია ხმოვანთა სისტემის ამსახველი ნიშნები, რასაც ბერძნულის გავლენას მიაწერენ. ირანში ისლამის გავრცელების შედეგად ფალალაური და ავესტური დამწერლობა მალე არაბულმა დამწერლობამ ჩაანაცვლა. ეს ორი ირანული დამწერლობა დღეს მხოლოდ ზოროასტრიზმის მიმდევრების მიერ გამოიყენება. გ. წერეთელი, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 120. ავესტური ენა და დამწერლობა (ინგლისური) ავესტური დამწელრლობის კოდირება დაარქივებული 2016-02-19 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) (PDF-ფაილი; 1,25 MB) ↑ A. V. Williams Jackson, The Avestan Alphabet and its Transcriptions, Stuttgart 1890
ერებრე

ერებრე (შვედ. Örebro) — ქალაქი შვედეთში, ოსტენის ლენის დედაქალაქი. 2010 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობა 107 038 ადამიანია. 1404 წლისთვის, სამეფო ქართიის საფუძველზე, ერებრემ ქალაქის სტატუსი მიიღო. ერებრე ლიტერატურულად ხრეშიან ნაპირებს შორის გადებულ ხიდს ნიშნავს. მართლაც, ქალაქი ასე გამოიყურება. შუა საუკუნეებში ქალაქი ვაჭრობის ცენტრი იყო და წერილობით დოკუმენტში პირველად XIII საუკუნეში იხსენიება. არსებობის პირველი დღეების ნაგებობებს მიეკუთვნება ქალაქის ეკლესიის საძირკველი, რომელიც შემდეგში რამდენჯერმეა გადაკეთებული. ქალაქის ბუნებრივ ცენტრში, მდინარე სვარტენში მდებარე კუნძულზე აღმართულია ერებრეს ციხესიმაგრე, რომელიც ქალაქს ჩრდილოეთ და სამხრეთ ნაწილებად ყოფს. ციხე XIII საუკუნის ადრეულ წლებში, ბირგერ იარლის მმართველობისას აშენდა, 1560-იან წლებში კი გუსტავ ვაზას მმართველობისას იგი გაფართოვდა და გადაკეთდა. ერებრეს ისტორიის მნიშვნელოვან მოვლენებს მიეკუთვნება 1810 წლის ასამბლეის შეხვედრა, სადაც ჟან-ბატისტ ბერნადოტი კრონ-პრინცად აირჩიეს. მიუხედავად ვაჭრობის განვითარებისა, XIX საუკუნის მეორე ნახევრამდე ერებრე პატარა ქალაქად რჩებოდა, ამ პერიოდიდან კი ფეხსაცმლის ინდუსტრიის განვითარებასთნ ერთად ქალაქმა სწრაფი ზრდა დაიწყო. ერებრესა და მისი მიმდებარე ტერიტორიისათვის დამახასიათებელია დაბალი ტემპერატურა, ნოტიო კონტინენტური კლიმატი, რასაც არბილებს ახლომდებარე წყლები და გოლფსტრიმის დინება. ლოძი, პოლონეთი, 2001-დან დრამენი, ნორვეგია კოლდინგი, დანია ლაპეენრანტა, ფინეთი სტიკისჰოულმური, ისლანდია იანტაი, ჩინეთი ტერასა, ესპანეთი პო, საფრანგეთი ერებრეს უნივერსიტეტი წიგნის მაღაზია ერებრეს ციხესიმაგრე ოლაუს პეტრის ეკლესია ადგილობრივი გაზეთის ოფისი შვედეთის ქალაქების სია ოფიციალური საიტი ↑ Tätorter 2010 Swedish with English summary (pdf). Statistics Sweden. ციტირების თარიღი: 2011-09-26. ↑ Twin Cities English and Polish. The City of Łódź Office. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-10-09. ციტირების თარიღი: 2008-10-23.
ჯუნგლი

ჯუნგლი (ინგ. jungle<ჯანგალი, ჰინდი და მარათულ ენებზე — ტყე, რაყა) — ხეებისა და ბუჩქების რაყა, რომელშიც შერეულია უხეშღეროიანი მარცვლოვანნი. ჯუნგლს უწოდებენ აგრეთვე გაუვალ, ხშირ ტყესა და ბუჩქნარს ხემაგვარი ლიანებით. ტიპური ჯუნგლი გავრცელებულია ინდოეთში ტენიანი, ტროპიკული და სუბტროპიკული ჰავის პირობებში, დაჭაობებულ ნიადაგზე, მდინარე განგის გაყოლებაზე ჰიმალაის ძირში, აგრეთვე ინდოჩინეთში და ზონდის კუნძულებზე. ჯუნგლისთვის დამახასიათებელია სალი (Shorea rubusta), სისუ (Dalbergia sissoo), აკაციები, სტერკულია, როტანგის პალმა, გიგანტური ბამბუკი და სხვა. ბალახოვანი მცენარეებიდან — მაღალი მარცვლოვანები, მაგ:, ველური შაქრის ლერწამი, სპილოს ლელქაში, ერიანთუსი და სხვა. BBC - მეცნიერება და ბუნება: ჯუნგლი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 579.
ტოდო-ბიჩიგი

ტოდო-ბიჩიგი (მონღ. Тодо бичиг) — დამწერლობა მონღოლური ენის ჩასაწერად. შეიქმნა 1648 წელს ოირატი ბუდისტი მღვდლის ზაია პანდიტა ნამკხაი ჩჟამცოს მიერ. ტოდო-ბიჩიგი ტრადიციული მონღოლური დამწერლობის გადამუშავებული ვარიანტია, რომლის მიზანიც თავდაპირველად იყო მონღოლური ბგერების გამოთქმისა და ორთოგრაფიის ერთმანეთთან დაახლოვება, ასევე ტიბეტური ენიდან და სანსკრიტიდან მონღოლური ტრანსკრიფციის გაკეთების გამარტივება. ტოდო-ბიჩიგი რუსეთში მცხოვრები ყალმუხების მიერ 1924 წლამდე გამოიყენებოდა, სანამ იგი რუსულმა კირილიცამ არ ჩაანაცვლა. დღეს ტოდო-ბიჩიგი კვლავ გამოიყენება ჩინეთის სინძიანის ავტონომიურ რეგიონში მცხოვრები ოირატების მიერ. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ტოდო-ბიჩიგი“ ვიკისაწყობში. die Klare Schrift (გერმანული) das Alphabet der Klaren Schrift (გერმანული) Die oiratische Schrift დაარქივებული 2012-03-10 საიტზე Wayback Machine. (გერმანული) KALMYK-OIRAT: a language of Russia (Europe) (ინგლისური) ↑ N. Yakhantova, The Mongolian and Oirat Translations of the Sutra of Golden Light, 2006
მარიან ნგუაბი

მარიან ნგუაბი (ფრანგ. Marien Ngouabi; დ. 31 დეკემბერი, 1938, ომბელე — გ. 18 მარტი, 1977, ბრაზავილი) — კონგოელი სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე. კონგოს რესპუბლიკის პრეზიდენტი 1968-1977 წწ. 1968 წელს სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად დაამხო ალფონს მასემბა-დებას მთავრობა. მოკლეს 1977 წლის 18 მარტს. დაკრძალულია ბრაზავილის მავზოლეუმში. კონგოს რესპუბლიკის პრეზიდენტი T. Obenga, Vie de Marien Ngouabi, Présence Africaine, 1977. Encyclopédie Universalis, édition de 1977. Notices biographiques. J-P Thystère-Tchicaya, "Itinéraire d'un africain vers la démocratie", Édition du Tricorne, 1992. R. Bazanguissa-Ganga, Les voies du politique au Congo, Karthala, 1997. D Sassou N'Guesso, "Le manguier, le fleuve et la souris", JC Lattès, 1997.
გრეკო-იბერიული ანბანი

გრეკო-იბერიული ანბანი ერთ-ერთია იმ ძველი ესპანური დამწერლობებიდან, რომლებიც რომაელთა ბატონობის დასაწყისში იბერიის ნახევარკუნძულზე გამოიყენებოდა. გრეკო-იბერიული ანბანი ბერძნული დამწერლობის მარტივად გადამუშავებულ ვარიანტს წარმოადგენს. იწერებოდა ყოველთვის მარცხნიდან მარჯვნივ. გამოიყენებოდა ძვ. წ. V-IV საუკუნეებში დღევანდელი მურსიისა და ალიკანტეს პროვინციების მიდამოებში იბერთა ენების ჩასაწერად. Gómez-Moreno, Manuel (1922): «De Epigrafia ibérica: el plomo de Alcoy», Revista de filología española 9, pp. 341-366. Hoz, Javier de (1987): «La escritura greco-ibérica», Veleia 2-3, pp. 285-298. Hoz, Javier de (1998): «Epigrafía griega de occidente y escritura greco-ibérica», Los griegos en España, pp. 180-196. Rodríguez Ramos, Jesús (2004): Análisis de epigrafía íbera, Vitoria-Gasteiz. Untermann, Jürgen (1990): Monumenta Linguarum Hispanicarum. III Die iberischen Inschriften aus Spanien, Wiesbaden. Velaza, Javier (1996): Epigrafía y lengua ibéricas, Barcelona. The Greek-Iberian writing - Jesús Rodríguez Ramos დაარქივებული 2007-11-04 საიტზე Wayback Machine.
ჟაკ იომბი-ოპანგო

ჟაკ იომბი-ოპანგო (ფრანგ. Joachim Yhombi-Opango; დ. 12 იანვარი, 1939, ოვანდო — გ. 30 მარტი, 2020, პარიზი, საფრანგეთი) — კონგოელი სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე. კონგოს რესპუბლიკის პრეზიდენტი 1977–1979 წლებში, პრემიერ-მინისტრი 1993–1996 წლებში. ემიგრაციაში იმყოფებოდა 1997–2007 წლებში. გარდაიცვალა 2020 წლის 30 მარტს საფრანგეთში COVID-19-ის შედეგად. კონგოს რესპუბლიკის პრეზიდენტი Jean-Pierre Thystère-Tchicaya, Itinéraire d'un africain vers la démocratie, Édition du Tricorne, 1992. R. Bazanguissa-Ganga, Les voies du politique au Congo, Karthala, 1997. Ph. Moukoko, Dictionnaire général du Congo-Brazzaville, L'harmattan, 1999. J. Bitala-Bitemo, Théâtre d'ombres. Congo-Brazzaville 1992-1997, Présence Africaine, 2001. A-R Massema, Crimes de sang et pouvoir au Congo-Brazzaville, L'harmattan, 2005. ↑ Coronavirus: décès de l'ex-président congolais Yhombi Opango fr. ციტირების თარიღი: 30 March 2020.
ჰუსიტური სიმღერები

ჰუსიტური სიმღერები — ჩეხური ხალხური სიმღერა-ჰიმნები, შეიქმნა იან ჰუსის მოღვაწეობისა და ჰუსიტური ომების პერიოდში. ჰუსიტური სიმღერები წარმოადგენდა ხალხური სიმღერების მელოდიურ ინტონაციებზე აგებულ სასულიერი საგალობლებს, რომლებშიც გამოხატული იყო ხალხთა მასების სოციალური პროტესტი, პატრიოტული გრძნობები და საბრძოლო განწყობილებანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 699.
ეშლი კოული

ეშლი კოული (ინგლ. Ashley Cole; დ. 20 დეკემბერი, 1980) — ინგლისელი ფეხბურთელი, საფეხბურთო კლუბ „ლოს-ანჯელეს გალაქსის“ მცველი. ითვლება მსოფლიოს ერთ-ერთ საუკეთესო მცველად. კოულმა კარიერა დაიწყო „არსენალში“ 1999 წელს, სადაც კლუბის მაისურით ჩატარებულ 228 მატჩში გაიტანა 9 გოლი. კლუბთან ერთად მოიგო ორი ტიტული პრემიერლიგაში, სამი — ინგლისის თასზე და ითამაშა 2005-06 წლების ჩემპიონთა ლიგის ფინალში. 2006 წლის აგვისტოში, გაჭიანურებული სატრანსფერო საგას შემდეგ, კოული გადავიდა ჩელსიში 5 მილიონი ფუნტის და უილიამ გალასის სანაცვლოდ. კოული ჩელსის ძირითად ფეხბურთელად იქცა და მიიღო მონაწილეობა 2008 წლის ჩემპიონთა ლიგის ფინალში, სადაც მისი გუნდი ვერცხლის მედლებს დასჯერდა. გუნდთან ერთად მოგებული აქვს ინგლისის თასი სამჯერ, 2009-10 წლების სეზონის პრემიერლიგაში დაეუფლა მესამე ტიტულს. 2010 წლის 15 მაისს გახდა პირველი ფეხბურთელი, რომელმაც მოიგო ინგლისის თასი ექვსჯერ. კოული დაქორწინდა მომღერალ შერილ კოულზე (ტვიდი) 2006 წლის ივლისში. 2010 წელს ისინი დაშორდნენ ერთმანეთს. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ეშლი კოული“ ვიკისაწყობში. Chelsea profile FA website profile ეშლი კოული — ფიფას ჩანაწერი[დაარქივებული] ეშლი კოული — სტატისტიკა საიტზე Soccerbase.com (ინგლისური) Profile on transfermarkt.co.uk ESPN Soccernet Profile დაარქივებული 2011-06-28 საიტზე Wayback Machine. ეშლი კოულის პროფილი დაარქივებული 2012-03-21 საიტზე Wayback Machine. SoccerSurfer.com-ზე Premier League profile დაარქივებული 2011-08-29 საიტზე Wayback Machine. BBC Sport profile დაარქივებული 2012-01-22 საიტზე Wayback Machine. ეშლი კოულის ბიოგრაფია (ქართულად - Chelseafc.ge)[მკვდარი ბმული] ↑ FIFA World Cup South Africa 2010 – List of Players (PDF). Fédération Internationale de Football Association (FIFA). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-05-17. ციტირების თარიღი: 8 ივნისი, 2013. ↑ Premier League Player Profile. Premier League. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-29. ციტირების თარიღი: 28 აპრილი, 2011. ↑ „Chelsea boss Carlo Ancelotti hails Ashley Cole as the 'best left-back in the world' after England star signs new four-year deal“. London: www.dailymail.co.uk. 3 სექტემბერი, 2009. ციტირების თარიღი: 16 მაისი, 2010. ტექსტი „Mail Online“ იგნორირებულია (დახმარება); შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |accessdate= და |date=-ში (დახმარება) ↑ Ten of the Best Defenders in the World. About Sports. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-05-14. ციტირების თარიღი: 7 ივლისი, 2016. ↑ Poll: Is Ashley Cole England's best ever defender since 1966?. Talksport. ციტირების თარიღი: 5 თებერვალი, 2013. ↑ „Cheryl Cole 'set to be granted divorce from Ashley'“. BBC News. British Broadcasting Corporation. 3 სექტემბერი, 2010. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 3 სექტემბერი, 2010. ციტირების თარიღი: 3 September 2010. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |date= და |archivedate=-ში (დახმარება)
პასკალ ლისუბა

პასკალ ლისუბა (ფრანგ. Pascal Lissouba; დ. 15 ნოემბერი, 1931, ცინგუიდი — გ. 24 აგვისტო, 2020, პერპინიანი) — კონგოელი პოლიტიკური მოღვაწე. კონგოს რესპუბლიკის პირველი დემოკრატიულად არჩეული პრეზიდენტი 1992-1997 წწ. დაამხო დენი სასუ-ნგესომ 1997 წელს სამოქალაქო ომის შედეგად. დაიბადა 1931 წელს ცინგუიდში კონგოს რესპუბლიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. 1948-1952 წწ. სწავლობდა ნიცაში. შემდეგ დაამთავრა ტუნისის სოფლის მეურნეობის უმაღლესი სკოლა და პარიზის უნივერსიტეტი (1958-1961). პოლიტიკური კარიერა დაიწყი 1961 წელს, როდესაც მუშაობდა სოფლის მეურნეობის დეპარტამენტში. 1963-1966 წწ. ერთდროულად ეკავა ქვეყნის პრემიერ-მინისტრისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრის თანამდებობა. ემიგრაციაშია საფრანგეთში 1979-1990 წლებში, სადაც მუშაობდა პარიზის უნივერსიტეტში პროფესორად და მუშაობდა იუნესკოს ეგიდით პარიზში და ნაირობიში. 1997 წელს მისი ხელისუფლება დაამხო დენი სასუ-ნგესომ და მოუწია ემიგრაციაში წასვლა. თავიდან ცხოვრობდა ლონდონში. 2004 წელს პარიზში გადავიდა. გარდაიცვალა 2020 წლის 24 აგვისტოს, პერპინიანში, საფრანგეთში. კონგოს რესპუბლიკის პრეზიდენტი T. Obenga, Vie de Marien Ngouabi, Présence Africaine, 1977. Encyclopédie Universalis, édition de 1977. Notices biographiques. J-P Thystère-Tchicaya, Itinéraire d'un africain vers la démocratie, Édition du Tricorne, 1992. P. Lissouba, Les fruits de la passion partagée, Odilon Média, 1997. R. Bazanguissa-Ganga, Les voies du politique au Congo, Karthala, 1997. D. Sassou N'Guesso, Le manguier, le fleuve et la souris, JC Lattès, 1997. ↑ Liste des présidents de la République du Congo Brazzaville (ფრანგული). Consulate General of Congo in Tunis (17-08-2014). ციტირების თარიღი: 25 აგვისტო, 2020. ↑ Former Congo president Pascal Lissouba dies at 88 (ინგლისური). news24.com (25-08-2020). ციტირების თარიღი: 25 აგვისტო, 2020.
საყორნეს უღელტეხილი

საყორნე — უღელტეხილი საქართველოში, კახეთის მხარეში, ახმეტის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კახეთის კავკასიონის მთავარ ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2835 მ. საყორნის მიდამოები აგებულია იურული თიხაფიქლებითა და ქვიშაქვებით. კალთები შემოსილია სუბალპური და ალპური მდელოებით. უღელტეხილი პანკისის ხეობას აკავშირებს თუშეთის ალაზნის ხეობასთან. უთმელიძე მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 204.
ჰურონები

ჰურონები — იროკეზულენოვანი ინდიელი ტომების კონფედერაცია. XVI საუკუნეში ცხოვრობდნენ კანადის ტერიტორიაზე, სიმკოსა და ჰურონის ტბების მახლობლად, 18 დიდი სოფელში. XVII საუკუნის დასაწყისისთვის დაახლოებით 30 000 კაცი იყო. მისდევდნენ სათოხნ მიწათმოქმედებასა და ნადირობას. 1949-59 წლებში გაანადგურეს იროკეზებმა. ნაწილი შევიდა იროკეზული ტომების შემადგენლობაში, ნაწილი სხვა ტომებში გაითქვიფა. მათი თანამედროვე შთამომავლები სახლობენ ლორეტვილის რეზერვაციაში. ასიმილირებულნი არიან კანადელ ფრანგებთან და საკუთარი ენა უკვე დაკარგული აქვთ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 697.
ჰელსინგბორგი

ჰელსინგბორგი (შვედ. Helsingborg) — ქალაქი სამხრეთ შვედეთში, მდებარეობს სკონეს ლენში. ფართობი 39,7 კმ², მოსახლეობა 126,754 კაცი (2009). ნავსადგური ერესუნის სრუტეში. სარკინიგზო და საავტომობილო ბორნით უკავშირდება დანიას (ჰელსინგერი). მოსახლეობის დიდი ნაწილი დაკავებულია გემთმშენებლობაში, რეზინ-ქიმიურ, საფეიქრო, კერამიკულ და კვების მრეწველობაში, განვითარებულია ფერადი მეტალურგია. ჰელსინგბორგი ორესუნის სრუტეში მდებარე პორტია და დანიის საპორტო ქალაქ ჰელსინგერის პირდაპირ მდებარეობს. ჰელსინგბორგი დანიის სანაპიროებიდანაც ჩანს. ჰელსინგერს ორესუნის ხიდით უკავშირდება. ქალაქზე გადის ევროპული ავტოტრასა E4. ჰელსინგბორგი ამავე სახელწოდების მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია. ჰელსინგბორგში ჰავა ზომიერია. წელიწადში საშუალოდ 500-600 მმ ნალექი მოდის. იანვრის საშუალო ტემპერატურაა -0,1 °C, ივლისისა - 16.8 °C. 1085 — ქალაქის პირველი ხსენება (21 მაისი) 1300 — ჩერნანის კოშკი აიგო 1400 — წმინდა მარიამის სახელობის ეკლესია აშენდა 1641 — იაკობ ჰანსენის სახლი ააშენეს, დღეისათვის უძველესი საცხოვრებელი სახლია. 1707 — რამლესის მინერალური წყაროები აღმოაჩინეს 1710 — ჰელსინგბორგის ბრძოლაში შვედებმა დანიელები დაამარცხეს 1810 — ქალაქში ჟან-ბატისტ ბერნადოტმა გადმოსხა ჯარი — მომავალში შვედეთის მეფე კარლ XIV-ემ 1891 — ჰენრი დუნკერმა დააარსა რეზინის ფაბრიკა 1892 — ჰელსინგბორგსა და ჰელსინგერს შორის პირველი ორთქლმავალი ბორანი წყებს კურსირებას 1897 — გაიხსნა რატუშა 1903 — ქალაქში ტრაიმავიმ დაიწყო სიარული (1967 ელამდე) 1921 — გაიხსნა ქვეყანაში პირველი ჰელსინგბორგის საქალაქო თეატრი 2002 — გაიხსნა ჰენრი დუნკერის კულტურული ცენტრი XIX საუკუნემდე ჰელსინგბორგი პატარა დაბა იყო 1000 კაციანი მოსახლეობით. მაგრამ XIX მეორე ნახევარში ინდუსტრიალიზაციის წყალობით მოსახლეობის სწრაფი ზრდა დაიწყო. უკვე 1900 წლისთვის აქ 25 000 კაცი ცხოვრობდა. თუმცა მომდევნო ათწლეულებში ასეთი სწრაფი ზრდა აღარ დაფიქსირებულა. დღეს ჰელსინგბორგი შვედეთის მერვე ქალაქია მოსახლეობის ნელი მატებით. ქალაქის მოსახლეობის უმეტესი ნაწილი ეთნიკური შვედია. უცხოელები (ანუ ისინი, ვინც შვედეთის ფარგლებს გარეთ დაიბადა, ან ვისი მშობლებიც ქვეყნის საზღვრებს გარეთ არიან დაბადებულნი) საერთო რაოდენობის 23,2% შეადგენენ. უცხოელთა შორის ბევრია დანიელი, სერბი, არაბი და ბოსნიელი ემიგრანტი. ქალაქში აგრეთვე ცხოვრობენ პოლონელები, ირანელები, ვიეტნამელები და სხვ. ჰელსინგბორგში სულ 160 ეროვნების წარმომადგენელი ცხოვრობს. ჰელსინგბორგის ისტორიული ნაწილი უამრავი ძველი სახლისგან შედგება სრუტის ნაპირებზე. განსაკუთრებულ ინტერესს რატუშა, ჩერნანის კოშკი (შვედ. Kärnan), წმინდა მარიამის სახელობის აგურიანი გოთიკის სტილის ეკლესია, ფრედრიქსდალის ღია მუზეუმი და ჰენრი დუნკერის კულტურილი ცენტრი იწვევს. სვანტე სტრემგრენი — ასტრონომი ჰელსინგბორგის ხედი ქალაქის გამაგრება რატუშა ჩერნანის კოშკი მაგნუს სტენბოკის ძეგლი ქალაქის ხედი ზღვიდან იაკობ ჰანსენის სახლი სკულპტურა „მოტეხილი თავი“ შვედეთის ქალაქების სია ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 697. ქალაქის საიტი ქალაქის აღწერილობა და ფოტოები[მკვდარი ბმული]
ლიდჩეპინგი

ლინჩეპინგი (შვედ. Lidköping) — ქალაქი შვედეთში, ვესტრა-გეტლანდის ლენში, ლინჩეპინგის კომუნის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ვენერნის ტბის სამხრეთ ნაპირებზე სტოკჰოლმიდან 290 კმ-ით სამხრეთ-დასავლეთით. 2010 წლის მონაცემებით მოსახლეობა 25 644 ადამიანს შეადგენს. ლინჩეპინგს შუაზე ყოფს ნაკადული ლიდანი, რომელიც ქალაქის ცენტრალურ ნაწილში გაედინება. მარჯვენა (აღმოსავლეთ) ნაწილს ძველ ქალაქს უწოდებენ, მარცხენას კი ახალს. ქალაქის სტატუსი ლინჩეპინგს 1446 წელს მიენიჭა. ყველაზე ძველი ნაწილი თავდაცვითი ნაგებობებია. ქალაქის გეგმა საუკუნეთა განმავლობაში იცვლებოდა, მაგრამ აქ ყოველთვის რჩებოდა საეპისკოპოსო ცენტრი. ქალაქს გააჩნია რკინიგზის სადგური, ნავსადგომი და აეროპორტი. შვედეთის ქალაქების სია ოფიციალური ვებ-გვერდი ტურისტული ინფორმაცია ↑ Tätorternas landareal, folkmängd och invånare per km2 2005 och 2010 Swedish. Statistics Sweden (14 December 2011). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 10 იანვარი 2012. ციტირების თარიღი: 10 January 2012.
ბათიაშვილი

საკუთარი სახელი ბათიაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: გიორგი ბათიაშვილი — ქართველი არქიტექტორი გურამ ბათიაშვილი — ქართველი დრამატურგი დიმიტრი ბათიაშვილი — ქართველი კინორეჟისორი თამაზ ბათიაშვილი — ქართველი მევიოლინე და პედაგოგი ირაკლი ბათიაშვილი — ქართველი ენტომოლოგი ირაკლი ბათიაშვილი — ქართველი პოლიტიკოსი ლიზა ბათიაშვილი — ქართველი მევიოლინე ოთარ ბათიაშვილი — ქართველი ფთიზიატრი
ღამე მაკულას ბარში

ღამე მაკულას ბარში (ინგლ. One Night at McCool’s) — რეჟისორ ჰაროლდ ცვარტის ნეო-ნუარის ჟანრის შავი კომედია. ფილმში მონაწილეობენ: ლივ ტაილერი, მეტ დილონი, მაიკლ დუგლასი, პოლ რაიზერი და სხვები. სცენარის ავტორი სტენ სიდელი. ფილმის პრემიერა გაიმართა 2001 წლის 27 აპრილს. 2001 წლის 10 ივლისს ფილმის ჩვენება შედგა კარლოვი-ვარის საერთაშორისო კინოფესტივალზე. „ღამე მაკულას ბარში“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) „ღამე მაკულას ბარში“ — Allmovie-ზე „ღამე მაკულას ბარში“ — Rotten Tomatoes „ღამე მაკულას ბარში“ — Box Office Mojo-ზე