laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ჩიკაგო სპაირი

ჩიკაგო სპაირი (Chicago Spire, ადრე ცნობილი როგორც Fordham Spire) — ამჟამად მშენებარე 150 სართულის ცათამბჯენი ჩიკაგოში, აშშ, რომელიც 2010 წელს უნდა დასრულებულიყო. მისი სიმაღლე გადამცემი ანძების გარეშე 2000 ფუტი უნდა გახდეს, რითაც ის გაუსწრებს ჩიკაგოს ამჟამინდელ უმაღლეს შენობას - სირს ტაუერს, ნიუ-იორკის მშენებარე ფრიდომ ტაუერსა და ტორონტოს ტელეანძას, რითაც ჩრდილოეთ ამერიკის ყველაზე მაღალი ნაგებობა გახდება. შენობაში 1300 საცხოვრებელი ბინა იქნება, თითოეული $600.000-დან $5 მილიონამდე ეღირება. McKeoug, T. (2006). Artist at work: Santiago Calatrava. Azure, 22, 56–61. Nobel, P. (2005). Onward and upward? Four years after 9/11 – at perhaps the peak of the real estate bubble – very tall has never been hotter. Metropolis, 25, 66–72. Pridmore, J., & Larson, G.A. (2005) Chicago Architecture and Design : Revised and expanded. Harry N. Abrams, Inc.: New York.
საღმოსავანქი

საღმოსავანქი (სომხ. Սաղմոսավանք) — მონასტერი სომხეთში. მდებარეობს არაგაწოტნის პროვინციის სოფელ საღმოსავანში. ისევე როგორც ახლოს მდებარე ოვანავანქის ეკლესია მდებარეობს მდინარე ქასაღის ღრმა ხეობის პირზე. ოვანავანქიც და საღმოსავანქიც დააარსა აირარატის თავადმა ვაჩე ვაჩუტიანმა. ისინი განეკუთვნებიან ერთსა და იმავე ხუროთმოძღვრულ სტილს. ორივე ტაძარი ჯვარ-გუმბათოვანია. სატაძრო კომპლექსს რამდენიმე გუმბათი ამშვენებს. ოვანავანქი ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: საღმოსავანქი Armeniapedia.org: Saghmosavank Monastery Armenica.org: Saghmosavank Monastery ↑ Architectural Ensembles of Armenia". Khalpakhchian, published in Moscow by Iskusstvo Publishers in 1980.
ოვანავანქი

ოვანავანქი (სომხ. Հովհաննավանք) — მონასტერი სომხეთში. მდებარეობს არაგაწოტნის პროვინციის სოფელ ოჰანავანში. ისევე როგორც ახლოს მდებარე საღმოსავანქის ეკლესია მდებარეობს მდინარე ქასაღის ღრმა ხეობის პირზე. ოვანავანქიც და საღმოსავანქიც დააარსა აირარატის თავადმა ვაჩე ვაჩუტიანმა. ისინი განეკუთვნებიან ერთსა და იმავე ხუროთმოძღვრულ სტილს. ორივე ტაძარი ჯვარ-გუმბათოვანია. სატაძრო კომპლექსს რამდენიმე გუმბათი ამშვენებს. სამონასტრო კომპლექსის შემადგენლობაში შედის: სურბ-გრიგორის ბაზილიკა — V საუკუნე. სურბ-კარაპეტი — 1216-1221 წწ. გავიტი — IV საუკუნე. ტაძრის სამხრეთი კედელი დაინგრა 1919 წლის მიწისძვრის შედეგად. 1970-1990 წლებში მნიშვნელოვანი რეკონსტრუქცია განიცადა, რომლის შედეგადაც აღადგინეს დანგრეული ელემენტები. ასევე დღემდე შემონახულია XII-XIII საუკუნეების ციხესიმაგრის კედლები და კოშკი. ასევე ძველი სასაფლაო. საღმოსავანქი Zakaria Kanakertsi (1627-1699). Chronicle. Moscow, 1969 Armenia: 1700 years of Christian Architecture. Moughni Publishers, Yerevan, 2001 Tom Masters and Richard Plunkett. Georgia, Armenia & Azerbaijan, Lonely Planet Publications; 2 edition (July 2004) Nicholas Holding. Armenia with Nagorno Karabagh, Bradt Travel Guides; Second edition (October, 2006) ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ოვანავანქი
ბაიაშვილი

საკუთარი სახელი ბაიაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებას: იოსებ ბაიაშვილი — ქართველი პოეტი და სახალხო მთქმელი (სურათზე) ეკა ბაიაშვილი — ქართველი მომღერალი
სამეფო საყვარელი

სამეფო საყვარელი — მეფის ან მისი მემკვიდრის ოფიციალური საყვარელი. ზოგ სამეფო საყვარელს საკმაოდ დიდი ძალაუფლებაც ჰქონდა. მსგავსი ძალაუფლების მქონე საყვარლები ცნობილნი იყვნენ როგორც "სამეფო ტახტის უკანა მდებარე ძალა". სამეფო საყვარლებისგან შობილი შვილები არ ითვლებოდნენ ტახტის მემკვიდრეებად, მათ ეწოდებოდათ "სამეფო ნაბიჭვრები". ყველაზე ცნობილ სამეფო საყვარლად მადამ დე პომპადური ითვლება. Friedman, Dennis. (2003). Ladies of the Bedchamber:The Role of the Royal Mistress. U.K: Peter Owen Publishers. ISBN 0-7206-1244-6 Powell, Roger. (2010). ROYAL SEX: Mistresses and the Lovers of the British Royal Family. Amberley. ISBN 1-84868-212-3 Carlton, Charles. (1990). Royal Mistresses. Routledge. ISBN 978-0-415-00769-6
მადამ დე პომპადური

ჟანა ანტუანეტა პუასონი მარკიზა დე პომპადური ცნობილი როგორც მადამ დე პომპადური (დ. 29 დეკემბერი, 1721 — გ. 15 აპრილი 1764) — ლუი XV-ის ცნობილი სამეფო საყვარელი 1745 წლიდან მის გარდაცვალებამდე. იგი მართავდა მეფის განრიგს და იყო მისი მრჩეველი, რაც ფრანგულ სამეფო კარზე კრიტიკის საგნად იქცა, რამაც მას ბევრი მტერი გაუჩინა. პომპადურმა მონარქისგან მისთვის და მისი ნათესავებისათვის თავადური წოდება და სტატუსიც მოიპოვა. იგი პატრონობდა არქიტექტურასა და დეკორატიულ ხელოვნებას, განსაკუთრებით კი უყვარდა ფაიფური. აქტიურად უჭერდა მხარს ფილოსოფიასა და განმანათლებლობას. განსაკუთრებულ ყურადღებას იჩენდა ვოლტერის მიმართ. სწყალობდა დომენიკ ვივან დენონს. იგი ფრანგული სიამაყის ერთ-ერთი თვალსაჩინო სიმბოლოა. გარდაიცვალა ტუბერკულოზით. Algrant, Christine Pevitt. Madame de Pompadour: Mistress of France (2003) ↑ *კ.კერამი, ღმერთები, აკლდამები და მეცნიერები, რომანი არქეოლოგიაზე, თბილისი, „ნაკადული", 1972.
ტარიელ მკლავაძის მკვლელობის საქმე

ტარიელ მკლავაძის მკვლელობის საქმე — 1925 წლის ქართული საბჭოთა ფილმი, გადაღებული რეჟისორ ივანე პერესტიანის მიერ ეგნატე ნინოშვილის ნაწარმოების მიხედვით. ნატო ვაჩნაძე — კოტე მიქაბერიძე — სპირიდონ მცირიშვილი მიხეილ კალატოზიშვილი — მედუქნე სცენარისტმა შალვა დადიანმა შეცვალა ნინოშვილისეული თხრობის ქარგა და სცენარი პერსონაჟების მოგონებებზე, ე.წ. ფლეშბეკებზე ააგო, რაც უცხო იყო იმდროინდელ ქართულ კინოში. პერესტიანმა აქცენტი გააკეთა მსხვილ ხედებზე, მონტაჟურ ცვლებზე და დეტალიზაციის მეშვეობით შესანიშნავ ეფექტს მიაღწია. მშვენივრად იყო ნაჩვენები ყოფითი დეტალები, იმდროინდელი პროვინციული ქალაქი და სოფელი, ქეიფები, ცეკვა ხანჯლური და ხორუმი. ფილმის ავტორებმა მნიშვნელოვანი ფუნქცია დააკისრეს ტიტრებს, რომელთა მეშვეობით გადმოსცემდნენ ცალკეული გმირის ვინაობას, ხასიათს, საქმისადმი დამოკიდებულებას. ირაკლი მახარაძე, „დიადი მუნჯი“ — ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა, თბილისი, 2014 ISBN 978-9941-23-104-9
ვინ არის დამნაშავე?

ვინ არის დამნაშავე? — პირველი ქართული მხატვრული ფილმი, რომელიც დაფუძნებულია პიესაზე. ფილმი გადაღებულია ალექსანდრე წუწუნავას მიერ და მისი სიუჟეტი ასახავს ამერიკაში გურული მოჯირითეების ისტორიას. ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები. გამდიდრების ჟინით შეპყრობილი ედის ჩაგონებით გურული გლეხი სიკო სხვა დაქირავებულ ცხენოსნებთან ერთად მიემგზავრება აშშ-ში, რათა იქაურ ცირკში მონაწილეობით ფული იშოვოს. შინ ცოლ-შვილი, დედა და მოხუცი პაპა რჩებიან. სიკოს წასვლის შემდეგ შვილი და პაპა გარდაიცვლებიან, მეუღლე ფატის კი დედამთილის ხელშეწყობით მეზობელი შეაცდენს და ამერიკიდან დაბრუნებულ სიკოს ცოლი ფეხმძიმედ დახვდება. შეურაცხყოფილი ფატი თავს იღრჩობს, სიკო კი სახლ-კარს გადაწვავს და თითონაც იღუპება. ნატო ვაჩნაძე კოტე მიქაბერიძე — სიკო არკადი ხინთიბიძე ვლადიმერ ტრაპაიძე ცეცილია წუწუნავა — სიკოს დედა ფილმის გადაღებამდე წუწუნავა პიესას „ვინ არის დამნაშავე?“ წარმატებით დგამდა სცენაზე. მისი გადაღების პროცესში ოზურგეთსა და ლანჩხუთში უამრავი მასალა შეაგროვეს, რაც დაიკარგა. შემორჩენილია მოჯირითე ლუკა ჩხარტიშვილის 1925 წლის 23 აგვისტოს წერილი ივანე ურუშაძისადმი, სადაც ის საყვედურობს წუწუნავას ფოტომასალის დაკარგვის გამო. სახკინმრეწვის ეზოში 5 დღეში ააშენეს სამწრიანი ამერიკული ცირკი, ერთ კვირაში შეიკერა კოვბოების, ინდიელების, მოჯირითე გურულების კოსტუმები. ჯირითის სცენებში მონაწილეობდნენ რეალურად ამერიკაში ნამყოფი მოჯირითეები, მათ შორის ცოლ-ქმარი ველიკო და მარო კვიტაიშვილები, რომლებიც ამერიკაში 1910-იან წლებში ჯირითობდნენ. მასობრივი სცენისთვის საჭირო დიდძალი მაყურებელი რეკლამით მოიზიდეს. მაყურებლისადმი წაყენებული მოთხოვნა იყო, რომ მათ ევროპული კოსტუმები უნდა ცმოდათ. წუწუნავამ ფილმი ორ სერიად გადაიღო, მაგრამ სახკინმრეწვის წარმომადგენელმა გრიგოლ არუსტანოვმა, რომელმაც ფილმი მოსკოვში ჩაიტანა, ის შეკვეცა და „უაილდ ვესტის მხედარი“ დაარქვა. არუსტანოვმა შეცვალა ზოგიერთი ტიტრი, სადაც „ქართველი მოჯირითეები“ „კავკასიელ მოჯირითეებად“ გადააკეთა. წუწუნავა იმდენად უკმაყოფილო იყო გადაკეთებებით, რომ ერთხანს ტიტრებიდან საკუთარი გვარის ამოღებაც კი უნდოდა, მაგრამ შემდეგ ბედს შეეგუა. თბილისში ფილმის პრემიერა ერთდროულად სამ კინოთეატრში, „სოლეიში“, „არფასტოსა“ და „აპოლოში“ გაიმართა. ბილეთები ელვის სისწრაფით იყიდებოდა. სახკინმრეწვმა წინასწარ გამოსცა სარეკლამო ქართულ-რუსული ბუკლეტი. თბილისის კინოეკრანებზე პირველი სამი კვირის განმავლობაში ფილმი 60 ათასმა მაყურებელმა ნახა. ფილმი მოსკოვის ექვს კინოთეატრში გადიოდა და დიდი მოწონება დაიმსახურა. კინოსურათი საზღვარგარეთაც გაიტანეს და აჩვენეს გერმანიაში, ფინეთში, ლიტვაში, ლატვიაში, პოლონეთში, თურქეთში, ირანში, ჩეხოსლოვაკიაში. მახარაძე ი., „დიადი მუნჯი, თბილისი: ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა, 2014, ISBN 978-9941-23-104-9. გოგიტიძე გ., „ქართული კინოს წარსულიდან“, საგა, 2013. — გვ. 100-105, ISBN 978-9941-0-5910-0. ელერდაშვილი ა., უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი, თბილისი: ფანტაზია, 2006. ფილმიდან ვიდეო YouTube-ზე
ხანუმა (ფილმი)

ხანუმა — პირველი ქართული კინოკომედია, რომელიც დაფუძნებულია ავქსენტი ცაგარელის 1882 წლის ამავე სახელწოდების პიესაზე. ფილმი გადაღებულია ალექსანდრე წუწუნავას მიერ. ფილმი პოპულარობით სარგებლობდა და მაყურებლის თხოვნით მისი ჩვენებები დაგეგმილზე მეტხნს გაგრძელდა. ელისაბედ ჩერქეზიშვილი — ხანუმა კოტე მიქაბერიძე თამარ ბოლქვაძე ვალერიან გუნია ტასო აბაშიძე ლადო კავსაძე ინა ნაზარიშვილი მიხეილ ჭიაურელი ვლადიმერ ტრაპაიძე ცეცილია წუწუნავა სოფია ჟოზეფი ვასო აბაშიძე ლევან ხოტივარი ალექსანდრე კანდელაკი კოხტა ყარალაშვილი ფილმის გადაღებას წინ უსწრებდა კამათი ქართულ პრესაში, თუ როგორი კომედიები უნდა გადაღებულიყო საქართველოში. სახკინმრეწვის თანამშრომელი სერგო ამაღლობელი მიიჩნევდა, რომ საქართველოში ივარგებდა არა ცალკეულ კომიკოს მსახიობზე დამყარებული ფილმები, როგორც ეს გავრცელებული იყო ამერიკაში, არამედ სასაცილო სიუჟეტების მქონე ფილმები. ცნობილი ფილოლოგი გაიოზ იმედაშვილი კი ითხოვდა ინდივიდუალური ოსტატობის მქონე მსახიობებზე გაკეთებულიყო აქცენტი და მაგალითად მოჰყავდა ნიკო გოცირიძე და ალექსანდრე ჟორჟოლიანი.საბოლოოდ გადაწყვეტილება ამაღლობელის კონცეფციას დაეფუძნა. წუწუნავას საოპერო თეატრში უკვე 1919 წელს დადგმული ჰქონდა „ხანუმას“ მიხედვით შექმნილი ვიქტორ დოლიძის ოპერა „ქეთო და კოტე“. რეჟისორმა სცენარში ჩაამატა რამდენიმე ახალი პერსონაჟი და ეპიზოდი, რითაც უფრო გაახალისა სიუჟეტი. ცაგარელის პიესა ქართული ენის რუსულ ყაიდაზე მოდიფიკაციაზე იყო აგებული, რაც სასაცილოს ხდიდა დიალოგებს, მუნჯ ფილმში კი კილოკავი არ გამოჩნდებოდა, ამიტომ რეჟისორმა მთელი ყურადღება კომიკურ ეპიზოდებზე გადაიტანა, რამაც გაამართლა. ირაკლი მახარაძე, „დიადი მუნჯი“ — ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა, თბილისი, 2014 ISBN 978-9941-23-104-9 „ხანუმა (ფილმი)“ [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია ↑ ზვიად დოლიძე, „ქართული კინო“ გვ.66 — რაეო, 2004 ↑ ნათია ამირეჯიბი, „დროთა ეკრანი“ გვ.64 — „ხელოვნება“, თბილისი, 1990
ორი მონადირე

ორი მონადირე — ალექსანდრე წუწუნავას 1927 წლის ფილმი. ფილმში სკურპულოზურად არის დამუშავებული ყოფითი დეტალები, გმირთა ჩაცმულობა, სოფლის სახლის მოწყობილობა. გამოყენებულია მრავალი სპეცეფექტი და კომბინირებული გადაღება. ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები. ორ მონადირე ძმას ერთი ქალი შეუყვარდებათ და ერთმანეთის დაუნდობელ მტრად იქცევიან. ძმები გადაწყვეტენ წილისყრას, გამარჯვებულმა უნდა მოკლას დამარცხებული და ქალიც მას დარჩება. მახარაძე ი., „დიადი მუნჯი“, თბილისი: ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა, 2014, ISBN 978-9941-23-104-9.
ჯანყი გურიაში (ფილმი)

ჯანყი გურიაში — ალექსანდრე წუწუნავას უკანასკნელი ფილმი. ორსერიიანი ფილმი გადაღებულია ეგნატე ნინოშვილის ამავე სახელწოდების რომანის მიხედვით 1928 წელს. ეგნატე ნინოშვილის რომანი „ჯანყი გურიაში“ წუწუნავას ჯერ კიდევ სცენაზე ჰქონდა დადგმული და მას დიდი აღიარება მოჰყვა. ფილმის გადაღება ლიხაურში მიმდინარეობდა. წუწუნავამ უარი განაცხადა გურული ადათ-წესების, კოლორიტისა და ეგზოტიკის თვითმიზნურ ჩვენებაზე და აქცენტო მთავარ გმირთა სახეების მხატვრულ გამოხატვაზე გააკეთა. ფილმში მრავლადაა მასობრივი სცენები: ხალხმრავალი კრებები და საბრძოლო ბატალიები. ფილმის წარმოებაში ჩაშვებას მხარს არ უჭერდა სახკინმრეწვის ხელმძღვანელი გერმანე გოგიტიძე. მას მიაჩნდა, რომ ფილმს დიდი დანახარჯები დასჭირდებოდა, წარმატებული კი არ გამოვიდოდა. ბიუჯეტის გადახარჯვის გამო გოგიტიძე თანამდებობიდან გაათავისუფლეს. მახარაძე ი., „დიადი მუნჯი“, თბილისი: ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა, 2014, ISBN 978-9941-23-104-9. გოგიტიძე გ., „ქართული კინოს წარსულიდან“, საგა, 2013, ISBN 978-9941-0-5910-0. „ჯანყი გურიაში (ფილმი)“ [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია
ჰოვანეს აბელიანი

ჰოვანეს არტემის ძე აბელიანი (სომხ. Հովհաննես Աբելյան; დ. 4 ნოემბერი, 1865, შემახა, ბაქოს გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. 1 აგვისტო, 1936, ერევანი, სომხეთის სსრ, სსრკ) — სომეხი მსახიობი. აზერბაიჯანის სსრ-სა და სომხეთის სსრ-ს სახალხო არტისტი. დაიბადა ხელოსნის ოჯახში. სწავლობდა ბაქოს რუსულ რეალურ სასწავლებელში. სასცენო მოღვაწეობა დაიწყო 1882 წელს. 1886 წლიდან გამოდის სომხურ სცენაზე. 1932 წელს მიიღო აზერბაიჯანისა და სომხეთის სახალხო არტისტისა და შრომის გმირის წოდება. გამოდიოდა ბაქოს, თბილისის, ასევე შუა აზიის, უკრაინის და რუსეთის ქალაქების სცენაზე. აგრეთვე საზღვარგარეთ: თურქეთში, ირანში, ეგვიპტეში, გერმანიაში, საფრანგეთში, ინგლისში, აშშ-ში. 1936 წელს აბელიანის სახელი ეწოდა ვანაძორის სახელმწიფო დრამატულ თეატრს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 26. Armenian Concise Encyclopedia, Ed. by acad. K. Khudaverdian, Yerevan, 1990, p. 11
ჩემი ბრძოლა

„ჩემი ბრძოლა“ (გერმ. Mein Kampf) — ადოლფ ჰიტლერის ავტობიოგრაფიული ნაშრომი, რომელიც მან 1925-1926 წლებში გამოსცა. წიგნში ავტორი თავის მოღვაწეობასა და 1900-1924 წლებში ევროპის პოლიტიკურ-ეკონომიკურ სიტუაციაზე საუბრობს. იგი აქტიურად ეხება პირველი მსოფლიო ომის თემასაც, რომელშიც გერმანიის დამარცხების ერთ-ერთ ძირითად მიზეზად კომუნიზმს თვლის, რომელმაც გერმანია 1918 წლის შემოდგომაზე მოიცვა. ჰიტლერი გერმანიის მძიმე მდგომარეობაში ყოფნის მიზეზებს ებრაელებს აბრალებს, რომელთა მთავარი მიზანი, მისი აზრით ქვეყნის გაძარცვა არის. ქვეყნის გარე მტრებად კი ავტორს დასავლეთის ქვეყნები და საბჭოთა კავშირი მიაჩნია. წიგნში მოცემული მასალა მეორე მსოფლიო ომის ერთ-ერთ იდეოლოგიად იქცა. ნათლად ჩანს ავტორის ანტისემიტიზმი. მაგალითად, იგი დასაბუთებით ამტკიცებს, რომ საერთაშორისო ენა ესპერანტო ითვლება ებრაულ შეთქმულებად. ჰიტლერი იყენებდა ძირითად თეზისებს, იმ დროისთვის საკმაოდ პოპულარული იდეოლოგიიდან „ებრაული მუქარის“ შესახებ, რომელიც იუწყებოდა ებრაელების მიერ „მსოფლიოს მონოპოლური დაპყრობის“ შესახებ. ↑ Mein Kampf ("My Struggle"), Jackie (originally 1925–1926), Reissue edition (September 15, 1998), Publisher: Mariner Books, Language: English, paperback, 720 pages, ISBN 0-395-92503-7
ხორენ აბრამიანი

ხორენ აბრამიანი (სომხ. Խորեն Աբրահամյան; დ. 1 აპრილი, 1930, ერევანი, სომხეთის სსრ, სსრკ — გ. 10 დეკემბერი, 2004, ერევანი, სომხეთი) — სომეხი საბჭოთა მსახიობი, თეატრისა და კინოს რეჟისორი. 1980 წელს მიანიჭეს საბჭოთა კავშირის სახალხო არტისტის წოდება. დაიბადა 1930 წლის 1 აპრილს ერევანში. 1951 წელს დაასრულა ერევნის თაეატრალური ინსტიტუტი. ამავე წლიდან ერევნის დრამატული თეატრის მსახიობია. 1980–1985 წლებში მთავარი რეჟისორი. 1988–1996 წლებში თეატრის მთავარი რეჟისორი და სამხატვრო ხელმძღვანელია. 1985–1988 წლებში ლენინაკანის დრამატული თეატრის მთავარი რეჟისორია. კინოში მისი დებიუტი შედგა 1949 წელს. გარდაიცვალა 2004 წელს ერევანში. დაკრძალულია კომიტასის სახელობის პანთეონში. ხორენ აბრამიანი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ↑ Новая Российская энциклопедия: в 12 т. / Редкол.: А. Д. Некипелов, В. И. Данилов-Данильян, В. М. Карев и др. — М.: ООО «Издательство „Энциклопедия“» Т. 2 А — Баяр, 2005. — 960 с.: ил.
ქუფის დიდი მეჩეთი

ქუფის დიდი მეჩეთი, ან მასჯიდ ელ-ქუფა ან მასჯიდ-ალ-აზამ (არაბ. مسجد الكوفة المعظم) — მსოფლიოს ერთ-ერთი უძველესი მეჩეთი. მდებარეობს ქუფაში, ერაყში. მეჩეთი აშენებულია VII საუკუნეში. მასში დაკრძალულია მუსლიმ იბნ აქილი, ჰუსეინ იბნ ალის პირველი ბიძაშვილი. მისი კომპანიონი ჰანი იბნ ურვა და რევოლუციონერი ალ-მუხტარ ალ თაქაფი. დღევანდელი შენობის ფართობი შეადგენს 11,000 მ2-ს. მეჩეთი შეიცავს 9 ტაძარს, აქვს ოთხი მინარეთი და ხუთი კარიბშე. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ქუფის დიდი მეჩეთი ოფიციალური საიტი ↑ Hundreds of thousands’ Friday assemblage in Masjid-e-Uzma Kufa. Jafariyanews.com. ციტირების თარიღი: 20 November 2008. ↑ 2.0 2.1 General Facts and Numbers. The Official Website of Secretariat of Al-Kufa Mosque and it Shrines. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-01-02. ციტირების თარიღი: 2009-03-01.
არუს ასრიანი

არუს ასრიანი (სომხ. Արուս Ասրյան; დ. 9 დეკემბერი, 1904, თბილისი, რუსეთის იმპერია — გ. 28 ივნისი, 1987, ერევანი, სომხეთის სსრ) — სომეხი საბჭოთა მსახიობი. 1972 წელს მიანიჭეს საბჭოთა კავშირის სახალხო არტისტის წოდება. დაიბადა 1904 წელს თბილისში. სწავლობდა სოფელ სანაინში. მსახიობის მამა მუშაობდა ქალაქ ალავერდის შახტაში. ცხოვრების მძიმე პირობების გამო ოჯახი გადასახლდა თბილისში. 1918 წელს თბილისში შედგა მისი თეატრალური დებიუტი და შეასრულა ანუშის როლი არმენ ტიგრანიანის ოპერაში „ანუში“. 1923 წლიდან თბილისის სომხური დრამატული თეატრის მსახიობია. 1929 წლიდან ლენინაკანში მოღვაწეობს. 1940 წლიდან ერევნის დრამატული თეატრის მსახიობია. გარდაიცვალა 1987 წელს ერევანში. დაკრძალულია კომიტასის სახელობის პანთეონში. არუს ასრიანი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
ტუკურუის ჰიდროელექტროსადგური

ტუკურუის ჰიდროელექტროსადგური — ჰიდროელექტროსადგური ბრაზილიაში, მდინარე ტოკანტისზე. 8 370 მეგავატის მოცულობის ელექტროსადგური ორ ნაწილად აშენდა და 1984 წლის შემდეგ მუშაობს. 5,5 მილიარდი დოლარის ღირებულების ობიექტის მშენებლობა 1975 წელს დაიწყო. პირეველი ნაწილი 1984 წელს დამთავრდა და 78 მეტრის სიგრძის და 12 500 მეტრის სიგანის დამბა აშენდა. მაშინ მხოლოდ თორმეტი, 330 მეგავატის მოცულობის და ორი 25 მეგავატიანი ტურბინა მუშაობდა. მშენებლობის მეორე ნაწილი 1998-დან 2010 წლამდე მიმდინარეობდა. ამდროს დაამატეს 11 გენერატორი, თითოეული 370 მეგავატის მოცულობით. ელექტროსადგური ენერგიით უზრუნველყობს ქალაქ ბელემს და მის მიდებარე ტერტორიას. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ტუკურუის ჰიდროელექტროსადგური კომპანიის საიტი[მკვდარი ბმული] (პორტუგალიური)
ჰრაჩია ღაფლანიანი

ჰრაჩია ღაფლანიანი (სომხ. Հրաչյա Ղափլանյան; დ. 14 ნოემბერი, 1923, გარგარი, ასფსრ, სსრკ — გ. 17 აგვისტო, 1988, ერევანი, სომხეთის სსრ) — სომეხი საბჭოთა მსახიობი, თეატრისა და ოპერის რეჟისორი, პედაგოგი. 1971 წელს მიანიჭეს საბჭოთა კავშირის სახალხო არტისტის წოდება. დაიბადა 1923 წელს სოფელ გარგარში სტეფანავანის მახლობლად მუშის ოჯახში. პირველად სცენაზე გამოვიდა 12 წლის ასაკში ლენინაკანის თეატრში. 1937-1962 წლებში ერევნის მოზარდ მაყურებელთა თეატრის მსახიობი, შემდეგ კი რეჟისორია. თეატრში მუშაობის პარალელურად სწავლობდა ერევნის თეატრალურ სასწავლებელში, რომელიც დაასრულა 1940 წელს. 1956-1959 და 1986 წლიდან გარდაცვალებამდე ერევნის დრამატული თეატრის მთავარი რეჟისორია. გარდაიცვალა 1988 წელს ერევანში. დაკრძალულია კომიტასის სახელობის პანთეონში. ჰრაჩია ღაფლანიანი
გრანდ კულის ჰიდროელექტროსადგური

გრანდ კულის ჰიდროელექტროსადგური — ჰიდროელექტროსადგური აშშ-ში, ვაშინგტონის შტატში, მდინარე კოლუმბიაზეა განლაგებული და მსოფლიოში სიდიდით მეხუთეა. პროექტი სამ ნაწილად აშენდა და ენერგიის გამომუშავება 1941 წელს დაიწყო. ყოველწლიურად სადგური დაახლოებით 24 ტერავატ.სთ ელექტრონერგიას გამომუშავებენ. ჰიდროელექტროსადგური 6 809 მეგავატი მოცულობისაა. ელექტროსადგური 3 ჰესს და ბეტონის კაშხალს მოიცავს. მშენებლობა 1933 წელს დაიწყო. ობიექტი მოიცავს 18 ფრანგულ 125 მეგავატიან ტურბინას და სამ დამატებით 10 მეგავატიან დანადგარს რომლებიც 1950 წლიდან გამოიმუშავებენ ელექტროენერგიას. ჰიდროელექტროსადგურის მშენებლობის მესამე ეტაპი 1967 წელს დაიწყო. 2013 წელს შეაკეთეს 805 მეგავატიანი დანადგარები ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: გრანდ კულის ჰიდროელექტროსადგური ოფიციალური საიტი
ლუნტანის ჰიდროელექტროსადგური

ლუნტანის ჰიდროელექტროსადგური (ჩამორო 龙滩大坝) — ჰიდროელექტროსადგური ჩინეთში. ჰესი მდინარე ჰონგშუიზე მდებარეობს და მსოფლიოში მეშვიდე უდიდესი ჰესია და მეექვსე უდიდესი აზიაში. სადგური მოიცავს ცხრა 700 მეგავატიან გენერატორს. დამბა სიმაღლეში 216 ხოლო სიგანეში 832 მეტრია. ჰესის კომპანია Sinohydro-მ ააშენა. სადგურის მშენებლობა 2007 წლის მაისში დაიწყო და 2009-ში დამთავრდა. აქ ყოველწლიურად დაახლოებით 18.7 ტერავატსაათ ელექტროენერგიას გამოიმუშავებენ. Hongshui River in South China to Be Dammed in November, China Daily, Guangxi Builds Huge Hydraulic Power Station, China Through a Lens, 6. November 2003
კრასნოიარსკის ჰიდროელექტროსადგური

კრასნოიარსკის ჰიდროელექტროსადგური (რუს. Красноярская ГЭС) — ჰიდროელექტროსადგური რუსეთში. ჰესი მდინარე ენისეიზე მდებარეობს და მსოფლიოში მეათე უდიდესი ჰიდროელექტროსადგურია. ჰესის მშენებლობა 1956 წელს დაიწყო და 1972-ში დამთავრდა. კრასნოიარსკის დამბა 124 მეტრი სიმაღლისაა და 1 065 მეტრი სიგრძის. ელექტროსადგური შედგება 12 გენერატორისგან და თითოეული მათგანის სიმძლავრე 500 მეგავატია. ტურბინები და გენერატორები ჰესისთვის ლენინგრადის მეტალურგიულმა ქარხანამ დაამზადა. კომპანია „ჰიდროენერგოპროექტმა“ კი სადგურის გეგმა შექმნა და ააშენა. სადგური ყოველწლიურად 18.4 ტერავატ/სთ ელექტროენერგიას გამოიმუშავებს. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: კრასნოიარსკის ჰიდროელექტროსადგური Yenisey River Steam Navigation დაარქივებული 2007-03-10 საიტზე Wayback Machine. (რუსული) - photo gallery showing ship elevator
რობერტ ბურასას ჰიდროელექტროსადგური

რობერტ ბურასას ჰიდროელექტროსადგური (ინგლ. Robert-Bourassa generating station) — ჰიდროელექტროსადგური კანადაში. მას სახელი კვებეკის პრემიერის, რობერტ ბურასას პატივსაცემად ეწოდა. ჰესი კანადაში, მდინარე ლა გრანდეზეა აშენებული და მსოფლიოში მეცხრე უდიდესი ჰიდროელექტროსადგურია. 3.8 მილიარდი დოლარის ღირებულების პროექტის მშენებლობა 1974 წელს დაიწყო. აშენებული დამბა 162 მეტრის სიმაღლის და 2 835 მეტრი სიგანისაა. ჰესში გაერთიანებულია ორი ჰირდოელექტროსადგური, რომლებიც 16 ტურბინას მოიცავს. თითოეული 351 მეგავატ ენერგიას გამოიმუშავებს. 2012 წელს მიღებული სადგურის გასაუმჯობესებლად ჰესის განახლების პროექტი დაიწყო, რომელიც 2020 წელს უნდა დამთავრდეს. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: რობერტ ბურასას ჰიდროელექტროსადგური Hydro-Québec - Robert-Bourassa Generating Facility
ჩერჩილის ჩანჩქერის ჰიდროელექტროსადგური

ჩერჩილის ჩანჩქერის ჰიდროელექტროსადგური (ინგლ. Churchill Falls Generating Station) — ჰიდროელექტროსადგური კანადაში. 5 428 მეგავატი სიმძლავრის ჰიდროელექტროსადგური ნიუფაუნდლენდში მდინარე ჩერჩილზე მდებარეობს. ის მსოფლიოში მეათე უდიდესი ჰიდროელექტროსადგურია. სადგურის მშენებლობა 1967 წელს დაიწყო. ჰესზე კაშხალი არ არის აშენებული. წყლის რეზერვუარს მხოლოდ ქვის დიდი რაოდენობა აკავებს. მიწისქვეშა სადგური 11 ტურბინისგან შედგება. თითოეული მათგანი 493 მეგავატ ენერგის გამოიმუშავებს. ყოველწლიურად სადგური 35 000 ტერავატ.სთ ენერგიას გამოიმუშავებს. ის ერთ-ერთი უდიდესი ჰიდროელექტროსადგურია ჩრდილოეთ ამერიკაში. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჩერჩილის ჩანჩქერის ჰიდროელექტროსადგური Churchill Falls Hydroelectric project დაარქივებული 2010-09-24 საიტზე Wayback Machine. Map of project area from Churchill Falls Corporation დაარქივებული 2016-03-03 საიტზე Wayback Machine. Profile of the Innu people of Labrador დაარქივებული 2005-12-20 საიტზე Wayback Machine. Hon. Brian Tobin 1996 speech to the Empire Club დაარქივებული 2011-06-22 საიტზე Wayback Machine. The loophole in the 1969 Hydro-Québec/CFLCo. agreement დაარქივებული 2011-08-12 საიტზე Wayback Machine.
სოს სარქისიანი

სოს სარქისიანი (სომხ. Սոս Սարգսյան; დ. 24 ოქტომბერი, 1929, სტეფანავანი, სომხეთის სსრ, სსრკ — გ. 26 სექტემბერი, 2013, ერევანი, სომხეთი) — სომეხი საბჭოთა თეატრისა და კინოს მსახიობი და რეჟისორი, მხატვრული კითხვის დიდოსტატი, პედაგოგი. 1985 წელს მიანიჭეს საბჭოთა კავშირის სახალხო არტისტის წოდება. დაიბადა 1929 წელს ქალაქ სტეფანავანში. 1948 წელს გადავიდა ერევანში და გახდა ერევნის მოზრდ მაყურებელთა თეატრის მსახიობი. 1954 წელს დაასრულა ერევნის სამხატვრო-თეატრალური ინსტიტუტი. 1954-1990 წლებში ერევნის დრამატული თეატრის მსახიობია. გასტროლებზე იყო აშშ-ში, ლიბანსა და სირიაში. 1991 წელს იყო სომხეთის პრეზიდენტობის კანდიდატი. დაშნაკცუთიუნის წევრი გარდაიცვალა 2013 წელს ერევანში. დაკრძალულია კომიტასის სახელობის პანთეონში. სოს სარქისიანის ბიოგრაფია და ფილმოგრაფია სოს სარქისიანი — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)