laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ვიქტორ ოსიმენი

ვიქტორ ოსიმენი (ინგლ. Victor James Osimhen; დ. 29 დეკემბერი, 1998, ლაგოსი, ნიგერია) — ნიგერიელი ფეხბურთელი. „გალათასარაისა“ და ნიგერიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების თავდამსხმელი. ნიგერიაში დაბადებულმა ოსიმენმა საფეხბურთო კარიერა 2017 წელს, გერმანულ „ვოლფსბურგში“ დაიწყო. გუნდში გატარებული ნახევარი სეზონის შემდეგ იჯარით უერთდება ბელგიურ „შარლერუას“, საიდანაც ფრანგულ „ლილში“ გადადის. 2020 წელს „ნაპოლიმ“ ოსიმენი €70 მილიონ ევროდ შეიძინა. ვიქტორმა 2021–22 წლების სეზონში სერია A-ს საუკეთესო ახალგაზრდა ფეხბურთელის ჯილდო მოიგო. 2015 წლის მსოფლიოს 17-წლამდელთა საფეხბურთო ჩემპიონატზე ოსიმენმა ოქროს ბუცი მოიგო, ნიგერიის ნაკრები კი მსოფლიო ჩემპიონი გახდა. მისი დებიუტი ეროვნულ ნაკრებში 2017 წლის ივნისში შედგა. მონაწილეობა მიიღო 2019 წლის აფრიკის ერთა თასზე. ნაპოლი სერია A: 2022–23 ნიგერია აფრიკის ერთა თასის ბრინჯაოს პრიზიორი: 2019 სერია A-ს წლის საუკეთესო ფეხბურთელი: 2023 სერია A-ს წლის საუკეთესო თავდამსხმელი: 2023 სერია A-ს თვის საუკეთესო ფეხბურთელი: მარტი 2022, იანვარი 2023 სერია A-ს თვის საუკეთესო გოლის ავტორი: იანვარი 2023 სერია A-ს საუკეთესო ახალგაზრდა მოთამაშე: 2021–22 სერია A-ს სეზონის გუნდის წევრი: 2022–23 წლის საუკეთესო აფრიკელი ფეხბურთელი: 2023 ევროპის სპორტული მედიის წლის გუნდის წევრი: 2022–23 ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ვიქტორ ოსიმენი Soccerway ↑ How many goals has Victor Osimhen scored during his career? Napoli hitman's stats in full ↑ Napoli win Serie A for first time in 33 years // BBC Sport ↑ Tunisia 0–1 Nigeria. BBC. ↑ Adewale, Abiodun. Osimhen breaks 24-year Nigeria jinx, claims CAF POTY award. ↑ EA SPORTS™ FIFA 23 - Serie A Team of the Season // legaseriea.it ↑ ESM Team of the 2022-23 Season // World Soccer
ვლადიმერ მენაბდე

ვლადიმერ მენაბდე (დ. 28 იანვარი, 1896, გონებისკარი, ოზურგეთის მაზრა — გ. 16 თებერვალი, 1981, თბილისი) — ქართველი გენეტიკოს-სელექციონერი, კულტურული ფლორის მკვლევარი, ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1946), პროფესორი (1950), საქართველოს სსრ-ის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1959). 1923 წლიდან მუშაობდა თბილისის ბოტანიკური ბაღის სელექციის განყოფილებაში; 1930 წლიდან საქართველოს ცენტრალურ სელექციის სადგურში. 1938-1960წწ. იყო ბოტანიკის ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო დარგში, 1938 წლიდან საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ბოტანიკის ინსტიტუტის კულტურული ფლორის განყოფილების დამაარსებელი და უცვლელი ხელმძღვანელი. მან გამოავლინა მარცვლოვანი კულტურების უნიკალური ფორმები. მის მიერ გამოყვანილი ხორბლის 4 და ქერის 1 ჯიში დაინერგა წარმოებაში. დაადასტურა, რომ საქართველო ხორბლის კულტურის უძველესი კერაა; შეიმუშავა ხორლის გენეზისის სქემა, სადაც სრულად ასახა ქართული ხორბლის როლი და ადგილი ამ მცენარის გაკულტურების პროცესში. ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 658, ISBN 99928-20-32-2. ღვალაძე გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 568. ვლადიმერ მენაბდე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
მენაბდე

საკუთარი სახელი მენაბდე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ალექსანდრე მენაბდე — პოლიტიკოსი გიორგი მენაბდე — ექიმი გიორგი მენაბდე — მორაგბე ვლადიმერ მენაბდე — ბიოლოგი ლევან მენაბდე — ლიტერატურათმცოდნე ლევან მენაბდე — პოლიტიკოსი მანანა მენაბდე — მუსიკოსი მიხეილ მენაბდე — მუსიკოსი ოთარი მენაბდე — პოლიტიკოსი
მენამი

მენამი, მენამ-ჩაო-პრაია – მდინარე ინდოჩინეთის ნახევარკუნძულზე, ტაილანდის უდიდესი მდინარე. სიგრძე დაახლოებით 1200 კილომეტრი, აუზის ფართობი დაახლოებით 150 000 კმ². სათავე აქვს ქუნთანის ქედის კალთებზე, უმთავრესად მიედინება დაბლობზე, ერთვის ტაილანდის ყურეს. წყალხუვია მაისიდან ნოემბრამდე. მენამის დელტაშია ქალაქები ბანგკოკი და აიუთაია. მენამი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
მენანდრე

მენანდრე ― (დ. ძვ. წ. 342 ― გ. ძ.ვ. წ. 292) ― ძველი ბერძენი დრამატურგი, ანტიკური ჰუმანიზმის წარმომადგენელი, ატიკური კომედიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. ავტორია 100–ზე მეტი კომედიისა, მათი ნაწილი დადგინდა XIX-XX საუკუნეებში ეგვიპტეში აღმოჩენილი პაპირუსებიდან. გორდეზიანი რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 569. ფხაკაძე მ., „მენანდრეს ახალაღმოჩენილი კომედიები“, „თსუ შრომები“, ტ. 183, 1978 ყაუხჩიშვილი ს., „ბერძნული ლიტერატურის ისტორია“, ტ. 1, თბილისი, 1950 წერეთელი გ. „მენანდრის კომედიები“, „ჩვენი მეცნიერება“, ტ. 2-3 1923
ათინოგენ მენაღარიშვილი

ათინოგენ მენაღარიშვილი (დ. 15 მაისი, 1900, ლანჩხუთი, ოზურგეთის მაზრა — გ. უცნობია) — ქართველი აგროქიმიკოსი, სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი (1948), პროფესორი (1948), საქართველოს სსრ-ის მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1955). მისი ვაჟია ქართველი პოლიტიკოსი ირაკლი მენაღარიშვილი. 1928 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აგრონომიული ფაკულტეტი 1928 წელს. მუშაობა დაიწყო ჩაქვის საცდელ სადგურში მეცნიერი მუშაკის თანამდებობზე. 1931 წლიდან საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის აგროქიმიის კათედრის პროფესორი იყო. გამოიკვლია ჩაის მცენარის საკვები ხსნარის ოპტიმალური რეაქცია, დაადგინა ჭიათურის მანგანუმის შლამის მიკროსასუქად გამოყენების შესაძლებლობა, დაამუშავა მურა ნახშირიდან ჰუმინისა და ტორფიდან სასუქების დამზადების ტექნოლოგია. ავტორია აგროქიმიის სახელმძღვანელოებისა და მონოგრაფიებისა: „საკვები კულტურების განოყიერება“ (1947), „საქართველოს ტორფი“ (1949), „საქართველოს ნიადაგების აგროქიმიური დახასიათება“ (1963) და სხვა. თოდუა გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 569. ათინოგენ მენაღარიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
მენაღარიშვილი

საკუთარი სახელი მენაღარიშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ათინოგენ მენაღარიშვილი — აგროქიმიკოსი ირაკლი მენაღარიშვილი — პოლიტიკოსი მაია მენაღარიშვილი — პოლიტიკოსი
კარლ მენგერი

კარლ მენგერი (გერმ. Carl Menger von Wolfensgrün; დ. 23 თებერვალი, 1840, ნოვი-სონჩი — გ. 26 თებერვალი, 1921, ვენა) — ავსტრიელი ეკონომისტი, ზღვრული სარგებლიანობის სუბიექტური თეორიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი, ავსტრიული სკოლის ერთ-ერთი თვალსაჩინო წარმომადგენელი. 1920–30-იან წლებში მიეკუთვნებოდა ვენის წრეს. კარლ მენგერი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური) ↑ 1.0 1.1 Encyclopædia Britannica <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741"></a> ↑ 2.0 2.1 SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ Gran Enciclopèdia Catalana — Grup Enciclopèdia, 1968. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18696256"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2664168"></a> ↑ Brozović D., Ladan T. Hrvatska enciklopedija — LZMK, 1999. — 9272 გვრ. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1264934"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q429032"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18446"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1789619"></a> ↑ 6.0 6.1 Annuaire prosopographique : la France savante / B. Delmas — 2009. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q55740543"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2926731"></a> ↑ 7.0 7.1 Deutsche Nationalbibliothek Record #118580841 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a> ↑ http://geschichte.univie.ac.at/en/persons/carl-menger-von-wolfensgruen-prof-dr ↑ 9.0 9.1 Mathematics Genealogy Project — 1997. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q829984"></a>
ელიფსოიდი

ელიფსოიდი — მეორე რიგის ჩაკეტილი ცენტრალური ზედაპირი, რომელიც მიიღება ელიფსის ბრუნვით თავისი ერთ-ერთი ღერძის ირგვლივ. თუ ელიფსოიდის ორივე ნახევარღერძი ერთმანეთის ტოლია, ასეთ ელიფსოიდს ეწოდება ბრუნვის ელიფსოიდი ან სფეროიდი. დედამიწის სფერო ფორმით ახლოსაა სფეროიდთან. ელიფსოიდის სიმეტრიის ცენტრს მისი ცენტრი ეწოდება. თუ სამივე ღერძს აქვს ერთნაირი სიგრძე ასეთი ელიფსოიდი სფეროა. ზოგადი ელიფსოიდი, აგრეთვე ცნობილი როგორც სამღერძიანი ელიფსოიდი, მეორე რიგის ზედაპირია, რომელიც დეკარტის კოორდინატთა სისტემაში განისაზღვრება როგორც: x 2 a 2 + y 2 b 2 + z 2 c 2 = 1 , {\displaystyle {\frac {x^{2}}{a^{2}}}+{\frac {y^{2}}{b^{2}}}+{\frac {z^{2}}{c^{2}}}=1,} სადაც a {\displaystyle a} , b {\displaystyle b} და c {\displaystyle c} არის ნახევარღერძის სიგრძე. გარდა ამისა, ელიფსოიდი a {\displaystyle a} = b {\displaystyle b} = c {\displaystyle c} -სთან წარმოადგენს სფეროს. ისააკ ნიუტონმა იწინასწარმეტყველა, რომ დედამიწის ბრუნვის გამო მისი სფერო ელიფსოიდური უნდა ყოფილიყო, ვიდრე სფერული, რაც საგულდაგულო აზომვებით დადასტურდა კიდეც. ბრუნვის ელიფსოიდი ხშირად გამოიყენება დედამიწის გეოდეზიურ გამოთვლებში, ვინაიდან მსგავსი გამოთვლები რთულ მათემატიკურ მოდელებთან შედარებით მარტივია. ↑ Ellipsoid and Quadratic Surface, MathWorld. ↑ "Ellipsoid" by Jeff Bryant, Wolfram Demonstrations Project, 2007 ↑ Ellipsoid, geometry | Encyclopedia Britannica ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ელიფსოიდი
გურამ ალექსიძე

გურამ ალექსიძე (დ. 30 ივლისი, 1939, თელავი) — ქართველი ბიოლოგი, მეცნიერი, სოფლის მეურნეობის მუშაკი. 1962 წელს დაამთავრა საქართველოს სასოფლო–სამეურნეო ინსტიტუტი. 1967–1973 წლებში მუშაობდა საქართველოს მებაღეობის, მევენახეობისა და მეღვინეობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის უფროს მეცნიერ-თანამშრომლად. 1974–1983 წლებში და 1987 წლიდან იყო საქართველოს მცენარეთა დაცვის ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო ნაწილში. 1983–1987 წლებში იყო აშშ-ს მცენარეთა დაცვის ექსპერტი. მან შეისწავლა საქართველოს პირობებში ხეხილისა და ვაზის მავნებლების ბიოეკოლოგია, მათი რიცხობრიობის მარეგულირებლი ფაქტორები და დაამუშავა მათ წინააღმდეგ ბრძოლის ინტეგრირებული ღონისძიებები. პირველად საქართველოში ხეხილის აგროცენოზებისათვის დაადგინა მავნე და სასარგებლო მწერების ურთიერთდამოკიდებულება მათემატიკური მოდელირებისა და ელექტრონულ-გამომთვლელი მანქანების გამოყენებით, გამოიკვლია პესტიციდების მოქმედება მავნე და სასარგებლო მწერებზე და შეიმუშავა ეკოლოგიური თვალსაზრისით მათი უსაფრთხოდ გამოყენების მეთოდები. არის 200-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი, მათ შორის 17 მონოგრაფიისა და 10-ზე მეტი ბროშურის, 80-ზე მეტი ნაშრომი გამოქვეყნებულია საერთაშორისო ჟურნალებში. ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1989), პროფესორი (1989), ენტომოლოგი. 1999 — ღირსების ორდენი ხეხილის მავნებლები და დაავადებები, თბილისი, ლეგა, 2010, გვ. 52 + 12 ჩართ. ფ. ილ. მევენახე-აგრონომის ცნობარი მცენარეთა დაცვაში, თბილისი, საქართველო, 1992, გვ. 164 ხეხილის მავნებლები და პესტიციდები, თბილისი, საბჭ.საქართველო, 1979, გვ. 68 მავნე და სასარგებლო მწერები, თბილისი, განათლება, გვ. 129 საქართველო: ენციკლოპედია: ტ.I.–თბ., 1997, გვ. 105 წიგნი ღირსებისა: ტ. 4/ შემდგ.: თამაზ ყიფიანი (რედ.), თენგიზ გაჩეჩილაძე, გურამ სიმონიშვილი, თბ., 2002, გვ. 277 გურამ ალექსიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
მურატ გასაევი

მურატ გასაევი (ასევე ითარგმნება როგორც მურად გაზაევი) — ეთნიკურად ჩეჩენი, რუსეთის ინგუშეთის რესპუბლიკიდან ლტოლვილი იყო ესპანეთში. 2008 წლის დეკემბერში ის გადაეცა რუსეთის ხელისუფლებას მიუხედავად უფლებადამცველი ორგანიზაციების, მათს შორის Amnesty International-ისა და Human Rights Watch- ის პროტესტის მიუხედავად. გასაევს წამებისა და არასათანადო მოპყრობის საფრთხე ემუქრებოდა, ისევე როგორც სამართლიანი სასამართლოს უარყოფა რუსეთში წამების დროს მოპოვებული მტკიცებულებების პოტენციური გამოყენების საფუძველზე. რუსეთის ექსტრადიციის მოთხოვნა, როგორც ჩანს, ეყრდნობოდა რუსეთში პატიმრობაში მყოფი პირის განცხადებებს, რომელმაც გასაევი 2004 წლის ივნისის მოვლენებში (2004 წლის ნაზრანის დარბევა ინგუშეთის სამთავრობო შენობებში) მონაწილეობაზე დაადანაშაულა, უშიშროების ფედერალური სამსახურის მიერ დაკითხვის დროს. დაკავებულმა, იდრის მატიევმა, მოგვიანებით უარყო განცხადება იმის მტკიცებით, რომ მას სცემდნენ, აწამებდნენ ელექტროშოკით და ოჯახით ემუქრებოდნენ. გასაევი ამტკიცებდა, რომ ის ინგუშეთში 2004 წლის აგვისტოში დააკავა ხუთმა ნიღბიანმა ოფიცერმა, რომლებმაც იგი ინგუშეთში FSB-ის ცენტრალურ ოფისში მიიყვანეს, აწამეს და დაკითხეს თავდასხმის შესახებ. მისთვის ბრალი არ წაუყენებიათ და სამდღიანი წამების შემდეგ გაათავისუფლეს. გასაევი რუსეთიდან გაიქცა და საბოლოოდ 2005 წელს ესპანეთს შეაფარა თავი. თუმცა, მისი მოთხოვნა თავშესაფრის თაობაზე უარყვეს „ესპანეთის ხელისუფლების მიერ მიღებული კონფიდენციალური ინფორმაციის“ საფუძველზე. 2006 წლის დეკემბერში იგი ესპანეთის ხელისუფლებამ რუსეთის მოთხოვნით დააკავა, როგორც დარბევაში ეჭვმიტანილი. ევროპის საბჭოს წამების პრევენციის კომიტეტისთვის ცნობილი არ ყოფილა კონსულტაციები რუსეთის პროკურორის მიერ მიცემული „დიპლომატიური გარანტიების“ შესახებ მანამ, სანამ ესპანეთის სასამართლომ არ დააკმაყოფილა ექსტრადიციის მოთხოვნა. ექსპერტების აზრით, „გარანტით თუ მის გარეშე, ჩეჩენი, რომელსაც ბრალად ედება პოლიციელების მკვლელობა, დიდხანს არ რჩება ცოცხალი რუსულ ციხეში“. 2008 წლის 31 დეკემბერს გასაევი წამების საწინააღმდეგო გარანტიების გარეშე გაგზავნეს რუსეთში.. Amnesty International-მა განაცხადა, რომ ექსტრადიციით ესპანეთმა დაარღვია თავისი ვალდებულებები ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო კანონმდებლობით, მათ შორის, წამების წინააღმდეგ გაეროს კონვენციით . 2009 წლის 30 ივნისს, საქმეზე პასუხისმგებელმა უფროსმა რუსმა გამომძიებელმა დაადგინა, რომ ყველა ბრალდება უნდა მოხსნოდა გასაევს, რომლის ალიბიც ხუთმა მოწმემ დაადასტურა. ის 28 აგვისტოს, რუსეთში 10 თვიანი პატიმრობის შემდეგ გაათავისუფლეს. „დიდი შვებაა, რომ გასაევი პატიმრობიდან გავიდა, მაგრამ პირველ რიგში ის იქ არასოდეს უნდა ყოფილიყო“, - თქვა ტანია ლოკშინამ, HRW-ის მოსკოვის დირექტორის მოადგილემ. ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 Document - Spain: Fear of forcible return/Fear of torture or other ill-treatment: Murad Gasayev (m), Amnesty International, 11 December 2008 ↑ 2.0 2.1 Spain: Halt Extradition to Russia Spain: Halt Extradition to Russia, Human Rights Watch, December 16, 2008 (UNHCR) ↑ Spain Prepares To Extradite Chechen To Russia, Radio Free Europe, December 15, 2008 ↑ Spain sends 'militant' to Russia, BBC News, 31 December 2008 ↑ Russia: Extradited Chechen Terrorism Suspect Freed, Human Rights Watch, September 1, 2009
ტარკვინიის პატარა ცხენები

ტარკვინიის პატარა ცხენები არის მარგარიტ დიურასის რომანი, რომელიც 1953 წლის 16 ოქტომბერს გამოქვეყნდა გამომცემლობა გალიმარის მიერ. რომანი ფრანგი ახალგაზრდების იტალიური არდადეგების შესახებ მოგვითხრობს. სამი ახალგაზრდა იტალიის მიკარგულ, მთებში ჩამალულ სოფელში მიდის დასასვენებლად, სადაც არაფერი ხდება საინტერესო, დრო ძალიან ნელა გადის და საშინელი სიცხე დამსვენებლებს სიცოცხლის სურვილს ართმევს. მიუხედავდა იმისა რომ ეს ადგილი არავის მოსწონს სამეგობრო წრე ყოველწლიერად მაინც აქ იკრიბები და თავს იმით იიმედებენ რომ მომავალი დღე უკეთესი და წვიმანი იქნება. თუმცა რამდენად უსახურადაც არ უმდა მოგეჩვენოთ სწორედ ეს არდადეგები გახდება მათთვის გარდამტეხი. რომანს პარალელურ ხაზად გასდევს იტალიელი წყვილის ისტორია. მოხუცმა ცოლ-ქმარმა ახლახან დაკარგა ახალგაზრდა ვაჟი, გამნაღმველი, რომელიც ბომბმა იმსხვერპლა. ოჯახი უარს ამბობს შვილის ცხედრის გადმოსვენებაზე, რადგან არ სურთ რეალობის მიღება, სწორედ ეს ამბავი ხდება წიგნის მთავარი პერსონაჟებისთვის გადამწყვეტი, უნდა იწამონ თუ არა იმ რეალობის სადაც ცხოვრობენ, რა კავშირია ილუზიასა და რეალობას შორის და რამდეად შორს შეიძლება წვაიდეს წარმოსახვა.
ალექსანდრე იზოტოვი

ალექსანდრე ალექსანდრეს ძე იზოტოვი (რუს. Александр Александрович Изотов; დ. 26 აგვისტო 1907, — გ. 10 მარტი, 1988) — საბჭოთა გეოდეზისტი. ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი (1951). სკკპ წევრი 1944 წლიდან. იყო თეოდოსი კრასოვსკის მოწაფე. 1940 წელს იზოტოვმა თეოდოსი კრასოვსკის საერთო ხელმძღვანელობით გატარებული კვლევების საფუძველზე დაადგინა დედამიწის ელიფსოიდის პარამეტრები, რომელსაც კრასოვსკის ელიფსოიდი ეწოდა. დაამთავრა ყაზანის უნივერსიტეტის მუშფაკი (1925), მოსკოვის სამიჯნო ინსტიტუტი, რომელსაც მოგვიანებით ეწოდა მოსკოვის გეოდეზიის, აეროგადაღებისა და კარტოგრაფიის ინჟინერთა ინსტიტუტი (1932), იქვე ასპირანტურა (1935). 1935–58 წლებში მუშაობდა გეოდეზიის, აეროგადაღებისა და კარტოგრაფიის ცენტრალურ სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში, უფროსი ინჟინერის, ლაბორატორის ხელმძღვანელისა და სამეცნიერო ნაწილში დირექტორის მოადგილის პოზიციაზე. ალექსანდრე იზოტოვი 1958–63 წლებში იყო გეოდეზიისა და კარტოგრაფიის მოსკოვის სახელმწმიფო უნივერსიტეტის პრორექტორი, კითხულობდა ლექციებს სფეროიდული და თეორიული გეოდეზიის მიმართულებით, დასახა ასტრონომგეოდეზიის ახალი ამოცანები. 1963–1967 წლებში უმაღლესი გეოდეზიის კათედრის გამგე. სადოქტორო დისერტაცია დაიცვა 1949 წელს თემაზე: „დედამიწის ფორმები და ზომები თანამედროვე მონაცემებით“. 1968 წლიდან გეოდეზიის, აეროგადაღებისა და კარტოგრაფიის ცენტრალურ სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში ხელმძღვნელობდა მის მიერვე დაარსებულ კოსმოსური გეოდეზიის ლაბორატორიას. იზოტოვის ძირითადი კვლევები ეხება გეოდინამიკას. რიგი ნაშრომი მიეძღვნა დედამიწის ქერქისა და პოლუსების მოძრაობის მეთოდების შესწავლის საქმეს. იყო რედკოლეგიის წევრი ჟურნალებისა: „ასტრონომიული მაცნე“, „დედამიწა და სამყარო“, „გეოდეზია და აეროგადაღება“. დიდი საბჭოთა ენციკლოპედიის 2- და მე-3 გამოცემის კონსულტანტი და მასში სტატიათა ავტორი გეოდეზიისა და ასტრონომიის დარგში. მისი ხელმძღვანელობით დაცულია 20-ზე მეტი საკანდიდატო დისერტაცია. დაჯილდებულია შრომის წითელი დროშის, საპატიო ნიშნის ორდენებით და მედლებით. სტალინური პრემიის ლაურეტი (1952). Оценка точности триангуляции. Дисс, М., 1936; К теории последовательного решения систем условных уравнений, «Геодезист», 1937, № 10; Новые исходные геодезические даты СССР, в кн.: Сборник научно-технических и производственных статей…, вып. 17, М., 1948; Форма и размеры Земли по современным данным, [Дисс], «Труды Центрального н.-и. ин-та геодезии, аэросъемки и картографии», 1950, вып. 73; К теории установления исходных геодезических дат, там же, 1953, вып. 96. ↑ 1.0 1.1 Исаев Ю. Н. Чувашская энциклопедия — Чувашское книжное издательство, 2006. — 2567 с. — ISBN 978-5-7670-1471-2 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q22918706"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q4517503"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19909792"></a> ↑ NUKAT — 2002. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q11789729"></a> ↑ На рубежах познания Вселенной. изд-во: Наука., 1990 ↑ Определение "Красовского эллипсоид" в Большой Советской Энциклопедии ↑ 5.0 5.1 5.2 5.3 Изотов, Александр Александрович | Чувашская энциклопедия. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2022-10-16. ციტირების თარიღი: 2022-10-16.
ტიტანი (თანამგზავრი)

ტიტანი (ძვ. ბერძნ. Τιτάν) — სატურნის ყველაზე დიდი თანამგზავრი (მზის სისტემაში სიდიდით მეორე). მეხუთეა პლანეტიდან დაშორების მხრივ. 1655 წელს აღმოაჩინა კრისტიან ჰიუგენსმა. დიამეტრი 5152 კმ-ია (მერკურიზე მეტია). საკუთარი ღერძისა და სატურნის გარშემო ბრუნვის პერიოდები ერთმანეთს ემთხვევა (16 დღე-ღამე), ამიტომ მხოლოდ ერთი მხარითაა მიქცეული ამ უკანასკნელისკენ. ორბიტა წრიულთან ახლოსაა; ორბიტის სიბრტყე თითქმის შეესაბამება სატურნის ეკვატორის სიბრტყეს, რომელიც პლანეტის ორბიტის სიბრტყიდან 26,73°-ითაა გადახრილი (იხ. ბრუნვის ღერძის დახრილობა). რადგანაც ტიტანის ბრუნვის ღერძი თითქმის პერპენდიკულარულადაა მისი ორბიტისადმი, წელიწადის დროების ცვლა მასზე უფრო მეტადაა გამოხატული, ვიდრე დედამიწაზე, და მათი ციკლი 29,46 წელი გრძელდება (სატურნის ორბიტალური პერიოდი). თანამგზავრთა უმრავლესობისაგან განსხვავებით, ტიტანს ატმოსფერო აქვს (98,4% აზოტი, 1,6% მეთანი, უმნიშვნელო რაოდენობით ეთანი), რომლის მასა აჭარბებს დედამიწის ატმოსფეროს მასას; ატმოსფერული წნევა ზედაპირთან დაახლოებით 146,7 კპა (1,45 ატმ). ზედაპირის ტემპერატურა დაახლოებით 94 კელვინია, რაც რამდენადმე დაბალია მეთანის დუღილის ტემპერატურაზე. ამიტომ ტიტანზე არსებობს მეთანის ღრუბლები, მდინარეები, ტბები და მცირე და არაღრმა ზღვებიც კი. თუმცა ტემპერატურის უმნიშვნელო ლოკალური მომატება მდინარეებისა და მცირე ტბების სრულ და შედარებით სწრაფ აორთქლებას იწვევს, რასაც შემდეგ ნალექების მოსვლა მოსდევს. ტიტანის რელიეფზე ასახულია ეს პროცესები: მთის მცირე მასივების გვერდით შეიმჩნევა ვაკეები, ამომშრალი მდინარეების კალაპოტები და ვრცელი ღრმულები. აეროზოლების ნაწილაკები თანამგზავრს ნარინჯისფერ ელფერს აძლევს და არ იძლევა მისი ზედაპირის დაკვირვების საშუალებას. ამიტომ ზედაპირის პირველი დაკვირვებები მხოლოდ 2004 წლის ბოლოს მოხერხდა კოსმოსურ აპარატ „კასინის“ ინფრაწითელი კამერების დახმარებით, მისი ზონდი „ჰიუგენსი“ 2005 წელს ტიტანის ზედაპირზე დაჯდა. არსებობს იმის ვარაუდის საფუძველიც, რომ თანამგზავრის ზედაპირის სიღრმეში შესაძლოა არსებობდეს მარილიანი წყლის ოკეანე. ↑ 1.0 1.1 Ксанфомалити Л. В. Титан // Большая российская энциклопедия. т. 32. — М., 2016. — стр. 168–169.
თეთრი ხმაური (მრავალმნიშვნელოვანი)

თეთრი ხმაური აღნიშნავს მონოტონური ბგერების გამუდმებულ ჟღერას უმაღლესი დიაპაზონის სიხშირეზე. თეთრი ხმაური აგრეთვე შეიძლება აღნიშნავდეს: თეთრი ხმაური — დონ დელილოს 1985 წლის რომანი.
ჩაძირული (თამაში)

ჩაძირული — კვლევაზე დაფუძნებული პოსტ-აპოკალიფსური თამაში, რომელიც შექმნა და გამოაქვეყნა Uppercut Games-მა Microsoft Windows-ისთვის, PlayStation 4-ისთვის, და Xbox One-ისთვის 2015 წელს. თამაშის გაგრძელება „ჩაძირულები: დამალული სიღრმეები“ გამოიცა 2020 წლის 3 დეკემბერს, რომელსაც მოჰყვა Microsoft Windows-ის, PlayStation 4-ის, PlayStation 5-ის, Xbox One-ის და Xbox Series X/S-ის ვერსიები 2022 წლის 10 მარტს. მოთამაშე აკონტროლებს პერსონაჟ, მიკუს. იგი იკვლევს ნახევრად ჩაძირულ შენობებს, ცოცავს ნანგრევებზე და გადაადგილდება ნავით. თამაში ფოკუსირებულია კვლევაზე; თამაში არ შეიცავს მონსტრებს ან ბრძოლას და მიკუს მოკვლა შეუძლებელია. თამაში ვითარდება მომავალში, როდესაც გლობალურმა დათბობამ მსოფლიო წყლით დატბორა. მიკუ და მისი უმცროსი ძმა, ტაკუ მიდიან წყლის ქვეშ ნაწილობრივ ჩაძირულ ქალაქში. ისინი გაექცნენ მამამისს რადგან იგი გალოთდა მისი ცოლის სამწუხარო სიკვდილის შემდეგ. მისმა ძალადობრივმა ქმედებებმა გამოიწვია ტაკუს მძიმედ დაზიანება. საათის კოშკის თავზე თავშესაფრის გაკეთების შემდეგ, მიკუ იწყებს ქალაქის შესწავლას თავისი მოტორიანი თევზსაჭერი ნავით, რათა მოიძიოს წამლები ტაკუს სამკურნალოდ. ის ათვალიერებს შენიბებს და ეძებს დახმარების ყუთებს რომლებიც გამოაგზავნეს კრიზისის დროს. მთელი ამ დროის მანძილზე მას აკვირდებოდნენ წყლის არსებები, რომლებიც არიან ჩაძირული ქალაქის არსებები, რომლებმაც მუტაცია განიცადეს თავიანთი ახალი საცხოვრებელი გარემოს გამო. მიკუ აცნობიერებს რომ ისიც ნელნელა მუტაციას განიცდის. ის აღმოაჩენს დახმარების ყუთს და უმკურნალებს ტაკუს. შემდეგ მათთან მიდიან მუტანტები, რომლებიც ასრულებენ რაღაც რიტუალს, რომელიც მიკუს მუტაციას უარყოფს და მას ისევ ადამიანად აქცევს. ამის შემდეგ და-ძმა ქალაქიდან გადადიან. ოფიციალური საიტი
მინიტი (თამაში)

„მინიტი (Minit)“ — სათავგადასავლო ვიდეო თამაში, რომელიც შექმნილია იან ვილემ ნიჯმანის(Vlambeer-ის თანადამფუძნებელი) მიერ. თამაში გამოქვეყნებულია Devolver Digital-ის მიერ და გამოვიდა 2018 წლის 3 აპრილს Windows, macOS, Linux, Xbox One და PlayStation 4-ისთვის. თამაშის წინაპირობა არის ის, რომ თითოეული მოთამაშის სიცოცხლე გრძელდება მხოლოდ ერთ წუთს, რის შედეგადაც ხდება "უცნაური პატარა თავგადასავალი, რომელიც გაგრძელდა სამოც წამს". ყოველ სიცოცხლეზე მოთამაშე უფრო მეტს შეიტყობს სამყაროს შესახებ. თამაში იწყება მოთამაშით, იხვის მსგავსი არსებით, რომელიც სახლშია. მოთამაშე აღმოაჩენს ნაპირზე ამორეცხილ ხმალს. მისი აღებისას უკვე ტაიმერით ვხვდებით, რომ ხმალი დაწყევლილია. ყოველ 60 წამში მოთამაშე კვდება და იღვიძებს საწოლში. ფოსტალიონი ამბობს რომ ეს ხმალი არის ხმლის ქარხნის პროდუქტია და ეს არ არის პირველი შემთხვევა როდესაც ეს მოხდა. ამიტომ რაც შეიძლება მალე უნდა მიხვიდეთ ხმლის ქარხანაში. მოთამაშეს მოეთხოვება გაიაროს ზღვისპირი, უდაბნო და ჭაობი, რათა შეაგროვოს საჭირო ნივთები ქარხანაში მისასვლელად. მისვლისთანავე, მომხმარებელთა მომსახურების ხაზი სავსეა, მაგრამ თუ მოთამაშემ იპოვა კამერა, მას ეძლევა ქარხანაზე წვდომის უფლება. ქარხნის ზედმეტად დატვირთულ თანამშრომლებთან მუშაობისას მოთამაშე ახერხებს ხმლების წარმოების შეცვლას და ამ პროცესში ხმლის განახლებას. სწრაფი დიალოგის საშუალებით ირკვევა, რომ ქარხნის გეგმა საბოლოოდ ამუშავდებოდა და ისინი ყველაფერს თავიდან გააკეთებდნენ. თუმცა, მოთამაშეს შეუძლია შეაჩეროს ისინი მთავარ მანქანაზე სამჯერ დარტყმით და მათი გადატვირთვით. სამწუხაროდ, აფეთქება მფლობელს ხმლის მსგავს ჰიბრიდად აქცევს და მოთამაშემ უნდა დაამარცხოს იგი. მისი დამარცხების შემდეგ, ხმალი საბოლოოდ გატყდება და წყველაც გაქრება. მოთამაშე ხმალს გატეხავს და ტვალეტში ჩარეცხავს. მეორე ნაწილში მოთამაშე პულობს გატეხილ ხმალს და ხელახლა ააქტიურებს წყევლას, მაგრამ ახლა მოთამაშეს აქვს ერთი სიცოცხლე, აქვს ნაკლები დარტმის დიაპაზონი და დროის ლიმიტი ახლა არის 40 წამი. ყველაფრის ხელახლა გაკეთების შემდეგ, მოთამაშე კიდევ ერთხელ ამტვრევს ხმალს, ამჯერად სამუდამოდ. ბოლო სცენაში, მოთამაშე ისვენებს შორეულ კუნძულზე, სანამ თითქმის ყველა პერსონაჟი მოულოდნელად არ გამოჩნდება. ოფიციალური საიტი ↑ Donnelly, Joe. (January 25, 2017) Minit is a new '60-second adventure' from an indie supergroup and Devolver Digital. Future US. ციტირების თარიღი: June 18, 2017 ↑ Warr, Philippa (February 1, 2017). „Use tiny time loops to lift a curse in Minit“. Rock Paper Shotgun. Gamer Network. ციტირების თარიღი: June 18, 2017.