laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ლუი ფრანსუა II (კონტის პრინცი)

ლუი ფრანსუა II დე ბურბონ-კონტი (ფრანგ. Louis François II de Bourbon-Conti; დ. 1 სექტემბერი, 1734 — გ. 13 მარტი, 1814) — ბურბონთა დინასტიის კონტის შტოს უკანასკნელი წარმომადგენელი. კონტის პრინც ლუი ფრანსუა I-ისა და ლუიზ დიანა ორლეანელის ერთადერთი ვაჟი. კონტის უკანასკნელი პრინცი 1776-1814 წლებში. გარდაიცვალა უშვილო, რის გამოც კონტის შტო შეწყდა და კონტის პრინცის თანამდებობაც გაუქმდა. ლუი ფრანსუა დაიბადა 1734 წლის 1 სექტემბერს პარიზში. იგი იყო კონტის პრინც ლუი ფრანსუა I-ისა და მისი მეუღლის, ლუიზ დიანა ორლეანელის ერთადერთი ვაჟი. 1736 წელს დედამისი მშობიარობას გადაჰყვა, რა დროსაც მან მკვდარი ბავშვი გააჩინა, ამის შემდეგ კი მამამისს მეორე ცოლი აღარ შეურთავს. 1776 წელს გარდაიცვალა მამამისიც, კონტის ახალი პრინცი კი ლუი ფრანსუა II ხდება. 1759 წელს იგი ცოლად ირთავს მოდენის ჰერცოგის ასულ მარია ფორტუნატა დ'ესტეს, რომლის დაც, მარია ფელიჩიტა ცოლად პენტიევრის ჰერცოგ ლუი ჟან მარ დე ბურბონს ჰყავდა. ლუი ფრანსუასა და მარია ფორტუნატას მრავალწლიანი და ბედნიერი ქორწინება ჰქონდათ, თუმცა მათ შვილი არასდროს ჰყოლიათ. 1789 წელს საფრანგეთში სისხლისმღვრელი რევოლუცია დაიწყო, რა დროსაც არა მხოლოდ დაბალი ფენის, არამედ სამეფო ოჯახის წარმომადგენლებიც კი დაიღუპნენ. ასეთი მძიმე ვითარების გამო ფრანგი არისტოკრატების უმეტესობამ საზღვარგარეთ გაქცევით უშველა თავს. ასე მოიქცა ლუი ფრანსუაც, რომელმაც ცოლთან ერთად თავი ესპანეთის მეფე კარლ IV-ს შეაფარა. კარლმა გულთბილად მიიღო ფრანგი არისტოკრატები და ისინი ბარსელონაში დააბინავა. კონტის პრინცმა და პრინცესამ თავიანთი უკანასკნელი წლები ბარსელონაში, დევნილობაში გაატარეს და ვერ შესძლეს მშობლიურ საფრანგეთში დაბრუნებულიყვნენ. მარია ფორტუნატა 1803 წელს გარდაიცვალა, რასაც 1814 წელს ლუი ფრანსუას გარდაცვალებაც მოჰყვა. მისი გარდაცვალებით სამუდამოდ შეწყდა ბურბონთა დინასტიის კონტის შტო. Pierre Terver: Le Dernier Prince de Conti à L’Isle-Adam. Société historique de Pontoise, Pontoise 1987. Les Trésors des princes de Bourbon-Conti. Somogy éditions d'art, Paris 2000, ISBN 2-85056-398-6.
მარია ფორტუნატა დ’ესტე

მარია ფორტუნატა დ’ესტე (იტალ. Maria Fortunata d'Este, ფრანგ. Marie Fortunée d'Este; დ. 24 ნოემბერი, 1731 — გ. 21 სექტემბერი, 1803) — ესტეს დინასტიის წარმომადგენელი. მოდენას ჰერცოგ ფრანჩესკო III-ის უმცროსი ასული. პენტიევრის ჰერცოგინია მარია ტერეზა ფელიჩიტა დ'ესტეს უმცროსი და. კონტის უკანასკნელი პრინცესა 1776-1803 წლებში როგორც ლუი ფრანსუა II-ის მეუღლე. მარია ფორტუნატა დაიბადა 1731 წლის 24 ნოემბერს მოდენაში, იტალიაში. იგი იყო მოდენას ჰერცოგ ფრანჩესკო III-ისა და მისი მეუღლის, შარლოტ აგლაე ორლეანელის უმცროსი ქალიშვილი. მამის მხრიდან მისი ბებია-ბაბუა იყვნენ მოდენას ჰერცოგი რინალდო I და კარლოტა ბრაუნშვაიგელი, ხოლო დედის მხრიდან ორლეანის ჰერცოგი ფილიპ II და მისი ცოლი, ლუი XIV-ის ასული ფრანსუაზ მარი დე ბურბონი. მისი დეიდა იყო ესპანეთის დედოფალი ლუიზ ელიზაბეტ ორლეანელი. 1740 წლიდან მისი დედ-მამა ერთმანეთს გაცილდნენ, თუმცა არაოფიციალურად, რაც იმის ბრალი იყო, რომ მოდენას სამეფო კარზე ჰერცოგი დე რიშელიე ჩავიდა, რომელიც შემდგომში შარლოტ აგლაეს საყვარელი გახდა. ფრანჩესკომ გააძევა მოღალატე მეუღლე, რომელიც მშობლიურ საფრანგეთში დაბრუნდა, სადაც თავისი ქალიშვილებიც წაიყვანა. მალევე მან თავისი უფროსი ასული მარია ტერეზა ფელიჩიტა ცოლად შერთო ლუი XIV-ის შვილიშვილს, პენტიევრის ჰერცოგ ლუი ჟან მარ დე ბურბონს. 1759 წლის 7 თებერვალს მარია ფორტუნატა ცოლად გაჰყვა თავის დეიდაშვილს, კონტის მომავალ პრინც ლუი ფრანსუას. მიუხედავად იმისა, რომ წყვილს მრავალწლიანი და ბედნიერი ქორწინება ჰქონდა, მათ შვილები არასდროს ჰყოლიათ. ბევრი ამის მიზეზად ლუი ფრანსუას ახალგაზრდობის რომანს ასახელებს მადამ დე კორალინთან, რომლისგანაც მან ვენერიული დაავადება აიკიდა. 1770 წლიდან მარია ფორტუნატა საფრანგეთის მომავალი მეფის, ლუი XVI-ის მეუღლის, დოფინ მარია ანტუანეტა ავსტრიელის ფრეილინა ხდება. სამეფო წყვილთან ერთად მარია ფორტუნატა ხშირად დადიოდა პარიზის ოპერაში და ესწრებოდა სამეფო ბანკეტებს. ასევე მან გაუწია ორგანიზება დოფინების ქორწილს. 1776 წელს მისი მამამთილის გარდაცვალების შემდეგ კონტის პრინცი ლუი ფრანსუა II ხდება, მარია ფორტუნატა კი კონტის პრინცესად გვევლინება. ღვთისმოშიში და ძალიან ფრთხილი მარია ფორტუნატა ცდილობდა თავი დაეღწია დედოფალ მარია ანტუანეტასთან მსახურობისგან, რომელიც ხალხში განსაკუთრებული ზიზღის ობიექტი იყო. იგი ძალიან კარგ ურთიერთობას ინარჩუნებს თავის სიძესთან, პენტიევრის ჰერცოგ ლუი ჟან მართან, რომლის ცოლიც, ანუ მარია ფორტუნატას დაც ქორწინებიდან მალევე გარდაიცვალა, თუმცა მას მეორე ცოლი აღარ შეურთავს. გარდა ამისა, იგი ახლოს იყო პრინცესა დე ლამბალთან და ორლეანის ჰერცოგინიასთან. 1789 წელს საფრანგეთის რევოლუციის დაწყების გამო მარია ფორტუნატამ და მისმა ქმარმა დატოვეს საფრანგეთი და ესპანეთის მეფე კარლ IV-ს შეაფარეს თავი, რომელმაც ისინი ბარსელონაში დააბინავა. აქ ისინი მრავალი წელი ცხოვრობდნენ, თუმცა მას შემდეგ რაც ფრანგები ესპანეთშიც შეიჭრნენ, კონტის პრინცი და პრინცესა იტალიაში, ჯერ მილანში შემდეგ კი ვენეციაში გაიქცნენ, სადაც 1803 წლის 21 სექტემბერს გარდაიცვალა მარია ფორტუნატა, 71 წლის ასაკში. Pierre Houdion: La dernière princesse de Conti, Fortunée-Marie d’Este 1731–1803. L’Harmattan, Paris 2007. Frédéric Chappey (Hrsg.): Les Trésors des princes de Bourbon Conti. Somogy éditions d’art, Paris 2000, ISBN 2-85056-398-6
ლუის ესპანელი

ლუის ესპანელი (ესპ. Luis de España; დ. 25 ივლისი, 1727 — გ. 7 აგვისტო, 1785) — ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენელი. ესპანეთის მეფე ფილიპე V-ისა და ისაბელ ფარნეზეს უმცროსი ვაჟი. ჩიჩონის გრაფი 1761-85 წლებში. ესპანეთის ინფანტი, რომის სანტა მარია დელა სკალას საკათედრო ტაძრის კარდინალ-დიაკვანი, ტოლედოს არქიეპისკოპოსი და ესპანეთის პრიმატი. ლუისი დაიბადა 1727 წლის 25 ივლისს სევილიაში, ესპანეთში. იგი იყო ესპანეთის მეფე ფილიპე V-ისა და მისი მეორე ცოლის, დედოფალ ისაბელ ფარნეზეს უმცროსი ვაჟი. ვინაიდან მას ოთხი უფროსი ძმა ჰყავდა და ტახტზე ასვლის შანსი არ ჰქონდა, მშობლებმა მისი რელიგიური კუთხით აღზრდა დაიწყეს. 1735 წელს, შვიდი წლის ასაკში იგი უკვე ტოლედოს არქიეპისკოპოსი გახდა, ამავე წლის სექტემბერში კი იგი ესპანეთის პრიმატიც ხდება. ამას მალევე მოჰყვა მისი იტალიაში გამგზავრება და კარდინალ-დიაკვანად დანიშნვა, თუმცა როდესაც დავაჟკაცდა უარი თქვა ეკლესიურ ცხოვრებაზე და საერო ცხოვრებას მიჰყო ხელი. 1761 წელს იგი ჩიჩონის გრაფი გახდა, რომელსაც მანამდე მისი ძმა, ახლა უკვე პარმის ჰერცოგი ფილიპე ატარებდა. 1724 წელს მისი ძმის, ლუის I-ის, ხოლო 1759 წელს მეორე ძმის, ფერდინანდ VI-ის უშვილოდ გარდაცვალების შემდეგ, ლუისი ესპანეთის რიგით მესამე ტახტის მემკვიდრე გახდა. თუმცაღა მას ორი უფროსი და მრავალშვილიანი ძმა ჰყავდა, რის გამოც იგი შესაძლოა ითქვას, რომ კვლავ უშანსოდ იყო. ფერდინანდის გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე მისი კიდევ ერთი ძმა კარლ III ავიდა, რომლის ვაჟიც, ფერდინანდ I სიცილიისა და ნეაპოლის მეფედ იჯდა. ლუისი ხელოვნებისა და კულტურის დიდი მფარველი იყო. იგი პატრონობდა უამრავ მხატვარსა და მუსიკოსს. ლუისი გარდაიცვალა 1785 წლის 7 აგვისტოს მადრიდში, 58 წლის ასაკში, დაკრძალეს ქალაქ მადრიდის ესკორიალის სამეფო აკლდამაში. 1776 წლის 27 ივნისს ცოლად შეირთო მარია ტერეზა დე ვალაბრიგა, რომელთანაც შეეძინა შემდეგი შვილები: ლუის მარია (1777-1823), კათოლიკე კარდინალი და ჩიჩონის გრაფი, გარდაიცვალა უცოლ-შვილო; მკვდარშობილი ბავშვი (1778); მარია ტერეზა (1779-1828), ჩიჩონის გრაფინია, ცოლად გაჰყვა პიასეს პრინც მანუელ გოდოის, რომელთანაც ერთი ქალიშვილი შეეძინა; მარია ლუისა (1780-1846), ცოლად გაჰყვა სან ფერნანდოს ჰერცოგს; Los Borbones en España: Cunas, bodas y mortajas, José Luis Vila-San-Juan, 1998, Plaza & Janés. Al sur de Gredos, Faustino García Fraile, 1997, Miján. Carlos III, José Antonio Vaca de Osma, 1997, Ediciones Rialp. Los desconocidos Infantes de España, Ricardo Mateos Sáinz de Medrano, 1996, Editorial Thassàlia. Goya (Grandes maestros de la pintura clásica), Enrique Arias Anglés, 1996, Editorial Debate. Diccionario de los Reyes de España (tomo II), M. Ríos Mazcarelle, 1995, Alderabán Ediciones. Pintura en España. 1750–1808, José Luis Morales y Marín, 1994, Ediciones Cátedra.
მარია ტერეზა დე ვალაბრიგა

მარია ტერეზა დე ვალაბრიგა (ესპ. María Teresa de Vallabriga; დ. 5 სექტემბერი, 1758 — გ. 26 თებერვალი, 1820) — ესპანელი არისტოკრატი. ესპანეთის მეფე ფილიპე V-ის უმცროსი ვაჟის, ჩიჩონის გრაფ ლუის ესპანელის მეუღლე და მისი სამი შვილის დედა. მარია ტერეზა დაიბადა 1758 წლის 5 სექტემბერს სარაგოსაში. იგი იყო სოლივეტას სენიორ ხოსე იგნასიო დე ვალაბრიგასა და მისი მეუღლის, ხოსეფა დე როსას ქალიშვილი. როგორც გამოჩენილი არისტოკრატი, ბავშვობიდანვე მადრიდის სამეფო კარზე იზრდებოდა. მან დედა ძალიან ადრე დაკარგა, თუმცა მისგან დარჩა უზარმაზარი მემკვიდრეობა, რომელიც მისმა ბაბუამ, წარსულში გავლენიანმა ჰერცგოგმა დე როსამ დააგროვა. აღსანიშნავია, რომ მამამისი მის გათხოვებას შოტლანდიელ დიდგვაროვან ფრანცისკ დრუმონდზე აპრირებდა, რომელზე ქორწინების შემთხვევაშიც მარია ტერეზა დედოფლის ფრეილინა გახდებოდა. 1776 წელს იგი ცოლად გაჰყვა ესპანეთის მეფე ფილიპე V-ისა და დედოფალ ისაბელ ფარნეზეს უმცროს ვაჟს, ჩიჩონის გრაფ ლუისს, რომელთანაც 4 შვილი შეეძინა. ლუისი ქორწინებიდან სულ რამდენიმე წელიწადში, 1785 წელს გარდაიცვალა, თუმცა მარია ტერეზას დიდი ქონება და სოციალური სტატუსი დაუტოვა. შემდგომში, როდესაც ესპანეთში ნაპოლეონის ჯარები შეიჭრა, მეფე კარლის მმართველობა დაამხო და იქ თავისი ძმა გაამეფა, მარია ტერეზა აქტიურად თანამშრომლობდა დევნილ სამეფო ოჯახის წევრებთან. იგი რეგულარულად აწვდიდა საჭირო ინფორმაციას ესპანეთში მიმდინარე მოვლენებთან დაკავშირებით, რაც შემდგომში ფერდინანდ VII-ს დაეხმარა 1813 წელს ბონაპარტეს ჩამოგდებასა და ტახტის დაბრუნებაში. მარია ტერეზა გარდაიცვალა 1820 წლის 26 თებერვალს, 60 წლის ასაკში. ლუის მარია (1777-1823), კათოლიკე კარდინალი და ჩიჩონის გრაფი, გარდაიცვალა უცოლ-შვილო; მკვდარშობილი ბავშვი (1778); მარია ტერეზა (1779-1828), ჩიჩონის გრაფინია, ცოლად გაჰყვა პიასეს პრინც მანუელ გოდოის, რომელთანაც ერთი ქალიშვილი შეეძინა; მარია ლუისა (1780-1846), ცოლად გაჰყვა სან ფერნანდოს ჰერცოგს; დე ვალაბრიგა ი როსა, (ესპანურად) ტერეზა დე ვალაბრიგა ი როსა[მკვდარი ბმული], (ესპანურად)
ლუის მარია დე ბურბონი

ლუის მარია დე ბურბონ ი ვალაბრიგა (ესპ. Luis María de Borbón y Vallabriga; დ. 22 მაისი, 1777 — გ. 19 მარტი, 1823) — ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენელი. ჩიჩონის გრაფ ლუისისა და მარია ტერეზა დე ვალაბრიგას ვაჟი. ესპანეთის მეფე ფილიპე V-ის შვილიშვილი. ჩიჩონის გრაფი, ესპანეთის ინფანტი და რეგენტი და სან მარტინ დე ლა ვეგას მარკიზი. ლუის მარია დაიბადა 1777 წლის 22 მაისს მადრიდში. იგი იყო ესპანეთის მეფე ფილიპე V-ის უმცროსი ვაჟის, ჩიჩონის გრაფ ლუისისა და მისი მეუღლის, მარია ტერეზა დე ვალაბრიგას პირველი შვილი. იგი დაბადებიდანვე იზრდებოდა საეკლესიო ცხოვრებისათვის. 1785 წლიდან იგი ჩიჩონის გრაფი და ტოლედოს არქიეპისკოპოსი ხდება. მას შემდეგ რაც მამამისი გარდაიცვალა, იგი საცხოვრებლად ტოლედოში გადავიდა. 1793 წელს იგი სევილიის არქიეპისკოპოსი, ამავე წელს კარლ III-ის ორდენის რაინდი, 1800 წელს კი სანტა მარია დელა სკალას ეკლესიის კარდინალ-დიაკვანი გახდა, რის გამოც იგი დროებით რომში გადასახლდა. 1820-23 წლებში მნიშვნელოვან როლს ასრულებდა ესპანეთის პოლიტიკურ ცხოვრებაში. მან განაახლა ქვეყანაში აბსოლუტური მონარქია, მიუხედავად იმისა, რომ მან დაინახა რა შედეგები მოიტანა ამან მეზობელ საფრანგეთსა და ინგლისში. 45 წლის ასაკში, გახდა ესპანეთის მცირეწლოვანი მეფე ფერდინანდ VII-ის რეგენტი. სწორედ მისი დამსახურება იყო ესპანეთში სახალხო აჯანყების დაწყება და ფრანგების ბატონობიდან ქვეყნის განთავისუფლება. მიუხედავად ყველაფრისაა, იგი არ დაოჯახებულა და შესაბამისად არც შვილები ჰყოლია. იგი გარდაიცვალა 1823 წლის 19 მარტს, 45 წლის ასაკში. მის შემდეგ ჩიჩონის საგრაფო მის დას, მარია ტერეზას დარჩა. Tadeusz Miłkowski, Paweł Machcewicz: Historia Hiszpanii. Wrocław: Ossolineum, 2002, p. 247–251. ISBN 83-04-04629-6.
მარია ტერეზა დე ბურბონი

მარია ტერეზა დე ბურბონი (ესპ. María Teresa de Borbón; დ. 6 მარტი, 1779 — გ. 23 ნოემბერი, 1828) — ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენელი. ჩიჩონის გრაფ ლუისისა და მარია ტერეზა დე ვალაბრიგას უფროსი ქალიშვილი. ესპანეთის მეფე ფილიპე V-ის შვილიშვილი. ჩიჩონის გრაფინია 1823-28 წლებში. მარია ტერეზა დაიბადა 1779 წლის 6 მარტს ტოლედოში. იგი იყო ესპანეთის მეფე ფილიპე V-ის უმცროსი ვაჟის, ჩიჩონის გრაფ ლუისისა და მისი მეუღლის, არაგონელი არისტოკრატის მარია ტერეზა დე ვალაბრიგას მეორე შვილი და პირველი ქალიშვილი. დონა მარია ტერეზა კაროლინა დე ბურბონ ი ვალაბრიგა იყო: ბოადილასა დელ მონტეს პირველი მარკიზა, დედოფალ მარია ლუიზას ორდენის დამაარსებელი, აგრეთვე ძმის, ლუის მარიას გარდაცვალების შემდეგ ჩიჩონის რიგით მეთხუთმეტე გრაფინია, ესპანეთის გრანდე და სუეკას პირველი ჰერცოგინია. 1797 წლის 2 ოქტომბერს, ესკორიალში დაქორწინდა პეასის პრინც დონ მანუელ დე გოდოი ი ალვარეს დე ფარიაზე, რომელთან ქორწინებითაც იგი პეასის პრინცესა, ალკუდიას ჰერცოგინია და კუედას ჰერცოგინია. მრავალწლიანი ქორწინებიდან მხოლოდ ერთი ქალიშვილი შეეძინა, სახელად კარლოტა, რომელიც სუეკას ჰერცოგინია გახდა. 1803 წელს ესპანეთში ფრანგების შემოჭრის გამო იგი იძულებული გახდა დაეტოვებინა სამშობლო და ჯერ იტალიაში, შემდეგ კი საფრანგეთში გაქცეულიყო, სადაც 1828 წელს გარდაიცვალა 49 წლის ასაკში. José Luis Vila-San-Juan: Los Borbones en España – Cunas, bodas y mortajas. Plaza & Janés, Barcelona 1998, ISBN 84-01-55011-4.
მარია ხოსეფა ესპანელი

მარია ხოსეფა ესპანელი (ესპ. María Josefa de España; დ. 6 ივლისი, 1744 — გ. 8 დეკემბერი, 1801) — ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენელი. ესპანეთის, ნეაპოლისა და სიცილიის მეფე კარლ III-ისა და დედოფალ მარია ამალია საქსონიელის უფროსი ქალიშვილი. ესპანეთის მეფე კარლ IV-ის უფროსი და. გარდაიცვალა გაუთხოვარი და უშვილო. მარია ხოსეფა ესპანელი დაიბადა 1744 წლის 6 ივლისს ნეაპოლში, ნეაპოლის სამეფოში. იგი იყო ნეაპოლისა და სიცილიის მეფე კარლ III-ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ მარია ამალია საქსონიელის უფროსი ქალიშვილი. მამის მხრიდან მისი ბებია-ბაბუა იყვნენ ესპანეთის მეფე ფილიპე V და მისი მეორე ცოლი, დედოფალი ისაბელ ფარნეზე, ხოლო დედის მხრიდან საქსონიის, ლიტვისა და პოლონეთის მეფე ავგუსტ III და მისი ცოლი, დედოფალი მარია იოზეფა ავსტრიელი. მარია ხოსეფა მათი ცამეტი შვილიდან მეოთხე იყო, თუმცა მანამდე დაბადებული სამი ბავშვი ჩვილობაში დაიღუპა, რის გამოც იგი უფროს ქალიშვილად ითვლებოდა. მისი დაბადებიდან სულ ერთ წელიწადში დაიბადა მისი უმცროსი დაც, სახელად მარია ლუისა, რომელიც შემდგომში იმპერატრიცა მარია ტერეზიას ვაჟზე, ლეოპოლდ II-ზე დაქორწინდა. თავდაპირველად ლეოპოლდს მარია ხოსეფაზე უნდა ექორწინა, თუმცა ავსტრიელებმა არჩევანი შეცვალეს და მის ნაცვლად მარია ლუისა აირჩიეს. 1759 წლიდან მამამისი ესპანეთის მეფე ხდება, სიცილიისა და ნეაპოლის მეფედ კი თავის ვაჟ ფერდინანდს სვამს. ამის შემდეგ კარლი თავის ცოლთან და დანარჩენ შვილებთან ერთად ესპანეთში გადასახლდა, რომლის ხალხსა და კლიმატსაც დედოფალი მარია ამალია საქსონიელი ვერაფრით შეეგუა და სულ ერთ წელიწადში გარდაიცვალა. ამის შემდეგ მალევე, კარლმა საფრანგეთის მეფე ლუი XV-ის ასულ მარია ადელაიდაზე მოისურვა დაქორწინება, თუმცა კარლის გარეგნობის გამო მარია ადელაიდამ მასზე ქორწინებაზე უარი განაცხადა. ამის შემდეგ მეფე კარლი აღარ დაოჯახებულა და იგი 1788 წელს გარდაიცვალა, რის შემდეგაც ესპანეთის მეფე მარია ხოსეფას ძმა, კარლ IV ხდება, რომელსაც ცოლად მარია ლუიზა პარმელი ჰყავდა. მას შემდეგ, რაც 1768 წელს საფრანგეთის მეფე ლუი XV-ის მეუღლე, დედოფალი მარია ლეშჩინსკა გარდაიცვალა, მარია ხოსეფა მის საცოლედ განიხილებოდა, თუმცა ლუიმ უარი თქვა მარია ხოსეფას ასაკის გამო, რომელიც მასზე ბევრად უმცროსი იყო. ყოველივე ამის გამო, მარია ხოსეფა გასათხოვარი დარჩა და ასეც გარდაიცვალა. იგი თავის ძმასთან, კარლ IV-თან ცხოვრობდა სამეფო სასახლეში, თუმცა პოლიტიკაში იგი საერთოდ არ ერეოდა. იგი ასევე ეხმარებოდა მადრიდში მდებარე მონასტრების მონაზვნებს. მარია ხოსეფა ესპანელი გარდაიცვალა 1801 წლის 8 დეკემბერს, 57 წლის ასაკში. მისი გარდაცვალებიდან სულ ორ წელიწადში ესპანეთში საფრანგეთის იმპერატორ ნაპოლეონის ჯარები შეიჭრნენ და კარლ IV-ის მმართველობა დაამხეს, რომელიც ოჯახთან ერთად იტალიაში გაიქცა. მარია ხოსეფა ესპანელის წინაპრები Chantal de Badts de Cugnac et Guy Coutant de Saisseval, Le Petit Gotha, Paris, éditions Le Petit Gotha, coll. « Petit Gotha », 2002 (1re éd. 1993), 989 p. ISBN 2-9507974-3-1.
ტყის ვირზაზუნა

ტყის ვირზაზუნა (ლათ. Marmota monax) — ძუძუმწოვარი ცხოველი ციყვისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 41,8–66,5 სმ, მასა — 3–5 კგ. მამლები ზომით მცირედ აღემატებიან დედლებს. აღნაგობა მკვრივია, აქვს მოკლე და ძლიერი თათები, რაც მიწის თხრაში ეხმარება. კიდურები ხუთთითიანია, წინა კიდურებზე პირველი თითები რუდიმენტირებულია. კუდის სიგრძეა 10–15 სმ, იგი გაბრტყელებული, ფაფუკი და შავი ან მუქი მურა-ბეწვით დაფარულია. ყურები პატარა და მომრგვალებულია. ბეწვი მოუხეშოა, ფერად მოწითურო ან მოწითალო-ყავისფერი. გვხვდება ალბინოსი და მელანისტი ინდივიდები. განგური მამალს მაისის ბოლოს–აგვისტოში ახასიათებს. ტყის ვირზაზუნა უმთავრესად ბინადრობს ღია სივრცეებსა და ტყეები განაპირა მხარეებში. გავრცელებულია აშშ-ის ცენტრალურ და ჩრდილო-აღმოსავლეთ შტატებში, ლაბრადორის ნახევარკუნძულზე, ალასკიდან მონების დიდ ტბამდე, ჰუდსონის ყურის სამხრეთ სანაპიროზე და სხვ. იკვებება მცენარეთა ვეგეტატიური ნაწილებით. მრავლდება წელიწადში ერთხელ. მაკეობა 31–32 დღე-ღამე გრძელდება. შობს საშუალოდ 4 (საერთოდ 2–7) ნაშიერს, ისინი 26–27 გ-ს იწონიან და 10 სმ-მდე სიგრძის არიან, 26–28 დღეში თვალები ეხილებათ. რძით კვება 44 დღე გრძელდება. ბუნებაში ცოცხლობენ 4–6 წელი, ტყვეობაში — 10 წლამდე, მაქსიმალური ასაკი — 14 წელი. Жизнь животных : в 7 т. / Под ред. В. Е. Соколова. Т.7. Млекопитающие — 2-е изд., перераб. — М.: Просвещение, 1989. — 558 с. (Стр. 204). Hall, E. Raymond. 1981. The Mammals of North America, Vols. I & II. John Wiley & Sons, New York, New York. 1181 pp. (ინგლისური) Kwiecinski, Gary. G. 1998. Marmota Monax. Mammalian Species No. 591: 1—8. Published by The American Society of Mammalogists, 4 December 1998. (ინგლისური) Light, J. 2001. "Marmota monax" (On-line), Animal Diversity Web. Accessed April 28, 2007. (ინგლისური)
ბაგრაშკიოლი

ბაგრაშკიოლი, ბოსტენ-ხუ (ჩინ.: 博斯腾湖) — ტბა ჩრდილო-დასავლეთ ჩინეთში, სინძიანში, ქალაქ კორლიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 57 კმ-ში. გაწოლილია აღმოსავლეთ ტიან-შანში, მთათაშუა ქვაბულში, ტარიმის აუზის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კიდეზე, რომელიც დიდ გაუდინარ არეს წარმოადგენს და რომელიც ჩრდილოეთიდან შემოსაზღვრულია ტიან-შანით, ხოლო სამხრეთიდან კუნლუნით. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1044,2 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 985-1070 კმ². აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ გადაჭიმულია დაახლოებით 65 კმ-ზე, ხოლო ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ 15 კმ-ზე. ტბის ფართობი მერყეობს წლიდან წლამდე, ისევე როგორც ტბის დონის ნიშნული. ტბის დონე თავის მხრივ, იცვლება მდნარი წყლის ხარჯის ცვლილებით, ადგილობრივი ნალექებისა და აორთქლების ბალანსის ცვალებადობით. ცნობილია, რომ ტბის დონე 3 მ-ით არის შემცირებული. ყველაზე მაღალი დარეგისტრირებული დონე შეადგენდა 1048,75 მ ზღვის დონიდან (1958 წელს), ხოლო 1986 წლისათვის ეს მაჩვენებელი 1044,2 მ-ით განისაზღვრებოდა. ტბა წააგავს სამკუთხედს. ბაგრაშკიოლის საშუალო სიღრმეა 8,8 მ, მაქსიმალური სიღრმე 16 მ. ნაპირები უმეტესწილად დაბალია, ადგილ-ადგილ გვხვდება მლაშობები და ქვიშის მასივები. ბაგრაშკიოლი ოდესღაც იყო ჩინეთის უდიდესი მტკნარწყლიანი ტბა, ხოლო ამჟამად ტბა სუსტად მომლაშოა. ერთვის რამდენიმე მდინარე, რომელთაგან აღსანიშნავია: კაიდუხე, ხუანგშუი, ძინგშუი და ვულასიტე. ტბიდან გამოედინება მდინარე კონჩედარია, რომელიც ხან ლობნორის ტბაში ჩაედინება, ხან ტარიმს უერთდება. ტბის რაიონის საშუალოწლიური ტემპერატურაა 7,9°C, ზაფხულში 22,1°C, ზამთარში –22°C. ატმოსფერული ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობაა 64,7 მმ, ზაფხულში 39,5 მმ, რაც შეადგენს ნალექების წლიური რაოდენობის 60 %-ს. დეკემბრიდან მარტამდე იყინება. ამ ხნის განმავლობაში იფარება 0,8-1 მ სისქის ყინულის ფენით. ტბის რაიონის ჭაობებში ყოველწიურად აგროვებენ მაღალი ხარისხის ლელქაშის მდიდარ მოსავალს. წლიური გამოშვება 300 ათას ტონაზე მეტი. აქვეა ლელქაშის წარმოების ერთ-ერთი უმსხვილესი ბაზა. მდიდარია თევზით. 1970-იან წლებამდე კობრისებრთა ორი სახეობა Schizothorax biddulphi და Aspiorhynchus laticeps წლიური თევზჭერის 80 %-ს შეადგენდა. 1962-1965 წლებში ტბაში მოამრავლეს კობრისებრთა სხვადასხვა სახეობა, მათ შორის: ჭრელი სქელშუბლა, შავი ამური, სქელშუბლა, თეთრი ამური, კობრი და ოქროსფერი კარჩხანა. 1970-იან წლებში ეს სახეობები საწარმოო საქმიანობის მთავარ სამიზნედ იქცნენ. 1978 წლიდან თევზჭერის მთავარი წილი ქორჭილაზე მოდის. ↑ ბაგრაშკიოლი // უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი[მკვდარი ბმული] ↑ 2.0 2.1 2.2 Bosten Lake // Information დაარქივებული 2015-09-30 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) ↑ ბაგრაშკიოლი // დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია (რუსული) ↑ Кончедарья // Большая российская энциклопедия. т. 15. — М., 2010. — стр. 181. ↑ 5.0 5.1 ბაგრაშკიოლი // ტიან-შანის მარგალიტი (რუსული) ↑ ბაგრაშკიოლი // გეოგრაფიის ენციკლოპედია (რუსული) ↑ Fish and Fisheries in Western China, in Fish and Fisheries at Higher Altitudes: Asia (ინგლისური)
ყურმოკლე თეთრი ღორი

ყურმოკლე თეთრი ღორი — ღორის სახორცე მიმართულების ადრეული ჯიში. გამოყვანილია გერმანიაში XIX საუკუნის ბოლოს ადგილობრივი გრძელყურიანი ღორებისა და მსხვილი თეთრი და საშუალო თეთრი ინგლისური ჯიშის ღორებთან შეჯვარების გზით, ხოლო შემდეგ ნაჯვარი ცხოველების გადარჩევითა და შერჩევით. მოზრდილი ნეზვის ცოცხალი მასაა 200–250 კგ, კერატისა 250–300 კგ. ნაყოფიერება — 9–10 გოჭი დაყრაზე. მერძეულობა 60–70 კგ. გავრცელებულია როსტოვის ოლქში, კრასნოდარის მხარეში, ყაზახეთში, უკრაინაში და სხვ. გამოიყენეს ესტონური საბეკონე, ჩრდილოკავკასიური, ლიტვური და ლატვიური ჯიშების ჩამოყალიბება-გაუმჯობესებაში. ბოდოკია ლ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 664.
გაბრიელ ესპანელი

გაბრიელ ესპანელი (ესპ. Gabriel de España; დ. 12 მაისი, 1752 — გ. 23 ნოემბერი, 1788) — ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენელი. ესპანეთის, ნეაპოლისა და სიცილიის მეფე კარლ III-ისა და დედოფალ მარია ამალია საქსონიელის უმცროსი ვაჟი. გაბრიელი დაიბადა 1752 წლის 12 მაისს პორტიჩის სასახლეში, ნეაპოლში. მისი სრული სახელია გაბრიელ ანტონიო ფრანსისკო ხავიერ ხუან ნეპომუჩენო ხოსე სერაფინ პასკალ სალვადორ დე ბურბონ ი ვეტინი. იგი იყო ნეაპოლისა და სიცილიის მეფე კარლ III-ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ მარია ამალია საქსონიელის უმცროსი ვაჟი. კარლ III-ის მრავალი შვილიდან, გაბრიელი ყველაზე შრომისმოყვარე და ინტელიგენტი იყო. მას ძალიან უყვარდა კულტურა და ცნობილი იყო თავისი შესანიშნავი თარგმანებით. იგი თარგმნიდა სალუსტისა და მაეცენას პოემებს. მისი მუსიკის მასწავლებელი ანტონიო სოლერი იყო, რომელმაც გაბრიელს საოცრად დაკვრა ასწავლა კლავესინზე. კლავესინის გარდა, გაბრიელი კარგად უკრავდა ორღანზეც. შემდგომში, იგი სასახლის საზოგადოებისათვის უკრავდა ხოლმე. გაბრიელმა თავისი ბავშვობა ნეაპოლში გაატარა. 1759 წელს მამამისი ესპანეთის მეფე ხდება და ცოლ-შვილთან ერთად ესპანეთში გადასახლდა. ყოველივე ეს ვერ აიტანა დედოფალმა მარია ამალია საქსონიელმა, რომელიც ესპანეთში ღრმა დეპრესიაში ჩავარდა და 1760 წელს გარდაიცვალა, როდესაც გაბრიელი სულ რვა წლისა იყო. გაბრიელთან ერთად იზრდებოდნენ მისი უფროსი და-ძმებიც: მარია ხოსეფა, კარლი და მარია ლუისა. მათ გარდა გაბრიელს კიდევ ორი უფროსი ძმა ჰყავდა: ფილიპე და ფერდინანდი, რომლებიც ნეაპოლში დარჩნენ სამართავად. 1765 წელს მისი ძმა კარლი დაქორწინდა თავის ბიძაშვილ მარია ლუიზა პარმელზე, თუმცა წყვილს 1771 წლამდე არ უჩნდებოდათ ბავშვები. ამ პერიოდის მანძილზე გაბრიელი ესპანეთის ტახტის რიგით მესამე მემკვიდრე მოჰყვა. 1785 წლიდან დაიწყო მოლაპარაკებები გაბრიელისა და მარია ანა ვიქტორია პორტუგალიელის ქორწინებასთან დაკავშირებით, რომელიც პორტუგალიის მეფე პედრუ III-ისა და დედოფალ მარია I-ის ქალიშვილი იყო. 1785 წლის 12 აპრილს, ლისაბონში შედგა გაბრიელისა და მარია ანა ვიქტორიას მარიონეტული ქორწინება, თუმცა ისინი ერთმანეთს პირველად 23 მაისს შეხვდნენ არანხუესში. წყვილს სულ სამი შვილი შეეძინა, რომელთაგან ორი ჩვილობაშივე დაიღუპა. როდესაც მათი მესამე შვილი, კარლოს ხოსე დაიბადა, გაბრიელი ცოლ-შვილის სანახავად ესკორიალში წავიდა, სადაც იგი ყვავილით დაავადდა და 1788 წლის 23 ნოემბერს, 36 წლის ასაკში გარდაიცვალა. პედრო კარლოსი (1786-1812), ცოლად შეირთო ბეირას პრინცესა მარია ტერეზა პორტუგალიელი, რომელთანაც შეეძინა ერთი ვაჟი; მარია კარლოტა (1787), გარდაიცვალა ჩვილი; კარლოს ხოსე (1788), გარდაიცვალა ჩვილი; გაბრიელ ესპანელის წინაპრები Menéndez Pidal y Navascués, Faustino, Hugo. El escudo. P. 248. At Menéndez Pidal y Navascués, Faustino; O´Donnell y Duque de Estrada, Hugo; Lolo, Begoña. Símbolos de España. Madrid: Centro de Estudios Políticos y Constitucionales, 1999. ISBN 84-259-1074-9. (ესპანურად)