laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
მიკ ტონრაია

მიკ ტონრაია (დ. 28 ნოემბერი, 1992, ტაილანდი) — ტაილანდელი მსახიობი და მოდელი. მიკ ტონრაია დაიბადა 1992 წლის 28 ნოემბერს. დედამისი ტაილანდელია, ხოლო მამა — დანიელი. იზრდებოდა უმცროს ძმასთან ერთად. სკოლის დასრულების შემდეგ ჩაირიცხა ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტზე და ჟურნალისტიკის მიმართულებით გააგრძელა სწავლა. 2008 წელს ის საპროდიუსერო კომპანიის Dream Star Search აგენტმა შეამჩნია. მისი დებიუტი 2010 წელს შედგა, ლაკორნში „გამოწვევა ოცნებას“. ამ როლმა მიკს პირველი ჯილდო მოაპოვებინა — „საუკეთესო ახალგაზრდა მსახიობი 2010“. ექვსი წლის განმავლობაში ის მეორეხარისხოვან როლებს თამაშობდა. 2016 წელს ის მიწვეულ იქნა კრიმინალურ-რომანტიკულ ლაკორნ „ცეცხლვან ოკეანეში“ სათამაშოდ, რამაც მას დიდი წარმატება მოუტანა. ამავე წელს მან შეასრულა მთავარი როლი ტელესერიალში „ერთხელ ჩემ გულში“. ბიოგრაფია მიკ ტონრაია კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
გომეწრის ნასოფლარი

გომეწრის ნასოფლარი — არქეოლოგიური ძეგლი, მდებარეობს დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ გომეწრიდან ჩრდილო-დასავლეთით 5 კილომეტრზე, მაღაწლის მთაზე. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. ნასოფლარზე ერთმანეთის მიჯრით განლაგებულია 45-მდე ნასახლარის ნაშთი. კედლები ნაგებია კლდის ქვებით და შემორჩენილია საძირკვლის დონეზე. რჩეულიშვილი გ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 236.
ბუჩაანის ნამოსახლარი

ბუჩაანის ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი, რომელიც მდებარეობს დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბუჩაანის აღმოსავლეთით, 400 მეტრზე, მშრალი ხევის ორივე ნაპირას, ხელოვნულად მოწყობილ ორ ტერასაზე. განეკუთვნება XIX საუკუნის დასასრულს. ძეგლი 1978 წელს დაზვერა არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ, რომელსაც ხელმძღვანელობდა რევაზ რამიშვილი. ნამოსახლარზე ნატეხი ქვით ნაგები სამი საცხოვრებელი კომპლექსის ნანგრევებია შემორჩენილი. ერთი კორპუსის ქვედა ტერასაზე მდებარეობს. შედგება ვრცელი საცხოვრებელი სათავსოსა და კალოსგან. მეორე კომპლექსი შედგება სამი სათავსოსგან. მათგან ორი ქვედა ტერასაზეა, ერთი - ზედაზე. ქვედა ტერასაზე მდებარე სათავსოებისგან ერთი საცხოვრებელია, მეორე - საქონლის სადგომი. მათი ბანი ზედა სათავსოს ეზოა. ზედა სათავსოსგან შემორჩენილია თახჩებით აღჭურვილი ორი კედელი, დედაბოძის საყრდენი ქვის ბალიში და გადახურვის მცირე ნაწილი. მესამე კომპლექსი მეორეს ჩრდილო-დასავლეთიდან ეკვრის. შეიცავს ორსართულიან საცხოვრებელს, გომურს და კალოს. საცხოვრებლის I სართული და გომური ქვედა ტერასაზეა, II სართული და კალო - ზედა ტერასაზე. ქვედა ტერასაზე მდებარე სათავსოებს აქვთ ვიწრო საჩეხი, ზედას კი - მცირე აივანი, რომელიც გომურის ბანზე გამოდის. შემორჩენილია ხის სვეტებზე დაყრდნობილი სართულშუა გადახურვის ფრაგმენტები. შენობის I სართულზე, გრძივ ღერძზე და გვერდის კედლების გასწვრივ სვეტების ექვს-ექვსი წყვილია. თითოეული წყვილიდან ერთს სართულშუა გადახურვის კოჭები ეყრდნობა, ხოლო მეორეს, რომელიც ორი სართულის სიმაღლისაა - II სართულის გადახურვის კოჭები. ქვედა სართულის შუაში დიდი კერის ნაშთებია. რჩეულიშვილი გ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 235.
ბუჩაანის ეკლესია

ბუჩაანის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, რომელიც მდებარეობს დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ბუჩაანის აღმოსავლეთით, 1 კილომეტრზე, მთის ციცაბო კალთაზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია და აღმოსავლეთ ნაწილით ფერდობშია შეჭრილი. ნაგებია სხვადასხვა ზომის კლდის ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით, დუღაბზე. ძლიერ დაზიანებულია: თითქმის მთლიანადაა ჩამოშლილი დარბაზის კამაროვანი გადახურვა, დანგრეულია დასავლეთ კედელი, მონგრეულია გრძივი კედლების მნიშვნელოვანი ნაწილები. შესასვლელი დასავლეთიდან ჰქონია. ეკლესიის კვადრატული ფორმის დარბაზი აღმოსავლეთით შებრტყელებული, ბოლოებთან ნალისებრად მორკალული უსარკმელო აფსიდითაა დასრულებული. აფსიდის ჩრდილოეთის გვერდში, ერთი მეორის ზემოთ, ორი პატარა ნიშია. დარბაზი ფიქლით ნაწყობი კამარით ყოფილა გადახურული, რომლის ჩრდილოეთის გვერდის მცირე ნაწილიღაა შემორჩენილი. ინტერიერში შეინიშნება შელესილობის ფრაგმენტები. წერეთელი კ., ჯორბენაძე ბ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 235-236.
სიმაგრეულის ციხე

გომეწრის სიმაგრეულის ციხე — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელი გომეწრის სამხრეთით 1 კილომეტრზე, მაღალი მთის თხემზე, ხელოვნურად მოსწორებულ, ციცაბონაპირებიან მიუდგომელ ბაქანზე და მთის სამხრეთ კალთაზე. თარიღდება შუა საუკუნეებით. ციხე მდინარე ხორხის ხეობიდან მომავალი გზის დამცველის საფორტიფიკაციო ნაგებობა იყო. ნაგებია ნატეხი ქვით. თითქმის მთლიანად დანგრეულია. მისი ზედა ნაწილიდან შემორჩენილია ნანგრევებად ქცეული გალავნის კედლები და რამდენიმე სადგომის ნაშთი. ციხის ამ ნაწილის შესასვლელი ჩრდილოეთიდანაა - კლდეში გაჭრილი ვიწრო კარიდან. სამხრეთით 30 მეტრზე, ქვემოთ, სამ ბუნებრივ ტერასაზე. შემორჩენილია ქვითკირის ნაგებობათა ფრაგმენტები. უფრო ქვემოთ, ორ ხელოვნურ ტერასაზე კი - ერთი სწორკუთხა, ორი ზურგიანი კოშკი და ტერასის საყრდენი კედლების ნაწილები. ქვედა ხელოვნურ ტერასაზე მდგარი სწორკუთხა კოშკი ნაგებია ნატეხი ქვით. მისი დასავლეთისკენ მიმართული კუთხე მთელ სიმაღლეზე ჩამოშლილია. შესასვლელი II სართულის დონეზე ჩრდილოეთიდანაა. კოშკიდან აღმოსავლეთით, 12 მეტრზე, მასთან სწორი კედლით დაკავშირებული ზურგიანი კოშკი დგას. ქვით ნაგები კოშკის მხოლოდ ნაწილია შემორჩენილი. კოშკის სწორი, სრულიად ყრუ კედელი მხოლოდ 5 მეტრი სიმაღლისაა. ამ კოშკიდან, აღმოსავლეთით 20 მეტრზე დგას მეორე ზურგიანი კოშკი. იგი დანგრეულია. შემორჩენილია ორნახევარი სართული, კარი არატიპურად, ზურგის მხარეს II სართულის დონეზეა. შემორჩენილია სართულშუა გადახურვის ხის კოჭების ბუდეები. რჩეულიშვილი გ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 236.
ბუჩაანის ჩირდილის ეკლესია

ბუჩაანის ჩირდილის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, რომელიც მდებარეობს დუშეთის მუნიციპალიტეტში, მდინარე არაგვის მარცხენა ნაპირას, სოფელი ბუჩაანის ჩრდილო-დასავლეთით, 2 კილომეტრზე, ჩრიდილად წოდებულ ადგილზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია. დასავლეთიდან გვიანდელი მინაშენი ეკვრის. ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვით. ძლიერ დაზიანებულია: მთლიანადაა ჩამოქცეული კამარა და კონქი, მონგრეულია კედლების ზემოთა ნაწილები, დანგრეულია მინაშენის დიდი ნაწილი. შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია. ეკლესიის თითქმის კვადრატული დარბაზი აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდითაა დასრულებული. აფსიდის ღერძზე გარეთკენ ოდნავ შევიწროებული სწორკუთხა სარკმელია. სარკმლის ორივე მხარეს სწორკუთხა ნიშებია. ორი სამხრეთითაა, ერთი - ჩრდილოეთით. სამხრეთის ნიშებიდან ერთი იატაკის დონეზეა, მეორე - ზემოთაა და მისი გადახურვა კონქის ქუსლის ხაზზეა. ინტერიერსა და ფასადებზე შემორჩენილია შელესილობის ფრაგმენტები. მინაშენი გეგმით სწორკუთხაა, ნაგებია ნატეხი ქვითა და ტალახით. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. დასავლეთ კედლის შიგნით გაგანიერებული სწორკუთხა სარკმელია. წერეთელი კ., ჯორბენაძე ბ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 236.
გამსის კოშკი

გამსის კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი, რომელიც მდებარეობს დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ გამსის ჩრდილო-დასავლეთით, 1 კილომეტრზე, მთის ციცაბო კალთაზე. განეკუთვნება განვითარების შუა საუკუნეებს. კოშკი ზურგიანია. ნაგებია ლოდებით, მშრალად. დანგრეულია. შემორჩენილია 1.5 მეტრი სიმაღლის კედლები. კოშკიდან დასავლეთით 60-70 მეტრზე ნასოფლარია. შემორჩენილია ნაგებობის ნაშთები. წიკლაური ივ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 236.
ხოშა-ოთარ დადიშქელიანი

ხოშა-ოთარ დადიშქელიანი, დიდი ოთარი, კარგი ოთარი (გ. დაახლ. 1750) — სვანი მთავარი. XIX საუკუნის დადიშქელიანები თავს ხოშა-ოთარის შთამომავლებად თვლიდნენ. გადმოცემით, ოთარი უშგულელების მიერ მოკლული ფუთა დადიშქელიანის შთამომავლი იყო. ჰყავდა ძმები — სორთმანი და დუდაუ, რომელთა შთამომავლობა განუწყვეტელ კლანურ კონფლიქტებში ამოწყდა. გადარჩა მხოლოდ ოთარის შტო („ოთარშა“). 1857 წელს კავკასიის არმიის მთავარ შტაბში შედგენილი გენეალოგიური ნუსხის მიხედვით ოთარს ჰყავდა შვილები — როსტომ-ხანი და თენგიზი, შემდგომდროინდელი დადიშქელიანების წინაპრები. ოთარი იხსენიება ასევე სვანურ ფოლკლორში. გაბლიანი ე., ძველი და ახალი სვანეთი, ტფ., 1925, – გვ. 66-67; Думин С. В., Чиковани Ю. К. Дворянские роды Российской империи. Том 4. Князья Царства Грузинского / Под ред. С. В. Думина. – М.: Линкоминвест, 1998. – გვ. 87.
ბეგოთკარის მთავარმოწამის ეკლესიის კომპლექსი

ბეგოთკარის მთავარმოწამის ეკლესიის კომპლექსი — არქიტექტურული ძეგლი, დგას დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბეგოთკარის ჩრდილო-დასავლეთით, ხევისპირა მინდორზე. კომპლექსი მდინარე ხადისწყლის ხეობის მთავარი სალოცავია. სამშენებლო წარწერის მიხედვით, აგებულია 1908 წელს ადგილობრივი მოსახლეობის დაკვეთით. კომპლექსი შედგება ეკლესიის, სამრეკლოსა და გალავნისაგან. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია ნატეხი ქვით. შეკეთებულია, ჩრდილოეთიდან და სამხრეთიდან, მთელ სიგრძეზე, მიშენებულია თითო განიერი და მაღალი კონტრფორსი. შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი სწორკუთხაა და ნახევარწრიული ქვის ტიმპანი აქვს. მეორე კარი სამხრეთი კედლის დასავლეთ ნაწილშია. იგი კონტრფორსების მიშენებისას გაუუქმებიათ. აღმოსავლეთით, სწორკუთხა საკურთხეველში, მოზრდილი თაღოვანი, შიგნითკენ შევიწროებული სარკმელია. ასეთივე სარკმელია დასავლეთ კედელში, კარის თავზე. საკურთხევლის ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლებში თითო მცირე ნიშაა. კანკელი ხისაა. ეკლესიის ინტერიერი და ფასადები შელესილი და შეთეთრებულია. აღმოსავლეთის ფასადზე, სარკმლის ზემოთ, ირმის ორი მოზრდილი რელიეფური გამოსახულებაა. მათ შორის, ჯვარცმული ქრისტეა. დასავლეთის ფასადზე, კარის ტიმპანში, ცხენზე ამხედრებული წმინდა გიორგის მიერ გველეშაპის განგმირვის სცენაა. რელიეფი შეფერილია თეთრი, აგურისფერი და შაბიამნისფერი საღებავით. ამავე ფასადზე, სარკმლის თავზე, ნალესობაში გამოყვანილია ვერძის გამოსახულება, ფრონტონის წვერში კი – ჯვარი. კედლები დასრულებულია მარტივი ლავგარდნით. სახურავი ორფერდაა. ეკლესიის ჩრდილო-დასავლეთით თლილი ქვით ნაგები ორსართულიანი სამრეკლო დგას. მისი პირველი სართული ერთმანეთთან ნახევარწრიული თაღებით დაკავშირებული ოთხი მასიური ბურჯია. მეორე სართული მსგავსი ფორმის, მაგრამ შედარებით ვიწრო ფანჩატურია, რომელიც პირველ სართულს უკავშირდება იატაკში გაჭრილი ღიობით. სამრეკლოს გადახურვა და მეორე სართულის ერთი თაღი ჩაქცეულია. ქვით ნაგები გალავნის კვალიღა შეიმჩნევა. ბაგრატიონი გ., მაცაბერიძე ბ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 227-228.
ციხეთგორის სამაროვანი და ნამოსახლარი (გიორგწმინდა)

ციხეთგორის სამაროვანი და ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი, რომელიც მდებარეობს დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ გიორგწმინდის სამხრეთ-დასავლეთით, მდინარეების - არღუნისა და გიორგწმინდისწყლის შესართავთან, ეგრეთ წოდებულ ციხეთგორზე. სამაროვანი თარიღდება ძველი წელთაღრიცხვით III ათასწლეულის დასასრულით. ძეგლი 1985-1986 წლებში გათხარა აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ, რევაზ რამიშვილის ხელმძღვანელობით. სამაროვანზე გათხრილია შვიდი ნახევრად მიწისქვეშა აკლდამა, რომლებიც გამართული იყო ბუნებრივ ეხებში. კედლები ამოშენებულია მხოლოდ წინა ფასადის მხარეს, ნაგებია ფიქლითა და ტალახით. გვხვდება ორ და სამსართულიანი აკლდამებიც, სადაც ქვედა სართულის გადახურვა ზედა სართულის იატაკია და ასე შემდეგ. სამარხების ნაწილი ინდივიდუალურია, ნაწილი კოლექტიური. მიცვალებულის პოზა დაფიქსირდა მხოლოდ ერთ აკლდამაში, რომელშიც მიცვალებული იწვა მარჯვენა გვერდზე, ძლიერ მოხრილ პოზაში, თავით ჩრდილო-დასავლეთისკენ. ხშირია შემთხვევები ადამიანის ცალკეული ნაწილების დაკრძალვისა. თავის ქალები აღმოჩნდა ორ აკლდამაში. ერთ-ერთში ჩონჩხი თავის ქალის გარეშე იყო. აღნიშნული ფაქტი მეორად დაკრძალვაზე უნდა მიუთითებდეს. სამარხებში აღმოჩნდა მოშავო და მონაცრისფრო ზედაპირიანი, მსხვილ კენჭებნარევი და ქსოვილიანი თიხის ჭურჭელი, ბრინჯაოს მავთულის ორრკალნახევრიანი სამაჯური, ხვიები, რგოლები და ძელის სახვრეტები. ნამოსახლარი მდებარეობს ციხეთგორის მარცხენა ფერდობის დავაკებაზე, მდინარე გიორგწმინდისწყლის მარჯვენა ნაპირას, ადგილ ნასისხლართან. ძეგლი არ გათხრილა. იგი ორფენიანია. ზედა ფენა გვიანდელ ბრინჯაოს ხანას განეკუთვნება, ქვედა ფენა - ადრინდელ ბრინჯაოს ხანას. ფენებს შორის 1 მეტრი სისქის სტერილური ფენაა. ნამოსახლარზე აღმოჩენილია ხელსაფქვავები და თიხის ჭურჭლის ნატეხები. მასალა ინახება დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში. გოგოჭური გ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 236.
გომეწრის ეკლესია

გომეწრის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, რომელიც დგას დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ გომეწართან ახლოს, გუდამაყრის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე მაღაროსხევის მარცხენა ნაპირას, ადგილ საყდართგორაზე. თარიღდება VIII-IX საუკუნეებით. ეკლესია დარბაზულია. ნაგები ყოფილა ნატეხი ქვით. თითქმის მთლიანად დანგრეულია. იკითხება მხოლოდ გეგმა. აფსიდი ძლიერ შებრტყელებულია და დარბაზისგან განიერი მხრებითაა გამოყოფილი. ნანგრევებში შემორჩენილია კამარის საბჯენი თაღისა და პილასტრების ქვები და კრამიტის ნამტვრევები. წერეთელი კ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 236.
გომეწრის ღვთისმშობლის ეკლესია

გომეწრის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, დგას დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელი გომეწრის შუაში. აგებულია XIX საუკუნეში. ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია ნატეხი ქვითა და რიყის ქვით. სარკმლები ქართული აგურითაა ამოყვანილი. გადახურვა ჩაქცეულია. XX საუკუნის 30-იან წლებში ეკლესიაში სკოლა გაუხსნიათ და ნაგებობისთვის სახე შეუცვლიათ. შესასვლელი დასავლეთიდან და სამხრეთიდანაა. დასავლეთისა ამჟამად გადაკეთებულია სარკმლად. სამხრეთის შესასვლელის წინ ფართო ტერასაა. აღმოსავლეთით, სწორკუთხა საკურთხეველში, ერთი სარკმელია. თითო სარკმელი და თითო სწორკუთხა ნიშია ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლებში. ეკლესია შიგნით და გარეთ შელესილი ყოფილა. აღმოსავლეთის და დასავლეთის ფასადზე აგურის წყობით თითო შეღრმავებული ჯვარია გამოყვანილი. ბაგრატიონი გ., მაცაბერიძე ბ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 237.
თათარყან დადიშქელიანი

თათარყან (ნიკოლოზ) დადიშქელიანი (გ. 1849) — სვანეთის სამთავროს ნაწილის მმართველი, ეცერ-ცხუმარ-ბეჩოს მფლობელი. ბაბა-ციოყის ძე. 1833 წლის 26 დეკემბერს მიიღო რუსეთის იმპერიის ქვეშევრდომობა. 1834 წელს დაუმტკიცდა მაიორის წოდება, მოინათლა მართლმადიდებლური წესით და დაირქვა ნიკოლოზი. მტრობდა ჩუბეხევის დადიშქელიანებს და 1842 წელს, ახალგაზრდა კონსტანტინე დადეშქელიანის სამეგრელოში ყოფნისას, თავს დაესხა მათ რეზიდენციას სოფელ ფარში. ბრძოლაში დაიღუპა კონსტანტინეს ბებია დიგორხანი, მისი ბევრი ყმა, ხოლო კონსტანტინეს და ტყვედ ჩავარდა. 1843 წელს რუსეთის მთავრობის ზეწოლით თათარყანმა კონსტანტინეს სამფლობელოები დაუბრუნა. ჰყავდა სამი ვაჟი (ოთარი, ჯანსუღი, მოსოსტრი) და ერთი ქალიშვილი (სახელი უცნობია). ბოროზდინი კ., სამეგრელო და სვანეთი. 1884-1861, ტფ., 1934; Думин С. В., Чиковани Ю. К. Дворянские роды Российской империи. Том 4. Князья Царства Грузинского / Под ред. С. В. Думина. – М.: Линкоминвест, 1998. – გვ. 88. На титуле Нам любезно верноподаиному Сванетскому князю Татархану Дадишкеляну. Наша Императорская милость и благоволение из донесения Нашего Генералъ-Адъютанта Генералъ от Инфантерии Барона Розена. Мы с удовольствием усмотрели, что Вы учинили присягу в непоколебимой верности Вашей, к Высочайшему Нашему Престолу, а потому, снисходя на прошение Ваше утверждаем и признаем Васъ, Нашего любезного верноподанного Князя Татархана, Правителем зависящей ныне от Вас части Сванетов, под верховным покровительством, державою и защитою Российской Империи, и приемля Васъ сдомом Вашим в число Наших верноподанных на основании пунктов, представленных Вами помянутому Генералу Барону Розену, обещаем Вам и всем приемникам Вашим, которые будут удостоеы и признаны от Нас звания и Нашу Императорскую милость и благоволение. В ознаменование же достоинства Вашего жалуем Вам саблю и кинжалъ украшенные драгоценными камнями, которые пребудут и роде Вашем знаком Всемипостивейшего Нашего к Вам благоволения. За сим, поручая Вам управлять зависящею от Вас частью Сванетского народа, с кротостию и правосудием надеемся мы, что Вы и Наследники Ваши как в преданности к нашему престолу, так и в точном исполнении обязанностей Ваших пребудут непоколсбимы- Во упование и в залог Монаршей' Нашей к Вам и Сванетскому народу милости дано сия Наша Императорская грамота за собственноручным Нашим подписанием и с приложением Государственной печати в престольном Нашем Граде Святого Петра, Декабря 26 дня в лето от Рождества Христово 1833, царствования же Нашего в девятое. Наподлинной собственною его императорского Величества рукою подписано Николай. ↑ Полное собрание законов Российской империи, собрание 2-ое (1825-1881), т. IX, указ 6673 б, ст. 41-42
ყელყვითლას ციხე

გომეწრის ყელყვითლას ციხე — არქიტექტურული, არქეოლოგიური ძეგლი, მდებარეობს დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელი გომეწრის ჩრდილოეთით 1,5 კილომეტრზე. მდინარეების გომეწრულისა და შარახევის შესართავთან, ტყიან ქედზე. თარიღდება განვითარებული შუა საუკუნეებით. 1972 წელს დაზვერვითი სამუშაოები ჩაატარა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის ჟინვალის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ. ყელყვითელას ციხე შედგება ციტადელისა და ხელოვნურ ტერასებზე განლაგებული ნაგებობებისაგან. ციტადელი ნატეხი ქვითა და მტკიცე დუღაბით ნაგები მძლავრი გოდოლია, რომელიც დგას ქედის უკიდურეს ჩრდილო-აღმოსავლეთ კონცხზე. შემორჩენილია 3-4 მეტრი სიმაღლის და 1,5 მეტრი სისქის კედლები. შესასვლელი აღმოსავლეთიდანაა. შიდა ტერიტორია ამოვსებულია ნანგრევებით, რის გამოც, სათავსთა გეგმარების დადგენა შეუძლებელია. გოდოლის დასავლეთით, ქედზე, ღრმა ჭრილებია. აღმოსავლეთით, მკვეთრად დაქანებულ ფერდობზე, შვიდ ხელოვნურ ტერასაზე შეიმჩნევა ნაგებობათა ნაშთები. ციტადელის მისასვლელთან, აღმოსავლეთით. I ტერასაზე სამი კედლის ნანგრევებია, II ტერასაზე - შვიდი კედლისა. აქვე ერთი სათავსის და მასზე დასავლეთიდან მიშენებული კოშკის კედლების მცირე ნაწილებია შემორჩენილი. III-IV-V ტერასებზე არსებული ნანგრევების გეგმა არ იკითხება. VI ტერასის ჩრდილო ნაწილში კლდეში გამოკვეთილი ბაქანია, ბოლო VII ტერასაზე შემორჩენილია ნატეხი ქვით ნაგები გალავნის კედლის ნაწილები, აღმოსავლეთით კარიბჭეა. ციხე მძლავრი საფორტიფიკაციო ნაგებობა იყო და იცავდა თიანეთისა და მთიულეთ-გუდამაყრის დამაკავშირებელ გზას. ყელყვითელას ციხეზე 1944 წელს აღმოჩნდა წარწერიანი ქვის ფილა, რომელიც X საუკუნის ეპიგრაფიკული ძეგლია. რუხი ფერის, მოგრძო და სწორკუთხა ქვას სამი გვერდი ტლანქად აქვს დამუშავებული, მეოთხეზე წარწერაა. ოთხსტრიქონიანი ასომთავრულნარევი ნუსხური წარწერა ნაწილობრივ დაზიანებულია. ასოები დაუდევრად არის ამოკვეთილი, ხოლო სტრიქონები უსწორმასწოროა. სიტყვები ერთმანეთისგან არაა დაცილებული, ტექსტის დასაწყისში, სამივე სტრიქონის წინ ამოღარულია მოგრძო ჯვარი. წარწერა, ცნობილი „ჴელი მუშალა გოგლეურისა“ სახელწოდებით. ერთ-ერთი უძველესი ძეგლია, რომელიც გვაწვდის ცნობას კაცის მკვლელობისათვის ქონებრივი საზღაურით დასჯის შესახებ. ესე ჴელი მე მო(ჳ)შ(ა){ლ}ა [დავ]წერე, გოგ(ო)ლეო(ჳ)რმან. სამას ორმოცი საჴნისი ვ(ი)ძიე მიქ(ე)ლაო(ჳ)რისა. [გი]ზ[ღ]ოს [ბ(ა)]ღდი(ა)თა. მათ კაცი მოკლის -- შაბიდა : მ(ა)თ(ი)\ტას და გია{ს ძე. მათ ს}[აღ]მართალსა მეფე შე_რის(ხ)[და] და [ე]... [რ__ა]... რჩეულიშვილი გ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 237.
ამალია ავგუსტა ბავარიელი

ამალია ავგუსტა ბავარიელი (გერმ. Amalie Auguste von Bayern; დ. 13 ნოემბერი, 1801, მიუნხენი, ბავარია, საღვთო რომის იმპერია — გ. 8 ნოემბერი, 1877, დრეზდენი, საქსონია, გერმანიის იმპერია) — ვიტელსბახთა დინასტიის წარმომადგენელი. ბავარიის მეფე მაქსიმილიან I-ისა და დედოფალ კაროლინა ბადენელის ასული. პრუსიის დედოფალ ელიზაბეთ ლუდოვიკას ტყუპისცალი. საქსონიის დედოფალი 1854-1873 წლებში როგორც მეფე იოჰანის მეუღლე. საქსონიის ორი მეფის: ალბერტისა და გეორგის დედა. ამალია ავგუსტა დაიბადა 1801 წლის 13 ნოემბერს მიუნხენში. იგი იყო ბავარიის მეფე მაქსიმილიან I-ისა და მისი მეორე ცოლის, დედოფალ კაროლინა ბადენელის ქალიშვილი. მისი იდენტურად ტყუპისცალი და იყო პრინცესა ელიზაბეთ ლუდოვიკა, შემდგომში პრუსიის დედოფალი, როგორც მეფე ფრიდრიხ ვილჰელმ IV-ის მეუღლე. მისი დები დაქორწინდნენ შემდეგ მონარქებზე: საქსონიის მეფე ფრიდრიხ ავგუსტ II, ავსტრიის ერცჰერცოგი ფრანც კარლი და ბავარიის ჰერცოგი მაქსიმილიან იოზეფი. 1822 წლის 21 ნოემბერს იგი დაქორწინდა პრინც იოჰან საქსონიელზე, რომელთანაც ამალია ავგუსტას ცხრა შვილი შეეძინა. 1854 წლის 9 აგვისტოს იოჰანი ტახტზე ავიდა, რითაც ამალია ავგუსტა საქსონიის დედოფალი ხდება. 1851 წელს დედოფალმა ამალია ავგუსტამ დააფუძნა „დრეზდენელ ქალთა ასოციაცია“, რომელსაც დასთან ერთად ხელმძღვანელობდა, უკვე 1859 წლიდან კი მარტომ დაიწყო მისი მართვა. ამის მიზეზი ის იყო, რომ მისი ტყუპი და 1859 წელს დრეზდენში მასთან ვიზიტისას გარდაიცვალა. ცნობილია, რომ დედოფალი ამალია ავგუსტა აქტიური ლიბერალი იყო. მიუხედავად მისი კათოლიკური აღმსარებლობისა, იგი მხარს უჭერდა საქსონიელ პროტესტანტებს. მისი ლიბერალური შეხედულებების გამო, 1871 წელს, გერმანიის გაერთიანების დროს, პრუსიის მეფე ვილჰელმ I-მა და მისმა პრემიერ-მინისტრმა ბისმარკმა დედოფალი დააპატიმრეს. იგი სასამართლოზე წარადგინეს, რომელზეც დედოფალი დამნაშავედ სცნეს და სამუდამო პატიმრობა მიუსაჯეს. 1877 წლის 8 ნოემბერს, 75 წლის ამალია ავგუსტა დრეზდენის კომფორტულად მოწყობილ ციხეში გარდაიცვალა. მისი დაღუპვის მიზეზი ტუბერკულოზი გახდა. მარია ავგუსტა (1827-1857), გარდაიცვალა გაუთხოვარი, ტუბერკულოზით; ალბერტი (1828-1902), საქსონიის მეფე. ცოლად შეირთო შვედი პრინცესა კაროლა ვაზა, თუმცა შვილები არ ჰყოლია; მარია ელიზაბეთი (1830-1912), ცოლად გაჰყვა სარდინიის მეფის ვაჟს, გენუის ჰერცოგ ფერდინანდოს, რომელთანაც შეეძინა იტალიის დედოფალი მარგერიტა სავოიელი; ფრიდრიხ ავგუსტი (1831-1847), გარდაიცვალა მცირეწლოვანი; გეორგი (1832-1904), საქსონიის მეფე. ცოლად შეირთო ინფანტა მარია ანა პორტუგალიელი, რომელთანაც შეეძინა შვილები, მათ შორის მომავალი მეფე ფრიდრიხ ავგუსტ III; მარია სიდონია (1834-1862), გარდაიცვალა გაუთხოვარი, ტიფით; ანა (1836-1859), ცოლად გაჰყვა ტოსკანის დიდ ჰერცოგ ფერდინანდო IV-ს, მაგრამ მეორე მშობიარობას გადაჰყვა; მარგარეტა (1840-1858), ცოლად გაჰყვ ავსტრიის ერცჰერცოგ კარლ ლუდვიგს, მაგრამ გარდაიცვალა უშვილოდ, ტიფური ცხელებით; სოფია (1845-1857), ცოლად გაჰყვა ბავარიის ჰერცოგ კარლ თეოდორს, რომელთანაც ერთი გოგონა შეეძინა და გარდაიცვალა გრიპით; Petermann, Karl: Der König Johann und die Königin Amalie von Sachsen, sowie die Feier ihres goldenen Ehejubiläums; in: Erzählungen. O.Author, o.J.
გრიგოლაანთკარის კვირაცხოვლის ეკლესია

გრიგოლაანთკარის კვირაცხოვლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, დგას დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელი გრიგოლაანთკარის სამხრეთით, 300 მეტრზე, სასაფლაოზე. თარიღდება XVII საუკუნით. XVIII საუკუნეში ეკლესია აღუდგენიათ და კამარის ზემოთ ნისკარტა სალოდეებითა და სათოფურებით აღჭურვილი სადგომი მოუწყვიათ. ეკლესიის თავდაპირველი კედლები რიყის ქვითაა ნაგები, მოგვიანებით აღდგენილი ნაწილები კი - აგურითა და რიყის ქვით. კამარა, საბჯენი თაღი და გარეთა კუთხეები მთლიანად აგურისაა. სწორკუთხა შესასვლელი სამხრეთი კედლის დასავლეთ კიდეშია. კარის ღიობი გარედან ქვიშაქვის თლილი ქვებითაა გამოყვანილი. ეკლესია უაფსიდოა. აღმოსავლეთით მხრებით გამოყოფილი და ორი საფეხურით შემაღლებული სწორკუთხა საკურთხეველი აქვს. საკურთხევლის აღმოსავლეთი კედლის ღერძზე სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი, რომლის ქვემოთ, კედელზე, მიშენებულია კუბური ფორმის ტრაპეზი. საკურთხევლის სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში თითო პატარა სწორკუთხა ნიშაა. საკურთხეველი გადახურულია ცილინდრული კამარით. დარბაზის სამხრეთ კედელში ერთი ბრტყლად გადახურული სარკმელია. გრძივი კედლები და კამარა უიმპოსტო პილასტრებითა და მათზე დაყრდნობილი ნახევარწრიული საბჯენი თაღით გაყოფილია ორ თანაბარ ნაწილად. ინტერიერი შელესილი და შეთეთრებულია. ეკლესიის კამარასა და ორფერდა სახურავს შორის დაბალი და ვიწრო სწორკუთხა სადგომია. სადგომში ასასვლელი კიბე სამხრეთ კედელშია. კიბის უჯრედში თაღოვანი შესასვლელი ეკლესიის შესასვლელის თავზე, კამარის გვერდშია მოწყობილი. სადგომი გადახურულია აგურის კამარით, აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებში თითო ნისკარტა სალოდეა, სალოდეების ორივე მხარეს, ერთ დონეზე, თითო სათოფურია. ფასადები შელესილია. აღმოსავლეთის ფასადზე, სარკმლის თავზე, აგურის წყობის შეღრმავებით გამოყვანილია საფეხუროვან პოსტამენტზე დაყრდნობილი ჯვარი. კედლები დასრულებულია აგურის საფეხუროვანი ლავგარდნით. სახურავი კრამიტით ყოფილა დაბურული. ეკლესიის დასავლეთი ფრონტონის წვერზე დგას აგურის პატარა სამრეკლო - ოთხთაღიანი და პირამიდულსახურავიანი ფანჩატური. ჯინჭარაძე დ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 237.