laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
სუნი

სუნი — სპეციფიკური შეგრძნებაა ჰაერში მფრინავი არომატული ნივთიერებების (მან) არსებობისა, რისი გამოვლენა ხდება ყნოსვის შეგრძნების ქიმიური რეცეპტორების მეშვეობით (იხ. ხემეროცეპცია), რომელიც განლაგებულია ცხოველის ცხვირის ღრუში. სუნი ადამიანების უმრავლესობისათვის არის — შედარებით სუსტად დიფერენცირებული, ინტეგრალური შეგრძნებაა, რადგანაც ის განისაზღვრება ყნოსვის რეცეპტორების, სამწვერა ნერვის რეცეპტორების და ვომერნოზალური ორგანოს რეცეპტორების გაღიზიანების ჯამური ეფექტით. შეიძლება გამოვყოთ რამდენიმე წამყვანი რგოლი და ფაქტორი, რომელიც მონაწილეობს სუნის აღქმის პროცესში: რეცეპტორული დონე ცხვირით სუნთქვის ხარისხი ჰორმონალური ფონი სპეციფიკური ანოსმიები ასაკური თავისებურებები ნერვთა კონების გამტარობა ლიმბური სისტემა ფსიქიკური დონე ნერვული სისტემის აღზნების დონე ინდივიდუალური გამოცდილება მთავარი სტატია: სუნის აღქმის ფსიქოლოგია. სუნის შეგრძნებაზე დიდი გავლენა აქვს ადამიანის ფსიქოფიზიოლოგიურ მდგომარეობას. გარკვეულ პირობებში შეიმჩნევა სუნის დამახინჯებული აღქმა, როდესაც გარკვეული, ჩვეულებრივი ნივთიერება მოულოდნელად ხდება მკვეთრად არასასიამოვნო. სუნის აღქმის გამოკვლევას აწარმოებს ოლფაქტომეტრია. სუნის ძალის შეფასება მნიშვნელოვანია ეკოლოგიაში, კვების პროდუქტების ხარისხის ობიექტური შეფასებისათვის, პარფიუმერიაში, სხვადასხვაგვარი პათოლოგიების კლინიკური კვლევებისას. XX საუკუნეში ხმის (პატეფონი, მაგნიტაფონი) და გამოსახულების (ფოტოგრაფია, კინომატოგრაფი, ვიდეოკამერა) რეპროდუქციის მოწყობილობების ფართო გავრცელების შემდეგ, სულ უფრო ხშირად გამომგონებლები მიმართავენ სუნის რეპროდუქციის მოწყობილობების დამუშავებას. ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ცდა იყო ასეთი სისტემის შემუშავება ამერიკა-ისრაელის ფირმის DidgiScent (2002 г.) მიერ. ამ ფირმამ ვერ შეასრულა აღებული ვალდებულებები დროულად და პროექტი ჩაიშალა. ყნოსვა არომატი არომათერაპია პარფიუმერია სიმყრალე დეზოდორანტი ფერომონი ატრაქტანტი ანოსმია (ყნოსვის დაკარგვა) ოდოროლოგია ქალის სურნელი თავისუფლების სურნელი ვნების სურნელი (ფილმი)
ეიზენჰაუერის დოქტრინა

ეიზენჰაუერის დოქტრინა მიუთითებს დუაიტ ეიზენჰაუერის მიმართვაში კონგრესისადმი 1957 წლის 5 იანვარს. დოქტრინის მიხედვით ქვეყანას შეეძლო ეკონომიკური ან (სხვა ქვეყნიდან აგრესისიის შემთხვევაში) სამხედრო დახმარება ეთხოვა ამერიკისთვის. აიზენჰაუერმა გამოარჩია სსრკ-დან საფრთხე და აშშ-ს სამხედრო კომიტეტს უფლება მისცა „დაეცვა ტერიტორიული მთლიანობა და პოლიტიკური დამოუკიდებლობა ისეთი ქვეყნებისა, რომლებიც ითხოვენ დახმარებას რომელიმე საერთაშორისო კომუნიზმს დაქვემდებარებული ქვეყნის აშკარა აგრესიის წინააღმდეგ“. გლობალურ პოლიტიკურ კონტექსტში, დოქტრინა იყო გამოხმაურება შესაძლო ომისა, რომელსაც სსრკ-ს, სუეცის კრიზისის საბაბით, ეგვიპტეში შესაძლო შესვლა მოასწავებდა. რეგიონში წარმოქმნილი უხელისუფლებობის გამო, რომელიც ინგლისური და ფრანგული მხარეების წარუმატებლობას მოჰყვა, ეიზენჰაუერმა ჩათვალა, რომ თავისი გავლენის გაზრდა აუცილებელი იყო. სიტუაციას ართულებდა ეგვიპტის პრეზიდენტის ნასარის პოლიტიკა. მან განალაგა ბაზები, რომლებსაც იყენებდა აშშ-სა და სსრკ-ს ინტერესთა შესაჯახებლად. ამასთან ნასარი იღებდა სსრკ-სგან დახმარებას. რეგიონულ დონეზე, დოქტრინის მიზანი იყო დახმარება არაბული რეჟიმებისა უზრუნველეყო ნასარის პოლიტიკური კონტროლის ალტერნატივა. დოქტრინა 5 მარტს დაამტკიცა კონგრესმა 422 ხმით 79 ხმის წინააღმდეგ. 9 მარტს გამოცხადდა ოფიციალურად კონგრესის რეზოლუციაზე პრეზიდენტის ხელმოწერის შემდეგ. შეიარაღებული ძალები პირველად გამოიყენეს ლიბანის კრიზისისას, როცა ამერიკის სამხედრო ძალებმა მოახდინეს ინტერვენცია ლიბანში. დოქტრინა მიზნად ისახავდა არაბულ ქვეყნებში ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის ჩახშობას, აგრეთვე იქ (სუეცის კრიზისის გამო ინგლის-საფრანგეთის პოზიციების დასუსტებასთან დაკავშირებით) აშშ-ის პოზიციების განმტკიცებას. დოქტრინის განსახორციელებლად ასიგნებულ იქნა 200 მლნ. ამერიკული დოლარი. დალესის გეგმა ქსე, ტ. IV, გვ. 59–60, თბ. 1979. იანვარს წარმოთქმული სპეციალური ტექსტი კონგრესისადმი 1957 წელს ↑ http://www.presidency.ucsb.edu/ws/index.php?pid=11007&st=&st1=#axzz1JcgtQWIG
ბრომი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტერმინი ბრომი შეიძლება აღნიშნავდეს: ბრომი — ქიმიური ელემენტი, ჰალოგენი. ჯერალდ ბრომი — ამერიკელი გოტიკური მხატვარ-ფანტასტი. ჯონ ვან დენ ბრომი — ნიდერლანდელი ფეხბურთელი და მწვრთნელი ბრომი (პერსონაჟი)
ჩოსონის დინასტიის მეფეთა აკლდამები

ჩოსონის დინასტიის მეფეთა აკლდამები სამხრეთ კორეაში, მოიცავს კორეის ჩოსონის დინასტიის (1392-1910) მეფეთა 40 საფლავს. საფლავები 18 სხვადასხვა ადგილასაა გაფანტული მთელი სამხრეთ კორეის მასშტაბით. აგებულია მათი დიდებისა და მიღწევების პატივსაცემად. 2009 წელს, იუნესკომ ეს საფლავები მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. საფლავები ორ ტიპად იყოფა. მეფეეები და დედოფლები დაკრძალული არიან ნეუნგ-ის ტიპის საფლავებში, ხოლო ტახტის მემკვიდრეები და მათი საცოლეები, აგრეთვე სანმეფო ოჯახის ახლობლები ვონ-ის ტიპის საფლავებში. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჩოსონის დინასტიის მეფეთა აკლდამები UNESCO - Royal Tombs of the Joseon Dynasty Oriental Architecture
ჰაჰოე

ჰაჰოე — ტრადიციული სოფელი სამხრეთ კორეაში. მის მთავარ ღირებულებას აქ წარმოდგენილი ჩოსონის დინასტიის პერიოდის არქიტექტურული სტილი, ხალხური ტრადიციები, ფასეული წიგნები და ძველი ტრადიციები წარმოადგენს. სოფელი მდებარეობს ანდონის პროვინციაში, ნამსანის მთის ჩრდილოეთით. დაგეგმარებულია გეომანტიკის პრინციპებით და მას ლოტოსის ყვავილის ფორმა გააჩნია. 2010 წელს, იუნესკომ ჰაჰოე მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჰაჰოე UNESCO: Hahoe Folk Village in Andong World Heritage in Korea Andong City - Hahoe Folk Village Audio Introduction დაარქივებული 2009-01-02 საიტზე Wayback Machine. Andong Hahoe Folk Village
იანგდონგი

იანგდონგი — ჩოსონის დინასტიის ტრადიციული სოფელი სამხრეთ კორეაში. მდებარეობს კიონსან-პუკტოს პროვინციაში, ქალაქ კიონჯუდან 16 კმ-ით ჩრდილო-დასავლეთით, მდინარე ჰეიონგსანის გასწვრივ. დაცვის ხარისხი, არაერთი კულტურული ასპექტი, ტრადიციონალიზმი, ულამაზესი ბუნება — ყველაფერი ეს იანგდონგში სრულადაა წარმოდგენილი. სოფელი ასევე ნათელი მაგალითია იანბანის (კორეული არისტოკრატია) ცხოვრების წესისა და ნეო-კონფიციანიზმისა. 2010 წელს, სოფელ ჰაჰოესთან ერთად, იუნესკომ იანგდონი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: იანგდონგი Website of Yangdong Village დაარქივებული 2014-10-10 საიტზე Wayback Machine. UNESCO Visit Korea[მკვდარი ბმული] World Heritage in Korea ↑ 1.0 1.1 경주양동마을 慶州良洞─ Korean. Doosan Encyclopedia. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-12-09. ციტირების თარიღი: 2009-08-17.
მადაინ-სალიჰი

მადაინ-სალიჰი (არაბ. صالحمدائن) ასევე ალ-ჰიჯირი ან ჰეგრა — ისლამის წინა პერიოდის არქეოლოგიური ძეგლი საუდის არაბეთის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, ალ-მადინას რეგიონში. თარიღდება ნაბატეის სამეფოს პერიოდით (ახ.წ. I საუკუნე). ოაზისი პეტრასა და ჰიჯაზის დამაკავშირებელ მთავარ საქარავნო გზაზე მდებარეობდა. სწორედ აღნიშნული სამეფოს აშენებულია ქალაქი პეტრაც იორდანიაში. კომპლექსში აღმოჩენილია 131 კლდეში გამოკვეთილი, მონუმენტური, ორნამენტებით საგულდაგულოდ მორთული სამარხი და წყალმომარაგების საშუალებები, რომლებიც ნაბატეის ქალაქ ჰეგრას მიეკუთვნებოდა. ასევე აღმოჩენილია კლდეებზე გაკეთებული 50 წარწერა, რომლებიც ნაბატეიმდელ პერიოდს მიეკუთვნება. 2008 წელს, იუნესკომ ძეგლი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია არაბულ ქვეყნებში Personal website on Hegra (Madain Saleh) (picture, text, map, video and sound) at hegra.fr Photo gallery at nabataea.net World Heritage listing submission Photos დაარქივებული 2012-02-11 საიტზე Wayback Machine. Historical Wonder დაარქივებული 2008-10-11 საიტზე Archive.isCategory:Webarchive template archiveis links Saudi Arabia's Hidden City Madain Salah: Saudi Arabia's Cursed City დაარქივებული 2011-07-15 საიტზე Wayback Machine. ↑ http://nabataea.net/medain.html ↑ Official announcement as World Heritage Site. UNESCO. ციტირების თარიღი: 2009-09-17.
სიხოტე-ალინის მეტეორიტი

სიხოტე-ალინის მეტეორიტი (რუს. Сихотэ-Алинский метеорит) — ვარდნისას შემჩნეული უდიდესი რკინის მეტეორიტი. სრული მასა ≈ 70 ტ. ჩამოვარდა 1947 წლის 12 თებერვალს, რუსეთის პრიმორიეს მხარეში, სიხოტე-ალინის დასავლეთ ნაწილში. ადგილობრივი დეკრეტული დროით 10 სთ 38 წთ. ჰაერშივე დაიმსხვრა და 3 კვ.კმ ფართობზე მეტეორიტული წვიმა გამოიწვია, ახლდა ბოლიდიც, რომელიც 400 კმ რადიუსიან არეში ჩანდა და დატოვა მტვრის ნაკვალევი (ჩანდა რამდენიმე საათის განმავლობაში). ბოლიდის გაქრობისას გაისმა დარტყმის ხმა, გრუნტი და ნაგებობები შეირყა. მოვლენა შეისწავლა სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის მეტეორიტეტის კომიტეტის რამდენიმე ექსპედიციამ ვ. ფესენკოვის, ე. კრინოვისა და ს. ფონტინის ხელმძღვანელობით. აღმოჩნდა 24 კრატერი (დიამეტრი 9-26 კმ) და 78 პატარა ღრმული, რომლებიც ცალკეულმა მეტეორიტებმა წარმოქმნეს. უფრო მსხვილი მეტეორიტები დაიმსხვრა კლდის ქანებზე დაჯახებისას, წარმოიქმნა მტვერი და წვრილი მეტეორიტები, რომლებიც ტაიგაში გაიფანტა (იპოვეს ≈ 3500). ყველაზე დიდი მთლიანი მეტეორიტების მასაა 1745, 1000; 700; 500, 450, 350 კგ. სულ შეგროვდა 27 ტ. ქიმიური შედგენილობა: Fe (93,29%, მასის მიხედვით), Ni (5,94%), Co (0,38%), P (0,56%), S (0,28%), Cu (0,03%). სიხოტე-ალინის მეტეორიტი (რუსული) სიხოტე-ალინის მეტეორიტი (რუსული) სიხოტე-ალინის მეტეორიტი (რუსული) ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 415. ჯაფიაშვილი ვ., მოწყვეტილი ვარსკვლავები და ციური ქვები, თბ., 1976; Сихотэ-Алинский железный метеоритный дождь. [Сб. ст.], т. 1—2, М., 1959—1963.
ვლადიმერ აგლაძე

ვლადიმერ დიმიტრის ძე აგლაძე (დ. 1879, სოფელი მუხლი, ახლანდელი ამბროლაურის რაიონი ― გ. 1959, თბილისი) — ქვის მხატვრულად დამუშავების ქართველი ოსტატი. სწავლობდა თბილისში იტალიელ ოსტატ ანდრეოლეტის სახელოსნოში. 1906 დააარსა ქვაზე მომუშავეთა პროფესიული ორგანიზაცია. საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ მუშაობდა მშენებელთა კავშირის თავმჯდომარედ, სააქციო სამშენებლო საზოგადოების თავმჯდომარედ და სხვა. მონაწილეობდა თბილისში საქართველოს მთავრობის სახლის, ყოფილი მარქსიზმ-ლენინიზმის ინსტიტუტის საქართველოს ფილიალის, ქალაქის ვაგზლის, "საქნახშირის" ადმინისტრაციული სახლის, მეტეხის ახალი ხიდის და სხვა მხატვრულ გაფორმებაში. ბერიძე ვ., თბილისის ხუროთმოძღვრება (1801–1917), ტ. 2, თბ., 1963 ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 58.
ბუსრა

ბუსრა (არაბ. بصرى‎) — უძველესი ქალაქი სამხრეთ სირიაში. წარმოადგენს ქვეყნის მთავარ არქეოლოგიურ ტერიტორიას და 1980 წლიდან იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლს. პირველი დასახლებები ამ ტერიტორიაზე, ნახსენებია ძველი ეგვიპტის ფარაონების - თუთმოს III-ისა და ამენჰოტეპ IV-ის დოკუმენტებში (ძვ.წ. XIV საუკუნე). უკვე ძვ.წ. II საუკუნეში, ბუსრა ნაბატეის სამეფოს ქალაქია. ახ.წ. 106 წელს, აღნიშნული სამეფო რომის იმპერატორ ტრაიანეს გენერალმა კორნელიუს პალმამ დაიპყრო. რომის იმპერიის შემადგენლობაში, ქალაქს სახელი გადაერქვა და ეწოდა ნოვა-ტრაიანე-ბოსტრა და წარმოადგენდა რომის ერთ-ერთი პროვინციის - ქვიანი არაბეთის დედაქალაქს. ბუსრა რამდენიმე მნიშვნელოვანი სავაჭრო გზის გადაკვეთაზე აღმოჩნდა, სულ მალე აყვავდა და რეგიონის მთავარი მეტროპოლია გახდა. VII საუკუნეში ქალაქი სასანიდებმა დაიპყრეს, შემდეგ მას მოჰყვა მცირე ხნიანი ბიზანტიური დაპყრობა და ბოლოს რაშიდთა არმიამ დაიპყრო ხალიდ იბნ ალ-ვალიდის მეთაურობით. ამის შემდეგ, ბუსრას ისლამური ისტორია იწყება. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია არაბულ ქვეყნებში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ბუსრა Catholic Encyclopedia on Bosra Official website of Bosra city დაარქივებული 2017-06-08 საიტზე Wayback Machine. Bosra World Heritage site in panographies - 360 degree interactive imaging დაარქივებული 2014-04-16 საიტზე Wayback Machine. Extensive photo site about Bosra
აშშ-ის გერბი

აშშ-ის დიდი ბეჭედი (ინგლ. Great Seal of the United States) — ამერიკის შეერთებული შტატების ემბლემა. გამოიყენება აშშ-ის მტავრობის მიერ გამოცემულ დოკუმენტებზე ხელმოწერის დროს. მის ოფიციალურ მფლობელად ითვლება აშშ-ის სახელმწიფო მდივანი. დიდი ბეჭდის ნახვა შეიძლება ვაშინგტონში, სახელმწიფო დეპარტამენტის საგამოფენო დარბაზში. ბეჭდის წინა მხარეს ზოგჯერ უწოდებენ აშშ-ის გერბსაც. ამერიკის დიდი ბეჭედი ორი სახსაგან შედგება, მაშინ როდესაც ბეჭედი ჩვეულებრივ ერთი სახლისაგან შედგება. აშშ-ს გერბზე გამოხატულია თეთრთავა არწივი ფართოდ გაშლილი ფრთებით, ერთ-ერთ ბრჭყალში მას ზეთისხილის რტო უჭირავს - მშვიდობის სიმბოლო, მეორეში 13 ისარი - ომის სიმბოლო. არწივის თავი შეტრიალებულია ზეთისხილის ტოტისკენ, რაც გულისხმობს მშვიდობისკენ მისწრაფებას. მის თავზე ცამეტი ვარსკლავია, რაც პირველ ცამეტ შტატს ნიშნავს. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: აშშ-ის გერბი PDF booklet from U.S. State Department, 2003 version, and 1996 version — Bureau of Public Affairs Website on the Great Seal Dr. Robert Hieronimus visits the Keeper of the Seal with photos of the actual die press დაარქივებული 2010-11-19 საიტზე Wayback Machine.
წყლიანი ჰორიზონტი

წყლიანი ჰორიზონტი (ინგლ. aquifer — აკვიფერი) — მიწისქვეშა წყლით გაჟღენთილი ქანთა ფენები; დანალექი ქანები, რომლებიც წარმოდგენილია ერთი ან რამდენიმე წყალგამტარი ფენით. არსებული ნაპრალები ან სხვა სიცარიელეები მიწისქვეშა წყლებითაა ამოვსებული. ერთმანეთთან ჰიდრავლიკურად დაკავშირებული წყლიანი ჰორიზონტები ქმნიან წყლისშემცველ კომპლექსს. წყლიანი ჰორიზონტების ფენები ნაწილობრივ შედგება ფხვიერი მასალისაგან, როგორებიცაა: ხრეში, დოლომიტი, შლამი, კირქვა, მერგელი ან ქვიშა. ჰორიზონტი შემოზღუდულია ან ორი წყალგამძლე ფენით (უმთავრესად თიხით) ან წყალგამძლე ფენითა და აერაციის ზონით. წყლიანი ჰორიზონტები სხვადასხვა სიღრმეზეა წარმოდგენილი. როდესაც ისინი ახლო ზედაპირთან არიან განლაგებული, მათ ინტენსიურად იყენებენ სარწყავად, ასევე ხშირად ასეთი სახის წყლიანი ჰორიზონტები წვიმის წყლებით ივსება. მრავალი უდაბური რეგიონი შეიცავს კირქვიან ბორცვებსა და მთებს, გრუნტის წყლებთან ერთად. ზედაპირული წყლიანი ჰორიზონტები, რომელშიც წყალი მოიპოვება, წარმოდგენილია ჩრდილოეთ აფრიკაში (ატლასი), აზიაში, ჩრდილოეთ ამერიკაში (სიერა-ნევადა). ასეთი წყლების ჭარბად მოხმარებამ შესაძლოა გამოიწვიოს გრუნტის წყლების დონის შემცირება. ასე მაგალითად: ლიბიასა და ისრაელში მოსახლეობის მატებასა და წყლების გაძლიერებულ გამოყენებას მოჰყვა მიწისქვეშა წყლების დონის შემცირება. არტეზიული წყლები მიწისქვეშა წყალი წყლიანი ჰორიზონტი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური) წყლიანი ჰორიზონტი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული) წყლიანი ჰორიზონტი — გეოგრაფიის ენციკლოპედია (რუსული)
ლავრენტი აგლაძე

ლავრენტი ალექსის ძე აგლაძე (დ. 1884, სოფ. ბარი, ახლანდელი ონის მუნიციპალიტეტი ― გ. 1958, თბილისი) — ქვის მხატვრულად დამუშავების ქართველი ოსტატი. სწავლობდა ბაქოში იტალიელ ოსტატ ფრანზის სახელოსნოში (1897-1901), 1913 წლამდე იქვე მუშაობდა. მონაწილეობდა საზოგადოებრივ და კერძო ნაგებობათა ფასადების მხატვრულად გაფორმებაში (ბაქოს რეალური სასწავლებელი, 1905 და სხვა). 1913 წლიდან მუშაობდა თბილისში ნეოფიტე აგლაძის სახელოსნოში. მონაწილეობდა თბილისის სათავადაზნაურო-საადგილმამულო ბანკის (ამჟამად ახლანდელი საქართველოს ეროვნული ბიბლიოთეკა), სასტუმრო "მაჟესტიკის" (ამჟამად "თბილისი"), ყოფილი მარქსიზმ-ლენინიზმის ინსტიტუტის საქართველოს ფილიალის, თბილისის ფუნიკულიორის ზედა სადგურის, კინოთეატრ "რუსთაველის", ბ. პაიჭაძის სახელობის ეროვნული სტადიონის (ორივე თბილისში) მხატვრულ გაფორმებაში. ბერიძე ვ., თბილისის ხუროთმოძღვრება (1801-1917), ტ. 2, თბ., 1963 ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 58.
ნაბუკო

ნაბუკო (იტალ. Nabucco, შემოკლება ნაბუქოდონოსორისა, Nabucodonosor) — ჯუზეპე ვერდის იტალიურენოვანი ოპერა. შეიქმნა 1841 წელს, ხოლო პრემიერა 1842 წლის 9 მარტს მილანში, ლა სკალას თეატრში შედგა. ოპერის ლიბრეტო ეკუთვნის თემისტოკლე სოლერას (1815-1878). ოპერის თემას ერთი მხრივ წარმოადგენს ბაბილონის ტყვეობაში მყოფი ებრაელი ერისა და მათი თავისუფლების დევნა, ხოლო მეორე მხრივ კი ნაჩვენებია სულიერი გარდატეხა მთავარი გმირისა, ნაბუქოდონოსორისა — იგი თავდაპირველად თავს ღმერთად აცხადებს და ამის გამო სიგიჟით ისჯება ღვთის მიერ, საღი გონება მას მხოლოდ მას შემდეგ უბრუნდება, რაც ებრაელთა ღმერთის უზენაესობას აღიარებს. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ნაბუქო მოკლე აღწერა ლიბრეტო იტალიურად
კართსოფელი

კართსოფელი (კარათყაუ) — ნასოფლარი საქართველოში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში (კობის თემი), მდებარეობს თრუსოს ხეობაში, მდინარე თერგის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 2060 მეტრი, სტეფანწმინდიდან 38 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში აღარავინ ცხოვრობს. კართსოფლის მთავარანგელოზთა ეკლესია ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 404. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 27 ივლისი 2016. ↑ სერგი მაკალათია, „ხევი“, ტფილისი, სახელმწიფო სასწავლო-პედაგოგიური გამომცემლობა, 1934 წ., გვ. 21. ნახსენებია სახელით „კარატყავი“. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ნეოფიტე აგლაძე

ნეოფიტე დიმიტრის ძე აგლაძე (დ. 1874, სოფელი მუხლი, ამბროლაურის რაიონი ― გ. 1956, თბილისი) ― ქვის მხატვრულად დამუშავების ქართველი ოსტატი. 1887 წლიდან სწავლობდა თბილისში იტალიელი ოსტატის ანდრეოლეტის სახელოსნოში. 1912 წელს გახსნა საკუთარი სახელოსნო. თბილისის სამხატვრო აკადემიის ქანდაკების ფაკულტეტის (ქვის კვეთა) და სამხატვრო-სამშენებლო სახელოსნო სასწავლებლის (1945-1953) (ამჟამად თბილისის მ. თოიძის სახელობის სამხატვრო-პროფტექნიკური სასწავლებელი) პედაგოგი. მუშაობდა ვლადიმერ, ნიკო და ლავრენტი აგლაძეებთან ერთად. მონაწილეობდა ქაშვეთის ტაძრის, თბილისის სათავადაზნაურო-საადგილმამულო ბანკის (ახლანდელი საქართველოს ეროვნული ბიბლიოთეკა), ყოფილი მარქსიზმ-ლენინიზმის ინსტიტუტის საქართველოს ფილიალის და სხვა არქიტექტურულ ნაგებობათა მხატვრულ გაფორმებაში, შეაკეთა სვეტიცხოვლის კარნიზები და ქვის სახურავი. ქვაში გამოკვეთა ქართველ მოქანდაკეთა მრავალი სკულპტურული ნამუშევარი. ხელი შეუწყო ქართული ტრადიციული ხუროთმოძღვრული ჩუქურთმის გაცოცხლებას თანამედროვე ეროვნულ არქიტექტურაში. ბერიძე ვ., თბილისის ხუროთმოძღვრება (1801-1917), ტ. 2, თბ., 1963 ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 59.
კიი, შჩეკი და ხორივი

კიი, შჩეკი და ხორივი (უკრ. Кий, Щек, Хорив) – სამი ძმა, XI-XII საუკუნეებში რუსულ მატიანეებში დაცული გადმოცემით, პოლიანების ტომის მთავრები. დააარსეს 3 დასახლება, რომლებიც საფუძვლად დაედო ქალაქ კიევს. არქეოლოგიური მონაცემები ადასტურებენ კიევის რამდენიმე დასახლებიდან წარმოშობას. მათთან ერთად ხშირად მოიხსენიებენ მათ დას, ლიბიდს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 512. ↑ Три брати - засновники Києва - Народні перекази та легенди. ukrlib.com.ua (უკრაინული)
22 აპრილი

22 აპრილი — გრიგორიანული კალენდრის 112-ე დღე (ნაკიან წლებში – 113-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 253 დღე. 1500 : პორტუგალიელმა მოგზაურმა პედრო ალვარეს კაბრალმა ბრაზილიას მიაღწია, როგორც პირველმა ევროპელმა. 1509 : ჰენრი VIII ინგლისის ტახტზე ავიდა. 1913 : პეტერბურგში გამოიცა გაზეთ „პრავდას“ პირველი ნომერი. 1915 : პირველი მსოფლიო ომი - ფრანგების წინააღმდეგ იპრთან ბრძოლისას გერმანელებმა პირველად გამოიყენეს ქლორის გაზი, როგორც მასიური განადგურების იარაღი. 1941 : გერმანული ჯარები შეიჭრნენ იუგოსლავიასა და საბერძნეთში. 2010 : პაკისტანის პრემიერ-მინისტრმა იუსუფ რეზა გილანმა ახალი ენერგოპოლიტიკა გამოაცხადა, რომლითაც ენერგოკრიზისის დასაძლევად გაიზარდა უქმეები და აიკრძალა ნეონის მანათობელი ნიშნები. ბანგკოკში მომხდარი აფეთქებათა სერიის შედეგად ერთი ადამიანი დაიღუპა და 86 დაშავდა. 2011 : სირიაში მიმდინარე საპროტესტო გამოსვლების უდიდეს დღეს, დაახლოებით 70 ადამიანი დაიღუპა შეტაკებებში. 1610 : ალექსანდრე VIII — რომის პაპი 1658 : ჯუზეპე ტორელი — იტალიელი კომპოზიტორი (გ. 1709) 1724 : კანტი, იმანუელ — გერმანელი ფილოსოფოსი 1766 : სტალი, ან ლუიზ ჟერმენ დე — ფრანგი მწერალი 1870 : ლენინი — რუსი რევოლუციონერი 1889 : გლიუკსი, რიხარდ — გერმანელი სამხედრო მოღვაწე 1899 : ნაბოკოვი, ვლადიმირ — რუსი მწერალი 1904 : ოპენჰაიმერი, რობერტ — ამერიკელი ფიზიკოსი 1920 : ანჩაბაძე, ზურაბ — ქართველი ისტორიკოსი 1928 : ამაშუკელი, ელგუჯა — ქართველი მოქანდაკე 1937 : ნიკოლსონი, ჯეკ — ამერიკელი კინომსახიობი 1982 : კაკა — ბრაზილიელი ფეხბურთელი 296 : კაიუსი — რომის პაპი 1778 : ჰარგრივზი, ჯეიმზ — ინგლისელი გამომგონებელი 1986 : ელიადე, მირჩა — რუმინელი მწერალი 1994 : ნიქსონი, რიჩარდ — აშშ-ის პრეზიდენტი 1996 : დუდაევი, ჯოჰარ — ჩეჩნეთის პირველი პრეზიდენტი მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს: მოწამე ევფსიქი წმიდა მოწამენი: დისან ეპისკოპოსი, მარიავა ხუცესი, ავდიესი და სხვა 270 სპარსთაგან წამებული ვადიმი არქიმანდრიტი აგრეთვე: დედამიწის დღე ბრაზილია : აღმოჩენის დღე სხვა თვეები
ნიკოლოზ აგლაძე

ნიკოლოზ (ნიკო) დიმიტრის ძე (დ. 15 აპრილი, 1884, სოფელი მუხლი, ახლანდელი ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი ― გ. 18 ივლისი, 1955, თბილისი) — ქვის მხატვრულად დამუშავების ქართველი ოსტატი. სწავლობდა თბილისში იტალიელი ოსტატის ანდრეოლეტის სახელოსნოში. მუშაობდა უფროს ძმებთან ერთად. შეისწავლა ქართული ხუროთმოძღვრული ძეგლების ნიმუშები, დაეუფლა ქვის მხატვრულად დამუშავების ძნელ პროფესიას. მონაწილეობდა კულტურის ძეგლებისა და თანამედროვე არქიტექტურული ნაგებობათა სეკეთება-არდგენასა და მშენებლობაში. მხატვრულად გააფორმა ქაშვეთის ტაძრის, თბილისის სათავადაზნაურო-საადგილმამულო ბანკის (ახლანდელი საქართველოს ეროვნული ბიბლიოთეკა), საქართველოს მთავრობის სახლი, ყოფილი მარქსიზმ-ლენინიზმის ინსტიტუტის საქართველოს ფილიალის, ძველი კინოსტუდიის, რკინიგზის სამმართველოს შენობები, მცხეთის სვეტიცხოვლის ტაძარი (სახურავი და კარნიზები), ვარციხის შამპანური ქარხნის შენობა და სხვა. ნეოფიტესთან ერთად მუშაობდა ირანში (1917). აგლაძე ნ., მოგონებანი, «საბჭოთა ხელოვნება», 1960, №11 ბერიძე ვ., თბილისის ხუროთმოძღვრება (1801-1917), ტ. 2, თბ., 1963 ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 44.
აგრბა

საკუთარი სახელი აგრბა (აფხ. Агрба) შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: აგრბა, აზიზ — აფხაზი მსახიობი და რეჟისორი აგრბა, ვლადიმერ — აფხაზი მწერალი აგრბა, რაზამბეი — აფხაზი მსახიობი აგრბები
თურღაის ხეობა

თურღაის ხეობა – დაბალი (126-160 მ), ბრტყელფსკერიანი ეროზიულ-ტექტონიკური ღარტაფი ყაზახეთის დასავლეთ ნაწილში. გადაჭიმულია 800 კმ-ზე. სიგანე 20-75 კმ. ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ კვეთს თურღაის პლატოს და აერთებს დასავლეთ ციმბირის ვაკეს და თურანის დაბლობის ჩრდილოეთ ნაწილს. თურღაის ხეობა შეესაბამება თურღაის როფის ღერძულ ნაწილს და აგებულია ძვ. ალუვიური და ტბიურ-ალუვიური თიხნარით. თურღაის ხეობაში ჩრდილოეთით მიედინება მდინარე თურღაი. არის უამრავი წყალმარჩხი ტბა. სტეპურ (ჩრდილოეთის) და ნახევარ-უდაბნოს (სამხრეთით) ლანდშაფტების ფონზე თურღაის ხეობაში განვითარებულია ბიცობ-მლაშობი, ბიცობ-მდელო-სტეპისა და სტეპის კომპლექსები. არის საძოვრები და სათიბები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 28.
თუტმოსი (მოქანდაკე)

თუტმოსი – ეგვიპტელი მოქანდაკე, მოქანდაკეთა ხელმძღვანელი ამენჰოტეპ IV-ის კარზე. ამენჰოტეპ IV-ის, დედოფალ ნეფერტიტისა და სხვა სკულპტურულიპორტრეტების ავტორი. თუტმოსის შემოქმედებისთვის დამახასიეთებელია ფორმათა დახვეწილი მოდელირება, ცოცხალი და მეტყველი სახეები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 28.
მაზი გონდოლენდში

მაზი გონდოლენდში (ინგლ. Muzzy in Gondoland) — კომპანია BBC-ს საგანმანათლებლო ანიმაციური ფილმი, რომელიც გამოვიდა 1986 წელს. მისი მიზანი იყო მაყურებლისათვის ინგლისური, როგორც მეორე ენის გაცნობა. გარდა ამისა, ფილმი გამოვიდა ესპანურ, ფრანგულ, გერმანულ, იტალიურ ენებზე. იგი ასევე ნათარგმნია ესპერანტოსა და უელსურზე. ფილმის ინგლისურ ვერსიას ახმოვანებენ: უილი რაშტონი, მირიამ მარგოლისი, სიუზენ შერიდენი, დერეკ გრიფიტსი, ჯეკ მეი და ბენჯამინ უიტროუ. ამ პროგრამის გაგრძელება, მაზი ბრუნდება, გამოვიდა 1989 წელს. მაზი - ფუმფულა მომწვანო-მოლურჯო ფერების უცხოპლანეტელი (ჯეკ მეი) მეფე - ლომი (უილი რაშტონი) დედოფალი - კაპიბარა (მირიამ მარგოლისი) პრინცესა სილვია - პუდელი (სიუზენ შერიდენი) ბობი - მებაღე ვირთხა (დერეკ გრიფიტსი) კოვექსი - მწვანე გობლინი (დერეკ გრიფიტსი) ნორმანი - ადამიანი (ბენჯამინ უიტროუ) კოვექსის კატა - (სიუზენ შერიდენი) ვაჭარი - ახალგაზრდა კენგურუ (დერეკ გრიფიტსი) Early Advantage - მაზის პროდუქცია
თუშრათა

თუშრათა – მითანის მეფე, „უფალი ხურის ქვეყნისა“. ეგვიპტის ფარაონებთან მიმოწერა ჰქონდა ხურიულსა და აქადურ ენებზე. ეგვიპტე-|მითანის მეგობრობის დასტურად მან თავისი ასული თადუხეფა ამენჰოტეპ III-ს მიათხოვა. მისი მეფობის პირველ ნახევარში მითანი წინა აზიის ერთ-ერთი ძლიერი სახელმწიფო იყო. მაგრამ ხეთებთან ბრძოლაში დამარცხდა. თუშრათა მოკლა მისმა ვაჟიშვილმა. გ. გიორგაძე, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 29.
აგუტი

აგუტი (ლათ. Dasyprocta) — მღრღნელების გვარი აგუტისებრთა ოჯახისა. აერთიანებს 20-მდე სახეობას. სხეულის სიგრძე 50 სმ აღწევს, სიმაღლე 20 სმ. ზურგი ამობურცული აქვს, რის გამოც „კუზიან კურდღელს“ უწოდებენ. უკანა კიდურები წინაზე გრძელია. სხეულის შეფერილობა მერყეობს ოქროსფერიდან (ამ ფერის აგუტი ცნობილია „ოქროსფერი კურდღლის“ სახელითაც) ასპიდისფრამდე. გავრცელებულია სამხრეთ და ცენტრალურ ამერიკაში, მცირე ანტილის კუნძულებზე 2 ათას მ სიმაღლემდე. ბინადრობს ტროპიკულ ტყეებში მდინარეების ახლოს. ზიანს აყენებს შაქრის ლერქმის პლანტაციებს. კოხია ს., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 77.