laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
მალაგასიელები

მალაგასიელები — ხალხი, მადაგასკარის რესპუბლიკის ძირითადი მოსახლეობა. ლაპარაკობენ მალაგასიურ ენაზე. რელიგიით ნაწილი პროტესტანტია, ნაწილი — კათოლიკე, შემონახულია ძვ. რწმენათა გადმონაშთები. მათი წარმომავლობა დაუდგენელია. ფიქრობენ, რომ თავდაპირველად მოსახლეობა მადაგასკარზე სამხრეთ-აღმოსავლეთ აფრიკიდან მოვიდა. ძვ. წ. X ს-იდან ახ. წ. X ს-მდე კუნძულზე სახლდებოდა აზიის კუნძულებიდან დაძრული მოსახლეობა, რომელიც შეერწყა უფრო ძველ მოსახლეობას. მალაგასიელების ფიზიკურ ტიპში შემონახული ნეგროიდული ნიშნები მიუთითებენ ამ უძველეს ნეგროიდულ სუბსტრატზე. მისდევენ მიწათმოქმედებას და მესაქონლეობას. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 378.
რადამა I

რადამა I დიდი (დ. 1793 — გ. 27 ივლისი, 1828) — მადაგასკარის პირველი მმართველი, რომელიც აღიარებული იყო მადაგასკარის მეფედ (1810–1828) ევროპული სახელმწიფოს მიერ. ტახტზე ავიდა 17 წლის ასაკში მამისა და წინამორბედის, მეფე ანდრიანამპუანიმერინას გარდაცვალების შემდეგ. რადამას მმართველობისას, მისივე მოწვევით ევროპელებმა პირველად მოინახულეს იმერინის სამეფოს ცენტრალური მაღალმთიანი რეგიონი და დედაქალაქი ანტანანარივუ. მეფემ წაახალისა ლონდონის მისიონერული საზოგადოების წარმომადგენლები, რათა დაეარსებინათ სკოლები წარჩინებულთათვის, რომლებიც იყვნენ პოტენციური სამხედრო და სამოქალაქო მოსამსახურეები. მათ ასევე შემოიტანეს ქრისტიანობა და ასწავლიდნენ წერა-კითხვას ნათარგმნი ბიბლიის გამოყენებით. რადამა I-ის მმართველობისას გატარდა მრავალი პოლიტიკური და სოციალური რეფორმა, ბოლო მოეღო მონებით საერთაშორისო ვაჭრობას, რაც ტრადიციულად, იმერინის სამეფოს სიმდიდრის ძირითადი წყარო იყო. წარმატებული სამხედრო კამპანიების შედეგად შეძლო საკუთარი მმართველობის ქვეშ მოექცია კუნძულის ორი მესამედი. ალკოჰოლმა მისი ჯანმრთელობა საგრძნობლად დაასუსტა. გარდაიცვალა ნაადრევად, 35 წლის ასაკში 1828 წელს. ტახტზე შეცვალა მისმა მაღალი რანგის ცოლმა რანავალუნა I-მა. Dominique Ranaivoson, Madagascar : dictionnaire des personnalités historiques, Sépia, Saint-Maur-des-Fossés ; Tsipika, Antananarivo, 2011 (2e éd.), p. 121-122 (ISBN 978-2-84280-101-4) ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: რადამა I კოლონიამდელი მადაგასკარის ისტორია
ჟილ ანდრიამააცო

ჟილ ანდრიამააცო (მალაგ. Gilles Andriamahazo; დ. 13 მაისი, 1919, ტოლანარო, მადაგასკარი — გ. 14 სექტემბერი, 1989, ანტანანარივუ, მადაგასკარი) — მადაგასკარელი პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე. ეროვნული სამხედრო კომიტეტის ხელმძღვანელი 1975 წელს. დაიბადა 1919 წლის 13 მაისს. მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში საფრანგეთის შეიარაღებულ ძალებში. 1950-იან წლებში მონაწილეობდა ალჟირის წინააღმდეგ ომში. სამხედრო სამსახურიდან გადადგა 1976 წელს ოფიცრის წოდებით. რიჩარდ რაციმანდრავას მკვლელობის შემდეგ სამხედრო დაჯგუფებასთან ერთად მოვიდა ხელისუფლების სათავეში. 1975 წლის 15 ივნისს გადადგა თანამდებობიდან დიდიე რაცირაკას სასარგებლოდ. გარდაიცვალა 1989 წლის 14 სექტემბერს გულის შეტევით. მადაგასკარის პრეზიდენტი ბიოგრაფია დაარქივებული 2015-09-24 საიტზე Wayback Machine.
ალბერტ ზაფი

ალბერტ ზაფი (მალაგ. Albert Zafy; დ. 1 მაისი, 1927, ამბილუბე, მადაგასკარი — გ. 13 ოქტომბერი, 2017, სენ-პიერი, საფრანგეთი) — მადაგასკარელი პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე. მადაგასკარის პრეზიდენტი 1993-1996 წლებში. 1992 წლის არჩევნებში პირველ ტურში მიიღო ხმების 45 %, მეორე ტურში კი 66,74 % და დაამარცხა მოქმედი პრეზიდენტი დიდიე რაცირაკა. 1993 წლის ივნისში მისმა მომხრეებმა ურავლესობა მოიპოვეს პარლამენტშიც. 1996 წელს რაცირაკას მომხრეებმა მოაწყვეს საპროტესტო დემონსტრაცია ზაფის ხელისუფლების წინააღმდეგ. ეროვნულმა ასამბლეამ მისი იმპიჩმენტის საკითხი დააყენა და 4 სექტემბერს უზენაესი სასამართლოც დაეთანხმა იმპიჩმენტს. 5 სექტემბერს გადადგა და დაინიშნა ახალი არჩევნები. 29 დეკემბერს გამართულ არჩევნების მეორე ტურში მიიღო ხმების 49,29 % და დამარცხდა დიდიე რაცირაკასთან. აქტიურ პოლიტიკურ მოღვაწეობას ეწეოდა თანამდებობიდან გადადგომის შემდეგაც. მადაგასკარის პრეზიდენტი ↑ http://madagascar-russia.narod.ru/olderfiles/3/Madagaskar-2008.pdf ↑ 2.0 2.1 Elections in Madagascar ↑ http://www.vokrugsveta.ru/encyclopedia/index.php?title=Мадагаскар ↑ HCC | Haute Cour Constitutionnelle. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-02-08. ციტირების თარიღი: 2015-03-04.
ჯაო ძიიანი

ჯაო ძიიანი (დ. 17 ოქტომბერი, 1919, ხუასიანის მაზრა, ხენანის პროვინცია — გ. 17 იანვარი 2005, პეკინი) — ჩინელი პოლიტიკური მოღვაწე. ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის სახელმწიფო საბჭოს პრემიერი 1980-1987 წლებში. 1987-1989 წლებში ჩინეთის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის გენერალური მდივნი. ანტიიაპონური და განმათავისუფლებელი ომების დროს იყო ჩინეთის კომუნისტური პარტიის ხებეის, შანდუნისა და ხენანის პროვინციების სამაზრო, რაიონული და პროვინციის კომიტეტების მდივნის მოადგილე და მდივანი. 1951 წელს გაგზავნეს გუანდუნის პროვინციაში აგრარული რეფორმის ჩატარების ხელმძღვანელობისათვის. იყო ჩინეთის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის სამხედრო ქვებიუროს მდივნის მოადგილე, მდივანი, შემდეგ ჩინეთის კომუნისტური პარტიის გუანდუნის პროვინციის კომიტეტის პირველი მდივანი. 1967 წელს ყველა თანამდებობიდან გაანთავისუფლეს. 1971 წელს მიიღო რეაბილიტაცია. 1973 წლიდან ჩინეთის კპ ცკ-ის წევრი. 1975-დან 1980 წლის აპრილამდე ჩინეთის კპ სიჩუანის პროვინციის კომიტეტის პირველი მდივანი. 1979-დან ჩინეთის კპ ცკ-ის პოლიტბიუროს წევრი. 1980 წლის თებერვლიდან ჩინეთის კპ ცკ-ის პოლიტბიუროს მუდმივი კომიტეტის წევრი. 1980 წლის აპრილ-სექტემბერში ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის სახელმწიფო საბჭოს პრემიერის მოადგილე. იყო წამყვანი რეფორმატორი. მხარს უჭერდა საბაზრო ეკონომიკას. ჩამოაცილეს თანამდებობას ტიანანმინის მოედანზე სტუდენტთა 1989 წლის გამოსვლების მხარდაჭერის გამო. სიცოცხლის ბოლო 15 წელი შინაპატიმრობაში გაატარა. გარდაიცვალა პეკინის ერთ-ერთ საავადმყოფოში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 541.
ჯარგვალი

ჯარგვალი — გაუთლელი მორებისაგან აგებული ნაგებობა. საქართველოს ტერიტორიაზე დასტურდება III ათასწლეულიდან. ტყიან რაიონებში ჯარგვალურად აშენებდნენ სახლს, წისქვილს, ხულას, ბეღელს, ხიდის ბურჯებს, საქონლის სადგომს. არსებობს ჯარგვალის 2 სახე: 1. ძირთული ჯარგვალი — გრძელი მორებით ნაშენი, მიწურიატაკიანი, ყავრით ან ისლით გადახურული ორფერდსახურავიანი და ორსათავსიანი ნაგებობა. ერთ სათავსს იყენებდნენ ადამიანის საცხოვრებლად, მეორეს - საქონლის სადგომად. 2.ზედშედგმული ჯარგვალი — ორსართულიანი ძელური ნაგებობა. პირველ სართულს მთლიანად სამეურნეო დანიშნულებით იყენებდნენ, მეორეს - საცხოვრებლად. ქალდანი, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 541.
რუბი

რუბი — მაღალი დონის დინამიკური, ობიექტზე ორიენტირებული ენა პროგრამირებაში. მან განსაკუთრებული პოპულარობა მოიპოვა ვებ-პროგრამირების კარკასის–„რეილზის“–შექმნის შემდეგ. რუბის ძირითად პარადიგმას წარმოადგენს კლასებზე დაფუძნებული ობიექტ ორიენტირებული პროგრამირება შეტყობინებათა გადაცემის მექანიზმით (Class-based OOP via the message passing). ეს კი, შედეგად იძლევა, რომ: რუბიში ყველაფერი ობიექტია რუბიში არ არსებობენ მეთოდები და ფუნქციები, როგორც ასეთი; მათ როლს ასრულებს შეტყობინებები და პროცედურა-ობიექტები შესაძლებელია შეტყობინების კონვერტაცია პროცედურა-ობიექტად შესაძლებელია პროცედურა-ობიექტის კონვერტაცია შეტყობინებად შესაძლებელია ანონიმური პროცედურა-ობიექტების შექმნა ცხადია, რუბი მოდულარულია და ამდენად, შესაძლებელია ფუნქციების ემულაცია. თუმცა გასათვალისწინებელია შემდეგი გარემოება: რუბის მოდული სავსებით ჩვეულებრივი კლასია, კონკრეტული მოდული — ამ კლასის ეგზემპლარი, ხოლო მოდულში მოცემული ფუნქციები კი რეალურად სხვა არაფერია, თუ არა მოდულის კლას-შეტყობინებები (ჯავას სტატიკური მეთოდების ანალოგები). ამდენად, შესაძლებელია ნებისმიერი კლასის გაფართოება მოდულით; მაგალითად: class Someclass #მოდულში მოცემული ფუნქციები ემატება კლასის ყველა ეგზემპლარს include Somemodule end sm = Someclass.new #მოდულში მოცემული ფუნქციები ემატება ამ კონკრეტულ ეგზემპლარს sm.extend Somemodule რუბის შეტყობინებები შეიძლება, იყვნენ იტერატორები. ამ უკანასკნელთ ყოველთვის მოყვება ანონიმური პროცედურა-ობიექტი, რომელსაც გადაეცემა იტერაციის შედეგი: def dummy_iter yield 1 yield 2 end dummy_iter { |x| puts x*x } #-> შედეგი:1 4 შეტყობინებების აქტივაციისას ფრჩხილების გამოყენება ფაკულტატურია, მაგ. some_mes 10 20 იგივეა, რაც some_mes(10, 20) რუბის უაღრესად მნიშვნელოვანი მახასიათებელია ის, რომ ნებისმიერ შეტყობინებას შეუძლია, ცხადი სახით ჰქონდეს არგუმენტად ანონიმური ბლოკი: def block_consumer( a, &b ) #message body end აქ &b ანონიმური ბლოკია. მისი ყოფნის შემოწმება ხდება გლობალური ცვლადით „block_given?“. ეს საშუალებას გვაძლევს, ადვილად განვახორციელოთ ტრანზაქცია: block_consumer a do |inner_var| #transaction code end ან შესრულდება transaction code-ის ყველა ინსტრუქცია, ან ერცერთი. ანონიმური ბლოკების გამოყენება საშუალებას გვაძლევს, აგრეთვე, შევქმნათ ამოცანის სპეციფიკური მიკრო-ენები, ეს რუბის გამოყენების ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი სფეროა. რუბი, ისევე როგორც პითონი, მეტა-პროგრამირების ფართო საშუალებებს იძლევა. ყოველივე ზემოხსენებილი, და ასევე, რუბის პროგრამების გავრცელებისა და მოპოვების ონლაინ-უტილიტა gem, უტილიტა rake დაარქივებული 2008-06-20 საიტზე Wayback Machine. , პროგრამების შესრულება-განთავსების კარკასი capistrino დაარქივებული 2006-10-20 საიტზე Wayback Machine. ვებ-პროგრამირების კარკასი rails დაარქივებული 2018-06-07 საიტზე Wayback Machine. განაპირებობს რუბის მზარდ პოპულარობას. რუბის მთავარი გვერდი რუბი პირდაპირ ბრაუზერში დაარქივებული 2007-02-17 საიტზე Wayback Machine. Full Ruby on Rails Tutorial დაარქივებული 2007-05-17 საიტზე Archive.isCategory:Webarchive template archiveis links
ოღმიკი

ოღმიკი (სომხ. Հողմիկ) — სოფელი სომხეთში, შირაკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 800 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 487 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 348 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 1.4 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
ოვტუნი

ოვტუნი (სომხ. Հովտուն) — სოფელი სომხეთში, შირაკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 000 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 190 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 15 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 12.4 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
ჯრაძორი

ჯრაძორი (სომხ. Ջրաձոր) — სოფელი სომხეთში, შირაკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 740 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 284 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 136 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 2.09 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
მეღრაშატი

მეღრაშატი (სომხ. Մեղրաշատ) — სოფელი სომხეთში, შირაკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 750 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 490 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 490 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 1 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
შაღიკი

შაღიკი (სომხ. Շաղիկ) — სოფელი სომხეთში, შირაკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 050 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 119 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 238 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 0.5 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
წაღკუტი

წაღკუტი (სომხ. Ծաղկուտ) — სოფელი სომხეთში, შირაკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 060 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 243 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 9 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 26.7 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
ვოღჯი (შირაკი)

ვოღჯი (სომხ. Ողջի) — სოფელი სომხეთში, შირაკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 630 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 579 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 28.5 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 20.3 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
ზარიშატი

ზარიშატი (სომხ. Զարիշատ) — სოფელი სომხეთში, შირაკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 050 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 102 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 51 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 2 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
ზორაკერტი

ზორაკერტი (სომხ. Զորակերտ) — სოფელი სომხეთში, შირაკის პროვინციაში. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 146 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 63 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 2.3 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
ვასილ ჩერქეზიშვილი

ვასილ ნიკოლოზის ძე ჩერქეზიშვილი (დ. 1858, სოფ. ჩაილური, სიღნაღის მაზრა — გ. 14 ივლისი, 1910, თბილისი) — ქალაქ ტფილისის თავი. დაამთავრა თბილისის რეალური სასწავლებელი და შევიდა სამთო ინსტიტუტში, მაგრამ კურსი ვერ დაასრულა, დაბრუნდა სამშობლოში. ერთხანს მუშაობდა საადგილმამულო ბანკში, შემდეგ დეპუტატთა, საკრებულოს მდივანი იყო. 80-იან წლებიდან თანამშრომლობდა გაზეთ „კავკაზში“. 1898 წელს ვასილ ჩერქეზიშვილი აირჩიეს თბილისის ქალაქის მმართველობის წევრად, შემდეგ ქალაქის მოურავის (თავის) მოადგილედ, ხოლო 1907 წელს ქალაქის მოურავად (თავად). მეოცე საუკუნის დამდეგი აღინიშნა რთული კოლიზიებით: რევოლუციური ტალღის აბობოქრება კავკასიაში და, კერძოდ თბილისში, დაერთო სომეხ-თათართა შეტაკებები. ამ რთულ ვითარებაში მოუწია ვ. ჩერქეზიშვილს მოღვაწეობა, მაგრამ თავისი პიროვნული ნიჭისა და ქართველი კაცისათვის დამახასიათებელი მოთმინებითა და გამჭრიახობით თავიდან ააცილა ქალაქს ძმათა სისხლისღვრა. ამასთანავე ისიც უნდა ღინიშნოს, რომ მისი მოღვაწეობის პერიოდში ქალაქი მნიშვნელოვნად გაიზარდა, შეემატა ახალი რაიონები, აშენდა საცხოვრებელი სახლები, მოიკირწყლა ქუჩები, გაიხსნა კულტურულ-საგანმანათლებლო დაწესებულებები, აფთიაქები, საავადმყოფოები და სხვა. სახელოვანი მამულიშვილი გულწრფელად დაიტირა მთელმა თბილისმა. იმდროინდელი გაზეთების ცნობით, ქალაქის თავის მოადგილეს ა ხატისოვს სამგლოვიარო მიტინგზე სიტყვით გამოსვლისას გული წასვლია და ძლივს მოუბრუნებიათ. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 379, თბ., 1994
ლიზა ჩერქეზიშვილი

ელისაბედ (ლიზა) ალექსანდრეს ასული ჩერქეზიშვილი (დ. 14 ნოემბერი, 1863, სოფ. კოშკა, ახლანდ. გორის მუნიციპალიტეტი — გ. 17 ოქტომბერი, 1948, თბილისი) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სახალხო არტისტი. საზოგადო მოღვაწისა და ეთნოგრაფის ნიკოლოზ ხიზანაშვილის (ურბნელი) მეუღლე. 9 წლის გოგონა მიაბარეს გორის კერძო სასწავლებელში. მამის ახირების გამო 6 თვის შემდეგ მიატოვებინეს სკოლა და 16 წლამდე შინაური განათლების მისაღებად დაჰყავდათ სოფელ-სოფელ ოჯახის ნათესავებთან. იმავე ხანებში მონაწილეობდა პირველ სამოყვარულო წარმოდგენებში, ხოლო პროფესიულ სცენაზე ე. ჩერქეზიშვილის დებიუტი გაიმართა 1886 წლის 15 სექტემბერს ვ. დიაჩენკოს პიესაში „ეხლანდელი სიყვარული“. თეატრში შესრულებული როლებია: სარა და ხანუმა (აქვსენტი ცაგარელის „ხანუმა“), ელისაბედი (რაფიელ ერისთავის „ჯერ დაიხოცნენ, მერე იქორწინეს“), კატინა (აქვსენტი ცაგარელის „რაც გინახავს, ვერარ ნახავ“), ანა ანდრეევნა (ნიკოლოზ გოგოლის „რევიზორი“) და სხვა. 20-იან წლებში მსახიობმა მუშაობა დაიწყო რუსთაველის თეატრში, ხოლო 1932 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე კოტე მარჯანიშვილის თეატრის წამყვანი იყო. აქ შექმნა მან ასევე დაუვიწყარი სახეები: ნენე (ზურაბ ანტონოვის „მზის დაბნელება საქართველოში“), ხორეშანი (შალვა დადიანის „ჩატეხილი ხიდი“), მაკრინე (ლავრენტი არდაზიანის „სოლომონ ისაკიჩ მეჯღანუაშვილი“), მარიამი (ვასილი შკვარკინის „უბრალო გოგონა“) და სხვები. ელისაბედ ჩერქეზიშვილს საინტერესო როლები აქვს შესრულებული კინოშიც. მაგალითად, დასამახსოვრებელია მისი ჯუფანა („ვინ არის დამნაშავე?“), ხანუმა („ხანუმა“), დედა („ორი მონადირე“), აგრეთვე ეპიზოდრიროლები „ჯანყი გურიაში“, „ქალი გაღმიდან“, „გიორგი სააკაძე“ და სხვა. 1941 წელს, იოსებ გრიშაშვილის რედაქციით, გამოქვეყნდა ლიზას მოგონებები, მოთხრობები და წერილები: „აღდგომის ღამე“, „მსახიობთა დღე“, „პეტერბურგის თეატრები“, „სცენა სოფლად“, „საბრალო ნენე“, „სამოცი წლის არშიყნი“ და სხვები. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 378, თბ., 1994 ელისაბედ ჩერქეზიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ლიზა ჩერქეზიშვილი [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია ↑ ელისაბედ ჩერქეზიშვილი. feminism-boell.org. ციტირების თარიღი: 6 ივნისი 2014
ნიკოლოზ ჩაჩავა

ნიკოლოზ ვლადიმერის ძე ჩაჩავა (დ. 26 ივნისი, 1901, ქუთაისი — გ. 14 აგვისტო, 1974, თბილისი) — ქართველი პოეტი, ჟურნალისტი. დაამთავრა ქუთაისის ქართული გიმნაზია და სწავლა გააგრძელა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიურ ფაკულტეტზე. ლექსების წერა ქუთაისში დაიწყო, აქვე აქტიურად მონაწილეობდა ახალგაზრდობის ლიტერატურულ-შემოქმედებით წრეებში. 1922 წელს შევიდა თბილისში დაარსებულ ფუტურის-ლეფელთა ლიტერატურულ გაერთიანებაში და ამ დაჯგუფების ერთ-ერთი ლიდერი გახდა. ნიკოლოზ ჩაჩავა რამდენიმე პოეტური კრებულის ავტორია: „სიცოცხლეს ვუმღერ“, „სადაც ვშობილვარ“, „ცისა და მიწის“, „რაც განმიცდია“, „ამ ქვეყანაზე“, „ამ თაობიდან იმ თაობამდე“, „მე ისევ ვცოცხლობ“ და სხვები. ის ასევე აქტიურად ეწეოდა მთარგმნელობით საქმიანობას. ქართველ მკითხველს გააცნო რუსი, უკრაინელი, აზერბაიჯანელი, სომეხი და ოსი პოეტების ლექსები. გარდა ამისა დაუცხრომელად იღწვოდა ქართულ ჟურნალ გაზეთებში. იყო ალმანახ „ლიტერატურა და სხვას“ რედაქტორი, გაზეთ „დროულის“ თანარედაქტორი, „ლიტერატურული გაზეთის“, „ჩვენი თაობისა“ და „დროშის“ აქტიური თანამშრომელი. ღვაწლმოსილი პოეტი და საზოგადო მოღვაწე დაჯილდოვებული იყო იაკობ გოგებაშვილის მედლით. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. მის გვერდით დაკრძალულია მისი მეუღლე — ნინო ნიკოლოზის ასული ირემაძე (დ. 25 დეკემბერი, 1917, თბილისი — გ. 21 ივლისი, 1989, იქვე). ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 377, თბ., 1994
მიხეილ ჩაჩავა

მიხეილ კონსტანტინეს ძე ჩაჩავა (დ. 15 ნოემბერი, 1902, ლანჩხუთი — გ. 14 ივნისი, 1983, თბილისი) — ქართველი ქირურგი, პროფესორი, საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე. 1928 წელს დაამთავრა თბილისისსახელმწიფო უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი და გახდა ცნობილი ქართველი ქირურგის გრიგოლ მუხაძის მოწაფე, რომლის ხელმძღვანელობითაც დაოსტატდა. 1936 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია, ხოლო ერთი წლის შემდეგ სადოქტორო. 1944-1950 წლებში იყო თბილისის სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტის ჰოსპიტალური ქირურგიის კათედრის პროფესორი. 1950-1968 წლებში განაგებდა პედიატრიული და სანიტარული ჰიგიენის ფაკულტეტების ჰოსპიტალური ქირურგიის, 1968-1974 წლებში კი სამკურნალო ფაკულტეტის ზოგადი ქირურგიის კათედრას. 1974 წლიდან გარდაცვალებამდე იყო ამავე კათედრის მეცნიერ-კონსულტანტი. ფათო დიაპაზონის მეცნიერი ხშირად მონაწილეობდა ქირურგთა საერთაშორისო კონგრესებზე, მას ფართოდ უღებდნენ უცხოური კლინიკების კარებს, 1960 წელს ხანგრძლივი ვადით მიიწვიეს ინგლისში. მიხეილ ჩაჩავა 150-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორია, მათ შორის რვა მონოგრაფიაა და ოთხი სახელმძღვანელო. მას დიდი როლი მიუძღვის წყლულოვან დაავადებათა ქირურგიული მკურნალობის საქმეში. იგი აგრეთვე საყლაპავი მილის, გულკერდის ღრუს ორგანოებისა და ძვალ-სახსარის ტუბერკულოზის, პროქტოლოგიურ დაავადებათა ქირურგიული მკურნალობის ახალი მეთოდების დანერგვის ინიციატორია საქართველოში. თავისი 55 წლის მანძილზე გაკეთებული ჰქონდა 20 ათასზე მეტი ოპერაცია მარტო გულმკერდისა და მუცლის ღრუს ორგანოებზე, მან საქართველოში პირველად შეასრულა გულის მანკის ოპერაციები. მიხეილ ჩაჩავა დაჯილდოვებული იყო შრომის წითელი დროშისა და „საპატიო ნიშნის“ ორდენებითა და მედლებით. 1985 წელს მშობლიური ლანჩხუთის რაიონულ საავადმყოფოს მიენიჭა მისი სახელი. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 376, თბ., 1994
მადაგასკარის ადმინისტრაციული დაყოფა

მეორე რესპუბლიკის პერიოდში (1975-1991) მადაგასკარის ადმინისტრაციული დაყოფა იყო ხუთ დონიანი. დღეისთვის არის ოთხ დონიანი და გამოიყურება შემდეგნაირად: პროვინცია (faritany mizakatena) – 6. რეგიონი (faritra) – 22. რაიონი (Fivondronana) – 116. კომუნა (Kaominina) – 1548. 2010 წლის საკონსტიტუციო ცვლილების შესაბამისად მადაგასკარი დაყოფილია 6 ავტონომიურ პროვინციად (faritany mizakatena), რომლებიც თავის მხრივ იყოფიან 22 რეგიონად (faritra): მადაგასკარის ქალაქების სია ↑ Art. 5 of the Constitution
კონსტანტინე ჩაჩავა

კონსტანტნიე ვლადიმერის ძე ჩაჩავა (დ. 21 მაისი, 1919, თბილისი — გ. 8 მაისი, 1979, იქვე) — ქართველი მეან-გინეკოლოგი, საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე, სსრ კავშირის მედიცინის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი, სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი. 1939 წელს დაამთავრა თბილისში საშუალო სკოლა, 1941 წელს — მოსკოვის ი. სეჩენოვის სახელობის პირველი სამედიცინო ინსტიტუტი. 1960 წლიდან გარდაცვალებამდე განაგებდა ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის მეანობა-გინეკოლოგიის კათედრას, 1965 წლიდან გარდაცვალებამდე იყო პერინატული მედიცინისა და მეანობა გინეკოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი, რომელიც დღეს მისი სახელს ატარებს. კონსტანტინე ჩაჩავა იყო მეანობაში კლინიკურ-ფიზიკური და ელექტროფიზიოლოგიური მიმართულების ერთ-ერთი ფუძემდებელი. მან პირველმა დანერგა სამკურნალო საშუალებად გინეკოლოგიაში ლაზერი, რაც დღეს საყოველთაოდ აღიარებულია. მეცნიერის კალამს ეკუთვნის 160-ზე მეტი ნაშრომი ქართულ და უცხო ენებზე, მათ შორის არაერთი მონოგრაფია და გამოგონება. კონსტანტინე ჩაჩავა იყო ევროპის პერინატოლოგთა ასოციაციის გამგეობის წევრი, ჩეხოსლოვაკიისა და უნგრეთის სამედიცინო საზოგადოების საპატიო წევრი. საქართველოსა და სსრ კავშირის ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს მთავარი მეან გინეკოლოგი, დიდ სამედიცინო ენციკლოპედიის ერთ-ერთი თანარედაქტორი, ჟურნალ აკუშერსტვო ი გინეკოლოგიის სარედაქციო საბჭოს წევრი და სხვა. დაჯილდოვებული იყო შრომის წითელი დროშისა და „საპატიო ნიშნის“ ორდენებითა და მედლით. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 375, თბ., 1994 კონსტანტინე ჩაჩავა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
პლატონ შუშანია

პლატონ გიორგის ძე შუშანია (დ. 17 ოქტომბერი, 1894, ქუთაისი — გ. 21 მარტი, 1971, თბილისი) — ქართველი მეან-გინეკოლოგი, საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე, პროფესორი. ქუთაისის სათავადაზნაურო გიმნაზიის დამთავრების შემდეგ სწავლა განაგრძო ოდესის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტზე, ხოლო 1924 წელს დაასრულა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი. ახალგაზრდობიდანვე ჩაება რევოლუციურ მოძრაობაში, 1917 წელს შევიდა პარტიის რიგებში და საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ ეკავა სხვადასხვა ხელმძღვანელი პარტიული თანამდებობები. 1928 წელს მუშაობა დაიწყო თბილისის სამედიცინო ინსტიტუტში სამეანო-გინეკოლოგიის კათედრაზე და მალე გაემგზავრა გერმანიაში, სადაც მუშაობდა გამოჩენილი მეცნიერის ო. შრედერის კლინიკაში. 1939 წელს დაბრუნდა სამშობლოში და დაინიშნა სამედიცინო ინსტიტუტის დირექტორად. აქვე განაგებდა სამეანო-გინეკოლოგიურ კლინიკას, რომელსაც სათავეში ედგა სიცოცხლის უკანასკნელ დღემდე. მომდევნო წლებში მეცნიერი პირველი კლინიკური საავადმყოფოს დირექტორი იყო, სამამულო ომის პერიოდში ხელმძღვანელობდა ევაკოჰოსპიტალის ქირურგიულ განყოფილებას. 1944 წლიდან გარდაცვალებამდე საქართველოს გინეკოლოგთა საზოგადოების ტავჯდომარეა, 1967 წელს აირჩიეს ქალის კიბოს წინააღმდეგ მებრძოლ სამედიცინო საზოგადოების მსოფლიო ასოციაციის ეროვნულ პრეზიდენტად, 1969 წელს კი სსრ კავშირის ჯანდაცვის სამინისტროს სამშობიარო დახმარების კომისიის საპატიო წევრად. დაჯილდოვებული იყო ლენინის ორი ორდენით, ოქტომბრის რევოლუციის, „საპატიო ნიშნის“ ორდენებითა და მედლებით. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 60. ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 374, თბ., 1994
ბრიუსელის ვარდკაჭაჭა

ბრიუსელის ვარდკაჭაჭა (ლათ. Cichorium intybus var. foliosum) — ფოთლოვანი ბოსტნეული, რომელიც სიბნელეში მოჰყავთ. მზის შუქზე ქლოროფილის წამოქმნის შედეგად ბოსტნეულის თავი ხდება მწვანე. ბრიუსელის ვარდკაჭაჭას მოჭრილი (მოწყვეტილი) თავი გამოიყენება საკვების დასამზადებლად, როგორც მოხარშული, ასევე ნედლი სახით. მიეკუთვნება რთულყვავილოვანთა ოჯახის ვარდკაჭაჭას გვარს. ხალხური გადმოცემით ბრიუსელის ვარდკაჭაჭა შემთხვევით იქნა აღმოჩენილი ნიდერლანდების წინააღმდეგ 1830 წელს მომხდარი ბელგიის აჯანყების პერიოდში ბრიუსელის ახლოს მდებარე პატარა ქალაქ სხაარბეიკში. ადგილობრივმა გლეხმა, ვინმე იან ლამერსმა სარდაფში ჩვეულებრივი ვარდკაჭაჭას ძირები ჩაფლა ქვიშის ფენაში. რბილი ზამთრის რამდენიმე კვირის შემდეგ ნახა, რომ მწარე ფესვებზე ფოთლები ამოვიდა, რომელიც გემოთი მოტკბო, ხოლო შეხებით ნაზი იყო. ლამერსმა გადაწყვიტა ახალი ბოსტნეულის თავი, როგორც ნედლი ბოსტნეული ბაზარზე გასაყიდად გაეტანა. ომის გამო, იმ დროს საზღვარი ნიდერლანდებთან ჩაკეტილი იყო, ამიტომ ადგილობრივ ბაზარზე საკვები პროდუქტის დეფიციტი აღინიშნებოდა [1]. სპეციალისტები ამ ამბავს სერიოზულად არ განიხილვენ და უბრალო ლეგენდად მიიჩნევენ. ბოსტნეულის ოფიციალური ლათინური სახელწოდებაა — Cichorium intybus var. Foliosum. ფრანგული — Chicorée de Bruxelles ანუ „ბრიუსელის ვარდკაჭაჭა“. ბელგიაში ბოსტნეულს ჰქვია — „ვიტლოოფი„ (Witloof), ნიდერლანდებში — „ვიტლოფი“ (Witlof), გერმანიაში — „შიკორეი“ (გერმ. Chicorée). გამომდინარე, ლათინურის და ბერძნულის შემდეგ მსოფლიოში გავრცელებული საერთაშორისო ტერმინოლოგიის დიდი უმეტესობა ფრანგულზე მოდის, სავარაუდოდ ქართულად ბოსტნეულის სახელი ფრანგულიდან ითარგმნება. 100 გრ. ნედლი ვარდკაჭაჭა შეიცავს: ენერგია: 71 კჯ. ნახშირწყლები: 3 გრამი ცილა: 1 გრამი ცხიმი: 0.1 გრამი ვიტამინი C: 5 მგ ვიტამინი B1: 0.04 მგ ვიტამინი B2: 0.03 მგ კალციუმი: 20 მგ რკინა: 0.5 მგ შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ბრიუსელის ვარდკაჭაჭა“ ვიკისაწყობში. ვარდკაჭაჭა — Mkurnali.ge