laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
პირველყოფილი შიში (ფილმი)

პირველყოფილი შიში (ინგლ. Primal Fear) — 1996 წლის ამერიკული ნეო-ნუარის ჟანრის კრიმინალური ფილმი. ფილმი გადმოსცემს ადვოკატის ისტორიას, რომელიც იცავს სტიქაროსან ბიჭუნას, რომელსაც ბრალი არქიეპისკოპოსის მკვლელობაში ედება. ედვარდ ნორტონმა მიიღო ოქროს გლობუსი საუკეთესო მსახიობი კაცისთვის მეორეხარისხოვან როლში. ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები. მარტინ ვეილი ცნობილი ადვოკატია. ის გდაწყვეტს, სასამართლოში დაიცვას ჩიკაგოს არქიეპისკოპოსის მკვლლობაში ბრალდებული კენტუკელი ახალგაზრდა აარონ სტემპლერი. აარონი სისხლში მოთხვრილი იპოვეს მკვლელობის შემდეგ. სასამართლოში მისი მოწინააღმდეგე მისი ყოფილი პარტნიორი ქალი ჯენეტ ვენეიბლია, რომელიც ამუნათებს მარტინს, რომ მას ჭკვიანი ქალის წინააღმდეგ სასამართლოში გამოსვლის ეშინია. მარტინი აარონს სასამართლო პროცესისთვის ამზადებს. ის თავადაც დაიჯერებს ბრალდებულის უდანაშაულობას, რის გამოც ვენეიბლი მას დასცინის. საქმე რთულდება მაშნ, როდესაც ფსიქოლოგი, დოქტორი მოლი არინგტონი აღმოაჩენს, რომ სტემპლერს დაავადება აწუხებს. მარტინი აღმოაჩენს, რომ არქიეპისკოპოსი უძრავ ქონებასთან დაკავშირებულ კორუფციულ გარიგებებში იყო ჩართული. შონესი მას აფრთხილებს, რომ თავი შორს დაიჭიროს გავლენიანი ადამიანებისგან. ერთ-ერთი შეხვედრის დროს ბრალდებულთან, აარონის ალტერ-ეგო, როი დაიწყებს საუბარს და აღიარებს მკვლევლობის და მოტივის შესახებ. მარტინი კომერმანს უხსნის, თუ რატომ იცავს ადამიანებს. სასამართლო პროცესის დროს აარონი ვენეიბლის ზეწოლას ვერ გაუძლებს და საბოლოოდ ციხეში აღმოჩნდება. რიჩარდ გირი - მარტინ ვაილი ლორა ლინი - ჯენეტ ვენეიბლი ედვარდ ნორტონი - აარონ სტემპლერი ფრანსის მაკდორმანდი - მოლი არინგტონი ჯონ მაჰონი — შონესი რეგ როჯერსი — კონერმანი „პირველყოფილი შიშიr“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) „პირველყოფილი შიში“ — Rotten Tomatoes „პირველყოფილი შიში“ — Metacritic-ზე „პირველყოფილი შიში“ — Box Office Mojo-ზე
მაიკლ ჩეპმენი (ოპერატორი)

მაიკლ ჩეპმენი (ინგლ. Michael Chapman; დ. 21 ნოემბერი, 1935, ნიუ-იორკი — გ. 20 სექტემბერი, 2020) — ამერიკელი კინოოპერატორი. ცნობილია 1970-იან და 80-იან წლებში გადაღებული ნამუშევრებით. Michael Chapman კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
ჯეიმზ ნიუტონ ჰოვარდი

ჯეიმზ ნიუტონ ჰოვარდი (ინგლ. James Newton Howard; დ. 9 ივნისი, 1951, ლოს-ანჯელესი) — ამერიკელი კინოკომპოზიტორი. შექმნილი აქვს მუსიკა ასზე მეტი ფილმისთვის. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჯეიმზ ნიუტონ ჰოვარდი ჯეიმზ ნიუტონ ჰოვარდი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
რიბოზა

რიბოზა — პენტოზების ჯგუფის მონოსაქარიდი, უფერო კრისტალები, ადვილად იხსნებიან წყალში და აქვთ ტკბილი გემო. არაბინოზის ეპიმერი. აღმოაჩინეს 1905 წელს. რიბოზა შედის რიბონუკლეინის მჟავის, ადენოზინის, ნუკლეოტიდებისა და სხვა მნიშვნელოვანი ბიოლოგიური ნივთიერებების შემადგენლობაში. რიბოზა წარმოადგენს რნმ-ის კომპონენტს და გამოიყენება გენეტიკური ტრანსკრიფციის დროს. რიბოზის ნაწარმი — დეზოქსირიბოზა წარმოადგენს დნმ-ის კომპონენტს. აგრეთვე რიბოზა შედის ატფ-ისა და მეტაბოლიზმში მონაწილე ზოგიერთი სხვა ნივთიერების შემადგენლობაში.
პირიმიდინი

პირიმიდინი (C4N2H4, 1,3- ან მ-დიაზინი, მიაზინი) — ჰეტეროციკლური ნაერთი, რომელსაც აქვს ბრტყელი მოლეკულა, 1,3-დიაზინების უმარტივესი წარმომადგენელი. პირიმიდინი სპეციფიკური სუნის მქონე უფერო კრისტალებია. პირიმიდინს იღებენ ჰალოგენირებული პირიმიდინული ნაწარმების აღდგენით. Волькенштейн М. В. Молекулы и жизнь — М., 1965. Березов Т. Т. Биологическая химия — М.: Медицина, 1983. Кнунянц И. Л. Краткая химическая энциклопедия т.3 — М.: Советская энциклопедия, 1964.
თახარის პროვინცია

თახარი (დარი تخار, პუშტუ تخار‎‎) — პროვინცია ავღანეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთში, ტაჯიკეთის საზღვართან. დასავლეთით მას ესაზღვრება ყუნდუზის პროვინცია, აღმოსავლეთით ბადახშანის პროვინცია, სამხრეთით ფანჯშირის პროვინცია, სამხრეთ-დასავლეთით ბაღლანის პროვინცია. პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი თალიკანი. პროვინცია იყოფა 17 ვილაიეთად: ბაჰარაკი (Baharak) ბანგი (Bangi) ჩაჰ-აბი (Chah Ab) ჩალი (Chal) დარგადი (Darqad) დაშტი-ქალა (Dashti Qala) ფარხარი (Farkhar) ჰაზარ სუმუჩი (Hazar Sumuch) იშქამიში (Ishkamish) კალაფგანი (Kalafgan) ხავაჯან-ბაჰავოდინი (Khawajah Bahawodin) ხვაჯა-გარი (Khwaja Ghar) ნამაკ-აბი (Namak Ab) რუსტაქი (Rustaq) თალიკანი (Taluqan) ვარსაჯი (Warsaj) იანგი-ქალა (Yangi Qala) თახარის პროვინცია თახარის პროვინცია თახარის პროვინცია ფოტომასალა
არღავანი

არღავანი, იუდას ხე (ლათ. Cercis siliquastrum) — ფოთოლმცვივანი ხე ან ბუჩქი ცეზალპინიისებრთა ქვეოჯახისა. სიმაღლე - 7-8 მ-მდე, ქერქი მურა-ყავისფერი, ფოთლები — მომრგვალო-თირკმლისებრი, ძირში ღრმად გულისებრი, 8-10 სმ სიგრძე-სიგანისა. ახასიათებს კაულიფლორია. აპრილში, ფოთლის გამოტანამდე გამოაქვს მოვარდისფრო ყვავილი. 10-12 სმ სიგრძის პარკი სექტემბერში მწიფდება. გავრცელებულია მცირე აზიაში, სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპასა და ხმელთაშუა ზღვის ქვეყნებში ქვა-ღორღიან და კირიან ნიადაგებზე. გვხვდება აგრეთვე კავკასიაში, ყირიმსა და შუა აზიაში გაველურებული სახით. საქართველოში ხარობს მთის ქვედა სარტყელში აფხაზეთში, აჭარასა და ქართლ-კახეთში. იტანს ჰაერის სიმშრალეს, სითბომომთხოვნია, ნელა იზრდება, ეფექტიანი დეკორატიული მცენარეა, მეტადრე ყვავილობის დროს. არღავანის მერქანს იყენებენ სადურგლო საქმეში. ზოგიერთ კუთხეში უწოდებენ ატმიყვავილას. ბიბლიურ მითოლოგიაში იუდას ხე ეწოდება ვერხვს, რომელზეც ლეგენდის მიხედვით თავი ჩამოიხრჩო იუდამ, რის შემდეგაც ამ ხეზე მუდამ თრთის ფოთოლი, ქერქის ქვეშ კი ხე სისხლივით წითელია. არღავანი Cercis siliquastrum Judasbaum არღავანი Cercis siliquastrum Judasbaum Cercis siliquastrum Judasbaum მირზაშვილი ვ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 612. ↑ Mabberley, D.J. (2008). Mabberleys's plant-book, 3, Cambridge University Press, გვ. 170. ISBN 9780521820714.
ხიმენა დუკე

ხიმენა დუკე (ესპ. Ximena Duque; დ. 30 იანვარი 1985, კალი, კოლუმბია) — კოლუმბიელი მსახიობი და მოდელი. არის ტელემუნდოს მსახიობით, უკეთ ცნობილი სერიალებით „ანელიას სახე“, „ვალერია“, „ვიღაც გიყურებს“, „სახლი მეზობლად“ და „წმინდა სატანა“. ხიმენას ჰყავს მეუღლე კარლოს პონსე და ერთი შვილი, კრისტიან კარაბიას დუკე. ხიმენა დუკე ხირალდო დაიბადა კოლუმბიის ქალაქ კალიში. იგი 12 წლის იყო, როდესაც დედასთან ერთად გადავიდა მაიამიში საცხოვრებლად. 2003 წელს ტელემუნდოს კონკურსში მიიღო მონაწილეობა, სადაც დაიწყო მისი კარიერა. მან გაიცნო კრისტიან კარაბიასი. ისინი ერთად ხუთი წელი იყვნენ. ჰყავთ საერთო შვილი კრისტიან კარაბიას დუკე. ხიმენა მალევე მიიღო მონაწილეობა ტელემუნდოს ტელენოველაში „სხვისი ცოდვები“. 2008 წელს ასევე მონაწილეობა მიიღო ტელემუნდოს საპნის ოპერაში „ანელის სახე“, სადაც მას პარტნიორობას უწევდა ელიზაბეტ გუტიერესი. 2009 წელს მიიღო მონაწილეობა ორ ტელენოველაში, რომლებიც მის მშობლიურ ქვეყანაში კოლუმბიაში გადაიღეს. აგრეთვე მონაწილეობა მიიღო სერიალში „ვიღაც გიყურებს“. 2010 წელს სერიალ „სახლი მეზობლად-ში“ ბოროტმოქმედის როლზე დაამტკიცეს. 2012 წელს მონაწილეობა მიიღო სერიალში „ერთგულების ძალა“. ამ სერიალმა მას დიდი პოპულალობა მოუტანა. 2013 წელს კი მონაწილეობა მიიღო სერიალში „წმინდა სატანა“, სადაც პარტნიორობას გაბი ესპინოს უწევდა. ხიმენა დუკე და კრისტიან კარაბიოსი ერთად ხუთი წელი იყვნენ. მათ ჰყავთ საერთო შვილი კრისტიან კარაბიას დუკე. ხიმენა და კრისტიანი ერთმანეთს მალევე დაშორდნენ. დუკემ მოგვიანებით ტელემუნდოს მსახიობი კარლოს პონსე გაიცნო და 2010 წლიდან მოყოლებული მასთან ერთად არის. ხიმენა დუკე — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
ურაცილი

ურაცილი (2,4-დიოქსოპირიმიდინი) — პირიმიდინული ფუძე, რომელიც არის რიბონუკლეინის მჟავების კომპონენტი და როგორც წესი არ გვხვდება დეზოქსირიბონუკლეინის მჟავაში, შედის ნუკლეოტიდის შემადგენლობაში. ნუკლეური მჟავების შემადგენლობაში კომპლემენტარობის პრინციპის მიხედვით უკავშირდება ადენინს და წარმოქმნის ორ წყალბადურ ბმას. თეთრი ფხვნილი ან ნემსისებური კრისტალები, ადვილად იხსნებიან ცხელ წყალში. აქვს ამფოტერული თვისებები, შეუძლია ტაუტომერია. პირველად აღმოაჩინეს 1900 წელს საფუარების ნუკლეინის მჟავების გახლეჩის პროდუქტებში. ↑ Richard L. Myers, Rusty L. Myers: The 100 most important chemical compounds, 92-93 link ↑ Кнорре Д. Г., Мызина С. Д., Биологическая химия, 3, Москва: Высшая школа, 2000. 7000 ეგზ., ISBN 5060037207. ↑ 3.0 3.1 3.2 დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია Кнорре Д. Г., Мызина С. Д., Биологическая химия, 3, Москва: Высшая школа, 2000. 7000 ეგზ., ISBN 5060037207. Альбертс Б., Брей Д., Льюис Дж., Рэфф М., Робертс К., Уотсон Дж., Молекулярная биология клетки: в трех томах, 2, ტ. 1, Москва: Мир, 1994. 10000 ეგზ., ISBN 5030019855. Марри Р., Греннер Д., Мейес П., Родуэлл В., Биохимия человека: в двух томах, ტ. 1, Москва: Мир, 2004. 2000 ეგზ., ISBN 5030036008.
ფოსფატი

ფოსფატი — ანიონი და ფუნქციური ჯგუფი. განარჩევენ ორთოფოსფატებსა და კონდენსირებულ ფოსფატებს, რომლებიც შეიცავენ ერთზე მეტ P ატომს, რომლებიც წარმოქმნიან ბმას P—O—P. ძირითადი გამოყენება — ფოსფორული სასუქები. ფოსფატები ფართოდ გამოიყენება სინთეთიკურ სარეცხ საშუალებებში კალციუმისა და მაგნიუმის იონების დასაკავშირებლად. აგრეთვე გამოიყენება ზოგიერთი სამკურნალო ნივთიერების წარმოებაში. ფოსფატებს მნიშვნელოვანი ადგილი უკავიათ ბიოქიმიაში, უფრო ზუსტად კი ბიოლოგიურად აქტიური მრავალი ნივთიერების სინთეზში, აგრეთვე ყველა ცოცხალი ორგანიზმის ენერგეტიკაში. ფოსფორიტი US Minerals Databrowser provides data graphics covering consumption, production, imports, exports and price for phosphate and 86 other minerals Phosphate: analyte monograph – The Association for Clinical Biochemistry and Laboratory Medicine Химия 9. Ф.Н. Капуцкий, В.Ф.Тикавый, Пособие по химии для поступающих в вузы. Г.П.Хомченко, Химия для поступающих в вузы.
არყა

არყა (ლათ. Lactarius piperatus, Lactifluus piperatus) — საჭმელი სოკო რძიანა სოკოების გვარისა. ქუდი 5-20 სმ დიამეტრისაა, ძაბრისებრი, თეთრი, ქვედა მხარეზე ვიწრო, მჭიდროდ განლაგებული ფირფიტებია. რბილობი ძალიან მწარე და ცხარეა, რის გამოც „სოკო-პიმპილასაც“ უწოდებენ. გადატეხისას გამოყოფს თეთრ რძისმაგვარ სითხეს, რომელიც ჰაერზე მომწვანო-მოცისფრო ხდება. იზრდება ფოთლოვან ტყეებში, გვხვდება ზაფხულ-შემოდგომით. საჭმელად იხმარება ახალიცა და დამწნილებულიც. ნახუცრიშვილი ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 612.
ტრანსკრიფციის ფაქტორები

ტრანსკრიფციის ფაქტორები (ტრანსკრიფციული ფაქტორები) — ცილები, რომლებიც დნმ-ის მატრიცაზე დნმ-ის სპეციფიკურ უბნებთან დაკავშირებით აკონტროლებენ ი-რნმ-ის სინთეზის პროცესს (ტრანსკრიფციას). ტრანსკრიფციის ფაქტორები საკუთარ ფუნქციას ასრულებენ ან დამოუკიდებლად, ან სხვა ცილებთან ერთად კომპლექსში. ისინი უზრუნველყოფენ რეგულირებადი გენის რეგულატორულ თანმიმდევრობებთან რნმ-პოლიმერაზის დაკავშირების კონსტანტის შემცირებას (რეპრესორები) ან გაზრდას (აქტივატორები). ტრანსკრიფცია ↑ Latchman DS (1997). „Transcription factors: an overview“. Int. J. Biochem. Cell Biol. 29 (12): 1305–12. doi:10.1016/S1357-2725(97)00085-X. PMID 9570129. ↑ Karin M (1990). „Too many transcription factors: positive and negative interactions“. New Biol. 2 (2): 126–31. PMID 2128034. ↑ Roeder RG (1996). „The role of general initiation factors in transcription by RNA polymerase II“. Trends Biochem. Sci. 21 (9): 327–35. doi:10.1016/0968-0004(96)10050-5. PMID 8870495. ↑ Nikolov DB, Burley SK (1997). „RNA polymerase II transcription initiation: a structural view“. Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. 94 (1): 15–22. doi:10.1073/pnas.94.1.15. PMID 8990153. ↑ Lee TI, Young RA (2000). „Transcription of eukaryotic protein-coding genes“. Annu. Rev. Genet. 34: 77–137. doi:10.1146/annurev.genet.34.1.77. PMID 11092823.
ჰიდროფობურობა

ჰიდროფობურობა (ძვ. ბერძნ. ὕδωρ-დან — წყალი და φόβος-დან — შიში) — ფიზიკური თვისება მოლეკულისა, რომელიც „მიილტვის“ წყალთან კონტაქტის თავიდან აცილებისკენ. თვითონ მოლეკულას ამ შემთხვევაში ეწოდება ჰიდროფობური. ჰიდროფობური მოლეკულები, ჩვეულებრივ, არაპოლარულია და სხვა ნეიტრალურ მოლეკულებსა და არაპოლარულ გამხსნელებს შორის ყოფნას „ანიჭებენ უპირატესობას“. ამიტომ წყალი ჰიდროფობურ ზედაპირზე, რომელსაც დასველების კუთხის მაღალი მაჩვენებელი აქვს, წვეთებად გროვდება, ხოლო ნავთობი, რომელიც გურუბაში მოხვდება, წყლის ზედაპირზე განელაგება. Webtool to calculate and plot the hydrophobicity of proteins. დაარქივებული 2006-09-25 საიტზე Wayback Machine. ↑ Aryeh Ben-Na’im Hydrophobic Interaction Plenum Press, New York (ISBN 0-306-40222-X)
არყი

არყი, არყის ხე (ლათ. Betula) — ფოთოლმცვივანი ხეებისა და ბუჩქების გვარი არყისებრთა ოჯახისა, რომელიც 20 მ სილაღლემდე იზრდება. ქერქი თეთრია ან ყომრალი. მორიგეობით განლაგებული მომრგვალო მარტივი ფოთლები კიდემთლიანია. ყვავილები შეკრებილია მჭადა ყვავილებად. ნაყოფი ბრტყელი კაკალია, რომელსაც ორი აპკისებრი ფრთა აქვს. მრავლდება თესლითა და ძირკვის ამონაყარით. ცნობილია 130-მდე პოლიმორფული სახეობა, რომლებიც გვხვდება ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ და ცივ სარტყელში აგრეთვე სუბტროპიკულ მთებში. საქართველოში 5 სახეობაა. აჭარა-გურიაში მთის ზედა სარტყელსა და სუბალპურ ტანბრეცილ ტყეებში გვხვდება მედვედევის არყი (Betula medwedewii); კოლხეთის ენდემი მეგრული არყი (Betula megrelica) გავრცელებულია სამეგრელოსა და სვანეთის მთებში; რადეს არყი (Betula raddeana) — კავკასიონის ჩრდილოეთ კალთების ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ნაწილში; თეთრი (ლიტვინოვის) არყი (Betula pubescens) ყველაზე გავრცელებული სახეობაა, დიდი რაოდენობითაა კავკასიონის და სამხრეთ მთიანეთის კალთებზე, ხოლო მეჭეჭიანი ანუ მტირალა არყი (Betula pendula) კავკასიაში ყველგან გვხვდება. არყი სინათლის მოყვარული და ტენის მომთხოვნია. ზოგი სახეობა შედარებით მშრალ პირობებს ეგუება, სიცივისა და ყინვის ამტანია. ცოცხლობს 150 წელზე მეტს. ქმნის წმინდა კორომებს (არყნარებს) ან შერეულია სხვა მერქნიან მცენარეებთან. მერქანს იყენებენ საფანერო და საავეჯო წარმოებაში, მანქანათმშენებლობაში ზოგიერთი დეტალისათვის. არყის წვენი შეიცავს შაქარს და იყენებენ ბურახისა და სიროფის დასამზადებლად. კვირტები და ფოთლები იხმარება მედიცინაში. არყის ფოთლები შეიცავს ეთერზეთს, საპონინებს, C-ვიტამინს. კვირტები შეიცავს ეთეროვან ზეთებს, რომელიც წარმოადგენს ყვითელ სითხეს სასიამოვნო ბალზამური სუნით. ნედლეულს გააჩნია ძლიერი ბაქტერიოციდური, ანტისეპტიკური, ნაღველმდენი და შარდმდენი მოქმედება, ხალხში არყის ფოთლებს იყენებენ აბაზანებისათვის რადიკულიტისა და რევმატიზმის დროს, თმის ზრდის დასაჩქარებლად ფოთლების ნახარშით იბანენ თავს. დადგენილია არყის ახალი ფოთლების ანთების საწინააღმდეგო მოქმედება სიყვითლის და თირკმლების კოლიტისას. ფოთლების გამონახარშს იყენებენ გულსისხლძარღვთა დაავადებით გამოწვეული შეშუპებისას. არყის მერქნის აქტივირებულ ნახშირს ხმარობენ როგორც აბსორბენტ საშუალებას მუცლის შებერვისას და სხვადასხვა მოწამვლებისას. არყის ხის წვენი საუკეთესო ვიტამინური საშუალებაა. ადამიანები, რომლებიც მუდმივად მოიხმარენ წვენს, არ უჩივიან მარილების დაგროვებასა და ქოლესტერინს. არყის ხის სოკოს იყენებენ კუჭნაწლავის დაავადებების დროს ნაყენების და ექსტრაქტების სახით, აგრეთვე ავთვისებიანი ახალწარმონაქმნებისას. მათიკაშვილი ვ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 612.
სტეკინგი

სტეკინგი — სუპრამოლეკულურ ქიმიაში არომატული მოლეკულების ისეთი განლაგება, რომელიც მოგვაგონებს დასტაში მონეტების განლაგებას და მხარდაჭერილია არომატული ურთიერთქმედებებით. ამგვარი განლაგების ყველაზე პოპულარული მაგალითი გვხვდება დნმ-ის ფუძეების მიმდევრობით წყვილებში. სტეკინგი აგრეთვე ხშირია ცილებში, როდესაც ორი შედარებით არაპოლარული რგოლი ფლობს ნაწილობრივ გადახურულ p-ორბიტალებს. ამგვარი ურთიერთქმედებების ზუსტი ბუნება (ელექტროსტატიკური თუ არაელექტროსტატიკური) დღემდე განხილვის საკითხს წარმოადგენს. The physical basis of nucleic acid base stacking in water. დაარქივებული 2019-06-30 საიტზე Wayback Machine.
ჰელიკაზები

ჰელიკაზები (ინგლ. helicase, ლათ. helix-დან — სპირალი) — ფერმენტების კლასი, რომელიც გვხვდება ყველა ცოცხალ ორგანიზმში. მათ განაკუთვნებენ „მოლეკულური მანქანების“ კლასს, ვინაიდან ნუკლეინის მჟავების შაქარფოსფატური „ხერხემლის“ გასწვრივ გადასაადგილებლად და ფუძეებს შორის შიგა- ან მოლეკულათაშორისი წყალბადური ბმების გასახლეჩად ისინი იყენებენ ჰიდროლიზის ენერგიას. კლასიფიცირებულია ორი დიდი სისტემგარეშე ჯგუფი — დნმ-ჰელიკაზები და რნმ-ჰელიკაზები. Donmez I, Patel SS. (2006) «Mechanisms of a ring shaped helicase», Nucleic Acids Res. V34(15), pp. 4216-24 Singleton MR, Dillingham MS, Wigley DB (2007) «Structures and Mechanism of Helicases and Nucleic Acid Translocases», Annu Rev Biochem., V 76 Vindigni A. (2007) «Biochemical, biophysical, and proteomic approaches to study DNA helicases», Miol. Biosyst, V3(4), pp. 266 — 74
პრომოტორი

პრომოტორი — გენეტიკაში დნმ-ის ნუკლეოტიდების მიმდევრობა, რომელსაც სცნობს რნმ-პოლიმერაზა და განიხილავს, როგორც სპეციფიკური ან გააზრებული ტრანსკრიფციის საწყის მოედანს. პროკარიოტებში პრომოტორი მოიცავს მოტივების მთელ რიგს, რომლებიც მნიშვნელოვანია რნმ-პოლიმერაზის მიერ მისი ამოცნობისთვის, კერძოდ, ეგრეთ წოდებული -10 და -35 მიმდევრობები. პრომოტორი ასიმეტრიული, რაც რნმ-პოლიმერაზას ტრანსკრიფციის სწორი მიმართულებით დაწყების საშუალებას აძლებს და მიუთითებს იმაზე, თუ რომელი ასრულებს დნმ-ის ორი ჯაჭვიდან რნმ-ის სინთეზისთვის მატრიცის როლს. ORegAnno - Open Regulatory Annotation Database დაარქივებული 2021-03-21 საიტზე Wayback Machine. Identifying a Protein Binding Sites on DNA molecule YouTube tutorial video
დნმ-ის მეთილირება

დნმ-ის მეთილირება — დნმ-ის მოლეკულის მოდიფიკაცია უშუალოდ დნმ-ის ნუკლეოტიდური თანმიმდევრობის შეუცვლელად, რაც შეგვიძლია განვიხილოთ გენომის ეპიგენეტიკური შემადგენლის ნაწილად. დნმ-ის მეთილირება გულისხმობს CpG-დინუკლეოტიდის შემადგენლობაში С5 ციტოზინური რგოლის პოზიციაში ციტოზინთან მეთილის ჯგუფის შეკავშირებას. მეთილირებული ციტოზინი შემდგომში შეიძლება დაჟანგდეს განსაკუთრებული ფერმენტებით, რაც საბოლოო ჯამში იწვევს კვლავ ციტოზინად დემეთილირებას. დნმ-ის მეთილირება ძირითადად ეუკარიოტებისთვისაა დამახასიათებელი. ადამიანში მეთილირებულია გენომური დნმ-ის დაახლოებით 1%. ზრდასრული ორგანიზმის სომატურ უჯრედებში დნმ-ის მეთილირება, როგორც წესი, მიმდინარეობს CpG-დინუკლეოტიდებში; CpG-დინუკლეოტიდების გარდა დნმ-ის მეთილირება გვხვდება ემბრიონულ ღეროვან უჯრედებში. მცენარეებში ციტოზინის მეთილირება ხდება როგორც სიმეტრიულად ორივე ჯაჭვზე (CpG-ზე ან CpNpG-ზე), აგრეთვე ასიმეტრიულად, ორი ჯაჭვიდან მხოლოდ ერთზე (CpNpNp-ზე, სადაც N აღნიშნავს ნებისმიერ ნუკლეოტიდს). DNA Methylation society დაარქივებული 2015-03-05 საიტზე Wayback Machine. DNA Methylation database Fabian Muller, Yassen Assenov, Pavlo Lutsik (2013) RnBeads {Comprehensive Analysis of DNA Methylation Data დაარქივებული 2014-10-23 საიტზე Wayback Machine. ↑ Bethany A. Buck-Koehntop and Pierre-Antoine Defossez (2013) On how mammalian transcription factors recognize methylated DNA. 8(2), 131—137 http://dx.doi.org/10.4161/epi.23632 ↑ Seisenberger S, Peat JR, Hore TA, Santos F, Dean W, Reik W.(2013) Reprogramming DNA methylation in the mammalian life cycle: building and breaking epigenetic barriers. Phil. Trans. R. Soc. B 368, 20110330. doi:10.1098/rstb.2011.0330 ↑ Kelsey G, Feil R. (2013) New insights into establishment and maintenance of DNA methylation imprints in mammals. Phil. Trans. R. Soc. B 368, 20110336. doi:10.1098/rstb.2011.0336 ↑ Rahul M. Kohli & Yi Zhang (2013) TET enzymes, TDG and the dynamics of DNA demethylation. Nature 502(7472), 472—479 doi:10.1038/nature12750 ↑ Dodge, Jonathan E.; Bernard H. Ramsahoyeb, Z. Galen Woa, Masaki Okanoa, En Li (May, 2002). „De novo methylation of MMLV provirus in embryonic stem cells: CpG versus non-CpG methylation“. Science Direct. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-02-15. ციტირების თარიღი: 2014-08-28. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |date=-ში (დახმარება)CS1-ის მხარდაჭერა: მრავალი სახელი: ავტორების სია (link) ↑ Haines, Thomas R.; Rodenhiser, David I.; Ainsworth, Peter J. (Dec, 2001). „Allele-Specific Non-CpG Methylation of the Nf1 Gene during Early Mouse Development“. Science Direct. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-02-15. ციტირების თარიღი: 2014-08-28. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |date=-ში (დახმარება)CS1-ის მხარდაჭერა: მრავალი სახელი: ავტორების სია (link)
არყისებრნი

არყისებრნი (Betulaceae) — ერთსახლიანი, ორლებნიანი მცენარეების ოჯახი წიფლისნაირთა რიგისა. ფოთოლმცვივანი ხეებია, იშვიათად ბუჩქები. მორიგეობით განლაგებული ფოთლები მარტივია, ყუნწიანი, უფრო ხშირად დაკბილული, იშვიათად დანაკვთული. ერთსქესიანი ყვავილები შეკრებილია მჭადა ან თავთავისებრ რთულ ყვავილედებად. მამრობითი ყვავილების ყვავილსაფარი მარტივია, თხელი. მდედრობითი ყვავილები უყვავილსაფროა. ნაყოფი კაკალია, ზოგჯერ აპკისებრ ფრთიანათი აღჭურვილი. არყისებრთა ოჯახს განეკუთვნება არყისა და მურყნის გვარები. ცნობილია დაახლოებით 200 სახეობა, რომელიც ძირითადად გავრცელებულია ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ სარტყელში — აზიაში, ევროპაში, ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკაში, ზოგიერთი სახეობა ჩრდილოეთით ტუნდრამდე აღწევს. საქართველოში 9 სახეობაა, მათგან 5 სახეობის არყი და 4 სახეობის მურყანი. არყისებრნი ტყის შემქმნელი ხეებია და აქვთ დიდი სატყეო სამეურნეო მნიშვნელობა. არყისებრთა მერქანსა და ქერქს იყენებენ მრეწველობაში. ზოგიერთი სახეობა დეკორატიულია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 612.
გლიკოზილირება

გლიკოზილირება (ინგლ. Glycosylation) — ფერმენტაციული პროცესი, რომლის დროსაც შაქრების ნაშთები უერთდება ორგანულ მოლეკულებს. გლიკოზილირების დროს წარმოიქმნება გლიკოზიდები, ან, ცილებისა და ლიპიდების შემთხვევაში, გლიკოპროტეინები და გლიკოლიპიდები, შესაბამისად. გლიკოზილირება ცილების კოტრანსლაციური და პოსტტრანსლაციური მოდიფიკაციების ერთ-ერთი ფორმაა. გლიკოზილირებას დიდი მნიშვნელობა აქვს მემბრანული და სეკრეტირებადი ცილების სტრუქტურისა და ფუნქციებისთვის. Online textbook of glycobiology with chapters about glycosylation GlyProt: In-silico N-glycosylation of proteins on the web[მკვდარი ბმული] NetNGlyc: The NetNglyc server predicts N-Glycosylation sites in human proteins using artificial neural networks that examine the sequence context of Asn-Xaa-Ser/Thr sequons. ↑ edited by Ajit Varki ... (2009). Essentials of Glycobiology, Ajit Varki (ed.), 2nd, Cold Spring Harbor Laboratories Press. ISBN 978-087969770-9.
ფრენსის ფუკუიამა

იოსიჰირო ფრენსის ფუკუიამა (ინგლ. Yoshihiro Francis Fukuyama; დ. 27 ოქტომბერი, 1952, ჩიკაგო) — იაპონური წარმოშობის ამერიკელი ფილოსოფოსი, პოლიტოლოგი, პოლიტეკონომისტი და მწერალი. მოღვაწეობს ჯორჯ მეისონის, ჯონს ჰოპკინზისა და სტენფორდის უნივერსიტეტებში. უფრო მეტად ცნობილია თავისი წიგნით „ისტორიის დასასრული და უკანასკნელი ადამიანი“ (1992), რომელშიც ამბობს, რომ მთელ მსოფლიოში ლიბერალური დემოკრატიის გავრცელება შეიძლება მოწმობდეს კაცობრიობის სოციოკულტურული ევოლუციის ბოლო წერტილს და გახდეს ადამიანური მმართველობის უკანასკნელი ფორმა. ფუკუიამას ეს წიგნი ნათარგმნია 20-ზე მეტ ენაზე. წიგნმა გამოსვლისთანავე გამოიწვია ფართო რეზონანსი სამეცნიერო წრეებსა და მასობრივ საინფორმაციო საშუალებებში. მიუხედავად იმისა, რომ წიგნის გამოსვლის მომენტიდან იქ მოხსენიებული მრავალი მოვლენა ეჭვქვეშ დადგა, ფუკუიამა უწინდებურად უჭერდა მხარს „ისტორიის დასასრულის“ კონცეფციას. The End of History and the Last Man. Free Press, 1992. ISBN 0-02-910975-2 Trust: The Social Virtues and the Creation of Prosperity. Free Press, 1995. ISBN 0-02-910976-0 The End of Order (1997) The Great Disruption: Human Nature and the Reconstitution of Social Order. Free Press, 1999. ISBN 0-684-84530-X Our Posthuman Future: Consequences of the Biotechnology Revolution. Farrar, Straus and Giroux, 2002. ISBN 0-374-23643-7 State-Building: Governance and World Order in the 21st Century. Cornell University Press, 2004. ISBN 0-8014-4292-3 America at the Crossroads: Democracy, Power, and the Neoconservative Legacy (Yale University Press, 2006). ISBN 0-300-11399-4 ფრენსის ფუკუიამას ბლოგი ფრენსის ფუკუიამა გვერდი ჯონ ჰოპკინზის უნივერსიტეტის საიტზე დაარქივებული 2014-06-05 საიტზე Wayback Machine. ↑ Encyclopædia Britannica <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741"></a> ↑ ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ AlKindi <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q101207543"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q104244355"></a> ↑ Babelio — 2007. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2877812"></a> ↑ Munzinger Personen <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683"></a> ↑ Deutsche Nationalbibliothek Record #119203685 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a> ↑ https://www.skytteprize.com/prize-laureates