laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
სორანი

სორანი (სორ. سۆرانی) ან ცენტრალურქურთული ენა (کوردیی ناوەندی) — ქურთული ენების დიალექტი ან ენა , გავრცელებულია ერაყში (სამხრეთ–აღმოსავლეთის ნაწილი ერაყის ქურთისტანი) ირანში (ურმიას ტბიდან ქალაქ ქირმანშაჰამდე). კურმანჯი Hassanpour, A. (1992). Nationalism and Language in Kurdistan 1918–1985. USA: Mellen Research University Press.  Nebez, Jemal (1976). Toward a Unified Kurdish Language. NUKSE.  Izady, Mehrdad (1992). The Kurds: A Concise Handbook. Washington, D.C.: Taylor & Francis.  ↑ „Full Text of Iraqi Constitution“. Washington Post. 12 October 2005. ციტირების თარიღი: 12 June 2013. ↑ Kurdish Language. ↑ Dialects of Kurdish. ↑ Aziz, Mahir A. (2011-01-30). The Kurds of Iraq: Ethnonationalism and National Identity in Iraqi Kurdistan (en). I.B.Tauris. ISBN 9781848855465.  ↑ Izady, Mehrdad; Izady, Mehrdad R. (1992). The Kurds: A Concise Handbook (en). Taylor & Francis. ISBN 9780844817279.  ↑ The Kurdish Language and Literature en. ციტირების თარიღი: 2019-08-15 ↑ Sheyholislami, J. (2011-06-06). Kurdish Identity, Discourse, and New Media (en). Springer. ISBN 9780230119307.  ↑ Thackston, W. M.. —Sorani Kurdish— A Reference Grammar with Selected Readings. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-02-27. ციტირების თარიღი: 2019-10-07.
30 აპრილი

30 აპრილი — გრიგორიანული კალენდრის 120-ე დღე (ნაკიან წლებში - 121–ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 245 დღე. 1789 : ჯორჯ ვაშინგტონი აშშ-ის პრეზიდენტის პოსტზე ადის. 1803 : ლუიზიანის შესყიდვა - აშშ-მა ლუიზიანის ტერიტორია საფრანგეთისგან $15 მილიონად შეისყიდა, რამაც ერთ ღამეში ახალგაზრდა ერის ტერიტორია გააორმაგა. 1812 : ლუიზიანა (ორლეანის ტერიტორია) გახდა აშშ-ს მე-18 შტატი. 1838 : ნიკარაგუა თავს დამოუკიდებლად აცხადებს ცენტრალური ამერიკის ფედერაციისგან. 1900 : ჰავაი აშშ-ის ტერიტორია ხდება. 1945 : გარდაუვალი შურისძიების შიშით თავი მოიკლა ადოლფ ჰიტლერმა ევა ბრაუნთან ერთად (ქორწინების ერთი დღის შემდეგ). 1945 : საბჭოთა არმიამ იერიშით აიღო ბერლინი. 1950 : რუსთავის მეტალურგიულმა ქარხანამ პირველი ფოლადი გამოუშვა. 1980 : ნიდერლანდების დედოფალი ბეატრისის კორონაცია. 1991 : ტროპიკული ციკლონი თავს ესხმის ბანგლადეშს, რამაც 138 000 ადამიანი იმსხვერპლა. 1991 : დამოუკიდებელი საქართველოს შეიარაღებულ ძალებში პირველი ოფიციალური გაწვევა დაიწყო (ქართული ჯარის დღე). 1993 : ვების (World Wide Web) დაბადების დღე. 2002 : პაკისტანის რეფერენდუმში მოსახლეობის უმრავლესობა მხარს უჭერს პერვეზ მუშარაფის მომდევნო ხუთი წლით პრეზიდენტის პოსტზე დარჩენას. 2013 : ვილემ-ალექსანდერი ნიდერლანდების მეფე გახდა. 2019 : იაპონიის იმპერატორი აკიჰიტო ტახტიდან გადადგა და ახალი ეპოქა — რეივა დაიწყო. 2023 : ჭადრაკში მსოფლიოს მე-17 ჩემპიონი დინ ლიჟენი გახდა. პარაგვაის საპრეზიდენტო არჩევნებში სანტიაგო პენია იმარჯვებს. 1777 : გაუსი, კარლ ფრიდრიხ — გერმანელი მათემატიკოსი 1879 : კეკელიძე, კორნელი — ქართველი ფილოლოგი 1883 : ჰაშეკი, იაროსლავ — ჩეხი მწერალი. 1893 : რიბენტროპი, იოახიმ ფონ — ნაცისტური გერმანიის პოლიტიკური მოღვაწე 1959 : ნიკოლოზ დერიუგინი — ქართველი კალათბურთელი. 1986 : დიანა ეგრონი — ამერიკელი მომღერალი, მსახიობი და მოდელი. 1883 : ედუარ მანე — ფრანგი მხატვარი (დ. 1832) 1915 : ლომოური, ნიკო — ქართველი მწერალი-ხალხოსანი 1945 : ჰიტლერი, ადოლფ — გერმანელი სახელმწიფო მოღვაწე 1981 : ჰუხელი, პეტერ — გერმანელი მწერალი 1983 : ჯორჯ ბალანჩინი — ამერიკელი ბალეტმაისტერი ბიბლიოთეკარის დღე მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს: ეფრემ მაწყვერელი სვიმეონ სპარსთა ეპისკოპოსი და მისთანა მოწამენი: ავდელია და ანანია ხუცესი, ქუსდაზად საჭურისი, ფუსიკი, ავატი, ასკიტრეა და სხვანი აკაკი მელიტინელი მოწამე ადრიანე აღაპიტე – რომის პაპი ზოსიმე სოლოვკელი წარმართობა ვალპურგის ღამე აგრეთვე: ნიდერლანდები : დედოფლის დაბადების დღე (1938) შვედეთი : მეფის დაბადების დღე (1946) სხვა თვეები
ავალიშვილები

ავალიშვილები — ფეოდალური საგვარეულო საქართველოში. დაწინაურდა XV–XVI საუკუნეების ძველი თორის მხარეში (ახლანდელი ბორჯომის ხეობა). აქ ჩამოყალიბდა ავალიშვილების სათავადო (საავალიშვილო), რომლის ცენტრი სოფ. სადგერი იყო. საავალიშვილო 1535–1545 წლებში იმერეთის სამეფოში შედიოდა, 1545 წლიდან — სამცხე-საათაბაგოში. XVI საუკუნის 70-80 წლებში ოსმალებმა დაიპყრეს. XVII საუკუნეში ავალიშვილების ერთი ნაწილი შიდა ქართლში, კახეთსა და იმერეთში გადასახლდა, საკუთარ მიწა-წყალზე დარჩენილი გამაჰმადიანდნენ და ბეგების წოდება მიიღეს. ქართლში გადასული ავალიშვილები ტაშისკარში, სურამში, არადეთში, ბრეთსა და აბისში დამკვიდრდნენ. კახეთში გადასულები — კაკაბეთში, კალაურში, თელავსა და ჩუმლაყში. იმერეთის ავალიშვილები დაკნინდნენ და აზნაურებად იქცნენ. ქართლ-კახეთის ავალიშვილები იყვნენ ეპისკოპოსები, ეკავათ მოურავთა, ეშიკაღასბაშთა, მეითართა და სხვა თანამდებობები. ქიქოძე მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 114.
ზაზაკი

ზაზაკი — ირანული ენების ერთ-ერთი ენა ჩრდილო-დასავლეთის ქვეჯგუფი. გავრცელებულია ზაზას ხალხებს შორის თურქეთის ტერიტორიაზე — აღმოსავლეთ ანატოლიაში, ევფრატისა და ტიგროსის მდინარეების სათავეებს შორის. პროვინციებში ტუნჯელი, ერზინჯანი, ბინგოლი, სივასი, ერზურუმი, ვარტო, ელაზიღი, დიარბაქირი, სივერეკი, ადიამანი, და აგრეთვე ნაწილობრივ რამდენიმე სოფლებში მალათია, მარდინი, მუტკი, აქსარაი. ზაზა ხალხი ზაზა და ზაზაკი ზაზა და ზაზაკი დაარქივებული 2012-07-29 საიტზე Wayback Machine. (რუსული) ↑ Ethnologue report for language code: diq ↑ Ethnologue report for language code: kiu
გორანი

გორანი, გურანი (თვითწოდება — ხევრამანი ან ხევრამი, ქურთ. hewramanî, hewramî) — ენა, გავრცელებული ერაყში და ირანში. ზოგჯერ განიხილება როგორც ქურთული ენის დიალექტი, რაც სავსებით არაკანონზომიერია — ურთიერთგაგება სხვა ქურთული დიალექტების მატარებლებთან დაკარგულია, და თვითონ გურანის ენის მატარებლები საკუთარ თავს ქურთებად არ თვლიან. გურანის ენის უახლოესი ნათესავია ენა ზაზაკი.
ლეკი

სიტყვა „ლეკი“ შესაძლოა აღნიშნავდეს: ლეკი — დაღესტანში მაცხოვრებელი. ლეკი — ირანული ენა. ლეკი — ფულის ერთეული ალბანეთში.
Fleetwood Mac

Fleetwood Mac — ბრიტანულ-ამერიკული როკ ჯგუფი, რომელიც ჩამოყალიბდა ლონდონში, 1967 წელს. დღეისათვის მოქმედი კოლექტივის ერთადერთი ძველი წევრია მიკ ფლიტვუდი. მიუხედავად იმისა, რომ ჯგუფმა თავისი სახელი შეიძინა მიკ ფლიტვუდისა და ჯონ მაკ-ვის გვარებისგან, მაკ-ვის მისი პირველი სინგლის ჩაწერასა თუ კონცერტებში მონაწილეობა არ მიუღია. კრისტინ მაკ-ვი (კლავიშებიანი საკრავები) მონაწილეობდა თითქმის ყველა ალბომის (გარდა ორის) ჩაწერაში, როგორც ჯგუფის წევრის, ასევე სესიური მუსიკოსის სახით. მას ეკუთვნის ალბომის Kiln House გაფორმებაც. Fleetwood Mac-ის ისტორიაში ორი აღსანიშნავი პერიოდი იყო 1960-იანი წლების ბოლოს ბრიტანული ბლუზის პოპულარობის ხანა (როდესაც მათი ლიდერი იყო პიტერ გრინი და კომპოზიციამ "Albatross" ჰიტ-აღლუმებში #1 პოზიცია დაიკავა) და 1975-1987 წლებში, როდესაც ჯგუფი უფრო მეტად ორიენტირებული იყო პოპ-მუსიკის შესრულებაზე (კრისტინ მაკ-ვისთან, ლინდზი ბეკინგემთან და სტივი ნიკსთან ერთად). ნიკსისა და ბეკინგემის მოსვლის შემდეგ ჩაწერილი ჯგუფის რიგით მეორე დისკი Rumours (1977) იქცა ბესტსელერად, ხოლო მისი სინგლები მოხვდნენ აშშ-ს საუკეთესო 10-ეულებში (მათ შორის - ნიკსის საავტორო "Dreams"). ეს ალბომი აშშ ჩარტის სათავეში 31 კვირის მანძილზე იმყოფებოდა. მნიშვნელოვანი წარმატება მან მსოფლიოს სხვა ქვეყნებშიც იქონია. დღეისათვის მსოფლიო მასშტაბით გაყიდულია მისი 40 მილიონ ასლზე მეტი. იგი ითვლება ყველა დროის ერთ-ერთ გაყიდვად ალბომად. 1971-1974 წლებში ჯგუფს უფრო მოკრძალებული წარმატება ხვდა წილად (ბობ უელჩთან ერთად), ხოლო 1990-იან წლებში მოხდა ცვლილებები პერსონალში. 1997 წელს ჯგუფში დაბრუნდნენ ნიკსი და ბეკინგემი. 1998 წელს კრისტინ მაკ-ვიმ ოფიციალურად დატოვა ჯგუფის შემადგენლობა. მთავარი სტატია: Fleetwood Mac-ის დისკოგრაფია. ჯგუფის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2011-02-18 საიტზე Wayback Machine.
ამენჰოტეპ III

ამენჰოტეპ III – ძველი ეგვიპტის ფარაონი XVIII დინასტიიდან ძვ. წ. 1388 - ძვ. წ. 1351 წლებში. ფარაონ თუტმოს IV-ის ვაჟი. მისი მეფობა აღინიშნება ძველ ეგვიპტური ცივილიზაციის აყვავებით. 2011 წელს ფარაონის ყველაზე დიდ ქანდაკებას მიაკვლიეს. ქანდაკება ნილოსის მარცხენა სანაპიროსთან მდებარე მის უძველეს ტაძარში, ეგვიპტის სამხრეთ ნაწილში აღმოჩნდა. ქანდაკება 13 მეტრისა და 65 სანტიმეტრის სიმაღლისაა და ფერადი კვარციტისგანაა დამზადებული. Aménophis III. Le Pharaon-Soleil. — Paris, 1993. Vandersleyen Cl. L’Egypte et la vallée du Nil. Vol. II. — Paris, 1995. ↑ ეგვიპტეში ფარაონ ამენხოტეპ მესამის ყველაზე დიდ ქანდაკებას მიაკვლიეს
ლათინური ფრაზების სია

ამ გვერდზე ჩამოთვლილია ლათინური ფრაზები. ბერძნული კულტურის დიდმა პატივისცემამ გამოიწვია ზოგიერთი ბერძნული ფრაზის გადათარგმნა ლათინურად. ამიტომ ზოგიერთი ფრაზა ამ სიაში წარმოშობით ბერძნულია. უცხო სიტყვათა ლექსიკონი, მიხეილ ჭაბაშვილი, თბილისი, 1989 ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ლათინური ფრაზების სია Commonly used Latin phrases Latin abbreviations Latin sayings & Latin phrases დაარქივებული 2008-02-24 საიტზე Wayback Machine. Database of Latin phrases დაარქივებული 2012-07-24 საიტზე Wayback Machine.
ლეკი (ენა)

ლაკი ან ლეკი — ირანული ენა, ზოგჯერ განიხილება როგორც ქურთული ენის დიალექტი, ეკუთვნის ჩრდილო–დასავლურ ირანულ ენებს. ენის მატარებლები საკუთარ თავს თვლიან არა ქურთებად, არამედ ცალკე ეთნოსად — ლეკი (არ აგერიოთ ლაკებში და ლაკურ ენაში დაღესტანში, რომლებთანაც მათ საერთო არაფერი აკავშირებთ). გავრცელებულია ცენტრალურ ზაგროსში (ირანის პროვინციები — ლურისტანი, ქირმანშაჰი, ჰამადანი, ყაზვინი და ხუზისტანი). აგრეთვე გვხვდება ერაყშიც. ლეკი. Ethnologue. Languages of the World. 2009 ↑ ქურთული ენა — ბრიტანიკა, ონლაინ ენციკლოპედია ↑ ლეკი. Ethnologue. Languages of the World. 2009
გიორგი ავალიშვილი

გიორგი ივანეს ძე ავალიშვილი (დ. 1769 ― გ. 1850, მოსკოვი) — ქართველი მწერალი, პოლიტიკური მოღვაწე, დრამატურგი, მთარგმნელი, მოგზაური. სწავლა-განათლება რუსეთში მიიღო. 1784-1801 წლებში იყო ქართლ-კახეთის სამეფოს წარმომადგენელი რუსეთის იმპერატორის კარზე. აქტიური როლი ითამაშა რუსეთთან საქართველოს შეერთების საქმეში. 1791 იმოგზაურა ირანის აზერბაიჯანში. 1819-1820 დიპლომატიური მისიით იყო ოსმალეთში, ეგვიპტესა და პალესტინაში. ავალიშვილს ქართული დრამატურგიის მამამთავრად მიიჩნევენ (ავალიშვილის თეატრი). მას მიეწერება ორიგინალური დრამა „მეფე თეიმურაზი“ (1791), რომელსაც ჩვენამდე არ მოუღწევია. მანვე პირველმა თარგმნა ქართულ ენაზე ა. სუმაროკოვის პიესები. ავტორია ლირიკული ლექსების, რომლებიც სამშობლოს გარეთ მცხოვრები მამულიშვილის განცდებსა და სულისკვეთებას გადმოსცემენ. შეადგინა პოეზიის ანთოლოგია, რომელშიც თავი მოუყარა ძირითადად თავისი დროის პოეტების თხზულებებს. მეტად მნიშვნელოვანია ავალიშვილის ღვაწლი მთარგმნელობითს სფეროში. თარგმნა ერაზმ როტერდამელის, ვოლტერის, ჯ. მილტონის, მ. ლომონოსოვის, ა. სუმაროკოვის, გ. დერჟავინის, მ. ხერასკოვის, მ. ჟანლისის და იმ დროს ევროპასა და რუსეთში პოპულარული ფრანგი, გერმანელი და სხვა ავტორების თხზულებები. ავალიშვილის სამოგზაურო დღიურები - „მგზავრობაჲ თბილისით იერუსალიმისადმი საბერძნეთსა ზედა; უკუქცევაჲ იერუსალიმით თბილისისადმივე კიპრის ჭალაკისა, მცირისა აზიისა და ანატოლიის ძალით“ მრავალმხრივ საინტერესო ნაშრომია. იგი განსაკუთრებით ძვირფასია ქართული გეოგრაფიული აზროვნების ისტორიისათვის. მოგზაურობის მარშრუტი იყო: თბილისი-დასავლეთ საქართველო-ყირიმი-კონსტანტინოპოლი-ალექსანდრია-კაირო-იერუსალიმი-კ. კვიპროსი-თარსუსი-კაისერი-არზრუმი-ყარსი-შულავერი-თბილისი. ნაშრომში განხილულია საქართველოს და რუსეთის საგარეო პოლიტიკის ზოგი საკითხი, ეგვიპტის და ოსმალეთის სოციალური და პოლიტიკური ცხოვრება. არაბებისა და თურქების ყოფა. მოცემულია საინტერესო ცნობები ეგვიპტეში მცხოვრები ქართველების შესახებ. ავალიშვილი იშვიათი კალიგრაფიც იყო. ამას მოწმობს ზემოაღნიშნული ნაშრომი, რომელიც კალიგრაფიული მხედრულით არის დაწერილი. წიგნს ერთვის ნახატები, რომელთა ავტორის ვინაობა დაუდგენელია. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: გიორგი ავალიშვილი კეკელიძე კ., ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 2, თბ., 1958; ლეონიძე გ., ქართული თეატრის ქრონიკები, «დროშა», 1925, № 25; რუხაძე ტ., ძველი ქართული თეატრი და დრამატურგია, თბ., 1949; მეტრეველი ე, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 115.
სტრუქტურული ტიპების სია

მთავარი სტატია: სტრუქტურული ტიპი. ამ სტატიაში ჩამოთვლილია ძირითადი სტრუქტურული ტიპები, რომელიც დამახასიათებელია არაორგანული ქიმიური ნივთიერებებისათვის. სტრუქტურული ტიპების კლასიფიკაცია და აღნიშვნები დაარქივებული 2010-08-19 საიტზე Wayback Machine.
აკერსჰუსი

აკერსჰუსი (ნორვ. Akershus) — ნორვეგიის საგრაფო. სულ ესაზღვრება 5 საგრაფო, ესენია: სამხრეთიდან – ესტფოლდი, აღმოსავლეთიდან – ბუსკერუდი, ჩრდილო-დასავლეთიდან – ხედმარკი, ჩრდილოეთიდან – ოპლანი, აღმოსავლეთიდან – ოსლო. აკერსჰუსი ასევე ესაზღვრება სამხრეთ-დასავლეთ შვედეთს. საგრაფოს ადმინისტრაციული ცენტრია ოსლო. ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული მუნიციპალიტეტი ბერუმი. ნორვეგიის საგრაფოებში სიდიდით მე-16 ადგილი უკავია. აკერსჰუსი იყოფა 22 მუნიციპალიტეტად. ესენია: ნორვეგიის საგრაფოები ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2004-02-09 საიტზე Wayback Machine.
ჰედმარკი

ჰედმარკი — ნორვეგიის საგრაფო. სულ ესაზღვრება 4 საგრაფო, ესენია: სამხრეთიდან – ესტფოლდი, დასავლეთიდან – ოპლანი, სამხრეთ-დასავლეთიდან – აკერსხუსი, ჩრდილოეთიდან – სერ-ტრენდელაგი. ჰედმარკი აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება სამხრეთ-დასავლეთ შვედეთს. საგრაფოს ადმინისტრაციული ცენტრია ჰამარი. ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული მუნიციპალიტეტი რინგსაკერი. ნორვეგიის საგრაფოებში სიდიდით მე-3 ადგილი უკავია. აკერსხუსი იყოფა 22 მუნიციპალიტეტად. ესენია: ნორვეგიის საგრაფოები ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2008-09-01 საიტზე Wayback Machine. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ჰედმარკი“ ვიკისაწყობში.
ბადაანი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ბადაანი – სოფელი თიანეთის მუნიციპალიტეტში. ბადაანი – არქეოლოგიური ნამოსახლარი ახმეტის მუნიციპალიტეტში.
ბორბალო

ბორბალო — სოფელი საქართველოში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს თელეთ-საყარაულოს ქედის სამხრეთ მთისძირზე, ზღვის დონიდან 710 მეტრზე, თეთრიწყაროდან დაშორებულია 28 კილომეტრით. სოფელში დაიბადა ქართველი ადვოკატი და პოლიტიკოსი იოსებ ბარათაშვილი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 248 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 468. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ახალი მარაბდა

ახალი მარაბდა — სოფელი საქართველოში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში (მარაბდის თემის თემი). მდებარეობს მარნეულის ვაკეზე, მდინარე ალგეთის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 760 მეტრზე, თეთრიწყაროდან დაშორებულია 28 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 173 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 91. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 20. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ავალიშვილის თეატრი

ავალიშვილების თეატრი — ქართული საერო თეატრი თბილისში, ერეკლე II-ის სამეფო კარზე. 1791 წელს დააარსა მწერალმა და დიპლომატმა გ. ავალიშვილმა. სცენისმოყვარეთა დასის წევრები მაღალი წრის წარმომადგენლები იყვნენ (დ. ბაგრატიონი, დ. ჩოლოყაშვილი, თ. ანდრონიკაშვილი, ერეკლე II-ისა და გიორგი ბატონიშვულის ქალიშვილები). საჯარო წარმოდგენები იმართებოდა ე. წ. პალატში. წარმოდგენის დაწყებამდე გ. ავალიშვილი აუდიტორიას მიმართავდა რეჩიტატივით, რომლის საგანგებოდ გალექსილ ტექსტში თეატრს თანამედროვეთა გონებრივი და ზნეობრივი სრულყოფის ხელშემწყობ საგანმანათლებლო დაწესებულებად აცხადებდა. პირველად დასმა წარმოადგინა „მეფე თეიმურაზი“, რომელსაც გ. ავალიშვილს მიაწერენ. ამ პიესაში საქართველოს რუსეთთან დაახლოების იდეა იყო გატარებული. გ. ავალიშვილი კარგად იცნობდა რუსულ სცენურ კულტურას და ნერგავდა მას ქართულ სცენაზე. ავალიშვილების თეატრი კლასიცისტური მიმართულებისა იყო. მის რეპერტუარში შედიოდა ზოგიერთი თავგადასული ბატონისა და მეფის მოხელის მამხილებელი პიესები, მათ შორის ავალიშვილის მიერ თარგმნილი ა. სუმაროკოვის ნაწარმოებები: „რქის მატარებლის მიერ გამოსახვა კომედიისა“, „დედა რაყიფი ქალისა“, „უბნობა მკვდართა“ და სხვა. ავალიშვილების თეატრმა იარსება 1795 წლამდე, აღა-მაჰმად-ხანის შემოსევამდე. ქსე, ტ. 1, გვ. 115, თბ., 1975
ახალი ზირბითი

ახალი ზირბითი — სოფელი საქართველოში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში (ორბეთის თემის თემი). მდებარეობს საყარაულოს ქედზე (თრიალეთის ქედის შტოქედი), მდინარე ფარცხისისწყლის (ალგეთის შენაკადი) სათავეში. ზღვის დონიდან 1250 მეტრზე, თეთრიწყაროდან დაშორებულია 18 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 52 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 90. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 20. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
პანტიანი (თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი)

პანტიანი — სოფელი საქართველოში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში (ორბეთის თემი). მდებარეობს თრიალეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ბოგვისწყლის (ალგეთის შენაკადი) სათავეში. ზღვის დონიდან 1230 მეტრზე, თეთრიწყაროდან დაშორებულია 36 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 36 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 92. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 20. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
გოხნარი

გოხნარი — სოფელი საქართველოში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში (ახალსოფლის ადმინისტრაციული ერთეული). მდებარეობს მდინარე ბზისწყლის (ალგეთის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 1620 მეტრზე, თეთრიწყაროდან დაშორებულია 60 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 25 ადამიანი. გოხნარის ეკლესია გოხნარის ლოდოვანი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 240. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 6 სექტემბერი 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05.
გოლთეთი

გოლთეთი — სოფელი საქართველოში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში (ადმინისტრაციული ერთეული გოლთეთი). მდებარეობს ქვემო ქართლის პლატოზე, მდინარე ალგეთის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 880 მეტრზე, თეთრიწყაროდან დაშორებულია 15 კილომეტრით. საბჭოთა პერიოდში შედიოდა ჩხიკვთას სასოფლო საბჭოში. 1987-1988 წლებში სტიქიით დაზარალებული ლენტეხის რაიონის სოფლებიდან გოლთეთში დასახლდა 300 ოჯახი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 385 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 208. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 84. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
დაღეთი

დაღეთი — სოფელი საქართველოში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში (ადმინისტრაციული ერთეული დაღეთი). მდებარეობს თეთრიწყაროს პლატოზე, მდ. ჭივჭავის (ხრამის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა ნაპირას, ზღვის დონიდან 860 მეტრზე, თეთრიწყაროდან დაშორებულია 10 კილომეტრით. მოსახლეობა — 101 მცხოვრები (2014). 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 101 ადამიანი. დაღეთი პირველად 1556 წლის საბუთში მოიხსენიება, საიდანაც ირკვევა, რომ დონდარა მამადელაშვილს დაღეთის მამასახლისობა უბოძა დედოფალმა ნესტან-დარეჯანმა. XVII საუკუნის საბუთების მიხედვით, დაღეთს ორბელიშვილები ფლობდნენ. სოფლის სამხრეთ უბანში შემორჩენილია ერთნავიანი ეკლესიის ნანგრევები. მის ირგვლივ სასაფლაოზე მრავალი ქვაჯვარია. ზედაპირზე ნაპოვნი მოჭიქული და წითელი კერამიკის ნიმუშები XI–XIII საუკუნეებს მიეკუთვნება. სოფლის ჩრდილო-დასავლეთით, დაახლოებით 1,5 კმ-ზე, ქვიან ბორცვზე აღმოჩენილია ნანგრევთა ნაშთები. მას ახლა ყალაჩას უწოდებენ, ძველ რუკებზე კი აქ ყალაჩის მონასტერია აღნიშნული. კირხსნარიანი ლოდების გროვათა გარდა, არის მშრალად ნაწყობი განიერი კედლებიც. დაღეთის დასავლეთით, დაახლოებით 1 კმ-ზე, თეთრიწყაროსკენ მიმავალი გზის მარჯვენა მხარეს, ერთნავიანი ეკლესიის ნანგრევია. პერანგშემოძარცული შენობის კედლები რეგულარული წყობით იყო ნაგები. სამხრეთ შესასვლელზე ჯვრებით, კოპებითა და წარწერით შემკული დიდი არქიტრავის ქვა იდო, რომლის ასომთავრული წარწერა X საუკუნისაა და ასე იკითხება: „ქრისტე, შეიწყალე ქობულ ჴევისუფალი, ესე და კარკნალი წყაროჲ მან ქმნა“. წარწერაში ნახსენები კარკნალი (საბას მიხედვით, „დიდი ქვავნარი“) ზემოაღწერილ ყალაჩას უნდა გულისხმობდეს. ამავე ეკლესიის ქვებში ნაპოვნია წნული ჩარჩოთი შემკული ასომთავრული წარწერის ნაშთი — „თამარის!“; შესაძლოა აქ თამარ მეფე იგულისხმება. დაღეთის მახლობლად შემორჩენილია უკანდაღეთის ნასოფლარი და გადაკეთებული ეკლესიის ნაშთი XI საუკუნის წარწერებით, ჩრდილო-აღმოსავლეთით კი — ნასოფლარი ორთაშუა. ყველა წარწერიანი ქვა ამჟამად საქართველოს ეროვნულ მუზეუმშია. დაღეთის არქეოლოგიური ძეგლი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 402.; ბერძენიშვილი დ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012.; დოკუმენტები საქართველოს სოციალური ისტორიიდან, [ტ.] 2, ნ. ბერძენიშვილის რედ., თბ., 1953; ვახუშტი, აღწერა სამეფოსა საქართველოსა, თ. ლომოურისა და ნ. ბერძენიშვილის რედ., თბ., 1941; ლაპიდარული წარწერები, [ტ.] 1, ნ. შოშიაშვილის გამოც., თბ., 1980; მასალები საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიისა და ტოპონიმიკისათვის, წგ. 1, ზ. ალექსიძისა და შ. ბურჯანაძის გამოც., თბ., 1964. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
დიდი დურნუკი

დიდი დურნუკი — სოფელი საქართველოში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში, ადმინისტრაციული ერთეული დურნუკის ცენტრი (სოფლები: დიდი დურნუკი, პატარა დურნუკი). მდებარეობს ქვემო ქართლის ვაკეზე, მდინარე ალგეთის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 750 მეტრზე; თეთრიწყაროდან დაშორებულია 11 კილომეტრით, მარნეულიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) — 11 კმ-ით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 45 ადამიანი. სოფელი დურნუკი წყაროებში პირველად მოხსენიებულია XVII საუკუნეში, როგორც სამეფო სოფელი. სოფლის ტერიტორია დასახლებული ყოფილა წინაფეოდალური ხანიდან. აღმოჩენილია ციკლოპური ტიპის ლოდოვანი და გვიანდელი ანტიკური ხანის სამაროვანი ქვაყუთები, ფეოდალური ხანის ქვაჯვარები, გვიანდელი ფეოდალური ხანის ეკლესია, კერამიკული ნაწარმი. დურნუკი მნიშვნელოვანი პუნქტი იყო თბილისიდან სამშვილდისაკენ მიმავალ გზაზე (კლდეკარი, ნახიდური მდ. ალგეთის ნაპირას). სოფელი დურნუკი მოიხსენიება ქართლის 1718 წლის სტატისტიკურ აღწერილობაში და ვახუშტი ბაგრატიონის შრომაში „საქართველოს გეოგრაფია". 1718 წელს აქ მოსახლეობდა 37 კომლი, მ. შ. 29 კომლი ქართველი და 8 კომლი სომეხი. მოგვიანებით დურნუკი ორად გაიყო — დიდ დურნუკად და პატარა დურნუკად. თოდრია თ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 523. თოდრია თ., ინგოროყვა პ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. ?. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
დიდი თონეთი

დიდი თონეთი — სოფელი საქართველოში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში, ადმინისტრაციული ერთეული თონეთის ცენტრი ((სოფლები: დიდი თონეთი, მოხისი, პატარა თონეთი). მდებარეობს თრიალეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1280 მეტრზე, თეთრიწყაროდან დაშორებულია 47 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 499 ადამიანი. დიდი თონეთი პირველად მოხსენიებულია XVII საუკუნის ისტორიულ წყაროებში, როგორც სათვანეთი, სთონეთი, სთორნეთი, თორნეთი და თონეთი. დიდი თონეთი ეწოდა XIX საუკუნეში, მას შემდეგ რაც მის მეზობლად მდებარე სოფელ დვალთას ეწოდა პატარა თონეთი. დასახლებული ყოფილა წინაფეოდალური ხანიდან. თანამედროვე დიდი თონეთი მოიცავს ხორბუკისა და მოლავის ნასოფლარების ტერიტორიებსაც. სოფლის მკვიდრი მოსახლეობის გვერდით აქ XIX საუკუნეში ქართველი მთიელი მოახალშენენიც დასახლდნენ. 1882–1884 წლებში დიდი თონეთის სკოლაში მასწავლებლად მუშაობდა ვაჟა-ფშაველა. სოფლიდან 2 კმ-ზე, მდინარე ალგეთის ნაპირას, აღმართულია ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი – თონეთის სიონი, ერთნავიანი ეკლესია, რომელსაც სამხრეთიდან და დასავლეთიდან მინაშენები აქვს. ეკლესიაში XI საუკუნის რამდენიმე წარწერაა შემონახული. შეიმჩნევა გვიანდელი გადაკეთების კვალიც. სოფლის სამხრეთ-დასავლეთით, 500 მეტრზე, ნასოფლარი და კვირაცხოვლის (XI ს.) ეკლესიის ნანგრევებია, სამხრეთით 1 კმ-ზე – ღვთისმშობლის ეკლესიაა (ფრაგმენტების მიხედვით XI-XIII სს.). თვით დიდ თონეთში დგას XVIII საუკუნის წმინდა გიორგის ეკლესია. თ. თოდრია, ი. ციციშვილი, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 525. თ. თოდრია, ი. ციციშვილი, ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. ?. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 6 სექტემბერი 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05.