laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ჰანოვერის დინასტია

ჰანოვერის დინასტია — გაერთიანებული სამეფოს დინასტია 1714-1901 წლებში, რომელმაც შეცვალა სტიუარტების დინასტია. დედოფალ ვიქტორიას და პრინც-კონსორტის ალბერტის (რომელიც გერმანელ ჰერცოგთა საქსენ-კობურგ-გოთას დინასტიას ეკუთვნოდა) ძე ედუარდ VII იყო საქსენ-კობურგ-გოთას დინასტიის (1917 წლიდან უინძორთა დინასტია) პირველი წარმომადგენელი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 600.
ნარინიოს დეპარტამენტი

ნარინიო (ესპ. Departamento del Nariño) — კოლუმბიის ერთ-ერთი დეპარტამენტი. სახელი ეწოდა ანტონიო ნარინიოს პატივსაცემად. მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთ ნაწილში, ესაზღვრება ეკვადორსა და წყნარ ოკეანეს. დედაქალაქია სან-ხუან-დე-პასტო. მრავალფერია ნარინიოს გეოგრაფია და კლიმატი, რომელიც სიმაღლის ცვლასთან ერთად იცვლება: ცხელია წყნარიოკეანისპირა ვაკეები და ცივია მთები. დეპარტამენტის თანამედროვე ტერიტორია ინდიელთა სხვადასხვა ტომებით დასახლებული იყო კოლუმბამდელ ხანაში. ზოგიერთი ჯგუფი ინკების იმპერიას მიეკუთვნებოდა. პირველი ესპანელი დამპყრობლები წყნარი ოკეანის მხრიდან გამოჩნდნენ 1522 წელს. დეპარტამენტი შედგება 64 მუნიციპალიტეტისგან. კოლუმბიის დეპარტამენტები (ესპანური) ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2006-08-06 საიტზე Wayback Machine. ↑ DANE. დაარქივებულია ორიგინალიდან — ნოემბერი 13, 2009. ციტირების თარიღი: February 13, 2013.
ნორტე-დე-სანტანდერის დეპარტამენტი

ნორტე-დე-სანტანდერი (ესპ. Departamento de Norte de Santander) — კოლუმბიის ერთ-ერთი დეპარტამენტი. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში, ესაზღვრება ვენესუელას. დედაქალაქია კუკუტა — კოლუმბიის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ქალაქი. სამხრეთით ესაზღვრება სანტანდერისა და ბოიაკის დეპარტამენტი, აღმოსავლეთით სესარის დეპარტამენტი. თანამედროვე ნორტე-დე-სანტანდერის დეპარტამენტის ტერიტორია მნიშვნელოვან როლს თამაშობდა კოლუმბიის ისტორიაში, განსაკუთრებით ესპანეთთან დამოუკიდებლობისათვის ომის დროს, როდესაც კონგრესმა ქალაქ ვილია-დელ-როსარიოში დააფუძნა დიდი კოლუმბია. დეპარტამენტი შედგება 40 მუნიციპალიტეტისგან. კოლუმბიის დეპარტამენტები Gobernacion de Norte de Santander Acnur on Norte de Santander ↑ DANE. დაარქივებულია ორიგინალიდან — ნოემბერი 13, 2009. ციტირების თარიღი: February 13, 2013.
პუტუმაიოს დეპარტამენტი

პუტუმაიო (ესპ. Departamento del Putumayo) — კოლუმბიის ერთ-ერთი დეპარტამენტი. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ესაზღვრება ეკვადორსა და პერუს. დედაქალაქია მოკოა. სიტყვა პუტუმაიო კეჩუას ენიდან მომდინარეობს და „გადმომსკდარ მდინარეს“ ნიშნავს. დეპარტამენტი 13 მუნიციპალიტეტისგან შედგება. კოლონი მოკოა ორიტო პუერტო-ასისი პუერტო-კაისედო პუერტო-გუსმანი პუერტო-ლეგისამო სან-ფრანსისკო სან-მიგელი სანტიაგო ‎სიბუნდოი ვალიე-დელ-გუამუესი ვილია-გარსონი კოლუმბიის დეპარტამენტები (ესპანური) Government of Putumayo official website (ესპანური) Territorial-Environmental Information System of Colombian Amazon SIAT-AC website დაარქივებული 2008-11-21 საიტზე Wayback Machine. ↑ DANE. დაარქივებულია ორიგინალიდან — ნოემბერი 13, 2009. ციტირების თარიღი: February 13, 2013.
კოლონი (პუტუმაიო)

კოლონი (ესპ. Colón) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, პუტუმაიოს დეპარტამენტში. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4.198 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 102 კმ²-ია. პუტუმაიოს დეპარტამენტი statoids.com-ის მონაცემები კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტის 2005 წლის მონაცემები დაარქივებული 2008-06-11 საიტზე Wayback Machine.
მოკოა

მოკოა (ესპ. Mocoa) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, პუტუმაიოს დეპარტამენტში. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 36 187 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 030 კმ²-ია. პუტუმაიოს დეპარტამენტი statoids.com-ის მონაცემები კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტის 2005 წლის მონაცემები დაარქივებული 2008-06-11 საიტზე Wayback Machine.
ორიტო

ორიტო (ესპ. Orito) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, პუტუმაიოს დეპარტამენტში. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 49.654 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 862.36 კმ²-ია. პუტუმაიოს დეპარტამენტი statoids.com-ის მონაცემები კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტის 2005 წლის მონაცემები დაარქივებული 2008-06-11 საიტზე Wayback Machine.
პუერტო-ასისი

პუერტო-ასისი (ესპ. Puerto Asís) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, პუტუმაიოს დეპარტამენტში. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 88.000 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 2.610 კმ²-ია. პუტუმაიოს დეპარტამენტი statoids.com-ის მონაცემები კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტის 2005 წლის მონაცემები დაარქივებული 2008-06-11 საიტზე Wayback Machine.
პუერტო-კაისედო

პუერტო-კაისედო (ესპ. Puerto Caicedo) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, პუტუმაიოს დეპარტამენტში. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10.571 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 864 კმ²-ია. პუტუმაიოს დეპარტამენტი statoids.com-ის მონაცემები კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტის 2005 წლის მონაცემები დაარქივებული 2008-06-11 საიტზე Wayback Machine.
პუერტო-გუსმანი

პუერტო-გუსმანი (ესპ. Puerto Guzmán) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, პუტუმაიოს დეპარტამენტში. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 22.931 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 4.340 კმ²-ია. პუტუმაიოს დეპარტამენტი statoids.com-ის მონაცემები კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტის 2005 წლის მონაცემები დაარქივებული 2008-06-11 საიტზე Wayback Machine.
პუერტო-ლეგისამო

პუერტო-ლეგისამო (ესპ. Puerto Leguizamo) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, პუტუმაიოს დეპარტამენტში. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9.938 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 11.640 კმ²-ია. პუტუმაიოს დეპარტამენტი statoids.com-ის მონაცემები კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტის 2005 წლის მონაცემები დაარქივებული 2008-06-11 საიტზე Wayback Machine.
სან-ფრანსისკო (პუტუმაიო)

სან-ფრანსისკო (ესპ. San Francisco) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, პუტუმაიოს დეპარტამენტში. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5.270 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 480 კმ²-ია. პუტუმაიოს დეპარტამენტი statoids.com-ის მონაცემები კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტის 2005 წლის მონაცემები დაარქივებული 2008-06-11 საიტზე Wayback Machine.
სან-მიგელი (პუტუმაიო)

სან-მიგელი (ესპ. San Miguel) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, პუტუმაიოს დეპარტამენტში. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 15.225 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 358 კმ²-ია. პუტუმაიოს დეპარტამენტი statoids.com-ის მონაცემები კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტის 2005 წლის მონაცემები დაარქივებული 2008-06-11 საიტზე Wayback Machine.
სანტიაგო (პუტუმაიო)

სანტიაგო (ესპ. Santiago) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, პუტუმაიოს დეპარტამენტში. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 830 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 445 კმ²-ია. პუტუმაიოს დეპარტამენტი statoids.com-ის მონაცემები კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტის 2005 წლის მონაცემები დაარქივებული 2008-06-11 საიტზე Wayback Machine.
სიბუნდოი

სიბუნდოი (ესპ. Sibundoy) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, პუტუმაიოს დეპარტამენტში. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 16.270 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 93 კმ²-ია. პუტუმაიოს დეპარტამენტი statoids.com-ის მონაცემები კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტის 2005 წლის მონაცემები დაარქივებული 2008-06-11 საიტზე Wayback Machine.
ვალიე-დელ-გუამუესი

ვალიე-დელ-გუამუესი (ესპ. Valle del Guamuez) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, პუტუმაიოს დეპარტამენტში. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 50.934 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 876 კმ²-ია. პუტუმაიოს დეპარტამენტი statoids.com-ის მონაცემები კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტის 2005 წლის მონაცემები დაარქივებული 2008-06-11 საიტზე Wayback Machine.
ვილია-გარსონი

ვილია-გარსონი (ესპ. Villa Garzón) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, პუტუმაიოს დეპარტამენტში. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 20.885 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1.250 კმ²-ია. პუტუმაიოს დეპარტამენტი statoids.com-ის მონაცემები კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტის 2005 წლის მონაცემები დაარქივებული 2008-06-11 საიტზე Wayback Machine.
თბილისის ალყა (627–628)

თბილისის ალყა (627-628) — იყო თბილისის ალყა ბიზანტიის იმპერიისა და დასავლეთ თურქული ხაგანატის მიერ 627-628 წლებში. 627 წელს ჰერაკლე მოკავშირეებს თბილისთან შეხვდა და დაიწყეს ერთობლივი ბრძოლა თბილისის ასაღებად. თბილისს იცავდნენ ქართლის ერისმთავარი სტეფანოზი და ირანელი სარდალი. 627 წლის შემდგომაზე ჰერაკლემ ირანის შუაგულისკენ გაილაშქრა. 12 დეკემბერს ნინევიის ნანგრევების მახლობლად ირანელები დაამარცხა და ქტესიფონისაკენ გაემართა, მაგრამ სანამ დედაქალაქს მიადგებოდა, ირანის შაჰი ხოსრო II თავისმა ძემ კავადმა მოკლა და 628 წლის აპრილში ჰერაკლესთან ზავი დადო. ზავი სეპარატიული იყო, რადგან ჰერაკლეს მოკავშირეები ამიერკავკასიაში ომს აგრძელებდნენ. 628 წლის შემოდგომაზე მოკავშირეებმა თბილისი აიღეს, ააოხრეს და გაძარცვეს, ქალაქის დამცველთა მეთაურები სიკვდილით დასაჯეს. ჰერაკლემ ქართლის ერისმთავრის ტახტზე ბიზანტიური ორიენტაციის დამცველი ადარნასე დასვა. გოილაძე ვ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 627. საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 2, თბ., 1973
ჯეჰან-შაჰის ლაშქრობები საქართველოში

ჯეჰან-შაჰის ლაშქრობები საქართველოში — ყარა-ყოინლუს თურქმანთა სახელმწიფოს მბრძანებლის ჯეჰან-შაჰის ლაშქრობები საქართველოში XV საუკუნის 40-იან წლებში. მას შემდეგ, რაც, საქართველოს მეფე ალექსანდრე I-მა (1412-1442 წწ.) მტკიცე უარი განუცხადა მორჩილებას ადა ხარკის მიცემაზე, ჯეჰან-შაჰმა „საღვთო ომის“ საბაბით ორგზის ილაშქრა საქართველოში. პირველად 1440 წელს წამოვიდა საქართველოზე 20-ათასიანი ლაშქრით, არდებილის შეიხის, ყადიებისა და მუსლიმანი სწავლულების თანხლებით. სომეხი მწერლის თომა მეწოფეცის ცნობით, 27 მარტს, აღდგომა დღეს, მტერმა მოულოდნელად შემოარტყა ალყა სამშვილდეს. 50 დღის შემდეგ შიმშილითა და წყურვილით შეწყხებული ქალაქი მოტყუებით აიღეს, ათასობით მცხოვრები გაჟლიტეს, მათი ქონება კი დაიტაცეს. ქალაქის კართან 1664 მოჭრილი თავისაგან მინარეთი აღმართეს, ათი ათასამდე ადამიანი დაატყვევეს. შემდეგ მტრის ლაშქარი თბილისისაკენ დაიძრა, გზად სოფლები ააწიოკა და დედაქალაქიც აიღო. თბილისი ააოხრეს და ცეცხლს მისცეს, ეკლესიები დააქციეს, ჯეჰან შაჰმა მოსახლეობას დიდი ხარკი დააკისრა. 1444 წელს ჯეჰან-შაჰი მეორედ შემოესია საქართველოს; დაესხა თავს ახალციხეს. ვახტანგ IV მტერს შეება. ბრძოლა დილიდან საღამომდე გაგრძელდა, მაგრამ გამარჯვებული ვერ გამოვლინდა. ქართველები მეორე დილასაც აპირებდნენ ბრძოლის გაგრძელებას, მაგრამ ჯეჰან-შაჰმა ღამით ჩუმად დატოვა ბრძოლის ველი. კიკნაძე რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 557. ჯავახიშვილი ივ., ქართველი ერის ისტორია, წგნ. 4, თბ., 1967
ჰაბიბ იბნ მასლამას შემოსევები საქართველოში

ჰაბიბ იბნ მასლამას შემოსევები საქართველოში — არაბთა სახალიფოს სარდლის ლაშქრობები; მიზნად ისახავდა საქართველოს დაპყრობას და არაბთა ბატონობის დამყარებას. ალ-ტაბარის (838-923 წწ.) ცნობით, ჰაბიბმა საქართველოში პირველად 643 წელს ილაშქრა, მაგრამ სასურველ შედეგს ვერ მიაღწია და უკუიქცა. ალ-ტაბარისა და სხვა არაბი მწერლების - ალ-ბალაზურის, იაკუბისა (გ. 897 წ.) და ალ-ფაკიჰის (გ. 885 წ.), აგრეთვე ისტორიკოსების მიქაელ სირიელისა (1126-1196 წწ.) და სტეფანოს ტარონეცის ცნობებით, 645 წელს ჰაბიბი ისევ მოვიდა საქართველოში დიდი ლაშქრით და დაეუფლა თბილისს სანახებითურთ, აგრეთვე გარდაბანს, კასპს, ქსანს, ხუნანს, ქსოვრისს, ბაზალეთს, ჯავახეთს, სამცხეს, შავშეთს, კახეთს, წანარეთსა და დიდოეთს. ე. ი. მთელ აღმოსავლეთ და სამხრეთ საქართველოს. დაპყრობილი ადგილების მოსახლეობა მან დაბეგრა ჯიზიით, ხარაჯით და უბოძა მათ უშიშროებისა და ვალდებულებების წიგნი „დაცვის სიგელი“, რომელშიც განსაზღვრული იყო დაპყრობილისა და დამპყრობელის უფლება-მოვალეობანი (სხვა მოსაზრების მიხედვით დაცვის სიგელი გაფორმდა 654/655 წწ.) VII საუკუნის II ნახევრის დასაწყისში ბიზანტიის წაქეზებითა და მისი უშუალო დახმარების იმედით ქართველები არაბებს განუდგნენ; რასაც მოჰყვა არაბთა მორიგი ლაშქრობა. ხალიფა უსმანის ბრძანებით, ჰაბიბმა თავისი ლაშქარი საქართველოსკენ დაძრა, 655 წელს დაიპყრო ქართლი და იგი კვლავ არაბებს დაუმორჩილა. სილაგაძე ბ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 583. ჯანაშია ს., არაბობა საქართველოში, შრომები, ტ. 2 თბ., 1952
ხვარაზმელების ლაშქრობა საქართველოში

ხვარაზმელების ლაშქრობა საქართველოში — ხვარაზმშაჰ ჯალალედინის შემოსევები საქართველოში XIII საუკუნის 20-იან წლებში. 1225 წელს მონღოლთაგან დევნილი ხვარაზმშაჰი ირანში მივიდა. ქართველი პოლიტიკოსები აზერბაიჯანელ ათაბეგს შეუთანხმდნენ ხვარაზმელთა წინააღმდეგ ერთობლივ ბრძოლაზე. ჯალალედინმა დაასწრო მათ, დაიკავა თითქმის მთელი აზერბაიჯანი, საქართველოს მოადგა და გარნისთან დაამარცხა ქართველთა ლაშქარი. აქედან ჯალალედინი თავრიზში წავიდა. მის მიერ დატოვებული რაზმები სამი თვის განმავლობაში აწიოკებდნენ და ძარცვავდნენ მოსახლეობას. 1225 წლის შემოდგომაზე ჯალალედინი საქართველოსკენ დაიძრა. ქართველებს ოსების, ლეკებისა და ყივჩაყების რაზმები ჰყავდათ მაშველად. მიუხედავად ამისა, ჯალალედინმა რამდენიმეჯერ დაამარცხა ისინი. ხვარაზმელები თბილისს მოადგნენ. სამეფო კარი დასავლეთ საქართველოში გადავიდა. დედაქალაქის დაცვა მეფე რუსუდანმა მემნა ბოცოსძეს და ბოცო ბოცოსძეს დაავალა. 1226 წლის 9 მარტს შინაგამცემლობის შედეგად ხვარაზმელებმა ხელთ იგდეს ქალაქი. ისნის ციხეში გამაგრებული გარნიზონი ერთხანს წინააღმდეგობას უწევდა მტერს, მაგრამ მალე მეფის ბრძანებით ციხეც დანებდა. ხვარაზმელებმა ააოხრეს და გაძარცვეს თბილისი, დააქციეს ეკლესიები, გაჟლიტეს მოსახლეობა. მემატიანის ცნობით, დახოცილთა რიცხვმა ასი ათასს მიაღწია. ხვარაზმელებმა დიდძალი სიმდიდრე იგდეს ხელთ. შემდეგ ჯალალედინი ქირმანს წავიდა. ისმა ლაშქარმა კი გააგრძელა საქართველოს სხვადასხვა კუთხის რბევა. 1226 წლის სექტემბერში ჯალალედინი კვლავ დაიძრა საქართველოსკენ. მან ჯერ ანისისა და ყარსის ციხის აღება სცადა, შემდეგ - ხლათისა, მაგრამ მიზანს ვერ მიაღწია. მისი მარცხით ისარგებლეს ქართველებმა და 1227 წლის თებერვალში თბილისი დაიბრუნეს. ამ ამბის გაგებისთანავე ხვარაზმშაჰი საქართველოსკენ გამოემართა. ქართველები იძულებული გახდნენ ცეცხლი წაეკიდებინათ თბილისისათვის და გასცლოდნენ ქალაქს. ამიერკავკასიისა და ახლო აღმოსავლეთის მუსლიმანი გამგებლები დარწმუნდნენ, რომ ხვარაზმშაჰი მხსნელი კი არა, ჩვეულებრივი დამპყრობელი იყო. საქართველოს მეთაურობით შეიქმნა კოალიცია ხვარაზმელთა წინააღმდეგ, მაგრამ გაერთიანებული ლაშქარი ჯერ არ იყო შეკრებილი, რომ ჯალალედინმა კვლავ დაასწრო, ბრძოლა გაუმართა მათ ბოლნისთან, გაიმარჯვა და მდიდარი ნადავლიც აიღო. შემდეგ ხვარაზმელებმა ერთხანს კიდევ ძარცვეს საქართველო, მერე ჯალალედინი ისევ ხლათს მიადგა და მძიმე ალყის შემდეგ ქალაქი აიღო (1229 წ.). ხვარაზმელების თარეში საქართველოში ხუთ წელს გაგრძელდა, ძალიან მძიმე იყო ქვეყნისათვის ამ თარეშის შედეგები. ქალაქები და სოფლები დარბეული და გაძარცვული იყო, მოსახლეობის დიდი ნაწილი ბრძოლებში დაიღუპა ან გაიფანტა. ხვარაზმელთა შემოსევებმა ერთგვარად გაუადვილეს მონღოლებს ამიერკავკასიის ქვეყნების დაპყრობა. გარნისის ბრძოლა ბოლნისის ბრძოლა კიკნაძე რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 583. საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 3, თბ., 1979 ჯავახიშვილი ივ., ქართველი ერის ისტორია, წგნ. 3, თბ., 1966
შარლოტ გენსბური

შარლოტ გენსბური (ფრანგ. Charlotte Gainsbourg; 21 ივლისი, 1971) — მსახიობი და მომღერალი. გენსბური არის ფრანგი მუსიკოსის სერჟ გენსბურისა და ინგლისელი მსახიობის, ჯეინ ბირკინის შვილი. აგრეთვე ჩაწერილი აქვს ოთხი ალბომი. მონაწილეობა აქვს მიღებული ლარს ფონ ტრიერის ფილმებში. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „შარლოტ გენსბური“ ვიკისაწყობში. ოფიციალური საიტი Charlotte Gainsbourg კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ინტერვიუები (ინგლისური)
პანკრეასი

პანკრეასი — ადამიანისა და ცხოველის საჭმლის მომნელებელი სისტემის ჯირკვალი, რომელიც გამოყოფს პანკრეასის წვენს და ჰორმონებს. პანკრეასი მონაწილეობს ცილების, ცხიმებისა და ნახშირწყლების მონელებასა და მათი ცვლის რეგულაციაში. ეგზოკრინული ფუნქცია აკისრია პანკრეასის რთულ ალვეოლურ-მილაკოვანი აღნაგობის ჯირკვლოვან ქსოვილს, რომლის თხელი, შეამერთებელ-ქსოვილოვანი ფირფიტები ჯირკვლის პანერქიმას ყოფენ ცალკეულ წილაკებად — აცინუსებად. სწორედ აცინუსთა უჯრედები გამოყოფენ პანკრეასის წვენს. აცინუსების ჯირკვლების სადინარები ერთვიან ჯირკვლის საერთო სადინარს. ენდოკრინულ ფუნქციას ასრულებენ პანკრეასის ლანგერჰანსის კუნძულები. ადამიანის პანკრეასის მასა 70 გრამია, სიგრძე 15-25 სანტიმეტრს აღწევს. პანკრეასი განივად მდებარეობს მუცლის უკანა კედელზე, წელის I-II მალების დონეზე. მის მარჯვნივ, ბოლოს თავს ნალივით გარს ეხვევა თორმეტგოჯა ნაწლავი, მარცხნივ ბოლო — კუდი ელენთას აღწევს. თავსა და კუდს შორის მოთავსებულია პანკრეასის სხეული. პანკრეასის სტრუქტურა ძალიან ჰგავს სანერწყვე ჯირკვლის აგებულებას. პანკრეასის ეკზოსეკრეტორული ნაწილის გამომყოფი საბოლოოდ თავს იყრის ორ სადინარში: მთავარი სადინარი იხსნება თორმეტგოჯა ნაწლავის დასწვრივ ნაწილში არსებულ დვრილში, ნაღვლის საერთო სადინართან ერთად, დამატებითი სადინარი კი მთავრი სადინარის ცოტა ზემოთ და მარცხნივ. პანკრეასის ეგზოკრინულ ნაწილაკებში, განსაკუთრებით კუდის მიდამოში გაფანტულია ინკრეტორული ფუნქციის მქონე უჯრედოვანი მიკროსკოპული გროვები, რომლებიც წარმოქმნიან 200 ათასი-1,8 მილიონამდე პანკრეასის კუნძულს. კუნძულები გარშემოხვეულია შემაერთებელი ქსოვილით და იზოლირებულია ჯირკვლის ელემენტებისაგან. კუნძულების საერთო წონაა 0,7-0,8 გრამი. პანკრეასის კუნძულების მიერ გამოყოფილი ჰორმონი — ინსულინი პირდაპირ გადადის სისხლში და არეგულირებს ნახშირწყლების ცვლას. კუნძულების ფუნქციის დაქვეითებას (ჰიპოფუნქცია) შაქრიანი დიაბეტის განვითარება მოჰყვება. 1922 წელს კანადელმა მეცნიერებმა შეძლეს სუფთა ინსულინის მიღება. ინსულინს წარმატებით იყენებენ შაქრიანი დიაბეტისა და დიაბეტური კომის სამკურნალოდ. პანკრეასის დაავადებებიდან აღსანიშნავია პანკრეასის მწვავე ანთება — პანკრეატიტი, პანკრეასის მწვავე ჰემორაგიული ანთება. პანკრეასის ჩირქოვანი ანთება უფრო ხშირად მეზობელი ორგანოების დაავადების შედეგად ვითარდება. პანკრეასის სადინარის დახშვა იწვევს ქრონიკულ პანკრეატიტს. პანკრეასში შეიძლება განვითარდეს, ცისტა, სიმსივნე. დღე-ღამის განმავლობაში ადამიანის ორგანიზმში გამოიყოფა 1,5-2 ლიტრი პანკრეასის წვენი. იგი უფერო, უსუნო, ტუტე რეაქციის სითხეა. შეიცავს ორგანულ ნივთიერებებს. ფერმენტებიდან აღსანიშნავია პროტეაზები, ლიპაზები და ამილაზები. სეკრეცია იწყება საკვების მიღებიდან 1-3 წუთის შემდეგ და გრძელდება 6-10 საათი. პანკრეასის ფუნქცია რეგულირდება ნერვული და ჰუმორული მექანიზმებით. პანკრეასის სეკრეციაზე გავლენას ახდენენ თანაფარისებრი, ჰიპოფიზი, აგრეთვე ფარისებრი და თირკმელზედა ჯირკვლის ჰორმონები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 664.
უოლტერ ბრატენი

უოლტერ ბრატენი (ინგლ. Walter Houser Brattain; დ. 10 თებერვალი, 1902, სიამინი, ჩინეთი — გ. 13 ოქტომბერი, 1987, სიეტლი) — ამერიკელი ფიზიკოსი. სწავლობდა უოლა-უოლის კოლეჯსა და არიზონის და მინესოტის უნივერსიტეტებში. მასწავლებლად მუშაობდა აშშ-ის სხვადასხვა უნივერსიტეტში. იყო უოლა-უოლის კოლეჯის პროფესორი (1963). იკვლევდა ნახევარგამტარების ზედაპირულ თვისებებს. მისი მრავალი შრომა შეეხება სპილენძის ჟანგის ნახევრადგამტარულ და გერმანიუმის აფსკის ოპტიკურ თვისებათა შესწავლას. ნახევრადგამტარული ტრანზისტორების შექმნისა და მათი მოქმედების ფიზიკური პრინციპის შესწავლისათვის. ბრატენს, 1956 წელს, მიენიჭა ნობელის პრემია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 507-508. ↑ 1.0 1.1 Encyclopædia Britannica <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741"></a> ↑ 2.0 2.1 SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ 3.0 3.1 ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ 4.0 4.1 Gran Enciclopèdia Catalana — Grup Enciclopèdia, 1968. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18696256"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2664168"></a> ↑ 5.0 5.1 Brozović D., Ladan T. Hrvatska enciklopedija — LZMK, 1999. — 9272 გვრ. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1264934"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q429032"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18446"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1789619"></a> ↑ 6.0 6.1 Munzinger Personen <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683"></a> ↑ geni.com — 2006. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2621214"></a> ↑ The Nobel Prize in Physics 1956 — Nobel Foundation. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1781959"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q23684016"></a> ↑ Table showing prize amounts — Nobel Foundation, 2019. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1781959"></a> ↑ https://www.fi.edu/en/awards/laureates/walter-h-brattain ↑ https://thejohnscottaward.github.io/jsc/1951-2010.html ↑ ეროვნულ გამომგონებელთა დიდების დარბაზი — 1973. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1366018"></a> ↑ https://aapt.org/Programs/awards/richtmyer.cfm
ტომას სიპრიანო დე მოსკერა

ტომას სიპრიანო დე მოსკერა (1798–1878) — კოლუმბიელი გენერალი და პოლიტიკოსი. ოთხჯერ იყო კოლუმბიის პრეზიდენტი. პირველად იყო ახალი გრანადის რესპუბლიკის პრეზიდენტი (1845-1849). კოლუმბიის სამოქალაქო ომის პერიოდში ის უძღვებოდა ლიბერალურ არმიას კონსერვატების წინააღმდეგ. ლიბერალების გამარჯვების შემდეგ შემოიღეს ახალი კონსტიტუცია, რომლის მიხედვითაც საპრეზიდენტო ვადა განისაზღვრა 2 წლის ვადით, ხოლო ქვეყანას სახელი შეეცვალა და გახდა კოლუმბიის შეერთებული შტატები. მოსკერა ახალი წყობის პერიოდში ორჯერ იყო პრეზიდენტი. (1861-1862) და (1862-1864) წლებში. მას ჰქონდა მეოთხე ვადაც (1866-1867) წლებში, როდესაც მან გაატარა რეფორმა. ის იყო XIX საუკუნის კოლუმბიაში ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი პიროვნება. Vida de Bolívar (“ბოლივარის ცხოვრება,” ნიუ იორკი, 1853) Cosmogonía. Estudio sobre los diversos sistemas de la creación del universo (“კოსმოგონი. სამყაროს მოწყობის სხვა და სხვა სისტემები,” 1868) Memoria sobre geografía física y política de la Nueva Granada (ესპანური) Tomás Cipriano de Mosquera დაარქივებული 2011-11-04 საიტზე Wayback Machine. (ესპანური) Tomás Cipriano de Mosquera
თბილისი-თბილისი

„თბილისი-თბილისი“ — 2005 წლის ქართული დრამატული ფილმი. ფილმი ასახავს XXI საუკუნის დასაწყისის რთულ ცხოვრებას თბილისში: სიღარიბე, უმუშევრობა, დევნილთა გაჭირვება, კორუფცია და ა. შ. „თბილისი-თბილისი“ [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია
კინდიოს დეპარტამენტი

კინდიო (ესპ. Departamento del Quindío) — კოლუმბიის ერთ-ერთი დეპარტამენტი. მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთ-ცენტრალურ რეგიონში, კვეთს ანდების მთები. დედაქალაქია არმენია. გამოირჩევა მაღალხარისხიანი ყავის პლანტაციებით, ფერადი არქიტექტურით, ტურისტული ღირსშესანიშნაობებით. მდებარეობს საკმაოდ სტრატეგიულ ადგილას, ქვეყნის სამი უმთავრესი ქალაქის — ბოგოტის, მედელინისა და კალის მიერ წარმოქმნილი სამკუთხედის ცენტრში. პართობის მხრივ, კოლუმბიის დეპარტამენტებს შორის მეორე ყველაზე პატარაა. დეპარტამენტი შედგება 12 მუნიციპალიტეტისგან. კოლუმბიის დეპარტამენტები Biblioteca Luis Ángel Arango/Quindío ↑ DANE. დაარქივებულია ორიგინალიდან — ნოემბერი 13, 2009. ციტირების თარიღი: February 13, 2013.
რისარალდის დეპარტამენტი

რისარალდა (ესპ. Departamento del Risaralda) — კოლუმბიის ერთ-ერთი დეპარტამენტი. მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთ-ცენრალურ ნაწილში, პაისის რეგიონში. დედაქალაქია პერეირა. 1966 წელს გამოეყო კალდასის დეპარტამენტს. რისარალდა ცნობილია მაღალი ხარისხის ყავითა და ინდუსტრიის ბუმით, მათ შორისაა საფეიქრო მრეწველობა, კვების მრეწველობა, ვაჭრობა და მომსახურება. ტერიტორია ძალიან მთიანია და საკმაოდ მცირე არეალში წარმოდგენილია კლიმატის ბევრი სახე. კოლუმბიის სამ უდედეს ქალაქთან — ბოგოტასთან, მედელინთან და კალისთან სიახლოვე მას მზარდ ეკონომიკურ ცენტრად აქცევს. დეპარტამენტი შედგება 14 მუნიციპალიტეტისგან. კოლუმბიის დეპარტამენტები ოფიციალური საიტი ↑ DANE. დაარქივებულია ორიგინალიდან — ნოემბერი 13, 2009. ციტირების თარიღი: February 13, 2013.
სან-ანდრეს-ი-პროვიდენსია

სან-ანდრესის, პროვიდენსიისა და სანტა-კატალინას არქილეპაგი (ესპ. Archipiélago de San Andrés, Providencia y Santa Catalina) — კოლუმბიის ერთ-ერთი დეპარტამენტი. მოიცავს კუნძულთა ორ ჯგუფს, რომელიც კოლუმბიის სანაპიროდან 775 კმ-ით ჩრდილო-დასავლეთით და ნიკარაგუის სანაპიროდან 220 კმ-ის დაშორებით მდებარეობს. არქიპელაგის უდიდესი კუნძულია სან-ანდრესი, მის დედაქალაქსაც ასევე სან-ანდრესი ეწოდება. 1630 წელს კუნძლ პროვიდენსზე ინგლისელი პურიტანები დასახლდნენ. მათ სწორედ ამ ტროპულ კუნძულზე არჩიეს დასახლება, ვიდრე აშშ-ში, კლდოვან და ცივ ახალ ინგლისში. კოლონია 1641 წელს ესპანეთმა დაიპყრო. XIX საუკუნეში, არქიპელაგის რამდენიმე კუნძულს მოითხოვდა აშშ. 2001 წლიდან, კუნძულებზე პრეტენზიას აცხადებს ნიკარაგუა, თუმცა 2007 წელს გაეროს საერთაშორისო სასამართლომ ისინი კოლუმბიის საკუთრებად აღიარა. კოლუმბიის დეპარტამენტები Gobernación del Archipielago (Government of the Archipelago) Spanish. Gobernación Archipiélago de San Andrés, Providencia y Santa Catalina. San Andrés Turismo (San Andrés Tourism). Gobernación Archipiélago de San Andrés, Providencia y Santa Catalina. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-11-19. ციტირების თარიღი: 2013-05-14. Tour Operator in the island, website with satellite map (Spanish) Tour Operator with Travel tips and must see in San Andrés in (en;es;de) დაარქივებული 2010-10-29 საიტზე Wayback Machine. ↑ DANE. დაარქივებულია ორიგინალიდან — ნოემბერი 13, 2009. ციტირების თარიღი: February 13, 2013.
სანტანდერის დეპარტამენტი

სანტანდერი (ესპ. Departamento de Santander) — კოლუმბიის ერთ-ერთი დეპარტამენტი. წარმოდგენილი იყო კოლუმბიის შეერთებული შტატების ცხრა ძირითად სახელმწიფოს შორის. მდებარეობს ქვეყნის ცენტრალური ნაწილის ჩრდილოეთით, მდინარე მაგდალენას აღმოსავლეთით, სამხრეთით და სამხრეთ-აღმოსავლეთით ესაზღვრება ბოიაკის დეპარტამენტი, ჩრდილო-აღმოსავლეთით — ნორტე-დე-სანტანდერის დეპარტამენტი, ჩრდილოეთით — სესარის, დასავლეთით კი ბოლივარისა და ანტიოკიის დეპარტამენტები. დედაქალაქია ბუკარამანგა. დეპარტამენტი შედგება 87 მუნიციპალიტეტისაგან. კოლუმბიის დეპარტამენტები (ესპანური) ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2007-06-10 საიტზე Wayback Machine. ტურიზმის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2012-05-04 საიტზე Wayback Machine. ↑ DANE. დაარქივებულია ორიგინალიდან — ნოემბერი 13, 2009. ციტირების თარიღი: February 13, 2013.