laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
გიორგი და საბა ხახულელები

გიორგი მწერალი და საბა ხახულელი — XI საუკუნის ქართველი სასულიერო პირები, გიორგი მთაწმინდელის ბიძები. მოღვაწეობდნენ ხახულის მონასტერში. საქართველოს მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლესიის წმინდანები, ხსენების დღეა ახალი სტილით 1 იანვარი (ძვ. სტ. 19 დეკემბერი). გიორგი მწერალი და მისი ძმა საბა, გიორგი მთაწმინდელის მამის, იაკობის, ძმები იყვნენ. ისინი ხახულის მონასტერში მოღვაწეობდნენ. გიორგიმ და საბამ ახალგაზრდა გიორგი ლოცვა-კურთხევის მისაღებად მაკარი მმარხველს, ბასილი ბაგრატის ძეს, ილარიონ თუალელს და ნატონი მნათეს წარუდგინეს, შემდეგ იქვე, მონასტერში დატოვეს და ხელმძღვანელობდნენ მის აღზრდასა და სწავლა-განათლებას. ამ დროს დაბა ტვარწატაფში ცხოვრობდა დიდებული ფერის ჯოჯიკისძე, რომელსაც ცოლად ჰყავდა მეფე ბაგრატ III-ის ასული. მათ განიზრახეს ბერის მიპატიჟება სასახლეში მასწავლებლად და სულიერი ცხოვრების საქმეთა გამგედ. მათი არჩევანი გიორგი მწერალზე შეჩერდა. გიორგი დაითანხმეს მონასტრიდან წასვლაზე. გიორგი ხახულელმა ფერის ჯოჯიკისძის ოჯახში თან წაიყვანა ახალგაზრდა გიორგი. ერთი წლის შემდეგ ბიზანტიის იმპერატორმა ბასილიმ ფერისი შეთქმულებაში მონაწილეობაში დაადანაშაულა და თავი მოჰკვეთა. მისი მეუღლე ნათესავებით, რომელთა რიცხვში გიორგი მწერალი და ყრმა გიორგი მთაწმინდელიც იყვნენ, კონსტანტინოპოლში წაიყვანეს, სადაც თორმეტი წელი დაჰყვეს. შემდგომ კვლავ უკან დაბრუნდნენ. ქართველი წმინდანები დეკანოზი ზაქარია (მაჩიტაძე), მანანა ბუკია, მაკა ბულია, ქართველ წმიდანთა ცხოვრება, თბ., 2004 ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. ?.
საქართველოს რეფერენდუმი (2003)

საქართველოს რეფერენდუმი (2003) — რეფერენდუმი საქართველოში, რომელიც გაიმართა საპარლამენტო არჩევნების პარალელურად, 2003 წლის 2 ნოემბერს. რეფერენდუმი დანიშნა საქართველოს პრეზიდეტმა ედუარდ შევარდნაძემ კონსტიტუციის თანახმად, ამომრჩეველთა ხელმოწერების საფუძველზე. რეფერენდუმის კითხვა იყო, სურდათ თუ არა საქართველოს მოქალაქეებს საქართველოს პარლამენტის წევრების რაოდენობის შემცირება 235-დან 150-მდე. რეფერენდუმის მონაწილეთა უმრავლესობამ დადებითი პასუხი გასცა შეკითხვას. ვარდების რევოლუციის შემდეგ რეფერენდუმის შედეგები ძალაში დარჩა, მიუხედავად იმისა, რომ გაუქმებულად ჩაითვალა 2003 წლის 2 ნოემბრის საპარლამენტო არჩევნების შედეგები. შედეგები ძალაში შევიდა 2008 წლის საპარლამენტო არჩევნებითვის. 2011 წელს საქართველოს ხელისუფლებამ წამოაყენა ინიციატივა, რომელიც ეწინააღმდეგება რეფერენდუმით მიღებულ გადაწყვეტილებას. ხელისუფლება ეჭვქვეშ აყენებს 2003 წელს ჩატარებული რეფერენდუმის კანონიერებას. ინიციატივა გულისხმობს საქართველოს პარლამენტის დეპუტატთა რაოდენობის 150-დან 190-მდე გაზრდას. წინადადებას გააკრიტიკეს არასამათავრობო ორგანიზაციებმა და ოპოციურმა პოლიტიკურმა პარტიებმა. საქართველოში საპარლამენტო არჩევნები და რეფერენდუმი ტარდება, სივილ ჯორჯია, / 2 ნოე.'03 / დაარქივებული 2016-03-05 საიტზე Wayback Machine. ↑ დაივიწყეთ რეფერენდუმი ↑ "რეფერენდუმი თუ არა?" საერთაშორის გამჭვირვალობა - საქართველო
საქართველოს საპარლამენტო არჩევნების თარიღის დასადგენი პლებისციტი (2008)

საქართველოს საპარლამენტო არჩევნების თარიღის დასადგენი პლებისციტი (2008) — პლებისციტი საქართველოში, რომელიც მიმდინარეობდა 2008 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების პარალელურად. მთავარი სტატია: საქართველოს პოლიტიკური კრიზისი (ნოემბერი 2007). 2007 წლის ოქტომბერსა და ნოემბერში საქართველოს ოპოზიციური პარტიების გაერთიანების, გაერთიანებული ოპოზიციის მიერ გამართულ აქციებზე ერთ-ერთი ძირითადი მოთხოვნა იყო საქართველოს პარლამენტის არჩევნების ჩატარება 2008 წლის გაზაფხულზე. მოთხოვნას არ ეთანხმებოდა საქართველოს ხელისუფლება. გამართული აქციები 2007 წლის 7 ნოემბერს დემონსტრაციების აღკვეთით და საქართველოს პრეზიდენტის, მიხეილ სააკაშვილის გადადგომით დასრულდა. 2008 წლის 5 იანვარს დანიშნული საპრეზიდენტო არჩევნების პარალელურად დაინიშნა საქართველოს საპარლამენტო არჩევნების თარიღის დასადგენი და საქართველოს ნატოში გაწევრიანების პლებისციტი (2008). რეფერენდუმის კითხვა განსაზღვრული იყო შემდეგნაირად: „თანახმა ხართ თუ არა, რომ საქართველოს პარლამენტის მორიგი არჩევნები ჩატარდეს 2008 წლის გაზაფხულზე?“ საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად, პლებისციტს სავალდებულო ძალა არ გააჩნია, მიუხედავად ამისა, 2008 წლის საპარლამენტო არჩევნები დაინიშნა 21 მაისს. შემაჯამებელი ოქმი დაარქივებული 2011-12-11 საიტზე Wayback Machine.
საქართველოს ნატოში გაწევრიანების პლებისციტი (2008)

საქართველოს ნატოში გაწევრიანების პლებისციტი (2008) — პლებისციტი საქართველოში, რომელიც მიმდინარეობდა 2008 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების პარალელურად. მთავარი სტატია: საქართველოს საპრეზიდენტო არჩევნები (2008). 2008 წლის 5 იანვარს დანიშნული საპრეზიდენტო არჩევნების პარალელურად დაინიშნა საქართველოს საპარლამენტო არჩევნების თარიღის დასადგენი პლებისციტი (2008) და საქართველოს ნატოში გაწევრიანების პლებისციტი (2008). პლებისციტის კითხვა განსაზღვრული იყო შემდეგნაირად: „უჭერთ თუ არა მხარს საქართველოს გაწევრიანებას ჩრდილოატლანტიკურ ხელშეკრულების ორგანიზაციაში (ნატო)?“ შემაჯამებელი ოქმი დაარქივებული 2011-12-11 საიტზე Wayback Machine.
საქართველოს ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების არჩევნები 1998

საქართველოს ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების არჩევნები (1998) – ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების არჩევნები საქართველოში 1998 წელს. ჩატარდა სოფლების, თემების, დაბების და იმ ქალაქების, რომლების არ შედიოდნენ რაიონის შემადგენლობაში — საკრებულოების არჩევნები. საკრებულოების შემადგენლობა ვარირებდა 5-დან 25 წევრამდე. სულ 1031 საკრებულოში ირჩეოდა 10693 საკრებულოს წევრის მანდატი. 378 საკრებულოში, სადაც ამომრჩეველთა რიცხვი აჭარბებდა 2000-ს არჩევნები ჩატარდა გადაწყდა პროპორციული საარჩევნო სისტემით, ხოლო 653 საკრებულოში, სადაც ამომრჩეველთა რაოდენობა 2000–ზე ნაკლები იყო — მაჟორიტარული წესით. არჩევნებში მონაწილეობა მიიღო 13-მა ბოლკმა და პარტიამ და 82464 კანდიდატმა. არჩევნებში მონაწილე პარტიებისთვის პროპორციულ ნაწილში დაწესებული იყო 5%-იანი ბარიერი. არჩევნებში მონაწილეობა მიიღო ამომრჩეველთა 68%-მა. აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის თვითმმართველ ერთეულებში გამარჯვება მოიპოვა პარტია აღორძინებამ. საქართველოს მასშტაბით სხვა ერთეულებში გაიმარჯვა საქართველოს მოქალაქეთა კავშირმა. მოქალაქეთა კავშირმა შედარებით დაბალი შედეგი აჩვენა და უმრავლესობა ვერ შექმნა თბილისსა (29,94%) და რუსთავში (22,75%). დიდ ქალაქებში კარგი შედეგი აჩვენეს ლეიბორისტულმა და სოციალისტურმა პარტიებმა. თბილისში ამომრჩეველთა საერთო რაოდენობა იყო 664 273 ადამიანი. არჩევნებში მონაწილეობა მიიღო 258 095 მა. არჩეულ იქნა 55 წევრი საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი – 20 მანდატი საქართველოს ლეიბორისტული პარტია – 12 მანდატი საქართველოს სოციალისტური პარტია – 9 მანდატი დემოკრატიული აღორძინების კავშირი - 4 მანდატი სახალხო პარტია 4 მანდატი ქართველ ტრადიციონალისტთა კავშირი - 3 მანდატი ­ეროვნულ-დემოკრატიული პარტია - 3 მანდატი „ადგილობრივი თვითმმართველობა საქართველოში 1991-2014“, გვ. 52 თბილისი, 2015
საქართველოს ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების არჩევნები 1991

საქართველოს ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების არჩევნები (1991) – ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების არჩევნები საქართველოში. ეს არჩევნები იყო თვითმმართველობის რიგით მეორე დემოკრატიული არჩევნები საქართველოს ისტორიაში 1919 წლის შემდეგ და რიგით პირველი დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდეგ. არჩევნები გაიმართა 1991 წლის 30 აპრილს. არჩევნები ადგილობრივი თვითმმართველობის საკანონმდებლო მოწესრიგების არარსებობის პირობებში გაიმართა. არჩეულ იქნა ადგილობრივი წარმომადგენლობითი ორგანოები საკრებულოები. არჩევნები ჩატარდა ერთი გადაცემადი ხმის სისტემით. არჩევნებში წარმატება მოიპოვა პარტიამ მრგვალი მაგიდა — თავისუფალი საქართველო. არჩეულმა ორგანოებმა მუშაობა შეწყვიტეს 1992-1993 წლებში სამოქალაქო ომისა და აფხაზეთის ომის გამო. „ადგილობრივი თვითმმართველობა საქართველოში 1991-2014“, გვ. 15, 43, თბილისი, 2015
იუკატანის სრუტე

იუკატანის სრუტე — სრუტე მექსიკასა და კუბას შორის. ერთმანეთთან აერთებს მექსიკის ყურესა და კარიბის ზღვას. მდებარეობს იუკატანის ნახევარკუნძულსა და კუბის დასავლეთ ნაწილს შორის. სრუტის მაქსიმალური სიგანე 217 კმ–ია, ხოლო მაქსიმალური სიღრმე 2 779 მეტრი. ↑ Britannica ↑ Free Dictionary
ფლორიდის სრუტე

ფლორიდის სრუტე — სრუტე ფლორიდის ნახევარკუნძულის სამხრეთ და სამხრეთ–აღმოსავლეთ ნაწილს, მექსიკის ყურეს, ატლანტის ოკეანესა და კუბას შორის. სრუტეზე გაივლის ფლორიდის დინება, რომელიც მექსიკის ყურედან გამოედინება. სრუტის სიგრძეა 650 კმ, სიგანე 80 კმ, ხოლო საშუალო სიღრმე 150 მეტრი. სრუტეში აღმოჩენილია დიდი რაოდენობის ნავთობი და გაზი, რომელსაც 1977 წელს დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე, აშშ და კუბა ინაწილებენ. ფლორიდის სრუტე — ენციკლოპედია ბრიტანიკა
საქართველოს ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების არჩევნები 2002

საქართველოს ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების არჩევნები (2002) — ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების არჩევნები საქართველოში, რომელიც გაიმართა 2002 წლის 2 ივნისს. არჩევნების პოლიტიკური დატვირთვა მაღალი იყო, რადგან ის წარმოადგენდა 2003 წლის საპარლამენტო არჩევნების გენერალურ რეპეტიციას. არჩევნები გაიმართა სოფლებში, თემებში, დაბებში და ქალაქებში. არჩეულ იქნა საკრებულოები, ასევე მერები და გამგებლები პირდაპირი წესით, გარდა თბილისისა და ფოთისა. ამ ქალაქებში მერს ნიშნავდა საქართველოს პრეზიდენტი. ეს იყო საქართველოს ისტორიაში დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდეგ პირველი შემთხვევა ქალაქების მერების პირდაპირ არჩევისა. საკრებულოების არჩევნები ჩატარდა მაჟორიტარული წესით, მრავალმანდატიან საარჩევნო ოლქებში. საქართველოს მასშტაბით წარმატებას მიაღწია ახალი მემარჯვენეების პარტიამ, რომელმაც მოიგო არჩევნები საქართველოს თვითმმართველი ერთეულების უმრავლესობაში, მათ შორის საქართველოს სიდიდით მეორე ქალაქში – ქუთაისში, სადაც მერად აირჩიეს მემარჯვენე ნუგზარ ფალიანი. თბილისის 394 საარჩევნო უბანში ხმების დათვლის შედეგად დედაქალაქის საკრებულოში ყველაზე მეტი ადგილი ლეიბორისტებმა მოიპოვეს. საკრებულოში ადგილები შემდეგნაირად გადანაწილდა: საქართველოს ლეიბორისტული პარტია – 25,5% – 16 ადგილი საარჩევნო ბლოკი „ნაციონალური მოძრაობა – დემოკრატიული ფრონტი” – 23,75% – 15 ადგილი ახალი მემარჯვენეები – 11,36% – 6 ადგილი საქართველოს ქრისტიან-კონსერვატორთა პარტია – 7,27% – 4 ადგილი საარჩევნო ბლოკი „მრეწველობა გადაარჩენს საქართველოს“  – 7,13% – 4 ადგილი საარჩევნო ბლოკი „აღორძინება XXI“ – 6,34% – 3 ადგილი ბლოკი “ერთობა” – 4,13% – 2 ადგილი „ადგილობრივი თვითმმართველობა საქართველოში 1991-2014“, გვ. 52-53 თბილისი, 2015 ↑ ადგილობრივი არჩევნების საბოლოო შედეგები თბილისში Civil.ge
ვირგაცია

ვირგაცია (ლათ. virgatio – განტოტვა) — ტექტონიკაში — ქანების ნაოჭების კონის გაშლა ან მისგან ცალკეული ნაოჭების გამოყოფა. ვითარდება ნაოჭა ზონის დაძირვისა და ნაოჭების ჩაქრობის დროს. ტერმინი შემოიღო ედუარდ ზიუსმა (1885). ემილ არგანის (1935) მიხედვით, არსებობს იძულებითი ვირგაციაც, რომელიც ვითარდება შედარებით უდრეკ სხეულზე (მაგ., ძველ კონსოლიდირებულ მასივზე) ნაოჭების მორგების შემთხვევაში. მეტად დამახასიათებელია ტიან-შანის მთებისათვის. გეომორფოლოგიაში — მთაგრეხილების განტოტვა ერთი მიმართულებით, რომელიც ხშირად მრავალჯერ მეორდება. მაგალითად დამახასიათებელია ალაის ქედის დასავლური მიმართულებისათვის (ყირგიზეთი, ტაჯიკეთი). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 417.
მოზამბიკის სრუტე

მოზამბიკის სრუტე – ინდოეთის ოკეანის ნაწილი, რომელიც მდებარეობს კუნძულ მადაგასკარსა და აფრიკის კონტინენტის სამხრეთ აღმოსავლეთ ნაწილს, უფრო კონკრეტულად, მოზამბიკს შორის. მეორე მსოფლიო ომის დროს, ეს სრუტე იყო მადაგასკარის ბრძოლის მთავარი არენა. სრუტის მაქსიმალური სიგანეა 460 კმ. მაქსიმალური სიღრმე 3292 მეტრია. სრუტის სამხრეთ ნაწილში, გაედინება თბილი დინება, რომელიც შემდეგ უერთდება აგულჰასის დინებას, რომლის სიგრძეც 1600 კმ–ია და სამხრეთ აფრიკის სანაპიროს გასწვრივ მიედინება. იაპონური წყალქვეშა ნავები და მოზამბიკის სრუტე დაარქივებული 2017-01-05 საიტზე Wayback Machine.
ჯულიან ასანჟი

ჯულიან ასანჟი (დ. 3 ივლისი, 1971) — ავსტრალიელი ჟურნალისტი და პუბლიცისტი. ის ფართოდაა ცნობილი, როგორც ინტერნეტ-საიტ ვიკილიქსის შემქმნელი. ეს საიტი აქვეყნებს დოკუმენტურად დადასტურებულ მასალებს, რომლებიც საიდუმლო სამსახურების არქივებიდან აქვს მიღებული. 2019 წლის 11 აპრილს ჯულიან ასანჟი ლონდონში დააკავეს და მას შემდეგ სასჯელს ბელმარშის ციხეში იხდის. ვიკილიქსი ლეტაპედია ↑ ჯულიან ასანჟი ლონდონში დააკავეს ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჯულიან ასანჟი
საქართველოს ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების არჩევნები 2006

საქართველოს ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების არჩევნები (2006) – ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების არჩევნები საქართველოში, რომელიც გაიმართა 2006 წლის 5 ოქტომბერს. 2005 წელს ადგილობრივი თვითმმართველობის სფეროში განხორციელდა საკანონმდებლო ცვლილებები, რითიც გაუქმდა 1004 ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეული, არსებულ რაიონებს, ეწოდა მუნიციპალიტეტი. თვითმმართველობა შემოღებულ იქნა მუნიციპალიტეტებისა და 5 თვითმმართველი ქალაქის (თბილისი, ბათუმი, ქუთაისი, რუსთავი, ფოთი) დონეზე. ამომრჩეველი ირჩევდა მხოლო წარმომადგენლობით ორგანოს – საკრებულოს. საკრებულოების არჩევნები ტარდებოდა შერეული მაჟორიტარული საარჩევნო სისტემის საფუძველზე. თვითმმართველი ქალაქების (გარდა თბილისისა) საკრებულო შედგებოდა 15 მანდატისაგან (10 მაჟორიტარული და 5 პროპორციული), ქალაქები იყოფოდა ხუთ ადგილობრივ მაჟორიტარულ ოლქად. ქალაქის საკრებულოს არჩევნებისას ამომრჩეველს ჰქონდა ერთი ხმის უფლება პროპორციული საარჩევნო სისტემის საფუძველზე და ერთი ხმის უფლებაც მაჟორიტარული საარჩევნო სისტემის საფუძველზე. საარჩევნო ოლქში არჩეულად ითვლებოდა ის კანდიდატი, რომელიც მიიღებდა სხვებზე მეტ ხმას. 10 პროცენტული მანდატი გადანაწილდება მხოლოდ საარჩევნო სუბიექტებს (პარტია/ბლოკი) შორის, რომელიც მთელი ქალაქის მასშტაბით მიღებდა ხმების არანაკლებ 5%. ანალოგიური წესი მოქმედებდა მუნიციპალიტეტებში, თუმცა აქ მაჟორიტარული ოლქებისა და მანდატების რაოდენობა სხვადასხვა შემთხვევაში განსხვავებული იყო. მაქსიმალური რაოდენობის მაჟორიტარული ოლქი და მანდატი შეიქმნა ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში – 29. განსხვავებული წესი მოქმედებთა თბილისში, სადაც განისაღვრა 25 მაჟორიტარული და 12 პროპორციული მანდატი. იქმნებოდა 10 მრავალმანდატიან საარჩევნო ოლქი, საარჩევნო ოლქში არჩეულად ითვლებოდნენ ის კანდიდატები, რომლებიც არჩევნებში 1 პარტიად/1 ბლოკად მონაწილეობდნენ და მიიღეს სხვებზე მეტი ხმა. ამასთანავე, 12 პროპორციული მანდატი განაწილდებოდა მხოლოდ იმ საარჩევნო სუბიექტებს შორის, რომლების მიიღებდნენ ხმების არანაკლებ 4%. რეგისტრირებული 3 198 993 ამომრჩევლდან არჩევნებში მონაწილეობა 1 545 317 ამომრჩეველმა, ანუ 48,3%-მა, მიიღო. თბილისში კი რეგისტრირებული 889,905 ამომრჩეველი, არჩევნებზე მივიდა 306 989 ამომრჩველი, 34,5%. ყველაზე მაღალი აქტივობა დაფიქსირდა ლენტეხის მუნიციპალიტეტში – 93%, ხოლო ყველაზე დაბალი – რუსთავში – 24%. ყველა საკრებულოში უმრავლესობა მოიპოვა „ნაციონალურმა მოძრაობამ“, რომელმაც მიიღო პროპორციული მანდატების 85% და მაჟორიტარული მანდატების 92%. თბილისში არსებული 25 მაჟორიტარული მანდატიდან აბსოლუტური უმრავლესობა მიიღო ნაციონალურმა მოძრაობამ, ხოლო პროპორციული 12 მანდატი გაინაწილეს ნაციონალურმა მოძრაობამ (9), მრეწველებმა (1), ლეიბორისტებმა (1) და რესპუბლიკელებმა (1). საქართველოს სიდიდით მეორე ქალაქში – ქუთაისში, ხმების 75.05% ერთიანმა ნაციონალურმა მოძრაობამ მოიპოვა, 11.3% - რესპუბლიკელებმა და 6.25% - ლეიბორისტებმა. საქართველოს ყველა თვითმმართველ ერთეულში ხმათა უმრავლესობა მიიღო მმართველმა პარტიამ, ერთიანმა ნაციონალურმა მოძრაობამ, ხოლო მეორე ადგილზე გავიდა საქართველოს რესპუბლიკური პარტიისა და საქართველოს კონსერვატიული პარტიის ბლოკი. „ადგილობრივი თვითმმართველობა საქართველოში 1991-2014“, გვ. 16, თბილისი, 2015
სამება (ქობულეთის მუნიციპალიტეტი)

სამება — აჭარის ქობულეთის მუნიციპალიტეტის სოფლების ზედა სამებისა და ქვედა სამების ძველი სახელწოდება. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 711.
სამება (პუნქტი)

სამება — ისტორიული პუნქტი აღმოსავლეთ საქართველოში, ახლანდელი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე, სოფელ ჩხიკვთასთან. შემორჩენილია ამავე სახელწოდების ეკლესია ციკლოპური წყობით ნაგები გალავნით. ამ ადგილს ფეოდალურ ხანაში გმირთანაკვეთი ერქვა. ვახუშტი, აღწერა სამეფოსა საქართველოსა, წგნ.: ქართლის ცხოვრება, ს. ყაუხჩაშვილის გამოც., ტ. 4, თბ., 1973 ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 711.
სამება (ქართლი)

სამება — ისტორიული სოფელი ქვემო ქართლში, ტალავერისა და მამხუტის ხევებს შუა, ახლანდელი სოფელ ყუდროს (მარნეულის მუნიციპალიტეტი) დასავლეთით. ლორთქიფანიძე ი., ქვემო ქართლი XVIII საუკუნის პირველ მეოთხედში, ნაწ., 1—2, ტფ., 1935; ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 711.
ვერძის შუბლი

ვერძის შუბლი — მომრგვალებული, გეგმაში ოვალური მოყვანილობის ასიმეტრიული კლდოვანი შვერილი, რომელიც გავრცელებულია ძველი და თანამედროვე გამყინვარების მხარეებში. წარმოადგენს მოძრავი მყინვარით მოსწორებულ და გაკრიალებულ მკვიდრი ქანების ამოზნექილ ზედაპირს — კლდოვან ბორცვებსა და დიდ კაჭარს. ფერდობი, რომელიც მიმართულია იქითკენ, საიდანაც მოდის მყინვარი, დამრეცი და გლუვია, საწინააღმდეგოდ მიმართული კი — ციცაბო და უსწორმასწორო. სიგრძე ასეულ მეტრს აღწევს, სიმაღლე 50 მ. ვერძის შუბლი გავრცელებულია როგორც თანამედროვე, ისე ძველი გამყინვარების მხარეებში. ვერძის შუბლების ერთობლიობა წარმოქმნის ხუჭუჭა კლდეებს. ვერძის შუბლი აგებულია მტკიცე, ხშირად ამოფრქვეული ქანებით; ეტყობა ინტენსიური მყინვარული დამუშავება. ვერძის შუბლის გრძელი ღერძი გადაჭიმულია ყინულის მოძრაობის მიმართულებით; მათ პროქსიმალურ გვერდებს აქვთ დამრეცი დაქანება და მოგლუვებული მომრგვალო ფორმა, დაფარულია ნაკაწრებით, ნაღარებითა და ნამგლისებრი იარებით; ვერძის შუბლის დისტალური კალთები ციცაბოა, დამახასიათებელია უსწორმასწორო გარღვეული ზედაპირი. პროქსიმალური კალთების გამომუშავება დაკავშირებულია მყინვარულ აბრაზიასთან (გაცვეთასთან, მოქლიბვასთან), დისტალური კალთების გამომუშავება — ნაპრალოვნებით შემოზღუდულ მყინვარულ მოხლეჩვასა და ბლოკების გარღვევასთან. ვერძის შუბლი კარგად არის გამოხატული ბალტიის ფარის რაიონებში, მათ შორის კარელიასა და კოლის ნახევარკუნძულზე. გვხვდება ასევე პამირში და სხვაგან. საქართველოში ვერძის შუბლი დამახასიათებელია მხოლოდ კავკასიონზე. რელიეფის აღნიშნული ფორმები კარგად ჩანს სვანეთში, მაგალითად უშბის მყინვარზე, ტვიბერის მყინვარზე და სხვა. ↑ Roche moutonnée | Encyclopedia Britannica ↑ გეომორფოლოფიური ლექსიკონი, გამომცემლობა ნეკერი, თბილისი, 1996. ↑ Бараньи лбы | Большая российская энциклопедия. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-12-15. ციტირების თარიღი: 2021-02-14. ↑ 4.0 4.1 Гляциологический словарь / Под ред В. М. Котлякова. — Л.: Гидрометеоиздат, 1984. — 528 с. ↑ Геоморфологический словарь-справочник, Под редакцией П. Г. Шевченкова; Составитель Ахромеев Л.М., Брянск, 2002. ↑ ტიელიძე, ლევან, საქართველოს მყინვარები. გამომცემლობა „კოლორი“, თბ., 2014
ჩარშამა სორი

ჩარშამა სორი (ქურთ. Çarşema Sor, Чаршәма Сор) — ეზიდური დღესასწაული. დღესასწაულს არ აღინიშნავენ საქართველოსა და სომხეთის ეზიდები. სავარაუდოდ ამის მიზეზი ეზიდთა ასიმილაციაა. ჩარშამა სორის მაგივრად სამხრეთ კავკასიელი ქურთ-ეზიდები კლოჭს ზეიმობენ. ეზიდები დაარქივებული 2012-09-10 საიტზე Wayback Machine. (რუსული) "На пути к истине - Езидизм", დიმიტრი ფირბარი.
დრუმლინი

დრუმლინი (ინგლ. drumlin) — ძირითადი მორენით აგებული სერისებურად წაგრძელებული და ერთმანეთის პარალელურად ორიენტირებული, ელიფსური მოყვანილობის ბორცვები. ძველმყინვარული რელიეფის ფორმაა. წაგრძელებულია მყინვარის მოძრაობის მიმართულებით. სიმაღლე 5-დან 200 მ-მდე, სიგრძე ასეული მეტრიდან რამდენიმე კმ-მდე, სიგანე 10-დან 100 მ-მდე. წარმოიქმნება ფსკერის მორენების გადატანისა და აკუმულაციის შედეგად. დრუმლინები ჯგუფურად გვხვდება პლეისტოცენური საფარული გამყინვარების გავრცელების რაიონებში, უმეტესად ვაკესა და მთისწინეთში, სადაც წარმოქმნიან ეგრეთ წოდებულ დრუმლინურ ლანდშაფტს, რომლის შემადგენლობასა და სტრუქტურაში ჭარბობს ძველმყინვარული დრუმლინური რელიეფის ფორმები, შესაბამისი კლიმატური, ჰიდროლოგიური და ნიადაგ-მცენარეული კომპონენტებით. გავრცელებულია დაბლობ და მაღლობ ტერიტორიებზე, ყინულოვანი ფარისა და მყინვარული ხეობების ქვეშ და ბოლო მორენების სიახლოვეს. შედგება კაჭართიხნარისაგან, მაგრამ შედგენილობით შეიძლება სხვადასხვა იყოს. ზოგიერთი მათგანი შეიცავს ხრეშს. აღსანიშნავია, რომ რამდენიმე თანამედროვე დრუმლინი წარმოდგენილია მყინვარული მასის ქვეშ ანტარქტიდაში, ისლანდიის პროგლაციალურ ზონასა და აგრეთვე შვეიცარიაში. ვეებერთელა დრუმლინური მინდვრები გვხვდება კანადაში, ესტონეთში, ფინეთში, ირლანდიაში, გერმანიაში, პოლონეთში, რუსეთსა და აშშ-ში. ნიუ-იორკის დრუმლინური მინდორი აერთიანებს დაახლოებით 10 ათასამდე დრუმლინს. დრუმლინები ბევრია აგრეთვე ბალტიისპირეთსა და ლენინგრადის ოლქში, რომლებიც მეოთხეული გამყინვარების გავრცელების არეს მიეკუთვნებიან. დრუმლინი ხშირად ასოცირდება ვერძის შუბლებთან. დრუმლინები მიკვლეულია სახაში, პატაგონიაში, აფრიკაში და სხვა. 2019 წელს გავრცელდა ინფორმაცია ნამიბიაში აღმოჩენილი დრუმლინების შესახებ. სახელწოდება მომდინარეობს გელური სიტყვისგან „druim“ და პირველად გაჩნდა 1833 წელს. დრუმლინის მსგავსი ბორცვები გვხვდება აგრეთვე დიდი მდინარეების ხეობებში, სადაც არ ყოფილა დაფიქსირებული ძველი გამყინვარება. ასეთია მაგალითად, მდინარე ანგარის ხეობა რუსეთში. ↑ 1.0 1.1 ავტ. კოლექტივი. ზოგადგეოგრაფიულ ტერმინთა ენციკლოპედიური ლექსიკონი. თბ., 2014, გვ. 91. ↑ Goudie, A. S., ed. (2004). Encyclopedia of Geomorphology. pp. 282–284. ↑ გეომორფოლოგიური ლექსიკონი, თბ., ნეკერი, 1996, გვ. 71 ↑ გურამ ღონღაძე, მარიამ ახალკაციშვილი, გეოლოგიის საფუძვლები, თბილისი, 2018. ↑ 5.0 5.1 Drumlin | Encyclopedia Britannica ↑ Researcher unearths an ice age in the African desert ↑ Пармурзин Ю.П., Карпов Г.В. Словарь по физической географии. 1994. с. 367
შავი წიგნი (ეზიდიზმი)

შავი წიგნი (ქურთ. مسحە‌فا ڕه‌ش; Mishefa Reş) — ეზიდიზმში ერთ-ერთი წმინდა წერილი. ის დაწერილია ქურთული ენის ერთ-ერთ დიალექტზე, კურმანჯიზე. შავი წიგნი არ იყოფა თავებად, როგორც ეს გამოცხადების წიგნშია. მასში აღწერილი არის სამყაროს შექმნის მითი, თუ როგორ შექმნა ღმერთმა დედამიწა მარგალიტისაგან. აქვე აღწერილია ადამისა და ევას პირველქმნილი ცოდვის შესახებ. The Black Book of the Yezidis (edited with an introduction by J. Lange). ISBN 1547149566 English text ისია იოსეფი (1919) [https://archive.org/details/devilworship00jose ისია იოსეფი (1919), მთლიანი წიგნი. შავი წიგნი-ს სირიული ვერსია, გამოიცა 1896-ში.
დიდი დათვის ტბა

დიდი დათვის ტბა (ინგლ. Great Bear Lake; ფრანგ. Grand lac de l'Ours) — ტბა ჩრდილოეთ ამერიკაში, კანადის ჩრდილო-დასავლეთით. ტბაზე გადის ჩრდილოეთის პოლარული წრე. მდებარეობს ზღვის დონიდან 186 მეტრ სიმაღლეზე. ტბიდან გამოედინება დიდი დათვის მდინარე, რომელიც მარჯვნიდან უერთდება მდინარე მაკენზის. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „დიდი დათვის ტბა“ ვიკისაწყობში. Great Bear Lake Watershed დაარქივებული 2008-09-07 საიტზე Wayback Machine. World Lakes Database დაარქივებული 2011-06-05 საიტზე Wayback Machine. Prehistory of Great Bear Lake 1867 account of the lake ↑ Canadian Encyclopedia. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-03-31. ციტირების თარიღი: 2010-12-19.