laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ჯეკ ბრებჰემი

სერ ჯონ ართურ „ჯეკ“ ბრებჰემი (ინგლ. Sir John Arthur „Jack“ Brabham; დ. 2 აპრილი 1926, ჰერტსვილი, სიდნეი, ავსტრალია — გ. 19 მაისი, 2014) — ავსტრალიელი სპორტსმენი, ფორმულა 1-ის პილოტი და სამგზის მსოფლიო ჩემპიონი. მეტსახელად „ბლექ ჯეკი". Sir Jack Brabham Passes Away Peacefully, Aged 88
თალასოკრატიული პერიოდები

თალასოკრატიული პერიოდები — დედამიწის ზედაპირზე ზღვების ფართო გავრცელების პერიოდები (ეპოქები). ტერმინი შემოიღო რუსმა მეცნიერმა ალექსი პავლოვმა. თალასოკრატიული პერიოდები უპირისპირდება გეოკრატიულ პერიოდებს. დროის მიხედვით თალასოკრატიული პერიოდები ტექტონიკური ციკლების (ეტაპების) შუა ნაწილთან, როდესაც დედამიწის ზედაპირის დაძირვის გამო კონტინენტების მნიშვნელოვანი ფართობი ზღვით იფარებოდა. ჰიდროსფეროს ფართობის ზრდა ხელს უწყობდა ნოტიო ზღვის ჰავის განვითარებას, რომლისთვისაც დამახასიათებელია ტემპერატურის მცირე რყევა. თალასოკრატიული პერიოდების განმავლობაში უმეტესად გროვდებოდა ზღვიური დანალექი წყებები, ჭარბობდა კარბონატული ქანები. თალასოკრატიული პერიოდებს მიეკუთვნება ზედასილურული, შუა- და ზედადევონური, ქვედაკარბონული, ზედაცარცული ეპოქები. გამყრელიძე ე., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 575. თალასოკრატიული პერიოდები[მკვდარი ბმული] (რუსული)
კრასუსი

მარკუს ლიცინიუს კრასუსი (დ. ძვ. წ. 115 — გ. ძვ. წ. 53) — რომაელი მთავარსარდალი და სახელმწიფო მოღვაწე. დიქტატორ სულას მომხრე და სპარტაკის აჯანყების ჩამხშობი. ძვ. წ. 60 კრასუსმა, პომპეუსმა და კეისარმა დადეს საიდულო გარიგება, რომელიც პირველი ტრიუმვირატის სახელით არის ცნობილი ისტორიაში. კრასუსი ამავე დროს იყო რომის ერთ-ერთი უმდიდრესი ადამიანი. სხვადასხვა წყაროს ცნობებით ის ფლობდა 200 მილიონ სესტერციუმს (ჟურნალ ფორბსის 2008 წ. თებერვლის გამოშვების მიხედვით 169.8 მილიარდი დოლარი). ძვ. წ. 54 წ. დაიწყო კრასუსის ექსპედიცია პართიაში, რომელიც რომაელთა კატასტროფით დამთავრდა. კრასუსი მესოპოტამიაში შეიჭრა და რამდენიმე ქალაქი აიღო, გამოსაზამთრებლად კი ისევ სირიაში დაბრუნდა, შემდგომ 53 წელს კრასუსმა ხელმეორედ გაილაშქრა პართიელთა წინააღმდეგ. რომაელებს პართიელებთან ბრძოლაში აკლდათ უმთავრესი — კავალერია. კრასუსი, ამასთან ერთად გადამეტებით აფასებდა რომაელთა შესაძლებლობებს. ძვ. წ. 53 ს. კარრთან ახლოს მოხდა გადამწყვეტი შეტაკება რომალებსა და პართიელებს შორის. პართიულმა კავალერიამ დაჯაბნა რომაული ლეგიონები. ალყაში მოქცეული კრასუსი და მისი ჯარი იტანჯებოდნენ სიცხისა და წყურვილისაგან. ბრძოლაში დაიღუპა კრასუსის შვილი მამაცი პუბლიუსი. დაიღუპა თავად კრასუსიც, რომელსაც თავი მოკვეთეს და ოროდ II გაუგზავნეს. კარრის ბრძოლა იყო პირველი სერიოზული შეტაკება ორ უდიდეს სახელმწიფოს შორის. კრასუსის შემდგომ პართიის საკითხი უმთავრეს როლს თამაშობდა რომის საგარეო პოლიტიკაში. თანამედროვე ისტორიოგრაფია 1950 წ. მეცნიერებმა საინტერესო ფაქტებს მიაგნეს. ოქსფორდის უნივერსიტეტის პროფესორმა ჰომერ დაბსმა (Homer Dubss) გამოაქვეყნა სამეცნიერო კვლევათა პირველი დოკუმენტები. როგორც გაირკვა, რომაული არმია მთლიანად არ განადგურებულა. კარრის ბრძოლას გადაურჩა 150-მდე ლეგიონერი, რომლებიც რომში აღარ დაბრუნდნენ და აღმოსავლეთისკენ გააგრძელეს გზა. ისინი დაქირავებულ საბრძოლო ჯგუფს წარმოადგენდნენ; ასევე წვრთნინდნენ სხვადასხვა ქვეყნის ჯარებს. 2007 წ. მეცნიერებმა მოინახულეს ჩინური სოფელი ლაქიანი გობის უდაბნოს მახლობლად, სადაც, გადმოცემით სახლობდნენ რომაელი ლეგიონერები. მეცნიერებმა აღმოაჩინეს ადამიანები, რომელთაც ჰქონდათ ქერა თმები, ლურჯი და მწვანე თვალები და ჩინელებისთვის არადამახასიათებელი ცხვირის ფორმები. ჩინურ წყაროებში არსებობს ცნობები, რომ ჰანის დინასტიის ჩინეთის არმიის გენერალი ჩენგ ტანგი შეებრძოლა „კუს საბრძოლო წყობის“ (რომაულ ლეგიონერთა ცნობილი საბრძოლო ფორმირება) რაზმს და ტყვედ აიყვანა. ჩინელები ისე მოხიბლულან ლეგიონერთა ბრძოლის ხერხებით, რომ ისინი გაათავისუფლეს და თავიანთ არმიაში მიიღეს. სწორედ რომაელთა დახმარებით აიღეს ჩინელებმა ქალაქი განსუ, რომელსაც შემდგომში უწოდეს ახალი სახელი „ლი-ჟიენ“, რაც ფონოლოგიურად ძლიერ წააგავს „ლეგიონს“. არქეოლოგიური გათხრების შედეგად მეცნიერებმა მოიპოვეს რომაული მონეტები და რკინის ჩაფხუტი, რომელსაც ჩინურად აწერია „ტყვე“. კრასუსის ლაშქრობა იბერიაში სანიკიძე, ლ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 19. სანიკიძე, ლ. „მარიუსი და სულა“, თბილისი, 1970 წერეთელი, ა. ძველი რომი, ნაწილი 2, თბილისი, 1961
კოხის რეაქცია

კოხის რეაქცია, კოხის ფენომენი — ტუბერკულოზის ბაქტერიების მიმართ სენსიბილიზებული ადამიანის ან ცხოველის ორგანიზმის შეცვლილი რეაქციულობის გამოვლენა. პირველად აღწერა რობერტ კოხმა 1882 წელს. კოხის რეაქცია ორგანიზმში ტუბერკულოზური ინფექციის არსებობაზე მიუთითებს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 9.
მანგლისისა და წალკის ეპარქია

მანგლისისა და წალკის ეპარქია — საქართველოს ეკლესიის ყოფილი საეპისკოპოსო სამხრეთ საქართველოში. მოიცავდა თეთრიწყაროს და წალკის მუნიციპალიტეტებს. ეპარქია დაარსდა ვახტანგ გორგასლის მიერ და მეოთხე სამღვდელმთავროდ ითვლება. მანგლისის ეპარქიას თავიდანვე უდიდესი მნიშვნელობა ენიჭებოდა, რამაც მასში სიწმინდეების დაცვამ და საკათედრო ტაძრის აგებამ განაპირობა. მანგლისის საკათედრო ტაძარი VI საუკუნეში ძალზედ მნიშვნელოვანი იყო, მას ძველი წყაროები მცხეთის ჯვართან ერთად მოიხსენიებდნენ. 1992 წელს მანგლისის და წალკის ეპარქიის მღვდელმთავრად დაინიშნა მიტროპოლიტი ანანია (თენგიზ ჯაფარიძე). 2013 წლის 11 ოქტომბერს მანგლისისა და წალკის ეპარქიის ნაცვლად შეიქმნას ორი ეპარქია: მანგლისისა და თეთრიწყაროს; აგარაკ-წალკის. საქართველოს ეპარქიები მანგლისი მანგლისის სიონი მანგლისისა და წალკის ეპარქია orthodoxy.ge-ზე დაარქივებული 2012-02-05 საიტზე Wayback Machine. მანგლისისა და წალკის ეპარქია საქართველოს საპატრიარქოს საიტზე ↑ სინოდის სხდომის ოქმი გამოქვეყნდა. ნეტგაზეთი, 2013.10.14.
ჯეკი სტიუარტი

სერ ჯონ იანგ "ჯეკი" სტიუარტი (ინგლ. Sir John Young "Jackie" Stewart) (დ. 11 ივნისი 1939, მილტონი, შოტლანდია) — ბრიტანელი ფორმულა 1-ს პილოტი და სამგზის მსოფლიო ჩემპიონი. Driver Database
ოლღა რუბცოვა

ოლღა რუბცოვა (რუს. Ольга Рубцова დ. 20 აგვისტო, 1909, მოსკოვი — გ. 13 დეკემბერი, 1994, მოსკოვი) — საბჭოთა, რუსი მოჭადრაკე. მსოფლიოს მეოთხე ჩემპიონი (1956–1958). საერთაშორისო დიდოსტატი (1976), საერთაშორისო ოსტატი მიმოწერით ჭადრაკში ვაჟთა (1973) და ქალთა (1975) შორის. საერთაშორისო კატეგორიის არბიტრი (1964), სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1952). ინჟინერ-ჩამომსხმელი. 1927–1967 წლებში 20-ჯერ ითამაშა სსრ კავშირის ჩემპიონატებში. 1931 - I 1935 მატჩი ო. სემონოვ-ტიან-შანსკაიასთნ სსრკ-ს ჩემპიონის წოდებისათვის 7-2 (+6=2-1) 1936 - III 1937 - I 1945 - III-IV 1948 - III 1949 - I 1952 - III 1954 - III წარმატებით თამაშობდა მსოფლიოს პირველობებზე: 1949/1950 ტურნირი მსოფლიოს ჩემპიონობისათვის - II 1952 პრეტენდენტთა ტურნირი - IX 1955 პრეტენდენტთა ტურნირი - I 1956 მატჩ-ტურნირი მსოფლიოს ჩემპიონობისათვის - I 1958 მატჩ-რევანში მსოფლიოს ჩემპიონობისათვის: ოლღა- რუბცოვა - ელისაბედ ბიკოვა - 5,5-8,5 (+4=3-7) 1959 პრეტენდენტთა ტურნირი - IX 1957 წლის ქალთა I საჭადრაკო ოლიმპიადის გამარჯვებული (9,5 ქულა 14-დან პირველ დაფაზე, +6=7-1) 60-ანი წლების ბოლოდან წარმატებით თამაშობს ჭადრაკს მიმოწერით. 1968-1972 - მსოფლიოს პირადი ჩემპიონატი - I 1972-1977 - მსოფლიოს პირადი ჩემპიონატი - I-II (მეორე ადგილი უარესი კოეფიციენტების გამო) 1969-1979 - მსოფლიოს გუნდური ჩემპიონატი - I ჭადრაკში მიღწეული წარმატებებისათვის დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშის ორდენით (1957) ოლღა რუბცოვა — თამაშების არქივი Chessgames.com-ზე (ინგლისური)
მიკა ჰაკინენი

მიკა პაული ჰაკინენი (ფინ. Mika Pauli Häkkinen; დ. 28 სექტემბერი 1968, ვანტაა, ფინეთი) — ფინელი ფორმულა 1-ის მრბოლელი (1991-2001), ორგზის მსოფლიო ჩემპიონი (1989 და 1999) და ვიცეჩემპიონი (2000). მიკა ჰაკინენი დაიბადა 1968 წლის 28 სექტემბერს ქალაქ ვანტააში ჰარი და აილი ჰაკინენების ოჯახში. 1991 წლიდან მიკა ცხოვრობს მონტე-კარლოში, თუმცა სახლები აქვს ფინეთსა და საფრანგეთში. მიკა ჰაკინენი ავტორბოლებში მონაწილებიბს 1987 წლიდან. 1995 წელს ავსტრალიის გრან-პრიზე მიკის მანქანას საბურავი გაუსკდა და მისი ბოლიდი მაღლი სიჩქარით შეეჯახა კედელს. მრბოლელმა თავის ქალის მოტეხლობა მიიღო და რამდენიმე ხანი იმყოფებოდა კომაში. გამოჯანმრთელების შემდგომ მან კვლავ გააგრძელა ავტორბოლის კარიერა. ფორმულა ერთში. 2004 წელს დაბრუნდა ავტოსპორტში DTM ჩემპიონატზე. 2007 წელს სეზონის დამსრულებისთანავე მიიღო ავტოსპორტიდან წასვლის გადაწყვეტილება. აღნიშნულ სეზონზე მოიგო სამი რბოლა და სამი სეზონი. 1998 წელს დაქორწინდა ერიე ჰონკანენზე. 2000 წლის 11 დეკემბერს შეეძინათ შვილი ჰიუგო რონანი, 2005 წლის 12 მაისს — ქალიშვილი აინა ჯულია. 2008 წელს წყვილი დაშორდა. 2010 წლის 30 ნოემბერს მიკის და მის მეგობარ გოგონას მარკეტა რემეშოვას შეეძინათ ქალიშვილი ელა. მოპოვებული გრანპრები 9o|მიკა მიკა ჰაკინენი Top Gear-ში
ირაკლი ოჩიაური

ირაკლი ალექსის ძე ოჩიაური (დ. 20 ნოემბერი, 1924, ახიელი — გ. 4 დეკემბერი, 2015) — ქართველი მოქანდაკე, ოქრომქანდაკებელი, ფერმწერი, გრაფიკოსი. საქართველოს სსრ სახალხო მხატვარი (1978). სსრკ სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1971). გოგი ოჩიაურის ძმა. ირაკლი ოჩიაური დაიბადა მამის — ალექსი ოჩიაურისა და დედის — ნათელა ბალიაურის ოჯახში. ირაკლი ოჩიაურმა მოქანდაკის, იაკობ ნიკოლაძის რჩევით 1951 წელს დაამთვარა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის ქანდაკების ფაკულტეტი. მისი პედაგოგები იყვნენ: სილოვან კაკაბაძე, იაკობ ნიკოლაძე, ვასილ შუხაევი, სერგო ქობულაძე. მისი სადიპლომო ნამუშევარი იყო „ვაჟა-ფშაველა“ (ხელმძღვანელი იაკობ ნიკოლაძე). პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში (1954-იდან, 1979-იდან პროფესორი). გამოფენებში მონაწილეობდა 1953 წლიდან, ამავე წლიდან იყო მხატვართა კავშირის წევრი. 1952–1953 წლებში პირკელმა შექმნა ჭედური ნამუშევრები, რამაც ფაქტობრივად საფუძველი დაუდო თანამედროვე ქართული ჭედური ხელოვნების აღორძინებას და შემდგომ განვითარებას. მუშაობდა სახვითი ხელოვნების თითქმის ყველა დარგში: ფერწერასა და გრაფიკაში, პორტრეტსა და ქანდაკებაში, მონუმენტურ დეკორატიულ ხელოვნებაში, დაზგურ გრაფიკასა და ლითონმქანდაკებლობაში. მისი ნამუშევრებისათვის დამახასიათებელია მეტყველი პლასტიკურობა, დაძაბული დინამიკა, რიტმი, დეკორატიულობა, მაღალი პროფესიული ოსტატობა. ირაკლი ოჩიაურის ნამუშევრები დაცულია საქართველოს ხელოვნების მუზეუმში, ტრეტიაკოვის გალერეაში, სიეტლის ხელოვნების მუზეუმსა და იაპონიის, აშშ-ის და სხვა მრავალი ქვეყნის კერძო კოლექციებში. ოჩიაურის ნამუშევრების გამოფენა მოეწყო მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში. ალექსანდრე ყაზბეგის ძეგლი (1959, ბრინჯაო, სტეფანწმინდა); ვაჟა-ფშაველას ძეგლი (1985, დუშეთი); „ვაჟა-ფშაველას პორტრეტი“ (1967, ბრინჯაო, ტრეტიაკოვის გალერეა); „სტუდენტი გოგონას პორტრეტი“ (1953, ბრინჯაო, საქართველოს ხელოვნების მუზეუმი); „ინჟინერ ირინე ჯანდიერის პორტრეტი“ (1956, მარმარილო, საქართველოს ხელოვნების მუზეუმი). ჭედური ნამუშევრები ი. ნიკოლაძის პორტრეტი (1952, თითბერი, თბილისის სამხატვრო გალერეა); «ცეკვა „სამაია“» (1962, თბილისის სამხატვრო გალერეა); „შემოდგომა“ (1964, თბილისის ქორწინების სახლი); „ხევსურეთი“ (1966, თითბერი, მხატვრის სახელოსნო); „თბი-ლისის შემოდგომა“ (1969, მხატვრის სახელოსნო); და სხვ. მონრეალის მსოფლიო (1969). ოსაკის (იაპონია, 1972) ვენეციის ბიენალე პერსონალური: დასავლეთ ბერლინი ავსტრია ბელგია ნიდერლანდები ნორვეგია სირია ქარუმიძე ნ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 623. ირაკლი ოჩიაური — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ლუკა ბატი

ლუკა ბატი (იტალ. Luca Bati; დ. 1546 — გ. 1608) — იტალიელი ბაროკოს ეპოქის კომპოზიტორი და მუსიკის პედაგოგი. მისი ერთ-ერთი მოსწავლე იყო მარკო და გალიანო.
ვანტაა

ვანტაა (ფინ. Vantaa, შვედ. Vanda) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ფინეთში, უუსიმაას პროვინციაში. მდებარეობს ფინეთის ყურის სიახლოვეს, მდინარე ვანტან-იოკის ნაპირზე, ჰელსინკიდან 19 კილომეტრში. ჰელსინკთან, ესპოოსთან და კაუნიაინენთან ერთად შეადგენს დიდი ჰელსინკის შიდა ბირთვის ნაწილს. 2015 წლის 30 ივნისის მდგომარეობით ვანტააში ცხოვრობდა 212,473 ადამიანი. ვანტაა ჰელსინკის ქალაქ-თანამგზავრია. ოფიციალური საიტი ↑ 1.0 1.1 1.2 https://www.verkkoviestin.fi/lionsvantaankoski/ajankohtaista_/liput_salkoon_aurinkokiven_koululla/ ↑ 2.0 2.1 2.2 https://www.verkkoviestin.fi/lionsvantaankoski/ajankohtaista_/aurinkokiven_koululla_nostettiin_liput_salkoon_vantaan_paivana/ ↑ 3.0 3.1 3.2 https://gramho.com/media/1848611418553650718&oe=5F5EA1C5 ↑ 4.0 4.1 http://www.stat.fi/meta/luokitukset/kunta/001-2012/luokitusavain_ks.html ↑ 5.0 5.1 Kuntien ja kielisuhdeluokituksen 2024 välinen luokitusavain, Klassificeringsnyckeln mellan kommuner och språklig indelning år 2024, The correspondence table between municipalities and language distribution in 2024 — Statistics Finland, 2024. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q798557"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q125824619"></a>
გიორგი ოჩიაური

გიორგი (გოგი) ოჩიაური (დ. 10 იანვარი, 1927, ახიელი ან შუაფხო, ახლანდ. დუშეთის მუნიციპალიტეტი — გ. 18 ოქტომბერი, 2017) — ქართველი მოქანდაკე, გრაფიკოსი. საქართველოს სსრ სახალხო მხატვარი (1980), პროფესორი (1982-იდან). საქართველოს 1-ელი (1990–1991) და მე-8 (2012–2015) მოწვევის პარლამენტის წევრი. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის ქანდაკების ფაკულტეტი 1953 წელს. 1962–1978 წლებში იქვე ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას, იყო ქანდაკების ფაკულტეტის სამხატვრო კლასის ხელმძღვანელი. 1953 წლიდან მონაწილეობს რესპუბლიკურ, საკავშირო და საზღვარგარეთ გამართულ გამოფენებში. მისი ნამუშევრებისათვის დამახასიათებელია მაღალი პროფესიული ოსტატობა, მეტყველი, გამომსახველობითი პლასტიკა, ფორმის კარგი გრძნობა, სახეთა ფსიქოლოგიური სიღრმე, პოეტური განწყობილება. არის ავტორი ნამუშევრებისა: მელიტას პორტრეტი (1955, ტერაკოტა, თბილისის სამხატვრო გალერეა), მეუღლის პორტრეტი (1962; ბრინჯაო, საქართველოს ხელოვნების მუზეუმი, თბილისი), თბილისის ქორწინების სახლის ფასადის ბარელიეფი „შენ ხარ ვენახი“ (ქვა, 1964), სკულპტურული კომპოზიცია „ზღვა“ (კურორტ ბიჭვინთის მთავარი შესასვლელის გაფორმება, ქვა, 1970), ვაჟა-ფშაველას მონუმენტი თბილისში (1953, ბრინჯაო), „სიცოცხლის ხე“ (ლითონი, 1977, ტექსელი, ნიდერლანდები), „აჯანყებული“ (ბრინჯაო, 1981, ლანჩხუთი), „მადლიერი დედა“ (გამარჯვების პარკის მემორიალი, ნაჭედი, სპილენძი, 1981, ახლანდ. ვაკის პარკი, თბილისი), მემორიალური კომპლექსი „რექვიემი“ (ბრინჯაო, 1981-1985, გამარჯვების პარკი, დღეს გორში); ალეგორიური ქანდაკებები: „მუსიკა“, „რესტავრაცია“ (მოსკოვი); გრაფიკა: ვაჟა-ფშაველას ლექსების „ახალგაზრდა პოეტებს“, „იას უთხარით ტურფასა“ (1961) ილუსტრაციები. არის დამდგმელი მხატვარი ფილმისა „ალავერდობა“; ავტორია სამენოვანი წიგნისა — „ევროპული ქანდაკების ბუნებისათვის“ (2002). 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). 2012-2015 წლებში — საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — „მეტი სარგებელი ხალხს“. გარდაიცვალა 2017 წლის 18 ოქტომბერს, 90 წლის ასაკში. დარჩა მეუღლე და შვილები. მისი ძმა ირაკლი ოჩიაური აგრეთვე მოქანდაკე იყო. 1980: საქართველოს სსრ სახალხო მხატვარი 1986: ხალხთა მეგობრობის ორდენი 1988: სსრკ სახელმწიფო პრემია 1998: „წლის საუკეთესო ადამიანი“(აშშ) 2001: ჩარგლის საპატიო მოქალაქე 2005: ღირსების ორდენი 2012: ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენი, ქართული სახვითი ხელოვნების განვითარებაში შეტანილი პირადი წვლილისთვის, ნაყოფიერი საზოგადოებრივი, შემოქმედებითი და პედაგოგიური მოღვაწეობისთვის ქარუმიძე ნ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 623. გიორგი ოჩიაური — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი გიორგი ოჩიაური საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი (საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევა) დაარქივებული 2020-06-14 საიტზე Wayback Machine. გიორგი ოჩიაური — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი (მოძველებული / არქივი / ახალი არქივი) ↑ გარდაიცვალა მოქანდაკე გიორგი ოჩიაური. „რადიო თავისუფლება“. 18.10.2017
ჯოვანი ბატისტა ბონონჩინი

ჯოვანი ბატისტა ბონონჩინი (იტალ. Giovanni Battista Bononcini; დ. 18 ივნისი, 1670 — გ. 9 ივნისი, 1747) — იტალიელი ბაროკოს ეპოქის კომპოზიტორი და ჩელისტი. კომპოზიტორი და მევიოლინე ჯოვანი მარია ბონონჩინის (1642-78) შვილი. ბონჩინი დაიბადა იტალიის ქალაქ მონდეაში. ის იყო ყველაზე უფროსი სამი შვილიდან (მისი უმცროსი ძმა — ანტონიო მარია ბონონჩინიც კომპოზიტორი იყო). ჩელოზე დაკვრას ჯოვანი ბატისტა ბოლონიაში სწავლობდა. შემდეგ მუშაობდა, როგორც მაესტრო დი კაპელა სან ჯოვანიში, (მონტე) შემდეგ კი მილანში, რომში, ვენაში და ბერლინში. 1720-1732 წლებში ცხოვრობდა ლონდონში სადაც, ერთ დროს ჰენდელზე პოპულარული გახდა. ის წავიდა ლონდონიდან იმის შემდეგ, რაც მას პლაგიატობა დააბრალეს. ბონჩინი გარდაიცვალა სიღარიბეში, ქალაქ ვენაში. Xerse (1694) Il trionfo di Camilla (1696) L'amore eroica fra pastori (1696) La clemenza di Augusto (1697) La fede pubblica (1699) Cefalo (1702) Etearco (1707) Maria fuggitivo (1708) Astarto (1720) L'odio e l'amore (1721) Crispo (1721) Griselda (1722) Erminia (1723) Calphurnia (1724) Astianatte (1727) Alessandro in Sidone (1737) შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ჯოვანი ბატისტა ბონონჩინი“ ვიკისაწყობში. ჯოვანი ბატისტა ბონონჩინი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური) ჯოვანი ბატისტა ბონონჩინი ბიოგრაფია დაარქივებული 2002-12-05 საიტზე Wayback Machine. ჯოვანი ბატისტა ბონონჩინი (1670-1747) ჯოვანი ბატისტა ბონონჩინი — უფასო ნოტები მუსიკალური ნოტების საერთაშორისო ბიბლიოთეკის პროექტის საიტზე (IMSLP)
კირა ზვორიკინა

კირა ზვორიკინა (რუს. Кира Зворыкина; დ. 29 სექტემბერი, 1919, ნიკოლაევი, — გ. 6 სექტემბერი 2014, მოსკოვი) — რუსი საბჭოთა მოჭადრაკე. საერთაშორისო დიდოსტატი (1978). საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1957), საერთაშორისო არბიტრი (1977). ინჟინერი. მონაწილეობა მიიღო სსრ კავშირის 20 ჩემპიონატში. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1957). კირა ზვორიკინა — თამაშების არქივი Chessgames.com-ზე (ინგლისური)
ტყიბულისა და თერჯოლის ეპარქია

ტყიბულისა და თერჯოლის ეპარქია — ეპარქია დასავლეთ საქართველოს ტერიტორიაზე, მოიცავს ტყიბულისა და თერჯოლის მუნიციპალიტეტებს. საქართველოს ეკლესიის წმიდა სინოდის გადაწყვეტილებით, 2006 წლის 21 დეკემბერს ჩამოყალიბდა ტყიბულისა და თერჯოლის ეპარქია. საქართველოს კათალიკოს-პატრიარქმა, უწმიდესმა და უნეტარესმა ილია II, ეპარქიის მმართველ მღვდელმთავრად დანიშნა მიტროპოლიტი გიორგი შალამბერიძე. თერჯოლის წმიდა გიორგის ეკლესია გოგნის წმიდა გიორგის ეკლესია სიმონეთის წმიდა გიორგის ეკლესია ოდილაურის წმიდა გიორგის ეკლესია ტყიბულის წმიდა გიორგის ეკლესია გურნის წმიდა გიორგის ეკლესია ნაბოსლევის წმიდა გიორგის ეკლესია წყირის ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის ეკლესია. კისორეთის წმიდა გიორგის ეკლესია (ტყიბული) საქართველოს ეპარქიები შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ტყიბულისა და თერჯოლის ეპარქია“ ვიკისაწყობში. ტყიბულისა და თერჯოლის ეპარქია[მკვდარი ბმული] საქართველოს საპატრიარქოს საიტზე ტყიბულისა და თერჯოლის ეპარქია Facebook-ზე ↑ ტყიბულისა და თერჯოლი ეპარქია. საქართველოს საპატრიარქო. ციტირების თარიღი: 28 ივნისი, 2018.[მკვდარი ბმული]
ნეკრესის ეპარქია

ნეკრესის ეპარქია, ნეკრესის საეპისკოპოსო (2002 წლიდან-2009 წლის 3 მაისამდე – ნეკრესისა და ჰერეთის ეპარქია) მოიცავს ყვარლისა და ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტების ტერიტორიებს. ეპარქიას ჩრდილო დასავლეთით ესაზღვრება ალავერდის, სამხრეთ-დასავლეთიდან – გურჯაანისა და ველისციხის, სამხრეთიდან – ბოდბის ეპარქიები, აღმოსავლეთით კი – ხორნაბუჯისა და ჰერეთის ეპარქია. ეპარქიის ჩრდილო საზღვარი დაღესტანთან (რუსეთის ფედერაცია) გადის, აღმოსავლეთ საზღვარი – აზერბაიჯანის რესპუბლიკასთან. საქართველოში ქრისტიანობის სახელმწიფო რელიგიად გამოცხადებისთანავე, ეს მხარეც გაქრისტიანდა და უკვე IV საუკუნის II ნახევარში თრდატ მეფემ ააშენა ნეკრესის ეკლესია, რომელიც საქართველოში დღემდე მოღწეულ ეკლესიათაგან ერთ-ერთ უძველეს ტაძრად ითვლება. მეფე ვახტანგ გორგასალის დროს ჩამოყალიბდა ნეკრესის ეპარქია, რომლის სამწყსო ტერიტორია თავიდანვე საკმაოდ ვრცელი იყო . VI ს. II ნახევარში ცამეტ ასურელ მამათაგან ერთ-ერთი, წმ. აბიბოსი განაგებდა ნეკრესის სამღვდელმთავროს. XV ს. II ნახევრიდან კახეთის სამეფოს ოთხი სადროშოდან მეორე სადროშოს წინამძღოლად ნეკრესელი მღვდელმთავარი ითვლებოდა. XVII ს. დასაწყისიდან შაჰ-აბას I-მა კახეთს ნეკრესის სამღვდელმთავრო ტერიტორიის ნაწილი კაკ-ენისელი ჩამოაშორა და აქ მუსლიმანური სასულთანო შექმნა. XVIII ს. პირველი მეოთხედიდან გაღმა მხარის მომძლავრებულმა ლეკებმა ამ მხარეში საბოლოო გაბატონება მოინდომეს. ამ კუთხიდან ქრისტიანი მოსახლეობის აყრისა და განადგურების შემდეგ, ეს მხარე (საინგილო) დროებით ჩამოსცილდა კახეთს. ეკლესიის ავტოკეფალიის გაუქმების შემდეგ, ნეკრესის უძველესი ეპარქია კახეთში შექმნილ კახეთ-ალავერდის ეპარქიაში გაერთიანდა და მისი აღდგენა მხოლოდ 1995 წელს გახდა შესაძლებელი. ეპარქიას 1997 წლის ნოემბრიდან მართავს მიტროპოლიტი სერგი (ჩეკურიშვილი). 2002 წლის 17 ოქტომბრის საქართველოს წმიდა სინოდის განჩინებით ნეკრესის ეპარქიას ნეკრესის და ჰერეთის ეპარქია ეწოდა, თუმცა, საპატრიარქოს ოფიციალურ საიტზე გამოქვეყნებულ აღნიშნული სინოდის სხდომის ოქმში ამის შესახებ საუბარი არაა. 2009 წლის 30 აპრილის წმინდა სინოდის სხდომის განჩინებით (მე–6 პუნქტი), ეპარქიას კვლავ ეწოდა ნეკრესის ეპარქია, დედოფლისწყაროსა და ჰერეთის ეპარქიის ჩამოყალიბებასთან დაკავშირებით. ეპარქიის ზოგიერთი მოქმედი ეკლესია-მონასტრები: ლაგოდეხის ყაზანის ღვთისმშობლის ხატის ეკლესია. ნეკრესის აბიბოს ნეკრესელის მამათა მონასტერი. გრემის მთავარანგელოზთა მამათა მონასტერი. ყვარლის დუბის ღვთისმშობლის შობის დედათა მონასტერი. ლაგოდეხის წმ. დიდმოწამე ბარბარეს დედათა მონასტერი. საქართველოს ეპარქიები ნეკრესისა და ჰერეთის ეპარქია დაარქივებული 2012-02-05 საიტზე Wayback Machine. ↑ ნეკრესისა და ჰერეთის ეპარქია. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-02-05. ციტირების თარიღი: 2010-11-09. ↑ საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის წმიდა სინოდის სხდომის ოქმი, 17 ოქტომბერი, 2002 წელი, თბილისი // patriarchate.ge ↑ წმინდა სინოდის სხდომის ოქმი, 2009-04-30
მეტელუს სციპიონი

კვინტუს ცეცილიუს მეტელუს სციპიონი (Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica; დ. ძვ. წ. 100 – გ. ძვ. წ. 46), რომის კონსული და გვიანდელი რესპუბლიკის ერთ-ერთი მთავარსარდალი. სამოქალაქო ომში სციპიონი იბრძოდა რესპუბლიკელთა მხარეზე. სციპიონი იყო გნეუს პომპეუსის სიმამრი (პომპეუსის მეორე მეუღლის - კორნელიას მამა). პომპეუსის დაღუპვის შემდეგ მთავარსარდლობისათვის ერთმანეთს ედავებოდნენ სციპიონი და ვარუსი. ლეგიონები კი მთავარსარდლად კატონს მოითხოვდნენ. კატონმა უარი განაცხადა და მხარი დაუჭირა სციპიონს, რომელთანაც მას ცუდი ურთიერთობა ჰქონდა. ჯარმა კატონის აზრს ანგარიში გაუწია და სციპიონი მთავარსარდლად აღიარეს. სამოქალაქო ომის განმავლობაში სციპიონის ფარსალოსის და თაფსუსის ბრძოლებს ხელმძღვანელობდა. თაფსუსის ბრძოლაში დამარცხებული სციპიონი იბერიის ნახევარკუნძულზე აპირებდა გადასვლას, მაგრამ კეისრის ფლოტმა ალყაში მოაქცია და იძულებული გახდა სიცოცხლე თვითმკვლელობით დაესრულებინა.
ნერჩის კატორღა

ნერჩის კატორღა — რუსეთის იმპერიის პენიტენციური სისტემის ნაწილი. დაფუძნდა რუსეთის იმპერიაში, ციმბირში. მდებარეობდა ნერჩის ოლქში. თავიდან ნერჩის კატორღა გამოიყენებოდა როგორც საზოგადოებისთვის საშიშ პირთა თავშეყრის ადგილი, შემდეგ ნერჩის ოლქის ტერიტორიაზე ვერცხლის საბადო და პატიმრებმა დაიწყეს ვერცხლის მოპოვება. XIX საუკუნისთვის შეიქმნა საბადოებისა და ციხეების სრული სისტემა, რომლებსაც ჟანდარმთა სამმართველო და სამთო დეპარტამენტი აკონტროლებდნენ. 1825 წელს რუსეთის პენიტენციური სისტემამ რეფორმა განიცადა და პოლიტიკური დამნაშავეები გამოეყვნენ ბოროტმოქმედებს და ამავე წელს აშენდა პირველი ხის შენობა, სადაც დაპატიმრებული დეკაბრისტები გადაიყვანეს. რუსეთის 1917 წლის რევოლუციის შემდეგ კომუნისტურმა მთავრობამ გააუქმა ციხე, ხოლო პატიმრები გაუშვა. ნერჩის კატორღა: 1900-1917 დაარქივებული 2007-12-09 საიტზე Wayback Machine. (რუსული)
კუდუ

კუდუ — ძროხისებრთა ოჯახის წყვილჩლიქოსან ცხოველთა ორი სახეობა: დიდი კუდუ მცირე კუდუ
შაღური

შაღური (ებრ. שגור, არაბ. الشغور ash-Shaghur) — არაბულ-ებრაული ქალაქი ისრაელის ჩრდილოეთ რაიონში, ქალაქ აქოდან აღმოსავლეთით. ის შეიქმნა 2003 წელს სამი არაბული ადგილობრივი საბჭოს (მაჯ-ალ-კრუმი, დეირ-ალ-ასადი, ბიინა) გაერთიანებით. ქალაქად ოფიციალურად 2005 წელს გამოცხადდა. ის ჩრდილოეთ რაიონის არაბულ დასახლებულ პუნქტებს შორის სიდიდით მესამე ადგილზეა ნაზარეთისა და შფარამის შემდეგ.
შფარამი

შფარამი (არაბ. شفاعمرو, Šafā ʻAmr; ებრ. שְׁפַרְעָם, Šəfarʻam) — ქალაქი ისრაელის ჩრდილოეთ რაიონში. ისრაელის ცენტრალური სტატისტიკური ბიუროს (ცსბ) მონაცემების თანახმად 2006 წელს ქალაქის მოსახლეობა 34,100 კაცს შეადგენდა.
დიდი კუდუ

დიდი კუდუს (ლათ. Tragelaphus strepsiceros) — წყვილჩლიქოსანი ძუძუმწოვარი ძროხისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძე 245 სმ აღწევს, რქებისა 150 სმ, მასა 300 კგ. გავრცელებულია აფრიკის უმეტეს ნაწილში — მდინარე ზამბეზიდან სამხრეთით. ქმნის 6-10 (ზოგჯერ 30-40) სულისაგან შემდგარ ჯგუფს. მაკეობის ხანგრძლივობა 7-8 თვეა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 55.
წრიულქსელიანი ნეფილა

წრიულქსელიანი ნეფილა (ლათ. Nephila pilipes) — ობობა Nephilidae-ის ოჯახისა. გავრცელებულია ტროპიკულ და სუბტროპიკულ რეგიონებში. ნაპოვნია იაპონიაში, ჩინეთში, ვიეტნამში, კამბოჯაში, ტაივანში, სინგაპურში, მიანმარში, ინდონეზიაში, ტაილანდში, ლაოსში, ფილიპინებში, შრი-ლანკაში, ინდოეთსა და პაპუა-ახალ გვინეაში. ჩვეულებრივ გვხვდება ტყეებსა და ბაღებში. დედლის სხეულის სიგრძე 30-50 მმ, ხოლო მამლისა — 5-6 მმ აღწევს. მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე დიდი ობობაა. ახასიათებს სქესობრივი დიმორფიზმი. იკვებება მწერებით, უხერხემლოებით. წრიულქსელიანი ნეფილა დაარქივებული 2016-01-23 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური)