laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
მიხა ცხაკაია

მიხეილ (მიხა) ცხაკაია (დ. 4 მაისი, 1865, ხუნწი, სენაკის მაზრა — გ. 19 მარტი, 1950, მოსკოვი, რუსეთის სფსრ) — ქართველი საბჭოთა რევოლუციონერი და პოლიტიკური მოღვაწე. 1886-1897 წლებში რევოლუციურ მოღვაწეობას ეწეოდა ლესიჭინეში, თბილისში, ბათუმსა და ქუთაისში. 1892-1893 წლებში იყო მესამე დასის ერთ-ერთი დამაარსებელი. 1898-1900 წლებში ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა ეკატრინოსლავში, სადაც აქტიურად მონაწილეობდა ადგილობრივი რსდმპ ადგილობრივი კომიტეტის შექმნასა და საქმიანობაში. 1900-1902 წლებში იყო დაპატიმრებული. 1903-1905 წლებში იყო რსდმპ კავკასიის კომიტეტის წევრი. მუშაობდა თბილისში, ბაქოში, ბათუმში, ქუთაისსა და ჭიათურაში. იყო რსდმპ III ყრილობის დელეგატი 1905 წელს, სადაც გამოვიდა სიტყვით საქართველოში გლეხთა მოძრაობის შესახებ. 1905 წლის ოქტომბერში მონაწილეობდა პეტერბურგში მუშათა დეპუტატების საბჭოების მუშაობაში, ნოემბერში კი იყო ბაქოს საბჭოს ერთ-ერთი მონაწილე. 1906-1907 წლებში მონაწილეობდა თბილისის პროფკავშირების ცენტრის მუშაობაში. 1907 წელს იყო რსდმპ V ყრილობის და II ინტერნაციონალის VII კონგრესის დელეგატი. 1907-1917 წლებში იყო ემიგრაციაში ჟენევაში. 1917 წლის აპრილში ლენინთან ერთად დაბრუნდა რუსეთში, მონაწილეობდა რსმდპ VII კონფერენციაში, ფილიპე მახარაძესთან ერთად ხელმძღვანელობდა გაზეთ „ბრძოლას“. 1917 წლის მაისიდან იყო ბოლშევიკების ერთ-ერთი ხელმძღვანელი კავკასიაში. 1919 წლის ივნისში საქართველოს რესპუბლიკის მთავრობამ დააპატიმრა. 1920 წლიდან შევიდა საქართველოს სსრ კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის შემადგენლობაში. 1921-1922 წლებში იყო საქართველოს სსრ-ს წარმომადგენელი რსფსრ-ში. 1923-1930 წლებში იყო ამიერკავკასიის სფსრ-ის ცაკის პრეზიდიუმის ერთ-ერთი თავმჯდომარე, 1923-1924 და 1929-1930 წლებში იყო საქართველოს სსრ ცაკის პრეზიდიუმის თავმჯდომარე. დაკრძალულია თბილისში. მის პატივსაცემად სახელი ცხაკაია ჰქონდა მინიჭებული 1935-1989 წლებში ქალაქ სენაკს და სენაკის მუნიციპალიტეტს. ბერიძე ს., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 247. ბერიძე ს., მიხა ცხაკაია, ბიოგრაფიული ნარკვევი, თბილისი, 1959 ↑ 1.0 1.1 1.2 Цхакая Михаил Григорьевич // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a>
ხუნწი (მარტვილის მუნიციპალიტეტი)

ხუნწი — თემი და ყოფილი სოფელი მარტვილის მუნიციპალიტეტში, აერთიანებს სოფლებს: ლეციცხვაიე, ზემო ხუნწი და ქვემო ხუნწი. 2014 წლის აღწერით თემის მოსახლეობა 1 256 კაცს შეადგენდა. ხუნწის თემში დაიბადა ცნობილი რევოლუციონერი, საბჭოთა პოლიტიკური მოღვაწე მიხა ცხაკაია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 66.
კიმბანგიზმი

კიმბანგიზმი („დედამიწაზე იესო ქრისტეს სპეციალური წარმომადგენლის სიმონ კიმბანგუს ეკლესია“ ფრანგ. Eglise de Jésus Christ sur la Terre par Son Envoyé Spécial Simon Kimbangu) — კონგოელთა პროტესტანტული რელიგიური მიმდინარეობა. დაარსდა 1921 წელს სიმონ კიმბანგუს მიერ. სიმონ კიმბანგუ დაიბადა ბელგიის კონგოში (ამჟამად კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა) ანიმისტების ოჯახში. ახალგაზრდობაში მიიღო ქრისტიანობა და მუშაობდა ბაპტისტურ მისიაში. 1921 წელს საკუთარი თავი გამოაცხადა აფრიკის შავკანიანებში იესო ქრისტეს მოციქულად, დაიწყო ქადაგება და შეკრიბა დიდი რაოდენობის მიმდევრები. კიმბანგუ უარყოფდა ასკეტურ ცხოვრებას, ჯადოქრობას, რიტუალურ ცეკვებს, ალკოჰოლს და თამბაქოს, ასევე შეუწყნარებლობას თეთრი კოლონიზატორების მიმართ და მოუწოდებდა მიმდევრებს სამოქალაქო დაუმორჩილებლობისაკენ. კიმბანგუ ბელგიის კონგოს ხელისუფლებამ დააპატიმრა და მიუსაჯეს სამუდამო პატიმრობა. მოძრაობამ არსებობა განაგრძო იატაკქვეშეთში. 1951 წელს კიმბანგუ გარდაიცვალა. მოგვიანებით მისი ცხედარი გადაასვენეს მშობლიურ სოფელ ნკამბაში, რომელიც მოგვიანებით კიმბანგიზმის წარმომადგენლებმა გამოაცხადეს წმინდა ადგილად და უწოდეს ნკამბა-ახალი იერუსალიმი. ბელგიის კონგოს ხელისუფლებამ კიმბანგიზმი აღიარა 1959 წელს. 1969 წლიდან კიმბანგიზმი ეკლესიათა მსოფლიო საბჭოს წევრია. ძირითად იდეოლოგია დამყარებულია პურიტანიზმის იდეებზედა კრძალავს ძალადობას, მრავალცოლიანობას, ჯადოქრობას, ცეკვას, ალკოჰოლსა და თამბაქოს. ქვეყნის ისტორიაში კიმბანგისტებმა პირველად წამოაყენეს მოწოდება „კონგო - კონგოელებისათვის“ და გამოაცხადეს სამოქალაქო დაუმორჩილებლობა კოლონისტების მიმართ. ბავშვებს ნათლავდნენ 12 წლის შემდეგ. სხვა საეკლესიო საიდუ,ოებას წარმოადგენდა ქორწინება, მღვდლობა და ზიარება. ზიარება შეიძლებოდა წელიწადში მხოლოდ სამჯერ შობას, აღდგომას და მოციქულ კიმბანგუს გარდაცვალების დღეს. 1990 წლის მონაცემებით ეკლესიის მიმდევარია 5 მლნ ადამიანი, საიდანაც 4 მლნ ცხოვრობს კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში, ხოლო 1 მლნ მეზობელ ქვეყნებში. თანამედროვე პერიოდში (2000 წ.) კიმბანგიზმის მიმდევართა საერთო რაოდენობა 6,5 მლნ-მდეა გაზრდილი. ოფიციალური საიტი ↑ 1.0 1.1 1.2 Мишель Малерб. Современный протестантизм // Религии человечества = Les religions de l'Humanité. — М., Спб: Рудомино, Университетская книга, 1997. — С. 161-162. — 600 с. — ISBN 5-7380-0049-8. ↑ WCC — Church of Jesus Christ on Earth by His Special Envoy Simon Kimbangu. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-07-09. ციტირების თარიღი: 2016-12-21. ↑ Африка в ХХ столетии. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2006-02-07. ციტირების თარიღი: 2016-12-21. ↑ Religious Bodies of the World with at Least 1 Million Adherents. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-10-05. ციტირების თარიღი: 2016-12-21.
ნკამბა

ნკამბა, ასევე ნკამბა-ახალი იერუსალიმი — სოფელი კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში, მდებარეობს ცენტრალური კონგოს პროვინციაში. სოფელში დაიბადა რელიგიური მიმდინარეობის კიმბანგიზმის ფუძედებელი სიმონ კიმბანგუ. ნკამბაში მდებარეობს კიმბანგიზმის ეკლესიის მთავარი ტაძარი. ტაძართან ახლოს მდებარეობს დამფუძნებელი „მამის“ სიმონ კიმბანგუსა და მისი სამი შვილის მავზოლეუმი. ↑ Nkamba New Jerusalem. დაარქივებულია ორიგინალიდან — თებერვალი 16, 2015. ციტირების თარიღი: March 2, 2015.
შიო ნაფეტვარიძე

შიო ნაფეტვარიძე (დ. 2 აგვისტო, 1914 — გ. 1987) — ქართველი ინჟინერი და მეცნიერი სამშენებლო მექანიკისა და ნაგებობათა სეისმომედეგობის დარგში. დაიბადა 1914 წელს ქუთაისის მაზრის სოფელ ტობანიერში, რევოლუციონერ გერმანე ნაფეტვარიძის ოჯახში. 1939 წელს დაამთავრა საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტი. იყო დიდი სამამულო ომის მონაწილე (1941–1945). 1946 წლიდან მუშაობა დაიწყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის კირიაკ ზავრიევის სახელობის სამშენებლო მექანიკისა და სეისმომედეგობის ინსტიტუტში განყოფილების გამგედ; 1981 წლიდან ამავე ინსტიტუტის დირექტორი; მისი სამეცნიერო შრომების თემაა სეისმურ ზემოქმედებაზე ნაგებობათა გაანგარიშება, სეისმური დატვირთვების განსაზღვრა და საინჟინრო სეისმოლოგია. 1974 წლიდან იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი. 1972 წელს მიენიჭა საქართველოს მეცნიერებისა და ტექნიკის დამსახურებული მოღვაწის წოდება. დაჯილდოებულია წითელი ვარსკვლავის ორდენით. იყო ქართული საბჭოთა ენციკლოპედიის სარედაქციო კოლეგიის წევრი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 332. შიო ნაფეტვარიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ბეილაგანი

ბეილაგანი (აზერ. Beyləqan) — ქალაქი აზერბაიჯანში, ბეილაგანის რაიონის ადმინისტრატიული ცენტრი. 2012 წლის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 15 599 ადამიანი. Fiey, J. M., Pour un Oriens Christianus novus; répertoire des diocèses Syriaques orientaux et occidentaux (Beirut, 1993) ბეილაგანი GEOnet სახელების სერვერზე
გიორგი პაიჭაძე

გიორგი (გიგა) გიორგის ძე პაიჭაძე (დ. 27 მაისი, 1928, თბილისი ― გ. 10 იანვარი, 1996, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი. ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1968), პროფესორი (1972), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1982). სკკპ წევრი 1948 წლიდან. გიორგი პაიჭაძემ 1950 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი. 1956–1962 წლებში მუშაობდა ჯერ საქართველოს კპ თბილისის კომიტეტის აპარატში, შემდეგ კი ცენტრალურ კომიტეტში. 1962 წლიდან მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტში განყოფილების გამგედ. გიორგი პაიჭაძე იკვლევდა რუსეთთან, უკრაინასთან და კავკასიის ხალხებთან საქართველოს ურთიერთობის ისტორიის საკითხებს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 637.
ალვორადა-დუ-დული

ალვორადა-დუ-დული (პორტ. Alvorada do Sul) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 380 მეტრზე. მიეკუთვნება ჩრდილო-ცენტრალური პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პორეკატუს შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 283 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 24.24 კმ²-ზე. ფართობი 424 250 კმ²-ია. პარანა ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil
ბელა-ვისტა-დუ-პარაიზუ

ბელა-ვისტა-დუ-პარაიზუ (პორტ. Bela Vista do Paraíso) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 590 მეტრზე. მიეკუთვნება ჩრდილო-ცენტრალური პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პორეკატუს შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 15 079 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 62.13 კმ²-ზე. ფართობი 242 689 კმ²-ია. პარანა ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil
ფლორესტოპოლისი

ფლორესტოპოლისი (პორტ. Florestópolis) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 680 მეტრზე. მიეკუთვნება ჩრდილო-ცენტრალური პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პორეკატუს შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 11 222 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 45.56 კმ²-ზე. ფართობი 246 331 კმ²-ია. პარანა ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil
მირაზელვა

მირაზელვა (პორტ. Miraselva) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 570 მეტრზე. მიეკუთვნება ჩრდილო-ცენტრალური პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პორეკატუს შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 862 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 20.62 კმ²-ზე. ფართობი 90 294 კმ²-ია. პარანა ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil
პორეკატუ

პორეკატუ (პორტ. Porecatu) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან - მეტრზე. მიეკუთვნება ჩრდილო-ცენტრალური პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პორეკატუს შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 14 189 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 48.65 კმ²-ზე. ფართობი 291 663 კმ²-ია. პარანა ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil
პრადუ-ფერეირა

პრადუ-ფერეირა (პორტ. Prado Ferreira) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 651 მეტრზე. მიეკუთვნება ჩრდილო-ცენტრალური პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პორეკატუს შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 434 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 22.39 კმ²-ზე. ფართობი 153 399 კმ²-ია. პარანა ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil
პრიმერუ-დი-მაიუ

პრიმერუ-დი-მაიუ (პორტ. Primeiro de Maio) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 330 მეტრზე. მიეკუთვნება ჩრდილო-ცენტრალური პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პორეკატუს შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 832 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 26.14 კმ²-ზე. ფართობი 414 442 კმ²-ია. პარანა ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil
სერტანოპოლისი

სერტანოპოლისი (პორტ. Sertanópolis) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 320 მეტრზე. მიეკუთვნება ჩრდილო-ცენტრალური პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პორეკატუს შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 15 638 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 30.93 კმ²-ზე. ფართობი 505 532 კმ²-ია. პარანა ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil
დაშქესანი (აზერბაიჯანი)

დაშქესანი (აზერ. Daşkəsən) — ქალაქი აზერბაიჯანში. ზღვის დონიდან 1630 მეზრზე. 2015 წლის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 10700 ადამიანი. დაშქესანი GEOnet სახელების სერვერზე
ხაიში (თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი)

ხაიში — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 491 ადამიანი. ↑ 1.0 1.1 1.2 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დემოგრაფია

ქვეყანაში ცხოვრობს 250-ზე მეტი ეთნიკური ჯგუფი, რომელთაგან უმრავლესობა ბანტუს ხალხის წარმომადგენელია. ოთხი ყველაზე უფრო დიდი ჯგუფი — მონგო, ლუბა, კონგო (ყველა ბანტუს ხალხი) და უბანგიური ენების მანგბეტუ-ზანდეს ხალხი შეადგენს ქვეყნის მთლიანი მოსახლეობის დაახლოებით 45 %-ს. ქვეყანაში ასევე ცხოვრობს 60 000 თეთრკანიანი, რომელთაგან უმრავლესობა ბელგიური წარმოშობისაა, რომლებიც იქ დარჩნენ ქვეყნის დამოუკიდებლობის შემდეგ. ქვეყნის მოსახლეობის 80 %-ს შეადგენს ბანტუს ხალხი: ლუბა (18 %), მონგო (17 %), კონგო (12 %), ლუნდა, ჰუტუ, ტუტსი, ბატეკე და სხვები. ცენტრალურსუდანური ენები/უბანგიური ენები: ნგბანდი, ნგბაკა, მორუ-მანგბეტუ, ზანდე, ლუგბარა და სხვა. ნილოტი ხალხი: ალური, ბარი და სხვა. პიგმეები: მბუტი, ბაკა და სხვა. როგორც თვლიან 600 000-ზე მეტი პიგმეი (მოსახლეობის საერთო რაოდენობის დაახლოებით 1 %) ცხოვრობს კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ვრცელ ტყეებში, სადაც მათ თავი გააქვთ ველურ ცხოველებზე ნადირობით და ხილის მოგროვებით. მოსახლეობის რაოდენობა — 85 026 000 ადამიანი (2014). წლიური ზრდა — 3,07 % (2014 წელი). ქალაქის მოსახლეობა — უცნობია. სოფლის მოსახლეობა — უცნობია. შობადობა — 43,69 ბავშვი 1000 ადამიანზე (ფერტილობა — 6,35 დაბადებული ერთ ქალზე) (2014 წელი). შობადობის ჯამური კოეფიციენტი — 6,45 ბავშვი 1 ქალზე (2014 წელი). სიკვდილიანობა — 13,27 % (2014 წელი). ბავშვთა სიკვდილიანობის კოეფიციენტი — 88,62 % (2014 წელი). სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობა — 51,46 წელი (2014). საშუალი ასაკი — 16,2 წელი მამაკაცები — 16,0 წელი ქალები — 16,4 წელი (2014 წელი). 0-14 წელი: 47,4 % 15-64 წელი: 50,1 % 65 წელზე უფროსები: 2,5 % (2014 წელი). განათლება — 65,5 % (76,2 % მამაკაცებში, 55,1 % ქალებში (2003 წლის შეფასება)). შიდსის ვირუსით დაავადება — მოსახლეობის 3,0 % (2007 წელი). Mortality in the Democratic Republic of the Congo: An Ongoing Crisis. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-09-07. ციტირების თარიღი: 2016-12-23.
ტვა (ხალხი)

ტვა, ასევე ბატვა - დიდი ტბების რეგიონში მცხოვრები პიგმეების ხალხი. ისინი რეგიონის უძველეს შემორჩენილ მკვიდრ ხალხად ითვლებიან. დღეისთვის ბანტუს კასტას წარმოადგენენ. ცხოვრობენ: რუანდაში, ბურუნდიში, უგანდაში და კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის აღმოსავლეთში. 2000 წლის მონაცემებით მათი რაოდენობა შეადგენდა 80,000-ს, რითიც ისინი აღნიშნულ ქვეყნებში ჰუტუს და ტუტსის შემდეგ სიდიდით მესამე ეთნიკურ ჯგუფს წარმოადგენენ. ანთროპოლოგიური ლიტერატურის მიხედვით ტერმინი ტვა ზოგადად დიდი ტბრბის რეგიონს აღნიშნავს. კონგოს ტყეებში ტვას ხალხის სხვა ჯგუფებიც არსებობს. ტვა მოსახლეობა ასევე არის სამხრეთით ჭაობიან დაბლობებსა და უდაბნოში. Pygmies of Central Africa ფოტოები და ეთნოგრაფიული მონაცემები The Right to Learn: Batwa Education in the Great Lakes Region of Africa - 2008 ↑ Johnstone, Patrick, and Jason Mandryk. Operation World. Waynesboro, Georgia Paternoster Lifestyle, 2001. ↑ Minorities Under Siege: Pygmies today in Africa IRIN In-Depth [This article does not necessarily reflect the views of the United Nations or its agencies.]
აბდულმამბეტოვო (აბზელილოვოს რაიონი)

აბდულმამბეტოვო (ბაშკ. Әбделмәмбәт, რუს. Абдулмамбетово) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის აბზელილოვოს რაიონში. 2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 576 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკაროვოდან დაშორებულია 28 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ალიმუხამეტოვო, რომელიც დაშორებულია 16 კმ-ით. 2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის აბსოლუტურ უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (100 %). Совет муниципальных образований Республики Башкортостан. Абдулгазино на портале «Генеалогия и Архивы» ↑ http://elib.uraic.ru/bitstream/123456789/12420/1/0016922.pdf — Уфа: 1969. — 429 с. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q911"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q126722953"></a> ↑ 2.0 2.1 Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан ВПН-2002 и 2009 ↑ https://02.rosstat.gov.ru/storage/mediabank/Численность%20населения%20по%20населенным%20пунктам%20Республики%20Башкортостан.pdf <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q126723156"></a> ↑ Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — приложение в формате Excel დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine. .
აბზელილოვო

აბზელილოვო (ბაშკ. Әбйәлил, რუს. Абзелилово) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის აბზელილოვოს რაიონში. 2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 496 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკაროვოდან დაშორებულია 22 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია მაგნიტოგორსკი, რომელიც დაშორებულია 32 კმ-ით. 2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის აბსოლუტურ უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (93%). Совет муниципальных образований Республики Башкортостан. Абдулгазино на портале «Генеалогия и Архивы» ↑ Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — приложение в формате Excel დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine. .
ავნიაში

ავნიაში (ბაშკ. Әүнәш, რუს. Авняш) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის აბზელილოვოს რაიონში. 2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 399 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკაროვოდან დაშორებულია 35 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია მაგნიტოგორსკი, რომელიც დაშორებულია 45 კმ-ით. 2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის აბსოლუტურ უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (81%). Совет муниципальных образований Республики Башкортостан. Абдулгазино на портале «Генеалогия и Архивы» ↑ Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — приложение в формате Excel დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine. .
სიმონ კიმბანგუ

სიმონ კიმბანგუ (ფრანგ. Simon Kimbangu; დ. 12 სექტემბერი, 1887, ნკამბა, კონგოს დრ — გ. 12 ოქტომბერი, 1951, ლუბუმბაში, კონგოს დრ) — პროტესტანტი მღვდელი ბელგიის კონგოდან, კიმბანგიზმის რელიგიური სექტის დამფუძნებელი. მან XX საუკუნის 20-იან წლებში დიდი პოპულარობა მოიპოვა აფროქრისტიანიზმიდან წარმოშობილი ახალი მიმდინარეობის მიმდევრებს შორის. სიმონ კიმბანგუ დაიბადა სოფელ ნკამბაში 1887 წელს. 1915 წელს, როგორც რელიგიური ლიდერის ვაჟმა, მიიღო ბაპტიზმი. 1921 წელს დააარსა კიმბანგიზმის რელიგიური მიმდინარეობა. 1921 წლის ოქტომბერში მან განაცხადა, რომ ზეციდან დაეშვებოდა ცეცხლი, რომელიც გაანადგურებდა ყველა თეთრ კოლონიზატორს. ამავე წელს, მან საკუთარი თავი „შავ იესოდ“ გამოაცხადა, რომელიც გაათავისუფლებდა აფრიკას კოლონიზატორთა ბოროტებისაგან. იგი უარს აცხადებდა დამორჩილებოდა თეთრკანიანების კანონებს და გადაეხადა გადასახადები. კიმბანგუ ბელგიის კონგოს ხელისუფლებამ დააპატიმრა და მიუსაჯეს სიკვდილი, თუმცა მოგვიანებით იგი სამუდამო პატიმრობით შეუცვალეს. 30 წელი იგი ციხეში იჯდა, სადაც გარდაიცვალა კიდეც. მისმა მიმდევრებმა იგი წინასწარმეტყველად გამოაცხადეს. 1990 წლის მონაცემებით მისი დაარსებული ეკლესიის მიმდევარია 5 მლნ ადამიანი, საიდანაც 4 მლნ ცხოვრობს კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში, ხოლო 1 მლნ მეზობელ ქვეყნებში. თანამედროვე პერიოდში (2000 წ.) კიმბანგიზმის მიმდევართა საერთო რაოდენობა 6,5 მლნ-მდეა გაზრდილი. სიმონ კიმბანგუ საიტზე britannica.com(ინგლისური) ↑ Мишель Малерб. Современный протестантизм // Религии человечества = Les religions de l'Humanité. — М., Спб: Рудомино, Университетская книга, 1997. — С. 161-162. — 600 с. — ISBN 5-7380-0049-8. ↑ Religious Bodies of the World with at Least 1 Million Adherents. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-10-05. ციტირების თარიღი: 2016-12-22.
რუდაქი

რუდაქი (სპარს. رودکی; სრული სახელი: აბუ აბდულაჰ ჯაფარ იბნ მუჰამად რუდაქი, სპარს. ابوعبدالله جعفر ابن محمد رودکی; დ. 860 — გ. 941) — უსინათლო სპარსი პოეტი, სპარსული პოეზიის ერთ-ერთი უძველესი წარმომადგენელი, სპარსეთში წოდებული, როგორც „პოეტების ადამი“ (სპარს. آدم الشعر, /Ādam ul-Shoara/). რუდაქი 858 წელს დაიბადა სამანიდების სპარსეთში, სამარყანდის მახლობლად, სოფელ ფანჯრუდში (თანამედროვე ტაჯიკეთის ტერიტორია). ჭაბუკობისას პოეტი ცოდნის გასაღრმავებლად და არაბული ენის შესასწავლად სამარყანდში გადავიდა საცხოვრებლად, საიდანაც ქვეყნის დედაქალაქ ბუხარაში გაემგზავრა მისი გენიით მოხიბლული ქვეყნის ამირას, ნასრ II-ს თხოვნით. პოეტი ფუფუნებაში ცხოვრობდა ბუხარისა და სამარყანდის კარზე. გადმოცემით, მბრძანებლის რჩეულს 200 ჭაბუკი მონა ემსახურებოდა, ხოლო მის ქონებას 400 აქლემიც კი ვერ ზიდავდა. თუ ისტორიულ მონაცემებს დავეყრდნობით, იქ, სადაც დიდების ზენიტს მიაღწია, რუდაქმა აღმოსავლელი კარის პოეტის მწარე ხვედრიც იწვნია — თავს ამირას რისხვა დაიტეხა, ზოგიერთი ვერსიით სწორედ მაშინ დასთხარეს თვალები, სატახტო ქალაქიდან გააძევეს და თავი მშობლიურ ქალაქს შეაფარა. იქვე გარდაიცვალა დაახლოებით 941 წელს. ჩვენამდე მოღწეული ფრაგმენტების მიხედვით, რუდაქის შემოქმედება სამ ძირითად ნაწილად შეიძლება დაიყოს: სამიჯნურო, საკარო და სასოწარკვეთის პოეზიად. უსინათლო პოეტს ისე ნათლად ჭვრეტის უნარი აქვს, მის პოეზიაში ფერების ისეთი ზეიმია, ალბათ გასაკვირი არც არის, რომ ზოგიერთი ბიოგრაფი მკვლევარი არ იზიარებს გადმოცემებს მისი სიბრმავის შესახებ. რუდაქის ერთ-ერთი მოწაფე, შაჰიდ ბალხელი თავის რობაიში ამბობს: „სხვა პოეტების პოეზია სიტყვასა ჰგავს, რუდაქის სიტყვა კი თვით ფერებით არის ნაქსოვი…“ გადმოცემით, რუდაქს მილიონ სამასი ათასი ლექსი აქვს დაწერილი. ჩვენამდე მოღწეულია ათასამდე ბეითმა, მათგან სრული სახით შემორჩენილია მხოლოდ ორი კასიდა — „ღვინის დედა“ და „სიბერის ელეგია“. რუდაქს ბრწყინვალედ აქვს გალექსილი ცნობილი არაკების კრებული „სინდბადნამე“ და „ქილილა და დამანა“. ეს თარგმანი, რომელიც დაკარგულად ითვლებოდა, მოგვიანებით აღმოაჩინეს ფრაგმენტების სახით და მსოფლიო ლიტერატურის ერთ-ერთ უძვირფასეს მონაპოვრად ითვლება. რუდაქი — უნივერსალური ლექსიკონი, nplg.gov.ge ↑ 1.0 1.1 Большая российская энциклопедия — Москва: Большая российская энциклопедия, 2004. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1768199"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a> ↑ 2.0 2.1 2.2 Encyclopædia Britannica <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741"></a> ↑ https://www.persee.fr/doc/lefab_0996-6560_2015_num_26_1_1262 — გვ. 181. ↑ Library of the World's Best Literature / C. D. Warner — 1897. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q952614"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19098835"></a>
მიხეილ დიასამიძე

მიხეილ დიასამიძე (დ. 11 აპრილი, 1913, გაღმა ვანი — გ. 3 ივნისი, 1992, კურსკი) — საბჭოთა გვარდიის პოლკოვნიკი, მეორე მსოფლიო ომის მონაწილე, საბჭოთა კავშირის გმირი. დაიბადა ქუთაისის მაზრის სოფელი გაღმა ვანში (ამჟამინდელი ქალაქი ვანი). 1929 წლიდან გაწევრიანდა წითელ არმიაში. დაამთავრა ბაქოს სამხედრო ქვეითთა სასწავლებელი 1933 წელს, იმავე წელს დაინიშნა ნოვოროსიისკში 22-ე წითელდროშოვანი მსროლელი დივიზიის 65-ე პოლკის ოცეულის მეთაურად. 1937 წლიდან მსახურობდა შორეულ აღმოსავლეთში, სადაც მეთაურობდა პოლკის სკოლასა და ბატალიონს. მეორე მსოფლიო ომის დაწყებისთანავე ჩაება ბრძოლებში, 1938 წელს მონაწილეობდა იაპონელთა წინააღმდეგ ბრძოლაში ხასანის ტბასთან. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები, მათ შორის საბრძოლო ორდენები და მედლები, 1942 წელს, სტალინგრადის ბრძოლაში გამოჩენილი მამაცობისათვის მიენიჭა საბჭოთა კავშირის გმირის ორდენი. 1958 წელს მისი ხელმძღვანელობით მეომრებმა კურსკის მახლობლად გააუვნებელყვეს ომის წლებში გერმანელი ფაშისტების მიერ დანაღმული ველი. გარდაიცვალა კურსკში, 1992 წელს, დაკრძალულია კურსკის ნიკიტის სამხედრო სასაფლაოზე. დიასამიძის სახელი მინიჭებული აქვს ქუჩას ქალაქ კურსკში, მისი სახელობის მემორიალური სვეტი დგას ვოლგოგრადის სამხედრო ხეივანში. მიხეილ დიასამიძე — ბიოგრაფიული ლექსიკონი, nplg.gov.ge Диасамидзе, Михаил Степанович — Сайт «Герои Страны» (რუსული) Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Советского Союза начальствующему и рядовому составу Красной Армии» от 22 декабря 1942 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1942. — 25 декабря (№ 46 (205)). — С. 1.