laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
მერე-ოგ-რუმსდალი

მერე-ოგ-რუმსდალი — ნორვეგიის საგრაფო. სულ ესაზღვრება 3 საგრაფო, ესენია: აღმოსავლეთიდან – სერ-ტრენდელაგი, სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან – ოპლანი, სამხრეთ-დასავლეთიდან – სოგნ-ოგ-ფიურანე. საგრაფოს ადმინისტრაციული ცენტრია მოლდე. ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული მუნიციპალიტეტი ოლესუნი. ნორვეგიის საგრაფოებში სიდიდით მე-11 ადგილი უკავია. მერე-ოგ-რუმსდალი იყოფა 38 მუნიციპალიტეტად. ესენია: ნორვეგიის საგრაფოები შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „მერე-ოგ-რუმსდალი“ ვიკისაწყობში. Møre og Romsdal county დაარქივებული 2020-07-22 საიტზე Wayback Machine. ↑ Anders Riise valgt til ny fylkesordfører
სერ-ტრენდელაგი

სერ-ტრენდელაგი — ნორვეგიის საგრაფო. სულ ესაზღვრება 4 საგრაფო, ესენია: ჩრდილოეთიდან – ნურ-ტრენდელაგი, სამხრეთიდან – ხედმარკი, სამხრეთ-დასავლეთიდან – ოპლანი, დასავლეთიდან – მიორე-ოგ-რუმსდალი. საგრაფოს ადმინისტრაციული ცენტრი და ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული მუნიციპალიტეტია ტრონხეიმი. ნორვეგიის საგრაფოებში სიდიდით მე-7 ადგილი უკავია. სერ-ტრენდელაგი იყოფა 25 მუნიციპალიტეტად. ესენია: ნორვეგიის საგრაფოები Picture: Rare vegetation at the mouth of river Gaula
დენგფენგი

დენგფენგი (ჩინ. 登封) — ქალაქი ჩინეთის ხენანის პროვინციაში. მისი ძველი სახელია იანჩენგი. ფართობი 1200 კმ²-ს შეადგენს, ხოლო მოსახლეობა ბოლო მონაცემებით 630 000 ადამიანს. ქალაქი ჩინეთის ერთ-ერთი წმინდა მთის - სუნშანის ძირში მდებარეობს. წარმოადგენს ჩინეთის მნიშვნელოვან სულიერ ცენტრს. აქ მდებარეობს სხვადასხვა რელიგიების ტაძრები და ინსტიტუტები. მათ შორისაა დაოსიზმის ძონგუეს ტაძარი, ბუდიზმის შაოლინის ტაძარი თუ კონფუციანური აკადემია. ჩინურ ლიტერატურასა და პოზეიაში დენგფენგს „ცისა და მიწის ცენტრს" უწოდებენ. 2010 წელს, იუნესკომ ქალაქის რამდენიმე ძეგლი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ჩინეთში მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში ოფიციალური საიტი ↑ (ჩინური)Introduction to Dengfeng დაარქივებული 2007-10-22 საიტზე Wayback Machine. , Official website of Dengfeng Government, visited on April 12, 2008. ↑ Historic Monuments of Dengfeng in "The Centre of Heaven and Earth." UNESCO World Heritage Centre
ნურ-ტრენდელაგი

ნურ-ტრენდელაგი — ნორვეგიის საგრაფო. სულ ესაზღვრება 2 საგრაფო, ესენია: ჩრდილოეთიდან – ნურლანი, სამხრეთიდან – სერ-ტრენდელაგი. საგრაფოს ადმინისტრაციული ცენტრია სტეინხირი. ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული მუნიციპალიტეტი სხერდალი. ნორვეგიის საგრაფოებში სიდიდით მე-6 ადგილი უკავია. ნურ-ტრენდელაგი იყოფა 24 მუნიციპალიტეტად. ესენია: ნორვეგიის საგრაფოები Aune, Tormod (1995). Hilsen Nord-Trøndelag (Norwegian). Namsos: Trønderbok. ISBN 82-993613-0-3.
ნურლანი

ნურლანი — ნორვეგიის საგრაფო. სულ ესაზღვრება 2 საგრაფო, ესენია: ჩრდილოეთიდან – ტრომსი, სამხრეთიდან – ნურ-ტრიონდელაგი. საგრაფოს ადმინისტრაციული ცენტრი და ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული მუნიციპალიტეტია ბუდიუ. ნორვეგიის საგრაფოებში სიდიდით მე-2 ადგილი უკავია. ნურლანი იყოფა 44 მუნიციპალიტეტად. ესენია: ნორვეგიის საგრაფოები Norwegian Meteorological Institute Satellite picture by NASA showing northern part of Nordland and most of Troms დაარქივებული 2006-10-06 საიტზე Wayback Machine. Artscape Nordland დაარქივებული 2005-08-31 საიტზე Wayback Machine. 10,500-year old human settlement in Leirfjord (Norwegian) Deep water corals დაარქივებული 2006-04-17 საიტზე Wayback Machine. Vega - new Unesco World Heritage Site (pdf) დაარქივებული 2006-02-19 საიტზე Wayback Machine. Saltfjellet-Svartisen National Park - fjords, mountains, glaciers, valleys - one of the most varied in Norway დაარქივებული 2007-09-30 საიტზე Wayback Machine. Børgefjell National Park - a preserved mountain ecosystem in southernmost Nordland დაარქივებული 2007-09-27 საიტზე Wayback Machine. Lomsdal-Visten National Park - 1100 sq km from fjord to forests and mountains in Helgeland დაარქივებული 2011-06-06 საიტზე Wayback Machine. May 2009 Norwegian Mountain Touring Association (DNT) დაარქივებული 2006-02-03 საიტზე Wayback Machine. Official travel guide for Nordland ↑ Det politiske systemet i Norge
ტრომსი

ტრომსი — ნორვეგიის საგრაფო. სულ ესაზღვრება 2 საგრაფო, ესენია: აღმოსავლეთიდან – ფინმარკი, სამხრეთ-დასავლეთიდან – ნურლანი. საგრაფოს ადმინისტრაციული ცენტრი და ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული მუნიციპალიტეტია ტრომსიო. ნორვეგიის საგრაფოებში სიდიდით მე-4 ადგილი უკავია. ტრომსი იყოფა 25 მუნიციპალიტეტად. ესენია: ნორვეგიის საგრაფოები Visitnorway.com Troms დაარქივებული 2007-09-28 საიტზე Wayback Machine. Troms touring association ↑ Troms fylkesting 2015-2019
ავშანი

ავშანი, აბზინდა (ლათ. Artemisia) — მრავალწლოვან, იშვიათად ერთწლოვან, ბუჩქ-ბალახოვან მცენარეთა გვარი რთულყვავილოვანთა ოჯახისა. ავშნის გვარი 500-მდე სახეობიდან კავკასიაში გვხვდება 27, ხოლო საქართველოში — 12 სახეობა. აქვს სწორმდგომი ღერო, ფესვები, ზოგს (ტარხუნა — Artemisia dracunculus) — კარგად განვითარებული ფესურები. ფოთლები დანაკვთულია და უმეტესად ლეგა. პატარა კალათები რთულ საგველანაირ ყვავილედს ქმნის. ნაყოფი თესლურია. ავშნის სახეობათა უმრავლესობა შეიცავს ეთეროვან ზეთებსა და გლიკოზიდებს, რომლებიც მედიცინაშიც იხმარება, მაგ., ხოროსანი (Artemisia cina) შეიცავს სანტონინისა და ცინეროლის ზეთებს, აბზინდა (Artemisia absinthium) — ორნაირ გლიკოზიდსა (აბსინთინი და ანაბსინთინი) და ეთეროვან ზეთს. ავშნის ზოგიერთი სახეობა (ავშანი — Artemisia fragrans) გავრცელებულია აღმოსავლეთ საქართველოს ველებსა და ნახევრად უდაბნოებში და ქმნის ცხვრის ზამთრის საძოვრებს. ზოგი სახეობა (Artemisia taurica) შხამიანია, განსაკუთრებით ცხენებისათვის. არის აგრეთვე ავშნის დეკორატიული სახეობები — გიეში (Artemisia caucasica) და სარეველები (უჯანგარი — Artemisia annua, მამულა — Artemisia vulgaris, სამწვანე — Artemisia scoparia და სხვა). ავშნის ზოგი სახეობა უდაბნოებში მოძრავ ქვიშებს ამაგრებს. გამოიყენება მადის აღმძვრელ საშუალებად, გააჩნია სიცხის დამწევი, ანტისეპტიკური და ტონუსის მომცემი თვისებები. მოქმედებს როგორც დამამშვიდებელი, სპაზმის საწინააღმდეგო საშუალება ნერვული დაავადებების დროს. გააჩნია აგრეთვე ანტიჰელმინთური და ტკივილგამაყუჩებელი თვისებები. ნახუცრიშვილი შ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 183. შენგელაია ზ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 29.
ფინმარკი

ფინმარკი — ნორვეგიის საგრაფო. სულ ესაზღვრება 1 საგრაფო დასავლეთიდან – ტრომსი. ფინმარკის ადმინისტრაციული ცენტრია ვადსიო. ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული მუნიციპალიტეტი ალტა. ნორვეგიის საგრაფოებში სიდიდით 1-ლი ადგილი უკავია. ფინმარკი იყოფა 19 მუნიციპალიტეტად. ესენია: ნორვეგიის საგრაფოები Stone age in Finnmark დაარქივებული 2012-12-09 საიტზე Archive.isCategory:Webarchive template archiveis links Finnmark county administration დაარქივებული 2011-07-24 საიტზე Wayback Machine. Visitnorthcape.com - official travel guide to Finnmark Finnmark at the official travel guide to Norway ↑ 1.0 1.1 1.2 https://foto.digitalarkivet.no/fotoweb/archives/5003-Kommunev%C3%A5pen/Kart%20og%20tegninger%20og%20segl/he10081205031198.tif.info ↑ 2.0 2.1 2.2 https://lovdata.no/forskrift/1967-01-06-6
ავშნიანი

ავშნიანი, აბზინდიანი — ნახევრად უდაბნოსა და უდაბნოს მცენარეთა ფორმაცია. ავშნიანს ამიერკავკასიაში ქმნის ლათ. Artemisia fragrans. ჩრდილოეთ კავკასიაში - ლათ. Artemisia taurica, შუა აზიაში - ლათ. Artemisia terrae albae და სხვა. გავრცელებულია დაბლობ, ვაკე და მთისწინეთის ბიცობ და მომლაშო ნიადაგებზე. უროსთან, კაპუეტასთან, ლეგა ჭანგასთან, წითელწვერასთან, ჩარანთან, ეფერემებთან და სხვასთან ერთად ავშნიანი მცირემოსავლიან კომპლექსურ ფიტოცენოზებს ქმნის. შემოდგომაზე საქართველოში ავშნიანის ბალახნარის საშუალო მოსავალი 3,4 ცენტნერს შეადგენს ჰექტარზე. ზამთარში - 1,9 ც-ს, გაზაფხულზე - 4,4 ც-ს. ავშნიანი ყუათიანი საკვებია. მის ბალახნარს ცხვარი კარგად ძოვს ყინვების შემდეგ, როდესაც მცენარეს სიმწარე ეკარგება. ნახუცრიშვილი შ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 183.
გიგანტური პანდების ნაკრძალი

სიჩუანის გიგანტური პანდების ნაკრძალი (ჩინ. 四川大熊貓棲息地) — ნაკრძალი ჩინეთის პროვინცია სიჩუანში. აქ ბინადრობენ მაღალი საფრთხის ქვეშ მყოფი გიგანტური პანდების მსოფლიო რაოდენობის 30%, მიმდინარეობს მათი მოშენება გამრავლება. ტერიტორიის ფართობი 9245 კმ²-ია და მოიცავს შვიდ ნაკრძალსა და და ცხრა სამეცნიერო პარკს. გარდა პანდებისა, აქ ბინადრობენ ასევე საფრთხის ქვეშ მყოფი სხვა სახეობები: წითელი პანდა, თოვლის ლეოპარდი, ხალებიანი ლეოპარდი. ტროპიკული ტყეების მიღმა, განლაგებულია მსოფლიოს ბოტანიკურად უმდიდრესი ზონები, სადაც ფლორის 5000-6000 სახეობაა გავრცელებული. მიჩნეულია, რომ რეგიონი მსგავსია მესამეული სისტემის ერის პალეო-ტროპიკული ტყეებისა. 2006 წელს, იუნესკომ ნაკრძალი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ჩინეთში მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში UNESCO description of the site Wolong Panda Club დაარქივებული 2007-08-22 საიტზე Wayback Machine. Pandas ! დაარქივებული 2005-04-02 საიტზე Wayback Machine.
ტობანიერის განძი

ტობანიერის განძი — ვერცხლის მონეტების განძი, რომელიც აღმოჩენდა ვანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ტობანიერში. განძი აღმოჩნდა 1927 წელს. შემორჩენილია 215 ცალი, უმეტესობა (186 ცალი) ტრაპეზუნტის ასპერებია, რომლებიც მოჭრილია იმპერატორების იოანე I-ის (1235-1238 წწ.), მანუელ I-ის (1238-1263 წწ.), იოანე II-ისა (1280-1297 წწ) და ალექსი II-ის (1297 წ.) მიერ. განძის 27 მონეტა განეკუთვნება ე.წ. კირმანეულის კატეგორიას, რომლის ემისია დასავლეთ საქართველოში წარმოებდა. 1 მონეტა სელჩუკურია (1232/1233), 1 — ჰულაგუიანთა (1281/1282). განძი ჩაფლული უნდა იყოს XIII-XIV საუკუნეების მიჯნაზე. დაცულია ქუთაისის სახელმწიფო მუზეუმში. დუნდუა გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 7.
იაკი

იაკი (ლათ. Bos Poephagus grunniens) — წყვილჩლიქოსანი ცხოველი ძროხისებრთა ოჯახისა. გარეული იაკი შემორჩენილია ტიბეტის მთებში (ზღვის დონიდან 4500 მ-მდე). მანდაოს არეში აქვს კუზი. ფერად შავი ან წაბლისფერია, ხერხემლის გასწვრივ გასდევს ღია შეფერილობის ზოლი. სხეული დაფარულია ხშირი თივთივის ბეწვით. გვერდებზე და მუცელზე ბეწვი ფოჩივით აქვს ჩამოგრძელებული. შინაური იაკი გარეულზე პატარაა. ხარის საშუალო სიმაღლე ნიდაოში 120-135 სმ, ცოცხალი წონა 400-450 კგ. ფურისა, შესაბამისად, - 105-120 სმ, 270-300 კგ. იაკი საშუალო წლიურად 300-350 კგ იწველის. რძის ცხიმიანობაა 6-7%. ხორცი მაგარია, მაგრამ გემრიელი. ცხოველთა 30% ურქოა. იაკს აშენებენ მაღალმთიან ადგილებში - ცენტრალურ აზიაში, ჰიმალაის მთებში, დასავლეთ ჩინეთში, ჩრდილოეთ მონღოლეთში, ყირგიზეთში, მთიანი ალთაის და ტუვის ავტონომიურ ოლქებში, სადაც უბადლო სასაპალნე და საჯდომი ცხოველია. ძროხასთან შეჯვარებით იაკი იძლევა ჰიბრიდს (ნაყოფიერია მხოლოდ დედალი ჰიბრიდი). ზოგიერთი ხალხი (აღმოსავლეთ აზია, ჩრდილოეთ აფრიკა და სხვა) დღესაც იყენებენ ხარს ტვირთის საკიდრად და შესაჯდომად. სასაპალნე ხარს კეხს ადგამენ. შემდგომ ხარს აღვირი ნესტოებზე აქვს დამაგრებული. იაკებს, გამრავლების სეზონი როგორც წესი ივლისიდან სექტემბრამდე აქვთ. ორსულობა კი დაახლოებით 270 დღე გრძელდება. მაისიდან ივნისამდე იბადებიან პატარები, ძირითადად ერთი ხბო. მდედრი მშობიარობისთვის იზოლირებულ ტერიტორიას პოულობს, სადაც პატარას აჩენს. ხბო დაახლოებით 10 წუთში უკვე მყარად დგას ფეხზე და წყვილი მალევე უბრუნდება ჯოგს. გარეული და შინაური იაკებიც წელიწადში ერთხელ მშბიარობენ, კარგი გარემო პირობების და საკმაო რაოდენობის საკვების ქონის შემთხვევაში, შესაძლოა უფრო სწრაფი გამრავლებაც. ხბოები ერთი წლის ასაკში ანებებენ რძის ჭამას თავს და ხდებიან დამოუკიდებლები. ველური იაკის ნაშიერები, ყავისფერი შეფერილობისანი არიან და მხოლოდ მოზრდილ ასაკში უმუქდებათ და უგრძელდებათ ბეწვი. მდედრები როგორც წესი 3-4 წლის ასაკში აჩენენ პირველად, თუმცა 6 წელი მათი განვითარების პიკია. ტყვეობაში დაახლოებით 25 წელი შეუძლიათ სიცოცხლე, ბუნებაში ეს ასაკი რთული მისაღწევია. საინტერესოა, რომ ხანდახან გარეულები სრულიად უმიზეზოდ ესხმიან თავს მოშინაურებულ იაკებს, თუმცა ადამიანის დანახვისთანავე გარბიან, ზოგადად მათთან კონტაქტს ერიდებიან. ტიბეტის პლატო — ჩინეთის, ინდოეთისა და ნეპალის ფარგლებში. ბალახი, ხავსი, მცენარეულობა. დღეისთვის ბუნებაში მცირე რაოდენობის გარეული იაკია დარჩენილი. შეტანილია IUCN-ის საერთაშორისო წითელ ნუსხაში, როგორც მოწყვლადი სახეობა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 38.
მინისა და ცინის დინასტიების სამეფო აკლდამები

მინისა და ცინის დინასტიების სამეფო აკლდამები (ჩინ. 明清皇家陵寝) — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი ჩინეთში, რომელიც შედგება ჩინეთის სხვადასხვა ნაწილში მდებარე რამდენიმე მავზოლეუმის კომპლექსისაგან, სადაც მინისა და ცინის დინასტიების იმპერატორები არიან დაკრძალულნი, რომლებიც ჩინეთს 500-ზე მეტი წლის განმავლობაში მართავდნენ (1368-1911 წ.წ.). კომპლექსი შედგება: სიაოლინის მავზოლეუმი ქალაქ ნანკინში მინის დინასტიის აკლდამები - პეკინის შემოგარენში მდებარე 13 იმპერატორის მავზოლეუმი. სიანლინის მავზოლეუმი ხუბეის პროვინციაში, ჩჟუ ხოუცუენას მავზოლეუმი (1507–1567), ციაცზინის მავზოლეუმი (1521-1567) სამეფო ოჯახის ნათესავთა აკლდამები დინასტიის პირველ იმპერატორთა სამარხები, მათ შორის ლიაონინის აკლდამა ცინის მავზოლეუმის ორი კომპლექსი პეკინთან. იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ჩინეთში მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში Imperial Tombs of the Ming and Qing Dynasties on the World Heritage Sites website Advisory Body Evaluation (for the Liaoning Tombs, January 22, 2003) Original Decision Document (October 29, 2004 - see p. 38, 39) Locational Information: Imperial Tombs of the Ming and Qing Dynasties (for the sites listed in 2000 and 2003)
მეტასტაბილური მდგომარეობა

მეტასტაბილური მდგომარეობა (ბერძ. μετα «საშუალებით, გზით» და ლათ. stabilis «მდგრადი»), არის ფიზიკური სისტემის არამდგრადი წონასწორობის მდგომარეობა, რაშიც სისტემა შეიძლება იყოს დიდი ხნის განმავლობაში. მეტასტაბილური მდგომარეობა ფართოდაა გავრცელებული ბუნებაში და გამოიყენება მეცნიერებაში და ტექნიკაში. მეტასტაბილურ მდგომარეობასთანაა დაკავშირებული, მაგალითად, მაგნიტური, ელექტრული და დრეკადი გისტერეზისის მოვლენები, გადაჯერებული ხსნარების შექმნა, ფოლადის წრთობა, მინის წარმოება და სხვა. მეტასტაბილური მდგომარეობა შეესაბამება სისტემის თერმოდინამიკური პოტენციალის ერთ-ერთ მინიმუმს მოცემული გარე პირობებში. მდგრად (სტაბილურ) მდგომარეობას პასუხობს ყველაზე მინიმუმი. ერთსახოვანი სისტემა მეტასტაბილურ მდგომარეობაში აკმაყოფილებს თერმოდინამიკური წონასწორობის მდგრადობის პირობებს C P > C V > 0 {\displaystyle C_{P}>C_{V}>0} , ( d P / d V ) T < 0 {\displaystyle (dP/dV)_{T}<0} , ფიზიკური პარამეტრების მცირე ცვლილებებში, (თერმოდინამიკური ენტროპია, სიმკვრივე და სხვა). მცირე ცვლილებებისას სისტემა გადადის აბსოლუტურად მდგრად მდგომარეობაში. მეტასტაბილური მდგომარეობის დიდი კლასი დაკავშირებულია 1-ი სახის ფაზურ გადასვლასთან (კრისტალი ↔ {\displaystyle \leftrightarrow } სითხე ↔ {\displaystyle \leftrightarrow } აირი). მეტასტაბილური მდგომარეობა კვანტურ სისტემებში — არის მდგომარეობა არსებობის დროით ( τ {\displaystyle \tau } ), აღზნებული მდგომარეოაბ ატომური სისტემის უფრო მეტი არსებობის დროით состояний (   10 − 8 {\displaystyle ~10^{-8}} с). ჩვეულებრივ მეტასტაბილურად თვლიან აღზენბულ მდგომარეობას, გამოსხივებას (რადიაცია). ლ.დ. ლანდაუ, ე.მ. ლიფშიცი: სტატისტიკური ფიზიკა,გამომც. "მეცნიერება", მ, 1964 წ. სტატია БСЭ
ხუანლუნი

ხუანლუნი (ჩინ. 黃龍, ყვითელი დრაკონი) — სანახაობრივი პეიზაჟების მქონე ტერიტორია ჩინეთის სიჩუანის პროვინციაში. მდებარეობს მინშანის მთათა სისტემის სამხრეთით. არეალი ცნობილია მრავალფერი გარემოთი, რომელიც ძირითადად კალციტის დეპოზიტებისგან შედგება, განსხვავებული ტყის ეკოსისტემებით, თოვლით დაფარული მწვერვალებით, ჩანჩქერებითა და ცხელი წყაროებით. ხუანლუნში ბინადრობს მრავალი საფრთხის ქვეშ მყოფი ცხოველი, მათ შორისაა გიგანტური პანდა და ოქროსცხვირიანი მაიმუნი. მრავალათასწლოვანი გეოლოგიური ევოლუციის წყალობით, ხუანლონგი მოიცავს მრავალ უნიკალურ ლანდშაფტსა და გეოლოგიურ ფორმაციას. 1992 წელს, იუნესკომ ხუანლუნი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ჩინეთში მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ხუანლუნი UNESCO World Heritage page about Huanglong
აზელუსი

აზელუსი (ლათ. Asellus aquaticus) — ფეხსახსრიანი ცხოველი ტოლფეხიანების რიგისა. სხეულის სიგრძე — 12-20 მმ. გვხვდება ევროპასა (გარდა პირენეს ნახევარკუნძულისა) და კავკასიაში. ბინადრობს მდგარსა და მდოვრე წყალსატევებში. აქვს ექვსი წყვილი ფეხი. სუნთქავს ნაზი ფირფიტისებრი ლაყუჩებით. იკვებება წყალსატევის ფსკერზე ჩაცვენილი ფოთლების რბილობით, დაღუპული მცენარეებისა და ცხოველების ნაშთით (დეტრიტით). ახალ თაობას დედალი ატარებს საჩეკი ჩანთით, რომელიც მკერდის ფეხების ფუძეებთან აქვს. აზელუსი თევზის საკვებია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 186.
მუსიკალური თეატრი (ბათუმი)

ახალგაზრდული მუსიკალური თეატრი ბათუმის სახელმწიფო მუსიკალური ცენტრის შემადგენელი ნაწილია და მასთან ერთად დაარსდა. მისი მესვეურები იმთავითვე ცდილობდნენ თეატრი ჟანრობრივი მრავალფეროვნების გზით წაეყვანათ. მართლაც თეატრის რეპერტუარში ნახავთ კლასიკურ საოპერო მუსიკასაც, თანამედროვე მიუზიკლებსაც, როკ-ოპერას, პოპულარულ თუ როკ-მუსიკის საუკეთესო ნიმუშებსაც. მთავარი ქორმაისტერი და ვოკალის პედაგოგი — მანანა ჩაუშბა გაორკესტრებისა და არანჟირების სპეციალისტი, კომპოზიტორი — მინდია ხითარიშვილი ქორმაისტერი — ჟუჟუნა კილაძე პედაგოგ-ორგანიზატორი და პლასტიკის პედაგოგი — გოჩა არობელიძე კონცერტმაისტერი — ევგენია ღოღელიანი თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელი — თენგიზ შამილაძე თეა გელოვანი, რამაზ ვარშანიძე, მარიამ ძნელაძე, ირაკლი გოგიტიძე, მამუკა ჩაუშბა, პაატა ფაცია, პაატა აბესლამიძე, მარიამ ხითარიშვილი, მარიანა ჩაუშბა, ნატო ფრუიძე, გივი გიგინეიშვილი, თეონა ჩიტაიშვილი, ნინო ხალვაში, თაკო ბარათაშვილი, ნინო კონცელიძე, პაატა მოისწრაფიშვილი, ირაკლი გვარჯალაძე, გიორგი ნაკაშიძე, ომარ სურმანიძე. თეატრში არაერთი თეატრალიზებული შოუ,კონცერტი თუ სპექტაკლი დაიდგა.მაყურებელს ახსოვს თეატრალიზებული შოუ-კონცერტი „ჩემი გზა“ (2005), რომლის პროგრამა მოიცავდა როგორც ნეაპოლურ სიმღერებსა და რომანსებს, ისე პოპ და როკ-მუსიკის ნიმუშებს. მუსიკალურმა თეატრმა ერთ-ერთ თეატრალიზებულ შოუ-კონცერტში სანახაობრივად და ვოკკალურად შესანიშნავი ფრაგმენტები წარმოადგინა რიშარ კოჩიანტის მიუზიკლიდან „პარიზის ღვთისმშობლის ტაძარი“ (2006) მაყურებელმა ეს წარმოდგენა ძალიან კარგად მიიღო. თეატრმა იგი დედაქალაქის მაყურებელსაც წარმოუდგინა კოტე მარჯანიშვილის თეატრის სცენაზე საფრანგეთის ეროვნული დღესასწაულის ,ბასტილიის დაცემის დღის (14 ივლისი) აღსანიშნავად. ამ თეატრალიზებულ კონცერტს საქართველოში საფრანგეთის საელჩოს წარმომადგენლებიც დაესწრნენ და წარმოდგენის ბოლოს დიდი მადლიერება გამოხატეს ახალგაზრდული მუსიკალური თეატრის მისამართით და მათი ხელოვნებისათვის,აღიარებული მიუზიკლის საინტერესოდ და პროფესიულად შესრულებისათვის. თანამედროვე მიუზიკლს კლასიკური ოპერა — ვინჩენცო ბელინის „მონტეკები და კაპულეტები“ მოჰყვა. იგი რეჟისორმა გიორგი თავაძემ განახორციელა და კლასიკური მუსიკის მოყვარულთა მოწონება დაიმსახურა. 2010 წლის 22 და 23 დეკემბერს თეატრმა მაყურებელს თავის შემოქმედებით ისტორიაში ყველაზე მასშტაბური, სრულფასოვანი მუსიკალური სპექტაკლი — როკ-ოპერა „თავფარავნელის ბალადა“ შესთავაზა, რომელიც ქართველმა კომპოზიტორმა მინდია ხითარიშვილმა დაწერა. როკ-ოპერის ლიბრეტო თამაზ ჭილაძის პიესის მიხედვით პოეტ ირმა გურიელს ეკუთვნის. დამდგმელი რეჟისორი გიორგი (გოგა) თავაძე. სცენოგრაფია გოგლა გოგიბერიძის და ლუკა ბესელიას. როკ-ოპერა მაყურებელმა დიდი აღფრთოვანებით მიიღო. თეატრის ისტორია დაარქივებული 2019-11-01 საიტზე Wayback Machine.
დიანა დამრაუ

დიანა დამრაუ (გერმ. Diana Damrau; დ. 31 მაისი, 1971) — გერმანელი დრამატულ-კოლორატურული სოპრანო. დიანა დამრაუ დაიბადა გერმანიის ქალაქ გიუნცბურგში 1971 წელს. გოგონამ მუსიკალური განათლების მიღება კარმენ ჰაგანუსთან დაიწყო ვურცბურგის სამუსიკო სკოლაში. დიანა წამყვან საოპერო პარტიებს ასრულებს ისეთ სახელგანთქმულ თეატრებში, როგორიცაა: ვენის სახელმწიფო ოპერა, ნიუ იორკის მეტროპოლიტენის ოპერის თეატრი, სამეფო ოპერის თეატრი და ბავარიის სახელმწიფო ოპერა. დიანა საზოგადოების ფართო მასებში ცნობილი გახდა მოცარტის "ჯადოსნურ ფლეიტაში" ღამის დედოფლის პარტიის შესრულებით. Arie di Bravura, პირველი ალბომი (2007) - მოცარტის, რიგინის და სალიერის ვირტუოზული არიები. ჩაწერილია ორკესტრის "Le Cercle de l'Harmonie" თანხლებით. დირიჟორი: ჯერემი რორერი. Donna: Opera and Concert Arias by Mozart (ნოემბერი, 2008) - მოცარტის საოპერო არიების კოლექცია. ჩაწერილია ორკესტრის "Le Cercle de l'Harmonie" თანხლებით. დირიჟორი: ჯერემი რორერი. Coloraturas (ნოემბერი, 2009) - კოლორატურული სოპრანოს ვირტუოზული არიების კოლექცია. ჩაწერილია მიუნხენის რაიოს ორკესტრის თანხლებით. დირიჟორია დან ეტინგერი; Poesie: Richard Strauss Lieder (იანვარი, 2011) - რიხარდ შტრაუსის სიმღერების კოლექცია. ჩაწერილია მიუნხენის ფილარმონიულ ორკესტრთან ერთად ქრისტიან თელემანის დირიჟორობით; Liszt Lieder (ოქტომბერი, 2011) - ლისტის სიმღერების კრებული. კონცერტმეისტერი - ჰელმუტ დოიჩი; Forever (2013) - არიები ოპერებიდან და მიუზიკლებიდან. ჩაწერილია ლივერპულის სამეფო ფილარმონიულ ორკესტრთან ერთად დევიდ ჩარლზ-აბელის დირიჟორობით; Fiamma del belcanto (2015) - ბელკანტოს სტილის ნაწარმოებების კოლექცია. ბელინის, დონიცეტის, ვერდის, პუჩინის და ლეონკავალოს არიები. ჩაწერილია ტურინის რეგიონული ორკესტრის თანხლებით ჯანანდრეა ნოზედას დირიჟორობით; Meyerbeer: Grand Opera (2017) - ჯაკომო მეირბერის ნაწარმოებები, ჩაწერილია ლიონის სახელმწიფო ოპერის ორკესტრთან ერთად ემანუელ ვილაუმეს დირიჟორობით. Verdi - Rigoletto Strauss - Rosenkavalier Humperdinck - Hansel und Gretel Mozart - The Magic Flute Mozart - Ascanio in Alba Mozart - Die Entführung aus dem Serail
აზეულა

აზეულა — მწვერვალი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარეში, გარდაბნის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს თრიალეთის ქედის სამხრეთ-აღმოსავლეთი შტოქედ — თელეთის ქედზე, დაბა კოჯრის სამხრეთით. ზღვის დონიდან 1200 მ. აგებულია შუა ეოცენის ანდეზიტ-ბაზალტებით. აზეულაზე დგას ციხესიმაგრე აგარანი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 70. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 14. ↑ აზეულა — უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი
დჰამაპადა

დჰამპადა — ბუდისტების წმიდა წიგნი. მასში გამოვლინდა ბუდისტებისთვის დამახასიათებელი სასჯელების მასშტაბებისა და როლის შეზღუდვის ტენდენცია. ის ბრაჰმანად ადამიანს მიიჩნევდა არა წარმომავლობის, არამედ იმის მიხედვით, რამდენად სწორად იცხოვრებდა და სრულყოფდა საკუთარ თავს ცხოვრებაში. by Bhikkhu Varado and Samanera Bodhesako (2008) by Ajahn Munindo დაარქივებული 2012-03-26 საიტზე Wayback Machine. (2005) by John Richards დაარქივებული 2006-04-18 საიტზე Wayback Machine. (1993)
მენანდრე პროტიქტორი

მენანდრე პროტიქტორი – VI საუკუნის II ნახევრის ბიზანტიელი ისტორიკოსი და დიპლომატი. დაიბადა VI საუკუნის შუა წლებში კონსტანტინოპოლში. მისი მამა, ევრფატასი, იყო უსწავლელი ადამიანი, მაგრამ შვილებს მიაღებინა იურიდიული განათლება. მენანდრემ დაამთავრა უმაღლესი სკოლა, თუმცა არ მოისურვა სამოსამართლეო პრაქტიკის გაგრძელება. ამის ნაცვლად მუდმივად იპოდრომსა და პანტომიმების თეატრში სტუმრობით ერთობოდა. მის ცხოვრებაში გარდატეხა მოახდინა სავსებით გაღარიბებამ. ამ დროს ბიზანტიის ტახტზე ავიდა მავრიკიოსი, რომელიც მფარველობდა პოეზიასა და ისტორიას. მენანდრემაც გააგრძელა აგათია სქოლასტიკოსის ისტორიული შრომა. მისმა თხზულებამ მხოლოდ გვიანდელი ფრაგმენტების სახით მოაღწია. შემორჩენილია მისი ისტორიის 77 დიდი და პატარა ფრაგმენტი. 15 ფრაგმენტი შემორჩენილია სვიდას ლექსიკონის ციცტატების სახით, დანარჩენი კი კონსტანტინე VII-ის თაოსნობით შედგენილ კრებულებში. უცნობია, რა წყაროებს იყენებდა მენანდრე თავისი ისტორიისთვის. მენანდრე აღწერს 558-582 წლების მოვლენებს, ძირითადად ბიზანტიასა და ირანს შორის ომებსა და მათ შორის დადებულ საზავო ხელშეკრულებებს, აგრეთვე ბიზანტიელთა ურთიერთობებს ხუნძებთან, ლანგობარდებთან და სხვ. მენანდრე პროტიქტორის ისტორია შეიცავს ცნობებს VI საუკუნის საქართველოს ისტორიის – ბიზანტიასა და ირანთან ლაზიკისა და ქართლის ურთიერთობის, სვანეთის გარშემო ატეხილი დავის გარშემო და სხვ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 569. ყაუხჩიშვილი ს., ბიზანტიური ლიტერატურის ისტორია, თბ., 1973. ყაუხჩიშვილი, ს. (1936). ბიზანტიელი მწერლების ცნობები საქართველოს შესახებ, ტომი III. ტფილისი: ტფილისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა, გვ. 202-251.