laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ციყვისებრნი

ციყვისებრნი (ლათ. Sciuridae) — ძუძუმწოვრების ოჯახი მღრღნელების რიგისა. მსხვილი ფორმების სხეულის სიგრძე 70 სმ, მასა 9 კგ-ს აღწევს. უკანა კიდურები წინას თითქმის ორჯერ აღემატება. გვხვდებიან ყველგან ავსტრალიის, ახალი გვინეის, ტასმანიის, მადაგასკარის, ჩრდილო-დასავლეთ აფრიკის და სამხრეთი ამერიკის სამხრეთ ნაწილის გარდა. ოჯახში ერთიანდება ორი ქვეოჯახის 47 გვარი. საქართველოში გვხვდება 2 გვარის 3 სახეობა. ზოგიერთი მათგანი ძვირფასი სარეწაო მნიშვნელობისაა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 234.
ჟეკიე

ჟეკიე (პორტ. Jequié) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 152 372 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 3 035.423 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 50.2 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
ჟიკირისა

ჟიკირისა (პორტ. Jiquiriçá) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 14 118 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 236.255 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 59.76 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
ჟიტაუნა

ჟიტაუნა (პორტ. Jitaúna) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 14 115 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 332.805 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 42.41 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
ლაფაეტი-კონტინიუ

ლაფაეტი-კონტინიუ (პორტ. Lafaiete Coutinho) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 90 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 352.658 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 11.06 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
ლაჟი (ბაია)

ლაჟი (პორტ. Laje) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 22 206 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 498.089 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 44.58 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
ლაჟედუ-დუ-ტობოკალი

ლაჟედუ-დუ-ტობოკალი (პორტ. Lajedo do Tabocal) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 305 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 423.785 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 19.6 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
9 ივნისი

9 ივნისი — გრიგორიანული კალენდრის 160-ე დღე (ნაკიან წლებში – 161-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 205 დღე. 68 : რომის იმპერატორმა ნერონმა თვითმკვლელობით დაასრულა სიცოცხლე. 1815 : დასრულდა ვენის კონგრესი რომელმაც ჩამოაყალიბა ნაპოლეონის ომების შემდგომი ევროპის მოწყობის პრინციპები.  1822 : აშშ-ში ჩარლზ გრემმა ხელოვნური ყბა დააპატენტა. 1889 : ჯორდანო ბრუნოს ძეგლი გაიხსნა რომში მისი დაწვის ადგილზე.  1904 : პირველი კონცერტი გამართა ლონდონის სიმფონიურმა ორკესტრმა. 1934 : უოლტ დისნეის მულტფილმების სერიალის დონალდ დაკი დებიუტი. 1949 : რუსთაველის თეატრი დაიწვა სრულიად და მხოლოდ მისი ფასადი გადარჩა. თეატრი ერთ წელიწადში აღადგინეს საარქივო ფოტოების მიხედვით. 1959 : წყალში ჩაუშვეს ბალისტიკური რაკეტებით აღჭურვილი პირველი წყალქვეშა ნავი ჯორჯ ვაშინგტონი. 1963 : უინსტონ ჩერჩილი აშშ-ს საპატიო მოქალაქე გახდა. 1967 : საბჭოთა კავშირმა ისრაელთან დიპლომატიური ურთიერთობები გაწყვიტა. 1994 : პრეზიდენტ ნურსულთან ნაზარბაევის გადაწყვეტილებით ყაზახეთის დედაქალაქი ალმა-ატიდან აკმოლუში გადაიტანეს, 1998 წლიდან 2019 წლამდე ამ ქალაქს ასტანა ერქვა.  2010 : ბენინიო (ნოინოი) აკინო ფილიპინების პრეზიდენტად აირჩიეს. 2012 : საქართველოს მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები 2012 წლის ევროპის ერთა თასის გამარჯვებული გახდა. 2017 : ლონდონის ტერაქტის შედეგად, 10 ადამიანი დაიღუპა და 48 დაიჭრა. 1672 : პეტრე I — რუსეთის იმპერატორი 1774 : ჰამერ-პურგშტალი, იოზეფ ფონ — ავსტრიელი აღმოსავლეთმცოდნე და დიპლომატი. 1866 : ცახელი — ქართველი პოეტი 1840 : აკაკი წერეთელი — ქართველი პოეტი. 1872 : მარჯანიშვილი, კონსტანტინე — ქართველი რეჟისორი. 1923 : არისიმა ტაკეო — იაპონელი მწერალი 1927 : ჯოხაძე, დავით — ქართველი ბიოლოგი 1941 : ლორდი, ჯონ — ინგლისელი მუსიკოსი 1940 : რისმაგ გორდეზიანი — ქართველი მეცნიერი, პედაგოგი და ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი. 1961 : მაიკლ ჯეი ფოქსი — ამერიკელი მსახიობი 1963 : ჯონი დეპი — ამერიკელი მსახიობი 1981 : ნატალი პორტმანი — ამერიკელი მსახიობი 68 : ნერონი — რომის იმპერატორი (დ.37) 1576 : დ'ალბრე, ჟანა — ნავარის დედოფალი 1774 : ათანასე თბილელი — ქართველი საეკლესიო და პოლიტიკური მოღვაწე 1870 : დიკენსი, ჩარლზ — ინგლისელი მწერალი (დ.1812) 1974: ასტურიასი, მიგელ — გვატემალელი მწერალი 1980 : მამამთავრიშვილი, დავით — ქართველი ქირურგი 2015: ჯეიმზ ლასტი — გერმანელი კომპოზიტორი გაერო: აკრედიტაციის საერთაშორისო დღე. გაერო: მეგობრების საერთაშორისო დღე. სამხრეთ ამერიკა, ურუგვაი: სამხრეთამერიკული ფეხბურთის დღე. ბრაზილია: ჟოზე დი ანშეიტის დღე ირლანდია:  ირლანდიელი წმინდა კოლუმბის დღე. იტალია: ძველრომაული დღესასწაული ვესტალია. აშშ, ოკლაჰომა: მოხუცების დღე. უგანდა: გმირების დღე. მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს: ბასილი ბაგრატიონი მიქელ პარეხელი თერაპონტე სარდიელი თეოდორა ქალწული და დიდიმე მხედარი იოანე რუსი სხვა თვეები
მარაკასი

მარაკასი (პორტ. Maracás) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 24 615 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 2 435.201 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 10.11 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
მარსიუნილიუ-სოზა

მარსიუნილიუ-სოზა (პორტ. Marcionílio Souza) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 508 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 162.138 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 9.04 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
მილაგრისი (ბაია)

მილაგრისი (პორტ. Milagres) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 306 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 307.779 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 33.49 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
მუტუიპი

მუტუიპი (პორტ. Mutuípe) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 21 466 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 273.320 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 78.54 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
ნოვა-იტარანა

ნოვა-იტარანა (პორტ. Nova Itarana) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7.435 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 456.256 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 0.02 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
პლანალტინუ

პლანალტინუ (პორტ. Planaltino) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 822 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 938.104 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 9.4 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
სან-მიგელ-დას-მატასი

სან-მიგელ-დას-მატასი (პორტ. São Miguel das Matas) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 414 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 207.446 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 50.2 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
უბაირა

უბაირა (პორტ. Ubaíra) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 19 750 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 726 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 27.2 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
დონ-ბაზილიუ

დონ-ბაზილიუ (პორტ. Dom Basílio) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 11 355 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 653.025 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 17.39 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
ერიკ-კარდოზუ

ერიკ-კარდოზუ (პორტ. Érico Cardoso) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 855 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 701.458 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 15.47 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
ლივრამენტუ-დი-ნოსა-სენიორა

ლივრამენტუ-დი-ნოსა-სენიორა (პორტ. Livramento de Nossa Senhora) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 42 705 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 2 267.021 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 18.84 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
პარამირინი

პარამირინი (პორტ. Paramirim) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 20 998 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 115.641 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 18.82 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
რიუ-დუ-პირისი

რიუ-დუ-პირისი (პორტ. Rio do Pires) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 19.923 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 889.359 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 0.02 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
აბაირა

აბაირა (პორტ. Abaíra) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 324 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 578.359 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 14.39 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
ანდარაი

ანდარაი (პორტ. Andaraí) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 948 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 895.162 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 7.36 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
ბარა-და-ესტივა

ბარა-და-ესტივა (პორტ. Barra da Estiva) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 38.190 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 401.979 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 0.03 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
მაისურის სამეფო

მაისურის სამეფო — ერთ-ერთი ინდური სახელმწიფო, რომლის ტერიტორია გადაჭიმული იყო ინდოსტანის ნახევარკუნძულის ბოლოს სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. სამეფოს დედაქალაქი იყო ქალაქი სერინგაპატამი. სამეფო მეტნაკლებად ცნობილი გახდა ინგლისური კოლონიზაციის წინააღმდეგ წარმოებულ ოთხ ინგლის-მაისურის ომში გამოჩენილი მამაცობისთვის. ინდური სახელმწიფოებიდან უკანასკნელმა — მაისურის სამეფომ ორმოცწლიანი ომის შემდეგ დაკარგა დამოუკიდებლობა და შეუერთდა ოსტ-ინდოეთის კომპანიის მიერ დაპყრობილ მიწებს. მაისურის ყველაზე ცნობილი მმართველები იყვნენ: ჰაიდარ ალი (1761—1782) ტიპუ სულთანი (1782—1799) ვოდეიარების ოჯახი მომდინარეობს კატიავარის სასახლიდან. ძმები — ვიჯაია რაჯა და კრიშნა რაჯა XIV საუკუნეში დასახლდნენ აშტარგამში, მაისურის ოლქში. ერთ-ერთი მათგანი დაქორწინდა ოლქის მმართველის, ჰადანარუს ქალიშვილზე და ამის წყალობით დაამყარა ძალაუფლება მოცემულ რეგიონში. დასაწყისში ვოდეიარები იყვნენ ვიჯაიანაგარის იმპერიის ვასალები. ძმები — ვიჯაია და კრიშნა დასახლდნენ ჰადანას რეგიონის ორ ციხეში. XVI საუკუნეში ჰირია ბეტადა ჩამარაჯა III-მ ციხესიმაგრე პარაგარჰი გადასცა თავისი სამი ვაჟიშვილიდან ერთ-ერთს აპანე ტიმარაჯა II-ს, რომელმაც მას დაარქვა მაჰიშასურა. ეს სახელწოდება შემდგომში გარდაიქმნა სახელწოდება მაისურად. მომდევნო ორი საუკუნის მანძილზე ვოდეიარები თანდათანობით აფართოებდნენ თავიანთ სამფლობელოებს. 1755 წელს მცირეწლოვანი მაჰარაჯა მოექცა ჰაიდარ ალის კონტროლის ქვეშ, რომელიც თავდაპირველად იყო კაპიტანი და ომის გმირი, ხოლო შემდგომ მინისტრი და არაოფიციალური რეგენტი. ჰაიდარ ალიმ საფრანგეთის მხარდაჭერით მოახდინა ხელისუფლების უზურპაცია. ერთიმეორის მიყოლებით, სრულწლოვანების მიღწევამდე, (როდესაც მათ უკვე ხელში უნდა აეღოთ სრული ხელისუფლება) საეჭვო ვითარებაში იქნა მოკლული ზედიზედ ორი მცირეწლოვანი მაჰარაჯა. სამეფო ოჯახი ფაქტობრივად პატიმრობაში ცხოვრობდა და მხოლოდ ყოველწლიურ დასარას დღესასწაულზე გამოჩნდებოდა ხოლმე მოსახლეობის წინაშე. მალე სუვერენული ხელისუფლება მიიღო ჰაიდარ ალის ვაჟმა და მემკვიდრემ — ტიპუ სულთანმა. მან მიიღო სულთანისა და ფადიშაჰის ტიტულები და თვითნებურად ჩაანაცვლა პარასკევის ლოცვაში მოგოლი იმპერატორის სახელი საკუთარი სახელით. ჰაიდარ ალისა და ტიპუ სულთანის მმართველობა ითვლება მაისურის სამეფოს ძლიერების პიკად. ფრანგების დახმარებით მოდერნიზებული არმიით მათ მიაღწიეს მეზობელ სამთავროებთან ურთიერთობებში უპირატესობას. 1799 წელს ტიპუ სულთანმა ბრიტანელთაგან სერინგაპატამთან გამანადგურებელი მარცხი განიცადა. ბრიტანელებმა ტახტზე აღადგინეს ვოდეიარების დინასტია. ტახტზე ავიდა ვოდეიართა გვარის უკანასკნელი მაჰარაჯას 5 წლის ვაჟი — მუმადი კრიშნარაჯა ვოდეიარ III. სრულწლოვანების მიღწევამდე მისი რეგენტი იყო დევანი. 1810 წლიდან მუმადმა მიიღო სრული ხელისუფლება. 1831 წელს ის ბრიტანელთა მხრიდან ჩამოშორებულ იქნა ხელისუფლებას ცუდი მმართველობის მიზეზით. მისმა მემკვიდრემ ჩამარაჯა ვოდეიარმა რამდენიმე ათწლეული გაატარა ლონდონის სასამართლოებში ხეტიალში, რომლის შედეგად მათ დაუბრუნდათ ადმინისტრაციული კონტროლის უფლება. ამრიგად, მაისური გახდა პირველი ნახევრად დამოუკიდებელი ინდუსური სამეფო, რომელსაც ფაქტობრივად ბრიტანელები აკონტროლებდნენ, მაგრამ იურიდიულად ის არ შედიოდა ბრიტანეთის ინდოეთის შემადგენლობაში.
აბდულ ჰამიდი (პოლიტიკოსი)

აბდულ ჰამიდი (ბენგ. আব্দুল হামিদ; დ. 1 იანვარი 1944) — ბანგლადეშის პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე. ბანგლადეშის პარლამენტის სპიკერი და პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი 2013 წლის 14 მარტიდან, ხოლო პრეზიდენტი 24 აპრილიდან. შვიდი მოწვევის პარლამენტის წევრი. დაიბადა 1944 წლის 1 იანვარს ბრიტანეთის ინდოეთის ქალაქ დაკაში. ახალგაზრდობაში იბრძოდა ბანგლადეშის დამოუკიდებლობისათვის, რის გამოც რამდენიმეჯერ დააპატიმრეს. 1971 წელს ბანგლადეშის დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ ქვეყნის პარლამენტის წევრად 7-ჯერ აირჩიეს. XX საუკუნის დასასრულს გახდა პარტია ავამი ლიგის ლიდერი. 2001 წლის ივლის-ოქტომბერში პირველად ჩაუდგა პარლამენტს სათავეში, მეორედ 2009 წლის 25 იანვრიდან 2013 წლის 20 მარტამდე. 20 მარტს სინგაპურში სამკურნალოდ წასული პრეზიდენტი ზილურ რაჰმანი გარდაიცვალა, კონსტიტუციის თანახმად თანამდებობა აბდულ ჰამიდმა დაიკავა. Parliament of Bangladesh დაარქივებული 2016-05-17 საიტზე Wayback Machine.
ჰამფრი ბოგარტი

ჰამფრი ბოგარტი (ინგლ. Humphrey Bogart; დ. 25 დეკემბერი, 1899 — გ. 14 იანვარი, 1957) — ამერიკელი მსახიობი. 1920-30-იან წლებში მოღვაწეობდა ბროდვეიზე. 1929 წლიდან დაიწყო კინოში მოღვაწეობა, 1941 წლიდან იქცა ერთ-ერთ პოპულარულ მსახიობად. 1999 წელს ამერიკის ფილმის ინსტიტუტმა ის ამერიკული კინოს ისტორიაში უდიდეს მსახიობ კაცად აღიარა. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჰამფრი ბოგარტი ჰამფრი ბოგარტი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ჰამფრი ბოგარტი TCM-ის კინოფილმების მონაცემთა ბაზაში Bogie Online: ჰამფრი ბოგარტის ფანების გვერდი დაარქივებული 2008-04-02 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) ჰამფრი ბოგარტის გენეალოგია (ინგლისური) ბოგარტი: ლეგენდის მიღმა (დოკუმენტური) დაარქივებული 2007-03-12 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) ბიბლიოგრაფია (ინგლისური)
ანდრონიკე გაბისულავა

ანდრონიკე გაბუსილავა — წალენჯიხის მონასტრის ბერი, მხატვარი. ანდრონიკემ, მეორე ბერთან, ქვაბალია მახარებელთან ერთად, სამეგრელოს მთავრის ვამეყ I დადიანის (1384-1396) დავალებით კონსტანტინოპოლიდან ჩამოიყვანა მხატვარი კირ მანუელ ევგენიკოსი, რომელმაც შესანიშნავი ფრესკული მხატვრობით შეამკო წალენჯიხის მთავანგელოზთა ტაძარი. ამის შესახებ მოთხრობილია ტაძრის სვეტებზე მოთავსებულ საღებავით შესრულებულ ქართულ და ბერძნულ წარწერებში. წალენჯიხის მხატვრობა პალეოლოგოსთა ეპოქის ბიზანტიური ფერწერის ერთ-ერთი საუკეთესო ნიმუშია საქართველოში. გამოთქმულია მოსაზრება, რომ კირ მანუელ ევგენიკოსს ტაძრის მოხატვაში გაბისულავა ანდრონიკე და ქვაბალია მახარობელი ეხმარებოდნენ. ე.თაყაიშვული, არქეოლოგიური მოგზაურობანი და შენიშვნანი, ტ.II, 1914.
კრისტოფ ვილიბალდ გლუკი

კრისტოფ ვილიბალდ გლუკი (გერმ. Christoph Willibald Ritter von Gluck, დ. 1714 წლის 2 ივლისს, ერასბახში — გ. 1787 წლის 15 ნოემბერს, ვენაში) — კლასიკური ეპოქის ავსტრიელი კომპოზიტორი, XVIII საუკუნის მეორე ნახევარში განახორციელა იტალიური ოპერა-სერიისა და ფრანგული ლირიკული ტრაგედიის რეფორმა. ↑ ი. ოხალოვა. კრისტოფ ვილიბალდ გლუკი. Belcanto.ru. ციტირების თარიღი: 2013-02-15.
მახარებელი ქვაბალია

მახარებელი ქვაბალია — წალენჯიხის მონასტრის ბერი, მხატვარი — ოდიშის მმართველის, მანდატურთუხუცესისა და ერისთავთა ერისთავის ვამეყ I დადიანის მიერ ანდრონიკე გაბისულავასთან ერთად კონსტანტინოპოლში იყო წარგზავნილი, საიდანაც მათ ჩამოიყვანეს მხატვარი კირ მანუელ ევგენიკოსი. მანუელ ევგენიკოსმა მოხატა წალენჯიხის ტაძარი. (სხვა მისი ნამუშევარი არც ბიზანტიაშიდა არც საქართველოში ცნობილი არაა). ვამეყ დადიანის მმართველობის დროს, რომელიც მარი ბროსეს მიხედვით 1384-1396 წწ. უნდა განისაზღვროს (150 წლის წინათ შემოთავაზებული ეს თარიღი დღემდე საყოველთაოდ გაზიარებულია). მაშასადამე, მანუელ ევგენიკოსის მოღვაწეობა, წალენჯიხის მხატვრობა და შესაბამისად მახარებელი ქვაბალიას მოღვაწეობა XIV საუკუნის ბოლო მეოთხედით თარიღდება. მახარებელი ქვაბალია, ისევე, როგორც მხატვარ მანუელ ევგენიკოსის მასთან ერთად ჩამომყვანი ანდრონიკე გაბისულავა, დასახელებულია ტაძრის ორ წარწერაში – ერთი ასომთავრულია, შესრულებული შავი საღებავით თეთრ ფონზე ტაძრის გუმბათქვეშა სვეტის ჩრდილო-დასავლეთის წახნაგზე, ხოლო მეორე ბერძნულია, შესრულებული მთავრული ასოებით, შავი საღებავით თეთრ ფონზე, იმავე სვეტის მეორე, დასავლეთის უფრო ფართო წახნაგზე. ქართული წარწერა ერთ ადგილას სამი სტრიქონის ფართობზე დაზიანებულია (ჩამოშლილია შელესილობის ფენა), ამიტომ მახარებლის და ანდრონიკეს ვინაობა გაურკვეველია, სამაგიეროდ ბერძნული წარწერის მიხედვით აშკარაა, რომ ორივენი ბერ-მონაზვნები ყოფილა. სხვა ცნობები მახარებელ ქვაბალიას, ანდრონიკე გაბისულავას და მათ მიერ ჩამოყვანილ მხატვარ კირ მანოელ ევგენიკოსის შესახებ არ მოიპოვება. მაგრამ წალენჯიხის ტაძრის მხატვრობა პალეოლოგების ეპოქის, მონუმენტური მხატვრობის ერთ-ერთ შესანიშნავ ნიმუშად არის მიჩნეული. ე. თაყაიშვილი, არქეოლოგიური მოგზაურობანი და შენიშვნები, ტ.II, 1914 წ.
შანგის დინასტია

შანგის იმპერია (ჩინ. 商, ფინინი: Shāng), ინის იმპერია (ჩინ. 殷, ფინინი: Yīn), ან შანგ-ინის იმპერია — სახელმწიფო ფორმირება ძვ. წ. 1600-დან ძვ. წ. 1027-მდე წლებში, მდინარე ხუანხეს ჩრდილოეთის ველებზე. შანგის დინასტია წინ უძღოდა ჯოუს დინასტიას. შანგის იმპერია არის პირველი ჩინური სახელმწიფო წარმონაქმნი, რომლის არსებობაც დასტურდება არა მხოლოდ არქეოლოგიური მასალებით, არამედ ზეპირი და წერილობით წყაროებითაც. შანგის იმპერიის ისტორიის ყველაზე სრულყოფილ აღწერას სიმა ციანის „ისტორიული ჩანაწერები” შეიცავს. გათხრების შედეგად იპოვნეს ძიაგუვენი — იეროგლიფური წარწერები კუს ბაკანსა და ცხოველის ძვლებზე, აგრეთვე ბრინჯაოს, ნეფრიტს, კერამიკასა და ქვის ნაწარმზე. დიდი აღმოჩენები გაკეთდა შანგის დინასტიის დედაქალაქის — ინსიუს (ჩინ.:商殷墟))ტერიტორიაზე, რომელიც თანამედროვე ქალაქის ანიანის, ხენანის პროვინციაში მდებარეობს. უძველესი ქალაქი შედის იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ნუსხაში. მოსახლეობის სხვადასხვა ფენებში პოლიტიკური სტატუსი იყო განსხვავებული. ვანი წარმოადგენდა საკრალურ ფიგურას და ჰქონდა დიდი ძალაუფლება. ის გარდაცვლილი წინაპრების პატივსაცემად ასრულებდა საზეიმო რიტუალ დის. მიიჩნეოდა, რომ მხოლოდ მას შეეძლო ყოფილიყო შუამავალი გარდაცვლილებსა და ცოცხლებს შორის. ტიტული ან ძმიდან ძმას ან ბიძიდან უფროს ძმისშვილს გადაეცემოდა, ხოლო ვან ი-დან მოყოლებული ძალაუფლება მამიდან უფროს შვილზე გადადიოდა. ვანის ახალგაზრდა ნათესავები, რომლებიც ვერ აცხადებდნენ ძალაუფლებაზე პრეტენზიას, შეადგენდნენ არისტოკრატულ კლანს. გლეხებთან შედარებით, ვანის გარემოცვას (ადმინისტრაციული აპარატი, მებრძოლები) პრივილეგირებული სტატუსი ჰქონდა. თანამდებობის პირები იყოფოდა ადმინისტრატორებად, მცირე რანგის მენეჯერებად და სამხედრო წვრთნებსა და ნადირობაზე პასუხისმგებელ პირებად. შანგის სახელმწიფო დაიყო სტრუქტურულად უთანასწორო ნაწილებად: ზონა (რამდენიმე ათეული კილომეტრის რადიუსში), დედაქალაქით, რომელსაც უშუალოდ განაგებდა ვანი. რეგიონული მმართველობის ტერიტორიები, რომელთაც ვანი, მისი ოჯახის წევრებისა და ახლობლები მართავდნენ. ასეთი ტერიტორია იყო — ჯოუ. მეორე ზონა — დასახლებული უცხოური ტომებით. ვან მეფეთა სამეფო სახელების გარდა, ჩინეთის ისტორიამ მათი ადრინდელი სახელებიც შემოინახა (მაგ, სიან ტუ zh:相土, აგრეთვე, მოიხსენიება როგორც „ში ძინე”). გვიანი შანგის კულტურის ნიმუშები ჯადის დრაკონის ფორმის ბეჭედი ჯადის გამოკვეთილი ირემი ჯადის გამოკვეთილი თევზი ჯადის გამოკვეთილი ვეფხვი ბრინჯაოს ჭურჭელი ბრინჯაოს ჭურჭელი ბრინჯაოს ჭურჭელი — pou ბრინჯაოს სარიტუალო ჭურჭელი — ზუნი ბრინჯაოს ფართოყელიანი სარიტუალო ჭურჭელი წყლისთვის — გუანგი ბრინჯაოს ქვაბი, სახელურითა და სახურავით გვიანი შანგი, ბრინჯაოს სარიტუალო ღვინის ჭურჭელი (ზუნი) უჩვეულო ფორმის ბუ, ხუფი გუმბათოვანი თავით ბრინჯაოს ცული — yuè ქანდაკება, ძვ. წ. XIV–X საუკუნეები თეთრი თიხა, ნაკვეთი გეომეტრიული ნიმუშით
სავოიარდი

სავოიარდი (იტალ. savoiardi — „სავოიურები“, ასევე „ქალბატონის თითები“) — შაქრის ნამცეცებით დაფარული, მოგრძო ბრტყელი ფორმის ბისკვიტის ნამცხვარი. სავოიარდი იოლად იწოვს წყალს და ამის შედეგად ძალიან რბილი ხდება. სავოიარდი — მრავალი ფრანგული დესერტის განუყოფელი ნაწილია, კერძოდ კი, ეს ნამცხვარი გამოიყენება ტორტი-ნაყინების, შარლოტკისა და ტირამისუს მომზადების დროს. სავოიარდი XV საუკუნის ბოლოს საფრანგეთის მეფის ვიზიტთან დაკავშირებით, სავოიის ჰერცოგების სასახლის კარზე იქნა გამოგონებული და სულ მალე სავოიის „ოფიციალური“ ნამცხვრის სტატუსიც მიიღო. მადლენი ნამცხვარ სავოიარდის რეცეპტი (იტალიური) http://www.cooksa.ru/recipes/vypechka/pechene-savojardi.html დაარქივებული 2013-03-21 საიტზე Wayback Machine.
Fun Lovin' Criminals

Fun Lovin' Criminals (ხშირად მოიხსენიებენ აკრონიმით - FLC) — ამერიკული ალტერნატიული ჰიპ-ჰოპისა და ალტერნატიული როკის ჟანრის ჯგუფი ნიუ-იორკიდან. მათ სიმღერებში ხშირად ასახულია ნიუ-იორკის ცხოვრება. ისინი ეხებიან ისეთ თემებს, როგორიცაა ორგანიზებული კრიმინალი, წამალი, ძალადობა, სიღარიბე და პოლიტიკა. ყველაზე მეტად ცნობილნი არიან სიმღერით „Scooby Snacks“ რომელშიც გამოყენებულია ხმოვანი ფრაგმენტები კვენტინ ტარანტინოს ფილმებიდან, ასევე პოპულარულები სიმღერით „Love Unlimited“, რომელიც ეძღვნება ბარი უაიტს. ჰიუს გადმოცემით, მათ გაყიდეს 10 მილიონი ალბომი მსოფლიოს მასშტაბით. ჯგუფმა მიიღო მსოფლიო აღიარება, განსაკუთრებით ევროპის ჩრდილო-დასავლეთით, 90-იანი წლების ბოლოს, როდესაც გამოუშვა პირველი ორი ალბომი. მთავარი სტატია: Fun Lovin' Criminals-ის დისკოგრაფია. Come Find Yourself (1996) 100% Colombian (1998) Mimosa (1999) Loco (2001) Welcome to Poppy's (2003) Livin' in the City (2005) Classic Fantastic (2010) ოფიციალური საიტი Fun Lovin' Criminals საიტზე MySpace ↑ ჰიუ მორგანი - მუსიკოსი - მისი ცხოვრების შესახებ. YouTube (2009-01-19). ციტირების თარიღი: 2012-05-14.