laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
მიხეილ ყიფიანი

მიხეილ ზაალის ძე ყიფიანი (დ. 12 აპრილი, 1833, სოფ. ვახანი, ახლანდელი ხარაგაულის მუნიციპალიტეტი — გ. 2 მარტი, 1891, ვლადიკავკაზი) — ქართველი პუბლიცისტი, მთარგმნელი, პედაგოგი. პირველდაწყებითი განათლება მიიღო გორის სამაზრო სასწავლებელში. შემდეგ დაამთავრა კავკასიის სამიჯნე სკოლა თბილისში და დაიწყო მუშაობა ტოპოგრაფად. პარალელურად აქვე ასწავლიდა საკვირაო სკოლის ქართველ მოსწავლეებს, შეადგინა არითმეტიკისა და გეომეტრიის სახელმძღვანელოები, სხვებთან ერთად შექმნა ქართული შრიფტი (ე.წ. „ვენური“), რომლითაც იბეჭდებოდა გაზეთი „ივერია“, თარგმნა ლერმონტოვის, შექსპირისა და სახვათა ნაწარმოებები; იყო ქართული დრამატული საზოგადოების ერთ-ერთი დამფუძნებელი; მონაწილეობდა „ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების“ დაარსებასა და მის საქმიანობაში; გახსნა ქართული სკოლები სტეფანწმინდასა და ვლადიკავკაზში. მისი თაოსნობით დაარსდა „თერგის ოლქის მთიელთა შორის განათლებისა და ტექნიკური ცოდნის გამავრცელებელი საქველმოქმედო საზოგადოება“, რომლის პირველი თავმჯდომარე თვითონ იყო, მან ჩაუყარა საფუძველი ოსეთში საგამომცემლო და საბიბლიოთეკო საქმეს, მისი თაოსნობით გამოიცა „ოსური ანბანი“ და სხვა. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 358, თბ., 1994 * ქართულ-ოსური ურთიერთობები, ენციკლოპედია-ალბომი, მთავარი რედაქტორი ნაირა ბეპიევი, თბ., 2020 მიხეილ ყიფიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
კრის კერტისი

კრის კერტისი (დ. 26 აგვისტო, 1941 — გ. 28 თებერვალი, 2005) — ინგლისელი დრამერი და მომღერალი. 1960-იან წლებში იყო ჯგუფ სერჩერსის წევრი. კრისის ძალისხმევით შეიქმნა ჯფგუფი რაუნდებაუთი, თუმცა მან მალე დატოვა ის. 1968 წელს ჯგუფს Deep Purple დაარქვეს. კრის კერტისი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
სონია ჯატიევა

სონია მიხეილის ასული ჯატიევა (ძადთიათი) (დ. 24 აგვისტო [ძვ. სტ. 12 აგვისტო], 1896, თბილისი — გ. 23 თებერვალი, 1980 , ცხინვალი) — ოსი მსახიობი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1957). ოსური სცენის ვეტერანი. 1910–1921 წლებში წარმატებით გამოდიოდა თბილისის სახალხო სახლის ოსური დრამატული წრის წარმოდგენებში. 1934–1957 წლებში იყო სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ცხინვალის კოსტა ხეთაგუროვის სახელობის ცხინვალის დრამატულ თეატრში მსახიობი. მისი შემოქმედება გამოირჩეოდა მხატვრული ზომიერების გრძნობით, უშუალობით, სცენური სიმართლით. როლებიდან აღსანიშნავია: ასიათი (ელბიზდიკო ბრიტიათის „ორი და“), მაშიკო (ავქსენტი ცაგარელის „ციმბირელი“), მაგდანა (დ. თუაევის „ზღაპარი“), ბიკე (გ. მუხთაროვის „ალანის ოჯახი“), ანა (მაქსიმ გორკის „ფსკერზე“) და სხვა. ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას. ცუცქირიძე შ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 542.
კონსტანტინე ყიფიანი

კონსტანტინე (კოტე) დიმიტრის ძე ყიფიანი (დ. 3 მარტი, 1849, თბილისი — გ. 17 აპრილი, 1921, იქვე) — ქართველი მსახიობი, დრამატურგი, მთარგმნელი და ლექსიკოგრაფი, ქართველი საზოგადო მოღვაწის დიმიტრი ყიფიანის ვაჟი. სწავლობდა თბილისის გიმნაზიაში, შემდეგ პეტერბურგისა და მოსკოვის სამხატვრო აკადემიებში, რომელიც დაამთავრა 1873 წელს. მას ცხოვრების ფართო ასპარეზი ჰქონდა გადაშლილი, მაგრამ მსახიობისა და საზოგადო მოღვაწის მძიმე ჭაპანი არჩია. სიყმაწვილიდან სცენამ გაიტაცა. თექვსმეტი წლისამ პირველად შეასრულა პაჟის როლი მოლიერის „ცოლის შერთვევინებაში“. აქედან მოყოლებული, ნახევარ საუკუნეზე მეტი ხნის განმავლობაში თეატრის სიყვარული არ განელებია, ბოლომდე დარჩა მისი ერთგული და უანგარო მსახური. იყო სახალხო თეატრის პირველი რეჟისორი და მსახიობი. კონსტანტინე ყიფიანს ეკუთვნის თეორიული ხასიათის ნაშრომები თეატრსა და მსახიობის ოსტატობაზე. ის ასევე რმოდენიმე მოთხრობისა და ნარკვევის ავტორია. მის კალამს ეკუთვნის პიესები: „ბედი ქართლისა“, „ორი მამა“, „ცოტნე დადიანი“, „ბრძოლა“, „დატრიალდა ჯარა“. წერდა რუსულადაც: „ომი ოჯახში“, „გამარჯვება“, „საიდუმლოება“. ეწეოდა მთარგმნელობით მოღვაწეობას. უპირატესად თარგმნიდა მხატვრულ და პოლიტიკური ხასიათის ლიტერატურას, შეადგინა რუსულ-ქართული ბოტანიკური ლექსიკონი, რაც ჩვენი ეროვნული ლექსიკოგრაფიის ძვირფასი შენაძენია. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. მოლიერის „ცოლის შერთვევინებაში“ (თექვსმეტი წლისამ პირველად შეასრულა პაჟის როლი) გიორგი ერისთავის „გაყრა“ (ანდუყაფარი) დავით ერისთავის „სამშობლო“ (სვიმონ ლეონიძე ) ალექსანდრე სუმბათაშვილ-იუჟინის „ღალატი“ (ანანია) უილიამ შექსპირის „ვენეციელი ვაჭარი“ (შაილოკი ) უილიამ შექსპირის „მეფე ლირი“ (მეფე ლირი) ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 357, თბ., 1994 კონსტანტინე ყიფიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
მეცლერის გამომცემლობა

მეცლერის გამომცემლობა (გერმ. Der Verlag J. B. Metzler - გამომცემლობა ი.ბ. მეცლერი) — გერმანული ჰუმანიტარული წიგნების სპეციალური გამომცემლობა მთავარი ოფისით შტუტგარტში. მეცლერი გამოსცემს წიგნებს ლიტერატურათმცოდნეობისა და ენათმეცნიერების, ფილოსოფიის, ანტიკური ისტორიის, ასევე მუსიკის და მედიის დარგებისთვის. ლექსიკონები, ცნობარები და ენციკლოპედიები, ლიტერატურის ისტორიები, სახელმძღვანელოები, ქრესტომათიები, ცალკეულ ავტორთა და მეცნიერთა რჩეული და საერთო გამოცემები, ე.წ. შესავალი სახელმძღვანელოები სტუდენტთათვის განსაზღვრავენ გამომცემლობის პროფილს. გამომცემლობა ი.ბ. მეცლერი წარმოადგენს ერთ-ერთ უძველეს გამომცემლობას საერთოდ. 2007 წელს მეცლერის გამომცემლობამ არსებობის 325 წლისთავი იზეიმა. გამომცემლობა აუგუსტ მეცლერმა (August Metzler) დააარსა 1682 წელს ქალაქ შტუტგარტში, 1716 წლიდან გამომცემლობას სათავეში უდგა აუგუსტ მეცლერის ვაჟიშვილი იოჰან ბენედიქტი (Johann Benedikt). სწორედ მისი სახელითაა მეცლერის ფირმა ცნობილი დღემდე და გვარისა და გამომცემლობის წინ დასმული ინიციალებიც ( - გამომცემლობა ი.ბ. მეცლერი) სწორედ მის სახელს აღნიშნავს. 1908 წელს გამომცემლობა ოჯახურ მმართველობაში დარჩა. 1908 წლის 1 იანვარს მეცლერის გამომცემლობას მიენიჭა შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების იურიდიული სტატუსი. საზოგადოების აღმსრულებელ დირექტორებად გამომცემლობას ძმები იოგენ და ალფრედ დრუკენმიულერები (Eugen und Alfred Druckenmüller). Reinhard Wittmann: Ein Verlag und seine Geschichte. 300 Jahre J. B. Metzler Stuttgart. Metzler, Stuttgart 1982, ISBN 3-476-00481-3 Firmenprofil von Hoppenstedt vom 10. August 2005 მეცლერის გამომცემლობის ოფიციალური საიტი დღევანდელობის ენციკლოპედია
The Searchers

The Searchers — ბრიტანული როკ-ჯგუფი. 1959 წელს ის ჯონ მაკნელიმ და მაიკლ პენდერმა ჩამოაყალიბეს. სერჩერსი ერთ-ერთი იმ მცირერიცხოვან ბრიტანულ ჯგუფთაგანია, რომელიც 40 წელზე მეტია წარმატებით მოღვაწეობს. დღეისათვის ჯგუფის წევრები არიან: ჯონ მაკნელი - გიტარა, ვოკალი ფრენკ ალენი - ბას-გიტარა, ვოკალი სპენსერ ჯეიმსი - წამყვანი ვოკალი The Searchers-ის ოფიციალური საიტი
რანავალუნა II

რანავალუნა II (დ. 1829 — გ. 13 ივლისი, 1883) — მადაგასკარის დედოფალი 1868-1883 წლებში. ტახტზე შეცვალა დედოფალი რასუხერინა. მისი მმართველობისას მოხდა სამეფო კარის გაქრისტიანება. 1869 წლის 21 თებერვალს დაქორწინდა პრემიერ-მინისტრ რაინილაიარივონზე, რაც არსებითად პოლიტიკური ნაბიჯი იყო. მისი მმართველობისას აქტიურად დადგა ტყეების გაჩეხვის პრობლემა. დედოფლის ინიციატივით დაიწყო ანტანანარივუში კონსტრუქციათა აგურითა და სხვა გამძლე მასალით შენება, რაც ადრე მეფე ანდრიანამპუანიმერინას მიერ იყო აკრძალული. დედოფალმა, ასევე, აკრძალა ტავის (ხანძრის გამოწვევა სოფლის მეურნეობისათვის) ტრადიციული პრაქტიკა ნახშირის მისაღებად და სახლების შენება ტყეებში. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: რანავალუნა II მადაგასკარის მმართველთა სია (რუსული) ↑ Acquier, Jean-Louis (1997). Architectures de Madagascar (in French). Berlin: Berger-Levrault. ISBN 978-2-7003-1169-3. ↑ Gade, Daniel W. (1996). "Deforestation and its effects in Highland Madagascar". Mountain Research and Development 16 (2): 101–116. doi:10.2307/3674005. JSTOR 3674005
აბასია

აბასია (აბაზია) (ბერძ. a „უარყ. თავსართი“, basis „ნაბიჯი“) — სიარულის უნარის დაკარგვა, მეტწილად ნერვული სისტემის დაავადების შედეგად. ასტაზია ატაკსია ატრემია გ. გოგიჩაძე, გ. კანდელაკი, თ. გოგიჩაძე, „ბიოლოგიური და სამედიცინო ტერმინები და ცნებები“, თბ., 2011
აბდომინური

აბდომინური (ლათ. abdomen „მუცელი“) — მუცლისმხრივი. სამედიცინო ენაში გამოიყენება, როდესაც მუცელთან დაკავშირებული სიმპტომის დიაგნოზი ისმება. აბდომინური ტიფი აბდომინური ქირურგია აბდომინური სინდრომი გ. გოგიჩაძე, გ. კანდელაკი, თ. გოგიჩაძე, „ბიოლოგიური და სამედიცინო ტერმინები და ცნებები“, თბ., 2011
აბერაცია

აბერაცია (ლათ. aberratio — გადახრა) — ნორმიდან აცდენა. ოპტიკური სისტემის აბერაცია — ოპტიკურ ხელსაწყოებში დანახული გამოსახულების ცდომილება; სფერული აბერაცია ქრომატული აბერაცია ელექტრონული ლინზების აბერაცია სინათლის აბერაცია — ასტრონომიაში, ცაზე ვარსკვლავის მდებარეობის წანაცვლება. ქრომოსომების აბერაცია — ქრომოსომების სტრუქტურული დარღვევები, გარდაქმნები; აბერაცია (ფიზიოლოგია) — აგებულებისა და ფუნქციის ყოველგვარი გადახრა ტიპობრივი ნიმუშიდან; აბერაცია (ენტომოლოგია) — ცხოველთა ზოგიერთი ჯგუფის ტაქსონომიური შიდაქვესახეობრივი კატეგორია. რეტროსპექტიული აბერაცია
ბაგრატ კურაპალატის სამართალი

ბაგრატ კურაპალატის სამართალი — ვახტანგ VI-ის სამართლის წიგნთა კრებულის ნუსხებში შეტანილი, ბექასა და აღბულას სამართლის წიგნს დართული კანონები. მისი შემდგენლის ვინაობა, შედგენის დრო და შედგენილობა საბოლოოდ გარკვეული არ არის. ბექასა და აღბუღას სამართლის წიგნის დანართში 98-ე მუხლის მომდევნო - 99 -170 მუხლები შედის. დანართი ივანე ჯავახიშვილმა გამოავლინა და პირველმა გამოთქვა აზრი, რომ ნაწილი (99-103 მუხლები) ბაგრატ კურაპალატის სამართლის წიგნის ნაწყვეტია. სამეცნიერო ლიტერატურაში არსებობს აგრეთვე მოსაზრება, რომლის თანახმად ბაგრატ კურაპალატს უნდა ეკუთვნოდეს დანართის 99-160 მუხლები (ი. დოლიძე). ამ კანონის შემდგენელი ბაგრატი (დანართში იგი „კურაპალატად“ და „მეფეთ-მეფედ“ იწოდება), სხვადასხვა მკვლევრის აზრით, უნდა იყოს ბაგრატ I კურაპალატი, ან ბაგრატ III (975-1014; ივ. ჯავახიშვილი), ალექსანდრე I დიდის (1412-1442) ძმა ბაგრატი (ს. კაკაბაძე), ბაგრატ III ან ბაგრატ IV (1027-1072) (ი. სურგულაძე), ბაგრატ IV (ი. დოლიძე) ან ბაგრატ I (ა. კიკვიძე). ბაგრატ კურაპალატის სამართალი საქართველოს გაერთიანების ხანის სჯულდებაა. მასში ასახულია განვითარებული ფეოდალური საზოგადოების ურთიერთობები, განმტკიცებულია სამღვდელოების პრივილეგიური მდგომარეობა. ძეგლი უმთავრესად სისხლის სამართლებრივი ნორმებს შეიცავს. დანაშაულთა სახეებიდან აღსანიშნავია მკვლელობა, სხეულის დაზიანება, შეურაც ხყოფა, ცილისწამება, გაძარცვა, ქურდობა. სასჯელთა სახეებიდან — სიკვდილით დასჯა, დასახიჩრება („თუალთა დაწუა“), დატუსაღება („ჴელთა შეპყრობა“), დამნაშავის გადაცემა დაზარალებულისათვის („ჴელთა მიცემა“), აგრეთვე ქონებრივი სასჯელი („სისხლი“ ან ჭრილობის საზღაური — გერში). დანართი კანონების ბევრი მუხლი სამართლწარმოებისა და სასამართლო წყობილების საკითხებს ეხება. მტკიცებულებატაგან აღსანიშნავია ფიცი. ბაგრატ კურაპალატის სამართალმა გავლენა მოახდინა შემდგომი პერიოდის კანონმდებლობაზე. დოლიძე ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 132.
აბიოზი

აბიოზი (ბერძ. a „უარყ. თავსართი“, bios „სიცოცხლე“) — ორგანიზმის რომელიმე სისტემის ან ორგანოს სიცოცხლისუნარიანობის დაქვეითება. გ. გოგიჩაძე, გ. კანდელაკი, თ. გოგიჩაძე, „ბიოლოგიური და სამედიცინო ტერმინები და ცნებები“, თბ., 2011
აბიოსესტონი

აბიოსესტონი (ბერძ. a „უარყ. თავსართი“, bios „სიცოცხლე“, sestos „გაცრილი“) — წყალში შეწონილი მინერალური ნაწილაკები. ზოგჯერ აბიოსესტონს აკუთვნებენ დაღუპული ორგანიზმების ნაწილაკებსაც. გ. გოგიჩაძე, გ. კანდელაკი, თ. გოგიჩაძე, „ბიოლოგიური და სამედიცინო ტერმინები და ცნებები“, თბ., 2011
გიორგი სიდამონიძე

გიორგი კონსტანტინეს ძე სიდამონიძე (დ. 26 დეკემბერი, 1896, გორი — გ. 22 მაისი, 1971, სან-ფრანცისკო, აშშ) — ქართველი გენერალი ჩინეთის არმიაში. იქ მას გენერალ სი და მას სახელით იცნობდნენ. გიორგი კონსტანტინეს ძე სიდამონიძე 1896 წლის 26 დეკემბერს ქალაქ გორში დაიბადა. დაამთავრა თბილისის პირველი სკოლა. 1914-1918 წლებში მონაწილეობდა პირველ მსოფლიო ომში. სამოქალაქო ომში, აღმოსავლეთის ფრონტზე, თეთრების მხარეს იბრძოდა. მონაწილეობდა ციმბირის „დიდ ყინულოვან“ ლაშქრობაში. 1920 წელს პოლკოვნიკის წოდება მიენიჭა, ხოლო 15 ნოემბერს უფის მე-2 დივიზიას ჩაუდგა სათავეში. 1921 წლის მარტიდან კვლავ მეთაურობდა პოლკს უფაში, მონაწილეობდა ხაბაროვსკის ლაშქრობაში და ორჯერ დაიჭრა ბრძოლებში. მომდევნო წლის 2 ნოემბერს, თეთრი არმიის ბოლო ნაწილებთან ერთად, ჩინეთში გადავიდა. ემიგრაციაში გიორგი სიდამონიძე მანჯურიაში ქალაქ გირინში ცხოვრობდა. 1923 წელს მარშალ ჯან ძოლინის არმიაში შევიდა, სადაც 27 წლის ასაკში გენერალ-მაიორის სამხედრო წოდება მიანიჭეს და შანდუნის დივიზიის რუსული ბრიგადის მეთაურად დანიშნეს. მონაწილეობდა ჩინეთში გაჩაღბულ სამოქალაქო ომში 1924-1928 წლებში. მარშლმა ჩჟან ცუჩანმა გენერალ-მაიორი გიორგი სიდამონიძე 1926 წლის 9 დეკემბერს „უდიდესი თავთავის“ II ხარისხის ორდენით დააჯილდოვა. მარშალმა თავის სამადლობელ სიტყვაში განაცხადა: „უდიდესი თავთავის“ II ხარისხის ორდენი წარწერა ჩინურად: “გენერალი სი და მა” 1945 წელს გიორგი სიდამონიძე ქალაქ შანხაიში გადაბარგდა, მას შემდეგ, რაც მანჯურია საბჭოთა ჯარებმა დაიკავეს. შანხაიში სიდამონიძე დაკავებული იყო პოლიტიკური და საზოგადოებრივი საქმიანობით. 1949 წელს გენერალი აშშ-ში გადავიდა, სადაც გარდაიცვალა 1971 წელს, 75 წლის ასაკში, სან-ფრანცისკოში. გიორგი სიდამონიძე იქვე დაკრძალეს. გოგიტიძე, მ., ბეჟიტაშვილი, გ., „სამხედრო ფიცის ერთგულნი“, თბილისი, 2015. — გვ. 184-185, ISBN 978-9941-0-7386-1. მამუკა გოგიტიძე, ჩინეთის არმიის გენერალი სი და მა - გორელი გიორგი სიდამონიძე, ჟურნალი ისტორიანი, მაისი, №5, 2014. გიორგი სიდამონიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ტუამასინა

ტუამასინა (Toamasina) ყოფილი ტამატავე (Tamatave) — ქალაქი მადაგასკარში. მდებარეობს კუნძულის აღმოსავლეთით, ინდოეთის ოკეანის სანაპიროზე. 2001 წლის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენდა 179 045 ადამიანს. იგი ტუამასინის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია. სარკინიგზო და საავტომობილო გზებით უკავშირდება მადაგასკარის დედაქალაქ ანტანანარივუს. ტუამასინა ქვეყნის მთავარი საპორტო ქალაქია. მუშაობს ლითონგადასამუშავებელი და კვების მრეწველობა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 62.
ზაქარია (იერუსალიმის პატრიარქი)

ზაქარია (გ. 631) — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 21 თებერვალი, ახალი სტილით — 5 მარტი. იერუსალიმელი პატრიარქი 609 — 632 წლებში. ზაქარია იყო იერუსალიმელი პატრიარქი, რომელიც VI საუკუნის ბოლოს და VII საუკუნის დასაწყისში ცხოვრობდა. 614 წელს სპარსეთის მეფე ხოსრო II თავს დაესხა იერუსალიმს, გაძარცვა ქალაქი, უფლის ცხოველსმყოფელი ჯვარი იგდო ხელთ, დახოცა 90 000-მდე ქრისტიანი და ტყვეებიც აიყვანა. ტყვეებს შორის წმინდა ზაქარიაც იყო. შემდგომში, ხოსრო II იძულებული გახდა ბიზანტიის იმპერატორ ჰერაკლესათვის (610-641) ზავი ეთხოვა, რომლის სანაცვლოდაც უფლის ჯვარი და ცოცხლად დარჩენილი ტყვეები უკან უნდა დაებრუნებინა. გათავისუფლდა იერუსალიმის პატრიარქი ზაქარიაც, რომელიც 633 წელს გარდაიცვალა. „წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი I, თბილისი, 2001 წ. Catholic Encyclopedia: Jerusalem (A.D. 71-1099)
მადაგასკარის პროვინციები

2010 წლის საკონსტიტუციო ცვლილების შესაბამისად მადაგასკარი დაყოფილია 6 ავტონომიურ პროვინციად (faritany mizakatena): პროვინციები თავის მხრივ იყოფიან 22 რეგიონად (faritra): მადაგასკარის ადმინისტრაციული დაყოფა მადაგასკარის ქალაქების სია ↑ Art. 5 of the Constitution ↑ მადაგასკარის 2013 წლის მოსახლეობა
ბაგრატ III-ის მონეტა

ბაგრატ III-ის მონეტა — ერთიანი საქართველოს მეფის ბაგრატ III-ის (975–1014) ვერცხლის უნიკალური მონეტა (წონა — 1,78 გ, დიამეტრი — 23 მმ). აღმოჩენილია თბილისში 1863 წელს. შუბლზე დამახინჯებული არაბული ზედწერილია „არ არს ღმერთი გარდა ერთისა, არ ჰყავს მას თანაზიარი“; ზურგზე მოთავსებული არაბული წარწერას „მაჰმადი ღვთის მოციქულია“, ირგვლივ დაქარაგმებული ქართული ასომთავრულით შემოუყვება: „ქრისტე ადიდე ბაგრატ აფხაზთა მეფე“. მონეტა ინახება ერმიტაჟში (სანქტ-პეტერბურგი). დუნდუა გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 132.
ტულიარა

ტულიარა (Toliara) ყოფილი ტულეარი (Tuléar) — ქალაქი მადაგასკარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. ტულიარის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2013 წლის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენდა 148 500 ადამიანს. წარმოადგენს ნავსადგურს მოზამბიკის ყურის სანაპიროზე. განვითარებულია ხორცსაკონსერვო მრეწველობა და თევზჭერა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 68.
ალექსანდრე ჯატიევი

ალექსანდრე მიხეილის ძე ჯატიევი (ძადთიათი) (დ. 2 (13) აგვისტო, 1891, სოფელი სბა, გორის მაზრა, ახლანდელი ჯავის მუნიციპალიტეტი — გ. 1939) — პროფესიონალი ბოლშევიკი რევოლუციონერი, რუსეთის კომუნისტური პარტიის (ბოლშევიკებისა) სამხრეთ ოსეთის ბოლშევიკური ორგანიზაციის ერთ-ერთი ორგანიზატორი და ხელმძღვანელი. კომუნისტური პარტიის წევრი 1918 წლიდან. მონაწილეობდა საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დამხობაში, დამოუკიდებელი საქართველოს წინააღმდეგ შეიარაღებული გამოსვლების მომზადებაში (1918 წლის მარტი, 1919 წლის ოქტომბერი), 1920 წლის აპრილიში წინამძღოლობდა ჩრდილოეთ ოსეთიდან 1920 წელს შემოსული ოკუპანტებს. ცხინვალის წარუმატებელი ოპერაციის დასრულების შემდეგ გადავიდა ვლადიკავკაზში (რუსეთი, ჩრდილოეთ კავკასია), სადაც აირჩიეს პარტიის საოლქო კომიტეტის პრეზიდიუმის წევრად და თერგის ოლქის ცაკის წევრად. მონაწილეობდა თეთრგვარდიელთა წინააღმდეგ ბრძოლებში. გასაბჭოებულ საქართველოში ხელოვნურად შექმნილ სამხრეთ ოსეთის ავტონომიურ ოლქში ხელმძღვანელი საპასუხისმგებლო თანამდებობები ეჭირა. იყო სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის რევკომის წევრი. დაჯილდოებულია საბჭოთა კავშირის წითელი დროშისა და შრომის წითელი დროშისორდენით. გუკასიანი ა., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 542.
ფიანარანცუა

ფიანარანცუა (Fianarantsoa) — ქალაქი მადაგასკარის სამხრეთ-ცენტრალურ ნაწილში. ფიანარანცუის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1200 მეტრზე. 2009 წლის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენდა 160 550 ადამიანს. რკინიგზით უკავშირდება ნავსადგურ მანაკარას. მუშაობს ბრინჯსაცეხვი, ხორცსაკონსერვო და სხვა საწარმოები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 283.
ვლადიმერ ბარსკი

ვლადიმერ ბარსკი (დ. 1 მარტი, 1866 — გ. 24 იანვარი, 1936) — რუსი რეჟისორი. დაამთავრა მოსკოვის საიმპერატორო ტექნიკური სასწავლებელი, თუმცა უფრო მეტად თეატრალური ხელოვნება აინტერესებდა. 1892-1917 წლებში მუშაობდა რუსეთის სხვადასხვა თეატრებში, მსახიობად და რეჟისორად. ითამაშა კაპიტნის როლი სერგეი ეიზენშტეინის „ჯავშნოსან პოტიომკინში“. 1918 წელს პავლე პიროვენს კომპანია „ფილმამ“, რომელიც საქართველოში კინოების გადაღებას გეგმავდა, ბაქოდან ბარსკი თბილისში ჩაიყვანა. „ფილმასთვის“ ბარსკიმ სამი ფილმი გადაიღო: „თავმოკვეთილი გვამი“, „მითხარ, რისთვის?“ და „ცეცხლთაყვანისმცემლები“. 1921-28 წლებში მუშაობდა საქართველოში, სახკინმრეწვში კინორეჟისორად რევოლუციურ-სათავგადასავლო თემატიკის ფილმებზე. 1922 — მოძღვარი 1923 — არსენა ყაჩაღი 1925 — ათასის ფასად (დაჰკრა ჟამმა) 1925 — შუქურას საიდუმლოება 1926 — თავადის ასული მერი 1926 — მეცხრე ტალღა 1927 — მაქსიმ მაქსიმიჩი 1927 — ბელა 1928 — კაზაკები ვლადიმერ ბარსკი დაარქივებული 2014-10-23 საიტზე Wayback Machine. ეროვნული ფილმოგრაფია
არმის რაიონი

არმის რაიონი (ესპ. Distrito de Arma) — რაიონი პერუში, უანკაველიკის რეგიონის კასტროვირეინის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 336 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 596 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 5.2 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 304.85 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
აურაუის რაიონი

აურაუის რაიონი (ესპ. Distrito de Aurahua) — რაიონი პერუში, უანკაველიკის რეგიონის კასტროვირეინის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 470 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 353 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 6.5 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 360.97 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
კაპილიასის რაიონი

კაპილიასის რაიონი (ესპ. Distrito de Capillas) — რაიონი პერუში, უანკაველიკის რეგიონის კასტროვირეინის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 213 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 884 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 4.7 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 397.95 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
კასტროვირეინის რაიონი

კასტროვირეინის რაიონი (ესპ. Distrito de Castrovirreyna) — რაიონი პერუში, უანკაველიკის რეგიონის კასტროვირეინის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 956 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 883 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 4.1 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 937.94 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
ჩუპამარკის რაიონი

ჩუპამარკის რაიონი (ესპ. Distrito de Chupamarca) — რაიონი პერუში, უანკაველიკის რეგიონის კასტროვირეინის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 325 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 209 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 3.2 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 373.78 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
კოკასის რაიონი

კოკასის რაიონი (ესპ. Distrito de Cocas) — რაიონი პერუში, უანკაველიკის რეგიონის კასტროვირეინის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 246 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 923 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 10 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 87.95 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
უაჩოსის რაიონი

უაჩოსის რაიონი (ესპ. Distrito de Huachos) — რაიონი პერუში, უანკაველიკის რეგიონის კასტროვირეინის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 737 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 48 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 8.6 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 172.01 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
უამატამბოს რაიონი

უამატამბოს რაიონი (ესპ. Distrito de Huamatambo) — რაიონი პერუში, უანკაველიკის რეგიონის კასტროვირეინის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 056 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 457 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 8.4 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 54.16 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
მოლიეპამპის რაიონი

მოლიეპამპის რაიონი (ესპ. Distrito de Mollepampa) — რაიონი პერუში, უანკაველიკის რეგიონის კასტროვირეინის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 465 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 592 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 9.6 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 165.65 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
სან-ხუანის რაიონი (კასტროვირეინა)

სან-ხუანის რაიონი (ესპ. Distrito de San Juan) — რაიონი პერუში, უანკაველიკის რეგიონის კასტროვირეინის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 920 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 697 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 3.4 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 207.25 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
სანტა-ანას რაიონი (კასტროვირეინა)

სანტა-ანას რაიონი (ესპ. Distrito de Santa Ana) — რაიონი პერუში, უანკაველიკის რეგიონის კასტროვირეინის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 4 473 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 208 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 1.9 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 622. კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
ტანტარის რაიონი

ტანტარის რაიონი (ესპ. Distrito de Tantara) — რაიონი პერუში, უანკაველიკის რეგიონის კასტროვირეინის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 882 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 727 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 6.4 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 113.01 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
ტიკრაპოს რაიონი

ტიკრაპოს რაიონი (ესპ. Distrito de Ticrapo) — რაიონი პერუში, უანკაველიკის რეგიონის კასტროვირეინის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 184 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 004 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 11 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 187 კმ²-ია. პერუს რაიონები ლინა მედინა 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.