laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ქირურგია (მოთხრობა)

ქირურგია (რუს. Хирургия) — ანტონ ჩეხოვის მოთხრობა, რომელიც 1884 წელს დაიწერა. პირველად, 1884 წლის 11 აგვისტოს, ჟურნალ „Осколки“-ში გამოქვეყნდა. ანტონ ჩეხოვის მოთხრობა „ქირურგია“ 1884 წლის აგვისტოში დაიწერა. თავდაპირველად, 1884 წლის 11 აგვისტოს, იუმორისტულ ლიტერატურულ-მხატვრულ ყოველკვირეულ ჟურნალ „Осколки“-ის 32-ე ნომერში გამოქვეყნდა ქვესათაურით „Сценка“ და ხელმოწერით ა. ჩეხონტე. 1886 წელს მოთხრობა შევიდა კრებულში „ჭრელი მოთხრობები“. შემდგომი სტილისტური შესწორებების შემდეგ შევიდა ადოლფ მარქსის მიერ გამოცემული ჩეხოვის თხზულებათა კრებულში. თხზულებათა კრებულისთვის, ჩეხოვმა მოთხრობაში სასაუბრო სიტყვების ნაწილი ლიტერატურულით ჩაანაცვლა. ჩეხოვის სიცოცხლეშივე მოთხრობა ბულგარულ, პოლონურ და სერბო-ხორვატულ ენებზე ითარგმნა. მოთხრობა ჩეხოვის სამედიცინო განათლების მიღების გამო არსებული შთაბეჭდილებების მიხედვითაა დაწერილი. მიხეილ ჩეხოვი მოთხრობის სიუჟეტის გამოჩენას 1884 წლის ზაფხულში ჩეხოვის ქალაქ ვოსკრესენსკში ცხოვრებასა და ჩიკინსკ ზემსკის საავადმყოფოში ექიმად მუშაობას უკავშირებს. მწერალი პეტრე სერგეენკო სიუჟეტის შექმნას ძმების ანტონ და ალექსანდრე ჩეხოვების სამსახიობო იმპროვიზაციას უკავშირებს. მოთხრობის სიუჟეტი ზემსკის საავადმყოფოში ვითარდება. ერთხელ საავადმყოფოს ექიმი ცოლის მოსაყვანად წავიდა და ავადმყოფების მიღება ფერშალმა კურიატინმა დაიწყო. ამ დღეებში საავადმყოფოში საეკლესიო მედავითნე ვონმიგლასოვი მიდის. მას კბილის ტკივილი აწუხებს რამაც საავადმყოფოში მისვლა აიძულა. კბილის შემოწმების შემდეგ კრიატინი მის ამოღებას გადაწყვეტს. მედავითნის წკმუტუნის თანხლებით ის დიდხანს ცდილობდა კბილის ამოღებას, ხოლო შემდეგ ის გადატეხა. ამ პროცედურის დროს თავაზიანმა ფერშალმა და პაციენტმა კარგად იჩხუბეს. Чехов А. П. Бабы // Чехов А. П. Полное собрание сочинений и писем: В 30 т. Сочинения: В 18 т. / АН СССР. Ин-т мировой лит. им. А. М. Горького. — М.: Наука, 1974—1982. მოთხრობა „ქირურგია“ დაარქივებული 2017-05-05 საიტზე Wayback Machine. , რუსული ტექსტი. მოთხრობა „ქირურგია“ რუსულ და ინგლისურ ენებზე. ↑ „Чеховский юбилейный сборник“. М., 1910, გვ. 486
ჩინჩოროს მუმიები

ჩინჩოროს მუმიები — სამხრეთ ამერიკული ჩინჩოროს კულტურის წარმომადგენლების მუმიფიცირებული ნარჩენები რომლებიც ნაპოვნია დღევანდელი ჩილეს ტერიტორიაზე. ეს მუმიები ადამიანის მიერ მუმიფიცირების ყველაზე ძველი შემორჩენილი ნიმუშებია, რომლებიც ეგვიპტურ მუმიებზე დაახლოებით 2000 წლით ძველია. ეგვიპტეში აღმოჩენილი უძველესი მუმია თარიღდება ძვ. წ. 3000 წლით, ხოლო ჩინჩოროს მუმიები დაახლოებით ძვ. წ. 5050 წლით. მუმიების 29% მუმიფიცირებულია ბუნებრივი პროცესით, მათგან უძველესი არის ეგრეთ წოდებული აჩა მენი (Acha man) რომელიც აღმოჩენილია ატაკამას უდაბნოში და ძვ. წ. 7020 წლით თარიღდება. ძვლის ქიმიურმა ანალიზმა აჩვენა, რომ ამ ადამიანების საკვების 90% შეადგენდა ზღვის პროდუქტებს. ერთ მუმიაზე აღმოჩენილია ტატუირების ნიმუში, რომელიც გაკეთებული აქვს ზედა ტუჩზე ულვაშის ფორმაზე შავი წერტილები. ეს წარმოადგენს ტატუირების დღემდე ნაპოვნ უძველეს ნიმუშს. დაკრძალვა პერუს კოლუმბამდელი ისტორია Arthur C. Aufderheide, The Scientific Study of Mummies. Cambridge University Press, 2003 ISBN 0521818265 p.142 Bernardo Arriaza, Chile’s Chinchorro Mummies დაარქივებული 2012-08-19 საიტზე Wayback Machine. nationalgeographic.com 1995 ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჩინჩოროს მუმიები Chinchorro დაარქივებული 2005-10-23 საიტზე Wayback Machine. არქეოლოგიური საიტი. "Making the Dead Beautiful: Mummies as Art" დაარქივებული 2012-10-09 საიტზე Wayback Machine. არქეოლოგიური ჟურნალი. Chinchorro and other mummies Cultura Chinchorro დაარქივებული 2010-09-24 საიტზე Wayback Machine. ჩინჩოროს მუმიები. "Mummies in Peru" ამერიკის ბუნებრივი ისტორიისმ უზეუმი. ↑ Wooden coffin yields oldest Egyptian mummy. The News In science (2003). ციტირების თარიღი: 2011-01-10. ↑ Arthur C. Aufderheide, The Scientific Study of Mummies. Cambridge University Press, 2003 ISBN 0521818265 p.142 ↑ Arriaza, Bernardo T. Beyond Death: The Chinchorro Mummies of Ancient Chile. Washington: Smithsonian Institution, 1995. Print. ↑ Arriaza, Bernardo (1988). „Modelo bioarqueológico para la búsqueda y acercamiento al individuo social“ (PDF). Chungara. 21: 9-32. ↑ Deter-Wolf, Aaron; Robitaille, Benoît; Krutak, Lars; Galliot, Sébastien (February 2016). „The World's Oldest Tattoos“. Journal of Archaeological Science:Reports. 5: 19–24. doi:10.1016/j.jasrep.2015.11.007.
ობშჩი-სირტი

ობშჩი-სირტი (რუს. Общий Сырт; ყაზახ. Жалпы Сырт) — ბორცვიანი მაღლობი რუსეთის ევროპული ნაწილის სამხრეთ-აღმოსავლეთსა და ყაზახეთში. განედური მიმართულებით გადაჭიმულია დაახლოებით 500 კმ-ზე. აღმოსავლეთით ებჯინება სამხრეთი ურალის მთებს. სიმაღლე 405 მ-მდე (მედვეჟი-ლობი). იყოფა აღმოსავლეთ და დასავლეთ ტერიტორიებად. ობშჩი-სირტზე გადის მდინარეების ვოლგისა და ურალის აუზების წყალგამყოფი. აგებულია ქვიშაქვებით, თიხებით, პერმული და მეზოზოური ასაკის კირქვებით. დამახასიათებელია პლატოსებრი წყალგამყოფები და საფეხურებიანი კალთები. ადგილ-ადგილ გვხვდება გუმბათისებური შთენილები — შიხანები. განვითარებულია კარსტი. ჭარბობს კორდიან-მარცვლოვანი სტეპები. ობშჩი-სირტი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
სარვათ ალ-ჰასანი

პრინცესა სარვათ ალ-ჰასანი (არაბ. ثروت الحسن; დაბადებული სარვათ იქრამულაჰი დ. 24 ივლისი 1947, კოლკატა, ბრიტანეთის ინდოეთი) — პაკისტან-იორდანელი პრიცესა და პრინც ჰასან ბინ თალალის მეუღლე. დაიბადა 1947 წლის 24 ივლისს კოლკატაში, რომელიც მაშინდელი ბრიტანეთის ინდოეთის ნაწილი იყო, ინდოეთის სუბკონტინენტის გამოჩენილ მუსლიმურ ოჯახში. მამამისი, ბჰოპალიში დაბადებული მოჰამედ იქრამულაჰია, რომელიც ბრიტანეთის ინდოეთის გაყოფამდე ინდოეთის სამოქალაქო სამსახურის უფროსი წევრი იყო. შემდეგ ის შეუერთდა მუჰამედ ალი ჯინას გაყოფის კომიტეტს, მოგვიანებით კი კანადის, საფრანგეთის, პორტუგალიისა და გაერთიანებული სამეფოს ელჩად მუშაობდა. მისი ბოლო პოსტი იყო თანამეგობრობის ეკონომიკური კომიტეტის თავმჯდომარეობა. სარვათის ბენგალური დედა, კოლკატაში დაბადებული ბეგუმ შაისტა სუჰრავარდი იქრამულაჰია, რომელიც მწერალი იყო და ერთ-ერთი პირველი პაკისტანის პარლამენტის ქალი წევრი. ბეგუმ იქრამულაჰი ასევე მუშაობდა ელჩად მაროკოში და რამდენიმეჯერ გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის დელეგატიც იყო. პრინცესა სარვათს სამი და ჰყავს, მათ შორის ბანგლადეშელი ადვოკატი სალმა სობჰანი და ბრიტანელ-კანადელი კინორეჟისორი ნაზ იქრამულაჰი. პრინცესა სარვათი და იორდანიის პრინცი თალალი 1968 წლის 28 აგვისტოს, პაკისტანის ქალაქ კარაჩიში დაქორწინდნენ. ისინი ამანის ერთ-ერთ უძველეს სახლში, ოთხ შვილთან ერთად ცხოვრობენ: პრინცესა რაჰმა (დ. 13 აგვისტო 1969) პრინცესა სუმაია (დ. 14 მაისი 1971) პრინცესა ბადია (დ. 28 მარტი 1974) პრინცი რაშიდი (დ. 20 მაისი 1979) ინდუსური დედამიწა: H.R.H. პრინცესა სარვათ ელ-ჰასანი დაარქივებული 2010-01-23 საიტზე Wayback Machine. მოქალაქეთა ფონდი: პრინცესა სარვათ ელ-ჰასანი TCF- ის სკოლა დაათვალიერა დაარქივებული 2011-07-26 საიტზე Wayback Machine. ადამიანის განვითარების ეროვნული კომისია: პაკისტანის ადამიანის განვითარების ფონდი (PHDF) დაარქივებული 2017-05-10 საიტზე Wayback Machine. ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 :: Majlis El Hassan :: Sarvath El Hassan :: Biography. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-07-19. ციტირების თარიღი: 2017-05-25. ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-07-19. ციტირების თარიღი: 2017-06-21. ↑ "Princess Sarvath on the Education of Women in the Muslim World". Arabic News. 1998-12-10. ↑ Jordan2. ციტირების თარიღი: 2017-05-25. ↑ Business Optimization Consultants B.O.C.. H.R.H. Prince El Hassan bin Talal. ციტირების თარიღი: 2017-05-25.
სელჩუკები

სელჩუკები, იგივე თურქ-სელჩუკები (თურქმ. Seljuklar, აზერ. Səlcuqlar, თურქ. Selçuklular, უზბეკ. Saljuqiylar, სპარს. سلجوقیان Saljuqiyân, არაბ. والسلاجقة Saljuq, as-Salājiqa, ყაზახ. Селжұқтар) — ოღუზთა თურქული ტომის ერთ-ერთი შტო, რომლებიც თავდაპირველად ცხოვრობდნენ მდინარე სირდარიის აუზში, შუა აზიაში. XI საუკუნის 30-იან წლებში. სახელი მიიღეს მათი ბელადი სელჩუკისაგან, რომელიც იქ გადმოცემების თანახმად 955 წელს დასახლდა, მისი შვილიშვილები იყვნენ თოღრულ ბეგი და ჩაღრი ბეგი. ღაზნევიდების სახელმწიფოსაგან ვასალური პირობებით მიიღეს მიწები ხორასანში (თანამედროვე ირანის ჩრდილო-აღმოსავლეთი). სელჩუკები აჯანყდნენ ღაზნევიდების წინააღმდეგ და 1040 წელს დაამარცხეს ისინი დენდანაკანთან გამართულ ბრძოლაში. 1038 წელს თოღრულ-ბეგმა მიიღო სულთნის ტიტული და საფუძველი ჩაუყარა სელჩუკთა სახელმწიფოს. ნ. შენგელია, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 279.
სამოილოვიჩის მუზეუმი

სამოილოვიჩის მუზეუმი (რუს. Музей Самойловича) — პოლარული სივრცის საბჭოთა მკვლევარის, პროფესორ (1928), გეოგრაფიის მეცნიერებათ დოქტორის (1934) რუდოლფ სამოილოვიჩის მემორიალური მუზეუმი. მუზეუმი გაიხსნა 1981 წლის 11-12 სექტემბერს. ამჟამად მუზეუმი არის ერთადერთი ქვეყანაში, რომელიც ეძღვნება არქტიკისა და ანტარქტიკის მკვლევარს. მუზეუმის მისამართი: რუსეთის ფედერაცია, როსტოვის ოლქი, ქალაქი აზოვი, ლენინგრადის ქ. № 46ю პოლარეთის საბჭოთ მკვლევარის, გეოგრაფიის მეცნიერებათა დოქტორის, პროფესორ რუდოლფ სამოილოვიჩის მუზეუმი გაიხსნა 1981 წლის 12 სექტემბერს. იგი ერთადერთია ქვეყანაში, რომელიც ეძღვნება არქტიკისა და ანტარქტიკის მკვლევარს. მუზეუმში, მკვლევარის 130 წლისთავთან დაკავშირებით გაიხსნა მულტიმედიური ექსპოზიცია. რ. სამოილოვიჩის სახელი დგას ისეთი მკვლევარების გვერდით, როგორიცა რუალ ამუნდსენი, ფრიტიოფ ნანსენი, სკოტი, რუსანოვი და სხვა. სამოილოვიჩმა დიდი წვლილი შეიტანა არქტიკის გამოკვლევაში. 1938 წელს სამოილოვიჩი რეპრესიების მსხვერპლი გახდა. 1939 წლის 4 მარტს კი დახვრიტეს. გეოგრაფიის მეცნიერებათა კანდიდატი, პროფესორი, ლენინის ორდენისა და შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალერი, სსრკ-ის გეოგრაფიული საზოგადოებისა და საერთაშორისო საზოგადოების „აერო-არქტიკის“ ხელმძღვანელი, აშშ-ის, შვედეთისა და ავსტრიის გეოგრაფიული საზოგადოებების საპატიო წევრი რუდოლფ სამოილოვიჩი დაიბადა და აღიზარდა ქალაქ აზოვში. იგი იყო არქტიკაში 20-მდე სამეცნიერო-კვლევითი ექსპედიციის ორგანიზატორი. ამჟამად მკვლევარის მუზეუმი განთავსებულია ერთსართულიან აგურის შენობაში, რომელიც სამოილოვიჩის მამის კუთვნილება იყო. ამ სახლში ცხოვრობდა მისი ოჯახი. აქვე დაასრულა ოთხკლასიანი ვაჟთა გიმნაზია და შემდეგ სწავლა გააგრძელა მარიუპოლის ალექსანდრეს გიმნაზიაში. გიმნაზიის დასრულების შემდეგ სწავლობდა გერმანიის ქალაქ ფრაიბურგის აკადემიაში. მუზეუმის გამოფენა წარმოდგენილია აზოვის ვაჟთა გომნაზიის მოსწავლის ოთახის სახით. კედლებზე ჩამოკიდებულია ფოტოები და პირადი ნივთები. გამოფენაშია წარმოდგენილი ასევე საწერი მაგიდა და სკამი, საწერი მოწყობილობა, გიმნაზიის დროინდელი წიგნები. მუზეუმის დარბაზში დგას მკვლევარის ბიუსტი, რომლის ავტორიცაა მოქანდაკე ი. შიცბურგი. Каневский З. М. Рудольф Самойлович: превратности судьбы // Наука в СССР. — 1990. — № 2 (март-апрель).. Самойлович Р. Л. Путь к полюсу. — Л.: Изд-во Всесоюзного Арктического института, 1933. Мемориальный комплекс Р. Л. Самойловича Боранова Г. Н. Мемориальный музей Р. Л. Самойловича. ↑ Музей Р. Л. Самойловича. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-02-13. ციტირების თარიღი: 2017-06-21.
სან-ბენტუ-დუ-ტრაირი

სან-ბენტუ-დუ-ტრაირი (პორტ. São Bento do Trairi) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მიეკუთვნება აგრესტი-პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ბორბორემა-პოტიგუარის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 905 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 20.46 კმ²-ზე. ფართობი 190 818 კმ²-ია. რიუ-გრანდი-დუ-ნორტი ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, ზოგადი სტატისტიკა
სან-ჟოზე-დუ-კამპესტრი

სან-ჟოზე-დუ-კამპესტრი (პორტ. São José do Campestre) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მიეკუთვნება აგრესტი-პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ბორბორემა-პოტიგუარის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 12 356 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 36.22 კმ²-ზე. ფართობი 341 115 კმ²-ია. რიუ-გრანდი-დუ-ნორტი ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, ზოგადი სტატისტიკა
სან-ტომე (რიუ-გრანდი-დუ-ნორტი)

სან-ტომე (პორტ. São Tomé) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მიეკუთვნება აგრესტი-პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ბორბორემა-პოტიგუარის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 827 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 12.55 კმ²-ზე. ფართობი 862 585 კმ²-ია. რიუ-გრანდი-დუ-ნორტი ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, ზოგადი სტატისტიკა
სერა-დი-სან-ბენტუ

სერა-დი-სან-ბენტუ (პორტ. Serra de São Bento) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მიეკუთვნება აგრესტი-პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ბორბორემა-პოტიგუარის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 743 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 59.43 კმ²-ზე. ფართობი 96 627 კმ²-ია. რიუ-გრანდი-დუ-ნორტი ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, ზოგადი სტატისტიკა
სიტიუ-ნოვუ (რიუ-გრანდი-დუ-ნორტი)

სიტიუ-ნოვუ (პორტ. Sítio Novo) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 175 მეტრზე. მიეკუთვნება აგრესტი-პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ბორბორემა-პოტიგუარის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 020 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 23.52 კმ²-ზე. ფართობი 213 459 კმ²-ია. რიუ-გრანდი-დუ-ნორტი ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, ზოგადი სტატისტიკა
ტანგარა (რიუ-გრანდი-დუ-ნორტი)

ტანგარა (პორტ. Tangará) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 181 მეტრზე. მიეკუთვნება აგრესტი-პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ბორბორემა-პოტიგუარის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 14 175 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 39.72 კმ²-ზე. ფართობი 356 834 კმ²-ია. რიუ-გრანდი-დუ-ნორტი ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, ზოგადი სტატისტიკა
ჩაპალ-უადი

ჩაპალ-უადი (ინგლ. Chappal Waddi) — მთა ნიგერიაში, ზღვის დონიდან ქვეყნის ყველაზე უფრო მაღალი წერტილი. ის მდებარეობს ტარაბის შტატში, კამერუნის სახელმწიფო საზღვართან ახლოს, გაშაკა-გუმტის ეროვნული პარკის ტყის ნაკრძალში. ჩაპალ-უადის მთა ერთ-ერთი ყველაზე უფრო მაღალი მწვერვალია დასავლეთ აფრიკაში. ↑ Physical Map of Nigeria ↑ Climb Nigeria’s highest mountain, Chappal Waddi - Nigeria
ალია ბინტ ჰუსეინი

პრინცესა ალია ბინტ ჰუსეინი (არაბ. عالية بنت الحسين; დ. 13 თებერვალი 1956, ამანი, იორდანია) — იორდანიის მეფე ჰუსეინის უფროსი შვილი მისი პირველი ცოლისგან, დინა ბინტ აბდულ-ჰამიდისგან. პრინცესა ალია თავისი დაწყებითი განათლება მიიღო ამანში, აჰლიიას გოგონათა სკოლისა და როზარის კოლეჯში. 1968 წლამდე დიდ ბრიტანეთში, ლიმინგში სიბტონ პარკის სკოლაში სწავლობდა და შემდეგ ბენენდენის სკოლაში (1969-70) განაგრძო სწავლა, ხოლო 1972 წელს სომერსეტის მილფილდის სკოლაში მოიპოვა არაბულ, ინგლისურ და ფრანგულ ენებზე „ა“ დონე. 1977 წელს, ალია დაამთავრა იორდანიის უნივერსიტეტი ინგლისურ ლიტერატურაში ბაკალავრის ხარისხით. პრინცესა ალია 1977 წლის 12 აპრილს დაქორწინდა ლეიტენანტ-პოლკოვნიკი ნასერ ვასფი მირზაზე, რაღადანის სასახლეში და ქორწინებიდან ჰყავს ერთი შვილი: ჰუსეინ მირზა (დ. 12 თებერვალი, 1981) ალია და მირზა 1988 წელს განქორწინდნენ. ხელმეორედ ალია 1988 წლის 30 ივლისს ამანში სეიდ მოჰამედ ალ-სალეჰზე დაქორწინდა. მათ ორი შვილი ჰყავთ: თალალ ალ-სალეჰი (დ. 12 სექტემბერი, 1989) აბდულ ჰამიდ ალ-სალეჰი (დ. 15 ნოემბერი, 1992)  იორდანია: იორდანიის ვარსკვლავის ორდენი  იორდანია : პირველი კლასის ალ-ჰუსეინის ორდენი გამორჩეული წვლილისთვის (5.2.2007)  იაპონია: ძვირფასი გვირგვინის ორდენი (10.3.1976)  ნორვეგია: ნორვეგიის სამეფოს ორდენი დამსახურებისთვის (4.4.2000)  ესპანეთი: კათოლიკე იზაბელას სამეფო ორდენი (18.3.1977) პრინცესა ალიას ფონდი ↑ „Briefs“. Star-Times. April 1, 2001. ციტირების თარიღი: 2010-07-17. ციტატა: „Last year Princess Alia Bint Al Hussein Al Saleh daughter of the late King Hussein of Jordan...“[მკვდარი ბმული][მკვდარი ბმული] ↑ King Hussein, Princess Dina and Princess Alia ↑ Royal Ark ↑ 4.0 4.1 http://www.royalark.net/Jordan/jordan3.htm jordan3 ↑ 5.0 5.1 5.2 5.3 5.4 Royal Ark, Jordanian genealogy details ↑ Boletín Oficial del Estado
ადარნასე (ერისმთავარი)

ადარნასე, ადრნერსე — ქართლის ერისმთავარი (619–639) და კახეთის მთავარი; პატრიციელი (627–637/642), უფლისწულობაში „ვიპატოსი“. ადარნასეს საგარეო და სარწმუნოებრივი პოლიტიკა, კირიონ კათოლიკოს მსგავსად, ბიზანტიური ორიენტაციის იყო. მის დროს მოხდა საეკლესიო განხეთქილება ქართლსა და სომხეთს შორის. 614-616 წლებში სასანიანთა ირანის მოთხოვნით ყველა ქვეშევრდომი „სომხურ“ მონოფიზიტობაზე უნდა მოქცეულიყო, რის გამოც, ადარნასეს და კირიონს ქართლის დატოვება მოუხდათ. ბიზანტიის იმპერატორი ჰერაკლეს კავკასიაში ლაშქრობათა შემდეგ ერისმთავრად აღადგინეს. 637-642 წლებში ის რანის მთავარ ჯუანშერთან ერთად წინ აღუდგა სპარსელთა ლაშქარს რანში. ადარნასე მცხეთის ჯვრის ერთ-ერთი აღმშენებელია. მისი რელიეფური გამოსახულება წარწერით დღემდეა შემონახული ტაძრის აღმოსავლეთ კედელზე. საყოველთაო ეპისტოლე ბოგვერაძე ა., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 85. ეპისტოლეთა წიგნი, ზ. ალექსიძის გამოც., თბ., 1968 (2018) „Adarnase I (Atrnerseh)“, The Oxford Dictionary of Late Antiquity (en). Oxford University Press, გვ. 13-14. ISBN 978-0-19-866277-8.
პოდაზოვსკიეს ნაქალაქარი

პოდაზოვსკიეს ნაქალაქარი (რუს. Подазовское городище) — არქეოლოგიური ძეგლი, რომელიც მდებარეობს რუსეთის ფედერაციის, როსტოვის ოლქის ქალაქ აზოვის დასავლეთ გარეუბანში. პოდაზოვსკიეს ნაქალაქარის დაარსების თარიღად მიჩნეულია ძვ. წ. I საუკუნე. იგი არსებობდა ახ. წ. III საუკუნემდე. ნაქალაქარის ტერიტორია გარშემორტყმული იყო თავდაცვითი თხრილებით. თხრილსა და საცხოვრებლებს შორის დაშორება მინიმალური იყო. საცხოვრებლები აგებული იყო კვადრატული დაგეგმარებით და მომრგვალებული კუთხეებით. საცხოვრებლის ძირითადი მახასიათებლები იყო თიხის იატაკი და ლერწმის კედლები, რომელთა სიმაღლეც 2,5 მ. იყო. სახლებს შორის იყო ვიწრო გასასვლელები, რომელთა სიგანეც დაახლოებით ერთი მეტრი იყო. სახლებს შორის გადიოდა ქუჩა, რომლის სიგრძეც 5 მეტრი იყო. სახლების წინ ამოთხრილი იყო ორმოები, რომლებიც გამოიყენებოდა მარცვლეული კულტურების შესანახად ანდა საყოფაცხოვრებო ნარჩენების შესაგროვებლად. ნაქალაქარი იყო ერთიანი მეოტიური დასახლება, რომელსაც გარს ერტყა თხრილები და რომელიც დაყოფილი იყო ზემო და ქვემო ნაწილებად. ძირითადი ნაგებობებიდან აღმოსავლეთით მდებარეობდა გაუმაგრებელი ნაქალაქარის მოედანი. პოდაზოვსკიეს ნაქალაქარი ცნობილია 1911 წლიდან. 1960-1970-იან წლებში ნაქალაქარზე მიმდინარეობდა არქეოლოგიური გათხრები. არქეოლოგიურ გათხრებს ხელმძღვანელობდა ი. ს. კამენეცკი. ნაქალაქარის გამაგრებული ტერიტორიის ფართობი შეადგენდა 3 300 კვ. მეტრს. პოდაზოვსკიეს ნაქალაქარის გათხრების დროს არქეოლოგებმა აღმოაჩინეს ნაგებობა, რომლის ასაშენებლად გამოყენებული იყო ლერწამი, რომელიც აუცილებელი იყო თიხის ნალესის შესაკავებლად. ციხესიმაგრის ნაქალაქარი კობიაკოვოს ნაქალაქარი Подазовское городище на Викимапии ↑ ქალაქ აზოვის ისტორიისა და კულტურის დაცული ობიექტი ↑ 2.0 2.1 Зубарев В. Г. Историческая география Северного Причерноморья по данным античной письменной традиции. — М: Языки славянской культуры, 2005—504 с: ил. Карты — (Studia historica). — ISSN 1727 — 9968, ISBN — 5-9551-0056-3 ↑ 3.0 3.1 Хижина меота//Археологический музей-заповедник Танаис. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-02-14. ციტირების თარიღი: 2017-06-26. ↑ Городища донских меотов: вопросы датировки И. С. Каменецкий, Институт археологии (Российская академия наук), «Авто», 1993—176 с. — С.14 ↑ Очерки истории Азова, Азовский краеведческий музей, 2005
დოდოთის ცხრაკარა

დოდოთის ცხრაკარა — X საუკუნის დასაწყისის ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი, ქართული მართლმადიდებლური ეკლესია, ქურთის მუნიციპალიტეტის (2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ) ტერიტორიაზე, სოფელ ზემო დოდოთის მახლობლად, ფრონის ხეობაში. ეკლესია ძლიერ დაზიანებულია. გეგმით დარბაზულ ეკლესიაა გარშემოსავლელით. ნაგებია სუფთად გათლილი ღვინისფერი ქვის კვადრების სწორი რიგებით, ურევია უხეშად დამუშავებული სხვადასხვა ზომის ქვებიც. სამხრეთის კარი შემკულია მოჩუქურთმებული სათაურით. კარის გვერდზე ამოკვეთილი ქართული ასომთავრული წარწერიდან ჩანს, რომ ეკლესია X საუკუნის დასაწყისში აუგია ტბელ ერისთავს ივანეს. X საუკუნის დასასრულს ან XI საუკუნის დასაწყისში კი მისთვის ქავთარ ტბელს გარშემოსავლელი მიუშენებია, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ დოდოთი ტბელ ფეოდალთა სამფლობელოს შემადგენლობაში შედიოდა. განსაკუთრებითაა გამოყოფილი გარშემოსავლელის სამხრეთ ნაწილში არსებული ორმალიანი თაღოვანი შესასვლელი. თაღებს შორის მრგვალი სვეტია, რომელიც მოჩუქურთმებული კაპიტელითაა დასრულებული. შესასვლელი შიგნითაც და გარედანაც უხვადაა მოჩუქურთმებული გეომ. და სტილიზებული მცენარეული ორნამენტით. ასევე იყო მორთული დასავლეთი შესასვლელიც. დოდოთის ეკლესიის გარშემოსავლელის ჩუქურთმები შესრულების ხარისხითა და სირთულით გამოირჩევა მთლიანი ეკლესიის მორთულობისაგან. მეფისაშვილი რ., ცინცაძე ვ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. ?.
ფუნქციის დიფერენციალი

ფუნქციის დიფერენციალი — ფუნქციის ნაზრდის A∆x შესაკრები, რომელიც წრფივია არგუმენტის ∆x ნაზრდის მიმართ. თუ y=f(x) ფუნქცია განსაზღვრულია x წერტილის მიდამოში და ამ ფუნქციის ∆y ნაზრდი შეიძლება წარმოვადგინოთ, როგორც ორი შესაკრების ჯამი ∆y=A∆x+α∆x, სადაც A სასრული რიცხვია და დამოუკიდებელია ∆x ნაზრდისაგან, ხოლო α უსასრულოდ მცირეა, როდესაც ∆x→0, მაშინ f(x) ფუნქციას ეწოდება დიფერენცირებადი x წერტილში. ფუნქციის ნაზრდის A∆x შესაკრებს, რომელიც წრფივია არგუმენტის ∆x ნაზრდის მიმართ, ფუნქციის დიფერენციალი ეწოდება. y=f(x) ფუნქციის დიფერენციალს აღნიშნავენ dy ან df(x) სიმბოლოთი. dy=f^' (x)∆x, ე. ი. ფუნქციის დიფერენციალი ფუნქციის წარმოებულისა და არგუმენტის ნაზრდის ნამრავლის ტოლია. კერძოდ, თუ y=f(x)=x, გვაქვს f^' (x)=1, რის გამოც dx=∆x. ამიტომ dy=f'(x)dx, ე. ი. ფუნქციის დიფერენციალი უდრის ფუნქციის წარმოებულისა და არგუმენტის დიფერენციალის ნამრავლს.
კატლა

კატლა (ისლ. Katla; ისლანდიური წარმოთქმა:  ( მოსმენა)) — დიდი ვულკანი ისლანდიის სამხრეთ ნაწილში. სიმაღლე 1512 მ. მეტად აქტიურია; 930-1918 წლებში 13-95 წლების ინტერვალებით დოკუმენტირებულია ოცი ამოფრქვევა. 99 წლის განმავლობაში ძლიერი ამოფრქვევები არ ყოფილა, თუმცა ფიქსირდებოდა მცირე ამონთხევები, რომლებსაც არ დაურღვევიათ ყინულოვანი საფარველი. დაფარულია მყინვარ მირდალსიეკუდლის სამხრეთ-აღმოსავლეთი ნაწილით. ყინულქვეშა ამოფრქვევებს მოჰყვება ყინულის ინტენსიური დნობა და მეზობელი რაიონების გამდნარი წყლით დატბორვა. 1918 წლის ამოფრქვევის შედეგად წყლის ხარჯმა მიაღწია 400 ათას მ³/წმ-ს. ამ ნაკადებს დიდი რაოდენობით გამოაქვთ გამორეცხილი პიროკლასტები და ილექებიან დიდ ფართობზე ვულკანის ირგვლივ ზანდრული ველების სახით. კატლა ისლანდიის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი ვულკანია. გაწოლილია სოფელ ვიკის ჩრდილოეთით და მყინვარ ეიაფიადლაიეკუდლის აღმოსავლეთით. კატლის კალდერის დიამეტრია 10 კმ და დაფარულია 200-700 მ სისქის ყინულით. ჩვეულებრივ, ვულკანი იფრქვევა ყოველ 40-80 წელიწადში. 1755 წლის ამოფრქვევამ გამოიწვია მყინვარის ინტენსიური დნობა, რომლის შედეგად წარმოქმნილმა წყლის ნაკადის ხარჯმა 200 000-400 000 მ³/წმ-ს მიაღწია. ისლანდიის ვულკანების სია კატლა (ინგლისური) — სტატია გლობალური ვულკანიზმის პროგრამიდან ↑ 1.0 1.1 კატლა — ენციკლოპედია ბრიტანიკა (ინგლისური) ↑ კატლა — დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია (რუსული) ↑ Апродов В.А. Вулканы. — Москва: "Мысль", 1982.