laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ნიკოლოზ გომელაური (მეტალურგი)

ნიკოლოზ გიორგის ძე გომელაური (დ. 15 აპრილი, 1907, სოფ. მირზაანი, სიღნაღის მაზრა — გ. 24 მაისი, 1977, თბილისი) — ქართველი მეტალურგი. პროფესორი (1972). საქართველოს სსრ დამსახურებული ინჟინერი. 1930 წელს დაამთავრა ამიერკავკასიის სამთო-მეტალურგიული ინსტიტუტი. მუშაობა დაიწყო იქვე. 1931-1933 წლებში იყო სამთო-მექანიკური ფაკულტეტის დეკანი, 1932–1937 წლებში მინერალური ნედლეულის ინსტიტუტის ამიერკავკასიის ფილიალის გამდიდრების ლაბორატორიი გამგე, 1937–1941 წლებში ტრესტ „ჭიათურმანგანუმის“ სისტემაში მშენებლობების უფროსი, 1944-1957 წლებში რუსთავის მეტალურგიული ქარხნის დირექტორი, 1963–1965 წლებში საქართველოს სახელმწიფო მეურნეობის საბჭოს თავმჯდომარე, 1965–1970 წლებში საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე, 1970–1977 წლებში მინერალური ნედლეულის კავკასიის ინსტიტუტის დირექტორი. მისი ძირითადი შრომები ეხება სპილენძ-მოლიბდენის მადნების სელექციური ფლოტაციისა და კომპლექსური გამოყენების, აგრეთვე მანგანუმის ღარიბი მადნებისა და შლამის გამდიდრებაგამოყენების საკითხებს. რუსთავის მეტალურგიული ქარხნის მილსაგლინავი აგრეგატის ავტომატიზაციისათვის სპეციალისტების ჯგუფთან ერთად მიენიჭა ლენინური პრემია (1962). მიღებული აქვს 2 ლენინის ორდენი და სხვა სახელმწიფო ჯილდოები. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 92. ნიკოლოზ გომელაური (მეტალურგი) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ნიკოლოზ გომელაურის ბიოგრაფია (II მოწვევა) ნიკოლოზ გომელაურის ბიოგრაფია (III მოწვევა) ნიკოლოზ გომელაურის ბიოგრაფია (IV მოწვევა) ნიკოლოზ გომელაურის ბიოგრაფია (V მოწვევა) ნიკოლოზ გომელაურის ბიოგრაფია (VII მოწვევა)
ნიკოლოზ გომელაური (კერამიკოსი)

ნიკოლოზ ვლადიმერის ძე გომელაური (დ. 18 ნოემბერი, 1918, სიღნაღი — გ. 11 ნოემბერი, 1961, თბილისი) — ქართველი კერამიკოსი. საქართველოს დამსახურებული მხატვარი (1958). 1942 წელს დაამთავრა თბილ. სამხატვრო აკადემია. მისი პედაგოგები იყვნენ დ. ციციშვილი, ბ. შებუევი, ა. ფიცხელაური , ზ. პ. მაისურაძე. 1942-1944 წლებში გომელაური სიღნაღის დრამატული თეატრის მთავარი მხატვარი იყო. 1947 წლიდან პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა თბილისის სამხატვრო აკადემიაში. 1945 წლიდან მონაწილეობდა მხატვართა საერთაშორისო გამოფენებში (კერამიკოსთა საერთაშორისო გამოფენა, ჟენევა, 1945). გომელაური ქართული პროფესიული კერამიკის ერთ-ერთი ფუძემდებელია. მან ქართული კერამიკა გაამდიდრა ახალი ტექნიკური პროცესებით, შეისწავლა ბრინჯაოსა და ანტიკური ეპოქის კერამიკა, რომელიც შემოქმედებითად გამოიყენა თავის საქმიანობაში. გომელაური ძირითადად ქმნიდა დეკორაციულ ლარნაკებსა და კერამიკულ ქანდაკებებს. ნამუშევრები: ფიალები (1953), ყვავილების ლარნაკი (1958), ჭინჭილა (1960), დოქი (1961) და სხვ. გომელაურის შემოქმედებამ გარკვეული როლი ითამაშა ქართული მხატვრული პროფესიული კერამიკის განვითარების საქმეში. კიკნაძე ნ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 92. ნიკოლოზ გომელაური (კერამიკოსი) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
გომბორის მთა

გომბორის მთა — მთა საქართველოში, საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს გომბორის ქედზე, გომბორის უღელტეხილის ჩრდილოეთით. სიმაღლე ზღვის დონიდან 1839 მ. აგებულია სარმატული თიხებით, ქვიშაქვებითა და კონგლომერატებით. აქვს მობრტყელებული წვერი და სამი მხრივ (ჩრდილოეთით, დასავლეთით, აღმოსავლეთით) ძალზე დამრეცი კალთები, სამხრეთით — ფლატოვანია. შემოსილია მეორეული სუბალპური მდელოებით. უკლება დ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012.
აბლაუტი

აბლაუტი (გერმ. Ablaut — „გადაბგერება“; ასევე იწოდება, როგორც აპოფონია) — სიტყვაში ხმოვნის ფონოლოგიური მონაცვლეობის გამოყენება გრამატიკული ფორმის გასარჩევად. გავრცელებულია სხვადასხვა სტრუქტურის ენებში. მაგალითად: ბერძ. petomai — „ვფრენ“ ~ აორისტი eptomen (pet/pt), ინგლ. foot — „ფეხი“ ~ მრავლობითი რიცხვი feet, ქართ. ვდრეკ—წყვეტილი—ვ-დრიკ-ე (ე/ი). ქართულში აბლაუტი, ისევე როგორც ინდოევროპულ ენებში, მორფოლოგიური სიჭარბის მოვლენაა (ე. ი. გვხვდება სხვა გრამატიკულ საშუალებებთან ერთად და არა დამოუკიდებლად). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 30.
აბლაცია (ართმევა)

აბლაცია (ლათ. ablatio — „ართმევა“) — ნივთიერების მასის ართმევა მყარი სხეულის ზედაპირიდან გარსშემომდინარე ცხელი აირის ნაკადით სხეულის ეროზიის, ლღობის ან სუბლიმაციის შედეგად. აბლაცია შეიჩნევა, მაგ., მეტეორების ან ხელოვნური კოსმოსური სხეულების დიდი სიჩქარით მოძრაობისას ატმოსფეროში. იყენებენ რაკეტულ ძრავას, კოსმოსური საფრენი აპარატისა და ჰიპერბგერითი თვითმფრინავის აირის ნაკადით გახურებულ ნაწილთა თბოცვლისათვის (გასაცივებლად), რაც ხორციელდება კონსტრუქციული მასალის ან გასახურებელ ზედაპირზე დატანილი სპეციალური ნივთიერების შრის ლღობის ან სუბლიმაციის მეშვეობით. ნაკადის მიმართულებით მოძრავი სუბლიმაციის პროდუქტები წარმოქმნის აირის ფარდას, რომელიც იცავს კონსტრუქციის კედლებს ატმოსფეროსთან ან წვის პროდუქტებთან უშიუალო კონტაქტისაგან. აბლაციურ მასალად იყენებენ პლასტმასებს, კერამიკულ მასალებსა და მათ კომბინაციას (არმირებული პლასტმასები და კერამიკა, გაჟღენთილი მასალები და სხვა). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 30.
აბლაციის ზონა

აბლაციის ზონა (ლათ. ablatio — „ართმევა“; ზოგჯერ იხმარება „ზედაპირული გადარეცხვა“) — გლაციოლოგიაში, მყინვარის მასის შემცირება დნობის, აორთქლების ან მექანიკური ნგრევის შედეგად. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 30.
აბოლოცია

აბოლაცია (ლათ. abolitio— გაუქმება) — სამართლებრივი აქტის (კანონის, გადაწყვეტილების და ა. შ.) ან თანამდებობის გაუქმება, თანამდებობიდან გადადგომა ან გადაყენება. ტერმინი აბოლაცია ცნობილი იყო ჯერ კიდევ რომის სამართალში. ამჟამად აბოლაცია ჩვეულებრივ ნიშნავს სისხლისსამართლებრივი დევნის შეწყვეტას სასამართლო განჩენის გამოტანამდე (სახელმწიფო ხელისუფლების უმაღლესი ორგანოები ადგენენ, არ აღიძრას, ხოლო აღძრული საქმე შეწყდეს განსაზღვრული კატეგორიის დანაშაულთა ან ცალკეულ პირთა მიმართ). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 30.
კუთხესახეხი მანქანა

კუთხესახეხი მანქანა ან კუთხესახეხი (ქართულ ენაში გავრცელებული ბარბარიზმებია: ბალგარკა, ბოლგარკა, ბარგალკა, რომელიც მომდინარეობს რუსული სიტყვისგან „болгарка“) — რკინის, ქვის და სხვა ნაკეთობათა სახეხ-საჭრელი ხელის ელექტრომოწყობილობა; წარმოადგენს სახეხი მანქანების სახესხვაობას, რომელიც გამოიყენება აბრაზიული დამუშავებისათვის: ჭრისთვის, ხეხვისთვის, ქვის, ლითონის და სხვა ნაკეთობათა გაწმენდისათვის. გამოიყენება მშენებლობაში, ლითონდამუშავებასა და მერქნის დამუშავებაში. კუთხესახეხი მანქანა იკვებება ელექტროძრავათი, ბენზინის ძრავათი ან შეკუმშული ჰაერით. კუთხესახეხი მანქანა გამოიგონეს 1954 წელს გერმანულ კომპანია Ackermann + Schmitt (FLEX-Elektrowerkzeuge GmbH)-ში, რომელიც მდებარეობს ქალაქ შტაინჰაიმ-ან-დერ-მურში. ამ ინსტრუმენტის სასაუბრო სახელწოდება — „болгарка“ წარმოიშვა სსრკ-ში 1970-იან წლებში, როდესაც აქ გამოჩნდა მისი პირველი ნიმუშები, რომელიც გამოშვებული იყო სწორედ რომ ბულგარეთში, „სპარკი ელტოსის“ საწარმოზე, სავაჭრო ნიშნით „Eltos“ ქალაქ ლოვეჩში. ამ ინსტრუმენტის ეს სახელწოდება — „болгарка“ მხოლოდ პოსტსაბჭოთა სივრცეში გვხვდება. ↑ კუთხესახეხი მანქანა — ბარბარიზმების ლექსიკონი ↑ Henke, Michael (January 2009), "Nachgefragt: Warum heißen Winkelschleifer "Flex"", Fliesen und Platten (Köln: Verlagsgesellschaft Rudolf Müller): 45, http://www.flex-tools.com/documentpool/Winkelschleifer-FLEX-PR-FLiesen-Platten.pdf. წაკითხვის თარიღი: 2014-01-16 დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine. ↑ Защо ъглошлайфът в Русия се нарича «българка»? ↑ «Болгарка» - история названия и секреты правильного выбора инструмента : Правда Гомель. gp.by. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-06-29. ციტირების თარიღი: 2017-05-07.
აბოლიციონისტური ლიტერატურა

აბოლიციონისტური ლიტერატურა — ლიტერატურა რომელიც XIX საუკუნის 30-60-იანი წლების აშშ-ში ზანგთა მონობის მოსპობას ქადაგებდა. პლანტატორულ სამხრეთ შტატებში ზანგების განთავისუფლებისათვის ბრძოლა ერთ-ერთი მთავარი თემაა ამერიკელი პოეტების ჯ. გ. უიტიერის, ჯ. რ. ლოუელის, აგრეთვე პ. უ. ლონგფელოს (ლექსების ციკლი „მონობის სიმღერები“, 1842), უ. უიტმენის (1855 წლის ბევრი ლექსი) და ტრანსცენდენტალიზმის წარმომადგენელთა შემოქმედებაში. პირველი აბოლიციონისტური რომანია რ. ჰილდრეთის „მონა ანუ ურჩი მურის მოგონებები“ (1836). აბოლიციონისტური ლიტერატურის საუკეთესო ნაწარმოებად არის მიჩნეული XIX საუკუნის ამერიკის რეალისტური პროზის თვალსაჩინო ნიმუში ჰ. ბიჩერსტოუს რომანი „ბიძია თომას ქოხი“ (1852). აბოლიციონისტური მოძრაობის ბელადები უ. ლ. გარისონი, უ. ფილიდსი, ზანგი ფ. დუგლასი, ამავე დროს შესანიშნავი პუბლიცისტები იყვნენ. აბოლიციონისტური ლიტერატურას მიაკუთვნებენ ა. ლინკოლნის პუბლიცისტურ ნაწერებსა და სიტყვებსაც. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 31.
აბომაზოტომია

აბომაზოტომია (ლათ. abomasum — „მაჭიკი“ და ძვ. ბერძნ. τομή — „გაკვეთა“) — მუცლის კედლიდან მაჭიკის (მცოხნავი ცხოველის კუჭი) გაკვეთის მეთოდი. 1936 წელს პირველად გამოიყენა საბჭოთა ვეტერინარმა ქირურგმა ს. ელცოვმა ცხვრის მაჭიკისაგან მცენარეული და ცხოველური წარმოშობის მკვრივი წარმონაქმნის (ბეზოარის) მოსაცილებლად. აბომაზოტომიას მიმართავენ აგრეთვე ძროხის მაჭიკის ჩაბრუნებისას ან მკვრივი საკვები მასითა და ლამით მისი დაცობის დროს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 31.
აბონემენტი

აბონემენტი (ფრანგ. abonnement < ფრანგ. abonner — „გამოწერა“) — განსაზღვრული დროის განმავლობაში რაიმეთი სარგებლობის უფლება, ამ უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი. აბონემენტი უზრუნველყოფს სხვადასხვა დაწესებულება-ორგანიზაციისა და საწარმოს ნივთებით ან მომსახურებით სარგებლობის უფლებას. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 31.
აბონენტი

აბონენტი (გერმ. Abonnent < ფრანგ. abonner — „ხელის მოწერა“) — აბონემენტით მოსარგებლე პირი, დაწესებულება ან ორგანიზაცია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 31.
აბორიგენი

აბორიგენი (ლათ. aborigines < ab origine — „დასაბამიდან“, „თავიდან“) — ამა თუ იმ ქვეყნის ან ადგილის მკვიდრი ერი, თავდაპირველი ბინადარი. შეესაბამება, ძველ ბერძნულ ავტოქთონს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 31.
მჭედლიშვილი

საკუთარი სახელი მჭედლიშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ბაადურ მჭედლიშვილი — არქეოლოგი, მხატვარი, პუბლიცისტი ბესარიონ მჭედლიშვილი — სპორტსმენი (ფეხბურთელი) გიორგი მჭედლიშვილი — სპორტსმენი (ფეხბურთელი) გიორგი მჭედლიშვილი — ისტორიკოსი გიორგი მჭედლიშვილი — პათოფიზიოლოგი დავით მჭედლიშვილი — ჟურნალისტი ექვთიმე (მჭედლიშვილი) — სასულიერო პირი ვახტანგ მჭედლიშვილი (მჭედელოვი) — რეჟისორი ზურაბ მჭედლიშვილი — სპორტსმენი (მორაგბე) იოსებ მჭედლიშვილი — მწერალი ლაშა მჭედლიშვილი — სპორტსმენი (ფეხბურთელი) მიხეილ მჭედლიშვილი (მჭედელოვი) — მუსიკოსი (არფისტი) ოთარ მჭედლიშვილი (მჭედლოვ-პეტროსიანი) — ქიმიკოსი სალომე მჭედლიშვილი — სპორტსმენი (ძიუდო, სამბო) შალვა მჭედლიშვილი — მწერალი, ექიმი ჯემალ მჭედლიშვილი — სპორტსმენი (ძიუდო, სამბო)
აბორტი (ცხოველები)

ცხოველების აბორტი — მაკეობის შეწყვეტა, საშვილოსნოდან მკვდარი ან უდღეური, არასიცოცხლისუნარიანი ნაყოფის გამოძევება, ჩანასახის სრული ან ნაწილობრივი შეწოვა. თუ ყველა ნაყოფი (მრავალნაყოფიან ცხოველში) იღუპება, აბორტს სრულს უწოდებენ, ხოლო თუ ყველა არ იღუება და ცოცხლად დარჩენილი ნორმალურად იბადება — არასრულს. აბორტი დედის ორგანიზმს სერიოზულ საშიშროებას უქმნის, ცხოველი ზოგჯერ იღუპება კიდეც, ხშირად კი ხანგრძლივი დროით ბერწდება, კლებულობს პროდუქტიულობაც. განასხვავებენ არაგადამდებ და გადამდებ აბორტს. არაგადამდები აბორტის მიზეზია ჩანასახის თანდაყოლილი სიმახინჯე, საშვილოსნოს, ღვიძლის, გულის, თირკმლის, ფილტვისა და დედის სხვა ორგანოს დაავადება, მაკე ცხოველის არასრულფასოვანი კვება, ტრავმა, დაძაბული მუშაობა და სხვა გადამდები აბორტის მიზეზია ინფექციური ან ინვაზიური დაავადება (ვიბროზი, ბრუცელოზი, პარატიფი, ტრიქომონოზი, ჯილეხი, ქოტაო, ტუბერკულოზი, თურქული და სხვა). ინფექციური და ზოგიერთი ინვაზიური აბორტის დროს მეურნეობაში კარანტინს აწესებენ. ჩირაძე ვ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 31.
თესლის აბორტიულობა

თესლის აბორტიულობა — არაინფექციური დაავადება ძირითადად სამარცვლე-პარკოსანი და ჯვაროსანი მცენარეებისა. განპირობებულია მათი გენეტიკური თავისებურებით — ყვავილობისას და თესლის განვითარების საწყის ფაზაში არახელსაყრელი წყლის რეჟიმითა და მინერალების ქვების უკმარისობით. პარკსა და ჭოტში ნორმალური თესლის ნაცვლად წარმოიშობა მჭკნარი, განუვითარებელი ნასახი. მოსავალი 10-20%-ით მაინც მცირდება. საგრძნობლად უარესდება დანარჩენი, გარეგნულად ნორმალური მარცვლის ხარისხიც. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 31-32.
აბოს ხელშეკრულება

აბოს საზავო ხელშეკრულება — დაიდო 1743 წელს რუსეთ-შვედეთს შორის. ხელი მოეწერა 7(18) აგვისტოს აბოში (ფინეთი), რუსეთ-შვედეთის ომში (1741-1743) შვედეთის დამარცხების შემდეგ. აბოს ხელშეკრულება ითვალისწინებდა „საუკუნო მშვიდობასა და მეგობრობას“ მხარეებს შორის. მხარეები ვალდებულებას კისრულობდნენ არ შესულიყვნენ ერთმანეთისათვის სამტრო კავშირში. ტერიტორიის დათმობის ხარჯზე რუსეთმა აიძულა შვედეთი ტახტის მემკვიდრედ აერჩია რუსეთის ორიენტაციის მომხრე ჰოლშტაინის პრინცი ადოლფ ფრიდრიხი. რუსეთ-შვედეთის საზღვარი დაწესდა მდ. კიუმენზე. რუსეთს გადაეცა ომში დაკავებული კიუმენეგორის პროვინცია ვილმანსტრანდითა და ფრიდრიხსჰამითურთ და სავოლაკის პროვინციის ნაწილი ნეიშლოტითურთ. ხელშეკრულებამ განამტკიცა რუსეთის პოზიცია ბალტიის ზღვაზე და უზრუნველყო მისი ჩრდილო-დასავლეთის საზღვრების უშიშროება. სამშვიდობო ხელშეკრულებების სია ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 32.
აბრაამი (პალიცინი)

აბრაამი, ერისკაცობაში ავერკი პალიცინი (რუს. Аверкий Палицын; გ. 13 სექტემბერი, 1626) — რუსი საეკლესიო და პოლიტიკური მოღვაწე, მწერალი. 1588 წელს შერისხეს და ბერად აღკვეცეს სოლოვეცკის მონასტერში. ბორის გოდუნოვის მეფობის დროს, 1600 წელს, გადასახლებიდან დააბრუნეს. ვასილ შუისკის გამეფების შემდეგ დანიშნეს სერგის სამების ლავრის კელარად. 1610 წელს მონაწილეობდა ელჩობაში, რომელიც პოლონეთის მეფე სიგიზმუდ III-თან გაემგზავრა რუსეთის ტახტზე უფლისწულ ვლადისლავის მოსაწვევად. 1612 წელს აქტიურად ეხმარებოდა მინინსა და პოჟარსკის პოლონელ ინტერვენტთა წინააღმდეგ ბრძოლაში. 1618 წელს წარმატებით ხელმძღვანელობდა სერგის სამების ლავრის დაცვას პოლონელთა ჯარისაგან. 1619 წელს აიძულეს ისევ სოლოვეცკის მონასტერში დაბრუნებულიყო. იქვე გარდაიცვალა. ავტორია თხზულებისა „ამბავი სერგის სამების მონასტრის გარემოცვისა...“ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 32.
აბრაზიული დამუშავება

აბრაზიული დამუშავება — ლითონის, მინის, ხისა და სხვა მასალის მექანიკური დამუშავება აბრაზიული იარაღით სუფთა ზედაპირისა და ზუსტი ზომის დეტალის მისაღებად. აბრაზიული დამუშავებაში შედის ხეხვა, ჰონინგება, მილესვა, გაპრიალება, სუპერფინიში, დაყვანა, ალესვა და სხვა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 32.
აბრაზიული იარაღი

აბრაზიული იარაღი — საჭრელი იარაღი, მზადდება სხვადასხვა შემკვრელით (კერამიკული, მაგნეზიური, ლითონური მასალა, ბაკელიტი, ვულკანიტი) შეკავშირებული აბრაზული მასალისაგან, იხმარება ლითონის, მინის, ქვის, ხის, პლასტმასის, რეზინის, მარმარილოს და სხვათა დასამუშავებლად. მრეწველობაში ფართოდ იყენებენ განსაკუთრებულად სუფთა ზედაპირის და ზუსტი დეტალების მისაღებად. აგრეთვე საჩორტნი სამუშაოებისათვის (უმეტესად სხმულების დასამუშავებლად), სხვადასხვა მკვრივი მასალის გადასაჭრელად და სხვა. აბრაზიული იარაღის ორი ძირითადი ჯგუფია: ხისტი (სახეხი ქარგოლი, თავი, სეგმენტი, ძელაკი) და მოქნილი (სახეხი ზუმფარა). აბრაზიულ იარაღებს განასხვავებენ ფორმის, მარცვლების სიდიდის, სისალის, ფორიანობისა და შემაკავშირებელი ნივთიერების მიხედვით. აბრაზიული იარაღის თავისებურებაა მუშაობის პროცესში მისი საჭრელი ზედაპირის თვითლესვა. საჭრელი ზედაპირის აღსადგენად აბრაზიული იარაღის პერიოდულად ასწორებენ ალმასით ან ალმასის შემცველელებით. ხეხვა მილესვა დაყვანა ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 32.
ეკონომიკური კიბერნეტიკა

ეკონომიკური კიბერნეტიკა — მეცნიერების დარგი, რომელიც სწავლობს კიბერნეტიკის ზოგადი კანონებისა და მეთოდების გამოყენებას ეკონომიკური პროცესების მართვასა და რეგულირებაში. ფართო გაგებით ეკონომიკური კიბერნეტიკა ეკონომიკაში მართვის პროცესების კვლევის მეთოდების ერთობლიობაა. ეკონომიკური კიბერნეტიკის ცნება XX საუკუნის 60-იან წლებში გაჩნდა ვ. ნემჩინოვის (სსრკ), ო. ლანგეს და ჰ. გრენევსკის (პოლონეთი), ს. ბირის (დიდი ბრიტანეთი) შრომებში. იგი მოიცავს ეკონომკური სისტემებისა და მოდელების თეორიას, ეკონომიკის სისტემური ანალიზისა და მისი მოდელირების მეთოდოლოგიას, ეკონომიკური ინფორმაციის თეორიას, რომელიც ეკონომიკას განიხილავს როგორც ინფორმაციულ სისტემას და სწავლობს ეკონომიკურ-ინფორმაციულ ნაკადებს. საქართველოში ეკონომიკური კიბერნეტიკა ვითარდებოდა სამეცნერო-კვლევით ინსტიტუტებსა და თსუ-ში. საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის პ. გუგუშვილის სახელობის ეკონომიკის ინსტიტუტში დაამუშავეს წარმოების ნატურალურ-ნივთობრივი ეფექტიანობის ამაღლების პრობლემები (ვ. პაპავა), რეგიონული ბუნებათსარგებლობის ეკონომიკური პრობლემების მრავალმიზნობრივი ოპტიმიზაციური მოდელები (გ. წერეთელი), დეფიციტური ეკონომიკის მოდელირების მექანიზმი (რ. სარჩიმელია) და სხვ.; საქართველოს სსრ სახელმწიფო საგეგმო კომიტეტთან არსებული სახალხო მეურნეობის ეკონომიკისა და დაგეგმვის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში – საქართველოს დარგთაშორისი კავშირების მოდელირების (მ. კეკელიძე, ს. სანაძე და სხვ.) და მაკროეკონომიკური პროგნოზირების ერთპროდუქტიული და მრავალპროდუქტიული მოდელები (ი.მესხია), მიღწეულია რიგი მნიშვნელოვანი მეცნიერული შედეგები. თბილისის სსახელმწიფო უნივერსიტეტში ეკონომიკის ანალიზის მათემატიკური მეთოდების (ახლანდ. ეკონომეტრიკის) კათედრაზე დამუშავდა აგრეგირებული დარგთაშორისი კავშირების მოდელირების საკითხები (ი. ანანიაშვილი) და რეგიონთაშორისი დარგთაშორისი კავშირების მოდელები, რომელთა საფუძველზეც შედგა სამხრეთ კავკასიის ქვეყნების (აზერბაიჯანი, საქართველო, სომხეთი) რეგიონთაშორისი ბალანსი (კ. აჩელაშვილი). ქართველ მეცნიერთა კვლევის შედეგები ეკონომიკური კიბერნეტიკის დარგში აღიარებულია საქართველოს ფარგლებს გარეთაც და ასახულია აღნიშნულ მეცნიერთა მონოგრაფიებსა და მრავალ სამეცნიერო სტატიაში. თბილისის სსახელმწიფო უნივერსიტეტში 1970–2006 ამზადებდნენ უმაღლესი კვალიფიკაციის შესაბამის სპეციალისტებს. აჩელაშვილი კ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 602-603. კობრინსკი ნ., მაიმინასი ე., სმირნოვი ა., შესავალი ეკონომიკურ კიბერნეტიკაში, თარგმ. რუსულიდან, თბ., 1980; Lange O., Wstęp do cybernetyki ekonomicznej, Warsz., 1965
აბრაზიული მასალა

აბრაზიული მასალა, აბრაზივი — დიდი სისალის წვრილმარცვლოვანი ნივთიერებანი. ბუნებრივი აბრაზიული მასალაა ალმასი, კორუნდი, კვარცი, ზუმფარა, კაჟი და სხვა. XIX საუკუნის დამლევიდან იხმარება ხელოვნური აბრაზიული მასალა: ელექტროკორუნდი, კარბორუნდი, ბორის კარბიდი, ბორის ნიტრიტი, სინთეზური ალმასი და სხვა. აბრაზიული მასალისაგან ამზადებენ აბრაზიულ იარაღს. იყენებენ თავისუფალი სახითაც (ფხვნილი, პასტა). აბრაზიული დამუშავება ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 32.
აბრამცევო-კუდრინოს ჩუქურთმა

აბრამცევო-კუდრინოს ჩუქურთმა — ხის მხატვრული კვეთა, რითაც სახელი გაითქვეს აბრამცევოს, კუდრინოს, ახტირკისა და მოსკოვის ოლქის ზაგორსკის რაიონის სხვა სოფლების ოსტატებმა. 1882 წელს პირველი სახელოსნო აბრამცევოს მამულში გახსნა მხატვარმა ე. პოლონოვამ. აბრამცევო-კუდრინოს ჩუქურთმიან საყოფაცხოვრებო საგნებსა და სუვენირებს, რომლებსაც უპირატესად ბრტყელი რელიეფი (გეომეტრიული და მცენარეული ორნამენტი, ფრინველთა და ცხოველთა გამოსახულებანი) და გაპრიალებული ზედაპირი აქვს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 33.
მანჰეტენის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია

წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია (ინგლ. St. Nicholas Greek Orthodox Church) — განახლებული მსოფლიო სავაჭრო ცენტრის მიმდებარედ მშენებარე მართლმადიდებლური ბერძნული ეკლესია მანჰეტენზე, ნიუ-იორკში. სამშენებლო სამუშაოებს აწარმოებს ნიუ-იორკისა და ნიუ-ჯერსის საპორტო მმართველობა. მთავარი არქიტექტორია ესპანელი სანტიაგო კალატრავა. ეკლესია დაექვემდებარება კონსტანტინოპოლის მართლმადიდებელ ეკლესიას. პირვანდელი ეკლესია განადგურდა 2001 წლის 11 სექტემბრის ტერორისტული აქტების შედეგად. მშენებლობა უნდა დასრულდეს 2018 წლის ნოემბერში. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „მანჰეტენის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია“ ვიკისაწყობში. ოფიციალური საიტი დეივიდ ვ. დანლაპი On Greek Orthodox Easter, a Displaced Parish Contemplates Its Future ნიუ-იორკ ტაიმზი 2006 აპრილი
პიტერ აბრაჰამსი

პიტერ ჰენრი აბრაჰამსი (ინგლ. Peter Henry Abrahams Deras; დ. 19 მარტი, 1919 — გ. 18 იანვარი, 2017) — სამხრეთ აფრიკელი მწერალი. მისი შემოქმედების მთავარი თემაა რასობრივი დისკრიმინაციისა და ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის პრობლემები. ავტორია რომანებისა: „მეშახტე“ (1945), „ჭექა-ქუხილის ბილიკით“ (1948), „გვირგვინი უდომოსათვის“ (1956), „ღამის ტყვეობაში“(1965), „ჩვენი კუნძული დღეს“ (1966) და სხვები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 33. ↑ Абрахамс Питер Генри // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a> ↑ SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ 3.0 3.1 Discogs — 2000. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q504063"></a> ↑ Literary Icon Peter Abrahams Is Dead — 2017. ↑ Encyclopædia Britannica <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741"></a> ↑ ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ Gran Enciclopèdia Catalana — Grup Enciclopèdia, 1968. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18696256"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2664168"></a> ↑ 9.0 9.1 9.2 Czech National Authority Database <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863"></a> ↑ https://nyti.ms/2jOziMj
აბრევი

აბრევი — სოფელი საქართველოში, სამხრეთ ოსეთის დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ახალგორის მუნიციპალიტეტში, წინაგრის თემში, მდინარე ლეხურის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 880 მ, ახალგორიდან 55 კმ. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ადრინდელ ფეოდალურ ხანაში აბრევი შედიოდა ქსნის ხევში, XV საუკუნიდან კი — საამილახვროში. ვახუშტის რუკაზე აღნიშნული აქვს, როგორც ქართული სოფელი. ძველი აბრევი თანამედროვე სოფლის ჩრდილოეთით 2 კმ-ზე იყო გაშენებული გორაკზე. შემორჩენილია ფეოდალური ხანის დარბაზული ტიპის წმინდა თევდორეს ეკლესია („თუთრი“). მის მახლობლად აღმოჩნდა ფეოდალური ხანის ქვევრები და საწნახელი, რაც მოწმობს , რომ ამ ადგილებში ძველთაგანვე მევენახეობა ყოფილა განვითარებული. 1865 წელს სოფელი შედიოდა გორის მაზრის საკორინთლოს სასოფლო თემში და მასში ცხოვრობდა 9 კომლი. გვასალია ჯ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 33. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 33-34. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 13. ↑ საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2009. — გვ. 13.
აბრეშუმის გრეხა

აბრეშუმის გრეხა — აბრეშუმის ხამი ძაფისაგან ან სუსტად დაგრეხილი ხელოვნური ბოჭკოსაგან ნაგრეხი ძაფის მიღების ტექნოლოგიურ პროცესთა კომპლექსი. სერიცინის დასარბილებლად ხამ ძაფს საპნიანსა და ცხიმიან ემულსიაში დებენ, ძაფი მეტ ჭიმვადობასა და სინაზეს იძენს, მცირდება მისი ხახუნის კოეფიციენტი და დაელექტროების უნარი. ამავე თვისებების მისანიჭებლად, აგრეთვე ცალკეული ელემენტარული ძაფების შესაწებებლად ხელოვნურ ბოჭკოს ზეთოვან-ჟელატინიან ან სხვა ემულსიაში გაახამებენ. ნაგრეხი ძაფის ასორტიმენტი და გრეხის მიმართულება იოლად რომ განსაზღვრონ, დალბობა-გახამებისას ძაფს ადვილად ჩამოსარეცხი საღებავით აფერადებენ. შემდეგ შულოებს წურავენ, ასწორებენ და აშრობენ. გამშრალ ძაფს შულოებიდან კოჭაზე ან სხვა რომელიმე საფუთავზე გადაახვევენ. ამ პროცესს ხშირად უთავსებენ ძაფის წმენდას, რისთვისაც ძაფს ჭვრიტეში ატარებენ. რამდენიმე ძაფს დაგრეხის წინ აერთებენ საორფებელ ან საორფებელ-საგრეხ მანქანაზე დაბალი შეგრეხით. მაღალი გრეხის ფიქსაციისათვის ძაფს ორთქლით ამუშავებენ და შემდეგ ახვევენ სხვადასხვა სახის საფუთავზე. აბრეშუმს გრეხენ სპეციალურ საგრეხ მანქანაზე. მონიავა გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 34.
ჯიბირი

ჯიბირი (აზერ. Cibir) — სოფელი აზერბაიჯანში, გუსარის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 1 091 კაცი. ჯიბირი GEOnet სახელების სერვერზე
ჩილაგირი (გუსარი)

ჩილაგირი (აზერ. Çiləgir) — სოფელი აზერბაიჯანში, გუსარის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 928 კაცი. ჩილაგირი GEOnet სახელების სერვერზე