laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ოთხარის კლდეში ნაკვეთი სამონასტრო კომპლექსი

ოთხარის კლდეში ნაკვეთი სამონასტრო კომპლექსი — კომპლექსი საქართველოში, სოფელ ოთხარაში. მდებარეობს აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გუდაუთის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე. ეკლესია აგებულია ადრე შუა საუკუნეებში. ამჟამად ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ეკლესიის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია. ოთხარის კლდეში ნაკვეთი სამონასტრო კომპლექსი
ლიხნის ეკლესია აბა-ათა

ლიხნის ეკლესია „აბა-ათა“ — ეკლესია სოფელ ლიხნში, გუდაუთის მუნიციპალიტეტი, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა, საქართველო. ეკლესია აგებულია განვითარებულ შუა საუკუნეებში. ეკლესიას 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია. ამჟამად ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ეკლესიის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია. ეკლესიის კედლები მძიმე ფიზიკურ მდგომარეობაშია და იგი სასწრაფო კონსერვაციას საჭიროებს. ლიხნის ეკლესია „აბა-ათა“ ↑ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
წებელდის სასახლე

წებელდის მარშანიების სასახლე — სასახლე გულრიფშის მუნიციპალიტეტის სოფელ წებელდაში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა, საქართველო. სასახლე აგებულია შუა საუკუნეებში. ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ეკლესიის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია. სასახლის კედლები მძიმე ფიზიკურ მდგომარეობაშია და იგი სასწრაფო კონსერვაციას საჭიროებს. წებელდის მარშანიების სასახლე
დურიფშის ციხე

დურიფშის ციხე — ციხე სოფელ დურიფშში, გუდაუთის მუნიციპალიტეტი, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა, საქართველო. ციხე აგებულია შუა საუკუნეებში. ამჟამად ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ციხის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია. ციხის კედლები მძიმე ფიზიკურ მდგომარეობაშია და იგი სასწრაფო კონსერვაციას საჭიროებს. დურიფშის ციხე
ჭუბურხინჯის წმინდა გიორგის ეკლესია

ჭუბურხინჯის წმინდა გიორგის ეკლესია — ეკლესია სოფელ ჭუბურხინჯში, გალის მუნიციპალიტეტი, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა, საქართველო. ეკლესია აგებულია XIX საუკუნეში. სოფელ ჭუბურხინჯში მდებარეობს ჯვარგუმბათოვანი ტიპის წმინდა გიორგის ეკლესია. მისი თავდაპირველი ნაგებობა განეკუთვნება XI საუკუნეს. XIX საუკუნის II ნახევარში მრევლის ინიციატივით ტაძარი საფუძვლიანად გადაუკეთებიათ და წმინდა ილია წინასწარმეტყველის სახელზე უკურთხებიათ. თუმცა მოსახლეობა ტრადიციის მიხედვით, ტაძარს დღესაც წმინდა გიორგის ეკლესიას უწოდებს. ტაძრის შემორჩენილი ფასადის დათვალიერებისას კარგად მოჩანს XI საუკუნის ქართული ქრისტიანული ხუროთმოძღვრებისათვის დამახასიათებელი ცალკეული დეტალები. ამჟამად ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ეკლესიის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია. ჭუბურხინჯის წმინდა გიორგის ეკლესია
ოქტომბრის არქიტექტურული კომპლექსი

ოქტომბრის არქიტექტურული კომპლექსი — კომპლექსი სოფელ ოქტომბერში, გულრიფშის მუნიციპალიტეტი, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა, საქართველო. ეკლესია აგებულია გვიანი შუა საუკუნეებში. ამჟამად ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ეკლესიის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია. ოქტომბრის არქიტექტურული კომპლექსი
ღუმურიშის ეკლესია

ღუმურიშის ეკლესია — ეკლესია სოფელ ღუმურიშის ცენტრში, გალის მუნიციპალიტეტი, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა, საქართველო. ეკლესია აგებულია XIX საუკუნეში. ნაგებობა ერთნავიანი დარბაზული ეკლესიაა. აგებულია 1888-1889 წლებში მრევლის სახსრებით. ეკლესია ნაგებია კირქვის ლოდებით, რომელიც თარაზულადაა განლაგებული. სამხრეთ კედელზე ორი თაღოვანი სარკმელი და თაღოვანი კარია გაჭრილი. თაღოვანი სარკმელია დასავლეთის კედლის ზედა ნაწილშიც. ამჟამად ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ეკლესიის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია. გამახარია ჯ., აფხაზეთი და მართლმადიდებლობა, თბ., 2005 ღუმურიშის ეკლესია
ახალი ათონის ციხე

ახალი ათონის ციხე — ციხე ქალაქ ახალ ათონში, გუდაუთის მუნიციპალიტეტი, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა, საქართველო. ციხე აგებულია შუა საუკუნეებში. ამჟამად ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ციხის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია. ციხის კედლები მძიმე ფიზიკურ მდგომარეობაშია და იგი სასწრაფო კონსერვაციას საჭიროებს. ახალი ათონის ციხე.
ლიძავის ეკლესია

ლიძავის ეკლესია — ეკლესია სოფელ ლიძავაში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა, გაგრის მუნიციპალიტეტი, საქართველო ეკლესია აგებულია შუა საუკუნეებში. ამჟამად ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ,რის გამოც ეკლესიის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია. ცნობილია, რომ ეკლესიის კედლები მძიმე ფიზიკურ მდგომარეობაშია და იგი სასწრაფო კონსერვაციას საჭიროებს. ლიძავის ეკლესია
ნიალის ბრძოლა

ნიალის ბრძოლა — ბრძოლა თამარ მეფის ერთგულ ლაშქარსა და გიორგი რუსის გამეფების მოსურნე დიდებულებს შორის. გაიმართა 1191 წელს. თამარის მოწინააღმდეგე დიდებულების ნაწილი ვარდან დადიანის მეთაურობით სამცხე-ჯავახეთში გადავიდა. პირველმა ბრძოლამ მტკვართან, „ხიდსა ზედა“, ვერ გამოავლინა გამარჯვებული. მეამბოხეებმა უკან დაიხიეს და გადამწყვეტი ბრძოლა მოხდა ნიალის ველზე, ხანრისწყალთან. თამარის პირველი ისტორიკოსის ცნობით, მეფის ერთგულმა ჯარმა ამბოხებულები სასტიკად დაამარცხა. ბოგვერაძე ა., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 406.
მთისკალთის ფერიცვალების ეკლესია

მთისკალთის ფერიცვალების ეკლესია — ეკლესია სოფელ მთისკალთაში, სოხუმის მუნიციპალიტეტი, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა, საქართველო. ეკლესია აგებულია XIX საუკუნეში. ამჟამად ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ეკლესიის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია. მთისკალთის ფერისცვალების ეკლესია
ზეგანის ეკლესია (აფხაზეთი)

ზეგანის ეკლესია — ეკლესია სოფელ ზეგანში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტი, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა, საქართველო. ეკლესია აგებულია შუა საუკუნეებში. ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ეკლესიის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია. ეკლესიის კედლები მძიმე ფიზიკურ მდგომარეობაშია და იგი სასწრაფო კონსერვაციას საჭიროებს. ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია ზეგანის ეკლესია
მთისკალთის ეკლესია

მთისკალთის ეკლესია — ნანგრევები სოფელ მთისკალთაში, სოხუმის მუნიციპალიტეტი, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა, საქართველო. ეკლესია აგებულია XIX-XX საუკუნეებში. ამჟამად ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ეკლესიის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია. ეკლესიის კედლები მძიმე ფიზიკურ მდგომარეობაშია და იგი სასწრაფო კონსერვაციას საჭიროებს. მთისკალთის ეკლესია
ბაღმარანის არქიტექტურული კომპლექსი

ბაღმარანის არქიტექტურული კომპლექსი — კომპლექსი სოფელ ბაღმარანში, გულრიფშის მუნიციპალიტეტი, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა, საქართველო. ეკლესია აგებულია შუა საუკუნეებში. ამჟამად ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ეკლესიის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია. 2019 წლის ივლისში კომპლექსს კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსი მიენიჭა. ბაღმარანის არქიტექტურული კომპლექსი ↑ გულრიფშის მუნიციპალიტეტში მდებარე 19 ისტორიულ ნაგებობას კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსი მიენიჭა
მიშველის ეკლესია „ფიჭუ ოხვამე“

მიშველის ეკლესია „ფიჭუ ოხვამე“ — ეკლესია სოფელ მიშველში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტი, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა, საქართველო. ეკლესია აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. ეკლესია არის დარბაზული ტიპის. აგებულია ფლეთილი და რიყის ქვით. ნაგებობა ძლიერ დანგრეულია. ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ეკლესიის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია. ეკლესიის კედლები მძიმე ფიზიკურ მდგომარეობაშია და იგი სასწრაფო კონსერვაციას საჭიროებს. ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია მიშველის ეკლესია „ფიჭუ ოხვამე“
ზემო ეშერის ეკლესია

ზემო ეშერის ეკლესია — ეკლესია სოფელ ზემო ეშერაში, სოხუმის მუნიციპალიტეტი, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა, საქართველო. ეკლესია აგებულია XIX საუკუნეში. ამჟამად ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ეკლესიის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია. ზემო ეშერის ეკლესია
ოქტომბრის ეკლესია

ოქტომბრის ეკლესია — ეკლესია სოფელ ოქტომბერში. გულრიფშის მუნიციპალიტეტი, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა, საქართველო. აგებულია XII-XIII საუკუნეებში. ამჟამად ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ეკლესიის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია. ეკლესიის კედლები მძიმე ფიზიკურ მდგომარეობაშია და იგი სასწრაფო კონსერვაციას საჭიროებს. ოქტომბრის ეკლესია
ზემო იაშთხვის ეკლესია

ზემო იაშთხვის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი სოხუმის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო იაშთხვაში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა, საქართველო. ეკლესია აგებულია ადრე შუა საუკუნეებში. შემორჩენილია შენობის აღმოსავლეთ კედლის ჩრდილო ნაწილი. ნაშენია კირქვით. აღმოსავლეთით დიდი მუხის ხეა, სალოცავად გადაქცეული. საკურთხევლის გვერდებზე, მიწის დონეზე ნალისებრი ნიშებია დატანებული. ეკლესიას კარი დასავლეთიდან ჰქონდა. ამჟამად ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ეკლესიის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია. ეკლესიის კედლები მძიმე ფიზიკურ მდგომარეობაშია და იგი სასწრაფო კონსერვაციას საჭიროებს. Воронов Ю. Н., В мире архитектурных памятников Абхазии, М., 1978 ზემო იაშთხვის ეკლესია
ეკლესია მოქვის მიდამოებში

ეკლესია მოქვის მიდამოებში — ეკლესია საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში, სოფელ მოქვის მიდამოებში. ეკლესია აგებულია შუა საუკუნეებში. ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ეკლესიის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია. ეკლესიის კედლები მძიმე ფიზიკურ მდგომარეობაშია და იგი სასწრაფო კონსერვაციას საჭიროებს. ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია ეკლესია მოქვის მიდამოებში
მაჭარის ციხესიმაგრე

მაჭარის ციხესიმაგრე— ციხე საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გულრიფშის მუნიციპალიტეტის სოფელ მაჭარაში. ციხე აგებულია შუა საუკუნეებში. ამჟამად ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ციხის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია. ციხის კედლები მძიმე ფიზიკურ მდგომარეობაშია და იგი სასწრაფო კონსერვაციას საჭიროებს. მაჭარის ციხესიმაგრე
საბერიოს ეკლესია (საშარაშიო)

საბერიოს ეკლესია (საშარაშიო) — ეკლესია სოფელ საბერიოში, გალის მუნიციპალიტეტი, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა, საქართველო. ეკლესია აგებულია შუა საუკუნეებში. ამჟამად ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ეკლესიის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია. საბერიოს ეკლესია
ჯირღულის ეკლესია

ჯირღულის ეკლესია — ეკლესია სოფელ ჯირღულში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტი, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა, საქართველო. ეკლესია აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. დარბაზული ტიპის ეკლესია სრულიად დანგრეულია. აღმოსავლეთით აქვს შვერილი, ნახავარწრიული აფსიდი. კედლები ზოგან შემორჩენილია 2 მეტრის სიმაღლეზე. ნაგებია ფლეთილი და თლილი კვადრებით. ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ეკლესიის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია. ეკლესიის კედლები მძიმე ფიზიკურ მდგომარეობაშია და იგი სასწრაფო კონსერვაციას საჭიროებს. ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია ჯირღულის ეკლესია
კელასურის არქიტექტურული კომპლექსი

კელასურის არქიტექტურული კომპლექსი — არქიტექტურული კომპლექსი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის სოხუმის მუნიციპალიტეტის სოფელ კელასურში. აგებულია XI-XIV საუკუნეებში. არქიტექტურული კომპლექსის ცენტრში აღმართული იყო დარბაზული ტიპის დიდი ტაძარი. მას ორი შესასვლელი აქვს სამხრეთისა და ჩრდილოეთის მხრიდან. ტაძარი, როგორც ჩანს, შემკული იყო ფრესკული მოხატულობით. მთავარი ტაძრის გვერდით მდებარეობს უფრო გვიანი პერიოდის პატარა ეკლესია და სხვა ნაგებობები. კელასურის საეკლესიო კომპლექსი გარშემორტყმული იყო ქვის მასიური გალავნით, რომელსაც დატანებული ჰქონდა დიდი თაღოვანი შესასვლელი. ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ეკლესიის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია. სასახლის კედლები მძიმე ფიზიკურ მდგომარეობაშია და იგი სასწრაფო კონსერვაციას საჭიროებს. კელასურის არქიტექტურული კომპლექსი
შეშელეთის ეკლესია

შეშელეთის ეკლესია — ეკლესია სოფელ შეშელეთში, გალის მუნიციპალიტეტი, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა, საქართველო. ეკლესია აგებულია შუა საუკუნეებში. ამჟამად ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ეკლესიის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია. შეშელეთის ეკლესია
გაგრის ბერძნული ეკლესია

გაგრის ბერძნული ეკლესია — ეკლესია ქალაქ გაგრაში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა, გაგრის მუნიციპალიტეტი, საქართველო. ეკლესია აგებულია XIX-XX საუკუნეებში. ამჟამად ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ეკლესიის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია. გაგრის ბერძნული ეკლესია
ქიაჩის ეკლესია

ქიაჩის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჯგერდა-ახუწაში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა, საქართველო. მდებარეობს ისტორიულ სოფელ ქიაჩში. ეკლესია VIII-IX საუკუნეებით თარიღდება. იგი მიქაელ მთავარანგელოზის სახელობის ყოფილა. ხელოვნებათმცოდნეთა აზრით, ქიაჩის ეკლესია მოგვაგონებს გრიგოლ ხანძთელის მოწაფეების მიერ აგებულ ნეძვის ეკლესიას (ბორჯომის მუნიციპალიტეტი). ტაძრის მხოლოდ კედლებია შემორჩენილი. წერილობით წყაროებში არ იხსენიება. ქიაჩის ეკლესიიდან შემორჩენილია სამწერობელი, რომელიც აფხაზთა მეფის გიორგი II-ის (922-957 წწ.) სახელს უკავშირდება. ამაზე გვაუწყებს შესაბამისი ქართული ასომთავრული წარწერა. სამწერობელი მოთავსებულია ვერცხლის ბუდეში, რომელიც იმეორებს მის ფორმას. ეკლესია აგებულია ადრე შუა საუკუნეებში. ეკლესია კირქვის ტუფითაა (ტრავერტინით) მოპირკეთებული. ქიაჩის ეკლესიის ხატზე შემორჩენილია სამეგრელოს მთავრის ლევან დადიანის 1640 წლის წარწერა: XVII საუკუნიდან აფხაზების აქ დამკვიდრების შემდეგ ქიაჩის ეკლესიას ქიაჩაბაა (აფხ. ქიაჩის ციხე, კოშკი) შეერქვა. ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ეკლესიის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია. ეკლესიის კედლები მძიმე ფიზიკურ მდგომარეობაშია და იგი სასწრაფო კონსერვაციას საჭიროებს. ხვისტანი რ., ენგურ-მოქვისწყლის აუზის (აფხაზეთი) ქრისტიანული ხუროთმოძღვრული ძეგლები, თბ., 2015 რჩეულიშვილი რ., VIII-X საუკუნეების გუმბათოვანი ხუროთმოძღვრება აფხაზეთში, თბ., 2018 თუმანიშვილი დ., აფხაზეთის ქრისტიანული ტაძრები, ჟურნ. ჯვარი ვაზისა, I, თბ., 1995 ბერძენიშვილი ი., აფხაზეთის „სამეკლესიანი ბაზილიკები“, კრებ. მართლმადიდებლობა აფხაზეთშიდა ეროვნული თვითიდენტიფიკაციის საკითხები, თბ., 2005 საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობა. აფხაზეთი, I, თბ., 2007 ცხადაია პ., ხორავა ბ., აფხაზეთის გეოგრაფიული სახელწოდებანი, თბ., 2016 Рчеулишвили Л., Купольная архитектура VIII-X веков в Абхазии, Тбилиси, 2018. Адзинба И. Е., Архитектурные памятники Абхазии, Сухуми, 1958 Воронов Ю. Н., В мире архитектурных памятников Абхазии, М., 1978 ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია კვიტოულის ქიაჩის ეკლესია ↑ მეგრული მითოლოგია - ქიაჩი და ქეჯვარობა
მერხეულის მარღანიების სასახლე

მერხეულის მარღანიების სასახლე — სასახლე გულრიფშის მუნიციპალიტეტის სოფელ მერხეულში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა, საქართველო. სასახლე აგებულია შუა საუკუნეებში. ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ეკლესიის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია. სასახლის კედლები მძიმე ფიზიკურ მდგომარეობაშია და იგი სასწრაფო კონსერვაციას საჭიროებს. მერხეულის მარშანიების სასახლე
ფშაურის ეკლესია

ფშაურის ეკლესია — ეკლესია სოფელ ფშაურში, გალის მუნიციპალიტეტი, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა, საქართველო. ეკლესია აგებულია XIV საუკუნეში. ამჟამად ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ეკლესიის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია. ფშაურის ეკლესია
ჩხალთის ეკლესია

ჩხალთის ეკლესია — ეკლესია საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გულრიფშის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩხალთაში. აგებულია შუა საუკუნეებში. ამჟამად ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ეკლესიის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია. ეკლესიის კედლები მძიმე ფიზიკურ მდგომარეობაშია და იგი სასწრაფო კონსერვაციას საჭიროებს. ჩხლართის ეკლესია
გაგრის ეკლესიის ნანგრევები

გაგრის ეკლესიის ნანგრევები — ეკლესია ქალაქ გაგრაში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა, გაგრის მუნიციპალიტეტი, საქართველო. ეკლესია აგებულია შუა საუკუნეებში. ამჟამად ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ეკლესიის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია. გაგრის ეკლესიის ნანგრევები
ფიჩორის ეკლესია

ფიჩორის ეკლესია — ეკლესია საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გალის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფიჩორში. ეკლესია აგებულია შუა საუკუნეებში. ამჟამად ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ეკლესიის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია. ფიჩორის ეკლესია
ჭლოუს ჯვარი პატიოსნის ეკლესია

ჭლოუს ჯვარი პატიოსნის ეკლესია — ეკლესია სოფელ ჭლოუში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტი, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა, საქართველო. ეკლესია აგებულია შუა საუკუნეებში. ტერიტორიის ამაღლებულ ადგილზე მოთავსებულია დიდი ზომის გალავნის ნანგრევები. გალავანი ნაშენია დიდი ზომის რიყის ქვით, ხსნარზე კედლის სიმაღლე ზოგ ადგილებზე 3 მეტრს აღემატება, კედლების წრიული სიგრძე 500 მეტრია, გალავნის დასავლეთი კედელი გადის მდინარის ფლატეზე. გალავნის შუა ადგილზე არის ნაშთი დარბაზული ტიპის ეკლესიისა ნახევარწრიული აფსიდით აღმოსავლეთ მხარეს. კედლების უმეტესი ნაწილი შერჩენილია, კამარა ჩამონგრეულია. ძეგლი მთლიანად დაფარულია ეკალ-ბარდებით. ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ეკლესიის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია. ეკლესიის კედლები მძიმე ფიზიკურ მდგომარეობაშია და იგი სასწრაფო კონსერვაციას საჭიროებს. ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია ჭლოუს ჯვარი პატიოსნის ეკლესია
ბესლეთის ეკლესია

ბესლეთის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის სოხუმის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბესლეთში. ეკლესია აგებულია განვითარებულ შუა საუკუნეებში. ძეგლი წარმოადგენს საკმაოდ მოზრდილ დარბაზული ტიპის ეკლესიას, რომელსაც ჩრდილოეთიდან და დასავლეთიდან მინაშენები ჰქონდა. ძეგლი საკმაოდ წარმოსადეგი უნდა ყოფილიყო. დარბაზის გეგმა წაგრძელებული სწორკუთხედია. გრძივ კედლებში ორ-ორი პილასტრი იყო განლაგებული, რომლებიც მათ სამ-სამ ტოლ ნაწილად ჰყოფდა. ამჟამად პილასტრების ფრაგმენტები ჩრდილო კედელზეა შემორჩენილი. ნახევარწრიული აფსიდის მხრები დარბაზის კედლებს ორსაფეხურიანი მხრებით უერთდება. საკურთხევლის გარე კონტურის ფორმის განსაზღვრა ვერ ხერხდება. სამშენებლო მასალად გამოყენებულია კირქვა, კონსტრუქციულ ნაწილებში შერეულია შირიმის თლილი ქვა. ამჟამად ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ეკლესიის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია. ეკლესიის კედლები მძიმე ფიზიკურ მდგომარეობაშია და იგი სასწრაფო კონსერვაციას საჭიროებს. Воронов Ю. Н., В мире архитектурных памятников Абхазии, М., 1978 ბესლეთის ეკლესია
წარჩის ფიჭერისტეს ეკლესია

წარჩის ფიჭერისტეს ეკლესია — ეკლესია სოფელ წარჩეში, გალის მუნიციპალიტეტი, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა, საქართველო. ეკლესია აგებულია შუა საუკუნეებში. იგი შედგება ხუთი ოთახისაგან, რომელთაგან სამს შენარჩუნებული აქვს პირვანდელი სახე. ეკლესია ნაგებია თლილი ქვებისაგან. ეკლესიის ცენტრალური ნაწილი სპეციალისტების აზრით V საუკუნით თარიღდება. ამჟამად ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ეკლესიის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია. შონია ნ., ისტორიული სამურზაყანოს — ოკუპირებული გალის რაიონის კულტურული მემკვიდრეობა ოკუპაციის პირობებში, კრებ. კულტურული მემკვიდრეობა ოკუპაციის პირობებში, თბ., 2015 გვ., 135 წარჩის ფიჭერისტეს ეკლესია
ლაშქენდარის ეკლესია

ლაშქენდარის ეკლესია — ეკლესია ქალაქ ტყვარჩელთან, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა, საქართველო. ეკლესია აგებულია შუა საუკუნეებში. ლაშქენდარის საეკლესიო კომპლექსი აშენებულია ამავე სახელწოდების მთაზე, ქალაქ ტყვარჩელიდან 5-6 კმ-ზე. ის მოიცავს ორ ეკლესიას: ძირითადს-გუმბათოვანი ტაძრით, ხოლო ჩრდილოეთიდან მთავარ ტაძარს ებჯინება პატარა ეკლესია ნახევრადწრიული აფსიდით, რომელიც მთავარ ტაძართან დაკავშირებულია გასასვლელით. მთელი ეს ანსამბლი შემოსაზღვრულია 100 მეტრიანი დამცავი კედლით, რომლის სამხრეთით აღმართულია ცენტრალური თაღოვანი შესასვლელი მასზე გამოქანდაკებული რელიეფური ჯვრით. გარდა ცენტრალური შესასვლელისა, კომპლექსს გააჩნია კიდევ სამი შესასვლელი: ერთი შესასვლელი დასავლეთის მხრიდან, მორთული ლომების ჰერალდიკური გამოსახულებებით და ორი შესასვლელი ჩრდილოეთის მხრიდან. ამჟამად მთავარ ტაძარს გუმბათი ჩამონგრეული აქვს, ხოლო მისი კარიბჭე მოგვიანებით არის აგებული და მთლიანად შენარჩუნებულია. ტაძარს აკრავს სამარხებიანი ხელოვნური ბაქანი, სადაც ადრე ჩატარებული არქეოლოგიური გათხრების შედეგად აღმოჩენილია ბრინჯაოსგან დამზადებული ლომის ფიგურები, შანდლები, სხვადასხვა სარიტუალო ნივთები-ქართული ქრისტიანული ხელოვნების ტიპური ნიმუშები. მთელი საეკლესიო-არქიტექტურული სივრცე, მიუხედავად მისი მოუვლელობისა, მაინც შთამბეჭდავად გამოიყურება და საქართველოში უპირატესად გავრცელებული საეკლესიო ხუროთმოძღვრების გამორჩეულ ძეგლად არის აღიარებული. ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ეკლესიის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია. კულტურული მემკვიდრეობა აფხაზეთში, მეორე შევსებული გამოცემა, თბ., 2020, გვ. 117 ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია ლაშქენდარის ეკლესია
პაპუაშვილი

საკუთარი სახელი პაპუაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: გიორგი პაპუაშვილი — ლეიტენანტი, საბჭოთა კავშირის გმირი გიორგი პაპუაშვილი — პოლიტიკოსი, იურისტი გიორგი პაპუაშვილი — ფეხბურთელი დავით პაპუაშვილი — მსახიობი თენგიზ პაპუაშვილი — ისტორიკოსი ზაზა პაპუაშვილი — მსახიობი, პოლიტიკოსი რევაზ პაპუაშვილი — არქეოლოგი შალვა პაპუაშვილი — პოლიტიკოსი, იურისტი შალვა პაპუაშვილი — მთარგმნელი
ზემო ბირცხის წმინდა დემეტრეს ეკლესია

ზემო ბირცხის წმინდა დემეტრეს ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი სოხუმის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ბირცხაში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა, საქართველო. აგებულია XX საუკუნეში. ეკლესია დარბაზულია. ამ ადგილას ადრე იყო ძველი ეკლესია, რომელიც შემდეგ დანგრეულა და ამჟამად ჩანს მისი მხოლოდ საძირკვლის გადაადგილებული ფრაგმენტები. სამშენებლო მასალად გამოყენებული იყო კირქვა და დუღაბი. დღეს ძველი ეკლესიის საძირკველზე არის მოსახლეობის მიერ ახლად აშენებული დარბაზული ეკლესია, რომლის საკურთხეველიც ჩრდილო-აღმოსავლეთითაა მიმართული. დარბაზი გეგმაში კვადრატს უახლოვდება. შემოსასვლელი სამხრეთ-დასავლეთიდანაა, ხოლო გრძივ კედლებში, ერთმანეთის საპირისპიროდ თითო, თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. საკურთხეველი დარბაზისაგან გამიჯნულია ერთსაფეხურიანი მხრებით და მისი იატაკი დარბაზის იატაკზე ორი საფეხურითაა ამაღლებული. საკურთხევლის აბსიდი შებრტყელებულია. აფსიდის ცენტრში გაჭრილია მცირე არქიტრავული სარკმელი. იმის გამო, რომ რელიეფი სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ მკვეთრად დაქანებულია, ეკლესიას ამ მხარეს შედგმული აქვს რკინა-ბეტონის ხიმინჯები. ეკლესიის სახურავი ორქანობიანია, რომელიც მოწყობილია ხის კონსტრუქციაზე. ეკლესია გადახურულია შიფერით. ამჟამად ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ეკლესიის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია. Воронов Ю. Н., В мире архитектурных памятников Абхазии, М., 1978 ზემო ბირცხის წმინდა დემეტრეს ეკლესია
მეგობრობის წმინდა გიორგის ეკლესია

მეგობრობის წმინდა გიორგის ეკლესია — ეკლესია სოფელ ჭუბურხინჯში, გალის მუნიციპალიტეტი, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა, საქართველო. ეკლესია აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. ამჟამად ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ეკლესიის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია. მეგობრობის წმინდა გიორგის ეკლესია
საკენის ეკლესია

საკენის ეკლესია — ეკლესია საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გულრიფშის მუნიციპალიტეტის სოფელ საკენში. აგებულია შუა საუკუნეებში. ამჟამად ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ეკლესიის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია. ეკლესიის კედლები მძიმე ფიზიკურ მდგომარეობაშია და იგი სასწრაფო კონსერვაციას საჭიროებს. საკენის ეკლესია
მარმარისკარის ეკლესია

მარმარისკარის ეკლესია — ეკლესია სოფელ მარმარისკარში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტი, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა, საქართველო. ეკლესია აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ეკლესიის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია. ეკლესიის კედლები მძიმე ფიზიკურ მდგომარეობაშია და იგი სასწრაფო კონსერვაციას საჭიროებს. ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია მარმარისკარის ეკლესია