laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
საღმრთო გუდანის ჯვარი

საღმრთო გუდანის ჯვარი — საკულტო ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ გუდანის ჩრდილო - აღმოსავლეთით, 200 მეტრზე. იგი აგებულია XIX საუკუნის დასასრულს – ძველი საკულტო ნაგებობების შემორჩენილ საძირკველზე. შედგება ფიქლით ნაგები და ერთმანეთზე მიდგმული ოთხი სწორკუთხა ნაგებობისგან. ჩრდილო–დასავლეთით ბეღლის კარია. შესასვლელი მას აღმოსავლეთიდან აქვს. შიგნით აღმოსავლეთ და სამხრეთ კედლებს ფიქლის ქვის ჩამოსაჯდომი გასდევს. ბეღლის კარს დასავლეთიდან პატარა ორსართულიანი ნაგებობა ბეღელი ეკვრის. მისი I სართული უსარკმლო ოთახია, რომელსაც შესასვლელი ჩრდილოეთიდან აქვს. II სართულის შესასვლელი აღმოსავლეთ კედელშია გაჭრილი. ჩრდილოეთით ერთი სწორკუთხა სარკმელია. სათავსის შუაში შემორჩენილია კერის რამდენიმე ფიქლის ფილა. კერაზე ჩამოშვებულია ქვაბის ჩამოსაკიდებელი ჯაჭვი. კედლებთან ხის სავარძლები დგას. თუნუქის ორფერდა სახურავი და სართულშუა გადახურვა ხის კოჭებზეა მოწყობილი. ჩრდილოეთის ფასადზე, შესასვლელის თავზე, ვინმე ვასო ბურდულის მიერ ამოკაწრული წარწერაა: „მე ავაშენე და ხალხს დარჩეს.“ ბეღლის კარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხეზე მიდგმულია ორსართულიანი, მოგრძო შენობაა. I სართულს ჩრდილოეთით შესასვლელი და ერთი სწორკუთხა სარკმელი აქვს, აღმოსავლეთით ბუხარი და ერთი ნიში. მიწურ იატაკზე კერაა მოწყობილი. ამ სართულზე, რომელსაც სადიასახლისოს უწოდებენ, ქალები არ დაიშვებოდნენ და მამაკაცები „დიასახლისობდნენ.“ II სართულს შესასვლელი აღმოსავლეთიდან აქვს. ჩრდილოეთ კედელში სარკმელია, სამხრეთისაში - ორი კარი, მათ შორის მარჯვენა სამხრეთიდან მიშენებულ პატარა სათავსში გადის, რომელსაც დამოუკიდებელი შესასვლელი აღმოსავლეთიდან აქვს. საღმრთო გუდანის ჯვარი ხევსურეთის ყველაზე მნიშვნელოვანი სალოცავი იყო. ქალდანი ა., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 238.
კუჭეჭის სამაროვანი

კუჭეჭას სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის მდინარე ფშავის არაგვის მარცხენა ნაპირას, ფერდობ ადგილ საყდართგორაზე. განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს. სამაროვანზე, გეგმით სწორკუთხა, რვა აკლდამაა. მათი გვერდითი კედლები მორკალულია და ბრტყელი, სიპი ქვებით შედგენილი გადახურვა აქვთ. რჩეულიშვილი გ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 2267.
ქვემო ხორხის კოშკი

ქვემო ხორხის კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვემო ხორხის განაპირას, აგებულია lX-X საუკუნეებში. კოშკი ზურგიანია (4,4 x 3,7 მეტრი), ნაგებია დიდი და საშუალო ზომის ლოდებით (კირის ხსნარზე), რიგების სწორხაზოვნების დაცვით. შემორჩენილი 3 სართული (სიმაღლე 7 მეტრი) ზემოთკენ ვიწროვდება. შესასვლელი აღმოსავლეთიდანაა, მიწიდან 3,65 მეტრ სიმაღლეზე. კარი სწორკუთხაა, გადახურულია ლოდით. პირველი სართული ნანგრევებითაა ამოვსებული. შემორჩენილია მეორე და მესამე სართულების გადახურვის ქვის ფილები, რომლებშიც ასაძრომი ხვრელებია დატანებული. გარედან, კარის ღიობის ქვემოთ, შემორჩენილია ბაქნის საბჯენი ორი კონსოლი. ვაჩეიშვილი ნ., ჩხაიძე მ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 325.
შარმიანის ცეცხლისჯვრის ეკლესია

შარმიანის ცეცხლისჯვრის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ შარმიანის განაპირას, ფერდობზე. თარიღდება X საუკუნით. ეკლესია დარბაზულია. სამხრეთიდან თანადროული, ორსართულიანი მინაშენი ეკვრის. ორივე ნაგებობა აგებულია მუქი ღვინისფერი თლილი ქვის კვადრებით. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამოშლილია ეკლესიისა და მინაშენის გადახურვა, ლავგარდანი და მინაშენის სართულშუა გადახურვა. ეკლესიას შესასვლელი სამხრეთიდან. მინაშენის მეორე სართულიდან აქვს. კარი სწორკუთხაა, სწორკუთხა საკურთხევლის აღმოსავლეთ კედელში ერთადერთი, შიგნით ბრტყლად გადახურული და გარედან თაღოვანი სარკმელია, რომელსაც საფეხუროვანი ძირი აქვს. სარკმლის მარჯვნივ მარტივი ჯვარია ჩაკვეთილი. სარკმლის ქვემოთ დგას სწორკუთხა ტრაპეზი, რომლის ორივე მხარეს ორსაფეხურიანი თაროა. სამხრეთ და დასავლეთ კედლებში ორ-ორი ნიშია. ჩრდილოეთისაში — ერთი. ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლებზე 2.5 მეტრ სიმაღლეზე შემორჩენილია თაღის საყრდენი თითო კონსოლი. მინაშენი სიდიდით თითქმის ეკლესიის ტოლია და მას გადაბმული წყობით უკავშირდება. I სართულის შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილსია გაჭრილი. კარი სწორკუთხაა, გადახურულია თხელი არქიტრავის ქვით. კარის წინ კიბის ფრაგმენტებია შემორჩენილი. სამხრეთით და აღმოსავლეთით თითო დაბალი სარკმელია. სართულშუა გადახურვა ჩაშლილია. სართულშუა გადახურვის საყრდენი ქვის თარო ინტერიერის მთელ პერიმეტრზეა შემორჩენილი. II სართულის სამხრეთ კედელში სწორკუთხა კარია. შენობის ჩრდილოეთ კედელი გარედან მიწაყრილითაა დაფარული. ბაგრატიონი გ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 332-333.
აკესო

აკესო (ბერძნ. Άκεσώ) — მკურნალობის პროცესის ქალღმერთი ძველ საბერძნეთში. ასკლეპიოსისა და ეპიონეს ქალიშვილი, იასოს, ჰიგეას, პანაკეასა და ეგლის და, აპოლონის შვილიშვილი. დისგან, პანაკეასგან, განსხვავებით, აკესო გამოხატავდა მკურნალობის პროცესს და არა — თვითონ სამკურნალო პრეპარატს. მისი მამაკაცური ანალოგი იყო აკესისი. ბერძნულ სკულპტურულ რელიეფებში აკესო გამოსახული იყო მის მამას, ასკლპეიოსსა, და დებთან, ჰიგეასთან, პანაკეასა და იასოსთან, ერთად. ↑ Suidas s.v. Epione (trans. Suda On Line) (Byzantine Greek Lexicon C10th A.D.) ↑ Nigel Guy Wilson, Encyclopedia of ancient Greece, Routledge, 2005, p.335
კუჭეჭის პირველი ეკლესია

კუჭეჭას პირველი ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ კუჭეჭის სამხრეთით, 1 კილომეტრზე. ძეგლი განეკუთვნება XIX საუკუნეს. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია კლდის ნატეხი ქვით. შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია. კარს ხის ბრტყელი გადახურვა აქვს. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე, ფართო პარალელურწირთხლებიანი სარკმელია, რომლის მარჯვნივ კვადრატული ნიშია. აფსიდის კედლები დარბაზის გრძივ კედლებს მხრების გარეშე ერწყმის. ჩრდილოეთ კედელში ერთი ღრმა ნიშია. ეკლესია შიგნით ცილინდრული კამარითაა გადახურული, გარედან კი ღარიანი კრამიტის ორფერდა სახურავით. ნუცუბიძე ა., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 267.
კუჭეჭის მეორე ეკლესია

კუჭეჭას მეორე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ კუჭეჭასთან ახლოს, მთის წვერზე. ეკლესია დარბაზულია. შემორჩენილია შირიმის თლილი კვადრებით ნაგები კედლების ნანგრევები. ეკლესიის ჩრდილოეთით, 50 მეტრზე დგას სპილენძის აჟურული გუმბათით გადახურული სალოცავი ნიში. იქვეა ამჟამად მოქმედი საჯარე, რომელსაც პატარა სასანთლე ნიშები აქვს. რჩეულიშვილი გ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 267.
ქვეშეთის კოშკი

ქვეშეთის კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვეშეთიდან ჩრდილოეთით 5-6 კილომეტრზე მდინარე ხადისწყლის ზედა ნაწილში, ქალაქეთად წოდებულ ადგილზე. განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს. კოშკი ზურგიანია (4 x 5,75 მეტრი, სიმაღლე 11,3 მეტრი), ნაგებია ნატეხი ქვით. ძლიერ დაზიანებულია. შემორჩენილია სამი სართული და მეოთხე სართულის დასაწყისი. კოშკის ქვედა ნაწილი მასიურია, შესასვლელი სწორ (სამხრეთ) კედელშია, მიწის დონიდან 3,2 მეტრზე. კარს წირთხლებში საურდულე ხვრელები აქვს. შესასვლელის ზემოთ მეორე და მესამე სართულზე, თითო ვიწრო, ზემოთ შევიწროებული სარკმელია. კოშკს სათოფურები არ აქვს. სართულშუა გადახურვა ქვის ბრტყელი ფილებისაა. სართულები ერთმანეთთან დაკავშირებული იყო იატაკში მოწყობილი ხვრელებით. ქალდანი ა., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 325-326.
კიტოხის მემორიალი

კიტოხის მემორიალი — არქიტექტურული ძეგლი (მემორიალი), რომელიც მეორე მსოფლიო ომში დაღუპულთა უკვდავსაყოფად შექმნეს. ისტორიული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ კიტოხის ცენტრში მდებარეობს. რკინის ორმეტრიან კვარცხლბეკზე აღმართულია რკინის ობელისკი, რომელზეც დამაგრებულია მარმარილოს დაფა წარწერით:„1941-45. დიდება გმირებს, რომლებიც დაეცნენ სამამულო ომის ფრონტებზე სამშობლოს ღირსებისათვის და გამარჯვებისთვის ბრძოლებში.“ ბერძენიშვილი ც., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 267.
კისტანის ცხრაძმათ კოშკი

კისტნის ცხრაძმათ კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ კისტანის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, ნასოფლარ ჭეჭყეთის დასავლეთიით, კლდოვანი მთის კალთაზე. ძეგლი განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. კოშკი გეგმით სწორკუთხაა, ნაგებია ნატეხი ქვით. შემორჩენილია მხოლოდ ორი სართული, სართულშუა გადახურვა კი ჩაქცეულია. კედლებში შემორჩენილია ხის კოჭების ბუდეები. კოშკს შესასვლელი I სართულზე სამხრეთიდან აქვს. შესასვლელი მიწიდან 2 მეტრ სიმაღლეზეა. კარი დასრულებულია ნახევარწრიული თაღით. აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებში თითო სათოფურია. II სართულის აღმოსავლეთ კედელშიც კარია გაჭრილი. ქალდანი ა., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 266.
საღვთის ეკლესია

საღვთის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვეშეთიდან ჩრდილოეთით, 5-6 კილომეტრზე, მდინარე ხადისწყლის ზედა ნაწილში, ქალაქეთად წოდებულ ადგილზე. ამჟამად სვიანაძეების სამლოცველოა. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. შესაძლოა აგებულია ადრე აქ არსებული ეკლესიის ადგილზე. ინტერიერში, სამხრეთ კედლის წარწერის თანახმად, 1846 წელს, სვიმონ მღვდელს ეკლესია შეუკეთებია და შეულესავს. აქვეა დაზიანებული ნუსხური წარწერის ფრაგმენტებიც. ეკლესია დარბაზულია (3,6 x 2,25 მეტრი), უაფსიდო. ნაგებია მოზრდილი ზომის ნატეხი ქვითა და ფიქლით. შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს. კარი ზემოთ ვიწროვდება და ბრტყლადაა გადახურული. აღმოსავლეთ კედელში ვიწრო, ზემოთ შევიწროებული და ბრტყლად გადახურული სარკმელია, რომელსაც საფეხურებიანი რაფა აქვს. სარკმლის ქვემოთ, კედლის მთელ სიგრძეზე, ქვის თაროა. სამხრეთ კედელში ორი მცირე ზომის ნიშია. დასავლეთ კედელში - ერთი, შიგნით სამლოცველო კამარითაა გადახურული. ფასადები დასრულებულია თაროსებრი ლავგარდნით, რომლის წყობაში ზოგან ჩართულია თაღების მწკრივით დამუშავებული ძველი ეკლესიის ლავგარდნის ქვები. შენობას ფიქლის ორფერდა სახურავი აქვს. ეკლესიის დასავლეთით, ხევის პირას, შემორჩენილია ზურგიანი კოშკის საძირკველი და 2,5 მეტრი სიმაღლის კედლის ნაწილი. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 326.
ჯაღმიანთ ეკლესია

ჯაღმიანთ ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ შარმიანის ჩრდილო-დასავლეთით 0,7 კილომეტრზე. თარიღდება შუა საუკუნეებით. ეკლესიას განივი ფასადების ზედა ნაწილები და სახურავის საფარი ჩამოშლილი აქვს. ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია მოზრდილი, ტლანქად დამუშავებული რუხი ფერის ქვითა და კირის დუღაბით. შესასვლელი სამხრეთ კედლის შუაშია. კარს ორივე მხრიდან თარაზული გადახურვა აქვს. ეკლესია უაფსიდოა. სწორკუთხა საკურთხევლის აღმოსავლეთ კედელში ვიწრო, ზემოთკენ შევიწროებული სარკმელია, რომელსაც საფეხურებიანი რაფა აქვს. ერთი სწორკუთხა სარკმელია სამხრეთით, შესასვლელის თავზე, სამხრეთ-დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებში თითო მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშია. შიდა სივრცე შემაღლებულ პროპორციებშია გადაწყვეტილი. ფასადები სადაა. აღმოსავლეთის ფასადზე შემორჩენილია მოყვითალო ფერის ბათქაში. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 333.
გუდანის მეორე საცხოვრებელი სახლი

გუდანის მეორე საცხოვრებელი სახლი — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ გუდანში. სახლი ეკუთვნის მინდია ჭინჭარაულს, თარიღდება XIX საუკუნის მიწურულით. ნაგებობა ტერასულ-ბანურია. აგებულია ნატეხი ქვის მშრალი წყობით. ტიხრები წნულისგანაა დამზადებული. საფასადე კედლების ნაწილი და ტიხრები შელესილია ნაკელნარევი მიწით. აღმოსავლეთით და დასავლეთით აქვს თითო მინაშენი. სახლი არის ორსართულიანი. სართულშუა გადახურვა და სახურავი გამართულია ხის კოჭებზე, რომლებიც ხის სვეტებსა და ქვის სწორკუთხა ბოძს ეყრდნობა. შესასვლელი არის სამხრეთის დახურული დერეფნიდან. დერეფანი ორადაა გაყოფილი. მის ერთ მხარეს ცხენების სადგომია, მეორე მხარეს კი ხარების. დახურული დერეფნის წინ ხისსვეტებიანი და ფილაქნის იატაკიანი ღია დერეფანია. დახურული დერეფნის კარის გასწვრივ გაჭრილია საცხოვრებელში შესასვლელი. თითო კარია შინას აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებშიც. კარი ხის ჩარჩოშია ჩასმული. შინას მარჯვენა ნაწილში საძროხეა, ჩრდილო-დასავლეთ კუთხეში - სახბორე, ხოლო სამხრეთ- დასავლეთ ნაწილში საცხოვრებელია. საცხოვრებლის ცენტრალურ ნაწილში ფიქლის ფილებით ნაწყობი კერაა. ქარაპანის, შიდა ეზოს და საძროხის იატაკი ფილაქნისაა. საცხოვრებელს მიწური იატაკი აქვს. მეორე სართულის წინ პირველი სართულის ბანია. ჭერხო მამაკაცთა საძინებელი იყო, იყენებდნენ საოჯახო ინვენტარის შესანახადაც. მოგვიანებით მის სამხრეთ ნაწილში წნული ტიხრებით მოუწყვიათ პატარა ოთახი, რომელიც ბანზეა გადასული და სამხრეთ კედელში ორი სარკმელი აქვს. ჭერხოს ჩრდილო-დასავლეთ კუთხესთან გარედან პატარა ფარდულია მიშენებული. შინა და ჭერხო ერთმანეთთან დაკავშირებულია საძრომი ხვრელით. ადიოდნენ მისადგმელი კიბით. ჭერხოს ბანზე კალო და სამი მხრისან კედლებით შემოსაზღვრული ფარდულია, სადაც ინახებოდა საქონლის საკვების მარაგი და სამეურნეო იარაღი. აღმოსავლეთ მინაშენის პირველი სართული სწორკუთხაა, მეორე სართული გაცილებით გრძელი. პირველი სართულის სამხრეთ კედელში შესასვლელი და ერთი პატარა სარკმელია. მეორე სართული გატიხრულია სამ სათავსად, რომლებიც ერთმანეთთან დაკავშირებულია კარით. ყველა სათავსს აღმოსავლეთით თითო სარკმელი აქვს. სამხრეთ კედელში გაჭრილი კარი წინგარდაზე გადის. მინაშენის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხეს გარედან პატარა ფარდული ეკვრის. დასავლეთ მინაშენი ერთსართულიანიადა ორი ოთახისგან შედგება. სახლის მოსაზღვრე ოთახი გრძელია, მოერე ოთახი შუაზე გადატიხრულია. ორივე ოთახში შესასვლელი სამხრეთიდანაა., ღია დერეფნიდან. მინაშენების ოთახებს იყენებდნენ საცხოვრებლად და სამეურნეო საჭორებისათვის. სახლის წინ 5 მეტრზე, დგას მთის ფერდობში შეჭრილი პატარა სამეურნეო ნაგებობა, რომელსაც სამხრეთიდან პატარა, კვადრატული შესაძრომი აქვს. ქალდანი ა., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 238–239.
ქობთციხე

ქობთციხე, ქვაბციხე — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვეშეთთან ახლოს, მდინარე ხადისწყლის ხეობაში, ყველაზე ვიწრო ადგილას. განკუთვნილი იყო მთაში მიმავალი გზის დასაცავად. განეკუთვნება XVII საუკუნეს. ეს ორიგინალური სათავდაცვო ნაგებობა მაღალი, შვეული კლდის ძირზე მიშენებული, 7-8 მეტრი სიმაღლის კედელია, რომელსაც ბოლოები მომრგვალებული აქვს და სიმაგრედაა ქცეული. ციხის სიგრძეა 30 მეტრი, სიგანე კლდის ფორმიდან გამომდინარე იცვლება - ზოგან 1 მეტრია, ზოგან - 3 მეტრი. ციხე სამსართულიანია. პირველ სართულზე კედელი ყრუა. მეორე და მესამე სართულებზე ცალმაგი და ორმაგი სათოფურებია მოწყობილი. მესამე სართულზე სალოდეებიცაა. ზაქარაია პ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 326.
აკამათის ნასოფლარი

აკამათის ნასოფლარი — არქეოლოგიური ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ კუჭეჭის აღმოსავლეთით, 3 კილომეტრზე, ტყიან ფერდობზე. იგი განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს. ნასოფლარი შედგება გეგმით სწორკუთხა თოთხმეტი ნასახლარისაგან. შენობები გეგმით სწორკუთხაა და ნაგები ყოფილა ნატეხი ქვის მშრალი წყობით. ნასოფლარის სამხრეთ-აღმოსავლეთით ნაციხარია. შემორჩენილია კოშკისა და გალავნის ნანგრევები. ნაციხრის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, 4 მეტრზე შენობის კედლებია შემორჩენილი. ნაციხრის სამხრეთით ხატის ნანგრევებია, ნასოფლარის აღმოსავლეთით, 500 მეტრზე, სარანაულთა ნასახლარი და ნაწისქვილარია. რჩეულიშვილი გ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 291.
ქვეშეთის ციხე-სახლი

ქვეშეთის ციხე-სახლი — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვეშეთიდან 0,5 კილომეტრზე, მდინარეების — არაგვისა და სონჩოსხევის შესართავთან. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ციხე-სახლი (10,45 x 7,4 მეტრი), ორსართულიანია, ნაგებია კლდის ქვით. სართულშუა გადახურვა და სახურავი ჩაქცეულია. შემორჩენილი კედლების სიმაღლე 8,6 მეტრია. პირველი სართულის შესასვლელი ჩრდილო კედელშია გაჭრილი. კარი სამკუთხა თაღითაა გადახურული. წირთხლებში საურდულე ხვრელებია. ამავე მხარეს ერთი მაღალი, ვიწრო, სწორკუთხა სარკმელი და ერთი სათოფურია. აღმოსავლეთ კედელში — ერთი სათოფური და ორი სწორკუთხა სარკმელი, სამხრეთ კედელში — ორი სათოფური და ერთი სწორკუთხა სარკმელი, ხოლო დასავლეთისაში — სამი სათოფური და სამი სწორკუთხა სარკმელი. პირველ სართულს (სიმაღლე 4 მეტრი) იყენებდნენ საქონლის სადგომადაც და საცხოვრებლადაც. მეორე სართულზე ჩრდილო კედელში პირველი სართულის მსგავსი შესასვლელია. ამავე კედელში თითო სათოფური და სარკმელია, აღმოსავლეთ კედელში — ერთი სათოფური და ორი სარკმელი, სამხრეთისაში ერთი დიდი და ერთი მცირე სარკმელია, ხოლო დასავლეთ კედელში — სათოფური და ორი სარკმელი. ყველა სარკმელი სწორკუთხაა. მეორე სართული ძალიან მაღალია (4,5 მეტრი), რაც აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთის ციხე-სახლებისათვის უჩვეულოა. ამ სართულს ოჯახის წევრთა საცხოვრებლად და სათავდაცვოდ იყენებდნენ. სართულშუა გადახურვა ხის კოჭებზე ყოფილა გამართული, სახურავი ბრტყელი, მიწურბანიანი ყოფილა. ქალდანი ა., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 326.
შატილის მთავარანგელოზის ჯვარი

შატილის მთავარანგელოზის ჯვარი — საკულტო ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ შატილის სამხრეთ-აღმოსავლეთით. ხატის კომპლექსში შედის დარბაზი, დარბაზის კარი და საზარე. დარბაზი ფიქლის მშრალი წყობით ნაშენი. გეგმით ოთხკუთხა ნაგებობაა, რომლის კედლებად სამ მხრიდან კლდეა გამოყენებული. შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს. დაბალი, სწორკუთხა კარის გვერდით პატარა ნიშია, კარის წინ ფიქლის სამსაფეხურიანი კიბეა. დარბაზის წინ დარბახის კარია - შემორჩენილია ფიქლის მშრალი წყობით ნაშენი კედლების ფრაგმენტები. შესასვლელი ჩრდილოეთიდან აქვს. შუაში ფიქლის კერაა. კედლების გასწვრივ ქვის სკამებია. საზარე დგას დარბაზის სამხრეთ კედელთან, ესაა ფიქლის მშრალი წყობით ნაშენი მცირე ზომის კოშკისებრი ნაგებობა, რომელსაც სამხრეთ-დასავლეთით მცირე ზომის თაღოვანი ნიში აქვს. ჯინჭარაძე დ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 336.
ქვითკირისწყაროს წმინდა გიორგის ეკლესია და კოშკი

ქვითკირისწყაროს წმინდა გიორგის ეკლესია და კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვითკირისწყაროს აღმოსავლეთით 2 კილომეტრზე. განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (7,7 x 5 მეტრი), ნაგებია ქვიშაქვის, რიყის ქვისა და აგურის შერეული წყობით. შესასვლელი სამხრეთიდან, ეკლესიაზე მიშენებული კოშკის პირველი სართულიდან აქვს. კარის ტიმპანის ქვაზე ამოკვეთილია ადამიანის სქემატური გამოსახულება. დარბაზისაგან მცირე მხრებით გამოყოფილ ნახევარწრიულ აფსიდში აგურით გამოყვანილი ისრულთაღიანი სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს თითო პატარა ნიშია. ეკლესიას სამხრეთით და დასავლეთით თითო თაღოვანი სარკმელი აქვს, ხოლო ჩრდილოეთით - ტრაპეციული ფორმის ერთი სარკმელი. აფსიდში, სარკმლის ქვემოთ, დგას შაბიამნისფერი ქვიშაქვის ექვსწახნაგა ტრაპეზი, რომელზეც ჯვრის რელიეფური გამოსახულებაა. აფსიდის სამხრეთ მხარის გაყოლებაზე მოგვიანებით გაჭრილია პარატა კარი. კარის ტიმპანის ქვაზე ჯვარია გამოკვეთილი. გრძივი კედლების კონსოლებზე გადაყვანილი საბჯენი თაღით დარბაზის კამარა გამოყოფილია ორ ტოლ ნაწილად. სამხრეთის კონსოლი თარაზულად განლაგებული ოთხი ფესტონითაა შემკული, ჩრდილოეთისა - ვაზის მტევნების გამოსახულებით. დარბაზში შემორჩენილია ქვიშაქვის სანათლავის ნაწილი. წაკვეთილი კონუსის ფორმის, ფოთლოვანი ორნამენტით შემკულ ქვაზე დადგმულია სქელი კვადრატული ფილა, რომლის ზედა სიბრტყეზე რვაქიმიანი ვარსკვლავია ამოკვეთილი, ხოლო კიდეებს მცირე სიღრმის ღარი გასდევს. ფილის ცენტრში პატარა ხვრელია, რითაც სანათლავის ზედა ქვა ქვედას უკავშირდება. აღმოსავლეთის ფასადზე, სარკმლის ზემოთ, ქვიშაქვის ფილაზე გამოსახულია წნული ორნამენტით შემკული მაღალი ჯვარი. ჯვრის სამხრეთის მკლავის ქვეშ, ქვიშაქვის ფილაზე, შემორჩენილია წარწერის ფრაგმენტები. ჯვრის ქვედა მკლავის ბოლოში ცხვრის თავის რელიეფური გამოსახულებაა. დასავლეთის ფასადზე, სარკმლის აქეთ-იქით წყობაში ჩასმულია თითო სწორკუთხა ფილა, რომლებზეც თითო დრაკონის რელიეფური გამოსახულებაა. სამხრეთის ფასადის აღმოსავლეთ ნაწილში მაღალი თაღოვანი ნიშია (ამოშენებულია). ჩრდილოეთის ფასადს საპირე წყობა თითქმის მთლიანად ჩამოშლილი აქვს. კოშკი ეკლესიაზე სამხრეთიდანაა მიშენებული ისე, რომ მისი ჩრდილო კედელი ეკლესიის სამხრეთ კედელზეა დაყრდნობილი. პირველი სართული ნაგებია რიყის ქვით, ზედა სართულები - აგურით. პირველი სართული, რომელსაც სწორკუთხა კარი დასავლეთიდან აქვს, აგურის ისრული კამარითაა გადახურული. კოშკის ზედა სართულებზე მოხვედრა მხოლოდ ეკლესიის სახურავიდან შეიძლება. მეორე სართული ყრუა, ჩასასვლელი მესამე სართულიდანაა. მესამე სართულის ჩრდილო კედელი თითქმის მთლიანად დანგრეულია; სამხრეთ და აღმოსავლეთ კედლებში ორ-ორი სათოფურია. მეოთხე სართულის ჩრდილო კედელში კარია, დანარჩენ კედლებში - თითო სარკმელი (დასავლეთისა გადაკეთებულია სათოფურად). სართული ისრული კამარით ყოფილა გადახურული. სართულშუა გადახურვა ხის ყოფილა, სახურავი - ორფერდა. კასრაძე მ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 327.
ნიკოლ შერზინგერი

ნიკოლ პრესკოვია ელიკოლანი ვალიენტე შერზინგერი (ასევე ნიკოლ კი) (ინგლ. Nicole Prescovia Elikolani Valiente Scherzinger) (დ. 29 ივნისი, 1978) — ამერიკელი მომღერალი, მოცეკვავე, სიმღერების ავტორი და მსახიობი, ფართო მასებში უფრო ცნობილი, როგორც Pussycat Dolls-ის წამყვანი ვოკალისტი. შერზინგერი ჰავაიზე დაიბადა, ფილიპინელი მამის და ჰავაელ/რუსი დედის ოჯახში. მისი დედა, როზმარი, მამამისს დაშორდა და ლუიზვილში, კენტუკი გადავიდა, ნიკოლის მამინაცვალთან გერი შერზინგერთან საცხოვრებლად, მის და კე'ალასთან ერთად. ნიკოლი თავის აღზრდას ახასიათებს როგორც "კონსერვატიულ კათოლიკურად". განათლება მეიზიკის საშუალო სკოლაში მიიღო. შემდეგ მან შემსრულებლური ცხოვრება დაიწყო ლუიზვილში, სადაც გაკვეთილებს იღებდა ახალგაზრდა შემსრულებელთა ხელოვნების სკოლაში duPont Manual High School-ასთან და ამავე დროს გამოდიოდა ლუიზვილის მსახიობთა თეატრში. შერზინგერს თეატრალურ გამოსვლებში წამყვანი ადგილი რაითის სახელმწიფო უნივერსიტეტშიც ეჭირა, მაგრამ მან 1999 წელს სწავლას თავი დაანება და რპკ-ჯგუფ Days of the New-ში ბეკ-ვოკალს ასრულებდა. შერზინგერი Days of the New-ის მეორე ალბომზე გამოჩნდა, რომელიც 1999 წელს დარელიზდა. მან ასევე ორი ტრეკი ჩაწერა ბარი დრეიკის FOB-თან, რომლებიც 2001-ში გამოვიდა. მთავარი სტატია: Eden's Crush. 2001 წელს, შერზინგერი მონაწილეობას იღებდა The WB-ს სატელევიზიო შოუს Popstars-ის საპრემიერო სეზონში, რითაც ადგილი მოიპოვა გოგონათა პოპ-ჯგუფში Eden's Crush. ჯგუფის 2001 წლის სინგლი, "Get Over Yourself", პიკის დროს გაყიდვებით #1 ადგილზე იყო და ბილბორდის ცხელი 100-ეულის ტოპ ათულშიც შევიდა. მეორე სინგლად არჩეულ იქნა "Love This Way" Popstars-ის ალბომიდან; თუმცა, მათი ხმის ჩამწერი კომპანია, London-Sire Records, გაკოტრდა და ჯგუფი საბოლოოდ დაიშალა. სიმღერების ავტორმა, კარა დიოგარდიმ ერთი ტრეკი დაწერა ალბომისთვის, და მოგვიანებით აგრძელებდა მუშაობას შერზინგერთან PCD-ზე და Her Name Is Nicole-ზე. მთავარი სტატია: ნიკოლ შერზინგერის დისკოგრაფია. Killer Love (2011) ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ნიკოლ შერზინგერი ოფიციალური საიტი ნიკოლ შერზინგერი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ↑ Deutsche Nationalbibliothek Record #135465656 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a>
მაგარციხე

მაგარციხე, კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქოროღოს ჩრდილოეთით, 1.5 კილომეტრზე, მთის კალთაზე. თარიღდება IX-X საუკუნეებით. კოშკი ზურგიანია (8.2 x 5.7 მეტრი), ხუთსართულიანი. ნაგებია მოზრდილი, ტლანქად დამუშავებული ქვით. კარ-სარკმლის ღიობები გამოყვანილია მოწითალო თლილი ქვით. კოშკის პირველი სართული მიწიდან 6,5 მეტრ სიმაღლეზეა. შესასვლელი გაჭრილია პირველ სართულზე, სწორ კედელში. კარი სწორკუთხაა, გადახურულია მოზრდილი ქვით, რომელზეც მარტივი ჯვარია ამოკვეთილი. გარედან, შესასვლელის ოდნავ ქვემოთ, შემორჩენილია მის წინ არსებული პატარა ბაქნის საყრდენი ორი კონსოლი. კოშკის მომდევნო სართულების სწორ კედელში ერთ ვერტიკალზე განლაგებული თითო სარკმელია. სართულშუა გადახურვა ქვის ფილებისაა, რომლებშიც სართულებს შორის კავშირისთვის ოთხკუთხა ხვრელებია დატანებული. კოშკის მეხუთე სართულის უმეტესი ნაწილი დანგრეულია. შემორჩენილია სწორი კედლის მხარეს მოწყობილი აივნის საყრდენი კონსოლების ნაწილები. გვასალია ჯ., გიორგიძე მ., სურამელაშვილი მ., ჭურღულია ლ., ხადის ხეობა, თბ., 1983; ზაქარაია პ., არაგვისა და თერგის ხეობა, თბ., 1972 დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 327-328.
მიდელაურების ეკლესია

მიდელაურების ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქოროღოს სამხრეთით, 0,7 კილომეტრზე. მდინარე ხადისწყლის მარჯვენა ნაპირზე, ნასოფლარ მიდელაურთკარის ტერიტორიაზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (5,7 x 3,6 მეტრი), ნაგებია ნატეხი ქვითა და ფიქლით. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამოშლილია გადახურვა, მონგრეულია კედლების ზედა ნაწილები. შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი ორივე მხრიდან ბრტყლადაა გადახურული. უაფსიდო ეკლესიის აღმოსავლეთ კედლის ღერძზე მაღალი, ერთადერთი სწორკუთხა სარკმელია, რომელსაც საფეხურებიანი რაფა აქვს. სარკმლის ქვემოთ, კედელზე, სწორკუთხა ტრაპეზია მიდგმული. საკურთხევლის აღმოსავლეთ კედელში ორი მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშია. ჩრდილო კედელში - ერთი. ეკლესია შიგნით და გარეთ შელესილია. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 328.
მიდელაურების ციხე

მიდელაურების ციხე, კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქოროღოს სამხრეთით, 0,7 კილომეტრზე. ნასოფლარ მიდელაურთკარის ტერიტორიაზე. განეკუთვნება X-Xl საუკუნეებს. კოშკი ზურგიანია (4,8 x 6,9 მეტრი), ნაგებია დიდი ზომის (ზოგიერთი ქვის სიგრძე 2 მეტრს აღწევს), ერთმანეთს კარგად მორგებული, ზედაპირმოსწორებული ქვებით. ძლიერ დაზიანებულია. შემორჩენილია მხოლოდ 6 მეტრ სიმაღლეზე. კოშკის სწორ (სამხრეთ) კედელში, მიწიდან 2,5 მეტრ სიმაღლეზე, წყობის ერთ-ერთ ქვაზე, რომელზეც ასომთავრული წარწერის ნაწილია შემორჩენილი, დაბალი რელიეფით გამოსახულია ადამიანის ორი სქემატური სახე (მზისა და მთვარის სიმბოლოები), რომლებიც ერთმანეთს მშვილდისებრი ფორმის რკალით უკავშირდება. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 328.