laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ნევრასთენია

ნევრასთენია — ნევროზული ჯგუფის ფსიქიკური აშლილობა. როგორც დამოუკიდებელი დაავადება, ის 1869 წელს ამერიკელმა ფსიქოლოგმა გეორგ ბირდმა აღწერა. ნევრასთენიის ერთ-ერთი ტიპური დამახასიათებელი ნიშანია გაღიზიანებადობა. ნევრასთენიით დაავადებულებს მომატებული აქვთ მგრძნობელობა, ამიტომ მათ აღიზიანებთ ხმამაღალი საუბარი, ქუჩის ხმაური, ტელევიზორის ხმა, მუსიკა და ა.შ. ავადმყოფი ადვილად გამოდის წონასწორობიდან, ფეთქებადია, უჭირს ემოციების მოთოკვა, მათი ნებითი კონტროლი, ხშირად ყვირის ან ტირის. მისი ასეთი რეაქცია სწრაფად შეიძლება შეიცვალოს ასთენიით, ფიზიკური და სულიერი გამოფიტვით. ნევრასთენიას ახასიათებს გამღიზიანებლობითი სისუსტე - გაღიზიანებისა და მრისხანების შეცვლა მოდუნებითა და განურჩევლობით. გარდა ამისა, ნევრასთენიისას თავს იჩენს უძილობაც, რომლის დროსაც ძილი ხდება ზედაპირული, ემოციურად დატვირთული და არასასიამოვნო სიზმრებით სავსე. დარღვეულია დაძინების პროცესიც. ავადმყოფი ვერ იძინებს, დილით კი დაღლილი, გამოუძინებელი, გაღიზიანებული, თავის ტკივილით იღვიძებს. თავის ტკივილი ნევრასთენიის ერთ-ერთი ძირითადი სიმპტომია და როგორც წესი, ქრონიკულ ხასიათს ატარებს. ნევრასთენიით დაავადებულ ადამიანებს აღენიშნებათ ყურადღების შესუსტება, განსაკუთრებით აქტიური ყურადღების დაქვეითება,რაც ცხოვრების სხვადასხვა სფეროზე უარყოფითად აისახება. ქვეითდება ფიქსაციის უნარი, რაც იწვევს გაფანტულობას, მოუკრეფლობას, მოუსვენრობას. გამოხატულია ემოციური ლაბილობაც. ნევრასთენიით დაავადებულთა გუნებგანწყობა არამდგრადია, მერყევი, ვლინდება შფოთვა და დიფუზური, დაბალი ინტენსივობის შიში. ნევრასთენიისას ფართოდაა წარმოდგენილი პოლიმორფული სომატო-ვეგეტატიური სიმპტომები: ტაქიკარდია, ლაბილური პულსი, არტერიული წნევის მერყეობა, ოფლიანობა, გასტრო-ენტერული მოვლენები, ტრემორი. ეს მოვლენები მნიშვნელოვნად მწვავდება ემოციური დაძაბულობის დროს. გამოიყოფა ნევრასთენიის ორი ფორმა: ჰიპერსთენიული - რომლის დროსაც ჭარბობს გამღიზიანებლობა, ემოციური გაუწონასწორებლობა, შფოთვა და დაძაბულობა. ჰიპოსთენიული - რომლის დროსაც გამოხატულია ასთენია, სუსტსულოვნება, ვეგეტატიური დარღვევები. ნევრასთენიის გამომწვევი ძირითადი მიზეზია დროში გახანგრძლივებული დაბალი ინტენსივობის სტრესული სიტუაცია, რაც უმთავრესად მიკროსოციალურ, ყოფით ან სამსახურეობრივ პრობლემებთანაა დაკავშირებული. ფსიქიატრიის მოკლე კურსი - გ. ნანეიშვილი, თბილისი 2011 Психотерапевтический подход к лечению неврастении[მკვდარი ბმული] ნევროზები და ფსიქიკური დაავადებები[მკვდარი ბმული] დაავადებები - ნევრასთენია
1725

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 1725 1725 (ათას შვიდას ოცდახუთი) წელი — გრიგორიანული კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ორშაბათი და იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა პარასკევი. ამ წელს კალენდრებს შორის განსხვავება იყო 11 დღე. ეს წელი არის XVIII საუკუნის მე-3 დეკადის მე-5 წელი. ფოთი ისევ თურქებმა დალაშქრეს დასვეს ფაშა რომელსაც დაუმორჩილეს შავი ზღვის სანაპირო ზოლი და იქ ახალი ციხე-სიმაგრე ააშენეს, რომელსაც ოთხკუთხედი ფორმა ჰქონდა, იგი ოთხივე კუთხეში კოშკით იყო გამაგრებული მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 1725. 2 აპრილი : ჯაკომო კაზანოვა — იტალიელი ავანტიურისტი, მოგზაური და მწერალი (გ. 1798) მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 1725. 8 თებერვალი : პეტრე I დიდი — რუსეთის ცარი (დ. 1672) 24 ოქტომბერი : ალესანდრო სკარლატი — იტალიელი კომპოზიტორი (დ. 1660)
პარაგვაის პოლიტიკური სისტემა

პარაგვაის პოლიტიკური სისტემა წარმოდგენილია საპრეზიდენტო წარმომადგენლობითი დემოკრატიის რესპუბლიკითა (სადაც სახელმწიფოსა და მთავრობის მეთაური პარაგვაის პრეზიდენტია) და მრავალპარტიული სისტემით. სახელმწიფო კონსტიტუციით ხელისუფლება სამ შტოდ იყოფა. აღმასრულებელ ხელისუფლებას მხოლოდ და მხოლოდ პრეზიდენტი ახორციელებს. საკანონმდებლო ხელისუფლება ორპალატიან ეროვნულ კონგრესს ექვემდებარება. სასამართლო ხელისუფლებას კი ახორციელებენ ტრიბუნალები, სამოქალაქო სამართლის სასამართლოები და ცხრა წევრისგან შემდგარი უზენაესი სასამართლო. იურიდიული ხელისუფლება დამოუკიდებელია აღმასრულებელი და საკანონმდებლოსგან. პარაგვაის ძლიერ ცენტრალიზებული ხელისუფლება ფუნდამენტურად შეცვალა 1992 წლის კონსტიტუციამ, რომელმაც გააძლიერა ძალაუფლების შტოებად დაყოფა, რაც წინა ორი კონსტიტუციის შემთხვევაში, ძირითადად ქაღალდზე არსებობდა. 5 წლიანი ვადით ხალხის მიერ არჩეული პრეზიდენტი ნიშნავს კაბინეტს. პრეზიდენტი ახდენს მინისტრთა საბჭოს ნომინირებას. 2008 წლის 20 აპრილის საპრეზიდენტო არჩევნებში გაიმარჯვა ფერნანდო ლუგომ — კათოლიკე ეპისკოპოსმა, რომლის საეკლესიო მოვალეობებიც მისივე თხოვნით ვატიკანმა შეაჩერა. უკანასკნელი 61 წლის მანძილზე პირველად მოხდა, რომ პარაგვაის კოლორადოს პარტიამ საპრეზიდენტო არჩევნები წააგო, და მხოლოდ მეორედ, როდესაც პრეზიდენტი მემარცხენე გახდა. პრეზიდენტის სამუშაო ადგილს წარმოადგენს პალასიო-დე-ლოს-ლოპესი ასუნსიონში. პრეზიდენტის რეზიდენცია — მბურუვიჩა როგა ასევე ასუნსიონში მდებარეობს. სამსახურიდან წასული პრეზიდენტი კონსტიტუციის თანახმად ხმის უფლების არმქონე სამუდამო სენატორი ხდება (სიცოცხლის ბოლომდე). პარაგვაიში, პირველი ლედის თანამდებობა ოფიციალურია, შესაბამისად, შექმნილია პარაგვაის რესპუბლიკის პირველი ლედის სამსახური. კანონმდებლობის თანახმად, ეს სამსახური სტრუქტურულად და ფინანსურად რესპუბლიკის პრეზიდენტს ექვემდებარება. იგი ძირითადად სოციალურ საქმიანობებს ახორციელებს. პარაგვაის პრეზიდენტი nationsencyclopedia.com Paraguay - POLITICS
1726

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 1726 1726 (ათას შვიდას ოცდაექვსი) წელი — გრიგორიანული კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა სამშაბათი და იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა შაბათი. ამ წელს კალენდრებს შორის განსხვავება იყო 11 დღე. ეს წელი არის XVIII საუკუნის მე-3 დეკადის მე-6 წელი. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 1726. 3 ივნისი : ჯეიმზ ჰატონი — შოტლანდიელი ბუნებისმეტყველი, ეკოლოგი, გეოლოგი (გ. 1797) იოთამ ბაგრატიონი — რუსეთის არმიის გენერალ-პორუჩიკი (გ. 1781) კაცუკავა შუნშო — იაპონელი მხატვარი (გ. 1792) მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 1726.
ჩაკოს ომი

ჩაკოს ომი (1932–1935) — ბრძოლა სამხრეთ ამერიკაში, ბოლივიასა და პარაგვაის შორის გრან-ჩაკოს რეგიონის ჩრდილოეთ ნაწილისთვის, რომელიც მცდარი წარმოდგენის თანახმად, თითქოს ნავთობით იყო მდიდარი. ხშირად მას ლა-გუერა-დე-ლა-სედს (La Guerra de la Sed — წყურვილის ომი) უწოდებენ, რაც ლიტერატურულად მომდინარეობს ნახევრად უდაბნო ჩაკოსთვის ბრძოლიდან. ეს ომი ყველაზე სისხლიანი სამხედრო კონფლიქტი იყო მათ შორის, რაც კი XX საუკუნეში სამხრეთ ამერიკაში მომხდარა. ომი სამხრეთ ამერიკის ორ უღარიბეს ქვეყანას შორის მიმდინარეობდა, რომლებსაც წარსულში, XIX საუკუნეში მეზობლებთან ომის დროს უკვე ჰქონდათ ტერიტორიები დაკარგული. ომის დროს, ორივე ქვეყანა არმიის შენახვისა და მომარაგების პრობლემის წინაშე აღმოჩნდა, რაც განპირობებული იყო მათი ზღვაზე გასასვლელის არქონით, რის შედეგადაც მათი საგარეო ვაჭრობა და შეიარაღების შესყიდვა მეზობლების კეთილ ნებაზე იყო დამოკიდებული. საგარეო ვაჭრობის პრობლემების წინაშე განსაკუთრებით ბოლივია აღმოჩნდა, რადგან მას მწირი საერთაშორისო კავშირები გააჩნდა. მიუხედავად იმისა, რომ ბოლივიას სამთო-მომპოვებითი სფეროდან მეტი შემოსავლები და უკეთ აღჭურვილი არმია ჰყავდა ვიდრე პარაგვაის, ფაქტორების მთელი სერიის წყალობით, უპირატესობა სწორედ პარაგვაის მხარეს გადაიხარა, რომელიც ომის დამთავრებისას სადავო ტერიტორიის უდიდეს ნაწილს აკონტროლებდა და საბოლოოდ, სამშვიდობო ხელშეკრულებების მიხედვით, მას სადავო ტერიტორიის ერთი მესამედი ერგო. პაკიშის ომი სენეპის ომი პერუ-დიდი კოლუმბიის ომი პერუ-ეკვადორის ომი ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჩაკოს ომი de Quesada, Alejandro (2011). The Chaco War 1932-35: South America’s greatest modern conflict დაარქივებული 2013-01-21 საიტზე Wayback Machine. . Osprey Publishing, ISBN 978-1-84908-416-1 The White Russian contribution in the Chaco War დაარქივებული 2009-05-23 საიტზე Wayback Machine. Tamaño, Gustavo Adolfo (2008). Historias Olvidadas: Tanques en la Guerra del Chaco დაარქივებული 2012-01-12 საიტზე Wayback Machine. The surviving Bolivian Vickers A tank on display at La Paz Military College (ესპანური) Photographs of the Paraguayan gunboats Humaitá and Paraguay as of 2005 (ესპანური) Bolivian armed launch Tahuamanu on display დაარქივებული 2012-03-30 საიტზე Wayback Machine. Riberalta, Beni Department, Bolivia (ესპანური)
1727

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 1727 1727 (ათას შვიდას ოცდაშვიდი) წელი — გრიგორიანული კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ოთხშაბათი და იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა კვირა. ამ წელს კალენდრებს შორის განსხვავება იყო 11 დღე. ეს წელი არის XVIII საუკუნის მე-3 დეკადის მე-7 წელი. 1 იანვარი : დაარსდა ბრაზილიის ქალაქი კუიაბა. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 1727. მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 1727.
პარაგვაის სამოქალაქო ომი

პარაგვაის სამოქალაქო ომი — კონფლიქტი პარაგვაიში, რომელიც მიმდინარეობდა 1947 წლის მარტიდან აგვისტომდე. 1940 წელს, პრეზიდენტმა იხინიო მორინიგომ გააუქმა კონსტიტუცია და აკრალა პოლიტიკური პარტიები. მისი მმართველობის წინააღმდეგ მიმართული მოძრაობა საყოველთაო გაფიცვებსა და სტუდენტთა აჯანყებებში გადაიზარდა. 1946 წელს, მორინიგომ დაუშვა პოლიტიკური აქტივობების ლეგალიზება და კაბინეტი რევოლუციური ფებრერისტთა პარტიითა და კოლორადოს პარტიით დააკომპლექტა. 1947 წლის 11 იანვარს, ფებრერისტები კოალიციას გამოეყვნენ, რადგან მიაჩნდათ, რომ მორინიგო კოლორადოს პარტიას მეტად სწყალობდა. ფებრერისტები ლიბერალურ პარტიასა და პარაგვაის კომუნისტურ პარტიას შეუერთდნენ. რაფაელ ფრანკოს მიერ წამოწყებული აჯანყება სამოქალაქო ომში გადაიზარდა, რადგან პარაგვაის შეიარაღებული ძალები, რომლებიც მანამდე ლოიალურნი რჩებოდნენ, ორად გაიყო. მეამბოხეთა მხარეს იყო ყველა პოლიტიკური პარტია გარდა კოლორადოსი, ბანკირთა უმრავლესობა და ჩინოვნიკთა 80%. თერთმეტი სამხედრო დანაყოფიდან, 8 მარტს ოთხი მემაბოხეებს შეუერთდა, ორი ქვეითი დანაყოფი კონსეფსიონის მეამბოხეებს, რომლებსაც ორი დღის შემდეგ ასევე შეუერთდა ჩაკოს ქვეითთა ორი დანაყოფი. ხელისუფლების მხარეს იყო კოლორადოს პარტია, კამპო-გრანდეს კავალერისტთა დანაყოფები, ასუნსიონის სამი დანაყოფი და პარაგუარის საარტილერიო დანაყოფი. რაც ყველაზე მნიშვნელოვანი იყო, ხუან პერონის მართულმა არგენტინამ პარაგვაის მთავრობას დახმარებისთვის სრული მზადყოფნა გამოუცხადა. 27 აპრილს, სამხედრო სამდინარო ფლოტი აჯანყებულებს შეუერთდა და ასუნსიონისკენ დაიძრა. მათ შეტაკება მოუხდათ პარაგუარიდან მოსულ, ალფრედო სტრესნერის მართულ არტილერიასთან. ომში საბოლოოდ მორინგომ გაიმარჯვა, რომელმაც ქვეყანაზე კონტროლი 1947 წლის აგვისტოში აღადგინა. მოსახლეობის დაახლოებით მესამედი ქვეყნიდან გაიქცა. სამოქალაქო ომების სია Armed conflict database entry დაარქივებული 2010-01-03 საიტზე Wayback Machine. Dictadura del Gral. Stroessner დაარქივებული 2016-03-03 საიტზე Wayback Machine. Capítulo 14 de "Una historia del Paraguay" por Baruja, Paiva y Pinto. დაარქივებული 2014-04-27 საიტზე Wayback Machine. Paraguay y la Segunda Guerra Mundial. La Relación Olvidada: Relaciones entre Paraguay y Estados Unidos, 1937-89 (inglés). Entrevista a Arturo Rahi. დაარქივებული 2008-06-29 საიტზე Wayback Machine. Creación del Banco Central del Paraguay. დაარქივებული 2008-05-09 საიტზე Wayback Machine.
სქოლასტიკა

სქოლასტიკა (ბერძ. σχολαστικός — სწავლული, ლათ. Scholia — სკოლა) — IX-X საუკუნეებიდან ერთ-ერთი წამყვანი ღვთისმეტყველური ფილოსოფიური მიმდინარეობა ევროპაში, რომელშიც შეჯერებული იყო კათოლიციზმისა და არისტოტელეს იდეები. სქოლასტიკის განვითარებაზე მნიშვნელოვანი გავლენა იქონია 1054 წელს ქრისტიანული ეკლესიის კათოლიკურ და მართლმადიდებლურ შტოებად დაყოფამ. ამ მოვლენამ ახლებურად დააყენა ღვთისმეტყველების პრობლემატიკა. აზრთა შორის სხვადასხვაობა მხოლოდ თეოლოგიური კამათით არ შემოიფარგლებოდა. სქოლასტიკოსებმა წინ წამოწიეს ისეთი საკითხები, როგორიცაა გონებისა და რწმენის, რელიგიისა და მეცნიერების ურთიერთობა. სქოლასტიკა უშვებდა ქრისტიანული სწავლების გააზრებას არა მხოლოდ თეოლოგიის, არამედ ფილოსოფიის კუთხიდანაც, ცდილობდა ქრისტიანული რწმენის რაციონალურ დასაბუთებას. წამყვანი სქოლასტების შემოქმედებაში კვლავ აღზევდა არისტოტელესეული რეალიზმი და ლოგიკის გაგება. თავდაპირველად სქოლასტიკა ხელს უწყობდა დაკარგული ცოდნის აღდგენას, ორგანიზებასა და შენახვას. თუმცა, საკმაოდ ხშირად სქოლასტიკოსები საკუთარი შეხედულებების დასაბუთების მიზნით ძველი ავტორების (განსაკუთრებით პლატონის, არისტოტელეს) თავისებურ ინტერპრეტაციას აკეთებდნენ, რაც საბოლოოდ მათ ჭეშმარიტ არსს ამახინჯებდა. სქოლასტიკის ჩარჩოებში სერიოზული კამათი იმართებოდა სამების, ღმერთის სამგვაროვნების გაგების და ზოგადად, ღმერთის არსებობის დადასტურების გარშემო. მაგალითად, ანსელმ კენტერბერიელს მიაჩნდა, რომ მხოლოდ უმაღლესი არსება შეიძლება იყოს რეალური და ვინაიდან ღმერთი უმაღლესი არსებაა, ის რეალურად არსებობს, ხოლო რადგან არსებობს ღმერთი, შესაბამისად არსებობს უნივერსალიებიც (ზოგადი ცნებები). შუა საუკუნეებში კამათი უნივერსალიების (ზოგადი ცნებების) არსებობა-არარსებობის შესახებ ძირითადად სქოლასტიკურ ფილოსოფიაში არსებულ ორ მიდგომას — ნომინალიზმსა და რეალიზმს შორის მიმდინარეობდა. ნომინალიზმის თანახმად, არსებობს მხოლოდ ცალკეული კერძო საგნები, ზოგადი ცნებები ამ საგნების შესახებ კი ჩვენი გონების შექმნილია. ნომინალიზმის შერბილებული ფორმაა კონცეპტუალიზმი, რომლის თანახმად თავად საგნებში არსებობს რაღაც საერთო, რაც სიტყვით აღნიშნული და გონებაში მოცემული კონცეპტის (ცნების) საფუძველი ხდება. რეალიზმის მიხედვით კი უნივერსალიები რეალურად არსებობს და წინ უსწრებს ცალკეული, კერძო საგნების არსებობას. სქოლასტიკურ ფილოსოფიაში ანტიკური ფილოსოფიიდან მიღებული რეალიზმის ორგვარი გაგება არსებობდა: უკიდურესი რეალიზმი — რომელიც სათავეს პლატონის იდეების თეორიიდან იღებს და რომლის თანახმად ზოგადი იდეები ცალკეულ საგნებამდე არსებობს და მათ ორგანიზებას ახდენს; ზომიერი რეალიზმი — სათავეს იღებს არისტოტელეს შეხედულებიდან, რომ ზოგადი და კერძო ერთმანეთთან განუყრელ კავშირშია. ფსიქოლოგიის ისტორია - ი. იმედაძე. თბილისი, 2008 Философия - А.Г. Спиркин. Москва, 2000
ხევერცხლა

ხევერცხლა (ლათ. Leucadendron argenteum) — ხე პროტეასებრთა ოჯახისა. გადაშენების პირას მყოფი სახეობაა. იზრდება კაპის ნახევარკუნძულზე, ქალაქ კეიპტაუნის შიდა და ირგვლივ მდებარე ადგილებში. მარადმწავანე მცენარეა. სიმაღლე 5-7 მ. ზოგჯერ იზრდება 16 მ-მდე. სიგრძეში წაგრძელებული ხშირი, პირდაპირი ღერო და ნაცრისფერი ქერქი ახასიათებს. რბილი აბრეშუმისებრი კრიალა ვერცხლისებრი ფოთლების სიგრძეა 8-15 სმ, სიგანე 2 სმ. მეტად ლამაზია ყვავილობის პერიოდში. მისი სამშობლოა სამხრეთი აფრიკა. მისი მთავარი პოპულაცია გვხვდება მაგიდა მთების ფერდობებზე, კერძოდ, ეგრეთ წოდებულ „ლომის თავზე“, ერთ-ერთ პარკსა და კირსტენბოშის ბოტანიკური ბაღის ტერიტორიაზე. გარდა ამისა, არსებობს კიდევ 2 პოპულაცია სტელენბოსისა და პაარლის სიახლოვეს. წარსულში ხევერცხლა ფართოდ იყო გავრცელებული მაგიდა მთების მხარეებში, თუმცა გადაჭარბებულმა მერქნის გამოყენებამ მოსპო მისი არეალი. ამიტომ დღეისათვის ხევერცხლა იშვიათი და გადაშენების პირას მისული მცენარეა. ფოთლებს იყენებენ სხვადასხვა ნაკეთობის დასამზადებლად, ქერქს — ტყავის მოსათრიმლად. ხევერცხლა – ინფორმაცია (ინგლისური) ხევერცხლა – ინფორმაცია დაარქივებული 2006-09-23 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) [მკვდარი ბმული] ხევერცხლა – ინფორმაცია დაარქივებული 2008-05-03 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) [მკვდარი ბმული] ↑ საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა – ბოტანიკური ლექსიკონი
1728

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 1728 1728 (ათას შვიდას ოცდარვა) წელი — გრიგორიანული კალენდრის ნაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ხუთშაბათი და იულიუსის კალენდრის ნაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ორშაბათი. ამ წელს კალენდრებს შორის განსხვავება იყო 11 დღე. ეს წელი არის XVIII საუკუნის მე-3 დეკადის მე-8 წელი. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 1728. 21 თებერვალი : პეტრე III — რუსეთის იმპერატორი (გ. 1762) 27 ოქტომბერი : კაპიტანი კუკი — ინგლისელი მოგზაური და მკვლევარი (გ. 1779) ალი-ბეი ალ-ქაბირი — ეგვიპტის მმართველები, ქართული წარმოშობის მამლუქი (გ. 1773) მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 1728.
1729

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 1729 1729 (ათას შვიდას ოცდაცხრა) წელი — გრიგორიანული კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა შაბათი და იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ოთხშაბათი. ამ წელს კალენდრებს შორის განსხვავება იყო 11 დღე. ეს წელი არის XVIII საუკუნის მე-3 დეკადის მე-9 წელი. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 1729. 22 იანვარი : გოტჰოლდ ეფრაიმ ლესინგი გერმანელი მწერალი (გ. 1781) 2 მარტი  : გოტჰოლდ ეფრაიმ ლესინგი — გერმანელი მწერალი და განმანათლებელი. (გ. 1781) 21 აპრილი : ეკატერინე II — რუსეთის იმპერატორი (გ. 1796) 10 აგვისტო : უილიამ ჰოუი — ინგლისელი გენერალი, ბრიტანეთის არმიის მთავარსარდალი ამერიკის რევოლუციის დროს (გ. 1814) მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 1729. 7 აგვისტო : ტომას ნიუკომენი — ინგლისელი გამომგონებელი (დ. 1663)
1730

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 1730 1730 (ათას შვიდას ოცდაათი) წელი — გრიგორიანული კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა კვირა და იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ხუთშაბათი. ამ წელს კალენდრებს შორის განსხვავება იყო 11 დღე. ეს წელი არის XVIII საუკუნის მე-3 დეკადის მე-10 წელი. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 1730. 24 ნოემბერი : სუვოროვი, ალექსანდრე - რუსი მხედართმთავარი და სამხედრო თეორეტიკოსი მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 1730. 18 იანვარი : პეტრე II — რუსეთის იმპერატორი (დ. 1715)
კლარკ ლეონარდ ჰალი

კლარკ ლეონარდ ჰალი (ინგლ. Clark Leonard Hull; დ. 24 მაისი, 1884 — გ. 10 მაისი, 1952) — ამერიკელი ფსიქოლოგი. იყო ნეობიჰევიორისტული სკოლის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. ის იყო აგრეთვე ფსიქოლოგი, რომელმაც გამოიყენა რაოდენობრივი კვლევის მეთოდები ჰიპნოზის კვლევისას. კლარკ ლეონარდ ჰალი დაიბადა 1884 წლის 24 მაისს ნიუ-იორკში, სოფელ აკრონში. სკოლის პერიოდში დაინტერესებული იყო მათემატიკით, ფიზიკითა და ქიმიით და ფიქრობდა გამხდარიყო სამთო ინჟინერი. ჰალი დაავადდა პოლიომიელიტით, გარკვეული პერიოდი შეწყვიტა სწავლა. ჯანმრთელობის პრობლემების გამო იძულებული იყო სხვა პროფესია აერჩია და მან მიჩიგანის უნივერსიტეტში ფსიქოლოგიის შესწავლა დაიწყო. 1918 წელს უისკონსინის უნივერსიტეტი დაამთავრა და მიიღო დოქროტის ხარისხი. მან შექმნა ექსპერიმენტული პროექტი იმის შესახებ თუ რა გავლენას ახდენდა თამბაქოს მოწევა ფსიქიკურ და მოტორულ ეფექტურობაზე, რის შემდეგაც მას შესთავაზეს წაეკითხა ფსიქოლოგიური ტესტებისა და გაზომვის კურსი. 1929 წელს ჰალი გახდა იელის უნივერსიტეტის პროფესორი. 1940 წელს მან გამოაქვეყნა წიგნი „მექანიკური დასწავლის მათემატიკურ-დედუქციური თეორია“. სამი წლის შემდეგ გამოქვეყნდა „ქცევის პრონციპები“. 1951 წელს „ქცევის საფუძვლების თეორიები“. 1952 წელს გამოქვეყნდა მისი უკანასკნელი წიგნი „ქცევის სისტემა“ გარდაიცვალა 1952 წლის 10 მაისს კონექტიკუტში. Gale Encyclopedia of Psychology. ↑ 1.0 1.1 SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ 2.0 2.1 ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ 3.0 3.1 Proleksis enciklopedija, Opća i nacionalna enciklopedija — 2009. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3407324"></a> ↑ 4.0 4.1 Педагоги и психологи мира — 2012. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q126722605"></a> ↑ 5.0 5.1 5.2 Халл Кларк Леонард // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a> ↑ https://www.sepsych.org/warren-medal-recipients/
ძილის აპნოე

ძილის აპნოე — ზედა სასუნთქ გზებთან დაკავშირებული ძილის დარღვევა, როდესაც ადამიანი ძილის დროს წყვეტს სუნთქვას. აპნოედ მიიჩნევა სუნთქვის შეწყვეტის ისეთი პერიოდი, რომელიც 10 წამის ან მეტი დროის განმავლობაში გრძელდება. ძილის აპნოე შეიძლება რამდენიმე განსხვავებული ტიპის იყოს: ცენტრალური წარმოშობის ძილის აპნოე, რომლის დროსაც როგორც ჰაერის ნაკადის მიღება, ისე სასუნთქი მოქმედებები (მუცლით და მკერდით) წყდება აპნოეს შეტევის დროს და კვლავ ახლდება აქტივაციის (გამოღვიძების) რეაქციის დროს. ობსრტუქციული აპნოეს დროს ჰაერის ნაკადის მოდინება წყდება, თუმცა სასუნთქი მოქმედებები აპნოეს შეტევის დროს კიდევ უფრო ძლიერდება, მუცლის და მკერდის კუნთების მოქმედება უკიდურესად იძაბება იმისათვის, რათა ჰაერის ნაკადის გატარება მოხდეს. ეს ეპიზოდიც გამოღვიძებით სრულდება. აპნოეს შერეული ტიპი მოიცავს როგორც ცენტრალური, ისე ობსტრუქციული ძილის აპნოეს ელემენტებს. როგორც პათოლოგიას, ძილის აპნოეს განიხილავენ იმ შემთხვევაში, თუ 1 საათის განმავლობაში მისი მინიმუმ 5 და მთელი ღამის განმავლობაში მინიმუმ 30 ეპიზოდი იჩენს თავს. ობსტრუქციული აპნოეს დროს იშვიათად ასეთი 300-მდე ეპიზოდი მეორდება. თითოეულ მათგანს მოსდევს გამოღვიძება, რის გამოც ფერხდება ნორმალური ძილი. ძილის აპნოე შეიძლება საშიშ მდგომარეობად იქცეს. ხშირ შემთხვევაში სწორედ მას ასახელებენ კვების დროს ჩვილებისა და ადრეული ასაკის ბავშვთა გარდაცვალების მიზეზად. შესაძლოა სწორედ ძილის აპნოე იწვევდეს ხანშიშესული ადამიანების ფილტვებისა და გულ-სისხლძარღვთა უკმარისობის გამო გარდაცვალების მაღალ მაჩვენებელს. აპნოეს ეპიზოდებმა შეიძლება გამოიწვიონ გულ-სისხლძარღვთა სისტემის ცვლილებები, მათ შორის არითმია, ყოველი ეპიზოდისას არტერიული წნევის ხანმოკლე ცვლილება. მოსახლეობაში აპნოეს გავრცელების შესახებ ზუსტი მონაცემები ცნობილი არ არის, თუმცა როგორც ბოლო პერიოდის შემთხვევების რაოდენობით მტკიცდება, რომ ეს დაავადება საკმაოდ ხშირად ვლინდება. მაგალითად, ჰიპერსომნიის მქონე პაციენტების 42%-თან იჩენს თავს. ყველაზე ხშირად ძილის აპნოეს კლინიკური სურათი გამოხატულია საშუალო ასაკისა და ხანშიშესულ მამაკაცებთან, რომლებიც უჩივიან დაღლილობას, დღის განმავლობაში სიფხიზლის შენარჩუნების უუნარობას, თავის ტკივილს, გუნებგანწყობის ცვლილებას და ა.შ. აპნოეს არსებობის ერთ-ერთი საწყისი მიმანიშნებელი შეიძლება იყოს ძლიერი ხვრინვა, მოუსვენარი ძილი, ძილში ამოსუნთქვის უუნარობა. აპნოეს არსებობის რისკის შემთხვევაში პაციენტებს სხვადასხვა მეთოდით იკვლევენ, მათ შორის ელექტროენცეფალოგრამით (ეეგ), ელექტრომიოგრამით (ემგ), ელექტროკარდიოგრამით (ეკგ). დიაგნოზის დასასმელად საჭიროა ჰაერის ნაკადის და სასუნთქი მოქმედებების რეგისტრაცია. სირთულისდა მიხედვით, შესაძლოა საჭირო გახდეს ეკგ-ს მონაცემების 24-საათიანი კონტროლი. ძილის აპნოეს მკურნალობა სხვადასხვა მეთოდით მიმდინარეობს, მათ შორის სასუნთქი ცენტრების სტიმულაციით, ღამის განმავლობაში ჟანგბადის მექანიკური კონტროლით, ქირურგიული ჩარევით და ა.შ. გასათვალისწინებელია, რომ როდესაც არსებობს რისკი აპნოეს არსებობის შესახებ, პაციენტმა თავი უნდა აარიდოს ალკოჰოლის მიღებას, რადგან ის უარყოფითად აისახება სუნთქვის პროცესებზე და შეიძლება მდგომარეობის გართულება გამოიწვიოს. Клиническая психиатрия - Г.И. Каплан, Б.Дж. Сэдок. Москва, 1994
1731

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 1731 1731 (ათას შვიდას ოცდათერთმეტი) წელი — გრიგორიანული კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ორშაბათი და იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა პარასკევი. ამ წელს კალენდრებს შორის განსხვავება იყო 11 დღე. ეს წელი არის XVIII საუკუნის მე-4 დეკადის 1-ლი წელი. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 1731. 2 ივნისი : მართა ვაშინგტონი — აშშ-ის პირველი პრეზიდენტის, ჯორჯ ვაშინგტონის მეუღლე (გ. 1802) მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 1731. 24 აპრილი : დანიელ დეფო — ინგლისელი მწერალი 21 ოქტომბერი : ერასტი ორბელიანი — ქართლის ბოქაულთუხუცესი, მდივანბეგი
1732

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 1732 1732 (ათას შვიდას ოცდათორმეტი) წელი — გრიგორიანული კალენდრის ნაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა სამშაბათი და იულიუსის კალენდრის ნაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა შაბათი. ამ წელს კალენდრებს შორის განსხვავება იყო 11 დღე. ეს წელი არის XVIII საუკუნის მე-4 დეკადის მე-2 წელი. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 1732. 17 იანვარი  : სტანისლავ ავგუსტ პონიატოვსკი — პოლონეთის უკანასკნელი მეფე (გ. 1798) 24 იანვარი  : პიერ ბომარშე — ფრანგი დრამატურგი და პუბლიცისტი. (გ. 1799) 22 თებერვალი : ჯორჯ ვაშინგტონი — აშშ-ის პირველი პრეზიდენტი (გ. 1799) 31 მარტი : იოზეფ ჰაიდნი — ავსტრიელი კომპოზიტორი (გ. 1809) 8 აგვისტო : იოჰან კრისტოფ ადელუნგი — გერმანელი გრამატიკოსი და ლექსიკოლოგი (გ. 1806) მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 1732. 28 დეკემბერი : კონსტანტინე II — კახეთის მეფე
პარაგვაის კონგრესი

პარაგვაის კონგრესი (ესპ. Congreso de Paraguay) — პარაგვაის ორპალატიანი საკანონმდებლო ორგანო. სენატი შედგება 45 წევრისგან, დეპუტატთა პალატა კი 80 წევრისგან. კონგრესის ორივე პალატა არჩეულია პრეზიდენტის არჩევნების პარალელურად პროპორციული წარმომადგენლობითი სისტემით. დეპუტატებს დეპარტამენტები ირჩევენ, სენატორებს კი მთელი ერი. დეპუტატად შეიძლება არჩეულ იქნას პარაგვაის მოქალაქე 25 წლის ასაკიდან, სენატორად კი 35 წლიდან. სენატის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2013-03-28 საიტზე Wayback Machine. დეპუტატთა პალატის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2008-04-04 საიტზე Wayback Machine.
Shady Grove (მეტროსადგური)

Shady Grove — ვაშინგტონის მეტროპოლიტენის კუნძულოვანი ბაქნის მქონე მეტროსადგური. მდებარეობს დერვუდში, მერილენდის შტატი, აშშ. სადგური გაიხსნა 1984 წლის 15 დეკემბერს და ოპერირებს Washington Metropolitan Area Transit Authority (WMATA). WMATA: Shady Grove Station დაარქივებული 2009-01-19 საიტზე Wayback Machine. StationMasters Online: Shady Grove Station The Schumin Web Transit Center: Shady Grove Station დაარქივებული 2010-04-08 საიტზე Wayback Machine.
1733

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 1733 1733 (ათას შვიდას ოცდაცამეტი) წელი — გრიგორიანული კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ხუთშაბათი და იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ორშაბათი. ამ წელს კალენდრებს შორის განსხვავება იყო 11 დღე. ეს წელი არის XVIII საუკუნის მე-4 დეკადის მე-3 წელი. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 1733. 13 მარტი : ჟოზეფ პრისტლი — ინგლისელი ქიმიკოსი, თეოლოგი, ფილოსოფი (გ. 1804) მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 1733. ჯონ პერი — ინგლისელი კაპიტანი (დ. 1670)