laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ოდოარდო ფარნეზე (პარმის პრინცი)

ოდოარდო ფარნეზე (იტალ. Odoardo Farnese; დ. 12 აგვისტო, 1666, კოლორნო, იტალია — გ. 6 სექტემბერი, პარმა, იტალია) — ფარნეზეების დინასტიის წარმომადგენელი. პარმისა და პიაჩენცის ჰერცოგ რანუჩო II-ისა და იზაბელა დ’ესტეს უფროსი ვაჟი. ესპანეთის დედოფალ ისაბელ ფარნეზეს მამა. ოდოარდო ფარნეზე დაიბადა 1666 წლის 12 აგვისტოს კოლორნოში, ფარნეზეების საზაფხულო რეზიდენციაში. იგი იყო პარმისა და პიაჩენცის ჰერცოგ რანუჩო II-ისა და მისი მეორე ცოლის, იზაბელა დ’ესტეს უფროსი ვაჟი და უმცროსი შვილი. ოდოარდოს დედა მასზე მშობიარობის შემდეგ გამოწვეული გართულებებით გარდაიცვალა იმავე წლის 21 აგვისტოს, 31 წლის ასაკში, რის შემდეგაც მოდენასთან ალიანსის შესანარჩუნებლად მამამისმა ცოლად ოდოარდოს დეიდა, მარია დ’ესტე შეირთო. რანუჩო II-მ ოდოარდოს უფროსი და, მარგერიტა მარია ფარნეზე მოდენის ჰერცოგს მიათხოვა, რის შემდეგაც უკვე ვაჟის დაქორწინებაზეც დაიწყო ფიქრი, თუმცა იტალიელი რძალი არ სურდა. ამის გამო 1690 წლის 3 აპრილს ოდოარდო ფარნეზე მარიონეტულად დაქორწინდა დოროთეა სოფია ნოიბურგელზე, პფალცის კურფიურსტ ფილიპ ვილჰელმისა და ელიზაბეთ ამალია ჰესენ-დარმშტადტელის უმცროს ქალიშვილზე. წყვილის ნამდვილი ქორწინება 1690 წლის 17 მაისს შედგა პარმის კათედრალში. ოდოარდოსა და დოროთეა სოფიას ქორწინება დიდად წაადგა ფარნეზეებს, რამეთუ მისი ახალი მეუღლის დები იყვნენ საღვთო რომის იმპერატორის, ავსტრიის, ბოჰემიის, უნგრეთის, პოლონეთის, ესპანეთისა და პორტუგალიის მეფეთა ცოლები, რამაც ცხადია პარმა ევროპის საერთაშორისო ასპარეზზე გამოიყვანა. ოდოარდო ფარნეზე მამის, რანუჩო II-ის გარდაცვალებამდე სულ ცოტა ხნით ადრე, 1693 წლის 6 სექტემბერს მოკვდა, 27 წლის ასაკში. მისი ქვრივი დოროთეა სოფია სასწრაფოდ დაქორწინდა ოდოარდოს ნახევარ-ძმა ფრანჩესკოზე, თუმცა მასთან შვილები აღარ ჰყოლია. უკვე 1694 წელს გარდაიცვალა რანუჩო ფარნეზეც, რითაც ტახტი ფრანჩესკომ დაიკავა. ალესანდრო იგნასიო (1691-1693), გარდაიცვალა მცირეწლოვანი; ელიზაბეტა (შემდეგში ისაბელი) (1692-1766), ცოლად გაჰყვა ესპანეთის მეფე ფილიპე V-ს, რომელთანაც შეეძინა ესპანეთისა და ორი სიცილიის მეფე კარლოს III, პორტუგალიის დედოფალი მარიანა ვიქტორია, პარმისა და პიაჩენცის ჰერცოგი ფილიპე I, საფრანგეთის დოფინი მარია ტერეზა და სარდინიის დედოფალი მარია ანტონია; Philip V of Spain: The King Who Reigned Twice, by Henry Kamen, Cumberland, Rhode Island: Yale University Press (2001) ISBN 978-0-300-08718-5
ფრანჩესკო ფარნეზე

ფრანჩესკო ფარნეზე (იტალ. Francesco Farnese; დ. 19 მაისი, 1678, პარმა, იტალია — გ. 26 თებერვალი, 1727, პიაჩენცა, იტალია) — ფარნეზეების დინასტიის წარმომადგენელი. პარმისა და პიაჩენცის ჰერცოგი 1694-1727 წლებში. ჰერცოგ რანუჩო II-ისა და მარია დ’ესტეს უფროსი ვაჟი. ფრანჩესკო დაიბადა 1678 წლის 19 მაისს პარმაში. იგი იყო პარმისა და პიაჩენცის ჰერცოგ რანუჩო II-ისა და მისი მესამე ცოლის, მარია დ’ესტეს უფროსი ვაჟი. მიუხედავად ამისა, მამამისს მეორე ცოლისაგან ჰყავდა ვაჟი, პრინცი ოდოარდო, რის გამოც ფრანჩესკო ტახტის მემკვიდრედ არ მოიაზრებოდა, მით უმეტეს, რომ ოდოარდოს ცოლთან ქალიშვილიც ჰყავდა და ელოდნენ, რომ ვაჟიც ეყოლებოდა. ამ მიზეზების გამო მამამისი ფრანჩესკოს დაოჯახებაზე დიდად არც ფიქრობდა, თუმცა 1693 წელს, ყველასათვის მოულოდნელად, 27 წლის ოდოარდო უვაჟოდ გარდაიცვალა და ფრანჩესკო მამის პირველი მემკვიდრე გახდა. ამ ამბიდან მალევე, 1694 წლის 11 დეკემბერს გარდაიცვალა რანუჩო II-ც, რის შემდეგაც ფრანჩესკო ფარნეზე პარმისა და პიაჩენცის ჰერცოგი გახდა. უკვე 1696 წელს მან ცოლად შეირთო თავისი ძმის ქვრივი, დოროთეა სოფია ნოიბურგელი, რომელიც პფალცის კურფიურსტ ფილიპ ვილჰელმის ასული და ნახევარი ევროპის მონარქების ცოლისდა იყო. 1700 წლის ნოემბერში უშვილოდ გარდაიცვალა ესპანეთის მეფე კარლოს II, რითაც შეწყდა ჰაბსბურგთა დინასტიის ესპანური შტო და საფრანგეთსა და ავსტრიას შორის დაიწყო ომი ესპანური მემკვიდრეობისათვის. მიუხედავად იმისა, რომ კარლოს II-ს ცოლად მისი ცოლისდა, მარია ანა ნოიბურგელი ჰყავდა, ფრანჩესკომ ნეიტრალიტეტის შენარჩუნება სცადა და არცერთ მხარეს არ მიემხრო. მიუხედავად მისი მცდელობისა, საღვთო რომის იმპერატორ ლეოპოლდ I-ის ბრძანებით პრინცმა ევგენი სავოიელმა პარმის ანექსირება მოახდინა. 1705 წელს ლეოპოლდი გარდაიცვალა და ფრანჩესკოს იმედი ჰქონდა ავსტრიელებს გააძევებდა, თუმცა ტახტი მისმა ვაჟმა იოზეფ I-მა დაიკავა, რომელმაც პირიქით, პარმის თავის მფლობელობაში შეყვანა სცადა. ამის გამო ფრანჩესკო ფარნეზე განუდგა ჰაბსბურგებს და ფრანგ ბურბონებს მიემხრო. 1714 წელს ჯულიანო ალბერონის დახმარებით ფრანჩესკომ თავისი ძმისწული ისაბელ ფარნეზე ცოლად ესპანეთის მეფე ფილიპე V-ს შერთო (თავის მხრივ ფილიპე ლუი XIV-ის შვილიშვილი იყო). იმავე წელს ომი ფრანგების გამარჯვებით დასრულდა. ესპანელთა დახმარებით პარმიდან გააძევეს ავსტრიელები, რის სანაცვლოდაც უნაყოფო ფრანჩესკოს უნდოდა, რომ მის შემდეგ პარმის ტახტი ისაბელ ფარნეზეს უფროს ვაჟს, დონ კარლოს ესპანელს გადასცემოდა, თუმცა ეს ფაქტი მისმა ძმამ, ანტონიო ფარნეზემ დიდად გააპროტესტა, მიუხედავად იმისა, რომ თავადაც უშვილო იყო. ფრანჩესკო ფარნეზე 1727 წლის 26 თებერვალს, 48 წლის ასაკში გარდაიცვალა, რის შემდეგაც ტახტი ანტონიო ფარნეზემ დაიკავა, რომელიც 1731 წელს ასევე უშვილოდ დაიღუპა, რითაც შეწყდა ფარნეზეთა გვარი და ფრანჩესკოს ანდერძის თანახმად პარმის ტახტი ისაბელის შვილებს გადაეცათ, რომლებიც XIX საუკუნის ბოლომდე მართავდნენ საჰერცოგოს. Armstrong, Edward (1892). Elisabeth Farnese: "The Termagent of Spain". Longmans, Green, & Co: New York. Solari, Giovanna (1968). The House of Farnese: A Portrait of a Great Family of the Renaissance. Doubleday & Company: New York. Acton, Harold (1956). The Bourbons of Naples (1734–1825). Methuen & Co: London.
ხუთი ოჯახი

«ხუთი ოჯახი» (Five Families) — იტალიურ-ამერიკული მაფიის ხუთი უმსხვილესი და ყველაზე გავლენიანი "ოჯახი" ნიუ-იორკში. მათ ეკუთვნის ოჯახები: ბონანო, გამბინო, ჯენოვეზე, კოლომბო (ან პროფაჩი, ჯოზეფ "დონ პეპინო" პროფაჩის სახელზე - ერთ-ერთი ბოსის, რომელიც დიდი ხნის განმავლობაში ხელმძღვანელობდა ამ ოჯახს) და ლუკეზე. ამ ოჯახების ბოსები ამჟამად არიან: ბონანო — მიქაელ მანკუზო (2013-დან); გამბინო —პიტერ გოტი (2001-დან); ჯენოვეზე —ლიბორიო ბელომო (2010-დან); კოლომბო — კარმაინ "ჯუნიორ" პერსიკო (1979-1981; 1985-დღემდე); ლუკეზე — ვიტორიო "ვიკ" ამუსო ("ოფიციალური" ბოსი 1987 წლიდან; მმართველობა ამჟამად ხორციელდება მმართველი კომიტეტის მიერ, რომელიც სამი კაპოსგან შედგება — ანიელო "ნეილ" მილიორე, ჯოსეფ დინაპოლი და მეთიუ მადონა).
მწითურების ეკლესია

მწითურების ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მწითურების სამხრეთ-აღმოსავლეთით, 200 მ-ზე. მდინარე აბანოსხევის მარჯვენა ნაპირზე, ნასოფლარ ქერიანთკარის ტერიტორიაზე. თარიღდება VIII-IX საუკუნეებით. ეკლესია დარბაზულია. სამხრეთიდან და ჩრდილოეთიდან მინაშენები აკრავს. ნაგებია რიყის ქვით, წყობაში აქა-იქ გამოყენებულია შირიმიც. ძლიერ დაზიანებულია. ეკლესიის კედლები დახეთქილია, დეფორმირებულია და გარედან თითქმის მთლიანად მიწითაა დაფარული. დანგრეულია ეკლესიის სამხრეთ კედელი და სამხრეთ მინაშენი ჩრდილოეთ მინაშენს კამარისა და კედლების მნიშვნელოვანი ნაწილი ჩამოშლილი აქვს. ეკლესიისა და ჩრდილოეთ მინაშენის ინტერიერის 1-1,5 მეტრი სიმაღლეზე მიწითა და ნანგრევებითაა ამოვსებული. ეკლესიის შესასვლელი სამხრეთიდანაა. აღმოსავლეთით ნალისებრ აფსიდში ორი მცირე ზომის ნიშია. აფსიდის შუა ნაწილი განგრეულია და სარკმლის კვალი აღარ ჩანს. დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებში თითო ფართო და მაღალი ყრუ თაღია. ჩრდილოეთ თაღისა და აფსიდს შორის ვიწრო თაღოვანი კარია, იგი ეკლესიას ჩრდილოეთ მინაშენთან აკავშირებს. ჩრდილოეთ მინაშენი განივი კედლით გაყოფილია ორ, თითქმის თანაბარი ფართობის სათავსად, რომლებიც ვიწრო და მაღალი კარით უკავშირდება ერთმანეთს. შემორჩენილია კარის ჩრდილოეთ წირთხლი და თარაზული გადახურვის ნაწილი. აღმოსავლეთ სათავსის აღმოსავლეთ კედელში ბრტყლად გადახურული ვიწრო სარკმელია. მინაშენის კამარა ცილინდრული ფორმისაა. მისი სამხრეთის ქუსლი დაყრდნობილი იყო ეკლესიის ჩრდილოეთ კედელზე მიშენებულ ორ თაღზე. თაღებს შორის პილასტრია. პილასტრი და თაღების უმეტესი ნაწილი გვიანდელია. სამხრეთ მინაშენიდან დასავლეთ კედლის ნაწილია შემორჩენილი, რომელსაც მინაშენის კამაროვანი გადახურვის კვალი შემორჩა.ეკლესიის აღმოსავლეთის ფასადის წინ მიწით ამოვსებული კამაროვანი აკლდამაა. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 278-279.
მჭადიჯვრის ზემო გორა-ნამოსახლარი

მჭადიჯვრის ზემო გორა-ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მჭადიჯვრის დასავლეთით, შუახევისაკენ მიმავალ გზაზე. განეკუთვნება გვიანდელ ბრინჯაოსა და ადრინდელ რკინის ხანას. 1955 წელს ძეგლზე დაზვერვითი სამუშაოები ჩაატარდა ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის შიდა ქართლის არქეოლოგიურმა ექსპერდიციამ. გაითხარა 1969 წელს. ნამოსახლარზე გამოვლინდა შენობათა თიხით შელესილი კედლების ფრაგმენტები. აღმოჩენილი არქეოლოგიური მასალა ინახება არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში. აქვე აღმოჩენილი თიხის საბეჭდავი დაცულია საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში. წითლანაძე ლ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 279.
PHASE 2

PHASE 2 (ფაზა 2) — ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი და კარგად ცნობილი ნიუ-იორკელი გრაფიტის მხატვარი 1970-იან წლებში. მას მიაწერენ "ბუშტისმაგვარი ასოებით" გრაფიტის წერის სტილის მოგონებას. ის ასევე გავლენიანი ფიგურა იყო ადრეული ჰიპ-ჰოპის სცენაზე.
კლდისძირის სამაროვანი

კლდისძირის სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, მდინარე ნარეკვავის ხეობაში, ადგილ ქვემო გორის სამხრეთით, 100-150 მეტრზე, განეკუთვნება ძველი წელთაღრიცხვით IV-III საუკუნეებს. 1974 წელს გათხარა ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის ნარეკვავის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ. სამაროვანზე გამოვლინდა ორმოსამარხი, რომელშიც აღმოჩნდა შავად გამომწვარი გვერდებბურცობიანი კოჭობი, წითლად გამომწვარი და წითელი ზოლებით შემკული ჭურჭლის ნატეხები, რკინის იარაღი, რკინის სამკაულები, სერპანტინის მძივი. არქეოლოგიური მასალა ინახება არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში. ბერაძე ე., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 279.
მჭადიჯვრის ქვემო გორა-ნამოსახლარი

მჭადიჯვრის ქვემო გორა-ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი მდებარეობს დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლებს მჭადიჯვარსა და ლამოვანს შორის მდინარე ნარეკვავის მარჯვენა ნაპირას. ძეგლი მრავალფენიანია. განეკუთვნება ადრინდელ ბრინჯაოს ხანიდან ადრინდელ შუა საუკუნეებამდე პერიოდს. აღმოჩნდა 1953 წელს ისტორიის, არქიტექტურისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის სადაზვერვო ექსპედიციის მუშაობის დროს. 1969 და 1983 წლებში, დროგამოშვებით გორაზე გათხრები ჩაატარა ისტორიის, არქიტექტურისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის ნარეკვავის, ჟინვალისა და აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთის არქეოლოგიურმა ექსპერდიციებმა. გორა წარმოადგენს აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ წაგრძელებულ ხელოვნურ ბორცვს. მისი ფართობია დაახლოებით 1000 კვადრატული მეტრი, ხოლო სიმაღლე გათხრამდე 7 მეტრს აღწევდა. ქვედა ფენაში გამოვლინდა ოთხკუთხა მოყვანილობის თიხით შელესილი შენობათა ნაშთები და სხვადასხვა ფორმის კერა-საკურთხეველი. აღმოჩნდა თიხის ჭურჭლის ნატეხები, ტიგელის ფრაგმენტი, ლითონის ცულით ყალიბი, ქვისა და ძვლის იარაღები, ხელსაფქვავის ქვები და სხვა. ნამოსახლარზე გამოვლინდა სამეურნეო ორმოები, რომლებშიც აღმოჩნდა კერამიკის ნატეხები, ძვლისა და ქვის იარაღი და შინაურ ცხოველთა ძვლები. შუა ფენა სისქით აღემატებოდა სამ მეტრს და შეიცავდა რამდენიმე ჰორიზონტს. პირველ ჰორიზონტში გამოვლინდა თიხით ნაშენი მიწური შენობის ნაშთები, სამეურნეო ორმოები და შავად გამომწვარი თიხის ჭურჭლის ნატეხები. მეორე ჰორიზონტში აღმოჩნდა თიხის ქოთნების, დერგების, ჯამების ნატეხები, ნამგლის კაჟის ჩასართები, ძვლის იარაღები. მესამე ჰორიზონტში გამოვლინდა შენობათა ნაშთები ქვის საძირკველზე, პურის საცხობი ღუმელები, შავად და ნაცრისფრად გამომწვარი კერამიკის ნატეხები. შემდეგი პერიოდის ფენას განეკუთვნება ელინისტური ხანის სათავსის ნაშთები, რომლის იატაკში ჩაფლული იყო სარიტუალო ჭურჭელი. გამოვლენილია წითლად შეღებილი კერამიკა, მოხატული ქვევრების ფრაგმენტები და სხვა. ზედა ფენაში გაითხარა კლდისა და რიყის ქვებით ნაგები, კრამიტით გადახურული 11 სათავსი და 2 მარანი. აღმოჩნდა თიხის სამზარეულო და სამეურნეო დანიშნულების ჭურჭლის ნატეხები და ქვევრები. ნამოსახლარს შემოვლებული ჰქონდა რიყის ქვის გალავანი. აღმოჩენილი არქეოლოგიური მასალა ინახება არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში. წითლაძე ლ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 281-282.
მჭადიჯვრის ღვთისმშობლის ეკლესია

მჭადიჯვრის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მჭადიჯვრის სამხრეთ ნაწილში, ძველ სასაფლაოზე. განეკუთვნება IX-X საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია რიყის ქვის სწორი რიგებით. კონსტრუქციული ნაწილები და კარ-სარკმელთა ღიობები სუფთად გათლილი შირიმითა და ქვიშაქვითაა გამოყვანილი. ძლიერ დაზიანებულია: მთლიანადაა დანგრეული ეკლესიის ჩრდილოეთ მინაშენი და ჩრდილოეთ კედელი, დანგრეულია სამხრეთ და დასავლეთ კედლების უმეტესი ნაწილი. ჩამოშლილია აღმოსავლეთ კედლის საპირე წყობა. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. მას გარეთა გადახურვა და წირთხლები მონგრეული აქვს. აღმოსავლეთით ღრმა ნალისებრი აფსიდია. აფსიდის შუა ნაწილი დანგრეულია და სარკმლის ღიობის მხოლოდ ჩრდილოეთის წირთხლის ნაწილია შემორჩენილი. სარკმლის ქვემოთ, კედელზე, მიშენებულია ტრაპეზი. აფსიდის კონქის თაღს, რომელიც თითქმის მთლიანად შირიმითაა ნაწყობი, ოდნავ ნალისებრი ფორმა აქვს. დასავლეთ კედელში ერთი თაღოვანი სარკმელია დარბაზის გრძივი კედლების პილასტრებიდან მხოლოდ სამხრეთის ორი პილასტრია შემორჩენილი. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 282.
მჭედლიანთკარის კოშკი

მჭედლიანთკარის კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მჭედლიანთკარის განაპირას. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. კოშკი სწორკუთხაა, ნაგებია ქვიშაქვით. სართულშუა გადახურვა, სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან კუთხე და IV სართულის ზედა ნაწილი ჩამონგრეულია. შესასვლელი აღმოსავლეთიდანაა, II სართულზე. კარის წინ ქვიშაქვით ნაგები პატარა ბაქანია. I სართული სქელკედლიანია ყრუ სათავსია. კედლები ყოველ ზედა სართულზე თითო საფეხურით ვიწროვდება. ამ საფეხურებზე ხის სართულშუა გადახურვის კოჭები იყო დაყრდნობილი. II სართულზე შესასვლელის პირდაპირ ბუხარია, ჩრდილოეთ კედელში სამი სათოფურია, სამხრეთისაში - ორი. III სართულზე ცხრა სათოფურია. IV სართულზე, ჩრდილოეთ კედელზე, ორი სალოდეა შემორჩენილი. მარსაგიშვილი გ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 282.
1970-იანები

1970-იანი (ათას ცხრაას სამოცდაათიანი) წლები, ასევე ცნობილი, როგორც 1970-იანები ან უბრალოდ სამოცდაათიანები — გრიგორიანული კალენდრის ათწლეული, რომელიც დაიწყო 1970 წლის 1 იანვარს და დასრულდა 1979 წლის 31 დეკემბერს. მოვლენები სარჩევი: 1970 1971 1972 1973 1974 1975 1976 1977 1978 1979 13 ივნისი : ნიუ-იორკ ტაიმზმა დაიწყო პენტაგონის დოკუმენტების გამოქვეყნება, 7000-გვერდიანი სრულიად გასაიდუმლოებული აშშ-ის თავდაცვის დეპარტამენტის ისტორია ქვეყნის პოლიტიკურ და სამხედრო ჩარევაზე ვიეტნამის ომში. ახალ ზელანდიაში მაორები დამარცხდნენ, რის შედეგადაც მათი ცხოვრების ტრადიციული წესი მთლიანად გაქრა. 7 მარტი – აღმოაჩინეს კოგოუტეკის კომეტა. 17 მარტი – ბრიტანეთში გამოვიდა პინკ ფლოიდის ალბომი Dark Side of the Moon, როკ-მუსიკაში ერთ-ერთი ყველა მნიშვნელოვანი, გავლენიანი და გაყიდვადი ალბომი. 29 მარტი – ვიეტნამი დატოვა უკანასკნელმა აშშ სამხედრომ. დაბად გამოცხადდა დიდი ლილო და შუახევი. დაბად გამოცხადდა ჟინვალი და ნასაკირალი. 7 აგვისტო : სინგაპური განდევნილ იქნა მალაიზიის ფედერაციიდან. 29 სექტემბერი : თბილისის დინამოს სტადიონზე პირველი საერთაშორისო საფეხბურთო მატჩი ჩატარდა თბილისის დინამოსა და უელსის კარდიფ-სიტის გუნდებს შორის. 14 აპრილი : სახალხო მანიფესტაციებისა და პროტესტების ფონზე საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭო და საკავშირო ხელისუფლება იძულებული გახდა საქართველოს სსრ-ის ახალ კონსტიტუციაში შეეტანა მუხლი ქართულის, როგორც სახელმწიფო ენის, შესახებ. 16 ოქტომბერი : კაროლ იოზეფ ვოიტილა, კარდინალი კრაკოვიდან, პოლონეთი, ხდება პაპი იოანე პავლე II, პირველი არა-იტალიელი პაპი მე-16 საუკუნის შემდეგ, და ასევე პირველი ისტორიაში სლავური ქვეყნიდან. ევროპის ისტორიაში უდიდესი ეკოლოგიური კატასტროფა მოხდა. ატლანტის ოკეანეში, საფრანგეთის სანაპიროებთან, კლდესთან შეჯახების შედეგად შუაზე გაიყო ტანკერი „ამოკო კადისი“, 230 ათასი ტონა ნავთობის ჩაღვრას 2 ათას კვ. კმ-ზე გიგანტური აპკის ფორმირება მოჰყვა. 28 ოქტომბერი: პირველად აღინიშნა „თბილისობის“ დღესასწაული. 30 ნოემბერი: ბრიტანეთში გამოიცა პინკ ფლოიდის კონცეპტუალური ალბომი The Wall. 8 დეკემბერი: პინკ ფლოიდის ალბომი The Wall გამოიცა აშშ-შიც.
ნადიბანის ეკლესია

ნადიბანის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნადიბანის დასავლეთით, სასაფლაოზე. თარიღდება შუა საუკუნეებით. ეკლესია უაფსიდოა, ნაგებია დიდი ზომის ნატეხი ქვის ირეგურალური წყობით. აღმოსავლეთ კედელში პატარა, სწორკუთხა სარკმელია, რომელსაც საფეხურებად დამუშავებული რაფა აქვს. სარკმლის ქვემოთ, კედელზე, ოთხკუთხა ტრაპეზია მიშენებული. მეორე სარკმელი დასავლეთ კედელშია, შესასვლელის გვერდით. იგი სათოფურადაც გამოიყენებიდა. ეკლესიის ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლების შუა ნაწილში და დასავლეთ კედლის ჩრდილოეთ კიდესთან თითო პატარა კვადრატული ნიშია. დარბაზი გადახურულია სხმული კამარით. კამარას განივკვეთში ბრტყელი თაღის ფორმა აქვს და გრძივ კედლებთან თანხვედრის საზღვარზე კუთხეს ქმნის. ინტერიერი შელესილია, შენობა გადახურულია ფიქლის ორფერდა სახურავით. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 282.
ბადრიანების სამაროვანი

ბადრიანების სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნეძიხის ჩრდილოეთით, მდინარე ხორხის ხეობისკენ მიმავალ გზასთან. განეკუთვნება II-IV საუკუნეებს. ძეგლი 1988-1989 წლებში გათხარა ისტორიის, არქიტექტურისა და ეთნოგრაფიის არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთის არქეოლოგიურმა ექსპერდიციამ. მთის ფერდობზე განლაგებულ სამაროვანზე გათხრილია 13 ინდივიდუალური ორმოსამარხი. მიცვალებულები დაკრძალული იყვნენ კიდურებმოხრილი, მარცხენა გვერდზე, თავით სამხრეთისაკენ. აღმოჩენილი მასალა ინახება არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში. რობაქიძე ც., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 284.
გაგუთოს კოშკი

გაგუთოს კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნეძიხის სამხრეთით, 1,5 კმ მდინარე ფშავის არაგვის მარჯვენა ნაპირას. თარიღდება განვითარებული შუა საუკუნეებით. კოშკი ზურგიანია და სწორი კედლით ხეობისკენაა მიმართული. ნაგებია ნატეხი ქვით. დაზიანებულია, შემორჩენილია სამი სართული. I სართულის აღმოსავლეთ კედელში კარია, II სართულის აღმოსავლეთ კედელში - ერთი ნიში. III სართულის კარიც აღმოსავლეთ კედელშია გაჭრილი სამხრეთ კედლის ზედა ნაწილში ვიწრო სარკმელია. ჩრდილოეთ კედელში - მცირე ზომის ნიში. კოშკის მიმდებარე ტერიტორიაზე გამოვლინდა გალავნისა და საწნახელის ნაწილები. აგრეთვე ქვევრებისა და მოჭიქული ჭურჭლის ფრაგმენტები. კოშკის აღმოსავლეთით, 150 მეტრზე, ეკლესიის საძირკვლის ნაშთი, რამდენიმე ჩანგრეული აკლდამა და ქვის სამარხია. კოშკის სამხრეთით, 10 მეტრზე, შემორჩენიია წრიული გალავნისა და ერთმანეთზე მიდგმულ ნაგებობათა ნანგრევები. რჩეულიშვილი გ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 286.
ნეძიხის კოშკი

ნეძიხის კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნეძიხის დასავლეთით, მაღლობზე. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. კოშკი გეგმით სწორკუთხაა, ოთხსართულიანი, ნაგებია ნატეხი ქვითა და დუღაბით. კოშკის I სართული ყრუკედლებიანია. შესასვლელი სამხრეთ-აღმოსავლეთიდანაა, II სართულის დონეზე, მიწიდან 2,5 მეტრის სიმაღლეზე. კარის წირთხლებში საურდულე ხვრელებია. კედლებში შემორჩენილია ხის სართულშუა გადახურვის ძელების ბუდეები. კოშკს სამხრეთიდან ეკვრის გალავანით შემოზღუდული პატარა ეზო. ეზოში მცირე ზომის ნაგებობის ნანგრევია. კოშკის მახლობლად ნამოსახლარის ნაშთია. ჯორბენაძე ბ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 286.
1960-იანები

1960-იანი (ათას ცხრაას სამოციანი) წლები, ასევე ცნობილი, როგორც 1960-იანები ან უბრალოდ სამოციანები — გრიგორიანული კალენდრის ათწლეული, რომელიც დაიწყო 1960 წლის 1 იანვარს და დასრულდა 1969 წლის 31 დეკემბერს. მოვლენები სარჩევი: 1960 1961 1962 1963 1964 1965 1966 1967 1968 1969 1 იანვარი : კამერუნი დამოუკიდებელი სახელმწიფო გახდა. 13 თებერვალი : საფრანგეთმა პირველად ჩაატარა ატომური ბომბის ცდა. 21 აპრილი : ბრაზილიაში დედაქალაქი გადაიტანეს რიო-დე-ჟანეიროდან ბრაზილიაში. 27 აპრილი : გამოცხადდა ტოგოს დამოუკიდებლობა. 20 ივნისი : გამოცხადდა მალისა და სენეგალის დამოუკიდებლობა. 30 ივნისი : კონგომ დამოუკიდებლობა გამოაცხადა ბელგიისაგან. 27 ივლისი : დაარსდა ეკონომიკური თანამშრომლობისა და განვითარების ორგანიზაცია. 1 აგვისტო : ბენინმა დამოუკიდებლობა გამოაცხადა საფრანგეთისაგან. 3 აგვისტო : გამოცხადდა ნიგერიის დამოუკიდებლობა საფრანგეთისაგან. 5 აგვისტო : ბურკინა-ფასო, მანამდე ცნობილი როგორც "ზემო ვოლტა", საფრანგეთისაგან დამოუკიდებლობას აცხადებს. 7 აგვისტო : კოტ-დ’ივუარმა დამოუკიდებლობა გამოაცხადა საფრანგეთისაგან. 16 აგვისტო : კვიპროსმა დამოუკიდებლობა გამოაცხადა დიდი ბრიტანეთისაგან. 17 აგვისტო : გაბონმა დამოუკიდებლობა გამოაცხადა საფრანგეთისაგან. 19 აგვისტო : სსრ კავშირმა კოსმოსში გაუშვა სპუტნიკი V. 20 აგვისტო : სენეგალმა დამოუკიდებულობა გამოაცხადა მალის ფედერაციისაგან. 25 აგვისტო : რომში გაიხსნა მე-17 ოლიმპიური თამაშები. 8 ნოემბერი : ჯონ ფ. კენედიმ გაიმარჯვა აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნებში. 28 ნოემბერი : მავრიტანიამ დამოუკიდებლობა გამოაცხადა საფრანგეთისაგან. დაბად გამოცხადდა ჩხოროწყუ, თიანეთი, ახალგორი და სიონი. ქალაქად გამოცხადდა ლანჩხუთი, დაბად — ასპინძა, კულაში და ადიგენი. ქალაქად გამოცხადდა საგარეჯო, ლაგოდეხი და ვალე. 21 ნოემბერი : ქალაქად გამოცხადდა არადი 5 აგვისტო : ნელსონ მანდელა დააპატიმრეს; 1990 წლამდე საპყრობილეში იყო. ქალაქად გამოცხადდა დედოფლისწყარო, დაბად - ბედიანი. 5 აგვისტო : აშშ, დიდი ბრიტანეთი და სსრკ ხელს აწერენ ბირთვული იარაღის გამოცდის აკრძალვის შესახებ ხელშეკრულებას. 10 ოქტომბერი : ტოკიოში გაიხსნა მე-18 ოლიმპიური თამაშები. ქალაქად გამოცხადდა მარნეული, ყვარელი, წალენჯიხა, საჩხერე, აბაშა, დაბად - ხულო. 7 აგვისტო : სინგაპური განდევნილ იქნა მალაიზიის ფედერაციიდან. ქალაქად გამოცხადდა წნორი, დაბად - კაზრეთი და ახალდაბა. 21 აპრილი : პოლკოვნიკმა გეორგიოს პაპადოპულოსმა საბერძნეთის პრემიერ-მინისტრი პანაგიოტის კანელოპულოსის მთავრობა დაამხო და ქვეყანაში პოლკოვნიკთა რეჟიმი დაამყარა. ქალაქად გამოცხადდა ბოლნისი, დაბად - წყნეთი. ქალაქად გამოცხადდა ცაგერი, დაბად — ხელვაჩაური, მესტია და კოჯორი. ქალაქად გამოცხადდა გარდაბანი, დაბად - ლენტეხი.
ნეძიხის სამაროვანი

ნეძიხის სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნეძიხში, მდინარე არაგვის მარჯვენა ნაპირას, გზის გასწვრივ, ახალი დასახლების ტერიტორიაზე. 1885-1988 წლებში გაითხარა ისტორიის, არქიტექტურისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის არქეოლოგიური კვლევის ჟინვალის და აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთის არქეოლოგიურმა ექსპერდიციამ. განეკუთვნება ორ ქრონოლოგიურ პერიოდს III-IV და V-VII საუკუნეებს. ქვედა ქრონოლოგიური ფენა შეიცავს 223 ორმოსამარხს. ორმოსამარხები სხვადასხვა ტიპისაა: ქვემოთ შემოზღუდული, ძელებით გადახურული, ფიქლის იატაკიანი, ქვაყრილიანი და ფილაქვებით გადახურული. ინდივიდუალურ სამარხებში მიცვალებულები ევენა კიდურებმოხრილი, მარჯვენა ან მარცხება გვერდზე, თავით დასავლეთისკენ ან სამხრეთისკენ. სამარხებში აღმოჩენილია თიხის ხელადები, სასმისები, კოჭობები , ქოთნები, მინის სასმისი, მძივები, ბრინჯაოს ქამრები, მშვილდსაკინძები, გემიანი ბეჭდები, საყურეები, უმბონები, რკინის დანები, შუაბისპირები, ბრინჯაოსა და ცხოველთა გამოსახულებიანი ვერცხლის სამაჯურები, ვერცხლის პინაკი, ვერცხლის რომაული მონეტები და სხვა. სამარხებში აღმოჩნდა ცხოველთა ძვლები. ზედა ქრონოლოგიურ ფენაში გაითხარა ქვისსამარხები და ორმოსამარხების მცირე ნაწილი. დაკრძალვა ქრისტიანული წესითაა - ინდივიდუალური. გვხვდება წყვილადი და კოლექტიურიც. ქრისტიანულ პოზასთან ერთად გვხვდება წინაქრისტიანულიც. აღმოჩენილია თიხის ხელადები, ბეჭდები, საყურეები, ბრინჯაოსა და ვერცხლის სასანური მონეტები და სხვა. აღმოჩენილი არქეოლოგიური მასალა ინახება არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში და საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში. ჯორბენაძე ბ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 286.
კორიფა

კორიფა (ლათ. Corypha) — პალმების გვარი. ტანი სიმაღლეში 40 მეტრამდეა, დიამეტრით 1,5 მეტრამდე. ვარჯი შედგება დიდი (დიამეტრი 6 მ-მდე) მარაოსებრი ფოთლებისაგან, რომლებსაც 2–3 მეტრის სიგრძის ეკლებიანი ყუნწი აქვთ. მცირე ზომის შეუხედავი ყვავილები შეკრებილია ძლიერ დატოტვილ საგველიან ყვავილედებში, სიმაღლეში 7 (იშვიათად 9) მეტრამდე. ნაყოფი ხორციანი კურკიანაა. ცნობილია 5 სახეობა. გავრცელებული არიან აზიისა და ჩრდილოეთ ავსტრალიის ტროპიკებში. სიცოცხლეში ერთხელ ყვავიან და მსხმოიარობენ, რის შემდეგაც ხმებიან. ყველაზე მეტად ცნობილია ქოლგოვანი კორიფა (C. umbraculifera), რომელიც იზრდება სამხრეთ-დასავლეთ ინდოეთსა და შრი-ლანკაზე; აქვს ყვავილოვან მცენარეებში ყველაზე დიდი ყვავილედი — სიმაღლეში 9 მ-მდე, დიამეტრით 10 მ-მდე. ყვავილობს სიცოცხლის მე-40–70-ე წელს. მისი ნაყოფი ყალიბდება რამდენიმეთვიანი ყვავილობის შემდეგ და დამწიფებისათვის 13–15 თვე სჭირდება. ქოლგოვანი კორიფას ფოთლები გამოიყენება სახურავ მასალად, ქოლგებისა და დაწნული ნაკეთობების დასამზადებლად, წარსულში იყენებდნენ როგორც ქაღალდს (ფოთლის სეგმენტისგან მიღებულ კაბადონებზე დაწერილია ძველი ბუდისტური წიგნები). ხის ტანიდან გამოიყოფა სახამებელი, რომლისგანაც მზადდება ფქვილი და საგო, აგრეთვე ტკბილი წვენი (გამოიყენება შაქრის, ღვინო ტოდისა და ძმრის წარმოებაში). თესლებისაგან აკეთებენ მძივებსა და ღილებს. კორიფას ყველა სახეობა დეკორატიულია. Татанов И. В. КОРИФА // Большая российская энциклопедия. т. 15. — М., 2010. — стр. 314. ↑ The Plant List: A Working List of All Plant Species. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-09-23. ციტირების თარიღი: 5 ივნისი, 2014.