laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ბაჰჩელი (იუსუფელის რაიონი)

ბაჰჩელი (თურქ. Bahçeli) — სოფელი იუსუფელის რაიონში, ართვინის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს ართვინიდან 115 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ იუსუფელიდან 10 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 114 ადამიანი ცხოვრობს სოფლის ძველი ქართული სახელია ქისპორეთი. სოფლიდან 2,4 კილომეტრში მდებარეობს ადრე შუა საუკუნეების ქისპორეთის ციხე. ↑ Bahçeli Köy (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 19 Ağustos 2016. ციტირების თარიღი: 28 Nisan 2020. ↑ Artvin Yusufeli Bahçeli Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 21 Ekim 2017. ციტირების თარიღი: 6 Şubat 2022. ↑ Taner Artvinli, Yusufeli Külliyâtı, İstanbul, 2013, 2 cilt, I. cilt, s. 315, ISBN 9786058624818. ↑ Tao-Klarceti - Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu (Gürcüce), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, 2018, Tiflis, s. 281, ISBN 9789941478178. ↑ კუდავა ბ., ტაო-კლარჯეთი: ისტორიისა და კულტურის ძეგლები, თბ., 2017, გვ. 281 ↑ Taner Artvinli, Yusufeli Külliyâtı, İstanbul, 2013, 2 cilt, I. cilt, s. 316, ISBN 9786058624818.
თექალე (იუსუფელის რაიონი)

თექალე (თურქ. Tekkale) — სოფელი იუსუფელის რაიონში, ართვინის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს ართვინიდან 112 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ იუსუფელიდან 7 კილომეტრში. 2021 წლის მონაცემებით სოფელში 555 ადამიანი ცხოვრობს სოფლის ძველი სახელია დორთ-ქილისა (ოთხთა). სოფელმა სახელწოდება მიიღო სოფლიდან 5 კილომეტრში მდებარე ქართული ეკლესიიდან (ოთხთა). სოფელი ოთხთა ანუ თექალე თავისი ისტორიული ადგილიდან ახალ დასახლებაში გადაიტანეს 2022 წლის ნოემბერში, როდესაც იუსუფელის კაშხალმა დაიწყო წყლით შევსება. ↑ Tekkale Köy (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 19 Ağustos 2016. ციტირების თარიღი: 28 Nisan 2020. ↑ Artvin Yusufeli Tekkale Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 31 Mayıs 2022. ციტირების თარიღი: 6 Şubat 2022. ↑ Taner Artvinli, Yusufeli Külliyâtı, İstanbul, 2013, 2 cilt, I. cilt, s. 315, ISBN 9786058624818. ↑ Tao-Klarceti - Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu (Gürcüce), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, 2018, Tiflis, s. 281, ISBN 9789941478178. ↑ თაყაიშვილი ე., არქეოლოგიური ექსპედიცია კოლა-ოლთისში და ჩანგლში 1907 წელს ↑ Bakan Kurum Yusufeli'nin yeni yerleşim alanında incelemede bulundu (21 Kasım 2022). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 28 Kasım 2022. ↑ Yusufeli'nde 7'nci taşınma sürecinde son 1 ay
იაკოვ მილატოვიჩი

იაკოვ მილატოვიჩი (მონტენ. Јаков Милатовић; დ. 7 დეკემბერი, 1986) — მონტენეგროელი პოლიტიკოსი და ეკონომისტი. მონტენეგროს არჩეული პრეზიდენტი, მას შემდეგ, რაც დაამარცხა მოქმედი პრეზიდენტი მილო ჯუკანოვიჩი. ეკონომიკის მინისტრი ზდრავკო კრივოკაპიჩის კაბინეტში 2020-2022 წლებში. იაკოვ მილატოვიჩი დაიბადა 1986 წელს ჩერნოგორიის სოციალისტური რესპუბლიკის დედაქალაქ ტიტოგრადში. დაწყებითი და საშუალო განათლება მიიღო გიმნაზია „სლობოდან შკეროვიჩში“. დაამთავრა მონტენეგროს უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი ბაკალავრის ხარისხით, ხოლო მაგისტრატურა გაიარა 2013 წელს ოქსფორდში. იგი იყო ჩივენინგისა და კონრად ადენაუერის ფონდის სტიპენდიების მფლობელი. საუბრობს ინგლისურ, იტალიურ და ესპანურ ენებზე. 2020 წლის 4 დეკემბრიდან 2022 წლის 28 აპრილამდე ზდრავკო კრივოკაპიჩის მთავრობის ეკონომიკის მინისტრია. 2023 წელს გამართულ საპრეზიდენტო არჩევნებში დამარცხა მოქმედი პრეზიდენტი მილო ჯუკანოვიჩი. ↑ Ko je Jakov Milatović kandidat za ministra za ekonomski razvoj cnr (5 November 2020). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 20 ნოემბერი 2020. ციტირების თარიღი: 22 December 2020 ↑ EBRD newsletter 04 December EBRD economist Jakov Milatović to become Montenegro’s Minister for Economic Development. Пресс-служба ЕБРР (04.12.2020). ↑ Biografija Predloženih Ministara. ციტირების თარიღი: 2023-03-15 ↑ Jakov Milatović. ციტირების თარიღი: 2023-03-15 ↑ Milatovic: We’ll see who’ll take part in Podgorica mayoral race, me or Minister Spajic. CDM (23.04.2022). ↑ Samir Kajosevic. (2022-04-28) Opposition Boycotts Election of Montenegro’s First Minority Govt. ციტირების თარიღი: 2023-03-12 ↑ Экзитпол: Яков Милатович победил на выборах президента Черногории. ციტირების თარიღი: 2023-04-02
იშვიათ მიწათა ელემენტები

იშვიათ მიწათა ელემენტები — ელემენტთა პერიოდული სისტემის მესამე ჯგუფის ქიმიური ელემენტები: სკანდიუმი Sc 21 {\displaystyle {\ce {_{21}Sc}}} , იტრიუმი Y 39 {\displaystyle {\ce {_{39}Y}}} , ლანთანი La 57 {\displaystyle {\ce {_{57}La}}} და ლანთანოიდები. თავისუფალ მდგომარეობაში იშვიათ მიწათა ელემენტები ლითონებია. სახელი „იშვიათ მიწათა“ უწოდეს იმის გამო, რომ იშვიათად გვხვდება დედამიწის ქერქში, ამასთან მათი ჟანგეულები წყალში პრაქტიკულად უხსნარია, რისთვისაც ადრე „მიწებს“ უწოდებდნენ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 287.
ჰიპოთირეოზი

ჰიპოთირეოზი — მდგომარეობა, რომლის დროსაც ფარისებრი ჯირკვლის ფუნქცია არანორმალურადაა დაქვეითებული. დაავადებას საფუძვლად უდევს თირეოიდული ჰორმონის სრული ან ნაწილობრივი დათრგუნვა. კლინიკურად გამოხატურ ჰიპოთირეოზს მიქსედემა ეწოდება. ჰიპოთირეოზი მეტწილად გავრცელებულია ქალებში. ჰიპოთირეოზი შეიძლება იყოს პირველადი, მეორეული და პერიფერიული. გვხვდება ავადმყოფთა 95-99%-თან. მას იწვევს სხვადასხვა მიზეზი, მათ შორის - ფარისებრი ჯირკვლის განვითარების ანომალია, ენდემური ჩიყვი, ქვემწვავე თირეოდიტი, აუტოიმუნური თირეოდიტი, თირეოსტატიკური პრეპარატებით მკურნალობა, ფარისებრი ჯირკვლის კიბო. დაკავშირებულია ჰიპოფიზის, ზოგჯერ ჰიპოთალამუსის პათოლოგიებთან. პერიფერიული ჰიპოთირეოზის დროს სისხლში თირეოდული ჰორმონების შემცველობა ნორმალურია, ჰიპოთირეოზის კლინიკური გამოვლინებები კი თირეოიდულ ჰორმონთა მიმართ პერიფერიული ქსოვილების რეზისტენტობის მომატებას უკავშირდება. წიგნი ჯანმრთელობაზე: ენდოკრინოლოგია, ტ. 1, თბილისი: პალიტრა L, 2022. — გვ. 115, ISBN 9789941355103.
ტინოსის ხარების ეკლესია

ხარების ეკლესია (ბერძ. Παναγία Ευαγγελίστρια) — მართლმადიდებლური ეკლესია კუნძულ ტინოსზე. ტაძარი ღვთისმშობლის სახელობის სალოცავია და 15 აგვისტოს ხდება ღვთისმშობლის მიძინების დღესასწაულის საერთო ბერძნული ცენტრი. ეკლესია აშენდა იმ ადგილას, სადაც წმინდა პელაგიამ აღმოაჩინა ღვთისმშობლის დიდი სიხარულის სასწაულმოქმედი ხატი. ეკლესიის თანამედროვე შენობა აგებულია რენესანსის სტილში ძველი სამლოცველოს ადგილზე და გაიხსნა 1830 წელს. მართლმადიდებელი მომლოცველები, რომლებიც ხარების ეკლესიას სტუმრობენ, ასევე ხშირად მიდიან მეზობელ კუნძულ პაროსზე, სადაც მდებარეობს ასკარიანი ეკლესია, ერთ-ერთი უძველესი ქრისტიანული ნაგებობა საბერძნეთში. (ინგლისური) Информация о церкви Тинос — остров Веры ↑ Православные молитвы. Чудотворная икона Божией Матери «Великое Радование » ↑ Ekatontapyliani Paros Greece, Byzantine Greek Orthodox Church. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2001-03-03. ციტირების თარიღი: 2023-04-03.
საგინაშვილი

საკუთარი სახელი საგინაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ალექსანდრე საგინაშვილი — რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-ლეიტენანტი ბაჩუკი საგინაშვილი — სპორტსმენი (მკლავჭიდი) გაბრიელ საგინაშვილი — ბერი, კალიგრაფი დავით საგინაშვილი — რუსეთის იმპერიის არმიის პოლკოვნიკი ელისაბედ ჭავჭავაძე-საგინაშვილისა — საზოგადო მოღვაწე ელისე თბილელი (საგინაშვილი) — სასულიერო პირი იაგორ საგინაშვილი — რუსეთის იმპერიის არმიის პოდპოლკოვნიკი ივანე საგინაშვილი — რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი ლევან საგინაშვილი — სპორტსმენი (მკლავჭიდი) ოთარ საგინაშვილი — სპორტსმენი (მკლავჭიდი) როსტომ საგინაშვილი — მომღერალი (ტენორი) როსტომ საგინაშვილი — რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი საგინაშვილები — თავადური საგვარეულო საქართველოში
სავანელი

საკუთარი სახელი სავანელი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ალექსანდრე სავანელი — პუბლიცისტი ალექსანდრე სავანელი — ფსიქიატრი ნინო სავანელი — ექიმი შმაგი სავანელი — მხატვარი, სცენოგრაფი ხარლამპი სავანელი — დირიჟორი, მომღერალი, პედაგოგი
მარტინ ჰაინრიხ კლაპროთი

მარტინ ჰაინრიხ კლაპროთი (გერმ. Martin Heinrich Klaproth; დ. 1 დეკემბერი, 1743 — გ. 1 იანვარი, 1817) — გერმანელი ქიმიკოსი. ცხოვრების დიდი ნაწილი სწავლობდა და მუშაობდა აფთიაქარად, მოგვიანებით კი უნივერსიტეტში გადავიდა. მისი მაღაზია გახდა სიდიდით მეორე აფთიაქი ბერლინში და ყველაზე შედეგიანი ქიმიური კვლევის ცენტრი ევროპაში. კლაპროტი იყო ანალიტიკური ქიმიის მთავარი სისტემატიზატორი და გრავიმეტრიული ანალიზის დამოუკიდებელი გამომგონებელი. დეტალებზე მისმა ყურადღებამ და შედეგების შეუსაბამობების იგნორირებაზე უარის თქმამ გამოიწვია აპარატის გამოყენების გაუმჯობესება. კლაპროთი იყო პირველი ვინც დაახასიათა მინერალებისა და ელემენტების შემადგენლობა. 1789 წელს კლაპროტმა აღმოაჩინა ურანი და ცირკონიუმი. ის ასევე მონაწილეობდა ტიტანის (1792), სტრონციუმის (1793), ცერიუმის (1803) და ქრომის (1797) აღმოჩენაში ან თანამოპოვებაში და დაადასტურა ტელურის (1798) და ბერილიუმის (1798) წინა აღმოჩენები. კლაპროტი იყო ბერლინის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი და დირექტორი. ის საერთაშორისოდ აღიარებული იყო ლონდონის სამეფო საზოგადოების, საფრანგეთის ინსტიტუტისა და შვედეთის სამეფო მეცნიერებათა აკადემიის წევრად. ↑ 1.0 1.1 Encyclopædia Britannica <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741"></a> ↑ 2.0 2.1 SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ 3.0 3.1 ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ 4.0 4.1 Gran Enciclopèdia Catalana — Grup Enciclopèdia, 1968. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18696256"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2664168"></a> ↑ 5.0 5.1 Czech National Authority Database <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863"></a> ↑ გერმანული ვიკიპედია — 2001. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q48183"></a>
კასილიასი (ავილა)

კასილიასი (ესპ. Casillas) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების ავილის პროვინციის არენას-დე-სან-პედროს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 12 კმ². მოსახლეობა — 640 კაცი (2021 წ.). ავილის მუნიციპალიტეტები კასილიასის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი ↑ National Statistics Institute Municipal Register of Spain of 2023 — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123821811"></a>
კასას-დელ-პუერტო-დე-ვილიატორო

კასას-დელ-პუერტო-დე-ვილიატორო (ესპ. Casas del Puerto de Villatoro) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების ავილის პროვინციის ელ-ბარკო-დე-ავილა-პიედრახიტის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 39,8 კმ². მოსახლეობა — 80 კაცი (2022 წ.). ავილის მუნიციპალიტეტები კასას-დელ-პუერტო-დე-ვილიატოროს მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი ↑ National Statistics Institute Municipal Register of Spain of 2023 — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123821811"></a>
კუევას-დელ-ვალიე

კუევას-დელ-ვალიე (ესპ. Cuevas del Valle) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების ავილის პროვინციის არენას-დე-სან-პედროს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 19 კმ². მოსახლეობა — 475 კაცი (2021 წ.). ავილის მუნიციპალიტეტები კუევას-დელ-ვალიეს მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი ↑ National Statistics Institute Municipal Register of Spain of 2023 — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123821811"></a>
სეპედა-ლა-მორა

სეპედა-ლა-მორა (ესპ. Cepeda la Mora) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების ავილის პროვინციის ელ-ბარკო-დე-ავილა-პიედრახიტის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 31 კმ². მოსახლეობა — 74 კაცი (2022 წ.). ავილის მუნიციპალიტეტები სეპედა-ლა-მორის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი ↑ National Statistics Institute Municipal Register of Spain of 2023 — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123821811"></a>
ელ-არენალი

ელ-არენალი (ესპ. El Arenal) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების ავილის პროვინციის არენას-დე-სან-პედროს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 27 კმ². მოსახლეობა — 948 კაცი (2021 წ.). ავილის მუნიციპალიტეტები ელ-არენალის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი ↑ National Statistics Institute Municipal Register of Spain of 2023 — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123821811"></a>
კოლიადო-დელ-მირონი

კოლიადო-დელ-მირონი (ესპ. Collado del Mirón) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების ავილის პროვინციის ელ-ბარკო-დე-ავილა-პიედრახიტის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 5 კმ². მოსახლეობა — 27 კაცი (2022 წ.). ავილის მუნიციპალიტეტები კოლიადო-დელ-მირონის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი ↑ National Statistics Institute Municipal Register of Spain of 2023 — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123821811"></a>
ელ-ორნილიო

ელ-ორნილიო (ესპ. El Hornillo) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების ავილის პროვინციის არენას-დე-სან-პედროს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 24,22 კმ². მოსახლეობა — 277 კაცი (2021 წ.). ავილის მუნიციპალიტეტები ელ-ორნილიოს მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2020-08-25 საიტზე Wayback Machine. ↑ National Statistics Institute Municipal Register of Spain of 2023 — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123821811"></a>
ფრესნედილია

ფრესნედილია (ესპ. Fresnedilla) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების ავილის პროვინციის არენას-დე-სან-პედროს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 24,52 კმ². მოსახლეობა — 107 კაცი (2021 წ.). ავილის მუნიციპალიტეტები ფრესნედილიას მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი ↑ National Statistics Institute Municipal Register of Spain of 2023 — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123821811"></a>
ელ-ბარკო-დე-ავილა

ელ-ბარკო-დე-ავილა (ესპ. El Barco de Ávila) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების ავილის პროვინციის ელ-ბარკო-დე-ავილა-პიედრახიტის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 12 კმ². მოსახლეობა — 2249 კაცი (2022 წ.). ავილის მუნიციპალიტეტები ელ-ბარკო-დე-ავილის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი ↑ https://avilared.com/art/40841/la-banda-de-musica-de-el-barco-celebra-sus-25-anos-junto-a-la-de-las-navas ↑ National Statistics Institute Municipal Register of Spain of 2023 — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123821811"></a>
გავილანესი

გავილანესი (ესპ. Gavilanes) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების ავილის პროვინციის არენას-დე-სან-პედროს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 29 კმ². მოსახლეობა — 563 კაცი (2021 წ.). ავილის მუნიციპალიტეტები გავილანესის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი ↑ National Statistics Institute Municipal Register of Spain of 2023 — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123821811"></a>
გისანდო

გისანდო (ესპ. Guisando) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების ავილის პროვინციის არენას-დე-სან-პედროს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 37,38 კმ². მოსახლეობა — 510 კაცი (2021 წ.). ავილის მუნიციპალიტეტები გისანდოს მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი ↑ National Statistics Institute Municipal Register of Spain of 2023 — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123821811"></a>
იგერა-დე-ლას-დუენიასი

იგერა-დე-ლას-დუენიასი (ესპ. Higuera de las Dueñas) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების ავილის პროვინციის არენას-დე-სან-პედროს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 35 კმ². მოსახლეობა — 260 კაცი (2021 წ.). ავილის მუნიციპალიტეტები იგერა-დე-ლას-დუენიასის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი ↑ National Statistics Institute Municipal Register of Spain of 2023 — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123821811"></a>
ელ-ლოსარ-დელ-ბარკო

ელ-ლოსარ-დელ-ბარკო (ესპ. El Losar del Barco) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების ავილის პროვინციის ელ-ბარკო-დე-ავილა-პიედრახიტის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 19,54 კმ². მოსახლეობა — 101 კაცი (2022 წ.). ავილის მუნიციპალიტეტები ელ-ლოსარ-დელ-ბარკოს მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი ↑ National Statistics Institute Municipal Register of Spain of 2023 — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123821811"></a>
ლა-ადრადა

ლა-ადრადა (ესპ. La Adrada) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების ავილის პროვინციის არენას-დე-სან-პედროს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 58 კმ². მოსახლეობა — 2539 კაცი (2021 წ.). ავილის მუნიციპალიტეტები ლა-ადრადის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი ↑ National Statistics Institute Municipal Register of Spain of 2023 — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123821811"></a>
ლანსაიტა

ლანსაიტა (ესპ. Lanzahíta) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების ავილის პროვინციის არენას-დე-სან-პედროს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 33 კმ². მოსახლეობა — 811 კაცი (2021 წ.). ავილის მუნიციპალიტეტები ლანსაიტის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი ↑ National Statistics Institute Municipal Register of Spain of 2023 — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123821811"></a>
გარგანტა-დელ-ვილიარი

გარგანტა-დელ-ვილიარი (ესპ. Garganta del Villar) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების ავილის პროვინციის ელ-ბარკო-დე-ავილა-პიედრახიტის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 18,57 კმ². მოსახლეობა — 41 კაცი (2022 წ.). ავილის მუნიციპალიტეტები გარგანტა-დელ-ვილიარის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი ↑ National Statistics Institute Municipal Register of Spain of 2023 — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123821811"></a>
მიხარესი (ავილა)

მიხარესი (ესპ. Mijares) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების ავილის პროვინციის არენას-დე-სან-პედროს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 46,32 კმ². მოსახლეობა — 694 კაცი (2021 წ.). ავილის მუნიციპალიტეტები მიხარესის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი ↑ National Statistics Institute Municipal Register of Spain of 2023 — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123821811"></a>
ნიკოლოზ მთვარელიშვილი

ნიკოლოზ მთვარელაშვილი (დ. 1844, სოფ. ვაზისუბანი — გ. 2 ოქტომბერი, 1923, იქვე) — ქართველი პედაგოგი, პუბლიცისტი და მკვლევარი. პეტერბურგის სასულიერო აკადემიის დამთავრების შემდეგ, 1876 წლიდან მუშაობდა თელავის სასულიერო სასწავლებელში. 1884 წელს დაითხოვეს სამსახურიდან პროგრესული იდეების პროპაგანდისათვის. ერთხანს ქართულ ლიტერატურას და ისტორიას ასწავლიდა თბილისის სათვადაზნაურო სკოლაში, იყო „ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების“ მდივანი. აქტიურად თანამშრომლობდა ქართულ ჟურნალ-გაზეთებში. მისი ნაშრომებიდან აღსანიშნავია „ანტონ I საქართველოს კათლიკოსი“ („ივერია“, 1879), „თელავის სემინარია და პირველი მისი რექტორი გაიოზ ნაცვლიშვილი“ („ივერია“, 1881), „მეფე ირაკლის დროის წერილები“ („მოამბე“, 1894), „კატალოგი წიგნთსაცავისა ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოებისა“ (1887) და სხვა. მიქაძე გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 667.
მთვარის თვითმავალი აპარატი

მთვარის თვითმავალი აპარატი, მთვარემავალი — მთვარის ზედაპირზე გადაადგილების უნარის მქონე სატრანსპორტო მოწყობილობა, რომლის დანიშნულებაა მთვარეზე კვლევის ჩატარება. იგი ან ავტომატურია, ან კოსმონავტები მართავენ. პირველი მთვარის თვითმავალი აპარატი (საბჭოთა „ლუნოხოდ-1“) მთვარეზე მიიტანა ავტომატურმა საპლანეტათშორისო სადგურმა „ლუნა-17-მა“. მან იმუშავა 1970 წლის 17 ნოემბრიდან 1971 წლის 4 ოქტომბრამდე და გაიარა მთვარის ზედაპირზე 10 540 მ. იგი შედგებოდა ხელსაწყოს გერმეტული ნაკვეთურისა და ბორბლების შასისაგან. მასა 756 კგ. მისი კორპუსი მაგნიუმის შენადნობისაგან იყო დამზადებული, მისი ზედა ნაწილი გამოიყენებოდა მაცივებელ-რადიატორად. ღამით იხურებოდა სახურავით, დღისით კი იხსნებოდა და იმუხტებოდა მზის სხივებით. „ლუნახოდ-1-მა“ ნორმალურად იმუშავა კსომოსური ვაკუუმის, ტემპერატურათა დიდი რყევებისა და რადიაციის პირობებში. მან გამოიკვლია 80 000 მ2 ფართობი, გადმოსცა 200-ზე მეტი პანორამა და ზედაპირის 20 000-ზე მეტი სურათი, მოძრაობის გზაზე 500-ზე მეტ წერტილში შეისწავლა გრუნტის ფიზიკურ-მექანიკური, ხოლო 25 წერტილში ქიმიური თვისებები. მეორე მთვარის თვითმავალი აპარატი (საბჭოთა „ლუნოხოდ-2“) მთვარეზე მოწმენდილობის ზღვის რაიონში მიიტანა ავტომატურმა საპლანეტათშორისო სადგურმა „ლუნა-21-მა“. რთულ ტოპოგრაფიულ პირობებში მთვარემავალმა იმუშავა 5 მთვარის დღე და გაიარა 37 კმ. „აპოლოს“ სერიის კოსმოსური ხომალდების ფრენისას ამერიკელმა კოსმონავტებმა გამოიყენეს ორადგილიანი მთვარემავალი „როვერი“. იგი წარმოადგენდა ოთხბორბლიან (თითოეულის დიამეტრი იყო 81 სმ, სიგანე — 23 სმ) სატრანსპორტო საშუალებას, რომლის თითოეულ თვალს საკუთარი ძრავა გააჩნდა. კოსმონავტებს შეეძლოთ მთვარემავლის სიჩქარის ცვლა, შემობრუნება, დამუხრუჭება, მართვის სისტემა განსაზღვრავდა მიმართულებას, გავლილ მანძილს, მანძილს მთვარის კაბინამდე, რადიოტექნიკური საშუალებებით დამყარებული იყო პირდაპირი კავშირი დედამიწასთან. მასა 725 კგ (საკუთრივ მთვარემავლისა — 211, კოსმონავტებისა სიცოცხლის უზრუნველყოფის სისტემებთან ერთად — 367, სამეცნიერო აპარატურისა — 54 და სხვა), მაქსიმალური სიჩქარე 13 კმ/სთ, სვლის რესურსი 65 კმ. შეეძლო 20°-იანი აღმართის გადალახვა, 30 სმ-იანი სიმაღლის დაბრკოლება, 70 სმ-იანი სიგანის ნაპრალი და სხვა. „აპოლო 15“, „აპოლო 16“ და „აპოლო 17“ ხომალდთა ფრენისას მთვარემავლებმა გაიარეს (შესაბამისად) 27.2 კმ, 27.1 კმ, 35.7 კმ. აპოლო 15 აპოლო 16 აპოლო 17 ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 667.
კვერცხიჭამია გველისებრნი

კვერცხიჭამია გველისებრნი (ლათ. Dasypeltis), გველების გვარი ანკარასებრთა ოჯახისა. გვარი შეიცავს 5 სახეობას. მათი სხეულის სიგრძე 80 სმ აღწევს. გავრცელებული არიან აფრიკასა და ინდოეთში. იკვებებიან ფრინველის კვერცხით. კბილები სუსტად აქვთ განვითარებული (მსხვერპლის დაჭერა არ უხდებათ). ხერხემლის წინა მალების გადიდებული მორჩები შეჭრილია საყლაპავის ღრუში და გადაყლაპული კვერცხის ნაჭუჭს ამსხვრევს. კვერცხის შიგთავსი კუჭში ჩაიქცევა, ნაჭუჭი კი პირით გარეთ გამოიდევნება. კვერცხიჭამია გველისებრთაგან ყველაზე ცნობილია აფრიკაში გავრცელებული Dasypeltis scabra. Dasypeltis შეიცავს 5 სახეობას: მონტანას კვერცხიჭამია გველი, Dasypeltis atra (სტერნფელდი, 1912) ცენტრალური აფრიკის კვერცხიჭამია გველი, Dasypeltis fasciata (სმითი, 1849) სამხრეთული ყავისფერი კვერცხიჭამია გველი, Dasypeltis inornata (სმითი, 1849) აღმოსავლეთ აფრიკის კვერცხიჭამია გველი, Dasypeltis medici Dasypeltis medici lamuensis (განსი, 1957) Dasypeltis medici medici (ბიანკონი, 1859 ჩვეულებრივი ანუ რომბისებრი კვერცხიჭამია გველი, Dasypeltis scabra Dasypeltis scabra loveridgei (მერტენსი, 1954) Dasypeltis scabra scabra (ლინე, 1758) მონტანას კვერცხიჭამია გველი Dasypeltis atra მიირთმევს კვერცხს. ქსე, ტ. 5, გვ. 495, თბ., 1980
ხელის მტევანი (ქართული სიმბოლო)

ხელის მტევანი (ან უბრალოდ ხელი) — ქართული ძალაუფლების სიმბოლო. „ხელი“ საქართველოში წარმოადგენდა სამეფო ძალაუფლების სიმბოლოს. გილერმო სოლერის ხმელთაშუა ზღვის რუკის (1385 წ.) ფრაგმენტიდან ნათლად ირკვევა, რომ მის მიერ, ამ რუკის შედგენის დროს (XIV ს.), სოხუმი (იტალიურ რუკებზე Sauastopoli) სამეგრელოს მთავრების – დადიანების საკუთრებას წარმოადგენდა. იგივეს გვიდასტურებენ ფრედერუჩე დ ანკონის 1497 და დიეგო ჰომემის 1559 წლის რუკები (აგრეთვე იმავე პერიოდის უამრავი სხვა ევროპული რუკა) რომლებზეც ქ. სოხუმთან, იტალიურ ენაზე, აღნიშნულია Porto Mengrello (სამეგრელოს პორტი). სოლერის რუკაზე გამოსახული ხელის მტევანი ქ. სოხუმის დადიანებისადმი კუთვნილების სიმბოლოა . ხელის მტევანი აბაზგეთის (აბაზგიის) დროშაზე გილერმო სოლერის ხმელთაშუა ზღვის რუკის ფრაგმენტი (1385 წ.) დიეგო ჰომემის შავი ზღვის რუკა (1559 წ.) სეპარატისტული აფხაზეთის დროშა, რომელზედაც გამოსახულია ქართული სიმობოლო — ხელის მტევანი. ↑ 1.0 1.1 1.2 ჯ. გამახარია, ლ. ახალაძე, დ. ჯოჯუა, აფხაზეთის (საქართველო) ისტორიის საკითხები (საკითხავი წიგნი), გამომცემლობა "მერიდიანი", 2018. — გვ. 330, 331-332, ISBN 978-9941-25-542-7. ↑ Джемал Гамахария, Бадри Гогия, — Историческая область Грузии, Тбилиси: Агдгома, 1997. — გვ. 828-830. ↑ თ. ბერაძე, კ. თოფურია, მ. სანაძე, ბ. ხორავა, საქართველოს ისტორიული ატლასი. აფხაზეთი, საქართველოს უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2013 წ.. — გვ. 47, 48, 95-96. 115 გვ, ISBN 9789994050406.