laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ებრაელები ჩინეთში

ებრაელები ჩინეთში — ებრაელების პირველი დიდი ნაკადი ჩინეთში ჯერ კიდევ VIII საუკუნეში ჩნდება. თანგ-ის ეპოქის ჩინეთი მსოფლიოს ხალხთათვის გახსნილი იყო. არაბების, სპარსების, ხორაზმელებისა და სხვათა დიასპორების არსებობა ჩინეთში უკვე ჩვეულებრივი მოვლენა გახლდათ. ცალკეულ მეცნიერთა აზრით, ჯერ კიდევ ძვ. წ. II-I საუკუნეებში, ანუ ჭოუ-ს ეპოქაში, ებრაელები იოუთაი ჩინეთში უკვე იმყოფებიან, მაგრამ, სამწუხაროდ, ამის შესახებ წერილობითი ცნობები არ არსებობს. სამხრეთ სუნგ-ის დინასტია ებრაელებს ყველა პირობას უქმნიდა, რათა თავი უცხოელებად არ ეგრძნოთ. მათ აქ ჰქონდათ საცხოვრებელი სახლები, საწარმოები, სასულიერო სასწავლებლები და რაბინთა ინსტიტუტი, საკულტო ტაძრები, სადაც ებრაელთა წესისამებრ აღესრულებოდა მსახურება, ვერცხლის რიგები, სავაჭროები და რა თქმა უნდა მიწები. ებრაელები ჩინეთში მისდევდნენ სოფლის მეურნეობას, უფლებამოსილნი იყვნენ ესწავლათ როგორც სახელმწიფო, ასევე კერძო სასწავლებლებში. სახელმწიფო გამოცდების ქეძუეს ჩაბარების შედეგად სახელმწიფო მოხელეთა თანამდებობებსაც იკავებდნენ. აღსანიშნავია, რომ ებრაელთა რელიგიას ჩინეთში დევნა არ განუცდია. ჩინეთში ებრაელები მოიხსენიებიან ორი სახელით სამარიტელები და „შავი ებრაელები“. პირველად 1163 წელს ქალაქს ქაიფენ-ში აგებულ იქნა ებრაელთა სამლოცველო ტაძარი, თუმცა XIII საუკუნის დასაწყისში კი ტაძარი მომთაბარე ტომების შემოსევისას დაინგრა, მაგრამ იმავე საუკუნის 20-იან წლებში ტაძარი აღადგინეს და მონღოლთა მმართველობის იუანის დინასტიის არსებობის განმავლობაში ტაძარში მსახურება არ შეწყვეტილა, ხოლო XIV საუკუნის დამდეგს იუანის დინასტიის წინააღმდეგ აჯანყებისას ტაძარი კვლავ დაინგრა, თუმცა იგი მალევე აღადგინეს. XIV-XVII სუკუნეები ებრაელთათვის ჩინეთში დიდი აღმავლობის ხანად ითვლება. სწორედ ამ პერიოდში ფართოვდება მათი დასახლების ადგილსამყოფელი ქალაქ ქაიფენში. მოგვიანებით ამ ქალაქს შეემატა ქალაქები ხენანი და შენსი. იმ პერიოდში ქალაქ ქაიფენში ებრაელთა 500 ოჯახი დაახლოებით 6000 სულს მოითვლიდა. ებრაელების ასეთი წინსვლა-განვითარება ჩინეთში ბუნების მოვლენებმა დაასრულა. 1642 წელს მდინარე ხუანხე ადიდდა, ნაპირებს გადავიდა, გარღვეული ჯებირებიდან გადმოხეთქილმა წყლის უზარმაზარმა ნაკადმა კი ებრაელთა დასახლებები მთლიანად დატბორა, რასაც მრავალი ებრაელის სიცოცხლე შეეწირა. ზოგმა გაქცევით უშველა თავს. XIX საუკუნეში საბოლოოდ განადგურდა ქალაქ ქაიფენის ებრაული ტაძარი. მისი ადგილი დაიჭირა ახალმა ნაგებობებმა და ქუჩებმა. XIX საუკუნის ბოლოს იწყება ებრაელების ახალი ნაკადის შემოსვლა ჩინეთში, კერძოდ ქალაქ შანხაიში, შედარებით ნაკლები რაოდენობით ქალაქ უხანში, ქალაქ თიენწინსა და ქალაქ ხარპინში, რაც ძირითადად უკავშირდება მსოფლიოში მიმდინარე ეკონომიკურ ძვრებს. ჩინეთი ჟამთა სივრცეში; თბ.,2007
გერგეტის ქუჩა

გერგეტის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (სოლოლაკი); დანიელ ჭონქაძის ქუჩიდან ამაღლების ქუჩამდე, წარმოიქმნა XIX საუკუნის II ნახევარში. იყო კონსულის ქუჩის (ახლანდელი პეტრე ჩაიკოვსკის ქუჩა) გაგრძელება და თავდაპირველად ერქვა კონსულის შესახვევი; 1908 წელს, რუსი პოეტის ვასილი ჟუკოვსკის დაბადებიდან 125 წლის გამო ეწოდა მისი სახელი. 1923 წელს ვაჟა-ფშაველას სახელი დაერქვა. 1948 წელს გერგეტის ქუჩა ეწოდა. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 43, ISBN 978-99928-20-35-3.
კორეის პროვინციები

პროვინციები (დო) იყო კორეის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულები კორიოს დინასტიის მმართველობიდან, მას წინ უძღოდა დაყოფა „ჩუ“ და „მოკი“, რომელმაც სათავე სილას პერიოდში დაიდო. სილას სახელმწფოს არსებობისას, 668-935 წლებში, კორეა ცხრა „ჩუდ“ იყო დაყოფილი. სიტყვა ჩუ ჩინური ენიდანაა გადმოსული, რომელშიც ის პროვინციის აღმნიშვნელად გამოიყენება. ძველ კორეაში ეს სიტყვა აღნიშნავდა როგორც პროვინციებს, ასევე პროვინციათა დედაქალაქებს. 935-936 წლებში, როცა კორიომ სილა და პექჩე დაიპყრო, ახალი სამეფო დაიყო ერთ სამეფო და თორმეტ ადმინისტრაციულ რაიონად, რომელიც შემდგომში ათ პროვინციად („დო“) იქნა დაყოფილი. 1009 წელს სამეფოში განხორციელებული ცვლილებების შედეგად გაჩნდა ხუთი პროვინცია და ორი რაიონი, ხოლო სამეფო რაიონი კვლავ შენარჩუნდა. სახელი „დო“ ნასესხებია ჩინურისგან. 1392 წლიდან ქვეყანის მართვა ჩოსონის დინასტიამ დაიწყო და 1413 წელს, კორეა კვლავ რვა პროვინციად დაიყო. პროვიციათა საზღვრები მთლიანობაში ემთხვეოდა კორეის გეოგრაფიულ და დიალექტურ რეგიონებს. ახლა ისინი ცნობილია კორეის რვა პროვინციის სახელით. 1895 წელს, კაბოს რეფორმის შემდეგ, ქვეყანა დაიყო ოცდასამ რაიონად („ბუ“), რომელიც შემდეგ ცამეტ პროვინციად იქცა. 892 წელს კიონ ჰვონმა დააარსა სამეფო, რომელიც დღეს ჰუპექჩეს სახელითაა ცნობილი (სილას სამხრეთ-დასავლეთით). 918 წელს კი მეფე ვანგონმა კორიოს სამეფო დააარსა (დედაქალაქის ჩრდილო-დასავლეთით). 935 წელს კორიომ დაიპყრო სილას დარჩენილი ნაწილი და 936-ში კი ჰუპექჩე. სონაკი ძალიან გაიზარდა და კოგურიო დაერქვა. ტეჩომ კოგურიოს სამეფოს ტერიტორიის დაპყრობით კორიო გააფართოვა კორეის ნახევარკუნძულის ჩრდილო-აღმოსავლეთამდე. კედელი იყო აშენებული მდინარე იალუცზიანის ჩრდილო-დასავლეთიდან იაპონიის ზღვამდე სამხრეთ-აღმოსავლეთით, კოგურიოსა და ჩრდილო-აღმოსავლეთის ტერიტორიების საზღვართან. ქვეყნას ერთი დედაქალაქი და სამი ქალაქი ჰქონდა: ტონგიონი - თანამედროვე კიონჯუ და სილას ყოფილი დედაქალაქი, ნამიონი - სეული და სოიონი - ფხენიანი. თავიდანვე ქვეყანა გაყოფილი იყო ერთ სამეფო და თორმეტ ადმინისტრაციულ რაიონად. მალევე თორმეტი რაიონი ათ პროვინციად გადანაწილდა. კვანედო მოიცავდა შემდეგ რაიონებს: იანჯუ, ჰვანჯუ, კვანჯუ და ჰედუ; ჩონვონდოში შედიოდა ჩონჯუ და ჩჰუნჩონი; ჰანამდო შეცვალა კონჯუმ; კანამდო გახდა ჩონჯუ; იონამდო - სანჯუ; სანამდო - ჩინჯუ და ჰეიანდო ჩაანაცვლა ნაჯუ და სონჯუ; დანარჩენი სამი პროვინცია იყო იონდონდო, პანბანდო და პესოდო. 1009 წელს ათი პროვინცია შეიცვალა ხუთად და ორ ოლქად. 1413 წელს, კორეა, რომელსაც იმ დროს ჩოსონი ეწოდებოდა, დაყოფილი იყო რვა პროვინციად: 1895 წელს, კორეა დაიყო ოცდასამ რაიონად, რომელთაგან თითოეულს საკუთარი დედაქალაქის სახელი დაერქვა. მიუხედავდ ამისა, მომდევნო წელს პროვინციების სისტემა კვლავ იქნა აღდგენილი. 1896 წელს, პროვინციების სისტემა აღდგა და მანდ 1945 წლამდე იარსება. ხუთი პროვინცია კი სამხრეთ და ჩრდილოეთ ნაწილებად გაიყო: ჩოლადო, ჰამგიონდო, პჰიონანდო, კიონსანდო და ჩჰუნჩჰონდო. ცამეტი პროვინცია: კანვონდო, კიონგიდო და სხვა. Nahm, Andrew. Korea: Tradition and Transformation - A History of the Korean People. — Hollym International, 1988. სამხრეთ კორეის რუკა ჩრდილოეთ კორეის რუკა
ინდონეზიური სამზარეულო

ინდონეზიური სამზარეულო — ერთ-ერთი გამორჩეული აზიური სამზარეულო. ინდონეზიის ეროვნული სამზარეულო წარმოადგენს ამ ქვეყნის მცხოვრებ ხალხთა კულინარიული ტრადიციების ერთობლიობას. იგი შედგება რამდენიმე მიმართულებით, რომლებიც გარკვეულ ეროვნულობაში იყო თანდაყოლილი, მაგრამ თანდათანობით ნაციონალური აღმოჩნდა. ნასი გორენგი ინდონეზიურ სამზარეულოში ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული ინდონეზიური საჭმელია, ძირითადად შეხვდებით როგორც ქუჩის საჭმელების ბაზრობებზე, ასევე ხუთ ვარსკვლავინი რესტორნების მენიუებში. ნასი გორენგს ამზადებენ, როგორც ბოსტნეულით, ასევე ზღვის პროდუქტეებითა და ქათმით. ინდონეზიური სამზარეულოე ერთ-ერთი გამორჩეული სამზარეულოა, უგემრიელესი კერძების ფართო არჩევანია ამ ქვეყნის სამზარეულოში, მათ შორის ასევე გამორჩეულია: გადო-გადო (მიწის თხილის სოუსის სალათი) - ეს არის რამდენიმე სახით მოთუშული ბოსტნეული. ძირითადად კვერცხთან, ტოფუსთან და ფერმენტირებული სოიოს ორცხობილასთან ერთადაც. ევროპული სამზარეულოს ნაირსახეობას წარმოადგენს პილმენი შიმეი, რომელიც არის თევზის შიგთავსით. ინდონეზიური სამზარეულოს მთავარ და გამორჩეულ კერძს წარმოადგენს კალიო უდანგ დან ქუმი, მის უმთავრესს ინგრედიენტს კრევეტები და კალმარი წარმოადგენს. ძირითადად მომზადებულია ლიმონის ფოთლებით, ჯინჯერითა და ქოქოსის რძით. ეს უკანასკნელი კერძს განსაკუთრებულ არომატსა და გემოს ანიჭებს. ინდონეზიური სამზარეულო სიცხარითაც ძალზედ გამორჩეულია, აქ ჩვენ ვხვდებით სამბალს, ჩილის სოუსს. ინდონეზიური კეტჩუპი, რომელიც სიცხარეში ჩინურ წიწაკას არ ჩამოუვარდება. ინდონეზიური სამზარეულოს კერძები ხშირად წარმოდგენილია საკმაოდ რთული არომატებით, რომელიც შეიძინა გარკვეული ინგრედიენტების და სანელებლების ნარევიდან. ინდონეზიურ კერძებს აქვთ მდიდარი არომატი; ყველაზე ხშირად გამოყენებულია ქონდარი. ინდონეზიელთა უმეტესობა უპირატესობას ანიჭებს ცხელ და ცხარე საჭმელს. ინდონეზიური საკვები არის ერთ-ერთი ყველაზე ძლიერი და ფერადი სამზარეულო, მსოფლიოში თავისი ინტენსიური არომატით. ვეგეტარიანელობა ინდონეზიაში კარგად არის წარმოდგენილი, რადგან არსებობს ვეგეტარიანული კერძები, ხორცის შემცვლელების ფართო არჩევანით წარმოდგენილი. არქიპელაგიურ ერში, ზღვის პროდუქტები უხვად არის, მას ჩვეულებრივ იყენებენ ინდონეზიელი მაცხოვრებლები სანაპირო რაიონებში. თევზი განსაკუთრებით პოპულარულია აღმოსავლეთ ინდონეზიის რეგიონებში, სადაც ადამიანების უმეტესობა მეთევზეობით არის დაკავებული. ბრინჯი თანამედროვე ინდონეზიის ყველა კლასისთვის არის და ის ცენტრალურ ადგილს იკავებს ინდონეზიურ კულტურაში. ინდონეზიურ სამზარეულოში ვხვდებით: ქოქოსის რძეში მოხარშული ბრინჯი; მოხარშული ბრინჯი ქოქოსის რძით და ცედრათი; ბრინჯის კრეკერი; ბრინჯის ღვინო და შემწვარი ბრინჯი. როგორც მაჰმადიანური უმრავლესობის ქვეყანა, ინდონეზიელი მუსულმანები იზიარებენ ისლამურ კანონებს, რომლებიც კრძალავს ალკოჰოლურ სასმელებს. თუმცა, უძველესი დროიდან, არქიპელაგში ადგილობრივი ალკოჰოლური სასმელები მაინც იყო ცნობილი. აქ ჩვენ ვხვდებით პალმის ღვინოს, ასევე ინდონეზიაში პოპულარულია ბალიზიური ბრინჯის ღვინო. Owen, Sri. "Indonesian Food and Cookery" ISBN 978-0907325000 Prospect Books, 1980 Owen, Sri. "Sri Owen's Indonesian Food" ISBN 978-1910496718 Pavilion Books, 2015 Wongso, William. "Flavors of Indonesia: William Wongso's Culinary Wonders" ISBN 978-9798926327 Bab Publishing, 2016 Ford, Eleanor. "Fire Islands: Recipes from Indonesia" ISBN 978-1911632047 Murdoch Books, 2019
ებრაული სამზარეულო

ებრაული სამზარეულო — ერთ-ერთი უძველესი ეროვნული სამზარეულო მსოფლიოში. ებრაული სამზარეულო გამორჩეულია და მდიდარია ბევრი ტრადიციული რეცეპტებით. ისრაელში სამზარეულო ისეთივე მრავალფეროვანია, როგორიც მისი მოსახლეობა. ერთმანეთს შერწყმულია ე. წ. აშკენაზური (აღმოსავლეთ ევროპული) და სეფარდული ტრადიციული სამზარეულო. ებრაული კულინარიული კულტურა მჭიდროდ არის გადაჯაჭვული რელიგიურ წეს-ჩვეულებებთან და ათასწლეულების მანძილზე გადაეცემოდა თაობიდან თაობას. სწორედ კულტურათა შერწყმის პროცესში ყალიბდებოდა შედარებით განსხვავებული, მაგრამ მაინც ებრაულ ტრადიციებზე დაქვემდებარებული და დამახასიათებელი კულინარიული რეცეპტები. ასევე შეიძლება ითქვას, რომ ებრაული კულინარია განიცდიდა სხვადასხვა ქვეყნის კულტურის ზეგავლენას, მაგრამ ეს სულაც არ უშლიდა ხელს, რომ შეენარჩუნებინა ტრადიციულობა და გამორჩეული დამახასიათებელი სახე. ებრაულ კერძებში საკმაო ადგილი უკავია იხვითა და ბატით მომზადებულ კერძებს. ფარშირებული ბატის კისერი, ფარშირებული იხვი და ინდაური ებრაული სადღესასწაულო სუფრის უმთავრესი შემადგენელი ნაწილია. ებრაულ კერძებში, სადაც წარმოდგენილია ფარში, სწორედ მის შემადგენლობაში ხშირად გვხვდება: ბრინჯი, ქიშმიში, სხვადასხვა ჩირი, სტაფილო და სხვა პროდუქტები. ებრაულ კულინარიაში ძალიან პოპულარულია თევზეულიც. ამ მხრივ გამორჩეულია და ებრაელები კერძებში ძირითადად იყენებენ კობრს, საზანს და ქარიყლაპიას. ებრაელებში განსაკუთრებული მოწონებით სარგებლობს ფარშირებული თევზიც, რომელსაც ყველა ებრაელი დიასახლისი თავისებურად ამზადებს. სხვადასხვანაირად ფარშირებულ თევზს ზოგი ხარშავს, ზოგი წვავს და ზოგიც კი ღუმელში აცხობს. რაც შეეხება ბოსტნეულისგან დამზადებულ კერძებში გამოირჩევა ციმსი, იგი არის სხვადასხვა ბოსტნეულით, ჩირითა და ფქვილით მომზადებული ბრაწულა, რომელსაც ზოგჯერ მსხალსა და ვაშლსაც უმატებენ. ეს კერძი საკმაოდ სპეციფიკური გემოსია. ხილის, ჩირისა და ბოსტნეულის შერევით მიღებული გემო შედარებით უცხოა. ებრაული კერძები ძირითადად ოხრახუშით, კამით, ქინძითა და მწვანე ხახვით ზავდება. მოიხმარნენ სხვადასხვა სანელებელსაც, როგორიცაა დარიჩინი, შავი პილპილი და დაფნის ფოთოლი. ებრაული სამზარეულოს თავისებურებას წარმოადგენს ცომეულისგან მომზადებული მარაგი, რომელიც დიდხანს ძლებს. ცომეულში ებრაელები ხშირად იყენებენ მანანის ბურღულს. ცალკე განხილვის საგანია მაცა. უმარილოდ, ხორბლის ფქვილისა და წყლისაგან მომზადებული თხელი ხმელი ფირფიტები, რომელსაც მაცას უწოდებენ და მაცასგან დამზადებული ფქვილი - მაცამელი ებრაული სარიტუალო პურობის განუყოფელი ნაწილია. მათ ებრაელები მიირთმევენ პასექის დღესასწაულზე, ვინაიდან ამ დროს აკრძალულია საფუარზე დამზადებული პროდუქტების მიღება. მაცას ფირფიტებს დანამავენ მდუღარე წყლით, მოასხამენ კვერცხს, გამოაცხობენ და ასე მომზადებულ მაცას მიირთმევენ პურის ნაცვლად. ებრაული სადღესასწაულო კერძია ყალია, რომელსაც საგულდაგულოდ ამზადებენ, ძირითადად იხვის ხორცისგან. მსხვილად დაჭრილ ნაჭრებს თავისსავე ცხიმში თუშავენ, ამატებენ წყალს, აყრიან ბლომად გარჩეულ ბროწეულს, ხახვს და ხორცი რომ მომზადდება, კერძი მზადაა. საქართველოში მცხოვრები ებრაელები ამ კერძს ხშირად უმატებენ დაფნის ფოთოლს. ებრაული სამზარეულო დაარქივებული 2019-11-16 საიტზე Wayback Machine. სამზარეულო[მკვდარი ბმული] ებრაული სამზარეულო
ჰამედინა

მოედანი ხა-მედინა — მდებარეობს ისრაელში, თელ-ავივში. მოიხსენიებენ ასევე „სახელმწიფო მოედნად“. ის არის ქალაქის ყველაზე დიდი მოედანი და ისრაელის ერთ-ერთი გამორჩეული და ექსკლუზიური საშოპინგო სივრცეა. ის თელ-ავივის ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარეობს, შუაში მოქცეული დიდი პარკით, ხოლო მის ტერიტორიაზე განფენილი ელეგანტური შენობები სახელგანთქმული ბრაზილიელი არქიტექტორის, ოსკარ ნიმეიერის მიერ არის შექმნილი, თუმცა აღნშნულ პროექტი მონაწილეობას ღებულობდნენ ასევე ებრაელი არქიტექტორებიც. აქ განთავსებულია და ჩამწკრივებული მდიდრული ბუტიკები, ძირითადად საცხოვრებელი შენობების პირველ სართულზე. აქ არის ქალაქის ყველაზე ხალხმრავალი ქუჩა, სადაც მსოფლიოს მაღალი მოდის ისეთი საუკეთესო დიზაინერებისა და ბრენდების ტანსაცმლის, ფეხსაცმლისა და აქსესუარების შეძენაა შესაძლებელი, როგორიცაა: Escada, Miu Miu, Saint Laurent, Alexander Wang, Balmain, Prada, Minna Parikka, Rene Caovilla, Chiara Ferragni, Ancient Greek Sandals, Oscar Tiye, Kenzo, Escada, Gianvito Rossi, Aquazzura, Sophia Webster, Jimmy Choo, Lanvin, Baldinini – ეს მხოლოდ მცირე ჩამონათვალია. აქვე ნახავთ სილამაზის სალონებს, მყუდრო კაფეებსა და ხელოვნების გალერეას. მოედანი კლასიკური ელეგანტურობისა და თანამედროვე ფუფუნების ნაზავია. 1970-იანი წლების დასაწყისში მოედნის გარშემო დაიწყო ფართო სამშენებლო საქმიანობები, რომელმაც ჩამოაყალიბა ერთიანი დიზაინერული სტილიც. 2015 წლის ნოემბერში დამტკიცდა მოედნის განახლების გეგმა. გეგმის თანახმად, სამი 40 სართულიანი კორპუსი, 10 საჯარო პარკი უნდა აშენდეს მოედნის მიმდებარედ, რომელიც დაიკავებს დაახლოებით ნახევარს მოედნისას, და ასევე აშენდება მიწისქვეშა ავტოსადგომი. 2011 წლის 3 სექტემბერს ხა-მედინას მოედანი 2011 წლის საპროტესტო აქციების დროს მილიონერთა მარშის შეკრების ერთ-ერთი მთავარი ადგილი იყო. აქციისას ისრაელის ისტორიაში ყველაზე დიდი აქტივისტები სწორედ აქ დაფიქსირდა, ამ დღეს მას დაახლოებით 300 ათასი ადამიანი ესწრებოდა. მოედნის გარე წრე (ბაიერის ქუჩის გარშემო) - ხუთსართულიანი სახლები მდებარეობს, რომელთა პირველ სართულზე კომერციული ფართებია განთავსებული. შიდა წრე - თერთმეტსართულიანი საცხოვრებელი კორპუსებითაა წარმოდგენილი. მოედნის ცენტრში - საზოგადოებრივი შენობები, როგორიცაა ურბანული ბიბლიოთეკა, ხელოვნების გალერეა, მუზეუმი, თეატრი და მსგავსი, ასევე საცხოვრებელი კოშკია განთავსებული. ვეიზმანის ქუჩა მიწისქვეშ უნდა ყოფილიყო. გეგმის პირველი ნაწილი, რომელიც მოიცავდა მოედნის გარეთა ნაწილს, გეგმის მიხედვით განხორციელდა და დღეს არის სახელმწიფო მოედნის აშენებული ნაწილი. მიწის მესაკუთრეთა სიმრავლისა და ტერიტორიის გადანაწილების აუცილებლობის გამო, 600 გეგმის განხორციელება შეფერხდა. მოედნის მთლიანი ფართობი 10,800 კვადრატული მეტრი და საზოგადოებრივი ფართი 6,000 კვადრატული მეტრია. მოედანი ხა-მედინა ხა-მედინა ისრაელი
სპორტი იაპონიაში

სპორტი იაპონიაში იაპონური კულტურის მნიშვნელოვანი ნაწილია. ქვეყანაში პოპულარულია როგორც ტრადიციული, (სუმო და საბრძოლო ხელოვნებები) ისე დასავლეთიდან შემოსული (ბეისბოლი და ფეხბურთი) სპორტის სახეობები. ქვეყნის ეროვნულ სპორტად მიჩნეულია სუმო. ქვეყანას კალათბურთი ამერიკელებმა, XIX საუკუნეში გააცნეს. სატელევიზიო რეიტინგისა და მაყურებლის გათვალისწინებით, ქვეყნის უდიდესი პროფესიონალური სპორტული ლიგაა ნიპონის პროფესიონალური ბეისბოლის ლიგა. ქვეყანაში აგრეთვე გავრცელებულია საბრძოლო ხელოვნების შემდეგი სახეობები: ძიუდო, კარატე და თანამედროვე კენდო. ქვეყანაში ფეხბურთმა განსაკუთრებული პოპულარობა 1992 წელს იაპონიის პროფესიონალური საფეხბურთო ლიგის დაარსების დღიდან მოიპოვა. სხვა პოპულარული სპორტის სახეობებია: ფიგურული სრიალი, რაგბი, გოლფი, რბოლა, განსაკუთრებით კი ავტორბოლა. ქვეყანაში ბევრი პოპულარული სპორტის სახეობაა უცხოეთიდან შემოსული. ძნელია იპოვოთ სპორტი, რომელსაც იაპონიაში არ თამაშობენ. იმპორტირებული სპორტის ელემენტებით მათ რამდენიმე ახალი სპორტის სახეობაც კი შექმნეს. ბეისბოლი ისტორიულად , ქვეყანაში ყველაზე პოპულარული სპორტის სახეობაა. იაპონიაში სპორტის ეს სახეობა 1872 წელს ჰორაც ვილსონმა დანერგა (იგი ტოკიოში, კაისეის სკოლაში ასწავლიდა). პირველი ბეისბოლის გუნდი დაარსდა 1878 წელს და სახელად ეწოდა „Shimbashi Athletic Club“. მას შემდეგ იგი პოპულარულ სპორტის სახეობას წარმოადგენს. იაპონურად ითქმის როგორც 野球 (やきゅう; yakyū). იაპონიაში ფეხბურთი ერთ-ერთი პოპულარული სპორტის სახეობაა. იაპონური ფეხბურთის მმართველი ორგანოა იაპონიის ფეხბურთის ასოციაცია (JFA). აღნიშნული ორგანიზაცია მართავს ქალთა, კაცთა და ფუტსალის ეროვნულ ნაკრებებს. ფეხბურთი იაპონიაში მეიძის ეპოქაში, ო-იატოი გაიკოკუჯინმა შემოიტანა და გაავრცელა. იაპონიის პირველ საფეხბურთო კლუბად მიიჩნევა 1917 წელს დაარსებული ტოკიო შუკუ-დანი, რომელიც ამჟამად ტოკიოს პრეფექტურ სამოყვარულო ლიგაში ასპარეზობს. 1920-იან წლებში ქვეყანაში ჩამოყალიბდა საფეხბურთო ასოციაციები, რეგიონალური ტურნირები უნივერსიტეტებსა და სკოლებში (განსაკუთრებით ტოკიოში). 1930-იან წლებში ჩამოყალიბდა იაპონიის ეროვნული საფეხბურთ ნაკრები. ნაკრებმა ჩინეთის წინააღმდეგ მატჩის ანგარიშით 3:3 დასრულებით, მოიგო მათი პირველი ტიტული შორეული აღმოსავლეთის ჩემპიონატის თამაშებში. იაპონიის ეროვნული ნაკრები აგრეთე ასპარეზობდა 1936 წელს ბერლინში გამართლ ოლიმპიადაში, სადაც გუნდმა საკუთარი ოლიმპიურ თამაშებში პირველი გამარჯვება, შვედეთის წინააღმდეგ გამართულ შეხვედრაში მოიპოვეს (3:2). იაპონიის ეროვნული საფეხბურთ ნაკრები საერთაშორისო დონეზე ძალიან წარმატებულია: აზპარეზობდა 1998, 2002, 2006, 2010, 2014 და 2018 წლების მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატებში. მათ საუკეთესო შედეგი 2002, 2010 და 2018 წლების ჩემპიონატებში, მეორე რაუნდში გასვლაა. იაპონიის ეროვნული ნაკრები აგრეთე ასპარეზობდა ექვს AFC აზიის თასში; გუნდმა ჩემპიონობა 1992, 2000, 2004 და 2011 წლებში გამართულ ჩემპიონატებში მოიპოვა. გუნდის უმაღლესი რეიტინგი მსოფლიოში 1998 წლის თებერვალში დაფიქსირდა (მე-9 ადგილი). იაპონია ასპარეზობს ბევრ სხვა საფეხბურთო ღონისძიებაში, მათ შორისაა: კონფედერაციების თასი, აღმოსავლეთ აზიის საფეხბურთო ჩემპიონატი და კოპა ამერიკა. Ministry of Education, Culture, Sports, Science and Technology
ისრაელის ალმასების ბირჟა

ისრაელის ალმასების ბირჟა — მსოფლიოს ერთ-ერთი გამორჩეული და ყველაზე მსხვილი, მოწინავე ცენტრია ალმასების დამუშავებისა და ბრილიანტებით ვაჭრობის სფეროში. აღნიშნული ალმასების ბირჟა განთავსებულია 4 შენობის კომპლექსში, რამათ განში. ისრაელი ალმასებით ვაჭრობის და ბრილიანტების წარმოების ერთ-ერთი წამყვანი მსოფლიო ცენტრია, ამ მხრივ ის ერთ-ერთ წამყვან ქვეყნად ითვლება. ისრაელის ალმასების კომპანიები ძვირფასი ხარისხის ალმასის ნედლეულის მსოფლიო მოცულობის მნიშვნელოვან წილს ამუშავებენ. ამ ძვირფასი ქვის დაწახნაგებისა და გაპრიალების აქაურ საწარმოებში, რომლებიც მსოფლიოში მოწინავეებად მიიჩნევა, ალმასის დამუშავების ურთულეს ტექნოლოგიებს იყენებენ, რომელთა დიდი ნაწილი გასაკვირი არა, რომ სწორედ ისრაელშია შექმნილი. ისრაელშია დიამანტერების ტექნოლოგიური მიღწევები, როგორიცაა: დაწახნაგების ლაზერული დანადგარები, გაპრიალების ავტომატიზებული მოწყობილობები, ავტომატიზებული პროექტირების კომპიუტერული სისტემები და მრავალი სხვა, ეს ყველა მეთოდი დღეისათვის ყველგან გამოიყენება მსოფლიოში. ისრაელის ალმასების ბირჟა (IDE) 1937 წელს დაარსდა და ამჟამად 3000-მდე წევრს ითვლის, რომლებიც ალმასის ნედლეულის და ბრილიანტების წარმოებას, იმპორტს, ექსპორტს და ვაჭრობას მისდევენ. ბირჟა თავისი წევრებისთვის ქმნის საქმიანობის ისეთ პირობებს, რომ გამყიდველებსაც და მყიდველებსაც საშუალება ჰქონდეთ, მაქსიმალურად კომფორტულ და უსაფრთხო გარემოში განახორციელონ გარიგებები; ეს ეხება როგორც სავაჭრო დარბაზებს, ისე ბირჟის წევრების კერძო ოფისებს. ალმასების ინდუსტრიიდან ისრაელის ბიუჯეტი მაქსიმალურ შემოსავალს იღებს. ისრაელის ბრილიანტების ბირჟის წლიური ბრუნვა დაახლოებით 10 მილიარდ დოლარს აღწევს. ამ დარგში რა თქმა უნდა ისრაელი ერთ-ერთი მსოფლიო ლიდერია და გარიგებების წლიური რაოდენობა განუხრელად იზრდება. ბრილიანტები ისრაელის ერთ-ერთი წამყვანი საექსპორტო პროდუქტია. დღეს ეს ქვეყანა არა მარტო ბრილიანტების ერთ-ერთი უმსხვილესი ექსპორტიორია მსოფლიოში, არამედ ალმასის ნედლეულით ვაჭრობის ერთ-ერთი უდიდესი ცენტრიცაა. ისრაელის ბრილიანტების ბირჟა თავის კლიენტებს ყველანაირ გარანტიას აძლევს ძვირფასი ქვების გაყიდვასა თუ ყიდვასთან დაკავშირებით; მოქმედებს მნიშვნელოვანი ფასდაკლებებიც კომპანიების მხრიდან პოტენციური კლიენტების მოსაზიდად. აქ შესაძლებელია ნებისმიერი ზომის, ფორმისა და ხარისხის ბრილიანტის შეძენა, იქნება ეს წვრილი, საშუალო, მსხვილი, მრგვალი, ექსტრავაგანტურად ორიგინალური ფორმის თუ სპეციალური დაწახნაგების. ალმასების ყიდვა-გაყიდვის გარიგება მთელ მსოფლიოში მთავრდება ხელის ჩამორთმევით და ორი სიტყვით ივრითზე: „მაზალ უბრახა“. ამ სიტყვებით გარიგების მონაწილეები ერთმანეთს ლოცავენ და წარმატებას უსურვებენ. IDE-ს უზარმაზარი სავაჭრო მოედანი 2 დარბაზისგან შედგება (პირველი განკუთვნილია ალმასებისთვის, მეორე კი ბრილიანტებისთვის). მისი საერთო ფართობი 2,5 ათას კვადრატულ მეტრს უტოლდება. სავაჭრო დარბაზებში ყოველდღიურად ასობით დიამანტერი დებს გარიგებებს ურიცხვ უცხოელ მყიდველთან, რომლებიც ალმასებისა და ბრილიანტების შესაძენად მსოფლიოს ყველა კუთხიდან ჩამოდიან სწორედ ისრაელში. ისრაელის ალმასების კომპანიები ისრაელის ალმასების ბირჟა ისრაელი და ალმასი დაარქივებული 2019-11-16 საიტზე Wayback Machine.
ებრაული სამოსი

ებრაული სამოსი — საუკუნეების განმავლობაში სხვადასხვა ქვეყანაში მცხოვრები ებრაელები იძულებულნი იყვნენ, ჩაეცვათ ან ჰქონოდათ რაიმე აქსესუარი, რომელიც მათ მოსახლეობის დანარჩენი ნაწილისაგან გამოარჩევდა. ჩაცმის თაობაზე თავად ებრაელების მიერ შექმნილ ნორმებს ჰალახის კოდექსი და „ცნიუტის“ წესი არეგულირებს. ებრაელებში განირჩევა ტანისამოსის სადა ფერი, სიგრძე, ქამრის ადგილი, თმის საბურავი მამაკაცებისა და ქალებისთვის. დაშვებულია და მკაცრად აკონტროლებენ სხეულის კანის დაფარვას გარკვეულ ადგილებში. მიზანშეწონილია ნაკლები სამკაული და ა. შ. სწორედ ყველაფერი აქედან გამომდინარე შეგვიძლია ვთქვათ, რომ ეს ყველაფერი ებრაელთა მოკრძალებულობასა და სისადავეს უსვამს ხაზს და განურჩევლად სქესისა, ამ წესს ყველა ორთოდოქსი ებრაელი იცავს. საინტერესოა ებრაული ქუდი, ამ პატარა, მრგვალ ქუდს, რომელიც კეფის ზედა ნაწილს ფარავს, კიპას ეძახიან.თავდაპირველად, თავსაბურავი ღმერთთან კონტაქტის სიმბოლოდ მიაჩნდათ. უფლის მსახურება (ლოცვა, კურთხევა, თორას შესწავლა) მხოლოდ თავსაბურავით ხდებოდა. მოგვიანებით, ზოგიერთმა ებრაელმა საერთოდ უარი თქვა კიპას მოხსნაზე. ამით ებრაელები იმის დემონსტრირებას ახდენენ, რომ მათი ყოველი ქმედება ღვთის მსახურებისკენაა მიმართული, რომ უფლის არსებობას აღიარებენ და მას საკუთარ თავზე მეტად აფასებენ. კიპა მამაკაცის ტრადიციული ქუდია, თუმცა მას თანამედროვე, კონსერვატიული იუდაიზმის მიმდევარი ქალებიც ატარებენ. ებრაული წესის - ჰალახის მიხედვით, დაქორწინებულმა ქალმა თმა უნდა დაიფაროს, რათა გარშემომყოფმა მამაკაცებმა იცოდნენ, რომ მას ქმარი ჰყავს. ტრადიციის მიმდევარი დაქორწინებული ქალები კი ატარებენ ქუდებს, ბერეტებსა და პარიკებს განსხვავებული ორნამენტებითა და ფერებით. ძირითადად უნდა აღინიშნოს, რომ ქალები იცვამენ ზედა სამოსს, რომლის მკლავებიც იდაყვის ქვემოთ მთავრდება. ეს სამოსი ტანზე მომდგარი არ უნდა იყოს და მას ქამარიც ხალვათად უნდა ერტყას. სისადავის კანონი ფერებზეც ვრცელდება. კაბები და ქვედატანები, რომლებსაც ტრადიციის დამცველი იცვამენ, მუხლს ქვემოთ სიგრძისაა. ზოგიერთი ქალი მამაკაცებს საზოგადოებაში შარვალს არ ატარებს. შაბათობით ტრადიციის მიმდევარი ქალები თეთრ წინსაფარს ატარებენ (რეპროდუქციული ორგანოების სიწმინდის დასაცავად), სინაგოგაში კი კონსერვაციულად აცვიათ. ტრადიციული ებრაელების უმეტესობა არ ატარებს ღია ფეხსაცმელს, სანდალში კი წინდას იცვამს. საინტერესოა ასევე, აბრეშუმის გრძელი პალტო ბეკიშესხასიდი ებრაელები მას ატარებენ ძირითადად შაბათობით, ებრაულ დღესასწაულებზე, ქორწილებზე. მას შემდეგ, რაც XX საუკუნეში ბეწვი მოდიდან გადავიდა, ისრაელში თახვის ტყავის ქუდმა სახეცვლილება განიცადა და ჰომბურგად გადაკეთდა, რაც იმას ნიშნავს, რომ მას ბეწვის საბურველი აღარ ჰქონდა. ჰომბურგის ქვეშ ტრადიციული ებრაელები კულულებს ატარებენ. ჩაცმის წესები[მკვდარი ბმული] ებრაული სამოსი