laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
წყლის ტრანსპორტი

წყლის ტრანსპორტი — სატრანსპორტო საშუალებების სახეობა, რომლის მეშვეობით შესაძლებელია ტვირთისა და მგზავრების გადაზიდვა/გადაყვანა მდინარეებზე, ტბებზე, ზღვებზე, ოკეანეებზე, სრუტეებზე ან არხებზე, წყალსაცავებსა და წყალსატევებზე. ძირითად სატრანსპორტო საშუალებას წარმოადგენს გემი. გამოიყოფა საზღვაო ტრანსპორტი და სამდინარო ტრანსპორტი. წყლის ტრანსპორტის განსაკუთრებული სახეობაა ბუერი — ყინულზე სასრიალო აფრიანი მსუბუქი ნავი, რომელსაც ძირზე ციგურები აქვს გაკეთებული. საზღვაო ტრანსპორტი — უზრუნველყოფს გემებით მგზავრთა გადაყვანასა და ტვირთის გადაზიდვას. ადამიანმა ნაოსნობა ზღვაზე უხსოვარი დროიდან დაიწყო. სატრანსპორტო საშუალებანი დროთა განმავლობაში მნიშვნელოვან ცვლილებებს განიცდიდა. განსაკუთრებით დიდი ცვლილებანი მოხდა XIX საუკუნეში, როდესაც აფრიანი გემი შეცვალა ორთქლისძრავიანმა გემმა. XX საუკუნის დასაწყისში გაჩნდა თბომავალი გემი. ბოლო ხანებში შეიქმნა ატომმავალი და ორთქლის ტურბინით აღჭურვილი გემები. დანიშნულების მიხედვით გემები სხვადასხვანაირია: სამგაზვრო, სატვირთო და ტვირთის დასაყრელი. მოქმედებაშია აგრეთვე ლიხტერმზიდი გემები. ლიხტერი არის სატვირთო გემი კარჭაპის ტიპისა, ჩვეულებრივ არათვითმავალი. განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება დიდ გემ-ბორანს, რომელზეც სარკინიგზო ლიანდაგია მოწყობილი. სამდინარო ტრანსპორტი — წარმოადგენს ტრანსპორტის სახეობას, რომლის დანიშნულებაა მგაზვრების გადაყვანა და ტვირთის გადაზიდვა ძირითადად შიგა წყლებში. სამდინარო ტრანსპორტის მთავარი უპირატესობაა გადაყვანის დაბალი თვითღირებულება. დიდი ხნის ისტორია აქვა. მიჩნეულია, რომ პირველ მსხვილ სამდინარო გემებს აშენებდნენ ძველ ეგვიპტეში. ძველი სამდინარო გემები იყო სანიჩბავი ან აფრიანი ტიპის. XIX საუკუნეში შიგა სანაოსნო გზებზე დაიწყეს გემების გამოყენება, ხოლო პირველი სამდინარო თბომავალი ააშენეს რუსეთში 1903 წელს. საქართველოში სამდინარო ტრანსპორტი მოქმედებდა მხოლოდ მდინარე რიონზე, ქალაქ ფოთიდან სოფელ ორპირამდე (ახლანდელი სოფელი საჯავახო, სამტრედიის მუნიციპალიტეტი). XX საუკუნის პირველი მეოთხედის ბოლოს გადაზიდვები მდინარე რიონზე შეწყდა. NOAA Economics and Social Sciences დაარქივებული 2016-03-05 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) Map of the World maritime transportation დაარქივებული 2012-04-25 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) ↑ წყლის ტრანსპორტი - დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია[მკვდარი ბმული] ↑ ბუერი - უცხო სიტყვათა ლექსიკონი ↑ ლიხტერი - უცხო სიტყვათა ლექსიკონი ↑ ბუაჩიძე გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 653. ↑ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 711.
ემა თომასი

ემა თომასი (ინგლ. Emma Thomas; დ. ლონდონი, დიდი ბრიტანეთი) — ინგლისელ-ამერიკელი კინოპროდიუსერი. ხშირად თანამშრობლობს თავის მეუღლესთან, — ჰოლივუდის კინორეჟისორ კრისტოფერ ნოლანთან. სხვადასხვა დროს პროდიუსირება გაუწია ფილმებს: „ბეტმენი: დასაწყისი“ (2005), „პრესტიჟი“ (2006), „ბნელი რაინდი“ (2008), „დასაწყისი“ (2010), „ბნელი რაინდი: აღზევება“ (2012) და სხვა. სწავლობდა ლონდონის საუნივერსიტეტო კოლეჯში, სადაც გაიცნო კრისტოფერ ნოლანი. ერთობლივად დააარსეს კინოკომპანია სახელწოდებით Syncopy Films. ამჟამად ცხოვრობს მეუღლესთან კრისტოფერ ნოლანთან და ოთხ შვილთან ერთად ქალაქ ლოს-ანჯელესში. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ემა თომასი ემა თომასი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ემა თომასი (ინგლისური) ↑ Welcome to Next Wave Films: Following
დენპასარი

დენპასარი (ინდონ. Kota Denpasar) — ქალაქი ინდონეზიაში, ბალის პროვინციის დედაქალაქი. მისი მოსახლეობა საკმაოდ სწრაფად იზრდება და 2010 წელს ეს მაჩვენებელი 788 445 ადამიანს შეადგენდა. მიმდებარე მეტროპოლიური არეალის მოსახლეობა 2 მილიონამდეა. 1958 წელს დენპასარი ბალის დედაქალაქი გახდა. წინა საუკუნეებში ის ბადუნგის პროვინციის დედაქალაქი იყო. მის არქიტექტურაზე იგრძნობა მრავალი კულტურის გავლენა, იავური, ჩინური თუ ევროპული. ჩინური ტრადიციები განსაკუთრებით თვალშისაცემია ქალაქის ცენტრში. XIX საუკუნეში მოსულმა ჰოლანდიელმა კოლონისტებმა ძეგლებზე ასევე დატოვეს თავისი კვალი. მიუხედავად ბოლო წლებში მიმდინარე სწრაფი სწრაფი მშენებლობებისა, დენპასარი მაინც ინარჩუნებს პროვინციულ იერსახეს. ტაძრებისა და სახლების სიახლოვეს ჯერ კიდევ შესაძლებელია ბრინჯის მინდვრების ხილვა. ადმინისტრაციული შენობები გზატკეცილების გასწვრივაა განლაგებული. თანამედროვე არქიტექტურასთან შერწყმულია ტიური სასოფლო სტრუქტურები. დენპასარის ეკონომიკის სტრუქტურა თანდათან იცვლება და სულ უფრო მეტად დამოკიდებული ხდება მზარდ ტურიზმზე. პალემბანგი, ინდონეზია ვერაკრუსი, მექსიკა გრან-კანარია, ესპანეთი პჰუკეტი, ტაილანდი ხაიკოუ, ჩინეთი ინდონეზიის ქალაქების სია ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2014-08-15 საიტზე Wayback Machine. ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 Indonesian Minister of Home Affairs Decree Number 050-145 of 2022 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q112136164"></a> ↑ Bali Denasar Tourism დაარქივებული 2012-11-22 საიტზე Wayback Machine. . ↑ „Denpasar to ink sister city pact with Haikou | The Jakarta Post“. ციტირების თარიღი: 4 November 2012.
სიყვარულის სამკუთხედი

სიყვარულის სამკუთხედი მიუთითებს რომანტიკულ ურთიერთობაზე სამ ადამიანს შორის. მასში შეიძლება მოიაზრებოდეს ორი ადამიანიც, რომლებიც დამოუკიდებლად რომანტიკულად მესამე ადამიანთან არიან დაკავშირებული, მაგრამ, როგორც წესი, ამ სამკუთხედში სამივე ადამიანს გარკვეული ურთიერთობა აქვს დანარჩენ ორთან. ეს ურთიერთობა შეიძლება იყოს მეგობრობა, რომანტიკული, ძმური/ნათესაური, ან კიდევ მტრული. ტერმინი "სიყვარულის სამკუთხედი" ყოველთვის გულისხმობს, რომ ამგვარი ურთიერთობა მიუღებელია სამიდან ერთ-ერთისთვის მაინც. როგორც წესი, ამგვარი ურთიერთობა მონოგამიის კონტექსტში გაიაზრება, რომლის, როგორც კულტურული ნორმის, ზეგავლენით სიყვარულის სამკუთხედი განწირულია არასტაბილურობისთვის. იმ შემთხვევაში, როდესაც სამი (ან მეტი) მონაწილე თანახმაა სასიყვარულო, ინტიმურ ურთიერთობაზე, მას პოლიამორულს უწოდებენ და ამგვარ ურთიერთობას, ანტაგონიზმის არარსებობის გამო, აღარა აქვს კავშირი სიყვარულის სამკუთხედის ცნებასთან. ფრანგული ტერმინი "ménage à trois" სხვაგვარ ურთიერთობაზე მიუთითებს და სიყვარულის სამკუთხედს არ ნიშნავს. სიყვარულის სამკუთხედი ძალზე პოპულარული თემაა მხატვრულ ლიტერატურაში და ხელოვნებაში, მათ შორის რომანებში, ოპერებში, რომანტიკულ კომედიებში და პოპულარულ მუსიკაში. ყველაზე განთქმული მაგალითი ინგლისურ ლიტერატურაში სიყვარული სამკუთხედის იყო მეფე ართურის, დედოფალი გინევერისა და მრგვალი მაგიდის რაინდის სერ ლანსელოტის ურთიერთობა. ლანსელოტი საფრანგეთიდან ჩამოვიდა ინგლისში ართურის სამეფო კარზე და საკუთარი გამჭრიახობით მალე მეფის ყველაზე ახლო მოკავშირე და მეგობარი გახდა. თუმცა ლანსელოტი გინევერით მოიხიბლა და ეს უკანასკნელი, თუმცა ართურიც გულწრფელად უყვარდა, ლანსელოტს დანებდა. დედოფლის ერთგულების გატეხვა ღალატის ტოლფასი იყო და ამ ურთიერთობას კამელოტის ჯანყი და ინგლისის დაყოფა მოჰყვა. სიყვარული სიყვარულის ოთხკუთხედი Ménage à trois მონოგამია პოლიგამია სამკუთხედი
ლანსელოტი

სერ ლანსელოტი (Sir Lancelot, ფრანგ. Lancelot du Lac, ინგლ. Lancelot of the Lake; შემოკლ. Launcelot) — მეფე ართურის თქმულებებში მრგვალი მაგიდის ერთ-ერთი რაინდია. ფრანგული პროზის რომანსებში მას ახასიათებენ, როგორც მეფე ართურის რაინდთაგან ყველაზე დიდსა და სანდოს, და ის ართურის მრავალ გამარჯვებაში მნიშვნელოვან როლს ასრულებს. თუმცა ართურის საბოლოო დაღმასვლაც ნაწილობრივ ლანსელოტის გამო მოხდა, მისი ართურის ცოლთან გინევერთან ურთიერთობის გამო, რამაც ართურის კარის განხეთქილება გამოიწვია. Morris, Gerald (2008). The Adventures of Sir Lancelot the Great (The Knights' Tales). Houghton Mifflin. ISBN 0-618-77714-8.  The Charrette Project 2 at Baylor University დაარქივებული 2006-11-09 საიტზე Wayback Machine. XVth century Lancelot manuscripts BNF fr. 113-116
ქედას წმინდა თევდორეს ეკლესია

ქედას წმინდა თევდორეს ეკლესია — ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვემო ჭალაში. მდებარეობს სოფლის ზემოთ, ორ კილომეტრზე, სამხრეთ-დასავლეთით. თარიღდება XVIII საუკუნის პირველი ნახევრით. ეკლესია დარბაზულია (8,5×5,6), ნაგებია რიყის ქვით. გამოყენებულია ქვიშაქვა და შირიმიც. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. აფსიდის ღერძზე ერთი სარკმელია, მის გვერდებზე თითო მოზრდილი ნიში. თითო სარკმელი სამხრეთ და დასავლეთ კედლებშია. დარბაზის იატაკიდან ერთი საფეხურით ამაღლებული საკურთხევლის წინ სატრაპეზო ქვა დგას. დარბაზი გადახურულია ცილინდრული კამარით, რომელიც თაროსებრ შვერილებზე დადგმულ საბჯენ თაღს ეყრდნობა. შვერილები და კაპიტელები მარტივია. ეკლესია შიგნით შელესილი ყოფილა. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 208.
თბომავალი (გემი)

თბომავალი — გემი, რომელიც შიგაწვის ძრავათი მუშაობს; თვითმავალი გემის ყველაზე გავრცელებული სახეობა. გემის მთავარი ძრავიდან სიმძლავრე მაძრავს გადაეცემა უშუალოდ ან რედუქტორის, ზოგჯერ კი მექანიკური, ჰიდრავლიკური ან სხვა სახის შემაერთებელი ქუროს მეშვეობით. თბომავალს აგრეთვე უწოდებდნენ დიზელელექტრომავალს ანუ დიზელის ძრავიან გემებს. პირველი თბომავალი (ტანკერი „ვანდალი“) ააგეს რუსეთში 1903 წელს. ჰქონდა 3 ძრავა, რომელიც გამოიმუშავებდა 120 ცხ. ძ. თბომავალზე მთავარ ძრავად იყენებენ ორ- და ოთხტაქტიან, მცირე-, საშუალო- და მაღალბრუნიან შიგაწვის ძრავებს. გემის შიგაწვის ძრავების სრულყოფამ ხელი შეუწყო ორთქლის მანქანიანი გემების განდევნას. თბომავალი – დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია[მკვდარი ბმული] (რუსული) ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 619.
ქვემო ჭალის ეკლესია

ქვემო ჭალის ეკლესია — ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვემო ჭალაში. მდებარეობს სოფლის განაპირას, ჩრდილოეთით, თარიღდება XVIII საუკუნით. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია რიყის ქვით. აქვს ორი შესასვლელი — დასავლეთიდან და სამხრეთიდან. აღმოსავლეთ, სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში თითო სარკმელია. დასავლეთით, კარზე წარწერაა: ვიყიდე ვენახი ხელაური, მისგანაც ნასყიდი მიწა ოთხი დღისა. მიძაური აშ ია დღიური სასახლედ ჩომახიძისგან. დავასახლოდ კაცი ზედ უნდა (454). მოიტანდეს, ვინც ესახლოს კოდის პური, კოკა ღვინო; ცხვარი, ქსანი, სანთელი, მისი სარკმელი. ვინ ამისი დეკანოზი იყოთ, ამას ნუ დაიკლებთ, ამის მადლს. წარწერაში არ ჩანს მყიდველის ვინაობა, მაგრამ ალბათ ეს რომელიმე ამილახვართაგანი უნდა იყოს. თავისთავად 454 კაცის დასახლება იმ დროსთვის მეტად მნიშვნელოვანი ფაქტი იყო. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 206.
მატარამი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტოპონიმი მატარამი შეიძლება აღნიშნავდეს: მატარამი — ქალაქი ინდონეზიაში. მატარამი — სასულთნო ინდონეზიაში. მატარამი — შუა საუკუნეების სახელმწიფო ინდონეზიაში.
მატარამი

მატარამი — შუა საუკუნეების სახელმწიფო ინდონეზიაში, კ. იავაზე. არსებობდა 732-1043 წლებში. წარმოიქმნა ყოფილი კალინგის სახელმწიფოს საუფლისწულო მამულის ადგილზე. მატარამი იყო ადრინდელი ფეოდალური ტიპის სახელმწიფო, რომელსაც აშკარად გამოხატული აღმოსავლეთის დესპოტიის ნიშნები ჰქონდა. მისი გამგებელი ერთდროულად სახელმწიფოს საერო და სასულიერო მეთაური იყო. მართავდნენ ინდუისტური დინასტიები (მხოლოდ VIII-IX საუკუნეებში სახელმწიფოს მართავდა ბუდისტური დინასტია). XI საუკუნის 40-იან წლებში მატარამის ტერიტორიაზე ჩამოყალიბდა ორი სახელმწიფო - კედირი და ჯანგალა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 487.
31 მაისი

31 მაისი — გრიგორიანული კალენდრის 151-ე დღე (ნაკიან წლებში - 152-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 214 დღე. 1787 : ინგლისში ჩამოყალიბდა მსოფლიოში პირველი კრიკეტის  კლუბი. 1815 : გამოცხადდა ნიდერლანდების სამეფოს შექმნა 1836 : ინგლისში წევის ხრახნი დააპატენტეს. 1850 : საფრანგეთში საყოველთაო საარჩევნო უფლებები გაუქმდა. 1859 : ვესტმინსტერის კოშკზე მუშაობა დაიწყო საათმა რომელსაც მოგვიანებით "ბიგ-ბენი" უწოდეს. 1864 : დაიწყო კოლდ-ჰარბორის ბრძოლა. 1879 : ბერლინში გაიხსნა მსოფლიოში პირველი ელექტრო რკინიგზა და წარმოადგინეს პირველი ელექტრო მატარებელი რომელიც ვერნერ ფონ სიმენსმა შექმნა 1884 :ამერიკელმა ვეგეტარიანელმა ექიმმა ჯონ ჰარვი კელოგმა დააპატენტა სიმინდის ფანტელი. 1910 : შეიქმნა სამხრეთ აფრიკის კავშირი. 1918:ავსტრია -უნგრეთის დაშლის შემდეგ, პიტსბურგში(აშშ) გამოცხადდა ჩეხეთის და სლოვაკეთის პოლიტიკური კავშირის შესახებ, რის შედეგადაც ოქტომბერში შეიქმნა ჩეხოსლოვაკიის დამოუკიდებელი რესპუბლიკა. 1961 : შეიქმნა სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა. 2002 : იაპონიასა და კორეაში დაიწყო მსოფლიოს მე-17 ჩემპიონატი ფეხბურთში. 2010 : გერმანიის პრეზიდენტი ჰორსტ კელერი გადადგა თანამდებობიდან. 2012 : ვისვანათან ანანდმა ბორის გელფანდი დაამარცხა და ზედიზედ მეოთხედ გახდა მსოფლიო ჩემპიონი ჭადრაკში. 1750 : ჰარდენბერგი, კარლ ავგუსტ ფონ — პრუსიის სახელმწიფო მოღვაწე (გ.1822) 1819 : უიტმენი, უოლტ — ამერიკელი პოეტი. 1851 : იულიუს რიხარდ პეტრი — გერმანელი მიკრობიოლოგი 1857 : პიუს XI — რომის პაპი (გ.1939) 1907 : პიტერ ფლემინგი — ბრიტანელი მწერალი. 1915 : რამონ პინეირა ლოპესი — ესპანელი პოლიტიკური და ინტელექტუალური მოღვაწე. 1930 : ისტვუდი, კლინტ — ამერიკელი მსახიობი და რეჟისორი. 1965 : შილდსი, ბრუკ — ამერიკელი მსახიობი. 1972 : ჯუდი ვეისი — გერმანელი მომღერალი ქალი 1809 : ჰაიდნი, იოზეფ — ავტრიელი კომპოზიტორი 1809 : ლანი, ჟან — ფრანგი სამხედრო მოღვაწე 1832 : გალუა, ევარისტ — ფრანგი მათემატიკოსი. 1962 : აიხმანი, ადოლფ — ნაცისტური რეჟიმის ოფიცერი, ჰოლოკოსტის ერთ-ერთი პასუხისმგებელი. გაერო - დღე თამბაქოს გარეშე გაერო - უთანასწორობასთან ბრძოლის დღე. სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა - რესპუბლიკის დღე (1961) ყაზახეთი - პოლიტიკური რეპრესიების მსხვერპლთა დღე. აშშ - ხსოვნის დღე. სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა - რესპუბლიკის დღე დიდი ბრიტანეთი - გაზაფხულის დღე თურქმენეთი - თურქმენული ხალიჩის დღე მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს: დავითი და ტარიჭანი თეოდოტე ანკვირელი და შვიდი ქალწული: ალექსანდრა, ტეკუსი, კლავდია, ფაინა, ევფრასია, მატრონა და იულია სვიმეონი, ისააკი და ვახტისი წმინდა მოწამენი ირაკლი, პავლინე და ვენედიმე; მოწამენი პეტრე, დიონისე, ანდრია, პავლე და ქრისტინე წმინდა ევფროსინე სხვა თვეები
მატარამის სასულთნო

მატარამი — სახელმწიფო ინდონეზიაში, კ. იავაზე. არსებობდა 1575-1755 წლებში. წარმოიქმნა ხანგრძლივი ფეოდალური შინაომების შედეგად, რომელიც მოჰყვა მაჯაპაჰიტის დაშლას და პორტუგალიელების შემოსევის შედეგად ზღვისპირა ქალაქ-სახელმწიფოების დასუსტებას. მატარამის სასულთნო განვითარებული ფეოდალური სახელმწიფო იყო, რომელსაც განაგებდა მუსლიმანური დინასტია. სასულთნოს გამგებლებმა (სენაპატი 1575-1601 წწ., აგუნგი 1613-1645 წწ.) გააერთიანეს ცენტრალური და აღმოსავლეთი იავა, მოსპეს უკანასკნელი ინდუისტური სახელმწიფოები იავაზე. 1641 წელს აგუნგმა სულთნის ტიტული მიიღო. XVII საუკუნის 70-იან წლებში ჰოლანდიელებმა სასულთნოს ტახტზე დასვეს თავისი კაცი, რომელმაც ჰოლანდიის ოსტინდოეთის კომპანიას მატარამის უმნიშვნელოვანესი ტერიტორია დაუთმო. იმავე წლებში იფეთქა ანტიჰოლანდიურმა აჯანყებამ სურაპატის მეთაურობით. აგრეთვე ომებმა ტახტის მემკვიდრეობისათვის (3 ომი: 1703-1705 წწ., 1719-1723 წწ., 1749-1755 წწ.), რომლებშიც აქტიურად ჩაებნენ ჰოლანდიელები. მატარამმა დაკარგა თავისი სამფლობელოების დიდი ნაწილი და კომპანიის ვასალი გახდა. 1755 წელს გაიყო ჰოლანდიელებზე დამოკიდებულ 2 სახელმწიფოდ და ჩამოყალიბდა ჯოკიაკარტის სასულთნო და სურაკარტის სასულთნო. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 487.
მაჯაპაჰიტი

მაჯაპაჰიტი — ინდონეზიის იმპერია, ცენტრი კ. იავა. არსებობდა 1293-1520 წლებში. აერთიანებდა ინდონეზიის ფეოდალურ სახელმწიფოთა დიდ ნაწილს. მაჯაპაჰიტის დამაარსებელმა ვიჯაიამ აღადგინა ყოფილი იავური სახელმწიფოს სინგასარის ტერიტორია, გააფართოვა და განამტკიცა მისი საერთაშორისო, პოლიტიკური და ეკონომიკური ურთიერთობანი. ვიჯაიასა და მისი შვილის ჯაიანეგარის წინააღმდეგ აჯანყდნენ იავის ფეოდალები (რანგა ლავოს აჯანყება – 1295 წ., სორის – 1298-1300 წწ., ნამბის – 1309-1316 წწ. და კუტის – 1319 წ.). სეპარატისტ ფეოდალებთან ბრძოლაში დაწინაურდა გაჯა მადა, რომელიც მაჯაპაჰიტის ფაქტობრივი მმართველი გახდა (1364 წლამდე). 1331 წლიდან უკანასკნელ ფეოდალურ ამბოხებათა ჩახშობის შემდეგ, მაჯაპაჰიტი იქცა ძლიერ ცენტრალიზებულ სახელმწიფოდ. განმტკიცდა მიწაზე სახელმწიფო საკუთრება, მოწესრიგდა მეთემე გლეხობის გადასახადებით ექსპლუატაციის სისტემა, შემუშავდა მსახურეული ფეოდალებისათვის მიწების ბოძების წესი, კანონთა ახალი კრებული. მაჯაპაჰიტის შემადგენლობაში შევიდა მთელი იავა, კ. ბალი, მადურის, სუმატრის, სუმბავის, კალიმანტანის, სულავესის ყველაზე განვითარებული ოლქები, მოლუკის კუნძულისა და მალაკის ნახევარკუნძულის ცალკეული რაიონები, XIV საუკუნე იყო იავის კულტურის აყვავების ხანა. ამ დროს შეიქმნა ისტორიული პოემა „ნაგარაკერტაგამა“, გაძლიერდა ტაძრების მშენებლობა, მაღალ დონეს მიაღწია სახვითმა ხელოვნებამ. XV საუკუნის შუა წლებში დაიწყო მაჯაპაჰიტის დაცემა. მან დაკარგა ტერიტორიის დიდი ნაწილი. დაახლ. 1520 წლისათვის მაჯაპაჰიტი რამდენიმე სამთავროდ დაიშალა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 522.
ალესანდრო დიამანტი

ალესანდრო დიამანტი (იტალ. Alessandro Diamanti; დ. 2 მაისი, 1983, პრატო, იტალია) — იტალიელი ფეხბურთელი, სერია ა-ს კლუბ „ბოლონიას“ ნახევარმცველი. ალესანდრომ კარიერა მშობლიურ „პრატოში“ დაიწყო, თუმცა მეტ დროს იჯარით სხვადასხვა კლუბებეში ატარებდა. საბოლოოდ კი „ალბინოლეფემ“ იყიდა სადაც საშუალო შეფასების ორი სეზონი ჩაატარა. 2007 წელს იგი „ლივორნოში“ გადავიდა, სადაც პირველივე სეზონში გუნდთან ერთად სერია ბ-ს ჩაყვა. მომდევნო სეზონში იგი უდავოდ საუკეთესო იყო ტოსკანურ კლუბში და მისმა 20 გოლმა გუნდი კვლავ სერია ა-ში დააბრუნა, რის შემდეგ სეზონის ბოლოს კუნძულზე ლონდონის „ვესტ ჰემში“ გადაბარგდა. სადებიუტო გოლი ჩაქუჩებში კი პენალტიდან „ლივერპულის“ კარში გაიტანა. მთლიანობაში მისი ლონდონის კარიერა კარგი გამოდგაა იმ ერთი სეზონის გათვალისწინებით, მაგრამ გუნდის მთავარი მწვრთნელის ჯანფრანკო ძოლას წასვლის შემდეგ, მანაც დატოვა ჩაქუჩები, რადგან სწორედ ამ უკანასკნელის მოყვანილი იყო ალესანდრო კუნძულზე. 2010 წელს იგი სამშობლოში დაბრუნდა და ლომბარდიას, კერძოდ კი „ბრეშას“ შეუერთდა. ლომბარდიელებს მისი ყიდვა 2.2 მილიონი ევრო დაუჯდათ. მართალია მხოლოდ ერთი სეზონის ჩატარება შეძლო მან „ბრეშაში“, თუმცა იგი უდავოდ გუნდის საუკეთესო ფეხბურთელი იყო, მაგრამ თვითონ გუნდს ეს არ ეყო და სერია ბ-ში დაეშვა, რის გამოც სეზონის ბოლოს ალესანდრო ემილია-რომანიას ესტუმრა და „ბოლონიას“ ფეხბურთელი გახდა, სადაც მისი კარიერა კარგად დაიწყო, სადებიუტო გოლი კი ინტერის კარში გაიტანა. მან თავისი თავი იპოვა „ბოლონიაში“ და ტყუილა არც ჩეზარე პრანდელიმ წაიყვანა ალესანდრო ევროპის ჩემპიონატზე 2012-ში. დებიუტი ნაკრებში 2010 წლის 17 ნოემბერს ამხანაგურ მატჩში რუმინეთთან ჰქონდა, სადაც მხოლოდ ერთი ტაიმი ათამაშა ჩეზარე პრანდელიმ. ევროპის ჩემპიონატზე 2012-ში ალესანდროც წაყვანილი იყო, სადაც ჯგუფში ირლანდიის ნაკრების წინააღმდეგ შემოვიდა, მაგრამ მისი საუკეთესო მომენტი კი პენალტების სერიაში ინგლისის ნაკრების კარში გატანილი ბოლო პენალტი იყო 1/4-ფინალში, რითაც მან თავისი ნაკრები 1/2-ფინალში გაიყვანა. საკლუბო სერია ც2 სანაკრებო ევრო 2012 (ვერცხლი) სტატისტიკა football.it-ზე
ლუდარის კონცხი

ლუდარის კონცხი (რუს. Лударь) — კონცხი ბაიკალის ტბის ჩრდილოეთით, სოფელ ბაიკალსკოეს სიახლოვეს. წარმოადგენს დაკბილული ფრიალო კლდის ჩრდილოეთ დაბოლოებას, რომელიც ციცაბოდ ეშვება ხმელეთისაკენ. კონცხზეა ზვირთცემის შედეგად წარმოქმნილი მღვიმე, სადაც აღმოჩენილია კერამიკული ჭურჭლის ნატეხები. 1974-1976 წლებში მღვიმე გამოიკვლიეს ირკუტსკის უნივერსიტეტის მეცნიერებმა. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ლუდარის კონცხი“ ვიკისაწყობში. ↑ ლუდარის კონცხი. მდებარეობა ↑ ლუდარის კონცხი - აღწერა, მდებარეობა.. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-11-27. ციტირების თარიღი: 2012-12-05.
შამან-ქვა

შამან-ქვა (რუს. Шаман-камень) — კლდე ბაიკალის ტბაში, მდინარე ანგარის სათავესთან. წარმოადგენს ბაიკალისპირეთის ეროვნული პარკის ბუნების ძეგლს. ირკუტსკის ჰიდროელექტროსადგურის აშენების შემდეგ მდინარე ანგარის წყლის დონემ მოიმატა და ამჟამად კარგი ამინდის პირობებში მოჩანს კლდის მხოლოდ 1-1,5 მ მონაკვეთი. ბაიკალის სიმბოლოა. შამან-ქვის სიგანე 863 მ აღწევს. ზამთარში გვხვდება ფრინველთა დიდი რაოდენობა. შამან-ქვა არ უნდა აგვერიოს შამანკის კლდესთან, რომელიც კუნძულ ოლხონზე მდებარეობს. შამან-ქვა baikaler.ru დაარქივებული 2012-10-19 საიტზე Wayback Machine. (რუსული) ↑ შამან-ქვა ბუნების ძეგლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-02-15. ციტირების თარიღი: 2012-12-05. ↑ შამან-ქვა. ინფორმაცია. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-11-27. ციტირების თარიღი: 2012-12-05.
ჰოლანდიის ოსტინდოეთი

ჰოლანდიის ოსტინდოეთი (ნიდერლ. Nederlands-Indië; ინდონ. Hindia-Belanda) — ნიდერლანდების კოლონია, რომლისგანაც მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ თანამედროვე ინდონეზია ჩამოყალიბდა. ის ნიდერლანდების ოსტინდოეთის კომპანიის ნაციონალიზაციის შედეგად ჩამოყალიბდა და მის ადმინისტრირებას 1800 წლიდან ნიდერლანდების მთავრობა ახორციელებდა. Braudel, Fernand, The perspective of the World, vol III in Civilization and Capitalism, 1984 Friend, T. (2003). Indonesian Destinies. Harvard University Press. ISBN 0-674-01137-6.  Nagtegaal, Luc. Riding the Dutch Tiger: The Dutch East Indies Company and the Northeast Coast of Java, 1680–1743 (1996) 250pp Historical Documents of the Dutch Parliament 1814–1995 დაარქივებული 2012-04-04 საიტზე Wayback Machine. Parallel and Divergent Aspects of British Rule in the Raj, French Rule in Indochina, Dutch Rule in the Netherlands East Indies (Indonesia), and American Rule in the Philippines Yasuo Uemura, "The Sugar Estates in Besuki and the Depression" Hiroshima Interdisciplinary Studies in the Humanities, Vol.4 page.30-78 დაარქივებული 2011-07-18 საიტზე Wayback Machine. ↑ Friend (1942), Vickers (2003), Ricklefs (1991), Reid (1974), Taylor (2003).
ქვემო ჭალის წმინდა გიორგის საყდარი

ქვემო ჭალის წმინდა გიორგის საყდარი — ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვემო ჭალაში. მდებარეობს სოფლის მიდამოებში, ნასოფლარ ძველ კუდუხანსა და ნასოფლარ მონასტერს შორის, გორაკზე. თარიღდება X-XI საუკუნეებით. ეკლესია დარბაზულია (7,9 X 7,8 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით, კარის წირთხლი თლილი ქვისაა. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. საკურთხეველი ოთხკუთხაა და დარბაზისგან გამოყოფილია პილასტრებით. საკურთხეველიც და დარბაზიც გადახურულია კამარით. აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებში თითო სარკმელია. აღმოსავლეთ კედლის სარკმლის ქვეშ, ცენტრში ერთი ნიშია. თითო მომცრო ნიში გვერდით კედლებშია, ერთი სწორკუთხა ნიში - დარბაზის სამხრეთ კედელში. ეკლესიას სწორკუთხა პროფილირებული ლავგარდანი აქვს. სახურავი ორფერდაა. გადახურული ყოფილა ორიგინალური ფორმის კრამიტით, რომელზეც ჯვარია გამოსახული. ეკლესიას სამხრეთიდან მთელ სიგრძეზე ჰქონია ოდნავ მომრგვალებული კამარით გადახურული მინაშენი, რომელსაც აღმოსავლეთ კედელში ჰქონდა ერთი სარკმელი. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 208. ქვემო ჭალის წმინდა გიორგის საყდარი[მკვდარი ბმული]
მეგარონი

მეგარონი (ძვ. ბერძნ. μέγα — დიდი + ρον — დარბაზი) — ეგეოსის კულტურის (ძვ. წ. III-II ათასწლეულები) ეპოქაში ჩამოყალიბებული საცხოვრებელი შენობის სახეობა. მეგარონი იყო გეგმით სწორკუთხა ნაგებობა, რომელსაც ტორსულ ფასადზე ანტებიანი პორტიკი ჰქონდა. მთავარი დარბაზის შუაში მდებარეობდა კერა, ხოლო სახურავში დატანებული იყო საკვამური - ღიობი. ამ სახის მეგარონი ნაპოვნია ტროაში, ტირინთში, მიკენესა და სხვა ქალაქებში. მეგარონი საფუძვლად დაედო ჰომეროსის ეპოქის ძველ ბერძნულ ტაძრებს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 535.
ჰეტეროსექსუალობა

ჰეტეროსექსუალობა ძირითადად ორი განსხვავებული სქესის ადამიანთა შორის ერთეტიურ, სექსუალურ და რომანტიკულ ლტოლვაზე მიუთითებს. როგორც სექსუალური ორიენტაცია კონტრასტულია ჰომოსექსუალობისა და ბისექსუალობის.
ჩრდილოეთის ირემი

ჩრდილოეთის ირემი (ლათ. Rangifer tarandus) — წყვილჩლიქოსანი ცხოველი ირმისებრთა ოჯახისა. მამლის სხეულის სიგრძე 220 სმ, მასა 100-220 კგ აღწევს. დედალი უფრო პატარაა. ჩრდილოეთის ირემი ზაფხულობით მოყავისფროდან მონაცისფრო-მურად არის შეფერილი, ზამთრობით უფრო ღია, ზოგჯერ თითქმის თეთრია. რქები დედალსაც აქვს და მამალსაც. გავრცელებულია ევრაზიისა და ჩრდილოეთ ამერიკის ტუნდრისა და ტაიგის ზონაში. ჯოგური პოლიგამიური ცხოველია. იკვებება მღიერებით, ტოტებით, კვირტებით, კენკრით, სოკოთი და სხვ. ზამთრობით, როდესაც თოვლის საფარი განსაკუთრებით მაღალია, ჩრდილოეთის ირემი წინა ფეხებით თხრის თოვლს 70-80 სმ სიღრმეზე და პოულობს საკვებს. ახასიათებს სეზონური მიგრაციები. ფრთხილი ცხოველია. კარგად აქვს განვითარებული ყნოსვა. კარგად ცურავს, შეუძლია გადაცუროს მდინარე და ტბა. მაკეობა 7,5 თვე გრძელდება. შობს 1, იშვიათად 2 ნუკრს. აქვს სარეწაო მნიშვნელობა — იყენებენ მის ხორცს, ტყავს. ჩრდილოეთის ირმების ზოგადი სახელწოდება ჩრდილოეთ ამერიკაში არის კარიბუ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 158. ↑ კარიბუ - უცხო სიტყვათა ლექსიკონი
ბოტისის ღვთისმშობლის ეკლესია

ბოტისის ღვთისმშობლის ეკლესია — ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ წინარეხში. მდებარეობს სოფლის სამხრეთ-დასავლეთით 7 კილომეტრზე, ნასოფლარ ბოტისის სასაფლაოზე. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. ეკლესია დარბაზულია (5,7 X 4,5 მ), ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვით. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 212.
წინარეხის ელიას ეკლესია

წინარეხის ელიას ეკლესია — ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ წინარეხში. მდებარეობს სოფლიდან სამხრეთ-დასავლეთით 2 კილომეტრზე, ტყეში, ჩადრისთავის მიდამოებში, მთის ფერდობზე. თარიღდება სავარაუდოდ X-XI საუკუნეებით. ეკლესია დარბაზულია (7 X 5 მ), ნაგებია საკმაოდ მოზრდილი კლდის ლოდებით. შესასვლელი სამხრეთ კედელშია. კარი გადახურულია ქვის დიდი ლოდით. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 212.