laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
პორტუგალიის პოლიტიკა

პორტუგალიის პოლიტიკა განისაზღვრება საპარლამენტო, წარმომადგენლობითი დემოკრატიის რესპუბლიკის ჩარჩოებში, სადაც პრემიერ-მინისტრი არის მთავრობის ხელმძღვანელი. პოლიტიკური წყობა არის მრავალპარტიული. პრეზიდენტი არის ქვეყნის ხელმძღვანელი და აქვს მნიშვნელოვანი პოლიტიკური ძალაუფლება. აღმასრულებლის როლი აკისრია მინისტრთა საბჭოს. საკანონმდებლო უფლებით აღჭურვილია როგორც მთავრობა ასევე პორტუგალიის პარლამენტი (პორტ. Assembleia da República). 1975 წლიდან ლიდერობენ სოციალისტური პარტია და სოციალ-დემოკრატიული პარტია. სასამართლო დამოუკიდებელია როგორც აღმასრულებელი ისე საკანონმდებლო სისტემისგან. პორტუგალიის ხელისუფლება შედგება სამი შტოსგან, რომლებიც ერთმანეთისგან დამოუკიდებლები არიან, თუმცა აკონტროლებენ და აბალანსებენ ერთმანეთს. პრეზიდენტი აირჩევა 5 წლის ვადით საყოველთაო საარჩევნო უფლების საფუძველზე. იგი ითვლება სამხედრო ძალების უმაღლეს მთავარსარდლად. ნიშნავს მთავრობის მეთეურს — პრემიერ მინისტრს რესპუბლიკის ასამბლეის არჩევნების შედეგების გათვალისწინებით. უფლება აქვს დაითხოვოს რესპუბლიკის ასაბლეა და დანიშნოს რიგგარეშე არჩევენები, ვეტო დაადოს რესპუბლიკის ასაბელის მიერ მიღებულ კანონს, თუმცა იგი შეიძლება დაძლეულ იქნას. გამოაცხადოს საომარი ან საალყო მდგომარეობა. პრეზიდენტის სათათბირო ორგანო სახელმწიფო საბჭოში შედიან: პორტუგალიის რესპუბლიკის პრეზიდენტი პორტუგალიის რესპუბლიკის პრემიერ-მინისტრი პორტუგალიის საკონსტიტუციო სასამართლოს თავმჯდომარე პორტუგალიის სახალხო დამცველი ავტონომიური რეგიონების პრეზიდენტები რესპუბლიკის ყოფილი პრეზიდენტები პრეზიდენტის მიერ დანიშნული 5 მოქალაქე რესპუბლიკის ასაბლეის არჩეული 5 მოქალაქე პრეზიდენტი რესპუბლიკის ასაბლეის არჩევნების შედეგების გათვალისწინებით, ასახელებს პარტიას, რომელმაც უნდა მოახდინოს მთავრობის ფორმირება, რომლის ლიდერიც ინიშნება პრემიერ-მინისტრად. პრემიერ-მინისტრი ასახელებს სხვა მინისტრებს. საკანონმდებლო ხელისუფლება ეკუთვნის ერთპალატიან რესპუბლიკის ასაბლეას პორტუგალიის კონსტიტუციის თანახმად რესპუბლიკის ასაბლეა არის „ყველა პორტუგალიის მოქალაქის წარმომადგენლობითი ასაბლეა“. აირჩევა 4 წლის ვადით საყოველთაო საარჩევნო უფლების საფუძველზე პროპორციული სისტემით. ასაბლეა ახორციელებს საკანონმდებლო ხელისუფლებას. იღებს ბიუჯეტს, ახდენს საერთაშორისო ხელშეკრულებათა რატიფიცირებას. ამტკიცებს პრეზიდენტის მიერ გამოცხადებულ საომარ მდგომარეობას ან მის მიერ დადებულ ზავს. შეუძლია შექმნას დროებითი საგამოძიებო კომიტეტები. პორტუგალიის სასამართლო ხელისუფლება არ არის ერთიანი, არსებობს საერთო სასამართლოები, საკონსტიტუციო სასამართლო, საგადასახადო სასამათლო, ადმინისტრაციული სასამართლო, სამხედრო სასამართლო, აუდიტორთა სასამართლო. საკონსტიტუციო სასამართლო შედგება 9 წლის ვადით არჩეული 13 მოსამართლისგან, საიდანაც 10 მოსამართლე აირჩევა რესპუბლიკის ასაბლეის მიერ, 3 მოსამართლე დანარჩენი მოსამართლეების მიერ. საკონსტიტუციო სასამართლო თავისი შემადგენლობიდან ირჩევს საკონსტიტუციო სასამართლოს თავმჯდომარეს და მის მოადგილეებს. საკონსტიტუციო სასამართლო ამოწმებს კანონების კონსტიტუციასთან შესაბამისობას, რეფერენდუმის კონსტიტუციურობას, შეუძლია აკრძალოს ფაშისტური მიმართულების პარტიები. ახორცეილებს სხვა უფლებამოსილებებსაც. საერთო სასამართლო 3 ინსტანციისგან შედგება და მის სათავეში პორტუგალიის უზენაესი სასამართლო დგას. პორტუგალიის კონსტიტუცია აღიარებს მოსამართლის დამოუკიდებლობას. პორტუგალიის ხელისუფლების პორტალი.
579

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 579 579 (ხუთას სამოცდაცხრამეტი) წელი — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა კვირა. ეს წელი არის VI საუკუნის მე-8 დეკადის მე-9 წელი. თანამედროვე დიდი ბრიტანეთის ტერიტორიაზე ვრცელდება ქრისტიანობა. ლიმოჟის აჯანყება მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 579. მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 579. 31 იანვარი: ხოსრო I — სასანიდური ირანის შაჰინშაჰი (დ. 496) 30 ივლისი: ბენედიქტე I — რომის პაპი (დ. უცნობია) 440 იტალიელი მოწამე — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანები
სტირლინგი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტოპონიმი სტირლინგი შეიძლება აღნიშნავდეს: სტირლინგი – პროვინცია შოტლანდიაში; სტირლინგი – ქალაქი შოტლანდიაში; სტირლინგი – ქალაქი ავსტრალიაში.
580

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 580 580 (ხუთას ოთხმოცი) წელი — იულიუსის კალენდრის ნაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ორშაბათი. ეს წელი არის VI საუკუნის მე-8 დეკადის მე-10 წელი. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 580. მაქსიმე აღმსარებელი — ბიზანტიელი ქრისტიანი წმინდანი (გ. 662) თეოფილაქტე სიმოკატა — VII საუკუნის ბიზანტიელი მწერალი და ისტორიკოსი (გ. 630) ჯაბღუ — აშინას დინასტიის უფლისწული (დ. უცნობია) მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 580.
ზაჰედანი

ზაჰედანი (სპარს. زاهدان) — ქალაქი სამხრეთ-აღმოსავლეთ ირანში, ეს დასახლება წარმოადგენს ირანის ოსტანის სისტანი და ბელუჯისტანის ადმინისტრაციულ ცენტრს. ზაჰედანში ცხოვრობს 589 477 კაცი (2006 წლის აღწერით). დასახლების მაქსიმალური სიმაღლე შეადგენს 1.352 მეტრს, ზაჰედანიდან 1,600 კილომეტრში მდებარეობს ქვეყნის დედაქალაქი თეირანი, ქალაქიდან რამდენიმე კილომეტრში მდებარეობს პაკისტანის და ავღანეთის ოფიციალური საზღვარი. ზაჰედანი გეოგრაფიული მდებარეობის მიხედვით მოქცეულია მთიან რელიეფს შორის. სწორედ აქ არის სისტანი და ბულჯისტანის უნივერსიტეტი. ეთნიკური თვალსაზრისით მოსახლეობის უმრავლესობაშია ბელუჩელები, რომლებიც საუბრობენ ბალუჩის ენაზე. ზაჰედანს ეკონომიკურად ხელსაყრელი მდებარეობა უკავია, სწორედ ამ ქალაქში გადის რკინიგზა, რომლითაც ხდება დაკავშირება პაკისტანთან. ეს ყველაფერი ხელს უწყობს ამ ტერიტორიაზე ვაჭრობის განვითარებას. ზაჰედანის მუნიციპალიტეტი
ენრიკე ბურგუნდიელი

ენრიკე ბურგუნდიელი (დ. 1066, დიჟონი, ბურგუნდია — გ. 1 ნოემბერი, 1112, ასტორგა, ლეონი) — პორტუგალიის გრაფი. ბურგუნდიული დინასტიის და პორტუგალიის საგრაფოს დამაარსებელი. ბურგუნდიის გრაფის შვილიშვილი და კასტილიის მეფის ალფონსო VI ერთ-ერთი ცნობილი სამხედრო მეთაური. მონაწილეობდა პირველ ჯვაროსნულ ლაშქრობაში. Henry of Portugal (1066-1112)
ქერმანი

ქერმანი (სპარს. کرمان) — ქალაქი ირანში. წარმოადგენს ქერმანის ოსტანის ადმინისტრაციულ ცენტრს და არის ამ ოსტანის სავაჭრო და სატრანსპორტო ცენტრი. დასახლებული პუნქტიდან 1076 კილომეტრში მდებარეობს ქვეყნის დედაქალაქი თეირანი. ქერმანი მდებარეობს ზღვის დონიდან 1,755 მეტრ სიმაღლეზე. 2006 წლის აღწერის მიხედვით აქ ცხოვრობდა 636.242 კაცი. ქალაქი გარშემორტყმულია მთებით, რომლის ჩრდილოეთითაც არის ქერმანის უდაბნო. ქერმანი დაარსდა თავდაცვის მიზნით, არდაშირ I-ის მმართველობის პერიოდში III საუკუნეში. 642 წელს ქერმენის სიახლოვეს მოხდა ბრძოლა, რის შემდეგაც ეს ტერიტორია მუსლიმანთა მმართველობის ქვეშე მოექცა. მერვე საუკუნისთვის უკვე ქერმანში საკმაოდ განვითარებული იყო ვაჭრობა. მეათე საუკუნისთვის ქალაქ ქერმანს ბუიდების დინასტია განაგებდა. 1271 წელს ამ დასახლებას ესტუმრა მარკო პოლო, რის შემდეგაც ის ცენტრალური აზიისკენ გაემართა. ამ ტერიტორიაზე უკვე მოგვიანებით აქტიურად ხორციელდებოდა ხალიჩების წარმოება, რომელიც შემდგომ ექსპორტზე გადიოდა. 1794 წელს ეს დასახლება შედიოდა ზენდების მმართველობის ქვეშ, სწორედ ამ წელს ქერმანს, აღა-მაჰმად-ხანმა ალყა შემოარტყა, რამდენიმე თვის შემდეგ მან ამ დასახლების აღება შეძლო. Kerman Disaster Management Center დაარქივებული 2012-09-25 საიტზე Wayback Machine. Edareh Kar Kerman დაარქივებული 2018-03-17 საიტზე Wayback Machine.
ფიოდოროვი

საკუთარი სახელი ფიოდოროვი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ალექსი ფიოდოროვი — სახელმწიფო და პარტიული მოღვაწე ევგენი ფიოდოროვი — გეოფიზიკოსი ევგენი ფიოდოროვი — ორგზის საბჭოთა კავშირის გმირი ევგრაფ ფიოდოროვი — რუსი კრისტალოგრაფი ივანე ფიოდოროვი — წიგნთბეჭდვის ფუძემდებელი რუსეთსა და უკრაინაში სერგეი ფიოდოროვი — ქირურგი
ფიშერი

საკუთარი სახელი ფიშერი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ემილ ჰერმან ფიშერი - გერმანელი ქიმიკოსი და ბიოქიმიკოსი ერნსტ ოტო ფიშერი - გერმანელი ქიმიკოსი თეოდორ ფიშერი - გერმანელი არქიტექტორი იოშკა ფიშერი – სახელმწიფო მოღვაწე ირვინგ ფიშერი - ამერიკელი ეკონომისტი და სტატისტიკოსი კუნო ფიშერი - გერმანელი ფილოსოფიის ისტორიკოსი რობერტ ფიშერი - ამერიკელი მოჭადრაკე ჯონ არბათნოტ ფიშერი - ბარონი კილვერსტონი ჰანს ფიშერი - გერმანელი ქიმიკოსი და ბიოქიმიკოსი
ტერეზა ლეონელი

ტერეზა ლეონელი (დ. 1080 — გ. 11 ნოემბერი, 1130, პოვუა-დუ-ლანოზუ) — პორტუგალიის გრაფი. ბურგუნდიული დინასტიის წარმომადგენელი. კასტილიის მეფის ალფონსო VI შვილი. მამამისმა ცოლად გააყოლა ბურგუნდიელ უფლისწულს ენრიკე ბურგუნდიელს მავრებთან ბრძოლაში დახმარებისათვის და სამართავად გადასცა პორტუკალეს საგრაფო, რომელიც სულ მცირე ხნის უკან წაართვა მავრებს. ასე გახდა ჰენრიხი პორტუგალიის გრაფი, რომელიც ოფიციალურად ითვლებოდა ალფონსო VI ვასალად. 1109 წელს ალფონსო VI გარდაიცვალა. მისი მემკვიდრე გახდა ტერეზას ნახევარი და ურაკა. გრაფი ჰენრი კი ლეონში შეიჭრა სამფლობელოს გაფართოების მიზნით. 1112 წელს ენრიკე ბურგუნდიელის გარდაცვალების დროს მისი მემკვიდრე აფონსუ ენრიკეში მხოლოდ სამი წლისა იყო, მის სრულწლოვანებამდე პორტუგალიის გრაფის ტიტულს სწორედ ტერეზა ლეონელი ატარებდა. ტერეზამ უარი თქვა თავისი დის ურაკას ვასალობაზე. მათ შორის მრავალწლოვანი ბრძოლა დამთავრდა ტერეზას სამხედრო ძალების დამარცხებით, ხოლო თვით ტერეზა ალყაში მოაქციეს ლანოზოს ციხესიმაგრეში. ტერეზამ ურაკასთან დადო სამშვიდობო ხელშეკრულება და პოლიტიკური მოწინააღმდეგეების, მაგრამ ურაკას წინააღმდეგ გაერთიანებული არქიეპისკოპოსების დოგო გელმირეშუს და ბურდინუ ბრაგანსელის წყალობით შეინარჩუნა პორტუგალიის საგრაფო. ამის შემდეგ ტერეზამ კავშირი დაამყარა გალისიის გრაფ ფერნან პერეშთან, რის შედეგადაც შეცვალა პოლიტიკური შეხედულებები, რაც საბაბი გახდა პორტუგალიელ დიდგვაროვნებთან და ასევე საკუთარ შვილთან კონფლიქტებისა, შვილთან, რომელიც გააძევა ქვეყნიდან. 1123 წელს აფონსუმ წამოიწყო ბრძოლა დედის წინააღმდეგ და 1128 წელს გიმარაინშთან ბრძოლაში მოიპოვა გამარჯვება საკუთარი დედის სამხედრო ძალებზე. ტერეზა დაატყვევა და მონასტერში გამოკეტა, სადაც გარდაიცვალა 1130 წელს. MATTOSO, José, D. Afonso Henriques, Círculo de Leitores e Centro de Estudos dos Povos e Culturas de Expressão Portuguesa, 1st ed., Lisboa, 2006, ISBN 972-42-3867-9978-972-42-3867-8.
სანშუ I

სანშუ I (პორ. Sancho I; დ. 11 ნოემბერი, 1154, კოიმბრა, პორტუგალიის სამეფო — გ. 26 მარტი, 1212, კოიმბრა, პორტუგალიის სამეფო) — პორტუგალიის მეფე ბურგუნდიელთა დინასტიიდან 1185–1212 წლებში. აფონსუ I და მაფალდა სავოიელის შვილი. მამის გარდაცვალების შემდეგ გახდა პორტუგალიის მე-2 მეფე. მისი სამეფოს ცენტრი გახდა ქალაქი კოიმბრა. სანშუმ შეწყვიტა ომი მეზობლებთან გალისიის საზაღვრო ტერიტორიების კონტროლისათვის. მთელი თავისი ყურადღება გადაიტანა სამხრეთით მავრების წინააღმდეგ საბრძოლველად. თავდაპირველად მან ბრძოლით მოახერხა გადაადგილება ალგარვიმდე და ალენტეჟუმდე, მაგრამ 1190 წელს იძულებული იყო უკან დაეხია. ჯვაროსნების დახმარებით 1191 წელს მან აიღო სილვეში და ბრძანა აეგოთ სილვეშის ციხესიმაგრე, რომელიც დღეს მნიშვნელოვანი ძეგლია პორტუგალიისა და მსოფლიოს კულტურული მემკვიდრეობისათვის. მოულოდნელად მეფის ინტერესები ისევ ჩრდილოეთით წარიმართა, სადაც საფრთხე დაემუქრა პორტუგალიის ტერიტორიულ მთლიანობას ლეონისა და კასტილიის სამეფოების მხრიდან. სილვეში კვლავ მავრებს დარჩათ. სანშუ დიდ ყურადღებას უთმობდა სახელმწიფოს ადმინისტრაციულ ორგანიზაციას, მან გაამდიდრა სახელმწიფო ხაზინა და მთელი სიმდიდრე მიმართა ხელობის განვითარებისა და საშუალო კომერსანტების მხარდასაჭერად. მისი მმართველობის დროს აშენდა მრავალი ახალი ქალაქი და სოფელი. ჩრდილოეთი პორტუგალიის მიწებში ჩაასახლა ბურგუნდიელები და ფლამანდრელები — რისთვისაც მიიღო თავისი ისტორიული სახელი — დამსახლებელი. მეფე ცნობილია თავისი სიყვარულით მეცნიერებისა და ლიტერატურისადმი. სახელმწიფო ხაზინიდან აფინანსებდა პორტუგალიელ ახალგაზრდებს, რომლებიც ისწავლიდნენ ევროპის უნივერსიტეტებში.
ფიცჯერალდი

საკუთარი სახელი ფიცჯერალდი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ედუარდ ფიცჯერალდი – ინგლისელი პოეტი და მთარგმნელი ელა ფიცჯერალდი – ამერიკელი მომღერალი ფრენსის სკოტ ფიცჯერალდი – ამერიკელი მწერალი
ჰამადანი

ჰამადანი (სპარს. همدان – Hamadân, ქურთ. Ekbatan) — ქალაქი ირანის დასავლეთ ნაწილში, ზაგროსის მთების სიახლოვეს. წარმოადგენს ამავე სახელწოდების ოსტანის ადმინისტრაციულ ცენტრს. 2005 წელს ჩატარებული აღწერის მიხედვით აქ ცხოვრობს 550.284 კაცი. ჰამადანი ითვლება მსოფლიოში დღემდე შემორჩენილ ერთ-ერთ უძველეს ქალაქად. აქ არის მრავალი ისტორიული ძეგლი, რაც განაპირობებს ტურისტების განსაკუთრებულ დაინტერესებას ამ მხარით. ჰამადანიდან 360 კილომეტრში მდებარეობს ქვეყნის დედაქალაქი თეირანი. ჰამადანს ეკონომიკურად ხელსაყრელი ტერიტორიული მდებარეობა უკავია. ისტორიკოსები ვარაუდობენ რომ ჰამადანის ტერიტორიაზე პირველი დასახლება ჯერ კიდევ ჩვენს ერამდე 3000 წლის წინ არსებობდა. თუმცა უძველესი ასურული წყაროების მიხედვით, ამ ტერიტორიაზე დასახლება ჩვენს ერამდე 1100 წლის წინ იყო. ჰამადანი დაარსდა მიდიის იმპერიაში. ამჟამინდელი ჰამადანის ტერიტორიაზე იყო მიდიის იმპერიის დედაქალაქი ეკბატანა. პართიაში ეს დასახლება ერთ-ერთი მთავარი ქალაქი იყო ქტეზიფონის შემდეგ. აქ იყო პართიის მეფეების საზაფხულო რეზიდენცია. 633 წლიდან ჰამადანი ექცევა არაბთა გავლენის ქვეშ. ბუიდების პერიოდში ეს ქალაქი მნიშვნელოვნად დაზიანდა. უკვე მოგვიანებით ეს ტერიტორია მოექცა სელჩუკების გავლენის ქვეშ. ჰამადანი უკვე შემდგომ წლებში განსაკუთრებით დაზიანდა. ეს პროცესი გაგრძელდა სეფიანთა მმართველობის დროსაც. XVIII საუკუნეში ქალაქი აიღო ოსმალებმა, თუმცა რამდენიმე წლის შემდეგ ნადირ-შაჰმა შეძლო ქალაქის გათავისუფლება, ირანსა და ოსმალეთს შორის დადებული საზავო ხელშეკრულებით ეს ტერიტორია კვლავ ირანს დარჩა. კულიაბი, ტაჯიკეთი ისპარტა, თურქეთი ოქროს რიტონი, ირანის აქამენიდური ეპოქიდან. ესთერის და მორდეხეის ტრადიციული საფლავი. ალი სადრის საფლავი. ბაბა ტაჰერის საფლავი. განჯნამეჰი. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჰამადანი ↑ ირანის ქალაქები: 2005 წლის მოსახლეობის აღწერა
ფიჭვიანი

საკუთარი სახელი ფიჭვიანი შეიძლება აღნიშნავდეს: ფიჭვიანი - სოფელი დუშეთის მუნიციპალიტეტში ფიჭვიანი - სოფელი თიანეთის მუნიციპალიტეტში
ფერდინანდ I

ფერდინანდ I შეიძლება იყოს: ფერდინანდ I (არაგონი) — არაგონის სამეფოს მეფე 1412–1416 წლებში და სიცილიის სამეფოს მეფე 1410–1416 წლებში ფერდინანდ I (სრი) — საღვთო რომის იმპერატორი, უნგრეთის, ბოჰემიისა და ხორვატიის მეფე ფერდინანდ I დიდი — კასტილიის მეფე 1035–1065 წლებში და კასტილიისა და ლეონის სამეფოს მეფე 1037 წლიდან ფერდინანდ I (რუმინეთი) — რუმინეთის მეფე 1914–1927 წლებში ფერდინანდ I — ბულგარეთის მეფე 1908–1918 წლებში.
ფიჭვნარი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი ფიჭვნარი შეიძლება აღნიშნავდეს: ფიჭვნარი — ნათელი წიწვოვანი ტყე; ფიჭვნარი — არქეოლოგიური ძეგლი ქალაქ ქობულეთში.
ფლემინგი

საკუთარი სახელი ფლემინგი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ალექსანდერ ფლემინგი — ინგლისელი მიკრობიოლოგი ვალტერ ფლემინგი — გერმანელი ჰისტოლოგი იენ ფლემინგი — ინგლისელი მწერალი, ჯეიმზ ბონდის ლიტერატურული "მამა" პაულ ფლემინგი — გერმანელი პოეტი პიტერ ფლემინგი (მწერალი) — ბრიტანელი მწერალი პიტერ ფლემინგი (სპორტსმენი) — ამერიკელი სპორტსმენი ჯონ ემბროუზ ფლემინგი — ინგლისელი მეცნიერი რადიოტექნიკისა და ელექტრო ტექნიკის დარგში
ბურგუნდიული დინასტია (პორტუგალია)

ბურგუნდიული დინასტია — პორტუგალიის გრაფების და შემდეგ სამეფო დინასტია. უფროსი ბურგუნდიული სახლის და, შესაბამისად კაპეტინგების დინასტიის შტო. დინასტიის წარმომადგენლები პორტუგალიას მართავდნენ 1093–1383 წწ. დინასტიის დამაარსებელი იყო ენრიკე ბურგუნდიელი, პორტუგალიის პირველი გრაფი. მისი შვილი აფონსუ I დამპყრობელი გახდა პორტუგალიის პირველი მეფე. 1383 წელს, ფერნანდუ I გარდაცვალების შემდეგ, სამეფო ხელისუფლება გადაეცა გვერდითი შტოს ავისის დინასტიას, რომლის დამაარსებელიც გახდა ფერნანდუ I უკანონო შვილი ჟუან I, ავისის ორდენის მაგისტრი. ენრიკე ბურგუნდიელი (პორტ. Henrique de Borgonha, ესპ. Enrique de Borgoña) — 1093—1112. ტერეზა ლეონელი (პორტ. Teresa de Leão, ესპ. Teresa de León) — 1112—1128. ენრიკეს ცოლი აფონსუ ენრიკეში (პორტ. Afonso Henriques) — 1128—1139. შემდეგ გახდა დამოუკიდებელი პორტუგალიის პირველი მეფე. აფონსუ I დამპყრობელი(პორტ. Afonso I o Grande) — 1139—1185. სანშუ I (პორტ. Sancho I o Povoador) — 1185—1211. აფონსუ II სქელი (პორტ. Afonso II de Portugal o Gordo) — 1211—1223. სანშუ II (პორტ. Sancho II o Pio) — 1223—1247. აფონსუ III (პორტ. Afonso III Bolonhês) — 1248—1279. პორტუგალიის რეგენტი 1245 წლის 21 სექტემბრიდან თავისი ძმის გარდაცვალებამდე, როდესაც მიიღო ყველა სამეფო პრივილეგია. დინიშ I (პორტ. Dinis I o Lavrador) — 1279—1325. აფონსუ IV (პორტ. Afonso IV o Bravo) — 1325—1357. პედრუ I (პორტ. Pedro I o Justiceiro) — 1357—1367. ფერნანდუ I (პორტ. Fernando I o Formoso) — 1367—1383. KINGS OF PORTUGAL. Foundation for Medieval Genealogy. ციტირების თარიღი: 2009-03-26.
ბურგუნდიული დინასტია (მრავალმნიშვნელოვანი)

ბურგუნდიული დინასტია შეიძლება აღნიშნავდეს: ბურგუნდიული დინასტია — პორტუგალიის სამეფო დინასტია ბურგუნდიული დინასტია — კასტილიისა და ლეონის სამეფო დინასტია უფროსი ბურგუნდიული სახლი — კაპეტინგების დინასტიის შტო
Simply Red

Simply Red — ბრიტანული სოულ-ჯგუფი, რომელსაც 25 წლიანი კარიერის განმავლობაში გაყიდული აქვს 50 მილიონ დისკზე მეტი. მათი მუსიკალური სტილი შეიცავს სოულის, როკის, რეგეისა და ჯაზის ელემენტებს. ჯგუფის დაარსებიდან დღემდე კოლექტივის ლიდერია მიკ ჰაკნოლი, რომელიც ყოველთვის რჩებოდა Simply Red-ში, მიუხედავად შემადგენლობის ცვლილებისა. მთავარი სტატია: Simply Red-ის დისკოგრაფია. სტუდიური ალბომები Picture Book (1985) Men and Women (1987) A New Flame (1989) Stars (1991) Life (1995) Blue (1998) Love and the Russian Winter (1999) Home (2003) Simplified (2005) Stay (2007) Big Love (2015) Blue Eyed Soul (2019) ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: Simply Red simplyred.com - ოფიციალური საიტი Simply Red მსოფლიო მუსიკის მონაცემთა ბაზაში დაარქივებული 2012-02-10 საიტზე Wayback Machine. ↑ 1.0 1.1 Schmidt, Veronica (24 October 2007). „Simply Red splitting up after 25 years“. London: Times Online. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 16 June 2011. ციტირების თარიღი: 24 October 2007.CS1-ის მხარდაჭერა: უვარგისი ბმული (link) ↑ (2011) „Simply Red“, Encyclopedia of Popular Music, მეხუთე, Omnibus Press. ISBN 0-85-712595-8.  ↑ Pop/Rock » Punk/New Wave » Sophisti-Pop. AllMusic. All Media Network. ციტირების თარიღი: 28 April 2016. ↑ McCormick, Neil (26 October 2007). „Simply Red: Splitting up is never easy“. The Daily Telegraph. London.
პორტუგალიის პარლამენტი

პურტუგალიის პარლამენტი (პორტ. Assembleia da República), განთავსებულია ლისაბონის ისტორიულ შენობაში, რომელსაც ეწოდება წმინდა ბენტუს სასახლე (პორტ. Palácio de São Bento), ბენედიქტელთა ძველი მონასტრის ადგილას. „წმინდა ბენტუს სასახლე“ ძველად ცნობილი იყო როგორც ნაციონალური ასამბლეის ადგილი ესტადო ნოვოს (პორტუგალიის მეორე რესპუბლიკის) პერიოდში. პორტუგალიის კონსტიტუციის მიხედვით, ერთ-პალატიანი პარლამენტი არის წარმომადგენლობით კრება, რომელშიც შედის პორტუგალიის ყველა ქალაქის წარმომადგენელი. კონსტიტუციაში პარლამენტი განსაზღვრულია როგორც ქვეყნის ერთრთი უმაღლესი სახელისუფლებო ორგანო. პარლამენტში არის 230 წევრი. ბოლო არჩევნების მიხედვით (27 სექტემბერი 2009) პარლამენტი დაკომპლექტებულია შემდეგნაირად: სოციალური პარტია (97) სოციალ-დემოკრატიული პარტია (81) სახალხო პარტია (21) მემარცხენე ბლოკი (16) პორტუგალიის კომუნისტური პარტია (13) მწვანეები (2) პორტუგალიის პარლამენტის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2006-09-24 საიტზე Wayback Machine.
Dream Theater

Dream Theater — ამერიკული პროგრესული მეტალ-ჯგუფი, ჩამოყალიბებული 1985 წელს სახელწოდებით „Majesty“. მისი დამაარსებლები იყვნენ მაიკ პორტნოი, ჯონ მაიანგი და ჯონ პეტრუჩი. მიუხედავად იმისა, რომ დრო და დრო შემადგენლობა იცვლებოდა, Dream Theater-ში კვლავ რჩებოდნენ ორიგინალური წევრები. 2010 წელს პორტნოიმ ოფიციალურად დატოვა კოლექტივი, სხვა წევრებთან უთანხმოების გამო. წლების მანძილზე Dream Theater იქცა წარმატებულ ჯგუფად პროგრესული მეტალის ჟანრში. მიუხედავად იმისა, რომ მისი ყველაზე პოპულარული სიმღერა იყო Pull Me Under (1992), დღემდე ჯგუფის ჩანაწერები წარმატებით იყიდება. გარდა ყველაფრისა, Dream Theater ცნობილია იმით, რომ მისი მონაწილეები სხვა პროექტებშიც ჩნდებიან. მაგალითად, ჯონ პეტრუჩი მონაწილეობდა G3-ის პროექტში. მაიკ პორტნოი ამჟამად სუპერჯგუფ Transatlantic-ის წევრია. 2009 წელს ჯგუფის ალბომმა Black Clouds & Silver Linings წარმატება იქონია ბილბორდის საუკეთესო 200-ეულში (#6) და ევროპულ ჩარტში. 25 აპრილს, 2011, ჯგუფმა YouTube-ზე დაიწყო სამეპიზოდიანი დოკუმენტური სერიალი The Spirit Carries On. იგი მიზნად ისახავდა მაიკ პორტნოის ჩანაცვლებას. 2011 წლის 29 აპრილს, Dream theater-მა ოფიციალურად გამოაცხადა, რომ მაიკ მანჯინი მათი ახალი დრამერი იქნებოდა მთავარი სტატია: Dream Theater-ის დისკოგრაფია. სტუდიური ალბომები When Dream and Day Unite (1989) Images and Words (1992) Awake (1994) Falling into Infinity (1997) Metropolis Pt. 2: Scenes from a Memory (1999) Six Degrees of Inner Turbulence (2002) Train of Thought (2003) Octavarium (2005) Systematic Chaos (2007) Black Clouds & Silver Linings (2009) A Dramatic Turn of Events (2011) Dream Theater (2013) The Astonishing (2016) Distance over Time (2019) A View from the Top of the World (2021) Parasomnia (2025) ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: Dream Theater ოფიციალური საიტი ოფიციალური ინგლისურენოვანი ფან-კლუბი
პორტუგალიის კონსტიტუცია

პორტუგალიის პირველი კონსტიტუცია შეიქმნა 1822 წელს. შემდგომ კონსტიტუციებს რევოლუციები უძღვებოდა წინ 1826 წელს, 1838 წელს (ლიბერალური ომები), 1911 წელს (1910 წელს რესპუბლიკური რევოლუცია), 1933 წელს (1926 წლის, 28 მაისის სახელმწიფო გადატრიალება, პორტ. coup d'état) და 1976 წელს (მიხაკების რევოლუცია). 1976 წლის კონსტიტუციის ტექსტი ინგლისურად 1976 წლის კონსტიტუციის ტექსტი და 5 შეტანილი ცვლილება პორტუგალიურად დაარქივებული 2011-05-22 საიტზე Wayback Machine. პორტუგალიის კონსტიტუციის ტექსტი 7 რევიზიით, ინგლისურად
არდებილი

არდებილი (სპარს. اردبیل; აზერ. Ərdəbil اردبیل) — ისტორიული ქალაქი ჩრდილოეთ ირანში. სახელი არდებილი მომდინარეობს ზოროასტრული სიტყვა „ართავილიდან“, რაც წმინდა ადგილ ნიშნავს. არდებილი წარმოადგენს ამავე სახელწოდების პროვინციის ადმინისტრაციულ ცენტრს და უდიდეს ქალაქს. 2006 წლის აღწერის შედეგად აქ ცხოვრობდა 421 248 კაცი, ეთნიკური თვალსაზრისით მოსახლეობის უმრავლესობაში არიან აზერბაიჯანელები. ეს დასახლება ცნობილია თავისი ხალიჩების წარმოებით. არდებილში მდებარეობს მრავალი ისტორიული შენობა. აქ არსებული შეიხ სეფი-ად-დინის მავზოლეუმი იუნესკოს მიერ მსოფლიო მემკვიდრეობადაა აღიარებული. არდებილი პირველად მოხსენიებულია სასანიდურ წყაროებში. შუა საუკუნეებში არდებილში საკმაოდ განვითარებული იყო ვაჭრობა. 1220 წელს ქალაქი აიღეს და დაანგრიეს მონღოლებმა, თუმცა ის მოგვიანებით აღდგა. არდებილი მდებარეობს კასპიის ზღვიდან დაახლოებით 70 კილომეტრის დაშორებით. ამ დასახლებიდან 210 კილომეტრში არის ქალაქი თავრიზი. ქალაქი მდებარეობს ზღვის დონიდან 1351 მეტრ სიმაღლეზე, დასახლების ფართობი შეადგენს 18,011 კმ²-ს. დასახლების აღმოსავლეთით მდებარეობს მთა სავალანი (4,811 მ). ისტორიულ-არქიტექტორული კომპლექსი (XVI—XVII სს.) შეიხ სეფი-ად-დინის მავზოლეუმი - შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში. მირზა ალი ალეკბერას მეჩეთი იმამზანდა სალეჰას მუზეუმი არდებილის მუზეუმი ძველი ხიდები რომლებიც ძირითადად სეფიანების მმართველობის პერიოდში აიგო. წმინდა მარიამის სომხური ეკლესია ↑ Iranian Provinces: Ardabil
ნიკელი

ნიკელი (ლათ. Niccolum; ქიმიური სიმბოლო — Ni {\displaystyle {\ce {Ni}}} ) — ელემენტთა პერიოდული სისტემის მეოთხე პერიოდის, მეათე ჯგუფის (მოძველებული კლასიფიკაციით — მერვე ჯგუფის თანაური ქვეჯგუფის, VIIIბ) ქიმიური ელემენტი. მისი ატომური ნომერია 28, ატომური მასა — 58.693, tდნ — 1455 °C, tდუღ — 2730 °C, სიმკვრივე — 8.908 გ/სმ3. მოვერცხლოსფრო-თეთრი მბზინვარე ლითონი მცირე ოქროსფერი შეფერილობით ერთ-ერთია იმ ოთხი ფერომაგნიტურ ელემენტებს შორის, რომლებიც არსებობენ ოთახის ტემპერატურაზე; დანარჩენი სამია რკინა, კობალტი და გადოლინიუმი. იგი იმყოფება ქიმიურ ელემენტთა პერიოდული სისტემის მეათე ჯგუფში. ნიკელის გამიყენების მაგალითები ცნობილია ჯერ კიდევ ქრისტეს შობამდე 3500 წლის წინათ, მაგრამ პირველად გამოყო და მისი ქიმიურ ელემენტად კლასიფიკაცია მოახდინა შვედმა ქიმიკოსმა კროონსტეტმა 1751 წელს, რომელსაც თავდაპირველად მისი შენადნობი აერია სპილენძის მინერალში. უფრო სუფთა სახით იგი მიღებული იყო 1804 წელს გერმანელი ქიმიკოსის ი. რიხტერის მიერ. ნიკელის უდიდესი მომპოვებელი კვანძები განლაგებულია კანადაში - სადბერის კრატერი, რუსეთში - ნორილსკი და ახალ კალედონიაში. დედამიწის ქერქში ნიკელის შემცველობაა 5,8•10−3%. ლითონი კოროზიისადმი მაღალი მდგრადობით გამოირჩევა, რის გამოც მას იყენებენ სხვა ლითონების დასაფარად, მონეტების წარმოებაში, მაგნიტებსა და მრავალი საყოფაცხოვრებო ხელსაწყოსა თუ ნივთის დასამზადებლად. WebElements.com – ნიკელი ↑ დოლიძე ვ., ციციშვილი ვ., „ოთხენოვანი ქიმიური ლექსიკონი“, თბ., 2004, გვ. 146 ↑ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 426-427. ↑ 3.0 3.1 ნუმიზმატისა და ბონისტის განმარტებითი ლექსიკონი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-11-29. ციტირების თარიღი: 2010-08-24.
არითმეტიკის ფუნდამენტური თეორემა

არითმეტიკის ფუნდამენტური თეორემა - მდგომარეობს შემდეგში: ნებისმიერი ნატურალური რიცხვი n > 1 {\displaystyle n>1} შეიძლება წარმოდგინდეს ნამრავლის სახით: n = p 1 ⋅ ⋯ ⋅ p k {\displaystyle n=p_{1}\cdot \dots \cdot p_{k}} , სადაც p 1 , … , p k {\displaystyle p_{1},\dots ,p_{k}} მარტივი რიცხვებია; ეს წარმოდგენა ერთადერთია მამრავლების მიმდევრობის სიზუსტით. ხშირად ასევე წერენ n = p 1 d 1 ⋅ ⋯ ⋅ p k d k {\displaystyle n=p_{1}^{d_{1}}\cdot \dots \cdot p_{k}^{d_{k}}} , სადაც p 1 < ⋯ < p k {\displaystyle p_{1}<\dots <p_{k}} განსხვავებული მარტივი რიცხვებია, ხოლო d 1 , … , d k {\displaystyle d_{1},\dots ,d_{k}} რაღაც ნატურალური რიცხვები.
სანშუ II

სანშუ II (პორტ. Sancho II; დ. 8 სექტემბერი, 1207, კოიმბრა, პორტუგალიის სამეფო — გ. 4 იანვარი, 1248, ტოლედო, კასტილია) – პორტუგალიის მეფე ბურგუნდიელთა დინასტიიდან 1223 - 1247 წლებში. აფონსუ II და ურაკა კასტილიელის უფროსი შვილი. სამეფო ტახტი მიიღო მამამისისგან და გადასცა საკუთარ ძმას. სანშუ II ენციკლოპედია ბრიტანიკა