laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ტერა-როსა

ტერა-როსა (იტალ. Terra rossa — წითელი ნიადაგი) — კარგად დრენირებული, მოწითალო, თიხიანი ან თიხიან-ლამიანი ნიადაგი, რომელიც ძირითადად გავრცელებულია ხმელთაშუაზღვისპირეთში. მოწითალო ფერი უპირატესად, ჰემატიტის განვითარებასთანაა დაკავშირებული. ტიპურად წარმოდგენილია, როგორც წყვეტილი ფენა, რომლის სისქე მერყეობს რამდენიმე სმ-დან რამდენიმე მ-მდე. გავრცელებულია კარსტული რაიონების კირქვულ და დოლომიტურ მკვიდრ ქანებზე. ტერა-როსას მაღალი შიდა დრენაჟი და ნეიტრალური pH მდგომარეობა ქვეფენილი კირქვული და დოლომიტური კარსტული ლანდშაფტის შედეგია. ტერა-როსა აგრეთვე დაკავშირებულია ხმელთაშუა ზღვის კლიმატთან და კარსტთან მსოფლიოს სხვა ადგილებშიც. სხვა თიხოვან ნიადაგთან შედარებით, ტერა-როსას აქვს საოცრად კარგი სადრენაჟი მახასიათებლები. ეს ნიადაგი პოპულარულია ღვინის საწარმოებლად. აღსანიშნავია ტერა-როსაზე განვითარებული ღვინის რეგიონი ლა-მანჩა ესპანეთში და კუნავარა, ფლერიე და ბაროსის ხეობა ავსტრალიაში. მდიდარია რკინის ჟანგეულების ჰიდრატებითა და ალუმინით. ტერა-როსა აღწერილი იყო ძველად როგორც კირქვებზე განვითარებული სპეციფიკური მოწითალო ფერის ნიადაგი ევროპის ხმელთაშუაზღვიურ რაიონში, ხოლო მოგვიანებით მსოფლიოს სხვა რეგიონებშიც, მათ შორის ყირიმში, კალიფორნიასა და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში. მისთვის დამახასიათებელ თვისებად ითვლებოდა მძლავრი მრავალმეტრიანი გამოფიტვის ქერქი, რაც სუბტროპიკულ კლიმატთან ასოცირდებოდა. თუმცა, ამასთან ერთად, ვერ აიხსნებოდა ამავე რაიონების კირქვებზე განვითარებული თანამედროვე შავად შეფერილი ნიადაგის — რენძინების, აგრეთვე ყომრალი და სხვა ნიადაგის ერთობლივი გავრცელება. გამოსავალი იქნა ნაპოვნი, როდესაც ავსტრიელმა ნიადაგმცოდნემ ვალტერ კუბიენამ უჩვენა მათი სპეციფიკა, როგორც ძველი ტროპიკული გამოფიტვისა და ნიადაგწარმოქმნის რელიქტი. ტერა-როსა განიხილება, როგორც ძველი გამოფიტვის ქერქი, რომლის ზედაპირულ ფენაში ყალიბდება თანამედროვე სუსტადგანვითარებული ნიადაგი, წარმოდგენილი მცირესიმძლავრიანი ჰუმუსოვანი ჰორიზონტით. გენეზისთან დაკავშირებით სხვადასხვა მოსაზრება არსებობს. ტერა-როსა გავრცელებულია იტალიაში, ესპანეთში, საფრანგეთში, საბერძნეთში, ჩინეთში, აშშ-ში, ავსტრალიაში და სხვა. ტერა-როსა ფრაგმენტულადაა გავრცელებული დასავლეთ საქართველოში, კერძოდ, ცაგერის, ამბროლაურისა და ტყიბულის მუნიციპალიტეტებში, კორდიან-კარბონატული ნიადაგების ზოლში, კირქვებზე. ↑ Vingiani, S., Di Iorio, E., Colombo, C. and Terribile, F., 2018. Integrated study of Red Mediterranean soils from Southern Italy. Catena. ↑ Torrent, J., 2005. Mediterranean soils. In: Hillel, D. (Ed.), Encyclopaedia of Soils in the Environment, vol. 2. pp. 418–427. ↑ Huggett, J.M., 2006. Geology and wine: a review. Proceedings of the Geologists' Association, 117(2), pp. 239-247. ↑ Почвоведение. В 2 частях. Тип почв, их география и использование. Том 2. 1988, Ст. 20 ↑ Yaalon, D.H., 1997. Soils in the Mediterranean region: what makes them different? Catena, 28, 157–169. ↑ ზოგადგეოგრაფიულ ტერმინთა ენციკლოპედიური ლექსიკონი. თბილისი, 2014, გვ. 328. ↑ საქართველოს ნიადაგების წითელი წიგნი, თბილისი, 2018, გვ. 27
ლატერიტი

ლატერიტი (< ლათ. later – აგური) — ნოტიო ტროპიკული და სუბტროპიკლი ჰავის პირობებში ლატერიტიზაციის შედეგად წარმოქმნილი ალუმინისილიკატების გამოფიტვის ელუვიური პროდუქტი. ლატერიტი გამოფიტვის ქერქის გათბობის, ორგანული ნივთიერების სწრაფი დაჟანგვისა და Fe-ის ძნელად გატანის გამო წითელი ფერისაა. იგი ძირითადად შედგება კაოლინიტის, რკინის ჟანგის, ტიტანის ორჟანგის, ჯიბსიტის, მაგნეტიტისა და ჰალუაზიტისაგან. Fe-ის შემცველ ულტრაფუძე ქანებზე განვითარებულ ლატერიტებთანაა დაკავშირებული რკინის მადნები, Ni-საზე – ნიკლის სილიკატური მადნები (ზოგჯერ Cr-ისა და Co-ის მნიშვნელოვანი შემცველობით), ტუტე ქანების გამოფიტვასთან კი — ბოქსიტის ელუვიური საბადოები. ალუმინსილიკატური ქანების ძლიერ და ხანგრძლივ გამოფიტვის პროცესს, რომელიც მიმდინარეობს ნოტიო ტროპიკული და სუბტროპიკული ჰავის პირობებში და რომელიც წარმოქმნის ლატერიტს ეწოდება ლატერიტიზაცია, რომელიც ქიმიზმის დამახასიათებელია ქანიდან ტუტების, ტუტემიწებისა და კაჟმიწის გამოტანა და გამოფიტვის ქერქში Al-ის, Fe-ის, და Ti-ის ჟანგების დაგროვება. ლატერიტიზაციის ინტენსივობა და გამოფიტვის ქერქის სისქე დამოკიდებულია დედაქანის შედგენილობაზე, ჰაერის ტემპერატურასა და ატმოსფერული ნალექების რაოდენობაზე, გრუნტის წყლების ვერტიკალური ფილტრაციის ზონის სისქეზე. Terra Rossa ჩიხრაძე გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 135.
ლატერიტული ნიადაგი

ლატერიტული ნიადაგი — ეკვატორული და ტენიანი ტროპიკული ტყის ნიადაგი, რომლისითვისაც დამახასიათებელია კაჟმიწის დაბალი, ალუმინისა და რკინის მაღალი შემცველობა. სახელწოდება დაკავშირებულია მისთვის დამახასიათებელ ლატერიტულ გამოფიტვასთან, რომელიც ლატერიტულ ნიადაგში განაპირობებს რკინისა და ალუმინის მაღალ შემცველობას და ამასთან, ტუტეებისა და ტუტემიწის უმნიშვნელო შემცველობას. ლატერიტულ ნიადაგს აქვს მძლავრი პროფილი, რომელიც ზედა ნაწილში შეიცავს ჰუმუსის 4–6 %-ს, რომლის რაოდენობა სწრაფად მცირდება ქვემოთკენ. გამოიყოფა პროფილის ზედა ნაწილის მექანიკური შედგენილობით უფრო მსუბუქი ლატერიტული ნაიდაგები, აგრეთვე ჰორიზონტების არსებობით, გამდიდრებული რკინიანი კონკრეციებით ან ლატერიტის მტკიცე ფენაში გარდაქმნილებიც კი. ნიადაგწარმომქმნელი ქანებისა და აგრეთვე დატენიანების პირობების შესაბამისად, ლატერიტულ ნიადაგს აქვს სხვადასხვა შეფერილობა — თეთრი და ყვითელიდან ყავისფერ ელფერამდე. გაბატონებული ფერი წითელია. მთის ლატერიტულ ნიადაგს ახასიათებს დიდი რაოდენობით ჰუმუსის შემცველობა, ნაკლები სიმძლავრე და ლატერიტის ჰორიზონტის არარსებობა. ლატერიტული ნიადაგის რეაქცია მჟავეა, გაცვლითი შესაძლებლობა და ნაჯერობის ხარისხი ძალზე დაბალია. ლატერიტული ნიადაგი დიდ სივრცეებს იკავებს სამხრეთ ამერიკაში, ცენტრალურ აფრიკაში, სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიასა და ჩრდილოეთ ავსტრალიაში. ლატერტულ ნიადაგზე იზრდება კაკაო, ჰევეა, ყავა, ანანასი, ქოქოსი, პალმა, ბრინჯი და სხვა მრავალი კულტურა. XX საუკუნის 50-იან წლების ბოლოდან ლატერიტულ ნიადაგს ხშირად ფერალიტურს უწოდებენ, ლატერიტულით კი აღნიშნავენ იმ ნიადაგებს, რომელთა პროფილში არის ლატერიტის ჰორიზონტი. ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 Краткая географическая энциклопедия. Том 2. 1961, 592 с.
ბაფინის ზღვა

ბაფინის ზღვა — ჩრდილოეთ ყინულოვანი ოკეანის ნახევრად დახშული ზღვა გრენლანდიასა და კანადის არქტიკული არქიპელაგის აღმოსავლეთ სანაპიროს შორის. დეივისის სრუტით უერთდება ატლანტის ოკეანეს, კუნძულთშორისი სრუტეებითა და კეინის აუზით – ჩრდილო ყინულოვან ოკეანეს. სახელი ეწოდა ინგლისელი მკვლევარის უილიამ ბაფინის პატივსაცემად. ზაფხულობით აღმოსავლეთ ნაწილში დასავლეთ გრენლანდიის დინებას ჩრდილოეთისკენ მიაქვს ატლანტის ოკეანიდან შემოჭრილი წყლის მასა, დასავლეთ ნაწილში კი კანადის დინებას სამხრეთისკენ გადააქვს არქტიკული წყლები. ფართობი 689 ათასი კმ², მაქსიმალური სიღრმე 2136 მეტრი, საშუალო სიღრმე 861 მ., წყლის საშუალო მოცულობა 593 ათ. კმ³. ფსკერი დაფარულია კენჭებით, ღოღით, ქვიშითა და ლამით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 235.
მსოფლიოს სამართლებრივი სისტემები

თანამედროვე მსოფლიოში მოქმედი ეროვნული სამართლებრივი სისტემები შეიძლება დაიყოს სამართლის ოჯახების მიხედვით. ძირითადად, გამოყოფენ კონტინენტური ევროპის სამართლისა და ანგლო-ამერიკული სამართალის ოჯახებს. აგრეთვე გამოყოფენ რელიგიური და ჩვეულებითი სამართლის ოჯახებსაც. მთავარი სტატია: კონტინენტური ევროპის სამართალი. კონტინენტური ევროპის სამართლის ოჯახი (ინგლ. Civil Law) მოიცავს ეროვნულ სამართლებრივ სისტემებს, რომელიც დასავლეთ ევროპაში ჩამოყალიბდა რომაული, გერმანული და კონტინენტური ტრადიციების საფუძველზე. კონტინენტური ევროპის სამართლის ჩამოყალიბებას ხელი შეუწყო ბიზანტიის იმპერატორ იუსტინიანე I-ის Corpus Iuris Civilis-მა. კონტინენტური ევროპის სამართლის გავრცელებას ხელი შეუწყო ევროპული სახელმწიფოების კოლონიურმა მმართველობამ აფრიკასა და აზიაში. ზოგ ქვეყანაში ევროპული სამართლის რეცეფცია ნებაყოფლობით წარიმართა. კონტინენტური ევროპის სამართლის სისტემაში შეიძლება გამოიყოს რომანული და გერმანული სამართლის ქვეყნები. რომანული სამართის ჯგუფი ჩამოყალიბდა ნაპოლეონის კანონმდებლობის გავლენით. ამ ჯგუფს მიეკუთვნება: გერმანული სამართლის ჯგუფი გერმანული იურიდიული მეცნიერების საფუძველზე ჩამოყალიბდა. ამ ჯგუფს მიეკუთვნება: მთავარი სტატია: ანგლო-ამერიკული სამართალი. ანგლო-ამერიკული სამართალი (ინგლ. Common Law), აგრეთვე ცნობილი როგორც საერთო სამართალი, არის ეროვნული სამართლებრივი სისტემების ერთობლიობა, რომელიც მოიცავს ინგლისს, დიდი ბრიტანეთის დომინიონი ქვეყნების, ბრიტანეთის ყოფილი კოლონიებისა და ამერიკის შეერთებული შტატების სამართალს. ანგლო-ამერიკული სამართლის გავრცელებას მსოფლიოში დაკავშირებულია ინგლისის კოლონიურ სისტემასთან და ინგლისური ენის საყოველთაო გავრცელებასთან. ანგლო-ამერიკული სამართლის ოჯახში გამოყოფენ ინგლისური და ამერიკული სამართლის ქვეყნებს. ინგლისური სამართლის ქვეყნებს მიეკუთვნება: ამერიკული სამართლის ქვეყნებს განეკუთვნება ამერიკის შეერთებული შტატები (გარდა შტატ ლუიზიანისა, სადაც სამოქალაქო სამართალში დომინირებს ფრანგული სამართლის ტრადიციები), პალაუ, მარშალის კუნძულები. შეიძლება ითქვას, რომ ამერიკული სამართალი, ფაქტობრივად, 50 დამოუკიდებელი შტატის სამართალია. რელიგიური სამართალი აყალიბებს სამართლის განსაკუთრებულ ჯგუფს. ამ ჯგუფს განეკუთვნება ისლამის (შარია), ბუდიზმის, ინდუიზმისა და ქრისტიანული რელიგიების საეკლესიო სამართალი. რელიგიური სამართლის მოქმედება, ძირითადად, შემოიფარგლება საოჯახო და მემკვიდრეობითი სამართლით. რელიგიური სამართლის ჯგუფს მიეკუთვნება: ჩვეულებითი სამართლის ოჯახს მიეკუთვნება აფრიკის, აზიის, ოკეანეთისა და ლათინური ამერიკის ზოგიერთი ქვეყანა. კონტინენტური ევროპის სამართალი ანგლო-ამერიკული სამართალი შარია მსოფლიოს სამართლებრივი სისტემები, ოტავას უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტის საიტი სამართლებრივი სისტემების ჩამონათვალი დაარქივებული 2018-12-26 საიტზე Wayback Machine. გ. ხუბუა, სამართლის თეორია, თბ., 2004 ლ. ჭანტურია, შესავალი სამოქალაქო სამართლის ზოგად ნაწილში, თბ., 2000 ↑ 1.0 1.1 1.2 ხუბუა, სამართლის თეორია, თბ., 2004. გვ. 212 ↑ გ. ხუბუა, სამართლის თეორია, თბ., 2004. გვ. 212-213 ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 გ. ხუბუა, სამართლის თეორია, თბ., 2004. გვ. 213 ↑ გ. ხუბუა, სამართლის თეორია, თბ., 2004. გვ. 216 ↑ 5.0 5.1 ლ. ჭანტურია, შესავალი სამოქალაქო სამართლის ზოგად ნაწილში, თბ., 2000. გვ. 89 ↑ გ. ხუბუა, სამართლის თეორია, თბ., 2004. გვ. 214
ტიპი (ბიოლოგია)

ტიპი (ლათ. phylum) — ტაქსონომიური იერარქიის ერთ-ერთი უმაღლესი რანგი ზოოლოგიის ტაქსონომიურ იერარქიაში. ბოტანიკურ კალსიფიკაციებში მას შეესაბამება განყოფილება (ლათ. divisio). ტაქსონომიური კატეგორიების იერარქიაში ტიპი და დანაყოფი იმყოფება კლასზე მაღლა და სამეფოზე დაბლა. XIX საუკუნის დასაწყისამდე ტაქსონომიური კატეგორიების უმაღლესი რანგი იყო კლასი, რომელიც საკმარისი იყო იმდროინდელი სისტემის დაბალი დეტალიზაციის გათვალისწინებით. ცხოველთა სამეფო შეიცავს მიახლოებით 40 ტიპს, ხოლო მცენარეთა - 12-ს. International codes of Botanical Nomenclature: Saint-Louis Code, 2000 დაარქივებული 2002-12-12 საიტზე Wayback Machine. , Vienna Code, 2006(ინგლისური)შემოწმდა 2008 წლს 18 აგვისტოს International Code of the Zoological Nomenclature (4-е издание, 2000) დაარქივებული 2006-08-22 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური)შემოწმდა 2008 წლის 18 აგვისტოს International Code of Nomenclature of Bacteria (1990)(ინგლისური)შემოწმდა 2008 წლს 18 აგვისტოს The International Code of Virus Classification and Nomenclature (2002) დაარქივებული 2011-09-16 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური)შემოწმდა 2008 წლს 18 აგვისტოს
23am

23am — მუსიკოს რობერტ მაილზის მეორე სტუდიური ალბომი. იგი გამოვიდა 1997 წლის 7 დეკემბერს. ალბომის ერთგვარი კონცეპციაა ცხოვრება, დაბადებიდან გარდაცვალებამდე. მაილზი ამ ჩანაწერისათვის მელოდიებს აგროვებდა საკონცერტო ტურნეს Dreamland პერიოდში. ყველა სიმღერის ავტორი — რობერტო კონჩინა (რობერტ მაილზი), გარდა მითითებულისა. ↑ ერლეუაინი, სტივენ თომას. Review:23 AM - Robert Miles. Allmusic. ციტირების თარიღი: 21 June 2009. ↑ Leonard, Michael. „Review:Robert Miles, 23am“. Q. EMAP Metro Ltd (July 1999): 148.
Progressed (EP)

Progressed — ჯგუფ Take That-ის EP დისკი, რომელიც გამოვიდა 2011 წლის 10 ივნისს. მასში შეტანილი იქნა რვა სიმღერა, ჩაწერილი ალბომის Progress შექმნის პერიოდში. დისკში ასევე შეტანილია „Love Love“, რომელიც ჟღერს ფილმში იქს-ადამიანები: პირველი კლასი. იგი გამოიცა დისკის პირველი სინგლის სახით. კიდევ ერთი სიმღერა, „When We Were Young“, გამოსული სინგლის სახით 2011 წლის ივლისსა და აგვისტოში, შეტანილი იქნება 2011 წლის ფილმში „სამი მუშკეტერი“. Progressed გაიყიდა როგორც Progress-ის დამატებითი დისკის, ასევე ცალკე გამოცემის სახით. A^  სხვადასხვა ქვეყანაში Progressed ჩარტში მოხვდა Progress-თან ერთად, იმავე სახელწოდებით. ალბომის ანონსი ↑ http://www.bbc.co.uk/music/reviews/6xzb ↑ http://www.dailymail.co.uk/usshowbiz/index.html ↑ http://www.mirror.co.uk/celebs/columnists/gavin-martin/2011/06/10/take-that-progressed-album-review-115875-23192869/ ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-16. ციტირების თარიღი: 2011-08-03. ↑ http://www.express.co.uk/posts/view/251745/Album-review-Take-That-Progressed-Polydor- ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-06. ციტირების თარიღი: 2011-08-03. ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-14. ციტირების თარიღი: 2011-08-03. ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-10-01. ციტირების თარიღი: 2011-08-03. ↑ http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/showbiz/music/ ↑ http://www.q-music.nl/page/home ↑ http://www.takethat.com/news/2011/05/take-that-%27progressed%27[მკვდარი ბმული] ↑ სტივენ ჰანგი. danishcharts.com – Danish Charts – Albums – 22/07/2011. Danish Charts. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-11-02. ციტირების თარიღი: 2011-09-28. ↑ სტივენ ჰანგი. Take That – Progressed. swisscharts.com. ციტირების თარიღი: 2011-09-28. ↑ Chartverfolgung / Take That / Longplay. musicline.de. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-04-21. ციტირების თარიღი: 28 აპრილი 2012. ↑ Chart Track. ირლანდიის ალბომების ჩარტი. GfK. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-07-29. ციტირების თარიღი: 2011-06-17. ↑ Scottish Official Charts. Theofficialcharts.com (25 ივნისი 2011). ციტირების თარიღი: 2011-09-28. ↑ South Korean Charts. Gaonchart.co.kr. ციტირების თარიღი: 2011-09-28. ↑ სტივენ ჰანგი. Take That – Progressed. swisscharts.com. ციტირების თარიღი: 2011-09-28. ↑ Official Chart Company. Theofficialcharts.com (25 ივნისი 2011). ციტირების თარიღი: 2011-09-28. ↑ Album-Top 100. Hitlisten.NU. IFPI Denmark. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-01-23. ციტირების თარიღი: 23 იანვარი 2012. ↑ Take That To Release A Collection of New Songs. 'Umusic.ie'. Universal Music Ireland (20 მაისი 2011). ციტირების თარიღი: 20 მაისი 2011. ↑ Take That Udgiver en samling helt nye sange på albummet ‘Progressed’ Der udkommer d. 14. Juni Danish. 'Universal.dk'. Universal Music Denmark (19 მაისი 2011). ციტირების თარიღი: 20 მაისი 2011.[მკვდარი ბმული]
მარყაქოლი

მარყაქოლი (ყაზახ. Марқакөл) — გამდინარე ტბა ყაზახეთში, აღმოსავლეთ ყაზახეთის ოლქში. მდებარეობს ალთაის მთებში, ქურჩუმისა და აზუთაუს ქედებს შორის მდებარე ქვაბულში, ზღვის დონიდან 1449 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 449 კმ², სიგრძე 38 კმ, სიგანე 19 კმ. საშუალო სიღრმე 14 მ, მაქსიმალური სიღრმე 30 მ. ტბის სამხრეთ ნაწილები ჩამოქცეულია, ხოლო ჩრდილოეთი — დადაბლებული. წყალი მტკნარია (და მეტად გამჭვირვალე), სუსტად მინერალიზებული. ზაფხულში ტბის ზედაპირი თბება 16-17 °C-მდე, ფსკერთან 7 °С. იყინება ნოემბერში. ადგილ-ადგილ შემოსილია ტყით, ზოგან კი მდელოებია. მარყაქოლს დიდი რაოდენობით ერთვის მდინარეები, რომლებიც უმთავრესად ნადნობი წყლებით საზრდოობენ. ტბის დასავლეთ სანაპიროდან გამოედინება მდინარე ქალჯირი (ირტიშის მარჯვენა შენაკადი). მდიდარია თევზით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 471. მარყაქოლი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული) მარყაქოლი — გეოგრაფიის ენციკლოპედია (რუსული)
ტელეცკოე

ტელეცკოე (რუს. Телецкое) — გამდინარე მთის ტბა ჩრდილო-აღმოსავლეთ ალთაიში, რუსეთის ალთაის მხარე. განლაგებულია ალთინთუსა და ქორგუს ქედებს შორის მდებარე ტექტონიკურ ქვაბულში, ზღვის დონიდან 434 მ-ზე. ზედაპირის ფართობი 223 კმ². საშუალო სიღრმე 174 მ, მაქსიმალური სიღრმე 325 მ. ტბის ქვაბული შედგება ორი: სამხრეთ მერიდიანული (სიგრძე დაახლოებით 48 კმ) და ჩრდილოეთ — განედური (30 კმ) ნაწილებისაგან, რომლებიც ერთიმეორისაგან გამოყოფილია წყალქვეშა ქედით (სიგრძე 2-3 მ, სიგანე 0,6-0,8 კმ). ტბის ფსკერი დაფარულია ნაცრისფერი შლამით, ნაპირები ქვიანია. ტელეცკოე გარშემორტყმულია მთებით, რომელთა სიმაღლე ჩრდილოეთით 800-1300 მ-ია, ხოლო სამხრეთით 1900-2400 მ. ნაპირები ციცაბოა, კლდოვანი. ტბას ერთვის 70-მდე მდინარე, რომელთაგან აღსანიშნავია: ჩულიშმანი, ქოქში, კიგა, დიდი ჩილი. გამოედინება მდინარე ბია. კვება შერეულია, სახელდობრ: ჭარბობს თოვლისა (დაახლოებით 50%) და წვიმის წყლები (35%). წყლის ბალანსის მოსული ნაწილის 97%-ს მდინარეები იძლევიან, ხოლო 3%-ს — ატმოსფერული ნალექები. წლიური ბალანსის 2% მოდის აორთქლების ხარჯზე, დაახლოებით 98% კი მდინარე ბიის ჩამონადენზე. წყლის დონე მაღალია მაისში, ივნისის დასაწყისში. წყალი მტკნარია, ამასთანავე დიდია გამჭვირვალობის მაჩვენებელი (6-15 მ). მდიდარია ჟანგბადით. ზაფხულში წყლის ტემპერატურა ზედაპირზე ადის 17-18 °С-მდე, ხოლო სამხრეთ ნაწილში 19-24 °С-მდე. სიღრმეში (100 მ-მდე) ტემპერატურა ვარდება 2,7-იდან 4,0 °С-მდე. განედურ ნაწილში ტბა იყინება ნოემბერში, ხოლო მერიდიანულ ნაწილში იანვარში. დანარჩენ დროს ყინულისგან თავისუფალია. ტელცკოე მიჩნეულია ერთ-ერთ ულამაზეს ტბად („ოქროს ტბად“), რომლის სანაპიროებზე გაშენებულია რამდენიმე პატარა დასახლებები. ტურისტებისთვის ტელეცკოე ალთაის მხარეში ერთ-ერთი ყველაზე სანახავი ადგილია. დამსვენებლები იღებენ 18 ტურბაზას და კემპინგს. ტარდება სახმელეთო, წყლის, საველოსიპედო, საჰაერო და საავტომობილო ექსკურსიები. ამასთანავე ბევრი დამსვენებელი ტბას სათევზაოდ სტუმრობს. ტურისტების საინტერესო ადგილებია აქ მდებარე ჩანჩქერები და სხვა გეოგრაფიული ობიექტები. ტელეცკოე — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული) Лепнева С. Г., Термика. прозрачность, цвет и химизм воды Телецкого озера, в кн.: Исследования озер СССР, в. 9, Л.—М., 1937; Селегей В. В., Селегей Т. С., Телецкое озеро, Л., 1974. ↑ საიტი ალთაი-ონლაინი: ტელეცკოეზე განლაგებული ტურბაზები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-09-22. ციტირების თარიღი: 2011-05-27.
სპინური კვანტური რიცხვი

სპინური კვანტური რიცხვი — კვანტური რიცხვი s, რომელიც განსაზღვრავს ელემენტარული ნაწილაკების საკუთარ მექანიკურ მომენტს(სპინს); იღებს მთელ(მათ შორის ნულსაც) და მთელნახევარ დადებით მნიშვნელობებს. სპინი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 520.
რაიმონდ ჩანდლერი

რაიმონდ ტორნტონ ჩანდლერი (ინგლ. Raymond Chandler; დ. 23 ივლისი, 1888, აშშ, ჩიკაგო — გ. 26 მარტი, 1959) — ამერიკელი რეალისტი მწერალი და კრიტიკოსი, დეტექტიური რომანების, მოთხრობების ავტორი. რაიმონდ ჩანდლერმა კლასიკური განათლება მიიღო და მცირე ხანს სახელმწიფო სამსახურში იმუშავა, შემდეგ პრესაში დაიწყო მუშაობა, მაგრამ ჟურნალისტის რანგში დიდი წარმატებებისთვის არ მიუღწევია. რამდენიმე ხნის შემდეგ პროფესიის შეცვლა გადაწყვიტა, საბუღალტრო კურსები დაამთავრა და მუდმივი სამსახურის იშოვა. 1917 წელს პირველ მსოფლიო ომში გაემგზავრა. ომიდან დაბრუნების შემდეგ კვლავ ბუღალტრობას დაუბრუნდა და ნავთობკომპანიაში დაიწო მუშაობა, იგი 1932 წელს კომპანიის ვიცე-პრეზიდენტი გახდა, მაგრამ ერთ წელიწადში ალკოჰოლიზმის, გაცდენებისა და თვითმკვლელობის მუქარების გამო სამსახურიდან გააძევეს. ჩანდლერი თავის სარჩენად კალამს მიუბრუნდა – ოღონდ ამჯერად დეტექტიურ მოთხრობებსა და რომანებს წერდა. მისმა რომანებმა მალე მოიპოვა დიდი წარმატება. 1954 წელს მეუღლის სიკვდილის შემდეგ ჩანდლერი გამუდმებით მარტო იყო, რამაც კლინიკურ დეპრესიამდე მიიყვანა. ისევ სმა დაიწყო, 1955 წელს თვითმკვლელობა სცადა. 1959 წელს პნევმონიით დაავადდა და ჰოსპიტალში გარდაიცვალა. მწერალი სან-დიეგოს სასაფლაოზე დაკრძალეს. მსოფლიო დეტექტივების სეიფი, ტომი 13, თბილისი, 2010. რაიმონდ ჩანდლერი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ↑ 1.0 1.1 Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ 2.0 2.1 2.2 Deutsche Nationalbibliothek Record #118520059 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a> ↑ 3.0 3.1 SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ 4.0 4.1 Find a Grave — 1996. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q63056"></a> ↑ 5.0 5.1 Internet Speculative Fiction Database — 1995. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2629164"></a> ↑ 6.0 6.1 Discogs — 2000. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q504063"></a> ↑ 7.0 7.1 filmportal.de — 2005. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q15706812"></a> ↑ 8.0 8.1 ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ Vegetti Catalog of Fantastic Literature <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q23023088"></a> ↑ 10.0 10.1 Gran Enciclopèdia Catalana — Grup Enciclopèdia, 1968. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18696256"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2664168"></a> ↑ 11.0 11.1 Babelio — 2007. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2877812"></a> ↑ 12.0 12.1 Proleksis enciklopedija, Opća i nacionalna enciklopedija — 2009. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3407324"></a> ↑ 13.0 13.1 13.2 The Fine Art Archive — 2003. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166"></a> ↑ 14.0 14.1 Munzinger Personen <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683"></a> ↑ https://edgarawards.com/category-list-best-novel/
სხაპაჭი

სხაპაჭი — მთა საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გულრიფშის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ბზიფის ქედის სამხრეთ განშტოებაზე, მდინარეების კელასურისა და ამტყელის წყალგამყოფზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2238 მ. აგებულია იურული თიხაფიქლებითა და ქვიშაქვებით. კალთები შემოსილია წიფლისა და მუქწიწვიანი ტყით, უფრო მაღლა სუბალპური მდელოებია. სხაპაჭის სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარეობს მთა მცირე სხაპაჭი (1803 მ). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 628. ↑ საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2009. — გვ. 160. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 96.
სხალთა

სხალთა — მდინარე საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ხულოს მუნიციპალიტეტში, აჭარისწყლის მარცხენა შენაკადი. სათავე აქვს არსიანის ქედის დასავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2220 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 29 კმ, აუზის ფართობი 223 კმ², წყლის საშუალო წლიური ხარჯი 7,54 მ³/წმ. საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმცირობა — ზაფხულსა და ზამთარში. აფხაზავა ი, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 628.
ახალშენი (ხულოს მუნიციპალიტეტი)

ახალშენი (ყოფილი ძაღლამერა - გადაერქვა 1948 წლის 3 სექტემბერს) — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხულოს მუნიციპალიტეტში, ხიხაძირის თემში. მდებარეობს არსიანის ქედის დასავლეთ კალთაზე, მდინარე სხალთის (მდინარე აჭარისწყლის შენაკადი) სათავეში. ზღვის დონიდან 1500 მ. ხულოდან დაშორებულია 45 კმ-ით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 95 ადამიანი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 290. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 20. ↑ საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის საინფორმაციო-სტატისტიკური განყოფილება, „საქართველოს სსრ ადმინისტრაციულ ტერიტორიული დაყოფა 1949 წლის 1 სექტემბრისათვის“, თბ., 1949 ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ბეღლეთი (ხულოს მუნიციპალიტეტი)

ბეღლეთი — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ხულოს მუნიციპალიტეტში, დიოკნისის თემში, მდებარეობს არსიანის ქედის დასავლეთ კალთაზე, მდინარე აჭარისწყლის მარჯვენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 1120 მ. ხულოდან დაშორებულია 13 კმ-ით. სოფელში დგას ეროვნული მნიშვნელობის ძეგლი ბეღლეთის ჯამე. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 578 ადამიანი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 417. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულები ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ბოყვა

ბოყვა — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ონის მუნიციპალიტეტში, კვაშხიეთის თემში. მდებარეობს რაჭის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე ხეორის (რიონის მარცხენა შენაკადი) მარჯვენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 1060 მეტრზე, ქალაქ ონიდან დაშორებულია 13 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2 ადამიანი. სოფ. ბოყვა სოფ. ბოყვის სასაფლაო ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 492. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულები ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II