laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ჯაზში მხოლოდ ქალიშვილები არიან

„ჯაზში მხოლოდ ქალიშვილები არიან“, იგივე „ზოგიერთს ეს ცხელი უყვარს“ (ინგლ. Some Like It Hot) — ბილი უაილდერის კომედიური ჟანრის ფილმი. მთავარ როლებს ასრულებენ მერილინ მონრო, ტონი კერტისი და ჯეკ ლემონი. საბჭოთა კავშირში ფილმი გაქირავებაში გამოვიდა სახელწოდებით „ჯაზში მხოლოდ ქალიშვილები არიან“. მერლინ მონრო — შუგარ კოვალჩიკი ტონი კერტისი — ჯო ჯეკ ლემონი — ჯერი ოქროს გლობუსი საუკეთესო მიუზიკლი/კომედია საუკეთესო მსახიობი ქალი მიუზიკლსა ან კომედიაში: მერლინ მონრო საუკეთესო მსახიობი კაცი მიუზიკლსა ან კომედიაში: ჯეკ ლემონი სხვა ჯილდოები ოსკარი საუკეთესო კოსტუმების დიზაინისთვის ბაფტა საუკეთესო მსახიობი კაცისთვის მთავარ როლში: ჯეკ ლემონი შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ჯაზში მხოლოდ ქალიშვილები არიან“ ვიკისაწყობში. „ჯაზში მხოლოდ ქალიშვილები არიან“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) „ჯაზში მხოლოდ ქალიშვილები არიან“ — TCM-ის მონაცემთა ბაზაში „ჯაზში მხოლოდ ქალიშვილები არიან“ — Allmovie-ზე
სოციალისტური ბანაკი

სოციალისტური ბანაკი — იდეოლოგიური და პოლიტიკური ტერმინი, რომელიც გამოიყენებოდა საბჭოთა კავშირში. ტერმინი ასახავდა სსრკ-ს მის ყველა მეგობარს, რომელთაც სოციალისტური მთავრობის ტიპი ჰქონდათ. ქვეყნები, რომლებთანაც სსრკ-ს სერიოზული იდეოლოგიური და პოლიტიკური უთანხმოებები ჰქონდა, არ ხვდებოდა ამ სიაში. მაგალითად კომუნისტური ჩინეთი და იუგოსლავია. ბულგარეთი უნგრეთი ვიეტნამი გდრ ლაოსი მონღოლეთი პოლონეთი რუმინეთი სსრკ კუბა კსდრ ჩეხოსლოვაკია ალბანეთი (1961 წლიდან) ჩინეთი (სამოციან წლებში) იუგოსლავია სსრკ ვარშავის ხელშეკრულება Berthon, Simon; Potts, Joanna (2007), Warlords: An Extraordinary Re-creation of World War II Through the Eyes and Minds of Hitler, Churchill, Roosevelt, and Stalin, Da Capo Press, ISBN 0-306-81538-9 Bideleux, Robert; Jeffries, Ian (2007), A History of Eastern Europe: Crisis and Change, Routledge, ISBN 0-415-36626-7 Böcker, Anita (1998), Regulation of Migration: International Experiences, Het Spinhuis, ISBN 90-5589-095-2 Brackman, Roman (2001), The Secret File of Joseph Stalin: A Hidden Life, Frank Cass Publishers, ISBN 0-7146-5050-1 Berlin 1983: Berlin and the Wall in the early 1980s. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 28 სექტემბერი 2007. ციტირების თარიღი: 18 იანვარი 2013. The Lives of Others official website The Lost Border: Photographs of the Iron Curtain "Symbols in Transition" Documentary film regarding the post-89 handling of the political symbols and buildings of eastern Europe
საჰო

საჰო - ჩრდილო-აღმოსავლეთ ეთიოპიასა და ერიტრეაში მცხოვრები ხალხი. რაოდენობა დაახლოებით 217000 ადამიანი. ენა - საჰო, განეკუთვნება ქუშიტურ ენებს. საჰოს ნაწილმა შეითვისა მეზობელი ხალხის - ტიგრინასა და ტიგრეს ენები. რელიგიით მუსლიმები და მონოფიზიტი ქრისტიანები არიან. მათი ძირითადი საქმიანობაა მომთაბარე მიწათმოქმედება. ენითა და კულტურით ახლოს არიან დანაკილთან.
კუტუზოვის ორდენი

კუტუზოვის ორდენი (რუს. Орден Кутузова) — სამხედრო ორდენი. დააწესა სსრკ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმმა 1942 წლის 29 ივლისს. კუტუზოვის ორდენით აჯილდოებენ საბჭოთა არმიის მეთაურებს (მაგ. სარდლებს, შტაბის უფროსებს, დივიზიის, პოლკის, ბატალიონის მეთაურებს) ფრონტის, არმიისა თუ ცალკეული შენაერთის ოპერაციის გეგმის კარგად შემუშავებისა და განხორციელებისათვის. კუტუზოვის ორდენი 3 ხარისხისაა (III ხარისხისა დაწესდა 1943 წლის 8 თებერვალს). I ხარისხის ორდენი ოქროსია, II და III ხარისხისა — ვერცხლის. იბნევენ მკერდის მარჯვენა მხარეს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 90.
ჰექტორი

ჰექტორი (ბერძ. Ἕκτωρ) — ძველ ბერძნულ მითოლოგიაში ტროის მეფის პრიამეს და ჰეკაბეს ვაჟი, ანდრომაქეს ქმარი, ტროის ომის მამაცი, კეთილშობილი, ჭკვიანი, სამართლიანი, სამშობლოსათვის თავდადებული გმირი, ტროელთა მხედართმთავარი „ყოველ საქმეში გამორჩეული, ვითარცა ღმერთი მოკვდავთა შორის“ (ჰომეროსი). ჰექტორმა თავიდანვე იცოდა, რომ ტროის ბედი განწირული იყო, მაგრამ, მიუხედავად ამისა, შეუპოვრად იბრძოდა ბრძოლის ველზე. ბოლოს მოკლა პატროკლე, რის გამოც გამძვინარებულმა აქილესმა შუბით განგმირა იგი. ჰექტორის მომხიბლავი სახე ფართოდ აისახა ხელოვნებასა და ლიტერატურაში (პეტერ პაულ რუბენსი, ფრიდრიხ შილერი და სხვა). გელოვანი ა., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 638.
მეტეხი (კასპის მუნიციპალიტეტი)

მეტეხი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის კასპის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მტკვრის მარჯვენა ნაპირზე. თემის ცენტრი (სოფლები: მეტეხი, ბარნაბიანთკარი, სადგური მეტეხი). ზღვის დონიდან 560 მეტრზე, კასპიდან დაშორებულია 10 კილომეტრით. სოფელში ჯერ კიდევ ადრინდელ ბრინჯაოს ხანაში უცხოვრია ადამიანს. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2105 ადამიანი. მეტეხის ამაღლების ეკლესია მეტეხის კვირაცხოვლის ეკლესია მეტეხის ღვთისმშობლის ტაძარი მეტეხის ნამოსახლარი და სამაროვანი მეტეხის სამაროვანი მეტეხის ყორღანები ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 614. ↑ 1.0 1.1 1.2 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ კასპის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ერთეულების შექმნისა და მათი საზღვრების დადგენის შესახებ. საკანონმდებლო მაცნე (18 იანვარი, 2019). ციტირების თარიღი: 10 აპრილი, 2020. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
აბოვიანი

აბოვიანი (სომხ. Աբովյան; 1963 წლამდე — სოფელი ელარი) — ქალაქი სომხეთში, კოტაიქის პროვინციაში. მდებარეობს ერევნიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 10 კილომეტრზე. წარმოადგენს ერევნის აგლომერაციის ქალაქ-თანამგზავრს. ერევანთან დაკავშირებულია საავტომობილო გზითა და რკინიგზის ხაზით, რომლის საშუალებითაც დედაქალაქი უკავშირდება ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რაიონებს. ამის გამო ქალაქს ხშირად უწოდებენ ერევნის „ჩრდილოეთის კარიბჭეს“. ქალაქის ადგილზე მდებარეობდა სოფელი ელარი, რომელსაც 1961 წელს ეწოდა სომეხი მწერლის ხაჩატურ აბოვიანის სახელი. 1963 წელს სოფლის ადგილზე ჩამოყალიბდა ქალაქი აბოვიანი. აბოვიანიდან 6 კილომეტრზე მდებარეობს კურორტი არზნი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 30. საინფორმაციო პორტალი ქალაქ აბოვიანზე
ნიჟარა

ნიჟარა — ცხოველების გარეგანი ჩონჩხის ერთ-ერთი ძირითადი სახე. ნიჟარა უვითარდება უმარტივესების (ნიჟარიანი ამებები, შოლტოსნები, ფორამინიფერები), მოლუსკების, მხარფეხიანებისა და ფეხსახსრიანების (უმდაბლესი კიბოები) ზოგ ფორმას. მარტივი ჯამისებრი ნიჟარა, რომელიც სხეულს მხოლოდ ნაწილობრივ იცავს, აქვთ ნიჟარიან ამებეს, უძველეს მუცელფეხიანებს და სხვა. ნიჟარის დამცავი ფუნქცია სრულყოფილი გახდა მას შემდეგ, რაც წარმოიქმნა, ერთი მხრივ, ორი — მარჯვენა და მარცხენა (ორსაგდულიანები, ზოგი უმდაბლესი კიბო) ან ზურგისა და მუცლის (მხარფეხიანები) - სადგული (უმთავრესად, გრუნტში ჩაფვლასთან დაკავშირებით) და, მეორე მხრივ, ნიჟარა სპირალურად დაიხვა ჯერ ერთ (თავფეხიანები და ზოგი მუცელფეხიანის პლანოსპირალური ნიჟარა), შემდეგ კი სხვადასხვა (მუცელფეხიანების უმრავსელობის, აგრეთვე ფორამინიფერების ტურბოსპირალური ნიჟარა) სიბრტყეში, რაც სხეულს მეტ მდგრადობას ანიჭებს. ნიჟარის დამცავ ფუნქციას აძლიერებს საკეტები (ორსაგდულიანი ნიჟარა), სარქვლები (სპირალური ნიჟარა) და აგრეთვე მისი ზედაპირის სკულპტურული განვითარება. განსაკუთრებულ პირობებში აღინიშნება ნიჟარის მეტ-ნაკლები რედუქცია (კალმარები, სეპიები). ნიჟარა წარმოიქმნბეა ექტოპლაზმის (ერთუჯრედიანი ორგანიზმები) ან გარეთა ექტოდერმული შრის (მრავალუჯრედიანი ცხოველები) მიერ გამომუშავებული ორგანული ნივთიერებისაგან, რომელსაც ამა თუ იმ სახით უკავშირდება მინერალური ნივთიერებები.განსაკუთრებით რთულია მოლუსკების ნიჟარის კედელი, რომელიც შეიცავს 3 შრეს (პერიოსტრაკუმს, ოსტრაკუმს, ჰიპოსტრაკუმს). ნიჟარებს მცირეოდენი სამეურნეო გამოყენება აქვთ (აკეთებენ სადაფის ღილებს და სხვა). ნათაძე ლ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 441.
ნიჟარა (ნაგებობა)

ნიჟარა — საბაღო ან საპარკე ნაგებობა, ესტრადა ღია ცის ქვეშ კონცერტებისა და სხვა ღონისძიებათა ჩასატარებლად. აქვს პარაბოლის ფორმის გადახურვა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 441.
ჩელენჯერი

„ჩელენჯერი“ (ინგლ. Challenger — «გამომწვევი») — ნასა-ს მრავალჯერადი სატრანსპორტო კოსმოსური შატლი. მეორე კოსმოსური შატლი, ექსპლოატაციაში შევიდა 1982 წელს. სახელი დარქვა საზღვაო ხომალდის, რომელიც ოკეანეს 1870-იან წლებში იკვლევდა. ნასა-ში ამ შატლს აღნიშნავდნენ, როგორც OV-99 (Orbiter Vehicle – 99). თავდაპირველად მას მხოლოდ საცდელად იყენებდნენ, თუმცა შემდეგში ის კოსმოსური ფრენებისთვის აღჭურვეს. პირველი გაფრენა ჩელენჯერმა 1983 წლის 4 აპრილს მოახდინა. ჩელენჯერმა სულ ცხრა წარმატებული ფრენა განახორციელა. 1986 წლის 28 იანვარს, მეათე გაფრენისას, აფრენიდან 73 წამში მყარი საწვავის ამჩქარებლის დაზიანების გამო, შატლი აფეთქდა. ეკიპაჟის შვიდი წევრი დაიღუპა. ეს იყო იმ მომენტისთვის ყველაზე მნიშვნელოვანი კატასტროფა პილოტირებადი კოსმონავტიკის ისტორიაში. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჩელენჯერი [1] დაარქივებული 2017-12-29 საიტზე Wayback Machine. NASA-ს კენედის სახელობის კოსმოსური ცენტრი
ვახტანგ ჭელიძე

ვახტანგ ჭელიძე (დ. 10 აპრილი, 1917, სოფ. ბახვი, ახლანდ. ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი, — გ. 11 ივნისი, 2005) — ქართველი მწერალი, მთარგმნელი. ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1967), საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1997). დაამთავრა თსუ-ს ფილოლოგიური ფაკულტეტი დასავლეთ ევროპული ენებისა და ლიტერატურის განხრით (1941). 1948-52 წწ. იყო გამომცემლობა „საბლიტგამის“ მთავარი რედაქტორი, 1955-57 წწ. — ჟურნალ „ნიანგის“, 1957-62 — ჟურნალ „ცისკრის“ რედაქტორი, 1963-67 წწ. — საქართველოს სსრ კულტურის სამინისტროს ხელოვნების სამმართველოს უფროსი, 1967-73 წწ. — გამომცემლობა „საბჭოთა საქართველოს“ დირექტორი, 1973-1985 წწ. — გაზეთ „ლიტერატურული საქართველოს“ მთავარი რედაქტორი. ამავე პერიოდში მან დააარსა ჟურნალი „ხომლი“. 1985-91 წლებში დირექტორობდა გამომცემლობა „ნაკადულს“. ვახტანგ ჭელიძე იყო კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ მთავარი რედაქტორი, სხვადასხვა სარედაქციო-საგამომცემლო, ჟურნალ-გაზეთების სარედაქციო საბჭოს წევრი. მინიჭებული აქვს ივანე მაჩაბლის სახელობის პრემია (1978), საქართველოს სახელმწიფო პრემია (1997) და ლიტერატურული პრემია „საბა“ (2003). დაკრძალულია დიდუბის პანთეონში. ჭელიძის პირველი თარგმანი — უილიამ შექსპირის „რომეო და ჯულიეტა“ გამოქვეყნდა 1945 წ. , პირველი ორიგინალური თხზულება, ბიოგრაფიული რომანი „ცხოვრება ივანე მაჩაბლისა“ — 1955. ჭელიძეს ეკუთვნის შექსპირის, ჯონ ფლეჩერის, ჯონ მილტონის, დანიელ დეფოს, უოლტერ სკოტის, ჩარლზ დიკენსის, ჯონ გოლზუორთის, ჯეკ ლონდონის, მარკ ტვენის, ერნესტ ჰემინგუეის, ჯონ სტაინბეკის, ჯერომ სელინჯერის და სხვ. თხზულებანი, ლიტერატურულ-კრიტიკული და პუბლიცისტური წერილები, ესეები; განსაკუთრებით აღსანიშნავია ჭელიძის მხატვრულ-დოკუმენტური ვრცელი თხზულება „ქართლის ცხოვრების ქრონიკები“ (ტ. 1-4, 1973-83). ავალიანი, ლ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 390. ვახტანგ ჭელიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ჭელიძე ვახტანგ დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine. . ქართული და ქართულად თარგმნილი ლიტერატურის ელექტრონული ბიბლიოთეკა
აგარაკი (ქალაქი)

აგარაკი (სომხ. Ագարակ) — ქალაქი სომხეთში, სიუნიქის პროვინციაში, მდებარეობს ირანის საზღვართან, ქალაქ მეგრიდან 9 კილომეტრში, მდინარე არაქსის მარცხენა სანაპიროზე. სამი მხრიდან ეკვრის ზანგეზურის ქედის კალთები. აგარაკი დაარსდა 1949 წელს, როგორც სამხედრო დასახლება, 1954 წელს მიიღო დაბის სტატუსი, ხოლო 1990-იან წლებში - ქალაქისა. აგარაკში 1972 წელს ცხოვრობდა 3800 კაცი, 1979 წელს - 4073, 2001 წელს - 4801, ხოლო 2011 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობამ 4429 კაცი შეადგინა. აგარაკი არის სომხეთის ფერადი მეტალურგიის ცენტრი, 1853 წელს გაიხსნა სპილენძ-მოლიბდენის საბადო, ხოლო 1958 წელს სპილენძ-მოლიბდენის კომბინატი. 1989 წელს კომბინატი დაიხურა და მუშაობა განაახლა 2000 წელს. ქალაქში არის საბაჟო პუნქტი კარჩევანი. 2004 წლის 30 ნოემბერს აგარაკში დაიწყო ირან-სომხეთის გაზსადენის მონაკვეთის მშენებლობა. პროფილი geonames-ზე[მკვდარი ბმული] World Gazeteer: სომხეთი[მკვდარი ბმული] ↑ სომხური საბჭოთა ენციკლოპედია / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q164396"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q124405912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q6429958"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2657718"></a>
საჭილაოს შეთანხმება

საჭილაოს შეთანხმება 1804 — შეთანხმება იმერეთის მეფე სოლომონ II-სა და სამეგრელოს მთავარ გრიგოლ დადიანს შორის. დასავლეთ საქართველოში რუსთა ჯარის ახალი ნაწილების შესვლამდე საქართველოს მთავარ მმართველის გენერალ პავლე ციციანოვის წარმომადგენელს იმერეთის სამეფოში პ. ლიტვინოვს დავალებული ჰქონდა შეერიგებინა იმერეთის მეფე და სამეგრელოს მთავარი, რომლებიც ერთმანეთს ეცილებოდნენ ლეჩხუმს. ამ მიზნით ლიტვინოვმა საჭილაოში ერთმანეთს შეახვედრა სოლომონ II და გრიგოლ დადიანი და მშვიდობის პირობა დაადებინა — ისინი ლეჩხუმის საკითხში რუსეთის იმპერატორის გადაწყვეტილებას უნდა დალოდებოდნენ და შეესრულებინათ იგი; სხვა სადავო საკითხებიც მშვიდობიანი გზით უნდა გადაეჭრათ. შეუთანხმებლობის შემთხვევაში შუამავლად რუსეთის ხელისუფალს მიმართავდნენ. საჭილაოს შეთანხმების არცერთი პირობა არ განხორციელებულა. ბერძენიშვილი ნ., საქართველოს ისტორიული საკითხები, წგნ. 2, თბ., 1965; ბურჯანაძე შ. იმერეთის სამეფოს ურთიერთობა რუსეთთან სოლომონ მეორის დროს, "მაცნე", 1967, N 3. ნარსია გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 225.
შამლუღი

შამლუღი — ქალაქი სომხეთში, მდებარეობს მდინარე დებედის მარცხენა სანაპიროზე. ერევნიდან 203 კილომეტრი, ალავერდიდან 8 კილომეტრი, ხოლო უახლოესი რკინიგზის სადგურ ახტალიდან 8 კილომეტრი. Report of the results of the 2001 Armenian Census
ბენჯამინ ბლუმი

ბენჯამინ ბლუმი (ინგლ. Benjamin Samuel Bloom; დ. 21 თებერვალი, 1913, ლანსფორდი, პენსილვანია — გ. 13 სექტემბერი, 1999, ჩიკაგო, ილინოისი) — ამერიკელი განათლების ფსიქოლოგი (1913-1999); ჩიკაგოს უნივერსიტეტის პროფესორი, ავტორი საგანმანათლებლო მიზნების ტაქსონომიის, რომელიც განსაზღვრავს აზროვნების დონეებს. მან შემოგვთავაზა კოგნიტური მიზნების იერარქია, რომელიც ექვსი ეტაპისაგან შედგება: 1. ცოდნა (ფაქტობრივი ინფორმაცია); 2. გაგება (გააზრება); 3. გამოყენება (მიღებული ინფორმაციის პრაქტიკაში გამოყენების უნარი); 4. ანალიზი (ინფორმაციის კომპონენტებად დაყოფა მოვლენის არსის წვდომის გასაადვილებლად); 5. სინთეზი (მოვლენის მთლიანობაში აღქმა); 6. შეფასება (ღირებულებითი მსჯელობები, შედარებითი შეფასებები). გააქტიურების პროცესში, ყოველი მომდევნო დონე უფრო რთულდება და მოიცავს ერთ ან რამდენიმე წინა დონეს. ბლუმის თეორიის მიხედვით, ინფორმაციის ცოდნა, გაგება სწავლისთვის აუცილებელი, მაგრამ იგი არასაკმარისი პირობაა. იმისთვის, რომ მიღებული ინფორმაცია ბავშვმა განაზოგადოს და შემდგომ გამოყენება შეძლოს, აუცილებელია მისი გაგება და ანალიზი, ხოლო ახალი პროდუქტის შესაქმნელად, ახალი ცოდნის მისაღებად კი საჭიროა სინთეზისა და შეფასების გონებრივი ოპერაციების წარმოება. ცოდნა, გაგება და გამოყენება მიიჩნევა აზროვნების ქვედა, სავალდებულო დონეებად, ხოლო ანალიზი, სინთეზი და შეფასება კი — ზედა, სასურველ დონეებად. ბენჯამინ ბლუმი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული) ↑ 1.0 1.1 SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ 2.0 2.1 Brozović D., Ladan T. Hrvatska enciklopedija — LZMK, 1999. — 9272 გვრ. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1264934"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q429032"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18446"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1789619"></a> ↑ https://apadiv15.org/awards/division-15-career-achievement-award/past-recipients-of-the-career-achievement-award/
კანალიზაცია

კანალიზაცია (ფრანგ. canalisation) — მილების, მიწისქვეშა არხებისა და სხვა სანიტარიულ-ტექნიკურ ნაგებობათა სისტემა, რომლის მეშვეობითაც ქალაქიდან ან სხვა დასახლებული პუნქტიდან გაედინება თხევადი სიბინძურე და ჩამდინარე წყლები. დანიშნულებისა და მდებარეობის მიხედვით იყოფა შემდეგ ძირითად ჯგუფებად: გარე კანალიზაცია (საბინაო); შიდა კანალიზაცია (ქუჩის); სადრენაჟო კანალიზაცია (სხვადასხვა გრუნტის წყლის გადამყვანი); არქეოლოგურად დადასტურებული ყველაზე ძველი კანალიზაცია ჰქონდა ინდის ცივილიზაციას, ჯერ კიდევ ძვ. წ. III საუკუნეში. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: კანალიზაცია უცხო სიტყვათა ლექსიკონი[მკვდარი ბმული]
ტიბეტის ავტონომიური რეგიონი

ტიბეტის ავტონომიური რეგიონი (ტარ), ასევე ცნობილია როგორც სიწანგის ავტონომიური რეგიონი (ტიბ. བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་; გამარტივებულ ჩინურად 西藏自治区; ტრადიციულ ჩინურად 西藏自治區) — ავტონომიური რეგიონი ჩინეთის დასავლეთ ნაწილში, რომელიც შეიქმნა 1965 წელს. ტიბეტის ავტონომიური რეგიონი შეიცავს ისტორიული ტიბეტის მხოლოდ ნაწილს. ტარ ჩინეთში სიდიდით მეორე რეგიონია. ავტონომიური რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი და უდიდესი ქალაქია ლჰასა. ტარის მოსახლეობაა 3,002,166 ადამიანი (2010) და მათ უმეტესობას შეადგენენ ეთნიკური ტიბეტელები. ფართობია 1,200,000 კვადრატული კილომეტრი და ჩინეთში ერთ-ერთი ყველაზე დაუსახლებელი რეგიონია. 1912–1950 წლებში ამჟამინდელი ტიბეტის ავტონომიური რეგიონის ტერიტორია (უ-ცანგი და დასავლეთი კამი) იმართებოდა ტიბეტის მთავრობის მიერ დალაი-ლამას ხელმძღვანელობით. ხოლო ეთნო-კულტურული ტიბეტის დანარჩენი ნაწილი, – აღმოსავლეთი კამი და ამდო, – ტიბეტის მთავრობას XVIII საუკუნის შუა ხანებიდან აღარ ემორჩილებოდა; ამჟამად ეს ტერიტორიები გადანაწილებულია ცინხაის, განსუს, სიჩუანისა და იუნანის პროვინციებზე. ↑ Grunfeld, A. Tom, The Making of Modern Tibet, M.E. Sharpe, გვ. 245. (ინგლისური) ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ტიბეტი ტიბეტის ავტონომიური რეგიონის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2010-05-10 საიტზე Wayback Machine. . ტიბეტის ავტონომიური რეგიონის ეკონომიკური პროფილი HKTDC-ზე.
ასერტულობა

ასერტულობა — ადამიანის უნარი, თამამად გამოხატოს საკუთარი აზრი სხვისი შეურაცხყოფის გარეშე და სხვებთან დაამყაროს ეფექტიანი კომუნიკაცია. ამ დროს ადამიანი პატივს სცემს საკუთარ თავს და სხვებს. ასერტულობა აძლევს ადამიანს სხვებთან ღია კომუნიკაციის საშუალებას. ასერტული ქცევა აძლევს საშუალებას ადამიანს რომ დაიცვას საკუთარი პოზიცია, მაშინაც კი, როდესაც სხვებს განსხავებული აზრი აქვთ. ასერტული ქცევა გულისხმობს შემდეგი უნარების გამოყენებას: უარის თქმა როგორ თქვა „არა“ შესატყვის სიტუაციაში და შესატყვის დროს. საკუთარი პიზიციის გამოხატვა - „არა არ შემიძლია“ მიზეზების ახსნა — „დღეს დაკავებული ვარ“ გაგება — „იმედი მაქვს, რომ თქვენთვის შესაბამის სხვა საქმეს მოძებნით“ გრძნობების გამოხატვა უთხრა ადამიანებს, თუ რას გრძნობ. დადებითი გრძნობების გამოხატვა — „შენ ძალიან კარგადშეასრულე დავალება“ უარყოფითი გრძნობების გამოხატვა — „შენმა საქციელმა მე გული მატკინა“ თხოვნა: ინფორმაციის, განმარტების მიღების თხოვნა. პრობლემის ჩამოყალიბება / განმარტების თხოვნა — „მე თქვენ ორი ურთიერთსაწინააღმდეგო დავალება მომეცით; თუ შეიძლება, „შეგიძლიათ ამიხსნათ, ზუსტად რა გსურთ, რომ გავაკეთო?“
მეტაკოგნიცია

მეტაკოგნიცია — საკუთარი შემეცნებითი (აზროვნების) პროცესების – აზრების, ფიქრების – გაცნობიერება და მართვა. სხვა სიტყვებით, მეტაკოგნიცია არის აზროვნება აზროვნების შესახებ. ეს არის ცოდნა საკუთარი კოგნიტური სისტემისა და მისი ფუნქციონირების შესახებ და მისი კონტროლის უნარი. მეტაკოგნიციის დროს ხდება იმის შემეცნება, თუ რა ვიცით (მეტაკოგნიტური ცოდნა), იმის გაცნობიერება, თუ რას ვაკეთებთ, როგორ ვიქცევით (მეტაკოგნიტური უნარი), ან როგორია ჩვენი მიმდინარე კოგნიტური და ემოციური მდგომარეობა (მეტაკოგნიტური შეგრძნება. მეტაკოგნიცია მოიცავს მეტაკომპონენტებს – მართვის პროცესებს, რომლებიც ინფორმაციის გადამუშავების კონკრეტულ პროცესებს არეგულირებენ. ეს კომპონენტებია: პრობლემის არსებობის აღიარება, პრობლემის გაცნობიერება და იმ პროცესების ამორჩევა, რომლებიც გამოდგება პრობლემის გადასაჭრელად, სტრატეგიის არჩევა, მენტალური რეპრეზენტაციის შერჩევა, გონებრივი რესურსების განაწილება, პრობლემის გადაწყვეტის მსვლელობაზე კონტროლი, პრობლემის გადაწყვეტის ეფექტიანობის შეფასება. როდესაც მეტაკოგნიცია ეხება საკუთარი სწავლის პროცესების გაცნობიერებას, მაშინ ადგილი აქვს სწავლის სწავლას - ადამიანის მიერ საკუთარი სწავლის მართვას, რომელიც მოიცავს სწავლის დაგეგმვას, შეფასებას და მუდმივ მონიტორინგს. განმარტებითი ლექსიკონი განათლების სპეციალისტებისთვის ტ.2, ეროვნული სასწავლო გეგმებისა და შეფასების ცენტრი, 2007 ეროვნული სასწავლო გეგმებისა და შეფასების ცენტრის პუბლიკაციები მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების ცენტრი[მკვდარი ბმული] განათლების თანამედროვე ტექნოლოგიები
სოციალური კოგნიცია

სოციალური კოგნიცია ანუ შემეცნება ეხება პიროვნების მიერ სხვა ადამიანების აზრების, გრძნობების და განზრახვების გაცნობიერების პროცესს. სოციალური შემეცნება საფუძვლად უდევს სოციალური უნარ-ჩვევების განვითარებას. კერძოდ, სოციალურ შემეცნებას მნიშვნელოვანწილად განსაზღვრავს იმას, თუ როგორი დამოკიდებულება ჩამოუყალიბდება ბავშვს სხვა ბავშვების და უფროსების მიმართ; როგორ განუვითარდება მას სხვათა პატივისცემისა და ურთიერთგაგების ჩვევები, რაც საქართველოში მოქმედი ეროვნული სასწავლო გეგმის ერთ-ერთი ძირითადი მიზანია. განმარტებითი ლექსიკონი განათლების სპეციალისტებისთვის ტ.2, ეროვნული სასწავლო გეგმებისა და შეფასების ცენტრი, 2007 ეროვნული სასწავლო გეგმებისა და შეფასების ცენტრის პუბლიკაციები მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების ცენტრი[მკვდარი ბმული] განათლების თანამედროვე ტექნოლოგიები
კენიგსბერგი

კენიგსბერგი (გერმ. Königsberg) — აღმოსავლეთ პრუსიის პოლიტიკური, კულტურული და ეკონომიკური ცენტრი 1255–1945 წლებში. მეორე მსოფლიო ომის დამთავრების შემდეგ, როდესაც აღმოსავლეთ პრუსიის ჩრდილოეთი ნაწილი საბჭოთა კავშირს გადაეცა, კენიგსბერგის ნანგრევებზე აშენდა საბჭოთა ქალაქი კალინინგრადი. კენიგსბერგი 1652 კენიგსბერგი საკათედრო ტაძარი (XIV საუკუნე) Kaliningrad Photo Gallery – Reisebilder aus Königsberg The Film Königsberg is dead, France/Germany 2004 by Max & Gilbert (გერმანული) (ინგლისური) Territory's history from 1815 to 1945 (გერმანული) Interactive Map with photos of Königsberg and modern Kaliningrad დაარქივებული 2013-07-29 საიტზე Wayback Machine. Site with 400+ side-by-side photos of 1939/2005 identical locations in Königsberg/Kaliningrad დაარქივებული 2021-02-25 საიტზე Wayback Machine. (რუსული) (გერმანული) Northeast Prussia 2000: Travel Photos
ალავერდი (ქალაქი)

ალავერდი (სომხ. Ալավերդի) — ქალაქი სომხეთში, ლორეს პროვინციაში, ერევნიდან 167 კილომეტრში, ქალაქში გადის საავტომობილო გზა ვანაძორი-თბილისი და რკინიგზის ხაზი ერევანი-თბილისი. მდებარეობს მდინარე დებედის ვიწრო ხეობაში. ზღვის დონიდან 750-1400 მეტრზე. ცნობილია როგორც სომხეთის სპილენძის წარმოების ცენტრი. ალავერდი ისტორიულ წყაროებში პირველად მოიხსენიება ძვ. წ. III-II საუკუნეებიდან მანიც-გომის, მანესის სახელწოდებით. XIII საუკუნის დასაწყისიდან ცნობილია როგორც სპილენძის წარმოების ადგილი. თანამედროვე სახელი მიიღო XVII საუკუნეში. 1770 წელს ლორის ოლქში დასახლდნენ ბერძენი მაღაროს მუშები, რომლებმაც ალავერდსა და შამლუღში ააშენეს სპილენძსადნობი ქარხანა, რომელიც 1795 წელს დაანგრია აღა-მაჰმად-ხანმა. 1801 წელს ალავერდი შევიდა რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში. 1921 წელს ალავერდში დამყარდა საბჭოთა ხელისუფლება. 1938 წელს მიიღო ქალაქის სტატუსი. 1963 წლიდა კი არის რესპუბლიკური დაქვემდებარების ქალაქი. 2001 წლის აღწერით ალავერდის მოსახლეობა შეადგენდა 14 835 კაცს. 1831 წელა აქ ცხოვრობდა 24 ადამიანი, 1873 წელს - 748, 1926 წელს - 4 500, 1959 წელს - 16 805, 1970 წელს - 23 311, ხოლო 1979 წელს წელს - 23 182. ალავერდში დაიბადა სომეხი ისტორიკოსი ალექსანდრ ერიციანი (1842-1902), სომეხი საბჭოთა მხატვარი ალბერტ ასლიანი, ცნობილი საბჭოთა პოლიტიკური მოღვაწე ანასტას მიქოიანი და მისი ძმა კონსტრუქტორი არტემ მიქოიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 260.
სილაბუსი

სილაბუსი — სასწავლო კურსის პროგრამა. სილაბუსში მოცემულია კურსის სათაური, სწავლების საფეხური, მიზანი და ამოცანები, სწავლების ფორმატი (სწავლების მეთოდი), კურსის საათობრივად გაწერილი შინაარსობრივი გეგმა გამოყენებული სახელმძღვანელოების გვერდების ან სხვა რესურსების დეტალური მითითებით, ასევე კურსის შეფასების პრინციპები (შუალედური, შემაჯამებელი, განმსაზღვრელი და სხვა), მოსალოდნელი შედეგები, კერძოდ, იმ ცოდნისა და უნარ-ჩვევების ჩამონათვალი, რომელსაც უზრუნველყოფს კურსის დასრულება. უმაღლეს სასწავლებლებში სილაბუსი აწესრიგებს ლექტორისა და სტუდენტის ურთიერთობას. სასწავლო კურსის დაწყებისას სტუდენტმა სილაბუსის მეშვეობით უნდა გაიგოს, თუ რა და როგორ უნდა ისწავლოს, რომ სასურველ შედეგს მიაღწიოს. მეორე მხრივ, სილაბუსის მეშვეობით უმაღლესი სასწავლებლის ადმინისტრაციას შეუძლია შეამოწმოს ლექტორის აკადემიური საქმიანობის ხარისხი. საქართველოს კანონი „უმაღლესი განათლების შესახებ“, 2004 წლის 21 დეკემბერი, მუხლი 2. განმარტებითი ლექსიკონი განათლების სპეციალისტებისთვის ტ.2, ეროვნული სასწავლო გეგმებისა და შეფასების ცენტრი, 2008
ჭამბარაკი

ჭამბარაკი — ქალაქი სომხეთში გეღარქუნიქის მარზაში. მდებარეობს ერევნიდან 125 კილომეტრზე. ქალაქი დაკავშირებულია ავტომაგისტრალებით ქალაქ ბერდთან და ქალაქ დილიჯანთან. World Gazeteer: Armenia[მკვდარი ბმული] – World-Gazetteer.com Kiesling, Brady (2005), Rediscovering Armenia: Guide, ერევანი: Matit Graphic Design Studio