laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ფერდობი

ფერდობი, მთის კალთა — დედამიწის ზედაპირის დახრილი მონაკვეთი, რომელიც წარმოიქმნება ენდოგენური და ეგზოგენური პროცესების შედეგად ხმელეთსა და ზღვებისა და ოკეანეების ფსკერზე. ფერდობთა ხასიათი განისაზღვრება შემადგენელი ქანების შედგენილობითა და აგებულებით, ადგილის აბსოლუტური და შეფარდებითი სიმაღლით, ფერდობთა პროცესების ინტენსივობით, კლიმატური თავისებურებებითა და სხვა. ამ პირობების სხვადასხვაგვარი შეხამება ხელს უწყობს ფერდობთა სხვადასხვაგვარობის შექმნას. ფორმების მიხედვით განასხვავებენ: სწორ, ამობურცულ, ჩაზნექილ, საფეხურებისებრ და რთულ ფერდობებს. არსებობს აგრეთვე ჩაქცევითი, მეწყრული, სოლიფლუქციური, დელუვიური, ეროზიული და სხვა სახის ფერდობები. ფერდობთა უმეტესობას აქვს რთული გენეზისი. ფერდობთა მნიშვნელოვანი მაჩვენებელია მათი დახრილობა, რომელიც ძლიერ იცვლება ერთი ადგილიდან მეორე ადგილისაკენ. მთებში გვხვდება ფრიალო კალთები, რომელთა დახრილობა უახლოვდება 90°-ს. მთებში არსებული ფერდობების საშუალო დახრილობა ჩვეულებრივ 20°-ს აჭარბებს. ვაკე ადგილებზე დახრილობა მცირეა (2-3°). ფერდობთა ფორმა და დახრილობა დრო და დრო იცვლება. Геологический словарь: в 2-х томах. — М.: Недра. Под редакцией К. Н. Паффенгольца и др.. 1978; Геоморфологический словарь-справочник., Составитель Л. М. Ахромеев. Брянск, 2002.
Panasonic

Panasonic (იაპონ. パナソニック株式会社) — ელექტრონიკის მწარმოებელი საერთაშორისო კორპორაცია, რომლის სათავო ოფისი მდებარეობს იაპონიის ქალაქ ოსაკაში. იგი არის იაპონიის უდიდესი მედია კონგლომერატი, რომლის წლიური შემოსავალი აღემატება ¥7.319 ტრილიონს, რაც $76.25 მილიარდს შეადგენს (2013 წლის მონაცემებით). 2008 წლის 1 ოქტომბრამდე კომპანიას ოფიციალურად ეწოდებოდა Matsushita Electric Industrial Co., Ltd. (იაპონ. 松下電器産業株式会社), Panasonic კი ერთ-ერთი სავაჭრო ნიშნის დასახელება იყო. ოფიციალური საიტი ↑ 1.0 1.1 1.2 „Annual Report 2017“ (PDF) (პრეს-რელიზი). Panasonic Corporation. March 31, 2017. ციტირების თარიღი: 23 October 2017. ↑ "Corporate Profile დაარქივებული 2011-01-27 საიტზე Wayback Machine. ." Panasonic Corporation. Retrieved on February 15, 2011. "Head Office Location 1006, Oaza Kadoma, Kadoma-shi, Osaka 571-8501, Japan" (PDF Map დაარქივებული 2011-04-09 საიტზე Wayback Machine. , GIF Map დაარქივებული 2012-01-17 საიტზე Wayback Machine. (Direct link დაარქივებული 2010-12-18 საიტზე Wayback Machine. )) ↑ Google Finance
ბანინის ეროვნული პარკი

ბანინის ეროვნული პარკი — დაცული ტერიტორია მოზამბიკში, გაზის პროვინციის ჩიგუბუს რაიონში. შეიქმნა 1973 წლის 26 ივნისს. პარკის ფართობი 7 000 კმ²-ია და მოიცავს ვრცელ ჭარბტენიან არეალებს, რაც წყლის მნიშვნელოვანი წყაროა ირგვლივ მდებარე მშრალი მიწებისთვის. ნალექების საშუალო წლიური მაჩვენებელი 430 მმ-ია. ამ არეალში წყალი ძირითადად მოემართება ჩრდილო-დასავლეთიდან, ზიმბაბვეს საზღვრის სიახლოვიდან, მრავალი არხის მეშვეობით, შემდეგ კი მდინარე შანგანეში ჩაედინება. პარკის ტერიტორიაზე გავრცელებულია 18 სახეობის თევზი. ბინადრობენ ბუფალოები, სიასამურები, ზებრები, გნუები და ა. შ. აღნიშნულ ცხოველთა დიდი ნაწილი განაფგურდა 1980-იანი წლების სამოქალაქო ომის დროსა და 1990-იანი წლების დასაწყისში. პარკში დღემდე ბინადრობს საფრთხის ქვეშ მყოფი საყურეებიანი წერო. ნაკრძალში სახლობს ადამიანთა მცირე საზოგადოება, რომელიც მიწის დამუშავებით გარემოს ზიანს აყენებს. მოჰყავთ სიმინდი, სორგო, მანიოკი და შაქრის ლერწამი. Annotated checklist of the birds of Banhine National Park, Southern Mozambique
ორმაგი სახე

ორმაგი სახე — რეჟისორ ლევან ანჯაფარიძის ფილმი. გამოვიდა 1997 წელს. ნარკოტიკები, ფული, მკვლელობა, ციხე... ცოდვებით დამძიმებული, ნაადრევად დაბერებული გიოს წინაშე მოულოდნელად სულის გადარჩენისკენ მიმავალი გზა იხსნება – თურმე როგორ სჭირდება მამობრივი სიყვარული და განკურნების რწმენა მის პატარა, ხეიბარ ბიჭს, რომლის არსებობით არასდროს დაინტერესებულა. გიო შვილის ჯანმრთელობისთვის იწყებს ბრძოლას. გიორგი გურგულია გიორგი ანჯაფარიძე თემურ გვალია ლია ქობულაძე ზურაბ ბეგალიშვილი ამირან შარმანაშვილი თემურ კალანდაძე გიორგი (გოგა) პიპინაშვილი გიორგი კაჭარავა გია მუჯირი ვაჟა ფირცხალაიშვილი﻿ „ორმაგი სახე“ [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია
ტოლოჩანოვისა და იევლევის ელჩობა

ტოლოჩანოვისა და იევლევის ელჩობა — მოსკოვის სახელმწიფოს ელჩობა იმერეთის სამეფოში 1650-1652 წლებში. ელჩობაში შედიოდნენ მოსკოვის სახელმწიფოს სტოლნიკი ნიკიფორე ტოლოჩანოვი, დიაკი ალექსი იევლევი და თარჯიმანი ი. ბოიარჩიკოვი. ელჩები მოსკოვიდან 9 ივნისს გამოემგზავრნენ, 1650 წლის სექტემბერში ასტრახანში ჩავიდნენ, იქიდან 1651 წლის აპრილში გაემგზავრნენ და იმავე წლის ივნისში ქუთაისში იყვნენ - 25 ივნისს ისინი იმერეთის მეფე ალექსანდრე III-მ მიიღო. 14 სექტემბერს მეფემ თავადებთან და კათოლიკოსთან ერთად ხელი მოაწერა რუსეთის ერთგულების ფიცის წიგნს. ელჩობას მოლაპარაკება ჰქონდა აგრეთვე კახეთის მეფე თეიმურაზ I-თან, რომელიც იმჟამად იმერეთის სამეფოს აფარებდა თავს. გაჭიანურებული მოლაპარაკება უშედეგოდ დამთავრდა. 1651 წლის ოქტომბერში ელჩობა იმერეთიდან გაემგზავრა. ნ. ტოლოჩანოვმა და ა. იევლევმა ცალ-ცალკე შეადგინეს ე. წ. „მუხლებრივი აღწერილობანი“, რომლებიც მნიშვნელოვან ცნობებს შეიცავენ იმერეთის სამეფოს პოლიტიკური, ეკონომიკური და კულტურული ისტორიისათვის. ნარსია გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 13.
ტოლოშელები

ტოლოშელები — მესხ აზნაურთა საგვარეულო XI საუკუნეში. გვარის სახელწოდება წარმოსდგა სოფელ ტოლოშიდან (ახლანდელი ასპინძის მუნიციპალიტეტი), რომელსაც ალბათ სამამულოდ (სამემკვიდრეოდ) ფლობდა ეს საგვარეულო. ტოლოშელების ერთ-ერთი წარმომადგენელი — ისაკი XI საუკუნის შუა წლებში დასახლებულა ჟალეთში (კახეთში). „ქართლის ცხოვრებაში“ იგი უკვე არა ტოლოშელად, არამედ - ტოლობელის ძედ იხსენიება („ქართლის ცხოვრების“ გვიანდელ გადამწერს გრაფიკული ხასიათის შეცდომა მოსვლია: „შ“ მიუჩნევია „ბ-დ“, რის გამოც ტოლოშელისძის ნაცვლად გადაუწერია ტოლობელისძე). 1069 წელს ისაკ ტოლოშელისძეს ხელში ჩაუვარდა საქართველოს მეფე ბაგრატ IV-სთან დამარცხებული და ლტოლვილი განძის ამირა ფადლონი 15 მხლებლითურთ. ისაკმა გაძარცვა ფადლონი და იმის მაგივრად, რომ ერთგულება გაეწია ბაგრატ IV-თვის (დაივიწყა, რომ ადრე საქართველოს მეფის ქვეშევრდომი იყო), განძის ამირა თავის ახალ პატრონს — კახეთ-ჰერეთის მეფეს აღსართან I-ს მიჰგვარა თელავში. ტოლოშელების საგვარეულომ, როგორც ჩანს, XI საუკუნეშივე დაკარგა ტოლოში და ამის გამო საგვარეულო სახელიც შეიცვალა. შოშიაშვილი ნ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 13.
ვერა მაილზი

ვერა მაილზი, (ინგლ. Vera Miles; დ. 23 აგვისტო, 1929) — ამერიკელი მსახიობი ქალი. აქტიურად თანამშრომლობდა ალფრედ ჰიჩკოკთან. ცნობილია „ფსიქოში“ შესრულებული როლით. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ვერა მაილზი“ ვიკისაწყობში. ვერა მაილზი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში Vera J. Ralston დაარქივებული 2006-01-18 საიტზე Wayback Machine.
მოზამბიკური მეტიკალი

მოზამბიკური მეტიკალი — გადახდის ერთადერთი კანონიერი საშუალება მოზამბიკის ტერიტორიაზე. მიმოქცევაში არის 20, 50, 100, 200, 500 და 1000 მეტიკალის ნომინალის კუპიურები, აგრეთვე 1, 5, 10, 20 და 50 სენტავოს ნომინალისა და 1, 2, 5 და 10 მეტიკალის ნომინალის მონეტები. 1994—2006 მოზამბიკში წლიურმა ინფლაციამ 1000 %-ს მიაღწია. 1994 წელს მოზამბიკის ბანკმა გამოუშვა 500 000 მეტიკალის ნომინალის კუპიურა. 2006 წლიდან მიმოქცევაშია 20, 50, 100, 200, 500 და 1000 მეტიკალის ნომინალის კუპიურები. 2011 წლის 1 ოქტომბერს გამოვიდა 20, 50 და 100 მეტიკალის კუპიურები. 2012 წელს იყო მიმოქცევაში 200, 500 და 1000 მეტიკალის ნომინალის კუპიურები, ხოლო 2006 წელს გამოშვებული მეტიკალები მიმოქცევიდან ამოიღეს. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მოზამბიკური მეტიკალი http://newafrica.ru/anonses/tourism/news/070206_moz.htm დაარქივებული 2015-09-29 საიტზე Wayback Machine.
მოზამბიკის ეროვნული წინააღმდეგობა

მოზამბიკის ეროვნული წინააღმდეგობა (პორტ. Resistência Nacional Moçambicana, რენამო) — მოზამბიკის პოლიტიკური პარტია, სიდიდით მეორე ქვეყანაში. ემხრობა კონსერვატიულ პოზიციებს. პარტიის წარმომადგენელი — აფონსუ დლაკამა (პორტ. Afonso Dhlakama). რენამო დაარსდა 1976 წელს სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკისა და სამხრეთ როდეზიის სპეცსამსახურების აქტიური დახმარებით და 16 წლის განმავლობაში აწარმოებდა ომს ქვეყნის მმართველი მარქსისტული პარტიის, ფრელიმოს, წინააღმდეგ. ომის დასრულების შემდეგ წარმოადგენს უმსხვილეს ოპოზიციურ პარტიას. 2003 წლის მუნიციპალურ არჩევნებზე პარტიმ კონტროლი მოიპოვა ქვეყნის 33 მუნიციპალიტეტიდან 5-ზე.
გალენოსი

კლავდიუს გალენოსი/გალენუსი (ბერძ. Γαληνός; დ. 129, პერგამონი — გ. 200/216, რომი) — რომაელი ექიმი, ბუნებისმეტყველი და ფილოსოფოსი, ანტიკური მედიცინის კლასიკოსი. გალენოსს ეკუთვნის მრავალი ნაშრომი ფილოსოფიაში, ლოგიკაში, გრამატიკასა და მათემატიკაში. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მისი სამედიცინო ხასიათის თხზულებები, სადაც გაშუქებულია ანატომიის, ფიზიოლოგიის, პათოლოგიის, ფარმაკოლოგიის, გინეკოლოგიისა და სხვა საკითხები. ანატომიის და ფიზიოლოგიის შესწავლისას გალენოსი ფართოდ იყენებდა ცდებს ცხოველებზე, კვეთდა მაიმუნის, ღორისა და ძაღლის გვამებს, აკეთებდა ვივისექციას. მან ზუსტად აღწერა ხერხემლის სვეტის, ზურგისა და სხეულის სხვა ნაწილების კუნთები, ნერვული სისტემის სხვადასხვა წარმონაქმნი, გამოყო ძვლების ძირითადი ფორმები და არტერიის სამი შრე. ცდებით დაადგინა ზურგის ტვინის სეგმენტების ფუნქციური მნიშვნელობა. ამტკიცებდა, რომ ტვინი არის მოძრაობის, მგრძნობელობისა და სულიერი მოქმედების წყარო. დაასაბუთა, რომ სისხლის ძარღვებში გადის სისხლი და არა ჰაერი. აღწერა წამლის დამზადების იმ დროისათვის ცნობილი ხერხები. გალენოსმა დაამკვიდრა მცდარი შეხედულება, თითქოს ღვიძლი სისხლის მიმოქცევის მთავარი ორგანოა (ამ შეხედულებამ ანდრეას ვეზალიუსისა და უილიამ ჰარვეის აღმოჩენამდე იარსება). ფსიქოლოგიური მოვლენების ახსნისას გალენოსი ემყარებოდა თავის ფიზიოლოგიურ შეხედულებებს, ცდილობდა გაერკვია ფსიქიკის სხეულებრივი საფუძვლები, რაც კარგად ჩანს მის მოძღვრებაში ტემპერამენტზე. გალენოსის მიხედვით, სულიერი ცხოვრების მატარებელია პნევმა-გამთბარი ჰაერის მსგავსი, ეთერისებრი სუბსტანცია. იგი განასხვავებდა სასიცოცხლო (ფიზიკურ) და ფსიქოლოგიურ პნევმას, რომელთაგან პირველი ღვიძლშია, მეორე კი — ტვინსა და ნერვებში. გალენოსმა შექმნა სამედიცინო და ბიოლოგიური ცოდნის მთელი სისტემა და, მისმა ნაშრომებმა უდიდესი გავლენა იქონია მედიცინის შემდგომ განვითარებაზე. როგორც ექიმი, ის უცილობელ ავტორიტეტად ითვლებოდა მთელი შუა საუკუნეების მანძილზე. Opera omnia, Venetiis, 1541—45; Oeuvres anatomiques, physiologiques et medicales, Р., 1854—56. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 636. История медицины, под ред. Б. Д. Петрова, М., 1954.
მოზამბიკის მდინარეების სია

მოცემული მოზამბიკის მდინარეების სია დაწყობილია აუზების მიხედვით, შენაკადებთან ერთად. რუვუმა ლუჯენდა ლურეცო ლუატიცე ლოტჩესე ლუამბალა ლუჩიმუა მანდიმბე ნგალამუ ჩიულეცი ლუჩულინგო მესინჯე (მსინჯე) მეზალო მონტეპუეცი ლურიო მეკუბური სანჰუტე მონაპო (მდინარე) მუგინკუალი მელული ლიგონია მელელა რარაგა ლიცუნგო სუასუა ლიკუარე ლუალუა მუკარაუ ზამბეზი ჩინდე ინჰაომბე ზანგუე ნჰამაპასა შირე ნიასა მსინჯე პომპუე ლუენჰა მაზოვე რუია (ლუია) გაირეზი (კაურესი) რევუბუ ლუია ჩერიზე მუანგადეზე კაპოჩე ლუანგუა (დუანგუა) მუკანჰა მეზენგუეზი მეტამბოა მანიამე (პანჰამე) (ჰუნიანი) ანგვა ლუანგვა მიკელო მუპა ჩინიზიუა სანგუზი პუნგვე ვუნდუზი ბუზი (მდინარე) რევუ ლუკიტე გორონგოსა მუარი სავე (საბი) გოვურო ინჰარიმე ლიმპოპო ჩანგვანე ოლიფანტსი შინგვიძი მვენეზი კომატი (ინკომატი) მაზიმეკჩოპესი ნვანეძი ნვასვიცონცო საბიე მატოლა (მდინარე) უმბულუზი ტემბე მაპუტუ (ლუსუფტუ) პონგოლა ტუმბულუმუნდო Prentice-Hall, Inc., ამერიკული მსოფლიო ატლასი 1985 გაერთიანებული ერების ორგანიზაცია 2004 GEOnet Names Server დაარქივებული 2020-04-10 საიტზე Wayback Machine. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მოზამბიკის მდინარეების სია
ნაცისტური მისალმება

ნაცისტური მისალმება (გერმ. Deutscher Gruß, Hitlergruß მესამე რაიხში შედგებოდა მარჯვენა ხელის აწევისაგან დაახლოებით 45 გრადუსის კუთხით გამართული ხელისგულით (მაღალ ჩინთა შორის — ნახევრადმოხრილი, რიგითთა ან წოდებით უფროსთა წინაშე — სრულად გამართულით) და წამოძახილებით გერმ. Heil Hitler! — „გაუმარჯოს ჰიტლერს“, „დიდება ჰიტლერს!“ (ჩვეულებრივ ქართულად გადაეცემა როგორც ჰაილ ჰიტლერ) ან უბრალოდ გერმ. Heil! მისალმებისას, მიმართული თვით ფიურერისაკენ, ის ჩვეულებრივ მესამე პირში არ იწოდებოდა, და ითქმებოდა Heil! ან Heil, mein Führer! იყო ჰიტლერის პიროვნული კულტის ნაწილი. მიღებული იყო სახელმწიფო დაწესებულებებში, ნსდაპ, სს, მაგრამ არაოფიციალურადაც ფართოდ გამოიყენებოდა.
ტონ დიკ თანგი

ტონ დიკ თანგი (დ. 20 აგვისტო, 1888, ლონგსიუიენის პროვინცია — გ. 30 მარტი, 1980, ჰანოი, ვიეტნამი) — ჩრდილოეთ ვიეტნამის მეორე და უკანასკნელი, ხოლო ვიეტნამის სოციალისტური რესპუბლიკის პირველი პრეზიდენტი. 1930 წლიდან ვიეტნამის მშრომელთა პარტიის წევრია. 1929-1945 წწ. გადასახლებული იყო კ. პულოკონდორზე. 1951-1955 წწ. ლიენ-ვიეტის ეროვნული ფრონტის მუდმივი კომიტეტის თავმჯდომარე. 1960-1969 წწ. ვიეტნამის დემოკრატიული რესპუბლიკის (ჩრდილოეთ ვიეტნამის) ვიცე-პრეზიდენტი, 1969 წლიდან ვიეტნამის დემოკრატიული რესპუბლიკის პრეზიდენტი. 1976 წლიდან 1980 წლამდე ვიეტნამის სოციალისტური რესპუბლიკის პრეზიდენტი. გარდაიცვალა 1980 წლის 30 მარტს. ვიეტნამის პრეზიდენტი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 19.
ტონთიო

ტონთიო — ისტორიული სოფელი ჯავახეთში. გადმოცემით, ბიზანტიის კეისარმა ჰერაკლემ (VII საუკუნე) საქართველოში ლაშქრობის დროს ერთ-ერთ მთაზე განძი დაფლა; ბერძნული სახელწოდებაც („ტონთიო“ — ოქროს მთა) აქედან მოდის. ისტორიულ მეცნიერებაში მიღებული იყო აზრი, რომ ტონთიო ქალაქ გორის ადრინდელი სახელწოდებაა. ეს ვერსია, რომელიც მემატიანე ჯუანშერის (XI საუკუნე) თხზულებიდან მოდიოდა მეცნიერებაში ვახუშტი ბაგრატიონმა დაამკვიდრა (XVIII საუკუნე). გამოკვლევებმა ეს მოსაზრება არ დაადასტურა. გვასალია ჯ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 19.
ტოტილა

ტოტილა, ბადუილა (დ. უცნობია — გ. 552, გუალდო-ტადინო, იტალია) — ოსტგუთების მეფე 541-552 წლებში. სათავეში ჩაუდგა სახალხო-განმათავისუფლებელ მოძრაობას ბიზანტიელ დამპყრობელთა წინააღმდეგ იტალიაში. გამოიყენა ბიზანტიის პოლიტიკით უკმაყოფილო მონების, კოლონებისა და რომაულ-იტალიური გლეხების გამოსვლები. ძველ რომაელ არისტოკრატიას და კათოლიკურ ეკლესიას ჩამოართვა მიწები და დაურიგა თავისი რაზმის წევრებსა და თავისუფალ მეომრებს. თავის ჯარში იღებდა გაქცეულ მონებსა და კოლონებს. ტოტილას დროს ოსტგუთებმა ბრწყინვალე გამარჯვებები მოიპოვეს ბიზანტიელებზე — 542-551 წლებში, გაათავისუფლეს თითქმის მთელი იტალია. იმპერატორ იუსტინიანეს გამოგზავნილ ახალ არმიასთან ბრძოლაში ტოტილა ტაგინესთან დამარცხდა და სასიკვდილოდ დაიჭრა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 27.
გოტლიბ კურტ ჰაინრიხ ტოტლებენი

გოტლიბ კურტ ჰაინრიხ ტოტლებენი (დ. 21 დეკემბერი, 1715 — გ. 20 მარტი, 1773) — რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი. სხვადასხვა დროს მსახურობდა საქსონიის, ნიდერლანდების, პრუსიისა და რუსეთის არმიებში. შვიდწლიანი ომის დროს რუსეთის სამსახურში შევიდა. თავი გამოიჩინა კუნერსდორფის ბრძოლაში (1759 წ.). 1761 წელს ღალატის ბრალდებით დააპატიმრეს. 1762 წელს სამხედრო ტრიბუნალმა სიკვდილი მიუსაჯა, მაგრამ პეტრე III-ის სიკვდილის გამო განაჩენის ასრულება დაყოვნდა. 1763 წელს ეკატერინე II-მ ტოტლებენს სასჯელი ქონების კონფისკაციით და გაძევებით შეუცვალა. რუსეთ-ოსმალეთის 1768-1774 წლების ომის დროს ეკატერინე II-მ იმერეთის მეფის დასახმარებლად გასაგზავნი რაზმის მეთაურად დანიშნა. 1769 წელს ტოტლებენი ერეკლე II-ს დაუკავშირდა და დახმარება აღუთქვა. სექტემბერში იმერეთში გადავიდა და თურქებთან ბრძოლაში ჩაება, მაგრამ ოქტომბერში ქართლში დაბრუნდა. 1770 წლის აპრილში ტოტლებენმა ქართლ-კახეთის ჯართან ერთად ახალციხისაკენ გაილაშქრა. 19 აპრილს აწყურთან მიატოვა ერეკლე II, თბილისისაკენ გაემართა და ქართლ-კახეთის ხელში ჩაგდება და რუსეთისათვის გადაცემა მოინდომა. ასპინძის ბრძოლაში ქართველთა გამარჯვებამ ეს გეგმა ჩაშალა. შემდეგ ტოტლებენი იმერეთში გადავიდა და თურქთაგან შორაპნის, ცუცხვათის, ბაღდათისა და ქუთაისის ციხეების განთავისუფლებაში მიიღო მონაწილეობა, ამის შემდეგ მოუმზადებლად შეუტია ფოთს და დამარცხდა. საქართველოში ყოფნისას ტოტლებენი თავისი თვითნებური ქმედებებით უპირისპირდებოდა ქართველ მმართველებს, რის გამოც რუსეთის მთავრობა იძულებული გახდა 1771 წლის იანვარში იგი გენერალ სუხოტინით შეეცვალა. პეტერბურგში დაბრუნებულ ტოტლებენს ჩამორთმეული ორდენი დაუბრუნეს, დივიზია ჩააბარეს და ვარშავაში გაგზავნეს, სადაც მალე გარდაიცვალა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 27.
ტრაქეის ციხე

ტრაქეის ციხე — ისტორიული ციხესიმაგრე დასავლეთ საქართველოში, აფხაზეთში, აბაზგიისა და აფსილეთის საზღვარზე; ვარაუდით მერმინდელი ანაკოფია (ახლანდელი ახალი ათონის ადგილზე). ნანგრევებიღაა შემორჩენილი. წყაროებში პირველად VI საუკუნეში იხსენება. აუღებელ ციხესიმაგრედ ითვლებოდა. აქ ზღვის სანაპიროს გასწვრივ გადიოდა ერთადერთი სახმელეთო გზა, რომელიც აფსილეთსა და დანარჩენ ეგრისს აბაზგიასთან აკავშირებდა. 550 წელს ტრაქეის ციხესთან გაიმართა ბრძოლა ბიზანტიელთა ლაშქარსა და აჯანყებულ აბაზგებს შორის. არსებობს მოსაზრება, რომ ტრაქეა იგივე ძველი გაგრის ციხესიმაგრეა. მუსხელიშვილი დ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 42.
ტრიანონის საზავო ხელშეკრულება

ტრიანონის საზავო ხელშეკრულება — საზავო ხელშეკრულება, ერთი მხრივ, პირველ მსოფლიო ომში დამარცხებულ ცენტრალურ სახელმწიფოთა ბლოკის მონაწილე უნგრეთსა და მეორე მხრივ ომში გამარჯვებულ „მოკავშირე და გაერთიანებულ სახელმწიფოებს“ (აშშ, დიდი ბრიტანეთი, საფრანგეთი, იტალია, იაპონია, საბერძნეთი და სხვა) შორის. ხელი მოაწერეს 1920 წლის 4 ივნისს ვერსალის დიდი ტრიანონის სასახლეში. წარმოადგენდა ვერსალ-ვაშინგტონის სისტემის შემადგენელ ნაწილს. ტრიანონის საზავო ხელშეკრულების მიხედვით, რუმინეთს შეუერთდა ტრანსილვანია და ბანატის აღმოსავლეთი ნაწილი; სერბების, ხორვატებისა და სლოვენების სამეფოს - ხორვატია, ბაჩკა და ბანატის დასავლეთი ნაწილი; ჩეხოსლოვაკიას - სლოვაკია და იმიერკარპატების უკრაინა; ავსტრიას გადაეცა ბურგენლანდის პროვინცია. უნგრეთი უარს ამბობდა ნავსადგურ რიეკაზე (ფიუმე), აგრეთვე უარყოფდა ყველა უფლებას და პრეტენზიას ავსტრია-უნგრეთის მონარქიის ან მის მოკავშირეთა ყოფილ ტერიტორიებზე. ვენის არბიტრაჟების (1938 და 1940 წწ.) შედეგად ტრიანონის საზავო ხელშეკრულებამ მნიშვნელობა დაკარგა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 46. József Kovacsics: Magyarország történeti demográfiája : Magyarország népessége a honfoglalástól 1949-ig, Budapest : Közgazd. és Jogi Kiadó ; 1963 Budapest Kossuth Ny. Lajos Thirring: Az 1869-1980. évi népszámlálások története és jellemzői [kész. a Központi Statisztikai Hivatal Népesedésstatisztikai Főosztályán], Bp. : SKV, 1983 ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ტრიანონის საზავო ხელშეკრულება Hungarian Government Office for Hungarians Abroad დაარქივებული 2008-01-04 საიტზე Wayback Machine. Map of Hungarian borders in November-December 1918 დაარქივებული 2016-03-03 საიტზე Wayback Machine. Map of Europe and Treaty of Trianon დაარქივებული 2015-03-16 საიტზე Wayback Machine.
მოზამბიკის ისტორია

1498 წელს, როდესაც პორტუგალიელი მეზღვაურის, ვასკო და გამას ექსპედიციამ მოზამბიკს მიაღწია, იქ უკვე არსებობდა არაბული სავაჭრო დასახლებები. XVI საუკუნეში მოზამბიკი პორტუგალიურ დასახლებას წარმოადგენდა, რომელიც სამხრეთ აზიური სავაჭრო გზების ბაზა იყო. მალე მოზამბიკში თეთრკანიანები გამოჩნდნენ, რომლებიც იქ ოქროსა და მონებისთვის იყვენ ჩასული. რეგიონში პორტუგალიის გავლენა ფართოვდებოდა და ისიც მეტ ყურადღებას აქცევდა მომგებიან ვაჭრობას ინდოეთსა და სამხრეთ აზიაში, აგრეთვე დიდი ყურადღება ექცეოდა ბრაზილიის კოლონიზაციას. XX საუკუნის დასაწყისში, პორტუგალიამ სამ ბრიტანულ კომპანიაზე: მოზამბიკის, ზამბეზისა და ნიასას კომპანიებზე კონტროლი დაკარგა. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, პორტუგალიამ არ მიბაძა სხვა ევროპულ ქვეყნებს და თავის კოლონიებს დამოუკიდებლობა არ მიანიჭა. კოლონიები პორტუგალიის „ზღვისიქითა ტერიტორიებად” გამოცხადდა. მასშტაბურ დეკოლონიზაციასა და ეროვნულ-განმანთავისუფლებელ მოძრაობებს საერთაშორისო არენაზე, პორტუგალიის მმართველობის ოპონენტების პოლიტიკური კონსოლიდაცია მოჰყვა. 1962 წელს რამდენიმე ანტიკოლონიური პოლიტიკის გამტარებელმა ჯგუფმა დააარსა მოზამბიკის განმათავისუფლებელი ფრონტი (ფრელიმო) და ქვეყნის დამოუკიდებლობისთვის დაიწყო ბრძოლა. 1964 წლის სექტემბერში ფრონტმა პორტუგალიის კოლონიური ხელისუფლების წინააღმდეგ შეიარაღებული ბრძოლა წამოიწყო. ფრონტი თავიდანვე მჭიდრო კავშირში იყო ანგოლისა (MPLA) და გვინეა-ბისაუს (PAIGC) მეამბოხე ძალებთან. ფრელიმო ტანზანიაში ბაზირებდა, სსრკ-სა და ჩინეთის მხარდაჭერას იღებდა და აქტიურად იბრძოდა ქვეყნის ჩრდილოეთ რეგიონებში. 1975 წლის 25 ივნისს, პორტუგალიის პუტჩის შემდეგ, რომელიც ცნობილია მიხაკების რევოლუციის სახელით, მოზამბიკმა თავისუფლება მოიპოვა. ფრელიმომ ქვეყანაში ერთპარტიული პოლიტიკური სისტემა ჩამოაყალიბა. დაიხურა რელიგიური სკოლები, დაიშალა ტრადიციული მმართველობის სისტემა, აგრარული რეფორმა ჩავარდა, პორტუგალიელი ახალმოსახლეები ქვეყნიდან გააძევეს, რის შედეგადაც ქვეყანაში კვალიფიციური, პროფესიონალური კადრები აღარ დარჩა. სამხრეთ როდეზიისა და სამხრეთ აფრიკის მხარდაჭერით ქვეყანაში შეირაღებული ოპოზიციური ძალა ჩამოყალიბდა და სამოქალაქო ომი დაიწყო. ომმა უამრავი სამოქალაქო პირი შეიწირა. ქვეყნის ინფრასტრუქტურა საბოლოოდ მოიშალა. ქვეყანაში საომარი მოქმედებები საბოლოოდ დასრულდა 1992 წელს, მას შემდეგ რაც რეგიონში პოლიტიკური სურათი შეიცვალა. სამშვიდობო ხელშეკრულების გაფორმების შემდეგ და ოპოზიციური ძალების მოზამბიკის პოლიტიკურ სივრცეში გადასვლის შემდეგ, დაიწყო ქვეყნის ორი გიგანტი პოლიტიკური ძალის ბრძოლა ქვეყნის ხელისუფლებისთვის. ფრელიმო ქვეყნის ჩრდილოეთ მხარისგან იღებს მხარდაჭერას, ხოლო რენამოს მხარს სამხრეთი რეგიონები უჭერს. ფრელიმო მოზამბიკის საპრეზიდენტო და საპარლამენტო არჩევნებში გამუდმებით იმარჯვებს. აღნიშვნა ცნობარში: მოზამბიკი მოზამბიკის ისტორია დაარქივებული 2012-08-22 საიტზე Wayback Machine. მოზამბიკი[მკვდარი ბმული]
Leave It

„Leave It“ — ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ Yes-ის სიმღერა. შეტანილია მის 1983 წლის ალბომში 90125. სინგლი სიმღერით რამდენიმეჯერ გამოიცა, ძირითადად რემიქსებით ან სიმღერის ა-კაპელა ვერსიებით. ორიგინალური ვერსია მოხვდა სინგლზე „Owner of a Lonely Heart“ ან 12"-იან სინგლზე კიდევ ერთი A-გვერდით, „City of Love“. სიმღერა გამოირჩევა იმით, რომ არის მხოლოდ ერთი სიმღერა ალბომიდან 90125, რომელიც არ შეცვლილა, სანამ მასში ჯონ ანდერსონი დაბრუნდებოდა. სიმღერა ავიდა ბილბორდის ცხელი ასეულის 24-ე პოზიციამდე და მე-3 პოზიციამდე საუკეთესო ალბომების როკ-სიმღერების ჩარტში. სიმღერა არის ალბომის რიგით მეორე კომპოზიცია მეორე მხარეზე, სიმღერიღ „Cinema“, რომელიც მისი შესავალია. ↑ Yesworld დაარქივებული 2007-10-30 საიტზე Wayback Machine. Yes official website, retrieved February 2, 2007. ↑ Yes Album & Song chart History. Billboard.com. Prometheus Global Media. დაარქივებულია ორიგინალიდან — აგვისტო 7, 2012. ციტირების თარიღი: December 18, 2010.
ერეკლე დეისაძე

ერეკლე დეისაძე (დ. 2 აპრილი, 1990, ქუთაისი) — ქართველი პოეტი და მუსიკოსი დაამთავრა ქუთაისის პირველი საჯარო სკოლა. აგრეთვე შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტი. მუსიკალური კარიერა დაიწყო ჯგუფში „პარალელური თაობა“. 2010 წელს გამოსცა პოლიტიკურ-რელიგიურ თემებზე დაფუძნებული წიგნი „საიდუმლო სირობა“, რომელსაც საზოგადოების არაერთგვაროვანი შეფასებები მოჰყვა. რელიგიურ წრეებში წიგნი მკრეხელობად და რელიგიის, კერძოდ კი, მართლმადიდებლობის შეურაცხყოფად მონათლეს. გაიმართა საპროტესტო აქციები წიგნის გაყიდვიდან ამოღების მოთხოვნით. საზოგადოების მეორე ნაწილში კი პირიქით, მოწონება დაიმსახურა და ერეკლე დეისაძის მხარდასაჭერი აქციები მოაწყვეს. 2012 წელს დააარსა პანკ-ჯგუფი „40 კილომეტრში“. გადაიღო პოლიტიკური ხასიათის კლიპები. მონაწილეობა მიიღო კლიპში „სისტემა უნდა დაინგრეს“, რომელიც საქართველოს სასჯელაღსრულების სისტემაში მომხდარ სკანდალს მიეძღვნა და ქართველმა არტისტებმა გააპროტესტეს ძალადობა ციხეებში. 2013 წელს გამოსცა რიგით მეორე წიგნი „დამლაგებელი“. რომანში ასახულია საქართველოს რეალობის ავტორისებული ხედვა. „საიდუმლო სირობა“, მოთხრობების კრებული, 2010. „დამლაგებელი“, რომანი, 2012. „რუსული არდადეგები“, რომანი 2015. „ოთარაანთ ქვიარი“, მოთხრობების კრებული 2018. „ერეკლესია“, ლექსების კრებული 2018. „საქართველოს მოქალაქე“ , 2021–2022 „იარე“, (2015, ალბომი) „შენ ანათებ“ (2016, სინგლი, პროექტი Eko & Vinda Folio) „თერაპია“ (2019, ალბომი პროექტი Eko & Vinda Folio) „ამ ენით ამენ“ (2021, ალბომი) ერეკლე დაისაძე — ინდიგო Erekle Deisadze — Spotify (ინგლისური) ერეკლე დეისაძე — არხი YouTube-ზე ↑ რუსთავი 2 — გადაცემა „უსმინე ცოცხლად“ ↑ საიდუმლო სირობის პრეზენტაცია ↑ საპროტესტო აქცა ↑ მხარდამჭერი აქცია ↑ ვაზელინის პარტია ↑ გამარჯობა აფხაზეთო ↑ მიშა რავარია?! ↑ სისტემა უნდა დაინგრეს