laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ჰანს ფონ სექტი

ჰანს ფონ სექტი (გერმ. Hans von Seeckt დ. 1866 — გ. 1936) — გერმანელი სამხედრო მოღვაწე, გენერალ-პოლკოვნიკი, პირველი მსოფლიო ომის მონაწილე. 1885 წელს დაამთავრა გიმანაზია და დაიწყო სამხედრო სამსახური გრენადერთა გვარდიულ პოლკში. 1896 წელს დაასრულა სამხედრო აკადემია. 1897 წელს დაინიშნა მესამე საარმიო კორპუსის შტაბში. პირველი მსოფლიო ომის წინ ეკავა ამავე შტაბის უფროსის თანამდებობა. ომის დაწყებისთანავე იბრძოდა გენერალ ფონ კლაკის პირველ არმიაში დასავლეთის ფრონტზე. 1915 წლის მარტში დაინიშნა აღმოსავლეთის ფრონტზე მე-11 არმიის შტაბის უფროსად. წარმატებით იბრძოდა სერბეთის ფრონტზე, სადაც მისი ხელმძღვანელობით განადგურებულ იქნა სერბეთის არმია. 1916 წლის ივნისში დაინიშნა ავსტრიის მე-7 არმიის შტაბის უფროსად. 1917 წლის დეკემბერში დაინიშნა კონსტანტინოპოლში ოსმალეთის იმპერიის შეიარაღებული ძალების გენშტაბის უფროსად. ამ თანამდებობას იკავებდა ომის დასრულებამდე. 1918 წლის 4 ნოემბერს, ოსმალეთის დამარცხების შემდეგ, დაბრუნდა გერმანიაში. 1919 წლის თებერვლიდან იყო პარიზის სამშვიდობო კონფერენციაზე გერმანიის დელეგაციის წევრი. 1919 წლის ბოლოს დაინიშნა გერმანიის ჯარების უფროსად. 1920 წელს დაინიშნა ვაიმარის რესპუბლიკის სახმელეთო ჯარების სარდლად და უდიდესი სამუშაო ჩაატარა ამ ძალების აღმშენებლობის და ორგანიზაციის საქმეში. მისი უშუალო ხელმძღვანელობით დამყარდა საიდუმლო სამხედრო კავშირები საბჭოთა რუსეთთან და საბჭოთა კავშირთან, რაც გამოიხატებოდა ერთობლივ წვრთნებში და სამხედრო ტექნოლოგიური სიახლეების ერთობლივ დამუშავებაში. 1926 წლიდან გავიდა თადარიგში. გარდაიცვალა 1936 წელს. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჰანს ფონ სექტი Craig, Gordon. The Politics of the Prussian Army 1640-1945. Oxford University Press, 1964. The American Heritage Picture History of World War II Volume One. New York: American Heritage Publishing Company, 1966 Seaton, Albert: The German Army 1933-45. ISBN 0-297-78032-8. Corum, James S.: The Roots of Blitzkrieg. Hans von Seeckt and the German Military Reform. 3. Auflage, Lawrence (Kansas) 1992, ISBN 0-7006-0541-X.
უფლისწულ აჰმედის თავგადასავლები

„უფლისწულ აჰმედის თავგადასავლები“ (გერმ. Die Abenteuer des Prinzen Achmed) — 1926 წლის გერმანულია ანიმაციური ფილმი, რომლის რეჟისორია ლოტე რაინიგერი. ეს არის დღემდე გადარჩენილი უძველესი სრულმეტრაჟიანი ანიმაციური ნამუშევარი – კიდევ ორი ეკუთვნის არგენტინელ კურინო კრისტიანის, მაგრამ ორივე ამჟამად დაკარგულია. „უფლისწულ აჰმედის თავგადასავლებში“ გამოყენებულია სილუეტური ანიმაციის ტექნიკა, რომელიც შეიმუშავა რაინიგერმა. ეს ტექნიკა გულისხმობს მუყაოსგან ამოჭრილი მართვადი ფიგურების გამოყენებას. კამერის მუშაობისას გამოყენებულია ტექნიკა, რომელიც ახლოს არის ვაიანგის ჩრდილის თოჯინებთან, მიუხედავად იმისა, რომ ლოტეს ვერსიაში ანიმაცია გადაღებულია კადრების მიყოლებით და არ წარმოადგენს ცოცხალ წარმოდგენას. ფილმის ორიგინალურ ვერსიაში გამოიყენება ტონირებული ფირიც. რაინიგერთან ფილმზე მუშაობდა რამდენიმე ავანგარდი ანიმატორი, მათ შორის – ვალტერ რუტმანი, ბერტოლდ ბარტოში და კარლ კოხი. „უფლისწულ აჰმედის თავგადასავლები“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) „უფლისწულ აჰმედის თავგადასავლები“ — ანიმაციური ფილმების მონაცემთა დიდ ბაზაში რაინიგერის შენიშვნები ფილმის შესახებ, მისი ისტორია საიტზე Wayback Machine (archived November 22, 2009) DVD Times-ის მიმოხილვა ↑ The Untold Story of Argentina's Pioneer Animator დაარქივებული September 28, 2013, საიტზე Wayback Machine. ↑ Reiniger, Lotte. Shadow Theatres, Shadow Films London: BT Batsford, 1970. ↑ Lotte Reiniger's Introduction to The Adventures of Prince Achmed გვ. 9–11. დაარქივებულია ორიგინალიდან — November 22, 2009. ციტირების თარიღი: September 25, 2013.
მრევლიშვილი

საკუთარი სახელი მრევლიშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მრევლიშვილი ალექსანდრე (სანდრო) მრევლიშვილი — რეჟისორი, დრამატურგი ალექსანდრე მრევლიშვილი — ფერმწერი და გრაფიკოსი ანდრია მრევლიშვილი — მუსიკოსი, პედაგოგი გიორგი მრევლიშვილი — ფიზიკოსი თინათინ მრევლიშვილი — ფილოლოგი მალიკო მრევლიშვილი — თეატრალური მოღვაწე მაყვალა მრევლიშვილი — პოეტი მიხეილ მრევლიშვილი — მწერალი ლადო მრევლიშვილი — მწერალი
ლესლი აბერკრომბი

ლესლი პატრიკ აბერკრომბი (ინგლ. Sir Leslie Patrick Abercrombie; დ. 6 ივნისი, 1879 — გ. 23 მარტი, 1957) — ინგლისელი არქიტექტორი, ქალაქთმშენებლობის თეორეტიკოსი და პრაქტიკოსი, რაიონული დაგეგმარების ერთ-ერთი პიონერი დასავლეთ ევროპაში. ლივერპულის (1915-1935) და ლონდონის (1935-1946) უნივერსიტეტების პროფესორი. არქიტექტორთა საერთაშორისო კავშირის პრეზიდენტი (1946). სწავლობდა აპინგემის სკოლაში. დიდი ქალაქის ფუნქციურ ზონებად დაყოფის, ქალაქ-თანამგზავრთა მშენებლობისა და ტრანსპორტის ერთიანი სისტემის შექმნის საფუძველზე დაამუშავა რეკონსტრუქციის კომპლექსური მეთოდი, რომელმაც ფართო გამოყენება პოვა და ხელი შეუწყო თანამედროვე ქალაქთმშნებლობის განვითარებას. შეადგინა დუბლინის (1913), დონკასტერის (1921-1922), აღმოსავლეთ კენტის (1922), შეფილდის (1931), ლონდონის საგრაფოს (1943), „დიდი ლონდონის“ (1944), პლიმუთის (1943), ადის-აბების (1956) და სხვა ქალაქების რეკონსტრუქციის პროექტები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 27. ↑ 1.0 1.1 Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ 2.0 2.1 Encyclopædia Britannica <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741"></a> ↑ 3.0 3.1 SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ 4.0 4.1 Dictionary of Scottish Architects <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q16973743"></a> ↑ 5.0 5.1 Manno A. Abercrombie, Sir (Leslie) Patrick // Grove Art Online / J. Turner — [Oxford, England], Houndmills, Basingstoke, England, New York: OUP, 2017. — doi:10.1093/GAO/9781884446054.ARTICLE.T000112 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q56691875"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q103889009"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q810196"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q21431157"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776"></a> ↑ Artists of the World Online, Allgemeines Künstlerlexikon Online, AKL Online / Hrsg.: A. Beyer, B. Savoy — B: K. G. Saur Verlag, Verlag Walter de Gruyter, 2009. — ISSN 2750-6088 — doi:10.1515/AKL <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q64"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q41640909"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q496126"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19276262"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q324303"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q98818"></a>
რალფ აბერკრომბი

რალფ აბერკრომბი (ინგლ. Ralph Abercromby; დ. 7 ოქტომბერი, 1734 — გ. 28 მარტი, 1801) — ბრიტანელი ფელდმარშალი, შოტლანდიელი. 1756–1763 წლებში მონაწილეობდა შვიდწლიან ომში. 1793–1794 წლებში მეთაურობდა ინგლისელ ბრიგადას ნიდერლანდებში. 1795–1797 წლებში იყო ინგლისის არმიის მთავარსარდალი ვესტინდოეთში, ებრძოდა ფრანგებს და ესპანელებს, დაიპყრო კ. ტრინიდადი. 1800 წელს დაინიშნა ინგლისის ხმელთაშუა ზღვის სამხრეთის ძალების სარდლად. 1801 წელს გაიგზავნა ეგვიპტეში ფრანგების არმიის წინააღმდეგ საბრძოლველად. აბუკირის ბრძოლაში აბუკირთან 21 მარტს დაამარცხა ფრანგები, რომელშიც იგი სასიკვდილოდ დაიჭრა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 27.
აბელის თეორემები

აბელის თეორემები — მწკრივთა თეორიის ორი მნიშვნელოვანი თეორემა. პირველი: თუ ხარისხოვანი მწკრივი ∑ n ⩾ 0 c n z n = c 0 + c 1 z + c 2 z 2 + . . . + c n z n + . . . {\displaystyle \sum _{n\geqslant 0}c_{n}z^{n}=c_{0}+c_{1}z+c_{2}z^{2}+...+c_{n}z^{n}+...} კრებადია რაიმე z 0 {\displaystyle z_{0}} წერტილში ( z 0 ≠ 0 {\displaystyle z_{0}\neq 0} ), მაშინ იგი აბსოლუტურად კრებადია ყოველ z {\displaystyle z} წერტილში, რომელიც აკმაყოფილებს პირობას | z | < | z 0 | {\displaystyle \vert z\vert <\vert z_{0}\vert } ; მეორე: თუ პირველი თეორემის მწკრივის კრებადობის წრის საზღვრის z 0 {\displaystyle z_{0}} წერტილში პირველი თეორემის მწკრივი კრებადია, მაშინ lim z → z 0 ∑ n ⩾ 0 c n z n = ∑ n ⩾ 0 c n z 0 n {\displaystyle \lim _{z\to z_{0}}\sum _{n\geqslant 0}c_{n}z^{n}=\sum _{n\geqslant 0}c_{n}z_{0}^{n}} , როდესაც z {\displaystyle z} მიისწრაფის z 0 {\displaystyle z_{0}} -ისაკენ არამხები გზით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 26.
აბელის ინტეგრალები

აბელის ინტეგრალები — ინტეგრალები ალგებრული ფუნქციებიდან. აბელის ინტეგრალები არ გამოისახება ელემენტარული ფუნქციებით. მათი ზოგადი სახეა ∫ R ( x , y ) d x       ( 1 ) , {\displaystyle \int \limits R(x,y)dx~~~(1),} სადაც R ( x , y ) {\displaystyle R(x,y)} ორი ცვლადის x {\displaystyle x} -სა და y {\displaystyle y} -ის რაციონალური ფუნქციაა, ხოლო y {\displaystyle y} არის x {\displaystyle x} -ის ალგებრული ფუნქცია. კერძო შემთხვევაში, როდესაც y = a 0 x n + a 0 x n − 1 + . . . + a n {\displaystyle y={\sqrt {a_{0}x^{n}+a_{0}x^{n-1}+...+a_{n}}}} და n {\displaystyle n} არის 3 ან 4, აბელის ინტეგრალები ეგრეთ წოდებული ელიფსური ინტეგრალებიახოლო თუ n ⩾ 5 {\displaystyle n\geqslant 5} — ჰიპეელიფური ინტეგრალებია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 26.
აბეოკუტა

აბეოკუტა (ინგლ. Abeokuta, იორუბა. Abéòkúta) — ქალაქი სამხრეთ-დასავლეთ ნიგერიაში, მდ. ოგუნზე, რკინიგზით უკავშირდება ლაგოსს. მოსახლეობა (2006) — 451.607. დააარსეს დაახლოებით 1830 წელს ტომებს შორის ომებს გამოქცეულებმა. XIX საუკუნეში იორუბას ტომთა ერთ-ერთი ქვეჯგუფის — ეგბას მთავარი ქალაქი იყო. ხანგრძლივი საქმიანი ურთიერთობა ჰქონდა ბრიტანელებთან. 1851 წელს ბრიტანელების დახმარებით ეგბამ აბეოკუტასთან დაამარცხა დაჰომეის მეფე გეზოს ჯარები. 1914 წელს ქალაქი ბრიტანული ნიგერიის ნაწილი გახდა. დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ აბეოკუტა ნიგერიის ერთ-ერთი აგრარული და საექსპორტო ცენტრია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 26. აბეოკუტა — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური) ↑ https://www.propertypro.ng/blog/history-of-abeokuta-population-fun-things-to-do/
აბევილის კულტურა

აბევილის კულტურა — ქვედა პალეოლითის კულტურა, გავრცელებულია ევროპის ტერიტორიაზე. სახელწოდება მიიღო ქ. აბევილისაგან (მდ. სომის ხეობა, საფრანგეთი). მას შემდეგ რაც XX საუკუნის 20-30-იან წლებში დაადგინეს, რომ აქ აღმოჩენილი შრომის იარაღები უფრო დამახასიათებელია ევროპის ქვედა პალეოლითისათვის, ვიდრე ქ. შელთან ნაპოვნი ნივთები, ტრადიციული ტერმინის — „შელის კულტურის“ — ნაცვლად ევროპაში ხშირად იხმარება „აბევილის კულტურა“. საბჭოთა არქეოლოგიურ ლიტერატურაში შემორჩა სახელწოდება „შელის კულტურა“. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 25.
აბელი (ბიბლია)

აბელი (ძვ. ებრ. הבל [hebel] — „ტირილი“) — ბიბლიური პერსონაჟი, ადამის მეორე ვაჟი, მწყემსი. უფროსმა ძმამ კაენმა მოშურნეობით მოკლა, რადგან ღვთისმოსავი ადამი უყვარდა ღმერთს. იუდაისტური და ქრისტიანული ტრადიციის მიხედვით, აბელი თვინიერი და უდანაშაულო მსხვერპლის ზოგადი სახეა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 25. ↑ http://timeline.biblehistory.com/event/abel
ოტენიო აბელი

ოტენიო აბელი (გერმ. Othenio Abel; დ. 20 ივნისი, 1875 — გ. 4 ივლისი, 1946) — ავსტრიელი პალეონტოლოგი. იკვლევდა ნამარხ ხერხემლიანებს, უმთავრესად ძუძუმწოვრებს. დიდ ყურადღებას უთმობდა პალეოეკოლოგიის საკითხებსა და პალეონტოლოგიის ზოგადთეორიულ პრობლემებს. მისი თეორიული გამოკვლევებისათვის დამახასიათებელია მექანიციზმი, რამაც საბოლოოდ ვიტალისტური იდეების აღიარებამდე მიიყვანა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 25. ↑ 1.0 1.1 Deutsche Nationalbibliothek Record #116001844 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a> ↑ 2.0 2.1 Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ 3.0 3.1 SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ 4.0 4.1 ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ 5.0 5.1 Proleksis enciklopedija, Opća i nacionalna enciklopedija — 2009. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3407324"></a> ↑ 6.0 6.1 Brozović D., Ladan T. Hrvatska enciklopedija — LZMK, 1999. — 9272 გვრ. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1264934"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q429032"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18446"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1789619"></a> ↑ Абель Отенио // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a> ↑ 8.0 8.1 8.2 Stafleu F. A., Cowan R. S., Mennega E. A. et al. Taxonomic literature: A selective guide to botanical publications and collections with dates, commentaries and types // Regnum vegetabile: A Series of Handbooks for the Use of Plant Taxonomists and Plant Geographers — 2 — ISBN 90-313-0224-4, 3-87429-339-4 — ISSN 0080-0694 — doi:10.5962/BHL.TITLE.48631 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q599839"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q56649865"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q6108714"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q21520430"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2024617"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q15980567"></a> ↑ https://www.nasonline.org/programs/awards/evolution-earth-and-life.html
ვერბალური ნოტა

ვერბალური ნოტა (ლათ. verbalis — სიტყვიერი, ლათ. notas — წერილი) — დიპლომატიაში ხელმოუწერელი ნოტა, რომელიც უთანაბრდება ზეპირ განცხადებას. ეს არის მთავარი დოკუმენტი, რომლის საშუალებითაც საელჩო და ქვეყნის საგარეო საქმეთა სამინისტრო, სადაც საელჩო მდებარეობს ცვლიან დიპლომატიურ მიმოწერას. ვერბალური ნოტა დიპლომატიურ მიმოწერაში წარმოადგენს ერთ-ერთ გავრცელებულ დოკუმენტს, რომელიც გამოიყენება მრავალი საკითხის გადასაჭრელად. მაგალითად, იგი განეკუთვნება პოლიტიკური, ეკონომიკური, სამეცნიერო-ტექნოლოგიური და სხვა პრობლემების პოზიციების გადმოცემას, როგორც ორმხრივი, ისე მრავალმხრივი თვალსაზრისით. ისინი გამოიყენება ვიზების მოთხოვნის დროს, საელჩოების თანამშრომლების სხვადასხვა შემთხვევებში მონაწილეობის შესახებ, წარმომადგენლობითი ხასიათის ინფორმაციის მოსაპოვებლად, მაგალითად, ქვეყნის მასშტაბით დიპლომატიური მისიების ორგანიზება, დიპლომატების მოწვევა სხვადასხვა ღონისძიებებში და ა.შ. ვერბალური ნოტა იწყება მისი გამომგზავნისა და მიმღების სრული სახელებით. მაგალითად, „საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო გამოხატავს პატივისცემას ... რესპუბლიკის საელჩოს მიმართ და აქვს პატივი შეატყობინოს...“. თუკი შედგენილი დოკუმენტი არის ადრე მიცემული ნოტის პასუხი, მაშინ დასაწყისი ოდნავ იცვლება და ყალიბდება შემდეგი რედაქციით: „საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო ადასტურებს თავის პატივისცემას .... რესპუბლიკის საელჩოს მიმართ და საელჩოს (რიცხვი, თვე, წელი) № ... ნოტასთან დაკავშირებით გაცნობებთ შემდეგს...“. ტექსტის ძირითადი ნაწილი მოიცავს ნოტის პასუხს. ტექსტის დასასრული მოიცავს ე. წ. საბოლოო კომპლიმენტს, რომელშიც გამოიყენება გამომგზავნის მოკლე სახელი. მაგალითად, „სამინისტრო სარგებლობს შემთხვევით, რათა გამოხატოს საელჩოსადმი თავისი ღრმა პატივისცემა“ ვერბალური ნოტა ყოველთვის იწერება მაღალი ხარისხის გერბიან ქაღალდზე. გერბის ქვეშ არის წარწერა, მაგალითად: „საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო“ ან კიდევ „საქართველოს რესპუბლიკის საელჩო (ქვეყნის დასახელება)“. მას ენიჭება გასავლის ნომერი, კოდი და გაგზავნის თარიღი, ესმება საგარეო საქმეთა სამინისტროს ან საელჩოს ბეჭედი. ვერბალური ნოტის ტექსტი შედგენილია მესამე პირში. მასში დაუშვებელია რიტორიკული სიტყვების, ძახილის ნიშნებისა და შემოკლებების გამოყენება (მაგალითად ...და ა. შ.). როგორც წესი ვერბალური ნოტა არ არის ხელმოწერილი. ამასთან ერთად, ტექსტის დასასრულს ნოტა დალუქულია გერბიანი ბეჭდით. ჰამლეტ ჭიპაშვილი, დიპლომატიის ანბანი, თბ., 1993
ელისაბედ ჩაიკინა

ელისაბედ (ლიზა) ივანეს ასული ჩაიკინა (რუს. Елизаве́та Ива́новна Ча́йкина; დ. 28 აგვისტო, 1918, სოფელი რუნა, პენოს რაიონი, ახლანდელი ტვერის ოლქი — გ. 22 ნოემბერი, 1941, დაბა პენო) — პარტიზანული მოძრაობის მონაწილე დიდი სამამულო ომის (1941–1945) პერიოდში. საბჭოთა კავშირის გმირი (1942 წლის 6 მარტი, სიკვდილის შემდეგ). კომპარტიის წევრი 1939 წლიდან. 1933 წელს ქოხ-სამკითხველოს გამგე. 1939 წლიდან საკავშირო ალკკ პენოს რაიკომის მდივანი, ფაშისტური ოკუპაციის პერიოდში — იატაკქვეშა რაიკომის მდივანი. 1941 წლის ნოემბერში შეიპყრეს ფაშისტებმა და სასტიკი წამების შემდეგ დახვრიტეს. ელისაბედ ჩაიკინას სახელი მიენიჭა სახალხო მეურნეობის წარმოება-დაწესებულებებს, სკოლებსა და პიონერულ რაზმებს. ქალაქ კალინინში (ახლანდელი ტვერი) — კომკავშირის დიდების მუზეუმს. დაბა პენოში აღმართულია მისი ძეგლი (1944 წელი, მოქანდაკე ნ. ტომსკი). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 71. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ელისაბედ ჩაიკინა“ ვიკისაწყობში. ელისაბედ ჩაიკინა — Warheroes ↑ Указ Президиума Верховного Совета СССР Указ Президиума Верховного Совета СССР „О присвоении звания Героя Советского Союза тов. Чайкиной Е. И.“ от 6 марта 1942 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1942. — 25 марта (№ 9 (168)). — С. 1.
დიპლომატიური რანგი

დიპლომატიური რანგი — წოდება, რომელიციც ენიჭება დიპლომატიური თანამდებობის პირებს (საელჩოებისა და სხვა წარმომადგენლობათა დიპლომატიურ პერსონალს, აგრეთვე საგარეო საქმეთა სამინისტროს დიპლომატიურ მუშაკს). ეს რანგი შეუნარჩუნდება იმისდა მიუხედავად, თუ რა თანამდებობა უკავია მას, და ასევე, სამსახურიდან გადადგომის შემთხვევაშიც. რანგი და დიპლომატის თანამდებობრივი მდგომარეობა შეიძლება ერთმანეთს ემთხვეოდეს (მაგ., განსაკუთრებული და სრულუფლებიანი ელჩი - ეს არის რანგიც და თანამდებობაც), მაგრამ შეიძლება არც ემთხვეოდეს. სახელმწიფოთაშორისო პრაქტიკამ შეიმუშავა დიპლომატიურ აგენტთა წოდებების, ანუ რანგების გარკვეული ტაბულა. ამ პრაქტიკის შესაბამისად, საქართველოს კანონმდებლობის თანახმად, შემოღებულია შემდეგი დიპლიმატიური რანგები: საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი; საგანგებო და სრულუფლებიანი დესპანი (უმაღლესი დიპლომატიური რანგის კატეგორია); უფროსი მრჩეველი; მრჩეველი; უმცროსი მრჩეველი (უფროსი დიპლომატიური რანგის კატეგორია); პირველი მდივანი; მეორე მდივანი; მესამე მდივანი; ატაშე (უმცროსი დიპლომატიური რანგის კატეგორია). პირველ ორ რანგს (უმაღლეს დიპლომატიურ რანგს) ანიჭებს საქართველოს პრეზიდენტი. რუსეთში, ბელარუსში, ყაზახეთში და უზბეკეთში დიპლომატებისთვის მოქმედებს შემდეგი რანგები: საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი; პირველი კლასის საგანგებო და სრულუფლებიანი დესპანი; მეორე კლასის საგანგებო და სრულუფლებიანი დესპანი; პირველი კლასის მრჩეველი; მეორე კლასის მრჩეველი; პირველი კლასის პირველი მდივანი; მეორე კლასის პირველი მდივანი; პირველი კლასის მეორე მდივანი; მეორე კლასის მეორე მდივანი; მესამე მდივანი; ატაშე. იტალიელ დიპლომატებს ანიჭებენ შემდეგ დიპლომატიუ რანგებს: ელჩი; სრულუფლებიანი მინისტრი; სალჩოს მრჩეველი; დიპლომატიური მისიის მრჩეველი; დიპლომატიური მისიის მდივანი; დიპლომატიური მისიის მდივანი — სტაჟიორი. ეგვიპტის საგარეო საქმეთა სამინისტროში გამოიყენება შემდეგი წოდებები: დიპლომატიური ატაშე მესამე მდივანი მეორე მდივანი პირველი მდივანი კანცლერი სრულუფლებიანი მინისტრი ელჩი ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 442. ლეგაშვილი ნიკოლოზ, დიპლომატიური პრივილეგიები და იმუნიტეტი, ალმანახი № 9, საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია, თბ., 1999. ↑ დიპლომატიური რანგი ↑ საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის ბრძანება №99, 2008 წლის 22 მაისი, ქ. თბილისი, დიპლომატიური რანგის მინიჭების წესის დამტკიცების შესახებ ↑ Постановлением Верховного Совета Белоруссии от 24 апреля 1992 года № 1647-XII «О дипломатических рангах Республики Беларусь»[მკვდარი ბმული] ↑ Закон Республики Казахстан от 12 ноября 1997 года № 187-1 «О дипломатической службе». დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-12-22. ციტირების თარიღი: 2017-12-18. ↑ Закон Республики Узбекистан от 3 июля 1992 года № 650-XII «Об установлении дипломатических классов и рангов для дипломатических работников Республики Узбекистан»
ბუფერული სახელმწიფო

ბუფერული სახელმწიფო — პატარა ან სუსტი სახელმწიფო, რომელიც დიდი და ძლიერი სახელმწიფოების მოსაზღვრედ მდებარეობს და ამ უკანასკნელთა შორის პოლიტიკურ ურთიერთობებში ერთგვარი შემაკავებელი ზონის ფუნქციას ასრულებს. ბუფერული სახელმწიფოს ცნება ასოცირდება ძალთა წონასწორობის პოლიტიკასთან, ვინაიდან ამგვარი ქვეყნების არსებობა დამოკიდებულია დიდ სახელმწიფოთა შორის ძალთა განაწილებაზე და ძლიერი მეზობლების უსაფრთხოების მოთხოვნილებებზე. პოლიტიკაში ესაა პატარა სახელმწიფო, მოქცეული ორ ერთმანეთისადმი მტრულად განწყობილ სახელმწიფოს შორის, რომელთაგან თითოეული ცდილობს მის გამოყენებას მეორეს საწინააღმდეგოდ. ზბიგნევ ბჟეზინსკი თავის წიგნში „დიდი ჭადრაკის დაფა“ იყენებს ტერმინს „ბუფერული სახელმწიფო“, ისეთი სახელმწიფოს აღსანიშნავად, რომელიც მეზობელ სახელმწიფოებს შორის თანამშრომლობს, ამის საფუძველზე ასუსტებს მეზობლებს მეოთხე სახელწიფოს სასარგებლოდ. მსოფლიოს ისტორიის ფარგლებში ბუფერული სახელმწიფოს მაგალითებია: ზემო შუამდინარეთის ისეთი პატარა სახელმწიფოები, როგორებიცაა ადიაბენა, ოსროჰენა, სოფენეს სამეფო, აპამეია, კორდუენა და დიდი არმენია. ისინი ბუფერული სახელმწიფოს როლს ასრულებდნენ სირიისა და მცირე აზიის რომის იმპერიის პროინციებსა და პართიას შორის ძვ. წ. I საუკუნიდან ახ. წ. III საუკუნემდე. ავღანეთი XX საუკუნის დასაწყისში ბუფერული სახელმწიფო იყო სსრკ-სა და დიდ ბრიტანეთს შორის, ე. წ. „დიდი თამაშის“ პერიოდში. შორეული აღმოსავლეთის რესპუბლიკა, რომელიც არსებობდა 1920-1922 წლებში, ბუფერული სახელმწიფოს როლს ასრულებდა იაპონიასა და რსფსრ-ს შორის. მონღოლეთის სახალხო რესპუბლიკა 1932-1945 წლებში ასრულებდა ბუფერული სახელმწიფოს როლს სსრკ-სა და იაპონიას შორის, ხოლო ცივი ომის პერიოდში ბუფრული ქვეყანა იყო აღმოსავლეთში დაპირისპირების დროს სსრკ-სა და ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკას შორის. ფინეთი ცივი ომის პერიოდში ბუფერული სახელმწიფო იყო აღმოსავლეთსა (სსრკ და ვარშავის პაქტის სხვა ქვეყნები) და დასავლეთს (ნატოს ქვეყნები) შორის. ზოგიერთი ექსპერტის აზრით, თანამედროვე ეპოქაში ბუფერული სახელმწიფოები არიან ყოფილი საბჭოთა კავშირის ისეთი ქვეყნები, რომლებიც ამჟამად სუამის წევრები არიან (საქართველო, უკრაინა, აზერბაიჯანი და მოლდოვა). აღნიშნული ქვეყნები რუსეთის ფედერაციას გამოჰყოფენ ევროპისა და აზიის „ძველი“ სახელმწიფოებისაგან. სოციალურ და პოლიტიკურ ტერმინთა ლექსიკონი-ცნობარი, თბ., 2004 ISBN 99928-926-9-2 ↑ მოხელის სამაგიდო ლექსიკონი, თბ., 2004, გვ., 483, ISBN 99940-0-063-2 ↑ Чернов М. Европа готовится к «оккупации» СНГ? // РБК daily, 17 июля 2003 г.] ↑ Гацко М. Ф. Военные угрозы и вызовы в XXI веке // Материалы Международного форума «Проекты будущего: междисциплинарный подход» 16-19 октября 2006, г. Звенигород
აბდ ალ-კადირ-ხან ხათაქი

აბდ ალ-კადირ-ხან ხათაქი (პუშტუ عبدالقدير خان خټک; დ. 1651 — გ. 1702) — ავღანელი პოეტი, ლირიკოსი. ხუშპალ-ხან ხათაქის შვილი და მისი ლიტერატურული მიმდევარი. წერდა პუშტუ ენაზე, ხშირად იმეორებდა სპარსულენოვანი პოეტების სუფიურ მოტივებს, დასტიროდა სოფლის ამაოებას, ეტრფოდა ღმერთსა და სიკეთეს, ებრძოდა ბოროტებასა და ძალადობას. შექმნა ლექსთა დივანი. დაამუშავა ადამხანისა და დურხანის ლეგენდა, პუშტუ ენაზე თარგმნა საადის „გოლესთანი“ და აბდ ალ-რაჰმან ჯამის ნაწარმოებები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 22.
აბდ ალ-ლაჰ იბნ ალ-ზუბაირი

აბდ ალ-ლაჰ იბნ ალ-ზუბაირი (არაბ. عبد الله بن الزبير; დ. 624 — გ. 692) — არაბი პოლიტიკური მოღვაწე კურაიშიტთა ტომისა, ანტიხალიფად წოდებული. ედავებოდა ხალიფას იაზიდ იბნ მუავიას, რომლის გარდაცვალების შემდეგ 683 წელს თავი ხალიფად გამოაცხადა. აბდ ალ-ლაჰ იბნ ალ-ზუბაირის ძალაუფლებას ემორჩილებოდა ერაყი, სამხრეთ არაბეთი, ეგვიპტე და სირიის დიდი ნაწილი. 687 წელს ჩააქრო შიიტების აჯანყება. ომაიანთა ხელისუფლების განმტკიცების შემდეგ ხალიფა აბდ ალ-მალიქ იბნ მარვანის ლაშქარმა ჰაჯაჯ იბნ იუსუფის მეთაურობით 692 წელს ალყა შემოარტყა აბდ ალ-ლაჰ იბნ ალ-ზუბაირის მომხრეებს მექაში. აბდ ალ-ლაჰ იბნ ალ-ზუბაირი ამ ბრძოლაში დაიღუპა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 22.