ცრუდათვისსოკო

ცრუდათვისსოკო (ლათ. Caloboletus calopus) — სოკოს სახეობა ბოლეტუსისებრთა ოჯახისა. არასაჭმელი სოკოა, ხასიათდება მწარე გემოთი. არსებობს ცნობები, რომ ცრუდათვისსოკოს ჭამენ უკრაინასა და რუსეთის შორეულ აღმოსავლეთში. გავრცელებულია ჩრდილოეთ ევროპაში, აზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. პირველად აღწერა გერმანელმა მიკოლოგმა კრისტიან ჰენდრიკ პერსონმა 1801 წელს როგორც Boletus calopus. 2014 წლამდე ცრუდათვისსოკო ბოლეტუსის გვარში ერთიანდებოდა. სამეცნიერო სინონიმები: Boletus calopus Pers. (1801) Boletus olivaceus Schaeff. (1774) Boletus lapidum J.F.Gmel. Boletus pachypus var. olivaceus (Schaeff.) Pers. (1825) Boletus subtomentosus subsp. calopus (Pers.) Pers. (1825) Dictyopus calopus (Pers.) Quél. (1886) Tubiporus calopus (Pers.) Maire (1937) ქუდის დიამეტრი 4,5-15 სმ-მდე აღწევს, ნახევარსფეროსებრია, შემდგომში — ამოზნექილი, გლუვი, იშვიათად დანაოჭებული. მქრქალია, მშრალი, მოგვიანებით — შიშველი. ქუდის ფერი — ღია ყავისფერი, ზეთისხილისფერ-წაბლისფერი ან მონაცრისფრო-წაბლისფერი. რბილობი — მოთეთრო ან ღია კრემისფერი, გაჭრისას ადგილ-ადგილ ლურჯდება (ძირითადად ქუდზე), გემოზე მწარეა. ფეხის სიმაღლე — 3-15 სმ, სისქე — 1-4,5 სმ. ჯერ ბოლქვისებრია, შემდეგ — ცილინდრული. ზოგჯერ ძირში წაწვეტებულია, მკვრივი, ზედა მხარე ყვითელია თეთრი ბადით, შუაში — კარმინისფერ-წითელი ბადით, ქვედა მხარე — წაბლისფერ-წითელი. ჰიმენოფორი — ყვითელი, მოგვიანებით ზეთისხილისფერ-ყვითელი, ფორები — მომრგვალებული, წვრილი, ახალგაზრდობაში მონაწრისფრო-ყვითელი, მომწვანო შეფერილობით, დაჭერისას ლურჯდება. სპორების ფხვნილი მოწაბლისფრო—ზეთისხილისფერი, სპორის ზომა 12—16 × 4—6 მკმ, ჟანგმიწისფერი, გლუვი, თითისტარისებრი. დათვისსოკო — ერთ-ერთი საუკეთესო საჭმელი სოკოა. ცრუდათვისსოკოსგან განსხვავებით ფეხის სიწითლე არ ახასიათებს. მუხისძირა — საჭმელი სოკოა. ცრუდათვისსოკოსგან განასხვავებელი ერთ-ერთი ნიშანია წითელი ფორები. სატანას სოკო — შხამიანი სოკოა. ცრუდათვისსოკოსგან განასხვავებელი ერთ-ერთი ნიშანია წითელი ფორები. Boletus aestivalis Boletus appendiculatus Boletus edulis Boletus erythropus Hemileccinum impolitum Boletus junquilleus Boletus luridus Boletus pinicola Boletus pulverulentus Boletus radicans Leccinellum crocipodium Imperator torosus Rubroboletus dupainii Rubroboletus legaliae Boletus pulcherrimus Rubroboletus rhodoxanthus Rubroboletus satanas Tylopilus felleus გავრცელებულია ევროპაში, აზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. იზრდება წიწვოვან და ფართოფოთლოვან ტყეებში, მუხნარში, ხშირად მჟავე ქვიშიან ნიადაგზე, მუხისა და წიფლის ძირებში, სკვერებსა და პარკებში ერთეულებად ან ჯგუფებად. სეზონი — ივლისი-ოქტომბერი. ა. დერმეკ, სოკოები, ბრატისლავა: „Словарт“, 1989. პელე იანსენი, ყველაფერი სოკოების შესახებ, სანქტ-პეტერბურგი, 2005 წელი, ISBN 5-306-00350-8. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ცრუდათვისსოკო“ ვიკისაწყობში. ცრუდათვისსოკო MycoBank-ზე (ინგლისური) ↑ Boa, E.R. (2004). Wild Edible Fungi: A Global Overview Of Their Use And Importance To People, Non-Wood Forest Products. Rome: Food and Agriculture Organization of the United Nations, გვ. 123, 128. ISBN 978-92-5-105157-3.  ↑ Persoon, C.H. (1801). Synopsis methodica fungorum (Latin). Göttingen, Sweden: Dieterich, გვ. 513.  ↑ ნახუცრიშვილი ივ., საქართველოს სოკოები / რედ. და თანაავტ. არჩ. ღიბრაძე, თბ.: „ბუნება პრინტი“ და საქართველოს ბუნების შენარჩუნების ცენტრი, 2006. — გვ. 68, ISBN 99940-856-1-1. ↑ Haas, H. (1969). The Young Specialist looks at Fungi. London, UK: Burke, გვ. 36. ISBN 978-0-222-79409-3.  ↑ Alessio, C.L. (1985). Boletus Dill. ex L. (sensu lato) (Italian). Saronno, Italy: Biella Giovanna, გვ. 153–56.