laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
კოკანი

კოკანი — მითოლოგიური ქვეყანა XII-XIII სს-ის ფრანგულ და ინგლისურ ლიტერატურაში. ღვინის მდინარეების ქვეყანა, სადაც ყველაფერი სხვანაირია: ხეებზე ნამცხვრები იზრდება და შესაჭმელად საჭიროა მხოლოდ ხის ქვეშ დაწოლა და პირის გაღება.
ლუკომორიე

ლუკომორიე (რუს. Лукоморье) — ზღვის ბუხტა. თუმცა ხშირად მდინარეულ ბუხტასაც ეძახდნენ ლუკომორიეს. ალექსანდრე პუშკინმა გამოიყენა ლუკომორიე როგორც მითური ქვეყანა, რომელშიც დაასახლა რუსული მითოლოგიის პერსონაჟები: ≥ У лукоморья дуб зелёный; Златая цепь на дубе том: И днём и ночью кот учёный Всё ходит по цепи кругом; Идёт направо - песнь заводит, Налево - сказку говорит. Там чудеса: там леший бродит, Русалка на ветвях сидит; Там на неведомых дорожках Следы невиданных зверей; Избушка там на курьих ножках Стоит без окон, без дверей; Там лес и дол видений полны; Там о заре прихлынут волны На брег песчаный и пустой, И тридцать витязей прекрасных Чредой из вод выходят ясных, И с ними дядька их морской; Там королевич мимоходом Пленяет грозного царя; Там в облаках перед народом Через леса, через моря Колдун несёт богатыря; В темнице там царевна тужит, А бурый волк ей верно служит; Там ступа с Бабою Ягой Идёт, бредёт сама собой, Там царь Кощей над златом чахнет; Там русский дух... там Русью пахнет! И там я был, и мёд я пил; У моря видел дуб зелёный; Под ним сидел, и кот учёный Свои мне сказки говорил. ნაწყვეტი „რუსლანი და ლუდმილიდან“
იდლეთი (კასპის მუნიციპალიტეტი)

იდლეთი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის კასპის მუნიციპალიტეტში, წინარეხის თემში. მდებარეობს მდინარე კავთურის (მტკვრის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 680 მეტრზე, კასპიდან დაშორებულია 10 კილომეტრით. იდლეთი ისტორიულ წყაროებში პირველად მოხსენიებულია XVIII საუკუნეში. სოფლის განაპირას დგას იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია, ხოლო სოფლის ცენტრში კვირაცხოვლისა და მიქელ-გაბრიელის ეკლესიები. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 263 ადამიანი. იდლეთის სამაროვანი ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 4, თბ., 2018. — გვ. 197-198. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 165-166. მაკალათია ს., კავთურას ხეობა, თბ., 1960 ↑ 1.0 1.1 1.2 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ISSN

ISSN (სრულად ინგლ. International Standard Serial Number) — უნივერსალური ნომერი, რომელიც საბეჭდი ან ელექტრონული პერიოდული გამოცემის იდენტიფიკაციისთვის გამოიყენება. ნომერი შეიცავს რვა ციფრს. მერვე ციფრი საკონტროლოა. ISSN სისტემა შემოვიდა 1975 წელს როგორც საერთაშორისო სტანდარტი ISO 3297 და განახლდა 2007 წელს. ISBN ISSN International Centre
სამხრეთი უცნობი მიწა

სამხრეთი უცნობი მიწა (ლათ. Terra Australis, Terra Australis Incognita) — მიწა სამხრეთ პოლუსის ირგვლივ, რომელიც გამოსახულია რუკების უმრავლესობაზე XVIII საუკუნემდე და წარმოადგენს თანამედროვე ავსტრალიის კონტინენტს და მისი სახელიც ამ ფრაზიდანაა წარმომდგარი. წარმოდგენები სამხრეთ მიწაზე არ იყო დაფუძნებული ანტარქტიკაზე ცოდნით იმის მიუხედავად, რომ მისი ბოლო გამოსახულებები წააგავს ანტარქტიკის კონტურებს.
ჯონ ტაილერი

ჯონ ტაილერი (ინგლ. John Tyler; დ. 29 მარტი, 1790 — გ. 18 იანვარი, 1862) — ამერიკის შეერთებული შტატების რიგით მე-10 პრეზიდენტი 1841-1845 წლებში. ვიცე-პრეზიდენტი 1841 წელს ვიგების პარტიიდან. იგი იყო პირველი პრეზიდენტი, რომელმაც თანამდებობა წინამორბედის გარდაცვალების შემდეგ დაიკავა. 1825-27 წლებში იყო ვირჯინიის შტატის გუბერნატორი. პრეზიდენტი უილიამ ჰენრი ჰარისონი ინაუგურაციიდან ერთ თვეში, 1841 წლის 4 აპრილს გარდაიცვალა, რამაც ქვეყანაში დაბნეულობა გამოიწვია. იმ დროს აშშ-ის კონსტიტუციის მიხედვით ზუსტად არ იყო განსაზღვრული პრეზიდენტის გარდაცვალების შემთხვევაში ვიცე-პრეზიდენტი ხდებოდა პრეზიდენტი, თუ პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი მომავალ არჩევნებამდე. ვიცე-პრეზიდენტმა ტაილერმა 1841 წლის 6 აპრილს დადო პრეზიდენტის ფიცი, რითაც შეიქმნა პრეცედენტი მომავალი შემთხვევებისთვის. ეს პროცედურა საბოლოოდ დარეგულირდა კონსტიტუციის 26-ე შესწორებით 1967 წელს. 51 წლის ტაილერი იმ დროისთვის ყველაზე ახალგაზრდა პრეზიდენტი იყო (მაშინ როდესაც ჰარისონი იყო ყველაზე ხნიერი). იგი იყო პირველი პრეზიდენტი, ვინც აშშ-ის კონსტიტუციის მიღების შემდეგ დაიბადა. მისი ადმინისტრაციის ყველაზე მნიშვნელოვან მიღწევად შეიძლება ჩაითვალოს ტეხასის რესპუბლიკის ანექსია 1845 წელს. ჯონ ტაილერი — Find a Grave-ზე ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჯონ ტაილერი
ნარკოტიკული მცენარეები

ნარკოტიკული მცენარეები — მცენარეები, რომლებიც შეიცავენ ისეთ ნივთიერებებს, რომლებიც ჯერ აღგზნებს, ხოლო შემდეგ თრგუნავს ცენტრალურ ნერვულ სისტემას. ბევრ ნარკოტიკულ მცენარეებს სამკურნალო თვისებები აქვს და მათ მედიცინაში ტკივილგამაყუჩებელ საშუალებად იყენებენ. მოქმედი ნივთიერება ნარკოტიკული მცენარეებში ძირითადად ალკალოიდებია. ბევრი მათგანი ძალზე შხამიანია და მათგან დამზადებული პრეპარატების ხანგრძლივი ხმარება ნარკომანიას იწვევს. ნარკოტიკული მცენარეებია ხაშხაში, ინდური კანაფი, ლენცოფა, ლემა და მრავალი სხვა სამკურნალო და შხამიანი მცენარე. ნარკოტიკული მცენარეები ძირითადად გავრცელებულია სამხრეთ ამერიკის, ჩრდილოეთ ამერიკისა და ცენტრალური აზიის ტროპიკებში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 322.
ნაროვანი

ნაროვანი — მთა საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტისა და დუშეთის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს მდინარეების ლაროვანისწყლისა და ქვახიდისწყლის (პირიქითი ალაზნის სისტემა) წყალგამყოფზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3439 მ. აგებულია ქვედაიურული წვრილმარცვლოვანი ქვიშაქვების შუა შრეებით. აღმოსავლეთი კალთა ციცაბოა, დასავლეთი — საშუალოდ დამრეცი. ნაროვანი შემოსილია ალპური მცენარეულობით, მთის წვერზე სუბნივალური ბალახეულია. ჩანგაშვილი გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 323.
ნარშავი

ნარშავი (ლათ. Carduus) — ეკლიანი ბალახოვანი მცენარეების გვარი რთულყვავილოვანთა ოჯახისა. ცნობილია 120-მდე სახეობა, რომელიც გავრცელებულია ევრაზიასა და ჩრდილოეთ აფრიკაში. საქართველოში 9-მდე სახეობაა. უმრავლესობა იზრდება მთის შუა სარტყლამდე; თითო-ოროლა ალპურსაც აღწევს; 3 სახეობა კავკასიის ენდემია. ნარშავის თითქმის ყველა სახეობა თაფლოვანია, ზოგი კი მინდვრის სარეველაა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 323.
ვიქტორ ნუარი

ვიქტორ ნუარი (Victor Noir; ნადვ. სახელი ივან სალმონი; დ. 27 ივლისი, 1848, ატინი — გ. 10 იანვარი, 1870, პარიზი), ფრანგი ჟურნალისტი, ცნობილი გახდა მისი გარდაცვალების ვითარებითა და ამ ფაქტთან დაკავშირებული პოლიტიკური შედეგებით. მისი საფლავი პერ-ლაშეზის სასაფლაოზე, პარიზში, მოგვიანებით განაყოფიერების სიმბოლო გახდა. ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“
შიშველთესლოვნები

შიშველთესლოვნები (ლათ. Gymnospermae) — თესლოვან მცენარეთა ყველაზე ძველი დანაყოფების საერთო სახელი. შუალედური ადგილი უკავიათ გვიმრებსა და ფარულთესლოვან მცენარეთა შორის. გვიმრებისაგან განსხვავებით მათ აქვთ თესლკვირტები, ფარულთესლოვნებისაგან განსხვავებით კი არ გააჩნიათ ნაყოფის ფოთოლი (მტვრის მარცვალი უშუალოდ თესლკვირტზე ეცემა). შიშველთესლოვნებს, მათ შორის ყველა თანამედროვე სახეობას, აქვს სტრობილები — დამოკლებული რეპროდუქციული ყლორტები, რომლებზეც განლაგებულია სპოროფილები. შიშველთესლოვნები მხოლოდ ხეები ან ბუჩქებია, ზოგიერთი ძალიან დიდი იზრდება. შიშველთესლოვნების ნაწილი ძლიერ არის დატოტვილი და წვრილი ქერქლისებრი ფოთლები აქვს, ნაწილი დაუტოტავი ან სუსტად დატოტვილია, მათ შედარებით დიდი, მეტწილად ფრთისებრი ფოთლები აქვთ. უმრავლესობის ქსილემის წყალგამტარი ელემენტები მხოლოდ ტრაქეიდებია; ჭურჭლები მარტო ველვიჩიას, გნეტუმს და ეფედრას აქვს. შიშველთესლოვნები განსხვავებულსპორიანი მცენარეებია; მიდროსპოროფილები და მეგასპოროფილები განსხვავდებიან ფორმით, ზომით და აგებულებით. უძველეს და პრიმიტიულ თესლოვან გვიმრებს სტრობილები არ უვითარდებოდათ. მიკრო- და მეგასპოროფილები თავისუფლად ისხდნენ ჩვეულებრივ გრძელ ყლორტებზე. დანარჩენი შიშველთესლოვნების სპოროფილები თავმოყრილია მეტ-ნაკლებად კომპაქტურ სტრობილებში. შიშველთესლოვნების უმრავლესობის სტრობილები ერთსქესიანია. შიშველთესლოვნები ცნობილია ზედა დევონური პორიოდიდან; კარბონულსა და პერმულ პერიოდებში უკვე გვხვდება შიშველთესლოვნების მრავალი რიგის წარმომადგენლები, რომლებიც განსაკუთრებით განვითარდნენ მეზოზოურ პერიოდში. ამჟამად ცნობილია შიშველთესლოვნების 600-მდე სახეობა, რომელთა უმრავლესობა წიწვოვანებს მიეკუთვნება. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 9. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: შიშველთესლოვნები Gymnosperm Database Gymnosperms on the Tree of Life დაარქივებული 2008-04-09 საიტზე Wayback Machine.
გუნდიშაფურის აკადემია

გუნდიშაფურის აკადემია (სპარს. گندیشاپور; ასევე ჯონდიშაფური, გონდეშაფური) სასანიდთა იმპერიის ინტელექტუალური ცენტრი იყო. აკადემიაში ასწავლიდნენ მედიცინას, ფილოსოფიას, თეოლოგიასა და მეცნიერებას. აქაური მასწავლებლები ზოროასტრიულ და სპარსულთან ერთად ბერძნულ და ინდურ ტრადიციებშიც იყვნენ განსწავლული. კემბრიჯის ირანის ისტორიის თანახმად, ეს იყო უძველესი სამყაროს (განისაზღვრება, როგორც ევროპა, ხმელთაშუაზღვისპირეთი და ახლო აღმოსავლეთი) ყველაზე მნიშვნელოვანი სამედიცინო ცენტრი მე-6 და მე-7 საუკუნეებში. დაფუძნდა რა 271 წელს სასანიდთა დინასტიის მმართველის მიერ, გუნდიშაფური იყო მსოფლიოში დღეისთვის ცნობილი უძველესი სასწავლო ჰოსპიტალი, რომელშიც ასევე შედიოდა ბიბლიოთეკა და უნივერსიტეტი. ის მდებარეობდა დღევანდელ ხუზისტანის პროვინციაში, ირანის სამხრეთ-დასავლეთში, მდინარე ყარუნთან ახლოს.
მამე და ზინე

მამე და ზინე (ქურთ. Mem û Zîn) ქურთული კლასიკური ფოლკლორული სასიყვარულო ისტორია. ერთ-ერთმა უპირველესმა ეს ისტორია აჰმადე ხანიმ დაწერა და ყველაზე პოპულარული გახდა. „მამე და ზინე“ ქურთ ხალხში ითვლება ქურთული სულის სიმბოლოდ. 1991 წელს თურქეთში გადაიღეს ფილმი „Mem û Zîn“. ფილმი თურქულ ენაზე იყო გადაღებული და შემდეგში ქურთულად იყო თარგმნილი. 1987 წელს იყო შერაცხილი მსოფლიო შედევრებში.
ბოლონიის უნივერსიტეტი

ბოლონიის უნივერსიტეტი (იტალ. Università di Bologna, UNIBO) — მსოფლიოში სიძველით მეორე უნივერსიტეტია ბოლონიაში, იტალია. 2000 წლიდან სახელი გადაერქვა და ეწოდება Alma mater studiorum (ლათ. სწავლის დედაბოძი) მსოფლიოში ერთ-ერთი უძველესი უნივერსიტეტის ტიტულის პატივსაცემად. უნივერსიტეტი დაარსდა 1088 წელს. ეს თარიღი აღმოაჩინა მე-19 საუკუნეში ისტორიკოსთა კომიტეტმა ჯოზუე კარდუჩის მეთაურობით. გარკვეული მოსაზრებით, ეს დაწესებულება მსოფლიოს უძველეს უნივერსიტეტად მოიაზრება, ვინაიდან სიტყვა „უნივერსიტეტი“ აქ ახსენეს პირველად მისი დაარსებისას. უნივერსიტეტმა ქარტია მიიღო ფრიდრიხ I ბარბაროსასაგან 1158 წელს. XIII საუკუნეში სტუდენტთა რიცხვი აღწევდა 10 ათასს. XIV-XV საუკუნეებში უნივერსიტეტი ძალზე პოპულარული იყო. თავდაპირველად ისწავლებოდა რომაული და კანონიკური სამართალი. XIV საუკუნეში გაიხსნა ფილოსოფიის, მედიცინის და თეოლოგიის ფაკულტეტები. XV საუკუნეში უნივერსიტეტმა დაკარგა ავტონომია და მოექცა კათოლიკური ეკლესიის გავლენის ქვეშ. XX საუკუნეში დაუთმო პირველობა რომის და ნეაპოლის უნივერსიტეტებს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 456. ოფიციალური საიტი უნივერსიტეტის არქივი ↑ 1.0 1.1 Directory of Open Access Journals — 2003. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1227538"></a> ↑ https://www.unibo.it/sitoweb/giovanni.molari/cv-en ↑ http://ustat.miur.it/dati/didattica/italia/atenei-statali/bologna ↑ https://www.unibo.it/it/ateneo/sedi-e-strutture ↑ https://orcid.org/members/001G000001qivlwIAA-universita-degli-studi-di-bologna-alma-mater-studiorum ↑ https://web.archive.org/web/20231020113811/https://orcid.org/members ↑ https://eua.eu/about/member-directory.html ↑ https://www.the-guild.eu/members/ ↑ https://web.archive.org/web/20231109092552/https://coara.eu/coalition/membership/ ↑ https://eosc.eu/members/
საბრი

საბრი (არაბ. صبر) — ალოეს ფოთლების შესქელებული წვენი. მაგარი და მწარე მასაა. იხსნება ეთილის სპირტსა და ნაწილობრივ წყალში. შეიცავს ალოინს, ფისებს და სხვა ნივთიერებებს. ხმარობენ მედიცინაში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 567.
ქერცლიანები

ქერცლიანები (Squamata) — ქვეწარმავლების რიგი (ან ქვეკლასი). შეიცავს 3 ქვერიგს (ან რიგს): ხვლიკები, ამფისბენები და გველები. მათთვის დამახასიათებელია ზედა ყბის კვადრატული ძვლის მოძრავი შესახსრება ტვინის ქალასთან. სხეული დაფარული აქვთ ძვლოვანი ქერცლით, ფარებითა და მარცვლებით. ქსე, ტ. 10, გვ. 503, თბ., 1986
აბზუ

აბზუ, აბსუ, აფსუ, აპსუ — მიწისქვეშა წყლების ოკეანე, რომელიც დედამიწას გარს არტყამდა, შუმერ-აქადურ მითოლოგიაში. აბზუს მბრძანებლად ითვლებოდა სიბრძნის ღმერთი ენქი. ამავე დროს, აბზუ ითვლებოდა მსოფლიოში ერთადერთ ადგილად, სადაც ღმერთები ვერ იხედებოდნენ და სადაც ცხოვრობდნენ მსოფლიოს ბატონი ძალები — მე. შუმერულ მითში ენქიმ უბრძანა ნიმახს, დედა-ქალღმერთს, თიხისგან ადამიანის გაკეთება. ბაბილონურ მითებში აბზუ არის პირველადი სტიქია, სიცოცხლის პირველმიზეზი, ითვლება ტიამატის ქმრად. ტიამატმა და აბზუმ თავისი წყლები გააერთიანეს და შექმნეს წყლის დემონები, ანშარას და ქიშარის მშობლები. ამის შემდეგ ენქიმ მოკლა აბზუ, ხოლო მკვლელობის ადგილას ააგო სასახლე, სადაც მარდუქი ჩასახა. შუამდინარეთი Jeremy Black and Anthony Green, 1992. Gods, Demons, and Symbols of Ancient Mesopotamia: an illustrated dictionary, s.v. "abzu, apsû". ISBN 0-292-70794-0
ენქი

ენქი, ეა — შუმერ-აქადურ მითოლოგიაში ერთ-ერთი უმთავრესი ღვთაება. ის არის აბზუს ხელმწიფე და აგრეთვე სიბრძნის და ღვთაებრივი მე ძალების ხელმწიფე. იგი აგრეთვე ითვლებოდა შინაური საქონელისა და მარცვლეულის შემქმნელად, მსოფლიო წესრიგის დამფუძნებლად. ერთ-ერთი მითი მოგვითხრობს, რომ ენქიმ გაანოყიერა მიწა და „ქალაქების და ერებს ბედი განსაზღვრა“. მან შექმნა თოხი, ბარი და აგურის ფორმა, შექმნა ცხოველები და მცენარეები. მან გადასცა ცხოველები და მცენარეები მთის მეფე სამუკანს, ხოლო სამხეცოები გადასცა დიმუზოს. ენქი ასევე ითვლება მებაღეობის, მებოსტნეობის, მეაბრეშუმეობის და ბალახებით მკურნალობის შემქმნელად. ენქი და ნინურსაგი დაარქივებული 2016-02-22 საიტზე Wayback Machine. ადამიანის შექმნა დაარქივებული 2016-03-03 საიტზე Wayback Machine. ენქი და ინანა დაარქივებული 2016-03-03 საიტზე Wayback Machine.
ნასადგომარის სამაროვანი

ნასადგომარის სამაროვანი, გადრეკილის სამაროვანი, — გვიანდელი ბრინჯაოსა და ადრინდელი რკინის ხანისსამაროვანი ადგილ ნასადგომარზე გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფ. ზემო კაჭრეთთან (ყოფილი სოფ. გადრეკილი ან მახარაძე). არქეოლოგიური შესწავლა მიმდინარეობს 1970 წლიდან (ხელმძღვანელი კ. ფიცხელაური). სამაროვნის ფართობია დაახლოებით 200×50 მ2. შესწავლილია 105 სამარხი და სამარხის ნაშთი. სამაროვანზე დადასტურდა 3 იარუსად განლაგებული ორმოსამარხები. ქვედა იარუსზე ორმოსამარხებთან ერთად მიწაყრილიანი და ორმოიანი გორასამარხებიც გვხვდება. სამაროვანზე აღმოჩნდა ბრინჯაოს იქრაღი და სამკაული, ობსიდიანის ისრისპირები, ძვლის სხვადასხვა ნივთი. დიდი რაოდენობით აღმოჩენილი თიხის ჭურჭელი საშუალებას იძლევა თვალი გავადევნოთ ადგილობრივ მატერიალური კულტურის თანამიმდევრულ ეტაპობრივ განვითარებას ძვ. წ. II ათასწლეულის II ნახევრიდან ძვ. წ. I ათასწლეულის დასაწყისამდე. ქვედა სართულის სამარხეული მასალა იმ დროის ცენტრალურ ამიერკავკასიაში გავრცელებული მატერიალური კულტურის იდენტურია. რამდენიმე სამარხში ფირფიტოვანი ბრინჯაოს აბჯრის ნაწილები აღმოჩნდა, რომლებიც წინააზიური წარმომავლობისა უნდა იყოს. თარიღი იქაური წარწერებითაა დადგენილი (ძვ. წ. XIV-XIII სს.), ზედა იარუსის სამარხულ მასალაში კი აშკარად ჩანს ადგილობრივი, კახური ლოკალური ვარიანტის ჩამოყალიბების ნიშნები. ფიცხელაური კ., აღმოსავლეთ საქართველოს ტომთა ისტორიის ძირითადი პრობლემები (ძვ. წ. XV-VII სს.), თბ., 1973; ფიცხელაური კ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 323-324.
დირიჟორი

დირიჟორი — ორკესტრის ხელმძღვანელი. იგი დგება შემსრულებელთა პირისპირ და ჯოხით ხელში (ზოგჯერ უჯოხოთაც) განაგებს მთელ ორკესტრს. თანამედროვე მუსიკალური აზრისათვის სავსებით მიუღებელია ორკესტრის მართვის წესი, რომელსაც იცავდნენ XVII-XVIII საუკუნეების საორკესტრო კოლექტივთა ხელმძღვანელები. მაგალითად, იმ დროს ინგლისში დირიჟორები ორკესტრის ხელმძღვანელობისას ცდილობდნენ ფეხის ბრახუნით ან თავის ქნევით, ფრანგი დირიჟორები კი - იატაკზე ჯოხის დარტყმით, ან - ვიოლინოთი ხელში. კერძოდ, მევიოლინე საჭირო ადგილებს დირიჟორობდა ხემით (ამგვარად მევიოლინეები ახლაც დირიჟორობენ კამერულ ორკესტრს, მაგ: ლიანა ისაკაძე) დირიჟორი ორკესტრთან ყოველთვის სახით დგას. დირიჟორზეა დამოკიდებული, თუ რა ტემპში შესრულდება ნაწარმოები. თავის დირიჟორობით განთქმულია დიდი გერმანელი კომპოზიტორი ლუდვიგ ვან ბეთჰოვენი, რომელმაც თავისი მე-9 სიმფონია აბსოლუტურად ყრუმ შეასრულა. განთქმული ქართველი დირიჟორები არიან: ივანე ფალიაშვილი (ზ. ფალიაშვილის ძმა), ევგენი მიქელაძე, ჯანსუღ კახიძე და სხვები. ჰერბერტ ფონ კარაიანი რიკარდო მუტი ჰექტორ ბერლიოზი არტურო ტოსკანინი ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“
იმპროვიზაცია

იმპროვიზაცია (ლათ. improvisus „მოულოდნელი, უეცარი“) იმპროვიზაცია განთქმულია ლიტერატურასა (ხშირად პოეზია) და მუსიკაში. კლასიკურ მუსიკაში იმპროვიზაციის ნიჭით დაჯილდოებულები ბევრნი იყვნენ: ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტი, ლუდვიგ ვან ბეთჰოვენი, იოჰან სებასტიან ბახი. ფრედერიკ შოპენი და სხვები. XX საუკუნეში იმპროვიზაციამ კიდევ უფრო გაითქვა სახელი ჯაზის წყალობით. ჯაზი მეტწილად იმპროვიზაციას ეყრდნობა. Abbot, John. 2007. The Improvisation Book. Nick Hern Books. ISBN 978-1-85459-961-2. Harrigan, Pat. 2002. First Person: New Media as Story, Performance and Game. MIT Press. ISBN 978-0-262-23232-6. Johnston, Chris. 2006. The Improvisation Game: Discovering the Secrets of Spontaneous Performance. Nick Hern Books. ISBN 978-1-85459-668-0.
კაპელა

კაპელა — გუნდის უძველესი სახეობა. კაპელა იტალიური სიტყვაა, ასე ეწოდებოდა კათოლიკური ეკლესიის იმ ნაწილს, სადაც მომღერალთა ჯგუფი იდგა. შემდგომში ეს სახელი თვით მომღერალთ ჯგუფს ეწოდა, ხოლო სიმღერა — გალობის სახეობას, რომელიც გულისხმობს საგუნდო მუსიკალური ნაწარმოების შესრულებას ინსტრუმენტული თანხლების გარეშე „ა კაპელა“ ეწოდება. თუ წინათ კაპელა ინსტუმენტალური თანხლების გარეშე მღეროდა, შემდგომში, ინსტრუმენტული მუსიკის განვითარებასთან ერთად, მას გაუჩნდა თანხლება ორგანის, უფრო გვიან კი — ორკესტრის სახით. ↑ კაპელა — ხელოვნების ენციკლოპედიური ლექსიკონი
Marvel Comics

Marvel Comics — ამერიკული კომიქსებისა და დაკავშირებული მედიის გამომცემელი კომპანია. იგი Marvel Publishing-ს ეკუთვნის და Marvel Entertainment-ის ფილიალია. Marvel-ის გმირებს შორისაა ისეთი ცნობილი გმირები, როგორებიც არიან კაპიტანი ამერიკა, ფანტასტიკური ოთხეული, ჰალკი, რკინის კაცი, ადამიანი-ობობა, იქს-ადამიანები, თორი (ჰაიმდალი, ოდინი, ლოკი, ფრიგა, სიფი და სამი მეორარი) და სხვანი. უმრავლესობა ამ გმირებისა ერთ რეალობაში არსებობს, რომელსაც Marvel Universe-ს უწოდებენ. კომიქსების წიგნების გამოცემა 1939 წელს დაიწყო და მისი სახელი Timely Comics იყო, ხოლო 1950 წლისთვის Atlas Comics ერქვა. Marvel-ის შექმნიდან, 1961 წლიდან მოყოლებული, ფანტასტიკური ოთხეულის და მრავალი სხვა სუპერგმირის შემქმნელები არიან: სტენ ლი, ჯეკ კირბი, სტივ დიტკო და სხვები. Marvel სწორედ მაშინ გახდა ამერიკაში ერთ–ერთი მსხვილი კომიქსების კომპანია, DC კომიქსებითან ერთად. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: Marvel Comics ოფიციალური საიტი
ლენ უინი

ლეონარდ ნორმან უინი (ინგლ. Leonard Norman Wein) (დ. 12 ივნისი, 1948, ნიუ-იორკი — გ. 10 სექტემბერი, 2017, ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია) — ამერიკელი კომიქსების მწერალი და რედაქტორი. ცნობილია DC Comics-ის პერსონაჟ ჭაობის არსების და Marvel Comics-ის პერსონაჟ საურავის შექმნით. მონაწილეობა მიიღო სუპერგმირთა გუნდის, იქს-ადამიანების შემადგენლობის გადახალისებაში. უინის დახმარებით შეიქმნა ნაითქროლერი, შტორმი და კოლოსუსი. უინი აგრეთვე იყო მწერალ ალან მურის და მხატვარ დეივ გიბონსის რედაქტორი DC Comics-ის მინისერია „მცველების“ შექმნაში. ↑ https://www.nytimes.com/2017/09/11/arts/design/len-wein-influential-comic-book-writer-dies-at-69.html
დეივ კოკრუმი

დეივიდ ემეტ კოკრუმი (ინგლ. Dave Cockrum; დ. 11 ნოემბერი, 1943 — გ. 26 ნოემბერი, 2006) — ამერიკელი კომიქსების მხატვარი. დაიბადა ორეგონის შტატში. დევიდი პატარაობიდანვე დაინტერესებული იყო კომიქსებითა და მომავალ პროფესიად სწორედ კომიქსების შექნა ესახებოდა. კოკრუმის უშუალო მონაწილეობითაა შექმნილი Marvel Comics-ის პერსონაჟები: შტორმი, ნაითქროლერი, კოლოსუსი. სიცოცხლის ბოლო წლებში კოკრუმს ჯანმრთელობა სერიოზულად შეერყა (დიაბეტი, პნევმონია) და კომიქსების შექმნაშიც იშვიათად იღებდა მონაწილეობას. გარდაიცვალა 2006 წლის 26 ნოემბერს. Dave Cockrum დაარქივებული 2016-03-05 საიტზე Wayback Machine. at Mike's Amazing World of Comics Dave Cockrum at the Unofficial Handbook of Marvel Comics Creators ↑ Library of Congress Authorities — Library of Congress. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q13219454"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q131454"></a> ↑ 2.0 2.1 Internet Speculative Fiction Database — 1995. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2629164"></a> ↑ 3.0 3.1 RKDartists <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517"></a> ↑ 4.0 4.1 Babelio — 2007. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2877812"></a> ↑ http://news.independent.co.uk/people/obituaries/article2029237.ece ↑ SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ Lambiek Comiclopedia — Lambiek, 1999. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q51343652"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2714676"></a> ↑ BD Gest' <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2876969"></a>
ალ-ნასავი

ალ-ნასავი, ალ-ნესევი, შიჰაბ ალ-დინ მუჰამად იბნ აჰმად იბნ ალი იბნ მუჰამად ალ-მუნში (დ. წ. უცნობია — გ. 1249, ალეპო) — ხვარაზმშაჰთა დინასტიის უკანასკნელი წარმომადგენლის ჯალალედინის პირადი მდივანი (მუნში) და ისტორიკოსი. მისი „სულთან ჯალალედინ მანქბურნის ცხოვრება“ (არაბულ ენაზე) მნიშვნელოვანი წყაროა მონღოლთა პირველი შემოსევების შესახებ. ნაშრომში არის საყურადღებო ცნობები ამიერკავკასიის, კერძოდ საქართველოში, ხვარაზმელთა შემოსევების შესახებ. ჯაფარიძე გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 324.
ქარტია

ქარტია (ბერძ. χάρτα, χάρτης და ლათ. carta — ქაღალდი) — სახელმწიფო ან სახალხო მნიშვნელობის დოკუმენტი, რომელიც რისამე (მაგალითად: ქვეყანა, ქალაქი, უნივერსიტეტი, ორგანიზაცია და ა.შ.) კონსტიტუციური შინაარსის კანონებს ან უფლებებს შეიცავს. თავისუფლების დიდი ქარტია გაეროს ქარტია პორტუგალიის 1826 წლის საკანონმდებლო ქარტია
ნასაღი

ნასაღი (არაბ.-სპარს. ნასაყ - დასახიჩრებით დასჯა) — სასჯელის სახეობა XVIII საუკუნის საქართველოში. „ნასაღი“, „ნასაღისქნა“, „ნასაღით გარდახდევინება“ დამნაშავის დასახიჩრებას (ასოთა მოკვეთას) და საერთოდ მკაცრად დასჯას, დარბევა-აწიოკებას გულისხმობდა. არსებობდა მოხელე ნასაღჩიბაში, რომელსაც სასამართლოს განაჩენ-გადაწყვეტილების შესრულება თუ სხვაგვარი ადმინისტრაციულ-პოლიციური ფუნქციების აღსრულება ეკისრებოდა. კეკელია მ., სასამართლო ორგანიზაცია და პროცესი საქართველოში რუსეთთან შეერთების წინ, წგნ. 1, თბ., 1970; შანიძე ა., ერთი იურიდიული ტერმინის მნიშვნელობისათვის („ნასაღი“), «მნათობი», 1942, №　11-12; ფუტკარაძე ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 324.
ნასაყდრალი

ნასაყდრალი — IX საუკუნის ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი ახლანდელ სოფელ გლდანის მიდამოებში. ერთნავიანი მცირე დარბაზული ეკლესია აგებულია ბაცი მომწვანო ქვებით. მთავარ — სამხრეთ ფასადზე ყოველგვარ მორთულობას მოკლებული შესასვლელის თაღი და 2 სწორკუთხედის ფორმის სარკმელია, მხოლოდ კედელშია ჩასმული კვეთილი რელიეფით შემკული მწვანე ქვის სტელის ფრაგმენტი. დანარჩენი ფასადები სადაა. აფსიდის თაღი ნალისებრი ფორმისაა. საკურთხეველში, კამარის ფუძესთან, რეზონანსის გასაძლიერებლად ჩადგმულია ქვევრები. ქსე, ტ. 7, გვ. 324, თბ., 1984
ნასკვი

ნასკვი (ლათ. ovarium) — ფარულთესლოვან მცენარეთა ბუტკოს ქვედა გაფართოებული ნაწილი. ნასკვში მოთავსებულია ერთი ან რამდენიმე თესლკვირტი; განაყოფიერების შემდეგ თესლკვირტიდან წარმოიქმნება თესლი, ხოლო ნასკვიდან — ნაყოფი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 326.