laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ქესრანიდები

ქესრანიდები — შირვანშაჰების მეორე მმართველი დინასტია შირვანის ფეოდალურ სახელმწიფოში (აზერბაიჯანი) (1027-1382 წწ.) დიდ ძლიერებას მიაღწია მანუჩაჰრ II-ისა (1120-1149 წწ.) და ახსითანის (1149-1203 წწ.) მმართველობის დროს, როდესაც იგი აზერბაიჯანის დამოუკიდებლობისათვის სელჩუკთა წინააღმდეგ ბრძოლის ცენტრად იქცა. ქესრანიდების დინასტია შეცვალა დერბენდის დინასტიამ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 504. ↑ პირველი იყო მაზიადიდების დინასტია 799-1027 წწ.
რკინის ლედი

რკინის ლედი — მეტსახელი, რომელიც დღესდღეობით გამოიყენება მდედრობითი სქესის მთავრობის ლიდერთა მისამართით. ტერნინი ახასიათებს ქალბატონების მტკიცე და შეუპოვარ ხასიათს. შედარება რკინასთან ყველაზე ცნობილია მარგარეტ ტეტჩერთან მიმართებაში. ის პირველად გამოიყენა კაპიტანმა იური გავრილოვმა 1976 წელს საბჭოთა გაზეთ წითელ ვარსკვლავში. ქალთა საერთაშორისო მუზეუმი დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine.
ქვევრსამარხი

ქვევრსამარხი — ინჰუმაციური სამარხის ერთ-ერთი სახე, როდესაც მიცვალებულს ათავსებენ ქვევრში ან თიხის სხვა ჭურჭელში. ქვევრსამარხები ცნობილია დინასტიამდელ ეგვიპტეში, ძვ. წ. III-II ათასწლეულების ანატოლიასა (ალაჯაჰოიუქი, ალიშარი) და ხმელთაშუა ზღვის აუზის ქვეყნებში (პირენესა და აპენინის ნახევარკუნძულები, მატერიკული საბერძნეთი, კვიპროსი, კრეტა, სარდინია, კიკლადები, მცირე აზიის დასავლეთი ნაწილი), გვიანდელი ელამური ხანის სუსაში, ტროადაში (ძვ. წ. VII-III საუკუნეები), ანატოლიაში (ელინისტური ხანა), ყირიმში (ძვ. წ. I საუკუნე), სამხრეთ ამერიკაში (I ათასწლეული). ანტიკური წყაროების მონაცემების მიხედვით, მიცვალებულებს თიხის ჭურჭელში მარხავდნენ ბალეარის კუნძულებზე (ძვ. წ. I საუკუნე) და იტალიაშიც (I საუკუნე). საქართველოში ქვევრსამარხები გავრცელდა ძვ. წ. IV საუკუნის დასასრულს და კოლხეთში არსებობდა ძვ. წ. I საუკუნემდე (დაბლაგომი, დაფნარი, ზემო ფარცხმა, ფარცხანაყანევი, ჭოგნარი, ნოქალაქევი და სხვა). ქართლში აღმოჩენილი ზოგიერთი ქვევრსამარხი (თეთრიწყარო, კავთისხევი და სხვა) ადრინდელი ელინისტური ხანით თარიღდება, ყველა სხვა კი ძვ. წ. II-ახ. წ. I საუკუნეებით (არკნეთი, ზემო ავჭალა, დიღომი, მცხეთა, სამთავრო, მთა ქართლი, კარსანი და სხვა). კახეთის ტერიტორიაზე გავრცელებული ქვევრსამარხები ალაზან-ალოილუთეფეს კულტურას განეკუთვნება. საქართველოში სამარხად იყენებდნენ სამეურნეო დანიშნულების ჩვეულებრივ ქვევრებს – კოლხეთში რუხი თიხისას, ქართლ-კახეთში – წითლადგამომწვარს (ერთ შემთხვევაში მოხატულიც აღმოჩნდა); ჩვილ ბავშვებს ზოგჯერ ორყურა დერგებით მარხავდნენ. კოლხეთში დადასტურებულია სამარხისათვის სპეციალურად დამზადებული ქვევრების გამოყენების რამდენიმე შემთხვევა. ადრინდელი ელინისტური ხანის კოლხეთში ქვევრებს უმეტესად ვერტიკალურად, პირქვე ფლავდნენ. წინასწარ შუაზე გადახერხილი ქვევრის ჩაპირქვავებულ ზედა ნაწილში ათავსებდნენ ხელფეხმოკეცილ მიცვალებულებს გვერდზე, თავით დასავლეთისაკენ, და ზევიდან ქვევრის ქვედა ნაწილს ახურავდნენ, აღმოსავლეთ საქართველოში და გვიანდელი ელინისტური ხანის კოლხეთში სამარხი ქვევრები ჰორიზონტულად იყო დაწვენილი, სამხრეთიდან ჩრდილოეთის ან, იშვიათად, დასავლეთიდან აღმოსავლეთის მიმართულებით. მიცვალებულებს მარხავდნენ უმეტესად ცალ-ცალკე, იშვიათად - წყვილად. ცნობილია კოლექტიური ქვევრსამარხებიც (ციხიაგორა). სამარხეული მასალა საკმაოდ ღარიბულია: თიხის თითო-ოროლა ჭურჭელი, ბრინჯაოს ზარაკები, სამაჯურები, ბეჭდები, იშვიათად საკისრე რკალები, ბრინჯაოსა და ვერცხლის სასაფეთქლე რგოლები და საყურეები, მინისა და იშვიათად, ქვის მძივები. კოლხეთში ქვევრსამარხებში ხშირად გვხვდება მონეტები - კოლხური თეთრის წვრილი ნომინალები; აღმოსავლეთ საქართველოში მონეტები იშვიათად გვხვდება, სამთავროს ქვევრსამარხებში 5 პართული მონეტა აღმოჩნდა (ძვ. წ. I საუკუნე). შედარებით უფრო მრავალფეროვანი და მრავალრიცხოვანია კახეთის ქვევრსამარხების არქეოლოგიური მასალა. გაგოშიძე ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 511.
ქიცუვათნა

ქიცუვათნა, ქიცვათნა — ქვეყანა ძვ. წ. II ათასწლეულის მცირე აზიის სამხრეთ-აღმოსავლეთ რაიონში, კილიკიის ზეგნის აღმოსავლეთ ნაწილში. უძველესი დროიდან დასახლებული უნდა ყოფილიყო ინდოევროპული წარმომავლობის ტომებით, განსაკუთრებით ლუვიელებით. მოგვიანებით იქ ხურიტებიც ცხოვრობდნენ. ხეთების ძველი სამეფოს ხანაში (ძვ. წ. 1650-1500 წწ.) ქიცუვათნა დამოუკიდებელი ქვეყანა იყო. იგი ხურიტების პოლიტიკურ და კულტურულ-რელიგიურ გავლენას განიცდიდა. ძვ. წ. XIV საუკუნიდან ქიცუვათნა ხეთების ვასალური სამეფო გახდა. ქიცუვათნის ტერიტორიაზე იმყოფებოდა ღვთაება ხეფათის მთავარი საკულტო ცენტრი – ქუმანი (კლასიკური ხანის კომანა). ჰ. გოლდმანმა 1935 წელს თარსუსში იპოვა ქიცუვათნის მეფის ისფუთახსუს საბეჭდავი, რომელსაც ჰქონდა ხეთური (ლუვიური) იეროგლიფური წარწერა. იგი ერთ-ერთი უძველესია ამ სახის წარწერათა შორის. ხეთების სახელმწიფოს განადგურების შემდეგ (ძვ. წ. XIII საუკუნე) ქიცუვათნის ეთნიკური სურათი შეიცვალა, აქ დასახლდნენ სხვა წარმოშობის ტომები, განსაკუთრებით არამეელები. გიორგაძე გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 539.
დაუნინგის ქუჩა 10

დაუნინგის ქუჩა 10 (10 Downing Street), სალაპარაკო ენაში ცნობილი როგორც ნომერი 10 (Number 10) — დიდი ბრიტანეთის მთავრობის სათავო ოფისი და ოფიციალური რეზიდენცია. მდებარეობს ვესტმინსტერის სააბატოში (ლონდონი). წარმოადგენს მსოფლიოში ერთ-ერთ ყველაზე ცნობილ მისამართს. შენობა 300-ზე მეტი წლის არის და დაახლოებით 100 ოთახისგან შედგება. პირადი რეზიდენცია მდებარეობს მესამე სართულზე, ხოლო სამზარეულო - სარდაფში. სხვა სართულებზე მდებარეობს კაბინეტები და მრავალი საკონფერენციო დარბაზი, მისაღები, დასასვენებელი ოთახები, სადაც პრემიერ-მინისტრი მუშაობს, ხოლო სახელმწიფო მინისტრები, ეროვნული ლიდერები და უცხოელი სტუმრები ისვენებენ. ოფიციალური საიტი
ქოდალოს განძი

ქოდალოს განძი — XIII-XIV საუკუნეების ილხანების ვერცხლის მონეტების განძი. შემთხვევით აღმოჩნდა 1940 წელს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქოდალოში. ჩაფლული იყო უჭურჭლოდ. შეიცავს 501 ვერცხლის დირჰემსა და ორიან დირჰემს, რომლებიც მოჭრილია ირანის ილხანების ყაზან-ყაენისა (1295-1304 წწ.) და ოლჯაითუ-ყაენის (1304-1317 წწ.) სახელებით სხვადასხვა ზარაფხანაში. 165 მონეტა მოჭრილია თბილისში, 17 - ახალციხეში, 4 - ანისში. განძის ადრეული მონეტა თარიღდება 1298 წლით, უგვიანესი - 1306 წლით. განძი დაფლული უნდა იყოს 1307 წლის შემდეგ. ღვაბერიძე ც., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 545.
პაპუასები

პაპუასები — პაპუა-ახალი გვინეისა და ინდონეზიის რამდენიმე რაიონის უძველესი მოსახლეობა. ანთროპოლოგიური ტიპის მიხედვით მელანეზიელებთან ახლოს არიან, მაგრამ ენით განსხვავდებიან. ერთ-ერთი კვლევის თანახმად პაპუასები, ისევე, როგორც მელანეზიელები, წარმოადგენენ თანამედროვე ხალხის ერთადერთ ტიპს, რომელთა უძველეს წინაპართა სისხლი აღრეული იქნა დენისოვურ ადამიანებთან. ყველა პაპუასური ენა ერთმანეთს არ ენათესავება. საერთო ეროვნულ ენად ითვლება კრეოლური ტოკ-პისინი, რომელიც ინგლისურ ენაზეა აგებული. მოსახლეობის უმეტესობა ეროვნული რწმენის მატარებელია, მაგრამ გავრცელებულია ქრისტიანობაც, ყველა სოფელში არის ეკლესია. ↑ Carl Zimmer (22 December 2010). „Denisovans Were Neanderthals' Cousins, DNA Analysis Reveals“. NYTimes.com. ციტირების თარიღი: 22 December 2010.
27 ივნისი

27 ივნისი — გრიგორიანული კალენდრის 178-ე დღე (ნაკიან წლებში – 179-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 187 დღე. 1615 : ჩაის პირველი იმპორტი ევროპაში. 1709 : პეტრე I-მა პოლტავის ბრძოლაში შვედეთის მეფე კარლ XII დაამარცხა. 1834 : გაიხსნა კიევის უნივერსიტეტი. 1905 : ჯავშნოსან პოტიომკინზე ჯანყი დაიწყო. 1929: ნიუ-იორკში, ბელის ლაბორატორიაში მოხდა ფერადი გამოსახულების გადაცემის სისტემის პირველი დემონსტრირება. 1931 : აშშ-ში გამომგონებელმა იგორ სიკორსკიმ მიიღო პატენტი ვერტმფრენის გამოგონებისთვის. 1954 : მსოფლიოში პირველი ატომური ელექტროსადგური ამუშავდა ობნინსკში, მოსკოვის მახლობლად. 1967 : მსოფლიოში პირველი ბანკომატი დამონტაჟდა ენფილდში, ლონდონი. 1974 : აშშ-ის პრეზიდენტი რიჩარდ ნიქსონი საბჭოთა კავშირს ესტუმრა. 1977 : ჯიბუტიმ დამოუკიდებლობა გამოაცხადა საფრანგეთისაგან. 1991 : ათდღიანი ომი: დამოუკიდებლობის გამოცხადებიდან ორ დღეში იუგოსლავიის ჯარი სლოვენიაში შეიჭრა, ტანკებითა და სამხედრო თვითმფრინავებით 1997 : ტაჯიკეთში დასრულდა სამოქალაქო ომი. 2007 : გორდონ ბრაუნმა შეცვალა ტონი ბლერი ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრის პოსტზე. 2007 : ახალქალაქის სამხედრო ბაზა რუსეთმა საქართველოს ოფიციალურად გადასცა. 2007 : ეგვიპტოლოგმა ზაჰი ჰავასმა დაამტკიცა, რომ უსახელო აკლდამაში ნაპოვნი მუმია ეკუთვნის ფარაონ ჰატშეფსუტს. 2014 : საქართველომ, მოლდოვამ და უკრაინამ ევროკავშირთან ასოცირების ხელშეკრულება გააფორმეს. 2015 : ქართველი ძიუდოისტები ავთანდილ ჭრიკიშვილი და ადამ ოქრუაშვილი ბაქოს ევროპული თამაშების გამარჯვებულები გახდნენ. 2019 : ევროსაბჭოს გენერალურ მდივნად მარია პეიჩინოვიჩ-ბურიჩი აირჩიეს. 1462 : ლუი XII (საფრანგეთი) — საფრანგეთის მეფე (გ.1515) 1550 : შარლ IX (საფრანგეთი) — საფრანგეთის მეფე (გ.1574) 1682 : კარლ XII — შვედეთის მეფე (გ.1718) 1847 : ჭალადიდელი, გიორგი — პოეტი 1955 : აჯანი, იზაბელ — ფრანგი მსახიობი 1977 : რაული — ესპანელი ფეხბურთელი 1962: აკაკი ფაღავა — ქართველი რეჟისორი. 1985 : ვახტანგ არეშიძე — ქართველი მსახიობი 2001 : იანსონი, ტოვე — ფინელი მწერალი (დ.1914) მსოფლიო - თევზჭერის საერთაშორისო დღე რუსეთი — ახალგაზრდობის დღე ვიეტნამო — ტეტ დოანგო ნიკარაგუა — ნიკარაგუის წინააღმდეგობის, მშვიდობის, თავისუფლების, ერთიანობის და ეროვნული შერიგების დღე. ჯიბუტი — დასმოუკიდებლობის დღე. ტაჯიკეთი — ეროვნული შერიგების დღე. უზბეკეთი — ბეჭდური მედიის  მუშაკთა დღე. მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს: ელისე წინასწარმეტყველი წმინდა მეთოდე ნიფონტ ათონელი ივნისის სხვა დღეები 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 სხვა თვეები
მალაიური ენა

მალაიური ენა (ან ინდონეზიური ენა) — მალაიზიის სახელმწიფო ენა. განეკუთვნება მალაიურ-პოლინეზიურ ენათა ინდონეზიურ ჯგუფს. იგი დედამიწის ერთ-ერთ ყველაზე დიდ ენას მიეკუთვნება. ამ ენაზე საუბრობს დაახლ. 200 მლნ. კაცი. მალაიური ენა მოსაუბრეთა უმეტესობისათვის მხოლოდ მეორე ენაა. ეს ენა წარმოადგენს ერთგვარ ლინგვა ფრანკას და ძირითადად მალაიზიისა და ინდონეზიის გეოგრაფიულ სივრცეში გამოიყენება. გარდა ამისა, მალაიური, ანუ ინდონეზიური ენა მალაიზიისა და ინდონეზიის რესპუბლიკის სახელმწიფო ენაცაა. ინდონეზიაში არსებობს ასობით რეგიონული ენა, რომლებზე მოსაუბრეთა რაოდენობა ხშირად რამდენიმე ას კაცს ითვლის. ეს მცირე ენები ხშირად მნიშვნელოვნად განსხვავდება მალაიურისაგან/ინდონეზიურისაგან. ძველი მალაიური ენის წერილობითი ძეგლები ცნობილია VII საუკუნიდან. XV-XIX სს-ში მალაიურ ენაზე შეიქმნა მდიდარი ლიტერატურა (დამწერლობა არაბულ გრაფიკას ემყარებოდა). ამ ენის საფუძველზე ჩამოყალიბდა თანამედროვე ინდონეზიური ენა. ამჟამად დამწერლობა ეფუძნება ლათინურ გრაფიკასაც და არაბულსაც (მეორე ოფიციალური დამწერლობა მალაიზიაში და ბრუნეიში). Adelaar, K., "Where does Malay come from? Twenty years of discussions about homeland, migrations and classifications", Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde 160 (2004), no: 1, Leiden, 1-30 ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მალაიური ენა Adelaar, K., "Where does Malay come from? Twenty years of discussions about homeland, migrations and classifications" ↑ 1.0 1.1 ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 382.
მიკლუხო-მაკლაის ნაპირი

მიკლუხო-მაკლაის ნაპირი — კუნძული ახალი გვინეის სანაპიროს ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილი. გადაჭიმულია ასტროლაბის ყურიდან აღმოსავლეთისაკენ 300 კილომეტრზე. შემოსილია ტროპიკული ტყით, კაუჩუკოვანების პლანტაციებით. სახელი ეწოდა ნიკოლოზ მიკლუხო-მაკლაის პატივსაცემად, რომელიც 1871-1872, 1876-1877 და 1883 წლებში აქ ცხოვრობდა და იკვლევდა სანაპიროს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 685.
ლუის სუარეს მირამონტესი

ლუის სუარეს მირამონტესი (ესპ. Luis Suárez Miramontes; დ. 2 მაისი, 1935, ლა-კორუნია, გალისია, ესპანეთი — გ. 9 ივლისი, 2023, მილანი, იტალია) — ესპანელი ფეხბურთელი და ფეხბურთის მწვრთნელი. თამაშობდა ნახევარმცველის პოზიციაზე ესპანურ და იტალიურ კლუბებში და ესპანეთის ეროვნულ ნაკრებში. 1960 წლის ევროპის საუკეთესო ფეხბურთელი. 1964 წლის ევროპის ჩემპიონი ესპანეთის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში. ითვლება ყველა დროის ერთ-ერთ საუკეთესო ესპანელ ფეხბურთელად. 1960 წელს სუარესი გახდა პირველი და ერთადერთი ესპანელი ფეხბურთელი, რომელსაც ოქროს ბურთი გადაეცა. ფეხბურთელის კარიერის მსგავსად, სამწვრთნელო კარიერაც იტალიურ და ესპანურ კლუბებში გაატარა, წვრთნიდა ასევე ესპანეთის ახალგაზრდულ და ეროვნულ ნაკრებებს. 1960 წელს ლუის სუარესი France Football-ის ვერსიით გახდა ევროპის საუკეთესო ფეხბურთელი და გადაეცა ოქროს ბურთი, ამის გარდა კიდევ ორჯერ, 1961 და 1964 წლებში მეორე, ხოლო 1965 წელს მესამე პოზიცია დაიკავა. სუარესი ინდივიდუალური ტიტულების რაოდენობით საუკეთესოა ესპანეთის ნაკრების ფეხურთელთაგან ალფრედო დი სტეფანოს შემდეგ. IFFHS-ის მიხედვით, ლუის სუარესი მე-20 საუკუნის ევროპის საუკეთესო მოთამაშეებს შორის 50-ე ადგილზე და მე-20 საუკუნის ესპანეთის საუკეთესო მოთამაშეებს შორის მე-5 ადგილზე დასახელდა. 1999 წელს Placar-ის ვერსიით XX საუკუნის 100 საუკეთესო ფეხბურთელს შორის 74-ე ადგილზე დასახელდა. Guerin Sportivo-ს მიხედვით მე-20 საუკუნის საუკეთესო მოთამაშეებს შორის 46-ე ადგილზე დასახელდა. ბარსელონა ლა ლიგა: 1958–59, 1959–60 ესპანეთის თასი: 1957, 1958–59 ბაზრობათა თასი: 1955–58, 1958–60 ევროპის ჩემპიონთა თასის ფინალისტი: 1960-61 ინტერი მილანი სერია A: 1962–63, 1964–65, 1965–66 ევროპის ჩემპიონთა თასი: 1963–64, 1964–65 საკონტინენტთაშორისო თასი: 1964, 1965 ესპანეთი ევროპის ერთა თასი: 1964 ოქროს ბურთი: 1960 ვერცხლის ბურთი: 1961, 1964 ბრინჯაოს ბურთი: 1965 ერიკ ბატის მსოფლიოს საუკეთესო თერთმეტეული: 1963, 1964, 1965 FUWO-ს ევროპის წლის გუნდი: 1965 ევროპის ერთა თასის სიმბოლური ნაკრების წევრი: 1964 Golden Foot: 2008, როგორც ფეხბურთის ლეგენდა Marca-ს ლეგენდა: 2016 სპორტული დამსახურების სამეფო ორდენი: 2001 ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ლუის სუარეს მირამონტესი ლუის სუარეს მირამონტესი — „ბარსელონას“ ოფიციალური საიტი Luis Suárez - Goals in International Matches — RSSSF ↑ La historia de Luis Suárez Miramontes, el Balón de Oro español ↑ Muere Luis Suárez, el primer Balón de Oro español ↑ Nachruf zum Tod von Luis Suárez: "Halb Tänzer, halb Torero ↑ Placar's 100 Craques do Século. RSSSF. ↑ Guerin' Sportivo's I 50 Grandi del Secolo. RSSSF. ↑ European Competitions 1957-58. RSSSF. ↑ Fairs' Cup 1958-60. RSSSF. ↑ Aquella final de los postes cuadrados. EL PAÍS. ↑ Copa de Europa 1960/61. UEFA.com. ↑ Intercontinental Club Cup 1964. RSSSF. ↑ Intercontinental Club Cup 1965. RSSSF. ↑ Spain's Marcelino stoops to conquer Europe. UEFA.com. ↑ Eric Batty's World XI – The Sixties. Beyond The Last Man. ↑ FUWO 1966. fcc-supporters.org. ↑ Legends. goldenfoot.com. ↑ Luis Suárez recibió el MARCA Leyenda ↑ Muere Luis Suárez, leyenda del fútbol español y Balón de Oro ↑ Ingresos en Real Orden del Mérito Deportivo 2001
ქტესიფონი

ქტესიფონი — ძველი ქალაქი მდინარე ტიგრის ნაპირზე (თანამედროვე ბაღდადის მახლობლად ერაყში). ძვ. წ. I საუკუნიდან ახ. წ. III საუკუნის დასაწყისამდე პართიის მეფეთა — არშაკიდების საზამთრო რეზიდენცია. II საუკუნიდან მრავალჯერ დალაშქრეს რომაელებმა. 226/227 წლიდან სასანიანთა სახელმწიფოს დედაქალაქი და ახლო აღმოსავლეთის ერთ-ერთი უდიდესი და უმდიდრესი ქალაქია, VII საუკუნის 30-იან წლებში დაიპყრეს და დაანგრიეს არაბებმა. მდინარე ტიგრის აღმოსავლეთ ნაპირზე სასანიანთა სამეფო სასახლის თაკი-ქისრის ნანგრევებია. სასახლეს ჰქონდა უზარმაზარი აივანი. ფასადს ამკობდა ცრუ არკატურების იარუსები. გათხრების შედეგად გამოვლენილია სტუკის დეკორის ფრაგმენტები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 566. M. Streck, Die alte Landschaft Babylonien nach den arabischen Geographen, 2 vols. (Leiden, 1900–1901). M. Streck, "Seleucia und Ktesiphon," Der Alte Orient, 16 (1917), 1–64. A. Invernizzi, "Ten Years Research in the al-Madain Area, Seleucia and Ctesiphon," Sumer, 32, (1976), 167–175. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ქტესიფონი Ctesiphon and Taq-i Kisra photo gallery დაარქივებული 2016-05-14 საიტზე Wayback Machine. Livius.org: Ctesiphon დაარქივებული 2004-12-08 საიტზე Wayback Machine.
ქუმუხი

ქუმუხი, კუმუხი — მსხვილი პოლიტიკური გაერთიანება ძვ. წ. I ათასწლეულში აღმოსავლეთ მცირე აზიაში. მდებარეობდა მელიდის (ახლანდელი მალათიის) სამხრეთით, მდინარე ევფრატის დასავლეთ სანაპიროზე. ძვ. წ. VIII საუკუნემდე დამოუკიდებელი სამთავრო იყო. შემდეგ ურარტუს პოლიტიკური გავლენის ქვეშ მოექცა. მონაწილეობა მიიღო ასურეთის საწინააღმდეგო კოალიციაში. ძვ. წ. VI-IV საუკუნეებში აქემენიდთა სახელმწიფოს შემადგენლობაში იყო, ძვ. წ. III-II საუკუნეებში სელევკიდებს ემორჩილებოდა. ძვ. წ. 162 წელს დამოუკიდებელი გახდა. მოგვიანებით რომის იმპერიის შემადგენლობაში შევიდა. გიორგაძე გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 574.
ქუსარა

ქუსარა — ქალაქ-სახელმწიფო ძვ. წ. II ათასწლეულის დასაწყისში მცირე აზიაში. მდებარეობდა ქანესის ანუ ნესის (ახლანდელი ქიულთეფე, ქ. კაისერის) მახლობლად (ზუსტი ადგილმდებარეობა უცნობია). სავარაუდოა, რომ ქუსარა ინდოევროპელ ხეთურ-ნესიტურ ტომთა ერთ-ერთი უძველესი კერა იყო, საიდანაც ხდებოდა ხეთების თანდათანობით გავრცელება ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ანატოლიაში. განსაკუთრებით გაძლიერდა მეფე ფითხანასა და მისი ძის ანითას მმართველობის დროს. მოგვიანებით ძვ. წ. XVII საუკუნეში, ქუსარა ხეთების სამეფოს ცენტრი გახდა. მას შემდეგ, რაც ხათუსილი I-მა ხეთების სახელმწიფოს დედაქალაქი ქუსარიდან ხათუსაში (ახლანდელი ბოღაზქოი) გადაიტანა, ქუსარამ დაკარგა მნიშვნელობა. გიორგაძე გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 577.
ქუშანის სამეფო

ქუშანის სამეფო — ძველი მსოფლიოს სახელმწიფო, რომელიც ბაქტრიის ტერიტორიაზე აღმოცენდა. თავისი აყვავების პერიოდში (I-III საუკუნე) იგი მოიცავდა ახლანდელ შუა აზიის მნიშვნელოვან ნაწილს, ავღანეთს, პაკისტანს, ინდოეთის ჩრდილოეთ ნაწილს. ძვ. წ. II საუკუნის II ნახევარში ბერძნულ-ბაქტრიულმა სამეფომ არსებობა შეწყვიტა მომთაბარე ტომების თავდასხმების შედეგად, რომელთაგან განსაკუთრებით გამოირჩეოდნენ „დიდი იუჯები“. იუჯებმა შექმნეს 5 სამთავრო, რომელთაგან ყველაზე ძლიერი იყო გუიშუანი ანუ ქუშანი ბაქტრიაში. ქუშანის მთავარმა კუჯულა კადფიზმა დაიმორჩილა დანარჩენი იუჯები და ხელთ იგდო ახალი მიწები, მ. შ. ჩრდილო-დასავლეთ ინდოსტანის ნაწილი. მისმა მემკვიდრემ ვიმა კადფიზმა კიდევ უფრო განავრცო ქუშანის სამეფოს საზღვრები — დაიპყრო ჩრდილოეთ ინდოეთის სხვადასხვა ოლქები ქაშმირამდე, გაატარა მნიშვნელოვანი სახელმწიფო რეფორმები. ქუშანის სამეფომ აყვავებას მიაღწია კანიშკას მეფობის (დაახლ. 78–123 წწ.) დროს. მას უკავშირდება წელთაღრიცხვის ახალი სისტემის შემოღება (ე. წ. „კანიშკას ერა“). პირველად მის დროს გაჩნდა მონეტებზე „ქუშანური დამწერლობით“ შესრულებული ლეგენდები. III საუკუნის II ნახევარში და IV საუკუნის დამდეგს ქუშანის სამეფომ დაკარგა თავისი სამფლობელოები მდინარე განგის ხეობაში, აღმოსავლეთ თურქესტანში, ხვარაზმში, მარგიანეში და სხვ. IV საუკუნის II ნახევრიდან ქუშანის სამეფოს მნიშვნელოვანი ნაწილი მიიტაცეს სასანიანებმა, რომლებიც საბოლოოდ ბაქტრიასაც დაეპატრონენ. სწორედ ამ პერიოდს განეკუთვნება ჩვენამდე მოღწეული ქუშანურ-სასანური და სასანურ-ქუშანური მონეტები, რომელთა გამოშვება შეწყდა V საუკუნის დასასრულს. ბერაძე გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 578.
ღურიდები

ღურიდები — ღურის სულთანთა დინასტია სურის გვარიდან. მდინარეების ჰერირუდისა და ჰილმენდის სათავეებში მათ დააარსეს დამოუკიდებელი სახელმწიფო (1148-1206 წწ.), რომლის ცენტრი იყო მთიანი ოლქი ღური (ახლანდელი ავღანეთის ტერიტორიაზე), დედაქალაქები – ფირუზქუჰი და ღაზნი. ღურიდების სახელმწიფომ ძლიერებას მიაღწია სულთნების ყიას ალ-დინ მუჰამადის (1163-1203 წწ.) და შიჰაბ ალ-დინის (1203-1206 წწ.) დროს. მათ დაიპყრეს ახლანდელი ავღანეთის თითქმის მთელი ტერიტორიები, აგრეთვე სინდი, პენჯაბი, ბენარესი და ინდოეთის სხვა ოლქები და ქალაქები. ღურიდები ხვარაზმშაჰებთან ბრძოლაში დამარცხდნენ და 1206 წელს მათი სახელმწიფო დაიშალა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 602.
პუშიამიტრა შუნგა

პუშიამიტრა შუნგა — შუნგას დინასტიის დამაარსებელი. ჩრდილოეთ ინდოეთის მმართველი ძვ. წ. 185-151 წლებში. თავდაპირველად პუშიამიტრა შუნგა იყო მაურიების იმპერიის „სენაპატი“ (მთავარსარდალი). ძვ. წ. 185 წელს სამხედრო აღლუმის დროს მან მოკლა მაურიების უკანასკნელი იმპერატორი ბრიჰადრათჰა და თავი იმპერატორად გამოაცხადა. თავისი მმართველობის დროს მან დაიმორჩილა ჩრდილოეთ ინდოეთის დიდი ნაწილი და დაასრულა აშვამედჰა. შუნგას წარწერები გვხვდება პენჯაბში ჯალანდჰარამდე. დივიავადანა გვიამბობოს, რომ მისი სამფლობელოები ვრცელდებოდა საგალამდე (სიალკოტა). აშოკა და პუშიამიტრა დაარქივებული 2012-08-05 საიტზე Wayback Machine. პუშიამიტრას სახელისათვის
ერთგული მებაღე (ფილმი)

ერთგული მებაღე (ინგლ. The Constant Gardener) — 2005 წლის ბრიტანული დრამატული ფილმი. სიუჟეტი ნიგერიაში მომხდარ რეალურ ამბავზეა დაფუძნებული. ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები. ბრიტანელი მაღალი რანგის დიპლომატი ჯასტინ კუეილი (რეიფ ფაინზი) და მისი ცოლი ტესა (რეიჩელ ვაისი) კენიაში იმყოფებიან. მოულოდნელად ტესა ექიმ არნოლდ ბლუმთან (ჰუბერტ კონდი) ერთად ტბაზე მიემგზავრება. მას მკვდარს პოულობენ. ჯასტინი იწყებს მკვლელობის გამოძიებას. ტესა Amnesty International-ის აქტივისტი იყო და კენიაში შვეიცარიულ-კანადური ფარმაცევტული ფირმის მიერ წამლების ადგილობრივ მოსახლეობაზე უკანონოდ გამოყენებას იძიებდა. ჯასტინი ძიებისას შეთქმულების კვალს გადააწყდება. რეიფ ფაინზი - ჯასტინ კუეილი რეიჩელ ვაისი - ტესა კუეილი პიტ პოსტლეთვეიტი - დოქტორი ლორბერი დენი ჰიუსტონი - სენდი ვუდროუ ჰუბერტ კუნდი - არნოლდ ბლუმი არჩი პანჯაბი - გიტა პირსონი ბილ ნაი - ბერნარდ პელეგრინი ჯერარდ მაკსორლი - კენეთ კერტისი დონალდ სამპტერი - ტიმ დონოე ოსკარი საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის მეორეხარისხოვან როლში: რეიჩელ ვაისი ოქროს გლობუსი საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის მეორეხარისხოვან როლში: რეიჩელ ვაისი BAFTA საუკეთესო მონტაჟისთვის: კლეირ სიმფსონი ოფიციალური საიტი „The Constant Gardener“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) „The Constant Gardener“ — Allmovie-ზე „The Constant Gardener“ — Rotten Tomatoes „The Constant Gardener“ — Box Office Mojo-ზე
BAFTA საუკეთესო მონტაჟისთვის

BAFTA საუკეთესო მონტაჟისთვის — ბრიტანეთის ფილმისა და სატელევიზიო ხელოვნების აკადემიის ერთ-ერთი ჯილდო. გაიცემა 1968 წლიდან. ჯილდო მხოლოდ მთავარ მემონტაჟეებს გადაეცემათ. 1968 - სემ ო'სტინი ფილმისთვის „კურსდამთავრებული“ 1969 - ჰიუ ა. რობერტსონი ფილმისთვის „შუაღამის კოვბოი“ 1976 - რიჩარდ ქრიუ, შელდონ კანი ფილმისთვის „ვიღაცამ გუგულის ბუდეს გადაუფრინა“ 1979 - პიტერ ცინერი ფილმისთვის „ირმებზე მონადირე“ 1981 - თელმა შუნმეიქერი ფილმისთვის „ცოფიანი ხარი“ 1985 - მაიკლ ჩენდლერი, ნენა დანევიჩი ფილმისთვის „ამადეუსი“ 1987 - კლერ სიმფსონი ფილმისთვის „ოცეული“ 1991 - ჯონ ჰაჩინგი, პიეტრო სკალია ფილმისთვის „ჯფკ“ 1993 - მაიკლ კანი, ფილმისთვის „შინდლერის სია“ 1995 - ჯონ ოტმანი ფილმისთვის „ჩვეულებრივი ეჭვმიტანილები“ 1996 - უოლტერ მარში ფილმისთვის „ინგლისელი პაციენტი“ 1997 - პიტერ ჰონესი ფილმისთვის „ლოს-ანჯელესის საიდუმლოება“ 1998 - დევიდ გრემბლი ფილმისთვის „შეყვარებული შექსპირი“ 1999 - თარიქ ანვარი, კრისტოფერ გრინბარი ფილმისთვის „ამერიკული სილამაზე“ 2000 - პიეტრო სკალია ფილმისთვის „გლადიატორი“ 2001 - მერი სუინი ფილმისთვის „მალჰოლანდ დრაივი“ 2002 - დენიელ რეზენდე ფილმისთვის „ღმერთის ქალაქი“ 2003 - სარა ფლეკი ფილმისთვის „თარგმანში დაკარგული“ 2004 - ვალდის ოსკარდოტირი ფილმისთვის „ბრწყინვალე გონების მუდმივი ნათება“ 2005 - კლერ სიმფსონი ფილმისთვის „ერთგული მებაღე“ 2010 - ანგუს ვალი, კირკ ბაქსტერი ფილმისთვის „სოციალური ქსელი“ 2012 - უილიამ გოლდენბერგი ფილმისთვის „არგო“ 2013 - დენიელ ჰელი, მაიკლ ჰილი ფილმისთვის „რბოლა“