laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
აჰმედ-ფაშა (ხიმშიაშვილი)

აჰმედ-ფაშა, ხიმშიაშვილი (დ. დაახლოებით 1781 ― გ. ოქტომბერი, 1836) — ახალციხის ფაშა 1828-1829, ყარს-ჩილდირის ფაშა 1829-1836, სელიმ-ფაშას ძე, აჭარის სანჯაყ-ბეგთა შთამომავალი. 1815 წელს ოსმალების მიერ სელიმ-ფაშას დასჯის შემდეგ, აჰმედ-ფაშა და მისი ძმა აბდუღა (აბდი-ბეგი) გურიაში მამია V გურიელს შეეხიზნენ. აჭარიდან ოსმალთა დამსჯელი ექსპედიციის წასვლის შემდეგ აჰმედ-ფაშა სოფ. ნიგაზეულში (ახლანდელი შუახევის რაიონი) დაბრუნდა და კვლავ დაეუფლა აჭარას, ნიგაზეულიდან ხულოში გადავიდა და ძველი ქართული ეკლესიის ნანგრევებზე სასახლე ააგო. 1828-1829 რუსეთ-ოსმალეთის ომის დროს ოსმალთა მხარეზე იბრძოდა. ომის დროს მიანიჭეს ფაშობის ხარისხი ორი თუღით. ივლისში აჰმედ-ფაშას მეთაურობით 4 ათასი კაცი გურიის სამთავროში შეიჭრა, მაგრამ წარმატებას ვერ მიაღწია, მიუხედავად იმისა, რომ გურიის მმართველმა სოფიომ ოსმალეთის მფარველობა მიიღო და ოსმალეთს უჭერდა მხარს. აჰმედ-ფაშა იძულებული გახდა ახალციხის საფაშოში დაბრუნებულიყო და იქ უწევდა რუსეთს მედგარ წინააღმდეგობას, მაგრამ რუსეთმა 15 აგვისტოს ახალციხე აიღო. აჰმედ-ფაშა იძულებული გახდა გასცლოდა ახალციხეს და აჭარაში გადასულიყო. 1828 წელს ოსმალეთის მთავრობამ აჰმედ-ფაშას ახალციხის ვილაიეთის ბეგლარბეგობა უბოძა და სამცხე-ჯავახეთის ხელახლა დაპყრობა დაავალა. 1829 წლის თებერვალში ხიმშიაშვილმა მოიკრიბა ძალები და ახალციხეს შეუტია, მაგრამ მას სათანადო დახმარება ვერ აღმოუჩინა აბდი-ბეგმა, ხოლო ქალაქის ციტადელში გამაგრებული გენერალ ვ. ბებუთოვის გარნიზონი არ დანებდა. რუსთა მაშველი რაზმის მისვლის შემდეგ აჰმედ-ფაშა იძულებული გახდა აჭარაში დაბრუნებულიყო. რუსეთის მთავრობის ცდა - თავის მხარეზე გადმოეყვანა აჰმედ-ფაშა - უშედეგოდ დამთავრდა. ხიმშიაშვილი თანახმა იყო ფაშისა და გენერლის ტიტულისა და აჭარის მმართველობის შენარჩუნების სანაცვლოდ მიეღო რუსეთის ქვეშევრდომობა, მაგრამ მოლაპარაკებები მაინც არ შედგა, რადგან რუსეთის ჯარების სარდლად ბებუთოვის ნაცვლად დაინიშნა ბარონი ოსტენ-საკენი, რომელსაც ხიმშიაშვილი არ ენდობოდა. ადრიანოპოლის ზავის (1829) შემდეგ ოსმალეთის ხელისუფლებამ აჰმედ-ფაშა ახლად შექმნილი ყარს-ჩილდირის საფაშოს ბეგლარ-ბეგად დანიშნა. მას მიანიჭეს დერიქის (გენერალ-ლეიტენანტის) წოდება და ორდენებით დააჯილდოვეს. 1836 წელს მას არზრუმის საფაშოც დაუმორჩილეს. აჰმედ-ფაშა ითვლებოდა აღმოსავლეთის ვილაიეთების ფრონტის სარდლად, არზრუმის სერასკერად. დაიღუპა ურჯემში (ანატოლია) ქურთების აჯანყების ჩახშობის დროს. დ. ბაქრაძის მიხედვით გარდაიცვალა 55 წლისა. ახალციხის ფაშების სია ახვლედიანი ხ., სახალხო-განმათავისუფლებელი ბრძოლის ისტორიიდან სამხრეთ საქართველოში, ბათ., 1956; ლომსაძე შ., სამცხე-ჯავახეთი (XVIII საუკუნის შუაწლებიდან XIX საუკუნის შუაწლებამდე), თბ., 1975; ლომსაძე შ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 114. ↑ ბაქრაძე დ., „არქეოლოგიური მოგზაურობა გურიასა და აჭარაში“, თბილისი, 1987, გვ. 68
ბრენდიბაკების კლანი

ბრენდიბაკები — ჰობიტების გვარი ჯ.რ.რ. ტოლკინის ლეგენდარიუმში. ცნობილია, რომ მათი წინაპრები იყვნენ თეთრონები, თუმცა ისინი ნაწილობრივ მაინც იყვნენ ჯანიანები. თავდაპირველად მათი გვარი ჟღერდა, როგორც ოლდბაკი. მათ ჰყავდა თაინი. 11 თაობის შემდეგ ისინი დასახლდნენ ბაკლენდში (ბრენდივაინის მდინარესთან). ამის შემდეგ თაინებს ტუკებს შორის ირჩევდნენ. ↑ The Fellowship of the Ring, Prologue, (1) Concerning Hobbits, p. 13. ↑ The Fellowship of the Ring, "At the Sign of the Prancing Pony", p. 162.
ვეფხისციხე

ვეფხისციხე — ისტორიული სოფელი კახეთში, გაღმა მხარში. XVIII საუკუნის 60-იან წლებში ლომისციხესთან ერთად მეფე ერეკლე II-მ დაასახლა იმ სოფლების გადარჩენილი მოსახლეობით, რომლებიც ლეკების მიერ იყო დარბეული. მდებარეობდა ყვარლის სამხრეთ-დასავლეთით 0,5 კმ-ზე. ვეფხისციხე სამეფო მფლობელობაში იყო და მას ჩოლოყაშვილების საგვარეულოდან დანიშნული მოურავი განაგებდა. რუსეთის იმპერიის წინააღმდეგ კახეთის თავად-აზნაურთა შეთქმულების (1802) დროს კარის მრჩეველი კარნეევი და გენერალ-მაიორი გულიაკოვი ვეფხისციხეში მივიდნენ, მაგრამ შეთქმულების მონაწილე მოურავი დავით ჩოლოყაშვილი გაქცეული დახვდათ. 1804 წლის კამერალური აღწერით საბატონო და საეკლესიო მფლობელობის სოფელი იყო. გიულდენშტედტის მოგზაურობა საქართველოში, გ. გელაშვილის თარგმ. და გამოც., ტ. 1, თბ., 1962. საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 4, თბ., 1973. ცინცაძე ზ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. Акты, собранные Кавказской археографической комиссией (АКАК), т. 1, Тфл.,1866.
კარლა სოფი გასკონი

კარლა სოფია გასკონი (ესპ. Karla Sofía Gascón; დ. 31 მარტი, 1972, მადრიდი) — ესპანელი მსახიობი. იგი გამოჩნდა უამრავ ტელენოველაში და ფილმში, მათ შორის „El Señor de los Cielos“ (2013) და „The Noble Family“ (2013). 2024 წელს, ის გახდა პირველი ღია ტრანს მსახიობი, რომელმაც კანის კინოფესტივალზე მთავარი პრიზი მოიპოვა, როდესაც მან გაიზიარა საუკეთესო მსახიობი ქალის ჯილდო თავის თანამონაწილეებთან „ემილია პერესისაგან“, რომელშიც მან განასახიერა მთავარი გმირი. 1972 წელს დაბადებული ალკობენდასში გასკონი გამოჩნდა ესპანურ ყოველდღიურ სერიალში „El súper“. იგი გამოჩნდა უამრავ ტელენოველაში და ფილმში, მათ შორის „El Señor de los Cielos“ და „The Noble Family“. 2024 წელს გასკონი ითამაშა ჟაკ აუდიარის მუსიკალური კრიმინალური კომედიის ფილმში „ემილია პერესისაგან“, რომლის პრემიერა შედგა 2024 წლის კანის კინოფესტივალზე. გასკონი მოიპოვა ფესტივალის საუკეთესო მსახიობი ქალის პრიზი, რომელიც გაიზიარა თავის მსახიობებთან სელენა გომესთან, ადრიანა პაზთან და ზოი სალდანასთან ერთად, რაც გახდა ის პირველი ღია ტრანს მსახიობი, რომელმაც კანის მთავარი პრიზი მოიპოვა. კარლა სოფი გასკონი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ↑ „Actor transgénero de "Nosotros los Nobles" sigue viviendo con su esposa“. Telemundo (Spanish). 31 October 2019. ციტირების თარიღი: 2020-01-12. ↑ Quién es Karla Sofía Gascón, la actriz española premiada en Cannes: su trayectoria, su transición y madre de una niña (25 May 2024). ციტირების თარიღი: 25 May 2024 ↑ „Carlos Gascón, estrella de 'El señor de los cielos', emite grave denuncia“. La República (Spanish). 7 November 2018. ციტირების თარიღი: 2020-01-12. ↑ „Actor transgénero de "Nosotros los Nobles" sigue viviendo con su esposa“. Telemundo (Spanish). 31 October 2019. ციტირების თარიღი: 2020-01-12. ↑ Sean Baker's "Anora" wins Palme d'Or, the Cannes Film Festival's top honor (25 May 2024). ციტატა: „Gascón, who accepted the award, is the first trans actor to win a major prize at Cannes.“
მაიმუნჭამია

მაიმუნჭამია, მაიმუნჭამია არწივი (ლათ. Pithecophaga jefferyi) — მტავებელი ფრინველი ქორისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძე 90 სმ, მასა 4,5 კგ აღწევს. ბინადრობს მხოლოდ ფილიპინის კუნძულებზე (მინდანაო, ლუსონი), ცხოვრობს ტროპიკულ ტყეებში. წელიწადში დედალი დებს მხოლოდ 1 კვერცხს. იკვებება მაიმუნებით, ლემურებით, ციყვებით. მაიმუნჭამია ძალზე იშვიათია, შეტანიალია „საერთაშორისო წითელ წიგნში“. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 363.
შოთა ვეშაპიძე

შოთა ალექსის ძე ვეშაპიძე (დ. 20 სექტემბერი, 1954, სოფ. კაკაბეთი, ახლანდ. საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი) — ქართველი ეკონომისტი. ეკონომიკური მეცნიერებათა დოქტორი (2000), პროფესორი (2002). დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ვაჭრობის ეკონომიკა და საქონელმცოდნეობის ფაკულტეტი (1977). იყო „ტექინფორმის” ეკონომიკური განათლების სექტორის გამგე (1985–87), საქართველოს კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის მარქსიზმ-ლენინიზმის უნივერსიტეტის დეკანი (1987–1991), თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საერთაშორისო ბიზნესისა და ეკონომიკური მოძღვრებათა ისტორიის კათედრის პროფესორი (2001–2011), თბილისის სოციალურ-ეკონომიკური ინსტიტუტის (2007 წლიდან ევროპული უნივერსიტეტი) პრორექტორი, შემდეგ — რექტორი (1992–2010); 2007 წლიდან — საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის პროფესორი, 2011 წლიდან — დავით აღმაშენებლის სახელობის საქართველოს ეროვნული თავდაცვის აკადემიის პროფესორი. მისი კვლევის სფეროა ქართული ეკონომიკური აზრის ისტორია, გლობალიზაცია, საერთაშორისო ეკონომიკა, მსოფლიო ეკონომიკური პრობლემები. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 263.
არყალა

არყალა, არყლისხევი, ვეძათხევი — პატარა მდინარე აღმოსავლეთ საქართველოში (დუშეთის მუნიციპალიტეტი), მთიულეთის არაგვის მარჯვენა შენაკადი. არყალის ძირითად ტოტს სათავე აქვს ალევის მთებში, მიერთვის არაგვს (ჟინვალის წყალსაცავს) ანანურის ციხესთან. სოფელ ვეძათხევთან მას უერთდება ალევის მთებიდან მომავალი მეორე ტოტი — ჭალახევი. არყალა ხასიათდება მნიშვნელოვანი ღვარცოფული მოვლენებით. სახელწოდება არყნარს უნდა უკავშირდებოდეს (მსგავსი ჰიდრონიმი „არყნალისხევი“ გვხვდება ქვემო ქართლში). ვახუშტი ბატონიშვილს (XVIII საუკუნე) მოხსენიებული აქვს „ვეძათხევისხევის“ სახელით. ბედოშვილი გ., ქართულ ტოპონიმთა განმარტებით-ეტიმოლოგიური ლექსიკონი, წგ. I, თბ., 2002. — გვ. 53-55.
გივი ჩუგუაშვილი

გივი ჩუგუაშვილი (დ. 7 სექტემბერი, 1948, მუხრანი) — ქართველი მსახიობი. საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1987). 1971 წელს დაამთავრა საქართველოს შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი. ამავე წლიდან მუშაობას დაიწყო რუსთავის თეატრში, ხოლო 1980 წლიდან მარჯანიშვილის თეატრის მსახიობია. გადაღებულია ფილმებში: „ივანე კოტორაშვილის ამბავი“ (ნ. მანაგაძე, 1974, მტერი), „კავკასიის ტყვე“ (გ. კალატოზიშვილი, 1975), „ოთხი შარვალი და ერთი ჩითის კაბა“ (ა. ნინუა, 1977), „XII საუკუნის ქართული ქრონიკა“ (ა. რეხვიაშვილი, 1978), „ძმა“ (თ. ბაბლუანი, 1981), „დიმიტრი II“ (რ. ხოტივარი, 1982, არღუნ ნოინი), „წიგნი ფიცისა“ (გ. ლორთქიფანიძე, 1983), „ბანდიტი აგურის ქარხნიდან“ (გ. მატარაძე, 1983), „ზოგი ჭირი მარგებელია“ (პ. ჩარკვიანი, 1984), „მევლუდი“ (ნ. სანიშვილი, 1985), „ნეილონის ნაძვის ხე“ (რ. ესაძე, 1985), „წყრომა“ (დ. ინანიშვილი, 1988), „იქ, ჩემთან“ (ზ. ხალვაში, 1990), „ცოდვის დღესასწაული“ (ე. ბადურაშვილი, 1990), „ვირთხა“ (პ. მილორავა, 1991), „კედელი“ (ზ. ბუაძე, 1991), „ოქროს ობობა“ (მ. ანთაძე, გ. ქავთარაძე, 1992) და სხვა. მონაწილეობა აქვს მიღებული ტელესერიალებში: „ცხელი ძაღლი“ (ჰასან ცეცხლაძე), „27 დრაკონი“, „ყავა და ლუდი“ და სხვა. 1987 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი გივი ჩუგუაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი გივი ჩუგუაშვილი — ეროვნული ფილმოგრაფია გივი ჩუგუაშვილი — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) ↑ საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1987. № 2. გვ. 13.
კალისტო (ნიმფა)

კალისტო (ძვ. ბერძნ. Καλλιστώ [Kallisto] — „უმშვენიერესი“) — ლამაზი არკადიელი ფერია, მეფე ლიაკონის, კეტევსის (ნიტქევსის) ასული, არტემიდეს მხლებელი. ქალღმერთივით იმოსებოდა, არტემიდეს დაჰყვებოდა და ეფიცებოდა, შენებრ ქალწულად დავრჩებიო. ზევსმა შეიყვარა, ძალით ვერაფერს გახდა. არტემიდეს სახე მიიღო, ან როგორც სხვები ამბობენ, აპოლონისა და ისე მიუწვა. ამ კავშირის ნაყოფი იყო არკადი. შემდეგ, განრისხებულმა ჰერამ ნიმფა ძუ დათვად აქცია, ან ეს გააკეთა თვით ზევსმა, ეჭვიან ჰერას თვალის ასახვევად. არტემიდემ ჰერას თხოვნით დათვი ძუ დათვი ისრით განგმირა, ზევსმა არქტოსის (ძუ დათვის) სახელით მოათავსა ვარსკვლავთა შორის. თვით ბავშვი, რომელიც ნიმფასთან გააჩინა, ზევსმა არკადიაში ჩაიყვანა, აღსაზრდელად მაიას გადასცა და იმ მხარესაც მისი სახელი ეწოდა. სხვა ვერსიით: არკადმა ნადირობაშ თვალი მოჰკრა დედას, ძუ დათვი ეგონა და მოკვლა დაუპირა, ზევსმა ორივე ვარსკვლავად აქცია და „დიდი ძუ დათვის გუშაგად“ მოათავსა ხარის მწყემსის (მენახირის) თანავარსკვლავედში. კალისტოს სამარე არკადიის ერთ-ერთ გორაკზეა, „არტემიდე კალისტოს“ ტაძართან. ამითაც აშკარაა, რომ კალისტო არკადიელ არტემიდეს ერთ-ერთი სახეა. მის სახელ ატარებს იუპიტერის ერთ-ერთი თანამგზავრი კალისტო. გელოვანი ა., „მითოლოგიური ლექსიკონი“, თბილისი, 1983, გვ. 239 ↑ 1.0 1.1 Любкер Ф. Callisto // Реальный словарь классических древностей по Любкеру / под ред. Ф. Ф. Зелинский, А. И. Георгиевский, М. С. Куторга и др. — СПб: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 239. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q45179126"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q4249594"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q101490"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q656"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q694826"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q4135787"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q30059240"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q24933120"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1459210"></a> ↑ 2.0 2.1 Любкер Ф. Arcas // Реальный словарь классических древностей по Любкеру / под ред. Ф. Ф. Зелинский, А. И. Георгиевский, М. С. Куторга и др. — СПб: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 126. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q4249594"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q101490"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q656"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q694826"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q4135787"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q24933120"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q45276038"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1459210"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q30059240"></a> ↑ 3.0 3.1 Hederich B. Benjamin Hederichs ehemal. Rect. zu Großenhayn gründliches mythologisches Lexicon / Hrsg.: J. J. Schwabe — 1724. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q95447"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q817533"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q21139260"></a> ↑ აპოლოდ. 3, 8, 2; ევრიპ., „ორესტეს“ სქოლ.; ჰერ., პლატ., არისტ.
ვეძისხევი

ვეძისხევი — ნასოფლარი კახეთში, მდინარე ალაზნის მარცხენა მხარეს, სოფელ შილდის ჩრდილოეთით (ყვარლის მუნიციპალიტეტი). ვეძისხევი პირველად იხსენიება XII საუკუნის დასაწყისში, როდესაც სოფელი საფეოდალო მამულს წარმოადგენდა. არიშიანისადმი მეფე დავით IV აღმაშენებლის სიგელში მოხსენიებულია ჰერეთის ერთ-ერთი აზნაური, ვეძისხეველი ნიანია გრიგოლ მაოხრებლის შვილი, რომელიც არიშიანის მფარველობაში იმყოფებოდა. უფრო გვიან, XVI საუკუნის მიწურულიდან, ვეძისხევი მცხეთის საკათოლიკოსოს სამწყსოში შევიდა. XVIII-XIX საუკუნეებში ლეკიანობით შეწუხებული ვეძისხეველები მეზობელ შილდაში გადასახლდნენ, სადაც წარმოიქმნა უბანი ვეძისხევი. ნასოფლარსა და მის მიდამოებში ნანგრევების სახით შემორჩენილია ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლები: VI საუკუნის ვეძისხევის სამეკლესიანი ბაზილიკა, გვიანდელი შუა საუკუნეების დარბაზული ეკლესია, IX საუკუნის ვარცანის ღვთისმშობლის ეკლესია, გვიანდელი შუა საუკუნეების რამდენიმე კოშკი (ვეძისხევის კოშკი, შილდის მესამე კოშკი, შილდის მეოთხე კოშკი). ცინცაძე ი., დავით მეფის სიგელი, «საქართველოს არქივი», წგ. 2, ტფ., 1927. პაპუაშვილი თ., ჰერეთის ისტორიის საკითხები, თბ., 1970. პაპუაშვილი თ., ვეძისხევი // ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 452-455, 458-459.
ვეძისხევი (ახმეტის მუნიციპალიტეტი)

ვეძისხევი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში (კახეთის მხარე), ახმეტის მუნიციპალიტეტში (თუშეთის ადმინისტრაციული ერთეული). მდებარეობს გომეწრის ხეობაში, მდ. თუშეთის ალაზნის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 2120 მ-ზე, ახმეტიდან 29 კმ-ის დაშორებით. ვეძისხევი გომეწრის ხეობის დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს. 1831 წლის კამერალური აღწერის მიხედვით, აქ 8 კომლი ცხოვრობდა. ვეძისხევისა და კოკლათის სიახლოვეს მდებარეობდა გომეწრის ერთ-ერთი მთავარი სალოცავი — „ჯავახე“. საბჭოთა კავშირის ეკონომიკურმა და დემოგრაფიულმა პოლიტიკამ 1950-იან წლებში სოფლის მუდმივი მოსახლეობისგან ფაქტობრივი დაცლა განაპირობა. 1960 წელს საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმმა სოფელი ვეძისხევი ოფიციალურად გააუქმა. 2010-იანი წლებიდან ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფლების სიაშია, მინიჭებული აქვს მაღალმთიანი დასახლების სტატუსი. 2014 წლის აღწერით სოფელში მუდმივი მოსახლეობა არ არის. ↑ მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019. ↑ ელანიძე ვ., თუშეთის ისტორიის საკითხები, თბ., 1988. — გვ. 28. ↑ ელანიძე ვ., თუშეთის ისტორიის საკითხები, თბ., 1988. — გვ. 8. ↑ Ведомости Верховного Совета Грузинской ССР, 1960, №4 (102). — გვ. 10. ↑ მაღალმთიანი დასახლების სტატუსის მქონე დასახლებების ნუსხა. — საქართველოს რეგიონული განვითარების და ინფრასტრუქტურის სამინისტრო.
ვეძისხევი (მრავალმნიშვნელოვანი)

გეოგრაფიული სახელი ვეძისხევი შეიძლება აღნიშნავდეს: ვეძისხევი — ისტორიული სოფელი ყვარლის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე ვეძისხევი — სოფელი თუშეთში (ახმეტის მუნიციპალიტეტი)
ლისითეა (თანამგზავრი)

ლისითეა (ძვ. ბერძნ. Λυσιθέα), იუპიტერ X — პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი. სახელი მიიღო მითოლოგიური პერსონაჟის, ლისითეას პატივსაცემად. 1938 წლის 6 ივლისს მაუნტ ვილსონის ობსერვატორიაში აღმოჩინა ამერიკელმა ასტრონომმა სეტ ბარნს ნიკოლსონმა. 1975 წელს მან მიიღო თავისი ოფიციალური სახელი ბერძნული მითოლოგიური პერსონაჟის, ლისითეას პატივსაცემად. ლიზითეა იუპიტერის ირგვლივ სრულ ბრუნვას აკეთებს საშუალოდ 11,717,000 კმ მანძილზე 250 დღეში, 4 საათსა და 48 წუთში. ორბიტალური ექსცენტრიულობა არის 0.11, დახრილობა ლოკალური ლაპლასის სიბრტყისკენ არის 28.3°. ეკუთვნის ჰიმალიის ჯგუფს. ლიზითეას დიამეტრი საშუალოდ 36 კმ. სიმკვრივე შეფასებულია 2.6 გ/სმ³. სატელიტი სავარაუდოდ შედგება ძირითადად სილიკატური ქანებისგან. ძალიან ბნელ ზედაპირს აქვს ალბედო 0.04. მაგნიტუდა 18.3 მ. NASA Solar System ↑ Nicholson, S. B. (October 1938). „Two New Satellites of Jupiter“. Publications of the Astronomical Society of the Pacific. 50 (297): 292–293. Bibcode:1938PASP...50..292N. doi:10.1086/124963. S2CID 120216615. ↑ Payne-Gaposchkin, Cecilia (1970). Introduction to Astronomy. Englewood Cliffs, N.J.: Prentice-Hall. ISBN 0-13-478107-4.  ↑ Jacobson, R.A. (2000). „The orbits of outer Jovian satellites“ (PDF). Astronomical Journal. 120 (5): 2679–2686. Bibcode:2000AJ....120.2679J. doi:10.1086/316817. S2CID 120372170. ↑ Planetary Satellite Physical Parameters. JPL (Solar System Dynamics) (2008-10-24). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-01-18. ციტირების თარიღი: 2008-12-12.
ანდრეი ვურაკი

ანდრეი ვურაკი (დ. 13 დეკემბერი, 1922, სოხუმი, გ.10 დეკემბერი, 2008, მოსკოვი) — ბერძენი საბჭოთა არტილერიის გენერალ-მაიორი. ცხოვრობდა ბათუმში. საშუალო განათლება მიღებული აქვს ბათუმში. 1958 წელს დაამთავრა სევასტოპოლის სამხედრო საზენიტო საარტილერიო სასწავლებელი და ლენინგრადის სამხედრო საარტილერიო აკადემია. 1939-1945 წლებში II მსოფლიო ომის დროს იბრძოდა უკრაინის I ფრონტზე. მონაწილეობდა პოლონეთისა და ჩეხოსლოვაკიის სამხედრო ოპერაციებსა და ბერლინის აღებაში. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები, საბრძოლო ორდენები და მედლები. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 13. ↑ 1.0 1.1 https://georgianencyclopedia.ge/ka/form/26048
ვეჯინი (მრავალმნიშვნელოვანი)

გეოგრაფიული სახელი ვეჯინი შესაძლოა აღნიშნავდეს: ვეჯინი — სოფელი გურჯაანის მუნიციპალიტეტში ვეჯინი — ხეობა და ნასოფლარი თბილისის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე
ვიბორგის მოწოდება

ვიბორგის მოწოდება — მანიფესტი „ხალხს სახალხო წარმომადგენლებისაგან“, რუსეთის იმპერიის I სახელმწიფო სათათბიროს დეპუტატთა ჯგუფის საპროტესტო განცხადება სათათბიროს დათხოვნასთან (1906 წლის 9 ივლისი) დაკავშირებით. დეპუტატები (ძირითადად „კადეტები“, „ტრუდოვიკები“ და სოციალ-დემოკრატები) შეიკრიბნენ ქ. ვიბორგში (ფინეთის დიდი სამთავრო) და საპროტესტო მიმართვის შესამუშავებლად აირჩიეს 6-კაციანი კომისია, რომლის შემადგენლობაში ნოე ჟორდანია და სერგი ჯაფარიძეც შედიოდნენ, დეპუტატები ხალხს პასიური წინააღმდეგობისაკენ (გადასახადებზე უარის თქმა და ა. შ.) მოუწოდებდნენ. მოწოდების ტექსტის ავტორი იყო ისტორიკოსი და ლიბერალური მიმართულების პოლიტიკოსი პავლე მილიუკოვი. მანიფესტს ხელი მოაწერა 169 დეპუტატმა, მათ შორის ხუთივე ქართველმა სოციალ-დემოკრატმა — ნ. ჟორდანიამ, ს. ჯაფარიძემ, ივანე გომართელმა, ისიდორე რამიშვილმა, სიმონ წერეთელმა — და სოციალისტ-ფედერალისტმა იოსებ ბარათაშვილმა. რუსეთის იმპერიის მოსახლეობის მხრიდან ვიბორგის მოწოდებას აქტიური გამოხმაურება არ მოჰყოლია. ამით ისარგებლა ხელისუფლებამ და ვიბორგის მიმართვის ხელმომწერ 169 დეპუტატიდან 167-ს სამი თვით პატიმრობა მიუსაჯა, რაც მათ მომდევნო არჩევნებში მონაწილეობის უფლებასაც ართმევდა. ნოე ჟორდანია არალეგალურ მდგომარეობაზე გადავიდა და ამით დააღწია თავი პატიმრობას. შველიძე დ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. Figes, O., A People's Tragedy: The Russian Revolution 1891–1924. London, 2014. — გვ. 218-221. Государственная Дума Российской империи 1906—1917: энциклопедия. М.: Российская политическая энциклопедия, 2008. — стр. 113—114.
ვიქტორ ვილშაუ

ვიქტორ რობერტის ძე ვილშაუ (დ. 17 აპრილი, 1870, მოსკოვი, — გ. 11 აპრილი, 1937, თბილისი) — გერმანული წარმოშობის რუსი მევიოლინე, პედაგოგი. ძირითადად მოღვაწეობდა თბილისში. დაამთავრა მოსკოვის კონსერვატორია (ი. გრჟიმალის სავიოლინო კლასი, 1886), შემდეგ სწავლობდა გერმანიაში (ჰ. პეტრისთან და ი. იოახიმთან). ერთხანს პედაგოგად მუშაობდა ტამბოვის სამუსიკო სასწავლებელში, 1898 წლიდან — თბილისის პირველ სამუსიკო სასწავლებელში. აქ მან ძლიერი სავიოლინო სკოლა შექმნა. მისი მოღვაწეობის წლებში საგრძნობლად გაიზარდა სასწავლებელში ვიოლინოს შემსწავლელთა რიცხვი. იგი მევიოლინეთა საუკეთესო კადრებს გზავნიდა პეტერბურგისა და მოსკოვის კონსერვატორიებში. ეწეოდა საკონცერტო მოღვაწეობასაც, გამოდიოდა სიმებიანი ანსამბლების შემადგენლობაში. აქტიურად მონაწილეობდა ქართული საზოგადოების მიერ გამართულ საქველმოქმედო საღამოებში. 1917 წელს ვილშაუ აირჩიეს ახალშექმნილი თბილისის კონსერვატორიის პროფესორად. მისი მოწაფეთა შორის იყვნენ: თამარ ძნელაძე (პირველი ქართველი პროფესიონალი მევიოლინე ქალი), ლუარსაბ იაშვილი, ლევან შიუკაშვილი. მისი ძმა, პიანისტი და პედაგოგი ვლადიმერ ვილშაუ (დ. 1868 — გ. 1957) მოღვაწეობდა მოსკოვში. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. ქართული მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი, თბ., 2015. — გვ. 176. ვიქტორ ვილშაუ — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ვიქტორ ვილშაუ — საქართველოს პირველი რესპუბლიკის (1918-1921) პროსოპოგრაფიული ბაზა (ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ლინგვისტურ კვლევათა ინსტიტუტი)
ფსკვნილი

ფსკვნილი ასევე ცნობილი როგორც დომინიკური ფსკვნილი (ფსკვნილის სახეობები: ფრანცისკანური გვირგვინი, ბრიჯიტინის როსარი, წმიდა ჭრილობების როსარი და ა.შ. ) - ლოცვების ერთობლიობა, რომელიც ძირითადად გამოიყენება კათოლიკურ ეკლესიაში. კითხულობენ კრიალოსანზე რომლებიც გამოიყენება ლოცვების შემადგენელი ნაწილის დასათვლელად. ლოცვები, რომლებიც ქმნიან როსარიას. მოწყობილია ათი "დიდება ღვთისმშობელსისაგან", რომელსაც ეწოდება "ათეულის ლოცვა". ყოველ ათეულ ლოცვას წინ უძღვის "საუფლო ლოცვა (" მამაო ჩვენო ") და ტრადიციულად მოჰყვება ერთი დიდება (დიდება მამასა...) . ზოგიერთი კათოლიკე ასევე კითხულობს ლოცვას „ ო ჩემო უფალო “ (დიდების შემდეგ). კრიალოსანი არის დამხმარე საშუალება ამ ლოცვების მათი სათანადო თანმიმდევრობით წარმოთქმისთვის. ჩვეულებრივ, ლოცვის დროს იკითხება ხუთი ათეულის ლოცვა. ყოველი ათეული იძლევა შესაძლებლობას ვიფიქროთ ფსკვნილი საიდუმლოზე, რომელიც სახარებისეულ გაკვეთილებს ოთხ საუკუნეზე მეტი ხნის განმავლობაში, რამდენიმე პაპმა ხელი შეუწყო ფსკვნილის მოხმარებას, როგორც ქალწული მარიამის თაყვანისცემის ნაწილი კათოლიკურ ეკლესიაში . როზარის ლოცვის სტრუქტურა: ჯვრის გამოსახვა (ზოგჯერ ჯვრის ან ჯვარცმის გამოყენებით); მოციქულთა სარწმუნოება (ჯვარი ან ჯვარცმა ეჭირა ხელში); მამაო ჩუენო პირველ დიდ მძივზე. ავე მარია ყოველ მომდევნო სამ მძივზე (სამი თეოლოგიური სათნოებისთვის : რწმენა, იმედი და ქველმოქმედება ); დიდება: ყოველ მომდევნო დიდ მძივზე (სამება) საუფლო ლოცვა - მეორე დიდ მძივზე. ჯვრის გამოსახვა შემდეგ მოჰყვება ათეულის ლოცვა, რომელიც იმეორებს ამ ციკლს თითოეული საიდუმლოსთვის . მრავალი მსგავსი ლოცვის პრაქტიკა არსებობს სხვა ქრისტიანულ თემებში, თითოეულს აქვს ლოცვების საკუთარი ნაკრები და ლოცვის მძივების საკუთარი ფორმა (ზოგიერთ ტრადიციაში ცნობილია როგორც ჯაგრისი ), როგორიცაა ფსკვნილი მართლმადიდებლურ ქრისტიანობაში. ფსკვნილზე ზოგჯერ ლოცულობენ სხვა ქრისტიანები, განსაკუთრებით ლუთერანები, ანგლიკანები და "ძველი კათოლიკეები" . ↑ Malgouyres, Philippe; Schmitt, Jean-Claude (2017) Au fil des perles, la prière comptée : Chapelets et couronnes de prières dans l'Occident chrétien. Paris: Somogy. ISBN 978-2-7572-1295-0. OCLC 1012611484.  ↑ Cross, Frank Leslie; Livingstone, Elizabeth A. (2005) The Oxford Dictionary of the Christian Church. Oxford University Press. ISBN 978-0192802903.  ↑ Casanowicz, Immanuel Moses (1919) Ecclesiastical Art in the United States National Museum. U.S. Government Printing Office.  ↑ The Rosary: A Sacred Tradition in Catholic and Benedictine Spirituality - The Lay Monastic en-US (2024-02-10). ციტირების თარიღი: 2024-03-10