laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
პრიმატები

პრიმატები (ლათ. Primates) — ძუძუმწოვრების რიგი. მათი სხეულის სიგრძე 13-15 სმ-დან 175 სმ და მეტს, მასა 60-100 გრ-დან 180 კგ აღწევს. აქვთ კარგად განვითარებული ხუთთითიანი კიდურები. ცერი მოძრავია და დანარჩენ თითებს უპირისპირდება. თითის ბოლო ფალანგებზე არის ფრჩხილები (გამონაკლისია ტუპაიები). აქვთ ლავიწი, იდაყვი და სხივის ძვლები ერთმანეთს არ ეზრდება. ბეწვი უმეტესად სქელია, კარგად განვითარებული, ნახევრად მაიმუნებს თივთიკიც აქვთ. შეფერილობაში უმეტესად კაშკაშა ტონები ჭარბობს. თვალბუდეები საფეთქლის ფესოსაგან გამოყოფილია ძვლოვანი რგოლით ან ტიხრით. ნახევრად მაიმუნების თავის ტვინი თითქმის მოკლებულია ღარებსა და ხვეულებს, კარგადაა განვითარებული ყნოსვის წილანები, ნახევარსფეროები ნათხემს მხოლოდ ნაწილობრივ ფარავენ. მაიმუნებისა და ადამიანის ტვინის ნახევარსფეროები, რომლებიც მთლიანად ფარავენ ნათხემს, მრავალრიცხოვან ღარებსა და ხვეულებს შეიცავენ. ყნოსვის წილანები სუსტადაა გამოხატული, მხედველობის მიდამოები კარგად განვითარებულია. პრიმატებს უმეტესად ბინოკულარული (მაიმუნებისა და ადამიანის, ამის გარდა, ფერადიც) მხედველობა აქვთ. თავის ტვინის ძლიერი განვითარების გამო ტვინის ქალას მოცულობა დიდია. ქალას სახის ნაწილი დაგრძელებულია. კბილების სისტემა ჰეტეროდონტული (საჭრელები, ეშვები, მცირე და დიდი ძირითადი კბილები) და დიფიოდონტურა (სარძევე და მუდმივი კბილები). ადამიანსა და ცხვირვიწრო მაიმუნებს 32 კბილი აქვთ, ნახევრად მაიმუნების უმეტესობას და კაპუცინისებურებს — 36. პრიმატებს აქვთ ნაღვლის ბუშტი, კარგად განვითარებული ბრმა ნაწლავი. უმდაბლესი პრიმატის საშვილოსნო ორრქიანია, უმაღლესისა — მარტივი. პრიმატების უმრავლესობის პლაცენტა დისკოიდურია. თანამედროვე პრიმატებს ყოფენ 2 ქვერიგად: უმდაბლესი პრიმატები ანუ ნახევრად მაიმუნები (Prosimii) და უმაღლესი პრიმატები ანუ მაიმუნები (Anthropoidea). მათში გაერთიანებულია 12 ოჯახის 57 გვარი და 200 სახეობა. გავრცელებული არიან უმთავრესად აფრიკაში (მადაგასკარის ჩათვლით), აზიის ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში, მალაის არქიპელაგის მრავალ კუნძულზე, ცენტრალურ და სამხრეთ ამერიკაში, ევროპაში (გიბრალტარში). პრიმატები ბინადრობენ უმთავრესად ხეებზე. (ბაბუინები, ზოგიერთი ტუპაია და ლემური — ძირითად მიწაზე). აქტიური არიან დღისით. ტერფმავალი ცხოველებია, ქმნიან ჯოგებს; იშვიათად გვხვდებიან წყვილებად ან ერთეულებად. იკვრბრბიან შერეული საკვებით, უფრო მცენარეულობით, იშვიათად მწერებსაც ჭამენ. მრავლდებიან მთელი წლის მანძილზე. შობენ ერთ ნაშიერს, უმდაბლესი პრიმატები — 2-3 ნაშიერს. ნამარხი ადამიარების მსგავსი მაიმუნები ცჰნდებიან მხოლოდ ოლიგოცენურ ეპოქაში. განსაკუთრებულ ინტერესს იწვევს დრიოპითეკების სხვადასხვა სახეობათა ნაშთები, რომლებიც ევროპის მიოცენურ ნალექებშია ნაპოვნი. მათ ადამიანის მსგავსი ადამიანებისა და ადამიანის საერთო წინაპრად მიიჩნევენ. პრიმატების პრაქტიკული მნიშვნელობა შედარებით მცირეა, თუმცა აბორიგენები მრავალი მათგანის ხორცს საკვებად იყენებენ. ტყავისაგან სხვადასხვა ნაკეთობას ამზადებენ. მაიმუნებს დიდი მნიშვნელობა აქვთ ბიოლოგიური და სამედიცინო ექსპერიმენტებისთვის. ზოგიერთი მათგანი შეტანილია ბუნების დაცვის საერთაშორისო კავშირის „წითელ წიგნში“. ჯანაშვილი ა., ხერხემლიანთა ზოოლოგია, გამოც. მე-3, თბ., 1956; Вебер М., Приматы, [пер. с нем.], М. - Л., 1936; Жизнь животных, т. 6, М., 1971. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 191. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: პრიმატები
უეპაკის მუნიციპალიტეტი

უეპაკი (ესპ. Municipio de Huépac) ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 943 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 18.3%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 420.8 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 2.2 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1862 წლის 3 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია უეპაკი. სონორის მუნიციპალიტეტები ↑ http://www.inafed.gob.mx/work/enciclopedia/EMM26sonora/municipios/26034a.html ↑ Instituto Nacional de Estadística y Geografía — 1983. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q795074"></a> ↑ http://www.snim.rami.gob.mx/ ↑ https://micodigopostal.org/sonora/huepac/ ↑ Censo de Población y Vivienda 2020 - SCITEL es. INEGI. ციტირების თარიღი: 2021-01-27 ↑ Censo de Población y Vivienda 2010 - SCITEL es. INEGI. ციტირების თარიღი: 2021-01-27 ↑ México en cifras - Medio Ambiente - Jalisco es. INEGI. ციტირების თარიღი: February 12, 2021 ↑ (1996) Estado de Jalisco División Territorial de 1810 a 1995. (es). Mexico: INEGI. ISBN 970-13-1499-9.
იმურისის მუნიციპალიტეტი

იმურისი (ესპ. Municipio de Imuris) ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 12 563 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 1.8%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 2 170 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 5.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1862 წლის 3 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია იმურისი. სონორის მუნიციპალიტეტები ↑ http://www.inafed.gob.mx/work/enciclopedia/EMM26sonora/municipios/26035a.html ↑ Instituto Nacional de Estadística y Geografía — 1983. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q795074"></a> ↑ http://www.snim.rami.gob.mx/ ↑ https://micodigopostal.org/sonora/imuris/ ↑ Censo de Población y Vivienda 2020 - SCITEL es. INEGI. ციტირების თარიღი: 2021-01-27 ↑ Censo de Población y Vivienda 2010 - SCITEL es. INEGI. ციტირების თარიღი: 2021-01-27 ↑ México en cifras - Medio Ambiente - Jalisco es. INEGI. ციტირების თარიღი: February 12, 2021 ↑ (1996) Estado de Jalisco División Territorial de 1810 a 1995. (es). Mexico: INEGI. ISBN 970-13-1499-9.
ანიაკჩაკის მთა

ანიაკჩაკის მთა — ვულკანი აშშ-ში, ალასკაში. ალეუტური ვულკანური რკალის ნაწილი. მდებარეობს ალასკის ნახევარკუნძულის დასავლეთ ნაწილში. წარმოიქმნა წყნარი ოკეანის ტექტონიკური ფილის სუბდუქციის შედეგად ჩრდილოეთ ამერიკის ტექტონიკური ფილის ქვეშ. ვულკანის ზედ, ჩრდილო-აღმოსავლეთით 10 კმ სიგანის კალდერაა. კალდერა შეიცავს ვულკანურ ტბასა და ბევრ ვულკანურ კონუსს, მაარსა და კრატერს, მათ შორის ვენტის მთას. ვულკანი იფრქვევა ძირითადად ბაზალტური ლავით. ↑ Bacon et al. 2014, p. 2. sfn error: no target: CITEREFBaconNealMillerMcGimsey2014 (help)
ლა-კოლორადის მუნიციპალიტეტი

ლა-კოლორადის მუნიციპალიტეტი (ესპ. Municipio de La Colorada) ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 848 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 11.1%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 4 122.1 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 0.4 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1889 წლის 26 ივნისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ლა-კოლორადა. სონორის მუნიციპალიტეტები ↑ Instituto Nacional de Estadística y Geografía — 1983. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q795074"></a> ↑ https://micodigopostal.org/sonora/la-colorada/ ↑ Censo de Población y Vivienda 2020 - SCITEL es. INEGI. ციტირების თარიღი: 2021-01-27 ↑ Censo de Población y Vivienda 2010 - SCITEL es. INEGI. ციტირების თარიღი: 2021-01-27 ↑ México en cifras - Medio Ambiente - Jalisco es. INEGI. ციტირების თარიღი: February 12, 2021 ↑ (1996) Estado de Jalisco División Territorial de 1810 a 1995. (es). Mexico: INEGI. ISBN 970-13-1499-9.
ტრიფონ თაბუკაშვილი

ტრიფონ თაბუკაშვილი (დ. 13 თებერვალი, 1866, ფარცხნალი, საქართველო — გ. 11 იანვარი, 1926, თბილისი, საქართველო) — ქართველი პედაგოგი, მეთოდისტი, საზოგადო მოღვაწე. დაიბადა ფარცხნალში. 1886 წელს დაამთავრა ხონის საოსტატო სემინარია. მუშაობდა ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებლად ძიმითის დაწყებით სკოლაში, ხონის საოსტატო სემინარიაში, თბილისის ცენტრალურ საპედაგოგო ინსტიტუტში. ავტორია სახელმძღვანელოების: „განთიადი", 1923 წელს - შრომის სკოლის II და III ჯგუფებისათვის, 1923 წელს - „მეთოდიკური შენიშვნები გრამატიკის სწავლების შესახებ", 1924 წელს - „აისი", 1925 წელს - „სასვენი ნიშნების ხმარება", და სხვა. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 418. ↑ 1.0 1.1 https://georgianencyclopedia.ge/ka/form/26385
ვახტანგ VI-ის მონეტა

ვახტანგ VI-ის მონეტა — ქართლის მეფის ვახტანგ VI-ის სპილენძის მონეტები, რომლებიც იჭრებოდა მისი ჯანიშინობისას თბილისის სამეფო ზარაფხანაში 1708–1709 წლებში. 1708 წლით დათარიღებული ნახევარბისთიანი მონეტების საშუალო მასა შეადგენს 8,87 გ (მაქს. 9,04 გ, მინ. 8,38 გ), ხოლო 1709 დათარიღებულისა — 8,79 გ (მაქს. 9,16 გ, მინ. 8,20 გ). მათი დიამეტრი საშუალოდ 25–26 მმ. მონეტის შუბლზე გამოსახულია მარჯვნივ ან მარცხნივ მცურავი სამანძიანი ხომალდი, მასზე ზემოდან ეშვება მტრედი, რომელსაც ნისკარტით რტო უპყრია. ქვემოთ, ზღვის ტალღების ფონზე, მონეტაზე აღნიშნულია მოჭრის თარიღი შემდეგი ფორმით — 178 (იგულისხმება 1708) ან 179 (იგულისხმება 1709). ყოველივე ამას გარს აკრავს ხაზოვან-წერტილოვანი რკალი. ზოგჯერ ხომალდის ანძებს შორის აღბეჭდილია ვარსკვლავი, მონეტის ზურგზე კი — სამი („ვნგ” ან „ვტგ”) ანდა ორი ასოსაგან შემდგარი მეფის დაქარაგმებული სახელი ქართულად (მხედრული შრიფტით), რომელიც ჩასმულია ორნამენტულ ჩარჩოში. მის გარეთ სპარსული ლეგენდაა: „ფულუსი იჭედა თბილისს წელსა 1120”. იქვე გამოსახულია ორი თევზი, რომლებიც ერთმანეთის საპირისპიროდ მიცურავს (ზოდიაქოს ნიშანი). მონეტებზე მათი მოჭრის თარიღი აღნიშნულია როგორც ქრისტიანული წელთაღრიცხვით, ასევე ჰიჯრით, რაც პირველი შემთხვევაა ქართული ნუმიზმატიკის ისტორიაში. ამ მონეტების გამოშვებით თბილისის ზარაფხანაში განახლდა ქართულწარწერიანი ლითონის ფულის მოჭრა, რაც ორ საუკუნეზე მეტხანს შეწყვეტილი იყო. ამით ბაგრატიონებმა დაიბრუნეს სამონეტო რეგალია. დუნდუა თ., დუნდუა გ., ჯავახიშვილი ნ., ფული საქართველოში, II გადამუშ. გამოცემაგამოც. მე-2, თბ., 2003 დუნდუა გ., დუნდუა თ., ქართული ნუმიზმატიკა, ნაწ. 2, თბ., 2011. ჯავახიშვილი ნ., ვახტანგ VI-ის ღვაწლის ასახვა საზოგადოებრივ აზროვნებაში, ჟურნ. «ისტორიანი», 2013, №9 (33). ჯავახიშვილი ნ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. ?. Кутелия Т., Грузия и Сефевидский Иран (по данным нумизматики), Тб., 1979.
ერაზმ კარამიანი

ერაზმ კარამიანი (სომხ. Էրազմ Քարամյան; ნამდვილი გვარი მელიქ-კარამიანი; დ. 15 მარტი 1912, პარიზი — გ. 15 ივნისი, 1985, ერევანი) — სომეხი კინორეჟისორი, თეატრალური რეჟისორი, სცენარისტი. სსრკ სახალხო არტისტი (1971). 1930 წლიდან მუშაობდა რეჟისორად დასავლეთ ციმბირისა და მოსკოვის თეატრებში. 1936 წელს დაამთავრა ხარკოვის მუსიკალურ-დრამატული ინსტიტუტის სამსახიობო და სარეჟისორო ფაკულტეტი. 1937 წლიდან კინოსტუდია „არმენფილმში“ რეჟისორის ასისტენტია. იყო დიდი სამამულო ომის მონაწილე. 1945 წლიდან საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრი. გადაღებული აქვს ფილმები: „მოჩვენებანი ტოვებენ მწვერვალებს“ (ს. კევორკოვთან ერთად, 1955), „ცნობილია პირადად“ (ს. კევორკოვთან და გ. ბალასანიანთან ერთად, 1957), „თორმეტი თანამგზავრი“ (1961) „აფეთქება ნაშუაღამევს“ ( ს. კევორკოვთან ერთად, 1968) და სხვა. 1945 — წითელი ვარსკვლავის ორდენი 1955 — სომხეთის სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე 1956, 1971 — შრომის წითელი დროშის ორდენი 1966 — სომხეთის სსრ სახალხო არტისტი 1971 — სსრკ სახალხო არტისტი 1982 — ხალხთა მეგობრობის ორდენი 1985 — სამამულო ომის II ხარისხის ორდენი მედალი „1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში გერმანიაზე გამარჯვებისათვის“ მედალი „1941–1945 წლების დიდ სამამულო ომში გამარჯვების 20 წელი“ მედალი „1941–1945 წლების დიდ სამამულო ომში გამარჯვების 30 წელი“ მედალი „1941–1945 წლების დიდ სამამულო ომში გამარჯვების 40 წელი“ საიუბილეო მედალი ვლადიმერ ლენინის დაბადების 100 წლისთავის აღსანიშნავად მედალი „მოსკოვის დაცვისათვის“ მედალი „კავკასიის დაცვისათვის“ მედალი „პრაღის გათავისუფლებისათვის“ Ризаев С., Армянская художественная кинематография, Ер., 1963. ერაზმ კარამიანი — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) ↑ Карамян Эразм Александрович // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
ჩიგინაგაკის მთა

ჩიგინაგაკის მთა (ინგლ. Mount Chiginagak) — სტრატოვულკანი აშშ-ში, ალასკაში. მდებარეობს ალასკის ნახევარკუნძულზე, ჩიგინაგაკის ყურის ჩრდილო-დასავლეთით 15 კმ-ში. 1971 წლის ივლისსა და 1998 წლის აგვისტოში ვულკანიდან ხანმოკლე ფერფლის ამოფრქვევები დაფიქსირდა. ფუმაროლის აქტივობა ხდება 1600 მ სიმაღლეზე ვულკანის ჩრდილოეთ კალთაზე. ↑ 1.0 1.1 Chiginagak (ინგლისური) — სტატია გლობალური ვულკანიზმის პროგრამიდან (შემოწმებულია 9 სექტემბრის 2020) ↑ Chiginagak Description and Statistics. Alaska Volcano Observatory. United States Geological Survey. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-12-26. ციტირების თარიღი: 2009-01-20
ჩუგინადაკის კუნძული

ჩუგინადაკის კუნძული (ალეუტ. Tanax̂ Angunax̂) — უდიდესი კუნძული ალეუტის არქიპელაგის ოთხი მთის კუნძულების ქვეჯგუფში. სახელწოდება „ჩუგინადაკი“ არის ალეუტური სახელი, რომელიც პირველად კაპიტანმა ტებენკოვმა გამოაქვეყნა 1852 წლის რუკაზე. კნუტ ბერგსლანდის ალეუტური ლექსიკონის მიხედვით, ალეუტური სიტყვა „ჩუგიდა-ლიქსი“ ნიშნავს „შეწვას, გაწურვას“. კუნძულის დასავლეთ ნახევარს ალეუტში „ჩუგინადაქსი“ ჰქვია, რაც ნიშნავს „მოშუშვას“. კუნძულის სიგრძეა დაახლოებით 22,5 კმ და ამჟამად აქტიური კლივლენდის სტრატოვულკანი ქმნის მთლიანი მიწის მასის დასავლეთ ნახევარს, ხოლო კუნძულის აღმოსავლეთ ნახევარი არის ძალიან ეროზიული და მას ნაკლებად ცნობილი სტრატოვულკანი ტანა იკავებს. ↑ 1.0 1.1 Bergsland, K. (1994). Aleut Dictionary. Fairbanks: Alaska Native Language Center.  ↑ [1] ↑ Alaska Volcano Observatory - Tana U.S. Geological Survey Geographic Names Information System: Chuginadak Island. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2023-01-10. ციტირების თარიღი: 2024-09-29.
ვესტდალის ვულკანი

ვესტდალის ვულკანი (ვესტდალის მთა; ინგლ. Westdahl Volcano) — სტრატოვულკანი აშშ-ში, ალასკაში. მდებარეობს ალასკის ნახევარკუნძულზე, უნიმაკის კუნძულზე, ალეუტის ქედში. ბოლოს ამოიფრქვა 1992 წლის 15 იანვარს. ასევე ამოფრქვეულია 1795–1796, 1827–1829, 1951, 1964 და 1978 წლებში. ↑ 1.0 1.1 Peakbagger.com, Faris Peak, Alaska, Retrieved Jan. 6, 2023. ↑ 2.0 2.1 2.2 Alaska Volcano Observatory, Volcano Information -- Westdahl, Retrieved Dec. 16, 2022. ↑ Alaska Volcano Observatory, Volcano Information -- Historic eruptions at Westdahl, Retrieved Dec. 16, 2022.
პროგომნის ვულკანი

პროგომნის ვულკანი (ინგლ. Pogromni Volcano) — სტრატოვულკანი აშშ-ში, ალასკაში. მდებარეობს კუნძულ უნიმაკზე, ალეუტის კუნძულებზე. მის მახლობლად მდებარეობს 5 ვულკანური კონუსი და მთა, რომელსაც „პოგრომნის დას“ უწოდებენ. პოგრომნი ასაკით ძველი და ეროზიულია, ერთი მყინვარით მის ფლანგსა და ძირზე. იგი ამოიფრქვა 1795, 1796, 1826, 1827 და 1830 წლებში, მაგრამ შესაძლებელია, რომ პროგომნის ვულკანს ვესტდალის ვულკანის ზოგიერთ ამოფრქვევასაც მიაწერენ. ↑ Wood, Charles A (1992) Volcanoes of North America: United States and Canada. Cambridge University Press, გვ. 44–5. ISBN 9780521438117.  ↑ Alaska Volcano Observatory, Volcano Information -- Pogromni, Retrieved Jan. 6, 2023.
კენაის ნახევარკუნძული

კენაის ნახევარკუნძული (ინგლ. Kenai Peninsula) — დიდი ნახევარკუნძული აშშ-ში, სამხრეთ-ცენტრალური ალასკის სანაპიროსთან. სახელი კენაი (/ˈkiːnaɪ/, KEE-ny) მომდინარეობს სიტყვიდან "Kenaitze" ან "Kenaitze Indian Tribe", მშობლიური ათაბასკელი ალასკელთა ტომის სახელი, Kahtnuht'ana Dena'ina ("ხალხი კახტნუს გასწვრივ (მდინარე კენაი)“), რომლებიც ისტორიულად ბინადრობდნენ ამ მხარეში. სწორედ მათ უწოდეს კენაის ნახევარკუნძულს Yaghanen ("კარგი მიწა"). ↑ "Kenai Penensula" Geographic Names Information System ↑ Kenaitze Indian Tribe
კენაი (მდინარე)

კენაი (ინგლ. Kenai River) — მდინარე აშშ-ში, ყველაზე გრძელი მდინარეა კენაის ნახევარკუნძულზე, სამხრეთ-ცენტრალურ ალასკაში. ის მიედინება კენაის ტბის დასავლეთით 132 კმ-ში, კენაის მთებში, კენაის ველური ბუნების ეროვნული თავშესაფრისა და სკილაკის ტბის გავლით. ჩაედინება წყნარ ოკეანეში. ↑ Benke, Arthur C.; Cushing, Colbert E. (2009) Field Guide to Rivers of North America. Academic Press, გვ. 326–327. ISBN 978-0-12-378577-0. ციტირების თარიღი: 5 August 2013.
ნახევრად მაიმუნები

ნახევრად მაიმუნები (Prosimii), ძუძუმწოვრების ქვერიგი პრიმატების რიგისა. მათი სხეულის სიგრძე 13-70 სმ აღწევს, მასა 60-100 გ-დან 2 კგ-მდე მერყეობს. ზოგს გრძელი კუდი აქვს, ზოგს — მოკლე ან სულ არ გააჩნია. წინა კიდურები უკანაზე მოკლეა. ცერი მოძრავია და უპირისპირდება დანარცჰენს (გამონაკლის შეადგენენ ტუპაიასებრნი). ბეწვი სქელი, კაშკაშა. გავრცელებული არიან ტროპიკულ აფრიკაში, მადაგასკარზე, აზიაში და მალაის არქტიკულ კუნძულებზე. ქვერიგში 6 ოჯახის (ტუპაიასებრნი, ლემურისებრნი, ინდრისებრნი, ხელფეხასებრნი, ლორისებრნი და გრძელფეხასებრნი) 50-მდე სახეობაა. მეხეური ცხოველებია, შობენ 1-3 ნაშიერს. მრავალი მათგანის რაოდენობა (განსაკუთრებით მადაგასკარზე) მკვეთრად შემცირდა. ქსე, ტ. 7, გვ. 351, თბ.,1984
სკილაკი (ტბა)

სკილაკი (ინგლ. Skilak Lake) — დიდი ტბა აშშ-ში, ალასკაში, კენაის ნახევარკუნძულზე, კენაის ველური ბუნების ეროვნულ თავშესაფარში. ტბა მდინარე კენაის სისტემის ნაწილია, მაგრამ ასევე შეიცავს მყინვარულ ჩამონადენს, რომელიც იკვებება სკილაკის მყინვარის გამდნარი წყლით. წყალი საოცრად გამჭვირვალეა, ძირითადად კლდოვანი ფსკერით, შეიცავს მცირე რაოდენობით წყლის მცენარეულობას. მაქსიმალური სიღრმეა 193 მ, სიგრძე 24 კმ, სიგანე კი ზოგ ადგილას 6.4 კმ-ს აღწევს. ↑ I-Boating : Free Marine Navigation Charts & Fishing Maps.
კენაი (ალასკა)

კენაი (ინგლ. Kenai) — ქალაქი აშშ-ში, ალასკაში, კენაის ნახევარკუნძულზე. საავტომობილო გზით, ის ანკორიჯის სამხრეთ-დასავლეთით 254 კმ-შია. 2020 წლის აღწერით, მოსახლეობა 7 424 ადამიანია. იგი მეთხუთმეტე ყველაზე დასახლებული ქალაქი შტატში. ↑ Kenai city, Alaska. Profile of General Population and Housing Characteristics: 2010 Demographic Profile Data. United States Census Bureau. დაარქივებულია ორიგინალიდან — თებერვალი 12, 2020. ციტირების თარიღი: January 22, 2013 ↑ Kenai. Division of Community and Regional Affairs, Alaska Department of Commerce, Community and Economic Development. ციტირების თარიღი: January 24, 2013
ტუსტუმენა (ტბა)

ტუსტუმენა (ინგლ. Tustumena Lake) — ტბა აშშ-ში, კენაის ნახევარკუნძულის დასავლეთ ნაწილში, სამხრეთ-ცენტრალურ ალასკაში, კენაის ველური ბუნების ეროვნულ თავშესაფარში და ქალაქ კასილოფთან ახლოს. ტუსტუმენა ალასკის სიდიდით მერვე და კენაის ნახევარკუნძულის უდიდესი ტბაა. მაქსიმალური სიღრმეა 290 მ, იგი განსაკუთრებულად ღრმაა, სიღრმით აღემატება ქუქ ინლეტსაც. ტბა 40 კმ სიგრძისა და 9,7 კმ სიგანის, საზრდოობს ტუსტუმენას მყინვარისა და რამდენიმე მდინარისაგან.| ↑ Tustumena Lake, Alaska, USA Vacation Info - LakeLubbers. ↑ U.S. Geological Survey Geographic Names Information System: Tustumena Lake ↑ The Milepost 61st edition, page 615 ISBN 978-1892-15426-2
ხოსრო ბატონიშვილი

ხოსრო ბატონიშვილი, ბაგრატიონი — XVI საუკუნის იმერეთის ბაგრატიონთა წარმომადგენელი. იმერთა მეფის გიორგი II-ის მიერ გელათის მონასტრისათვის ბოძებულ შეწირულობის წიგნში ხოსრო გიორგი მეფის ბიძაშვილად იხსენიება. ამიტომ ის უნდა ყოფილიყო შვილი იმერეთის მეფის ალექსანდრე II-ის (ზეობდა 1484-1510) ძის — ვახტანგ ბატონიშვილისა, თუმცა ვახუშტი ბატონიშვილი (XVIII ს.) ხოსროს „ვახტანგის ძის ძეს“ უწოდებს. 1568 წელს ხოსრო „ღალატით დაესხა“ იანეთს მყოფ გიორგი II-ს. ვახუშტის მიხედვით მას ზურგს უმაგრებდნენ დადიანი და ვარაზ ჭილაძე, გიორგი მეფის შეწირულობის წიგნის მიხედვით კი — ბეჟან ნემსაძე. ბრძოლაში გიორგიმ გაიმარჯვა და მოწინააღმდეგე გააქცია. 1570 წლის ერთი საბუთის მიხედვით „ხოსროსეული“ სასახლე ხონში გიორგიმ დავით წულუკიძეს უწყალობა (ო. სოსელიას აზრით, ხონის სასახლე არა ხოსრო ბატონიშვილის, არამედ ღოღობერიძეთა საკუთრება უნდა ყოფილიყო). ვახუშტი, აღწერა სამეფოსა საქართველოსა, წგ.: ქართლის ცხოვრება, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც., ტ. 4, თბ., 1973. ქართული ისტორიული საბუთების კორპუსი, ტ. I, შეადგინეს და გამოსაცემად მოამზადეს თ. ენუქიძემ, ვ. სილოგავამ, ნ. შოშიაშვილმა, თბ., 1989. — გვ. 371. სოსელია ო., ნარკვევები ფეოდალური ხანის დასავლეთ საქართველოს სოციალურ-პოლიტიკური ისტორიიდან (სათავადოები), ტ. II, თბ., 1981. — გვ. 33-36. Toumanoff C., Manuel de généalogie et de chronologie pour l'histoire de la Caucasie chrétien (Arménie - Géorgie - Albanie), Roma, 1976. — გვ. 169-170.
ავსაჯანიშვილი

საკუთარი სახელი ავსაჯანიშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს: გიორგი ავსაჯანიშვილი — მხატვარ-არქიტექტორი თენგო ავსაჯანიშვილი — პოეტი
ჰაშემ საფი ად-დინი

ჰაშემ საფი ად-დინი (არაბ. هاشم صفي الدين; დ. 1964) — ლიბანელი შიიტი სასულიერო პირი და პოლიტიკოსი, რომელიც 2024 წლის 29 სექტემბრიდან არის ჰეზბოლას გენერალური მდივანი. ყოფილი გენერალური მდივნის, ჰასან ნასრალას ბიძაშვილი. ჰეზბოლას აღმასრულებელი საბჭოს ხელმძღვანელი, აშშ-ის მიერ გამოცხადებულია განსაკუთრებული მნიშვნელობის გლობალურ ტერორისტად, ხოლო საუდის არაბეთის მიერ ტერორისტად. ჰასან ნასრალას მკვლელობამდე ჰეზბოლას მმართელობაში მიიჩნეოდა „ნომერ ორად“. ↑ السياسة. (2024-09-29) Hezbollah Shura Council chooses Hashem Safieddine as Secretary-General ar. ციტირების თარიღი: 2024-09-29 ↑ „Lebanon: Hezbollah's Rising Star“. Stratfor. 17 November 2009. ციტირების თარიღი: 15 March 2013. ↑ David A. Daoud (4 June 2017). „State Department Blacklists Hashem Saffiedine“. Foundation for Defense of Democracies. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 6 June 2017. ↑ „State Department Terrorist Designations of Hashem Safieddine and Muhammad al-Isawi“. United States Department of State. 19 May 2017. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 6 June 2017. ↑ Who is Hashem Safieddine, Hassan Nasrallah's potential successor? | World News - Hindustan Times. ↑ Tal Beeri. (2022-06-08) Hashem Safi al-Din – Head of Hezbollah's Executive Council (and Hassan Nasrallah's Designated Successor?). Alma Research and Education Center. ციტირების თარიღი: 2023-01-15
მოკტესუმის მუნიციპალიტეტი

მოკტესუმა (ესპ. Municipio de Moctezuma) ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 5 173 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 10.5%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1 877.5 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 2.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 2 ნოემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია მოკტესუმა. სონორის მუნიციპალიტეტები ↑ Instituto Nacional de Estadística y Geografía — 1983. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q795074"></a> ↑ http://www.snim.rami.gob.mx/ ↑ https://micodigopostal.org/sonora/moctezuma/ ↑ Censo de Población y Vivienda 2020 - SCITEL es. INEGI. ციტირების თარიღი: 2021-01-27 ↑ Censo de Población y Vivienda 2010 - SCITEL es. INEGI. ციტირების თარიღი: 2021-01-27 ↑ México en cifras - Medio Ambiente - Jalisco es. INEGI. ციტირების თარიღი: February 12, 2021 ↑ (1996) Estado de Jalisco División Territorial de 1810 a 1995. (es). Mexico: INEGI. ISBN 970-13-1499-9.
მასატანის მუნიციპალიტეტი (სონორა)

მასატანი (ესპ. Municipio de Mazatán) ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 101 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 18.4%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 683 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 1.6 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1907 წლის 16 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია მასატანი. სონორის მუნიციპალიტეტები ↑ http://www.inafed.gob.mx/work/enciclopedia/EMM26sonora/municipios/26037a.html ↑ Instituto Nacional de Estadística y Geografía — 1983. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q795074"></a> ↑ http://www.snim.rami.gob.mx/ ↑ https://micodigopostal.org/sonora/mazatan/ ↑ Censo de Población y Vivienda 2020 - SCITEL es. INEGI. ციტირების თარიღი: 2021-01-27 ↑ Censo de Población y Vivienda 2010 - SCITEL es. INEGI. ციტირების თარიღი: 2021-01-27 ↑ México en cifras - Medio Ambiente - Jalisco es. INEGI. ციტირების თარიღი: February 12, 2021 ↑ (1996) Estado de Jalisco División Territorial de 1810 a 1995. (es). Mexico: INEGI. ISBN 970-13-1499-9.
მაგდალენა-დე-კინოს მუნიციპალიტეტი

მაგდალენა-დე-კინო (ესპ. Municipio de Magdalena de Kino) ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 33 049 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 11.2%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1 239.4 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 26.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1862 წლის 3 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია მაგდალენა-დე-კინო. სონორის მუნიციპალიტეტები ↑ Instituto Nacional de Estadística y Geografía — 1983. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q795074"></a> ↑ 2.0 2.1 http://www.snim.rami.gob.mx/ ↑ https://micodigopostal.org/sonora/magdalena/ ↑ Censo de Población y Vivienda 2020 - SCITEL es. INEGI. ციტირების თარიღი: 2021-01-27 ↑ Censo de Población y Vivienda 2010 - SCITEL es. INEGI. ციტირების თარიღი: 2021-01-27 ↑ México en cifras - Medio Ambiente - Jalisco es. INEGI. ციტირების თარიღი: February 12, 2021 ↑ (1996) Estado de Jalisco División Territorial de 1810 a 1995. (es). Mexico: INEGI. ISBN 970-13-1499-9.