laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
გრიმსვეტნი

გრიმსვეტნი (ისლ. Grímsvötn) — მოქმედი ვულკანი ისლანდიის სამხრეთ ნაწილში. სიმაღლე 1725 მ. ვულკანის კრატერის სიგრძე ძლიერ რყევადია, რაც დაკავშირებულია ხშირ და უძლიერეს ამოფრქვევებთან. 1989 წლისათვის კრატერის სიგრძე 200 მ-ს უდრიდა, 1998 წლისათვის კი 500 მ-ზე მეტს. 2004 წლის ნოემბერში დაფიქსირდა გრიმსვეტნის ახალი ამოფრქვევა, რამაც გამოიწვია კალდერის სიგრძეში გაზრდა დაახლოებით 2 კმ-ით. გეოლოგიურად იგი დაკავშირებულია ასევე ისლანდიის მოქმედ ვულკანებთან ლაკისთან და კატლასთან. ნაწილობრივ დაფარულია მყინვარით. უკანასკნელი ამოფრქვევა მოხდა 2011 წლის 21 და 28 მაისს. ბოლო 100 წლის განმავლობაში დაფიქსირდა დაახლოებით 20-მდე უძლიერესი ამოფრქვევა. უახლოეს წარსულში ამოფრქვევები მოხდა 1996, 1998, 2004 და 2011 წლებში. ყინულქვეშა ამოფრქვევების დროს ინტენსიურად მიმდინარეობს ყინულის დნობა, რასაც მოჰყვება ამ რეგიონის დატბორვა გამდნარი წყლით. 1996 წლის ამოფრქვევამ გამოიწვია მყინვარის მასიურად გადნობა, ხოლო 2004 წლის ამოფრქვევას მოჰყვა ვულკანური ფერფლის ამოტყორცნა. 2011 წლის 21 მაისს დაიწყო გრიმსვეტნის ახალი ძლიერი ამოფრქვევა. ვულკანიდან ამოსული კვამლი ჰაერში 15 კილომეტრამდე აიწია. ამასთანავე 220 კმ მანძილზე დაიკეტა საჰაერო სივრცე. გრიმსვეტნი (ინგლისური) — სტატია გლობალური ვულკანიზმის პროგრამიდან
ანდრეა პალადიოს ვილები

ანდრეა პალადიოს ვილები ვენეტოში — არქიტექტორ ანდრეა პალადიოს მიერ დაპროექტებული ვილები, რომლებიც 1994 წლიდან შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში, მდებარეობს იტალიაში, ვენეტოს რეგიონში. თავდაპირველად მსოფლიო მემკვიდრეობის ობიექტს ეწოდებოდა „ვიჩენცა, პალადიდოს ქალაქი“ და მოიცავდა არქიტექტორის მხოლოდ იმ ნამუშევრებს, რომლებიც ვიჩენცაში მდებარეობდნენ. ძეგლის სხვადასხვა ტიპის ნაგებობებს მოიცავს, მათ შორისაა ტეატრო-ოლიმპიკო, პალაციო და რამდენიმე ვილა. 1996 წელს, ობიექტის სახელი შეიცვალა, რადგან მას დაემატა პალადიოს ის ნამუშევრები, რომლებიც ვიჩენცას ფარგლებს გარეთ არიან განლაგებულნი. ტერმინი ვილა გამოყენებულია სასოფლო სახლის აღსანიშნავად. ხშირად, ვენეტოს მდიდარ ოჯახებს ასევე ჰქონდათ სახლები ქალაქში, რომლებსაც პალაციოს უწოდებდნენ. ამ სახელს ემატებოდა ოჯახის გვარი. ამის მაგალითია პალაციო-ჩერიკატი და პალაციო-ფოსკარი ვენეციაში. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში Palladio and the Veneto Architectural Reference drawings of The Villas of Palladio
კრესპი-დ’ადა

კრესპი-დ'ადა (იტალ. Crespi d'Adda) — ისტორიული დასახლება ჩრდილოეთ იტალიაში, ლომბარდიის რეგიონში. წარმოადგენს XIX საუკუნისა და XX საუკუნის დასაწყისის ე. წ. „კომპანიის დასახლებებს“, ანუ სოფლების დაგეგმარების ახალ მოდელს, როდესაც მათ მდიდარი მრეწველები თავიანთ მუშებისთვის აშენებდნენ. მიუხედავად იმისა, რომ დღეს სოციალური და ეკონომიკური პირობები შეცვლილია, 30 მათგანი თითქმის ხელუხლებლადაა გადარჩენილი და კვლავ სამრეწველო მიზნებისთვის გამოიყენება. 1995 წლიდან ისინი შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში. 1869 წელს, ტექსტილის მწარმოებელმა ბუსტო არსიზიომ მდინარე ბრემბოსა და ადას შორი მოქცეული 1 კმ სიგრძის ხეობა იყიდა, რათა იქ ბამბის საწარმოები გაეხსნა. ამას ხელს უწყობდა მდინარე ადას წყალი. ადამ ბამბის დართვის ახალი ტექნოლოგიები შეიმუშავა, რომლებსაც თავის საწარმოებში იყენებდა. 1906 წელს, საწარმოების ელექტროენერგიით მომარაგების მიზნით, მდინარე ადაზე აშენდა ჰიდროელექტროსადგური. საწარმოების გვერდით მდებარე დასახლება, რომელიც 1878 წელს აშენდა,მუზრუნველყოფილი იყო ისეთი სოციალური მომსახურებებით, როგორიცაა კლინიკა, სკოლა, თეატრი, სასაფლაო, აბანო და ეკლესია. სოფელიც და საწარმოებიც განათებული იყო ელექტროენერგიით. შესაბამისად, სოფელი კრესპი-დ'ადა პირველი იყო იტალიაში, რომელსაც თანამედროვე ტიპის საზოგადოებრივი განათება ჰქონდა. მუშების სახლები, გადაწყვეტილი იყო ინგლისურ სტილში და პარალელური ქუჩების გასწვრივ მდებარეობდა, საწარმოების აღმოსავლეთით. სამხაზოვანი გამზირი დასახლებას საწარმოო ზონისგან გამოყოფდა. მთლიანი არქიტექტურა და სოფლის დაგეგმარება არქიტექტორ ერნესტო პიროვანოს ეკუთვნის. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: კრესპი-დ’ადა Villaggio Crespi დაარქივებული 2010-07-06 საიტზე Wayback Machine. Crespi d'Adda დაარქივებული 2011-05-11 საიტზე Wayback Machine. Associazione Culturale Nema ↑ http://whc.unesco.org/archive/periodicreporting/EUR/cycle01/section2/730-summary.pdf ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-05-30. ციტირების თარიღი: 2011-05-23. ↑ 3.0 3.1 Value And History Of The Village Of Crespi D'Adda. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-11-05. ციტირების თარიღი: 2011-05-23. ↑ www.laviadellenergia.it - Territory - Territorial Policies - Taccani Hydroelectric Power Station, Trezzo d'Adda, Milano. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-10-05. ციტირების თარიღი: 2011-05-23. ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-07-22. ციტირების თარიღი: 2011-05-23. ↑ Crespi d'Adda.Crespi d'Adda. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-05-11. ციტირების თარიღი: 2011-05-23. ↑ What Is Crespi D'Adda?. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-09-28. ციტირების თარიღი: 2011-05-23. ↑ untitled. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-05-30. ციტირების თარიღი: 2011-05-23.
ჟდანოვი

ჟდანოვი — სოფელი საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში, გორელოვკის თემში. მდებარეობს მადათაფის ტბის სამხრეთ ნაპირზე. ზღვის დონიდან 2130 მ. ნინოწმინდიდან 21 კმ. 1939 წლამდე ეწოდებოდა ეჟოვაკანი, შემდეგ ჟდანოვი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 245. ჟდანოვის რუკა ↑ მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 26 ივლისი 2016.
ახალგაზრდა ჰოლივუდი

ახალგაზრდა ჰოლივუდი (ინგლ. Young Hollywood Awards) — ყოველწლიური ამერიკული კინოპრემია. ცერემონია იმართება ლოს-ანჟელესში (აშშ) 1999 წლიდან, საზოგადოების ხმათა მიცემის საფუძველზე. აჯილდოვებენ კინოსა და ტელევიზიის ახალგაზრდა ნიჭიერ ვარსკვლავებს. პრემიის ფუძემდებელია ჯ.რ. უილიამსი. Young Hollywood Award Role Model Award Hottest Coolest Young Veteran Today's Superstar Next Generation One to Watch Exciting New Face Standout Performance და სხვ. ჰოლივუდი The award's official site - ახალგაზრდა ჰოლივუდის ოფიციალური საიტი
გუნბიერნი

გუნბიერნი (დან. Gunnbjørns Fjeld) — კუნძულ გრენლანდიის უმაღლესი მთა და საერთოდ არქტიკის უმაღლესი წერტილი. სიმაღლე 3694 მ. მიეკუთვნება უოტკინზის ქედის მთათა სისტემას. მდებარეობს იმ მთათა სარტყელში, სადაც მწვერვალების სიმაღლე 2000-ს აღემატება. გუნბიერნი განლაგებულია გრენლანდიის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, დანიის სრუტიდან 100 კმ-ში. აგებულია ბაზალტებით, რომლებიც გაშიშვლებულია მყინვარული საფრის ზედაპირზე. პირველი ასვლა განხორციელდა 1935 წლის 16 აგვისტოს. მწვერვალს სახელი ეწოდა გრენლანდიის აღმომჩენის — ულფსონ გუნბიერნის სახელის მიხედვით. გუნბიერნი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური) თანამედროვე გეოგრაფიული სახელწოდებები — გუნბიერნი (რუსული) ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 308.
ფინეთის პარლამენტი

ედუსკუნტა (ფინ. eduskunta ან Suomen eduskunta, შვედ. riksdagen ან Finlands riksdag) — ფინეთის პარლამენტი. ერთპალატიანი პარლამენტი, 200 წევრით რომელიც ფინეთის პარლამენტის სახლში, ჰელსინკიში იკრიბება. ბოლო არჩევნები ჩატარდა 2018 წლის 5 თებერვალს. ფინეთის პოლიტიკა ალანდის პარლამენტი ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ფინეთის პარლამენტი ფინეთი პარლამენტი – ოფიციალური საიტი ფინეთის პარლამენტის ისტორია
არეულშრეებრივი კონგლომერატები

„არეულშრეებრივი კონგლომერატები“ — თბილისში მამადავითის ანტიკლინის თაღურ ნაწილში არსებული ქაოსურად განლაგებული ტუფოგენური მასალით შეცემენტებული შუაეოცენური ასაკის ქანები (ლოდბრექჩიები), რომელიც პირველად შეისწავლა ცნობილმა გერმანელმა გეოლოგმა ჰერმან აბიხმა (1806-1886) და მანვე უწოდა „არეულშრეებრივი კონგლომერატები“. არეულშრეებრივი კონგლომერატები გამოირჩევა თავისებური სტრუქტურით. მისი განსაკუთრებით თვალსაჩინო გაშიშვლებაა მდინარე მტკვრის მარცხენა ქარაფოვან ნაპირზე, მეტეხის ხიდიდან ორთაჭალჰესამდე. მეტეხის ტაძრის ქვემოთ, ფლატეზე, მათი სისქე 20-30 მეტრია, ცალკეული ლოდების სიგრძე 10-20 მ-ია, ზოგან მეტიც, სიგანე 1-2 მ. ერთიმეორის მორიგეობით ენაცვლება ტუფების, ტუფოგენური ქვიშაქვებისა და თიხა კარბონატული შედგენილობის დანალექი ქანის შრეები. ამავე ქანებითაა აგებული ლოდბრექჩიების აუშლელი შრეები. საგები, რომელიც მხოლოდ მდინარე მტკვრის წყალმცირობისას ჩანს მათი წარმოშობა წყალქვეშა მეწყრული მოვლენებითაა ახსნილი (აკად. ალექსანდრე ჯანელიძე). მეტეხის „არეულშრეებრივი კონგლომერატები“ შეტანილია საქართველოს წითელ წიგნში. კონგლომერატი ქე. – თბილისი.–ენციკლოპედია. თბ. 2002
ჩელთი

ჩელთი — მდინარე აღმოსავლეთ საქართველოში (ყვარლის მუნიციპალიტეტი), მდინარე ალაზნის მარცხენა შენაკადი. სათავე აქვს კახეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2595 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 28 კმ, აუზის ფართობი 144 კვ.კმ. საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. გაზაფხულზე ახასიათებს წყალდიდობა, შემოდგომაზე – წყალმოვარდნები, ზაფხულში – ხანმოკლე და ზამთარში – მდგრადი წყალმცირობა. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 3,74 მ³/წმ. აფხაზავა ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 94.
ტავტოლოგია

ტავტოლოგია (ბერძნ. tautologis<tautos - იგივე da logos - სიტყვა) — ერთი და იმავე ცნების, აზრის ან გრძნობის გამოხატვა სხვა, აზრობრივად ახლო მდგომი სიტყვებით. პოეტურ ენაში ტავტოლოგია ვლინდება როგორც გამეორების ერთ-ერთი სახე, რომელიც აძლიერებს სიტყვის ემოციურ-მხატვრულ გამომსახველობით ღირსებას, ანიჭებს მას ესთეტიკურ მნიშვნელობას. საერთოდ კი ტავტოლოგია ხასიათდება სიტყვათა უადგილო, უფუნქციო გამეორებით. მაგ., ტავტოლოგიურია გლახა ჭრიაშვილის მეტყველება („გლეხთა განთავისეუფლების სცენები“, ი. ჭავჭავაძე). ლოგიკაში - ლოგიკის ფორმალური ენის გამოსახულება, რომელიც ამ ენის ყოველ ინტერპრეტაციაში ჭეშმარიტი წინადადებაა. იგივეა, რაც ლოგიკის კანონი. ლოგიკურად ჭეშმარიტი წინადადება, ზოგადმართებული ფორმულა. ტრადიციულ ლოგიკაში - ისეთი შეცდომა განსაზღვრებაში, როდესაც განმსაზღვრელი იმეორებს განსაზღვრულს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 637.
ჩაილური

ჩაილური — მდინარე აღმოსავლეთ საქართველოში, საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში. სათავე აქვს გომბორის ქედის სამხრეთ-დასავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1435 მ სიმაღლეზე. ერთვის მდინარე იორს მარცხენა მხრიდან. სიგრძე 29,6 კმ, აუზის ფართობი 167 კმ². საზრდოობს წვიმის, თოვლისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე. იყენებენ სარწყავად. მდინარის ნაპირას მდებარეობს სოფლები: დიდი ჩაილური და ბურდიანი. აფხაზავა ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 72.
ტინოვროსო

ტინოვროსო (აზერ. Tinovroso dağı, ხუნძ. ТIинаб-раса, რუს. Тиновросо) — მთა საქართველოში, კახეთის მხარეში, ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კახეთის კავკასიონის მთავარ ქედზე, მდინარე მაწიმისწყლის სათავეში, საქართველოს, აზერბაიჯანის ბელაქანის რაიონისა და რუსეთის დაღესტნის საზღვარზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3367 მ. აგებულია ქვედა და შუაიურული თიხაფიქლებით. მთის ზედა ნაწილი კლდოვანია, ქვემოთ ალპური და სუბალპური მდელოებია, მთისძირში — წიფლის ტყეები. კურდღელაიძე გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 721.
ბედლენდი

ბედლენდი (ინგლ. bad lands — ცუდი მიწები) — ძლიერ დასერილი, ძნელად სავალი და მიწათმოქმედებისათვის გამოუსადეგარი დაბალმთიანი რელიეფი. შედგება დატოტვილი ხევების რთული ქსლისა და მათი გამყოფი ვიწრო თხემებისაგან. ბედლენდი ყალიბდება უმთავრესად მშრალი ჰავის პირობებში კოკისპირული წვიმის ღვარების მიერ წყალგაუმტარი თიხოვანი ქანებით აგებული ზედაპირის გარეცხვის შედეგად. გავრცელებულია ძირითადად მთიან-უდაბნო და ნახევარუდაბნო რაიონებში, ხოლო ნიადაგის არარაციონალური დამუშავებისა და მთის ტყეების გაჩეხვის შედეგად აგრეთვე სტეპებსა და ტყესტეპებში. კლასიკური ბედლენდი განვითარებულია ჩრდილოეთ ამერიკაში, კლდოვანი მთების აღმოსავლეთ მთისწინეთში. აშშ-ში გვხვდება ბედლენდის გავრცელების რამდენიმე დიდი რაიონი, რომელთა შორის გამოიყოფა ბედლენდსის ეროვნული პარკი სამხრეთ დაკოტაში და მდინარე პატარა მისურის ხეობა ჩრდილოეთ დაკოტაში. ბედლენდური ტერიტორიები არსებობს ასევე კანადაში, სასკაჩევანისა და ალბერტის პროვინციებში; ფიქსირდება აგრეთვე სამხრეთ ამერიკაში, აზიაში, ახალ ზელანდიაში და სხვა. ბედლენდის მსგავსი ფორმები წარმოიქმნება აგრეთვე სასარგებლო წიაღისეულის ღია მოპოვების რაიონებში, ნაყარებზე (ანთროპოგენული ბედლენდი), აგრეთვე სეისმოდისლოკაციის ადგილებში (ტექტონიკური ბედლენდი). XX საუკუნეში ქართულ სამეცნიერო ლიტერატურაში ისმოდა ტერმინი „ღრატოიანი ადგილი“, რომელშიც გულისხმობდნენ სწორედ ისეთ რელიეფს, რომელიც „ბედლენდს“ შეესაბამება. მიუხედავად ზოგიერთი ქართველი გეოგრაფის მცდელობისა, ღრატოიანი რელიეფი ქართულ სამეცნიერო ლიტერატურაში არ დამკვიდრებულა. აღსანიშნავია, რომ „ღრატოიანი“ ადგილის შესახებ მითითებული აქვს აგრეთვე ქართველ გეოგრაფს ვახუშტი ბატონიშვილს. თუმცა იგი არ იძლევა ამ ტერმინის განმარტებას, მაგრამ წინადადებაში აშკარად ჩანს, რომ „ღრატოიანი“ ადგილი სწორედ ბედლენდურ რელიეფს გამოხატავს. ვახუშტი ძლიერ დანაწევრებულ რელიეფზე „ღრატოიან“ ადგილებზე საუბრობდა, რაც ახლანდელი გაგებით ბედლენდს შეესაბამება. ასე მაგალითად, ვახუშტი ერთ ადგილას წერს: საქართველოში ბედლენდური წარმონაქმნები გვხვდება ქართლსა და გარეკახეთში. აღსანიშნავია ბანოჯის ბედლენდი და გომბორის ქედის ბედლენდები. ბედლენდი გავრცელებულია აგრეთვე ვაშლოვანის დაცულ ტერიტორიებზე და ახალციხის ქვაბულში. ბედლენდის ქართული სინონიმია ასევე ალქატი მიწები, რაც მწირ, ღარიბ მოუსავლიან მიწას აღნიშნავს. ↑ 1.0 1.1 Бедленд | Большая советская энциклопедия ↑ Badlands National Park (U.S. National Park Service) ↑ vegetation of the Little Missouri Badlands of North Dakota ↑ გეომორფოლოგიური ლექსიკონი, თბილისი, „ნეკერი“, 1996, გვ. 31. ↑ Бедленд | Большая российская энциклопедия. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-05-07. ციტირების თარიღი: 2021-02-19. ↑ 6.0 6.1 6.2 საქართველოს სსრ გეოგრაფიული საზოგადოების შრომები, ტ. V. თბ., 1959, გვ. 19–20 ↑ ვახუშტი, აღწერა სამეფოსა საქართველოსა (საქართველოს გეოგრაფია), თბილისი, 1941, გვ. 122–129 ↑ ვაშლოვანის დაცული ტერიტორიები ↑ ალქატი | თვალადური ქართული ჭაშნიკი
სალხინო (მარტვილის მუნიციპალიტეტი)

სალხინო — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მარტვილის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ვახა, ლეგულორდავე, ლესხულუხე, ლეცავე, პატარა ჟინოთა, სალხინო, წაჩხური). მდებარეობს მდინარე ტეხურის მარცხენა ნაპირიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით ქვიბიის მთების კალთებამდე გაშლილ ვაკე-ბორცვიან სივრცეზე. სამხრეთ-აღმოსავლეთით მას ეკვრის სოფლები გაჭედილი და ბალდა, ხოლო ჩრდილოეთით ნობულევი. სამხრეთ-დასავლეთით დიდი ჭყონისა და ტალერისაგან ჰყოფს ტეხური. ზღვის დონიდან 250 მეტრზეა. მარტვილიდან დაშორებულია 15 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1335 ადამიანი. მთავარი სტატია: დადიანების სამთავრო რეზიდენციები და სალხინოს ბაღი. სოფელში დგას ლევან დადიანისეული სასახლე. სასახლე მდებარეობს მდინარე წაჩხურას ნაპირზე. 1825-1826 წლებში იქ უბრალო ხის ოდა იდგა. მიუხედავად რეზიდენციის ღარიბულობისა აქ სამეგრელოს დედოფალი, ქვრივი ანა ცხოვრობდა. სალხინოშივე იჯდა სალიაპარტიანოს მფლობელი მანუჩარ დადიანი. ლევან V დადიანმა (1804-1840) აქ ორსართულიანი ქვის სასახლის მშენებლობა არჩილ ბატონიშვილისა და გიორგი გეგელიას რჩევით დაიწყო. საბოლოო სახე შენობამ სალომე მიურატის დროს მიიღო. სასახლეს ზუგდიდის მსგავსად თურქები და ბერძნები აშენებდნენ, ლეცავედან საჭირო მასალა გლეხებს მოჰქონდათ. სასახლის ქვედა სართულზე განლაგებული იყო 35 მეტრი სიგრძისა და 10 მეტრი სიგანის მუხის სვეტებითა და ლამაზი ორნამენტებით მორთული მარანი. დიდ დარბაზში ჩაშენებული იყო ქვევრი და მასიური, მდიდრულად გაფორმებული ბუხარი, რომლის თავზედაც ბახუსის ქანდაკება იყო წამომჯდარი. კედლები მუხისა და წაბლის პანელებით იყო მოპირკეთებული. ბოლო დიდი ზეიმი სასახლეში 1897 წელს ლუსიენ მიურატისა და ჰერცოგინია დე როანის ჯვრისწერის დროს იყო. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ფაფრისხევი

ფაფრისხევი — მდინარე აღმოსავლეთ საქართველოში, შიგნიკახეთში (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი), ჭერმისხევის მარჯვენა შენაკადი (ალაზნის აუზი). სათავე აქვს გომბორის ქედის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მთისწინეთში, ზღვის დონიდან 915 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 22 კმ, აუზის ფართობი 55 კმ². საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა გაზაფხულზეა, წყალმცირობა — ზამთარში. საშუალო წლიური ხარჯი 1,4 მ³/წმ. აფხაზავა ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 240.
ქვაბების მთა

ქვაბების მთა — დაბალი ანტიკლინური სერი აღმოსავლეთ საქართველოში, კახეთის მხარის სიღნაღისა და დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტებში. მდებარეობს ივრის ზეგნის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 581 მ. აგებულია ნეოგენური ქანებით. შესწავლილია აქაური უხვი ნამარხი შუააქჩაგილური ფაუნა, რომელიც აფრიკის ფაუნას ენათესავება. სერის ფლატეებზე გამოქვაბულებია. შუა საუკუნეებში მას თავდაცვისთვის იყენებდნენ. მარუაშვილი ლ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 505.
ხისოს წყალი

ხისოს წყალი, ხისოს ალაზანი, ჭანჭახოვნისწყალი — მდინარე აღმოსავლეთ საქართველოში. მიედინება თუშეთში, ახმეტის მუნიციპალიტეტში. სათავე აქვს კავკასიონის მთავარი ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2945 მ სიმაღლეზე. ერთვის თუშეთის ალაზანს მარჯვენა მხრიდან, ზღვის დონიდან 1642 მ სიმაღლეზე.. სიგრძე 19,6 კმ, აუზის ფართობი 123 კმ². საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის მაის-ივნისში, წყალმცირობა — ზამთარში. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 2,44 მ³/წმ. ↑ საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2009. — გვ. 227. ↑ Лист карты K-38-56 Кенхи. Масштаб: 1 : 100 000. ↑ აფხაზავა ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 484.
მირჩა მოხუცებული

მირჩა მოხუცებული (დ. 1355 — გ. 1418) — ვლახეთის თავადი 1386–1418 წწ. ბასარაბების დინასტიის წარმომადგენელი. დიდი როლი ითამაშა ქვეყნის დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლის საქმეში. იგი თავად რადუ I-ისა და კალინიკას შვილია. Bogdan Petriceicu Hasdeu, Istoria critică a românilor, vol. I, Bucharest, 1875 A. D. Xenopol, Istoria românilor din Dacia Traiană, vol. I, Iaşi, 1889 Nicolae Iorga, Studii şi documente cu privire la istoria românilor, vol. III, Bucharest, 1901 Constantin C. Giurescu, Istoria Românilor, vol. I, Bucharest, 1938 ↑ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 471.
ბასარაბები

ბასარაბები (რუმ. Basarabilor) – ვლახეთის მმართველ თავადთა დინასტია. ქვეყანას მართავდა XVI–XVII საუკუნეებში. სახელწოდება მომდინარეობს დამაარსებლის ბასარაბ I სახელისაგან. XV საუკუნეში დინასტია გაიყო ორ ერთმანეთთან დაპირისპირებულ შტოდ დანეშტებად (დამაარსებელი დანა I) და დრაკულეშტებად დამაარსებელი ვლად II დრაკულა). გვარი:ბასარაბები. როდოვოდი. ციტირების თარიღი: 2011-01-31. ბასარაბების გენეალოგია დაარქივებული 2003-12-27 საიტზე Wayback Machine.
როდოპები

როდოპები, როდოპის მთები – მთები ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე, ბულგარეთსა და საბერძნეთში. სიგრძე დაახლ. 240 კმ. სიმაღლე 2191 მ-მდე. შედგება ცალკეული მასივებისაგან, რომლებიც აღმოსავლეთით თანდათან დაბლდება. დასავლეთ ნაწილში ძველი მოსწორების ზედაპირებზე აზიდულია კუნძულა მთები. აღმოსავლეთ როდოპებში ჭარბობს დაბალ და საშუალომთიანეთები. როდოპები აგებულია კირქვებით, ქვიშაქვებით, კრისტალური და ვულკანური ქანებით. მდინარეები ჭორომიანია. სამხრეთ კალთების ქვედა ნაწილში ბუჩქნარი და მარადმწვანე მუხის ჭალებია. ჩრდილოეთ კალტებზე – მუხის, წიფლისა და წიწვოვანი ტყეები, 1800-2000 მ-ს ზევით სუბალპური მდელოები და ბუჩქნარებია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 420.
სიენა

სიენა — ქალაქი იტალიაში, ტოსკანის რეგიონში, სიენის პროვინციის დედაქალაქი. 2010 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 54 526 ადამიანს შეადგენს. 1995 წლიდან, ქალაქის ისტორიული ცენტრი შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში. ის ქვეყნის ერთ-ერთი უმთავრესი ტურისტული ღირსშესანიშნაობაა, სადაც 2008 წელს 163 000 საერთაშორისო ჩასვლა დაფიქსირდა. ქალაქი ცნობილის სამზარეულოთი, ხელოვნებით, შუა საუკუნეების ხედებითა და პალიოთი - საცხენოსნო ტრასით. არქეოლოგიური გათხრების თანხმად, დღევანდელი სიენის ტერიტორია დასახლებული ყოფილა ეტრუსკების დროს, ძვ. წ. IX - V საუკუნეებში. სახელი სავარაუდოდ სწორედ ეტრუსკული ან გალიური წარმოშობისაა. დღევანდელი ქალაქის წინაპარი, რომაული ქალაქი სიენა-იულია იმპერატორმა ავგუსტუსმა დააარსა. ლეგენდის თანახმად კი ქალაქი რემუსის ვაჟებმა სენიემმა და შესაბამისად რომულუსის ძმისშვილებმა - (სენიუსი) და აკსიემმა დააარსეს. ტყუპებმა თავშესაფრად ტოსკანის გორაკები აირჩიეს, სადაც მოგვიანებით ქალაქი აშენდა, რომელსაც სენიემის პატივსაცემად სიენა უწოდეს. ეს ლეგენდა ასახულია ქალაქის ოფიციალურ სიმბოლოზე, სადაც ჩვილი რემუსი და რომულუსია გამოსახული, რომლებიც ძუ მგელს წოვენ. მრავალი საუკუნის განმავლობაში, სიენას ხელოვნების მდიდარი ტრადიციები გააჩნდა. სიენის სკოლის მხატვართა სია ისეთ ცნობილ ხელოვანებს მოიცავს, როგორებიც არიან: დუჩო, სიმონე მარტინი, ამბროჯიო ლორენცეტი, პიეტრო ლორენცეტი, მარტინო დი ბართოლომეო, ფრანჩესკო დი ჯორჯო. ლა-პიაცა-დელ-კამპო — ქალაქის მთავარი მოედანი, რომელიც თავდაპირველად ბაზარი იყო, XIII-XIV საუკუნებში კი აქ ადმინისტრაციული შენობები აიგო. ილ-დუმიო-დი-სიენა — სიენის მთავარი საკათედრო ტაძარი, XII საუკუნის კომპლექსი, რომელიც რომანულ-გოთიკურ სტილშია აშენებული და ერთ-ერთი ულამაზესია მთლს ტოსკანაში. ლა-ბაზილიკა-დი-სანტა-მარია-დეი-სერვი — XIV საუკუნის ბაზილიკა, რომელიც მრავალჯერ გადაკეთდა. ნაგებია გოთიკურ სტილში. იტალიის ქალაქების სია ოფიციალური საიტი Official virtual tour დაარქივებული 2020-12-11 საიტზე Wayback Machine. Siena virtual tour (Italian Landmarks) Siena Forum დაარქივებული 2010-11-12 საიტზე Wayback Machine. The Mysticism of Catherine of Siena Siena information for the independent traveler Images from Siena დაარქივებული 2011-07-14 საიტზე Wayback Machine. Map of Siena დაარქივებული 2010-12-21 საიტზე Wayback Machine. Siena tourist guide Photography of Siena დაარქივებული 2011-03-24 საიტზე Wayback Machine. ↑ UNESCO-Historic Centre of Siena. http://whc.unesco.org. ↑ Euromonitor Internationals Top City Destinations Ranking > Euromonitor archive. Euromonitor.com (2008-12-12). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-01-11. ციტირების თარიღი: 2010-04-09.
კასტელ-დელ-მონტეს ციხესიმაგრე

კასტელ-დელ-მონტე (იტალ. Castel del Monte) — XIII საუკუნის ციხესიმაგრე სამხრეთ-დასავლეთ იტალიაში, აპულიის რეგიონის ქალაქ ანდრიაში, ბარიდან 70 კმ-ით დასავლეთით. ააშენა საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორმა ფრიდრიხ II-მ, დაახლოებით 1240 — 1250 წლებში. შემდგომ პერიოდებში, ის რამდენიმეჯერ გაიძარცვა ყაჩაღების მიერ. მას არც თხრილი გააჩნია გარშემო და არც ასაწევი ხიდი, აქედან გამომდინარე, იგი არასოდეს გამოიყენებოდა როგორც თავდაცვითი ციხესიმაგრე. 1996 წლიდან შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში. ციხესიმაგრე პატარა ბორცვზე, ზღვის დონიდან 550 მეტრზე, სანტა-მარია-დელ-მონტეს მონასტრის სიახლოვეს მდებარეობს. როდესაც იგი აშენდა, ეს რეგიონი საკმაოდ ნაყოფიერი იყო და დაფარული იყო სხვადასხვა სახის მცენარეულობით. ციხესიმაგრეს მისი მფლობელი, ფრედერიკ II სანადირო სახლად იყენებდა, სანამ ის 1250 წელს გარდაიცვლებოდა. ამის შემდეგ, ნაგებობა ციხედ გადააკეთეს, რომელსაც თავს გასაჭირის დროს აფარებდნენ. თავდაპირველად, შენობას მარმარილოს კედლები და სვეტები გააჩნდა, რომლებიც მოგვიანებით ყაჩაღებმა შემოაცალეს. XVIII საუკუნეში, ციხის მთელი მორთულ-მოკაზმულობა გაიძარცვა. ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენლებმა, მისი მარმარილოს სვეტები და ფანჯრების ჩარჩოები კაზერტის სამეფო სასახლის მშენებლობაში გამოიყენეს. ამის შემდეგ იწყება ციხესიმაგრის ხანგრძლივი მიტოვებისა და მივიწყების პერიოდი. 1876 წელს, იტალიის მთავრობამ ის 25 000 ლირად იყიდა და უკვე 1928 წლიდან სარესტავრაციო სამუშაოები დაიწყო. ამჟამად, ნაგებობა გამოსახულია 1 ევრო-ცენტიან იტალიურ მონეტაზე. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: კასტელ-დელ-მონტეს ციხესიმაგრე Paradoxplace Castel del Monte Photo Gallery დაარქივებული 2007-08-25 საიტზე Wayback Machine. Tourist Information in English about Castel del Monte Photogallery of Castel del Monte დაარქივებული 2012-03-06 საიტზე Wayback Machine.
ალბერობელო

ალბერობელო (იტალ. Alberobello) — პატარა ქალაქი და კომუნა იტალიაში, აპულიის რეგიონის ბარის პროვინციაში. 2007 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 11 040 ადამიანს შეადგენს, ფართობი 40 კმ²-ს. ქალაქი ცნობილია თავისი უნიკალური ნაგებობებით - ტრულოებით, რომლებიც 1996 წელს იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. ქალაქის ისტორია XVI საუკუნის მეორე ნახევრიდან იწყება, როდესაც აქ გლეხები მოვიდნენ, რომლებიც მიწას ამუშავებდნენ. ლეგენდის თანახმად, ახალმოსახლეებმა სახლების ცარიელი ქვებისგან შენება დაიწყეს, რათა სამეფო შემოწმების შემთხვევაში, მათი ადვილად დაშლა შეძლებოდათ. ამავე დროს, ფერდინანდ I არაგონელი ყველასგან მოითხოვდა გადასახადს, ვინც ფიქსირებულ სახლში ცხოვრობდა. ამ სარისკო მდგომარეობით შეწუხებულმა ალბერობელოს მაცხოვრებელმა მამაკაცთა გარკვეულმა ჯგუფმა, 1797 წელს ბურბონ მეფეს, ფერდინანდ IV-ს მიმართეს. მეფემ ისინი მიიღო და დაპირდა, რომ მათ თავისუფლად ცხოვრება შეეძლებოდათ, რაც 1797 წლის 20 მაისის ბრძანებით შეასრულა კიდეც. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ალბერობელო ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2021-10-27 საიტზე Wayback Machine. Satellite picture by Google Maps Alberobello & Trulli English Video