laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ჰორიზონტალური განშტოება

ჰორიზონტალური განშტოება (ჰგ) — ეტაპი ვარსკვლავის ევოლუციაში, რომელიც მიჰყვება წითელი გიგანტის განშტოებას, რომლის მასაც მზის მასის ტოლია. ჰელიუმის ბირთვის ანთება, რომელიც წითელი გიგანტის განშტოების ვარსკვლავებში ხდება, იწვევს შესამჩნევ ცვლილებებს ვარსკვლავის სტრუქტურაში, რის შედეგადაც ზღვრულად მცირდება სიკაშკაშე, ვარსკვლავის გარსის ზოგიერთი ფენა იკუმშება და ზედაპირი უფრო მაღალ ტემპერატურას აღწევს. ჰორიზონტალური განშტოების ვარსკვალვების საწვავი არის ჰელიუმის სინთეზი ბირთვში (სამმაგი ალფა პროცესით) და წყალბადის სინთეზი ბირთვის გარშემო არსებულ გარსში. ჰორიზონტალური განშტოებები აღმოაჩინეს სფერული ვარსკვლავთგროვების პირველი ღრმა ფოტომეტრული შესწავლით და აშკარა იყო, რომ არ არსებობდა ღია გროვებში, რომლებიც იმ დროს შეისწავლებოდა. ჰორიზონტალური განშტოებას იმიტომ ჰქვია ეს სახელი, რომ დაბალი მეტალურობის ნიმუშებში, სფერული ვარსკვლავთგროვების მსგავსად, ჰგ ვარსკვლავები მდებარეობს ჰორიზონტალური ხაზის გასწვრივ ჰერცშპრუნგ-რასელის დიაგრამაში. ↑ Arp, H. C.; Baum, W. A.; Sandage, A. R. (1952), "The HR diagrams for the globular clusters M 92 and M 3", Astronomical Journal 57: 4–5, ↑ Sandage, A. R. (1953), "The color-magnitude diagram for the globular cluster M 3", Astronomical Journal 58: 61–75,
ფეხშიშველი გრაფინია

ფეხშიშველი გრაფინია (ინგლ. The Barefoot Contessa) — ჯოზეფ ლეო მანკევიჩის 1954 წლის ფილმი. ედმუნდ ო'ბრაიენმა მიიღო ოსკარისა და ოქროს გლობუსის ჯილდოები საუკეთესო მსახიობი კაცისთვის მეორეხარისხოვან როლში. ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები. კინორეჟისორი ჰარი დოუზი მდიდარმა კირკ ედვარდსმა დაიქირავა. ედვარდს სურს, დააფინანსოს ფილმის გადაღება. ამისთვის ის მადრიდში ჩადის. ედვარდს სურს კინოში მადრიდელი მოცეკვავე მარია ვარგასი გადაიღოს ფილმში. მილიონერი ალბერტო ბრავანო მარიას ედვარდსს წაართმევს. ბრავანოსგან კი მარიას გრაფი ვინჩენცო ტორლატო-ფავრინი წაიყვანს. ავა გარდნერი — მარია ვარგასი ჰამფრი ბოგარტი —ჰარი დოუზი ედმონდ ო'ბრაიენი — ოსკარ მალდუნი ვალენტინა კორტეზე — ელეანორა ტორლატო-ფავრინი როზანო ბრაცი — ვინჩენცო ტორლატო-ფავრინი მარიუს გორინგი — ალბერტო ბრავანო ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ფეხშიშველი გრაფინია „ფეხშიშველი გრაფინია“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) „ფეხშიშველი გრაფინია“ — TCM-ის მონაცემთა ბაზაში „ფეხშიშველი გრაფინია“ — Rotten Tomatoes
ოსკარის 27-ე დაჯილდოება

ოსკარის 27-ე დაჯილდოების ცერემონია — საუკეთესო ფილმებისა და კინოხელოვანების რიგით 27-ე დაჯილდოება კინემატოგრაფიულ ხელოვნებათა და მეცნიერებათა აკადემიის პრემიით. დაჯილდოება გარდა ლოს-ანჯელესისა, ასევე გაიმართა ნიუ-იორკში.
დავით დუმბაძე

დავით ვარდენის ძე დუმბაძე (დ. 1897, შემოქმედი — გ. 14 თებერვალი, 1970, თბილისი) — ქართველი საზოგადო მოღვაწე. 1919 წელს დაამთავრა ქართული გიმნაზია და სწავლა განაგრძო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. აჭარაში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ, იგი ბათუმშია და მუშაობს პარტიის საოლქო კომიტეტში. 1922 წლიდან გადმოდის თბილისში და შვიდი წლის მანძილზე გაზეთ „კომუნისტის“ რედაქციის პასუხისმგებელი მდივანია. შემდეგ ხელმძღვანელობდა გაზეთ „საბჭოთა აჭარას“, იყო აჭარის სახკომსაბჭოსთან არსებული ხელოვნების საქმეთა სამმართველოს უფროსი. სხვადასხვა დროს დ. დუმბაძე „იზვესტიისა“ და „კომუნისტის“ წარმომადგენელია აჭარაში; ხოლო 1949-1955 წლებში „იზვესტიის“ საკუთარი კორესპოდენტია საქართველოში. ბოლოს იყო გამომცემლობა „საბჭოთა საქართველოს“ დირექტორის მოადგილე და მთავარი რედატორი. იგი ავტორია რამდენიმე წიგნისა ქართულ და რუსულ ენებზე. მასვე ეკუთვნის რუსი და უცხოელი მწერლების ნაწარმოებების მხატვრული თარგმანები. დავით დუმბაძეს, როგორც ღვაწლმოსილ მუშაკს, მწერალთა კავშირის წევრს მინიჭებული ჰქონდა საქართველოს კულტურის დამსახურებული მუშაკის წოდება, დაჯილდოვებული იყო „საპატიო ნიშნის“ ორდენით და მედლებით. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 129, თბ., 1994
ვარლამ დონდუა

ვარლამ დარისპანის ძე დონდუა (დ. 21 სექტემბერი, 1895, ქუთაისი — გ. 21 თებერვალი, 1969, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი, პროფესორი, საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე. 1915 წელს დაამთავრა ქუთაისის ქართული გიმნაზია და შეუდგა პედაგოგიურ მოღვაწეობას, ჯერ მშობლიურ ქალაქში, შემდეგ თბილისში. 1919 წელს გამოსცა სახელმძღვანელო საშუალო საუკუნეების ისტორია, სადაც აისახა ფეოდალური ხანის საქართველოს ისტორიის ძირითადი საკითხები. ახალგაზრდა მკვლევარზე დიდი გავლენა იქონია ივანე ჯავახიშვილთან სპეციალურ სემინარიაში მუშაობამ. 1924 წელს ჩაირიცხა და 1927 წელს დაამთავრა ლენინგრადის უნივერსიტეტის ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტი, სადაც დაუახლოვდა ნიკო მარს. შემდეგ ენისა და აზროვნების ინსტიტუტის ასპირანტი, ლექციებს კითხულობს იქვე კავკასიის ქვეყნების ისტორიაში, ქართულ ენასა და ქართულ პალეოგრაფიაში. ლენინგრადში ვ. დონდუა 1942 წლამდე მოღვაწეობდა, ვიდრე საბოლოოდ არ დამკვიდრდა თბილისში. ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტში სამი ათეული წლის მანძილზე ხელმძღვანელობდა წყაროთმცოდნეობისა და ისტორიული გეოგრაფიის განყოფილებას, პარალელურად ლექციებს კითხულობდა თბილისის უნივერსიტეტსა და სოხუმის პედაგოგიურ ინსტიტუტში. მეცნიერების განსაკუთრებული საქმიანობის სფეროა XVIII საუკუნის საქართველოს ისტორია და ამ ეპოქის შესწავლას მიუძღვნა მისი უმნიშვნელოვანესი ნაშრმოები, ამასთანავე განსაკუთრებული წვლილი შეიტანა ისეთი სპეციალური საისტორიო დისციპლინების განვითარებაში, როგორიცაა წყაროთმცოდნეობა, ეპიგრაფიკა, ტექსტოლოგია, არქეოლოგია, პალეოგრაფია. ცალკე უნდა აღინიშნოს ვ. დონდუას, როგორც ქართული საისტორიო წყაროების რუსულად მთარგმნელის მოღვაწეობა. თარგმნა ბასილი ეზოსმოძღვრის, იოანე ბაგრატიონის, ბექა-აღბუღას სამართლის წიგნი და სხვა. ვარლამ დონდუა დაჯილდოვებული იყო „საპატიო ნიშნის“ ორდენით, მეცნიერის მდიდარი ბიბლიოთეკა დაცულია და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტში, სადაც დაარსდა მისი სახელობის კაბინეტი. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 127, თბ., 1994 იმნაიშვილი გ., კიკნაძე რ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 482. ვარლამ დონდუა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ვიჟნიციის რაიონი

ვიჟნიციის რაიონი (უკრ. Вижницкий район) — რაიონი უკრაინაში, ჩერნივცის ოლქში. მისი ფართობია 903.4 კმ². 2013 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 59 993 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 66 კაცს კმ²-ზე. ვიჟნიციის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ვიჟნიცია. უკრაინის ადმინისტრაციული დაყოფა უკრაინის რაიონები ↑ უკრაინის სახელმწიფო სტატისტიკის სამსახური. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-04-03. ციტირების თარიღი: 2015-04-03.
ჰერცის რაიონი

ჰერცის რაიონი (უკრ. Герцаївський район) — რაიონი უკრაინაში, ჩერნივცის ოლქში. მისი ფართობია 308.7 კმ². 2013 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 32 300 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 100 კაცს კმ²-ზე. ჰერცის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ჰერცა. უკრაინის ადმინისტრაციული დაყოფა უკრაინის რაიონები ↑ უკრაინის სახელმწიფო სტატისტიკის სამსახური. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-07-01. ციტირების თარიღი: 2015-04-03.
შალვა დემეტრაძე

შალვა ივანეს ძე დემეტრაძე (დ. 1907, ცხრაწყარო, ახლანდელი ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი — გ. 25 ოქტომბერი, 1971, თბილისი) — ქართველი მწერალი და საზოგადო მოღვაწე. სწავლობდა ჯერ ქუთაისის, ხოლო შემდეგ ზესტაფონის გიმნაზიაში. 1930 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი და მუშაობა დაიწყო გაზეთ „კომუნისტში“. ერთ ხანს მოღვაწეობდა გამომცემლობა „საბჭოთა მწერალში“. აქედან მოყოლებული, თითქმის 40 წელი უანგაროდ ემსახურა ქართული წიგნის გამოცემის საქმეს, ჯერ გამომცემლობა „ლიტერატურა და ხელოვნებაში“, შემდეგ „მერანში“. მისი ასეთი სიყვარული ქართული წიგნისადმი შემთხვევითი არ ყოფილა. შ. დემეტრაძე ყრმობიდანვე ეზიარა ქართულ პოეზიას, ახლო ურთიერთობა ჰქონდა „ცისფერყანწელებთან“, ღურსეული მეგობრობა გაუწია ტიციან ტაბიძეს და პაოლო იაშვილს. სწორედ მას მოუწია მათი წიგნების შედგენა-გამოცემა და ამ ძვირფასი სახელების ხალხისთვის დაბრუნება. მინიჭებული ჰქონდა საქართველოს კულტურის დამსახურებული მუშაკის წოდება, ხოლო 1941-1945 წლებში სამამულო ომში მამაცობის დასტურად — მთავრობის ჯილდოები. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 123, თბ., 1994
ჰლიბოკის რაიონი

ჰლიბოკის რაიონი (უკრ. Глибоцький район) — რაიონი უკრაინაში, ჩერნივცის ოლქში. მისი ფართობია 673 კმ². 2013 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 72 682 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 110 კაცს კმ²-ზე. ჰლიბოკის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ჰლიბოკა. უკრაინის ადმინისტრაციული დაყოფა უკრაინის რაიონები ↑ უკრაინის სახელმწიფო სტატისტიკის სამსახური. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-07-01. ციტირების თარიღი: 2015-04-03.
ზასტავნის რაიონი

ზასტავნის რაიონი (უკრ. Заставнівський район) — რაიონი უკრაინაში, ჩერნივცის ოლქში. მისი ფართობია 617.7 კმ². 2013 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 57 000 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 92 კაცს კმ²-ზე. ზასტავნის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ზასტავნა. უკრაინის ადმინისტრაციული დაყოფა უკრაინის რაიონები ↑ უკრაინის სახელმწიფო სტატისტიკის სამსახური. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-04-03. ციტირების თარიღი: 2015-04-03.
კელმენცის რაიონი

კელმენცის რაიონი (უკრ. Кельменецький район) — რაიონი უკრაინაში, ჩერნივცის ოლქში. მისი ფართობია 670 კმ². 2013 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 48 400 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 72 კაცს კმ²-ზე. კელმენცის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი კელმენცი. უკრაინის ადმინისტრაციული დაყოფა უკრაინის რაიონები ↑ უკრაინის სახელმწიფო სტატისტიკის სამსახური. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-04-03. ციტირების თარიღი: 2015-04-03.
კიცმანის რაიონი

კიცმანის რაიონი (უკრ. Кіцманський район) — რაიონი უკრაინაში, ჩერნივცის ოლქში. მისი ფართობია 610 კმ². 2013 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 71 000 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 120 კაცს კმ²-ზე. კიცმანის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი კიცმანი. უკრაინის ადმინისტრაციული დაყოფა უკრაინის რაიონები ↑ უკრაინის სახელმწიფო სტატისტიკის სამსახური. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-04-03. ციტირების თარიღი: 2015-04-03.
ნოვოსელიციის რაიონი

ნოვოსელიციის რაიონი (უკრ. Новоселицький район) — რაიონი უკრაინაში, ჩერნივცის ოლქში. მისი ფართობია 734 კმ². 2013 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 87 461 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 120 კაცს კმ²-ზე. ნოვოსელიციის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ნოვოსელიცია. უკრაინის ადმინისტრაციული დაყოფა უკრაინის რაიონები ↑ უკრაინის სახელმწიფო სტატისტიკის სამსახური. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-04-03. ციტირების თარიღი: 2015-04-03.
პუტილის რაიონი

პუტილის რაიონი (უკრ. Путильський район) — რაიონი უკრაინაში, ჩერნივცის ოლქში. მისი ფართობია 884 კმ². 2013 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 25 300 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 29 კაცს კმ²-ზე. პუტილის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი პუტილა. უკრაინის ადმინისტრაციული დაყოფა უკრაინის რაიონები ↑ უკრაინის სახელმწიფო სტატისტიკის სამსახური. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-07-01. ციტირების თარიღი: 2015-04-03.
სოკირიანის რაიონი

სოკირიანის რაიონი (უკრ. Сокирянський район) — რაიონი უკრაინაში, ჩერნივცის ოლქში. მისი ფართობია 661 კმ². 2013 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 48 000 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 73 კაცს კმ²-ზე. სოკირიანის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი სოკირიანი. უკრაინის ადმინისტრაციული დაყოფა უკრაინის რაიონები ↑ უკრაინის სახელმწიფო სტატისტიკის სამსახური. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-07-01. ციტირების თარიღი: 2015-04-03.
სტოროჟინეცის რაიონი

სტოროჟინეცის რაიონი (უკრ. Сторожинецький район) — რაიონი უკრაინაში, ჩერნივცის ოლქში. მისი ფართობია 1 160 კმ². 2013 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 95 295 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 82 კაცს კმ²-ზე. სტოროჟინეცის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი სტოროჟინეცი. უკრაინის ადმინისტრაციული დაყოფა უკრაინის რაიონები ↑ უკრაინის სახელმწიფო სტატისტიკის სამსახური. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-07-01. ციტირების თარიღი: 2015-04-03.
ბათქაში

ბათქაში — კედლის, ტიხრის, ჭერისა და სხვა ზედაპირის მოსაპირკეთებელი შრე. ბათქაშს ხმარობენ გლუვი ან რელიეფური ზედაპირის მისაღებად. მისი დანიშნულებაა კონსტრუქციების დაცვა ტენის, გამოფიტვისა და ცეცხლისაგან, მათი ჰაერშეღწევადობისა და ბგერათგამტარობის შემცირება. ბათქაში ორგვარია: სველი (ზედაპირი შელესილია საბათქაშე ხსნარით) და მშრალი (ზედაპირზე აკრავენ ქარხანაში წინასწარ დამზადებულ მოსაპირკეთებელ ფილებს). ქსე, ტ. 2, გვ. 152, თბ., 1977
ხოტინის რაიონი

ხოტინის რაიონი (უკრ. Хотинський район) — რაიონი უკრაინაში, ჩერნივცის ოლქში. მისი ფართობია 716 კმ². 2013 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 72 000 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 100 კაცს კმ²-ზე. ხოტინის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ხოტინი. უკრაინის ადმინისტრაციული დაყოფა უკრაინის რაიონები ↑ უკრაინის სახელმწიფო სტატისტიკის სამსახური. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-07-01. ციტირების თარიღი: 2015-04-03.
მინსკის ეროვნული აეროპორტი

მინსკის ეროვნული აეროპორტი (IATA: MSQ, ICAO: UMMS) (ბელარ. Нацыянальны аэрапорт Мінск, რუს. Национальный аэропорт Минск; ყოფილი მინსკი-2) — მთავარი საერთაშორისო აეროპორტი ბელარუსში. მდებარეობს ქვეყნის დედაქალაქ მინსკიდან 42 კმ-ით აღმოსავლეთით. აეროპორტი წარმოადგენს ეროვნული ფლაგმანის, ბელავიას ადგილსამყოფელს. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „მინსკის ეროვნული აეროპორტი“ ვიკისაწყობში. ოფიციალური საიტი
ანატოლი კარპოვი

ანატოლი კარპოვი (რუს. Анато́лий Евге́ньевич Ка́рпов; დ. 23 მაისი 1951, ზლატოუსტი) — რუსი მოჭადრაკე, მსოფლიოს მე-12 ჩემპიონი (1975-1985), საერთაშორისო დიდოსტატი (1970), საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1974). მსოფლიოს სამგზის ჩემპიონი ჭადრაკში მამაკაცთა შორის (1975, 1978, 1981), FIDE-ს მსოფლიოს სამგზის ჩემპიონი (1993, 1996, 1998), მსოფლიოს ორგზის ჩემპიონი სსრკ ნაკრები გუნდის შემადგენლობაში (1985 და 1989), საჭადრაკო ოლიმპიადის ექვსგზის გამარჯვებული სსრკ ნაკრები გუნდის შემადგენლობაში (1972, 1974, 1980, 1982, 1986, 1988), სსრკ სამგზის ჩემპიონი (1976, 1983, 1988), რსფსრ ჩემპიონი (1970). საჭადრაკო ოსკარის ცხრაგზის მფლობელი (1973, 1974, 1975, 1976, 1977, 1979, 1980, 1981, 1984). ზლატოუსტისა (1979) და ტულის (1998) საპატიო მოქალაქე. 1975 წლის 3 აპრილს ფიდემ მატჩის გაუმართავად მიანიჭა ტიტული, ვინაიდან ბობი ფიშერმა მასთან შეხვედრაზე უარი განაცხადა. ტიტული შეინარჩუნა ვიქტორ კორჩნოისთან მატჩებში: 1978 (16,5:15,5) და 1981 წლებში (11:7). 1985 წელს დამარცხდა გარი კასპაროვთან (11:13), ვისთანაც შემდგომ სამი მატჩ-რევანში წააგო: 1986 (11,5:12,5), 1987 (12:12) და 1990 წლებში (11,5:12,5). 1993 წელს, კასპაროვსა და ფიდეს შორის კონფლიქტის წყალობით, კარპოვმა „ფიდეს მსოფლიოს ჩემპიონობა“ მოიპოვა (დაამარცხა ჰოლანდიელი იან ტიმანი). ეს ტიტული შეინარჩუნა 1996 წელს გატა კამსკისთან (აშშ) და 1998 წელს კი ვიშვანათან ანანდთან (ინდოეთი) მატჩებში. 1999 წელს ფიდესთან უთანხმოება მოუვიდა და ჩემპიონობაზე უარი თქვა. სულ მოგებული აქვს 100 ტურნირზე მეტი (3163 პარტიიდან 1118 მოიგო, 287 კი წააგო). მისი მწვრთნელი იყო სემიონ ფურმანი. დსთ-ის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ფილატელისტი. მისი მარკების კოლექციის ღირებულება, ზოგიერთი შეფასებით, შეადგენს არა ნაკლებ 13 მილიონ ევროს. რუსეთის ფედერაციის სახელმწიფო დუმის მეექვსე მოწვევის დეპუტატი, დუმის კომიტეტის წევრი ბუნებრივი რესურსების, ბუნებათსარგებლობისა და ეკოლოგიის საკითხებში. Карпов А. Е., Гик Е. Я. Шахматный калейдоскоп. — М.: Наука, 1981 В далёком Багио (1981) Карпов А. Е., Рошаль А. Б. Девятая вертикаль. — Новосибирск: Западно-Сибирское книжное издательство, 1982 А завтра снова в бой (1982) Батуринский В., Карпов А. На шахматном Олимпе. — М.: Советская Россия, 1984 Карпов А. Е., Гик Е. Я. Неисчерпаемые шахматы. — М.: Издательство Московского университета, 1984 Карпов А. Е. Сто победных партий. — М.: Физкультура и спорт, 1984 50 миниатюр чемпионов мира. — М., 1986 Сестра моя Каисса (1990) გიორგაძე, თ., გვირგვინით კარპოვი შეამკეს // „ლელო“, 9 ივლისი, 1978, № 133 (6188), გვ. 4, ISSN 2233-3827. ნიკოლაძე, ა., ა. კარპოვმა მსოფლიო ჩემპიონობა შეინარჩუნა // „ლელო“, 19 ოქტომბერი, 1978, № 206 (6261), გვ. 1. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ანატოლი კარპოვი“ ვიკისაწყობში. ანატოლი კარპოვი — ფიდეს ჩანაწერი (ინგლისური) ანატოლი კარპოვი — თამაშების არქივი Chessgames.com-ზე (ინგლისური) ანატოლი კარპოვი — საქართველოს ოლიმპიელთა კლუბი დაარქივებული 2016-03-16 საიტზე Wayback Machine. (ქართული ენა) ↑ Список Почетных граждан города-героя Тулы по состоянию на 1 апреля 2011 года. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-09-24. ციტირების თარიღი: 2011-05-21.
ორდე დგებუაძე

ორდე სოლომონის ძე დგებუაძე (დ. 5 სექტემბერი, 1905, ანაკლია, ახლანდელი ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი — გ. 22 ნოემბერი, 1963, თბილისი) — ქართველი მწერალი. 1923 წელს დაამთავრა საშუალო სკოლა ზუგდიდში, რის შემდეგაც გადმოვიდა თბილისში და მუშაობა დაიწყო კინოსტუდიაში. სამწერლო ასპარეზზე გვიან გამოვიდა. თითქმის ორმოც წელს იყო მიტანებული როცა გამოაქვეყნა პირველი წიგნი „დამნაშავენი“. მას ზედიზედ მოჰყვა მოთხრობები და რომანები: „მეორედ დაბადება“, „ამბავი ერთი ქალიშვილისა“, „უცნობი მეგობარი“, „ოთხი სიცოცხლე“, „დიდ გზაზე“, „ღვთისმშობლის მოტაცება“, „ჩაძირული თოლია“, „განთიადის დედოფალი“, „მგლის ბილიკი“ და სხვა, აგრეთვე კინოსცენარი „მე ვიტყვი სიმართლეს“, რომელიც დიდი პოპულარობით სარგებლობდა როგორც ჩვენში, ასევე საკავშირო ეკრანებზეც. ყოველივე ეს ნათლად მოწმობს ნიჭიერი მწერლის შრომისუნარიანობასა და განსაკუთრებით შემოქმედებით პოტენციალს. ორდე დგებუაძემ თვალსაჩინო წვლილი შეიტანა ქართული დეტექტიური ჟანრის განვითარებაში. მისი ნაწარმოებები რთული და მრავალპლანიანია, ხასიათდება მკაფიო, რაც მეტ დინამიზმს ანიჭებს ნაწარმოებს. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 123, თბ., 1994
ვანიონ დარასელი

ვანიონ ალექსის ძე დარასელი (დ. 25 მაისი, 1909, კახათი, ახლანდელი ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი — გ. 13 აპრილი, 1954, თბილისი) — ქართველი მწერალი და დრამატურგი. პირველდაწყებითი განათლება მშობლიური სოფლის სკოლაში მიიღო. 1923 წელს სწავლა განაგრძო ბათუმის ჰუმანიტარულ ტექნიკუმში, რომელიც დაამთავრა 1927 წელს და დაიწყო მასწავლებლობა. შემდეგ გაიწვიეს საბჭოთა არმიის რიგებში, სადაც 1935 წლამდე იმყოფებოდა. 1936–1940 წლებში ვ. დარასელი სწავლობდა დონის-როსტოვის პედაგოგიურ ინსტიტუტში, რომელიც დაამთავრა ფილოლოგიის განხრით. ყმაწვილი ჯერ კიდევ მოწაფეობისას გაიტაცა ლიტერატურამ, ხოლო ტექნიკუმის დამთავრების შემდეგ ინტენსიურად მიჰყო ხელი სამწერლო მოღვაწეობას. მას შემდეგ კი როცა ქუთაისში გადავიდა საცხოვრებლად, გატაცებით ებმება ლიტერატურულ-შემოქმედებით საქმიანობაში. 1934 წელს ქუთაისში გამოდის მწერლის პირველი კრებული. დონის-როსტოვში რუსულად გამოიცა რომანი „ჩემი შვილი“. აქვე დაინტერესდა და შეაგროვა მასალები ვასილ კიკვიძეზე, რასაც შედეგად მოჰყვა შესანიშნავი დრამატული ნაწარმოების „კიკვიძე“, რომელმაც პოპულარობა მოუტანა ავტორს. სხვადასხვა დროს იდგმებოდა დრამატურგის პიესები „გამახარე“, „უფროსი ძმა“, „ოცნება“ და სხვა. დაჯილდოვებული იყო წითელი ვარსკვლავის ორდენით და მედლებით. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 122, თბ., 1994 ვანიონ დარასელი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ბაი (სოციალური ფენა)

ბაი (თურქ. Bey) — ოქტომბრის რევოლუციამდელ შუა აზიაში, ყაზახეთში, ალთაისა და ნაწილობრივ კავკასიაში მდიდარი, მსხვილი მიწათმფლობელი, მესაქონლე, მევახშე. ბაების სოციალური კატეგორია წარმოიქმნა კაპიტალიზმამდელ პერიოდში. XX საუკუნის დამდეგისათვის გაიზარდა იმ ბაების ფენა, რომლებიც ქალაქის სავაჭრო და სამრეწველო ბურჟუაზიას განეკუთვნებოდნენ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 152. ათაბაგი Encyclopaedia of the Orient დაარქივებული 2005-11-20 საიტზე Wayback Machine. Westermann Großer Atlas zur Weltgeschichte (გერმანული) WorldStatesmen - click on each present country ACROSS THREE CENTURIES: The Life and Legacies of Mohammed Shitta-Bey (1824-1895) by Doctor Siyan Oyeweso (ინგლისური)
დეივ ბრუბეკი

დეივიდ უორენ „დეივ“ ბრუბეკი (ინგლ. David Warren „Dave“ Brubeck) (დ. 6 დეკემბერი, 1920 — გ. 5 დეკემბერი, 2012) — ამერიკელი ჯაზ მუსიკოსი და კომპოზიტორი, რომელიც მიჩნეულია ქულ-ჯაზის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს წარმომადგენლად. მას ეკუთვნის არაერთი ჯაზის სტანდარტი, "In Your Sweet Way"-სა და "The Duke"-ის ჩათვლით. ფასდაუდებელია მისი იმპროვიზაციის უნარი, მცდელობა ჯაზის და კლასიკური მუსიკის შერწყმისა და ის გარდატეხა, რომელიც მან შეიტანა ჯაზის სამყაროში, ზურგია აქცია რა ტრადიციულ სვინგს, რომელიც 4/4 რიტმულ თვლას ეფუძნებოდა და შეეჭიდა აქამდე გაუგონარ რითმებს: 3/4, 5/4, 6/4, 7/4, 9/8. ბრუბეკის რიტმულ განუკითხაობას და აგრესიულ საშემსრულებლო სტილს მოხერხებული პარტნიორი სჭირდებოდა და ასეთი აღმოჩნდა ალტ-საქსოფონისტი პოლ დეზმონდი. სწორედ მან აჩუქა ბრუბეკის ჯაზ ოთხეულლს დაუვიწყარი შედევრი Take Five, რომელიც 5/4 რიტმულ თვლას ეფუძნება.. კომპოზიცია შესული ალბომში Time Out, რომელიც ერთ-ერთ ყველაზე გაყიდვადი ჯაზ-ალბომია.. დეივ ბრუბეკს უამრავი ჯაზ-ჰიტის გარდა, ეკუთვნის რამდენიმე სასულიერო კომპოზიციაც. დეივ ბრუბეკი დაიბადა კალიფორნიის ქალაქ კონკორდში და გაიზარდა ქალაქ იონში. მამამისი პიტერ ჰოვარდ ბრუბეკი ფერმერი იყო, ხოლო დედა ელიზაბეტი ფორტეპიანოს ფლობდა და დამატებითი შემოსავლისთვის ასწავლიდა კიდეც ფორტეპიაონოს დაკვრას. ↑ 1.0 1.1 Reception honors Concord native son, jazz great Dave Brubeck. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-09-28. ციტირების თარიღი: 2015-04-05., ci.concord.ca.us. Retrieved September 28, 2007 ↑ Jazz Music – Jazz Artists – Jazz News. Jazz.com. დაარქივებულია ორიგინალიდან — აგვისტო 30, 2012. ციტირების თარიღი: May 4, 2012. ↑ Storb, Ilse (2000). Jazz meets the world – the world meets Jazz, Volume 4 of Populäre Musik und Jazz in der Forschung. LIT Verlag Berlin-Hamburg-Münster, გვ. 129. ISBN 3-8258-3748-3.
სერგი დანელია

სერგი იოსების ძე დანელია (დ. 27 ოქტომბერი, 1888, სოფ. ნაჯახავო, ახლანდელი მარტვილის მუნიციპალიტეტი — გ. 2 მარტი, 1963, თბილისი) — ქართველი ფილოსოფოსი, ლიტერატურათმცოდნე, მეცნიერების დოქტორი, პროფესორი. დაამთავრა ქუთაისის კლასიკური გიმნაზია. სწავლა განაგრძო ჯერ ხარკოვისა და შემდეგ მოსკოვის უნივერსიტეტების ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტზე, რომელიც 1911 წელს დაამთავრა. ერთხანს პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა რუსეთსა და საქართველოში, ხოლო 1920 წელს მიიწვიეს თბილისის უნივერსიტეტში ფილოსოფიურ დისციპლინათა ლექტორად. ს. დანელიას მეცნიერული ინტერესების ძირითადი სფერო იყო ანტიკური ფილოსოფიის ისტორია. იგი ჩვენში პირველია, ვინც შეიმუშავა ფილოსოფიის ისტორიის კვლევის მეთოდოლოგიური პრინციპები. მან ამ საქმეში დიდი წვლილი შეიტანა. მისი ნაშრომებია: „ანტიკური ფილოსოფია“, „ატომისტიკა ძველ საბერძნეთში“, „სოკრატეს ფილოსოფია“ და სხვები. მასვე დიდი წვლილი მიუძღვის ისეთი ფილოსოფიური ნაშრომების ქართულად თარგმნის საქმეში, როგორებიცაა: „არისტოტელეს პოეტიკა და განმარტებისათვის“, პლატონის „სოკრატეს აპოლოგია“, დეკარტის „მატაფიზიკური გააზრებანი“, ლაიბნიცის „მონადოლოგია“, ლუკრეციუსის „ბუნებისათვის საგანთა“ და სხვა. მეცნიერს მნიშვნელოვანი ნაშრომები აქვს ახალი ფილოსოფიის ისტორიაშიც. იგი იკვლევდა ბარუხ სპინოზას, დეივიდ იუმის, იმანუელ კანტის, ჟან-ჟაკ რუსოს, ოგიუსტ კონტის და სხვათა მსოფლმხედველობას. ფასდაუდებელი წვლილი მიუძღვის გამოჩენილ მეცნიერს, როგორც ლექტორს და ჩვენი ახალგაზრდობის აღმზრდელს. წლების განმავლობაში უძვებოდა ლექციების კურს ძველი და ახალი ფილოსოფიის ისტორიაში, დასავლეთ ევროპის აზროვნებისა და ლიტერატურის, პედაგოგიკასა და პედაგოგიკის ისტორიაში. 1933 წლიდან ს. დანელია სათავეში ედგა ჩვენი უნივერსიტეტის რუსული ენისა და ლიტერატურის კათედრას და ამ სფეროსაც დიდი ამაგი დასდო; კითხულობდა რუსული ლიტერატუის ისტორიის კურსს. ცალკეული გამოკვლევები მიუძღვნა ალექსანდრე პუშკინის, მიხეილ ლერმონტოვის, ალექსანდრე გრიბოედოვის, ნიკოლოზ გოგოლის, ივანე ტურგენევის, ლევ ტოლსტოის და სხვათა შემოქმედებას, ხოლო მონოგრაფია „ნარკვევები XIX საუკუნის ლიტერატურის ისტორიიდან“, გასული საუკუნის რუსული ლიტერატურის პირველი სისტემატური კურსია ქართულ ენაზე. ს. დანელიას ცხოვრების გზაზე ბევრი დაბრკოლება შეხვდა. ჯერ კიდევ გიმნაზიაში სწავლის დროს 1905 წლის რევოლუციაში მონაწილეობისათვის სასწავლებლიდან გარიცხეს. 1924 წელს მენშევიკურ გამოსვლებთან დაკავშირებით ორჯერ დააპატიმრეს. შემდეგ შალვა ნუცუბიძესთან ერთად როგორც უპარტიო მეცნიერს უნდობლობა გამოუცხადეს და ლექციები წაართვეს. ამასაც არ დასჯერდნენ — ნაციონალიზმსა და კოსმოპოლიტიზმში დასდეს ბრალი. იგი ისე გარდაიცვალა, რომ არ აღირსეს ფილოსოფიის კურსის წაკითხვა. ამ დაბრკოლებათა მიუხედავად, საკუთარ სიმართლეში დარწმუნწბული მეცნიერი დიდი რუდუნებითა და შემართებით ემსახურებოდა ქართული აზროვნების საქმეს. პროფესორ ს. დანელიას სამეცნიერო და პედაგოგიური მოღვაწეობა აღინიშნა მისთვის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწის წოდებით. დაჯილდოვებული იყო საპატიო ნიშნის ორდენით. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 121, თბ., 1994 სერგი დანელია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი