laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ავგუსტა ტრევერორუმი

ავგუსტა ტრევერორუმი, ანუ Augusta Treverorum (ლათინურად „ავგუსტუსის ქალაქი ტრევერთა მხარეში“) — მდინარე მოზელის ნაპირას მდებარე რომაული ქალაქი, რომლისგანაც წარმოდგა ქალაქი ტრირი. ქალაქის დაარსების თარიღად შეიძლება მოიაზრებოდეს ტრირის პირველი ხიდის, ე.წ. რომაული ხიდის შენებასა (ქრისტემდე 18-17) და ავგუსტუსის მმართველობის ხანას (ქრისტემდე 30-დან ქრისტეს შემდეგ 14 წ.) შორის პერიოდი. Heinz Heinen: Trier und das Trevererland in römischer Zeit. 2. leicht überarbeiteter und um einen bibliografischen Nachtrag erweiterter Nachdruck, 3. unveränderter Nachdruck. Spee, Trier 1993, ISBN 3-87760-065-4. Heinz Cüppers (გამომც.): Die Römer in Rheinland-Pfalz. Lizenzausgabe, Nikol, Hamburg 2005, ISBN 3-933203-60-0, გვ. 577–647. Hans-Peter Kuhnen (გამომც.): Das römische Trier. Theiss, Stuttgart 2001, ISBN 3-8062-1517-0 (Führer zu archäologischen Denkmälern in Deutschland 40). Römerbauten in Trier. Schnell & Steiner, Regensburg 2003, ISBN 3-7954-1445-8 (Führungsheft 20, Edition Burgen, Schlösser, Altertümer Rheinland-Pfalz).
სამთამადნო მრეწველობა

სამთამადნო მრეწველობა — რკინის, მანგანუმის მადნის, ფერადი, კეთილშობილი და იშვიათი ლითონების მოპოვებისა და პირველადი გადამუშავების დარგების კომპლექსი. სსრკ-ს სხვადასხვა სახის მინერალური ნედლეულის უზარმაზარი პოტენციური რესურსების მხრივ მსოფლიოში პირველი ადგილი ეჭირა მანგანუმის, რკინის მადნის, ბოქსიტების, სპილენძის, ტყვიის, ნიკელის, ვოლფრამისა და სხვა ლითონების დაზვერილი მარაგის მიხედვით. სსრკ-ში 1913 წელს მოიპოვეს 9,2; 1960 წელს 106; 1970 წელს 195,5; 1982 წელს 244,4 მილიონი ტონა რკინის მადანი. სსრკ-ში რკინის მადნის უდიდესი საბადოები იყო კრივოი როგში, კურსკში, კუსტანაის ოლქში და სხვაგან. მანგანუმის საბადოებიდან ცნობილია ჭიათურისა და ნიკოპოლის საბადოები. ჭიათურის მანგანუმის საბადოს ექსპლუატაცია დაიწყო 1879 წელს. საქართველოში 1940 წელს მოიპოვეს 1449, 1970 წელს 1569, ხოლო 1981 წელს 2734 ათასი ტონა სასაქონლო მანგანუმის მადანი. ქიმიური შედგენილობის მიხედვით ჭიათურის მანგანუმი უკეთესია ნიკოპოლის მადანზე. ფერადი ლითონებიდან საქართველოში მოიპოვებენ სპილენძს, ტყვიასა და თუთიას. მადნეულის ნედლეული ძირითად ელემენტებთან (ალუმინი, სპილენძი, ტყვია, თუთია, ნიკელი და სხვა) ერთად შეიცავს თანმხლებ ელემენტებსაც (მაგალითად ოქრო, ვერცხლი, კობალტი და სხვა). მსოფლიოში ყველა მადნის 65%-ს მოიპოვებენ ეკონომიკურად ხელსაყრელი ღია (კარიერული) წესით. ჭიათურის საბადოს ამუშავებენ როგორც ღია, ისე მიწისქვეშა წესით, კვაისის საბადოს კი მიწისქვეშა წესით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 11.
იბრაჰიმ ფეჩევი

იბრაჰიმ ფეჩევი (დ. 1574, ფიუნფკირხენი, უნგრეთი — გ. 1650) — თურქული ისტორიოგრაფიის თვალსაჩინო წარმომადგენელი, მსახურობდა სხვადასხვა სამოხელეო და სამხედრო თანამდებობაზე. ოსმალეთის ჯართან ერთად მონაწილეობდა მრავალ ლაშქრობაში. მას ეკუთვნის ოსმალეთის ორტომიანი ისტორია, რომელიც საუკეთესო წყაროა 1520-1640 წწ. ოსმალეთისა და მისი მომიჯნავე ქვეყნების ისტორიის შესასწავლად. ფეჩევი ქრონოლოგიური თანამიმდევრობით გადმოგვცემს ცნობებს XVI-XVII საუკუნეების საქართველოს ისტორიის შესახებ. თავისი დროის ფაქტების უდიდეს ნაწილს ფეჩევი აღწერს როგორც თვითმხილველი. ადრინდელი ამბები დაფუძნებულია ზეპირ და დოკუმენტურ წყაროებზე. ალასანია გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 278.
კრისტინ ჩაპელი

კრისტინ ჩაპელი (ინგლ. Christine Chapel) — „ვარსკვლავური გზის“ პერსონაჟი. ვარსკვლავური გზა: ორიგინალური სერიალის ერთ ერთი მთავარი გმირი. ჩაპელმა მიატოვა კარიერა ბიოლოგიურ კვლევებში და წავიდა ვარსკვლავურ ფლოტში იმ იმედით რომ კვლავ შეხვდებოდა თავის საქმროს დოქტორ როჯერ კორბის. კორბის გაუჩინარებიდან 5 წლის შემდეგ ჩაპელი დაინიშნა ენტერპრაიზზე. იგი მსახურობდა ექთნად ექიმ მაკ-კოისთან. მალე ჩაპელი შეხვდა კორბის, როცა ენტერპრაიზი მივიდა ეხო III-ზე. კირკი და ჩაპელი დაეშვნენ მიწაზე. მათ შეიტყვეს კორბის გეგმების შესახებ: მან მიაგნო ძველი ცივილიზაციის ნაშთებს და გამოიყენა მათი ტექნოლოგიები ანდროიდების შესაქმნელად. იგი ქმნის კირკის ასლს და ცდილობს ხელში ჩაიგდოს ხომალდი, თუმცა მისი გეგმა ჩავარდა. როგორც ირკვევა კორბი თავადაც ანდროიდია, მან თავისი გონაბა გადაიტანა ანდროიდის სხეულში. კირკი არწმუნებს მას რომ იგი უკვე აღარ არის ადამიანი, არამედ მხოლოდ მანქანა. როცა კორბი ხედავს ჩაპელის რეაქციას მის მდგომარეობაზე, იგი თავს იკლავს. ამის შემდეგ ჩაპელი ფიქრობს ღირს თუ არა ხომალდზე დარჩენა, თუმცა საბოლოოდ გადაწყვეტს დარჩეს. ჩაპელი მონაწილეობს ვარსკვლავური გზის ორ ფილმში: ვარსკვლავური გზა: ფილმი და ვარსკვლავური გზა IV: გზა შინისაკენ. ფილმში მოცემულია რომ იგი გახდა ექიმი. 2009 წლის ფილმში ასე არის მედდა ჩაპელი რომელიც საუბრობს კადრს მიღმა. მაჟელ ბარეტი ასევე მონაწილეობდა საპილოტე ეპიზოდში. იგი ასევე განასახიერებს ლუაქსანა ტროის სერიალებში ვარსკვლავური გზა: შემდეგი თაობა და ვარსკვლავური გზა: ღრმა კოსმოსი 9. ასევე ბარეტი ახმოვანებს კომპიუტერებს ვარსკვლავური გზის სერიალებში. ვარსკვლავური გზა: ორიგინალური სერიალი ვარსკვლავური გზა: ანიმაციური სერიალი ვარსკვლავური გზა: ფილმი ვარსკვლავური გზა IV: გზა შინისაკენ მაჟელ ბარეტი კრისტინ ჩაპელი — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) startrek.com memory-alpha memory-beta ↑ http://memory-beta.wikia.com/wiki/Christine_Chapel
სიმენტალური ჯიში

სიმენტალური ჯიში — მსხვილი რქოსანი საქონლისა, სარძეო-სახორცე მიმართულების ჯიში. გამოყვანილია შვეიცარიაში. ფერად თაფლა-ჭრელია, ტანად დიდი და მსხვილძვლიანია. კუროს მასა 800–1100 კილოგრამია. ფურისა 550–650 კილოგრამი, წლიური წველადობა 3500–4000 ლიტრი, რძის ცხიმიანობა 3,8–3,9% აღწევს. ნაკლავის გამოსავალია 60%. მსოფლიოში ფართოდაა გავრცელებული. რუსეთში შეიყვანეს XIX საუკუნის მეორე ნახევარში, საქართველოში — XIX საუკუნის ბოლოს. 1948 წლამდე დიდი რაოდენობით შემოჰყავდათ და იყენებდნენ ადგილობრივი საქონლის გასაუმჯობესებლად. შემდეგ მისი შემოყვანა შეწყდა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 348.
ოქროს გლობუსი საუკეთესო რეჟისორისთვის

ოქროს გლობუსი საუკეთესო რეჟისორისთვის — ოქროს გლობუსის დაჯილდოების ერთ-ერთი ნომინაცია. გაიცემა 1943 წლიდან. ყველაზე მეტი ჯილდო (4) ელია კაზანმა მიიღო, ხოლო ყველაზე მეტი ნომინაცია (11) სტივენ სპილბერგმა. ერთადერთი ქალი, რომელმაც ეს ჯილდო მიიღო ბარბრა სტრეიზანდია. ოსკარის დაჯილდოებისგან, ოქროს გლობუსზე გაიცემა ერთიანი ჯილდო როგორც ადაპტირებული, ისე ორიგინალური სცენარისთვის. "†" აღნიშნავს ოსკარის მოგებას "§" აღნიშნავს რომ გამარჯვებას ოსკარის ნომინაციის გარეშე ოქროს გლობუსის დაჯილდოების ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2015-08-01 საიტზე Wayback Machine.
სენდაი

სენდაი — ქალაქი იაპონიაში, კუნძულ ჰონსიუს ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. მიაგის პრეფექტურის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა 1,063,103 მილიონი კაცი (2013). ნავსადგური და სარკინიგზო კვანძი. ოუს (ტოჰოკუს) ეკონომიკური რაიონის ერთ-ერთი ცენტრი. ნავთობგადასამუშავებელი, ელექტროენერგეტიკული, მანქანათსაშენი, ხის დასამუშავებელი საწარმოები. საფეიქრო და კვების მრეწველობა. სენდაის მიდამოებში იღებენ ქვანახშირს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 284.
სივაპითეკი

სივაპითეკი — ნამარხი ადამიანის მსგავსი მაიმუნების გვარი. აზიაში (ჰიმალაიში-სივალიკის მთებში) და აღმოსავლეთ აფრიკაში ნაპოვნია სივაპითეკის ქვედა და ზედა ყბის, კბილების ფრაგმენტები. ქვედა ყბა მასიურია; სივაპითეკის კბილები ადამიანისა და ადამიანის მსგავსი მაიმუნების კბილებს ჰგავს. სივაპითეკს დრიოპითეკებთან ერთად თვლიან ადამიანის მსგავსი მაიმუნების, კერძოდ, ორანგუტანის წინაპრულ ფორმად. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 328.
ლაგოა-რეალი

ლაგოა-რეალი (პორტ. Lagoa Real) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 934 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 996.292 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 13.99 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
მალიადა

მალიადა (პორტ. Malhada) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 16 008 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 2 138.093 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 7.49 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
მატინა

მატინა (პორტ. Matina) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 11 134 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 773.386 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 14.4 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
მორტუგაბა

მორტუგაბა (პორტ. Mortugaba) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 12 482 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 670.608 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 18.61 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
პალმას-დი-მონტუ-ალტუ

პალმას-დი-მონტუ-ალტუ (პორტ. Palmas de Monte Alto) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 20 779 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 2 789.417 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 7.45 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
პინადი

პინადი (პორტ. Pindaí) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 15 629 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 715.482 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 21.84 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
რიაშუ-დი-სანტანა (ბაია)

რიაშუ-დი-სანტანა (პორტ. Riacho de Santana) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 30 651 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 2 698.465 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 11.36 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
სებასტიან-ლარანჟეირასი

სებასტიან-ლარანჟეირასი (პორტ. Sebastião Laranjeiras) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 372 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 2 004.185 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 5.18 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
ურანდი

ურანდი (პორტ. Urandi) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 16 499 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 895.926 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 18.42 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
ენკრუზილიადა

ენკრუზილიადა (პორტ. Encruzilhada) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 23 786 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 2 041.093 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 11.65 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
იტამბე (ბაია)

იტამბე (პორტ. Itambé) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 23 106 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1.442 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 16 023.58 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
იტაპეტინგა

იტაპეტინგა (პორტ. Itapetinga) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 68 314 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 609.515 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 42.44 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
იტარატინი

იტარატინი (პორტ. Itarantim) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 18 548 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 783.747 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 10.4 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
იტორორო

იტორორო (პორტ. Itororó) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 19 911 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 330.716 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 60.21 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
მაკარანი

მაკარანი (პორტ. Macarani) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 17 088 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 371.657 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 12.46 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
მაიკინიკი

მაიკინიკი (პორტ. Maiquinique) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 182 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 413.863 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 0.02 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
პოტირაგუა

პოტირაგუა (პორტ. Potiraguá) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 829 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 989.471 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 9.93 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
რიბეირან-დუ-ლარგუ

რიბეირან-დუ-ლარგუ (პორტ. Ribeirão do Largo) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 573 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 222.153 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 7.01 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
ჩანდანაგარი

ჩანდანაგარი (ბენგ. চন্দননগর) — ქალაქი ინდოეთში. მდებარეობს დასავლეთი ბენგალის შტატში. ქალაქის ცენტრის სიმაღლე ზღვის დონიდან 9მ. 1673 წელს ბენგალიის ნავაბ იბრაჰიმ-ხანის ნებართვით აქ დაარსდა ფრანგული სავაჭრო კომპანია, რომელიც 1688 წლისათვის გადაიქცა მუდმივ დასახლებად. 1730 წელს ქალაქის გუბერნატორი გახდა ჟოზეფ ფრანსუა დიუპლეი, რომლის მმართველობისას ქალაქში აშენდა 2 000-ზე მეტი ქვის სახლი, თავად ქალაქი კი გადაიქცა ბენგალიაში ევროპელთა ვაჭრობის ძირითად ცენტრად. XVIII-XIX საუკუნეებში ჩანდანაგარი ევროპელ დამპყრობლებს შორის ხელიდან ხელში გადადიოდა. 1756 წელს ფრანგებსა და ბრიტანელებს შორის დაიწყო ომი, რომლის შედეგად, 1756 წლის 23 მარტს ინგლისელებმა დაიკავეს ქალაქი. 1763 წელს ის უკან დაიბრუნეს ფრანგებმა, თუმცა 1794 წელს კვლავ დაიპყრეს ინგლისელებმა. 1816 წელს ქალაქი კვლავ დაიბრუნა საფრანგეთმა და ამჯერად, უკვე ხანგრძლივად, 1950 წლამდე შეინარჩუნა ხელისუფლება ფრანგული ინდოეთის შემადგენლობაში შესულ ქალაქში. 1947 წელს ინდოეთმა მოიპოვა დამოუკიდებლობა და 1948 წლის ივლისში საფრანგეთის მთავრობამ ჩაატარა პლებისციტი, რომლის შედეგების მიხედვით ჩანდანაგარის მოსახლეობის 97%-ის სურვილი აღმოჩნდა ინდოეთთან შეერთება. ინდოეთის ხელისუფლებამ ფაქტობრივად მიიღო ქალაქზე კონტროლის უფლება უკვე 1950 წელს, თუმცა ოფიციალურად ქალაქი ინდოეთს გადეცა 1952 წლის 9 ივნისს. 1955 წლის 2 ოქტომბერს ჩანდანაგარი მიერთებულ იქნა დასავლეთი ბენგალის შტატთან. ქალაქის საიტი მსოფლიოს გეოგრაფიული ცნობარი ↑ Provisional Population Totals, Census of India 2011; Urban Agglomerations/Cities having population 1 lakh and above (pdf). Office of the Registrar General & Census Commissioner, India. ციტირების თარიღი: 26 March 2012.
კორომანდელის სანაპირო

კორომანდელის სანაპირო — ინდოსტანის ნახევარკუნძულის სამხრეთ-აღმოსავლეთ სანაპირო. გადარეცხილია ინდოეთის ოკეანის ბენგალიის ყურით. სიგრძე დაახლოებით 700 კმ, სიგანე — 80–100კმ. წარმოადგენს ბორცვიანი ვაკეების ხაზს, რომელიც დასავლეთით აღმოსავლეთ გატებში გადადის. სანაპიროსთან მდებარეობს ქვიშიანი დიდი პლაჟები. სანაპირო დაბალია, დაყოფილია მსხვილ მდინარეთა დელტებით, რომლებიც დაახლოებით 10 ათასი კვ.კმ. ფართობის დელტებს ქმნიან. მდინარეები სათავეს იღებენ დეკანის ზეგანზე და მიედინებიან აღმოსავლეთ გატების გავლით დაბლობისკენ. ისინი წარმოქმნიან ნაყოფიერ ალუვიურ ნიადაგებს ვაკეზე. ამჟამად, კორომანდელის სანაპირო მდებარეობს ანდჰრა-პრადეშის და ტამილნადუს, აგრეთვე, მოკავშირე პუდუჩერის ტერიტორიებზე. სანაპიროზე განლაგებულია მსხვილი სანავსადგურო ქალაქები — ჩენაი (მადრასი), კუდალორი, ტრანკებარი (ტარანჰამბადი), ნაგაპატნამი და სხვ. კორომანდელის სანაპირო წარმოადგენს ინდოეთის სოფლის მეურნეობის ტენიან რეგიონს, სადაც დიდი რაოდენობით არის ბრინჯი, ქოქოსის პალმა. არსებობს სახელწოდების წარმოშობის რამდენიმე ვერსია: თამილურიდან "Chola Mandalam" — უძველეს სახელმწიფო ჩოლას რაიონი ან ისევ თამილურიდან "Karai Mandalam" — "სანაპიროს რაიონი". უფრო სარწმუნოა სახელწოდების წარმოქმნა სიტყვიდან "Kara-mandala", რაც ნიშნავს სანსკრიტზე "მიწას, რომელიც მზის სხივების იღებს". კორომანდელის სანაპირო მოხვედრილია დასავლეთ გატების წვიმიან რეგიონში და იღებს გაცილებით ნაკლებ ნალექებს, ვიდრე დანარჩენი ინდოეთი ზაფხულის სამხრეთ-დასავლეთ მუსონების პერიოდში. ნალექების საშუალო რაოდენობა წლის მანძილზე შეადგენს 800 მმ/წელიწადში, რომელთა დიდი ნაწილი ოქტომბრიდან დეკემბრამდე პერიოდზე მოდის. ბენგალიის ყურის ტიპოლოგია ხელს უწყობს ჩრდილო-დასავლეთ მუსონების წარმოქმნას, რომლებიც თანაბარი ნალექების ნაცვლად იწვევს ციკლონებს და ტროპიკულ ციკლონებს, რომლის შედეგად ყოველ წელს ოქტომბრიდან იანვრამდე პერიოდში სანაპირო მდებარეობს სტიქიური უბედურების ქვეშ. სანაპიროს გასწვრივ მდებარეობს ტყის ვიწრო ზოლი, რომელიც იყოფა მშრალი და მარადმწვანე ტყეების ცალკეულ ეკორეგიონებად. სხვა ტროპიკული მშრალი ტყეებისაგან განსხვავებით, აღმოსავლეთ დეკანის ტყეები მთელი წლის განმავლობაში ინარჩუნებს ფოთლებს. კორომანდელის სანაპიროზე მდებარეობს აგრეთვე, მანგროვის ვრცელი ტყეები, რომლებიც ავსებს მდინარის დელტებს და სანაპირო ოლქის დაბლობებს. ამას გარდა აქ მდებარეობს პულიკატისა და კალიველის ტბები, რომლებზეც ცხოვრობს ათასობით ადგილობრივი თუ გადამფრენი ფრინველი 1530-ანი წლების ბოლოს კორომანდელის სანაპიროზე გაჩნდა სამი პორტუგალიური დასახლება ნაგაპატინამი, სან-ტომე-დე-მელიაპორი და პულიკატი. მოგვიანებით, XVII და XVIII საუკენეებში სანაპიროს დაუფლებისთვის და ინდოეთთან ვაჭრობაზე კონტროლის დამყარების მიზნით იბრძოდნენ ევროპელი ხელისუფალნი. ომი დამთავრდა ინგლისის გამარჯვებით, თუმცა საფრანგეთმა 1954 წლამდე შეინარჩუნა კონტროლი მცირე ანკლავებზე პუდუჩერში. XVII საუკუნეში ჩინური ექსპორტის დიდი ნაწილი სწორედ კორომანდელის პორტების გავლით გადიოდა ევროპაში. 2004 წლის 26 დეკემბერს ინდოეთის ოკეანეში კუნძულ სუმატრას დასავლეთ სანაპიროსთან მომხდარმა მიწისძვრამ, გამოიწვია ცუნამი, რომელმაც გადაუარა კორომანდელის სანაპიროს და შეიწირა უამრავი სიცოცხლე და გამოიწვია უზარმაზარი ზარალი. ლექსიკონი[მკვდარი ბმული] თანამედროვე გეოგრაფიულ სახელთა ლექსიკონი დაარქივებული 2015-11-06 საიტზე Wayback Machine.
აიკარა

აიკარა (პორტ. Aiquara) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 602 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 195.174 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 23.58 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
ამარგოზა

ამარგოზა (პორტ. Amargosa) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 33 931 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 435.932 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 77.84 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
აპუარემა

აპუარემა (პორტ. Apuarema) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 463 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 150.686 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 49.53 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
კრავოლანდია

კრავოლანდია (პორტ. Cravolândia) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 042 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 159.645 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 31.58 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
ირაჟუბა

ირაჟუბა (პორტ. Irajuba) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 002 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 383.371 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 18.26 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
ირამაია

ირამაია (პორტ. Iramaia) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 11 988 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 948.488 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 6.15 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
იტაჟი

იტაჟი (პორტ. Itagi) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 053 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 303.462 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 43.01 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
იტაკარა

იტაკარა (პორტ. Itaquara) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 678 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 296.896 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 25.86 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
იტირუსუ

იტირუსუ (პორტ. Itiruçu) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 12 693 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 302.926 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 41.9 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
ჟაგუაკარა

ჟაგუაკარა (პორტ. Jaguaquara) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 51 019 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 960.398 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 53.12 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები