laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
სიონის მეორე ეკლესია

სიონის მეორე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის დაბა სიონსა და სოფელ ლელოვანს შორის, ნასოფლარ კუპრიაანთკარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ განაპირას. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია რიყისა და ნატეხი ქვით, წყობაში ზოგან ჩართულია შირიმი. შემორჩენილია მხოლოდ სამხრეთ და აღმოსავლეთი კედლების ნაწილი. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე გაჭრილი სარკმლის გადახურვა და ჩრდილოეთის წირთხლი ჩამონგრეულია. სარკმლის სამხრეთით პატარა სწორკუთხა ნიშია. შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილში ყოფილა. ეკლესიის ჩრდილოეთ მინაშენისგან, მხოლოდ ჩრდილო-აღმოსავლეთის კუთხეა დარჩენილი. რამიშვილი რ; ჯორბენაძე ბ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 410.
აბათხევის კათოლიკური ეკლესია

აბათხევის კათოლიკური ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ახალციხის მუნიციპალიტეტის სოფელ აბათხევის აღმოსავლეთ ნაწილში. ეკლესია დარბაზული ნაგებობაა, ნაგებია ნათალი ქვის კვადრებით. შესასვლელი დასავლეთ კედელშია. სამხრეთის, ჩრდილოეთის და დასავლეთის კედელში ორ-ორი ფართო თაღოვანი სარკმელია, აღმოსავლეთ კედელში სამი პატარა სწორკუთხა სარკმელი. ჩრდილოეთი კედლის დასავლეთ კიდეში მეორე სართულის დონეზე კარია გაჭრილი პატრონიკეში შესასვლელად. კართან გარედან ლითონის კიბეა მიდგმული. ორფერდა სახურავის დასავლეთ ნაწილში ოთხ სვეტზე გახსნილი ფანჩატურიანი სამრეკლოა დაშენებული. საკურთხეველი სამნაწილიანია: შუაში ნახევარწრიული აფსიდაა, რომელიც დარბაზისგან მკვეთრადაა ამაღლებული, აფსიდის ორივე მხარეს პასტოფორიუმებია, რომლებშიც შემავალი კარი აფსიდის ჩრდილოეთი და სამხრეთი კედლების წიბოზეა გაჭრილი. დარბაზის დასავლეთ ნაწილში ხის ერთსართულიანი პატრონიკეა გაკეთებული, რომელზეც მოხვედრა ორი გზითაა შესაძლებელი: დარბაზის სამხრეთ-დასავლეთ კუთხეში გაკეთებული კიბით და ტაძრის ჩრდილოეთ კედელში გაჭრილი კარით. კარის ორივე მხარეს, კედელში წმინდა წყლის პატარა რეზერვუარებია გაკეთებული, კათოლიკური რიტუალის წესისამებრ. ტაძრის აღმოსავლეთით, გალავანში ჩართულია ღვთისმშობლის სკულპტურის საბრძანებელი ნიშა.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 19868
იოსებ და ზელიხა

„იოსებ და ზელიხა“ (სპარს. یوسف و زلیخا, იუსუფ ო ზელიხა) — მშვენიერი იოსების ბიბლიური, შემდგომ კი ყურანის მე-12 სურაში გადმოცემული ლეგენდა, რომელიც საფუძვლად დაედო მრავალ აღმოსავლურ ლიტერატურულ ვერსიას. ჩვენამდე მოღწეულთაგან ყველაზე ადრინდელია ფირდოუსის სახელით ცნობილი პოემა, რომელშიც წინა პლანზე იოსების თავგადასავალია წამოწეული. ვრცელი რომანული პოემა შექმნა ამ თემაზე ჯამიმ. აქ იოსებთან ერთად მთავარი მოქმედი პირია ზელიხა. ჯამის ვერსიის მაღალმხატვრულობა მრავალრიცხოვანი მიმბაძველების გაჩენის მიზეზი გახდა (ბადრი, სალემი, ნაზემი, ჰაზაყი და სხვ.). ცნობილია თურქული (ალი, დურბექი, ჰამდი ჩელები), აზერბაიჯანული, უზბეკური, არაბული და ქურთული როგორც პოეტური, ისე პროზაული რედაქციები. XVI–XVII საუკუნეებს განეკუთვნება ორი ქართული ვერსია — ე. წ. ზაალისეული და თეიმურაზისეული „იოსებზილიხანიანი“. აღმოსავლურ ვერსიებს უკავშირდება ნაზიმ ჰიქმეთის პიესა „იოსებ მშვენიერი“ და, ნაწილობრივ, თომას მანის რომანი „იოსები და ძმანი მისნი“. გვახარია ა., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 202. გვახარია ა., „იოსებზილიხანიანის“ აღმოსავლური ვერსიები, კრ., ჯამი, თბ., 1964.
სიონის მესამე ეკლესია

სიონის მესამე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის დაბა სიონში, მდინარეების, ივრისა და ლალაანთხევის შესართავს ზემოთ, მდინარე ივრის მარცხენა ნაპირზე, ნასოფლარ უკუღმართის ტერიტორიაზე, ტყეში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია ნატეხი ქვით. ქვები მეტ-ნაკლებად დამუშავებულია და დაწყობილია სწორხაზოვან რიგებად. ძლიერ დაზიანებულია: მთლიანად ჩამოშლილი კამარა და კონქი, მონგრეულია გრძივი კედლების ზედა ნაწილები, ჩამოცვენილია საპირე ქვების მნიშვნელოვანი ნაწილი. აღმოსავლეთის ფასადი თითქმის მთლიანად მიწითაა დაფარულია. სახმრეთ კედელში თაღოვანი შესასვლელია, რომლის გადახურვის ნაწილი ჩამონგრეულია. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი. სარკმლის ორივე მხარეს, ერთმანეთის სიმეტრიულად, თითო კვადრატული ნიშია. აფსიდი დარბაზისგან ორსაფეხურიანი მხრებითაა გამოყოფილი, რომელთაგან მთელ სიმაღლეზე სამხრეთისღა შემორჩა. გადარჩენილია აგრეთვე დასავლეთ კედლის მიმდებარე თაღის სამხრეთ-დასავლეთის კუთხის პილასტრის ქვედა ნახევარი. ინტერიერი დაახლოებით 1-1,3 მეტრ სიმაღლეზე ნანგრევებითაა ამოვსებული. ეკლესიის დასავლეთ ფასადს მთელ სიგანეზე ეკვრის სწორკუთხა მინაშენი, რომელიც დასავლეთით სწორკუთხა ბოძზე დაყრდნობილი ორი ფართო თაღითაა გახსნილი. მინაშენის ჩრდილოეთ კედელი ყრუა, ხოლო სამხრეთისა მთლიანად დანგრეულია და მისი კვალი არ ჩანს. მინაშენი გადახურული ყოფილა ცილინდრული კამარით, რომელიც აღმოსავლეთით, ეკლესიის დასავლეთით კედელზე მიშენებულ თაღედს ეყრდნობოდა. მეორე მინაშენი ეკლესიას სამხრეთიდან, შესასვლელის წინ ჰქონია. იგი ამჟამად ისეა დანგრეული, რომ მისი ფორმისა და ზომის დადგენა არ ხერხდება. რამიშვილი რ.; ჯორბენაძე ბ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 410.
მამადაანების მეორე ეკლესია

მამადაანების მეორე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მამადაანების ჩრდილოეთით 1 კმ-ზე, ტყეში. აგებულია XIII-XIV საუკუნეებში. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია რიყის ქვით. მოპირკეთებულია შირიმით. დაზიანებულია, ჩამონგრეულია კამარა. დასავლეთ კედელში გაჭრილია თაღოვანი შესასვლელი. არასრული ნახევარწრის ფორმის აფსიდის ღერძზე გარეთკენ შევიწროვებული თაღოვანი სარკმელია. მოგვიანებით ეკლესიისათვის სამხრეთით და ჩრდილოეთით ნახევარწრიულ-აფსიდიანი სათავსები მიუშენებიათ. ჩრდილოეთი მინაშენი ორი კარით უკავშირდება ეკლესიას. ერთი კარი თაღოვანია, მეორე — სწორკუთხა. მინაშენის აფსიდის ღერძზე გაჭრილია სარკმელი. სარკმლის ქვემოთ კედელზე ტრაპეზია მიდგმული. დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებში თითო სარკმელია. სამხრეთ მინაშენში შესასვლელი სამხრეთიდანაა. აფსიდისა და დასავლეთ კედელში თითო სარკმელია. ბახტაძე ნ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 392.
მამადაანების მთავარანგელოზთა ეკლესია

მამადაანების მთავარანგელოზთა ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მამადაანებში, 0,7 კილომეტრზე, სოფლის ჩრდილო-დასავლეთით, ტყეში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვით. გარეთა კუთხეების წყობაში შედარებით მოზრდილი ქვებია გამოყენებული. ძლიერ დაზიანებულია: მთლიანადაა ჩამოშლილი კამარა და კონქი, მონგრეულია გრძივი კედლების ზედა ნაწილები. შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ კიდეშია, კარი ორივე მხრიდან თარაზულადაა გადახურული. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი. აფსიდში, სარკმლის ორივე მხარეს, თითო კონქის ქუსლის დონეზე პატარა ნიშა. დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებში თითო სწორკუთხა სარკმელია. კედლების ზედაპირი სქელი ბათქაშთაა გასწორებული. ეკლესიას შემორტყმუილი აქვს ნატეხი ქვით ნაგები დაბალი გალავანი. ეკლესიასთან ახლოს დგას ნატეხი თვით ნაგები ორსართულიანი სამრეკლო. სამრეკლოს პირველი სართული გეგმით კვადრატულია, სწორკუთხა შესასვლელი კი აღმოსავლეთ კედლის შუა ნაწილში აქვს. დანარჩენი კედლები ყრუა. სართული ტლანქათ ნაწყობი გუმბათოვანი კამარითაა გადახურული. II სართული, ამჟამად თითქმის მთლიანად დანგრეული, რვაწახნაგოვანი, ფართო და მაღალი, შეისრულ თაღებით გახსნლი ფანჩატური ყოფილა. გარედან სამრეკლოს სართულებს ერთმანეთისგან წყობით განსხვავებული ხასიათი გამოყოფს, მათი თანხვედრის საზღვარი მთელ პერიმეტრზე ჰორიზონტალურ ხაზს ჰქმნის. ქვედა სართულის კედლები ძირითადად წვრილი ნატეხი ქვითაა ამოყვანილი და სქელი ბათქაშით გასწორებული. ზემოთა სართულს საპირე ქვების დიდი ნაწილი მსხვილია, უბათქაშო. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 392-393.
კოპალას ეკლესია (სიონი)

კოპალას ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის ძველ სოფელ სიონში (ამჟამად დაფარულია წყლით). განეკუთვნებოდა გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია ნაგები იყო საშუალო ზომის ნატეხი ქვით. გარეთა კუთხეებისა და ზოგი არქიტექტურული ელემენტის წყობაში გამოყენებული იყო ტლანქად დამუშავებული შირიმი. შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილში ჰქონდა. ოდნავ ნალისებრი აფსიდის ღერძზე გაჭრილი ვიწრო და მაღალი სწორკუთხა სარკმელის ქვემოთ, კედელზე, მართკუთხა ტრაპეზი იყო მიდგმული. აფსიდის ორივე გვერდში მოწყობილი იყო თითო პატარა კვადრატული ნიში. მსგავსი ერთი ნიში იყო დასავლეთ კედლის სამხრეთ ნაწილში. კედლები დასრულებული იყო შირიმის თაროსებრი ლავგარდნიით. რამიშვილი რ.; ჯორბენაძე ბ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 410.
მამადაანების ღვთისმშობლის ეკლესია

მამადაანების ღვთისმშბლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მამადაანებში, სოფლის ჩრდილო-დასავლეთით, ტყეში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია ნატეხი ქვით და ალაგ-ალაგ შირიმის ტლანქად დამუშავებული, სწორკუთხა ქვებიცაა ჩართული. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამოშლილია კამარის და სამხრეთ კედლის ნაწილი, მონგრეულია სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხე და აღმოსავლეთის ფასადის წყობის ნახევარზე მეტი. შესასვლელი სამხრეთ კედლის შუა ნაწილშია. აღმოსავლეთით ღრმა, თითქმის ნახევარწრიული მოხაზულობის აფსიდია, რომლის ღერძზე მაღალი თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. აფსიდის სამხრეთ გვერდში მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშია. აფსიდს ხურავს წესიერი ზომის კონქი, რომლის ნახევარწრიული თაღი შირიმის თაროსებრ იმპოსტებს ეყრდნობა. ნახევარწრიული ფორმისაა კამარაც. ინტერიერი შელესილი ყოფილა. დასავლეთ კედელზე შემორჩენილია მოხატულობის უმნიშვნელო ფრაგმენტები. ეკლესიის შემორჩენილი კედლები გარედან სადაა, მოკლებულია ყოველგვარ მორთულობას. კედლები დასრულებული ყოფილა თაროსებრ ლავგარდნით, რომლის ერთი ქვა ჩრდილოეთის ფასადზეა შემორჩენილი. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 393.
სიონის ეკლესია

ტერმინი სიონის ეკლესია შეიძლება აღნიშნავდეს: სიონის პირველი ეკლესია — ეკლესია თიანეთის მუნიციპალიტეტის დაბა სიონში. სიონის მეორე ეკლესია — ეკლესია თიანეთის მუნიციპალიტეტის დაბა სიონში. სიონის მესამე ეკლესია — ეკლესია თიანეთის მუნიციპალიტეტის დაბა სიონში.
დორეულების ნამოსახლარი

დორეულების ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ დორეულების ჩრდილო-დასავლეთით, ადგილ გრძელნაკვეთზე. განეკუთვნება l-IV საუკუნეებს. 1968 წელს საძიებო გათხრები ჩაატარა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის, ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის ერწო-თიანეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი რ. რამიშვილი). გამოვლინდა კერამიკული ნატეხები, ბრინჯაოს ნივთები, მძივები, აგრეთვე შინაური ცხოველების ძვლები. ძეგლი მთლიანად განადგურდა პლანტაჟის დროს. მოპოვებული მასალა ინახება არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში. რამიშვილი რ., ჯორბენაძე ბ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 378.
კუპრიანთკარის სამაროვანი

კუპრიანთკარის სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის დაბა სიონის ჩრდილოეთით, მდინარე ივრის მარცხენა ნაპირზე, ნასოფლარ კუპრიაანთკარის აღმოსავლეთ განაპირას. განეკუთვნება გვიანდელ ბრინჯაოს ხანის დასასრულს. 1964 წელს მცირე გათხრები ჩაატარა ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის ჟალეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ. (ხელმძღვანელი დ. მუსხელიშვილი). ორმოსამარხები რომლებშიც გამოჩნდა ლეგიკეციანი თიხის ჭურჭელი და ბრინჯაოს სამაჯურები, ჩაშვებულია ადრინდელი ბრინჯაოს ხანით დათარიღებულ კულტურულ ფენაში, სადაც ყურადღებას იქცევს ვარდისფერსარჩულიანი კერამიკა. სიონის წყალსაცავის მაქსიმალური შევსებისას სამაროვანი წყლით იფარება. არქეოლოგიური მასალა ინახება არქეოლოგიის კვლევითი ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში. რამიშვილი რ.; ჯორბენაძე ბ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 410.
მამადაანების წმინდა გიორგის ეკლესია

მამადაანების წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მამადაანებში, სოფლიდან 1 კოლომეტრზე, ტყით შემოსილ მთის წვერზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია ნატეხი ქვით. დასავლეთ კედელში სწორკუთხა შესასვლელია გაჭრილი. ღრმა თითქმის ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე მცირე ზომის სწორკუთხა სარკმელია. სარკმლის ჩრდილოეთით ორი პატარა კვადრატული ფორმის ნიშია, ხოლო სამხრეთით ერთი. კონქის თაღი შეისრული ფორმისაა, შეისრულია კამარაც. ეკლესია ქვის ფილებით ყოფილა გადახურული, ამჟამად მათი უმეტესი ნაწილი ჩამოცვენილია. ეკლესიას წრიული მოხაზულობით გალავანი აქვს შემოვლებული. დვალი, თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 393.
ადგილის დედის ხატი (ვეძათხევა)

ადგილის დედის ხატი, ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვეძათხევის ჩრდილოეთით, 0,5 კილომეტრზე, მდინარე ვეძათხევას მარჯვენა ნაპირზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ნაგებია რიყისა და ნაგები ქვით. ძლიერ დაზიანებულია: მთლიანადაა დანგრეული დასავლეთ კედელი და გრძივი კედლების დასავლეთ ნაწილი; შემორჩენილია აღმოსავლეთ კედელი (3 მეტრ სიმაღლეზე) და ნახევარწრიული აფსიდის მხრების ქვედა ნახევარი. ძეგლის ზომების დადგენა არ ხერხდება. დარბაზის სამხრეთ კედელში, აფსიდის მხართან, სწორკუთხა ნიშია. ეკლესიის მცირეფართობიანი ეზო გარშემორტყმული ყოფილა გალავნით, რომლისგანაც ფრაგმენტებიღა შემორჩა. ეკლესიასთან ახლოს შეიმჩნევა ნასახლარის ნაშთები. ბაქრაძე ზ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 380.
სიონის პირველი ეკლესია

სიონის პირველი ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის დაბა სიონსა და სოფელ ლელოვანს შორის, ნასოფლარ კუპრიანთკარის აღმოსავლეთით, მთის კალთაზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია რიყის და ნატეხი ქვით, ძლიერ დაზიანებულია: მთლიანად ჩამონგრეულია კამარა და კონქი, ჩამოშლილია კედლების ზედა ნახევარი და პერანგის უმეტესი ნაწილი. შესასვლელი, რომლის გადახურვა ჩამონგრეულია, სამხრეთ კედლის დასავლეთ კიდეშია. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე შირიმისწირთხლებიანი სარკმლის ქვედა ნაწილია შემორჩენილი. სარკმლის სამხრეთით შეისრულთაღიანი პატარა ნიშია. რამიშვილი რ.; ჯორბენაძე ბ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 410.
ზემო ნაქალაქარის პირველი ნასოფლარი

ზემო ნაქალაქარის პირველი ნასოფლარი — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ნაქალაქარის განაპირას, სამხრეთით, ბუჭურად წოდებულ ადგილზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. შემორჩენილია ათიოდე ნასახლარი ბუდე. გეგმით სწორკუთხა შენობები (8x5, 6x3, 5x4 მეტრი და ასე შემდეგ) ნაგებია რიყის ქვით. ჩანს კედლების წყობის 2-6 რიგი. კედლების სისქეა 0,5-0,7 მეტრი. ნასოფლარის ტერიტორიაზე შეგროვდა გვიანდელი შუა საუკუნეების დამახასიათებელი, აგურისფრად გამომწვარი უხეშკეციანი თიხის ჭურჭლის ნატეხები. ნუცუბიძე ა., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 385.
გორშევარდნის ეკლესია

გორშევარდნის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მელიასხევში, 1 კილომეტრზე, გორშევარდნის მთის წვერზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია რიყისა და ნატეხი ქვის შერეული წყობით, რომელშიც შირიმის გათლილი ქვებია ჩართული. ეკლესიის გადახურვა ჩამონგრეულია. შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია, კარის გადახურვა ჩამოშლილია. სარკმლის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშია. სარკმლის ქვემოთ, კედელზე, ტრაპეზიაა მიდგმული. ეკლესიის სამხრეთით, რამდენიმე ნაბიჯზე, ოთხკუთხა კოშკის ნანგრევია. ბაქრაძე ზ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 393.
ლოდების წმინდა გიორგის ეკლესია

ლოდების წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის დაბა სიონის ჩრდილოეთით, 2 კილომეტრზე, ტყის პირას. განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, სწორკუთხა საკურთხევლიანი. ნაგებია დიდი ზომის ნატეხი ქვითა და შირიმით. დასავლეთ და აღმოსავლეთ კედლების ზედა ნაწილი მოგვიანებით წვრილი ნატეხი ქვით აღუდგენიათ. ეკლესიის გადახურვა და სამხრეთ კედელი თითქმის მთლიანად დანგრეულია. ჩრდილოეთ კედელი 1 მეტრის სიმაღლეზეა შემორჩენილი. სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილში შემორჩენილია შესასვლელის დასავლეთის წირთხლი. აღმოსავლეთის კედლის სამხრეთ ნაწილში გაჭრილია სწორკუთხა სარკმელი, რომელსაც გარედან შირიმის თაღი და მარტივი თავსართი აქვს. ეკლესიის გარშემო შემორჩენილია წრიული გალავნის ფრაგმენტები. რამიშვილი რ.; ჯორბენაძე ბ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 410.
იოსებზილიხანიანი

„იოსებზილიხანიანი“ — იოსებისა და ზელიხას ლეგენდის სპარსული ლიტერატურული ვერსიების ქართული რედაქციები. პირველი მათგანი, XVI საუკუნის ქართული მწერლობის ანონიმური ძეგლი, მომდინარეობს ჯამის მიმბაძველთა წრეში შემუშავებული ვერსიიდან. მთარგმნელი თავისუფლად ეკიდება დედანს, განიცდის ვეფხისტყაოსნის პოეტიკის გავლენას (ტექსტში ერთგან იხსენიება ზაალი, ამიტომ ამ ვერსიას პირობიტად ზაალისეულსაც უწოდებენ) „იოსებზილიხანიანის“ მეორე ქართული ვერსიის (1629) ავტორია თეიმურაზ I, თეიმურაზის თხზულების წყარო დაუდგენელია. კორნელი კეკელიძის აზრით, ეს არის „თავისებური კომბინაცია ბიბლიური ეპიზოდისა და მისთვის ცნობილი აღმოსავლური ვერსიებისა“. „იოსებზილიხანიანის“ ქართულ ვერსიებს დიდი მნიშვნელობა აქვს აღმოსავლური ვერსიების შესწავლისათვის. გავახარია ა., „იოსებზილიხანიანის“ ქართული ვერსიების სპარსული წყაროები, ტ. 1, თბ., 1958 გვახარია ა., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 202.
ზემო ნაქალაქარის მეორე ნასოფლარი

ზემო ნაქალაქარის მეორე ნასოფლარი — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ნაქალაქარის განაპირას, აღმოსავლეთით, ქარსაანთხევის მარჯვენა ნაპირზე, ადგილ ნაყვერსში. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. ნასოფლარზე შემორჩენილია ათიოდე ნასახლარი ბუდე. შენობები გეგმით სწორკუთხაა (12x6; 8x4; 6x4 მეტრი და ასე შემდეგ), ნაგებია რიყის ქვით. შემორჩენილია კედლების (სისქე 0,5-0,6 მეტრი) წყობის 4-6 რიგი. შენობები ზურგით მთის ფერდობშია შეჭრილი. ნუცუბიძე ა., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 385.
სიონის ნამოსახლარი

სიონის ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის დაბა სიონის კაშხალთან, წყალგადამყვანის სათავესთან. განეკუთვნება ადრინდელი ბრინჯაოს ხანის ადრეულ ეტაპს. გამოავლინა ისტორიის ინსტიტუტის სიონის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი რ. რამიშვილი) 1962 წელს. სადაზვერვო თხრილში აღმოჩნდა თიხის ჭურჭლის, კერისა და ხელსაფქვავის ნატეხები. ნამოსახლარი დაფარულია ბეტონის სქელი ფენით. აღმოჩენილი არქეოლოგიური მასალა ინახება არქეოლოგიის კვლევით ცენტრის სიღნაღის არქეოლოგიურ ბაზაში. რამიშვილი რ. ჯორბენაძე ბ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 410-411.
ზემო ნაქალაქარის მესამე ნასოფლარი

ზემო ნაქალაქარის მესამე ნასოფლარი — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ნაქალაქარის სამხრეთით, 3 კილომეტრზე, საყდრისგორაზე. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. შემორჩენილია ათამდე გეგმით სწორკუთხა (8x4 მეტრი; 6x4 მეტრი; 5x3 მეტრი), ნასახლარი ბუდე. შენობები ნაგებია რიყისა და ნატეხი ქვით. ჩანს კედლის წყობის 2-6 რიგი. შენობები ზურგით შეჭრილია მთის ფერდობში. ნუცუბიძე ა., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 385.
გორშევარდნის ყორღანები

გორშევარდნის ყორღანები — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მელიასხევში, სოფლის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, გორშევარდნის მთაზე. განეკუთვნება ძვ. წ III ათასწლეულის დასასრულს. ძეგლი 1981 წელს გაითხარა ისტორიის, არქეოლოგიის და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის ივრის ხეობის კომპლექსურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი გ. მირცხულავა). გათხრილი ორი ყორღანიდან ერთი ქვაყრილიანია, უორმოო, დიამეტრი 14 მეტრია სიმაღლე 1,5 მეტრი. კამერა ხით ნაგები ჩანს, სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან მას აქვს დრომოსი, 15 სანტიმეტრ სიღრმეზე გაჭრილი დერეფანი, რომელიც კამერასთან 2 მეტრ სიგანისაა, ხოლო გარეთ ვიწროვდება და ქვაყრილის პირთან 0,7 მეტრია. დრომოსს მთელ სიგრძეზე, და კამარის იატაკს ძლიერი ცეცხლის კვალი აჩნდა. კამერაში მიცვალებულთა ორი ჯგუფი აღმოჩნდა: სამხრეთ ნაწილში ორი მიცვალებულის ჩონჩხი თავის ქალის გარეშე, ჩრდილოეთ ნაწილში კი სამი მიცვალებული, დაკრძალული მარცხენა გვერდზე, ხელფეხმოკეცილი. აღმოჩნდა აგრეთვე სამი თიხის ჭურჭლის ფრაგმენტი, ყავისფერი შემკულობის გარეშე, ორი ქუსლამოღარული ობსიდიანის ისრისპირი, ერთი ბრინჯაოს ისრისპირი, სარდიონისა და პასტის რამდენიმე მძივი. კამარის მთელ ფართობზე მიმობნეული იყო ცხვრის ძლები. მეორე ყორღანი მიწაყრილიანია, ზემოდან წვრილი ქვის პერანგით,უორმოო. სამხრეთ მხრიდან დრომოსისებრი დერეფანი ეკვრის. ყველგან ჩანს ძლიერი ცეცხლის კვალი. კამერის ცენტრში აღმოჩნდა ადამიანის ჩონჩხის ძვლები და თიხის ჭურჭლის ნატეხები. მიცვალებული დაკრძალული იყო მარცხენა გვერდზე, ხელფეხმოკეცილი, იქვე იყო ადამიანის ორი თავის ქალა ჩონჩხის გარეშე. მასალა ინახება არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის ივრის ხეობის კომპლექსური ექსპედიციის ბაზაში, დაბა სიონში. მირცხულავა გ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 393-394.
სიონის ნასახლარი

სიონის ნასახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის დაბა სიონის განაპირას, ჩრდილოეთით, ორმოებისგორასთან. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. შემორჩენილია რიყისა და ნატეხი ქვით ნაგები კედლების წყობის ქვედა 2-4 რიგი. ნამოსახლარის მიდამოებში ნაპოვნია გვიანდელი შუა საუკუნეების აგურისფრად გამომწვარი უხეშკეციანი თიხის ჭურჭლის ნატეხები. რამიშვილი რ.; ჯორბენაძე ბ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 411.
მელიასხევის სამაროვანი

მელიასხევის სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მელიასხევში, სოფლის განაპირას, ნიაღვრისხევში. აღმოჩენილია გვიანდელი ბრინჯაოს ხანის თიხის ჭურჭლის ნატეხები, ბრინჯაოს და რკინის ნივთები და სხვა მასალა ინახება არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის ივრის ხეობის კომპლექსური ექსპედიციის ბაზაში, დაბა სიონში. სოფლის განაპირას თავშალმებად წოდებულ ადგილზე, II სამაროვანია. დაზიანებულია მიწის სამუშაოების დროს. სამარხეული მასალა გაფანტულია მოსახლეობაში და დაკარგულია. ჯორბენაძე ბ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 394.
ზემო ნაქალაქარის ნასოფლარი

ტერმინი ზემო ნაქალაქარის ნასოფლარი შეიძლება აღნიშნავდეს: ზემო ნაქალაქარის პირველი ნასოფლარი — ნასოფლარი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ნაქალაქარში. ზემო ნაქალაქარის მეორე ნასოფლარი — ნასოფლარი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ნაქალაქარში. ზემო ნაქალაქარის მესამე ნასოფლარი — ნასოფლარი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ნაქალაქარში.
სამველ პეტროსიანი

სამველ პეტროსიანი (დ. 31 ოქტომბერი, 1954, ახალციხე) — ქართველი ინჟინერი, პოლიტიკოსი. დაიბადა 1954 წლის 31 ოქტომბერს. დაამთავრა ერევნის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი, სამრეწველო და სამოქალაქო მშენებლობის სპეციალობებით. 2012-2016 წლებში იყო საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ახალქალაქის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — „მეტი სარგებელი ხალხს“. სამველ პეტროსიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი სამველ პეტროსიანი — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი (მოძველებული / არქივი / ახალი არქივი) ↑ სამველ პეტროსიანი — ქონებრივი მდგომარეობის დეკლარაცია[მკვდარი ბმული]
ჟალეთის ბაზილიკა

ჟალეთის ბაზილიკა — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის დაბა სიონში, ნასოფლარ საყარაულოს ჩრდილო-აღმოსავლეთით, 2 კილომეტრზე, ხშირი ტყით დაფარულ პატარა მთის ფერდობზე. განეკუთვნება IX საუკუნის დასასრულსა და X საუკუნის დასაწყისს. ძეგლი სამნავიანი ბაზილიკაა, რომელსაც სამხრეთით და დასავლეთით, ფასადების მთელ სიგრძეზე, ერთიანი ვიწრო გარშემოსასვლელი აქვს მიშენებული. შენობა ნაგებია საგანგებოდ შერჩეული თანაბარი ზომის რიყისა და ნატეხი ქვის სწორხაზოვანი რიგებით. გარეთა კუთხეები, კარ-სარკმლების ღიობები და ცალკეული კონსტრასტული ელემენტები (ბურჯები, საბჯენი თაღები, იმპოსტები) სუფთად დამუშავებული შირიმითაა ნაწყობი. კედლებში მათი აგების დროს სიმაგრისათვის მთელ სიგრძეზე დაუტანებიათ ხის ძვლები. ეკლესია ძლიერაა დაზიანებული (ამჟამად კონსერვირებულია): მისგან მთელ სიმაღლეზე მხოლოდ აღმოსავლეთ ნაწილი შემორჩა; ჩამოშლილია მთავარი და გვერდითი ნავების კამაროვანი გადახურვა, საბჯენი და ნავების გამყოფი თაღები, გრძივი კედლებისა და დასავლეთ კედლის ზედა ნაწილები: თითქმის მთლიანადაა დანგრეული გარშემოსასვლელის ორივე ნაწილი. 1961-1962 წლებში ძეგლის შესწავლისა და აღდგენა-გამაგრებითი სამუშაოების ჩატარების მიზნით გაიწმინდა ტაძრის მთელი ტერიტორია (სამუშოების ხელმძღვანელი და კონსერვაციის პროექტის ავტორი ნ. ქადეიშვილი) და გამოვლინდა მრავალი არქიტექტურული და კონსტრასტული დეტალი. თვით ტაძარში, აღმოსავლეთის ბურჯებს შორის, აღმოჩნდა შირიმითა და რიყის ქვით ნაგები ექვსწახნაგა ფორმის ნაგებობა, რომელიც საკურთხევლისწინა ჯვრის პოსტამენტს წარმოადგენდა. იგი მთლიანად შელესილია და ექვსივე წიბოს, მთელ სიმაღლეზე, შირიმით ნაწყობი ნახევარსვეტი ასდევს, აღმოსავლეთ და დასავლეთ წახნაგებზე კი ქვის საფეხურებია მიშენებული. რამიშვილი რ.; ჯორბენაძე ბ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 411.
ჯანდიერი

საკუთარი სახელი ჯანდიერი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჯანდიერი გიორგი ჯანდიერი — რუსეთის არმიის პოლკოვნიკი გიორგი ჯანდიერი — რუსეთის არმიის პოლკოვნიკი, I მსოფლიო ომის მონაწილე დავით ჯანდიერი — კახეთის დიდებული დომენტი (ჯანდიერიშვილი) — კალიგრაფი, სასულიერო პირი ეკატერინე ჯანდიერი — აგრონომი ილია ჯანდიერი — ზოოტექნიკოსი იოსები (ჯანდიერიშვილი) — აღმოსავლეთ საქართველოს კათალიკოს-პატრიარქი ირინე ჯანდიერი — ბალერინა კოტე ჯანდიერი — მწერალი, სცენარისტი ლევან ჯანდიერი — სამხედრო და საზოგადო მოღვაწე, პუბლიცისტი ლევან ჯანდიერი — არქიტექტორი ნიკოლოზ ჯანდიერი — ექიმი, საზოგადო მოღვაწე ჯუბა ჯანდიერი — კომპოზიტორი, მხატვარი ჯანდიერები — თავადური საგვარეულო საქართველოში