laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
გრადეცი (ზაგრები)

გრადეცი (უნგრ. Gréc, ლათ. Mons Graecensis prope Zagrabiam) — კაპტოლთან ერთად შუა საუკუნეების ზაგრების ისტორიული ცენტრი. ის მდებარეობს ზაგრების ისტორიულ რაიონ – გორნი-გრად-მედვეშჩაკში. გრადეცს ოქროს ბულა 1242 წელს ბელა IV–მ მიანიჭა. ეს მნიშვნელოვანი დოკუმენტი იყო, რომლის მიხედვითაც გრადეცს ეწოდებოდა "გრადეცის თავისუფალი სამეფო ქალაქი, ზაგრების მთაზე". ამ განკარგულებით გრადეცი პირდაპირ მეფეს დაექვემდებარა. ქალაქის მოსახლეობას ჰქონდა უფლება აერჩიათ საკუთარი მაგისტრი (gradski sudac), რომელიც თანამედროვე მერის როლს ასრულებდა. ქალაქის ირგვლივ დამცავი ნაგებობების მშენებლობა მონღოლების ევროპაში შეჭრის დროს დაიწყეს. გალავნის მშენებლობა 1242–1261 წლებში მიმდინარეობდა. დამცავი კედლები დასახლებას სამკუთხედის ფორმას აძლევს. გალავანი ადგილებში მართკუთხედი და ნახევრად წრიული კოშკებითაა გამაგრებული. გრადეცს ჰქონდა ოთხი ძირითადი შესასვლელი: დასავლეთი კარიბჭე მეშნიკის ქუჩაზე, ახალი ჩრდილოეთ კარიბჭე, დვერცე სამხრეთით და კამენიტა ვრატა (ქვის კარი). გრადეცის თავდაპირველი შესასვლელებიდან ქვის კარი ერთადერთია რომელიც დღემდე ორიგინალური სახით შემორჩა. კაპტოლი http://www.guide.ndo.co.uk/html/oldzagreb.html http://zagreb-city.info/zagreb-photos/43-zagreb-gradec-upper-town/55-gradecgornji-grad-upper-town-zagreb- დაარქივებული 2011-11-12 საიტზე Wayback Machine.
ერთი ბეჭედი

ერთი ბეჭედი — ჯ.რ.რ. ტოლკინის ლეგენდარიუმში ერთადერთი ძალაუფლების ბეჭედი, რომელსაც დანარჩენი ცხრამეტი ბეჭდის მართვა შეეძლო. მბრძანებელი ბეჭედი (მას სხვა მრავალი სახელიც ჰქონდა: მთავარი ბეჭედი, ძალაუფლების ბეჭედი, უზენაესი ბეჭედი და ა.შ.) საურონმა მეორე ეპოქის 1000 წლამდე გამოჭედა და მისი საშუალებით დანარჩენი ბეჭდების დამორჩილება სცადა, მაგრამ, დამარცხდა და მთელი 2900 წელი აღარ გამოჩენილა. საბოლოოდ ბეჭედი ფროდო ბეგინსის ხელში მოხვდა, რომელმაც იგი მიიტანა ოროდრუინთან, სადაც ის გამოიჭედა, და გაანადგურა (უფრო სწორად, იგი გოლუმმა უნებურად გაანადგურა, როდესაც ფროდოს ბეჭედი წაართვა და გახარებულმა უაზროდ ხტუნვა დაიწყო, ფეხი დაუსხლტა და ვულკანის ყელში ჩავარდა). ბეჭედს საკუთარი ნება ჰქონდა, მის ერთადერთ სურვილს წარმოადგენდა საკუთარ მბრძანებელთან, საურონთან, დაბრუნება. ბეჭედი საურონის სასიცოცხლო ძალებს შეიცავდა, ასე რომ, თავის მფლობელს ნელ-ნელა თავისი გავლენის ქვეშ აქცევდა. იმის გამო, რომ იგი თავის მფლობელს უჩინრად აქცევდა (საურონის გარდა), ხშირი ტარების შედეგად მფლობელიც ნაზგულივით უხილავი ხდებოდა. ბეჭედს გავლენა ჰქონდა სხვა ძალაუფლების ბეჭდებზე, მათ შორის, ელფურებზეც (მიუხედავად იმისა, რომ მათ შექმნაში საურონი არ მონაწილეობდა). ამიტომაც, მისი განადგურების შემდეგ, ყველა გადარჩენილმა ბეჭედმა თავისი ძალა დაკარგა. ბეჭედზე ბნელ ენაზე შესრულებული იყო წარწერა, ოთხი სტრიქონი ელფური ლექსიდან: Ash nazg durbatulûk, Ash nazg gimbatul, Ash nazg thrakatulûk, Agh burzum-ishi krimpatul. რომელიც ასე ითარგმნება: ერთი ბეჭედი დაჯაბნის ყველას, ერთი ბეჭედი მოძებნის ყველას, ერთი ბეჭედი შეკრებს წყვდიადში, და ერთ ჯაჭვად შეკრავს. ბეჭდის ძალა ამ სიტყვების წარმოთქმისას იმდენად ძლიერდებოდა, რომ იმ ადგილზე მზე ყოველთვის ბნელდებოდა, ელფები კი თავს უძლურად გრძნობდნენ. ერთი ბეჭედი — საიტზე Tolkien Gateway ↑ ტოლკინი, ჯ.რ.რ. (1954), ბეჭდის საძმო, ბეჭდების მბრძანებელი, ბოსტონი: Houghton Mifflin (გამოქვეყნების თარიღი: 1987), "The Shadow of the Past", ISBN 0-395-08254-4 ↑ ტოლკინი, ჯ.რ.რ. (1977), კრისტოფერ ტოლკინი, რედ., სილმარილიონი, ბოსტონი: Houghton Mifflin, "Of the Rings of Power and the Third Age", p. 287–288, ISBN 0-395-25730-1
ცივეტოტის ბრძოლა

ცივეტოტის ბრძოლა — ბრძოლა ჯვაროსნებსა და თურქ-სელჩუკებს შორის. გაიმართა 1096 წელს და ბოლო მოუღო გლეხების ჯვაროსნულ ლაშქარს. ჯვაროსნებისათვის კატასტროფული ქსერიგორდონის ალყის შემდეგ ორმა თურქმა ჯაშუშმა გაავრცელა ხმა, რომ გერმანელებმა, რომლებმაც დაიკავეს ქსერიგორდონი, დაიპყრეს ნიკეაც, რამაც გამოიწვია მღელვარება ჯვაროსნებთა შორის. რა თქმა უნდა თურქებმა მოაწყვეს ალყა ნიკეას მომავალ გზაზე. პეტრე ამიენელი დაბრუნდა კონსტანტინოპოლში მომარაგების ორგანიზაციისთვის და უკან უნდა დაბრუნებულიყო ახლო მომავალში. ჯვაროსნების ლიდერების უმრავლესობამ გადაწყვიტეს დალოდებოდნენ მის დაბრუნებას. მაგრამ ჟოფრუა ბიურელმა განაცხადა, რომ ამ სიტუაციაში მისი ლოდინი არის ლაჩრობა და დაუყონებლივ უნდა დაძრულიყვნენ თურქების წინააღმდეგ. მისმა პოზიციამ საბოლოოდ გაიმარჯვა და 21 ოქტომბერს, დღის მეორე ნახევარში, ოცი ათასიანი ლაშქარი დაიძრა ნიკეისკენ, დატოვეს ქალები, ბავშვები, მოხუცები და ავადმყოფები ბანაკში. ბანაკიდან სამ მილში, სადაც გზა გადიოდა ვიწრო ტყის ხეობაზე სოფ. დრაკონთან, ჯვაროსნებს ელოდებოდა თურქების ჯარი. ხეობასთან მიახლოებისას ჯვაროსნები ორმხრივ სროლაში მოყვნენ. ბრბოში დაიწყო პანიკა და რამდენიმე წუთში ჯარი სრული დეორგანიზაციისას გაიქცა უკან ბანაკში, ჯვაროსნების უმეტესობა დახოცეს), თუმცა ქალები, ბავშვები გადარჩნენ. 3 ათასი, მათთან ერთად ჟოფრუა ბიურელი, დაიმალნენ მიტოვებულ კოშკში. საბოლოოდ ბიზანტიელმა კონსტანტინ კატაკალონის მეთაურობით მოიხსნეს ალყა. მხოლოდ რამდენიმე ათასი გლეხ-ჯვაროსანი დაბრუნდა კონსტანტინოპოლში. ↑ Bradbury, Jim (2004). The Routledge Companion to Medieval Warfare. Routledge, გვ. 194. ISBN 9780203644669. ციტირების თარიღი: October 21, 2013.  ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 Runciman, Steven (1987). A History of the Crusades, Volume 1. Cambridge University Press, გვ. 131. ISBN 9780521347709. ციტირების თარიღი: October 21, 2013.  ↑ Kostick, Conor (2008). The Social Structure of the First Crusade, Illustrated, BRILL, გვ. 109. ISBN 9789004166653. ციტირების თარიღი: October 21, 2013.  ↑ Kazhdan, Alexander (1991). Oxford Dictionary of Byzantium. New York: Oxford University Press, გვ. 64. ISBN 978-0-19-504652-6.
დამასკოს ალყა (1148)

დამასკის ალყა — ალყა მეორე ჯვაროსნული ლაშქრობის დროს, რომელიც გრძელდებოდა 4 დღის განმავლობაში (24-29 ივლისი, 1148), დამთავრდა ჯვაროსნების დამარცხებით. თავდაპირველად იყო ნავარაუდევი ედესის დაპყრობა, მაგრამ რეალური მიზეზი იყო იერუსალიმის სამეფოს მიერ მიწების დაპყრობა. აკრაში შეკრებილმა ლუი VII-მ, ბალდუინ III იერუსალიმელმა და კონრად III-მ გადაწყვიტეს დამასკოს ალყა. გალილეაში ჯვაროსნების ჯარი გაერთიანდა და გააგრძელეს ლაშქრობა იორდანის მაღლობებზე. ამის გარდა, ცოტა მოგვიანებით მათ შეუერთდა ტაძრის რაინდები და იოანიტები. ივლისის დასაწყისში ჯარი გადავიდა ლიბანის ქედზე და დაამარცხა ბანაკი დამასკოს მახლობლად. 1148 წლის 24 ივლისს დაიწყო დამასკოს ალყა. ამ დღეს ჯვაროსნებმა დაიპყრეს გუტუ, სადაც ხარობდა დამასკოს ხეხილი, ამით გაწირეს მოსახლეობა შიმშილიშთვის. პირველ დღეებში ალყა მიმდინარეობდა წარმატებულად, ჯვაროსნები მიუახლოვდნენ ქალაქის კედლებს. იმპერატორ კონრადმა დაამარცხა მუსულმანები და გამაგრდა მდ. ბარადის მარჯვენა სანაპიროზე. ალყის პირველ დღეებში კონრადმა გაითქვა სახელი იმით, რომ პირადად ებრძოდა მუსულმანს და დახოცა ისინი. დამასკოს გარდაუვალი დაცემის დროს მოხდა დავა ლაშქრის წინამძღოლებს შორის, იმის შესახებ თუ ვისი დროშა იფრიალებდა დაპყრობილი ქალაქის თავზე. გარდა ამისა, ალყა არ აღმოჩნდა სრული. ამ დროს დამასკოში მოვიდა მაშველი ჯარი, რომელიც შედგებოდა ოცი ათასი ქურთისა და თურქმენისგან. ამის გარდა ახლოვდებოდა ალეპოს და მოსულის სულთნების ჯარი. საბოლოოდ ჯვაროსნებმა ალყა მოხსნეს. Kenneth Setton, ed. – A History of the Crusades, vol. I. University of Pennsylvania Press, 1958. Retrieved on 27 March 2008 William of Tyre – The Fiasco at Damascus (1148) დაარქივებული 2014-10-08 საიტზე Wayback Machine. at the Internet Medieval Sourcebook. Retrieved on 27 March 2008
ფრაუენკირხე (დრეზდენი)

დრეზდენის ღვთისმშობლის ტაძარი, ფრაუენკირხე (გერმ. Dresdner Frauenkirche) — ლუთერანული ეკლესია დრეზდენში, გერმანია. ამავე სახელწოდებით ევროპაში რამდენიმე სხვა კათოლიკური და პროტესტანტული ეკლესიაც მოიხსენიება. დრეზდენის ფრაუენკირხე თითქმის სრულიად განადგურდა მეორე მსოფლიო ომში საჰაერო დაბომბვის დროს და აღდგენილ იქნა როგორც ყოფილი მტრების შერიგების ისტორიული სიმბოლო. ტაძრის ფასადის რეკონსტრუქცია დასრულდა 2004 წელს, ინტერიერისა კი - 2005-ში და 13 წლის ინტენსიური აღდგენა-მშენებლობის შემდეგ 2005 წლის 30 ოქტომბერს ტაძარი საზეიმოდ კურთხეულ იქნა. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ფრაუენკირხე Frauenkirche Dresden დაარქივებული 2007-09-28 საიტზე Wayback Machine. ოფიციალური საიტი. The Frauenkirche
გოსპიჩი

გოსპიჩი (ხორვ. Gospić) — ქალაქი ცენტრალურ-დასავლეთ ხორვატიაში, ლიკა-სენჟის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი. პირველი დასახლება გოსპიჩის ადგილას 1263 წელს დაარსდა და კასეგი ერქვა. თანამედროვე სახელით ქალაქი 1605 წლიდან მოიხსენიება. XVII საუკუნეში დაიკავეს თურქებმა, იმავე საუკუნის ბოლოს ავსტრიელებმა. დასახლება თურქების შემოტევისაგან თავდასაცავი გამაგრებული ხაზის ნაწილი გახდა, რომელიც ჰაბსბურგებმა შექმნეს. გოსპიჩში, ლიკა-სენჟის რეგიონის მსგავსად, შერეული, ხორვატულ-სერბული მოსახლეობა ცხოვრობდა. 1991 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის 63%-ს ხორვატები, 32%-ს კი სერბები შეადგენდნენ. იუგოსლავიის დაშლის შემდეგ, ქალაქი ხორვატებსა და სერბებს შორის დაპირისპირების ობიექტად იქცა, რის გამოც მნიშვნელოვნად დაზიანდა. ქალაქის ოფიციალური საიტი
ქსერიგორდონის ალყა

ქსერიგორდონის ალყა — ქსერიგორდონის ციხესიმაგრე ალყაში მოაქციეს სელჩუკებმა გენერალ ელხანეშის მეთაურობით, რომელიც ჯვაროსნებმა დაიკავეს ჯვაროსნული ლაშქრობების დროს, რენო დე ბრეიმის მეთაურობით. ციხესმაგრის მცველებს 8 დღის განმავლობაში არ ჰქონდათ წყალი, რის შედეგადაც დანებდნენ მტერს, ეს მოხდა 1096 წლის 29 სექტემბერს. რამდენიმე ჯვაროსანმა მიიღო ისლამი და გადარჩა, ხოლო ვინც უარი თქვა რჯულის შეცვლაზე სელჩუკებმა დახოცეს. ჯვაროსნების არმია მცირე აზიაში განლაგდა 1096 წლის 6 აგვისტოს ცივეტოტის ბანაკთან, ნიკეის ჩრდილო დასავლეთით, რომელიც მაშინდელი რუმის სასულთნოს დედაქალაქი იყო. ახალგაზრდა სულთანი ქილიჩ-არსლან I ამ დროს საომრად იყო წასული დანიშმენდიდების წინააღმდეგ. ჯვაროსნები არ დაელოდნენ ძირითადი ჯარის მოსვლას და პატარ-პატარა რაზმებით თავს ესხმოდნენ ახლო მდებარე სოფლებს. რამდენიმეჯერე კიდეც მოიპოვეს გამარჯვება ნიკეის გარნიზონზე. რენო დე ბრეის რაზმი შედგებოდა 6 000 გერმანელისგან, მათ რიცხვში იყო 200 რაინდი. რენო დე ბრეი არ დაკმაყოფილდა ამით და იერიში მიიტანა ქსერიგორდონზე და 1096 წლის 18 სექტემბერს დაიკავა იგი. ქილიჩ-არსლან I-მა გენერალ ელხანეშს უბრძანა დაებრუნებინა ქსერიგორდონი 15 ათასიანი ჯარით, რომელიც ძირითადად შედგებოდა ცხენოსანი მეისრეებისგან, თვითონ კი 21 სექტემბერს მიადგა ციხესიმაგრეს, რათა შეეწყვიტა არეულობა. სელჩუკების ცხენოსანთა სწრაფმა იერიშმა ჯვაროსნები დააბნია, ამას დაემატა უწყლობა. ჯვაროსნების დასახმარებლად ჯარი არ ჩანდა, რაც მათ მდგომარეობას ამძიმებდა, რამდენიმე მკვლევარის აზრით ამის მიზეზი გახდა თურქების მიერ, ჯვაროსნების ბანაკში, ცივეტოტში, ცრუ ინფორმაციის გავრცელება იმის შესახებ, რომ ქსენიგორდონში სიმშვიდეა, ნიკეა დაკავებულია რენო დე ბრეიმის მიერ. ჯვაროსნების ლიდერები ვერ შეთანხმდნენ საერთო მოქმედებით გეგმაზე სანამ ოქტომბერში არ მიიღეს ინფორმაცია ქსერიგორდონის სელჩუკების მიერ დაპყრობის შესახებ. რენო დე ბრეის შესახებ გავრცელდა სხვადასხვა ინფორმაცია, ზოგი ამტკიცებდა რომ იგი დაიღუპა ქსერიგორდონის ალყის დასაწყისშივე, როდესაც ცდილობდა დაუფლებოდა წყლის კასრებს, ხოლო სხვები ამბობდნენ რომ მან მიიღი ისლამი და გადაურჩა სიკვდილს. Krey, August. C.. The First Crusade: The Accounts of Eyewitnesses and Participants. [S.l.]: Princeton University Press, 1921 Runciman, Steven. A History of the Crusades: The First Crusade and the Foundation of the Kingdom od Jerusalem. [S.l.]: Cambridge University Press, 1951. ISBN 0-521-06161
ანრის რაიონი

ანრის რაიონი (ესპ. Distrito de Anra) — რაიონი პერუში, ანკაშის რეგიონის უარის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3.172 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 800 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 22.41 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 80.31 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
კახაის რაიონი

კახაის რაიონი (ესპ. Distrito de Cajay) — რაიონი პერუში, ანკაშის რეგიონის უარის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3.050 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 018 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 18.94 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 159.35 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
ჩავინ-დე-უანტარის რაიონი

ჩავინ-დე-უანტარის რაიონი (ესპ. Distrito de Chavín de Huantar) — რაიონი პერუში, ანკაშის რეგიონის უარის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3137 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 088 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 20.93 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 434.13 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
უაკაჩის რაიონი

უაკაჩის რაიონი (ესპ. Distrito de Huacachi) — რაიონი პერუში, ანკაშის რეგიონის უარის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3509 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 111 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 24.35 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 86.7 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
უაკჩისის რაიონი

უაკჩისის რაიონი (ესპ. Distrito de Huacchis) — რაიონი პერუში, ანკაშის რეგიონის უარის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3491 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 055 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 28.48 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 72.16 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
უაჩისის რაიონი

უაჩისის რაიონი (ესპ. Distrito de Huachis) — რაიონი პერუში, ანკაშის რეგიონის უარის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3268 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 758 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 24.42 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 153.89 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
უანტარის რაიონი

უანტარის რაიონი (ესპ. Distrito de Huantar) — რაიონი პერუში, ანკაშის რეგიონის უარის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3354 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 010 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 19.28 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 156.15 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
უარის რაიონი

უარის რაიონი (ესპ. Distrito de Huari) — რაიონი პერუში, ანკაშის რეგიონის უარის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3149 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 738 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 24.41 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 398.91 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
მასინის რაიონი

მასინის რაიონი (ესპ. Distrito de Masin) — რაიონი პერუში, ანკაშის რეგიონის უარის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2550 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 948 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 25.86 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 75.33 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
პაუკასის რაიონი

პაუკასის რაიონი (ესპ. Distrito de Paucas) — რაიონი პერუში, ანკაშის რეგიონის უარის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3421 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 048 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 15.14 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 135.31 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
პონტოს რაიონი

პონტოს რაიონი (ესპ. Distrito de Ponto) — რაიონი პერუში, ანკაშის რეგიონის უარის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3140 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 472 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 29.38 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 118.19 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
რაუაპამპის რაიონი

რაუაპამპის რაიონი (ესპ. Distrito de Rahuapampa) — რაიონი პერუში, ანკაშის რეგიონის უარის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2550 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 739 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 81.93 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 9.02 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
რაპაიანის რაიონი

რაპაიანის რაიონი (ესპ. Distrito de Rapayan) — რაიონი პერუში, ანკაშის რეგიონის უარის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3238 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 752 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 12.22 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 143.34 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
სან-მარკოსის რაიონი

სან-მარკოსის რაიონი (ესპ. Distrito de San Marcos) — რაიონი პერუში, ანკაშის რეგიონის უარის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2964 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 607 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 24.44 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 556.75 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
სან-პედრო-დე-ჩანას რაიონი

სან-პედრო-დე-ჩანას რაიონი (ესპ. Distrito de San Pedro de Chana) — რაიონი პერუში, ანკაშის რეგიონის უარის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3413 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 668 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 19.24 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 138.65 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
უკოს რაიონი

უკოს რაიონი (ესპ. Distrito de Uco) — რაიონი პერუში, ანკაშის რეგიონის უარის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3336 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 786 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 33.31 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 53.61 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
ვიროვიტიცა

ვიროვიტიცა (ხორ. Virovitica) — ქალაქი ჩრდილო-აღმოსავლეთ ხორვატიაში, უნგრეთის საზღვართან. ვიროვიტიცა-პოდრავინის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქის ოფიციალური გვერდი ↑ Popis stanovništva, kućanstava i stanova 2021. – stanovništvo prema starosti i spolu po naseljima, 2021 Croatian census: population data by age, sex, settlement — Croatian Bureau of Statistics, 2022. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3513788"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q118496886"></a>
ჰერცშპრუნგ-რასელის დიაგრამა

ჰერცშპრუნგ-რასელის დიაგრამა (შემოკლებით ჰ-რ დიაგრამა) — ვარსკვლავების მიმოფანტული გრაფიკი, რომელზეც ნაჩვენებია კავშირი ვარსკვლავების აბსოლუტურ ვარსკვლავიერ სიდიდესა (ან სიკაშკაშე) და სპექტრულ ტიპებსა (ან კლასიფიკაცია) და ეფექტურ ტემპერატურებს შორის. ჰერცშპრუნგ-რასელის დიაგრამა ვარსკვლავების ადგილმდებარეობის რუკა არ არის, არამედ მასზე გამოსახულია თითოეული ვარსკვლავი გრაფიკზე და ზომავს მის ხილულ ვარსკვლავიერ სიდიდეს (სიკაშკაშე) მის ტემპერატურასთან (ფერი) მიმართებით. ჰერცშპრუნგ-რასელის დიაგრამა ასევე აბრევიატურით მოიხსენიება: ჰ-რ დიაგრამა ან ჰრდ. დიაგრამა შეიქმნა დაახლოებით 1910 წელს ეინარ ჰერცშპრუნგისა და ჰენრი ნორის რასელის მიერ და წარმოადგენს ვარსკვლავების ევოლუციის გაგებაში უდიდეს ნაბიჯს. მეცხრამეტე საუკუნის ბოლოს ვარსკვლავებზე დიდმასშტაბიანი ფოტოგრაფიულ-სპექტროსკოპიული დაკვირვებები ჩატარდა ჰარვარდის კოლეჯის ობსერვატორიაში, რის შედეგადაც ათი ათასობით ვარსკვლავის სპექტრული კლასიფიკაცია მიიღეს, რამაც საბოლოოდ კულმინაციას დრაპერის კატალოგში მიაღწია. ამ ნაშრომის ერთ სეგმენტში ანტონია მორიმ შეიტანა ვარსკვლავების დაყოფა მათი სპექტრული ხაზების სიგანის მიხედვით. ჰერცშპრუნგმა შენიშნა, რომ ვიწრო ხაზებით აღწერილ ვარსკვლავებს შედარებით პატარა მახასიათებელი მოძრაობა აქვს, ვიდრე იგივე სპექტრული კლასიფიკაციის სხვა ვარსკვლავებს. მან ეს ვიწრო ხაზიანი ვარსკვლავების უფრო მეტი სიკაშკაშის მიმანიშნებლად მიიღო და ამ რამდენიმე ჯგუფის პარალაქსები დათვალა, რამაც მათი აბსოლუტური ვარსკვლავიერი სიდიდის შეფასების საშუალება მისცა. ეს ზეგიგანტი ვარსკვლავები იმდენად შორს მდებარეობს, რომ ღირებული პარალაქსების დათვლა შეუძლებელი იყო, სანამ კოსმოსური ასტრომეტრია არ განვითარდა, ამიტომ მათი აბსოლუტური ვარსკვლავიერი სიდიდის შეფასება არ არსებობდა ამ ნაშრომამდე. ამ დიაგრამის ადრეული რასელისეული ვერსია მოიცავდა ამ ზეგიგანტებს, იმ ახლო ვარსკვლავებს, რომელთა პარალაქსი იმ დროს გაზომილი იყო, ვარსკვლავებს ჰიადებიდან (მეზობელი ღია გროვა) და რამდენიმე მოძრავ ჯგუფს, რომელთათვისაც შესაძლოა გამოეყენებინა მოძრავი გროვის მეთოდი, რომ დაედგინა მანძილები და ამის საშუალებით ამ ვარსკვლავების აბსოლუტური ვარსკვლავიერი სიდიდე მიეღო. ↑ A.C. Maury; E.C. Pickering (1897). „Spectra of bright stars photographed with the 11-inch Draper Telescope as part of the Henry Draper Memorial“. Annals of Harvard College Observatory. 28: 1–128. Bibcode:1897AnHar..28....1M. ↑ Hertzprung, Ejnar (1909). „Über die Sterne der Unterabteilung c und ac nach der Spektralklassifikation von Antonia C. Maury“. Astronomische Nachrichten. 179 (4296): 373–380. Bibcode:1909AN....179..373H. doi:10.1002/asna.19081792402. line feed character არის |title=-ში №88 პოზიციაზე (დახმარება) ↑ Russell, Henry Norris (1914). „Relations Between the Spectra and Other Characteristics of the Stars“. Popular Astronomy. 22: 275–294. Bibcode:1914PA.....22..275R.
წითელი ზეგიგანტი

წითელი ზეგიგანტი — K ან M სპექტრული ტიპის ზეგიგანტი ვარსკვლავი. ასეთი ტიპის ვარსკვლავები ყველაზე დიდია სამყაროში მოცულობით, თუმცა ყველაზე მასიური არაა. წითელი ზეგიგანტის საუკეთესო მაგალითებია ბეტელგეიზე და ანტარესი. მას შემდეგ, რაც ვარსკვლავის ბირთვში წყალბადი ამოიწურება, 10 მზის მასაზე მეტი ვარსკვლავები წითელი ზეგიგანტო ხდება იმ დროის მანძილზე, სანამ ჰელიუმის სინთეზი ხდება. ეს ვარსკვლავები უზარმაზარია და მათი ზედაპირის ტემპერატურა ძალიან დაბალია (3500-4500 კელვინი). წითელი ზეგიგანტის ექსტრემალური მაგალითებია V354 Cephei, KY Cygni, და KW Sagittarii, რომელთა რადიუსი 1500 მზის რადიუსის (დაახლოებით 7 ასტრონომიული ერთეული) ტოლია. უმეტესი წითელი ზეგიგანტის რადიუსი 200-800 მზის რადიუსია. მათი სიცოცხლის ხანგრძლივობა 10-დან 100 მილიონ წელიწადამდეა და ზოგჯერ გროვებშიც შეინიშნება. ამ ვარსკვალვების სიკაშკაშემ შესაძლოა მზისას 500 000-ჯერ გადააჭარბოს. რამდენიმე კარგად ცნობილი წითელი ზეგიგანტებია: KY Cygni V354 Cephei VX Sagittarii KW Sagittarii PZ Cassiopeiae Mu Cephei ანტარესი ბეტელგეიზე წითელი ზეგიგანტი ვარსკვლავები ↑ (17 June 1999) Introduction to Stellar Winds. Cambridge University Press, გვ. 53–. ISBN 978-0-521-59565-0. ციტირების თარიღი: 31 August 2012.  ↑ The Red Supergiant Star Betelgeuse. Astronomy Central (website). ციტირების თარიღი: 31 August 2012. ↑ Red Supergiant. Planet Facts (website). ციტირების თარიღი: 31 August 2012.
კაპტოლი (ზაგრები)

კაპტოლი (ხორ. kaptol) — ხორვატიის დედაქალაქ ზაგრების ისტორიული ნაწილი. კაპტოლში მდებარეობს რომის კათოლიკური ეკლესიის ხორვატიის არქიეპისკოპოსის რეზიდენცია. კაპტოლის როგორც აღმოსავლეთ ფერდობზე დასახლების არსებობა დასტურდება 1094 წელს ლასლო I–ის მიერ ზაგრების საეპისკოპოსოს დაარსებაში. ეპისკოპოსის რეზიდენცია და კათედრალი იყო კაპტოლში. ეპისკოპოსის იურისდიქციის ქვეშ ის პირველად 1198 წელს მოიხსენება. კაპტოლის ქუჩზე განთავსებული იყო კანონიკური საბჭოს (ლათ. capitulum) წევრების რეზიდენციები, საიდანაც მომდინარობს მისი სახელი. დასახლებას საბჭოს წევრები – (კანონები) განაგებდნენ. კათედრალი 1217 წელს ეკურთხა. კათედრალი 1242 წელს მონღოლების შემოსევის დროს მძიმედ დაზიანდა და 1263 მოხდა მისი აღდგენა. კაპტოლს, როგორც დასახლება არასიმეტრიული მართკუთხედის ფორმა ჰქონდა. მას ჰქონდა სამხრეთის შესასვლელი ბაკაჩევას ქუჩიდან და ჩრდილოეთით დღევანდელი კაპტოლის სკოლასთან სრულდებოდა. შუა საუკუნეებში კაპტოლს არ ჰქონდა თავდაცვითი ნაგებობები. ის მხოლოდ ხის ხობით იყო შემოსაზღვრული. კაპტოლის გარშემო ქვის კედელი და კოშკი 1469–1473 წლებში აშენდა. 1512–1520 წლებში თურქების შემოსევის შიშით აგებული კოშკები და გალავანი დღემდეა შემორჩენილი. XIII საუკუნეში კაპტოლში აშენდა ორი გოტიკური ტიპის ეკლესია: წმინდა ფრანცისკეს სახელობის ფრანცისკანული მონასტრით და წმინდა მარიამის სახელობის. 1334 წელს კანონებმა საკუთარი ყმებისთვის კაპტოლის ჩრდილოეთით შექმნეს ახალი სოფელი (Nova Ves), საიდანაც წარმოიქმნა შემდგომში უბანი ნოვა-ვესი, ხოლო დღეისთვის წარმოადგენს ქუჩა ნოვა-ვესს. http://www.zagreb.hr/default.aspx?id=14345 http://www.guide.ndo.co.uk/html/oldzagreb.html