laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ლიგურიელები

ლიგურიელები (ლათ. Ligures, ბერძ. Λίγυες) — იტალიის უძველესი მკვიდრი ხალხი ალპების დასავლეთით. დასახლებული იყვნენ, ასევე, საფრანგეთის სამხრეთ სანაპიროზე და ესპანეთის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. ლიგურიელები ითვლებიან ევროპის ერთ-ერთ უძველეს ხალხად, სავარაუდოდ, იყვნენ ტერამარის, ბრინჯაოს ხანის კულტურის მატარებლები, რომელიც გავრცელებული იყო ზემო იტალიაში. მათი ენის შესახებ, გარდა ადგილის დასახელებებისა, კელტურ ენასთან შერევის გამო ბევრი რამ არ არის ცნობილი. დღემდე არ არის აღმოჩენილი ლიგურიულ ენაზე შესრულებული რაიმე ხელნაწერი. ლიგურიელების მთავარი ქალაქი იყო ალბინგანიუმი, დღევანდელი ალბენგა, ჩრდილო-დასავლეთ იტალიაში. ქალაქის სახელი წარმოშობილია ლიგურიული სიტყვიდან - Ingauni. ლიგურიული ტომები იყვნენ: აპუანერები დეკიტები ინგაუნები ოქსიბიერები სტატიელები ძვ. წ. 700 წლიდან კელტებისგან შევიწროვებული ლიგურიელები თანდათან ტოვებენ მათი უძველესი განსახლების არეალის ძირითად ნაწილს და ინაცვლებენ იტალიის ჩრდილო-დასავლეთში. ძვ. წ. 238/236 წლიდან ექცევიან რომის რესპუბლიკის გავლენის ქვეშ. ძვ. წ. 187-175 წლებში ლიგურიელები გააფთრებით იბრძვიან რომაელების წინააღმდეგ. ლიგურიელთა დაპყრობის შემდეგ, მისი ერთ-ერთი ტომი, აპუანერები, რომაელებმა გადაასახლეს სამნიუმში. ძვ.წ. 173-172 წლებში როამელები იბრძვიან ლიგურიელთა ერთ-ერთი ტომის წარმომადგენლების, სტატიელების, წინააღმდეგ, რომლებიც დაამარცხეს და მონებად აქციეს. Günter Neumann: Ligurer. In: Reallexikon der Germanischen Altertumskunde (RGA). 2. Auflage. Band 18, Walter de Gruyter, Berlin/New York 2001, ISBN 3-11-016950-9, S. 400. Harald Haarmann: Lexikon der untergegangenen Völker. Von Akkader bis Zimbern. (= Becksche Reihe 1643). C. H. Beck, München 2005, ISBN 3-406-52817-1
მიუნხენის ტერაქტი (2016)

2016 წლის 22 ივლისს, გაისმა ორჯერ სროლის ხმა სავაჭრო ცენტრ „ოლიმპიის“ სიახლოვეს, მიუნხენის მოსახის რაიონში, გერმანიაში. გერმანული მედიის მიერ პოლიციის წარმომადგენლის ციტირებით, დაიღუპა და დაშავდა რამდენიმე ადამიანი. სროლა დაიწყო მაკდონალდსის რესტორანში, სავაჭრო ცენტრთან ახლოს. ინციდენტის შემდეგ, პოლიციის ცნობით, სულ მცირე, სამი დამნაშავე მონაწილეობდა თავდასხმაში. გვიან ღამით, პოლიციამ აღნიშნა, რომ ისინი ვერ გამორიცხავენ მხოლოდ ერთი დამნაშავის არსებობას. ცხრა მსხვერპლი და დამნაშავე გარდაიცვალა ინციდენტის დროს და კიდევ 36 დაშავდა. გარდაცვლილთაგან სამი ქალია და ექვსი მამაკაცი. დაღუპულები არიან: სევდა დაღი, 45 წლის, თურქი. ჰიუსეინ დაიჯიქი, 19 წლის, ბერძენი (თურქი წარმოშობის). სელჩუქ ქილიჩი, 15 წლის, თურქი. გიულიანო კოლმანი, 18 წლის, გერმანელი (წარმოშობით რუმინელი) ჯან ლეილა, 14 წლის, თურქი. რობერტო რაფაელი, 15 წლის, უნგრელი. არმელა სეგაში, 14 წლის, კოსოველი. საბინა სულაჯი, 14 წლის, კოსოველი. დიჯამანთ ზაბერგჯა, 21 წლის, გერმანელი (წარმოშობით კოსოველი). ↑ „Five reportedly killed in Munich mall shooting; manhunt underway, police say“. The Los Angeles Times. 22 July 2016. ციტირების თარიღი: 22 July 2016. ↑ „Munich police chief Hubertus Andrae: Suspect is 18-year-old German-Iranian from Munich“. Washington Post. 22 July 2016. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 22 აგვისტო 2016. ციტირების თარიღი: 22 July 2016. ↑ Al-Othman, Hannah. (23 July 2016) Munich shooting: Teenage gunman named as Ali David Sonboly. The Daily Standard. ციტირების თარიღი: 23 July 2016. ↑ Munich shooting: Police say nine dead as manhunt continues (22 July 2016). ციტირების თარიღი: 22 July 2016 ↑ Fenton, Siobhan (22 July 2016). „Munich shooting: 'Shots fired' at OEZ shopping centre in German city“. The Independent (ინგლისური). ციტირების თარიღი: 22 July 2016. ↑ Rawlinson, Kevin. (22 July 2016) Munich shooting: police say several people killed in 'rampage' – live. The Guardian. ციტირების თარიღი: 22 July 2016. ↑ Tote bei Schüssen an Einkaufszentrum – offenbar Schüsse am Stachus. Die Welt (22 July 2016). ციტირების თარიღი: 22 July 2016. ↑ Polizei aktualisiert Verletztenzahlen German. n-tv (24 July 2016). ციტირების თარიღი: 24 July 2016. ↑ Rothwell, James; Heighton, Luke. Who are the victims of the Munich shopping mall shooting?. The Daily Telegraph (23 July 2016). ციტირების თარიღი: 23 July 2016 ↑ Foreign Ministry announcement on the death of a Greek citizen in yesterday's attack in Munich (23 July 2016). ციტირების თარიღი: 23 July 2016 ↑ Magyar állampolgárságú fiú az egyik áldozat Hungarian (23 July 2016). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 26 ივლისი 2016. ციტირების თარიღი: 4 აგვისტო 2016. ↑ Johnston, Chris. (23 July 2016) Who were the Munich shooting victims? Eight of nine dead under 20 years old. The Guardian. ციტირების თარიღი: 23 July 2016. ↑ Lo sportivo e il piccolo eroe, chi erano le vittime di Monaco. AGI (24 July 2016). ციტირების თარიღი: 25 July 2016.
დიდო დედოფალი

დიდო დედოფალი (ლათ. Dido; დაახლ. ძვ. წ. IX საუკუნე) — ანტიკური ბერძნული და რომაული წყაროების მიხედვით, კართაგენის დამაარსებელი და პირველი დედოფალი. უპირველეს ყოვლისა, ცნობილია რომაელი პოეტის, ვერგილიუსის ეპიკური პოემიდან — ენეიდა. სხვა წყაროებში ასევე მოხსენიებულია როგორც ელისა (ძვ. ბერძნ. Ἔλισσα). Elmer Bagby Atwood, Two Alterations of Virgil in Chaucer's Dido, 1938. R. S. Conway, The Place of Dido in History, 1920. R.J. Edgeworth, "The Death of Dido." The Classical Journal 72.2 (1977) 129–33. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „დიდო დედოფალი“ ვიკისაწყობში. Forum Romanum: Justin 18.3f (Contains Justin (18.3–6) relating the early story of Elissa in full.) Translation of Virgil's works including the Aeneid დაარქივებული 2004-06-06 საიტზე Wayback Machine. by A. S. Kline (See also Virgil and Aeneid.) Ovid's imagined letter from Dido to Aeneas, trans. Miceal F. Vaughan დაარქივებული 2007-04-06 საიტზე Wayback Machine. (See also Ovid.) Appian, The Punic Wars, chapter 1 (See also Appian.) Dido, Queen of Carthage დაარქივებული 1999-09-01 საიტზე Wayback Machine. , original text, modernization, and discussion of Chaucer's Legend of Dido The Tragedy of Dido, Queen of Carthage, by Christopher Marlowe (and Thomas Nashe?) დაარქივებული 2004-06-19 საიტზე Wayback Machine. . Greek Mythology Link: Dido Queen Dido: Didone Liberata (Mostly about a new four-act play by Salvatore Conte; it contains also a confutation of the well-known suicide into a subjective vision of Aeneas and his "comites" – 4.664, followed by Dido's catabasis) ↑ 1.0 1.1 http://www.bbc.co.uk/arts/yourpaintings/paintings/the-death-of-dido-205124 ↑ 2.0 2.1 The Death Of Dido ↑ 3.0 3.1 Maro P. V. Aenēis — 0050. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1398"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q60220"></a> ↑ 4.0 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 Любкер Ф. Dido // Реальный словарь классических древностей по Любкеру / под ред. Ф. Ф. Зелинский, А. И. Георгиевский, М. С. Куторга и др. — СПб: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 398. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q4249594"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q101490"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q656"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q694826"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q4135787"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q24933120"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q45197920"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1459210"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q30059240"></a> ↑ 5.0 5.1 Пигмалион // Энциклопедический словарь — СПб: Брокгауз — Ефрон, 1898. — Т. XXIIIа. — С. 574. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q24481564"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q602358"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19908137"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q23892950"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q656"></a> ↑ 6.0 6.1 https://biography.wikireading.ru/42548
ჰელიოტექნიკა

ჰელიოტექნიკა — ტექნიკის დარგი, რომელიც შეისწავლის მზის რადიაციის ენერგიის გარდაქმნას ენერგიის ისეთ სახეობად, რომელიც უფრო ხელსაყრელია პრაქტიკული საქმიანობისთვის. ეს დარგი მოიცავს ჰელიოდანადგარების კვლევისა და დაპროექტების საკითხებს. მზის ფოტოელექტროგარდამქმნელებს წარმატებით იყენებენ კოსმოსურ აპარატებში. მნიშვნელოვანია, ჰელიოტექნიკის გამოყენება სოფლის მეურნეობაში მრავალრიცხოვანი მცირე ელექტროტევადობისა და განწერტებული მომხმარებლებისათვის, მაშინ, როდესაც ძვირადღირებული ელექტროგადამცემი ხაზების მშენებლობა ეკონომიკურად არახელსაყრელია. ჰელიოტექნიკით მინერალიზებული წყლის მზის ენერგიით გამტკნარება ეკონომიკურად მიზანშეწონილია. ტექნიკის ამ დარგს დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა სსრკ-ის შუა აზიის ქვეყნებში მეცხოველეობის განვითარებისთვის. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 616.
გრიგოლ ბერძენიშვილი

გრიგოლ ალექსანდრეს ძე ბერძენიშვილი (დ. 17 აპრილი, 1909, ბათუმი — გ. 7 თებერვალი, 1962, თბილისი) — ქართველი დრამატურგი. ლიტერატურულ მოღვაწეობას ეწეოდა 1927 წლიდან. ბერძენიშვილის პირველი მნიშვნელოვანი პიესა „ოქროს ვერძი“ დაიდგა 1937 წელს თბილისის სანკულტურის თეტრში. 30-იან წლებში იდგმებოდა ბერძენიშვილის პიესები: „აჭარის მთებში“, „სერგო“, „ჩაძირული ოქრო“, „ცეცხლი“, „ჩვენი მიწა“ და სხვა. 1941 წლიდან თბილისის, გორის, ცხინვალის, ფოთის, მახარაძისა და სხვა თეატრების სცენაზე წარმოდგენილ იქნა ბერძენიშვილის ახალი პიესები: „არწივის ბუდე“ (რუსთაველის სახელობის თეატრი, თანაავტორი ს. დოლიძე). „სიყვარულის ძალა“, „მშვიდობის მტრედები“ (1948), „ბედნიერებისაკენ“ (1951), „ძველი ჭრილობა“ (1952), „კოჭლი მეწისქვილე“ (1956), „დაჭრილი არწივი“ (1957, მარჯანიშვილის სახელობის თეატრი). ბერძენიშვილის პიესებში ასახულია ქართველი ხალხის გმირული წარსული და თანამედროვეობა. მისი თავდადება დიდ სამამულო ომში, ბრძოლა მშვიდობის განმტკიცებისათვის. ბერძენიშვილს ეკუთვნის საბავშვო მოთხრობები „დიდი წიფლის საიდუმლო“, „ეგნატეს ცრემლი“, „მოწყვეტილი ვარსკვლავი“ და სხვა. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. მასთან დიდუბის პანთეონში დაკრძალულია მისი მეუღლე — ქეთევან გაბრიელის ასული ჩოლობარგია (დ. 4 აგვისტო, 1909, ოზურგეთი — გ. 14 ივლისი, 1978, თბილისი). ჭილაია ს., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 335. ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 85, თბ., 1994
ჩაპარალი (ბუჩქნარი)

ჩაპარალი (ესპ. chaparal/chaparro - ჯაგმუხის რაყა) — სუბტროპიკული ქსეროფილური, ხეშეშფოთლოვანი და მარადმწვანე ბუჩქნარი. გავრცელებულია კალიფორნიაში, მის აღმოსავლეთ შტატებსა და მექსიკაში. გავრცელებულია ზღვის დონიდან 600-2100 (ზოგან 2400) მეტრზე. ჩაპარალი ხანძრითა და ძოვებით გაჩანაგებული ხეშეშფოთლოვანი ტყეების ადგილას ჩნდება. მას წყალდაცვითი ფუნქცია აქვს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 82.
ჩარდაში

ჩარდაში — უნგრული ხალხური ცეკვა. შეიქმნა XIX საუკუნეში. იგი შედგება როგორც ნელი (პათეტიკური), ისე სწრაფი ნაწილებისგან. ჩარდაშს იმპროვიზაციულობა და სინკოპირებული რიტმი ახასიათებს. ჩარდაში დაამუშავა ფ. ლისტმა თავის უნგრულ რაფსოდიებში, ასევე იოჰან ბრამსმა „უნგრულ ცეკვებში“. გვხვდება დელიბის ბალეტში -„კოპელია“ და ჩაიკოვსკის ბალეტში - „გედების ტბა“. ჩარდაში საფუძვლად დაედო XX საუკუნეში რუსეთში გავრცელებულ ცეკვას - „ვანგერკას“. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 83.
ფერდინანდ ფონ ჰებრა

ფერდინანდ ფონ ჰებრა (დ. 7 სექტემბერი, 1816, ბრნო — გ. 5 აგვისტო, 1880, ვენა) — ავსტრიელი მეცნიერ-მედიკოსი. ვენის დერმატოლოგიური სკოლის ერთ-ერთი დამაარსებელი. ვენის უნივერსიტეტის დერმატოლოგიის პროფესორი (1876). მან პირველმა დაამუშავა კანის დაავადებები და ისინი 12 ჯგუფად დაყო, კანის რამდენიმე დაავადება აღწერა და მათ საკუთარი სახელი უწოდა. შეიმუშავა კანის დაავადებების მკურნალობის ახალი მეთოდები. გამოდიოდა ჰუმორული პათოლოგიის მომხრეთა წინააღმდეგ. ის კანის დაავადებათა განვითარებაში დიდ როლს ანიჭებდა გარეგან ფაქტორებს (ქიმიური ნივთირებები, პარაზიტი ცხოველები და სხვა). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 611. ↑ 1.0 1.1 SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ 2.0 2.1 Who Named It? <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q66683"></a> ↑ 3.0 3.1 ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ 4.0 4.1 Encyklopedie dějin města Brna — 2004. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q16765207"></a> ↑ 5.0 5.1 Proleksis enciklopedija, Opća i nacionalna enciklopedija — 2009. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3407324"></a> ↑ 6.0 6.1 Brozović D., Ladan T. Hrvatska enciklopedija — LZMK, 1999. — 9272 გვრ. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1264934"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q429032"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18446"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1789619"></a> ↑ 7.0 7.1 Base biographique — BIU Santé. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q867925"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q105958830"></a>
ჰებეფრენია

ჰებეფრენია — ფსიქიკური დაავადება, შიზოფრენიის ერთ-ერთი სახე. ვითარდება სქესობრივი მომწიფების პერიოდში. ვლინდება უაზრო ქცევებით, თეატრალურობით, ზოგჯერ კი — ჰალუცინაციებით. ხშირად ჰებეფრენიით დაავადებულები კარიკატურულად დახვეწილ თავაზიანობასა და სულელურ მხიარულებას უხამებენ ერთმანეთს. მედიკამენტური მკურნალობისას დაავადების მიმდინარობისას გაუმჯობესების პერიოდების გამოვლენაა შესაძლებელი. ეს იგივეა, რაც შიზოფრენიის სხვა ფორმების დროს - ინსულინოთერაპია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 611.
სალეჰ-ფაშა

სალეჰ-ფაშა (ჰაჯი სალეჰ-ფაშა) — ჯაყელთა საგვარეულოს წარმომადგენელი. ახალციხის (ჩილდირის) ფაშა 1824-1825 წლებში. შემდეგ სტამბოლში გაიწვიეს. ახალციხის ფაშების სია ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 610.
სენტი

სენტის ტაძარი — მდებარეობს სოფელ სენტაში მდინარე თებერდის სანაპიროზე შემაღლებულ ადგილას. მისი აგების დაახლოებითი თარიღია X საუკუნე. სახელწოდება ქართულ სვეტს, სვეტიცხოველს უნდა უკავშირდებოდეს. ტაძრის არქიტექტურული აღწერა პირველად მოგვცა გერმანელმა მეცნიერმა ჯოზეფ ბერნარდცმა 1829 წელს. გეგმით ტაძარი წარმოადგენს თანაბარმკლავიან ჯვარს სამი ეკვდერით. შენობის სიგრძე და სიგანე 8 მეტრია. ნაგებია ქვიშაქვით კარგად თლილი ბლოკებით და კირხსნარით. ტაძარი გამორჩეულია თავისი ფრესკებით. შესრულებულია თეთრი, წითელი და მუქი ყავისფერი საღებავებით. ცენტრალური ფიგურა არის ღვთისმშობელი, რომელსაც ხელები ზეცისკენ აქვს აპყრობილი. საკურთხევლის სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებზე გამოსახულია წმინდანთა ორი ჯგუფი, თითოეულზე ოთხი ფიგურაა. ტაძრის შესწავლის დროს აღმოჩნდა ბერძნულად შესრულებული წარწერა, რომელიც ქართულად ასე იკითხება: თ. მიბჩუანი, მეგობრობის სათავეებთან, თბ., 1986 Кузнецов В., христианство на северном кавказе до XV в, вл. 2002 Виноградов А.Ю, ФРЕСКИ СЕНТИНСКОГО ХРАМА, Российская археология, N1, 2005 ↑ Виноградов А.Ю, ФРЕСКИ СЕНТИНСКОГО ХРАМА, Российская археология, N1, 2005 с. 79
ელგუჯა ბერძენიშვილი

ელგუჯა ისიდორეს ძე ბერძენიშვილი (დ. 25 თებერვალი, 1927, თბილისი, საქართველოს სსრ — გ. 1 იანვარი, 2019, თბილისი, საქართველო) — ქართველი ფერმწერი და გრაფიკოსი. საქართველოს დამსახურებული მხატვარი (1966). 1956 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია. ბერძენიშვილის ფერწერული ნამუშევრებისათვის დამახასიათებელია თანამედროვეობის განცდა, კომპოზიციის გრძნობა. მისი მნიშვნელოვანი ნამუშევრებია: „დეკორატიული პანო“ ბიჭვინთაში (1967), „ნავები“ (1955, მხატვრის კუთვნილება), „მეუღლის პორტრეტი“ (1956, მხატვრის კუთვნილება), „აბესალომ და ეთერი“ (1968, ფალიაშვილის სახლ-მუზეუმი); განსაკუთრებით საინტერესოა კ. გამსახურდიას რომანის „დიდოსტატის მარჯვენის“ ილუსტრაციები (1972, მხატვრის კუთვნილება). გარდაიცვალა 2019 წლის 1 იანვარს, 91 წლის ასაკში. დაკრძალულია ვაკის კერძო სასაფლაოზე მეუღლის გვერდით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 335. ელგუჯა ბერძენიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ მხატვარი ელგუჯა ბერძენიშვილი გარდაიცვალა. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-06-22. ციტირების თარიღი: 2019-01-17.
იერუსალიმის კედლები

იერუსალიმის კედლები (არაბ. أسوار القدس; ებრ. חומות ירושלים) — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი იერუსალიმში. 1535 წელს, როდესაც იერუსალიმი შედიოდა ოსმალეთის იმპერიის შემადგენლობაში, სულთან სულეიმან I-მა ბრძანა დანგრეული ქალაქის კედლებისა აღდგენა. სამუშაოებს დასჭირდა ოთხი წელი და მიმდინარეობდა 1537-1541 წლებში. კედლების სიგრძეა 4 018 მეტრი. საშუალო სიმაღლე — 12 მ., ხოლო კედლის საშუალო სიგანე — 2,5 მ., კედელის მთელ სიგრძეზე დატანებულია 34 საყარაულო კოშკი და 7 ჭიშკარი. ორი მცირე კარიბჭე არქეოლოგებმა გახსნეს. 1981 წელს იუნესკომ იერუსალიმის კედლები შეიტანა მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში. ↑ ძეგლი იუნესკოს შესთავაზა იორდანიამ. იუნესკომ გაითვალისწინა იერუსალიმის განსაკუთრებული სტატუსი, ვინაიდან არ არის ზოგადი პოლიტიკური შეთანხმების მისი სტატუსის შესახებ და დაიცვა გაეროს მიერ ქვეყნის დაყოფის 1947 წლის გეგმა, რომლის თანახმადაც იერუსალიმი ცალკე სუბიექტია. სწორედ ამის გამო იერუსალიმი არ მიაკუთვნა არც ისრაელს და არც იორდანიას. ↑ Jerome Murphy-O’Connor (2008). The Holy Land: An Oxford Archaeological Guide from Earliest Times to 1700, Oxford Archaeological Guides. Oxford: Oxford University Press, გვ. 12. ISBN 978-0-19-923666-4. ციტირების თარიღი: 8 January 2016.  ↑ http://www.antiquities.org.il/jerusalemwalls/hstry_12_eng.asp ↑ Old City of Jerusalem and its Walls
დიდნაურის ნაქალაქარი

დიდნაურის ნაქალაქარი — ნაქალაქარი დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს შირაქის ველზე, ადგილ დიდნაურზე. ნაქალაქარს იკვლევდა არქეოლოგი კიაზო ფიცხელაური. ნაქალაქარი აღმოაჩინეს 2014 წელს. სატელიტური გადაღებების განხილვის შედეგად აღმოჩნდა მასშტაბური დასახლება – ნაქალაქარის შიდა ციხე 1,5 კმ. სიგრძის გალავნითა და 12 მეტრის სიგანის თავდაცვითი თხრილით შემოსაზღვრული. დაზვერვითი არქეოლოგიური გათხრები საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიისა და ივ. ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის წარმომადგენლებისგან დაკომპლექტებულმა ექსპედიციამ ჩაატარა. მოპოვებული კერამიკული მასალის მიხედვით, ექსპედიცია ნაქალაქარს ძვ. წ. XII-IX საუკუნეებით ათარიღებს. ნაქალაქარი მძლავრი მიწისძვრის შედეგად უნდა იყოს დანგრეული. არქეოლოგების ვარაუდით კატასტროფა ძვ. წ. IX საუკუნეში მოხდა. ექსპედიციის წევრები ვარაუდობენ, რომ ის უძველესი სახელმწიფოს დედაქალაქი უნდა ყოფილიყო, რომელიც ისტორიულ წყაროებში მოხსენიებული არ არის. სპეციალისტებს ეჭვის საფუძველს სასახლის მასშტაბები, ინფრასტრუქტურა, მიმდებარე ტერიტორიაზე არსებული ნასახლარები და სამარხები აძლევს. 2020 წლის 23 ივლისს საქართველოს მთავრობის დადგენილების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორია.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 11418 ↑ აღმოჩენა, რომელიც საქართველოს და მსოფლიოს ისტორიას შეცვლის… რატომ დაინტერესდნენ გერმანელები დიდნაურის გათხრებით… ↑ უნიკალური აღმოჩენა შირაქში – რას მოიცავს ძვ. წ. XII-IX საუკუნეების „დიდნაურის ნაქალაქარი“[მკვდარი ბმული] ↑ შირაქის ველზე არქეოლოგებმა 3 ათას 200 წლის წინანდელი ნაქალაქარი აღმოაჩინეს[მკვდარი ბმული] ↑ დადგენილების ტექსტი
ვერა ბელეცკაია

ვერა კონსტანტინეს ასული ბელეცკაია (დ. 15 აპრილი, 1914, თბილისი ― გ. 23 ოქტომბერი, 1974, იქვე) — გრაფიკოსი. საქართველოს დამსახურებული მხატვარი (1962). 1937 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია. ნაყოფიერად მუშაობდა როგორც ილუსტრატორი და პეიზაჟისტი. საინტერესოა მისი ფერადი ლინოგრავიურების სურათები: „თბილისი“, „შატილი“, „ტალინი“ და სხვა. დაზგური გრაფიკის ჟანრში შექმნილია პეიზაჟების სერიები, რომლებიც მკაფიო და მჟღერი ფერებით გამოირჩევა. მნიშვნელოვანი ნამუშევრები: „სვანეთი“, „ველი თბილისი“, „დაღესტანი“, „ძველი ხუროთმოძღვრების ძეგლები“ (ქაღალდი, გუაში, ტემპერა და აკვარელი) და სხვა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 283.
მისტეიკენ-პოინტის ეკოლოგიური ნაკრძალი

მისტეიკენ-პოინტის ეკოლოგიური ნაკრძალი — უდაბური ადგილი კანადაში. მდებარეობს ნიუფაუნდლენდი და ლაბრადორის პროვინციის ავალონის ნახევარკუნძულის უკიდურეს სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. მისტაკენ-პოინტში აღმოჩენილია ედიკარიუმის პერიოდის ნამარხი ნაშთები და ამ თვალსაზრისით არის დედამიწაზე მრავალუჯრედიანი ორგანიზმების საცხოვრისი ყველაზე ძველი ადგილი. უძველესი ნამარხი ნაშთი ეკუთვნის Fractofusus misrai-ს, რომელიც აღმოაჩინა ინდიელმა გეოლოგმა შივა ბალაკ მისრამ 1967 წლის ივნისში. ნაკრძალი დაარსდა 1987 წელს, ხოლო 2009 წელს მოხდა მისი გაფართოება, მას შემდეგ რაც მეტი ნამარხი ნაშთები აღმოაჩინეს. ნამარხი ცხოველების ადგილი მისტეიკენ-პოინტი 2016 წლის 17 ივლისს შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მისტეიკენ-პოინტის ეკოლოგიური ნაკრძალი ოფიციალური საიტი Management Plan დაარქივებული 2016-03-03 საიტზე Wayback Machine. ↑ 1.0 1.1 Mistaken Point Ecological Reserve. Government of Newfoundland and Labrador. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 11 ნოემბერი 2016. ციტირების თარიღი: 17 July 2016. ↑ Mistaken Point en. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. ციტირების თარიღი: 17 July 2016. ↑ MacEachern, Daniel. „Newfoundland's Mistaken Point named UNESCO World Heritage site“. CBC News. ციტირების თარიღი: 17 July 2016.
ტარკვინია

ტარკვინია (იტალ. Tarquinia; ლათ. Tarquinii, ბერძ. Ταρκυνία) — ქალაქი და კომუნა იტალიაში. ლაციოს რეგიონის ვიტერბოს პროვინციაში. მოსახლეობა 16 401 კაცი (2008 წ.), სიმჭიდროვე 59 ად./კმ². ფართობი 280 კმ². ქალაქის მფარველად ითვლება ღვთისმშობელი. ანტიკურ ეპოქაში ქალაქ ტარკვინიის ადგილზე მდებარეობდა ეტრუსკების ქალაქი, რომელიც სავარაუდოდ ეტრუსკების ქალაქების გაერთიანების ლიდერი იყო. გადმოცემის მიხედვით ქალაქი დააარსა ლიდიიდან გადმოსახლებულმა ტარქონმა. ქალაქში შემორჩენილია ტავდაცვითი კედლის ნაშთები, რომელიც ძვ. წ. V-IV საუკუნეებს მიეკუთვნება. ტარკვინიაში დაიბადა რომის მეხუთე მეფე ლუციუს პრისკუს ტარკვინიუსი. 2008 წელს ქალაქი ტარკვინია და ეტრუსკული ნეკრეპოლისი შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში. Official website Awayaway.com დაარქივებული 2021-11-04 საიტზე Wayback Machine. , Tarquinia - ancient history of Italy: descriptions of some Etruscan tombs ↑ Etruscan Necropolises of Cerveteri and Tarquinia
აკაკი ბელიაშვილი

აკაკი იონას ძე ბელიაშვილი (დ. 24 აპრილი [ ძვ. სტ. 11 აპრილი], 1903, სოფელი ქორეთი, ახლანდელი საჩხერის მუნიციპალიტეტი — გ. 14 თებერვალი, 1961, თბილისი) — ქართველი მწერალი, კინო სცენარისტი. დაამთავრა ქუთაისის ქართული გიმნაზია. 1921 წლიდან სწავლობდა თბილისის პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში. გიმნაზიაში სწავლის დროს ბელიაშვილი ხელნაწერ ჟურნალებში აქვეყნებდა პატარა მოთხრობებს, მინიატურებსა და პიესებს. 20-იან წლებში „ფუტურისტ-ლეფელების“ ლიტერატურული დაჯგუფების აქტიური წევრი იყო. 30-იანი წლებიდან ხელი აიღო ფორმალისტურ ძიებებზე. თავის ნაწარმოებებში (მოთხრობათა კრებულები: 1933, 1935, 1937) ბელიაშვილი ქართველი ხალხის ყოფასა და შრომას წარმოსახავს; სატირულ-იუმორისტულ მოთხრობებში „მეზობლები“ (1935), „უცნობი“ (1936), „ქსენოფონტეს გასაჭირი“ (1936), „იუსტინეს ხაფანგი“ (1938), „მამონას ცდუნება“ (1940) და სხვა, მწერალი ამხელს წარსულის გადმონაშთებს, დასცინის მავნე ჩვევებს, მომხვეჭელობასა და მეშჩანობას. ბელიაშვილის უმნიშვნელოვანესი ნაწარმოებია სამტომიანი ისტორიული რომანი "თავგადასავალი ბესიკ გაბაშვილისა" (1945-1948), რომელშიც გამოჩენილი პოეტის მხატვრულ ბიოგრაფიასთან ერთად წარმოდგენილია XVIII საუკუნის საქართველოს საზოგადო-პოლიტიკური ცხოვრება. რომანში „ოქროს ჩარდახი“ (წგნ. I, 1952) კვლავ ბესიკის თავგადასავალია გადმოცემული, დასავლეთ საქართველოს ისტორიულ მოვლენათა ფონზე. დიდ სამამულო ომს ეძღვნება რომანი „უღელტეხილი“ (1956). რომანში „ვეფხია ხალიბაური“ (ნაწ. 1-2, 1959-1960) ბელიაშვილი ასახავს ქართველ მეტალურგთა შრომასა და ყოფას. ახალგაზრდობის შრომა დაედო საფუძვლად დაუმთავრებელ რომანს "შვიდკაცა" (1960). ბელიაშვილი კინოდრამატურგიც იყო, მისი სცენარებით შეიქმნა ფილმები: „ცანის ხეობის საუნჯე“ (1941), „ისინი ჩამოვიდნენ მთიდან“ (1954) და სხვა. მას ეკუთვნის პუბლიცისტური და ლიტერატურულ-კრიტიკული სტატიებიც. დაჯილდოებულია ორი ორდენით. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. მასთან დიდუბის პანთეონში დასაფლავებულია მისი მეუღლე — თინათინ მიხეილის ასული გამყრელიძე (დ. 17 ნოემბერი, 1907, სოფელი ზოდი, ახლანდელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტი — გ. 14 დეკემბერი, 1961, თბილისი). რადიანი შ., თანამედროვენი, თბ., 1959; ჯიბუტი ვ., თანამედროვენი, თბ., 1969; გვერდწითელი გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 285. ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 81, თბ., 1994
ჰულაგუიანური დირჰემი

ჰულაგუიანური დირჰემი — ყაზან-ყაენის ფულადი რეფორმის შემდეგ ილხანების მიერ მოჭრილი მონეტა (XIII საუკუნის მიწურული). გავრცელებული იყო საქართველოში (ქოდალოს, ყარაღაჯის განძები). მსგავს მონეტებს თბილისის ზარაფხანაშიც ჭრიდნენ. ქართულ-ჰულაგუიანური დირჰემი ჯალაღანია ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 694.
ჰისტიდინი

ჰისტიდინი (სიმბოლური აღნიშვნა His ან H) — ამინომჟავა, აქვს ფუძე თვისებები, უამრავი ცხოველისთვის შეუცვლელი ამინომჟავაა. შედის ბევრი ფერმენტის, კერძოდ, (რიბონუკლეაზის, ტრანსკეტოლაზის) აქტიური ცენტრის შემადგენლობაში. ორგანიზმში ჰისტიდინის დაშლის საწყისი სტადიაა ამიაკის მოხლეჩა, რის შედეგადაც წარმოიქმნება უროკანინმჟავა, რომელიც შარდთან ერთად გამოიყოფა. ჰისტიდინის დეზამინირების რეაქცია შეუქცევადია. მისი კატალიზატორია ჰისტიდინ-ამიაკ-ლიაზა. ჰისტიდინის უკმარისობა იწვევს ნივთიერებათა ცვლის დარღვევას, ჰემოგლობინის სინთეზის შეკავებას. ჰისტიდინის დეკარბოქსილირებას მოსდევს ბიოლოგიურად აქტიური ამინის - ჰისტამინის წარმოქმნა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 672. ↑ Nomenclature and Symbolism for Amino Acids and Peptides. IUPAC-IUB Joint Commission on Biochemical Nomenclature (1983). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 9 ოქტომბერი 2008. ციტირების თარიღი: 5 March 2018.