laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ოტო I დიდი

ოტო I დიდი (გერმ. Otto I. der Große; დ. 23 ნოემბერი, 912, ვალჰაუზენი, საქსონია-ანჰალტი — გ. 7 მაისი, 973, მემლებენი, საქსონია-ანჰალტი) — საქსონიის ჰერცოგი, აღმოსავლეთ ფრანკების მეფე 936 წლიდან და საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორი 962 წლიდან. ჰაინრიხ I-ისა და მისი მეუღლე მატილდა ვესტფალიელის შვილი. თავისის საშინაო პოლიტიკით განამტკიცა ადრეფეოდალური გერმანული სახელმწიფო. ჰერცოგთა სეპარატიზმის წინააღმდეგ ბრძოლაში ეყრდნობოდა სამღვდელოებას, რომელსაც ფართო იმუნიტეტურ პრივილეგიებს ანიჭებდა. ახორციელებდა დაპყრობით პოლიტიკას აღმოსავლეთისა და სამხრეთის მიმართულებით. განაგრძო პოლაბების მიწა-წყლის დაპყრობა. მათ გასაქრისტიანებლად დააარსა მაგდებურგის საარქიეპისკოპოსო (968 წელი). 951 წელს დაიმორჩილა ლომბარდია. 955 წელს ლეხის ველზე (აუგსბურგთან) დამარცხა უნგრელები. 961 წელს რომის პაპის იოანე XII-ის დახმარების საბაბით გაილაშქრა რომზე და 962 წლის 2 თებერვალს პაპმა იმპერატორად აკურთხა. ამით დასაბამი მიეცა საღვთო რომის იმპერიას. 967-971 წლებში ოტო I ცდილობდა სამხრეთ იტალიის დაპყრობას, მაგრამ ვერ შეძლო. ფაქტობრივად ოტო I-მა სამეფო ხელისუფლებას დაუმორჩილა პაპები და ისინი თავისი პოლიტიკის იარაღად აქცია. თანამედროვენი ოტო I-ს დიდს უწოდებენ. დაკრძალულია გერმანიაში, მაგდებურგის სანქტ-მაურიციუსის კათედრალში. ჰყავდა ორი მეუღლე, 929 წლიდან ედით ინგლისელი, უესექსის ანგლო-საქსი მეფის ედუარდ უფროსის ასული და 951 წლიდან ადელჰაიდ ბურგუნდიელი, ზემო ბურგუნდიის მეფის რუდოლფ II-ის ასული და იტალიის მეფის ლოთარ II-ის ქვრივი. შვილები: ვილჰელმი, მაინცის არქიეპისკოპოსი (954-968) და იმპერიის ერცკანცლერი (956-968). (დ. 929 – გ. 2 მარტი 968, როტლებეროდე) — სავარაუდოდ შეეძინა სახელით უცნობი სლავი ტყვე ქალისაგან ქორწინების გარეშე. ლიუდოლფი, შვაბიის ჰერცოგი (დ. 930, მაგდებურგი — გ. 6 სექტემბერი 957, პომბია, იტალია) - ედითა ინგლისელთან ლიუდგარდი, ლოთარინგიის ჰერცოგის კონრად წითურის მეუღლე (დ. დაახ. 931 – გ. 18 ნოემბერი 953) — ედითა ინგლისელთან ჰაინრიხი (დ. 953 – გ. 7 აპრილი 954) — ადელაიდა ბურგუნდიელთან ბრუნო (დ. 954 – გ. 8 სექტემბერი 957) — ადელაიდა ბურგუნდიელთან მათილდე ქუედლინბურგელი, ქუედლინბურგის მონასტრის აბატესა 966 წლიდან, იმპერიის რეგენტი ოტო III-ის დროს (დ. თებერვალი 955 – გ. 7 თებერვალი 999, ქუედლინბურგი) — ადელაიდა ბურგუნდიელთან ოტო II, იმპერატორი (დ. 955 – გ. 7 დეკემბერი 983, რომი) — ადელაიდა ბურგუნდიელთან ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ოტო I დიდი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 604. Bernhardt, John W. Itinerant Kingship and Royal Monasteries in Early Medieval Germany, c. 936–1075. Cambridge: Cambridge University Press, 1993. ISBN 978-0-521-52183-3. Bachrach, David. "Exercise of royal power in early medieval Europe: the case of Otto the Great 936-73", in Early Medieval Europe, 17,4 (2009), pp. 389–419. Barraclough, G. The Origins of Modern Germany (1946). online edition დაარქივებული 2012-04-02 საიტზე Wayback Machine. Gallagher, John. Church and state in Germany under Otto the Great (936–973) (1938). Hill, Jr., B. H. Medieval Monarchy in Action: The German Empire from Henry I to Henry IV (1972). ISBN 978-0-389-04652-3. Lasko, Peter. Ars Sacra: 800–1200 (1995), ch. 9. ISBN 978-0-300-06048-5. Menzel, W. (2011). Germany from the Earliest Period. Vol I. Nabu Press. ISBN 978-1-178-77378-1.
მადრიუ-პერაფიტა-კლარორი

მადრიუ-პერაფიტა-კლარორი (ფრანგ. Vallée du Madriu-Perafita-Claror) — მყინვარული ხეობა სამხრეთ-აღმოსავლეთ ანდორაში. მოიცავს მთლიანი სახელმწიფოს ტერიტორიის დაახლოებით 9%-ს, 42.47 კმ²-ს და წარმოადგენს სიდიდით მეორე წყლის აუზს ანდორაში. ეს იზოლირებული და განუვითარებელი ხეობა აღიარებულია ველური ბუნების მრავალი საფრთხის ქვეშ მყოფი სახოების ნამდვილ სამოთხედ, ასევე მიიჩნევა ანდორის "სულიერ გულად". 2004 წელს, ხეობა გახდა პირველი და ჯერჯერობით ერთადერთი მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი ანდორიდან. ხეობის ლანდშაფტი მყინვარულია, გამოირჩევა ფართო საძოვრებით, კლდიანი რელიეფითა და ტყეებით. სამხრეთიდან, აღმოსავლეთიდან და დასავლეთიდან შემოსაზღვრულია მთებით. ხეობაში მდებარეობს ორი პატარა დასახლება, რომელიც 1950-იან წლებამდე მთელი წლის განმავლობაში იყო დასახლებული, მაგრამ ამჟამად მხოლოდ საზაფხულო საცხოვრებელს წარმოადგენს. დასახლებები სულ 12 სახლისაგან შედგება, რომლებიც გრანიტისა და სხვა ადგილობრივი მინერალებისგანაა ნაგები. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში Madriu-Perafita-Claror Valley Cultural landscape of the Madriu Valley-Perafita-Claror World Heritage დაარქივებული 2007-09-27 საიტზე Wayback Machine.
მირის ციხესიმაგრე

მირის ციხესიმაგრის კომპლექსი (ბელ. Мірскі замак) — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი ბელარუსში. მდებარეობს გროდნენის ოლქში, მსოფლიო მემკვიდრეობის სხვა ძეგლის - ნევიჟის ციხესიმაგრიდან 29 კმ-ით ჩრდილო-დასავლეთით. ციხესიმაგრის მშენებლობა XV საუკუნის ბოლოს დაიწყო და XVI საუკუნის დასაწყისში დასრულდა. ნაგებია გოთიკურ არქიტექტურულ სტილში. 1568 წელს, ციხესიმაგრე პოლონელ-ლიტველი არისტოკრატის, ნიკოლოზ კრისტოფერ სიროტკას ხელში გადავიდა, რომელმაც ის რენესანსულ სტილში დაასრულა. თითქმის საუკუნოვანი მიტოვებისა და შემდეგ ნაპოლეონის პერიოდში გადატანილი მრავალი საფრთხის შემდეგ, XIX საუკუნის ბოლოს ციხესიმაგრე აღადგინეს. მეორე მსოფლიო ომის მიმდინარეობისას, ნაგებობა ნაცისტი ოკუპანტების ხელში გადავიდა და გამოიყენებოდა ებრაული მოსახლეობის ლიკვიდაციემდელ გეტოდ. ნესვიჟის ციხესიმაგრე მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მირის ციხესიმაგრე Official UNESCO site The Mir Castle Photos on Radzima.org Photos on Globus.tut.by
ნესვიჟის ციხესიმაგრე

ნესვიჟის ციხესიმაგრე (ბელ. Нясвіжскі замак) — ციხესიმაგრე-რეზიდენცია ბელარუსის ქალაქ ნესვიზში, რომელიც ლიტვური წარმოშობის არისტოკრატებს, რაძივილების ოჯახს ეკუთვნოდა. ციხესიმაგრის მშენებლობა 1551 წელს ნიკოლოზ რაძივილი შავმა დაიწყო. სამუშაოები 1604 წელს დასრულდა. 1654-1659 წლებში, რუსეთ-პოლონეთის ომის მიმდინარეობისას, ციხეში რუსების შეიარაღებული ძალები იყვნენ განლაგებული. 1706 წელს, ჩრდილოეთის ომის მიმდინარეობისას, ციხესიმაგრე შვედებმა აიღეს და სამხედრო ბასტიონადს აქციეს. ამ დროს ნაგებობის ძირითადი ნაწილი დაინგრა. აღდეგნითი სამუშაოები 1720 წელს დაიწყო. 1792 წლის რუსეთ-პოლონეთის ომში, ციხესიმაგრე კვლავ რუსეთის არმიის განკარგულებაში იყო. საბჭოთა ეპოქაში, ნესვიჟის ციხესიმაგრე КГБ-ის სანატორიუმს წარმოადგენდა. 2005 წელს, იუნესკომ ციხესიმაგრე მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. მირის ციხესიმაგრე მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში Views of the castle Views of the cathedral Photos on Radzima.org
ასურნასირფალ II

ასურნასირფალ II, ასურეთის მეფე ძველი წელთაღრიცხვით 883 - ძვ. წ. 859. მის დროს საფუძველი ჩაეყარა „ახალი ასურული სამეფოს“ სამხრეთ ძლიერებას. ასურნასირფალ II აწარმოებდა ომებს მეზობლების წენააღმდეგ. დაარბია ჩრდილოეთ შუამდინარეთში დასახლებული არამეელები, რომლებიც წინა ორი საუკუნის მანძილზე დიდად ავიწროებდნენ ასურელებს. დიდი ბრძოლები გადაიხადა ჩრდილოეთით - ნაირისა და ურარტუს ქვეყნებთან. დაიპყრო ევფრატის დასავლეთი მდებარე მიწები - სირიისა და ფინიკიის მნიშვნელოვანი ნაწილი. მისი ლაშქრობები ხასიათდებოდა დიდი სისასტიკით დაპყრობილი მოსახლეობის მიმართ. ამ ლაშქრობათა ამბები მოთხრობილია ასურნასირფალ II ანალებში, ხოლო მრავალი სცენა წარმოდგენილია ქ. ქალზუში მისი სასახლის კედლებზე ამოკვეთილ ბარელიეფებზე. მელიქიშვილი გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 662.
საფრანგეთის კონეტაბლების სია

დაახ. 1060 - ალბერიკ კლემენი, სენიორი დე მეცი დაახ. 1065 - ბალბერიკი დაახ. 1069 - გოტიე დაახ. 1071 - ადელელმი დაახ. 1075 - ადამი დაახ. 1085 – ტიბო დე მონმორანსი, სენიორ დე მონმორანსი დე მარლი დე ფოიიარდ დე დოილ დე შატო-ბასე († 1090). დაახ. 1107 – გასტონ დე შომონი, სენიორ დე პუასი. დაახ. 1108 – იუგ დე შომონი, მეტსახელად “ლე ბორნ”. მატიე I დე მონმორანსი († 1160). დაახ. 1164-1174 – სიმონ დე ნოფლ-ლე-შატო. გრაფი რაულ I დე კლერმონი († 5 ოქტომბერი 1191, აკონი, პალესტინა, III ჯვაროსნული ლაშქრობა). დრე IV დე მელო, სენიორი დე სენ-ბრი (1148-1218). ბარონი მატიე II დე მონმორანსი, მეტსახელად “დიდი კონეტაბლი” (1174-1230). ჯან დე მონმირელი 1230-1241 - გრაფი ამორი VII დე მონფორი († 1241). 1241-1248 – იუმბერ V დე ბოჟო († 1250). 1248-1275 – ილ II დე ტრაზინი. 1275-1277 – იუმბერ VI დე ბოჟო, სენიორი დე მონპენსიე († 1285). 1277-1302 – რაულ II დე კლერმონი, სენიორი დე ნესლი († 1302). 1302-13029 – გოშე დე შატიიონი, გრაფი დე პორსეანი (1249-1329). 1329-1344 – რაულ I დე ბრიანი, გრაფი დ’ო, გრაფი დე გინი († 1344). 1344-1350 – რაულ II დე ბრიანი, გრაფი დ’ო († 1350). 1350-1354 – შარლ დე ლა სერდა, გრაფი დ’ანგულემი († 1354). 1354-1356 – ჟაკ I დე ბურბონ-ლა მარში, გრაფი დე ლა მარში (1319-1362). 1356-1356 – გრაფი ვალტერ VI დე ბრიენი, ათენის ტიტულარული ჰერცოგი († 1356) 1356-1370 – რობერ მორო დე ფიენი (1308-1370). 1370-1380 – ბერტრან დიუ გეკლენი, ჰერცოგი დე მოლინა (1320-1380) 1380-1392 – ოლივიე V დე კლისონი, გრაფი დე პოროე (1336-1392). 1392-1397 – ფილიპ დ’არტუა, გრაფი დ’ო. 1397-1402 – ლუი დე სანკერი, სენიორი დე ბომიერი. 1402-1411 – შარლ I დ’ალბრე, გრაფი დე დრე († 1415). 1411-1413 – ვალერან III დე ლუქსემბურგი, გრაფი დე სენ-პოლი. 1413-1415 – შარლ I დ’ალბრე, გრაფი დე დრე. 1415-1418 – გრაფი ბერნარ VII დ’არმანიაკი. 1418-1424 – ჰერცოგი შარლ II დე ლორენი (1365-1431). 1424-1424 – ჯონ სტიუარტი (1380-1424). 1425-1458 – ჰერცოგი არტიუ III დე ბრატანი, ცნობილი როგორც “კონეტაბლი დე რიშმონი” († 1458). 1475-1475 – ლუი დე ლუქსემბურგი, გრაფი დე სენ-პოლი († 1475). 1483-1488 - ჰერცოგი ჟან II დე ბურბონი († 1488) 1488-11492- ოდ დ’აიდი, გრაფი დე კომინჟი († 1492) 1515-1527 – შარლ III დე ბურბონ-მონპანსიე, ჰერცოგი დე მონპანსიე. (1490-1527), მეტსახელად “კონეტაბლი დე ბურბონი”, საფრანგეთის პერი. 1538-1567 – ჰერცოგი ან დე მონმორანსი (1492-1567), საფრანგეთის პერი, საფრანგეთის პირველი ბარონი, საფრანგეთის დიდი მაგისტრი, საფრანგეთის მარშალი. 1593-1614 – ჰერცოგი ანრი I დე მონმორანსი (1534-1614), საფრანგეთის პერი, საფრანგეთის მარშალი. 1621 – შარლ დ’ალბრე, ჰერცოგი დე ლიუნი, მარკიზი დ’ალბრე (1578-1621), საფრანგეთის პერი, საფრანგეთის ბაზიერთუხუცესი. 1622 – ფრანსუა დე ბონე (1543-1626), ჰერცოგი დე ლედიგიერი, საფრანგეთის პერი, საფრანგეთის მარშალი, საფრანგეთის ბოლო კონეტაბლი.
ბეგინაჟი

ბეგინაჟი (ფრანგ. Béguinage, გერმ. begijnhof) — პატარა ნაგებობების ერთობლიობა ბელგიაში, რომელსაც ბეგარდები იყენებდნენ. ისინი წარმოადგენდენნ XIII საუკუნეში, ისტორიულ ნიდერლანდებში დაარსებულ კათოლიკური ეკლესიის საერო საძმოს, რომელიც შედგებოდა მორწმუნე ქალებისგან, რომლებიც ღმერთისათვის მსახურებას დანარჩენი სამყაროსგან მოწყვეტის გზით ცდილობდნენ. ბეგინაჟი შედგება პატარა საცხოვრებლებისა და შიდა ეზოებისაგან, რომლებიც ხშირად დანარჩენი ქალაქისგან ერთ ან ორჭიშკრიანი კედლითაა იზოლირებული. ღარიბი და მოხუცი ბეგარდები აქ შემწეობების ხარჯზე ცხოვრობდნენ. პირველი ბეგარდები XII საუკუნეში დასახლდნენ ტერიტორიაზე, რომელიც დღეს ფრანგულენოვანი ბელგიის შემადგენლობაშია (ლიეჟი). 1998 წელს, იუნესკომ ბეგინაჟი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში Belgium's beguinages offered refuge for women დაარქივებული 2008-07-20 საიტზე Wayback Machine.
ანტონ ლავეი

ანტონ შანდორ ლავეი (ინგლ. Anton LaVey; ნამდვილი სახელი — ჰოვარდ სტენტონ ლევი ინგლ. Howard Stanton Levey; დ. 11 აპრილი, 1930 — გ. 29 ოქტომბერი, 1997) — წარმოშობით ამერიკელი, სატანის ეკლესიის დამაარსებელი, მწერალი, ოკულტისტი და მუსიკოსი. მისი დედა, გერტრუდა, იყო მამით რუსი და დედით უკრაინელი, რომლებიც 1893 წელს გადასახლდნენ ოჰაიოში. ლავეის სიტყვებისა და მისი გენეალოგიის მიხედვით, მის ძარღვებში ჩქეფდა ფრანგული, რუსული, უკრაინული, ელზასური, გერმანული და რუმინული სისხლი. მისი მუსიკალური მისწრაფება იყო კლასიკური მუსიკა, თუმცა მოსწონდა და მხარს უჭერდა ისეთ როკ მუსიკოსებსა და ჯგუფებს, როგორებიცაა Slayer, ოზი ოსბორნი, Electric Hellfire Club, Mercyful Fate, Deicide, მერილინ მენსონი, Acheron, Morbid Angel. იგი იყო სატანისტური ბიბლიის ავტორი და ლავეის სატანიზმის დამაარსებელი. საიდუმლოდ დაკრძალეს ქალაქ კოლმაში (კალიფორნია). ბიოგრაფიული მონახაზი, სატანის ეკლესიის ოფიციალურ გვერდზე ანტონ ლავეი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ↑ 1.0 1.1 Internet Speculative Fiction Database — 1995. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2629164"></a> ↑ 2.0 2.1 Stefon M. Encyclopædia Britannica <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741"></a> ↑ Store norske leksikon — 1978. — ISSN 2464-1480 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q746368"></a> ↑ 4.0 4.1 Internet Philosophy Ontology project <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q6023365"></a> ↑ Babelio — 2007. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2877812"></a>
გრან-პლასი

გრან-პლასი (ფრანგ. Grand-Place de Bruxelles) — ბრიუსელის ცენტრალური, ისტორიული მოედანი. შედგება ორი მნიშვნელოვანი შენობისაგან - ქალაქის ცენტრალური ჰოლისა (რატუშა) და პურის სახლისაგან. მოედანი ბრიუსელის მთავარ ტურისტულ ღირსშესანიშნაობას წარმოადგენს. ანსამბლი ასევე შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში. მოედანი სათავეს იღებს XII საუკუნიდან, ამ დროს მის ადგილას აქ ჭაობი იყო. XIII საუკუნეში აშენდა პურის სახლი, რომელიც მოგვიანებით, მეფის სახლის სახელით გახდა ცნობილი. საინტერესოა, რომ გერმანულ ენაში, იგი დღემდე ძველი სახელით, „პურის სახლით" მოიხსსენიება, ფრანგულში კი „მეფის სახლით". 1402-1455 წელს აშენდა ქალაქის ცენტრალური, გოთიკური ჰოლი. 1695 წლის 13 აგვისტოს, ბრიუსელს საფრანგეთის 70 000 -იანი მძლავრი არმია მოადგამ. ფრანგებმა ქალაქი ცეცხლის ალში გაახვიეს. ქალაქის ცენტრალური ჰოლისგან ნანგრევებიღა შემორჩა. 1998 წელს, იუნესკომ გრან-პლასი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: გრან-პლასი Panorama 360° of "Grand Place from Brussels" UNESCO page related to the Grand Place Virtual visit, photos and webcam of the Grand Place The Maison-du-Roi or Broodhuis დაარქივებული 2006-05-16 საიტზე Wayback Machine. Brussels' Flowercarpet official website
ბელგიისა და საფრანგეთის სამრეკლოები

ბელგიისა და საფრანგეთის სამრეკლოები — 56 სამრეკლო ბელგიისა და საფრანგეთის ტერიტორიებზე, რომლებიც იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. ამავე დროს აღიარა ისტორიული ფლანდრიისა და მისი მეზობელი რეგიონების საზოგადოების დამოუკიდებლობა ფეოდალური და რელიგიური გავლენისაგან, რაც ამ შენობებში აისახა. 1999 წელს, იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში მხოლოდ 32 კოშკი შეიტანა და უწოდა ფლანდრიისა და ვალონის სამრეკლოები, მაგრამ 2005 წელს, სიას დაამატა ჩრდილოეთ საფრანგეთში მდებარე კიდევ 23 სამრეკლო და შესაბამისად, მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში მათ სახელი შეეცვალათ. სამრეკლოები ერთდროულად ასრულებდნენ როგორც რელიგიურ, ისე სათვალთვალო კოშკების ფუნქციებს. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საფრანგეთში აალსტის სამრეკლო ტუინის სამრეკლო მონსის სამრეკლო ტურნეს სამრეკლო Brief description of the ensemble ID 943/943bis, UNESCO Website Detailed argumentation for list ID 943/943bis, UNESCO Website The complete list ID 943/943bis, UNESCO Website Articles on the phenomenon of the belfries დაარქივებული 2007-09-29 საიტზე Wayback Machine. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ბელგიისა და საფრანგეთის სამრეკლოები
ლუიზა-მარგარიტა დე ლორენი

ლუიზა-მარგარიტა დე ლორენ-გიზი, პრინცესა დე კონტი (ფრანგ.: Louise-Marguerite de Lorraine-Guise, princesse de Conti) (* 1588; † 30 აპრილი 1631, შატო დ’ო, ო, საფრანგეთი) იყო ფრანსუა დე ბურბონის, პრინც დე კონტის (* 1558 – † 1614) მეუღლე. ლუიზა-მარგარიტა იყო 1588 წელს მოკლული ანრი I დე ლორენის, ჰერცოგ დე გიზის, პრინც დე ჟუანვილის (* 1550) და მისი მეუღლის კატრინ დე კლევე-ნევერის, გრაფინია დ’ოს (* 1548 - † 1633) ასული. 1605 წლის 24 ივლისს შატო დე მოდონში მან იქორწინა პრინც დე კონტიზე. ხოლო ამ უკანასკნელის გარდაცვალების შემდეგ საიდომლოდ ჯვარი დაიწერა მარშალ ფრანსუა დე ბასომპიერზე. 1631 წელს ბასომპიერი კარდინალ რიშელიეს წინააღმდეგ შეთქმულებაში მონაწილეობისათვის ბასტილიაში ჩასვეს, ხოლო ლუიზა-მარგარიტა იძულებული გახდა დაეტოვებინა პარიზი და თავის მამულში, ოში წასულიყო, სადაც გარდაიცვალა კიდეც 1631 წლის 30 აპრილს. მის კალამს ეკუთვნის 2 ტომიანი “დიდი ალკანდრის სიყვარულის ისტორია” ("Histoire des amours du grand Alcandre"). ლეიდენი 1663; მეორე გამოცემა, პარიზი 1786. წიგნი საფრანგეთის მეფის ანრი IV-ის სასიყვარულო ამბებს ეხება.
ტეკისკიაკი

ტეკისკიაკი (ესპ. Tequixquiac) – მუნიციპალიტეტი მექსიკაში. შედის მეხიკოს შტატის შემადგენლობაში. მდებარეობს ქალაქ მეხიკოდან ჩრდილოეთით. მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი
ფრანჩესკო III დ’ესტე

ფრანჩესკო III დ’ესტე (იტალ. Francesco III d'Este; დ. 2 ივლისი, 1698, მოდენა, იტალია — გ. 22 თებერვალი, 1780, ვარეზე, იტალია) — მოდენისა და რეჯიოს ჰერცოგის რინალდო დ’ესტე უფროსი ვაჟი და მისი მემკვიდრე 1737 წლის 26 ოქტომბრიდან. 1720 წლის 21 ივნისს მან იქორწინა შარლოტ დ’ორლეანზე (22 ოქტომბერი 1700 — 19 იანვარი 1761), საფრანგეთის რეგენტის ჰერცოგ ფილიპ II დ’ორლეანის ასულზე. 1737 წელს საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორისაგან მან ვასალური პირობით მიიღო ნოვარელას საგრაფო, რომელიც 1728 წელს გონძაგას საგვარეულოს ამ შტოს უმემკვიდრეოდ გადაშენების შემდეგ იმპერატორმა მიითვისა. ავსტრიის მემკვიდრეობისათვის ომში ფრანჩესკო III ფრანგების მხარეზე იბრძოდა. ამის გამო 1742 წლის 6 ივნისს ავსტრიისა და სარდინიის ჯარებმა იგი დაამარცხეს და თავისი საჰერცოგოდან გააძევეს. ფრანჩესკო III-ემ მიწები უკან დაიბრუნა 1748 წლის 30 აპრილს აახენის მეორე ზავის პირობის მიხედვით. მიუხედავად ავსტრიის მიმართ მისი არალოიალურობისა 1754 წელს მარია ტერეზიამ იგი ლომბარდიის შტატჰალტერად დანიშნა. ფრანჩესკო III-ესა და შარლოტ დ’ორლეანს 10 შვილი ჰყავდათ: ალფონსო (1723-1725) ფრანჩესკო კონსტანტინო (1724-1725) ფელიჩიტა (1726-1754) ∞ 1744, ჟან დე ბურბონი, ჰერცოგი დე პენტიევრი. ერკოლე III (1727-1803, ჰერცოგი 1780 წლიდან, ∞ 1741, მარია ტერეზა, მასასა და კარარას ჰერცოგის ალბერიგო ჩებოს ასული. მატილდა (1729-1803) სახელით უცნობი ვაჟი სახელით უცნობი ასული ფორტუნატა (1734-1803) ∞ 1759, ჰერცოგი ლუი ფრანსუა დე კონტი. ბენედეტა (1736-1751) მარია ერნესტინა (1741-1774) შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ფრანჩესკო III დ’ესტე“ ვიკისაწყობში. ↑ Francesco III d'Este, Duke of Modena and Reggio, 1698-1780, SNA ↑ AA.VV. Dizionario Biografico degli Italiani — 1960.
პარკინსონის დაავადება

პარკინსონის დაავადება — თავის ტვინის პროგრესირებადი დაავადება, რომელიც ვითარდება მოხუცებში და ხასიათდება ტრემორით, მეტყველების გაძნელებით და ზოგადად კოორდინაციის დარღვევით. დაავადების დროს თანდათან კვდება და ზიანდება ნეირონები. დაავადება ძირითად ემართებათ ასაკოვან ადამიანებს, იშვიათია დაავადების შემთხვევები ახალგაზრდებში. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „პარკინსონის დაავადება“ ვიკისაწყობში. პარკინსონის დაავადება[მკვდარი ბმული] პარკინსონის დაავადება საიტზე Curlie ↑ Samii A., Nutt J. G., Ransom B. R. (2004). Parkinson’s diseas, Lancet, გვ. 1783—1793.
საიმა

საიმა (ფინ. Saimaa) — ტბა სამხრეთ-აღმოსავლეთ ფინეთში. მისი ფართობი 4 400 კმ²-ია და უდიდესია ქვეყანაში, ხოლო მეოთხე ევროპაში. წარმოიქმნა გამყინვარების ეპოქის დასასრულისას, მყინვარების დნობის შედეგად. ტბის სანაპიროზე მდებარე მნიშვნელოვანი ქალაქების: ლაპენრანტა, იმატრა, სავონლინა, მიკელი. საიმადან გაედინება მდინარე ვუოქსა, რომელიც ლადოგის ტბაში ჩაედინება. საიმაში უამრავი კუნძული და ვიწრო არხი მდებარეობს, რომლებიც მას სხვადასხვა სახელის მქონე მრავალ ნაწილად ყოფენ. ტბაში დაახლოებით 14 000 კუნძული მდებარეობს, რაც მას ნამდვილ ლაბირინთად აქცევს, შესაბამისად სანაპირო ზოლის სიგრძე 15 000 კმ-ს შეადგენს. საიმას არხი, რომელიც ქალაქ ლაპენრანტადან ვიბორგამდეა გადაჭიმული, ტბას ფინეთის ყურესთან აკავშირებს. სხვა არხებით ასევე დაკავშირებულია აღმოსავლეთ ფინეთის რამდენიმე ტბასთან. ფინეთის ტბები www.ymparisto.fi – Saimaa, nimet ja rajaukset დაარქივებული 2009-08-02 საიტზე Wayback Machine. thisisFINLAND: Life/Environment - Three environmental portraits http://www.gosaimaa.fi/en/ დაარქივებული 2010-11-24 საიტზე Wayback Machine. goSaimaa.fi – Information about Lakeland Finland Saimaa lake Awarded "EDEN - European Destinations of Excellence" non traditional tourist destination 2010 ↑ Saimaa – Finland´s largest lake -2008archieved at Wayback Machine
პიაიიანე

პიაიიანე (ფინ. Päijänne) — ფართობით მეორე ტბა ფინეთში. მდებარეობს ჰელსინკიდან 110 კმ-ით ჩრდილოეთით და ტამპერედან 77 კმ-ით აღმოსავლეთით. მისი ფართობი 1 080 კმ²-ია. ტბიდან გამომავალი მდინარე კიმი ფინეთის ყურეს უერთდება. ტბის ირგვლივ შექმნილია პიაიიანეს ეროვნული პარკი. პიაიიანე მყინვარული წარმოშობის ტბაა და უღრმესია ფინეთის ტბებს შორის (95,3 მ). სანაპირო ხაზი ძლიერ დანაწევრებულია. დეკემბრიდან აპრილემდე, ტბა გაყინულია. ტბის სანაპიროზე მდებარე მნიშვნელოვანი ქალაქებია უვიასკიულია და ლახტი. ფინეთის ტბები Finnish Environment Institute: Finnish lakes larger than 40 square kilometers დაარქივებული 2011-07-25 საიტზე Wayback Machine. პიაიიანეს ეროვნული პარკი დაარქივებული 2010-02-01 საიტზე Wayback Machine.
ბორსო დ’ესტე

ბორსო დ’ესტე (იტალ.: Borso d'Este) (დ. 1413 — გ. 20 აგვისტო, 1471) — ფერარას, მოდენასა და რეჯიო ემილიას მარკიზის ნიკოლო III დ’ესტეს უკანონო შვილი. მისი ძმის ლეონელო დ’ესტეს სიკვდილის შემდეგ 1450 წლის 1 ოქტომბერს ბორსო დ’ესტე მარკიზი გახდა. 1452 წლის 18 მაისს მან იმპერატორ ფრიდრიხ III-ისაგან ფერარა და მოდენა სამფლობელოდ, როგორც ვასალური მიწები და ჰერცოგის ტიტული მიიღო. 1471 წლის 14 აპრილს ამჯერად პაპისაგან მიიღო იგივე ფერარას ტერიტორია ვასალობის გარანტიით. ბორსო დ’ესტეს კარი “ფერარას სამხატვრო სკოლის” ცენტრი იყო. აქ მოღვაწეობდნენ ცნობილი მხატვრები ფრანჩესკო დელ კოსა, ერკოლე დე’რობერტი და კოზიმო ტურა. ბორსო დ’ესტე არ დაქორწინებულა და შთამომავალიც არ დაუტოვებია. მისი მემკვიდრე ნახევარძმა ერკოლე I დ’ესტე გახდა. Chiappini L. Borso d’Este, duca di Modena, Reggio e Ferrara. www.treccani.it. — Dizionario Biografico degli Italiani — Volume 13 (1971). ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“
ფრანჩესკო I დ’ესტე

ფრანჩესკო I დ’ესტე (იტალ. Francesco I. d'Este; დ. 6 სექტემბერი, 1610 — გ. 14 ოქტომბერი, 1658) — მოდენასა და რეჯიოს ჰერცოგის ალფონსო III დ’ესტეს უფროსი ვაჟი და ამ უკანასკნელის 1629 წლის 25 ივლისს ტახტიდან გადადგომის შემდეგ მისი მემკვიდრე. ფრანცესკო I სამჯერ იყო დაქორწინებული და ჰყავდა შემდეგი შვილები: ∞ 1) 1631 - მარია ფარნეზე (* 1615; † 1646), პარმას ჰერცოგის რანუჩო I ფარნეზეს ასული. ალფონსო დ’ესტე (* 1632; † 1632) ალფონსო IV დ’ესტე (*1634; † 1662), ჰერცოგი ∞ 1655 ლაურა († 1687), ჯერონიმო მარტინოცის ასული. იზაბელა დ’ესტე (* 1635; † 1666) ∞ 1664 რანუჩო II ფარნეზე (* 1630; † 1694), პარმას ჰერცოგი. ლეონორა დ’ესტე (* 1639, † 1640) ტედალდო დ’ესტე (* 1640, † 1643) ალმერიგო დ’ესტე (* 1641, † 1660) ელეონორა დ’ესტე (* 1643, † 1722), მონაზონი. მარია დ’ესტე (* 1644, † 1684) ∞ 1668 რანუჩო II ფარნეზე. ტედალდო დ’ესტე (* და † 1646) ∞ 2) 1648 - პირველი ცოლის, მარია ფარნეზეს და, ვიტორია ფარნეზე (* 1618, † 1649) ვიტორია დ’ესტე (* 1649; † 1656) ∞ 3) ლუკრეცია ბარბერინი რინალდო დ’ესტე (* 1655; † 1737), კარდინალი 1686-1695 წლებში და ჰერცოგი 1694 წლიდან ∞ შარლოტა ბრაუნშვაიგ-ლიუნებურგელი (* 1671; † 1710), კურფიურსტ იოჰან ფრიდრიხ ფონ ჰანოვერის ასული.
პიელინენი

პიელინენი (ფინ. Pielinen) — სისიდით მეოთხე ტბა ფინეთში. მისი ფართობი 894.21 კმ²-ია, ხოლო აუზის ფართობი, რომელიც აღმოსავლეთ ფინეთსა და რუსეთს შორის იყოფა 12 823 კმ². ტბის წარმოშობა გამყინვარების შემდგომ მიწის მაღლა აწევას უკავშირდება. ისევე როგორც ფინეთის ტბების უმრავლესობის, პიელინენის წყალიც მუქი ფერისაა, რაც ჭაობების არსებობითაა განპირობებული. პიელინენის ტბა კარელიის უკიდურეს ჩრდილოეთში მდებარეობს. ეს რეგიონი კარელიური ხალხებითაა დასახლებული და ისტორიული მნიშვნელობისაა არა მარტო ფინეთისთვის, არამედ შვედეთისა და რუსეთისთვისაც. ამჟამად რეგიონი რუსეთსა და ფინეთს შორის იყოფა. ტბის ჩრდილოეთ სანაპიროზე მდებარეობს კოლის ეროვნული პარკი, რომელიც ცნობილია საოცარი სილამაზით ზაფხულში და სათხილამურო სპორტით ზამთარში. ტბაში სულ 1200 კუნძულია. ფინეთის ტბები პიელინენი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური) ↑ Lake Pielinen. International Lake Environment Committee. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-05-23. ციტირების თარიღი: 2010-11-05. ↑ Lake Pielinen. Enclyclopedia Brittanica. ციტირების თარიღი: November 24, 2010. ↑ Introducing Lake Pielinen Region. Lonelyplanet. ციტირების თარიღი: November 24, 2010.
ოულუიარვი

ოულუიარვი (ფინ. Oulujärvi) — ტბა ფინეთის ოულუს პროვინციაში. მისი ფართობი 928 კმ²-ია და ქვეყნის სიდიდით მეხუთე ტბას წარმოადგენს. ტბიდან გამოედინება მდინარე ოულუ, რომელიც ბოტნიის ყურეში ჩაედინება. ტბაში 500-მდე კუნძული მდებარეობს, რომელთა შორის უდიდესია მანამანსალო. წყალი ნოემბრის შუა რიცხვებიდან მაისის შუა რიცხვებამდე გაყინულია. სანაპირო დაფარულია ტყეებით. ტბის 40% ვაალის მუნიციპალიტეტში მდებარეობს. ფინეთის ტბები ოფიციალური ტურისტული საიტი დაარქივებული 2018-09-01 საიტზე Wayback Machine.
პიჰლაიავესი

პიჰლაიავესი (ფინ. Pihlajavesi) — ტბა ფინეთში. მისი ფართობი 712.59 კმ²-ია და წარმოადგენს ქვეყნის სიდიდით მეექვსე ტბას. პიჰლაიავესი მეორე უდიდესი აუზია საიმას ტბის კომპლექსში. ამ ტბაში ფინეთის ტბების მასშტაბით ყველაზე მეტი კუნძული მდებარეობს. პიჰლაიავესი მყინვარული წარმოშობის ტბაა. ფინეთის ტბები Finnish Environment Institute: Finnish lakes larger than 40 square kilometers დაარქივებული 2011-07-25 საიტზე Wayback Machine.
ორივესის ტბა

ორივესის ტბა (ფინ. Orivesi) — ტბა სამხრეთ-აღმოსავლეთ ფინეთში. მისი ფართობი 601.30 კმ²-ია და წარმოადგენს საიმას ტბის კომპლექსის მთავარ აუზს. მდებარეობს ზღვის დონიდან 75,9 მეტრზე. ტბაში მდებარეობს მრავალი კუნძული (დაახლოებით 1500). ფინეთის ტბები Etelä-Savon ympäristökeskus: Saimaa დაარქივებული 2012-02-06 საიტზე Wayback Machine. Finnish Environment Institute: Finnish lakes larger than 40 square kilometers დაარქივებული 2011-07-25 საიტზე Wayback Machine.