laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ალპინიზმი

ალპინიზმი — სპორტის, ცხოვრების წესის, ბუნებასთან ჰარმონიის ძიების და აქტიური დასვენების ერთობლიობა, რაც გამოიხატება მაღალი მთის მწვერვალებზე ასვლაში. მისი არსი მდგომარეობს მათკენ მიმავალ გზაზე ბუნებრივი, ორბიექტური და სუბიექტური წინაღობების (სიმაღლე, რელიეფი, ამინდი, დისკომფორტი) მშვიდობიანად გადალახვაში, ფიზიკური, ტექნიკური და ინტელექტუალური ოსტატობის გამოყენებით. ალპინიზმის, როგორც სიტყვის წარმოშობა დაკავშირებულია ალპების მთათა სისტემასთან. მისი კრებითი, ქართული შესატყვისია „მთამსვლელობა“. ადამიანმა შორეულ საუკუნეებშივე დაიწყო მთების გადალხვა სამეურნეო, სამხედრო და სახელმწიფო საჭიროებისთვის. მაგრამ თანამედროვე ალპინიზმის დასაბამად ითვლება 1786 წელი, როდესაც შვეიცარიელი გლეხი ჟაკ ბალმა (1762–1834) და ფრანგი ექიმი მიშელ-გაბრიელ პაკარი (1757–1827) სპორტული მიზნით ავიდნენ მონბლანზე (4807 მ). ერთი წლის შემდეგ მონბლანზე ავიდა შვეიცარიელი ნატურალისტი და ფიზიკოსი ორას ბენედიქტ დე სოსიური და მწვერვალზე მეტეოროლგიური, გეოლოგიური და გლაციოლოგიური დაკვირვებები ჩაატარა. ამგვარად, ალპინიზმს იმთავითვე ორი მიმართულება მიეცა — წმინდა სპორტული და მეცნიერული, გამოყენებითი. ჟაკ ბალმასა და პაკარის მონბლანზე ასვლის შემდეგ ალპინიზმი სწრაფად განვითარდა, შეიქმნა მთასვლელთა გაერთიანებები — ალპური კლუბები. ამას მოყვა მთამსვლელობასთან დაკავშირებული აქტივობების ჩამოყალიბება, რაცაა ტრადიციული ცოცვა, სპორტული ცოცვა, ბოლდერინგი, ყინულზე ცოცვა, თხილამურობა და სკი-ალპინიზმი. იუნესკოს მიერ 2019 წელს ალპინიზმი აღიარებულ იქნა კაცობრიობის არამატერიალურ კულტურულ მემკვიდრეობად. „ალპინიზმი არის მაღალ მწვერვალებსა და კედლებზე ასვლის ხელოვნება, წლის ყველა სეზონის განმავლობაში და ყველანაირ რელიეფზე (კლდე, ყინული). აუცილებელია ფიზიკური, ტექნიკური და ინტელექტუალური უნარებს ქონა, ასევე შესაბამისი ტექნიკის, საჭურველის და სპეციფიური ინსტრუმენტების (წრიაპი, წერაყინი) გამოყენება. ალპინიზმი არის ტრადიციული ფიზიკური პრაქტიკის, მეცნიერებისა და კულტურის ერთანობა. იგი მოიცავს მთის მახასიათებლების და ისტორიის, ღირებულებების ცონას, სპეციფიური კვალიფიკაციის ქონას და პრაქტიკას. ამინდის თავისებურებებისა და ობიექტური ხიფათის გათვალისწინების ჩათვლით. ალპინიზმის ბაზისს წარმოადგენენ აგრეთვე ესთეტიური ასპექტები, როგორიცაა ბუნებასთან ჰარმონიაში ყოფნა. ეთიკური პრინციპების დაცვა მთაში თითოეული ინდივიდის პასუხისმგებლობაა, რაც გულისხმობს სხვა ადამიანების დახმარებას და გარემოზე ზრუნვას. ალპინისტის მსოფმხედველობა აგრეთვე მოიცავს გუნდურობასა და მის სულისკვეთებაზე ამაგს, რაც მეტაფორულად გამოხატულია თოკში, რომელშიც ადამიანები ერთმანეთთან არიან გადაბმულნი. საზოგადოების წევრთა უმეტესობა თავს იყრის ალპურ კლუბებში, რომელთა დანიშნულებაა მთამსვლელობის პრაქტიკის გავრცელება მსოფლიოს მასშტაბით. კლუბები ორგანიზებას უწევენ შეკრებებს, ექსპედიციებს, ავრცელებენ გამოსადეგ ინფორმაციას და წვლილი შეაქვთ სხვადასხვა პუბლიკაცებში, რაც ერთობლიობაში წარმოადგენს ევროპული ალპინიზმის კულტურის მთავარ მამოძრავებელ ძალას.“ იუნესკო: ალპინიზმი. ოფიციალური საიტი UIAA: არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის შესახებ ↑ ალპინიზმი. ქართული ენის განმარტებითი ლექსიკონი. ena.ge. ციტირების თარიღი: 14 დეკემბერი, 2020. ↑ https://ich.unesco.org/en/RL/alpinism-01471 ↑ https://www.theuiaa.org/mountaineering/alpinism-gets-recognition-from-unesco-as-intangible-cultural-heritage-of-humanity/
ალპინისტი

ალპინისტი — ადამიანი, რომელიც დაკავებულია ალპინიზმით. ალპინისტი საჭიროებს სპეციალური უნარ-ჩვევების გამომუშავებას. რამდენადაც ალპინიზმი წარმოადგენს ადამიანის სიცოცხლისათვის ერთ-ერთ სახიფათო სპორტის სახეობას. განსაკუთრებით მაღალი რისკის ქვეშ არიან ის ალპინისტები, რომლებიც იპყრობენ მსოფლიოს უმაღლეს მწვერვალებს. აქ განსაკუთრებით რთულ კლიმატურ პირობებთან ერთად დამატებით წინაღობას წარმოადგენს გაიშვიათებული ჰაერი და ჟანგბადის ნაკლებობა. მიხეილ ხერგიანი გრიგოლ (გრიშა) გულბანი
პოლონეთ-ავსტრიის ომი

პოლონეთ-ავსტრიის ომი ან ავსტრია-პოლონეთის ომი იყო 1809 წელს მეხუთე კოალიციის ომების ნაწილი (ავსტრიის იმპერიისა და დიდი ბრიტანეთის კოალიცია ნაპოლეონის საფრანგეთის იმპერიასა და ბავარიის წინააღმდეგ). ამ ომში ვარშავის საჰერცოგოს პოლონური ძალები ფორმალურად ნაპოლეონის ხელმძღვანელობით და საქსონიის სამეფოს მცირე მხარდაჭერით იბრძოდნენ ავსტრიის იმპერიის წინააღმდეგ. პოლონელებმა დაამარცხეს ავსტრიელები რაშინთან, რითიც შეაჩერეს ავსტრიის შეტევა ვარშავაზე. (ინგლისური) Bowden, Scotty & Tarbox, Charlie. Armies on the Danube 1809. Arlington, Texas: Empire Games Press, 1980. (ინგლისური) napoleon-series.org Austrian Generals 1792-1815 by Digby Smith, compiled by Leopold Kudrna (retrieved 6 Sept 2010). This is an excellent source for the full names of Austrian generals.
ნიკოლაუს სტენო

ნიკოლაუს სტენო (აგრეთვე ცნობილი როგორც, ნილს სტენონი, სტენსენი; დან. Niels Stensen, ინგლ. Nicolas Steno, ლათ. Nicolaus Stenonis; დ. 11 იანვარი, 1638, კოპენჰაგენი — გ. 5 დეკემბერი [ძვ. სტ. 25 ნოემბერი], 1686, შვერინი) — დანიელი ბუნებისმეტყველი. მოღვაწეობდა ანატომიაში, პალეონტოლოგიასა და გეოლოგიაში. სტენო გეოლოგიისა და სტრატიგრაფიის მამამთავარია. 1656-1659 წლებში სწავლობდა კოპენჰაგენის უნივერსიტეტში (არ დაუმთავრებია), შემდეგ (1659-1660) – ამსტერდამში. მუშაობდა ლეიდენში, პარიზში, რომში, ფლორენციაში და სხვა. ადამიანის ანატომიის შესწავლის დროს აღმოაჩინა ყბაყურის სადინარი (1660), რომელსაც მისი სახელი ეწოდა; აღწერა კუნთების გასწვრივბოჭკოვანი აგებულება და შეეცადა აეხსნა კუნთების შეკუმშვის მექანიზმი (1664); ცხადყო ძუძუმწოვრებისა და კვერცხისმდებელი ცხოველების საკვერცხეების მსგავსება (1667). გეოლოგიაში სტენო გეოტექტონიკის ერთ-ერთ ფუძემდებელია. კრისტალოგრაფიაში დაადგინა კუთხეთა მუდმივობის კანონი; აღწერა ალმასის, კვარცის და მარკაზიტის კრისტალები. მასვე ეკუთვნის შრეთა წარმოქმნის თანამიმდევრობის კანონი სტრატიგრაფიაში; სტენომ დაამტკიცა, რომ დანალექი ქანების დახრილი განლაგება მეორეულია და დაასაბუთა ქანების უთანხმო განლაგების მნიშვნელობა. სტენოს სახელი ეწოდა მინერალს — სტენონიტი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 560-561. Белоусов В. В., Николаус Стено — основоположник геотектоники, "Природа", 1938. Шафрановскй И. И., Николай Стенон — кристаллограф, геолог, палеонтолог, анатом, Л., 1972. Eyles V. A., Nicolaus Steno, seventeenthcentury, anatomist, geologist and ecclesiastic, "Nature", 1954. ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 Deutsche Nationalbibliothek Record #118617737 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a> ↑ 2.0 2.1 Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ 3.0 3.1 SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ Find a Grave — 1996. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q63056"></a> ↑ 5.0 5.1 ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ Catalogue of the Library of the Pontifical University of the Holy Cross <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q65028882"></a> ↑ 7.0 7.1 Catholic-Hierarchy.org — USA: 1990. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q30"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3892772"></a> ↑ Woods, Thomas. How the Catholic Church Built Western Civilization, p 4 & 96. (Washington, DC: Regenery, 2005); ISBN 0-89526-038-7
რიგის სამშვიდობო ხელშეკრულება

რიგის სამშვიდობო ხელშეკრულება (პოლ. Traktat ryski) გაფორმდა 1921 წლის 18 მარტს რიგაში, პოლონეთსა, საბჭოთა რუსეთს, და საბჭოთა უკრაინას შორის. ამ ხელშეკრულებამ დაასრულა პოლონეთ-საბჭოთა რუსეთის ომი, რომელშიც პოლონეთმა გაიმარჯვა. ხელშეკრულებით რუსეთმა დათმო დასავლეთ უკრაინისა და დასავლეთ ბელორუსიის ტერიტორიები. დადგენილი პოლონეთ საბჭოთა საზღვარმა მეორე მსოფლიო ომამდე იარსება. საზღვრები შეიცვალა მოგვიანებით, იალტისა და პოსტდამის კონფერენციებზე. ხელშეკრულების პოლონური ვერსიის ასლი დაარქივებული 2011-09-28 საიტზე Wayback Machine.
იამანტაკა

იამანტაკა (სანს. यमान्तक Yamāntaka; (ტიბეტური); იაპონ. 大威徳明王, Daïitokumyouou (abbr. Daïitoku); (ჩინური); მონღ. Эрлэгийн Жаргагчи Erlig-jin Jarghagchi) არის მაჰაიანა ბუდიზმის ვაჯრაიანას უმაღლესი ტანტრის კლასის იშტადევატა (ტიბ: იიდამი), პოპულარული ტიბეტური ბუდიზმის გელუკის სკოლაში. იამანტაკა ითვლება მანჯუშრის, სიბრძნის ბუდდჰის, მრისხანე მანიფესტაციად, და სხვა კონტექსტში ფუნქციონირებს როგორც დჰარმაპალა. ჲამანტაკა არის სანსკრიტული სახელი, რომელიც შეიძლება ორ ელემენტად დაიყოს: ჲამა, სიკვდილის ღმერთის სახელი და ანტაკა — ბოლოს მომღები. ამგვარად, იამანტაკას სახელი ნიშნავს „სიკვდილის ბოლოს მომღებს“. ბუდიზმში, „სიკვდილის ბოლოს მომღები“ ყველა ბუდათა თვისებაა, რადგან მათ შეწყვიტეს ინკარნაციის ციკლი, სამსარა. ამ კონტექსტში, იამანტაკა არის მაჰაიანას პრაქტიკოსების მიზანი ბოდჰის, გასხივოსნების მიღწევისთვის. „ჲამანტაკა“ ან „შრი ბჰაგავან ჲამანტაკა“ (სანსკ: श्री भगवान् यमान्तक; ბრწყინვალე ღვთაება ბოლოს უღებს ჲამას) არის [შრი] ვაჯრა[მაჰა]ბჰაირავას სხვა სახელი, რომელიც ბოდჰისატვა მანჯუშრის უმაღლესი ემანაციაა. ბოდჰისატტვა მანჯუშრი, შრი ვაჯრაბჰაირავა და შრი ბჰაგავან ჲამანტაკა ერთად წარმოადგენენ [ბუდა]დჰარმაკაჲას ([გასხივოსნებული] დოქტრინის სხეული), რომელსაც ასევე ჰქვია ვაჯრადჰარა (ელვის მპყრობელი). ეს შეკითხვა დამოკიდებულია იმაზე, თუ რას მივაწერთ სიტყვა „სიკვდილის“ მნიშვნელობას — მაგრამ ერთადერთი გზა, რომლითაც ამ შესაძლებლობას შეიძლება მიაღწიონ არის სიბრძნის გასხივოსნების აქტივაცია. ბრძენ გონებას შეუძლია აღიქვას, რომ სიკვდილს არ აქვს შინაგანი, კონკრეტული არსებობა. აგრეთვე, როდესაც მივაღწევთ იამანტაკას — რომელიც ბუდაა — იგივე რეალიზაციას, მაშინ გვექნება ტრანსცენდენტული სიკვდილი. იაპონურ ეზოთერულ სწავლებაში, ცნობილია როგორც დაი'ითოკუ მჲოო (大威德明王) და არის ამიდა ნჲორაის მრისხანე ემანაცია. გამოსახულია ძროხაზე მჯდომარე, სხვადასხვა იარაღის ჭერით, ექვსი სახით, ფეხითა და ხელით — წმინდა გასხივოსნების სიმბოლიზაცია. ამიტაბჰა მანჯუშრი ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: იამანტაკა [1] Vajrabhairava (Yamantaka) practice support Wrathful Guardians of Buddhism - Aesthetics and Mythology Daïitoku ↑ http://www.vajrabhairava.com/
პოლონეთ-უკრაინის ომი

პოლონეთ-უკრაინის ომი პოლონეთის მეორე რესპუბლიკისა და დასავლეთ უკრაინის სახალხო რესპუბლიკის ძალებს შორის, 1918-1919 წლებში, ავსტრია-უნგრეთის იმპერიის დაშლის შემდეგ, გალიციის კონტროლისათვის განვითარებული კონფლიქტი. ↑ გალიციის უკრაინული არმია რიგის სამშვიდობო ხელშეკრულება ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: პოლონეთ-უკრაინის ომი Pygmy Wars. აღმოსავლეთ ევროპის სისხლიანი ბრძოლები 1918-1923 ომის უკრაინის მხრიდან თვითმხილველის აღწერა
სამშვილდის სიონის წარწერა

სამშვილდის სიონის წარწერა — ძველი ქართული წარწერა თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფელ სამშვილდის ნაქალაქარის სიონის ნანგრევებზე. წარწერა ამოღარული იყო ერთ სტრიქონად სამშვილდის სიონის სამხრეთისა და აღმოსავლეთის კედლების თითქმის მთელ სიგრძეზე, დაახლოებით 35 მეტრზე. შემორჩენილია ერთ მესამედზე ნაკლები" წარწერის ძლიერი დაზიანების გამო თითქმის შეუძლებელი ხდება მისი რამდენადმე სრულად აღდგენა და სწორად დათარიღება. ამით აიხსნება ის, რომ სამეცნიერო ლიტერატურაში ამ წარწერას სხვადასხვაგვარად ათარიღებენ: მარი ბროსე – 1313 წელი; ექვთიმე თაყაიშვილი – 958 წელი; გიორგი ჩუბინაშვილი – VIII საუკუნე; სარგის კაკაბაძე – 778 წელი; ლევან მუსხელიშვილი – 777 წელი; ნოდარ შოშიაშვილი – X საუკუნის 50-იანი წლები. სამშვილდე ნ. შოშიაშვილი, ქართული წარწერების კორპუსი, I, თბ., 1980, გვ. 231–233 კ დანელია, ზ. სარჯველაძე, ქართული პალეოგრაფია, თბ., 1997, გვ. 51
უილიამ სმითი

უილიამ სმითი (ინგლ. William Smith; დ. 23 მარტი, 1769 — გ. 28 აგვისტო, 1839) — ინგლისელი გეოლოგი და გეოდეზისტი. მოღვაწეობდა უმთავრესად სტრატიგრაფიის დარგში. შეადგინა ყველა ქვეყნის დეტალური, საერთოეროვნული გეოლოგიური რუკა, რომელიც პირველივე გამოქვეყნებისთანავე სამეცნიერო საზოგადოებისთვის შეუმჩნეველი დარჩა. მისი შედარებით უბრალო განათლება და ოჯახური კავშირები დამაბრკოლებელი გახდა სწავლულ საზოგადოებაში გაწევრიანებისათვის. ფინანსურად გაკოტრებულ სმითს გარკვეული ხანი დებიტორთა ციხეში მოუწია ყოფნა. აღიარეს მხოლოდ სიცოცხლის ბოლოს და შერაცხეს ინგლისის გეოლოგიის „მამად“. სმითის გამოკვლევათა შედეგად საფუძველი ჩაეყარა ისტორიული გეოლოგიისა და სტრატიგრაფიის მეცნიერების დამოუკიდებელ დარგებად ჩამოყალიბების საქმეს. სმითმა პირველმა გამოიყენა სახელმძღვანელო ნამარხები სტრატიგრაფიული კორელაციისათვის. 1813–15 წლებში პირველმა შეადგინა ინგლისის გეოლოგიური რუკა, სადაც ქანები გამოყოფილი იყო ასაკის მიხედვით. გეოლოგიური რუკის შესადგენად მთელი ინგლისი ფეხით მოიარა. სმითის ნაშრომებმა შექმნა წინამძღვრები პალეონტოლოგიაში ევოლუციური იდეების განვითარებისათვის. მეცნიერებაში მისი წვლილი და დამსახურება მაღალ დონეზე იყო შეფასებული; 1831 წელს ლონდონის გეოლოგიურმა საზოგადოებამ გადასცა უოლასტონის მედალი. ↑ Deutsche Biographie — München BSB, Historische Kommission bei der Bayerischen Akademie der Wissenschaften, 2001. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1202222"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q256507"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1419226"></a> ↑ Simon Winchester, The Map That Changed the World, pp. xvi, 7, HarperCollins, 2001. ISBN 0060193611 ↑ Thomas George Bonney (1898). "Smith, William (1769–1839)". In Lee, Sidney (ed.). Dictionary of National Biography. Vol. 53. London: Smith, Elder & Co. ↑ 4.0 4.1 Encyclopedia Britannica | William Smith. British geologist
მანასლუ

მანასლუ (ჰინდი. मनास्लु, ასევე ცნობილი როგორც კუტანგი) — მწვერვალი ნეპალში, ჰიმალაიში, მწვერვალ ანაპურნიდან აღმოსავლეთით დაახლოებით 65 კმ-ზე. ის არის მსოფლიოს სიმაღლით მე-8 მწვერვალი. მისი სახელი ითარგმნება, როგორც „სულის მთა“ და წარმომდგარია სანსკრიტული სიტყვა „მანასა“-სგან, რაც ნიშნავს — „სულს“. მისი სიმაღლეა — 8163 მ. რვაათასიანები მანასლუ — ცნობებიდაარქივებული 2013-05-12 საიტზე Wayback Machine. მანასლუ — ცნობები მანასლუ — ცნობები
ლაბეჭინას ეკლესიის წარწერა

ლაბეჭინას ეკლესიის წარწერა — ძველი ქართული წარწერა ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლაბეჭინას ეკლესიის ჩრდილოეთ კედელზე. წარწერა სამსტრიქონიანია: ქ~ე შ~ე კ~ე ჩოღე რი და ნათლ დ~ედ~ლი ანუ: ქრისტე. შეიწყალე კჳირიკე, ჩოღე რი და ნათელ დედოფალი ყურადღებას იქცევს ანთროპონიმი ნათელ და ჩოღერი. სპეციალისტები ლაბეჭინას წარწერას XI-XII ათარიღებენ. ვ. სილოგავა, ქართული წარწერების კორპუსი II, თბ., 1980, გვ. 165–166 კორნელი დანელია, ზურაბ სარჯველაძე. ქართული პალეოგრაფია. თბ., 1997, გვ. 83
შაჰ-თამაზის მეორე ლაშქრობა საქართველოში

შაჰ-თამაზის პირველი ლაშქრობა – ირანის შაჰის, სეფიანთა დინასტიის წარმომადგენლის თამაზ I-ის საქართველოში ლაშქრობების ერთ-ერთი ეტაპი. ლაშქრობა გაიმართა 1547 წელს. ქართლის მდგომარეობა შაჰ-თამაზის პირველი ლაშქრობის შემდეგ საკმაოდ მძიმე იყო, მის მდგომარეობას ისიც ართულებდა, რომ სამხრეთ-დასავლეთიდან მის საზღვრებს ოსმალები უახლოვდებოდნენ. მართალია ოსმალთა აგრესიის საგანი ამჯერად სამცხე იყო, მაგრამ სამცხის დაკავების შემდეგ ისინი საქართველოს სხვა ნაწილებსაც შეუტევდნენ. ამიტომ იყო, რომ ბაგრატ იმერთა მეფე ცდას არ აკლებდა, რათა ოსმალები სამცხეში არ შემოეშვა. იმერეთის მეფემ სამცხის დროებით დაკავება შეძლო და 10 წლის განმავლობაში შეუპოვარი ბრძოლით მის შენარჩუნებას ცდილობდა. ამ ბრძოლებში ბაგრატს ზურგს უმაგრებდა ლუარსაბ I, რომელსაც იმერეთის მეფემ სამცხის აღმოსავლეთი ნაწილი – ჯავახეთი დაუთმო. 1545 წელს სოხოისტასთან ბრძოლაში ლუარსაბ მეფემ თავისი ჯარით ბაგრატ მეფის მხარდამხარ იბრძოლა, მაგრამ ამ ბრძოლაში ქართლ-იმერეთის მეფეები დამარცხდნენ. ამის შემდეგ სმცხის ციხეებს დიდი ნაწილი ოსმალებმა დაიკავეს და ათაბაგად ქაიხოსრო II გამოაცხადეს (1545-1573 წწ.), მაგრამ სამცხეს ფაქტობრივად ოსმალები დაეუფლნენ და ქვეყნის საბოლოო დაპყრობის ღონისძიებების გატარებას შეუდგნენ. ქაიხოსრომ ირანს მიმართა და შაჰს ოსმალთა ძალმომრეობისაგან დაცვა და ლუარსაბის ხელთ შერჩენილი ჯავახეთის მისთვის დაბრუნება სთხოვა. შაჰ-თამაზისათვის ეს თხოვნა მეტად სასურველი იყო. მას არც ოსმალთა მიერ სამცხეში ფეხის მოკიდება აძლევდა ხელს და არც ურჩი ლუარსაბის გაძლიერება. ამიტომ ათაბაგის თხოვნას დაუყოვნებლივ გამოეხმაურა. 1546 წლის ბოლოს შაჰ-თამაზი შარვანში იმყოფებოდა. აქედან თავისი ჯარით მესხეთისაკენ გაეშურა, გამოვლო ანისი, შორაგელი და ახალქალაქს მიადგა. 1547 წლის იანვარი იდგა. ისეთი ყინვები დაეჭირა, რომ მდინარე მტკვარი სრულიად გაყინულიყო. ჯავახეთში შაჰ-თამაზმა ლუარსაბის მომხრე თავადების – დიასამიძეების მამულები მოარბია და აქედან ქვემო ქართლში გადავიდა. ეს კუთხეც საშინლად ააოხრა და დიდი ტყვე-ალაფით განჯაში დაბრუნდა. ლუარსაბი, მართალია, მტრის უზარმაზარ ჯარს პირისპირ ვერ შეება, მაგრამ გამუდმებული თავდასხმებით დიდად აზარალებდა. ამრიგად, შაჰ-თამაზმა ვერც ამჯერად შეძლო ლუარსაბის დამორჩილება, ხოლო ქართველებმა სხვადასხვა შეტაკებებში მრავალი ყიზილბაში ამოწყვიტეს. შაჰმა ტყვეები გაირეკა და ნაძარცვით ბარდასაკენ გაემართა. უკან მიმავალ შაჰს იმერეთის მეფე ბაგრატი და კახეთის მეფე ლევანი ეახლნენ. ქართლის დაუმორჩილებლობით გაწბილებული ირანის მბრძანებელი იძულებული იყო ისინი მდიდარი საჩუქრებით დაეჯილდოვებინა და მათ სიტყვიერ ერთგულებას დასჯერებოდა. შაჰ-თამაზის პირველი ლაშქრობა საქართველოში შაჰ-თამაზის მესამე ლაშქრობა საქართველოში შაჰ-თამაზის მეოთხე ლაშქრობა საქართველოში საქართველოს ისტორია, ტ. III, თბ. 2008 წ. გვ. 166-167
ვლადიმერ სობოლევი

ვლადიმერ სტეფანეს ძე სობოლევი (რუს. Соболев, Владимир Степанович; დ. 30 მაისი [ძვ. სტ. 17 მაისი], 1908, ლუგანსკი, — გ. 1 სექტემბერი 1982, მოსკოვი) — რუსი გეოლოგი. სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1958), სოციალისტური შრომის გმირი (1978). ჩეხოსლოვაკიის, უნგრეთისა და ბულგარეთის გეოლოგიური საზოგადოებების საპატიო წევრი. 1930 წელს ვლადიმერ სობოლევმა დაამთავრა ლენინგრადის სამთო ინსტიტუტი. 1930-1958 წლებში მუშაობდა ლენინგრადის, ლვოვისა და ირკუტსკის სხვადასხვა გეოლოგიურ დაწესებულებასა და უმაღლეს სასწავლებელში. 1958-1981 წლებში იყო სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ციმბირის განყოფილების გეოლოგიის და გეოფიზიკის ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე; 1981 წლიდან — სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ალექსანდრე ფერსმანის სახელობის მინერალოგიური მუზეუმის დირექტორი. ვლადიმერ სობოლევის ძირითადი შრომები ეხება მაგმური და მეტამორფული ქანების პეტროლოგიისა და მინერალოგიის, აგრეთვე ალმასების საბადოთა გეოლოგიის საკითხებს. 1940 წელს გამოთქვა მოსაზრება ციმბირის ბაქნისა და სამხრეთ აფრიკის გეოლოგიური აგებულების მსგავსების შესახებ. 1974 წლიდან იყო საერთაშორისო მინერალოგიური ასოციაციის პრეზიდენტი. ლენინური (1976) და სსრკ სახელმწიფო პრემია (1950). დაჯილდოებულია 2 ლენინის ორდენით, 1 სხვა ორდენით. Геология месторождений алмазов Африки, Австралии, острова Борнео и Северной Америки, М., 1951; физико-химические основы петрографии изверженных горных пород, М., 1961 (совместно с А. Н. Заварицким); Фации метаморфизма, М., 1970 (совместно с др.); Фации регионального метаморфизма умеренных давлений, М., 1972 (совместно с др.); Фации регионального метаморфизма высоких давлений, М., 1974 (совместно с др.). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 447. Владимир Степанович Соболев. (К 60-летию со дня рождения), "Геология и геофизика", 1968, № 5. ↑ 1.0 1.1 Историческая энциклопедия Сибири / под ред. В. А. Ламин — Новосибирск: 2009. — ISBN 5-8402-0230-4 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q4253570"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q883"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q113559915"></a> ↑ Соболев Владимир Степанович // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a> ↑ Czech National Authority Database <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863"></a>
მანჯუშრი

მანჯუშრი (სანსკ: मञ्जुश्री Mañjuśrī; ბენგ: মঞ্জুশ্রী; ჩინ: 文殊 Wénshū, 文殊師利 Wénshūshīlì; იაპ: 文殊 მონჯუ, 文殊師利 მონჯუშ'რი; ტიბ: འཇམ་དཔལ་དབྱངས། ჯამპელჲანგ; მონღ: Зөөлөн эгшигт Zogelen Egsigtu; კორ: 문수보살 მუნსუ ბოსალ; თაი: พระมัญชุศรีโพธิสัตว์; ვიეტ: Văn-thù-sư-lợi) — ტრანსცენდენტულ სიბრძნესთან ( პრაჯნა ) დაკავშირებული ბოდჰისატვა მაჰაიანა ბუდიზმში. ეზოთერულ ბუდიზმში აგრეთვე აღებულია სამედიტაციო ღვთაებად. სანსკრიტული სახელი მანჯუშრი შეიძლება „დიდებულ სიტყვებად“ ითარგმნოს.. მანჯუშრის სხვა, სრული სანსკრიტული სახელი არის მან'ჯუშრიიკუმაარაბჰუუტა (Mañjuśrīkumārabhūta). მკვლევრები მანჯუშრის მაჰაიანურ ლიტერატურაში ერთ-ერთ უძველეს და უმნიშვნელოვანეს ბოდჰისატვად მიიჩნევენ. მანჯუშრი პირველად მოხსენიებულია ადრინდელ მაჰაიანურ ტექსტებში, მაგალითად პრაჯნაპარამიტა სუტრაში. ლოტოსის სუტრა მას მიაწერს „წმინდა მიწა“ ვიმალას, რომელიც, ავატამსაკა სუტრის მიხედვით, მდებარეობს აღმოსავლეთით. ეზოთერულ ბუდიზმში მანჯუშრი სამედიტაციო ღვთაებაა და სრულად გასხივოსნებულ ბუდდჰად ითვლება. ეზოთერული ბუდიზმის შინგონის სკოლაში, ის იმ 13 ღვთაებათაგანია, რომელსაც მოწაფეები თავს უძღვნიან. ხშირად მოიხსენიება ბევრ ეზოთერულ ტექსტში, მაგალითად მანჯუშრი მულა კალპასა და მანჯუშრინამასამგიტიში. ზოგ ტრადიციაში მისი მეუღლეა სარასვატი. მიჩნეულია, რომ ჯე ცოგქაპამ, რომელმაც ტიბეტური ბუდიზმის გელუგის სექტა დააარსა, სწავლებები გამოცხადების სახით მანჯუშრისგან მიიღო. მანჯუშრი გამოსახულია მამაკაც ბოდჰისატვად, მარჯვენა ხელში აალებული მახვილით (ტრანსცენდენტული სიბრძნის რეალიზაცია, რომელიც კვეთს უვიცობასა და ორპირობას). მარცხენა ხელში ლოტოსით უკავია პრაჯნაპარამიტას სუტრა. მანჯუშრი ხშირად გამოსახულია თეთრ ლომზე ამხედრებულად ან ლომის ტყავზე მდგომარედ. ეს გამოსახავს სიბრძნის გამოყენებას გონების დასამორჩილებლად, რომელიც შედარებულია ჭენებასთან ან მრისხანე ლომის დამორჩილებასთან. ტიბეტურ ბუდიზმში ზოგჯერ გამოისახება სამებაში ავალოკიტეშვარასთან ან ვაჯრაპანისთან ერთად. მანჯუშრის მანტრაა ომ ა რა პა ჩა ნა დჰიჰ; მიიჩნევა, რომ ეს მანტრა ზრდის სიბრძნეს და აუმჯობესებს კამათის, მახსოვრობისა და მწერლობის შესაძლებლობებს. მარცვალი დჰიჰ წარმოითქმება ძლიერი მახვილით. ↑ Lopez Jr., Donald S. (2001). The Story of Buddhism: A Concise Guide to its History and Teachings. New York, NY, USA: HarperSanFrancisco. ISBN 0-06-069976-0 (cloth) P.260. ↑ Keown, Damien (editor) with Hodge, Stephen; Jones, Charles; Tinti, Paola (2003). A Dictionary of Buddhism. Oxford, UK: Oxford University Press. ISBN 0-19-860560-9 p.172. ↑ A View of Manjushri: Wisdom and Its Crown Prince in Pala Period India. Harrington, Laura. Doctoral Thesis, Columbia University, 2002 ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მანჯუშრი ბოდჰისატვა ვაჯრაიანა
სამხრეთ ამერიკის მდინარეების სია

სამხრეთ ამერიკის მდინარეები მდებარეობის მიხედვით: აკონკაგუა  ჩილე ამაზონი  ეკვადორი,  პერუ,  ბოლივია,  ვენესუელა,  კოლუმბია,  ბრაზილია მარანიონი  პერუ უკაიალი  პერუ აპურიმაკი  პერუ ურუბამბა  პერუ მადეირა  ბრაზილია რიო-ნეგრო  ბრაზილია ტოკანტინსი  ბრაზილია აპურე  ვენესუელა ატრატო  კოლუმბია ბიო-ბიო  ჩილე მელეკო  ჩილე კარონი  ვენესუელა კაუტინი  ჩილე ჩუბუტი  არგენტინა კოლორადო  არგენტინა ელკი  ჩილე ესეკიბო  გაიანა იტატა  ჩილე ნუბლე  ჩილე ლოა  ჩილე მაგდალენა  კოლუმბია მაიპო  ჩილე მაპოჩო  ჩილე მაულე  ჩილე ლონკომილია  ჩილე აჩიბუენო  ჩილე ანკოა  ჩილე ლონგავი  ჩილე პერკელაუკენი  ჩილე პურაპელი  ჩილე პუტაგანი  ჩილე მელადო  ჩილე მაულინი  ჩილე მარონი  სურინამი,  საფრანგეთის გვიანა ორინოკო  კოლუმბია,  ვენესუელა აპურე  ვენესუელა არაუკა  კოლუმბია,  ვენესუელა მეტა  კოლუმბია,  ვენესუელა გუავიარე  კოლუმბია პარნაიბა  ბრაზილია რაპელი  ჩილე რენიუე  ჩილე რიო-ბუენო  ჩილე რაუე  ჩილე დამასი  ჩილე რიო-დე-ლა-პლატა  ურუგვაი პარანა  ბრაზილია,  პარაგვაი,  არგენტინა ურუგვაი  ბრაზილია,  ურუგვაი,  არგენტინა პარაგვაი  ბრაზილია,  ბოლივია,  პარაგვაი,  არგენტინა პალენა  ჩილე პეტროუე  ჩილე პუელო  ჩილე სან-ფრანსისკო  ბრაზილია ტოლენი  ჩილე ტრანკურა  ჩილე ვალდივია  ჩილე კალე-კალე  ჩილე სან-პედრო  ჩილე ენკო  ჩილე ლიანკუიე  ჩილე უაუმი  ჩილე,  არგენტინა ჩაპელკო  არგენტინა ლიკინე  ჩილე კაუ-კაუ  ჩილე კრუსესი  ჩილე კუტიპაი  ჩილე ფუტა  ჩილე ელჩო  ჩილე ფუტალეუფუ  ჩილე ჩილეს მდინარეების სია არგენტინის მდინარეების სია ბოლივიის მდინარეების სია პერუს მდინარეების სია
გაშერბრუმ I

გაშერბრუმ I (ასევე Hidden Peak — „ჰიდენ პიკი“ ანუ „დამლული პიკი“ ან K5) — მწვერვალი ყარაყორუმის მთათა სისტემის სამხრეთ-აღმოსავლეთ განშტოებაზე. მისი სიმაღლეა 8068 მ. ამ მაჩვენებლით ის მე-11 ადგილზეა მსოფლიოში. დამალული პიკი დაერქვა იმის გამო, რომ ბალტოროს მყინვარის ზედა ნაწილიდან, საიდანაც მიდის გზა ცენტრალური ყარაყორუმის ყველა უმაღლესი მწვერვალისაკენ, ის, მიუხედავად თავისი სიმაღლისა, არ ჩანს. გაშერბრუმ I მდებარეობს პაკისტანისა და ჩინეთის საზღვრის სიახლოვეს, პაკისტანის გილგიტ-ბალტისტანის პროვინციაში. გაშერბრუმ I-ზე პირველი ასვლა განხორციელდა 1958 წელს. რვაათასიანები გაშერბრუმ I სამიტპოსტზე გაშერბრუმ I ევერესტნიუსზე
კინგ კონგი

კინგ კონგი (ინგლ. King Kong) — გამოგონილი მონსტრი-გორილა, რომელიც ძირითადად ფილმების გმირია. ფილმები მისი მონაწილეობით გამოდის 1933 წლიდან. მათ შორის არის 1933, 1976 და 2005 წლის ვერსიები. ამის გარდა, კინგ კონგი არის არაერთი წიგნის, კომიქსის, სხვადასხვა სუვენირის, კომპიუტერული თამაშის, გასართობი პარკის გმირი. უახლოეს მომავალში იგეგმება მის შესახებ სპექტაკლის პრემიერაც. ამჟამად საავტორო უფლებები მასზე ეკუთვნის კომპანიას Universal Studios, ხოლო შეზღუდული უფლებებით სარგებლობს მერიან კუპერი „1933 წლის ფილმი“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) „2005 წლის ფილმი“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) ↑ Boland, Michaela (2009-02-09). „Global Creatures takes on "Kong"“. Variety.com. ციტირების თარიღი: 2010-03-04.