laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
იმიერბაიკალური ცხვარი

იმიერბაიკალური ცხვარი — წმინდამატყლიანი ცხვრის ჯიში სამატყლე-სახორცე მიმართულებისა. გამოყვანილია 1927–1956 წლებში ჩიტის ოლქში ადგილობრივი უხეშმატყლიანი ბურიატულ-მონღოლური ცხვრის რთული აღწარმოებითი შეჯვარებით ახალკავკასიური მერინოსის, საბჭოური მერინოსის, ამერიკული რამბულიეს, პრეკოსის, აგრეთვე ალთაური, გროზნოული და (შეზღუდულად) ასკანიური ჯიშის ერკემლემთან. ჯიშს აქვს მაგარი კონსტიტუცია და კარგად განვითარებული ჩონჩხი. კარგად არიან შეგუებული იმიერბაიკალეთის მკაცრ ბუნებრივ პირობებს, საძოვრებს მთელი წლის განმავლობაში იყენებენ საკვებად. ერკემალი მჭლეგრძელკუდიანია. მკერდი ფართო და ღრმაა, კიდურები მაგარი, უბრალო ჩლიქებით. იმიერბაიკალური ჯიშის ნერბი ურქოა, ერკემალი ძირითადად რქიანი. დანაოჭება ზომიერია. აქვთ კარგი სახორცე ხარისხი, გამოირჩევიან ადრეულობით. ნერბის ცოცხალი მასაა 55–58 კგ, ერკემლისა 100–115 კგ. კანძი მკვრივი, შეკრული და შტაპელური აგებულებისაა. მატყლი თეთრი, უბრალო; ნერბის ნაპარსი 2,6–3,0 კგ-ია (უდიდესი 11 კგ), ერკემლისა 6,0–7,0 კგ (უდიდესი 14,5 კგ), სუფთა ბოჭკოს გამოსავალი 46–48% (უდიდესი 56%-მდე). მატყლის სიგრძე შესაბამისად 7,5–8,5 სმ და 8,5–9,0 სმ და მეტი; სიმსხო 20,6–25,0 მკმ და 20,6–27 მკმ; მატყლი 60–64-ე ხარისხისაა. ცხიმოფლი კარგი ხარისხისაა. ნაყოფიერება 100 ნერბზე 110–130 ბატკანია. 1982 წელს დამტკიცდა იმიერბაიკალური ჯიშის ნერჩინსკის ტიპი, რომელიც ჩიტის ოლქის საშენი ქარხნის „კომსომოლეც“-ის ბაზაზე გამოიყვანეს კავკასიური და ავსტრალიური მერინოსის ჯიშების ერკემლების გამოყენებით. მისი მაჩვენებლები მატყლის ნაპარსისა და ცოცხალი მასის მხრივ 10–15%-ით უფრო მაღალია. იმიერბაიკალური ცხვრის მოშენებას მისდევენ იმიერბაიკალეთის რაიონებში, საუკეთესო ფარები ყოფ. ჩიტის ოლქის მეურნეობებშია. ერკემლებს იყენებენ ადგილობრივი უხეშმატყლიანი ცხვრების გასაუმჯობესებლად. Овцеводство, под ред. П. А. Есаулова, Г. Р. Литовченко, М., 1963; Забайкальская порода // Большая советская энциклопедия, т. 9 — М. : Советская энциклопедия, 1972; Котляров И. Т. Забайкальская тонкорунная порода овец. 2-е изд. Чита, 2006; Ерохин А. И. ЗАБАЙКАЛЬСКАЯ ПОРОДА // Большая российская энциклопедия. т. 10. — М., 2008. — стр. 143. ↑ სასოფლო-სამეურნეო ცხოველთა მოვლა-შენახვა გვ. 66. agriedu.ge. ციტირების თარიღი: 26 აპრილი, 2020.
რაშ ხუტაბა

რაშ ხუტაბა (დ. 10 თებერვალი, 1951, გუდაუთა) — აფხაზი სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა), ევროპის ჩემპიონი (1982 ვარნა, ბულგარეთი, 100 კგ), სსრკ ჩემპიონი (1981, ულან-უდე,100 კგ), სსრკ ჩემპიონატის ორგზის ბრინჯაოს პრიზიორი (1976, 1982, ოდესა, ორჯონიკიძე,100 კგ), სსრკ საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი. 1993 წლიდან გუდაუთაში რაშ ხუტაბას სახელობის საერთაშორისო ტურნირი ტარდება. რაშ ხუტაბა[მკვდარი ბმული] — ქართული სპორტი
ლაშა ჯელაძე

ლაშა ჯელაძე (დ. 7 დეკემბერი, 1996, ამბროლაური) — ქართველი სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა, სუმო), 18-წლამდელებს შორის მსოფლიოს და ევროპის ჩემპიონატების ბრინჯაოს პრიზიორი, 21-წლამდელებს შორის ევროპის ჩემპიონი და  ვერცხლის პრიზიორი, 23-წლამდელებს შორის ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი. ლაშა ჯელაძე[მკვდარი ბმული] — ქართული სპორტი
ფრიდრიხ III (საქსონია)

ფრიდრიხ III ბრძენი (გერმ. Friedrich III. der Weise; დ. 17 იანვარი, 1463, ტორგაუ, საქსონია — გ. 5 მაისი, 1525, ანაბურგი, საქსონია) — ვეტინთა დინასტიის წარმომადგენელი. საქსონიის კურფიურსტი 1486-1525 წლებში. მის პერიოდში დაიწყო საქსონიაში რეფორმაცია. აქტიურად მფარველობდა მარტინ ლუთერს. ფრიდრიხი დაიბადა 1463 წლის 17 იანვარს ტორგაუში. იგი იყო საქსონიის კურფიურსტ ერნესტისა და მისი მეუღლის, პრინცესა ელიზაბეთ ბავარიელის უფროსი ვაჟი. 1486 წლის 26 აგვისტოდან მან საქსონიის ტახტი დაიკავა ფრიდრიხ III-ის სახელით. 1502 წელს დააარსა ვიტენბერგის უნივერსიტეტი, რომელშიც ასწავლიდნენ მარტინ ლუთერი და ფილიპ მელანხტონი. იგი ასევე ახლოს იყო საღვთო რომის იმპერატორ მაქსიმილიან I-თან, რომელმაც ფრიდრიხი მოგვიანებით ახლად შექმნილი რეგენტთა კონსულიის პრეზიდენტად დანიშნა. 1504 წლიდან ფრიდრიხის კარის მხატვარი თავად ლუკას კრანახი უფროსი გახდა, რომელმაც აქ თავისი არაერთი შედევრი შექმნა. 1519 წელს, მას შემდეგ, რაც მაქსიმილიან I გარდაიცვალა, რომის პაპმა ლეო X-მ ფრიდრიხის კანდიდატურა წამოჭრა. ყოველივე ეს გააპროტესტა მაქსიმილიანის შვილიშვილმა კარლ V-მ, რომელიც მალევე გახდა ახალი იმპერატორი. სწორედ ასე დაიწყო მტრობა ფრიდრიხსა და კარლს შორის. 1521 წლიდან ფრიდრიხი აქტიურად ჩაება იმპერიაში დაწყებულ პროტესტანტულ რეფორმაციაში, რის შემდეგაც იგი მარტინ ლუთერის მთავარი დამცველი, საქსონია კი პროტესტანტების თავშესაფარი გახდა. რამდენადაც ცნობილია ფრიდრიხი ქრისტიანული რელიკვიების შეგროვებით იყო დაინტერესებული. მის ასეთ „კოლექციაში“ შედიოდა წმინდა ანას თითი, მოსეს თმა და არსებობდა ლეგენდა, რომ მის მფლობელობაში თავად ღვთისმშობელ მარიამის რძეც ინახებოდა. ისტორიული წყაროების მიხედვით იგი 19,000-მდე ასეთ წმინდა რელიკვიას ფლობდა, რომელთა უმეტესობაც დღეისათვის ვატიკანში ინახება. იგი არა მხოლოდ იდეოლოგიურად, არამედ საქმითაც ცდილობდა ლუთერის დაცვას. მაშინ, როდესაც პაპის ბრძანებით მას ყველგან ეძებდნენ, ფრიდრიხმა იგი ვარტბურგის სასახლეში გადამალა და დაცვაც დაუყენა. ფრიდრიხ III გარდაიცვალა 1525 წლის 5 მაისს ანაბურგში, ნადირობისას, 62 წლის ასაკში. აღსანიშნავია, რომ მთელი ცხოვრების განმავლობაში იგი არ დაქორწინებულა და არც უკანონო შვილები ჰყოლია, რის გამოც ტახტი მისმა ძმამ, იოჰანმა დაიკავა. Bernd Stephan: "Ein itzlichs Werck lobt seinen Meister". Friedrich der Weise, Bildung und Künste (= Leucorea-Studien zur Geschichte der Reformation und der Lutherischen Orthodoxie. Bd. 24). Evangelische Verlagsanstalt, Leipzig 2014, ISBN 978-3-374-03767-4. Armin Kohnle, Uwe Schirmer (Hrsg.): Kurfürst Friedrich der Weise von Sachsen. Politik, Kultur und Reformation (= Quellen und Forschungen zur sächsischen Geschichte. Bd. 40). Steiner, Stuttgart 2015, ISBN 3-515-11282-0. Klaus Kühnel: Friedrich der Weise, Kurfürst von Sachsen. Eine Biographie. Drei-Kastanien-Verlag, Wittenberg 2004, ISBN 3-933028-81-7. Ingetraut Ludolphy: Friedrich der Weise, Kurfürst von Sachsen. 1463–1525. Vandenhoeck und Ruprecht, Göttingen 1984, ISBN 3-525-55392-7. Dirk Syndram, Yvonne Fritz, Doreen Zerbe, Staatliche Kunstsammlungen (Hrsg.): Kurfürst Friedrich der Weise von Sachsen (1463–1525). Sandstein Verlag, Dresden 2014 ISBN 978-3-95498-101-4
არწრუნები

არწრუნები (სომხ. Արծրունիներ) — გავლენიანი სომხური საგვარეულო, ცნობილია IV საუკუნიდან. მათი საგვარეულო სამფლობელო იყო ადამეკერტი (თანამედროვე ბაშკალი). VII საუკუნეში შეიძინეს რშტუნის საგვარეულო სამფლობელოები ვანის ტბის სამხრეთ სანაპიროზე. მათი პოლიტიკური ცენტრი იყო ვანი, შემდგომში მათ დაიმორჩილეს მთელი ოლქი და აქ, 908 წელს, ვასპურაკანის სამეფო გამოაცხადეს, რომელმაც 1021 წლამდე იარსება. სამეფო დინასტიის დამაარსებელი იყო გაგიკი. სელჩუკთა შემოსევების შემდეგ მეფე სენექერიმმა თავისი სამეფო ბიზანტიელებს დაუთმო. არწრუნთა საგვარეულო შემდეგ აღთამარის კათოლიკოსის სახელოს ფლობდა.
ტირძნისის სვეტიცხოველი

ტირძნისის სვეტიცხოველი — არქიტექტურული ძეგლი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ტირძნისის სასაფლაოზე. აგებულია ძველ ნაეკლესიარზე XX საუკუნის ბოლოს. ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია რიყის ქვით, კუთხეები და კარ-სარკმელების საპირეები აგურისაა. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდაა, ცენტრში თაღოვანი სარკმელით, გვერდებზე თაღოვანი ნიშებით. სამხრეთ კედელში ორი სწორკუთხა სარკმელია. დასავლეთი კედლის ზედა ნაწილში ასეთივე სარკმელია. სამხრეთი კედლის ცენტრში თაღოვანი შესასვლელია. გრძივი კედლების დასავლეთ ნაწილში ქართული აგურით ამოყვანილი პილასტრებია. იატაკი აგურისაა. ეკლესიის ჭერი ბეტონისაა, სახურავი კი თუნუქის. სახურავის აღმოსავლეთ ნაწილში ვიწრო, მრგვალი ფორმის გუმბათია.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 465
თერგვისის ღვთისმშობლის ეკლესია

თერგვისის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ თერგვისის სასაფლაოზე. აგებულია XVI-XVII საუკუნეებში. ეკლესია დარბაზულია. ნაშენია რიყის ქვით, თლილი ტუფით და ქართული აგურით. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდაა, ცენტრში სარკმელით და გვერდებზე თაღოვანი ნიშებით. კამარა და კონქიც ქართული აგურისაა. ტრიუმფალური თაღი თლილ კაპიტელებს ეყრდნობა. გრძივი კედლების ცენტრებში განიერი პილასტრებია თლილი კაპიტელებით, რომლებსაც აგურის თაღი ეყრდნობა. სამხრეთის კედლის აღმოსავლეთ ნაწილში და დასავლეთის კედლის ცენტრში თითო სარკმელია. სამხრეთის კედლის დასავლეთ ნაწილში თაღოვანი კარებია. აფსიდის იატაკი ერთი საფეხურით მაღალია დარბაზის იატაკზე. ეკლესიაში რუსული კანკელია. დასავლეთი ფასადის ზედა ნაწილში ჯვრის გამოსახულებიანი კვადრი თავდაყირაა ჩატანებული. ეკლესია შიფერითაა გადახურული. სახურავის დასავლეთ კეხზე სამრეკლოა დადგმული. ეკლესიას სამხრეთით გარსშემოსავლელის კვალი ეტყობა.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 5871
არბოს ღვთისმშობლის ეკლესია

არბოს ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ არბოს ცენტრში, წმინდა გიორგის ორი ეკლესიის სამხრეთ-აღმოსავლეთით 15 მ-ში. აგებულია XX საუკუნეში. ეკლესია დარბაზულია. აგებულია რიყის ქვითა და ქართული აგურით. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია თაღოვანი სარკმელით, გვერდებზე - მაღალი ნიშებით. კონქი და კამარა ბეტონისაა. ჩრდილოეთის კედელი ყრუა. სამხრეთის კედლის ცენტრში მაღალი, თაღოვანი სარკმელია მოქცეული. დასავლეთის კედელში შიგნიდან სწორკუთხა და გარედან თაღოვანი შესასვლელია. მის თავზე სარკმელია. ეკლესიას შემოუყვება ქართული აგურით გამოყვანილი კარნიზი. ეკლესია გადახურულია თუნუქით. ინტერიერი გაჯითაა გალესილი.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 444
ნიკო ლომოურის სახლ-მუზეუმი

ნიკო ლომოურის სახლ-მუზეუმი — გორის ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმის ფილიალი, ისტორიული ძეგლი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ არბოში. დგას შუა სოფელში. მუზეუმი ერთსართულიანია, ოროთახიანი. ერთ ოთახში გამოფენილია მწერლის ცხოვრებისა და მოღვაწეობის ამსახველი ფოტომასალა, მემორიალური ნივთები, მეორეში კი სოფლის ბიბლიოთეკაა. ქართველი მწერალი, პედაგოგი და საზოგადო მოღვაწე ნიკო ლომოური დაიბადა ამ სახლში 1852 წლის 19 თებერვალს და ცხოვრობდა 1860 წლამდე. ყაზახიშვილი ლ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 44.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 5875
გროზნოული ცხვარი

გროზნოული ცხვარი — წმინდამატყლიანი ცხვრის ჯიში სამატყლე მიმართულებისა. გამოყვანილია დაღესტანში, საშენ საბჭოთა მეურნეობაში „ჩერვლიონიე-ბურუნი“ 1929–1950 წლებში ახალკავკასიური და მაზაევის ჯიშის წმინდამატყლიანი ნერბის შეჯვარებით ავსტრალიური მერინოსის ერკემალთან. თეთრი ფერის, მაგარი კონსტიტუციის ცხვრებია, ყელზე 2–3 ნაოჭი აქვთ, ერთი წინსაფარივითაა. ნერბები, როგორც წესი, ურქოებია. მათი სიმაღლე მინდაოში 59–62 სმ შეადგენს, ერკემლისა 63–66 სმ; ცოცხალი მასა 45–52 კგ და 80–95 კგ შესაბამისად. ნაყოფიერება 100 ნერბზე 130–140 ბატკანია. მატყლი მაღალი ტექნოლოგიური თვისებებისაა, გრძელი, ხშირი, რბილი, აბრეშუმისებრი ბზინვარებით. მატყლის სიგრძე 8–8,5 სმ-მდეა (უდიდესი — 13 სმ-მდე), სიმსხო 18–23 მკმ; 64–70-ე ხარისხის. ნერბის ნაპარსი 6–6,5 კგ-ს შეადგენს (უდიდესი — 12,5 კგ-მდე), ერკემლისა 14–15 კგ-ს (უდიდესი — 25 კგ-მდე); სუფთა მატყლის გამოსავალი 50% და მეტია. ცხიმოფლი თეთრი ან ღია კრემისფერია, კარგი ხარისხის. გროზნოული ცხვარი შეგუებულია მშრალი სტეპის გარემო პირობებს, კარგად იყენებს იშვიათი ბალახით დაფარულ საძოვრებს. გავრცელებულია კასპიისპირა დაბლობის, ყალმუხეთის აღმოსავლეთ და ასტრახანის ოლქის მშრალ რაიონებში. საუკეთესო ფარები დაღესტანსა და ყალმუხეთშია (რუსეთი). გროზნოული ჯიშის ერკემლები გამოიყენება სხვა წმინდამატყლიანი ცხვრების მატყლის ხარისხის გასაუმჯობესებლად. Овцеводство, под ред. П. А. Есаулова и Г. Р. Литовченко, М., 1963; Новикова Н. А. Грозненская порода // Большая советская энциклопедия, т. 7 — М. : Советская энциклопедия, 1972; Овцеводство / Под ред. Г. Р. Литовченко, П. А. Есаулова. М., 1972. Т. 2; Семенов С. И., Селькин И. И. Овцы // Генетические ресурсы сельскохозяйственных животных в России и сопредельных странах. СПб., 1994; Жиряков А. М. ГРОЗНЕНСКАЯ ПОРОДА // Большая российская энциклопедия. т. 8. — М., 2007. — стр. 31. ↑ სასოფლო-სამეურნეო ცხოველთა მოვლა-შენახვა გვ. 66. agriedu.ge. ციტირების თარიღი: 25 აპრილი, 2020.
ევროპული ჭაფალა

ევროპული ჭაფალა (ლათ. Coregonus albula) — თევზი ორაგულისერთა ოჯახისა. უმეტესწილად ტბის მტკნარწყლიანი თევზია. გავრცელებულია ბალტიის, ბარენცისა და თეთრი ზღვების აუზში და აგრეთვე მდინარე ვოლგის ზემოთებში. ლადოგისა და ონეგის ტბებში გავრცელებულია მსხვილი ფორმები რიპუსი და კილეცი. სიცივის მოყვარული ჯოგური თევზია. უპირატესობას ანიჭებს ისეთ წყალსატევებს, რომელთა წყლის ტემპერატურა არ აღემატება 16–17°С-ს. ნაყოფიერება 0,8–57 ათ. ქვირითი. ტიპური ჭაფალას წონა 25–30 გრ აღწევს, მსხვილი ფორმებისა — 160–180 გრ. ლადოგური რიპუსის სიგრძეა 40 სმ, წონა 1,2 კგ. ონეგური კილეცისა შესაბამისად, 37 სმ და 600 გრ. სიცოცხლის ხანგრძლივობა არ აღემატება 10 წელს. იკვებება ძირითადად პლანქტონით. საქართველოში აკლიმატიზებულია ევროპული ჭაფალას ქვესახეობა რიპუსი. ↑ დემეტრაშვილი მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 387. ↑ Ряпушка европейская — Аквакультура России
Rinôçérôse

Rinôçérôse - არის ფრანგული მუსიკალური ჯგუფი, რომელიც 1990-იანი წლების შუახანებში დაარსდა. ჯგუფის დამაარსებლები არიან ჟან-ფილიპ ფრო და პატრის კერი. მათი მუსიკა როკ და ელექტრონული მუსიკის ერთგვარი ნაზავია. დუეტის წევრები ასევე ფსიქოლოგებიც არიან და საკუთარ თავს "დღისით ფქიქოლოგებს, ღამით კი მუსიკოსებს" უწოდებენ. მუსიკას ისინი ინგლისურ, ფრანგულ და გერმანულ ენებზე ქმნიან. Rinôçérôse-ს ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2007-10-02 საიტზე Wayback Machine.
რიპუსი

რიპუსი, ლადოგური რიპუსი (ლათ. Coregonus albula ladogensis) — თევზი ორაგულისებრთა ოჯახისა. წარმოადგენს ევროპული ჭაფალას ქვესახეობას. მისი სხეულის სიგრძეა 46 სმ-მდე, წონა 1,5 კგ-მდე. გავრცელებულია ლადოგის, ონეგისა და სხვა ტბებში. სქესობრივ სიმწიფეს აღწევს 3–4 წლისა. ტოფობს ნოემბერ-დეკემბერში. ნაყოფიერება დაახლოებით 3000 ქვირითი, რომელიც ფსკერულია და რომელიც დაახლოებით 160 დღის განმავლობაში ვითარდება. იკვებება პლანქტონითა და წვრილი თევზით. აკლიმატიზებულია ურალისა და სხვა ტბებში, სადაც მწიფდება სიცოცხლის მე-2 წელს. რეწვის მნიშვნელოვანი ობიექტია. აკლიმატიზებულია საქართველოშიც, გვხვდება ტაბაწყურის, ფარავნისა და საღამოს ტბებში. ↑ Coregonus albula ladogensis Berg, 1948 - GBIF ↑ Расс Т.С. Жизнь животных. Том 4, часть 1. Рыбы. Под ред. проф. Т. С. Расса. - М.: Просвещение, 1971. ↑ დემეტრაშვილი მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 387.
მთამაღალის მთიულა

მთამაღალის მთიულა (ლათ. Leucosticte) — ფრინველთა გვარი ბეღურასნაირთა რიგისა. მათი სხეულის სიგრძეა დაახლ. 15 სმ. შეფერილი არიან რუხ და მურა, ზოგიერთი კი — ყავისფერ, მურა და ვარდისფერ ტონებში. ცნობილია 6 სახეობა. გავრცელებული არიან ცენტრალური აზიის, შუა და აღმოსავლეთ ციმბირის მთებში, კურილის და კომანდორის კუნძულებზე, ჩრდილოეთ ამერიკის დასავლეთ ნაწილში. ბინადრობენ მთების ალპურ და სუბალპურ სარტყლებში; ზოგიერთი სახეობა ზღვის დონიდან 5000 მეტრამდეც ბუდობს. მკვიდრი ფრინველებია, ზამთარში ვერტიკალურად მომთაბარეობენ. ბუდეს ჩვეულებრივ ქვების ქვეშ აკეთებენ ქვიშრობებში. წელიწადში ერთხელ ბუდობენ. იკვებებიან თესლებით, იშვიათად მწერებით. Leucosticte arctoa (Pallas, 1811) — ციმბირული მთიულა Leucosticte atrata (Ridgway, 1874) — შავი მთიულა Leucosticte australis (Ridgway, 1873) — მურათავა მთიულა Leucosticte brandti (Bonaparte, 1850) — მარგალიტა მთიულა Leucosticte nemoricola (Hodgson, 1836) — ჰიმალაიური მთიულა Leucosticte tephrocotis (Swainson, 1832) — ამერიკული მთიულა Горные вьюрки // Большая советская энциклопедия, т. 7 — М. : Советская энциклопедия, 1972. ↑ კუტუბიძე მ., ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, თბ.: „მეცნიერება“, 1973. — გვ. 15, 139, 209. ↑ Gill, Frank; Donsker, David (eds.). Finches, euphonias. World Bird List Version 5.4. International Ornithologists' Union. ციტირების თარიღი: 4 დეკემბერი, 2015. ↑ ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, გვ. 184. ↑ ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, გვ. 188. ↑ ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, გვ. 215.
ლადოგური სიგი

ლადოგური სიგი (ლათ. Coregonus lavaretus baeri) — თევზი ორაგულისებრთა ოჯახისა. წარმოადგენს ჩვეულებრივი სიგის ქვესახეობას. ბინადრობს ლადოგის ტბის აუზში. შედარებით დიდი თავი აქვს. გამსვლელი (ტბიურ-მდინარეული) ფორმაა. სქესობრივად მომწიფებული თევზის სიგრძეა 43–55 სმ, საშუალოდ დაახლოებით 50 სმ, საშუალო წონა 0,5–1 კგ, თუმცა გვხვდება ეგზემპლარები წონით 2–3,2 კგ. ქვირითის დასაყრელად მდინარეებში ადის. ბინადრობს ლადოგის ტბის სამხრეთ ნაწილში, დიდწილად მის სამხრეთ-აღმოსავლეთ რაიონში ვოლხოვისა და სვირის უბეების წინ. საქართველოში მოშენებული იქნა ტაბაწყურის ტბაში. ნ. ნინუას მონაცემებით ზრდასრული სიგის საკვებს ზოოპლანქტონთან ერთად, წარმოადგენენ ბენთოსური ორგანიზმები: გვერდულები, წურბლები, ლოკოკინები, ასევე თევზის ქვირითი და ბაყაყები. ↑ Сиг, волховский подвид ↑ А. Волховский сиг - Красная книга ↑ თევზის მომშენებელ-ოპერატორი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-03-27. ციტირების თარიღი: 2021-03-07.
კორონავირუსის პანდემია რუანდაში (2020)

კორონავირუსის პანდემია რუანდაში — 2019-2020 წლებში კორონავირუსის პანდემიის მიმდინარეობა რუანდაში. კორონავირუსული დაავადება COVID-19-ით ინფიცირებული პირი რუანდაში პირველად 2020 წლის 14 მარტს გამოვლინდა. მონაცემები რუანდაში
პლატონ დადვანი

პლატონ ლაზარეს ძე დადვანი (დ. 1 აპრილი, 1913, მესტია, — გ. 1989) — ქართველი ლოტბარი, პედაგოგი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1958). თბილისის საგზაო–საავტომობილო ტექნიკუმის დამთავრების შემდეგ მესტიის პედაგოგიურ სასწავლებელში ასწავლიდა ხატვასა და მუსიკას. აქვე ჩამოაყალიბა მომღერალთა და მოცეკვავეთა გუნდი, აღადგინა და ჩაწერა არაერთი ძველი სვანური სიმღერა, განავითარა და დახვეწა სვანური ცეკვები (განსაკუთრებით ფერხული). იყო მესტიის კულტურის სახლის დაარსების ერთ-ერთი ინიციატორი. გელოვანი ა., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 248.
ბონდო დადვაძე

ბონდო იონას ძე დადვაძე (დ. 22 მარტი, 1934, ზესტაფონი — გ. ოქტომბერი, 2013) — ქართველი მუსიკოსი, ფოტოჟურნალისტი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1992). დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის საორკესტრო ფაკულტეტი 1960 წელს. წლების განმავლობაში უკრავდა სახელმწიფო სიმფონიურ ორკესტრში. 1959 წლიდან მუშაობდა ფოტოკორესპონდენტად სხვადასხვა მედია საშუალებებში. შემდეგ იყო გაზეთ „თბილისის“ ილუსტრაციის განყოფილების გამგე (1972–1973), საქართველოს მინისტრთა საბჭოს საქმეთა მმართველობის ფოტოკორესპონდენტი (1972–1986), საქართველოს ჟურნალისტთა შემოქმედებითი კავშირის (ფედერაცია) ფოტოსტუდიის დირექტორი, „თბილფოტოს“ დირექტორი (1973–1975), საქართველოს დიზაინერთა ფოტოლაბორატორიის უფროსი (1988–1991), „საქინფორმის“ ფოტოქრონიკის მთავარი რედაქტორი (1991–1994). ავტორია ფოტოალბომისა „ქართველ საზოგადო მოღვაწეთა პორტრეტები ავტოგრაფებით“ (2007). დადვაძის პერსონალური ფოტოგამოფენები მოეწყო როგორც საქართველოში, ასევე საზღვარგარეთ. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1999). ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 248. ბონდო დადვაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ბაგრატუნები

ბაგრატუნები, ბაგრატიდები — ძველი სომხური არისტოკრატიული საგვარეულო, სამეფო დინასტია 885-1045 წლებში. უძველესი ცნობები მათ შესახებ ძვ. წ. I საუკუნეს განეკუთვნება. სომეხი არშაკუნიანების კარზე ბაგრატუნებს ასპეტისა და გვირგვინის დამდგმელის მემკვიდრეობითი თანამდებობა ეკავათ. არაბების დროს VIII-IX საუკუნეებში ისინი თანდათანობით დაეუფლნენ სომხეთის უმეტეს ნაწილს. ბაგრატუნების სამფლობელოს გული იყო შირაკი. ბაგრატუნებმა სომხეთის „მთავართა მთავრობა“ მოიპოვეს და სათავეში ჩაუდგნენ განმათავისუფლებელ ბრძოლას არაბების წინააღმდეგ. 886 წელს აშოტ I ბაგრატუნი გამოცხადდა მეფედ. ბაგრატუნები იბრძოდნენ ქვეყნის დამოუკიდებლობისა და გაერთიანებისათვის, მათ განავრცეს სომხეთის საზღვრები. 961 წელს სამეფოს სატახტო ქალაქი ანისში გადაიტანეს და ამიერიდან მათი სამფლობელო ანისის სამეფოდ იწოდებოდა. სამეფო დინასტიამ ძალაუფლების ზენიტს მიაღწია X საუკუნის II ნახევარში და XI საუკუნის დასაწყისში, აშოტ III, სმბატ II და გაგიკ I დროს. 1045 წელს სომხეთი ბიზანტიამ დაიპყრო. უკანასკნელი ბაგრატუნი მეფე გაგიკ II ბიზანტიაში დააკავეს (1045), რის შემდეგ სამეფო დინასტიის არსებობა შეწყდა. ბაგრატუნების გენეალოგია ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 132-133.
ანაფორა (სამოსი)

ანაფორა (ბერძ. ράσον - გაქუცული, მონაზვნის გარე სამოსი) — მღვდელმსახურის შესამოსელი. გრძელი, ფართო სახელოებიანი, ზემოდან მოსაცმელი, თხელი ან დათბილული, შავი შალის ნაჭრის სამოსი. ანაფორა ბერძნული სიტყვაა და გაფხეკილ, გაცრეცილ, ფერდაკარგულს ნიშნავს. ასეთი ღარიბული სამოსი ეცვათ ძველად ბერ-მონაზვნებს, შემდეგ კი მთელ სამღვდელოებას. მღვდელმსახური წირვის დაწყებამდე იხდის ანაფორას და იმოსება სრული სამღვდელო შესამოსელით. ძველად ანაფორას მსგავს სამოსს ჩოხა ერქვა. მის მატარებელს კი ჩოხოსანს უწოდებდნენ. ჩოხის ჩაცმა ან მისი კურთხევა ბერად შედგომას ნიშნავდა. ანაფორა სიმბოლურად გამოხატავს სინანულსა და მორჩილებას. სამოსლის სახელწოდება მიუთითებს, რომ მისი მატარებელი უსისხლო მსხვერპლშეწირვას ასრულებს. ანაფორას რამდენიმე, თემატურად ერთმანეთთან დაკავშირებული მნიშვნელობით გამოიყენებენ: ევქარისტიული მსხვერპლის (პურისა და ღვინის) მომზადებას ჟამისწირვისთვის; საიდუმლო ლოცვა, რომელიც იკითხება ჟამისწირვის დროს. მაგალითად, „ბასილი დიდის ანაფორა“, „იოანე ოქროპირის ანაფორა“ და სხვა; ზოგჯერ ეწოდება „დიდ ცას“, დიდ დაფარნას, რომლითაც იბურება ბარძიმი და ფეშხუმი სამსხვერპლოდან ტრაპეზზე საუფლო ძღვენის გადატანისას; ევქარისტიული კანონი, რომელიც ლიტურგიის ძირითად ნაწილს წარმოადგენს და „მრწამსის“ გალობის შემდეგ იწყება. ამ შემთხვევაში, ანაფორის ძირითადი ნაწილია წმინდა ძღვენის აღმართვა ტრაპეზიდან. დღეს, საქართველოში, სასულიერო პირები ყოველდღიურ შესამოსლად ძირითადად კაბას იყენებენ, მის ზემოთ კი უსახელო მოსაცმელებს, ჟილეტებს ხმარობენ. ლ. ლურსმანაშვილი, „საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის სასულიერო პირთა სამოსში დაკარგული ქართული ელემენტების კვლევა“, თბილისი, 2006 წ. „ლიტურგიკული ლექსიკონი“, „საქართველოს საეკლესიო კალენდარი“, თბილისი, 2003 წ. „უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი“ „უცხო სიტყვათა ლექსიკონი“
გივი მარგველაშვილის სახელობის პრემია

გივი მარგველაშვილის სახელობის პრემია — პირველი ქართულ-გერმანული პრემია, რომელიც გადაეცემოდა ქართველ კულტურის მოღვაწეებს ქართულ-გერმანული კულტურული ურთიერთობების გაღმავებაში შეტანილი წვლილისათვის. დაწესდა საქართველოს გოეთეს ინსტიტუტისა და სახალხო უნივერსიტეტთა გერმანული ასოციაციის საერთაშორისო თანამშრომლობის ინსტიტუტის (DVV International) კავკასიის, თურქეთისა და სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპის რეგიონული ოფისის მიერ 2013 წელს. პრიზს ყოველწლიურად გასცემდა 5 კაციანი დამოუკიდებელი ჟიური, DVV International-ის რეგიონული ოფისისა და თბილისის გოეთეს ინსტიტუტის თაოსნობით. 2013 წელს პრემიის პირველი ლაურეატი თავად გივი მარგველაშვილი გახდა. დაჯილდოების ცერემონია მიხეილ თუმანიშვილის სახელობის თეატრში გაიმართა. 2018 წელს გივი მარგველაშვილის სახელობის პრემია გაუქმდა. 2013 — გივი მარგველაშვილი 2014 — ლაშა ბაქრაძე 2015 — დავით ლორთქიფანიძე 2016 — ნინო ხარატიშვილი 2017 — დავით წერედიანი 2018 — ნაირა გელაშვილი გივი მარგველაშვილის პრემია — „ევროკავშირი საქართველოსთვის“ German-Georgian Cultural Award — DVV International ↑ ქართულ-გერმანული კულტურული პრემია. ციტირების თარიღი: 27 არპრილი, 2020.[მკვდარი ბმული] ↑ გივი მარგველაშვილის დაჯილდოება. საქართველოს კულტურისა და სპორტის სამინისტრო (31 იანვარი, 2013). ციტირების თარიღი: 27 არპრილი, 2020.[მკვდარი ბმული] ↑ გივი მარგველაშვილის სახელობის პრემია — 2014. ევროკავშირი საქართველოსთვის. ციტირების თარიღი: 27 აპრილი, 2020. ↑ გიორგი გვახარია. (10 თებერვალი, 2013) გივი მარგველაშვილის პრემია - გივი მარგველაშვილს. „რადიო თავისუფლება“. ციტირების თარიღი: 27 არპრილი, 2020.
მეჯუგორიეს ღვთისმშობლის გამოცხადება

მეჯუგორიეს ღვთისმშობლის გამოცხადება - მოვლენათა ერთობა, რომელიც დაიწყო 1981 წლის 24 ივნისს, დღევანდელ ბოსნია და ჰერცეგოვინაში მდებარე ქალაქ მეჯუგორიეში. ექვსი ადგილობრივი ახალგაზრდას მტკიცებით, 1981 წელს მათ გამოეცხადათ ღვთისმშობელი. არც კათოლიკური ეკლესიის ადგილობრივ დიოცეზს, და არც ვატიკანს არ უღიარებია აღნიშნული გამოცხადება როგორც ზებუნებრივი ან ჭეშმარიტად მომხდარი. 1981 წელს გამოცხადების პირველი შეტყობინების შემდეგ გრძელდება ღვთისმშობლის გამოცხადების შესახებ შეტყობინებები. ადამიანები, ვინც აცხადებენ, რომ მათ ღვთისმშობელი გამოეცხადა, როგორც წესი მას მოიხსენიებენ, როგორც ხორ. "Gospa", რაც ხორვატულად სიტყვა „ქალბატონის“ მოძველბული ფორმაა. 2017 წელს პაპი ფრანცისკე გამოეხმაურა მეჯუგორიეს მოვლენებს. პაპის წერილის მიხედვით, პირველი გამოცხადება დეტალურ შესწავლას მოითხოვდა, თუმცა გვიანდელი ცნობები ორაზროვანი იყო. ↑ Rupcic, Dr. Fr. Ljudevit. A short history of Our Lady's apparitions in Medjugorje. Medjugorje Web Site. ციტირების თარიღი: 2013-04-01. ↑ "Questionable Games Surrounding the Great Sign" დაარქივებული 2018-05-03 საიტზე Wayback Machine. Ratko Perić, Bishop of Mostar-Duvno, Diocesan website. Accessed 2011-05-16. ↑ Harris, Elise. (2017-05-13) Pope Francis: I am suspicious of ongoing Medjugorje apparitions. Catholic News Agency (CNA). ციტირების თარიღი: 2018-03-18.
ახალ ძალთა მოძრაობა

ახალ ძალთა მოძრაობა (უკრ. Рух нових сил) — პოლიტიკური პარტია უკრაინაში, რომელიც დაფუძნდა 2017 წლის 23 თებერვალს, დამფუძნებელია მიხეილ სააკაშვილი. 2019 წლის ივნისში პარტიამ მხარი დაუჭირა უკრაინის პრეზიდენტ ვლადიმერ ზელენსკის. 2019 წელს პარტიამ მიიღო მონაწილეობა უკრაინის საპარლამენტო არჩევნებში სადაც 0,46% მიიღო და ვერ მოიპოვა ადგილი პარლამენტში, არჩევნებამდე ორი დღით ადრე პარტიის ლიდერმა, მიხეილ სააკაშვილმა მოუწოდა თავის ამომრჩევლებს, მხარი დაეჭირათ „ხალხის მსახურისათვის“. პარტიის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2020-02-29 საიტზე Wayback Machine.