laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
იერიქონის სავანე

იერიქონის სავანე იგივე ცდუნების მონასტერი ან კარანტალის მონასტერი (ბერძ. Μοναστήρι του Πειρασμού; არაბ. دير القرنطل, Deir al-Quruntal) — მართლმადიდებლური მამათა მონასტერი პალესტინაში. დაარსებულია ხარიტონ აღმსარებელის მიერ. მდებარეობს იუდეის უდაბნოში, იერიქონის ჩრდილო-დასავლეთით. აშენებულია მთაზე, სადაც გადმოცემის თანახმად ქრისტეს მარხვისას ებრძოდა ეშმაკი. აქედან გამომდინარე, თავად მთასაც და ადგილმდებარეობასაც, შემდგომში კი მონასტერსაც ერთი სახელი დაერქვა — ცდუნების მთა, ორმოცდღიანი მთა ან კარანტალის მთა. 340 წელს ღირსმა მამამ ხარიტონ აღმსარებელმა ამ ადგილას დააარსა ლავრა, რომელიც დროთა განმავლობაში არაერთხელ განადგურდა. უკანასკნელად აღადგინეს XIX საუკუნის მეორე ნახევარში. მონასტერი თავისი აღმავლობის პერიოდში ფუტკრის სკას ჰგავდა, სადაც უამრავი ადამიანი რუდუნებით მოღვაწეობდა. თავად მონასტერი მთლიანად კლდეშია ნაკვეთი და ძალიან წააგავს მერცხლის ბუდეს. მონასტერში მდებარე იმ ქვაზე, რომელზეც გადმოცემით იესო ქრისტე ლოცულობდა მოწყობილია ტრაპეზი, რომელიც მონასტრის კუთვნილ საკურთხეველში მდებარეობს. დრესდღეობით მონასტერში მხოლოდ ერთი ბერძენი ბერი მოღვაწეობს. ფარანის ლავრა სუკიის ლავრა Монастырь Искушения ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: იერიქონის სავანე
სუკიის ლავრა

სუკიის ლავრა ასევე ძველი ლავრა ღირსი მამა ხარიტონ ღმასარებელის მიერ დაარსებული მესამე მონასტერია. მდებარეობს დასახლება ტკოასთან ტკოას ხეობაში. ღირსი ხარიტონის სამიდან ყველაზე დიდი მონასრის სუკიის ლავრიდან მხოლოდ ნანგრევები და კლდეში ნაკვეთი გამოქვაბულებიღა შემორჩა. იუდეას უდაბნოში, V-VIII საუკენეებში, აღმავლობის პერიოდში მრავალი მონასტერი არსებობდა რომელთაგან მხოლოდ სახელებიღა შემორჩა, ზოგი კი უკვალოდ გაქრა. ფარანის ლავრა იერიქონის სავანე სუკიის ლავრა დაარქივებული 2011-11-27 საიტზე Wayback Machine. Иудейская пустыня, Вади Харитун (Нахаль Текоа). Суккийская лавра (Харитон Исповедник)
ბაწარა-ბაბანეურის დაცული ტერიტორიები

ბაწარა-ბაბანეურის დაცული ტერიტორიები – დაცული ტერიტორია კახეთში ახმეტის მუნიციპალიტეტში, თბილისიდან 170 კმ დაშორებით. შეიქმნა 2003 წლის კანონით „თუშეთის, ბაწარა-ბაბანეურის, ლაგოდეხისა და ვაშლოვანის დაცული ტეტიტორიების შექმნისა და მართვის შესახებ“. ბაწარა-ბაბანეურის დაცული ტერიტორიები 3 დამოუკიდებელი ერთეულისაგან შედგება: ბაწარის (3036 ჰა) და ბაბანეურის (834 ჰა) ნაკრძალებისა და ილტოს აღკვეთილისგან (7591 ჰა). ბაწარის სახელმწიფო ნაკრძალი ბაბანეურის სახელმწიფო ნაკრძალი ილტოს აღკვეთილი დაცული ტერიტორიების სააგენტო:ბაწარა-ბაბანეურის დაცული ტერიტორიები[მკვდარი ბმული]
არქიპელაგი გულაგი

„არქიპელაგი გულაგი“ — რუსი მწერლისა და პუბლიცისტის, ალექსანდრე სოლჟენიცინის, მხატვრულ-ისტორიული კვლევა საბჭოთა რეპრესიულ სისტემაზე 1918-1956 წლებში. ეყრდნობა თვითმხილველთა მონათხროებებს, დოკუმენტებსა და ავტორის პირად გამოცდილებას (სოლჟენიცინის სიტყვებით). სოლჟენიცინმა „არქიპელაგი გულაგი“-ს წერა დაიწყო საიდუმლოდ სსრკ-ში 1958 წელს და დაასრულა 1967 წლის 22 თებერვალს. პირველი ტომი გამოქვეყნდა პარიზში 1973 წლის დეკემბერში. Шумилин Д. А. «Архипелаг ГУЛАГ» А. И. Солженицына как художественное исследование: Монография / Моск. гос. пед. ин-т; Каф. рус. лит-ры. — М.: Мегатрон, 1999. — 60 с. — ISBN 5-89601-028-1 ალექსანდრე სოლჟენიცინი: არქიპელაგი გულაგი (რუსული) არქიპელაგ გულაგის სახელთა საძიებელი
გარდაბნის აღკვეთილი

გარდაბნის აღკვეთილი — დაცული ტერიტორია გარდაბნისა და მარნეულის მუნიციპალიტეტების საზღვარზე, თბილისიდან 39 კილომეტრში, აზერბაიჯანის საზღვართან. აღკვეთილი დაარსდა 1996 წელს. მისი ფართობი 3 484 ჰექტარია. გარდაბნის აღკვეთილი ამ ტერიტორიაზე არსებულ ტყის კორომთა შენარჩუნების, მათი მდგომარეობის გაუმჯობესებისა და იქ მობინადრე ფაუნის წარმომადგენელთა დაცვის მიზნით შეიქმნა. გარდაბნის აღკვეთილის ფლორის მთავარი სიმდიდრეა ჭალის ტყეები, რომლის მთავარი ხე-მცენარეებია: ხვალო, ოფი, წნორი, მთრთოლავი ტირიფი, ჭალის მუხა, თელა და პატარა თელადუმა. ქვეტყეში იზრდება კუნელი, დატოტვილი იალღუნი, შინდანწლა და ქაცვი, ლიანებიდან გვხვდება: კატაბარდა, ღვედკეცი და სვია. გარდაბნის აღკვეთილში ხერხემლიანების, კერძოდ, თევზების 21 სახეობა, ამფიბიების 4 სახეობა, რეპტილების 4 სახეობა, ფრინველების 135 სახეობა და ძუძუმწოვრების 26 სახეობა ბინადრობს, რაც ბიომრავალფეროვნების მაღალ დონეზე მიუთითებს. გარდაბნის დაცულ ტერიტორიაზე ჯერ კიდევ გვხვდება კეთილშობილი ირემი, რომელიც საქართველოს “წითელ ნუსხაშია” შეტანილი. გარდაბნის აღკვეთილი, ქვემო ქართლში მდიდარი ისტორიული წარსულის მხარეში მდებარეობს. აღკვეთილის სიახლოვეს აღმოჩენილია ენეოლითის - ადრინდელი ბრინჯაოს ხანის ნამოსახლარები, გათხრილია შუა ბრინჯაოს ხანის ეპოქის სამარხები, ნაპოვნია გვიანდელი ბრინჯაოს და ადრინდელი რკინის ეპოქის ძეგლები. გარდაბნის აღკვეთილთან ახლოს მდებარე ისტორიულ ძეგლთა შორის ყველაზე გამორჩეული უდავოდ დავით-გარეჯის სამონასტრო კომპლექსია. საუკუნეების მანძილზე დავით გარეჯის გარშემო უსიცოცხლო და უწყლო ივრის ზეგანზე მრავალი დიდი და პატარა მონასტერი გაჩნდა, ხოლო ეს ადგილები საქართველოს სულიერების კერად, მწიგნობრობის და კედლის მოხატულობის ცენტრად იქცა. დავით გარეჯის მონასტრებიდან ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი – ბერთუბანი დღეს აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე მდებარეობს. დავითის ლავრა, უდაბნო, ნათლისმცემელი, ვერანგარეჯა, ჩიჩხიტური, დოდოს რქა, თეთრი სენაკები. ეს დიდ სამონასტრო კომპლექსში შემავალი, შესანიშნავ პეიზაჟებში ჰარმონიულად ჩამჯდარი ძეგლებია, რომლებიც მრავალად იზიდავს დამთვარიებლებს და მორწმუნეებს. დავითგარეჯაში განვითარებულია ტურიზმი. საქართველოს დაცული ტერიტორიები დაცული ტერიტორიების სააგენტო:გარდაბნის აღკვეთილი[მკვდარი ბმული]
ღირსი გერასიმე

ღირსი გერასიმე იორდანელი (ბერძ. Γεράσιμος ὁ ἐν ᾿Ιορδάνῃ) (გ. 475) — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე 17 მარტი [ძვ. სტ. 4 მარტი] (მართლმადიდებლური კალენდრით), ხოლო 5 მარტი (კათოლიკური კალენდრით). წარმოშობით იორდანიის ლიკიიდან (მცირე აზია) იყო. იგი ბერად აღკვეცის შემდეგ თებაიდის (ეგვიპტე) უდაბნოში განმარტოვდა, სადაც მძოვარ მამათა მსგავსად მარტო ბალახეულით და წყლით იკვებებოდა. მთავარი სტატია: წმინდა გერასიმეს მონასტერი. დაახლოებით 450 წელს კი, პალესტინაში ჩამოვიდა და იორდანეს ნაპირას მონასტერი დააარსა. მისი მონასტერი მისსავე სიცოცხლეში განსაკუთრებული ასკეტიზმითა და უბრალოებით გამოირჩეოდა. ღირსმა მამამ თავისი მორჩილებითა და სიწმინდით იმხელა სიმაღლეს მიაღწია, რომ ცხოველებიც კი ემორჩილებოდნენ მას. ასე მაგალითად გადმოცემის თანამად უდაბნოში მყოფ მამა გერასიმესთან მოვიდა ლომი რომელსაც თათში ხიჭვი შერჭოდა, რის გამოც ლომს სითხე ჰქონდა ჩამდგარი და გადაადგილება უჭირდა. წმინდა მამამ რა იხილა ლომის მდგომარეობა, გამოუღო ხიჭვი, ჭრილობა დაუმუშავა და თათი ტილოთი შეუხვია. მალე ლომი გამოკეთდა და მას შემდეგ წმინდა მამას აღარ შორდებოდა. ლომი ისე მოეჩვია მონასტერს, რომ იქ არსებული სახედრის მსგავსად წყლის კოკებს ეზიდებოდა. წმინდა გერასიმე 475 წელს გარდაიცვალა, ხოლო მისმა მორჩილმა ლომმა შეიტყო რა წმინდა მამის გარდაცვალება მის საფლავს აღარ სცილდებოდა და წუხილისაგან მოკვდა. წმინდა მამა გერასიმეს ცხოვრება აღწერა წმ. საბა განწმედილის ლავრის ხუცესმა კირილე ბესალიელმა. „წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი I, თბილისი, 2001 წ. ↑ ცხოვრება წმიდისა მამისა ჩუენისა გერასიმესი
Tic Tac Toe (ჯგუფი)

Tic Tac Toe — გერმანული პოპ-ჯგუფი, რომელმაც მთლიანობაში თავისი დისკების 3 მილიონი ასლი გაყიდა. ჯგუფი ჩამოყალიბდა 1995 წელს და სადებიუტო დისკი 1996 წელს გამოსცა. მათი მეორე ალბომი, Klappe Die 2te გამოჩნდა შემდეგ წელს. წარმატების შემდეგ, ჯგუფი დაიშალა პირადი კონფლიქტების გამო. დაბრუნების მცდელობას ადგილი ჰქონდა 2006 წელს, ალბომით Comeback და სინგლით "Spiegel". იმავე პერიოდში გამოვიდა ჯგუფის ჰიტ-სინგლების კრებული. ამ ჩანაწერის არც თუ შთამბეჭდავი გაყიდვების გამო, პროექტმა Tic Tac Toe 2007 წელს არსებობა შეწყვიტა. ↑ Austrian Charts ↑ Musicline.de. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-10-03. ციტირების თარიღი: 2010-09-23. ↑ 3.0 3.1 Hungarian Charts ↑ Swiss Charts ↑ 5.0 5.1 Musikindustrie ↑ ZPAV. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-07-21. ციტირების თარიღი: 2010-09-23.
თბილისის ფორუმი

თბილისის ფორუმი — ქართულ ინტერნეტსივრცეში განთავსებული სადისკუსიო ფორუმი. იგი ამოქმედდა 2001 წლის 25 იანვარს. მისი შექმნის ინიციატორი და თავად შემქმნელიც იყო მომხმარებელი თემურ ხაინდრავა. დამფუძნებელმა ფორუმი საკუთარი თანამშრომლებისათვის შექმნა. პირველი დარეგისტრირებული მომხმარებლებიც (და შემდგომში მოდერატორებიც) მისი თანამშრომლები და მეგობრები იყვნენ. მოგვიანებით მომხმარებელთა რაოდენობამ საგრძნობლად იმატა, ფორუმის სტრუქტურა კი დაიხვეწა და თემატურად ჩამოყალიბდა. 2001 წლის ზაფხულშივე მოეწყო მომხმარებელთა პირველი შეკრება, რომელსაც ესწრებოდნენ რიგით პირველი წევრები. მოგვიანებით, ასეთი სახის შეკრებები ტრადიციად იქცა და სპეციალურად აქციებადაც გადაიზარდა. ფორუმი შედგება სხვადასხვა განყოფილებებისგან, რომლებიც დალაგებულია თემატიკის მიხედვით. მასზე არის საინტერესო და პრობლემატური თემისადმი მიძღვნილი ნებისმიერი განყოფილება — ზოგად საკითხებზე, პოლიტიკაზე, ქალისა და მამაკაცის ურთიერთობებზე, ფსიქოლოგიაზე, მუსიკაზე, კინემატოგრაფიაზე, ლიტერატურაზე, რელიგიაზე, კარიერაზე, იარაღზე, მასმედიის საშუალებებზე, ინტერნეტ-სივრცეზე, პროგრამულ უზრუნველყოფაზე, ბუნებაზე, თბილისის ცხოვრებაზე, Apple-ის პროდუქციაზე და ა.შ. ფორუმზე უკვე დიდი ხანია ჩამოყალიბდა საერთო ინტერესების მქონე ხალხთა სხვადასხვა ჯგუფები — სპორტთან, მუსიკასთან და სხვა საკითხებთან დაკავშირებით. საგულისხმოა, რომ ზოგიერთ განყოფილებაში წარმოდგენილი თემებით სათაურით „დავეხმაროთ.....“ 10 წლის მანძილზე ადგილი ჰქონია რეალურ საქველმოქმედო აქციებს. ოფიციალური საიტი ↑ forum.ge Traffic Statistics. Alexa Internet. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-12-01. ციტირების თარიღი: 2017. ↑ როგორია ყველაზე მასშტაბური ქართული ფორუმი, დაარსებიდან 16 წლის შემდეგ? – Forum.ge, Marketer, 6 ოქტომბერი, 2017
ღართა (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტოპონიმი ღართა შეიძლება აღნიშნავდეს ღართა – სოფელი ხაშურის მუნიციპალიტეტში ღართა – ეკლესია ასპინძის მუნიციპალიტეტში
ალ-ანდალუსია

ალ-ანდალუსია (არაბ. الأندلس) — იბერიის ნახევარკუნძულის ნაწილის და სეპტიმანიის არაბული სახელი. ეს ტერიტორია მუსლიმების (მავრების) მმართველობის ქვეშ იყო 711–1492 წლებში. ალ-ანდალუსია დაყოფილი იყო ხუთ ადმინისტრაციულ ერთულად: ანდალუსია, გალისია და პორტუგალია, კასტილია და ლეონი, არაგონი და კატალონია, სეპტიმანია. რეგიონის პოლიტიკური სტატუსი 711–750 წლებში იყო ომაიანების სახალიფოს პროვინცია, რომელიც დააარსა ალ-ვალიდ I-მ; 750–929 წლებში — კორდოვის საამირო; 929–1031 წლებში კორდოვის სახალიფო; და კორდოვის სახალიფოს ტაიფა (მემკვიდრე) სამეფოები. „Cities of Light: The Rise and Fall of Islamic Spain“ (დოკუმენტური ფილმი) გეორგ ბოსსომგი: ალ-ანდალუსიის ეტიმოლოგია. დაარქივებული 2008-06-27 საიტზე Wayback Machine. გერმანული. ალ-ანდალუსიის გზები (UNESCOს ვებგვერდიდან) ანდალუსიური მუსიკის ისტორია დაარქივებული 1999-02-04 საიტზე Wayback Machine. იბერიული რესურსების ონლაინ ბიბლიოთეკა ალ-ანდალუსიის ქრონოლოგია და სურათები დაარქივებული 2007-05-12 საიტზე Wayback Machine. მუსლიმანური ესპანეთის ქრისტიანი წამებულები კენნეტ ბაქსტერ ვოლფი ალ-ანდალუსიის მუსიკალური მემკვიდრეობა დაარქივებული 2009-10-14 საიტზე Wayback Machine. ↑ „Para los autores árabes medievales, el término al-Andalus designa la totalidad de las zonas conquistadas — siquiera temporalmente — por tropas arabo-musulmanas en territorios actualmente pertenecientes a Portugal, Espana y Francia“ („შუა საუკუნეების არაბი ავტორები: ალ-ანდალუსია ჰქვია ყველა იმ ტერიტორიას, რომელიც მუსლიმებმა დაიპყრეს. დღევანდელი პორტუგალიის, ესპანეთის და საფრანგეთის ტერიტორიები“), José Ángel García de Cortázar, V Semana de Estudios Medievales: Nájera, 1 al 5 de agosto de 1994, Gobierno de La Rioja, Instituto de Estudios Riojanos, 1995, p.52. ↑ „Los arabes y musulmanes de la Edad Media aplicaron el nombre de al-andalus a todas aquellas tierras que habian formado parte del reino visigodo : la Peninsula Ibérica y la Septimania ultrapirenaica.“ („არაბები და მუსლიმები ალ-ანდალუსიას უწოდებდნენ ყველა იმ ტერიტორიას, რომელიც ოფიციალურად ეკუთვნოდა ვესტგუთების სამეფოს: იბერიის ნახევარკუნძული და სეპტიმანია“), Eloy Benito Ruano, Tópicos y realidades de la Edad Media, Real Academia de la Historia, 2000, p.79. ↑ „Andalus, al-“ ოქსფორდის ისლამის ენციკლოპედია. John L. Esposito, Ed. ოქსფორდის უნივერსიტეტის გამომცემლობა. 2003. ონლაინ ცნობები. მიღებული 2006 წლის 12 ივნისს. ↑ Joseph F. O'Callaghan, შუა საუკუნეების ესპანეთის ისტორია, კორნელის უნივერსიტეტის გამოცემა, 1983, გვ. 142.
სანსუსის სასახლე

სანსუსი (ფრანგ. sans souci — უდარდელად) — სასახლე გერმანიაში, პოტსდამში. ეს იყო ფრიდრიხ დიდის, პრუსიის მეფის ზაფხულის სასახლე და დიდებულებით ხშირად ვერსალის გერმანულ მოპაექრედ ითვლება. მიუხედავად იმისა, რომ სანსუსი უფრო ინტიმურ როკოკოს სტილშია და გაცილებით მცირეა, ვინემ მისი ფრანგული ბაროკოს სტილის დობილი, ის გამოირჩევა ურიცხვი მცირე ტაძრითა და შადრევნით სანსუსის პარკში. სასახლის პროექტი ეკუთვნის გეორგ ვენცესლაუს ფონ კნობელსდორფს (1745-47) ფრიდრიხ დიდის სურვილისამებრ ჰქონოდა კერძო რეზიდენცია, სადაც მას საშუალება ექნებოდა ბერლინის კარის პომპეზურობისა და ცერემონიებისგან დაესვენა. სასახლე სიდიდით ერთ-სართულიან ვილას ბევრად არ აღემატება, შესაბამისად, ის უფრო შატო დე მარლის ჰგავს ვინემ ვერსალს. მასში მხოლოდ ათი მთავარი ოთახია და შენობა ტერასებად დაყოფილ ბორცვზეა განლაგებული პარკის ცენტრში. სასახლის დიზაინსა და დეკორაციებზე მეფის პირადი გემოვნების გავლენა იმდენად დიდი იყო, რომ მას „ფრედერიკულ როკოკოს“ უწოდებენ. XIX საუკუნის განმავლობაში სასახლე ფრიდრიხ ვილჰელმ IV-ის რეზიდენცია იყო. მან დაიქირავა არქიტექტორი ლუდვიგ პერსიუსი სასახლის აღდგენისა და გაფართოებისთვის, ხოლო ფერდინანდ ფონ არნიმს კი დაევალა მიდამოსა და ხედის გაუმჯობესება. ქალაქი პოტსდამი მისი სასახლებითურთ გამორჩეული ადგილი იყო გერმანიის საიმპერატორო ოჯახის რეზიდენციისთვის 1918 წელს ჰოენცოლერნთა დინასტიის მმართველობის დამხობამდე. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ სასახლე აღმოსავლეთ გერმანიის პოპულარული ტურისტული ღირსშესანიშნაობა გახდა. 1990 წელს გერმანიის გაერთიანების შემდეგ აღსრულებულ იქნა ფრიდრიხ დიდის საბოლოო სურვილი: მისი ნეშტი დააბრუნეს მის უსაყვარლეს ადგილას და დაკრძალეს ახალ სამარხში მის მიერ შექმნილი ბაღების თავთან. სანსუსი და მისი ბაღები 1990 წელს იუნესკოს მიერ მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში იქნა შეტანილი; მას ამჟამად ყოველწლიურად მილიონზე მეტი დამთვალიერებელი ჰყავს მთელი მსოფლიოდან. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ICOMOS evaluation of the World Heritage Site Aerial guide დაარქივებული 2006-10-13 საიტზე Wayback Machine. Images from Sanssouci დაარქივებული 2011-05-22 საიტზე Wayback Machine. Interactive Panorama: Sanssouci Garden დაარქივებული 2011-07-10 საიტზე Wayback Machine. 360° foto Official pamphlet of palaces and gardens in Berlin and Brandenburg დაარქივებული 2018-12-25 საიტზე Wayback Machine. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: სანსუსი
ჯუმას ყურე

ჯუმას ყურე, კაკლისყურე, ალაზნის ჭალა — ბუნების ძეგლი საქართველოში, დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 165 მ სიმაღლეზე. შედის ვაშლოვანის დაცული ტერიტორიების შემადგენლობაში. წარმოადგენს მდინარე ალაზანში შეჭრილ, ნახევარკუნძულის ფორმის მქონე ყურეს, რომლის ყელის სიგანე 30–40 მ არ აღემატება, ხოლო ფართობი 201 ჰა-ია. სადღეისოდ სრულყოფილად მხოლოდ ამ ყურეშია შემორჩენილი ალაზნის ხეობისათვის დამახასიათებელი ლეშამბოიანი ჭალის ტყეები, რომელიც ფლორისტულად ძალიან მდიდარია. საქართველოში მხოლოდ ამ ყურეშია კაკლის ბუნებრივი ვრცელი ჰაბიტატი, სადაც გიგანტური იფნების, ჭალის მუხებისა და თელების მხოლოდ ერთეული ეგზემპლარები შემორჩა. სახელწოდება „კაკლის ყურეც“ აქედან უნდა მომდინარეობდეს. ჯუმას ყურე ბუნების ძეგლია. ვაშლოვანის სახელმწიფო ნაკრძალი საქართველოს ბუნების ძეგლები ↑ 1.0 1.1 დაცული ტერიტორიების სააგენტო | ალაზნის ჭალის ბუნების ძეგლი ↑ 2.0 2.1 საქართველოს ეროვნული პარკები | ვაშლოვანის ეროვნული პარკი ↑ საქართველოს კანონი თუშეთის, ბაწარა-ბაბანეურის, ლაგოდეხისა და ვაშლოვანის დაცული ტერიტორიების შექმნისა და მართვის შესახებ ka. საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე. ციტირების თარიღი: 26 დეკემბერი, 2022
არწივის ხეობა

არწივის ხეობა — ბუნების ძეგლი საქართველოში, დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში. შედის ვაშლოვანის დაცული ტერიტორიების შემადგენლობაში. წარმოადგენს ორი ობიექტისაგან შემდგარ უნიკალურ კომპლექსს. ერთი ნაწილი — კირქვიანი კლდეების კანიონია, მეორე კი მიმდებარე ტყის მონაკვეთი, სადაც მდებარეობს ხორნაბუჯის ციხე-სიმაგრე. არწივის ხეობა ქალაქ დედოფლისწყაროდან 2 კმ-ში კირქვიან მასივზეა განლაგებული. აქ საქართველოს ლოკალური ენდემური სახეობის — კახეთის მაჩიტას (Campanula kachetica) და იშვიათი სახეობის ბალახოვნების (Globularia trichoscuntha და Galium pedemantanum) ერთადერთი ადგილსამყოფელია. აქვე, მის დასავლეთით 1,5 კმ მოშორებით, მუხნარ-რცხილნარ ტყეში, ვეებერთელა კირქვის მასივებზე გვხვდება იშვიათი წიწვიანი ბუჩქი ტუია (Biota orientalis), რომელიც საქართველოს არცერთ სხვა კუთხეში არ არის გავრცელებული. არწივის ხეობა ასევე გამოირჩევა ფრინველთა საბინადრო გარემოთი. აქ სამოცამდე სახეობის ფრინველის ნახვაა შესაძლებელი, მათ შორის არიან მობუდარი იშვიათი სახეობის ფრინველებიც — შავი ყარყატი და ორბი. არწივის ხეობა იდეალური ადგილია ფრინველებზე დაკვირვებისთვის („ბერდვოჩინგი“). არწივის ხეობა ბუნების ძეგლია. ვაშლოვანის სახელმწიფო ნაკრძალი საქართველოს ბუნების ძეგლები ↑ დაცული ტერიტორიების სააგენტო | არწივის ხეობის ბუნების ძეგლი
ტახტითეფას ტალახის ვულკანები

ტახტითეფას ტალახის ვულკანები — ტალახის ვულკანების ჯგუფი საქართველოში, დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში. შედის ვაშლოვანის დაცული ტერიტორიების შემადგენლობაში. მდებარეობს დალის მთის წყალსაცავის სამხრეთით, ზღვის დონიდან 541 მ სიმაღლეზე და სერის თხემზე აღმართულ რამდენიმე მეტრი სიმაღლის ბორცვს წარმოადგენს. არაორგანული ბუნების ძეგლის ფართობია 9,7 ჰა. ყველაზე დიდი ტალახის კრატერის დიამეტრი 3,5–4 მ-ია. იგი, ისევე როგორც მის გარშემო განლაგებული მცირე ზომის სასულეები, მუდმივმოქმედია. მათგან ამოდის ტალახი, ნავთობი და აირი. სასულეებიდან ამოსული ტალახი ერთდება და ქვევით, ხევში ჩაედინება. ბუნების ძეგლი და მისი მიდამოები ქვიშაქვებითა და თიხებითაა აგებული. ყველაზე ახლომდებარე მსხვილი დასახლებული პუნქტია ქალაქი დედოფლისწყარო. ვაშლოვანის სახელმწიფო ნაკრძალი საქართველოს ბუნების ძეგლები ↑ 1.0 1.1 დაცული ტერიტორიების სააგენტო | ტახტი-თეფას ბუნების ძეგლი
აითაირა

აითაირა (აფხ. Аиҭаира — „აღორძინება“) — სოციალურ-პოლიტიკური მოძრაობა სეპარატისტულ აფხაზეთის რესპუბლიკაში. დაარსდა 2001 წელს, როგორც პირველი ოპოზიციური მოძრაობა, აფხაზეთის ყოფილი ე. წ. პრეზიდენტის, ალექსანდრე ანქვაბის მიერ. მოძრაობის დღევანდელი ლიდერია ყოფილი ე. წ. პრემიერმინისტრი ლეონიდ ლაკერბაია. აითაირა, 2004 წლის სეპარატისტების საპრეზიდენტო არჩევნებში, ალექსანდრე ანქვაბს უჭერდა მხარს, მაგრამ მას შემდეგ, რაც ე. წ. ცენტრალურმა საარჩევნო კომისიამ ანქვაბი კანდიდატთა სიიდან ამოიღო, იგი "ერთიანი აფხაზეთის", "ამცახარა"-ს და აფხაზეთის დამოუკიდებელი პროფკავშირების ფედერაციის სერგეი ბაგაფშის მხარდამჭერ ბლოკს შეუერთდა. არჩევნების შედეგად წარმოშობილი კრიზისის შემდეგ, მიღწეულ იქნა კომპრომისი, რის შედეგადაც, ალექსანდრე ანქვაბმა ბაგაფშის მთავრობაში პრემიერმინისტრის პოსტი დაიკავა. მოძრაობის პოლიტიკური საბჭო შედგება 23 ადამიანისგან. პოლიტსაბჭოს პრეზიდიუმში შედიან: ლეონიდ ლაკერბაია, ოლეგ დამენია, ირინა აგრბა, ვიაჩესლავ კოკოსკირი, დაურ ნაჭყებია და რომან გერია. აითაირას აქვს რეგიონული ორგანიზაციები აფხაზეთის მთელ ტერიტირიაზე. ↑ „Общественно-политическое движение «Айтайра» будет продолжать свою деятельность, как и прежде“. Администрация Президента Республики Абхазия. 20 January 2009. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 23 იანვარი 2009. ციტირების თარიღი: 23 სექტემბერი 2010. ↑ Abkhazia: President, Opposition Trade Accusations. რადიო თავისუფალი ევროპა/რადიო თავისუფლება (2007-03-22).
ალექსანდრიტი

ალექსანდრიტი — მინერალი, ქრიზობერილის ქრომშემცველი ნაირსახეობა. ქიმიური ფორმულა Al2BeO4. ბუნებრივი განათებისას ზურმუხტისფერ-მომწვანოა, ხელოვნური განათებისას — მოიისფრო-მოწითალო; მუქად შეფერადებული კრისტალები მასით 2-3 კარატს აღემატება. პირველი კლასის ძვირფასი ქვა. მინერალების სია ალექსანდრიტი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
პორტუგალიის პირველი რესპუბლიკა

პორტუგალიის პირველი რესპუბლიკა (პორტ. Primeira República Portuguesa; 5 ოქტომბერი, 1910 — 28 მაისი, 1926) — პორტუგალიის ისტორიის თექვსმეტწლიანი პერიოდი, რომელიც გრძელდებოდა პორტუგალიის 1910 წლის რევოლუციიდან 1926 წლის სახელმწიფო გადატრიალებამდე. 1908 წელს პორტუგალიის მეფის მოკვლამ და ხელისუფლებაში რესპუბლიკელების გავლენის გაზრდამ გამოიწვია ანტიკათოლიკური და ანტიმონარქიული განწყობის ზრდა. პორტუგალიის სამეფოს მრავალსაუკუნოვანი მონარქიული ტრადიციების კრახი ძალიან მალე მოხდა. 1910 3 ოქტომბერს რესპუბლიკური აჯანყება დაიწყო, ხოლო 5 ოქტომბერს ლისაბონის მუნიციპალიტეტის სასახლეში პორტუგალია რესპუბლიკად გამოცხადდა. შეიქმნა დროებითი მთავრობა თეოფილუ ბრაგას მეთაურობით. 1911 წლის 11 ივნისს ეროვნულმა დამფუძნებელმა ასამბლეამ მიიღო ახალი კონსტიტუცია პორტუგალია გამოცხადდა რესპუბლიკად. ქვეყნის პირველ პრეზიდენტად აირჩიეს მანუელ ჟოზე დე არიაგა. ახალი კონსტიტუციით დაცული იყო პიროვნების ხელშეუხებლობა, მოქალაქეებს ანიჭებდა უფლებებსა და თავისუფლებებს. პირველი ორი წლის განმავლობაში რესპუბლიკის არსებობისათვის აუცილებელი იყო ბევრი რეფორმის გატარება:დაიწყო საყოველთო სასკოლო განათლების რეფორმა, 1911 წელს პორტუგალიის მუშათა კლასმა მიიღო გაფიცვის უფლება, ასევე განახორციელეს საგადასახადო რეფორმა. პირველი რესპუბლიკური პარლამენტი არჩეულ იქნა 1911 წლის მაისში. რესპუბლიკელებმა დიდი ყურადღება დაუთმეს კათოლიკური ეკლესიის გავლენის შესუსტებას:გააუქმეს ყველა რელიგიური ტიტული, სახელმწიფო და ეკლესია იყო ოფიციალურად გაიყო 1911 წლის აპრილში და ყოფილი საეკლესიო ქონება სახელმწიფოს გადაეცა. ყოველივე ამან სასულიერო მოღვაწეების განახევრება გამოიწვია. რევოლუცია მალე გადაიზარდა ანარქიაში. ახალ კანონებს ჩინოვნიკები უგულებელყოფდნენ და ბოროტად იყენებდნენ. მიუხედავად იმისა, რომ ახალი ხელისუფლება დემოკრატიულად აირჩიეს, მთლიანად ჩაეფლო კორუფციაში. მთავრობის წევრებისათვის მექრთამეობა გახდა ძირითადი საარსებო წყარო. ამმხრივ განსაკუთრებით გამოირჩეოდა ფინანსური მაქინატორი არტურო ვირჟილიო რეიესი, რომელიც კერძოდ ბეჭდავდა ესკუდოს, არა როგორც ყალბი ფულის მჭრელი, არამედ პორტუგალიის ბანკის თანხმობით. 1926 წელს პორტუგალიის მთავრობამ ხალხის თვალში ავტორიტეტი საბოლოოდ დაკარგა, განსაკუთრებით ქვეყნის ჩრდილოეთის მოსახლეობაში, რომლებიც ეკლესიის დევნის პერიოდშიც კი რელიგიის ერთგული მსახურნი დარჩნენ. 1910-1926 წლების ანარქიის დროს პორტუგალიაში შეიცვალა 44 მთავრობა, მოხდა 24 აჯანყება, 15 საყოველთაო გაფიცვა და 17 გადატრიალების მცდელობა. პორტუგალიის პირველ რესპუბლიკას ჩაენაცვლა მეორე რესპუბლიკა, რომელსაც რამდენიმე წელიწადში ესტადო ნოვო უწოდეს (1933-1976). პორტუგალიის პირველი რესპუბლიკის ისტორია ↑ Afonso Costa - 5 de Outubro de 1910. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-08-04. ციტირების თარიღი: 2010-09-24. ↑ ავტორთა ჯგუფი, ახალი ისტორია (მეორე პერიოდი) ტომი მეორე, თბ. 1973
ფიჩორი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ფიჩორს აქვს რამდენიმე მნიშვნელობა: ფიჩორი — მდინარე ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში ფიჩორი — სოფელი გალის მუნიციპალიტეტში
ანტონ ანტონოვ-ოვსეენკო

ანტონ ვლადიმერის ძე ანტონოვ-ოვსეენკო (რუს. Антон Владимирович Антонов-Овсеенко; დ. 23 თებერვალი, 1920, მოსკოვი — გ. 9 ივლისი, 2013, იქვე) — რუსი ისტორიკოსი და მწერალი. არის ცნობილი ბოლშევიკი სამხედრო ლიდერის და დიპლომატის – ვლადიმირ ანტონოვ-ოვსეენკოს ვაჟი. იგი პირველად დაპატიმრებულ იქნა 1940 წელს, მოკლე ხნით, როგორც „ხალხის მტრის“ შვილი; მეორედ — 1941 წლის ივნისში, 1943 წლის იანვრამდე იმყოფებოდა გულაგში; მესამედ – 1943 წლის აგვისტოში, ამჯერად მან გულაგებში გაატარა პერიოდი 1953 წლამდე. 1957 წელს იქნა რეაბილიტირებული. ანტონოვ-ოვსეენკო ცნობილი გახდა, როგორც ლავრენტი ბერიას ბიოგრაფიის ავტორი, აგრეთვე არის რამდენიმე წიგნის ავტორი. 2004 წელს ანტონოვ-ოვსეენკომ დააარსა და მოსკოვის ცენტრში ოფიციალურად გახსნა გულაგის ისტორიის სახელმწიფო მუზეუმი. The Time of Stalin: Portrait of a Tyranny, Harper & Row, 1981, ISBN 0-060-10148-2 Theater of Joseph Stalin Moscow. "Grėgori-Pėĭdzh", 1995. ISBN 5-900-49315-6 Враги народа, Moсква, Интеллект, 1996. ონლაინ რუსული ტექსტი[მკვდარი ბმული] Берия, Moсква, ACT, 1999, ISBN 5-237-03178-1 ონლაინ რუსული ტექსტი ანტონ ვლადიმერის ძე ანტონოვ-ოვსეენკო ↑ MAK <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q105192847"></a>
იაკობ სვერდლოვი

იაკობ მიხეილის ძე სვერდლოვი (რუს. Яков Михайлович Свердлов) (დ. 3 ივნისი [ ძვ. სტ. 22 მაისი], 1885, ნიჟნი ნოვგოროდი — გ. 16 მარტი, 1919, მოსკოვი) — რუსი ბოლშევიკი პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე, რევოლუციონერი. რუსეთის სოციალ–დემოკრატიული მუშათა პარტიის (ბოლშევიკები) (РСДРП(б)) და რუსეთის კომუნისტური პარტიის (ბოლშევიკები) (РКП(б)) წევრი. სრულიად რუსეთის ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტის (ВЦИК) თავმჯდომარე (რსფსრ–ს ფორმალური მეთაური) 1917 წლის ნოემბრიდან 1919 წლის მარტამდე პერიოდში. პარტიული ფსევდონიმები: ამხანაგი ანდრეი (товарищ Андрей), მაქსი (Макс), მიხაილ პერმიაკოვი (Михаил Пермяков), სმირნოვი (Смирнов) და სხვა. როგორც სრულიად რუსეთის ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტის თავმჯდომარე, იყო დამფუძნებელთა კრების დარბევის, განკაზაკების, ლევ ტროცკის აზრით – სამეფო ოჯახის დახვრეტის ერთ–ერთი ორგანიზატორი. Свердлов, Яков Михайлович[მკვდარი ბმული]. დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია. Свердлов, Яков Михайлович. Peoples.ru Нижегородское отделение «Союза православных граждан» выступает за снесение памятника Якову Свердлову в Нижнем Новгороде Республиканские организации и движения დაარქივებული 2007-10-24 საიტზე Wayback Machine. В кубанскую «войну памятников» вмешалась краевая прокуратура