laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ვიაჩესლავ ტიხონოვი

ვიაჩესლავ ტიხონოვი (რუს. Тихонов, Вячеслав Васильевич; დ. 8 თებერვალი, 1928 — გ. 4 დეკემბერი 2009) — რუსი საბჭოთა კინოს მსახიობი, მრავალი სახელმწიფო ჯილდოს მფლობელი, მათ შორის სსრკ-ის სახალხო არტისტის (1974) და სოციალისტური შრომის გმირის (1982) ლაურეატი. დაიბადა პავლოვსკი პოსადში, მოსკოვთან. გარკვეული პერიოდი საამქროში მუშაობდა. 1950-60-იან წლებში იქორწინა ნონა მორდიუკოვაზე, რომელიც იმჟამად მასზე გაცილებით უფრო პოპულარული მსახიობი იყო საბჭოთა კავშირში. ტიხონოვის ყველაზე კარგად ცნობილი როლია შტანდარტენფიურერ შტირლიცი იულიან სემიონოვის ნაწარმოების მიხედვით შექმნილ ტელესერიალში „გაზაფხულის ჩვიდმეტი გაელვება“ და გავრილ ტროეპოლსკის რომანის ეკრანიზაციაში „შავყურა თეთრი ბიმი“. მას ასევე შერულებული აქვს ანდრეი ბოლკონსკის როლი ოსკარით დაჯილდოებულ ფილმში „ომი და მშვიდობა“ (1969) და მოხუცი კაცის როლი, ასევე ოსკარით დაჯილდოებულ ფილმში „მზით გათანგულები“ (1994). 1962 — რსფსრ დამსახურებული არტისტი 1969 — რსფსრ სახალხო არტისტი 1974 — სსრკ სახალხო არტისტი 1970 — სსრკ-ის სახელმწიფო პრემია ლიტერატურისა და ხელოვნების დარგში 1976 — ძმები ვასილიევების სახელობის სახელმწიფო პრემია 1978 — ოქტომბრის რევოლუციის ორდენი 1979 — ლენინური კომკავშირის პრემია 1980 — ლენინური პრემია ლიტერატურის, ხელოვნებისა და არქიტექტურის დარგში 1980 — უკრაინის სსრ-ის ტ. შევჩენკოს სახელობის სახელმწიფო პრემია 1982 — ლენინის ორდენი 1982 — სოციალისტური შრომის გმირი 2008 — რუსეთის ფედერაციის ღირსების ორდენი ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ვიაჩესლავ ტიხონოვი ვიაჩესლავ ტიხონოვი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
ლალე პურკარიმი

ლალე პურკარიმი (სპარს. لاله پورکریم, ცნობილია სასცენო სახელით Laleh; დ. 10 ივნისი, 1982) — ირანული წარმოშობის შვედი მომღერალი, სიმღერების ავტორი, ჩანაწერის პროდიუსერი და მსახიობი. ლალე ირანელი სოციოლოგის, ჯურნალისტის და ეთნოლოგის, ჰუშანგ პურკარიმის ქალიშვილია, რომელიც 1994 წელს დაიღუპა. იგი ცხრა წლის იყო, როდესაც ოჯახი შვედეთში, კერძოდ გეტებორგში გადავიდა. საშუალო სკოლაც აქვე დაამთავრა. შვედეთში მოხვედრამდე ლალე ცხოვრობდა აზერბაიჯანსა და ბელარუსში. 2005 წელს გამოვიდა მისი სადებიუტო ალბომი Laleh, რომელმაც შვედეთის ალბომების ჩარტებში პირველ ადგილს მიაღწია და გახდა წლის ყველაზე გაყიდვადი ალბომი შვედეთში. მას შემდეგ მან გამოსცა ხუთი სტუდიური ალბომი. ყველა მათგანის ავტორი და პროდიუსერი თავად არის. 2011 წელს მონაწილეობდა შვედურ ტელეშოუში „Så mycket bättre“. ლალეს მიერ შეოუზე შესრულებულმა სიმღერებმა მიიღო უმაღლესი შეფასებები კრიტიკოსებისაგან. 2012 წელს სკანდინავიის რეგიონში გამოვიდა ალბომი Sjung. ალბომს წილად ხვდა დადებითი შეფასებები კრიტიკოსებისგან, ხოლო სინგლი „Some Die Young“ ნამდვილ ჰიტად იქცა რეგიონში. ნორვეგიაში სინგლი ინარჩუნებდა პირველ ადგილს ექვსი კვირის განმავლობაში, ამასთანავე გახდა მეოცე ყველაზე გაყიდვადი სინგლი ნორვეგიაში. 2013 წლის ნოემბერში გამოვიდა მისი მომდევნო ალბომი Colors. 2014 წლის იანვარში კონტრაქტი გააფორმა Island Records-თან. 2016 წელს გამოსცა ალბომი Kristaller, ხოლო 2019 წელს გამოვიდა მისი ბოლო ალბომი Vänta. მთავარი სტატია: ლალეს პურკარიმის დისკოგრაფია. სტუდიური ალბომები 2005: Laleh 2006: Prinsessor 2009: Me and Simon 2012: Sjung 2013: Colors 2016: Kristaller 2019: Vänta! ეპები 2011: Tolkningarna 2014: Boom ოფიციალური საიტი ლალე პურკარიმი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ლალე პურკარიმი AllMusic-ზე ლალე პურკარიმი საიტზე Discogs ↑ Sveriges befolkning 2000 — Sveriges Släktforskarförbund, 2020. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q106527645"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q10685961"></a> ↑ Drums & Så Mkt Bättre Swedish. Laleh.se (3 ნოემბერი, 2011). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-02-07. ციტირების თარიღი: 1 თებერვალი, 2012. ↑ Letmark, Peter (11 დეკემბერი, 2011). „Jag är både helgon och djävul“ (Swedish). Dagens Nyheter. ციტირების თარიღი: 4 იანვარი, 2012. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |accessdate= და |date=-ში (დახმარება) ↑ Laleh gör succé med låtarna från "Så mycket bättre" Swedish. Expressen. Bonnier Group (13 ნოემბერი, 2011). ციტირების თარიღი: 1 თებერვალი, 2012. ↑ Bengans Skivbutik – Produktinformation Swedish. Bengans. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 ნოემბერი, 2013. ციტირების თარიღი: 29 იანვარი, 2012. ↑ Best Of All Time. Hung Medien. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-11-02. ციტირების თარიღი: 2013-01-31.
აბზინდა (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი აბზინდა შეიძლება აღნიშნავდეს: აბზინდა — მცენარეთა გვარი; აბზინდა — სარტყლის, ფეხსაცმლის, ცხენის აღკაზმულობის შესაკრავი. ვიქსიკონში განმარტებულია სიტყვა: აბზინდა
ებისუ

ლუდი ებისუ (იაპონ. ヱビスビール ებისუ ბი:რუ?) (ასევე ლუდი ებისუ (იაპონ. 恵比寿ビール ებისუ ბი:რუ?), ლუდი ებისუ (იაპონ. 戎ビール ებისუ ბი:რუ?, „ბარბაროსის ლუდი“), YEBISU) — სააქციონერო საზოგადოება Sapporo Breweries Limited-ის ლუდი, რომელიც 100 % ალაოსგან მზადდება. ლუდი პრემიუმ კლასის სასმელად ითვლება. Sapporo Breweries Limited ლუდს 1890 წლის 25 თებერვლიდან აწარმოებს. „ლუდი ებისუ“ კი კომპანიის ლუდის პირველი ნაირსახეობაა. 1894 წლის 12 დეკემბერს გაყიდვაში ლუდი „მუქი ებისუ“ გაიშვა. 1943 წლის 18 მარტს ლუდის მარკა გაქრა, ხოლო აღდგა 28 წლის შემდეგ, 1971 წლის 12 დეკემბერს. 2003 წლის შემდეგ კომპანიამ ისევ დაიწყო ლუდ „მუქი ებისუს“ წარმოება (რომელიც გაქრობიდან 60 წლის შემდეგ აღდგა. ამის შემდეგ, 2007 წლის 7 მარტს სათაური შეიცვალა „ებისუ — The Black“-ზე, 4 აპრილს კომპანიამ შექმნა „ებისუ — The Hops“. 2005 წელს გამოიცა ლუდის მცირე პარტია „ებისუ — უმაღლესი ფუფუნება“
იუკიო ედანო

იუკიო ედანო (იაპონ. 枝野 幸男; დ. 31 მაისი, 1964) — იაპონელი პოლიტიკოსი, იაპონიის დემოკრატიული პარტიისა და წარმომადგენელთა პალატის წევრი. 2010-2012 წლებში ეჭირა კაბინეტის გენერალური მდივნის და ეკონომიკის, ვაჭრობისა და მრეწველობის მინისტრის პოსტები იაპონიის პრემიერ-მინისტრ ნაოტო კანის მთავრობაში.. ედანო დაიბადა უცუნომიაში, ტოჩიგის პრეფექტურაში. დაამთავრა ტოჰოკუს უნივერსიტეტი. 1993 წელს ის პირველად იქნა არჩეული როგორც მორიჰირო ჰოკოსავას "იაპონიის ახალი პარტიის" წევრი. მოგვიანებით ედანო მონაწილეობდა იაპონიის დემოკრატიული პარტიის შექმნაში 1996 წელს. მალევე ის არჩეულ იქნა მის გენერალურ მდივნად 2010 წელს, სანამ არ იქნა ჩანაცვლებული კაცუია ოკადათი, იაპონიის ყოფილი საგარეო საქმეთა მინისტრით 2010 წლის სექტემბერში. 2011 წლის იანვარში ედანო ინიშნება კაბინეტის გენერალური მდივნის პოსტზე. 2011 წლის მარტში იგი დროებით ასრულებდა საგარეო საქმეთა სამინისტროს ხელმძღვანელის მოვალეობას. 2011 წლის მარტში იაპონიის ჩრდილო-აღმოსავლეთით მომხდარი მიწისძვრისა და შემდგომი ცუნამის დროს ედანო გახდა იაპონიის მთავრობის ერთგვარი სახე, რომელიც სათავეში ედგა და ახმოვანებდა მთავრობის მიერ გატარებულ ღონისძიებებს ამ კატასტროფის შედეგების ლიკვიდაცის შესახებ. იგი რეგულარულად ჩნდებოდა იპონური ტელევიზიის საშუალებით და პერიოდულად აშუქებდა ფუკუშიმას ატომურ ელექტროსადგურზე მომხდარი კატასტროფის შესახებ ახალ გარემოებებსა და პრობლემებს. პუბლიკის წინაშე ედანოს ასეთმა ხშირმა გამოჩენამ, პოპულარული სოციალური ქსელის - Twitter-ის მომხმარებლებს შორის გამოიწვია მის ჯანმრთელობაზე ღელვა, რაც გამოიხატა შეტყობინებებში, სადაც ისინი ედანოს სთხოვდნენ დასაძინებლად წასვლას. პოპულარული გახდა მესიჯი "#edano_nero", რაც იაპონურად ნიშნავს ძილს (寝ろ, nero)! ↑ Reuters, "Japan picks Edano as trade min after predecessor gaffe დაარქივებული 2020-02-26 საიტზე Wayback Machine. ", 11 September 2011 ↑ http://www.japantoday.com/category/politics/view/yosano-likely-to-join-kans-government-edano-to-be-cabinet-chief[მკვდარი ბმული] ↑ https://archive.today/20120714183114/search.japantimes.co.jp/cgi-bin/nn20110308a2.html ↑ http://blogs.wsj.com/japanrealtime/2011/03/14/tireless-edano-earns-twitter-respect/ შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „იუკიო ედანო“ ვიკისაწყობში. ოფიციალური საიტი (იაპონური)
შინტოიზმი

შინტოიზმი, იგივე შინტო (神道 Shintō) — უძველესი იაპონური რელიგიური მიმდინარეობა, რომელიც სულების თაყვანისცემას ეფუძნება. იაპონიაში 80 000-ზე მეტი შინტოს ტაძარია. სანამ სულების თაყვანსაცემად ტაძარში შევლენ, მორწმუნეები თითებს ისველებენ და პირს ირეცხავენ. შინტო მოისაზრება როგორც დამაკავშირებელი რგოლი იაპონიის წარსულსა და აწმყოს შორის. შინტოიზმი წარმოიქმნა ძველი კულტიდან, რომელიც განასულიერებდა ბუნებას და აღმერთებდა გარდაცვლილ წინაპრებს. შინტოიზმის თანახმად, ადამიანი დასაბამს იღებს სულისაგან, ძლიერი ღმერთისაგან (კამი). ასეთი სულები და ღმერთები მრავალია. მათ შორის უპირველესია მზის ქალღმერთი ამატერასუ. გარკვეულ პირობებში გარდაცვლილის სული შეიძლება კამით გაიქცეს. თავის მხრივ კი, კამის შეუძლია განსახიერდეს რიტუალურ საგნებში; მაგ., მახვილში, სარკეში, ღვთაების ფიგურაში, ფირფიტაში, რომელსაც ღვთაების სახელი აწერია; ამგვარი საგანი (სინტაი) თაყვანისცემის ობიექტი ხდება. შინტოისტური კულტი 4 ელემენტს შეიცავს - განწმენდა (ჰარაი), მსვერპლშეწირვა (სინსეი), მოკლე ლოცვა (ნორიტო) და ზეთით კურთხევა (ნაორაი). V-VI სს-იდან შინტოისტურ ტაძრებს მთლიანად საიმპერატორო კარი განაგებდა. შინტოიზმს არ გააჩნია ერთიანი კანონიკური ლიტერატურა. VII-VIII სს-ში იქმნება ძველი ისტორიული მითების, ლეგენდებისა და თქმულებების კრებული „კოჯიკი“ („ძველ ამბავთა ჩანაწერი“) და „ნიჰონ შიოკი“ („იაპონიის ანალები“). კორეიდან და ჩინეთიდან VI ს. შეიჭრილმა ბუდიზმმა თანდათანობით შეზღუდა შინტოიზმი. XI-XVI სს-ში ბუდიზმმა მოიპოვა უპირატესობა. მრავალი იაპონელი ორივე რელიგიას მისდევდა (მაგ., ქორწინება, ბავშვის დაბადება, ადგილობრივი დღესასწაულები შინტოსტური მოძღვრების მიხედვით სრულდებოდა, ხოლო სულის მოსახსენებელი რიტუალი უმთავრესად ბუდისტურ ტაძრებში ტარდებოდა). XVII-XVIII სს-ში მოქმედებდა ე. წ. „ისტორიული სკოლა“ (მ. კამო, ნ. მოტოორი და სხვ.), რომელიც მიზნად ისახავდა შინტოიზმის განმტკიცებას და იმპერატორის კულტის აღორნებას. 1867-68 წლების რევოლუციის შემდეგ 1945 წლამდე შინტოიზმის ბუდიზმთან ერთად მფარველობდა იმპერატორი და მთავრობა. მეორე მსოფლიო ომში (1939-45 წლები) იაპონიის დამარცხების შემდეგ შინტოიზმის პრესტიჟი დაეცა. 1945 წლის დეკემბერში შინტოისტური ტაძარი სახელმწიფოს გამოეყო, შინტოისტური ლიტერატურის ნაწილი აკრძალეს, სამღვდელოებამ დაკარგა თავისი ძველი ოფიციალური სტატუტი. 1946 წლის 1 იანვარს იაპონიის იმპერატორმა საჯაროდ უარყო თავისი „ღვთაებრივი“ წარმოშობა. მაგრამ შემდგომ შინტოიზმი თანდათანობით მომძლავრდა. 1966 წლის დეკემბერში მთავრობის გადაწყვეტილებით აღადგინეს ეროვნული დღესასწაული „იმპერიის დაარსების დღე“ - კიგენსეცუ. შინტოისტური ტრადიციით, ამ დღეს ძვ. წ. 660 ტახტზე ავიდა იმპერატორი ძიმუ. შინტოიზმი - ქრისტიანობის ლექსიკონი მსოფლიოს დიდი ატლასი, გვ. 133, თბილისი, 2009.
აგუსტინ მორალესი

აგუსტინ მორალესი (ესპ. Pedro Agustín Morales Hernández, დ. 11 მარტი, 1808, ლა-პასი — გ. 27 ნოემბერი, 1872, ლა-პასი) — ბოლივიელი პოლიტიკოსი, ბოლივიის პრეზიდენტი 1871–1872 წლებში. თანამდებობა დაიკავა 1871 წლის 15 იანვარს. დატოვა – 1872 წელს. ბოლივიის პრეზიდენტი Mesa José de; Gisbert, Teresa; and Carlos D. Mesa, "Historia De Bolivia", 3rd edition.
აბზინდა (შესაკრავი)

აბზინდა — სარტყლის, ფეხსაცმლის, ცხენის აღკაზმულობის და მისთანების შესაკრავი. უფრო ლითონისაა. საქართველოს და შუა კავკასიის ტერიტირიაზე ძვ. წ. II ათასწლეულის II ნახევრიდან I ათასწლეულის დამლევამდე ფართოდ ყოფილა გავრცელებული ფირფიტისებრი სწორკუთხა. აბზინდა, რომელსაც შიდა მხრიდან შესაკრავი კავი აქვს. ხშირად აბზინდაზე ამოკვეთილია მითური ცხოველების გამოსახულებანი და გეომეტრიული ორნამენტი. ძვ. წ. I ათასწლეულის ბოლოს და ახ. წ. I საუკუნეებში საქართველოში სცოდნიათ ბრინჯაოს ჭვირული აბზინდების (საშ. ზომა 12х12 სმ) ამოსხმა. აბზინდების ჩარჩოზე გამოყვანილია ზენური ხვია, ხოლო შიგნით ცხოველთა გამოსახულება. როგორც წესი, ცენტრალური ადგილი უკავია სტილიზებულ ირემს, ხარს, ჯიხვს ან ცხენს, რომელთა ირგვლივ ხშირად სხვა ცხოველთა მინიატიურული გამოსახულებებია. სავარაუდოა, რომ აბზინდაზე გამოსახული სცენები სიმბოლურ-მაგიურ და მითოლოგიურ სიუჟეტებს ასახავენ. გვიანდელი ანტიკური ხანიდან რომაული კულტურის გავლენით მთელ მსოფლიოში გავრცელდა ენიანი აბზინდის ახალი ტიპი. აბზინდის სახესხვაობაა აგრაფი, რომელიც იხმარებოდა წამოსასხამის შესაკრავად. აბზინდას ხევსურეთში საყრელს, კარშიკს უწოდებენ, სამეგრელოში — ყუნს. ვიქსიკონში განმარტებულია სიტყვა: აბზინდა გობეჯიშვილი გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 28. გაგოშიძე ი., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 29.
აბი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი აბი შეიძლება აღნიშნავდეს: აბი — ნასოფლარი ახალქალაქის რაიონში; აბი — ნასოფლარი ახალციხის რაიონში; აბი — პატარა ბურთულებად გაკეთებული წამალი. ვიქსიკონში განმარტებულია სიტყვა: აბი
ლაზური ენა

ლაზური ენა, ჭანური ენა (ლაზ. ლაზური ნენა, Lazuri nena) — ქართველურ ენათა ოჯახის ზანურ ენათა ჯგუფის ენა. შავი ზღვის სამხრეთ-აღმოსავლეთ სანაპროს გასწვრივ მცხოვრები (ამჟამად თურქეთის რიზეს და ართვინის პროვინციები) ამავე სახელწოდების ქართველური ეთნიკური ჯგუფის (ლაზები) სასაუბრო ენა. სავარაუდოდ ამ ენაზე დაახლ. 130 000 ადამიანი საუბრობს თურქეთში, რეგიონში, რომელსაც სალაპარაკო ენაზე „ლაზისტანს“ უწოდებენ, და დაახლ. 3000 საქართველოში. კოლხთა უძველესი სამეფო მდებარეობდა იმ რეგიონში სადაც ამჟამად ლაზურად მოსაუბრე მოსახლეობა ცხოვრობს, შესაბამისად მათი ენა კოლხთა შთამომავალი (ან ერთ-ერთი განშტოება) უნდა იყოს. ამჟამად ლაზურად მოსაუბრეთა უმრავლესობა ჩრდილო-აღმოსავლეთ თურქეთში ცხოვრობს, შავი ზღვის სანაპიროზე: რიზესა და ართვინის პროვინციებში. ლაზების ნაწილი რუსეთ-თურქეთის ომის (1877-1878) შემდეგ გადასახლდა ჩრდილო-დასავლეთ ანატოლიაში (კარამიურსელი, საქარია, ბართინი და სხვ.) და ამჟამად ასევე სტამბოლსა და ანკარაში. ლაზების მცირე ნაწილი ცხოვრობს საქართველოშიც, უმეტესწილად აჭარაში (დაახ. 3000). ლაზური ენა იყენებს ქართულსა და ლათინურ დამწერლობებს. ამათგან თურქეთში მყოფი ლაზებისთვის უფრო პოპულარული თურქული ლათინურის მიხედვით შექმნილი ე.წ. „ლაზური ანბანია“. გამარჯობა - გეჯგინობა, გომორმჟორა კარგად იყავი - ჩქვა კაითე (კაობათე/კაინობათე) მე/შენ/ის - მა/სი/ეჲა დიახ, ჰო - ჰო არა - ვარ რიცხვები მეგრული ენა სვანური ენა ქართული ენა კავკასიური ენები ლაზური ნენა - სილვია კუჩნერის პროექტი. http://www.kolkhoba.org http://www.lazuri.com http://www.lazebura.net http://www.lazepe.com http://www.mjora.com http://www.paponi.com დაარქივებული 2021-06-15 საიტზე Wayback Machine. http://www.sarpuli.tr.tc დაარქივებული 2020-12-02 საიტზე Wayback Machine. http://www.karalahana.com http://lazuri.no.sapo.pt/ დაარქივებული 2008-03-15 საიტზე Wayback Machine. http://lazepesi.dosti.free.fr ↑ Laz. (ინგლისური) ↑ 2.0 2.1 Extension consonnant for the Latin version of the Latin alphabet, often represented with the digit three (3) (currently missing from Unicode ?) ; the Cyrillic letter ze (З/з) has been borrowed in newspapers published in the Socialist Republic of Georgia (within USSR) to write the missing Latin letter ; modern orthographies used today also use the Latin digraphs Ts/ts for З/з and Ts’/ts’ for(З’/з’
კეჩუა (ხალხი)

კეჩუა (კეჩ. Qhichwa runa) — სამხრეთ ამერიკაში (პერუ, ბოლივია, ეკვადორი, არგენტინა, კოლუმბია, ჩილე) მცხოვრები ინდიელი ხალხი, რომელიც ინკების ტაუანტინსუიუს სახელმწიფოს კულტურული ტრადიციების მემკვიდრეა. უკანასკნელი მონაცემებით, ამ ხალხის რაოდენობა შეადგენს 25 245 000 ადამიანს, რომელთაგან პერუში ცხოვრობს 13 887 073 ადამიანი, ეკვადორში - 6 018 691, ბოლივიაში - 3 821 820, არგენტინაში - 1 469 830, კოლუმბიაში - 39 100, ხოლო ჩილეში 8480 კეჩუას წარმომადგენელი. კეჩუა შეადგენს პერუს მოსახლეობის 47%-ს, ეკვადორის მოსახლეობის 41,3%-ს, ბოლივიის მოსახლეობის კი 37,1%-ს. ბევრი კეჩუა (განსაკუთრებით პერუსა და ეკვადორის ჩრდილოეთ და ცენტრალურ ნაწილში მცხოვრები) გადავიდა ესპანურ ენაზე, ამიტომაც ამ ქვეყნებში კეჩუას ენაზე მოლაპარაკეთა რაოდენობა არ ემთხვევა ამ ხალხის რაოდენობას. კეჩუა იყო ამერიკის უძლიერესი ხალხი ესპანელების მიერ მათი დაპყრობის მომენტისათვის. ძველი სამყაროს კრიტერიუმების მიხედვით, კეჩუას კულტურა იდგა უფრო მაღლა, ვიდრე აცტეკებისა და მაიას კულტურები მექსიკაში. მაშინ, როდესაც ეს ორი უკანასკნელი იმყოფებოდა ენეოლითის ხანაში, კეჩუა შევიდა ბრინჯაოს ხანაში. კეჩუას სოციალური ორგანიზების საფუძველს წარმოადგენს თემი - აილიუ (ayllu), რომელსაც ასევე ეწოდება ინდიელთა თემი (comunidad indígena) და გლეხების თემი (comunidad campesina). თემი ერთიანდება სისხლით ნათესაობის, საერთო ტერიტორიისა და წევრთა შრომითი ურთიერთდახმარების საფუძველზე, ასევე საერთო ტოტემური წინაპრის (wak'a) თაყვანისცემით. უძველესი თემები, რომელთა შესახებაც მოიპოვება ინფორმაცია, იყო იანაუარა, ჩუმპიუილკა, კოტანერა, კოტაპამპა და უმასუიუ. დღეისათვის არსებობს ათასობით კეჩუას თემი. 2007 წელს მარტო პერუში სახლობდა 6 000-ზე მეტი ოფიციალურად აღიარებული კუჩუასა და აიმარას თემი და მათი რაოდენობა იზრდება. 1950 წელს ბოლივიაში სახლობდა 3779 თემი. კეჩუას ძირითადი საქმიანობაა მიწათმოქმედება და მეცხოველეობა. ასევე, როგორც დაქირავებული მუშახელი დასაქმებული არიან სამთომომპოვებელ დარგში და მოახლეებად სახლებში. PERU : general data დაარქივებული 2012-05-29 საიტზე Wayback Machine. Ethnologue: Bolivia Languages of Bolivia Ethnologue: Ecuador
კაპინოტის პროვინცია

კაპინოტა — პროვინცია ბოლივიაში, კოჩაბამბის დეპარტამენტში. მისი ფართობი 1 495 კმ²-ია. ესაზღვრება პოტოსის დეპარტამენტს. დასავლეთიდან აღმოსავლეთით გადაჭიმულია 25 კმ-ზე, ხოლო ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ 55 კმ-ზე. საშუალო წლიური ტემპერატურა 17.9 °C-ია, ნალექების რაოდენობა 443 მმ. შეიქმნა 1908 წლის 1 ოქტომბერს. 2001 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენდა 25.582 ადამიანს. მათი 44,8% 15 წელზე ნაკლები ასაკისაა. მოსახლეობის 61.9% ლაპარაკობს ესპანურად, , 96.2% -თვის მშობლიური კეჩუას ენაა, 1.0% აიმარაზე. 67.5% წერა-კითხვის მცოდნეა. 91.2% კათოლიკეა, 7.3% პროტესტანტი. პროვინცია შედგება სამი მუნიციპალიტეტისაგან, რომლებიც თავის მხრივ კანტონებად იყოფა. დედაქალაქია კაპინოტა . ბოლივიის პროვინციები ოფიციალური საიტი[მკვდარი ბმული] Province Capinota homepage ბოლივიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი პროვინციის დეტალური რუკა დაარქივებული 2012-05-04 საიტზე Wayback Machine. კოჩაბამბის პროვინციის სოციალური მონაცემები
აბიანდა-ჩაამა

აბიანდა-ჩაამა — განედური ანტიკლინური ქედი საქართველოში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარეებს გუმისთასა და კელასურს შორის. მდინარე ბესლეთის სათავეებისა და გუმისთის მარცხენა შენაკად მთისუბნისწყლის წყალგამყოფი. სიგრძე 11-12 კმ, საშუალო სიმაღლე 1100 მ (მთები: აბიანდა - 921 მ, ჩაამა - 1260 მ). აგებულია ცარცული და მესამეული კირქვებით. ქედისათვის დამახასიათებელია რელიეფის კარსტული ფორმები. დაფარულია კოლხური ტიპის ფართოფოთლოვანი ტყით. ქედზე გადის ტურისტული მარშრუტი: სოხუმი - სოფ. შრომა და მთები: აბიანდა-ჩუმკუზბა-ძირხვა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 28. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 29. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 13. ↑ საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2009. — გვ. 13.
კარასკოს პროვინცია

კარასკო (ესპ. Provincia de José Carrasco) — პროვინცია ცენტრალურ ბოლივიაში, კოჩაბამბის დეპარტამენტში. ესაზღვრება სანტა-კრუსის დეპარტამენტს. დასავლეთიდან აღმოსავლეთით გადაჭიმულია 110 კმ-ზე, ხოლო ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ 230 კმ-ზე. საერთო ფართობი 15 045 კმ²-ია. 2001 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენდა 116 205 ადამიანს. მათი 42.7% 15 წელზე ნაკლები ასაკისაა. მოსახლეობის 68.8% ლაპარაკობს ესპანურად, , 87.4% -თვის მშობლიური კეჩუას ენაა, 3.3%, აიმარაზე და 1% სხვა ადგილობრივ ენებზე. 70.4% წერა-კითხვის მცოდნეა. 82.2% კათოლიკეა, 15.2% პროტესტანტი. პროვინცია შედგება ექვსი მუნიციპალიტეტისაგან, რომლებიც თავის მხრივ 24 კანტონად იყოფა. დედაქალაქია ტოტორა. ბოლივიის პროვინციები კარასკოს ეროვნული პარკი ინკალიახტა ბოლივიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი პროვინციის დეტალური რუკა დაარქივებული 2012-04-27 საიტზე Wayback Machine. კოჩაბამბის პროვინციის სოციალური მონაცემები
ადოლფო ბალივიანი

ადოლფო ბალივიანი (ესპ. Adolfo Ballivián, დ. 15 ნოემბერი, 1831, ლა-პასი — გ. 14 თებერვალი, 1874, ჩუკისაკა, ბოლივია) — ბოლივიელი პოლიტიკოსი, ბოლივიის პრეზიდენტი 1873–1874 წლებში. თანამდებობა დაიკავა 1873 წელს და თანამდებობაზე იყო გარდაცვალებამდე — 1874 წლის 14 თებერვლამდე. ბოლივიის პრეზიდენტი Die Präsidenten von Bolivien auf der Webseite der Regierung დაარქივებული 2011-06-07 საიტზე Wayback Machine.
ტომას ფრიას ამეტლერი

ტომას ფრიას ამეტლერი (ესპ. Tomás Frías Ametller, დ. 21 დეკემბერი, 1804, პოტოსი, ბოლივია — გ. 10 მაისი, 1884, ფლორენცია, იტალია) — ბოლივიელი პოლიტიკოსი, ბოლივიის პრეზიდენტი ორჯერ, 1872–1873 და 1874–1876 წლებში. პირველად თანამდებობა დაიკავა 1872 წლის 28 ნოემბერს — დატოვა 1873 წლის 7 მაისს, ხოლო მეორედ — 1874 წლის 31 იანვარს და დატოვა 1876 წლის მაისს. ბოლივიის პრეზიდენტი ტომას ფრიას ამეტლერის ბიოგრაფია
სერკადოს პროვინცია (კოჩაბამბა)

სერკადო — პროვინცია ბოლივიაში, კოჩაბამბის დეპარტამენტში. მისი ფართობი 391 კმ²-ია. დასავლეთიდან აღმოსავლეთით გადაჭიმულია 22 კმ-ზე, ხოლო ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ 28 კმ-ზე. 2001 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენდა 517 024 ადამიანს. მათი 36.7% 15 წელზე ნაკლები ასაკისაა. მოსახლეობის 98.0% ლაპარაკობს ესპანურად, , 51.5% -თვის მშობლიური კეჩუას ენაა, 8.6% აიმარაზე. 68.0% წერა-კითხვის მცოდნეა. 86.8% კათოლიკეა, 8.9% პროტესტანტი. პროვინცია შედგება მხოლოდ ერთი მუნიციპალიტეტისაგან, რომლებიც თავის მხრივ კანტონებად იყოფა. დედაქალაქია კოჩაბამბა. ბოლივიის პროვინციები ტუნარის ეროვნული პარკი ბოლივიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი პროვინციის დეტალური რუკა დაარქივებული 2009-03-30 საიტზე Wayback Machine. კოჩაბამბის პროვინციის სოციალური მონაცემები
ჩაპარეს პროვინცია

ჩაპარე — სამრეწველო პროვინცია ცენტრალურ ბოლივიაში, კოჩაბამბის დეპარტამენტში. პროვინციის ტერიტორიის უდიდესი ნაწილი დაფარულია ტროპიკული ტყეებით, რომლების შემოსაზღვრულია მდინარე ჩაპარეთი (ამაზონის შენაკადი). ფართობი შეადგენს 12 445 კმ²-ს. ბოლო წლებში, ჩაპარეს პროვინცია გახდა მცენარე კოკაინის ხის (იყენებენ კოკაინის წარმოებაში) არალეგალურად კულტივირების ნამდვილი სამოთხე. ბოლო დრომდე ბოლივიის კანონმდებლობით, მხოლოდ იუნგასის რეგიონში იყო ნებადართული კოკას მოშენება, ამ კულტურისთვის კი ჩაპარეს მიწები ბევრად ნაყოფიერია. ამიტომ ბოლივიის პრეზიდენტმა ევო მორალესმა, ნება დართო ჩაპარეში კოკას გარკვეული რაოდენობით მოშენებას. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით, ჩაპარეს მოსახლეობა შეადგენდა 187 358 ადამიანს. პროვინცია შედგება სამი მუნიციპალიტეტისაგან, რომლებიც თავის მხრივ 13 კანტონად იყოფა. დედაქალაქია საკაბა, უმსხვილესი ქალაქი კი ვილია-ტუნარია. ბოლივიის პროვინციები ტუნარის ეროვნული პარკი ჩაპარეს პროვინცია დაარქივებული 2016-03-03 საიტზე Wayback Machine. ბოლივიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 2016-03-03 საიტზე Wayback Machine. პროვინციის დეტალური რუკა დაარქივებული 2012-05-04 საიტზე Wayback Machine. კოჩაბამბის პროვინციის სოციალური მონაცემები დაარქივებული 2010-11-13 საიტზე Wayback Machine.
ნიუ-იორკი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარ სახელს ნიუ-იორკი აქვს სხვა მნიშვნელობებიც. იხილეთ: ნიუ-იორკი — ქალაქი, აშშ-ში, ნიუ-იორკის შტატი. ნიუ-იორკი — შტატი აშშ-ში. ნიუ-იორკი — ჟურნალი აშშ-ში.
ბარხანი

ბარხანი, ბარხანული დიუნი — ქარის მოტანილი და მცენარეებით გაუმაგრებელი ფხვიერი ქვიშის ბორცვები. დიუნის სახესხვაობა. მყარ გრუნტზე დახროვებული ცალკეული და ჯგუფური ბარხანები ქვიშის ნაკლებობისას დაბალია (0,5-იდან რამდენიმე მეტრამდე), მაგრამ შეიძლება 100 მ-ზე მეტ სიმაღლესაც მიაღწიოს. მისი სიმაღლე მერყეობს 1 მ-იდან 470 მ-მდე. ბარხანისთვის დამახასიათებელია ნახევარმთვარისებრი და ნამგლისებრი მოხაზულობა, გრძელი და დამრეცი (5–15°), საქარე და ციცაბო (30–33°) ქარზურგა ფერდობები, რომლებიც ქარის მიმართულებით წაგრძელებულ „რქებში“ გადადის. ქვიშით ერთიანად დაფარულ ფერდობებზე ქარის სხვადასხვა რეჟიმის პირობებში ბარხანს სხვადასხვა ფორმა ეძლევა. ბარხანები წელიწადში რამდენიმე სანტიმეტრიდან ასეულ მეტრამდე იცვლის ადგილს. მოძრავ დიუნებსა და ბარხანებს დიდი ზიანი მოაქვთ, რამეთუ ქვიშის დიდი მასები ფარავენ საზოგადოების მიერ კეთილმოწყობილ ტერიტორიებს (მინდვრებს, ბაღებს და ა.შ.). ბარხანებს უჭირავთ ქვიშიანი უდაბნოს მცენარეულობას თითქმის მოკლებული უბნები. ბარხანები ბევრია საჰარაში, აგრეთვე შუა აზიის უდაბნოებში — ყარაყუმსა და ყიზილყუმში. ქარის რეჟიმის შესაბამისად, გამოყოფენ ბარხანის დაჯგუფების სხვადასხვა ფორმებს: ბარხანების სერებს, ბარხანების ჯაჭვს და ბარხანულ პირამიდებს. ბარხანული სერების სიგრძე ერთეული მეტრიდან 700 კმ-მდეა, სიმაღლე 500 მ-მდე, სიგანე 12 კმ-მდე; ბარხანების ჯაჭვი განიკვეთში ასიმეტრიული ბარხანების გირლანდისებურად შეერთებული ჯაჭვებია, ხოლო ბარხანული პირამიდები პირამიდული ფორმის ქვიშის გროვები, რომელიც შედგება რამდენიმე თანაბარი ზომის ციცაბო ფერდობების მქონე სერებით. ტერმინი ბარხანი სამეცნიერო ლიტერატურაში დაამკვიდრა ალექსანდერ ფონ მიდენდორფმა 1881 წელს. დიუნი ↑ Barchan | Encyclopedia Britannica ↑ А. П. Горкин. Энциклопедия «География» (без иллюстраций). — АСТ : Росмэн, 2008. — 1374 с. ↑ Геологический словарь: в 2-х томах. — М.: Недра. 1978. ↑ Бархан | Большая российская энциклопедия. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-05-12. ციტირების თარიღი: 2021-02-19. ↑ Каракумы // Большая российская энциклопедия. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-03-22. ციტირების თარიღი: 2020-03-22. ↑ გეომორფოლოგიური ლექსიკონი, თბილისი, „ნეკერი“, 1996, გვ. 30 ↑ Ахромеев Л. М. Геоморфологический словарь-справочник. БГУ, Брянск, 2002 г., 22–23 стр.,
ბზიფი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარ სახელს ბზიფი რამდენიმე მნიშვნელობა აქვს: ბზიფი — მდინარე აფხაზეთში; ბზიფი — სოფელი გაგრის მუნიციპალიტეტში ბზიფის ქედი — კავკასიონის ქედი აფხაზეთის ნაწილში; ბზიფის დიალექტი — აფხაზური ენის დიალექტი, რომლითაც ბზიფის ხეობის მიდამოებში მცხოვრები აფხაზები საუბრობენ.