laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ჰეზარფარე აჰმედ-ფაშა

თეზქერეჯი აჰმედ-ფაშა (თურქ. Tezkereci Ahmed Paşa; გ. 8 აგვისტო, 1648, სტამბოლი) — ოსმალეთის იმპერიის სახელმწიფო მოღვაწე. სიკვდილის შემდეგ იგი ცნობილი გახდა ჰეზარფარე აჰმედ ფაშას სახელით (თურქ. Hezarpare Ahmed Paşa. აჰმედი დაიბადა წარმოშობით ბერძენი ჯარისკაცის ოჯახში. მოგვიანებით ის სასახლეში მოხვდა. იგი უამრავ თანამდებობაზე იყო დანიშნული, რომელთაგანაც ყველაზე ცნობილი იყო დიდი ვეზირის, ქემანქეშ მუსტაფა-ფაშას მდივანი. 1646 წელს, მუსტაფა ფაშას სიკვდილით დასჯიდან ორი წლის შემდეგ, აჰმედ ფაშა იბრაჰიმ I-მა დეფტერდარად დანიშნა ნევესინლი სალიჰ-ფაშას ნაცვლად. მან ეს თანამდებობა ერთი წელი შეინარჩუნა. 1647 წლის 21 სექტემბერს, სულთანმა იბრაჰიმმა ქარა მუსა-ფაშას ნაცვლად იგი დიდ ვეზირად დანიშნა. იბრაჰიმ I იყო შეშლილი და გაუწონასწორებელი. მან აჰმედ ფაშას უბრძანა რომ მთელ სასახლეში დაეგოთ სიასამურის ბეწვი. ამიტომ, აჰმედ ფაშა უფრო მეტ დროს უთმობდა სიასამურის ბეწვის პოვნას, ვიდრე პოლიტიკას. ამ დროს ქვეყანაში სრული ანარქია იყო. აჰმედი ხალხს ძარცვავდა და მათ ქონებას ითვისებდა. 1648 წელს, მოხდა აჯანყება. იმავე წლის 8 აგვისტოს იანიჩრებმა აჰმედ ფაშა მოკლეს. შემდეგ მისი ნაწილი ნაკუწებად აქციეს და დაიწყეს ხალხში მისი ხორცის გაყიდვა. ამბობდნენ, რომ მისი ხორცი სამკურნალო იყო. 10 დღის შემდეგ, სულთანი იბრაჰიმ I სიკვდილით დასაჯეს. 2015-2017 წლების თურქულ ისტორიულ ტელესერიალ „დიდებული საუკუნე: ქიოსემში“, აჰმედ ფაშას როლს განასახიერებს თურქი მსახიობი ენის აიბარი. ↑ Ayhan Buz: Osmanlı Sadrazamları, Neden Kitap, İstanbul, 2009,ISBN 978-975-254-278-5 p. 101-103
ბაჰადირი და სონა

ბაჰადირი და სონა (აზერ. Bahadır və Sona) — 1896-1898 წლებში დაწერილი, აზერბაიჯანელი მწერლის ნარიმან ნარიმანოვის პატარა რომანი, რომელიც მოგვითხრობს ეთნიკურად აზერბაიჯანელი ბაჰადირისა და ეთნიკურად სომეხი სონას ტრაგიკულ სიყვარულს. 1896 წლის 31 იანვარს (12 თებერვალს), ნარიმანოვმა მიმართა კავკასიის ცენზურის კომიტეტს თხოვნით, რომ გამოეცა წიგნი აზერბაიჯანულ ენაზე. იმავე წლის მაისის თვეში, ბაქოში გამოიცა „ბაჰადირი და სონა“-ს რომანის პირველი ნაწილი. ამავე დროს, წიგნის სომხურენოვანი თარგმანი გამოვიდა თბილისურ ჟურნალ „მურჩ“-ში (ჩაქუჩი). სომეხი მწერალი ვრტანეს პაპაზიანი თარგმნის წინასიტყვაობაში წერდა, რომ „ნარიმანოვი — პუბლიცისტი, მწერალი, ადამიანი შესანიშნავი მიზნებით და ენერგიით, რომელიც დაიფიცა თავისი თავი მიეძღვნა თავისი ხალხის განათლებას“. 1899 წლის იანვარში, ბაქოში წიგნის მეორე ნაწილი გამოიცა, ხოლო 1914 წლის 21 სექტემბერს (4 ოქტომბერს), ნარიმანოვი ამთავრებს მუშაობას პიესაზე „ბაჰადირი და სონა“. 1915 წლის 24 ნოემბერს (4 ოქტომბერს), ნარიმანოვი შემახაში დადგა პიესა. 1915 წლის 24 ნოემბერს (7 დეკემბერს), ნარიმანოვმა მიმართა კავკასიის ცენზურის კომიტეტს თხოვნით, რომ დაედგა „ბაჰადირი და სონა“-ს პიესა. იმავე წლის 18 დეკემბერს (31 დეკემბერს), კომიტეტმა თანხმობა მისცა. ლიტერატურული კრიტიკოსი მამედ არიფი აღნიშნავდა, რომ ამ რომანში ნარიმანოვმა პირველად აზერბაიჯანულ პროზაში გამოავლინა ნაციონალისტური ცრურწმენა, როგორც ახალგაზრდა ადამიანების ტრაგედიის მიზეზი, რომლებსაც ერთმანეთი გულწრფელად შეუყვარდათ, თუმცა დაღუპულებს „ხელოვნურად შექმნილი ბარიერების“ გამო. დიდი საბჭოთა ენციკლოპედიის მიხედვით, რომანში „ბაჰადირი და სონა“, ნარიმანოვმა აჩვენა თუ როგორ „ხელოვნურად გაჟღენთილმა ეროვნულმა სიძულვილმა, ხელს უშლიდა აზერბაიჯანელი და სომეხი ხალხის მეგობრობას“. 1961 წელს, აზერბაიჯანელმა კომპოზიტორმა სულეიმან ალასკაროვმა შექმნა ოპერა „ბაჰადირი და სონა“. ლიბრეტისტები: შიხალი ყურბანოვი და აფრასიაბ ბადალბეილი გადაამუშავეს რომანი საოპერო მოთხოვნების შესაბამისად. მაგალითად, შეიტანეს სცენა განჯელი მდიდრის სახლში, რომელიც ახასიათებს „მაღალი საზოგადოების“ მანერებს. ასლი და ქერემი — ანონიმური დასთანი აზერბაიჯანელი ქერემისა და სომეხი ასლის სიყვარულზე. ალი და ნინო — ყურბან საიდის სასიყვარულო რომანი აზერბაიჯანელი ალისა და ქართველი ნინოს შორის. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ბაჰადირი და სონა“ ვიკისაწყობში. Нариманов Н. Н. Избранные произведения / Составитель П. А. Азизбекова, научный редактор Д. П. Гулиев, ტ. 1, ბაქო: Азернешр, 1988. — გვ. 376. Rəsulzadə M. Ə., Bahadır və Sona(აზერბაიჯანული) // İqbal : გაზეთი, 8, 13, 22, 29 დეკემბერი 1913, № 523, 528, 535, 541. ↑ 1.0 1.1 1.2 Мамед Ариф. Избранное в двух томах, ტ. 1, ბაქო: Азербайджанское государственное издательство, 1972. — გვ. 285. ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 Нариманов 1988. sfn error: no target: CITEREFНариманов1988 (help) ↑ Нариман Нариманов. Материалы любительских торжеств, посвящённых 100-летию со дня рождения, ბაქო: Азернешр, 1974. — გვ. 74. 47 გვ. ↑ Нариманов // დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია, 1958, ტ. 51, გვ. 207. ↑ История музыки народов СССР, ტ. V, მოსკოვი: Музыка, 1974. — გვ. 95.
ევსტათი მცხეთელის მარტვილობა

„ევსტათი მცხეთელის მარტვილობა“ — ერთ-ერთი უძველესი და უმნიშვნელოვანესი ქართული ჰაგიოგრაფიული თხზულება. ასახავს სპარსელი ქრისტიანი ჭაბუკის წამების ამბავს, VI საუკუნის ქართლის საზოგადოებრივ და კულტურულ ყოფას. შეთხზულია ამავე საუკუნის 70-იან წლებში უცნობი ქართველი მწერლის მიერ. სპარსელი მოგვის შვილი, ქრისტიანთა თანამგძნობი გვირობანდაკი გამოქცევია სპარსეთში ატეხელ ქრისტიანთა დევნას და 541 წელს ქალაქ განძაკიდან ქართლში (მცხეთაში) ჩამოსულა. მონათვლის შემდეგ ეწოდა ევსტათი. სპარსელებმა დაასმინეს ჯერ უსტამ ციხისთავთან, მერე — მარზპან არვანდ გუშნასპთან, 3 წლის შემდეგ კი ახალ მარზპან ვეჟან ბუზმირთან, რომელმაც მას ქრისტიანობის უარყოფა მოსთხოვა. ევსტათიმ მისი მოთხოვნა უარყო და მბრძანებელს ვრცლად მოუთხრო ძველი და ახალი აღთქმის ისტორია, დაუსაბუთა ქრისტიანული სარწმუნოების უპირატესობა მაზდეანობაზე. ქრისტიანობის ერთგულებისათვის მას თავი მოჰკვეთეს დაახლოებით 550 წელს. თხზულების ავტორი მოწამის თანამედროვეა. იგი განსწავლული მწერალი ჩანს, კარგად იცნობს მოწამეთა აქტებს და ანტიმაზდეანურ პოლემიკურ ლიტერატურას; ნათლად და ცხოვლად აღწერს VI საუკუნის ქართლის პოლიტიკურ და კულტურულ ცხოვრებას. თხზულება სანდო პირველწყაროა ამ პერიოდის საქართველოს ისტორიის შესასწავლად. უძველესი ხელნაწერი (კ. კეკელიძის სახელობის ხელნაწერთა ინსტიტუტი, H — 341) XI საუკუნისაა. ძეგლი პირველად გამოსცა მიხეილ საბინინმა („საქართველოს სამოთხე“, 1882). გერმანულად თარგმნა ივანე ჯავახიშვილმა (1901). ევსტათი მცხეთელი — ქრისტიანობისათვის წამებული სპარსელი VI საუკუნის საქართველოში. მისი ცხოვრება და მოღვაწეობა აღწერილია „ევსტათი მცხეთელის მარტვილობაში“. ნაწარმოების ტექსტი დაარქივებული 2011-06-02 საიტზე Wayback Machine. კეკელიძე კ., ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 1, თბ., 1960; ჯავახიშვილი ივ., ისტორიის მიზანი, წყაროები და მეთოდები წინათ და ახლა, წგნ. 1 — ძველი ქართული საისტორიო მწერლობა, თბ., 1945; ლოლაშვილი ი, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 45.
ჩირიქ-რაბათი

ჩირიქ-რაბათი — ძვ. წ. I ათასწლეულის II ნახევრის ნაქალაქარი ყიზილყუმის უდაბნოში, ყიზილ-ორდის (ყაზახეთი) სამხრეთ-დასავლეთით 200 კმ-ზე. 1946 და 1948-49 წლებში აღმოაჩინა და გამოიკვლია ს. ტოლსტოვმა. ძვ. წ. I ათასწლეულის შუა ხანაში ჩირიქ-რაბათის ადგილას ერთ-ერთი მასაგეტური ტომის (ალბათ სტრაბონთან მოხსენიებული აპასიაკების) დასახლება იყო. ახ. წ. დაწყებისათვის სიმაგრეები გადააკეთეს ხვარაზმის საფორტიფიკაციო სქემების მიხედვით. გეგმით ოვალური ნაქალაქარი გარშემორტყმულია ორმაგი მიწაყრილითა და ალიზის სასიმაგრო კედლებით. სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში განლაგებულია სწორკუთხა გამაგრება, რომელიც ტიპიურია ანტიკური ხანის ხვარაზმისათვის, მეურნეობაში მთავარ როლს თამაშობდა მესაქონლეობა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 138.
ჩინშის სამართალი

ჩინშის სამართალი — ფეოდალური სამართლის ინსტიტუტი, რომელიც ევროპის ქვეყნებში XII-XIV საუკუნეებში ჩამოყალიბდა. განსაზღვრავდა მიწით სარგებლობის სამუდამო — თაობიდან თაობაზე გარდამავალ უფლებასა და შესაბამის მოვალეობას, კერძოდ, რომ მოსარგებლეს მიწის მესაკუთრე ფეოდალისთვის ჩინში — განსაზღვრული ქირა გადაეხადა. ჩინშის სამართალი რომის სამართლის სამემკვიდრეო იჯარას (ემფითევზისს) ჰგავდა. უმთავრესად გავრცელებული იყო გერმანიაში, საფრანგეთსა და პოლონეთში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 138.
ჩორდის ბარიტის საბადო

ჩორდის ბარიტის საბადო — ბარიტის საბადო საქართველოში. მდებარეობს ონის მუნიციპალიტეტში (სოფელ ჩორდის მიდამოებში). ბარიტის ძარღვები განლაგებულია ბაიოსის პორფირიტული წყლების ზედა ჰორიზონტების ნაპრალოვან ზონაში, რომლის სისქეა 150-200 მ. ბარიტის ძარღვების შემცველი ქანები მეტ-ნაკლებად შეცვლილია ჰიდროთერმული ხსნარების გავლენით. მადანი წვრილ- და მსხვილმარცვლოვანი, აგრეთვე ბრექჩიული ტიპისაა. ძარღვებში ბარიტის გარდა გვხვდება კვარცი, კალციტი, ზოგან — ვიტერიტი. ბარიტის გამამდიდრებელი ფაბრიკა და მაღაროთა სამმართველო 1991 წლის რაჭის მიწისძვრამდე მუშაობდა სოფელ ირში. ფერაძე რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 149. ↑ ორი ავტომატიანი რუსი რომ გადმოვიდეს, მთელ ხეობას დავკარგავთ — რეპორტაჟი ირიდან. მთის ამბები (10 თებერვალი, 2019). ციტირების თარიღი: 26 მარტი, 2020. ↑ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 219.
I Don't Want to Set the World on Fire

„I Don't Want to Set the World on Fire“ — 1941 წელს გამოსული სიმღერა, დაწერილი ბენი ბენჯამინის, ედი დურჰემის, სოლ მარკუსის და ედი სეილერის მიერ. სიმღერა დაიწერა 1938 წელს, მაგრამ ჩაწერილი იქნა სამი წლის შემდეგ, ჰარლან ლეონარდის და His Rockets-ის მიერ. მას შემდეგ შეიქმნა მისი რამდენიმე ქავერი. ყველაზე პოპულარული აღმოჩნდა ჰორეს ჰაიდტის ვერსია, გამოცემული ლეიბლზე Columbia Records, რომელმაც პირველ ადგილს მიაღწია პოპ-ჩარტში, ხოლო The Ink Spots-ის ვერსიამ მე-4 ადგილი დაიკავა. სხვა ადრეული ქავერები შეასრულეს ტომ ტაკერმა, მიტჩელ აირესმა და ვერა ლინმა. სიმღერამ განსაკუთრებულ პოპულარობას მიაღწია პერლ-ჰარბორზე თავდასხმის შემდეგ 1941 წლის დეკემბერში. მოგვიანებით შეიქმნა სხვა ვერსიები ბეტი კარტერის, ფრენკი ლაინის, ენტონი ნიულის და სიუზი ბოგუსი-ის მიერ. „I Don't Want to Set the World on Fire“ იკავებს გამორჩეულ ადგილს Bethesda Softworks-ის ვიდეო თამაშების სერიაში „Fallout“, განსაკუთრებით „Fallout 3“ -სა და „Fallout 4“-ში. ↑ Don Tyler, „I Don't Want to Set the World on Fire“, Hit Songs, 1900-1955: American Popular Music of the Pre-Rock Era, McFarland, 2007, p.257 ↑ 2.0 2.1 „I Don't Want to Set the World on Fire“, SecondhandSongs.com. Retrieved 4 April 2017
ხელდებული

ხელდებული (ჴელის დადება — დაუფლება, დაპატრონება) — ძველი ქართული სოციალურ-პოლიტიკური შინაარსის ტერმინი, რომლითაც აღინიშნებოდა ვისიმე მფარველობაში მყოფი, დაქვემდებარებული. სულხან-საბა ორბელიანის განმარტებით — „ჴელის-დადება ესე არს ... დიდებულმან ვინ გინდა მიიბაროს და თავის საფარველს ქვეშ დაიფაროს“. ასეთი დამოკიდებულება ჩვეულებრივ „ჴელმწიფების ქვეშეთის“ ყმობას უდრიდა. „ჴელთ-დება“ ნიშნავდა ხელში ჩაგდებას თუ ჩაბარება-გადაცემას (მაგ., დიდი საგამგებლო ტერიტორიის ერისთავობისა და მხედართმთავრობის „,ჴელთ-დება“). „შვილად ჴელდებულება“ შვილებას („ნაშვილობას“) გამოხატავდა. „ხელდებული“ რუსეთის მხრივ საქართველოსადმი მფარველობის მნიშვნელობით იხმარება დავით გურამიშვილის „დავითიანში“. ფუტკარაძე ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 457.
ჩორდი

ჩორდი — ნასოფლარი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ონის მუნიციპალიტეტში, ცხმორის თემში. მდებარეობს რაჭის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე ჯეჯორის (რიონის მარცხენა შენაკადი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 1260 მეტრი, ონიდან 15 კმ. განადგურდა 1991 წლის რაჭის მიწისძვრის შედეგად. ნასოფლარიდან 5 კმ-ზე არის ბარიტის საბადო (იხ. ჩორდის ბარიტის საბადო). ჩორდი თავისი ციხესიმაგრეებით წყაროებში პირველად იხსენიება XV საუკუნეში. სოფლის განაპირას შუა საუკუნეების ეკლესიისა და მისი გალავნის ნანგრევებია. ახალი ჩორდი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 148-149. ↑ საქართველოს ისტორიაში ყველაზე ძლიერი 7 მაგნიტუდის მიწისძვრა რაჭაში, ქალაქ ამბროლაურთან მოხდა. GHN (23 ოქტომბერი 2019). ციტირების თარიღი: 26 მარტი, 2020.
ჩორჯო

ჩორჯო — ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის სოფლების დიდი და პატარა ჩორჯოს ძველი სახელწოდება. 2014 წლის მონაცემებით ორივე სოფელში ერთად 271 ადამიანი ცხოვრობს. იხ. დიდი ჩორჯო და პატარა ჩორჯო. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 149. ↑ მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016.
ხანდაკი

ხანდაკი — კასპის მუნიციპალიტეტის სოფლების ზემო და ქვემო ხანდაკის ძველი სახელწოდება. 2014 წლის მონაცემებით ორივე სოფელში 1805 ადამიანი ცხოვრობს. იხ. ზემო ხანდაკი და ქვემო ხანდაკი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 430. მაკალათია ს., კავთურას ხეობა, თბ., 1960 ↑ მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016.
ლორენცო II მედიჩი

ლორენცო II დე მედიჩი (იტალ. Lorenzo di Pierro de' Medici; დ. 12 სექტემბერი, 1496 — გ. 4 მაისი, 1519) — მედიჩთა დინასტიის წარმომადგენელი. ფლორენციის, ურბინოსა და ბოლონიის ჰერცოგი 1516-1519 წლებში. პიერო მედიჩისა და ალფონსინა ორსინის ვაჟი. საფრანგეთის დედოფლის, ეკატერინე მედიჩის მამა. ლორენცო დაიბადა 1496 წლის 12 სექტემბერს ფლორენციაში. იგი იყო პიერო მედიჩისა და ალფონსინა ორსინის უფროსი ვაჟი. მას აგრეთვე ჰყავდა ერთი უმცროსი და — კლარისა მედიჩი. მამის ხაზით ლორენცოს ბაბუად ერგებოდა ლორენცო I ბრწყინვალე, ხოლო ბებია კლარისა ორსინი. დედის ხაზით კი ბაბუად ერგებოდა ოვერნის ჰერცოგი რობერტო დე ლა ტურდე და ეკატერინა სან სევერინო. ამ წარმომავლობის წყალობით ლორენცოს თავისუფლად შეეძლო ჰქონოდა პრეტენზია ნებისმიერ იტალიურ ქალაქ-სახელმწიფოზე. ლორენცოს ტახტისაკენ მიმავალი გზის გაკვლევაში ძალიან დაეხმარა რომის პაპი ლეო X-ე, რომელმაც მას 1516 წელს ურბინოს ჰერცოგობა უბოძა. ამავე წელს 10 000-იანი არმიით დაიძრა ტოსკანისაკენ სადაც ურბინოს ბრძოლაში სასტიკად დაამარცხა ფლორენციის ჰერცოგი. მან ფლორენციის ტახტიდან ჩამოაგდო როვერეს დინასტიის წარმომადგენელნი, იგი კვლავ მედიჩებს დაუბრუნა და თავი ფლორენციის ჰერცოგადაც გამოაცხადა. ამას გარდა ლორენცო ბოლონიის ჰერცოგადაც ითვლებოდა. 1518 წლის 5 ივნისს ლორენცომ მმართველობის განსამტკიცებლად ცოლად შეირთო ფრანგი დიდგვაროვანი ქალი, ოვერნის ჰერცოგის ასული მადლენ დე ლა ტურდე. 1519 წელს მადლენმა გოგონა გააჩინა სახელად ეკატერინე. ეს გოგონა მომავალში საფრანგეთის ერთ ერთი ყველაზე ცნობილი დედოფალი, ეკატერინე მედიჩი გახდა. მადლენი კი მშობიარობას გადაჰყვა. ამ მოვლენებიდან სულ რაღაც 3 კვირაში ლორენცოც გარდაიცვალა სიფილისით. ეკატერინეს აღზრდა ლორენცოს ბიძაშვილმა, რომის პაპმა კლემენტე VII-მ იკისრა. ლორენცო და მადლენი დაკრძალულნი არიან მედიჩების საგვარეულო აკლდამაში, ფლორენციაში. მათ საფლავებს თავად მიქელანჯელოს მიერ გამოკვეთილი ქანდაკებები ამშვენებს. მედიჩები იტალიური ომები ეკატერინე მედიჩი https://www.britannica.com/biography/Lorenzo-di-Piero-de-Medici-duca-di-Urbino http://www.florentine-society.ru/Medici_Chapel_Mysteries.htm http://www.paradoxplace.com/Perspectives/Italian%20Images/Montages/Firenze/Medici%201.htm დაარქივებული 2012-06-16 საიტზე Wayback Machine.
ალ-ხანსა

უმ ამრ თუმადირ ბინთ ამრ იბნ ალ-რაშიდი (არაბ. تماضر بنت عمرو بن الحرث بن الشريد السُلمية), უფრო ცნობილია, როგორც ალ-ხანსა (არაბ. الخنساء‎‎ დ. 575, ნეჯდი, არაბეთი — გ. 645, ნეჯდი, არაბეთი) — არაბი პოეტი ქალი სულაიმის ტომისა. ალ-ხანსას შემოქმედება მთლიანად მარსიებისაგან (სამგლოვიარო ლექსი) შედგება, რომელიც ეძღვნება წარმართობის დროს ბრძოლაში დაღუპულ მის ძმებს მუავიასა და სახრს. ალ-ხანსას მარსიები გულწრფელი გრძნობებითა და დახვეწილი სტილით გამოირჩევა. მოესწრო ისლამის გავრცელებას, გამაჰმადიანდა შვილებთან ერთად. ფურცალაძე ნ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 432. ↑ 1.0 1.1 Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ بوَّابة الشُعراء, PoetsGate — 2005. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q106776388"></a> ↑ Ayyildiz, Esat. "El-Hansâ’ Bint ‘Amr: Eski Arap Şiirinde Öncü Bir Mersiye Şairi Hanım". Mütefekkir 7/13 (2020): 201-224. https://doi.org/10.30523/mutefekkir.757993.
შარტრი

შარტრი (ფრანგ. Chartres) — ქალაქი საფრანგეთში, მდინარე ერის ნაპირზე, ერისა და ლუარის დეპარტამენტის პრეფექტურა. მოსახლეობა 40,4 ათასი მცხოვრები (1999), შემოგარენით - 87.800. ქალაქის ძირითადი წარმოებაა მანქანათმშენებლობა, ქიმიური, საკვები მრეწველობა; მხატვრული მინის, მზა ტანსაცმლის წარმოება. ქალაქი განთქმულია ულამაზესი გოტიკური ტაძრით - შარტრის ღვთისმშობლის ტაძარი (XII ს.). 17-ე საუკუნის გრავიურა შარტრის ხედით შარტრის ნოტრ-დამი შარტრის ნოტრ-დამი ძველი ქალაქი - მდ. ერი ნახევრად ხის სახლი ძველ უბანში სენ-ფრანსუას ბორცვი ხედი კათედრალიდან სამხრეთით ტურიზმის ოფისის საიტი ↑ 1.0 1.1 Base officielle des codes postaux — La Poste, 2018. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q66049091"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q373724"></a>
მადლენ დე ლა ტურდე

მადლენ დე ლა ტურდე (ფრანგ. Madeleine de La tour d' Auvergne; დ. 1498 — გ. 28 აპრილი 1519) — ოვერნის ჰერცოგის ასული. ფლორენციის, ურბინოსა და ბოლონიის ჰერცოგინია როგორც ლორენცო II-ის მეუღლე. საფრანგეთის დედოფლის, ეკატერინე მედიჩის დედა. მადლენი დაიბადა 1498 წელს, იგი იყო ოვერნის ჰერცოგის უფროსი ქალიშვილი. 1515 წელს საფრანგეთის მეფე ფრანსუა I ხდება, რომელიც ესპანელებს იტალიის დაპყრობაში. ამიტომაც ფრანსუამ იტალიაში ძალაუფლების მოპოვება დინასტიური ქორწინებებით სცადა. ეს ყველაფერი კი, არა მარტო სამეფო ოჯახს, არამედ ისეთი ჰერცოგებსაც ეხებოდათ როგორიც მადლენის მამა იყო. 1515 წლის 8 დეკემბერს ფრანსუა I და რომის პაპი ლეო X შეხვდნენ და ხელი მოაწერეს მეგობრობის შეთანხმებას. ამ დროს ფრანსუა დაჰპირდა, რომ საფრანგეთში კათოლიკური ეკლესიის მთელს შემოსავალსა და ძალაუფლებას ლეოს გადასცემდა, სამაგიეროდ რომის პაპი დაჰპირდა, რომ ნეაპოლის ტახტისათვის ბრძოლის დროს მხარს ფრანსუას დაუჭერდა. ამ ალიანსის განსამტკიცებლად ფრანსუას ბრძანებით მადლენი დაინიშნა რომის პაპის ძმისშვილ ლორენცო II-ზე. 1518 წლის 5 მაისს მადლენი და ლორენცო დაქორწინდნენ. მათი საქორწინო მხიარულება ძალიან პომპეზური და სასიამოვნო იყო. ამას გარდა იზეიმეს არა მხოლოდ მათი შეუღლება არამედ, საფრანგეთის დოფინის დაბადებაც (იგულისხმება ფრანსუა I-ის პირველი ვაჟის ფრანსუას დაბადება). ცნობილია რომ როცა ფრანსუას ვაჟის გაჩენა შეატყობინეს ქორწილში იცეკვა კიდეც. საქორწინო ღონისძიებები კი მთლიანად იტალიურ სტილში იყო. მადლენის საქროწინო კაბა შეკერეს იტალიელმა დიზაინერებმა სპეციალურად ამ დღისთვის ჩამოტანილი ფრანგული და გერმანული ნაჭრებით. ასევე უნდა აღინიშნოს სხვა 50 იტალიელი დიდგვაროვანი მანდილოსნის სილამაზე რომელიც პატარძალს არაფრით ჩამოუვარდებოდნენ და ქორწილში სილამაზეს ასხივებდნენ. რაც შეეხება მადლენის მზითვს, იგი 10 000 ოქროს მონეტას შეადგენდა. ქორწინებიდან მალევე მადლენი დაფეხმძიმდა. 1519 წლის 28 აპრილს მადლენი მშობიარობას გადაჰყვა 21 წლის ასაკში. მან გოგონა გააჩინა. მომავალში ეს გოგონა საფრანგეთის ერთ ერთი ყველაზე ცნობილი დედოფალი, ანრი II-ის მეუღლე, ეკატერინე მედიჩი გახდა. როგორც ამბობენ ლორენცო დანაღვლიანდა როცა გაიგო, რომ გოგონა შეეძინა და არა ვაჟი. მადლენის გარდაცვალებიდან 3 კვირაში ლორენცოც გარდაიცვალა, სიფილისით. მადლენი და ლორენცო ერთად არიან დაკრძალულნი მედიჩების საგვარეულო აკლდამაში. მათ საფლავებს თვით მიქელანჯელოს მიერ გამოკვეთილი ქანდაკებები ამშვენებს. McGowan, Margaret M. (2008). Dance in the Renaissance: European Fashion, French Obsession. Yale University Press. Wellman, Kathleen (2013). Queens and Mistresses of Renaissance France. Yale University Press. Knecht, R.J. (1999). Catherine de' Medici. Pearson Education Limited.
ხასი (ფეოდალიზმი)

ხასი (არაბ. — განსაკუთრებული, სპეციალური, საკუთარი) — ფეოდალური მიწათმფლობელობის ერთ-ერთი ფორმა შუა საუკუნეების მუსლიმანურ ქვეყნებში. უმაღლესი გამგებლისა და მისი გვარის დომენური მიწები. ხასში შედიოდა როგორც კერძო მიწები (მულქი), ისე ხასად გამოცხადებული ქალაქები და ოლქები. ხასიდან გადასახადები შედიოდა არა სახელმწიფო ხაზინაში, არამედ განსაკუთრებულ უწყებაში, რომელიც ხასს განაგებდა. ოსმალეთის იმპერიაში ხასი აღნიშნავდა აგრეთვე ვეზირისა და ამირების მიწების სამფლობელოების პირობით საკუთრებას, რომლის წლიური შემოსავალი 100 ათას ახჩას არ აღემატებოდა. ხასი XII-XIII საუკუნეებში საქართველოში აღნიშნავდა ფეოდალთა დომენს და ამ დომენიდან გამოსულ ვასალებს (კერძოდ, ასეთი მნიშვნელობით გვხვდება იგი „ვეფხისტყაოსანში“); ხასიდან არის ნაწარმოები ტერმინი სახასო. შოშიაშვილი ნ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 441.
ბობ კროსბი

ჯორჯ რობერტ კროსბი (ინგლ. George Robert Crosby; დ. 23 აგვისტო, 1913 — გ. 9 მარტი, 1993) — ამერიკელი ჯაზის მომღერალი, მსახიობი და რადიოწამყვანი, რომლის მუსიკა ძირითადად მოიცავდა ბიგ-ბენდის სვინგის და დიქსილენდის ჟანრებს. კროსბი დაიბადა 1913 წლის 23 აგვისტოს, სპოკანში, ვაშინგტონის შტატი, ჰარი კროსბისა და კეთრინ ჰერიგანის ოჯახში. კროსბიმ მუსიკალური კარიერა დაიწყო 1931 წელს, როდესაც შეუერთდა მუსიკალურ ჯგუფ Rhythm Boys-ს. 1960 წლის 8 თებერვალს, ჰოლივუდის დიდების ხეივანში გაიხსნა ბობ კროსბის ვარსკვლავი. 1993 წლის 9 მარტს, ლა-ხოლიაში (კალიფორნია) კროსბი 79 წლის ასაკში კიბოთი გარდაიცვალა. Leo Walker: The Big Band Almanac. Ward Ritchie, Pasadena 1978. George T. Simon: The Big Bands. Vorwort von Frank Sinatra. 4. Auflage. Schirmer, New York und Macmillan, London 1981, S. 131–139. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ბობ კროსბი“ ვიკისაწყობში. Big Band Library: ბობ კროსბი Pandora: ბობ კროსბი Radio Lovers: The Bob Crosby Show ეილინ ბერტონთან ერთად ↑ Yanow, Scott Swing (en). Hal Leonard Corporation, გვ. 37-39. ISBN 9781617744761. ციტირების თარიღი: 23 March 2017.  ↑ Bob Crosby. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 23 მარტი, 2017. ციტირების თარიღი: 23 მარტი, 2017. ↑ New York Times (10 მარტი, 1993): Obituary: Bob Crosby
ნერპა

ნერპა ან ნერპები (ლათ. Pusa) — ძუძუმწოვარ ცხოველთა გვარი ნამდვილი სელაპების ოჯახისა. მათი სხეულის სიგრძეა 1,5 მ-მდე, ხოლო წონა 100 კგ-მდე. იკვებებიან თევზითა და კიბოსნაირებით. მოიცავს სამ სახეობას: ბაიკალის ნერპა ან ბაიკალის სელაპი, Pusa sibirica Gmelin, 1788 კასპიური ნერპა ან კასპიური სელაპი, Pusa caspica Gmelin, 1788 რგოლებიანი ნერპა, Pusa hispida Schreber, 1775 Биологический энциклопедический словарь / Гл. ред. М. С. Гиляров; Редкол.: А. А. Баев, Г. Г. Винберг, Г. А. Заварзин и др. — М.: Сов. энциклопедия, 1986. — С. 406. — 831 с. — 100 000 экз. Нерпа // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
როი ბრაუნი

როი ჯეიმზ ბრაუნი (ინგლ. Roy James Brown; დ. 10 სექტემბერი, 1920 ან 1925 — გ. 25 მაისი, 1981) — ამერიკელი რიტმ-ენდ-ბლუზის მომღერალი, რომელმაც დიდი გავლენა მოახდინა როკ-ენ-როლის ჩამოყალიბებაზე და, ასევე დიდი წვლილი მიუძღვის რიტმ-ენდ-ბლუზის განვითარებაში. მისი ყველაზე განთქმული სიმღერა არის „Good Rockin' Tonight“ (გამოსული 1947 წელს ლეიბლზე DeLuxe Records), რომლის ქავერ ვერსიები ჩაწერა ბევრმა ცნობილმა შემსრულებელმა, მათ შორის არიან: ვინონი ჰარისი, ელვის პრესლი, ბრიუს სპრინგსტინი, რიკი ნელსონი, ჯერი ლი ლიუსი, პეტ ბუნი, ჯეიმზ ბრაუნი, The Doors და Montrose. 1981 წელს როი ბრაუნი შეყვანილი იქნა ბლუზის დიდების დარბაზში. მისმა ვოკალურმა სტილმა დიდი გავლენა მოახდინა ისეთ მომღერლებზე როგორებიც არიან: ბი ბი კინგი, ბობი ბლენდი, ელვის პრესლი, ჯეკი უილსონი, ჯეიმზ ბრაუნი და ლიტლ რიჩარდი. როი ბრაუნის ბიოგრაფია დაარქივებული 2016-11-02 საიტზე Wayback Machine. Rocknrollshow-ზე როი ბრაუნის ბიოგრაფია Rockabilly-ზე ↑ Eagle, Bob; LeBlanc, Eric S. (2013) Blues: A Regional Experience. Santa Barbara, California: Praeger, გვ. 381, 492. ISBN 978-0313344237.  ↑ 2.0 2.1 Dahl, Bill. Roy Brown: Biography. Allmusic.com. ციტირების თარიღი: November 8, 2011. ↑ Roy Brown — Biography. AllMusic. ციტირების თარიღი: 2015-03-17. ↑ Performers in Blues Hall of Fame — The Blues Foundation. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-09-23. ციტირების თარიღი: 2015-03-17. ↑ Very Best of Roy Brown: Rockin' at Midnight. Cduniverse.com (August 17, 2004). ციტირების თარიღი: 2014-06-14.