laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ანა სფორცა

ანა სფორცა (იტალ. Anna Sforza; დ. 21 ივლისი, 1476 — გ. 20 ნოემბერი, 1497) — სფორცას დინსატიის წარმომადგენელი. მილანის ჰერცოგ გალეაცო მარია სფორცასა და ბონა სავოიელის ასული. ფერარას, მოდენასა და რეჯოს ჰერცოგ ალფონსო I-ის პირველი ცოლი. ანა დაიბადა 1476 წლის 21 ივლისს. იგი იყო მილანის ჰერცოგ გალეაცო მარია სფორცასა და მისი მეორე ცოლის, ბონა სავოიელის ნაბოლარა ასული. მამის მხრიდან მისი პაპა-ბებია მილანის ჰერცოგი ფრანჩესკო I და ბიანკა მარია ვისკონტი, ხოლო დედის მხრიდან სავოიის ჰერცოგი ლუდოვიკო სავოიელი და ანა კვიპროსელი ერგებოდნენ. აღსანიშნავია, რომ დეიდამისი იყო საფრანგეთის დედოფალი შარლოტა სავოიელი და მაშასადამე, საფრანგეთის მეფე შარლ VIII მისი დეიდაშვილი იყო. მას სამი ღვიძლი და-ძმა ჰყავდა: მილანის ჰერცოგი ჯან გალეაცო, ტორტონას მარკიზი ერმესი და საღვთო რომის იმპერატრიცა ბიანკა მარია სფორცა. ამას გარდა, მისი ნახევარ-და იყო ე.წ. „ფორლელი ვეფხვი“ კატერინა სფორცა. ასევე ჰყავდა მამიდა, იპოლიტა მარია სფორცა, რომელიც ნეაპოლის მეფეს გაჰყვა ცოლად და ერთი ბიძაც, მომავალში მილანის ჰერცოგი ლუდოვიკო სფორცა, რომელმაც ანას მულზე, ბეატრიჩე დ’ესტეზე იქორწინა. მისი დაბადებიდან სულ ერთ თვეში, შეთქმულებმა მამამისი მოკლეს, რის გამოც მილანის ჰერცოგი მისი შვიდი წლის ძმა, ჯან გალეაცო გახდა, რომლის ნაცვლადაც ფაქტობრივად ლუდოვიკო სფორცა მართავდა. 1477 წელს ანა დანიშნეს ფერარას, მოდენასა და რეჯოს ჰერცოგ ერკოლე I-ის ვაჟ ალფონსოზე. მისი და ალფონსოს ქორწილი 1491 წლის 12 იანვარს შედგა, რა დროსაც ანა თოთხმეტი წლის იყო. საქორწინო ცერემონიალს მოჰყვა დიდი ბანკეტი, ზეიმი და თეატრალური პრეზენტაციები. ამის მიუხედავად, ქორწინება უიღბლო იყო. ქერა და ნაკლებად ქალური ანა, თითქმის ყოველთვის კაცივით იცვამდა და ქმართან სარეცელს არ იყოფდა. იგი ყოველთვის ქალთა კომპანიაში ყოფნას ამჯობინებდა, ღამეებს კი პატარა შავკანიან მონასთან ერთად ატარებდა. ექვსწლიანი ქორწინების შემდეგ, საბოლოოდ ანა დაფეხმძიმდა. 1497 წლის 20 ნოემბერს, ანამ ვაჟი გააჩინა, რომელზე მშობიარობასაც გადაჰყვა 21 წლის ასაკში. ზოგი წყარო მოგვითხრობს, რომ ახალშობილი მონათლეს და მალევე დაიღუპა, ზოგიერთი კი ამბობს, რომ ვაჟს ალესანდრო დაარქვეს და იგი მხოლოდ 1514 წელს გარდაიცვალა. იგი დაკრძალეს სან ვიტოს მონასტერში. ალფონსომ ვერ შეძლო თავისი ცოლის დაკრძალვაზე დასწრება, რადგანაც ამ დროს იგი სიფილისისგან იტანჯებოდა და სახე იმდენად ჰქონდა დამახინჯებული, რომ გარეთ არ გადიოდა. მიუხედავად ამ ყველაფრისა, მემკვიდრის გაჩენის მიზნით, 1502 წელს ალფონსო მეორედ დაქორწინდა, მთელს იტალიაში, თავისი სილამაზით სახელგანთქმულ, ორჯერ დაქვრივებულ და შვილებიან ქალზე, ეს იყო რომის პაპ ალექსანდრე VI-ის უკანონო ასული ლუკრეცია ბორჯია. Alessandro d'Este in: Genealogy Database by Herbert Stoyan Archived December 18, 2014, at the Wayback Machine [retrieved 17 December 2014]. Sarah Bradford, Lucrezia Borgia, Milano, Mondadori, 2005.
იპოლიტა მარია სფორცა

იპოლიტა მარია სფორცა (იტალ. Ippolita Maria Sforza; დ. 18 აპრილი, 1446 — გ. 20 აგვისტო, 1484) — სფორცას დინასტიის წარმომადგენელი. მილანის ჰერცოგ ფრანჩესკო I-ისა და ბიანკა მარია ვისკონტის უფროსი ასული. ნეაპოლის მეფე ალფონსო II-ის პირველი ცოლი. ნეაპოლის მეფე ფერდინანდ II-ისა და მილანის ჰერცოგინია იზაბელა არაგონელის დედა, პოლონეთის დედოფალ ბონა სფორცას ბებია. იპოლიტა მარია დაიბადა 1446 წლის 18 აპრილს კრემონაში. იგი იყო მილანის ჰერცოგ ფრანჩესკო I-ისა და მისი ცოლის, ბიანკა მარია ვისკონტის უფროსი ასული. მამის მხრიდან მისი პაპა-ბებია მურციო სფორცა და ლუჩია დი ტორზანო იყვნენ, ხოლო დედის მხრიდან მილანის ჰერცოგი ფილიპო მარია ვისკონტი და აგნესა დელ მაინო. იპოლიტა აღზარდეს როგორც ძალიან ინტელიგენტი და კულტურული ახალგაზრდა ქალბატონი. იგი სწავლობდა ბერძნულ ენასა და მეცნიერებას. მისი პედაგოგი, კონსტანტინე ლასკარისი თვლიდა, რომ აუცილებელი იყო მისთვის ბერძნული ფილოსოფიის სწავლება. იგი განათლებას თავის ძმებთან ერთად იღებდა. 14 წლის ასაკში, იგი ლათინურს უკვე იმ დონეზე ფლობდა, რომ ლათინურად წერილიც კი მისწერა რომის პაპ პიუს II-ს. ცნობილია, რომ მას ძალიან უყვარდა წერილების წერა. მოგვიანებით მისი ყველა წერილი შეკრიბეს და სერენა კასტალდოს რედაქტორობით ერთ წიგნად გამოსცეს, სახელად „იპოლიტა მარია სფორცას წერილები“. ყოველივე ამაში დიდი როლი ითამაშა ბოლონიაში აღმოჩენილმა უცნობი მამაკაცის მფლობელობაში მყოფი იპოლიტას წერილების კოლექციამ, რომელიც 1475-დან 1482 წლამდე იყო დაწერილი. გარდა ამისა, მისი საქმიანობა მოიცავდა ბრძნული გამონათქვამებისა და პოეზიის თარგმნას, ასევე მამის, ჰერცოგი ფრანჩესკოსათვის ლათინურიდან წიგნების თარგმნას. 1465 წლის 10 ოქტომბერს, მილანში, 19 წლის იპოლიტა მარია დაქორწინდა ნეაპოლის მეფე ფერდინანდ I-ისა და დედოფალ იზაბელა კლერმონელის უფროს ვაჟზე, კალაბრიის ჰერცოგ ალფონსოზე. იპოლიტა არასდროს გამხდარა ნეაპოლის დედოფალი, რამეთუ იგი მანამდე გარდაიცვალა, სანამ მისი ქმარი ალფონსო II მეფე გახდებოდა, ამიტომაც იგი მხოლოდ კალაბრიის ჰერცოგინიის წოდებას ფლობდა. მათი ქორწინების შემდეგ, შეიქმნა მილან-ნეაპოლის ძლევამოსილი ალიანსი. მისი ქორწინება არ ყოფილა ჰარმონიული, მეტიც, იპოლიტასათვის დამამცირებელი იყო. მისი ქმარი ალფონსო, მასზე ნაკლებად გაუნათლებელი და ცოტა გაუთლელი კაცი იყო, რის გამოც, იპოლიტა მას პატივს არასდროს სცემდა. იპოლიტა მარია სფორცა გარდაიცვალა 1484 წლის 20 აგვისტოს ნეაპოლში, 38 წლის ასაკში. მის შემდეგ ალფონსოს სურდა დაქორწინებულიყო თავის საყვარელ ტურცია გაცელაზე, თუმცა ამაოდ. მიუხედავად ამისა, მას მაინც შეეძინა ტურციასთან ერთი ასული და ერთი ვაჟი. ფერდინანდ II (1469-1496), ნეაპოლის მეფე, ცოლად შეირთო თავისი ბიძაშვილი, ჯოვანა ნეაპოლელი, თუმცა შვილები არ ჰყოლია; იზაბელა (1470-1524), ცოლად გაჰყვა თავის ბიძაშვილს, მილანის ჰერცოგ ჯან გალეაცო სფორცას, რომელთანაც შეეძინა ოთხი შვილი, მათ შორის პოლონეთის დედოფალი ბონა სფორცა; პიერო (1472-1491), აპულიას ლეიტენანტ-გენერალი და როზანოს პრინცი, გარდაიცვალა დაუქორწინებელი, ფეხში შეჭრილი ინფექციით; Colin Tribble, A Trusting Partnership: Sentiment and Politics in Quattrocento Dynastic Unions, Unpublished Dissertation (University of Edinburgh, 2012). Charles Cawley, Medieval Lands, Sicily/Naples, Counts and Kings
მასიმილიანო სფორცა

მასიმილიანო სფორცა (იტალ. Massimiliano Sforza; დ. 25 იანვარი, 1493 — გ. 4 ივნისი, 1530) — სფორცას დინასტიის წარმომადგენელი. მილანის ჰერცოგ ლუდოვიკო სფორცასა და ბეატრიჩე დ’ესტეს უფროსი ვაჟი. მილანის ჰერცოგი 1512-15 წლებში. მასიმილიანო დაიბადა 1493 წლის 25 იანვარს. იგი იყო მილანის ჰერცოგ ლუდოვიკო სფორცასა და მისი ცოლის, ბეატრიჩე დ’ესტეს უფროსი ვაჟი. მას სახელი საღვთო რომის იმპერატორ მაქსიმილიან I-ის პატივსაცემად დაარქვეს. როდესაც იგი სამი წლის იყო, განიხილებოდა მისი და ინგლისის მეფე ჰენრი VII-ის ნაბოლარა ასულის, პრინცესა მერი ტიუდორის ქორწინება, თუმცა მოლაპარაკებები ჩაიშალა, რის შემდეგაც მერი საფრანგეთის მეფეზე დაქორწინდა, მასიმილიანო კი დაუქორწინებელი დარჩა. 1497 წელს, მშობიარობას გადაჰყვა დედამისი. 1500 წელს საფრანგეთის მეფე ლუი XII-მ მამამისის მმართველობა დაამხო, რის შემდეგაც ლუდოვიკო თავის ვაჟებთან ერთად ავსტრიაში გაიქცა, სადაც ავსტრიის ერცჰერცოგ მაქსიმილიან I-ს ცოლად მასიმილიანოს ბიძაშვილი, ბიანკა მარია სფორცა ჰყავდა. აქ გატარებული წლების შემდეგ, 1512 წელს მასიმილიანო დიდი ჯარით დაბრუნდა მილანში, გააძევა ფრანგები და თავად ჰერცოგი გახდა. მისი მმართველობა დიდხანს არ გაგრძელებულა. 1515 წელს ფრანგები ახალი მეფის, ფრანსუა I-ის მეთაურობით შეიჭრნენ მილანში, მასიმილიანო მარინიანოს ბრძოლაში დაამარცხეს და დაამხეს, ტახტზე კი ფრანსუა ავიდა. აღსანიშნავია, რომ ფრანსუამ მასიმილიანოს 30,000 დუკატი გადაუხადა, რის შემდეგაც მან სამუდამოდ თქვა უარი მილანის ტახტზე და საფრანგეთში ცხოვრების ნება მიიღო. ამის შემდეგ იგი პარიზის სამეფო კარზე დასახლდა, სადაც გარდაიცვალა კიდეც 1530 წლის 4 ივნისს, 37 წლის ასაკში, უცოლ-შვილოდ. Alexander, J. J. G., Italian Renaissance Illuminations, (1978) ISBN 9780701122706 Frieda, Leonie. The Deadly Sisterhood: A Story of Women, Power and Intrigue in the Italian Renaissance, Weidenfeld & Nicolson, (2012) Perry, Maria, Sisters to King Henry VIII, (1998)
ფრანჩესკო II სფორცა

ფრანჩესკო II სფორცა (იტალ. Francesco II Sforza; დ. 4 თებერვალი, 1495 — გ. 2 ნოემბერი, 1535) — სფორცას დინასტიის წარმომადგენელი. მილანის ჰერცოგ ლუდოვიკო სფორცასა და ბეატრიჩე დ’ესტეს უმცროსი ვაჟი. მილანის უკანასკნელი ჰერცოგი სფორცას დინასტიიდან 1522-35 წლებში. ფრანჩესკო დაიბადა 1495 წლის 4 თებერვალს მილანში. იგი იყო მილანის ჰერცოგ ლუდოვიკო სფორცასა და მისი მეუღლის, ბეატრიჩე დ’ესტეს მეორე ვაჟი. მას სახელი ბაბუის, მილანის ჰერცოგ ფრანჩესკო I-ის პატივსაცემად დაარქვეს. იგი სულ ორი წლის იყო, როდესაც დედამისი მშობიარობას გადაჰყვა. მისმა ბავშვობამ და მთლიანად ცხოვრებამ, იტალიური ომების პერიოდში გაიარა. 1500 წელს საფრანგეთის მეფე ლუი XII შევიდა მილანში და ლუდოვიკო დაამხო, რომელიც ვაჟებთან ერთად ავსტრიაში გაიქცა, სადაც იმპერატორს ცოლად მისი ძმისწული, ბიანკა მარია სფორცა ჰყავდა. ლუდოვიკო მალე უკან დაბრუნდა და ტახტის დაკავება სცადა, თუმცა ლუი XII-მ იგი დაატყვევა და საფრანგეთში, შატო დე ლოშში გამოკეტა, სადაც იგი სიცოცხლის ბოლომდე ჰყავდა დამწყვდეული, სადაც იგი 1508 წელს დაიღუპა. 1512 წელს, ცოტახნით შეძლო ფრანჩესკოს ძმამ, მასიმილიანომ ტახტის დაბრუნება, მაგრამ იგი მეფე ფრანსუა I-მა მოისყიდა და ტახტი 1515 წელს ფრანგებს დაუთმო. ფრანჩესკომ მხოლოდ 1521 წელს მოახერხა საღვთო რომის იმპერატორ კარლ V-ის დახმარებით დაებრუნებინა მილანის ტახტი და გაეძევებინა ფრანგები. იგი თავისი დინასტიის უკანასკნელი წარმომადგენელი იყო, რომელიც მილანს მართავდა. მის მმართველობასა და საჰერცოგოს სპეციალურად იცავდა კარლ V-ის ესპანური ჯარები. იგი თავის სამშობლოში დაბრუნდა და მმართველობა დაიწყო. ამის შემდეგ, იგი იმპერატორის მხარეს იბრძოდა ბიკოკას ბრძოლაში, 1522 წელს. 1526 წელს, მან უღალატა კარლ V-ს და კონიაკის ლიგაში გაწევრიანდა საფრანგეთის მეფე ფრანსუა I-თან, პაპ კლემენტე VII-თან და ფლორენციის რესპუბლიკასთან ერთად. 1534 წლის 4 მაისს, ფრანჩესკომ ცოლად შეირთო კარლ V-ის 12 წლის დისწული, დანიის, შვედეთისა და ნორვეგიის მეფე კრისტიან II-ისა და დედოფალ იზაბელა ავსტრიელის უფროსი ასული — კრისტინა დანიელი. ეს ქორწინება ხანმოკლე და უნაყოფო გამოდგა. 1535 წელს ფრანჩესკო II გარდაიცვალა, 40 წლის ასაკში. მისმა ნახევარ-ძმამ, ჯოვანიმ სცადა მილანის ტახტის დაკავება, თუმცა ისიც მალევე დაიღუპა, რის გამოც მილანის საჰერცოგო კარლ V-ის უფროს ვაჟს, ესპანეთის მეფე ფილიპე II-ს დარჩა, რის შემდეგაც მილანი ესპანეთის პატარა პროვინციად იქცა. Michael Mallett and Christine Shaw, The Italian Wars:1494-1559, Pearson Education Limited, 2012. Charles Oman. A History of the Art of War in the Sixteenth Century. London: Methuen & Co., 1937. Ernst Schulin. Kaiser Karl V: Geschichte eines übergroßen Wirkungsbereiches. Stuttgart: Kohlhammer, 1999.
თეკოიდები

თეკოიდები (ლათ. Thecoidea) — ნამარხი ცხოველების კლასი კანეკლიანების ტიპისა. ჰქონდათ სხვადასხვა რაოდენობის მოძრავი ფირფიტებისაგან შემდგარი ჯამის ფორმა, რომლის ძირი ჩვეულებრივ, სუბსტრატზე იყო მიმაგრებული. ჯამის ცენტრში იყო პირი, რომლისკენ მიემართებოდა 5 დაუტოტავი ამბულაკრული სხივი. თეკოიდები გავრცელებულია ქვედა კემბრიულიდან ქვედა კარბონულ პერიოდამდე. გვხვდებიან იშვიათად. ყველაზე ფართოდ გავრცელებული გვარია Lepidodiscus. ლენინგრადის ოლქისა და ესტონეთის სილურულ ნალექებში გვხვდება გვარი Cyathocystis. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 644.
ყირიმის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა

ყირიმის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა (ყირიმ. Qrьm Avtonomjalь Sovet Sotsialist Respublikasь; Кърым Автономиялы Совет Социалист Республикасы) — ავტონომიური რესპუბლიკა ყირიმის ნახევარკუნძულის ტერიტორიაზე. არსებობდა 1921 წლის 18 ოქტომბრიდან 1945 წლის 30 ივნისამდე და 1991 წლის 12 თებერვლიდან 1992 წლის 26 თებერვლამდე. ყირიმის სსრ-ის ავტონომია რსფსრ-ის შემადგენლობაში არსებობდა 1921 წლიდან. 1936 წლის კონსტიტუციით ეწოდა ყირიმის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა. ავტონომიურ რესპუბლიკაში ცხოვრობდნენ რუსები, ყირიმელი თათრები, უკრაინელები, მნიშვნელოვან ნაწილს შეადგენდნენ გერმანელები, ებრაელები, ბერძნები და სომხები. 1932 წლისათვის ავტონომიის ფართობი შეადგენდა 25,9 ათას კვადრატულ კილომეტრს. 1945 წლის 30 ივნისს ავტონომიური რესპუბლიკისაგან ჩამოყალიბდა ყირიმის ოლქი, რომელიც 1954 წელს გადაეცა უკრაინის სსრ-ს. 1991 წლის 12 თებერვალს ავტონომია აღდგა უკრაინის სსრ-ის ფარგლებში. 1992 წლის 26 თებერვალს ეწოდა ყირიმის რესპუბლიკა, ხოლო 1994 წელს ყირიმის ავტონომიური რესპუბლიკა. Касьянов Г. В., Марочко В. И., Мовчан О. Н., Ткачёва Л. И. Крымская АССР : 20-е — 30-е годы (исторический очерк) / Институт истории Академии наук Украинской ССР. — Киев, 1989. Указ Президиума Верховного Совета РСФСР от 14 декабря 1944 года № 621/6 «О переименовании районов и районных центров Крымской АССР» Указ Президиума Верховного Совета РСФСР от 21 августа 1945 г. № 619/3 «О переименовании сельских Советов и населённых пунктов Крымской области» К провозглашению Крымской республики Конституция Крымской Советской Социалистической Республики (1921) Конституция (основной закон) Крымской Автономной Советской Социалистической Республики (1937) ↑ Про введення в дію Закону Української РСР «Про відновлення Кримської Автономної Радянської Соціалістичної Республіки» та про поповнення складу Верховної Ради Кримської АРСР ↑ Декрет ВЦИК и СНК от 18.10.1921 «Об Автономной Крымской Советской Социалистической Республике» ↑ Закон Крымской АССР от 26 февраля 1992 года № 19-1 «О Республике Крым как официальном названии демократического государства Крым». Ведомости Верховного Совета Крыма, 1992 г., № 5, ст. 194 (1992). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-01-27. ↑ Закон Украины «О статусе автономной Республики Крым» от 29 апреля 1992 года, № 2299-XII ↑ Стенограмма пленарного заседания Верховной рады Украины (21 сентября 1994 года, 16 часов)(უკრ.)
თეკრაშდუდი

თეკრაშდუდი — მთა საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის ქედზე, მდინარე ტეხურის სათავეში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2776 მ. თეკრაშდუდი აგებულია იურული ასაკის ქვიშაქვებითა და თიხაფიქლებით, აგრეთვე ბაიოსის პორფირიტებით. ფერდობები ციცაბოა და ქარაფოვან-კლდოვანი; ზემოთ შემოსილია სუბალპური და ალპური ბალახეულობით, ქვემოთ მუქწიწვიანი ტყით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 644.
მეკობრეების თავგადასავალი ბოსტნეულობის ქვეყანაში 2

„მეკობრეების თავგადასავალი ბოსტნეულობის ქვეყანაში 2“ (ინგლ. The Pirates Who Don't Do Anything: A VeggieTales Movie) — 2008 წლის ამერიკული კომპიუტერული ანიმაციური კომედიური ფილმი, რომლის რეჟისორია მაიკ ნავროკი, ხოლო სცენარისტია ფილ ვიშერი. შექმნილია კომპანიების Big Idea Entertainment და Starz Animation მიერ. ფილმს დისტრიბუცია გაუწია Universal Pictures-მა. ეს არის რიგით მეორე ფილმი, სადაც ფიგურირებენ პერსონაჟები „VeggieTales“-ის ვიდეორგოლების სერიიდან და 2002 წლის ფილმის „იონა: ბოსტნეულის ზღაპარი“ სპინოფი. იგი Universal Picture-ის პირველი კომპიუტერული ანიმაციური ფილმია, რომელსაც დისტრიბუცია გაუწია. ფილმს წილად ხვდა დადებითი შეფასებები კინოკრიტიკოსებისაგან. საერთო განხილვების საიტ Rotten Tomatoes-ზე იგი ფლობს 39% (33 მიმოხილვაზე დაყრდნობით). მისმა ბიუჯეტმა შეადგინა 15 მილიონი აშშ დოლარი, ხოლო შემოსავალმა 12.7 მილიონი. 2008 წლის 14 ოქტომბერს ფილმი გამოვიდა DVD ფორმატში. ოფიციალური საიტი „მეკობრეების თავგადასავალი ბოსტნეულობის ქვეყანაში 2“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) „მეკობრეების თავგადასავალი ბოსტნეულობის ქვეყანაში 2“ — ანიმაციური ფილმების მონაცემთა დიდ ბაზაში „მეკობრეების თავგადასავალი ბოსტნეულობის ქვეყანაში 2“ — Box Office Mojo-ზე „მეკობრეების თავგადასავალი ბოსტნეულობის ქვეყანაში 2“ — Allmovie-ზე ↑ The Pirates Who Don't Do Anything: A VeggieTales Movie (2008). Fandango. ციტირების თარიღი: 25 აპრილი, 2019. ↑ The Pirates Who Don't Do Anything: A VeggieTales Movie დაარქივებული 2008-07-25 საიტზე Wayback Machine. , Box Office, IMDb
თელა (მრავალმნიშვნელოვანი)

თელა შეიძლება აღნიშნავდეს: თელა — მერქნიან მცენარეთა გვარი თელა — სოფელი ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში
თელა

თელა (ლათ. Ulmus) — მერქნიან მცენარეთა გვარი თელისებრთა ოჯახისა. ფოთოლმცვივანი, ზოგჯერ მარადმწვანე (ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში) ხეებია, იშვიათად ბუჩქები. სიმაღლე 30-40 მ აღწევს. აქვთ წვრილი, კონებად შეკრებილი, უმეტესად ორსქესიანი ყვავილები, ფრთიანი კაკლუჭა ნაყოფი. გვარი მოიცავს 50-მდე სახეობას, რომელიც გავრცელებულია ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერი ჰავის ზონაში, ნაწილობრივ სუბტროპიკებისა და ტროპიკების მთებში. კავკასიაში იზრდება 9 სახეობა, საქართველოში — 5; მათგან ერთი — ქართული თელა (ლათ. Ulmus geogrica) საქართველოს ენდემია; იზრდება შირაქის ხევებში, მეტად მშრალ და მეჩხერ ტყეში (სულ რამდენიმე ათეულია). თელის წმინდა კორომები (მცირეც კი) ძალზე იშვიათია. საქართველოს ფოთლოვან ტყეებში შერეულია თელადუმა (თელამუში — ლათ. Ulmus elliptica), რომელიც აღწევს სუბალპურ სარტყელს და თელა („კარაღაჯი“ — ლათ. Ulmus minor, Ulmus foliacea), რომელიც გავრცელებულია მთის ტყეების შუა სარტყლამდე. თელა ყინვაგამძლე და ჩრდილის ამტანია, ეტანება ნოტიერ და ტენიან ნიადაგს, თუმცა ბევრი გვალვასა და სუსტად დამლაშებულ ნიადაგსაც ეგუება. ყვავილობს (ფოთლის გაშლამდე) და ნაყოფს ისხამს ადრე გაზაფხულზე, ზოგი აღმოსავლეთაზიური სახეობა — შემოდგომით. ცოცხლობს 200-400 წელს. ნაყოფმსხმოიარობას იწყებს 15-40 წლის ასაკში. მრავლდება თესლით, მყრობითა და ფესვის ნაბარტყით. უხვად ივითარებს ძირკვის ამონაყარს. ღრმად განვითარებული გვერდითი ფესვების გამო ქარი ვერ აქცევს. იყენებენ ბაღ-პარკებისა და მინდორსაცავი ზოლების გასაშენებლად. ქუჩებისა და გზების გასამწვანებლად. ამ მხრივ განსაკუთრებით გამოირჩევა გვალვაგამძლე შუა აზიის ენდემი — „ლალბანდი“ (ლათ. Ulmus densa). თელის მერქანი გამძლე და მაგარია, ძვირფასი საავეჯე მასალაა (განსაკუთრებით ლამაზი ნუჟრების გამო). იყენებენ მშენებლობაშიც. მიხეილ სახოკია, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 644.
დანიილ გლეიხენჰაუზი

დანიილ გლეიხენჰაუზი (რუს. Даниил Маркович Глейхенгагаз; დ. 3 ივნისი, 1991) — ვეტერანი რუსი ყინულზე მოცეკვავე და ინდივიდუალური მოციგურავე. რუსეთის 2007 წლის ეროვნული ახალგაზრდულის შეჯიბრის ბრინჯაოს მედალოსანი და გრან-პრის ერთ-ერთი სეზონის მონაწილე. მისი მწვრთნელი იყო ვიქტორ კუდრიავცევი. გლეიხენჰაუზმა 2010-2011 სეზონში პარტნიორობა გაუწია ქსენია კორობკოვას ყინულზე ცეკვის შეჯიბრებაზე. მათ 2011-12 წლების სეზონზე საერთაშორისო დებიუტი ჩაატარეს 2011 წლის NRW Trophy-ზე, მოიპოვეს უმცროსთა ტიტული. მათი მწვრთნელები იყვნენ ალექსანდრე ჟულინი და ოლეგ ვოლკოვი. ამის შემდეგ შეჯიბრებიდან გადადგა და მწვრთნელობა და ქორეოგრაფის რანგში ახალი სამუშაოები ეთერ თუთბერიძის გუნდში დაიწყო. დანიილ გლეიხენჰაუზი — მოციგურავეთა საერთაშორისო კავშირი
ვალასლი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ვალასლი შეიძლება აღნიშნავდეს: ვალასლი — სოფელი აზერბაიჯანში, ისმაილის რაიონი ვალასლი — სოფელი აზერბაიჯანში, შაბრანის რაიონი
ვანგა (მრავალმნიშვნელოვანი)

ვანგა შეიძლება აღნიშნავდეს: ვანგა — სოფელი აზერბაიჯანში, ისმაილის რაიონი ვანგა — სოფელი აზერბაიჯანში, ქალბაჯარის რაიონი ვანგა — ანტიკური სამეფო ინდოეთის სუბკონტინენტზე ვანგა — ბულგარელი ნათელმხილველი
ზანგი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ზანგი შეიძლება აღნიშნავდეს: ზანგი — სოფელი აზერბაიჯანში, ისმაილის რაიონი ზანგი — სოფელი ირანში, აღმოსავლეთი აზერბაიჯანის ოსტანი ზანგი — სოფელი ირანში, ქირმანშაჰის ოსტანი ზანგი — ნეგროიდული რასის, წარმომადგენლის აღმნიშვნელი ტერმინი
ზარათი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ზარათი შეიძლება აღნიშნავდეს: ზარათი — სოფელი საქართველოში, წყალტუბოს მუნიციპალიტეტი ზარათი — სოფელი აზერბაიჯანში, ისმაილის რაიონი ზარათი — სოფელი აზერბაიჯანში, სიაზანის რაიონი ზარათი — სოფელი აზერბაიჯანში, შაბრანის რაიონი ზარათი — სოფელი აზერბაიჯანში, შემახის რაიონი
აშაღი-ზარნავი

აშაღი-ზარნავი (აზერ. Aşağı Zərnava) — სოფელი აზერბაიჯანში, მთიანი შირვანის რეგიონის ისმაილის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 251 კაცი. ↑ Belediyye Informasiya Sistemi Azerbaijani. დაარქივებულია ორიგინალიდან — September 24, 2008.
აშიხბაირამლი

აშიხბაირამლი (აზერ. Aşıqbayramlı) — სოფელი აზერბაიჯანში, მთიანი შირვანის რეგიონის ისმაილის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 765 კაცი. აშიხბაირამლი GEOnet სახელების სერვერზე
თელავის მაზრა

თელავის მაზრა — რუსეთის იმპერიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული. 1846 წლიდან თბილისის გუბერნიის შემადგენელი ნაწილი. შეიქმნა 1801 წელს, მოიცავდა ალაზნის ხეობის ზემო ნაწილს. 1834 წელს დიუბუა დე მონპერეს ცნობით მაზრის მოსახლეობა 47 000 ადამიანი იყო. მონპერესვე ცნობით თელავის მაზრაში განვითარებული იყო მეღვინეობა, ვენახებს ეჭირა 7 ათასი დესეტინა მიწა და ისხმებოდა 31 360 000 პინტა ღვინო. მეღვინეობის საუკეთესო ადგილები იყო კონდოლი, ყვარელი და წინანდალი. 1841 წელს დაიყო თელავის, ყვარლის, სიღნაღის, უკანამხრის, თუშეთისა და ფშავ-ხევსურეთის უბნებად. 1842 წელს თელავის მაზრას ჩამოაშორეს თუშეთისა და ფშავ-ხევსურეთის უბნები და მათგან დამოუკიდებელი ადმინისტრაციული ერთეული შექმნეს. 1844 წელს აღადგინეს სიღნაღის მაზრა, თელავის მაზრა კი თელავისა და ყვარლის უბნებად დაყვეს. 1874 წელს თელავის მაზრას თიანეთის მხარეც ჩამოსცილდა. 1891 წელს თელავის მაზრა იყოფოდა ქალაქ თელავად (11 214 მცხ.), ყვარლისა (20 543 მცხ.) და წინანდლის უბნებად (33 362 მცხ.). სულ მაზრაში შედიოდა ერთი ქალაქი და 61 სოფელი. მისი ტერიტორია შეადგენდა 2523,43 კმ²-ს. თელავის მაზრა გაუქმდა 1930 წელს. ცინცაძე ზ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 645. ↑ Кавказский календарь на 1892 год : 47-й год. - 1891 გვ. 147
ლენარტ იუჰანსონი

ნილს ლენარტ იუჰანსონი (შვედ. Nils Lennart Johansson; დ. 5 ნოემბერი, 1929 — გ. 4 ივნისი, 2019) — შვედი საფეხბურთო ფუნქციონერი, უეფას პრეზიდენტი 1990-2007 წლებში, რეკორდსმენი ამ თანამდებობაზე გატარებული პერიოდით. ფიფას ვიცე-პრეზიდენტი წლებში, 1998 წელს იყო ფიფას პრეზიდენტობის კანდიდატი, სადაც იგი ზეპ ბლატერთან დამარცხდა. ლენარტ იუჰანსონის ინიციატივით ჩემპიონთა თასი გარდაიქმნა ჩემპიონთა ლიგად, რითაც ტურნირის დონე და პოპულარობა კიდევ უფრო გაიზარდა. 1967-1980 წლებში სკანდინავიელი სტოკჰოლმის აიკის პრეზიდენტიც იყო. იუჰანსონის სახელს ატარებს თასი, რომელიც ახალგაზრდული ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებულს გადაეცემა. 2005 წელს იუჰანსონს ილის კვორუმის სახელობის პრესტიჟული ოქროს მედალი გადასცეს, რომელსაც შვედურ კულტურაში, მეცნიერებასა და საზოგადოებრივ საქმიანობაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის ანიჭებენ. ლენარტ იუჰანსონი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
ნური აბდოკოვი

ნური ედიკის ძე აბდოკოვი (რუს. Нури Эдикович Абдоков; დ. 6 ივლისი, 2000) — რუსი ფეხბურთელი. ამჟამად ასპარეზობს „დინამო სტავრაპოლში“. მისი საკლუბო დებიუტი შედგა რუსეთის პროფესიონალურ საფეხბურთო ლიგაში, სტავრაპოლის „დინამოს“ რიგებში, 2017 წლის 4 აგვისტოს დონის როსტოვის „სკას“ წინააღმდეგ. პროფილი რუსეთის პროფესიონალური ლიგის ოფიციალურ საიტზე ↑ Game Report by PFL. Russian Professional Football League (4 August 2017).
ილმირ აბდინოვი

ილმირ რასიმის ძე აბდინოვი (რუს. Ильмир Расимович Абдинов; დ. 21 მარტი, 1992) — რუსი ფეხბურთელი. ასპარეზობს საფეხბურთო კლუბ „ასტრახანში“. მისი დებიუტი შედგა რუსეთის მეორე დივიზიონში, „ვოლგარ–ასტრახან ასტრახანის“ რიგებში „ენერგია ვოლჟსკის“ წინააღმდეგ, 2012 წლის 16 ივლისს. პროფილი sportbox.ru-ზე ↑ Career Summary. Russian Football Union (26 May 2013). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 14 აგვისტო 2013. ციტირების თარიღი: 6 ივნისი 2019.
ბაღალი

ბაღალი (აზერ. Bağəli) — სოფელი აზერბაიჯანში, მთიანი შირვანის რეგიონის ისმაილის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 44 კაცი. ბაღალი GEOnet სახელების სერვერზე
ბალიქი (ისმაილი)

ბალიქი (აზერ. Balik) — სოფელი აზერბაიჯანში, მთიანი შირვანის რეგიონის ისმაილის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 452 კაცი. ბალიქი GEOnet სახელების სერვერზე
ბაჰლიიანი

ბაჰლიიანი (აზერ. Bəhliyan) — სოფელი აზერბაიჯანში, მთიანი შირვანის რეგიონის ისმაილის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 76 კაცი. ბაჰლიიანი GEOnet სახელების სერვერზე
ბიღირი (ისმაილი)

ბიღირი (აზერ. Bığır) — სოფელი აზერბაიჯანში, მთიანი შირვანის რეგიონის ისმაილის რაიონში. ბიღირი GEOnet სახელების სერვერზე
ბილისთანი

ბილისთანი (აზერ. Bilistan) — სოფელი აზერბაიჯანში, მთიანი შირვანის რეგიონის ისმაილის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 79 კაცი. ბილისთანი GEOnet სახელების სერვერზე
ბირინჯი-იენიიოლი

ბირინჯი-იენიიოლი (აზერ. Birinci Yeniyol) — სოფელი აზერბაიჯანში, მთიანი შირვანის რეგიონის ისმაილის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 553 კაცი. ბირინჯი-იენიიოლი GEOnet სახელების სერვერზე
ლა-კონკორდიის კანტონი

ლა-კონკორდიის კანტონი (ესპ. Cantón La Concordia) — კანტონი ეკვადორში, სანტო-დომინგო-დე-ლოს-ტსაჩილასის პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ლა-კონკორდია. კანტონი ესაზღვრება ესმერალდას პროვინციას. 2012 წლის 5 თებერვალს ჩატარდა არჩევნები რომლის მიხედვითაც წყდებოდა თუ რომელ პროვინციას დაექვემდებარებოდა კანტონი. განიხილებოდა ორი ვარიანტი: ესმერალდასის ან სანტო-დომინგო-დე-ლოს-ტსაჩილასის პროვინცია. არჩევნების შედეგად დაექვემდებარა სანტო-დომინგო-დე-ლოს-ტსაჩილასის პროვინციას და გახდა პროვინციის სიდიდით მე-2 კანტონი. მისი ამჟამინდელი მერია ვალტერ ანდრადე. ეთნიკური ჯგუფები 2010 წლის აღწერის მონაცემებით: მეტისები – 72,9% აფრო-ეკვადორელები – 13,9% თეთრი ლათინო ამერიკელები – 8,5% მონტუბიოები – 3,9% აბორიგენები – 0,5% სხვა – 0,3% 2014 წლის მონაცემებით კი კანტონში 42 924 ადამიანი ცხოვრობს. ↑ Estos son los 221 alcaldes en Ecuador para el período 2023-2027 ↑ [1]
ოლმედოს კანტონი

ოლმედოს კანტონი (ესპ. Cantón Olmedo) — კანტონი ეკვადორში, ლოხის პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ოლმედო. ფართობი 114 კმ². ↑ ეკვადორის კანტონები statoids.com-ზე