laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ედვარდ რთველაძე

ედვარდ ვასილის ძე რთველაძე (რუს. Эдвард Васильевич Ртвеладзе; უზბეკ. Edvard Vasilyevich Rtveladze; დ. 14 მაისი, 1942, ბორჯომი, საქართველოს სსრ, — გ. 10 თებერვალი, 2022, ტაშკენტი, უზბეკეთი) — უზბეკეთში მოღვაწე ქართველი ისტორიკოსი, არქეოლოგი; ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1989), პროფესორი (1992), უზბეკეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1995), საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის უცხოელი წევრი (2010); უზბეკეთის ოლი მაჯლისის (პარლამენტის) სენატის წევრი. იკვლევდა ცენტრალური აზიისა და კავკასიის ისტორიის, არქეოლოგიის, ნუმიზმატიკის, კულტურისა და ხელოვნების საკითხებს. რთველაძემ დაამთავრა ტაშკენტის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი (1967). მუშაობდა უზბეკეთის მეცნიერებათა აკადემიის ხელოვნებათმცოდნეობის ინსტიტუტში ლაბორანტად, უმცროს მეცნიერ-თანამშრომლად, უფროს მეცნიერ-თანამშრომლად, 1985-2009 წლებში კი — განყოფილების გამგედ. მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ცენტრალური აზიის ძველი და შუა საუკუნეების ისტორიის კვლევაში, მონაწილეობდა არქეოლოგიურ მისიებში ცენტრალური აზიის, კავკასიის, კვიპროსის, საფრანგეთისა და იაპონიის ტერიტორიაზე, ხელმძღვანელობდა ტოხარისტანის არქეოლოგიურ ექსპედიციას და ქუშანის სამეფოს ნაქალაქარის — ქამფირთეფეს ისტორიული კომპლექსის გათხრებს. 2016 წლიდან იყო პროექტ „მსოფლიოს კოლექციებში უზბეკეთის კულტურული მემკვიდრეობის“ ერთ-ერთი ინიციატორი. გამოქვეყნებული აქვს 800-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი. მიღებული ჰქონდა ბირუნის სახელობის უზბეკეთის სახელმწიფო პრემია (1985), უზბეკეთის II ხარისხის სახელმწიფო პრემია მეცნიერებასა და ტექნიკაში (2007), უზბეკეთის ორდენი „განსაკუთრებული დამსახურებისათვის“ (2001) და ორდენი „მეჰნათ შუჰრათი“ (2017), ასევე საქართველოს ღირსების ორდენი (2001). Вспоминая былое / Э. В. Ртвеладзе. Кн. I, II –Ташкент : Sanat, 2012-2014. უზბეკეთის ისტორიული წარსული / ე. რთველაძე ; [თარგმნა ირაკლი ანთაძემ]. - მე-2 განახლ. გამოც.. - თბ., 2009. ცენტრალური აზიის ცივილიზაციები, სახელმწიფოები, კულტურები / ედვარდ რთველაძე ; [თარგმნა მაია ნაჭყებიამ] ; მსოფლიო ეკონომიკისა და დიპლომატიის უნ-ტი, მსოფლიოსა და კულტურათშორისი ურთიერთგაგების შესწავლის ცენტრი ფონდი "ფორუმი". - მე-2 შევს. გამოც.. - თბ., 2011. ↑ Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ 2.0 2.1 2.2 Czech National Authority Database <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863"></a> ↑ Умер академик Эдвард Ртвеладзе, Газета.uz. 10 თებერვალი, 2022.
გიორგი ჯაბაური

გიორგი ჯაბაური (დ.20 დეკემბერი, 1874 — გ. 1962, თბილისი) — ქართველი მსახიობი და პოეტი. საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი (1950). 1893 წელს დაამთავრა თბილისის სახელოსნო სასწავლებელი და იქვე დაიწყო მუშაობა. 1903-1933 წლებში მუშაობდა თბილისის რკინიგზის მთავარ სახელოსნოში. სცენაზე პირველად 1891 წელს გამოვიდა სცენისმოყვარეთა სპექტაკლში. ის აქტურ მონაწილეობას იღებდა პირველი სახალხო თეატრის, ე. წ. „ავჭალის აუდიტორიის“ დაარსებაში. 1909-1933 წლებში მუშაობდა ზუბალაშვილების მიერ აშენებულ თბილისის სახალხო თეატრში. გიორგი ჯაბაური ძირითადად ასრულებდა სახასიათო როლებს: გიჟუა, ნიკალა, ტიმოთე(ავქსენტი ცაგარელის „რაც გინახავს, ვეღარ ნახავ“, „ციმბირელი“, „ხანუმა“), გაიოზ ფაღავა (ვალერიან გუნიას „და-ძმა“), ვანო (იონა გედევანიშვილის „მსხვერპლი“), ილიკო მენაბდიშვილი (ტრიფონ რამიშვილის „მეზობლები“), ნიკალა (ი. გულისაშვილის „დრონი მეფობენ“), პეპო, მოსესიანი(გ. სუნდუკიანის „პეპო“ და „ხათაბალა“), ჰერტი (ჰეიერმესის „იმედის დაღუპვა“) და სხვა. მისი პიესა „მამის ბრალია“ 1906 წელს დაიდგა „ავჭალის აუდიტორიაში“, 1956 წელს დაიბეჭდა მისი „მოგონებანი“, ლექსების კრებული გამოიცა 1906 და 1920 წლებში. გიორგი ჯაბაური — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1950. №19. გვ. 19
რთველაძე

საკუთარი სახელი რთველაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: გიორგი რთველაძე — მუშა, რევოლუციური მოძრაობის მონაწილე ედვარდ რთველაძე — უზბეკეთში მოღვაწე ისტორიკოსი, არქეოლოგი
არქონტი

არქონტი (ბერძ. ἄρχοντες < ἄρχων — მმართველი, უფროსი) — ძველ საბერძნეთში ხელისუფლების მატარებელთა გავრცელებული საერთო აღნიშვნა. ათენში არქონტი უმაღლესი თანამდებობის ცხრა პირს ეწოდებოდა, რომელთაც ყოველწლიურად კენჭისყრის გზით ირჩევდნენ: არქონტი-ეპონიმოსი, არქონტი-ბასილევსი, არქონტი-პოლემარქოსი და ექვსი არქონტი-თესმოთეტესი. პირველის სახელით აღნიშნავდნენ წელიწადს, იგი აღმასრულებელი ხელისუფლების მეთაური იყო; ბასილევსი კულტს განაგებდა; პოლემარქოსი მხედართმთავარი იყო; თესმოთეტესები კი მართლმსაჯულებას განაგებდნენ. არქონტთა კოლეგიის გამგებლობაში შედიოდა სასამართლო საქმეთა აღძვრის შესახებ განცხადებების გადახედვა და მათი სასამართლოსთვის გადაცემა, ობოლთა ქონების მეურვეობა, წმინდა სავარგულების კონტროლი, მსხვერპლშეწირვა, რელიგიური პროცესიების, შეჯიბრებების ხელმძღვანელობა და სხვ. თანამდებობაზე ყოფნის ერთწლიანი ვადის ამოწურვის შემდეგ ისინი არეოპაგის შემადგენლობაში გადადიოდნენ, რომლის წევრებიც სიცოცხლის ბოლომდე რჩებოდნენ. ათენის არქონტთა კოლეგია ერთ-ერთი უძველესი სახელმწიფო ორგანოა, იგი ძვ. წ. VIII საუკუნეში შეიქმნა. ყალიბდებოდა თანდათანობით, მეფისათვის მასთან ადრე განუყრელად დაკავშირებული უფლებამოსილებების ჩამორთმევასთან ერთად. არისტოტელეს თანახმად, უმნიშვნელოვანესი და ყველაზე ადრეული იყო პირველი სამი არქონტის თანამდებობა; პირველ ხანებში არქონტებად ირჩევდნენ წარჩინებულ და მდიდარ ევპატრიდებს, რომელთა კანდიდატურას აყენებდა არეოპაგი. თავდაპირველად თანამდებობა ეკავათ სიცოცხლის ბოლომდე, ძვ. წ. 753 წლიდან ვადა ათი წლით განუსაზღვრავთ, ხოლო ძვ. წ. VII საუკუნის I ნახევრიდან — ერთი წლით. თესმოთეტესების არჩევა მრავალი წლის შემდეგ დაიწყეს, როდესაც თანამდებობის პირებს უკვე ერთი წლით ირჩევდნენ. სოლონის რეფორმების შედეგად, არქონტებად ირჩევდნენ უმაღლესი ცენზის მქონე მოქალაქეებს. კლისთენეს რეფორმების შემდეგ (ძვ. წ. VI საუკუნე) არქონტთა თანამდებობამ თანდათან დაკარგა პოლიტიკური მნიშვნელობა. ათენის დემოკრატიული განვითარების ხანაში არქონტის თანამდებობაზე სხვა სოციალური ფენების წარმომადგენლებსაც ირჩევდნენ. ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 Маринович Л. П. Архонты // Большая российская энциклопедия. т. 2. — М., 2005. — стр. 345–346. ↑ 2.0 2.1 2.2 არქონტი // ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 609.
ევპატრიდები

ევპატრიდები (ბერძ. εὐπατρίδαι — შვილნი კეთილშობილი მამისა) — გვაროვნული არისტოკრატია ძველ საბერძნეთში (ატიკა). შეიქმნა გვაროვნული წყობილების დაშლის პროცესში. გადმოცემით, ათენის ლეგენდარულმა მეფემ თესევსმა ატიკის თავისუფალი მოსახლეობა სამ წოდებად დაჰყო; მათგან ყველაზე პრივილეგირებულნი იყვნენ ევპატრიდები. ცნობილია, რომ ათენში წარჩინებულთა 60-მდე საგვარეულო არსებობდა. ევპატრიდები იყვნენ როგორც მიკენის დროის საკუთრივ ანტიკური დიდგვაროვნების შთამომავლები (კერიკები, ეტეობუტადები, ევმოლპიდები, ბუზიგები), ისე წარმომადგენლები აქაველი წარჩინებულებისა, რომლებიც პელოპონესიდან დორიელებმა გამოდევნეს (მედონტიდები ან კოდრიდები, პისისტრატიდები, ფილაიდები, სალამინიები, სავარაუდოდ, ალკმეონიდები). არქაულ ეპოქაში ევპატრიდები ფლობდნენ სიმადიდრეს (უპირველეს ყოვლისა — დიდ მიწებს), წამყვანი მდგომარეობა ეკავათ პოლიტიკური ხელმძღვანელობის სფეროში, სამართალწარმოებასა და რელიგიურ ცხოვრებაში. მათი ძირითადი ნაწილი (მსხვილი მიწათმფლობელები) ძალაუფლებას ინარჩუნებდა ძვ წ. VI საუკუნემდე. ათენის შემდგომმა სოციალურ-ეკონომიკურმა განვითარებამ ვაჭარ-ხელოსანთა ფენების საზოგადოებრივი მნიშენელობა გაზარდა, რამაც ევპატრიდების გავლენა დასცა და ამასთანავე ხელი შეუწყო მის დაშლას — ნაწილი თანდათანობით შეერწყა დემოსის ზედა ფენას. სოლონის რეფორმების შემდეგ (კერძოდ, ქონებრივი ცენზის შემოღება) ევპატრიდების ბატონობა შეირყა, კლისთენეს რეფორმებიც მათ წინააღმდეგ იყო მიმართული. პისისტრატეს ტირანიამაც უარყოფითად იმოქმედა მათზე. ძვ. წ. VI საუკუნეში არისტოკრატიული სპარტის დახმარებით ევპატრიდები ამაოდ ცდილობდნენ ძალაუფლება დაებრუნებინათ. გეომორები დემიურგები ↑ 1.0 1.1 1.2 ევპატრიდები // ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 35. ↑ 2.0 2.1 Стрелков А. В. Евпатриды // Большая российская энциклопедия. т. 9. — М., 2007. — стр. 514.
მატრიცა: აღორძინება

მატრიცა: აღორძინება (ინგლ. The Matrix Resurrections) — 2021 წლის ამერიკული სამეცნიერო ფანტასტიკური ფილმი. ფილმის პროდიუსერი, თანასცენარისტი და რეჟისორი ლანა ვაჩოვსკია. არის „მატრიცა: რევოლუციების“ (2003) გაგრძელება და მეოთხე ნაწილი მატრიცის ფილმების ფრენჩაიზში. კიანუ რივზი, კერი-ენ მოსი, ჯადა პინკეტ სმიტი და ლამბერტ უილსონი იმეორებენ თავიანთ როლებს წინა ფილმებიდან და მათ უერთდებიან იაჰია აბდულ-მატინი II, ჯესიკა ჰენვიკი, ჯონათან გროფი, ნილ პატრიკ ჰარისი და პრიანკა ჩოპრა ჯონასი. ფილმის მოქმედება ვითარდება რევოლუციებიდან სამოცი წლის შემდეგ და მოგვითხრობს ნეოს შესახებ, რომელიც ცხოვრობს ერთი შეხედვით ჩვეულებრივი ცხოვრებით, როგორც ვიდეო თამაშების შემქმნელი, რომელსაც უჭირს სიზმრების რეალობისგან განსხვავება. აჯანყებულთა ჯგუფი მორფეუსის დაპროგრამებული ვერსიის დახმარებით ათავისუფლებს ნეოს მატრიცის ახალი ვერსიისგან და ებრძვის ახალ მტერს, რომელსაც ტრინიტი ტყვედ ჰყავს. „რევოლუციების“ გამოსვლის შემდეგ ვაჩოვსკებმა უარყვეს მატრიცის კიდევ ერთი ფილმის შექმნის შესაძლებლობა. Warner Brothers-ის სტუდია მუდმივად გამოხატავდა ინტერესს ფრენჩაიზის აღორძინებით, დაიქირავა ზაკ პენი ახალი სცენარის დასაწერად მას შემდეგ, რაც ვაჩოვსკებმა უარი თქვეს ყველა შეთავაზებაზე მეტი გაგრძელების შესაქმნელად. 2019 წლის ბოლოს, საბოლოოდ დაანონსდა მატრიცის ფრენჩაიზის მეოთხე ფილმი, სადაც ლანა ვაჩოვსკი დაბრუნდა როგორც რეჟისორი. გადაღებები 2020 წლის თებერვალში დაიწყო, მაგრამ შემდეგ თვეში COVID-19 პანდემიის გამო შეჩერდა. ვაჩოვსკიმ ფილმის მიტოვება გადაწყვიტა, მაგრამ მსახიობები დაჟინებით მოითხოვდნენ, რომ გაეგრძელებინა გადაღება. გადაღებები აგვისტოში განახლდა და სამი თვის შემდეგ დასრულდა. „მატრიცა: აღორძინების“ პრემიერა შედგა ტორონტოში 2021 წლის 16 დეკემბერს. Warner Bros. Pictures-ის მიერ კინოთეატრებში HBO Max-ის სტრიმინგის სერვისის მეშვეობით გამოვიდა 2021 წლის 22 დეკემბერს. ფილმმა ფინანსური ზარალი განიცადა. ბიუჯეტი -$190 მილიონი ჰქონდა, ხოლო შემოსავალი შეადგენდა $153 მილიონზე მეტს მსოფლიო მასშტაბით. ფილმმა მიიღო ნომინაცია საუკეთესო ვიზუალური ეფექტებისთვის ბრიტანეთის კინოაკადემიის 75-ე დაჯილდოებაზე. ოფიციალური საიტი „მატრიცა: აღორძინება“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
ბენჯამინ ფრანკლინის მედალი

ბენჯამინ ფრანკლინის მედალი — ჯილდო, რომელიც დაწესებულია ამერიკის ფილოსოფიური საზოგადოების მიერ (ფილადელფია, პენსილვანია, აშშ), რომელსაც ასევე უწოდებენ „ბენჯამინ ფრანკლინის ორასწლიან მედალს“. თავდაპირველად სახელწოდებით „ფილოსოფიური საზოგადოება" დაარსდა 1743 წელს ბენჯამინ ფრანკლინის მიერ. 1906 წელს კი დააწესა აშშ-ს კონგრესმა, ბენჯამინ ფრანკლინის დაბადების 200 წლის იუბილეს აღსანიშნავად. პირველი მედალი, მისი დამაარსებლის პატივსაცემად, გადაეცა საფრანგეთის რესპუბლიკას (1776-1785 წლებში ფრანკლინი აშშ-ის ელჩი იყო საფრანგეთში). მედალი შექმნეს ძმებმა ავგუსტუსმა და ლუი სენტ-გოდენებმა. წლების განმავლობაში იცვლებოდა მედლის დანიშნულება. ლაურეატები ამ ჯილდოს იღებდნენ სხვადასხვა სახელწოდებით სხვადასხვა მიზეზის გამო: 1937-1983 წლებში ამერიკის ფილოსოფიური საზოგადოებისთვის წინაშე მნიშვნელოვანი დამსახურებისთვის; 1985-1991 წლებში გაიცემოდა ჰუმანიტარულ და სხვა სამეცნიერო დარგებში გამორჩეული მიღწევებისთვის; 1987 წელს დაწესდა ბენჯამინ ფრანკლინის მედალი გამორჩეული სახელმწიფო სამსახურისთვის, 1993 წლიდან კონგრესმა დაამტკიცა ბენჯამინ ფრანკლინის მედალი სხვადასხვა მეცნიერებაში გამორჩეული წვლილის შეტანისთვის. ეს არის საზოგადოების უმაღლესი ჯილდო გამორჩეული სამეცნიერო და სახელმწიფო სამსახურისთვის. 1985 — Charles Brenton Huggins 1986 — ჰელენ ბრუკ ტაუსიგი 1987 — Otto Neugebauer და Samuel Noah Kramer 1988 — Sune Bergström and Jonathan Rhoads 1989 — John Archibald Wheeler 1990 — James Bennett Pritchard, Britton Chance და Crawford H. Greenewalt 1991 — Lyman Spitzer Rhodes awards Franklin medal to Bethe on 'a bittersweet day' ↑ https://www.amphilsoc.org/prizes/benjamin-franklin-medal ↑ https://web.archive.org/web/20111201212411/http://www.maineantiquedigest.com/catalogs/prescoin06.htm ↑ https://web.archive.org/web/20111017212321/http://www.amphilsoc.org/prizes/franklin3783 ↑ https://web.archive.org/web/20111017212333/http://www.amphilsoc.org/prizes/franklin8591
ანსელ ადამსი

ანსელ ესტონ ადამსი (ინგლ. Ansel Easton Adams; დ. 20 თებერვალი, 1902 — გ. 22 აპრილი, 1984) — ამერიკელი ფოტოგრაფი, ყველაზე უკეთ ცნობილი მისი ამერიკის დასავლეთის შავ-თეთრი ფოტოსურათებით. ადამსს ასევე დაწერილი აქვს მრავალი წიგნი ფოტოგრაფიაზე, მათ შორის ტექნიკურ სახელმძღვანელოთა ტრილოგია (The Camera, The Negative and The Print); თანადამფუძნებელი იყო ჯგუფის Group f/64 ედვარდ ვესტონთან, უილიარდ ვან დაიკთა და იმოგენ კანინგემთან ერთად; ასევე შექმნა, ფრედ არჩერთან ერთად, ზონის სისტემა, ტექნიკა, რომელიც ფოტოგრაფებს სინათლის გარდაქმნის საშუალებას აძლევს ისე, რომ შესაძლებელი გახდეს ნეგატივებზე და ქაღალდზე სპეციფიკური ინტენსივობის დანახვა, რაც მათ დასრულებულ ფოტოსურათზე უფრო მეტ კონტროლს ანიჭებს. „ადამსის ეკლესია“, ტაოსი, პუებლო (1942) „ფერმა“ „მაკდონალდის ტბა“ ანსელ ადამსი საიტზე Curlie ანსელ ადამსი ბიბლიოთეკის WorldCat კატალოგში
მარინა ბალავაძე

მარინა ბალავაძე (დ. 11 ოქტომბერი, 1951, თბილისი — გ. 18 სექტემბერი, 2015) — ქართველი ექიმი-კარდიოლოგი, მეცნიერი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი. ღირსების ორდენის კავალერი (2001). ათეროსკლეროზის საერთაშორისო საზოგადოების წევრი. 1974 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი. 1975-1984 წლებში იყო მოსკოვის საკავშირო კარდიოლოგიური ცენტრის უფროსი ლაბორანტი; 1980 წელს უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი; 1985–1992 წლებში თბილისის თერაპიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ-მუშაკი; 1988 წელს პროსპექტულ გამოკვლევათა განყოფილების ხელმძღვანელი; 1993 წლიდან სხივური და ინტერვენციული დიაგნოსტიკის სამეცნიერო–კვლევითი ინსტიტუტის ფუნქციური დიაგნოსტიკის განყოფილების ხელმძღვანელი. ავტორია 100-მდე სამეცნიერო ნაშრომის, პროფილაქტიკური კარდიოლოგიის ასპექტების, გულის იშემიური დაავადების, ჰიპერტონიული დაავადების და სხვა პათოლოგიების დროული დიაგნოსტირებისა და შემდგომი ადეკვატური მკურნალობის პრობლემებზე. საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „გულის იშემიური დაავადების გამოსავლენად სტანდარტული მეთოდების გამოყენება და რისკ–ფაქტორების კორექციის შესაძლებლობები, ამბულატორიულ პირობებში 40–49 წლის მამაკაცებს შორის“, დაიცვა 1983 წელს. ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში: თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია, თბ., 2000, გვ. 28 მარინა ბალავაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
სერდარ ბერდიმუჰამედოვი

სერდარ ბერდიმუჰამედოვი (თურქმ. Serdar Berdimuhamedow; დ. 22 სექტემბერი 1981, აშხაბადი, თურქმენეთის სსრ, სსრკ) — თურქმენი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. თურქმენეთის მეორე პრეზიდენტის გურბანგული ბერდიმუჰამედოვის ერთადერთი ვაჟი. თურქმენეთის პრეზიდენტი 2022 წლის 19 მარტიდან. დაიბადა 1981 წლის 22 სექტემბერს აშხაბადში, ექიმ-სტომატოლოგის, გურბანგული ბერდიმუჰამედოვისა და მისი მეუღლის, პედაგოგ ოგულგერეკ ბერდიმუჰამედოვას ოჯახში. 1990-იანი წლების ბოლოს დაასრულა აშხაბადის საშუალო სკოლა, ხოლო 2001 წელს საფარმურატ ნიაზოვის სახელობის თურქმენეთის სასოფლო-სამეურნეო უნივერსიტეტი ინჟინერ-ტექნოლოგის სპეციალობით. 2016-2020 წლებში თურქმენეთის მეხუთე და მეექვსე მოწვევის მეჯლისის წევრია. 2018-2019 წლებში საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილეა. 2019 წელს ჯერ ახალის ველაიათის ჰაკიმის მოადგილე, ხოლო 2019-2020 წლებში ჰაკიმია. 2020-2021 წლებში თურქმენეთის მრექველობის მინისტრის თანამდებობას იკავებს. 2021 წლის 11 თებერვლიდან ერთდროულად იკავებს სამ თანამდებობას და ხდება თურქმენეთის უშიშროების სახელმწიფო საბჭოს წევრი, კონტროლის პალატის თავმჯდომარე და ვიცე-პრემიერი. 2022 წლის 11 თებერვალს თურქმენეთის პრეზიდენტმა, გურბანგული ბერდიმუჰამედოვმა განაცხადა, რომ გადადგომას და „ახალგაზრდა ხელმძღვანელებისთვის“ გზის დათმობას გეგმავს. ბოლო ერთი წლის განმავლობაში თურქმენეთში ვრცელდება დაუდასტურებელი ინფორმაცია, რომ ბერდიმუჰამედოვი ძალაუფლების თავისი შვილისთვის გადაცემას გეგმავს. 2022 წლის 12 მარტს თურქმენეთის საპრეზიდენტო არჩევნებში გაიმარჯვა. 2022 წლის 19 მარტს შედგა მისი ინაუგურაცია. ბერდიმუჰამედოვმა ფიცი თურქმენეთის კონსტიტუციასა და ყურანზე დადო. 2022 წლის 25 მარტს ბერდიმუჰამედოვმა ახალი სამთავრობო კაბინეტი წარადგინა, რომელიც მამამისის პერიოდის კაბინეტის წევრებისგან შედგებოდა, მთავრობას ერთი ახალი წევრი, მუჰამეთგული მუჰამედოვი შეუერთდა. სერდარ ბერდიმუჰამედოვი დაოჯახებულია და ჰყავს 4 შვილი. რუსეთის დიპლომატიური აკადემიის ინსტრუქტორები და ჯგუფელები მას აღწერენ, როგორც „მოკრძალებული, პასუხისმგებლიანი, თავაზიანი და მშვიდი“. Сын президента Туркмении стал депутатом парламента республики Густерин П. В. Сердар Бердымухамедов: Штрихи к портрету // ЦентрАзия ↑ „თურქმენეთში ახალი პრეზიდენტის ინაუგურაცია გაიმართა“. ghn.ge. 19 March 2022. ციტირების თარიღი: 19 მარტი 2022. ↑ 12 მარტს თურქმენეთში ვადამდელი საპრეზიდენტო არჩევნები გაიმართება. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2022-02-13. ციტირების თარიღი: 2022-02-13. ↑ „Turkmenistan strongman’s son wins presidential vote“. The Guardian. 15 March 2022. ციტირების თარიღი: 16 March 2022. ↑ „Döwlet Baştutanymyzyň gol çeken resminamalary“ (თურქმენული). Туркменистан: золотой век. 25 March 2022. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 26 March 2022. ციტირების თარიღი: 29 March 2022. ↑ „Бердымухамедов переназначил вице-премьеров, в том числе Мередова“ (რუსული). RFE/RL. 27 March 2022. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 27 March 2022. ციტირების თარიღი: 27 March 2022. ↑ Газета НТ опубликовала биографию кандидата в депутаты Меджлиса Сердара Бердымухамедова Russian. Хроника Туркменистана (14 March 2018). ↑ Восхождение Сердара Russian. Хроника Туркменистана (30 March 2018).
გულნარა გერსამია

გულნარა კლიმენტის ასული გერსამია (დ. 13 თებერვალი, 1924, თბილისი — გ. 17 ივლისი, 2008) — ქართველი პათომორფოლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1968). პროფესორი (1970), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1983). საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1998); საქართველოს სამედიცინო- ბიოლოგიური მეცნიერებების აკადემიის ნამდვილი წევრი (1995). 1946 წელს დაამთავრა თბილისის სამედიცინო ინსტიტუტი. 1946-1951 წლებში მუშაობდა საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს ონკოლოგიის რესპუბლიკური დისპანსერის ქირურგ-ორდინატორად. 1951–1959 წლებში პათომორფოლოგიური ლაბორატორიის გამგე. 1959-1977 წლებში საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს ონკოლოგიის სამეცნიერო–კვლევითი ინსტიტუტის ონკოლოგიური სამეცნიერო ცენტრის პათომორფოლოგიური ლაბორატორიის ხელმძღვანელი, ხოლო 1977 წლიდან გარდაცვალებამდე — ამავე ინსტიტუტის პათომორფოლოგიური განყოფილების ხელმძღვანელი. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები, მ. შ. ღირსების ორდენი (1997). საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „სარძევე ჯირკვლის კიბოს ოპერაციამდელი რენტგენოთერაპიის შემდგომი კლინიკურ–მორფოლოგიური ცვლილებები“, დაიცვა 1959 წელს. სადოქტორო დისერტაციის თემა — „დასხივებული სარძევე ჯირკვლის კიბოს სტრუქტურული ცვლილებების მექანიზმების საკითხისათვის“, დაიცვა 1968 წელს. გულნარა გერსამია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ბაბა ვეზიროღლუ

ბაბა ვეზიროღლუ მესიმოვი (აზერ. Baba Vəziroğlu; დ. 10 იანვარს, 1956, სოფ. მოლაისახლი, აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ) — აზერბაიჯანელი პოეტი, პროზაიკოსი, მთარგმნელი, კინოდრამატურგი, აზერბაიჯანის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (2005), აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირის წევრი. ბაბა ვეზიროღლუ სწავლობდა მ. გორკის სახელობის მოსკოვის ლიტერატურის ინსტიტუტში. ლიტერატურული საქმიანობა ჟურნალ „ულდუზში“ (ვარსკვლავი) დაწიყო. იგი წერს ლექსებს, პროზაულ ნაწარმოებებს. მის მიერ აზერბაიჯანულ ენაზე თარგმნილია დიდი ოდენობით კლასიკური რუსული ლექსები.. ვეზიროღლუს ნაწარმოებები მსოფლიოს სხვადასხვა ენაზეა თარგმნილი. მისი ტექსტების მიხედვით ათასობით მუსიკალური ნაწარმოებია შექმნილი, გადაღებულია ფილმები. თანამშრომლობს ისეთ ცნობილ აზერბაიჯანელ კომპოზიტორებთან, როგორებიცაა ფაიკ სუჯადინოვი, ელდარ მანსუროვი, ელჩინ იმანოვი. 2010 წელს „წლის სიმღერების პოეტის“ ჯილდო და აზერბაიჯანის პრემია „Best of thebest“ მიიღო. ↑ Заслуженный деятель искусств Азербайджана Баба Везироглу отмечает 60-летний юбилей (ФОТО) ↑ Tarkan включит в свой новый альбом азербайджанскую песню. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-03-12. ციტირების თარიღი: 2022-02-13. ↑ В Баку прошло вручение национальной премии «Best of the best» (фотосессия)
ჯაფარ ჯაფაროვი

ჯაფარ ჰაშიმ-ოღლუ ჯაფაროვი (აზერ. Cəfər Haşımoğlu Cəfərov; დ. 20 სექტემბერი[ძვ. სტ. 7 სექტემბერი], 1914, ბაქო — გ. 19 სექტემბერი, 1973, იქვე) — საბჭოთა აზერბაიჯანელი თეატრმცდონე და ლიტერატურათმცოდნე, ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორი (1962), აზერბაიჯანის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1963), აზერბაიჯანის სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1972), დიდი სამამულო ომის მონაწილე (1941 – 1945). 1937 წელს დაამთავრა მოსკოვის პედაგოგიური ინსტიტუტის ენისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი. 1943 წლიდან იყო კომუნისტური პარტიის წევრი. 1959 წელს მუშაობდა აზერბაიჯანის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის არქიტექტურისა და ხელოვნების ინსტიტუტის თეატრისა და კინოს განყოფილების გამგედ. 1967 წლიდან 1971 წლამდე ჯაფაროვი აზერბაიჯანის სსრ კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის მდივანი იყო. ჯაფარ ჯაფაროვის ძირითადი ნაშრომები ეძღვნება აზერბაიჯანულ თეატრსა და დრამატურგიას, ესთეტიკური აზრის ისტორიას აზერბაიჯანში. 1972 წელს აზერბაიჯანის სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწის წოდება მიენიჭა. გარდაიცვალა ბაქოში. დაკრძალულია საპატიო ხეივანში ბაქოში. ↑ Джафаров Джафар Гашим оглы // Национальная академия наук Азербайджана ↑ Джафаров Джафар Гашум оглы // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. ↑ Cəfərov Cəfər (აზერბაიჯანული)
დემოსი

დემოსი (ბერძ. δῆμος — ხალხი) ფართო გაგებით ეწოდებოდა ძველ ბერძნულ ქალაქ-სახელმწიფოთა თავისუფალ მოსახლეობას, რომელსაც, მონების, მეტეკების, პერიეკებისაგან განსხვავებით მოქალაქეობრივი უფლებები ჰქონდა. თავდაპირველად დემოსი ნიშნავდა ნათესაობითა და დასახლების ადგილით დაკავშირებულ ხალხს, ოლქს, მაგრამ უკვე ჰომეროსისა (ძვ. წ. XII–IX სს.) და არქაულ ეპოქაში (ძვ. წ. VIII–VI სს.) დემოსს უწოდებდნენ მდაბიო ხალხს (უმთავრესად სოფლის მოსახლეობას), გვაროვნული არისტოკრატიის — ევპატრიდების საპირისპიროდ. ძვ. წ. VII–VI საუკუნეებში დემოსმა მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა გვაროვნული არისტოკრატიის წინააღმდეგ ბრძოლასა და პოლისების (ქალაქ-სახელმწიფოების) ჩამოყალიბებაში. ამ დროიდან „დემოსით“ მოიხსენიებდნენ პოლისთა თავისუფალ მოსახლეობას, რომელსაც მოქალაქეობრივი უფლებები ჰქონდა (მონების, მეტეკების, პერიეკებისა და სხვა კატეგორიის დამოკიდებული თუ არასრულუფლებიანი მოსახლეობისგან განსხვავებით). სახალხო კრებისა და სასამართლოს მეშვეობით დემოსმა გავლენა მოახდინა ბერძნული სახელმწიფოების საზოგადოებრივ და პოლიტიკურ ცხოვრებაზე. ძვ. წ. VI–V საუკუნეებში დემოსში სოფლის მოსახლეობის გარდა იგულისხმებოდა ქალაქის მოსახლეობის ნაწილიც (ხელოსნები, ვაჭრები). მოგვიანებით, ძვ. წ. V–IV საუკუნეებში დემოსს მოსახლეობის (უმთავრესად ქალაქის) ღარიბ ნაწილს უწოდებდნენ. ↑ 1.0 1.1 1.2 დემოსი // ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 467. ↑ 2.0 2.1 Фролов Э. Д. Демос // Большая российская энциклопедия. т. 8. — М., 2007. — стр. 518.
Fiber Distributed Data Interface

მონაცემთა გადაცემის ოპტიკურ-ბოჭკოვანი გამანაწილებელი ინტერფეისი (FDDI) — (ინგლ. Fiber Distributed Data Interface) — 1980-იან წლებში მონაცემთა გადაცემის სტანდარტი ლოკალური ქსელებისათვის 200 კილომეტრის რადიუსში. გამოიყენება ოპტიკურ-ბოჭკოვანი გადამცემი ხაზები და მიიღწევა 100 მბიტ/წმ-მდე სიჩქარე. სტანდარტი დაფუძნებულია Token Ring პროტოკოლზე. დიდ მანძილზე გადაცემის გარდა FDDI ქსელს შეუძლია რამდენიმე ათას მომხმარებელს მოემსახუროს. სტანდარტი შემუშავებულია ამერიკის ნაციონალური სტანდარტების ინსტიტუტის (ANSI)-ის მიერ. CISCO Internetworking Technology Overview — FDDI
კისეს ხიდი

კისეს ხიდი — ხიდი თურქეთში, ხოფის სიახლოვეს, სოფელ კისეში, მდინარე სუგორენზე. ხიდი გამართულია და კარგადაა დაცული. ზედა სავალი ნაწილი ბეტონის საფეხურებით დაუნაწევრებიათ, დაუმატებიათ მოაჯირებიც. ჩანს, რომ თაღის ზედა ნაწილი „კეხის“ სიახლოვეს ჩანგრეულა და მოგვიანებით აგურის წყობით განუახლებიათ. თაღის ფორმა ე. წ. ტიუდორების თაღს ემსგავსება. სტატისტიკური მონაცემები: ხიდის სიგრძე — 17 მ, სიგანე — 2,70 მ, სიმაღლე წყლის ზედაპირიდან „კეხამდე“ — 6 მ. ისტორიული ჭანეთის აღმოსავლეთ ნაწილში დაცული კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები (საფორტიფიკაციო ნაგებობები, ეკლესიები, საკომუნიკაციო და საყოფაცხოვრებო არქიტექტურის ნიმუშები), ბათ., 2014, გვ. 66 ISBN 978-9941-0-6458-6.
კაპისრეს ხიდი

კაპისრეს ხიდი — ხიდი თურქეთში, არჰავიდან დასავლეთით, მდინარე კაპისრეს ხეობაში. ხიდი ორთაღოვანია და მისი ძირითადი ნახევარწრიული თაღის მხოლოდ მცირე სეგმენტია შემორჩენილი. მთლიანადაა დაცული ხიდის მეორე, ასევე ნახევარწრიული თაღი. თაღებშორისი ბურჯი ქვათლილებითაა ნაგები და წყობა ისოდომურ სტილს წააგავს. ორივე თაღი დამატებითი ვიწრო სარტყელითაც იყო აღჭურვილი. დიდი თაღის მეორე ბურჯის არანაირი კვალი ახლა მდინარის მეორე ნაპირზე არ ჩანს. დიდი თაღის ქუსლი — 1,57 მ-ის სიმაღლის ქვათლილებით ნაგებ საყრდენს ეფუძნება. ისტორიული ჭანეთის აღმოსავლეთ ნაწილში დაცული კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები (საფორტიფიკაციო ნაგებობები, ეკლესიები, საკომუნიკაციო და საყოფაცხოვრებო არქიტექტურის ნიმუშები), ბათ., 2014, გვ. 66-67 ISBN 978-9941-0-6458-6.