laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ერისთავების საცხოვრებელი სახლი

ერისთავების საცხოვრებელი სახლი — არქიტექტურული ძეგლი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ მეჯვისხევში. თავდაპირველი ნაგებობა თარიღდება XVII – XVIII საუკუნით, გვიან – XIX საუკუნით. სახლი რამდენჯერმეა გადაკეთებული: სამხრეთიდან ორ – ორ სართულად მიშენებულია ოთახები და დარბაზი (სააქტო), მეორე სართულზე ოთახები გატიხრულია, რამდენიმე სარკმელი გადაკეთებულია კარად, გარედან მთავარი ფასადის მხარეს მიდგმულია ხის კიბე. შენობა (17,5 X 15 მეტრი) შედგება ორი ნაწილისაგან. შესასვლლელი აღმოსავლეთითაა, დასავლეთ ნაწილში, პირველ სართულზე, მარანია, აღმოსავლეთ ნაწილში (გვიანი) – ვესტიბიული და კუთხის ოთახები. ვესტრიბიული მეორე სართულთან დაკავშირებული იყო ორი მასიური კიბით. მეორე სართულზე, ვესტრიბიულის თავზე, ხისსვეტებიანი ღი ლოჯი და კუთხის ოთახებია. ამ სართულზე კიდევ რამდენიმე საცხოვრებელი ოთახია. (ა) მარანში (10,4 X 15,5 მეტრი) მოხვედრა ამჟამად ვესტრიბიულიდან შეიძლება. მისი შეისრულთაღოვანი შესასვლელის ორივე მხარეს თითო სარკმელია, რომლებსაც ლითონის გეომეტრიული ლითონის გეომეტრიული გისოსები აქვთ. სამხრეთ კედელში ხის სარტყლის ნაშთია, კედლებში სხვადასხვა ზომის სწორკუთხა და თაღოვანი ნიშებია. რამდენიმე ნიშში სათოფურია, რაც იმაზე მეტყველებს, რომ შენობის ეს ნაწილი თავდაპირველად სამეორნეო და თავდაცვითი დანიშნულების იყო. მარანი რვაწახნაგა აგურის სვეტებით ორ ნაწილად იყოფა. სვეტების გასწვრივ, აღმოსავლეთ, სამხრეთ და ჩრდილო კედლებზე კუთხეებჩაკვეთილი პილასტრებია. მარნის დასავლეთ ნაწილი, თავის მხრივ, ორი სვეტითა და მასზე გადაყვანილი თარებით ორ ნაწილადაა გაყოფილი. სვეტებისა და პილასტრების საფეხურებიან კაპიტელებზე გადაყვანილიანახევარწრიული თაღები. დასავლეთის ყრუ კედელს მთელ სიგრეძე გასდევს საწნახელი, რომელსაც წინ მაღალი საფეხური აქვს. მარნის გადახურვა ხისაა, კოჭოვანი. დასავლეთ ფასადის მეორე სართულზე გამოდის საცხოვრებელი ოთახების ფანჯრები. სახლის მთავარი აღმოსავლეთ ფასადი სიმეტრიულია. პირველი სართულის ცენტრალური ნაწილი გახსნილია მაღალი და განიერი თაღით, რომელშიც ჭიშკარი იყო ჩასმული, ხოლო მეორე ორსვეტიანი ღია ლოჯია. შესასვლელის ორივე მხარეს თაღოვანი ნიშებია. ფასადის კედლები დანაწევრებულია ფრონტონიანი სარკმლებით. ნაგებობის ყველა კედელი, მარნის გარდა, შელესილია. ნემსაძე თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 61 – 62.
ქრონოგრაფი (ხელსაწყო)

ქრონოგრაფი (ძვ. ბერძნ. χρονος — „დრო“ და γραφω — „ვწერ“) — დროის უმცირესი მონაკვეთების გასაზომი ან ამა თუ იმ მოვლენის დროის ცალკეული მომენტების სარეგისტრაციო ხელსაწყო. რეგისტრაციის პრინციპის მიხედვით ქრონოგრაფი არის თვითმწერი, მბეჭდავი და გადამღები. დღესდღეობით ქრონოგრაფების ხელსაწყოები აუცილებელ შემოწმებას გადიან ქრორონგრაფების გამოსაცდელ ინსტიტუტ COSC-ში. თვითმწერი ქრონოგრაფი შედგება ლენტსაწევი და მარეგისტრირებელი მექანიზმისაგან. ლენტსაწევი მექანიზმი მოძრაობს ზამბარით. იგი აღჭურვილია რეგულატორით, რომელიც თანაბრად ამოძრავებს ქაღალდის ლენტს, შერთვის ან განრთვის მომენტების აღსანიშნავად ლენტის ზემოთ მოთავსებულია თვითმწერი კალმები ან მჩხვლეტი ნემსები. მელნიანი კალმები ოდნავ ეხება ქაღალდის ლენტს და ტოვებს სწორხაზოვან კვალს. ყოველი კალამი ან ნემსი მოთავსებულია ბერკეტის ერთ ბოლოზე, რომლის საწინააღმდეგო ბოლო ეხება ელექტრომაგნიტს. ელექტროწრედის შერთვისას ელექტრომაგნიტი იზიდავს კალმის ბერკეტის ბოლოს, ხოლო განრთვისას ზამბარა ბერკეტს უბრუნებს პირვანდელ მდგომარეობას. ამგვარად აღინიშნება წრედის შერთვისა და განრთვის მომენტები ტეხილი ხაზებით. ჩვეულებრივად ერთი კალამი ჩართულია საათთან ან ქრონომეტრთან, რომლითაც მიიღება ზუსტი დროის საყრდენი ჩანახაზი, მეორე კალმით კი აღინიშნება რომელიმე მოვლენის მომენტი. სათანადო გაზომვების ჩატარების შედეგად შეიძლება დადგინდეს მოვლენის ზუსტი დრო. თვითმწერი ქრონომეტრის საშუალებით კვადრატულიი ცთომილება დაახლოებით 0,01-0,02 წამია. მბეჭდავი ქრონოგრაფის ძირითადი ნაწილია სამი დისკო, რომელთა დანიშნულება წუთების, წამებისა და წამის მეასედების რეგისტრირებაა. დისკოები ერთმანეთთან დაკავშირებულია პლანეტარული გადამცემებით, რომლებიც მოძრაობენ სინქრონული ძრავის რედუქტორით. ძრავა იკვებება კვარციანი გენერატორით, რომელიც იძლევა სტაბილურ დენს და უზრუნველყოფს ძრავას თანაბარ მოძრაობას დიდი სიზუსტით. წამის მეასედების მარეგისტრირებელი დისკო ერთ ბრუნს აკეთებს ერთ წამში. წამებისა და წუთების მარეგისტრირებელი დისკოები შესაბამისად — 1 წუთში და 1 საათში. წამისა და წუთის დისკოებს აქვთ ამოზნექილი რიცხვები 0-დან 59-მდე, წამის მეასედის მარეგისტრირებელ დისკოს კი — 0-დან 99-მდე. ყოველი რიცხვის შემდეგ ხაზებია. დისკოების ქვეშ მოთავსებულია საბეჭდი მანქანის ლენტი. ქრონოგრაფის შესასვლელ რელეში იმპულსის მიღებისას ქრონოგრაფის დარტყმამ მექანიზმში წრედი იკვრება და ჩაქუჩი სწრაფად და მკვეთრად ეცემა ლენტს, რომელზედაც მიიღება სათანადო წარწერები. მათი საშუალებით კი შეიძლება ანთვლის განსაზღვრა 0,001 წმ სიზუსტით. ასეთი ქრონოგრაფის საშუალებით საშუალო კვადრატული ცთომილება დაახლოებით 0,005 წამია. გადამღებ ქრონოგრაფში საბეჭდი მოწყობილობა შეცვლილია ფოტოკამერით. მოძრავი დისკოების მყისიერი სურათი მაჩვენებელ ნიშანთან ერთად მიიღება ნეონის ნათურის უეცარი ანთებით. ასეთი მექანიზმი თითქმის ინერციის გარეშე მუშაობს, ამიტომ მისი სიზუსტე უფრო მეტია, ვიდრე მბეჭდავი ქრონოგრაფისა. არსებობენ ქრონოგრაფები, რომლებიც უზრუნველყოფენ 0,001 წამს და უფრო მეტ სიზუსტეს. კვირკველია გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 560. Блажко С. Н. Курс практической астрономии, 4 изд., М., 1979. ↑ COSC-ის ოფიციალური საიტი
დვანის მეორე სამაროვანი

დვანის მეორე სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ დვანში, სამნიფერდას ჩრდილო–აღმოსავლეთით, 100 მეტრზე, მთის ფერდობზე. თარიღდება გვიანი ფეოდალური ხანით. წვიმისგან ჩამორეცხილ ფერდობებზე გამოჩნდა რამდენიმე სამარხი – კლდის ბრტყელი ფილაქვებით შედგენილი ქვაყუთები. სამარხში მიცვალებულები დაკრძალულია უინვენტაროდ ქრისტეს წესით, გამართული თავით დასავლეთისკენ. ნუცუბიძე ა., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 367.
დვანის ქვაყუთი

დვანის ქვაყუთი — არქეოლოგიური ძეგლი ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ დვანში, ადგილ გამარჯობათახოში. თარიღდება ფეოდალური ხანით. აღმოჩენილია შემთხვევით, მიწის სამუშაოების დროს. შედგენილია მოზრდილი ფილაქვებისაგან, სამარხში დაკრძლულია შვიდი მიცვალებული ქრისტეს წესით – უინვენტაროდ, გამართული, თავით დასავლეთისკენ. სამარხი დაზიანებულია. ნუცუბიძე ა., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 367.
დვანის პირველი ქვევრსამარხი

დვანის პირველი ქვევრსამარხი — არქეოლოგიური ძეგლი ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ დვანში. აღმოაჩინეს შემთხვევით, მიწის სამუშაოების დროს, სოფელში, ადგილ საკვირიკეში. თარიღდება ელინისტური ხანით. მიწაში ჰორიზონტალურად იყო ჩაფლული. მიცვალებული ესვენა ხელ-ფეხმოკეცილი, თავით ჩრდილო–დასავლეთისკენ, უინვენტაროდ. ქვევრსამარხი დაზიანებულია. შემორჩენილია ქვევრის ნამტვრევები და ადამიანის ჩონჩხის რამდენიმე ფრაგმენტი. ნუცუბიძე ა., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 367.
დვანის მეორე ქვევრსამარხი

დვანის მეორე ქვევრსამარხი — არქეოლოგიური ძეგლი ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ დვანში. აღმოაჩინეს ადგილ ტახტიზურგაზე. თარიღდება ელინისტური ხანით. მიწაში ჩაფლული იყო ნახევრად წაქცეული ქვესამარხი, რომელშიც ესვენა ხელფეხმოკეცილი მიცვალებული თავით ჩრდილო–დასავლეთისკენ. ნუცუბიძე ა., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 367.
რკინის(III) სელენიტი

რკინის(III) სელენიტი — არაორგანული ნაერთი, ქიმიური ფორმულით Fe2(SeO3)3. არსებობს როგორც უწყლო, ისე კრისტალჰიდრატების სახით. ჰეპტაჰიდრატი მიიღება სამვალენტიანი ქლორიდისა და სელენოვანი მჟავის ან ხსნადი სელენიტის ხსნარების შერევით, რის შემდეგადაც წარმოიქმნება ყვითელი ფერის ნალექი. უწყლო მარილი იშლება 534 ° C-ზე. ↑ Gerald Giester, Franz Pertlik (1994-08). „Synthesis and crystal structure of iron(III) selenate(IV) trihydrate, Fe2(SeO3)3 • 3H2O“. Journal of Alloys and Compounds (ინგლისური). 210 (1–2): 125–128. doi:10.1016/0925-8388(94)90126-0. ციტირების თარიღი: 2020-12-26. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |date=-ში (დახმარება) ↑ Pinaev, G. F.; Volkova, V. P. Preparation and some properties of iron(III) selenite. Obshchaya i Prikladnaya Khimiya, 1970. 3: 33-39. ISSN: 0369-7045.
ზენაჯვრის გორა

ზენაჯვრის გორა — არქეოლოგიური ძეგლი ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ დირბში, სამხრეთ–დასავლეთით 400 მეტრზე. თარიღდება გვიანდელი ბრინჯაოს, ადრიანდელი რკინის ხანით. ზენაჯვრის გორა ერთფენიანია. გორაზე იპოვება შავად გამომწვარი შავპრილა, ლეგაპრიალა თიხის ჯამები, აგრეთვე ხელსაფქვავის ნატეხები. ჯინჯიხაშვილი გ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 368.
დირბის ნასოფლარი

დირბის ნასოფლარი — არქეოლოგიური ძეგლი ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ დირბის ტერიტორიაზე. თარიღდება გვიან ფეოდალური ხანით. მიწის სამუშაოების დროს აღმოჩნდა წითლად გამოწვარი უხეშკეციანი თიხის ჭურჭლის ნამტვრევები, დიდი ზომის ქვევრის ფრაგმენტები და სხვა. ნუცუბიძე ა., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 368.
დირბის სამარხი

დირბის სამარხი — არქეოლოგიური ძეგლი ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ დირბის ჩრდილო-დასავლეთით, ადგილ ნაფუძარებში. თარიღდება ფეოდალური ხანით. თიხის კუბოში ჩასვენებული იყო თავით აღმოსავლეთისკენ დამხობილი ერთი მიცვალებული. არქეოლოგიური მასალა დაცულია ქალაქ გორის ისტორიულ–ეთნოგრაფიულ მუზეუმში. ნუცუბიძე ა., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 368.
ტალერი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი ტალერი შეიძლება აღნიშნავდეს: ტალერი — ვერცხლის მონეტა; რიჩარდ ტალერი — ამერიკელი ეკონომისტი; ტალერი — სოფელი მარტვილის მუნიციპალიტეტში.
ეგზეგეტიკა

ეგზეგეტიკა (ძვ. ბერძნ. ἐξηγητικά, სიტყვიდან ἐξήγησις — „განმარტება“, „გადმოცემა“) — მოძღვრება ეგზეგეზის ანუ ლიტერატურული ტექსტების ფილოლოგიური განმარტების შესახებ; უფრო ვიწრო მნიშვნელობით — სასულიერო მწერლობის დარგი, რომელიც მიზნად ისახავს ბიბლიური ტექსტების ახსნა-განმარტებას, თარგმანებას. მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს ქართულ სასულიერო მწერლობაში. ამ ტიპის ნაწარმოებების თარგმნა ადრევე დაუწყიათ. ამგვარია იპოლიტე რომაელისა და ეპიფანე კვიპრელის თხზულებანი, რომლებიც ითარგმნა არაუგვიანეს VIII საუკუნისა, IX საუკუნეში ითარგმნა ათანასე ალექსანდრიელის თხზულება („თქმული ნეტარისა ათანასე მთავარეპისკოპოსისა ალექსანდრიელისაჲ…“), რომელიც ფსალმუნთა განმარტებას შეიცავს. X საუკუნემდე უთარგმნიათ გრიგოლ ნოსელის „შესაქმისათჳს კაცისა“ (შემდგომ ხელახლა თარგმნა გიორგი ათონელმა), ბასილი დიდის „ექვსთა დღეთათვის“ (უკვე დაკარგული თარგმანი, რომელიც ხელთ ჰქონია გიორგი ათონელს, როცა ამ თხზულებას ხელახლა თარგმნიდა). დიდი წვლილი მიუძღვით ეგზეტიკური ლიტერატურის თარგმნაში ექვთიმე და გიორგი ათონელებს. ამ დარგში მუშაობდა ეფრემ მცირე, რომელსაც გადმოუქართულებია იოანე ოქროპირის „განმარტებაჲ პავლე მოციქულის ეპისტოლეთაჲ“, შეუდგენია „თარგმანებაჲ დავითნისაჲ“, უთარგმნია „მეტაფრასი ეზეკიელისა“. XI–XII საუკუნეებშია თარგმნილი კირილე ალექსანდრიელის „მათეს თავის სახარებისა ძნელოანთა სიტყვათა განმარტებაჲ“(ლექსიკონი). ვარაუდობენ, რომ იოანე ჭიმჭიმელმა ბერძნულიდან გადმოიღო თეოფილაქტე ბულგარელის „განმარტება მარკოზის სახარებისა, განმარტება ლუკას სახარებისა“. ამავე დროსაა თარგმნილი იოანეს სახარების განმარტებაც. იოანე ჭიმჭიმელსვე მიაკუთვნებენ თარგმანს ნაშრომისა „თარგმანებაჲ ეკლესიასტისა მიტროფანე ზმვირნელი მიტროპოლიტისაჲ“, რომლის დედანი ბერძნულ ენაზე არ შემორჩენილა. XII საუკუნეში შეუდგენიათ ეგზეგეტიკური კატნები, რომლებმაც ჩვენამდე ნაკლული სახით მოაღწიეს. XII საუკუნეში ნიკოლოზ კათალიკოსმა თარგმნა მაქსიმე აღმსარებლის სამი ეგზეგეტიკური ნაშრომი. ამავე დროს გადმოუღიათ თეოდორიტე კვირელის „თარგმანებაჲ მიქეაჲს წინაჲსწარმეტყველისაჲ“. XVIII საუკუნეში ანტონ კათალიკოსმა დაწერა ორმოცდამეათე ფსალმუნის განმარტება და „თარგმანება რომაელთა მიმართ ეპისტოლისაჲ“. იონა ხელაშვილმა (XIX საუკუნის პირველი მეოთხედი) თარგმნა განმარტება ძველი აღთქმისა. კორნელი კეკელიძე, ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. I, თბილისი, 1960. — გვ. 457–466. გიგინეიშვილი მ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. ?.
ვახტანგიანი

ვახტანგიანი — XVIII საუკუნის ვრცელი ქართული პოეტური ძეგლი, პოემა (298 სტროფი), რომელშიც გადმოცემულია ვახტანგ VI-ის რუსეთში გადასახლების ამბავი. ავტორად ოტია ფავლენიშვილს ვარაუდობენ. საინტერესო ცნობებს შეიცავს XVIII საუკუნის პირველი მეოთხედის საქართველოსა და საკუთრივ ვახტანგის ემიგრაციის შესახებ. მკვლევართა აზრით, პოეტური ღირსებით არ გამოირჩევა – ენა დატვირთულია ბარბარიზმებით, ლექსი ნაძალადევია, მხატვრული არსენალი — მწირი. ლიტერატურული ძიებანი, IV, თბილისი, 1948.
ბეგთაბეგ თანიაშვილი

ბეგთაბეგ თანიაშვილი (XVII ს.) — ქართველი პოეტი, კალიგრაფი, გიორგი XI-ის მდივან-მწიგნობარი. სულხან თანიაშვილის ძმა. მონაწილეობდა „ამირანდარეჯანიანის“ პროზაული ტექსტის გალექსვაში, გალექსა 9 კარი, რასაც დაურთო შესავალი (რელიგიური შინაარსის) და ბოოსიტყვა. გალექსილი ტექსტი განავრცო ცალკეული სტროფებით. მისი გადაწერილია „ვეფხისტყაოსნის“ ერთ-ერთი საუკეთესო ნუსხა. ქართული მწერლობა : ლექსიკონი-ცნობარი, წგნ. I, თბ.: „განათლება“, 1984. — გვ. 118. ბეგთაბეგ თანიაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
როზა ჯალილოვა

როზა ისმაილ-ყიზი ჯალილოვა (აზერ. Roza İsmayıl qızı Cəlilova; დ. 17 მაისი, 1929, ყუბა) — აზერბაიჯანელი ქორეოგრაფ-ბალეტმეისტერი, აზერბაიჯანის სახალხო არტისტი (2007), „ღირსების“ (1959) და „დიდების“ (2019) ორდენის კავალერი. როზა ჯალილოვა დაიბადა 1929 წლის 17 მაისი. 1947 წელს ბაქოს ქორეოგრაფიული სასწავლებლის კლასიკური განყოფილება „ფრიადზე“ დაამთავრა. ორი წლის განმავლობაში მუშაობდა მ. ფ. ახუნდოვის სახელობის აზერბაიჯანის ოპერისა და ბალეტის თეატრის დასში. თუმც აზერბაიჯანული ხალხური მუსიკისა და ცეკვის სიყვარულს ერთი წამითაც არ დაუტოვებია. 1949 წელს, დიდი ხნის ბჭობის შემდეგ, იმ დროს მოქმედი „მხატვრული საბჭოს“ ნებართვით, ცვლის თავის შემოქმედებითი მოღვაწეობის მიმართულებას და გადადის უზეირ გაჯიბეკოვის მიერ შექმნილ სიმღერისა და ცეკვის ანსამბლში. 30 წელზე მეტი დროის განმავლობაში როზა ჯალილოვა წარმოადგენდა აზერბაიჯანს მრავალ საერთაშორისო ფესტივალზე, რომლებიც მიმდინარეობდა კანადაში, ჩინეთში, აშშ-ში, თურქეთში, ერაყში, ეფიოპიაში, მაროკოში. 2019 წლის 16 მაისში აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ილხამ ალიევის განკარგულებით აზერბაიჯანული საცეკავო ხელოვნების განვითარებასა და პროპაგანდირებაში ღვაწლის შეტანისათვის როზა ჯალილოვა დაჯილდოვდა ორდენით „შოხრათი“. ↑ Роза Джалилова. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-01-17. ციტირების თარიღი: 2021-01-14. ↑ Живая легенда танцевального искусства Роза Джалилова отметила 90-летие (ФОТО). Trend.Az (2019-05-18). ციტირების თარიღი: 2020-03-18. ↑ Президент Ильхам Алиев наградил Розу Джалилову орденом „Шохрат“
სულხან თანიაშვილი

სულხან თანიაშვილი — XVII საუკუნის ქართველი პოეტი. ბეგთაბეგ თანიაშვილის ძმა. XVII საუკუნის 70-იან წლებში გალექსა პროზაული „ამირანდარეჯანიანი“ (მოასწრო მხოლოდ სამი კარის გალექსვა, რომელიც შემდეგ დაასრულა მისმა ძმამ ბეგთაბეგმა). მარტივი თხრობა განავრცო მჭევრმეტყველებით, ყოველ კარს დაურთო შესავალი, რომელშიც გადმოგვცა თავისი შეხედულებები მიჯნურობაზე, მელექსეობასა და ლექსზე. განიცდიდა შოთა რუსთაველის, ჩახრუხაძის და თეიმურაზ I-ის გავლენას. პოემის ტექსტი 1941 წელს გამოსცა გიორგი ჯაკობიამ. ქართული მწერლობა : ლექსიკონი-ცნობარი, წგნ. I, „განათლება“, 1984. — გვ. 118. სულხან თანიაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
არიფ აღამალოვი

არიფ მელიქაღა-ოღლუ აღამალოვი (აზერ. Arif Məlikağa oğlu Ağamalov; დ. 30 მაისი, 1928 — გ. 2006) — აზერბაიჯანელი მხატვარი, აზერბაიჯანის დამსახურებული მხატვარი (1992). არიფ აღამალოვი დაიბადა 1928 წლის 30 მაისს. დაამთავრა ა. აზიმზადეს სახელობის სამხატვრო სასწავლებელი ბაქოში და მოსკოვის გამოყენებითი და დეკორატიული ხელოვნების ინსტიტუტი. 60-იანიდან 90-იან წლებამდე აღამალოვი ძირითადად მონუმენტურ ჟანრში მუშაობდა, ბაქოს ფარგლებში ბევრი ნაუშევარი შექმნა. მხატვრის ძირითად ნაწარმოებებს წარმოადგენს მოზაიკური პანელები, რომლებიც ბაქოში მეტროს სადგურ „ნეფტჩილიარს“ ამშვენებს; ყოფილი სასტუმრო შენობა „აპშერონის“ ცენტრალური შესასვლელის მოსაპირკეთებლად გამოყენებული მოზაიკური ფრიზები ოქროსფერ-ცისფერ ტონებში, შესრულებული შენობის წინა პლანის ზედა ნაწილში. არიფ აღამალოვი ათ წელზე მეტი ხანი მეთაურობდა აზერბაიჯანის სამხატვრო ფონდს, შემდეგ თითქმის ათი წლის განმავლობაში ფონდის მთავარი მხატვარი და ბაქოს მთავარი მხატვარი იყო. არიფ აღამალოვი გარდაიცვალა 2006 წელს. ↑ 1.0 1.1 Агамалов Ариф Мелик-Ага оглы. artru.info. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-10-06. ციტირების თარიღი: 2015-10-06. ↑ 2.0 2.1 Bannaeva N. Человек, украшавший город Азербайджанские известия 2007
თიმსარიანი

თიმსარიანი — XVIII საუკუნის ინდური წარმოშობის არაკების კრებული ბრძენი სინდბადისა და შვიდი ვეზირის შესახებ, ანუ „სინდბადი და ქალთა მზაკვრობა“ (იგივე „შვიდვეზირიანი“). ძეგლი ფაჰლაური და არაბული გზით შემოვიდა ახალ სპარსულ მწერლობაში. კლასიკურ ხანაში შეიქმნა რამდენიმე პოეტური და პროზაული ვერსია, მათ შორის — ზაჰირი სამარყანდელის (XII ს.) ლექსნარევი პროზით დაწერილი „სინდბად-ნამე“. არაკებს ჰყვებიან ვეზირები, რათა უდანაშაულო უფლისწული სიკვდილისგან იხსნან. ამ ე.წ. „დიდ სინდბადს“ (არსებობს შემოკლებული ვერსიაც) უკავშირდება ქართული „თიმსარიანი“ (არაბულ-სპარსული „თამსილ“ ნიშნავს არაკს). თხზულების მთარგმნელი არის თეიმურაზ II. თარგმანი საკმაოდ თავისუფალია, შემოკლებულია უმთავრესად გაჭიანურებული მრავალსიტყვაობა, ამოღებულია უამრავი ჩანართი ლექსი. დაცულია არაკების რაოდენობა (32) და თანმიმდევრობა. ზოგი განსხვავებული დეტალი საინტერესოა სპარსული ტექსტის შესასწავლად. „თიმსარიანი“ ოთხჯერ არის გამოცემული: 1903 წელს ექვთიმე თაყაიშვილის რედაქტორობით; 1935 წელს აკაკი გაწერელიამ გაიმეორა ეს გამოცემა; 1939 წელს გიორგი ჯაკობიას რედაქტორობით; 1965 წელს თ. გორელიშვილის რედაქტორობით. თეიმურაზ მეორე, თხზულებანი, 1939; თ. გორელიშვილი, „სინდბად-ნამესა“ და „თიმსარიანის“ ურთიერთობისათვის, თსუ შრომები, 1962.
ვერცხლის ქლორიდი

ვერცხლის ქლორიდი — არაორგანული ნაერთი, ქიმიური ფორმულით AgCl. არის თეთრი ფერის, წყალში უხსნადი მყარი ნივთიერება. გვხვდება ბუნებაშიც. სხვა ქლორიდებისგან განსხვავებით, ვერცხლის ქლორიდი ძალიან მცირედ ხსნადია წყალში, ამიტომაც მისი მიღება შესაძლებელია ვერცხლის ნიტრატისა და ხსნადი ქლორიდის ხსნარის შერევით, რის შედეგადაც ვერცხლის ქლორიდი ილექება. ნატრიუმის ქლორიდისა და კობალტის ქლორიდის შემთხვევაში რეაქცია შემდეგნაირად მიმდინარეობს: AgNO 3 + NaCl ⟶ AgCl + NaNO 3 {\displaystyle {\ce {AgNO3 + NaCl -> AgCl + NaNO3}}} 2 AgNO 3 + CoCl 2 ⟶ 2 AgCl + Co ( NO 3 ) 2 {\displaystyle {\ce {2 AgNO3 + CoCl2 -> 2 AgCl + Co(NO3)2}}} შემდეგი რეაქციებით შესაძლებელია მისი მეტალურ ვერცხლამდე აღდგენა: 4 A g C l + 2 B a O   → > 324   o C   2 B a C l 2 + 4 A g + O 2 {\displaystyle {\mathsf {4AgCl+2BaO\ {\xrightarrow {>324\ ^{o}C}}\ 2BaCl_{2}+4Ag+O_{2}}}} 2 A g C l + Z n   →   Z n C l 2 + 2 A g ↓ {\displaystyle {\mathsf {2AgCl+Zn\ \xrightarrow {\ } ZnCl_{2}+2Ag\downarrow }}} 2 A g C l + 2 K O H + H 2 O 2   →   2 K C l + 2 A g ↓ + O 2 ↑ + 2 H 2 O {\displaystyle {\mathsf {2AgCl+2KOH+H_{2}O_{2}\ \xrightarrow {\ } 2KCl+2Ag\downarrow +O_{2}\uparrow +2H_{2}O}}} ნელა ურთიერთქმედებს ადუღებულ კონცენტრირებულ გოგორდმჟავასთან და წარმოიქმნება ვერცხლის სულფატი და აირადი ქლორწყალბადი: 2 A g C l + H 2 S O 4   →   A g 2 S O 4 + 2 H C l ↑ {\displaystyle {\mathsf {2AgCl+H_{2}SO_{4}\ \xrightarrow {\ } Ag_{2}SO_{4}+2HCl\uparrow }}} ↑ 1.0 1.1 Lidin RA, Andreeva LL, Molochko VA Chapter 3. Physical properties// Constants of inorganic substances: a handbook / Edited by prof. R. A. Lidina. - 2nd ed., Rev. and additional .. -M.: "Bustard", 2006. - S. 73. -ISBN 5-7107-8085-5. ↑ Turova N. Ya.Inorganic chemistry in tables. -M.: Higher Chemical College of the Russian Academy of Sciences, 1997. - P. 88. ↑ Lidin R.A., Molochko V.A., Andreeva L.L. Chemical properties of inorganic substances / 3rd ed., Edited by R.A. Lidina. - M .: "Chemistry", 2000. - S. 296. - ISBN 5-7245-1163-0 . ↑ Pyatnitsky I. V., Sukhan V. V. Analytical chemistry of silver. - M .: "Science", 1975. - P. 23.
კვიპრიანე სამთავნელი

კვიპრიანე სამთავნელი — XVIII საუკუნის პირველი ნახევრის ქართველი საეკლესიო მოღვაწე (სამთავისის ეპისკოპოსი), მთარგმნელი. წარმოშობით დიდგვაროვანი იყო, არაგვის ერისთავთა ოჯახისშვილი, განათლება მიიღო იერუსალიმის პატრიარქ დოსითეოზის ხელმძღვანელობით. კარგად იცოდა ბერძნული ენა. დომენტი კათალიკოსის დავალებით ბერძნულიდან თარგმნა ლიტურგიკული თხზულება „კურთხევანი“, რომელიც ორი (მოკლე და გრძელი) რედაქციით დამკვიდრდა ქართულ ღვთისმსახურებაში. დომენტი კათალიკოსისავე დავალებით თარგმნა „განმარტება ეკლესიისა და კურთხევა მისი“. 1703 წელს ბერძნულიდან თარგმნა „საქმენი შვიდთა სასიკვდინეთა ცოდვათანი“. ქართული მწერლობა : ლექსიკონი-ცნობარი, წგნ. I, თბ.: „განათლება“, 1984. — გვ. 152-153.
ვერცხლისწყლის(II) ოქსიდი

ვერცხლისწყლის(II) ოქსიდი — არაორგანული ნივთიერება, ქიმიური ფორმულით HgO. არის ფორთოხლისფერი ან წითელი ფერის მყარი ნაერთი. ბუნებაში მინერალის სახით იშვიათად გვხვდება. წითელი ფერის ოქსიდის მიღება შესაძლებელია ვერცხლისწყლის ჟანგბადის არეში 350 °C-ზე გაცხელებით. აგრეთვე ვერცხლისწყლის(II) ნიტრატის პიროლიზით. ფორთოხლისფერი მიიღება ხსნარში ვერცხლისწყლის ხსნადი მარილის ტუტესთან ურთიერთამედებით. ფერთა განსხვავება გამოწვეულია ნაწილაკების ზომით. ორივე მათგანი კრისტალური სტრუქტურითა და სხვა მახასიათებლებით ერთნაირები არიან. გამოიყენება მეტალური ვერცხლისწყლის მისაღებად, რადგანაც ნაერთი გაცხელებით მარტივად იშლება 500 °C-ზე და გამოიყოფა ჟანგბადი. წარსულში გამოიყენებოდა კათოდად ვერცხლისწყლის ბატარეებში. არის ძლიერ ტოქსიკური. მისი ლეტარული დოზაა 18 მილიგრამი კოლოზე. Zefirov N.S. and other vol.4 Half-Three // Chemical encyclopedia. - M .: Great Russian Encyclopedia, 1995 .-- 639 p. - 20,000 copies - ISBN 5-85270-092-4 . ↑ 1.0 1.1 1.2 Greenwood, Norman N.; Earnshaw, Alan (1997). Chemistry of the Elements (2nd ed.). Butterworth-Heinemann. ISBN 978-0-08-037941-8. ↑ Moore, John W. (2005). Chemistry: The Molecular Science. Thomson Brooks/Cole, გვ. 941. ISBN 978-0-534-42201-1. „Mercury(II) oxide anode mercury battery.“
Io non so parlar d’amore

„Io non so parlar d’amore“ (ქართ. არ შემიძლია სიყვარულზე ლაპარაკი) — იტალიელი მომღერლისა და მსახიობის, ადრიანო ჩელენტანოს სტუდიური ალბომი. გამოვიდა 1999 წლის 6 მაისს, ალბომ Mina Celentano-ის გამოსვლიდან ერთი წლის შემდეგ. აღნიშნულ ფირფიტა ავტორის მუსიკალური კარიერის ახალი ეტაპი გახდა, რამაც მას დამატებითი პოპულარობა მოუტანა. სასიყვარული-ლირიკული თემატიკის ალბომი ერთის მხრივ ადრიანო ჩელენტანოსა და მეორეს მხრივ კომპოზიტორ ჯანი ბელას და სიმღერების ავტორ მოგოლის პირველი ერთობლივი ნამუშევარი გახდა (თუმცა მეორესთან მომღერალი სამოციანი წლებიდან თანამშრომლობდა). შემდგომში ჩელენტანომ მათთან ერთად კიდევ ოთხი დისკი ჩაწერა. ალბომმა დიდ წარმატებას მიაღწია ისეთი სიმღერების წყალობით, როგორიცაა „L’emozione non ha voce“ („გრძნობას ხმა არ აქვს“), „Gelosia“ („ეჭვიანობა“), „Senza amore“ („სიყვარულის გარეშე“), „L’arcobaleno“ („ცისარტყელა“), „Angel“ („ანგელოზი“). ამ ალბომის სამ სიმღერაზე გადაღებულია კლიპები: „L’arcobaleno“, „L’emozione non ha voce“ და „Gelosia“. კომერციული თვალსაზრისით, ალბომი ძალიან წარმატებული აღმოჩნდა. იტალიის ჩარტებში იგი 100 კვირა დარჩა. ევროპაში დისკი პლატინის კატეგორიისა გახდა. Io non so parlar d’amore AllMusic-ზე Io non so parlar d’amore საიტზე Discogs (გამოცემების სია) Io non so parlar d’amore საიტზე MusicBrainz Io non so parlar d’amore Last.fm-ზე ადრიანო ჩელენტანოს ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2012-04-06 საიტზე Wayback Machine. (იტალიური) ↑ Adriano Celentano — L’arcobaleno ↑ Adriano Celentano — L’emozione non ha voce ↑ Adriano Celentano — La Gelosia ↑ Адриано Челентано : Биография. Ultra-music. ultra-music.com. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-06-25. ციტირების თარიღი: 2012-05-27. ↑ IFPI Platinum Europe Awards. 1999 Awards. IFPI. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-01-09. ციტირების თარიღი: 2013-09-01.
ვერცხლისწყლის ოქსიდი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ვერცხლისწყლის ოქსიდი შეიძლება აღნიშნავდეს: ვერცხლისწყლის(I) ოქსიდი, Hg2O ვერცხლისწყლის(II) ოქსიდი, HgO
გიგა აგლაძე

გიორგი (გიგა) აგლაძე (დ. 12 ოქტომბერი, 1974, თბილისი) — ქართველი კინორეჟისორი, პროდიუსერი. 2000 წელს დააარსა მუსიკალური ჯგუფი Wind, რომლის ცნობილი სიმღერით „ლამაზი დღე“ გაითქვა სახელი. ამჟამად ჯგუფი მოღვაწეობს „Killer Band“ სახელით. 2006 წელს დაამთავრა საქართველოს შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის კინო და ტელევიზიის ფაკულტეტი. 2017 წელს გახდა საქართველოში ამერიკელი კინორეჟისორის დევიდ ლინჩის ადგილობრივი პარტნიორი და დააარსა ფონდი David Lynch Foundation Caucasus (DLFC), რომელიც ხელს უწყობს საქართველოს კინემატოგრაფიული ინსტიტუტისა და ჰოლივუდს შორის კინემატოგრაფიული პროექტების გაღრმავებას. 2013: „The Iron Curtain“ 2016: „Alan (2016)“ 2016: „Henry (2016)“ 2016: „Hennessy, Eight Generation“ 2022: „The Other Me (2022)“ ოფიციალური საიტი გიგა აგლაძე კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა ეროვნული ფილმოგრაფია ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-09-22. ციტირების თარიღი: 2021-01-14. ↑ https://dfwatch.net/david-lynch-film-festival-georgia-49148
დენის იარცევი

დენის იარცევი (დ. 18 სექტემბერი, 1990) — რუსი ძიუდოისტი. 2019 წელს მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი მსოფლიო ჩემპიონატზე. 2011 წელს მოიგო უნივერსიადა. ↑ Les-Sports.info <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q21996558"></a> ↑ 2.0 2.1 https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ya/denis-yartsev-1.html JudoInside.com
კალოუბანი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი კალოუბანი შეიძლება აღნიშნავდეს: კალოუბანი — თბილისის ისტორიული გარეუბნის ერთ-ერთი მიკროუბანი; კალოუბანი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის კასპის მუნიციპალიტეტში.