laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
მონღოლეთის სახალხო პარტია

მონღოლეთის სახალხო პარტია-სოციალ-დემოკრატიული პოლიტიკური პარტია მონღოლეთში. იგი დაარსდა როგორც კომუნისტური პარტია 1920 წელს მონღოლ რევოლუციონერების მიერ და არის უძველესი პოლიტიკური პარტია მონღოლეთში. პარტიამ მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა 1921 წლის მონღოლეთის რევოლუციაში, რომელიც შთაგონებული იყო ბოლშევიკების ოქტომბრის რევოლუციით. დამოუკიდებლობის შემდეგ ის მართავდა მონღოლეთს, როგორც ერთპარტიულ სოციალისტურ სახელმწიფოს. პარტიამ სახელი შეიცვალა მონღოლეთის სახალხო რევოლუციური პარტიით (MPRP) და შეუერთდა კომუნისტურ ინტერნაციონალს 1924 წელს. როგორც მონღოლეთის სახალხო რევოლუციური პარტია, პარტია იყო ორგანიზებული დემოკრატიული ცენტრალიზმის საფუძველზე. პრინციპი, რომელიც შემუშავებულია ვლადიმერ ლენინის მიერ, რომელიც გულისხმობს დემოკრატიულ და ღია დისკუსიას პოლიტიკის შესახებ შეთანხმებული პოლიტიკის ერთობის პირობით. პარტიის უმაღლესი ორგანო იყო პარტიის ყრილობა, რომელიც იკრიბებოდა ყოველ მეხუთე წელს. როდესაც პარტიის ყრილობა არ იმართებოდა, ცენტრალური კომიტეტი იყო უმაღლესი ორგანო, მაგრამ რადგან ისინი ჩვეულებრივ იკრიბებოდნენ მხოლოდ წელიწადში ერთხელ, უმეტესი მოვალეობა და პასუხისმგებლობა ეკისრება პოლიტბიუროს და მის მუდმივ კომიტეტს. პარტიის ლიდერი იყო გენერალური მდივანი, თავმჯდომარე, მდივანი და პირველი მდივანი. პარტია ადრე მიჰყვებოდა მარქსიზმ-ლენინიზმს, კარლ მარქსისა და ლენინის იდეების სინთეზს, რომელიც შემუშავდა იოსებ სტალინის მიერ 1929 წელს, რომლის მიხედვითაც მოხდა მონღოლეთის მრეწველობის ნაციონალიზაცია და განხორციელდა გეგმიური ეკონომიკა. 1990 წლის მონღოლური რევოლუციის შემდეგ, მონღოლეთში სხვა პოლიტიკური პარტიები ლეგალიზებული იქნა და ქვეყანა მრავალპარტიულ დემოკრატიაში გადავიდა. პარტიამ მოგვიანებით მიატოვა მარქსიზმ-ლენინიზმი დემოკრატიული სოციალიზმის სასარგებლოდ. 2010 წელს პარტიის წევრებმა მხარი დაუჭირეს სოციალური დემოკრატიის მიღებას, როგორც პარტიის იდეოლოგიას და აღადგინეს პარტიის თავდაპირველი სახელი, ჩამოაგდეს სიტყვა "რევოლუციონერი" და შთააგონეს სეპარატისტულ ფრაქციას. პარტია დარჩა მონღოლეთის მმართველ პარტიად 1990 წლის რევოლუციის შემდეგ, სანამ არ დამარცხდა 1996 წლის არჩევნებში. 2004 წლიდან 2008 წლამდე ის იყო კოალიციური მთავრობის ნაწილი დემოკრატიულ პარტიასთან და სამშობლოს პარტიასთან. 2008 წლიდან 2012 წლამდე პარტია მონაწილეობდა სხვა კოალიციაში დემოკრატიულ პარტიასთან, თუმცა მას ჰქონდა უმრავლესობა მონღოლეთის საკანონმდებლო ორგანოში. 2012 წლის არჩევნების შემდეგ ის პარლამენტში ოპოზიციური პარტია გახდა. პარტია ხელისუფლებაში 2016 წლის არჩევნების შემდეგ დაბრუნდა და 76-ადგილიანი პარლამენტის 65 წევრი აირჩია. პარტიამ უმრავლესობა შეინარჩუნა 2020 წლის არჩევნების შემდეგ და მოიგო 76 ადგილიდან 62. გამარჯვება აღნიშნავს პირველად მონღოლეთის 30-წლიან დემოკრატიულ ისტორიაში, როდესაც ერთმა პარტიამ ზედიზედ ორ არჩევნებში შეინარჩუნა აბსოლუტური უმრავლესობა. ↑ Mongolian People's Party retains strong parliament majority (29 April 2021).
ოტო ლევი

ოტო ლევი (გერმ. Otto Loewi; დ. 3 ივნისი, 1873, მაინის ფრანკფურტი — გ. 25 დეკემბერი, 1961, ნიუ-იორკი) — ავსტრიელი ფიზიოლოგი და ფარმაკოლოგი. დაამთავრა სტრასბურის უნივერსიტეტი. 1909–1938 წლებში იყო გრაცის უნივერსიტეტის პროფესორი; 1940 წლიდან ნიუ-იორკის უნივერსიტეტის პროფესორი, სამედიცინო კოლეჯის განყოფილების ხელმძღვანელი. ნერვული აგზნება ქიმიური გადაცემის თეორიის ერთ-ერთი შემქმნელი. აჩვენა, რომ გულის მოქმედების რეგულაცია (მასში ნერვული იმპულსების მიწოდება) ხორციელდება ნერვული დაბოლოებების მიერ გამოყოფილი ფიზიოლოგიურად აქტიური ნივთიერების (მედიატორის) მეშვეობით, რომელსაც შემდგომში აცეტილქოლინი ეწოდა. 1936 წელს მიენიჭა ნობელის პრემია (ჰენრი ჰალიტ დეილთან ერთად). ↑ 1.0 1.1 1.2 Deutsche Nationalbibliothek Record #118728881 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a> ↑ 2.0 2.1 Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ 3.0 3.1 SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ 4.0 4.1 Marburger Professorenkatalog — 2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q26951121"></a> ↑ 5.0 5.1 Frankfurter Personenlexikon — 2014. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q39845173"></a> ↑ 6.0 6.1 ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ 7.0 7.1 Brozović D., Ladan T. Hrvatska enciklopedija — LZMK, 1999. — 9272 გვრ. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1264934"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q429032"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18446"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1789619"></a> ↑ MAK <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q105192847"></a> ↑ 9.0 9.1 Munzinger Personen <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683"></a> ↑ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1936 — Nobel Foundation. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1781959"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q23684016"></a> ↑ Table showing prize amounts — Nobel Foundation, 2019. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1781959"></a> ↑ List of Royal Society Fellows 1660-2007 — ლონდონის სამეფო საზოგადოება. — გვ. 222. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q111806251"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123885"></a> ↑ უცხოური პირთა სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1989. — გვ. 201. ↑ Лёви Отто // Большая российская энциклопедия. т. 17. — М., 2011. — стр. 115.
მუსხის სამარხი

მუსხის სამარხი — სამარხი საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის რეგიონში, ახალციხის მუნიციპალიტეტ სოფელ მუსხში. მუსხის სამარხი (აკლდამა ?) მდებარეობს სამების ეკლესიის ჩრდილო-აღმოსავლეთით ფერდის ძირში. გოგი მაისურაძისა და ტარიელ მაისურაძის სახლს შორის. სამარხი გამოჭრილია კლდის მასივში. შესასვლელ ღიობს მიდგმული აქვს ქვის კვადრი რომელზეც ე.წ. ბოლნური ჯვარია გამოსახული. 1. https://memkvidreoba.gov.ge/objects/immovable/immovableObject?id=39349
ანტონომასია

ანტონომასია — მეტონიმიის სახე, რომლის დროსაც ფრაზა ან ეპითეტი გამოყენებულია საკუთარი სახელის ნაცვლად (მაგალითად: „შემოქმედი“ — ღმერთი), ან პირიქით, საკუთარი სახელი გამოყენებულია ზოგადი იდეის გამოსახატავად, როგორც არქეტიპული სახე. გვიანი შუა საუკუნეებისა და ადრეული რენესანსის პერიოდში ანტონომასიის ხშირი მაგალითი იყო ტერმინი „ფილოსოფოსის“ გამოყენება არისტოტელეს ნაცვლად. ანტონომასიის სტილისტური მიზანი შესაძლოა იყოს სახელების ან ფრაზების გამეორების შემცირება. ტერმინი მომდინარეობს ბერძნულიდან და „განსხვავებულ სახელდებას“ ნიშნავს. „ფიურერი“ — ადოლფ ჰიტლერი „როკ ენ როლის მეფე“ — ელვის პრესლი „პოპის მეფე“ — მაიკლ ჯექსონი „კაუდილიო“ — ფრანსისკო ფრანკო „რკინის ლედი“ — მარგარეტ ტეტჩერი „სასპენსის ოსტატი“ — ალფრედ ჰიჩკოკი „პოპის დედოფალი“ — მადონა „ბიჭი, რომელიც გადარჩა“ — ჰარი პოტერი „დრაკონების დედა“ — დეინერის ტარგარიენი „ბნელი რაინდი“ — ბეტმენი „მარადიული ქალაქი“ — რომი „დიდი ვაშლი“ — ნიუ-იორკი ↑ თარგი:LSJ,თარგი:LSJ. ↑ Oxford English Dictionary, s.v. ↑ თარგი:EB1911
ადვენტი

ადვენტი (ლათ. adventus, მოსვლა) — დასავლურ ქრისტიანულ ტრადიციაში წინასაშობაო პერიოდი, რომელიც შობამდე აღინიშნება. ადვენტი, დასავლურ ტრადიციაში, არის ქრისტეს შობისადმი მომზადება და მისი მოლოდინი. პერიოდის სახელწოდება მომდინარეობს ლათინური სიტყვიდან adventus, რაც ქართულად ითარგმნება, როგორც „მოსვლა“. იგივე სიტყვა ახალ აღთქმაში გამოიყენება მეორედ მოსვლაზე საუბრისას. დასავლურ ტრადიციაში ადვენტი „ქრისტეს მოსვლას“ სამი განსხვავებული პერსპექტივიდან განიხილავს - ქრისტეს შობას ბეთლემში, ქრისტეს მიმღებლობას მორწმუნის გულში, და ესქატოლოგიური პერსპექტივიდან, მეორედ მოსვლის კონტექსტში. ადვენტთან დაკავშირებული წეს-ჩვეულებები მოიცავს ადვენტის კალენდრის წარმოებას, საშობაო გვრიგვინის მომზადებას, ადვენტის ლოცვის კითხვას, საშობაო ნაძვის ხის დადგმას, საშობაო სანთლების დანთებას და საშობაო დეკორაციებით მორთვას. ↑ "since the time of Bernard of Clairvaux (d.1153), Christians have spoken of the three comings of Christ: in the flesh in Bethlehem, in our hearts daily, and in glory at the end of time" Pfatteicher, Philip H. (23 September 2013). Journey into the Heart of God: Living the Liturgical Year. Oxford University Press. ISBN 9780199997145.  ↑ Geddes, Gordon; Griffiths, Jane (2001) Christianity. Heinemann, გვ. 99. ISBN 978-0-435-30695-3. „Many churches hold Christingle services during Advent. Children are given a Christingle.adaa“  ↑ (1961) The Lutheran Witness. Concordia Publishing House.  ↑ Michelin (10 October 2012). Germany Green Guide Michelin 2012–2013. Michelin, გვ. 73. ISBN 9782067182110. „Advent – The four weeks before Christmas are celebrated by counting down the days with an advent calendar, hanging up Christmas decorations and lightning an additional candle every Sunday on the four-candle advent wreath.“  ↑ Normark, Helena (1997). Modern Christmas. Graphic Garden. „Christmas in Sweden starts with Advent, which is the await for the arrival of Jesus. The symbol for it is the Advent candlestick with four candles in it, and we light one more candle for each of the four Sundays before Christmas. Most people start putting up the Christmas decorations on the first of Advent.“
კაჭიჭი

კაჭიჭი (აფხ. Акаҷыҷ [აკაჭჷჭ]), კაჭიჭიჟი, აჟკაჭიჭი, კაჯიჯი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან. კაჭიჭი ვაზის კულტურის ჯიშების კოლხეთის კერის ტიპობრივი წარმომადგენელია. იგი გავრცელებულია სამეგრელოსა და გურიაშიც. ეს ჯიში აფხაზეთში ერთ-ერთ მევენახეს, სახელად კაჭიჭს, შეუტანია. ვინაიდან აფხაზებს ვაზის ნამდვილი სახელი დავიწყებიათ, მისთვის გამავრცელებლის სახელი დაურქმევიათ. კაჭიჭი აფხაზურ ჯიშად ითვლება, თუმცა მისი წარმოშობისა და სადაურობის საკითხზე განსხვავებული შეხედულებაც არსებობს. XX საუკუნის 40-50-იან წლებში კაჭიჭი შეტანილი იყო საქართველოს ვაზის ჯიშთა სტანდარტულ სამეწარმეო ასორტიმენტში, რომლის ძირითადი ნარგაობა თავმოყრილი იყო აბაშისა და ჩხხოროწყუს რაიონებში. 1976 წლისთვის კაჭიჭს დასავლეთ საქართველოში 1,72 ჰექტარი ეკავა. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ მოგრძო-ოვალური და მცირედ დანაკვთული. ფოთლის ქვედა მხარე სქლადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ან კონუსური ფორმის, ზოგჯერ მხრიანი, თხელი ან საშუალო სიკუმსის. მარცვალი — საშუალო ზომის, მომრგვალო ან ოდნავ შეხნექილი. მუქი ლურჯია შავ ფერში გარდამავალი. თხელკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით სქლად დაფარული. რბილობი საკმაოდ ხორციანი და წვნიანია. წვენი ღიად შეფერილი, სასიამოვნო ტკბილი და მომჟავო გემოთი. ჯიშური არომატი სუსტადაა გამოხატული. ვაზი საშუალო ზრდისა და საშუალომოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 164-188 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. მტევნის წონა 130-145 გრამია, ხოლო საჰექტარო მოსავლიანობა — 6.0-7.0 ტონა. კარგად ვიტარდება ტენიან პირობებში. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19.5-22.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8-9 გ/ლ-ს. იძლევა სუფრის ხარისხოვან წითელ ღვინოს. ახასიათებს ძლიერი ზრდა. დარგვიდან მეორე წელს იძლევა მოსავლის პირველ ნიშანს, ხოლო მეოთხე-მეხუთე წლიდან უკვე სრულ მოსავალს გვაძლევს. მისი საშუალო საჰექტარო მოსავალი შეადგენს 60-80 ცენტნერს და აქედან გამომდინარე იგი ითვლება საშუალომოსავლიან ჯიშად. კაჭიჭი უფრო მგრძნობიარეა ჭრაქის მიმართ, ვიდრე ნაცრის მიმართ. კაჭიჭის გამძლეობა ადგილობრივ ჯიშებთან შედარებით კარგია. კაჭიჭი ძველთაგანვე შერჩეული და გამოვლინებულია მაღლარად ფორმირებისათვის, რის დროსაც კაჭიჭი მოსავალსაც უხვს იძლეოდა და ღვინოც კარგი დგებოდა, თუმცა სოკოვანი დაავადებების გავრცელების შემდეგ კაჭიჭს იგივე თვისებები აღარ ახასიათებს. კაჭიჭის ფორმირება საკმაოდ პერსპექტიულია ძველ ქართულ ოლიხნარებზე. კაჭიჭს საკმაოდ კარგი მონათესაობა ახასიათებს ფილოქსერაგამძლე საძირეებთან. კაჭიჭის გამოყენება ყველაზე უფრო მიზანშეწონილია სუფრის წითელი ღვინოების დასამზადებლად. მის ღვინოს კარგი ფერი აქვს, იგი სინაზით, გემოს სისრულით და კარგად განვითარებული ჯიშური არომატით ხასიათდება. აქვს შებუსული ფოთოლი, საშუალო სიდიდის მტევანი (100-160 გ), შავი და მრგვალი მარცვალი. ამზადებენ მაღალხარისხოვან მუქი ფერის საშუალოსხეულიან სუფრის ღვინოს. ცერცვაძე ნ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 446. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 178 ქართული ვაზის ძველი ჯიშები
შინდისის ბრძოლა

შინდისის ბრძოლა — ბრძოლა ერთი მხრივ საქართველოს შეიარაღებულ ძალებს, ხოლო მეორე მხრივ ე.წ. სამხრეთ ოსეთისა და რუსეთის ფედერაციის შეიარაღებულ ძალებს შორის, რომელიც გაიმართა 2008 წლის 11 აგვისტოს სოფელ შინდისთან. 21 ქართველი 100-ზე მეტ რუსს ებრძოდა. რუსულ სამხედრო ნაწილთან უთანასწორო შეტაკების დროს საქართველოს შეიარაღებული ძალების II ქვეითი ბრიგადის საინჟინრო ქვედანაყოფის 17 ქართველი ჯარისკაცი დაიღუპა: ალექსანდრე ონიანი, ემზარ წილოსანი, ვეფხია ჯიშკარიანი, ზვიად კაცაძე, თეიმურაზ ბერიძე, ილია გაბუნია, ილია შეყლაშვილი, ირაკლი ჯანელიძე, კახა კოშაძე, ლევან მელქაძე, მარლენ ბარამია, მიხეილ დვალიშვილი, ნიკოლოზ ფორჩხიძე, რომან ზოიძე, რუსლან წულაძე, ფელიქს კაკაურიძე და შმაგი კუპატაძე. რუსეთ-საქართველოს ომი (2008) რუსეთ-საქართველოს ომის გმირები (2008) საქართველოს ბრძოლების სია შინდისის ბრძოლიდან 10 წელი გავიდა
ხოტეურა

ხოტეურა, ხოტევური — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში რაჭიდან. თავდაპირველად გავრცელებული იყო სოფელ ხოტევში, საიდანაც მიღებული აქვს სახელწოდება. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, სამი, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარეს აქვს ხშირი აბლაბუდისებრი შებუსვა. ყვავილი მდედრობითი სქესისაა. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ფორმის, ხშირად უფორმო, საკმაოდ კუმსია ან თხელი. მარცვალო საშუალო ზომისაა, ოდნავ ოვალური, მუქი-წითელი ფერის. კანი სქელი და მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი ნაკლებწვნიანია, წვენი — შეუფერავი. ხოტეურა საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 160 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. მტევნის საშუალო წონა 100-125 გრამია. საჰექტარო მოსავლიანობა კი 8.0-9.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17-18%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 12-14 გ/ლ-ს. გამოიყენება საშუალო ხარისხისა და საკმაოდ ხალისიანი სუფრის მსუბუქი ღვინის მისაღებად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 524
კახაბერისძენი

კახაბერისძენი — დიდებულთა საგვარეულო დასავლეთ საქართველოში. ბაღვაშთა საგვარეულო განშტოება. კახაბერისძენი XI საუკუნიდან რაჭის ერისთავები იყვნენ. სხვავის ეკლესიის ჯვრის XI საუკუნის წარწერაში მოხსენიებულია რაჭის ერისთავი რატი და მისი ძე კახაბერი. მკვლევართა აზრით, იგივე კახაბერი, უკვე ბერად შემდგარი, კირილეს სახელით, იხსენიება თავის ძესთან, ერისთავერისთავ რატისთან ერთად ნიკორწმინდის ჯვარცმის ხატის XI საუკუნის წარწერაში. კახაბერისძენთ გააფართოვეს თავიანთი სამფლობელო მიწა-წყალი. თამარის მეფობის დასაწყისისათვის ისინი ფლობდნენ არა მხოლოდ რაჭას, არამედ თაკვერსაც (ლეჩხუმი) და რაჭისა და თაკვერის ერისთავებად იწოდებოდნენ. კახაბერისძენი მნიშვნელოვან როლს თამაშობდნენ XII—XIII საუკუნეების საქართველოს პოლიტიკურ ცხოვრებაში. XIII საუკუნის 60 წლებში მეფის ხელისუფლების წინააღმდეგ კახაბერისძენთა ბრძოლის გამო დავით VI ნარინმა გააუქმა რაჭის საერისთავო და სახასო მამულად აქცია. კახაბერისძენთა საგვარეულო, როგორც ჩანს, ამოწყდა. XIV საუკუნის მიწურულს, კვლავ აღდგენილ რაჭის საერისთავოს სხვა საგვარეულო ჩაუდგა სათავეში. კახაბერ კახაბერისძე თაყაიშვილი ე., არქეოლოგიური მოგზაურობა რაჭაში, თბ., 1963; სოსელია ო., რაჭის ერისთავთა სათავადო, კრ.: საქართველოს ფეოდალური ხანის ისტორიის საკითხები, წგნ. 1, თბ., 1970; ანთელავა ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 446.
ხოფათური

ხოფათური, ქვაფათური, ხაფათური — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე-საღვინე ვაზის ჯიში აჭარიდან. ივანე ჯავახიშვილი თვლიდა, რომ ხოფათური გავრცელებული უნდა ყოფილიყო სოფელ ხოფეს მიდამოებში, საიდანაც წარმოიშვა ვაზის სახელწოდება. მისივე მოსაზრებით, ქვაფათური, ხოფათურის ფონეტიკური სახეცვლილებაა. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან საშუალოზე მცირე ზომისაა, განივოვალური ან მომრგვალო, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე აბლაბუდისებრად მცირედაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური, დატოტვილი და თხელი. მარცვალი საშუალო ან დიდი ზომისაა, ოვალური, ღია-მწვანე, მზის მხარეს მოქარვისფრი-ელფერით. კანი სქელი და საკმაოდ მკვრივი აქვს. მცირედაა დაფარული ცვილისებრი ფიფქით. რბილობი საკმაოდ წვნიანია, მაგრამ უფრო ხორციანი, სასიამოვნო ტკბილი გემოთი. ხოფათური ძლიერი ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდვ 194 დღეა. სრულ სიმწიფეში 20-25 ოქტომბრიდან შედის. მტევნის საშუალო წონა 133 გრამია, სა-ჰექტარო მოსავლიანობა კი 7.5-8.5 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19.8-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9 გ/ლ-ს. გამოიყენება სასუფრე ყურძნად და საკმაოდ ხარისხიანი სუფრის თეთრი, მშრალი ღვინის დასამზადებლად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 524
ხროგი

ხროგი, ხროტი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში რაჭიდან. ზრდასრული ფოთოლი მცირე ზომისაა, კვერცხისმაგვარი, სამნაკვთიანი, მცირედ დანაკვთული, ზოგჯერ თითქმის მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ძლიერ ქეჩისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი პატარა ზომისაა, ცილინდრული ან კონუსური ფორმის, კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა. მომრგვალო, მუქი ვარდისფერი ან თითქმის წითელი. კანი თხელი და მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით საკმაოდ დაფარული. რბილობი ხორციანი და წვნიანია, წვენი — შეუფერავი. ხროგი საშუალო ზრდისა და საშუალომოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 163 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის პირველ ნახევარში შედის. მტევნის წონა 90 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 15-16%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6-7გ/ლ-ს. გამოიყენება სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 527
ხეთურა

ხეთურა — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში არაგვის ხეობიდან. არაგვის ხეობაში ერთ-ერთი სამეცნიერო ექსპედიციის დროს გაველურებულ მდგომარეობაში აღმოაჩინა სელექციონერმა რეზო რამიშვილმა. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე თხელ აბლაბუდისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ძირითადად უფორმო, ზოგჯერ ცილინდრულ-კონუსური ფორმის. თხელია ან მეჩხერი. მარცვალი საშუალო და საშუალოზე მცირე ზომისაა, ოვალური ან წაგრძელებული ფორმის, ღია მწვანე, მოყვითალო ელფერით. რბილობი უფრო ხორციანია, ვიდრე წვნიანი. ხეთურა სრულ სიმწიფეში სექტემბრის დასაწყისში შედის. ვაზი ძლიერი ზრდისა და მცირემოსავლიანია. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7.8 გ/ლ-ს. გამოიყენება სასუფრე ყურძნად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 517-518
ხემხო

ხემხო, ხემხუ — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში გურიიდან. სამეგრელოში შემორჩენილია ამ ჯიშისადმი მიძღვნილი ლექსის ფრაგმენტი: „ხემხუაიე — ხვავრიელი, ჩქინი მარანი — ეფშა ოდა, ტერეფიში — ცარიელი!“ („ხემხუ — ხვავრიელი, ჩვენი მარანი — სავსე ოდა, მტრებისა კი — ცარიელი!“). ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრად სქლადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ზოგჯერ ფრთიანი, საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, შავი ფერის. კანი სქელი და მკვრივი აქვს, სქელი ცვილისებრი ფიფქით დაფარული. რბილობი ხორციანი და წვნიანია. წვენი შეუფერავია, სასიამოვნო და ტკბილი გემოთი. ხემხო საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 190-195 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის მეორე ნახევარში შედის. მტევნის საშუალო წონა 142 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.5-7.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8.7-9.0 გ/ლ-ს. გამოიყენება სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 518
ხირსული შავი

ხირსული შავი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან. ნაპოვნია 1960 წელს ვაზის გაველურებულ ნარგავებს შორის სიღნაღის რაიონში, სოფელ ხირსას მახლობლად. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, სუსტად დანაკვთული. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია სქელი აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრი შებუსვით. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, კუმსია. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, შავი ფერის. მტევნის წონა 220 გრამია. ხირსული შავი საგვიანო პერიოდის ვაზია, უხვმოსავლიანი. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 518
ჯაჭვაძისეული

ჯაჭვაძისეული, ჯაჭვაძის ვაზი, ფშავლის წითელი, ფშავურა — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი სასუფრე-საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან. გავრცელებულია თელავისა და ახმეტის მუნიციპალიტეტებში. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე შებუსულია ხშირჯაგრისებრად. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ფორმის, დატოტვილი, თხელი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან მცირედ ოვალური, მუქი ლურჯი. ჯაჭვაძისეული საშუალო და საშუალოზე ძლიერი ზრდისა და უხვმოსავლიანია. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 164 დღეა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19.8-22.3%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7.7-12.5 გ/ლ-ს. გამოიყენება სუფრის მშრალი წითელი ღვინის, აგრეთვე საბრენდე სპირტის დასამზადებლად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 535
ძიგანიძე (ვაზის ჯიში)

ძიგანიძე — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან. გავრცელებულია მხოლოდ ზემო იმერეთში. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო და საშუალოზე დიდი ზომისაა, მომრგვალო, გულისმაგვარი ფორმის, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია საკმაოდ სქელი აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური, ერთი ფრთით, დატოტვილი, საშუალო სიკუმსის ან მეჩხერი. მარცვალი საშუალო ან დიდი ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, შავი ფერის, ცვილისებრი ნაფიფქით საკმაოდ დაფარული. რბილობი საშუალო სიმკვრივისაა, წვნიანი, წვენი სუსტადაა შეფერილი. ძიგანიძე საშუალო და საშუალოზე ძლიერი ზრდისაა, საშუალომოსავლიანია. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. მტევნის წონა 160 გრამია. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-21%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6-12 გ/ლ-ს. გამოიყენება ნაზი და ჯიშური არომატიანი სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 467
ძიგანოური

ძიგანოური — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამ-ხუთნაკვთიანი, იშვიათად მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებურადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრული ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, კუმსი, საშუალო სიკუმსის ან თხელი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, შავი ფერის. კანი სქელი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი წვნიანია, წვენი — უფერული. ძიგანოური საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 184 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის მეორე ნახევრიდან შედის. მტევნის საშუალო წონა 150 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.6-8.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20-25%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8-10 გ/ლ-ს. გამოიყენება საკუპაჟე მასალად და სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 470
ძირაგეულის შავი

ძირაგეულის შავი, ძიგრაგეულის შავი, ძირაგოულის შავი, უსახელო წითელი, ბანძულა — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთი/რაჭადან. ვაზის სახელწოდება ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში მდებარე სოფელ ძირაგეულს უკავშირდება. იგივე ჯიში ქართლში უსახელო წითელის, ხოლო იმერეთში — ბანძულას სახელითაა ცნობილი. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო და საშუალოზე დიდი ზომისაა, მომრგვალო ან გულისმაგვარი ფორმის. ხუთნაკვთიანია. ფოთლის ქვედა მხარე აბლაბუდისებრად თხლადაა შებუსული საერთოდ შეუბუსავია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ან დიდი ზომისაა, კონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის ან თხელი. მარცვალი საშუალო ან დიდი ზომისაა, მომრგვალო ან ოვალური, მუქი ვარდისფერი წითელი ელფერით. კანი მკვრივია, ცვილისებრი ფიფქით სქლად დაფარული. რბილობი ხორციანი და წვნიანია, ჩვეულებრივი გემოთი. ძირაგეულის შავი საშუალო და საშუალოზე ძლიერი ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 163 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს, ოქტომბრის პირველ ნახევარში შედის. მტევნის საშუალო წონა 210 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 7.4 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8.4 გ/ლ-ს. გამოიყენება სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 470