laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ალექსანდრე მანთაშევი

ალექსანდრე მანთაშევი (სომხ. Ալեքսանդր Մանթաշյան; დ. 1842, თბილისი — გ. 19 აპრილი 1911, სანქტ-პეტერბურგი) — უმსხვილესი ნავთობის მაგნატი და ფილანტროპი, თავისი დროის ერთ-ერთი ყველაზე მდიდარი ადამიანი. მანთაშევი დაიბადა თბილისში სომხურ ოჯახში. ბავშვობის დიდი ნაწილი გაატარა თავრიზში, სადაც მისი ოჯახი დაკავებული იყო ბამბისა და ტექსილის გაყიდვებით. იგი იყო ერთადერთი შვილი ოჯახში და აქტიურად ერთვებოდა მამის კომერციულ საქმეებში. დაამთავრა ჰალუსტ პაპაზიანის კერძო სკოლა და გაემგზავრა სპარსეთში.1869 წელს გადავიდა მანჩესტერში. სამი წელი მანჩესტერში გაატარა, სადაც კომერციის ევროპულ პრაქტიკასთან ერთად ინგლისური, ფრანგული და გერმანული ენებიც შეისწავლა. 1872 წელს დაბრუნდა მამასთან თბილისში, მალევე სასტუმრო „კავკასიის“ პირველ სართულზე მათ გახსნეს ბამბის მაღაზია. 1887 წელს, მამის გარდაცვალების შემდეგ, მან მიიღო თბილისის ცენტრალური კომერციული ბანკის აქციების უმრავლესობა — 200 ათასი მანეთი. ამ ფულით მან თბილისში კომერციული ბანკის საკონტროლო პაკეტი შეიძინა, ჯერ მთავარი აქციონერი, მალე კი ბანკის ადმინისტრაციული საბჭოს თავმჯდომარე გახდა. საცალოს ნაცვლად, საბითუმო ვაჭრობაზე გადავიდა. ცოტა მოგვიანებით მანთაშევმა დღევანდელი კოტე აფხაზის ქუჩაზე ქარვასლა ააგო და შარდენის ქუჩაზე სავაჭრო რიგი დააფუძნა. 1890 წელს არჩეული იყო თბილისის სათათბიროს ხმოსნად. 1899 წელს ალექსანდრე მანთაშევმა მიქაელ არამიანცთან ერთად დააფუძნა ნავთობმომპოვებელი და სავაჭრო საზოგადოება „ა. ი. მანთაშევი და კომპანია“, რომლის საწყისი კაპიტალი 22 მილიონ მანეთს შეადგენდა. ალექსანდრე მანთაშევი 1911 წელს სანქტ-პეტერბურგში გარდაიცვალა. თბილისური სომხური გაზეთი „მშაკი“ ასე გამოეხმაურა მის გარდაცვალებას: „სომხური ქველმოქმედების სფეროდან წავიდა უდიდესი პიროვნება, რომლის მსგავს ადამიანს დიდხანს ვეღარ იხილავს სომხური სავაჭრო კლასი“. ანდერძის თანახმად, მანთაშევის ცხედარი თბილისში ჩამოასვენეს და ვანქის ტაძარში დაკრძალეს. როცა საბჭოთა ხელისუფლების წლებში ტაძარი დაანგრიეს, მისი საფლავიც დაიკარგა. ჯანელიძე ო., „ზუბალაშვილები, დავით სარაჯიშვილი, აკაკი ხოშტარი, მიტროფონე ლაღიძე და სხვანი...“ თბ., 2020 პირველი გილდიის ვაჭარი ემილ ავდალიანი 30 მაისი, 2018 ალექსანდრე მანთაშევი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ქორონიკონი სრული მისითა საუწყებლითა და განგებითა

ქორონიკონი სრული მისითა საუწყებლითა და განგებითა — ტბელი აბუსერისძის კალენდარულ-ასტრონომიული ტრაქტატი, დაწერილი 1233 წელს. ინახება ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში (A № 85, ფ. 306 V). ხელნაწერ კრებულში ეს თხზულება იწყება 306-ე ფურცლის მეორე გვერდზე და მთავრდება 337-ე ფურცლის მეორე გვერდზე. ნაშრომს სულ უკავია 62 გვერდი (თითოეულ გვერდზე 62 სტრიქონია). ნაშრომს ხელნაწერში საერთო შინაარსის გამომხატველი სათაური არ უძღვის. იგი იხსნება პირველი პარაგრაფის სათაურით: „უკეთუ გინდეს ცნობის, ესე არს თავი დივანთ/ა/ჲ“. ტრაქტატის პირველი გამომცემელი (მ. ბროსე) მას „საეკლესიო გამოთვლის ტრაქტატს“ უწოდებს. თ. ჟორდანიას ამაზე არაფერი აქვს ნათქვამი, ხოლო კ. კეკელიძემ მას შეარქვა „ქორონიკონი სრული მისითა საუწყებლითა და განგებითა“. ასეთი დასათაურება თხზულების საერთო შინაარსიდან ამოდის, რომელიც კარგად გამოხატავს ამ თხზულების რაობას და ენობრივადაც ახლოს დგას ტექსტთან. ეს ნაშრომი 1868 წელს გამოსცა მარი ბროსემ. მის ნაშრომში ქართულ ტექსტს მოსდევს ფრანგული თარგმანი შენიშვნებით და უძღვის მცირე შესავალი წერილი. ტრაქტატის ბროსესეული ტექსტი ხარვეზიანია, მასში გამოტოვილია სააღდგომო გამოთვლების ვრცელი ცხრილი, რომელსაც ხელნაწერში 23 გვერდი უკავია. რაც შეეხება ტექსტუალურ ხარვეზებს, ის თითქმის ყველა სტრიქონში გვხვდება. აღნიშნული გარეომოება ჯერ კიდევ თ. ჟორდანიამ შენიშნა და განზრახული ჰქონდა მისი მეორე და სრულყოფილი გამოცემა. აღნიშნული ასტრონომიული ტრაქტატის ავტორად მ. ბროსე და თ. ჟორდანია იოანე შავთელს მიიჩნევდნენ. ბროსე-ჟორდანიას მოსაზრება ეჭვის ქვეშ პირველად კ. კეკელიძემ დააყენა. მისი აზრით, იოანე შავთელს ეკუთვნის არა მთელი ტრაქტატი, არამედ „მხოლოდ „საძიებელი და მასწავებელი“ ამ კჳნკლოსისა, რომელიც „იამბიკოდაა თქმული“ მის მიერ“. სიხარულიძე ი. „ტბელ აბუსერიძე“ თბ., 1963, გვ. 67-80 ↑ M. Brosset, Traite de comput Ecclestiatique, Etudes: De Crhonoloqie technique, Mem. de l'Acad. des siences, VII-e serie, t. XI, №13, St. Peterbourg, 1868 ↑ ჟორდანია თ. „ქრონიკები“, II, გვ. 110 ↑ კეკელიძე კ. „ძველი ქართული მწელობა“, I, გვ. 305
ყასემ სოლეიმანი

ყასემ სოლეიმანი (სპარს. قاسم سلیمانی [ɢɒːseme solejmɒːniː]; დ. 11 მარტი, 1957, ყანათ-ე მალექი, ქერმანი, ირანის იმპერიული სახელმწიფო — გ. 3 იანვარი, 2020, ბაღდადის საერთაშორისო აეროპორტი, ბაღდადი, ერაყი) — სპარსი სამხედრო მოღვაწე, ირანის შეიარაღებული ძალების გენერალ-მაიორი, ირანის რევოლუციის გუშაგთა კორპუსის ყუდსის ძალების მეთაური 1998 წლიდან სიკვდილამდე, რომელიც უპირველეს ყოვლისა პასუხისმგებელია საგარეო სამხედრო და სადაზვერვო ოპერაციებზე. სოლეიმანიმ სამხედრო კარიერა 1980-იან წლებში ირან-ერაყის ომის დასაწყისში დაიწყო, რა დროსაც ის მეთაურობდა 41-ე დივიზიას. მოგვიანებით მონაწილეობდა საგარეო სამხედრო ოპერაციებში და დახმარებას უწევდა ლიბანში მოქმედ ჰეზბოლას. 2012 წელს სოლეიმანი დაეხმარა სირიის მთავრობას, რომელიც ირანის მთავარი მოკავშირეა რეგიონში, სირიის სამოქალაქო ომის დროს ისლამური სახელმწიფოს წინააღმდეგ ოპერაციებში. სოლეიმანი ასევე ეხმარებოდა ერაყის მთავრობისა და შიიტური მილიციის გაერთიანებული ძალების სარდლობას, რომლებიც 2014–2015 წლებში ისლამური სახელმწიფოს წინააღმდეგ ერთად იბრძოდნენ. სოლეიმანი აშშ-ის მიზნობრივი ავიაიერიშის შედეგად, 2020 წლის 3 იანვარს მოკლეს. მასთან ერთად ასევე დაიღუპნენ ერაყის სახალხო მობილიზაციის ძალების წევრები და მისი ხელმძღვანელის მოადგილე აბუ მაჰდი ალ-მუჰანდისი. სოლეიმანის სიკვდილის შემდეგ მიენიჭა გენერალ-ლეიტენანტის წოდება, ხოლო ყუდსის ძალების ხელმძღვანელად, მის ნაცვლად, ესმაილ ღანი დაინიშნა. ↑ Qassem Suleimani not Just a Commander! – Taking a Closer Look at Religious Character of Iranian General. abna24 (10 March 2015). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 10 ოქტომბერი 2017. ციტირების თარიღი: 14 July 2016. ↑ Dexter Filkins. (30 September 2013) The Shadow Commander. The New Yorker. ციტირების თარიღი: 31 March 2015. ↑ Joanna Paraszczuk. (16 October 2014) Iran's 'Shadow Commander' Steps Into the Light. The Atlantic. ციტირების თარიღი: 31 March 2015. ↑ Kambiz Foroohar. Iran's Shadow Commander. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2 April 2015. ციტირების თარიღი: 31 March 2015. ↑ RealClearWorld - Syria's Iranian Shadow Commander. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 24 September 2015. ციტირების თარიღი: 31 March 2015. ↑ Iran's 'shadow commander' steps into the spotlight. The Observers. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 8 ივლისი 2015. ციტირების თარიღი: 31 March 2015. ↑ CNN, Zachary Cohen, Hamdi Alkhshali, Arwa Damon and Kareem Khadder. US drone strike ordered by Trump kills top Iranian commander in Baghdad. ციტირების თარიღი: 3 January 2020
რეა (მრავალმნიშვნელოვანი)

რეა (რეი) (ნიდერლ. raa, ree) — რანჰოუტის ჰორიზონტალური ნაწილი, შუა ადგილით ანძაზე ან სტენგზე ჩამოკიდებული და განკუთვნილი მასზე პირდაპირი იალქნების მისაბმელად. რეა — ბერძნულ მითოლოგიაში ღმერთების დედა. რეა — სატურნის მეხუთე თანამგზავრი. (577) რეა — ასტეროიდი, აღმოჩენილი 1905 წელს. რეა — სოფელი ბერდიჩევის რაიონში, ჟიტომირის ოლქში, უკრაინა. რეა, ედოარდო (დ. 1945) — იტალიელი ფეხბურთელი, მწვრთნელი. რეა სილვია ↑ რეი. საზღვაო ლექსიკონი, საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა.
ოჰრიდის წმინდა სოფიას ტაძარი

ოჰრიდის წმინდა სოფიას ტაძარი — მართლმადიდებლური ტაძარი ქალაქ ოჰრიდში, ჩრდილოეთი მაკედონია. ჩრდილოეთ მაკედონიის ყველაზე მთავარი ისტორიული ძეგლი. ეკლესია ააშენეს ბულგარეთის პირველი იმპერიის დროს, მას შემდეგ რაც მოხდა ბულგარეთის გაქრისტიანება. ზოგიერთი წყაროს მიხედვით ეკლესია აგებულია თავად ბორის I-ის (852-889 წწ.) მმარტველობის პერიოდში. ტაძარი იყო ბულგარეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის კუთვნილება და მოგვიანებით გახდა ოჰრიდის სამთავარეპისკოპოსოს საკათედრო ტაძარი. ოსმალების ოკუპაციის პერიოდში გადააკეთეს მეჩეთად. ეკლესიის ინტერიერში კარგადაა შემონახული XI—XIII საუკუნეების ფრესკები, რომელიც ამ პერიოდის ბიზანტიური ხატწერის საუკეთესო ნიმუშებია. ეკლესიის ძირითადი ნაწილი აგებულია XI საუკუნეში. დამატებით, მიშენებები ააგო მთავარეპისკოპოსმა გრიგორი II-მ XIV საუკუნეში. Boris Cholpanov, Land of a global crossroads, Sofia, 1993 Трифунович Л. Югославия. Памятники Искусства. Белград, 1989 ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ოჰრიდის წმინდა სოფიას ტაძარი Pictures of the Church ↑ Boris Cholpanov — «Land of a global crossroads», Sofia, 1993, Bulgarian Academy of Science, page 131 (the original is in Bulgarian) ↑ rucht, Richard. Eastern Europe: an introduction to the people, lands, and culture. ABC-CLIO, 2005. — P. 928. — ISBN 978-1-57607-800-6.
სერგეი ხაჩიროვი

სერგეი ივანეს ძე ხაჩიროვი (ოს. Сергей Иваны фырт Хацырты; დ. 1 მარტი, 1918, ქვემო წუბენი (ახლანდ. ახალგორის მუნიციპალიტეტი) — გ. 15 ოქტომბერი, 2007, ვლადიკავკაზი) — ოსი პოეტი, პროზაიკოსი და დრამატურგი. დაიბადა ახალგორის რაიონის სოფელ ქვემო წუბენში. ადრეულ ბავშვობაში დაობლდა და ბებიამ გაზარდა. საშუალო განათლება ქვემო ზახორის სკოლაში მიიღო. 1933 წელს ჩრდილოეთ ოსეთში გადავიდა და სწავლა ალაგირის შვიდწლედში განაგრძო. 1934 წელს ჩააბარა ჩრდილოეთ ოსეთის პიდაგოგიურ ტექნიკუმში, რომლის დასრულების შემდეგ მუშაობდა გაზეთ „ახალგაზრდა კომუნისტის“ კულტურისა და ხელოვნების განყოფილების გამგედ. 1937 წელს გამოაქვეყნა პირველი ლექსები. 1942 წელს უმაღლესი განათლება მიიღო ჩრდილოეთ ოსეთის პედაგოგიურ ინსტიტუტში და მუშაობა დაიწყო სოფელ ცრაუს საშუალო სკოლის დირექტორად. 1943–1945 წლებში იყო ქალაქ ორჯონიკიძის გაზეთ „რასთძინადის“ კომკავშირული ცხოვრების განყოფილების გამგე; 1945–1948 წლებში მუშაობდა ჩრდილოეთ ოსეთის გლავლიტში; 1948–1951 წლებში სწავლობდა ჩრდილოეთ ოსეთის პედაგოგიური ინსტიტუტის ასპირანტურაში. 1955 წელს დაბრუნდა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიურ ოლქში, საქართველოში. მუშაობა დაიწყო გამომცემლობა „ირისთონში“, ქალაქ ცხინვალში. მოგვიანებით მუშაობდა სამხრეთ ოსეთის რადიოს ლიტერატურულ-მუსიკალური მაუწყებლობის რედაქტორად, ლიტერატურულ ჟურნალ „ფიდივაგის“ პროზის გამგედ. ავტორია მრავალი მოთხრობის, ლექსის, პიესის, რომანისა და კრიტიკული სტატიისა. 1988 წელს გამოაქვეყნა ლექსთა კრებული. გარდაიცვალა ვლადიკავკაზში. Бибоева И. Г., Казиты М. Р., Писатели Осетии, библиографический справочник, Владикавказ, Ир, 2015, стр. 260—261, ISBN 978-5-7534-1499-01 ↑ 1.0 1.1 Рада Дзагоева, Сергей Хачиров — подзабытое национальное достояние
ქართლის ქედი

ქართლის ქედი, ფშავის ქედი — ქედი საქართველოში, დუშეთის, თიანეთისა და მცხეთის მუნიციპალიტეტებში. გადაჭიმულია დაახლოებით 100 კმ-ზე. წარმოადგენს კავკასიონის სამხრეთ შტოქედს, გამოეყოფა მთავარ ქედს დიდ ბორბალოს მთასთან, ჭიჩოს მთამდე მიემართება დასავლეთისკენ, შემდეგ მკვეთრად უხვევს სამხრეთისკენ და ბოლოვდება ცხვარიჭამიას უღელტეხილთან. ქედზე გადადის უღელტეხილი ფუტკარული. ქართლის ქედის უმაღლესი მწვერვალია ჭიჩო (3084 მ), რომელიც მდებარეობს ქედის ჩრდილოეთ მონაკვეთზე. ქართლის ქედის დასაწყისი, განედური ნაწილი, მწვერვალებით ზღვის დონიდან 3000 მ-ზე მაღლაა აღმართული, შემდეგ მდინარე ჩარგლულის ხეობის სათავესთან დაბლდება 2767 მ-მდე, სამხრეთ დაბოლოებასთან კი 1400-1600 მ-მდე ეშვება. აგებულია იურული, ცარცული და პალეოგენუერი ნალექი ქანებით. ჭიჩოს მთის კალთებზე შემონახულია ძველი გამყინვარების კვალი — ცირკები, პატარა ტროგები. ქედის უმეტესი ნაწილი ფოთლოვანი ტყითაა შემოსილი. ქართლის ქედის თხემურ ზოლში სამხრეთით მწვერვალ ემისნიშამდე ალპური მდელოებია, უფრო სამხრეთით, თიანეთის ქვაბულის საზღვრამდე, თხემზე ნატყეური მდელოებია. საქართველოს ქედების სია ლევან მარუაშვილი, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 469.
ლევან ქართლელიშვილის ქუჩა

ლევან ქართლელიშვილის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ნაძალადევის რაიონში (ლოტკინი); ვლადიმერ ალექსი მესხიშვილის ქუჩიდან, ალექსანდრე სუმბათაშვილ-იუჟენის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. ადრე ერქვა დიდი მთავრის დიმიტრის სახელი. შეტანილია თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში. 1923 წელს — თომა კამალოვის, 1999 წელს კი ლევან ქართლელიშვილის სახელი ეწოდა. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 177, ISBN 978-99928-20-35-3.
ქედის შესახვევი

ქედის შესახვევი — ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (ჩუღურეთი); ელენე ახვლედიანის ქუჩიდან ნიკო ლომოურის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის დასაწყისში. თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც ქედაბეკის შესახვევი, თბილისის ქუჩების 1926 წლის ცნობარში — როგორც ქედის შესახვევი. აქვს 2 ჩიხი. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 177, ISBN 978-99928-20-35-3.
ქართველთა და ებრაელთა ძმობის ხეივანი

ქართველთა და ებრაელთა ძმობის ხეივანი — ქუჩა თბილისში, გლდანის რაიონში (გლდანის მასივი); ქერჩისა და ომარ ხიზანიშვილის ქუჩებს შორის. სახელი დაერქვა 1999 წელს. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 177, ISBN 978-99928-20-35-3.
ალბერტ ქართველიშვილის ქუჩა

ალბერტ ქართველიშვილის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ნაძალადევის რაიონში (ნაძალადევი). ცოტნე დადიანის ქუჩიდან, თამაზ ტოროშელიძის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 40-იან წლებში და მარინა რასკოვას სახელი დაერქვა. 1995 წელს ალბერტ ქართველიშვილის სახელი ეწოდა. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 177, ISBN 978-99928-20-35-3.
ბესარიონ ქებურიას ქუჩა

ბესარიონ ქებურიას ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ნაძალადევის რაიონში (ნაძალადევი); ნოე ჩხიკვაძის ქუჩიდან, ნიკოლოზ კახიანიძის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 20-იან წლებში. 40-იან წლებამდე კისისხევის I ქუჩა ერქვა, შემდეგ ბესარიონ ქებურიას სახელი ეწოდა. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 177, ISBN 978-99928-20-35-3.
ხიდისთავის III ჩიხი

ხიდისთავის III ჩიხი — ქუჩა თბილისში, ისნის რაიონში (ავლაბარი); მისასვლელი დუშეთის ქუჩიდან. თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც II ჩიხი. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 210, ISBN 978-99928-20-35-3.
ნაპოლეონ ლუი ბონაპარტი

ნაპოლეონ ლუი ბონაპარტი (ფრანგ. Napoléon Louis Bonaparte), აგრეთვე ცნობილია როგორც ლუი II (ფრანგ. Louis II; დ. 11 ოქტომბერი, 1804, პარიზი, საფრანგეთი — გ. 17 მარტი, 1831, ფორლი, იტალია) — ბონაპარტების დინასტიის წარმომადგენელი. ნიდერლანდების მეფე ლუი I-ისა და დედოფალ ჰორტენზია დე ბოარნეს ვაჟი. საფრანგეთის იმპერატორ ნაპოლეონ I-ის ძმისწული და იმპერატორ ნაპოლეონ III-ის უფროსი ძმა. ნიდერლანდების მეფე 1810 წლის 1 ივლისიდან 13 ივლისამდე. ბერგისა და კლევის დიდი ჰერცოგი 1809-1813 წლებში. ნაპოლეონ ლუი დაიბადა 1804 წლის 11 ოქტომბერს პარიზში. იგი იყო საფრანგეთის იმპერატორ ნაპოლეონ I-ის ძმის, ლუი ბონაპარტისა და მისი ცოლის, ნაპოლეონის პირველი მეუღლის, დედოფალ ჟოზეფინ ბოარნის ასულ ჰორტენზია დე ბოარნეს მეორე ვაჟი. 1806 წელს ნაპოლეონმა მამამისი ნიდერლანდების მეფედ დანიშნა, 1807 წელს კი მისი უფროსი ძმა გარდაიცვალა, რითაც ნაპოლეონ ლუი ნიდერლანდების ტახტის პირველი მემკვიდრე გახდა. 1809 წელს ნაპოლეონმა იგი ბერგისა და კლევის დიდ ჰერცოგად დანიშნა. 1810 წელს ნაპოლეონმა მამამისი ჩამოაგდო და დროებით ნაპოლეონ ლუი დასვა ნიდერლანდების მეფედ ლუი II-ის სახელით, თუმცა ორ კვირაში ისიც ჩამოაგდო. მას შემდეგ, რაც ნაპოლეონის მეორე ცოლმა, დედოფალმა მარია ლუიზა ავსტრიელმა იმპერატორს მემკვიდრე გაუჩინა, ნაპოლეონ ლუიმ დაკარგა საფრანგეთის ტახტის მემვკიდრის წოდება. 1813 წელს ჩამოერთვა ბერგისა და კლევის ჰერცოგობაც. მას შემდეგ, რაც 1815 წელს ნაპოლეონი ვატერლოოს ბრძოლაში დამარცხდა ბონაპარტებმა დაკარგეს ძალაუფლება, რის შემდეგაც საფრანგეთში ბურბონთა რესტავრაცია განხორციელდა ლუი XVIII-ის მეთაურობით. ამის გამო ბონაპარტები მთელ ევროპაში მიმოიფანტნენ და დევნილებად იქცნენ, თავად ნაპოლეონი კი წმინდა ელენეს კუნძულზე გადაასახლეს. ძალაუფლებადაკარგული ნაპოლეონ ლუი მარტო დასახლდა ჩრდილოეთ იტალიაში მდებარე ქალაქ ფორლში, სადაც გაატარა დარჩენილი ცხოვრება. აქ მან ცოლად შეირთო თავისი ბიძაშვილი შარლოტ ბონაპარტი, რომელიც იყო წარსულში ესპანეთისა და ნეაპოლის მეფე ჟოზეფ ბონაპარტისა და მისი ცოლის, დედოფალ მარი ჯულია კლარის ქალიშვილი. მათი ქორწინება ხანმოკლე და უნაყოფო, მაგრამ ჰარმონიული აღმოჩნდა. 1831 წლის 17 მარტს ნაპოლეონ ლუი ბონაპარტი გარდაიცვალა, 26 წლის ასაკში, უშვილოდ. იგი ვეღარ მოესწრო 1852 წელს ბონაპარტების რესტავრაციას საფრანგეთში, რა დროსაც მისი უმცროსი ძმა, ნაპოლეონ III იმპერატორი გახდა. ნაპოლეონ ლუი 1810 წელს ნაპოლეონ ლუი და მისი ოჯახი ხვდება რუსეთის იმპერატორ ალექსანდრე I-ს ნაპოლეონ ლუი მამასთან ერთად ნაპოლეონ ლუი 1830 წელს Généalogie de la Famille Bonaparte (Memento vom 13. März 2007 im Internet Archive) Bonaparte. In: Meyers Konversations-Lexikon. 4. Auflage. Band 3, Verlag des Bibliographischen Instituts, Leipzig/Wien 1885–1892, S. 186.
ეგიალი

ეგიალი, ეგიალ (ა) (ძვ. ბერძნ. Αἰγιαλεύς, მიღებული αἰγιαλός-დან, aigialos – „პლაჟი“, „სანაპირო“, ასევე Aegealeus, Aigialeus, Egialeus) — ბერძნული მითოლოგიის მიხედვით, ეეტის და ჰეკატეს უფროსი ძე. აფსირტეს, მედეას, ცირცეს და ქალკიოპეს ძმა. სახელები ეგიალი და არგი უახლოვდებიან ქართლის ცხოვრების არგვეთს, ეგურ-ს (აფხაზურად აგურა – გურია, აგრუა – სამეგრელო; აგრუას სტრაბონი ასევე იხსენიებს – agri). დაბოლოება ამ სახელებისა გვიჩვენებს კუთვნილებას: ეგ-ური═აგური, ე. ი. ის, ვინც ეკუთვნის ეგს, აგს, ხოლო ქართლის ცხოვრებით აგ იგივეა, რაც დაბადების გოგ, და კიპერტის Atlas antiquús-ი კი გვიჩვენებს, რომ გოგარენები იყვნენ მესხეთის (ჯავახეთის) მცხოვრებნი და ის ადგილი, საცა იყო გუგარქი, გუჯარეთი და საცა ეხლაც არის გოგაშენი (შეადარე თამარაშენი და სხ.) ეს აგ-ები, აგოგ-მაგოგები ჯუანშერის ქრონიკით თვით ნებროთის მხილველნი იყვნენ და ცხოვრობდნენ ბაბილონს (ნებროთი 2716 წ. ქრ. უწინარეს). ეგიალი, დიოდორე სიცილიელის მიხედვით, განიხილება როგორც აფსირტეს ალტერნატიული სახელი, მოკლული მედეას მიერ. კირილ თუმანოვის მიხედვით, ეგიალი აფსირტეს ძეა. მოსე ჯანაშვილის მიხედვით, ეგიალი აიეტის და ჰეკატეს უფროსი ძეა. ↑ მოსე ჯანაშვილი „ქართველთა მატიანე“: „ქართლის ცხოვრების“ ლეგენდები, საქართველოს ისტორიის დასაწყისი. I — 1. საქართველოს დამაარსებელნი (მამასახლისნი). გვერდი 117. საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა, თბილისი, 1903. ↑ დიოდორე სიცილიელი, ისტორიული ბიბლიოთეკა 4.45. ↑ Cyrille Toumanoff, Les dynasties de la Caucasie chrétienne de l'Antiquité jusqu'au XIXe siècle : Tables généalogiques et chronologiques, Rome, 1990, p. 528-529. ↑ 4.0 4.1 მოსე ჯანაშვილი „ქართველთა მატიანე“: „ქართლის ცხოვრების“ ლეგენდები, საქართველოს ისტორიის დასაწყისი. I — 1. საქართველოს დამაარსებელნი (მამასახლისნი). გვერდი 116. საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა, თბილისი, 1903. ↑ 5.0 5.1 მ. გ. ჯანაშვილი „საქართველოს ისტორია უძველეს დროითგან 985 წლ. ქრ. შ.“, IV. ბერძენთა გადმოცემა: ფაზიანიდების საგვარეულო შტო (გენეალოგია) ბერძენთა გადმოცემით. ტომი I, გვერდი: 12. დიოდორე სიცილიელი „ისტორიული ბიბლიოთეკა“
ფაზისი (მითოლოგია)

ფაზისი, ფასისი (ბერძ. Φάσις) — ბერძნული მითოლოგიის მიხედვით, მდინარის ღმერთი კოლხეთში. ფაზიანიდების საშთამომავლო შტოს ფუძემდებელი. ჰესიოდეს „თეოგონიის“ მიხედვით, ოკეანოსის და ტეთისის ძე. ერთი-ერთი ვერსიით, ჰელიოსის და ოკეანიდ ოკიროიას ვაჟია. ის გაოცებული დარჩა საკუთარი დედის აღვირახსნილი მოქმედებით და სიცოცხლეს გამოასალმა. ერინიებისგან დევნილი გადახტა მდინარე არტუროში. ამ ამბის შემდეგ ფაზისის პატივსაცემად მდინარეს ფაზისი ეწოდა. დღესდღეობით მდინარე რიონის სახელწოდებას ატარებს. გაიუს ვალერიუს ფლაკუსის სიტყვით, ნიმფა აიაია ღმერთებს დახმარებას სთხოვდა, მაგრამ ღმერთებმა მისი თხოვნა უგულებელჰყვეს და კუნძულად გადააქციეს. Esiodo, Teogonia I.340 Pseudo-Plutarco, De Fluviis 5.1 Publio Virgilio Marone, Georgiche IV.367 Claudio Claudiano, Invectiva in Eutropium II.575 Gaio Valerio Flacco, Argonautica V.425 PHASIS ↑ აიაია. ციფრული უნივერსალური სასკოლო ლექსიკონი, საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა. ↑ მოსე ჯანაშვილი „ქართველთა მატიანე“: „ქართლის ცხოვრების“ ლეგენდები, საქართველოს ისტორიის დასაწყისი. I — 1. საქართველოს დამაარსებელნი (მამასახლისნი). გვერდი 116. საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა, თბილისი, 1903. ↑ მ. გ. ჯანაშვილი „საქართველოს ისტორია უძველეს დროითგან 985 წლ. ქრ. შ.“, IV. ბერძენთა გადმოცემა: ფაზიანიდების საგვარეულო შტო (გენეალოგია) ბერძენთა გადმოცემით. ტომი I, გვერდი: 12.
ოჰრიდის წმინდა იოანე კანეოს ეკლესია

ოჰრიდის წმინდა იოანე კანეოს ეკლესია (მაკედ. Црква "Свети Јован Канео), ასევე ცნობილია, როგორც წმინდა იოანე ღვთისმეტყველის ეკლესია — მართლმადიდებლური ტაძარი ქალაქ ოჰრიდში, ჩრდილოეთი მაკედონია. მდებარეობს ოჰრიდის ტბის ნაპირზე. ტაძარი აგებულია იოანე ღვთისმეტყველის სახელზე, რომელიც საეკლესიო ლიტერატურაში იოანე პატმოსელის სახელითაა ცნობილი. ტაძრის აგების ზუსტი თარიღი უცნობია, მაგრამ საეკლესიო დოკუმენტების მიხედვით იგი აგებული უნდა იყოს 1447 წლამდე. არქეოლოგიურმა გათხრებმა დაადასტურა, რომ ეკლესია აგებულია XIII საუკუნეში, ჯერ კიდევ ოსმალთა იმპერიის დაარსებამდე. ეკლესია ჯვარ-გუმბათოვანია. აღმოსავლეთ ნაწილში სამგვერდა აფსიდია. ტაძარი აგებულია ბიზანტიურ სტილში. XIV საუკუნეში ოსმალების მაკედონიაში შეჭრამდე ცოტა ხნით ადრე ეკლესიას ჩაუტარდა რეკონსტრუქცია. ოსმალების მიერ ქვეყნის დაპყრობის შემდეგ საეკლესიო ცხოვრება შეწყდა. ეკლესიას რამდენიმე რეკონსტრუქცია ჩაუტარდა XIX-XX საუკუნეებში. 1964 წელს მორიგი რესტავრაციის დროს აღმოაჩინეს რამდენიმე ფრესკა. ХРАМ СВ. ИОАННА БОГОСЛОВА В КАНЕО (რუსული) Church "St. John at Kaneo" Church of Saint John at Kaneo
წმინდა ნაუმის მონასტერი

წმინდა ნაუმის მონასტერი (მაკედ. Манастир „Св. Наум“) — მართლმადიდებლური მონასტერი ჩრდილოეთ მაკედონიაში. მდებარეობს ოჰრიდის ტბის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაპირზე. ალბანეთის საზღვართან ახლოს (ოჰრიდიდან სამხრეთით 30 კმ-ზე). წარსულში მონასტერში განთავსებული იყო ოჰრიდის სამთავარეპისკოპოსოს რეზიდენცია, ამჟამად მონასტერი შედის არაკანონიკური მაკედონიის მართლმადიდებელი ეკლესიის იურისდიქციაში. მონასტერი 893-900 წლებში ბორის I-ისა და სიმეონ I-ის თანადგომით დააარსა ნაუმ ოჰრიდელმა, რომელიც იყო კირილესა და მეთოდეს მოსწავლე. 910 წლის 23 დეკემბერს წმინდა ნაუმი გარდაიცვალა და მისი ცხედარი დაკრძალეს მონასტრის ერთ-ერთ ეკლესიაში. შუა საუკუნეებში მონასტერი იყო მნიშვნელოვანი კულტურული ცენტრი და ფლობდა მიწის დიდ ფართობს. წმინდა ნაუმი ოსმალეთის ბატონობის პერიოდში დიდი პატივისცემით სარგებლობდა მუსულმანებს შორისაც, მისი ცხედრის მოსალოცად მოდიოდნენ ალბანელებიც და ტორბეშებიც. ითვლებოდა, რომ წმინდა ნაუმი კურნავდა ადამიანებს ფსიქიკური აშლილობისაგან და დაავადებებისაგან. 1875 წლის 2-3 თებერვალს მონასტერი ძლიერ დაზიანდა ხანძრის შედეგად. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში მონასტრის საძმო გადავიდა ალბანეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის შემადგენლობაში. 1942 წლის 1 თებერვალს სწორედ ამ მონასტერში აპოლონიის ეპისკოპოსად გამოაცხადეს ილია ბანუში (ირინეი). ომის შემდგომ პერიოდში ეკლესია გადავიდა მაკედონიის მართლმადიდებელი ეკლესიის ხელში. წმინდა ნაუმის ხსენების დღე — 20 ივნისი წმინდა ნაუმის გარდაცვალების დღე — 23 დეკემბერი შვიდმოწამეთა დღე — 27 ივლისი მთავარანგელოზების დღე Иречек К., История на българите, Издателство Наука и изкуство, 1978. Кънчов В., Пътуване по долините на Струма, Места и Брегалница. Битолско, Преспа и Охридско, 1891. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: წმინდა ნაუმის მონასტერი 360macedonia.com Virtual Panoramas of St. Naum in Ohrid Saint Naum Photo Essay დაარქივებული 2019-01-18 საიტზე Wayback Machine. ↑ Св. Наум Преславско-Охридски. www.Pravoslavieto.com. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-07-03. ციტირების თარიღი: 5 септември 2009. ↑ Иллюстрация Илинден, апрель 1940, година 12, книга 4 (144), стр. 10.
საცხენისის ღვთისმშობლის ეკლესია

საცხენისის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურის ძეგლი გარდაბნის მუნიციპალიტეტის სოფელ საცხენისის ცენტრში. ეკლესია საქართველოში ნაკლებად გავრცელებული ტიპის სამნავიანი ბაზილიკაა. საცხენისის ეკლესია დიდი ზომის მრავალფენოვანი ნაგებობაა. ამჟამად, გარდა შუა საუკუნეების გადაკეთებისა, ცენტრალური ნავის აღმოსავლეთ ნაწილში დაცულია XIX საუკუნის ბოლოს ჩაშენებული დარბაზული ეკლესიაც. საცხენისის ეკლესიის შემორჩენილი კედლები ამოყვანილია აგურისა და თლილი ქვის კვადრების შერეული წყობით. ქვედა რიგებში შემორჩენილ აგურისა და ქვის ფიგურალურ წყობას, ცვლის ბაზილიკის დანგრევის შემდგომ, მისი პირველი აღდგენისას, იმავე მასალით ამოყვანილი აგურის წყობაში უსისტემოდ ჩაყოლებული ქვის რიგები და ბოლოს, ზედა ნაწილში გვიანი, XIX საუკუნის მშენებლობის დროინდელი სადა, აგურის წყობა. ეკლესიის თავდაპირველი გეგმის კომპოზიცია წარმოადგენს სამნავიან ბაზილიკას. ნავები ერთმანეთისგან გამოყოფილი იყო აგურით ამოყვანილი ორი წყვილი მრგვალი სვეტით, რომლებიდანაც ნავთა გამყოფი თაღები იყო გადაყვანილი (ამჟამად აღარ არსებობს).  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 10797