laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
უბნის წმინდა გიორგის ეკლესიის კომპლექსი

უბნის წმინდა გიორგის ეკლესიის კომპლექსი — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ უბნის მიდამოებში. თარიღდება განვითარებულ შუა საუკუნეებით. კომპლექსში შედის ეკლესია, რომელსაც სამხრეთიდან ეკვრის გვიანდელი კარიბჭე, სწორკუთხა ნაგებობა და გალავანი. ეკლესია დარბაზულია. დგას გალავნით შემოფარგლულ ეზოს შუა ნაწილში, ნაგებია მოზრდილი ზომის, უხეშად დამუშავებული ნატეხი ქვითა და დუღაბით. შიგნით კედლების წყობა წვრილი ქვისაა და ტლანქია. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამონგრეულია კამარა და კონქი, დაბზარულია აფსიდის კედელი, დანგრეულია ჩრდილოეთ კედლის დიდი ნაწილი და ჩრდილოეთ -დასავლეთ კუთხე. შემორჩენილ კედლებს აქა-იქ ზედა ნაწილები და საპირე წყობა ჩამოშლილი აქვთ. ეკლესიის ერთადერთი შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარი თარაზულადაა გადახურული, აღმოსავლეთით ოდნავ ნალისებრი აფსიდის ღეძზე, ბრტყლად გადახურული ვიწრო სარკმელია, რომლის სამხრეთით მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშია. დარბაზის სამხრეთ კედლის შუაში მოზრდილი ქვებით გამოყვანილი ერთსაფეხურიანი პილასტრია, რომელსაც კამარის საბჯენი თაღი ეყრდნობოდა. პილასტრის მოპირდაპირედ ჩრდილოეთ კედელი დანგრეულია. საკურთხევლის სარკმლის გარდა თითო მსგავსი სარკმელი სამხრეთ კედლის აღმოსავლეთ ნაწილში და დასავლეთ კედელშია. ეკლესიის აღმოსავლეთ ფასადზე სარკმლის ღიობი ორ მოზრდილ ქვაშია გამოკვეთილი და ზემოთკენ საგრძნობლად ვიწროვდება. სარკმელს გარს ევლება დაუდერად გამოკვეთილი თაღოვანი საპირე - ორ გრეხილ ლილეს შორის მოქცეული ბრტყელი ზედაპირი, რომელზეც ორნამენტის ფრაგმენტებია შემორჩენილი. მინაშენი გეგმით კვადრატს მიახლოებული სწორკუთხედია, ნაშენი ლოდებით. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. კარი ქვის ზღუდარითაა გადახურული. შიგნით მინაშენი გადახურულია ისრული ფორმის კამარით. კამარის დასავლეთ ნახევრის უმეტესი ნაწილი ჩამონგრეულია. გარედან მინაშენს ორკალთა სახურავი ხურავს. კომპლექსის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში შემორჩენილია თითმის ნანგევებად ქცეული სწორკუთხა ნაგებობა, რომელიც სამხრეთიდან და დასავლეთიდან გალავნის კედლებითაა შემოზღუდული. ერთადერთი შესასვლელი შენობას აღმოსავლეთ კედელში აქვს. ამავე კედელში ერთი პატარა სწორკუთხა ნიშია. გალავანი ძირითადად წრიული მოხაზულობისაა. მისი უმეტესი ნაწილი დანგრეული. შესასვლელი ჩრდილოეთ-დასავლეთიდან ჰქონია, რომლისგანაც აღმოსავლეთ წირთხლის მცირე ნაწილია შემორჩენილი. კომპლექსის ტერიტორიაზე კიდევ რამდენიმე ნაგებობა მდგარა. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 315.
ჯიმი კარტერი

ჯიმი კარტერი (ინგლ. Jimmy Carter, სრული სახელი ჯეიმზ ერლ კარტერი (უმცროსი), ინგლ. James Earl Carter Jr.; დ. 1 ოქტომბერი, 1924) — აშშ-ის 39-ე პრეზიდენტი (1977-1981) დემოკრატიული პარტიიდან. კარტერმა ჯორჯიის ტექნოლოგიური ინსტიტუტი და აშშ-ის სამხედრო-საზღვაო აკადემია დაამთავრა, 1946–1953 წლებში აშშ-ის სამხედრო-საზღვაო ფლოტში მსახურობდა. სამხედრო სამსახურის შემდეგ იგი ხელმძღვანელობდა ოჯახურ ბიზნესს და არაქისის საკმაოდ წარმატებული ფერმერი იყო. პოლიტიკაში წასვლის შემდეგ კარტერი ორი ვადით ჯორჯიის სენატში მოღვაწეობდა, რის შემდეგაც ჯორჯიის გუბერნატორი იყო. როგორც პრეზიდენტმა კარტერმა ენერგეტიკის და განათლების დეპარტამენტები შექმნა. მან ენერგეტიკული პოლიტიკა შეიმუშავა, რომელიც კონსერვაციას, ფასების კონტროლს და ახალ ტექნოლოგიებს გულისხმობდა. მისი პრეზიდენტობისას ნავთობის ფასმა ძალიან მაღლა აიწია. ამის ფონზე ინფლაცია და უმუშევრობა მაღალი იყო. საგარეო საკითხებში კარტერმა პანამის არხის ხელშეკრულებას მოაწერა ხელი, რომლის მიხედვითაც პანამის არხის ზონა პანამას დაუბრუნდა. ეს ლათინურ ამერიკაში აშშ-ის გავლენის დიდი დათმობა იყო, რისთვისაც იგი ძალიან გააკრიტიკეს. 1978 წელს კემპ-დევიდის სამიტზე კარტერის ხელმძღვანელობით ეგვიპტის პრეზიდენტმა ანვარ სადათმა და ისრაელის პრემიერ-მინისტრმა მენაჰემ ბეგინმა ხელი მოაწერეს ხელშეკრულებას მშვიდობის, ურთიერთცნობისა და ეგვიპისთვის სინაის ნახევარკუნძულის გადაცემის თაობაზე. ამით დასრულდა ეგვიპტე-ისრაელის ომების სერია. მისი მმართველობა ასევე აღინიშნა საბჭოთა კავშირთან ურთიერთობის მკვეთრი გაუარესებით, ამ უკანასკნელის მიერ 1979 წელს ავღანეთში ჯარების შეყვანის გამო. ამის გამო 1980 წელს აშშ-მ ბოიკოტი გამოუცხადა მოსკოვში ჩატარებულ ოლიმპიურ თამაშებს და დაჩქარებული წესით განაგრძო საკუთარი ბირთვული პოტენციალის ზრდა. კარტერის მმართველობის პერიოდში მოხდა ისლამური რევოლუცია ირანში; აიათოლა ჰომეინიმ აშშ "დიდ სატანად" გამოაცხადა, და 1980 წელს მძევლად აიყვანეს ამერიკის საელჩოს თანამშრომლები თეირანში. მოლაპარაკებები და ძალისმიერი მეთოდებით მძევლების განთავისუფლების მცდელობები უშედეგოდ დასრულდა. 1980 წლის ნოემბერში ჩატარებული არჩევნები, სადაც კარტერი მეორე ვადით იყრიდა კენჭს, რესპუბლიკელი რონალდ რეიგანის გამარჯვებით დასრულდა. 1981 წლის 20 იანვარს რეიგანის ინაუგურაციის დასრულებიდან 20 წუთში ირანელებმა მძევლები გაათავისუფლეს. შემდგომი სამშვიდობო მოღვაწეობისთვის კარტერს მიღებული აქვს ნობელის პრემია 2002 წელს. Jimmy Carter Library and Museum The Carter Center: Advancing Human Rights and Alleviating Suffering Oral History Interview with Jimmy Carter from Oral Histories of the American South Jimmy and Rosalynn Carter Partnership Foundation Text and Audio of Carter's Crisis of Confidence (Malaise) Speech Text and Notes to Carter's Undelivered Energy Speech Interpretive essay in New Georgia Encyclopedia დაარქივებული 2007-11-18 საიტზე Wayback Machine. Website about Jimmy and Rosalynn Carter Biography, via whitehouse.gov Biography დაარქივებული 2008-01-03 საიტზე Wayback Machine. , via Britannica.com – Jimmy Carter Biography დაარქივებული 2012-04-10 საიტზე Wayback Machine. via ourgeorgiahistory.com Navy Years დაარქივებული 2004-04-17 საიტზე Wayback Machine. , via submarinehistory.com ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჯიმი კარტერი
ანტონ ინგოროყვა

ანტონ ინგოროყვა (დ. 8 იანვარი/თებერვალი, 1948, სოფელი მაკვანეთი, ოზურგეთის რაიონი) — ქართველი პოლიტიკოსი. 1971 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი და თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1971-1974 წლებში იყო საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ლაბორატორიის უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, ამ უნივერსიტეტის კომკავშირის კომიტეტის მდივანი, საქართველოს ალკკ თბილისის ნაძალადევის რაიკომის პირველი მდივანი. 1975-1990 წლებში იყო თბილისის მეტროპოლიტენის პარტიული კომიტეტის მდივანი, საქართველოს კპ თბილისის ჩუღურეთის რაიკომის განყოფილების გამგე, რაიკომის მდივანი, ნაძალადევის რაიკომის მეორე მდივანი, თბილისის საქალაქო კომიტეტის განყოფილების გამგე, ჩუღურეთის რაიკომის პირველი მდივანი, თბილისის საქალაქო კომიტეტის მეორე მდივანი, 1991 წლიდან საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის დოცენტი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს ერთიანი კომუნისტური პარტიიდან“, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). 1999- 2000 იყო წლებში საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი “. ანტონ ინგოროყვა — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი (საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭო) ანტონ ინგოროყვა — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი (მოძველებული / არქივი / ახალი არქივი)
რამაზ იოსელიანი (მრავალმნიშვნელოვანი)

რამაზ იოსელიანი შეიძლება აღნიშნავდეს: რამაზ იოსელიანი — პოლიტიკოსი რამაზ იოსელიანი — მსახიობი
რამაზ იოსელიანი

რამაზ იოსელიანი (დ. 3 აგვისტო, 1951) — ქართველი პოლიტიკოსი. დაამთავრა ქუთაისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1974-1981 წლებში იყო წყალტუბოს გვიშტიბის საშუალო სკოლის დირექტორის მოადგილე, 1981 წლიდან იყო თბილისის საავიაციო ქარხნის ხარატი, საამქროს უფროსი. საქართველოს ეროვნულ-ქრისტიანული პარტიის გამგეობის წევრი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა — თავისუფალი საქართველოდან“, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). რამაზ იოსელიანი — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი
Relics (ალბომი)

Relics (ქართ. რელიკვიები), ქვესათაურით A Bizarre Collection of Antiques & Curios — ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ პინკ ფლოიდის 1971 წლის კომპილაციური ალბომი. იგი გამოირჩევა იმით, რომ გარდა მოგვიანებით სხვადასხვა კრებულებში შეტანილი სიმღერების გარდა, შეიცავს როჯერ უოტერსის იშვიათ სიმღერას „Biding My Time“. ალბომის გარეკანზე გამოსახულია ნიკ მეისონის მიერ დახატული ნივთების კომპოზიცია. მოგვიანებით, CD-ის გარეკანის დიზაინისთვის ნიკ მეისონმა იგივე კომპოზიცია გადაიტანა მსგავსი, რეალისტური კონსტრუქციის სახით. ალბომი თავის დროზე იშვიათ გამოცემად იქცა, რადგან ჯგუფის ნებართვის გარეშე გამოიცა და მალევე ამოიღეს გაყიდვიდან. დისკის The Early Singles გამოცემამდე (1992), Relics ცნობილი იყო იმით, რომ შეიცავდა პინკ ფლოიდის პირველ სინგლებს, „Arnold Layne“ და „See Emily Play“. დისკში ასევე შეტანილია როჯერ უოტერსის „Biding My Time“, რომელიც სრულდებოდა 1969 წლის კონცერტებზე. მას კონცერტებიდან მსმენელი იცნობდა, როგორც Work/Afternoon. დისკმა ბრიტანულ რეიტინგში #34 ადგილს მიაღწია, ხოლო ამერიკულში - #153 ადგილს. მეორე ბრიტანული გამოცემა #48 ადგილზე გავიდა. Capitol-ის აუდიოკასეტის გამოცემაში (4N-16234) სიმღერების თანმიმდევრობა განსხვავდება. ალბომის გარეკანის ავტორია ნიკ მეისონი. მისივე აღიარებით, ეს მისი ერთადერთი ნორმალური ნამუშევარია. როდესაც ალბომი გამოვიდა კომპაქტ დისკის სახით, დიზაინერ სტორმ თორგერსონის ჩანაფიქრით, ნიკ მეისონმა შექმნა გარეკანის ახალი ვერსია, რომელზეც ორიგინალზე გამოსახული ყველა ობიექტი გადატანილია რეალური სახით - ანუ დამზადებულია რეალური საგნებისგან. აშშ გამოცემაზე გამოსახული ოთხთვალიანი ნიღაბი სინამდვილეში არის ბოთლის გასახსნელი როგორც ცნობილია, სიმღერაში Remember a Day უკრავს როგორც სიდ ბარეტი, ასევე დეივიდ გილმორიც აუდიოკასეტაზე სიმღერა სხვა თანმიმდევრობით არის ჩაწერილი სიდ ბარეტი – გიტარა, ვოკალი როჯერ უოტერსი – ბას გიტარა, გიტარა, ვოკალი დეივიდ გილმორი – გიტარა, ვოკალი რიჩარდ რაიტი – ვოკალი, ორგანი ნიკ მეისონი – დასარტყმელი საკრავები, პერკუსია ნორმან სმითი – დასარტყმელი საკრავები და დამატებითი ვოკალი (Remember a Day) ჯეიმზ გათრი – რემასტერინგი დაგ საქსი - მასტერინგი ↑ Povey, Glenn (2006). „The Sound of Music in My Ears 1970–1971“, Echoes : The Complete History of Pink Floyd, New, Mind Head Publishing, გვ. 142. ISBN 978-0-9554624-0-5. ციტირების თარიღი: 14 სექტემბერი 2012.  ↑ Allmusic-ის მიმოხილვა ↑ Blender-ის მიმოხილვა. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-01-14. ციტირების თარიღი: 2011-09-24. ↑ Yahoo! Music-ის მიმოხილვა ↑ http://www.bbc.co.uk/music/reviews/fmjw/ ↑ კენტი, დეივიდ (1993). Australian Chart Book 1970–1992, Illustrated, St. Ives, N.S.W.: Australian Chart Book, გვ. 233. ISBN 0-646-11917-6.  ↑ "RPM-ის საუკეთესო ალბომები: გამოცემა 7519." RPM. კანადის ბიბლიოთეკა და არქივები. წაკითხვის თარიღი 10 ივნისი 2016. ↑ "Pink Floyd | შემსრულებელი | ოფიციალური ჩარტების კომპანია". ბრიტანეთის ალბომების ჩარტი. ოფიციალური ჩარტების კომპანია. წაკითხვის თარიღი 10 ივნისი 2016. ↑ „Pink Floyd ალბომების და სიმღერების ისტორია ჩარტებში (Billboard 200)“. Billboard. წაკითხვის თარიღი 10 ივნისი 2016. ↑ British album certifications – Pink Floyd. ბრიტანეთის ფონოგრამების მწარმოებლების ასოციაცია. შეიყვანეთ Pink Floyd ველში Search. შეიყვანეთ Artist ველში Search by. შეიყვანეთ album ველში By Format. დააწკაპუნეთ ღილაკზე Go
გრიგოლ ისაკაძე

გრიგოლ (გურამ) ისაკაძე (დ. 22 ივნისი, 1953) — ქართველი პოლიტიკოსი. დაამთავრა თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1976-1990 წლებში იყო თბილისის კონსტანტინე ლესელიძის სახელობის სამხედრო სკოლა-ინტერნატის, თბილისის სულხან-საბა ორბელიანის სახელობის პედაგოგიური ინსტიტუტის მასწავლებელი, თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კათედრის ლაბორანტი, ლაბორატორიის გამგე, ასისტენტი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა — თავისუფალი საქართველოდან“,ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). გრიგოლ (გურამ) ისაკაძე — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2020-11-25 საიტზე Wayback Machine.
ძირკოკის იოანე ღვთისმეტყველის ეკლესია

ძირკოკის იოანე ღვთისმეტყველის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ძირკოკის დასავლეთით სასაფლაოზე. განეკუთვნება XVII-XVIII საუკუნეებს.ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია წვრილი რიყის ქვითა და კვადრატული აგურით. გარეთა კედლების ქვედა ნაწილი, ძირითადად რიყის ქვისაა, აგური მხოლოდ გარეთა კუთხეების წყობაშია გამოყენებული. კედლების ზედა ნაწილებში კი ერთმანეთისგან თანაბარი მანძილებით დაცილებული, ერთრიგად დაწყობილი აგურის სწორხაზოვანი რიგებია ჩართული. კარ-სარკმელთან დიობები და კონსტრ. ნაწილები გამოყვანილია აგურით. მოგვიანებით როგორც ჩანს XIX საუკუნეში, ეკლესია განუახლებიათ და მისი დანგრეული ნაწილები კვადრატული აგურით აღუდგენიათ. ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს: სამხრეთით და დასავლეთით. დასავლეთ კარი ორივე მხრიდან შესრული თაღითაა (გვიანდელია) გადახურული. სამხრეთ შესასვლელს გარეთა გადახურვა ჩამონგრეული აქვს, შიგნით კი ნახევარწრიული თაღი ხურავს. აღმოსავლეთით ღრმა ნახევარწრიული აფსიდია, რომელიც დარბაზის გრძივი კედლებიდან პილასტრების წყვილითაა გამოყოფილი. აფსიდში გაჭრილია გარეთკენ შევიწროებული, თაღოვანი სარკმელი. აფსიდის სამხრეთ გვერდში ორი განიერი, ნახევარწრიული თაღით გადახურული ნიშაა, ხოლო ჩრდილოეთით ორი ანალოგიური და ერთი მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშა. საკურთხევლის სარკმლის მსგავსი ორი სარკმელია გაჭრილი ჩრდილოეთ კედელში, ერთი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილში. გრძივი კედლების შუაში თითო ორსაფეხურიანი პილასტრია. პილასტრის გვერდებზე საფეხურით შეღმავებული არეამ რომელიც ნახევარწრიული თაღითაა დასრულებული. თაღები პილასტრის გვერდით საფეხურებს ეყრდნობიან, წინა საფეხურზე კი, კამარის საბჯენი თაღი იყო გადაყვანილი. ჩრდილოეთ კედლის აღმოსავლეთ არეში მოწყობილია განიერი, ნახევარწრიული თაღით გადახურული ნიშა. ინტერიერი შელესილი ყოფილა შემორჩენილია ნალესობის ფრანგმენტები. დასავლეთ ფასადზე, შესასვლელის თავზე, კედლის მოგვიანებით განახლებულ ნაწილში, გამოყვანილი ყოფილა ჯვრის შეღრმავებული გამოსახულება. 2011-12 წლებში ადგილობრივი მოსახლეობის მიერ, ეკლესიას ჩაუტარდა სარეაბილიტაციო სამუშაოები. აღდგა კედლების ზედა ნაწილები, კამარა და კონქი, შეკეთდა პილასტრების დაზიანებული ნაწილები, ეკლესია გადაიხურა ღარისებრი კრამიტით. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 230.
ზედაცხოველის ეკლესია

ზედაცხოველის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩუმლაყის დასავლეთით, 3 კილომეტრზე, ტყეში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (6,3x4,7 მეტრი). 1990–იანი წლების ბოლოს ადგილობრივმა მოსახლეობამ აღადგინა (საკმაოდ დაუდევრად), შიგნით არაწესიერი ფორმის სხმული კამარით გადახურეს, ხოლო გარედან – კრამიტის ორფერდა სახურავით. ეკლესიის ძველი ნაწილი (შემორჩენილია საკურთხეველი – თითქმის მთელ სიმაღლეზე და დანარჩენი კედლების მცირე ნაწილები) ნაგებია საშუალო ზომის რიყისა და ნატეხი ქვით. წყობა ირეგულარულია. წყობაში აქა–იქ ლოდებია ჩართული. ერთადერთი შესასვლელი ეკლესიას დასავლეთიდან ჰქონია (აღდგენილია). აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რომლის ღერძზე სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი, სარკმლის ორივე მხარეს ორ–ორი პატარა სწორკუთხა ნიშაა, ხოლო ქვემოთ, კედელზე, ქვითკირის ოთხწახნაგა ტრაპეზია მიდგმული. გრძივი კედლების აღდგენილ ნაწილში ჩატანებულია მოზრდილი ლოდები, რომელზეც გამოსახულია სხვადასხვაგვარი ჯვრები, ასომთავრული და მხედრული წარწერებით. მარკოზაშვილი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 227.
ჩუმლაყის ყველაწმინდის ეკლესია

ჩუმლაყის ყველაწმინდის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩუმლაყში, სოფლის დასავლეთით 1,5 კილომეტრზე დგას, სასაფლაოზე, განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია ( 8,25 x 5,4 მეტრი). სამხრეთიდან ეკვროდა თანადროული მინაშენი, რომელიც ეკლესიას წყობით უკავშირდებოდა (შემორჩენილია აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლის მცირე ნაწილები, და აფსიდის ჩრდილოეთ გვერდის ნაშთი). შენობა ნაგებია რიყის ქვით, ნატეხი ქვითა და კირის დუღაბით. 1995 წელს ადგილობრივმა მოსახლეობამ ეკლესია შეაკეთა, ხოლო 2008 წელს მთლიანად აღადგინა (პროექტის ავტორი არქიტექტორი ზ. ჯოხაძე). აღადგინეს სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილი, რომელშც მოწყობილი იქნა შესასვლელი, ამოაშენეს აფსიდის ჩრდილოეთ კედლის და დანარჩენი კელდების დანგრეული ნაწილები, იატაკი მოიგო რიყის ბრტყელი ქვებით, კედლებს გაუკეთდა აგურის ორსართულიანი ლავგარდანი, ეკლესია გადახურეს კრამიტით, ხოლო ირგვლივ მოაწყვეს სარინელი. მარკოზაშვილი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 228.
აკამანტი

აკამანტი (ბერძნ. Ἀκάμας, -αντος) — "დაუღალავი" — ბერძნულ მითოლოგიაში რამდენიმე პერსონაჟს ეწოდება. ქვემოთ ჩამოთვლილი სამივე აკამანტი ტროას ომში იღებდა მონაწილეობას. პირველი პერსონაჟი ერთადერთია, რომელიც ჰომეროსს არ ჰყავს ნახსენები. მთავარი სტატია: აკამანტი თეზევსის ძე. აკამანტი იყო თეზევსისა და ფედრას ვაჟი. დემოფონტეს ნახევარძმა. ვერგილუსს აღუნიშნავს, რომ აკამანტი ტროას ცხენში იმყოფებოდა. ტროელების დასახმარებლად მისული თრაკიელი ბელადი. ტროელი მეომარი, ანტენორისა და თეანოსის ვაჟი.
ჩუმლაყის წამებულის ეკლესია

ჩუმლაყის წამებულის ეკლესია — წმინდა გიორგის ეკლესია, არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის, სოფელ ჩუმლაყში. ძეგლი სოფლის დასავლეთით 2 კილომეტრზე, სასაფლაოზე დგას. განეკუთვნება XVIII საუკუნის ბოლოს XIX საუკუნის დასაწყისს. ეკლესია დარბაზულია (14,8 x 8,4). ნაგებია რიყის ქვითა და აგურით, კედლები ძირითადად რიყის ქვისაა, რომელშიც თანაბარი ინტერვალებით, ორ რიგად აგურის ნაწყობი ჰორიზონტალური შრეებია ჩართული, გარეთა კუთხეებში მოზრდილი შედარებით დაკუთხული ქვებია გამოყენებული. შიგნით კონტრასტული ნაწილები და სარკმელთა ღიობები გამოყვანილია აგურით. ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს დასავლეთიდან და სამხრეთიდან, ორივგე კარი გადახურულია ხის ძელებით თარაზულად, გარედან კარის ანაყოლებში საფლავის ქვებიცაა გამოყენებული. სამხრეთ კარი აგურით ნაწყობი, წინ წამოზიდული ნახევარწრიული თაღითაა დასრულებული, რომელიც კარის თავზე შეღრმავებულ ტიმპანს ქმნის. შიგნით კარი თაღოვანია. ეკლესიის ვრცელი დარბაზი აღმოსავლეთით დასრულებულია, ნახევარწრიული ღრმა აფსიდით რომელშიც ფართო თარაზულად გადახურული სარკმელია გაჭრილი. აფსიდში ხუთი სწორკუთხა ნიშაა. მათგან ორი სარკმლის სამხრეთითაა, სამი ჩღდილოეთით, ჩრდილოეთით მდებარეთაგან შუა, დანარჩენი ორს ზომით მნიშვნელოვნად აღემატება, თითო სწორკუთხა ნიშა, გრძივი კედლების აღმოსავლეთ ნაწილშიცაა. აფსიდი გადახურულია წესიერი ფორმის კონქით, რომლის ნახევარწლირული თაღის ქუსლებთან, ბაზალტის ქვის პროფილირებული იპოსტებია გამოყენებული. საკუთხევლის ბაქანი დარბაზის იატაკზე ერთი საკურთხევლით მაღალია. ამბიონი ნახევარწრიულია. დარბაზის გრძივი კელდები ორსაფეხურიანია პილასტრების ორი წყვილით დაყოფილია სამ-სამ თანაბარ ნაწილად. პილასტრების წინა საფეხურზე კამარის საბჯენი თაღებია დაყრდობილი, გვერდით საფეხურზე კი კედლის მიმდებარე თაღები, ყველა თაღი ნახევარწრიულია და ეყრდნობა აბზალტის მთლიანი ქვის იმპოსტებს, რომლებსაც კონქის თაღის იმპოსტების ანალოგიური პროფილი აქვს. საკურთხევლის სარკმლის გარდა, თითო მსგავსი სარკმელია გაჭრილი გრძივი კელდიების აღმოსავლეთ თაღებში, ერთი კი დასავლეთ კედლის ზედა ნაწილში. დარბაზის დასავლეთ კედელი საფლავია. დარბაზი გადახურულია ცილინდრული კამარით, დასავლეთი კამარა ეყრდნობა კედლის მიმდებარე საბჯენ თაღს. თაღი კუთხის პილასტრებს. გრძივი კედლები ფოლადის სამ-სამი ღეროთია დაკავშირებული, გარდა ამისა გარედან გრძივ კელდებზე მიდგმულია კონუსისებრი კონტრფორსები. აღმოსავლეთ ფასადზე აგურის წყობით გამოყვანილია ორსაფეხურიან პოსტამენტზე დაყრდნობილი სამი ჯვარი, მათგან ორი სარკმლის გვერდებზეა. ერთი სარკმლის ზემოთ, მსგავსი მარა გაცილებით პატარა ჯვარია გამოსახული დასავლეთ ფრონტის წვერში. დასავლეთ ფრონტის წვერში დადგმული ყოფილა პატარა სამრეკვლო. 1997 წელს ადგილობრივმა მოსახლეობამ ეკლესია შეაკეთა: აღდგენილი იქნა გარეთა კედლების მონგრეული ნაწილები და მოეწყო აგურის სამ საფეხურიანი ლავგარდანი, ჰორიზონტალური შემონაკეცებით ფრონტის ძირებთან. შიგნითა კედლების ქვედა ნაწილი შეილესა გაჯით, იატაკი მოიგო კერამიკის ფილებით და დაიდგა მარმარილოს კანკელი, მას ორი თაღოვანი კარი და ორი თაღოვანი ღიობი აქვს. კანკელზე ქვის ჯვარია აღმართული. მოშალეს დასავლეთ ფრონტის წვერზე დადგმული აგურის სამრეკვლოს შემორჩენილი ნაწილი და ეკლესია კრამიტით გადახურეს. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 228-229.
ჩუმლაყის წმინდა მარიამის ეკლესია

ჩუმლაყის წმინდა მარიამის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის, სოფელ ჩუმლაყში, დგას შუა სოფელში, ნაცვლიაანთ უბანში, გურჯაანიდან თელავისკენ მიმავალ საავტომობილო გზის მარჯვენა მხარეს, განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (6,2x4,7 მეტრი). ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვით, კედლების ზედაპირი შიგნიდან და გარედან ტლანქადაა გასწორებული ბათქაშით, რომელიც ქვებს შორეებს არეებს ავსებს და ზედაპირების მნიშვნელოვან ნაწილებს ფარავს. ეკლესიის შესასვლელი დასავლეთიდანაა, კედლის ღიობი კავდრატული აგურითაა გამოყვანილი, იგი გარედან თაღოვანია, თაღი ჩასმული საფეხურით შეღრმავებულ არეში, რომელსაც ზემოდან აგურის ხერხული წყობით გამოყვანილი ფრიზი აგვირგვინებს. შესასვლელი შიგნიდან ხის ძელებითაა გადახურული. აფსიდში პატარა სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი, სარკმელის ქვემოთ კედელზე რიყის ქვით ნაგები ტრაპეზია მიდგმული, აფისი გადახურულია და დაბლებული პროპროციების, დაუდევრად ნაწყობი კონქის თაღის მოხაზულობას იმეორებს დარბაზის კამარაც. საკურთხევლი დარბაზის მიმართ შემაღლებულია საფეხურით და დარბაზისაგან აგურით ნაწყობი კანკელით იყო გამიჯნული, რომლის შუაშიც კარია, საკურთხევლის იატაკი აგურითაა მოგებული დარბაზის შუაში მოზდილი ქვევრია ჩაფლული. 2009 წელს ადგილობრივმა მოსახლეობამ ეკლესია შეაკეთა (პროექტის ავტორი არქიტექტორი ნ. ნიკაშუა), განაახლეს გარეთა კედლების საპირე წყობის მნიშვნელოვანი ნაწილი. მოეწყო აგურის ორსაფეხურიანი ლავგარდანი. გაჯით შელესეს და მთლიანად შეათეთრეს ეკლესია, ასევე გადახურეს კრამიტით. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 229-230.
ძირკოკის მთავარანგელოზთა ეკლესია

ძირკოკის მთავარანგელოზთა ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფლების ძირკოკის და ვეჯინის საზღვარზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია რიყის ქვითა და კირის სქელი ხსნარით. გამოყენებულია აგურიც. დაზიანებულია: ჩამონგრეული კამარის დასავლეთ ნაწილები და ლავგარდანი. ეკლესიაში შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი გარედან თაღოვანია, შიგნით სწორკუთხა. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რომელშიც ვიწრო თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ორივე მხარეს თითო ნიშაა. ჩრდილოეთ ნიშა გეგმით წრიულია და თაღითაა გადახურული, სამხრეთისა სწორკუთხაა და ერთმანეთზე კუთხით მიყრდნობილი ორი ბრტყელი ქვა ხურავს. შიგნით ნიშის აღმოსავლეთ გვერდში მოწყობილია პატარა ოთკუთხა შეღრმავება. სარკმლის ქვემოთ, კედელზე მიდგმულია ოთხწახნაგა ტრაპეზი. დასავლეთ კედელში, შესასვლელის ასწვრივ, შემორჩენილია სარკმლის წირთხლების ნაწილები. გიორგობიანი კ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 231.
ჭანდრის სასახლე

ჭანდრის სასახლე — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭანდრის სამხრეთ-დასავლეთ განაპირას, მცირე ქანობის ფერდობზე. განეკუთვნება XIX საუკუნეს. ეკუთვნოდა ანდრონიკაშვილებს. 1924 წლიდან 1980 წლამდე სხვადასხვა მიზნით გამოიყენებოდა, რის შედეგადაც თავდაპირველი სახე მნიშვნელოვნად აქვს შეცვლილი. 1980-იანი წლებიდან შენობა მიტოვებულია. მოხსნილია სახურავი, ტიხრების ნაწილი, იატაკი, კარ-სარკმლების ალათები და სხვა. შენობა გეგმით სწორკუთხაა, ნაგებია აგურისა და რიყის ქვის რიგების მონაცვლეობით, ე. წ. კახური წყობით. ნაგებობა მთავარი ფასადით ალაზნის ველისკენაა მიმართული. ამ მხარეს იგი ორსართულიანია, ზურგის მხარეს ერთსართულიანი. I სართული (ამოვსებულია მიწით) სამეურნეო დანიშნულებისაა. მას მთავარი ფასადის მხარეს ერთი კარი და ორი სარკმელი აქვს. II სართულზე სხვადასხვა ფართობის 9 ოთახია. ოთახები ორრიგადაა განლაგებული. მთავარ ფასადს, მთელ სიგრძეზე აივანი გასდევდა. გარედან I სართულის კარ-სარკმლები თარაზულადაა გადახურული, II სართულისა — მშვილდისებრი თაღებით. მათგან რამდენიმე ამოშენებულია. სარკმლის ღიობებს ირგვლივ სადა, რელიეფური ჩარჩო ევლება, რომელიც დასრულებულია მარტივი, ორსაფეხურიანი ლავგარდნით. მარკოზაშვილი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 231.