laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ლუგელა

„ლუგელა“ — სამკურნალო მინერალური წყალი. საბადო მდებარეობს საქართველოს ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტში, ხობისწყლის ხეობაში, სოფელ მუხურიდან 4 კმ-ზე, 290 მ სიმაღლეზე. წყალი გამოდის ბაიოსური ასაკის ძლიერ დისლოცირებული ქანებიდან. „ლუგელა“ ბუნებრივი მედიკამენტია, წარმოადგენს კალციუმის ქლორიდის 9,5%-იან ხსნარს. ქიმიური შედგენილობა Br 0 ' 15 − 0 ' 20 M 45 − 60 Cl 99 SO 4 1 Ca 90 ( NA + K ) 10 12 ° CpH 7 , 0 {\displaystyle {\ce {Br_{0{\text{'}}15-0{\text{'}}20}M_{45-60}{\tfrac {Cl{99}SO_{4}1}{Ca{90}(NA{+}K){10}}}{12}{\text{°}}CpH{7,0}}}} ; დებიტი 22მ3/დღე-ღამე. იხმარება სასმელად. ლუგელას პირველი ქიმიური ანალიზი აკადემიკოს რ. კუპცისის მიერ იქნა შესრულებული 1927 წელს. წარმოებს ჩამოსხმა, წელიწადში (1981) დაახლოებით 0,5 მლნ ბოთლი (0,5 ლ). „ლუგელა“ ურთულესი ქიმიური შემადგენლობისაა. იგი მიეკუთვნება ქლორიდული წყლების ჯგუფს, თვითონ ქმნის მინერალური წყლების ტიპს და ჰიდროქიმიურ ლიტერატურაში „ლუგელას“ წყლების სახელწოდებითაა ცნობილი. წამყვანი ელემენტებია: კალციუმის კათიონი და ქლორის ანიონი, დამახასიათებელია ბრომის არსებობა, თანმხლები გაზია მეთანი, მცირე რაოდენობით შეიცავს: ანიონებიდან ფტორს, იოდსა და სულფატს, ხოლო კატიონებიდან ნატრიუმს, კალციუმს და მაგნიუმს. მაღალი მინერალიზაციის გამო დიდხანს ინახება, ჩამოსხმისას არ საჭიროებს ნახშირორჟანგით გაჯერებას, აღნიშნული თივსებების გამო „ლუგელას“ მსოფლიოში ბადალი არ ჰყავს. სამედიცინო გამოკვლევებით დადგენილია, რომ მინერალური წყალი „ლუგელა“, მიეკუთვნება სამკურნალო–სასმელი წყლების კატეგორიას, რომელიც მიიღება მხოლოდ ექიმის დანიშნულებით. „ლუგელას“ სამკურნალო ჩვენებებია ტუბერკულოზი, ლულოვანი ძვლების მოტეხილობა, რაქიტი, ალეგიული დაავადებები, სისხლის შედედების დაქვეითება და სხვა. ფარმაკოქიმიის ინსტიტუტის მიერ დამუშავებულია „ლუგელას“ მინერალური წყლისაგან კბილის პასტის მიღების ტექნოლოგია. იგი დიდი წარმატებით გამოიყენება აგრეთვე მეცხოველეობასა და მეფრინველეობაში. წყლისაგან მიღებული მაღალი კონცენტრაციის ხსნარი, როგორც სიცივის გადამტანი აგენტი, წარმატებით გამოიყენება სამაცივრო დანადგარებში. ცერცვაძე ნ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 302. ნურმან არდია, ჭიჭიკო ჯანელიძე, სამეგრელო (გეოგრაფიული აპექტები) – თბილისი–ზუგდიდი, 1999 წ.
ლუი

ლუი შეიძლება აღნიშნავდეს: ლუი II (საფრანგეთი) ლუი III (საფრანგეთი) ლუი IV (საფრანგეთი) ლუი V (საფრანგეთი) ლუი VI (საფრანგეთი) ლუი VII (საფრანგეთი) ლუი VIII (საფრანგეთი) ლუი IX (საფრანგეთი) ლუი X (საფრანგეთი) ლუი XI (საფრანგეთი) ლუი XII (საფრანგეთი) ლუი XIII (საფრანგეთი) ლუი XIV (საფრანგეთი) ლუი XV (საფრანგეთი) ლუი XVI (საფრანგეთი) ლუი XVIII (საფრანგეთი)
ლუიზიანური ხავსი

ლუიზიანური ხავსი (ლათ. Tillandsia usneoides) — ბრომელიასებრთა ოჯახის ყვავილოვანი ეპიფიტური მცენარე. გავრცელებულია აშშ-ის სამხრეთ-აღმოსავლეთ შტატებიდან არგენტინასა და ჩილემდე. მისი ძალზე წვრილი, ძაფისებრი და დატოტვილი ღეროები ლიქენების მსგავსად გრძელ რუხ ფოჩებად კიდია ხეებზე. ლუიზიანური ხავსის ღეროებს ლეიბებისა და რილი ავეჯის დასატენად ხმარობენ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 307.
ლუკა იერუსალიმელი

ლუკა იერუსალიმელი, მუხაისძე (დ. დაახლოებით 1245 — გ. 1273), იერუსალიმის ჯვრის ქართული მონასტრის წინამძღვარი 1270-1273 წლებში. 1273 წელს ჯვრის მონასტერი მამლუქებმა მიიტაცეს და ლუკა იერუსალიმელი ქრისტიანობის დაცვისათვის სიკვდილით დასაჯეს. ლუკა იერუსალიმელის მარტვილობა გაბიძაშვილი ე., ქსე, ტ. 6, გვ. 308, თბ., 1983 ლუკა მუხაისძე/ იერუსალიმელი, XIII ს.–ის მეორე ნახევარი
ლუკა იერუსალიმელის მარტვილობა

„ლუკა იერუსალიმელის მარტვილობა“ — ქართული მწერლობის ანონიმური ძეგლი, რომელიც შეიქმნა XIV საუკუნის პირველ ნახევარში. „ლუკა იერუსალიმელის მარტვილობის“ ჩვენამდე მოღწეული ერთადერთი ნუსხა (მიაკვლია ნიკო მარმა 1902 წელს) მოგვიანებით უნდა იყოს ჩაკინძული XI საუკუნის ხელნაწერში. ტექსტი გამოსცა დავით ყიფშიძემ 1927 წელს. თხზულება, რომელიც იერუსალიმის ჯვრის ქართული მონასტრის წინამძღვრის ლუკა იერუსალიმელის ცხოვრების სვინაქსარული რედაქციაა, მნიშვნელოვანი წყაროა პალესტინის ქართული კოლონიის ისტორიის შესასწავლად. მეტრეველი ე., მასალები იერუსალიმის ქართული კოლონიის ისტორიისათვის (XI-XVII სს.), თბ., 1962; გაბიძაშვილი ე., ქსე, ტ. 6, გვ. 308, თბ., 1983
ლუკარნა

ლუკარნა (ფრანგ. lucarne < ლათ. lux „სინათლე“) — სარკმლის ღიობი სხვენის სახურავსა და გუმბათურ გადახურვაში. ლუკარნს ხშირად დეკორატიული დანიშნულება აქვს. გარედან ჩვეულებრივ, შემკულია საპირეებით, ნაძერწი მორთულობით და სხვა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 308.
ქურუმი

ქურუმი — წარმართული რელიგიური კულტების სასულიერო პირი, კერპთმსახური, ის,ვინც საკულტო-სარიტუალო საქმიანობას და ტაძრების მომსახურებას ეწეოდა. ქურუმები შეადგენდნენ ეგვიპტის საზოგადოების ყველაზე გავლენიან სოციალურ ფენას. ზოგჯერ ისინი დინასტიებსაც აფუძნებდნენ. მოგვიანებით ქურუმობას მემკვიდრეობითი ხასიათი მიიღო. ქურუმების იერარქია განსაკუთრებული ორგანიზებულობით გამოირჩეოდა. ყოველ ღვთაებას ჰყავდა თავისი კლირი (ორგანიზაცია), რომლის სათავეშიც უმაღლესი ქურუმი იდგა. მას ფარაონი ნიშნავდა. რაც უფრო მაღალი იყო ამა თუ იმ ღმერთის ადგილი პანთეონურ იერარქიაში, მით უფრო ძლიერი იყო კლირი. ყველაზე ძლიერი კლირის უმაღლესი ქურიმი ზოგჯერ ყველა კლირისა და ქურუმის უზენაეს ხელმძღვანელად ითვლებოდა. ახალი სამეფოს ხანიდან ყველაზე ძლიერი ორგანიზაცია ამონ-რას კლირი იყო. ქურუმები უმაღლეს ქურუმს ემორჩილებოდნენ. ქურუმთა ორგანიზაციაც რანგებად იყოფოდა. უმაღლეს ფენებში შედიოდნენ ე. წ. ჰემ-ნეჩერები — ღვთის მონები. ისინი კულტის მთავარი წარმმართველები იყვნენ. შემდეგ მოდიოდნენ ხერიხებები — წმინდა ტექსტების მცოდნენი და მკითხველნი („ხერი-ხები“-ი ქურუმთა ამ რანგის სახელია). დაბალი ფენის სასულიერო პირთა დიდი უმრავლესობა ტაძარში სამეურნეო სამუშაოებს ასრულებდა. მათ უაბებს — „სუფთებს“ უწოდებდნენ. განსაკუთრებული ადგილი ეკავათ ტაძარში მწერლებს — სეხ-პერ-ანხებს. ეს ყველაზე პატივსაცემი და პრესტიჟული თანამდებობა იყო. ქურუმები ვალდებულნი იყვნენ, თეთრი სელის სამოსი ცმოდათ. შალეულის ტარება აკრძალული ჰქონდათ. ზოგიერთი პანტერის ტყავითაც იმოსებოდა. ეცვათ თეთრი სანდლები. ხშირად განიბანებოდნენ და მთელ სხეულსა და თავზე თმას იპარსავდნენ. კლირში ერთიანდებოდნენ მომღერლებიც და მუსიკოსებიც. ძველი ეგვიპტის ქურუმობა უნიკალური მოვლენაა კაცობრიობის ისტორიაში. ხალხს სწამდა, რომ ქურუმები სამყაროს შესახებ ფუნდამენტურ ცოდნას ფლობდნენ, რომელსაც ადამიანებისთვის მარადიული სიცოცხლე უნდა მოეტანა. ძველ ეგვიპტელთა აზრით, მთელი ეს ცოდნა ჯერ კიდევ შორეული წარსულიდან იყო დაუნჯებული „მიცვალებულთა წიგნში“, რომელიც ყოველი ეგვიპტელის წმინდა წიგნად ითვლებოდა. ახალი სამეფოს ეპოქიდან დაიწყო განხეთქილება ფარაონებს და ქურუმებს შორის. შუმერი ქურუმების კასტა ცალკეულ ჯგუფებათ იყოფოდა, რომლებიც ვიწრო სარიტუალო პროცესებს აღასრულებდნენ: ერთნი ღვთისმსახურებასა და ტაძრის მუსიკას განაგებდნენ, მეორენი შემლოცველნი იყვნენ, მესამენი - ნათელმხილველნი, რომელთა მოვალეობას შეადგენდა ციურ მნათობებზე დაკვირვება, კეთილ და უკეთურ დღეთა გარჩევა. იყვნენ ქურუმები ქალებიც, რომლებსაც ხალხი დიდ პატივს სცემდა. ისინი სეზონურ დღესასწაულებზე საღვთო ქორწინების რიტუალს ასრულებდნენ. ადრე შუმერთა მთავარი ღვთაება იყო ენლილი. რელიგია ბოლომდე პოლითეისტური (მრავალღმერთიანი) დარჩა, თუმცა მისი განვითარების განსაზღვრულ პერიოდში (ჩვ. წ.-მდე XVIII საუკუნე) იგრძნობოდა მიდრეკილება მონოთეიზმისკენ (ერთღმერთიანობა). მაგალითად, მარდუქ-ენლილს თითქმის ყველა ღმერთის ატრიბუტები მიაწერეს. ↑ Жрец // Большой толковый словарь русского языка
ლუკიანე

ლუკიანე — VI საუკუნის I ნახევრისა და შუა წლების ქართველი საეკლესიო მოღვაწე, დავით გარეჯელის უახლოესი მოწაფეთაგანი. დავით გარეჯელის თხოვნით დააარსა გარეჯის მრავალმთის იოანე ნათლისმცემლის მონასტერი. ლუკიანეს შესახებ ცნობები დაცულია „დავით გარეჯელის ცხოვრების“ რედაქციებში. მისი მოღვაწეობის ეპიზოდები ფართოდ აისახა ქართულ იკონოგრაფიაში. ლომინაძე ბ., ქართული ფეოდალური ურთიერთობის ისტორიიდან (სენიორიები), ტ. 1, თბ., 1966; ლომინაძე ბ.,, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 309. ზ. თვალჭრელიძე, გარეჯის ნათლისმცემლის უდაბნო-მონასტერი, ძეგლის მეგობარი, 80, თბ., 1988
ლუკუნის მთა

ლუკუნის მთა, შინდლარი — მთიანი მასივი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარეში, დმანისის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ზემო ხრამის პლატოზე. წარმოადგენს მდინარეების გეტისწყლის, ორმაშენისა და მაშავერის (ხრამის აუზი) წყალგამყოფს. სიმაღლე ზღვის დონიდან 1899 მ. აგებულია მეოთხეული ვულკანური ლავებით. დამახასიათებელია მთის სტეპის ლანდშაფტი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 309.
ლურჯი ვეშაპი

ლურჯი ვეშაპი (ლათ. Balaenoptera musculus) — ძუძუმწოვარი ცხოველი ზოლიან ვეშაპისებრთა ოჯახისა. ტანად ყველაზე დიდი ცხოველია, მისი სხეულის სიგრძე 33 მ, მასა 150 ტ აღემატება. აქვს პატარა ზურგის ფარფლი, ზედა ყბაზე — 350-800 წყვილი რქოვანი შავი ფირფიტა. ლურჯი ვეშაპის არეალი ძალზე ფართოა, თუმცა თითქმის განადგურებულია. გვხვდება ერთეულებად, იშვიათად წყვილად ან 3 ერთად. იკვებება კიბოსნაირებით (თევზს არ ჭამს). ყოველ 2-3 წელიწადში დედალი შობს 1 ნაშიერს, რომლის სიგრძეა 6-8 მ, მასა 2-3 ტ. ნაშიერი 7-8 თვე რძით იკვებება (ვეშაპის რძე 35-60%-მდე ცხიმს შეიცავს). მაკეობა 11 თვემდე გრძელდება. სქესობრივ სიმწიფეს აღწევს 4-5 წლისა. ერთი ლურჯი ვეშაპი საშუალოდ იძლევა 15-20 ტ ცხიმს და 35-40 ტ ხორცს. 1966 წლიდან ლურჯ ვეშაპზე ნადირობა აკრძალულია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 314. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ლურჯი ვეშაპი
ლურჯი კაპარჭინა

ლურჯი კაპარჭინა (ლათ. Abramis ballerus) — თევზი კობრისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძე 40 სმ, მასა 600 გ აღწევს. ზედა ნაწილს მოლურჯო ელფერი დაჰკრავს. გვერდები და მუცელი ვერცხლისებრ-თეთრია და ოქროს ელფერი აქვს. ბინადრობს დიდ ტბებსა და მდინარეებში. გავრცელებულია ევროპაში, ჩრდილოეთის, ბალტიის, შავი, აზოვის, კასპიის ზღვებში. იკვებება ზოოპლანქტონით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 314.
ლურჯი ნარი

ლურჯი ნარი, ლურჯეკალა (ლათ. Eryngium) — მცენარეთა გვარი ქოლგოსანთა ოჯახისა. მრავალწლოვანი, იშვიათად ორ- ან ერთწლოვანი ბალახია. 230-მდე სახეობა გავრცელებულია ტროპიკულ, სუბტროპიკულ და ზომიერ სარტყლებში (უპირატესად მექსიკასა და სამხრეთ ამერიკაში). საქართველოში 5 სახეობაა. ზოგიერთი სახეობა სარეველაა. Eryngium planum შეიცავს საპონინებს და ეთეროვან ზეთებს, იხმარება ამოსახველებელ საშუალებად. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 314.
ლურჯი სუფრა

ლურჯი სუფრა — ქართული ტრადიციული სუფრის ერთ-ერთი ნიმუში, რომელიც უმთავრესად აღმოსავლეთ საქართველოში იყო გავრცელებული. მზადდებოდა თბილისის, გორის, თელავის საჩითავ სახელოსნოებში. ლურჯი სუფრის მხატვრული მოტივები მრავალფეროვანი იყო. მხატვრული ორნამენტის ისეთ ტრადიციულ ელემენტებში, როგორიცაა ასტრალური და მცენარეული მოტივები, ზოომორფული და ანთროპომორფული სახეები, თავისებურადაა ასახული ქართველი ხალხის უძველეს მსოფლმხედველობასთან დაკავშირებული წარმოდგენები. ლურჯი სუფრის საყოფაცხოვრებო მოტივებიდან აღსანიშნავია სუფრის ატრიბუტები: დანა, ჩანგალი, კოვზი, აგრეთვე ქართული კაბასა და ჩოხა-ახალუხში გამოწყობილი მოცეკვავე მამაკაცთა და მანდილოსანთა გამოსახულებანი. ლურჯი სუფრას ფართოდ ხმარობდნენ გვიანდელი ფეოდალური ხანის ქართული საზოგადოების ყველა ფენაში. XVII საუკუნის I ნახევარში რუსული წყაროების მიხედვით, აღმოსავლეთ საქართველოს სამეფო კარზე მიღებული ეტიკეტით ლურჯი სუფრა დარბაზობის დროს კარისკაცთა პურობისათვის ყოფილა განკუთვნილი. XIX საუკუნეში ლურჯი სუფრა ფართოდ იყო გავრცელებული თბილისის მოსახლეობაში, განსაკუთრებით მოქალაქეთა ყოფაში სხვადასხვა დღეობასთან დაკავშირებულ პურობასა და საქორწინო წვეულებებში. აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთში (მთიულეთში) ახლო წარსულამდე იყო შემონახული ვიწროგანიანი და გრძელი ლურჯი სუფრები, რომლებიც სათემო დღეობებზე საწესო პურობისთვის იყო განკუთვნილი. XVIII–XIX საუკუნეებში ლურჯი სუფრების საყურადღებო კოლექცია დაცულია საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის ფონდებში. 2017 წლის 2 ივნისიდან ლურჯი სუფრის დამზადების ტრადიციულ ტექნოლოგიასა და კულტურას მინიჭებული აქვს საქართველოს არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი. დაჩითვა ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 314-315. ბრაილაშვილი ნ., ლურჯი სუფრები (ალბომი), თბ., 1964; Полиевктов М. А., Материалы по истории грузино-русских взаимоотношений. 1615–1640, Тб., 1937; საკრალური ლურჯი სუფრა, რადიო თავისუფლება. ლურჯი სუფრა, ქართული მატერიალური კულტურის ეთნოგრაფიული ლექსიკონი. ↑ საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტოს გენერალური დირექტორის ბრძანება № 2/60
ფილარმონია

ფილარმონია (ბერძნ. philéo — მიყვარს და harmonía — ჰარმონია) — საკონცერტო ორგანიზაციებისა და საზოგადოებების სახელწოდება ზოგიერთ ქვეყანაში. XIX საუკუნეში ევროპისა და ამერიკის ქალაქებში (პეტერბურგი, მოსკოვი, ბერლინი, ლონდონი, ნიუ-იორკი და სხვა) შეიქმნა ფილარმონიული საზოგადოებები, რომლებიც პროპაგანდას უწევდნენ სიმფონიურ მუსიკას. XX საუკუნეში ასეთი საზოგადოებები ფართოდ გავრცელდა, ევროპის სოციალისტურ ქვეყნებში და საბჭოთა კავშირში სახელმწიფო ორგანიზაციებად იქცნენ. სსრკ-ში ფილარმონიის მიზანი იყო მუსიკალური ნაწარმოებების, შემსრულებელთა ხელოვნების, აგრეთვე საესტრადო ხელოვნების სხვადასხვა სახეობის (ცეკვა, მხატვრული კითხვა და სხვა) პოპულარიზაცია. პირველი ფილარმონიები ჩამოყალიბდა პეტროგრადში (1921), მოსკოვში (1922). სსრკ-ში სულ 140-მდე ფილარმონია იყო. ფილარმონიას მუდმივ შტატში ჰყავს შემსრულებლები, მუსიკალური კოლეკტივები (სიმფონიური და კამერული ორკესტრები, გუნდები). საქართველოში ფილარმონიული საზოგადოება შეიქმნა 1905 წელს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 300.
ლუფა

ლუფა (ლათ. Luffa) — მცენარეთა გვარი გოგრისებრთა ოჯახისა. მცოცავღეროიანი ერთწლოვანი ბალახებია. აქვთ ერთსქესიანი, დიდი ყვითელი ან თეთრი ყვავილები და მრავალთესლიანი, მშრალი, ბოჭკოვანი ნაყოფი. 6-8 სახეობა (სხვა მონაცემებით 20-მდე) ტროპიკებში იზრდება. უფრო ცნობილია ცილინდრული ლუფა (ლათ. Luffa cylindrica) და წახნაგოვანი ლუფა (ლათ. Luffa acutangula). ორივე სახეობა ძირითადად კულტივირებულია ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში (იაპონია, ინდოეთი, ინდოჩინეთი, ეგვიპტე, ტროპიკული ამერიკა, აშშ, მცირე აზია). მოჰყავთ აგრეთვე კავკასიასა და ყირიმის შავი ზღვის სანაპიროზე, ჩრდილოეთ კავკასიასა და შუა აზიაში. მკვახე ნაყოფი იჭმება. მწიფე ნაყოფს დამუშავების შემდეგ იყენებენ საბანაო ღრუბლად, ქუდების და სხვა ნივთების დასამზადებლად. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 316.
ლუფარი

ლუფარი (ლათ. Pomatomus saltatrix) — თევზის ერთადერთი სახეობა ლუფარისებრთა ოჯახისა. აქვს წაგრძელებული სხეული, რომლის სიგრძე 115 სმ, მასა 15 კგ აღწევს. გვხვდება ტროპიკულ და ზომიერ ზღვებში. ყოფილ სსრკ-ში — შავ და აზოვის ზღვებში. მტაცებელია. იკვებება სხვადასხვა თევზით. ძვირფასი თევზია, გემრიელი ხორცი აქვს. რეწვის ობიექტია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 316.
ლუხვანო

ლუხვანო — ცაგერის მუნიციპალიტეტის სოფლების ზედა ლუხვანოსა და ქვედა ლუხვანოს ძველი სახელწოდება. ლუხვანოს ტერიტორიაზე აღმოჩენილია ძვ. წ. X-VIII საუკუნეების ბრინჯაოს ნივთების განძი (ცულები, შუბისპირები და სხვა); დაცულია ერმიტაჟში (სანქტ-პეტერბურგი). სახაროვა ლ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 319.
ლუხუნი

ლუხუნი — მდინარე ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში, რიონის მარჯვენა შენაკადი. სათავე აქვს ლეჩხუმის ქედის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2650 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 39 კმ, აუზის ფართობი 239 კმ². საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულ-ზაფხულზე, წყალმცირობა - ზამთარში, წყალმოვარდნები - შემოდგომაზე. საშუალო წლიური ხარჯი 12,1 მ³/წმ. სოფ. ურავთან მდინარეზე აგებულია ჰესი. ქვემო დინებაში იყენებენ ხე-ტყის დასაცურავებლად. აფხაზავა ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 319. ↑ ვახუშტი ბატონიშვილი „აღწერა სამეფოსა საქართველოსა“ გვ. 159 — თბილისი, 1941
საჭიროება

საჭიროება არის რაღაცისადმი უკმარისობის გრძნობა, რომელსაც განიცდის ადამიანი. ადამიანური საჭიროება შეიძლება იყოს: ფიზიკური — საჭიროება საკვების, ტანსაცმლის, სითბოსი და უსაფრთხოების; სოციალური — საჭიროება სხვა ადამიანებთან ურთიერთობის, სულიერი სიახლოვისა და სიყვარულისა ; ინდივიდუალური — საჭიროება ცოდნისა და თვითგამოხატვისა. როდესაც საჭიროება არ კმაყოფილდება, ადამიანი ეძებს საშუალებას, რომლის მეშვეობითაც შეიძლება დაიკმაყოფილოს ეს საჭიროება ან ახშობს მას.
ალბერ ლებრანი

ალბერ ლებრანი (ფრანგ.: Albert Lebrun), (დ. 29 აგვისტო, 1871, ლოთარინგია, საფრანგეთი — გ. 6 მარტი, 1950, პარიზი) — ფრანგი პოლიტიკოსი, საფრანგეთის უკანასკნელი პრეზიდენტი მესამე რესპუბლიკის პერიოდში 1932–1940 წლებში. Albert Lebrun, Témoignage, Plon, 1945 (ფრანგული) Notice d'Albert Lebrun dans les annales de l'École des mines (ფრანგული) Biographie plus complète et petite exposition virtuelle sur Albert Lebrun
ადოლფ ტიერი

ლუი-ადოლფ ტიერი (ფრანგ. Louis-Adolphe Thiers) (მარსელი 16 აპრილი 1797 - 3 სექტემბერი 1877) ფრანგი პოლიტიკოსი და ისტორიკოსი. საფრანგეთის პრემიერ-მინისტრი მეფე ლუი-ფილიპის დროს 1836 - 1839 და 1840 წლებში და პრეზიდენტი 1871 - 1873 წლებში. Bury, J.P.T. and R. P. Tombs. Thiers, 1797–1877: A Political Life (1986) 307p; the standard scholarly biography Mitchell, Allan. "Thiers, MacMahon, and the Conseil supérieur de la Guerre," French Historical Studies, Fall 1969, 6#2 pp 232–52 in JSTOR Tombs, Robert. "The Thiers Government and the Outbreak of Civil War in France, February–April 1871," Historical Journal, Dec 1980, 23#4, pp 813–831 in JSTOR ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ადოლფ ტიერი Site listing links to the Third Republic Page on history of French flags with brief outline of formation of the Third Republic Adolphe Thiers — ნამუშევრები პროექტ „გუტენბერგზე“ ადოლფ ტიერი — ნამუშევრები საიტზე Internet Archive
პატრის მაკ-მაჰონი

მარი ედმ პატრის მორის დე მაკ-მაჰონი (ფრანგ. Marie Edme Patrice Maurice de Mac-Mahon) (დ. 13 ივნისი, 1808 — გ. 17 ოქტომბერი, 1893) — ფრანგი გენერალი და პოლიტიკოსი, მაჯენტას პირველი ჰერცოგი, საფრანგეთის სახელმწიფოს მეთაური 1873 წლიდან 1875 წლამდე და საფრანგეთის პრეზიდენტი 1875-1879 წლებში. D.W. Brogan, France Under the Republic: The Development of Modern France (1870-1939) (1940) pp 127–43. ↑ Find a Grave — 1996. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q63056"></a> ↑ senat.fr <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q111695467"></a> ↑ Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ 4.0 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 Léonore database — ministère de la Culture. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2886420"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q384602"></a> ↑ https://www.legiondhonneur.fr/fr/actualites/les-insignes-de-lordre-de-lelephant-demmanuel-macron-deposes-au-musee/1774/2
ლუხუნის დარიშხანის საბადო

ლუხუნის (ლუხუმის) დარიშხანის საბადო, მდებარეობს ამბროლაურის რაიონში, მადნისღელის (მდინარე ლუხუნის მარცხენა შენაკადი) ხეობაში. საბადო დაკავშირებულია ზედაიურულ-ქვედაცარცული ფლიშის ზედა კარბონატულ წყებასთან. წყების სამხრეთ პერიფერიაზეა შეცოცების ტიპის რღვევა, რომლის ფარგლებშიც ლოკალიზებულია მადნიანი სხეული. მთავარი მადნეული მინერალებია რეალგარი და აურიპიგმენტი. საბადო მიეკუთვნება ჰიდროთერმულ ტიპს. წარმოშობილია დაბალ და ნაწილობრივ საშუალო ტემპერატურაზე, ძირითადად გვერდითი ქანების მეტასომატური შეცვლის შედეგად და უკავშირდება კაინოზოური ასაკის მაგმატიზმს. ლუხუნის დარიშხანის საბადოს ბაზაზე სოფ. ურავში მუშაობს რაჭის სამთომეტალურგიული კომბინატი. კახაძე ე., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 319.
ლუხუნისწვერი

ლუხუნისწვერი — მთა საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ლენტეხის, ონისა და ამბროლაურის მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს ლეჩხუმის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, მდინარეების რიონის, ლუხუნისა და ხიდურის (ცხენისწყლის მარცხენა შენაკადი) წყალგამყოფი. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3185 მ. აგებულია იურული ნალექებით — თიხიანი და კირიანი ფიქლებით. კალთებზე ალპური მდელოებია. ლუხუნისწვერზე გზა ადის მდინარე ლუხუნის ხეობიდან. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 319.
ლუჰა

ლუჰა — მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფლების ზედა ლუჰისა და ქვედა ლუჰის ძველი სახელწოდება. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 319.
მააკია

მააკია (ლათ. Maackia) — ფოთოლმცვივან მცენარეთა გვარი პარკოსანთა ოჯახისა. აღმოსავლეთაზიური გვარია. შეიცავს 5-6 სახეობას. ყოფილ სსრკ-ში ბუნებრივად გავრცელებულია მხოლოდ 1 სახეობა — ამურის მააკია (ლათ. Maackia amurensis). ხშირვარჯიანი ხეა, რომლის სიმაღლე 15-20 მ აღწევს. მისი ფოთლები და ნორჩი ყვავილები დაფარულია აბრეშუმისებრი ბუსუსით. მეტწილად იზრდება შორეულ აღმოსავლეთში, კორეასა და ჩრდილო-აღმოსავლეთ ჩინეთში. კულტივირებულია დეკორატიულ მცენარედ, აგრეთვე ხევებისა და ფერდობების გასამაგრებლად. კარგად ხარობს ბათუმის ბოტანიკურ ბაღში. აქვს მაგარი და ძნელად ლპობადი მერქანი, რომელსაც სახარატო და სადურგლო საქმეში იყენებენ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 320.
მაანიკვარა

მაანიკვარა — მდინარე საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში. სათავე აქვს ბზიფის ქედის სამხრეთ განშტოებაზე, ზღვის დონიდან 945 მ სიმაღლეზე, ერთვის შავ ზღვას. სიგრძე 10.9 კმ, აუზის ფართობი 38.9 კმ². საზრდოობს წვიმის, თოვლისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყლის დანარჩენ დროს — წყალმოვარდნები. წყლის საშუალო წლიური ხარჯი 1.77 მ³/წმ. მდინარე მაანიკვარა მოედინება მდინარე ფსირცხას აღმოსავლეთით, რომელთა შორის მდებარეობს კარსტული წარმონაქმნი — მაანიკვარის შახტი. აფხაზავა ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 320.
მაბუია

მაბუია (Mabuya) — ხვლიკების გვარი სცინკისებრთა ოჯახისა. მათი სხეულის სიგრძე 22 სმ აღწევს. ჩვეულებრივ მურაა, ღია ფერის ზოლები დასდევს. კიდურები კარგად აქვს განვითარებული. გვარში 90-მდე სახეობაა. გავრცელებულია აფრიკაში, მადაგასკარზე, სამხრეთ აზიაში, სამხრეთ და ცენტრალურ ამერიკაში და ანტილის კუნძულებზე. იკვებებიან მწერებით და მზორე ზომის უხერხემლოებით. ზოგი კვერცხმდებია, უმრავლესობა კი — კვერცხცოცხლადმშობი. სომხეთში, თურქმენეთში და სამხრეთ-აღმოსავლეთ უზბეკეთში გვხვდება ოქროსფერი მაბუია (Mabuya aurata). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 321.
მაგანა (მრავალმნიშვნელოვანი)

მაგანა შეიძლება აღნიშნავდეს: მაგანა — მდინარე წალენჯიხის მუნიციპალიტეტში; მაგანა — უღელტეხილი აფხაზეთის კავკასიონზე.
მაგანა

მაგანა — მდინარე წალენჯიხის მუნიციპალიტეტში, სათავე აქვს ეგრისის ქედის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2460 მ სიმაღლეზე, სიგრძე 34 კმ, აუზის ფართობი 141 კმ². ერთვის მდინარე ენგურს მარცხნიდან ქალაქ ჯვართან. საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმცირობა — ზაფხულსა და ზამთარში, წყალმოვარდნები — შემოდგომაზე. საშუალო წლიური ხარჯი 8.10 მ³/წმ. მაგანის სათავეში, ზ. დ. 2654 მეტრზე მდებარეობს ტობავარჩხილის ტბა. ენციკლოპედია „საქართველო“ — მაგანა აფხაზავა ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 322. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 65. ↑ საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2009. — გვ. 107.
მაგანის უღელტეხილი

მაგანის უღელტეხილი — უღელტეხილი საქართველოსა და რუსეთის (ყარაჩაი-ჩერქეზეთი) საზღვარზე, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს აფხაზეთის კავკასიონის მთავარ წყალგამყოფ ქედზე, მდინარეების გრიბზისა (ბზიფის მარჯვენა შენაკადი) და მაგანის (დიდი ლაბის მარცხენა შენაკადი) სათავეებთან. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2265 მ. უღელტეხილის მიდამოები აგებულია პალეოზოური კრისტალური ქანებით, შემოსილია სუბალპური მდელოებით. გადადის საჭაპანო გზა, რომელიც აკავშირებს ბზიფის ხეობას ჩრდილოეთ კავკასიის (ყარაჩაი-ჩერქეზეთის) სოფლებთან. მარუაშვილი ლ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 322. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 65. ↑ საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2009. — გვ. 107.
მაგარი ხორბალი

მაგარი ხორბალი (ლათ. Triticum durum) — ხორბლის ტეტრაპლოიდური სახეობა. მსოფლიოში გავრცელების მიხედვით II ადგილი უკავია რბილი ხორბლის შემდეგ. ყოფილ სსრკ-ში უმთავრესად ევროპის ნაწილშია კულტივირებული. პოლიმორფული სახეობაა. ძირითადად გავრცელებულია საგაზაფხულო ფორმა. აქვს მსხვილი, მაღალხარისხოვანი ცილებით მდიდარი მარცვალი. ფქვილის წარმოებაში იყენებენ რბილი ხორბლის ფქვილის ხარისხის გასაუმჯობესებლად. საქართველოში უმეტესად თესავენ შავთავთავიან და შავფხიან ავტოქტონურ ჯიშებს („შავფხა“). ძვირფასი სასელექციო მასალაა ხორბლის ახალი ჯიშებისა და ფორმების შესაქმნელად. სოკოვან დაავადებათა მიმართ გამძლეა. თავთუხი სიხარულიძე მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 322.
მაგნოლია

მაგნოლია (ლათ. Magnolia) — მცენარეთა გვარი მაგნოლიასებრთა ოჯახისა. მარადმწვანე ან ფოთოლმცვივანი ხეები და ბუჩქებია. მეტწილად დიდი ფოთლები აქვთ. ყვავილები კენწრული და ორსქესიანია, უმეტესად სურნელოვანი, იშვიათად მყრალი. ნაყოფი გირჩისებრი, მრავალფოთლურაა, საიდანაც ძაფზე ჩამოკიდებული, წითელ გარსში მოქცეული თესლი. ცნობილია მაგნოლიის 80-მდე სახეობა, მათგან 20-მდე სახეობა ჩრდილოეთ ამერიკაში იზრდება, დანარჩენი — სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში. მაგნოლია კულტურაში ფართოდ არის დანერგილი. კარგად ხარობს ნოყიერ, ტენიან, დრენირებულ ნიადაგზე. ამრავლებენ თესლით, კალმით (სათბურში). ყოფილ სსრკ-ში კულტივირებულია 16 სახეობა, უმეტესად დიდყვავილა მაგნოლია (ლათ. Magnolia grandiflora), რომელიც შეიცავს ეთერზეთებს, გლიკოზიდებსა და ალკალოიდებს. საქართველოში მაგნოლია მოშენებულია თბილისში, წინანდალში, ქუთაისში და სხვა ადგილებში, უფრო მეტად კი შავი ზღვის სანაპიროზე. სხიერელი ვ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 338.