laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
კონსტანტინე გელოვანი

კონსტანტინე (კოწია) ლევანის ძე გელოვანი (დ. 8 დეკემბერი, 1873, სოფ. სპათაგორი, ახლანდ. ცაგერის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1932) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, გენერალი (1918). დაიბადა მილიციის პოდპორუჩიკის, თავად ლევან გელოვანის და დესპინე შარვაშიძის ოჯახში. ჰყავდა ორი ძმა — ვარლამი (იურისტი, რუსეთის სახელმწიფო სათათბიროს წევრი) და პლატონი (აგრონომ-ეკონომისტი, რეპრესირებული, გარდაიცვალა ციხეში 1937 წელს). კოწია გელოვანი სამხედრო სამსახურში ირიცხებოდა 1892 წლიდან. დაამთავრა თბილისის ქვეით იუნკერთა სასწავლებელი და მიიღო პოდპორუჩიკის წოდება (1897). მსახურიბდა ერევნის მე-13 ლაიბ-გრენადერთა პოლკში, რუსეთ-იაპონიის ომის (1904-1905) დროს კი გადაიყვანეს ყუბანის მე-7 პლასტუნთა ბატალიონში. 1907 წელს დაუბრუნდა ერევნის პოლკს და გახდა შტაბს-კაპიტანი. I მსოფლიო ომის დროს იბრძოდა ჩრდილო-დასავლეთ ფრონტზე, სადაც ორჯერ დაიჭრა. მიიღო პოდპოლკოვნიკის (1915) და პოლკოვნიკის (1916) წოდებები. 1916 წლის დეკემბერში დაინიშნა ახლადჩამოყალიბებული მანგლისის 23-ე გრენადერთა პოლკის მეთაურად. 1918 წლიდან მსახურობდა ქართულ ჯარში, მეთაურობდა 1-ლი დივიზიის მე-4 ლეგიონს. 1919 წელს იმყოფებოდა გენერალ გიორგი მაზნიაშვილის დაქვემდებარებაში და მონაწილეობდა ახალციხისა და ახალქალაქის მაზრებში პანთურქისტების მიერ მოწყობილი ამბოხების ჩახშობაში. დაჯილდოებული იყო წმ. სტანისლავის III (ხმლებითა და ბაბთით, 1905), წმ. ანას IV (1905), წმ. გიორგის IV (1915, სოფ. ბარგოვოსა და პრჟეჩეს მიდამოებში 1914 წლის 25 ნოემბრის ბრძოლაში გამოჩენილი სიმამაცისთვის), წმ. ანას III (ხმლებითა და ბაბთით, 1915), წმ. ვლადიმერის IV (ხმლებითა და ბაბთით, 1915), წმ. ანას II (ხმლებითა და ბაბთით, 1915) და წმ. გიორგის III (1918, მიანიჭა დამოუკიდებელი საქართველოს მთავრობამ) ხარისხის ორდენებით. ბახტაძე, მ., საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 89. გოგიტიძე, მ., ბეჟიტაშვილი, გ., „სამხედრო ფიცის ერთგულნი“, თბილისი, 2015. — გვ. 24-25, ISBN 978-9941-0-7386-1. ფალერისტიკის ისტორიის ზოგიერთი საკითხისათვის საქართველოში (1918 წელი). / ოთარ ჟორდანია // კულტურათაშორისი კომუნიკაციები, №11. - 2010. - გვ. 122-127. კონსტანტინე გელოვანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი Геловани, Константин Леванович. // Проект «Русская армия в Великой войне».
Eagle-Eye Cherry

Eagle-Eye Cherry (დ. 7 მაისი, 1969. სტოკჰოლმი, შვედეთი) — შვედი მუსიკოსი. იგი არის ჯაზ-მუსიკოსის დონ ჩერის შვილი. მისი ნახევარდები ნენე ჩერი და ტიტიო ასევე წარმატებული მუსიკოსები არიან, ხოლო ძმა - უილ მარსდენი წარმატებული ბრიტანელი ტენისისტია . სტუდიური ალბომები Desireless (1997) Living in the Present Future (2000) Sub Rosa (2003) Can't Get Enough (2012) Streets of You (2018) Back on Track (2023) ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2014-08-02 საიტზე Wayback Machine. Eagle-Eye Cherry კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
იოშიჰიდე სუგა

იოშიჰიდე სუგა (იაპონ. 菅 義偉; დ. 6 დეკემბერი 1948) — იაპონელი პოლიტიკოსი და იაპონიის ყოფილი პრემიერ-მინისტრი. ის მსახურობდა იაპონიის მინისტრთა კაბინეტის გენერალურ მდივნად პრემიერ-მინისტრ შინძო აბეს კაბინეტში 2012-2020 წლებში და ასევე იკავებდა იაპონიის შინაგან საქმეთა და კომუნიკაციის მინისტრის თანამდებობას 2006-2007 წლებში. იოშიჰიდე სუგა დაიბადა მარწყვის მომყვანი ფერმერების ოჯახში აკიტას პრეფექტურაში. საცხოვრებლად ტოკიოში გადასვლისა და უმაღლესის სკოლის დასრულების შემდეგ, მან ჩააბარა ჰოსეის უნივერსიტეტში. ჰოსეის უნივერსიტეტის სამართლის სკოლის დასრულების შემდეგ 1975 წელს იოშიჰიდე გახდა დეპუტატ ჰიკოსაბურო ოკონოგის დამხმარე. 1987 წელს სუგა აირჩიეს ქალაქ იოკოჰამას მუნიციპალურ ასამბლეაში (საკრებულოში) . 1996 წელს ლიბერალურ-დემოკრატიული პარტიის სახელით კენჭი იყარა პარლამენტის არჩევნებში. კანაგავას პრეფექტურის მეორე ოლქში გამარჯვების შემდეგ, იოშიჰიდე სუგა იაპონიის პარლამენტის წევრი გახდა. ↑ „Japan’s Next Prime Minister Emerges From Behind the Curtain“. The New York Times. 14 September 2020. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 16 September 2020. ციტირების თარიღი: 16 September 2020.
ვლადიმერ ნონიკაშვილი

ვლადიმერ ნონიკაშვილი (დ. 1 აპრილი, 1962, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი პოლიტიკოსი. დაიბადა 1962 წლის 1 აპრილს. დაამთავრა თბილისის 130-ე საჯარო სკოლა. 1979-1984 წლებში სწავლობდა საქართველოს პოლიტექნიკური უნივერსიტეტის სატრანსპორტო ფაკულტეტიზე, ხიდები და გვირაბები - ინჟინერ მშენებელი. 1980-1982 წლებში სწავლობდა საქართველოს პოლიტექნიკური უნივერსიტეტში — ათეიზმი და რელიგია - მეორადი ფაკულტეტი. 1980-1983 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, საერთაშორისო ურთიერთობების ფაკულტეტზე. 1984-1991 წლებში მუშაობდა „კავგიპროტრანსში“, ხელოვნურ ნაგებობათა განყოფილების ინჟინერად. 1991 წელს დააფუძნა გამომცემლობა „არსი“, რომლის დირექტორიც იყო 1991-1997 წლებში. 1997 წელს დააფუძნა გამომცემლობა „ჯალი“, რომლის დირექტორიც იყო 2005 წლამდე. 2005 წელს დააფუძნა გამომცემლობა „პარაგრაფი“, რომლის დირექტორიც არის 2005 წლიდან. 2017 წელს იყო თბილისის საკრებულოს დიდუბის რაიონის მაჟორიტარობის კანდიდატი. 2018 წელს იყო საქართველოს პრეზიდენტობის კანდიდატი. საპრეზიდენტო არჩევნებში მოიპოვა 633 ხმა (0,04%). საპრეზიდენტო კანდიდატი: ვლადიმერ ნონიკაშვილი[მკვდარი ბმული]
სულხანიშვილი

საკუთარი სახელი სულხანიშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ალექსანდრე სულხანიშვილი — მთარგმნელი, კალიგრაფი ალექსანდრე სულხანიშვილი — სამხედრო პირი, ემიგრანტი თამარ სულხანიშვილი — მსახიობი იოსებ სულხანიშვილი — ფილარმონიული საზოგადოების პირველი თავმჯდომარე ნიკო სულხანიშვილი — კომპოზიტორი, ლოტბარი, მომღერალი სულხან სულხანიშვილი — კერამიკოსი
ფორთოხლის წვენი

ფორთოხლის წვენი - ფორთოხლის ხის ნაყოფის თხევადი ექსტრაქტი, მიიღება ნაყოფის გაწურვით. გამოიუენება ნებისმიერი სახეობის ფორთოხალი, უმეტესად ტკბილი ფორთოხალი ან სხვადასხვა სახეობის წვენის ნარევი. ფერით ჩვეულებრივად ნარინჯისფერი ან მოყვითალოა, ფორთოზლის ჯიშის მიხედვით შეიძლება მოწითალო ან მოვარდისფროც იყოს. ქარხნული წარმოებისას სითბოთი დამუშავებული ფორთოხლის წვენიდან ცლიან ჟანგბადს, რის გამოც ის უფრო დიდ ხანს ინახება, მაგრამ კარგავს გემოს უმეტესობას, რაც დანამატებით და არომატიზატორებით კომპენსირდება. გემოს გასაძლიერებლად შეიძლება წვენის გაშრობა ან კონცენტრირება და შემდეგ წყლის დამატება. მსოფლიოში ფორთოხლის წვენის წამყვანი მწარმოებელი აშშ და ბრაზილიაა. 2000 წლის მაჩვენებლებით წლიურად მზადდება სასმელის 60 მილიონი ტონა. მეორე მსოფლიო ომის დროს ამერიკელი ჯარისკაცები უარს ამბობდნენ არასასიამოვნო გემოს მქონე ლემონის კრისტალების მიღებაზე, რომლებსაც მათ ურიგებდნენ როგორც ვიტამინ C მდიდარ პროდუქტს. ფედერალური მთავრობის და ფლორიდას შტატის ციტრუსების დეპარტამენტიზ დავალებით მეცნიერების ჯგუფმა დაიწყო მუშაობა მსგავსი პროდუქტის შესაქმნელად უფრო სასიამოვნო გემოთი. ომის დასრულებიდან სამი წლის შემდეგ, მაგრამ მათ გამოიგონეს კონცენტრირებულო ფორთოზლის წვენი. 1940-იან წლებში ხელმისაწვდომი წვენისგან განსხვავებით ის უფრო გემრიელი და ხელმისაწვდომი იყო და უფრო დიდ ხანს ინახებოდა. ამერიკაში სასმელი სწრაფად გახდა პოპულარული, უმეტესად როგორც საუზმის სასმელი. 1967 წელს ფლორიდის შტატის ეკონომიკისთვის ციტრუსების მნიშვნელობის გამო ფორთოზლის წვენი ფლორიდის ოფიციალური სასმელი გახდა [1]. 1980 და 1990-იან წლებში საკვების მეცნიერები ფორთოხლის წვენს კიდევ უფრო აუმჯობესებდნენ. წვენის სარგებლობა ჯანმრთელობისთვის სადავოა - ის შეიცავს დიდი რაოდენობით ვიტამინ C, სუფთა წვენი იხმარება ანემიის, ათეროსკლეროზის, გიპერტონიის, გასტრიტის, მეტეორიზმის, ღრძილების სისხლდენის, გაცივების, ჭარბწონიანობის, ინფექციური და მწვავე რესპირატორული დაავადებების მკურნალობისას და აუმჯობესებს სისხლის მიმოქცევას, მაგრამ ასევე შეიცავს დიდი რაოდენობით შაქარს [2] და ზრდის დიაბეტის გაჩენის რისკს და საზიანოა კბილის მინანქრისთვის (წვენის კბილის მინანქართან კონტაქტის თავიდან ასაცილებლად რეკომენდებულია საწრუპის ხმარება). ზოგ ქვეყანაში უფრო სასარგებლოდ ითვლება ფორთოხლოს დაუწურელი ნაყოფის ჭამა.
ვასილი ლელუაშვილი

ვასილი ლელუაშვილი (დ. 21 ივლისი, 1958, სოფელი წავკისი, გარდაბნის რაიონი) — ქართველი პოლიტიკოსი. 1981 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ავტომექანიკური ფაკულტეტი. 1999 -2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი “. ვასილი ლელუაშვილი — ბიბლიოვიკი ვასილი ლელუაშვილი — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი (მოძველებული / არქივი / ახალი არქივი) პირველი არხი — 2011 წლის 26 მაისის აქციის დარბევაზე სასამართლო განხილვები 14 ივნისს გაგრძელდება ვასილ ლელუაშვილი ბრალს არ აღიარებს
ჩხეტიანი

საკუთარი სახელი ჩხეტიანი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: გივი ჩხეტიანი — სპორტსმენი (ფეხბურთი) დარეჯან ჩხეტიანი — ექიმი, პოლიტიკოსი კახაბერ ჩხეტიანი — სპორტსმენი (ფეხბურთი) მზია ჩხეტიანი — მწერალი ქრისტეფორე ჩხეტიანი — გენერალ-მაიორი
დედოფალ მარიას დაწესებულებათა უწყება

დედოფალ მარიას დაწესებულებათა უწყება (რუს. Ведомство учреждений императрицы Марии) — რუსეთის იმპერიაში უწყება, რომელსაც ექვემდებარებოდა კეთილშობილ ქალთა ინსტიტუტები, ქალთა გიმნაზიები, ბავშვთა თავშესაფრები, უსინათლო და ყრუ-მუნჯ ბავშვთა სასწავლო დაწესებულებები, ზოგიერთი საავადმყოფო. ოფიციალურად სახელი ეწოდა 1854 წელს იმპერატორ პავლე I-ის ცოლის, დედოფალ მარია თეოდორეს ასულის მიხედვით, რომელსაც 1797 წლიდან ჩაბარებული ჰქონდა კეთილშობილ ქალთა სააღმზრდელო საზოგადოებაზე მზრუნველობა. XX საუკუნის დასაწყისისთვის ამ უწყების გამგებლობაში იყო: 70 ქალთა ინსტიტუტი და გიმნაზია, 176 ბავშვთა თავშესაფარი, 21 სასწავლებელი უსინათლო და ყრუ-მუნჯი ბავშვებისათვის, 21 უპოვართა თავშესაფარი, 40 საავადმყოფო, მრავალი უმაღლესი დაწყებითი სასწავლებელი და სხვ.; მაგრამ განსაკუთრებული ყურადღება ექცეოდა კეთილშობილ ქალთა ინსტიტუტებს. მაღალჩინოსან მოხელეთა ოჯახებს ამ დაწესებულებებში საგვარეულო ადგილები ჰქონდათ. სწავლაში წარჩინებული მოსწავლე ქალებისათვის დაწესებული იყო ოქროსა და ვერცხლის მედლები, ხოლო უმაღლესი ჯილდო იყო შავი ხავერდის დიდ ბანტზე მიმაგრებული, უმაღლესი სინჯის ოქროსაგან ჩამოსხმული რუსული ინიციალების МФ-ის (მარია თევდორეს ასული) მონოგრამა, რომელსაც დაჯილდოებული მარცხენა ბეჭზე იკეთებდა. უწყებამ იარსება 1917 წლამდე. თბილისში იყო დედოფალ მარიამის უწყების სასწავლებლები, მ. შ. კეთილშობილ ქალთა ინსტიტუტი, რომელსაც ამიერკავკასიის ქალთა ინსტიტუტი ერქვა. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. Собственная Его Императорского Величества канцелярия // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
გაბონის ეროვნული საკალათბურთო ნაკრები

გაბონის ეროვნული საკალათბურთო ნაკრები საერთაშორისო საკალათბურთო შეჯიბრებებში წარმოადგენს გაბონს. ნაკრებს არასდროს უთამაშია ოლიმპიადასა და მსოფლიო ჩემპიონატზე. გაბონის გუნდმა სამჯერ მიიღო მონაწილეობა აფრობასკეტზე (1993, 2005, 2015), მათი საუკეთესო შედეგი, 2015 წელს დაკავებული მე-8 ადგილი იყო. გაბონის ეროვნული საკალათბურთო ნაკრები დაარქივებული 2018-03-06 საიტზე Wayback Machine. — afrobasket.com
მამედ მამედოვი

მამედ მამედოვი (დ. 27 ივლისი, 1948) — ქართველი პოლიტიკოსი. დაამთავრა აზერბაიჯანის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. 1999 -2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „მრეწველობა გადაარჩენს საქართველოს“. მამედ მამედოვი — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი (მოძველებული / არქივი / ახალი არქივი) მამედ მამედოვის დეკლარაცია declaration.gov.ge (2000-04-18) დაარქივებული 2022-08-11 საიტზე Wayback Machine.
გერჰარდ დეეტერსი

გერჰარდ ულრიხ ვოლდემარ დეეტერსი (გერმ. Gerhard Ulrich Woldemar Deeters; დ. 8 ივლისი, 1892, ლემბურგი, ახლანდ. მალპილსი, ლატვია, — გ. 19 ოქტომბერი, 1961, ქ. ბონი) — გერმანელი ენათმეცნიერი, ქართველოლოგი და კავკასიოლოგი. 1912-1914 წლებში სწავლობდა ლაიფციგში, 1922-1925 წლებში — იენასა და მიუნხენში. დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე „ქართველური ზმნა“. 1927-1932 წლებში იყო ლაიფციგის უნივერსიტეტის, 1935-1960 წლებში — ბონის უნივერსიტეტის პროფესორი. 1930–1934 წლებში იყო ა. დირის მიერ დაარსებული ჟურნალ „კაუკაზიკას“ („Caucasica“) გამომცემელი, ხოლო 1937–1960 წლებში გამოსცემდა ჟურნალ „Indogermanische Forschungen“ („ინდოგერმანული ძიებანი“). დეეტერსს ეკუთვნის მრავალი ნაშრომი ქართული და სხვა ქართველური ენების სტრუქტურისა და ისტორიის საკითხებზე, მ. შ. აღსანიშნავია მონოგრაფია „ქართველური ზმნა“ (1930), რომელშიც საფუძვლიანად არის გაანალიზებული ქართველურ ენათა შედარებითი მორფოლოგიის მრავალი საკვანძო საკითხი, ახლებურად არის დასმული საერთო-ქართველური ფუძეენის დიფერენციაციის პრობლემა. დეეტერსმა არაერთი ნაშრომი მიუძღვნა ქართული (ქართველური) ენისა და სომხურის ურთიერთმიმართების საკითხებს. მას ეკუთვნის გამოკვლევა ქართული დამწერლობის ისტორიის შესახებ. მისი აზრით, ქართული დამწერლობა ბერძნულიდან მომდინარეობს და ის საქართველოს გაქრისტიანების შემდეგ არის შექმნილი. დეეტერსმა გამოაქვეყნა რამდენიმე ნაშრომი ქართული ლიტერატურის შესახებ. მისი წიგნი „ქართული ლიტერატურა“ არის ქართული მწერლობის ისტორიის მოკლე მიმოხილვა. დაბეჭდა რამდენიმე სტატია შოთა რუსთაველის „ვეფხისტყაოსნის“ შესახებ. დეეტერსი იყო კავკასიური ენების ცნობილი სპეციალისტი. აღზარდა ქართველური ენების არაერთი გამოჩენილი მკვლევარი (ფ. ნაისერი, კ. ჰ. შმიდტი და სხვ.). Armenisch und Südkaukasisch, «Caucasica», fasc. 3–4, Lpz., 1926–27; Eine Tscherkesische Grammatik, იქვე, fasc. 9, Lpz., 1931; Die Abchasische Sprachbau, «Nachrichten der Gesellschaft der Wissenschaften », Gött., 1931; Die Kaukasische Sprachen, «Handbuch der Orientalistik», hrsg. von B. Spuler, I Abt., Bd. 7, Leiden– Köln, 1963; Georgische Literatur, იქვე. რევიშვილი შ., გერჰარდ დეეტერსი და ქართული ლიტერატურა, «უცხო ენები სკოლაში», 1973, №3; Lang D. M., Professor Gerhard Deeters, «Bedi Kartlisa. Revue de Kartvélologie», v. 11–12, P., 1961; სარჯველაძე ზ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 Deutsche Nationalbibliothek Record #1027599095 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a> ↑ 2.0 2.1 ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a>
დევდარაკი (მდინარე)

დევდარაკი — მდინარე აღმოსავლეთ საქართველოში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში, მყინვარწვერის მასივის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე ამალის (თერგის მარცხენა შენაკადი) მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 4,5 კმ, აუზის ფართობი 17,8 კმ². სათავეს იღებს დევდარაკის მყინვარიდან, ზღვის დონიდან 2260 მ სიმაღლეზე. ჯავახიშვილი ა., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 355.
გაიოზ დევდარიანი

გაიოზ სოლომონის ძე დევდარიანი (დ. 2 ოქტომბერი, 1901, ხარაგაული, — გ. 12 ნოემბერი, 1937) — ქართველი ბოლშევიკი პოლიტიკოსი, პარტიული და სახელმწიფო მოხელე. რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა (ბოლშევიკური) პარტიის წევრი 1918 წლიდან. 1919 წლის ოქტომბერში საქართველოს სახელმწიფოს წინააღმდეგ მოწყობილ ამბოხებაში მონაწილეობისთვის დააპატიმრეს და თბილისში, მეტეხის ციხეში ჩასვეს. გათავისუფლების შემდეგ, 1920 წლის ივნისში შეუერთდა ბოლშევიკების მიერ გორის მაზრის ოსებში მოწყობილ ამბოხებას. 1920 წლის ივლისიდან კომკავშირულ სამუშაოზე იყო (კომკავშირის ამიერკავკასიის ბიუროს და წითელგვარდიული მთავარი შტაბის წევრი). საქართველოს ძალადობრივი გასაბჭოების შემდეგ, 1921-1923 წლებში იყო ჯერ კომკავშირის თბილისის საგუბერნიო კომიტეტის, ხოლო შემდეგ საქართველოს კომკავშირის ცენტრალური კომიტეტის მდივნად. 1923-1925 წლებში სწავლობდა მოსკოვში კომუნისტურ აკადემიასთან არსებულ მარქსიზმ-ლენინიზმის კურსებზე. 1930-1931 წლებში იყო საქართველოს სსრ განათლების სახალხო კომისარი. 1931 წლიდან მუშაობდა სხვადასხვა ადმინისტრაციულ და სამეურნეო თანამდებობაზე. მასობრივი რეპრესიების დროს, 1937 წლის ზაფხულში, ვორონეჟის მოტომშენებელი №16 ქარხნის დირექტორად ყოფნისას, დევდარიანი დააპატიმრეს. ბრალად ედებოდა, რომ იყო „მემარჯვენეთა ანტისაბჭოთა ორგანიზაციის“ ერთ-ერთი ხელმძღვანელი, ეწეოდა „აქტიურ კონტრ-რევოლუციურ ძირგამომთხრელ საქმიანობას“ და ამზადებდა „ტერორისტულ აქტს“ საქართველოს კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის მდივნის, ლავრენტი ბერიას წინააღმდეგ. დახვრიტეს იმავე წლის 12 ნოემბერს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 435. გაიოზ დევდარიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
შუმიხა

შუმიხა — ქალაქი რუსეთში, კურგანის ოლქში. მოქმედებს რკინიგზის სადგური. განვითარებულია მრეწველობა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 58.
იოზეფ შუმპეტერი

იოზეფ შუმპეტერი (დ. 8 თებერვალი, 1883, ტრეშტი, მორავია — გ. 8 იანვარი, 1950, სოლზბერი, აშშ) — ავსტრიელი ეკონომისტი და სოციოლოგი. 1919-1920 წლებში იყო ავსტრიის ფინანსთა მინისტრი, 1932 წლიდან ჰარვარდის უნივერსიტეტის პროფესორი. შუმპეტერი იყო კაპიტალიზმის თეორეტიკოსი, მას კაპიტალიზმის ფუნქციონირების წინაპირობად მიაჩნდა კერძო საკუთრება და სახელმშეკრულებო თავისუფლება. მისი ძირითადი ნაშრომია „კაპიტალიზმი, სოციალიზმი და დემოკრატია“ (1942). შუმპეტერმა წამოაყენა ეფექტური კონკურენციის თეორია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 58.
მიხეილ მახარაძე

მიხეილ მახარაძე (დ. 13 ნოემბერი, 1946, სოფ. ფაჩხა, ახლანდ. ხულოს მუნიციპალიტეტი — გ. 4 ოქტომბერი, 2023) — ქართველი თანამდებობის პირი, მეცნიერი, პედაგოგი, პოლიტიკოსი, პუბლიცისტი, ფილოსოფოსი. ფილოსოფიის მეცნიერებათა დოქტორი (1989), პროფესორი (2002). 1970 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოსოფიისა და ფსიქოლოგიის ფაკულტეტი. 1999-2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი“. 2004–2012 წლებში — აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარე. 2012-2016 წლებში — საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — „მეტი სარგებელი ხალხს“. 2004: ღირსების ორდენი 2004: საქართველოს სახელმწიფო პრემია 2005: შალვა ნუცუბიძის სახელობის პრემია 2007: ვახტანგ გორგასლის I ხარისხის ორდენი 2011: საქართველოს ეროვნული პრემია 2012: ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენი მიხეილ მახარაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი მიხეილ მახარაძე — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი (მოძველებული / არქივი / ახალი არქივი)
იალღუნისებრნი

იალღუნისებრნი (ლათ. Tamaricaceae) — ორლებნიან მცენარეთა ოჯახი. ტანდაბალი ხეები, ბუჩქები და ბუჩქბალახებია. წვრილი ქერქლისებრი ფოთლები მორიგეობით აქვთ გაწყობილი. ყვავილები წვრილი და უფრო ხშირად ორსქესიანია; შეკრებილია მრევნისებრ ან საგველასებრ ყვავილედებად, ზოგჯერ მარტოულია. ნაყოფი მრავალთესლიანი კოლოფია. იალღუნისებრნი შეიცავს ოთხი გვარის 120 სახეობას, რომლებიც გავრცელებულია ევრაზიასა და აფრიკაში. გავრცელებულია საქართველოშიც. ამ ოჯახის სამი გვარია ცნობილი: იალღუნი, მთის იალღუნი (ლათ. Myricaria) და რეომიურია (ლათ. Reamuria). იზრდებიან უმთავრესად უდაბნოს, ნახევრად უდაბნოსა და ველის (სტეპის) ზონაში (მთის ხეობებში ზოგი სუბალპურ სარტყელს აღწევს), ზღვების, ტბებისა და მდინარეების ნაპირებზე. დამლაშებულ მშრალ ფერდობებზე, რიყეზე და სხვა. შეიცავენ მთრიმლავ და საღებავ ნივთიერებებს. ზოგი სახეობა თაფლოვანი და დეკორატიულია. მ. სახოკია, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 45.
იური შუმსკი

იური შუმსკი (დ. 5 ნოემბერი, 1887, ტირასპოლი — გ. 7 ივნისი, 1954, კიევი) — უკრაინელი მსახიობი, სსრკ-ის სახალხო არტისტი (1944) აქტიურად მონაწილეობდა რევოლიციურ მოძრობაში. გამოდიოდა მუშათა დრამატული წრის სპექტაკლებში. 1925-1934 წლებში იყო უკრაინის „დერჟდრამის“ მსახიობი. 1934 წლიდან მუშაობდა კიევის თეატრში. გადაღებულია მარშალ ვასილევსკის როლში ფილმებში „მესამე დარტყმა“ (1948) და „სტალინგრადის ბრძოლა“ (1949). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 58.
შუნტი

შუნტი — გაზომვის ტექნიკაში ელექტროსაზომი ხელსაწყოს პარალელურად ჩართული რეზისტორი, რომლის დანიშნულებაა დენის ძალის, სიმძLავრის, ენერგიის გაზომვის საზღვრების გაფართოება მაშინ, როცა ძნელია ან მიზანშეუწონელია მთელი გსაზომი დენის გატარება საზომ ხელსაწყოში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 58.
ვილჰელმ შუპე

ვილჰელმ შუპე (დ. 5 მაისი, 1836, ბჟეგი — გ. 29 მარტი, 1913, ბრესლაუ) — გერმანელი ფილოსოფოსი, იმანენტური ფილოსოფიის წარმომადგენელი. მისი მნიშვნელოვანი შრომებია „შემეცნების თეორიული ლოგიკა“ (1878) და „შემეცნების თეორიისა და ლოგიკის ნარკვევები“ (1894) ჭელიძე, მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 58.
ზაქარია დევდარიანი

ზაქარია (შაქრო) დავითის ძე დევდარიანი (დევდორიანი; დ. 1836 — გ. 1907) — რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი (1901). თბილისის გუბერნიის აზნაურთა ოჯახიდან. სამხედრო სამსახური დაიწყო რიგითად თბილისის ეგერთა პოლკში 1848 წელს. 1850 წელს უნტერ-ოფიცრად გადაიყვანეს ერევნის მე-13 ლაიბგრენადერთა პოლკში (იმავე პოლკში მსახურობდა მისი ძმაც, შემდგომში მაიორი ნიკოლოზ დევდარიანი). მონაწილეობდა ბრძოლებში ლეკების წინააღმდეგ 1849-1850 წლებში. ყირიმის ომის (1854-1856) დროს იბრძოდა თურქების წინააღმდეგ ალექსანდროპოლის რაზმის რიგებში და თავი გამოიჩინა ყარსთან 1855 წლის სექტემბერში. 1863 წლიდან იყო ერევნის მე-13 ლაიბგრენადერთა პოლკის ხაზინადარი და მანგლისში პოლკის ოფიცერთა კლუბის აშენების ერთ-ერთი ინიციატორი. 1871 წლიდან კავკასიის სამხედრო ოლქის შტაბში საინტენდანტო თანამდებობებზე მუშაობდა (ბოლო თანამდებობა — კავკასიის სამხედრო საოლქო ეგზეკუტორი). 1901 წელს დაითხოვეს სამხედრო სამსახურიდან გენერალ-მაიორის წოდების მინიჭებით. დაჯილდოებულია წმ. სტანისლავის, წმ. ანას და წმ. ვლადიმირის სხვადასხვა ხარისხის ორდენებით. დოლიძე ლ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 355.; Бобровский Павел Осипович, История 13-го Лейб-Гренадерского Эриванского Его Величества полка за 250 лет. Приложения к пятой части. СПб., 1898. - გვ. 99-100; «Кавказ», № 51. - 5 (17) мая 1871. - გვ. 1. ზაქარია დევდარიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
პავლე შურუხინი

პავლე შურუხინი (დ. 5 ნოემბერი, 1912 — გ. 3 ნოემბერი, 1956, მოსკოვი) — რუსი სამხედრო მოღვაწე, გენერალ-მაიორი (1953), საბჭოთა კავშირის ორგზის გმირი (1943, 1945). 1931 წლიდან იყო წითელ არმიაში. 1934 წელს დაამთავრა ქ. ორჯონიკიძის სამხედრო სკოლა. 1939-19*40 წლებში მონაწილეობდა სსრკ-ფინეთის ომში. დიდი სამამულო ომის დროს იყო მსროლელი ბატალიონის, შემდეგ გაერთიანებული პარტიზანული რაზმისა და მსროლელი პოლკის მეთაური. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 58-59.
თამაზ დევდარიანი

თამაზ ლევანის ძე დევდარიანი (დ. 17 ივნისი, 1937, თბილისი, — გ. 27 ივნისი, 1989, იქვე) — ქართველი მოქანდაკე. საქართველოს დამსახურებული მხატვარი (1979). დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია (1961, პედაგოგები — ს. კაკაბაძე, კ. მერაბიშვილი) და თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია (1966). 1961 წლიდან მონაწილეობდა სამხატვრო გამოფენებში. 1978–1986 წლებში იყო თბილისის ქანდაკების კომბინატის მთავარი მხატვარი. მნიშვნელოვანი ნამუშევრები: „ახალგაზრდა მეცნიერი“ (1961), „ქალიშვილის პორტრეტი“ (1962), „ძმათა სასაფლაოზე“ (1964; სამივე საქართველოს ეროვნული გალერეა, თბილისი), „კოლმეურნე“ (1976), „მამა“ (1980; ორივე ტრეტიაკოვის გალერეა, მოსკოვი), „წერილი ფრონტიდან“ (1986), „ალპინისტი“ (1987; ორივე სურათების გალერეა, მოსკოვი), არის „ვეფხისტყაოსნისადმი“ მიძღვნილი სერიის ავტორი (1966–1967, ჭედურობა) და სხვ. მხატვრულად გააფორმა ზ. ფალიაშვილის სახლ-მუზეუმის მუდმივი ექსპოზიცია (1962). შექმნა ქართველ მუსიკოსთა ბარელიეფები. 1962–1988 წლებში აქტიურად მონაწილეობდა საზღვარგარეთის ქვეყნებში მოწყობილ სამხატვრო გამოფენებში. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 355.
შოთა შურღაია

შოთა იოსების ძე შურღაია (დ. 4 აპრილი, 1920, ფოთი — გ. 16 აგვისტო, 2005) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, საბჭოთა გვარდიის პოდპოლკოვნიკი, საბჭოთა კავშირის გმირი (1946). დაამთავრა ფოთის ჰიდრომელიორაციული ტექნიკუმი 1938 წელს, ამავე წელს განაგრძო სწავლა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტში. 1940 წელს კომკავშირული საგზურით გაგზავნეს ავიაციაში. მეორე მსოფლიო ომის (1941–1945) დროს საავიაციო პოლკის რგოლის მეთაური იყო. მის ანგარიშზეა 110 საბრძოლო გაფრენა. გამოჩენილი მამაცობისათვის შურღაიას საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება მიენიჭა. 1955 წელს დაამთავრა სამხედრო-საჰაერო აკადემია. 1957 წლიდან თადარიგში იყო. ცხოვრობდა თბილისში. მუშაობდა ავტოსატრანსპორტო ორგანიზაციებში. დაკრძალულია საბურთალოს სასაფლაოზე. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები. ჩინჩილაკაშვილი, ტ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 59. შოთა შურღაია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
შუუბია

შუუბია — კულტურულ-პოლიტიკური მოძრაობა არაბთა სახალიფოში. ჩაისახა VIII საუკუნეში არაარაბ ხალხებს შორის. ისინი წინააღმდეგობას უწევდნენ არაბებს, რომლებიც ცდილობდნენ ისლამის ქვეყნებში კულტურული ცხოვრების სადავეების ხელში ჩაგდებას. ყველაზე უფრო აქტიური იყო შუუბიას ირანული მოძრაობა. მისი მთავარი მოღვაწეები იყვნენ მწერალი იბნ ალ-მუკაფა, ისტორიკოსი ჰამზა ალ-ისფაჰანი და მეცნიერ-ენციკლოპედისტი ალ-ბირუნი. შუუბიას მოძრაობა დაკავშირებული იყო არაბების პოლიტიკური ბატონობის წინააღმდეგ მიმართულ ოპოზიციასთან, რელიგიურ მიმდინარეობებთან შიიტებთან, ხარიჯიტებთან. შუუბია მიისწრაფოდა აღედგინა ადგილობრივი ლიტერატურული ენები, კერძოდ ფარსი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 59.