laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
დიპლიპიტო

დიპლიპიტო, იგივე ნაღარა — დასარტყმელი საკრავი, შედგება სხვადასხვა სიგანისა და ერთნაირი სიმაღლის თიხის ორი პატარა ქილისაგან, რომლებზედაც გადაკრულია ციკნის ტყავი ან ხარის ბუშტი. ქილები ერთმანეთთან თასმითაა გადაბმული. ქილების სიმაღლეა 200-250 მმ, დიამეტრი პატარისა — 90 მმ, დიდის — 170 მმ. ქილები გარედან ნაირფერადაა მოხატული. დიპლიპიტოს უკრავენ ორი პატარა ჯოხით „თხის ფეხუნებით“. თუ ჟღერადობის გასაძლიერებლად ტყავის გადაჭიმვა უნდათ, ქილებს მაყალზე ათმობენ, მოსაშვებად კი ტყავებს ოდნავ ასველებენ. დიპლიპიტო უმთავრესად საანსამბლო საკრავია. ორკესტრში პირველად შეიტანა მ. იპოლიტოვ-ივანოვმა („კავკასიურ ესკიზებში“, 1894), შემდეგ დიპლიპიტო ოპერებში გამოიყენეს დ. არაყიშვილმა („თქმულება შოთა რუსთაველზე“), ს. ვასილენკომ („მშვენიერი იოსები“), რ. გლიერმა („შაჰსენემი“) და სხვა. ჩხიკვაძე გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 563. ჩხიკვაძე გ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. ?. მ. შილაკაძე, „ქართული ხალხური საკრავები და საკრავიერი მუსიკა“, თბ., 1970 ↑ დ. არაყიშვილი, „ხალხური სამუსიკო საკრავების აღწერა და გაზომვა“, თბ., 1940
ფრენკ ანდერვუდი (ბანქოს სახლი)

ფრენსის „ფრენკ“ ანდერვუდი (ინგლ. Francis J. Frank Underwood) — გამოგონილი პერსონაჟი, სერიალ „ბანქოს სახლის“ ამერიკული ადაპტაციის მთავარი გმირი და პროტაგონისტი. პერსონაჟი დაფუძნებულია „ბანქოს სახლის“ ბრიტანული ვერსიის მთავარ გმირ ფრენსის არქართზე. ფრენკ ანდერვუდი დაქორწინებულია კლერ ანდერვუდზე (რობინ რაიტი). მიუხედავად ამისა, პირველ სეზონში მას ჰქონდა სექსუალური ურთიერთობა ზოი ბარნსთან (კეიტ მარა). ანდერვუდის პერსონაჟი სერიალი პირველივე სერიაში გამოჩნდა. მისი მშობლიური შტატია სამხრეთი კაროლინა, გაფნის ოლქი. მან დაამთავრა სენტინელის სამხედრო აკადემია (სამხ. კაროლინას სამხედრო კოლეჯის, ციტადელის ანალოგი) და ჰარვარდის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. მთელი სერიალის განმავლობაში, ანდერვუდი არაერთხელ ანგრევს ე.წ. „მეოთხე კედელს“. ორიგინალურ გახმოვანებაში, ფრენკს სამხრეთული აქცენტი აქვს. პირველ სეზონში, ანდერვუდი წარმომადგენელთა პალატაში დემოკრატიული პარტიის უმრავლესობის პარტიული ორგანიზატორია, მეორე სეზონში — ახლადდანიშნული ვიცე-პრეზიდენტი. მეოთხე სეზონში, პრეზიდენტ გარეტ უოკერის გადადგომის შემდეგ, 2014 წელს, პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებს. 2016 წლის არჩევნებში იგი თავის ოპონენტს, უილ კონვეის ამარცხებს და კიდევ 4 წლით იკავებს ოვალურ კაბინეტს. მეხუთე სეზონში იგი პრეზიდენტის თანამდებობას ტოვებს. სეიალში ანდერვუდის პერსონაჟი ნაჩვენებია, როგორც მანიპულატორი, მიმნებებლი, უსინდისო, ფსიქოფატი და ზოგჯერ ბოროტიც. სერიალის განმავლობაში, სხვადასხვა გზით, იგი „მიწასთან ასწორებს“ რამდენიმე ადამიანს, მათ შორის იმათაც, ვისაც იგი თავის მეგობრებს უწოდებდა. პირადად ფრენკმა მოკლა სამი ადამიანი, „შეუკვეთა“ მკვლელობა და ხელი შეუწყო სამოქალაქო პირის მკვლელობას პოლიტიკური მიზნებისთვის. როლის შესრულებისთვის კევინ სპეისიმ დადებითი შეფასება მიიღო კრიტიკოსებისგან და მაყურებლებისგან. გარდა ამისა, იგი ნომინირებული იქნა არაერთ ჯილდოზე. ↑ Handler, Rachel. ‘House Of Cards’ Has Been Renewed For A Fifth Season, But Not Everybody Is Coming Back. ციტირების თარიღი: July 6, 2016. ↑ Lyons, Margaret. House of Cards Has a Frank-and-Claire Problem. ციტირების თარიღი: July 6, 2016. ↑ bady, aaron. 'House of Cards' Should Stop Trying to Be 'The West Wing'. ციტირების თარიღი: July 6, 2016. ↑ Sepinwall, Alan. 'House of Cards' season 2 in review: It gets weaker the more you watch. დაარქივებულია ორიგინალიდან — ივლისი 9, 2016. ციტირების თარიღი: July 6, 2016.
კაზიმირუ-დი-აბრეუ (რიო-დე-ჟანეირო)

კაზიმირუ-დი-აბრეუ (პორტ. Casimiro de Abreu) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 17 მეტრზე. მიეკუთვნება ბაიშადას-ლიტორანეასის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ბასია-დი-დან-ჟუანის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 35 347 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 76.71 კმ²-ზე. ფართობი 460 771 კმ²-ია. რიო-დე-ჟანეიროს შტატი ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, ზოგადი სტატისტიკა
რიუ-დაზ-ოტრასი

რიუ-დაზ-ოტრასი (პორტ. Rio das Ostras) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 4 მეტრზე. მიეკუთვნება ბაიშადას-ლიტორანეასის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ბასია-დი-დან-ჟუანის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 105 676 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 461,38 კმ²-ზე. ფართობი 229 044 კმ²-ია. რიო-დე-ჟანეიროს შტატი ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, ზოგადი სტატისტიკა
სილვა-ჟარდინი

სილვა-ჟარდინი (პორტ. Silva Jardim) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 35 მეტრზე. მიეკუთვნება ბაიშადას-ლიტორანეასის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ბასია-დი-დან-ჟუანის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 21 349 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 22.77 კმ²-ზე. ფართობი 937 547 კმ²-ია. რიო-დე-ჟანეიროს შტატი ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, ზოგადი სტატისტიკა
ჩუვაშეთის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა

ჩუვაშეთის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა (ჩუვ. Чăваш Автономлă Совет Социаллă Республики; რუს. Чувашская Автономная Советская Социалистическая Республик), ჩუვაშეთი — შედიოდა რუსეთის სფსრ-ის შემადგენლობაში. 1920 წლის 24 ივნისს შეიქმნა ჩუვაშეთის აო, ხოლო 1925 წლის 21 აპრილს გარდაიქმნა ასსრ-დ. მდებარეობდა აღმოსავლეთ ევროპის ვაკეზე, ვოლგის მარჯვენაპირეთში, მის შენაკადებს — სურასა და სვიაგას შორის. ფართობი 18,3 ათ. კმ². მოსახლეობა 1316 ათ. კაცი (1985). დედაქალაქი — ჩებოქსარი. რესპუბლიკაში 24 რაიონი, 9 ქალაქი და 7 დაბა იყო. ჩუვაშეთის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა საერთო-სახალხო სახელმწიფო იყო. უკანასკნელი კონსტიტუცია მიღებული იქნა ჩუვაშეთის ასსრ-ის IX მოწვევის უმაღლესი საბჭოს რიგგარეშე VIII სესიაზე 1978 წლის 31 მაისს. სახელმწიფო ხელისუფლების უმაღლესი ორგანო ერთპალატიანი უმაღლესი საბჭო იყო, რომელიც ირჩევდა ჩუვაშეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმს. უმაღლეს საბჭოს მოსახლეობა ირჩევდა ხუთი წლის ვადით. სახელმწიფო ხელისუფლების უმაღლეს აღმასრულებელ და განმკარგულებელ ორგანოს მინისტრთა საბჭო (მთავრობა) წარმოადგენდა, რომელსაც ჩუვაშეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭო ქმნიდა. სახელმწიფო ხელისუფლების ადგილობრივი ორგანოები იყო: სარაიონო, საქალაქო, ქალაქის რაიონების, სადაბო, სასოფლო სახალხო დეპუტატთა საბჭოები, რომელთაც მოსახლეობა ირჩევდა ორ-ნახევარი წლის ვადით. სსრკ-ის უმაღლესი საბჭოს ეროვნებათა საბჭოში ჩუვაშეთის ასსრ წარმოდგენილი იყო თერთმეტი დეპუტატით. მარჯვენაპირეთი ეკავა ვოლგისპირა მაღლობს; მისი ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილია ჩუვაშეთის პლატო (სიმაღლე 175-227 მ), რომელიც ციცაბოდ ეშვებოდა ვოლგის ნაპირისაკენ. პლატოს ზედაპირი ძლიერ იყო დანაწევრებული ხრამებითა და ხევებით. მარცხენაპირეთი, ე.წ. ვოლგისიქეთი წარმოადგენდა ვაკეს (სიმაღლე 50-70 მ). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 167.
დიპლიპიტო (ალმანახი)

„დიპლიპიტო“ — ქართული დასურათებული იუმორისტული და ლიტერატურული ალმანახი, გამოიცა 2 თორმეტგვერდიანი ნომერი თბილისში 1909 წელს, გამომცემელი ე. გორდელაძე. კარიკატურები — კ. როტერისა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 563.
არარუამა

არარუამა (პორტ. Araruama) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 15 მეტრზე. მიეკუთვნება ბაიშადას-ლიტორანეასის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ლაგუსის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 112 008 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 175.55 კმ²-ზე. ფართობი 638 023 კმ²-ია. რიო-დე-ჟანეიროს შტატი ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, ზოგადი სტატისტიკა
არმასან-დუს-ბუზიუსი

არმასან-დუს-ბუზიუსი (პორტ. Armação dos Búzios) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 5 მეტრზე. მიეკუთვნება ბაიშადას-ლიტორანეასის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ლაგუსის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 27 560 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 392.16 კმ²-ზე. ფართობი 70 278 კმ²-ია. რიო-დე-ჟანეიროს შტატი ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, ზოგადი სტატისტიკა
არაიალ-დუ-კაბუ

არაიალ-დუ-კაბუ (პორტ. Arraial do Cabo) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 8 მეტრზე. მიეკუთვნება ბაიშადას-ლიტორანეასის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ლაგუსის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 27 715 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 172.91 კმ²-ზე. ფართობი 160 287 კმ²-ია. რიო-დე-ჟანეიროს შტატი ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, ზოგადი სტატისტიკა
კაბუ-ფრიუ

კაბუ-ფრიუ (პორტ. Cabo Frio) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 4 მეტრზე. მიეკუთვნება ბაიშადას-ლიტორანეასის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ლაგუსის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 410 418 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 453.75 კმ²-ზე. ფართობი 410 418 კმ²-ია. რიო-დე-ჟანეიროს შტატი ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, ზოგადი სტატისტიკა
იგუაბა-გრანდი

იგუაბა-გრანდი (პორტ. Iguaba Grande) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 18 მეტრზე. მიეკუთვნება ბაიშადას-ლიტორანეასის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ლაგუსის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 22 851 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 439.91 კმ²-ზე. ფართობი 51 945 კმ²-ია. რიო-დე-ჟანეიროს შტატი ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, ზოგადი სტატისტიკა
სან-პედრუ-და-ალდეია

სან-პედრუ-და-ალდეია (პორტ. São Pedro da Aldeia) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 5 მეტრზე. მიეკუთვნება ბაიშადას-ლიტორანეასის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ლაგუსის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 87 875 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 264.05 კმ²-ზე. ფართობი 332 792 კმ²-ია. რიო-დე-ჟანეიროს შტატი ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, ზოგადი სტატისტიკა
საკუარემა

საკუარემა (პორტ. Saquarema) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 მეტრზე. მიეკუთვნება ბაიშადას-ლიტორანეასის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ლაგუსის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 74 234 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 209.96 კმ²-ზე. ფართობი 353 566 კმ²-ია. რიო-დე-ჟანეიროს შტატი ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, ზოგადი სტატისტიკა
As Val

ას ვალი — საბჭოთა წარმოების სპეციალური დანიშნულების ავტომატი, რომელიც განკუთვნილი იყო საბჭოთა არმიის სპეციალური დანიშნულების ნაწილებისათვის. ავტომატი იყენებს სპეციალური დანიშნულების 9X39 ტყვიას რომელსაც მარტივად შეუძლია მსუბუქი ჯავშანის გარღვევა, მის მაქსიმალური მანძილია 400 მეტრი. ას ვალი ძალიან გამძლე იარაღია, გამძლეობით ის დაახლოებით AKM-ს უტოლდება.  ბელარუსი — გამოიყენება სპეცრაზმის მიერ  ყაზახეთი  ყირგიზეთი  საქართველო — გამოიყენება როგორც პოლიციის ასევე ჯარის სპეციალური ოპერაციის ძალების მიერ, ასევე ფართოდ გამოიყენება VSS Vintorez ვერსია.  რუსეთი ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: As Val Modern Firearms - AS Val. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2006-10-03. ციტირების თარიღი: 2017-06-05. AS 'Val'. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-01-19. ციტირების თარიღი: 2017-06-05. TsNIITochMash Val/Vintorez Specifications. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-10-08. ციტირების თარიღი: 2020-12-30.
ლურჯი ვეშაპი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ლურჯი ვეშაპი შეიძლება აღნიშნავდეს: ლურჯი ვეშაპი — ძუძუმწოვარი ცხოველი ლურჯი ვეშაპი — ონლაინ-თამაში
ჩულიმი (ობის შენაკადი)

ჩულიმი (რუს. Чулым) — მდინარე ტომსკის ოლქში, ხაკასეთსა და კრასნოიარსკის მხარეში, ობის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 1799 კმ, აუზის ფართობი 134 ათ. კმ². წარმოიქმნება მდინარეების თეთრი და შავი იუსის შეერთებით, რომლებსაც სათავე აქვთ კუზნეცკის ალათაუში. სათავიდან ქალაქ აჩინსკამდე მთის მდინარეა, ჩულიმ ენისეის ქვაბულში იტოტება, ქვემოთში განიერ (10 კმ-მდე) ჭალას წარმოქმნის, სადაც უამრავი ტბა და ნარიონალია. უმთავრესად საზრდოობს თოვლის წყლით. წყალდიდობა იცის მაის-ივლისში. წყლის საშუალო ხარჯი 785 მ³/წმ, მაქსიმალური (შესართავიდან 131 კმ-ზე) — 8220 მ³/წმ, მინიმალური — 108 მ³/წმ. იყინება ნოემბრის დასაწყისში, ყინულძვრაა აპრილ-მაისში. გამოიყენება ხე-ტყის დასაცურებლად. სანაოსნოა შესართავიდან 1773 კმ. ჩულინის ნაპირზეა ქალაქები: ნაზაროვო, აჩინსკი და ასინო შვედ მკვლევარს იოჰან პეტერ ფაკალს აღნიშნული ჰყავს XVIII საუკუნეში ჩულიმის ნაპირებზე მცხოვრები ნადირობა-შემგროვებლობის მიმდევარი ტომები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 170. ↑ K. David Harrison (2007) When Languages Die: The Extinction of the World's Languages and the Erosion of Human Knowledge, p. 70-72, published by Oxford University Press US, ISBN 0-19-518192-1, 304 pages [1]
ცისფერი ცხვრები

ცისფერი ცხვრები (ლათ. Pseudois) — წყვილჩლიქოსანი ძუძუმწოვრების გვარი თხების ქვეოჯახისა. მოიცავს ორ სახეობას: კუკუ-იამანი (Pseudois nayaur) ჯუჯა ცისფერი ცხვარი ან ჩინური ცხვარი (Pseudois schaeferi) ორივე სახეობა ცნობილია, როგორც ცისფერი ცხვარი. ბჰარალის სხვა დასახელებაა ჰიმალაიური ცისფერი ცხვარი. Mammal Species of the World. Baltimore: Johns Hopkins University Press. ISBN 0-8018-8221-4 ↑ Schaller, G.B. 1998. Wildlife of the Tibetan Steppe. University of Chicago Press, Chicago.
გიორგი ბატონიშვილი (ვახტანგ VI-ის ძე)

გიორგი ბატონიშვილი (ბაგრატიონი) (დ. 1712 — გ. 19 დეკემბერი. 1786) — მოსკოვის ქართული კოლონიის მეთაური XVIII საუკუნის II ნახევარში, რუსეთის არმიის გენერალ-ანშეფი, ვახტანგ VI-ის ძე. 1724 წელს მამასთან და ოჯახის სხვა წევრებთან ერთად რუსეთს გაემგზავრა და დამკვიდრდა მოსკოვში. აქ საიმპერატორო კარზე შეისწავლა ფილოსოფია, ისტორია, სამხედრო ხელოვნება; წერდა ლექსებსაც. რუსეთ-შვედეთის ომის (1741–1743) დროს გიორგი ბატონიშვილი ფლოტს მეთაურობდა. თავი გამოიჩინა რაინის კამპანიაში (1741–1748), შვიდწლიან ომში (1756–1763). დაჯილდოებული იყო ალექსანდრე ნეველისა და წმინდა ნინოს ორდენით. ბაქარის გარდაცვალების შემდეგ (1750) გიორგი ბატონიშვილი მოსკოვის ქართული კოლონიის ფაქტობრივი მეთაური გახდა. მას ახლო და საქმიანი ურთიერთობა ჰქონდა მოსკოვის უნივერსიტეტის მესვეურებთან, მატერიალურადაც ეხმარებოდა უნივერსიტეტს (1785 უნივერსიტეტისათვის გადაუცია 10 ათასი მანეთი). მოსკოვში მის სახლში თავს იყრიდნენ რუსეთისა და საქართველოს მოწინავე ინტელიგენციის წარმომადგენლები. თანამედროვეთა ცნობით, გიორგი ბატონიშვილი საქართველოში მეცნიერების გავრცელების დიდად მოსურნე და ნივთიერი ხელშემწყობი ყოფილა. დაკრძალულია მოსკოვის ქართველთა ნეკროპოლში — დონის მონასტერში. სიხარულიძე ფ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 162-163. სიხარულიძე ფ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 26.
კვაგა

კვაგა, ქვაგა (ლათ. Equus quagga quagga) — კენჩლიქოსანი ძუძუმწოვარი ცხენების გვარისა. ბარის ზებრის ქვესახეობა. ბინადრობდა სამხრეთ აფრიკაში XIX საუკუნემდე. დიდი ხნის მანძილზე მას ცალკე სახეობად განიხილავდნენ, მაგრამ გენეტიკურმა კვლევებმა აჩვენა, რომ დიდი მსგგავსება იყო მასსა და ბურჩელის ზებრას შორის. სახელი მიიღო მისი ძახილის მიხედვით — „კუა-ჰა-ჰა“. მისი განაზომებია: დაახლოებით 257 სმ სიგრძე და 125–135 სმ სიმაღლე მინდაოში (მხართან). იგი სხვა ზებრებისგან ძირითადად ფერით განსხვავდებოდა. კვაგა მოყავისფრო ფერის იყო თეთრი ზოლებით, ძირითადად სხეულის წინა ნაწილზე. უკანა ნაწილზე ზოლები არ გააჩნდა და ამით გამოიხატებოდა მისი მსგავსება ცხენებთან. ზოლების განაწილება მნიშვნელოვნად განსხვავდებოდა სხვადასხვა ინდივიდებს შორის. ნაკლებია ცნობილი კვაგას ქცევის შესახებ, მაგრამ სავარაუდოდ ისინი ერთიანდებოდნენ 30-50 წევრიან რემებში. შესაძლებელია ითქვას, რომ იგი ველური და მკვირცხლი იყო, მაგრამ ასევე ბურჩელის ზებრაზე მორჩილი იყო ტყვეობაში და მისი მოშინაურება შესაძლებელი იყო. დიდი რაოდენობით იქნა აღმოჩენილი კარუში, კაპის პროვინციაში და ორანჟის თავისუფალი სახელმწიფოს სამხრეთ ნაწილში. სამხრეთ აფრიკის ტერიტორიაზე ნიდერლანდელების მასიური დასახლების შემდეგ, დაიწყო კვაგაზე ნადირობა შინაური საქონელისადმი საკვებისათვის კონკურენციის გამო. ამ დროს ზოგი მათგანი გადაიყვანეს ევროპის ზოოპარკებში, მაგრამ შეჯვარების პროგრამები წარუმატებელი აღმოჩნდა. უკანასკნელი ველური პოპულაცია ცხოვრობდა ორანჟის თავისუფალი სახელმწიფოს ტერიტორიაზე. კვაგა ველურ ბუნებაში გადაშენებულად 1878 წელს გამოცხადდა. ბოლო ცოცხალი ინდივიდი ამსტერდამში დაიღუპა 1883 წლის 12 აგვისტოს. მხოლოდ ერთი ინდივიდია ფოტოებზე აღბეჭდილი. 1984 წელს კვაგა გახდა პირველი გადაშენებული ცხოველი, რომელსაც ჩაუტარდა დნმ-ის ანალიზი. დღეისათვის მიმდინარეობს პროგრამა კვაგა, რომელიც ცდილობს ხელოვნურად შექმნას და გაამრავლოს კვაგები ბურჩელის ზებრისგან. MA, East, R. & Rubenstein, in 2002. Equus quagga. In: 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Last accessed on 08 March 2007
ჩლიქოსნები

ჩლიქოსნები (ლათ. Ungulata) — ხერხემლიანთა ზერიგი ძუძუმწორების კლასისა. აერთიანებს ხუთ რიგს: ხორთუმიანები, დამანები, სირენები, წყვილჩლიქოსნები და კენტჩლიქოსნები. ზოგი მეცნიერი ამავე ზერიგს აკუთვნებს მილკბილებსაც. ლიქოსნების უმრავლესობისთვის დამახასიათებელია ჩლიქები. თითების რაოდენობაა 1-5. მასა 1,4 კგ-დან (დამანი) 5000 კგ-მდე (აფრიკული სპილო). უმრავლესობა მცენარეებით იკვებება, ზოგი ყველაფრის მჭამელია. გავრცელებული არიან ყველა კონტინენტზე, გარდა ანტარქტიდისა. ავსტრალიაში აკლიმატიზებულია. სირენისებრნი ბინადრობენ ზღვის სანაპირო ზონებში, საიდანაც ზოგი მდინარეებში შედის. ჩლიქოსნების უმრავლესობას სარეწაო მნნიშვნელობა აქვს. მრავალი მათგანი (ძროხა, ცხენი, აქლემი, ღორი და სხვ.) ადამიანმა მოიშინაურა და მეურნეობაში იყენებს. იაპონური სერაუ (წყვილჩლიქოსნები) ბურჩელის ზებრა (კენტჩლოქოსნები) აფრიკული სპილო (ხორთუმიანები) კლდის დამანი (დამანები) დიუგონი (სირენები) ჯანაშვილი ა., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 145.
ბაიკოვის ხიდი

ბაიკოვის ხიდი (რუს. Байковский мост) — ხიდი დონის როსტოვში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ხიდი აგებულია 1864 წელს. სახელწოდება მიიღო ქალაქის თავის ანდრეი ბაიკოვის პატივსაცემად. ბაიკოვის ხიდი ჩვენს დრომდე არ შემონახულა. ბაიკოვოს ხიდის მშენებლობის ისტორია დაიწყო 1840 წელს, როდესაც ქალაქის თავმა ანდრეი იაშჩენკომ წამოაყენა წინადადება ახალი ხიდის მშენებლობის შესახებ, რომელიც გაიდებოდა ე. წ. გენერალურ ხევზე. აღნიშნული გადაწყვეტილება აუცილებელი იყო, რადგან სექტემბრის ბოლოს ღვთისმშობლობის ტრადიციული ბაზრობის პერიოდში ხალხმრავლობის დროს, ხევის მეორე მხარეს გადასვლა პრაქტიკულად შეუძლებელი იყო. ასევე რთული იყო ტვირთის ტრანსპორტირება ხევის მეორე მხარეს. ქალაქის საკრებულომ განაცხადა, რომ არსებული ხის ხიდის მაგივრად უნდა აეშენებინათ ქვის ხიდი, რადგან ხის ხიდი მუდმივად სარემონტო სამუშაოებს საჭიროებდა. 1857 წელს ყველა ხარჯები გაიწერა და არქიტექტორ ლიკოვის შეფასებით ხიდი მშენებლობისათვის საჭირო იყო 4955 რუბლი 26 კაპიკი. როდესაც ანდრეი ბაიკოვი გახდა ქალაქის თავი, მან ხელახლა დაიწყო შუამდგომლობა ხიდის ასაშენებლად, მაგრამ მასალები საკმაოდ გაძვირებული იყო. ქალაქის ახალი ხელისუფლება ფიქრობდა თუ აშენდებოდა ხიდი იგი უნდა ყოფილიყო თაღოვანი. ხიდს საზეიმოდ ჩაეყარა საფუძველი 1864 წლის 30 აგვისტოს. ხიდის მოაჯირზე დაკიდული იყო ორი მემორიალური დაფა წარწერებით: „Байковский мост“ და „Открыт 30 августа 1864 г.“ 2013 წლის მონაცემებით მემორიალური დაფები და რკინა, რომელზეც ისინი იყო დამაგრებული შემონახული არ არის. ასევე არაა შემონახული დღემდე თავად ბაიკოვის ხიდიც. ხიდის სიგრძე იყო 42,5 მეტრი, ხოლო სიგანე — 4,3 მეტრი. ხიდის კამარა აგებულია აგურისაგან, ხოლო კედლები ქვისაგან. ↑ Ростов эпохи Байковской// Донской временник. Краеведческий библиотечно-библиографический журнал. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-12-07. ციტირების თარიღი: 2017-06-07. ↑ История города Ростова-на-Дону. Очерк с рисунками в тексте. Составил А. М. Ильин, 1909 год. 153 с. — С. 68/70 ↑ Старый Ростов во времена Байкова. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-04-06. ციტირების თარიღი: 2017-06-07. ↑ 4.0 4.1 Генеральная балка//Источник: Сидоров В. С. Энциклопедия старого Ростова и Нахичевани-на-Дону: В 6 т. Ростов-на-Дону: Гефест. Т. 4. 1996. 404 с ↑ Байковский мост-коллектор
ჯუჯა ცისფერი ცხვარი

ჯუჯა ცისფერი ცხვარი ან ჯუჯა ბჰარალი (ლათ. Pseudois schaeferi) — წყვილჩლიქოსანი ძუძუმწოვარი ძროხისებრთა ოჯახის ცისფერი ცხვრების გვარისა. გავრცელებულია შიდა ჩინეთსა და ტიბეტში. იგი დიდხანს განიხილებოდა, როგორც კუკუ-იამანის ქვესახეობა. ჯუჯა ცისფერი ცხვარი პირველ რიგში ზომით განსხვავდება ბჰარალისგან, ზრდასრული მამრი იწონის 35 კგ-მდე (კუკუ-იამანის ნახევარს). ამ სახეობებში სქესობრივი დიმორფიზმი ნაკლებად შესამჩნევია, ორივე სახეობის მდედრი ერთმანეთს ძალიან ჰგავს. მისი ბეწვი არის რუხი ნაცრისფერი, ვერცხლისფერი ბზინვარებით, ბჰარალთან შედარებით მუქია. მამრების რქები პატარა, თხელი და უფრო მომრგვალებულია. 2000 წლისთვის შემორჩენილი იყო ჯუჯა ცისფერი ცხვრის 200 ინდივიდი. ამგვარი შემცირების მიზეზი ნადირობა და შეზღუდულ საძოვრებზე ადამიანების და შინაური ცხოველების გამოჩენა იყო. მიუხედავად იმისა, რომ 1995 წელს ჟუბალონგის გარშემო შეიქმნა 142.4 კვადრატული კილომეტრიანი რეზერვი, მაგრამ ადამიანის საქმიანობა გრძელდება. ის ძირითადად კლდოვან ფერდობებზე ცხოვრობს, ზოგადად ძალიან მაღალი სიმაღლეებზე, როგორიცაა ზღვის დონიდან 8500 და 9500 ფუტი. ჯუჯა ცისფერი ცხვარი ცხოვრობს მშრალ ადგილებში, მთათა ხეობებში. დილით მიდიან საბალახოდ, ხოლო დღის ბოლოს ბრუნდებიან შინ. ჩვეულებრივ, ისინი ცხოვრობენ დაახლოებით, ექვსინდივიდიან ჯგუფებად, თუმცა წარსულში, როდესაც ისინი უფრო მრავალრიცხოვნები იყვნენ, 10–30-ინდივიდიან ჯგუფებად ცხოვრობდნენ. სქესობრივ სიმწიფეს 1–2 წლის ასაკში აღწევენ, მაგრამ ჩვეულებრივ, მამრები 7 წლის ასაკამდე არ წყვილდებიან. http://www.ultimateungulate.com/Artiodactyla/Pseudois_schaeferi.html
კონტაგალუ (რიო-დე-ჟანეირო)

კონტაგალუ (პორტ. Cantagalo) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 391 მეტრზე. მიეკუთვნება რიო-დე-ჟანეიროს შტატის ცენტრის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კანტაგალუ-კორდეირუს შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 19 830 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 26.47 კმ²-ზე. ფართობი 749 279 კმ²-ია. რიო-დე-ჟანეიროს შტატი ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, ზოგადი სტატისტიკა
კარმუ (რიო-დე-ჟანეირო)

კარმუ (პორტ. Carmo) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 347 მეტრზე. მიეკუთვნება რიო-დე-ჟანეიროს შტატის ცენტრის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კანტაგალუ-კორდეირუს შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 17 434 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 53.69 კმ²-ზე. ფართობი 324 742 კმ²-ია. რიო-დე-ჟანეიროს შტატი ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, ზოგადი სტატისტიკა
კორდეირუ

კორდეირუ (პორტ. Cordeiro) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 485 მეტრზე. მიეკუთვნება რიო-დე-ჟანეიროს შტატის ცენტრის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კანტაგალუ-კორდეირუს შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 20 430 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 175.59 კმ²-ზე. ფართობი 116 349 კმ²-ია. რიო-დე-ჟანეიროს შტატი ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, ზოგადი სტატისტიკა
მაკუკუ (რიო-დე-ჟანეირო)

მაკუკუ (პორტ. Macuco) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 266 მეტრზე. მიეკუთვნება რიო-დე-ჟანეიროს შტატის ცენტრის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კანტაგალუ-კორდეირუს შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 269 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 67.8 კმ²-ზე. ფართობი 77 719 კმ²-ია. რიო-დე-ჟანეიროს შტატი ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, ზოგადი სტატისტიკა
ბონ-ჟარდინი (რიო-დე-ჟანეირო)

ბონ-ჟარდინი (პორტ. Bom Jardim) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 574 მეტრზე. მიეკუთვნება რიო-დე-ჟანეიროს შტატის ცენტრის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ნოვა-ფრიბურგუს შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 25 333 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 65.86 კმ²-ზე. ფართობი 384 639 კმ²-ია. რიო-დე-ჟანეიროს შტატი ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, ზოგადი სტატისტიკა
დუას-ბარასი

დუას-ბარასი (პორტ. Duas Barras) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 530 მეტრზე. მიეკუთვნება რიო-დე-ჟანეიროს შტატის ცენტრის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ნოვა-ფრიბურგუს შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 930 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 29.14 კმ²-ზე. ფართობი 375 126 კმ²-ია. რიო-დე-ჟანეიროს შტატი ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, ზოგადი სტატისტიკა