laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
დიმიტრი მეტრეველი

დიმიტრი (მიტო) მეტრეველი, ემიგრაციაში ცნობილი იყო როგორც მაიკ მიტო (დ. 1895, უწერა, ქუთაისის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. 1970, ჰამილტონი, აშშ) — ქართველი ბიზნესმენი და მეცენატი. დიმიტრი მეტრეველი დაიბადა რაჭის სოფელ უწერაში ნესტორ მეტრევლის ოჯახში. 8 წლის ასაკში დურგალს მიაბარეს ხელობის შესასწავლად, წერა-კითხვა ჯერ სოფლის მღვდელთან შეისწავლა, შემდეგ უწერის ორკლასიან სასწავლებელში. დიმიტრის თანასოფლელებიდან ხშირად ესმოდა ამერიკის ამბები, თვითონაც შეხვედრია იქიდან დაბრუნებულ მეზობლებსა და ნათესავებს, რომლებიც იმ შორეულ ქვეყნის საოცარ ამბებს ჰყვებოდნენ. 1913 წელს იგი ამერიკაში გაემგზავრა, შემდგომ დასახლდა კანადაში, კვებეკის მახლობლად პატარა ქალაქ ვალდორში. ცოლად ლიტვური წარმოშობის ქალი შეირთო, მათ სამი შვილი ჰყავდათ. ბევრი ხელობა მოსინჯა, ერთხანს ჭიდაობდა კიდეც, ვიდრე ოქროს ციებ-ცხელება არ შეეყარა. აქ მან ოქროს მიაკვლია და რამდენიმე მაღაროს ამუშავება შეძლო. მოგვიანებით იგი ბედის საძებნელად ალასკაზე გაემგზავრა, სადაც დიდძალი ქონების დაგროვების შემდეგ ამერიკელ მილიონერთა სიაში მოხვდა. 1930-იანი წლების „დიდი დეპრესიის“ პერიოდში მეტრეველმაც ქონების მნიშვნელოვანი ნაწილი დაკარგა, მის მაღაროებშიც თითქმის მუშაობა შეწყდა, მაგრამ მან მაინც შეძლო დაცემული წარმოების ისე გამოცოცხლება, და სიცოცხლის ბოლომდე შეძლებულ კაცად დარჩა. იგი მხარში ედგა და ხელს უმართავდა ამერიკაში მცხოვრებ ემიგრანტ თანამემამულეებს მატერიალურად ეხმარებოდა საქართველოში დარჩენილ მშობლებსა და ნათესავებს. საბჭოთა რეჟიმის პერიოდში მან სამშობლოში ჩამოსვლა ვერ მოახერხა. დიმიტრი მეტრეველი გარდაიცვალა 1970 წელს ქალაქ ჰამილტონში, აშშ-ში. ჯანელიძე ო., „ზუბალაშვილები, დავით სარაჯიშვილი, აკაკი ხოშტარია, მიტროფანე ლაღიძე და სხვანი…“ თბ., 2020, გვ. 419–420 მაიკ მიტო — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ჰოვანეს ვოროტნეცი

ჰოვანეს ვოროტნეცი (სომხ. Հովհան Որոտնեցի) (დ.1315 — გ.1386) — სომეხი ფილოსოფოსი, პედაგოგი, საეკლესიო და პოლიტიკური მოღვაწე. დაიბადა 1315 წელს ვაგანდის დასახლებაში (სიუნიქის პროვინცია), იქაური თავადის — ივანეს ოჯახში, რომელიც სიუნიქის პირველი აზნაურების საგვარეულოს წარმომადგენელი იყო. განათლება მიიღო გლაძორის უნივერსიტეტში, მისი რექტორის, გამოჩენილი მეცნიერისა და პედაგოგის ესაი ნჩეცის ხელმძღვანელობით. 1338 წელს, ამ უკანასკნელის გარდაცვალების გამო, უნივერსიტეტი დაიხურა. 1345 წელს თავად დააარსა ტათევის უნივერსიტეტი, რომელიც იმ პერიოდისთვის სომხეთის მსხვილი სამეცნიერო და კულტურული ცენტრი იყო. იბრძოდა სომხური ეკლესიის დამოუკიდებლობის შესანარჩუნებლად. თავის ფილოსოფიურ შეხედულებებში მან განავითარა არისტოტელიზმის ტრადიციები. მისი მემკვიდრეობა არის არისტოტელეს „კატეგორიების" და „ინტერპრეტაციის შესახებ" ვრცელი ინტერპრეტაციები, პორფირის „შესავალი". ცოდნისა და ლოგიკის თეორიის საკითხების შემუშავებისას ის იყო ნომინალიზმის მიმდევარი. თავისი სიღრმისეული ცოდნისა და მეცნიერების განვითარებაში გაწეული ღვაწლისათვის ვოროტნეციმ მიიღო საპატიო წოდება: „სამმაგად დიდებული სომეხი პედაგოგი“. ვოროტნეცის მოწაფე და მიმდევარი იყო გრიგორ ტათევაცი, რომელმაც განავითარა ჰოვანეს ვოროტნეცის რელიგიური და ფილოსოფიური მოძღვრება. არისტოტელეს „კატეგორიების“ ანალიზი. პორფირის რთული კითხვების მოკლე ანალიზი. კონსოლიდირებული ტექსტი. წინასიტყვაობა და შენიშვნები ვ.კ.ჩალოიანის; ა.ა. ადამიანისა და ვ.კ. ჩალოიანის თარგმანი/ რედაქტირებული ს.ს. არევშატიანის მიერ. 1956.348 გვ. (სომხურ და რუსულ ენაზე) „ელემენტებზე“ (ფილოსოფოსთა გამონათქვამებით შედგენილი ესე). კრიტიკული ტექსტი და წინასიტყვაობა ს.ს. არევშატიანისა და ს.ლალაფარიანის. ძველსომხურიდან თარგმნა ს.ს. არევშატიანმა. მატენადარანის მოამბე. ტ. 3. 1956 კომენტარები წიგნისა „ინტერპრეტაციის შესახებ" (არისტოტელე) პორფირის „შესავლის“ მოკლე ანალიზი. ფილონ ბრძენის „გამოცხადების“ კომენტარი WorldCat — ჰოვანეს ვოროტნეცი „უცნობები ცნობილის შესახებ“ — სლაიდ-შოუ „ჰაიარტუნ“ ცენტრში ↑ ჰოვანეს ვოროტნეცი. დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია. ტ. 30. მოსკოვი. 1969-1978 ↑ Michael E. Stone. Adam and Eve in the Armenian Traditions, Fifth through Seventeenth Centuries. ადრეული იუდაიზმი და მისი ლიტერატურა. ტ.38. SBL Press. 2013 ↑ „Трижды великий армянский учитель“: Ованес Воротнеци — основатель Татевского университета
მენლი II გირეი

მენლი II გირეი (ყირიმ. II Meñli Geray, منكلى كراى; დ. 1678 — გ. 1740, ბახჩისარაი, ყირიმის სახანო) — ყირიმის ხანი ორჯერ: 1724–1730 და 1737–1740 წლებში, სელიმ I გირეის ვაჟი. მენლი გირეი თავისი ძმის, გაზი III-ის მმართველობისას ნურედინად, ხოლო 1707–1708 და 1713–1715 წლებში მეორე ძმის, ყაფლანის კალგად იყო დანიშნული. ყირიმის ხელისუფლებაში მას შემდეგ მოვიდა, რაც მისი ძმა საადეთ IV გირეი დიდებულების მოთხოვნით ტახტიდან გადადგა. მენლის ტახტზე ასვლის შემდეგ მოუწია ძალაუფლების განმტკიცების მიზნით თავადაზნაურობის დამშვიდება. პირველივე შესაძლებლობისთანავე მან ქვეყნიდან აჯანყებისკენ მიდრეკილი დიდებულები გაგზავნა სპარსეთში ოსმალთა ლაშქრობაში და სცადა დარჩენილების ხელში ჩაგდება, მაგრამ მათმა დიდმა ნაწილმა მოახერხა ყირიმიდან თავის დაღწევა. ოსმალეთის სარდლებმა მენლი II-ის თხოვნით გაანადგურეს სპარსეთში ჩასული მეამბოხე ყირიმელების ჯგუფი. მენგლი II-მ ასევე შეძლო ბუჯაკის ნოღაელებზე კონტროლის დამყარება. 1728 წელს გააუქმა გარკვეული გადასახადები და სახანოში არსებული დიდი არეულობა შეაჩერა. 1730 წელს სტამბოლში მოხდა გადატრიალება, რომლის დროსაც აჰმედ III მისმა ძმისშვილმა მაჰმუდ I-მა ტახტიდან ჩამოაგდო. იგივე დღე დაადგა ყირიმსაც. მენლი გირეი სულთნის მსგავსად მისმა მოწინააღმდეგეებმა გადააყენეს სწორედ მაჰმუდ I-ის ბრძანებით. მენლი გირეი 1737 წელს მეორედ დაინიშნა ყირიმის ხანად, უდიდესი კრიზისის დროს, რაც გამოიწვია 1736 წელს რუსეთის იმპერიის გამანადგურებელმა შემოსევამ. მენლიმ მოაწესრიგა თავდაცვის საკითხი და რუსების წინააღმდეგ აგრესიული პოლიტიკა წამოიწყო. გამუდმებით აწუხებდა მათ თავისი თავდასხმებით და დიდ ზიანს აყენებდა აზოვის ზღვის პირას. გარდაიცვალა ბახჩისარაიში, 1740 წელს, 62 წლის ასაკში. მის შემდეგ ყირიმის ტახტზე ოსმალებმა დაამტკიცეს მისი უმცროსი ძმა, სელამეთ II გირეი. ყირიმის სახანო გირეის დინასტია ყირიმის ხანების სია Гайворонский Алексей. Созвездие Гераев. — Симферополь, 2003 К. Рыжов. Справочник. Все монархи мира: Мусульманский Восток. XV—XX вв.[მკვდარი ბმული]
იოზეფ ფონ ჰამერ-პურგშტალი

იოზეფ ფონ ჰამერ-პურგშტალი (დ. 9 ივნისი, 1774, გრაცი ― გ. 23 ნოემბერი, 1856, ვენა), ავსტრიელი აღმოსავლეთმცოდნე და დიპლომატი. 1799–1807 ავსტრიის დიპლომატიურ სამსახურში იყო ოსმალეთის იმპერიაში. 1847–1849 ვენის მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდენტი. მისი ძირითადი შრომები ეხება ოსმალეთის იმპერიის ისტორიას. ჰამერ-პურგშტალის მთავარი შრომა ეფუძნება თურქეთის წყაროების შესწავლისა და ავსტრიის არქივს (10-ტომიანი „ოსმალეთის იმპერიის ისტორია“). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 598.
ფეთიჰ II გირეი

ფეთიჰ II გირეი (ყირიმ. II Fetih Geray, فتح كراى; დ. 1696 — გ. 1746, ვიზე, ოსმალეთის იმპერია) — ყირიმის ხანი 1736–1737 წლებში, დევლეთ II გირეის ვაჟი, სელიმ I გირეის შვილიშვილი. ფეთიჰ გირეი 1731 წლიდან 1733 წლამდე იყო ყირიმის ნურედინი, 1735 წლამდე კი კალგის თანამდებობა ეკავა. 1736 წელს ბიძამისი, ყაფლან I გირეი ოსმალებმა ჩეშმეში გადაასახლეს და ხანის ტიტული სწორედ მას უბოძეს. ფეთიჰ II-ის მმართველობა ხანმოკლე აღმოჩნდა. საკუთარ კალგად და ნურედინად დანიშნული ჰყავდა თავისი ძმები, არსლანი და მაჰმუდი. ფეთიჰ გირეიმ თავი გამოიჩინა სპარსეთის წინააღმდეგ ლაშქრობაში. მას ისეთივე პრობლემები შეექმნა, როგორც ყაფლან გირეის. რუსებმა გააძლიერეს აგრესია ოსმალეთის წინააღმდეგ და კვლავ გადავიდნენ ყირიმში, გენერალ პიტერ ლასის მეთაურობით. მიუხედავად კარგი საბრძოლო მომზადებისა, ფეთიჰ II გირეიმ ვერ შეძლო ყირიმის დაცვა შემოჭრისაგან, რუსებმა ისევ ააოხრეს სახანოს წამყვანი ქალაქები. ფეთიჰ გირეი დიდებულებმა ტახტიდან ჩამოაგდეს იმავე წელს. გადასახლდა ვიზეში, სადაც 1746 წელს გარდაიცვალა. დაკრძალეს ქალაქის მეჩეთში, მამის გვერდით. მოგვიანებით ფეთიჰის ვაჟი სელიმი გახდა ყირიმის ხანი. ყირიმის სახანო გირეის დინასტია ყირიმის ხანების სია О. Гайворонский «Созвездие Гераев» О. Гайворонский «Повелители двух материков» тома 1-2 Халим Гирай «Розовый куст ханов» (история крымских ханов)
სელამეთ II გირეი

სელამეთ II გირეი (ყირიმ. II Selamet Geray, سلامت كراى; დ. 1691 — გ. 1751, იამბოლი, ოსმალეთის იმპერია) — ყირიმის ხანი 1740–1743 წლებში, სელიმ I გირეის უმცროსი ვაჟი. სელამეთი განთქმული სელიმ გირეის ნაბოლარა შვილი იყო. აღიზარდა ბახჩისარაის სასახლეში. 1713 წელს დაინიშნა პერეკოფის ორ-ბეიდ ანუ გამგებლად. უფოსი ძმის, მენლი II-ის მმართველობის დროს ჯერ ნურედინის, ხოლო 1724–1727 და 1737–1740 წლებში კალგის თანამდებობას იკავებდა. 1740 წელს, მენლი II გარდაიცვალა და ოსმალებმა ყირიმის ხანად სწორედ სელამეთ გირეი დაამტკიცეს. სელამეთი შეუდგა რუსების შემოსევების შედეგად დანგრეული ბახჩისარაის აღდგენას. მისი მმართველობის დროს დაიწყო ხანის სასახლის და დიდი ხანის მეჩეთის ფართომასშტაბიანი რეკონსტრუქცია. სელამეთ II-ს ჰქონდა გეგმა შვედეთთან ერთად გაეწია რუსეთის იმპერიისთვის წინააღმდეგობა, მაგრამ სულთანმა ამის უფლება არ მისცა. ხანის ქვეშევრდომების არასანქცირებული ანტირუსული ქმედებებისთვის, სულთანმა სელამეთ II გირეი დაადანაშაულა რუსეთ-ოსმალეთის სამშვიდობო ხელშეკრულების დარღვევაში. 1743 წელს სელამეთ II-ს მაჰმუდ I-ის ბრძანებით ჩამოართვეს ყირიმის ხანის ტიტული. იგი თურქების მიერ დანიშნული პენსიით დასახლდა იამბოლში, სადაც სწავლობდა ღვთისმეტყველებას. 1751 წელს გარდაიცვალა და დაკრძალეს იამბოლის მეჩეთში. მოგვიანებით სელამეთ გირეის ვაჟმა, მაქსუდმა მცირე ხნით შეძლო ხანის ტიტულის მიღება. ყირიმის სახანო გირეის დინასტია ყირიმის ხანების სია О. Гайворонский «Созвездие Гераев» О. Гайворонский «Повелители двух материков» тома 1-2 Халим Гирай «Розовый куст ханов» (история крымских ханов)
სელიმ II გირეი

სელიმ II გირეი (ყირიმ. II Selim Geray, سليم كراى; დ. 1708 — გ. 1748, ბახჩისარაი, ყირიმის სახანო) — ყირიმის ხანი 1743–1748 წლებში, ყაფლან I გირეის ვაჟი, სელიმ I გირეის შვილიშვილი. სელიმ II იყო ყაფლან გირეის ვაჟი. მამისა და ბაბუის მსგავსად სელიმი წინდახედული პოლიტიკოსი და შთამბეჭდავი სარდალი იყო. ბიძამისის, სელამეთ II გირეის კალგად იყო დანიშნული და 1743 წელს მისი გარდაცვალების შემდეგ მემკვიდრეობით მიიღო ყირიმის სახანოს ტახტი. სელიმ გირეიმ დიდი დახმარება გაუწია ოსმალებს სპარსეთის წინააღმდეგ გამართულ ომში. მის მიერ გაგზავნილმა ყირიმელთა ორგანიზებულმა არმიამ ომის ბედი ოსმალეთის სასიკეთოდ წარმართა. სელიმ II გირეი შეებრძოლა ყუბანის ნოღაელებს და მცირე ხნით მათზე კონტროლი დაამყარა. ასევე მოუწია ბუჯაკის ურდოს აჯანყების ჩახშობა, რომელსაც მისი ბიძაშვილი, შაჰინ გირეი მეთაურობდა. სელიმ გირეი დიდი პატივით სარგებლობდა ოსმალთა სულთნის კარზე. მაჰმუდ I მას ენდობოდა და სრულიად დამოუკიდებელი პოლიტიკის გატარების უფლებას აძლევდა, რადგან სელიმი არასოდეს მოქმედებდა ოსმალეთის ინტერესთა საწინააღმდეგოდ. სელიმ II გარდაიცვალა გაურკვეველ ვითარებაში, 1748 წელს. დაკრძალეს ბახჩისარაის ყირიმის ხანთა სასაფლაოზე. ყირიმის ხანის თანამდებობაზე შეცვალა საკუთარმა ბიძაშვილმა, არსლან გირეიმ. 1770 წელს მისმა ვაჟმა, ყაფლან II-მ შეძლო ყირიმის ხელისუფლების სათავეში მცირე ხნით მოსვლა. ყირიმის სახანო გირეის დინასტია ყირიმის ხანების სია Гайворонский О. Созвездие Гераев. Гайворонский О. Повелители двух материков. — Т. 1—2. Халим Герай. розовый цветник ханов или История Крыма.
შარლ დიდლო

შარლ დიდლო (დ. 1767, სტოკჰოლმი — გ. 7 ნოემბერი, 1837, კიევი) — ფრანგი ბალეტის მსახიობი, ბალეტმაისტერი. სწავლობდა პარიზში. იყო ჟ. ლანის მოწაფე. ცეკვავდა ჟ. დობერვალთან, ჟ. ნოვერთან. დგამდა ბალეტებს. ცეკვავდა ლონდონის და პარიზის თეატრებში 1801–1831 წლებში 1811–1816 წლების გამოკლებით. მიწვეული იყო სანქტ-პეტერბურგში როგორც მოცეკვავე და ბალეტმაისტერი. დადგა 40-ზე მეტი ბალეტი. 1804 წლიდან ხელმძღვანელობდა სანქტ-პეტერბურგის თეატრალურ სკოლას. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 541. შარლ დიდლო — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური) შარლ დიდლო — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
პარი-ბრესტი

პარი-ბრესტი — ფრანგული დესერტი, რომელიც მზადდება შუს საკონდიტრო ცომისა და პრალინის არომატიანი კრემისგან. 1891 წელს დაფუძნებული ველორბოლის, პარიზი-ბრესტი-პარიზის პატივსაცემად, მისივე ინიციატორის, პიერ ჟიფარის თხონით, 1910 წელს Maisons-Laffitte-ს კონდიტერმა, ლუი დურანდმა პირველად გამოაცხო წრიული ფორმის საკონდიტრო ნაწარმი. ნამცხვრის წრიული ფორმა სწორედ რომ ბორბალს განასახიერებს. მისი ენერგეტიკული ღირებულების, მაღალკალორიულობისა და დამაინტრიგებელი სახელის გამო იგი პოპულარული გახდა პარიზი-ბრესტის ველომრბოლელებს შორის. ახლა ნამცხვარს შეხვდებით პატისერიებში მთელი საფრანგეთის მასშტაბით. ↑ Mollois, Emmanuel. Et Voila. Fremantle Press ↑ Tom Kevill-Davies. (2009-06-16) Paris Brest - The Breakfast of Champions. The Hungry Cyclist. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-10-15. ციტირების თარიღი: 2021-11-14.
ოდეთის ეკლესია

ოდესის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფელ ოდეთში, სოფლის ზევით, მრავალწლიანი ფიჭვის ხეებში. ეკლესია დარბაზულია, რომლის კედლები მხოლოდ ერთი მეტრის სიმაღლეზეა შემორჩენილი. ტაძრის სამშენებლო მასალად გამოყენებულია დაუმუშავებელი დიდი ლოდები. კედლის წყობის ხასიათის მიხედვით, ეკლესიას VIII-IX საუკუნეების ხუროთმოძღვრულ ძეგლად მიიჩნევენ. ნოემბერში აქ გიორგობას დღესასწაულობენ, თუმცა ტაძარს ღვთისმშობლის სახელით მოიხსენიებენ. ბერძენიშვილი დ., გიორგიძე მ., ჩაჩხუნაშვილი ც., ჭანიშვილი გ., არქიტექტურულ-ისტორიული გზამკვლევი გუჯარეთი თბ., 1987 მაკალათია ს., ბორჯომის ხეობა (ისტორიულ-ეთნოგრაფიული ნარკვევი) თბ., 1957 გოგოლაძე თ., ბორჯომის ხეობის ისტორიული და ხუროთმოძღვრული ძეგლები (გზამკვლევი), თბ., 2014, გვ. 87-88
ღვთისმშობლის ღვთისმშობლის ეკლესია

ღვთისმშობლის ღვთისმშობლის ეკლესია —არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფელ ღვთისმშობელში მდებარეობს. სოფელი ღვთისმშობელი მთის ფერდობზე შეფენილი პატარა სოფელია და მდინარე გუჯარულას მარჯვენა ნაპირზე მდებარეობს. იგი ხევით შუაზე არის გაყოფილი. სოფლის განაპირას, დაბლობ ადგილზე დგას მოზრდილი ეკლესია, რომელიც ასევე ღვთისმშობლის სახელობისაა. ეკლესიის ირგვლივ სასაფლაო ყოფილა, ხოლო მის სამხრეთით ნასოფლარია. ადგილობრივთა გადმოცემით, შემთხვევითი გათხრების დროს ყავრისხევზე, თიხის მილები უპოვნიათ, საიდანაც ნასოფლარში წყალი ჩადიოდა. სერგი მაკალათია აღნიშნულ თიხის მილებს XII საუკუნით ათარიღებს. ვახუშტი ბატონიშვილს თავის შედგენილ რუკაზე ედოთის შემდეგ დასმული აქვს სოფელი კოწათუბანი. აქედან გამომდინარე, დევი ბერძენიშვილი ამბობდა რომ სწორედ კოწათუბანი უნდა ყოფილიყო ღვთისმშობლის ძველი სახელწოდება. ეკლესია დარბაზული ტიპისაა, რომელსაც აქვს სამხრეთის მინაშენი. ხუროთმოძღვრული ძეგლი ძალიან დაზიანებულია. ჩამოქცეულია კამარა და კონქი. დასავლეთი და ჩრდილოეთი კედლები 2-3 მეტრის სიმაღლეზეა შემორჩენილი. მინაშენის კედლები კი 1 მეტრის სიმაღლეზეა შემორჩენილი. ტაძარს შესასვლელი ორი მხრიდან სამხრეთიდან და ჩრდილოეთიდან აქვს. სამხრეთი შესასვლელი შიგნიდან თაღოვანია. მისგან აღმოსავლეთით, კედლის წყობაში, მოზრდილი სწორკუთხა ქვაა, რომელშიც ასეთივე მოხაზულობის ჩაღრმავებაა. ეკლესიას შემორჩენილი აქვს ორი სარკმელი: ერთი საკურთხეველშია გაჭრილი, ხოლო მეორე _ სამხრეთი კედლის აღმოსავლეთ მონაკვეთში. გარედან შესასვლელში არქიტრავის ქვაზე ამოკვეთილია წრეში ჩახატული ტოლმკლავიანი ჯვარი. ძეგლის კედლებზე ალაგ-ალაგ შემორჩენილია ბათქაში, ზოგან კი საღებავის სუსტი კვალიც, რაც იმის მაჩვენებელია, რომ ეკლესია თავის დროზე მოხატული იყო. ტაძარს არქიტექტურული მონაცემების საფუძველზე X საუკუნით ათარიღებენ. ბერძენიშვილი დ., მ. გიორგიძე, ც. ჩაჩხუნაშვილი და ჭანიშვილი გ., არქიტექტურულ-ისტორიული გზამკვლევი გუჯარეთი, თბ. 1987 მაკალათია ს., ბორჯომის ხეობა (ისტორიულ-ეთნოგრაფიული ნარკვევი), თბ. 1957 გოგოლაძე თ., ბორჯომის ხეობის ისტორიული და ხუროთმოძღვრული ძეგლები (გზამკვლევი), თბ., 2014 გვ. 91-92
გუჯარეთის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია

გუჯარეთის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნუციპალიტეტის სოფელ გუჯარეთთან. ტაძარი ნაგებია უხეშად გათლილი რუხი ქვებით. ალაგ-ალაგ ქვა ჟანგისფერი გამხდარა. ეკლესიას შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს რომლის არქიტრავის ქვაზე მოგრძო ჯვარია გამოსახული. ტაძარს სამი სარკმელი აქვს მათი ღიობები შენობების ზომებთან შედარებით ძალზე პატარაა. შიგნით გრძივი კედლები ერთსაფეხურიანი პილასტრით არის გაყოფილი. ეკლესია XIX საუკუნის ბოლოს გადაუკეთებია მოწვეულ ბერძენ ოსტატს. სავარაუდოდ ამ პერიოდში უნდა იყოს ამოკაწრული არქიტრავის ქვაზე ჯვარი და სხვა უმნიშვნელო ცვლილელები. გოგოლაძე თ., ბორჯომის ხეობის ისტორიული და ხუროთმოძღვრული ძეგლები (გზამკვლევი), თბ., 2014 გვ. 86-87 ბერძენიშვილი დ., გიორგიძე მ., ჩაჩხუნაშვილი ც. და გ. ჭანიშვილი, არქიტექტურულ-ისტორიული გზამკვლევი `გუჯარეთი, თბ., 1987 მაკალათია ს., ბორჯომის ხეობა (ისტორიულ-ეთნოგრაფიული ნარკვევი), თბ., 1957
დიდი თონეთის ეკლესია

დიდი თონეთის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარ დიდ თონეთში, სოფელ გუჯარეთის სიახლოვეს. აქედან წაღვრის არქეოლოგიურ ბაზაში ჩამოტანილია სწორკუთხა ფორმის ქვა (130×70×36 სმ), რომლის ერთი მხარე რელიეფური კომპოზიციით არის შემკული; ზევიდან კი ჯვრის ჩასადგმელი ფოსო (25×20 სმ) აქვს. აღნიშნულ ქვა სერგი მაკალათიას კანკელის ნაწილად მიაჩნდა და მას XVI-XVII საუკუნეებით ათარიღებდა. ნაეკლესიარში კი აღნიშნული ქვა იდო კანკელის ხაზზე, ჩრდილოეთ კედელთან. მის რელიეფზე გამოსახულია ორი მამაკაცის ფიგურა და მათ შორის აღმართულია მაღალი ჯვარი. ორივეს ერთნაირი, წელში შევიწროვებული და ბოლოგანიერი, სადა კაბა აცვია. თავზე დაბალი ქუდები ახურავთ. თავებთან დაქარაგმებული სახლები იკითხება: გ¯ლ და თ¯ე, ე. ი. გაბრიელ და თევდორე. დიდი თონეთის რელიეფს XIII საუკუნის II ნახევრით ათარიღებენ. თაღის ქუსლებსა და ქვედა კუთხეებში დასმულ კვადრატებზე არსებული ნუსხანარევი ასომთავრული წარწერა გვამცნობს როგორც წარწერიდან ირკვევა, თევდორესა და გაბრიელს წმიდა გიორგის ეკლესიისათვის ბარძიმი მიუციათ სახმარად თავიანთი ძმის, ოქროს ან ოქროპირის სულის საოხად. წარწერის ბოლოს მოხსენიებულია ყუდევის წმიდა გიორგი. დ. ბერძენიშვილი ფიქრობს, რომ ეკლესია, სადაც ეს ქვა დაუდგამთ და ბარძიმი უმსახურებიათ, წმინდა გიორგის სახელობისა იყო, ხოლო სოფელს მაშინ ყუდევი რქმევია. ბერძენიშვილი დ., ნარკვევები საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიიდან. ზემო ქართლი – თორი, ჯავახეთი, თბ., 1985 ბერძენიშვილი დ., გიორგიძე მ., ჩაჩხუნაშვილი ც. და გ. ჭანიშვილი, არქიტექტურულ-ისტორიული გზამკვლევი "გუჯარეთი", თბ., 1987 ბერძენიშვილი დ., ქვაჯვარი გუჯარეთის თონეთიდან, კრებულში: ნარკვევები, რედ. გიორგი ჭეიშვილი და ნიკოლოზ ვაჩეიშვილი, გამომცემლობა "სამკალი", თბ., 2005 მაკალათია ს., ბორჯომის ხეობა (ისტორიულ-ეთნოგრაფიული ნარკვევი), თბ., 1957  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 17514
ღინტურის ეკლესია

ღინტურის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფელ ღინტურში, გზის პირას. დარბაზული ეკლესია ნაგებია უხეშად გათლილი, რუხი ფერის ქვებით. მისი საკურთხეველი ბრტყელია, თითქმის სწორკუთხედს მიახლოებული. კამარა ჩამოქცეულია. იგი ეყრდნობოდა ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლეზე არსებულ, კრონშტეინებზე გადაყვანილ საბჯენ თაღს. ტაძარს შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს. სარკმლებიდან არცერთი არ არის შემორჩენილი.ძეგლის ნანგრევები შესასვლელთან არის თავმოყრილი. ეკლესიის ირგვლივ შეიმჩნევა ნაგებობათა ნაშთები, აქვეა ახლაც მოქმედი სასაფლაო. ვახუშტი ბატონიშვილი გუჯარულას მარცხენა ნაპირზე ღინტურის სახელით ორ სოფელს ასახელებს. გოგოლაძე თ., ბორჯომის ხეობის ისტორიული და ხუროთმოძღვრული ძეგლები, თბ., 2014, გვ. 88-89 ბერძენიშვილი დ., გიორგიძე მ., ჩაჩხუნაშვილი ც. და ჭანიშვილი გ., არქიტექტურულ-ისტორიული გზამკვლევი გუჯარეთი, თბ., 1987 მაკალათია ს., ბორჯომის ხეობა (ისტორიულ-ეთნოგრაფიული ნარკვევი), თბ., 1957
რუჰაკანა რუგუნდა

რუჰაკანა რუგუნდა (დ. 7 ნოემბერი, 1947) — უგანდელი ფიზიკოსი და პოლიტიკოსი. უგანდის პრემიერ-მინისტრი 2014-2021 წლებში. 1986 წლიდან დიდი ხნის მანძილზე იკავებდა თანამდებობებს იოვერი მუსევენის პრეზიდენტობის პერიოდში, 1986 წლიდან. 1994-1996 წლებში იკავებდა უგანდის საგარეო საქმეთა მინისტრის თანამდებობას. 2003-2009 წლებში – უგანდის შინაგან საქმეთა მინისტრი. 2009-2011 წლებში წარმოადგენდა უგანდას გაეროში. 2013-2014 წლებში – უგანდის ჯანდაცვის მინისტრი. ↑ Parliament of Uganda. (2016) Parliament of Uganda Members of the 10th Parliament: Ruhakana Rugunda, Ex-Officio Member. Parliament of Uganda. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 30 აპრილი 2021. ციტირების თარიღი: 7 დეკემბერი 2021.
კადმიუმის ვოლფრამატი

კადმიუმის ვოლფრამატი — არაორგანული ნივთიერება, ქიმიური ფორმულით CdWO4. გამოიყენება სცინტილატორად, გამა სხივების აღმოსაჩენად. აქვს თეთრი მოყვითალო ფერი. არ არის ჰიგროსკოპული. მის გამჭირვალე კრისტალებს აქვს შემდეგი თვისება, როდესაც მასში გაივლის გამა ან რენტგენის სხივები, კრისტალი ასხივებს სინათლეს, რაც მას აქცევს მაიონებელი გამოსხივების კარგ აღმომჩენად. მიიღება ოქსიდების ნარევის მაღალ ტემპერატურაზე გაცხელებით: W O 3 + C d O → ∼ 1000 o C C d W O 4 {\displaystyle {\mathsf {WO_{3}+CdO{\xrightarrow {\sim 1000^{o}C}}CdWO_{4}}}} მიიღება კადმიუმის ხსნადი მარილისა და ხსნადი ვოლფრამატის ხსნარების შერევით, რის შედეგადაც ილექება: C d ( N O 3 ) 2 + N a 2 W O 4   ⟶   C d W O 4 ↓ +   2   N a N O 3 {\displaystyle {\mathsf {Cd(NO_{3})_{2}+Na_{2}WO_{4}\ \longrightarrow {}\ CdWO_{4}\downarrow +\ 2\ NaNO_{3}}}} Scintillator materials ↑ Burachas S. F.; et al. (1996). „Large volume CdWO4 crystal scintillators“. Nucl. Instrum. Methods Phys. Res. A. 369 (1): 164–168. doi:10.1016/0168-9002(95)00675-3.
საყდრივაკის ეკლესია

საყდრივაკის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფელ საკირეში, მდინარე საკირისწყლის მარჯვენა ნაპირზე, მაღალ ტერასაზე. აქ საცხოვრებელი, თუ სამეურნეო ნაგებობანი საერთო გალავნითაა გარშემორტყმული. დარბაზული საყდრის სახურავი ჩაქცეულია საცხოვრებელი მოზრდილი ოთხკუთხა შენობები და ხაროებია შემორჩენილი. ეკლესიას შესასვლელი სამხრეთის მხრიდან აქვს. საყდრივაკის ლავგანდარის ქვები, რომელიც ამჟამად ჩამოვარდნილია და ტაძრის სიახლოვეს არის განთავსებული, შესრულებულია ორი სავედრებელი წარწერა: პირველ წარწერას დ. ბერძენიშვილი ვერ ხსნის, რაც შეეხება მეორე წარწერას, აქ კითხულობს სახელს „შაშიას“. ბერძენიშვილი დ., ნარკვევები საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიიდან. ზემო ქართლი – თორი, ჯავახეთი, თბ., 1985 გოგოლაძე თ., ბორჯომის ხეობის ისტორიული და ხუროთმოძღვრული ძეგლები (გზამკვლევი), თბ., 2014 გვ. 75-76
ალექსანდრე ანანოვი

ალექსანდრე ანანოვი — მსხვილი მიწათმფლობელი და ცნობილი მეურნე XIX საუკუნის დასავლეთ საქართველოში. დაამთავრა მოსკოვის აღმოსავლურ ენათა ლაზარევის ინსტიტუტი. XIX საუკუნის 60-იან წლებში ჩამოვიდა საქართველოში და სათავეში ჩაუდგა სატყეო მეურნეობას, რომელიც ქუთაისის გუბერნიაში მისმა ძმამ ივანემ შეიძინა. ჩადო ინვესტიციები დასავლეთ საქართველოში მევენახეობა-მეღვინეობის სფეროში, გააშენა ზვარი, სოფელ ვარციხეში ააგო ღვინის ქარხანა, ჩამოიყვანა სპეციალისტები საფრანგეთიდან და დაიწყო ღვინისა და კონიაკის წარმოება. ამასთან, შეიძინა ათეულობით ჰექტარი მიწის ნაკვეთი, რომლის უმეტეს ნაწილს ადგილობრივ გლეხებზე იჯარით გასცემდა, რაც მისი შემოსავლის მნიშვნელოვანი წყაროს წარმოადგენდა. მოგვიანებით გახდა ბაქოს ნავთობმრეწველთა ამხანაგობის „ძმები მირზოევები და კომპანიის“ მსხვილი აქციონერი და დაიკავა ამხანაგობის გამგეობის თავმჯდომარის პოსტი. სათავეში ედგა კავკასიის სომეხთა საქველმოქმედო საზოგადოებას, შედიოდა სხვა არაერთი საქველმოქმედო ფონდის მმართველობაში და ინდივიდუალურადაც ეწეოდა ქველმოქმედებას. მაგალითად 1864 წელს დააფინანსა 10 სომეხი მოზარდის მოსკოვში გაგზავნა იქაურ მექანიკურ ქარხანაში, საიუველირო და სამკერვალო სახელოსნოებში, ფერწერის, ქანდაკებისა და არქიტექტურის სასწავლებლებში პროფესიების დასაუფლებლად. სომეხ ჭაბუკებს საკონდიტრო საქმის შესასწავლად გზავნიდა საფრანგეთში და სხვა. 1890 წელს ქალაქის ბურჟუაზიულმა წრეებმა თბილისის თვითმმართველობის ხმოსნად აირჩიეს. ცნობილი კომერსანტი და ქველმოქმედი 1909 წელს თბილისში გარდაიცვალა. ანდერძით მან სომეხთა საქველმოქმედი საზოგადოებას მნიშვნელოვანი თანხა დაუტოვა. აბგარ ანანოვი მიხრან ანანოვი ჯანელიძე ო., ზუბალაშვილები, დავით სარაჯიშვილი, აკაკი ხოშტარია, მიტროფანე ლაღიძე და სხვანი... თბ., 2020 გვ. 403-408