laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ფედერიკო ბალძარეტი

ფედერიკო ბალძარეტი (იტალ. Federico Balzaretti; დ. 6 დეკემბერი, 1981, ტურინი, იტალია) — იტალიელი ფეხბურთელი, თამაშობდა უკანა მცველის პოზიციაზე. 2012 წლის ევროპის ვიცე-ჩემპიონი იტალიის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში. იტალიის ეროვნულ ნაკრებში მისი დებიუტი შედგა 2010 წლის 17 ნოემბერს, რუმინეთთან ამხანაგურ მატჩში. იუვენტუსი იტალიის სერია B: 2006–07 რომა იტალიის თასის ფინალისტი: 2012–13 იტალია ევროპის ვიცე-ჩემპიონი: 2012 იტალიის სერია A-ს წლის გუნდის წევრი: 2011–12 ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ფედერიკო ბალძარეტი AS.com Direttore Sportivo Federico Balzaretti | Conferenza chiusura mercato Getty Images ↑ National Team Appearances of Federico Balzaretti ↑ Gran Galà del Calcio Aic. E' Pirlo il migliore del 2012
გურგენი (ტაშირ-ძორაგეტის მეფე)

გურგენი, კორიკე, კვირიკე I — ტაშირ-ძორაგეტის პირველი მეფე (972-991/996 წწ.). ანისის სომხური სამეფოს მეფის, აშოტ III მწყალობელის (953-977) უმცროსი ძე. სამფლობელოდ მიიღო ტაშირი, ძორაგეტი, კაენი, კაეწონი და სხვა ტერიტორიები ისტორიულ ქვემო ქართლში. ანისის სამეფოს აქტიური დახმარებით აფართოებდა სამეფოს ტერიტორიას, დაიკავა მთელი ქვემო ქართლი თბილისიდან შამქორამდე და თრიალეთის მთებიდან ბამბაკის ქედამდე. ტაშირ-ძორაგეტის სამეფო საქართველოში სომხური გავლენის ფორპოსტათ იქცა. ახლად წარმოქმნილი სამეფოს ცენტრი სამშვილდე გახდა. გურგენი წყაროებში უკანასკნელად 991 წელს იხსენიება. საქართველოს მმართველები დ. ბერძენიშვილი, ნარკვევები საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიიდან, თბ., 1973 თ. პაპუაშვილი, რანთა და კახთა სამეფო, თბ., 1982
1342

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 1342 1342 (ათას სამას ორმოცდაორი) წელი — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა სამშაბათი. ეს წელი არის XIV საუკუნის მე-5 დეკადის მე-2 წელი. ტახტზე ადის ავინიონელი პაპი კლემენტ VI. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 1342. 15 იანვარი : ფილიპ II — ბურგუნდიის ჰერცოგი და დინასტიის დამაარსებელი (გ. 1404) ლევონ VI — კილიკიის სომხეთის უკანასკნელი მეფე (გ. 1393) მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 1342.
ბავარიული ენა

ბავარიული ენა (ბავ. Boarisch [ˈbɔɑrɪʃ]; გერმ. Bairisch [ˈbaɪ̯ʁɪʃ]) — ენა, რომელიც მიეკუთვნება სამხრეთ-გერმანული ენების ჯგუფს. ენობრივ მიმართებაში ერთ-ერთი ყველაზე შორეული დიალექტია სტანდარტული გერმანული ენისა. მისი სათავეა ენა, რომელზედაც საუბრობდნენ ბავარიელი ტომები. ბავარიული ენა იყოფა 3 მსხვილ დიალექტთა ჯგუფად: ჩრდილოეთ-ბავარიული დიალექტი; შუა-ბავარიული დიალექტი; სამხრეთ-ბავარიული დიალექტი. ბავარიულ დიალექტზე საუბრობენ გერმანიაში, ავსტრიაში, შვეიცარიაში, იტალიაში, უნგრეთსა და ჩეხეთში. Ethnologue report for Bavarian Bavarian - English Dictionary დაარქივებული 2012-02-23 საიტზე Wayback Machine. from Webster's Online Dictionary დაარქივებული 2012-02-23 საიტზე Wayback Machine. - The Rosetta Edition ↑ http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=bar Ethnologue: Languages of the World
აპოლონი (პეპელა)

აპოლონი (ლათ. Parnassius apollo) — დღის პეპელა აფროსნისებრთა ოჯახისა. ფრთების შლილი 9 სმ-მდეა. თეთრი ფრთები შავი და წითელი რგოლებითაა მოხატული. მუხლუხი შავია, გვერდებზე წითლად დაწინწკლული. აპოლონი ბინადრობს კლდისდუმასა და კლდისვაშლაზე. ჭუპრდება მიწაზე, თხელ პარკში. გავრცელებულია ევროპაში, კავკასიასა და სამხრეთ ციმბრიში, როგორც მთიან ადგილებში, ისე ველებზე. საქართველოში გვხვდება კავკასიური აპოლონი (ლათ. Parnassius apollo caucasicus). აპოლონი დაფრინავს ივნისსა და ივლისში. ♀ ♀△ ♂ ♂ △ დიდმანიძე ე., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 514.
SXDF-NB1006-2

SXDF-NB1006-2 — გალაქტიკა, რომელიც მდებარეობს 12,91 მილიარდი სინათლის წლის მოშორებით დედამიწიდან. რადგანაც მის სინათლეს ამდენი ხანი დასჭირდა (12,91 მილიარდი წელიწადი) ჩვენამდე მოსაღწევად, ჩვენ ამ გალაქტიკას ისეთს ვხედავთ, როგორიც ის ამდენივე წლის წინ იყო. გალაქტიკა დიდი აფეთქებიდან ძალიან მალე წარმოიქმნა. დიდი აფეთქება კი 13,7 მილიარდი წლის წინ მოხდა. შესაბამისად, SXDF-NB1006-2, ყველაზე შორეული გალაქტიკაა, რაც კი ოდესმე დაუნახავთ მეცნიერებს. ასტრონომები იმედოვნებენ, რომ SXDF-NB1006-2-ის და სხვა შორეული ობიექტების შესწავლით ისინი შეძლებენ დაადგინონ რა ხდებოდა კოსმოსის ევოლუციის განთიადზე. ახლად აღმოჩენილი გალაქტიკა უკანასკნელ პრეტენდენტად ითვლება უშორეს და უძველეს აქამდე აღმოჩენილ გალაქტიკათა შორის. ამ თვის (ივნისი, 2012) დასაწყისში, არიზონის უნივერსიტეტის ასტრონომებმა ასევე იპოვეს გალაქტიკა, რომელიც 13 მილიარდი სინათლის წლით იყო დაშორებული დედამიწიდან. გასულ წელს, ასტრონომთა სხვა ჯგუფმა, რომელიც ჰაბლის კოსმოსურ ტელესკოპს იყენებდა, განაცხადა, რომ აღმოაჩინეს უფრო შორი და ხნიერი გალაქტიკა. მისი დაშორების მანძილი არის 13,2 მილიარდი სინათლის წელიწადი, მაგრამ ეს ობიექტი ისევ „გალაქტიკობის კანდიდატია“ და შემდგომი კვლევების შედეგებს და გალაქტიკად აღიარებას ელოდება. მთავარი სტატია: დიდი აფეთქება. დიდი აფეთქება დაახლოებით 13,7 მილიარდი წლის წინ მოხდა. თავდაპირველად, სამყარო იყო ისეთი მკვრივი და ცხელი, რომ მასში წარმოქმნილი ატომები მაშინვე იშლებოდნენ. შემდეგ სამყარო გაფართოვდა, გაგრილდა და საბოლოოდ კვარკები პროტონებად გაერთიანდნენ, შენდეგ ელექტრონებს დაუკავშირდნენ და წყალბადის ნეიტრალური ატომები შექმნეს. ეს ხდება დიდი აფეთქებიდან 380 000 წლის შემდეგ. დროთა განმავლობაში გაზი გაგრილდა და 200-500 მილიონი წლის შემდეგ (დიდი აფეთქებიდან), ნეიტრალური წყალბადის ღრუბლების კონდენსაცია მოხდა, შეიქმნა პირველი ვარსკვლავები, რომელთა შემდეგ უკვე პირველმა გალაქტიკებმა გამოანათეს. გალაქტიკა SXDF-NB1006-2 დიდი აფეთქებიდან 800 მილიონი წლის შემდეგ შეიქმნა, მაშასადამე ეს ობიექტი იმის წინა პირობაა, რომ უფრო ახლოს ვართ კრიტიკულ დროსთან.(ბნელი წლები, 400 000 წელი დიდი აფეთქებიდან). „ის დღე არ არის ძალიან შორს, როდესაც ბნელი წლების სამყაროს საიდუმლოებები და პირველი გალაქტიკების ფიზიკური თვისებები გამოვლინდება“ ამბობს მასანორი იე, „30 მეტრიანი ტელესკოპის“ პროექტის ლიდერი იაპონიიდან. ასეთი შორეული და მკრთალი ობიექტის დასაკვირვებლად მეცნიერებს მოუწიათ ობიექტიდან წამოსული სინათლე „შეეგროვებინათ“ 37 საათის განმავლობაში. რაც უფრო მეტ სინათლეს აგროვებდნენ, მით უფრო ღრმად „იხედებოდნენ“ ობიექტში. მკვლევრებმა ტაკატოში შიბაიას ხელმძღვანელობით (იაპონია), სურათში 58 733 ობიექტი დათვალეს და შეავიწროვეს ორ შესაძლო უკიდურესად შორეულ გალაქტიკათა კანდიდატებამდე. SXDF-NB1006-2-მა შეცვალა წინა რეკორდსმენი გალაქტიკა GN-108036, რომელიც ასევე იპოვეს „სუბარუს“ ტელესკოპით. ის ოდნავ ახლოს იყო დედამიწასთან, ვიდრე SXDF-NB1006-2. გალაქტიკა SXDF-NB1006-2 Astronet.GE-ზე[მკვდარი ბმული]
სოჭის ეროვნული პარკი

სოჭის ეროვნული პარკი (რუს. Сочинский национальный парк) — ეროვნული პარკი რუსეთში, დასავლეთ კავკასიონზე, ქალაქ სოჭის რაიონში (რუსეთი, კრასნოდარის მხარე). შეიქმნა 1983 წლის 5 მაისს. ფართობი 1,937.37 კვადრატული კილომეტრი. აქვს დაცვითი, რეკრეაციული, საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ღირებულება. რუსეთის ერთ-ერთი პირველი ეროვნული პარკი. ტყეებს უკავია ტერიტორიის 95%. გვხვდება ხერხემლიანთა 250-მდე და ქვეწარმავლების 17-მდე სახეობა. ფაუნას ქმნის კეთილშობილი ირემი, არჩვი, მურა დათვი, გარეული ღორი, მგელი, ტურა, მელა, მაჩვი და სხვ. არის ფრინველების 126 სახეობა, მათ შორის ბატკანძერი, კავკასიური შურთხი, კავკასიური როჭო და სხვ. პარკს უკავია დიდი სოჭის არეალი, მდინარეების შეფსისა და მაგრის შესართავისპირა რაიონი, აფხაზეთის საზღვრამდე. პარკის დიდი ნაწილი მთიანია. დანაწევრებულია მდინარეთა ხეობებით. მთისწინეთის ზონა ვრცელდება ვიწრო ზოლის სახით შავი ზღვის სანაპიროს გასწვრივ. სოჭის ეროვნული პარკის ფარგლებში არის შავი ზღვის აუზის 40-მდე მდინარე და ნაკადული. სოჭის ეროვნული პარკი – ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2012-07-05 საიტზე Wayback Machine. (რუსული) სოჭის ეროვნული პარკი (რუსული)
1343

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 1343 1343 (ათას სამას ორმოცდასამი) წელი — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ოთხშაბათი. ეს წელი არის XIV საუკუნის მე-5 დეკადის მე-3 წელი. ესტონელებმა გერმანელი და დანიელი მმართველების წინააღმდეგ აჯანყება მოაწყვეს. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 1343. ჩოკეი — იაპონიის იმპერატორი (გ. 1383) მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 1343. 16 სექტემბერი : ფილიპ III — ნავარის მეფე
ბოტაფოგო

ბოტაფოგო (პორტ. Botafogo) — პლაჟისპირა კვარტალი (bairro) ბრაზილიის ქალაქ რიო-დე-ჟანეიროში. მდებარეობს მუნდო-ნოვოს, დონა-მარტას და სან-ჟუანის ბორცვებს შორის. ძირითადად დასახლებულია მაღალი და საშუალო კლასის წარმომადგენლებით. სახელი დაერქვა ჟუან ფერეირა დე სოუზა ბოტაფოგოს პატივსაცემად, რომელიც გემ ბოტაფოგოს არტილერიაზე იყო პასუხისმგებელი. სწორედა მიტომ დაუმატა მან ეს სახელი თავის გვარშიც. როდესაც ის საცხოვრებლად ბრაზილიაში გადავიდა, პორტუგალიის სამეფო ოჯახმა მას ის მიწები უბოძა, რომელიც დღეს ბოტაფოგოს სახელითაა ცნობილი. სიტყვასიტყვით ეს სახელი „ცეცხლის გახსნას“ ნიშნავს. ბოტაფოგოს პლაჟი გუანაბარის უბეზეა გადაჭიმული და ატლანტის ოკეანისგან ურკის ნახევარკუნძული და შაქრისთავა მთა იცავს. ღირსშესანიშნაობებს შორისაა ინდიელთა მუზეუმი, რომელიც ბრაზილიის ძირითად ადგილობრივ ინდიელთა კულტურასა და ისტორიას იკვლევს; ასევე ვილა-ლობოსის მუზეუმი. მეზობელი პლაჟისპირა კვარტლებისგან ბოტაფოგოს განასხვავებს კაფეებისა და კინოთეატრების მაღალი კონცენტრაცია. ბოტაფოგოს ჰყავს მრავალსპორტული კლუბი ბოტაფოგო, რომელიც ამავე დროს ბრაზილიის ერთ-ერთუ უდიდესი საფეხბურთო კლუბია. კვარტალს ემსახურება ერთი მეტროსადგური — ბოტაფოგო. Fotos antigas de Botafogo Associação de Moradores e Amigos de Botafogo ↑ http://martin.romano.org/ps05/ps05_394.htm ↑ Villa-Lobos Museum Website. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-04-12. ციტირების თარიღი: 2012-06-25.
1344

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 1344 1344 (ათას სამას ორმოცდაოთხი) წელი — იულიუსის კალენდრის ნაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ხუთშაბათი. ეს წელი არის XIV საუკუნის მე-5 დეკადის მე-4 წელი. ვენეციასა და უნგრეთს შორის ორმი დაიწყო. პორტუგალიაში დიდი მიწისძვრა მოხდა. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 1344. 9 თებერვალი : მაინჰარდ III — ტიროლის გრაფი და ზემო-ბავარიის ჰერცოგი (გ. 1363) მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 1344. 17 აპრილი : კონსტანტინე II — კილიკიის სომხეთის მეფე სიმონე მარტინი — იტალიელი მხატვარი
ნიტეროი

ნიტეროი (პორტ. Niterói) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ბრაზილიის სამხრეთ-აღმოსავლეთ რეგიონში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში. მისი ფართობი 129 375 კმ²-ია, ხოლო მოსახლეობა 487 327 ადამიანი (2010). წარმოადგენს შტატის მეექვსე ყველაზე ხალხმრავალ ქალაქს და გაჩნია ადამიანის განვითარების ინდექსის ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი რიო-დე-ჟანეიროს აგლომერაციასა და მთელს ბრაზილიაში. Fundação Getúlio Vargas-ს 2011 წლის ივნისის კვლევების თანახმად, ნიტეროი ბრაზილიის უმდიდრესი ქალაქის და მისი მოსახლეობის 55,7% A კლასს მიეკუთვნება, ხოლო თუ ამას B კლასსაც დავამატებთ, ეს მაჩვენებელი 85,9%-მდე ადის. სახელი „ნიტეროი“ ტუპის ენიდან მომდინარეობს და ნიშნავს „წყალი, რომელიც იმალება“. ქალაქი 1573 წლის 22 ნოემბერს ტუპის ინდიელთა ბელადმა არარიბოიამ დააარსა (რომელიც შემდეგ კათოლიკედ მოექცა). შედეგად, ის ერთადერთი ბრაზილიური ქალაქია, რომელიც არაქრისტიანმა, არაასიმილირებულმა ბრაზილიელმა ინდიელმა დააარსა. იტაკოატიარის პლაჟი ნიტეროი ღამით Niterói Tourism Oficial Web Site დაარქივებული 2006-11-11 საიტზე Wayback Machine. A guide to the city of Niterói დაარქივებული 2014-11-05 საიტზე Wayback Machine. Satellite picture by Google Maps Gymnastic formation squadron of Niteroi, Nov. 2009 Amo Niterói დაარქივებული 2011-07-16 საიტზე Wayback Machine. ↑ The Niterói Secretary of Culture's official website. Niterói City Hall. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-06-14. ციტირების თარიღი: 2007-02-25.
რომარიო

რომარიო დე სოუზა ფარია (პორტ. Romário de Souza Faria; დ. 29 იანვარი, 1966, რიო-დე-ჟანეირო) — ბრაზილიელი ფეხბურთელი, რომელიც თავდამსხმელად თამაშობდა, შემდეგ სამწვრთნელო კარიერას მიჰყო ხელი, ამჟამად კი პოლიტიკითაა დაკავებული. 1994 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე ის ბრაზილიის ნაკრებს ჩემპიონის ტიტულის მოგებაში დაეხმარა. რომარიო მსოფლიოს ერთ-ერთ ყველაზე ნაყოფიერ თავდამსხმელად ითვლება. 1994 წელს, რომარიო ფიფა-ს წლის ფეხბურთელად დაასახელეს და ფიფა-ს 100 წლის იუბილესთან დაკავშირებით გამოვლენილ მსოფლიოს 125 უდიდეს ფეხბურთელთა სიაში შეიყვანეს. 1999 წელს Placar-ის ვერსიით XX საუკუნის 100 საუკეთესო ფეხბურთელს შორის მეათე ადგილზე დასახელდა. ამავე დროს, რომარიო იმ იშვიათ თავდამსხმელთა რიცხვს მიეკუთვნება, რომლებსაც 1000-ზე მეტი გოლი აქვთ გატანილი. ბრაზილიური ფეხბურთის მუზეუმის დიდების დარბაზის წევრი. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „რომარიო“ ვიკისაწყობში. Sambafoot ↑ Romário completes a famous 1,000 დაარქივებული 2013-11-13 საიტზე Wayback Machine. FIFA.com, May 21, 2007 ↑ Museu do Futebol II. Anjos barrocos. Portuguese. Fut Pop Clube (17 მაისი, 2009). ციტირების თარიღი: 15 იანვარი, 2020.
1345

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 1345 1345 (ათას სამას ორმოცდახუთი) წელი — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა შაბათი. ეს წელი არის XIV საუკუნის მე-5 დეკადის მე-5 წელი. სერბეთის მეფე სტეფან დუშანმა მაკედონია აიღო და თავი სერბულ-ბერძნული სამეფოს მეფედ გამოაცხადა. ბირმელებმა ტაილანდის დედაქალაქი სკოტაი დაიკავეს და გაანადგურეს. დღევანდელი შრი-ლანკის ტერიტორიაზე შეიქმნა გამპოლის სამეფო. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 1345. 31 ოქტომბერი : ფერნანდუ I — პორტუგალიისა და ალგარვის მეფე (გ. 1383) მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 1345. 13 ნოემბერი : კონსტანსა მანუელი — პორტუგალიის მეფე პედრო I-ის მეუღლე
ფრანსუა ტომბალბაი

ფრანსუა ნგარტა ტომბალბაი (ფრანგ. François (N'Garta) Tombalbaye; დ. 15 ივნისი, 1918, ბასადა, ჩადი — გ. 13 აპრილი, 1975, ნჯამენა, ჩადი) — ჩადის პოლიტიკური მოღვაწე. ქვეყნის პირველი პრეზიდენტი 1960-1975 წწ. მიეკუთვნება სარის ეთნიკურ ჯგუფს. 1960 წლიდან ქვეყნის პირველი პრეზიდენტია. ჩადში დაამყარა ერთპარტიული მმართველობა. მისი მოღვაწეობა დასრულდა სახელმწიფო გადატრიალებით, რომლის დროსაც იგი დაიღუპა. ტომბალბაის ერა 1960-1975 წწ.
სილვანუს ოლიმპიო

სილვანუს ოლიმპიო (ფრანგ. Sylvanus Olympio; დ. 6 სექტემბერი, 1902, კპანდო, კოტ-დ’ივუარი — გ. 13 იანვარი, 1963, ლომე, ტოგო) — ტოგოს სახელმწიფო მოღვაწე. ქვეყნის პირველი პრეზიდენტი 1961–1963 წლებში ქვეყნის პრემიერ-მინისტრი 1958–1961 წლებში. მოკლეს სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად 1963 წლის 13 იანვარს. აღნიშნული გადატრიალება პირველი იყო საფრანგეთის ყოფილ აფრიკულ კოლონიებში. ტოგოს პრეზიდენტი Sylvanus Olympio ენციკლოპედია ბრიტანიკა ↑ Britannica article
დისლოკაცია (მრავალმნიშვნელოვანი)

დისლოკაცია შეიძლება აღნიშნავდეს: დისლოკაცია — ქანების განლაგების პირველადი ფორმების დარღვევა დისლოკაცია — კრისტალებში არსებული ხაზოვანი დეფექტი დისლოკაცია — ჯარების განლაგება ქვეყნის ტერიტორიაზე დისლოკაცია — ძვლის ნაწილების გადაადგილება
1346

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 1346 1346 (ათას სამას ორმოცდაექვსი) წელი — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა კვირა. ეს წელი არის XIV საუკუნის მე-5 დეკადის მე-6 წელი. საქართველოს სამეფო ტახტზე ადის დავით IX. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 1346. მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 1346. გიორგი ბრწყინვალე – საქართველოს მეფე.
ხუანფრან ტორესი

ხუან ფრასისკო ტორეს ბელენი (ესპ. Juan Francisco Torres Belén; დ. 9 თებერვალი, 1985) — ესპანელი ფეხბურთელი, მადრიდის „ატლეტიკოს“ მარჯვენა მცველი. კარიერა დაიწყო „მადრიდის რეალის“ აკადემიაში. 2011 წლის 11 იანვრიდან გამოდის „მადრიდის ატლეტიკოში.“ Juanfran — ფიფას ჩანაწერი[დაარქივებული] პროფილი ატლეტიკოს ოფიციალურ საიტზე (ინგლისური) პროფილი Transfermarkt-ზე (ინგლისური) პროფილი Soccerway-ზე (ინგლისური)
პლეისტოცენი

პლეისტოცენი (სიმბოლო PS; ძვ. ბერძნ. πλεῖστος – მრავალრიცხოვანი და καινός – ახალი) — დედამიწის ისტორიის მეოთხეული პერიოდის შუა ეპოქა, რომელიც დაიწყო 2,588 მლნ. წლის წინათ და დამთავრდა 11,7 ათ. წლის წინ. მოსდევს ჰოლოცენს და წინ უსწრებს პლიოცენს. 1839 წელს ტერმინი „პლეისტოცენი“ მეცნიერებაში დაამკვიდრა ინგლისელმა გეოლოგმა ჩარლზ ლაიელმა, რომელმაც კუნძულ სიცილიაზე კვლევების შედეგად გამოავლინა ფენა, სადაც ინახებოდა მოლუსკების ფაუნის დაახლოებით 70%. ამან განასხვავა აღნიშნული ფენები პლიოცენური ეპოქისაგან, რომელსაც ლაიელი მანამდე მიაკუთვნებდა ყველაზე ახალგაზრდა ნამარხ ფენებს. მოგვიანებით ლაიელმა პლეისტოცენი გამოყო დამოუკიდებელ ეპოქად, რომელსაც პოსტპლიოცენური უწოდა. ჯერ კიდევ XX საუკუნეში ტერმინი პლეისტოცენი ხშირ შემთხვევაში წარმოადგენდა მეოთხეული პერიოდის ან ანთროპოგენის სინონიმს. პლეისტოცენი არის მეოთხეული პერიოდის პირველი ეპოქა ან კაინოზოური ჯგუფის მე-6 ეპოქა. პლეისტოცენი არსებითად ყინულოვანი ეპოქაა. არქეოლოგიური თვალსაზრისით, დაახლოებით ემთხვევა ძველი ქვის ხანას, ეგრეთ წოდებულ პალეოლითს. საქართველოში კორელაციის სქემა იყოფა სამ სტადიად: ზედა პლეისტოცენი, შუა პლეისტოცენი, ქვედა პლეისტოცენი. საერთაშორისო სტანდარტული კლასიფიკაციის თანახმად პლეისტოცენი იყოდა ოთხ სტადიად: ზედა პლეისტოცენი, შუა პლეისტოცენი, ქვედა პლეისტოცენი, ჯელასიანი, რომლებიც გამოვლინდა სამხრეთ ევროპაში. გარდა ამისა, საერთაშორისო კლასიფიკაციას ხშირ შემთხვევაში გააჩნია სხვა რეგიონული ქვედანაყოფები. პლეისტოცენში დედამიწა გამყინვარების ფაზაში უკვე შესული იყო. დამახასიათებელია მყინვარული პერიოდის თანმიმდევრულად შედარებით თბილ გამყინვარებათშორისით შეცვლა. პლეისტოცენი შედგება გამყინვარების ოთხი პერიოდისაგან, რომელთაგან პირველი და კლასიკურია გიუნცური გამყინვარება (1,2-1,0 მლნ. წლის წინ). გიუნცური აცივება დასრულდა გიუნც-მინდელური დათბობით (1,0-0,76 მლნ. წლის წინ), რომლის დროსაც ხმელთაშუა, შავ და ბერინგის ზღვებზე აღინიშნებოდა ტრანსგრესიები. შემდეგ დადგა მინდელური გამყინვარება (დაახლ. 790-580 მლნ. წლის წინ), რომელსაც გამყინვარების გაცილებით რთული ხასიათი ჰქონდა. მას მოჰყვა რისული გამყინვარება, რომელიც ვიურმული გამყინვარებით დაგვირგვინდა. თანამედროვე გეოლოგიისა და პალეოგეგრაფიის ამოცანაა უნიფიცირებული ქრონოსტრატიგრაფიული სკალების დასრულება და პლეისტოცენური ნალექების გლობალური კორელაცია; აგრეთვე პალეოგეოგრაფიული რეკონსტრუქციების შექმნა. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „პლეისტოცენი“ ვიკისაწყობში. პლეისტოცენი – ენციკლოპედია ბრიტანიკა (ინგლისური) Гляциологический словарь. - Л.: Гидрометеоиздат, 1984. ↑ ICS Timescale Chart. ↑ Geologic Age Symbol Font (StratagemAge). USGS. ციტირების თარიღი: 2011-06-22.
ჩეხოსლოვაკიის სოციალისტური რესპუბლიკა

ჩეხოსლოვაკიის სოციალისტური რესპუბლიკა (Československá socialistická republika ჩეხურ და სლოვაკურ ენებზე) — 1948-1990 წლებში ჩეხოსლოვაკიის ოფიციალური სახელწოდება. ჩეხოსლოვაკიის სოციალისტური რესპუბლიკა საბჭოთა კავშირის სატელიტურ სახელმწიფოდ განიხილებოდა, რომელიც შედიოდა აღმოსავლეთ ევროპის სოციალისტური ბანაკში. 1948 წლის გადატრიალების შემდეგ, საბჭოთა კავშირის დახმარებით ჩეხოსლოვაკიის კომუნისტურმა პარტიამ ძალაუფლება ხელში ჩაიგდო და ცხრა მაისის კონსტიტუციის საფუძველზე ჩეხოსლოვაკია სახალხო რესპუბლიკად გამოაცხადა. თავდაპირველი სახელწოდება იყო „ჩეხოსლოვაკიის რესპუბლიკა“ (Československá republika), რომელიც 1960 წლის 11 ივლისს, ახალი კონსტიტუციის ძალით, „ჩეხოსლოვაკიის სოციალისტური რესპუბლიკით“ შეცვალეს. ჩეხოსლოვაკიის სოციალისტური რესპუბლიკა არსებობდა 1989 წელს მომხდარ ხავერდოვან რევოლუციამდე. Bideleux, Robert; Jeffries, Ian (2007), A History of Eastern Europe: Crisis and Change, Routledge, ISBN 0-415-36626-7 Black, Cyril E.; English, Robert D.; Helmreich, Jonathan E.; McAdams, James A. (2000), Rebirth: A Political History of Europe since World War II, Westview Press, ISBN 0-8133-3664-3 Crampton, R. J. (1997), Eastern Europe in the twentieth century and after, Routledge, ISBN 0-415-16422-2 Dale, Gareth (2005), Popular Protest in East Germany, 1945–1989: Judgements on the Street, Routledge, ISBN 071465408 Frucht, Richard C. (2003), Encyclopedia of Eastern Europe: From the Congress of Vienna to the Fall of Communism, Taylor & Francis Group, ISBN 0-203-80109-1 RFE/RL Czechoslovak Unit დაარქივებული 2009-01-06 საიტზე Wayback Machine. . ↑ Rao, B. V. (2006), History of Modern Europe Ad 1789-2002: A.D. 1789-2002, Sterling Publishers Pvt. Ltd.
კვირიკე II (ტაშირ-ძორაგეტის მეფე)

კვირიკე II — ტაშირ-ძორაგეტის მეფე (1048/1049—1089 წწ.). თავის ძმასთან, ჰერეთ-კახეთის მეფე გაგიკთან ერთად იბრძოდა ერთიანი საქართველოს მეფის ბაგრატ IV-ის წინააღმდეგ. 1064 წელს ტაშირს თურქ-სელჩუკები შემოესივნენ. კვირიკე II-მ სულთან ალფ-არსლანს მორჩილება გამოუცხადა და ქვეყანა აოხრებას გადაარჩინა. ალფ-არსლანმა მოითხოვა მისთვის ცოლად მიეთხოვებინათ კვირიკე II-ის ძმისწული, რომელიც ამავე დროს საქართველოს მეფის, ბაგრატ IV-ის დისწული იყო. კვირიკემ უარი განაცხადა ამ მოთხოვნების შესრულებაზე. ეს გარემოება საბაბად გამოიყენა ბაგრატმა და 1065-1066 წელს დალაშქრა სომხითი. ბაგრატის ერისთავმა ვარაზბაკურ გამრეკელმა ქვეშის ჭალაში შეიპყრო კვირიკე II, ძელზე გასვა და აიძულა სამშვილდის გარნიზონის მეთაური, კვირიკეს ძმა ადარნასე, საკუთარი ძმის სიცოცხლის გადასარჩენის სანაცვლოდ დაეთმო სამშვილდე. სამშვილდის დაკავების შემდეგ საქართველოს სამეფომ კონტროლი დააწესა მთელი ქვემო ქართლზე. კვირიკე II ვასალობის პირობით კვლავ დარჩა ტერიტორიულად შემცირებული სამეფოს მფლობელად. მან დედაქალაქად ლორე გამოაცხადა. ამის შემდეგ „მონებდეს სომეხნი ქართველთა“. კვირიკე II უკანასკნელად წყაროებში 1089 წელს იხსენიება. მისი გარდაცვალების თარიღი უცნობია. საქართველოს მმართველები დ. ბერძენიშვილი, ნარკვევები საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიიდან, თბ., 1973 თ. პაპუაშვილი, რანთა და კახთა სამეფო, თბ., 1982
1347

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 1347 1347 (ათას სამას ორმოცდაშვიდი) წელი — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ორშაბათი. ეს წელი არის XIV საუკუნის მე-5 დეკადის მე-7 წელი. 4 აგვისტო : ინგლისელების მიერ კალეს აღება მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 1347. მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 1347. 11 ოქტომბერი : ლუდვიგ IV ბავარიელი — საღვთო რომის იმპერატორი (გ. 1282)
დავით II და აბასი

დავით II და აბასი (სომხ. Դավիթ Բ) — ტაშირ-ძორაგეტის სამეფოს უკანასკნელი მეფეები (1089-ის შემდეგ — 1111/1113). კვირიკე II-ის ვაჟები. ამ პერიოდში ძლიერდება თურქ-სელჩუკთა შემოსევები — 1105 წელს მათ დაიპყრეს ლორე. 1110 წელს შემოსევა განმეორდა. 1111 თუ 1113 წელს ძმები იძულებულნი გახდნენ დაეთმოთ მეფობა და თავი მაწნაბერდისა და ტავუშის ციხეებისათვის შეეფარებინათ. ტაშირ-ძორაგეტის სამეფომ არსებობა შეწყვიტა, თუმცა ტაშირელი კვირიკიანები, როგორც რიგითი ფეოდალები, წყაროებში XIII საუკუნემდე იხსენიება. საქართველოს მმართველები დ. ბერძენიშვილი, ნარკვევები საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიიდან, თბ., 1973 თ. პაპუაშვილი, რანთა და კახთა სამეფო, თბ., 1982
ციმბირული ფიჭვი

ციმბირული ფიჭვი (ლათ. Pinus sibirica) — მცენარე ფიჭვისებრთა ოჯახისა. მარადმწვანე ხეებია. სიმაღლეში აღწევს 35-44 მ-ს. სიცოცხლის მაქსიმალური ხანგრძლივობა 500 წელი (ზოგიერთი ცნობით 800-850 წელი). არეალის ჩრდილოეთ ნაწილში ხარობს ზღვის დონიდან 100-200 მ სიმაღლეზე, ხოლო სამხრეთით 1000-2400 მ-მდე, ალპურ სარტყლამდე. გირჩა მსხვილი აქვს, წაგრძელებული და კვერცხისებრი ფორმის, რომლის სიგრძეა 13 სმ. ფართოდ არის გავრცელებული დასავლეთ და აღმოსავლეთ ციმბირისა და ურალის ტერიტორიაზე. ციმბირული ფიჭვის ნაყოფი ძვირფასი საჭმელი პროდუქტია. ციმბირული ფიჭვი – ბოტანიკური ლექსიკონი ციმბირული ფიჭვი – ინფორმაცია დაარქივებული 2009-03-18 საიტზე Wayback Machine. (რუსული) ციმბირული ფიჭვი – ინფორმაცია (რუსული)
სამთითა კოდალა

სამთითა კოდალა (ლათ. Picoides tridactylus) — ფრინველი კოდალასაბერთა ოჯახისა. გავრცელებულია ევრაზიის წიწვოვან და შერეულ ტყეებში. უპირატესობას ანიჭებს დატბორილ ადგილებს. ბუდობს ჯგუფებად, წლის დანარჩენ დროს ცხოვრების მარტოხელა რითმს მისდევს. იკვებება მწერებით. დამახასიათებელია მსხვილი თავი და ვიწრო ნისკარტი. სხეულის სიგრძე 21-24 სმ, ფრთების შლილი 33-37 სმ. წონა 50-90 გრამი. გვხვდება ევრაზიაში, სკანდინავიიდან და ცენტრალური ევროპიდან დაწყებული კამჩატკის, სახალინის, ჰოკაიდოსა და კორეის ნახევარკუნძულამდე დამთავრებული. ევროპის ცენტრალურ რაიონებში სპორადულადაა გავრცელებული და მაღალმთიან ადგილებში გვხვდება. მცირე პოპულაცია აღრიცხულია საფრანგეთის ალპებსა და გერმანიის დასავლეთით. საბერძნეთში, ჩრდილოეთ მაკედონიაში, ჩეხეთში, სლოვაკეთში, ლატვიასა და ლიეტუვაში მეტად იშვიათად ბუდობს. ამ მხრივ, უკეთესი მდგომარეობაა პოლონეთში; გავრცელების არეალის ძირითადი მონაკვეთია რუსეთი, სკანდინავია, მათ შორის ფინეთი. ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ევროპაში ადის ზღვის დონიდან 650-1900 მ სიმაღლეზე, მონღოლეთში რეგისტრირებულია ზღვის დონიდან 2300 მ სიმაღლეზე, ხოლო ტიბეტის მთებში 3300-4000 მ სიმაღლეზე. სამთითა კოდალა დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) სამთითა კოდალა დაარქივებული 2015-05-02 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური)
ჩეხეთისა და სლოვაკეთის ფედერაციული რესპუბლიკა

ჩეხეთისა და სლოვაკეთის ფედერაციული რესპუბლიკა (ჩეხული/სლოვაკური: Česká a Slovenská Federativní/Federatívna Republika, ČSFR) — 1990 წლის 23 აპრილიდან 1992 წლის 31 დეკემბრამდე ჩეხოსლოვაკიის ოფიციალური სახელწოდება. დაშლის შემდეგ გაიყო ჩეხეთის და სლოვაკეთის რესპუბლიკებად. Transcription of Federal Assembly proceeding.
1348

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 1348 1348 (ათას სამას ორმოცდარვა) წელი — იულიუსის კალენდრის ნაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა სამშაბათი. ეს წელი არის XIV საუკუნის მე-5 დეკადის მე-8 წელი. დაარსდა პრაღის უნივერსიტეტი შავმა ჭირმა ცენტრალურ და დასავლეთ ევროპამდე მიაღწია. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 1348. მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 1348.
1349

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 1349 1349 (ათას სამას ორმოცდაცხრა) წელი — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ხუთშაბათი. ეს წელი არის XIV საუკუნის მე-5 დეკადის მე-9 წელი. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 1349. მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 1349. უილიამ ოკამი – ინგლისელი ფილოსოფოსი (დ. 1285)