laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
მეცხრე კარიბჭე

„მეცხრე კარიბჭე“ (ინგლ. The Ninth Gate) — ესპანურ-ფრანგული ინგლისურენოვანი ფილმი, გადაღებული არტურო პერეზ-რევერტეს მოთხრობის, „დიუმას კლუბის“ მიხედვით. ფილმი გადაღებულია რომან პოლანსკის მიერ. მთავარ როლებში: ჯონი დეპი, ლენა ოლინი, ფრენკ ლანჯელა და ემანუელ სენიე. პირველი ჩვენება ევროპაში შედგა 1999 წლის 25 აგვისტოს. ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები. ლუციფერის მიერ დამზადებული ცხრა გრავიურა დამალულია ძველი წიგნის „წყვდიადის სამეფოს ცხრა კარიბჭე“ სამ ერთნაირ ეგზეპლარში, რომლებიც 1667 წელს გამოიცა და კერძო კოლექციებში გაიბნა ევროპაში. ამ წიგნში დამალულია რთული თავსატეხი, რომლის გამომცნობს შეუძლია გავიდეს ჯოჯოხეთის ცხრავე კარიბჭეში და დედამიწაზე თვით წყვდიადის მეუფეს გამოუძახოს. დემონოლოგიური წიგნების მდიდარი კოლექციონერი აშშ-იდან ბორის ბოლკანი დაიქირავებს წიგნებით მოვაჭრეს დინ კორსოს (ჯონი დეპი), რათა მან ამ წიგნის ორი დარჩენილი ეგზემპლარი (ერთის მფლობელი თვითონ ბოლკანია) მოიძიოს და დაადგინოს მათგან რომელია ნამდვილი. კორსო კი ძიებისას გადაწყვეტს, თავად დაეუფლოს წინგს. კორსოს ევროპაში მოგზაურობას და წიგნების მოძიებას, მათ შედარებას თან სდევს წიგნების მფლობელების საიდუმლოებით მოცული მკვლელობები და უშედეგო თავდასხმები თვითონ კორსოზე. კორსოსათვის თანდათან ნათელი ხდება, რომ ეს ხდება ლიანა ტელფერის ჩარევით ლიანა ტელფერი ბორის ბოლკანის კუთვნილი ეგზემპლარის წინა მეპატრონის ცოლია. კორსო აღმოაჩენს, რომ მის გარშემო მიმდინარე მოვლენები იმეორებს წიგნის სიუჟეტებს, რომლებიც გამოსახულია გრავიურებში. მაგალითად წიგნში არსებული პირველი გრავიურა გამოხატავდა ცალი ფეხით ჩამოკიდებულ მამაკაცს და სწორედ ასეთ მდგომარეობაში იპოვა კორსომ თავისი მოკლული მეგობარი, რომელთანაც კორსომ „წყვდიადის სამეფოს ცხრა კარიბჭის“ ბოლკანისეული ეგზეპლარი დროებით დამალა. კორსო სატანისტების კვალზე გადის. მას მთელი ფილმის განმავლობაში ეხმარება საიდუმლოებით მოცული ქალიშვილი (ემანუელ სენიე). დინ კორსო გაიგებს, რომ ამ წიგნის სამივე შემონახული ეგზემპლარი ნამდვილია, მაგრამ მათი ძალა მდგომარეობს გრავიურებში რომელთაგან ზოგიერთი თვით სატანის დაწერილია. ამიტომ საჭიროა სამივე წიგნის ქონა რათა გაიხსნას ჯოჯოხეთის ბჭენი. ბოლკანი ატარებს ცერემონიალს ჯოჯოხეთის ბჭეების გასაღებად, მაგრამ კვდება, რადგან წიგნის მეცხრე გრავიურა ყალბი აღმოჩნდა. ნამდვილი გრავიურა კი ესპანელი ძმების, წიგნის მკინძავების ხელთაა. ნამდვილ გრავიურაზე გამოსახული იყო ლამაზი ქალიშვილის და მწიგნობრის სქესობრივი კავშირი. კორსომ სქესობრივი კავშირი დაამყარებს თავის იდუმალებით მოცულ თანამგზავრთან და სწორედ კორსო გააღებს საბოლოოდ ჯოჯოხეთის ცხრავე კარებს. ჯონი დეპი — დინ კორსო ლენა ოლინი — ლიანა ტეფლერი ფრენკ ლანჯელა — ბორის ბალკანი ემანუელ სენიე — ირენ ადლერი ბარბარა ჯეფორდი — ბარონეს ფრიდა კესლერი ჯეკ ტეილორი — ვიქტორ ფარგასი „მეცხრე კარიბჭე“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) „მეცხრე კარიბჭე“ — Allmovie-ზე „მეცხრე კარიბჭე“ — Box Office Mojo-ზე „მეცხრე კარიბჭე“ — Rotten Tomatoes „მეცხრე კარიბჭე“ — Metacritic-ზე "მეცხრე კარიბჭის" ტექსტი და გრავიურები (ინგლისური)
ელენე თოფურიძე

ელენე თოფურიძე, აგრეთვე ცნობილი როგორც ლალა (დ. 22 მაისი, 1922, ბათუმი — გ. 29 სექტემბერი, 2004) — ქართველი ფილოსოფოსი. 1944 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი ფილოსოფიის ფაკულტეტი; 1945 წელს კი მოსკოვის ლომონოსოვის სახელობის უნივერსიტეტის ფილოსოფიის ფაკულტეტი. 1951 წლიდან მუშაობდა საქართველოს შოთა რუსთაველის სახელმწიფო თეატრალურ ინსტიტუტში უფროს მასწავლებლად, დოცენტის და პროფესორის თანამდებობებზე; კითხულობდა ლექციბს ესთეტიკის, დასავლეთ ევროპის და ამერიკის თეატრისა და ლიტერატურის ისტორიაში. 1998–2004 წლებში იყო თეატრალური ინსტიტუტის პროფესორ-კონსულტანტი. 1961–2004 წლებში მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ფილოსოფიის ინსტიტუტში, ესთეტიკის განყოფილების გამგე. 1968 წელს მონაწილეობდა ესთეტიკის VI საერთაშორისო კონგრესის (უფსალა) და 1972 წელს ესთეტიკის VII საერთაშორისო კონგრესის (ბუქარესტი) მუშაობაში. იგი რამდენიმე სამეცნიერო სტატიისა და ოთხი მონოგრაფიის ავტორია. საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „იტალიური რომანტიზმის დრამის თეორია“, დაიცვა 1951 წელს. სადოქტორო დისერტაციის თემა — „ბენედეტო კროჩეს ესთეტიკა“, დაიცვა 1969 წელს. 1970 — საიუბილეო მედალი „მამაცური შრომისათვის (საბრძოლო მამაცობისათვის). ვლადიმერ ილიას ძე ლენინის დაბადების 100 წლისთავის აღსანიშნავად“ 1976 — „საპატიო ნიშნის“ ორდენი ელენე თოფურიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
როლანდ თოფჩიშვილი

როლანდ თოფჩიშვილი (დ. 25 აპრილი, 1949, სოფელი დიღომი) — ქართველი ეთნოლოგი, ისტორიკოსი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. 1972 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი. 1993 წლიდან იყო ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტის კავკასიის ეთნოლოგიის განყოფილების გამგე, ამავე ინსტიტუტში 2006 წლიდან ხელმძღვანელობს კავკასიის ეთნოლოგიის განყოფილებას; პედაგოგიურ საქმიანობას ეწეოდა ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტში; 2006 წლიდან არის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი, ხელმძღვანელობს ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტის ეთნოლოგიის სასწავლო-სამეცნიერო ინსტიტუტს. იკვლევს საქართველოსა და კავკასიის ეთნოლოგიის კარდინალურ პრობლემებს. მისი სამეცნიერო ინტერესების სფეროა: საქართველოს მოსახლეობის შიდა მიგრაციული პროცესები; საქართველოს მოსახლეობის ისტორიული დემოგრაფია: უცხო ეთნიკურ ერთეულთა საქართველოში დასახლებისა და ქართველებთან მათი ურთიერთობის პრობლემები; ოსთა საქართველოში მიგრაცია და ქართულ-ოსური კულტურულ-ისტორიული ურთიერთობის საკითხები; ქართული გვარსახელების ისტორიულ-ეთნოლოგიური ასპექტები; ქართველთა რელიგიურ-კონფესიური ჯგუფები; ქართველთა ეთნიკური ისტორია; ქართველთა ისტორიულ-ეთნოგრაფიული ჯგუფები; კავკასიის ეთნოლოგია; ეთნოსის თეორია; თეორიული ეთნოლოგია; თურქეთში მცხოვრებ ქართველთა ყოფა და კულტურა. 1981 წ. დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია „აღმოსავლეთ საქართველოს მთის მოსახლეობის მიგრაციის კულტურულ-ისტორიული საკითხები (ფშავისა და ხევსურეთის მაგალითზე)“, 1993 წლის 27 აპრილს — სადოქტორო დისერტაცია „საქართველოს მთის მოსახლეობის ეთნოისტორიული პროცესები“. არის გელათის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი. 1998 წელს მიიღო გამომცემლობა „ლომისის“ პრემია, ხოლო 2019 წელს — ლიტერატურული პრემია „საგურამო“. არის 266-მდე სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი. ფშაველთა შირაქში ჩასახლების ისტორიულ-ეთნოგრაფიული ასპექტები ქართველ მთიელთა ბარში გადასახლების ერთი ფაქტის შესახებ ქართველ მთიელთა ბარში ჩასახლების ორი ფორმის შესახებ ტრადიცია — თაობათა მონაპოვარი რელიგიის როლი ერების ჩამოყალიბებაში, „ქუთაისური საუბრები“. VII. ქუთაისი. 2000 ეთნოლოგიური თბილისი. თბ. უნივერსალი. 2017. აღმოსავლეთ საქართველოს მთიელთა მიგრაცია XVII–XX სს-ში ხევსურული გვარები (ზოგიერთი ეთნოისტორიული და სოციალური საკითხი) ისტორიის შეგნებული გაყალბება, თუ… ზოგიერთი ქართული გვარის ისტორიიდან სად წავიდა ჯავახეთის ქართული მოსახლეობა (ჯავახეთის მოსახლეობის მიგრაცია XVII–XIX სს.). თბ. 2000. ქართული ანთროპონიმული მოდელის შესახებ ლეჩხუმური გვარსახელები (დასავლეთ საქართველოს ეთნიკური ისტორიიდან) საქართველოში ოსთა ჩამოსახლებისა და შიდა ქართლის ეთნოისტორიის საკითხები. თბ. „ლომისი“ 1997. როდის წარმოიქმნა ქართული გვარ-სახელები. თბილისი. 1997 მოხევური გვარ-სახელები რელიგიის როლი ერების ჩამოყალიბებაში საქართველოს ისტორიული დემოგრაფიისათვის ეთნიკური სიჭრელისა და მრავალენიანობის მიზეზების შესახებ დაღესტანში 2019 — ლიტერატურული პრემია „საგურამო“, ჰუმანიტარული მეცნიერება 1998 — გამომცემლობა „ლომისის“ პრემია როლანდ თოფჩიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი როლანდ თოფჩიშვილი — ქართველთა ეთნიკური ისტორია და საქართველოს ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მხარეები ↑ Identifiants et Référentiels — ABES, 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q47757534"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2826570"></a>
თეიმურაზ იოსელიანი

თეიმურაზ იოსელიანი (დ. 21 ოქტომბერი, 1929, ქუთაისი — გ. 16 ივლისი, 2013) — ქართველი ფიზიოლოგი, ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, თსუ-ს პროფესორი. 1955 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბიოლოგიის ფაკულტეტი. 1958–1961 წლებში იყო ფიზიოლოგიის ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერ თანამშრომელი, 1961–197 წლებში უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი და 1976–1983 წლებში ამავე ინსტიტუტის ლაბორატორიის გამგე; 1960–1970 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ადამიანთა და ცხოველთა ფიზიოლოგიის კათედრის დოცენტი, 1978–2006 წლებში კათედრის გამგე და 1970 წლიდან ამავე უნივერსიტეტის პროფესორი; სოროსის ფონდის პროფესორი. 1974 წელს კითხულობდა ლექციების კურსს იენის (გერმანია), 1980 წელს ლუელის (აშშ) და 1985 წელს ჰომბურგ-ზაარის (გერმანია) უნივერსიტეტებში. არის ასოცდაათზე მეტი ნაშრომის და მათ შორის მონოგრაფიის — „ზურგის ტვინის ინტეგრაციული მოქმედებების ნერვული მექანიზმები“ და სახელმძღვანელოების: „კუნთოვანი და ნერვული სისტემების ზოგადი ფიზიოლოგია“, „ზოგადი ნეიროფიზიოლოგია“, „ფიზიოლოგია, ვისცერალური სისტემები“ ავტორი. საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ჟელატინოზური სუბსტანციის როლი ზურგის ტვინის რეფლექსურ მოქმედებაში“, დაიცვა 1959 წელს; სადოქტორო დისერტაციის თემა — „ზურგის ტვინის ინტეგრაციული ნერვული მოქმედების მექანიზმები“, დაიცვა 1968 წელს. ეკოლოგიურ მეცნიერებათა აკადემია, ნამდვილი წევრი (1995-) თავის ტვინის შემსწავლელი საერთაშორისო ორგანიზაცია, წევრი (1974-) მედიცინის მეცნიერებათა აკადემია, ნამდვილი წევრი (1994-) ნიუ–იორკის აკადემია, ნამდვილი წევრი (1995-) საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა აკადემია, პრეზიდენტი (1994-) საქართველოს მეცნიერებათა აკადემია , აკადემიკოსი (1983-) ფიზიოლოგიის ინსტიტუტთან არსებული სამეცნიერო ხარისხების მიმნიჭებელი სპეციალური საბჭო, თავმჯდომარე (1976–1979) 2003 — ქუთაისის საპატიო მოქალაქე 2002 — საქართველოს სახელმწიფო პრემია 1998 — წლის გამოჩენილი ადამიანი 1998 — ღირსების ორდენი ორიათასწლეულის საპატიო ოქროს მედალი თეიმურაზ იოსელიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
კონსტანტინე კაპანელი

კონსტანტინე კაპანელი (ნამდვილი სახელი: კონსტანტინე ჭანტურაია) (დ. 5 მაისი, 1889, კაპანა — გ. 10 დეკემბერი, 1952) — ქართველი ფილოსოფოსი, ხელოვნებათმცოდნე, მწერალი. დაამთავრა საფრანგეთის გრენობლის უნივერსიტეტის სიტყვიერების ფაკულტეტი. მუშაობდა ქუთაისის და ბათუმის სასწავლებლებში; 1923 წლიდან თბილისის კონსერვატორიასა და ამიერკავკასიის კომუნისტურ უნივერსიტეტში; 1929 წლიდან მოსკოვის სამხატვრო აკადემიაში კითხულობდა ლექციებს ქართული ხელოვნების შესახებ; 1931 წელს დანიშნეს თბილისის პედაგოგიური ინსტიტუტის კათედრის გამგედ; 1931–1933 წლებში იყო მცენარეთა დაცვის ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე. თავდაპირველად ნაწარმოებებს წერდა რუსულ ენაზე; მისი პირველი ნაშრომი დაიბეჭდა გაზეთ „ზაკავკაზსკაია რეჩში“ სათაურით „Идея страдания в грузинской литературе“; ცალკე წიგნად აქვს გამოცემული შემდეგი ნაწარმოებები: „სული და იდეა“ (1923), „სოციალური ესთეტიკის საფუძვლები“ (1925), „ქართული სული ესთეტიურ სახეებში“ (1926), „ქართული ლიტერატურის სოციალური გენეზისი“ (1928). ბიოგრაფიული ლექსიკონი — კონსტანტინე კაპანელი — საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა
რორაიმის შტატი

რორაიმა (პორტ. Roraima, RR) — ბრაზილიის შტატი 1990 წლიდან. ფართობი – 225 ათასი კმ². მოსახლეობა – 0,4 მლნ. ქალაქი (ათ.) – ბოა-ვისტა (221).
ნეორეალიზმი

მიმდინარეობისთვის კინემატოგრაფიაში იხილეთ: იტალიური ნეორეალიზმი. ნეორეალიზმი, ლიტერატურული და კინემატოგრაფიული მიმდინარეობა, რომელიც განვითარდა იტალიაში 1940-1950-იან წლებში. ნეორეალიზმის მიზანია ასახოს რეალობა ისეთად, როგორიცაა, ყველანაირი შელამაზების, პრობლემათა მიჩქმალვის გარეშე. ეს მიმდინარეობა გამოჩენას იწყებს 1930-იანი წლებიდან ერთი მხრივ ფაშისტური კულტურის, მეორე მხრივ კი დეკადენტური თემების წინააღმდეგ. ნეორეალისტები მიიჩნევენ, რომ მათი ვალია შეულამაზებლად გადმოსცენ ისტორიული ვითარება, ხალხის მგდომარეობა და ცხოვრება. ისინი ირჩევენ უბრალო, პირდაპირ, ყოველდღიურ სალამაპარკო ენას. თემატიკაში დომინირებს პარტიზანთა ბრძოლის, მშრომელთა მოთხოვნებისა და მოქალაქეების ამბოხების თემები. ტერმინი ნეორეალიზმი პირველად ამ ეპოქის კინემატოგრაფიას უკავშირდებოდა. ეს იყო ფილმები, რომლებიც იტალიაში არსებულ რეალობასა და სოციალურ პრობლემებს გამოხატავდა. ნეორეალისტური კინოს ყველაზე ცნობილი რეჟისორები არიან: რობერტო როსელინი, ვიტორიო დე სიკა, ლუკინო ვისკონტი. მოგვიანებით ტერმინი გავრცელდა ლიტერატურაშიც. ელიო ვიტორინი ჩეზარე პავეზე ბეპე ფონოლიო იტალო კალვინო ალბერტო მორავია ვასკო პრატოლინი ფრანჩესკო ჯოვინე დომენიკო რეა კარლო ლევი მარიო ტობინო კარლო კასოლა
გივი კაციტაძე

გივი კაციტაძე (დ. 21 იანვარი, 1934) — ქართველი ექიმი. 1958 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფასკულტეტი. 1964–1974 წლებში იყო სამკურნალო ფაკულტეტის ჰოსპიტალური თერაპიის კათედრის კლინიკური ორდინატორი, ასპირანტი, ასისტენტი; 1976–1980 წლებშითბილისის შრომის ჰიგიენისა და პროფესიულ დაავადებათა სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის ფუნქციური დიაგნოსტიკის ლაბორატორიის ხელმძღვანელი; 1980–1983 წლებში თბილისის ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის გადაუდებელი თერაპიის კათედრის ასისტენტი; 1983 წლიდან დოცენტია. 68 სამეცნიერო ნაშრომის ავტორია, გამოქვეყნებული აქვს ერთი მონოგრაფია; კურატორობს კატასტროფათა მედიცინის ცენტრის ტოქსიკოლოგიურ და თერაპიულ განყოფილებებს. მონაწილეობდა საერთაშორისო კონგრესების მუშაობაში ისრაელსა (1996) და იტალიაში (1997). საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ნაწლავთა ფუნქციური მდგომარეობის საკითხისათვის წყლულოვანი დაავადების დროს მკურნალობამდე და მის შემდეგ“, დაიცვა 1972 წელს. გივი კაციტაძე არის ევროპის ტოქსიკოლოგთა ასოციაციის ნამდვილი წევრი და ნიუ–იორკის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი. ბიოგრაფიული ლექსიკონი — გივი კაციტაძე — საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა
ზურაბ კაციტაძე

ზურაბ კაციტაძე (დ. 28 აგვისტო, 1927, თბილისი) — ქართველი ექიმი. 1949 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის პედიატრიული ფაკულტეტი; 1951 წელს კი საკავშირო დაუსწრებელი იურიდიული ინსტიტუტი (ვბზმ). 1949–1951 წლებშ იყო რუსთავის ბავშვთა პოლიკილინიკის ბავშვთა ექიმი; 1954–1956 წლებში სსრკ ჯანდაცვის სამედიცინო სასამართლოს მედიცინის სამეცნიერო–კვლევითი ინსტიტუტის განყოფილების გამგე; 1956–1961 წლებში თბილისის მთავარ სასამართლო მედიცინის ექსპერტი; 1961–1963 წლებში საქართველოს სანიტარიისა და ჰიგიენის კვლევითი ინსტიტუტის მორფოლოგიური განყოფილების გამგე; 1963 წელს იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ნორმალური ანატომიის კათედრის ასისტენტი, 1964 წლიდან დოცენტი, 1970 წლიდან პროფესორი, 1972 წლიდან ამავე კათედრის გამგე. 89 სამეცნიერო ნაშრომის ავტორია, გამოქვეყნებული აქვს რამდენიმე მონოგრაფია, არის 4 სადოქტორო დისერტაციის მეცნიერული კონსულტანტი და 8 საკანდიდატო დისერტაციის ხელმძღვანელი. 1995 წლიდან არის გამომცემლობა „მედიცინის“ დირექტორი და გაზეთ „ჯანმრთელობის“ მთავარი რედაქტორი. საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ტრასოლოგიური ექსპერტიზის მორფო–ფუნქციური საფუძვლები“, დაიცვა 1954 წელს ქალაქ მოსკოვში. სადოქტორო დისერტაციის თემა — „ადამიანის ვერტიკალური სტატისტიკისა და დინამიკის მორფოლოგიური საფუძვლები ფილოგენეზსა და ანთროპოგენეზში“, დაიცვა 1969 წელს მოსკოვის საკავშირო სამედიცინო აკადემიაში. საქართველოს ანატომთა, ჰისტოლოგთა და ემბრიოლოგთა სამედიცინო საზოგადოება, პრეზიდიუმის თავმჯდომარის მოადგილე საქართველოს მედიკო–ბიოლოგიურ მეცნიერებათა აკადემია, ნამდვილი წევრი 1990 — მედიცინის დამსახურებული მოღვაწე 1989 — საქართველოს სახელმწიფო პრემია ზურაბ კაციტაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
თამაზ კვაჭანტირაძე

თამაზ კვაჭანტირაძე (დ. 7 ივნისი, 1940, თბილისი, — გ. 15 აგვისტო, 2021) — ქართველი მეცნიერი, პოლიტიკოსი, ფილოლოგი. 1963 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 1963-2006 წლებში იყო ახალი ქართული ენის კათედრის თანამშრომელი. 1978-1990 წლებში ჟურნალის — „ქართული ენა და ლიტერატურა სკოლაში“ („ბალავარი“) რედაქტორი; 1975-1990 წლებში ავტორი და წამყვანი საავტორო ტელეციკლისა „ტელეციკლი ქართულ ენასა და ლიტერატურაში“, 2002-2004 წლებში „მოგზაურობა სასიტყვეთში“; 1993-1998 წლებში საქართველოს რესპუბლიკის განათლების მინისტრი. 2000-2008 წლებში საქართველოს პარლამენტის სასწავლო ცენტრის უფროსი. 2008-2012 წლებში იყო საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი (თბილისის ვაკის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „გიორგი თარგამაძე — ქრისტიან-დემოკრატები“. ავტორი წიგნებისა: „მსგავსებითი შედარება ქართულში“ (1977), „ჰა ბურთი, ჰა მოედანი“ (2002), „მოგზაურობა სასიტყვეთში“ (2002). საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „მსგავსებითი შედარება ქართულში“, დაიცვა 1978 წელს.გარდაიცვალა 2021წელს. საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტი, წევრი (2008-2012) საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის განათლებისა და კულტურის კომიტეტი, თავმჯდომარის მოადგილე (2008-2012) საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის ფრაქცია „ქრისტიან–დემოკრატები“, წევრი (2008-2012) საქართველოს მწერალთა ეროვნული კავშირი, წევრი (1977-) საქართველოს ჟურნალისტთა კავშირი, წევრი (1980-) 2000: ღირსების ორდენი 2004: საქართველოს სახელმწიფო პრემია 2011: შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემია თამაზ კვაჭანტირაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი თამაზ კვაჭანტირაძე — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი (მოძველებული / არქივი / ახალი არქივი) ↑ ქართველი მეცნიერი და ფილოლოგი თამაზ კვაჭანტირაძე გარდაიცვალა
გელა ლეჟავა

გელა ლეჟავა (დ. 1 სექტემბერი, 1936, ბათუმი) — ქართველი ექიმი, ნარკოლოგი, პროფესორი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1973), საპატიო ნიშნისა და ღირსების ორდენების კავალერი (1995). 1960 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი. 1960-1973 წლებში იყო კლინიკური და ექსპერიმენტული ნევროლოგიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის უმცროსი და უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი; 1973–1978 წლებში მუშაობდა საქართველოს კომპარტიის ცკ სხვადასხვა თანამდებობაზე; 1978–1986 წლებში იყო საქართველოს ჯანდაცვის მინისტრი; 1986–1993 წლებში ფსიქიატრიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტუს ნარკოლოგიის მედიკო–ბიოლოგიურ პრობლემათა განყოფილების გამგე; 1993-2001 წლებში ახლად დაარსებული ნარკოლოგიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი; 2000 წლიდან არის ახლად დაარსებული ნარკოლოგიის კათედრის გამგე; 2008 წლიდან ჯანმრთელობის სამინისტროს დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ეროვნული ცენტრის ინფორმაციისა და ნარკოლოგიური პროგრამების კოორდინატორი; 2014-2015 წლებში საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს სახელმწიფო კონტროლს დაქვემდებარებული სსიპ ნარკომანიისა და ფსიქიკური ჯანმრთელობის პოლიტიკისა და პროგრამების მართვის ცენტრის დირექტორი; 2015 წლიდან ფსიქიკური ჯანმრთელობის და ნარკომანიის პრევენციის ცენტრის მ. ასათიანის სახელობის ფსიქიატრიისა და ნარკოლოგიის სამეცნიერო ექსპერტთა საბჭოს თავმჯდომარე. არის სრული პროფესორი. 6 მონოგრაფიისა და 94–მდე სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი და თანაავტორი, მათ შორის: „Электрофизиологическое исследование механизмов привыкания зрительной системы“ (1968), „საზოგადოებრივი ჯანდაცვა საბჭოთა საქართველოში“ (1984), მავნე „ჩვევიდან დაავადებამდე“ (1986), „ნარკომანიის მედიკო–ბიოლოგიური და ფილოსოფიურ–ზნეობრივი ასპექტები“ (1995), „ნარკოლოგია“ (2001), „ნარკომანია, ფენომენის ანალიზი“ (2003). დაცული აქვს საკანდიდატო დისერტაცია 1965 წელს და სადოქტორი დისერტაცია 1973 წელს. 2001 წელს აშშ-ის ბიოგრაფიული კვლევის ინსტიტუტმა მიანიჭა „წლის ადამიანის“ წოდება. ნარკოლოგიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის სამეთვალყურეო საბჭო, თავმჯდომარე (2001-2008) ჟურნალ „ნარკოლოგიის საკითხები“-ს სარედაქციო საბჭო, წევრი (2007-) ჟურნალ „ქართველოლოგი“-ს სარედაქციო საბჭო, წევრი (2007-) გელა ლეჟავა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
თეიმურაზ ლოლაძე

თეიმურაზ ლოლაძე (დ. 24 მაისი, 1920, ქუთაისი — გ. 2000) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი. 1942 წელს დაამთავრა საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტის მექანიკა-მანქანათმშენებლობის ფაკულტეტი. შრომითი საქმიანობა თბილისის საავიაციო ქარხანაში დაიწყო, სადაც მუშაობდა საამქროს ტექნოლოგად, ოსტატად, საამქროს უფროსად და ქარხნის მთავარი ტექნოლოგის მოადგილედ. 1958 წლიდან საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მანქანათმშენებლობის ტექნოლოგიის კათედრას განაგებდა. 1971–1980 წლებში იყო საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის პრორექტორი სამეცნიერო მუშაობის დარგში, ხოლო 1981–1988 წლებშ რექტორი. სამეცნიერო მოღვაწეობის დასაწყისშივე განსაკუთრებული ყურადღება მიაქცია ლითონთა წრის პროცესის თანმხლებ მოვლენათა ფიზიკურ არსს. მის მიერ დამუშავებულმა წრის პროცესების მყისიერი ფიქსირების ორიგინალურმა მეთოდმა, ფართო გამოყენება ჰპოვა მსოფლიოს მრავალ სამეცნიერო-ლაბორატორიულ კვლევაში. არის 180 სამეცნიერო ნაშრომის, მათ ორის 9 მონოგრაფიის, 80 საავტორო მოწმობისა და 11 პატენტის ავტორი, რომელთა დიდი ნაწილი გამოცემულია გერმანიაში, ინგლისში, აშშ-ში, ჩინეთში, იაპონიაში, საფრანგეთში, ჩეხეთში, სლოვაკეთში და სხვ. აშშ-ს ინჟინერ-მექანიკოსთა საზოგადოება, საპატიო წევრი (1983-) მანქანათმშენებლობის წარმოების ტექნოლოგიის საერთაშორისო სამეცნიერო-კვლევითი საზოგადოება, ნამდვილი წევრი (1966-) საინჟინრო აკადემიის პრეზიდიუმი, წევრი (1992-) საქართველოს მეცნიერებათა აკადემია, აკადემიკოსი (1979-2000) 1966 — საქართველოს მეცნიერებისა და ტექნიკის დამსახურებული მოღვაწე თეიმურაზ ლოლაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
კონსტანტინე მადიჩი

კონსტანტინე მადიჩი (დ. 6 ნოემბერი, 1922, თბილისი, — 2003) — ქართველი ონკოლოგი. კონსტანტინე მადიჩმა 1946 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფასკულტეტი. 1947 წელს იყო რესპუბლიკის ონკოლოგიური დისპანსერის ორდინატორი; 1951–52 წლებში ქალაქის ონკოდისპანსერის მთავარი ექიმი; 1952–56 წლებშ თბილისის ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის ასპირანტი; 1957–62 წლებში ონკოლოგიის კათედრის ასისტენტი; 1962–74 წლებში დოცენტი; 1974–1990 წლებში კათედრის გამგე; 1990 წლიდან ონკოლოგიის კათედრის დოცენტია და 1993 წლიდან თბილისის სამედიცინო აკადემიის შპს ონკოლოგიის კათედრის გამგე. ავტორია 160-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის, რომელთა უმრავლესობაც სარძევე ჯირკვლის, კანის, საჭმლის მემნელებელი ტრაქტის, სასუნთქი გზების კიბოს დიაგნოსტიკის მკურნალობისა და ეპიდემიოლოგიის საკითხებს ეხება. წლების განმავლობაში სამეცნიერო-პრაქტიკულ ხელმძღვანელობას უწევდა ექიმ-გინეკოლოგთა მომზადებას და კვალიფიკაციის ამაღლებას. მისი ბიოგრაფიული მონაცემები შეტანილია კემბრიჯისა და ნიუ-იორკის ინტერნაციონალურ სამეცნიერო ცნობარებში (1997–98), მონაწილეობდა საერთაშორისო კონგრესებში. საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „კანის კიბოს კლინიკო მორფოლოგიური თავისებურებანი საქართველოში“, დაიცვა 1959 წელს. მედიკო-სოციალური აკადემია, წევრი საქართველოს ონკოლოგთა სამეცნიერო საზოგადოება, თავმჯდომარის მოადგილე სსრკ სამედიცინო აკადემიის საპრობლემო კომისიის ავთვისებიანი სიმსივნეების კლინიკა და მკურნალობა, წევრი 2002 - დამსახურებული მედიკოსის მედალი 1997 - ღირსების ორდენი 1996 - საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს საპატიო სიგელი 1985 - რესპუბლიკის დამსახურებული ექიმი გრიგოლ მუხაძის სახელობის მედალი ბიოგრაფიული ლექსიკონი — კონსტანტინე მადიჩი — საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა
ალექსანდრე მაჭავარიანი

ალექსანდრე გიორგის ძე მაჭავარიანი (დ. 4 (16) თებერვალი, 1884, ბათუმი, ბათუმის ოლქი, რუსეთის იმპერია — გ. 21 აპრილი, 1941, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი. ალქექსანდრე მაჭავარიანი დაიბადა 1884 წელს ქალაქ ბათუმში. პირველდაწყებითი განათლება სახლში მიიღო. 1902 წელს დაამთავრა ქუთაისის კლასიკური გიმნაზია. გიმნაზიის დამთავრების შემდეგ შევიდა ნოვოროსიისკის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტზე. 1907 წელს სამედიცინო ფაკულტეტის მეოთხე კურსიდან გადავიდა პეტერბურგის სამხედრო–სამედიცინო აკადემიაში, რომელიც 1910 წელს წარჩინებით დაამთავრა. ა. მაჭავარიანი სამხედრო აკადემიის დამთავრების შემდეგ პრაქტიკის მისაღებად მივლინებულ იქნა აკადემიის ქირურგიულ კლინიკაში. 1911 წლის ზაფხულში კათედრის დავალებით გაემგზავრა სვანეთში ჩიყვის ეპიდემიის შესასწავლად და ამ მასალაზე დაყრდნობით, 1914 წელს პეტერბურგის სამხედრო–სამედიცინო აკადემიაში დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია. იმავე წლის ზაფხულში დანიშნეს ქ. ვარშავის ჰოსპიტალში ორდინატორად. 1914–1918 წლებში ფრონტზე იყო და სამხედრო ჰოსპიტალში მუშაობდა ქირურგად. 1917 წლის ოქტომბრიდან ა. მაჭავარიანი კავკასიაში ჩამოვიდა. 1918 წლიდან მუშაობდა თბილისის სამხედრო ჰოსპიტალში და საავადმყოფოებში ქირურგ-კონსულტანტის თანამდებობაზე. 1919 წელს არჩეულ იქნა ტოპოგრაფიული ანატომიისა და ოპერატიული ქირურგიის კათედრის გამგედ. ა. მაჭავარიანი ამავე დროს მუშაობდა ქ. თბილისის მეორე საავადმყოფოს ქირურგიულ განყოფილების გამგედ. იყო საქართველოში ჯანდაცვის ორგანიზატორი, თბილისის უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტის ერთ–ერთი დამაარსებელი. მისი თაოსნობით დაარსდა თბილისის სამედიცინო ინსტიტუტის საფაკულტეტო კლინიკა. საქართველოში კლინიკური ქირურგიის ერთ–ერთი ფუძემდებელია. შეისწავლა ფარისებრი ჯირკვლის, ჭიანაწლავის, სწორი ნაწლავის კიბოს, კუჭისა და თორმეტგოჯა ნაწლავის წყლულოვანი დაავადების, სახსრების ქირურგიის პათოლოგიისა და სხვა საკითხები. გამოცემული აქვს სახელმძღვანელოები სამედიცინო ქირურგიის სხვადასხვა სფეროში. 1927 წელს იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტის დეკანი. ამასთანავე 1929-1930 წლებში მუშაობდა უნივერსიტეტის რექტორის მოადგილედაც. 1934-1935 წლებში იყო საქართველოს ექიმთა საზოგადოების ქირურგიული სექციის თავმჯდომარე. 1936 წელს დაინიშნა საქართველოს მედინსტიტუტის პოლიტექნიკური ფაკულტეტის დეკანად. ამავდროულად ის იყო ჯანსახკომთან არსებული სამეცნიერო საბჭოს წევრი. იყო ამიერკავკასიის ქირურგთა ორივე ყრილობის საორგანიზაციო კომიტეტის წევრი. 1929 წლიდან იყო საქართველოს ცაკის წევრობის კანდიდატი, ხოლო 1931 წლიდან მისი წევრი. 1937 წელს ა. მაჭავარიანი დანიშნულ იქნა საქართველოს ჯანმრთელობის დაცვის სახალხო კომისრის მოადგილედ. 1937 წლის 12 დეკემბერს არჩეულ იქნა სსრ კავშირის უმაღლესი საბჭოს I მოწვევის დეპუტატად ეროვნებათა საბჭოში (აჭარის ასსრ-ის ჩაქვის №292 საარჩევნო ოლქიდან). 1939 — საქართველოს სსრ მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე შრომის წითელი დროშის ორდენი გაზ. „კომუნისტი“, №260 (5061), 15 ნოემბერი, 1937 ბიოგრაფიული ლექსიკონი — ალექსანდრე მაჭავარიანი — საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა