laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
იულიუს ფონ კლაპროთი

იულიუს ფონ კლაპროთი ან ჰაინრიხ იულიუს ფონ კლაპროთი (გერმ. Heinrich Julius von Klaproth დ. 10 მაისი, 1783, ბელფასტი — გ. 22 იანვარი ,1835) — გერმანელი ლინგვისტ-ორიენტალისტი. მისი ნათესავი იყო გერმანელი გეოლოგი ოტო ვილჰელმ ჰერმან აბიხი. 1804 წელს მიიწვია რუსეთის საიმპერატორო მეცნიერებათა აკადემიამ კავკასიაში ფილოლოგიური, ეთნოგრაფიული და ისტორიული კვლევების ჩასატარებლად. 1905 წელს იმყოფებოდა ჩინეთში, სადაც დაუმეგობრდა იან პოტოცკის. 1807-09 წლებში იმყოფებოდა კავკასიაში, აქედან 6 თვე გაატარა საქართველოში. 1808 წლის 13 იანვარს ჩავიდა თბილისში, მოიარა არაგვის, თერგის, ლიახვის, მტკვრისა და იორის ხეობები, საქართველოს სამხედრო გზა. მოზდოკიდან ხელისუფლებისგან მალულად მოიარა დიდი და მცირე ყაბარდო და ჩავიდა რაჭაში ონამდე. თბილისის ქართული საზოგადოება ყოველნაირად ეხმარებოდა მას მეცნიერულ კვლევაში, რამაც გააღიზიანა მაშინდელი მთავარმართებელი ივან გუდოვიჩი. ივნისში კლაპროთი იძულებული გახდა დაეტოვებინა თბილისი. კლაპროთის ცნობით, თბილისის მოსახლეობა, რუსთა გარნიზონისა და ჩინოვნიკების გამოკლებით, 18000 სულს შეადგენდა. დახასიათებული აქვს წყალტუბოდა მისი მინერალური წყლები. კლაპროთი იოჰან გიულდენშტედტის შემდეგ მიჩნეულია ერთ-ერთ ყველაზე სწავლულ მოგზაურად. კლაპროთმა დაიწყო ქართული ენის გრამატიკის ბეჭდვა, რაც მისი გარდაცვალების შემდეგ დაასრულა [[მარი ბროსე]მ. მოგზაურობა კავკასიასა და საქართველოში 1807 და 1808 წლებში (ჰალე, ბერლინი, 1812–1814) აღმოსავლეთ კავკასიის გეოგრაფიულ-ისტორიული აღწერა (ვაიმარი, 1814) კასპიისა და შავ ზღვრებს შორის მდებარე რუსული პროვინციების აღწერა (ვაიმარი, 1814) Tableaux historiques de l'Asie (Paris, 1826) Memoires relatifs a l'Asie (Paris, 1824–1828) Tableau historique, geographique, ethnographique et politique de Caucase (Paris, 1827) Vocabulaire et grammaire de la langue georgienne (Paris, 1827) თოფურია გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 544. ჩიქობავა ა., „იბერიულ-კავკასიურ ენათა შესწავლის ისტორია“, თბილისი, 1965 Полиевктов М. А., Европейские путешественники по Кавказу 1800-1830 гг., Tб., 1946 ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: იულიუს ფონ კლაპროთი უცხოელები თბილისის შესახებ ↑ Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ 2.0 2.1 Encyclopædia Britannica <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741"></a> ↑ SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ 4.0 4.1 ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ Library of the World's Best Literature / C. D. Warner — 1897. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q952614"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19098835"></a>
ბინტურონგი

ბინტურონგი (ლათ. Arctictis binturong) — ძუძუმწოვარი ცხოველი ვივერისებრთა ოჯახისა. მონოტიპური გვარის (ლათ. Arctictis) წარმომადგენელი. ადრე მას აერთიანებდნენ ენოტისებრთა ოჯახში (ლათ. Procyonidae), მაგრამ მისი ფორმით იგი უფრო ვივერისებრნს ჰგავს. ტურისტებში იგი ცნობილია როგორც „კატისებრი დათვი“, რადგან ფორმებით კატას წააგავს, ხოლო მიწაზე გადაადგილების მანერით — დათვს. ბეწვი მშრალია და გრძელი, განსაკუთრებით კუდზე. მისი სხეულის სიგრძეა 61-96 სმ, მასა 9-14 კგ, ზოგიერთ შემთხვევაში 20 კგ-მდე. გავრცელებულია სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში, ინდოეთიდან ინდონეზიის კუნძულებამდე, მათ შორის სუმატრა, იავა, კალიმანტანი, პალავანი. ბინადრობს მჭიდრო ტროპიკულ ტყეებში. აქტიურია ღამით, ცხოვრობს ძირითადად ხეებზე. ძირითადად იკვებება ხილით, აგრეთვე მწერებით, მცირე ფრინველებითა და ლეშით. მრავლდება წელიწადში ორჯერ. მაკეობა გრძელდება 90 დღე. შობს 1-6 (საშუალოდ 2-3) ნაშიერს. ისინი 6-7 კვირის მანძილზე იკვებებიან რძით. ტყვეობაში ცოცხლობს 25 წლამდე. Бинтуронг // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907. Ronald M. Nowak: Walker’s Mammals of the World. Johns Hopkins University Press, 1999 ISBN 0-8018-5789-9 ↑ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 406.
ღრმა ჩაწოლის კოლონური სადგური

ღრმა ჩაწოლის კოლონური სადგური — დიდ სიღრმეზე მდებარე მეტროსადგური, რომელიც შედგება ერთი ცენტრალური და ორი გვერდითი დარბაზისგან, რომელთა თაღებსაც წყვილ-წყვილად გააჩნია საერთო სტრუქტურული ელემენტი — კოლონების, ანუ სვეტების მწკრივი. თაღები ებჯინება ამ კოლონების მწკრივს და დატვირთვა მასზე გადააქვს. კოლონური სადგურის მთავარი უპირატესობაა სვეტებს შორის გაზრდილი სივრცე და შესაბამისად, მგზავრების ბევრად უფრო მაღალი გამტარუნარიანობა პილონურ სადგურთან შედარებით. თბილისის მეტროპოლიტენში ღრმა ჩაწოლის კოლონური სადგურებია: „ახმეტელის თეატრი“, „ისანი“, „თავისუფლების მოედანი“, „რუსთაველი“, „სარაჯიშვილი“ და „წერეთელი“. კოლონური სადგურები ↑ http://nashemetro.ru/s_column.shtml ↑ http://www.tramvai.ge/en/metro-gallery/
პილონური სადგური

პილონური სადგური — დიდ სიღრმეზე მდებარე მეტროსადგური, რომლის მთავარი განმასხვავებელი ნიშანი მშენებლობის თავისებურებაა — ცენტრალური დარბაზისა და გვერდითი დარბაზებისთვის გვირაბები გაჰყავთ ცალ-ცალკე. ეს ღრმა ჩაწოლის მეტროსადგურის მოწყობის ყველაზე ძველ მეთოდს წარმოადგენს. საქართველოსა და ყოფილ საბჭოთა რესპუბლიკებში ყველა მსგავსი სახის სადგური შენდებოდა დახურული წესით. პილონური სადგური შედგება სამი დამოუკიდებელი დარბაზისგან, რომლებიც ერთმანეთისგან გამოყოფილია პილონებით და მათ შორის არსებული სივრცე გამოიყენება მგზავრთა მიმოსვლისთვის. პილონური სადგურები შენდება რთული გეოლოგიური პირობების შემთხვევაში, რადგან ამ სახის სადგურები უფრო მდგრადია გრუნტის წნევის მიმართ (სტრუქტურის დატვირთვა, საშუალოდ არ აღემატება 40%-ს, მაშინ როცა კოლონური სადგურის შემთხვევაში მერყეობს 52%-იდან 65%-მდე). მის უარყოფით მხარეს წარმოადგენს პილონებს შორის გასასვლელების სივიწროვე, რაც თავის მხრივ მეტად ამცირებს მგზავრთა გამტარუნარიანობას. თბილისის მეტროპოლიტენში პილონური სადგურებია: „ნაძალადევი“, „მარჯანიშვილი“, „სადგურის მოედანი“, „ავლაბარი“, „300 არაგველი“. პილონური სადგურები ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-28. ციტირების თარიღი: 2018-03-07. ↑ http://www.tramvai.ge/en/metro-gallery/
თაფლიჭამია მაჩვი

თაფლიჭამია მაჩვი, რატელი (ლათ. Mellivora capensis) — ძუძუმწოვარი ცხოველი კვერნისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 77 სმ, კუდისა — 25 სმ, წონა 7-13 კგ. ფერად შავია, თავსა და ზურგზე გააჩნია დიდი თეთრი ზოლი. აფრიკის ზოგიერთ რეგიონში, მაგალითად კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში შემჩნეულია მთლიანად შავი ეგზემპლიარები. გავრცელებულია ვრცელ ტერიტორიაზე; აფრიკაში — მაროკოდან და ეგვიპტიდან სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკამდე, ხოლო აზიაში — არაბეთის ნახევარკუნძულზე, ცენტრალურ აზიაში, ინდოეთსა და ნეპალში. აქტიურია შებინდებისას და ღამით, ადამიანისგან ხელუხლებელ ადგილებსა და გრილ ამინდში შესაძლებელია მათი დანახვა დღისათაც. იკვებება თაფლით, კენკითა და ფესვებით. ველურ ბუნებაში მათი სიცოცხლის ხანგრძლივობა უცნობია, ხოლო ტყვეობაში 26 წლამდე ცოცხლობს. Ronald M. Nowak: Walker’s Mammals of the World. Johns Hopkins University Press, 1999 ISBN 0-8018-5789-9
ქესაურის კოლექცია

ქესაურის კოლექცია — კერძო კოლექცია ცნობილი მხატვრების (რენესანსიდან ჩვენს დღემდე) ნამუშევრების, რომლებიც განაპირობებენ თანამედროვე ხელოვნების განვითარებას. კოლექცია ინახება ევროკავშირის რამდენიმე ქვეყანაში, ნამუშევრები კოლექციიდან რეგულარულად არიან გამოფენილი ევროკავშირის მრავალ სახელმწიფო მუზეუმებსა და გალერეებში ცალკე თემატური გამოფენების სახით. 2013 წლიდან 2019 წლის დასაწყისამდე უკვე მოეწყო კოლექციაში შენახული ნამუშევრების 68 გამოფენა. კოლექცია შეიქმნა კერძო პირებისა და აუქციონებზე შესყიდვისა და საჩუქრად მიღების გზით მხატვრული ნამუშევრების, რომლებიც არის შესრულებული სხვადასხვა ტექნიკასა და ჟანრში, როგორც უნიკალური, ასევე სერიული — ლითოგრაფიისა, ქანდაკების, ბარელიეფის, მედალის, ძვირფას ლითონებსა და აბრეშუმზე სერიგრაფიის, დიზაინერული ნამუსევრებისა, იუველირულ ნაწარმის ტექნიკაში. კოლექციაში არის მემორიალური და უნიკალური ნივთები მხატვრების,ხელოვნებისა და კულტურის სამყაროს გამოჩენილი პიროვნებების. კოლექცია შეიცავს 2300 ნივთზე მეტს, მათ შორისაა სალვადორ დალის 1400 ნივთი, მარკ შაგალის, ჯორჯიო დე კირიკოს, რენე მაგრიტის, ჰენრი მურის, ედგარ დეგას, ანრი დე ტულუზ-ლოტრეკის, ჰანს ჰოლბაინ უმცროსის, ეჟენ დელაკრუაა, კაცუსიკა ჰოკუსაია, ლეონორ ფინის, რენატო გუტუზოს, ედუარ მანეს, კამილ პისარო, პოლ სეზანისა და სხვა ცნობილი მხატვრების ნამუშევრები, აგრეთვე ვლადიმერ ვისოცკის და მარინა ვლადის მემორიალური ნივთები. და კინოვარსკვლავთა 70-მდე ნამუშევარი. ↑ Рижский коллекционер приобрел на аукционе в Париже вещи, принадлежавшие Высоцкому. press.lv. ციტირების თარიღი: 2018-03-07. ↑ Сенсация: наследие Высоцкого оказалось в Риге - версия для печати. vesti.lv. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-03-07. ციტირების თარიღი: 2018-03-07.
თბილისის თანდოიანცის ღვთისმშობლის ეკლესია

თბილისის თანდოიანცის ღვთისმშობლის ეკლესია — სომხური ეკლესია, მდებარეობს დავით აღმაშენებლის გამზირის №38-ში. თანდოიანცის ეკლესიის აშენების ზუსტი თარიღი უცნობია. ის, სავარაუდოდ, აშენებულია XIX საუკუნის I ნახევარში, როდესაც სოფელ კუკიაში ჩამოსახლებულმა სომხურმა მოსახლეობამ იმატა. პ. მურადიანის ცნობით, ეკლესიის აშენების თარიღად XIX საუკუნის I ნახევარია დასახელებული, ხოლო აღმშენებლად – „ერევნელი პაპენ და იაკობ კოჩაროვები“. პ. მურადიანი ამ ეკლესიას სურბ გევორქად მოიხსენიებს. სხვა სომხური წყაროების მიხედვით კი, ეს ეკლესია ღვთისმშობლის სახელობისაა და იგი სომეხი მოქალაქის თანდოევის მიერაა აშენებული. საბჭოთა პერიოდში ეს ეკლესიაც ვერ გადაურჩა დახურვას. საინტერესო მასალები იქნა მოძიებული თბილისის ცენტრალურ არქივში. თბილისის აღმასკომის პრეზიდიუმის 1924 წლის განკარგულებით „…პლეხანოვის პრ. №38–ში მოთავსებულ, ტფილისის სომხის მხვთისმშობლის ტანდოევის რელიგიურ საზოგადოების ლიკვიდაციის მოსახდენათ, შემდგარი სალიკვიდაციო კომისია, შემადგენლობით: თავმჯდომარედ – ტფილისის აღმასკომის სამეურნეო ქ/განყოფილების გამგის ი. გვარამაძის და წევრებათ აღმასკომის საკონტროლო განყოფილების რევიზორ გ. ლაბაძის და რელიგიურ საზოგადოების წარმომადგენლების საბჭოს წევრები მღვდლები: 1. ჯუგინიანც არუთინ, 2. საკიან სააკი.“ ამ დოკუმენტის დანართში ჩამოთვლილია ნივთები, რომლებიც კომისიამ ჩაიბარა: „ჭაღები ხრუსტალისა – 5ცალი; უბრალო კიბე დიდი – 1 ცალი და რკინის მოაჯირი – 2 ცალი“. ამავე დოკუმენტით 1924 წლის 12 აგვისტოს ეკლესიის „შენობა ჩაიბარა“ ტფილისის აღმასკომის სამნეო ქ/განყოფილებამ. ამის შემდეგ შენობა გამოიყენებოდა სხვადასხვა დანიშნულებით. მასში ხან კინოთეატრი იყო, ხან მეეზოვეთა კლუბი. მ. ქუთათელაძე, „თბილისის ტაძრები“, ტ. I, თბ., 2010 გვ. 328-329
დავიდე ასტორი

დავიდე ასტორი (იტალ. Davide Astori; დ. 7 იანვარი, 1987 — გ. 3 თებერვალი, 2018) — იტალიელი პროფესიონალი ფეხბურთელი, რომელიც თამაშობდა ცენტრალური მცველის პოზიციაზე. პროფესიული კარიერა დაიწყო იტალიის სერია A-ს კლუბ „მილანში“. 2006–2008 წლებში იჯარით თამაშობდა „პიციგეტონესა“ და „კრემონეზეში“. იმავე წელს კონტრაქტი გააფორმა იტალიურ კლუბ „კალიართან“, საიდანაც, 2014 წელს იჯარით გადავიდა „რომაში“, ხოლო ერთი წლის შემდეგ — იჯარით „ფიორენტინაში“, ვისთანაც 2016 წელს გააფორმა კონტრაქტი. 2017 წელს დაინიშნა კლუბის კაპიტნად. ასტორის დებიუტი იტალიის ეროვნულ ნაკრებში შედგა 2011 წლის 29 მარტს უკრაინის წინააღმდეგ ახმანაგურ მატჩში. მან ეროვნულ ნაკრებში ჩაატარა 14 მატჩი და გაიტანა 1 გოლი. ასტორიმ იტალიის ნაკრებთან ერთად 2013 წლის კონფედერაციის თასზე ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა. 2018 წლის 4 მარტს, 31 წლის ასაკში, დავიდე ასტორი ქალაქ უდინეს ერთ-ერთ სასტუმროს ნომერში გარდაცვლილი იპოვეს. სიკვდილის მიზეზი გულის შეტევა გახდა. კონფედერაციის თასი 2013 — ბრინჯაოს მედალი შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „დავიდე ასტორი“ ვიკისაწყობში. დავიდე ასტორი დაარქივებული 2013-10-19 საიტზე Wayback Machine. „კალიარის“ ოფიციალურ საიტზე დავიდე ასტორი — Assocalciatori.it (იტალიური) დავიდე ასტორი — EmozioneCalcio.it (დაარქივებულია Wayback Machine-ზე) სანაკრებო მატჩები დაარქივებული 2017-09-06 საიტზე Wayback Machine. — FIGC.it (იტალიური) ↑ Profile. Sky Sports. ციტირების თარიღი: 21 იანვარი, 2014. ↑ Christian Seu (30 აგვისტო, 2006). „Ufficiale: Pizzighettone, dal Milan ecco Astori“. tuttomercatoweb.com (იტალიური). ციტირების თარიღი: 11 სექტემბერი, 2010. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |accessdate= და |date=-ში (დახმარება) ↑ Andrea Zalamena (9 ივნისი, 2008). „Cagliari, arriva il giovane Astori“. tuttomercatoweb.com (იტალიური). ციტირების თარიღი: 11 სექტემბერი, 2010. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |accessdate= და |date=-ში (დახმარება) ↑ Giuseppe Calvi; Filippo Di Chiara (30 მაისი, 2008). „Palermo su Sereni e punta Fornaroli Rinaudo al Napoli“. La Gazzetta dello Sport (იტალიური). p. 14. ციტირების თარიღი: 11 სექტემბერი, 2008. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |accessdate= და |date=-ში (დახმარება) ↑ დავიდე ასტორი — National-Football-Teams.com ↑ 6.0 6.1 „Buffon stars as Italy win shootout & bronze“. FIFA.com. 30 ივნისი, 2013. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-07-09. ციტირების თარიღი: 12 ივნისი, 2015. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |accessdate= და |date=-ში (დახმარება) ↑ Uruguay 2–2 Italy. BBC Sport.com (30 ივნისი, 2013). ციტირების თარიღი: 21 დეკემბერი, 2015. ↑ ფიორენტინას კაპიტანი, 31 წლის დავიდე ასტორი გარდაცვლილი იპოვეს. „ტაბულა“ (4 მარტი, 2018). ციტირების თარიღი: 7 დეკემბერი, 2018. ↑ დავიდე ასტორი გულის შეტევით გარდაიცვალა. „ახალი თაობა“ (5 მარტი, 2018). ციტირების თარიღი: 7 მარტი, 2018. ↑ Confirmed: Astori died of cardiac arrest. Football Italia (6 მარტი, 2018).
IW Engine

IW Engine — თამაშის ძრავა შიდა გამოყენებისთვის. შემუშავებული იქნა ამერიკული კომპანიების, Infinity Ward-ის, Treyarch-ისა და Sledgehammer Games-ის მიერ 2005 წელს, ვიდეო თამაშების სერია „Call of Duty“-ისთვის. IW engine-ს, აგრეთვე გამოიყენებს Activision. თავდაპირველად ძრავა დაფუძნებული იყო id Tech 3-ის ძრავაზე. 2009 წლის 15 ივლისს, საიტ IGN-მა IW engine შეიყვანა სიაში „10 საუკეთესო თამაშის ძრავა“. ძრავი დღემდე აქტიურია, ხოლო მის მოდიფიცირებაზე პასუხისმგებელია Treyarch და Sledgehammer Games. IW Engine — Mod DB ↑ Chris Stead. The 10 Best Game Engines of This Generation. IGN. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-07-08. ციტირების თარიღი: 19 დეკემბერი, 2010.
ყანდაურა

ყანდაურა — ისტორიული სოფელი საქართველოში, გარეკახეთში, ცივ-გომბორის ქედის სამხრეთ-დასავლეთ კალთაზე. სოფლის თავდაპირველი სახელწოდებაა ყანდიაური. ტოპონიმს საფუძვლად უდევს მამაკაცის საკუთარი სახელი ყანდია. ამავე სახელისგან მომდინარეობს გვარები ყანდიაშვილი და ყანდაშვილი. ყანდიაური ეკუთვნოდა ალავერდის საკათედრო ტაძარს. 1614-1617 წლებში შაჰ-აბასის ლაშქრობებმა გაანადგურა გარეკახეთი და მათ შორის სოფელი ყანდიაური. საუკუნენახევრის განმავლობაში ნასოფლარი დაუსახლებელი იყო. სოფელი XVIII საუკუნის ბოლოს ერეკლე II-მ აღადგინა, მან თავისი სახასო ყმები დაასახლა ყანდიაურში. რადგანაც მამულები ალავერდის ტაძარს ეკუთვნოდა, ხოლო გლეხები მეფის ყმები იყვნენ, სოფლიდან აღებული გადასახადები ორად იყოფოდა მეფესა და ალავერდის ტაძარს შორის. ერეკლეს მიერ ყანდაურას აღდგენა აღწერილია 1797 წელს კათოლიკოს-პატრიარქ ანტონ II-ის განჩინებაში „სოფელ ყანდიაურის თაობაზე“.ერეკლემ სოფელი საუფლისწულოდ უბოძა თავის ძეს, მირიან ბატონიშვილს.ქართლ-კახეთის სამეფოს უკანასკნელ წლებში ყანდიაურის მოურავი იყო თავადი იოსებ ზაალის ძე ჯანდიერი. აღდგენილ სოფლეში გადმოსახლდა მოსახლეობა საქართველოს სხვადასხვა კუთხეებიდან: ჯავაახიშვილები, გაბრიელაშვილები, გლახაშვილები, დურგლიშვილები, კეკოშვილები, სიდამონიძეები, ქართლელიშვილები, ხორბალაძეები (ქართლიდან), გამყრელიძეები, არჩვაძეები, მაისურაძეები, კობახიძეები (რაჭიდან), აბესაძეები, გიორგაძეები, ნუცუბიძეები, სამხარაძეები, ფხალაძეები (იმერეთიდან), შენგელიები, რომლებიც შემდეგ შენგელიძეებად დაეწერნენ (სამეგრელოდან) და სხვა. 1801 წლიდან სოფელი მოექცა სიღნაღის მაზრაში. ყანდიაურის გლეხობა აქტიურად მონაწილეობდა კახეთის აჯანყებაში, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ერეკლე II-ის შვილიშვილი გრიგოლ ბაგრატიონი. 1812 წლის თებერვალში, ორი კვირის განმავლობაში აჯანყებულებმა გაათავისუფლეს სოფელი რუსული მმართველობისგან. XIX საუკუნის დასაწყისში ყანდიაურის ნაცვალი იყო ბერი გამყრელიძე, ხოლო შემდეგ მისი ვაჟი ივანე გამყრელიძე. XIX საუკუნის ბოლო მესამედში სოფლის მამასახლისად ზედიზედ ოთხჯერ აირჩიეს ივანე ჯავახიშვილი (1846-1902). ყანდაურას თემი შედის საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში და აერთიანებს ორ სოფელს, ქვემო ყანდაურას (თემის ცენტრი) და ზემო ყანდაურას. სოფელში დაიბადნენ მელქისედეკ III – საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი ავთანდილ აბესაძე – ფიზიოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი ჭუმბურიძე დ. ბაგრატიონ-ბაბადიში ლ., „პროფესორ გიორგი ჯავახიშვილის მოსაგონარი“, „ახალი და უახლესი ისტორიის საკითხები“ N2 გვ. 367-374 —თბილისი, „უნივერსალი“ 2016 ISSN 1512-3154 ↑ სახლთხუციშვილი უ. „ადგილის დედა ანუ რას მოგვითხრობენ ტოპონიმები“ გვ. 139 – თბილისი, 1997 ↑ დოლიძე ი. „ქართული სამართლის ძეგლები“ ტ VI გვ.13-15 – თბილისი, 1977 ↑ ბერძენიშვილი მ. „მასალები XIX საუკუნის პირველი ნახევრის ქართული საზოგადოებრიობის ისტორიისთვის“ ტ II გვ. 104-105 — თბილისი, 1983 ↑ იოანე ბატონიშვილი, „ქართლ-კახეთის აღწერა“ გვ. 66 — თბილისი, 1986
ფატიმა ჯინა

ფატიმა ჯინა (ინგლ. Fatima Jinnah; დ. 30 ივლისი, 1893 — გ. 8 ივლისი, 1967) — პაკისტანელი პოლიტიკოსი. პაკისტანის დამაარსებლისა და ქვეყნის მნიშვნელოვანი პოლიტიკური ფიგურის მუჰამედ ალი ჯინას უმცროსი და. ფატიმა ჯინა ქვეყანაში ცნობილი იყო „პაკისტანელი ქალბატონის“ ან „ერის დედის“ სახელით. იგი იყო პაკისტანის მოძრაობის აქტიური მონაწილე და ქალი სტუდენტების სრულიად ინდური მუსულმანური ფედერაციის ორგანიზატორი. პაკისტანის დაარსებისა და მისი ძმის გარდაცვალების შემდეგ, კვლავ რჩებოდა ქვეყნის პოლიტიკური ცხოვრების მნიშვნელოვან ფიგურად. ფატიმა ჯინა დაიბადა კარაჩიში 1893 წლის 30 ივლისს. მშობლების გარდაცვალების შემდეგ მისი ძმა გახდა მისი მეურვე. 1919 წელს ფატიმამ სწავლა გააგრძელა კალკუტის სამედიცინო უნივერსიტეტში. 1923 წელს ფატიმამ ბომბეიში გახსნა სამედიცინო კლინიკა. 1947 წელს ჩამოაყალიბა ქალთა დახმარების კომიტეტი, რომელიც მოგვიანებით გახდა სრულიად პაკისტანის ქალთა ასოციაციის ძირითადი ძალა. იგი ასევე მნიშვნელოვან როლს თამაშობდა პაკისტანში მუჰაჯირების პრობლემის მოგვარებაში. 1948 წლამდე, ძმის გარდაცვალებამდე ცხოვრობდა მასთან. 1960 წელს ფატიმა ჯინა დაუბრუნდა პოლიტიკურ ავანსცენას, როდესაც ოპოზიციური პარტიების რიგებიდან კენჭი იყარა პაკისტანის პრეზიდენტის თანამდებობაზე. მის მხარდამჭერ მიტინგზე, რომელიც დაკაში გაიმართა 250 000 ადამიანი მივიდა. მომიტინგეები მას მიესალმენ, როგორც ერის დედას. ჯინამ არჩევნები წააგო მოქმედ პრეზიდენტ აიუბ-ხანთან, თუმცა გარკვეულ პროვინციებში ხმათა უმრავლესობა მოიპოვა. არჩევნები არ შეესაბამებოდა საერთაშორისო სტანდარტებს, ზოგიერთი ისტორიკოსის აზრით იგი აიუბ-ხანმა გააყალბა. 1965 წელს ფატიმამ კვლავ გადაწყვიტა კენჭი ეყარა პრეზიდენტის თანამდებობაზე. იგი კვლავ აიუბ-ხანს დაუპირისპირდა. ოპოზიციურმა პარტიებმა თავიანთ ერთიან კანდიდატურად ფატიმა ჯინა დაასახელეს. არჩევნები გაიმართა 1965 წლის 2 იანვარს. პრეზიდენტის თანამდებობაზე პრეტენზიას აცხადებდა აიუბ-ხანი, ფატიმა ჯინა და კიდევ ორი პოლიტიკოსი. საარჩევნო კამპანიისთვის იყო მხოლოდ ერთი თვე. ამომრჩეველთა კოლეგიამ პრეზიდენტად კვლავ აიუბ-ხანი აირჩია. ფატიმა ჯინა გარდაიცვალა კარაჩიში 1967 წლის 8 ივლისს, ოფიციალურად მისი გარდაცვალების მიზეზი გახდა გულის უკმარისობა. მაგრამ არსებობდა ვარაუდი, რომ იგი მოკლა იმავე დაჯგუფებამ, რომელმაც თავიდან მოიშორა ლიაქათ ალი ხანი. 2003 წელს მუჰამედ ალი ჯინას ძმისშვილმა განაცხადა, რომ ფატიმა ჯინა მოკლეს. დაკრძალულია ძმის გვერდით. Fatima Jinnah (1987). My Brother. Quaid-i-Azam Academy. ISBN 969-413-036-0.  Details of Fatima Jinnah (ინგლისური) ↑ New twist to Miss Jinnah controversy – Dawn Pakistan ↑ „Fatima Jinnah: Mother Of Nation (Mader-e Millat)“. Pakistan Herald. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 1 April 2012. ციტირების თარიღი: 31 December 2011.
მაია გოიკოვიჩი

მაია გოიკოვიჩი (სერბ. Maja Gojković, Маја Гојковић; დ. 22 მაისი 1963, ნოვი-სადი) — სერბი ადვოკატი და პოლიტიკოსი, სერბეთის ეროვნული ასამბლეის თავმჯდომარე 2014 წლის 23 აპრილიდან. სერბეთის პროგრესული პარტიის წევრი. 1987 წელს დაასრულა ნოვი-სადის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. 1989 წლიდან მუშაობდა საოჯახო იურიდიულ ფირმაში. მაია გოიკოვიჩი იყო რადიკალური პარტიის ერთ-ერთი დამაარსებელი. თავდაპირველად იგი იყო გენერალური მდივანი, ხოლო შემდეგ აღმასრულებელი საბჭოს ვიცე-პრეზიდენტი და პარტიის ლიდერის მოადგილე. იგი ასევე მუშაობდა ვოისლავ შეშელის იურიდიულ მრჩევლად ყოფილი იუგოსლავიის საკითხებზე საერთაშორისო ტრიბუნალამდე. 1992 წლიდან იგი იყო იუგოსლავიის საკავშირო რესპუბლიკის პარლამენტის წევრი, ხოლო 1996-2000 წლებში ვოევოდინის პარლამენტის წევრი. 1998 წლის მარტიდან 1999 წლის ნოემბრამდე ეკავა სერბეთის მთავრობის უპორტფელო მინისტრის თანამდებობა, ხოლო შემდეგ იუგოსლავიის საკავშირო რესპუბლიკის მთავრობის ვიცე-პრემიერის თანამდებობა. 2004 წლის ოქტომბრიდან 2008 წლის ივნისამდე იყო ქალაქ ნოვი-სადის მერი. 2008 წლიდან გავიდა სერბეთის რადიკალური პარტიის რიგებიდან და სათავეში ჩაუდგა სახალხო პარტიას, რომელიც შეუერთდა კოალიციას „სერბეთის გაერთიანებული რეგიონები“. 2012 წელს მან მიიღო სერბეთის ეროვნული ასამბლეის სახალხო დეპუტატის მანდატი, ამავე წელს იგი შეუერთდა სერბეთის პროგრესული პარტიის რიგებს. 2014 წლის 23 აპრილს აირჩიეს სერბეთის ეროვნული ასამბლეის თავმჯდომარედ. ↑ Маја Гојковић председница Скупштине, RTS
მუ სოჩუა

მუ სოჩუა (ქმერ. មូរ សុខហួ; დ. 15 მაისი, 1954, პნომპენი, კამბოჯა) — კამბოჯელი პოლიტიკოსი და უფლებათადამცველი. კამბოჯის პარლამენტის წევრი ბატამბანგის პროვინციიდან. 2005 წელს „Vital Voices Foundation“-საგან მიიღო ლიდერობის პრემია, აღნიშნული ფონდის თანადამფუძნებელია ჰილარი კლინტონი. 2002 წელს მუმ მოახდინა 12 000 ქალის მობილიზება და ისინი კანდიდატებად ჩართო ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნებში, მათგან 900-მა მოახერხა გამარჯვება და დღემდე აქტიურად არიან ჩართულნი გენდერულ საქმიანობებში ადგილობრივ დონეზე. მუ სოჩუა დაიბადა პნომპენში, დაწყებითი განათლება მიიღო ფრანგულ ლიცეუმში. 1972 წელს მშობლებმა გაამგზავრეს პარიზში განათლების მისაღებად. ერთი წლის შემდეგ გაემგზავრა სან-ფრანცისკოში, სადაც ცხოვრობდა მისი ძმა. წითელი ქმერების ხელისუფლებაში მოსვლის შემვეგ მისი მშობლები გაქრნენ. სოჩუამ ვერ შეძლო სამშობლოში დაბრუნება და დარჩა დევნილობაში მომდევნო 18 წლის განმავლობაში. მუ სოჩუა სამშობლოში დაბრუნდა 1989 წელს და დაკავდა უფლებათა დაცვით. მან შექმნა ქალთა პირველი ორგანიზაცია „ხემარა“ და გაწევრიანდა პოლიტიკურ პარტიაში ეროვნული გაერთიანების ფრონტი დამოუკიდებელი, ნეიტრალური მშვიდობიანი კამბოჯისათვის. 1998 წელს მიიღო მანდატი ეროვნულ ასამბლეაში ბატამბანგის პროვინციიდან. მალევე გახდა ქალთა და ვეტერანთა საქმეების მინისტრი. 2004 წელს დატოვა მინისტრის თანამდებობა და თითქმის მაშინვე გაწევრიანდა სემა რაინსის პარტიაში, სადაც მან დაიკავა კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილის თანამდებობა. 1984 წელს ცოლად გაჰყვა ამერიკელ სკოტ ლეიპერს, შეეძინათ სამი გოგო. ლეიპერი გარდაიცვალა [[2006] წელს. 18 წლის განმავლობაში ცხოვრობდა აშშ-ში, მშობლიურ ენაზე საუბრობს აქცენტებით. ↑ Opposition MP to sue Hun Sen for defamation | Connect Asia. www.radioaustralia.net.au. ციტირების თარიღი: 2016-12-08. ↑ „Mu Sochua: Protesting with poise -“. Advisor (ინგლისური). 2014-08-07. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-04-10. ციტირების თარიღი: 2016-12-08. ↑ ppp_webadmin (2004-05-21). „Uphill fight for women's rights“. Phnom Penh Post. ციტირების თარიღი: 2016-12-08.
ნინო აბესაძე

ნინო აბესაძე (ებრ. נינו אבסדזה; დ. 12 აპრილი 1965, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ისრაელის პოლიტიკოსი, ქნესეთის დეპუტატი პარტია „კადიმის“ რიგებიდან 2009-2013 წლებში. ნინო აბესაძე დაიბადა 1965 წლის 12 აპრილს თბილისში, რეჟისორ ოთარ აბესაძისა და სვეტლანა რაბინოვიჩის (მოლდოველი ებრაელი) ოჯახში. 23 წლის ასაკში მუშაობა დაიწყო საქართველოს სახელმწიფო ტელევიზიაში. ისრაელში რეპატრიაცია მოახდინა 1996 წელს, რის შემდეგაც მუშაობა დაიწყო ისრაელის ტელევიზიის 33-ე არხის რუსულენოვან ტელევიზიაში. ისრაელში გამგზავრებამდე მან ურთიერთობა გააბა საქართველოსა და სომხეთში ისრაელის ელჩთან ბარუხ ბენ-ნერიასთან. 2008 წლის 18 ნოემბერს ნინო აბესაძემ გამოთქვა ქნესეთის წევრად კენჭისყრის სურვილი და გაწევრიანდა პარტია კადიმაში. პარტიის ლიდერი ციპი ლივნი მიესალმა მის ამ გადაწყვეტილებას. თავდაპირველად ნინო აბესაძე ვერ გახდა სიით პარლამენტის წევრი, მაგრამ მოგვიანებით მან ადგილომონაცვლეობით დაიკავა ცახი ჰანგების მანდატი და შევიდა პარლამენტში. 2013 წლის საპარლამენტო არჩევნების წინ მან დატოვა პარტია და გადავიდა პარტია ავოდაში. ახალი პარტიის საარჩევნო სიაში დაიკავა მე-19 ადგილი, მაგრამ პარტიამ მხოლოდ 15 მანდატი მოიპოვა და ნინო აბესაძე ვეღარ გახდა პარლამენტის წევრი. ფლობს ივრითს, ფრანგულ, რუსულ და ქართულ ენებს. ნინო აბესაძე ქნესეთის გვერდზე ↑ Встреча в «Бейт Бессарабии». დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-05-25. ციტირების თარიღი: 2018-03-08. ↑ Абесадзе Нино. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-01-19. ციტირების თარიღი: 2018-03-08. ↑ „Грузинская журналистка Нино Абесадзе станет членом кнессета“. // georgians.ru. 13.11.2010. ციტირების თარიღი: 2012-01-31. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |date=-ში (დახმარება)[მკვდარი ბმული] ↑ „Нино Абесадзе выступила публично против поселений“. // izrus.co.il. 16 мая 2010 года. ციტირების თარიღი: 2012-01-31. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |date=-ში (დახმარება) ↑ „Нино Абесадзе пошла в "Кадиму"“. 7 канал. 18 ноября 2008 года. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-04. ციტირების თარიღი: 2012-01-31. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |date=-ში (დახმარება) ↑ Праймериз в Аводе. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-12-03. ციტირების თარიღი: 2018-03-08.