laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
სევარი

სევარი (ბულგ. Севар) — ბულგარეთის პირველი სამეფოს ხანი 738-753 წლებში. დულოს დინასტიის უკანასკნელი წარმომადგენელი. სევარის შესახებ ინფორმაცია შემონახულია მხოლოდ ბულგარეთის ხანების სიაში. მის მიხედვით ცნობილია, რომ იგი მმართველი დინასტიის უკანასკნელი წარმომადგენელი იყო და ბრძოლებს არ აწარმოებდა ბიზანტიასთან. წლების მანძილზე ისტორიკოსები მას მიიჩნევდნენ ტერველის მემკვიდრედ. დულოს დინასტიის დასრულების შესახებ არსებობს ორი ჰიპოთეზა. ერთი ჰიპოთეზის თანახმად სევარს მემკვიდრე არ დარჩენია, მეორე ჰიპოთეზის თანახმად ბულგარეთის სამეფოში სახელმწიფო გადატრიალება მოხდა. Mosko Moskov, Imennik na bălgarskite hanove (novo tălkuvane), Sofia 1988. Jordan Andreev, Ivan Lazarov, Plamen Pavlov, Koj koj e v srednovekovna Bălgarija, Sofia 1999. ↑ Статья из книги «Болгарские ханы и цари». დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-11-17. ციტირების თარიღი: 2014-07-04.
ტიმოკი

ტიმოკი (სერბულად და ბულგარულად კირილიცაზე: Тимок, რუმ. Timoc) — მდინარე აღმოსავლეთ სერბეთში, რომლის ბოლო თხუთმეტი კილომეტრი წარმოადგენს სერბეთისა და ბულგარეთის საზღვარს. მდინარის სახელი მოდის ანტიკური ხანის მისი ლათინური სახელწოდებიდან: Timacus. მდინარის სიგრძეა 203 კილომეტრი. მდინარის აუზის ფართობია 4,630 კმ². ტიმოკის ხეობა აღმოსავლეთ სერბეთში რუმინულენოვანი მოსახლეობის სიმრავლით გამოირჩევა. სამხრეთ შეტლანდის კუნძულების ერთ-ერთი კუნძულ უსწორმასწორო კუნძულის ერთ უბეს მდინარე ტიმოკის სახელი ჰქვია. Mala Prosvetina Enciklopedija, Third edition (1985); Prosveta; ISBN 86-07-00001-2 Jovan Đ. Marković (1990): Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije; Svjetlost-Sarajevo; ISBN 86-01-02651-6 ↑ The Cambridge Ancient History Vol. 10, John Boardman, p 579, 1996, ISBN 978-0-521-85073-5
კორმისოში

კორმისოში (ბულგ. Кормисош) — ბულგარეთის პირველი სამეფოს ხანი 753-756 წლებში. ვოკილის დინასტიის პირველი წარმომადგენელი. მისი მმართველობა დაკავშირებულია ბულგარეთის მმართველი დინასტიის შეცვლასთან, სახელმწიფოს კრიზისთან და ბიზანტიასთან ხანგრძლივ ომთან. დულოს დინასტიის დასრულების შესახებ არსებობს ორი ჰიპოთეზა. ერთი ჰიპოთეზის თანახმად სევარს მემკვიდრე არ დარჩენია, მეორე ჰიპოთეზის თანახმად კი - ბულგარეთის სამეფოში სახელმწიფო გადატრიალება მოხდა. ბულგარეთ-ბიზანტიის დაპირისპირების მიზეზი გახდა კონსტანტინე V-ის მცდელობა აღედგინა ციხესიმაგრე თრაკიაში ბულგარეთის საზღვართან. კორმისოშმა ილაშქრა ბიზანტიაში, რაზეც საპასუხოდ იმპერატორმა ცხრა ლაშქრობა მოაწყო ბულგარეთის წინააღმდეგ. კორმისოშის არმიამ თითქმის კონსტანტინოპოლს მიაღწია, მაგრამ დამარცხდა. სავარაუდოდ, ეს იყო მისი მმართველობიდან ჩამოშორების მიზეზი. Mosko Moskov, Imennik na bălgarskite hanove (novo tălkuvane), Sofia 1988. Андреев, Й. Болгарские ханы и цари (VII-XIV в.). София, 1987 ↑ Статья из книги «Болгарские ханы и цари». დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-11-17. ციტირების თარიღი: 2014-07-05.
ვინეხი

ვინეხი (ბულგ. Винех) (დ. უცნობია — გ. 762) — ბულგარეთის პირველი სამეფოს ხანი 756-762 წლებში. ვოკილის დინასტიის წარმომადგენელი. მისი მმართველობის დასაწყისში დაიწყო ბიზანტიის იმპერატორ კონსტანტინე V-ის მეორე ლაშქრობა ბულგარეთში. ვინეხმა გადაწყვიტა ბიზანტიის არმიას დახვედროდა მერკელის ციხესიმაგრესთან, თანამედროვე ქალაქ კარნობატის მახლობლად, თუმცა ვინეხის ჯარი უკუიქცა. ხანმა თავისი შვილები მძევლად გააგზავნა კონსტანტინოპოლში მშვიდობის საფასურად. 759 წელს კონსტანტინემ თავისი მესამე ლაშქრობა წამოიწყო ბალკანეთში, მაგრამ დამარცხდა. ამ ფაქტმა ვინეხის მდგომარეობა გააძლიერა. სავარაუდოდ, მშვიდობისმოყვარეობის გამო, სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად ვინეხი და მთელი მისი ოჯახი ამოწყვიტეს და ტახტზე ავიდა ახალგაზრდა და ბრძოლის ჟინით შემპყრობილი ხანი ტელეცი. Андреев, Й. Болгарские ханы и цари (VII-XIV в.). София, 1987
მატს ჰუმელსი

მატს ჰუმელსი (გერმ. Mats Hummels; დ. 16 დეკემბერი, 1988, ბერგიშ გლადბახი) — გერმანელი ფეხბურთელი, „მიუნხენის ბაიერნი“ და გერმანიის ნაკრების მცველი, „ბაიერნის“ საფეხბურთო აკადემიის აღზრდილი. 2008-2016 წლებში ასპარეზობდა „ბორუსიაში“. „ბორუსიასთან“ ერთად ორჯერ გახდა გერმანიის ჩემპიონი და ერთხელ ჩემპიონთა ლიგის ვერცხლის პრიზიორი. გერმანიის ნაკრებში ასპარეზობს 2010 წლიდან. მონაწილეობა მიიღო ევროპის 2012 წლისა და მსოფლიოს 2014 წლის ჩემპიონატებზე. ბორუსია დორტმუნდი:(6) ბუნდესლიგა (2): 2010–11, 2011–12 გერმანიის თასი (2): 2011–12, 2020–21 გერმანიის სუპერთასი (2): 2013, 2014 უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის ფინალისტი : 2012–13 ბაიერნი მიუნხენი:(7) ბუნდესლიგა (3): 2016–17, 2017–18, 2018–19 გერმანიის თასი (1): 2015–16 გერმანიის სუპერთასი (3): 2016, 2017, 2018 შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „მატს ჰუმელსი“ ვიკისაწყობში. ოფიციალური საიტი German national team profile დაარქივებული 2014-08-09 საიტზე Wayback Machine. (გერმანული) მატს ჰუმელსი — ფიფას ჩანაწერი[დაარქივებული] მატს ჰუმელსი – უეფას ჩანაწერი (ინგლისური) ESPN FC profile მატს ჰუმელსი Twitter-ზე ↑ Mats Julian Hummels. ESPN FC. ციტირების თარიღი: 7 December 2013. ↑ Mats Hummels German. DFB. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-08-09. ციტირების თარიღი: 14 ივლისი, 2014.
ატლანტური ზუთხი

ატლანტური ზუთხი, ფორონჯი (ლათ. Acipenser sturio) — გამსვლელი თევზი ზუთხისებრთა ოჯახისა. სხეულის სიგრძე 3 მ, მასა 200 კგ აღწევს. წაგრძელებული დინგი აქვს. გავრცელებულია ბალტიისა და შავი ზღვის აუზებში. ხშირად შედის რიონსა და დუნაიში. ძვირფასი სარეწაო თევზია, თუმცა იშვიათია. იყენებენ უმთავრესად ნედლს. დასავლეთი ევროპის ზღვებში თითქმის განადგურებულია. ბინადრობს შავ ზღვაში საქართველოს სანაპიროებთან, შედის მდინარე რიონში, შესაძლებელია ენგურშიც. საქართველოს გარეთ მოიპოვება რუსეთში, შავი ზღვის ანატოლიის სანაპიროებთან და იქ ჩამავალ მდინარეებში, ყირიმის სანაპიროებთან, ოდესასთან დუნაის დელტასთან, ლადოგის ტბაში, სადაც ცოცხალ ფორმას წარმოქმნის. შეტანილია საქართველოს „წითელ ნუსხაში“, მინიჭებული აქვს CR კატეგორია. ატლანტური ზუთხი (ინგლისური) ↑ საქართველოს „წითელი ნუსხის“ დამტკიცების შესახებ. საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე. matsne.gov.ge (20 თებერვალი, 2014). ციტირების თარიღი: 22 ნოემბერი, 2021
მეტროპოლისი (1927 წლის ფილმი)

მეტროპოლისი (გერმ. Metropolis) — 1927 წლის გერმანული ფილმი, გადაღებულია ფრიც ლანგის მიერ. „მეტროპოლისი“ პირველი სამეცნიერო ფანტასტიკური ჟანრის პირველი სრულმეტრაჟიანი ფილმია. ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები. ფილმში ასახულია მომავლის პერიოდი. ქალაქის მოსახლეობა ორ ნაწილად იყოფა. ერთი ნაწილი, არისტოკრატია მიწის ზემოთ ცხოვრობს, მიწის ქვემოთ კი მუშათა კლასის ადგილია, რომელიც 24 საათის განმავლობაში მუშაობს. ქალაქის ინფრასტრუქტურას და გამოიმუშავებს ენერგიას. მთელი ქალაქის ძალაუფლება კი ერთი მაგნატის, იოგან ფენდერსონის, ხელშია. მისი ვაჟი, ფრედერი უპირისპირდება მეტროპოლისში გაბატონებულ უსამართლობას და მიწის ქვეშ მუშათა კლასთან ჩადის. სადაც ადამიანების მშთანთქმელი მოლოხის დანახვა შოკში აგდებს. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „მეტროპოლისი (1927 წლის ფილმი)“ ვიკისაწყობში. The official Friedrich-Wilhelm-Murnau-Stiftung site for the complete restoration The official Eureka/Masters of Cinema (UK) site for the complete restoration დაარქივებული 2014-07-03 საიტზე Wayback Machine. The official Kino (US) site for the complete restoration დაარქივებული 2006-07-15 საიტზე Wayback Machine. „მეტროპოლისი“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) „მეტროპოლისი“ — Metacritic-ზე „მეტროპოლისი“ — Rotten Tomatoes ↑ SciFi Film History - Metropolis (1927) დაარქივებული 2017-10-10 საიტზე Wayback Machine. - Although the first science fiction film is generally agreed to be Georges Méliès' A Trip To The Moon (1902), Metropolis (1926) is the first feature length outing of the genre. (scififilmhistory.com, retrieved 15 May 2013)
კინგ კონგი (1933 წლის ფილმი)

კინგ კონგი (ინგლ. King Kong) — 1933 წლის ამერიკული ფილმი. გადაღებულია მერიან კუპერისა და ერნსტ შედსაკის მიერ. არსებობს ამ ფილმის რამდენიმე გაგრძელება ან ინტერპრეტაცია. კინგ კონგი (1976 წლის ფილმი) კინგ კონგი (2005 წლის ფილმი) შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „კინგ კონგი“ ვიკისაწყობში. „კინგ კონგი“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) „კინგ კონგი“ — Allmovie-ზე „კინგ კონგი“ — Box Office Mojo-ზე „კინგ კონგი“ — Rotten Tomatoes ↑ 1.0 1.1 Richard Jewel, 'RKO Film Grosses: 1931–1951', Historical Journal of Film Radio and Television, Vol 14 No 1, 1994 p39
დეივიდ სელზნიკი

დეივიდ სელზნიკი (ინგლ. David O. Selznick; დ. 10 მაისი, 1902, პიტსბურგი — გ. 22 ივნისი, 1965, ჰოლივუდი) — ამერიკელი კინოპროდიუსერი. ცნობილია ფილმებით „ქარწაღებულნი“ და „რებეკა“, რომლებმაც მიიღეს ოსკარი საუკეთესო სურათისთვის. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: დეივიდ სელზნიკი David O. Selznick კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში დეივიდ სელზნიკი — AllMovie David O. Selznick TCM-ის კინოფილმების მონაცემთა ბაზაში დეივიდ სელზნიკი — Find a Grave-ზე
ბულგარეთის შეიარაღებული ძალები

ბულგარეთის შეიარაღებული ძალები (ბულგ: Българска армия) — ბულგარეთის აღმასრულებელი ხელისუფლების სამხედრო სტრუქტურა, რომლებიც ექვემდებარება ქვეყნის პრეზიდენტს და იმართება თავდაცვის სამინისტროს მიერ. შეიარაღებული ძალების მისიაა შეინარჩუნოს ბულგარეთის სუვერენიტეტი, დაიცვას მისი სახმელეთო და საზღვაო ტერიტორიები, საჰაერო სივრცე და მათი განუყოფელი მთლიანობა. ასევე მისი მოვალეობაა ქვეყანაში კონსტიტუციური წესრიგის დამყარება და საზოგადოებრივი უსაფრთხოების უზრუნველყოფა. მის შემადგენლობაშია: არმია, სამხედრო-საჰაერო ძალები (Военновъздушни сили), სამხედრო-საზღვაო ძალები (Военноморски сили на Република България). ბულგარეთში გაუქმებულია სამხედრო სამსახურში სავალდებულო გაწვევა და შეიარაღებული ძალები მთლიანად საკონტრაქტო სამსახურზეა გადასული. ისტორიულად ბულგარეთის არმია მუდმივად თამაშობდა უდიდეს როლს ქვეყნის სუვერენიტეტის შენარჩუნებაში. თავისუფლების მოპოვებიდან (1878) რამდენიმე წელიწადში ბულგარეთის გახდა რეგიონის სამხედრო ლიდერი და ქვეყნის არმია მონაწილეობდა უმნიშვნელოვანეს ომებში – სერბეთ-ბულგარეთის ომი (1885), ბალკანეთის პირველი ომი (1912–13), ბალკანეთის მეორე ომი (1913), პირველი მსოფლიო ომი (1915–1918) და მეორე მსოფლიო ომი (1941–1944). ამ ომებში ბულგარეთის არმიამ მნიშვნელოვანი საბრძოლო გამოცდილება მიიღო. ცივი ომის დროს ბულგარეთის სახალხო რესპუბლიკა იყო ვარშავის პაქტის ერთ-ერთი უძლიერესი სამხედრო ძალა (152 000 ჯარისკაცი, 1988). სსრკ-ის დაშლის შემდეგ, ბულგარეთის ხელმძღვანელობამ გადაწყვიტა ნატო-ში გაწევრების პოლიტიკურ გზას დადგომოდა და დაიწყო სამხედრო მოსამსახურეთა და შეიარაღების შემცირება. 2004 წლის 29 მარტს ბულგარეთი ნატო-ში გაწევრდა. სადღეისოდ 776 ბულგარელი ჯარისკაცი განლაგებულია სამ ქვეყანაში. 2008 წლიდან დღემდე, ევროკავშირის მისიის ფარგლებში, 12 ბულგარელი მშვიდობისმყოფელი საქართველოს კონფლიქტურ რეგიონებში მონიტორგს აწარმოებს. ↑ IISS 2010, pp. 121–123 ↑ Official Military Expenditures List. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-11-22. ციტირების თარიღი: 2009-11-22. ↑ [1] ↑ България продала повече оръжие отколкото по Живково време, vesti.bg, 4 December 2008 ↑ Изнесли сме оръжия за над €145 млн. през 2009г., News.bg, 1 September 2010 ↑ Bulgaria's 2010 Arms Exports Amounted to EUR 260 M, Novinite, 20 July 2011 ↑ Bulgaria's 2011 Arms Exports Amounted to EUR 232 M investor.bg, 28 March 2013 ↑ Bulgaria's 2012 Biggest Arms Exports Are With Algeria and Afghanistan mediapool.bg, 05 June 2013 ↑ Bulgaria – Military Personnel ↑ [2] დაარქივებული 2011-07-11 საიტზე Wayback Machine. , ბულგარეთის თავდაცვის სამინიტროს ოფიციალური საიტი თარგი:ბულგარეთის თემები
ტელეცი

ტელეცი (ბულგ. Телец) (გ. 765) — ბულგარეთის პირველი სამეფოს ხანი 762-765 წლებში. უგაინის გვარის წარმომადგენელი. იგი ქვეყანას მართავდა ბულგარეთის სახელმწიფოს კრიზისის დროს VIII საუკუნის მეორე ნახევარში. ტელეცის ზუსტი წარმომავლობა უცნობია, თუმცა ცნობილია, რომ იგი იყო ახალგაზრდა, მამაცი და შეუპოვარი. ბიზანტიელი ისტორიკოსების, ნიკიფორესა და თეოფანეს ცნობით, ტელეცი ხელისუფლებაში აჯანყების შედეგად მოვიდა. ძველი მმართველობისა და ძველი დინასტიის მომხრეები ჩანან ქვეყნის სლავური მოსახლეობა. ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ ტელეცმა სლავების უდიდესი ნაწილი ბითინიაში გადაასახლა, სადაც 688-689 წლებში იუსტინიანე II-მ უკვე გადაასახლა ისინი. ტელეცმა ილაშქრა ბიზანტიის პროვინციებში, რის პასუხადაც კონსტანტინე V-მ გადაწყვიტა თავნება ხანის მორჯულება. 763 წლის 16 ივნისს კონსტანტინეს ჯარი კონსტანტინოპოლიდან დაიძრა და ანხიალოს ციხესიმაგრის მახლობლად დაბანაკდა. ზღვიდან მას ზურგს უმაგრებდა ბიზანტიის ფლოტი. ტელეცმა თავისი ჯარი ბალკანეთის გასასვლელებში გაამაგრა და ბიზანტიელებთან შეტაკება იმ ადგილზე დაგეგმა. ბრძოლა 30 ივნისს გაიმართა. სლავების ნაწილი ბიზანტიელთა მხარეზე გადავიდა, რამაც ბრძოლის ბედი გადაწყვიტა, ტელეცი ბრძოლის ველიდან გაიქცა. კონსნტინე ტრიუმფით დაბრუნდა დედაქალაქში. ამ მარცხის შემდეგ ბულგარელები აჯანყდნენ და ტელეცი მოკლეს. ხანის თანამდებობას იკავებს საბინი. Андреев, Й. Българските ханове и царе (VII—XIV в.). София, 1987 Свод древнейших письменных известий о славянах — М.: Наука. Главная редакция восточной литературы, 1991. Том 2.
ჰერბერტ როსი

ჰერბერტ როსი (ინგლ. Herbert Ross; დ. 13 მაისი, 1927, ბრუკლინი — გ. 9 ოქტომბერი, 2001) — ამერიკელი კინოსა და თეატრის რეჟისორი. მოღვაწეობდა კინოსა და თეატრში. 1969 — მშვიდობით, მისტერ ჩიპს (Goodbye, Mr. Chips) 1970 — ბუ და ფისო (The Owl and the Pussycat) 1975 — სასაცილო ქალბატონი (Funny Lady) 1977 — შემობრუნების წერტილი (The Turning Point) 1977 — გოგონა დამშვიდობებისთვის (The Goodbye Girl) 1978 — კალიფორნიული ოთახი (California Suite) 1984 — პროტოკოლი (Protocol) 1989 — ფოლადის მაგნოლიები (Steel Magnolias) ჰერბერტ როსი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
რომანოზ ფანცხავა

რომანოზ სპირიდონის ძე ფანცხავა (დ. 14 ოქტომბერი, 1861, სოფ. ხომული, ახლანდელი წყალტუბოს რაიონი — გ. 2 მაისი, 1928, თბილისი) — ქართველი კრიტიკოსი, პუბლიცისტი, ჟურნალისტი. ლიტერატურული ფსევდონიმი — ხომლელი. სწავლობდა ქუთაისის სასულიერო სასწავლებელში და თბილისის სასულიერო სემინარიაში, საიდანაც 1883 გარიცხეს ე. წ. „მგლის ბილეთით“. 1885 შევიდა ნოვოროსიის უნივერსიტეტში (ოდესა) ისტორიულ-ფილოლოგიურ ფაკულტეტზე თავისუფალ მსმენელად. რევოლუციურ წრეებში მაშაობისათვის 1887 მიუსაჯეს 15 წელი პოლიციის ზედამხედველობის ქვეშ ყოფნა. 1889 დაბრუნდა სამშობლოში ჩაება საზოგადოებრივ-ჟურნალისტურ საქმიანობაში. ფანცხავას პირველი წერილი 1882 დაიბეჭდა ქუთაისის გაზეთ „შრომაში“. 1888 შემოდგომიდან მუშაობდა ყოველკვირეულ გაზეთ „თეატრში“, 1893–1898 იყო გაზეთ „კვალის“ კრიტიკის განყოფილების გამგე და აქვეყნებდა კრიტიკულ-პუბლიცისტურ ნაწერებს. შემდეგ თანამშრომლობდა აკაკი წერეთლის „კრებულში“. 1890 იყო ქართული წიგნების მბეჭდავი ამხანაგობის დაარსების ერთ-ერთი მეთავე. 1891 მუშაობა დაიწყო ე. წ. საფილოქსერო კომიტეტში, შემდეგ კი შავი ქვის მრეწველთა საბჭოში. ლიტერატურულ საქმიანობას 1909 დაუბრუნდა, თანამშრომლობდა ქუთაისის პრესაში („შინაური საქმეების“, „განთიადის“, „ცხოვრების“, "თავისუფლების" რედაქციები). 1922-იდან თანამშრომლობდა საბჭოთა ჟურნალ-გაზეთებში. პუბლიცისტურ წერილებსა და კრიტიკულ მიმოხილვებში ფანცხავა საზოგადოებრივი-ლიტერატურული ცხოვრების აქტუალურ საკითხებს განიხილავდა დემოკრატიული-პროგრესული თვალთახედვით. მნიშვნელოვანია მისი კრიტიკული მიმოხილვანი იოსებ დავითაშვილის, მელანიას (ნიკოლოზ ნათიძის), ნიკოლოზ ბარათაშვილის, ავქსენტი ცაგარელის, დუტუ მეგრელის და სხვების შესახებ. აღსანიშნავია ფანცხავას წვლილი რუსთველოგიური კვლევის ისტორიაში. მას ეკუთვნის წერილები კარლ მარქსისა და ფრიდრიხ ენგელსის მოღვაწეობაზე, აგრეთვე ბესარიონ ბელინსკისადა გოტჰოლდ ეფრაიმ ლესინგის კრიტიკული აზროვნების მიმოხილვანი. აღსანიშნავია ფანცხავას წერილების სერია, რომელშიც იგი ახასიათებს თავისი დროის ქართველ მწერლებს ( ე. გაბაშვილს, ნიკო ლომოურს, ვაჟა-ფშაველას, ია ეკალაძეს, მ. ყიფიანს, სტ. ჭრელაშვილს, გ. წერეთელს და სხვ.), აგრეთვე მემუარული ჩანაწერები - "ცხოვრების მოედანი" (ჟურნალებში "რევოლუციის მატიანე", "ქართული მწერლობა", გაზეთი "ლომისი"). დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. ხუციშვილი ს., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 219. ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 418, თბ., 1994
დერილ ჰანა

დერილ ჰანა (ინგლ. Daryl Hannah დ. 3 დეკემბერი 1960, ჩიკაგო) — ამერიკელი კინომსახიობი. აგრეთვე არის გარემოს დაცვის აქტივისტი. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: დერილ ჰანა დერილ ჰანა კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
ოლიმპია დუკაკისი

ოლიმპია დუკაკისი (ინგლ. Olympia Dukakis დ. 20 ივნისი, 1931, ლოუელი — გ. 1 მაისი, 2021, ნიუ-იორკი) — ამერიკელი კინომსახიობი. მიღებული აქვს ოსკარისა და ოქროს გლობუსის ჯილდოები. დაიბადა მასაჩუსეტსის შტატში, ბერძენი ემიგრანტების ოჯახში. 1950-იან წლებში საცხოვრებლად ნიუ-იორკში გადავიდა, სადაც ბროდვეის თეატრიდან დაიწყო სამსახიობო კარიერა. კომედიაში „შეშლილი“ შესრულებული როლისთვის 1988 წელს ოსკარი მიიღო. გარდა ფილმებისა, არაერთი როლი აქვს შესრულებული თეატრის სცენაზეც. იყო სპექტაკლების რეჟისორიც. გარდაიცვალა 2021 წლის 2 მაისს. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ოლიმპია დუკაკისი ოლიმპია დუკაკისი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ოლიმპია დუკაკისი TCM-ის კინოფილმების მონაცემთა ბაზაში ↑ 1.0 1.1 „ოსკაროსანი მსახიობი, ოლიმპია დუკაკისი გარდაიცვალა“. imedinews.ge. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-05-02. ციტირების თარიღი: 2 მაისი, 2021. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date=-ში (დახმარება)
საბინი (ბულგარეთი)

საბინი (ბულგ. Сабин) — ბულგარეთის პირველი სამეფოს ხანი 765-766 წლებში. საბინი იყო კორმისიშის სიძე, როგორც ჩანს მმართველობა ისევ ვოკილის დინასტიის ხელში აღმოჩნდა, ოღონდ ახლა ქალის ხაზით. არსებობს ვარაუდი, რომ საბინი არის სლავური წარმოშობის, რადგან მისი სახელი არ ფუგურირებს ბულგარელი ხანების სიაში. საბინმა ბიზანტიასთან მშვიდობა დაამყარა. ხელისუფლებაში მოსვლისთანავე მან ელჩები გააგზავნა ბიზანტიაში ზავის სათხოვნელად. თავდაპირველად მოლაპარაკებები საიდუმლოდ მიმდინარეობდა, მაგრამ როგორც კი გაცხადდა, ხალხში მღელვარება გამოიწვია. შეიქმნა სახალხო საბჭო, რომელიც ხანის წინააღმდეგ გამოდიოდა. საბინი იძულებული გახდა მესემბრიიდან ბიზანტიაში გაქცეულიყო. იმპერატორმა კონსტანტინე V-მ იგი და მისი ნათესავები შეიფარა. 768 წელს, როდესაც ბულგარეთის ხანი პაგანი კონსტანტინოპოლში ჩავიდა საბინი იმპერატორის გვერდით გამომწვევად იდგა. იმპერატორმა ხანს უსაყვედურა საბინისადმი სიძულვილის გამო. ცხადი იყო იმპერატორს ხანის ტახტზე საბინის დაბრუნება და ბულგარეთის თავისი გავლენის სფეროში მოქცევა უნდოდა. საბინი გარდაცვალებამდე კონსტანტინოპოლში ცხოვრობდა. ნიკიფორე „მოკლე ისტორია“ თეოფანე აღმსარებელი „ქრონოგრაფია“
უმორი

უმორი (ბულგ. Умор) — ბულგარეთის პირველი სამეფოს ხანი 766 წელს. ვოკილის დინასტიის წარმომადგენელი. ბულგარეთის ხანი იყო სულ 40 დღე. იგი არის უკანასკნელი მმართველი, რომელიც მოხსენიებულია ბულგარეთის ხანების სიაში. ხელისუფლებაში მოვიდა საბინის ბიზანტიაში გაქცევის შემდეგ. უმორი მომავალმა ხანმა ტოქტუმ აჯანყების შედეგად დაამხო. Андреев, Й. Българските ханове и царе (VII-XIV в.). София, 1987 Гръцки извори за българската история (ГИБИ), ІІІ, стр. 270–272
ტოქტუ

ტოქტუ (ბულგ. Токту) (დ. უცნობია — გ. 767) — ბულგარეთის პირველი სამეფოს ხანი 766-767 წლებში. ქვეყანას მართავდა დაახლოებით ერთი წელი. მმართველობის დასასრულს თავს უშველა გაქცევით, მაგრამ მოკლეს დუნაის ტყეში 767 წელს. Андреев Й., Болгарские ханы и цари (VII—XIV в.). София, 1987
ბოტევი

ბოტევი (ბულგ. Ботев) — მწვერვალი ბულგარეთში, სტარა-პლანინის ქედის უმაღლესი წერტილი. სიმაღლე 2376 მ. მწვერვალი მობრტყელებულია, დაფარულია მდელოთი. 1950 წლამდე ეწოდებოდა იუმრუქჩალი. მწვერვალზეა მეტეოსადგური. სახელი ეწოდა ბულგარელი რევოლუციონერისა და პოეტის ხრისტო ბოტევის პატივსაცემად. ბოტევი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
ვიხრენი

ვიხრენი (ბულგ. Вихрен) — მთა ბულგარეთში, პირინის უმაღლესი წერტილი. სიმაღლე 2914 მ. ბულგარეთის მთებს შორის სიმაღლით მე-2 ადგილზეა, ხოლო ბალკანეთის ნახევარკუნძულის მთებს შორის — მე-3 ადგილზე. მდებარეობს პირინის მთის მასივის ჩრდილოეთ ნაწილში. განვითარებულია ტურიზმი. სიახლოვეს არის რამდენიმე ტბა. ვიხრენი (ინგლისური)
ბორის II

ბორის II (ბულგ. Борис II) (დ. 931 — გ. 977) — ბულგარეთის პირველი იმპერიის იმპერატორი 969-977 წლებში. პეტრე ბულგარელისა და დედოფალ ირინას უფროსი შვილი. 971 წლიდან ბიზანტიის ტყვეობაში იყო, მაგრამ ბულგარეთში მის ტახტზე არავინ ასულა და კვლავ მეფედ მიიჩნევდნენ. ბორისი დაიბადა კონსტანტინოპოლში 931 წელს. მის ცხოვრებაზე 968 წლამდე არაფერია ცნობილი. 968 წელს იგი ბულგარეთის იმ ელჩობის შემადგენლობაში იყო, რომელიც ბიზანტიის იმპერატორს ნიკიფორე II ფოკას ზავის დასადებად ესტუმრა. ერთი წლით ადრე ბიზანტილების თხოვნით ბულგარეთში თავადი სვიატოსლავი შეიჭრა. ბულგარეთის არმიის დამარცხების შემდეგ, იმის ნაცვლად, რომ კიევში გაბრუნებულიყვნენ, რუსებმა აიღეს ბულგარეთის აღმოსავლეთი (შავიზღვისპირა) ნაწილი ქალაქების, დოროსტოლისა და მცირე პრესლავის (რუსულ წყაროებში - პერეიასლავეცი) ჩათვლით, სადაც სვიატოსლავმა დედაქალაქი გადმოიტანა. მოლაპარაკებების შედეგად დაიდო ბულგარეთ-ბიზანტიის ზავი კიევის რუსეთის წინააღმდეგ, ხოლო ბორისი და მისი ძმა რომანი კონსტანტინოპოლში ტყვეებად დაიტოვეს. 968 წელს, რუსების მეორე ლაშქრობის დროს, პეტრე ბულგარელი ტახტიდან გადადგა და ბიზანტიელებმა ბორისი გაათავისუფლეს, რათა სამეფო ტახტი დაეკავებინა. სვიატოსლავის წინააღმდეგობას ვერ გაუძლო და ახალმა მეფემ მასთან ზავი დადო. კიევის მთავრის არმიის ნაწილები კვლავ განაგრძობდნენ ბიზანტიაზე თავდასხმებს. 970 წელს თრაკიაში, არკადიოპოლთან ბულგარელებისა და რუსების გაერთიანებული ლაშქარი ბიზანტიის იმპერიის არმიასთან დამარცხდა. აქედან მოყოლებული ბიზანტიის ახალი იმპერატორი იოანე I ციმისკე იწყებს ლაშქრობას ჩრდილოეთში, რომლის დროსაც პრესლავს ალყას შემოარტყამს. ბიზანტიელებმა მოახერხეს ქალაქის ხელში ჩაგდება. ბორის II იოანე I ციმისკეს საპატიო ტყვე გახდა. მას შემდეგ რაც კიევის მთავარმა და იოანე I-მა დადეს სამშვიდობო ხელშეკრულება და მთავარი კიევში გაბრუნდა, იოანე ციმისკე ტრიუმფით დაბრუნდა კონსტანტინოპოლში. ბიზანტია ბულგარეთის გათავისუფლებას არ ჩქარობდა. იმავე წელს იმპერატორმა საზეიმოდ აჰყარა სამეფო რეგალიები ბორის II-ს და აღმოსავლეთი ბულგარეთი ბიზანტიის პირდაპირ მმართველობას დაუმორჩილა. ბიზანტიელებმა აღმოსავლეთ ბულგარეთის ხელში ჩაგდება ადვილად მოახერხეს, მაგრამ დასავლეთ ბულგარეთი ვერ დაიმორჩილეს. 977 წელს ძმები ბორისი და რომანი გაიქცნენ ტყვეობიდან დასავლეთ ბულგარეთში თუმცა ბორისი საზღვარზე მოკლეს. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ბორის II John V.A. Fine, Jr., The Early Medieval Balkans, Ann Arbor, 1983. Jordan Andreev, Ivan Lazarov, Plamen Pavlov, Koj koj e v srednovekovna Bălgarija, Sofia 1999.
ანდრე პრევინი

ანდრე პრევინი (გერმ. André Previn; დ. 6 აპრილი, 1929, ბერლინი — 28 თებერვალი, 2019, ნიუ-იორკი, აშშ) — გერმანელ-ამერიკელი პიანისტი და კომპოზიტორი. მიღებული აქვს ოთხი ოსკარი და ათი გრემი. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ანდრე პრევინი ოფიციალური საიტი Biography from IMG Artists დაარქივებული 2012-06-12 საიტზე Wayback Machine. ანდრე პრევინი AllMusic-ზე ანდრე პრევინი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ↑ Moss, Stephen (ივნისი 6, 2005). „Baton charged“. The Guardian. London. დაარქივებულია ორიგინალიდან — დეკემბერი 3, 2013. ციტირების თარიღი: სექტემბერი 6, 2009. ↑ Koseluk, Chris (February 28, 2019). „Andre Previn, Master of Many Musical Genres, Dies at 89“. The Hollywood Reporter. ციტირების თარიღი: February 28, 2019.
ტიმ კრული

ტიმ კრული (ნიდერლ. Tim Krul; დ. 3 აპრილი, 1988, ჰააგა) — ნიდერლანდელი ფეხბურთელი. ასპარეზობს ინგლისურ კლუბ „ნიუკასლში“. მონაწილეობა მიიღო 2014 წლის მუნდიალზე. იყო სათადარიგო მეკარე. კოსტა-რიკასთან მეოთხედფინალურ შეხვედრაში შეცვლაზე შევიდა დამატებითი დროის მიწურულს, პენალტების სერიაში მოიგერია ორი დარტყმა და გუნდს ნახევარფინალში გასვლაში დაეხმარა. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ტიმ კრული“ ვიკისაწყობში. Tim Krul — სტატისტიკა საიტზე Soccerbase.com (ინგლისური) Newcastle United profile დაარქივებული 2012-01-22 საიტზე Wayback Machine. Holland U17 stats დაარქივებული 2013-10-20 საიტზე Wayback Machine. at OnsOranje Holland U19 stats დაარქივებული 2013-10-20 საიტზე Wayback Machine. at OnsOranje Holland U21 stats დაარქივებული 2013-10-20 საიტზე Wayback Machine. at OnsOranje
პიზოლითი

პიზოლითი (ბერძ. písos — ბარდა და líthos — ქვა) — დანალექი ქანები. იგი 2-5 მმ-ზე მსხვილი ოოლითია. წარმოადგენს მომრგვალო ფორმის მინერალურ სხეულს, კირქვული ოოლითების სუსტად შეცემენტებულ გროვას. ჩვეულერივ არის კალციტური, იშვიათად არაგონიტული, რკინოვანი, ბოქსიტური, მანგანუმიანი და სხვა. სფეროსებრია და გააჩნია კონცენტრირებული ფენები. პიზოლითები გამოვლინებულია საქართველოს მღვიმეებშიც, ამ მხრივ აღსანიშნავია ვახუშტი ბაგრატიონის უფსკრული, სადაც მისი მდიდარი ბუდობები გვხვდება. პიზოლითური ფორმების ნაირფეროვნებით გამოირჩევა ახალი ათონის მღვიმე, კერძოდ მისი დარბაზი „თბილისი“. პირველად კავკასიაში ოოლითებსა და პიზოლითებს გუმის მღვიმის ბოლო დარბაზის კოროზიულ ორმოებში მიაკვლიეს. ↑ ზ. ტინტილოზოვი, ზოგიერთი ახალი ცნობა დასავლეთ საქართველოს კარსტული მღვიმეების შესახებ. სპელეოლოგთა პირველი სამეცნიერო სესიის თეზისები, საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის გამოცემა, თბ., 1960, გვ. 10-12 ↑ ზ. ტინტილოზოვი, მღვიმეთა სამკაულები, ჟურნ. „მეცნიერება და ტექნიკა“, 1961, № 8, გვ. 19-22