ჯონ ბოიდ ორი

ჯონ ბოიდ ორი, პირველი ბარონი ბოიდ-ორი. ( ინგლ. John Boyd Orr, დ. 23 სექტემბერი,1880 - გ. 25 ივნისი, 1971), სერ ჯონ ბოიდ ორი 1935 წლიდან 1949 წლამდე, იყო შოტლანდიელი პედაგოგი, ექიმი, ბიოლოგი, კვების ფიზიოლოგი, პოლიტიკოსი, ბიზნესმენი და ფერმერი, რომელსაც მიენიჭა ნობელის პრემია მისი სამეცნიერო კვლევებისთვის კვების რაციონში და მისი მუშაობისთვის, როგორც გაეროს სურსათისა და სოფლის მეურნეობის ორგანიზაციის(FAO) გენერალური დირექტორი. ის იყო ხელოვნებისა და მეცნიერების მსოფლიო აკადემიის (WAAS) თანადამფუძნებელი და პირველი პრეზიდენტი (1960–1971). 1945 წელს აირჩიეს მშვიდობის ეროვნული საბჭოს პრეზიდენტად და იყო მშვიდობის ორგანიზაციების მსოფლიო კავშირისა და ფედერალისტური მთავრობის მსოფლიო მოძრაობის პრეზიდენტი . ჯონ ბოიდ ორი დაიბადა კილმაურსში, კილმარნოკის მახლობლად, შოტლანდიაში, შვიდ შვილიან ოჯახში შუათანა შვილი. მამამისი, რობერტ კლარკ ორი, იყო კარიერის მფლობელი და ღრმა რელიგიური მრწამსის კაცი, შოტლანდიის თავისუფალი ეკლესიის წევრი . ჯონის დედა, ენი ბოიდი, კიდევ ერთი კარიერის მფლობელის, რობერტ ორზე უფრო მდიდარი, და მასონთა ლოჟის წევრის, ქალიშვილი იყო. ჯონ ბოიდ ორს ადრეულ ასაკში ასწავლიდა ქვრივი ბებია, რომელიც მათ ოჯახთან ერთად ცხოვრობდა. ოჯახის სახლი მომარაგებული იყო წიგნებით, ხოლო მამამისი ხშირად კითხულობდა, როგორც რელიგიურ, ისე პოლიტიკურ, სოციოლოგიურ და მეტაფიზიკურ საკითხებზე. ასაკის მატებასთან ერთად, ჯონი რეგულარულად განიხილავდა ამ თემებს მამასთან, ძმებთან და მეგობრებთან ერთად. ის, საღამოობით მონაწილეობდა ოჯახის რეგულარულ ჩვეულებებში. როდესაც ის ხუთი წლის იყო, ოჯახს პრობლემები შეექმნა, რობერტ ორის კუთვნილი გემის ზღვაში დაკარგვის გამო. ისინი იძულებულნი გახდნენ გაეყიდათ თავიანთი სახლი კილმაურსში და გადავიდნენ დასავლეთ კილბრიდში, სოფელ- ჩრდილოეთ აირშირის სანაპიროზე. ახალი სახლი და გარემო კილმაურსზე უკეთესი იყო, მიუხედავად ოჯახის შემცირებული შესაძლებლობებისა. მისი აღზრდის პერიოდის ძირითადი ნაწილი გაატარა დასავლეთ კილბრიდსა და მის შემოგარენში. ცამეტი წლის ასაკში ოთხთვიანი შესვენების გამოკლებით, იგი სწავლობდა სოფლის სკოლაში ცხრამეტ წლამდე, ბოლო ოთხი წელი კი, როგორც ,,მოსწავლე-მასწავლებლი''. რელიგია მაშინ დაწყებითი განათლების მნიშვნელოვანი ნაწილი იყო შოტლანდიაში და სკოლამ მას ბიბლიის კარგი ცოდნა მისცა, რომელიც ცხოვრების ბოლომდე გაჰყვა. ცამეტი წლის ასაკში, ბოიდ ორმა მოიგო სტიპენდია კილმარნოკის აკადემიაში, ეს მნიშვნელოვანი მიღწევა იყო, რადგან მაშინ ასეთი სტიპენდიები იშვიათი იყო. ახალი სკოლა მისი სახლიდან 32 კილომეტრით შორს მდებარეობდა, მაგრამ მამამისის კარიერი სამი კილომეტრის მანძილზე იყო, სადაც მოიწყო ჯონმა საცხოვრებელი პირობები. მისმა ოჯახმა აკადემიაში სწავლა შეაწყვეტინა, რადგან სკოლაში სწავლის ხარჯებს ვერ გასწვდნენ. იგი დროს კარიერის თანამშრომლებთან ატარებდა, რომლებმაც მას მანქანებთან მუშაობა ასწავლეს. ოთხი თვის შემდეგ იგი დაბრუნდა დასავლეთ კილბრიდის სოფლის სკოლაში, სადაც სწავლა განაგრძო ხელმძღვანელის, ჯონ ლიონის, შთამაგონებელი მეთვალყურეობის ქვეშ. იქ იგი გახდა მოსწავლე - მასწავლებელი £ 10 ხელფასით პირველი წლის განმავლობაში, ხოლო მეორე წელს £ 20. ეს განსაკუთრებით დატვირთული დრო იყო ახალგაზრდა ბოიდ ორისთვის, რადგან გარდა მასწავლებლის მოვალეობებისა, სახლში სწავლობდა საკითხებს უნივერსიტეტში შესასვლელად და მასწავლებელთა კვალიფიკაციის ასამაღლებლად, მას, ასევე, ყოველდღე უნდა ემუშავა მამის ბიზნესში. მოსწავლე-მასწავლებელად მუშაობის ოთხი წლის შემდეგ, 19 წლის ასაკში მოიგო დედოფლის სტიპენდია გლაზგოს მასწავლებელთა საწვრთნელ კოლეჯში სასწავლებლად, ამასთანავე, ფულადი ჯილდო, რომელიც მისი ქირის გადასახადს დაფარავდა. კურსის გავლა მოითხოვდა კოლეჯში გაკვეთილებზე დასწრებას, გარდა ამისა, კლასიკაზე დაფუძნებულ, სამწლიან ხელოვნების კურსს უნივერსიტეტში. გლაზგოში სწავლის პერიოდში, დასვენების დღეებში ჯონ ორი ძირითადად ქალაქის იერსახეს ეცნობოდა. მისთვის შოკისმომგვრელი იყო იმის აღმოჩენა, რომ ქალაქის დიდი ნაწილი სიღარიბეს მოეცვა. რაქიტი ფართოდ იყო გავრცელებული ბავშვებში,საკვების სიმცირით გამოწვეული კვებითი აშლილობა აშკარა იყო მოზარდებში. 1902 წელს სამაგისტრო ხარისხის მიღების შემდეგ თავისი პირველი სამსახური დაიწყო გარეუბნის ღარიბთა დასახლების სკოლაში. მისი პირველი კლასი ძალზე გადატვირთული იყო, ბავშვები ცუდად გამოკვებილნი ან რეალურად მშიერნი, არასათანადოდ ჩაცმული და ფიზიკურად ავადმყოფური შესახედაობის იყვნენ. მან რამდენიმე დღის შემდეგ თანამდებობა დატოვა, რადგან გააცნობიერა, რომ ვერ შეძლებდა ბავშვების სწავლებას ასეთ მდგომარეობაში და ვერაფერი გააკეთა იმისთვის, რომ ისინი უბედურებისგან ეხსნა. რამდენიმე თვიანი მუშაობის შემდეგ მამის ბიზნესში, მან სამი წლის განმავლობაში ასწავლა სოლტკოტის სკოლაში, ასევე ღარიბი უბანი, მაგრამ გლაზგოს შემოგარენზე უკეთეს მდგომარეობაში მყოფი. ცოდნა და უნარ-ჩვევები, რომლებიც, სწავლისა და სწავლების პროცესში შეითვისა ძალიან გამოსადეგი აღმოჩნდა მისი მოგვიანო კარიერისთვის. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჯონ ბოიდ ორი ბოიდ ორი მიხვდა, რომ მისი გული მასწავლებლობას არ ეკუთვნოდა და დედოფლის სტიპენდიის პირობებში სწავლების ვალდებულებების შესრულების შემდეგ, იგი უნივერსიტეტში დაბრუნდა ბიოლოგიის შესასწავლად, საგანი, რომელიც ბავშვობიდანვე აინტერესებდა. ამავდროულად განაგრძო სწავლა სამედიცინო ხარისხის მისაღებად . მეცნიერების ბაკალავრის ხარისხი მიიღო 1910 წელს და მედიცინისა და ქირურგიის ბაკალავრის ხარისხი 1912 წელს, 32 წლის ასაკში. ორი წლის შემდეგ, 1914 წელს, მიიღო დოქტორის ხარისხი მედიცინაში. უნივერსიტეტიდან წასვლის შემდეგ მან დაიკავა გემის ქირურგის პოზიცია, შოტლანდიასა და დასავლეთ აფრიკას შორის სავაჭროდ მომუშავე გემზე, მან ეს სამსახური აირჩია, რადგან ეს იყო ბანკის სტუდენტური სესხის ყველაზე სწრაფად დაფარვის შესაძლებლობა. მან თანამდებობა დატოვა ოთხი თვის შემდეგ, როდესაც დავალიანება დაფარა. შემდეგ სცადა ზოგადი პრაქტიკა. გააცნობიერა, რომ სამედიცინო კარიერა მისთვის არ იყო განკუთვნილი, სანაცვლოდ მიიღო კარნეგის ორწლიანი სტიპენდიის შეთავაზება, ემუშავა ედვარდ კათკარტის ლაბორატორიაში. 1914 წლის 1 აპრილს, ბოიდ ორმა აიღო აბერდინში ახალი სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის პროექტი, რომელიც წარმოადგენდა, ჩრდილოეთ შოტლანდიის სოფლის მეურნეობის კოლეჯისა და აბერდინის უნივერსიტეტის ცხოველთა კვების კვლევის ერთობლივი კომიტეტის პროექტს. მას შესთავაზეს თანამდებობა ედვარდ კათკარტის რეკომენდაციით, მაგრამ მან მიიღო გადაწყვეტილება ლონდონში, ფიზიოლოგიის კათედრის სასარგებლოდ. პირველი მსოფლიო ომის დაწყებისთანავე მიეცა შვებულება, რათა შეერთებოდა ბრიტანეთის არმიას და მის ყოფილ კოლეგას კათკარტს სთხოვა დახმარებოდა საზღვარგარეთ, ქვეითთა ნაწილში, სამედიცინო კომისიის შემადგენლობაში ადგილის მოპოვებაში. კათკარტი ფიქრობდა, რომ ის შინ უფრო სასარგებლო იქნებოდა, ამიტომ მისი პირველი კომისია იყო სამეფო არმიის სამედიცინო კორპუსის (RAMC) სპეციალურ სამოქალაქო განყოფილებაში, რომელიც სანიტარული მდგომარეობით იყო დაკავებული. 18 თვის შემდეგ იგი დაინიშნა, როგორც სამედიცინო ოფიცერი ქვეითთა განყოფილებაში, შერვუდ ფორესტერის პირველ ბატალიონში. მან თავისი დროის უმეტესი ნაწილი სანგარში გაატარა, უმკურნალა მრავალ დაჭრილს. მისი გამბედაობა და მოვალეობის შესრულებისადმი ერთგულება, სომის ბრძოლის შემდეგ სამხედრო ჯვრით დაჯილდოებით და პაშენდეილის ბრძოლის შემდეგ ღირსეული სამსახურის ორდენით, დაუფასდა. წუხდა, რომ კარგავდა შეხებას სამედიცინო და კვების მიღწევებთან, მან ითხოვა საზღვაო ძალაში გადაყვანა, სადაც ფიქრობდა, რომ მეტი დრო ექნებოდა კითხვისა და კვლევისთვის. არმიას არ სურდა მისი გაშვება, მაგრამ დათანხმდნენ, რადგან ის ჯერ კიდევ სამოქალაქო ქირურგი იყო. მან გაატარა სამი, დატვირთული თვე საზღვაო საავადმყოფოში. გემზე მისი სამედიცინო მოვალეობები შედარებით მარტივი იყო, რამაც კითხვის საშუალება მისცა. იგი მოგვიანებით გამოიძახეს ჯარის კვებითი მოთხოვნების შესასწავლად. როდესაც ბოიდ ორი, 1950 წლის დასაწყისში, დაბრუნდა აბერდინში,მისი გეგმა ინსტიტუტის გაფართოების შესახებ ჯერ კიდევ არ იყო მიღებული. გრანტი, ინსტიტუტის წლიური საჭიროებებისთვის უნდა დაემტკიცებინა კემბრიჯის სოფლის მეურნეობის პროფესორ ტომას ბარლოუ ვუდს. მიუხედავად ამ უკანასკნელის მხარდაჭერის მოპოვებისა, მისი გაფართოების გეგმები თავიდანვე უარყვეს, თუმცა მან შეძლო წლიური გრანტის 4000 £-მდე გაზრდა. 1920 წელს მან გაიცნო ჯონ როუეტი, ბიზნესმენი, რომელსაც, როგორც ჩანს, სინდისის ქენჯნა აწუხებდა ომის პერიოდში დიდი მოგების ნახვის გამო. ცოტა ხნის შემდეგ, მთავრობა დათანხმდა, რომ დაეფინანსებინა ბოიდ ორის გეგმის ღირებულების ნახევარი, იმ პირობით, თუ ჯონი შეძლებდა მეორე ნახევრის სხვა გზით შევსებას. როუეტი დათანხმდა, რომ უზრუნველეყო პირველი წლისთვის £10,000 , მეორე წლისთვისაც £10,000 და მეურნეობის შესაძენად დამატებით £2,000 მისცა. 1922 წლის სექტემბრისთვის შენობები თითქმის დასრულებული იყო, ხოლო სახელად როუეტის კვლევის ინსტიტუტი უწოდეს და მალევე გაიხსნა დედოფალი მარია ტეკელის მიერ . ბოიდ ორმა დაამტკიცა, რომ ეფექტურად შეეძლო, როგორც სახელმწიფო, ისე კერძო რესურსებით ფონდის გაზრდა. გააფართოვა ექსპერიმენტული მეურნეობა დაახლოებით 4კმ2 -ით, შეძლო კეთილმოწყობილი ბიბლიოთეკის აგება და შენობების გაფართოება. 1920-იანი წლების განმავლობაში, მისი კვლევა დაეთმო ძირითადად ცხოველების კვებას, თუმცა, შემდგომ ყურადღება გაამახვილა ადამიანთა კვებაზე, როგორც მკვლევარმა, აქტიურმა ლობისტმა და პროპაგანდისტმა, დიეტების გაუმჯობესების მიზნით. 1936 წელს ჩატარებულმა მოხსენებამ "საკვები, ჯანმრთელობა და შემოსავალი" აჩვენა, რომ დიდი ბრიტანეთის მოსახლეობის მინიმუმ ერთი მესამედი იმდენად ღარიბი იყო, რომ მათ არ შეეძლოთ საკმარისი საკვების ყიდვა ჯანსაღი დიეტის უზრუნველსაყოფად და გამოავლინა, რომ არსებობს კავშირი დაბალშემოსავლიანობას, არაჯანსაღ კვებასა და სკოლებში წარუმატებლობას შორის. 1929 წლიდან 1944 წლამდე ბოიდ ორი იყო ცხოველთა კვების საიმპერატორო ბიუროს კონსულტანტ-დირექტორი. მეორე მსოფლიო ომის დროს ის იყო ჩერჩილის სასურსათო პოლიტიკის სამეცნიერო კომიტეტის წევრი და ხელი შეუწყო საკვების რაციონის ფორმირებას. 1945 წლის ოქტომბერში, ბოიდ ორი აირჩიეს გლაზგოს უნივერსიტეტის რექტორად, დამოუკიდებელ, პროგრესულ კანდიდატად წარდგენილი. იგი აირჩიეს პარლამენტის დამოუკიდებელ წევრად (დეპუტატი) შოტლანდიის გაერთიანებული უნივერსიტეტებისთვის შუალედურ არჩევნებში, 1945 წლის აპრილში, და მან მალევე დაიმკვიდრა თავისი ადგილი ზოგად არჩევნებში . იგი გადადგა 1946 წელს. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, ბოიდ ორი გადადგა როუეტის ინსტიტუტიდან და რამდენიმე თანამდებობა დაიკავა, განსაკუთრებით აღსანიშნავია გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის, ახალი, სურსათისა და სოფლის მეურნეობის ორგანიზაციის (FAO) გენერალური დირექტორის თანამდებობა. მიუხედავად იმისა, რომ მისი ყოფნა ამ თანამდებობაზე ხანმოკლე იყო (1945–1948), იგი მუშაობდა არა მხოლოდ, უშუალოდ, ომის შემდგომი საკვების უკმარისობის შესამსუბუქებლად, სასწრაფო საერთაშორისო საკვების კომიტეტის (IEFC) მეშვეობით, არამედ სთავაზობდა საკვების წარმოების გაუმჯობესების და სამართლიანი განაწილების ყოვლისმომცველ გეგმებს - სურსათის მსოფლიო საბჭოს შექმნის გზით. მიუხედავად იმისა, რომ საბჭომ ვერ მიაღწია ბრიტანეთისა და აშშ-ს მხარდაჭერას, ბოიდ ორმა მტკიცე საფუძველი ჩაუყარა გაეროს ახალ სპეციალიზებულ სააგენტოს. შემდეგ იგი გადადგა FAO– დან და რამდენიმე კომპანიის დირექტორი გახდა. როდესაც ბოიდ ორმა, 1949 წელს მიიღო ნობელის პრემია, მთელი ფინანსური ჯილდო მიუძღვნა მსოფლიო სამშვიდობო ორგანიზაციებს. იგი ამაღლდა წოდებით 1949 წელს და გახდა ბარონ ბოიდ-ორი. 1960 წელს ბოიდ ორი აირჩიეს ხელოვნებისა და მეცნიერების მსოფლიო აკადემიის პირველ პრეზიდენტად, რომელიც ჩამოაყალიბეს იმ დროის გამოჩენილმა მეცნიერებმა და ეხმიანებოდნენ სამეცნიერო აღმოჩენების, განსაკუთრებით, ბირთვული იარაღის შესაძლო ბოროტად გამოყენებას. 1915 წელს, ბოიდ ორი დაქორწინდა ელიზაბეტ პირსონ კალუმზე, რომელსაც იგი თინეიჯერობისას შეხვდა, დასავლეთ კილბრიდში . მათ შეეძინათ სამი შვილი: ელიზაბეტ ჯოანი (დაიბადა 1916), ჰელენ ენი (დაიბადა 1919 წელს) და დონალდ ნოელი (1921–1942). მისი ვაჟი მოკლეს აქტიური საბრძოლო შეტაკებისას მეორე მსოფლიო ომის დროს. ბოიდ ორი გარდაიცვალა 1971 წლის 25 ივნისს შოტლანდიაში, ბრიჰინში, 90 წლის ასაკში. გლაზგოს უნივერსიტეტს აქვს ბოიდ ორის სახელობის შენობა და მოსახლეობისა და ეკოსისტემის ჯანმრთელობის ცენტრი რომელსაც, ასევე, მისი სახელი ეწოდა. უნივერსიტეტის მუზეუმში ინახება მისი ნობელის მედალი. მის მშობლიურ ქალაქ კილმაურსში ქუჩას უწოდეს ბოიდ ორის სახელი. მისი სახელობის ქუჩები არსებობს, ასევე ბრიჰინში, ანგუსში, პენიკუიკში, მიდლოთიანში, აბერდინში და სოლტკოტში.   Boyd Orr, John (1905). Scotch Church Crisis: The Full Story of the Modern Phase of the Presbyterian Struggle. Glasgow: John M'Neilage.  Boyd Orr, John (1929). Minerals in Pastures and Their Relation to Animal Nutrition. London: Lewis.  Boyd Orr, John (1934). The National Food Supply and Its Influence on Public Health. London: King.  Boyd Orr, John (1936). Food, Health and Income. London: Macmillan.  Boyd Orr, John (1937). Nutritional Science and State Planning. in (Orr) Boyd Orr, John (1940). Nutrition in war. London: Fabian Society.  Boyd Orr, John (1942). Fighting for What?. London: Macmillan.  Boyd Orr, John (1943). Food and the People. London: Pilot Press.  Boyd Orr, John (1945). Welfare and Peace. London: National Peace Council.  Boyd Orr, John (1946). A Charter for Health. London: Allen & Unwin.  Boyd Orr, John (1948). Food: The Foundation of World Unity. London: National Peace Council.  Boyd Orr, John (1950). International Liaison Committee of Organisations for Peace: A New Strategy of Peace. London: National Peace Council.  Boyd Orr, John (1957). Feast and famine: The wonderful world of food. London: Rathbone Books.  Boyd Orr, John (1958). The Wonderful World of Food: The Substance of Life. Garden City, NY: Garden City Books.  Boyd Orr, John (1966). As I recall: the 1880s to the 1960s. London: MacGibbon & Kee.  სხვა ავტორებთან Boyd Orr, John; Lubbock, David (1940). Feeding the people in war time. London: Macmillan.CS1 maint: ref=harv (link) Boyd Orr, John; Lubbock, David (1964) [First published 1953]. The White Man's Dilemma: Food and the Future (2nd ed.). London: Allen & Unwin.CS1 maint: ref=harv (link) Boyd Orr, John; Beck, Robert Nelson (1970). Ethical Choice. London: Free Press. ISBN 978-0-02-902070-8.CS1 maint: ref=harv (link) National Library of Scotland, correspondence and papers The National Archives Public Record Office (TNA: PRO), reports on Germany, MH79/358 National Archives of Scotland, correspence with Lord Lothian Rowett Research Institute, Aberdeenshire, corresp. and papers relating to Rowett Research Institute Lida Moser, photograph, 1949, National Portrait Gallery (NPG) [see illus.] B. Schotz, bronze head, 1950, Hunterian Museum and Art Gallery, Glasgow W. Stoneman, bromide print, 1953, NPG Elliott &amp; Fry, photograph, NPG Elliott & Fry, vintage print, 1942, NPG photograph, repro. in Kay, Memoirs FRS Hansard 1803–2005: contributions in Parliament by John Boyd Orr   Boyd Orr Centre for Population and Ecosystem Health. Boyd Orr, J; Cathcart, E.P. (1919) The energy expenditure of infantry recruits in training. London: HMSO.  Boyd Orr, John. (12 December 1949) Lord Boyd Orr: Nobel Lecture. Nobel Media AB. ციტირების თარიღი: 8 December 2018 From Nobel Lectures, Peace 1926-1950, Editor Frederick W. Haberman, Elsevier Publishing Company, Amsterdam, 1972 Boyd Orr, John; Burns, D. (19 September 1914). „The influence of excessive water ingestion on the excretion of creatine and creatinine“. British Medical Journal.CS1-ის მხარდაჭერა: ref=harv (link) „Boyd-Orr of Brechin Mearns, John Boyd Orr, Baron“. Encyclopædia Britannica. 2007. ციტირების თარიღი: 11 August 2007. Cathcart, E.P.; Boyd Orr, John (1914). „The influence of acetoacetic acid on the estimation of creatinine“ (PDF). The Journal of Physiology. 48: xxi–xxii. doi:10.1113/jphysiol.1914.sp001679. დაარქივებულია ორიგინალიდან (PDF) — 26 March 2009.CS1-ის მხარდაჭერა: ref=harv (link) Cathcart, E. P.; Orr, J. B. (1914). „The influence of carbohydrate and fat on protein metabolism: III. The effect of sodium selenite“. The Journal of Physiology. 48 (2–3): 113–127. doi:10.1113/jphysiol.1914.sp001651. PMC 1420513. PMID 16993271.CS1-ის მხარდაჭერა: ref=harv (link) Cuthbertson, D. P. (2007). „Lord Boyd Orr (23 September 1880 to 25 June 1971)“ (PDF). British Journal of Nutrition. 27 (1): 1–5. doi:10.1079/BJN19720063. PMID 4550999.CS1-ის მხარდაჭერა: ref=harv (link) „Eliminating Hunger in the World. United Nations' Food Policy“. The Glasgow Herald. 1 December 1945. p. 2. ციტირების თარიღი: 15 November 2017. Former RSE Fellows 1783–2002. Royal Society of Edinburgh. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 18 სექტემბერი 2020. ციტირების თარიღი: 20 ივნისი 2020. General Information. Rowett Research Institute (2005). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 29 დეკემბერი 2006. ციტირების თარიღი: 20 ივნისი 2020. Jahn, Gunnar. (10 December 1949) Award ceremony speech. Nobel Media AB. ციტირების თარიღი: 7 December 2018 John Boyd Orr biography. University of Glasgow. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 17 ოქტომბერი 2021. ციტირების თარიღი: 22 November 2018 Kay, H. D. (1972). „John Boyd Orr. Baron Boyd Orr of Brechin Mearns 1880–1971“. Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society. 18: 43–81. doi:10.1098/rsbm.1972.0004. PMID 11615751.CS1-ის მხარდაჭერა: ref=harv (link) Lord Boyd Orr – Biographical. Nobel Media AB (2018). ციტირების თარიღი: 8 December 2018 „Lord Boyd Orr, 90, F.A.O. Leader, Dies“. The New York Times. 26 June 1971. ციტირების თარიღი: 7 December 2018. „Lord Boyd Orr, CH, DSO, MC, LL.D, D.Sc, MD, FRSE, FRS“. Obituary Notices. British Medical Journal. 3 (5765): 54–55. 3 July 1971. doi:10.1136/bmj.3.5765.54. „Lord Boyd Orr: Scientist crusader for better nutrition“. Obituary. The Times (58209). London. 26 June 1971. p. 14. ციტირების თარიღი: 11 December 2018. Nobel Peace Prize Nominations. American Friends Service Committee (14 April 2010). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 15 აგვისტო 2008. ციტირების თარიღი: 23 November 2018 Orr, J. B. (1914). „The Influence of Excessive Water Ingestion on Protein Metabolism“. The Biochemical Journal. 8 (5): 530–540. doi:10.1042/bj0080530. PMC 1276600. PMID 16742337.CS1-ის მხარდაჭერა: ref=harv (link) What Science Stands For. London: Allen & Unwin.  „Orr, John Boyd“. The Oxford Dictionary of National Biography. 2004. doi:10.1093/ref:odnb/31519. „Scots MP vacates seat“. The Glasgow Herald. 4 October 1946. p. 4. ციტირების თარიღი: 24 March 2017. „Sir John Boyd Orr Chief of F.A.O.“. The Glasgow Herald. 28 October 1945. p. 3. ციტირების თარიღი: 15 November 2017. „Sir John Boyd Orr, M.P., Elected Rector of Glasgow University“. The Glasgow Herald. 22 October 1945. p. 4. Smith, David (1998). „The Agricultural Research Association, the Development Fund, and the Origins of the Rowett Research Institute“ (PDF). Agricultural History Review. 46 (1): 47–63. დაარქივებულია ორიგინალიდან (PDF) — 27 September 2007. ციტირების თარიღი: 20 ივნისი 2020. მითითებულია ერთზე მეტი |archiveurl= და |archive-url= (დახმარება); მითითებულია ერთზე მეტი |archivedate= და |archive-date= (დახმარება)CS1-ის მხარდაჭერა: ref=harv (link) Staples, Amy L. S. (October 2003). „To Win the Peace: The Food and Agriculture Organization, Sir John Boyd Orr, and the World Food Board Proposals“. Peace & Change. 28 (4): 495–523. doi:10.1111/1468-0130.00273.CS1-ის მხარდაჭერა: ref=harv (link) Staples, Amy L. S. (2006). The Birth of Development: How the World Bank, Food and Agriculture Organization, and World Health Organization Changed the World, 1945-1965. Kent, OH: Kent State University Press, გვ. 78–96. ISBN 978-0-87338-849-8.  „Universities' New M.P. Sir John Orr's Victory“. The Glasgow Herald. 14 April 1945. p. 10. ციტირების თარიღი: 24 March 2017. ჯონ ბოიდ ორი — ნამუშევრები საიტზე Internet Archive https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1949/orr/biographical/ https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1949/orr/facts/ ↑ 1.0 1.1 Deutsche Nationalbibliothek Record #126866538 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a> ↑ 2.0 2.1 Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ 3.0 3.1 SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ 4.0 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 Lundy D. R. The Peerage <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q67129259"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q21401824"></a> ↑ 5.0 5.1 ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ 6.0 6.1 Gran Enciclopèdia Catalana — Grup Enciclopèdia, 1968. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18696256"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2664168"></a> ↑ 7.0 7.1 Babelio — 2007. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2877812"></a> ↑ 8.0 8.1 Brozović D., Ladan T. Hrvatska enciklopedija — LZMK, 1999. — 9272 გვრ. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1264934"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q429032"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18446"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1789619"></a> ↑ 9.0 9.1 Base biographique — BIU Santé. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q867925"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q105958830"></a> ↑ 10.0 10.1 Munzinger Personen <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683"></a> ↑ Bell A. Encyclopædia Britannica — Encyclopædia Britannica, Inc., 1768. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q455"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2846567"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2743906"></a> ↑ John Boyd Orr Baron Boyd Orr of Brechin ↑ 13.0 13.1 13.2 http://www.universitystory.gla.ac.uk/biography/?id=WH0160&type=P ↑ 14.0 14.1 14.2 Kindred Britain <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q75653886"></a> ↑ http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1949/ ↑ https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/ ↑ Cuthbertson 2007. ↑ 18.0 18.1 18.2 ODNB 2004. ↑ Jahn 1949. ↑ 20.00 20.01 20.02 20.03 20.04 20.05 20.06 20.07 20.08 20.09 20.10 20.11 20.12 Kay 1972. ↑ Smith 1998. ↑ 22.0 22.1 UoG. ↑ The Glasgow Herald 14 Apr 1945. ↑ The Glasgow Herald 4 Oct 1946. ↑ The Glasgow Herald 28 Oct 1945. ↑ The Glasgow Herald 1 Dec 1945. ↑ Staples 2006. ↑ Staples 2003. ↑ Boyd Orr 1966. ↑ Boyd Orr Centre.