laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ვედატ კოკონა

ვედატ კოკონა (დ. 7 აგვისტო, 1913 – გ. 14 ოქტომბერი, 1998) — XX საუკუნის ალბანელი მთარგმნელი, მწერალი და ლექსიკოლოგი, კარგად ცნობილი თავისი ორმაგი ლექსიკონებით ინგლისურ-ალბანური და ფრანგულ-ალბანური და მისი წვლილი ალბანურ ლექსიკოლოგიასა და ლექსიკოგრაფიაში. . კოკონა დაიბადა 1913 წლის 7 აგვისტოს იზმირში, ოსმალეთის იმპერიაში, ალბანელ ინტელექტუალურ ოჯახში, წარმოშობით ალბანეთი, გიროკასტრადან. მამამისი, ელმაზი, იყო მოსამართლე და მსაჯული ოსმალეთის იმპერიის.. 1920 წელს, როდესაც ოჯახი ალბანეთში გადავიდა, ის ტირანის დაწყებით სკოლას დაჰყვა. 1935 წელს დაამთავრა კორჩას ალბანეთის ეროვნული ლიცეუმი, შემდეგ უმაღლესი სწავლა იურიდიულ ფაკულტეტზე პარიზში, საფრანგეთი. სამართლის სწავლის შემდეგ კოკონა დაინიშნა კრუას სამოქალაქო სასამართლოში, რომელიც მან არ მიიღო. შემდგომში დაინიშნა ალბანური ენის მასწავლებლად კორჩას ლიცეუმში. იქ კოკონა გამოირჩეოდა როგორც ნიჭიერი მასწავლებელი. შემდგომში, 1940-იანი წლების დასაწყისში იგი დაინიშნა ტირანას გიმნაზიაში. ფაშისტების შემოსევის დროს, როცა კოკონა მასწავლებლად მუშაობდა, მას მოეთხოვებოდათ მოსწავლეების ჯაშუშობა და ისეთი სამუშაოს შესრულება, რომელსაც თავისი პრინციპებისა და ხასიათის გამო ვერ ახერხებდა. ეს იყო მიზეზი იმისა, რომ მან იგრძნო, რომ მასწავლებლის პროფესია უნდა დაეტოვებინა. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ისევ დაბრუნდა ტირანის გიმნაზიაში, ახლანდელ „ქემალ სტაფას“ საშუალო სკოლაში. 1949 წელს დაინიშნა, როგორც ედიტორი და მთარგმნელი "Naim Frasheri"-ის და ასევე, როგორც პროფესორი ფრანგულ ტირანას უნივერსიტეტში, სადაც იგი ასწავლიდა პენსიაზე გასვლამდე. ვედატ კოკონამ ცხოვრებისა და მოღვაწეობის უდიდესი ნაწილი ფრანგულ ენას მიუძღვნა. ის იყო ამ ენის ერთ-ერთი საუკეთესო ლექსიკოლოგი. მუშაობდა და გამოსცემდა სხვადასხვა ფრანგულ-ალბანურ და ალბანურ-ფრანგულ ლექსიკონებს და ასევე ინგლისურ-ალბანურ ლექსიკონებს. მისი პირველი ლექსიკონი 1932 წელს გამოიცა. მისი ბოლო ლექსიკონი 40 ათასი სიტყვიანი ნაწარმოებია. ის არის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ალბანელი ავტორი ლექსიკოლოგიასა და ლექსიკოგრაფიაში. კოკონა ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი მთარგმნელია ფრანგული, იტალიური, ინგლისური და რუსული ენებიდან. მან მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა პოეზიისა და პროზის თარგმანში მსოფლიო პოეზიიდან 15000-მდე ლექსის ალბანურად თარგმნით. ვედატ კოკონას აქვს მრავალი ტიტული, ორდენი და დეკორაცია. მას აქვს დოქტორის ხარისხი "Honoris causa" ტირანის უნივერსიტეტიდან და ასევე არის ხელოვნებისა და წერილების ორდენის კავალერი და აკადემიური პალმების ორდენის ოფიცერი, რაინდობის ორი ორდენი, რომელიც დაჯილდოვებულია საფრანგეთის მთავრობის მიერ. ↑ .radiandradi. ციტირების თარიღი: August 2, 2013 ↑ French Albanian Dictionary (Fjalor frengjisht-shqip) By Vedat Kokona Rilindja, 1990 ↑ Kokona, Vedat (1998). Dictionnaire albanais-français (sq). Botimet Toena. ISBN 978-99927-1-058-6.  ↑ Kokona, Vedat (1998). Dictionary Albanian-English (sq). Botimet Toena. ISBN 978-99927-1-042-5.  ↑ Thërrime me mjaltë: gramatikë e vogël e Gjuhës Shqipe (Albanian Grammar) By Vedat Kokona Eureka, 1995 ↑ Ëndra e një nate vere. (E përktheu: Vedat Kokona.). By William Shakespeare, Vedat Kokona Naim Frasheri 1968 ↑ Tregime amerikane. E përktheu Vedat Kokona. [Translated from "Рассказы ... By Vedat Kokona "Naim Frasheri" 1955 ↑ Saga e Forsajtve By John Galsworthy, Vedat Kokona "Naim Frasher" 1969[მკვდარი ბმული]
ქართლელები

ქართლელები — ქართველთა ეთნოგრაფიული ჯგუფი. ძირითადად ცხოვრობენ შიდა ქართლში (მდინარე მტკვრისა და მისი შენაკადების ხეობები), ქვემო ქართლში, თორში. საუბრობენ ქართლურ დიალექტზე, რომელიც ლიტერატურული ქართული ენის ერთ-ერთი საფუძველია. წარსულში ქართლელები გამოირჩეოდნენ კულტურისა და ყოფის ადგილობრივი თავისებურებებით. ამჟამად საქართველოში მცხოვრები დაახლოებით 3.600.000 ქართველიდან დაახლოებით 580.000 ქართველი, ქართლური ეთნოგრაფიული ჯგუფის წარმომადგენელია.
კორჩის ოლქი

კორჩის ოლქი (ალბ. Qarku Korçë) — ოლქი ალბანეთის რესპუბლიკის სამხრეთ ნაწილში. ფართობით იგი პირველ ადგილს იკავებს ქვეყნის 12 ოლქს შორის, მოსახლეობის რაოდენობით კი მეშვიდეა. ჩრდილო-აღმოსავლეთით ესაზღვრება მაკედონია, სამხრეთ-აღმოსავლეთით საბერძნეთი, ჩრდილო-დასავლეთით ელბასანის, დასავლეთით ბერატის, სამხრეთ-დასავლეთით კი გიროკასტრის ოლქები. დაყოფილია ექვს მუნიციპალიტეტად: კორჩა, დევოლი, კოლონია, მალიკი, პოგრადეცი და პუსტეცი. მუნიციპალიტეტები საერთო ჯამში 37 ადმინისტრაციულ ერთეულს აერთიანებენ. ოლქის ფართობი 3 711 კმ²-ია. მოიცავს სამხრეთ-აღმოსავლეთ ალბანეთს. ოლქის ისტორიული, ეკონომიკური და ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი კორჩა. სიდიდით მეორე ქალაქია ოჰრიდის ტბაზე მდებარე პოგრადეცი. ოლქის მთელი ტერიტორია მთითაა დაფარული. უმაღლესი წერტილია გრამოსი, ზღვის დონიდან 2523 მ-ზე. კორჩაში სათავეს იღებს ცენტრალური და სამხრეთ ალბანეთის მნიშვნელოვანი მდინარეები: შკუმბინი, დევოლი და ოსუმი. ალბანეთის ტურიზმისა და გარემოს დაცვის სამინისტრო უამრავ ბუნებრივ ობიექტს და დაცულ ტერიტორიას იცავს კორჩის ოლქში. ოჰრიდ-პრესპას ტერიტორიასთან ერთად, რომელიც 2014 წელს იუნესკომ ბიოსფერულ ნაკრძალად გამოაცხადა. მორავიის მთებში განლაგებული დრენოვა-სინიკას დაცული ტერიტორია (ყოფილი დრენოვას ეროვნული პარკი) და პრესპას ეროვნული პარკი ოლქის უდიდეს ბუნებრივ ღირსშესანიშნაობებს წარმოადგენს. მათ ალბანეთის დაცული ტერიტორების ეროვნული სააგენტო მფარველობს. 2021 წლის მონაცემებით, კორჩის ოლქში ცხოვრობს 202 193 ადამიანი. 2011 წლის ბოლო ეროვნული აღწერის მიხედვით, კორჩის ეთნიკურ ჯგუფებში შედიან ალბანელები, ბერძნები, მაკედონელები, მონტენეგროელები, სომხები, ბოშები, ეგვიპტელები. რაც შეეხება რელიგიას, ოლქში მცხოვრებთა უმრავლესობა მუსლიმია. არსებობს მართლმადიდებელ ქრისტიანთა მნიშვნელოვანი უმცირესობაც. კორჩის ოლქის საბჭო (ალბ. Këshilli i Qarkut) 71 წევრისგან შედგება. 2009-2013 წლებში ალბანეთის პარლამენტის 140 წევრიდან 12 კორჩის ოლქს წარმოადგენდა. ალბანეთის ადმინისტრაციული დაყოფა ↑ Brinkhoff T. Albania: Prefectures and Major Cities - Population Statistics, Maps, Charts, Weather and Web Information <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q102181145"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q117001310"></a> ↑ GeoNames — 2005. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q830106"></a> ↑ Law nr. 115/2014 გვ. 6372–6373. ციტირების თარიღი: 25 თებერვალი, 2022 ↑ Databazë e Burimeve Turistike–Qarku Korçë. ალბანეთის ტურიზმის და გარემოს დაცვის სამინისტრო. ციტირების თარიღი: 22 სექტემბერი, 2020 ↑ Population on 1st January by prefecture and sex. ალბანეთის სტატისტიკის ინსტიტუტი (INSTAT) (7 მაისი, 2021).[მკვდარი ბმული]
გუზჩიმენი (არტაანის რაიონი)

გუზჩიმენი (თურქ. Güzçimeni) — სოფელი არტაანის რაიონში, არტაანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 6 კილომეტრში. 2022 წლის მონაცემებით სოფელში 114 ადამიანი ცხოვრობს. სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა ქირმანი. ↑ Güzçimeni Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Ardahan Merkez Güzçimeni Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020. ↑ Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, ISBN 9786052100271.
გუზელიურთი (არტაანის რაიონი)

გუზელიურთი (თურქ. Güzelyurt) — სოფელი არტაანის რაიონში, არტაანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 26 კილომეტრში. 2022 წლის მონაცემებით სოფელში 98 ადამიანი ცხოვრობს. სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა ხოფალი. ↑ Kuşuçmaz Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Ardahan Merkez Güzelyurt Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020. ↑ Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, ISBN 9786052100271.
ქართალფინარი (არტაანის რაიონი)

ქართალფინარი (თურქ. Kartalpınar) — სოფელი არტაანის რაიონში, არტაანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 7 კილომეტრში. 2022 წლის მონაცემებით სოფელში 240 ადამიანი ცხოვრობს. სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა ფაჰრელი. ↑ Kartalpınar Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Ardahan Merkez Kartalpınar Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020. ↑ Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, ISBN 9786052100271.
ქაზლიქოი (არტაანის რაიონი)

ქაზლიქოი (თურქ. Kazlıköy) — სოფელი არტაანის რაიონში, არტაანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 12 კილომეტრში. 2022 წლის მონაცემებით სოფელში 126 ადამიანი ცხოვრობს. სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა ფიშგაზქომი. ↑ Kazlıköy Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Ardahan Merkez Kazlıköy Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020. ↑ Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, ISBN 9786052100271.
ქირაჩი (არტაანის რაიონი)

ქირაჩი (თურქ. Kıraç) — სოფელი არტაანის რაიონში, არტაანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 13 კილომეტრში. 2022 წლის მონაცემებით სოფელში 24 ადამიანი ცხოვრობს. სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა თანისგომი. ↑ Kıraç Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Ardahan Merkez Kıraç Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020. ↑ Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, ISBN 9786052100271.
ქოჯაქოი (არტაანის რაიონი)

ქოჯაქოი (თურქ. Kocaköy) — სოფელი არტაანის რაიონში, არტაანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 5 კილომეტრში. 2022 წლის მონაცემებით სოფელში 165 ადამიანი ცხოვრობს. ↑ Kocaköy Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Ardahan Merkez Kocaköy Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020.
ქოფრუჯუქი (არტაანის რაიონი)

ქოფრუჯუქი (თურქ. Köprücük) — სოფელი არტაანის რაიონში, არტაანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 28 კილომეტრში. 2022 წლის მონაცემებით სოფელში 186 ადამიანი ცხოვრობს. სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა ხევისკარი. ↑ Köprücük Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Ardahan Merkez Köprücük Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020. ↑ Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, ISBN 9786052100271.
არფაშენი (კოლის რაიონი)

არფაშენი (თურქ. Arpaşen) — სოფელი კოლის რაიონში, არტაანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 31 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ კოლიდან 49 კილომეტრში. 2022 წლის მონაცემებით სოფელში 429 ადამიანი ცხოვრობს. სოფელს ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდება აქვს შემორჩენილი. ↑ Arpaşen Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Ardahan Göle Arpaşen Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020. ↑ Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, ISBN 9786052100271.
ბალჩეშმე (კოლის რაიონი)

ბალჩეშმე (თურქ. Balçeşme) — სოფელი კოლის რაიონში, არტაანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 66 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ კოლიდან 21 კილომეტრში. 2022 წლის მონაცემებით სოფელში 464 ადამიანი ცხოვრობს. სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა ლალა-ვარგენისი. ↑ Balçeşme Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Ardahan Göle Balçeşme Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020. ↑ Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, ISBN 9786052100271.
ქუჩუქსუთლუჯე

ქუჩუქსუთლუჯე (თურქ. Küçüksütlüce) — სოფელი არტაანის რაიონში, არტაანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 12 კილომეტრში. 2022 წლის მონაცემებით სოფელში 320 ადამიანი ცხოვრობს. სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა მხარმზიანი. ↑ Küçüksütlüce Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Ardahan Merkez Küçüksütlüce Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020. ↑ Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, ISBN 9786052100271.
ლეჰიმლი (არტაანის რაიონი)

ლეჰიმლი (თურქ. Lehimli) — სოფელი არტაანის რაიონში, არტაანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 38 კილომეტრში. 2022 წლის მონაცემებით სოფელში 426 ადამიანი ცხოვრობს. ↑ Lehimli Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Ardahan Merkez Lehimli Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020.
მეშედიბი (არტაანის რაიონი)

მეშედიბი (თურქ. Meşedibi) — სოფელი არტაანის რაიონში, არტაანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 33 კილომეტრში. 2022 წლის მონაცემებით სოფელში 500 ადამიანი ცხოვრობს. სოფლის ძველი ისტორიული, რუსული სახელწოდებაა მარიევკა. ↑ Meşedibi Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Ardahan Merkez Meşedibi Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020. ↑ Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, ISBN 9786052100271.
ნებიოღლუ (არტაანის რაიონი)

ნებიოღლუ (თურქ. Nebioğlu) — სოფელი არტაანის რაიონში, არტაანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 38 კილომეტრში. 2022 წლის მონაცემებით სოფელში 566 ადამიანი ცხოვრობს. ↑ Nebioğlu Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Ardahan Merkez Nebioğlu Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020.
ორთაგეჩითი (არტაანის რაიონი)

ორთაგეჩითი (თურქ. Ortageçit) — სოფელი არტაანის რაიონში, არტაანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 7 კილომეტრში. 2022 წლის მონაცემებით სოფელში 206 ადამიანი ცხოვრობს. სოფლის ძველი ისტორიული სახელწოდებაა საზარა. ↑ Ortageçit Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Ardahan Merkez Ortageçit Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020. ↑ Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, ISBN 9786052100271.
ოთბიჩენი (არტაანის რაიონი)

ოთბიჩენი (თურქ. Otbiçen) — სოფელი არტაანის რაიონში, არტაანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 34 კილომეტრში. 2022 წლის მონაცემებით სოფელში 206 ადამიანი ცხოვრობს. სოფლის ძველი ისტორიული სახელწოდებაა ქიმილი. ↑ Otbiçen Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Ardahan Merkez Otbiçen Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020. ↑ Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, ISBN 9786052100271.
იერემია იბერიელი

იერემია იბერიელი — ქართლის მთავარეპისკოპოსი დაახლოებით 429–433 წლებში. მას ბერძნულიდან უნდა ეთარგმნა IV საუკუნის თხზულება „დიდაქე", ანუ „ათორმეტთა მოციქულთა მოძღვრება“. კონსტანტინოპოლში არსებულ „დიდაქეს“ ნუსხაში იერემია თავს „ყარიბობის გამო თავისიანებსა და სამშობლოს დაშორებულ ქართველ მართლმადიდებელს“ უწოდებს. იერემია იბერიელი იმ სასულიერო პირთა შორისაა დასახელებული, რომლებიც უგზოობის გამო 431 წელს ქალაქ ეფესოში შემდგარ მესამე მსოფლიო საეკლესიო კრებას ვერ დაესწრნენ და 431 წლის 13 აგვისტოს კონსტანტინოპოლიდან კრების მესვაურებს წერილი მისწერეს. წერილში იერემია ხელს შემდეგნაირად აწერს: „yeremia Iberos paortium Persidis“ და თავს ქართლის „სპარსული ნაწილის“ ეპისკოპოსად ასახელებს. რადგან 431 წლისთვის ქართლი ისევ ბიზანტიასა და ირანს შორის გაყოფილ ქვეყნად რჩებოდა, იერემია იბერიელი ირანელთა გავლენის ქვეშ მყოფი ეპისკოპოსი უნდა ყოფილიყო. 439 წელს ქართლი მთლიანად ირანს დაექვემდებარა. იერემია იბერიელმა შესაძლოა სწორედ ამ დროს დატოვა ქვეყანა და ქალაქ ურჰაში (ედესა, ანტიოქია) გადასახლდა. გამომდინარე იქიდან, რომ ძველ წყაროებში „ურჰა“ და „ქართლი“ ზოგჯერ იდენტური შინაარსის ტერმინებად იხმარებოდა, აკადემიკოს კორნელი კეკელიძის მოსაზრების თანახმად, გამორიცხული არ არის, იერემია იბერიელი „იერემია ურჰაელადაც“ მოეხსენებინათ. საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურები ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 4, თბ., 2018. — გვ. 200. გოილაძე ვ., ასურელ მამათა სამშობლო და საქართველო , თბ., 2002. იერემია იბერიელი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქები ↑ კეკელიძე კ., ეტიუდები ძველი ქართული ლიტერატურის ისტორიიდან, ტ. 1, თბ., 1956.
იიღითქონაღი (კოლის რაიონი)

იიღითქონაღი (თურქ. Yiğitkonağı) — სოფელი კოლის რაიონში, არტაანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 26 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ კოლიდან 21 კილომეტრში. 2022 წლის მონაცემებით სოფელში 152 ადამიანი ცხოვრობს. სოფელს ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა თურქაშენი. ↑ Yiğitkonağı Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Ardahan Göle Yiğitkonağı Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020. ↑ Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, ISBN 9786052100271.
დიდი კოჭობა

დიდი კოჭობა (ლათ. Carpodacus rubicilla) — ფრინველი მთიულასებრთა ოჯახისა. ფრინველის სხეულის სიგრძე 20 სმ-ია. გავრცელებულია კავკასიის, ცენტრალური აზიის მთიანეთში, ტიბეტში, ჰიმალაიზე, ალთაიში. საქართველოში ბინადრობს ზამთარში, დიდთოვლობისას მომთაბარეობს ვერტიკალური მიმართულებით ალპურ მდელოებზე, ზღვის დონიდან 2000 მეტრის ზევით. ზამთარში კენკროვანი ბუჩქნარით დაფარულ მთის მდინარისპირა ველებზე ჩამოფრინდებიან. გაზაფხულზე წყვილდებიან, სხვა დროს გუნდებად ცხოვრობენ. დებენ 3–4 (6-მდე) ცისფერ, მუქწინწკლებიან კვერცხს. იკვებებიან მარცვლეულითა და, შესაძლოა, მწერებითაც. სიმცირის გამო შეტანილია „საქართველოს წითელ წიგნში". ცნობილია დიდი კოჭობის რამდენიმე ქვესახეობა, რომელთაგან საქართველოში გვხვდება კავკასიის დიდი კოჭობა (C. R. rubicilla). ჟორდანია რ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. ?.
ჩარდაქლი (კოლის რაიონი)

ჩადაქლი (თურქ. Çardaklı) — სოფელი კოლის რაიონში, არტაანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 62 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ კოლიდან 19 კილომეტრში. 2022 წლის მონაცემებით სოფელში 365 ადამიანი ცხოვრობს. ↑ Çardaklı Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Ardahan Göle Çardaklı Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020.
ჩაიირბაში (კოლის რაიონი)

ჩაიირბაში (თურქ. Çayırbaşı) — სოფელი კოლის რაიონში, არტაანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 35 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ კოლიდან 9 კილომეტრში. 2022 წლის მონაცემებით სოფელში 290 ადამიანი ცხოვრობს. სოფელს ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა ოკამი. ↑ Çayırbaşı-Bucak Merkezi Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Ardahan Göle Çayırbaşı Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020. ↑ Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, ISBN 9786052100271.
დიდი ლამაზტანა

დიდი ლამაზტანა (Calosoma sycophanta) — მწერი ბზუალა ხოჭოების ოჯახისა. მისი სიგრძეა 24–33 მმ. თავი, წინაზურგი და სხეულის ქვედა მხარის მეტი წილი მუქი ლურჯია, ზედა ფრთები — ოქროსფერი (ახასიათებს მომწვანობრინჯაოსფერ-მოწითალო ნათება). ულვაშები, წვივები და მუცელი შავია. იზამთრებს ნიადაგსა და ფოთლოვან საფარში. კვერცხებს დებს გაზაფხულზე და ზაფხულის დასაწყისში. ახალგაზრდა ხოჭოები გამოდიან აგვისტო-სექტემბერში. გავრცელებულია შუა და სამხრეთ ევროპაში, აფრიკის ჩრდილო-დასავლეთ რეგიონებში, თურქეთში, ირანში, შუა აზიის მთებში, კავკასიონზე. საქართველოში გვხვდება ყველგან ფოთლოვან, ზოგჯერ შერეულ, იშვიათად წიწვოვან ტყეებში, პარკებსა და ბაღებში, მინდორსაცავ ზოლებში. მთებში ადის ზღვის დონიდან 1200–1500 მ-მდე. დიდი ლამაზტანა აქტიური მტაცებელია. ხოჭო და მისი მატლები იკვებებიან ტყის მავნებლებლებით (არაფარდი აბრეშუმმხვევი, მოლოზანა, რგოლური აბრეშუმმხვევი, ქოჩოლა და სხვ.), რითაც არეგულირებენ მავნე მწერთა რიცხოვნობას. სახეობა თანდათან მცირდება ტყეების გაკაფვისა და პესტიციდებით დამუშავების გამო. შეტანილია „საქართველოს წითელ წიგნში". რეკი ნ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. ?.
ჩობანქოი (კოლის რაიონი)

ჩობანქოი (თურქ. Çobanköy) — სოფელი კოლის რაიონში, არტაანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 53 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ კოლიდან 36 კილომეტრში. 2022 წლის მონაცემებით სოფელში 437 ადამიანი ცხოვრობს. ↑ Çobanköy Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Ardahan Göle Çobanköy Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020.
დამლასუ (კოლის რაიონი)

დამლასუ (თურქ. Damlasu) — სოფელი კოლის რაიონში, არტაანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 27 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ კოლიდან 32 კილომეტრში. 2022 წლის მონაცემებით სოფელში 24 ადამიანი ცხოვრობს. სოფელს ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა სასადელი. ↑ Damlasu Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Ardahan Göle Damlasu Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020. ↑ Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, ISBN 9786052100271.
დედექილიჯი (კოლის რაიონი)

დედექილიჯი (თურქ. Dedekılıcı) — სოფელი კოლის რაიონში, არტაანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 39 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ კოლიდან 11 კილომეტრში. 2022 წლის მონაცემებით სოფელში 247 ადამიანი ცხოვრობს. სოფელს ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა კეშერი / ქეშარი. ↑ Dedekılıcı Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Ardahan Göle Dedekılıcı Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020. ↑ Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, ISBN 9786052100271.
ლილო (მრავალმნიშვნელოვანი)

გეოგრაფიული სახელი ლილო შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან: ლილო — ისტორიული სოფელი ივრის ზეგანზე ლილოს დასახლება — უბანი თბილისში დიდი ლილო — დაბა თბილისის ადმინისტრაციულ საზღვრებში პატარა ლილო — სოფელი თბილისის ადმინისტრაციულ საზღვრებში
უღურთაში (კოლის რაიონი)

უღურთაში (თურქ. Uğurtaşı) — სოფელი კოლის რაიონში, არტაანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 41 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ კოლიდან 24 კილომეტრში. 2022 წლის მონაცემებით სოფელში 225 ადამიანი ცხოვრობს. სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა დადეში. ↑ Uğurtaşı Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Ardahan Göle Arpaşen Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020. ↑ Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, ISBN 9786052100271.
იაღმუროღლუ (კოლის რაიონი)

იაღმუროღლუ (თურქ. Yağmuroğlu) — სოფელი კოლის რაიონში, არტაანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 65 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ კოლიდან 21 კილომეტრში. 2022 წლის მონაცემებით სოფელში 199 ადამიანი ცხოვრობს. სოფლის ძველი ისტორიული სახელწოდებაა იაგმურ-ოგლი. ↑ Yağmuroğlu Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Ardahan Göle Arpaşen Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020. ↑ Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, ISBN 9786052100271.