laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ჭია-წურბელა

ჭია-წურბელა (ლათ. Oulema melanopus) — მწერი ფოთლიჭამიასებრთა ოჯახისა. მნიშვნელოვნადაა გავრცელებული აღმოსავლეთ საქართველოში, განსაკუთრებით დაბლობ ზონაში. დიდ ზიანს აყენებს გაზაფხულის ნარგავებს, ნაკლებად — საშემოდგომო ხორბალს, რომელიც მავნებლის აქტიური ფაზისათვის საკმაოდ მოძლიერებულია. ზიანი მოაქვს ხოჭოსა და მატლს. მატლი ფოთლის ზედა მხარეს იკვებება, რის შედეგადაც მასზე ჩნდება განიერი და ბაცი ფერის ზოლები, თვითონ ფოთოლი ყვითლდება და ხმება. ხოჭოები ფოთლებში ჭრიან ხვრელებს. ძირითადად აზიანებს შვრიას, ქერს და გაზაფხულის ხორბლის მაგარ ჯიშებს. მავნებელს ერთწლიანი გენერაცია აქვს. ბრძოლის ღონისძიებები: თესლბრუნვა, მაგარი ხორბლის ნაცვლად რბილი ხორბლის თესვა, რომელიც შედარებით გამძლეა მავნებლების მიმართ. ↑ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 40. ↑ 2.0 2.1 ხორბლის მავნებლები დაავადებები, სარეველები და მათ წინააღმდეგ ბრძოლა. სოფლის მეურნეობის სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრი. centri.gov.ge (2015). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-07-28. ციტირების თარიღი: 28 ივლისი, 2020. ↑ 3.0 3.1 „ჩვენი სოფელი“, ივლისი 2020, №5 (55), გვ. 14.
იგორ ბოგომოლოვი

იგორ ბოგომოლოვი (დ. 17 ივლისი, 1932, თბილისი — გ. იანვარი, 2003) — მეცნიერი, პედაგოგი, პოლიტიკოსი, ფილოლოგი. 1954 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიური ფაკულტეტი (რუსული ენისა და ლიტერატურის განყოფილება). 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი “. იგორ ბოგომოლოვი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი იგორ ბოგომოლოვი — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი
C/2020 F3 (NEOWISE)

C/2020 F3 (NEOWISE) ან კომეტა NEOWISE — გრძელპერიოდიანი კომეტა თითქმის პარაბოლური ორბიტით; აღმოაჩინეს 2020 წლის 27 მარტს, NASA-ს კოსმოსურ ტელესკოპ Wide-field Infrared Survey Explorer-ის (WISE) მისია NEOWISE-ის ფარგლებში. იმ დროისათვის მისი ვარსკვლავიერი სიდიდე 18-ს შეადგენდა და მდებარეობდა მზისგან 2 ასტრონომიული ერთეულის (300 მლნ კმ) მანძილზე, დედამიწიდან კი დაშორებული იყო 1,7 ასტრონომიული ერთეულით (250 მლნ კმ). C/2020 F3 (NEOWISE) – Comet Watch
მწვანე ძურწა

მწვანე ძურწა (ლათ. Setaria viridis) — მცენარე მარცვლოვანთა ოჯახისა. საგაზაფხულო ერთწლოვანი მარცვლოვანი სარეველა. აქვს ფუნჯა ფესვთა სისტემა. გაღივების მინიმალური ტემპერატურაა 6–8 °C, ოპტიმალური 20–30 °C. აღმონაცენი ჩნდება აპრილ-ივნისში (ივლის-აგვისტოში), ყვავილობს ივნის-სექტემბერში, ნაყოფიანობს ივლის-ოქტომბერში. მაქსიმალური ნაყოფიერება 2300 მარცვალი ერთ მცენარეზე, მოუმწიფებელ მდგომარეობაში თესლები ღივდება ნიადაგის 12–14 სმ სიღრმიდან, ცხოველმყოფელობას ინარჩუნებს არაუმეტეს 4 წლამდე. გვხვდება ნათესებში, ბაღებში, ბოსტნებში, სილნარ და ქვიშნარ ნიადაგებში. საქართველოში გვხვდება ყველგან. ქართლ-კახეთში ცნობილია როგორც ძურწაბალახი, ზემო იმერეთში – ღომფეტვა, ურნაველის ბალახი, რაჭაში – ღომა, ლეჩხუმში – ღომისთავა. ჭანურად ეწოდება მტკუი ქურუმი. ↑ 1.0 1.1 მაყაშვილი ა., მწვანე ძურწა // ბოტანიკური ლექსიკონი, თბ.: „საბჭოთა საქართველო“, 1961. ↑ ხორბლის მავნებლები დაავადებები, სარეველები და მათ წინააღმდეგ ბრძოლა. სოფლის მეურნეობის სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრი. centri.gov.ge (2015). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-07-28. ციტირების თარიღი: 29 ივლისი, 2020. ↑ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 282.
მიხეილ ყაზბეგი

მიხეილ გაბრიელის ძე ყაზბეგი (დ. 15 ივნისი, 1805 — გ. 18 ივნისი, 1876) — რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი (1859), მწერალ ალექსანდრე ყაზბეგის მამა. ყაზბეგიანთ (ჩოფიკაშვილების) საგვარეულოს წარმომადგენელი; მოურავ გაბრიელ ყაზბეგის შვილი. სწავლობდა თბილისის წარჩინებულთა სასწავლებელში. იყო რუსეთის არმიის პრაპორშჩიკი (1819), შემდეგ ლაიბგვარდიის კაზაკთა პოლკის როტმისტრი. მონაწილეობდა კავკასიის მთიელებთან ბრძოლებში. დარღოს ლაშქრობაში (1845) თავის გამოჩენისთვის მიიღო პოლკოვნიკის წოდება. 1850-1859 წლებში იყო თბილისის გუბერნიის მთიელ ხალხთა მმართველი. გამოირჩეოდა დესპოტური ხასიათით. 1859 წლიდან — გენერალ-მაიორი. დაჯილდოებული იყო წმ. გიორგის IV ხარისხის ორდენით (1852). ცოლად ჰყავდა თავად ესტატე თარხნიშვილის ასული ელისაბედი (კეკე; გ. 1888). მათი შვილი იყო ალექსანდრე ყაზბეგი. უცნობი ყაზბეგი / ზაზა აბზიანიძე // ალექსანდრე ყაზბეგი : საიუბილეო კრებული / რედაქტორი: ირმა რატიანი; შოთა რუსთაველის ქართული ლიტერატურის ინსტიტუტი. თბილისი: [გ.გ.], 2014. ISBN 9789941133930; Казбек, Михаил Гаврилович / С. Н. П. // Русский биографический словарь, т. 8 (1897): Ибак — Ключарев, с. 381.
წიწმატურა

წიწმატურა (ლათ. Capsella bursa-pastoris) — ერთწლოვანი ბალახოვანი მცენარე კომბოსტოსებრთა ოჯახისა. სიმაღლეში საშუალოდ 20–30 სმ-ია, ზოგადად — 8–60. აქვს მთავარღერძიანი ფესვთა სისტემა და წვრილი თითისტარისებრი ფესვი. ღერო სწორმდგომია, სუსტადაა დატოტვილი, ძირში უბრალოდ შებუსული ან ტოტისებური ბეწვებითაა. ღეროს ქვედა ნაწილში ფოთლები ყუნწიანია, ფრთისებრდანაკვთული, სიგრძით 5–10 სმ, წაწვეტებული, სამკუთხა ან დაკბილულია. ღეროზე მორიგეობითაა განლაგებული მცირე რაოდენობის მოგრძო-ლანცეტისებური, კიდემთლიანი ფოთლები. ზედა ნაწილში ისრისებური ძირის მქონე ხაზური ფოთლებია. მტევნისებურ ყვავილედში შეკრებილია წვრილი, თეთრი ფერის ყვავილები. ნაყოფი სამკუთხოვანი ჭოტაკია, სიგრძეში 5–8 მმ. თესლები ოვალურია. აღმოცენების მინიმალური ტემპერატურაა +1–2 °C. აღმონაცენი ჩნდება მარტ-მაისში, აგვისტო-სექტემბერში, ნაყოფიანობს ივნის-აგვისტოში, ხანდახან სექტემბერშიც. ერთი მცენარე 273 000 თესლს ივითარებს. ცხოველმყოფელობას ინარჩუნებს 35 წლამდე. აყვავებას იწყებს აპრილ-მაისში და ყვავილობს ზაფხულის განმავლობაში. ნაყოფი სიმწიფეში შედის მთელი ვეგეტაციის პერიოდის განმავლობაში. სარეველა ბალახია. გავრცელებულია მთელ საქართველოში; გვხვდება გზისპირებზე, მინდვრებზე, დანაგვიანებულ ადგილებში. ერთ ინდივიდს ზაფხულის განმავლობაში 3-5 თაობის მოცემა შეუძლია, რაც განაპირობებს მის ასეთ ფართო გავრცელებას. შეიცავს მთრიმლავ ნივთიერებებს, ვაშლისა და ღვინის მჟავებს, ქოლინს, აცეტილქოლინს, ასკორბინის მჟავას და საპონინებს. ყვავილობის დროს, მშრალ ამინდში, დილის ნამშემშრალზე აგროვებენ მის მიწისზედა ნაწილებს (უთესლო ნედლეულს). მცენარეს ჭრიან მაკრატლით ან სეკატორით. აშრობენ ჩრდილში, ფარდულში ან თუნუქის სახურავიან სხვენებზე, კარგი ვენტილაციის პირობებში. ხალხურ მედიცინაში წიწმატურას იყენებენ სისხლჩაქცევებისა და ფარული სისხლისდენის შესაჩერებლად, აგრეთვე როგორც სისხლაღმდგენ საშუალებად. ქართლურად ეწოდება ხაჭმაჭიჭა; კახურად – ხეჭეჭორა; ფშავურად, მთიულურად, გარეკახურად, ქიზიყურად – ხაჭიჭორა, ყაჭიჭორა; მოხევურად – წიწმატაი; თუშურად – სანება, ხავარტა; ხევსურულად – შურშენა; ჯავახურად – ჩიტის პური; სომხითურად – ჩიტიპურა, წიწმატა; იმერულად, ლეჩხუმურად, გურულად და აჭარულად – ოდელია, ოდელიე; წალკურად, რაჭულად, ზემოიმერულად – ხარიკბილა, ხარიკრიჭა; მეგრულად – ტყარი წიწმარტე. ↑ 1.0 1.1 მაყაშვილი ა., წიწმატურა // ბოტანიკური ლექსიკონი, თბ.: „საბჭოთა საქართველო“, 1961. ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 წიწმატურა. ოჯახის მკურნალი. mkurnali.ge. ციტირების თარიღი: 29 ივლისი, 2020. ↑ წიწმატურა. ბიბლიოვიკი. საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა (6 ოქტომბერი, 2017). ციტირების თარიღი: 29 ივლისი, 2020. ↑ ხორბლის მავნებლები დაავადებები, სარეველები და მათ წინააღმდეგ ბრძოლა. სოფლის მეურნეობის სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრი. centri.gov.ge (2015). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-07-28. ციტირების თარიღი: 29 ივლისი, 2020.
სეზამის ქუჩა

სეზამის ქუჩა (ინგლ. Sesame Street) — ამერიკული საგანმანათლებლო საბავშვო სატელევიზიო სერიალი სკოლამდელი ასაკისთვის; პიონერი თანამედროვე საგანმანათლებლო სატელევიზიო სტანდარტის შექმნაში, აერთიანებს რა შემეცნებით და გასართობ თემებს. სეზამის ქუჩა კარგად ცნობილია მისი მაპეტ-გმირებით, რომელიც თოჯინების მხატვარმა ჯიმ ჰენსონმა შექმნა. 2007 წლისთვის სერიალის 38 სეზონი გამოვიდა 4154 ეპიზოდით. სეზამის ქუჩა ერთ-ერთი ყველაზე ხანგრძლივი ამერიკული სატელევიზიო შოუა ისტორიაში. სეზამის ქუჩას ქმნის ამერიკული არამომგებიანი ორგანიზაცია „სეზამი უორკშოპ“ (Sesame Workshop), ყოფილი საბავშვო სატელევიზიო სახელოსნო (Children's Television Workshop - CTW), დაფუძნებული ჯოან განზ კუნისა და რალფ როჯერსის მიერ. მისი პრემიერა გაიმართა 1969 წლის 10 ნოემბერს ეროვნულ საგანმანათლებლო სატელევიზიო არხზე, მოგვიანებით კი იმავე წელს გადავიდა საზოგადოებრივი მაუწყებლობის არხზე (PBS). მისი დადებითი ზეგავლენის გამო სეზამის ქუჩა ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული შემეცნებითი შოუა ბავშვებისთვის მსოფლიოში. ჯერჯერობით ვერცერთმა სხვა სატელევიზიო სერიალმა ვერ მიაღწია ამგვარ წარმატებას. სერიალი დღეისთვის უკვე 120 ქვეყანაში გავიდა სატელევიზიო ეთერში. სერიალმა 109 ემი მიიღო, გაცილებით მეტი ვიდრე ნებისმიერმა სხვა ტელესერიალმა. Sesame Workshop SesameStreet.org Sesame Street საიტზე TV.com „Sesame Street“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
გაბრიელ ყაზბეგი

გაბრიელ ყაზიბეგის ძე ყაზბეგი (ყაზიბეგიშვილი, ნამდვილი გვარი — ჩოფიკაშვილი; დ. დაახლ. 1760 — გ. 10 მარტი, 1817, სტეფანწმინდა; დაკრძალულია იქვე, საგვარეულო ეკლესიის ეზოში) — ქართველი სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე, ხევის მმართველი. მწერალ ალექსანდრე ყაზბეგის პაპა. სტეფანწმინდის მოურავის ყაზიბეგ ჩოფიკაშვილის ძე. მამის გარდაცვალების შემდეგ, 1788 წელს ქართლ-კახეთის მეფე ერეკლე II-მ სტეფანწმინდის მოურავად გაბრიელი დანიშნა; შემდეგ აზნაურობაც ებოძა. მასვე ევალებოდა დარიალის ხეობის დაცვა და რუსეთთან დამაკავშირებელი გზის უსაფრთხოების უზრუნველყოფა. გაბრიელ ჩოფიკაშვილი განსაკუთრებით დაწინაურდა რუსეთის მიერ ქართლ-კახეთის ანექსიის (1801) შემდეგ. რუსეთის ჯარის საქართველოში გადაადგილების მხარდაჭერისთვის მოურავი (რუსული დოკუმენტებით — კაპიტან-ისპრავნიკი გაბრიელ კაზიბეკოვი) ოქროს მედლით (იმპერატორ ალექსანდრე I-ის გამოსახულებით ცისფერ ბაბთაზე) დააჯილდოვეს, 1803 წელს კი მაიორის წოდება მიანიჭეს. ამავე პერიოდში გაბრიელმა გვარად „ყაზბეგი“ აირჩია. რუსეთის წარმომადგენლები მისივე გვარსახელის მიხედვით ყაზბეგს უწოდებდნენ სოფელ სტეფანწმინდასაც. ხევში დიდი ავტორიტეტით სარგებლობდა, მაგრამ 1804 წელს აჯანყებულმა მთიულებმა მისი გადაბირება ვერ შეძლეს და გაბრიელ ყაზბეგი ბოლომდე რუსეთის ერთგული დარჩა როგორც 1804 წლის გამოსვლების, ასევე 1812 წლის კახეთის აჯანყების დროს. მისი ორივე ვაჟი — მიხეილი და ნიკოლოზი რუსეთის არმიაში მსახურობდნენ. გაბრიელ ყაზბეგი არის მისი შვილიშვილის, ალექსანდრე ყაზბეგის რომან „ელგუჯას“ ერთ-ერთი პერსონაჟის — სვიმონ ჩოფიკაშვილის პროტოტიპი. ხევი / სერგი მაკალათია. ტფილისი : სასწავლო-პედაგოგიური სექტორი, 1934; მასალები ალექსანდრე ყაზბეგის ბიოგრაფიისათვის : ყაზბეგების საგვარეულოს მოღვაწენი / ვანო შადური ; რედაქტორი: ს. ჯორბენაძე ; თბილისი : თბილისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა , 1985; გვ. 19-27.
მარია კლემენტინა ავსტრიელი (1798-1881)

მარია კლემენტინა ავსტრიელი (გერმ. Maria Klementine von Österreich, იტალ. Maria Clementina d'Austria; დ. 1 მარტი, 1798, ვენა, ავსტრია — გ. 3 სექტემბერი, 1881, უაზა, საფრანგეთი) — ჰაბსბურგ-ლოთარინგიის დინასტიის წარმომადგენელი. საღვთო რომისა და ავსტრიის იმპერატორ ფრანც II-ისა და დედოფალ მარია ტერეზა სიცილიელის ასული. სალერნოს პრინცესა როგორც პრინც ლეოპოლდო სიცილიელის მეუღლე. მარია კლემენტინა დაიბადა 1798 წლის 1 მარტს ვენაში. იგი იყო საღვთო რომისა და ავსტრიის იმპერატორ ფრანც II-ისა და მისი მეორე ცოლის, დედოფალ მარია ტერეზა სიცილიელის შუათანა ქალიშვილი. მისი უფროსი და-ძმები იყვნენ: საფრანგეთის იმპერატრიცა მარია ლუიზა, ავსტრიის იმპერატორი ფერდინანდ I და ბრაზილიისა და პორტუგალიის იმპერატრიცა მარია ლეოპოლდინა ავსტრიელები. იგი ასევე იყო საქსონიის კრონპრინცესა მარია კაროლინას, ერცჰერცოგი ფრანც კარლისა და ერცჰერცოგინია მარია ანა ავსტრიელის უფროსი და. თავისი დების ქორწინებებით იგი ცოლის დად ერგებოდა საფრანგეთის იმპერატორ ნაპოლეონ I-ს, პორტუგალიისა და ბრაზილიის იმპერატორ პედრუ I-სა და საქსონიის მეფე ფრიდრიხ ავგუსტ II-ს. 1816 წლის 28 ივლისს მარია კლემენტინა შონბურნის სასახლეში, ვენაში დაქორწინდა თავისი დედის ძმაზე, სალერნოს პრინც ლეოპოლდო სიცილიელზე, რომელიც იყო ორი სიცილიის მეფე ფრანჩესკო I-ისა და დედოფალ მარია ისაბელ ესპანელის უმცროსი ვაჟი. მარია კლემენტინას ქმართან ოთხი შვილი შეეძინა, რომელთაგან მხოლოდ ერთი გოგონა გადარჩა. მისი ერთადერთი ქალიშვილი, პრინცესა მარია კაროლინა 1844 წელს ნეაპოლში დააქორწინეს ომალის ჰერცოგ ანრი ორლეანელზე, რომელიც იყო საფრანგეთის მეფე ლუი ფილიპ I-ისა და დედოფალ მარია ამალია სიცილიელის შუათანა ვაჟი. 1851 წელს მარია კლემენტინა დაქვრივდა, რის შემდეგაც მეორედ აღარ დაქორწინებულა. მას შემდეგ, რაც 1860 წელს იტალია გაერთიანდა და სიცილიაში ბურბონთა მმართველობა დაემხო, მარია კლემენტინა საფრანგეთში გაიქცა და თავის ქალიშვილთან ცხოვრობდა. მას შემდეგ, რაც 1869 წელს მისი ქალიშვილიც გარდაიცვალა, იგი ზრუნავდა მის ობლებსა და ქვრივ ქმარზე. სწორედ ასე გაატარა მან სიცოცხლის უკანასკნელი წლები და გარდაიცვალა 1881 წლის 3 სექტემბერს უაზაში, საფრანგეთში, 83 წლის ასაკში. მკვდარშობილი გოგონა (1819); მარია კაროლინა (1822-1869), ცოლად გაჰყვა ომალის ჰერცოგ ანრი ორლეანელს, რომელთანაც შვიდი შვილი შეეძინა; ლუდოვიკო კარლო (1824), გარდაიცვალა ჩვილი; მკვდარშობილი გოგონა (1829); Constantin von Wurzbach: Habsburg, Maria Clementine Franzisca Josepha. In: Biographisches Lexikon des Kaiserthums Oesterreich. 7. Theil. Kaiserlich-königliche Hof- und Staatsdruckerei, Wien 1861, S. 43 (Digitalisat). Hellmut Andics: Die Frauen der Habsburger Wilhelm Heyne Verlag GmbH München (1997) ISBN 3-453-07034-8 Thea Leitner: Habsburgs verkaufte Töchter, Piper Verlag (1997) ISBN 3-492-21827-X Richard Reifenscheid: Die Habsburger, Weltbild, ISBN 3-85001-484-3
წითელი კოშკი ჰალეში

წითელი კოშკი ჰალეში (გერმ. Der Rote Turm Halle) — 1915 წლის ზეთის საღებავებით შესრულებული ტილო, რომელის ავტორია გერმანელი ექსპრესიონისტი მხატვარი ერნსტ ლუდვიგ კირხნერი. ამჟამად ნახატი ინახება ქალაქ ესენში, ფოლკვანგის მუზეუმში. ნახატის სიმაღლე 120 სმ-ია, ხოლო სიგანე — 91 სმ. ↑ ფოლკვანგის მუზეუმის დაარქივებული 2021-01-28 საიტზე Wayback Machine. საიტი
მარია კაროლინა ავსტრიელი (1801-1832)

მარია კაროლინა ავსტრიელი (გერმ. Maria Karolina von von Österreich; დ. 8 აპრილი, 1801, ვენა, ავსტრია — გ. 22 მაისი, 1832, დრეზდენი, გერმანია) — ჰაბსბურგ-ლოთარინგიის დინასტიის წარმომადგენელი. საღვთო რომის იმპერატორ ფრანც II-ისა და დედოფალ მარია ტერეზა სიცილიელის ასული. საქსონიის კრონპრინცესა როგორც მეფე ფრიდრიხ ავგუსტ II-ის პირველი ცოლი, მის ტახტზე ასვლამდე. მარია კაროლინა დაიბადა 1801 წლის 8 აპრილს ვენაში. იგი იყო საღვთო რომისა და ავსტრიის იმპერატორ ფრანც II-ისა და მისი მეორე ცოლის, დედოფალ მარია ტერეზა სიცილიელის შუათანა ქალიშვილი. მისი უფროსი და-ძმები იყვნენ: საფრანგეთის იმპერატრიცა მარია ლუიზა, ავსტრიის იმპერატორი ფერდინანდ I, ბრაზილიისა და პორტუგალიის იმპერატრიცა მარია ლეოპოლდინა და სალერნოს პრინცესა მარია კლემენტინა. იგი ასევე იყო ერცჰერცოგი ფრანც კარლისა და ერცჰერცოგინია მარია ანა ავსტრიელის უფროსი და. თავისი დების ქორწინებებით იგი ცოლის დად ერგებოდა საფრანგეთის იმპერატორ ნაპოლეონ I-ს, პორტუგალიისა და ბრაზილიის იმპერატორ პედრუ I-ს 1819 წლის 7 ოქტომბერს დრეზდენში მარია კაროლინა დაქორწინდა საქსონიის კრონპრინც ფრიდრიხ ავგუსტზე, საქსონიის პრინც მაქსიმილიანისა და პრინცესა კაროლინა პარმელის უფროს ვაჟზე, რომლის დებიც იყვნენ: ტოსკანის დიდი ჰერცოგინიები მარია ანა და მარია ფერდინანდა და ესპანეთის დედოფალი მარია იოზეფა ამალია. მათი ქორწინება უიღბლო და უნაყოფო იყო. მარია კაროლინა თბილი და დახვეწილი თვისებების მქონე პრინცესა იყო, რომელიც მთელი ცხოვრება იტანჯებოდა ეპილეფსიის შეტევებით. ამის გამო მას არ შეეძლო კრონპრინცესის, ანუ მომავალი დედოფლის მთავარი მოვალეობის შესრულება — მემკვიდრის გაჩენა. წყვილს შორის უთანხმოებას იწვევდა ისიც, რომ ფრიდრიხ ავგუსტი არ იყო ერთგული მეუღლე, რის გამოც მარია კაროლინასთან ხშირად ჰქონდა კონფლიქტი. თავისი ერთ-ერთი ასეთი რომანისაგან მას ერთი უკანონო ვაჟიც შეეძინა 1822 წელს, რაც კრონპრინცესას ერთობ დამამცირებელ მდგომარეობაში აყენებდა. ხანგრძლივი ტანჯვის შემდეგ, 1832 წლის 22 მაისს 31 წლის მარია კაროლინა დრეზდენის სამეფო სასახლეში გარდაიცვალა ეპილეფსიური კრუნჩხვების მორიგი შემოტევისას. ამის შემდეგ მისი ქვრივი 1833 წელს დაქორწინდა მეფე მაქსიმილიან I-ის ასულ მარია ანა ბავარიელზე, თუმცა შვილები არც მასთან ჰყოლია. 1836 წელს იგი საქსონიის მეფეც გახდა. Kroll, Frank-Lothar. "Die Herrscher Sachsens: Markgrafen, Kurfürsten, Könige. 1089–1918". München, 2007, p. 241 Wurzbach, Constantin, von, ed. (1860). "Habsburg, Franz I." . Biographisches Lexikon des Kaiserthums Oesterreich [Biographical Encyclopedia of the Austrian Empire] (in German). 6. p. 208 Genealogie ascendante jusqu'au quatrieme degre inclusivement de tous les Rois et Princes de maisons souveraines de l'Europe actuellement vivans [Genealogy up to the fourth degree inclusive of all the Kings and Princes of sovereign houses of Europe currently living] (in French). Bourdeaux: Frederic Guillaume Birnstiel. 1768. p. 9.
გასულელებულთა დღე

გასულელებულთა დღე (ფრანგ. La journée des Dupes) — 1630 წლის ნოემბერში მომხდარი მოვლენების სახელი, როდესაც კარდინალ რიშელიეს მტრებმა შეცდომით დაიჯერეს, რომ ლუი XIII „სამართლიანი“ დაარწმუნეს თავიდან მოეშორებინა კარდინალი. გასულელებულთა დღის მოვლენები 1630 წლის ნოემბრის 10, 11 ან. 12 რიცხვში მოხდა. ანრი დე როგანის ჰუგენოტების დამარცხებისა და მანტუის ტახტზე საფრანგეთის კრეატურის დამტკიცების შემდეგ, რიშელიემ დაიწყო მოლაპარაკებები გერმანელ პროტესტანტებთან ოცდაათწლიან ომში ჰაბსბურგთა წინააღმდეგ ალიანსის შესაქმნელად. პროტესტანტებთან შესაძლო ალიანსი მიუღებელი აღმოჩნდა „წმინდანთა ფრაქციისთვის“ - საფრანგეთის სამეფო კარზე არსებულ პროკათოლიკურუ ფრაქციისთვის, რომლის ყველაზე გავლენიანი წევრი საფრანგეთის მეფის დედა, მარია მედიჩი იყო. 1630 წლის ნოემბერში კარდინალ რიშელიესა და ლუი XIII-ის დედის, მარია მედიჩი ურთიერთობებმა კრიზისს მიაღწია. ლუქსემბურგის სასახლეში გამართული შეხვედრის დროს მარია მედიჩიმ დაუყენა მეფეს ულტიმატუმი და იგი არჩევანის წინაშე დააყენა - ან კარდინალი, ან დედა. მარია მედიჩის მხარი ასევე მეფის ძმამ - გასტონ ორლეანელმა - დაუჭირა, რომელიც კარდინალის დამხობის შემდეგ საკუთარი ძალაუფლებისა და გავლენის გაზრდას გეგმავდა. დედის ულტიმატუმის შემდეგ მეფე განმარტოვდა ვერსალის სასახლეში. რიშელიეს მოწინააღდეგეები ზეიმობდნენ გამარჯვებას, თუმცა ყველასთვის მოულოდნელად მეფე შეხვდა რიშელიეს და დაარწმუნა იგი საკუთარ მხარდაჭერაში. მარია მედიჩიმ დატოვა მეფის კარი და კომპიენში განმარტოვდა. „გასულელებულთა დღის“ მოვლენების შემდეგ კარდინალის ძალაუფლება და მეფის მხარდაჭერა კიდევ უფრო განმტკიცდა. Batiffol, Louis (1925). La journée des dupes. Paris: Hachette.  Chevallier, Pierre (1978). „La Véritable journée des Dupes (11 novembre 1630)“, Mémoires de la Société académique de l'Aube (fr). Paton, გვ. 193-253. OCLC 690381003.  Church, William Farr (2015). „Richelieu's Adversaries: Factions of the Great, 1629–1632“, Richelieu and Reason of State. Princeton University Press, გვ. 197–235. ISBN 978-1-4008-6774-5.  Mongredien, Georges (1961). La Journee des Dupes, 10 novembre 1630, Trente journees qui ont fait la France (fr). Gallimard. OCLC 930492781.  ↑ Robson, William (1854). The Life of Cardinal Richelieu. London, UK: George Routledge & Co., გვ. 184–186. ციტირების თარიღი: 19 March 2016.  ↑ 1630 The Day of the Dupes. Chateau de Versailles. ციტირების თარიღი: 5 May 2018. ↑ Bergin, Joseph (1 March 1990). Cardinal Richelieu: Power and the Pursuit of Wealth. New Haven, CT: Yale University Press, გვ. 86. ISBN 978-0-300-04860-5. ციტირების თარიღი: 19 March 2016.  ↑ Killikelly, Sarah Hutchins (1889). Curious Questions in History, Literature, Art, and Social Life: Designed as a Manual of General Information. Philadelphia, PA: Keystone Publishing, გვ. 172. ციტირების თარიღი: 19 March 2016.
თამაზ ბოლქვაძე

თამაზ ბოლქვაძე (დ. 16 აგვისტო, 1954, სოფელი ახო, ქედის რაიონი) — ქართველი ეკონომისტი, მეცნიერი, პოლიტიკოსი. 1978 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი. 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „სრულიად საქართველოს აღორძინების კავშირი“. თამაზ ბოლქვაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი თამაზ ბოლქვაძე — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი
მარია ელიზაბეთ ავსტრიელი (1680-1741)

მარია ელიზაბეთ ავსტრიელი (გერმ. Maria Elisabeth von Österreich; დ. 13 დეკემბერი, 1680, ლინცი, ავსტრია — გ. 26 აგვისტო, 1741, ენო, ბელგია) — ჰაბსბურგთა დინასტიის წარმომადგენელი. საღვთო რომის იმპერატორ ლეოპოლდ I-ისა და დედოფალ ელეონორ მაგდალენა ნოიბურგელის ასული. იოზეფ I-ისა და კარლ VI-ის და, მარია ტერეზიას მამიდა. ავსტრიული ნიდერლანდების შტატჰალტერი 1724 წლიდან გარდაცვალებამდე. მარია ელიზაბეთი დაიბადა 1680 წლის 13 დეკემბერს ლინცში. იგი იყო საღვთო რომის იმპერატორ ლეოპოლდ I-ისა და მისი მესამე მეუღლის, დედოფალ ელეონორ მაგდალენა ნოიბურგელის ქალიშვილი. მშობლებმა იგი კარგი განათლებით უზრუნველყვეს. გარდა მშობლიური გერმანულისა, მან კარგად იცოდა: ლათინური, ფრანგული და იტალიური, თუმცაღა იგი არასოდეს გათხოვილა. 1724 წელს ევგენი სავოიელის რჩევით იგი მისმა ძმამ, იმპერატორმა კარლ VI-მ ავსტრიული ნიდერლანდების შტატჰალტერად დანიშნა. ეს იმას ნიშნავდა, რომ ძმამ მას სამართავად მიაბარა თანამედროვე ბელგია-ლუქსემბურგის ტერიტორიები, რის შემდეგაც იგი სწორედ იქ დასახლდა. მარია ელიზაბეთი ძალაუფლებიანი ადმინისტრატორი და პოპულარული შტატჰალტერი იყო. მისი დამოუკიდებელი პოლიტიკა ყოველთვის არ იყო შეთანხმებული ვენასთან, თუმცა იმპერატორი მაინც კმაყოფილი იყო მისით. 1727 წლიდან მან წამოიწყო ოსტენდის კამპანია, რომელიც 1731 წელს დაასრულა. მას საკმარისი ფინანსები ჰქონდა იმისათვის, რომ ბრიუსელის სამეფო კარი კვლავ გამოეცოცხლებინა, სადაც მან კულტურა და მუსიკა შეიტანა. სხვა მმართველთა მსგავსად, ისიც დიდად სწყალობდა ხელოვან ხალხს და მფარველობდა ჟან-ჟოზეფ ფიოკოს, რომელიც მის კარზე 1726-1738 წლებში მსახურობდა. საბოლოოდ ენოში, კერძოდ კი მარიემონში მან თავისი საზაფხულო რეზიდენცია აიშენა, სადაც გაატარა სიცოცხლის უკანასკნელი წლები. მარია ელიზაბეთ ავსტრიელი გარდაიცვალა 1741 წლის 26 აგვისტოს მარიემონში, სრულიად მოულოდნელად, 60 წლის ასაკში. თავდაპირველად იგი ბრიუსელში დაკრძალეს, 1749 წელს კი მისმა ძმისწულმა მარია ტერეზიამ იგი ვენაში გადაასვენა და საგვარეულო აკლდამაში დაკრძალა მისი ძმის, კარლ VI-ის გვერდით. მარია ელიზაბეთ ავსტრიელის წინაპრები Heinrich Benedikt: Als Belgien österreichisch war. Herold, Wien, München 1965, S. 83–91. Gigi Beutler: Die Kaisergruft, Wien 2001 Brigitte Hamann: Maria Elisabeth. In: Neue Deutsche Biographie (NDB). Band 16, Duncker & Humblot, Berlin 1990, ISBN 3-428-00197-4, S. 190 f. (Digitalisat). Marie Elisabeth. In: Brigitte Hamann (Hrsg.): Die Habsburger. Ueberreuter, Wien 1988, ISBN 3-8000-3247-3, S. 319f. Charles Piot: Marie-Elisabeth. In: Biographie Nationale de Belgique, Bd. 13 (1894–95), Sp. 727–731. Cécile Douxchamps-Lefevre: Marie-Élisabeth. In: Nouvelle Biographie nationale de Belgique, Bd. 2 (1990), S. 267–270.
საწური (ვაზის ჯიში)

საწური, საწურავი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აჭარიდან. ვაზის სახელწოდება მის შინაარსზე მიუთითებს. საწური წვენის უხვმოსავლიანი ჯიშია, ამიტომ იგი საღვინედ და ყურძნის წვენის დასამზადებლად იყო განკუთვნილი. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან საშუალოზე დიდია, ოვალური, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრადაა დაფარული მონაცრისფრო აბლაბუდისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი დიდია, ცილინდრულ-კონუსური ან ცილინდრული ფორმის, ხშირად დატოტვილი, კუმსი. მტევანს ახასიათებს ორი ფრთა. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მცირედ ოვალური, ზოგჯერ მომრგვალო, მუქი წითელი ელფერით. თხელკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით საკმაოდ დაფარული. რბილობი მეტად წვნიანია, წვენი — შეუფერავი, ჩვეულებრივი მოტკბო გემოთი. მტევანში მარცვლების მომწიფება არათანაბრად მიმდინარეობს, რაც ამ ჯიშისათვის დამახასიათებელი თვისებაა. საწური ძლიერი ზრდისა და უხვმოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულსიმწიფემდე საშუალოდ 198 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის მეორე ნახევრიდან შედის. მტევნის წონა 288-300 გრამამდეა. საჰექტარო მოსავლიანობა 10.0-დან ზოგჯერ 14.0 ტონას აღემატება. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-19%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9.0-10 გ/ლ-ს. გამოიყენება სუფრის წითელი, მშრალი ღვინის დასაზადებლად. ჯიშური ღვინო ღია წითელი ფერის ან მოვარდისფროა. მცირეალკოჰოლიანი და ხალისიანი, ნაკლებსხეულიანი, მცირედ გამოხატული ჯიშური არომატით. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 348 გაზ. „ჩვენი სოფელი“, №5 (55), 15 ივლისი 2020, გვ. 15.
რქაწითელი მუსკატური

რქაწითელი მუსკატური — ქართული თეთრყურძნიანი სელექციური სასუფრე-საღვინე ვაზის ჯიში. გამოყვანილია საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის კათედრაზე. ავტორები: ვ. ქანთარიასა და ნ. ჩახნაშვილი. მშობელ წყვილებად გამოყენებულია რქაწითელი და ალექსანდრიული მუსკატი. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ფორმის, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთოლი ქვედა მხრიდან აბლაბუდისებრად სუსტადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ან საშუალოზე დიდი ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, საშუალო სიმკვრივის, ზოგჯერ მხრიანი. მარცვალი მომრგვალო ან მცირედ ოვალურია, ღია მომწვანო-მოყვითალო ელფერით, მზის მხარეზე მოყავისფრო ლაქებით. საკმაოდ სქელკანიანი და წვნიანია, სასიამოვნო მუსკატური გემოთი. მუსკატური რქაწითელი საშუალოზე ძლიერი ზრდისა და უხვმოსავლიანია. მტევნის წონა 255-270 გრამია. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 22-24%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6.3 გ/ლ-ს. მუსკატური რქაწითელი ორმაგი დანიშნულების ჯიშია. წარმატებით გამოიყენება, როგორც სასუფრე ყურძნად, ასევე მაღალხარისხიანი სუფრის თეთრი, მშრალი ღვინის დასამზადებლად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 554 გაზ. „ჩვენი სოფელი“, №5 (55), 15 ივლისი 2020, გვ. 15.