laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ანსუმანე მანე

ანსუმანე მანე (პორტ. Ansumane Mané, დ. 1940 — გ. 30 ნოემბერი, 2000) — გვინეა-ბისაუს სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე. პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი 1999 წლის 7-დან 14 მაისამდე. 3 სამხედრო გადატრიალების მცდელობის ორგანიზატორი. 1970-იან წლებში ჟოან ბერნარდო ვიეირას ხელმძღვანელობით იბრძოდა პორტუგალიის კოლონიური პოლიტიკის წინააღმდეგ და იყო მისი უახლოესი თანამებრძოლი. 1980 წელს, როდესაც სამხედრო გადატრიალების შედეგად ვიეირა მოვიდა ხელისუფლებაში, დაუჭირა მას მხარი და გაიკეთა სერიოზული სამხედრო კარიერა, 1998 წელს დანიშნეს გენერალური შტაბის უფროსად. 1998 წლის დასაწყისში დაიწყო პოლიტიკური კრიზისი გვინეა-ბისაუში. კრიზისი გამოიწვია მომავალმა საპრეზიდენტო არჩევნებმა და ასევე სამოქალაქო ომმა მეზობელ სენეგალში:პრეზიდენტმა სახალხოდ დაადანაშაულა ანსუმანე მანე სენეგალელი სეპარატისტებისადმი იარაღის მიწოდებაში. მანემ თავის მხრივ დაადანაშაულა პრეზიდენტი და თავდაცვის მინისტრი. 6 ივნისს პრეზიდენტმა ანსუმანე მანე გადააყენა თანამდებობიდან და ბრალი დასდო სახელმწიფო გადატრიალების მცდელობაში. მეორე დღეს დედაქალაქზე კონტროლი დააწესა გენერლის მხარდამჭერმა ძალებმა. დაიწყო მოლაპარაკებათა სერია. პრეზიდენტი წავიდა დათმობაზე და შეზღუდა თავისი უფლებები. 1999 წლის მაისის დასაწყისში მანეს მხარდამჭერთა მიერ დაკავებულ იქნა საერთაშორისო აეროპორტი და დედაქალაქის იარაღის საწყობები. 7 მაისს ალყაში მოაქციეს პრეზიდენტის რეზიდენცია. ვიეირამ გაქცევა მოასწრო. მანემ როგორც უმაღლესი სამხედრო ხუნტის ხელმძღვანელმა ხელისუფლება ხელში აიღო, მაგრამ 14 მაისს ხელისუფლება გადააბარა სამოქალაქო მმართველს, პარლამენტის თავმჯდომარეს მალამ ბაკაი სანას. 2000 წელს ახალმა პრეზიდენტმა კუმბა იალამ შემოიღო ჯარის უმაღლეს თანამდებობებზე დანიშვნის ახალი წესები მანესთან შეუთანხმებლად, რაც გააპროტესტა მანემ და 2000 წლის 23 ნოემბერს დაიწყო შეტაკებები მანესა და მთავრობის ძალებს შორის. მანე გაიქცა ქვეყნის დასავლეთ პროვინცია ბოიმბოში, სადაც 30 ნოემბერს დაიღუპა მთავრობის ძალებთან შეტაკებისას. ანსუმანე მანეს ბიოგრაფია
სენეგალის პრეზიდენტი

სენეგალის პრეზიდენტი — სენეგალის სახელმწიფოს მეთაური. ირჩევს მოსახლეობა 7 წლის ვადით. თანამდებობა დაარსდა 1960 წელს, მას შემდეგ, რაც ქვეყანამ მოიპოვა დამოუკიდებლობა. სენეგალის პრეზიდენტების სია
ეთიკა

ეთიკა (ბერძ. ἠθικόν, ძვ. ბერძნ. ἦθος-დან — ეთოსი, „ზნე“) — ფილოსოფიური მეცნიერება ზნეობის, მორალის შესახებ. ტერმინი „ეთიკა“ პირველად იხმარა არისტოტელემ, რომელმაც ზნეობის საკითხებს მიუძღვნა სპეციალური შრომა - „ნიკომაქეს ეთიკა“. უფრო ადრე ეთიკის საკითხები გაარჩია პლატონმა. მანვე შემოგვინახა არსებითი ცნობები სოკრატეს ეთიკურ შეხედულებებზე. სწორედ სოკრატეს მიიჩნევენ პირველ ფილოსოფოსად, რომელიც მთავარ ყურადღებას აქცევდა ზნეობის პრობლემების დასმასა და გადაწყვეტას. სიკეთის და ბოროტების კრიტერიუმების პრობლემა. სიცოცხლის არსის პრობლემა და ადამიანის დანიშნულება. სამართლიანობის განსაზღვრება. კუთვნილის პრობლემა. ეთიკური გზა შემდეგშია, ყოველი არსების უზენაესი საბოლოო მიზანი სრულქმნილების მიღწევაა, რაც იმას გულისხმობს რომ ღმერთს დავემსგავსოთ. ადამიანისთვის სრულქმნილება დაკავშირებულია ნეტარებასთან, რადგან ერთიცა და მეორეც განპირობებულია ადამიანის ბუნების შესაბამისი სიკეთის დაუფლებით. მოქმედება რომელსაც ეფუძნება ადამიანის ნეტარება, ერთი მხრივ, ყველაზე კეთილშობილური და ამაღლებული უნდა იყოს, იმდენად, რამდენადაც ამის უნარი საერთოდ შესწევს ადამიანს. მეორე მხრივ კი ის ყველაზე კეთილშობილური და ამაღლებული საგნისკენ უნდა იყოს მიმართული. ეთიკური მიდგომით ადამიანი არ არის უსასრულო, მისი საბოლოო ფაზა განვითარებისა არის ღმერთის შემეცნება და ამაღლებული სიკეთე. An Introduction to Ethics დაარქივებული 2013-06-03 საიტზე Wayback Machine. Ethics Ethics Bites დაარქივებული 2011-11-22 საიტზე Wayback Machine. National Reference Center for Bioethics Literature დაარქივებული 2007-06-21 საიტზე Wayback Machine. Ethics დაარქივებული 2010-03-27 საიტზე Wayback Machine. The Philosophy of Ethics Kirby Laing Institute for Christian Ethics International Association for Geoethics (IAGETH) International Association for Promoting Geoethics (IAPG) დაარქივებული 2016-03-15 საიტზე Wayback Machine.
ლეოპოლდ სედარ სენგორი

ლეოპოლდ სედარ სენგორი (დ. 9 ოქტომბერი, 1906, ჟოალი, სენეგალი — გ. 20 დეკემბერი, 2001, ნორმანდია, საფრანგეთი) — სენეგალელი პოეტი, ფილოსოფოსი, პოლიტიკოსი, სენეგალის პირველი პრეზიდენტი. ლეოპოლდ სედარ სენგორი დაიბადა 1906 წლის 9 ოქტომბერს ბიზნესმენის ოჯახში, დაკარის სამხრეთით, ატლანტის ოკეანის სანაპიროზე მდებარე პატარა ქალაქ ჟოალში. მამამისი ეკუთვნოდა სერერის ტომს. მისი მეორე სახელი „სედარი“ სერერის ენაზე ნიშნავს „ის, ვისაც არ უნდა იყოს დამცირებული“, ხოლო გვარი წარმოდგება პორტუგალიური სიტყვისაგან „სენიორ“. 1928 წელს, მას შემდეგ რაც ლეოპოლდმა მიიღო კათოლიკური განათლება, გაემგზავრა საფრანგეთში, დაამთავრა სორბონის უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. უმაღლესი განათლების მიღების შემდეგ დაიწყო პედაგოგიური მოღვაწეობა. 1939 წელს შევიდა საფრანგეთის არმიაში. 1940 წელს ტყვედ ჩაუვარდა გერმანელებს. ომის შემდეგ დაიწყო სახელმწიფო სამსახური საფრანგეთში. 1945-1960 წლებში ეკავა მინისტრების პოსტები საფრანგეთში, იყო დეპუტატი, საფრანგეთის ეროვნული კრების ვიცე-სპიკერი. 1948 წელს დააარსა სენეგალის დემოკრატიული ბლოკი, რომელსაც 1959 წელს ეწოდა სენეგალის პროგრესული კავშირი. 1960 წელს გახდა სენეგალის რესპუბლიკის პირველი პრეზიდენტი. 1962–1970 წლებში პარალელურად ასრულებდა მთავრობის მეთაურის მოვალეობასაც. დატოვა თანამდებობა მეხუთე საპრეზიდენტო ვადის გასვლის შემდგომ. 1983 წელს გახდა საფრანგეთის აკადემიის პირველი აფრიკელი წევრი. გარდაიცვალა 2001 წელს საფრანგეთში, სადაც გაატარა სიცოცხლის უკანასკნელი წლები. „მწუხრის სიმღერები“ (1945) „სიმღერები ნაეტისათვის“ (1949) „ლექსები“ (1964) „შავი მსხვერპლი“ (1948) „ჩაკა“ (1949) 1948 წელს გამოსცა „ახალი ზანგური და მალაგასიური პოეზიის ანთოლოგია“. Biography and guide to collected works დაარქივებული 2011-07-18 საიტზე Wayback Machine. Histoire des Signares de Gorée du 17ie au 19ie siécle. Poèmes de Léopold Sédar Senghor Biographie par l'Assemblée nationale Biographie par l'Academie francaise დაარქივებული 2006-10-04 საიტზე Wayback Machine. Sangonet დაარქივებული 2008-12-03 საიტზე Wayback Machine. Biblioweb დაარქივებული 2006-03-09 საიტზე Wayback Machine. Vidéo et enregistrements sonores de Senghor დაარქივებული 2007-10-23 საიტზე Wayback Machine. Hommage à Léopold Sédar Senghor. Les symboles dans la poésie. დაარქივებული 2008-02-19 საიტზე Wayback Machine.
აბდუ დიუფი

აბდუ დიუფი (დ. 7 სექტემბერი, 1935, ლუგა, სენეგალი) — სენეგალის პოლიტიკური მოღვაწე, პრეზიდენტი (1981-2000 წწ.). დაიბადა ქალაქ ლუგაში, სერერის ტომის წევრის ოჯახში. დაწყებითი განათლება მიიღო სენტ-ლუის კოლეჯში, ხოლო შემდეგ სწავლობდა სამართალს დაკარის უნივერსიტეტში, რომლის დამთავრების შემდეგაც გაემგზავრა საფრანგეთში და სწავლა გააგრძელა სორბონის უნივერსიტეტში. დაამთავრა 1959 წელს. სორბონის უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ დაბრუნდა სენეგალში. 1960 წელს ხდება მთავრობის გენერალური მდივნის თანაშემწე, ხოლი 1961 წელს თავდაცვის სამინისტროს გენერალური მდივანი. ამავე წელს გაწევრიანდა სენეგალის პროგრესულ კავშირში, რომელსაც შემდეგ ეწოდა სენეგალის სოციალისტური პარტია. 1961 წელს გახდა ერთ-ერთი რეგიონის გუბერნატორი და ამ პოსტზე დარჩა 1962 წლის დეკემბრამდე, როდესაც დაიკავა მაღალი თანამდებობა საგარეო საქმეთა სამინისტროში. 1963-1965 წლებში კი ეკავა პრეზიდენტის ადმინისტრაციის ხელმძღვანელის თანამდებობა. 1968-1970 წლებში იყო დაგეგმარებისა და ინდუსტრიის მინისტრი. 1970 წელს კი გახდა ქვეყნის პრემიერ-მინისტრი. სენგორი ძალზედ ენდობოდა დიუფს და მის სასარგებლოდ 1980 წლის 31 დეკემბერს გადადგა თანამდებობიდან. დიუფი აგრძელებდა სენგორის მიერ დაწყებული პოლიტიკური ლიბერალიზაციის კურსს. 1983 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებისათვის ჩამოყალიბდა 14 ოპოზიციური პარტია, მაგრამ არჩევნები მოიგო დიუფმა 83,5 %-ით. ოპოზიციამ 1985 წელს შექმნა დიდი კოალიცია. დიუფმა კი საპასუხოდ არასანქცირებული დემონსტრაციის გამართვისათვის დააპატიმრა, მუდმივი პოლიტიკური კონკურენტი, აბდულაი ვადე. 1988 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში დიუფმა მიიღო ხმების 72,3 %, ხოლო ვადემ 25,8 %. ოპოზიცია არ დაეთანხმა სჰედეგებს და დაიწყო აქციები, ქვეყანაში გამოცხადდა საგანგებო მდგომარეობა, ხოლო ამავე წლის მაისში აბდულაი ვადე კვლავ დააპატიმრეს. 1993 წელს დიუფი კვლავ პრეზიდენტად აირჩიეს 58 %-ით, მაგრამ ახლა უყკვე 7 წლის საპრეზიდენტო ვადით (საპრეზიდენტო ვადა გაზარდა 1991 წელს 2 წლით). 2000 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების I ტურში მიიღო ხმების 41,3 %, ხოლო ვადემ 30,1 %. 19 მარტის II ტურის რეზულტატით აბდუ დიუფიმ მიიღო ხმების 41,5 %, ხოლო აბდულაი ვადემ - 58,5 %. თანამდებობაზე დარჩა 1 აპრილამდე და მმართველობა ჩააბარა მუდმივ კონკურენტს აბდუალი ვადეს. 1981 წლის 12 დეკემბერს აბდუ დიუფი შეთანხმდა მეზობელ გამბიასთან , რათა შეექმნათ კონფედერაცია. შეთანხმება ძალაში შევიდა 1982 წლის 1 თებერვალს. 1989 წლის აპრილში მავრიტანიასთან სასაზღვრო ომის დროს რეგიონში დესტაბილიზაციის შედეგად კონფედერაცია დაიშალა. დიუფი ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი პრეზიდენტია. მისი სიმაღლეა 198 სანტიმეტრი. (ფრანგული) F. Diaye, M. Printz, Tine, Visages publics au Sénégal. 10 personnalités politiques parlent, Paris, L'Harmattan, 1991, 260 p. (ფრანგული) Momar Coumba Diop et Mamadou Diouf, Le Sénégal sous Abdou Diouf, Paris, Karthala, 1990, 436 p. (ფრანგული) Mar Fall, Sénégal : l'État Abdou Diouf ou le temps des incertitudes,L'Harmattan, Paris, 1986, 87 p. (ფრანგული) Babacar Ndiaye et Waly Ndiaye, Présidents et ministres de la République du Sénégal, Dakar, 2006 (ფრანგული) Lamine Tirera, Abdou Diouf : biographie politique et style de gouvernement, L'Harmattan, 2006, 312 p.
კინესტეტიკური სწავლება

კინესტეტიკური სწავლება — სწავლების მეთოდი, რომლის დროსაც მოსწავლეები ასრულებენ ფიზიკურ მოქმედებებს/დავალებებს, ლექციის მოსმენის ან დემონსტრაციის ყურების მაგივრად. ინდივიდის მიდგომა, დამოკიდებულებები და გამოცდილების ინტერპრეტაცია განპირობებულია არა მხოლოდ სწავლის საგანზე, არამედ სწავლების მეთოდებზეც. ზოგადად, სწავლების სამი ფორმა არსებობს: ვიზუალური, აუდიო და კინესტეტიკური. გამოკვლევათა თანახმად, კინესტეტიკური სწავლება მოსახლეობის 15% იზიდავს. სწავლების კინესტეტიკური სტილი ყველაზე მეტად წარმატებულია მაგ. სპორტის, მუსიკის, და სხვ. პრაქტიკული საქმიანობის შესწავლის პროცესში. სწავლების ეს პროცესი ადამიანს საშუალებას აძლევს ერთდროულად ორ მოვლენაზე გაამახვილოს ყურადღება: გონების და სხეულის მოქმედებაზე. იმ ადამიანებს, რომელთაც კინესტეტიკური სწავლის პროცესი იზიდავთ, თვალის-ხელის კარგი კოორდინირება შეუძლიათ და ძალიან სწრაფი რეცეპტორები გააჩნიათ. კინესტეტიკური სწავლების პროცესი, ზოგადად, ნებისმიერ პიროვნებას ესადაგება და ამყარებს ძველ ჩინურ შეხედულებას: „ვისმენ — მავიწყდება; ვხედავ — მახსოვს; ვაკეთებ — ვაცნობიერებ“. კინესტეტიკური სწავლება აუმჯობესებს ნებისმიერი ადამიანის სწავლის პროცესს. http://studyingstyle.com
კასპიები

კასპიები (ბერძნ. Kaspioi, ლათ. Caspii) — იბერიულ-კავკასიური ჯგუფის ტომები, ცხოვრობდნენ აღმოსავლეთ აზერბაიჯანის სტეპებში. პირველად ახსენა ჰეროდოტემ ძვ. წ. V საუკუნეში. მოგვიანებით (დაახლოებით ძვ. წ. I ს.) შეერივნენ მიდიელებს, ალბანელებს და სხვა ტომებს. მათი სახელი ეწოდა კასპიის ზღვის და ძვ. აზერბაიჯანის ერთ-ერთ ოლქს — კასპიანქს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 425.
მანა

მანა — ძველი აღმოსავლეთის სახელმწიფო ძვ. წ. I ათასწლეულის I ნახევარში, თანამედროვე აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე. I ათასწლეულის დასაწყისში ურმიის ტბის მიდამოებში არსებობდა სახელმწიფო ტიპის რამდენიმე გაერთიანება. ძვ. წ. IX საუკუნეში მანა გაძლიერდა (პირველად იხსენიება ძვ. წ. 843) და ძვ. წ. VIII საუკუნეში უკვე მსხვილ სახელმწიფოდ ჩამოყალიბდა. მოსახლეობას შეადგენდნენ სხვადასხვა ეთნიკური ჯგუფები, მათ შორის ირანულიც. სახელმწიფოში დიდ როლს თამაშობდა გვაროვნული და მსახურეული არისტოკრატია. ძვ. წ. VII საუკუნის დამდეგს მანა წარმატებით ებრძოდა ასურეთს, მაგრამ ძვ. წ. 660-659 წლებში დამარცხდა. ამ მარცხს მოჰყვა სახალხო აჯანყება და მანის მეფის ახშერის მოკვლა. ძვ. წ. VII საუკუნეში მანის ისტორიაში მნიშვნელოვან როლს ასრულებდნენ სკვითები. იმავე VII და VI საუკუნეების მიჯნაზე მანა დაიმორჩილა და შეიერთა მიდიამ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 401.
შირვანის ველი

შირვანის ველი — მტკვარ-არაქსის დაბლობის ნაწილი აზერბაიჯანში. მდებარეობს მტკვრის მარცხენა ნაპირის გასწვრივ. სიმაღლე 16-იდან 100 მ-მდე (ტერიტორია დაახლოებით ნახევარზე მეტი ოკეანის დონეზე დაბლა მდებარეობს). ნიადაგი რუხია. ხარობს აბზინდა და მლაშობურები, არის ლიმანური მდელოები. მინგეჩაურის წყალსაცავიდან გაყვანილია ზემო შირვანის სარწყავი არხი. მეცხოველეობა, სარწყავი მიწათმოქმედება (მებამბეობა, მევენახეობა). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 8.
ჩერაპუნჯი

ჩერაპუნჯი (დევანაგირი: मेघालय; Meghalaya) — მცირე ქალაქი ინდოეთის შტატ მეგჰალაიაში. მოსახლეობა — 10086 ადამიანი (2001), რომელთა უმრავლესობა კჰასია. ქალაქი მდებარეობს შილონგის პლატოზე, ბანგლადეშის საზღვართან სიახლოვეს, ზღვის დონიდან 1313 მ-ზე. ჩერაპუნჯი ერთ-ერთი ყველაზე წვიმიანი ადგილია დედამიწაზე (11777 მმ ნალექი წელიწადში). ამასთან აქ დაფიქსირებული რეკორდები: წელიწადში ნალექების უდიდესი რაოდენობა (22987 მმ, 1860 წლის 1 აგვისტო - 1861 წლის 31 ივლისამდე); თვეში მოსული ნალექების უდიდესი რაოდენობა (9300 მმ, 1861 წლის ივლისი). ჩერაპუნჯიში მშრალი გრილი სეზონი ნოემბრიდან თებერვლამდე გრძელდება. საშუალო თვიური ტემპერატურაა +11,5°С იანვარში და +20,6°C აგვისტოში, საშუალო წლიური — +17,3°C. cherrapunjee.com 'For a Rainy Day', The Indian Express, 20 April 2008, by Arjun Razdan
სემ ფილიპსი

სემ ფილიპსი (ინგლ. Sam Phillips; დ. 5 იანვარი, 1923, ფლორენსი, ალაბამა — გ. 30 ივლისი, 2003, მემფისი, ტენესი) — ამერიკელი პროდიუსერი, სტუდიის «Sun Records» დამფუძნებელი. ყველაზე უკეთ ცნობილია, როგორც ელვის პრესლის აღმომჩენი. 1950 წლის 3 იანვარს ფილიპსმა გახსნა «Memphis Recording Service» მემფისში, ტენეის, რომელიც 1950-იან წლებში სან რეკორდსის სტუდიის ფუნქციას ასრულებდა. მუსიკის გარდა ის იწერდა ქორწილებისა და პანაშვიდების გამოსვლებს და მისთ. ფილიპს მიაწერენ ასევე როკ-ენდ-როლის პირველი ჩანაწერის გაკეთებას. ეს იყო ჯეკი ბრენსტონისა და მისი „დელტის კატების“ სიმღერა „რაკეტა-88“, რომელიც ლეიბლით Chess/Checkers გამოვიდა ჩიკაგოში 1951 წელს. ელვის პრესლი მან აღმოაჩინა შავკანიანი მომღერლების ხმის მანერით მომღერალი თეთრკანიანი კანდიდატურის ძიებისას. Interview with Sam Phillips for WGBH Public Television series "Rock and Roll: Renegades" Sun Studio official website Interview with Sam Phillips დაარქივებული 2014-12-03 საიტზე Wayback Machine. Rock Hall of Fame Elvis Presley at Sun Studio Country Music Hall of Fame and Museum
როკ-ენ-როლი

როკ-ენ-როლი, როკ-ენდ-როლი (ინგლ. Rock’n’roll, Rock and roll, სიტყვასიტყვით „იქანავე და იტრიალე“) — პოპულარული ჯაზური მუსიკის სტილი, რომელიც აღმოცენდა აშშ-ში 1950-იანი წლების დასაწყისში. მას ფესვები აქვს რიტმ-ენდ-ბლუზში, ქანთრიში, ფოლკში, გოსპელსა და ჯაზში. სტილი სწრაფად გავრცელდა დანარჩენ მსოფლიოში და დროთა განმავლობაში თანამედროვე როკ-მუსიკაში განვითარდა. ამჟამად როკ-ენ-როლი და როკ-მუსიკა სინონიმებად მოიაზრება. კლასიკური როკ-ენ-როლი ერთი ან ორი ელექტრო გიტარით (ერთი წამყვანი, მეორე რიტმი), კონტრაბასით ან (1950-იანების შემდეგ) ელექტო ბას-გიტარითა და დასარტყმელი საკრავებით სრულდება. როკ-ენ-როლი // ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 423.
გოსპელი

გოსპელი (ინგლ. Gospel music) — სასულიერო ქრისტიანული მუსიკის ჟანრი, რომელიც აშშ-ში განვითარდა XX საუკუნის პირველ მესამედში. გამოირჩევა შავკანიანთა და თეთრკანიანთა გოსპელი. მათ ერთმანეთთან აკავშირებს ის ფაქტი, რომ ორივე აშშ-ის სამხრეთ შტატების მეთოდისტური ეკლესიის წრეებში დაიბადა. თეთრკანიანთა გოსპელი, როგორც რელიგიური მუსიკის ჟანრი, განვითარდა XIX საუკუნის ბოლოს ხალხური მელოდიების ქრისტიანულ ჰიმნებთან შერევით. დროთა განმავლობაში გოსპელმა მუსიკალურ ინდუსტრიაში საკუთარი ადგილი მოიპოვა. გოსპელის ერთ-ერთ პირველ წარმატებულ შემსრულებელთა შორის იყო კოლექტივი „Carter Family“, რომელთა გრამფირფიტები 1920-30-იან წლებში დიდი პოპულარობით სარგებლობდა. შავკანიანთა გოსპელის ჟანრი 1930-იან წლებში განვითარდა აფროამერიკელთა ეკლესიური წრეებში და სპირიჩუელსის ტრადიციას აგრძელებდა. თუმცა ამ უკანასკნელისგან ის საკონცერტო შესრულებითა და საცეკვაო რიტმების გამოყენებით გამოირჩეოდა. მასში მეტი სპონტანური რეპლიკები და იმპროვიზაცია იყო. ამ ჟანრის დედოფლად საყოველთაოდ აღიარებულია მაჰალია ჯექსონი. პოპულარულ მუსიკაში გოსპელს ასრულებდნენ რეი ჩარლზი, ელვის პრესლი, ლიტლ რიჩარდი და ჯონი კეში. ↑ „From Charles Mackintosh's waterproof to Dolly the sheep: 43 innovations Scotland has given the world“. The independent. January 3, 2016.
ფლოიდ კრემერი

ფლიდ კრემერი (Floyd Cramer; დ. 27 ოქტომბერი, 1933 — გ. 31 დეკემბერი, 1997) — ამერიკელი პიანისტი, რომელიც „ნეშვილ საუნდის“ ერთ-ერთი არქიტექტორი იყო. მან პოპულარიზაცია გაუწია ე. წ. ფორტეპიანოზე ნოტების სრიალის სტილს, რომლის დროსაც ერთი ნოტი მეორეზე სრიალით გადადის. ეს ერთგვარი გადახვევა იყო 1950-იანი წლების ბოლო გაბატონებული "პერკუსიული" დაკვრის სტილიდან. კრემერი ლუიზიანაში დაიბადა და არკანზასში გაიზარდა. პიანინოზე დაკვრა თავად ისწავლა. საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ მშობლიურ ქალაქ შრივპორტში დაბრუნდა, სადაც პიანისტად მუშაობდა რადიო შოუსთვის „ლუიზიანა ჰეირაიდ“. კრემერი ნეშვილში 1955 წელს გადავიდა. იმ პერიოდში ქანთრის მუსიკაში ფორტეპიანოს აკომპანემენტი მოდაში შემოდიოდა და მომდევნო ორი წელიდაწი და საკუთარი თქმით „დღე და ღამე საფორტეპიანო სესიებში“ მონაწილეობდა. სულ მცირე ხანში კრემერი ერთ-ერთი ყველაზე დატვირთული სტუდიური მუსიკოსი გახდა ამ ინდუსტრიაში, უკრავდა რა ისეთი ვარსკვლავებისთვის, როგორიც იყვნენ ელვის პრესლი, ბრენდა ლი, პატსი კლაინი, ჯიმ რივზი, ედი არნოლდი, როი ორბისონი, დონ გიბსონი და მრავალი სხვა. პრესლის პირველი ნაციონალურ ჰიტში „Heartbreak Hotel“ კრემერის ფორტეპიანოს აკომპანემენტი ჟღერს. მიუხედავად ამისა, კრემერი მხოლოდ სტუდიური მუსიკოსი დარჩა და თითქმის უცნობი იყო ყველასთვის, გარდა ინდუსტრიის ინსაიდერებისა.
პრეტენდენტთა II ტურნირი მსოფლიოს პირველობაზე ჭადრაკში ქალთა შორის

პრეტენდენტთა II ტურნირი — ტურნირი მსოფლიოს პირველობაზე ჭადრაკში ქალთა შორის. ჩატარების თარიღები - 2 - 30 ოქტომბერი 1955 მოსკოვი. მონაწილეთა შერჩევა მოხდა ზონალურ ტურნირებში. პერსონალურად იყვნენ მოწვეულნი: ვალენტინა ბორისენკო, კირა ზვორიკინა, ედიტ კელერ-გერმანი, ფენი ჰეემსკერკი და ოლღა იგნატიევა. შვიდი ტურის შემდეგ ლიდერობდნენ გიზელა გრესერი და მილუნკა ლაზარევიჩი. 10 ტურის შემდეგ - ედიტ კელერ-გერმანი. ტურნირის დასკვნითი ნაწილი საუცხოოდ ჩაატარა ოლღა რუბცოვამ, რომელმაც ზედიზედ 9 პარტია მოიგო, რამაც გადაწყვიტა კიდეც პირველი ადგილის ბედი მის სასარგებლოდ.
სიმაღლე (გეომეტრია)

სიმაღლე - პერპენდიკულარის მონაკვეთი, დაშვებული გეომეტრიული ფიგურის წვეროდან (მაგალითად: სამკუთხედის, პირამიდის, კონუსის) მის ფუძეზე ან ფუძის გაგრძელებაზე, აგრეთვე ამ მონაკვეთის სიგრძე. პრიზმის, ცილინდრის, სფერული ფენის, ფუძის პარალელურად წაკვეთილი პირამიდისა და კონუსის სიმაღლეა მანძილი ზედა და ქვედა ფუძეებს შორის. ნებისმიერი სამკუთხედის სამივე სიმაღლე ან ის წრფეები, რომლებზეც ისინი მდებარეობენ, გადაიკვეთება ერთ წერტილში, რომელსაც ორთოცენტრს უწოდებენ. სიმაღლე გეომეტრიაში აღინიშნება ლათინური ასოთი - h.
პრეტენდენტთა III ტურნირი მსოფლიოს პირველობაზე ჭადრაკში ქალთა შორის

პრეტენდენტთა III ტურნირი. 1 - 25 მაისი 1959. პლოვდივი მონაწილეთა შერჩევა მოხდა ზონალურ ტურნირებში. პერსონალურად იყვნენ მოწვეულნი: ედიტ კელერ-გერმანი და ოლღა რუბცოვა. თავიდანვე დაწინაურდა კირა ზვორიკინა, რომელმაც დაუმარცხებლად განვლო მთელი ტურნირი და დამსახურებულად დაიკავა პირველი ადგილი.
პრეტენდენტთა IV ტურნირი მსოფლიოს პირველობაზე ჭადრაკში ქალთა შორის

პრეტენდენტთა IV ტურნირი. 28 ოქტომბერი - 25 ნოემბერი 1961. ვრნიაჩკა-ბანია მონაწილეთა შერჩევა მოხდა ზონალურ ტურნირებში. პერსონალურად იყვნენ მოწვეულნი: ლარისა ვოლპერტი და კირა ზვორიკინა. სსრ კავშირის ზონიდან ტურნირში თამაშის უფლება მოიპოვეს ვალენტინა ბორისენკომ, ტატიანა ზატულოვსკაიამ და ნონა გაფრინდაშვილმა. მოლოდინის საწინააღმდეგოდ მთელი ტურნირის განმავლობაში დამაჯერებლად ლიდერობდა ნონა გაფრინდაშვილი, რომელმაც დაუმარცხებლად განვლო ტურნირი და მთელი ორი ქულით ჩამოიტოვა უახლოესი მდევარი ვალენტინა ბორისენკო.
სიონი ბოლნისი (საფეხბურთო კლუბი)

„სიონი“ ბოლნისი — ქართული საფეხბურთო კლუბი ქალაქ ბოლნისიდან. დაარსდა 1936 წელს. საქართველოს უმაღლეს ლიგაში გამოდის 1995 წლიდან. საფეხბურთო კლუბი „სიონი“ საქართველოს ეროვნულ ჩემპიონატში 1995 წლიდან გამოდის. თავდაპირველად საშუალო დონეზე თამაშობდა, 2000-იან წლების დასაწყისში კი „სიონში“ ინვესტიციები ჩაიდო და 2003 წელს ბოლნისური კლუბი საქართველოს თასის ფინალში გავიდა და თბილისის „დინამოსთან“ დამარცხდა ანგარიშით 1–3. ვინაიდან „დინამო“ ამავე წელს საქართველოს ჩემპიონიც გახდა და ჩემპიონთა ლიგაზე თამაშის უფლება მოიპოვა, „სიონმა“ თასის მფლობელის ეგიდით უეფა-ს თასის საკვალიფიკაციო ეტაპზე იასპარეზა, თუმცა კლუბი პირველივე ეტაპზე გამოეთიშა ასპარეზობას სლოვაკეთის „პუხოვთან“. 2004 წელს ბოლნისის „სიონს“ ჩემპიონობის რეალური შანსი გაუჩნდა, თუმცა საქართველოს ჩემპიონატის „ოქროს მატჩში“ „ვიტ ჯორჯიასთან“ სკანდალურად დამარცხდა და მეორე ადგილიც ჩამოერთვა. ბოლნისური კლუბის ისტორიაში ყველაზე წარმატებული გამოდგა 2005-2006 წლების სეზონი: სიონმა, კახაბერ ცხადაძის თავკაცობით საქართველოს ჩემპიონის ტიტული მოიპოვა. ჩემპიონთა ლიგის პირველ საკვალიფიკაციო ეტაპზე გუნდმა აზერბაიჯანის „ბაქო“ დაამარცხა და მეორე ეტაპზე გავიდა, სადაც ბულგარულ „ლევსკისთან“ დამარცხდა ორი მატჩის ჯამში. მონაცემები ზამთრის სატრანსფერო ფანჯრისას. შენიშვნა: დროშა აღნიშნავს ეროვნულ ნაკრებს რომელიც განსაზღვრულია ფიფა-ს წესებით. მოთამაშეები შესაძლოა რამდენიმე ფიფა-ს არაწევრ ქვეყანას/ტერიტორიას მიეკუთვნებოდნენ. * — იჯარით ** — იჯარიდან * — იჯარით ** — იჯარიდან მუქი შრიფტით — ტრანსფერები, რომლებიც განხორციელდა ზამთრის სატრანსფერო ფანრჯისას. საქართველოს უმაღლესი ლიგა 01 ﻿ ჩემპიონი: 2005–2006 03 ﻿ მესამე ადგილი: 2013–2014 საქართველოს თასი ფინალისტი: 2002–2003 საქართველოს სუპერ თასი ფინალისტი: 2005–2006 საქართველოს საბჭოთა თასი თასის მფლობელი : 1986 პირველი ლიგა 01 ﻿ ჩემპიონი: 1994–1995 გიორგი სულაშვილი (2002–2004) ხვიჩა ქასრაშვილი (2005) კახაბერ ცხადაძე (დეკემბერი 2005–აგვისტო 2006) ოთარ კორღალიძე თეიმურაზ მახარაძე გიორგი ყიფშიძე (ივლისი 2010–მარტი 2011) ხვიჩა კასრაშვილი (მარტი 2011–201?) ვახტანგ ჩაგელიშვილი (ივლისი 2011–201?) ლევან ბაჯელიძე (სექტემბერი 2011–იანვარი 2012) არმაზ ჯელაძე (აგვისტო 2012–მაისი 2013) გიორგი კიკნაძე (ივნისი 2013-ოქტომბერი 2013) ვლადიმერ ბურდული (ოქტომბერი 2013–) ოფიციალური საიტი პროფილი Transfermark-ზე (ინგლისური) პროფილი Soccerway-ზე (ინგლისური) პროფილი უეფა-ს ოფიციალურ საიტზე (ინგლისური)
პრეტენდენტთა V ტურნირი მსოფლიოს პირველობაზე ჭადრაკში ქალთა შორის

პრეტენდენტთა V ტურნირი. 8 სექტემბერი - 4 ოქტომბერი 1964. სოხუმი მონაწილეთა შერჩევა მოხდა ზონალურ ტურნირებში. პერსონალურად იყვნენ მოწვეულნი: ელისაბედ ბიკოვა, ვალენტინა ბორისენკო, მილუნკა ლაზარევიჩი და ვერიცა ნედელკოვიჩი. სსრ კავშირის ზონიდან ტურნირში თამაშის უფლება მოიპოვეს ალა კუშნირმა, ტატიანა ზატულოვსკაიამ და მაია რანიკუმ. მთელი ტურნირის განმავლობაში დამაჯერებლად ლიდერობდა მილუნკა ლაზარევიჩი. ბოლო ტურის წინ ის მთელი ქულით უსწრებდა ა. კუშნირსა და ტ. ზატულოვსკაიას. ბოლო ტურშიც ლაზარევიჩს თითქოს არცთუ ისე ძლიერი მეტოქე ჰყავდა ამერიკელი გიზელა გრესერის სახით. მოულოდნელად ლაზარევიჩი დამარცხდა. ამით კარგად ისარგებლეს მეტოქეებმა, ორივემ მოიგო თავისი პარტია და საჭირო გახდა დამატებითი მატჩ-ტურნირის ჩატარება პრეტენდენტის გამოსავლენად. დამატებითი მატჩ-ტურნირი. 20 - 30 დეკემბერი 1964 მოსკოვი წლის მიწურულს სოხუმის ტურნირის პრიზიორები მოსკოვში შეიკრიბნენ პრეტენდენტის ვინაობის გამოსავლენად. ლაზარევიჩმა ეს ტურინირიც კარგად დაიწყო და პირველ წრეში ორივე პარტია მოიგო. თითქოს გამარჯვება ახლოს იყო, მაგრამ განმეორდა სოხუმის ისტორია და ლაზარევიჩმა გადამწყვეტი ორივე პარტია წააგო. ამასობაში კუშნირმა ქულანახევარი აართვა ზატულოვსკაიას და ნონა გაფრინდაშვილთან მატჩის უფლება მოიპოვა.
შირვანის სახანო

შირვანის სახანო — ნახევრად დამოუკიდებელი ფეოდალური პოლიტიკური ერთეული, რომელიც შეიქმნა XVIII საუკუნეში აღმოსავლეთ ამიერკავკასიაში (ახლანდელი აზერბაიჯანის ტერიტორია) ირანის ხელისუფლების დასუსტების შედეგად. იარსება 1748-1820 წლებში. ირანის მიერ შირვანის სამეფოს დაპყრობის შემდეგ მას მართავდნენ ირანელი ბეგლარბეგები. XVIII საუკუნის I ნახევრის დასასრულს ირანის ხელისუფლების წინააღმდეგ ბრძოლის დროს შირვანის ერთ ნაწილში დამკვიდრდნენ ნადირ-შაჰის ყოფილი მოხელეები, შემახაში — ხანჩობანის ტომის სარქერთა (სპარს. „საქმის მოთავე“) გვარის წარმომადგენლები, ძმები მოჰამედ სეიდ-ხანი და აღასი-ხანი. შირვანის სახანო სხვა სახანოებთან შედარებით ეკონომიკურად ერთ-ერთი ძლიერი სახანო იყო, სამხედრო თვალსაზრისით კი — სუსტი. სახანოებს შორის პირველობისათვის გაჩაღებულ ბრძოლაში ხშირად სხვისი (განსაკუთრებით ყუბის სახანოს) მორჩილი იყო. მიუხედავად ამისა, შირვანის სახანოს მმართველებმა მაინც შეძლეს პოლიტიკური თავისთავადობის შენარჩუნება. 1805 წელს შირვანის სახანო რუსეთს შეუერთდა. 1820 წლამდე იარსება შირვანის სახანოს სახელით, ხოლო 26 სექტემბრიდან მუსტაფა-ხანის გაქცევის შემდეგ ალექსი ერმოლოვმა სახანო გააუქმა და აიყვანა სახაზინო მართვაზე. შირვანის სახანოში განვითარებული იყო აბრეშუმის წარმოება და სპილენძის დამუშავება. Абдуллаев Г. Б., Из истории Северо-Восточного Азербайджана в 60-80 гг. XVIII в Баку, 1958; Левиатов В. Н., Очерки из из истории Азербайджана в XVIII веке, Баку, 1948; თოფურია პ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 8.