laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
აბრამიანი

აბრამიანი — ხონჩაზე გაწყობილი სააახალწლო მისალოცი (ღორის თავი, შაქარი, გოზინაყი, ჩირი, თაფლი, ჩურჩხელა, ბოღლიწო, აგრეთვე საახალწლო ბედისკვერები კრუხ-წიწილას, კომბლის, ძროხის ცურის, ხარის ქედის, ნამგლისა და სხვა ფორმისა). ახალი წლის გათენებისას ოჯახის უფროსი მამაკაცი აბრამიანით ხელში სახლს სამჯერ შემოუვლიდა, შემდეგ შიგ შევიდოდა და სამჯერ გაიმეორებდა: "შემოვდგი ფეხი, გწყალობდეთ ღმერთი, ფეხი ჩემი — კვალი ანგელოზისა". ოჯახის თითოეულ წევრს ღვინისა და თაფლში ამოვლებულ პურის ლეკმას — ბოღლიწოს — ჩამოურიგებდა და ეტყოდა, ასე ტკბილად დამიბერდიო. აბრამიანიდან დაკავშირებული საახალწლო რიტუალი სიუხვისა და დოვლათიანობის დასაბერებლად სრულდებოდა. ჯალაბაძე გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 33.
ფორმა

ფორმა (ლათ. forma – სახეობა) — მრავალმნიშვნელოვანი ცნება, რომელიც მეცნიერების სხვადასხვა დარგებში ფართოდ გამოიყენება ამა თუ იმ მოვლენისა თუ საგნის აღსანიშნავად. ფორმა მცენარეთა და ცხოველთა შიგასახეობრივი სახესხვაობაზე დაბალი ტაქსონომიური კატეგორიაა; ბოტანიკოსები ზოგჯერ ტერმინ ფორმას ტაქსონის, ე.ი. ყოველგვარი რანგის სისტემატიკური ერთეულის სინონიმად იყენებ, ზოოლოგები — ვარიეტეტის სინონიმად. ბიოლოგიურ ლიტერატურაში ხმარობენ აგრეთვე ცოცხალი ორგანიზმების ზრდისა და განვითარების ცალკეული ეტაპებისა და თავისებურებების აღსანიშნავად (მაგ. : მცენარეების სეზონური ფომრები, ცოცხალი ორგანიზმების ეკოლოგიური, არქაული, პროგრესული, სპეციალიზრბული და მრავალი სხვა ფორმა). გეოგრაფიაში ამ ტერმინით შეიძლება აღინიშნოს მაგალითად რელიეფის ესა თუ ის განსაკუთრებული ტიპის მორფოლოგიური იერი და შესაბამისად ამ ტიპს რელიეფის ფორმა ეწოდება. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 366.
ისლა-დელ-სოლი

ისლა-დელ-სოლი (ესპ. Isla del Sol - მზის კუნძული) — კუნძული ტიტიკაკას ტბის სამხრეთ ნაწილში. შედის ბოლივიის შემადგენლობაში. გეოგრაფიულად, კუნძული კლდოვანია, გორაკ-ბორცვიანი. მისი სიგრძე 9,6 კმ-ია, სიგანე 4,6 კმ, ხოლო მთლიანი ფართობი 14,3 კმ². კუნძულზე არ არსებობს არანაირი საავტომობილო სატრანსპორტო საშუალება. კუნძულზე მცხოვრები 800 ოჯახისათვის, მთავარ ეკონომიკურ საქმიანობას წარმოადგენს სოფლის მეურნეობა, თევზაობა და ტურიზმი. ამჟამად აქ ცხოვრობენ კეჩუას და აიმარას ხალხები. კუნძულზე 80-ზე მეტი არქეოლოგიური ნანგრევებია. უმეტესი მათგანი ინკებისაა და XV საუკუნით თარიღდება. ინკების რწმენით, აქ დაიბადა მზის ღმერთი. არქეოლოგიური გათხრების საფუძველზე, მეცნიერებმა დაამტკიცეს, რომ კუნძული დასახლებული იყო ძვ.წ-ის მესამე ათასწლეულშიც. გორაკებზე აღმოჩენილია სასოფლო-სამეურნეო ტერასები. პილკო-კაინას ნანგრევები კუნძულის სამხრეთ ნაწილში ადგილობრივები ადგილობრივები ტიტიკაკა ისლა-დე-ლა-ლუნა ↑ p209 Lonely Planet "South America on a Shoestring" 2008
იამპუპატის ნახევარკუნძული

იამპუპატა (ესპ. Yampupata) — ნახევარკუნძული ტიტიკაკას ტბაში. ადმინისტრაციულად მიეკუთვნება ბოლივიის ლა-პასის დეპარტამენტს. წარმოადგენს კოპაკაბანის ნახევარკუნძულის ნაწილს. მდებარეობს კუნძულების - ისლა-დე-ლა-ლუნასა და ისლა-დელ-სოლის სიახლოვეს და ამ უკანასკნელთან ერთად წარმოქმნის იამპუპატის სრუტეს. ნახევარკუნძულის სიგანე 3 კმ-ია, ხოლო სიგრძე 10 კმ. მდებარეობს ზღვის დონიდან 4026 მეტრზე, ხოლო მისი უმაღლესი წერტილი ტიტიკაკას წყლიდან 200 მეტრზეა აწეული. ძირითადი დასახლებული პუნქტია იამპუპატა 279 მცხოვრებით. იამპუპატის ნახევარკუნძული კოორდინატები: 16°04′45″S 69°06′24″W﻿ / ﻿16.0791666667° ს. გ. 69.1066666667° დ. გ.﻿ / -16.0791666667; -69.1066666667
ზენონის ჰენოტიკონი

ჰენოტიკონი ანუ შეერთების წერილი გამოსცა იმპერატორმა ზენონმა იმ იმედით, რომ შეართებდა დიოფიზიტებსა და მონოფიზიტებს, მაგრამ საბოლოოდ ვერც ერთი მხარე ვერ დაკმაყოფილდა. მხოლოდ ზოგიერთმა მოაწერა ხელი, ისიც იმპერატორის მოთხოვნით, დანარჩენებმა კი იმპერატორს დასდეს ბრალი საეკლესიო მრწამსის თავხედურ კარნახში. ჰენოტიკონში მოცემული სამი პუნქტი ასე გამოიყურება: სრული დაგმობა ნესტორისა და ევტიქისი. სრული აღიარება წმინდა კირილეს "თორმეტი ანათემისა ნესტორის წინააღმდეგ". ხმარებიდან ამოღება სიტყვისა "ბუნება" და წინადადებებისა, სადაც აღნიშნულია რომ ქრისტეს აქვს ერთი ან ორი ბუნება. Cameron, Averil; Bryan Ward-Perkins, Michael Whitby (2000). Late Antiquity. ISBN 978-0-521-32591-2.  Bury, John B. (1958). History of the Later Roman Empire. ISBN 978-0-486-20398-0.  Richards, Jeffrey (1979). The Popes and the Papacy in the Early Middle Ages, 476–752. ISBN 978-0-7100-0098-9.  Catholic Encyclopedia: Henoticon The Ecclesiastical History of Evagrius: A History of the Church from AD 431 to AD 594 Reprinted 2008. Evolution Publishing, ISBN 978-1-889758-88-6 დაარქივებული 2015-06-07 საიტზე Wayback Machine.
თორმეტი ანათემა

თორმეტი ანათემა – ანათემათა ერთობლიობა, რომელიც მიღებულ იქნა ეფესოს მსოფლიო კრებაზე 431 წელს. ანათემის საფუძველზე წმინდა კირილე ალექსანდრიელმა დაგმო კონსტანტინოპოლის პატრიარქ ნესტორის სწავლება. იგი ჩამოყალიბდა 12 საკითხად, რითიც განიმარტა და ანათემას გადაეცა ნესტორიანიზმი. წმ. კირილე ალექსანდრიელი – თორმეტი ანათემა Cyril of Alexandria, Third epistle to Nestorius, including the twelve anathemas დაარქივებული 2012-01-12 საიტზე Wayback Machine. „სამეცნიერო-საღვთისმეტყველო შრომები“ ტ. II, თბ., 2004 წ.
მიხეილ აბრამიშვილი

მიხეილ ვლადიმერის ძე აბრამიშვილი (დ. 16 ივნისი, 1892, სოფ. არგვეთი, ახლანდელი საჩხერის მუნიციპალიტეტი ― გ. 14 აპრილი, 1939, თბილისი) — ქართველი კრიტიკოსი, ფოლკლორისტი, პედაგოგი. ძირითადად ესთეტიკისა და პოეტიკის პრობლემებს იკვლევდა. ერთ-ერთ-მა პირველმა გააშუქა იოსებ გრიშაშვილისა და გალაკტიონ ტაბიძის პოეზია (ჟურნალი „თეატრი და ცხოვრება“, 1915, № 3, 4; 1916, № 28-31). საყურადღებო გამოკვლევა მიუძღვნა გიორგი წერეთლის შემოქმედებას (ჟურნალი „ახალი კავკასიონი“, 1925, № 1-2). მისი წიგნი „ძველი ქართული თეატრი“ (1925) ქართული თეატრის ისტორიის შედგენის პირველი ცდაა. სახალხო განათლების ქართველი მოღვაწეები და სახალხო მასწავლებლები, კრ., 3, თბ., 1968; აბრამიშვილი ე., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 33.
Adidas

Adidas AG — გერმანული ტრანსნაციონალური კომპანია, რომელიც აწარმოებს სპორტულ ფეხსაცმელებს, ტანსაცმელებსა და სხვადასხვა ინვენტარს. შტაბ-ბინა მდებარეობს ჰერცოგენაურახში, ბავარია. ეს არის სპორტული სამოსის ყველაზე მსხვილი მწარმოებელი ევროპაში და რიგით მეორე მსფოლიოში, რომლის წლიური ბრუნვა 2012 წლის მონაცემით 14.49 მილიონ ევროს შეადგენდა და 2014 წელს, მსოფლიოს მასშტაბით ჰყავდა 53,731 თანამშრომელი. დაარსდა 1924 წელს Gebrüder Dassler Schuhfabrik-ის სახელწოდებით („ძმები დასლერების ფეხსაცმლის საწარმო“), ხოლო 1949 წელს ადოლფ დასლერმა დაარეგისტრირა, როგორც Adidas. Adidas Golf USA moves to Carlsbad; Adidas faces legal suit. Sports Business Daily (19 აგვისტო, 1998). ციტირების თარიღი: 22 ოქტომბერი, 2010. Taylor Made Golf Co. FundingUniverse. ციტირების თარიღი: 22 ოქტომბერი, 2010. Freeman, Mike (19 აგვისტო, 1999). „Taylor, Adidas merge, reshuffle : Hiring of Callaway official for key post could trigger lawsuit“. The San Diego Union-Tribune. p. C.1. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-05-23. ციტირების თარიღი: 22 ოქტომბერი, 2010. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |accessdate= და |date=-ში (დახმარება) Ward, Denise T. (14 მაისი, 2001). „Profile: Mark King, Taylor Made For His Job“. San Diego Business Journal. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 10 იანვარი, 2011. ციტირების თარიღი: 22 ოქტომბერი, 2010. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |accessdate=, |date=, და |archivedate=-ში (დახმარება) ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: Adidas ოფიციალური საიტი Adidas UK W-ის ბრიტანული საიტი Adidas-ის რუსული საიტი ↑ Adidas Group History. adidas-group.com. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-02-08. ციტირების თარიღი: 7 მაისი, 2014. ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 Annual Report 2012. adidas. ციტირების თარიღი: 10 March 2013. ↑ „Adidas, Deutsche Telekom, Infineon: German Equity Preview“. Bloomberg L.P. 16 იანვარი, 2008. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 6 ნოემბერი, 2012. ციტირების თარიღი: 31 მაისი, 2016. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |accessdate=, |date=, და |archivedate=-ში (დახმარება)CS1-ის მხარდაჭერა: უვარგისი ბმული (link)
კუტიშხა

კუტიშხა — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში (ეშერის თემი), შავიზღვისპირა დაბლობზე, მდინარე გუმისთის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 110 მ, სოხუმიდან 10 კმ, ეშერიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 0,5 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 89. ↑ კანონი ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ დაარქივებული 2011-01-01 საიტზე Wayback Machine. .
ლეჩქოფი

ლეჩქოფი — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში (გუმისთის თემი), შავიზღვისპირა დაბლობზე, მდინარე გუმისთის მარცხენა მხარეს, სოხუმ-სოჭის სარკინიგზო ხაზზე. ზღვის დონიდან 30 მ, სოხუმიდან 4 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ სოფელში აღმოჩენილია კოლხური ცულების განძი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 208. ↑ კანონი ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ დაარქივებული 2011-01-01 საიტზე Wayback Machine. . ↑ „საქართველოს არქეოლოგია“ / რედ: აფაქიძე ა., თბილისი: თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 1959. — გვ. 144.
ლეკუხონა (სოხუმის მუნიციპალიტეტი)

ლეკუხონა (1948 წლამდემარინსკოე ), სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში (კელასურის თემი), მდინარე ჩალბაშის ხეობაში. ზღვის დონიდან 200 მ, სოხუმიდან 15 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 165. ↑ საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს უწყებები, №1-2 (14-15), გვ. 31, თბ., 1948 წ. ISSN 0203-2023 ↑ კანონი ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ. დაარქივებული 2011-01-01 საიტზე Wayback Machine.
შალვა აბრამიშვილი

შალვა იოსების ძე აბრამიშვილი (დ. 26 აგვისტო, 1903, თიანეთი ― გ. 5 აპრილი, 1973, თბილისი) — ქართველი მხატვარ-რესტავრატორი. 1929 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია. 1930-იდან მუშაობდა მხატვარ-რესტავრატორად. საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1961). აბრამიშვილმა აღადგინა შუა საუკუნეების ქართული კედლის მხატვრობის მრავალი ძეგლი (ალავერდი, გელათის მონასტერი, ვანის ქვაბები, ვარძია, კორცხელი, ნეკრესი, სამთავისი, სამთავრო, უდაბნო, ყინწვისი, წალენჯიხა). მისივე ხელმძღვანელობით მოიხსნა და საგანგებოდ იქნა დაცული წილკნისა და ზედაზნის ფრესკები, სვეტიცხოვლის მხატვრობის ნაწილი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 33.
ლინდა

ლინდა— სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის სოხუმის მუნიციპალიტეტში (კელასურის თემი). მდებარეობს აფხაზეთის მთისწინეთში, მდინარე კელასურისა და ჩალბაშის შუამდინარეთში. ზღვის დონიდან 360 მ, სოხუმიდან 9 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ ↑ კანონი ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ დაარქივებული 2011-01-01 საიტზე Wayback Machine. . ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 243.
მთისკალთა (სოხუმის მუნიციპალიტეტი)

მთისკალთა (1948 წლამდე დერეკეი ), სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში (ახალშენის თემი), მდინარე აღმოსავლეთ გუმისთის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 550 მ, სოხუმიდან 25 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 672. ↑ საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს უწყებები, №1-2 (14-15), გვ. 31, თბ., 1948 წ. ISSN 0203-2023
მთისუბანი (სოხუმის მუნიციპალიტეტი)

მთისუბანი (ყოფილი ბეშყარდაში) — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში (შრომის თემი), ჩუმკუზბის მთის სამხრეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 650 მ, სოხუმიდან 18 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 672. ↑ კანონი ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ დაარქივებული 2011-01-01 საიტზე Wayback Machine. .
კოპაკაბანის ნახევარკუნძული

კოპაკაბანის ნახევარკუნძული (ესპ. Península de Copacabana) — ნახევარკუნძული სამხრეთ ამერიკაში, ტიტიკაკას ტბაში. მისი სამხრეთი ნაწილი ეკუთვნის პერუს, ჩრდილოეთი - ბოლივიას. ნახევარკუნძულს სახელი ეწოდა ბოლივიის ტერიტორიაზე მის სიახლოვეს მდებარე ქალაქ კოპაკაბანისგან. იამპუპატის ნახევარკუნძული კოპაკაბანის ნახევარკუნძული
ლაგუნა-კოლორადა

ლაგუნა-კოლორადა (ესპ. Laguna Colorada — წითელი ტბა) — თავთხელი, მინერალების მაღალი შემცველობის ტბა ბოლივიის მაღალმთიანეთში. მისი ფართობი 60 კმ²-ია. ტბა მოიცავს ბურას (მინერალი) კუნძულებს. მათი თეთრი ფერი ერწყმის ტბის წითელ წყალს, რომელიც განპირობებულია მინერალებითა და წყალმცენარეების პიგმენტაციით. ლაგუნა-კოლორადა რამსარის საერთაშორისო მნიშვნელობის ჭარბტენიანი ტერიტორიების შემადგენელი ნაწილია რამსარის კონვენციის თანახმად, რომელსაც ხელი მოეწერა 1971 წელს. ტბის მიმდებარე ტერიტორიაზე დიდი რაოდენობით ბინადრობს ჯეიმზის ფლამინგო (Phoenicoparrus jamesi). ლაგუნა-ვერდე ბოლივიის ტბების სია ლაგუნა-კოლორადა დაარქივებული 2011-04-24 საიტზე Wayback Machine. ↑ The Annotated Ramsar List: Bolivia
პავლე აბრამიძე

პავლე ივლიანეს ძე აბრამიძე (დ. 19 მარტი, 1901, ვანი ― გ. 3 აპრილი, 1989, თბილისი) — ქართველი და საბჭოთა სამხედრო მოღვაწე, გენერალ-მაიორი (1940). დაიბადა გლეხის ოჯახში. 1926 წელს დაამთავრა ქართული გაერთიანებული სამხედრო სკოლა და დაინიშნა ოცეულის მეთაურად. 1933-იდან პოლკის, ხოლო 1938-იდან დივიზიის მეთაური იყო. იმყოფებოდა იმ ჯარების შემადგენლობაში, რომლებმაც 1939 წელს მოახდინეს დასავლეთ უკრაინისა და დასავლეთ ბელარუსის ოკუპაცია. მონაწილეობდა ფინეთთან ომში. მეორე მსოფლიო ომში იბრძოდა პერემიშლის, ლვოვის, დროგობიჩის, ვინიცის, კიევის მისადგომებთან; 1941-45 წწ. იმყოფებოდა გერმანელთა ტყვეობაში. 1945 წ. სამხედრო სამსახურში აღადგინეს. 1956-იდან თადარიგშია. 1949-იდან სამხედრო-პედაგოგიურ საქმიანობას ეწოდა. სკკპ წევრი 1927 წლიდან. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით, 3 წითელი დროშის ორდენით და მედლებით. ყურაშვილი, გიორგი. სამშობლოს ერთგული შვილები, თბ., 1965 ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 33. პავლე აბრამიძე ― ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა (12 ივნისი, 2017). საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი — პავლე აბრამიძე — საქართველოს ბიოგრაფიულ ლექსიკონში იხილავთ იმ პიროვნებათა ბიოგრაფიებს, რომლებიც საქართველოს ისტორიის ნაწილნი არიან ან დაკავშირებულნი არიან საქართველოსთან. პროექტი მიზნად ისახავს, გამოაქვეყნოს მაქსიმალურად ყველა ცნობილი ქართველი. nplg.gov.ge. წაკითხვის თარიღი: 24 ნოემბერი, 2018.
ლაგუნა-ვერდე

ლაგუნა-ვერდე (ესპ. მწვანე ტბა) — მინერალების მაღალი შემცველობის ტბა ბოლივიის მაღალმთიანეთში, პოტოსის დეპარტამენტში. მდებარეობს ჩილეს საზღვართან, ვულკან ლიკანკაბურის ძირში, ზღვის დონიდან 4 300 მეტრზე. ფართობი შეადგენს 5,2 კმ²-ს. ვიწრო კორიდორით გამოყოფილია ტბა ლაგუნა-ბლანკასგან. წყლის მწვანე შეფერილობა განპირობებულია მასში სპილენძის შემცველი მინერალების მაღალი კონცენტრაციით. ტბა გამოირჩევა თბილი წყლით. არის შემთხვევები, როდესაც მნახველები ტბაზე საოცარ სანახაობას აწყდებიან — ფლამინგოების ცეკვას. ბოლივიის ტბების სია ლაგუნა-ვერდე
ნიადაგის რეგრესი და დეგრადაცია

ნიადაგის რეგრესი და დეგრადაცია — პროცესი, რომლის შედეგად (დეგრადაციის შემთხვევაში) ნიადაგი კარგავს ადრე დაგროვილ ორგანულ ნივთიერებებს, რის შედეგადაც ნიადაგი განიცდის ნოყიერების დეგრადაციას, ე.ი. დაქვეითებას, ხოლო რეგრესის შემთხვევაში ნიადაგი იშლება და განიცდის გადატანას. აღნიშნული პროცესი ან ბუნებრივია ან ანთროპოგენური. ნიადაგის დეგრადაცია იყოფა ფიზიკურ, ქიმიურ და ბიოლოგიურ ფაქტორებად. ფიზიკური დეგრადაციის შემთხვევაში ნიადაგის ჰიდროფიზიკური შემადგენლობა უარესდება და ირღვევა ნიადაგის პროფილი; ქიმიური დეგრადაციის შემთხვევაში უარესდება ნიადაგის ქიმიური შედგენილობა, იცვითება მკვებავი ელემენტების მარაგი და აგრეთვე მიმდინარეობს დაბინძურება; ბიოლოგიური დეგრადაციის შემთხვევაში იკლებს წყლის მრავალფეროვნება, ირღვევა სხვადასხვა ტიპის ნიადაგის მეზოფაუნისა და მიკროორგანიზმების ოპტიმალური შეხამება და უარესდება სანიტარულ-ეპიდემიოლოგიური მონაცემები და ა.შ. ნიადაგის დეგრადაციას განაპირობებს სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობა, ნიადაგის ზედა ფენის მასის ჭარბი მოხმარება, ტყის გაკაფვა და ა.შ. ნიადაგის რეგრესი – ეწოდება ნიადაგის დაშლასა და ჩამორეცხვას წვიმისა და გამდნარი თოვლის წყლით ან დაშლა და გადატანა ძლიერი ქარით. წყლისმიერ რეგრესს ხელს უწყობს მთაგორიანი რელიეფი და ხშირი კოკისპირული წვიმები, ხოლო ქარისმიერ რეგრესს – ძლიერი ქარი, ტყის გაჩეხვა, ნიადაგის არასწორი დამუშავება და სხვა. რეგრესის შედეგად უარესდება ნიადაგის ფიზიკურ-ქიმიური თვისებები, სტრუქტურა, საერთოდ მცირდება ნიადაგის ნაყოფიერება, 2-3-ჯერ კლებულობს სასოფლო-სამეურნეო კულტურების მოსავლიანობა. წყლისმიერი რეგრესის დროს ნიადაგის ზედაპირზე ჩნდება წყალნაღარები, ხრამები, ღარტაფები, რის გამაოც მცირდება სახნავ-სათესი ფართობი და სხვა სასოფლო-სამეურნეო სავარგულები, უარესდება ნიადაგის ჰიდროლოგიური რეჟიმი. ქარისმიერი რეგრესის დროს ძლიერი ქარი დამუშავებული ფართობიდან რამდენიმე დღეში ნიადაგს აცლის 5-7 სმ სისქის ნაყოფიერ ფენას და აზიანებს ნათესებს, აშრობს ნიადაგს. ნიადაგის რეგრესის წინააღმდეგ იყენებენ ბრძოლის ღონისძიებათა კომპლექსს, რომელიც მოიცავს ტერიტორიის სწორ ორგანიზაციას, ნიადაგთდაცვით თესლბრუნვას, საძოვრებზე ნაკვეთმორიგეობით ძოვებასა და სხვა. მცირე ქანობებზე დიდი მნიშვნელობა აქვს აგრეთვე წყალამრიდი და წყალგამყვანი კვლებით ჩამონადენის რეგულირებას, ნიადაგის სწორ დამუშავებას. 12° -ზე მეტი დაქანების ფერდობებზე ეწყობა ხელოვნური ტერასები, აშენებენ ბაღ-ვენახებს. ნიადაგთმცოდნეობა ნიადაგი Miroslav Šuta: Evropská půda v ohrožení – opomíjený problém დაარქივებული 2009-03-05 საიტზე Wayback Machine. , respekt.cz, 15. ledna 2008 Jan Stejskal: Zdeněk Vašků: Půda je nenahraditelná, ekolist.cz, 25. dubna 2008
ლაგუნა-ბლანკა

ლაგუნა-ბლანკა (ესპ. Laguna Blanca თეთრი ტბა) — ტბა ბოლივიაში, პოტოსის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 4 350 მეტრზე. მისი სიგრძე 5.6 კმ-ია, სიგანე 3.5 კმ, ხოლო მთლიანი ფართობი 10.9 კმ². ტბისდ წყალი თეთრი ფერისაა, რაც მასში მინერალების მაღალი კონცენტრაციითაა განპირობებული. ლაგუნა-ბლანკა ვიწრო სრუტით უკავშირდება ლაგუნა-ვერდეს ტბას. ბოლივიის ტბების სია ლაგუნა-ბლანკა
ნესტორი (კონსტანტინოპოლის პატრიარქი)

ნესტორი (ბერძ. Νεστόριος; დაახ. 381 — დაახ. 451) — ცნობილი საეკლესიო მოღვაწე, ანტიოქიის საღვთისმეტყველოს სკოლის წარმომადგენელი. კონსტანტინოპოლის პატრიარქი 428—431 წლებში. ქრისტიანობაში ნესტორიანული მიმდინარეობის დამაარსებელი, რაც დაგმობილ იქნა ეფესოს საეკლესიო კრების მიერ 431 წელს. St. Cyril of Alexandria: The Christological Controversy ISBN 0-88141-259-7 by John Anthony McGuckin — includes a history of the Council of Ephesus and an analysis of Nestorius' Christology. Edward Walford, translator, The Ecclesiastical History of Evagrius: A History of the Church from AD 431 to AD 594, 1846. Reprinted 2008. Evolution Publishing, ISBN 978-1-889758-88-6. http://www.evolpub.com/CRE/CREseries.html#CRE5 დაარქივებული 2015-06-07 საიტზე Wayback Machine. — includes an account of the exile and death of Nestorius, along with correspondence purportedly written by Nestorius to Theodosius II. Bishoy Youssef (2011). "Lecture II: The Nature of Our Lord Jesus Christ." http://www.suscopts.org/messages/lectures/christlecture2.pdf ნესტორის ნაშრომი „Bazaar of Heracleides“ ნესტორის წერილები პაპ ცელესტინესადმი From Orthodoxwiki.org Dialogue between the Syrian and Assyrian Churches from the Coptic Church დაარქივებული 2004-08-07 საიტზე Wayback Machine. The Coptic Church's View Concerning Nestorius დაარქივებული 2007-09-28 საიტზე Wayback Machine. From the Catholic Encyclopedia Writing of Nestorius დაარქივებული 2010-03-15 საიტზე Wayback Machine. "The lynching of Nestorius" დაარქივებული 2005-10-27 საიტზე Wayback Machine. by Stephen M. Ulrich, concentrates on the political pressures around the Council of Ephesus and analyzes the rediscovered Bazaar of Nestorius. The Person and Teachings of Nestorius of Constantinople დაარქივებული 2003-03-14 საიტზე Wayback Machine. by Mar Bawai Soro. თეოდორე მოფსუესტელი
გრან-ჩაკო

გრან-ჩაკო (კეჩ. chaku - სანადირო მიწა) ან ჩაკო (ესპ. Chaco) — მეჩხერად დასახლებული, ცხელი, ნახევრად მშრალი დაბლობი რეგიონი სამხრეთ ამერიკაში, რიო-დე-ლა-პლატის აუზში. იყოფა ბოლივიას, პარაგვაის, არგენტინასა და ბრაზილიას შორის. ბრაზილიის ტერიტორიაზე ის უერთდება პანტანალის რეგიონს. რეგიონის ფართობი 647 500 კმ²-ია. მდებარეობს მდინარე პარაგვაის დასავლეთით და ანდების აღმოსავლეთით. დღეისათვის, პოლიტიკური საზღვრების მიხედვით, რეგიონის ნაწილებს მოიხსენიებენ როგორც არგენტინის ჩაკო, პარაგვაის ჩაკო, ბოლივიის ჩაკო. ყველაზე განვითარებულია რეგიონის პარაგვაის ნაწილი, მდინარე ბერმეხოსა და პილკომაიოს გასწვრივ. აქ ხე ტყისა და ტანინის დიდი მარაგია, რომელსაც კებრაჩოს ხისგან იღებენ. გრან-ჩაკოში ფიქსირდება ყველაზე მაღალი ტემპერატურა მთელს სამხრეთ ამერიკის კონტინეტნზე. რეგიონის ეკოსისტემა უნიკალურია და ბოლო წლებამდე, მეცნიერთა მიერ ბოლომდე შეუსწავლელი რჩებოდა. ეკოსისტემა გარკვეულწილად დაზიანებულია ადამიანთა მიერ, რაც უმთავრესად მათი სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობით შემოიფარგლება. ჩაკოს პეკარი, რომლის არსებობას მხოლოდ 1970-იანი წლებიდან გახდა ცნობილი, რეგიონში ყველაზე ფართოდ გავრცელებული ენდემური ძუძუმწოვარია. გრან-ჩაკოს რეგიონი მოიცავს არგენტინის, ბოლივიისა, პარაგვაისა და ბრაზილიის შემდეგ ადმინისტრაციულ ერთეულებს: ჩაკოს პროვინცია, არგენტინა ფორმოსის პროვინცია, არგენტინა სალტის პროვინცია, არგენტინა სანტა-ფეს პროვინცია, არგენტინა სანტიაგო-დელ-ესტეროს პროვინცია, არგენტინა ტუკუმანის პროვინცია, არგენტინა ბენის დეპარტამენტი, ბოლივია ჩუკისაკის დეპარტამენტი, ბოლივია სანტა-კრუსის დეპარტამენტი, ბოლივია ტარიხას დეპარტამენტი, ბოლივია მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატი, ბრაზილია ალტო-პარაგვაის დეპარტამენტი, პარაგვაი ბოკერონის დეპარტამენტი, პარაგვაი პრესიდენტე-აიესის დეპარტამენტი, პარაგვაი ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: Gran Chaco The National Museum of Natural History's description of Gran Chaco დაარქივებული 2004-10-10 საიტზე Wayback Machine. Chaco ecoregion (World Wildlife Fund) Humid Chaco ecoregion (World Wildlife Fund) Food and Agriculture Organization of the United Nations' description of the Gran Chaco დაარქივებული 2006-03-27 საიტზე Wayback Machine. Some stamps showing the dispute over the Gran Chaco before the war დაარქივებული 2004-11-01 საიტზე Wayback Machine. photos La Plata Basin - Gran Chaco დაარქივებული 2011-07-22 საიტზე Wayback Machine. ↑ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 76.
5 აპრილი

5 აპრილი — გრიგორიანული კალენდრის მე-95 დღე (ნაკიან წლებში – 96-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 270 დღე. 1654 : უესტმინსტერის ხელშეკრულებით დასრულდა ინგლის-ჰოლანდიის პირველი ომი. 1795 : პრუსიამ და ესპანეთმა ბაზელში გააფორმეს სამშვიდობო შეთანხმებები საფრანგეთის რესპუბლიკასთან. 1897 : საბერძნეთსა და ოსმალეთს შორის დაიწყო ომი. 1945 : სსრკ-მა იაპონიას გამოუცხადა ურთიერთთავდაუსხმელობის პაქტის გაუქმება. 1955 : უინსტონ ჩერჩილი ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრის პოსტიდან გადადგა. 1971 : სიცილიაში კვლავ ამოიფრქვა ვულკანი ეტნა. 2009 : გეორგე ივანოვი, VMRO-DPMNE პარტიიდან, მაკედონიის რესპუბლიკის პრეზიდენტად აირჩიეს. ანდერს ფოგ რასმუსენის ნატოს მომდევნო გენერალურ მდივნად არჩევის გამო, ლარს ლოკე რასმუსენმა იგი დანიის პრემიერ-მინისტრის პოსტზე შეცვალა. ივან გაშპაროვიჩი ხელმეორედ აირჩიეს სლოვაკეთის პრეზიდენტად. 2010 : 7.2 Mw სიმძლავრის მიწისძვრა მოხდა მექსიკაში, ქვემო კალიფორნიაში. 2011 : კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში მომხდარი ავიაკატასტროფის შედეგად დაიღუპა ეკიპაჟის ყველა წევრი, ასევე ბორტზე მყოფი 32 მგზავრი, მათ შორის 20 გაეროს თანამშრომელი და საქართველოს 4 მოქალაქე. 2014 : პანამაში ცენტრალური ამერიკის ქვეყნებში პირველი მეტროპოლიტენი გაიხსნა. 2021 : ნგუენ სუან ფუკი ვიეტნამის პრეზიდენტად აირჩიეს. 2023 : ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა ოთხ ქართველ მოსამართლეს — მიხეილ ჩინჩალაძეს, ლევან მურუსიძეს, ირაკლი შენგელიას და ვალერიან ცერცვაძე, კორუფციულ საქმიანობაში მათი ჩართულობის გამო სანქციები დაუწესა. 1568 : ურბან VIII — რომის პაპი 1588 : ტომას ჰობზი — ინგლისელი ფილოსოფოსი 1908 : ჰერბერტ ფონ კარაიანი — ავსტრიელი დირიჟორი 1916 : გრეგორი პეკი — ამერიკელი მსახიობი 1934 : რომან ჰერცოგი — გერმანიის პრეზიდენტი 1937 : კოლინ პაუელი — ამერიკელი სახელმწიფო მოღვაწე 1947 : გლორია მაკაპაგალ-აროიო — ფილიპინების პრეზიდენტი 1978 : ფრანცისკა ვან ალმზიკი — გერმანელი მოცურავე 1697 : კარლ XI — შვედეთის მეფე 1794 : დანტონი, ჟორჟ — საფრანგეთის დიდი რევოლუციის მოღვაწე 1887 : კრამსკოი, ივანე — რუსი მხატვარი 1928 : ნიკოლაძე, ნიკო — პუბლიცისტი, კრიტიკოსი, რევოლუციონერ-დემოკრატი 1967 : მალერი, ჰერმან — ამერიკელი გენეტიკოსი 1967 : ელმანი, მიშა — უკრაინელი ვიოლინისტი 1973 : აბრამიშვილი, შალვა — ქართველი მხატვარ-რესტავრატორი 1975 : ჩან კაიში — ჩინელი პოლიტიკური მოღვაწე 1994 : კურტ კობეინი — ამერიკელი მუსიკოსი 1997 : გინზბერგი, ალენ — ამერიკელი პოეტი 2005 : ბელოუ, სოლ — ამერიკელი მწერალი 2014 : ჟოზე ვილკერი — ბრაზილიელი მსახიობი და რეჟისორი 2023 : ჯამლეტ ხუხაშვილი — ქართველი ჟურნალისტი, კომენნატორი, სპორტსმენი მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს: ნიკონ ეპისკოპოსი და მისი 199 მოწაფე მოწამე ფილოტი და მეუღლე მისი ლიდია; მაკედონი, თეოპრედი, კრონიდე და ამფლიოქე აგრეთვე: სამხრეთი კორეა : ხეების გაშენების დღე სხვა თვეები
აბრევიატურა (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი აბრევიატურა შეიძლება აღნიშნავდეს: აბრევიატურა — ენაში მიღებული პირობითი შემოკლება სიტყვების, ან სიტყვათშეხამებების წერა-კითხვის დროს; აბრევიატურა — მუსიკაში ნიშნები, რომლებსაც იყენებენ სანოტო დამწერლობაში მუსიკის ჩაწერისა და წაკითხვის გასაადვილებლად.