laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
მიხეილ ქურდაძე

მიხეილ ზაქარიას ძე ქურდაძე (დ. 1937 — გ. 10 მარტი, 1993, თბილისი) — ქართველი იურისტი, იუსტიციის სახელმწიფო მრჩეველი, იურიდიულ მეცნიერებათა დოქტორი. საქართველოს პროკურატურაში მუშაობდა 1964 წლიდან. 1987–1990 წლებში იყო ქ. რუსთავის პროკურორი, 1990 წელს დაინიშნა თბილისის პროკურორად. ამავდროულად, მოღვაწეობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სისხლის სამართლის კათედრაზე; იყო 4 მონოგრაფიის, 2 სახელმძღვანელოს (თანაავტორობით), 60-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომისა და პუბლიცისტური სტატიის ავტორი. 1993 წლის 10 მარტს თბილისში, მ. კოსტავას ქუჩაზე, საკუთარი სახლის წინ, ქურდაძე მოკლეს რამდენიმე გასროლით. 2002 წელს ქურდაძის მკვლელობის საქმეში დამნაშავედ სცნეს დაქირავებული მკვლელი კობა გურგენიძე, თუმცა შემკვეთი არ დასახელებულა. ↑ ციფრული ფოტომატიანე / ლევან გიორგის ძე დოლიძის კოლექცია. საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა. ნანახია 3 თებერვალი, 2019. ↑ პროკურატურის ეზოში თბილისის ყოფილი პროკურორის მიხეილ ქურდაძის ბიუსტი გაიხსნა[მკვდარი ბმული]. geonews.ge. 30 მაისი, 2016. ნანახია 3 თებერვალი, 2019. ↑ პროკურორის მკვლელობის ისტორია პირველი შეკვეთილი მკვლელობა დაარქივებული 2019-02-07 საიტზე Wayback Machine. . «24 საათი». 14 ივნისი, 2002. ქართული პრესის ელექტრონული არქივი. ნანახია 3 თებერვალი, 2019.
ვერცხლის(I) სულფიდი

ვერცხლის(I) სულფიდი — არაორგანული ნივთიერება. ქიმიური ფორმულა Ag2S. მიეკუთვნება ბინარულ ნივთიერებებს, აგრეთვე შეიძლება განვიხილოთ, როგორც ვერცხლისა და გოგირდწყალბადის მჟავის მარილი. ვერცხლის სულფიდი ბუნებაში გვხვდება მინერალების არგენტიტის, აკანტიტის და მაკინსტრიიტის სახით. ამ მინერალების ძირითადი თვისებები წარმოდგენილია ცხრილში: ვერცხლის სულფიდი რუხ-შავი ფერის მყარი ნივთიერებაა. ვერცხლის ნაერთებს შორის ყველაზე ცუდად იხსნება წყალში. ძალიან თხელ აფსკებში მეტალურ ვერცხლს ვარდისფერ შეფერილობას აძლებს. ეთანოლში არ იხსნება. Ag2S არსებობს სამ კრისტალურ მოდიფიკაციაში: ↑ აკანტიტი webmineral.com-ზე. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-05-01. ციტირების თარიღი: 2019-02-03. ↑ არგენტიტი webmineral.com-ზე. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-05-01. ციტირების თარიღი: 2019-02-03. ↑ მაკინსტრიიტი webmineral.com-ზე. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-05-01. ციტირების თარიღი: 2019-02-03.
კატალონიის კრიზისი (2017)

კატალონიის 2017 წლის კრიზისი, ასევე ცნობილი როგორც ესპანეთის 2017 წლის კონსტიტუციური კრიზისი — პოლიტიკური კრიზისი ესპანეთში, რომელის მთავარი თემა კატალონიის დამოუკიდებლობა იყო. 2017 წლის 1 ოქტომბერს კატალონიაში ჩატარდა დემოუკიდებლობის რეფერენდუმი, სადაც 90,2 პროცენტმა კატალონიის ესპანეთისგან განცალკევებას დაუჭირა მხარი . ამასთანავე, რეფერენდუმში მოსახლეობის მხოლოდ 42,3 პროცენტმა მიიღო მონაწილეობა. 10 ოქტომბერს კატალონიის ჟენერალიტეტმა რეფერენდუმის შედეგებზე დაყრდნობით მიიღო დამოუკიდებლობის დეკლარაცია. 27 ოქტომბერს კატალონიის რეგიონულმა პარლამენტმა ხმების 52 პროცენტით დაამტკიცა დამოუკიდებლობის დეკლარაცია და მაშასადამე გამოაცხადა კატალონიის რესპუბლიკის შექმნა. 28 ოქტომბერს ესპანეთის სენატმა აამოქმედა კონსტიტუციის 155-ე მუხლი, შეაჩერა კატალონიის ავტონომიური სტატუსი და დაშალა კატალონიის ჟენერალიტეტი. 31 ოქტომბერს ესპანეთის საკონსტიტუციო სასამართლომ კატალონიის მიერ დამოუკიდებლობის გამოცხადება არაკონსტიტუციურად ცნო. 2017 წლის 30 ოქტომბერს ესაპანეთის გენერალურმა პროკურორმა დაიწყო სისხლის სამართლებრივი დევნა ამბოხების ორგანიზებისა და კორუფციულ გარიგებებში მონაწილების ბრალდებით კატალონიის ჟერენერალიტეტის პრეზიდენტ კარლეს პუჩდემონისა და სხვა 13 საჯარო მოხელის წინააღმდეგ. მათ მოახერხეს ესპანეთის დატოვება და ბრიუსელში გაქცევა, საიდანაც კატალონიის სეპარატისტულად განწყობილ მოსახლეობას არაძალადობრივი წინააღმდეგობისკენ მოუწოდებდნენ. ↑ როგორ ჩატარდა რეფერენდუმი კატალონიაში.. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2022-12-10. ციტირების თარიღი: 2019-02-03. ↑ კატალონიის პარლამენტმა დამოუკიდებლობა გამოაცხადა. ↑ კატალონიის პარლამენტმა ესპანეთისგან დამოუკიდებლობა გამოაცხადა. ↑ კატალონიის პარლამენტმა დამოუკიდებლობა გამოაცხადა.
შაპელი (ცარსკოე-სელო)

შაპელი (რუს. Шапель) — პავილიონი ალექსანდრეს პარკში, ქალაქ პუშკინში, აგებულია 1825-1828 წლებში, არქიტექტორ ადამ მენელასის მიერ. პავილიონი შაპელი მდებარეობს ალექსანდრეს პარკის განაპირა ტერიტორიაზე. იგი ააგეს 1825-1828 წლებში მასში იესო ქრისტეს მცირე ქანდაკების დასადგმელად, რომელიც დაამზადა ცნობილმა გერმანელმა მოქანდაკემ, შტუტგარტელმა პროფესორმა იოჰან-ჰენრიხ ფონ დანეკერმა. დედოფალმა მარია თეოდორეს ასულმა ქანდაკება იყიდა 100 000 რუბლად და სურდა დაემონტაჟებინა მოსკოვის ერთ-ერთ ეკლესიაში, მაგრამ გადაიფიქრა და საჩუქრად გადასცა იმპერატორ ალექსანდრე I-ს. პავილიონის შიგნით განთავსებულია ანგელოზების ფიგურები, რომელიც შესრულებულია მოქანდაკე ვ. ი. დემუტ-მალინოვსკის მიერ. აქვე იყო განთავსებული ქრისტეს ქანდაკება, რომელიც დამზადებულია თეთრი მარმარილოსაგან და ამჟამად ინახება ერმტაჟში. მეორე მსოფლიო ომის წლებში შენობა ძალიან დაზიანდა და 2018 წლამდე პრაქტიკულად ნანგრევების სახით იყო შემორჩენილი. 2009 წელს მოხდა პავილიონის კონსერვაცია და გარშემო შემოავლეს ღობე. 2011-2018 წლებში მიმდინარეობდა მოსამზადებელი და სარემონტო-სარესტავრაციო სამუშაოები. 2018 წლის 14 სექტემბერს გამოაცხადეს რესტავრაციის დასრულების შესახებ. 15 სექტემბერს კი პავილიონი შაპელი გაიხსნა დამთვალიერებლებისათვის. არსებობს თქმულება, რომ პავილიონ შაპელში იკრიბებოდნენ ნეორელიგიური და ტერორისტული ორგანიზაცია აუმ-სინრიკეს სექტის წევრები, რომლებიც კედლებზე ხატავდნენ საიდუმლო ნიშნებს და ნიღბებს. არსებობს ნიშნები, რომ 1921 წელს კოშკის ორი შესასვლელი ამოქოლილი იყო, რადგან მასში იმალებოდნენ მძარცველები. Семенова Г. В. Царское Село: знакомое и незнакомое. — М.: Центрполиграф, 2009. — 638 с. — ISBN 978-5-9524-4249-8. Голлербах Э. Ф. Спутник по Петрограду и его окрестностям. — СПб.: Жизнь искусства, 1924. — 311 с. Шапель на Pushkin.ru
იუსუფოვის ბაღი

იუსუფოვის ბაღი (რუს. Юсуповский сад) — ბაღი სანქტ-პეტერბურგში. 9 ჰა მიწის ნაკვეთი მდინარე ფონტანკასა და სადოვაიის ქუჩას შორის პეტრე I-მა 1724 წელს საჩუქრად გადასცა თავად გრიგორ იუსუფოვს. მოგვიანებით მისმა შვილმა გააშენა რეგულარული ბაღი ორი ჭაობით, არხებითა და ყვავილნარით. 1730 წელს კი ამ მიწის ნაკვეთზე ააშენეს ხის ერთსართულიანი სახლი, რომლის პროექტიც შეიმუშავა დომენიკო ტრეზინიმ. 1790-იან წლებში ნ. იუსუფოვმა არქიტექტორ ჯაკომო კვარნეგის დაუკვეთა კარ-მიდამოს მოწყობა. მან გადააკეთა სასახლე და დააგეგმარა ბაღი. 1810 წელს კარ-მიდამო შეიძინა ხაზინამ, ხოლო მოგვიანებით გადასცეს რუსეთის კომუნიკაციების სამმართველოს. პარკში მოაწყვეს ორანჟერეა და შადრევნები. 1863 წლის გაზაფხულზე იმპერატორმა ალექსანდრე II-მ უბრძანა იუსუპოვის ბაღის ნაწილის გახსნა დამთვალიერებლებისათვის. ამისათვის სამხრეთი და ჩრდილოეთი ნაწილი მკაცად გამიჯნეს ერთმანეთისაგან. სამხრეთის ნაწილში განათავსეს ორი ჭაობი კუნძულებით, რომელიც ერთმანეთს უკავშირდებოდა ჯაჭვის ხიდებით, ხოლო ნაპირს ხის ხიდებით. ზამთრით ბაღი არ მუშაობს. შობის დღესასწაულზე ბაღში მასობრივი სეირნობა იმართება. იუსუპოვის ბაღმა მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა რუსეთში ფიგურული სრიალის განვითარებაში. აქ გაიმართა პირველი მსოფლიო ჩემპიონატი ფიგურულ სრიალში. ბაღის ფიგურული სრიალის სკოლაში სწავლობდა ნიკოლაი პანინ-კოლომენკინი, პირველი რუსი ოლიმპიური ჩემპიონი. საბჭოთა პერიოდში პარკს ერქვა „ოქტომბრის რაიონის საბავშვო პარკი“. 1955 წელს აქ დადგეს ვ. ლენინის ძეგლი. 1990 წელს კი ბაღს დაუბრუნეს ისტორიული სახელი, ხოლო ლენინის ძეგლი მოშალეს. ამჟამად ბაღი ეკუთვნის იმპერტორ ალექსანდრე I-ის სახელობის კომუნიკაციების უნივერსიტეტს. Городские имена сегодня и вчера: Петербургская топонимика / сост. С. В. Алексеева, А. Г. Владимирович, А. Д. Ерофеев и др. — 2-е изд., перераб. и доп. — СПб.: Лик, 1997. — 288 с. — (Три века Северной Пальмиры). — ISBN 5-86038-023-2. Горбачевич К. С., Хабло Е. П. Почему так названы? О происхождении названий улиц, площадей, островов, рек и мостов Санкт-Петербурга. — СПб.: Норинт, 2002. — 353 с. — ISBN 5-7711-0019-6. Зодчие Санкт-Петербурга. XIX — начало XX века / сост. *В. Г. Исаченко; ред. Ю. Артемьева, С. Прохватилова. — СПб.: Лениздат, 1998. — 1070 с. — ISBN 5-289-01586-8. Юсуповский сад. История, фотографии, как добраться, что рядом Юсуповский сад. Ссылки и статьи დაარქივებული 2016-04-11 საიტზე Wayback Machine.
მთავარი აფთიაქის შენობა (სანქტ-პეტერბურგი)

მთავარი აფთიაქის შენობა (რუს. Здание Главной аптеки) — ნაგებობა სანქტ-პეტერბურგში. კლასიციზმის არქიტექტურული ძეგლი. აგებულია 1796 წელს არქიტექტორ ჯაკომო კვარნეგის პროექტითა და ხელმძღვანელობით, 1722 წელს დომენიკო ტრეზინის მიერ ბაროკოს სტილში აგებული სახლის ადგილზე. სასახლის აფთიაქი შეიქმნა 1704 წელს და თავდაპირველად განთავსებული იყო პეტრე-პავლეს ციხესიმაგრეში, რომლის ხელმძღვანელიც 1721 წელს გახდა ი. ლ. ბლიუმენტროსტი. XVIII საუკუნის დასაწყისში დღევანდელი მთავარი აფთიაქის შენობის ადგილზე იდგა აფთიაქარ ლეკენსის სახლი. 1722 წელს ამ ადგილზე დომენიკო ტრეზინის პროექტის მიხედვით ააგეს მთავარი აფთიაქის ქვის შენობა, სადაც განათავსეს პეტრე-პავლეს ციხესიმაგრეში მდებარე აფთიაქი. 1731 წელს ი. ლ. ბლიუმენტროსტი გაათავისუფლეს ხელმძღვანელის თანამდებობიდან და მთავარი აფთიაქი გააერთიანეს სასახლის აფთიაქთან, ახალ დანაყოფს ეწოდა იმპერატორის მთავარი აფთიაქი. აფთიაქის პირველი შენობა დაიწვა 1735 წელს, იგი აღადგინეს, თუმცა 1737 წელს კვლავ ხანძარმა გაანადგურა. XVIII საუკუნის ბოლოსთვის შენობა ძალიან მოძველდა და 1789 წელს დაიწყო ახალი შენობის მშენებლობა ჯაკომო კვარნეგის პროექტის მიხედვით. 1796 წელს ააგეს ახალი შენობა. მთავარი ფასადი შემკულია ოთხი კორინთული ნახევარკოლონით და სამკუთხა ფრონტონით, ხოლო კუთხეები პილასტრებითა და ფრონტონით. XIX საუკუნის მეორე ნახევარში ფასადის გარკვეული დეტალები შეცვალეს, თუმცა შენობა დღევანდელ დღემდე კარგადაა შემონახული. 1839 წლიდან აფთიაქი გადაიტანეს სხვა შენობაში, ხოლო აფთიაქის მთავარ შენობაში განათავსეს პავლოვსკის პოლკის ოფიცერთა ბინები, რომელიც აქ განთავსებული იყო 1917 წლამდე. Здание главной аптеки Здание Главной аптеки (Санкт-Петербург) Здание бывшей главной аптеки ↑ Вадим Рогге.. Введение. Немцы в России. Дворянский род Рогге. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-03-21. ციტირების თარიღი: 21 ноября 2008. ↑ 2.0 2.1 Александр Викторович.. Миллионная ул., 4. ციტირების თარიღი: 19 ноября 2008. ↑ Г. Ю. Никитенко.. Аптекарский пер.. Энциклопедия Санкт-Петербурга. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-06-07. ციტირების თარიღი: 19 ноября 2008. ↑ Главная аптека. Архитектурный сайт Санкт-Петербурга. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-03-21. ციტირების თარიღი: 19 ноября 2008.
გორის ბამბეულის კომბინატი

გორის ბამბეულის კომბინატი, მოგვიანებით გორის ბამბეულის საფეიქრო-სამკერვალო საწარმოო გაერთიანება, „ლაინი“ — ბამბეულის სამრეწველო კომბინატი. მდებარეობდა საქართველოს სსრ-ის ქალაქ გორში. მის შემადგენლობაში იყო 2 სართავი და 2 საქსოვი ფაბრიკა, ასევე გამწყობი წარმოება. პროდუქციის ძირითადი სახეები ბამბის ნართი და ბამბეულის ქსოვილები იყო; უშვებდა მაღალხარისხოვან ქსოვილებს: ნარმა, ფლანელი, შოტლანდურა, პიკე და სხვ. კომბინატის მშენებლობა დაიწყო 1947 წელს; პირველი რიგი ამოქმედდა 1951 წელს გამომყვანი საამქროს გარეშე, ამიტომ აქ დამზადებული ხამი ქსოვილი გამოსაყვანად ტაშკენტის საფეიქრო კომბინატში იგზავნებოდა. 1954 წლიდან კომბინატი სრული საწარმოო ციკლით მუშაობდა. 1955 წელთან შედარებით, საწარმოს პროდუქციის მოცულობა გაიზარდა: 1960 წელს 3-ჯერ, 1965 წელს 4,3-ჯერ, 1970 წელს 5,3-ჯერ. 1961–1962 წლებში საექსპლუატაციოდ გადაეცა მეორე რიგის სართავ-საქსოვი ფაბრიკები. 1975 წელს კომბინატში დამზადდა 7125,1 ტ ნართი და 58279,4 ათასი მ მზა პროდუქცია. გორის ბამბეულის კომბინატის საწარმოთა ახალი ტექნიკით აღჭურვა დაიწყო 1962 წელს. საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ, 1996 წლიდან, ბამბეულის ქსოვილების კომბინატის დანგრევა დაიწყეს. ქარხანაში არსებული ინვენტარი, ძვირადღირებული დაზგები, ლითონები და სამშენებლო მასალები, აჭარის გავლით, თურქეთში გაიტანეს. დღეისათვის იგი აღარ ფუნქციონირებს. ↑ ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 113. ↑ 2.0 2.1 ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 227. ↑ Горийский хлопчатобумажный комбинат // Большая советская энциклопедия. — 3-е изд., т. 7 — М., 1972. ↑ ვინ მფარველობს ჯგუფს, რომელმაც ნახევარი გორი უმუშევარი დატოვა?. Humanrights.ge (20 აგვისტო, 2006). ციტირების თარიღი: 28 სექტემბერი, 2019.
დილმაჩიდები

დილმაჩიდები ან დილმაჩიდების ბეილიქი (თურქ. Dimleç ან Demleç) — XI საუკუნის, მცირე სამთავრო (ბეილიქი) აღმოსავლეთ ანატოლიაში (დღევანდელი თურქეთი). 1071 წელს მანასკერტის ბრძოლაში სელჩუკების მიერ ბიზანტიის იმპერიის დამარცხების შედეგად, გამარჯვებული თურქმანული ტომები, მათი სარდლების მეთაურობით, რომლებიც ასევე იწოდებოდნენ როგორც ღაზი (ისლამური რწმენის დამცველი), დასახლდნენ ანატოლიაში. მეჰმედ დილმაჩის ძე, სწორედ ერთ-ერთი სარდალი იყო, რომელსაც 1085 წელს, იქტის (არა მემკვიდრეობითი ქონება) სახით ქალაქი ბითლისი ერგო სამართავად. მის მმართველობას უკავშირდება ქალაქ არზანის დაპყრობა. 1104 წელს მეჰმედი გარდაიცვალა და ტახტი მისმა მემკვიდრე თუღან არსლანმა დაიკავა. ამ დროისთვის ბეილიქი შაჰარმენთა ვასალად ითვლებოდა. თუღან არსლანმა შაჰარმენების ვასალობაზე უარი განაცხადა და ართუქიდების სიუზერანობა აღიარა, ვისთან ერთადაც ის ჩართული იყო საქართველოს სამეფოსა და ჯვაროსნების წინააღმდეგ გამართულ ბრძოლებში, მათ შორის აღსანიშნავია 1119 წლის სარმადის ბრძოლა, სადაც როჟერ სალერნოელი დაიღუპა და 1121 წლის დიდგორის ბრძოლა. 1124 წელს, შაჰარმენებმა ალყაში მოაქციეს ბითლისი, მაგრამ ქალაქის აღების მცდელობა წარუმატებლად დასრულდა. მოგვიანებით ართუქიდების ჰასანკეიფის განშტოებამაც უშედეგოდ სცადა ბითლისის დაპყრობა. 1134 წელს, მოსულის ზენგიდებმა თუღანი ტყვედ ჩაიგდეს და გამოსასყიდის სანაცვლოდ გაანთავისუფლეს. 1137 წელს თუღანი გარდაიცვალა და ტახტზე მისი მემკვიდრე ჰუსამ-ად-დინ კურდი ავიდა. მის მმართველობას უკავშირდება ქალაქი დვინის დაპყრობა. 1143 წელს კურდის სიკვდილის შემდეგ დილმაჩიდების სამთავრო სტაგანციის გზას დაადგა. 1144 წელს სამთავრო ზენგიდების ვასალი გახდა. 1162 წელს დვინი გიორგი III-მ დაიპყრო. ეს პერიოდი სალთუკიდებთან და შედადიანებთან ერთად საქართველოს სამეფოსა და მოგვიანებით აიუბიდების წინააღმდეგ ომებით ხასიათდება. 1192 წლისთვის სამთავრო მხოლოდ ქალაქ არზანს და მის მიმდებარე ტერიტორიას მოიცავდა. 1229 წლიდან სამთავრო ხვარაზმშაჰის გავლენის ქვეშ ექცევა. ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-03. ციტირების თარიღი: 2019-02-03. ↑ Prof.Yaşar Yücel-Prof Ali Sevim:Türkiye tarihi Cilt I, AKDTYKTTK Yayınları, 1991, pp 160
თამარინდი

თამარინდი (ლათ. Tamarindus indica) — ტანმაღალი (30-40 მ), გაშლილვარჯიანი ხე პარკოსანთა ოჯახისა (ცეზალპინიისებრთა ქვეოჯახი). აქვს ფრთისებრ დაყოფილი ფოთლები და მტევნებად შეკრებილი მოყვითალო ყვავილები. ნაყოფი 20 სმ-მდე სიგრძის პარკია, სამშობლოდ მიიჩნევენ ტროპიკულ აზიას, ვარაუდობენ ტროპიკულ აფრიკასაც. კულტივირებულია ტროპიკებში, უმთავრესად ინდოეთში. მის მომჟავო წვნიან ნაყოფს იყენებენ მედიცინასა და საკონდიტრო წარმოებაში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 580.
ჩუბუკოღულარები

ჩუბუკოღულარები (თურქ. Çubukoğulları Beyliği) — მცირე სამთავრო (ბეილიქი), რომელიც 1085 წლიდან 1178 წლამდე არსებობდა აღმოსავლეთ ანატოლიაში (დღევამდელი თურქეთი). 1071 წელს მანასკერტის ბრძოლაში სელჩუკების მიერ ბიზანტიის იმპერიის დამარცხების შედეგად, გამარჯვებული თურქმანული ტომები, მათი სარდლების მეთაურობით ანატოლიაში დასახლდნენ. ჩუბუკი ერთ-ერთი სარდალი იყო, რომელსაც ხარფუთის (დღევანდელი ელაზიღი) აღება დაევალა. მან დავალებას წარმატებით გაართვა თავი და პარალელურად მიმდებარე ტერიტორიების დაპყრობაც გააგრძელა. ჩუბუკმა ამ ტერიტორიებზე საკუთარი სამთავრო დააარსა და სელჩუკთა მფარველობა აღიარა. მისი სმთავრო პალუ, ჩემიშგეზეკს და ეღინს (დღევანდელი ქემალიე) მოიცავდა. 1092 წელს ჩუბუკი გარდაიცვალა და ტახტი მისმა მემკვიდრე მეჰმედმა დაიკავა. მეჰმედი სამთავროს 1112/13 წლამდე მმართავდა, ამ უკანასკნელის გარდაცვალების შემდეგ კი სამთავრო ართუქიდების სამფლობელოს შეუერთდა. ↑ An essay about the history of Elazığ დაარქივებული July 10, 2011, საიტზე Wayback Machine. ↑ Çemişgezek Mayor's page (თურქული) დაარქივებული April 7, 2010, საიტზე Wayback Machine.
ნორმანთა მიერ ინგლისის დაპყრობა

ნორმანთა მიერ ინგლისის დაპყრობა — ნორმანი ფეოდალების შეჭრა ინგლისში ნორმანდიის ჰერცოგ უილიამ დამპყრობლის მეთაურობით 1066 წელს. საბაბად გამოიყენეს უილიამის პრეტენზიები ინგლისის სამეფო ტახტზე, რომელიც ეფუძვნებოდა ამ წლის დასაწყისში გარდაცვლილ ანგლო-საქსონ მეფესთან, ედუარდ აღმსარებელთან ნათესაობას. ნორმანდიელი ბარონების გარდა, შეჭრაში მონაწილეობას იღებდნენ საფრანგეთის სხვადასხვა მხარის ფეოდალები. მათ იალქნიანი გემებით გადალახეს ლა-მანშის სრუტე და 28 სექტემბერს ინგლისის სამხრეთ სანაპიროზე გადასხდნენ. გადამწყვეტი ბრძოლა უილიამისა და ახალი მეფის, ჰაროლდ გოდვინსონის ჯარებს შორის 14 ოქტომბერს გაიმართა ჰასტინგსთან. ბრძოლის შედეგი ნორმანდიულმა კავალერიამ გადაწყვიტა, რომელმაც მოწინააღმდეგის ქვეითი ჯარის დიდი ნაწილი გაანადგურა. თავად ჰაროლდი ბრძოლის ველზე დაეცა. 25 დეკემბერს უილიამი ანგლო-საქსონთა მეფედ ეკურთხა. ნორმანთა შეჭრა ინგლისში 1066 — სტატია დიდი საბჭოთა ენციკლოპედიიდან (რუსული)
ინალიდები

ინალიდები (თურქ. İnaloğulları ან Yinaloğulları) — მცირე სამთავრო (ბეილიქი), რომელიც 1098 წლიდან 1183 წლამდე არსებობდა. მდებარეობდა აღმოსავლეთ ანატოლიაში (დღევანდელი თურქეთი) და მოიცავდა ამიდის (დიარბაქირი) მიმდებარე ტერიტორიებს. 1092 წელს სელჩუკთა იმპერიის სულთანი მელიქ-შაჰი გარდაიცვალა, რასაც შინა არეულობები მოჰყვა და შედეგად, იმპერიას დასავლეთ პროვინციები გამოეყო. ამ დროს ქალაქ ამიდას (დიარბაქირი) სადრი განაგებდა. მან წარმატებით მოიგერია ყველა ის თურქმანი სარდალი, რომელმაც ამიდის აღება სცადა. 1096 წელს სადრი გარდაიცვალა და ტახტზე მისი მემკვიდრე ინალი ავიდა, რომელმაც სამთავროს დამოუკიდებლობა გამოაცხადა, თუმცა მისი მმართველობა ძალიან მოკლე აღმოჩნდა. ინალის მემკვიდრე იბრაჰიმი იძულებული გახდა უფრო ძლიერი მეზობლის სიუზერანობა ეღიარებინა, თავდაპირველად ასეთები იყვნენ: დამასკოს სელჩუკთა დინასტია, შემდეგ სელჩუკთა იმპერია, შემდეგ რუმის სასულთნო (1105) და საბოლოოდ შაჰარმენები (1109). 1110 წელს ტახტზე ილ-ალდი ადის, რომლის მმართველობის დროს ინალოღულარები შედარებით გაძლიერდნენ. მან შაჰარმენების მიმდებარე ტერიტორიები დაიკავა და 1124 წელს ისმაილიზმის (რელიგიური სექტა) მიმდევრების წინააღმდეგაც გაილაშქრა. 1133 წელს სამთავროს სამხრეთიდან ახლად შექმნილმა ზენგიდთა დინასტიამ შეუქმნა საფრთხე, რომლის ამირა ზანჯიმ, მარდინის ართუქიდ ამირა ჰასამ-ად-დინ თიმურთაშთან ერთობლივად დალაშქრა და მოარბია ინალიდების სამთავრო და ქალაქი ამიდაც ალყაში მოაქცია, მაგრამ 1134 წელს იძლებული გახდა ალყა მოეხსნა. 1142 წელს ილ-ალდის სიკვდილის შემდეგ ძალაუფლება ფაქტობრივად სამთავროს ვეზირ მუედინ ნისანოღლუს ხელში აღმოჩნდა. 1151 წელს, მარდინის ართუქიდმა ამირა თიმურ-თაშმა საბოლოოდ მაინც შეძლო ამიდის დაპყრობა. ჰასანქეიფის ართუქიდების ამირა, ნურ ად-დინმა სალადინს მოსულის ამირის მასუდ I-ის წინააღმდეგ დახმარება აღუთქვა, იმ პირობით თუ ის ქალაქ ამიდას მიიღებდა. მოკავშირებმა ერთიანი ძალებით ალყაში მოაქციეს ქალაქი და 1183 წლის, 9 მაისს ის ნურ ად-დინის სამფლობელო გახდა.
არქიტექტორთა საერთაშორისო კავშირი

არქიტექტორთა საერთაშორისო კავშირი (ინგლ. International Union of Architects, UIA) — საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაცია, რომელშიც ამჟამად 124 ეროვნული არქიტექტურული სექტორი და მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნიდან მილიონზე მეტი არქიტექტორია გაწევრიანებული. 1946 წლის სექტემბერს, ლონდონში, გაიმართა არქიტექტორთა საერთაშორისო შეხვედრა, მათ შორის საბჭოთა კავშირის დელეგატებიც იყვნენ. ამ შეხვედრაზე, გადაწყდა „არქიტექტორთა საერთაშორისო კავშირის“ შექმნა. ორგანიზაცია ოფიციალურად დარეგისტრირდა ქალაქ ლოზანაში (შვეიცარია) 1948 წელს. დიდი საბჭოთა ენციკლოპედიის მონაცემებით, ორგანიზაციის მიზანი ხალხისთვის ხელსაყრელი საცხოვრებელი პირობების შექმნა, ძეგლების, არქიტექტურული ნაგებობების მხატვრული ფუნქციების და საინჟინრო თვისებების გასაუმჯობესებლად ბრძოლა იყო. UIA-ის უმაღლესი ორგანოა გენერალური ასამბლეა, რომელიც ორ წელიწადში ერთხელ იკრიბება. გენერალური ასამბლეა ირჩევს UIA-ს აღმასრულებელ კომიტეტს. UIA-ს იუნესკოსთან და გაერთიანებული ერების ორგანიზაციასთან აქვს საკონსულტაციო სტატუსი და მუდმივი კონტაქტი მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციასთან. არქიტექტორთა საერთაშორისო კავშირის ამჟამად მოქმედი (2021-2023) პრეზიდენტი მექსიკელი ხოსე ლუის კორტესია. UIA გენერალური სამდივნო მდებარეობს პარიზში (საფრანგეთი). მსოფლიო არქიტექტურის დღე საქართველოს არქიტექტორთა კავშირი ოფიციალური საიტი ↑ 1 ОКТЯБРЯ - ВСЕМИРНЫЙ ДЕНЬ АРХИТЕКТУРЫ
ნარიშკინ-შუვალოვების სასახლე

ნარიშკინ-შუვალოვების სასახლე (რუს. Дворец Нарышкиных-Шуваловых) — XIX საუკუნის არქიტექტურული ძეგლი სანქტ-პეტერბურგში. მდებარეობს მდინარე ფონტანკის სანაპიროზე. შენობა ტიპიურია ეკლექტიკის არქიტექტურული სტილისთვის, თუმცა შეიცავს კლასიციზმისა და ნეორენესანსის ნიშნებსაც. სასახლე თავის თანამედროვე სტილში შენდებოდა რამდენიმე ეტაპად. სასახლის მარცხენა ნაწილი ააგეს ვორონცოვებმა 1780-იან წლებში უცნობი არქიტექტორის პროექტის მიხედვით. მარჯვენა ფლიგელი ძველ შენობას მიაშენეს 1821-1822 წლებში, სასახლის ამ ნაწილის ახალი მფლობელის დიმიტრი ნარიშკინის დაკვეთით (სავარაუდოდ, კარლ როსის პროექტის მიხედვით). დიმიტრი ნარიშკინის შვილმა ემანუილმა უძრავი ქონება მიყიდა თავის ბიძაშვილ ლევ ნარიშკინს, რომლის მიერაც მოხდა შიდა სათავსოების რეკონსტრუქცია (არქიტექტორი ბერნარ დე სიმონი). 1844-1849 წლებში სასახლის შენობის ორივე ნაწილი გაერთიანდა ერთიანი ფასადით (არქიტექტორი ნიკოლოზ ეფიმოვი). 1846 წლიდან სასახლის მფლობელი გახდა სოფია ნარიშკინა და მისი მეუღლე პეტრე პავლეს ძე შუვალოვი, შემდეგ მათი შვილი და რძალი. ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ 1925 წლამდე მასში განთავსებული იყო აზნაურთა ყოფის ამსახველი მუზეუმი. საბჭოთა პერიოდში სასახლეს არაერთხელ შეუცვალეს დანიშნულება. მის კედლებში განათავსეს ფოსტის სახლი, ტექნიკის სახლი, ხოლო 1965 წლის შემდეგ საზღვარგარეთის ქვეყნების ხალხებთან მეგობრობისა და მშვიდობის სახლი. 2001 წელს შენობის წინ ფონტანკის სანაპიროს აღმართში დადგეს სამახსოვრო ძეგლი „ბლოკადის ყინულჭრილი“. 2006 წლიდან მიმდინარეობდა სასახლის რესტავრაცია. 2013 წლის 19 ნოემბერს შენობაში ოფიციალურად გახსნეს ფაბერჟეს მუზეუმი. Авгуль Л. Н., Крылова А. В. Дворец Нарышкиных-Шуваловых. — СПб: ООО "Алмаз", 1996. — 192 с. — (Знаменитые здания Санкт-Петербурга). — 5000 экз. Зодчие Санкт-Петербурга. XIX — начало XX века / сост. В. Г. Исаченко; ред. Ю. Артемьева, С. Прохватилова. — СПб.: Лениздат, 1998. — 1070 с. — ISBN 5-289-01586-8. Мосякин А. Г. Жемчужное ожерелье Санкт-Петербурга. Дворцы, восставшие из пепла. СПб.: Паритет, 2014. Гл. 20. –– ISBN 978-5-93437-405-2.
მსოფლიო არქიტექტურის დღე

მსოფლიო არქიტექტურის დღე (ინგლ. World Day of Architecture) — საერთაშირისო არქიტექტურული შედევრების არქიტექტორთა და მოყვარულთა  დღესასწაული. ყოველწლიურად ოქტომბრის პირველ დღეს აღინიშნება. 1946 წლის სექტემბერში, დიდი ბრიტანეთის დედაქალაქ ლონდონში გაიმართა არქიტექტორთა საერთაშორისო შეხვედრა, მათ შორის საბჭოთა კავშირის დელეგატებიც იყვნენ. ამ შეხვედრაზე ერთხმად გადაწყდა, ახალი ორგანიზაციის — არქიტექტორთა საერთაშორისო კავშირის ჩამოყალიბება. ამჟამად მას აქვს დაახლოებით 124 ეროვნული სექტორი, რომლის წევრიც მილიონზე მეტი არქიტექტორია. 1985 წელს, არქიტექტორთა საერთაშორისო კავშირის სხდომაზე გადაწყდა, რომ მსოფლიო არქიტექტურის დღე აღენიშნათ ივნისის პირველ ორშაბათს. თუმცა 1996 წელს, ესპანეთის ქალაქ ბარსელონაში, მე-20 გენერალურ ასამლეაზე არქიტექტორთა კავშირმა მიიღო გადაწყვეთილება ამ დღის შეცვლაზე და ოქტომბრის პირველ ორშაბათზე გადატანაზე, რადგან ეს დღე გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის პატრონაჟით აღინიშნება, როგორც მსოფლიო საბინაო დღე (მსოფლიო ჰაბიტატის დღე). არქიტექტორთა საერთაშორისო კავშირი მსოფლიო ჰაბიტატის დღე World day of Architecture 2009
ბირგიტ ფიშერი

ბირგიტ ფიშერი (გერმ. Birgit Fischer; დ. 25 თებერვალი, 1962) — გერმანელი ნიჩბოსანი, მოიგო 8 ოლიმპიური ოქროს მედალი ექვს სხვადასხა თამაშებზე. იყო ოლიმპიადის ყველაზე ახალგაზრდა და ასაკოვანი ჩემპიონი კანოეში (ასაკი 18 და 48). 2004 წელს იგი გახდა გერმანიის წლის საუკეთესო სპორტსმენი ქალი. ფიშერი ბრანდენბურგში, მაშინდელ აღმოსავლეთ გერმანიაში დაიბადა. იგი ვარჯიშობდა პოტსდამის სპორტულ კლუბში. 1991 წელს მან დაასრულა ლაიფციგის უნივერსიტეტის სპორტის მეცნიერებების ფაკულტეტი, ხოლო მოგვიანებით პოტსდამის უნივერსიტეტი. ბირგიტი მუშაობდა ფიზიკური აღზრდის ინსტრუქტორად, ასევე მუშაობდა მწვრთნელად გერმანიის კანოეს ფედერაციაში. ფიშერი 1984-1993 წლებში დაქორწინებული იყო იორგ შმიტთან, სეულის 1988 წლის ზაფხულის ოლიმპიადის ვერცხლის მედალოსანთან. იგი ცხოვრობს ბრანდენბურგში მათ ორი შვილთან ერთად. 1999 წელს მან მონაწილეობა მიიღო ევროპარლამენტის არჩევნებში თავისუფალი დემოკრატიული პარტიის სიით, თუმცა წარუმატებლად. ფიშერის ძმისშვილი, ფანი ფიშერი, მონაწილეობდა 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე პეკინში და ოლიმპიური ჩემპიონი გახდა კანოეში. ფიშერის ძმა ფრანკმა 1981 და 1986 წლებში მსოფლიო ჩემპიონატების ცხრა მედალი მოიგო.  1978-2005 წლებში მან ასევე მოიგო 38 მედალი კანოეს მსოფლიო ჩემპიონატიდან მათ შორის 28 ოქრო. 2011 წელს, კატალინ კოვაჩი, უნგრეთიდან, გახდა ის სპორტსმენი რომელმაც გააუმჯობესა ეს შედეგი.  ↑ Birgit Fischer-Schmidt https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/fi/birgit-fischer-schmidt-1.html დაარქივებული 2020-04-17 საიტზე Wayback Machine. ↑ 2.0 2.1 Birgit Fischer - German http://www.worldpaddleawards.com/organisation/birgit-fischer-german ↑ Historical Dictionary of the Olympic Movement
მთისძირი (გარდაბნის მუნიციპალიტეტი)

მთისძირი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის გარდაბნის მუნიციპალიტეტში, კრწანისის თემში. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019.