laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ბარბარა ზაპოლია

ბარბარა ზაპოლია (უნგრ. Szapolyai Borbála, პოლ. Barbara Zápolya; დ. 1495 — გ. 2 ოქტომბერი, 1515) — ზაპოლიების დინასტიის წარმომადგენელი. უნგრეთის მეფე იან I ზაპოლიას უმცროსი და. პოლონეთისა და ლიტვის დედოფალი 1512-15 წლებში როგორც სიგიზმუნდ I-ის პირველი ცოლი. ბარბარა დაიბადა 1495 წელს ტრენჩინში, თანამედროვე სლოვაკეთის ტერიტორიაზე, თუმცა იმხანად უნგრეთის ძლევამოსილ სამეფოში. იგი იყო უნგრეთის პალატინ იშტვან ზაპოლიასა და ტეშენის პრინცესა იადვიგა ციშინსკას ასული. მისი ოჯახი უნგრეთის ყველაზე ძლევამოსილი და მდიდარი გვარის წარმომადგენელი იყო მეფის შემდეგ და გასაკვირი არცაა, რომ შემდგომში მისი ძმა იანი ჰაბსბურგებს ეცილებოდა ტახტში. 1512 წლის 8 თებერვალს ბარბარა ცოლად შერთეს პოლონეთისა და ლიტვის მეფე სიგიზმუნდ I-ს. ამავე დღეს, ვაველის კათედრალში შედგა მისი დედოფლად კორონაცია. ამის შემდეგ იგი სიგიზმუნდთან ერთად დასახლდა კრაკოვის სამეფო კარზე. ქორწინების დროს, 1512 წელს სიგიზმუნდ I აქტიურად იყო ჩაბმული რუსეთის წინააღმდეგ ომებში. მისი ქვეყანაში არ ყოფნისას სახელმწიფოს დედოფალი ბარბარა მართავდა, რომლის რეზიდენციადაც ვილნიუსი იქცა, თუმცა ქმრის დაბრუნებისთანავე კრაკოვს უბრუნდებოდა. ქორწინებიდან ერთ წელიწადში ბარბარამ გოგონა გააჩინა, რომელსაც სიგიზმუნდმა თავისი დის პატივსაცემად იადვიგა დაარქვა. 1515 წლის 2 ოქტომბერს ახალგაზრდა დედოფალი მეორე მშობიარობას გადაჰყვა. მან კვლავ გოგონა გააჩინა, სახელად ანა, რომელიც 5 წლის ასაკში დაიღუპა. მისი გარდაცვალებით სიგიზმუნდმა უნგრეთი, როგორც მოკავშირე დაკარგა, ამიტომაც მემკვიდრის გასაჩენად და ახალი მოკავშირის შესაძენად მან მეორე ქორწინება მოისურვა. 1518 წელს სიგიზმუნდმა ცოლად შეირთო მილანის ჰერცოგის ასული და ნეაპოლის მეფის დის შვილი ბონა სფორცა, რომელთანაც მრავალი შვილი შეეძინა. 1515 წელს, ბარბარას გარდაცვალების შემდეგ სიგიზმუნდმა იგი ვაველის კათედრალში ღირსეულად დაკრძალა. ამ ამბიდან ათი წლის თავზე, 1526 წელს ოსმალებმა ბრძოლაში მოკლეს უნგრეთის მეფე ლაიოშ II, რომლის შემდეგაც უნგრეთის მეფე ბარბარას ძმა, იან I ხდება. Duczmal, Małgorzata (2012). Jogailaičiai. Translated by Birutė Mikalonienė; Vyturys Jarutis. Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos centras. ISBN 978-5-420-01703-6.
ახალი ძალა

„ახალი ძალა“ — ორკვირეული ჟურნალი, ეროვნულ-დემოკრატიული ახალგაზრდობის მთავარი კომიტეტის პერიოდული ორგანო. ჟურნალის დასათაურება და მიზანდასახულობა ნათლადაა ახსნილი მიხეილ ხერხეულიძის წინასიტყვაობაში. ავტორი საუბრობს საქართველოში შექმნილ მძიმე ეკონომიკურ და პოლიტიკურ მდგომარეობაზე და იმედის თვალით შეჰყურებს ახალგაზრდა პოლიტიკოსთა ერთობას, „ლამაზ ჭაბუკს“, რომელიც არსებული ვითარების შეცვლას შეძლებს და ქვეყანას კრიზისული სიტუაციიდან გამოიყვანს. წერილში ნათქვამია, რომ ამ დიდი მიზნის მისაღწევად ახალ პოლიტიკურ ძალას საკუთარი პერიოდული ორგანო დაეხმარება. პროფილიდან გამომდინარე, ჟურნალი უპირატესობას ანიჭებს პოლიტიკურ თემატიკას და ყურადღებას ამახვილებს ქართულ პოლიტიკურ ველზე არსებული პარტიებისა და პოლიტიკური დაჯგუფებების საქმიანობაზე. გამოცემაში გვხვდება მსგავსი შინაარსის არაერთი პუბლიკაცია. მათ შორისაა ფსევდონიმით „მ. კ-ლი“ ხელმოწერილი სტატია „ახალი ძალა“, რომელშიც საუბარია საქართველოში მოქმედ ორ მთავარ მეტოქე პოლიტიკურ ძალაზე — სოციალ-დემოკრატიულ და ეროვნულ დემოკრატიაზე, მათ მსოფლმხედველობრივ თავისებურებებზე. ავტორი ერის გამაერთიანებელ ძალად სწორედ ახალ პოლიტიკურ ერთობას მიიჩნევს. გ. ფერაძის წერილში „მთლიანი საქართველო“ ყურადღება გამახვილებულია ეროვნულ-დემოკრატიულ პარტიაზე, მის ამოცანებსა და მიზნებზე. სოციალ-დემოკრატიული პარტიის კრიტიკასა და პარტიული დიფერენციაციის საკითხებს ეძღვნება ვ. მერკვილაძის „პოლიტიკური შენიშვნები“ და სხვ. პოლიტიკური სტატიების გარდა, ჟურნალი გარკვეულ ადგილს უთმობს კულტურის, ხელოვნებისა და განათლების საკითხებს. საყურადღებოა მიხ. კიაზაშვილის „დრამატული ხელოვნება და ახალი მსახიობი“, სადაც ავტორი თეატრალურ ცხოვრებაში არსებულ სირთულეებზე მიაპყრობს მკთხველის ყურადღებას. თბილისში უნივერსიტეტის გახსნას ეხმაურება წერილი „აწმყო მომავლის ხიდია“, რომელშიც ავტორი, ფსევდონიმით „გოგლი“, ქვეყნისთვის უნივერსიტეტის უდიდეს მნიშვნელობაზე საუბრობს. ჟურნალში იბეჭდება გრ. მეგრელიშვილის ლექსი „საგალობელი“. ეს ერთადერთი მხატვრული ტექსტია, რომელიც ჟურნალის ამ ნომერში დაისტამბა. ჟურნალში ჭარბადაა წარმოდგენილი ინფორმაციული მასალა - მოკლე ცნობები როგორც პარტიული, ისე ზოგადად ქვეყნის ცხოვრებიდან; გვხვდება შეტყობინებები საერთაშორისო ვითარების შესახებ. მაგალითად, ამ მიზანს ემსახურება რუბრიკა: „გერმანია-ოსმალეთის ამბები“. მთლიანობაში, „ახალი ძალა“ ამართლებს თავის ამოცანას და დამფუძნებელი პოლიტიკური ძალის ინტერესებს ემსახურება. შამილიშვილი მ., საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 49.
ბუდუხური ენა

ბუდუხური ენა (თვითდასახელება: Будад мез / budad mez) — ნახური-დაღესტნური ენათა ოჯახის ლეზგიური ჯგუფის, შაჰდაღის ქვეჯგუფის უმწერლობო ენა. გავრცელებულია ძირითადად სოფელ ბუდუხში. ბუდუხური ენის ბგერითი სისტემა წარმოგვიდგენს იბერიულ-კავკასიური ენებისათვის დამახასიათებელ საერთო ვითარებას. აქვს ხმოვანი ჷ, აგრეთვე უმლაუტიზებული (ზოგჯერ უ თანხმოვნის გავლენით) და ფარინგალიზებული ხმოვნები. გრძელი და მოკლე ხმოვნების დაპირისპირება არ დასტურდება. ფონეტიკური პროცესებიდან აღსანიშნავია ხმოვანთა ჰარმონია. სახელს აქვს ბრუნვის კატეგორია. გამოიყოფა 7 ძირითადი ბრუნვა (სახელობითი, ერგატივი, ნათესაობითი I, მიცემითი II, მოქმედებითი, „კუთვნილებითი“) და ლოკატიურ ბრუნვათა ფორმები. არსებითი სახელის მრავლობითი რიცხვი იწარმოება აგლუტინაციის წესით. სახელი განარჩევს 3 (ისტორიულად — 4) კლასს. ზმნაში მხოლობით რიცხვში ვლინდება 4 კლასი, ოღონდ კლასთა ექსპონატები ხშირად ემთხვევა ერთმანეთს (ერთიანდება I და II ან III და IV კლასი). მრავლობით რიცხვში ჩვეულებრივ 2 ფორმაა (ერთი — I-II, მეორე — III-IV კლასისა). უღვლილება კლასოვანია (პირის კატეგორია არ გააჩნია): გარდაუვალ ზმნაში აღინიშნება სუბიექტის, გარდამავალში — პირდაპირი ობიექტის კლასი (ორსავე შემთხვევაში სახელობითი ბრუნვაა გამოყენებული). ჩამოყალიბებულია დრო-კილოთა სისტემა. დასტურდება აბსულუტივის ფორმები. წარმოდგენილია წინადადების 3 კონსტრუქცია: ნომინატიური, ერგატიული, დატიური. ვ. ფანჩვიძე, ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 489.
ელიზაბეთ ავსტრიელი

ელიზაბეთ ავსტრიელი შეიძლება იყოს: ელიზაბეთ ავსტრიელი — გერმანიის მეფე ალბრეხტ I-ის ასული, ლოთარინგიის ჰერცოგ ფრიდრიხ IV-ის მეუღლე; ელიზაბეთ ავსტრიელი — გერმანიის მეფე ალბრეხტ II-ის ასული, პოლონეთისა და ლიტვის მეფე კაზიმირ IV-ის მეუღლე; ელიზაბეთ ავსტრიელი — საღვთო რომის იმპერატორ ფერდინანდ I-ის ასული, პოლონეთისა და ლიტვის მეფე სიგიზმუნდ II ავგუსტის მეუღლე; ელიზაბეთ ავსტრიელი — საღვთო რომის იმპერატორ მაქსიმილიან II-ის ასული, საფრანგეთის მეფე შარლ IX-ის მეუღლე; ელიზაბეთ ავსტრიელი — ავსტრია-უნგრეთის იმპერატორ კარლ I-ის ასული, ლიხტენშტაინის პრინც ჰაინრიხ I-ის მეუღლე;
დროებითი საგანგებო სასამართლო

საქართველოს ეროვნულმა საბჭომ 1918 წლის 20 სექტემბერს „რესპუბლიკის დროებითი საგანგებო სასამართლოს“ შესახებ დებულება დაამტკიცა. საგანგებო სასამართლო სამხედრო სასამართლოს ფუნქციებს ასრულებდა. ეს იყო „დროებითი“ სასამართლო ინსტანცია, ვინაიდან, ნაფიც-მსაჯულთა ინსტიტუტის შემოღების შემდგომ, მისი ფუნქციები ნაფიც-მსაჯულთა იურისდიქციაში მოექცა. დებულებით განისაზღვრა მოსამართლეთა არჩევისა და სასამართლოში საქმის წარმოების წესები. საგანგებო სასამართლოს შემადგენლობაში შედიოდნენ: თავმჯდომარე, მისი მოადგილე და 5 წევრი. მათ თანამდებობაზე ნიშნავდა საქართველოს მთავრობა. სასამართლო ყველა საკითს ხმების უმრავლესობით წყვეტდა. დროებითი საგანგებო სასამართლოს გადაწყვეტილების გასაჩივრება დასაშვები იყო საკასაციო წესით საქართველოს რესპუბლიკის უმაღლეს სასამართლოში (მის დაარსებამდე კი სასამართლო პალატაში). სამხედრო სასამართლოს საქმისწარმოების წესდების მიხედვით, საგანგებო სასამართლოს სასიკვდილო განაჩენის გამოტანის უფლება ჰქონდა. საქართველოს პარლამენტის 1919 წლის 31 იანვრის კანონით გაფართოვდა საგანგებო სასამართლოს უფლებამოსილება. კერძოდ, კანონის პირველი მუხლის მიხედვით, ნაფიც-მსაჯულთა სასამართლოს შემოღებამდე თანამდებობის პირთა და მოხელეთა მიერ ჩადენილი დანაშაულობანი დროებით საგანგებო სასამართლოს დაექვემდებარა. მწვავე დებატები გამოიწვია საკონსტიტუციო კომისიის 1919 წლის 8 იანვრის სხდომაზე საკითხმა — უნდა ყოფილიყო თუ არა დროებითი და საგანგებო სასამართლოს არსებობა კონსტიტუციურად გარანტირებული. „სასამართლოს“ შესახებ დებულება წარმოდგენილი იყო გ. ნანეიშვილის მიერ. მისი მე-3 მუხლი ასეთი შინაარსის იყო: რ. არსენიძე მხარს უჭერდა კონსტიტუციაში საგანგებო სასამართლოების შესახებ ნორმის არსებობას. ის მიუთითებდა: პ. საყვარელიძეც დაეთახნმა ამ მოსაზრებას და იქვე განაცხადა: ს. ჯაფარიძე დაეთანხმა საყვარელიძეს და აღნიშნა: . მან იმავე სხდომაზე წარმოადგინა მუხლის ახალი რედაქცია: ს. ჯაფარიძის ეს მოსაზრება ერთხმად იქნა მიღებული. თუმცა კონკრეტული ჩანაწერი დროებითი საგანგებო სასამართლოს შესახებ 1921 წლის კონსტიტუციაში არ გვხვდება. ბუნდოვანია მისი 43-ე მუხლი, რომელიც პირის „სამხედრო სამართალში“ მიცემაზე საუბრობს და არ მიუთითებს, თუ რომელ სასამართლოს გულისხმობს კანონმდებელი: ამბოხებისა ან ომის დროს, პარლამენტს უფლება აქვს დროებით შეაჩეროს მთელს რესპუბლიკაში, ან რომელსამე მის ნაწილში იმ უფლებათა გარანტია, რომელიც აღნიშნულია შემდეგ მუხლებში: 19, 22, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 32, 33 და 38, ომის დროს კი 21 მუხლშია ღნიშნული გარანტიაც იმ პირობით, რომ სამხედრო სამართალში მიცემა შესაძლებელია მხოლოდ მოქმედი ჯარის მიერ დაკავებულ ტერიტორიაზე. თუ პარლამენტი შეკრებილი არ არის, მთავრობას შეუძლია თავის პასუხისმგებლობით შეაჩეროს ზემოაღნიშნულ გარანტიათა მოქმედება, მხოლოდ დაუყოვნებლივ უნდა მოიწვიოს პარლამენტი და თავის დადგენილება წარუდგინოს. ქანთარაია ბ., საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 130.
ერთა ლიგის საქართველოს ასოციაცია

ერთა ლიგის საქართველოს ასოციაცია — საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ერთა ლიგაში გაწევრიანებისთვის შექმნილი საზოგადოება, რომლის მიზანი იყო ამ საკითხის პოპულარიზება. დაარსდა ქალაქ ტფილისში 1919 წლის 7 დეკემბერს. ასოციაციის პრეზიდენტი ლ. ლომთათიძე, ვიცე-პრეზიდენტი — ვახტანგ ღამბაშიძე. გამგეობის წევრები: გიორგი ლასხიშვილი, რაჟდენ არსენიძე, პეტრე საყვარელიძე, გიორგი გვაზავა, გრიგოლ ვეშაპელი. ასოციაციის წარმომადგენლები ერთა ლიგის ბრიუსელის კონგრესზე იყვნენ კარლო ჩხეიძე და ზურაბ ავალიშვილი. ასოციაცია საგანგებო მანდატით აღჭურვილ პირთა მეშვეობით პირდაპირ ურთიერთობას ამყარებდა ერთა ლიგის სხვადასხვა მოქმედ სტრუქტურებთან. ერთა ლიგის ქართული ასოციაციის ძალისხმევით, 1920 წლის 12-16 ოქტომბერს მილანში გამართულ ერთა ლიგის საერთაშორისო ასოციაციების მეოთხე კონგრესზე საქართველოს საკითხი სერიოზული მსჯელობის საგანი გახდა. კონგრესზე ერთა ლიგის საქართველოს ასოციაცია ერთხმად იქნა მიღებული ერთა ლიგის მსოფლიო ასოციაციის წევრად. ამ პოლიტიკური წარმატების შემდეგ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობამ კიდევ უფრო გაააქტიურა მოღვაწეობა ერთა ლიგის სრულუფლებიანი წევრობის მოსაპოვებლად. საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის შემდგომ დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობამ ემიგრაციაში გააგრძელა საერთაშორისო ასპარეზზე მუშაობა საქართველოს საკითხის პოპულარიზაციის მიზნით. 1934 ინგლისში გაიმართა ერთა ლიგის დამხმარე ასოციაციის საერთაშორისო კონგრესი, რომელსაც დაესწრო მსოფლიოს მრავალი ქვეყნის დელეგაცია. საქართველოს დელეგაციაში შედიოდნენ ევგენი გეგეჭკორი, გიორგი გვაზავა და ანდრო გუგუშვილი. ერთ-ერთ სხდომაზე კონგრესმა განიხილა საქართველოს საკითხი. მოხსენება კონგრესს გიორგი გვაზავამ წარუდგინა. ის შეეხო იმ მომენტებს, რომელიც საქართველოს უფლებას აძლევდა, მოეთხოვა 1921 დაკარგული დამოუკიდებლობის აღდგენა. ერთა ლიგის დამხმარე ასოციაციის კონგრესმა დაადასტურა რუსეთის მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ოკუპაციისა და ანექსიის ფაქტი. ამასთან, კონგრესმა ერთა ლიგას მოუწოდა, საერთაშორისო სამართლის ნორმებიდან გამომდინარე, დახმარებოდა საქართველოს ქვეყანაში ნორმალური ვითარების აღსადგენად. კუპატაძე ბ., საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 139-140.
ალექსანდრე რაქვიაშვილი

ალექსანდრე რაქვიაშვილი (დ. 1 აგვისტო, 1943, ბალეი, რუსეთის სფსრ, სსრკ) — ქართველი კომპოზიტორი. ალექსანდრე რაქვიაშვილმა 1969 წელს დაამთავრა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია. 1969–1972 წლებში მუშაობდა საქართველოს ტელევიზიის საესტრადო ორკესტრის ხელმძღვანელად; 1973–1974 წლებში იყო ექსპერიმენტული თეატრ–სტუდია „მეტეხის“ მუსიკალური ხელმძღვანელი, 1973–1977 წლებში თბილისის გრიბოედოვის სახელობის თეატრის მუსიკალური ხელმძღვანელი; 1977–1980 წლებში იყო ამიერკავკასიის სასაზღვრო ოლქის წითელდროშოვანი ანსამბლის სამხატვრო ხელმძღვანელი; 1980 წლიდან კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ მუსიკალური რედაქტორი; მისი შემოქმედება ძირითადად შემოიფარგლება საესტრადო მუსიკით; დაწერილი აქვს: კამერულ-ინსტრუმენტული ნაწარმოებები – რონდო სიმებიანი ორკესტრისათვის (1963), სიუიტა სიმებიანი ორკესტრისათვის შ. რუსთაველის მიხედვით (1964), ოთხი პიესა სიმებიანი კვარტეტისათვის (1965), სონატა ფორტეპიანოსათვის (1966), ორი მინიატურა ნონეტისათვის (1967), ვარიაციები ხალხურ თემაზე ფორტეპიანოსათვის (1973); კამერულ-ვოკალური ნაწარმოებები – ორი რომანსი (1968), 12 საბავშვო სიმღერა (1970); საგუნდო ნაწარმოებები; საესტრადო ნაწარმოებები – სიუიტა საესტრადო ორკესტრისათვის (1972), საესტრადო საორკესტრო პიესები „მგზავრული“, „დღესასწაული სოფლად“, „ექო მთებში“, სიმღერები; მუსიკა დრამატული სპექტაკლების, მუსიკალური თეატრის, ბალეტი „პიგმალიონი“, 1973, ოპერეტა „სხვისი შვილების მამა“), კინოფილმების, რუსული და ქართული მოზარდმაყურებელთა თეატრების სპექტაკლების და ანიმაციური ფილმებისათვის. 1971 წლიდან იყო საბჭოთა კავშირის კომპოზიტორთა კავშირის წევრი. საქართველოს კომპოზიტორები: მეორე გამოცემა, გვ. 187, თბ., 1973; საქართველოს კომპოზიტორები და მუსიკისმცოდნეები, გვ. 314, თბ., 1984. ალექსანდრე რაქვიაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ოთარ ჭიაურელი

ოთარ მიხეილის ძე ჭიაურელი (დ. 27 იანვარი, 1917, თბილისი — გ. 11 თებერვალი 1966, იქვე) — ქართველი რეჟისორი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1961). ოთარ ჭიაურელი დაიბადა 1917 წელს რეჟისორ მიხეილ ჭიაურელის ოჯახში. მას ასევე ჰყავდა და სოფიკო ჭიაურელი და ძმა რეჟისორი რამაზ ჭიაურელი. დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია 1941 წელს. 1945 წლიდან მუშაობდა კინოში, ვ. მუჯირთან ერთად გადაიღო ანიმაციური ფილმი „ოქროს ბიბილო“. გადაღებული აქვს სამეცნიერო–პოპულარული და დოკუმენტური ფილმები: „ქართლის ბაღებში“ (1952), „რუსთავი“ (1953), „ამიერკავკასიის მუსიკალური გაზაფხული“ (1958), „სვეტიცხოველი“ (1960), „ჩვენი ნონა“ (1962), „აღბეჭდილი აზრი“ (1963), „კავკასიის მთები“ (1964) და „გარეჯის მღვიმეებში“ (1965) გარდაიცვალა 1966 წლის 11 თებერვალს 49 წლის ასაკში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 397. ოთარ ჭიაურელი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ოთარ ჭიაურელი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
განვითარების ბიოლოგია

განვითარების ბიოლოგია — თანამედროვე ბიოლოგიის განყოფილება, რომელიც ორგანიზმის ინდივიდუალური განვითარების (ონტოგენეზი) პროცესებს შეისწავლის. ამასთან, ონტოგენეზის ყველა ეტაპის შესწავლა ხორციელდება: დაბადებიდან სიკვდილამდე, და ასევე მოიცავს საწყის ეტაპებს (ჩანასახოვანი დო პრეჩანასახოვანი). ონტოგენეზის საწყის ეტაპებს ემბრიოლოგია იკვლევს. განვითარების ბიოლოგიის სპეციფიკა იმაში მდგომარეობს, რომ ის ფორმაწარმოშობის პროცესებს ოთხ განზომილებაში განიხილავს: არა მხოლოდ სივრცეში, არამედ დროშიც. თანამედროვე განვითარების ბიოლოგია შეისწავლის, სხვადასხვა ფომაწარმოშობის პროცესების მოლეკულურ, ბიოქიმიურ და გენეტიკურ მექანიზმებს, აქტიურად სწავლობს ჩანასახების სუბუჯრედულ და უჯრედული ორგანიზაციის თავისებურებებს. როგორც მეცნიერება, განვითარების ბიოლოგიამ ფორმირება XX საუკუნის შუა წლებიდან დაიწყო, მოლეკულური ბიოლოგიის, ემბრიოლოგიის და გენეტიკის მონაცემების საფუძველზე. ძირითადი პროცესი, რომელსაც ცხოველთა ემბრიონულ განვითარება მოიცავს არის: ემბრიონული ინდუქცია, მორფოგენეზი, უჯრედების დიფერენცირება, ზრდა და დროის ზოგადი კონტროლი, ევოლუციური განვითარების ბიოლოგის კვლევის პერიოდში. კვლევის ძირითადი მიმართულებები: ცხოველთა განვითარების ბოლოგია. მცენარეთა განვითარების ბოლოგია. ექსპერიმენტული ემბრიოლოგია. უჯრედების მოლეკულური ბიოლოგია. განვითარების გენეტიკური რეგულირება. დიფერენციაციის მოლეკულური მექანიზმები. განვითარების ბოლოგიის ახალი მეთოდების შემუშავება. ონტოგენეზის ციტოლოგიური საფუძვლები. გენების ფუნქციების რეგულირების მექანიზმების შესწავლა. პოსტტრანსლაციურ დონეზე უჯრედების დიფერენცირების მექანიზმების შესწავლა. ცალკეულ ორგანოთა ან მთლიანად ორგანიზმის ფორმად ჩამოყალიბების მექანიზმების შესწავლა. ორგანიზმში ზრდისა და სქესის ჩამოყალიბების მექანიზმების შესწავლა. რეგენერაციის პროცესების მექანიზმების შესწავლ. ორგანიზმის კლონირების პრობლემები. დაბერების მექანიზმების შესწავლა. მცენარეთა განვითარების გენეტიკა Gilbert, S. F. (2013). Developmental Biology. Sunderland, Mass.: Sinauer Associates Inc. Slack, J. M. W. (2013). Essential Developmental Biology. Oxford: Wiley-Blackwell. Wolpert, L. and Tickle, C. (2011). Principles of Development. Oxford and New York: Oxford University Press. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „განვითარების ბიოლოგია“ ვიკისაწყობში. Society for Developmental Biology Collaborative resources Developmental Biology - 10th edition Essential Developmental Biology 3rd edition
ლიანა ასათიანი

ლიანა ასათიანი (დ. 20 დეკემბერი, 1925/1926, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ — გ. 8 ივლისი, 2014) — ქართველი მსახიობი. საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი (1961). 1949 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. 1942–1943 წლებში მიხეილ ჭიაურელის ფილმში „გიორგი სააკაძე“ შეასრულა პირველი როლი (დედოფალი თეკლე). კინოში შესრულებული აქვს შემდეგი როლები: ციალა („ჭირვეული მეზობლები“, 1945), კამა („გაზაფხული საკენში“, 1950), ალექსანდრა ჯაფარიძე („მწვერვალთა დამპყრობნი“, 1952), მარინე ფერაძე („ჭრიჭინა“, 1954), ქეთევანი („ეთერის სიმღერა“, 1956), თავადის ქალი მაია („ერთი ცის ქვეშ“, 1961), დედოფალი გურანდუხტი („მაცი ხვიტია“, 1961), კოლონკელიძის მეუღლე („დიდოსტატის მარჯვენა“, 1969), ბიძინას დედა („სინათლე ჩვენს ფანჯრებში“, 1969), თინათინ მინდაძე („ლევან ხიდაშელი“, 1973), დედოფალი დარეჯანი („წიგნი ფიცისა“, 1983) და სხვ. იყო საქართველოს კინემატოგრაფისტთა შემოქმედებითი კავშირის წევრი. გარდაიცვალა 2014 წლის 8 ივლისს, 87 წლის ასაკში. დაკრძალულია დიდუბის პანთეონში. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 226. ლიანა ასათიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ლიანა ასათიანი [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია ლიანა ასათიანი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ↑ საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1961. №14. გვ. 412. ↑ გარდაიცვალა მსახიობი ლიანა ასათიანი. რადიო თავისუფლება (8 ივლისი, 2014). ციტირების თარიღი: 5 აპრილი, 2019.
ელენე ყიფშიძე

ელენე ყიფშიძე (დ. 5 თებერვალი, 1925, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ — გ. 1 აგვისტო, 2004) — ქართველი მსახიობი. საქართველოს სახალხო არტისტი (1973), ღირსების ორდენის კავალერი (1999). 1948 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტი. 1948 წლიდან იყო კოტე მარჯანიშვილის სახელობის სახელმწიფო თეატრის მსახიობი. ქმნიდა ჰეროიკულ დრამატულ და კომედიურ სახეებს, რომლებიც გამსჭვალული იყო დიდი შინაგანი სითბოთი, ადამიანურობით, გულწრფელობით, უშუალობით, მგზნებარე ტემპერამენტით, გამოირჩევა მუსიკალობითა და დიდი სცენური მომხიბვლელობით. მის მიერ შესრულებული როლებიდან აღსანიშნავია: ნუცკია (მ. მრევლიშვილის „ხარატაანთ კერა“), ლილი (ვ. გაბესკირიას „გაზაფხულის დილა“), ვიოლა (უ. შექსპირის „მეთორმეტე ღამე“), მაია (ვ. კანდელაკის „მაია წყნეთელი“), სონა, კეკელა („ძველი ვოდევილები“), ფოფია (კ. ბუაჩიძის „ეზოში ავი ძაღლია“), მაგდა (ო. ჩხეიძის „ვისია ვისი?!“), მარგო (ლ. როსებას „პრემიერა“) და სხვ. გადაღებულია ფილმებში: „ჩარი რამა“, „თოჯინები იცინიან“, „ბოდიში, თქვენ გელით სიკვდილი“, „ასი გრამი გამბედაობისათვის“ და სხვ. მონაწილეობდა რადიო და ტელეგადაცემებში. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები. გარდაიცვალა 2004 წელს 79 წლის ასაკში. დაკრძალულია დიდუბის პანთეონში. 1961: „ჭიაკოკონა“ რეჟ. იური ქავთარაძე 1961: „კეთილი ადამიანები“ (ცნობათა ბიუროს თანამშრომელი) რეჟ. შოთა მანაგაძე 1962: „პიანისტი“ (პიანისტი) რეჟ. ნიკოლოზ სანიშვილი 1964: „გზაში“ (ქალი) რეჟ. ნანა მჭედლიძე 1965: „პიერი მილიციის თანამშრომელი“ (მობინადრე) რეჟ. დავით რონდელი 1965: „რაც გინახავს, ვეღარ ნახავ“ (სტუმარი) რეჟ. მიხეილ ჭიაურელი 1965: „ბოდიში, თქვენ გელით სიკვდილი“ (ელეონორა) რეჟ. ყარამან (გუგული) მგელაძე 1965: „მე ვხედავ მზეს“ (ქსენია) რეჟ. ლანა ღოღობერიძე 1966: „შეხვედრა მთაში“ რეჟ. ნიკოლოზ სანიშვილი 1967: „მალე გაზაფხული მოვა“ რეჟ. ოთარ აბესაძე 1972: „ჩარი რამა“ (ქსენია) რეჟ. ნიკოლოზ სანიშვილი 1973: „მზე შემოდგომისა“ (ეკას მეზობელი) რეჟ. თემურ ფალავანდიშვილი 1975: „ივანიკა და სიმონიკა“ (მონადირე ცოლი) რეჟ. პავლე ჩარკვიანი 1979: „მედეა“ რეჟისორები გიორგი ალექსიძე, ელგუჯა ჟღენტი 1984: „ამბავი სურემის ციხისა“ რეჟისორები დოდო აბაშიძე, სერგო (სარგის) ფარაჯანოვი 1984: „ადამიანთა სევდა“ რეჟ. გოდერძი ჩოხელი 1986: „თოვლის ბაბუა“ (დირექტორი) რეჟ. მიხეილ ანთაძე 1987: „ბრავო, ალბერ ლოლიშ!“ რეჟ. მერაბ თავაძე მიხეილ მრევლიშვილის „ხარატაანთ კერა“ (ნუცკია) ვიქტორ გაბესკირიას „გაზაფხულის დილა“ (ლილი) უილიამ შექსპირის „მეთორმეტე ღამე“ ( ვიოლა) ვალერიან კანდელაკის „მაია წყნეთელი“ ( მაია) ავქსენტი ცაგარელი, აკაკი წერეთელი, ქაქუცა ბახუტაშვილი „ძველი ვოდევილები“ (სონა, კეკელა ) კიტა ბუაჩიძის „ეზოში ავი ძაღლია“ (ფოფია) ოთარ ჩხეიძის „ვისია ვისი?!“ (მაგდა) ლალი როსებას „პრემიერა“ (მარგო) 1973: საქართველოს სახალხო არტისტი 1999: ღირსების ორდენი ცუცქირიძე შ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 656. ენციკლოპედია „თბილისი“, გვ. 913, თბ., 2002. ელენე ყიფშიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ელენე ყიფშიძე [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია ელენე ყიფშიძე კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
ლუსელ რამოსი

ლუსელ რამოსი (ესპ. Luisel Ramos; დ. 12 აპრილი, 1984 — გ. 2 აგვისტო, 2006) — ურუგვაელი მოდელი. ლუსელ რამოსი დაიბადა 1984 წელს მონტევიდეოში. იგი ყოფილი ფეხბურთელის ლუი რამოსის ქალიშვილი იყო. მისი და ელიანა რამოსი ასევე მოდელი იყო. ლუსელ რამოსი ცნობილი მოდელი და არერთი ბრენდის მთავარი სახე იყო. 2006 წლის 2 აგვისტოს, ლუსელ რამოსი, 22 წლის ასაკში გულის უკმარისობით გარდაიცვალა, 2007 წლის 13 თებერვალს, 18 წლის ასაკში გარდაიცვალა მისი და ელიანა. დები დაკრძალულია მონტევიდეოს სასაფლაოზე. Model Luisel Ramos dies on the catwalk Model dies on catwalk ↑ This is the model who sparked size zero debate. The Daily Mail (September 21, 2006). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-07-07. ციტირების თარიღი: 2006-11-27. ↑ MODELOS MUERTAS POR ANOREXIA Y BULIMIA. pa-fuera-telaranas.blogspot.com. ციტირების თარიღი: 5 აპირლი, 2019. ↑ Tomato diet model dies of anorexia. Liberty Post (November 18, 2006). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-07-07. ციტირების თარიღი: 2006-11-27.
მარკ ფორსტერი

მარკ ფორსტერი (ინგლ. Marc Forster; დ. 30 ნოემბერი, 1969) — გერმანელ-შვეიცარიელი კინორეჟისორი, პროდიუსერი და სცენარისტი. მარკ ფორსტერი დაიბადა გერმანულ ქალაქ ილერტისენში. სწავლობდა შვეიცარიის კერძო კოლაში. 20 წლის ასაკში გადავიდა ნიუ-იორკში, ხოლო 1995 წელს — ჰოლივუდში, სადაც გადაიღო პირველი მცირებიუჯეტიანი ფილმი „უქნარები“. მისი პირველი სრულმეტრაჟიანი ფილმი იყო „Everything Put Together“, რომელიც ნომინირებული იქნა „სანდენსის კინოფესტივალზე. ფორსტერის ყველაზე ცნობილი ნამუშევრებია „მონსტრების მეჯლისი“ (2001), „ჯადოსნური ქვეყანა“ (2004), „პერსონაჟი“ (2006), „ქარს დადევნებული“ (2007), „უმნიშვნელო ნუგეში“ (2008), „მსოფლიო ომი Z“ (2013) და „კრისტოფერ რობინი (2018). შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „მარკ ფორსტერი“ ვიკისაწყობში. მარკ ფორსტერი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში „Marc Forster - Von Davos nach Hollywood“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) "Straight on Till Morning" დაარქივებული 2012-03-12 საიტზე Wayback Machine. — ინტერვიუ მარკ ფორსტერთან ↑ Kit, Borys. (2016-11-18) Marc Forster to Direct Live-Action Movie About Winnie the Pooh's Pal, 'Christopher Robin' (Exclusive). The Hollywood Reporter. ციტირების თარიღი: 2016-11-18.
თბილისის დრო

თბილისის დრო — დეკრეტული დრო მესამე სასაათო სარტყელისა, რომელშიც მოქცეულია საქართველოს ტერიტორია და, კერძოდ, ქ. თბილისი. 4 სთ უსწრებს მსოფლიო დროს. ძირითადად თბილისის დროით ხდება რესპუბლიკის ეკონომიკური და კულტურული ცხოვრების რეგულირება. საქართველოში დეკრეტული დრო, როგორც მთელს საბჭოთა კავშირში შემოღებულ იქნა 1930 წელს. ტერმინი „თბილისის დრო“ იყო საქართველოს სსრ-ს დროის სახენაცვალი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 606.