laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ბალატონის მთიანეთის ეროვნული პარკი

ბალატონის მთიანეთის ეროვნული პარკი (უნგრ. Balaton-felvidéki Nemzeti Park) — ეროვნული პარკი უნგრეთში. 1997 წელს დაარსებული დაცული ეკოლოგიური სისტემა, რომელიც მოიცავს მიმდებარე ბალატონის მთიანეთის მიმდებარე ტერიტორიას (ბალატონის ტბის ჩრდილოეთით). დაარსდა უკვე დაცული ტერიტორიების კავშირით, რომელიც არსებობდა ცალკედ დიდი ხნის განმავლობაში. ბალატონის მთიანეთის ეროვნული პარკი ფართობი შეადგენს 56 997 ჰექტარს და ძირითადად შედგება ექვსი ლანდშაფტის დაცვის სფეროებიდან. ეროვნული პარკის სათაო ოფისი მდებარეობს ქალაქ ვესპრემში, რომელიც უდიდესი ქალაქია ბალატონის ტერიტორიაზე. 1952 წელს უნგრეთში შეიქმნა პირველი დაცული ლანდშაფტი ყველაზე მიმზიდველ, ყველაზე მრავალფეროვან და მეცნიერულად საუკეთესოდ გამოკვლეულ ფართობზე ქვეყანაში. იგი მოიცავს 1 562 ჰექტარს, რომლის 195 ჰექტარი არის უაღრესად დაცული. უნგრეთის ბალატონის ლიმნოლოგიის კვლევითი ინსტიტუტის თანამშრომლებმა, რომელიც დაარსდა 1927 წელს ტიჰანიში (ვესპრემის მედიე) — რომელიც სწავლობდა არა მხოლოდ ბელატონის ტბას, არამედ გააკეთა ვრცელი კვლევა ტიჰანის ნახევარკუნძულზე. შედეგად, ასობით პუბლიკაცია შეეხო მის გეოლოგიას, ფლორითა და ფაუნით. ყველა კვლევამ მხარი დაუჭირა, რომ მიენიჭა დაცვა ამ ტერიტორიას. ბალატონის ტბა Badacsony Cuha valley in the Bakony Mountains Arboretum of Zirc Castle Festetics in Keszthely Lake Hévíz ბალატონის მთიანეთის ეროვნული პარკი ბალატონის მთიანეთის ეროვნული პარკი - უნგრულად აღწერა დაარქივებული 2013-09-12 საიტზე Wayback Machine. ↑ Official site of Balaton Uplands National Park (უნგრული)
ელ კაზოვსკი

ელ კაზოვსკი (უნგრ. El Kazovszkij; დ. 13 ივლისი, 1948, ლენინგრადი, რუსეთის სფსრ, საბჭოთა კავშირი — გ. 21 ივლისი, 2008, ბუდაპეშტი, უნგრეთი) — რუსეთში დაბადებული უნგრელი მხატვარი, გრაფიკოსი, სცენოგრაფი და კოსტუმების დიზაინერი. ელი თავისი დროის წამყვან მხატვრად ითვლება. მოგებული აქვს სმოჰაის პრიზი (1982), მუნკაჩის პრიზი (1989) და კოსუთის პრიზი (2002). ელ კაზოვსკი 1948 წლის 13 ივლისს ლენინგრადში, საბჭოთა კავშირში დაიბადა. ელის დედა ირინა პუტილოვა ხელოვნებათმცოდნე იყო, მამა იეფიმ კაზოვსკი კი ფიზიკოსი. მისი მშობლები 1951 წელს განქორწინდნენ, რის შემდეგაც 1955 წელს ელის დედამ უნგრელ არქიტექტორზე კუი შკოდაზე იქორწინა, 1964 წლის ზაფხულში კი საცხოვრებლად უნგრეთში გადავიდნენ. 1964–1968 წლებში სწავლობდა რადნოტის საშუალო სკოლაში. 1977 წელს დაამთავრა უნგრეთის სახვითი ხელოვნების აკადემია. მისი მასწავლებლები იყვნენ ჯორჯ კადარი და კოკას იგნატუსი. უნგრეტის ეროვნული გალერეა (უნგრ. Magyar Nemzeti Galéria), ბუდაპეშტი, უნგრეთი ლუდვიგის მუზეუმი - თანამედროვე ხელოვნები მუზეუმი, ბუდაპეშტი, უნგრეთი თანამედროვე ხელოვნები მუზეუმი, დუნაუივაროში, უნგრეთი ლოძის სამხატვრო მუზეუმი, ლოძი, პოლონეთი სმოჰაის პრიზი (1982) მუნკაჩის პრიზი (1989) კოსუთის პრიზი (2002) შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ელ კაზოვსკი“ ვიკისაწყობში. ელ კაზოვსკი[მკვდარი ბმული] ელ კაზოვსკის ცხოვრება და ნამუშევრები ელ კაზოვსკის ნამუშევრების გამოფენა ბუდაპეშტში[მკვდარი ბმული] ↑ El Kazovsky at artifacts.net
სლოვაკეთის აჯანყება (1848-1849)

სლოვაკეთის აჯანყება (1848-1849) — სლოვაკეთის აჯანყება (სლოვაკ. Slovenské povstanie) — 1848—1849 წწ. ბურჟუაზიულ-დემოკრატიული რევოლუცია სლოვაკეთში, ერთ-ერთი ევროპული რევოლუცია. აჯანყება გრძელდებოდა 1848 წ. სექტემბრიდან 1849 ნოემბრამდე. მიზეზები განპირობებული იყო უნგრეთის ხელისუფლების ზეწოლის შედეგად. ეს გამოსვლა იყო სლოვაკური ნაციონალური მოძრაობა, რომელიც ჩახშობილ იქნა უნგრეთის ხელისუფლების მიერ. აჯანყებას მხარს უჭერდა ხორვატი მთავარი იოსიპ ელაჩიჩი Špiesz, Anton (2006), Illustrated Slovak History, Wauconda, Illinois: Bolchazy-Carducci Publishers, ISBN 0865165009 Mallows, Lucinda (2007), Slovakia: The Bradt Travel Guide, Guilford, Connecticut: Bradt Travel Guides, ISBN 9781841621883 Historical Commission of the Bavarian Academy of Sciences (1982), Neue Deutsche Biographie, Leipzig, Germany: Duncker & Humblot Bartl, Július (2002), Slovak History: Chronology & Lexicon, Wauconda, Illinois: Bolchazy-Carducci Publishers, ISBN 0865164444 1848 წლის რევოლუციები გერმანიის რევოლუცია (1848-1849) რევოლუციების ხანა
იოზეფ გებჩიკი

იოზეფ გებჩიკი (სლოვაკ. Jozef Gabčík, 8 აპრილი 1912, პოლუვსიე, სლოვაკეთი — 18 ივნისი 1942, პრაღა, ჩეხოსლოვაკია) — ჩეხოსლოვაკიის არმიის როტმისტრი, ოპერაცია ”ანთროპოიდის” მონაწილე, ჩეხოსლოვაკიის სოციალისტური რესპუბლიკის ეროვნული გმირი. დაიბადა ავსტრიულ-უნგრული იმპერიის სლოვაკურ ნაწილში, რომელიც შევიდა 1918 წელს ჩამოყალიბებულ ჩეხოსლოვაკიაში. თავდაპირველად 1920-ან წლებში ის სწავლობდა მჭედლობას, შემდეგ მან ისწავლა აგრეთვე, მესაათაეობა. 1927 წელს შევიდა უახლოესი ქალაქის კოვაროვის სავაჭრო სასწავლებელში. 1939 წლამდე მუშაობდა ჟილინას ქიმიურ ქარხანაში. 1939 წ. 4 ივნისს არალეგალურად გადალახა პოლონეთის საზღვარი, ხოლო შემდეგ გადავიდა საფრანგეთში, სადაც შევიდა უცხოური ლეგიონში. ივლისში გაგზავნილ იქნა საფრანგეთში საბრძოლველად, საიდანაც დამარცხების შემდეგ ევაკუირებულ იქნა დიდ ბრიტანეთში. ამის შემდეგ იოზეფი შედის საზღვარგარეთ მყოფ ჩეხოსლოვაკიის სამხედრო ძალებში, რომელიც დევნილობაში მყოფმა ედვარდ ბენეშმა ჩამოაყალიბა. ჩეშირის საგრაფოს კოლმონდელის ციხეში გაიარა სადესანტო მომზადება. იან კუბიშთან ერთად, რომელსაც ჯერ კიდევ პოლონეთში ყოფნის დროს გაეცნო, შეიტანა განაცხადი ბრიტანეთის სპეცოპერაციის სამმართველოში. ორივე აიყვანეს ოპერაცია ანთროპოიდის ჩასატარებლად, რომელიც მომზადებული იყო ჩეხოსლოვაკიის დაზვერვის მე-2 განყოფილების მიერ ფრანტიშეკ მორავიცას საერთო ხელმძღვანელობით. ამასთანავე მათ უნდა მოეწოდებინათ ჩეხებისათვის, რომ არ დამორჩილებოდნენ ნაცისტებს. 1941 წლის 28-29 დეკემბრის ღამეს ისინი ორივე იქნა დესანტირებული ჩეხეთში. თავდაპირველად მათ ჩაატარეს საბოტაჟის აქცის პოლზენში, ხოლო 1942 წ. 27 მაისს მათ სცადეს გერმანიის რაიხის პროტექტორი ჩეხეთში რეინჰარდ ჰეიდრიჰის მკვლელობა, რომელიც 4 ივნისს გარდაიცვალა ჭრილობისაგან. მკვლელობის შემდეგ, სხვა თანამებრძოლებთან ერთად, გებჩიკი თავს აფარებდა პრაღის წმ. კირილესა და მეთოდეს მართლმადიდებლური ეკლესიის საძვალეს, სანამ ისინი არ გასცა მოღალატე კარელ ჩუდრამ. 18 ივნისს გერმანელებმა ალყა შემოარტყეს ეკლესიას და დაიწყეს მისი შტურმი. დამცველები მამაცურად, დიდი თავგანწირვით იცავდნენ თავს რამდენიმე საათიოს განმავლობაში. 7 ჩეხოსლოვაკი პატრიოტი - იოსიფ გებჩიკი, იაროსლავ შვარცი, იან ხრუბი, იოზიფ ვალჩიკი, ადოლფ ოპალკა, იოზიფ ბუბლიკი და იან კუბიში - რამდენიმე ასეული გერმანელი ესესის ჯარისკაცისა და პოლიციელის წინაშე იდგა. როცა მდგომარეობა გახდა უიმედო, (გერმანელებმა აიღეს სარდაფი და მებრძოლებს ტყვია-წამალი თითქმის უთავდებოდათ), ეკლესიის ყველა დამცველმა, გარდა მძიმედ დაჭრილი კუბიშეკისა, თვითმკვლელობით დაასრულა სიცოცხლე. კუბიშეკი მოგვიანებით ჭრილობისგან გარდაიცვალა. ომის შემდგომ ისინი გახდნენ სლოვაკეთის ეროვნული გმირები. გებჩიკის სახელი ჰქვია სამხრეთ სლოვაკეთში ერთ-ერთ რაიონს. მის სახელს ატარებს ქუჩა ბრატისლავაში და ქუჩას მისი მკვლელობის ადგილის სიახლოვეს. REICHL, Martin. Cesty osudu. Cheb : Svět křídel, 2004. ISBN 80-86808-04-1. ČERNÝ, Karel. Muži z londýnského vydání. [s.l.] : Nakladatelství Průžová Jitka, 2007. ISBN 9788023988598. VARSÍK, Milan. Kto ste, Jozef Gabčík?. Bratislava : Mladé letá, 1973.
ნ’გოლო კანტე

ნ’გოლო კანტე (ფრანგ. N'Golo Kanté დ. 29 მარტი, 1991, პარიზი) — ფრანგი ფეხბურთელი, საფრანგეთის ეროვნული ნაკრებისა და საფეხბურთო კლუბ „ჩელსის“ წევრი. საფრანგეთის ნაკრებმა მისი დახმარებით 2018 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის მოგება მოახერხა. ლესტერ სიტი:(1) პრემიერ ლიგა: 2015–16 ჩელსი:(6) პრემიერ ლიგა (1): 2016–17 უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა (1): 2020–21 უეფა-ს ევროპა ლიგა (1): 2018–19 ფიფა-ს მსოფლიო საკლუბო ჩემპიონატი (1): 2022 უეფა-ს სუპერთასი (1): 2021 ფინალისტი: 2019 ინგლისის ასოციაციის თასი (1): 2018 ფინალისტი: 2017 ინგლისის ლიგის თასის ფინალისტი: 2018–19, 2021–22 საფრანგეთი:(1) მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი: 2018 ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი: ფინალისტი: 2016 შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ნ’გოლო კანტე“ ვიკისაწყობში. France profile დაარქივებული 2017-09-02 საიტზე Wayback Machine. at FFF ↑ N'Golo Kante. Chelsea F.C..
მუსა სისოკო

მუსა სისოკო (ფრანგ. Moussa Sissoko დ. 16 აგვისტო, 1989) — მალელი წარმოშობის ფრანგი ფეხბურთელი, საფეხბურთო კლუბ „ტოტენჰემის“ წევრი. მონაწილეობა მიიღო მუნდიალი 2014-ზე. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „მუსა სისოკო“ ვიკისაწყობში. Moussa Sissoko — ფიფას ჩანაწერი[დაარქივებული] Moussa Sissoko – უეფას ჩანაწერი (ინგლისური) მუსა სისოკო Twitter-ზე მუსა სისოკო Instagram-ზე
სერბთა რესპუბლიკის არქივები

სერბთა რესპუბლიკის არქივები (სერბ. Архив Републике Српске, Arhiv Republike Srpske) — სერბთა რესპუბლიკის განათლებისა და კულტურის სამინისტროს ადმინისტრაციული ერთეული. არქივების სათაო ოფისი მდებარეობს ბანია-ლუკაში და აქვს რეგიონული ოფისები შემდეგ ქალაქებში: დობოი, ზვორნიკი, ფოჩა, სოკოლაცი და ტრებინიე. მისი მიზანია სერბეთის რესპუბლიკის ტერიტორიაზე საარქივო მასალები მოაგროვოს, დაახარისხოს და შეინახოს. არქივები ასევე ჩართულია კვლევით პროექტებში, გამოფენებში და წიგნების ბეჭდვაში, ძირითადად საარქივო მეცნიერების, ისტორიის და კანონმდებლობის მიმართულებით. არქივები ფლობს 794 ფონდს და 35 კოლექციას, რომლებიც მოიცავს XVII საუკუნიდან დღევანდელობამდე პერიოდს. სერბთა რესპუბლიკის არქივების ფონდების და კოლექციების სიები: in Banja Luka დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine. in Doboj დაარქივებული 2015-09-23 საიტზე Wayback Machine. in Foča დაარქივებული 2015-09-23 საიტზე Wayback Machine. in Trebinje დაარქივებული 2015-09-23 საიტზე Wayback Machine. in Zvornik დაარქივებული 2015-09-23 საიტზე Wayback Machine.
სლოვაკები უნგრეთში

სლოვაკები უნგრეთში (სლოვაკ. Maďarskí Slováci) — მესამე უდიდესი ეთნიკური უმცირესობა უნგრეთში, რომაელთა და გერმანელების შემდეგ. 2001 წლის აღწერის მიხედვით, მათი საერთო რაოდენობა 17.692 ადამიანს აღწევდა, ისინი თავს უნგრელ სლოვაკებს უწოდებენ. საერთო რაოდენობა იმ ხალხის, რომელსაც შეუძლია საუბარი სლოვაკურად 56.107 ადამიანს აღწევს. უმცირესობათა ორგანიზაციების შეფასების თანახმად, დაახლოებით 100,000-110,000 სლოვაკური წარმოშობის ადამიანი ცხოვრობს უნგრეთში. აქედან გამომდინარე, სავარაუდოა, რომ უნგრეთის მოსახლეობის საერთო ჯამის 0.18%-დან 1.1%-მდე შეადგენენ სლოვაკები. სლოვაკი ეროვნების ხალხის დღევანდელი უნგრეთის ტერიტორიაზე ჩასახლება თარიღდება შუა საუკუნეებით. მე-9, მე-10 საუკუნეში, სლოვაკებით დასახლებული ტერიტორიები გახდა ნაწილი დიდი მორავიის. ამის შემდეგ მე-9 საუკუნეში ეს ტერიტორია იყო შეყვანილი უნგრეთის სამთავროს შემადგენლობაში, საიდანაც უნგრეთის სამეფო გაჩნდა მე-10 საუკუნეში. მე-16 საუკუნეში, მოჰაჩის ბრძოლის შემდეგ, უუნგრეთის სამეფო გაიყო სამ ნაწილად და სლოვაკებით დასახლებული რეგიონის ძირითადი ნაწილი გახდა ჰაბსბურგის სამეფოს კონტროლირებად ტერიტორიად. მას შემდეგ, რაც ოსმალეთმა საბოლოოდ დამარცხდა მე-17 საუკუნის ბოლოს, ყველა ტერიტორია სლოვაკებით დასახლებული, შეტანილ იქნა ჰაბსბურგის სამეფოს შემადგენლობაში. ავსტრია-უნგრეთის მონაცემებით 1900 წელს აქ იყო 192.200 სლოვაკი დღევანდელი უნგრეთის ტერიტორიაზე (საერთო მოსახლეობის 2.8%). უნგრეთის აღწერის მონაცემებით 141.882 ადამიანი საუბრობდა სლოვაკურად 1920 წელს. ჩეხოსლოვაკურ-უნგრული მოსახლეობის გაცვლის შემდეგ, რომელიც ჩატარდა 1920 წელს და იგივე განმეორდა მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, როცა 73,000 სლოვაკი გადასახლებულ იქნა უნგრეთიდან სლოვაკეთში. ↑ MINISTRY OF FOREIGN AFFAIRS BUDAPEST. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-05-28. ციტირების თარიღი: 2016-03-22. ↑ MINISTRY OF FOREIGN AFFAIRS BUDAPEST. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-05-28. ციტირების თარიღი: 2016-03-22. ↑ European Commission. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-02-12. ციტირების თარიღი: 2016-03-22. ↑ Ottov historický atlas - Slovensko, Zdroj poučenia, poznania a pochopenia našich dejín, Pavol Kršák, Vydavateľstvo: Ottovo nakladatelství, 2009, page 75. [1], [2] ↑ Eberhardt, Piotr: Ethnic groups and population changes in twentieth-century. p. 274. http://books.google.hu/books?id=jLfX1q3kJzgC&pg=PA335&dq=slovaks+in+hungary+number&hl=sk&ei=cruMTurZJdTE4gTZuOisCQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&redir_esc=y#v=onepage&q=ethnic%20structure%20of%20the%20territoy%20of%20the%20contemporary%20Hungary%20in%201900&f=false ↑ Seton-Watson, Hugh: Eastern Europe Between the Wars, 1918-1941. 1946, p. 481. https://books.google.hu/books?id=y3A3AAAAIAAJ&pg=PA431&dq=1920+census+hungary+slovak&hl=hu&sa=X&ei=gaqaVNnWOsXIyAPb8oKoDQ&ved=0CG0Q6AEwCQ#v=onepage&q=1920%20census%20hungary%20slovak&f=false ↑ European Commission. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-02-12. ციტირების თარიღი: 2016-03-22.
ანტონინ პანენკა

ანტონინ პანენკა (ჩეხ. Antonín Panenka დ. 2 დეკემბერი, 1948) — ჩეხი ფეხბურთელი. მან გაიტანა გადამწყვეტი პენალტი ევრო 1976-ის ფინალში, რომლითაც მოუტანა ევროპის ჩემპიონის ტიტული საკუთარ ნაკრებს და გახდა ტურნირის სიმბოლური გუნდის წევრი. მან პენალტი გაიტანა ცენტრში, მსუბუქი დარტყმით, ბურთის ჰაერში აგდებით. პენალტის გატანის ამ ტექნიკას კი პანენკას სახელი დაერქვა. 1980 წელს გახდა ჩეხოსლოვაკიის საუკეთესო ფეხბურთელი, ხოლო 1985 წელს — უეფა-ს თასების მფლობელთა თასის ბომბარდირი. რაპიდი ვენა ავსტრიის ჩემპიონი: 1981–82, 1982–83 ავსტრიის თასის მფლობელი: 1983, 1984, 1985 ჩეხოსლოვაკია ევროპის ჩემპიონატი ჩემპიონი: 1976 ჩეხოსლოვაკიის წლის ფეხბურთელი: 1980 ევროპის ჩემპიონატის სიმბოლური ნაკრების წევრი: 1976 შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ანტონინ პანენკა“ ვიკისაწყობში. Antonín Panenka and his famous goal Antonín Panenka's penalty (EURO 1976 in Belgrade. Czechoslovakia vs. Germany) YouTube-ზე Antonín Panenka with presidential nominee Jiří Dienstbier in Talk show Czech TV 8 November 2007 ↑ Imrich Varga (30 ოქტომბერი, 2005). Czechoslovakia – Player of the Year · 1980 · Antonín Panenka · (CZE) · TJ Bohemians ČKD Praha · Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation. წაკითხვის თარიღი: 9 იანვარი, 2019.
კონკოლის ობსერვატორია

კონკოლის ობსერვატორია (უნგრ. Konkoly Obszervatórium) — ასტრონომიული ობსერვატორია ბუდაპეშტში, რომელსაც უნგრეთის მეცნიერებათა აკადემია მართავს. დაარსდა 1871 წელს, უნგრელი ასტრონომის — მიკლოს კონკოლი-ტეგის (1842–1916) მიერ, როგორც კერძო ობსერვატორია. იგი აქვეყნებს საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირის მიერ დადგენილ საინფორმაციო ბიულეტენს ცვალებადი ვარსკვლავების შესახებ, რომელიც მოიცავს ნაშრომებს ცვალებად ვარსკვლავთა კველავასა და აღმოჩენებზე. Konkoly Observatory History of Konkoly დაარქივებული 2016-01-04 საიტზე Wayback Machine. Information Bulletin on Variable Stars
ბოჯპური

ბოჯპური - ერთ-ერთი ბიჰარული ენა. გავრცელებულია ინდოეთის ბიჰარისა და უტარ-პრადეშის შტატებში. მიეკუთვნება ინდურ ენებს. მოლაპარაკეთა რაოდენობა: >35 მლნ ენის კოდი: bh სახელწოდება: bh, en - Bhojpuri, Bihari; eo - Boghpura, Bihara დამწერლობა: დევანაგარი გავრცელების არეალი ამ ენის გავრცელების ძირითად არეალია: ინდოეთი (ბიჰარი ), ნეპალი, მავრიკი. ბოჯპურზე მოსაუბრე რეგიონს დასავლეთიდან ესაზღვრებიან ავადჰიზე მოსაუბრეები, ჩრდილოეთიდან ნეპალურზე, მაგაჰიზე და მაიტილიზე აღმოსავლეთიდან, და ბაგჰელი სამხრეთიდან. ბოჯპური ნეპალში ყველაზე გავრცელებული ენაა. ბანგლადეშში ასევე არიან ბოჯპურზე მოსაუბრე მუსლიმები. ბოჯპურიზე ასევე საუბროვბენ იმ ადამიანების შთამომავლები, რომელთა სამუშაო ძალად მიგრაცია მოხდა XIX-XX საუკუნეებში, ძირითადად კარიბებში და სამხრეთ აფრიკაში. რიცხვები 1 - e:k, 2 - du:, 3 - ti:n, 4 - cha:r, 5 - pã:ch, 6 - ch'aw, 7 - sa:t, 8 - a:t', 9 - naw, 10 - das The Universal Declaration of Human Rights in Bhojpuri, United Nations Information Centre, India (1998) archived open access recordings of Bhojpuri.
თბილისის არქეოლოგიური მუზეუმი

თბილისის არქეოლოგიური მუზეუმი — მუზეუმი საქართველოში. მდებარეობს თბილისში დიღმის მასივის თრელიგორების ნასახლარის ერთ-ერთ ბორცვზე. დაარსდა არქეოლოგ როსტომ აბრამიშვილის ინიციატივით 1988 წელს. მუზეუმში დაცულია თანამედროვე თბილისის ტერიტორიაზე მოპოვებული არქეოლოგიური მასალის უმეტესობა. ქალაქის ტერიტორიაზე გამოვლენილი 200-ზე მეტი არქეოლოგიური ძეგლი 6000-წლოვანი უწყვეტი დასახლების ისტორიას ასახავს. უძველესია დელისის ენეოლოგიური ნასახლარი (ძვ. წ. V ათასწლ. ბოლო - IV ათასწლ. I ნახევარი), სადაც, დღევანდელი მონაცემებით, მსოფლიოში უადრესი ბრინჯაოს ნივთები აღმოჩნდა. თრელიგორები IV ათასწლ. შუა ხანიდან (მტკვარ-არაქსის კულტურა) ადრეფეოდალურ ხანამდე იყო დასახლებული. ნასახლარის ახლოს მდებარეობს თრელის სამაროვანი, სადაც 200-მდე სამარხი იქნა გათხრილი. სამაროვნის შუაბრინჯაოს ხანის სამარხებში აღმოჩენილი კერამიკა და იქ დადასტურებული დაკრძალვის წეს-ჩვეულება ნათელყოფს ამიერკავკასიის მჭიდრო უერთიერთობას წინა აზიასა და ეგეოსურ სამყაროსთან ძვ. წ. II ათასწლ. I ნახევარში. გვიანბრინჯაო-ადრერკინის ხანაში (ძვ. წ. XV-VI სს) თრელიგორები ყველაზე დიდი დასახლება იყო კავკასიაში. თრელის სამაროვნის გვიანბრინჯაოს ხანის სამარხთა შორის განსაკუთრებული მნიშვნელობისააა ძვ. წ. XIII ს-ის წარჩინებული მეომრის სამარხი, სადაც აღმოჩნდა ბრინჯაოს აბზინდა ცხენზე ამხედრებული მამაკაცის გამოსახულებით. ეს მხედრის უადრესი გამოსახულებაა კავკასიაში. ამავე სამარხში აღმოჩენილი ფოლადის დანა ჯერ კიდევ გვიანბრინჯაოს ხანაში რკინის მეტალურგიისა და ფოლადის წრთობის არსებობის მაუწყებელია. განსაკუთრებული სიმდიდრით გამოირჩევა თრელის სამაროვნის ძვ. წ. VIII-VII სს-ის „სამეფო“ სამარხები, რომლებიც საქართველოს თანადროული ძეგლებისგან განსხვავდება და გარკვეულ მსგავსებას აზერბაიჯანისა და ჩრდილო-დასავლეთი ირანის ძეგლებთან იჩენს. ერთ-ერთი ასეთი სამარხის დასაკრძალავი დარბაზის ფართობი 70 კვ. მ-ს აღწევდა. სამარხში აღმოჩნდა 100-ზე მეტი კერამიკული და რამდენიმე ათეული ბრინჯაოსა და რკინის ნივთი: ცხენის 14 კალავმი და საკისრე რგოლები ზარაკებით, ბრინჯაოს სკულპტურული გამოსახულებები, ღვინის ზოომორფული და მოჭიქული ჭურჭელი და სხვ. თრელის სამაროვნის III ს-ის წარჩინებული მეომრის სამარხში ოქროს და ვერხლის ნივთებთან ერთად აღმოჩნდა რკინის ბეჭდები სარდიონის ინტალიებით ათენა პალადასა და მარადიული ცეცხლის გამოსახულებით. დიდ დიღომში მდებარე საჯოგეს ნასახლარი (ძვ. წ. XV-XIII სს.), სავარაუდოდ, უადრესი ქალაქური ტიპის დასახლებაა კავკასიაში. მას 2 მ-მდე სიგანის დამცავი კედელი ზღუდავს, დარბაზული ნაგებობები დიდი ზომის ქვებითაა ნაშენი. ნასახლარზე თიხის სხვადდასხვაგვარი ჭურჭელი და სამეურნეო იარაღია აღმოჩენილი. საქართველოს ეროვნული მუზეუმი "საქართველოს ძველი ქალაქები: თბილისი", 2006 წ. მეორე გამოცემა. ISBN 99940-0-923-0 თბილისის არქეოლოგიური მუზეუმი დაარქივებული 2023-10-05 საიტზე Wayback Machine. ↑ [1]
ფრუშკა-გორა

ფრუშკა-გორა — სერი, იზოლირებული ჭიუხი სერბეთის ავტონომიური ოლქის ვოევოდინისა და ხორვატიის ტერიტორიაზე. უმაღლესი წერტილებია: ცრვენი-ჩოტი — 539 მ, სტრაჟილოვო — 321 მ, ირიშკი-ვენაცი — 451 მ, ველიკი-გრადაცი — 471 მ. პლიოცენის პერიოდში ჭიუხი იყო პანონიის ზღვის კუნძული. 1960 წელს აქ დაარსდა ამავე სახელწოდების ეროვნული პარკი, რომელიც 22 ჰა-ზეა გადაჭიმული და დაცულია უნიკალური ბუნებრივი და კულტურული ლანდშაფტი. ფრუშკა-გორა სერბი ხალხის ისტორიული სასულიერო ცენტრია, აქ ადრე მდებარეობდა 30, 1941 წლისათვის კი - 17 მონასტერი. ფრუშკა-გორის ფართოფოთლოვან ტყეში გვხვდება ირემი და შველი. ფრინველებიდან ბინადრობს თეთრი და შავი ყარყატი, ბეგობის არწივი, ბარი, ძერა და სხვა. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ფრუშკა-გორა National Park Fruška Gora დაარქივებული 2010-08-27 საიტზე Wayback Machine. Tourist Guide trough Fruška Gora The monasteries of Fruška Gora დაარქივებული 2009-07-15 საიტზე Wayback Machine. ↑ 1.0 1.1 1.2 ფრუშკა-გორა[მკვდარი ბმული] ↑ Фрушка-Гора\\www.serbia-tours.ru ↑ სტატია ვოევოდინა დსე-დან[მკვდარი ბმული]
ბურსა (მდინარე)

ბურსა — მდინარე საქართველოში, კახეთის მხარეში (ყვარლის მუნიციპალიტეტში), ალაზნის მარცხენა შენაკადი. სიგრძე 27 კმ. სათავე აქვს დიდგორის მთის კალთაზე. ვაკეზე გამოდის ქალაქ ყვარელთან. საზრდოობს წვიმის, თოვლისა და მიწისქვეშა წყლებით. საშუალო წლის ხარჯი 1,4 მ³/წმ. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 507.
ბრაზაპოლისი

ბრაზაპოლისი (პორტ. Brasópolis) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 850 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იტაჟუბის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 14 661 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 39.87 კმ²-ზე. ფართობი 367 688 კმ²-ია. მინას-ჟერაისი ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები
კონსოლასანი (მინას-ჟერაისი)

კონსოლასანი (პორტ. Consolação) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იტაჟუბის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 727 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 19.99 კმ²-ზე. ფართობი 86 388 კმ²-ია. მინას-ჟერაისი ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები
კრისტინა (მინას-ჟერაისი)

კრისტინა (პორტ. Cristina) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 025 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იტაჟუბის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 210 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 32.79 კმ²-ზე. ფართობი 311 330 კმ²-ია. მინას-ჟერაისი ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები
დელფინ-მორეირა (მინას-ჟერაისი)

დელფინ-მორეირა (პორტ. Delfim Moreira) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 200 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იტაჟუბის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 971 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 19.51 კმ²-ზე. ფართობი 408 473 კმ²-ია. მინას-ჟერაისი ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები
დონ-ვისოზუ

დონ-ვისოზუ (პორტ. Dom Viçoso) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იტაჟუბის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 994 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 26.28 კმ²-ზე. ფართობი 113 921 კმ²-ია. მინას-ჟერაისი ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები
იტაჟუბა

იტაჟუბა (პორტ. Itajubá) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 845 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იტაჟუბის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 90 658 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 307.49 კმ²-ზე. ფართობი 294 835 კმ²-ია. მინას-ჟერაისი ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები
მარია-და-ფე

მარია-და-ფე (პორტ. Maria da Fé) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 258 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იტაჟუბის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 14 216 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 70.06 კმ²-ზე. ფართობი 202 898 კმ²-ია. მინას-ჟერაისი ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები
მერმელოპოლისი

მერმელოპოლისი (პორტ. Marmelópolis) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 277 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იტაჟუბის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 968 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 27.51 კმ²-ზე. ფართობი 107 902 კმ²-ია. მინას-ჟერაისი ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები
პარაიზოპოლისი

პარაიზოპოლისი (პორტ. Paraisópolis) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 968 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იტაჟუბის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 19 379 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 58.5 კმ²-ზე. ფართობი 331 238 კმ²-ია. მინას-ჟერაისი ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები
პარანგუსუ

პარანგუსუ (პორტ. Piranguçu) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იტაჟუბის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 217 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 25.62 კმ²-ზე. ფართობი 203 619 კმ²-ია. მინას-ჟერაისი ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები
პირანგინიუ

პირანგინიუ (პორტ. Piranguinho) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 840 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იტაჟუბის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 016 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 64.23 კმ²-ზე. ფართობი 124 803 კმ²-ია. მინას-ჟერაისი ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები