laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
არნოლდ ჟვანია

არნოლდ ჟვანია (დ. 30 ივლისი, 1947, სოფ. ქვედა ჩხოროწყუ, ახლანდ. ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტი) — ქართველი ინჟინერი, პოლიტიკოსი. 1970 წელს დაამთავრა შრომის წითელი დროშის ორდენოსანი საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. 1970–1973 წლებში თბილისის აბრეშუმის საწარმოო გაერთიანების ინჟინერი, 1973–1975 წლებში აბრეშუმის საწარმოო გაერთიანების ალკკ კომიტეტის მდივანი, ჩხოროწყუს ალკკ რაიკომის მეორე მდივანი, პირველი მდივანი (1975–1979), ჩხოროწყუს კონტროლის პალატის თავმჯდომარე (1978–1980), ჩხოროწყუს აღმასკომის თავმჯდომარის მოადგილე (1980–1985), ჩხოროწყუს რაიკომის მეორე მდივანი (1985–1987), 1987-1991 წლებში ჩხოროწყუს რაიკომის პირველი მდივანი, 1993-1996 წლებში მოქალაქეთა კავშირის რაიონული ორგანიზაციის თავმჯდომარე, 1996-1999 წლებში ჩხოროწყუს გამგეობის თავმჯდომარის პირველი მოადგილე. 1999-2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ჩხოროწყუს მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა — დემოკრატები“. სარეგლამენტო და პროცედურის საკითხთა ქვეკომიტეტის თავმჯდომარე (2000–2001), სამანდატო და ეთიკის საკითხთა ქვეკომიტეტის თავმჯდომარე (2001–2004), ეუთოს საპარლამენტო ასამბლეა–საპარლამენტო დელეგაციის წევრი (2002–2004). 2004-2008 წლებში — საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა — დემოკრატები“. 2008–2013 წლებში შპს „ენგურჰესის" სამეთვალყურეო საბჭო წევრი. ღირსების ორდენის კავალერი (2003). ჩხოროწყუს საპატიო მოქალაქე (2019). გარდაიცვალა 2020 წლის 12 მაისს თბილისში, 72 წლის ასაკში. [წყარო არ არის მითითებული 1210 დღე] არნოლდ ჟვანია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი არნოლდ ჟვანია — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი (მოძველებული / არქივი / ახალი არქივი) ↑ არნოლდ ჟვანიას დეკლარაცია. declaration.gov.ge (2007). ციტირების თარიღი: 21 სექტემბერი, 2020.[მკვდარი ბმული] ↑ „ჩხოროწყუმ 90 წლის იუბილე აღნიშნა“. სამეგრელო-ზემო სვანეთის სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია. 2019-10-19. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 27 ივლისი, 2022. ციტირების თარიღი: 13 სექტემბერი, 2024. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date= და |archive-date=-ში (დახმარება) ↑ https://www.facebook.com/CityHallOfChkhorotskuMunicipality/posts/3764830666867192
რიჩარდ სერა

რიჩარდ სერა (Richard Serra; დ. 2 ნოემბერი, 1939 — გ. 26 მარტი, 2024) — ამერიკელი მინიმალისტი მოქანდაკე და ვიდეო ხელოვანი, ცნობილი დიდი მასშტაბის ლითონის ფურცლების კომპოზიციებით. მოძრაობა "პროცეს-არტი"-ს მიმდევარი. დაიბადა სან-ფრანცისკოში. ჯერ ბერკლიში სწავლობდა ინგლისურ ლიტერატურას, შემდეგ კი სანტა-ბარბარაში. 1961-64 წლებში იელის უნივერსიტეტში სწავლობს ხელოვნების ფაკულტეტზე. ამჟამად ცხოვრობს და მოღვაწეობს ნიუ-იორკსა და ნოვა-სკოტიაში. ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“
შეიპყარი დროშა

შეიპყარი დროშა (ესპ. Atrapa la bandera) — 2015 წლის ესპანური ანიმაციური ფილმი, რომელიც ვრცელდება ესპანური კომპანიის Paramount Pictures მიერ. კარმე კალველი — მაიკ გოლდვინგი დანი როვირა — რიჩარდ კარსონი III მიშელ ჯენერი — ემი გონსალესი ხავიერ ბალასი — მარტი ფარი „შეიპყარი დროშა“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) ↑ https://www.boxofficemojo.com/releasegroup/gr2222150149/
იაპონური ჩხირისებრი ფარიანა

იაპონური ჩხირისებრი ფარიანა (ლათ. Lopholeucaspis japonica), მწუწნავი მწერი კოქციდების ქვერიგისა. სუბტროპიკული კულტურების მავნებელია. აზიანებს აგრეთვე თესლოვან და კურლოვან ხეხილს, დედალს სხეული მთლიანად დაფარული აქვს მონაცრისფრო ფარით, ფარქვეშ კი იისფერია. მამალი ფრთიანია, იაპონური ჩხირისებრი ფარიანა იმდენად პატარაა (1,5 მმ), რომ ძნელად შესამჩნევია მცენარეზე. წლის განმავლობაში ორი თაობა ვითარდება, დედალი კვერცხის დებას იწყენს მაისის პირველ რიცხვებში (დებს 40-60 კვერცხს). მატლის გამოჩეკა იწყება მაისის შუა რიცხვებიდან და გრძელდება ივნისში, მეორე თაობისა კი — აგვისტოში. იაპონური ჩხირისებრი ფარიანა აზიანებს შტამბსა და ტოტებს. დაზიანებულ მცენარეს სცვივა ფოთოლი, ნაყოფი და ხმება. მწერის მოსასპობად მიმართავენ ფუმიგაციას, პესტიციდების შესხურებას და სხვა. ჰაჯიბეილი ზ., ქსე, ტ. 5, გვ. 59, თბ., 1980
იაპონური ცვილისებრი ცრუფარიანა

იაპონური ცვილისებრი ცრუფარიანა (ლათ. Ceroplastes japonicus) — მწუწნავი მწერი კოქციდების ქვერიგისა. ციტრუსოვან კულტურათა მავნებელია. აზიანებს აგრეთვე დაფნას, ხურმას, ბროწეულს და სხვა. დაზიანებული მცენარე კნინდება და ხმება. დედლია სხეული 4-6 მმ აღწევს, დაფარულია თეთრი ცვილის ფირფიტებით. კვერცხდების პერიოდში მწერის სხეული ამობურცულია. მამალი ფრთიანია. იაპონური ცვილისებრი ცრუფარიანას სამშობლოდ იაპონია ითვლება. გვხვდება დასავლეთ საქართველოში. წლის განმავლობაში ვითარდება ერთი თაობა. ახალგაზრდა განაყოფიერებული დედალი გამოიზამთრებს და გაზაფხულზე, მაისის ბოლოს, დება 300-2300 კვერცხს. მატლის გამოჩეკა იწყება ივნისის ბოლოს ან ივლისის დასაწყისში. განვითარება სრულდება ორ თვეში. სექტემბრის შუა რიცხვებში დედლები განყოფიერდებიან. საქართველოში ამ მწერის წინააღმდეგ ბრძოლა ტარდება ქიმიური პრეპარატებით. ჰაჯიბეილი ზ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 59.
ადამიანი ობობა: სამყაროს მიღმა

ადამიანი ობობა: სამყაროს მიღმა (ინგლ. Spider-Man: Into the Spider-Verse) — 2018 წლის კომპიუტერული ანიმაციური ფილმი, რომლის რეჟისორია ბობ პერსეჩეტი, სცენარისტები — ფილ ლორდი და როდნი როტმანი, პროდიუსერი — ავი არადი. მუსიკა ეკუთვნის დენიელ პემბერტონს. პერსონაჟებს ახმოვანებენ შამეიკ მური, ჯეიკ ჯონსონი, ჰეილი სტაინფელდი და სხვები. ფილმი აწარმოა Sony Pictures Animation-მა, ხოლო დისტრიბუცია გაუწია Sony Pictures Releasing-მა. „ადამიანი ობობა: სამყაროს მიღმა“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) „ადამიანი ობობა: სამყაროს მიღმა“ — Rotten Tomatoes ↑ https://variety.com/2018/film/reviews/film-review-spider-man-into-the-spider-verse-1203038468/ ↑ https://variety.com/2018/film/news/spider-man-into-the-spider-verse-box-office-tracking-1203034573/ ↑ https://www.boxofficemojo.com/release/rl879986177/
სეფა

სეფა— სანადიმოდ გაშლილი გრძელი სუფრა, გრძელი კარავი. ჩვეულებრივ, სეფას სახელდახელო გადახურვა აქვს, ფოთლიანი ტოტები ან ბრეზენტი. სეფას მართავენ სახელდახელოდ ცის ქვეშ ქორწილის ან ქელეხის დროს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 304. ქართული მატერიალური კულტურის ეთნოგრაფიული ლექსიკონ უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი
სეფევიე

სეფევიე — სუფიურ-დერვიშული ორდენი, რომელიც აღმოცენდა ქალაქ არდებილში. მისი დამაარსებელი იყო შეიხი სეფი ალ-დინ ისჰაკი (1252-1334). თავდაპირველად ორდენი თავის წევრებს იცავდა ფეოდალთა ჩაგვრისგან. XV საუკუნეში ორდენის წევრები გახდნენ არდებილის გამგებლები და სეფიანი შეიხების დასაყრდენი პოლიტიკური ხელისუფლებისთვის ბრძოლაში. სეფევიეს სამხედრო დასაყრდენი იყვნენ ყიზილბაშები. მათი იდეოლოგია ეფუძნებოდა შიიზმს. სეფევიეს მიმდევრების გამოსვლა დაიწყო 1499 წელს აყ-ყოინლუს წინააღმდეგ. გამოსვლა დამთავრდა მათი გამარჯვებით და სეფიანთა იმპერიის შექმნით. სეფევიეს ორდენის შეიხების სია ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 304.
იაკობ სეფიაშვილი

იაკობ სეფიაშვილი (დ. 1867, ლაგლაში — გ. 1919, ოდესა) — ებრაული წარმოშობის ქართველი საზოგადო მოღვაწე, მეცენატი. სეფიაშვილმა 1916-1917 წლებში საკუთარი სახსრებით ააგო ცაგერის გიმნაზიის და საბავშვო ბაღის შენობა, ცაგერში გაიყვანა წყარო „ოქრონიში“. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 304.
სექსტეტი

სექსტეტი — ექვსი შემსრულებლისგან შემდგარი მუსიკალური ანსამბლი. სექსტეტი ეწოდება აგრეთვე ნაწარმოებს ამ ანსამბლისთვის. ცნობილი სექსტეტებია Linkin Park, Guns N' Roses, Nightwish და სხვები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 305.
სექსტილიონი

სექსტილიონი (ფრანგ. sextillion; შემოკლებული ფორმა — კვინტლნ.) — ნატურალური რიცხვი, რომელიც გამოისახება ერთიანით და 21 ნულით (1,000,000,000,000,000,000,000 = 10²¹, ათასი ტრილიონი ან მილიონი მილიარდი) გამოიყენება მოკლე სკალის რიცხვთა სახელწოდების სისტემაში: საფრანგეთში, აშშ-ში, რუსეთში; 36 ნულით (1,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000 = 10³⁶ = (10⁶)⁶, მილიონი მეექვსე ხარისხში) გამოიყენება გრძელი სკალის რიცხვთა სახელწოდების სისტემაში: დიდი ბრიტანეთის გარდა, მთელ ცენტრალურ და დასავლეთ ევროპაში, ასევე ლათინური ამერიკის ზოგიერ ქვეყანაში). ერთეულთა SI სისტემაში სექსტილიონი შეესაბამება თავსართები: ზეტა — სექსტილიონის გამსოახატავად (10²¹) და ზეპტო — ერთი მესექსტილიონედის გამოსახატად (10⁻²¹). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 305. nplg.gov.ge // სექსტილიონი genia.ge // არითმეტიკული რიცხვები yell.ge // დიდი რიცხვები
სექსტინა

სექსტინა — სალექსო ფორმა, რომელიც 6 სტროფისგან შედგება, ყოველი სტროფი 6-6 ტაეპს შეიცავს. პირველი სტროფი ჯვარედინად ირითმება, მომდევნო სტროფებში კი რითმული კოფიგურაცია გარკვეული კანონის შესაბამისად მონაცვლეობს. სექსტინას ნიმუშებია ალექსანდრე აბაშელის „სულის ემოდგომა“, კოლაუ ნადირაძის „აღსარება“ და სხვა. ბერიძე, რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 305. How to Write a Sestina (with Examples and Diagrams), classicalpoets.org
სექსტუს ემპირიკუსი

სექსტუს ემპირიკუსი — II საუკუნის ბოლოსა და III საუკუნის დამდეგის ფილოსოფოსი, ანტიკური სკეპტიციზმის წარმომადგენელი, ბუნების მკვლევარი, ექიმი, ასტრონომი. ფილოსოფიის მიმართულებებს ჰყოფდა დოგმატიზმად და სკეპტიციზმად. პირველმა წამოაყენა ალბათორის თეორიის და ლოგიკის საკითხები. მკაცრად აკრიტიკებდა რელიგიას და უარყოფდა ღმერთის ცნებას, მოითხოვდა პოლიტიკურ ინდეფერენტიზმს. მისი ნაშრომებია „პირონის დებულებანი“ და „მათემატიკოსების წინააღმდეგ“. „პირონის დებულებანი“ შესულია კრებულში „100 ყველაზე გავლენიანი წიგნი, რაც კი ოდესმე დაწერილა.“ ჭელიძე, მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 305-306.
იარლიყი

იარლიყი (თურქ. — ბრძანება) — ოქროს ურდოს ყაენის სიგელთა სახელწოდება. შეიცავდა ყაენთა განკარგულებებს დაპყრობილი ქვეყნების მართვა-გამგეობის, სამხედრო საქმიანობის, ოქროს ურდოსა და სხვა ფეოდალთა იმუნიტეტის უფლებებსა და სხვა საკითხებზე; XIII-XV საუკუნეებში ცნობებს ურდოსა და მისი ქვეშევრდომი მიწების პოლიტიკური წყობილების, მმართველობის, კერძო და სახელმწიფო სამართლისა და სხვა შესახებ. ქართულ ისტორიულ წყაროებში „წყალობის წიგნის“ მნიშვნელობით იხმარებოდა იერლაყი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 60.
ვახტანგ რაზმაძე

ვახტანგ რაზმაძე (დ. 5 თებერვალი, 1930 – გ. 28 აგვისტო, 2009) — ქართველი იურისტი, პროკურორი, პოლიტიკოსი. დაამთავღა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1988-1992 წლებში იყო საქართველოს გენერალური პროკურორი. 1999-2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს აღორძინება“. ვახტანგ რაზმაძე — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი (მოძველებული / არქივი / ახალი არქივი) ↑ „ვახტანგ რაზმაძე - საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი“. nplg.gov.ge. ციტირების თარიღი: 27 სექტემბერი, 2021. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date=-ში (დახმარება)
რედაქცია

რედაქცია — რედაქტორის მიერ ტექსტის გასწორება, ლიტერატურული დამუშავება, მომზადება დასაბეჭდად ან სხვაგვარად გამოსაცემად. განასხვავებენ პოლიტიკურ, ლიტერატურულ და სამეცნიერო რედაქტირებას, თუმცა პრაქტიკაში რედაქტირება ერთიანი პროცესია, რომელიც მიზნად ისახავს შინაარსის და ფორმის სრულყოფას ავტორის ინდივიდუალურობის შენარჩუნებასთან ერთად. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 328.
მაიკლ რედგრეივი

მაიკლ რედგრეივი (ინგლ. Michael Redgrave; დ. 20 მარტი, 1908, ბრისტოლი — გ. 21 მარტი, 1985) — ინგლისელი მსახიობი და რეჟისორი. 1931-1934 წლებში მონაწილეობდა სცენისმოყვარეთა სპექტაკლებში. 1934 წლიდან იყო პროფესიონალი მსახიობი. მუშაობდა ლივერპულის და ლონდონის თეატრებში. 1938 წლიდან იღებდნენ კინოში. შესრულებული აქვს მრავალი როლი. დადგმული აქვს შექსპირის, ტურგენევის პიესები, ოპერები. იყო სცენური რეალიზმის და სტანისლავსკის სისტემის მიმდევარი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 328.
იაროსლავ ბრძენი

იაროსლავ ბრძენი (დ. 978 — გ. 1054) — კიევის დიდი მთავარი 1019 წლიდან, ვლადიმერ სვიატოსლავის ძის ვაჟი. მთავრობდა ნოვგოროდში. დიდი ბრძოლის შემდეგ იაროსლავ ბრძენმა დაამარცხა თავისი ძმა სვიატოპოლკი და კიევის დიდი მთავარი გახდა. იაროსლავ ბრძენმა შეძლო ქვეყნის ცენტრალიზაცია. მის დროს კიევის რუსეთში გაჩაღდა დიდი კულტურული საქმიანობა. განვითარდა დამწერლობა, ითარგმნებოდა ბერძნული ლიტერატურა. შეიქმნა რუსული სამართლის („რუსსკაია პრავდა“) უძველესი ნაწილი — „იაროსლავის სამართალი“, კიევში აიგო წმინდა სოფიას ტაძარი, „ოქროს ჭიშკარი“ და სხვა. 1051 წელს იაროსლავ ბრძენმა მიტროპოლიტად დანიშნა რუსი მღვდელი ილარიონი და ამით სცადა ბერძნული ეკლესიისაგან გათავისუფლება. იაროსლავ ბრძენის დროს კიევის რუსეთის საერთაშორისო კავშირი და ავტორიტეტი დიდად გაიზარდა. Греков Б. Д., Киевская Русь, М., 1953; ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 61.
ხიდისთაური ატმები

ხიდისთაური ატმები, გორული ატმები — ქართული ატმების ჯგუფი. შეიქმნა ხალხური სელექციის გზით მდინარე ტანის ხეობის (გორის მუნიციპალიტეტი) სპეციფიკურ ეკოლოგიურ პირობებში. ხიდისთაურ ატმებს განეკუთვნება ხიდისთაური ვარდისფერი, ხიდისთაური თეთრი, ხიდისთაური ყვითელი და სხვ. მათთვის დამახასიათებელია ნაყოფის მიმზიდველი შესახედაობა, მაღალი საგემოვნო თვისებები, რბილობის მკვრივი კონსისტენცია, მკვეთრი არომატი. ამ თვისებების გამო ფართოდაა გავრცელებული საქართველოში და მის ფარგლებს გარეთ. მომწიფების მიხედვით ხიდისთაურ ატმებს ყოფენ საშუალო (ხიდისთაური ვარდისფერი) და საგვიანო (ხიდისთაური ყვითელი) პერიოდის სიმწიფის ჯიშებად. იძლევა საუკეთესო ხარისხის სასუფრე და საკომპოტე პროდუქციას. ვარძელაშვილი მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 480.
რედინგი (ინგლისი)

რედინგი — ქალაქი ინგლისში, ბერქშირის საგრაფოში, მდინარე ტემზის ნაპირზე, მდინარე კენეტის შესართავთან. მოსახლეობა დაახლოებით 230 ათასი ადამიანი (2019). არის სატრანსპორტო კვანძი და სავაჭრო ცენტრი. ცნობილია IX საუკუნიდან. 1926 წლიდან მოქმედებს უნივერსიტეტი. ქალაქში მოქმედებს რკინიგზის სადგური. ქალაქის სამხრეთ-დასავლეთით არის ატომური მრეწველობის სამეცნიერო კვლევითი ცენტრი ოლდერმასტონი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 328.
რედინგი

რედინგი შესაძლოა აღნიშნავდეს: რედინგი — ქალაქი გაერთიანებულ სამეფოში რედინგი — ქალაქი აშშ-ში აგრეთვე რედინგი — რკინიგზის სადგური გაერთიანებულ სამეფოში
რედინგი (პენსილვანია)

რედინგი — ქალაქი აშშ-ში, პენსილვანიის შტატში. მდებარეობს მდინარე სკულკილის ნაპირზე. მოსახლეობა დაახლოებით 88 ათასი ადამიანი (2010). ქალაქი დაარსდა XVIII საუკუნის I ნახევარში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 328.
ჩრდილოეთის რედ-რივერი

ჩრდილოეთის რედ-რივერი — მდინარე აშშ-სა და კანადაში. მდნარის სიგრძეა 920 კმ, უაზის ფართობი 297 ათასი კმ2. წამრმოიქმნება მდინარეების, ოტერ-ტეილისა და ბუა-დე-სუს შეერთებით. მიედინება ცენტრალურ ვაკეებზე. ერთვის უინიპეგის ტბას. მდინარე შერეული საზრდოობისაა, წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე. სანაოსნოა შუა და ქვემო დინებაში. მის ნაპირზეა ქალაქები მანიტობა და უინიპეგი. სამხრეთის რედ-რივერი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 329.
სამხრეთის რედ-რივერი

სამხრეთის რედ-რივერი — მდინარე აშშ-ში, მის სამხრეთ ნაწილში, მისისიპის მარჯვენა შენაკადი. მდინარის სიგრძეა 2050 კმ, უაზის ფართობი 233 ათასი კმ2. სათავე აქვს ლიანო-ესტაკადოს პლატოზე, კვეთს მექსიკისპირა დაბლობს და ქვემოთში იტოტება, ერთი ტოტით ერთვის მისისიპის, ხოლო მეორეთი წყალდიდობისას მექსიკის ყურეს. საზრდოობს წვიმის წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე. წყალმცირეა ზაფხულის ბოლოს და შემოდგომის დასაწყისში. საშუალო დონეების დროს სანაოსნოა ქალაქ შრივპორტიდან. მდინარეზე აგებულია წყალსაცავი და ჰიდროელექტროსადგური. ჩრდილოეთის რედ-რივერი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 329.
ტატიშვილი

საკუთარი სახელი ტატიშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ალექსანდრე ტატიშვილი — სოციალ-დემოკრატი, პოლიტიკური ემიგრანტი ანა ტატიშვილი — ჩოგბურთელი გიორგი ტატიშვილი — იურისტი, პოლიტიკოსი გიორგი ტატიშვილი — მსახიობი გრიგოლ ტატიშვილი — მხატვარი გურამ ტატიშვილი — ქირურგი ვახტანგ ტატიშვილი — არტისტი, მომღერალი ვლადიმერ ტატიშვილი — მწერალი, პუბლიცისტი ივანე ტატიშვილი — პოლიტიკოსი იოსებ ტატიშვილი — მწერალი ირაკლი ტატიშვილი — ლიტერატურათმცოდნე ირაკლი ტატიშვილი — პათოლოგანატომი მიხეილ ტატიშვილი — ქირურგი, ანატომი ნინო ტატიშვილი-ყიფიანისა — მწერალი, მთარგმნელი ნოდიკო ტატიშვილი — მომღერალი ნუგზარ ტატიშვილი — თერაპევტი ოთარ ტატიშვილი — მსახიობი, ექიმი ოთარ ტატიშვილი — კომპოზიტორი ცისანა ტატიშვილი — მომღერალი ტატიევი — ქართული გვარის რუსიფიცირებული ფორმა
რედუპლიკაცია

რედუპლიკაცია ენათმეცნიერებაში ერთი ან რამდნეიმე ელემენტის ნაწილობრივი ან მთლიანი, ზუსტი ან მიახლოებითი განმეორება. რედუპლიკაცია ასრულებს სხვადასხვა ფუნქციას, არის სიტყვათა წარმოქმნის ერთ-ერთი სახე; გამოხატავს მრავლობითობას, ინტენსივობას; ინდოევროპულ ენებში აწარმოებს პრეზენსს და პერფექტს. არსებობს კავშირებიანი და უკავშირო რედუპლიკაცია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 329.
რედუტი

რედუტი — დამოუკიდებელი თავდაცვისთვის მომზადებული საფორტიფიკაციო ნაგებობა, რომელსაც აქვს კვადრატის, მართკუთხედის ან მრავალკუთხედის ფორმა. რედუტის გარნიზონი შედგებოდა ერთი ან ორი ასეულისგან, რომელსაც ზოგჯერ არტილერიით აძლიერებდნენ. რედუტები გამოიყენებოდა XVI-XIX საუკუნეებში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 329.
გენრი დეკანოსიძე

გენრი ევგენის ძე დეკანოსიძე (დ. 15 სექტემბერი, 1935, გორი) — ქართველი ფარმაკოქიმიკოსი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (2003), საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (2004). დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ფარმაცევტული ფაკულტეტი (1959). 1963 წლიდან მუშაობდა ი. ქუთათელაძის სახელობის ფარმაკოქიმიის ინსტიტუტში. 1983 წლიდან — ამავე ინსტიტუტის ტრიტერპენული შენაერთების ლაბორატორიის გამგე. შექმნა ბრონქოსპაზმოლიზურ ი პრეპარატი „კავსურონი“ და ერთ-ერთი პირველი მცენარეული არასტეროიდული, ანტირევმატიული პრეპარატი — „ფაციფლოგინი“. წამალთმცოდნეობის მეცნიერული მოსაზრებანი, თბ., 2009 (თანაავტ.: ბ. რაჭველიშვილი, დ. ცინცაძე); Исследование тритерпеновых гликозидов, Тб., 1982 (თანაავტ.); Биологическая роль, распространение и химическое строение тритерпеновых гликозидов, Тб., 1984 (თანაავტ.). ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 361.
ოთარ დეკანოსიძე

ოთარ ქაიხოსროს ძე დეკანოსიძე (დ. 28 დეკემბერი, 1915, სოფ. ღარიხევი, ახლანდ. ხარაგაულის მუნიციპალიტეტი, — გ. 16 თებერვალი, 1967, თბილისი) — ქართველი კინოოპერატორი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1966). დაამთავრა საქართველოს სახკინმრეწვთან არსებული კინოსაოპერატორო კურსები. 1942 წლიდან მუშაობდა დამდგმელ ოპერატორად დოკუმენტურ და სამეცნიერო-პოპულარულ ფილმებზე. ძირითადი ნამუშევრები: „სახლი მწვერვალზე“ (1947), „სამგორი“ (1948), „ქართლის ბაღებში“ (1952), „უძველესი ქალაქის გაზაფხული“ (1958), „ამბავი ერთი ცდისა“ (1959; მიღებული აქვს საპატიო დიპლომი ვარშავაში სამეცნიერო-პოპულარული ფილმების V საერთაშ. კინოფესტივალზე, 1962), „მეგობრების შეხვედრა“ (1960), „ალვანელი მეცხვარეები“ (1964), „თბილისი — 15 საუკუნე და ერთი დღე“ (1966) და სხვ. II მსოფლიო ომის პერიოდის ფილმები: „სევასტოპოლისათვის ბრძოლაში“ (1944), „ბრძოლა კავკასიისათვის“ (1944) და სხვა. ფილმები ქართველ ალპინისტებზე (ბორის კრეპსთან ერთად) „უშბა“ (1946; დიპლომი ვენეციის VIII საერთაშორისო კინოფესტივალზე, 1947), „გმირული ტრავერსი“ (1950), „პამირის მწვერვალებზე“ (1954; საპატიო დიპლომი ვენეციის XVII საერთაშორისო კინოფესტივალზე, 1956), „მთები და წლები“ (1963) და სხვა. გიორგი ასათიანთან ერთად გადაიღო ფილმები: „ნადირობა ჯუნგლებში“, „მოგზაურობა ნეპალში“ (ორივე 1959), „ალჟირის დღიური“ (1961), „საჰარა“, „მაროკო“ (ორივე 1962), „უძველესი კულტურის ქვეყანა“ (1963) და სხვა. გვენცაძე ა., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 362. ოთარ დეკანოსიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
დომინიკ ფრანსუა არაგო

დომინიკ ფრანსუა არაგო (ფრანგ. Dominique François Jean Arago; დ. 26 თებერვალი, 1786 — გ. 2 ოქტომბერი, 1853, პარიზი) — ფრანგი ფიზიკოსი, ასტრონომი და პოლიტიკოსი. საფრაანგეთის მეცნიერებთა აკადემიის წევრი (1809). დაამთავრა პარიზის პოლიტექნიკური სასწავლებელი. 1830 წლიდან იყო პარიზის მეცნიერებათა აკადემიის უცვლელი მდივანი და პარიზის ასტრონომიული ობსერვატორიის დირექტორი. 1830-1848 წლებში იყო დეპუტატთა პალატის წევრი. 1848 წლის რევოლუციის შემდეგ იყო დროებითი მთავრობის საზღვაო მინისტრი. სწავლობდა სხვადასხვა აირში სინათლის გარდატეხის მოვლენებს. ბარსელონასა და კუნძულ ფორმენტერაზე შასრულა მერიდიანის გრადუსული გაზომვა. მის სახელს უკავშირდება ოპტიკაში, მაგნეტიზმში, მეტეოროლოგიაში, ასტრონომიაში და სხვა დარგებში მთელი რიგი აღმოჩენები.. პირველმა შექმნა ელექტრომაგნიტი და აღმოაჩინა ელექტრონული და მაგნიტური ძალების ერთიანობა და ურთიერთდამოკიდებულება. მას ეკუთვნის ჰაერის კუთრი წონის ზუსტი განსაზღვა, ატმოსფერული განმუხტვისა და ჩრდილოეთის ციალის შესწავლა, ბგერის სიჩქარის განსაზღვა. მისმა მემუარებმა მნიშვნელოვანი მასალა შეუნახა ფიზიკის ისტორიას. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 533. François Arago — ნამუშევრები პროექტ „გუტენბერგზე“ დომინიკ ფრანსუა არაგო — ნამუშევრები საიტზე Internet Archive დომინიკ ფრანსუა არაგო — ნამუშევრები საიტზე LibriVox (უფასო აუდიო წიგნები) ჯონ ჯ. ო’კონორი და ედმუნდ ფ. რობერტსონი. დომინიკ ფრანსუა არაგო (ინგლისური) — ბიოგრაფია არქივში MacTutor.
Земфира (ალბომი)

Земфира — ჯგუფ „Zемфира“-ს სადებიუტო ალბომია, რომელიც 1999 წლის 10 მაისს გამოვიდა. ყველა სიმღერის ავტორი — ზემფირა რამაზანოვა. ↑ http://www.allmusic.com/album/zemfira-mw0001308298
იოსებ ცხვირაშვილი

იოსებ ცხვირაშვილი (დ. 5 აპრილი, 1910, ჭალა, გორის მაზრა — გ. ?) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1957). 1922 წლიდან მონაწილეობდა ხაშურის სცენისმოყვარეთა წარმოდგენებში. 1933-1941 და 1946-1950 წლებში მუშაობდა ხაშურისა და ახალციხის თეატრებში, 1950 წლიდან კი სამხრეთ ოსეთის კოსტა ხეთაგუროვის სახელობის თეატრის ქართული დასის მსახიობი იყო. შესრულებული აქვს როლები: ბეკინა (დ. კლდიაშვილის „სამანიშვილის დედინაცვალი“), თორნიკე (მ. მრევლიშვილის „ხარატაანთ კერა“) ანტონიო (ბომარშეს „ფიგაროს ქორწინება“), მეფე ერეკლე (ვ. კანდელაკის „მაია წყნეთელი“), ზიმზიმოვი (გ. სუნდუკიანის „პეპო“), ხახული (პ. კაკაბაძის „კოლმეურნის ქორწინება“) და სხვა. 1954 — საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი 1957 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი ცუცქირიძე, შ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 253. იოსებ ცხვირაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1954. №5. გვ. 23 ↑ http://www.nplg.gov.ge/bios/ka/00010480/
ცხინვალის არქეოლოგიური ძეგლები

ცხინვალის არქეოლოგიური ძეგლები — ბრინჯაოს ხანის საკულტო და სამოსახლო ძეგლები, აღმოჩენილი ქალაქ ცხინვალთან, საქართველოში. ძეგლები მოიცავს პერიდს ადრებრინჯაოდან გვიან ბრინჯაოს ხანამდე. ძეგლები გათხარეს 1945-1948 წლებში გ. გობეჯიშვილმა, 1950 წელს ბ. კუფტინმა, 1954 წელს ო. ჯაფარიძემ, 1959 წელს ბ. ტეხოვმა. არქეოლოგიური გათხრებით აღმოჩენილი ნამოსახლარები და საყოფაცხოვრებო ნივთები მეცნიერთა აზრთა სხვადასხვაობას იწვევს. ზოგიერთი მოსაზრებით, რომ მათში აშკარაა გავლენა როგორც იბერიული ისე კოლხური კულტურებისა, შესაძლო სარმატული ელემენტებით. გოგაძე, ე., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 253-254. ქორიძე, დ. „კოლხური კულტურის ისტორიისთვის“, თბილისი, 1965 ჯაფარიძე, ო. „ცხინვალის განძი“, საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის მოამბე, ტ. 16, 1950