laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
მსოფლიოს II გუნდური ჩემპიონატი ჭადრაკში ვაჟთა შორის

27 ოქტომბერი - 9 ნოემბერი 1989 ლუცერნი, შვეიცარია ტურნირში ფიდემ 1988 წლის საჭადრაკო ოლიმპიადის პირველი ექვსი გუნდი (სსრკ, ინგლისი, ნიდერლანდები, აშშ, უნგრეთი და იუგოსლავია) დაუშვა. თავისი კონტინენტების ჩემპიონების სტატუსით გამოდიოდნენ კუბა და ჩინეთი. კვლავ თამაშობდა მასპინძელი - შვეიცარია და აფრიკის ნაკრები. დაფათა რაოდენობა შემცირდა ოთხამდე. საბჭოელებმა თავიდანვე ხელთ იგდეს ლიდერობა და ბოლომდე შეინარჩუნეს იგი. დიდი ბრძოლა გაჩღდა მეორე ადგილისათვის. ბოლო ტურის წინ იუგოსლავიელებს და ინგლისელებს 19-19 ქულა ჰქონდათ. მოლო ტურში იუგოსლავიელებმა შესძლეს ამერიკელთა დამარცხება 3-1, ინგლისელები კი მხოლოდ ფრეს დასჯერდნენ ჩინელებთან და მესამე ადგილზე დარჩნენ.  სსრკ ანატოლი კარპოვი 3 (+2=2-0), ალექსანდრე ბელიავსკი 5 (+4=2-0), იან ელვესტი 3,5 (+1=5-1), რაფაელ ვაჰანიანი 4,5 (+3=3-0), ვასილი ივანჩუკი 6,5 (+6=1-0), მიხეილ გურევიჩი 5 (+5=0-1).  იუგოსლავია ლუბომირ ლუბოევიჩი 5 (+1=8-0), პრედრაგ ნიკოლიჩი 6 (+4=4-1), პეტარ პოპოვიჩი 3 (+2=2-1), დრაგოლუბ ველიმიროვიჩი 1,5 (+1=1-1), ბოჟიდარ ივანოვიჩი 1 (+0=2-1), ბრანკო დამიანოვიჩი 6 (+5=2-0).  ინგლისი ნაიჯელ შორტი 4,5 (+3=3-2), ჯონათან სპილმენი 3,5 (+2=3-1), ჯონ ნანი 3,5 (+2=3-2), მიურეი ჩანდლერი 4 (+2=4-0), მაიკლ ადამსი 2,5 (+1=3-1), ჯულიან ჰოდსონი 3,5 (+3=1-0).
ფონოგრაფი

ფონოგრაფი (ფონო... და ბერძნ. grapho — ვწერ) — მექანიკური ბგერათჩაწერისა და ბგერათწარმოების ხელსაწყო; გამოიგონა ტ. ედისონმა 1877 წელს. ბგერა იწერებოდა ლილვაკზე შემოხვეული კალის კილიტაზე (ან ცვილით დაფარულ ქაღალდის ლენტზე) მემბრანასთან დაკავშირებული ნემსით (საჭრისით), კილიტის ზედაპირს ნემსი კაწრავდა (ქმნიდა ცვალებადი სიღრმის ხრახნულ ღარაკს). ბგერათა აღწარმოების დროს ღარში მოძრავი ნემსი ირხეოდა და მასთან დაკავშირებული მემბრანა ბგერას გამოცემდა. გაუმჯობესებულ ფონოგრაფს XX საუკუნის 30-იან წლებში იყენებდნენ დიქტოფონის სახით, ფონოგრაფის საფუძველზე შექმნილი იყო გრამოფონი და პატეფონი, რომლებიც XX საუკუნის 40-50-იან წლებში შეცვალა ელექტომექანიკურმა და მაგნიტურმა ჩამწერმა, აგრეთვე აღმწარმოებელმა მოწყობილობამ (მაგ., ელექტროფონი, მაგნიტოფონი და სხვა). ქსე, ტ. 10, გვ. 363, თბ., 1986
კილიტა

კილიტა — სხვადასხვა ლითონისა და ლითონთა შენადნობის თხელი (2-100 მკმ) ფურცლები ან ლენტები. კილიტა სხვადასხვა დანიშნულებისაა. ალუმინის სასურსათო კილიტას იყენებენ საკონდიტრო და თამბაქოს ნაწარმის, ჩაის და სხვათა შესაფუთავად. ალუმინის ტექნიკურ კილიტას - კონდენსატორებისათვის ელექტროტექნიკურ მრეწველობაში, თერმო და ჰიდროიზოლაციისათვის და სხვა; კალისა და კალა-ტყვიის კალით მიტკეცილ კილიტას - ელექტროტექნიკური მრეწველობისათვის, ხელსაწყოთმშენებლობისათვის და სხვა; ტყვიისას - თამბაქოს ნაწარმის შესაფუთავად; ნეიხელბერისას - ხელსაწყოთა დეტალებისათვის (მემბრანა და სხვა); სპილენძის კილიტას - დინამომანქანების მუსების, გამომყვანი კონტაქტების, ნაბეჭდი სქემებისათვის და მისთანები. ამზადებენ აგრეთვე კაშირებულ კილიტას (ქაღალდის ლენტზე მიტკეცილი); იყენებენ კაბელის მრეწველობაში. პოლიგრაფიაში წიგნის გარეკანზე ტვიფრვისას ხმარობენ კალკის ან ცელოფანის ლენტების სახით დამზადებულ კილიტას, რომელიც ცალი მხრიდან შემკვრელთან შერეული ამა თუ იმ პიგმენტის ფენითაა დაფარული. ამავე მიზნისათვის ამზადებენ ბრინჯაოსა და ალუმინის კილიტას. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 516.
კედაინიაის რაიონი

კედაინიაის რაიონი (ლიეტ. Kėdainių rajonas) — რაიონი ცენტრალურ ლიეტუვაში, კაუნასის მაზრაში. 1 ქალაქი — კედაინიაი; 10 დაბა — აკადემია, დოტნუვა, გუჯიუნაი, იოსვაინიაი, კრაკესი, პაგირიაი, პერნარავა, სურვილილიკშისი, შეტა და ტრუსკავა; 534 სოფელი. მოსახლეობის რაოდენობა (2001): კედაიანი — 32 048 იოსვაიანიაი — 1 545 ვილანიაი— 1 490 ვაინოტიშკიაი — 1 058 პელედნაგიაი — 1 039 შეტა — 1 025 კრაკესი — 991 ლაბუნავა— 939 აკადემია — 873 დოტნუვა — 775 ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 Visuotinė lietuvių enciklopedija <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q76499581"></a>
მოასნაირნი

მოასნაირნი (ლათ. Dinornithiformes) — უტროპო, ამომწყდარ ფრინველთა რიგი. მოიცავდა 2 ოჯახის 20 სახეობას. მოასნაირთა ნაშთები ცნობილია პლიოცენური პერიოდში. მოასნაირნი გავრცელებული იყვნენ ახალ ზელანდიაში, ბინადრობდნენ ტყეებში, იკვებებოდნენ მცენარეული საკვებით (თესლი, ფესვები). უკანასკნელი მოასნაირნი გაანადგურა ადამიანმა XVIII საუკუნის დასასრულს — XIX საუკუნის დასაწყისში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 53.
კელმის რაიონი

კელმის რაიონი (ლიეტ. Kelmės rajonas) — რაიონი ჩრდილო–დასავლეთ ლიეტუვაში, შიაულიაის მაზრაში. 3 ქალაქი – კელმე, ტიტუვენიაი, უჟვენტისი; 6 დაბა – კარკლენაი, კრაჟიაი, ლიოლიაი, პაშილე, შაუკენაი და ჟალპიაი; 817 სოფელი. მოსახლეობის რაოდენობა (2001): კელმე – 10 900 ტიტუვენიაი – 2 851 უჟვენტისი – 898 კრაჟიაი – 784 შაუკენაი – 721 ლიოლიაი – 544 ბაიგუვა – 534 კუკეჩიაი – 529 პაგრიჟუვისი – 461 ვერპენა – 452 რაიონი მოიცავს 11 სამამასახლისოს: კელმის (ლიეტ. Kelmės seniūnija) კელმის სასოფლო (ლიეტ. Kelmės apylinkių seniūnija) კრაჟიაის (ლიეტ. Kražių seniūnija) კუკეჩიაის(ლიეტ. Kukečių seniūnija) ლიოლიაის(ლიეტ. Liolių seniūnija) პაკრაჟანჩიოს (ლიეტ. Pakražančio seniūnija) შაუკენაის (ლიეტ. Šaukėnų seniūnija) ტიტუვენიაის (ლიეტ. Tytuvėnų seniūnija) ტიტუვენიაის სასოფლო(ლიეტ. Tytuvėnų apylinkių seniūnija) უჟვენტისის (ლიეტ. Užvenčio seniūnija) ვაიგუვის (ლიეტ. Vaiguvos seniūnija) ↑ 1.0 1.1 1.2 Visuotinė lietuvių enciklopedija <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q76499581"></a>
ალექსანდრე კვახაძე

ალექსანდრე (ლექსო) კვახაძე (დ. 17 აგვისტო, 1984, მცხეთა) — ქართველი ფეხბურთელი, თამაშობდა ნახევარმცველის პოზიციაზე. გამოირჩევა ძლიერი შორეული დარტყმებით. დასახელებულ იქნა 2008 წლის საქართველოს ეროვნული ჩემპიონატის საუკეთესო ცენტრალურ მცველად. ალექსანდრე კვახაძემ კარიერა საფეხბურთო კლუბ „ვიტ ჯორჯიაში“ დაიწყო 17 წლის ასაკში. 2006-2007 წლის სეზონში ჩატარებული შესანიშნავი სეზონის შემდეგ საქართველოს ეროვნული ნაკრების მთავარმა მწვრთნელმა კლაუს ტოპმიოლერმა ქვეყნის მთავარ გუნდში უხმო და 2007 წლის 12 სექტემბერს ამხანაგურ მატჩში ძირთად შემადგენლობაში ათამაშა აზერბაიჯანის ეროვნულ გუნდთან. ამის შემდეგ ლექსოს კიდევ არაერთხელ მიეცა თავის გამოჩენის შესაძლებლობა. იყო გორის „დილას“ კაპიტანი. უმაღლესი ლიგა ჩემპიონი (1): 2008/09, 2014/15 უმაღლესი ლიგა მეორე ადგილი (1): 2012/13 საქართველოს თასის მდლობელი: 2009/10 საქართველოს სუპერთასის გამარჯვებული (2): 2009/10, 2010/2011 საქართველოს სუპერთასის ფინალისტი (1): 2012/13 პროფილი Transfermarkt-ზე (ინგლისური) პროფილი Soccerway-ზე (ინგლისური) პროფილი დილას ოფიციალურ საიტზე (ქართული ენა)
Beat (King Crimson-ის ალბომი)

Beat (ქართ. რიტმი) — ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ King Crimson-ის 1982 წლის სტუდიური ალბომი, რიგით მეორე დისკი ერთგვარ ტრილოგიაში, რომელსაც წარმოადგენს სამი ალბომი - Discipline, Beat და Three Of A Perfect Pair. ჯგუფის 13 სტუდიური ალბომიდან ეს ერთადერთია, რომელსაც არ გააჩნია სასათაურო სიმღერა, თუმცა სიტყვა Beat ჟღერს სიმღერაში Heartbeat. ყველა სიმღერის ავტორი — ედრიან ბელიუ, მუსიკა - ბელიუ, ბილ ბრუფორდი, რობერტ ფრიპი და ტონი ლევინი, გარდა მითითებულისა. რობერტ ფრიპი – გიტარა, ფრიპერტრონიკა, ორგანი ედრიან ბელიუ – გიტარა, ვოკალი ტონი ლევინი – ბას გიტარა, ჩეპმენ სტიკი, ვოკალი ბილ ბრუფორდი – დასარტყმელი საკრავები ↑ Allmusic review ↑ Rolling Stone review
მოლაღური

მოლაღური, გულყვითელა (ლათ. Oriolus oriolus) — ფრინველი ბეღურასნაირთა რიგისა. მისი სახეულის სიგრძე 25 სმ-ს აღწევს. მამალს მოოქროსფრო-ყვითელი შავნარევი ბუმბული აქვს, დედალსა და ახალგაზრდა მოლაღურს — მომწვანო. მკერდზე ლაქები აყრია. გავრცელებულია ევროპაში, აზიაში, სამხრეთ-დასავლეთ აფრიკაში. საქართველოში ბევრ ადგილას გვხვდება როგორც მობუდარი გადამფრენი ფრინველი. ბუდეს იკეთებს ხეებზე. იკვებება მწერებით, უფრო იშვიათად კენკრით. მისი გალობა ფლეიტის ხმას ჰგავს, ხმამაღლა სტვენა კი — კატის კნავილს. ხალხური სახელწოდება ბიჭო-გოგია. ჟორდანია რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 70. ↑ უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი - მოლაღური
Three of a Perfect Pair

Three of a Perfect Pair (ქართ. იდეალური წყვილის სამეული) — ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ King Crimson-ის 1984 წლის სტუდიური ალბომი და რიგით მესამე დისკი ერთგვარ ტრილოგიაში, რომელსაც წარმოადგენს სამი ალბომი - Discipline, Beat და Three Of A Perfect Pair. საგულისხმოა, რომ ალბომს გამოარჩევს გრამფირფიტის ორი მხარის თავისებურება. პირველზე მოთავსდა უფრო მსუბუქი სიმღერები, ფართო მასისათვის განკუთვნილი. მეორე მხარეს მოხვდა ექსპერიმენტული ნომრები, King Crimson-ის ძველ სტილში. 2001 წლის გამოცემაში დაემატა კიდევ რამდენიმე კომპოზიცია, მათ შორის - სინგლის „Sleepless“ რემიქსები. ყველა სიმღერის ავტორი — ედრიან ბელიუ, ბილ ბრუფორდი, რობერტ ფრიპი და ტონი ლევინი, გარდა მითითებულისა. რობერტ ფრიპი – გიტარა ედრიან ბელიუ – გიტარა, ვოკალი ტონი ლევინი – ბას-გიტარა, ჩეპმენ სტიკი, ვოკალი, სინთეზატორი ბილ ბრუფორდი – დასარტყმელი საკრავები Three of a Perfect Pair საიტზე Discogs (გამოცემების სია) ↑ Prato, Greg. King Crimson Three of a Perfect Pair review. Allmusic. Rovi Corporation. ციტირების თარიღი: 2011-07-25. ↑ Christgau, Robert. Consumer Guide Reviews: Three of a Perfect Pair. Robert Christgau. ციტირების თარიღი: 2011-07-25. ↑ Puterbaugh, Parke. (10 May 1984) Album Reviews: King Crimson – Three of a Perfect Pair. Rolling Stone. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-10-28. ციტირების თარიღი: 2011-07-25. ↑ Sinclair, David (3 May 1984) „King Crimson 'Three of a Perfect Pair'“, Kerrang!. London, UK: Spotlight Publications Ltd., გვ. 10.  ↑ Grant, Steven; Fleischmann, Mark; Robbins, Ira. TrouserPress.com :: King Crimson. ციტირების თარიღი: 30 July 2016.
ლიტვის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა

ლიტვის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა, ლიტვის სსრ (ლიეტ. Lietuvos Tarybų Socialistinė Respublika, Lietuvos TSR) — თხუთმეტიდან ერთ-ერთი მოკავშირე საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა სსრ კავშირის შემადგენლობაში. დედაქალაქი — ქალაქი ვილნიუსი. შეიქმნა 1940 წლის 14 ივლისს. 1940 წლის 21 ივლისიდან შედის საბჭოთა კავშირში. 1990 წლის 11 მარტს ლიეტუვის რესპუბლიკის უმაღლესმა საბჭომ მიიღო ლიეტუვის დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტი, რომელიც ლიტვის სსრ-ს ლიკვიდაციას ნიშნავდა. 1991 წლის 6 სექტემბერს საბჭოთა კავშირმა ლიეტუვას დამოუკიდებლობა მიანიჭა. განთავსებული იყო საბჭოთა კავშირის ევროპულ ნაწილში, ჩრდილოეთით ესაზღვრებოდა ლატვიის სსრ-ს, სამხრეთითა და აღმოსავლეთით ბელორუსიის სსრ-ს, სამხრეთ-დასავლეთით რუსეთის კალინინგრადის ოლქსა და პოლონეთს. ლიეტუვის რესპუბლიკა იყო ერთადერთი კათოლიკური რესპუბლიკა საბჭოთა კავშირის შემადგენლობაში.
პოლტავის ბრძოლა

პოლტავის ბრძოლა — გენერალური ბრძოლა 27 ივნისს (8 ივლისი) რუსეთისა და შვედეთის ჯარებს შორის 1700-1721 წლების ჩრდილოეთის ომის დროს. 1709 წლის აპრილს შვედეთის ჯარებმა კარლ XII სარდლობით ალყა შემოარტყეს პოლტავას. ქალაქის მცირერიცხოვანმა გარნიზონმა წარმატებით მოიგერია რამდენიმე იერიში. მაისის ბოლოს პოლტავის რაიონში მივიდა რუსეთის არმიის ძირითადი ძალები პეტრე I-ის სარდლობით. 16 (27) ივნისს სამხედრო საბჭომ გადაწყვიტა გაემართა გენერალური ბრძოლა. 25 ივნისს (6 ივლისი) რუსეთის არმია (42 ათასი კაცი, 72 ქვემეხი) გამაგრდა პოლტავის ჩრდილოეთით 5 კმ-ზე. 26 ივნისს (7 ივლისი) შექმნა მოწინავე პოზიციები. კარლ XII-მ გადაწყვიტა იერიში მიეტანა რუსეთის ჯარზე. მისი ვარაუდით, რუსეთის ჯარის დამარცხება წააქეზებდა თურქეთს დაეწყო ომი რუსეთის წინააღმდეგ. იერიშისათვის გამოყვეს 20 ათასი კაცი და 4 ქვემეხი. 17 (28) ივნისს კარლ XII დაიჭრა და სარდლობა ფელდმარშალ კ. რენშილდს გადასცა. 27 ივნისს (8 ივლისი) ღამის 2 სთ-ზე შვედეთის ჯარმა შეუტია რუსების რედუტებს. რედუტების ძირითადი განივი ხაზის ფრთებიდან შემოვლის ცდა უშედეგოდ დამთავრდა, შვედეთის ჯარის მარჯვენა ფრთის ნაწილი განადგურდა. შვედებმა ვერც რედუტების ხაზის ფრონტალური გარღვევა შეძლეს. 9 სთ-ზე დაიწყო ხელჩართული ბრძოლა. ამავე დროს რუსების ცხენოსანთა ნაწილები ფლანგებიდან უტევდნენ მოწინააღმდეგეს. უკვე 11 სთზე შვედებმა დაიწყეს უწესრიგოდ უკან დახევა. შვედეთის არმიის ნარჩენები პერევოლოჩნისთან ტყვედ ჩაბარდნენ რუსეთის ჯარს. პოლტავის ბრძოლის შედეგად შვედეთის სამხედრო ძლიერება ძირფესვიანად შეირყა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 154-155.
მოდერნისტული არქიტექტურა

მოდერნისტულ არქიტექტურაში მოიაზრება შენობათა რამდენიმე სტილის ერთობლიობა, რომლებიც რამდენიმე მახასიათებლით ემსგავსება ერთმანეთს, მათ შორის, ძირითადად, ფორმის სიმარტივითა და ორნამენტის არარსებობით. ამ სახის შენობათა პირველი ვარიანტები XX საუკუნის პირველ წლებში გაჩნდა. შემდგომში მოდერნისტული არქიტექტურა მრავალმა გავლენიანმა არქიტექტორმა და არქიტექტურის მასწავლებელმა გაითავისა, თუმცა საუკუნის პირველ ნახევარში ძალიან მცირე რაოდენობით "მოდერნისტული ნაგებობა" აშენდა. მიმდინარეობამ პოპულარობა მოიპოვა მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ და დომინანტური არქიტექტურული სტილი გახდა ინსტიტუციონალური და კორპორაციული შენობებისთვის თითქმის სამი ათწლეულის განმავლობაში. ამ მიმდინარეობის ზუსტი მახასიათებლები და წარმოშობა დღემდე დებატების საგანია. მოდერნისტულ არქიტექტურა დაფუძნებულია მშენებლობის თანამედროვე ტექნოლოგიებზე. აქტიურად გამოიყენება: შუშა, ფოლადი, და რკინაბეტონი. დიზაინში გამოიყენება მინიმალისტური სტილი და უარყოფილია ორნამენტი. მიიჩნევა, რომ ის 1950-იანებში ჩაანაცვლა პოსტმოდერნისტული არქიტექტურამ. ფუნქციონალიზმი ორგანული არქიტექტურა პოსტმოდერნისტული არქიტექტურა კრიტიკული რეგიონალიზმი Bony, Anne (2012). L'Architecture Moderne (French). Larousse.  Bouillon, Jean-Paul (1985). Journal de L'Art Nouveau (French). Paris: Skira.  Burchard, John; Bush-Brown, Albert (1966) The Architecture of America- A Social and Cultural History. Atlantic, Little and Brown.  (1971) Programs and Manifestoes on 20th-Century Architecture. Boston, Mass.: The MIT Press. ISBN 9780262530309. OCLC 959124824.  Colquhoun, Alan, Modern Architecture, Oxford history of art, Oxford University Press, 2002, ISBN 0192842269 Duncan, Alastair (1988). Art déco. Thames & Hudson. ISBN 2-87811-003-X.  Ducher, Robert (2014). La charactéristique des styles (French). Flammarion.  Jodidio, Philip (2016). Renzo Piano Building Workshop (French). Taschen.  ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მოდერნისტული არქიტექტურა Architecture and Modernism Brussels50s60s.be, Overview of the architecture of the 1950s and 1960s in Brussels A Grand Design: The Toronto City Hall Design Competition დაარქივებული 2023-03-07 საიტზე Wayback Machine. ↑ What is Modern architecture? English. Royal Institute of British Architects. ციტირების თარიღი: 15 October 2018.
მომოტისებრნი

მომოტისებრნი (ლათ. Momotidae) — ფრინველთა ოჯახი ყაპყაპისნაირთა რიგისა. მოიცავს 6 გვარს (Momotus, Aspatha, Barypthengus, Electron, Eumomota, Hylomanes) და 14 სახეობას, რომლებიც გავრცელებულია ცენტრალურ და სამხრეთ ამერიკის ტროპიკულ ტყეებში. ტანად საშუალო და პატარა ფრინველებია (სიგრძე 17-47 სმ, მასა 50-400 გ). ბუდობენ ნაკადულების, ხრამების ნაპირებზე. დედალი 3-4 კვერცხს დებს, კრუხობს ორივე მშობელი 21-22 დღე-ღამე. იკვებებიან მწერებით, ხილით. ჟორდადია რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 87. ↑ Family Momotidae. Handbook of the birds of the world. ციტირების თარიღი: 11 აპრილი, 2019.
კლაიპედის რაიონი

კლაიპედის რაიონი (ლიეტ. Klaipėdos rajonas) — რაიონი ლიეტუვაში, კლაიპედის მაზრაში. 2 ქალაქი – გარგჟდაი და პრეკულე; 7 დაბა– დოვილაი, ენდრეიავასი, იუდრენაი, კრეტინგალე, პლიკიაი, ვევირჟენაი და ვეჟაიჩიაი; 303 სოფელი. მოსახლეობის რაოდენობა (2001): გარგჟდაი – 15 212 ვეჟაიჩიაი – 1 749 პრეკულე – 1 725 დოვილაი– 1 231 კრეტინგალე– 977 ვევირჟენაი– 964 ენდრეიავასი– 718 აგლუოენენაი – 653 დერცეკლიაი – 641 დრევერნა – 617 ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 Visuotinė lietuvių enciklopedija <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q76499581"></a>
პომოლოგია

პომოლოგია, ჯიშთმცოდნეობა, (ლათ. pomum — ნაყოფი და ...ლოგია) — აგრონომიული სამეცნიერო დისციპლინა, რომელიც სწავლობს ხეხილოვან და კენკროვან მცენარეთა ჯიშებს ბაღების ჯიშობრივი შედგენილობის, ცალკეული ჯიშის გაუმჯობესებისა და მეხილეობაში მათი რაციონალურად გამოყენებისათვის. პომოლოგია ადგენს ძირითადად ჯიშების საწარმოო-ბიოლოგიურ მაჩვენებლებს, მავნე პირობებისადმი (ყინვა, გვალვა, ქარი, მავნებლებ-დაავადებები) გამძლეობას, მოსავლიანობას, ადრეულობას, ნაყოფის ხარისხს და სხვა. პომოლოგიის მეშვეობით ხდება ხალხური სელექციით შექმნილი ადგილობრივი ჯიშების გამოვლინება-შესწავლა და მათი სამეურნეო შეფასება, ჯიშების ინტროდუქცია, რაიონული საწარმოო-ბიოლოგიური შესწავლის საფუძველზე ჯიშების დარაიონება, რაც 3 ეტაპად მიმდინარეობს: პირველადი ჯიშთშესწავლა — სამეცნიერო დაწესებულებათა პომოლოგიურ ბაღებში; სახელმწიფო ჯიშთგამოცდა — პირველადი შესწავლით გამოვლინებული პერსპექტიული ჯიშების შემოწმება; საწარმოო ჯიშთგამოცდა — ორი პირველეტაპგავლილი საუკეთესო ჯიშების შემოწმება ჩხიკვაძე ნ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 156.
ელექტროუარყოფითობა

ელექტროუარყოფითობა (ერთეული — პაულინგი) — ელემენტის ატომის უნარი, ქიმიური ურთიერთქმედებისას მიიზიდოს სხვა ატომის სავალენტო ელექტრონები. რაც უფრო ახლოსაა ოქტეტთან ელემენტის გარე ენერგეტიკული დონე, მით მეტია მისი მაღალია ელექტროუარყოფითობის დონე. ელექტროუარყოფითობა ასევე დამოკიდებულია სხვა ფაქტორებზეც. როგორც იონიზაციის ენერგიის განსაზღვრისთვის და ატომის ზომის განსაზღვრისთვის აქ ძაან დიდ როლს თამაშობს ბირთვის მუხტი. ამასთანავე უნდა გვახსოვდეს ფარის ეფექტიც, რომელიც ერთ-ერთი განმსაზღვრელი ფაქტორია ელექტოუარყოფითობისა. ელექტროუარყოფითობის განმსაზღვრელად აიღეს ლითიუმის ელექტროუარყოფითობა, რომელიც 1-ის ტოლად მიიჩნიეს, ხოლო სხვა დანარჩენი ელემენტების ელექტროუარყოფითობა ხდება მასთან შედარების საფუძველზე. პერიოდული ტენდენცია, რომელზეც მოქმედებს, როგორც ოქტეტის წესი, ასევე ბირთვის მუხტი. ქიმიურ ელემენტთა პერიოდულ სისტემაში ელემენტთა ბირთვები იზრდება მარცხნიდან მარჯვნივ, ასევე სავალენტო ელექტრონების რაოდენობა, შესაბამისად იზრდება ელემენტის ელექტროუარყოფითობა. ჯგუფური ტენდენცის შესაბამისად, ბირთვის მუხტის ზრდასთან ერთად იზრდება ფარის ეფექტი, რომელიც უფრო დიდი როლს თამშობს ვიდრე ბირთვის მიზიდულობა. განსაკუთრებული მდგომარეობაა ინერტული აირების შემთხვევაში. ინერტული აირები, რომლებიც დასრულებული გარე ენერგეტიკული დონით ხასიათდებიან, არ ხასიათდებიან ახალი გარე ელექრონების შეძენის სწრაფვისაკენ. ამიტომ ინერტული აირების ელექტროუარყოფითობა ნულის ტოლადაა მიჩნეული. ყველაზე ნაკლებად ელექტროუარყოფითი ელემენტი ელემენთა შორის არის ფთორი. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ელექტროუარყოფითობა
კრეტინგის რაიონი

კრეტინგის რაიონი (ლიეტ. Kretingos rajonas) — რაიონი ლიეტუვაში, კლაიპედის მაზრაში. 2 ქალაქი – კრეტინგა და სალანტაი; 2 დაბა – დარბენაი და კარტენა; 196 სოფელი. მოსახლეობის რაოდენობა (2001): კრეტინგა – 21 423 სალანტაი – 1 942 ვიდმანტაი – 1 880 დარბენაი – 1 598 კიულუპენაი – 1 348 პადვარიაი – 1 254 კარტენა – 1 022 კრეტინსოდისი – 1 001 კურმაიჩიაი – 646 გრუშლაუკე – 631 ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 Visuotinė lietuvių enciklopedija <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q76499581"></a>
კუპიშკისის რაიონი

კუპიშკისის რაიონი (ლიეტ. Kupiškio rajonas) — მუნიციპალური რაიონი ლიეტუვაში, პანევეჟისის მაზრაში. დამეგობრებულია საქართველოს ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტთან 2 ქალაქი – კუპიშკისი და სუბაჩიუსი; 7 დაბა – ალიზავა, ანტაშავა, პალევინე, სალამესტისი, სკაპიშკისი, სენასის-სუბაჩიუსი და შიმონისი; 400 სოფელი. მოსახლეობის რაოდენობა (2001): კუპიშკისი – 8 451 სუბაჩიუსი – 1 180 ნორიუნაი – 1 176 შეპეტა – 620 შიმონისი – 505 სკაპიშკისი – 496 რუდილიაი – 485 ალიზავა – 450 აუკშტუპენაი – 388 ადომინე – 328 რაიონი მოიცავს 6 სამამასახლისოს: ალიზავის (ლიეტ. Alizavos seniūnija) კუპიშკისის (ლიეტ. Kupiškio seniūnija) ნორიუნაის (ლიეტ. Noriūnų seniūnija) სკაპიშკისის (ლიეტ. Skapiškio seniūnija) სუბაჩიუსის (ლიეტ. Subačiaus seniūnija) შიმონისის (ლიეტ. Šimonių seniūnija) ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 Visuotinė lietuvių enciklopedija <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q76499581"></a> ↑ კუპიშსკსა და ლანჩხუთს შორის მეგობრობის ხელშეკრულება გაფორმდება. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-05. ციტირების თარიღი: 2014-10-08.
ელექტროლიტური დისოციაცია

ელექტროლიტური დისოციაცია — წყალში გახსნისას ან გალღობისას ელექტროლიტის იონებად დაშლა. ელექტროლიტური დისოციაციის შედეგად ხსნარში წარმოიქმნება დადებითი და უარყოფითი იონები ეკვივალენტური რაოდენობით. ამიტომ ელექტროლიტის ხსნარი ელექტრონეიტრალურია, წარმოქმნილი იონები ჰიდრატირებულია, ე. ი. თითოეულ იონთან შეერთებულია წყლის ერთი ან რამდენიმე მოლეკულა. ელექტროლიტური დისოციაციის პროცესებს, ქიმიური რეაქციების მსგავსად, განტოლებებით გამოსახავენ. მჟავების დისოციაციით მიიღება წყალბად–იონი (კატიონი) და მჟავას ნაშთის იონი (ანიონი): HCl = H + + Cl − {\displaystyle {\ce {HCl = H^+ + Cl^-}}} HNO 3 = H + + NO 3 {\displaystyle {\ce {HNO^3 = H^+ + NO_3}}} აქედან ჩანს, რომ მჟავა ელექტროლიტია, რომლის დისოციაციით წყალბად–იონები და შესატყვისი ანიონები მიიღება. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 99.
მაჟეიკიაის რაიონი

მაჟეიკიაის რაიონი (ლიეტ. Mažeikių rajonas) — მუნიციპალური რაიონი ლიეტუვაში, ტელშიაის მაზრაში. 3 ქალაქი – მაჟეიკიაი, სედა და ვეკშნიაი; 5 დაბა – ლაიჟუვა, ლეცკავა, პიკელიაი, ტირკშლიაი და ჟიდიკიაი; 191 სოფელი. მოსახლეობის რაოდენობა (2001): მაჟეიკიაი – 42 675 ვეკშნიაი – 2 270 ტირკშლიაი – 1 626 სედა – 1 309 კალნენაი – 868 კრაკიაი – 642 ბალენოსი – 615 ჟემალე – 586 ლაიჟუვა – 560 პალნოსაი – 555 რაიონი მოიცავს 9 სამამასახლისოს: ლაიჟუვას (ლიეტ. Laižuvos seniūnija) მაჟეიკიაის (ლიეტ. Mažeikių seniūnija) მაჟეიკიაის (ლიეტ. Mažeikių apylinkės seniūnija) რევიჩიაის (ლიეტ. Reivyčių seniūnija) სედის (ლიეტ. Sedos seniūnija) შერკშნენაის (ლიეტ. Šerkšnėnų seniūnija) ტირკშლიაის (ლიეტ. Tirkšlių seniūnija) ვეკშნიაის (ლიეტ. Viekšnių seniūnija) ჟიდიკიაის (ლიეტ. Židikų seniūnija) ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 Visuotinė lietuvių enciklopedija <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q76499581"></a>
მსოფლიოს III გუნდური ჩემპიონატი ჭადრაკში ვაჟთა შორის

24 ოქტომბერი - 3 ნოემბერი 1993 ლუცერნი, შვეიცარია. ლუცერნში კვლავ ათი გუნდი შეიკრიბა. მონაწილეობის უფლება მიიღეს 1992 წლის საჭადრაკო ოლიმპიადის საუკეთესო ხუთეულმა (რუსეთი, უზბეკეთი, სომხეთი, აშშ და ლატვია), ევროპის 1992 წლის და აზიის და პანამერიკის 1991 წლის ჩემპიონებმა - უკრაინის, ჩინეთის და კუბის ნაკრებმა გუნდებმა. ტურნირში უნდა ეთამაშა ეგვიპტის გუნდს, მაგრამ მან უარი განაცხადა, ასევე უარი თქვა ეგვიპტელთა შემეცვლელმა, ალჟირის გუნდმაც, მაშინ ტურნირში დაუშვეს 1992 წლის საჭდრაკო ოლიმპიადის მეექვსე ადგილის მფლობელი - ისლანდიის ნაკრები. მეათე მონაწილე, როგორც წინა ჩემპიონატებში, იყო მასპინძელთა ნაკრები გუნდი. სსრ კავშირის დაშლამ რამდენიმე ძლიერი გუნდი წარმოშვა და ბრძოლაც უფრო დაძბული გამოდგა. თავიდან რუსები დაწინაურდნენ, მაგრამ მესამე ტურში ისინი მოულოდნელად დამარცხდნენ ისლანდიელებთან. წინ ამერიკელები გავიდნენ, რომლებმაც ტურნირის ბოლომდე შეინარჩუნეს ლიდერობა და მსოფლიოს ჩემპიონებიც გახდნენ. ბოლო ტურში დიდი ანგარიშით გამარჯვებამ მეორე ადგილი უკრაინელებს მოუტანა, რუსები მხოლოდ მესამე ადგილით დაკმაყოფილდნენ.  აშშ გატა კამსკი 2,5 (+1=3-1), ალექსანდრე ერმოლინსკი 3,5 (+1=5-9), ბორის გულკო 3,5 (+1=5-0), გრიგორი კაიდანოვი 4 (+2=4-1), ჯოელ ბენჟამინი 5 (+4=2-0), ლარი კრისტიანსენი 4 (+3=2-1).  უკრაინა ვასილი ივანჩუკი 6 (+4=4-0), ვლადიმირ მალანიუკი 4,5 (+2=5-0), ოლეგ რომანიშინი 4 (+2=4-1), ვლადიმერ ტუკმაკოვი 2,5 (+1=3-1), ვიაჩესლავ ეინგორნი 3 (+1=4-1), არტურ ფროლოვი 1 (+0=2-1).  რუსეთი ვლადიმერ კრამნიკი 3 (+1=4-2), ალექსანდრე ხალიფმანი 3,5 (+0=7-0), ევგენი ბარეევი 4 (+2=4-0), სერგეი დოლმატოვი 4 (+2=4-0), ალექსეი დრეევი 5 (+4=2-0), ალექსეი ვიჟმანავინი 1 (+0=2-2).
მსოფლიოს IV გუნდური ჩემპიონატი ჭადრაკში ვაჟთა შორის

25 ოქტომბერი - 2 ნოემბერი 1997 ლუცერნი, შვეიცარია. ამჯერად ფიდემ ტურნირში 1996 წლის საჭადრაკო ოლიმპიადის პირველი სამი პრიზიორი (რუსეთი, უკრაინა და აშშ) დაუშვა. ტურნირში მონაწილეობის უფლება მიიღეს ევროპის 1997 და პანამერიკის 1995 წლების ჩემპიონებმა, ინგლისისა და კუბის გუნდებმა. აზიას წარმოადგენდა ყაზახეთი, რომელმაც სპეციალურ ტურნირში გაიმარჯვა. ტურნირში დაუშვეს ქალთა საჭადრაკო ოლიმპიადის გამარჯვებული - საქართველოს ქალთა ნაკრებიც. ეგვიპტის ნაკრების ნაცვლად, რომელმაც უარი თქვა ტურნირში მონაწილეობაზე, ფიდემ სომხეთის გუნდი მიიწვია. ასევე მიწვეულ იქნა ხორვატიის ნაკრებიც და რაღა თქმა უნდა თამაშობდნენ მასაპინძლები, შვეიცარიელი მოჭადრაკეებიც. ძირითდი ბრძოლა რუს და ამერიკელ მოჭადრაკეებს შორის წარიმართა. წინ ჯერ რუსები გავიდნენ. მეხუთე ტურის შემდეგ ქულანახევრით წინ უკვე ამერიკელები იყვნენ. მეექვსე ტურში რუსებმა ერთი ქულა ამოქაჩეს. ბოლო ტურის წინ ამერიკელებს 20 ქულა ჰქონდათ, რუსებს - 19,5. ბოლო ტურში რუსებმა ქართველი ქალები მშრალად (4-0) დაამარცხეს. ამერიკელებს ყაზახებთან 3,5 ქულა სჭირდებოდათ, მაგრამ, შავი ფიგურებით მოთამაშე ბენჟმენმა და ჯაიდანოვმა მხოლოდ ყაიმს მიღწიეს და ამერიკამ მხოლოდ 3-1 მოიგო. რუსები ჩემპიონები გახდნენ. მესამე ადგილისათვის ბროლაში სომხებმა ინგლისელებს მხოლოდ ბოლო ტურში აჯობეს. ქართველი ქალები, როგორც მოსალოდნელი იყო, მაღალი ადგილებისათვის ბრძოლაში არ ჩარეულა, თუმცა ორი მატჩის მოგება მაინც შესძლო. საქართველოს ნაკრების ღირსებას იცავდნენ: მაია ჩიბურდანიძე (+1=4-3), ნანა იოსელიანი (+0=3-4), ქეთევან არახამია (+1=3-4), ნინო გურიელი (+1=4-3), ნინო ხურციძე (+0=1-2) და ნონა გაფრინდაშვილი (+0=0-2).  რუსეთი ებგენი ბარეევი 4 (+3=2-1), პიოტრ სვიდლერი 4,5 (+3=3-1), ალექსანდრე ხალიფმანი 4,5 (+2=5-0), სერგეი რუბლევსკი 4 (+3=2-1), ალექსეი დრეევი 2,5 (+1=3-1), ვადიმ ზვიაგინცევი 4 (+3=2-0).  აშშ ალექსანდრე ერმოლინსკი 4 (+1=6-0), ჯოელ ბენჟმინი 3 (+2=2-2), ბორის გულკო 3 (+1=4-0), ნიკ დე ფირმიანი 3 (+2=2-1), გრიგორი კაიდანოვი 5 (+4=2-0), ლარი კრისტიამსენი 5 (+4=2-1).  სომხეთი ვლადიმირ აკოფიანი 5 (+2=6-1), რაფაელ ვაჰანიანი 1,5 (+0=3-1), სმბატ ლპუტიანი 7 (+5=4-0), არტაშეს მინასიანი 4,5 (+2=5-0), აშოტ ანასტასიანი 2 (+1=2-2), მელიქსეტ ხაჩიანი 1 (+0=2-0).