laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
კუშუბაური

კუშუბაური — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ვანის მუნიციპალიტეტში, ტობანიერის თემში. მდებარეობს იმერეთის სამხრეთ მთისწინეთში. ზღვის დონიდან 360 მეტრი. ვანიდან 10 კილომეტრი. XIX საუკუნეში სოფელი შედიოდა საჯავახოს გამოჩინებულის საბლაღოჩინო ოლქში. სოფელში დგას უფლის ჯვარცმის სახელობის ეკლესია 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 140 ადამიანი. სოფელში დაიბადა კარლო ინასარიძე — გერმანიაში მოღვაწე ქართველი ჟურნალისტი და პოლიტიკოსი, რომელმაც ამავე სოფელში ღვთისმშობლის სახელობის ტაძარი ააგო. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 91. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ ე. გვენეტაძე, გ. გაგუა „საჯავახოს მხარე“ „პარალელი“ N5, გვ. 222 — თბილისი, 2013 წ. ISSN 0235-8417 ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
მაისაური

მაისაური — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ვანის მუნიციპალიტეტში (ყუმურის თემი), მდებარეობს მდინარე ყუმურის ხეობაში. ზღვის დონიდან 560 მეტრი. ვანიდან 16 კილომეტრი. სოფელში დგას ფეოდალური ხანის ციხესიმაგრე და წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 87 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 366. ვანი III. 1977. გვ. 34. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
მთისძირი (ვანის მუნიციპალიტეტი)

მთისძირი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ვანის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: მთისძირი, ჭაგან-ჭყვიში). მდებარეობს მდინარე რიონის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 70 მეტრი. ვანიდან 10 კილომეტრი. სოფელში გადის დაფნარი-ბაღდათის შიდასახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გზა. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 413 ადამიანი. მთავარი სტატია: მთისძირის არქეოლოგიური ძეგლები. სოფელში აღმოჩენილია ძვ.წ. VI საუკუნის ნამოსახლარი. ნამოსახლარებში აღმოჩენილია მრავალნაირი კერამიკული ნაწარმი, აგრეთვე კრამიტი და აგური, ნაპოვნია აგრეთვე იმპორტული (ატიკური, ქიოსური, სინოპური) კერამიკული ნაწარმიც. აღმოჩნდა ქვევრსამარხების ნაშთებიც, მათ შორის მდიდრული სამარხის ნაშთი. აღსანიშნავია აგრეთვე ადეიშვილების გორა, სადაც აღმოჩნდა სასიმაგრო ნაგებობების ნაშთი. მთისძირში დაიბადნენ მწერალი დომენტი ახობაძე, სამხედრო დარგის ინჟინერი და მეცნიერი ვიქტორ სულაქველიძე. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 672. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ლიტვის სტატუტები

ლიტვის სტატუტები — ლიტვის დიდი სამთავროს ფეოდალური სამართლებრივი კოდექსები. მიღებულია 1529, 1566 და 1588 წლებში. ლიტვის სტატუტების წყარო იყო ჩვეულებითი სამართალი, დიდ მთავართა კანონმდებლობა, სასამართლო პრაქტიკა, აგრეთვე რომაული, პოლონური და გერმანული სამართალი. ლიტვის სტატუტები შეიცავს სახელმწიფო, სისხლისა და სამოქალაქო სამართალს, სასამართლო წყობილებისა და პროცესის ნორმებს; ასახავს შლიახტის ეკონომიკური და პოლიტიკური როლის ზრდას, ყმა გლეხთა ერთიანი წოდების ჩამოყალიბებას. 1588 წლის სტატუტმა, ლუბლინის უნიის საწინააღმდეგოდ განამტკიცა ლიტვის დიდი სამთავროს მნიშვნელოვანი სახელმწიფოებრივ-პოლიტიკური დამოუკიდებლობა. 1588 წლის სტატუტის ორიგინალი დაარქივებული 2018-07-05 საიტზე Wayback Machine.
თოლიასნაირნი

თოლიასნაირნი (ლათ. Lariformes) — ფრინველების ქვერიგი მეჭვავიასნაირთა რიგისა (წინათ დამოუკიდებელ რიგად თვლიდნენ). აერთიანებს 89 სახეობის ფრინველს, რომელთა სხეულის ზომა სხვადასხვანაირია (პატარა თევზიყლაპიას სხეულის სიგრეა 20 სმ, წონა 50-60 გრამი, ხოლო პოლარული თოლიისა — 75 სმ და 2,5 კგ). აქვთ პატარა თავი, სხვადასხვა ფორმის ნისკარტი, გამჭოლი ნესტოები, გრძელი, მეტნაკლებად შევიწროებული ფრთები, რაც ხელს უწყობს წყლის ზედაპირთან მარჯვედ ფრენაში. ფეხებზე ოთხ-ოთხი თითი აქვთ, სამ წინა თითს შორის აპკია; უკანა თითი სუსტადაა განვითარებული, ზოგჯერ უბრჭყალოა. გალო დაფარულია მსხვილი რქოვანი ფარებით. ზრდასრული ფრინველების სხეულის შეუბუმბლავი ნაწილები შეფერილია შავად, ვარდისფრად და წითლად. ბუმბული მჭიდრო, ხშირი და წყალგაუმტარია. პირველ წყებაში 11 მომქნევი ბუმბულია (მ.შ. პირველი ძლიერ რედუცირებულია); საჭის ბუმბულის რაოდენობაა 12, ბოლო სწორად მოჭრილი, ჩანგლისებური ან სოლისებურია. სხეულს სხვადასხვა ასაკში სხვადასხვა შეფერილობა აქვს. წვრილ თოლიასნაირთა საბოლოო შეფერვა სრულდება 23 წლის, ხოლო დიდებისა 4 წლის ასაკში, ამასთან წელიწადში 2-ჯერ ხდება განგური და 2-ჯერ სეზონური შებუმბვლა (საგაზაფხულო არასრულია). ყურთუკი განვითარებულია როგორც პტერილიებზე, ისე აპტერიებზე. გულმკერდის მალები ოპისტოცელურია (უკანა მხრიდან შეზნექილი). მრავალი სახეობა დიდ კოლონიებს ქმნის. ბუდეს იკეთებენ მარჩხობებში, კლდეებსა და ლერწმის ბარდებში, ზოგიერთები კი წყალზე აცურებენ, ან ხეზე და ბუჩქზე იშენებენ. დედალი დებს 14 ჭრელ კვერცხს. მართვები შებუმბლული იჩეკებიან, გამოჩეკის შემდეგ მალე ტოვებენ ბუდეს, მაგრამ შორს არ მიდიან. ფრენის დაწყებამდე მათ მშობლები კვებავენ. კრუხობს და მართვეებს კვებავს ორივე მშობელი. თოლიასნაირთა საკვებია თევზები, კიბოსნაირები, მოლუსკები, კანეკლიანები, მწერები, მღრღნელები, ზოგჯერ ლეში, კენკრა. ნადავლს უთვალთვალებენ შორიდან, შემდეგ თავს დააცხრებიან და ნისკარტით იტაცებენ (ზოგი წყალშიც ჩაეშვება ხოლმე). თოლიასნაირნი იყოფიან 3 ოჯახად. ზღვაურასებრნი (Stercorariidae), რინქოპიდისებრნი (Rhynchopidae) და თოლიასებრნი (Laridae). საქართველოში გვხვდება თოლიასნაირთა 15 სახეობა (აქედან 4 ბუდობს, 11 მიმომფრენია); მობუდარია ვერცხლისფერი თოლია, ვეჟანი თოლია, ჩვეულებრივი (ანუ ტბის) თოლია და მდინარის თევზიყლაპია. ჟორდანია რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 691. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: თოლიასნაირნი Rudy's Gull-index Gull videos დაარქივებული 2011-09-03 საიტზე Wayback Machine. Gullpix დაარქივებული 2008-12-06 საიტზე Wayback Machine.
ლუბლინის უნია

ლუბლინის უნია — შეთანხმება პოლონეთისა და ლიტვის დიდი სამთავროს ერთ სახელმწიფოდ, რეჩ პოსპოლიტად (Rzeczpospolita, სიტყვასიტყვით - რესპუბლიკა), გაერთიანების შესახებ. უნიის საკითხის განხილვა დაიწყო 1569 წელს ლუბლინში პოლონეთისა და ლიეტუვის ფეოდალთა საერთო სეიმზე. ხელი მოაწერეს 28 ივნისს, 1 ივლისს დაამტკიცეს პოლონეთისა და ლიეტუვის სეიმის დეპუტატებმა ცალ-ცალკე. ლუბლინის უნიით პოლონეთსა და ლიეტუვაში უნდა ყოფილიყო ერთგვაროვანი სახელმწიფო წესწყობილება, ერთიანი ფულადი სისტემა, საერთო სეიმი. სახელმწიფოს სათავეში იქნებოდა მეფე, რომელსაც ერთობლივად აირჩევდნენ ორივე ქვეყნის ფეოდალები. ლუბლინის უნიამ დაადასტურა ლიტვის დიდი სამთავროს ტერიტორიის ნაწილის პოლონეთის სამეფოსთან შეერთება; ლივონია ცხადდებოდა საერთო სამფლობელოდ, ურთიერთ შორის უქმდებოდა ბაჟები; რეჩ პოსპოლიტა ერთიან სახელმწიფოდ გამოდიოდა საერთაშორისო ასპარეზზეც. მიუხედავად ამისა, ლიეტუვის სახელმწიფოებრივი განცალკევებულობა მთლიანად არ ისპობოდა:შენარჩუნებული იქნა განსაკუთრებული კანონმდებლობა, სასამართლო, საკუთარი უმაღლესი ადმინისტრაციული თანამდებობები, ხაზინა, ჯარი. XVII-XVIII სს. განმავლობაში სახელმწიფოებრიობის ეს ელემენტები თანდათან უქმდებოდა, ხოლო 1791 წლის 3 მაისის კონსტიტუციამ ფაქტობრივად გააუქმა ლიეტუვის სახელმწიფოებრიობის ნარჩენები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 302. Full text of the Union (Polish) დაარქივებული 2007-09-29 საიტზე Wayback Machine. Commonwealth of Diverse Cultures: Poland's Heritage დაარქივებული 2011-06-24 საიტზე Wayback Machine.
ვილია

ვილია, ნერისი (ლიეტ. Neris, პოლ. Wilia, ბელარ. Вілія) — მდინარე ბალტიის ზღვის აუზში, მიედინება ბელარუსსა და ლიეტუვაში, მდინარე ნემანის მარჯვენა შენაკადი. საერთო სიგრძე 510 კილომეტრი, მათგან 228 კილომეტრი ლიეტუვაშია. აუზის ფართობი 24942,3 კმ2, რომელთაგან ლიეტუვას ეკუთვნის 13849,6 კმ2 (56 %). მდინარეზე მდებარეობს ქალაქები ვილეიკა და სმორგონი. მდინარის ზემოთში მდებარეობს ვილიას წყალსაცავი. მარჯვენა: ნაროჩი. მარცხენა: ილია, ბუშა, ოშმიანკა. ლიეტუვაში ნერისი, როგორც აქ მას უწოდებენ, მეორე მდინარეა სიგრძის მიხედვით. ერთმანეთთან აკავშირებს ლიეტუვის ორ ძველ დედაქალაქს კერნავესა და ვილნიუსს. მდინარეზე მდებარეობს ქალაქები: ვილნიუსი, იონავა, კაუნასი. მთავარი შენაკადია ვილნია. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ვილია აუზის რუკა დაარქივებული 2007-10-13 საიტზე Wayback Machine. ნერისის რეგიონული პარკი დაარქივებული 2006-02-18 საიტზე Wayback Machine.
საქართველოს ეროვნული საბჭო

საქართველოს ეროვნული საბჭო — საქართველოს პოლიტიკური პარტიებისა და საზოგადოებრივი ორგანიზაციების წარმომადგენლობითი ორგანო 1917-1919 წლებში. აირჩიეს საქართველოს ეროვნულ ყრილობაზე 1917 წლის 19-23 ნოემბერს. 1918 წლის 26 მაისს საბჭომ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა დამოუკიდებელ სახელმწიფოდ გამოაცხადა და იმავე წლის 8 ოქტომბერს საქართველოს პარლამენტი ეწოდა. საბჭოში უმრავლესობას ფლობდნენ სოციალ-დემოკრატები. მასში ასევე მონაწილეობდნენ სოციალისტ-ფედერალისტები, ეროვნულ-დემოკრატები, ესერები, „ალიონის“ ჯგუფი, რადიკალ-დემოკრატები და უპარტიოები. საბჭოს თავმჯდომარეობდა აკაკი ჩხენკელი, 1918 წლის ოქტომბრიდან კი — კარლო ჩხეიძე. საბჭომ მოამზადა და 1919 წლის თებერვალში ჩაატარა საყოველთაო და პირდაპირი დამფუძნებელი კრების არჩევნები, რის შემდეგაც საკანონმდებლო უფლებამოსილება დამფუძნებელ კრებას გადააბარა. საქართველოს პარლამენტის (1918) წევრების სია სიდამოინძე უ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 173. საქართველოს სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოების სამართლებრივი აქტები. საქართველოს ეროვნული საბჭო. საქართველოს ეროვნული საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტი დაარქივებული 2007-10-26 საიტზე Wayback Machine. . რეგიონალიზმის კვლევის ცენტრი
ჰავა ნაგილა

ჰავა ნაგილა (ებრ. הבה נגילה - ვიმხიარულოთ) — ებრაული ხალხური სიმღერა. საზეიმო, სადღესასწაულო სიმღერაა. მელოდია აღებულია უკრაინული ხალხური სიმღერისაგან — ბუკოვინა. ჰავა ნაგილას შესრულება ივრითსა და ფრანგულზე. დალიდა, 1959 წ. YouTube-ზე ↑ A. Idelsohn „Jewish Music: its historical development“, გვ.12
თუთიყუშისნაირნი

თუთიყუშისნაირნი (Psittaciformes) — ფრინველების რიგი. მათი სხეულის სიგრძე 9,5 სმ-იდან 1 მ-მდე მერყეობს, წონა 10 გ-იდან 1 კგ-ზე მეტი, შეფერილობა მკვეთრია, ჭარბობს ღია მწვანე ფერი. აქვთ კაუჭისებრი მასიური ნისკარტი, მოღუნულბრჭყალებიანი ღონიერი ფეხები, მე-4 თითი უკანაა მიბრუნებული და ძლიერ მოქნილია. ფრთები გრძელი და წვეტიანია. რიგში 315 სახეობაა. თუთიყუშისნაირებს ყოფენ 2 ოჯახად: ლორები ანუ ფუნჯიანები (Loridae), რომელთა ენის წვერი შეიცავს მრავალრიცხოვან ძაფისებრ დვრილს. ოჯახში 60 სახეობაა. გლუვენიანები ანუ ნამდვილი თუთიყუშები (Psittacidae) აერთიანებს 255 სახეობას. თუთიყუშისნაირნი გავრცელებული არიან მეტწილად ტროპიკულ სარტყელში, თუმცა ამერიკაში აღწევენ ჩრდილო განედის 42°-სა და სამხრეთ განედის 54°-ს. თუთიყუშისნაირთა უმეტესობა მეხეურია. ერთეულები (ნესტორი, ციანორამფუსი და სხვა) ცხოვრობენ ველებსა და ნახევრად უდაბნოებში. ზოგიერთ თუთიყუშისნაირს (ახალზელანდიური კაკაპო ანუ ბუსებრი თუთიყუში) დაკარგული აქვს ფრენის უნარი. თუთიყუშისნაირნი მონოგამური ფრინველებია. ბუდეს იკეთებენ ხის ფუღუროებში, ქვებს შორის ნაპრალებში და სხვა. დედალი დებს 2-3 ან 5-8 თეთრ კვერცხს. კრუხობს მეტწილად დედალი. ინკუბაცია გრძელდება 3 კვირამდე. ბარტყი იჩეკება შიშველი და თვალაუხილავი. თუთიყუშისნაირნი იკვებებიან მცენარეული (ნაყოფი, თესლი, ნექტარი), იშვიათად ცხოველური (მწერები) საკვებით. ახალ ზელანდიაში ნესტორი ხანდახან თავს ესხმის ცხვრებს. ზოგი თუთიყუშისნაირნი (არა, ჟაკო) მნიშვნელოვან ზიანს აყენებს მეურნეობას. თუთიყუშისნაირნი ავადდებიან ფსიტაკოზით (ორნითოზით), რომელიც შეიძლება ადამიანსაც გადაედოს. ლამაზი კაშკაშა შეფერილობისა და ხმის მიბაძვის უნარის გამო თუთიყუშისნაირნი ხშირად ჰყავთ გალიებში. City Parrots ჟორდანია, რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 7.
კედაინიაი

კედაინიაი (ლიეტ. Kėdainiai, რუს. Кейданы) — ქალაქი ლიეტუვაში, კედაინიაის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს მდინარე ნევეჟისზე, ლიეტუვის გეოგრაფიული ცენტრის მახლობლად, ვილნიუსიდან 139 და კაუნასიდან 53 კილომეტრზე. ქალაქის მოსახლეობა 1991 წელს შეადგენდა 34,1 ათ. კაცს, ამჟამად მისი მოსახლეობა 32 ათასი კაცია. სვალოვი ზიომერდა კოჰტლა-იარვე ბროდნიკა ლობეზი როსტოვი
ბარბალე იანვარაშვილი

ბარბალე (ვარვარა) ივანეს ასული იანვარაშვილი (დ. 30 დეკემბერი [ძვ. სტ. 17 დეკემბერი], 1908, ბაქო ― გ. 2000) ― ქართველი მსახიობი. საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1965), საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1979). 1917–1929 წლებში სწავლობდა ბაქოს კონსერვატორიაში. 1928–1937 წლებში მუშაობდა ბაქოს ქართულ დრამატულ თეატრში, 1938-იდან თბილისის ვ. აბაშიძის სახელობის მუსიკალური კომედიის თეატრშია. მნიშვნელოვანი როლები: კეცია (შოთა მილორავას „სიმღერა თბილისზე“), თეო (გიორგი ცაბაძის „სამთა სიყვარული“), თელი (უზეირ ჰაჯიბეკოვის „არშინ მალ ალან“) და სხვა. 1974: „ღამის ვიზიტი“ რეჟ. ნიკოლოზ სანიშვილი 1975: „ბერიკაცები“ რეჟ. ალექსანდრე (ალეკო) ნინუა 1977: „ჰობოი“ რეჟ. რევაზ კეზელი 1980: „სიყვარული ყველას უნდა“ რეჟისორები მიხეილ ჭიაურელი (უმცროსი), გიორგი შენგელაია 1988: „გამოცხადება“ რეჟ. გიორგი (გია) მატარაძე ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 48. ბარბალე იანვარაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ბარბალე იანვარაშვილი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ბარბალე იანვარაშვილი [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია ↑ ეროვნული ფილმოგრაფია — ბარბარე (ვარვარა) იანვარაშვილი
იასონ არაგვის ერისთავი

იასონ არაგვის ერისთავი (გ. 1688) — გიორგი არაგვის ერისთავის ძე. 1660 ვახტანგ V-მ დედოფლის სახლთუხუცესობა უბოძა. 1688 წლის ახლო ხანში შაჰის დახმარებით არაგვის საერისთავოს მეთაური გახდა. მალე ირანის წინააღმდეგ აჯანყებულმა ქართლის მეფე გიორგი XI-მ თავის ერთგულ თავადებს მოაკვლევინა. აკოფაშვილი გ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 4, თბ., 2018. — გვ. 172.
დავიდ გერინგასი

დავიდ გერინგასი (ლიტვ. David Geringas, დ. 29 ივლისი 1946, ვილნიუსი) — ლიტველი ვიოლონჩელისტი და დირიჟორი, ცხოვრობს გერმანიაში. 1963—1973 წწ სწავლობდა მოსკოვის კონსერვატორიის ვიოლონჩელის კლასში როსტროპოვიჩთან. 1970 წელს პეტრე ჩაიკოვსკის სახელობის საერთაშორისო კონკურსზე ოქროს მედალი მოიპოვა. გამოდიოდა მსოფლიოს უმსხვილეს ორკესტრებთან ერთად — ბერლინის ფილარმონიუსლ, ჰამბურგის სიმფონიურ, ბამბერგის სიმფონიურ, ლონდონის სიმფონიურ, ფილადელფიის ორკესტრთან, ენ-ეიჩ-ქეის სიმფონიურ ორკესტრთან და სხვა. გამოჩენილი დირიჟორების ხელმძღვანელობით, დაწყებული მიხაელ გილენითა და ვოლფგანგ ზავალიშით, დამთავრებული სემიონ ბიჩკოვითა და სერ საიმონ რეტლით. ვიოლონჩელისტის რეპერტუარი მოიცავს ბახიდან და მოცარტიდან ლეპო სუმერამდე და პეტერის ვასკასით დასრულებილი შემოქმედებას. როგორც დირიჟორს, ნამუშევარი აქვს ევროპის, მექსიკის, კოსტა-რიკის, იაპონიისა და ჩინეთის ორკსეტრებთან. ასწავლიდა ჰამბურგის მუსიკისა და თეატრის უმაღლეს სკოლაში 1977—1986 წლებში, ლიუბეკის მუსიკის უმაღლეს სკოლასა და 2001 წლიდან ბერლინის მუსიკის უმაღლეს სკოლაში. მის მოსწავლეთა შორისაა სოლ გაბეტა. გერმანიის ორდენი (2006) და სხვა ჯილდოები. დავიდ გერინგასის საშინაო საიტი (ინგ.) დაარქივებული 2009-01-30 საიტზე Wayback Machine.
შილუტე

შილუტე (ლიეტუვ Šilutė, მანამდელი სახელი — ჰეიდეკრუგი, გერმ. Heydekrug, ლიეტუვური კალკირებით — შილიკარჩემა, (ლიეტუვ. Šilokarčema), შილო კარჩამა (Šilo karčiama) — ცენტრალური ქალაქი ლიეტუვის შულუტის რაიონში. დაარსებულია გეორგ ტალატის მიერ 1511 წელს თევზის ბაზრის სახით აღმოსავლეთ პრუსიაში, 1550 წელს აშენდა ეკლესია. 1923 წელს კლაიპედასთან ერთად ლიეტუვას გადაეცა და სახელიც გადაერქვა. 1939 წელს ძალით იქნა დაბრუნებული რაიხის შემადგენლობაში და 1941 წელს ქალაქის სტატუსი მიიღო. მეორე მსოფლიო ომის დროს ჰაიდეკრუგთან ახლოს განთავსებული იყო სამხედრო ტყვეებისათვის განკუთვნილი საკონცენტრაციო ბანაკი. ქალაქში გერმანიის დროინდელი უამრავი შენობაა შემონახული. გარდა ამისა, დგას სამი ეკლესია, თეატრი, მუზეუმი, ფაბრიკები, მათ შორის, რძის, ავეჯისა და ტორფის მწარმოებელი. ხდება ინვესტიციების მიზიდვა. შილუტე ხუთ ქალაქთან არის დაძმობილებული: ლიუნგბი, შვედეთი ნაქსკოფი, დანია ემერიხი, გერმანია ოსტროდა, პოლონეთი სლავსკი, რუსეთი მუნიციპალური საიტი დაარქივებული 2005-04-12 საიტზე Wayback Machine.
პარაშუტი

პარაშუტი (ფრანგ. parachute, ბერძნულიდან para — წინააღმდეგ და ფრანგ. chute — ვარდნა) — მოწყობილობა, რომელიც ადამიანთა და რაიმე საგნების მიწაზე რბილი დაშვებისთვის გამოიყენება. პარაშუტები ძირითადად მზადდება ნაჭრისგან (უმეტესად ნეილონისგან). თანამედროვე პარაშუტების დიდი ნაწილი "მოქნილი ფრთების" სახით კლასიფიცირდება, ვინადან მათ კონტროლირებადი დაშვების უზრუნველყოფა ძალუძს.
უკმერგე

უკმერგე (თავდაპირველად „ვილკმიარგე“, ლიეტ. Ukmergė, ბელარ. Вялі́камір, პოლ. Wiłkomierz, რუს. Вилькомир) — ქალაქი ვილნიუსის მაზრაში, ლიეტუვა, უკმერგეს რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი; მდებარეობს დედაქალაქიდან 78 კმ ჩრდილო-დასავლეთით, მოსახლეობა 28,000 (2005). უკმერგე, როგორც დასახლება, პირველად 1333 წელს იქნა მოსხენიებული. თავდაპირველად ხისგან აგებულ სიმაგრეს წარმოადგენდა, რომელიც მდინარეების ვილკმიარგესა და შვენტოჟის შესართავთან, ბორცვზე იყო წამომართული. უკმიარგეზე რამდენიმე შეტევა განახორციელეს ჯერ ტევტონთა ორდენის რაინდებმა, შემდგომ ლივონიის ორდენის მებრძოლებმა 1333, 1365, 1378, 1386, და ბოლოს, 1391 წელსაც კი, ანუ 1387 წელს ლიეტუვის გაქრისტიანებიდან სულ რაღაც 4 წელიწადში. უკანასკნელი შეტევის შედეგად, უკმიარგე ფერფლად იქცა, ამიტომ მისი ხელახლა აგება მოუწიათ. რეგიონმა ქრისტიანობა დანარჩენი ლიეტუვის თანადროულად შეითვისა (ეს პროცესი 1386 წელს დაიწყო). ერთი წლის თავზე კი პირველი კათოლიკური ეკლესია — წმინდა პეტერისა და პოლის (პეტრე-პავლეს) სახელობის საყდარი აიგო. დაბას ქალაქის უფლებები პაბაისკას ბრძოლის შემდეგ მიენიჭა 1435 წელს; წერილობითი წყაროებით კი, უკმიარგეს ქალაქობა 1486 წლიდან თარიღდება. ეს უფლებები ქალაქს მეფე სიგიზმუნდ I-მა დაუმტკიცა. პოლონეთ-ლიტვის თანამეგობრობის პერიოდში უკმიარგე ვილნიუსის სავოევოდოში პოვიატის ცენტრი იყო. 1655 წელს შვედეთისა და რუსეთის არმიებმა ქალაქი დაარბიეს. უწყვეტი ომების გამო, უკმიარგეს მოსახლეობის ზრდას მუდმივი პრობლემა ექმნებოდა. 1711–1712 წწ ბუბონის ჭირმა ქალაქს ხელი დარია და მის მოსახლეობას მუსრი გაავლო. 1792 წელს ქალაქის წარმომადგენლობამ დიდ სეიმში, იოზეფ დომინიკ კოსაკოვსკიმ და მეფე სტანისლავ ავგუსტ პონიატოვსკიმ უკმიარგეს მუნიციპალური უფლებებიც დაუბრუნეს და გერბიც მიუბოძეს, რომელიც დღემდე ამშვენებს ქალაქის სიმბოლოს. 1797 წელს სამაზრო ქალაქი გახდა ვილენის საადგილნაცვლოში, იმავე წელს — ლიტვის გუბერნიისა, 1842 წელს კი — კოვენისა. უკმერგეს რაიონი, ოფიციალური საიტი გერბი 1792 დაარქივებული 2016-11-18 საიტზე Wayback Machine.
ვლადიმერ იაშვილი (სამხედრო)

ვლადიმერ მიხეილის ძე იაშვილი (დ. 15 ივლისი, 1764 ― გ. 20 ივლისი, 1815, სოფ. მურომცევო, დაკრძალულია სოფ. კოზელში, კალუგის გუბერნია) — რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი. ლევან იაშვილის უფროსი ძმა. მსახურობდა ცხენოსან ათასეულში. მონაწილეობდა იმპერატორ პავლე I-ის მკვლელობაში. იმპერატორ ალექსანდრე I-ის განკარგულებით გადაასახლეს თავის მამულში (სოფ. მურომცევო, კალუგის გუბერნია). 1812 წელს სამამულო ომის დროს მიხეილ კუტუზოვის ნებართვით ჩაება ფრანგების წინააღმდეგ ბრძოლაში, მაგრამ იმპერატორ ალექსანდრე I-მა კვლავ თავის მამულში დააბრუნა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 64.
პირვიწრო ბაყაყისებრნი

პირვიწრო ბაყაყისებრნი (ლათ. Microhylidae) — უკუდო ამფიბიების ოჯახი. მათი სხეულის სიგრძე 10,2 სმ აღწევს. ოჯახში 50 გვარი და დაახლოებით 250 სახეობაა. გავრცელებულია არიან სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში, ჩრდილო-აღმოსავლეთ ავსტრალიაში, სამხრეთ აფრიკაში, ტროპიკულ ამერიკაში. გვხვდებიან ბალახსა და ბუჩქნარებში, ნაწილი მთხრელივით ცხოვრობს მიწაში. იკვებებიან მწერებით. უმრავლესობა გამრავლების პერიოდში წყალში ჩადის. ზოგი სახეობის მეტამორფოზი კვერცხშივე მთავრდება. მუსხელიშვილი თ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 79.
შლიახტა

შლიახტა (პოლ. szlachta) — ცენტრალური ევროპის ზოგიერთ ქვეყანაში (განსაკუთრებით პოლონეთსა და ლიეტუვაში) გაბატონებული ფეოდალური კლასის ძირითადი ნაწილის სახელწოდება. თავდაპირველად შლიახტა ეწოდებოდა რაინდობას, საერო ფეოდალთა დაბალ ჯგუფს. შლიახტის პოლიტიკური გავლენის გაძლიერების შედეგად მაგნატები (ფეოდალური უმაღლესი ჯგუფი) იურიდიულად შლიახტის რიგებში შევიდნენ. XVI-XVIII სს-ში რეჩ პოსპოლიტაში დამყარდა შლიახტური რესპუბლიკა. პოლონური შლიახტის თავისებურება იყო მისი შედარებით მრავალრიცხოვნება, მცირემიწიანობა და უმიწაწყლობა. შლიახტას, როგორც გაბატონებულ პრივილეგირებულ ფენას ეკრძალებოდა „არაშლიახტური“ (ხელოსნობა, ვაჭრობა...) საქმიანობა. პოლონეთის დაყოფის შემდეგ (XVIII ს.) შლიახტა რუსეთის, ავსტრიისა და პრუსიის თავადაზნაურობას გაუთანაბრეს. ლიტერატურაში ტერმინი „შლიახტა“ ხანდახან ჩეხიის საერო ფეოდალთა მიმართაც იხსენიება. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 12.
იაკამარასებრნი

იაკამარასებრნი (ლათ. Galbulidae) — ფრინველების ოჯახი კოდალასნაირთა რიგისა. უმრავლესობა ბეღურის ტოლია. აქვთ წვრილი, გრძელი ნისკარტი, მოგრძო სხეული. რბილ და მარავალფერ ბუმბულ-საფარველს მკვეთრი ლითონისფერი ბზინვარება დაჰკრავს. იაკამარასებრთა ოჯახი 5 გვარის 18 სახეობაა. გავრცელებული არიან ცენტრალურ და სამხრეთ ამერიკის ტყეებში. ბუდობენ ფლატეებზე, სოროებში, ან ხის ფუღუროებში. დებენ 2-4 თეთრ, მრგვალ კვერცხს. დედალ-მამალი მორიგებით კრუხობს. ყველაზე გავრცელებული სახეობებია მწვანე იაკამარა (ლათ. Galbula viridis) და სამოთხის იაკამარა (ლათ. Galbula dea). კუტუბიძე მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 38. ↑ იაკამარასებრნი (TSN 178142). ინტეგრაციული ტაქსონომიის საინფორმაციო სისტემა.
პუნსალმაგიინ ოჩირბატი

პუნსალმაგიინ ოჩირბატი (დ. 23 იანვარი, 1942, ძაბხანის აიმაკი) — მონღოლი პოლიტიკოსი. კომუნისტური მმართველობის დროს მუშაობდა ინჟინრად, შემდგომ ხდება ენერგეტიკისა და გეოლოგიის მინისტრი, ბოლოს კი საშინაო ვაჭრობის მინისტრი. 1990 წლის 21 მარტს ხდება სახალხო ხურალის თავმჯდომარე და ქვეყნის თავი. 1990 წლის 3 სექტემბერს, პარლამენტის სხდომაზე, თითქმის ყველა პოლიტიკური პარტიის მხარდაჭერით, არჩეულ იქნა მონღოლეთის პირველ პრეზიდენტად. 1993 წლის 6 ივნისს, არჩეულ იქნა მეორე ვადით. მიუხედავად ოჩირბატის დიდი პოპულარობისა, მმართველმა პარტიამ პარტიული გაზეთის რედაქტორის ადგილზე ლ.ტუდევის კანდიდატურა წარადგინა. ეს ფაქტი გამოიყენეს ოპოზიციურმა პარტიბმა: ნაციონალ-დემოკრატებმა და სოციალ-დემოკრატებმა და ოჩირბატი მათი პარტიის სახელით წარდგა საპრეზიდენტო არჩევნებზე. მიუხედავად პარტიის გამოცვლისა ოჩირბატმა მოიპოვა ხმათა 57,8%. მისი პრეზიდენტობის ვადა ამოიწურა 1997 წლის 20 ივნისს. ორჩიბათი დაოჯახებულია და ჰყავს ორი შვილი.
მაჟეიკიაი

მაჟეიკიაი (ლიეტ. Mažeikiai, პოლ. Możejki, რუს. Можейки) — ქალაქი ლიეტუვაში ტელშიაის მაზრისა და მაჟეიკის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი,მდებარეობს ტელშიაიდან ჩრდილოეთით 46 კილომეტრზე. ქალაქში არის ნავთობგადამამუშავებელი ქარხანა (Mažeikių nafta). ↑ 1.0 1.1 1.2 http://www.post.lt/lt/index.html?id=222#2
ამერიკის სახელმწიფოთა ორგანიზაცია

ამერიკის სახელმწიფოების ორგანიზაცია (ინგლ. The Organization of American States, აკრონიმი OAS, ან, როგორც ის ცნობილია დანარჩენ სამ ოფიციალურ ენაზე - OEA), საერთაშორისო ორგანიზაცია, შტაბ-ბინით ვაშინგტონში (კოლუმბიის ოლქი). მისი წევრია ამერიკის კონტინენტების 35 დამოუკიდებელი სახელმწიფო. ორგანიზაცია შეიქმნა 1948 წლის 30 აპრილს საერთაშორისო კონფერენციაზე ბოგოტაში (კოლუმბია), პანამერიკული კავშირის ბაზაზე, რომელიც 1889 წლიდან არსებობდა. ყველა 35 დამოუკიდებელი სახელმწიფო არის OAS წევრი, ხოლო 1948 წელს დამფუძნებელი იყო 21:  არგენტინა  ბოლივია  ბრაზილია  ჩილე  კოლუმბია  კოსტა-რიკა  კუბა  დომინიკელთა რესპუბლიკა  ეკვადორი  სალვადორი  გვატემალა  ჰაიტი  ჰონდურასი  მექსიკა  ნიკარაგუა  პანამა  პარაგვაი  პერუ  აშშ  ურუგვაი  ვენესუელა შემდგომ გაფართოებაში შედიან შემდეგი ქვეყნები (ქვეყნები დალაგებულია გაწევრიანების თარიღის მიხედვით):  ბარბადოსი (1967)  ტრინიდადი და ტობაგო (1967)  იამაიკა (1969)  გრენადა (1975)  სურინამი (1977)  დომინიკა (1979)  სენტ-ლუსია (1979)  ანტიგუა და ბარბუდა (1981)  სენტ-ვინსენტი და გრენადინები (1981)  ბაჰამის კუნძულები (1982)  სენტ-კიტსი და ნევისი (1984)  კანადა (1990)  ბელიზი (1991)  გაიანა (1991) სამხრეთ ამერიკის ერთა კავშირი OAS official site Door Opens to OAS for Cuba OAS Special Rapporteur on Freedom of Expression OAS Executive Secretariat for Integral Development (SEDI) OAS Foreign Trade Information System – SICE Outdoor sculpture დაარქივებული 2007-03-16 საიტზე Wayback Machine. Educational Portal of the Americas დაარქივებული 2008-10-28 საიტზე Wayback Machine. OAS Lifts Ban On Cuba After 47 Years დაარქივებული 2009-07-25 საიტზე Wayback Machine. Cuba's Fidel Castro Calls OAS a "U.S. Trojan Horse" The Organization of American States in Haiti: Election Monitoring or Political Intervention?
Air France

Air France (ყოფილი Société Air France), ფრანგული ავიაკომპანია შტაბ-ბინით რუასი-ან-ფრანსში, საფრანგეთი, და მსოფლიოს ერთ-ერთი უდიდესი ავიაკომპანია, Air France-KLM Group-ის შვილობილი და SkyTeam გლობალური ავიაკომპანიების ალიანსის დამფუძნებელი წევრი. Air France-ს აქვს 20 საშინაო და 150 საერთაშორისო მიმართულება 83 ქვეყანაში (მათ შორის საფრანგეთის ზღვისიქითა ტერიტორიებზე). ავიაკომპანიის გლობალური ჰაბია პარიზის შარლ დე გოლის აეროპორტი, ხოლო მეორეული ჰაბებია პარიზის ორლის აეროპორტი, ლიონ-სენტ ეგზიუპერის აეროპორტი და ნიცის ლაჟვარდოვანი სანაპიროს აეროპორტი.  სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა იოჰანესბურგი,კეიპტაუნი  ანგოლა ლუანდა  კამერუნი დუალა იაუნდე  ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკა ბანგი  ჩადი ნჯამენა  კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა კინშასა  კონგოს რესპუბლიკა ბრაზავილი პუენტ-ნუარი  ეკვატორული გვინეა მალაბო  გაბონი ლიბრევილი