28 სექტემბერი

28 სექტემბერი — გრიგორიანული კალენდრის 271-ე დღე (ნაკიან წლებში – 272-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 94 დღე. ძვ. წ. 48 : ეგვიპტის სანაპიროზე გადმომსხდარი პომპეუს დიდი მოკლეს ეგვიპტის მეფე პტოლემეუსის ბრძანებით. 351 : მურსა მაიორის ბრძოლა — რომის იმპერატორი კონსტანციუს II უზურპატორ მაგნენტიუსს ამარცხებს. 365 : რომაელი უზურპატორი პროკოპიუსი კონსტანტინოპოლში გამავალ ორ ლეგიონს ქრთამავს და საკუთარ თავს რომის იმპერატორად აცხადებს. 1066 : უილიამ დამპყრობელი ინგლისში იჭრება - ნორმანთა დაპყრობები იწყება. 1322 : საღვთო რომის იმპერატორი ლუი IV ავსტრიის ფრედერიკ I-ს ამარცხებს მულდორფის ბრძოლაში. 1448 : კრისტიან I დანიის მეფედ აკურთხეს. 1587 : კახეთის მეფე ალექსანდრე II-მ თავის დარბაისლებთან ერთად ხელი მოაწერა „ფიცის წიგნს“, რომლითაც რუსეთის მეფის ქვეშევრდომად აღიარა თავი, ხოლო რუსეთმა იკისრა კახეთის დაცვა ყველა გარეშე მტრისაგან. 1708 : პეტრე დიდი შვედებს ამარცხებს ლესნაიას ბრძოლაში. 1779 : ამერიკის რევოლუცია - სემუელ ჰანტინგტონი კონტინენტურმა კონგრესმა პრეზიდენტად აირჩია. 1820 : პამიდორი საკვებად უვნებლად გამოცხადდა სახალხოდ რობერტ ჯონსონის მიერ ერთი ტომრის (24 კგ) შეჭმის შემდეგ სალემში, მასაჩუსეტსი. 1823 : ლეონ XII რომის პაპი გახდა. 1867 : ტორონტო ონტარიოს დედაქალაქი ხდება. 1939 : გერმანია და საბჭოთა კავშირი პოლონეთის გაყოფაზე თანხმდებიან მეორე მსოფლიო ომის დროს ამ ქვეყანაში შეჭრის შემდეგ. 1939 : ვარშავა ნაცისტებს დანებდა. 1944 : არნჰემის ბრძოლა - გერმანელები ბრიტანეთის საჰაერო ძალებს ამარცხებენ არნჰემთან, ნიდერლანდები. 1944 : საბჭოთა არმია კლუგას საკონცენტრაციო ბანაკს ათავისუფლებს ესტონეთში. 1958 : საფრანგეთი ახალ კონსტიტუციას ამტკიცებს, შედეგად 4 ოქტომბერს მეხუთე რესპუბლიკა შეიქმნა. გვინეა ახალ კონსტიტუციას უარყოფს და დამოუკიდებლობას აცხადებს. 1961 : სამხედრო გადატრიალება დამასკოში გაერთიანებულ არაბთა რესპუბლიკას (ეგვიპტე-სირიის კავშირი) აუქმებს. 1990 : საქართველოს სსრ-ში ჩატარდა უზენაესი საბჭოს პირველი მრავალპარტიული არჩევნები, რომელიც ბლოკ მრგვალი მაგიდა — თავისუფალი საქართველოს გამარჯვებით დასრულდა. 1992 : გადატრიალების გზით დამხობილი პრეზიდენტ ზვიად გამსახურდიას მომხრეთა რაზმებმა ხელთ იგდეს რამდენიმე ქალაქი დასავლეთ საქართველოში. 2007 : ნასამ კოსმოსური ზონდი დონი გაუშვა მთავარ სარტყელში ასტეროიდ ვესტასა და ჯუჯა-პლანეტა ქარონის გამოსაკვლევად. 2008 : ეთიოპიელი ჰაილე გებრსილასე ახალ მსოფლიო რეკორდს ამყარებს ბერლინის მარათონზე 2 საათით, სამი წუთითა და 59 წამით. 2021 : ვაცლავ ჰაველის სახელობის პრემიის ლაურეატი ბელარუსი მარია კოლესნიკოვა გახდა. 1573 : კარავაჯო, მიქელანჯელო — იტალიელი მხატვარი 1797 : ლიტკე, ფეოდორ პეტრეს ძე — გრაფი, მეზღვაური, არქტიკის მკვლევარი, რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდენტი. 1803 : მერიმე, პროსპერ — ფრანგი დრამატურგი, ისტორიკოსი, არქეოლოგი, მწერალი 1852 : მუასან, ფერდინანდ ფრედერიკ ანრი — ფრანგი ქიმიკოსი, 1906 წ. ნობელის ლაურეატი. 1859 : მილკაუ, ფრიც — გერმანელი ფილოლოგი, ბიბლიოთეკამცოდნე. 1863 : კარლუშ I — პორტუგალიის მეფე 1867 : ჰირანუმა კიიტირო — იაპონიის პრემიერ-მინისტრი 1908 : ანდრონიკოვი, ირაკლი ლუარსაბის ძე (ანდრონიკაშვილი, ირაკლი) — ლიტერატურადმცოდნე, მთხრობელი. 1915 : ალექსი-მესხიშვილი, ვლადიმერ — ქართველი არქიტექტორი 1920 : ჩედო ვუკოვიჩი — ჩერნოგორიელი მწერალი (გ. 2014) 1924 : მასტროიანი, მარჩელო — იტალიელი მსახიობი 1934 : ბარდო, ბრიჯიტ — ფრანგი კინომსახიობი, ცხოველთა დაცვის მომხრე. 1936 : დემონჟო, მილენ (მარი-ელენ) — ფრანგი კინომსახიობი 1941 : შტოიბერი, ედმუნდ — გერმანელი პოლიტიკოსი, ქრისტიან-სოციალური კავშირის თავმჯდომარე. 1952 : კრისტელი, სილვია — ჰოლანდიელი კინომსახიობი, ცნობილია როგორც ემანუელი. 1968 : ჰაკინენი, მიკა — ფინელი ავტომრბოლელი, ორგზის მსოფლიოს ჩემპიონი „ფორმულა-1“-ში. 1982 : ბინდრა, აბჰინავ — ინდოელი სპორტსმენი - მსროლელი. პირველი ინდოელი ოლიმპიური ჩემპიონი ინდივიდუალურ შეჯიბრებებში. ძვ. წ. 48 : გნეუს პომპეუს მაგნუსი — რომაელი მხედართმთავარი და პოლიტიკოსი 876 : ლუი გერმანელი — დასავლეთ საფრანგეთის მეფე 1104 : პედრო I — არაგონის და ნავარის მეფე 1197 : ჰაინრიხ VI — გერმანიის მეფე 1582 : ბუჩანანი, ჯორჯ — შოტლანდიელი ისტორიკოსი 1895 : პასტერი, ლუი — ფრანგი მეცნიერი, მიკრობიოლოგიის პიონერი 1953 : ჰაბლი, ედუინ — ამერიკელი ასტრონომი 1956 : ვიშნია, ოსტაპ (გუბენკო, პავლე მიხაილის ძე) — უკრაინელი მწერალი-სატირიკოსი 1956 : უილიამ ბოინგი — ამერიკელი ავიაკონსტრუქტორი (დ. 1881) 1964 : სვეტლოვი, მიხეილ — რუსი პოეტი 1966 : ბრეტონ, ანდრე — ფრანგი მწერალი, პოეტი, სურეალიზმის დამაარსებელი. 1970 : დოს პასოს, ჯონ — ამერიკელი მწერალი. 1970 : გამალ აბდელ ნასერი — ეგვიპტის პრეზიდენტი 1978 : იოანე პავლე I — რომის პაპი 1989 : მარკოსი, ფერდინანდ — ფილიპინების პრეზიდენტი 1991 : დეივისი, მაილს — ამერიკელი ჯაზის მუსიკოსი 2016: შიმონ პერესი — ისრაელის ერთ-ერთი უხუცესი სახელმწიფო მოღვაწე (დ. 1923) 2018: თამაზ ჭილაძე — ქართველი მწერალი, პოეტი, დრამატურგი (დ. 1931) მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს: იოსებ ალავერდელი წმინდა ნიკიტა მაქსიმე, თეოდოტე და ასკლიადა წმინდა პორფირე ფილოთეოს ხუცესი გარდა ამისა: პოვნა ნაწილთა წმიდისა აკაკი აღმსარებელისა, მელიტინელ ეპისკოპოსისა პოვნა ნაწილთა პირველმოწამისა მთავარდიაკონისა სტეფანესი ასევე: ჩეხეთის სახელმწიფოს დღე ტაივანი - მასწავლებელთა დღე (კონფუცის დაბადების დღე) ინფორმაციის თავისუფლების საერთაშორისო დღე სხვა თვეები: