laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
რგოლურა პარკხვევია

რგოლურა პარკხვევია (ლათ. Malacosoma neustria) — პეპელა პარკხვევიების ოჯახისა. ხეხილოვანი და ტყის ჯიშების მავნებელია, უპირატესად აზიანებს ვაშლსა და მუხას. დედალი პეპლის ფრთების შლილია 40 მმ, მამლისა 32 მმ. წინა ფრთები მურა-მოყვითალო ან მურა-წითელია და განივი მუქი ზოლი გასდევს. მუხლუხი მოცისფრო-ნაცრისფერია, რომლის სიგრძე 55 მმ აღწევს, გასდევს თეთრი, ნარინჯისფერი და ცისფერი ზოლები. ფართოდაა გავრცელებულია ევროპასა და აზიაში. საქართველოში უმეტესად აღმოსავლეთ რაიონებშია. ახასიათებს ერთწლიანი გენერაცია. ზამთარს ატარებს კვერცხის ფაზაში, გაზაფხულზე აპრილის ბოლოს – მაისის დასაწყისში იჩეკება მუხლუხი. მუხლუხები კოლონიებად ცხოვრობენ ორკაპა ტოტებზე გაკეთებულ აბლაბუდის ბუდეებში (ბოლო ასაკის მუხლუხები — მარტოულად ვარჯზე). კვირტის გაშლის პერიოდში 25–40 დღის განმავლობაში იკვებებიან ფოთლებით, აზიანებენ ასევე კოკორს, ყვავილს. თუ მავნებელი მასობრივად გამრავლდა, მცენარე შიშვლდება. მუხლუხები ვითარდებიან 40–45 დღის განმავლობაში. მდედრებს აქვთ 6, მამრებს — 5 ხნოვანება. იჭუპრებენ ივნისის ბოლოს – ივლისის დასაწყისში ფოთლებს შორის, ქერქის ნაპრალებში. ჭუპრები ვითარდებიან 15–20 დღის განმავლობაში. დედალი ზაფხულის შუაში დებს კვერცხს (100–400 ცალამდე) წვრილ ტოტებზე რგოლურად (აქედან სახელწოდება). ერთ მცენარეზე 5–10 ნაყარის არსებობა სერიოზულ საფრთხეს წარმოადგენს მოსავლისთვის. პეპლები ფრენენ ივლისიდან სექტემბრამდე. წელიწადში ერთ თაობას იძლევა. რგოლურ პარკხვევია უმთავრესად გვხვდება აღმოსავლეთ საქართველოში. მასობრივი გავრცელება რეგისტრირებული იყო 1936–1937 წლებში შიდა ქართლში, 1940 წელს — გორის რაიონში (258 ჰექტარზე). მკვებავი მცენარეებია: მუხა, ცირცელი, კუნელი, თხილი, თელა, მაყვალი, ჟოლო, ასევე ხეხილი (ვაშლი, მსხალი და სხვა). ბრძოლის ღონისძიებანი: წვრილი ტოტების შეჭრა და დაწვა; მუხლუხების ბუდეების შეგროვება და მოსპობა; მცენარის დამუშავება ინსექტიციდებით. მთის რგოლურა პარკხვევია კვერცხები მუხლუხი ჭუპრი ილუსტრაცია მამალი დედალი ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 Исаичев В. В. Кольчатый шелкопряд // Большая российская энциклопедия. т. 14. — М., 2009. — стр. 586. ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 მუხაშავრია ა., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 317. ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 3.4 მანდარია ნ., დიდმანიძე ე., იმერეთში გავრცელებულ ქერცლფრთიანების ზეოჯახ აბრეშუმქსოვებისებრთა (LEPIDOPTERA, BOMBYCIDOIDEA) მავნე სახეობები // აკაკი წერეთლის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მოამბე, №2, 2013. — გვ. 162.
რე...

რე... (ლათ. re...) — რომელსაც აქვს ორი მნიშვნელობა: რთული სიტყვის ნაწილი, რომელიც აღნიშნავს: მოქმედების განახლებას ან გამეორებას. მაგ. რემილიტარიზაცია, რეტრანსლაცია აგრეთვე საწინააღმდეგო, საპირისპირო მოქმედებას, მაგ. რეევაკუაცია ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 317.
რედია

რედია — დიგენეზური მწოველების (ტრემატოდების) ერთ-ერთი პართენოგენეზური თაობა, რომელიც პარაზიტობს შორისულ მასპინძელში (მოლუსკში). რედია ვითარდება ჭიის პირველი პართენოგენეზური თაობის — სპოროცისტის — სხეულის ღრუში და თავის მხრივ წარმოქმნის სქესმწიფე მწოველების მატლებს — ცერკარიებს. სპოროცისტისაგან განსხვავებით, რედიას აქვს პირის ხვრელი, ხახა, ნაწლავი და გამოსაჩეკი ხვრელი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 328.
მოსადი

მოსადი (შემოკლებული სახელია „ჰამოსად ლემოდიინ ულეთაფკიდიმ მეიუხადიმ“-ისა (ებრ.: המוסד למודיעין ולתפקידים מיוחדים, „დაზვერვისა და სპეციალური დანიშნულებების ინსტიტუტი“) — ისრაელის სპეციალური დაზვერვის სააგენტო. მისი დანიშნულებაა სადაზვერვო ინფორმაციის მოპოვება, ანტიტერორიზმი, ანტისახელმწიფოებრივი ზრახვებისა და უკანონო შეიარაღებული ქმედებების გამოძიება. ინსტიტუტი ისრაელის საიდუმლო სადაზვერვო სამსახურის კომპონენტია, დამოუკიდებელია სამხედრო დაზვერვის (ამანი) და ეროვნული პოლიციისგან (შაბაქი). ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2013-06-05 საიტზე Wayback Machine. - გამოიყენება ახალ თანამშრომელთა შერჩევა/აყვანისთვის. ინგლისური ვერსია
უნივერსალური მომვლები ალგებრა

მათემატიკაში უნივერსალური მომვლები ალგებრა არის კონსტრუქცია რომელიც მოცემულ ლის ალგებრა g {\displaystyle \,{\mathfrak {g}}} -ს უსაბამებს U ( g ) {\displaystyle \,U({\mathfrak {g}})} ასოციურ ალგებრას. ყოველი ასოციური ალგებრა A შეიძლება განხილულ იყოს როგორც ლის ალგებრა თუკი ლის ფრჩხილს განვმარტავთ ტოლობით [ a , b ] = a b − b a .   {\displaystyle [a,b]=ab-ba.\ } ეს ლის ალგებრა აღინიშნება AL სიმბოლოთი. ამ გზით მიიღება ფუნქტორი ასოციური ალგებრების კატეგორიიდან ლის ალგებრების კატეგორიაში. ამ ფუნქტორს აქვს მარცხნიდან შეუღლებული ფუნქტორი, რომლის მნიშვნელობას g {\displaystyle {\mathfrak {g}}} -ლის ალგებრაზე ჰქვია g {\displaystyle \,{\mathfrak {g}}} -ს უნივერსალური მომვლები ალგებრა და აღინიშნება   U ( g ) {\displaystyle \ U({\mathfrak {g}})} სიმბოლოთი. ამრიგად, ყოველი ლის g {\displaystyle \,{\mathfrak {g}}} ალგებრისათვის მოცემულია ლის ალგებრების ჰომომორფიზმი h : g → U ( g ) {\displaystyle h:{\mathfrak {g}}\to U({\mathfrak {g}})} L ისე რომ, თუ f : g → A {\displaystyle f:{\mathfrak {g}}\to A} L არის ლის ალგებრების ჰომომორფიზმი, მაშინ არსებობს ასოციური ალგებრების ერთადერთი ჰომომორფიზმი g : U ( g ) → A {\displaystyle g:U({\mathfrak {g}})\to A} ისე რომ f = g h {\displaystyle f=gh} . ალგებრა   U ( g ) {\displaystyle \ U({\mathfrak {g}})} ასე შეიძლება განიმარტოს: U ( g ) = T ( g ) / I {\displaystyle U({\mathfrak {g}})=T({\mathfrak {g}})/I} აქ T ( g ) {\displaystyle T({\mathfrak {g}})} აღნიშნავს g {\displaystyle \,{\mathfrak {g}}} ვექტორული სივრცით წარმოქმნილ ტენზორულ ალგებრას, ხოლო I იდეალია რომელიც წარმოქმნილია a ⊗ b − b ⊗ a − [ a , b ] , a , b ∈ g . {\displaystyle a\otimes b-b\otimes a-[a,b],\quad a,b\in {\mathfrak {g}}.} ელემენტებით. პუანკარე-ბირკჰოფ-ვიტის თეორემა იძლევა   U ( g ) {\displaystyle \ U({\mathfrak {g}})} ალგებრის სტრუქტურულ აღწერას. შევნიშნოთ, რომ   U ( g × h ) ≅ U ( g ) ⊗ U ( h ) {\displaystyle \ U({\mathfrak {g}}\times {\mathfrak {h}})\cong U({\mathfrak {g}})\otimes U({\mathfrak {h}})} რის გამოც, დიაგონალური ასახვა g → g × g {\displaystyle \,{\mathfrak {g}}\to {\mathfrak {g}}\times {\mathfrak {g}}} იწვევს კოგამრავლებას   U ( g ) → U ( g ) ⊗ U ( g ) {\displaystyle \ U({\mathfrak {g}})\to U({\mathfrak {g}})\otimes U({\mathfrak {g}})} ამ კოგამრავლებით U ( g ) {\displaystyle \,U({\mathfrak {g}})} ხდება კოკომუტატური ჰოპფის ალგებრა. N. Bourbaki, Groupes et algèbres de Lie. Chapitre 1. Springer; 2006. ISBN-10: 3540353356.
ფენი ვანდეგრიფტი

ფენი ვანდეგრიფტ ოსბორნ სტივენსონი (ინგლ. Fanny Vandergrift Osbourne Stevenson; დ. 10 მარტი, 1840 — გ. 18 თებერვალი, 1914) — შოტლანდიელი მწერლის რობერტ ლუის სტივენსონის მეუღლე და ლლოიდ ოსბორნის დედა. ფენი ვანდეგრიფტის ნამუშევრები Internet Archive-ზე.
რედიფი

რედიფი — სპარსული პოეტიკის ტერმინი. გავრცელებულია შუა და ახლო აღმოსავლეთის ქევეყნების ლიტერატურაში. აღნიშნავს სიტყვას ან სიტყვათა ჯგუფს, რომელიც უცვლელად მეორდება სარითმო სიტყვების შემდგომ. მრავალსიტყვიანი რედიფი ასრულებს ერთგვარი რეფრენის როლს და მისი სემანტიკა ხშირად ხაზს უსვამს ლექსის ძირითად იდეასა და განწყობილებას. სპარსულის გარდა გავრცელებულია მახლობელი აღმოსავლეთის ხალხთა პოეზიაში. რედიფის გამოყენების შემთხვევები გვაქვს ქართულ ხალხურ პოეზიაშიც: „წუთისოფელი რა არი, აგორებული ქვა არი, რა წამსაც დავიბადებით, იქვე საფლავი მზა არი...“ გვხვდება აგრეთვე საიათნოვას, იეთიმ გურჯისა და ე. წ. ქალაქური პოეზიის სხვა წარმომადგენელთა ლექსებში. კოტეტიშვილი, ვ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 328-329.
ნიუ-იორკ ტაიმზი (გაზეთი)

ნიუ-იორკ ტაიმზი (ინგლ. The New York Times) — ქალაქ ნიუ-იორკის ყოველდღიური გაზეთი; გამომცემელია ართურ ო. სალცბერგერი (უმც.) და ვრცელდება აშშ-ის მთელ ტერიტორიასა და მის საზღვრებს გარეთაც. გაზეთის მფლობელია „ნიუ-იორკ ტაიმს კომპანი“, რომელიც ორმოცამდე სხვა გაზეთსაც გამოსცემს და მათ შორისაა ინტერნეშენალ ჰერალდ ტრიბიუნი და ბოსტონ გლოუბი. გაზეთს მეტსახელად „რუხი ლედი“ შეარქვეს და მას მსოფლიოში თანამედროვე ჟურნალისტიკის ეტალონად მიიჩნევენ. ნიუ-იორკ ტაიმზი დაფუძნდა 1851 წლის 18 სექტემბერს ჰენრი ჯერვის რეიმონდისა და ჯორჯ ჯოუნსის მიერ. რეიმონდი ასევე დამფუძნებელი დირექტორი იყო ასოშეიტედ პრესის 1856 წელს. ტაიმზი 1898 წელს შეიძინა ადოლფ ოხსმა და მისი ხელმძღვანელობით გაზეთმა საერთაშორისო რეპუტაცია მოიხვეჭა. 1897 წელს მანვე მოიფიქრა გაზეთის ამჟამინდელი სლოგანი „ყველა სიახლე რასაც კი თაბახი დაიტევს“ („All The News That's Fit To Print“). გაზეთის 42-ე ქუჩაზე ახალ ბინაში გადასვლის შემდეგ, ამ ადგილს ტაიმს-სქვერი (ტაიმზის მოედანი) დაერქვა 1904 წელს. ცხრა წლის შემდეგ ტაიმსმა გახსნა ახალი მინაშენი 43-ე ქუჩაზე #229-ში, რაც მისი დღევანდელი შტაბ-ბინაა, ხოლო 1961 წელს ყოფილი „ტაიმს ტაუერი“ გაიყიდა. ტაიმზი თავდაპირველად ყოველდღიურად იბეჭდებოდა კვირის გარდა, თუმცა მოგვიანებით, სამოქალაქო ომის დროს ტაიმსმა კვირადღესაც დაიყო გაზეთის გამოშვება. გაზეთმა თავისი პირველი პულიცერის პრიზი ახალი ამბების რეპორტაჟისა და სტატიებისთვის პირველი მსოფლიო ომის შესახებ მიიღო 1918 წელს. ხოლო 1919 წელს მან პირველი ტრანსატლანტიკური მიწოდება მოახდინა ლონდონში. 1942 წლიდან კროსვორდი გაზეთის განუყოფელი ნაწილი გახდა. იმავე წელსვე იგი ყიდულობს რადიო სადგურს WQXR საკუთარი ახალი ამბების და რეპორტაჟების გადმოსაცემად. მოდის განყოფილება 1946 წლიდან იწყება. ამავე წელს დაიწყო საერთაშორისო გამოცემაც, თუმცა ერთ წელიწადში შეწყდა და შეუერთდა ნიუ-იორკ ჰერალდ ტრიბიუნსა და ვაშინგტონ პოსტს ინტერნეშენელ ჰერალდ ტრიბიუნის ერთობლივი გამოცემით პარიზში. ოპ-ედ (მოსაზრებანი-ედიტორიალი) განყოფილება 1970-იდან გამოჩნდა. 1996 წელს ტაიმზი ინტერნეტშიც გამოჩნდა, ხელმისაწვდომი გახადა რა გაზეთი მკითხველებისთვის მთელ მსოფლიოში (www.nytimes.com). ახალი შტაბ-ბინა, რენცო პიანოს პროექტის ცათამბჯენი, დასრულების პირასაა და მდებარეობს მანჰეტენზე 41-ე ქუჩისა და მე-8 ავენიუს კუთხეში. ტაიმზის ოფისები ნაწილობრივ უკვე გადასულია ამ შენობაში. ნიუ-იორკ ტაიმზი ინტერნეტში WQXR - "ტაიმზის" რადიო სადგური
რედუტ-კალე

რედუტ-კალე — ნავსადგური დასავლეთ საქართველოში შავი ზღვის სანაპიროზე XIX საუკუნის I ნახევარში. მდებარეობდა მდინარე ხობისწყლის შესართავში, ახლანდელი სოფელ ყულევის ადგილზე. 1804 წელს, როდესაც ამ ადგილებში რუსეთის ჯარის ნაწილები განლაგდა და რედუტი მოეწყო. რედუტ-კალე დასავლეთ საქართველოში განლაგებული რუსეთის ჯარის მთავარ სასურსათო ბაზად იქცა. იგი აღმოსავლეთ შავიზღვისპირეთის ერთ-ერთი ნავსადგური იყო, საიდანაც ამიერკავკასიაში შემოდიოდა ევროპული საქონელი. განსაკუთრებით გაიზარდა რედუტ-კალის მნიშვნელობა 1821 წლიდან, როდესაც ამიერკავკასიაში შეღავათიანი სატრანზიტო სავაჭრო ტარიფი დაწესდა; აქედან საქონელი უკვე შუა აღმოსავლეთშიც გადიოდა. შემდგომში სატრანზიტო სავაჭრო ტარიფის ცვლილება თავისთავად გავლენას ახდენდა რედუტ-კალის მნიშვნელობაზე. 1846 წელს მან სანავსადგურო ქალაქის სტატუსი მიიღო. ყირიმის ომის (1853-1856) დროს, 1854 წელს, რედუტ-კალე თურქეთის ესკადრამ დაბომბა, შემდეგ რუსეთის ჯარებმა მისი ციხესიმაგრე ააფეთქეს და ქალაქიდან გავიდნენ. რედუტ-კალე თურქებმა დაიკავეს. პარიზის საზავო ხელშეკრულების (1856) თანახმად, 21 მარტს თურქებმა დათმეს რედუტ-კალე, მაგრამ ქალაქიდან გასვლისას გადაწვეს. ამის შემდეგ რედუტ-კალის მნიშვნელობა დაეცა და დასავლეთ საქართველოს შავი ზღვის სანაპიროზე დაწინაურდნენ სანავსადგურო ქალაქები ფოთი და სოხუმი. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: რედუტ-კალე პაჭკორია მ., რედუტ-კალე ყულევი, თბ., 1968; ბერაძე თ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 329.
ალექსანდერ ჰუმბოლდტის ფონდი

ალექსანდერ ჰუმბოლდტის ფონდი (გერმ. Alexander von Humboldt-Stiftung) — გერმანიის სახელმწიფოს ფონდი, რომელიც აფინანსებს საერთაშორისო სამეცნიერო კვლევებს. სპონსორობას უწევს როგორც ახალგაზრდა დამწყებ ისე აღიარებულ მეცნიერებს. ძირითადად აფინანსებს უცხოელ მეცნიერთა ყოფნას და კვლევას გერმანიაში, როგორც წესი 6-დან 24-თვემდე. ფონდი ასევე გასცემს სხვადასხვა ჯილდოებს და პრემიებს საერთაშორისო აღიარების მქონე მეცნიერთათვის. ახალგაზრდა მეცნიერთათვის ძირითადად გაიცემა ჰუმბოლდტის სტიპენდია, ხოლო გამოჩენილი მეცნიერთათვის ჰუმბოლდტის პრემია და ჰუმბოლდტის პროფესურა. ეს უკანასკნელი დაარსდა 2008 წელს. იმ წელს ის რვა გამოჩენილ მეცნიერს მიენიჭა, რომელთაგან ერთი-ერთი იყო ცნობილი ქართველი ფიზიკოსი გიორგი დვალი. ქართველ მეცნიერთაგან ჰუმბოლტის პრემიით სხვადასხვა დროს დაჯილდოვდნენ ენათმეცნიერი თამაზ გამყრელიძე, არქეოლოგი ოთარ ლორთქიფანიძე და მათემატიკოსი თეიმურაზ ფირაშვილი. Internetpräsenz der Alexander-von-Humboldt-Stiftung დაარქივებული 2021-09-28 საიტზე Wayback Machine. Forschungspreise der Alexander-von-Humboldt-Stiftung დაარქივებული 2006-12-02 საიტზე Wayback Machine.
რევაზაშენი

რევაზაშენი — ძველი ნასოფლარი სოფელ დიდი გომარეთის (დმანისის მუნიციპალიტეტი) მიდამოებში. შემორჩენილია 2 ეკლესია. ერთი VIII-IX საუკუნეების დიდი სამნავიანი ბაზილიკაა. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. შიგნით გაყოფილია ორ-ორი დაბალი თაღით. ეკლესია ნაგებია დაუმუშავებელი ქვით. კონსტრუქციულად მნიშვნელოვანი ნაწილები თლილი ქვისაა. ბაზილიკის ჩრდილო-დასავლეთით აღმართულია მეორე — შუა საუკუნეების დარბაზული ეკლესია. მისი კარის ტიმპანის წარწერებიანი ქვა ჩამოვარდნილია. წარწერაში იხსენიება კათალიკოსი შიო. ნასოფლარში შემონახულია აგრეთვე ქვით ნაგები საცხოვრებელი და სამეურნეო შენობების ნანგრევები. ნასოფლარში დგას თლილი ქვით მოპირკეთებული შუა საუკუნეების დარბაზული ეკლესია, რომლის არქიტრავის წარწერაში მოხსენიებულია ვინმე ბაკური. ზაქარია პ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 330.
გიორგი შაშიაშვილი

გიორგი შაშიაშვილი (დ. 1 სექტემბერი, 1979, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი და ფეხბურთის მწვრთნელი. თამაშობდა მცველის პოზიციაზე. 2001–2010 წლებში იცავდა საქართველოს ეროვნული ნაკრების ღირსებას. გიორგი შაშიაშვილმა კარიერა თბილისის „დინამოში“ დაიწყო. 1998 წელს კლუბმა თსუ თბილისში გაანათხოვრა, სადაც ერთი წელი გაატარა და 1999 წელს თბილისის „დინამოში“ დაბრუნდა. მის შემადგენლობაშიც 2004 წელს თანამეგობრობის თასი მოიპოვა. 2005 წელს 7 მატჩი ითამაშა ვლადიკავკაზის „ალანიას“ რიგებში, თუმცა კარიერა ვერ აეწყო და 2006 წელს მისი შემდეგი კლუბი ოდესის „ჩერნომორეცი“ გახდა, რომლის შემადგენლობაშიც სულ ცხრაჯერ გამოვიდა მინდორზე. 2007 წელს სათამაშო ფორმის აღდგენის მიზნით მშობლიურ თბილისის „დინამოში“ დაბრუნდა და ნახევარი სეზონი გაატარა. 2007–2009 წლებში გრაცის „შტურმში“ განაგრძო თამაში, სადაც ძირითად შემადგენლობაშიც დაიმკვიდრა ადგილი. 2009–2012 წლებში იყო ბერძნულ „ერგოტელისში“. 2013–2014 წლებში თბილისის „დინამოს“ ღირსებას იცავდა. გიორგი შაშიაშვილს სანაკრებო დებიუტი თავდაპირველად საქართველოს 21-წლამდე ნაკრებში, 1999 წლის 30 მაისს ჰქონდა. სულ მალე მას მოჰყვა დებიუტი ქვეყნის უპირველეს ნაკრებში — 2001 წლის 9 მაისს, აზერბაიჯანის ნაკრებთან. 21-წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებში მან სულ 11 თამაში ჩაატარა, ხოლო ეროვნულ გუნდში 32 და ერთი გოლიც გაიტანა. ეს იყო 2008 წლის ევროპის ჩემპიონატის შესარჩევ ციკლში მსოფლიოს ჩემპიონ იტალიის ნაკრებთან. შაშიაშვილის გოლი ევროსპორტმა 2006 წელს გატანილ ევროპის ჩემპიონატის საკვალიფიკაციო მატჩებში გასულ გოლებს შორის საუკეთესო გოლად დაასახელა. 2014 წლიდან იგი თბილისის „დინამოს“ ახალგაზრდული აკადემიის 14-წლამდე ფეხბურთელთა გუნდის მწვრთნელად მუშაობდა. დინამო თბილისი საქართველოს ჩემპიონი: 1996–97, 1997–98, 2002–03. საქართველოს თასის მფლობელი: 1996–97, 2002–03, 2003–04. საქართველოს სუპერთასის მფლობელი: 1997, 1998. FIFA National Football Teams.com Worldfootball.net Transfermarkt Soccerway ↑ გიორგი შაშიაშვილი აკადემიაში იმუშავებს
ინდოირანული ენები

ინდოირანული ანუ არიული ენები— წარმოადგენს ინდოევროპული ენების ოჯახის, აღმოსავლეთის, ჩვენამდე მოღწეულ ყველაზე დიდ შტოს. ენათა ამ ოჯახს ჰყავს მილიარდზე მეტი მოსაუბრე და მისი გავლენის ტერიტორია გადაჭიმულია კავკასიიდან (ოსური) და ბალკანეთიდან (ბოშური ენა) აღმოსავლეთით სინძიანამდე (სარიქოლი) და ასამამდე (ასამური), ხოლო სამხრეთით მალდივებამდე (მალდივური). ოჯახის ყველა ენის საერთო წინაპრად მიჩნეულია პროტო-ინდოირანული ენა (აგრეთვე ცნობილი როგორც არიული ენა), რომელზეც ინდოირანელები ძვ.წ მე-3 ათასწლეულის ბოლოს საუბრობდნენ. თანამედროვე ინდოირანული ენები სამ ჯგუფად იყოფა, ესენია: ინდოარიული, ირანული და ნურისტანული ენების ოჯახები. ზოგიერთ შემთხვევაში, დარდიული ენები წარმოჩენილია როგორც ოჯახის მეოთხე დამოუკიდებელი ჯგუფი. თუმცაღა თანამედროვე კვლევების უმრავლესობა, დარდიული ენების ჯგუფს, ინდოარიული ენების ოჯახის, არქაულ წევრად მიიჩნევს. ↑ Numeral Types and Changes Worldwide, by Jadranka (EDT) Gvozdanovic, Language Arts & Disciplines,1999, Page 221. Books.google.com. ციტირების თარიღი: 2013-01-02.  ↑ Bashir, Elena (2007). Jain, Danesh; Cardona, George (eds.). The Indo-Aryan languages. p. 905. ISBN 978-0415772945. ციტატა: „'Dardic' is a geographic cover term for those Northwest Indo-Aryan languages which [..] developed new characteristics different from the IA languages of the Indo-Gangetic plain. Although the Dardic and Nuristani (previously 'Kafiri') languages were formerly grouped together, Morgenstierne (1965) has established that the Dardic languages are Indo-Aryan, and that the Nuristani languages constitute a separate subgroup of Indo-Iranian.“
რევანდი

რევანდი (ლათ. Rheum) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარის გვარი მატიტელასებრთა ოჯახისა. ძლიერი ფესურა და მსხვილი ფესვები აქვს. ძირის ფოთოლი დიდი, მთლიანი ან დანაკვთული. ყუნწი — ხორციანი, წვნიანი; ღერო მთლიანი ან ღრუა, შიშველი ან ბუსუსებიანი; ყვავილი ორსქესიანია, ზოგჯერ მხოლოდ მამრობოთი. ნაყოფი სამწახნაგოვანი, ყავისფერფრთიანი თესლურაა. სამშობლოა სამხრეთ-აღმოსავლეთი აზია, ჩრდილოეთი მონღოლეთი, ალთაი და ციმბირი. ცნობილია 30-მდე (სხვა მონაცემებით 49) სახეობა. ზოგი სახეობა კულტურაშია, როგორც ბოსტნეული, სამკურნალო და მთრიმლავი მცენარე. კულტურაში ცნობილია ტალღისებრი რევანდი (ლათ. Rheum undulatum), კომპაქტური რევანდი (ლათ. Rheum compactum) და შავი ზღვის რევანდი (ლათ. Rheum rhaponticum). რევანდი კარგად უძლებს გაზაფხულის სუსხს 10°-მდე, ხარობს ნოყიერ და ზომიერად ტენიან ნიადაგზე. საჭმელად იყენებენ რევანდის ფოთლის ყუნწს, რომელშიაც 2,5% შაქარი, 3,5%-მდე ორგანული მჟავები, გარდა ამისა კალიუმის, კალციუმისა სხვა მარილებია. ამზადებენ კომპოტს, კისელს, მურაბას, ღვინოს და სხვას. ზოგიერთი რევანდის ფესვისაგან დამზადებულ პრეპარატს ხმარობენ მედიცინაში. რევანდი მრავლდება თესლით, ჩითილით, ფესურის დაყოფით. მოსავალს იღებენ დარგვიდან მეორე წელს — 50-80 ც/ჰა, ხოლო მე-6 და მე-7 წელს — 250-300 ც/ჰა. ჩიქვანაია ე., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 330.
რევი

საკუთარი სახელი რევი შეიძლება აღნიშნავდეს: რევ I მართალი — ქართლის მეფე III საუკუნის შუა წლებში რევ II — ქართლის მეფე IV საუკუნის დასაწყისში რევი (მირიან III-ის ძე) — ქართლის მეფე მირიან III-ის ძე.
დამბაჩა

დამბაჩა, პისტოლეტი — ინდივიდუალური ცეცხლსასროლი იარაღი. განკუთვნილია მოკლე მანძილზე (50-70 მ-მდე) მოწინააღმდეგის დასაზიანებლად. ცნობილია საბრძოლო, სასიგნალო და სპორტული დამბაჩები. საბრძოლო დამბაჩის წონა 0,7-1,0 კჰ., კალიბრი 5,35-11,43 მმ, სავაზნე კოლოფის ტევადობა 5-8 და მეტი ვაზნა. დამბაჩა შეიძლება იყოს ავტომატური და არაავტომატური. უმეტესობის მოწობილობა დაფუძნებულია თავისუფალი საკეტის უკუცემის ენერგიის გამოყენებაზე. დამბაჩის ძირითადი ნაწილები — ჩარჩო ლულითა და სასხლეტი კავით, საკეტი დამცემითურთ, ამომყრელი და საფრთხილო, დამცემსასხლეტი მექანიზმის უკუმომქცევი ზამბარა, სახელურის ლოყები ხრახნითურთ, სასხლეტის საკავებელი და სავაზნე კოლოფი — მექანიზებულია. დამბაჩით შეიარაღებული არიან ოფიცრები, აგრეთვე ზოგი სპეციალური ნაწილის სერჟანტები და ჯარისკაცები. დამბაჩა ეწოდება აგრეთვე ხელის ძველებურ ცეცხლსასროლ მოგრძოლულიან (იყო ორ-, იშვიათად სამლულიანი) იარაღს. მოგრძოლულიანი პატარა ცეცხლსასროლი იარაღი, ძველებურად "ხელმეხი" (გურულად – "ფიშტო"). მოწინააღმდეგეს აზიანებდა მოკლე მანძილზე. დამბაჩის ჩახმახს კაჟს უკეთებდნენ — „ხრეისის ქვეით, ითხრების კაჟი ჩახმახისა ფრიად კარგი“ (ვახუშტი ბატონიშვილი). საქართველოში დამბაჩას ამზადებდნენ ერეკლე I-ის მიერ დაარსებულ თოფხანაში (არსენალში) და სოფ. ტყვიავში — ქართლის მეფეთა თოფხანაში. მაჭახელაში (აჭარა) დამზადებულმა საუკეთესო დამბაჩამ სახელი გაითქვა მთელ საქართველოსა და თურქეთში. რევოლვერის გამოგონებისთანავე დამბაჩა ჩოხა-ახალუხისა და ოჯახის სამკაულად იქცა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 353. ჩოლოყაშვილი კ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012.
ზმნისწინი

ზმნისწინი, პრევერბი — მაწარმოებელი წინსართი ზმნებში. გასდევს ნაზმნარ სახელებსაც (გა-აკეთა, წა-ხვალ; გა-კეთება, წა-სვლა, გა-მკეთებელი, წა-სასვლელი). ზმნისწინი ზმნას უფრო სუსტად უკავშირდება, ვიდრე სხვა აფიქსები (თუმცა შინაარსობრივი კავშირი ზმნასთან მჭიდროა) — მათ შორის არის ჩართული პირის, გვარის, ქცევის ნიშნები (გა-ვჭერ, გა-ი-ღუნება, გა-უ-კეთებს; ძველად ჩაერთვებოდა ნაწილაკები და მთელი სიტყვებიც: გა-ცა-წყრა, მო-ოდეს, მე-ვიდეს; იხილეთ ტმესი). ზმნისწინი, ჩვეულებრივ, აზუსტებს მოქმედების მიმართულებას (შე-ვიდა, გა-ვიდა, ა-ვიდა; შე-ვიდა, შე-მო-ვიდა), ბევრ ენაში მოქმედებას აძლევს დასრულებულ სახეს (მაგ., კეცა—და-კეცა) და სხვა. ზმნისწინები, თანდებულები და ზმნიზედები ხშირად ერთსა და იმავე მასალას შეიცავს (გან-ვიდა — ჩემ-გან). შანიძე ა., ქართული ენის გრამატიკის საფუძვლები, ტ. 1, — მორფოლოგია, თბ., 1973 ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 523.
იეჟი ბუზეკი

იეჟი ბუზეკი (პოლ. Jerzy Karol Buzek [ˈjɛʐɨ ˈbuzɛk]; დ. 3 ივლისი, 1940) — პოლონელი ინჟინერი, აკადემიური ლექტორი და პოლიტიკოსი. პოლონეთის პრემიერ-მინისტრი 1997-2001 წლებში და ევროპის პარლამენტის წევრი 2004 წლის 13 ივნისიდან. 2009-2012 წლებში იკავებდა ევროპის პარლამენტის პრეზიდენტის თანამდებობას. ამ პოსტზე მან შეცვალა ჰანს-გერტ პეტერინგი. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „იეჟი ბუზეკი“ ვიკისაწყობში. იეჟი ბუზეკი Facebook-ზე იეჟი ბუზეკი Twitter-ზე ↑ „ევროპის პარლამენტი ირჩევს ახალ ლიდერს“. BBC News. 14 ივლისი, 2009. ციტირების თარიღი: 14 ივლისი, 2009. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |accessdate= და |date=-ში (დახმარება)
ავსტრალიის დღე

ავსტრალიის დღე — ავსტრალიის ოფიციალური ეროვნული დღესასწაული 1788 წლის 26 იანვარს სიდნეის ყურეში პირველმოსახლეთა ხომალდთა ქარავნის შემოსვლის აღსანიშნავად. ავსტრალიის დღე სახალხო დასვენების დღეა. გარკვეული პერიოდის განმავლობაში გამოსაშვებ დღედ ფაქტობრივ დღესთან უახლოეს ორშაბათს ნიშნავდნენ უიკენდის გასახანგრძლივებლად. ამჟამად ის მხოლოდ ფაქტობრივ წლისთავს ემთხვევა. ამ დღეს მთელი ქვეყანა აღნიშნავს და ამ დროს გაიცემა ავსტრალიის ორდენი და წლის ავსტრალიელის ჯილდოები განსაკუთრებული მიღწევებისთვის. საჰაერო ძალების წარმოდგენა და პარადები იმართება ქვეყნის მთავარ ქალაქებში, რასაც დღის ბოლოს გრანდიოზული ფოიერვერკები აგვირგვინებს. ამ დღესთან დაკავშირებით გარკვეული კრიტიციზმი არსებობს და მრავალთა აზრით ავსტრალიის ეროვნულ დღედ "ანზაკის დღე" უნდა დაინიშნოს, ან 1 იანვარი - 1901 წლის 1 იანვარს ავსტრალიის ექვსი კოლონიის ერთ ეროვნულ ფედერაციად გაერთიანების აღსანიშნავად. თუმცა ამ ცვლილებას შესაძლოა გარკვეული პრობელმებიც მოჰყვეს, ვინაიდან "ანზაკის დღე" ვეტერანთა მიერ საკუთარ მემორიალურ დღედაა მიჩნეული და მას ასევე აღნიშნავენ ახალ ზელანდიაში, კუკის კუნძულებზე, ნიუიში, სამოასა და ტონგაზე, ხოლო 1 იანვარი უკვე ისედაც გამოსაშვები დღეა და შობის სადღესასწაულო სეზონს ემთხვევა. 26 იანვარს ავსტრალიის დღის აღნიშვნის მომხრეთა აზრით ეს დღე სინამდვილეში ემთხვევა ისტორიულ თარიღს, თვით ანზაკის დღის, ბასტილიის დღის (საფრანგეთი) და 4 ივლისის (აშშ) მსგავსად და ეს დღესასწაულიც ამ თარიღს უნდა დაემთხვეს.
რევოლუციის მატიანე

„რევოლუციის მატიანე“ — ქართული ისტორიული ჟურნალი, საქართველოს კპ (ბ) ცენტრალური კომიტეტისა და თბილისის კომიტეტთან არსებული პარტიის ისტორიის კომისუუს ორგანო, გამოდიოდა თბილისში 1923–1931 წლებში. სულ გამოიცა 24 ნომერი. რედაქტორი — სარედაქციო კოლეგია, გამომცემელი — პარტიის საბჭოთა პრესის ცენტრალური კანტორა, 1925 წლიდან სახელგამი. ჟურნალში გამოქვეყნებულია მასალები საქართველოს კომპარტიისა და ამიერკავკასიის რევოლუციური მოძრაობის ისტორიიდა; დაბეჭდილია ფილიპე მახარაძის, მ. ცხაკაისა, ა. ენუქიძის, შ. ლეჟავას, მ. ორახელაშვილის, მ. ტოროშელიძის, თ. ჟღენტის, ს. თოდრიას, მ. ჩოდრიშვილის, ვ. სტურუასა და სხვათა წერილები და მოგონებები. 1933 წელს „რევოლუციის მატიანის“ ნაცვლად გამოვიდა კრებული „პროლეტარული რევოლუცია“. ტირაჟი 1500–9000 (1931). კაპანაძე თ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 335.
პუანკარე-ბირკჰოფ-ვიტის თეორემა

მათემატიკაში პუანკარე- ბირკჰოფ-ვიტის თეორემა იძლევა ლის ალგებრის უნივერსალური მომვლები ალგებრის აღწერას. ვთქვათ g {\displaystyle {\mathfrak {g}}} ლის ალგებრაა F ველზე. მოდი U ( g ) {\displaystyle U({\mathfrak {g}})} იყოს g {\displaystyle {\mathfrak {g}}} -ს უნივერსალური მომვლები ალგებრა. რადგან ეს უკანასკნელი არის ტენზორული ალგებრის ფაქტორ-ალგებრა, ამიტომ U ( g ) {\displaystyle U({\mathfrak {g}})} -ს გააჩნია გაფილტრული ალგებრის სტრუქტურა, სადაც U k ( g ) {\displaystyle U_{k}({\mathfrak {g}})} არის U ( g ) {\displaystyle U({\mathfrak {g}})} -ს ქვესივრცე მოჭიმული g {\displaystyle {\mathfrak {g}}} -ს არაუმეტრეს k-ელემენტთა ნამრავლების მიერ. შესაბამისი დაგრადული ალგებრა g r ( U ) ( g ) = U 0 ⊕ U 1 / U 0 ⊕ ⋯ ⊕ U k / U k − 1 ⊕ ⋯ {\displaystyle gr(U)({\mathfrak {g}})=U_{0}\oplus U_{1}/U_{0}\oplus \cdots \oplus U_{k}/U_{k-1}\oplus \cdots } არის კომუტატური, ამასთან : U 0 = F {\displaystyle U_{0}=F} და : U 1 ( g ) / U 0 ( g ) = g {\displaystyle U_{1}({\mathfrak {g}})/U_{0}({\mathfrak {g}})={\mathfrak {g}}} რის გამოც ჩნდება კომუტატურ ალგებრათა ერთადერთი ჰომომორფიზმი π : S ∗ ( g ) → g r ( U ) ( g ) {\displaystyle \pi :S^{*}({\mathfrak {g}})\to gr(U)({\mathfrak {g}})} რომელიც იგივურია g {\displaystyle {\mathfrak {g}}} ქვესივრცეზე. აქ S ∗ ( V ) {\displaystyle S^{*}(V)} აღნიშნავს V ვექტორული სივრცით წარმოქნილ სიმეტრიულ ალგებრას. პუანკარე- ბირკჰოფ-ვიტის თეორემა ამბობს, რომ π {\displaystyle \pi } არის იზომორფიზმი. N. Bourbaki, Groupes et algèbres de Lie. Chapitre 1-2. Springer; 2006. ISBN-10: 3540353356.