laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ეზო

ეზო — შემოზღუდული მიწის ნაკვეთი, სადაც განლაგებულია საცხოვრებელი, სამეურნეო და სხვა დანიშნულების ნაგებობანი და სადაც ხშირად საჩრდილობელი ხეები და ხეხილია. საქართველოში ტერმინი „ეზო“ სხვადასხვა მნიშვნელობით იხმარებოდა, მაგ., ოთხთავის მიხედვით ნიშნავს მოზღუდულ ადგილს, კარის ფარდას, პორტიკს. სვანეთში ეზო (ჰაზუ) ეწოდება ყორესა და სახლს შორის მოქცეულ გასასვლელს, ხოლო ხევსურეთში — სენეს, ქარიპანს, საძროხესა და საცხენეს შორის მდებარე ადგილს. ქსნის ხეობის მთიანეთში ეზოს მეტწილად „გარეშემო“ ეწოდებოდა. საქართველოს მთიან რეგიონებში, განსაკუთრებით აღმოსავლეთში, მიწის სიმცირის გამო სოფლები მთის წვერზე ან ფერდობებზე მჭიდროდ იყო შეფენილი და მეკომურთა საცხოვრებელი და სამეურნ. ნაგებობანი ერთ მთლიან ვერტიკალურ კომპლექსს ქმნიდა. ასეთ სამოსახლოებში ეზო უმნიშვნელო სამეურნეო ფუნქციას ასრულებდა. დასავლეთ საქართველოს ბარში ეზო 2 ნაწილად იყოფოდა: „თეთრი“ (ბალახ-ყვავილოვანი და ხეხილი) ეზო, სადაც იდგა საცხოვრებელი და სამზადი სახლი, ბეღელი, ხულა, სასიმინდე, მარანი და სხვ., და „შავი“ ეზო. აქ განთავსებული იყო გომური, ბოსელი, საქათმე და სხვ. ქართლსა და კახეთში ეზოს უმეტესად ქვის გალავანი აქვს შემოვლებული, დასავლეთ საქართველოში კი ჭარბობს ცოცხალი (მცენარეული) ღობე. თანამედროვე სოფლის ყოფა-ცხოვრებასა და მეურნეობაში მომხდარი ცვლილებები სამოსახლოზეც აისახა. მნიშვნელოვნად შემცირდა სამეურნეო ნაგებობები გლეხის კარმიდამოში, სამაგიეროდ, გაიზარდა ეზოს დეკორაციული ფუნქცია. განსხვავებულია ე. წ. „ქალაქური (თბილისური) ეზო“, რომლის არქიტექტურულ ფორმას განსაზღვრავს განაშენიანების სიმჭიდროვე და რომელსაც, ტრადიციულად, იტალიურს უწოდებენ. თბილისური ეზო ქალაქის ისტორიის განუყოფელი ნაწილია. ამჟამად მხოლოდ ძველ უბნებშია შემორჩენილი. XIX საუკუნეში სხვადასხვა მონაკვეთსა და XX საუკუნის დასაწყისში შექმნილი ეზოიანი საცხოვრებელი სახლი ორი ტიპისაა — ე. წ. გახსნილი და დახურულეზოიანი სახლები, რომელთა ვარიაციები და გარკვეული მონაცვლეობითი კანონზომიერებით ქალაქურ ქსელში განლაგება თბილისის ურბანული სტრუქტურის სპეციფიკურ სივრცით აღქმას და მთელის უნიკალურ ხასიათს განაპირობებს. ბერიძე ვ., თბილისის ხუროთმოძღვრება. 1801–1917 წლები, ტ. 1–2, თბ., 1960–63. კახიანი კ., გლეხის კარმიდამო იმერეთში, თბ., 1964. მანია მ., ეზო როგორც ისტორიული თბილისის სივრცითი სტრუქტურის ერთ-ერთი უმთავრესი ელემენტი, «მაცნე». ისტორიის, ეთნოგრაფიის და ხელოვნების ისტორიის სერია, 1989. ჩიტაია გ., ხევსურული სახლის „სენე“, «ანალები», 1947, [ტ.] 1. ცაგარეიშვილი თ., ტერმინ „ეზოს“ გაგების საკითხისათვის, «ძეგლის მეგობარი», 1974, №34. კახიანი კ., მანია მ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 564.
ბლიჩი (მანგა)

ბლიჩი — იაპონური სათავგადასავლო, საბრძოლო ხელოვნების და ზებუნებრივი თემატიკის ჟანრის მანგის სერია, რომლის ტექსტის ავტორი და მხატვარია ტიტე კუბო. ბლიჩის მთავარი პერსონაჟია თხუთმეტი წლის სკოლის მოსწავლე იჩიგო კუროსაკი, რომელმაც შემთხვევით მიიღო შინიგამის ზებუნებრივი ძალები. თავისი შესაძლებლობებით დაჯილდოებული, იჩიგო იძულებულია ებრძოლოს ბოროტ სულებს, დაიცვას ხალხი და მიცვალებულთა სულები გაგზავნოს შემდგომ ცხოვრებაში. ოფიციალური საიტი Bleach (manga) — Anime News Network
გერასიმე ეზოვი

გერასიმე არტემის ძე ეზოვი (რუს. Герасим Артемьевич Эзов), კარაპეტ არუთინის ძე ეზიანი (დ. 5 სექტემბერი, 1835, მოსკოვი, — გ. 31 მაისი, 1905, პეტერბურგი) — რუსი ისტორიკოსი, წარმოშობით სომეხი. სომხური ნაციონალისტური მიმართულების მოღვაწე. დაიბადა მოსკოვში. დაამთავრა მოსკოვის აღმოსავლური ენების ინსტიტუტი და პეტერბურგის უნივერსიტეტის აღმოსავლური ენების განყოფილება. საზოგადოებისთვის ცნობილი გახდა ერთ-ერთი ნაშრომით, მსხვილფორმატიანი წიგნით „Cношения Петра Великого с армянским народом“. წიგნი არის საარქივო დოკუმენტთა კრებული, რომელიც 300-ზე მეტ ისტორიულ საბუთს და ხელნაწერს მოიცავს. წიგზე დართულია ვრცელი მონაცემები, რომელიც ამავდროულად რუსეთის ურთიერთობების ირგვლივ, საქართველოსა და სომხეთის ურთიერთობის საკითხებსაც ეხება. სხვა ნაციონალისტ სომეხ მწერალთა მსგავსად, ეზოვი მკვეთრად ცდლობს საქართველოს ისტორიაზე საზოგადოებისთვის უარყოფითი აზრის და დამოკიდებულების შექმნას. სწორედ ამიტომ, ილია ჭავჭავაძემ შენიშნა: ილიას განსაკუთრებული აღშფოთება გამოიწვია ეზოვის მეირ, საქართველოს ისტორიის საზიანოდ ფაქტების გაყალბებამ. კერძოდ, 1782 წელს რუსეთის ხელისუფლებასთან მოლაპარაკების დროს, ერეკლე II-ის მიერ გამოთქმული წინადადების კომენტირებისას ეზოვი ცინიკურად განმარტავდა. იგი ამბობდა რომ, ერეკლე უთმობდა რუსეთს იმას, რაც უფლებით ეკუთვნოდა სპარსეთს და არა თვითონ. უთმობდა უმაღლეს ხელისუფლებას, რომელიც უღონობით, ხელში ვეღარ შეემაგრებინა. ხოლო, ამის სანაცვლოდ ითხოვდა მეფობის შენარჩუნებას. ეზოვი ბევრჯერ გამოაშკარავდა ფაქტების გაყალბებაში, ილია ჭავჭავაძე წერდა: Сношения Петра Великого с армянским народом, СПб., 1898. მაისურაძე გ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 565. Эзов, Герасим Артемьевич // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1891. — Т. IIa. — С. 898. ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 სომხური საბჭოთა ენციკლოპედია / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q164396"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q124405912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q6429958"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2657718"></a> ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 https://www.georgianencyclopedia.ge/ka/form/3108 ↑ Эзов, Герасим Артемьевич // Энциклопедический словарь — СПб: Брокгауз — Ефрон, 1907. — Т. доп. IIа. — С. 898. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q656"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q602358"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q24503858"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q23892488"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19908137"></a>
თამაზ ეთერაშვილი

თამაზ ვასილის ძე ეთერაშვილი (დ. 9 აპრილი, 1947, ლაგოდეხი) — ქართველი ფიზიკოსი, ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1996), პროფესორი (2002). დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის საინჟინრო-ფიზიკის ფაკულტეტი (1971). 1971-1979 წლებში მუშაობდა მოსკოვის ლითონთა ფიზიკის ინსტიტუტში, 1979 წლიდან — საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის (შემდგომში საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის) ფიზიკის კათედრაზე. კვლევის ძირითადა თემაა მყარი სხეულების ფიზიკა. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 566.
ზურაბ კახიანი

ზურაბ კახიანი (დ. 10 თებერვალი, 1929, ქუთაისი — გ. 6 ივლისი, 2012) — ქართველი მსახიობი, რეჟისორი და ლიბრეტისტი. საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1990). 1955 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის თბილისის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტი. 1955 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე მუშაობდა თბილისის მუსიკალური კომედიისა და დრამის თეატრში. მისი თეატრალური დებიუტი შედგა შ. მილორავას ოპერეტაში „საყვარელი დისშვილი“. 1965 წლიდან რეჟისორი. და ლიბრეტისტია. გასტროლებით აქვს მოვლილი მოსკოვი, ოდესა, კიშინიოვი. გადაღებულია მხატვრულ ფილმში „თხუნელა“. 1979 — საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი 1990 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი ზურაბ კახიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ზურაბ კახიანი — ეროვნული ფილმოგრაფია ↑ საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1979. № 2. გვ. 4. ↑ საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1990. № 3. გვ. 13.
ნარინჯისფერი

ნარინჯისფერი, სტაფილოსფერი — მზის სპექტრის ერთ-ერთი ძირითადი ფერი, წითელისა და ყვითელი ფერის შუა. ყვითელი, წითელი ელფერით, ფორთოხლის ფერი. სინათლის სპექტრში წითელი ფერის ტალღის სიგრძის დიაპაზონია დაახლოებით 590-625 ნმ (სხვა მონაცემით — 630-760), რაც შეესაბამება 508-480 ტჰც სიხშირეს. მისი ვებ-ფერია #FF8000. ნარინჯისფერი // nplg.gov.ge ↑ 1.0 1.1 Thomas J. Bruno, Paris D. N. Svoronos. CRC Handbook of Fundamental Spectroscopic Correlation Charts. CRC Press, 2005. Color ↑ Артюшин Л. Ф. Цвет // Физическая энциклопедия : [в 5 т.] / Гл. ред. А. М. Прохоров. — М.: Большая российская энциклопедия, 1999. — Т. 5: Стробоскопические приборы — Яркость. — С. 419. — 692 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85270-101-7. ↑ HTML 4.01 Specification | Basic HTML data types | Colors. W3C. ციტირების თარიღი: 8 July 2013
ლამინ იამალი

ლამინ იამალ ნასრაუი ებანა (დ. 13 ივლისი, 2007) — ესპანელი ფეხბურთელი. ლა ლიგის კლუბ „ბარსელონას“ და ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების მარჯვენა გარემარბი. ითვლება მსოფლიოში ერთ-ერთ ყველაზე ნიჭიერ ახალგაზრდა მოთმაშედ. ბარსელონა ლა ლიგა: 2022–23 ინდივიდუალური ლა ლიგის თვის მოთამაშე 23 წლამდე ფეხბურთელთა შორის: აგვისტო 2023 ლა ლიგის სეზონის მოთამაშე 23 წლამდე ფეხბურთელთა შორის: 2023–24 [Tuttosport's ყველაზე ახალგაზრდა დაჯილდოვებული: 2023 Globe Soccer Awards – საუკეთესო დამწყები მოთამაშე: 2024 IFFHS-ის უეფა-ს მამაკაცთა ახალგაზრდული (20 წლამდელთა) სიმბოლური გუნდი: 2023 უეფა-ს ევროპის 17 წლამდე ფეხბურთელთა ჩემპიონატის საუკეთესო ბომბარდირი: 2023 უეფა-ს ევროპის 17 წლამდე ფეხბურთელთა ჩემპიონატის სიმბოლური გუნდი: 2023 ლა ლიგის თვის გოლი: 2024 წლის მარტი ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ლამინ იამალი ლამინ იამალი — Transfermarkt ↑ The 25 best young players in world football right now ranked in order (1 July 2024). ↑ „FC Barcelona, Liga champions 2022/23!“. FC Barcelona. 14 May 2023. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2 December 2018. ციტირების თარიღი: 14 May 2023. ↑ „OFFICIAL: FC Barcelona winners at the LALIGA Awards“. FC Barcelona. 28 May 2024. ციტირების თარიღი: 28 May 2024. ↑ „Aitana Bonmatí and Lamine Yamal win Golden Boy 2023 awards“. FC Barcelona. 17 November 2023. ↑ Lamine Yamal (Emerging Player) (28 May 2024). ციტირების თარიღი: 29 May 2024 ↑ IFFHS Men's Youth (U20) UEFA Team 2023 (5 February 2024). ↑ 2023 Under-17 EURO: Top scorers (2 June 2023). ციტირების თარიღი: 28 November 2023 ↑ 2023 UEFA European Under-17 Championship Team of the Rezwan Tournament (10 June 2023). ციტირების თარიღი: 28 November 2023 ↑ „Lamine Yamal wins LALIGA EA SPORTS Goal of the Month for March“. La Liga. 26 March 2024. ციტირების თარიღი: 26 March 2024.
იმერხეველები

იმერხეველები — ქართველთა ეთნოგრაფიული ჯგუფი. ისინი ცხოვრებენ თანამედროვე თურქეთის ტერიტორიაზე, ისტორიული ტაო-კლარჯეთის ერთ პროვინციაში – იმერხევის მთიან რეგიონში. მათ დღემდე შენარჩუნებული აქვთ ქართული ენა, კულტურისა და ყოფის რიგი თავისებურებები. იმერხეველები სარწმუნოებით მუსლიმები არიან. მათი მეტყველება ძალიან ჰგავს აჭარულ-გურულს. ანთროპოლოგიურად იმერხეველები ანუ ტაო-კლარჯები დასავლურ ქართული გარეგნული იერ-სახით და საშუალოზე მაღალი სიმაღლით გამოირჩევიან. ქართული წარმოშობის იმერხეველებს სწორნაკვთოვანი სახე, სწორი ცხვირი, ღია ფერის თვალები და ღია ფერის თმა (ღია ჩალისფერიდან წაბლისფრამდე) აქვთ.
კურთხევანი

კურთხევანი — ქართული ლიტურგიკული კრებული, რომელშიც თავმოყრილია სხვადასხვა ლოცვათა ან კურთხევათა საშუალებით განწმენდის წესები. კურთხევანის მიხედვით სრულდება ნათვლა, საეკლესიო ქორწინება, მიცვალებულის წესის აგება და სხვა. მისი უძველესი რედაქცია ჩვენამდე X საუკუნის ნუსხითაა მოღწეული (ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრი, Sin - 66). X საუკუნის, ახალი, შემოკლებული რედაქციის შექმნას ექვთიმე მთაწმიდელის სახელს უკავშირებენ. XI საუკუნეში გიორგი მთაწმიდელმა იმდროინდელი ლიტურგიკულ-საღვთისმსახურებო მოთხოვნების შესაბამისად თარგმნა კურთხევანის ახალი, უფრო ვრცელი რედაქცია (ხელნაწერთა ინსტიტუტი, Sin - 73), რომელმაც რუის-ურბნისის საეკლესიო კრების (1103) გადაწყვეტილებით კანონიკური უფლება მიიღო. ქართული კურთხევანის საბოლოო რედაქტირება მოხდა XVIII ს-ში, როდესაც კვიპრიანე სამთავნელმა ეპისკოპოსმა ბერძნულიდან გადმოიღო კურთხევანის ახალი, შესწორებული ტექსტი. კეკელიძე კ., ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 1, თბ., 1960; მისივე, Иерусалимский канонарь VII века (Грузинская версия), Тфл., 1912; ჯღამაია ლ., ქსე, ტ. 6, გვ. 80-81, თბ., 1983 მენაბდე ლევან, ძველი ქართული კულტურის კერები დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine.
ბაღიშლარი (ბოლუს რაიონი)

ბაღიშლარი (თურქ. Bağışlar) — სოფელი თურქეთში, ბოლუს პროვინციაში, ბოლუს რაიონში. სოფლის ძველი სახელი, 1928 წლის ჩანაწერების მიხედვით, იყო „Çele Bağışlar“ (ჩელე ბაღიშლარი). სოფელი ბოლუს ცენტრიდან 17 კმ-ის დაშორებით მდებარეობს. ↑ Index-Anatolicus: Türkiye yerleşim birimleri envanteri Türkçe. nisanyanmap.com. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 12 Aralık 2015. ციტირების თარიღი: 2 Aralık 2014. ↑ 2.0 2.1 Bağışlar Köyü Türkçe. YerelNet.org.tr. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 21 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 12 Eylül 2018. ↑ 3.00 3.01 3.02 3.03 3.04 3.05 3.06 3.07 3.08 3.09 3.10 3.11 3.12 3.13 3.14 3.15 შეცდომა თარგის გამოძახებისას: cite web: პარამეტრები archiveurl და archivedate მითითებული უნდა იყოს ორივე, ან არცერთი.Bolu Merkez Bağışlar Köy Nüfusu Türkçe. Nufusune.com. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 31 Aralık 2019. ციტირების თარიღი: 14 Şubat 2021. ↑ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü. (1991) 1990 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş Türkçe. sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 19 Şubat 2020. ციტირების თარიღი: 19 Şubat 2020. ↑ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü. (1986) 1985 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş Türkçe. sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 19 Şubat 2020. ციტირების თარიღი: 18 Şubat 2020. ↑ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü. (1981) 1980 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş Türkçe. kutuphane.tuik.gov.tr. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 19 Şubat 2020. ციტირების თარიღი: 18 Şubat 2020. ↑ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü. (1977) 1975 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş Türkçe. sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 19 Şubat 2020. ციტირების თარიღი: 18 Şubat 2020. ↑ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü. (1973) 1970 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş Türkçe. sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 18 Şubat 2020. ციტირების თარიღი: 18 Şubat 2020. ↑ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü. (1968) 1965 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş Türkçe. kutuphane.tuik.gov.tr. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 18 Şubat 2020. ციტირების თარიღი: 18 Şubat 2020.
აქარსუ (რიზეს რაიონი)

აქარსუ (თურქ. Akarsu) — სოფელი რიზეს რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 8 კილომეტრში. 2021 წლის მონაცემებით სოფელში 325 ადამიანი ცხოვრობს. ↑ Akarsu Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Rize Merkez Akarsu Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020.
ეიალეთი

ეიალეთი, ვილაიეთი — უმაღლესი ადმინისტრაციული ერთეული ოსმალეთის იმპერიაში. ოსმალეთის სახელმწიფო ეიალეთებად იყოფოდა სულთან მურად III-ის (ზეობდა 1574–1595) დროიდან თანზიმათამდე (რეფორმების პერიოდი 1839–1876 წლებში). XVII საუკუნეში 30-ზე მეტი ეიალეთი იყო. ეიალეთს ბეგლარბეგი (მირ-მირანი, ფაშა) ედგა სათავეში და მას საფაშოსაც უწოდებდნენ. ბეგლარბეგი განაგებდა სამხედრო და ნაწილობრივ სამოქალაქო საქმეებს. მას ხელფასის ნაცვლად ხასი ეძლეოდა და მისი წლიური შემოსავალი 400 000 ახჩაზე ნაკლები არ უნდა ყოფილიყო. ეილაეთი სანჯაყებად იყოფოდა. ეილაეთი ორი კატეგორიისა იყო: სალიანეს (წლიური გადასახადი) არმქონე და სალიანეს მქონე. სალიანეს არმქონე ეილაეთში თიმარული სისტემა იყო გავრცელებული. ასეთი ეილაეთები არსებობდა საკუთრივ ოსმალურ მიწაწყალზე და ოსმალეთის სახელმწიფოს სოციალურ-პოლიტიკურ სისტემაში უფრო მჭიდროდ ინტეგრირებულ დაპყრობილ ქვეყნებში (მაგ., ახალციხის, არზრუმის, ტრაპიზონის და სხვა ეილაეთები). სალიანეს მქონე ეილაეთებში თიმარული სისტემა არ არსებობდა. მისი გამგებლები ნახევრად დამოუკიდებელი მმართველები იყვნენ და ოსმალეთის ხაზინაში ყოველწლიურად გზავნიდნენ გადასახადს. ადგილობრივი წესები ძირითადად ხელუხლებელი რჩებოდა (მაგ., ეგვიპტე, იემენი, აბისინია, ბაღდადი, ბასრა, ლაჰსა, ალჟირი, ტუნისი და დასავლეთი ტრიპოლი). სვანიძე მ., ოსმალეთის იმპერიის ადმინისტრაციული წყობა და პროვინციული მართვა-გამგეობა XVI საუკუნეში, კრ.: მახლობელი აღმოსავლეთის ისტორიის საკითხები, [ტ.] 1, თბ., 1963. სვანიძე მ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 580. Pitcher, D. E., An Historical Geography of the Ottoman Empire, Leiden, 1972.
ახჩა

ახჩა (თურქ. akçe, ოსმ. آقچه — „მოთეთრო“) — ოსმალური ვერცხლის ფულის ძირითადი ერთეული, პირველად სულთან ორხანის დროს მოჭრეს 1326–1327 წლებში. ევროპაში ახჩა ცნობილი იყო ასპრის ან ასპერის სახელწოდებით (ბერძნ. aspron — თეთრი). ახჩის ავერსზე ეწერა სულთნის სახელი, რევერსზე — კეთილსასურველი ფორმულა, მოჭრის დრო და ადგილი. თავდაპირველად 1,20 გრამს უდრიდა. XVII საუკუნეში მისი მასა 0,19–0,13 გ-მდე შემცირდა, ლითონის ხარისხიც მკვეთრად გაუარესდა. XVIII საუკუნეში ახჩას იშვიათად ჭრიდნენ. XV–XVII საუკუნეებში ახჩა ფართოდ გავრცელდა დასავლეთ საქართველოში და მისი მინაბაძებიც მოიჭრა. ოსმალური ახჩები აღმოჩენილია ლიხაურის, ბათუმთან სამების მთის, ჯიხანჯირის ნასტეფანარის გორის, მურჯახეთის, ზღუდერის, ჭანჭათის, ქორეთის, თერჯოლის ტერიტორიაზე ნაპოვნი განძების შემადგენლობაში. ჯალაღონია ი., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. ?. Pamuk S., A Monetary History of the Ottoman Empire, Cambridge University Press, 2000. ოსმალური საოკუპაციო მონეტები — ქართული ნუმიზმატიკის ინგლისურ-ქართული ონლაინ-კატალოგი
Pan-STARRS

Pan-STARRS (ინგლ. Panoramic Survey Telescope and Rapid Response System) — პანორამული კვლევისა და სწრაფი რეაგირების ნაწილობრივ დანერგილი ტელესკოპების ავტომატური სისტემა, რომელიც შექმნილია 24 ვარსკვლევიერი სიდიდის ობიექტების აღმოსაჩენად. ეს საკმარისი უნდა იყოს 300 მ-ზე მეტი დიამეტრის მქონე ასტეროიდების 99%-ის გამოსავლენად. ტელესკოპის სისტემა Pan-STARRS მდებარეობს კუნძულ ჰავაის მაუნა კეას ვულკანის თავზე. მას აქვს წვდომა მთელი ცის 3/4-ზე, ანუ 30 000 კვადრატულ გრადუსზე. მისი საშუალებით ცის მთელი ხელმისაწვდომი ტერიტორია თვეში სამჯერ იქნება დასკანირებული. ერთ კადრს ექნება ჩამკეტის სიჩქარე 30 წამი. ცის ერთი და იგივე არე შეიძლება განმეორებით იყოს გამოსახული რამდენიმე ათეული წუთის ინტერვალით. ყოველი სკანირების შემდეგ, ანალიზისთვის მიიღება რამდენიმე ტერაბაიტი მონაცემი: ასტრონომიული ობიექტების მრავალფეროვნებიდან შეირჩევა ის, ვინც მოძრაობს ან ცვლის მათ სიკაშკაშეს. Pan-STARRS ტელესკოპებს ექნებათ ფართო ხედვის კუთხე (დიდი ველი) 7 კვადრატული გრადუსი (2.6° კვადრატი), რაც მათ საშუალებას მისცემს დაფარონ ცა სურათების შედარებით მცირე რაოდენობით. თავდაპირველი პროექტი მოიცავდა ოთხ ტელესკოპს, რომელთაგან მხოლოდ ორი შევიდა ექსპლუატაციაში 2018 წლისთვის [პირველი არის Pan-STARRS-1 (PS1)], რომელთაგან თითოეულს აქვს 1.8 მ. პირველი ტელესკოპის შესახებ ცნობილია, რომ მასში დამონტაჟებულია 1.4 გიგაპიქსელიანი CCD კამერა. ეს პროგრამა არის ყველაზე მნიშვნელოვანი ტელესკოპის პროექტი ჰავაის უნივერსიტეტში ბოლო 30 წლის განმავლობაში. Сайт PS1 Consortium(ინგლისური) Официальный сайт проекта Pan-STARRS(ინგლისური) Обсуждение на русскоязычном форуме Илья Носырев «Небесный защитник» РБК Daily со ссылкой на заведующего отделом нестационарных звёзд Института астрономии РАН доктора физико-математических наук Николая Чугая, 24 сентября 2007 года. Early warning of dangerous asteroids and comets(ინგლისური) ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 Pan-STARRS: Wide-field imaging. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-07-27. ↑ Killer asteroid hunter suffers from poor vision დაარქივებული 2009-10-03 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური)
თიმარი

თიმარი (თურქ. Tımar) — საკარგავი, ფეოდალური მიწათმფლობელობის ყველაზე გავრცელებული ფორმა ოსმალეთის იმპერიაში. ჩამოყალიბდა XIV საუკუნიდან. სულთნები თიმარს დაპყრობილ ქვეყნებში სამხედრო ვალდებულებების შესრულების პირობით უბოძებდნენ თურქ მხედრებს — სიფაჰიებს. თიმარს აგრეთვე „კილიჩ“ – ხმალი ეწოდებოდა იმის გამო, რომ აღნიშნული მიწები მხედრებს ხმლით ჰქონდათ მოპოვებული. სიფაჰის არ ჰქონდა თიმარის გასხვისების უფლება. თიმარი 1–3 სოფლისაგან შედგებოდა, შემოსავალი განისაზღვრებოდა 3 000-20 000 ახჩამდე, მაგრამ იგი ხშირად დაწესებულ მინიმუმზე დაბალი იყო. ყოველ 3 ათას ახჩა შემოსავალზე თიმარის მფლობელს სულთნის ლაშქრობებში ერთი შეიარაღებული მეომარი უნდა გამოეყვანა. ოსმალეთის ბატონობის პერიოდში თიმარი ფართოდ გავრცელდა სამცხე-საათაბაგოში. XVI საუკუნიდან თიმარული მიწათმფლობელობა თანდათან დაქვეითდა და საბოლოოდ გაუქმდა 1830-იან წლებში სამხედრო-ლენური სისტემის ლიკვიდაციასთან ერთად. ჩოჩიევი ვ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. ?. Inalcik, H., An Economic and Social history of the Ottoman Empire 1300–1914, Cambridge, 1994.
ფელიქს ვისოცკი

ფელიქს ვისოცკი (რუს. Фе́ликс Миха́йлович Высо́цкий; დ. 22 ნოემბერი, 1909, რიგა, რუსეთის იმპერია — გ. 1 აგვისტო, 1982) — საბჭოთა კინოოპერატორი, საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე. საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1979). 1926-1931 წლებში მუშაობდა კინოს რეკლამის მხატვრად. 1936 წელს დაამთავრა მოსკოვის გერასიმოვის სახელობის საკავშირო კინემატოგრაფიის ინსტიტუტი (ВГИК). მოღვაწეობდა კინოსტუდია „ქართულ ფილმში“. დამდგმელი ოპერატორია ფილმებისა: „ქაჯანა“ (1941), „ქართული ბალეტის ოსტატები“ (1955), „ოტელო“ (1960), „ვინ შეკაზმავს ცხენს“ (1963), „ხევისბერი გოჩა“ (1964), „ჩემი მეგობარი ნოდარი“ (1967), „გათენების წინ“ (1971) და სხვა. გადაღებულია ფილმში: „ბენზინის ჩამომსხმელი“ (1977). 1939 : „დაგვიანებული სასიძო“ 1941 : „ქაჯანა“ 1942 : „ხიდი“ 1945 : „ოქროს ბილიკი“ 1947 : „აკაკის აკვანი“ 1955 : „ქართული ბალეტის ოსტატები“ 1956 : „ორი ოკეანის საიდუმლოება“ 1958 : „მაიაკოვსკი იწყებოდა ასე…“ 1959 : „ყვავილი თოვლზე“ 1960 : „ოტელო“ 1960 : „ბურთი და მოედანი“ 1961 : „კეთილი ადამიანები“ 1962 : „ზღვის ბილიკი“ 1963 : „ვინ შეკაზმავს ცხენს“ 1964 : „ხევისბერი გოჩა“ 1966 : „შეხვედრა წარსულთან“ 1966 : „შეხვედრა მთაში“ 1967 : „ჩემი მეგობარი ნოდარი“ 1969 : „მოლოდინი“ 1971 : „სემირამიდას ბაღები“ 1971 : „გათენების წინ“ 1973 : „ჩემი არდადეგები“ 1975 : „უცხო ფრინველი“ 1977 : „როცა დედები შინ არ არიან“ 1977 : „ბენზინის ჩამომსხმელი“ 1979 : „მედეა“ 1982 : „სამი ალიყური“ საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე 1979 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი ფელიქს ვისოცკი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ფელიქს ვისოცკი — ეროვნული ფილმოგრაფია ფელიქს ვისოცკი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ↑ საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1979. № 8. გვ. 18.
ეკატერინე II-ის განაწესი

ეკატერინე II-ის განაწესი (რუს. Наказ Екатерины II) — რუსეთის იმპერიის სამართლებრივი ძეგლი, ფილოსოფიურ-იურიდიული ტრაქტატი სახელმწიფო, ადმინისტრაციული, სამოქალაქო და სისხლის სამართლის, აგრეთვე სასამართლო პროცესის საკითხებზე. დაწერა 1767 წელს იმპერატორმა ეკატერინე II-მ ახალი სჯულდების შემდგენელი კომისიის დეპუტატთა სახელმძღვანელოდ. გამოიცა რუსულად, ფრანგულად, გერმანულად და ლათინურად. შეიცავს განმანათლებლური ლიტერატურის აზრებსა და მოარულ გამონათქვამებს. განაწესი 1786 წელს ქართულ ენაზე თარგმნა გიორგი ჩუგუნაშვილმა. საქართველოში XVIII საუკუნის დამლევს განმანათლებლური იდეების სულისკვეთებით შედგენილი კანონპროექტები, კერძოდ, „სამართალი ბატონისშვილის დავითისა“, მოწმობს, რომ მათი შემუშავება ეკატერინეს განაწესის გათვალისწინებით ხდებოდა. ფურცელაძე დ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. ?. Наказ Екатерины II // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.