laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ვოსხოდი

„ვოსხოდი“ (რუს. Восход — „აისი“) — სსრკ-ის შექმნილი კოსმოსური ხომალდი პილოტირებული კოსმოსური გაფრენებისათვის. იგი იყო გაგრძელება „ვოსტოკის“ ტიპის კოსმოსური ხომალდების სერიისა. ხომალდი შედგებოდა სფერისებური დასაშვები მოდულისგან (დიამეტრი 2,3 მეტრი), სადაც მოთავსებულნი იყვნენ კოსმონავტები და კონუსისებური ინსტრუმენტული ნაკვეთურისგან (მასა 2,27 ტონა, სიგრძე 2,25 მეტრი, სიგანე 2,43 მეტრი), სადაც მოთავსებული იყო საწვავი და ძრავები. „ვოსხოდის“ ტიპის კოსმოსური ხომალდი ძირითადად იგივე „ვოსტოკის“ ტიპის ხომალდი იყო, რომელსაც ჰქონდა მყარსაწვავიანი დამამუხრუჭებელი ძრავა, რომელიც დასაშვები მოდულის წინა ნაწილში იყო მოთავსებული. კატაპულტირებადი სავარძელი „ვოსხოდიდან“ მოშორებულ იქნა და მის მაგივრად დაემატა ორი სავარძელი, რომელიც 90 გრადუსით იყო გადახრილი იმ მდგომარეობიდან რა მდგომარეობაშიც „ვოსტოკში“ იყო სავარძელი მოთავსებული. „ვოსხოდ-2“ შემთხვევაში დასაშვებ მოდულს დაემატა გასაბერი ლუკი (ღია კოსმოსში გასასვლელად) შესასვლელის მოპირდაპირე მხარეს. ეს ლუკი გამოყენების მერე შორდებოდა ხომალდს. ავარიის შემთხვევაში ეკიპაჟისათვის არ იყო გათვალისწინებული უსაფრთხოების ზომები. მყარსაწვავიანი სამუხრუჭე ძრავა ასევე დაემატა დასაშვებ მოდულს მიწაზე რბილად დაშვებისათვის. ეს აუცილებელი იყო, რადგან „ვოსტოკისგან“ განსხვავებით „ვოსხოდის“ ეკიპაჟი დასაშვებ მოდულში მყოფი ეშვებოდა მიწაზე. სივრცის ნაკლებობა ხომალდ „ვოსხოდში“ იწვევდა იმას, რომ კოსმონავტები სკაფანდრების გარეშე მიფრინავდნენ. „ვოსხოდ-2“ გაფრენის დროს ორივე კოსმონავტს ეცვა სკაფანდრი, რადგან ეს მისია ითვალისწინებდა ღია კოსმოსში გასვლას. ეკიპაჟის მეორე წევრი (პავლე ბელიაევი) ასევე ატარებდა სკაფანდრს იმ შემთხვევისთვის, თუკი უცებ ხომალდი ჰერმერტულობას დაკარგავდა. დასაშვებ მოდულს ასევე დაემატა მყარსაწვავიანი სამუხრუჭე ძრავა. „ვოსტოკს“, როგორც წესი, საკვების, წყლის და ჟანგბადის ათდღიანი მარაგი მიჰქონდა თან, რაც იმას ნიშნავდა, რომ თუ მისი სამუხრუჭე ძრავა არ იმუშავებდა, „ვოსტოკის“ ორბიტა ატმოსფეროს მაღალი ფენების წინააღმდეგობის გამო ამ ხნის განმავლობაში ხომალდს თავისით დაამუხრუჭებდა და დასვამდა დედამიწაზე. რაც შეეხება „ვოხსოდს“, მასში ადგილის ნაკლებობის გამო საკვების, წყლის და ჟანგბადის მარაგი მკვეთრად შეზღუდული იყო და სამუხრუჭე ძრავის გაუმართაობა არსებითად კოსმონავტების სიკვდილს ნიშნავდა. ღია კოსმოსში გასასვლელი გასაბერი ლუკი იწონიდა 250 კილოგრამს, მისი დიამეტრი იყო 700 მმ, ხოლო სიმაღლე 770 მმ (კოსმოსში გაბერვამდე). კოსმოსში გაბერვისას მისი სიგრძე 2,5 მეტრი ხდებოდა, გარე დიამეტრი 1,2 მეტრი, ხოლო შიგა დიამეტრი 1 მეტრი. „ვოსხოდი“ კოსმოსში გაჰყავდა რაკეტა „ვოსხოდს“, რომელიც რაკეტა „ვოსტოკის“ გაუმჯობესებული ვარიანტი იყო. „ვოსხოდის“ პროგრამით განხორციელდა შემდეგი ფრენები: კოსმოს-47, 1964 წლის 6 ოქტომბერს. უპილოტო გამოსაცდელი ხომალდი. ვოსხოდ-1, 1964 წლის 12 ოქტომბერს. მსოფლიოში პირველი გაფრენა როცა ხომალდის ბორტზე ერთზე მეტი ადამიანი იყო. კოსმოს-57, 1965 წლის 22 თებერვალს. უპილოტო გამოსაცდელი გაფრენა რომელიც წარუმატებლად დამთავრდა. ვოსხოდ-2, 1965 წლის 18 მარტი. ადამიანის პირველი გასვლა ღია კოსმოსში (ალექსეი ლეონოვი). კოსმოს-110, 1968 წლის 22 თებერვალი. ორბიტალურ გაფრენაში საბორტო სისტემების გამოსაცდელი ფრენა. ხომალდში იყო ორი ძაღლი. გაფრენა 22 დღე გაგრძელდა. ვოსხოდ-2 შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ვოსხოდი“ ვიკისაწყობში. ვოსხოდი — Bernd-leitenberger.de
მაგელანგი

მაგელანგი (ინდონ. Magelang) — ქალაქი ინდონეზიაში, მაგელანგის სარეგენტოში, ცენტრალური იავის პროვინციაში, მერაბუსა და სუმბინგის მთებს შორის. გაშენებულია ქალაქ ჯოკიაკარტიდან 43 კმ–ით ჩრდილოეთით და პროვინციის დედაქალაქ სემარანგიდან 75 კმ–ით სამხრეთით. მაგელანგი პატარა ქალაქია. მდებარეობს ნაყოფიერ სასოფლო–სამეურნეო არეალში, ცენტრალური იავის ერთ–ერთ ყველაზე მჭიდროდ დასახლებულ რეგიონში. დასავლეთიდან ჩამოუდის მდინარე პროგო, აღმოსავლეთით კი ელო. იყოფა რამდენიმე რაიონად. მაგელანგი ახ. წ. 907 წელს დაარსდა სახელწოდებით მანტიასიჰი. შედიოდა შუა საუკუნეების იავური სახელმწიფო მატარამის შემადგენლობაში. ბოლო, 2010 წლის კონაცემებით 118 227 ადამიანს შეადგენს.. მოსახლეობის დინამიკა წლების მიხედვით: მაგელანგის სიახლოვეს მდებარეობს IX საუკუნის ბუდისტური ტაძარი ბორობუდური. ინდონეზიის ქალაქების სია Website resmi Pemerintah Kota Magelang/Official Website of the Government of the City of Magelang დაარქივებული 2008-11-08 საიტზე Wayback Machine. ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2004-06-20 საიტზე Wayback Machine. Official Website of Military Academy of Magelang დაარქივებული 2010-05-25 საიტზე Wayback Machine. ↑ 1.0 1.1 1.2 Indonesian Minister of Home Affairs Decree Number 050-145 of 2022 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q112136164"></a> ↑ World Gazetteer. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-02-09. ციტირების თარიღი: 2012-12-12.(ინგლისური) ↑ расчётное
ანხელიკას ცოდვა (ტელენოველა)

ანხელიკას ცოდვა (ესპ. Angélica Pecado) — ვენესუელური ტელენოველა, გადაღებული 2000 წელს. პრემიერა გაიმართა ტელეკომპანია RCTV-ის ეთერში. სერიალის იდეის ავტორი და შემქმნელია მარტინ ჰანი. დელ ავილების ოჯახი ფლობს სასტუმროს, რომელიც დაყოფილია ორ ბანაკად: ისინი, ვისაც სურთ გაყიდონ გარკვეული ღირებულების მიწის ნაკვეთი და ისეთებიც, რომლებიც ეწინააღმდეგებიან მათ. დიეგო დელ ავილა სასტუმროს მმართველად გამოაცხადებს თავის ძმას როდრიგო კორდოვას, მაგრამ იგი საეჭვოდ მოკლეს. ამის შემდეგ იწყება სისხლიანი ბრძოლა ოჯახების ინტერესებს შორის. ანხელიკა არის ახალაგზრდა ქალი, რომელიც მუშაობს მოკლული როდრიგო კორდოვას შვილის მარსელოს სახლში. იგი ცდილობს, შეცვალოს კონფლიქტის კურსი. მარსელოს უყვარს ანხელიკა, მაგრამ კაპიტალის გაუმჯობესების მიზნით იძულებულია, რომ ცოლად მოიყვანოს მალენა ვალეჰო, ბიზნესმენის უგო ვალეჰოს ქალიშვილი. უგო ვალეჰოს კი, თავის მხრივ, ყოველთვის სურდა, განედგურებინა დელ ავილების სასტუმრო. ფილმში ჩნდება იდუმალი მკვლელი ყვავი (El Cuervo), რომელსაც შავი ფორმა აცვია და ყვავის ნიღაბი უკეთია. იგი მოქმედებს გარკვეული მიზეზებითა და მოტივებით. Alejandro Fernández - Y estás aquí „ანხელიკას ცოდვა (ტელენოველა)“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) შესავალი
ულან-უდე

ულან-უდე (რუს. Улан-Удэ) — ქალაქი რუსეთში. ბურიატეთის დედაქალაქი. აღმოსავლეთ ციმბირის მსხვილი სამრეწველო ცენტრი. 2012 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 411 646 ადამიანი. მდებარეობს მთათაშორის ქვაბულში, მდინარე სელენგის მარჯვენა ნაპირზე, მდინარე უდის შესართავთან, ბაიკალის ტბიდან 130 კილომეტრში. ქვაბული წარმოადგენს ფართო დადაბლებას, რომელიც გადაჭიმულია სამხრეთ-დასავლეთიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთისაკენ და ჩრდილო-დასავლეთიდან შემოსაზღრულია ხამარ-დაბანისა და ულან-ბურგასის შტოქედებით, ხოლო სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან — ცაგან-დაბანის ქედით. ხამარ-დაბანის მთისწინა მთები შემოგარენში 1114 მ აბსოლუტურ სიმაღლეს აღწევს. ულან-ბურგასისთვის დამახასიათებელია საშუალომთიანი რელიეფი (800-1000 მ). ქალაქის სიმაღლებრივი ნიშნულები 500-800 მ ფარგლებში მერყეობს. მრავალგვარია ნიადაგური საფარი. ქალაქის ტერიტორია მოქცეულია ზომიერ კლიმატურ ზონაში. ჰავა მკვეთრად კონტინენტურია. ჰაერის საშუალო წლიური ტემპერატურა −0,1 °C უდრის. წლის ყველაზე თბილი თვეა ივლისი (+35,8 °C), ყველაზე ცივი — იანვარი (−35,4 °C). დაარსდა 1666 წელს როგორც უდინსკოე. 1689 წლიდან იყო სიმაგრე ვერხნეუდინსკაია. 1775 წლიდან ქალაქია. 1934 წლიდან ულან-უდე ეწოდება. 2007 წლის დასაწყისისთვის ქალაქში მოქმედებდა 59 მსხვილი და საშუალო და 282 პატარა საწარმო. ულან-უდე მსხვილი სარკინიგზო კვანძია. ნავმისადგომი მდინარე სელენგაზე. საქალაქო ტრანსპორტი მოიცავს ტრამვაის, ავტობუსს, სამარშრუტო ტაქსს. 1912 წლიდან მოქმედებს სატელეფონო კავშირი. არის საერთაშორისო მნიშვნელობის აეროპორტი. ბევრია ღირსშესანიშნავი ობიექტი: ოდიგიტრიის ტაძარი, კლასიციზმის სტილის საცხოვრებელი სახლები, ოპერისა და ბალეტის თეატრი და სხვა. ულან-უდე – ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2007-10-17 საიტზე Wayback Machine. (რუსული) ულან-უდე — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური) ↑ http://www.ulan-ude-eg.ru/mer-goroda/
მალანგი

მალანგი (ინდონ. Malang) — მეორე უმსხვილესი ქალაქი აღმოსავლეთ იავის პროვინციაში, ინდონეზიაში. ქალაქის ისტორია სათავეს მატარამის სამეფოს პერიოდიდან იღებს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 819 708 ადამიანს შეადგენს. ჰოლანდიური კოლონიალიზმის ხანაში, მალანგი პოპულარული ღირსშესანიშნაობა იყო ევროპელებს შორის. ქალაქის ეკონომიკაზე მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინა აზიის ფინანსურმა კრიზისმა, თუმცა ამის შემდეგ მალანგი ეკონომიკის სიმტკიცითა და მოსახლეობის ზრდით გამოირჩევა. მალანგს აღმოსავლეთიდან აკრავს ბრომო-ტენგერ-სემერუს ეროვნული პარკი. ინდონეზიის ქალაქების სია ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2020-08-28 საიტზე Wayback Machine. ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 Indonesian Minister of Home Affairs Decree Number 050-145 of 2022 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q112136164"></a> ↑ https://id.wikipedia.org/wiki/Sutiaji
პასურუანი

პასურუანი (ინდონ. Pasuruan) — ქალაქი ინდონეზიაში, აღმოსავლეთ იავის პროვინციაში. 2010 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 186 322 ადამიანს შეადგენს. ინდონეზიის ქალაქების სია ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2021-10-23 საიტზე Wayback Machine. ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 Indonesian Minister of Home Affairs Decree Number 050-145 of 2022 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q112136164"></a>
იავური დამწერლობა

იავური ანბანი, (მისი ლოკალური დასახელებაა კარაკანი) — კოლონიანურ ერამდე გამოიყენებოდა იავური ენის დამწერლობისთვის. იავურის დამწერლობისთვის დღეისთვის ძირითადად გამოიყენება ლათინური. 2009 წლიდან იავურისთვის შეიქმნა უნიკოდი. მიუხედავად ამისა ის მაინც არ გამოიყენება აქტიურად, მისი სირთულის გამო. იავური და ბალიური დამწერლობები არიან კავის თანამედროვე ვარიანტები, რომელიც თავის მხრივ იავაზე ინდური დამწერლობისგან წარმოიქმნა. კავი ოფიციალურ დამწერლობაში პირველად 804 წელს ჩნდება. ის მეათე საუკუნეში ფართოდ გამოიყენებოდა. ნიდერლანდურზე დაფუძნებული ლათინური შეიქმნა 1926 წელს, მისი გადახედვა მოხდა 1972–1973 წლებში და ოფიციალურად ჩაანაცვლა კარაკანი. Gallop, Annabel Teh. Golden letters: writing traditions of Indonesia = Surat emas: budaya tulis di Indonesia (with Bernard Arps). London: British Library; Jakarta: Yayasan Lontar, c1991. ISBN 979-8083-06-7 Pigeaud, Theodore G. Th. Javanese and Balinese manuscripts and some codices written in related idioms spoken in Java and Bali: descriptive catalogue, with examples of Javanese script, introductory chapters, a general index of names and subjects Wiesbaden: Steiner, 1975. ISBN 3-515-01964-2 ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: იავური დამწერლობა Tuladha Jejeg, Unicode Font of Javanese script დაარქივებული 2021-10-27 საიტზე Wayback Machine. You can download and install this font and keyboard. To try it, use Ms Word on Windows, to change font betwen latin alphabet dan javanese, active first your language icon "IN" (Indonesia) on language bar at left bottom computer screen. To view your current keyboard, click on the Start menu button, choose "run" type "on screen keyboard" or "osk" and then ok. Hanacaraka Font & Resources დაარქივებული 2013-11-09 საიტზე Wayback Machine. (ინდონეზიური) Javanese Unicode font with SIL Graphite smart font technology Pallawa :: Javanese Script Software JawaTeX :: Latex Based Javanese Script Transliterator დაარქივებული 2012-07-05 საიტზე Wayback Machine. Official website HANACARAKA v.1.0 დაარქივებული 2012-01-05 საიტზე Wayback Machine. http://jupa-haphap.blogspot.com/2012/11/aplikasi-hanacaraka-v10-belajar-menulis.html download download HANACARAKA v.1.0 Latin and Javanesse converter დაარქივებული 2014-02-03 საიტზე Wayback Machine. download FONT aksara jawa დაარქივებული 2014-02-03 საიტზე Wayback Machine. Latin to Javanesse converter online https://symbl.cc/en/unicode/blocks/javanese-alphabet/ ↑ Campbell, George L. Compendium of the World's Languages. Vol. 1. New York: Routledge, 2000.
ზოლიანი ბუჩქნარულა

ზოლიანი ბუჩქნარულა (ლათ. Garrulax lineatus) — ფრინველი ტიმალიასებრთა ოჯახისა. გავრცელებულია ავღანეთში, ბჰუტანში, ჩინეთში, ინდოეთში, ნეპალში, პაკისტანში, რუსეთში, უზბეკეთსა და ტაჯიკეთში. მოკლე ფრთები აქვს. მეტწილად იკვებება თესლით, კენკრით, წვრილი ნაყოფით; გაზაფხულსა და ზაფხულში აგრეთვე მწერებით. ბუდეს იკეთებს ბუჩქებში. დებს 3-4 კვერცხს. Garrulax lineatus დაარქივებული 2012-10-23 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) Timaliidae (რუსული)
სკორპენისებრნი

სკორპენისებრნი (ლათ. Scorpaenidae) — თევზების ოჯახი სკორპენისნაირთა რიგისა. მათი სხეულის სიგრძე 20–100 სმ, მასა — 1,5–2 კგ აღწევს. თავი დიდია, ზედ ეკლები და კანის წანაზარდები აქვთ. სხეული გვერდებიდან შებრტყელებულია. ქერცლი, თუკი აქვთ, უმეტესად ქტენოიდურია. ზურგის ფარფლი, ჩვეულებრივ, ერთი ცალია (ხშირად ამოკვეთილია), 11–17 ეკლითა და 8–17 რბილი სხივით. ანალურ ფარფლში 1–3 ეკალი და 3–9 რბილი სხივია (ჩვეულებრივ 5), მუცლის ფარფლში — შესაბამისად 1 და 2–5 (5). მკერდის ფარფლი კარგადაა განვითარებული (11–25 სხივი), იშვიათად 1–3 თავისუფალი ქვედა სხივით. ზურგის ფარფლის სხივების ძირში შხამიანი ჯირკვალია მოთავსებული. სალაყუჩე სარქვლები ყელისგან თავისუფალია. ზოგიერთს საცურავი ბუშტი არ აქვს (მაგ., Plectrogenium და Sebastolobus). უმრავლესობას შინაგანი განაყოფიერება ახასიათებს, ზოგიერთი კი ცოცხლადმშობია (მაგ. ზღვის ქორჭილა შობს 2 მილიონამდე ლიფსიტას). ზოგი სახეობა ქვირითს ჟელესებრ ბუშტში ყრის, Scorpaena guttata-ს ბუშტის დიამეტრი 20 სმ-მდე აღწევს. უმეტესობა გავრცელებულია ინდოეთისა და წყნარ ოკეანეებში. ბინადრობენ ტროპიკულ, სუბტროპიკულ და ზომიერ წყლებში. უპირატესად ფსკერისპირა თევზებია. შავი ზღვის საქართველოს სანაპიროებთან გავრცელებულია ზღვის ჩიქვი (ზღვის მორიელი) (Scorpaena porcus), რომელიც სიგრძეში 30 სმ-მდეა, მცირედ მოძრავი თევზი და სპორტული თევზჭერის ობიექტია. ზიგიერთის ნემსის ნაჩხვლეტი ადამიანისათვის საშიშია (მაგ., ლომთევზასი). იკვებებიან თევზებით და კიბოსნაირებით. აქვთ დიდი სარეწაო მნიშვნელობა. იყენებენ ნედლს, უმთავრესად გაყინულსა და შებოლილს. სკორპენისებრთა საბოლოო კლასიფიკაცია სამეცნიერო კვლევების საგანია. ცნობილია 9 ქვეოჯახი, 65 გვარი და 450-ზე მეტი სახეობა. ქვეოჯახი Sebastinae ტრიბა Sebastini ტრიბა Sebastolobini ქვეოჯახი Setarchinae ქვეოჯახი Neosebastinae ქვეოჯახი Scorpaeninae ტრიბა Scorpaenini ტრიბა Pteroini ქვეოჯახი Caracanthinae ქვეოჯახი Apistinae ქვეოჯახი Tetraroginae ქვეოჯახი Synanceiinae ტრიბა Minoini ტრიბა Choridactylini ტრიბა Synanceiini ქვეოჯახი Plectrogeniinae ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 Котляр А. Н. Скорпеновые // Большая российская энциклопедия. т. 30. — М., 2015. — стр. 366. ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 დემეტრაშვილი მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 429. ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 Nelson, Joseph S.; Grande, Terry C.; Wilson, Mark V. H. (2016) Fishes of the World, 5-th, Hoboken, New Jersey: Wiley, გვ. 468–469. DOI:10.1002/9781119174844. ISBN 978-1-118-34233-6.  დაარქივებული 2019-04-08 საიტზე Wayback Machine.
კოსმოსური ხომალდი

კოსმოსური ხომალდი — ადამიანთა ფრენისათვის განკუთვნილი კოსმოსური საფრენი აპარატი. აქვს კოსმონავტების სიცოცხლის უზრუნველმყოფი სისტემების მქონე ჰერმეტული კაბინა. გეოცენტრულ ორბიტებზე ფრენისათვის გათვალისწინებულ კოსმოსურ ხომალდს თანამგზავრი კოსმოსური ხომალდი ეწოდება, სხვა ციური სხეულებისკენ გაფრენისათვის განკუთვნილს კი — საპლანეტათშორისო (საექსპედიციო) კოსმოსური ხომალდი. არსებობს მრავალჯერადი გამოყენების კოსმოსური ხომალდი, რომელსაც მრავალჯერ გამოიყენებენ დაბალ გეოცენტრულ ორბიტაზე ტვირთისა და ხალხის ტვირთისა და ხალხის მისაყვანად და უკან დასაბრუნებლად. უფრო მაღალ ორბიტებზე გადასვლისათვის გამოიყენებენ ავტომატურ რაკეტა-ბუქსირებს, ხოლო გეოცენტრულიდან სელენოცენტრულ, პლანეტოცენტრულ და სხვა ორბიტაზე გადასასვლელად იქმნება კოსმოსური ხომალდი — ბუქსირების პროექტები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 695. NASA: Space Science Spacecraft Missions დაარქივებული 2005-11-08 საიტზე Wayback Machine. NSSDC Master Catalog Spacecraft Query Form Early History of Spacecraft Basics of Spaceflight tutorial from JPL/Caltech International Spaceflight Museum
ირკუტსკი

ირკუტსკი (რუს. Иркутск) — ქალაქი რუსეთში, აღმოსავლეთ ციმბირში. ირკუტსკის ოლქისა და ირკუტსკის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. ტრანსციმბირის მაგისტრალის სარკინიგზო და სატრანსპორტო კვანძი. 2012 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 600 ათ. ადამიანი. მდებარეობს ანგარის ნაპირებზე, მდინარე ირკუტის შერწყმის ადგილზე, ბაიკალის ტბიდან 66 კილომეტრში. კლიმატი მკვეთრად კონტინენტურია. ბაიკალის რიფტულ ზონასთან სიახლოვის გამო ქალაქში ხშირად აღინიშნება სუსტი ბიძგები. მსხვილი სამეცნიერო-საგანმანათლებლო ცენტრია. მრეწველობის წამყვანი დარგებია ავიამშენებლობა, ჰიდროენერგეტიკა და კვების პროდუქტების წარმოება. ციმბირის უძველესი ქალაქია. დაარსდა 1661 წელს როგორც ციხე-ქალაქი. 1686 წლიდან ქალაქია. 1753 წლიდან ირკუტსკის გუბერნიის ცენტრი, ციმბირისა (1803 წლიდან) და აღმოსავლეთ ციმბირის (1822 წლიდან) გენერალ-გუბერნატორის რეზიდენცია. მონღოლეთთან და ჩინეთთან ვაჭრობის მნიშვნელოვანი სატრანზიტო პუნქტი. ცარიზმის დროს ირკუტსკი და ირკუტსკის გუბერნია პოლიტიკურ დამნაშავეთა გადასახლების ადგილს წარმოადგენდა. XIX საუკუნის შუა წლებიდან ქალაქში განვითარდა მრეწველობა. 1879 წლის ძლიერი ხანძრის შედეგად ქალაქი დაზარალდა. ქალაქის ისტორიული ცენტრი შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის საცდელ სიაში. შემორჩენილია ხის ხუროთმოძღვრების ანსამბლი, სხვადასხვა სტილის ქვის ნაგებობები, „ციმბირის ბაროკოს“ სტილში ნაგები ეკლესიები. ოქტომბრის რევოლუციამდე იყო სავაჭრო ქალაქი. ირკუტსკი მდებარეობს აღმოსავლეთ ციმბირში, ირკუტსკის წყალსაცავის სიახლოვეს, უახლოეს დიდ ქალაქ ულან-უდედან 439 კილომეტრში. შემოგარენში ხშირია მდელოები, ფიჭვნარი, ფიჭვნარ-არყნარი და სხვ. ქალაქის ფართობია — 27 998 ჰა; აქედან საქალაქო განაშენიანება იკავებს — 11 950 ჰა-ს, ტყე — 6350 ჰა-ს, წყლის სივრცე — 2870 ჰა-ს, ხოლო მდელოები და ჭალა — 4260 ჰა-ს. ქალაქის რელიეფი დანაწევრებულია. სიმაღლე 420-550 მ ფარგლებში მერყეობს. განსაკუთრებულად დაცული ტერიტორიაა ტყეპარკი — სინიუშინა გორა და სხვ. ქალაქის სახელწოდება წარმოსდგება მდინარე ირკუტისაგან, რომლის სიახლოვეს 1661 წელს დაარსდა ირკუტსკის ციხე-ქალაქი. თავდაპირველად ციხე-ქალაქს ეწოდებოდა იანდაშსკი. სემიონ რემეზოვის 1701 წლის კარტოგრაფიულ ნახაზებზე აღნიშნულია როგორც „გრად ირკუცკოი“. ირკუტსკში არის 112 სკოლამდელი და 77 ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულება, სადაც სწავლობს 59 ათ. ადამიანი. უმაღლესი სასწავლო დაწესებულებებიდან აღსანიშნავია: ირკუტსკის სახელმწიფო უნივერსიტეტი (დაარსდა 1918 წელს), ირკუტსკის სახელმწიფო ტექნიკური უნივერსიტეტი, ირკუტსკის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი, ირკუტსკის სახელმწიფო ლინგვისტიკის უნივერსიტეტი, ბაიკალის ეკონომიკისა და სამართლის სახელმწიფო უნივერსიტეტი და სხვ. არის საერთაშორისო მნიშვნელობის აეროპორტი, რომელიც მოქმედებს 1925 წლიდან. ქალაქში არის თეატრი, მუზეუმი. ფუნქციონირებს 381 სპორტული ნაგებობა, რომელთაგან 200-მდე მუნიციპალურია. მოქმედებს კულტურისა და ხელოვნების 107 დაწესებულება. კანაძავა –  იაპონია შენიანი –  ჩინეთი ულან-ბატორი –  მონღოლეთი შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ირკუტსკი“ ვიკისაწყობში. ირკუტსკი – ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2007-03-12 საიტზე Wayback Machine. (რუსული) ირკუტსკი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული) ირკუტსკი – ციმბირის საბჭოთა ენციკლოპედია დაარქივებული 2013-06-06 საიტზე Wayback Machine. (რუსული) ირკუტსკი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური) ↑ https://admirk.ru/Pages/mayor.aspx
მარდუქი

მარდუქი — ბაბილონური პანთეონის უზენაესი ღვთაება. ძვ. წ. XVIII საუკუნიდან ითვლებოდა ქალაქ ბაბილონის მფარველად. იწოდებოდა „ღვთაება მეუფედ (და) მამად“. მიიჩნევდნენ დედამიწის ღვთაების ეას (შუმერულად ენქის) ვაჟად, თაყვანს სცემდნენ როგორც ნაყოფიერების, მორწყვის, სიბრძნის, სიმართლისა და სინათლის ღვთაებას. სამყაროს შექმნის ბაბილონური მითის მიხედვით მარდუქი იყო ქვეყნიერებისა და ადამიანის შემქმნელი. ენქი ზევსი ოდინი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 431.
პაკელონგანი

პაკელონგანი (ინდონ. Pekalongan) — ქალაქი ინდონეზიაში, ცენტრალური იავის პროვინციის ჩრდილოეთ სანაპიროზე, პაკელონგანის სარეგენტოს დედაქალაქი. წარმოადგენს ცენტრალური იავის ყველაზე მნიშვნელოვან პორტს. ქალაქი მდებარეობს პროვინციის ჩრდილოეთ ნაწილში, იავის ზღვის სანაპიროზე. ზღვის დონიდან აბსოლუტური სიმაღლე 16 მეტრს შეადგენს. გაშენებულია პროვინციის დედაქალაქ სემარანგიდან 77 კმ-ით დასავლეთით. ქალაქი ჯერ კიდევ XII საუკუნიდან მოიხსენიება. მიმდინარეობდა ვაჭრობა ჩინეთთან. XVII საუკუნეში პაკელონგანი მატარამის სასულთნოს შემადგენლობაში შევიდა და ხელსაყრელი მდებარეობის გამო, სახელმწიფოს უმნიშვნელოვანეს ქალაქად იქცა. XIX საუკუნის 30-იანი წლებიდან პაკელონგანი რეგიონში შაქრის ერთ–ერთ უმსხვილეს მწარმოებლად იქცა. პაკელონგანი უდიდესი თევზის სარეწაო პორტია იავაზე. ინდონეზიის ქალაქების სია (ინდონეზიური) Military History Centre/Three regions affair დაარქივებული 2007-02-16 საიტზე Wayback Machine. (ინდონეზიური) Military History Centre/Battle on December 21, 1945 დაარქივებული February 16, 2007[Date mismatch], საიტზე Wayback Machine.Category:Webarchive-ის თარგის შეტყობინებები ოფიციალური ვებ-გვერდი დაარქივებული 2006-12-05 საიტზე Wayback Machine. ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 Indonesian Minister of Home Affairs Decree Number 050-145 of 2022 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q112136164"></a>
ბალისტიკური რაკეტა

ბალისტიკური რაკეტა — ბალისტიკური ტრაექტორიით მფრინავი რაკეტა. ფრთიანი რაკეტისგან განსხვავებით, ბალისტიკური რაკეტას არ აქვს მზიდი ზედაპირი, რომლის დანიშნულებაა ატმოსფეროში ფრენის დროს აეროდინამიკური ამწე ძალების შექმნა. აეროდინამიკური მდგრადობის უზრუნველსაყოფად მას ზოგჯერ სტაბილიზატორებს უკეთებენ. ბალისტიკური რაკეტებს განეკუთვნება სხვადასხვა ტიპის საბრძოლო (მათ შორის საკონტინენტთშორისო) რაკეტები, რაკეტა-მატარებლები და კოსმოსური რაკეტები. ბალისტიკური რაკეტა ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ბალისტიკური რაკეტა
სკრები

სკრები — სკრაბი (ინგლ. scrub) ქსეროფილური ბუჩქნარი ავსტრალიის მშრალ რაიონებში. მასში გაბატონებულია ან ბუჩქისებრი ევკალიპტები (მალი-სკრები), ან აკაციები (მელგა-სკრები და ბრიგელოუ-სკრები), კაზუარინები, პარკოსანთა და მირტისებრთა ოჯახების ნახევრად ბუჩქები. ბუჩქების სიმაღლე 2 მ აღწევს. სკრების მცენარეებს ცვილისებრი ნაფიფქით დაფარული აქვთ მონაცისფრო-მწვანე ფოთლები. ზოგჯერ ფოთლები გადაქცეულია ფილიდიუმებად (აკაციების) ან ეკლებად. სკრებში ბალახოვანი მცენარეები ძალიან ცოტაა; გვხვდება კორდოვანი მარცვლოვანები, ერთწლოვანი უკვდავები, მლაშობურები, ზოგიერთი სუკულენტი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 430.
პრობოლინგო

პრობოლინგო (ინდონ. Probolinggo) — ქალაქი ინდონეზიაში, აღმოსავლეთ იავის პროვინციის ჩრდილოეთ სანაპიროზე, პრობოლინგოს სარეგენტოში. აღმოსავლეთ იავის ჩრდილოეთის სხვა ბევრი ქალაქის მსგავსად, პრობოლინგოს მოსახლეობის ძირითად ნაწილს მადურის ხალხი შეადგენსს, იავის სხვა ხალხებთან ერთად. გაშენებულია იავის მთავარი გზატკეცილის გასწვრივ; მისი ნავსადგური თევზის გადაზიდვებისთვის გამოიყენება. ჰოლანდიის ოსტინდოეთის კოლონიური ადმინისტრაციის დროს, ძირითადად XIX საუკუნეში, საკმაოდ შემოსავლიანი რეგიონული ცენტრი იყო, ექსპორტზე გაჰქონდა შაქარი და სხვა პროდუქტები. ინდონეზიის ქალაქების სია ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2012-11-22 საიტზე Wayback Machine. ↑ https://probolinggokota.bps.go.id/publication/download.html?nrbvfeve=MmUzZTA3M2QwOWY4OTE2NDM2MGNkMTI3&xzmn=aHR0cHM6Ly9wcm9ib2xpbmdnb2tvdGEuYnBzLmdvLmlkL3B1YmxpY2F0aW9uLzIwMTgvMDgvMTYvMmUzZTA3M2QwOWY4OTE2NDM2MGNkMTI3L2tvdGEtcHJvYm9saW5nZ28tZGFsYW0tYW5na2EtMjAxOC5odG1s&twoadfnoarfeauf=MjAxOS0wNi0wNSAyMTo1MzozOA%3D%3D ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 Indonesian Minister of Home Affairs Decree Number 050-145 of 2022 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q112136164"></a>
რაკეტა

რაკეტა — საფრენი აპარატი, რომლის დანიშნულებაა ავტომატური ან პილოტირებული აპარატების გაშვება კოსმოსურ სივრცეში, დედამიწის ხელოვნური თანამგზავრის (დხთ) ორბიტაზე ან სხვა ციური სხეულებისაკენ. წარმოადგენს მრავალსაფეხურიან ბალისტიკურ რაკეტას, რომლის სასარგებლო ტვირთი ხელოვნური კოსმოსური ობიექტია. შორეული ფრენის დროს რაკეტა გაჰყავთ დხთ-ის ორბიტაზე, საიდანა იგი შემდეგ სტარტს იღებს ახალი ორბიტისაკენ. გამოგონებულ იქნა ჯერ კიდევ ჩინეთში დაახლოებით ათასი წლის წინ (მუშაობდა მყარ საწვავზე), მაგრამ პირველი რეალური საბრძოლო რაკეტა შექმნეს გერმანელებმა XX საუკუნის 40-იან წლებში. ეს იყო „ფაუ-2“. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 692. FAA Office of Commercial Space Transportation National Aeronautics and Space Administration (NASA) National Association of Rocketry (USA) Tripoli Rocketry Association Asoc. Coheteria Experimental y Modelista de Argentina დაარქივებული 2020-10-27 საიტზე Wayback Machine. United Kingdom Rocketry Association IMR - German/Austrian/Swiss Rocketry Association Canadian Association of Rocketry Indian Space Research Organisationდაარქივებული 2012-02-05 საიტზე Wayback Machine.
სალატიგა

სალატიგა (ინდონ. Salatiga) — ქალაქი ინდონეზიაში, ცენტრალური იავის რეგიონში, ქალაქ სემარანგისა და სურაკარტას შორის. მდებარეობს მერბაბუსა (3 142 მ) და ტელომოიოს მთების ძირში, ზღვის დონიდან 638 მეტრზე. კლიმატი შედარებით ცივია, ვიდრე ამ სიმაღლეზე მდებარე სხვა ქალაქებში. აღმოჩენილი წარწერების თანახმად, ქალაქი ახ. წ. 750 წელს დაარსდა. 2010 წლის მონაცემებით, სალატიგის მოსახლეობა 170 332 ადამიანს შეადგენს.. ქალაქის მოსახლეობის რიცხოვნობის დინამიკა: ინდონეზიის ქალაქების სია ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2009-02-18 საიტზე Wayback Machine. Salatiga historical photo archives ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 Indonesian Minister of Home Affairs Decree Number 050-145 of 2022 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q112136164"></a> ↑ World Gazetteer. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-02-09. ციტირების თარიღი: 2012-12-13.(ინგლისური) ↑ расчётное