laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ენაგეთის გოგიას ეკლესია

ენაგეთის გოგიას ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფელ ენაგეთში. ეკლესია დგას სოფლის ჩრდილოეთით, პირდაპირი ხაზით 2 კილომეტრზე. ადგილობრივი მოსახლეობა ამ ადგილს „დახვრეტილებს“ ეძახის იქვე არსებული კლდეში ნაკვეთი გამოქვაბულების გამო. ეკლესია ტყეში დგას. დარბაზულია, ნაგებია ნატეხი ქვით დუღაბზე (10,7X8,2 მ). წყობა არეულია. ტაძრის დასავლეთი ნაწილი თითქმის ზეძირკვლის დონეზეა დანგრეული. 0,8 მ სიგანის შესასვლელი სამხრეთი კედლის დასავლეთ ნაწილშია გაჭრილი. სარკმლებიდან ამჟამად მხოლოდ აღმოსავლეთისაა შემორჩენილი, რომელიც შიგნიდანაც და გარედანაც სწორკუთხაა. გაშლილი ნახევარწრის ფორმის აფსიდა 30 სმ სიგანის მხრითაა გამოყოფილი დარბაზისგან. საკურთხეველში, სარკმლის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშია გაკეთებული. საკურთხეველი სფერული კონქით სრულდება. ნაოსში გრძივი კედლები დაუნაწევრებელია. საკმაოდ განიერი ეკლესიის კამარის ჩამოქცევის ერთ-ერთი მიზეზიც სავარაუდოდ ეს უნდა ყოფილიყო. ტაძრის სამხრეთის კედლის აღმოსავლეთ კიდეში შერჩენილია მარტივად ნათალი ქვის ლავგარდანი.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 45674
სამხრეთ ატლანტიკური მაგნიტური ანომალია

სამხრეთ ატლანტიკური მაგნიტური ანომალია — ტერიტორია, სადაც დედამიწის შიდა ვან ალენის რადიაციული სარტყელი ყველაზე ახლოსაა დედამიწის ზედაპირთან (ეშვება 200 კილომეტრის სიმაღლეზე). ეს იწვევს ამ რეგიონში ენერგეტიკული ნაწილაკების ნაკადის ზრდას და ორბიტაზე მოძრავი თანამგზავრების მაიონებელი გამოსხივებით უფრო მეტად დასხივებას. ეფექტი გამოწვეულია დედამიწისა და მისი მაგნიტური დიპოლის არაკონცენტრიულობით. ამასთანავე დაფიქსირდა, რომ ბოლო დროს დიპოლური ველის ინტენსივობა გაიზარდა. იდუმალი ანომალია, რომელიც დედამიწის მაგნიტურ ველს ასუსტებს, ორ ნაწილად იყოფა — 1tv.ge „Magnetic mysteries of Earth's Core“. BBC News. Section "Magnetic flip" contains a video showing the growth and movement of the South Atlantic Anomaly over the last 400 years.
ლამბლია

ლამბლია ჟიარდია (ლათ. Lambia (Giardia)) — უმარტივესი პარაზიტული ცხოველი შოლტოსანთა კლასისა. მისი სხეულის სიგრძე 10-20 მკმ აღწევს. ზურგის მხარე ამობურცულია, მუცლისა — ჩაზნექილი და ქმნის მისაწოვარს. აქვს 2 ოვალური ბირთვი, 4 წყვილი შოლტი. პარაზიტობს ადამიანის (უმთავრესად ბავშვების) ნაწლავებში, განსაკუთრებით თორმეტგოჯაში. იშვიათად ნაღვლის ბუშტსა და სადინარში. იწვევს ლამბლიოზს. Lambia-ს გვარის სხვა სახეობები ძუძუმწოვრის (თაგვი, ბოცვერი) და ამფიბიების (1 სახეობა) ნაწლავებში. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ლამბლია ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 116.
ქორდა

ქორდა (ბერძ. χορδή [chorde] — „სიმი“) — სწორხაზოვანი მონაკვეთი, რომელიც აერთებს წირის ან დიამეტრის ორ ნებისმიერ წერტილს. ქორდა რომელიც გაივლის წრეწირის ცენტრზე დიამეტრი ეწოდება. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 548.
იური ვორონოვი (არქეოლოგი)

იური ვორონოვი ( რუს. Юрий Николаевич Воронов; დ. 8 მაისი, 1941 — გ. 11 სექტემბერი, 1995) — არქეოლოგი და კავკასიოლოგი აფხაზეთიდან. იყო აფხაზეთის სეპარატისტული რესპუბლიკის ვიცე-პრემიერი (1994–1995) და უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი (დე-ფაქტო 1990–1995; დე-იურე — აფხაზეთის ასსრ-ის XII მოწვევა, 1991–1992). იური ვორონოვი დაიბადა 1941 წლის 8 მაისს წებელდაში, აფხაზეთის ასსრ გულრიფშის რაიონში. მოკლეს საკუთარი ბინის წინ, 1995 წლის 11 სექტემბრის ღამეს. ↑ Исполнилось 14 лет со дня гибели видного общественного и политического деятеля Абхазии Юрия Николаевича Воронова (რუსული). Администрация Президента Республики Абхазия. 2009-09-11. ციტირების თარიღი: 2009-09-11. ↑ Lakoba, Stanislav (2004). "Абхазия после двух империй XIX—XXI вв." // 21st Century COE Program Slavic Eurasian Studies — No. 5.. Sapporo: Slavic Research Center, Hokudai University.
რეისმუსი

რეისმუსი (გერმ. Reißmaß) — ხელსაწყო, სამუშაო ნაწილზე მარკირების ხაზის გასახაზად, არჩეული საბაზისო ხაზის პარალელურად, ან ზომების გადასატანად ნახაზებიდან სამუშაო ნაწილზე. ჩვეულებრივ ის წარმოადგენს სადგამი დამჭერით, რომელშიც ფიქსირდება „მხაზავი“. რეისმუსი, როგორც წესი მზადდება მტკიცე ხის ჯიშისაგან და წარმოადგენს ბლოკს მართკუთხა ნახვრეტით, რომელშიც ერთი ან ორი სლატი დამაგრებულია სოლით ან ხრახნით. ფილების ერთ ბოლოში არის წვეტიანი ლითონის ქინძისთავები. სქელი ორი სლატით გამოიყენება, მაგალითად, დურგლებში მათთვის ძაფებისა და სოკეტების აღსანიშნავად. შტანგენრეისმუსი ერთ-ერთი ნაირსახეობაა. Григорьев М. А. Справочник молодого столяра и плотника:Учебн. пособие для профтехучилищ. — 2-е изд. — М.: Лесная промышленность, 1984. — 239 с. Менделевич И.Р. Плотничные и столярные работы. — М.: Стройиздат, 1950. — 320 с. — 20 000 экз. Секацкий, В.С., Мерзликина Н.В. Методы и средства измерений и контроля: Учебное пособие. — Красноярск: ИПЦ СФУ, 2007. — 286 с. ГОСТ 164-90 «Штангенрейсмасы. Технические условия» Рейсмусы // Товарный словарь / И. А. Пугачёв (главный редактор). — М.: Государственное издательство торговой литературы, 1959. — Т. VII. — Стб. 733—734. Ре́йсмас, рейсмус // Проба — Ременсы. — М. : Советская энциклопедия, 1975. — С. 604. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров ; 1969—1978, т. 21). Столярные рейсмусы // Сахаров М. Д. Инструменты сельского столяра и плотника — М.: Нива России, 1993. — С. 50—52. — 285 с.: ил. — 50 000 экз. — ISBN 5-260-00196-6.
ლარისა რეისნერი

ლარისა მიხეილის ასული რეისნერი (რუს. Лариса Михайловна Рейснер; დ. 1 (13) მასის, 1895, ლუბლინი — გ. 9 თებერვალი, 1926, მოსკოვი) — რუსი საბჭოთა რევოლუციონერი, მწერალი, კრიტიკოსი. სკკპ წევრი 1918 წლიდან. აღმოსავლეთმცოდნე იგორ რეისნერის და. იყო მზვერავი, პოლიტმუშაკი (1918–20). ბევრს მოგზაურობდა. 1924 გამოაქვეყნა ნარკვევთ: წიგნი „ფრონტი“, 1925 წელს – „ავღანეთი“, „ჰამბურგი ბარიკადებზე" და „ქვანახშირი, რკინა და ცოცხალი ადამიანები“. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 342. ↑ 1.0 1.1 Русская литература XX века. Прозаики, поэты, драматурги / под ред. Н. Н. Скатов — 2005. — С. 177–179. — ISBN 5-94848-307-X <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q124467367"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q124518168"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q4421639"></a> ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 Литераторы Санкт-Петербурга. ХХ век / под ред. О. В. Богданова <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q124670547"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q108611244"></a> ↑ 3.0 3.1 Исаев Ю. Н. Чувашская энциклопедия — Чувашское книжное издательство, 2006. — 2567 с. — ISBN 978-5-7670-1471-2 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q22918706"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q4517503"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19909792"></a> ↑ 4.0 4.1 4.2 Рейснер Лариса Михайловна // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a> ↑ ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ 6.0 6.1 WeChangEd <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q86999151"></a>
ქართული ქარტია

ქართული ქარტია — პრეზიდენტ სალომე ზურაბიშვილის მიერ წარმოდგენილი სამოქმედო გეგმას, რომელიც მიზნად ისახავს „პროევროპული ოპოზიციის ერთი სიმბოლური ქოლგის ქვეშ გაერთიანებას პრორუსული ხელისუფლების საპირწონედ“ 26 ოქტომბრის საპარლამენტო არჩევნებისთვის. „ქართული ქარტიის“ შესახებ სალომე ზურაბიშვილმა 26 მაისს, საქართველოს დამოუკიდებლობის დღეს განაცხადა. 26 ოქტომბერს საპარლამენტო არჩევნებში ქარტიაზე ხელისმომწერი ყველა ოპოზიციური პარტია იმ ფორმით მიიღებს მონაწილეობას, რა ფორმითაც უნდა. ქარტია არ ავალდებულებს მის ხელმომწერებს არჩევნებამდე ერთიანი კოლიციიის შექმნას. ზურაბიშვილის გეგმის თანახმად, ოპოზიცია ჩამოაყალიბებს დროებით მთავრობას, რომელიც რამდენიმე თვის განმავლობაში იმუშავებს. ამ პერიოდში ეს მთავრობა გაატარებს მნიშვნელოვან რეფორმებს ქვეყნის ევროპასთან დასაახლოვებლად და უკვე ამის შემდგომ დაინიშნება ჩვეულებრივი საპარლამენტო არჩევნები. თითქმის ყველა ოპოზიციურმა პარტიამ ხელი „ქართულ ქარტიას“ ივნისის დასაწყისში მოაწერა, თუმცა გიორგი გახარია ერთ-ერთ გამონაკლისად რჩებოდა. იმ დროს პარტიამ განაცხადა, რომ პრინციპში ის ეთანხმებოდა ქარტიას, მაგრამ თავის წუხილებს შორის 2025 წელს ვადამდელი არჩევნების დანიშვნა დაასახელა, რასაც „პოლიტიკური და სამართლებრივი ჩიხი“ მოყვებოდა. გახარიას გადაწყვეტილებას ქარტიის ხელმოწერის შესახებ წინ უძღოდა პრეზიდენტის შუამავლობით მას და პარტია ლელო საქართველოსთვის ლიდერს, მამუკა ხაზარაძეს შორის საარჩევნო სიების გაერთიანების თაობაზე გამართული წარუმატებელი მოლაპარაკებები. გახარიას ხელმოწერით, „ქართული ქარტია“ უკვე თითქმის ყველა პროდასავლურ ოპოზიციურ პარტიას აერთიანებს. მიუხედავად ამისა, მათი წინასაარჩევნო კამპანია, როგორც ჩანს, არ არის შესაბამისობაში ქარტიასა და მის ვალდებულებებთან, როგორიცაა გამარჯვების შემთხვევაში ზურაბიშვილის მიერ შემოთავაზებულ მთავრობაზე შეთანხმება, ვადამდელი არჩევნების დანიშვნა ან კამპანიის დროს ურთიერთკრიტიკისგან თავის შეკავება. ქართული ქარტია — საქართველოს პრეზიდენტის ოფიციალური საიტი ↑ 1.0 1.1 1.2 რას გულისხმობს "ქართული ქარტია" და ვინ მოაწერს მას ხელს. პრეზიდენტის გეგმის დეტალები, 29.05.2024 ↑ 2.0 2.1 პარტიამ „გახარია – საქართველოსთვის“ პრეზიდენტის „ქართულ ქარტიას“ ხელი მოაწერა
ლამი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ლამი შეიძლება აღნიშნავდეს: ლამი — წყლის აუზის ფსკერის ნალექი; ლამი — სოფელი მცხეთის მუნიციპალიტეტში.
გიორგი აბულაძე (მეცნიერი)

გიორგი აბულაძე (დ. 12 იანვარი, 1936, თბილისი, საქართველო) — ქართველი გეოგრაფი, მეცნიერი, პედაგოგი. დაიბადა თბილისში. 1959 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი ეკონომიკური გეოგრაფიის სპეციალობით. სტუდენტობის დროს მუშაობა დაიწყო ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტში მხაზველად, ხოლო 1959 წლიდან უმცროს მეცნიერ თანამშრომლად კარტოგრაფიულ განყოფილებაში, შემდეგ აეროფოტომეთოდების ლაბორატორიაში. 1962 წლიდან აწყობს დამოუკიდებელ გლაციოლოგიურ ექსპედიციებს კავკასიონის მყინვარებზე მათი დინამიკისა და რეჟიმის შესასწავლად. 1964 წლეს პარალელურად მონაწილეობდა საქართველოს გეოგრაფიული ატლასის შედგენაში. არის რამდენიმე რუკის ავტორი. 1966-1968 წლებში სამეცნიერო სტაჟირებას გადიოდა მოსკოვში, საკავშირო მეცნიერებათა აკადემიის გეოგრაფიის ინსტიტუტის გლაციოლოგიურ განყოფილებაში აკად. გ. ავსიუკის და ვ. კოტლიაკოვის ხელმძღვანელობით. 1970 წლიდან სამუშაოდ გადავიდა ამიერკავკასიის რეგიონალური სამეცნიერო-კვლევით ჰიდრომეტეოროლოგიის ინსტიტუტის ჰიდროლოგიურ განყოფილებაში უმცროსი მეცნიერი თანამშრომლის თანამდებობაზე. ამ პერიოდში რეგულარულად ჩაატარა კვლევები გლაციოლოგიაში დისტანციური მეთოდების გამოყენებით (კავკასიონი, პამირი, ალთაი, კამჩატკა, პოლარული ურალი, ჩრდილოეთის მიწა, შპიცბერგენი და სხვ.). 1987 წლიდან ხელმძღვანელობდა მის მიერვე დაარსებულ დისტანციური ზონდირების ლაბორატორიას. 1989 წლიდან მუშაობდა ა.ჯანელიძის სახელობის დისტანციური ზონდირების სამეცნიედრო ცენტრის გამგედ. იმავდროულად იყო არასამთავრობო ორგანიზაციის დისტანციური ზონდირების და გეოინფორმაციული სისტემების სამეცნიერო-სასწავლო ცენტრის "დედამიწა" ხელმძღვანელი. 1992 მისი ინიციატივით თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში დაფუძნდა დედამიწის დისტანციური ზონდირების სასწავლო-სამეცნიერო ცენტრი, რომელსაც იგი ხელმძღვანელობდა. აქვე, 2001 წლიდან შეიქმნა გეოინფორმაციული სისტემების შემსწავლელი მუდმივმოქმედი საერთაშორისო სასწავლო კლასი, სერტიფიკატის გაცემის შესაძლებლობით. თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეომორფოლოგიისა და გეოეკოლოგიის კათედრის პროფესორი. 1977 წელს საკანდიდატო სადისერტაციო ნაშრომში მიღებული შედეგები გლაციოლოგიური რუკების სახით გამოქვეყნდა "თოვლ-ყინულოვანი რესურსების მსოფლიო ატლასში".. სადოქტორო დისერტაცია დაიცვა ორი სპეციალობით: გეომორფოლოგია და ევოლუციური გეოგრაფია და ხმელეთის ჰიდროლოგია, წყლის რესურსები და ჰიდროქომია. გამოქვეყნებული აქვს 28 სამეცნიერო ნაშრომი. დაჯილდოებულია აფხაზეთის ასსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის საპატიო სიგელი (1963). გეოგრაფიულ მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. საკანდიდატო დისერტაციის თემა - "მთის მყინვარების კვლევა კარტოგრაფიული, გეოდეზიური და სტერეოფოტოგრამმეტრიული მეთოდებით (მდ. ენგურის მაგალითზე)", დაიცვა 1978 წელს, მოსკოვში. სადოქტორო დისერტაციის თემა - "დისტანციური გლაციოლოგიური მონიტორინგი გლაციოკარტოგრაფიული, გლაციომორფოგრაფიული, გლაციოჰიდროლოგიური ანალიზი (ცენტრალური კავკასიონის მაგალითზე)", დაიცვა 1999 წელს. ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი, თბ., 2003, გვ. 16-17 გიორგი აბულაძე (მეცნიერი) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ 1.0 1.1 http://www.nplg.gov.ge/bios/ka/00014985/
ეფიმ ბაიკოვსკი

ეფიმ ბაიკოვსკი (რუს. Ефи́м Ицкович (Исаакович) Байко́вский; დ. 31 მარტი, 1928, სვერდლოვსკი — გ. 14 აპრილი, 2015) — საბჭოთა და რუსი მსახიობი, რომელიც 1969–75 წლებში მოღვაწეობდა საქართველოში. საქართველოს სახალხო არტისტი (1973). რუსეთის სახალხო არტისტი (2001). თეატრალური განათლება მიიღო ლენინგრადის ახალ თეატრთან არსებულ სტუდიაში. მუშაობდა ორიოლის (1947–1951), მურმანსკის (1951–1952), ვილნიუსის (1952–1957), ჩელიაბინსკის (1957–1969) რუსულ დრამატულ თეატრებში. 1969–1975 წლებში მუშაობდა თბილისის გრიბოედოვის სახელობის სახელმწიფო თეატრში. გრიბოედოვის თატრიდან წასვლის შემდეგ მოღვაწეობა განაგრძო ლენინგრადის პუშკინის სახელობის დრამატულ თეატრში და მოსკოვის საოლქო დრამატულ თეატრში. გადაღებულია მხატვრულ ფილმებში: სემირამიდას ბაღები (1970, რეჟ. სიკო დოლიძე), გაქცევა გათენებისას (გუბერნატორი, 1975, რეჟ. სიკო დოლიძე), დათა თუთაშხია (მეფისნაცვალი, 1978, რეჟ. გიგა ლორთქიფანიძე). წიგნი ფიცისა (პანინი, 1983, რეჟ. გიგა ლორთქიფანიძე და ამირან დარსაველიძე) და სხვა. 1964 — რუსეთის სსრ დამსახურებული არტისტი 1973 — საქართველოს სახალხო არტისტი 2001 — რუსეთის სახალხო არტისტი 2009 — მეგობრობის ორდენი (რუსეთი) ეფიმ ბაიკოვსკი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ეფიმ ბაიკოვსკი — ეროვნული ფილმოგრაფია ეფიმ ბაიკოვსკი — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) ↑ საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1973. № 8. გვ. 547.
ელიზბარ ვაჩნაძე

ელიზბარ გრიგოლის ძე ვაჩნაძე (დ. 1895 — გ. 1958) — ქართველი სამხედრო ოფიცერი, პოლიტიკური ემიგრანტი. 1918-1921 წლებში მსახურობდა საქართველოს რესპუბლიკის ქვეით ჯარში (პორუჩიკი). საქართველოს იძულებითი გასაბჭოების შემდეგ აქტიურად მონაწილეობდა ანტისაოკუპაციო მოძრაობაში, იყო ქაქუცა ჩოლოყაშვილის ახლო თანამებრძოლი. 1924 წლის აგვისტოს აჯანყების დროს იბრძოდა ჩოლოყაშვილის რაზმის შემადგენლობაში, უშუალოდ ხელმძღვანელობდა 29-30 აგვისტოს ღამით მანგლისის სამხედრო ყაზარმებზე თავდასხმას. აჯანყების დამარცხების შემდეგ შეფიცულთა რაზმის სხვა წევრებთან ერთად საქართველო დატოვა. 1926 წლის ზაფხულში, ქ. ჩოლოყაშვილის საიდუმლო დავალებით ვაჩნაძე და ს. ყრუაშვილი საქართველოში ჩამოვიდნენ. მათ შეძლეს საბჭოთა ხელისუფლების წარმომადგენლების დარწმუნება, რომ შეძლებდნენ აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთში შემორჩენილი აჯანყებულების დანებებაზე დათანხმებას. სინამდვილეში, მისიის მიზანი ინფორმაციის შეგროვება და ანტისაბჭოთა იატაკქვეშა ჯგუფებთან კავშირის გაბმა იყო. ყრუაშვილი საფრანგეთში უვნებლად დაბრუნდა, თბილისში მძევლად დატოვებული ვაჩნაძე კი ОГПУ-ის ზედამხედველობას გაექცა და საზღვარი არალეგალურად გადაკვეთა. ჩოლოყაშვილის გარდაცვალების შემდეგ, 1930-1939 წლებში ვაჩნაძე სათავეში ედგა ემიგრაციაში მყოფ „საქართველოს შეფიცულთა“ კავშირს. მეორე მსოფლიო ომის (1939-1945) წლებში თანამშრომლობდა გერმანიის დაზვერვასთან, შემდეგ, გარდაცვალებამდე ცხოვრობდა ბრიუსელში, სადაც 1951 წელს დააარსა „ქართველ მეომართა კავშირი“. ვაჩნაძეს ცოლად ჰყავდა ელენე, ემიგრანტ გრიგოლ დიასამიძის შვილი (გ. 1968). დარჩა ერთი ქალიშვილი — ნინო ვაჩნაძე-კოვალსკი. ელიზბარ ვაჩნაძის ფრაგმენტული მოგონებები (ჩაიწერა მიხეილ ქავთარაძემ) 1978 წელს დაიბეჭდა ემიგრანტულ გამოცემა „ივერიაში“. ჟურნ. „ივერია“, 1978, №20. — გვ. 6-11. Мамулиа Г., Борьба за свободу и независимость Кавказа (1921-1945), Тб., 2012. — С. 138-149.
სიმონ ვაჩნაძე (ოფიცერი)

სიმონ სოლომონის ძე ვაჩნაძე — XIX საუკუნის ქართველი სამხედრო პირი, მთარგმნელი. არქიმანდრიტ ილარიონ ვაჩნაძის ძმისწული. ბავშვობაშივე იოანე ბატონიშვილის რჩევით გაგზავნეს პეტერბურგში. აქ იოანეს ხელმძღვანელობით 1823 წელს რუსულიდან თარგმნა შოტლანდიელი ფილოსოფოს-მორალისტისა და ისტორიკოსის ადამ ფერგიუსონის „ჰსწავლა ზნეობითი და კანონი პატიოსნისა კაცისა“ (ხელნაწ. H-851, 1197, 2196; S-304), რომელიც ა. ბესტუჟევის მიერ ფრანგულიდან იყო ნათარგმნი (1807). სიმონ ვაჩნაძეს ეკუთვნის აგრეთვე 2 ლექსი. შემდგომ პერიოდში ის რუსეთის იმპერიის სამხედრო სამსახურში იყო. მონაწილეობდა რუსეთ-სპარსეთის ომში (1826-1828). 1853 წელს ის იყო პოდპოლკოვნიკი ერევნის პოლკში, რომელიც იმ დროს მანგლისში იდგა. დაჯილდოებული იყო წმ. გიორგის IV ხარისხის ორდენით (26 ნოემბერი, 1854). ბერძნიშვილი მაქს., მასალები XIX ს. პირველი ნახევრის ქართული საზოგადოებრიობის ისტორიისათვის, II, თბ., 1983. — გვ. 19.
გიორგი ვაჩნაძე (ჟურნალისტი)

გიორგი ნიკოლოზის ძე ვაჩნაძე (დ. 4 ნოემბერი, 1943, პარიზი) — რუსეთში მოღვაწე ისტორიკოსი, ჟურნალისტი და დიპლომატი, წარმომავლობით ქართველი. დაიბადა ქართველი ემიგრანტის ოჯახში, რომელიც 1947 წელს დაბრუნდა თბილისში. 1950-1956 წელს ოჯახთან ერთად გადასახლებული იყო ყაზახეთში. დაამთავრა თბილისის უცხო ენების სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტი. 1964-1970 წლებში ჟურნალისტად მუშაობდა სააგენტო „ტასსა“ და „ნოვოსტიში“, 1967-1970 წლებში იყო მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტის დოცენტი, 1970-1995 წლებში — სსრკ (შემდეგ რუსეთის) მეცნიერებათა აკადემიის სოციოლოგიის ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, 1995-1998 წლებში — მექსიკაში რუსეთის საელჩოს I მდივანი, 1998-2003 წლებში — რუსეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს დიპლომატიური აკადემიის მასობრივი მედიის საშუალებების კათედრის პროფესორი. 1998 წლიდან ვაჩნაძე არის პოლიტიკური და ეკონომიკური ინფორმაციის არქივის, ინტერნეტ-პორტალ „პოლპრედის“ (polpred.com) მთავარი რედაქტორი. Георгий Николаевич Вачнадзе — Универсальная библиотека, портал создателей электронных книг.
კავკასიის ისტორიისა და არქეოლოგიის საზოგადოება

კავკასიის ისტორიისა და არქეოლოგიის საზოგადოება — არქეოლოგიის მოყვარულთა საზოგადოება, შე­იქმნა 1881 წლის 28 ნოემბერს თბილისში. მი­სი დაარსების ერთ-ერთი ინიციატორი იყო ისტორიკოსი დიმიტრი ბაქრაძე, რომელიც კავკასიის ისტორიისა და არქეოლოგიის საზოგადოებას 1886 წლამდე ხელმ­ძღვა­ნე­ლობ­და. საზოგადოების წესდების მიხედვით გაფართოვდა მისი მოღვაწეობის არე. მას უნდა შეესწავლა კავკასიის ისტორია, უპირატესად მისი ისტორიის წერილობითი და ნივთიერი წყაროები; შესაძლებლობის ფარგლებში უნდა დაეცვა ეს ისტორიული ძეგლები განადგურებისაგან; გათხრების შედეგად მოპოვებული ან მოსახლეობისაგან შესყიდული ძველი ნივთები ბარდებოდა კავკასიის მუზეუმს (ამჟამად საქართველოს ეროვნული მუზეუმი), ხოლო ძველი ხელნაწერები – თბილისის საჯარო ბიბლიოთეკას (ახლანდ. ეროვნული ბიბლიოთეკა). 1881–1885 წლებში მოხერხდა ნაშრომების ორი ტომის გამოცემა. აქ გამოქვეყნე­ბული ძეგლებიდან არქე­ოლოგიური თვალსაზრისით საინტერესოა პუნქტები, სადაც მოიპოვეს ზედაპი­რული არქეოლოგიური მასალა. ესენია: ახალციხე, ახალქალაქი, სოხუმი, ახალი ათონი, ხუცუბანი, ანაკოფია და სხვ. საინტერესოა კავკასიის ისტორიისა და არქეოლოგიის საზოგადოების შრომებში დაბეჭდილი პოლკ. ნ. წილოსანის ინფორმაცია დილიჟანთან ჩატარებული გათხრების შე­სა­ხებ. მისი აზრით, აქ აღმოჩენილი სამარხები თავიანთი აღნაგობითა და ინვენტარით ჰგავს მცხეთის სამთავროს სამარხებს. საზოგადოების შრომების მეორე კრებულის გამოსვლის შემდეგ კავკასიის ისტორიისა და არქეოლოგიის საზოგადოება, მისი წინამორბედი კავკასიის არქეოლოგიის მოყვარულთა საზოგადოების მსგავსად, უსახსრობის გამო დაიშალა. კავკასიის ისტორიისა და არქეოლოგიის საზოგადოებას არქეოლოგიური გათხრები არ უწარმოებია. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 4, თბ., 2018. — გვ. 437.
კავკასიის სოციალ-რევოლუციური საზოგადოება

კავკასიის სოციალ-რევოლუციური საზოგადოება — ქართველ და სხვა კავკასიელ ახალგაზრდათა ფარული რევოლუციურ-ხალხოსნუ­რი ორგანიზაცია. ჩა­მო­ყა­ლიბდა 1873–1874 წლებში. ფართო რევოლუციური მუშაობა გაშალა 1875–1876 წლებში. საზოგადოების ბირთვი გახდა გორის წრე, რომელიც 1872–1873 წლებში შეიქმნა. 1874–1878 წლებში მასში გაერ­თიანდნენ ­თბი­ლისის, ქუთაისის, კა­ხე­თის, გურიის, სამეგ­რელოს, რა­ჭა-ლეჩ­ხუ­მის, ვლადიკავკაზის წრე­ები, კავკასიის სხვადა­სხვა კუთხეში მო­მუშავე ხალხოსანთა ჯგუფები და ცალკეული ხალხოსნები. ისინი ერთმანეთთან მჭიდროდ იყვნენ და­კავშირებული და ემორჩილებო­დნენ საერთო ხელმძღვანელობას. საზოგადოებას საქმიანი კავშირ-ურთიერთობა ჰქონდა სრულიად რუსეთის სოციალ-რევოლუციურ ორგანიზაციასთან, რომელსაც კავკასიის ახალგაზრდები ხელმ­ძღვანელობდნენ. საზოგადოების ადმინისტრა­ციაში შედიოდნენ ისიდორე ქიქოძე, ეგნატე იოსელიანი, მიშო ყიფიანი. მათ ერთმანეთთან სისტემატიური მიმოწერა ჰქონდათ საიდუმლო შრიფტით. პერიოდულად აწყობდნენ თათბირებს, რომლებსაც ად­გილობრივი ხალხოსნური წრეების აქტიური წევრებიც ესწრებოდნენ. 1876 წლის მაისში მ. ყიფიანის თავჯდომარეობით ქუთაისში ჩატარდა საზოგადოების გაფართოებული თათბირი, რომელმაც ვარლამ გაბიჩვა­ძეს დაავალა საზოგადოების პროგრამის პროექტის შედგენა. მას ჰქონდა წესდება, რომლის ფრაგმენტმაც „ჯამის წესდების“ სახით ჩვენამდე მოაღწია. წესდების მიხედვით, იგი მტკიცედ დარაზმული, დისციპლინებული, ­კონსპირაციული, ცენტრალიზებული ორგანიზაცია იყო. მისი წევრები რევოლუციურ პროპაგანდას ეწეოდნენ გლეხობასა და მოსწავლე ახალ­გაზრდობაში, რისთვისაც იყენებ­დნენ როგორც რუსულიდან თარგმნილ აკრძალულ წიგნებს, ისე თავიანთ წერილებსა და პროკლამაციებს. საპროპაგანდო მასალას ბეჭდავდნენ სოფელ ტყვიავის არალეგალურ სტამბაში, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ხალხოსანი ვ. სამადა­შვი­ლი. საზოგადოება გურიაშიც აპირებდა სტამბის გამართვას. ამისათვის საზღვარგარეთიდან გამოიწერეს და ბათუმში ჩამოიტანეს სასტამბო მოწყობილობა, მაგრამ დაწყებული რეპრესიების გამო ეს ვერ განხორციელდა. ორგანიზაცია გასცა მოღალატემ. 1876 წლის 6 ოქტომბერს მთელ კავკა­სიაში დაიწყო რევოლუციონერთა დაპატიმრება, რაც 1878 წლამდე გაგრძელდა. დააპატიმრეს 80-ზე მეტი კაცი, მ. შ. არაერთი ქალი. მათგან 38 კაცი გამოძიების პერიოდშივე გაათავისუფლეს, 32 კაცი ადმინისტრაციული წესით დასაჯეს, ხელმძღვანელებს – ე. იოსელიანსა და მ. ყიფიანს ციმბირში სამუდამო გადასახლება მიუსაჯეს. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 4, თბ., 2018. — გვ. 443-444. ანთელავა ი., საზოგადოებრივ-პოლიტიკური მოძრაობისა და საზოგადოებრივი აზრის ისტორიიდან სა­ქარ­თვე­ლო­ში (XIX ს. მეორე ნახ.), თბ., 1967 შველიძე ზ., ამიერკავკასიელები „სრულიად რუსე­თის სოციალურ-რევოლუციურ ­ორ­განიზაციაში“ (1874–1876 წწ.), თბ., 1974 შველიძე ზ., ნარკვევები ამიერკავკასიის ხალხთა რე­ვოლუციურ-განმათავისუფლებელი ბრძო­ლის ისტორიიდან, თბ., 1971 შველიძე ზ., რევოლუციურ-ხალხოსნური მოძრაობა სა­ქარ­თვე­ლო­ში, თბ., 1960 ხუნდაძე ს., სოციალიზმის ისტორიისათვის სა­ქარ­თვე­ლო­ში, ტ. 2, ტფ., 1927
ლამინარიასნაირნი

ლამინარიასნაირნი (ლათ. Laminariales) — წაბლა წყალმცენარეების რიგი. ზოგჯერ გიგანტური, ჩვეულებრივ 10-15 მ სიგრძის ზღვის წყალმცენარეებია. თალუსი შედგება ერთი ან რამდენიმე მსხვილი ფოთლისებრი ფირფიტისა და მარტივი ან დატოტვილი საყრდენისაგან, რომელიც რიზოიდებით ან ბალიშისებრი წარმონაქმნით ემაგრება წყალქვეშა ქვებს. განვითარების ციკლში კარგად არის გამოხატული თაობათა მორიგეობა. ლამინარიასნაირნი ცხოვრობენ ზომიერ და ცივ წყლებში. ცნობილია 100-მდე სახეობა. ყველაზე დამახასიათებელი და მნიშვნელოვანია ლამინარის (ლათ. Laminaria) გვარი (ზღვის კომბოსტო). ლამინარია შეიცავს ცილებს, ცხიმებს, ნახშირწყლებს, იოდსა და მიკროელემენტებს. გამოიყენება მრეწველობასა და მედიცინაში. ხმარობენ საკვებად, სასუქად, მისგან იღებენ ალგინის მჟავასა და მანიტის სპირტს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 117.
ვილია-იდალგო (ხალისკო)

ვილია-იდალგო (ესპ. Municipio de Villa Hidalgo) ― მუნიციპალიტეტი ხალისკოს შტატში, მექსიკის ცენტრალურ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 20 088 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 7.4%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 452.9 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 44.4 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ხალისკოს შტატის შემადგენლობაში 1823 წლის 15 აგვისტოს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ვილია-იდალგო. ხალისკოს მუნიციპალიტეტები ↑ Censo de Población y Vivienda 2020 - SCITEL es. INEGI. ციტირების თარიღი: 2021-01-27 ↑ Censo de Población y Vivienda 2010 - SCITEL es. INEGI. ციტირების თარიღი: 2021-01-27 ↑ México en cifras - Medio Ambiente - Jalisco es. INEGI. ციტირების თარიღი: February 12, 2021 ↑ (1996) Estado de Jalisco División Territorial de 1810 a 1995. (es). Mexico: INEGI. ISBN 970-13-1499-9.
საკოალკო-დე-ტორესი

საკოალკო-დე-ტორესი (ესპ. Municipio de Zacoalco de Torres) ― მუნიციპალიტეტი ხალისკოს შტატში, მექსიკის ცენტრალურ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 30 472 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 9.2%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 472.4 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 64.5 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ხალისკოს შტატის შემადგენლობაში 1823 წლის 15 აგვისტოს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია საკოალკო-დე-ტორესი. ხალისკოს მუნიციპალიტეტები ↑ http://www.cuentame.inegi.org.mx/monografias/informacion/jal/territorio/div_municipal.aspx ↑ Censo de Población y Vivienda 2020 - SCITEL es. INEGI. ციტირების თარიღი: 2021-01-27 ↑ Censo de Población y Vivienda 2010 - SCITEL es. INEGI. ციტირების თარიღი: 2021-01-27 ↑ México en cifras - Medio Ambiente - Jalisco es. INEGI. ციტირების თარიღი: February 12, 2021 ↑ (1996) Estado de Jalisco División Territorial de 1810 a 1995. (es). Mexico: INEGI. ISBN 970-13-1499-9.