ბიზანტიური მალტა

მალტას მართავდა ბიზანტიის იმპერია, 535-6 წლებში ბიზანტიის მიერ სიცილიის დაპყრობის დროიდან 869-870 წლებამდე, როდესაც კუნძულები არაბებმა დაიპყრეს. მალტაზე ბიზანტიური მმართველობის სამი საუკუნის მტკიცებულებები ძალზე შეზღუდულია და ზოგჯერ ბუნდოვანიც. ისტორიკოსები ამბობენ, რომ ბიზანტიური მალტა განიცდიდა იგივე ფენომენს, რაც გავლენას ახდენდა ცენტრალურ ხმელთაშუაზღვაში, კერძოდ ბერძნული ჩამოსახლებისა და ელინური კულტურის მნიშვნელოვან ნაკადში, ადმინისტრაციული ცვლილებები, რომლებმაც გამოიწვია სიცილიის რეორგანიზაცია ბიზანტიური თემის მიხედვით. ბიზანტიური წყაროები მალტის კუნძულებზე მწირია. ჩრდილოეთ აფრიკაში მუსლიმანთა ექსპანსიის შედეგად, მალტა გავიდა სამხედრო ბაზიდან და სავაჭრო პუნქტებიდან, რომელიც იტალიის ნახევარკუნძულზე სიცილიას და სხვა ბიზანტიურ საკუთრებას აკავშირებდა აფრიკის ეგზარქოსთან, ბიზანტიური სიცილიის გარეთა თანამგზავრთან და საგუშაგოზე. ისტორიკოსებმა დაასკვნეს, რომ მალტამ შეზღუდული სტრატეგიული როლი ითამაშა ბიზანტიის იმპერიაში. შემდგომ არაბთა დაპყრობამ ბიზანტიის ეპოქასა და შემდეგ პერიოდებს შორის სრული გარღვევა გამოიწვია. მიუხედავად იმისა, რომ არსებობს სავარაუდო ბიზანტიური ან ქრისტიანული გადარჩენის შესახებ კვლევები, მტკიცებულებათა სიმწირე გულისხმობს მალტაში ბიზანტიური მემკვიდრეობის ხანგრძლივობის სუსტ შემთხვევას. მალტის კუნძულების შესახებ ერთ-ერთი ადრეული ჩანაწერი შეგიძლიათ იხილოთ IV საუკუნის დასაწყისში იმპერატორ კონსტანტინე I- ის შემოწირულობების ჩამონათვალში, რომელიც მოიცავს გრანტს ლატერალური ნათლისღებისთვის 222 სოლიდის შემოსავლით, რომელიც აშკარად მდებარეობდა. კუნძულ გოზოზე. ამასთან, შუა საუკუნეების მალტას პირველი სრულფასოვანი ხსენება აღმოსავლეთ რომის იმპერიის კონტექსტში გვხვდება Procopius 'Bellum Vandalicum– ში, სადაც მოცემულია ბიზანტიის ლაშქრობა ჩრდილოეთ აფრიკაში. ბიზანტიელ გენერალს ბელისარიუსს შეხება ჰქონდა მალტასთან 533 წელს, მაშინ როცა რომაელთა საექსპედიციო ძალები კაუკანადან ჩრდილოეთ აფრიკაში მიცურავდნენ. პროკოპიუსი იმავე მონაკვეთში აღწერს მალტას, როგორც ადრიატიკისა და ტირინეის ზღვის აუზში მყოფი კუნძულო. პასაჟში არ წერია, რომ ბელისარიუსმა დაიპყრო კუნძულები, ან რომ მალტის კუნძულები უკვე ბიზანტიის ხელში იყო. სინამდვილეში, მალტა არ შედის იეროკლეს სინეკდმუსში, სადაც მოცემულია იმპერიის კუთვნილი ქალაქების ჩამონათვალი 527/8 წლებში. მალტა, ალბათ, ბიზანტიელებს გადაეცა 535 წელს სიცილიის დაპყრობის დროს. Procopius 'Bellum Gothicum– ის შემდგომი ციტირებით აღწერილია ომი გოთური სამეფოს წინააღმდეგ. აქ აღნიშნულია, რომ მალტამ იმპერიის ნაწილი შექმნა 544 წლისთვის. ისტორიკოსთა აზრით ეს ცნობა სიმართლეს შეესაბამება, რადგან პროკოპიუსის საბოლოო ცნობარი მალტასთან დაკავშირებით ეხება 550 წელს, არტაბანეს სიცილიაში მოგზაურობის შესახებ. არტაბანესმა ვერ მოასწრო ექსპედიცია მანამ, სანამ იგი სიცილიისკენ მიემგზავრებოდა, ხოლო საკუთარი ფლოტი უკან დახია და ფლოტი განადგურებულ იქნა იონიის ზღვაში ძლიერი ქარიშხალით, ხოლო თვით არტაბანესი გადარჩა და მალტაში დაჰყო დრო. იუსტინიანეთა დინასტიიდან მალტას სხვა წყაროები შეზღუდულია, კუნძულების ისტორიის შესახებ რამდენიმე დეტალია. მეექვსე საუკუნის მწერალმა არატორმა მალტა აღწერა, როგორც გემების სატვირთო ნავსადგური, თუმცა ეს გამოიყენება კუნძულებზე წმინდა პავლეს ხომალდის მოხსენიების შესახებ და არ უნდა იქნას გამოყენებული მალტის საზღვაო სტატუსის ხაზგასასმელად, თუმცა მალტისა და გოზოს ნავსადგურების შესახებ მითითება მოგვიანებით არაბულ ტექსტებში გვხვდება. მალტა გამოიყენებოდა გადასახლების ადგილად, როგორც ეს ნაპოვნია ორი ისტორიკოსის მონაკვეთებში. პატრიარქმა ნიკიფორემ Historia syntomos- ში აღნიშნა, თუ როგორ გაგზავნა იმპერატორმა ჰერაკლიუსმა თეოდოროსი, რანგის მაგისტრი, კუნძულ გაუდომელეტზე. მემატიანე თეოფანე აღწერს, თუ როგორ სჯიდა იმპერატორი კონსტანტინე VI აჯანყების ლიდერებს. Amari, M (1933) Storia dei Musulmani di Sicilia, 2nd. Catania.  Blouet, Brian W. (2007) The Story of Malta. Allied Publications, გვ. 41. ISBN 9789990930818.  Brincat, Joseph M. (1995). Malta 870-1054 Al-Himyari's Account and its Linguistic Implications. Valletta: Said International, გვ. 1–33.  დაარქივებული 2017-10-11 საიტზე Wayback Machine. Brown, T.S. (1975). Byzantine Malta. London: The British School at Rome, გვ. 71–87.  დაარქივებული 2020-06-09 საიტზე Wayback Machine. Brubaker, Leslie; Haldon, John (2011). Byzantium in the Iconoclast Era, C. 680-850: A History. Cambridge University Press, გვ. 174. ISBN 9780521430937.  Bruno, Brunella; Cutajar, Nataniel (2013). Zanini, Enrico; Pergola, Philippe; Michaelidis, Demetrios (eds.). „Amphorae and Economic Activity in Malta“. The Insular System of Byzantine Mediterranean. Archaeology and History. Oxford: BAR: 15–30. Bury, John Bagnell (1958). History of the Later Roman Empire: From the Death of Theodosius I to the Death of Justinian, Vol. 2. Mineola, New York: Dover Publications, Inc. ISBN 0-486-20399-9.  Bury, John Bagnell (1923). History of the Later Roman Empire: From the Death of Theodosius I to the Death of Justinian. London: MacMillan & Co.. ISBN 0-486-20399-9.  Busuttil, Joseph (1971). „Maltese harbours in Antiquity“ (PDF). Melita Historica. 5: 305–307. Cardona, David (2013). Tas-Silg : from prehistoric temple to Byzantine church, გვ. 18–24.  Coleiro, Edoardo (1965). Tre lettere di S. Gregorio Magno. Rome: Centro Di Studi Semitici: Istituto Di Studi Del Vicino Oriente, გვ. 17–21.  Dalli, Charles (2008). Satellite, sentinel, stepping stone: medieval Malta in Sicily's orbit. Palermo: Officina di Studi Medievali, გვ. 245–258.  Davis, Raymond (2000). The Book of Pontiffs (Liber Pontificalis): The Ancient Biographies of the First Ninety Roman Bishops to AD 715. Liverpool University Press, გვ. xxxi. ISBN 9780853235453.  Diehl, Charles (1896). L'Afrique Byzantine. Histoire de la Domination Byzantine en Afrique (533–709) (fr). Paris, France: Ernest Leroux.  Fsadni, Stephanie (2019-02-04). „Shedding light on the Dark Ages“. Times of Malta. ციტირების თარიღი: 2019-12-31. Gambin, Timothy (2005). Archaeological discoveries at Marsa over the centuries. Malta: The Archaeological Society, Malta, გვ. 49-54.  Gambin, Timothy (2004). Malta and the Mediterranean shipping lanes in the Middle Ages. Rubbettino Editore, გვ. 115–134. ISBN 8849811179.  Honigmann, E. (1939) Le synekdemos d' Hierokles et l'opuscule geographique de Georges de Chypre. Brussels.  Hughes, Ian (2009). Belisarius: The Last Roman General. Yardley, PA: Westholme Publishing, LLC. ISBN 978-1-59416-528-3.  Mango, Cyril, რედ. (1990), Nikephoros, Patriarch of Constantinople: Short History (1990 რედ.), Dumbarton Oaks, ISBN 0-88402-184-X თარგი:Prosopography of the Later Roman Empire Metcalfe, Alex (2009), The Muslims of Medieval Italy, Edinburgh: Edinburgh University Press, ISBN 978-0-7486-2008-1, https://books.google.com/books?id=VRXTzPOly-oC Petschening, M. (1881). Corpus Scriptorum Ecclesiasticorum Latinorum. Bonn.  Tjäder, J-O (1955) Die nichtliterarischen lateinischen Papyri aus Italiens: 445-700. Lund.  თარგი:EI2 Vasiliev, A. A. (1968), Byzance et les Arabes, Tome II, 1ére partie: Les relations politiques de Byzance et des Arabes à l'époque de la dynastie macédonienne (867–959), Brussels: Éditions de l'Institut de Philologie et d'Histoire Orientales Zavagno, Luca (2017), "Cyprus Between Late Antiquity and the Early Middle Ages (ca. 600–800): An Island in Transition", Volume 21 of Birmingham Byzantine and Ottoman Studies (Taylor & Francis), ISBN 9781351999120, https://books.google.com/books?id=HDElDwAAQBAJ Zavagno, Luca (2018), ""Islands in the stream": toward a new history of the large islands of the Byzantine Mediterranean in the early Middle Ages ca.600–ca.800", Mediterranean Historical Review 33:2: pp. 149–177, http://yoksis.bilkent.edu.tr/pdf/files/13692.pdf დაარქივებული 2021-04-26 საიტზე Wayback Machine. ბიზანტიური მალტა brill.com-ზე ↑ Dalli, Charles (2008). Bonanno, A; Militello, P (eds.). Satellite, sentinel, stepping stone: medieval Malta in Sicily's orbit. Malta in the Hybleans, the Hybleans in Malta: Malta negli Iblei, gli Iblei a Malta. Palermo: Officina di Studi Medievali. pp. 245–258. ↑ Brown, T.S. (1975). Luttrell, Anthony (ed.). Byzantine Malta დაარქივებული 2020-06-09 საიტზე Wayback Machine. (PDF). Medieval Malta – Studies on Malta before the Knights. London: The British School at Rome. pp. 71–87. ↑ Davis, Raymond (2000). The Book of Pontiffs (Liber Pontificalis): The Ancient Biographies of the First Ninety Roman Bishops to AD 715. Liverpool University Press - Translated Texts for Historians Series Volume 6 of Translated texts for historians. Liverpool University Press. pp. xxxi. ISBN 9780853235453. ↑ Hughes, Ian (2009). Belisarius: The Last Roman General. Yardley, PA: Westholme Publishing, LLC. ISBN 978-1-59416-528-3. ↑ Honigmann, E. (1939). Le synekdemos d' Hierokles et l'opuscule geographique de Georges de Chypre. Brussels. ↑ Busuttil, Joseph (1971). "Maltese harbours in Antiquity" (PDF) დაარქივებული 2022-04-02 საიტზე Wayback Machine. . Melita Historica. 5: 305–307. ↑ Mango, Cyril, ed. (1990), Nikephoros, Patriarch of Constantinople: Short History (1990 ed.), Dumbarton Oaks, ISBN 0-88402-184-X