laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
იური ბოგოლიუბსკი

იური ანდრიას ძე ბოგოლიუბსკი (გიორგი რუსი) — საქართველოს მეფის თამარის პირველი ქმარი, ნოვგოროდის მთავარი 1172-1175, სუზდალის მთავრის ანდრია ბოგოლიუბსკის შვილი. ბოიართაგან ანდრია ბოგოლიუბსკის მოკვლის (1174) შემდეგ იური ანდრიას ძე ნოვგოროდიდან გააძევეს (1175). ნოვგოროდის მატიანე 1175 მერე მას აღარ იხსენიებს. იპატის ნუსხის მიხედვით კი იური ანდრიას ძე ამის შემდეგ ქ. ვლადიმირშია, სადაც მონაწილეობდა სამთავროს ტახტის დაუფლებისათვის ატეხილ დავაში. 1176-1177 ანდრია ბოგოლიუბსკის ძმამ ვსევოლოდმა (ქართული წყაროებით სალავათი) მთლიანად დაიპყრო ანდრიას სამფლობელო და ძმისშვილიც გააძევა იქიდან. ამის შემდეგ უფლისწული ჩრდილოეთ კავკასიაში აღმოჩნდა და შემდგომში მისი ბედი რუსი ისტორიკოსებისათვის ქართული წყაროებიდან გახდა ცნობილი. 1186 იური ანდრიას ძე აბულასანის წინადადების საფუძველზე საქართველოს სამეფო დარბაზის გადაწყვეტილებით საქართველოში მოიწვიეს თამარის თანამეცხედრედ. იური ანდრიას ძე საქართველოში ჩამოსვლის უმალ ფეოდალური შინაკლასობრივი ბრძოლების ქარცეცხლში მოექცა. ჩანს, იგი აბულასანის დასს უჭერდა მხარს. იური ანდრიას ძის, როგორც მეფე-ქმარს, ფუნქცია მკვეთრად იყო განსაზღვრული და ძირითადად ლაშქრის მეთაურობით ამოიწურებოდა. თამარის ისტორიკოსების მიხედვით, რუსი უფლისწული უზნეო გამოდგა, ამის გამო იგი ჩამოაშორეს თამარს და საქართველოდან გააძევეს (1187-1188). იური ანდრიას ძემ თავი კონსტანტინოპოლს შეაფარა. როგორც ჩანს, მასთან კავშირი არ შეუწყვეტიათ თამარის მოწინააღმდეგე დიდგვაროვან ფეოდალებს, რომელთა შემწეობითაც გაღვივდა აჯანყება სამეფო ხელისუფლების წინააღმდეგ (იური ანდრიას ძის აჯანყება). თავისი უფლებების აღსადგენად მებრძოლი უფლისწული დაამარცხა თამარის ლაშქარმა. საქართველოს მეფის ბრძანებით იური ანდრიას ძე სრულიად უვნებელი გაუშვიათ. იგი, როგორც ივანე ჯავახიშვილი ვარაუდობს, კვლავ ბიზანტიაში უნდა წასულიყო. იური ანდრიას ძემ მეორედაც სცადა ბედი და არანის მხრიდან შემოვიდა საქართველოში, დაარბია კამბეჩიანის მხარე და ტყვე და ნადავლიც „აიღო“. მას მცირე ლაშქრით დაედევნა ხორნაბუჯის პატრონი საღირ მახატლის ძე, შეებრძოლა და დაამარცხა კიდეც. იური ანდრიას ძე გადარჩენილ მებრძოლებთან ერთად გაიქცა და „გარდაიხუეწა“. მეტრეველი რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 280. ბერძენიშვილი ნ., საქართველოს ისტორიის საკითხები, წგნ. 7, თბ., 1974 მეტრეველი რ., შინაკლასობრივი ბრძოლა ფეოდალურ საქართველოში (XII ს.), თბ., 1973 ცინცაძე ი., ძიებანი რუსეთ-საქართველოს ურთიერთობის ისტორიიდან (X-XVI სს.), თბ., 1956 ჯავახიშვილი ივ., ქართველი ერის ისტორია, წგნ. 2, თბ., 1965
ტერქსისა და კაიკოსის კუნძულები

ტერქსისა და კაიკოსის კუნძულები (ინგლ. the Turks and Caicos Islands) — დიდი ბრიტანეთის ზღვისიქითა ტერიტორია და შედგება კუნძულთა ორი ჯგუფისაგან კარიბის ზღვის აუზში. ტერქსისა და კაიკოსის კუნძულებიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარეობს ბაჰამის კუნძული მაიაგუნა, ხოლო სამხრეთით მდებარეობს ჰაიტის კუნძული. ამ ტერიტორიის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი კოკბერნ-ტაუნი, აქედან 1042 კილომეტრში მდებარეობს აშშ-ის ქალაქი მაიამი. კუნძულების ფართობი შეადგენს 430 კვადრატულ კილომეტრს. ამ ტერიტორიაზე შემავალი კუნძულები გეოგრაფიულად ემიჯნება ბაჰამის კუნძულებს, თუმცა ისინი მნიშვნელოვნად განსხვავდებიან ერთმანეთისგან. ტერქსისა და კაიკოსის კუნძულების საერთო მოსახლეობა შეადგენს 46 000 ადამაინს, მოსახლეობის უმეტესობა, დაახლოებით 33 500 ადამიანი, ცხოვრობს კაიკოსის კუნძულ პროვიდენსიალესზე. დედაქალაქი კოკბერნ-ტაუნი მდებარეობს კუნძულ გრანდ ტერქზე. 2009 წლის აგვისტოში დიდმა ბრიტანეთმა შეაჩერა ტერქსისა და კაიკოსის თვითმართველობის ფუნქციონირება, შემდგომ დამტკიცდა მინისტრების კორუფციულ საქმიანობაში ჩართულობა. ეს ტერიტორია პირველად აღმოჩენილი იქნა ესპანელების მიერ 1512 წელს, პირველი აღმომჩენი, რომელმაც ეს კუნძული ნახა იყო ხუან პონსე დე ლეონი. აქ მრავლად ცხოვრობდა ადგილობრივი მკვიდრი მოსახლეობა. 1766 წლიდან ეს ტერიტორია ოფიციალურად შევიდა გაერთიანებული სამეფოს მონარქიის შემადგენლობაში. ↑ http://www.timeanddate.com/worldclock/distances.html?n=156 ↑ Different sources give different figures for the Islands' area. The CIA World Factbook დაარქივებული 2016-01-30 საიტზე Wayback Machine. gives 430 km2, europa.eu says 417 km2 and the Encyclopedia Britannica says "Area at high tide, 238 square miles (616 square km); at low tide, 366 square miles (948 square km)". A report დაარქივებული 2009-03-25 საიტზე Wayback Machine. by the Turks and Caicos Islands Department of Economic Planning and Statistics gives the same numbers as the Encyclopedia Britannica though its definitions are less clear.
კოკბერნ-ტაუნი

კოკბერნ-ტაუნი (ინგლ. Cockburn Town) — ტერქსისა და კაიკოსის კუნძულების დედაქალაქი და უდიდესი ქალაქი. კოკბერნ-ტაუნი არის პირველი ქალაქი, რომელიც კუნძულზე შეიქმნა 1681 წელს. ეს ქალაქი მდებარეობს კუნძულ გრანდ ტერქსზე. კოკბერნ-ტაუნში ცხოვრობს 3700 ადამიანი.
დავით აბაშიძის სტადიონი

დავით აბაშიძის სახელობის სტადიონი — სპორტული სტადიონი ზესტაფონში. ძირითადად გამოიყენება საფეხბურთო მატჩებისათვის. არის საფეხბურთო კლუბ „ზესტაფონის“ საშინაო მოედანი. იტევს 4 558 მაყურებელს. დავით აბაშიძის სახელი მიენიჭა 2010 წლის 9 აპრილს. ზესტაფონის ცენტრალურმა სტადიონმა, რომელიც აშენებულია ზესტაფონის ფეროშენადნობთა ქარხნის მიერ, ფუნქციონირება დაიწყო 1952 წელს. თუმცა რამდენიმე მატჩი მშენებარე სტადიონზე ჩატარდა ოფიციალური გახსნის წინა, 1951 წელსაც. 1981 წელს არენაზე ჩატარდა სარეკონსტრუქციო სამუშაოები, გადაიხურა დასავლეთის და აგებულ იქნა აღმოსავლეთის ტრიბუნა, რის შემდეგაც სტადიონის ტევადობა გაიზარდა 8 000 ადგილამდე. 2004 წელს კლუბ „ზესტაფონის“ შექმნის შემდეგ, ზესტაფონის ცენტრალურ სტადიონზე ჩატარდა და დღესაც მიმდინარეობს სამშენებლო სამუშაოები, რომელთა მიზანია არენის განახლება და თანამედროვე სტანდარტებთან მიახლოვება. 2005 წლის ზაფხულში სტადიონზე ჩატარდა მინდვრის საფარის გამოცვლასთან დაკავშირებული სამუშაოები. დამონტაჟდა გერმანული ტექნოლოგიით შექმნილი ახალი სადრენაჟო სისტემა, ამერიკული ფირმა „რაინბიორდის“ სარწყავი სისტემა, რომელიც წარმატებით გამოიცადა 2004 წელს პორტუგალიაში გამართული ევროპის ჩემპიონატის მასპინძელ 8 სტადიონზე. ზესტაფონის ცენტრალურ სტადიონზე დაგებულია მინდვრის საფარი — თურქული ფირმა „ჩიმექსის“ მიერ დამზადებული „ნატურალური მწვანე ხალიჩა“. სწორედ ამ ფირმის პროდუქციაა გამოყენებული „ბეშიქთაშისა“ და „ფენერბაჰჩეს“ მშობლიურ არენებზე, ასევე რუსთავის „მეტალურგის“ სტადიონზე. კლუბის ხელმძღვანელობის მიერ დაგეგმილია კლუბისათვის ახალი ბაზის აშენება, ახალი ტრიბუნების აგება, თანამედროვე ტაბლოს დამონტაჟება და სხვა. 2011 წლის 4 მაისს საქართველოს თასის ნახევარფინალის საპასუხო შეხვედრის დროს, როცა ადგილობრივი „ზესტაფონი“ მასპინძლობდა ქუთაისის „ტორპედოს“, გულშემატკივარმა სტადიონი მნიშვნელოვნად დააზიანა. შეხვედრის მსვლელობისას ქუთაისელი გულშემატკივრები მოედანზე სხვადასხვა საგანსა და სკამების ნაწილებს ისროდნენ. თამაშის დასრულების შემდეგ კი აღმოჩნდა, რომ მეექვსე სექტორში 300-მდე სკამი იყო დამტვრეული. საქართველოს საფეხბურთო სტადიონების სია ზესტაფონის ცენტრალური სტადიონი დაარქივებული 2011-07-08 საიტზე Wayback Machine. , სკ „ზესტაფონის“ საიტი. ↑ სტადიონი დაარქივებული 2011-07-08 საიტზე Wayback Machine. , ს.კ. ზესტაფონის ოფიციალური საიტი. ↑ [1][მკვდარი ბმული]
ფაზისი (სტადიონი)

ფაზისი — სპორტული სტადიონი ფოთში, საქართველოში. ძირითადად გამოიყენება საფეხბურთო მატჩებისათვის. კოლხეთი 1913-ის საშინაო მოედანი. იტევს 6,000 მაყურებელს. საქართველოს საფეხბურთო სტადიონების სია ↑ (ინგლისური) Stadiums in Georgia დაარქივებული 2015-09-06 საიტზე Wayback Machine. , World Stadiums.
თომას საულიუს კონდროტასი

თომას საულიუს კონდროტასი (დ. 30 იანვარი, 1953, კაუნასი) – ლიეტუველი მწერალი. დაამთავრა ვილნიუსის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფსიქოლოგია-ფილოსოფიის ფაკულტეტი (1976 წ.). მუშაობდა ლიტვური ენციკლოპედიის რედაქციაში, შემდეგ სამხატვრო ინსტიტუტის ფილოსოფიის კათედრაზე. 1986 წლიდან ემიგრაციაშია. 2001–2004 წლებში ხელმძღვანელობდა რადიო თავისუფლების ლიტვურ განყოფილებას. კონდროტასის პირველი მოთხრობები ლიტვურ ლიტერატურულ პრესაში 1969 წლიდან გამოჩნდა. 1977 წელს გამოიცა მისი პირველი კრებული „უსაზღვრო სამყარო“, რასაც მოჰყვა სხვადასხვა კრებულებიც. განსაკუთრებული ყურადღება დაიმსახურა მისმა რომანმა „გველის მზერამ“, რომელიც სხვადასხვა ენებზეა თარგმნილი. 2004 წლიდან ცხოვრობს ამერიკაში და მუშაობს როგორც დამოუკიდებელი ფოტოგრაფი. ბიოგრაფია ↑ Babelio — 2007. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2877812"></a>
ჯორჯტაუნი (კაიმანის კუნძულები)

ჯორჯტაუნი (ინგლ. George Town) — დიდი ბრიტანეთის ზღვისიქითა ტერიტორიის კაიმანის კუნძულების დედაქალაქი და უდიდესი ქალაქი. ჯორჯტაუნი მდებარეობს კუნძულ დიდ კაიმანზე. მოსახლეობა შეადგენს 30 600 ადამიანს (2006). ჯორჯტაუნი არის კაიმანის კუნძულების საფინანსო ცენტრი, აქ მდებარეობს 600 ბანკი. ქალაქში მრავალი ძვირადღირებული სახლი და ცნობილი კომპანიების ოფისია, ჯორჯტაუნშივეა სამთავრობო ადმინისტრაციის შენობა. ქალაქის სიახლოვეს არის საერთაშორისო აეროპორტი. ↑ Taken from report - http://www.thecommonwealth.org/YearbookInternal/140416/140424/cayman_islands/ ↑ Weatherbase: Historical Weather for George Town, Cayman Islands.
ტორპედო (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტერმინით ტორპედო შეიძლება აღნიშნული იყოს: ტორპედო - თვითმართვადი სიგარის ფორმის წყალქვეშა ჭურვი ტორპედო - ქუთაისის საფეხბურთო კლუბი
სენ-ბართელმი

სენ-ბართელმი (ფრანგ. Saint-Barthélemy, შვედ. Sankt Barthelemy) — საფრანგეთის ზღვისიქითა გაერთიანება. ეს კუნძული მოქცეულია მცირე ანტილის ტერიტორიაზე, კარიბის ზღვაში. სენ-ბართელმი, გვადელუპასთან, მარტინიკასთან და სენ-მარტენთან ერთად წარმოადგენს საფრანგეთის ვესტ-ინდოეთის ტერიტორიას. სენ-ბართელმის ტერიტორიის ფართობი შეადგენს 21 კმ²-ს, აქ ცხოვრობს 10 464 ადამიანი (2021 წლის აღწერით). კუნძულის დედაქალაქია გუსტავია, ეს ქალაქი უდიდესი ნავსადგურია მთელს ამ კუნძულზე. სენ-ბართელმი ისტორიულად ეკუთვნოდა შვედეთს და წარმოადგენდა მის კოლონიას. ნაპოლეონის დროს ეს ტერიტორია საფრანგეთის კოლონია გახდა. ↑ Décret n° 2023-1256 du 26 décembre 2023 authentifiant les chiffres des populations de métropole, des départements d'outre-mer de la Guadeloupe, de la Guyane, de la Martinique et de La Réunion, et des collectivités de Saint-Barthélemy, de Saint-Martin, et de Saint-Pierre-et-Miquelon fr. Government of France. ციტირების თარიღი: 2023-12-27
გუსტავია

გუსტავია (ფრანგ. Gustavia) — საფრანგეთის ზღვისიქითა გაერთიანების სენ-ბართელმის დედაქალაქი და უდიდესი დასახლებული პუნქტი. ამ ქალაქს სახელი დაერქვა შვედეთის მეფის გუსტავ III-ის პატივსაცემად, უკვე მოგვიანებით ამ ქალქსაც და მთლიან კუნძულსაც საფრანგეთი აკონტროლებდა. გუსტავიაზე განვითარებულია ტურიზმი. მოსახლეობა — 3,2 ათასი ადამიანი (2005 წელი), კუნძულის მთელის მოსახლეობის თითქმის ნახევარი. სენ-ბარტელმის საიტი დაარქივებული 2007-10-15 საიტზე Wayback Machine. სენ-ბარტელმის ისტორია
ვოლფ ბირმანი

კარლ ვოლფ ბირმანი (გერმ. Karl Wolf Biermann; დ. 16 ნოემბერი, 1936, ჰამბურგი) — გერმანელი პოეტი, მომღერალი და დისიდენტი. დაიბადა 1936 წელს ჰამბურგში, ნავსაშენის ზეინკლის ოჯახში. დედა მუშა–მქსოველი იყო. ისინი კომუნისტები იყვნენ და ფაშისტების წინააღმდეგ იბრძდნენ. მამა დახვრიტეს საკონცენტრაციო ბანაკ ოსვენციმში 1942 წელს. ბავშვობის მოგონებები ომს უკავშირდება. ომის საშინელებათა გამოძახილი მის მრავალ სიმღერაში გაისმის, განსაკუთრებით მწვავედ ბალადაში „ელბა ჰამბურგთან“ (1993). 16 წლის ასაკში ჰამბურგს ტოვებს და გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკაში გადადის. ბირმანი 1957–1959 წლებში ბერლინში სწავლობს პოლიტიკურ ეკონომიას, ხოლო შემდეგ ფილოსოფიასა და მათემატიკას ბერლინის ვილჰელმ ჰუმბოლდტის სახელობის უნივერსიტეტი|ბერლინის ჰუმბოლდტის სახელობის უნივერსიტეტში. ამავე დროს რეჟისორის ასისტენტად მუშაობს ბერტოლდ ბრეხტის თეატრში „ბერლინერ ანსამბლ“, რაც მისი შემოქმედებითი პრინციპების ჩამოყალიბების მნიშვნელოვან სკოლად იქცა. თავად დააარსა მუშათა და სტუდენტთა თეატრი, რომელსაც მის აკრძალვამდე ხელმძღვანელობდა. ამავე პერიოდიდან იწყება ვოლფ ბირმანის ინტენსიური შემოქმედებითი და საზოგადოებრივი მოღვაწეობა, ამჯერად როგორც დისიდენტისა. მისი სიმღერები და მუსიკა ფარულად ვრცელდება, მათი ავტორი სულ უფრო მიუღებელი ხდება გდრ–ს პარტიული სისტემის მესვეურთათვის. 1965 წელს გერმანიის ერთიანი სოციალისტური პარტიის ცკ–ის XI პლენუმზე ვოლფ ბირმანი რექაციის მსახურად („რეაქციის ჯაჭვზე დაბმულ ძაღლად“) და საკუთარი მამის მკვლელთა მოკავშირედ გამოაცხადეს, მას აეკრძალა როგორც ნაწარმოებების გამოქვეყნება, ისე საჯარო გამოსვლები. ამ თორმეტწლიან პერიოდს ბირმანი უწოდებს „ტოტალიტარული ქვესკნელის აჩრდილთა საუფლოს“, თავის თავს კი „გდრ–ის ორფეოსს“. 1976 წელს გდრ–ს ხელმძღვანელობამ გფრ–ში ბირმანის საგასტროლო–საკონცერტო მოგზაურობით ისარგებლა და მას ქვეყნის მოქალაქეობა ჩამოართვა. ამ ნაბიჯს დიდი საპროტესტო გამოსვლები მოჰყვა გდრ–ის მწერლების და ინტელიგენციის მხრიდან. ბირმანმა თავის თავს „სამშობლოში განდევნილი“ უწოდა. ბირმანი ვერც გაერთიანებულ გერმანიაში გრძნობს თავს კომფორტულად, მწვავე პრობლემებს ეხმაურება სიმღერებით „ნუ გაგვყიდით!“ (1989), „ბერლინური მოკლე სიმღერა“ (1989), „ჩემი სტომაქი ცარიელია“ („1990“), „მოთქმა“ (Lamento, „1991“) და სხვ. 1996 წლის აპრილში ბირმანი საქართველოში იმყოფებოდა. მან რუსთაველის თეატრის მცირე დარბაზში კონცერტი გამართა. მასთან შეხვედრა მოაწყო კავკასიურმა სახლმა. აქ მისი ლექსის ქართული თარგმანები წაიკითხეს ნაირა გელაშვილმა და ვახუშტი კოტეტიშვილმა. ნათელა ხუციშვილი, მთარგმნელისაგან, „ჩვენი მწერლობა“, №16, 2006 წ., გვ.57 ოფიციალური საიტი ვოლფ ბირმანი — Hasta Siempre YouTube-ზე
ჯემალ ზეინკლიშვილის სტადიონი

ჯემალ ზეინკლიშვილის სტადიონი — სპორტული სტადიონი ბორჯომში, საქართველო. ძირითადად გამოიყენება საფეხბურთო მატჩებისათვის. არის ბორჯომის საშინაო მოედანი. იტევს 4,000 მაყურებელს. საქართველოს საფეხბურთო სტადიონების სია
ცენტრალური სტადიონი (ბათუმი)

ცენტრალური სტადიონი — სპორტული სტადიონი ბათუმში, საქართველო. ძირითადად გამოიყენებოდა საფეხბურთო მატჩებისათვის. იყო ბათუმის დინამოს საშინაო მოედანი. თავდაპირველად იტევდა 18,000 მაყურებელს, 2002 წელს ტრიბუნის 2/3 დაანგრიეს, ფან-ტრიბუნა ჯუნგლების ნაცვლად დაიდგა დიდი საკონცერტო სცენა. ამ ყოველივეს შემდეგ სტადიონი იტევდა 4,400 მაყურებელს, 2006 წელს გაიყიდა და დაინგრა, მის ადგილას შენდება სასტუმრო კემპინსკი. საქართველოს საფეხბურთო სტადიონების სია ↑ (ინგლისური) Stadiums in Georgia დაარქივებული 2015-09-06 საიტზე Wayback Machine. , World Stadiums.
თამაზ სტეფანიას სტადიონი

თამაზ სტეფანიას სტადიონი — თამაზ სტეფანიას სახელობის სპორტული სტადიონი ბოლნისში, საქართველო. ძირითადად გამოიყენება საფეხბურთო მატჩებისათვის. არის ბოლნისის სიონის საშინაო მოედანი. იტევს 3,242 მაყურებელს. საქართველოს საფეხბურთო სტადიონების სია ↑ (ინგლისური) Stadiums in Georgia დაარქივებული 2015-09-06 საიტზე Wayback Machine. , World Stadiums.
ჩეზარე II გონძაგა

ჩეზარე II გონძაგა (იტალ. Cesare II. Gonzaga; დ. 1592, მანტუა — გ. 26 თებერვალი, 1632, ვენა) — გუასტალას ჰერცოგის ფერანტე II-ის ვაჟი და მემკვიდრე 1630–1632 წლებში. მისი მეუღლე იყო იზაბელა ორსინი, რომელთანაც ჰყავდა ვაჟი, მემკვიდრე ფერანტე III (1618–1678). გონძაგას დინასტია ↑ Enciclopedia genealogica del Mediterraneo: GONZAGA: DUCHI SOVRANI DI GUASTALLA
გულია თუთბერიძის სტადიონი

გულია თუთბერიძის სტადიონი — სპორტული სტადიონი ზუგდიდში, საქართველო. აშენდა 1931 წელს. ძირითადად გამოიყენებოდა საფეხბურთო მატჩებისათვის. იყო საფეხბურთო კლუბ ზუგდიდის საშინაო მოედანი. თავიდან იტევდა 7,500 მაყურებელს. დანგრევამდე, რეკონსტრუქციის შემდეგ 5,000 მაყურებელს. 2011 წლის შემოდგომაზე სტადიონს დემონტაჟი ჩაუტარდა, ტერიტორია დადიანების სასახლის დასვენების პარკს შეუერთეს, რომელსაც ისტორიულად ეკუთვნოდა და ახლა პარკის განახლება იგეგმება. საქართველოს საფეხბურთო სტადიონების სია ↑ 1.0 1.1 Baia Zugdidi - Stadium - Gulia Tutberidze დაარქივებული 2011-08-26 საიტზე Wayback Machine. . Soccerfame. (ინგლისური) ↑ ქომაგები: დაგვიბრუნეთ სტადიონი! [მკვდარი ბმული], საინფორმაციო სააგენტო „http://sportall.ge“[მკვდარი ბმული], 16 ივლისი, 2013.
28 იანვარი

28 იანვარი — გრიგორიანული კალენდრის 28-ე დღე. წლის ბოლომდე დარჩენილია 337 დღე (ნაკიან წელში - 338). 98 : ტრაიანე რომის იმპერატორი გახდა. 1521 : ვორმსის ედიქტი დაიწყო (დასრულდა 25 მაისს). 1547 : ჰენრი VIII გარდაიცვალა. მისი რვა წლის ვაჟი ედუარდ VI ინგლისის პირველი პროტესტანტი მმართველი ხდება. 1573 : ვარშავის კონფედერაციას მოეწერა ხელი, რამაც პოლონეთსა და ლიტვაში რელიგიის თავისუფლება დააკანონა. 1724 : რუსეთის მეცნიერებათა აკადემია დაარსდა სანქტ-პეტერბურგში პეტრე დიდის მიერ. 1917 წლამდე სანქტ-პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემია ერქვა. 1855 : პირველი ლოკომოტივი მგზავრობს ატლანტიდან წყნარ ოკეანემდე პანამის რკინიგზაზე. 1871 : ფრანკო-პრუსიის ომი — პარიზის იერიში ფრანგების დამარცხებითა და იარაღის დაყრით დასრულდა. 1909 : აშშ-ის ჯარებმა კუბა დატოვებს გუანტანამოს უბის საზღვაო ბაზის გარდა. 1917 : მუნიციპალური ტრამვაი ამოძრავდა სან-ფრანცისკოში. 1932 : იაპონიის ჯარები შანხაიზე იღებენ იერიშს. 1986 : კოსმოსური შატლის პროგრამა — კოსმოსური შატლი ჩელენჯერი აფეთქდა 73 წამში კოსმოდრომიდან აფრენის შემდეგ და შვიდი ასტრონავტი იმსხვერპლა. 1993 : ყაზახეთმა ახალი კონსტიტუცია მიიღო. 2011: ღვთისმშობელი ყრმით აუქციონზე $16.9 მილიონად გაიყიდა, რაც ტიციანის ნახატებში ყველაზე მაღალი ფასია. ინტერპოლმა დაპატიმრების ორდერი გასცა ტუნისის გაქცეულ პრეზიდენტ ზინ ელ-აბიდინ ბენ ალიზე და მის მეუღლე ლეილა ბენ ალიზე. რუსეთის კუნძულ სახალინის სანაპირო ზოლში გაკეთებული ჭაბურღილი 12,345 მ სიღრმით, მსოფლიოს ყველაზე ღრმა ჭაბურღილია. 2012 : ბელორუსი ვიქტორია აზარენკა ჩოგბურთში ავსტრალიის ღია პირველობის გამარჯვებული და ქალთა შორის მსოფლიოს პირველი ჩოგანის ტიტულის მფლობელი გახდა. 2013 :ნიდერლანდების დედოფალმა ბეატრიქსმა განაცხადა, რომ აპრილის ბოლოს ტახტიდან გადადგება. 2014 : უკრაინის ანტისამთავრობო გამოსვლების ფონზე პრემიერ-მინისტრი მიკოლა აზაროვი გადადგა. 2023 : ჩეხეთის საპრეზიდენტო არჩევნების მეორე ტურში გენერალმა პეტრ პაველმა გაიმარჯვა. 1457 : ჰენრი VII — ინგლისის მეფე და ირლანდიის ლორდი 1485–1509 წლებში 1853 : ხოსე მარტი — კუბის ეროვნული გმირი. 1870 : კიტა აბაშიძე — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე 1887 : ზაქარია ბერიშვილი — ქართველი რეჟისორი და მსახიობი 1909 : გიორგი ბერიძე — ქართველი მეცნიერი 1912 : ჯექსონ პოლოკი — ამერიკელი ფერმწერი 1931 : ლუჩია ბოსე — იტალიელი მსახიობი 687 : თეოდორე I — კონსტანტინოპოლელი პატრიარქი, მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი 814 : კარლ I დიდი — ფრანკთა მეფე და საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორი 1256 : ვილჰელმ ჰოლანდიელი — ჰოლანდიის გრაფი და გერმანიის მეფე 1547 : ჰენრი VIII — ინგლისის მეფე 1509-1547 წლებში 1621 : პავლე V — რომის პაპი 1605—1621 წლებში 1774 : მუსტაფა III — ოსმალეთის იმპერიის სულთანი 1757-1774 წლებში 1823 : ზურაბ წერეთელი — იმერეთის სამეფოს დიდგვაროვანი, იმერეთის მეფეების პირველი ვეზირი და სახლთუხუცესი 1982 : ივანე გიგინეიშვილი — ქართველი ენათმეცნიერი 1984 : ზურაბ ანჩაბაძე — ქართველი ისტორიკოსი 1994 : მიხეილ გიგინეიშვილი — ქართველი მეან-გინეკოლოგი 2002 : ასტრიდ ლინდგრენი — შვედი მწერალი 2021 : ვასილი ლანოვოი — საბჭოთა და რუსი მსახიობი სისელი ტაისონი — ამერიკელი მსახიობი მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს: სალომე უჯარმელი პეროჟავრი სივნიელი პავლე თებაიდელი იოანე გლახაკი მოწამე პანსოფი პროხორე და გაბრიელი ბარლაამ კრეტელი ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 28 იანვარი სხვა თვეები:
ელეონორა გონძაგა

ელეონორა გონძაგა (იტალ. Eleonora Gonzaga; დ. 23 სექტემბერი, 1598, მანტუა — გ. 27 ივნისი, 1655) — მანტუისა და მონფერატოს ჰერცოგის ვინჩენცო I-ისა და ელეონორა დე’ მედიჩის ასული. 1622 წლის 4 თებერვალს ქალაქ ინსბრუკში იგი დაქორწინდა იმპერატორ ფერდინანდ II-ზე. ეს ფერდინანდის მეორე ქორწინება იყო და მას ელეონორასთან შვილი არ ჰყოლია. ელეონორა გონძაგამ ვენასა და გრაცში კარმელიტების მონასტრები დააარსა. გონძაგას დინასტია Brigitte Hamann: Die Habsburger. 1988, p. 78.
შაპადა-დუს-ვეადეირუსის ეროვნული პარკი

შაპადა-დუს-ვადეირუსის ეროვნული პარკი (პორტ. Parque Nacional da Chapada dos Veadeiros) — ეროვნული პარკი ბრაზილიაში, გოიასის შტატში, შაპადა-დუს ვადეირუსის პლატოზე. ამ პლატოს ასაკი 1,8 მილიარდი წელია. პარკი შეიქმნა 1961 წელს, ბრაზილიის პრეზიდენტ ჟუსელინიო კუბიჩეკის მიერ. საერთო ფართობია 655 კმ². 2001 წელს პარკი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. მცენარეული საფარი(ავტორი - Leonardo C. Fleck) ჩანჩქერი (ავტორი - Leonardo C. Fleck) მთვარის ველი (ავტორი - Leonardo C. Fleck) ჩანჩქერი (ავტორი - Leonardo C. Fleck) იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ბრაზილიაში მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ამერიკაში ოფიციალური საიტი
ემასის ეროვნული პარკი

ემასის ეროვნული პარკი (პორტ. Parque Nacional das Emas) — ეროვნული პარკი ბრაზილიაში, გოიასისა და მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატებს შორის, ბრაზილიის ცენტრალურ-დასავლეთ ნაწილში. ამ პარკში წარმოდგენილია თავისებური ეკოსისტემა. ტერიტორიის უდიდესი ნაწილი უტყეო, შიშველი სავანაა. წარმოდგენილია ველური ბუნების ფართო სპექტრი. აქ ბინადრობენ ტერმიტები, გიგნტური ანთარები, ფაფრიანი მგლები, ჯავშნოსნები, სირაქლემა ნანდუ. 2001 წელს პარკი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ბრაზილიაში მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ამერიკაში Satellite photo (Google) link in Portuguese[მკვდარი ბმული] conselho consultivo[მკვდარი ბმული]
ემპათია

ემპათია — ადამიანის უნარი თანაუგრძნოს სხვებს და გაიგოს მათი ფსიქოლოგიური მდგომარეობა. უნარი იმისა, რომ გაგებულ იქნეს სხვა ადამიანთა ქცევა და დამოკიდებულება, რამდენადაც ისინი საკუთარ გამოცდილებაში შეიძლება არსებობდეს. სიმბოლისტ-ინტერაქციონისტები (ჯორჯ მიდი და სხვ.) ემპათიას განიხილავენ, როგორც სხვათა როლების ათვისების პროცესს, რაც სოციალიზაციის არსს შეადგენს. ემპათიის შინაარსი ვებერთან მოიაზრება ცნებაში „ფერშტეენ“ (verstehen), რომელიც ნიშნავს გაგებას და თანაგანცდის მეშვეობით უზრუნველყოფს სხვათა ემოციური (არარაციონალური) ქმედებების საზრისთა ადეკვატურ წვდომას. ინტერაქციონისტებს სჯერათ, რომ ემპათიის განხორციელება თვისობრივი კვლევის მეთოდების გამოყენებითაა შესაძლებელი. თუმცა, ოპონენტები ამტკიცებენ, რომ ემპათია სხვათა ქმედებებზე ობიექტური დაკვირვების შესაძლებლობას ამცირებს. სოციალურ და პოლიტიკურ ტერმინთა ლექსიკონი–ცნობარი / [სარედ.: ჯგუფი: ედუარდ კოდუა და სხვ. ; გამომც.: ლაშა ბერაია] - თბ. : ლოგოს პრესი, 2004 - 351გვ. ; 20 სმ. - (სოციალურ მეცნ. სერია/რედ.: მარინე ჩიტაშვილი). - ISBN 99928-926-9-2 : [ფ.ა.]
სან-მიგელ-დას-მისიონი

სან-მიგელ-დას-მისიონი (პორტ. São Miguel das Missões) – იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი ბრაზილიაში, პატარა ქალაქ სან-მიგელ-დას-მისიონში, რომელიც რიუ-გრანდი-დუ-სულის შტატში მდებარეობს. ეს იყო ერთ-ერთი მისია იეზუიტთა იმ მისიებიდან, რომლებიც მოღვაწეობდნენ ბრაზილიაში, არგენტინაში, პარაგვაისა და ბოლივიაში. იგი დაარსდა 1735-1745 წლებში. 1983 წლიდან, სან-მიგელ-დას-მისიონის ნანგრევებს იუნესკო იცავს. იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ბრაზილიაში მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ამერიკაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: სან-მიგელ-დას-მისიონი ფოტოსურათები საიტიდან Panoramio დაარქივებული 2016-05-17 საიტზე Wayback Machine. Rota Missões დაარქივებული 2009-05-29 საიტზე Wayback Machine. (პორტუგალიური)
ფერდინანდო გონძაგა

ფერდინანდო გონძაგა (იტალ. Ferdinando Gonzaga; დ. 26 აპრილი, 1587 — გ. 29 ოქტომბერი, 1626) — იტალიელი საეკლესიო და სახელმწიფო მოღვაწე, მანტუასა და მონფერატოს ჰერცოგი 1612 წლიდან მის გარდაცვალებამდე. ფერდინანდო მანტუისა და მონფერატოს ჰერცოგის ვინჩენცო I გონძაგას მეორე ვაჟი იყო და საეკლესიო ცხოვრებისათვის ამზადებდნენ. 1605 წელს უკვე 18 წლის ასაკში იგი კარდინალი გახდა. 1612 წელს მისი უფროსი ძმა ჰერცოგი ფრანჩესკო IV უშვილოდ გარდაიცვალა და ფერდინანდო იძულებული გახდა საეკლესიო ცხოვრება მიეტოვებინა. იმავე 1612 წელს ფერდინანდო გონძაგა მანტუისა და მონფერატოს ჰერცოგი გახდა. 1615 წელს მან იქორწინა კამილა რეტიჩინაზე, რომელსაც ერთი წლის შემდეგ 1616 წელს გაეყარა. 1617 წლის 16 თებერვალს ფერდინანდომ ხელმეორედ იქორწინა. ამჯერად ტოსკანას დიდი ჰერცოგის, ფერდინანდო I-ის ქალიშვილ კატერინა დე’ მედიჩიზე, რომელთანაც მას შვილი და მემკვიდრე არ შეძენია. როცა ფერდინანდო გონძაგა 1626 წელს 39 წლის ასაკში გარდაიცვალა, ერთადერთი მემკვიდრე მისი უმცროსი ძმა, ვინჩენცო II დარჩა, რომელსაც ზუსტად იმავე ნაბიჯის გადადგმა მოუწია, როგორიც ფერდინანდოს 13 წლის წინ. გონძაგას დინასტია Gino Benzoni: FERDINANDO Gonzaga, duca di Mantova e dei Monferrato. In: Fiorella Bartoccini (Hrsg.): Dizionario Biografico degli Italiani (DBI). Band 46 (Feducci–Ferrerio), Istituto della Enciclopedia Italiana, Rom 1996. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ფერდინანდო გონძაგა“ ვიკისაწყობში.
ბარინგო

ბარინგო — ტბა კენიაში. მდებარეობს რღვევის ხაზში, ტურკანის ტბის ჩრდილო-აღმოსავლეთით. ზედაპირის ფართობი 130 კმ². უდიდესი სიღრმე 4,1 მ, საშუალო სიღრმე 2,6 მ. ტბის ირგვლივ არსებობს რამდენიმე მნიშვნელოვანი არქეოლოგიური და პალეონტოლოგიური მონაკვეთი, რომელთაგან ზოგიერთში გამოვლინდა ნამარხი ჰომინოიდები და ჰომინინსები. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ბარინგო ბარინგოს ტბა - ინფორმაცია ↑ e.g. Ward, Steven (1987), "Pliocene Hominid Partial Mandible from Tabarin, Baringo, Kenya", American Journal of Physical Anthropology 72 (1): 21–37 Abstract from web search დაარქივებული 2014-04-16 საიტზე Wayback Machine. ↑ Tugen Hills examples from Smithsonian website, Smithsonian National Museum of Natural History, http://humanorigins.si.edu/search/google-appliance/Tugen%20Hills. წაკითხვის თარიღი: 1 May 2010[მკვდარი ბმული]