laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ქართლოს მარადაშვილი

ქართლოს მარადაშვილი (დ. 11 აგვისტო, 1942, სოფ. ტყვიავი, ახლანდელი გორის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი მსახიობი. 1958 წელს დაამთავრა ტყვიავის საშუალო სკოლა. იმავე წელს ჩაირიცხა შოთა რუთაველის სახელობის თეატრალურ ინსტიტუტში, სადაც მხოლოდ 1 წელი ისწავლა, შემდეგ გაიწვიეს სამხედრო სამსახურში. ჯარში სამსახურის დამთავრების შემდეგ 1969 წლამდე იყო გორის სახელმწიფო თეატრის მსახიობი, შემდეგ — რუსთაველის სახელობის აკადემიური თეატრისა. 1970–1973 წლებში სწავლობდა კინოსტუდია „ქართულ ფილმთან“ არსებულ კინოსამსახიობო ფაკულტეტზე. იმავე წლიდან ითვლება „ქართულ ფილმის“ უმაღლესი კატეგორიის კინომსახიობად. არის საქართველოს კინემატოგრაფისტთა კავშირის წევრი. ღირსების ორდენის კავალერი (2002). ქართლოს მარადაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ ქართლოს მარადაშვილი. ეროვნული ფილმოგრაფია. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-03-20. ციტირების თარიღი: 20 მარტი, 2020.
თორნიკე ჭოველიძე

თორნიკე ჭოველიძე (დ. 10 აპრილი, 1995, ბათუმი) — ქართველი სპორტსმენი (სამბო, ძიუდო), ჭაბუკებს შორის ევროპის ჩემპიონი (2013, 60 კგ) და მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (2013, 65 კგ). ახალგაზრდებს შორის მსოფლიო ჩემპიონი (2014, 68 კგ) და ვერცხლის პრიზიორი (2015, 68 კგ). ახალგაზრდებს შორის  ევროპის ჩემპიონი  (2015, 68 კგ) და ვერცხლის პრიზიორი (2014, 68 კგ). ევროპის ჩემპიონატის გამარჯვებული (2019, ხიხონი, ესპანეთი, 62 კგ). თორნიკე ჭოველიძე[მკვდარი ბმული] — ქართული სპორტი
გიორგი ჭოლაძე

გიორგი ჭოლაძე (დ. 20 ნოემბერი, 2001, ქუთაისი) — ქართველი სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა), ჭაბუკებს შორის ევროპის ჩემპიონატის გამარჯვებული (2017, სარაევო, ბოსნია-ჰერცეგოვინა, 42 კგ), ჭაბუკებს შორის საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული (2017, ბუქარესტი, რუმინეთი, 42 კგ) გიორგი ჭოლაძე[მკვდარი ბმული] — ქართული სპორტი
ნიკა ხარაზიშვილი

ნიკა ხარაზიშვილი (დ. 17 ივნისი, 2001) — ქართველი სპორტსმენი (ძიუდო), ძიუდოში ჭაბუკებს შორის საქართველოს ჩემპიონი (2018, 90 კგ) და ვერცხლის პრიზიორი (2017, 81 კგ). სამბოში ჭაბუკებს შორის მსოფლიო ჩემპიონატის  ვერცხლის პრიზიორი (2016, 78 კგ) ნიკა ხარაზიშვილი[მკვდარი ბმული] — ქართული სპორტი
ბადრი ხასაია

ბადრი ხასაია (დ. 24 სექტემბერი, 1975 ან 1979, ქუთაისი) — ქართველი სპორტსმენი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა), მსოფლიოს თასის მფლობელი (2004), ევროპის ჩემპიონი ახალგაზრდებს შორის (1999), და მსოფლიოს ჩემპიონატის მესამე პრიზიორი (1998). ევროპის ჩემპიონატის გამარჯვებული (2002, სეინაიოკი, ფინეთი, 74 კგ). ბადრი ხასაია — ბიოგრაფიული ლექსიკონი ბადრი ხასაია[მკვდარი ბმული] — ქართული სპორტი
ტყიანი ქედი

ტყიანი ქედი (რუს. Лесистый хребет) — ქედი რუსეთში, კავკასიონის ჩრდილოეთ კალთის ყველაზე დაბალი მეწინავე სერი. სიმაღლე 900 მ-მდე. დაბალი მთების, ბორცვების ჯაჭვებისა და განცალკევებული მაღლობების ერთობლიობაა, რომელიც გადაჭიმულია კავკასიონის მთავარი ქედის პარალელურად. წარმოადგენს კუესტას, რომელიც აგებულია ნეოგენური კირქვებით, ნიჟარქვებითა და კონგლომერატებით. მდინარეებს კუმასა და ბაქსანს შორის წყვეტილია. მდინარე კუმის აუზში რელიეფი მკვეთრად არ არის გამოხატული. დიდწილად ტყიანია, რის გამოც ეწოდა აღნიშნული სახელწოდება. ტყიანი ქედი — სტატია დიდი საბჭოთა ენციკლოპედიიდან (რუსული)
მარიამ ჩიხლაძე

მარიამ ალექსანდრეს ასული ჩიხლაძე (დ. 28 აგვისტო, 1911, სოფ. ტყვიავი, ახლანდ. გორის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი სოფლის მეურნეობის მუშაკი. გორის რაიონის სოფელ ძევერის მეხილეობის საბჭოთა მეურნეობის ბრიგადირი. სკკპ წევრი 1939 წლიდან. საქართველოს სსრ სოფლის მეურნეობის დამსახურებული მუშაკი (1971). ხილის მაღალი მოსავლის მიღებისათვის 1972 წელს მიენიჭა სოციალისტური შრომის გმირის წოდება. დაჯილდოებული ორი ლენინის ორდენით, შრომის წითელი დროშის ორდენითა და მედლებით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 144. დაუშვილი, ა., მარიამ ჩიხლაძე : კოლმეურნე, სოციალისტური შრომის გმირი, თბილისი: საბჭოთა საქართველო, 1977. მარიამ ჩიხლაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
2,5-დიმეთოქსი-4-იოდამფეტამინი

2,5-დიმეთოქსი-4-იოდამფეტამინი (DOI) — ამფეტამინისგან ნაწარმოები ორგანული ნივთიერება, ქიმიური ფორმულით C11H16INO2. არის ჰალუცინოგენი და მიეკუთვნება ფენილამინების ჯგუფს. DOI-ს გააჩნია სტერეოიზომერი და R-(−)-DOI არის უფრო აქტიური. ნეირომეცნიერებაში გამოიყენება [125I]-R-(−)-DOI ნაერთის სახით, როგორც რადიოლიგანდი. ასევე იყენებენ 5-HT2A სეროტონინის რეცეპტორების აღმომჩენ ინდიკატორად. Erowid about DOI The Lycaeum about DOI PiHKAL entry DOI Entry in PiHKAL • info
ზურაბ ჩიხლაძე

ზურაბ ჩიხლაძე (დ. 15 მაისი, 1950, სოფ. ტყვიავი, ახლანდ. გორის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი ინჟინერი. 1974 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი. სამუშაოთა მწარმოებლად მუშაობდა საქართველოს მინისტრთა საბჭოსთან არსებული წყალ-სამეურნეო ობიექტების სამშენებლო გაერთიანება „საქმთავარწყალმშენის“ სამშენებლო სამმართველოში, მთავარ ინჟინრად და №2 სამშენებლო სამმართველოს უფროსად — სამშენებლო ტრესტ „მტკვარწყალმშენში“; სამშენებლო სამმართველო „ქართლწყალმშენის“ უფროსია; მონაწილეობდა თეზი-ოკამისა და ხაშურის სარწყავი სისტემების, მადოხარის წვერის მექანიკური მორწყვის სისტემისა და სხვა ობიექტების მშენებლობებში. საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, გვ. 643, თბ., 2017. ზურაბ ჩიხლაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ლუი გრანჟე

ლუი გრანჟე (ფრანგ. Louis Granger) — XVII საუკუნის ფრანგი მისიონერი, იეზუიტთა ორდენის წევრი. იგი 1614 წელს, ოდიშის მთავარ ლევან II დადიანის თხოვნით და სტამბოლში საფრანგეთის ელჩ აშილ არლე დე სანსის ხელშეწყობით, გამოემგზავრა სამეგრელოში კათოლიკობის გასავრცელებლად. მოგზაურობის ანგარიშში, რომელიც მან 1615 წელს მოქვიდან იეზუიტების ორდენის გენერალს კლავდიო აკვავივას გაუგზავნა, აღწერილია შავიზღვისპირეთის მოსახლეობის ეთნიკური და ენობრივი შემადგენლობა სტამბოლიდან გურიამდე, გურიისა და ოდიშის მთავრებთან შეხვედრები და ამ შეხვედრისას ადგილობრივ საერო და სასულიერო არისტოკრატიასთან წამოჭრილი სასაუბრო თემები (უპირატესად სარწმუნოების საკითხებზე). აღწერილია აგრეთვე შეხვედრა დასავლეთ საქართველოში მყოფ კახეთის მეფე თეიმურაზ I-თან (ავტორის მიხედვით, „თებრიზ-ხანი“). თამარაშვილი მ., ისტორია კათოლიკობისა ქართველთა შორის: ნამდვილის საბუთების შემოტანითა და განმარტებით XIII საუკუნიდან ვიდრე XX საუკუნემდე / მღვდელი მიქელ თამარაშვილი. ტფილისი, 1902. Полиевктов М. А., Европейские путешественники XIII-XVIII вв. по Кавказу, Тифлис, 1935. Poggi V., Pregiudizio culturale e ricchezza dell'Oriente cristiano. Orientalia Christiana Analecta, Roma, 2000: 421-428. ჟორდანია გ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012.
კლავდიო აკვავივა

კლავდიო აკვავივა (იტალ. Claudio Acquaviva; დ. 14 სექტემბერი, 1543, ატრი, იტალია, — გ. 31 იანვარი, 1615, რომი) — იტალიელი არისტოკრატი, იეზუიტთა ორდენის მე-5 უმაღლესი გენერალი (1581-1615). იყო ორდენის ისტორიაში ყველაზე ახალგაზრდა და ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეული ხელმძღვანელი, XVII საუკუნის ევროპული კონტრრეფორმაციის ერთ-ერთი წამყვანი მოღვაწე. ეკუთვნოდა ნეაპოლის სამეფოს ერთ-ერთი წარჩინებულ საგვარეულოს, ატრის ჰერცოგთა დინასტიას. სწრაფად დაწინაურდა იეზუიტთა ორდენის იერარქიაში. 1581 წელს აირჩიეს ორდენის გენერლად. 1593-1594 წლებში იეზუიტთა მეხუთე კონგრეგაციის მსვლელობისას შეძლო ხელი შეეშალა ესპანელი იეზუიტების მცდელობისთვის, დაეკავებინათ ორდენში პრივილეგირებული მდგომარეობა. აკვავივას მმართველობის წლებში იეზუიტთა ორგანიზაცია სწრაფად გაფართოვდა: წევრების რაოდენობა 5000-დან 13000-მდე გაიზარდა, პროვინციებისა — 21-დან 32-მდე, ხოლო ორდენს დაქვემდებარებული სასწავლებლების რიცხვმა 372-ს მიაღწია. მის მიერ შექმნილმა პრაქტიკულმა კანონმდებლობამ ორგანიზაციის სტრუქტურა უფრო მტკიცე გახადა; გაფართოვდა უცხოეთში მისიების არეალი. იეზუიტები პირველად გამოჩნდნენ საქართველოშიც (ლუი გრანჟეს მისია გურია-სამეგრელოში, 1614). აკვავივა ხელს უწყობდა იგნატიუს ლოიოლას „სულიერი სავარჯიშოების“ პოპულარიზაციას, ორდენის თეოლოგებისა და სასულიერო პირების განათლებას და სამწერლობო საქმიანობას. აკვავივას მეცადინეობით შეიქმნა იეზუიტთა ისტორიის პირველი აკადემიური ისტორია და დაიწყო ორდენის პროვინციების ყოველწლიური ანგარიშების გამოცემა. აკვავივამ შეადგინა ორდენის პრაქტიკულ კოდექსი Ratio atque institutio studiorum (1586, საბოლოო გამოცემა — 1599), რომელიც იეზუიტთა ერთიანი სახელმძღვანელო გახდა და, ამასთანავე, საშუალება მისცა ორგანიზაციის წარმომადგენლებს მოეხდინათ მისი მოძღვრების ადაპტირება ადგილობრივი საჭიროებებისთვის მთელი მსოფლიოს მასშტაბით. კლავდიო აკვავივა — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
ირაკლი ხერგიანი

ირაკლი ხერგიანი (დ. 6 სექტემბერი, 1998, თბილისი) — ქართველი სპორტსმენი (სამბო) ,ჭაბუკებს შორის ევროპის ჩემპიონი (2016, ტულუზა, საფრანგეთი, 60 კგ) და მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (2016, 60 კგ). ირაკლი ხერგიანი[მკვდარი ბმული] — ქართული სპორტი
ვანო ხუბაშვილი

ვანო ხუბაშვილი (დ. 11 სექტემბერი, 1998, მცხეთა) — ქართველი სპორტსმენი (ძიუდო, სამბო), ძიუდოში ჭაბუკებს შორის მსოფლიო ჩემპიონატის მესამე პრიზიორი (2015, 66 კგ). სამბოში ჭაბუკებს შორის ევროპის ჩემპიონატის  ბრინჯაოს პრიზიორი. (2013 , 50 კგ). ვანო ხუბაშვილი[მკვდარი ბმული] — ქართული სპორტი
სიჩქარე

სიჩქარე (აღნიშვნა: v {\displaystyle v} ) — ძირითადი ფიზიკური (ვექტორული) სიდიდე, რომელიც ახასიათებს წერტილის გადაადგილებას. განისაზღვრება, როგორც r {\displaystyle r} რადიუს-ვექტორის პირველი წარმოებული t {\displaystyle t} დროით. v = d r d t {\displaystyle v={\frac {dr}{dt}}} სიჩქარე არის წერტილის მოძრაობის ერთ-ერთი ძირითადი კინემატიკური მახასიათებელი, რომელიც თანაბარი მოძრაობისას რიცხობრივად უდრის დროის ერთეულში გავლილ გზას: v = s t {\displaystyle v={\frac {s}{t}}} , სადაც s {\displaystyle s} არის გავლილი გზა. ზოგად შემთხვევაში v = d r d t {\displaystyle v={\frac {dr}{dt}}} . სიჩქარის ვექტორი მიმართულია წერტილის ტრაექტორიის მხების გასწვრივ. თუ წერტილის მოძრაობა მოცემულია ისეთი განტოლებებით, რომლებიც გამოსახავენ მისი დეკარტის x , y , z {\displaystyle x,y,z} კოორდინატების დამოკიდებულებას t {\displaystyle t} დროზე, მაშინ v = v x 2 + v y 2 + v z 2 {\displaystyle v={\sqrt {{v}_{x}^{2}+{v}_{y}^{2}+{v}_{z}^{2}}}} , სადაც v x = d x d t , v y = d y d t , v z = d z d t {\displaystyle v_{x}={\frac {dx}{dt}},v_{y}={\frac {dy}{dt}},v_{z}={\frac {dz}{dt}}} , ხოლო იმ კუთხის კოსინუსები, რომლებსაც სიჩქარის ვექტორი ადგენსკოორდინატთა ღერძებთან, შესაბამისად უდრის v x v , v y v , v z v {\displaystyle {\frac {{v}_{x}}{v}},{\frac {{v}_{y}}{v}},{\frac {{v}_{z}}{v}}} , სიჩქარის ცვლილება დროის ერთეულში არის აჩქარება. სიჩქარის განზომილებაა L T − 1 {\displaystyle LT^{-1}} , მისი ერთეულებია SI სისტემაში მ/წმ, ხოლო CGS სისტემაში — სმ/წმ, კმ/სთ და სხვა. ფიზიკაში, ეს არის სიდიდე, რომლის გარშემოც და რომელზეც არის აწყობილი თანამედროვე ფიზიკა, კერძოდ აინშტაინის ფარდობითობის თეორია. ამ თეორიის მიხედვით, სიჩქარის სიდიდე არის შემოსაზღვრული, აქვს მაქსიმუმი და მასზე მეტი სიჩქარის არსებობა თეორიულად არის შეუძლებელი. მისი მაქსიმუმი არის ე. წ. „სინათლის სიჩქარე“. ეს არის ელექტრომაგნიტური ტალღის გავრცელების (ფოტონის) სიჩქარე ვაკუუმში. მას ტრადიციულად აღნიშნავენ ლათინური ასოთი — c {\displaystyle c} და მისი მნიშვნელობა არის 299 792 458 კილომეტრი წამის განმავლობაში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 410. Rapidez vs. Velocidad, en profisica.cl დაარქივებული 2007-06-18 საიტზე Wayback Machine. Bureau International des Poids et Mesures - The International System of Mesures National Institute of Standards & Technology - Guide for the Use of the International System of Units (SI)
გრანტი

გრანტი (ინგლ. grant — სუბსიდია, დოტაცია, საჩუქარი) — მეორე მხარისადმი უსასყიდლოდ გადაცემული ნებისმიერი ფასეულობა ან ბიუჯეტის შემოსავლების შევსების ერთ-ერთი წყარო, რომელიც არ ექვემდებარება დაბრუნებას. გრანტი შეიძლება იყოს უსასყიდლოდ გადაცემული მიზნობრივი ფულადი ან ნატურალური ფორმით გამოხატული სახსრები, რომლებიც გამოიყენება ჰუმანური, საგანმანათლებლო, სამეცნიერო-კვლევითი, ჯანმრთელობის დაცვის, კულტურული, სპორტული, ეკოლოგიური და სოციალური პროექტების, აგრეთვე სახელმწიფოებრივი ან საზოგადოებრივი მნიშვნელობის პროგრამების განსახორციელებლად. გრანტის მიღების წყარო (დონორი) შეიძლება იყოს მთავრობები, საერთაშორისო ორგანიზაციები, საგარეო არასახელმწიფოებრივი წყაროები და სხვ. გრანტის მიმღები შეიძლება იყოს სახელმწიფო, სახელმწიფო ხელისუფლებისა და ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანო, არასამეწარმეო იურიდიული პირი, მოქალაქე. დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ (1991) საქართველო სხვადასხვა სახის გრანტს ღებულობს საერთაშორისო ორგანიზაციებისა და პარტნიორი ქვეყნების მთავრობების ან მათი წარმომადგენლობებისგან, რაც აისახება საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტში. 2008 წლის რუსეთ-საქართველოს ომის შედეგად მიყენებული ზარალისა და მსოფლიოს ეკონომიკური კრიზისის საქართველოს ეკონომიკაზე გავლენის შერბილების მიზნით ევროკავშირის, ამერიკის შეერთებული შტატების, სხვა ქვეყნებისა და საერთაშორისო ორგანიზაციების მიერ საქართველოს 2008–2011 წლებისათვის გამოეყო გრანტი 2,0 მლრდ. აშშ დოლარის მოცულობით. მესხია ი., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012.
დავით ხუციშვილი

დავით ხუციშვილი (დ. საგარეჯო) — ქართველი სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა), საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული (2019, ნიცა, საფრანგეთი, 79 კგ). დავით ხუციშვილი[მკვდარი ბმული] — ქართული სპორტი
მარიამ ჯანაშვილი

მარიამ ჯანაშვილი (დ. 6 მარტი, 1996) — ქართველი სპორტსმენი (ძიუდო), გოგონებს შორის ევროპის ჩემპიონი (2013, 52 კგ)  გოგონებსა (2013, 52 კგ) და ახალგაზრდებს (2015, 52 კგ) შორის მსოფლიო ჩემპიონატების ვერცხლის პრიზიორი. მარიამ ჯანაშვილი[მკვდარი ბმული] — ქართული სპორტი
წმინდა საყდარი

წმინდა საყდარი (ლათ. Sancta Sedes) — კათოლიკური ეკლესიის ეპარქია რომში, რომლის ეპისკოპოსიც არის რომის პაპი. წმინდა ეპარქია არის კათოლიკური ეკლესიის ყველაზე მნიშვნელოვანი ეპარქია და წარმოადგენს სრულიად კათოლიკური ეკლესიის ცენტრალურ მთავრობას. როგორც ასეთი, წმინდა ეპარქია დიპლომატიურ და პოლიტიკურ მოლაპარაკებებში წარმოადგენს მთლიანად კათოლიკურ ეკლესიას და არა ვატიკანის ქალაქ-სახელმწიფოს. წმინდა ეპარქია აღიარებულია როგორც საერთაშორისო სამართლის სუვერენული ერთეული და სხვა სახელმწიფოებს მასთან დიპლომატიური ურთიერთობის ჩამოყალიბების შესაძლებლობა აქვთ. თუმცა წმინდა ეპარქიას ხშირად (და შეცდომით) იხსენიებენ როგორც „ვატიკანს“, წმინდა ეპარქია ადრეული ქრისტიანობის ხანიდან მოყოლებული არსებობდა მაშინ როდესაც ვატიკანი მხოლოდ 1929 წელს ლატერანის ხელშეკრულების დადების შემდგომ დაარსდა. ელჩები ოფიციალურად იგზავნებიან წმინდა ეპარქიაში და არა ვატიკანში (მაგალითად, საქართველოს სრულუფლებიანი და საგანგებო ელჩი წმინდა საყდართან). Köck, Heribert F. (1975). Die Völkerrechtliche Stellung Des Heiligen Stuhls: Dargestellt an Seiner Beziehungen Zu Staaten Und Internationalen Organisationen. Berlin: Duncker und Humblot. ISBN 3-428-03355-8.  Köck, Heribert F. (1995). „Holy See“, Max Planck Encyclopedia of Public International Law. Amsterdam: North-Holland. ISBN 0-444-86245-5.  La Due, William J. (1999). The Chair of Saint Peter: A History of the Papacy. Maryknoll, N.Y: Orbis Books. ISBN 1-57075-249-4.  ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: წმინდა საყდარი წმინდა საყდარი წმინდა საყდარის სიახლეების პორტალი (News.va) დაარქივებული 2011-06-28 საიტზე Wayback Machine.
ივერი ჯიქურაული

ივერი ჯიქურაული (დ. 22 მარტი, 1976, დუშეთი) — ქართველი სპორტსმენი (ძიუდო), საქართველოს ორგზის ჩემპიონი (1996, 1997, თბილისი, 95 კგ). ევროპის გუნდური ჩემპიონატის გამარჯვებული (2003, ლონდონი, დიდი ბრიტანეთი, 100 კგ), ევროპის ჩემპიონატის გამარჯვებული (2002, მარიბორი, სლოვენია, 100 კგ). 1993 წელს, ნიდერლანდებში, დაბა ვალკენსვაარდში გამართულ ევროპის ახალგაზრდულ ოლიმპიურ ფესტივალზე ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა და გახდა პირველი ქართველი, რომელმაც ამ შეჯიბრებაზე მედალი მოიგო. 2000 წლის სიდნეის ოლიმპიადის მონაწილე (VII ადგილი), 2004 წლის ათენის ოლიმპიადის მონაწილე (IX-X ადგილი). ივერი ჯიქურაული[მკვდარი ბმული] — ქართული სპორტი
ივერი ჯულაყიძე

ივერი ჯულაყიძე (დ. 16 მაისი, 1998, სამტრედია) — ქართველი სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა), ჭაბუკებს შორის ევროპის ჩემპიონატის გამარჯვებული (2015, სუბოტიცა, სერბეთი, 69 კგ), ჭაბუკებს შორის საერთაშორისო ტურნირის (ისაევის მემორიალი) გამარჯვებული (2015, ბაქო, აზერბაიჯანი, 69 კგ), ახალგაზრდებს შორის საერთაშორისო ტურნირის (აზერ. ფედერაციის თასი) გამარჯვებული (2016, ბაქო, აზერბაიჯანი, 69 კგ), ახალგაზრდებს შორის საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული (2018, რიგა, ლატვია, 70 კგ), 23-წლამდელებს შორის საერთაშორისსო ტურნირის გამარჯვებული (2019, ბლაგოევგრადი, ბულგარეთი, 70 კგ). ივერი ჯულაყიძე[მკვდარი ბმული] — ქართული სპორტი
ბერნარდ გრდზელოვი

ბერნარდ გრდზელოვი (ფრანგ. Bernhard Grdseloff, ნამდვილი გვარი — გრძელაშვილი; დ. 1 ივლისი, 1915, კაირო, — გ. 8 ოქტომბერი, 1950, იქვე) — ეგვიპტოლოგი, წარმოშობით ქართველი. ეგვიპტოლოგიური ძიებანი დაიწყო ბერლინის მუზეუმში ცნობილი ეგვიპტოლოგის კურტ ზეთეს ხელმძღვანელობით. შემდეგ მუშაობდა კაიროში, გერმანიის არქეოლოგიის ინსტიტუტში, ლუდვიგ ბორჰარდტთან; ეგვიპტეში იყო ებრაელთა კვლევის საზოგადოების რედაქციის მდივანი. გრდზელოვის გამოკვლევები (სამი მონოგრაფია და 30-ზე მეტი სტატია), რომელთა ნაწილი დაიბეჭდა მისი სიკვდილის შემდეგ, ეხება პირამიდების ეპოქის ეგვიპტის მეფეთა ცხედრების გაწმენდასა და ბალზამირებას, რეშეფის კულტის შექმნას, ფარაონ სეთი I-ის სტელას სკითოპოლისში, ფარაონთა ეგვიპტის პაპირუსებსა და ეპიგრაფიკას, სემიტურ-აღმოსავლურ ურთიერთობებს. გრდზელოვის რამდენიმე ნაშრომის ხელნაწერი ინახება ინგლისში, გრიფითის ინსტიტუტში. ცოლად ჰყავდა დოროთი მეტლიცკი, ინგლისური ენის პროფესორი (კალიფორნიის უნივერსიტეტი, ბერკლი). ჯაფარიძე გ., ბერნარდ გრდზელოვის გახსენება, გაზ. «სამშობლო», 1979, ნოემბ., №24; ჯაფარიძე გ., ბერნარდ გრდზელოვი, გაზ. «კავკასიონი », 1995, ივნ., №24; Harari I., Bernhard Grdseloff, «Annales du Service des Antiquités de l"Egypte», t. 60, fasc. 1, Le Caire, 1951; Dawson W. R., Hill E. P., Who was who in Egyptology. Third revised ed. by M. L. Bierbier, L., 1995; ჯაფარიძე გ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. ბერნარდ გრდზელოვი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ფშავის არაგვი

ფშავის არაგვი, (თეთრი არაგვი — ისტორიულ წყაროებში) — მდინარე საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში, თუშეთ-ხევსურეთის კავკასიონის სამხრეთ-დასავლეთ კალთაზე. სათავე აქვს ზღვის დონიდან 2895 მ-ზე. სიგრძე 56 კმ, აუზის ფართობი 946 კმ². ჟინვალთან ერთვის არაგვს მარცხნიდან. საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის წლის თბილ პერიოდში, წყალმცირობა — სექტემბრიდან მარტამდე, ოქტომბერში — წყალმოვარდნები. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 22,5 კმ³/წმ. ფშავის მთავარი მდინარე არის ფშავის არაგვი. იგი სათავეს იღებს დიდი ბორბალოსა (3135 მ) და ბოთანას მთებიდან. არაგვის სათავეს წარმოადგენს სამი ხევის შენაკადი: ბოთანას წყალი, ასისხევი და ბოგონჩარის ხევი. ბორბალოდან დაქანებული არაგვი ფშავის ხეობაზე თანდათანობით ივაკებს და მას სოფელ ახადთან უერთდება მდ. წაწადა და მდ. ვარეულა; დამასტეს ხატთან - მათურხევი (მათურის წყალი), სოფ. შუაფხოში თეთრახევა, ნაროულა და ხატისხევა. შუაფხოდან შვიდი კილომეტრის დაშორებით (ორწყალი - 1154 მ.) ფშავის არაგვს უერთდება ხევსურეთის არაგვი. ორწყლიდან არაგვი სამხრეთისაკენ იღებს გეზს და გზადაგზა იერთებს მცირე ზომის ხევებს. არაგვის მარჯვენა შენაკადებია: ბეტიჩდილის წყალი, აფშოს წყალი, კაწალხეურა, ვანხევი, ჩარგლულა და სხვ. ჟინვალში ფშავის არაგვი ჩაედინება ჟინვალის წყალსაცავში. წყალსაცავის აშენებამდე (XX საუკუნის 80-იანი წლები) იგი ამ ადგილას უერთდებოდა მთიულეთის არაგვს. ჟინვალიდან არაგვი მიემართება სამხრეთით და მცხეთასთან უერთდება მდინარე მტკვარს. არაგვი, განსაკუთრებით უკანაფშავის ტერიტორიაზე, საკმაოდ სწრაფი მდინარეა. მისი ტემპერატურა ზაფხულში 16-17 °С-ს არ აღემატება. სიგანე მერყეობს 5-15 მ-ის დიაპაზონში, ხოლო სიღრმე ორწყლამდე, როგორც წესი, არ აღემატება 1 მ-ს, თუ მხედველობაში არ მივიღებთ იშვიათ მორევებს. ვახუშტი ბატონიშვილი თავის თხზულებაში „საქართველოს გეოგრაფია“ ფშავის არაგვს ბორბალოდან ჟინვალამდე უწოდებს „თეთრ არაგვს“, ხოლო მთიულეთის არაგვს კი „შავ არაგვს“. აფხაზავა ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 436.
ანრი გრეგუარი (ისტორიკოსი)

ანრი გრეგუარი (ფრანგ. Henri Grégoire; დ. 21 მარტი, 1881, გიუი, — გ. 28 სექტემბერი, 1964, ბრიუსელი) — ბელგიელი ბიზანტინისტი და სლავისტი, კლასიკური ფილოლოგიის სპეციალისტი. კარიერის ძირითადი ნაწილი ბრიუსელის თავისუფალ უნივერსიტეტში გაატარა. მეორე მსოფლიო ომის წლებში ასწავლიდა ამერიკაში საზოგადოებრივი კვლევების ახალი სკოლასთან ემიგრირებული ფრანგი და ბელგიელი სწავლულების მიერ შექმნილ „განვითარებული კვლევების თავისუფალ სკოლაში“. იყო ბიზანტინოლოგიის დარგში საერთაშორისო კონგრესების მოწყობის ერთ-ერთი ინიციატორი და ჟურნალების „Byzantion“ და „Corpus bruxellense historiae Byzantinae“ დამაარსებელი და რედაქტორი. გრეგუარის ნაშრომთა უმრავლესობა ეხება ბიზანტიის წყაროთმცოდნეობის, პოლიტიკური ისტორიის, ასევე ბერძნული პოემის „დიგენის აკრიტასთან“ დაკავშირებულ საკითხებს. გრეგუარის წერილი „ივერთა მონასტერი და ათონის მთის ქართველთა როლი“ (ფრანგ. Le Monastère d'Iviron et le rôle de Géorgiens du Mont Athos) 1963 წელს დაიბეჭდა „ბიზანტინოლოგიური საზოგადოების წელიწდეულში“, ხოლო მისი ქართული თარგმანი სიმონ ყაუხჩიშვილმა გამოაქვეყნა. გრეგუარი „ბალავარიანის“ ბერძნული რედაქციის ავტორად ექვთიმე მთაწმიდელს მიიჩნევს და ამ ლიტერატურულ ნაწარმოებს უმაღლეს შეფასებას აძლევს. ყაუხჩიშვილი ს., ბერძნული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 3, თბ., 1973; Левченко М. В., A. Грегуар и его работы по византиноведению, «Византийский временник», 1950, т. 3; მიწიშვილი წ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. ↑ 1.0 1.1 Babelio — 2007. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2877812"></a> ↑ 2.0 2.1 Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ 3.0 3.1 AlKindi <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q101207543"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q104244355"></a> ↑ 4.0 4.1 Proleksis enciklopedija, Opća i nacionalna enciklopedija — 2009. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3407324"></a> ↑ 5.0 5.1 Annuaire prosopographique : la France savante / B. Delmas — 2009. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q55740543"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2926731"></a> ↑ Deutsche Nationalbibliothek Record #124852785 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a> ↑ https://web.archive.org/web/20100525010725/http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/obituaries/article6988482.ece ↑ https://www.medievalacademy.org/page/CompleteCorrFellow ↑ RENTRÉE SOLENNELLE DE L'UNIVERSITÉ et remises de diplômes de docteur honoris causa / J. Fenoglio — Paris: Société éditrice du Monde, 1949. — P. 12. — ISSN 0395-2037; 1284-1250; 2262-4694 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17154220"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q67146272"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q90"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q12461"></a> ↑ https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k938958/f464.item.zoom
ნაჭიშკრევის ბრძოლა

ნაჭიშკრევის ბრძოლა — ბრძოლა, რომელიც გაიმართა 1784 წლის 9 მარტს ერთი მხრივ იმერეთის სამეფოს და გურიის სამთავროს გაერთიანებულ ჯარსა და მეორე მხრივ ოსმალეთის იმპერიის ფოთის გარნიზონს შორის ციხისძირის მიდამოებში. იმერეთის მეფე სოლომონ I იმედოვნებდა ქვემო გურიის გათავისუფლებას ოსმალეთის იმპერიისგან, თუმცა დამარცხდა. 1769-1774 წლებში ოსმალეთის იმპერიამ მიიტაცა ქვემო გურია და გააძლიერა თავდასხმები დასავლეთ საქართველოზე. 1784 წელს აჭარის ბეგი აბდულა ხიმშიაშვილი თავს დაესხა სოფელ აკეთს, სადაც გახიზნულები იყვნენ ქვემო გურიის ყოფილი თავადები თავდგირიძეები, რომლებიც იმერეთის მეფე სოლომონ I-ის დახმარებით ქვემო გურიის დაბრუნებისთვის ემზადებოდნენ. ამ ლაშქრობის საპასუხოდ სოლომონმა დაგეგმა ლაშქრობა ქვემო გურიაში. ის ბოლომდე არ ენდობოდა გურიის მთავარს, გიორგი V გურიელს, ამიტომ მისი ვაჟი სიმონი მძევლად დატოვა ქუთაისში, ხოლო მეორე ვაჟი, ვახტანგი, თან იახლა. სოლომონმა აიღო ქობულეთი და დაანგრია ქობულეთის ციხე, შემოუარა ციხისძირს, აიღო ჩაქვი და ბათუმის მიმდებარე სოფლები და უკან დაბრუნებისას ციხისძირთან გადააწყდა ჩასაფრებას. კაცია II დადიანმა ფოთის ფაშას წინასწარ აცნობა ამ ლაშქრობის შესახებ. ფაშამ იმერეთ-გურიის ჯარის ზურგში, ციხისძირთან ჯარი გადასხა, ნაჭიშკრევის ვიწრო გასასვლელებში დახვდა სოლომონს და დაამარცხა. თავად სოლომონი ძლივს გადაურჩა დატყვევებას. ის ამისგან ვახტანგ გურიელმა იხსნა. ბრძოლაში დამარცხებისგან მიღებული ელდით სოლომონ I იმავე წლის აპრილში გარდაიცვალა. რეხვიაშვილი, მ., იმერეთის სამეფო 1462-1810, თბილისი: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 1989. — გვ. 275-279. ჩხატარაიშვილი, ქ., გურიის სამთავროს პოლიტიკური ისტორიიდან // მაცნე, ტ. 4, თბილისი: საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის გამომცემლობა, 1964. — გვ. 136-137.