laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
აშკენაზი ებრაელების სინაგოგა (ბაქო)

აშკენაზი ებრაელების სინაგოგა — მნიშვნელოვანი რელიგიური ნაგებობა აზერბაიჯანის დედაქალაქ, ქალაქ ბაქოში, მდებარეობს ქალაქის ცენტრში . ის მოქმედი სინაგოგაა. 1946 წელს ამჟამინდელი სინაგოგის მშენებლობისთვის გამოიყო ყოფილი სამოქალაქო თავდაცვის საწყობის შენობა ნახევრად სარდაფში, კორგანოვის, ახლანდელი რასულ რიზისა და პერვომაისკაიას, ახლანდელი დილიარა ალიევის ქუჩების კუთხეში . აზერბაიჯანში ქართველ ებრაელთა საზოგადოებასთან ერთად ჩატარდა სარემონტო სამუშაოები და გადაიარაღება თემების საჭიროებებისათვის. აშენდა ორი სამლოცველო დარბაზი: ერთი დიდი აშკენაზებისთვის, მეორე პატარა ქართველი ებრაელებისათვის. თანხები შეგროვდა აზერბაიჯანის ებრაელების ნებაყოფლობითი შემოწირულების შედეგად. სინაგოგა მოქმედებდა 2002 წლამდე, როდესაც საინიციატივო ჯგუფის აქტიური მოქმედებების შედეგად, რომელსაც ხელმძღვანელობდა საზოგადოების ამჟამინდელი ხელმძღვანელი გენადი ზელმანოვიჩი, თანხები შეგროვდა სინაგოგის რეკონსტრუქციისთვის. ამასთან, გაირკვა, რომ დანგრეული შენობის რეკონსტრუქცია ტექნიკურად შეუძლებელი იყო და გადაწყდა ახალი სინაგოგის აშენება ძველი შენობის ადგილზე, თემების ყველა საჭიროებისა და მოთხოვნის გათვალისწინებით. მშენებლობა განხორციელდა 2002 წლიდან 2003 წლამდე პროექტის მიხედვით და არქიტექტორ გარბერის ხელმძღვანელობით. 2003 წლის 9 მარტს, სინაგოგის ახალი შენობის საზეიმო გახსნა მოხდა დიდი ზეიმით. გახნით ღონისძიებას უამრავი სტუმარი, აზერბაიჯანიდან და საზღვარგარეთიდან, სპონსორები, აზერბაიჯანის ყველა რელიგიური აღმსარებლობის თითქმის ყველა წარმომადგენელი ესწრებოდა.. 2011 წელს სინაგოგის რაბინი იყო შნეორ სეგალი. გარდა ამ სინაგოგისა რამდენიმე სხვა სინაგოგაც ფუნქციონირებს აზერბაიჯანის დედაქალაქში, ასევე ქალაქებში ყუბასა და ოღუზში. ხოლო აღნიშნული სინაგოგა, ერთ-ერთი უდიდესია ევროპაში. 2003 წლის სექტემბერში ბაქოში გაიხსნა პირველი ებრაული სკოლა. პირველი ოფიციალური ებრაული კურსები აზერბაიჯანში 1987 წელს გაიხსნა. ბაქოსა და ყუბაში 5 ებრაული სკოლაა, სადაც 1450 სკოლის მოსწავლეა მომზადებული. ბოლო სტატისტიკის თანახმად, ბოლო დრომდე აზერბაიჯანში დაახლოებით 30 ათასი ებრაელი ცხოვრობდა, რომელთა ნახევარმა დატოვა საზღვრები პერსპექტიული სამუშაოს ძიებაში. მნიშვნელოვანია გვესმოდეს, რომ აზერბაიჯანის ებრაელი მოსახლეობის 90 % მთის ებრაელები არიან. აშკენაზი და ქართველი ებრაელები აზერბაიჯანში კი მეორე მსოფლიო ომის ბოლოს 1946-1947 წლებში დასახლდნენ. ებრაელები ბაქოს სინაგოგა[მკვდარი ბმული] ებრაელების სინაგოგა (ბაქო)[მკვდარი ბმული] История евреев Азербайджана დაარქივებული 2020-02-13 საიტზე Wayback Machine. ↑ „Синагога ашкеназских евреев“.[მკვდარი ბმული] ↑ „Евреи Баку“. Наш Баку. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-11-11. ↑ „В Баку открыта новая синагога ашкеназских (европейских) и грузинских евреев“. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-04. ↑ „New Jewish Synagogue Opens in Baku“. Azerbaijan International. ციტირების თარიღი: 30 January 2017. ↑ „Synagogues“. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-04-13. ↑ „Report: Iranian plot on Israeli rabbis foiled in Azerbaijan“. The Washington Times.
მაღარამკენტის რაიონი

მაღარამკენტის რაიონი (ლეზგ. Мегьарамд хуьр) — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული და მუნიციპალური წყობა (მუნიციპალური რაიონი), რომელიც შედის რუსეთის ფედერაციის დაღესტნის შემადგენლობაში. აღნიშნულის ადმინისტრაციული ცენტრია სოფელი მაღარამკენტი. აღნიშნული რაიონი მდებარეობს დაღესტნის სამხრეთ ნაწილში და ესაზღვრება რესპუბლიკის: დერბენტის, სულეიმან-სტალსკის, კურახსკის, ახტინსკისა და დოკუზპარინსკის ოლქებს. სამხრეთით ეს რეგიონი ესაზღვრება აზერბაიჯანს. მაღარამკენტის რაიონის ფართობია 654.6 კმ². როგორც დამოუკიდებელი ადმინისტრაციული ერთეული, მაღარამკენტის რეგიონი შეიქმნა 1943 წელს. 1960 წელს მაღარამკენტის რეგიონი გაერთიანდა კასუმკენტის რეგიონთან და 1965 წელს იგი კვლავ გამოიყო და ამ საზღვრებში არსებობდა 2010 წლამდე. 2010 წელს დაღესტნის მაღარამკენტის რაიონის ორი სოფელი, ხრახ-უბა და ურიან-უბა, რომლებიც აზერბაიჯანიდან იჯარით აღებულ მიწებზე გაჩნდა, აზერბაიჯანის ხაჩმას მხარეში გადავიდა. ეს მიწები აზერბაიჯანის ხაჩმაზის რაიონის ტერიტორიაზე - 1954 წლის მაისში საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის კავშირირის მინისტრთა საბჭოს განკარგულებით დროებით გადაეცა დაღესტნის რსფსრ ავტონომიურ რესპუბლიკას, როგორც საძოვრების ტერიტორიები. 1984 წელს აზერბაიჯანის სსრ მინისტრთა საბჭოს გადაწყვეტილებით ეს დოკუმენტი კიდევ 20 წლით გაგრძელდა, ხოლო 2004 წელს მოქმედების ვადის ამოწურვის გამო დოკუმენტმა ძალა დაკარგა. აზერბაიჯანის იურისდიქციას ამ სოფლებზე არასდროს დაუპირისპირებია არც რსფსრ და არც თანამედროვე რუსეთი, რაც აისახა რუსეთ-აზერბაიჯანის საზღვრის დემარკაციის ხელშეკრულებაში. საიჯარო ვადის დასრულების შემდეგ, ურიანობასა და ხრაჰობას მცხოვრებლებს წინაშე დგას არჩევანი - მიიღონ აზერბაიჯანის მოქალაქეობა და დარჩნენ ამ მიწებზე, ან გადასახლდნენ დაღესტანში. ურიანობის მაცხოვრებლებმა ნებაყოფლობით აირჩიეს პირველი, ხრაობას კი მეორე ვარიანტი. ის სოფლელები, რომლებსაც წასვლა ერჩევნათ - წავიდნენ, დარჩენის მსურველები - დარჩნენ და მიიღეს აზერბაიჯანის მოქალაქეობა, ხოლო ერთ-ერთმა სოფელმა - ხრაჰობამ კი მიიღო ახალი სახელი პალიდლი . გარდა ამისა, აზერბაიჯანი ადრე იღებდა მდინარე სამურის ნაკადის 90% -ს, მაგრამ ხელშეკრულების ხელმოწერის ბოლო ეტაპზე შესაძლებელი იყო ამ პროპორციის 50-დან 50% -მდე მიტანა, მდინარე სამურის თანაპატრონობა, რომელიც 2010 წლამდე სრულად ეკუთვნოდა რუსეთს . მუნიციპალური ოლქი მოიცავს 22 მუნიციპალიტეტს, სოფლის დასახლების სტატუსით და 32 დასახლებას მათში . Муниципалитеты Республики Дагестан МО «Магарамкентский район» Образовательные учреждения района ↑ Российская газета нашла в Азербайджане «российские земли» | Vesti.az | Главные новости Азербайджана | Новости Азербайджана. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-12-14. ციტირების თარიღი: 2014-12-14. ↑ Медведев подписал договор о границе с Азербайджаном ↑ Госдума ратифицировала договор о границе с Азербайджаном ↑ Закон Республики Дагестан от 13 января 2005 года № 6 «О статусе и границах муниципальных образований Республики Дагестан»
აზერბაიჯანის უნივერსიტეტი

აზერბაიჯანის უნივერსიტეტი (აზერ. Azərbaycan Universiteti; AU) — კერძო სასწავლო დაწესებულება ბაქოში, აზერბაიჯანში. აზერბაიჯანულ კერძო უმაღლეს სასწავლებლებს საფუძველი სწორედ აზერბაიჯანის უნივერსიტეტმა ჩაუყარა. აზერბაიჯანის პირველი კერძო უნივერსიტეტი - აზერბაიჯანის უნივერსიტეტი დაარსდა 1991 წელს ფილოსოფიის მეცნიერებათა დოქტორის, პროფესორ სალაჰადინ ხალილოვის მიერ. სახელმწიფო უმაღლესი საექსპერტო კომისიის გადაწყვეტილებით აზერბაიჯანის უნივერსიტეტი ოფიციალურად დარეგისტრირდა როგორც სასწავლებელი 1993 წლის 3 მარტს, ხოლო 1993 წლის 8 აპრილს, განათლების სამინისტროს კოლეგიის გადაწყვეტილებით, მიენიჭა N01 ხარისხის სერთიფიკატი. აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1995 წლის 4 მარტის No 72 გადაწყვეტილებით უნივერსიტეტი დარეგისტრირდა როგორც აზერბაიჯანის არასახელმწიფო სასწავლო დაწესებულება და ინგლისურენოვანი გიმნაზია, მას ასევე მიენიჭა კოლეჯის სტატუსი. აზერბაიჯანის რესპუბლიკის განათლების სამინისტროს აკრედიტაციის კომისიის გადაწყვეტილებით, იგი 2009 წლის 24 თებერვლის No 213 ბრძანებით, ის კვლავ უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება გახდა. მოგვიანებით, განათლების მინისტრის No929 ბრძანების მიხედვით უნივერსიტეტს ეს სტატუსი დამატებით ხუთი წლით შეუნარჩუნდა. 2016 წლის 24 თებერვალს, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ეკონომიკის სამინისტრომ ნება დართო აზერბაიჯანის უნივერსიტეტს უმაღლესი სასწავლებლის სტატუსით განუსაღვრელი ვადით ემუშავა. უნივერსიტეტში 19 განყოფილებაზე 1 099 სტუდენტი სწავლობს. უნივერსიტეტში სწავლება სამ ენაზე: აზერბაიჯანულ, ინგლისურ და რუსულ ენებზე მიმდინარეობს. ბიზნესის ადმინისტრირების ბაკალავრიატის სტუდენტები დამატებით, მეორე უცხო ენას სწავლობენ, რომელთა შორის ინგლისურის გარდა შეიძლება იყოს: ფრანგული, გერმანული, არაბული და თურქული. მეორე უცხო ენას სტუდენტები თავიანთი სურვილიდან გამომდინარე ირჩევენ. სალაჰადინ ხალილოვი - აზერბაიჯანის უნივერსიტეტის რექტორი 2007 წლამდე. აკიფ მუსაევი - აზერბაიჯანის უნივერსიტეტის რექტორი 2007 წლიდან 2011 წლამდე. ასლან გაჰრამანლი - აზერბაიჯანის უნივერსიტეტის რექტორი 2011-2012 წლებში. ელდარ გაჰრამანოვი - 2012 წლის 1 მაისიდან - 2015 წლის 26 იანვრამდე აზერბაიჯანის უნივერსიტეტის რექტორი. ფარიდ აჰმადოვი - 2015 წლის 28 იანვრიდან - 2017 წლის 13 მარტამდე აზერბაიჯანის უნივერსიტეტის რექტორი. საადატ ალიევა - 2017 წლის 13 მარტიდან - დღემდე უნივერსიტეტის რექტორია. აზერბაიჯანის განათლების სამინისტრო განათლება აზერბაიჯანში აზერბაიჯანის უნივერსიტეტის ოფიციალური ვებ-გვერდი http://www.au.edu.az/en/menu/105/maliyye ↑ http://binegedi-ih.gov.az/page/112.html
დოკუზპარინსკის რაიონი

დოკუზპარინსკის რაიონი (ლეზგ. Докъузпара район) — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული და მუნიციპალური წყობა (მუნიციპალური რაიონი) რუსეთის ფედერაციის დაღესტნის შემადგენლობაში შედის. რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია სოფელი უსუხჩაი. აღსანშნავია, რომ ადმინისტრაციული დაყოფის ფარგლებში, დოკუზპარინსკის ოლქი დაღესტნის რესპუბლიკაში ორმოცდამეერთეა. დოკუზპარინსკის რაიონი მდებარეობს დაღესტნის სამხრეთით და ესაზღვრება: რესპუბლიკის არტინსკის და მაღარამკენტის რაიონებს. სამხრეთით ეს დოკუზპარისნკის რაიონი აზერბაიჯანს ესაზღვრება. აღნიშნული რაიონის ტერიტორიის ფართობია 452.1 კმ². ის რუსეთის ფედერაციის ყველაზე სამხრეთული მუნიციპალური ოლქია. 1934 წლის 1 სექტემბერს სრულიად რუსეთის ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტის პრეზიდიუმმა მიიღო გადაწყვეტილება „შეიქმნას დოკუზპარინსკის ეროვნული (ლეზგინსკის) რაიონი“. 1935 წლის 26 აპრილს კარაკიურიდან რეგიონალური ცენტრი გადავიდა სოფელ უსუხჩაიში. 1960 წლის განკარგულებით, რეგიონი გაუქმდა, ხოლო მისი ტერიტორია გადაეცა ახტინისა და მაღარამკენტის რეგიონებს. დაღესტნის რესპუბლიკის 1993 წლის 24 ივნისის განკარგულებით უბანი აღდგენილი იქნა . თანამედროვე დოკუზპარინსკის ოლქი, 1934 წლის ოლქისგან განსხვავებით, ასევე მოიცავს სოფელ ავადანს, რომელიც ჩამოყალიბდა 1960-იანი წლების ბოლოს 1970-იანი წლების დასაწყისში, მთიანი ლეზგინის სოფლებიდან: მისკინძია, მიძაჰი, ხალი, რუთულსკი - რუთული, ირეკი. 2013 წლის მაისში რუსეთმა აზერბაიჯანს აჩუქა დაღესტნის სამი ნაკვეთი, მათ შორის: ელახას ტრაქტატი, რომელიც ეკუთვნის სოფელ ყარა-ყურეს 1500 ჰექტარი ფართობით, კეჯელის საძოვარი, რომელიც ეკუთვნის სოფელ კალაძუხს 900 ჰექტარი ფართობით და სოფელ კარა-კურეს საძოვრების ნაკვეთი, სამი ნაკადის უბანი. - 110 ჰექტარი . დღეისათვის მუნიციპალური ოლქი მოიცავს 9 მუნიციპალიტეტს, სოფლის დასახლების სტატუსით და მათ შორის 16 დასახლებას . მთლიანად დოკუზპარინსკის რაიონის ტერიტორიაზე მოქმედებს 2 კოლმეურნეობა, არ არის სამრეწველო და გადამამუშავებელი ობიექტები. რაც შეეხება მაგისტრალების საერთო სიგრძე 65 კმ-ია, მათ შორის 22 კმ ასფალტირებული გზა არის. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით, რაიონის მთლიანი მოსახლეობა 15,357 ადამიანი იყო, უსუხჩაის მოსახლეობა ამ რაოდენობის 12,2% -ს შეადგენს. მოსახლეობის დიდ ნაწილს ლეზგები შეადგენენ, შემდგომ რუთულები, აღულები, რუსები და აზერბაიჯანელები არიან. Сайт муниципалитета Республики Дагестан «Докузпаринский район» Образовательные учреждения района ↑ Докузпаринский район. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-02-25. ციტირების თარიღი: 2020-10-02. ↑ Представители лезгинской автономии против передачи Азербайджану российских земель. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-10-04. ციტირების თარიღი: 2013-10-03. ↑ Россия опять передала Азербайджану часть своей территории. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-09-29. ციტირების თარიღი: 2020-10-02. ↑ ЗАКОН РЕСПУБЛИКИ ДАГЕСТАН ОТ 13.01.2005 № 6 О СТАТУСЕ И ГРАНИЦАХ МУНИЦИПАЛЬНЫХ ОБРАЗОВАНИЙ РЕСПУБЛИКИ ДАГЕСТАН. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-05-02. ციტირების თარიღი: 2010-03-07.
ლევ იაშვილი

ლევ მიხეილის ძე იაშვილი (დ. 1768 — გ. 19 აპრილი, 1836, დაკრძალულია ვიდუბიცკის მონასტერში, კიევი) — რუსეთის არმიის არტილერიის გენერალი (1819). ვ. მ. იაშვილის უმცროსი ძმა. 1786 დაამთავრა არტილერიის კადეტთა კორპუსი. რუსეთ-ოსმალეთის ომის (1787-1791) დროს მონაწილეობდა კინბურნის დაცვასა და ოჩაკოვის გარემოცვაში, 1792-1795 წლებში — ვარშავისა და პრაღის გარემოცვასა და აღებაში. 1805 წელს გაიგზავნა ავსტრიის სამფლობელოებში, სადაც ებრძოდა ფრანგებს ჰაილსბერგთან (1807), პროისიშ-აილაუსთან, გუტშტადტთან. 1808 წელს მიიღო გენერალ-მაიორის ჩინი. 1812 წელს სამამულო ომის დროს იყო პეტრე ვიტგენშტეინის ცალკე კორპუსის არტილერიის უფროსი. 1812 წელს მიიღო გენერალ-ლეიტენანტის ჩინი. 1813 წელს დაინიშნა მთავარი მოქმედი არმიის არტილერიის უფროსად და მონაწილეობდა რუსეთის არმიის საზღვარგარეთის ლაშქრობებში. იბრძოდა ლიუცენთან, ბაუცენთან. 1816 წელს დაინიშნა პირველი არმიის არტილერიის უფროსად და 17 წლის განმავლობაში ხელმძღვანელობდა მას. 1832 წლიდან სამხედრო საბჭოს წევრი იყო. 1833 წლიდან თადარიგში გავიდა. დაჯილდოებული იყო რუსეთისა და უცხოეთის მრავალი ორდენით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 64-65. ლევ იაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
გვარჯალაძე

საკუთარი სახელი გვარჯალაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ისიდორე გვარჯალაძე — ენათმეცნიერი, ლექსიკოგრაფი კონსტანტინე გვარჯალაძე — პოლიტიკოსი სამსონ გვარჯალაძე — რუსეთის არმიის პორუჩიკი, წმ. გიორგის ორდენის კავალერი სერგი გვარჯალაძე — ჟურნალისტი, პროდიუსერი, მუსიკოსი
ფელიქს დერელი

ფელიქს დ'ერელი (ფრანგ. Félix d'Hérelle; დ. 25 აპრილი, 1873, მონრეალი, — გ. 22 თებერვალი, 1949, პარიზი) — კანადელი ფრანგი მიკრობიოლოგი, ბაქტერიოფაგების ერთ-ერთი აღმომჩენი და ფაგოთერაპიაში პირველი ცდების ავტორი. მედიცინას სწავლობდა პარიზსა და ლეიდენში, შემდეგ მუშაობდა გვატემალის, მექსიკის, საფრანგეთისა და ნიდერლანდების ბაქტერიოლოგიურ ლაბორატორიებში. 1917 წელს შეისწავლა და დაწვრილებით აღწერა ნ. გამალეას მიერ 1898 წელს აღმოჩენილი მოვლენა, რომელსაც ბაქტერიოფაგია უწოდა. 1923–1927 წლებში ბაქტერიოლოგიური ლაბორატორიის დირექტორი იყო ალექსანდრიაში (ეგვიპტე), 1928 წლიდან კი — იელის უნივერსიტეტში ნიუ-ჰეივენში (აშშ). 1933-1935 წლებში დ'ერელი ორჯერ იყო საქართველოში. მუშაობდა თბილისის ბაქტერიოლოგიურ ინსტიტუტში. გიორგი ელიავასთან ერთად შეიმუშავა სპეციალიზებული ბაქტერიოფაგიის ინსტიტუტის შექმნის პროგრამა. დ'ერელის წინადადებით, ბაქტერიოფაგს იყენებენ ზოგიერთი ინფექციური დაავადების სამკურნალოდ. 1938 წლიდან გარდაცვალებამდე მუშაობდა პარიზში. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. ფელიქს დერელი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური) ↑ 1.0 1.1 Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ 2.0 2.1 2.2 Encyclopædia Britannica <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741"></a> ↑ 3.0 3.1 Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ Base biographique — BIU Santé. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q867925"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q105958830"></a> ↑ Encyclopædia Universalis — Encyclopædia Britannica, 1968. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2743906"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1340194"></a> ↑ Laureates of The Canadian Medical Hall of Fame — კანადის მედიცინის დიდების დარბაზი. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3517661"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q99617102"></a> ↑ Liste complète des récipiendaires de 1864 à aujourd'hui — Laval University. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q100421515"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1067935"></a> ↑ Honorary doctorates and prizes — ლეიდენის უნივერსიტეტი. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q100332908"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q156598"></a>
გულისტანის ციხე

გულისტანის ციხე (აზერბ. Gülüstan qalası) — შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე, რომელიც მდებარეობს აზერბაიჯანის ქალაქ შემახიდან ჩრდილო-დასავლეთით სამ კილომეტრზე. სავარაუდოდ ციხე აშენდა IX საუკუნეში. მას ერთხანს ეკავა კლდოვანი ქედის ფერდობების ზედა ნაწილი. გულისტანის ციხის მოსახლეობა ცნობილია, როგორც გიზ-გალასი („ქალწულის ციხე“). აღნიშნული ციხე აღმართულია მიმდებარე ტერიტორიის ზემოთ 190-200 მ-ით. ციხის თავდაცვითი კედლები მთის ფერდობებზე იყო აგებული, ხოლო თვითონ ციხესიმაგრე თავზე იყო. ჩრდილოეთიდან, აღმოსავლეთიდან და დასავლეთიდან ციხესიმაგრე გარშემორტყმული იყო უფსკრულით. დღეს გვხვდება ფრაგმენტებში განლაგებული მრგვალი და ოთხკუთხა ფორმის კედლებისა და კოშკების ნანგრევები შამახი საუკუნეების განმავლობაში ეყრდნობოდა ამ მთის ციხესიმაგრეს, როგორც ფიზიკურად, ასევე უსაფრთხოების თვალსაზრისით. გულუსტანის ციხე შამახის თავზე აგებული ფარის მსგავსია. ციხე აგებულია მთის ქედზე, რომელიც ფართოვდება და ჩამოდის ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით და მისი რთული კონფიგურაციის მიხედვით ჩამოყალიბდა. ციხის ტერიტორიაზე არქეოლოგიური გათხრების შედეგად აღმოჩნდა სასახლის კომპლექსის ნაგებობების ნაშთები, IX-XII საუკუნეების მატერიალური კულტურის ნიმუშები. გულისტანის ციხეს წყალი თიხის მილების საშუალებით მიეწოდებოდა. ციხეს მიწისქვეშა გადასასვლელიც ჰქონდა. აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე მდებარე სხვა ციხესიმაგრეებისგან განსხვავებით (კალე-ი ბუგურტი, გულისტანი მდინარე ინჩაზე და ა.შ.), გულისტანის ციხის წყლისკენ მიმავალი მიწისქვეშა გადასასვლელი უფრო რთული და უფრო ფრთხილად შესრულებულია. ერთადერთი გრაგნილი ბილიკი ციხისკენ არის ამ ფერდობზე. ამრიგად, გულუსტანის ციხისთვის არჩეული მთა, ბუნებრივი დაცვის უპირატესობებთან ერთად, ძალიან მოსახერხებელია ქალაქთან კომუნიკაციის თვალსაზრისითაც. ციხე სავარაუდოდ აშენდა IX საუკუნეში. აღმოსავლეთმცოდნე და არქეოლოგმა ევგენი პახომოვმა ივარაუდა, რომ ამ ციხის ნანგრევების არეალში მდებარეობდა ქალაქი იაზიდია, რომლის სახელი შირვანის დედაქალაქად 1072 წლამდე იხსენიებოდა ტარიხ ალ-ბაბში . XI-XVI საუკუნეებში იგი იყო შირვანშაჰების რეზიდენცია და თავდაცვითი ციხე. XII - XIII საუკუნის დასაწყისში ციხის როლი გაიზარდა. იგი ემსახურებოდა თავშესაფარს და შირვანშაჰების მეორე რეზიდენციას შემახას შემდეგ. აზერბაიჯანელი არქეოლოგი ჰუსეინ ჯიდი მიიჩნევს, რომ ხაგანი ციხეს ახალ ყაბა-სარაი უწოდებს ციხის რეკონსტრუქციასთან დაკავშირებით. ეს ინფორმაცია დასტურდება წერილობითი წყაროების ინფორმაციით, რომლის თანახმად XII საუკუნეში შირვანშაჰ მანუჩეხარ III-ის და შაჰბანი ასრულებდა სარემონტო სამუშაოებს ციხესიმაგრეში . Ҝүлүстан галасы (азерб.) // Азербайджанская советская энциклопедия / Под ред. Дж. Кулиева. — Б.: Главная редакция Азербайджанской советской энциклопедии, 1982. — C. VI. — S. 118-119. Ҹидди Һ. Ә. Ҝүлүстан галасы. — Б., 1967. (азерб.) Джидди Г. А., Мамедзаде К. М., Ибрагимов Ф. А. Средневековый город Шемаха // Археологические открытия 1971 года. — М.: Наука, 1972. — С. 491. Джидди Г. А. Средневековый город Шемаха (IX—XVII века). — Б.: Элм, 1981. — 174 с. Ашурбейли С. Б. Государство Ширваншахов. — Б.: Элм, 1983. — 341 с. ↑ Ашурбейли 1983. sfn error: no target: CITEREFАшурбейли1983 (help) ↑ Джидди 1981. sfn error: no target: CITEREFДжидди1981 (help)
დერთუფა

დერთუფა — ძველი ქართული კულტურის კერა პალესტინაში. დერთუფაში იყო დედათა სავანე, რომლის წიგნსაცავიდან ჩვენამდე მოღწეულია ერთადერთი ხელნაწერი — IV საუკუნის ეგვიპტელი განდეგილისა და მონაზვნის, მაკარი ეგვიპტელის თხზულებათა შემცველი კრებული გადამწერ გრიგოლის ანდერძთან ერთად. ხელნაწერი XI საუკუნეს განეკუთვნება. დერტავის დედათა მონასტერი მენაბდე ლ., ძველი ქართული მწერლობის კერები, ტ. 2, თბ., 1980; დერთუფა და დერტავი : ქართული დედათა მონასტრები იერუსალიმში / გოჩა ჯაფარიძე // კავკასია აღმოსავლეთსა და დასავლეთს შორის : ისტორიულ-ფილოლოგიური ძიებანი მიძღვნილი ზაზა ალექსიძის დაბადების 75 წლისთავისადმი / ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრი; მთავარი რედაქტორი დალი ჩიტუნაშვილი. - თბილისი, 2012. - ISBN 978-9941-0-2996-7. - გვ.526-536; მენაბდე ლ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. დერტავი. დერთუფა. კაპპათა დაარქივებული 2020-10-09 საიტზე Wayback Machine. . „ქართული ხელნაწერი“ (ONLINE-ენციკლოპედია).
გიორგი დერმანოვსკი

გიორგი დიმიტრის ძე დერმანოვსკი (რუს. Гео́ргий Дми́триевич Дермано́вский; დ. 11 მარტი, 1924, ქ. სოხუმი, — გ. 26 მარტი, 1944, ნიკოლაევი, უკრაინის სსრ) — საბჭოთა კავშირის გმირი (19 აპრილი, 1945, სიკვდილის შემდეგ), მატროსი. საბჭოთა არმიაში მსახურობდა 1942 წლიდან. მეორე მსოფლიო ომში იყო შავის ზღვის ფლოტის საზღვაო ქვეითების 384-ე ბატალიონის მეავტომატე. მონაწილეობდა და დაიღუპა ბრძოლაში ქ. ნიკოლაევის განთავისუფლებისათვის, რისთვისაც მიენიჭა გმირის წოდება. ჩინჩილაკაშვილი ტ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012.
დერტავის დედათა მონასტერი

დერტავის დედათა მონასტერი — შუა საუკუნეების დედათა სავანე იერუსალიმში. უცნობია ამ მონასტრის ზუსტი მდებარეობა და დაარსების დრო. იერუსალიმის ბერძნული მართლმადიდებლური საპატრიარქოს ბიბლიოთეკაში დაცული ქართული ხელნაწერების კოლექციის ნუსხაში დაცულია XIII საუკუნის მონასტერში მოღვაწე ქართველი მონაზვნის, დუდა აბაზაისძე ტბელის ასულის ანდერძი, საიდანაც ირკვევა, რომ მონასტერი იერუსალიმში მდებარეობდა და იოანე ნათლისმცემლის სახელზე იყო აშენებული. მონასტერში ეწეოდნენ აქტიურ მწიგნობრულ საქმიანობას; მიმდინარეობდა წიგნების გადაწერა, ასევე უკვეთავდნენ და იძენდნენ ხელნაწერებს. ჩვენამდე მოღწეულია XIII საუკუნეში მონაზონთა დაკვეთით ბასილი მჩხრეკელის მიერ გადაწერილი სასულიერო კრებული, რომელსაც აქვს საინტერესო ანდერძ-მინაწერი (დაცულია იერუსალიმში). დერთუფა კეკელიძე კ., ეტიუდები ძველი ქართული ლიტერატურის ისტორიიდან, IV, თბ., 1957; ცერაძე თ., ახალი მონაცემები იერუსალიმის ქართული სამონასტრო კოლონიის შესახებ, «Academia», №5, 2003; მამისთვალიშვილი ე., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. დერტავი. დერთუფა. კაპპათა დაარქივებული 2020-10-09 საიტზე Wayback Machine. . „ქართული ხელნაწერი“ (ONLINE-ენციკლოპედია).
ლენინის რაიონი (სტავროპოლი)

ლენინის რაიონი — ქალაქ სტავროპოლის სამი რაიონიდან ერთ-ერთი. რაიონი მდებარეობს ქალაქის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. იგი სტავროპოლის ცენტრალური რაიონია, რადგან მის ტერიტორიაზე კონცენტრირებულია მთავარი ფედერალური ინსტიტუტები და ხელისუფლების ორგანოები. ლენინის რაიონი, ეს ის მნშვნელოვანია ადმინისტრაციული ერთეულია, რომელიც უზრუნველყოფს სტავროპოლის კაპიტალური ფუნქციების განხორციელებას. რაიონის ტერიტორია 5600,88 ჰექტარია; საზღვრების სიგრძე — 57,2 კმ. მოსახლეობა — 132 002 ადამიანს შეადგენს 2020 წლის მონაცემებით. ლენინის რაიონი შეიქმნა რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის 1962 წლის 26 ივნისის განკარგულების საფუძველზე და სტავროპოლის სახალხო დეპუტატების საკრებულოს 1962 წლის 20 ივლისის ბრძანების თანახმად . სტავროპოლის ტერიტორიის 04.10.2004 წლის კანონის შესაბამისად. No84-KZ ქალაქ სტავროპოლის, ტერიტორიის მუნიციპალური წყობის საზღვრის დამყარების შესახებ გააფართოვა თავისი საზღვრები სოფელ დემინოს ნაწილის ანექსიით. ლენინის რაიონი მოიცავს 11 მიკრორაიონს, რომლებსაც მართავენ რაიონული საბჭოები (ტერიტორიული საზოგადოებრივი თვითმმართველობის საბჭოები), რომლებიც აერთიანებენ 700-ზე მეტ საშინაო საბჭოს , ქუჩის კომიტეტებს, რომლებიც ორგანიზებას უწევენ მოსახლეობას შორის, მოსახლეობის ფართო ჩართვას რაიონის საზოგადოებრივ ცხოვრებაში. ამჟამად ლენინის რაიონის ტერიტორიაზე 52 ათასამდე ადამიანი მუშაობს. 2003 წელს შექმნილი ლიდერების საბჭო აქტიურად მონაწილეობს რაიონის ცხოვრებაში. ეს არის კოორდინატორი ურთიერთობის საწარმოს, დაწესებულებებსა და ორგანიზაციებს შორის მუნიციპალურ და სახელმწიფო ორგანოებთან სოციალური პრობლემების მოგვარებაში. რეგიონში 16 უმაღლესი და საშუალო პროფესიული საგანმანათლებლო დაწესებულებაა, სადაც 30 ათასზე მეტი სტუდენტი სწავლობს. ლენინის რაიონის საგანმანათლებლო დაწესებულებები ღირსეულად წარმოადგენენ ქალაქს ფედერალურ და რეგიონულ დონეზე. რაიონის ტერიტორიაზე განლაგებულია არაერთი მნიშვნელოვანი დანიშნულების ძეგლი, თუ დაწესებულება, მათ შორის: საგანმანათლებლო დაწესებულებები: 18 უმაღლესი და საშუალო პროფესიული სასწავლებელი, 3 გიმნაზია, 1 ლიცეუმი, 5 საშუალო საგანმანათლებლო და 2 სპეციალური გამოსასწორებელი სკოლა, 28 საბავშვო ბაღი, 20 კვალიფიციური სამედიცინო დაწესებულება. სპორტული ობიექტები: დინამოს სტადიონი, საფეხბურთო სპორტული სკოლა, ძიუდოს და სამბოს უმაღლესი სპორტული უნარების სკოლა. სხვადასხვა მნიშვნელობის ობიექტები: კულტურული მემკვიდრეობის 10-მდე ობიექტი, ურბანული დაგეგმარებისა და არქიტექტურის, ხელოვნებისა და არქეოლოგიის ძეგლები. ლენინის რაიონი ↑ Сборник "Промышленность Ставропольского края в архивных документах (1945—1991 гг.). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-04. ციტირების თარიღი: 2020-10-02. ↑ История города ↑ Микрорайоны Ленинского района
ზაქარია ყიფშიძე

ზაქარია თევდორეს ძე ყიფშიძე (დ. 22 მარტი, 1873 — გ. 1943) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, გენერალი (1920). დაამთავრა მოსკოვის ქვეით იუნკერთა სასწავლებელი. იყო პოდპორუჩიკი (1894), პორუჩიკი (1898), შტაბს-კაპიტანი (1902), კაპიტანი (1906). დაამთავრა საინტენდანტო კურსები პირველი თანრიგით. პოდპოლკოვნიკი (1911). კავკასიის მსროლელთა I ბრიგადის ინტენდანტი. ამავე პოზიციაზე იყო I მსოფლიო ომის დროს. 1915 წელს მიიღო პოლკოვნიკის წოდება (წარჩინებისთვის). დაჯილდოებული იყო წმ. სტანისლავის III (1906) და II, წმ. ანას III (1909) და II (1916), წმ. ვლადიმერის IV (1915) და III (1917) ხარისხის ორდენებით. 1918-1921 წლებში მსახურობდა საქართველოს შეიარაღებულ ძალებში. გენერალი (1920). იყო გენერალური შტაბის ადმინისტრაციული განყოფილების უფროსი. 1921 წელს გადადგა სამხედრო სამსახურიდან. ცხოვრობდა თბილისში. დაკრძალულია ვაკის სასაფლაოზე. ბახტაძე, მ., საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 471. გოგიტიძე, მ., ბეჟიტაშვილი, გ., „სამხედრო ფიცის ერთგულნი“, თბილისი, 2015. — გვ. 44, ISBN 978-9941-0-7386-1. ზაქარია ყიფშიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ზაქარია ყიფშიძე — საქართველოს პირველი რესპუბლიკის (1918-1921) პროსოპოგრაფიული ბაზა (ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ლინგვისტურ კვლევათა ინსტიტუტი) Кипшидзе Захарий. «Памяти героев Великой войны 1914–1918».