laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ივანე ჭავჭავაძე

ივანე ჭავჭავაძე (დ. 1826 — გ. 1913) — თავადი, რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი. დაიბადა თავად სულხან ჭავჭავაძის ოჯახში. მონაწილეობდა ყირიმის ომში (1853–1856). რუსეთ-თურქეთის ომის (1877–1878) დროს გენერალ-მაიორის ჩინით მეთაურობდა სევასტოპოლის 75-ე ქვეით პოლკს. ომის შემდეგ სამხედრო სამსახურიდან გადადგა. არჩეული იყო თბილისის გუბერნიის თავადაზნაურობის წინამძღოლად. გარდაიცვალა თბილისში. 1878: წმინდა გიორგის IV ხარისხის ორდენი (რუსული) Гогитидзе М. Грузинский генералитет (1699—1921). Киев, 2001 ივანე ჭავჭავაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ნიკოლოზ ჭავჭავაძე

ნიკოლოზ ჭავჭავაძე, ამ სახელითა და გვარით რამდენიმე პიროვნებაა ცნობილი: ნიკოლოზ ჭავჭავაძე — გენერალი; ნიკოლოზ ჭავჭავაძე — გენერალ-მაიორი; ნიკოლოზ ჭავჭავაძე — ფილოსოფოსი.
პავლე სუხოი

პავლე ოსიპის ძე სუხოი (რუს. Сухой, Павел Осипович) (დ. 22 ივლისი [ ძვ. სტ. 10 ივლისი], 1895, სოფ. გლუბოკოე, ახლანდელი ვიტებსკის ოლქი — გ. 15 სექტემბერი, 1975, მოსკოვი) — საბჭოთა ავიაკონსტრუქტორი, ორგზის სოციალისტური შრომის გმირი (1957, 1965), ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1940), გენერალური კონსტრუქტორი (1956). ანდრია ტუპოლევის საერთო ხელმძღვანელობით შექმნა გამანადგურებლები: ი-4 (1926-1927) და ი-14 (1932-1934). კონსტრუქტორია თვითმფრინავებისა : რდ (ანტ-25) და „როდინა“ (ანტ-37). შექმნა მრავალმიზნობრივი საბრძოლო თვითმფრინავი სუ-2. 1939 წლიდან იყო საცდელი საკონსტრუქტორო ბიუროს მთავარი კონსტრუქტორი. 1942-1943 წლებში შექმნა ჯავშნიანი მოიერიშე სუ-6. სუხოი რეაქტიული და ზებგერითი ავიაციის ერთ-ერთი ფუძემდებელია. მან დაამუშავა რეაქტიული თვითმფრინავების კონსტრუქციები: სუ-9, სუ-15 და სხვა. ისრისებრ- და სამკუთხედფრთიანი ზებგერითი გამანადგურებლები. სუხოის კონსტრუქციის თვითმფრინავებით (ტ-431 და ტ-405) დამყარებულია სიმაღლის 2 მსოფლიო რეკორდი (1959, 1962) და სიჩქარის 2 მსოფლიო რეკორდი (1960, 1962). სსრკ V—VIII მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. მინიჭებული აქვს ლენინური პრემია (1968) და სსრკ სახელმწიფო პრემიები (1943, 1975, სიკვდილის შემდეგ). დაჯილდოებულია 3 ლენინის ორდენით, 4 სხვა ორდენითა და მედლებით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 617.
მყვარი

მყვარი (ლათ. Pelobates) — უკუდო ამფიბიების გვარი მყვარისებრთა ოჯახისა. მათთვის დამახასიათებელია ვერტუკალური გუგა, დაფის აპკი არ გააჩნიათ, აქვთ დიდი ზომის ტერფის ბორცვი, კარგად გამოხატული საცურაო აპკი. მყვარის გვარში 5 სახეობაა. გავრცელებული არიან სამხრეთ და ცენტრალურ ევროპაში, ჩრდილოეთ აფრიკასა და დასავლეთ აზიაში. ყოფილ სსრკ-ში 2 სახეობაა: ჩვეულებრივი მყვარი (Pelobates fuscus) და სირიული მყვარი (Pelobates syriacus). ეს უკანასკნელი გავრცელებულია ამიერკავკასიაში (საქართველოში ძალზე იშვიათად გვხვდება თბილისის მიდამოებში). მისი სიგრძეა 9 სმ. სხეული ზემოდან ბაცი რუხია, ზოგჯერ მოყვითალო მუქი მწვანე, უსწორმასწოროლაქებიანი. ზრდასრული მყვარი ბინადრობს ხმელეთზე, იკვებება ძირითადად მწერებით. მეტამორფოზი 70-85 დღე გრძელდება. მუსხელიშვილი, თ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 239.
ლეო XIII

ლეო XIII (ლათ. Leo Tertius Decimus; ერისკაცობაში ჯოაკინო ვინჩენცო რაფაელე ლუიჯი პეჩი იტალ. Gioacchino Vincenzo Raffaele Luigi Pecci; დ. 2 მარტი 1810, კარპინეტო, იტალია — გ. 20 ივლისი 1903, რომი, იტალია) — რომის პაპი 1878–1903 წლებში. ცდილობდა კათლიკური საქმიანობის შეგუებას ბურჟუაზიულ საზოგადოებასთან. ლეო XIII-მ სპეციალურ ენციკლიკა „რერუმ ნოვარუმში“ ჩამოაყალიბა კათოლიკური ეკლესიის სოციალური დოქტრინა: იგი ქადაგებდა კერძო საკუთრებისა და კლასების არსებობის მარადიულობას. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 191.
მყინვარი (მრავალმნიშვნელოვანი)

მყინვარი შეიძლება აღნიშნავდეს: მყინვარი — ატმოსფერული წარმოშობის მოძრავი ყინულის ბუნებრივი გროვა დედამიწის ზედაპირზე. მყინვარი — მყინვარი, რომელიც მთის კალთაზე ეშვება. მყინვარი — მყინვარი, რომელიც ზღვაში ეშვება, ტივტივებს ან ნაწილობრივ ეყრდნობა ფსკერს.
მყინვარული რელიქტები

მყინვარული რელიქტები — მცენარეები და ცხოველები, რომლებიც ამა თუ იმ ტერიტორიაზე შემორჩენილი არიან გამყინვარების პერიოდიდან. მყინვარული რელიქტებს ვხვდებით მაგ., შუა ევროპის ვაკე და მთების წინა რაიონების ფლორაში. ესენია უმთავრესად ე. წ. არქტიკულ-ალპური მცენარეები. ისინი ნაშთია იმ ფლორისა, რომელიც გვიან პლეისტოცენში არსებობდა სკანდინავიის მყინვარულ ფარსა და ალპებიდან და ცენტრალურ ევროპის სხვა მთებიდან დაშვებულ მყინვარებს შორის. ზოგიერთი არქტიკულ-ალპური მცენარე — ქონდარა არყი, ალპური დათვის კენკრა, დრიადის 2 სახეობა (ლათ. Dryas octopetala და ლათ. Dryas punctata) და სხვა. ევროპის ზოგიერთ რაიონში გამყინვარების პერიოდიდან შემორჩნენ ცხოველებიც, მაგ., ირმის ბორა, ნემსიყლაპიას რამდენიმე სახეობა, ჩვეულებრივი გველგესლა, ცოცხლადმშობი ხვლიკი. ჩიკვაიძე ჯ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 240.
აუსბაუ-პარადიგმა

აუსბაუ-პარადიგმა, ენათმეცნიერებაში ენის ფორმა, რომლის დროსაც ენა საკმაოდ განვითარებულია საიმისოდ, რომ კომუნიკაციური მიზნებისთვის გამოდგეს. აუსბაუ-პარადიგმასთან გვაქვს საქმე, როდესაც ენა გრამატიკის, ორთოგრაფიისა და ლექსიკის თვალსაზრისით მეტნაკლებად ნორმალიზებულია. ხსენებულ ცნებას სახელი აუსბაუ-პარადიგმა გერმანელი სოციოლინგვისტის ჰაინც კლოსის (Heinz Kloss) მიხედვით დაუმკვიდრდა, თუმცა საკუთრივ გერმანულ ენათმეცნიერებაში უფრო შემდეგი სახელებით Ausbausprache, Abstandsprache, ან Dachsprache არის ცნობილი. ენის სტანდარტულ ენად, ან სალიტერატურო ენად ჩამოყალიბებისათვის საჭიროა გარკვეული დრო და ეს ენად ჩამოყალიბების პროცესი სხვადასხვა დროსა და სივრცეში შეიძლება სხვადასხვაგვარად მიმდინარეობდეს. ძირითადად ენის შენების (Ausbau einer Sprache) პროცესი სიტყვის მარაგის განვრცობასთანაა დაკავშირებული. სანამ ენა ჯერ კიდევ ჩამოყალიბების პროცესში იმყოფება ძნელია განსაზღვრა სტანდარტიზებულია თუ არა იგი. შესაძლებელია პირუკუ პროცესიც. თუკი რომელიმე ენას სახელმწიფო მზრუნველობის ნაკლებობის პირობებში მოუწევს არსებობა, ის შეიძლება დაქვეითდეს ენიდან დიალექტამდე. მსგავსი პროცესი შედგა ინდოეთში, როდესაც ახალი ინდური ენები ჰინდის ხელახალი ექსპანსიის შედეგად ისევ ამ ენის (ჰინდის) დიალექტებად გადაიქცნენ. ასეთი ენები არის მაგალითად რაჯასტანი (Rajasthani), ბიჰარი (Bihari). აგრეთვე ჟესტების ენებმა განიცადეს აუსბაუ-პარადიგმა, თუმცა უნდა აღინიშნოს ისიც, რომ ჟესტების ენათა დამწერლობის საქმე ჯერ კიდევ არ არის ჯეროვნად განვითარებული და ამდენად შეუძლებულია ჟესტების ენათა ორთოგრაფიისა თუ სხვა წესების მოლოდინი, მაგრამ რაც შეეხება სიტყვათა მარაგსა და გრამატიკას. სალიტერატურო ენა სტანდარტული ენა სოციოლინგვისტიკა Helmut Glück (გამომც.), unter Mitarbeit von Friederike Schmöe: Metzler Lexikon Sprache. Dritte, neubearbeitete Auflage. Metzler, Stuttgart/ Weimar 2005. ISBN 978-3-476-02056-7 Harald Haarmann: Abstandsprache - Ausbausprache. In: Ulrich Ammon, Norbert Dittmar, Klaus J. Mattheier & Peter Trudgill: Soziolinguistik. Ein internationales Handbuch zur Wissenschaft von Sprache und Gesellschaft, Band 1. de Gruyter, Berlin/ New York 2004 (2. Auflage), S. 238 ff. Heinz Kloss: Die Entwicklung neuer germanischer Kultursprachen seit 1800. 2., erweiterte Auflage. Schwann, Düsseldorf 1978. 3-590-15637-6 Heinrich Löffler: Germanistische Soziolinguistik. Erich Schmidt Verlag, Berlin 1985. S. 63-65. ISBN 3-503-02231-7
დისკურსი

დისკურსი — სამეტყველო სისტემის სოციალურად განპირობებული ორგანიზაცია და განსაზღვრული პრინციპები, რომელთა შესაბამისად კლასიფიცირდება და წარმოდგება რეალობა დროის ამა თუ იმ პერიოდებში. 1960-70-იან წლებში დისკურის განიხილებოდა, როგორც წინადადებათა ან სამეტყველო ქმედებათა ურთიერთდაკავშირებული და შეთანხმებული თანმიმდევრობა. თანამედროვე მიდგომების პოზიციდან კი დისკურსი არის რთული საკომუნიკაციო მოვლენა, რომელიც ტექსტის გარდა მოიცავს ასევე ამ ტექსტის გასაგებად აუცილებელ ექსტრალინგვისტურ ფაქტორებს (სამყაროს შესახებ ცოდნა, აზრი, ადრესატის მიზნები).
Prospekt's March

Prospekt's March — ინგლისურ ჯგუფ Coldplay-ს EP, რომელიც გამოვიდა 2008 წლის 19 ნოემბერს. კრის მარტინისგან ამის შესახებ პირველად ცნობილი გახდა 2008 წლის 31 აგვისტოს. EP-ში შეტანილია რამდენიმე სიმღერა, რომელიც ჩაწერილი იქნა ალბომზე Viva la Vida or Death and All His Friends მუშაობის დროს. ამასთან, EP ამ ალბომთან ერთად სპეციალურ შეფუთვაში იქნა გამოცემული. ალბომის ყდა შესრულებულია იგივე სტილში, რაც Viva la Vida or Death and All His Friends-ს ყდა და კვლავ იყენებს ეჟენ დელაკრუას სურათს - ამჯერად ეს არის პუატიეს ბრძოლა. Coldplay-სგან ცნობილი გახდა, რომ EP-ში შეტანილი იქნებოდა ხუთი სიმღერა, რომელიც ჯერ არ იყო დასრულებული, როდესაც ჩაიწერა Viva la Vida or Death and All His Friends. სიმღერების სიას დაემატა კიდევ სამი სახელი, ხოლო Lhuna, რომელშიც კაილი მინოუგიც მღერის, ამოვარდა მანამდე არსებული სიიდან. საბოლოო სიიდან მხოლოდ ექვსი სიმღერაა სრულიად ახალი. Lost+-ის ვერსია, რომელიც ჩაიწერა რეპერ ჯეი ზისთან ერთად და Lovers in Japan (Osaka Sun Mix) ახალ სიმღერებად არ ითვლება. ↑ Life In Technicolor ii to be single. Coldplay.com (2009-01-05). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-02-13. ციტირების თარიღი: 2012-09-05. ↑ http://www.allmusic.com/album/prospekts-march-ep-mw0000802614
ჟან-კლოდ იუნკერი

ჟან-კლოდ იუნკერი (ფრანგ. Jean-Claude Juncker; დ. 9 დეკემბერი, 1954) — ლუქსემბურგელი პოლიტიკოსი, ევროკომისიის პრეზიდენტი 2014 წლიდან. იგი იყო ლუქსემბურგის პრემიერ-მინისტრი 1995 წლიდან 2013 წლამდე, ასევე ლუქსემბურგის ფინანსთა მინისტრი 1989-200 წლებში. იუნკერი ექვს-ექვსი თვით ორჯერ 1997 და 2005 წლებში თავმჯდომარეობდა ევროპულ საბჭოს. არის ერთ-ერთი პატივსაცემი პოლიტიკოსი ევროკავშირში. ითვლება მაასტრიხტის ხელშეკრულების ერთ-ერთ არქიტექტორად. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჟან-კლოდ იუნკერი ჟან-კლოდ იუნკერის ბიოგრაფია საიტზე Wayback Machine (არქივირებულია თებერვალი 19, 2010) სხვადასხვა სტატიები როიტერზე დაარქივებული 2014-06-16 საიტზე Wayback Machine. ჟან-კლოდ იუნკერის პროფილი; BBC News-ზე As Commission President, I will set myself five priorities, Jean-Claude Juncker დაარქივებული 2019-01-07 საიტზე Wayback Machine.
პიუს X

პიუს X (ლათ. Pius Decimus) ერისკაცობაში ჯუზეპე მელკიორე სარტო (იტალ. Giuseppe Melchiorre Sarto) (დ. 2 ივნისი, 1835, რიეზე, ვენეტო, იტალია — გ. 2 აგვისტო, 1914, რომი, იტალია) — რომის პაპი 1903-1914 წ.წ. კათოლიკური ეკლესიის მიერ წმინდანადაა შერაცხილი. დაიბადა გლეხის, ჯოვანი ბატისტა სარტოს და მარგერიტა სანსონის ათშვილიან ოჯახში მეორე შვილად. 1858 წელს, მას შემდეგ რაც წარმატებით დაამთავრა გიმნაზია, ეკურთხა მღვდლად. 1879 წელს გახდა ეპისკოპოსი, 1893 წელს კარდინალი და ვენეციის პატრიარქი. პაპად არჩევის შემდეგ გამოაცხადა თავისი პონტიფიკატის მიზნად „ყველაფრის აღდგენა ქრისტეში“. პიუს X-ს ენციკლიკები, მისი პოლიტიკა და შიდა საეკლესიო ცვლილებები მიმართული იყო მოდერნიზმისა და რელატივიზმის ყოველნაირი გამოვლინების წინააღმდეგ (1907-დეკრეტი მოდერნიზმის წინააღმდეგ). საფრანგეთის მთავრობის ანტიეკლესიური პოლიტიკის გამო პიუს X-მ 1905 წელს საერთოდ გაწყვიტა საფრანგეთთან დიპლომატიური ურთიერთობა. პიუს X-მ ისევ დააბრუნა ჩვეულებრივ მღვდელთმსახურებაში უძველესი გრიგორიანული საგალობლები და მოუწოდებდა მრევლს ზიარების რაც შეიძლება ხშირი მიღებისკენ. მან შემოიღო ყველა სასულიერო პირისთვის სავალდებულო ანტიმოდერნისტული ფიცი (1910), რომელშიც მომავალ სასულიერო პირს უნდა დაეგმო ყოველგვარი სიახლე, რაც კათოლიკურ ტრადიციას ეწინააღმდეგებოდა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 90.
ბიაჯო ანტონაჩი

ბიაჯო ანტონაჩი (იტალ. Biagio Antonacci, დ. 19 ნოემბერი, 1962) — იტალიელი მომღერალი და კომპოზიტორი მილანიდან. ბიაჯო ანტონაჩი დაიბადა მილანში და გაიზარდა მილანის გარეუბან როზანოში. ადრეულ ასაკში სწავლობდა დაკვრას დასარტყმელ საკრავებზე. 1988 წელს მან მიიღო მონაწილეობა სან-რემოს 38-ე ფესტივალში, სიმღერით „Voglio Vivere In Un Attimo“. 1989 წელს პირველად გააფორმა ხელშეკრულება ლეიბლთან და გამოუშვა სადებიუტო ალბომი Sono cose che capitano, რომელიც შეუმჩნეველი არ დარჩენილა სიმღერის „Fiore“ დამსახურებით. მეორე ალბომი Adagio Biagio გამოვიდა ორი წლის შემდეგ. დროთა განმავლობაში მუსიკოსმა მოიპოვა წარმატება სიმღერების, „Danza Sul Mio Petto“-ს და „Però ti amo“-ს დამსახურებით, რომლებიც რადიოეთერში ხშირად ჟღერდა. ბიაჯოს ჰყავს ორი ვაჟი მარიანა მორანდისთან (ჯანი მორანდის შვილთან). მიუხედავად იმისა, რომ ბიაჯო ანტონაჩის პირველმა ორმა ალბომმა საკმაო ინტერესი დაიმსახურა, სცენაზე ადგილი ადვილად არ დაუმკვიდრია. არსებობდა საშიშროება, რომ თუ მესამე ალბომი არ გაამართლებდა, ლეიბლი შეწყვეტდა მასთან თანამშრომლობას. 1992 წელს მან გამოუშვა სინგლი მესამე ალბომიდან Liberatemi, რომელიც მოგვიანებით მსმენელს გააცნო ტურნეთი იტალიის გარშემო. მომღერალმა მონაწილეობა მიიღო ფესტივალებში და საბოლოოდ მოიპოვა დამსახურებული აღიარება. ალბომი, რომლის პროდუსერიც იყო მაურო მალავაზი, გაიყიდა 150 000-იანი ტირაჟით და მოუტანა აღიარება მსიფლიოში, როგორც იტალიური მუსიკის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს წარმომადგენელს. ბიაჯო ამასთანავე მოღვაწეობდა სხვა განხრით: შეკრიბა ფეხბურთის გუნდი, რომელიც დაკომპლექტებული იყო მომღერლებით, რომელთა მიზანიც იყო ქველომექმედება. ერთ-ერთ ასეთ თამაშში, რომელიც გაიმართა უსახლკარო ბავშვთა დასახმარებლად და მათ სახლებში დასაბრუნებლად, ბიაჯოსთან ითანამშრომლა პიერინო ჯელმინიმ. 1993 წელს ბიაჯო ანტონაჩიმ მონაწილეობა მიიღო სან-რემოს მუსიკალურ ფესტივალში, სიმღერით „Non so più a chi credere“. იმავე წელს მას ჰქონდა ტურნე მთელ იტალიაში და კიდევ ერთხელ მოიპოვა აღიარება. 2005 წლის 1 სექტემბერს, ჰოლივუდში, ბიაჯო დააჯილდოვეს, როგორც ყველაზე გაყიდვადი იტალიელი მამაკაცი მომღერალი - ალბომის Convivendo მილიონიანი ტირაჟით გაყიდვისთვის. 1989: Sono cose che capitano 1991: Adagio Biagio 1992: Liberatemi 1994: Biagio Antonacci 1996: Il mucchio 1998: Mi fai stare bene 2001: 9 Novembre 2001 2004: Convivendo - Parte I (იტალია: 6x პლატინა) 2005: Convivendo - Parte II (იტალია: 8x პლატინა) 2007: Vicky Love (იტალია: 5x პლატინა) 2008: Il cielo ha una porta sola 2010: Inaspettata (იტალია: 2x პლატინა) 2012: Sapessi dire no 2014: L'amore comporta 2017: Dediche e manie 2019: Chiaramente visibili dallo spazio ოფიციალური საიტი ↑ Ankeny, Jason. Biagio Antonacci. Allmusic. ციტირების თარიღი: 15 August 2011.
იოანე XXIII

იოანე XXIII (ლათ. Ioannes Vicesimus Tertius), ერისკაცობაში ანჯელო ჯუზეპე რონკალი (იტალ. Angelo Giuseppe Roncalli; დ. 25 ნოემბერი, 1881, სოტო-ილ-მონტე, ლომბარდია, იტალია — გ. 3 ივლისი, 1963, ვატიკანი) — რომის პაპი 1958-1963 წლებში. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „იოანე XXIII“ ვიკისაწყობში. იოანე XXIII — ნამუშევრები საიტზე Internet Archive ბიოგრაფია ბიოგრაფია About.com-ზე დაარქივებული 2014-04-14 საიტზე Wayback Machine.
პიუს XII

პიუს XII (ლათ. Pius Duodecimus) ერისკაცობაში ეუჯენიო მარია ჯუზეპე ჯოვანი პაჩელი (იტალ. Eugenio Maria Giuseppe Giovanni Pacelli; დ. 2 თებერვალი, 1876, რომი, იტალია — გ. 9 ოქტომბერი, 1958, ვატიკანი) — რომის პაპი 1939–1958 წლებში კარდინალი 1929 წლიდან. 1949 წელს გამოაქვეყნა დეკრეტი კომუნისტთა და მათი მომხრეების ეკლესიიდან განკვეთის შესახებ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 90. Critical Online Edition of the Nuncial Reports of Eugenio Pacelli (1917–1929)
AOL

AOL LLC (ყოფილი America Online, Inc.) — ამერიკული მედია-კომპანია. თავმჯდომარე და გენერალური დირექტორია ტიმ არმსტრონგი. აწარმოებს ელექტრონულ პროდუქტებს, არის მსოფლიოში პოპულარობით მეხუთე საძიებო სისტემის მფლობელი. 1998 წლის 24 ნოემბერს შეიძინა კომპანია Netscape 4,2 მილიონ ამერიკულ დოლარად. არის ასევე ინტერნეტში ყველაზე დიდი ბმულების კატალოგის — Open Directory Project-ის მფლობელი. ↑ AOL LLC Yahoo HotJobs-ზე. ციტირების თარიღი: 2007-01-16.[მკვდარი ბმული]
სქესობრივი აქტი

სქესობრივი აქტი ან უბრალოდ სექსი — გენიტალური კონტაქტი ორ ინდივიდს შორის გამრავლების მიზნით ან სქესობრივი ლტოლვის დაკმაყოფილებისთვის. ბიოლოგიური თვალსაზრისით, ეს არის აქტი, რომლის დროსაც მამაკაცის რეპროდუქციული ორგანო (ადამიანებში ან ზოგიერთ ცხოველებში) შეიყვანება ქალის რეპროდუქციულ ტრაქტში, რომელსაც ასევე კოიტუსს უწოდებენ. აქტში მონაწილეები შეიძლება საპირისპირო სქესის იყვნენ, ან ჰერმაფროდიტები, როგორც მაგალითად ლოკოკინას შემთხვევაში. ტრადიციულად, სქესობრივ აქტს განიხილავდნენ, როგორც სქესობრივი კონტაქტის ბუნებრივ დასასრულს კაცსა და ქალს შორის და დღემდე ამ განსაზღვრებით განიხილება. თუმცა ტერმინის მნიშვნელობა ბოლო წლებში უფრო ვრცელი გახდა და სულ მცირე სამი სხვადასხვა სახის აქტს მოიცავს. ესენია: ვაგინალური სექსი, რომელიც საშოში მამაკაცის სასქესო ასოს შეყვანას მოიცავს; ორალური სექსი, რომელიც სქესობრივ ორგანოებთან ორალურ კავშირს მოიცავს; და ანალური სექსი, რომელიც მამაკაცის სასქესო ასოს მისი პარტნიორის ანუსში შეყვანას მოიცავს. ვიქსიკონში განმარტებულია სიტყვა: სქესობრივი აქტი ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: სქესობრივი აქტი სექსუალურობის ენციკლოპედია დაარქივებული 2006-01-12 საიტზე Wayback Machine. კლინიკური სექსოლოგიის სიტყვარი დაარქივებული 2016-03-26 საიტზე Wayback Machine. ცხოველთა რეპროდუქცია დაარქივებული 2006-02-16 საიტზე Wayback Machine.
პიუს XI

პიუს XI (ლათ. Pius Undecimus) ერისკაცობაში აკილე ამბროჯო დამიანო რატი (იტალ. Achille Ambrogio Damiano Ratti; დ. 31 მაისი, 1857, ლეზიო, ლომბარდია, იტალია — გ. 10 თებერვალი, 1939, რომი, იტალია) — რომის პაპი 1922–1939 წლებში. თანამშრომლობდა ბენიტო მუსოლინის ფაშისტურ რეჟიმთან. 1929 წელს მასთან გააფორმა ლატერანის ხელშეკრულება. 1930 წელს გამოაქვეყნა სსრკ-ის წინააღმდეგ „ჯვაროსნული ლაშქრობის“ მოწყობის მოწოდება. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 90.
მყრალა

მყრალა (Mephitis mephitis) — მტაცებელი ძუძუმწოვარი კვერნისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძე 28-38 სმ, კუდისა — 18—44 სმ, მასა — 0,8—2,5 კგ აღწევს. ტერფითმავალია. ბალნიანი საფარველი ხშირი და ფუმფულაა, განსაკუთრებით კუდზე. ფერად უფრო შავ-თეთრია. კუდის ძირში აქვს ჯირკვლები, რომლებიც გამოყოფენ მეტად მყრალ ნივთიერებას. საფრთხის შემთხვევაში მყრალა ამ სითხეს აფრქვევს თავდამსხმელის მიმართულებით. გავრცელებულია სამხრეთ კანადიდან ცენტრალურ ამერიკამდე. ცხოვრობს ნაირგვარ სავარგულებში. იკვებება პატარ-პატარა ძუძუმწოვრებითა და ფრინველებით, მწერებით. მრავლდება ზამთრის დამლევს. მაკეობა 63 დღემდე გრძელდება. 4—10 ნაშიერს შობს. ერთი წლისა სქესობრივად მწიფდება. მყრალას ძვირფასი ბეწვი აქვს. ჯანაშვილი ა., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 240.
მყრელობა

მყრელობა — ქართლის მეფის ვახტანგ VI-ის ღონისძიება, რომლის მიზანი იყო შინაური შფოთისა და მტერთა შემოსევების გამო ქართლიდან კახეთს გაქცეული გლეხების უკან დაბრუნება. ტერმინი ნაწარმოებია სიტყვისაგან „აყრა“. გლეხთა წინააღმდეგობის მიუხედავად 1707 წელს ვახტანგ VI-მ ირანის შაჰის ნებართვით გაქცეულთა დიდი ნაწილი ქართლში დააბრუნა, რის შედეგად ქვემო ქართლის მრავალი დაცარიელებული სოფელი ხელახლა მოშენდე. ჩხატარაიშვილი ქ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 240.
მშაკი

„მშაკ“ — სომხური ლიტერატურულ-პოლიტიკური გაზეთი. გამოდიოდა 1872—1920 წლებში თბილისში, დააარსა გრიგოლ არწრუნიმ. გაზეთი ლიბერალურ-ბურჟუაზიული პოზიციებიდან აკრიტიკებდა რეაქციულ სამღვდელოებას, კონსერვატორებს. აშუქებდა თურქეთში მყოფი სომხების ცხოვრებას, სომხური ლიტერატურისა და ხელოვნების განვითარების საკითხებს, ბეჭდავდა რაფის, რაფაელ პატკანიანის,ალექსანდრე შირვანზადესა და სხვა ნაწარმოებებს. 1917—1920 წლებში გაზეთი ბურჟუაზიულ ნაციონალიზმის რუპორად იქცა. გ. არწრუნის გარდაცვალების შემდეგ (1892) „მშაკის“ რედაქტორები იყვნენ ა. ქალანთარი, ა. არაქელიანი და სხვები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 240.
მშვილდსაკინძი

მშვილდსაკინძი — ტანსაცმლის შესაკრავი ღეროვანი ან ფირფიტოვან-რკალიანი საკინძი. წარმოადგენს ფიბულის ძირითად სახეობას. ქართული მშვილდსაკინძი შეესატყვისება ევროპულ სპეციალურ ლიტერატურაში ნახმარ „მშვილდისებურ ფიბულას“ (Bogen fibel), „მშვილდისებურრკალიან ფიბულას“ (Bogen bügelfibel) და მრავალ სხვა. მშვილდსაკინძი ფართოდ იყო გავრცელებული გვიანდელი ბრინჯაოს ხანიდან (ძვ. წ. II ათასწლეულის II ნახევარი) ადრინდელი ფეოდალური ხანის ჩათვლით და განიცდიდა ცვლილებებს. მზადდებოდა ბრინჯაოსაგან, რკინისაგან, ზოგჯერ ძვირფასი ლითონისაგან. დღემდე მოაღწია ე. წ. „ინგლისური ქინძისთავის“ სახით. სამკაულის ფუნქციასაც ასრულებდა. მშვილდსაკინძს მიაწერენ აგრეთვე თავდაპირველ საკულტო დანიშნულებას (ავგაროზის ჩამოსაკიდებელი). მშვილდსაკინძის სამშობლოდ სამხრეთ ევროპა ითვლება. გვხვდება ერთწევრა და ორწევრა მშვილდსაკინძეები. ეს უკანასკნელი უფრო არქაულია და დამახასიათებელია ჩრდილოეთ ევროპის ბრინჯაოს ხანისათვის, ერთწვერა მშვილდსაკინძეები კი — სამხრეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპისათვის. მშვილდსაკინძის მთავარი ნაწილებია მშვილდი (რკალი), ენა (ნემსი), ზამბარა და ენის ბუდე (ნემსის წვერის დამჭერი) დროთა განმავლობაში მშვილდსაკინძის ფორმები გართულდა, გაჩნდა ახალი დეტალები. ჰალშტატის კულტურის ბოლოსა და ლატენის კულტურის ხანაში ჩნდება ფიგულრკალიანი (მაგ. გველისებრი, ცხოველის ფორმის) ფიბულები. რკალზე, ნემსზე და გრძელ ბუდეზე ცხოველის, ნიღბის გამოსახულებები და სხვადასხვა ორნამენტია, ზოგჯერ რკალზე წამოცმულია სხვადასხვა მასალისაგან დამზადებული მძივები. კავკასიაში, კერძოდ საქართველოში, მშვილდსაკინძი გაჩნდა გვიანდელი ბრინჯაოს ხანაში. უძველესი ნიმუშები სამთავროს სამაროვნიდან თარიღდება ძვ. წ. XII—XI საუკუნეებით. ადრინდელ კავკასიურ ფიბულებს სუბმიკენური ხანის ბერძნული ფიბულებიდან (ძვ. წ. XII—X სს.) წარმოქმნილად მიიჩნევენ. არსებობს მოსაზრებაც მათი ადგილობრივი წარმოშობის შესახებ. მშვილდსაკინძეები განსაკუთრებით დამახასიათებელია კოლხურ-ყობანური კულტურისათვის. ისინი ერთწევრაა. ანტიკური ხანიდან მრავლადაა ორწევრა, ე. წ. ბუდეაბმული, ცხოველის სკულპტურულფიგურიანი და სხვა ფორმები. ადრინდელი შუა საუკუნეებში კი გაბატონდა ბრინჯაოსა და რკინის ბუდეაბმული და ბუდეაუბმელი, ცალმხრივ ვიწროდ წაგრძეკებული, ზამბარიანი და უზამბარო მშვილდსაკინძეების ვარიანტები. მათი ძირითადი, ე. წ. ლატენური ტიპი დასავლეთ საქართველოში ჩანს ძვ. და ახ. წელთაღრიცხვათა მიჯნაზე, აღმოსავლეთ საქართველოში კი — III—IV საუკუნეებიდან. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მშვილდსაკინძი ე. გოგაძე, ქსე, ტ. 7, გვ. 247-248, თბ., 1984 Binding, Ulrike. Band 16: Studien zu den figürlichen Fibeln der Frühlatenzeit. Rudolf Habelt, Bonn, 1993. Blinkenberg, Chr. [Lindiaka V] Fibules grecques et orientales. Bianco Lunos Bogtrykkeri, Kobenhavn, 1926. Bohme, Astrid. Die Fibeln der Kastelle Saalburg und Zugmantel in Saalburg Jahrbuch, XXIX, 1973. Dudley, Dorothy. Excavations on Nor'Nour in the Isles of Scilly, 1962-6 in The Archaeological Journal, CXXIV, 1967. (includes the description of over 250 Roman fibulae found at the site)
SN 1604

SN 1604 ან კეპლერის ზეახალი — ზეახალი ვარსკვლავი ჩვენს გალაქტიკაში, რომელიც გველისმჭერის თანავარსკვლავედში აღმოცენდა 1604 წელს, მზის სისტემიდან დაახლოებით 6000 პარსეკში. მისმა მაქსიმალურმა ხილვადმა ვარსკვლავურმა სიდიდემ 2,5-ს მიაღწია. პირველად ამ ზეახალ ვარსკლავზე დაკვირვება 1604 წლის 9 ოქტომბერს მოახდინეს. კეპლერის ზეახალი მას დაარქვეს, ვინაიდან 17 ოქტომბრიდან მასზე დაკვირვებებს ახდენდა გერმანელი ასტრონომი იოჰანეს კეპლერი, რომელმაც შემდგომში იგი დაწვრილებით აღწერა.
მეორე ავენიუს მეტროს ხაზი

მეორე ავენიუს მეტროს ხაზი (ინგლ. The Second Avenue Subway; SAS) — ამჟამად მშენებარე სწრაფი ტრანზიტის მეტროს ხაზი მეორე ავენიუს ქვეშ, მანჰეტენზე, ნიუ-იორკი. თითქმის 75 წლის განმავლობაში ოცნებად ქცეული მეტროს ხაზისთვის გვირაბის გაყვანის კონტრაქტი საქალაქო სატრანსპორტო სამმართველომ (Metropolitan Transportation Authority) 2007 წლის 20 მარტს კონსორციუმს Schiavone/Shea/Skanska-ს მიაკუთვნა. წინასწარ საინჟინრო გათვლებსა და საპროექტო სამუშაოებს ასრულებს ერთობლივი საწარმო DMJM Harris და Arup. ამ კონტრაქტს რამდენიმე თვეში მოჰყვა შეთანხმება დაფინანსებაზე ფედერალური სატრანზიტო ადმინისტრაციისგან პროექტის პირველი ფაზისთვის, რომელიც Q ხაზის (Broadway Express) გაგრძელებაა მეორე ავენიუზე 96-ე ქუჩამდე. სამშენებლო სამუშაოების გახსნის ოფიციალური ცერემონია 2007 წლის აპრილში ჩატარდა 96-ე ქუჩაზე მდებარე საწყის სამშენებლო ობიექტზე. პროექტის მშენებლობის გაჭიანურების გამო მას ხშირად უწოდებენ "ხაზს, რომელიც დროს დაავიწყდა".
ტუალეტის ქაღალდის დამჭერი

ტუალეტის ქაღალდის დამჭერი — მოწყობილობა გამოიყენება ტუალეტის ქაღალდის გრაგნილის დასაჭერად. არსებობს ტუალეტის ქაღალდის დამჭერის როგორც მინიმუმ ხუთი ნაირსახეობა: რაიმეზე მიმაგრებული ჰორიზონტალური მავთული. კედელზე მიმაგრებული ჰორიზონტალური ღერძი. კედელზე მიმაგრებული ვერტიკალური ღერძი. დამჭერ სტრუქტურაზე მიმაგრებული ჰორიზონტალური ღერძი. იატაკზე ან სხვა დასადგამზე დადგმული ვერტიკალური სვეტი. ვებ საიტი ტუალეტის ქაღალდის დამჭერების შესახებ
ბენედიქტე XV

ბენედიქტე XV (ლათ. Benedictus Quintus Decimus) ერისკაცობაში მარკიზი ჯაკომო დელა კიეზა (იტალ. Giacomo della Chiesa) (დ. 21 ნოემბერი, 1854, გენუა, იტალია — გ. 22 იანვარი, 1922, რომი, იტალია) —რომის პაპი 1914–1922 წლებში.
დიდგორის რაიონი

დიდგორის რაიონი — თბილისის ერთ-ერთი რაიონი 2006-2013 წლებში. საქართველოს პარლამენტის 2006 წლის 26 ნოემბრის №4173 დადგენილების შესაბამისად, ახლადშექმნილი რაიონის უდიდესი ნაწილი შეადგინა ტერიტორიამ, რომელიც 2006 წლამდე ექვემდებარებოდა გარდაბნის რაიონს (მუნიციპალიტეტს) და საქართველოს დედაქალაქის თვითმმართველ ერთეულს გადაეცა, გამონაკლისია ოქროყანა, რომელიც თბილისის, მთაწმინდის რაიონის დაქვემდებარებაში იყო, ასევე წყნეთი, ბეთანია და ახალდაბა, რომლებიც უფრო ადრე შემოუერთდა თბილისს და ქალაქის მერიაზე დაქვემდებარებული პუნქტები იყვნენ. რაიონში, ძირითადად, არსებობდა საკურორტო, სააგარაკე, დაბისა და სოფლის საგარეუბნო ტიპის დასახლებები. მასში შედიოდა შემდეგი დასახლებული პუნქტები: კიკეთი, კოჯორი, ახალდაბა, ბეთანია, ტაბახმელა, შინდისი, წავკისი, წყნეთი, ოქროყანა, კვესეთი, სამადლო, დიდება. რაიონის ტერიტორია შეადგენს 97,97 კვ. კმ.-ს; გაუქმების შემდეგ გაიყო ვაკისა და მთაწმინდის რაიონებს შორის — წყნეთი, ბეთანია და ახალდაბა მიეკუთვნა ვაკის, ხოლო დანარჩენი დასახლებები მთაწმინდის რაიონს. საქართველოს პარლამენტის დადგენილება ქალაქ თბილისის, გარდაბნის მუნიციპალიტეტისა და მცხეთის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული საზღვრების შეცვლის შესახებ