laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
კულიკოვოს ბრძოლა

კულიკოვოს ბრძოლა (რუს. Кулико́вская би́тва) (მამაის ან დონის დარბევა) — ბრძოლა რუსული სამეფოებისა (სარდალი მოსკოვის და ვლადიმირის დიდი მთავარი დიმიტრი ივანეს ძე დონელი) და თათარ–მონღოლთა (სარდალი ოქროს ურდოს გამგებელი ტემნიკი მამაი) ჯარებს შორის კულიკოვის ველზე (მდ. ნეპრიადვასა და მდ. დონის შესართავთან ახლოს) 1380 წელს 8 სექტემბერს. რუსული ჯარის ძირითად ბირთვს შეადგენდნენ მოსკოველები, აგრეთვე რუსულ სამთავროთა პოლკები, უკრაინული და ბელარუსული რაზმები. მამაის ჯარის რიგებში თათარ–მონღოლთა გარდა შედიოდნენ ჩერქეზების, ოსების, სომხებისა და ვოლგისპირეთის ხალხთა რაზმები. მამაის მოკავშირე იყო ლიტვის დიდი მთავარი იაგელო. ბრძოლა დაიწყო რუსეთის სადარაჯო პოლკის შეტაკებით თათარ–მონღოლთა მეწინავე რაზმთან. შემდეგ ბრძოლაში ჩაება მთავარი ძალები. რუსეთის ჯარის მარცხენა ფრთაზე მონღოლებმა წარმატებას მიაღწიეს და შეეცადნენ რუსების დიდი პოლკის ზურგში შესულიყვნენ. ბრძოლის ბედი გადაწყვიტა რუსების ჩასაფრებული პოლკის (სერპუხოველი მთავრის ვლადიმერ ანდრიას ძე მამაცისა და ვოევოდა დიმიტრი ბობროკ–ვოლინელის მეთაურობით) მოულოდნელმა დარტყმამ, რამაც თათარ–მონღოლები აიძულა უკან დაეხიათ და გაქცეულიყვნენ. რუსი მეომრები კულიკოვოს ველიდან 50 კილომეტრ მანძილზე დევნიდნენ და ანადგურებდნენ მოწინააღმდეგეს. რუსეთის ჯარის გამარჯვებამ კულიკოვოს ველზე დაასუსტა ოქროს ურდო და დააჩქარა მისი დაშლა. თუმცა ამ გამარჯვებით თათარ–მონღოლთა ბატონობას ბოლო არ მოღებია, მაგრამ მან ხელი შეუწყო მოსკოვის გაძლიერებას, რუსეთის ცენტრალიზებული სახელმწიფოს შექმნასა და თათარ–მონღოლთა უღლის დამხობას. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 65. ↑ Татищев В. Н. История Российская[1] ↑ Разин Е. А. История военного искусства VI — XVI вв. С.-Пб.: ООО «Издательство Полигон», 1999. — 656 с. Тираж 7000 экз. ISBN 5-89173-040-5 (VI — XVI вв.). ISBN 5-89173-038-3. (Военно-историческая библиотека)[2] ↑ Карнацевич В. Л. 100 знаменитых сражений. — Харьков., 2004. - стр. 139 ↑ Мерников А. Г., Спектор А. А. Всемирная история войн. — Минск., 2005. ↑ Исходя из данных о численности в 50-60 ათ. и сведениях о 40-50 ათ.выживших ↑ «Задонщина»[3] ↑ ტერმინი ”კულიკოვოს ბრძოლა” პირველად კარმაზინმა ახსენა[4] დაარქივებული 2013-09-21 საიტზე Wayback Machine. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: კულიკოვოს ბრძოლა
რუსეთის ფედერალური ოკრუგები

რუსეთის ფედერალური ოკრუგები — შეიქმნა რუსეთის პრეზიდენტის ვლადიმერ პუტინის 2000 წლის 13 მაისის #849 ბრძანების საფუძველზე. ფედერალური ოკრუგი არ წარმოადგენს რუსეთის ფედერაციის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ ერთეულს. მთავარი სტატია: ცენტრალური ფედერალური ოკრუგი. ფედერალური ოკრუგის ცენტრი - ქალაქი მოსკოვი. ბელგოროდის ოლქი ბრიანსკის ოლქი ვლადიმირის ოლქი ვორონეჟის ოლქი ივანოვოს ოლქი კალუგის ოლქი კოსტრომის ოლქი კურსკის ოლქი ლიპეცკის ოლქი მოსკოვის ოლქი ორიოლის ოლქი რიაზანის ოლქი სმოლენსკის ოლქი ტამბოვის ოლქი ტვერის ოლქი ტულის ოლქი იაროსლავლის ოლქი მთავარი სტატია: სამხრეთის ფედერალური ოკრუგი. ფედერალური ოკრუგის ცენტრი - ქალაქი დონის როსტოვი. რესპუბლიკები: ადიღე დაღესტანი ინგუშეთი ყაბარდო-ბალყარეთი ყალმუხეთი ყარაჩაი-ჩერქეზეთი ჩეჩნეთი - 1991 წლიდან თვითგამოცხადებული რესპუბლიკაა ჩრდილოეთი ოსეთი ოლქები: ასტრახანის ოლქი ვოლგოგრადის ოლქი როსტოვის ოლქი მხარეები: კრასნოდარის მხარე სტავროპოლის მხარე მთავარი სტატია: ჩრდილო-დასავლეთის ფედერალური ოკრუგი. ფედერალური ოკრუგის ცენტრი - ქალაქი სანქტ-პეტერბურგი. რესპუბლიკები: კარელიის რესპუბლიკა კომის რესპუბლიკა ოკრუგი: ნენთა ავტონომიური ოკრუგი ოლქები: არხანგელსკის ოლქი ვოლოგდის ოლქი კალინინგრადის ოლქი ლენინგრადის ოლქი მურმანსკის ოლქი ნოვგოროდის ოლქი ფსკოვის ოლქი ფედერალური ქალაქი: სანქტ-პეტერბურგი მთავარი სტატია: შორეული აღმოსავლეთის ფედერალური ოკრუგი. ფედერალური ოკრუგის ცენტრი - ქალაქი ხაბაროვსკი. რესპუბლიკა: რესპუბლიკა სახა ავტონომიური ოლქი: ებრაელთა ავტონომიური ოლქი ავტონომიური ოკრუგი: ჩუკოტკის ავტონომიური ოკრუგი მხარეები: ხაბაროვსკის მხარე პრიმორიეს მხარე კამჩატკის მხარე ოლქები: ამურის ოლქი მაგადანის ოლქი სახალინის ოლქი მთავარი სტატია: ციმბირის ფედერალური ოკრუგი. ფედერალური ოკრუგის ცენტრი - ქალაქი ნოვოსიბირსკი. რესპუბლიკები: ალტაის რესპუბლიკა ბურიატიის რესპუბლიკა ტუვის რესპუბლიკა ხაკასეთის რესპუბლიკა ავტონომიური ოკრუგები: აგის ბურიატთა ავტონომიური ოკრუგი ევენკთა ავტონომიური ოკრუგი ტაიმირის ავტონომიური ოკრუგი უსტ-ორდის ბურიატთა ავტონომიური ოკრუგი მხარეები: ალთაის მხარე კრასნოიარსკის მხარე იმიერბაიკალეთის მხარე ოლქები: ირკუტსკის ოლქი კემეროვოს ოლქი ნოვოსიბირსკის ოლქი ომსკის ოლქი ტომსკის ოლქი მთავარი სტატია: ურალის ფედერალური ოკრუგი. ფედერალური ოკრუგის ცენტრი - ქალაქი ეკატერინბურგი. ავტონომიური ოკრუგები: ხანტი-მანსის ავტონომიური ოკრუგი იამალ-ნენთა ავტონომიური ოკრუგი ოლქები: კურგანის ოლქი სვერდლოვსკის ოლქი ტიუმენის ოლქი ჩელიაბინსკის ოლქი მთავარი სტატია: ვოლგისპირეთის ფედერალური ოკრუგი. ფედერალური ოკრუგის ცენტრი - ქალაქი ნიჟნი-ნოვგოროდი. რესპუბლიკები: ბაშკირეთი თათრეთი მარეთი ელ მორდვეთი უდმურტეთი ჩუვაშეთი ოკრუგი: კომი-პერმელთა ავტონომიური ოკრუგი ოლქები: კიროვის ოლქი ნიჟნი-ნოვგოროდის ოლქი ორენბურგის ოლქი პენზის ოლქი სამარის ოლქი სარატოვის ოლქი ულიანოვსკის ოლქი მხარე: პერმის მხარე ფედერალური ქალაქი: ნიჟნი ნოვგოროდი რუკები ურალის ფედერალური ოკრუგი დაარქივებული 2009-03-30 საიტზე Wayback Machine. ვოლგისპირეთის ფედერალური ოკრუგი დაარქივებული 2005-12-29 საიტზე Wayback Machine. შორეული აღმოსავლეთის ფედერალური ოკრუგი ციმბირის ფედერალური ოკრუგი ჩრდილო-დასავლეთის ფედერალური ოკრუგი დაარქივებული 2008-02-16 საიტზე Wayback Machine. სამხრეთის ფედერალური ოკრუგი
ცხემლისხიდი

ცხემლისხიდი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ცხემლისხიდი, ზედა უჩხუბი, ბაღდადი). მდებარეობს მდინარე ნატანების მარცხენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 90 მ., ოზურგეთიდან 7 კმ. სოფელში არის საჯარო სკოლა, გიორგი სალუქვაძის სახლ-მუზეუმი. საავტობუსო მიმოსვლით დაკავშირებულია ქალაქ ოზურგეთთან. სოფლის ძველი სახელწოდებაა უჩხუბი, ამ სახელწოდებით იხსენიება XX საუკუნის დასაწყისამდე. სოფელი დასახლებული იყო ჯერ კიდევ XVII საუკუნეში. აქ აღმოჩენილია 1622-25 წლების 10 ცალი პოლონური ვერცხლის მონეტა. მონეტები მოჭრილია მეფე სიგიზმუნდ III ვაზას მიერ. მონეტები ამჟამად დაცულია ოზურგეთის ისტორიულ მუზეუმში. XVII-XVIII საუკუნეებს მიეკუთვნება „ძლევისკარის“ ეკლესია, რომლის ნანგრევები დღემდეა შემორჩენილი. ეკლესია იყო სავარაუდოდ წმინდა სტეფანეს სახელობისა, ხოლო მის მიმდებარე ადგილებს სტეფანწმინდა ეწოდებოდა. XVIII საუკუნის ბოლომდე უჩხუბში იყო გურიელების რეზიდენცია, სანამ მას გადაიტანდნენ ჯერ შემოქმედში, შემდეგ კი ოზურგეთში. რუსეთის იმპერიის დროს უჩხუბი შედიოდა ბახვის სასოფლო საზოგადოებაში. 1892 წლიდან ჩნდება დასახელება ცხემლისხიდი. 1950-იან წლებში სოფლის ცენტრში, ძველი სავაჭროების ადგილას აშენდა 40 ადგილიანი კულტურის სახლი, მოეწყო ცენტრი, დაირგო 3000 ძირი ხე: ჭადარი. თეთრი აკაცია, ნაძვი, გაკეთდა ჩვინიას გზა, ხიდი მდინარე ნატანებზე. 1999 წელს აშენდა წმინდა ნიკოლოზის სახელობის ეკლესია. სოფელში დაიბადნენ: ხარიტონ ვარდოშვილი (1895-1970) — ქართველი პოეტი გიორგი სალუქვაძე (1913-1990) — ქართველი ინჟინერი, ქორეოგრაფი, ფოლკლორისტი გივი ჭანუყვაძე (1924-1984) — ქართველი საბჭოთა ეკონომისტი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 250. ↑ მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 26 ივლისი 2016. ↑ საგანმანათლებლო დაწესებულებების კატალოგი[მკვდარი ბმული] ↑  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 16224 ↑ ჩხატარაიშვილი ქ., გენერალი ივანე გურიელი // ცისკარი, ტ. 5, თბილისი, 1973. ↑ გაზეთი „ივერია“ N10 გვ. 3 1892 წ. ↑ Кавказский календарь на 1910 год ↑ Кавказский календарь на 1912 год
ზედა უჩხუბი

ზედა უჩხუბი, უჩხუბი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, ცხემლისხიდის თემში. მდებარეობს მესხეთის ქედის მთისწინეთში მდინარე ნატანების მარცხნივ, ზღვის დონიდან 220 მ., ოზურგეთიდან 9 კმ. სოფელში იდგა წმინდა გიორგის და წმინდა სტეფანეს სახელობის ეკლესიები. სოფელი სხვადასხვა დროს შედიოდა დვაბზუს და ბახვის სასოფლო საზოგადოებებში. უჩხუბში იყო გურიელების რეზიდენცია, რომელიც შემდგომ გლეხმა ჭანუყვაძემ შეიძინა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 498. ↑ მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 26 ივლისი 2016.
ბაღდადი (ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი)

ბაღდადი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, ცხემლისხიდის თემში (სოფლები: ბაღდადი, ზედა უჩხუბი, ცხემლისხიდი). მდებარეობს მდინარე ნატანების მარჯვნივ, ზღვის დონიდან 180 მ, ოზურგეთიდან 9 კმ., ცხემლისხიდიდან 1 კმ. ფეოდალურ ხანაში სოფელი ბაღდადი იყო თავად მაქსიმელიშვილების რეზიდენცია. შედიოდა ბახვის სამრევლოში. 1901 წლიდან სამუელ მაქსიმელიშვილის სახლში იკრიბებოდა ხალხური სიმღერის გუნდი სამუელ ჩავლეიშვილის მეთაურობით, რომელმაც ჩამოაყალიბა გურული სიმღერის საკუთარი მიმართულება. საბჭოთა პერიოდში სოფლის მოსახლეობის მთავარ საქმიანობას წარმოადგენდა მეჩაიეობა. გაშენებული იყო 117 ჰექტარი ჩაის პლანტაცია. სოფელში აგრეთვე სხვა მეურნეობები იყო ჩხავერის (20 ჰა), ტუნგის, (16 ჰა) და ციტრუსების (10 ჰა) პლანტაციები. სოფელში მდინარე ნატანებზე აგებული იყო მცირე ჰიდროელექტროსადგური უჩხობჰესი, რომლის სიმძლავრე იყო 88 კვტ/სთ. სოფელში შემორჩენილია წმინდა გიორგის სახელობის ძველი დარბაზული ეკლესია, რომელიც დათარიღებული არ არის. ეკლესიის სამნაწილიანი დარბაზი დასრულებულია ერთი მთლიანი შვერილი ნახევარწრიული აბსიდით. ნაგებია რიყის ქვით, კუთხეები და პროფილები გამოყვანილია თლილი მომწვანო ფერის ქვით, თუმცა ფერადოვნებისთვის შიგადაშიგ თეთრი ფერის ქვებიც შეურევიათ. კედლები ჩამონგრეულია სარკმლისა და ორივე შესასვლელი კარების დონეზე. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 246. ↑ მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 26 ივლისი 2016. ↑ შილაკაძე ვ., „ ხალხური მუსიკის მოამაგენი“, თბილისი: ხელოვნება, 1961. — გვ. 50. ↑ ჩხაიძე კ. „ძველი და ახალი ბაღდადი“ გაზეთი „ლენინის დროშა“ 1955 წ. N111 გვ. 2 ↑ მუჰამედ მურვანიძე, „ჰიდროელექტროსადგურები სოფლად“, გაზეთი „ლენინის დროშა“ 1945 წ. N46 გვ. 4 ↑ Кавказский календарь на 1910 год ↑ Кавказский календарь на 1912 год
თხინვალი (ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი)

თხინვალი, ახალსაყდარი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფელი თხინვალი). მდებარეობს ნასაკირალის სერის სამხრეთით, ზღვი დონიდან 80 მ. უახლოეს რკინიგზის სადგურ მერიიდან 4 კმ. სოფელში არის საჯარო სკოლა, ჭიდაობის კლუბი. სოფელში მოდის გოგირდოვანი წყალი. თხინვალის ადრინდელი სახელწოდებაა ახალსაყდარი. ახალსაყდარი შედიოდა ხვარბეთის სასოფლო საზოგადოების შემადგენლობაში. XIX საუკუნეში სოფელში აშენდა წმინდა პანტელეიმონის სახელობის ხის ეკლესია. მისი მღვდელი იყო ილარიონ ქარცივაძე. 1910 წელს ტაძარი მოინახულა ეპიკოპოსმა ალექსანდრემ. ბოლო მღვდელი იყო რომანოზ ქინქლაძე, რომელიც 1924 წელს გადაასახლეს. ეკლესიის ფიცრებით ააშენეს სკოლა. 1930-იან წლებში სოფელს სახელი შეუცვალეს და ფართოდ გავრცელებული თხილის კულტურის გამო თხინვალი დაარქვეს. 1935 წელს შეიქმნა თხინვალის სასოფლო საბჭო, რომელიც მოცავდა სოფლებს თხინვალს, საღვთოს, მჭედუაურს, ჯაფარაულს და ზედუბანს. საბჭოთა პერიოდში თხილი გაიჩეხა და ჩაი გაშენდა. 1946 წლისთვის თხინვალში იყო 109 ჰა ჩაის, 69 ჰა ციტრუსის და 18 ჰა ტუნგის პლანტაცია, ხოლო 1977 წელს 116 ჰა ჩაისა და 36 ჰა ციტრუსის პლანტაცია. სოფელში დაიბადა პედაგოგი გრიგოლ ბაბილოძე. თხინვალის ხედი სოფელ ზედუბნიდან დიდი სამამულო ომის მემორიალი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 33. ↑ მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 26 ივლისი 2016. ↑ სკოლების მონაცემთა ბაზა[მკვდარი ბმული] ↑ „ლენინის დროშა“ N33 გვ. 4 — 1935 წ. ↑ 'გაზეთი „ლენინის დროშა“, N48 გვ4 — 1946 წ. ↑ Кавказский календарь на 1912 год
დაბალი ეწერი

დაბალი ეწერი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, ასკანის ადმინისტრაციულ ერთეულში (სოფლები: ასკანა, დაბალი ეწერი, მზიანი). მდებარეობს ნასაკირალის სერის ჩრდილოეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 170 მ., ოზურგეთიდან 21 კმ, ასკანიდან 3 კმ. ზედაპირულად მოპოვებული არქეოლოგიური მასალის მიხედვით ადამიანს აქ ჯერ კიდევ ძვ. წ. I ათასწლეულში უცხოვრია. წარსულში მაღალ ეწერთან ერთად ცნობილი იყო ეწერის საერთო სახელწოდებით. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეჩაიეობა. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 324 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 325. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 245. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
მზიანი

მზიანი (ყოფ. ფიჩხისჯვარი) — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, ასკანის თემში (სოფლები: ასკანა, დაბალი ეწერი, მზიანი). მდებარეობს მდინარე ყურეფას მარცხნივ, ზღვის დონიდან 160 მ. ასკანიდან 6 კმ., ოზურგეთიდან 20 კმ. მოსახლეობა ძირითადად მისდევს მეთხილეობას, მეცხოველეობასა და მეფრინველეობას, მოქმედებს მზიანის ჩაის ფაბრიკა. სოფელში დაიბადა პათოლოგიური ანატომიის ფუძემდებელი ვლადიმერ ჟღენტი. სოფლის ძველი სახელია ფიჩხისჯვარი. 1922 წლის 26 მაისს ხიდისთავის რაიონის სოფელ ფიჩხისჯვრის ცენტრში გაიმართა მიტინგი საქართველოს დამოუკიდებლობის დღის აღსანიშნავად. მიტინგი საბჭოთა ხელისუფლებამ დაარბია, რასაც მოჰყვა მსხვერპლი. 1929 წელს დაიხურა სოფლის ეკლესია და მსახურება შეწყვიტა მღვდელმა ერმალო ჯაველიძემ. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 263 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 659. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ თალაკვაძე ნ., „მოქალაქე მღვდლის დღიურიდან“, თბილისი: ქართული ლიტერატურის სახელმწიფო მუზეუმი, 2013. — გვ. 256, 285, ISBN 978-99940-28-77-1. ↑ იქვე გვ. 558 ↑ Кавказский календарь на 1910 год ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ოქროსქედი (მთისპირის თემი)

ოქროსქედი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, მთისპირის თემში (სოფლები: ვანისქედი, მთისპირი, ოქროსქედი, უკანავა). მდებარეობს მდინარე ბახვისწყლის ხეობაში, ზღვის დონიდან 140 მ. ოზურგეთიდან 14 კმ., მთისპირიდან 3 კმ., ასკანიდან 3 კმ. ადრე ოქროსქედი დიდ სოფელს წარმოადგენდა. მისი ტერიტორია მოიცავდა საკუთრივ სოფელ ოქროსქედს, ბახვის თემის სოფელ ოქროსქედსა და სოფელ მშვიდობაურს, რომლის ისტორიული სახელიც ასევე ოქროსქედია. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეჩაიეობა. სოფლის ნაპირას, გორაკზე დგას ფერისცვალების სახელობის დარბაზული ტიპის ეკლესია. გადმოცემის თანახმად ეკლესიაში უცხოვრია ვინმე მონაზონ მარიამს, რის გამოც გორაკს „მარიამის გორს“ ეძახიან. ტაძარი თავდაპირველად მთავარანგელოზის სახელობის იყო. ის 1930-იანი წლების დასაწყისში დაშალეს და მისი ფიცრები გამოიყენეს მთისპირის სკოლის მშენებლობისთვის. 2004 წელს ძველ საძირკველზე ახალი ეკლესია დააშენეს. ეკლესია დარბაზული ტიპისაა. ახალი ეკლესია აშენებულია მომცრო ზომის რიყის ქვით, ხოლო კუთხეები გამოყვანილია თლილი მომწვანო ფერის ქვებით. ეკლესიის ძველი წყობიდან შემორჩენილია სამხრეთის შესასვლელი, ხოლო დასავლეთის შესასვლელი ახალია. ეკლესიას სარკმლები დასავლეთისა და აღმოსავლეთის ფასადებზე აქვს. ამჟამად ეკლესია მოქმედია და დედათა მონასტერი ფუნქციონირებს. სოფელში დაიბადა ხალხური სიმღერების შემსრულებელი და ლოტბარი სამუელ ჩავლეიშვილი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 614.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 9884 ↑ მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 26 ივლისი 2016. ↑ თალაკვაძე ნ., „მოქალაქე მღვდლის დღიურიდან“, თბილისი: ქართული ლიტერატურის სახელმწიფო მუზეუმი, 2013. — გვ. 759, ISBN 978-99940-28-77-1.
ოქროსქედი (ბახვის თემი)

ოქროსქედი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, ბახვის თემში (სოფლები: ზედა ბახვი, ქვედა ბახვი, მშვიდობაური, ოქროსქედი). მდებარეობს მდინარე ბახვისწყლის ხეობაში, ზღვის დონიდან 140 მ., ოზურგეთიდან 13 კმ., ზედა ბახვიდან 3 კმ. ადრე ოქროსქედი დიდ სოფელს წარმოადგენდა. მისი ტერიტორია მოიცავდა საკუთრივ სოფელ ოქროსქედს, მთისპირის თემის სოფელ ოქროსქედსა და სოფელ მშვიდობაურს, რომლის ისტორიული სახელიც ასევე ოქროსქედია. საბჭოთა პერიოდში სოფელში განვითარებული იყო მეჩაიეობა, მოქმედებდა ჩაის ფაბრიკა. სოფელში დაიბადა კომპოზიტორი არტემ კვაჭანტირაძე. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 614. ↑ მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 26 ივლისი 2016. ↑ Кавказский календарь на 1910 год
ვანისქედი

ვანისქედი — სოფელი საქართველოში (გურიის მხარე), ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში (მთისპირის ადმინისტრაციული ერთეული). მდებარეობს მდინარე ბახვისწყლის (სუფსის მარცხენა შენაკადი) ხეობაში, ზღვის დონიდან 280 მ-ზე, ოზურგეთიდან 20 კმ-ში. სოფელში დგას განვითარებული შუა საუკუნეების იოანე ნათლისმცემლის სახელობის დარბაზული ეკლესია, რომელიც არაერთხელ არის გადაკეთებული (2007 წელს მთლიანად აღდგენილია). დაბლა ვანისქედში მოქმედებს მუსლიმური სალოცავი — ჯამე. [წყარო არ არის მითითებული 33 დღე] ვანისქედში დაიბადნენ: ლავროსი კიღურაძე — რევოლუციონერი, საქართველოს დამფუძნებელი კრების წევრი ვარლამ ვაშალომიძე — ქართული ხალხური სიმღერების შემსრულებელი, ლოტბარი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 293. ვანისქედი // ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. ?. საფეხმავლო ბილიკი კურორტ ბახმარომდე ↑ მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 26 ივლისი 2016. ↑ Кавказскій календарь на 1910 годъ, Тифлись, 1909, стр. 211. ↑ Кавказский календарь на 1912 год
უკანავა

უკანავა — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, მთისპირის თემში (სოფლები: ვანისქედი, მთისპირი, ოქროსქედი, უკანავა). მდებარეობს მდინარე ბახვისწყლის ხეობაში, ზღვის დონიდან 360 მ., ოზურგეთიდან 23 კმ, მთისპირიდან 5 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეჩაიეობა. სოფლის სახელწოდება ლეგენდას უკავშირდება, რომლის თანახმად, მურვან ყრუს, რომელიც მეზობელ სოფელში მდებარე ასკანის ციხეზე ლაშქრობდა და მისი აღება ვერ შეძლო, უბრძანებია, ციხისთვის შემოევლოთ და უკნიდან ასულიყვნენ, ამიტომ დაერქვა ამ ადგილს უკანავა. 2013 წელს უკანავაში აშენდა ოთხკასკადიანი ჰიდროელექტროსადგური ბახვი-3. ჰესის დადგმული სიმძლავრეა 9,8 მგვტ, ხოლო საშუალო წლიური გამომუშავება 38 მლნ.კვტსთ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 119. ↑ მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 26 ივლისი 2016. ↑ Кавказский календарь на 1910 год
ზედა ბახვი

ზედა ბახვი (შუა ბახვი) — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, ბახვის თემის ცენტრი (სოფლები: ზედა ბახვი, ქვედა ბახვი, მშვიდობაური, ოქროსქედი). მდებარეობს მდინარე ბახვისწყლის მარცხნივ, ზღვის დონიდან 150 მ. ოზურგეთიდან 10 კმ. სოფელში არის ჩხავერის მეურნეობა. სოფლის ცენტრში დგას წმინდა ნინოს სახელობის ეკლესია, მოქმედებს ბიბლიოთეკა, საჯარო სკოლა. სოფლის ცენტრში იდგა ღვთისმშობლის შობის სახელობის ეკლესია. ტაძარი ნაშენი იყო თლილი ქვით, ჰქონდა ოთხქიმიანი ჯვრის ფორმა და გუმბათი. გუმბათი სიმეტრიული იყო, არც მაღალი, არც დაბალი, კორპუსისა და გუმბათის კარ-ფანჯრების საპირეები მოჩარჩოებული იყო საგულდაგულოდ მოპირკთებული სვეტებით. სამრეკლო აშენებული იყო სახურაზვე, ჩრდილოეთისა და სამხრეთის მკლავები კორპუსთან შედარებით ვიწრო იყო. ტაძარში ინახებოდა პალიასტომის ღვთისმშობლის ხატი, რომელიც მანამდე პალიასტომის ტბის სიახლოვეს მდგარ გაპარტახებულ ეკლესიას ეკუთვნოდა. ეკლესიას ჰქონდა სამშენებლო წარწერა სამხრეთ შესასვლელის ზემოთ. წარწერა იუწყებოდა, რომ ტაძარი აშენდა 1867 წელს გაბრიელ ეპისკოპოსის დაფინანსებით ლევან და მოსე ბერეკაშვილების მიერ. გაბრიელს ტაძრის მშენებლობა 8000 მანეთი დაუჯდა. 1874 წელს სოფელში აგრეთვე ეპისკოპოს გაბრიელის შემწეობით გაიხსნა სკოლა, რომელსაც 1875 წელს უკვე დიდი სახელი ჰქონდა გავარდნილი. 1920-იან წლებში ნატალია ქიქოძის ხელმძღვანელობით დაანგრიეს სოფლის ეკლესია და მის ადგილას მოეწყო საფეხბურთო მოედანი. 1934 წელს აშენდა სკოლის ახალი შენობა. 1937 წელს აშენდა მცირე ჰიდროელექტროსადგური, რომლის სიმძლავრე იყო 67 კვტ/სთ. 1945 წელს რეკონსტრუქციის შედეგად მისი სიმძლავრე 100 კვტ/სთ-მდე გაიზარდა. ჰესი ზედა ბახვის გარდა ელექტროენერგიით ამარაგებდა ქევდა ბახვს, ასკანას, მშვიდობაურს, ფამფალეთს. 1981 წელს სოფლის ცენტრში გაიხსნა ბახვის მანიფესტის მემორიალი. მემორიალი წარმოადგენდა გურული გლეხის კარ-მიდამოს, რომელშიც გურიის რევოლუციური მოძრაობის ისტორიის მუზეუმი მოეწყო. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 494. ↑ მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 26 ივლისი 2016. ↑ საგანმანათლებლო დაწესებულებების კატალოგი[მკვდარი ბმული] ↑ დიმიტრი ბაქრაძე, „არქეოლოგიური მოგზაურობა გურიასა და აჭარაში“, გვ.170 — ბათუმი, „საბჭოთა აჭარა“, 1987 ↑ ჟურნალი „დროება“ N34 — 1975 წ. ↑ მუჰამედ მურვანიძე, „ჰიდროელექტროსადგურები სოფლად“, გაზეთი „ლენინის დროშა“ 1945 წ. N46 გვ. 4 ↑ Кавказский календарь на 1910 год ↑ Кавказский календарь на 1912 год
მშვიდობაური

მშვიდობაური — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, ბახვის თემში (სოფლები: ზედა ბახვი, ქვედა ბახვი, მშვიდობაური, ოქროსქედი). მდებარეობს მდინარე ბახვისწყლის მარჯვნივ, ზღვის დონიდან 240 მ., ოზურგეთიდან 18 კმ., ზედა ბახვიდან 5 კმ. სოფელში დაიბადა ქართველი პოლიტიკოსი ალექსანდრე ლომთათიძე. სოფელში არის საჯარო სკოლა სოფლის ძველი სახელწოდებაა ოქროსქედი. მისი ტერიტორია მოიცავდა ამჟამინდელ სოფელ მშვიდობაურს, ასევე, მთისპირის თემის სოფელ ოქროსქედსა და ბახვის თემის სოფელ ოქროსქედს. 1930 წელს მშვიდობაურში ჩამოყალიბდა კოლმეურნეობა, რომელსაც ჰქონდა 17 ჰექტარი ჩაის პლანტაცია. 1937 წელს მშვიდობაურში იყო 137 ჰა ჩაის, 15 ჰა ტუნგის პლანტაცია და 6 ჰა ხეხილის ბაღი. მშვიდობაურის ცენტრში რამდენიმე საზოგადოებრივი დანიშნულების შენობა აშენდა, მათ შორის კულტურის სახლი, ექვსსართულიანი პანსიონატი, რესტორანი მდინარე ბახვისწყალზე, მოეწყო სკვერი, ხელოვნური ტბები. დღეს თითქმის ყველა შენობა სოფლის ცენტრში დანგრეულია. 1987 წელს სოფელში დასახლდა სვანეთიდან სტიქიით დაზარალებული ეკომიგრანტების 50 ოჯახი. მზის ჩასვლა მშვიდობაურში მდინარე გულეფა, რომელიც სოფლის ტერიტორიაზე უერთდება მდინარე ბახვისწყალს ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 244. ↑ მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 26 ივლისი 2016. ↑ საგანმანათლებლო დაწესებულებების კატალოგი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-09-22. ციტირების თარიღი: 2018-12-26. ↑ რეპორტაჟი მშვიდობაურიდან
ქვედა ბახვი

ქვედა ბახვი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, ბახვის თემში. მდებარეობს მდინარე ბახვისწყლის მარცხნივ, ზღვის დონიდან 120 მ., ოზურგეთიდან 11 კმ. სოფელში არის საჯარო სკოლა, ეკლესია, საფეხბურთო მოედანი. ალექსანდრე მახარაძე (1873-1933) – მომღერალი, ხალხური სიმღერების შემსრულებელი ხარიტონ შავიშვილი (1886-1975) – დიპლომატი, პირველი რესპუბლიკის წარმომადგენელი ერთა ლიგასა და შვეიცარიაში ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 508. ↑ მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 26 ივლისი 2016.
როსტოვის ოლქი

როსტოვის ოლქი — ოლქი რუსეთში, შედის სამხრეთის ფედერალურ მხარის შემადგენლობაში. მსხვილი სამრეწველო, კულტურული და სამეცნიერო ცენტრი, მსხვილი სატრანსპორტო კვანძი. ადმინისტრაციული ცენტრი - დონის როსტოვი. აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება ვოლგოგრადის, ჩრდილოეთით კი ვორონეჟის ოლქები, სამხრეთიდან სტავროპოლისა და კრასნოდარის მხარეები, ასევე ყალმუხეთი, ხოლო დასავლეთიდან უკრაინა. 2002 წლის მონაცემების მიხედვით ოლქში ცხოვრობდა 4 404 ათ. კაცი. რუსები – 3717,3 ათ. კაცი (84,4 %) სომხები - 230,0 ათ. კაცი (5,5 %) უკრაინელები – 118,5 ათ. კაცი (2,7 %) კაზაკები - 87,5 ათ. კაცი (2 %) თურქები – 28,3 ათ. კაცი (1,7 %) ბელარუსები – 26,6 ათ. კაცი ქართველები - 10,6 ათ. კაცი ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: როსტოვის ოლქი როსტოვის ოლქის ადმინისტრაციის საიტი Ростовская область в справочнике-каталоге «Вся Россия» დაარქივებული 2010-12-31 საიტზე Wayback Machine. Ростовская область на Открытом портале Юга России დაარქივებული 2007-02-16 საიტზე Wayback Machine.