laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ორმეფობა ქართლში

ორმეფობა ქართლში — ძველ ქართულ საისტორიო წყაროებში დამოწმებული ვითარება, როდესაც ქართლის (იბერიის) სამეფო თითქოს ორად იყო გაყოფილი, მტკვარგაღმა და მტკვარგამოღმა მხარეებად, რომელთაც საკუთარი მეფეები ჰყავდათ (ერთი იჯდა მცხეთაში, მეორე — არმაზში). „მეფეთა ცხოვრების“ თანახმად, ქართლის (იბერიის) მეფე ადერკი თავის ორ ძეს – ბარტომს და ქართამს ორად გაუყო სამეფო: ბარტომს მისცა ქალაქი მცხეთა, მტკვრის პირას შიდა ქართლი, მუხნარის მხარეს ქალაქი და მთელი ქვეყანა მტკვრის ჩრდილოეთით, ჰერეთიდან ქართლის და ეგრისის ბოლომდე; ხოლო ქართამს მისცა არმაზის მხარის ქალაქი, მტკვრის სამხრეთით ქართლი, ხუნანიდან მტკვრის სათავემდე და კლარჯეთი. ამგვარად, „მეფეთა ცხოვრების“ ქართლის მეფეთა სიაში ადერკის შემდეგ მოხსენიებულია 5 წყვილი, რომლებიც თითქოს ერთდროულად მართავდნენ ქვეყანას. ესენია ბარტომი და ქართამი, ფარსმანი და კაოსი, აზორკი და არმაზელი, ამაზასპი და დეროკი, ფარსმან ქველი და მირდატი. „ქართლის ცხოვრების“ მიხედვით, ორმეფობა ქართლში ახ. წ. 57 დაიწყო; „მოქცევაჲ ქართლისაჲს“ ცნობით, მეფეთა პირველი წყვილი ძვ. წ. II საუკუნის 60-იან წლებში განაგებდა ქართლს (მათი მმართველობის დროს, ძვ. წ. 169, ამ ძეგლის მიხედვით, მცხეთაში ებრაული კოლონია გაჩენილა). ამ მოსაზრების სასარგებლოდ ლაპარაკობს ისიც, რომ მეფეთა პირველ წყვილში შემავალი ქართამი, „ქართლის ცხოვრების“ თანახმად, ქართლის სამეფოს ფუძემდებლის ფარნავაზის (ძვ. წ. IV — ძვ. წ. III სს. მიჯნა) თანამედროვე ეგრისის მმართველის ქუჯის შვილიშვილის შვილიშვილი იყო (მაშასადამე, ფარნავაზის შემდეგ უნდა ეცხოვრა). ზოგიერთი სპეციალისტი ორმეფობას ქართლში სამეფოს ნამდვილად ორად გაყოფად და ამ პერიოდში მეზობლების მოძალებით სამეფოს დასუსტების დამადასტურებლად მიიჩნიეს. სხვა მკვლევართა მოსაზრებით, ორმეფობაში ნამდვილი მეფეების გვერდით „მეფის შემდგომ მეორე პირთა“ — მთავარსარდლების (სპასპეტები) დასახელებას გულისხმობენ. ჩამოთვლილი წყვილებიდან ნამდვილი მეფეები უნდა იყვნენ ქართამი, ფარსმანი, აზორკი, ამაზასპი და ფარსმანი, დანარჩენები კი — სპასპეტები. იბერიის მეფეთა სია ორმეფობა საქართველოში ინგოროყვა პ., ძველ-ქართული მატიანე "მოქცევაჲ ქართლისაჲ" და ანტიკური ხანის იბერიის მეფეთა სია, თხზულებათა კრებული, ტ., 4, თბ., 1976; მელიქიშვილი გ., ქართლის (იბერიის) მეფეთა სიებში არსებული ხარვეზების შესახებ, «მაცნე, ისტორიის, არქეოლოგიის, ეთნოგრაფიისა და ხელოვნების ისტორიის სერია», 1978, № 3 ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 მელიქიშვილი გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 581. ↑ ქართლის ცხოვრება, ს. ყაუხჩიშვილის რედაქციით, თბ., 1955, გვ. 43 ↑ ლორთქიფანიძე მ., მეტრეველი რ., საქართველოს მეფეები, თბ.: „ნეკერი“, 2007. — გვ. 22, ISBN 99928-58-36-2.
დალიმამედლი

დალიმამედლი (აზერ. Dəliməmmədli) — სოფელი აზერბაიჯანში, გორანბოის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 5 513 კაცი. დალიმამედლი GEOnet სახელების სერვერზე
ორუჩუბან ებიჩუ

ორუჩუბან ებიჩუ (იაპონ. おるちゅばんエビちゅ Oruchuban Ebichu — ებიჩუ სახლზე ზრუნავს) — იაპონური კომპანია გეინიქსი (Gainax)-ის მიერ 1990 წელს გამოშვებული მანგა და ანიმაციური სერიალი. ავტორი რიზა იტო. ანიმაციურ სერიალში სიუჟეტი ვითარდება ზაზუნას სახელად ებიჩუსა და მისი მეპატრონე გოგოს გარშემო. ებიჩუს მთავარი „საზრუნავი“ — მის პატრონის ბედნიერებაზე ზრუნვაა, მაგრამ მისი არაერთი მცდელობა სულ პრობლემებით თავდება. ებიჩუ — ზაზუნა, რომელიც სახლს უვლის და ზრუნავს მისი მეპატრონის პირად ცხოვრებაზე. უყვარს ყველი (კამამბერი), ნაყინი და კარგად თამაშობს მაჯონგს. ებიჩუს პატრონი — ახალგაზრდა 25 წლის იაპონელი ოფის-ლედი. მარტოხელაა და მეორე ნახევრის მოძებნის იმედია ქავს გადაწურული. მას ჰყავს მეგობარი-მამაკაცი კაისენატი, რომელსაც ხვდება ხოლმე. კაისენატი — ებიჩუს პატრონის მეგობარი მამაკაცი. უყვარს აზარტული თამაშები, განსაკუთრებით პატინკო. საშინლად ვერ იტანს ებიჩუს. მა-ა — კაისენატის მეგობარი, შეყვარებულია ებიჩუზე. ორუჩუბან ებიჩუ, მანგა (ინგლისური) მანგა, სატელევიზიო (ინგლისური) გეინიქსი ებიჩუ დაარქივებული 2005-04-04 საიტზე Wayback Machine. (იაპონური) ფუტბაშა ებიჩუ დაარქივებული 2005-04-06 საიტზე Wayback Machine. (იაპონური) Ebichu, Risa Ito (ესპანური) ↑ Risa ITOU anime news & network.com
დეროკი

დეროკი, დერუკი — იბერიის მეფე ორმეფობის პერიოდში, ძვ. წ. II-I საუკუნეებში. ლეონტი მროველის მიხედვით დეროკი არის ქართლში ორმეფობის (იხ. ორმეფობა) მეოთხე წყვილის წარმომადგენელი. მისი თანამეფე იყო ამაზასპი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 386. Меликишвили Г. А., К истории древней Грузии, Тб., 1959
ლაგვინი

ლაგვინი — ჭურჭელი, რომელშიც მღვდელთმთავარი ღვთისმსახურების დროს ხელებს იბანს. „მცირე საეკლესიო ენციკლოპედია“, «საქართველოს ეკლესიის 2005 წლის კალენდარი», თბ. 2004, გვ. 183
ლაზარეს შაბათი

ლაზარეს შაბათი — ბზობის წინა შაბათი. ამ დღეს ეკლესია დღესასწაულობს, ოთხი დღის მკვდარი და საფლავში დადებული, მართალი ლაზარეს მაცხოვრის მიერ მკვდრეთით აღდგინებას. „მცირე საეკლესიო ენციკლოპედია“, «საქართველოს ეკლესიის 2005 წლის კალენდარი», თბ. 2004, გვ. 183
ლახვარი (საეკლესიო ნივთი)

ლახვარი — ქრისტიანულ ღვთისმსახურებაში გამოყენებადი ბრტყელი ფოლადის დანაკი, რომელსაც ორპირი ბუნიკი აქვს ხის ან ძვლის სახელურით. პროსკომიდიაზე მისი საშუალებით სრულდება წმიდა ქმედებანი სეფისკვერის კვეთის დროს. იგი სახეა იმ ლახვრისა, რომლითაც ჯვარცმულ მაცხოვარს ერთმა მხედართმთავარმა გვერდს უგმირა. „მცირე საეკლესიო ენციკლოპედია“, «საქართველოს ეკლესიის 2005 წლის კალენდარი», თბ. 2004, გვ. 183
ლიტანიობა

ლიტანიობა — ქრისტიანობაში მღვდელთმსახურთა და მორწმუნეთა საზეიმო მსვლელობა ჯვრით, ხატებითა და ბაირაღებით, გალობისა და ზარების რეკვის თანხლებით. ლიტანიობა ტაძრის ირგვლივ სრულდება პასექის ღამესა და მთელ ბრწყინვალე შვიდეულში ლიტურგიის შემდეგ, ასევე ტაძრის დღესასწაულზე. ლიტანიობა ასევე ეწყობა დასახლებული პუნქტის ირგვლივ და სხვა შემთხვევებშიც. ლიტანიობა სრულდება ნათლისღების დღესასწაულზე წყლის კურთხევის დროს და იმართება წყალსატევებზე (სადაც ეს შესაძლებელია), რასაც „იორდანეზე სვლა“ ეწოდება. „მცირე საეკლესიო ენციკლოპედია“, «საქართველოს ეკლესიის 2005 წლის კალენდარი», თბ. 2004, გვ. 183-184
ლოცვა ეფრემ ასურისა

ლოცვა წმინდა ეფრემ ასურისა — ლოცვა ქრისტიანულ ეკლესიაში, ძირითადად დიდმარხვის განმავლობაში „დილისა“ და “ძილის წინ“ ლოცვების შემდეგ იკითხება. ეს ლოცვა იკითხება ყველიერის კვირის სამშაბათ საღამოს, ოთხშაბათ დილას, ხუთშაბათ საღამოს და პარასკევ დილას, შემდეგ კი შენდობის კვირის საღამოდან მთელი დიდმარხვის განმავლობაში ვნების კვირის ოთხშაბათ დილის ჩათვლით. უფალო და მეუფეო ცხოვრებისა ჩემისაო, სულსა უქმობისასა და მიმოწვლილველობისასა, მთავრობისმოყვარებისასა და ცუდად მეტყველებისასა ნუ მიმცემ მე (მეტანია). ხოლო სული სიწმიდისა, სიმდაბლისა, მოთმინებისა და სიყვარულისა მომმადლე მე მონასა შენსა (მეტანია). ჰე, უფალო და მეუფეო, მომანიჭე მე განცდა თვისთა ცოდვათა და არა განკითხვად ძმისა ჩემისა, რამეთუ კურთხეულ ხარ შენ უკუნითი უკუნისამდე, ამინ (მეტანია). ღმერთო, მილხინე ცოდვილსა ამას და შემიწყალე მე (მცირე მეტანია 12-ჯერ). უფალო და მეუფეო ცხოვრებისა ჩემისაო, სულსა უქმობისასა და მიმოწვლილველობისასა, მთავრობისმოყვარებისასა და ცუდად მეტყველებისასა ნუ მიმცემ მე. ხოლო სული სიწმიდისა, სიმდაბლისა, მოთმინებისა და სიყვარულისა მომმადლე მე მონასა შენსა. ჰე, უფალო და მეუფეო, მომანიჭე მე განცდა თვისთა ცოდვათა და არა განკითხვად ძმისა ჩემისა, რამეთუ კურთხეულ ხარ შენ უკუნითი უკუნისამდე, ამინ (მეტანია). „მცირე საეკლესიო ენციკლოპედია“, «საქართველოს ეკლესიის 2005 წლის კალენდარი», თბ. 2004, გვ. 185 ეფრემ ასურის ლოცვა
დიდმარხვა

დიდმარხვა, დიდი მარხვა, დიდი ორმოცეული — ქრისტიანობაში განსაკუთრებული თავშეკავების დრო, რომელიც მორწმუნეებს პასექის დღესასწაულის სათანადოდ შესახვედრად ამზადებს. დიდი მარხვა დადგენილია უდაბნოში იესო ქრისტეს ორმოცდღიანი მარხვის მოსახსენებლად და ვნების კვირის ჩათვლით გრძელდება 7 კვირა (49 დღე). დიდი მარხვის ტიპიკონურ მოთხოვნათა გასათვალისწინებლად ქრისტიანს განსაკუთრებული ყურადღება ჰმართებს, რადგან ეს პერიოდი საეკლესიო წესთა და ღმრთისმსახურებათა თავისებურებებით გამოირჩევა. დიდი მარხვისათვის მოსამზადებელი შვიდეულებია: მეზვერისა და ფარისევლის კვირა — რომლის დროსაც ღვთისმსახურებაზე იკითხება მაცხოვრის იგავი მეზვერესა და ფარისეველზე (ლკ. 18:9-14) უძღები შვილის კვირა (ლკ. 15:11-32) ხორციელის კვირა — საშინელი სამსჯავროს ხსენება. ყველიერის კვირა — სამოთხიდან ადამის განდევნის ხსენება. „მცირე საეკლესიო ენციკლოპედია“, «საქართველოს ეკლესიის 2005 წლის კალენდარი», თბ. 2004, გვ. 143
პეტრე-პავლობის მარხვა

პეტრე-პავლობის მარხვა — გრძელი მარხვა ქრისტიანობაში. იწყება სულთმოფენობიდან ერთი კვირის შემდეგ და მთავრდება 12 ივლისს — პეტრე-პავლობის დღესასწაულზე. პეტრე-პავლობის მარხვა ხსნილია თევზით. სულთმოფენობის მეორე შვიდეული ყოველთა წმიდათა კვირიაკედ იწოდება, შემდეგი ორშაბათიდან კი წმინდა მოციქულთა მარხვა იწყება. ეს მარხვა მოციქულთა პეტრესა და პავლეს ხსენებით გვირგვინდება, ამიტომ სახელიც მათი ჰქვია — პეტრე-პავლობის მარხვა. პეტრე-პავლობის მარხვა სულთმოფენობიდან ერთი კვირის შემდეგ იწყება. სულთმოფენობის დღესასწაული, თავის მხრივ, ბრწყინვალე აღდგომის მოძრავი თარიღის მიხედვით გამოითვლება. ასე რომ, პეტრე-პავლობის მარხვის ხანგრძლივობა აღდგომის თარიღზეა დამოკიდებული. ის ყველაზე დიდი ექვსი კვირა გასტანს, ხოლო ყველაზე მცირე — 7 დღე. ამ მრავალდღიან მარხვას ძველად „ერგასის შემდგომს“ უწოდებდნენ. ამჟამად მას ზაფხულის მარხვადაც იხსენიებენ. საეკლესიო გადმოცემით, იგი ჯერ კიდევ მოციქულებს დაუწესებიათ. სულთმოფენობის შემდეგ მოციქულები მარხვითა და ლოცვით ემზადებოდნენ სახარების საყოველთაო ქადაგებისთვის; დააარსეს ეკლესიები და ხელი დაასხეს ხუცებს. „საქმე მოციქულთა“ მოგვითხრობს: „და უკურთხნეს მათ ეკლესიად-ეკლესიად ხუცესნი და ლოცვითა და მარხვით შეჰვედრეს იგინი უფალსა, რომლისაცა მიმართ ჰრწმენა“ (საქმე 14, 23). პეტრე-პავლობის მარხვას „მოციქულთა განწესებაც“ იხსენიებს: „სულთმოფენობის შემდგომ იზეიმეთ ერთი შვიდეული და შემდგომ იმარხულეთ“. პეტრე-პავლობის მარხვის შესახებ საინტერესო ცნობებია დაცული ათანასე დიდთან, ამბროსი მედიოლანელთან (IV ს.) და ლეონ დიდთან (V ს.). წმინდა ათანასე დიდი იმპერატორ კონსტანტინესადმი მიძღვნილ სიტყვაში, რომელშიც არიანელებს ამხელს, წერს: „წმინდა ორმოცდამეათე დღის შემდგომ, მარხვაში, ერი სალოცავად გავიდა სასაფლაოზე“; წმინდა ამბროსი მედიოლანელი ამბობს: „ღმერთმა ისე განაგო, რომ მონაწილეობა მიგვეღო მის ვნებებში, ორმოცდღიან მარხვაში; ასევე ბედნიერგვყო თავისი აღდგომითა და სულთმოფენით... ხოლო ამ მხიარულ დღეთა შემდეგ ჩვენ ისევ ვმარხულობთ“; ლეონ დიდი კი წერს: „საეკლესიო მარხვები წელიწადის დროთა შესაბამისად ისეა განაწილებული, რომ წელიწადის ყოველ დროს შესაბამისი თავშეკავებული მოღვაწეობაც ახლავს“. ანტიოქიის პატრიარქი თეოდორე ბალსამონი მიუთითებს: „პეტრეპავლობის დღესასაწულამდე შვიდი და უფრო მეტი დღით ადრე ყოველი ქრისტიანი, ერისკაცნიცა და მონაზვნებიც, ვალდებულნი არიან, იმარხულონ, თორემ განყენებულნი იქნებიან კრებულიდან“. ცნობილია, რომ ეს მარხვა სულთმოფენობის შემდგომ ესპანეთის 517 წლისა და ტრულის 582 წლის II საეკლესიო კრებაზე განაწესეს. წყაროებიდან ჩანს, რომ პეტრეპავლობის მარხვა თავდაპირველად მხოლოდ ერთი კვირა გრძელდებოდა. მერე კი, როდესაც მთელ მსოფლიოში ერთსა და იმავე დღეს დაიწყეს მოციქულების პეტრესა და პავლეს ხსენება, მარხვის ხანგრძლივობაც გაიზარდა - დადგინდა, მათი ხსენების დღემდე, ე.ი. 12 ივლისამდე ემარხულათ. კანონები მოციქულთა მარხვის შესახებ დაცულია იოანე მმარხველთან (VI ს.), საბა იერუსალიმელისა და სტუდიელთა მონასტრის ტიპიკონებში. ამ მარხვას თავიანთ ეპისტოლეებში იხსენიებენ პატრიარქი ნიკიფორე და თეოდორე ბალსამონიც. პეტრეპავლობის მარხვა დიდმარხვასა და ვნების შვიდეულთან შედარებით მსუბუქი მარხვაა. „მცირე საეკლესიო ენციკლოპედია“, «საქართველოს ეკლესიის 2005 წლის კალენდარი», თბ. 2004, გვ. 225 ლევან მათეშვილი, „პეტრე-პავლობის მარხვა“, ჟურნალი „კარიბჭე“, ივნისი, 2004 წ. პეტრე-პავლობის მარხვა
მარიამობის მარხვა

მარიამობის მარხვა — ორკვირიანი მარხვა ქრისტიანულ ეკლესიაში, რომელიც 14აგვისტოდან 28 აგვისტომდე გრძელდება. ეკლესიის ისტორიაში ამ მარხვის დაწყების ზუსტი თარიღი უცნობია, უცნობია აგრეთვე, როდის დაწესდა ღვთისმშობლის მიძინების დღესასწაული. წმინდა მამათა ნაშრომები, სადაც ღვთისმშობლის მიძინებაზეა საუბარი, IV საუკუნის ბოლოს არ სცილდება. ამ უკანასკნელთაგან ერთ-ერთი ნეტარ იერონიმეს მიეწერება. სხვა ცნობა, რომელიც VII საუკუნით თარიღდება, იერუსალიმის ეპისკოპოს მოდესტის ეკუთვნის. მიძინების დღესასწაულისადმია მიძღვნილი საეკლესიო საგალობლები, რომლებიც კოზმა მაიუმელსა (VII ს.) და იოანე დამასკელს (VIII ს.) მიეკუთვნება. შემორჩენილია V საუკუნეში მოღვაწე ანატოლი პატრიარქის ერთი საგალობელიც. საეკლესიო მოღვაწე ნიკიფორე კალისტას ცნობით, მიძინების დღესასწაულის აღნიშვნა მავრიკიოსის მეფობის დროს დაწესებულა (უნდა ვიგულისხმოთ, რომ იმ დროს უკვე არსებული დღესასწაულის აღნიშვნა დაკანონდა). როგორც საისტორიო წყაროები და სამართლებრივი ძეგლები გვაუწყებენ, საუკუნეების მანძილზე მარიამობის მარხვის შენახვა ყველა ავტოკეფალური ეკლესიის ტრადიცაის არ წარმოადგენდა. მსოფლიო მართლმადიდებელმა სამყარომ დღესასწაულის საყოველთაო აღნიშვნა მოგვიანებით, დაახლოებით X-XI საუკუნეებიდან დაიწყო. სამეცნიერო ლიტერატურაში მითითებულია, რომ ანტიოქიის ეკლესიაში მიძინების მარხვა 1060 წელს პატრიარქ იოანესა და იმპერატორ კონსტატინე დუკას გადაწყვეტილებით დადგინდა. ჯერ კიდევ XII საუკუნეში კონსტანტინოპოლის ცნობილი პატრიარქი ბალსამონი სამწყსოსადმი მიძღვნილ ეპისტოლეში მიძინების მარხვის შენახვის აუცილებლობის შესახებ წერდა. ანასტასი კესარიელის ცნობით კი, მარიამობის მარხვა საყოველთაო მას შემდეგ გამხდარა, რაც საყოველთაოდ იქცა მიძინების დღესასწაულის აღნიშვნა (ეს დაახლოებით VI საუკუნეში, ლეონ ფილოსოფოსის მეფობის დროს მომხდარა), ე.ი. რაც ამ დღესასწაულმა საეკლესიო კალენდრებში კუთვნილი ადგილი დაიკავა. უფრო ადრე ქრისტიანულ ეკლესიაში, მათ შორის ანტიოქიაშიც, ამ მარხვას კი ინახავდნენ, მაგრამ იგი სავალდებულო არ იყო, ამასთან, ხშირად განსაზღვრული არც მარხვის აღნიშვნის ზუსტი კალენდარული დრო იყო — იგი ინდივიდუალურად, მწყემსმთავართა ლოცვა-კურთხევით აღესრულებოდა. იერუსალიმის კანონში მარიამობის მარხვა რვა დღით შემოიფარგლება, სტუდიის მონასტრის ტიპიკონით კი ოთხი დღე გრძელდებოდა. რაც შეეხება დღეისათვის მართლმადიდებელ ეკლესიაში დაწესებულ მარხვას, იგი 1166 წელს კონსტანტინოპოლის საეკლესიო კრებაზე „ძველ განწესებათა თანახმად“ დაკანონდა. კრების თავმჯდომარე პატრიარქი ლუკა იყო. ამ კრების შესახებ ბალსამონი წერს: „იმ დროისათვის ორჭოფობდნენ, თუ რამდენი დღე უნდა გაგრძელებულიყო მიძინებისა და შობის მარხვები, რაზეც წმიდა პატრიარქმა დაამოწმა: „მართალია, წერილობით არსადაა დაფიქსირებული ამ მარხვების ხანგრძლივობა, მაგრამ გადმოცემის საფუძველზე ერთი — პირველ (15) აგვისტოს, მეორე კი თხუთმეტ (28) ნოემბერს უნდა დაიწყოს“. ლევან მათეშვილი, „მარიამობის მარხვა“, ჟურნალი „კარიბჭე“, აგვისტო, 2004 წ. მარიამობის მარხვა
დაირმანლარი

დაირმანლარი (აზერ. Dəyirmanlar) (1998 წლამდე ცნობილი იყო როგორც მიხაილოვკა აზერ. Mixaylovka) — სოფელი აზერბაიჯანში, გორანბოის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 897 კაცი. ↑ http://www.azerpost.az/?options=content&id=188 ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-05-22. ციტირების თარიღი: 2017-04-30.
აჰმადაბადი (მრავალმნიშვნელოვანი)

აჰმადაბადი შეიძლება აღნიშნავდეს: აჰმადაბადი — სოფელი აზერბაიჯანში, გორანბოის რაიონში აჰმადაბადი — სოფელი აზერბაიჯანში, თოუზის რაიონში აჰმადაბადი — სოფელი აზერბაიჯანში, სამირაბადის რაიონში აჰმადაბადი — ქალაქი ინდოეთში, გუჯარათის შტატში
ფრანით მორბენალი

„ფრანით მორბენალი “ (ინგლ. The Kite Runner) — ხალედ ჰოსეინის ავღანური სადებიუტო რომანი, რომელიც საკმაოდ წარმატებული აღმოჩნდა. გაყიდული ეგზემპლარების რაოდენობამ, აშშ-სა და მის ფარგლებს გარეთ 21 მილიონს მიაღწია. რომანზე უამრავი რეცენზია დაიწერა, გაიხსნა კლუბები, გადაიღეს ფილმი. ნაწარმოები დამამთავრებელ კლასებში სავალდებულო საკითხავ ლიტერატურად გამოცხადდა. ბევრისთვის რომანი სამაგიდო წიგნად იქცა. წიგნში მოთხრობილი ამბავი ავღანეთში ვითარდება. „1978 წლის დეკემბერს, იმ ქუჩებში, სადაც მე და ჰასანი ვთამაშობდით, რუსული ტანკები გამოჩნდებიან. ისინი თან ჩემი ვღანეთის სიკვდილს მოიტანენ“ – ამბობს რომანის ერთ-ერთი პერსონაჟი. ავღანეთში საბჭოთა კავშირის შეჭრას ავტორი მშვიდობიანი ცხოვრების დასასრულის დასაწყისს უწოდებს. მოგვიანებით ერთი უბედურება მეორეთი იცვლება. თალიბანი ავღანელებისთვის კიდევ უფრო სასტიკი მტერი აღმოჩნდა, ვიდრე საბჭოთა კავშირი. განუკითხაობა, სექსუალური ძალადობა, ობოლი ბავშვები, მათხოვრებით მოფენილი ქუჩები – ასეთია ავტორის მიერ დახატული ავღანეთი. ამერიკელი კრიტიკოსების აზრით, რომანის თავბრუდამხვევი წარმატების ერთ-ერთი მიზეზი ისიც იყო, რომ 2003 წელს, როდესაც წიგნი გამოვიდა, ამერიკულ საზოგადოებაში ავღანეთის მიმართ უდიდესი ინტერესი არსებობდა. ნაწარმოებში ავტორი ეხება რელიგიურ, ფილოსოფიურ, ლიტერატურულ საკითხებს. გვაცნობს ავღანელთა ცხოვრების წესს, ტრადიციებს, ჩვეულებებს. ფრანით მორბენალი საიტზე Goodreads
ცენტრალურ-გუმბათოვანი ტაძარი

ცენტრალურ-გუმბათოვანი ტაძარი — ქრისტიანობაში საკულტო ნაგებობის ეკლესიის კომპოზიცია. შეადგენს ჯვარული გეგმის მქონე ცენტრალური მოცულობა, გადახურული ოთხი ცილინდრული კამარით, რომელთა გადაკვეთაზე აღმართულია ყელიანი გუმბათი. „მცირე საეკლესიო ენციკლოპედია“, «საქართველოს ეკლესიის 2005 წლის კალენდარი», თბ. 2004, გვ. 276-277
ათასი მოელვარე მზე

„ათასი მოელვარე მზე “ (ინგლ. A Thousand Splendid Suns) — ხალედ ჰოსეინის რომანი, რომელიც მწერალმა ავღანელ ქალებს მიუძღვნა. წიგნი მოგვითხრობს უფლებაწართმეული ქალების ყოველდღიურობაზე, ოჯახში ძალადობაზე, „თალიბანის“ სისასტიკეზე, ლტოლვილთა გაუსაძლის ყოფასა და ქვეყანაზე, რომელსაც გამუდმებით ომშია ჩართული , მაგრამ შაჰრ-ე ზოჰაქის დაზიანებული კედლებივით ისევ მყარად დგას. ქალები აქ განათლებისა და თავისუფლებისაკენ ისწრაფვიან, ჩამოყრილ ჭურვებში კი ყვავილებს ახარებენ. ხალედ ჰოსეინის ოფიციალური საიტი A Study Guide http://www.artanuji.ge/book_ge.php?id=243
აჰმადაბადი (გორანბოი)

აჰმადაბადი (აზერ. Əhmədabad) — სოფელი აზერბაიჯანში, გორანბოის რაიონში.
დეტონირება

დეტონირება (ფრანგ. détonner — არასწორად, ყალბად მღერა) — მუსიკალური ბგერის არაზუსტი, მცდარი შესრულება, ნორმალური სიმაღლიდან გადახრა. დეტონირება ძირითადად ვოკალურ ხელოვნებასა და, უმეტესად, ხმის დადაბლებით გამოიხატება (ხმის ამაღლება შედარებით იშვიათია). დეტონირებას ზოგჯერ ადგილი აქვს სიმებიან და სასულე საკრავებზე დაკვრის დროსაც. მიზეზი მუსიკალური სმენის ნაკლებობა ან შესრულების დროს მკაცრი თვითკონტროლის უქონლობაა. ხალხურ მუსიკაში კილოური სისტემა არაა ისე ზუსტად ტემპერირებული, როგორც ევროპულ პროფესიულ (განსაკუთრებით კლასიკურ) მუსიკალურ სისტემაში. ქართული ხალხური სიმღერის ანსამბლებში (განსაკუთრებით პროფესიული დონის) ხშირად ხალხური სიმღერის არატემპერირებული ბუნება დარღვეულია და მიახლოებულია ევროპულ ტემპერირებულ სისტემასთან, რაც ქართული ხალხური სიმღერის შინაგან ბუნებას ეწინააღმდეგება. ჟორდანია ი., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. ?.
ალირზალი

ალირზალი (აზერ. Əlirzalı) — სოფელი აზერბაიჯანში, გორანბოის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 1 006 კაცი.
ელვაზლუ

ელვაზლუ (აზერ. Elvazlu) — სოფელი აზერბაიჯანში, გორანბოის რაიონში. ელვაზლუ GEOnet სახელების სერვერზე
ერქეჩი

ერქეჩი (აზერ. Erkeç) (სომხ. Էրքեջ) — სოფელი აზერბაიჯანში, გორანბოის რაიონში. ერქეჩი GEOnet სახელების სერვერზე
დეცი...

დეცი... (ინგლ. deci- < ლათ. decem — „ათი“; აღნიშვნა: დ, d) — ფიზიკური სიდიდის ერთეულის სახელწოდების თავსართი ერთეულთა საერთაშორისო სისტემაში. წარმოადგენს თავსართს იმ ჯერადი ერთეულების სახელწოდებათა შესაქმნელად, რომლებიც ოდენობით შეესაბამება 10−1 (1/10, ერთი მეათედი) ამოსავალ ერთეულს. წარმოშობილია ლათინურიდან — decem (ათი). ოფიციალურად მიღებულია 1795 წელს, მაგრამ ადრეც გამოიყენებოდა. 1 დეციმეტრი = 10−1 მეტრი = 0.1 მეტრი. 1 დეციგრამი = 10−1 გრამი = 0.1 გრამი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 489. ↑ Annales de chimie et de physique, Volumes 19-20, pages 204-205
სელიმი (შეჰზადე)

შეჰზადე სელიმი (თურქ. Şehzade Sultan Selim; დ. 1585 — გ. 20 აპრილი, 1597) — ოსმალეთის იმპერიის სულთნის, მეჰმედ III-სა და ჰანდან სულთნის ვაჟი. შეჰზადე სელიმი დაიბადა 1585 წელს მანისაში. მისი მამა იყო ოსმალეთის ტახტის მემკვიდრე შეჰზადე მეჰმედი, ხოლო დედა წარმოშობით ბოსნიელი ჰანდან სულთანი. მისი დაბადების დროს, ოსმალეთის სულთანი იყო მისი პაპა, მურად III. სელიმს ჰყავდა უფროსი ძმა, მაჰმუდი. 1595 წელს, როდესაც სელიმი 10 წლის იყო, მისი პაპა გარდაიცვალა და ტახტი მამამისმა დაიკავა. მეჰმედმა ტახტის მემკვიდრედ სწორედ შეჰზადე სელიმი გამოაცხადა. 1597 წლის 20 აპრილს, 12 წლის შეჰზადე სელიმი დაავადების შედეგად გარდაიცვალა. Pierce, Leslie. The İmperial Harem: Women and Sovereignty in the Ottoman Empire. ss. 42-45 , 91-95. ISBN 9780195086775. Aycibin, Zeynep (2007). Kâtip Çelebi, Fezleke: Tahlil ve Metin, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Mimar Sinan Üniversitesi. s. 452. Öztuna, Yılmaz (2005). Devletler ve Hanedanlar. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınlar. s. 176.
დეციმა (ლიტერატურა)

დეციმა (ლათ. decem — ათი) — ათტაეპიანი სტროფის მყარი ფორმა, რომელშიც ქალური და ვაჟური რითმების თანამიმდევრობა ასეთია: abbaaccddc. ამ ფორმის შექმნა XVI საუკუნის ესპანელ პოეტს ვ. ესპინელს მიეწერება (დეციმას მეორე სახელწოდებაა ესპინელა). დეციმა გავრცელებულია ესპანურ პოეზიაში. იშვიათად გვხვდება სხვა ხალხთა პოეტურ შემოქმედებაში, ქართულში დეციმა არ დასტურდება. ქსე, ტ. 3, გვ. 489, თბ., 1978
სულთან რუსტემი

სულთან რუსტემი (აზერ. Sultan Rüstəm; გ. 1497, საქართველო) — აყ-ყოიუნლუს სახელმწიფოს მეხუთე სულთანი 1492–1497 წლებში. ასევე ცნობილია როგორც აბულ მუზაფარ სულთან რუსტემი (აზერ. Əbülmüzəffər Sultan Rüstəm). რუსტემის დაბადების თარიღი და ადგილი ცნობილი არ არის. ის იყო უზუნ-ჰასანის შვილიშვილი და მაქსუდ-ბეის ვაჟი. 1490 წელს, სულთან ბაისუნქურის ბრძანებით რუსტემი ციხეში ჩასვეს, მაგრამ 2 წლის შემდეგ, ბაისუნქური რუსტემის მომხრეებმა ტახტიდან ჩამოაგდეს და მისი ადგილი მან დაიკავა. 1494 წელს, შეიხ ჰეიდარის ვაჟი, შეიხ ალი სიკვდილით დასაჯა. 1497 წელს, რუსტემი ტახტიდან ჩამოაგდეს და მის ნაცვლად ტახტზე მისი ნათესავი, აჰმად გოდე აიყვანეს. რუსტემი საქართველოში გაიქცა და იქვე გარდაიცვალა. Ağqoyunlu - Encyclopedia Iranica  George Sale,George Psalmanazar,Archibald Bower,George Shelvocke,John Campbell,John Swinton - An Universal history, from the earliest account of time, 6. cild
დეციმა (მუსიკა)

დეციმა მუსიკაში, 1. ათსაფეხურიანი ინტერვალი, აღინიშნება ციფრით 10. არსებობს დიდი დეციმა (შემოკლებით - დ. 10) და მცირე დეციმა (შემოკლებით მც. 10). დეციმა წარმოადგენს ოქტავისა და ტერციის ჯამს, შეიძლება გაიზარდოს ან შემცირდეს ნახევარიტონით. 2. ოროქტავიანი დიატონური ბგერათრიგის მეათე საფეხური. ინტერვალი ქსე, ტ. 3, გვ. 489, თბ., 1978
მოსკოვის სასულიერო აკადემია

მოსკოვის სასულიერო აკადემია (რუს. Московская духовная академия) — რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის უმაღლესი სასწავლო დაწესებულება. ამზადებს მღვდელმსახურებს, მასწავლებლებს, ღვთისმეტყველებსა და მსახურებს რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიისათვის. დაარსდა 1814 წელს. ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ, 1919 წელს დაიხურა. კვლავ ამოქმედდა 1946 წელს. აკადემიის სტრუქტურაში შედის აგრეთვე რეგენტული და ხატწერის სკოლები. მოსკოვის სასულიერო აკადემია (რუსული)
დეციმა (მრავალმნიშვნელოვანი)

დეციმა შეიძლება აღნიშნავდეს: დეციმა — ათტაეპიანი სტროფის მყარი ფორმა დეციმა — ათსაფეხურიანი ინტერვალი
ევა ირჟიჩნა

ევა ირჟიჩნა (ჩეხ. Eva Jiřičná) (დ. 3 მარტი, 1939, ელინი )— ბრიტანელი და ჩეხი არქიტექტორი, დიზაინერი. დაამთავრა ჩეხეთის ტექნიკური უნივერსიტეტი არქიტექტურის სპეციალიზაციით, შემდეგ სწავლობდა ხელოვნების გამომგონებელთა აკადემიაში. მისი მასწავლებელი იყო იაროსლავ ფრაგნერა , 1967 წლიდან იგი მუშაობდა პრაღაში დიზაინერად. 1968 წელს წავიდა ლონდონში პრაქტიკებისათვის. ამავე წელს იგი მიიწვიეს განათლების მისაღებად „The Greater London Council's School Division“-ში. 1968 წელსვე ჩეხეთის ხელისუფლებამ მას სამშობლოში დაბრუნება აუკრძალა. შემდეგი 10 წელი ევა მუშაობდა სახელოსნოში სახელად „Louis de Soisson“, სადაც პირველად დააპროექტა ბრაიტონის პორტი და მიიღო დიდი გამოცდილება თანამედროვე ტექნოლოგიების და მატერიალებისა. 1982 წლიდან 1984 წლამდე იყო გუნდის ლიდერი, რომელიც დაკავებული იყო ინტერიერების დიზაინით, ერთ-ერთი ცნობილი არქიტექტორის რიჩარდ როდჯერსის დახმარებით. 1984 წელს მან პირველად შექმნა თავისი შედევრი იან კაპლიცკიმთან და მის ბიურო „Future Systems“-თან ერთად. 1968 წელს ევამ ჩამოაყალიბა თავისი ფირმა სახელად „Eva Jiricna Architects“ რომელმაც მალევე მიიქცია „Joan & David shoes“-ის დიზაინური მაღაზიის ყურადღება. სულ რაღაც 10 წელიწადში მისი გუნდი ჩაერთო საცალო კომპანიების, საგამოფენო დანადგარების, საოფისე ინტერიერის და სატრანსპორტო ტერმინალებში. ევა ჟირიცნა ჩანდა ყველა დიზაინერულ ჟურნალში და იგი ინგლისში ასწავლიდა ბავშვებს არქიტეკტურას თეორიულად. EVA JIRICNA ARCHITECTS დაარქივებული 2011-04-24 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) AI — DESIGN | Architecture Interier Design(ინგლისური)(ჩეხური) Eva Jiřičná(ჩეხური) — обзор на сайте archINFORM Eva Jiricna Architects Обзор в программе «Семь чудес Чехии»(ჩეხური) ↑ 1.0 1.1 Czech National Authority Database <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863"></a> ↑ The Fine Art Archive — 2003. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166"></a> ↑ 3.0 3.1 3.2 Evidence zájmových osob StB <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q104900509"></a> ↑ 4.0 4.1 4.2 Vědecká knihovna v Olomouci REGO <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q12342237"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q125023568"></a> ↑ 5.0 5.1 5.2 5.3 5.4 The Fine Art Archive — 2003. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166"></a> ↑ The Architect: Women in Contemporary Architecture — ISBN 978-0-8230-1652-5 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q67674868"></a> ↑ Companies House — 1988. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q257303"></a> ↑ https://www.thegazette.co.uk/London/issue/53696/supplement/1 ↑ https://www.archdaily.com/341896/eva-jiricna-awarded-2013-jane-drew-prize ↑ https://web.archive.org/web/20210109231326/https://www.thersa.org/about/royal-designers-for-industry/current-royal-designers-for-industry ↑ https://www.senat.cz/zpravodajstvi/zprava.php?ke_dni=16.9.2021&O=13&id=3251&from=M