laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
მაგომედრასულ მაჯიდოვი

მაგომედრასულ მაჯიდოვი (აზერ. Məhəmmədrəsul Məcidov; დ. 27 სექტემბერი, 1986, დაღესტანი, აკუშინსკის რაიონი, რუსეთი) — აზერბაიჯანელი პროფესიონალი მოკრივე და სამგზის სამოყვარულო მსოფლიო ჩემპიონატის გამარჯვებული სუპერ მძიმე წონაში. 2011 წლის მოყვარულთა მსოფლიო ჩემპიონატზე, მაჯიდოვმა მძიმე დარტყმით მეთექვსმეტე რაუნდში უზბეკი სანდურ აბდულაევი შეაჩერა. აგრეთვე, მეოთხედ ფინალში მძიმედ დაამარცხა კუბელების ფავორიტი მოკრივე ერისლენდი სავონი. ნახევარფინაში მან 16:9 დაამარცხა ყაზახი ივან დიჩკო, ხოლო ფინალში შეძლო ინგლისელი ენტოჯი ჯოშუას დამარცხება (22:21). 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიადაზე მაჯიდოვმა ჯერ მეჯი მამბა, ხოლო შემდგომ, ევროპის ჩემპიონი, რუსი მაგომედ ომაროვი დაამარცხა (17:14). შემდგომი მისი მეტოქე ჩემპიონი რობერტო კამარელე იყო; მართალია პირველ რაუნდში 8:6 უპირატესობა მოიპოვა, თუმცა მეორე რაუნდში იტალიელი მოკრივემ მატჩის სადავეები ხელთ აიღო და მაჯიდოვს 13:12 მოუგო. ჩემპიონატი მაჯიდოვმა ბრინჯაოს მედლით დაასრულა. 2013 წლის AIBA მსოფლიო ჩემპიონატი კრივში, მაჯიდოვმა ორი 3:0 მოგებით დაიწყო. მან მეორე რაუნდში აშშ-ის წარმომადგენელი ლენროი ტომპსონი, ხოლო მეოთხედფინალში რუსი მაგომედ ომაროვი დაამარცხა. მან ტურნირი გამარჯვებით განაგრძო და ნახევარფინალში რობერტო კამარელი ნოკაუტით დაამარცხა. რობერტომ დამმარცხებელი დარტყმა პირველ რაუნდშ, მაჯიდოვის დიდი მარჯვენა ხელიდან მიიღო. გამაფრთხილებელი ქულის მიღების მიუხედავად მან 3:0 გაიმარჯვა და ფინალში გავიდა. ფინალში იგი ყაზახ ივან დიჩკოს დაუპირისპირდა. მესამე ტურის დასაწყისში მაჯიდოვიმ მოწინააღმდეგე ნოკაუტით დაამარცხა და ოქროს მედალსაც დაესაკუთრა. ეს იყო მისი კიდევ ერთი ნოკაუტით მოგებული შეხვედრა. მაგომედრასულ მაჯიდოვმა 2017 წლის AIBA-ის მსოფლიო ჩემპიონატი კრივში, ორი 5:0 მოგებით დაიწყო. პირველ რაუნდში ინდოელი სატიშ კუმარი, ხოლო მეორე რაუნდში იორდანიელი ჰუსეინ ისაიში დაამარცხა. მეოთხედფინალში მან ფრანგ ჯამილი-დინი აბოუდოუს მოუგო, ხოლო მეოთხედფინალი ავსტრალიელი ჯოზეფ გუდბოლის დამარცხებით დაასრულა. მაჯიდოვი ფინალში ახლა უკვე ყაზახ კამშიბეკ კონკაბაევს შეხვდა. მან ყაზახს 4:1 მოუგო და ოქროს მედალიც დაისაკუთრა. ამ გამარჯვებით იგი სუპერ მძიმე წონაში მესამედ გახდა მსოფლიოს ჩემპიონი. Professional boxing record for Magomedrasul Majidov from BoxRec Magomedrasul Majidov დაარქივებული 2012-12-13 საიტზე Wayback Machine. at Olympics at Sports-Reference.com Magomedrasul Majidov at International Olympic Committee ↑ Results ↑ + 91kg (super heavyweight) men results - Boxing - London 2012 Olympics. ციტირების თარიღი: 2016-05-01 ↑ 17.World Championships - Almaty, Kazakhstan - October 14 - 26, 2013. ↑ 19.World Championships - Hamburg, Germany - August 25 - September 2, 2017.
სიუთამურდოვი

სიუთამურდოვი (აზერ. Sütəmurdov) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლენქორანის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 3,770 კაცი. სიუთამურდოვი GEOnet სახელების სერვერზე
თალიშლი

თალიშლი (აზერ. Talışlı) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლენქორანის რაიონში. თალიშლი GEOnet სახელების სერვერზე
თათობა

თათობა (აზერ. Tatoba) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლენქორანის რაიონში. თათობა GEOnet სახელების სერვერზე
თანგივანი

თანგივანი (აზერ. Təngivan) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლენქორანის რაიონში. თანგივანი GEOnet სახელების სერვერზე
თაზაქენდი (ლენქორანი)

თაზაქენდი (აზერ. Təzəkənd) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლენქორანის რაიონში. თაზაქენდი GEOnet სახელების სერვერზე
თუადო

თუადო (აზერ. Tuado) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლენქორანის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 585 კაცი. თუადო GEOnet სახელების სერვერზე
ბაგულალები

ბაგულალები — დაღესტნის ერთ-ერთი მცირერიცხოვანი ანდური მოდგმის ხალხი ბაგულალები არიან. მკვიდრობენ დასავლეთ დაღესტანში. თვითსახელწოდებაა ბაგულალ. ბაგულალები განსახლებულნი არიან ბოგოსის ქედის ჩრდილოეთ კალთებზე, მდ. ან დის ყოისუს მარჯვენა მხარეს. ისინი კომპაქტურად ცხოვრობენ ერთმანეთის მეზობლად მდებარე სოფლებში. ოქტომბრის გადატრიალებამდე ბაგულალები ადმინისტრაციულად შედიოდნენ ანდიის ოკრუგის კარატიის სანაიბოში. XIX საუკუნის 60-იანი წლების ბოლოს ბაგულალების საერთო რაოდენობა 1989 კაცს შეადგენდა (577 კომლი), XX საუკუნის 20-იან წლებში 3054 კაცს (დაღესტნის მთელი მოსახლეობის 0,39%). დღეისათვის სასოფლო ადმინსტრაციის დავთრებით ბაგულალების რაოდენობა ხუთი ათას კაცს აჭარბებს. ბაგულალებს ჩრდილოეთიდან ემეზობლებიან კარატაელები, ახვახელები, სამხრეთ-აღმოსავლეთით - თინდალები, დასავლეთით - ჭამალალები, ღოდობერიელები. ბაგულალები სამ ჯგუფად იყოფიან, რომლებსაც ენის, კულტურის და ყოფის სპეციფიკური თავისებურებები გააჩნიათ. ბაგულალურის თქმებია: ხუშტადიური, ტლ ონდოდიური, ტლიბიშიური . ლაპარაკობენ ხუნძურ ენაზეც. დამწერლობაც ხუნძურ ენაზე აქვთ. ბაგულალები კავკასიონურ ანთოპოლიგიურ ტიპს მიეკუთვნებიან. ბაგულალების მეურნეობისა და კულტურის ჩამოყალიბებასა და ფუნქციონირებაზე გავლენა მოახდინა ეკოლოგიურმა გარემომ, სამეურნეო და კულტურულმა ლანდშაფტმა, სოციალ-ეკონომიკურმა პირობებმა. ისინი თანაბრად მისდევდნენ მიწათმოქმედებასა და მესაქონლეობას. მიწათმოქმედება მათი უძველესი სამეურნეო საქმიანობაა. მისდევდნენ აგრეთვე მებაღეობას, მევენახეობას, მეფუტკრეობას. სახვნელი მიწები და სათიბები კერძო საკუთრებაში იყო. ცალკეულ სახვნელ, სათიბ ნაკვეთებზე, ტყის ნაწილზე თუხუმური საკუთრება არსებობდა. სათემო საკუთრებად ითვლებოდა საძოვრები. მესაქონლეობაც ბაგულალების უძველესი საქმიანობა იყო. ჰყავდათ როგორც მსხვილფეხარქოსანი, ისე წვრილფეხარქოსანი საქონელი. XIX საუკუნის 80-იან წლებში ექვსი ბაგულალური სოფლის მოსახლეობას კერძო საკუთრებაში 21000 ცხვარი ჰყავდა, 2200 მსხილფეხარქოსანი საქონელი, 1100 ცხენი, სახედარი, ჯორი. მეცხვარეობა ძირითადად მომთაბარული იყო. ზამთარში ცხვარი თერგ - სულაკის დაბლობში ჰყვადათ, ზაფხულში _ მთებში. მეცხოველეობის პროდუქტები ბაგულალების ძირითადი საკვები იყო. მას პურსა და სხვა პროდუქტებზე ცვლიდნენ, აგრეთვე იმ ნაწარმზე, რომლებსაც არ აწარმოებდნენ. განვითარებული იყო შინამრეწველობისა და ხელოსნობის ზოგიერთი დარგი. რეწვის ნედლეული იყო მეცხოველეობის პროდუქცია (მატყლი, ტყავი, რქა, ძვალი), ხე, ქვა. განსაკუთრებით დაწინაურებული იყო საფეიქრო საქმე, ქეჩის წარმოება, მაუდის ქსოვა, მატყლის წინდებისა და ჩექმების ქსოვა, ვერცხლის ნაკეთობების დამზადება, ხანჯლის ქარქაშების კეთება. ოჯახისათვის ქალები ამზადებდნენ შუამოსართავებს, ხურჯინებს, ტომრებს. მამაკაცები სასოფლო-სამეურნეო ინვენტარს აკეთებდნენ. კონფესიური თვალსაზრისით ბაგულალები მუსლიმი სუნიტები იყვნენ. ისლამი საბოლოოდ XIX საუკუნეში განმტკიცდა. ხალხში შემორჩენილი იყო ტრადიციული რწმენა-წარმოდგენები (რწმენა სულების არსებობის შესახებ, მაგია, ჯადოქრობა). პატივს მიაგებდნენ წინაპრებს, მზეს, მთვარეს. სამეცნიერო ლიტერატურაში აღნიშნულია, რომ დღეს ბაგულალური ენის გამოყენების არე შეზღუდულია, რადგან ის უდამწერლობო და ოჯახში სალაპარაკო ენაა. ამიტომ მისი გაქრობის საშიშროება არსებობს. როლანდ თოფჩიშვილი კავკასიის ხალხთა ეთნოლოგია, თბ.,2012
ბოთლიხელები

ბოთლიხელები (რუს. [буйхади]) — დაღესტნის ერთ-ერთი მცირერიცხოვანი ხალხია ,. მათი თვითსახელწოდებაა ბუახადი (მრავლობითი), ბუიხალი (მხოლობითი). ცხოვრობენ დასავლეთ დაღესტანში, ბოთლიხის რაიონის სამხრეთ ნაწილში. აღსანიშნავია, რომ ბოთლიხელები ანდიელ ხალხთა ჯგუფის წარმომადგენლები არიან. ისინი ლაპარაკობენ ბოთლიხურ ენაზე. ბოთლიხელებში გავრცელებულია აგრეთვე ხუნძური, რუსული და ჩაჩნური ენები. ბოთლიხელები წარსულში იყენებდნენ ასევე ხუნძური ენის აჯამურ დამწერლობას. ანთროპოლოგიურად ბოთლიხელები დიდი ევროპეიდული რასის კავკასიონურ ტიპს მიეკუთვნებიან. ბოთლიხელთა ეთნოგენეზის საკითხი გაურკვეველია. დღესაც, ბოთლიხში შემონახულია ტერასები, რაც მიწათმოქმედების მაღალ კულტურასა და ინტენსიურობაზე მიუთითებს. ვ. ვავი ლოვიც აღნიშნავდა ბოთლიხის გასაოცარი მრავალიარუსიანი ტერასების შესახებ. სწორედ მისი თქმით ისინი დიდი ამფითეატრების შთაბეჭდილებას სტოვებდნენ. აქ ბაღი, ბოსტანი და სახვნელი ერთ მთლიანობას წარმოადგენდა. მეურნეობაში წამყვანი მებაღეობა იყო. ბოთლიხში ვაზის ცხრა ჯიში ჰქონდათ გამოყვანილი. მეურნეობის ტრადიციული დარგი იყო მეცხოველეობაც, რომელსაც ძირითადად დამხმარე როლი ჰქონდა. ამის მთავარი მიზეზი საძოვრების არარსებობა და მცირემიწიანობა იყო. ბოთლიხში, ამ ხელსაყრელმა ბუნებრივმა პირობებმა მეფუტკრეობის განვითარების შესაძლებლობა შექმნა. ბოთლიხელები, ისევე როგორც სხვა მთაში მცხოვრები ყველა ეთნოსი, აღსანიშნავია, რომ კუსტარულ რეწვას მისდევდნენ. ბოთლიხში, ასევე გავრცელებული იყო მაღალ დონეზე ქსოვა, საფეიქრო საქმე, ნაბდების დამზადება, ფაფახებისა და ფეხსაცმლის კერვაც. ბოთლიხელთა ეკონომიკურ ცხოვრებაში ვაჭრობას მნიშვნელოვანი ადგილი ეკავა. მებაღეობის პროდუქტებითA და ხელოსნობის ნაწარმით ბოთლიხის ბაზარში ვაჭრობდნენ, რომელიც დასავლეთ დაღესტანის მსხვილი სავაჭრო ცენტრი იყო, სადაც სავაჭროდ არა მარტო დაღესტნის, არამედ ჩაჩნეთის მცხოვრებნიც იყრიდნენ თავს. XIX საუკუნის 40-იან წლებში ცარიზმის სარდლობამ ამ მხარის მკვიდრთ საბოლოოდ აუკრძალა საქართველოსთან და დაღესტნის ბართან კავშირი. ასეთ ვითარებაში ბოთლიხელები ეროვნულ-განმათავისუფლებელი ბრძოლის აქტიური მონაწილეები გახდნენ, რომლესაც შამილი მეთაურობდა. კავკასიური ომების დამთავრების შემდეგ, ბოთლიხი დასავლეთ დაღესტნის ეკონომიკურ და კულტურულ ცენტრად იქცა. ბოთლიხელთა თემის ძირითადი სოციალური და სამეურნეო უჯრედი პატარა ოჯახი იყო. სოფელი ბოთლიხი დასავლეთ დაღესტნის ერთ-ერთი კულტურული ცენტრი იყო. თანამედროვე ბოთლიხში მოსახლეობა შერეულია. აქ ბოთლიხელების გარდა ასევე ცხოვრობენ: ხუნძები, კარატაელები, ანდიელები, თათრები, ყუმუხები, რუსები და სხვ. როლანდ თოფჩიშვილი კავკასიის ხალხთა ეთნოლოგია, თბ.,2012 ↑ М. М. Ихилов. Народности лезгинской группы: этнографическое исследование прошлого и настоящего лезгин, табасаранцев, рутулов, цахуров, агулов / Дагестанский филиал АН СССР, Институт истории, языка и литературы им Г. Цадасы. — Мх., 1967. — С. 330. ↑ Северный Кавказ. Академия Наук СССР. Институт географии. 1957, — С. 507. ↑ Всероссийская перепись населения 2010 г. Национальный состав населения Российской Федерации. «Демоскоп».
ახმეტელაშვილი

საკუთარი სახელი ახმეტელაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ომარ ახმეტელაშვილი — ქართველი ბიოლოგი სვიმონ ახმეტელაშვილი — ქართველი პოლიტიკოსი, ვეტერინარი ახმეტელი
ღოდობერიელები

ღოდობერიელები (годоб. гъибдиди) — დაღესტნის ერთ-ერთი ყველაზე მცირერიცხოვანი ხალხია. დღევანდელი მონაცემებით, ღოდობერიელების რაოდენობა 3,5 ათასიდან 4 ათასამდე მერყეობს. 1886 წლის მონაცემებით, დაღესტანში 1172 ღოდობერიელი ცხოვრობდა. ჯერ კიდევ 1926 წელს 1425 კაცს შეადგენდნენ, 1938 წელს კი 1910. სხვა მომდევნო წლების აღწერებში ისინი ხუნძებს მიაკუთვნეს. 1950-იანი წლების დასაწყისიდან ღოდობერიელების რაოდენობა მთაში საგრძნობლად შემცირდა, ამის მთავარი მიზეზი კი იყო მათი ბარში გადასახლება. აღსანიშნავია, რომ ღოდობერიელები ანთროპოლოგიურად დიდი ევროპეიდული რასის წინააზიური რასის კავკასიონურ ტიპს მიეკუთვნებიან. ღოდებერიული ენა კი ჩრდილოეთ კავკასიურ ენათა ოჯახის ნახურ-დაღესტნური ჯგუფის ანდიურ-ცეზურ ქვეჯგუფში შედის, ხოლო უშუალოდ ღოდებერიულ ენას ორი დიალექტი აქვს: საკუთრივ ღოდობერიული და ზიბირხალური . გავრცელებულია. აქ გავრცრლებულია ასევე, ხუნძური ენაც, რადგან სკოლებში ხუნძურ, აგრეთვე რუსულენაზე სწავლობენ. უნდა აღინიშნოს, რომ მატერიალური და სულიერი კულტურით ღოდობერიელები ძალიან ახლოს დგანან და ენათესავებიან დასავლეთ კავკასიის სხვა ხალხებს. გადმოცემით, ღოდობერიელები აქ დასახლებული მონადირე ძმების შთამომავალნი არიან. ისინი ყოველთვის მარჯვე მსროლელები იყვნენ და შეეძლოთ მფრინავი ყვავისათვის ისარი პირდაპირ თვალში მოერტყათ. აქედან წარმოიქმნა ეთნონიმი ღოდობე რი - რაც ხუნძურად ყვავის თვალს ნიშნავს ( ღედო - ყვავი, ბერ - თვალი). გამრავლების შემდეგ კოშკი აუშენებიათ, რომელიც თავდაცვის მიზნით ხელოვნურ ტბაში მოუთავსებიათ. ამ კოშკში ადამიანები გადასაკიდი ხიდით შედიოდნენ. თუმცა მეცნიერების უმეტეს ნაწილს ეთნონიმ ღოდობერიელების წარმოქმნის ეს ლეგენდა არარეალურად მიაჩნიათ, ხოლო სხვა ვერსიით ღოდობერიელების აქ დასახლებული წინაპრის ადგილს ერქვა ღედუ ანუ ღიდუ, საიდანაც შემდგომში წარმოიქმნა სოფლის და შესაბამისად აღნიშნული ხალხის სახელიც. როგორც უშუალოდ ეთნოსს ღოდობერიელებს პირველად იხსენებს XVIII საუკუნის 70-იან წლებში გერმანელი მოგზაური გიულდენშტედტი. ღოდობერიელების ისტორია მჭიდროდაა დაკავშირებული დასავლეთ დაღესტნის სხვა ხალხების ისტორიასთან. ღოდობერიელთა ტრადიციული საქმიანობა სახვნელი მიწათმოქმედება და მესაქონლეობა იყო. აგრეთვე აქ განვითარებული იყო მომთაბარე მეცხოველეობაც. მათ ყოველთვის ბევრი საზაფხულო საძოვარი ჰქონდათ. ზამთარში კი ცხვრის ფარებს დაბლობში მიერეკებოდნენ. თუმცა საქონლის მნიშვნელოვან რაოდენობას ზამთარში მთაში ტოვებდნენ. მიწათმოქმედებიდან ფრიად დაწინაურებული იყო მებაღეობა და მევენახეობა. დამხმარე დარგებიდან კი განვითარებული იყო მონადირეობა და მეფუტკრეობა. აქ საკმაოდ, მნიშვნელოვნად იყო განვითარებული შინამრეწველობა და ხელოსნობაც: ქსოვა, ტყავის, მატყლის, ხის, ქვის დამუშავება. ამზადებდნენ ნაბდებსაც. ტრადიციული იყო ვაჭრობაც. ხილსა და შინარეწვის პროდუქტებს ბოთლიხის ბაზარში, ჩაჩნეთსა და საქართველოში ყიდდნენ. მიდიოდნენ გარესამუშაოზე. აქ მასობრივ დღესასწაულებს შორის ყველაზე აღსანიშნავი პირველი ხნულის გავლება იყო. შემოდგომაზე (სექტემბერში) საქონლის დაბრუნების დღესასწაულს აწყობდნენ. მნიშვნელოვანი იყო წვიმის გამოწვევის წეს-ჩვეულება. ღოდობერიელთა ფოლკლორი ორენოვანი იყო. განვითარებული იყო საზღაპრო ჟანრი; ბევრი გადმოცემა ჰქონდათ ღოდობერის პირველმოსახლეებზე, ამა თუ იმ სანათესაო წრის წარმოშობაზე. შემორჩენილი იყო მუსლიმამდელი ანიმისტური რწმენა-წარმოდგენები, წინაპრების, ხეების კულტი. როლანდ თოფჩიშვილი კავკასიის ხალხთა ეთნოლოგია, თბ.,2012
კარატაელები

კარატაელები — დასავლეთ დაღესტნის ცენტრალურ ნაწილში, მდინარე ანდიისყოისუს მარჯვენა შენაკადებზე ზღვის დონიდან 1800 მეტრზე ცხოვრობენ. ისინი ანთროპოლოგიურად კავკასიური რასის ტიპური წარმომადგენლები არიან. რაც შეეხება კარატაული ენა ჩრდილოეთ-კავკასიურ ენათა ოჯახის ნახურ-დაღესტნურ ენათა შტოს ანდიურ ქვეჯგუფს მიეკუთვნება. კარატაული ენა ორი დიალექტის (კარატაულის და ტუკიტიურის) შემცველია. ამ ენაში გამოიყოფა აგრეთვე რამდენიმე კილო-თქმა. კარატაელების დიდმა ნაწილი ფლობს ასევე, რუსულ და ხუნძურ ენებს, ბარში გადასახლებულებმა ასევე კარგად იციან ყუმუხური ენაც. კარატაიში განვითარებული იყო მატყლის, ხის, ლითონისა და ქვის დამუშავება, ხოლო აქ რეწვას ძირითადად საოჯახო ხასიათი ჰქონდა, თუმცა კარატაულ მაუდს კავკასიის ფარგლებს გარეთაც ჰქონდა გასავალი. ხალხის სამეურნეო ცხოვრებაში დიდი ადგილი ეკავა ბოთლიხის ბაზარს. კარატაელები ყიდდნენ (ცვლიდნენ) მაუდს, ფარდაგებს, ხურჯინებს, ნაქსოვ წინდებს, საუნაგირე ხალიჩებს, აგრეთვე ქურქებს, ტყავებს, ყველს, ერბოს. ყიდულობდნენ მარცვალს, სამჭედლო და სპილენძისაგან გამოჭედილ საგნებს, კერამიკულ ნაწარმს. კარატაელთა მთავარი სატრანსპორტო საშუალებები იყო სახედრები, ცხენები და ჯორები. აქ ცხენები და ჯორები საჯდომი და სასაპალნე ცხოველები იყვნენ, სახედრები კი მხოლოდ სასაპალნე. შემოდგომიდან გაზაფხულის დადგომამდე კარატაელთა დიდი ნაწილი გარე სამუშაოზე გადიოდა ზღვისპირეთის დაღესტანში, აზერბაიჯანში, საქართველოში, რუსეთის გუბერნიებსა და ჩრდილოეთ კავკასიაში. კარატაელთა ტანსაცმელი დაღესტნის სხვა ხალხების ტანსაცმელთა მსგავსი და ანალოგიური იყო. მამაკაცთა ტანსაცმლის აუცილებელი ატრიბუტი კი იყო ხანჯალი. აღსანიშნავია, რომ აქ მამაკაცები თავს იპარსავდნენ, წვერ-ულვაშს კი არა. ქალები სამკერდე მოკაზმულობას ატარებდნენ, რომლებსაც ყუბაჩელი და ყაზიყუმუხელი (ლაკი) ოსტატებისაგან იძენდნენ. კარატაელები ძირითადად გარიგებითი ქორწინებოდნენ. ქორწინების სხვა ფორმები, ისეთები როგორებიცაა ქალის მოტაცება, გაცვლითი ქორწინება, ლევირატი და სორორატი იშვიათად ხდებოდა. ტრადიციულ საჭმელს კარატაელები ძირითადად ფქვილის, ხორცისა და რძისაგან აკეთებდნენ. კარატაელები სარწმუნოებით მუსლიმი-სუნიტები არიან. შემორჩენილი იყო წვიმის და სეტყვის გამოწვევის, საქონლის ჭირის შეწყვეტის რიტუალები. ფართოდ იყო გავრცელებული საღამოს გასართობი თავყრილობები, მამაკაცთა მრავალდღიანი და მკაცრად რეგლამენტირებული კრებები. ხალხური პოეტური შემოქმედება ორენოვანი (კარატაული და ხუნძური) იყო. სახალხო მკურნალებს შეეძლოთ ავადმყოფობების დიაგნოსტირება და მკურნალობა, რთული ქირურგიული ოპერაციების გაკეთება. კარატაელ მკურნალებს დაღესტნის სხვა ხალხებიც იწვევდნენ. აქ შემორჩენილი იყო წარმართული რწმენა-წარმოდგენების გადმონაშთები, ბუნების, წინაპრების, ცხოველების კულტი. როლანდ თოფჩიშვილი კავკასიის ხალხთა ეთნოლოგია, თბ.,2012
კოლა (მრავალმნიშვნელოვანი)

კოლა შეიძლება აღნიშნავდეს: კოლა — საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარე კოლა — კოფეინის შემცველი გაზიანი გამაგრილებელი სასმელი კოლა — მცენარე ბალბისებრთა ოჯახიდან
ელექტროტექნიკა

ელექტროტექნიკა — მეცნიერებისა და ტექნიკის დარგი, რომელიც შეისწავლის ელექტროენერგიის გამომუშავებისა და პრაქტიკული გამოყენების საკითხებს. ელექტროტექნიკის ფართოდ გავრცელება იმით აიხსნება, რომ ელექტროენერგიას აქვს რამდენიმე უპირატესობა ენერგიის სხვა სახეობებთან შედარებით. კერძოდ, იგი იძლევა დიდი სიმძლავრის ელექტროენერგიის კონცენტრირებული გამომუშავების შესაძლებლობას; ადვილად გადაიცემა მოხმარების ადგილზე; მარტივი გასანაწილებელია ელექტრულ ქსელებში; იოლად გარდაიქმნება სხვა სახის ენერგიად და სხვა. ტყეშელაშვილი გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 115.
მუსიკალური ჩანაწერის გაყიდვების სერტიფიკაცია

მუსიკალური ჩანაწერის გაყიდვების სერიფიკაცია — სერტიფიკაციის სისტემა, რომელიც მუსიკალური ჩანაწერის გარკვეული რაოდენობის ასლის გაყიდვისას გამოიყენება. თითქმის ყველა ქვეყანა RIAA სერთიფიკაციის სხვადასხვა კატეგორიას მიჰყვება, რომლებსაც ძვირფასი მასალების სახელები ქვიათ: ოქროს, პლატინის და ბრილიანტის (ზოგიერთ ქვეყანაში გამოიყენება ვერცხლის კატეგორიაც). გაყიდების რაოდენობა, რომლებიც კონკრეტული წოდებისთვისაა საჭირო, ცვალებადია სხვადასხვა ქვეყნის მიხედვით და ამ ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობაზეა დამოკიდებული.
კავკასიური არჩვი

კავკასიური არჩვი (ლათ. Rupicapra rupicapra caucasica) — ძუძუმწოვარი ცხოველი ძროხისებრთა ოჯახისა. არჩვის ქვესახეობა. საქართველოში გვხვდება კავკასიონზე, თრიალეთის, გურია-აჭარისა და ლიხის ქედებზე. ბინადრობს ზღვის დონიდან 800–3000 მეტრის ფარგლებში სუბალპურ და ალპურ ზონაში, იშვიათად ჩამოდის ტყის ქვედა სარტყელშიც. ადამიანისა და ბუნებრივი მტრების გავლენით მისი რაოდენობა თანდათან მცირდება, 1997 წლისათვის 5000 სულს არ აღემატებოდა, შეტანილია „საქართველოს წითელ წიგნში“. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 614. არაბული ა., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 219.
ბუჩქნარის მემინდვრია

ბუჩქნარის მემინდვრია (ლათ. Microtus (Pitymys) majori) — ძუძუმწოვარი ცხოველი მღრღნელების რიგისა. გავრცელებულია ევროპაში, მცირე აზიაში, კავკასიაში. ბინადრობს ფოთლოვან და ნაწილობრივ შერეულ ტყეში, ბუჩქნარებში, მთაგორიან მდელოებზე. ვერტიკალურად ვრცელდება 2300 მ-მდე. ბუდეს იკეთებს სოროში, რომელსაც თვითონვე თხრის. შობს 3–4 ნაშიერს. წლის განმავლობაში მრავლდება 2–3-ჯერ. იკვებება მარცვლოვანი კულტურებით, ბალახით, თესლით, ბოლქვებით და ფესვებით. იძლევა რამდენიმე ქვესახეობას, რომელთაგან საქართველოში გავრცელებულია მცირეაზიური ბუჩქნარის მემინდვრია (M. m. majori), ბინადრობს ახალციხისა და ახალქალაქის ზეგნებზე, აჭარაში, აფხაზეთში, სვანეთში, რაჭაში, შიდა ქართლში; სურამული ბუჩქნარის მემინდვრია (M. m. suramensis), გვხვდება კავკასიონის ცენტრალურ ნაწილში, სურამთან, თრიალეთის ქედზე; დაღესტნური ბუჩქნარის მემინდვრია (M. m. dagegtanicus), გვხვდება თუშეთში, ხევსურეთში. ენუქიძე გ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 519.
დაღესტნის გერბი

დაღესტნის რესპუბლიკის გერბი - დროშასა და ჰიმნთან ერთად არის დაღესტნის რესპუბლიკის ერთ-ერთი სახელმწიფო სიმბოლო. მიღებულია დაღესტნის რესპუბლიკის პარლამენტის მიერ 1994 წლის 20 ოქტომბერს. დაღესტნის რესპუბლიკის გერბი არის მრგვალი თეთრი ჰერალდიკური ფარი, რომლის ცენტრალურ ნაწილში გამოსახულია ოქროს არწივი. მის ზემოთ არის ოქროს მზის დისკო , რომელაც გარს აკრავს ოქროსფერი სპირალური ორნამენტები. ფარის ძირში არის თოვლის თეთრი მთის მწვერვალები, დაბლობი, ზღვა და ხელის ჩამორთმევის სიმბოლო, რომლის ორივე მხრიდან გამოდის ჰერალდიკური ლენტი, რომელზეც წერია, მწვანე ფონზე თეთრი ასოებით „დაღესტნის რესპუბლიკა“. ზედა ნახევარში, ჩარჩოს ზოლი არის ოქროსფერი, ხოლო ქვედა ნახევარში ორი ორნამენტული ნაჭრით: მარცხენა - ლურჯია, ხოლო მარჯვენა - წითელი. დაღესტნის გერბი ასახავს 30-ზე მეტ დაკავშირებული ეთნიკური ჯგუფის პოლიტიკურ, ისტორიულ და კულტურულ ერთობას, რომლებიც ჩამოყალიბდნენ ჩრდილოეთ კავკასიის შედარებით მცირე ტერიტორიებზე. საერთაშორისო სიმბოლიკაში არწივი ნიშნავს ძალას, უზენაესობას, სახელმწიფოებრივ წარმოდგენას. დაღესტნის ხალხთა შორის ის არის ცხოველთა სამყაროს ერთ-ერთი ყველაზე პატივცემული წარმომადგენელი, და მიუთითებს დამოუკიდებლობა-თავისუფლებაზე, გამბედაობაზე, სიმამაცეზე, სიამაყესა და გამძლეობაზე.ის არის დაღესტნელების ეროვნული ხასიათის საუკეთესო თვისებების: ეროვნული სიამაყის, გახსნილობის, მშვიდობისა და სტუმართმოყვარეობის სიმბოლო. იგივე აზრს ატარებს, ოღონდ უფრო გაძლიერებული ფორმით ხელის ჩამორთმევის სიმბოლო გერბზე. ეს ერთგვარი სითბოს გამოხატაველობაა და მხარდაჭერას და კარგ მისალმებაზე მიუთითებს. ასეთ კონტექსტში, არწივი არის სიმბოლო, როგორც სახელმწიფოს და ხალხის ძალა. მზე გამოხატავს დაღესტნის ცხოვრების აყვავების იდეას. გერბში ოქროს ფერი კი ხაზს უსვამს ძალასა და სახელმწიფოებრიობას. 1919 წლის სექტემბერში, როდესაც გამოაცხადა ჩრდილოეთ კავკასიის დამოუკიდებლობა და ჩრდილოეთ კავკასიის გაერთიანება შეიქმნა, რომელშიც ასევე შედიოდა დაღესტნის მთიანი რაიონები, მთიანი ჩეჩნეთი და ინგუშეთის ნაწილი. სახელმწიფოს არ გააჩნდა მკაფიო საზღვრები და იყო მონარქია, რომელიც დაფუძნებული იყო შარიათის ნორმებზე. 1919 წელს გაერთიანებამ მიიღო ქაღალდის ფულის (საკრედიტო ბარათების) 5, 25, 50, 100, 250, 500 რუბლის ნომინალებში. გაერთიანების ემბლემა გამოსახული იყო ბარათების წინა მხარეს. დაღესტანი დაღესტნის დროშა Закон Республики Дагестан № 25 «О Государственном Гербе Республики Дагестан» Dagestan: Edward Beliaev, Oksana Buranbaeva. Cavendish State Publishing 2005 ISBN 9780761420156 (Google Books) Государственные символы России. Республика Дагестан ↑ 1.0 1.1 По материалам доклада В.Ломанцова на 3-м чешском национальном вексиллологическом конгрессе
ტინდიელები

ტინდიელები (тиндалы, идери, идарии, идарал) — ცენტრალური დაღესტნის ჩრდილოდასავლეთი ნაწილის მკვიდრი მოსახლეობაა . მათი თვითსახელწოდებაა იდერი. ისინი მიეუკთვნებიან დაღესტნის ხალხთა ხუნძურ-ანდიურ-ცეზური ჯგუფის ანდიურ ქვეჯგუფს. ტინდიელთა მეზობლები არიან ბაგულალები, ჭამალალები, ხვარშიელები, ხუნძები. ტინდიელები ლაპარაკობენ ტინდიურ ენაზე, რომელიც ჩრდილოეთკავკასიურ ენათა ოჯახის ნახურ-დაღესტნური შტოს ხუნძურ-ანდიურ-ცეზური ჯგუფის ანდიურ ქვეჯგუფში შედის. ენას განსაკუთრებული დიალექტური დიფერენციაცია არ ახასიათებს. მხოლოდ ტინდიელთა კილო-თქმებზე შეიძლება ვილაპარაკოთ. მოსახლეობის მნიშვნელოვანმა ნაწილმა იცის ხუნძური და რუსული ენები. 1995 წლის მონაცემებით, ტინდიელთა რაოდენობამ 10 ათასს მიაღწია. 1866 წელს 2515 ტინდიელი იყო აღრიცხული, 1886 წელს - 3262, 1916 წელს - 3864, 1926 წელს - 3812, 1939 წელს - 5800. ტინდიელთა რაოდენობასა და მათ კეთილდღეობაზე უარყოფითი გავლენა მოახდინა 1944 წელს იძულებითმა გადასახლებამ ჩაჩნეთში და 1957 წელს ბარის დაღესტანში უკან გადმოსახლებამ. არქეოლოგიური მასალებით ძვ. წ.-ის ბოლო საუკუნეებსა და ადრე შუა საუკუნეებში ტინდიელთა წინაპრები ბინადარი მიწათმოქმედები და მესაქონლეები იყვნენ და სავაჭრო ურთიერთობები ჰქონდათ წინა აზიასა და სამხრეთ კავკასიასთან. როგორც სხვა ანდიელი ხალხები, ტინდიელებიც დიდოს ეთნოპოლიტიკურ გაერთიანებაში შედიოდნენ. XV საუკუნეში დიდო დაიშალა და მასში შემავალმა ტომებმა მთელი რიგი სასოფლო საზოგადოებები ჩამოაყალიბეს, რომელთაგანაც ერთ-ერთი ტინდიელებისა იყო. ტინდიელთა მთავარი ტრადიციული საქმიანობა ტერასული ურწყავი მიწათმოქმედება (ქერი, ხორბალი, ფეტვი) და მესაქონლეობა იყო. მისდევდნენ აგრეთვე მონადირეობასა და მეფუტკრეობას. შინამრეწველობიდან იცოდნენ მაუდის წარმოება, ქსოვა, მჭედლობა, ტყავისა და ხის დამუშავება. შემოდგომა-ზამთრის პერიოდში მამაკაცების დიდი ნაწილი გარესამუშაოზე საქართველოში მიდიოდა (ძირითადად ზაქათალაში), დაღესტნის ზღვისპირეთში. მათ აქ ქირაობდნენ მეცხვარეებად, მწყემსებად, ქვის მთლელებად. ტინდიელთა დასახლება შუა საუკუნეების დაღესტნის სხვა მხარეების ანალოგიური და რელიეფთან მაქსიმალურად შეთანწყობილი იყო. დასახლება სამოქალაქო და თავდასაცავი ნაგებობების ერთობლიობას წარმოადგენდა. ის ტერასული ტიპის იყო. თითოეული სოფელი რამდენიმე უბნად იყოფოდა, რომლის ცენტრში მეჩეთი იდგა; იქვე იყო სასაფლაო. ტინდიელები მუსლიმი-სუნიტები არიან. შემორჩენილი აქვთ წარმართობის გადმონაშთებიც (წვიმისა და მზის გამოწვევის რიტუალები). დღემდე აღნიშნავენ პირველი ხნულის გავლებას. როლანდ თოფჩიშვილი კავკასიის ხალხთა ეთნოლოგია, თბ.,2012 ↑ Всероссийская перепись населения 2010 г. Национальный состав населения Российской Федерации. «Демоскоп». ციტირების თარიღი: 2012-04-22. ↑ М. М. Ихилов. Народности лезгинской группы: этнографическое исследование прошлого и настоящего лезгин, табасаранцев, рутулов, цахуров, агулов / Дагестанский филиал АН СССР, Институт истории, языка и литературы им Г. Цадасы. — Мх., 1967. — С. 330. ↑ Северный Кавказ. Академия Наук СССР. Институт географии. 1957, — С. 507.