laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ჯემალ პაჭკორია

ჯემალ პაჭკორია (დ. 1935, თბილისი — გ. 1997) — ქართველი ინჟინერი. 1959 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი. 1959-1963 წლებში იყო კომკავშირულ სამუშაოებზე. 1963-1964 წლებში მუშაობდა თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის ასფალტ-ბეტონის ქარხნის დირექტორად. 1964-1966 წლებში იყო სამშენებლო ტრესტ „საქჰიდროენერგომშენის“ საწარმოო კომბინატის დირექტორი. 1966-1969 წლებში მუშაობდა საქართველოს კპ თბილისის საქალაქო კომიტეტის მშენებლობის განყოფილების ინსტრუქტორად. 1969-1975 წლებში ქალაქ თბილისის ლენინის რაისაბჭოს აღმასკომის კეთილმოწყობის სამმართველოს უფროსად, თავმჯდომარის პირველ მოადგილედ. 1975-1979 წლებში იყო თბილისის სატრანსპორტო გაერთიანების უფროსის მოადგილე მშენებლობის დარგში. 1979-1981 წლებში საქართველოს პროფკავშირების კაპიტალური მშენებლობის სამმართველოს უფროსი. 1981-1983 წლებში ტრესტ „საქკურორტმშენის“ მმართველი. 1983-1996 წლებში მუშაობდა საქართველოს კვების მრეწველობის სამინისტროს თბილისის რძის კომბინატში დირექტორის მოადგილედ მშენებლობის დარგში. მონაწილეობდა მედიცინის მუშაკთა პროფკავშირებისა და სატრანსპორტო გაერთიანების ადმინისტრაციული შენობების (თბილისში), სატრანსპორტო, საკურორტო დანიშნულებისა და სხვა საწარმოო ობიექტების მშენებლობაში. მიღებული ჰქონდა სახელმწიფო ჯილდოები. საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია. თბ., 2017, გვ. 478 ჯემალ პაჭკორია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ლორის-მელიქიშვილები

ლორის-მელიქიშვილები, ლორის-მელიქოვები — სომხური მონოფიზიტობის მიმედვარი წარჩინებული საგვარეულო საქართველოში. ისინი XVI საუკუნიდან სომხეთიდან ქართლის სამეფოში მოვიდნენ და ლუარასაბ I სამსახურში ჩადგნენ. აქ ისინი აზნაურის ტიტულით სარგებლობდნენ და ბოლომდე აზნაურებად დარჩნენ, თუმცა სხვა ქართულ ფეოდალურ საგვარეულოებთან შედარებით უპირატესობაში იყვნენ, რაც შაჰ-აბასს უკავშირდება. სწორედ მან მელიქ ნაზარსა და მელიქ დაის XVII საუკუნის დამდეგს ფირმანი (ანუ სიგელი) უბოძა, რომლის ძალითაც მათ ლორეს მხარე სამემკვიდროდ და შეუვალად მიიღეს. ისინი აგრეთვე მემკვიდრეობით ფლობდნენ ლორის ქალანთრის თანამდებობას. შაჰთაგან ნაბოძები აქ ნახსენები და სხვა ფირმანები ლორის მელიქისშვილებმა 1795 წელს აღა-მაჰმად-ხანის შემოსევების შედეგად დაკარგეს. ლორის მელიქები სომხითს მელიქების (მელიქიშვილები) მსგავსად მუსლიმები იყვნენ და სწორედ მუსულმანობის გამო შაჰმა მათ მიანიჭა პრივილეგიები. მოგვიანებით, ლორის მელიქებმა მონოფიზიტობა მიიღეს და სამსახური ქართლის სამეფოში, ლორეს მხარის ბოქაულის თანამდებობაზე განაგრძეს. ამ დროს გაჩნდა ორმაგი გვარიც, რომელშიც გაერთიანებული იყო თანამდებობა (მელიქის შვილი, ანუ მელიქიშვილი) და მოღვაწეობის ადგილი (ლორე). გვარი ლორის მელიქიშვილი XIX საუკუნეში დამყარებული რუსული ადმინისტრაციის შედეგად, რუსული ვარიანტი ლორის-მელიქოვით (რუს. Лорис-Меликов) შეიცვალა. 1877-1878 წწ. რუსეთ-ოსმალეთის ომში თავის გამოჩენისათვის მიხეილ ლორის-მელიქიშვილს 1878 წლის 16 აპრილს რუსეთის იმპერატორმა ალექსანდრე II გრაფობა და ახალი გერბი უბოძა. მეცნიერებაში მიღებულია მოსაზრება, რომ სომხითის მელიქი და ლორის მელიქი ერთი საგვარეულოს ორი შტოა. რუსი მეცნიერის, რომან ერმანინის ცნობით სომხითის მელიქი და ლორის მელიქი ერთი წარმომავლობა აქვთ. ჟაკ ფერანის მიხედვით, ლორის მელიქი დაი და სომხითის მელიქი მირიმანი, იგივე სეფიყული-ბეგი ძმები იყვნენ, მათი მამა კი ნაზარ სარუხანი იყო. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ლორის-მელიქიშვილები ↑ П.  А.  Кузьминов,  М.  Т.  Лорис-Меликов  на  кавказе,  Журн.: «Кавказский сборник»,  №  2(34), М., 2005. (გვ. 205) ↑ საქართველოს ცენტრალური საისტორიო არქივი, 1450, 18/60 ↑ კუზმინოვი, 2005: 110 ↑ 4.0 4.1 4.2 4.3 ალექსანდრე ბოშიშვილი, ქვემო ქართლის მცირე სათავადოები (მელიქიშვილები, სოლაღაშვილები, დოლენჯიშვილები), თბილისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2012. — გვ. 40, 41. ↑ კუზმინოვი, 2005: 126 ↑ R.  I.  Ermerin.  Annuaire  de  la  Noblesse  de  Russie,  contenant  les prince de l`Empire, augmenté d`un grand nombre de notices sur les familles alliées. SPb., 1899 (გვ. 215). ↑ Jacques Ferrand. Familles Princières de Géorgie. Montreuil. 1983. გვ. 128
პაულ გუსტავ ფიშერი

პაულ გუსტავ ფიშერი (დ. 22 ივლისი, 1860, კოპენჰაგენი — გ. 1 მაისი, 1934, გენტოფტე, დანია) — დანიელი მხატვარი. დაიბადა კოპენჰაგენში, პოლონური წარმომავლობის ებრაულ ოჯახში. მისი მამა თავდაპირველად მხატვარი იყო, მაგრამ შემდეგ წარმატებული მეწარმე გახდა საღებავების და ლაქების წარმოებაში. პაულ ფიშერმა ხატვა ჯერ კიდევ პატარაობაში, მამის ხელმძღვანელობით დაიწყო. ფორმალური სამხატვრო განათლება კოპენჰაგენში, დანიის სამეფო ხელოვნების აკადემიაში მიიღო, სადაც ორი წელი გაატარა. ფიშერმა რეპუტაცია მოიპოვა მას შემდეგ, რაც თავისი ნახატი გამოაქვეყნა „Ude og Hjemme“-ში. შემდეგში ის თანამშრომლობდა ახალგაზრდა დანიელ ნატურალისტებთან. მისი ადრეული ნახატები ასახავს ქალაქურ ცხოვრებას, რის გამოც მას „კოპენჰაგენის მხატვარს“ ეძახდნენ. 1891-1895 წლებში პარიზში ყოფნის შემდეგ მის სურათებში ფერები უფრო ნათელი და მდიდრული გახდა. მალევე ის გახდა ცნობილი ქალაქის მხატვარი, რომელიც არა მარტო კოპენჰაგენის, არამედ სკანდინავიის, იტალიისა და გერმანიის ქალაქურ სცენებს ხატავდა. განსაკუთრებით პოპულარული იყო 1890-1910 წლებში. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „პაულ გუსტავ ფიშერი“ ვიკისაწყობში. ↑ Paul Fischer (1860-1934) ↑ Paul Fischer (Danish, 1860–1934). artnet.com. ციტირების თარიღი: 2019-04-01. ↑ Paul Fischer from Obro Gallery. დაარქივებული 2016-09-23 საიტზე Wayback Machine. Retrieved 16 December 2008.
სმითის ზღვა

სმითის ზღვა (ლათ. Mare Smythii) — მთვარის ზღვა, მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის აღმოსავლეთ კიდეზე. დაარქვეს მე-19 საუკუნის ბრიტანელი ასტრონომის, უილიამ ჰენრი სმითის სახელი. ზღვის აუზი ჩამოყალიბდა ნექტარიამდელ პერიოდში, ხოლო მიმდებარე წარმონაქმნები - ნექტარიანულ პერიოდში. ზღვის სუბსტანცია, გვიანი იმბრიული პერიოდის ბაზალტები, ალუმინით მდიდარი, ერატოსთენესის პერიოდის ბაზალტებითაა დაფარული. აღწერა ზღვის ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარეობს ნეპერის კრატერი, ხოლო სამხრეთ ნაწილში კესტნერის კრატერი. კრატერი შუბერტი მდებარეობს ზღვიდან ჩრდილო-დასავლეთით. სმიტის ზღვაში არის რამდენიმე დაბალი ქედი, რომელთაგან ზოგიერთმა მიიღო სახელები: დანას ქედი ჩრდილოეთ ზღვაზე და კლოოსას ქედი აღმოსავლეთით. ზღვის ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარეობს ნაპიერის კრატერი, ხოლო სამხრეთ ნაწილში — კესტნერის კრატერი. ზღვის ჩრდილო-დასავლეთით არის შუბერტის კრატერი. სმიტის ზღვაში რამდენიმე დაბალი ქედია, რომელთაგან ზოგიერთი დასახელებულია: დანის ქედი ზღვის ჩრდილოეთით და კლოსის ქედი აღმოსავლეთით. საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირი — Mare Smythii. Mare Smythii at lunar.arc.nasa.gov ↑ ჯაფიაშვილი ვ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 665-667.
კასპიური შურთხი

კასპიური შურთხი (ლათ. Tetraogallus caspius) — ფრინველი ხოხბისებრთა ოჯახიდან, ქათმისნაირთა რიგისა. გავრცელებულია საქართველოში, თურქეთში, სომხეთში, აზერბაიჯანსა და ჩრდილოეთ ირანის ალბორზის მთებში. კასპიური შურთხი ბინადრობს 1800–3000 მეტრ სიმაღლეზე ზღვის დონიდან, შიშველ კლდოვან და ალპური მცენარეულობით დაფარულ ადგილებზე. ბუდობს შიშველ გრუნტზე და დებს 6–9 მომწვანო კვერცხს, რომელზეც მხოლოდ დედალი შურთხი კრუხობს სამ კვირაზე მეტი ხნის განმავლობაში. კასპიური შურთხები იკვებებიან მცენარეთა კვირტებით, ყლორტებით, თესლით, კენკრით, ბოლქვებით, იშვიათად მწერებით. კასპიური შურთხები ჯგუფებად ცხოვრობენ თითქმის მთელი წლის განმავლობაში გამრავლების პერიოდის გარდა. კასპიური შურთხის სიგრძე 56–63 სანტიმეტრია, ფრთების შლილი 95-დან 105 სანტიმეტრამდე მერყეობს. ფრინველის წონა 1,8 კილოგრამიდან 2,9 კილოგრამამდეა. მისი ბუმბული შეფერილია ნაცრისფერი, ყავისფერი და შავ-თეთრი ფერებით, მაგრამ ამ სახეობის შურთხი ღია ნაცრისფერი ჩანს თითქმის ნებისმიერი მანძილიდან. მკერდი ღია ნაცრისფერია, ყელისა და კისრის მხარეს თეთრი ლაქა აქვს, კისერი კი მუქი ნაცრისფერი. ფრენის დროს კასპიური შურთხის შეფერილობა ძირითადად თეთრია, რადგან ბუმბულის შიდა მხარე და კუდის ქვედა მხარე თეთრი ფერის აქვს. მამალი და დედალი შურთხები შეფერილობით მსგავსია, ახალგაზრდა ასაკში ზომით მომცრო და მდუმარეა. შეფერილობით გამოირჩევა სამი სხვადასხვა კასპიური შურთხი, რომელიც განსხვავდება მისი გავრცელების მიხედვით, დასავლეთით გავრცელებული კასპუური შურთხი მუქი შეფერილობისაა, ხოლო აღმოსავლეთით მისი შეფერილობა თანდათან ღია ხდება. კასპიურ შურთხს აქვს მკვეთრი და ჟღერადი სტვენის ხმა, აღსანიშნავია რომ კასპიური შურთხის სტვენის ხმა განსხვავდება კავკასიური შურთხის ხმისგან. Madge, Steve; MacGowan, Philip J. K.; Kirwan, Guy M.; Arlott, Norman (2002) Pheasants, partidges and grouse: a guide to the pheasants, partridges, quails, grouse, guineafowl, buttonquails and sandgrouse of the world. London: Christopher Helm. ISBN 0-7136-3966-0.  ↑ ჟორდანია რ., შურთხი // ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 58. ↑ (1992) CRC Handbook of Avian Body Masses. CRC Press. ISBN 978-0-8493-4258-5.
ლოგუნოვ-თავხელიძის კვაზიპოტენციალური მეთოდი

ლოგუნოვ-თავხელიძის კვაზიპოტენციალური მეთოდი — კვაზიპოტენციალური მეთოდი, ველის კვანტურ თეორიაში შემოიღეს ა. ლოგუნოვმა და ა. თავხელიძემ (1962). ამ მიდგომით ხორციელდება ბეტა-სოლპიტერის კოვარიანტულ განტოლებაში ერთდროიან ტალღურ ფუნქციებზე გადასვლა ისე, რომ, ერთი მხრივ, შენარჩუნებული იყოს ველის კვანტური თეორიის ინფორმაცია და მეორე მხრივ, ერთდროიან ტალღურ ფუნქციებს მიეცეს კვანტური მექანიკისთვის დამახასიათებელი ფიზიკური ინტერპრეტაცია. პირველ ეტაპზე ლოგუნოვ-თავხელიძის კვაზიპოტენციალური მეთოდი დაიწერა მხოლოდ სკალარული (უსპინო) ნაწილაკებისთვის. მიუხედავად ამისა, განტოლება გამოიყენებოდა ფიზიკურად საინტერესო როგორც ბმული მდგომარეობების, ასევე გაფანტვის (დრეკადი და არადრეკადი) ამოცანების შესასწავლად. მართალია, რეალურ ამოცანებში ნაწილაკთა სპინების გათვალისწინება აუცილებელია, მაგრამ კვაზიპოტენციალური განტოლების ამ ვარიანტის შემოთავაზება იმ დროს იყო მნიშვნელოვნად წინ გადადგმული ნაბიჯი ბმული მდგომარეობის სპექტრის მნიშვნელოვანი ნაწილის შესასწავლად, ასევე გაფანტვის ამპლიტუდების ანალიზური თვისებების დასადგენად დიდ ენერგიებსა და დიდ გადაცემულ იმპულსებზე კვეთების მოდელირებისათვის. ორი ფერმიონის სისტემისათვის რეგულარული კვაზიპოტენციალური მეთოდი განვითარდა 1969 წლიდან, როდესაც ა. ლოგუნოვის და ა. თავხელიძის სამეცნიერო სკოლის მოწაფეებმა (ვ. გარსევანიშვილი, ა. კვინიხიძე, რ. ფაუსტოვი, ა. ხელაშვილი, ო. ხრუსტალიოვი და სხვ.) შეძლეს ჩიხური მდგომარეობიდან გამოსვლა და დაძლიეს მთავარი სირთულე – თავისუფალ ფერმიონთა გრინის ორდროიანი ფუნქციის პროექციული თვისებების გამო მიდგომის ისეთი მოდიფიცირება, რომ შესაძლებელი გახდა უზოგადესი სამგანზომილებიანი განტოლების მიღება, საიდანაც გარკვეული მიახლოებების დაშვებით შეიძლება მივიღოთ ამ დარგში ცნობილი ყველა 3-განზომილებიანი განტოლება. გარეგნულად ის წააგავს ბრეიტის განტოლებას, მაგრამ შინაარსით მისგან მკვეთრად განსხვავდება კავშირით ველის კვანტური თეორიის კატეგორიებთან. ამავე დროს ასიმპტოტიკური ყოფაქცევა უსასრულობაში აქვს სწორი, თავისუფალი ე.წ. კლეინის პარადოქსისგან, ანუ გაჟონვისგან უსასრულო ჯებირში. Инклюзивные процессы с большими поперечными импульсами в подходе составных частиц, „Элемент, частицы и атомное ядро‟, 1977, т. 8; Хелашвили А. А., Квазипотенциальное уравнение для системы двух частиц со спином 1/2; Preprint of JINR, P2 4327, Dubna, 1969; Logunov A. A., Tavkhelidze A. N. Quasioptical Approach in Quantum Field Theory, Nuovo Cimento, 1963, 29, №2. ლოგუნოვ-თავხელიძის კვაზიპოტენციალური მეთოდი[მკვდარი ბმული]
ანატოლი ლუგანოვი

ანატოლი ალექსის ძე ლოგუნოვი (რუს. Анато́лий Алексе́евич Логуно́в; დ. 30 დეკემბერი, 1926, სოფელი ობშაროვკა, სამარის ოლქი, რსფსრ — გ. 1 მარტი, 2015, მოსკოვი, რუსეთის ფედერაცია) — რუსი ფიზიკოსი-თეორეტიკოსი. სსრკ და რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიების აკადემიკოსი (1972; წევრ-კორესპონდენტი 1968), სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ვიცე-პრეზიდენტი (1974–91), მეცნიერების ორგანიზატორი, საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის უცხოელი წევრი (1996). ფიზიკა-მათიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1959), პროფესორი (1961). 1951 წელს დაამთავრა მოსკოვის მ. ლომონოსოვის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკური ფაკულტეტი, სადაც 1956 წლამდე გააგრძელა მუშაობა. ეწეოდა აქტიურ სამეცნიერო-ორგანიზატორულ საქმიანობას. 1974-2015 წლებში იყო მაღალი ენერგიების ფიზიკის ინსტიტუტის (IHEP, პროტვინო) დირექტორი და სამეცნიერო ხელმძღვანელი, 1977-1992 წლებში — მოსკოვის მ. ლომონოსოვის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორი. ლუგანოვის სამეცნიერო ინტერესების სფეროა ველების კვანტური (მ. შ. აქსიომატური) თეორია, მაღალი ენერგიების ფიზიკა, გრავიტაციის თეორია. ა. თავხელიძესთან, ლ. სოლოვიოვთან, ნ.ჩერნიკოვთან და სხვებთან ერთად შეიმუშავა ახ. მიდგომა და გამოიყვანა დისპერსიული თანაფარდობები ელემენტარული ნაწილაკების მონაწილეობით მიმდინარე პროცესებისთვის. ა. თავხელიძესთან და ლ. სოლოვიოვთან ერთად, გამოიყვანა სასრული ენერგიებისთვის ჯამთა შესაბამისი წესები, რაც შემდგომში გახდა დუალურობის კონცეფციისა და სიმთა თეორიის საფუძველი; მ. მესტვირიშვილთან და სხვებთან ერთად წამოაყენა პრინციპულად ახ. მიდგომა მაღალენერგეტიკული არადრეკადი პროცესების კვლევებში – ინკლუზიური გაზომვის, ანუ ინკლუზიური რეაქციის კონცეფცია. ა. თავხელიძესთან ერთად შეიმუშავა ახალი მეთოდი ორი რელატივისტური ნაწილაკის ამოცანის შესასწავლად. ლუგანოვი არის სამეცნიერო ნაშრომების, მონოგრაფიებისა და რამდენიმე სახელმძღვანელოს ავტორი და თანაავტორი; არის სახელმწიფო (1973; ა. თავხელიძესთან და სხვებთან ერთად), ასევე მრავალი საერთაშორისო სამეცნიერო პრემიის ლაურეატი. მჭიდრო სამეცნიერო ურთიერთობა ჰქონდა მრავალ ქართველ ფიზიკოსთან. მიღებული აქვს სსრკ და სხვა ქვეყნების სახელმწიფო ჯილდოები. Релятивистская теория гравитации, М., 1989 (თანაავტ. М.А.Мествиришвили); Общие принципы квантовой теории поля, М., 2006 (თანაავტ.); Релятивистская теория гравитации, М., 2012. Анатолий Алексеевич Логунов. К 70-летию со дня рождения. Протвино,1996; Герштейн С. С., Академик А. А. Логунов. Траектория жизни, Наукоград, 2015. ლოგუნოვი ანატოლი ალექსის ძე[მკვდარი ბმული] ↑ Логунов Анатолий Алексеевич // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a> ↑ SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ https://www.vle.lt/straipsnis/anatolij-logunov/ ↑ Deutsche Nationalbibliothek Record #13344466X // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a> ↑ http://www.prazskyhradarchiv.cz/archivKPR/upload/rp.pdf
მიხეილ ლოზინსკი

მიხეილ ლეონიდის ძე ლოზინსკი (დ. 8 (20) ივლისი, 1886, პეტერბურგი, რუსეთის იმპერია — გ. 1 თებერვალი, 1955, იქვე) — რუსი პოეტი, მთარგმნელი. 1916 წელს გამოსცა ლექსების კრებ. „მთის წყარო“. 1917 წლიდან ლოზინსკი ძირითადად მხატვრული თარგმანის სფეროში იღვწოდა. თარგმნა რ. როლანის „კოლა ბრუნიონი“ (1932), დანტეს „ღვთაებრივი კომედია“ (1939-1945, სტალინური პრემია, 1946), შექსპირის, სერვანტესის, მოლიერის, ფირდოუსის, საიათნოვასა და სხვათა თხზულებები. სხვა ქართველ ავტორებთან ერთად თარგმნა ნ. ბარათაშვილის „ფიქრნი მტკვრის პირას“ და „მერანი“ (კრებ. „ქართველი რომანტიკოსები“, 1940). ლოზინსკი მიხეილ ლეონიდის ძე[მკვდარი ბმული] ↑ 1.0 1.1 1.2 Литераторы Санкт-Петербурга. ХХ век / под ред. О. В. Богданова <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q124670547"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q108611244"></a> ↑ 2.0 2.1 Русская литература XX века. Прозаики, поэты, драматурги / под ред. Н. Н. Скатов — 2005. — С. 456–458. — ISBN 5-94848-262-6 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q124467367"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q124518167"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q4421639"></a> ↑ 3.0 3.1 Сотрудники Российской национальной библиотеки <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q125019793"></a> ↑ Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a>
ანდრო კოტარია

ანდრო კოტარია (დ. 14 იანვარი, 1919 — გ. 22 მაისი, 2007, თბილისი) — ქართველი გეოგრაფი, კლიმატოლოგი. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა დოქტორი (1977), პროფესორი (1991). 1938 წელს ჩაირიცხა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტზე. 1941–45 წლებში მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში. დემობილიზაციის შემდეგ სწავლა განაგრძო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, რომელიც დაამთავრა 1948 წელს ჰიდროლოგია-კლიმატოლოგიის სპეციალობით. 1949 წლიდან მუშაობა დაიწყო საქართველოს კურორტოლოგიის ინსტიტუტში; 1952 წლიდან მოღვაწეობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტის ჰიდროლოგია-კლიმატოლოგიის კათედრაზე. საკანდიდატო დისერტაცია დაიცვა 1953 წელს თემაზე: „ბრიზები დასავლეთ საქართველოში“, ხოლო სადოქტორო დისერტაცია 1977 წელს თემაზე: „ზოგადი მეტეოროლოგია და კლიმატოლოგია“. კოტარიას მეცნიერული შრომები ძირითადად ეხება ბრიზული ცირკულაციის ცალკეულ პარამეტრებს, მის გავლენას მეტეოროლოგიური ელემენტების დღეღამურ რეჟიმსა და კლიმატურ პირობებზე, ვერტიკალურ სტრუქტურაზე და სხვა. განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა კოლხეთის ჭაობების ამოშრობასთან დაკავშირებით კლიმატური ცვლილების საკითხებს. კოტარიას გამოქვეყნებული აქვს 60-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომები, მ.შ. ორტომიანი სახელმძღვანელო ზოგად მეტეოროლოგიაში. 1975 წელს მიენიჭა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამეცნიერო პრემია. ზოგადი მეტეოროლოგია, და კლიმატოლოგია, ნაწ. 1, კლიმატოლოგიის საფუძვლები, თბ., 1973; მეტეოროლოგიურ დაკვირვებათა კლიმატოლოგიური დამუშავების მეთოდები, ლექციებისა და პრაქტიკული მეცადინეობების კურსი, თბ., 1987 Некоторые вопросы вертикального развития бризовой циркуляции Черноморского побережья Грузии, ჩообщения АН ГССР, 1958; К вопросу о климатологическом расчете суммарной радиации в условиях сложного рельефа Грузии, იქვე, 1961, т. 26. ზაქარიაძე ე., დიდი სამამულო ომის ვეტერანები თბილისის უნივერსიტეტში, თბ., 1985; შველიძე ზ., თბილისის უნივერსიტეტის წარგზავნილები დიდ სამამულო ომში, თბ., 1975; ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი. თბ., 2003.
ივანე ლოლაშვილი

ივანე ალექსანდრეს ძე ლოლაშვილი (დ. 26 დეკემბერი, 1918, სიღნაღი, რუსეთის იმპერია — გ. 20 მაისი, 1984, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1967), პროფესორი (1973). 1972 წლიდან იყო შოთა რუსთაველის სახელობის ქართული ლიტერატურის ისტორიის ინსტიტუტის ძველი ქართული ლიტერატურის განყოფილების ხელმძღვანელი. იკვლევდა V-XVIII საუკუნეების ქართული ლიტერატურისა და ფილოსოფიის აზრის ისტორიულ საკითხებს. ლოლაშვილის ძირითადი ნაშრომებია „რუსთაველი და თამარის ისტორიკოსთა ვინაობის პრობლემა“ (1961); „ძველი ქართველი მეხოტბენი“ (I–II, 1957–64); „არეოპაგიტიკის პრობლემები“ (1972); „ფსევდოდიონისესა და პეტრე იბერიელის იდენტურობის პრობლემა ქართულ და ევროპულ მეცნიერებაში“ (1973); „არსენ იყალთოელი“ (1978). „თამარ მეფის აკლდამა გელათში“ (1971) და სხვ. 1968 წელს გამოსცა იოანე პეტრიწის „სათნოებათა კიბე“ ვრცელი გამოკვლევითა და კომენტარებით. კუტიბაშვილი ზ., ივანე ლოლაშვილი, თბ., 1992. ლოლაშვილი ივანე ალექსანდრეს ძე[მკვდარი ბმული]
გრიგოლ ლოლაძე

გრიგოლ მათეს ძე ლოლაძე (დ. 11 აპრილი, 1911, გორი, რუსეთის იმპერია — გ. 5 აგვისტო, 1971, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი გეოგრაფი, გეოგრაფიულ მეცნიერებათა კანდიდატი. 1938 წელს დაამთავრა თსუ-ის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი გეოგრაფიის სპეციალობით. მონაწილეობდა II მსოფლიო ომში. 1930-1939 წლებში მუშაობა დაიწყო თბილისის გეოფიზიკურ ობსერვატორიაში მეტეოროლოგიის ქსელის და თბილისის ობსერვატორიის გამგედ, 1964 წელს მუშაობდა მაღალმთიანი მეტეოსადგურების უფროსად. ამავე წელს აირჩიეს საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის მეცნიერებათა ისტორიის ეროვნული ასოციაციის სწავლულ მდივნად. გამოქვეყნებული აქვს სამეცნიერო ნაშრომები, რომლებიც ეხება საქართველოში მეტეოროლოგიისა და კლიმატოლოგიის განვითარების ისტორიას. დაჯილდოებულია „საპატიო ნიშნის“ ორდენით, გდრ-ის ოქროს, შილერის ბრინჯაოს, კოპერნიკის ბრინჯაოს (პოლონეთი) მედლებით. ლოლაძე გრიგოლ მათეს ძე[მკვდარი ბმული] გრიგოლ ლოლაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
მოსკოვის ზღვა

მოსკოვის ზღვა (ლათ. Mare Moscoviense) — მთვარის ზღვა, მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. მოსკოვის ზღვა არის ერთ-ერთი იმ ორი ზღვიდან, რომელიც მდებარეობს მთვარის უკანა მხარეს. მეორე არის ოცნებების ზღვა. მოსკოვის ზღვა მდებარეობს დარტყმის შედეგად წარმოშობილი დიდი მოსკოვის აუზის შიდა რგოლში. ეს რაიონი მთვარის ზედაპირის საშუალო დონიდან თითქმის ერთი კილომეტრით დაბალა მდებარეობს. მოსკოვის ზღვა გაწოლილია მოსკოვის აუზის კიდეებიდან რვა კილომეტრით ქვემოთ. სხვადასხვა დიამეტრის კრატერების გავრცელებულობის თვალსაზრისით, მოსკოვის აუზი ნექტარის ზღვის მსგავსია, რაც იძლევა იმის ალბათობას, რომ მოსკოვის აუზის წარმომქმნელი დარტყმა ნექტარულ პერიოდში მოხდა. დარტყმის შედეგად წარმოიქმნა კრატერი, რომელიც მოიცავს მოსკოვის ზღვას და შეესაბამება მოსკოვის აუზის 430 კმ დიამეტრის შუა რგოლს. 1972 წლის 17 ივლისს მოსკოვის ზღვის მიდამოში დიდი მეტეორიტი დაეცა, ეს მოვლენა დააფიქსირა აპოლო 12-ის, აპოლო 14-ის, აპოლო 15-ისა და აპოლო 16-ის ექსპედიციების მიერ დადგმულმა სეისმურმა სადგურებმა. მოსკოვის ზღვა პირველად გამოჩნდა მთვარის უკანა მხარის პირველ რუკაზე, რომელიც შეადგინა გეოდეზიის, აეროფოტოგრაფიისა და კარტოგრაფიის ცენტრალურმა კვლევითმა ინსტიტუტმა და სახელმწიფო ასტრონომიულმა ინსტიტუტმა. აღნიშნული რუკა ეფუძნება 1959 წლის 7 ოქტომბერს კოსმოსურ სადგურ ლუნა-3-ის მიერ გადმოცემულ ფოტოებს. მასზე სახელი დატანილი იყო რუსულად — «Море Москвы» და ლათინური ტრანსლიტერაციით — More Moskvy. 1961 წლის 22 აგვისტოს, ნ.პ. ბარაბაშოვის, ა.ა. მიხაილოვისა და ი. ნ. ლიპსკის „მთვარის უკანა მხარის ატლასის“ საფუძველზე, ლათინური ვერსია „Mare Moscoviense“ ოფიციალურად დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა. მოსკოვის ზღვის ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარეობს ტიტოვის კრატერი. ზღვის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კიდეზე არის კომაროვის კრატერი, ზღვის ჩრდილო-აღმოსავლეთით არის თანამგზავრული კრატერი „E“, ჩრდილო-დასავლეთით არის ტერეშკოვას კრატერი, ხოლო სამხრეთ-დასავლეთით არის ბელიაევის კრატერი. საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირი — Mare Moscoviense. ↑ ხარაძე ე., „ასტრონომიის საფუძვლები“ : 2 ტომად : ტომი I, 1991 ↑ 60 лет назад у Москвы появилось свое море на Луне!. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-12-07. ციტირების თარიღი: 2019-12-07 ↑ K.G.Thaisen, et al.. Geology of the Moscoviense Basin: Implications for the character of the highland crust.. 41st Lunar and Planetary Science Conference. ციტირების თარიღი: 2010-09-02. ↑ Ж. Ф. Родионова. Карты Луны. ციტირების თარიღი: 2010-09-01 ↑ Карта обратной стороны Луны — Chart of the Reverse Side of the Moon (1960). ციტირების თარიღი: 2010-09-01. ↑ Лист карты 49. Карта лунной поверхности. — составлена по фотографиям миссии Lunar Reconnaissance Orbiter ↑ Лист карты 48. Карта лунной поверхности. — составлена по фотографиям миссии Lunar Reconnaissance Orbiter
დაიწყეთ გამოძიება

დაიწყეთ გამოძიება (რუს. К расследованию приступить) — დოვჟენკოს კინოსტუდიაში 1986-1987 წლებში გადაღებული ორ ნაწილიანი სატელევიზიო ფილმი. ფილმის რეჟისორია ანდრეი ბენკენდორფი. ოთხი ძველი ამხანაგი — სსრკ შინაგან საქმეთა სამინისტროს პროკურატურის თანამშრომლები, რომლებიც სსრკ-ის სხვადასხვა რესპუბლიკებში მუშაობენ, წელიწადში ერთხელ ერთად იკრიბებიან, რომ პატივი მიაგონ დაღუპული ამხანაგის ხსოვნას. შეხვედრისას ისინი თავიანთი პრაქტიკიდან საინტერესო საქმეების შესახებ უამბობენ ერთმანეთს და განიხილავენ სიტუაციებს გამოძიების მსვლელობიდან. ფილმი შედგება ორი ორსერიიანი ფილმისგან: „ვერსია“ და „ცილისწამება“. ბოგდან სტუპკა — ალექსანდრე სტასენკო, უფროსი გამომძიებელი არმენ ჯიგარხანიანი ლევონ ჯანგიროვი, გამომძიებელი ევალდ ჰერმაკულა — ლეპიკი ტატიანა ლავროვა — ანისიმოვა ნიკოლაი ზასუხინი — პეტრე ცარკოვი ლიუდმილა კუდრიავცევა — ოქსანა ივაშჩენკო, კოლმეურნეობის თავ-რე მიხეილ როგოვი — ვლადიმერ ბუდკო, ტექნოლოგი ოლექსი გორბუნოვი — უფროსი ლეიტენანტი აგეევი ნიკოლაი გრინკო — ალექსეი ფედინი იური იაკოვლევი — ანტონ ზვიაგინცევი ანატოლი რომაშინი — საზონოვი სვეტლანა ნემოლიაევა — ნინა ვაშჩენკო მარის ლიეპა — ხრუნინი ვსევოლოდ საფონოვი — ვლადიმერ მელნიკოვი „დაიწყეთ გამოძიება“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
ნექტარის ზღვა

ნექტარის ზღვა (ლათ. Mare Nectaris) — მთვარის ზღვა, მდებარეობს მთვარის ხილულ მხარეზე, ნაყოფიერებისა და სიწყნარის ზღვებთან ახლოს, რომელთაც უკავშირდება სიმკაცრის ყურით. ზღვის აღმოსავლეთ კიდეზე არის პირენეს მთები, ხოლო მისი ცენტრალური ოლქის სამხრეთით — კრატერი როსი. ზღვის დიამეტრი დაახლოებით 340 კმ-ია, ხოლო ფართობი — 101 000 კვადრატული კილომეტრი. ზღვის აუზი გაჩნდა 3.8–4.2 მილიარდი წლის წინ და ამ მოვლენით დაიწყო მთვარის გეოლოგიური ისტორიის ნექტარული პერიოდი. შემდგომში ამ აუზის ცენტრალური ნაწილი ლავით დაიტბორა. ნექტარის ზღვის თანამედროვე ლავის საფარი (როგორც მთვარის სხვა ზღვების უმეტესობისა) ჩამოყალიბდა გვიანიმბრიულ ეპოქაში. ლავის ფენის სისქე დაახლოებით 1000 მეტრია. თეოფილეს კრატერი, რომელიც მდებარეობს ზღვის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, უფრო ახალგაზრდაა: ის თარიღდება ერატოსთენეს პერიოდით. ზღვის დასავლეთ კიდეზე რამდენიმე გრაბენია. საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირი — Mare Nectaris. ↑ ხარაძე ე., „ასტრონომიის საფუძვლები“ : 2 ტომად : ტომი I, 1991 ↑ Mare Nectaris. Gazetteer of Planetary Nomenclature. International Astronomical Union (IAU) Working Group for Planetary System Nomenclature (WGPSN). ციტირების თარიღი: 2022-01-07.