laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ისიდორაანთ საყდარი

ისიდორაანთ საყდარი — ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხოვლეში. მდებარეობს მდინარე ხევხმელას დასავლეთით, სოფლის სასაფლაოზე, თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. ეკლესია დარბაზულია (13,4 X 7 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით, გამოყენებულია რიყის ქვა და ქვიშაქვაც. შესასვლელი დასავლეთიდანაა. ნახევარწრიულ აფსიდში სარკმლის კვალი არ შეიმჩნევა. აფსიდის ჩრდილოეთ მხარეს ნიშია, მარჯვნივ - მცირე ზომის სათავსი. გრძივი კედლები და შეისრული კამარა წყვილი პილასტრით და შეისრული საბჯენი თაღითაა დანაწევრებული. ინტერიერში შეიმჩნევა მოხატულობის ფრაგმენტები. აღმოსავლეთ ფასადზე შემორჩენილია ქვიშაქვის რამდენიმე საპირე ქვა. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 221.
კვართის წმინდა გიორგის ეკლესია

კვართის წმინდა გიორგის ეკლესია — ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხოვლეში. მდებარეობს მდინარე ხეხმელას დასავლეთით, სოფლის სასაფლაოზე, თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. ეკლესია დარბაზულია (6,5 X 4,7 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით. ეკლესიას შიგნიდან თაღოვანი და გარედან არქიტრავული ორი შესასვლელი აქვს - ერთი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილში, მეორე - დასავლეთ კედელში (ამოშენებულია). ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია, მის ორივე გვერდზე - სწორკუთხა ნიში. ასეთივე სარკმელია სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლების აღმოსავლეთ ნაწილში. დარბაზის დასავლეთ კედელში სარკმლის თაღი ებჯინება კამაროვან გადახურვას. გრძივ კედლებზე წყვილი პილასტრია. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 221-222.
ჰიდატოდები

ჰიდატოდები (ბერძ. hydatos – წყალი – ბერძ. hodos – გზა; წყლის ბაგეები) — სამარჯვი, რომლის საშუალებითაც მცენარე წყალს წვეთ-წვეთად (გუტაცია) გამოყოფს. განლაგებულია ფოთლის წვერზე ან ფოთლის კბილების ბოლოში. უფრო ხშირად გვხვდება დაქვეითებული ტრანსპირაციის მქონე მცენარეებში, რომლებიც იზრდებიან ჭარბტენიან ნიადაგზე. ჰიდატოდები უმეტესად სახეცვლილი ბაგეებია, რომელთა მკეტავი უჯრედები მუდამ ღიაა. ზოგჯერ ნახვრეტი გარშემორტყმულია ეპიდერმისის ჩვეულებრივი უჯრედით. ზოგიერთი ჰიდატოდები წარმოადგენს ჯირკვალს, რომელიც ტენს აქტიურად გამოყოფს. გუტაცია ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 642.
გეოსტაციონარული ორბიტა

გეოსტაციონარული ორბიტა – წრიული ორბიტა, რომელიც განლაგებულია დედამიწის ეკვატორზე (0 განედი) 35 786 კმ სიმაღლეზე. ასეთ ორბიტაზე გაყვანილი თანამგზავრი დედამიწის ნებისმიერი წერტილის მიმართ უძრავია, რაც მეტად მოსახერხებელია კავშირგაბმულობისათვის.
გუტაცია

გუტაცია (ლათ. gutta – წვეთი) — წყლის გამოყოფა წვეთებად მცენარის ფოთლებიდან. შეიმჩნევა მაშინ, როდესაც მცენარე ფესვებით შეიწოვს მეტ წყალს, ვიდრე ფოთლებით ააორთქლებს. მიმდინარეობს მეტწილად ღამით, დილით ადრე ან მცენარის ნოტიო ატმოსფეროში მოქცევის დროს. ხშირად დამახასიათებელია ნორჩი ნერგებისთვის, მაგალითად მარცვლოვნებისთვის. წყლის წვეთები გამოიყოფა ჰიდატოდებში ფესვური წნევის გავლენით. გუტაცია ფიზიოლოგიური პროცესია და მცენარის ცხოველმოქმედებასთან არის დაკავშირებული. გუტაციის დროს მცენარე გამოყოფს ზედმეტ მარილებს, ძირითადად კალციუმს. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „გუტაცია“ ვიკისაწყობში. გუტაცია — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
ჩილეგონი

ჩილეგონი (ინდონ. Kota Cilegon) — სამრეწველო ქალაქი ინდონეზიაში, ბანტენის პროვინციაში. ჩილეგონში მდებარე ქარხნებს შორისაა ინდონეზიისთვის სასიცოცხლო კომპანიის, Krakatau Steel–ის საწარმო, რომელიც აწარმოებს ფოლადს სამრეწველო საჭიროებისთვის. ქალაქში ასევე ფუნქციონირებს Asahimas Chemical Company. ჩილეგონის ზედმეტსახელია „ფოლადის ქალაქი“, რადგან ის ფოლადის უდიდესი მწარმოებელია მთელს სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში; წელიწადში აწარმოებს 6 მილიონ ტონას. ჩილეგონი მდებარეობს კუნძულ იავის უკიდურეს ჩრდილო–დასავლეთ სანაპიროზე, მდინარე ჩილეგონის შესართავთან ზონდის სრუტესთან. ინდონეზიის ქალაქების სია (ინდონეზიური) Cilegon Government Site დაარქივებული 2012-11-01 საიტზე Wayback Machine. ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 Indonesian Minister of Home Affairs Decree Number 050-145 of 2022 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q112136164"></a>
ხოვლეს წითელი საყდარი

ხოვლეს წითელი საყდარი — არქიტექტურული ძეგლი კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხოვლეში, სოფლიდან ორ კილომეტრზე, მდინარე ხეხმელას მარჯვენა ნაპირზე. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. ეკლესია დარბაზულია. იგი გარედან წითელი თლილი ქვით ყოფილა მოპირკეთებული (აქედან მომდინარეობს სახელწოდება). შესასვლელი ორი იყო - დასავლეთით და სამხრეთით. ეკლესიას სამხრეთიდან ეგვტერი, დასავლეთიდან კი კარიბჭე ჰქონია მიშენებული. სამივე ნაწილი გარედან სწორკუთხა გეგმაში იყო ჩასმული. ფასადები უხვად ყოფილა მოჩუქურთმებული. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 222-223.
ხოვლეს წმინდა გიორგის საყდარი

ხოვლეს წმინდა გიორგის საყდარი — ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხოვლეში. მდებარეობს სოფლიდან 5 კილომეტრზე, მდინარე ხეხმელას მარჯვენა ნაპირზე. თარიღდება VI-VII საუკუნეებით. ეკლესია დარბაზულია (7,8 X 7,7 მ), ნაგებია თლილი მოწითალო, ხორბლისფერი ქვით. სამხრეთიდან მიშენებული აქვს დაბალი ეგვტერი. ეკლესიაში შესასვლელი ეგვტერიდანაა. მეორე შესასვლელი ეკლესიის დასავლეთ კედელშია. ორივე შესასვლელი განიერია, გარედან არქიტრავული, შიგნიდან თაღოვანი. როგორც ეკლესიის, ისე ეგვტერის აფსიდები ნალისებრია, ასეთივე ფორმა აქვს კონქების თაღებსაც. ორივე სათავსის საკურთხეველში თითო განიერი სარკმელია. დარბაზი გადახურულია ცილინდრული კამარით. ეკლესიაში დაცულია სამმალიანი კანკელი, რომელიც ორი, სხვადასხვა ხანის, ფრაგმენტისაგან შედგება. კანკელი პირველად XI-XII საუკუნეებში დაუდგამთ. მისგან შემორჩა მხოლოდ ექვსი პროფილირებული სვეტი და გაშლილი ფოთლების რელიეფით მორთული კაპიტელი, რომელიც მოგვიანებით, შეკეთების დროს ეგვტერის კონქის კონსოლად გამოუყენებიათ. მეორე კანკელი თაბაშირით აღუდგენიათ XIV საუკუნეში. მარყუჟებით შეკრული ფესტონებიანი თაბაშირის თაღები გაუკეთებიათ და შიგ დაუდგამთ თაბაშირისვე ფილები, რომლებზეც ამოჭრილია გეომეტრიული წნულის მედალიონები და ჩარჩო. როგორც ჩანს, ეს კანკელიც დანგრეულა და მისი ხელმეორედ აწყობის დროს ზოგი ნაწილი თავის ადგილას არ ჩაუსვამთ. ეკლესიის დასავლეთ კედელზე და აფსიდში შემორჩენილია მოხატულობის დაზიანებული ფრაგმენტები. სტილისტური ნიშნებით მოხატულობა XII საუკუნეს უნდა ეკუთვნოდეს. ფასადების დეკორიდან შემორჩენილია აღმოსავლეთ სარკმლის თავსართის ფრაგმენტი. ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ ფასადებზე, გვიანდელი შეკეთების დროს, რუხი ფერის დაუმუშავებელი ხის ფილები ჩაუსვამთ. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 223.
ხოვლეს წმინდა თევდორეს ეკლესია

ხოვლეს წმინდა თევდორეს ეკლესია — ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხოვლეში. მდებარეობს სოფლის დასავლეთით 300-400 მეტრზე, სასაფლაოზე. მოსახლეობა მას კვირიკწმინდასაც უწოდებს. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. ეკლესია დარბაზულია (8,7 X 4,8 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით, გამოყენებულია ქვიშაქვა და აგურიც. შესასვლელი სამხრეთიდანაა, კარი გარედან არქიტრვულია, შიგნიდან - თაღოვანი. არქიტრავი ქვიშაქვისაა, თაღი მწვანე ფერის ტუფის თლილი კვადრებითაა ნაწყობი. ეკლესიას სამხრეთიდან მიშენებული ჰქონია კარიბჭე, რომლის მხოლოდ დასავლეთ კედლის ნაწილია შემორჩენილი. 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 223. გომელაური ი.,„ხუროთმოძღვრების ძეგლი სოფელ ხოვლეში“, // ჟურ. ძეგლის მეგობარი, №. 3 თბილისი: საბჭოთა საქართველო, 1964 წელი. — გვ. 60-74 ↑ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-21. ციტირების თარიღი: 2020-02-24.
ქარონი

ქარონი — მზის სისტემის ჯუჯა პლანეტაა. აღმოჩენილია 1978 წელს 22 ივნისს აშშ-ში. ქარონი თან ახლავს პლუტონს და დიდი ხნის განმავლობაში მის თანამგზავრად ითვლებოდა, მაგრამ პლუტონის პლანეტიდან ჯუჯა პლანეტამდე ჩამოქვეითებასთან ერთად ქარონსაც ჩამოერთვა ეს სტატუსი, რადგან მისი ბარიცენტრი პლუტონს გარეთ არის. აღმოჩენილ იქნა ამერიკელი ასტრონომის ჯეიმზ კრისტის მიერ აშშ საზღვაო ობსერვატორიის 155 სმ-იანი ტელესკოპით. ქარონს პლუტონის მთვარესაც უწოდებენ, რადგან, ისევე როგორც დედამიწის გარდა სხვა პლანეტებს, პლუტონსაც გააჩნია თანამგზავრი (მთვარე), რომელზეც ისეთივე კრატერებია, როგორც დედამიწისეულ მთვარეზე. „მთვარე ქარონი“ ზომით პლუტონის ნახევარია და დედამიწის დროით 6,5 დღეს ანდომებს სრული ბრუნით შემოვლას პლუტონის გარშემო. „ქარონი“ ასევე ძველ ბერძნულ მითოლოგიაშიც გვხვდება. იგი მოხუცია ცეცხლოვანი თვალებითა და ჭუჭყიანი თეთრი სამოსით, რომელიც ნავში ზის და გარდაცვლილთა სულები ჰადესის სამფლობელოში გადაჰყავს, თუმცა აუცილებლად საფასურით. ეს ხვედრი მას ჰადესმა მიუსაჯა. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ქარონი“ ვიკისაწყობში. Christy, J. W; Harrington, R. S (1978). „The satellite of Pluto“. Astronomical Journal. 83: 1005. Bibcode:1978AJ.....83.1005C. doi:10.1086/112284. ISSN 0004-6256. Hubble reveals new map of Pluto, BBC News, September 12, 2005 Person, M. J; Elliot, J. L; Gulbis, A. A. S; Pasachoff, J. M; Babcock, B. A; Souza, S. P; Gangestad, J (2006). „Charon's radius and density from the combined data sets of the 2005 July 11 occultation“. The Astronomical Journal. 132 (4): 1575–1580. arXiv:astro-ph/0602082. Bibcode:2006AJ....132.1575P. doi:10.1086/507330. Cryovolcanism on Charon and other Kuiper Belt Objects
ჩიმაჰი

ჩიმაჰი (ინდონ. Kota Cimahi) — ქალაქი ინდონეზიაში, დასავლეთ იავის პროვინციაში, ქალაქ ბანდუნგის დასავლეთით, შედის მის მეტროპოლიურ არეალში. ქალაქი ტექსტილის მნიშვნელოვანი მწარმოებელი და ექსპორტიორია. ჩიმაჰიში ასევე ფუნქციონირებს რამდენიმე სამხედრო–საგანმანათლებლო დაწესებულება. ფართობი 48,42 კმ²–ს შეადგენს, მოსახლეობა კი 566 200 ადამიანს (2009). კოლონიური ჰოლანდიის ოსტინდოეთის მთავრობის პერიოდში, ჩიმაჰი მდებარეობდა რეგიონის ერთ–ერთ უმთავრეს სამხედრო არეალში. ქალაქი გაშენებულია ჯაკარტიდან 120 კმ–ით სამხრეთ–აღმოსავლეთით. ინდონეზიის ქალაქების სია ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2020-02-16 საიტზე Wayback Machine. ↑ 1.0 1.1 1.2 Indonesian Minister of Home Affairs Decree Number 050-145 of 2022 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q112136164"></a> ↑ Profil Daerah Jawa Barat. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-12-30. ციტირების თარიღი: 2012-12-11.
ჩირებონი

ჩირებონი (ინდონ. Kota Cirebon) — საპორტო ქალაქი ინდონეზიაში, კუნძულ იავის ჩრდილოეთ სანაპიროზე. მდებარეობს დასავლეთ იავის პროვინციაში, ცენტრალური იავის პროვინციის საზღვართან, დედაქალაქ ჯაკარტიდან დაახლოებით 297 კმ–ით აღმოსავლეთით. ჩირებონის ურბანული გული ფართობით საკმაოდ პატარაა, თუმცა ძლიერ მჭიდროდ დასახლებული. წარსულში ჩირებონი სულთანატის ადმინისტრაციული ცენტრი იყო. ცენტრალური და დასავლეთ იავის საზღვარზე მდებარეობის გამო, ისტორიულად იგი ექცეოდა სუნდების, იაველებისა და ჩინური კულტურის გავლენის ქვეშ. ინდონეზიის ქალაქების სია ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2012-08-05 საიტზე Wayback Machine. Cirebon Promotion Centre დაარქივებული 2012-04-06 საიტზე Wayback Machine. ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 Indonesian Minister of Home Affairs Decree Number 050-145 of 2022 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q112136164"></a>
პარალიმპიური თამაშები

პარალიმპიური თამაშები — ოლიმპიური თამაშების მსგავსი საერთაშორისო სპორტული შეჯიბრება თანდაყოლილი ან შეძენილი ფიზიკური შეზღუდვის მქონე ადამიანებისთვის. საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტის დახმარებით ტარდება ოთხ წელიწადში ერთხელ, იქვე, სადაც ოლიმპიური თამაშები იმართება. ასპარეზობის შემოღების იდეა უკავშირდება ინგლისელი ნეიროქირურგის — ლუდვიგ გუტმანის სახელს, რომელმაც მეორე მსოფლიო ომის დროს ქალაქ ეილსბერიში, სტიკ-მენდევილის ჰოსპიტლის ბაზაზე ხერხემლის ტრავმების სამკურნალო ცენტრი დააარსა. მან პირველმა ჩართო აქტიური სპორტი იმ ჯარისკაცთა რეაბილიტაციის პროცესში, რომლებსაც ზურგის ტვინი ჰქონდათ დაზიანებული. 1948 წლის 28 ივლისს სტოკ-მენდევილის ჰოსპიტალში გაიმართა პირველი შეჯიბრება მშვილდოსნობაში შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა შორის, მონაწილენი სარბიელზე ეტლებით გამოვიდნენ. ტურნირი სიმბოლურად დაემთხვა ლონდონის ოლიმპიური თამაშების გახსნის თარიღს. 1956 წელს ლუდვიგ გუტმანმა შეიმუშავა ქარტია, რომელიც საფუძვლად დაედო შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა სპორტის განვითარებას მთელ მსოფლიოში. 1960 წელს, რომის XVII ოლიმპიური თამაშების დამთავრებისთანავე გაიმართა შშმ პირთა საერთაშორისო შეჯიბრება ერთდროულად რამდენიმე სპორტულ დისციპლინაში. მონაწილეობდა 23 ქვეყნის 400-მდე სპორტსმენი. 1976 წელს შვეიცარიაში გაიმართა ზამთრის პირველი თამაშები შშმ პირებისთვის. 1988 წელს, სეულის ოლიმპიადის დასრულების შემდეგ, ორგანიზატორებმა ოლიმპიური დარბაზები და სტადიონები შშმ პირებს დაუთმეს. აქედან მოყოლებული, ამ შეჯიბრებას პარალიმპიური თამაშები ეწოდება. 1982 წელს შეიქმნა შშმ პირთა სპორტის მსოფლიო ორგანიზაციის საკოორდინაციო კომიტეტი, რომელმაც ხელი შეუწყო პარალიმპიური მოძრაობის პოპულარიზაციასა და გაფართოებას. 1989 წლიდან ჩამოყალიბდა საერთაშორისო პარალიმპიური კომიტეტი. დღეს მის შემადგენლობაში შედის 163 ქვეყნის ეროვნული პარალიმპიური კომიტეტი და 5 საერთაშორისო სპორტული ფედერაცია. პარალიმპიელები მონაწილეობენ 20-ზე მეტ სპორტულ დისციპლინაში. მათ შორისაა: მშვილდოსნობა, ტყვიის სროლა, მძლეოსნობა, ძალოსნობა, ველოსპორტი, კალათბურთი, ფეხბურთი, ჰოკეი, ფარიკაობა, თხილამურობა, მაგიდის ჩოგბურთი და სხვა სახეობები. ქართული პარალიმპიური კომიტეტი 90-იანი წლებიდან არსებობს, თუმცა პარალიმპიურმა კომიტეტმა განვითარება 2006 წლიდან დაიწყო და პირველად საქართველოს დელეგაციამ 2008 წლის პეკინის პარალიმპიურ თამაშებზე მიიღო მონაწილეობა. პეკინში საქართველოს სახელით ერთი ათლეტი — იაგო გორგოძე ასპარეზობდა ძალოსნობის დისციპლინაში და შედეგად მე-8 ადგილი დაიკავა. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: პარალიმპიური თამაშები ოფიციალური ვებ-გვერდი საქართველოს პარალიმპიური კომიტეტი საქართველოს ოლიმპიური კომიტეტი Paralympic Sport TV, web-TV channel of the International Paralympic Committee (IPC) Paralympic Games – Facts and figures
ავსტრონეზიულ-ანდამანური ენები

ავსტრონეზიულ-ანდამანური — ბლევინის მიერ ანდამანურსა და ავსტრონეზიულ ენებს შორის კავშირის შესახებ 2007 წელს ჩამოყალიბებული თეორია. ანდამანურიენები შედგება ორი მცირე ენისგან რომლებიც გავრცელებულია ანდამანის კუნძულზე, ხოლო ავსტრონეზიული მსოფლიოს უდიდესი ენათა ოჯახი, რომელიც შეიცავს წყნარ ოკეანეში გავრცელებულ ათასამდე ენას. Blevins, Juliette (2007), "A Long Lost Sister of Proto-Austronesian? Proto-Ongan, Mother of Jarawa and Onge of the Andaman Islands", Oceanic Linguistics 46 (1): 154–198, , http://email.eva.mpg.de/~blevins/pdf/webpub2007a.pdf. წაკითხვის თარიღი: 2012-12-12 დაარქივებული 2011-01-11 საიტზე Wayback Machine. (available here დაარქივებული 2011-10-14 საიტზე Wayback Machine. )
ბაგე

ბაგე — ნაპრალისებრი ხვრელი მცენარის ეპიდერმისში. გარშემორტყმულია ორი ნახევარმთვარისებრი მკეტავი უჯრედით. ბაგეების სიგრძე მკეტავ უჯრედებიანად 80 მკმ აღწევს, სიგანე 40 მკმ, ბაგის ხვრელის სიგრძე კი 38 მკმ, სიგანე 7 მკმ. ხვრელის სიდიდის შეცვლით ბაგე არეგულირებს ტრანსპირაციასა და აირცვლას. ბაგეების ხვრელის სიდიდის ცვლა ანუ ბაგეების მოძრაობა დამოკიდებულია მკეტავი უჯრედების გარსის არათანაბარ სისქესა და ტურგორზე. ტურგორული წნევის ცვლა, თავის მხრივ დამოკიდებულია უჯრედის წყლით მაძღრობის ხარისხზე, რომელსაც ძირითადად ხსნადი შაქრების შემცველობა განაპირობებს. მკეტავი უჯრედების მოცულობის და ფორმის შეცვლა ბაგის ხვრელის ჩაკეტვას ან გაღებას იწვევს. ბაგე ჩვეულებრივ იხურება ღამით და დღის იმ მონაკკვეთში, როდესაც წყლის აორთქლება მნიშვნელოვნად სჭარბობს შეწოვას. ბაგე დამახასიათებელია გვიმრანაირების, თესლოვანი მცენარეებისა და ზოგიერთი ხავსნაირისათვის. ფოთლის ზედაპირის 1 მმ²-ზე არის 100-300-მდე ბაგე. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ბაგე“ ვიკისაწყობში. ბაგე — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური) ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 125.
ავსტრონეზიელი ხალხები

ავსტრონეზიელი ხალხები — სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიასა და ოკეანეთში მცხოვრები ავსტრონეზიულ ენებზე მოსაუბრე ხალხები. (თუმცა ამ მოსაზრების წინააღმდეგ მიდიოდა ანთროპოლოგისტი ვილჰელმ სოლჰეიმი და თვლიდა რომ ხალხის გაერთიანება ენობრივი ჯგუფის მიხედვით არა სწორია.) ეს ჯგუფში შედის როგორც: ტაივანის აბორიგენებს, აღმოსავლეთი ტიმორის, ინდონეზიის, მალაიზიის, ფილიპინების, ბრუნეის, მადაგასკარის, მიკრონეზიის და პოლინეზიის ეთნიკური ჯგუფების უმეტესობა ასევე ახალი ზელანდიის მაორები, ჰავაის მკვიდრი მოსახლეობა და მელანეზიის პაპუასები. ავსტრონეზიელებით დასახლებულ ტერიტორიას ზოგადად უწოდებენ ავსტრონეზიას. Bellwood, Peter, Man's conquest of the Pacific: The prehistory of Southeast Asia and Oceania, 1979 Bellwood, Peter, Prehistory of the Indo-Malaysian Archipelago, 1986 Bellwood, Peter, James J. Fox, and Darrell Tryon eds., The Austronesians : historical and comparative perspectives, Australian National University, 1995 Diamond, Jahed, Guns, Germs, and Steel, Vintage & Random House, 1998 Benitez-Johannot, Purissima (ed.), 'Paths of Origins დაარქივებული 2011-10-16 საიტზე Wayback Machine. ', ArtPostAsia Books, 2009 Books, some online, on Austronesian subjects by the Australian National University დაარქივებული 2007-06-14 საიტზე Wayback Machine. Languages of the World: The Austronesian (Malayo-Polynesian) language Family Encyclopædia Britannica: Austronesian Languages ↑ It should never be used as a name for a people, genetically speaking, or a culture. To refer to people who speak an Austronesian language the phrase 'Austronesian speaking people' should be used." Origins of the Filipinos and Their Languages. (January 2006).
ავსტრონეზია

ავსტრონეზია — ტერიტორია რომელზეც სახლობენ ავსტრონეზიულ ენებზე მოსახლე ავსტრონეზიელი ხალხები. ის მოიცავს: მალაიზიას, ფილიპინებს, ინდონეზიას, ფიჯის, ჰავაის და ახალ ზელანდიას. ავსტრონეზიელების სამშობლოდ მიიჩნევა პრეისტორიული ტაივანი. ↑ Blust, Robert (1985). „The Austronesian Homeland: A Linguistic Perspective“. Asian Perspectives. 26: 46–67.CS1-ის მხარდაჭერა: ref=harv (link) Art of Island Southeast Asia
დეპოკი

დეპოკი (ინდონ. Kota Depok) — ქალაქი ინდონეზიაში, დასავლეთ იავის პროვინციაში, ჯაბოდეტაბეკის მეტროპოლიურ არეალში, დასავლეთიდან ესაზღვრება ჯაკარტას. ქალაქის ფართობი 200,29 კმ²–ია, მოსახლეობა კი 2010 წლის მონაცემებით 1 751 696 ადამიანს შეადგენს. 1696 წლის 18 მაისს, ჰოლანდიის ოსტინდოეთის კომპანიის ყოფილმა ოფიცერმა კორნელის კასტელენმა 12,44 კმ² მიწა იყიდა, დღევანდელი დეპოკის ტერიტორიის 6%. მან მიწის დამუშავება დაიწყო, გააშენა საწარმოები, რითაც საკმაოდ ეხმარებოდა ადგილობრივებს. გარდა ამისა, იგი მისიონერულ საქმიანობასაც ეწეოდა და ადგილობრივ ინდონეზიელებს ქრისტიანობაზე აქცევდა. ბოლოს, მან დააარსა პროტესტანტული კავშირი. ამ ტერიტორიის სახელად მანამდე უკვე გამოიყენებოდა სუნდური სახელი დეპოკი, რაც სახიზნავს ნიშნავდა. სიკვდილის წინ, კასტელენმა ანდერძი დატოვა, რომლითაც ის ყველა მონას ათავისუფლებდა და საკუთრებაში გადასცემდა მიწისს ნაკვეთს. ინდონეზიის ქალაქების სია (ინდონეზიური)ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2002-09-26 საიტზე Wayback Machine. Jakarta Globe News article by Tasa Nugraza Barley dd. August 26, 2010. Retrieved 15 October 2010 ↑ 1.00 1.01 1.02 1.03 1.04 1.05 1.06 1.07 1.08 1.09 1.10 Indonesian Minister of Home Affairs Decree Number 050-145 of 2022 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q112136164"></a> ↑ http://kap.depok.go.id/depokcorner/profil/detail_walikota/MjQ= ↑ https://www.depok.go.id/sejarah ↑ http://www.jabarprov.go.id/jabar/public/85701/menu.htm?id=85701 დაარქივებული 2019-01-06 საიტზე Wayback Machine. Hasil Survei Sosial Ekonomi Daerah 2007
სალუტი

სალუტი – სსრკ-ის ორბიტული სადგურების სერია 1971-1991 წლებში. სალუტ-1 სალუტ-2 სალუტ-3 სალუტ-4 სალუტ-5 სალუტ-6 სალუტ-7
რუსეთის გეოგრაფიული საზოგადოება

რუსეთის გეოგრაფიული საზოგადოება (რუს. Русское географическое общество) — მსოფლიოს ერთ-ერთი უძველესი გეოგრაფიული საზოგადოება. მისი მთავარი მიზანია გეოგრაფიული ცნობების შეკრება და გავრცელება. საზოგადოების მიერ მოწყობილმა ექსპედიციებმა დიდი როლი ითამაშა ციმბირის, შორეული აღმოსავლეთის, შუა და ცენტრალური აზიისა და მსოფლიო ოკეანის ათვისების საქმეში; ზღვაოსნობის განვითარებას მოჰყვა ახალი ტერიტორიების აღმოჩენა. რუსეთის გეოგრაფიული საზოგადოება დაარსდა 1845 წლის 18 აგვისტოს, სანქტ-პეტერბურგში, გამოჩენილი მეცნიერების — თედორე ლიტკეს, კარლ ბერის, ფერდინანდ ვრანგელისა და სხვათა ინიციატივით. 1956 წლიდან შედის შედის საერთაშორისო გეოგრაფიული კავშირის შემადგენლობაში. 1845-1850 და 1917-1926 წლებში ეწოდებოდა რუსეთის გეოგრაფიული საზოგადოება, 1850-1917 წლებში რუსეთის საიმპერატორო გეოგრაფიული საზოგადოება, 1926-1938 წლებში სახელმწიფო გეოგრაფიული საზოგადოება, 1938-1992 წლებში სსრ კავშირის გეოგრაფიული საზოგადოება, 1992 წლიდან კვლავ რუსეთის გეოგრაფიული საზოგადოება ეწოდება. რუსეთის გეოგრაფიულმა საზოგადოებამ თავისი არსებობის პირველსავე წლებში ფართოდ გაშალა საექსპედიციო, საგამომცემლო და საგანმანათლებლო სამუშაოები. საზოგადოებამ დიდი წვლილი შეიტანა ურალის, ციმბირის, შორეული აღმოსავლეთის, შუა და ცენტრალური აზიია, კავკასიის, ირანის, ახალი გვინეის, ინდოეთისა და სხვა ტერიტორიების შესწავლის საქმეში. აღნიშნული კვლევები დაკავშირებულია პეტრე კროპოტკინის, პეტრე სემიონოვ-ტიან-შანსკის, ნიკოლოზ პრჟევალსკის, ნიკოლოზ მიკლუხო-მაკლაის, მიხეილ პევცოვის, პეტრე კოზლოვის, ვლადიმერ ობრუჩევის, ლევ ბერგისა და სხვათა სახელებთან. 1850 წელს კავკასიაში დაარსდა რუსეთის გეოგრაფიული საზოგადოების კავკასიის განყოფილება, რომლის პირველი საზეიმო დამაარსებელი სხდომა შედგა 1851 წლის 10 მარტს თბილისში. ამჟამად რუსეთის გეოგრაფიულ საზოგადოებას აქვს განყოფილებები რუსეთის მრავალ ქალაქში. რუსეთის გეოგრაფიული საზოგადოების ჯილდოებია: კონსტანტინეს მედალი, თედორე ლიტკეს დიდი ოქროს მედალი, პრჟევალსკის სახელობის მედალი, პეტრე სემიონოვის სახელობის მედალი, სემიონ დეჟნიოვის პრემია და სხვ. რუსეთის გეოგრაფიული საზოგადოება – ოფიციალური საიტი (რუსული) რუსეთის გეოგრაფიული საზოგადოება – დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია[მკვდარი ბმული] (რუსული) Семенов П. П., История полувековой деятельности Имп. Русского географического общества, ч. 1—3, СПБ, 1896; Берг Л. С., Всесоюзное Географическое общество за 100 лет. 1845—1945, М. — Л., 1946; Географическое общество за 125 лет, Л., 1970.
ლეიფ ერიქსონი

ლეიფ ერიქსონი (ისლ. Leifur Eiriksson; დ. დაახლ. 970 — გ. დაახლ. 1020) — სკანდინავიელი მეზღვაური და გრენლანდიის მმართველი. გრენლანდიის აღმომჩენი ვიკინგის ერიკ წითურის შვილი და თორვალდ ალვალდსონის შვილიშვილი. შესაძლოა იყო პირველი ევროპელი, რომელმაც ქრისტეფორე კოლუმბამდე ხუთი საუკუნით ადრე ფეხი დადგა ჩრდილოეთ ამერიკაში. ლეიფ ერიქსონის ლაშქრობების შესახებ ცნობილი გახდა ისეთი მანუსკრიპტებით, როგორიცაა: „საგა ერიკ წითურზე“ და „გრელანდიელების საგა“. მათი სანდოობა დაადასტურა XX საუკუნის განმავლობაში ამერიკაში ჩატარებულმა არქეოლოგიურმა გათხრებმა. ლეიფ ერიქსონი დაიბადა ისლანდიაში, ნორვეგიული წარმოშობის ისლანდიელი ვიკინგის ერიკ წითურის ოჯახში. 982 წელს ერიკ წითურის ოჯახი იძულებული იყო მიეტოვებინა ისლანდია და დასახლებულიყვნენ გრენლანდიაში დაარსებულ ახალ კოლონიაში. ლეიფ ერიქსონს ჰყავდა ორი ძმა, თორვალდი და თორსტეინი და ერთი და – ფრეიდისი. დაქორწინებული იყო თორგუნზე, რომელთანაც შეეძინა ერთი ვაჟი თორკელ ლეიფსსონი. სანამ საზღვაო ლაშქრობას დაიწყებდა, მოაწყო სავაჭრო ექსპედიცია ნორვეგიაში. ნორვეგიიდან დაბრუნების შემდეგ შეხვდა ბიარნი ჰერიუფსსონს, რომელმაც უამბო, რომ დასავლეთით ცურვისას შეამჩნია ხმელეთის ნაწილის კონტურები. ლეიფი დაინტერესდა ამ ინფორმაციით და გადაწყვიტა შეესწავლა ახალი მიწა. დაახლოებით 1000 წელს ლეიფ ერიქსონმა 35 ადამიანთან ერთად დაიწყო საზღვაო ლაშქრობა ახალი მიწისაკენ. მათ აღმოაჩინეს ჩრდილოეთ ამერიკის სანაპიროს სამი რეგიონი ჰელულანდი (სავარაუდოდ ბაფინის მიწა), მარკლანდი (სავარაუდოდ ლაბრადორი) და ვინლანდი (სავარაუდოდ ნიუფაუნდლენდის სანაპიროები, დღევანდელი ლ’ანს-ო-მედოუზიის მახლობლად), რომელსაც სახელი უწოდეს აღნიშნულ ტერიტორიაზე ვენახის დიდი პლანტაციების არსებობის მიხედვით. ერიკ წითური ლ’ანს-ო-მედოუზი ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ლეიფ ერიქსონი Account of the discovery of North America from the “Saga of Eric the Red” The Saga of Erik the Red დაარქივებული 2016-05-04 საიტზე Wayback Machine. Reconstructed portrait of Ericsson
მადიუნი

მადიუნი (ინდონ. Kota Madiun) — ქალაქი ინდონეზიაში, აღმოსავლეთ იავის პროვინციის დასავლეთ ნაწილში; სასოფლო–სამეურნეო ცენტრი. წარმოადგენს იგივე სახელწოდების სარეგენტოს დედაქალაქს. მადიუნი მდებარეობს ქალაქ სურაბაიიდან 169 კმ–ით სამხრეთით. 2005 წელს მოსახლეობა 256 000 ადამიანს შეადგენდა. ქალაქი გაშენებულია ზღვის დონიდან 63 მეტრზე, მდინარე მადიუნზე. გარს არტყავს მთები, მათ შორისაა ვილისი აღმოსავლეთიდან (2 169 მ) და ლავუ დასავლეთიდან (3 285 მ). საშუალო წლიური ტემპერატურა 20-35 °C–ია. 1948 წელს, მადიუნში ინდონეზიის კომუნისტური პარტიის წევრებმა მოახდინეს აჯანყება, რომელიც „მადიუნის საქმის“ სახელითაა ცნობილი. ინდონეზიის ქალაქების სია (ინდონეზიური) ოფიციალური საიტი (ინგლისური) Map of Madiun and surrounding area ↑ 1.0 1.1 1.2 Indonesian Minister of Home Affairs Decree Number 050-145 of 2022 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q112136164"></a>