ფრჩხილები (პუნქტუაცია)

ფრჩხილები ( [ ], ( ), { }, ⟨ ⟩ ) — პუნქტუაციის წყვილი ნიშანი, რომელიც გამოიყენება სხვადასხვა სფეროში. () მრგვალი ( ) ფრჩხილები — ფრჩხილების ნაირსახეობა. მრგვალ ფრჩხილებში ჩასმულია ისეთი სიტყვა, რომელიც განმარტავს ან აზუსტებს სხვა სიტყვის მნიშვნელობას. [] კვადრატული [ ] ფრჩხილები — ფრჩხილების ნაირსახეობა. ბეჭდვითი ნაწარმოების აღწერისას მათში სვამენ იმ ბიბლიოგრაფიულ ცნობებს, რომლებიც თავფურცელზე არ არის, არც წიგნის სხვა ნაწილებშია მითითებული და კატალოგიზატორის მიერ გარეშე წყაროებიდანაა დამატებული. {} ნაკვთური { } ფრჩხილები — ფრჩხილების ნაირსახეობა. ჩვეულებრივ იხმარება მათემატიკურ ფორმულებში. ⟨…⟩ კუთხური ⟨ ⟩ ფრჩხილები — ფრჩხილების ნაირსახეობა. გამოიყენება მათემატიკაში, ფიზიკაში, ტექსტოლოგიასა და ენათმეცნიერებაში. მათემატიკაში კუთხური ნიშნებით გამოისახება სკალარული ნამრავლი წინაგიბრილტურ სივრცეში, მაგალითად: ‖ x ‖ = ⟨ x , x ⟩ , {\displaystyle \|x\|={\sqrt {\langle x,x\rangle }},} კვანტურ მექანიკაში კუთხური ფრჩხილები გამოიყენება კვანტური მდგომარეობისა და მატრიცული ელემენტების გამოსახატავად, მაგალითად: | ψ ⟩ {\displaystyle |\psi \rangle } (კეტ-ვექტორი) და ⟨ ψ | {\displaystyle \langle \psi |} (ბრა-ვექტორი), ასევე ⟨ ψ k | ψ l ⟩ , {\displaystyle \langle \psi _{k}|\psi _{l}\rangle ,} და ⟨ k | A | l ⟩ . {\displaystyle \langle k|A|l\rangle .} ფიზიკაში კუთხური ფრჩხილებით ასევე გამოიხატება გასაშუალება, მაგალითად: ⟨ f ( t ) ⟩ {\displaystyle \langle f(t)\rangle } . ტექსტოლოგიაში — ⟨ . . . ⟩ {\displaystyle \langle ...\rangle } . ენათმეცნიერებაში ტეხილი ფრჩხილებით აღნიშნავენ გრაფემებს, მაგალითად «ფონემა /a/ გამოისახება ასო ⟨а⟩». როგორც წესი მარცნიდან მარჯვნივ წერისას ფრჩხილები იხსნება მარცხენა ნიშნით, ხოლო იხურება იდენტური მარჯვენა ნიშნით. არსებობს ფრჩხილები ისეთი ნიშნები, რომლებშიც გამხსნელი და დამხურავი ნიშნები იდენტური არიან, მაგალითად: /…/ დახრილი / / ნიშნები, პროგრამირებაში (C და მრავალ სხვა ენაში) დამატებით ნიშნებათან ერთად «*» მიუთითებენ ტექსტის დაწყება-დასასრულს: /* C ენაზე ჩაწერილი კომენტარები */ JavaScript-ში დახრილი ნიშნები აღნიშნავენ რეგულარულ გამოსახულებას: var regular = /[a-z]+/; ზოგჯერ, ტექსტის წერისას ხელმოსაწერი ადგილის გვერდზე დახრილი ნიშნებში იწერება სახელი და გვარი ხელმომწერის იდენტიფიცირებისათვის. მაგალითად: ხელმოწერა …. /ჭავჭავაძე ი./ |…| სწორი | | ნიშნები გამოიყენება მათემატიკაში მატრიცის განმსაზღვრელის, რიცხვის ან ვექტორის მოდულის გამოსახატავად. მაგალითად: | − 5 | = 5 ; | a | = a ; det A ^ = | A 11 A 12 A 21 A 22 | . {\displaystyle |{-5}|=5;\quad |\mathbf {a} |=a;\quad \det {\hat {A}}={\begin{vmatrix}A_{11}&A_{12}\\A_{21}&A_{22}\end{vmatrix}}.} ‖…‖ ორმაგი სწორი ‖ ‖ ნიშანი გამოიყენება მათემატიკაში, ფიზიკაში, ქიმიასა და სხვა მეცნიერებებში, ფორმულებში პრიორიტეტების გამოსახატავად. მაგალითად: A ^ = ‖ A 11 A 12 A 21 A 22 ‖ . {\displaystyle {\hat {A}}={\begin{Vmatrix}A_{11}&A_{12}\\A_{21}&A_{22}\end{Vmatrix}}.} ფრჩხილების სხვადასხვა ნიშანი ასევე გამოიყენება სიცილაკების წერისას, მაგალითად: :) ან :-). ფრჩხილების შიგნით დამატებით ფრჩხილების გამოყენებისას, მიღებულია გარეთ კვადრატული [] ფრჩხილების დასმა, ხოლო შიგნით — ჩვეულებრივის (). იქედან გამომდინარე, რომ ვიკიპედიაში კვადრატული ფრჩხილები აქტიურად გამოიყენება სინტაქსის წერისას, კვადრატული ფრჩხილების შიგნით ტექსტური თაგის გამოყენებამ შეიძლება გამოიწვიოს კონფლიქტი, გამოწვეული იმით რომ თარგის სინტაქსმა შეიძლება კვადრატული ფრჩხილი მის ნაწილად აღიქვას, რის გამოც ფრჩხილებში დაწერილმა ტექსტმა არეული სახე მიიღოს. სპეციალურად ასეთი შემთხვევებისთვის გამოიყენება თარგი {{ფრჩხილი}}. {{ფრჩხილი|[[1977]] ([[1976]]) წელი}} — [1977 (1976) წელი] მაშინ, როდესაც ჩვეულებრივ შემთვევაში ექნება შემდეგი სახე: [[[1977]] ([[1976]]) წელი] — [[[1977]] (1976) წელი]. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 231. Graphemica — ( Graphemica — ) Graphemica — [ Graphemica — ] Graphemica — { Graphemica — } Graphemica — ⟨ Graphemica — ⟩ ↑ კვადრატული ფრჩხილები ↑ ნაკვთური ფრჩხილები ↑ კუთხურა ფრჩხილები