laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
გერი ოლდმენი

გერი ლეონარდ ოლდმენი (ინგლ. Gary Oldman დ. 21 მარტი, 1958) — ინგლისელი მსახიობი, რეჟისორი, სცენარისტი, პროდიუსერი და მუსიკოსი, ცნობილი თავისი უარყოფითი როლებით პოპულარულ ფილმებში. მას ნათამაშები აქვს ისეთ ფილმებში, როგორიცაა სიდი და ნენსი, დაცქვიტე ყურები, ჯფკ, დრაკულა, ნამდვილი სიყვარული, ლეონი, მეხუთე ელემენტი, პრეტენდენტი, ჰარი პოტერის ფილმების სერია, კრისტოფერ ნოლანის ბეტმენის ტრილოგია და თოქმაჩი, თერძი, ჯარისკაცი, ჯაშუში, ისევე როგორც სატელევიზიო სერიალებში მეგობრები და დაცემული ანგელოზები. ოლდმენი საზოგადოების ყურადღების ქვეშ მოექცა 1980-იანი წლებში, როდესაც თავისი როლებისთვის კინოკრიტიკოსმა, როჯერ ებერტმა მას „საუკეთესო ახალგაზრდა ბრიტანელი მსახიობი“ უწოდა. მაღალბიუჯეტიან ჰულივუდურ ფილმებში მთავარი და მეორეხარისხოვან როლებთან ერთად, მას ასევე უთამაშია დამოუკიდებელ ფილმებსა და სატელევიზიო შოუები. 1997 წელს შედგა მისი სარეჟისორო დებიუტი, როდესაც გადაიღო და დაწერა არ ჩაყლაპო, ფილმი რომელიც გარკვეულწილად მისვე ბავშვობაზე იყო დაფუძნებული. ის ასევე იყო ამ და კიდევ რამდენიმე ფილმის პროდიუსერი. სხვა ჯილდოებთან ერთად, ოლდმენს მიღებული აქვს ნომინაციები ემის, კინომსახიობთა გილდიის და ბაფტას დაჯილდოებებზე. არის 2018 ოსკარის მფლობელი საუკეთესო მსახიობი მამაკაცის ნომიმაციაში, ფილმისთვის „მძიმე დროება“ (2017), სადაც ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრის უინსტონ ჩერჩილის როლი შეასრულა. მისი წვლილისთვის სამეცნიერო ფანტასტიკაში, მან მიიღო სატურნის ჯილდო. 1997 წელს მიიღო ბაფტას ორი ჯილდო ფილმისთვის „არ ჩაყლაპო“, რომელიც ასევე შევიდა კანის კინოფესტივალზე საკონკურსო ფილმთა ნუსხაში. 2011 წელს, ჟურნალმა Empire ის დაასახელა „კინოს სიმბოლოდ“, შეტანილი წვლილისთვის კინემატოგრაფიაში. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: გერი ოლდმენი გერი ოლდმენი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ↑ Gary Oldman All Movie Guide biography. Allmovie.com (21 March 1958). ციტირების თარიღი: 23 March 2010. ↑ Riper, Tom Van. (24 September 2007) The Top Pundits in America. Forbes.com. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 31 ივლისი 2012. ციტირების თარიღი: 9 December 2008. ↑ Roger Ebert (8 May 1987). „Prick Up Your Ears“. Chicago Sun-Times. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 26 იანვარი 2012. ციტირების თარიღი: 21 May 2009. ↑ Nil by Mouth (1997) – News ↑ Powell, Emma; Ruby, Jennifer. „Oscar nominations 2018: The Shape of Water leads the pack as Brits Gary Oldman and Daniel Kaluuya go head-to-head for Best Actor“. Evening Standard. ციტირების თარიღი: 30 January 2018. ↑ Loughrey, Clarisse. „Oscars 2018: Gary Oldman wins Best Actor award for his portrayal of Winston Churchill in Darkest Hour“. The Independent. ციტირების თარიღი: 5 March 2018. ↑ Masters, Tim. Empire awards: Gary Oldman named film icon. BBC News. 27 March 2011. Retrieved 17 May 2011.
ერთიანი ეროვნული გამოცდები

ერთიანი ეროვნული გამოცდები — გამოცდების სერია, რომელსაც საქართველოში აბიტურიენტი გადის რათა სწავლა გააგრძელოს უნივერსიტეტში. 2005 წელს, საქართველოს ხელისუფლების გადაწყვეტილებით, მისაღები გამოცდების ძველი, საბჭოური სისტემა ახლით შეიცვალა. როგორც გამოცდების ეროვნული ცენტრი აცხადებს მათ მიერ შემუშავებული და დანერგილი მოდელი „შეფასების სამართლიან, გამჭვირვალე, უნიფიცირებულ, მერიტოკრატულ პრინციპებზე დამყარებული სისტემაა, რომელიც უზრუნველყოფს საუკეთესო აბიტურიენტების შერჩევას უმაღლესი სასწავლებლებისათვის“. ერთიანი ეროვნული გამოცდების შედეგების მიხედვით განისაზღვრება დასაფინანსებელი აბიტურიენტების სია. 2005 წლიდან დღემდე 100 ათასამდე აბიტურიენტი საქართველოს აკრედიტებული უმაღლესი სასწავლებლების სტუდენტი ერთიანი ეროვნული გამოცდებით გახდა. 2005 წელს ყველა აბიტურიენტი აბარებდა 3 სავალდებულო გამოცდას (ქართული ენა და ლიტერატურა, უცხოური ენები, ზოგადი უნარები). აბიტურიენტების ნაწილი, ფაკულტეტების მითხოვნის შესაბამისად, მათემატიკის გამოცდას აბარებდა. სახელმწიფო დაფინანსება გაიცემოდა 3 გამოცდის შედეგით (მათთვის, ინც მეოთხე გამოცდა ჩააბარა გამოთვლისას გამოიყენებოდა მათემატიკისა და უცხოური ენების გამოცდიდან უდიდესი ქულა). 2006 წელს არჩევითი გამოცდების ჩამონათვალს დაემატა 3 გამოცდა – საბუნებისმეტყველო მეცნიერებები, საქართველოს ისტორია–საზოგადოებრივი მეცნიერებები, ლიტერატურა. აბიტურიენტთა ნაშრომების შეფასებული ასლები განთავსდა ინტერნეტში – ნებისმიერ აბიტურიენტს შეეძლო საკუთარი ნაშრომის ასლის ნახვა აპელაციამდე. შეიცვალა სახელმწიფო დაფინანსების გაცემის წესი. გადაწყდა, რომ გრანტი, ნაცვლად 3 გამოცდის, ზოგადი უნარების გამოცდის შედეგით გაცემულიყო. 2007 წელს აბიტურიენტთა განაცხდები განთავსდა ინტერნეტში. საკუთარი განაცხადის გადამოწმება ნებისმიერ აბიტურიენტს ინტერნეტით შეეძლო. 2008 წელს ზოგადი უნარების ტესტი ითარგმნა აზერბაიჯანულად და სომხურად. წარმატებით დაინერგა კომპიუტერული გასწორების სისტემა (eMarker). 2009 წელს გაიზარდა მინიმალური კომპეტენციის ზღვარი. გამსწორებლები შეირჩნენ კონკურსის წესით. 2010 წელს ყველა აბიტურიენტისთვის 4 გამოცდის ჩაბარება გახდა სავალდებულო, სახელმწიფო დაფინანსების გაცემა კი ყველა გამოცდის შედეგის გათვალისწინებით მოხდა. ზოგადი უნარების ტესტი გამოცდების ეროვნული ცენტრი დაარქივებული 2017-02-26 საიტზე Wayback Machine. ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 გამოცდების ეროვნული ცენტრი ერთიანი ეროვნული გამოცდების შესახებ. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-05-30. ციტირების თარიღი: 2011-07-02.
სუბრეტი

სუბრეტი (ფრანგ. soubrette, იტალ. servetta – მოსამსახურე) — ამპლუა, ეშმაკი, მოხერხებული, გონებამახვილი მოსამსახურე ქალისა, რომელიც თავის ბატონს ხელს უწყობს სასიყვარულო ინტრიგაში. აღმოცენდა იტალიურ კომედია დელ'არტეში (სერვეტა) და შემდეგ გავრცელდა ფრანგულ კომედიაში. ამ ამპლუისაა დორინისა და ტუანეტის (მოლიერის „ტარტიუფი“ და „ძალად ავადმყოფი“), სიუზანის (ბომარშეს „შეშლილი დღე ანუ ფიგაროს ქორწინება“) როლები და სხვ. XVIII-XIX სს. სუბრეტის ამპლუა გაჩნდა რუსულ, ქართულ თეატრებში (კომედიებში, ვოდევილებში). Collection of public domain scores (Indiana U) Smaller collection of public domain scores (Harvard) დაარქივებული 2008-09-04 საიტზე Wayback Machine. Collection of librettos and translations დაარქივებული 2006-11-14 საიტზე Wayback Machine. Collection of librettos (Karadar) დაარქივებული 2008-12-27 საიტზე Wayback Machine. Collection of librettos (Stanford) Aria database ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 591.
Opus (ჯგუფი)

Opus — პოპ-როკ ჯგუფი გრაციდან (ავსტრია). ჩამოყალიბდა 1973 წელს და მოქმედებს დღემდე. ცნობილია 1985 წლის ჰიტ-სინგლით Live Is Life. Daydreams (1980) Eleven (1981) Opusition (1982) Up and Down (1984) Live Is Life (საკონცერტო) (1984) Solo (1985) Opus (1987) Magical Touch (1990) Walkin' On Air (1992) Jubileé (საკონცერტო) (1993) Love, God & Radio (1996) Flyin' Higher - Greatest Hits (Best-Of) (2003) The Beat Goes On (2004) Back to Future - the Ultimate Best-Of (2008) ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: Opus (ჯგუფი) ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine.
კენ ვატანაბე

კენ ვატანაბე (იაპონ. 渡辺 謙 ვატანაბე კენ?, დ. 21 ოქტომბერი, 1959) — იაპონელი თეატრის, ტელევიზიისა და კინოს მსახიობი. ის ცნობილია თავისი როლებით ფილმებში „წერილები ივო ჯიმადან~ და „უკანასკნელი სამურაი“. ამ უკანასკნელისთვის ის ნომინირებული იყო ოსკარზე საუკეთესო მსახიობი კაცისთვის მეორეხარისხოვან როლში. სხვა ჯილდოებთან ერთად, ვატანაბეს ორჯერ აქვს მოგებული იაპონიის აკადემიის ჯილდო საუკეთესო მსახიობი კაცისთვის, 2007 წელს „ხვალინდელი დღის მოგონებებისთვის“ და 2010 წელს ფილმისთვის „შიზუმანუ ტაიო“. ის ასევე ცნობილია რეჟისორი კრისტოფერ ნოლანის ჰოლივუდურ ბლოკბასტერებში „ბეტმენი: დასაწყისსა“ და „დასაწყისში“ განსახიერებული გმირებისთვის. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „კენ ვატანაბე“ ვიკისაწყობში. კენ ვატანაბე კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ანდორაში

2011 წლის მონაცემებით ანდორაში იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ერთი ძეგლია. იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში მსოფლიოს მასშტაბით 962 ძეგლია შეტანილი. მათ შორის 0,1 % ანდორის, რომელიც კულტურული ძეგლია. მადრიუ-პერაფიტა-კლარორი იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები ანდორაში
ელ-სუვაირა

ელ-სუვაირა, (არაბ. الصويرة) — საპორტო ქალაქი მაროკოში, ატლანტის ოკეანის სანაპიროზე. XVI საუკუნიდან ცნობილი იყო პორტუგალიური სახელით მოგადორი. მდებარეობს ქალაქ აგადირიდან 170 კმ-ით ჩრდილოეთით და მარაქეშიდან 170 კმ-ით დასავლეთით. არქეოლოგიური კვლევები ადასტურებს, რომ ქალაქის ტერიტორია დასახლებული ყოფილა პრეისტორიული ხანიდან. ელ-სუვაირის უბე ნაწილობრივ ჩაკეტილია კუნძულ მოგადორით, რაც ქალაქის ნავსადგურს ძლიერი ზღვის ქარებისგან იცავს. თევზის სარეწაო ნავსადგური ცნობილი იყო ჯერ კიდევ ფინიკიელებისათვის, ძვ. წ. VII საუკუნეში, ხოლო შემდეგ რომაელებისათვის. თანდათანობოთ, იგი არა მხოლოდ საზღვაო, არამედ საქარავნო ვაჭრობის მნიშვნელოვანი ცენტრიც გახდა, რომელიც შემდეგში ზღვის მეკობრეებისთვის ნამდვილ სამოთხედ იქცა. 1506 წელს პორტუგალიელებმა ქალაქის გამაგრება დაიწყეს. 1628 წელს, ციხესიმაგრეების მშენებლობა განაგრძო საადიტების დინასტიის სულთანმა მულაი აბდელმალეკემ. 1765 წელს, სულთანმა მუჰამედ III ბენ აბდალაჰმა ალაიუტების დინასტიიდან, მოგადორის იმ დროის მაროკოს უდიდეს საზღვაო პორტად ქცევა განიზრახა. გეგმა ფრანგმა პატიმარმა შეადგინა. მომდევნო საუკუნეებში, ქალაქი გაძლიერდა და მნიშვნელოვან სავაჭრო პოსტად იქცა, სანამ 1893 წელს ფრანგები ქალაქ ტომბუქტუს აიღებდნენ, რის შემდეგაც დაიკეტა მრავალი სავაჭრო გზა და მოგადორმა მნიშვნელობა დაკარგა. 1960-1970-იან წლებში ქალაქი ჰიპების „მექა" გახდა. დღეისათვის, ელ-სუვაირა მნიშვნელოვანი ტურისტული ღირსშესანიშნაობაა მაროკოელი და ევროპელი ტურისტებისათვის. ქალაქში განვითარებულია კვების (ძირითდად თევზის) და ტყავის მრეწველობა. 2001 წლიდან, ქალაქის მედინა შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში. ქალაქის კედლები მედინა გენუელების მიერ აშენებული ციტადელი მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია არაბულ ქვეყნებში მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აფრიკაში UNESCO World Heritage site: Medina of Essaouira (formerly Mogador)
ქვემო ქართლის ვაკე

ქვემო ქართლის ვაკე — ალუვიური ვაკე მდინარე მტკვრის ორივე სანაპიროზე. მტკვარ-არაქსის ვრცელი დაბლობის უკიდურესი ჩრდილოეთ-დასავლეთ ნაწილი. შემოზღუდულია თრიალეთისა და ლოქის ქედების, შუა ხრამის მთათა ჯგუფისა და ივრის ზეგნის კალთებით. სიგრძე მტკვრის გასწვრივ 40 კმ. მტკვარი ყოფს ორ ნაწილად — მარნეულისა და გარდაბნის ვაკეებად. ვრცელდება ზღვის დონიდან 260-იდან (მდინარე ხრამის შესართავი) 500-600 მ-მდე (მთების ძირში). ძირითადი ნაწილი (ბრტყელი დაბლობი) აგებულია ალუვიონით, რომლის ქვეშ (მარნეულ-ილმაზლოს ზოლში) დაძირული დოლერიტული ლავებია. ალაგ-ალაგ ლავები გაშიშვლებულია (დისველისა და თეთრი წყაროს პლატოების ნაწილები, სოფ. ილმაზლო). მარნეულის ვაკის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში აღმართულია ნეოგენური მოლასებით (კონგლომერატებით, ქვიშაქვებით) აგებული იაღლუჯის სინკლინური მაღლობი. ქვემო ქართლის ვაკის ჰავა კონტინენტურია, საშუალო წლიური ტემპერატურა 12-13 °C, უცივესი თვის იანვრის საშუალო ტემპერატურა – 0.3 °C-0.0 °C. წელიწადში საშუალოდ 350-500 მმ ნალექი მოდის. ქვემო ქართლის ვაკის ჰიდროგრაფიულ ქსელში შედის მდინარე მტკვარი, ხრამი და ალგეთის ქვემო დინებები. ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს კუმისის ტბა, ხოლო გარდაბნის ვაკეზე – ჯანდარის ტბა. ბუნებრივი მცენარეულობა (სტეპი და ტყესტეპი) მეტწილად მოსპობილია, სჭარბობს კულტურული ლანდშაფტი – ნათეს-ნარგავები. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ქვემო ქართლის ვაკე მარუაშვილი ლ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 516.
What God Wants, Part 1

„What God Wants, Part 1“ — ბრიტანელი როკ-მუსიკოს როჯერ უოტერსის სინგლი და სიმღერა ალბომიდან Amused to Death. იგი გამოვიდა 1992 წლის 17 სექტემბერს. სიმღერაში უოტერსი დასცინის მთავრობასა და რელიგიურ დოგმებს. საუბარია ოპერაციაზე „ქარიშხალი უდაბნოში“, რომლის დროს ჯორჯ ბუშ უფროსმა განაცხადა - „ღმერთი ჩვენ მხარეს არის“. ჯეფ ბეკმა ეს და სიმღერის მესამე ნაწილი უოტერსთან ერთად 2002 წელს, როიალ ალბერტ ჰოლში გამართულ საკუთარ კონცერტებზე შეასრულა. საგულისხმოა, რომ როჯერის მიერ პირველი ნაწილი სრულდებოდა მხოლოდ ტურნეს In The Flesh (1999-2002) პირველ, 1999 წლის ეტაპის რამდენიმე კონცერტზე. თუმცა, მისი პრემიერა გაიმართა 1991 წელს, სევილიაში გამართული გიტარების ლეგენდების ფესტივალზე, სადაც უოტერსმა იგი წარადგინა, როგორც „Monkey Television“. სიმღერის თავდაპირველი სახელწოდება აგრეთვე იყო „Fallen Angel“. What God Wants იყოფა სამ ნაწილად, ისევე როგორც „Another Brick in the Wall“. ასევე იდენტურია ის, რომ სამივე ნაწილში გამოიყენება ბას გიტარის ერთი და იგივე ხაზი. მიუხედავად იმისა, რომ სიმღერა სამ ნაწილად იყოფა, სინგლზე მხოლოდ პირველი გამოვიდა. სიმღერაში საუბარია რელიგიურ დოგმებსა და რაიმე საკითხის პატივისცემაზე, მატერიალიზმსა და მოხმარებაზე. მთლიანობაში, წარმოდგენილია უბრალო შესაბამისობა: თუ როგორ შეუძლია ადამიანს რომელიმე საკითხისადმი ერთგულება, არა მხოლოდ სურვილის, არამედ მორჩილების გამო. სიმღერაში მთავარ სოლოს გიტარაზე ასრულებს ჯეფ ბეკი. ასევე გამოვიდა სიმღერის მუსიკალური ვიდეო. მასში ნაჩვენებია გორილები, რომლებიც სხედან ტელევიზორთან. სხვა კადრებში ჩნდებიან ცხოველები. კლიპის რეჟისორია ტონი კეი, ხოლო პროდიუსერი - სარა უისლერი. გამოვიდა ვიდეოს ალტერნატიული ვერსიაც, რომელშიც გამოყენებულია სტუდიური კადრები ჯეფ ბეკის მონაწილეობით. ორივე ვიდეო შეიქმნა ტონი კეისა და სარა უისლერის მიერ. ანიმაციური სეგმენტები ეკუთვნის Pacific Data Images-ს (კომპიუტერული გრაფიკა) და უილ ვინტონის სტუდია (თოჯინური ანიმაცია). 2015 წელს, ალბომის Amused to Death ახალი რემასტერის გამოცემასთან დაკავშირებით გამოვიდა სინგლის ახალი ვერსიაც, მხოლოდ Blu-Ray-ს ფორმატში. აგრეთვე გამოქვეყნდა განახლებული ვიდეო. ინფორმაცია საიტზე Discogs ↑ Pink Floyd and Company - Roger Waters Interviews. Pinkfloyd-co.com. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-10-11. ციტირების თარიღი: 2013-01-01.
Three Wishes

„Three Wishes“ — ბრიტანელი როკ-მუსიკოს როჯერ უოტერსის სინგლი და სიმღერა ალბომიდან Amused to Death. იგი გამოვიდა 1993 წელს. სიმღერა არასოდეს შესრულებულა კონცერტებზე, თუმცა 1992 წელს გამოვიდა მისი პრომო ვიდეო და პრომოსინგლი. იგი ასევე შეტანილია კომპილაციაში Flickering Flame: The Solo Years Vol. 1. სიმღერის ოფიციალური მუსიკალური ვიდეოს სიუჟეტით უოტერსი ზის ერთ-ერთ ამერიკულ კაფეში და ესაუბრება ჯინს. ვიდეოში მონაწილეობს როჯერის მესამე ცოლი, პრისცილა ფილიპსი. ლიბანის თემა, ნახსენები ამ კომპოზიციაში, კვლავ ბრუნდება უოტერსის 2004 წლის სიმღერაში „Leaving Beirut“. Three Wishes (რადიოს ვერსია) - 4:17 What God Wants, Part 1 – 6:00 The Bravery Of Being Out Of Range – 4:43 ინფორმაცია საიტზე Discogs ოფიციალური მუსიკალური ვიდეო
The Bravery of Being Out of Range

„The Bravery of Being Out of Range“ — ბრიტანელი როკ-მუსიკოს როჯერ უოტერსის სინგლი და სიმღერა ალბომიდან Amused to Death. იგი გამოვიდა 1992 წელს. სიმღერაში ირონიით არის განხილული იმ ჩვეულებრივი ადამიანების ცხოვრება, რომლებიც მიჩვეულები არიან ომის გასართობი საშუალების სახით გამოყენებას. მათთვის სასიამოვნოა საომარ მოვლენათა ტელეეთერში ნახვა. სიმღერის საკონცერტო ვერსია სრულდებოდა როჯერ უოტერსის 1999-2002 წლების ტურნეს In the flesh ფარგლებში. ადრეული ვერსია სრულდებოდა The Wall Live In Berlin-ის რეპეტიციებზე, 1990 წელს. განსხვავებული მიქსი გამოიცა Amused To Death-ის 2015 წლის რემასტერზე. The Bravery of Being Out of Range - 4:53 What God Wants, Part I - 6:00 Perfect Sense, Part I - 4:22 ინფორმაცია საიტზე Discogs
მღვიმევის მღვიმე

მღვიმევის მღვიმე — კარსტული გამოქვაბული დასავლეთ საქართველოში, ჭიათურის მუნიციპალიტეტის სოფელ მღვიმევში. მღვიმე მდებარეობს ზღვის დონიდან 620 მ-ზე, მდინარე ყვირილის ხეობის მარჯვენა ფერდობზე. გამომუშავებულია ზედაცარცულ კირქვებში. კლდოვანი ფარდულების კომპლექსი ორსართულიანი სისტემით, ჯამური სიგრძე 60 მ. ზედა ფარდულის სიგანე 11 მ-ია, სიღრმე 7 მ, ხოლო სიმაღლე 2 მ. გვხვდება გამოფიტვის ადგილობრივი პროდუქტები. არის კულტურული ნაფენები. მღვიმე მშრალია. არსებობს მღვიმის გეგმა და ჭრილი, ის ადვილი მისადგომია. მასში აღმოჩნდა ზედა პალეოლითის შუა საფეხურის მატერიალური კულტურის ნაშთები - კაჟისა და ოფსიდიანის ძვლისა და რქის იარაღები და სხვ. დადგენილია შემდეგი ცხოველების არსეობობა: დომბა, ცხენი, ლომი, მღვიმური დათვი და სხვ. გარდა ამისა ერთ-ერთი ფარდულის კედელზე აღმოჩენილი იქნა ზედაპალეოლითელი ადამიანის მხატვრობის ნიმუშები. ყიფიანი შ., ტინტილოზოვი ზ., ოქროჯანაშვილი არს., ჯიშკარიანი ვ., საქართველოს კარსტული მღვიმეების კადასტრი, თბილისი, 1966
ჯრუჭულა

ჯრუჭულა — მდინარე დასავლეთ საქართველოში (საჩხერისა და ჭიათურის მუნიციპალიტეტები). მდინარე ყვირილის მარჯვენა შენაკადი. სათავე აქვს რაჭის ქედის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2015 მ-ზე. სიგრძე 25 კმ, აუზის ფართობი 210 კვ.კმ. საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, მდგრადი წყალმცირობა — ზამთარში, წყალმოვარდნები — ზაფხულსა და შემოდგომაზე. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 5,94 მ³/წმ. აფხაზავა ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 577.
ფეს-ელ-ბალი

ფეს-ელ-ბალი (არაბ. فاس البالي‎) — მაროკოს ქალაქ ფესის უძველესი და კედელშემორტყმული ნაწილი. თავდაპირველად იგი დაარსდა როგორც იდრისიდების დინასტიის დედაქალაქი ახ. წ. 789 - 808 წლებში. ფეს-ელ-ბალი სახელგანთქმულია მსოფლიოში უძველესი უნივერსიტეტით. მისი მოსახლეობა 156 000 ადამიანს შეადგენს და ამავე დროს წარმოადგენს ავტომანქანებისგან თავისუფალ მსოფლიოში უდიდეს არეალს. 1981 წელს, ფეს-ელ-ბალი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა სახელით ფესის მედინა. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი მოიცავს ფეს-ელ-ბალის ურბანულ ფაბრიკებსა და კედლებს, ასევე მის გარშემო არსებულ ბუფერულ ზონას. ფეს-ელ-ბალი, ფეს-ჯდიდთან და ფრანგების მიერ შექმნილ ახალ ქალაქთან ერთად ფესის სამ მთავარ რაიონს წარმოადგენს. 789 წელს, ახლადშექმნილი იმპერიის დედაქალაქის ასაშენებლად იდრისებმა მდინარე ფესის მარჯვენა ნაპირი აირჩიეს. თავდაპირველი მოსახლეობის ძირითად ნაწილს ესპანეთის ქალაქ კორდობადან ამბოხის შედეგად გამოქცეული მოსახლეობა შეადგენდა, რომლებმაც აქ თავშესაფარი ჰპოვეს. 809 წელს, ასევე ახალი ქალაქი დააარსეს მდინარის მეორე მხარეს, სადაც ძირითადად ქალაქ კარაუანიდან (თანამედროვე ტუნისის ტერიტორია) ამობხის შედეგად გამოქცეული ხალხი დასახლდა. ამის შემდეგ, ორივე ქალაქი, რომლებსაც ერთამანეთისგან პატარა მდინარე ჰყოფდა, დამოუკიდებლად ვითარდებოდა, სანამ XI საუკუნეში ისინი შეერთდებოდნენ. ერთ-ერთი მაგალითი იმისა, თუ რა წვლილი შეიტანეს ლტოლვილებმა ფესის აყვავებაში, არის ალ-კარაუინის უნივერსიტეტი, რომელიც 859 წელს ტუნისელმა ლტოლვილებმა დააარსეს და დღემდე მსოფლიოს უძველეს უნივერსიტეტად მიიჩნევა. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია არაბულ ქვეყნებში მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აფრიკაში The Moroccan Medina Borders of Fes El-Bali on the Google Maps ↑ http://whc.unesco.org/en/list/170 ↑ http://collegestats.org/articles/2009/12/top-10-oldest-universities-in-the-world-ancient-colleges/ ↑ http://www.mnn.com/green-tech/transportation/photos/7-car-free-cities/the-medina-of-fes-al-bali-morocco-pop-156000 ↑ http://whc.unesco.org/en/list/170/multiple=1&unique_number=188 ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-09-27. ციტირების თარიღი: 2011-07-03. ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-09-27. ციტირების თარიღი: 2011-07-03.
ფესი

ფესი (არაბ. فاس‎; ფრანგ. Fès) — სიდიდით მეორე ქალაქი მაროკოში, კასაბლანკას შემდეგ, ფეს-ბულემანის რეგიონის დედაქალაქი. 2010 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 1 მლნ ადამიანს შეადგენს. ფესი, ყოფილი დედაქალაქი, ერთ-ერთია ქვეყანაში არსებული ოთხი „იმპერიული ქალაქიდან“, სხვა დანარჩენებია რაბატი, მარაქეში და მექნესი. ქალაქი მოიცავს სამ განსხვავებულ რაიონს — ფეს-ელ-ბალის (ძველი, კედელშემორტყმული ქალაქი), ფეს-ჯდიდს (ახალი ფესი) და ფრანგების მიერ შექმნილ უახლეს ნაწილს ახალ ქალაქს (Ville Nouvelle). ფეს-ელ-ბალი იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაშია შესული. მისი მედინა, ესაზღვრება მსოფლიოში უდიდეს ავტომობილთანაგ თავისუფალ არეალს. ფესში მდებარე ალ-კარაუინის უნივერსიტეტი 859 წელს დაარსდა და მსოფლიოში უძველეს, დღემდე მოქმედ უნივერსიტეტად მიიჩნევა. ქალაქს ხშირად დასავლეთის „მექას“ და აფრიკის „ათენს“ უწოდებენ. მთავარი სტატია: ფეს-ელ-ბალი. ქალაქი 789 წელს, მდინარე ფესის მარჯვენა სანაპიროზე ისდისიდთა დინასტიის ფუძემდებელმა, ირდის I-მა დააარსა. მშენებლობები მდინარის მოპირდაპირე მხარეს მისმა ვაჟმა, ირდის II-მ გააგრძელა. ასე წარმოიქმნა მდინარის სხვადასხვა მხარეს მდებარე ორი დამოუკიდებელი ქალაქი, რომლებიც XI საუკუნეში შეერთდნენ. ფესი დამეგობრებულია შემდეგ ქალაქებთან: მონპელიე, საფრანგეთი, 1961-დან სტრასბურგი, საფრანგეთი, 1961-დან ფლორენცია, იტალია, 1961-დან კაირუანი, ტუნისი, 1965-დან ტლემსენი, ალჟირი, 1969-დან სენ-ლუი, სენეგალი, 1979-დან კორდობა, ესპანეთი, 1982-დან იერუსალიმი, პალესტინა/ისრაელი (1982-დან) (ხელი მოეწერა პალესტინის მხარესთან) იზმირი, თურქეთი, 1995-დან ბობო-დიულასო, ბურკინა-ფასო, 2003-დან სუვონი, სამხრეთი კორეა, 2003-დან კოიმბრა, პორტუგალია ლაჰორი, პაკისტანი მულტანი, პაკისტანი პუებლა, მექსიკა Stefano Bianca (2000), „Case Study 3: Fez“, Urban Form in the Arab World, Zürich: ETH Zürich, ISBN 3728119725, 0500282056 (2007) „Fez“, რედ. C. Edmund Bosworth: Historic Cities of the Islamic World. Leiden: Koninklijke Brill.  „Fez“, Cities of the Middle East and North Africa, Santa Barbara, USA: ABC-CLIO, 2008 (2009) „Fez“, Grove Encyclopedia of Islamic Art & Architecture. Oxford University Press.  ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ფესი ფესის ტურისტული გზამკვლევი ვიკითრეველისგან Fez City Fez Portal complexe culturel de fes complexe culturel de fes, Morocco The portal of Fès დაარქივებული 2011-07-17 საიტზე Wayback Machine. The Fes Festival: Sacred Music From Around The World ↑ "Fes, Kingdom of Morocco", Lat34North.com & Yahoo! Weather, 2009, webpages: L34-Fes დაარქივებული 2018-08-30 საიტზე Wayback Machine. and Yahoo-Fes-stats დაარქივებული 2011-06-08 საიტზე Wayback Machine. . ↑ Morocco 2004 Census. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-09-06. ციტირების თარიღი: 2013-11-26. ↑ http://www.geopostcodes.com/Fes?loc=Fès ↑ Jumelage. Fes city. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-23. ციტირების თარიღი: 2010-12-10. ↑ Portal of Fes Partnercities დაარქივებული 2011-06-14 საიტზე Wayback Machine. , visited 26 July 2011 ↑ Sister cities of İzmir (1/7) Turkish. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-01-05. ციტირების თარიღი: 2008-11-01. ↑ Acordos de Geminação Portuguese. © 2009 Câmara Municipal de Coimbra – Praça 8 de Maio – 3000-300 Coimbra. ციტირების თარიღი: 2009-06-25.
სენექერიმ ჰოვანეს არწრუნი

სენექერიმ ჰოვანეს არწრუნი (სომხ. Սենեքերիմ Հովհաննես Արծրունի; გარდ. 1026) — ვასპურაკანის სომხური სახელმწიფოს მეფე 1003-1021 წლებში. XI საუკუნის დასაწყისში ვასპურაკანის სამეფო თურქებმა დაარბიეს. სიტუაციით ისარგებლა ბიზანტიის იმპერატორმა ბასილი II ბულგართმმუსვრელმა აიძულა სენაქერიმ ჰოვანესი დაეტოვებინა ტახტი. სენაქერიმ ჰოვანესის ასული მარიამი საქართველოს მეფის გიორგი I-ის მეუღლე იყო. კირილ თუმანოვი, Manuel de généalogie et de chronologie pour le Caucase chrétien (Arménie, Géorgie, Albanie), რომი, Édition Aquila, 1976 [détail des éditions], გვ. 91-92.
ვოლიუბილისი

ვოლიუბილისი — ყველაზე სამხრეთ-დასავლეთით მდებარე რომაული ქალაქი. მისი ნანგრევები ამჟამად თანამედროვე მაროკოს ტერიტორიაზე მდებარეობს, ქალაქ ფესისა და რაბატის დამაკავშირებელ მაგისტრალზე. 1997 წლიდან შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში. ვოლიუბილისის დაარსების ზუსტი დრო ნისლითაა მოცული. ამ ტერიტორიაზე დასახლებები ჯერ კიდევ ნეოლითის ხანიდან არსებობს. ძვ. წ. III საუკუნეში ამ არეალს კართაგენელები განაგებდნენ. ამის შემდეგ ვოლიუბილისი ელინისტური კულტურის ცენტრი ხდება მავრიტანიის სამეფოში, რომელსაც იუბა II მართავდა. ქალაქის სახელი ლათინურად „სიუხვეს" ნიშნავს, რაც მისი ნიადაგის ნაყოფიერებიდან მომდინარეობს. ძირითდი სამშენებლო სამუშაოები II საუკუნეში დაიწყო. ამ დროს აშენდა ფორუმი, ბაზილიკა და აკვედუკი. 277 წელს მიეკუთვნება დღეისათვის კარგად შემონახული ტრიუმფალური თაღი, რომელიც კარაკალის ედქიტის სადიდებლად აიგო. ქალაქის ამის შემდგომი ისტორია უძველეს ავტორებს მწირად აქვთ გაშუქებული. 1915 წელს ფრანგმა არქეოლოგებმა ნაქალაქარის გათხრა დაიწყეს, რომელმაც XXI საუკუნის დასაწყისამდე გასტანა. სამუშაოების შედეგად გაირკვა, რომ უძველესი ქალაქი მიწისძვრას დაუნგრევია. დაზიანებული აკვედუკი გამოუსადეგარი გახდა, ამიტომ მოსახლეობამ გადასახლება დაბლა, მდინარესთან დაიწყო. 788 წელს ამ ადგილას იდრისების დინასტიის შთამომავალი, იდრის იბნ აბდალაჰი მოვიდა, რომელმაც რეზიდენციისათვის ვოლიუბილისი აირჩია. უძველესი ქალაქის ადგილას მდებარე არაბული სოფელი მნიშვნელოვნად დაზიანდა 1755 წლის ლისაბონის მიწისძვრის დროს, რომლის შემდეგაც ის საბოლოოდ მიტოვებულ იქნა. მოსახლეობა ახლომდებარე ქალაქ მულაი-იდრისში გადასახლდა. საერთო ხედი მთავარი გზა კაპიტოლიუმი ბაზილიკა მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია არაბულ ქვეყნებში მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აფრიკაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ვოლიუბილისი The Volubilis Project დაარქივებული 2006-12-20 საიტზე Wayback Machine. Volubilis on the UNESCO Website
ალდროვანდა

ალდროვანდა (ლათ. Aldrovanda vesiculosa) — მწერიჭამია წყალმცენარე დროზერასებრთა ოჯახისა. ალდროვანდა უფესვოა, ძაფისებრი ღეროებით წყალში ჩაყურსული. რგოლურად განლაგებული ფოთლების განიერი ყუნწი გრძელი ჯაგრებით ბოლოვდება, ზედ ფოთოლზე კი მომნელებელი ჯირკვლები და მგრძნობიარე ბუსუსები აქვს, რომელთა გაღიზიანებისას ფოთოლი შუაზე იკეცება და მსხვერპლს შიგ იმწყვდევს, შემდეგ კი ინელებს. ალდროვანდა იკვებება მწერებით, წყლის ლარვებით და კიბოსნაირებით. გვხვდება დასავლეთ ევროპაში, აფრიკაში, აღმოსავლეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიასა და ავსტრალიაში. საქართველოში მხოლოდ ბებესირის ტბაშია (აფხაზეთი) დაფიქსირებული. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 286.