laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
დომინატი

დომინატი — მმართველობის ფორმა გვიანდელ რომის იმპერიაში. სიტყვა დომინატი მომდინარეობს ლათინური dominus-დან რაც ბატონს ნიშნავს. დომინატის ჩამოყალიბება უკავშირდება იმპერატორ დიოკლეტიანეს (284-305). დომინატი პრინციპატისგან განსხვავებით აბსოლუტურ მონარქიას წარმოადგენდა. იმპერატორი უკვე აღარ ეყრდნობოდა სენატს და სხვა რესპუბლიკურ ინსტიტუტებს. რომის იმპერიის ისტორია პირობითად იყოფა პრინციპატზე, მესამე საუკუნის კრიზისზე და დომინატზე. დომინატი მოიცავს პერიოდს III საუკუნის მიწურულიდან დასავლეთ რომის იმპერიის დაცემამდე. მმართველობის ეს ფორმა გადაიღეს ბიზანტიაშიც. პრინციპატი
რომის მოქალაქეობა

რომის მოქალაქეობა — უმაღლესი სოციალური და პოლიტიკური სტატუსი ძველ რომში. რომის მოქალაქის სტატუსი და ცნება დროთა განმავლობაში არაერთხელ შეიცვალა. თავდაპირველად რესპუბლიკის პერიოდში რომის მოქალაქეობა ჰქონდათ რომის მკვიდრ მოსახლეობას და ადრეული რესპუბლიკის და მეფეების პერიოდში ჩამოსახლებულ საბინელებს და ეტრუსკებს. რომის მოქალაქეებს შეეძლოთ მონაწილეობა მიეღოთ სახელმწიფოს პოლიტიკურ ცხოვრებაში და არჩეულიყვნენ მაგისტრატებად. მოქალაქის მონად გაყიდვა და სიკვდილით დასჯა სასამართლოს გარეშე შეუძლებელი იყო და მხოლოდ მოქალაქეს შეეძლო ლეგიონებში მსახურობა, მხოლოდ რომის მოქალაქეების ქორწინება ითვლებოდა კანონიერად და მათ მხოლოდ ჰქონდათ კონტრაქტების დადების უფლება. რომის მოქალაქის განმასხვავებელი სამოსი იყო ტოგა, არამოქალაქეს მისი ტარების უფლება არ ჰქონდა. იტალიის მოსახლეობას ლათინური მოქალაქეობა ჰქონდა, მათი პოლიტიკური უფლებები რომის მოქალაქეებთან შედარებით შეზღუდული იყო, მაგრამ არამოქალაქეზე მეტი უფლებები ჰქონდათ - ეს მოქალაქეებსა და არამოქალაქეებს შორის გარდამავალი რგოლი იყო. მოკავშირეთა ომის შედეგად (ძვ. წ. I საუკუნის დასაწყისში) ძვ. წ. 88 წლის კანონით მოქალაქეობა მიიღო იტალიის იმ მოსახლეობამ ვინც შეწყვიტა ომი და დაყარა იარაღი. რომის მოქალაქეეობის მიღება შესაძლებელი იყო სახელმწიფოს წინაშე განსაკუთრებული დამსახურებებით, ამის გარდა განთავისუფლებული მონებიც ავტომატურად იღებდნენ მოქალაქეობას. იმპერიის პერიოდში მოქალაქეებმა პოლიტიკური უფლებები ფორმალურად არ დაკარგეს, მაგრამ პოლიტიკურ ძალას აღარ წარმოადგენდნენ. ავგუსტუსი ყველანაირად ცდილობდა მოქალაქის სტატუსი აემაღლებინა და განსაკუთრებით პრივილიგირებული გაეხადა, ამიტომ არამოქალაქეებისთვის მოქალაქეობის მიღებას იგი ყველანიერად ართულებდა. ვესპასიანეს დროს კი იტალიის მთელმა მოსახლეობამ მიიღო მოქალაქეობა. ამ ეპოქაში მოქალაქეობის ყიდვაც შეიძლებოდა. ამის შემდეგ მოქალაქეობას ანიჭებდნენ მთელი ქალაქების მოსახლეობას, როდესაც ისინი რაიმე რთულ პირობებში რომის ერთგულები რჩებოდნენ. 212 წლის კანონით კი მოქალაქეობა იმპერიის ყველა თავისუფალმა მამაკაცმა მიიღო. Goldsworthy, Adrian (2003-10-27). The Complete Roman Army. Thames & Hudson, გვ. 224. ISBN 0-500-05124-0.  Jahnige, Joan. (2002-05) Roman Citizenship. Kentucky Educational Television Distance Learning. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-13. ციტირების თარიღი: 2008-09-06. Lassard, Yves. ; Alexandr KoptevThe Roman Law Library (Library). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-08-31. ციტირების თარიღი: 2008-09-06. Just, Felix. Social Aspects of Pauline World. Catholic Resources for Bible, Liturgy, Art, and Theology. ციტირების თარიღი: 2008-09-06.
დედამიწის ატმოსფერო

დედამიწის ატმოსფერო (ბერძ. „ἀτμός–ატმოს“- ორთქლი, ჰაერი, „σφαῖρα–სფერა“-სფერო) — დედამიწის ჰაერის გარსი. შედგება აზოტის (78 %), ჟანგბადის (21 %), ნახშირორჟანგის (0,03 %), ინერტული აირების, წყლის ორთქლის, მტვრისა და მიკროორგანიზმებისაგან. ატმოსფეროს სისქე 3000 კილომეტრია. აქ გამოიყოფა 5 ფენა: ტროპოსფერო – 7-18 კმ; სტრატოსფერო – 50 კმ-მდე; მეზოსფერო – 85 კმ-მდე; თერმოსფერო – 300 კმ; 600-1000კმ-ის ზემოთ კი ეგზოსფეროა. 50 კმ სიმაღლეზე, ოზონის კონცენტრაცია შეინიშნება (ოზონსფერო). ატმოსფერო დედამიწაზე სიცოცხლის არსებობის უმთავრესი პირობაა. მისი ქვედა საზღვარი დედამიწის ზედაპირია, ხოლო ზედა პირობითად 2000-3000 კილომეტრამდე ვრცელდება. ასეთ სიმაღლეზე ჰაერი ძალზე გაიშვიათებულია. ატმოსფეროს ჰაერი ძირითადად ორი აირისგან - აზოტისა (78%) და ჟანგბადისაგან (21%)შედგება. გარდა ამისა,ჰაერში გაბნეულია ნახშიროჟანგი (1%-ზე ნაკლები,არგონი და სხვა). როგორც ცნობილია, ჟანგბადის გარეშე სუნთქვა, წვა, ლპობა; ნახშიროჟანგის გარეშე კი - ორგანულ ნივთიერებათა წარმოქმნა. ატმოსფერო შეიცავს აგრეთვე წყლის ორთქლს, მტვერს, ყინულის კრისტლებს. სიმაღლეზე ტემპერატურის ცვალებადობის, სიმკვრივისა და სხვა თვისებების მიხედვით დედამიწის ჰაერის გარსი რამდენიმე ნაწილად იყოფა. ატმოსფეროს ქვედა ნაწილის - ტროფოსფეროს სიმაღლე, საშუალოდ,10-12 კილომეტრია. ატმოსფეროში არსებული აირების 80% ტროფოსფეროზე მოდის. ამიტომ ის ყველაზე მკვირი ფენაა. სწორედ აქაა მოყრილია ატმოსფეროს მთელი წყლის ორთქლი, აქ წარმოიქმნება ღრუბლები, მოდის წვიმა და თოვლი,ადდგილი აქვს ჭექა-ქუხილს,ყალიბდება ამინდი და სხვა. სიმაღლის მატებასთან ერთად ტროპოსფეროში ჰაერის ტემპერატურა კლებულობს. ტროპოსფეროს ზევით სტრატოსფეროა (ლათინურად „სტრატუმ“ - ფენა), რომლითაც დაახლოებით 40-50 კილომეტრის სიმაღლემდე ვრცელდება. მასში თავმოყრილია ატმოსფერული აირების მხოლოდ 20%. განსაკუთრებით აღსანიშნავია ოზონის შრე (20-25 კილომეტრზე), რომელიც შთანთქავს სიცოცხლისათის ძალზე საშიშ ულტრაიისფერ სხივებს. ბოლო დროს შეინიშნება ოზონის შრის რღვევა, რაც დიდ საშიშროებას უქმნის ცოცხალ ორგანიზმებს. მათი წარმოქმნა ძირითადად დაკავშირებულია ატმოსფეროს ძლიერ გაჭუჭყიანებასთან. კიდევ უფრო ზევით გრძელდება მეზოსფერო. ატმოსფეროს უდიდესი მნიშვნელობა აქვს დედამიწაზე სიცოცხლის არსებობისათვის. აირის ფენები დედამიწის ზედაპირზე არ უშვებს მეტეორიტებს, ოზონის ეკრანი იცავს გამოსხივებისაგან, ჟანგბადის გარეშე წარმოუდგენელია სუნთქვა და წვა. ნახშირორჟანგი სითბური ეკრანია, ის იკავებს დედამიწისგან გამოსხივებულ სითბოს და გამოიყენება მცენარეების მიერ ფოტოსინთეზისათვის. წყლის ორთქლი უზრუნველყოფს ნალექების წარმოშობას, მტვრის ნაწილაკები კი წარმოადგენს წყლის ორთქლის კონდენსაციის უმცირეს ბირთვებს. ატმოსფერული წნევა - ეს არის ჰიდროსტატიკური ნწევა, რომელიც აწვება ყველა მის ქვეშ მყოფ სხეულს. ატმოსფერული წნევა იქმნება დედამიწის მიერ ჰაერის გრავიტაციული მიზიდულობით. მიზიდულობის საზომი ერთეული განისაზღვრება 101325 პა(პასკალი) ან ვერცხლისწყლის მილის 760 ერთეულით. ატმოსფეროს წნევა სიმაღლის მატებასთან ერთად მცირდება. ლითოსფერო ჰიდროსფერო ბიოსფერო Properties of atmospheric strata - The flight environment of the atmosphere დაარქივებული 2009-04-21 საიტზე Wayback Machine. Atmosphere - an Open Access journal
ტოგა

ტოგა ძველ რომში მამაკაცის ტრადიციული სამოსი. ტოგა იყო 6 მეტრის სიგრძის ოვალური ფორმის თეთრი შალის ნაჭერი, რომელსაც ტუნიკის ზემოთ იცმევდნენ. არამოქალაქეს არ ჰქონდა ტოგის ტარების უფლება. თავდაპირველად ტოგა უბრალოდ შალის მოსასხამი იყო, შემდეგ მოსასხამმა ისე იცვალა ფორმა ,რომ ყოველდღიურად სატარებლად უვარგისი გახდა და იგი გარდაიქმნა სადღესასწაულო, ცერემონიულ სამოსად. ოფიციალურ პირებს (მაგისტრატუსებს და სენატორებს) ოფიციალურ და საჯარო ღონისძიებებზე აუცილებლად უნდა სცმოდათ ტოგა. როდესაც რომის მოქალაქის ვაჟი აღწევდა სრულწლოვან ასაკს, მას მაშინ პირველად აცმევდნენ ტოგას. რელიგიური ცერემონიების დროს ტოგას თავზეც იხურავდნენ. ტოგები სხვადასხვა სახის იყო და ყოველი სახის ტოგას თავისი დანიშნულება ჰქონდა: toga virilis — თეთრი სადა ტოგა, რომელსაც მამაკაცი მოქალაქეები ატარებდნენ. toga praetexta — თეთრი ტოგა ფართო მეწამული ფერის კანტით. მას ატარებდნენ მაგისტრატუსები, ექს-მაგისტრატუსები, დიქტატორები, ზოგიერთი ქურუმები და ტრადიციის მიხედვით რომის მეფეები. იმპერიის პერიოდში იმპერატორი ანიჭებდა toga praetexta-ს ტარების უფლებას პატივისცემის ნიშნად. toga pulla — მუქი ფერის ტოგა. ამას გლოვის დროს იცმევდნენ. Toga picta — მეწამული ტოგა ოქროსფერი კანტით. ამას მხედართმთავრები ტრიუმფალური მსვლელობისას იცვამდნენ. მოგვიანებით კი — იმპერატორები ოფიციალურ ღონისძიებებზე. toga candida — ხელოვნურად გათეთრებული ტოგა. ამას მაგისტრატუსობის კანდიდატები ატარებდნენ. Toga trabea — ასეთი ტოგები სამი ტიპის იყო, მხოლოდ მეწამული — ღმერთებისთვის, ვიწრო თეთრი ზოლით მეფეებისთვის და თეთრი ზოლებით მარსის ქურუმებისთვის და ავურებისთვის. ძვ. წ. I საუკუნის დასაწყისის ტოგა toga virilis toga praetexta ახ. წ. I საუკუნე, სენატორი ტოგაში http://www.vroma.org/~bmcmanus/clothing.html დაარქივებული 2013-08-18 საიტზე Wayback Machine. http://www.novaroma.org/via_romana/reenactments/toga.html დაარქივებული 2006-02-08 საიტზე Wayback Machine. http://www.classicsunveiled.com/romel/html/clothmen.html დაარქივებული 2008-02-20 საიტზე Wayback Machine.
მიდია

მიდია (ძვ. ბერძნ. Μῆδοι, ძვ. სპარს. ماد Mādai) — ძველი სახელმწიფო და ძველი ეთნოგრაფიული მხარე ირანის დასავლეთით - მდინარე არაქსიდან ფარსის საზღვრებამდე, სამხრეთით ზაგროსის მთიანეთიდან დასავლეთით დეშთე-ქევირის უდაბნომდე. შეიცავდა 3 ძირითად ოლქს: მიდიის ატროპატენას, ქვემო მიდიასა და პარეტაკენეს. მიდიის სახელმწიფოს საზღვრები ძვ. წ. 670 წლიდან ძვ. წ. 550 წლამდე ეთნიკურ საზღვრებს ბევრად გასცილდა. მიდიელთა ირანულენოვანი ტომები ისტორიისთვის უკვე ძვ. წ. IX საუკუნიდან არიან ცნობილნი, როდესაც ისინი შუა აზიიდან (სხვა ვერსიით, კასპიისპირა ჩრდილოეთ კავკასიიდან) ირანში გადასახლდნენ. მომდევნო საუკუნეებში მიდიელებმა არაირანულენოვან ტომებთან - კუტიებთან, ლულუბეელებთან და კასიტებთან მოახდინეს ასიმილირება. ეს ტომები ირანის ტერიტორიაზე უძველესი დროიდან სახლობდნენ. ქრისტეშობამდე IX—VIII საუკუნეების მიჯნაზე მიდია ასურელებმა დაიპყრეს, თუმცა, დაახლოებით 673 წლისთვის მიდიელები, კაშტარიტის მეთურობით, აჯანყდნენ და თავი გაითავისუფლეს ასურელთა უღლისგან. დიდ დროს არ გაევლო, რომ მიდიას სათავეში მოსამართლე დაიუკუ ჩაუდგა და ადგილობრივი დინასტია დააარსა. მისმა ვაჟმა ფრავარტიშმა სპარსეთის დაპყრობა მოახერხა, მისმა შვილიშვილმა უვახშატრმა კი (ბერძნულად კიაქსარმა) ბაბილონელებთან ერთად ასურელთა სახელმწიფოს დიდი ნაწილი წაართვა, ამდენად, მიდიელთა საზღვრებში მესოპოტამიის ჩრდილოეთი ნაწილი მოექცა. ამის შემდგომ ძვ. წ. 590-585 წლებში კიაქსარი იპყრობს ურარტუს და თავს ესხმის კოლხეთის სამეფოსა და დიაოხს. წარმატებით გახორციელებული ლაშქრობების შემდეგ მიდიამ და ლიდიამ ანატოლია მდინარე ჰალისზე გაიყვეს. ამგვარად, კიაქსარის მეფობის ჟამს მიდიელები ძლევამოსილების მწვერვალზე მოექცნენ, ეპყრათ რა, თანამედროვე ირანი, სომხეთის მთიანეთი, ჩრდილოეთი მესოპოტამია და მცირე აზიის აღმოსავლეთ პროვინციები - კოლხეთისა და დიაუხის საზღვრებამდე. კიაქსარის მემკვიდრე ასტიაგეს დროს, ძვ. წ. 553 წელს აჯანყდა მიდიის შემადგენლობაში მყოფი სპარსეთი კიროსის მეთაურობით. მძიმე ბრძოლების შემდეგ კიროსმა დაიკავა მიდიის სამეფოს დედაქალაქი ეკბატანა (ახლანდ. ჰამადანი), რომელიც აქემენიდთა იმპერიის ცენტრი გახდა, და ბოლო მოუღო მიდიის სამეფოს დამოუკიდებლობას. მიდიის დამოუკიდებლობა აღდგა ძვ. წ. IV საუკუნის ბოლოს, როდესაც ალექსანდრე მაკედონელმა დაამხო სპარსეთის სახელმწიფო. მიდიის ახალი სამეფო მოიცავდა ძველი მდიიის მხოლოდ ნაწილს, რომელიც შემდეგ ატროპატენად ან მცირე მიდიად იწოდებოდა. ამ სამეფოს ეკავა თანამედროვე სამხრეთ აზერბაიჯანის ტერიტორია და კავკასიის ალბანეთს ემეზობლებოდა. მიდია თუ მიდიელები ამ სახელწოდებით ნახსენებია მრავალ ისტორიულ ტექსტში. ჰეროდოტეს ისტორიის (წ. 7.62.1) თანახმად: მიდიელები ადრე არიელებად იწოდებოდნენ, მაგრამ მას შემდეგ, რაც მათ ათენიდან ესტუმრათ კოლხი მედეა, სახელი შეიცვალეს. ამ ამბავს თვითონვე ყვებიან. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 678. მსოფლიო ისტორია 10 ტომად., ტომები.1, 2, მ., 1956. ჰეროდოტე. ისტორია 9 წიგნად. მ.. 1972. დიაკონოვი ი. მ. მიდიის ისტორია. М.-Л., 1956. სტრაბონი. გეოგრაფია 17 წიგნად. მ., 1994.
ტიუანაკო

ტიუანაკო (ესპ. Tiahuanaco) — ძველი ქალაქი ბოლივიაში, მდებარეობს ლა-პასიდან 72 კილომეტრში, ტიტიკაკის ტბის აღმოსავლეთ სანაპიროსთან ახლოს. არქეოლოგიური გათხრების მიხედვით ირკვევა, რომ ადამიანი აქ დასახლებულა ძვ. წ. 1500 წლისთვის. ახ. წ. II-IX საუკუნეებში ტიუანაკო ცენტრალური ანდების უმსხვილესი ქალაქია და წარმოადგენს პუკინის სახელმწიფოს ცენტრს. ამ პერიოდში მას ეკავა 6 კმ² ტერიტორია და მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა სავარაუდოდ 40 ათ. ადამიანს. ტიუანაკოს ცივილიზაციის ენა უცნობია, არ შემონახულა მისი სახელწოდებაც. თუმცა ამ სახელმწიფომ თავისი კვალი ნამდვილად დატოვა სამხრეთი ამერიკის ისტორიაში. პუკინის სახელმწიფოს თავისი ძლიერების პერიოდში (ახ. წ. 700 — 900 წწ.) ეკავა ანდების მთიანეთის მნიშვნელოვანი ნაწილი და ვრცელდებოდა წყნარი ოკეანის სანაპირომდე. აღნიშნული ტერიტორია მოიცავს თანამედროვე ბოლივიის, პერუს, ჩილესა და არგენტინის ტერიტორიებს. ტიუანაკოს ცივილიზაციის სავაჭრო და კულტურული კავშირები თითქმის მთელ სამხრეთ ამერიაზე ვრცელდებოდა. ტიუანაკოს მაცხოვრებლებმა ტიტიკაკას ტბის რაიონში ააშენეს გრანდიოზული საირიგაციო სისტემა. ტიუანაკოს ცივილიზაციას ყოფენ ოთხ პერიოდად: ფორმირება:ძვ. წ. 1600 — 800 წწ. ქალაქამდელი:ძვ. წ. 800 . — ახ. წ. 45 წწ. კლასიკური: 45 — 700 წწ. იმპერიის: 700 — 1180 წწ. ტიუანაკოს კულტურის ისტორიულ გამგრძელებლად ითვლება მოლიოს კულტურა. პუკინის სახელმწიფოებრიობის გაქრობის შემდეგ, ტიუანაკო, მისი უმთავრესი ცენტრი, ინკების მითოლოგიაში მნიშვნელოვან როლს თამაშობდა. ისინი თვლიდნენ რომ მათი პირველი მმართველი საპა ინკა მანკო კაპაკი და მისი და და ცოლი მამა ოკლო წარმოშობით სწორედ აქედან იყვნენ. ტიუანაკო მნიშვნელოვან როლს თამაშობს ასევე თანამედროვე აიმარას ეთნიკური ჯგუფების რწმენაში. 2000 წელს ტიუანაკო შეიყვანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში. იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ბოლივიაში მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ამერიკაში Map of Ingavi Province დაარქივებული 2009-04-18 საიტზე Wayback Machine. UNESCO World Heritage Site Interactive dig (Archaeology Magazine, Archaeological Institute of America) დაარქივებული 2011-03-16 საიტზე Wayback Machine. Research done at the University of Pennsylvania დაარქივებული 2009-04-26 საიტზე Wayback Machine. Tiahuanaco on emuseum.mnsu.edu დაარქივებული 2008-05-17 საიტზე Wayback Machine. Tiwanaku society by tiwanakuarcheo.net Daily Life at Tiwanaku დაარქივებული 2010-05-22 საიტზე Wayback Machine. Tiwanaku (Tiahuanaco) Site Bibliography
საარის ხელშეკრულება

საარის ხელშეკრულება ან ლუქსემბურგის ხელშეკრულება (გერმ. Vertrag von Luxemburg) — შეთანხმება გერმანიასა და საფრანგეთს შორის საარის მხარის გერმანიის ფარგლებში დაბრუნების შესახებ. ხელშეკრულებას ხელი 1956 წლის 27 ოქტომბერს გერმანიის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ჰაინრიხ ფონ ბრენტანომ და მისმა ფრანგმა კოლეგამ ქრისტიან პინომ მოაწერეს. ხელმოწერა პლებისციტს მოჰყვა, რომელიც 1955 წლის 23 ოქტომბერს ჩატარდა. უმრავლესობამ საარის სტატუსის გაუქმებას დაუჭირა მხარი. საარის გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკაში საბოლოოდ შესვლა 1957 წლის 1 იანვარს მოხდა. Saar Treaty დაარქივებული 2014-04-09 საიტზე Wayback Machine. (გერმანული)
ჩიკიტოსის იეზუიტთა მისია

ჩიკიტოსის იეზუიტთა მისია (ესპ. Misiones jesuíticas del Chiquitos) — კულტურულ-ისტორიული ძეგლი, მდებარეობს აღმოსავლეთ ბოლივიაში სანტა-კრუსის დეპარტამენტში. მოიცავს ექვსი დასახლებული პუნქტის, ყოფილი მისიონერული ცენტრების, კულტურულ ძეგლებს, რომლებიც 1990 წელს შეიყვანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში. ისტორიული ძეგლები ყურადღებას იმსახურებს თავისი უნიკალური ეკლექტიკური ევროპული და ინდიელების კულტურით. მისია დააარსეს იეზუიტებმა XVII—XVIII საუკუნეებში, სამხრეთ ამერიკაში კათოლიციზმის გავრცელების მიზნით. მისია დაარსდა 1691 წელს, ხოლო ეკლესია აშენდა 1749-1752 წწ. აღნიშნული მისია პირველი შეიყვანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში. სან-რაფაელ-დე-ველასკოს მისია მეორეა იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში. დაარსდა 1695 წელს, ხოლო ეკლესია აშენდა 1747-1749 წწ. მისია დაარსდა 1698 წელს, ხოლო ეკლესია აშენდა 1745-1754 წწ. რესტავრაცია ჩაუტარდა 1998-2003 წწ. მისიის მეოთხე ეკლესია დაარსდა 1699 წელს, ხოლო ეკლესია აშენდა 1753-1756 წწ. სან-მიგელ-დე-ველასკოს მისია მეხუთეა იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში. დაარსდა 1721 წელს, ხოლო ეკლესია აშენდა 1750-1757 წწ. სანტა-ანა-დე-ველასკოს მისია არის ბოლო მისია რომელიც შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში. დაარსდა 1755 წელს, ხოლო ეკლესია აშენდა 1770-1780 წწ. სან-ხავიერი კონსეპსიონი სან-მიგელ-დე-ველასკო სანტა-ანა-დე-ველასკო ჩიკიტანია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ბოლივიაში მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ამერიკაში
კანაიმის ეროვნული პარკი

კანაიმის ეროვნული პარკი (ესპ.Parque Nacional Canaima) — 30 000 კვადრატული კილომეტრის მოცულობის პარკი ვენესუელის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, ბრაზილიისა და გაიანის საზღვართან. პარკი მდებარეობს ბოლივარის შტატში. შედარებისათვის, მისი ფართობი თითქმის იგივეა, რაც მთლიანად გრან-საბანის რეგიონისა. პარკი შეიქმნა 1962 წლის 12 ივნისს. სიდიდით პარკებს შორის ქვეყანაში მეორეა პარიმა-ტაპირაპეკოს პარკის შემდეგ. მისი ფართობი ბელგიის ფართობის ტოლია. 1994 წელს, იუნესკომ პარკი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა, რადგან აქ მდებარეობს არაერთი ტეპუი – მაგიდის ზედაპირისმაგვარი გაბრტყელებული პიკის მქონე მწვერვალები, რომლებიც დამახასიათებელია მთელი ამ არეალისათვის. ყველაზე ცნობილი ტეპუია რორაიმის მთა — ყველაზე მაღალი, მაგრამ ამავე დროს, მთასვლელთათვის ადვილად დასაპყრობი. ასევე აუიანტეპუი — რომელზეც გადმოედინება მსოფლიოს უმაღლესი ჩანჩქერი ანხელი. აღნიშნული მთები უძველესი ასაკისაა და მიეკუთვნება იმ პერიოდს, როდესაც სამხრეთ ამერიკა და აფრიკა ერთ სუპერკონტინენტს წარმოადგენდა. პარკში ცხოვრობენ ადგილობრივი ინდიელები — პემონის ტომი, კარიბის ენათა ჯგუფიდან. პემონის ხალხს ამ მთებისადმი განსაკუთრებული დამოკიდებულება გააჩნია, მათ სჯერათ, რომ იქ სულები სახლობენ. პარკი შედარებით მოწყვეტილია გარესამყაროს, ქალაქთან მხოლოდ რამდენიმე პატარა გზა აკავშირებს. პარკის ტერიტორიაზე გადაადგილების და დათვალიერების საუკეთესო საშუალებას წარმოადგენს ვერტმფრენი. ასევე შესაძლებელია ფეხით ან კანოეთი მოძრაობა. პემონის ინდიელებს პარკში გახსნილი აქვთ რამდენიმე საშუალო და მაღალი კლასის სასტუმრო, რომელთაც ძირითადად პარკის ევროპელი დამთვალიერებლები სტუმრობენ. ვენესუელის ეროვნული პარკების სია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ვენესუელაში მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ამერიკაში UNEP World Conservation Monitoring Centre დაარქივებული 1997-07-10 საიტზე Archive.isCategory:Webarchive template archiveis links Official UNESCO website entry Video from Canaima National Park Canaima National Park Protected Planet Page for Canaima დაარქივებული 2012-03-06 საიტზე Wayback Machine.
აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნები (1804)

1804 წლის აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნებში მოქმედმა პრეზიდენტმა ტომას ჯეფერსონმა ფედერალისტი ჩარლზ პინკნი ადვილად დაამარცხა. ეს არჩევნები პირველი იყო კონსტიტუციის მე-12 შესწორების რატიფიკაციის შემდეგ.
ნოელ-კემპფ-მერკადოს ეროვნული პარკი

ნოელ-კემპფ-მერკადოს ეროვნული პარკი (ესპ. Parque Nacional Noel Kempff Mercado) — ეროვნული პარკი ბოლივიაში, სანტა-კრუსის დეპარტამენტის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, ბრაზილიის საზღვართან. დაარსდა 1979 წლის 28 ივნისს. ეროვნული პარკის ფართობია 15,234 კმ.² პარკში გვხვდება ფლორის 4 000 სახეობის წარმომადგენელი, ცხოველების – 130, ფრინველების – 617 და ქვეწარმავლების – 74 სახეობა. ბოლივიის ეროვნული პარკების სია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ბოლივიაში მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ამერიკაში Official Noel Kempff Mercado National Park website დაარქივებული 2009-04-16 საიტზე Wayback Machine. Official UNESCO website entry World Conservation Monitoring Centre დაარქივებული 2008-11-15 საიტზე Wayback Machine. Short amateur video of waterfall Arco Iris in Noel Kempff Mercado National Park Short amateur video of waterfall Ahlfeld in Noel Kempff Mercado National Park
Lapua

Lapua - სრული სახელი Nammo Lapua Oy (ქართ. ლაპუა) — ამუნიციის მწარმოებელი ერთ-ერთი უდიდესი ფინური კომპანია. იგი ეკუთვნის ფინურ კორპორაცია Nammo Group-ს. ფირმა ლაპუას ტყვია-წამლის პირველი ქარხანა გაიხნა 1923 წელს. მისი ამუნიცია დიდად პოპულარულია, როგორც სპორტულ სროლაში, ასევე ფართოდ გამოიყენება სამხედრო საქმეშიც. გავრცელებული კალიბრები: .300 Lapua Magnum .338 Lapua Magnum ოფიციალური საიტი(გერმანული) გერმანული ქარხნის საიტი დაარქივებული 2006-11-20 საიტზე Wayback Machine.
Stylo (სიმღერა)

„Stylo“ — პირველი სინგლი ჯგუფ Gorillaz-ის მესამე სტუდიური ალბომიდან Plastic Beach. მის ჩაწერაში ასევე მონაწილეობა მიიღეს ბობი ვომეკმა და რეპერმა მოს დეფმა. სინგლი ციფრული სახით გამოიცა 2010 წლის 26 იანვარს. პრომო სინგლი Stylo (რადიოს ვერსია) Stylo (ალბომის ვერსია) Stylo (ინსტრუმენტული) ციფრული ჩამოტვირთვა Stylo (მოს დეფთან და ბობი ვომეკთან ერთად) – 4:33 ↑ Davis, Johnny (March, 2010). „Yo Ho Ho“. Q. Bauer Media Group (284): 44–52. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |date=-ში (დახმარება); |access-date= საჭიროებს მიეთითოს აგრეთვე |url= (დახმარება)
კანადის ტბების სია

სტატიაში მოცემულია კანადის 69 უმთავრესი ტბა, რომელთა ფართობი 400 კმ²-ს აღემატება. კანადის ატლასი — ტბები დაარქივებული 2006-04-26 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური)
ანტიგუა-გვატემალა

ანტიგუა-გვატემალა (ესპ. Antigua Guatemala) — ქალაქი გვატემალაში, საკატეპეკესის დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1533 მეტრზე, მოსახლეობა 34685 კაცი (2007 წლის აღწერით). ქალაქი 1527 წელს დააარსა კონკისტადორმა პედრო დე ალვარადომ და უწოდა სანტიაგო-დე-ლოს-კაბალიეროსი. 1542 წელს დასახლება გაანადგურა ღვარცოფმა, რომელიც წარმოიქმნა ვულკან აგუას ამოფრქვევის შედეგად (დღეს მის ადგილზე მდებარეობს სოფელი სიუდად-ვიეხა ანუ "ძველი ქალაქი"). პროვინციის დედაქალაქი გადაიტანეს იქ, სადაც დღეს ანტიგუა-გვატემალა მდებარეობს. 1979 წელს ანტიგუა-გვატემალა გახდა ლათინური ამერიკის ერთ-ერთი პირველი ქალაქი, რომელიც იუნესკომ შეიყვანა მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ამერიკაში შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ანტიგუა-გვატემალა“ ვიკისაწყობში. ანტიგუა-გვატემალა, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე Antigua Information and Directory site in English Official Site in Spanish დაარქივებული 2012-02-29 საიტზე Wayback Machine. Travel guide დაარქივებული 2021-05-08 საიტზე Wayback Machine. Panoramic 360° Pictures of Antigua Guatemala
კრისტიან ავგუსტ ფრიდრიხ პეტერსი

კრისტიან ავგუსტ ფრიდრიხ პეტერსი (გერმ. Christian August Friedrich Peters; დ. 7 სექტემბერი 1806, ჰამბურგი, გერმანია – გ. 8 მაისი 1880, კილი, გერმანია) — გერმანელი ასტრონომი. პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1842). 1834-39 წლებში მუშაობდა ჰამბურგის, 1839-49 წლებში კი – პულკოვის ობსერვატორიაში. 1849 წლიდან კენიგსბერგის უნივერსიტეტის პროფესორი. 1854 წლიდან გამოსცემდა ჟურნალს „Astronomische Nachrichten“. ამავე წლიდან იყო ალტონის ობსერვატორიის დირექტორი. 1874 წლიდან კილის უნივერსიტეტის პროფესორი. განსაზღვრა ნუტაციისა და აბერაციის სიდიდეები, გამოიკვლია სირიუსის მოძრაობა, განსაზღვრა გერმანიის ზოგიერთი ქალაქის გრძედები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 41. ↑ 1.0 1.1 Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ 2.0 2.1 Deutsche Nationalbibliothek Record #116108185 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a> ↑ Günther S. Peters, Christian Friedrich August // Allgemeine Deutsche Biographie — L: 1887. — ტ. 25. — S. 485–487. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q96665"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q25907450"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q21221883"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2079"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q590208"></a> ↑ Петерс, Карл-Фридрих-Вильгельм // Энциклопедический словарь — СПб: Брокгауз — Ефрон, 1898. — Т. XXIII. — С. 441. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q656"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q602358"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19908137"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q23892949"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q24480117"></a>