laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
სუზან კროუფორდი

სიუზან ჯინ კროუფორდი (დ. 22 აპრილი, 1947) — ამერიკელი იურისტი, რომელიც დაინიშნა გუანტანამოს სამხედრო კომისიების ზედამხედველად, 2007 წლის 7 თებერვალს თავდაცვის მდივანმა რობერტ გეიტსმა დანიშნა კროუფორდი ჯონ ალტენბურგის შემცვლელად. იგი ადრე მსახურობდა შეერთებული შტატების შეიარაღებული ძალების სააპელაციო სასამართლოს მოსამართლედ და მთავარ მოსამართლედ, თავდაცვის დეპარტამენტის გენერალურ ინსპექტორად (დანიშნული ჯორჯ ბუშის მიერ), არმიის დეპარტამენტის გენერალურ მრჩევლად (დანიშნული რონალდ რეიგანის მიერ). და მერილენდის შტატის პროკურორის თანაშემწე გარეტის ოლქში. დიპლომი, მაუნთ ლებანონის საშუალო სკოლა, 1965 წლის ივნისი ბაქნელის უნივერსიტეტის ისტორიის ბაკალავრი, 1969 წლის ივნისი სამართლის დოქტორი, ახალი ინგლისის სამართლის სკოლა, 1977 წლის ივნისი Brian C. Mitchell. (May 19, 2007) ROTC Commissioning ceremony. Bucknell Hall. ციტირების თარიღი: 2007-07-20 Murder charge for Guantanamo Canadian. Herald Sun (April 25, 2007). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-06-03. ციტირების თარიღი: 2007-07-20 Anne Flaherty (March 1, 2007). „Australian charged under new terror law“. USA Today. დაარქივებულია ორიგინალიდან — May 23, 2011. ციტირების თარიღი: 2007-07-20.CS1-ის მხარდაჭერა: BOT: original-url-ის სტატუსი უცნობია (link) ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 „Nominations Before the Senate Armed Services Committee, First Session, 101st Congress: Hearings Before the Committee on Armed Services, United States Senate“. 101 (537). Washington, D.C.: U.S. Government Printing Office. 1990. p. 998. ↑ Appointment of Susan J. Crawford as General Counsel of the Army. UC Santa Barbara (December 15, 1987). ციტირების თარიღი: 2021-10-28 ↑ Seasoned Judge Tapped to Head Detainee Trials. Department of Defense. (February 7, 2007). ციტირების თარიღი: 2007-06-01 ↑ Two, Part (December 10, 2007). „AWOL military justice“. Los Angeles Times. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-02-06. ციტირების თარიღი: 2007-12-10. ↑ John T. Woolley, Gerhard Peters (1989-11-09). „Nomination of Susan J. Crawford To Be Inspector General of the Department of Defense“. The Presidency Project. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-05-22. ციტირების თარიღი: 2008-08-09. ↑ „Susan J. Crawford, Class of 1969: 1989 Alumni Association "Achievement in Chosen Profession" Award“. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-07-02. ციტირების თარიღი: 2008-08-04. ↑ Susan Crawford. ↑ Crawford to speak at Bucknell (April 2007).
Moses

„Moses“ — ბრიტანული როკ ჯგუფის Coldplay-ს სიმღერა. იგი შეტანილია ჯგუფის საკონცერტო ალბომში Coldplay Live 2003 და გავრცელდა პრომო CD-ს სახით, რომელის დაურიგდა რადიო სადგურებს. სიმღერა კრის მარტინის ყოფილი ცოლის, გვინეტ პელტროუს შესახებ არის. მარტინი ამბობდა, რომ იგი არის „მსოფლიოში ყველაზე მშვენიერი ქალის შეყვარებაზე“. წყვილმა ეს სახელი დაარქვა თავის მეორე შვილს, მოუზის ბრიუს ენტონი მარტინს. ↑ Moses by Coldplay Songfacts. Songfacts. ციტირების თარიღი: 23 April 2012. ↑ Coldplay, â€œMosesâ€? | Song Inspirations | Comcast.net. Xfinity.comcast.net. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2 ნოემბერი 2013. ციტირების თარიღი: 31 October 2013. ↑ Coldplay Album & Song Chart History: Alternative Songs. Billboard. Prometheus Global Media. ციტირების თარიღი: 25 March 2012. ↑ Coldplay Album & Song Chart History: Adult Pop Songs. Billboard. Prometheus Global Media. ციტირების თარიღი: 25 April 2012. ↑ Alternative: Week Of: October 6, 2003. Radio & Records. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 26 იანვარი 2013. ციტირების თარიღი: 23 April 2012.
ტანძოთის ციხე

ტანძოთის ციხე — არქიტექტურული ძეგლი თურქეთის რესპუბლიკაში, ართვინის ილის, არტანუჯის ილჩეში. ციხე არტანუჯისკენ მიმავალ გზას და მთლიანად ხეობას აკონტროლებდა. ტანძოთი ტაოდან არტანუჯისკენ უღელტეხილებით მიმავალ გზების დაცვას უზრუნველყოფდა. ტანძოთის ციხე ხეობაში ამაღლებულ კლდეზეა აშენებული, ერთი შეხედვით, მარტივად ასაღები ჩანს, მაგრამ ციხის უკან მდებარე კონცხი ციხისთვის ერთადერთი სუსტად დაცული მხარეა. ტანძოთის ძველი სახელი სავარაუდოდ სხულოვანი//სხლუანი უნდა ყოფილიყო. ტანძოთი სომხურ ენაზე მსხლიან ადგილს ნიშნავს. XX საუკუნის 20-იან წლებამდე სოფელი ტანძოთის სახელწოდებით იყო ცნობილი, 1927 წელს სოფელს სახელი კიდევ ერთხელ, ამჯერად თურქულად შეუცვალეს და აიდინქოი დაარქვეს. თუმცა ადგილობრივთა მეხსიერებაში სოფლის ძველი სახელწოდება დანზოთის ფორმით შემონახულია. ტანძოთის ციხე სოფლის ბოლო მონაკვეში მდებარეობს. ტერასა, რომელზედაც აგებულია სიმაგრე, სამხრეთისკენ მკვეთრად არის დახრილი. ჩრდილო-დასავლეთ მონაკვეთში ბუნებრივად შემაღლებული კლდოვანი მასაა. ციხის კედლები მყარად არის ნაგები, მშენებლობაში გამოყენებულია ქვა და კირი. ნაგებობა დაშენებულია კლდოვანი ბორცვის წვერზე. გალავნის კედლები ოთხივე მხარეს საკმაო სიმაღლისაა. ტანძოთის ციხის მშენებლობა, მისი საჭიროება, გამაგრება და ფუნქცია სწორედ ციხე-ქალაქ არტანუჯთან არის პირდაპირ კავშირში. წყაროების მიხედვით ცნობილია, რომ ტანძოთის ციხე, სავარაუდოდ, ვახტანგის მეფობის დროს ააგეს. ტანძოთის მეჩეთში ჩატანებული წარწერიანი ქვის მიხედვით თუ ვიმსჯელებთ, შესაძლოა, ეს მხარე XIII-XIV საუკუნეებში კალმახელებს ეკუთვნოდათ. ტაო-კლარჯეთის ციხე-სიმაგრეები ტ. 2, თბ. 2020 ISBN 978-9941-9738-1-9
მუჯირიშვილი

საკუთარი სახელი მუჯირიშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: მიხეილ მუჯრიშვილი — ფეხბურთელი ნოდარ მუჯირიშვილი — ინჟინერ-მშენებელი
ვიოლა ამერდი

ვიოლა ამერდი (გერმ. Viola Amherd; დ. 7 ივნისი, 1962) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი, შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრი 2019 წლის 1 იანვრიდან. შვეიცარიის ქრისტიან-დემოკრატიული სახალხო პარტიის (CVP/PDC) წევრი. 2023 წლის 13 დეკემბერს ვიოლა ამერდი აირჩიეს შვეიცარიის პრეზიდენტად. ვიოლა ამერდი დაიბადა 1962 წლის 6 ივნისს. 1982 წელს დაასრულა მშობლიური ქალაქის ლათინური გიმნაზია, რის შემდეგაც იურიდიული განათლება მიიღო ფრიბურის უნივერსიტეტში, რომელიც დაასრულა 1987 წელს. 1991 წლიდან ბრიგეში მუშაობდა იურისტად და ნოტარიუსად. 1992 წელს გახდა მშობლიური ქალაქის საბჭოს წევრი. 1996 წელს გახდაბრიგეს მუნიციპალიტეტის ვიცე-პრეზიდენტი, ხოლო 2000 წელს პრეზიდენტი. 2005-2018 წლებში შვეიცარიის პარლამენტის ქვედა პალატის, შვეიცარიის ეროვნული საბჭოს წევრია. 2018 წელს აირჩიეს შვეიცარიიის ფედერალური საბჭოს წევრად და დაიკავა თავდაცვის, სამოქალაქო თავდაცვისა და სპორტის მინისტრის თანამდებობა, მოვალეობის შესრულებას შეუდგა 2019 წლის 1 იანვრიდან. 2020 წელს შვეიცარიის ორი პარტია გაერთიანდა. შვეიცარიის კონსერვატიულ-დემოკრატიული პარტიისა და ქრისტიან-დემოკრატიულო სახალხო პარტიის საფუძველზე ჩამოყალიბდა ცენტრის პარტია. ახალი პარტიის წევრი გახდა ვიოლა ამერდიც. 2023 წლის 1 იანვრიდან შვეიცარიის ვიცე-პრეზიდენტია, ხოლო 2024 წლისათვის აირჩიეს პრეზიდენტად. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ვიოლა ამერდი ოფიციალური საიტი (in German and French) ↑ Amtliches Bulletin. ციტირების თარიღი: 2023-12-13
ბეკჟან ტაშმუხამედოვი

ბეკჟან ტაშმუხამედოვი (დ. 27 იანვარი, 1935 - 25 ივნისი, 2020) — საბჭოთა და უზბეკი ბიოლოგი და ბიოფიზიკოსი, ბიოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი, უზბეკეთის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი. ბეკჟან ტაშმუხამედოვი დაიბადა 1935 წლის 27 იანვარს ტაშკენტში უზბეკი მწერლის აიბეკის ოჯახში. 1958 წელს დაამთავრა მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ხოლო 1961 წელს — ასპირანტურა მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. 1962 წლიდან ეწეოდა პედაგოგიურ საქმიანობას და ატარებდა სამეცნიერო მუშაობას ტაშკენტის სახელმწიფო უნივერსიტეტში (იყო ბიოლოგიისა და ნიადაგმცოდნეობის კათედრის უმცროსი მკვლევარი, ბიოქიმიისა და ბიოფიზიკის კათედრის უფროსი ლექტორი და ასოცირებული პროფესორი). 1971 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე იონების აქტიური ტრანსპორტირება ბიოლოგიურ მემბრანებში და გახდა ბიოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი. ბეკჟან ტაშმუხამედოვი ასევე მუშაობდა უზბეკეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის მეცნიერებათა აკადემიის ბიოქიმიის ინსტიტუტის მთავარ მეცნიერ-თანამშრომელად,ხოლო შემდეგ — ბიოფიზიკის ლაბორატორიის ხელმძღვანელად. 1979-1986 წლებში იკავებდა ტაშკენტის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბიოფიზიკისა და გარემოს დაცვის განყოფილების გამგის თანამდებობას. 1986-1992 წლებში იყო უზბეკეთის მეცნიერებათა აკადემიის ფიზიოლოგიისა და ბიოფიზიკის ინსტიტუტის დირექტორი. 1987 წელს აირჩიეს უზბეკეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილ წევრად (1987). იყო უზბეკეთის მეცნიერებათა აკადემიის ბიოლოგიურ მეცნიერებათა განყოფილების თავმჯდომარე, უზბეკეთის რესპუბლიკის უმაღლესი სასერტიფიკაციო კომისიის (HAC) თავმჯდომარე. ბეკჟან ტაშმუხამედოვი 200-ზე მეტი სამეცნიერო სტატიის ავტორია. იგი მონაწილეობას იღებდა ბიოლოგიისა და ბიოფიზიკის პრობლემებზე მიძღვნილ საერთაშორისო კონფერენციებში. მოამზადა 20 მეცნიერებათა დოქტორი და 40-ზე მეტი მეცნიერებათა კანდიდატი. იგი უზბეკეთის რესპუბლიკის დამსახურებული მეცნიერია. იკავებდა უზბეკური ბიოლოგიური ჟურნალის მთავარი რედაქტორის თანამდებობას, რომელიც გამოდიოდა რუსულ, უზბეკურ და ინგლისურ ენებზე (ISSN 0042-1685). ბეკჟან ტაშმუხამედოვი გარდაიცვალა 2020 წლის 25 ივნისს. ის დაკრძალეს ტაშკენტში ჩიგატაის სასაფლაოზე. https://www.gazeta.uz/ru/2020/06/25/biophysics/ https://uzreport.news/society/na-85-m-godu-jizni-skonchalsya-izvestniy-ucheniy-bekjon-tashmuhamedov https://news.mail.ru/society/42331609/ დაარქივებული 2020-07-20 საიტზე Wayback Machine.
ედესის ქართული კოლონია

ედესის ქართული კოლონია — ქართული კულტურის ერთ-ერთი უძველესი და მნიშვნელოვანი კერა შუამდინარეთში, ქ. ედესაში (IV–VII სს.). ქ. ედესა (იგივე ანტიოქია, ურჰა — ახლანდელი შანლიურფა) ჩრდილოეთ შუამდინარეთის მნიშვნელოვან კულტურულ, რელიგიურ (ქალაქსა და მის შემოგარენში 300-მდე ეკლესია-მონასტერი იყო), საგანმანათლებლო და სავაჭრო ცენტრს წარმოადგენდა. საქარავნო გზათა თავშესაყარზე მდებარეობის გამო, იგი შუამდინარეთისა და ახლო აღმოსავლეთის კულტურულ ცხოვრებაში მნიშვნელოვან როლს ასრულებდა. ედესის ბაზრობა ვაჭრებს იზიდავდა აზიისა და ევროპის შორეული ქვეყნებიდან, მათ შორის იბერიიდან და ლაზიკიდან. ქ. ედესის მოსახლეობა II საუკუნის შუაწლებში უკვე ძირითადად ქრისტიანული იყო. III საუკუნიდან არამეული ენის ედესის დიალექტზე იქმნებოდა კლასიკური ქრისტიანული ლიტერატურა. ედესაში იყო ეფრემ ასურის მიერ დაარსებული, მთელ ჩრდილოეთ შუამდინარეთში ცნობილი საღვთისმეტყველო სკოლა, სადაც მოსწავლეები ცოდნას ეუფლებოდნენ როგორც სასულიერო, ისე საერო დისციპლინებში. ედესაში სასწავლებლად ჩადიოდნენ მეზობელი ოლქებიდან და ქვეყნებიდან, ალბათ, ქართლიდან და ეგრისიდანაც. ედესაში ქართული კულტურული კერა, სავარაუდოდ, იბერიაში ქრისტიანობის სახელმწიფო რელიგიად გამოცხადების შემდეგ შეიქმნა. მცხეთასთან ერთად სწორედ ედესა იყო ის ადგილი, სადაც წმინდა წიგნები ქართულად ითარგმნებოდა (ამაზე უნდა მიგვითითებდეს იერემია ურჰაელის — მას IV საუკუნეში მოღვაწე იერემია იბერიელთან აიგივებენ — მიერ „დიდაქეს" ქართულად თარგმნა). ედესაში მძლავრი ქართული კულტურული კერის არსებობით იყო განპირობებული ის, რომ ვახტანგ გორგასლის დედამ – დედოფალმა საგდუხტმა და ვახტანგის დამ – ხვარანძემ ამ ქალაქში 8 წელიწადი (460–468) გაატარეს. ედესის ქართული კოლონიის წარმომადგენლები უნდა ყოფილიყვნენ დაახლოებით 534 წელს ქართლში მოსული ასურელი მამები. ედესის ქართული კოლონიასთან პეტრე იბერის კავშირზე მიუთითებს კოპტურ წყაროებში მისი „ურჰაელად" მოხსენიება. ედესიდან ანტონ მარტყოფელი წამოსვლის შემდეგაც ედესის ქართული კოლონია, რომელშიც, იბერიიდან ჩასულთა გარდა, ჩრდილოეთ შუამდინარეთისა და პონტო-კაპადოკიის ქართველური მოსახლეობის წარმომადგენლებიც ცხოვრობდნენ, არსებობას განაგრძობდა. მაგრამ, როდესაც VII საუკუნეში ჩრდილოეთ შუამდინარეთში არაბები გაბატონდნენ, აღმოსავლეთ-ქრისტიანული კულტურისა და განათლების ცენტრში — ქ. ედესაში ქართული კულტურის კერამ არსებობა შეწყვიტა. გოილაძე ვ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 544-545. გოილაძე ვ., ქართული კოლონია IV–V სს. ქ. ედესაში. მისი მასაზრდოებელი ქართველური სამყარო, «მნათობი», 2000, №5–6; გოილაძე ვ., ადრექრისტიანული ქართული კულტურის ფესვები, კრ: ქრისტიანობა საქართველოში, თბ., 2000; გოილაძე ვ., ასურელ მამათა სამშობლო და საქართველო, თბ., 2002; კეკელიძე კ., ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 1, თბ., 1960; Пулевская Н., Культура сирийцев в средние века, 1889.
ვახტანგ ედილაშვილი

ვახტანგ იასონის ძე ედილაშვილი (დ. 18 დეკემბერი, 1909, სოფელი ბრეთი — გ. 13 აპრილი, 1985, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი გეოლოგი. გეოლოგიის-მინერალოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1965), საქართველოს დამსახურებული გეოლოგი (1984). 1934 წელს დაამთავრა ამიერკავკავკასიის ინდუსტრიული ინსტიტუტი. საქართველოს გეოლოგიურ სამმართველოს სისტემაში ხელმძღვანელობდა აგეგმვითსა და სასარგებლო წიაღისეულის ძებნა-ძიებით სამუშაოებს. იყო სხვადასხვა მასშტაბის მრავალი სახელმწიფო გეოლოგიური რუკის ავტორი. იყო საკავშირო გეოლოგიური სამინისტროს კურატორი კავკასიის გეოლოგიური აგეგმვის საკითხებში. მისმა გამოკვლევებმა დიდად შეუწყო ხელი შაორის ქვანახშირის საბადოს, აგრეთვე თბილისისა და ცაიშის თერმული წყლების ახალი საბადოების აღმოჩენას. 1949-1954 წლებში, როგორც კავკასიის ნახშირძიების ტრესტის მთავარი გეოლოგი, ხელმძღვანელობდა გეოლოგიურ-აგეგმვითსა და ძებნა-ძიებით სამუშაოებს იურული ნახშირიანი ნალექების გავრცელების რაიონებში. 1954-1965 წლებშ იყო კავკასიის მინერერალური ნედლეულის ინსტიტუტის სექტორის გამგე, 1969-1970 წლებში — საკავშირო ტრესტ „სპეცგეოფიზიკის" ამიერკავკასიის გეოფიზიკური ექსპედიციის მთავარი გეოლოგი; შეისწავლა ტიტანშემცველობა კავკასიაში, საქართველოს მანგანუმის საბადოები, გეოლოგიური სუბსტრატის ზედაპირის ხასიათი აჭარა-თრიალეთსა და სამხრეთ კახეთში. იყო მრავალი სამეცნიერო შრომის ავტორი. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები. Геология районов развития среднеюрских угленосных и олигоценовых марганцоносных отложений Грузии и смежных с ней областей, Тб., 1965; О воз- расте верхнеюрской пестроцветной свиты Грузии, «Труды КИМС», 1971, в. 9(11) (თანაავტ. Р. Леквинадзе); Геологическое районирование Кавказа и проблемы круп- номасштабной геологической съемки, Тб., 1975 (თანაავტ.). ზესაშვილი ვ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 545.
ირაკლი ედილაშვილი

ირაკლი ლევანის ძე ედილაშვილი (დ. 10 ივლისი, 1935, თბილისი — გ. 27 ოქტომბერი, 2007, იქვე) — ქართველი ქიმიკოსი. ქიმიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1986), პროფესორი (1987). 1958 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ქიმიური ფაკულტეტი. 1958-2007 წლებში მუშაობდა საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში, პ. მელიქიშვილის სახელობის ფიზიკისა და ორგანული ქიმიის ინსტიტუტის ნავთობქიმიის ლაბორატორიაში სხვადასხვა თანამდებობაზე. 1987 წლიდან იყო ლაბორატორიის გამგე. მცენარეთა დაცვის ინსტიტუტთან ერთად შეიმუშავა პრეპარატი „კეიმი" სოფლის მეურნეობის მავნებლებთან საბრძოლველად, რისთვისაც მიენიჭა საქართველოს მინისტრთა საბჭოს სიგელი და პრემია. ედილაშვილის კვლევის ძირითადი მიმართულება იყო ნავთობის ზეთების ფოტოქიმიური ჟანგვის ეფექტური ინჰიბიტორების გამოვლენა. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 546.
სატოპელა

სატოპელა, სათოფელა― მდინარე იმერეთში, ჭიათურის მუნიციპალიტეტში. სატოპელა უერთდება მდინარე ჯრუჭულას სოფელ ზედუბნის ქვემოთ, ზღვის დონიდან 430 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 14 კმ. სატოპელას უერთდება რამდენიმე მცირე მდინარე და ღელე, მათ შორის აღსანიშნავია მდინარეები მუხრანი და ვანციხა. სატოპელას შესართავის გასწვრივ ჯრუჭულას ხეობის მარჯვენა ფერდობი ძლიერ არის დანაწევრებული დიაგონალური მშრალი ხევებით. მარცხენა ფერდობი კი დამეწყრილ ქარაფს წარმოადგენს. ფერდობის თხემები საკმაოდ მოკლებულია ბუნებრივ მცენარეულობას. სატოპელას შესართავიდან 200-250 მეტრით ქვემოთ ჯრუჭულას უერთდება მდინარე ციხისწყალი. გვანცა ზაქარეიშვილი, ზემო იმერეთის ბუნებრივ-ანთროპოლოგიური ლანდშაფტის დაცვა, თსუ, 2014 მარი აბრამიშვილი, იმერეთის ბუნებრივი ღირსშესანიშნაობების როლი ტურიზმის განვითარებაში, თსუ, 2016
აზიის ფეხბურთის კონფედერაციის ჩემპიონთა ლიგა

აზიის ფეხბურთის კონფედერაციის ჩემპიონთა ლიგა არის საფეხბურთო ჩემპიონატი, რომელიც იმართება აზიის 14 ქვეყნის ეროვნული ჩეპიონატების გამარჯვებულებსა და თასის მფლობელებს შორის. ტურნირი იმართება აზიის ფეხბურთის კონფედერაციის ეგიდით. ტურნირის ისტორია იწყება 1967 წლიდან. თავდაპირველად მასში მხოლოდ რვა გუნდი იღებდა მონაწილეობას. 1972 წელს მონაწილეების სიმცირის გამო ტურნირმა არსებობა შეწყვიტა. იგი კვლავ დაბრუნდა 1986 წელს, როგორ აზიის ჩემპიონთა თასი. ტურნირში მხოლოდ აზიის ქვეყნების ჩემპიონატების გამარჯვებულები იღებდნენ მონაწილეობას, თასის მფლობელებისთვის კი ცალკე ტურნირი ტარდებოდა. 2002-03 წლებში ეს ორი ტურნირი გაერთიანდა და დაერქვა აზიის კონფედერაციის ჩემპიონთა ლიგა.
ჩან დაი ნგია

ჩან დაი ნგია (ვიეტ. Trần Đại Nghĩa, დ. 13 სექტემბერი, 1913 — გ. 9 აგვისტო 1997), ნამდვილი სახელი ფამ ქუანგ ლი — ვიეტნამელი მეცნიერი-ტექნიკოსი, სამხედრო ინჟინერი, ვიეტნამის სოციალისტური რესპუბლიკის სოციალისტური შრომის გმირი, ითვლება "ვიეტნამის თავდაცვის ინდუსტრიის მამად." დაიბადა 1913 წლის 13 სექტემბერს, ღარიბი კათოლიკე გლეხის ოჯახში ვინჰ ლონგის პროვინციაში. ნამდვილი სახელი: ფამ ქუანგ ლი. ის 6 წლის ასაკში დარჩა მამის გარეშე, ცხოვრობდა დიდ სიღარიბეში. მიუხედავად ამისა, 1933 წლისთვის მოახერხა ბაკალავრის ხარისხის მიღება, მაგრამ იმ დროს არ ჰქონდა ფული ჰანოიში სწავლის გასაგრძელებლად. თუმცა, 1935 წელს იგი სასწავლებლად გაემგზავრა საფრანგეთში, სადაც რამდენიმე წლის განმავლობაში შეძლო განათლების მიღება რამდენიმე საგანმანათლებლო დაწესებულებაში, მათ შორის ცნობილ პოლიტექნიკურ სკოლაში, გახდა მათემატიკის ბაკალავრი და დაიწყო მუშაობა აერონავტიკის ინჟინერიის ინსტიტუტში. 1942 წელს გადავიდა გერმანიაში, სადაც მუშაობდა იარაღისა და თვითმფრინავების მწარმოებელ სხვადასხვა ქარხანაში. ჩან დაი ნგია დაბრუნდა ვიეტნამში 1946 წელს, შეუერთდა ხო ში მინის აჯანყებულებს ქვეყნის ჩრდილოეთით, მონაწილეობა მიიღო მთის ტყეებში იარაღის წარმოების ორგანიზებაში. 5 დეკემბერს ხო ში მინმა უბოძა ახალი სახელი (ჩან დაი ნგია) და — მისი სამხედრო-ტექნიკური ცოდნის გათვალისწინებით — რამდენიმე თანამდებობა ახლადშექმნილი სახელმწიფოს სამხედრო-ინდუსტრიულ სტრუქტურაში, რომელთა შორის იყო ვიეტნამის სახალხო არმიის არტილერიის ხელმძღვანელის თანამდებობა. 1948 წელს მიიღო გენერალ-მაიორის სამხედრო წოდება, 1952 წელს გახდა ვიეტნამის შრომის გმირი და ხო ში მინის ორდენის მფლობელი 1956 წლის 6 მარტს გახდა ვიეტნამში დაარსებული პოლიტექნიკური უნივერსიტეტის პირველი რექტორი. 1950-1960 წლებში — მრეწველობისა და ვაჭრობის მინისტრის მოადგილე, 1960-1962 წლებში — მძიმე მრეწველობის მინისტრი, 1965 წელს დაინიშნა ვიეტნამის მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების სახელმწიფო კომიტეტის თავმჯდომარედ, 1983-1988 წლებში — ვიეტნამის Მეცნიერება და ტექნოლოგიების ასოციაციის პრეზიდენტად. ამ პოსტების პარალელურად, ხანდახან ერთდროულად რამდენიმე სხვა თანამდებობასაც იკავებდა. 1966 წლიდან იყო სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის უცხოელი წევრი. 1996 წელს ჩან დაი ნგიას მიენიჭა ხო ში მინის სახელობის პრემია ინდოჩინეთის ომის დროს სხვადასხვა იარაღის წარმოებისა და განვითარების ორგანიზებისთვის. მის მიერ შექმნილი SKZ პისტოლეტი არ დარჩენილა ყურადღების მიღმა. გარდაიცვალა 1997 წლის 9 აგვისტოს ქალაქ ხოშიმინში 85 წლის ასაკში. მეცნიერის სახელს ატარებს ჰანოის ერთ-ერთ პანსიონი, ,ტექნიკური უნივერსიტეტი, სამეცნიერო-კვლევითი ხომალდი, ასევე მრავალი ქუჩა, გზატკეცილი და სხვა ობიექტი ვიეტნამის სხვადასხვა რაიონში. ↑ Hạ thủy tàu khảo sát biển mang tên Trần Đại Nghĩa. Tuổi Trẻ Online. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-12-12. ციტირების თარიღი: 2012-11-29. ↑ Чан Дай Нгиа. Информационная система «Архивы Российской академии наук». დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-12-12. ციტირების თარიღი: 2012-11-29. ↑ Street Without Joy by Bernard B. Fall ↑ September 13 in History (2004-09-14). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-02-09. ციტირების თარიღი: 2007-06-10. ↑ Thành lập trường Đại học Trần Đại Nghĩa (2011-02-27). ციტირების თარიღი: 2011-06-28. ↑ Hạ thuỷ tàu khảo sát đầu tiên của VN mang tên Trần Đại Nghĩa (2010-10-10). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-10-19. ციტირების თარიღი: 2011-07-28.
კვებეკის I კონფერენცია

კვებეკის I კონფერენცია — მეორე მსოფლიო ომის მიმდინარეობისას ჩატარებული ერთ-ერთი კონფერენცია, რომელმაც მუშაობა დაიწყო 1943 წლის 14 აგვისტოს. აქაც, ისევე როგორც ვაშინგტონში ძირითადი ადგილი ეკავა კამათს ევროპაში სრულფასოვანი მეორე ფრონტის გახსნის ადილის განსაზღვრის საკითხზე. ჩერჩილმა, უკვე მუსოლინის გადაყენების შემდეგ, კიდევ ერთხელ სცადა, თავს მოეხვია რუზველტისათვის ბალკანური ვარიანტი, თუმცა რუზველტი დაჰპირდა თავის სამხედრო მრჩეველებს, რომ მტკიცედ გაილაშქრებდა ბალკანური ვარიანტის წინააღმდეგ და დაიცავდა „ოვერლორდს“, რაც შეასრულა კიდეც. შედეგად, კონფერენციაზე ჩერჩილი იძულებული გახდა, ეცნო ოვერლორდი მოკავშირეთა ძირითად ოპერაციად, მაგრამ, ამასთან, ინგლისის პრემიერმა მთელი რიგი პირობების გათვალისწინება მოითხოვა, კერძოდ: დესანტის გადასხმის მომენტში არ უნდა ყოფილიყო ქარი; მთვარე უნდა ყოფილიყო საჭირო ფაზაში; უნდა ყოფილიყო შესაფერისი მოქცევა; გერმანელთა თავდაცვა არ უნდა გაძლიერებულიყო; მოწინააღმდეგეს არ უნდა ჰყოლოდა რეზერვში 12 დივიზიაზე მეტი; მას არ უნდა შეძლებოდა პირველ 2 თვეში (დესანტის გადმოსხმის შემდეგ) აღმოსავლეთის ფრონტიდან 15 დივიზიაზე მეტის გადმოსროლა და ა. შ. ამრიგად, ინგლისელებს სურდათ დაეტოვებინათ უფლება, უარი ეთქვათ „ოვერლორდზე“, თუ მისი განხორიციელების დროისათვის ყველა ეს პირობა შესრულებული არ იქნებოდა. ჩერჩილის სტრატეგიამ კვებეკში კიდევ ერთი დარტყმა მიიღო: კონფერენციაზე დაადგინეს, რომ ძირითად ოპერაციას დახმარებოდნენ სამხრეთ საფრანგეთში, კერძოდ, ტულონსა და მარსელს შორის, დესანტის გადასხმით (კოდური სახელწოდება ამ ოპერაციისა იყო „ენვილი“, შემდგომში ის შეიცვალა „დრაგუნით“). ამ დესანტის შემადგენლობაში უნდა შესულიყო ხმელთაშუაზღვისპირეთში განლაგებული ნაწილები, რომელთა გამოყენებაც ჩერჩილს ჩრდილოეთ იტალიასა და ბალკანეთში სურდა. „ენვილის“ წარმატების უზრუნველსაყოფად მოკავშირეებმა საჭიროდ ჩათვალეს სარდინიისა და კორსიკის დაკავება, რითაც ისინი მიიღებდნენ ხელსაყრელ დასაყრდენს სამხრეთ საფრანგეთში შესაჭრელად. ბრიტანეთის პრემიერი ამ ოპერაციის წინააღმდეგ მისი განხორციელების დღემდე იბრძოდა, რადგანაც თვლიდა რომ ეს გამოიწვევდა ხმელთაშუა ზღვის აღმოსავლეთ რაიონში სამხედრო მოქმედებების შესუსტებას, მაგრამ არაფერი გამოუვიდა. ერთი სტყვით, კვებეკის კონფერენცია დასრულდა ტრანსლამანშური სტრატეგიის მომხრეთა გამარჯვებით. ერთადერთი, რასაც მიაღწია ჩერჩილმა კვებეკში, იყო ის, რომ კონფერენციის მონაწილეებმა დაადგინეს, გადაესხათ დესანტი სამხრეთ იტალიაში, უზრუნველეყოთ იტალიის გამოსვლა ომიდან, დაეკავებინათ აპენინის ნახევარკუნძული რომის ჩათვლით და მუდმივი ზეწოლა ეწარმოებინათ ჩრდილოეთ იტალიაში განლაგებულ გერმანელთა ჯარებზე. და მაინც, სწორედ ეს გადაწყვეტილებები აძლევდა იმედს ბრიტანეთის პრემიერს, რომ მოგვიანებით ის მაინც შეძლებდა თავისი სურვილის განხორციელებას და მეორე ფრონტს საფრანგეთის ნაცვლად ბალკანეთში გახსნიდა. ბრძოლა ამ საკითხის გარშემო ჯერ კიდევ არ იყო დამთავრებული. პაპასქირი თ., ევროპისა და ამერიკის ქვეყნების უახლესი ისტორია 1914-1945, გამომცემლობა „მერიდიანი“, თბ., 2009, გვ 316-317. Bernier, Serge (2008). „Mapping Victory“. Beaver. 88 (1): 69–72. Ehrman, John (1956). Grand Strategy Volume V: August 1943–September 1944. London: H.M. Stationery Office, გვ. 15f.  British official history.
ავჭალისკარის სამაროვანი

ავჭალისკარის სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი ზაჰესის დასახლებაში, მდებარეობს მდ. მტკვრის მარცხენა ნაპირზე, ბულაჩაურის წყალსადენის მახლობლად. 1983-1984 წლებში არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის მცხეთის მუდიმივმოქმედმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი ანდრია აფაქიძე) ზემო ავჭალაში შეისწავლა 71 სამარხი, რომელთაგან 5 ქვის ფილებით გადახარული ორმოსამარხებია, 66 — ქვის ფილებით ნაგები სამარხი. სამარხებში მიცვალებულთა რაოდენოა სხვადასხვაა — ერთიდან ექვსადე. მიცვალებულები დაეკრძალათ ზურგზე გაშოტილი, თავით დასავლეთით, მცირეოდენი გადახრებით. ნივთები დადასტურდა 41 სამარხში. გამოიყო სამარხთა ორი ქრონოლოგიური ჯგუფი: 1. IV-V საუკუნეების სამარხები, სადაც აღმოჩნდა: ოქროსა და ვერცხლის გემიანი ბეჭდები, ქვის საბეჭდავები, მძივები, ოქროსა და ვერცხლის საყურეები, სასაფეთქლე რგოლები; მძივებით შემკული ბრინჯაოსა და რკინის საკინძეები; მშვილდსაკინძეები; ბრინჯაოსა და ვერცხლის საყურეები, მძივები, აბზინდები, სამაჯურები; მინის სანელსაცხლებლები, რკინის დანები, შუბისწვერები და სხვ. №67, 69 ქვის სამარხებში აღმოჩნდა თიხის ჭურჭელი, რაც უკვე იშვიათობაა V-VI საუკუნეების სამარხეული ინვენტარისთვის. უხვი ინვენტარით გამოირჩევა №2 ქვის სამარხი, რომელშიც გამოვლინდა: მოყვითალო მინის 5 სანელსაცხებლე, ბრინჯაოს საკინძი, ფიბულა, ოქროს საყურეები, ოქროს ბეჭედი, რომლის გემა შემკულია სატირის გამოსახულებით, ნახევარსფროსებრი საბეჭდავი არწივის გამოსახულებით. მინდორაშვილი დ., საქართველოს არქეოლოგია, ტ. I, გამომცემლობა „ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტი“, ბათუმი, 2014, გვ. 230.
ჯუმბერ ხანთაძე

ჯუმბერ ხანთაძე (დ. 19 იანვარი, 1933) — ქართველი ქიმიკოსი, მეცნიერებათა დოქტორი. გიორგი ნიკოლაძის სახელობის და საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი. 1956 წ. დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი ინჟინერ-მეტალურგის კვალიფიკაციით. 1956-1958 წლებში მუშაობდა ტულაში, კოსაიაგორას მეტალურგიულ ქარხანაში. 1959 წლიდან დღემდე ფერდინანდ თავაძის მეტალურგიისა და მასალათმცოდნეობის ინსტიტუტის თანამშრომელი. 1966 წელს დაიცვა საკანდიდატო, 1987 წელს კი სადოქტორო დისერტაცია ქიმიის დარგში (კიევი, მასალათმცოდნეობის პრობლემათა ინსტიტუტი). 1976 წელს მიენიჭა გიორგი ნიკოლაძის სახელობის პრემია, 1999 წელს – საქართველოს სახელმწიფო პრემია. ჯუმბერ ხანთაძე. ფრაგმენტები საქართველოს მეტალურგიისა და მასალათმცოდნეობის ისტორიიდან. თბილისი. 2022. ISBN 978-9941-8-4132-3 ↑ სსიპ - ფერდინანდ თავაძის მეტალურგიისა და მასალათმცოდნეობის ინსტიტუტი