laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ნაკოს მუნიციპალიტეტი

ნაკოს მუნიციპალიტეტი (ესპ. Municipio de Naco) ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 5 774 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 9.8%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1 238.4 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 4.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1937 წლის 30 ივნისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ნაკო. სონორის მუნიციპალიტეტები ↑ http://www.inafed.gob.mx/work/enciclopedia/EMM26sonora/municipios/26039a.html ↑ Instituto Nacional de Estadística y Geografía — 1983. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q795074"></a> ↑ http://www.snim.rami.gob.mx/ ↑ https://micodigopostal.org/sonora/naco/ ↑ Censo de Población y Vivienda 2020 - SCITEL es. INEGI. ციტირების თარიღი: 2021-01-27 ↑ Censo de Población y Vivienda 2010 - SCITEL es. INEGI. ციტირების თარიღი: 2021-01-27 ↑ México en cifras - Medio Ambiente - Jalisco es. INEGI. ციტირების თარიღი: February 12, 2021 ↑ (1996) Estado de Jalisco División Territorial de 1810 a 1995. (es). Mexico: INEGI. ISBN 970-13-1499-9.
ნაკორი-ჩიკოს მუნიციპალიტეტი

ნაკორი-ჩიკო (ესპ. Municipio de Nácori Chico) ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 531 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 25.4%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 2 832.7 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 0.5 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1917 წლის 21 თებერვალს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ნაკორი-ჩიკო. სონორის მუნიციპალიტეტები ↑ http://www.inafed.gob.mx/work/enciclopedia/EMM26sonora/municipios/26040a.html ↑ Instituto Nacional de Estadística y Geografía — 1983. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q795074"></a> ↑ http://www.snim.rami.gob.mx/ ↑ https://micodigopostal.org/sonora/nacori-chico/ ↑ Censo de Población y Vivienda 2020 - SCITEL es. INEGI. ციტირების თარიღი: 2021-01-27 ↑ Censo de Población y Vivienda 2010 - SCITEL es. INEGI. ციტირების თარიღი: 2021-01-27 ↑ México en cifras - Medio Ambiente - Jalisco es. INEGI. ციტირების თარიღი: February 12, 2021 ↑ (1996) Estado de Jalisco División Territorial de 1810 a 1995. (es). Mexico: INEGI. ISBN 970-13-1499-9.
ნაკოსარი-დე-გარსიის მუნიციპალიტეტი

ნაკოსარი-დე-გარსია (ესპ. Municipio de Nacozari de García) ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 14 369 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 12.7%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1 735.8 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 8.3 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1912 წლის 15 ოქტომბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ნაკოსარი-დე-გარსია. სონორის მუნიციპალიტეტები ↑ Instituto Nacional de Estadística y Geografía — 1983. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q795074"></a> ↑ https://micodigopostal.org/sonora/nacozari-de-garcia/ ↑ Censo de Población y Vivienda 2020 - SCITEL es. INEGI. ციტირების თარიღი: 2021-01-27 ↑ Censo de Población y Vivienda 2010 - SCITEL es. INEGI. ციტირების თარიღი: 2021-01-27 ↑ México en cifras - Medio Ambiente - Jalisco es. INEGI. ციტირების თარიღი: February 12, 2021 ↑ (1996) Estado de Jalisco División Territorial de 1810 a 1995. (es). Mexico: INEGI. ISBN 970-13-1499-9.
ნავოხოის მუნიციპალიტეტი

ნავოხოის მუნიციპალიტეტი (ესპ. Municipio de Navojoa) ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 164 387 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 4.2%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 2 808.7 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 58.5 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1862 წლის 3 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ნავოხოა. სონორის მუნიციპალიტეტები ↑ http://www.inafed.gob.mx/work/enciclopedia/EMM26sonora/municipios/26042a.html ↑ Instituto Nacional de Estadística y Geografía — 1983. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q795074"></a> ↑ 3.0 3.1 http://www.snim.rami.gob.mx/ ↑ https://micodigopostal.org/sonora/Navojoa/ ↑ Censo de Población y Vivienda 2020 - SCITEL es. INEGI. ციტირების თარიღი: 2021-01-27 ↑ Censo de Población y Vivienda 2010 - SCITEL es. INEGI. ციტირების თარიღი: 2021-01-27 ↑ México en cifras - Medio Ambiente - Jalisco es. INEGI. ციტირების თარიღი: February 12, 2021 ↑ (1996) Estado de Jalisco División Territorial de 1810 a 1995. (es). Mexico: INEGI. ISBN 970-13-1499-9.
ჰერმან ვედეკინდი

ჰერმან ვედეკინდი (გერმ. Hermann Wedekind; დ. 18 ნოემბერი, 1910, კოესფელდი, ახლანდ. ჩრდილოეთი რაინ-ვესტფალია, გერმანია, — გ. 16 იანვარი, 1998, ზაარბრიუკენი) — გერმანელი კულტურის მოღვაწე, რეჟისორი, მსახიობი, მომღერალი; ქართული კულტურის პროპაგანდისტი და მოამაგე გერმანიაში. 1946-1950 წლებში იყო ბონის საოპერო თეატრის მთავარი რეჟისორი და სამსახიობო სკოლის ხელმძღვანელი, 1951-1954 წლებში — მიუნსტერის საქალაქო თეატრის, 1954-1960 წლებში — ბაზელის თეატრის დირექტორი, 1960–1976 წლებში — ქალაქ ზაარბრიუკენის სახალხო თეატრის გენერალური დირექტორი. 1972 წელს საბჭოთა კავშირში ვიზიტის ფარგლებში ეწვია თბილისსაც, მჭიდრო კავშირი დაამყარა თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრთან, რაც შემდეგ აქტიურ კულტურულ ურთიერთობაში გადაიზარდა თბილისსა და ზაარბრიუკენს შორის. ამ პერიოდში ზაარბრიუკენის თეატრის სცენაზე დაიდგა ზაქარია ფალიაშვილის „დაისი”, „აბესალომ და ეთერი”, ოთარ თაქთაქიშვილის „მინდია”, აგრეთვე დრამატული სპექტაკლები: დავით კლდიაშვილის „სამანიშვილის დედინაცვალი”, რეზო ებრალიძის „თანამედროვე ტრაგედია” და სხვ. 1973–1983 წლებში ვედეკინდმა საქართველოს თეატრებში დადგა ათი საოპერო და დრამატული სპექტაკლი: რიხარდ ვაგნერის „ლოენგრინი” და „მფრინავი ჰოლანდიელი”, ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტის „ჯადოსნური ფლეიტა”, შარლ გუნოს „ფაუსტი”, ანდრეას გრიფიუსის „ქეთევან ქართველი”, ფრიდრიხ შილერის „ვერაგობა და სიყვარული”, ვოლფგანგ ბორხერტის „გარეთ, კარის წინ”, ფრიდრიხ დიურენმატის „ფიზიკოსები”. ვედეკინდმა თავდაპირველად კირფ-ბაირენში, შემდეგ კი ვედერნში დააარსა „ქართული მუზეუმი“ და რუსთაველის საზოგადოება. მიღებული აქვს როგორც გერმანიის, ისე საქართველოს სახელმწიფო ჯილდოები. 1995 წელს აირჩიეს თბილისის, ხოლო 1996 წელს ქუთაისის საპატიო მოქალაქედ. ვედეკინდი, ჰერმან // ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. ქართული მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი, თბ., 2015. — გვ. 175. Wedekind, Hermann; Garber, Hein; Gvenetadze, Tamaz, Hermann Wedekind erzählt sein Leben, Blieskastel: Gollenstein, 1997. ჰერმან ვედეკინდი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ვედრების ნასოფლარები

ვედრების ნასოფლარები — ფეოდალური ხანის ორი ნასოფლარი სოფელ ვედრების მახლობლად. პირველი ნასოფლარი მდებარეობს ვედრების ჩრდილოეთით, 1 კმ-ზე, შემაღლებულ ბორცვზე (სამების მთა). შემორჩენილია ნატეხი ქვით ნაგები დარბაზული ეკლესიის დასავლეთი კედლის ნაწილი. შეინიშნება გალავნისა და სხვა ნაგებობათა ნაშთები. მრავლადაა დიდი ზომის ქვები, თიხის ჭურჭლისა და კრამიტის ნატეხები. მეორე ნასოფლარი ასევე თანამედროვე სოფლის ჩრდილოეთითაა, გზის მარჯვენა მხარეს. შემორჩენილია ნატეხი ქვით ნაგები დარბაზული ეკლესიის ნანგრევები. ეკლესიას შესასვლელი სამხრეთიდან ჰქონდა. ირგვლივ შეინიშნება სხვა ნაგებობათა ნაშთებიც. სამხრეთ-აღმოსავლეთით შემთხვევით ამოთხარეს დიდი ზომის ჩაკიდული ქვევრის ფუძე (ამჟამად დევს ეკლესიის სამხრეთ კედელთან). კუპრეიშვილი ბ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 371.
ვედრება (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტერმინი ვედრება შეიძლება აღნიშნავდეს: ვედრება — ლოცვის ფორმა ვედრება — ქრისტიანული იკონოგრაფიის მოტივი, იგივეა, რაც დეისუსი ვედრება — სოფელი ქარელის მუნიციპალიტეტში „ვედრება“ — ქართული მხატვრული ფილმი (რეჟ. თ. აბულაძე, 1967) ვედრი — ანაბარი ძველ ქართულ სამართალში
დარია ვედრებისელი

დარია კონსტანტინეს ასული ვედრებისელი (ნამდვილი გვარი — მალიევა-კალგინა; დ. 1874, სოფ. ვედრება, ახლანდ. ქარელის მუნიციპალიტეტი, — გ. 25 მაისი, 1925, მცხეთა ) — მწერალი, პუბლიცისტი, წარმოშობით ოსი, არქიტექტორ ანატოლი კალგინის ცოლი. დაამთავრა ბაქოს ქალთა გიმნაზია (პედაგოგიური განხრით) და იქვე დაიწყო მუშაობა მასწავლებლად. აქტიურად ჩაება ბაქოს კულტურულ-საზოგადოებრივ ცხოვრებაში. 90-იანი წლებიდან დაიწყო ლიტერატურული საქმიანობა. მოთხრობებსა (მ. შ. „ხიზნები“, 1898) და ნარკვევებს აქვეყნებდა ბაქოს, თბილისის და პეტერბურგის რუსულ პრესაში („რუსსკოე ბოგატსტვო“, „კავკაზ“, „ზაკავკაზიე“). 1908 წელს პეტერბურგში ნ. გორბუნოვის გამომცემლობამ გამოსცა ვედრებისელის მოთხრობების კრებული „ხელუხლებელი კუთხე: ქართული მოთხრობები“ (II გამოცემა 1912, თბილისი). ვედრებისელს შემოქმედებითი და მეგობრული ურთიერთობა ჰქონდა ცნობილ ქართველ და რუს მოღვაწეებთან: ვ. კოროლენკოსა და ნ. მიხაილოვსკისთან, დ. ოვსიანიკო-კულიკოვსკისთან, ე. გაბაშვილთან, გ. თუმანიშვილთან, ნ. ნაკაშიძესთან, ა. ერისთავ-ხოშტარიასა და სხვებთან. დაკრძალულია მცხეთის სამთავროს ეკლესიის გალავანში. Нетронутый уголок: Груз. рассказы. Т. 1, Санкт-Петербург , М.Д. Орехов, 1903. სიგუა ა., მწერლები და პორტრეტები, თბ., 1977. ხუციშვილი ს., ქართველ მოღვაწეთა ნეკროპოლი, თბ., 1961. ღუდუშაური ნ., ჯავახიშვილი გ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 235. ↑ 1.0 1.1 ბულეიშვილი მ., დარია ვედრებისელი (მალიევა), ჟურნ. „ამირანი“, №9, 2003. — გვ. 97-100.
ნანა ნაზაროვა

ნანა (წოვინარ) ნაზაროვა (დ. 1 ივლისი, 1956, თბილისი) — სამოქალაქო უფლებების დამცველი. ნანა ნაზაროვა დაიბადა 1956 წლის 1 ივლისს, ქალაქ თბილისში. დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ავტომატიკისა და გამოთვლითი ტექნიკის ფაკულტეტი. 1996 წელს დააარსა ადამიანის ჰარმონიული განვითარების ხელშემწყობი საზოგადოება, 1998 წლიდან ჩართულია ქალთა უფლებების დაცვის მოძრაობაში. იგი 1999 წლიდან მონაწილეობს ადამიანის უფლებათა დაცვის, სოციალური რეაბილიტაციისა და ადაპტაციის ტრენინგებში. მუშაობდა შრომის მედიცინისა და ეკოლოგიის კვლევითი ინსტიტუტის მათემატიკური მოდელირების ლაბორატორიაში. 2000 წლიდან თანამშრომლობს საერთაშორისო ქსელთან — „ევროპული პლატფორმა ტრეფიკინგის, მონობისა და ექსპლუატაციის წინააღმდეგ“, როგორც ექსპერტი და მკვლევარი მიგრაციისა და მისი კრიმინალური ასპექტების, ადამიანის ვაჭრობასთან ბრძოლის საკითხებში. ამ სფეროში არის 50-ზე მეტი პროექტის ავტორი და ტრეფიკინგისა და მიგრაციის საკითხებზე გამოქვეყნებული რვა პუბლიკაციის თანაავტორი. რადიო „თავისუფლების“ პროექტი, თბ., 2014, გვ. 125 ნანა ნაზაროვა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ ნანა ნაზაროვა უფლებადამველი
თეთრი ბიმი შავი ყურით (ფილმი)

„თეთრი ბიმი შავი ყურით“ — 1977 წლის საბჭოთა ორნაწილიანი მხატვრული ფილმი, რომლის რეჟისორია სტანისლავ როსტოცკი, ფილმი გაბრიელ ტროეპოლსკის ამავე სახელწოდების მოთხრობის ადაპტაციაა. ფილმი რეჟისორ ს. როსტოცკისა და მსახიობ ვიაჩესლავ ტიხონოვის მეექვსე თანამშრომლობაა. გადაღებები კალუგაში მიმდინარეობდა. მისი პირველი გამოსვლისას ფილმი 20 მილიონზე მეტმა მაყურებელმა ნახა. ცენტრალური ტელევიზიით ფილმი პირველად 1980 წლის 26 და 27 აგვისტოს აჩვენეს. სურათი 1979 წელს ნომინირებული იყო ოსკარზე, როგორც საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმი 1978 წელს, ჟურნალ „საბჭოთა ეკრანის“ გამოკითხვის მიხედვით, იგი წლის საუკეთესო ფილმად იქნა აღიარებული. ვიაჩესლავ ტიხონოვის ნამუშევარი ამ ფილმში დაჯილდოვდა ლენინური პრემიით. ძაღლის ისტორია, რომელიც მოულოდნელად მარტო დარჩება პატრონის ავადმყოფობის გამო. დაბადებიდან თეთრი ფერის ბიმი, რომელიც არ შეესაბამება შოტლანდიური სეტერების სტანდარტს, ბინაში თავის მფლობელთან, მარტოხელა პენსიონერ, ივანე ივანეს ძესთან ერთად ცხოვრობს. პატრონს, ყოფილ ჟურნალისტს, დიდი სამამულო ომის მონაწილეს და ინვალიდს, ახლა კი მხიარულ მონადირეს, უყვარს თავისი ძაღლი და სისტემატიურად დაჰყავს ტყეში სანადიროდ. მოულოდნელად, პატრონს ძველ ჭრილობაში ჩარჩენილმა ნამსხვრევმა შეახსენა თავი, ის მოსკოვში გადაიყვანეს სამკურნალოდ. ძაღლი მეზობელს მიაბარეს, მაგრამ უყურადღებობის გამო, პატრონის საძებნელად გაიქცა ბინიდან და ქუჩაში, მეთვალყურეობის გარეშე დარჩა. მოგზაურობისას ბიმი ხვდება უამრავ ადამიანს — კეთილს და ბოროტს, მოხუცს და ახალგაზრდას. თითოეული მათგანი განსხვავებულად ექცევა, მაგრამ ვერავინ ახერხებს მის მუდმივად შეფარებას. გადაღებები კალუგაში მიმდინარეობდა. ფილმში არაერთხელ ჩანს ხედი კინოთეატრ „კოსმოსზე“ (დანგრეულია 2006 წელს, მდებარეობდა მშვიდობის მოედანთან, საარბიტრაჟო სასამართლოს ადგილზე). მთავარი გმირი, ივანე ივანეს ძე ცხოვრობს კალუგის ცენტრსა და გარეუბანს შორის, ოკას ნაპირებიდან არც თუ ისე შორს, ხუთსართულიან კორპუსში, რომელიც მდებარეობს პლეხანოვის ქუჩაზე, № 94. მის სახლთან არის ცნობილი არქიტექტურული ძეგლი - კორობოვის ქვის დარბაზები, რომლებიც ხშირად ხვდება ფილმის კადრში. შესაძლებელია ასევე ძველი აგურის სახლის ამოცნობა, რომელიც ჯერ კიდევ არსებობს (კოსმონავტ კომაროვის ქუჩა № 47). ოპერაციის შემდეგ მოსკოვიდან დაბრუნებული ივანე ივანეს ძე ჩადის სადგურზე „კალუგა I“. ფილმის დასასრული გადაღებულია ცენტრალურ პარკში სამების საკათედრო ტაძრის გვერდით. ვიაჩესლავ ტიხონოვი - ივანე ივანეს ძე, ბიმის პატრონი ვალენტინა ვლადიმიროვა - მეზობელი ივან რიჟკოვი - პავლე, სახლმმართველი ირინა შევჩუკი - დაშა, სტუდენტი ვასილი ვორობიოვი - ტოლიკი მიხეილ ზიმინი - ტოლიკის მამა რიმა მანუკოვსკაია - ტოლიკის დედა სცენარის ავტორი: სტანისლავ როსტოცკი და გავრილ ტროეპოლსკი რეჟისორი: სტანისლავ როსტოცკი ოპერატორი: ვიაჩესლავ შუმსკი მხატვარი: სერგეი სერებრენიკოვი კომპოზიტორი: ანდრეი პეტროვი დირიჟორი: ვლადისლავ ჩერნუშენკო ხმის ოპერატორი: იური ხრჟანოვსკი „თეთრი ბიმი შავი ყურით (ფილმი)“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) ↑ Армен Медведев. «Что человек должен...». «Искусство кино» № 2, с. 23, 1978. ↑ Academy Awards, USA (1979). ციტირების თარიღი: 2013-04-11
შანდორ ვეერეში

შანდორ ვეერეში (უნგრ. Weöres Sándor; დ. 22 ივნისი, 1913, სომბატჰეი, — გ. 22 იანვარი, 1989, ბუდაპეშტი) — უნგრელი პოეტი, მთარგმნელი, XX საუკუნის უნგრეთის ლირიკის ერთ-ერთი საუკეთესო წარმომადგენელი. სწავლობდა პეშტის უნივერსიტეტში. ესეისტური ნაშრომისათვის „ლექსის დაბადება“ მიენიჭა დოქტორის სამეცნიერო ხარისხი (1939). II მსოფლიო ომის (1939-1945) დროს იმყოფებოდა იძულებით სამუშაოზე. 1948-1951 წლებში მოგზაურობდა. კომუნისტური დიქტატურის პერიოდში, 1948-1964 წლებში აქტიურ ლიტერატურულ მოღვაწეობას ჩამოშორებული იყო. შემდგომდროინდელი თხზულებებიდან აღსანიშნავია პოეტური კრებული „ცეცხლის ჭა“ (1964) და გამოგონილი XIX საუკუნის პოეტი ქალის ავტობიოგრაფია „ფსიქე“ (1972). დაინტერესებული იყო მსოფლიოს ხალხთა ლიტერატურით, ეწეოდა მთარგმნელობით მოღვაწეობას. დაჯილდოებულია ბაუმგარტენის (ორგზის) და კოშუტის სახელობის (1970) პრემიებით. ვეერეში დიდ ინტერესს იჩენდა ქართული პოეზიის მიმართ. თარგმნა „ვეფხისტყაოსანი“ (Tigrisboros lovag / Rusztaveli; forditotta Weöres Sandor; Zichy Mihaly 27 kepevel. Budapest, 1954), ვახტანგ VI-ის, ბესიკის, ა. ჭავჭავაძის, ნ. ბარათაშვილის, გ. ტაბიძის, გ. ლეონიძის და სხვ. ლექსები. გაგნიძე ჯ., ვეფხისტყაოსნის უნგრული თარგმანები, თბ., 1975. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 235. შანდორ ვეერეში — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
ლამპრული

ლამპრული — სვანური წრიული ფერხული. ცეკვის დროს ხელში ეჭირათ ანთებული არყის ხის კვარი. ლამპრობა ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 118.
ვეზანი (კამბეჩოვანის ერისთავი)

ვეზანი — კამბეჩოვანის მმართველი VI საუკუნეში, ირანელთა მოხელე. მოხსენიებულია XI საუკუნის მწერლის სუმბატ დავითის ძის ქრონიკაში; სხვა წყაროები მას არ იცნობს. ვეზანი სასანიანთა ცნობილი მხედართმთავრის, აზერბაიჯანის მარზპანის ბაჰრამ ჩუბინის დანიშნული „ერისთავი“ ყოფილა. კამბეჩოვანს ჩასულ ასამ და ვარაზვარდ ბაგრატიონებს ხალხი ვეზანის წინააღმდეგ აუჯანყებიათ, თავად ვეზანი მოუკლავთ და კამბეჩოვანი დაუპყრიათ. თ. პაპუაშვილს სუმბატის ცნობის სისწორეში ეჭვი არ შეაქვს. მისი ვარაუდით, ვეზანს რეზიდენცია ხორნაბუჯში უნდა ჰქონოდა და არ გამორიცხავს, რომ ვეზანს ეკუთვნოდა ძველ ანაგასთან გათხრილი აკლდამა, სადაც სასანური ძვირფასი ნივთებია აღმოჩენილი. პაპუაშვილი თ., ჰერეთის ისტორიის საკითხები, თბ., 1970. — გვ. 183, 281-288. პაპუაშვილი თ., ვეზან ხორნაბუჯელი // ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 235. Rapp Jr. Stephen H., The Sasanian World through Georgian Eyes: Caucasia and the Iranian Commonwealth in Late Antique Georgian Literature, Ashgate, 2014. — გვ. 344.
აბათუბანი

აბათუბანი — ისტორიული სოფელი სამხრეთ საქართველოში. გურჯისტანის ვილაიეთის ახალციხის ლივის ჭაჭარაქის ნაჰიეში. სოფელი მოხსენიებულია 1595 წლის „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდ დავთარში“. ქართველი აღმოსავლეთმცოდნის, აკადემიკოს სერგი ჯიქიას მცირე კომენტარი სოფლის შესახებ: „ერთგან ჩამიწერია, რომ აბათუბანი ახლაც სოფელიაო“, თუმცა არასრულყოფილი ჩანაწერის გამო, ეს საკითხი გაურკვეველი დარჩა. გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთრის მიხედვით სოფელ აბათუბანის წლიური გადასახადების ჯამი მარცვლეულსა და სხვაზე შეადგენდა 3000 ახჩას. დ. ნიკოლაიშვილი, დ. სართანია, ა. უჯმაჯურიძე, დ. კირთაძე, მ. კვეტენაძე. მესხეთი ოსმალური დავთრების მიხედვით. „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი", თბ., უნივერსალი, 2021, გვ. 1423
დიმიტრი ვეზირიშვილი

დიმიტრი გიორგის ძე ვეზირიშვილი (დ. 15 მაისი, 1825, სოფ. ოსიაური, ახლანდ. ხაშურის მუნიციპალიტეტი, — გ. 18 აპრილი, 1898, თბილისი) — თავადი, რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი (1879). დიმიტრი ვეზირიშვილი იყო შვილიშვილი ერეკლე II-ის ნასაღჩიბაშის გიორგი ვეზირიშვილისა და შვილი შტაბს-კაპიტან თავად გიორგი ვეზირიშვილისა, რომელმაც თავი ისახელა რუსეთ-ოსმალეთის ომში (1828-1829) ქართლის მილიციის რაზმით გოგიას ციხის დაცვით (1828 წლის ივლისი). დიმიტრი ვეზირიშვილს ოფიცრის ჩინი 1846 წლიდან ჰქონდა. ძირითადად მსახურობდა მე-14 ქართველ გრენადერთა პოლკში. მონაწილეობდა ყირიმისა (1853–1856) და რუსეთ-ოსმალეთის (1877–1878) ომებში. 1873 წლიდან ჰქონდა პოლკოვნიკის წოდება, მეთაურობდა გრენადერთა სარეზერვო ბატალიონს ბათუმში. თავის მოგონებებში იხსენიებს დავით კლდიაშვილი, რომელიც მასთან მსახურობდა („პოლკოვნიკი ვეზირიშვილი... ახირებული ადამიანი იყო: თავის ნაწილს ისე უყურებდა, თითქოს იქ მისი ყმები იყვნენ.“). 1879 წელს ვეზირიშვილმა მიიღო გენერალ-მაიორის წოდება. გარდაიცვალა 1898 წელს. დაკრძალულია სოფ. ოსიაურში, საგვარეულო აკლდამაში. ვეზირიშვილის ცოლი იყო (1856 წლიდან) პოეტ ნიკოლოზ ბარათაშვილის და — ბარბარე (დ. 1838 — გ. 1919). ჰყავდა სამი შვილი: ნინო (დ. 1859 — გ. 1893) — ვასილ მაჩაბლის ცოლი, იმსხვერპლა ქოლერის ეპიდემიამ. ელისაბედი (დ. 1861 — გ. 1918) — თავად იოსებ ფალავანდიშვილის ცოლი (1898-1915), მოკლეს ოსიაურში ბოლშევიკური ანარქიის დროს. გიორგი (დ. 1864 — გ. 1918) — საზოგადო მოღვაწე, მოკლეს ოსიაურში ბოლშევიკური ანარქიის დროს. გოგიტიძე მ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 235. შუბითიძე ვ., ბიწაძე შ., კრწანისის უცნობი გმირი და მისი შთამომავალნი, «ჩვენი მწერლობა», 2013, №5(187). — გვ.3-7. ↑ კლდიაშვილი დ., ჩემი ცხოვრების გზაზე, თბ., 1961. — გვ. 30. ↑ ჩიქოვანი ი., ვეზირიშვილები: გენეალოგიური ნუსხები და კომენტარები. — საქართველოს ეროვნული არქივი.
ალექსანდრე ჩავლეიშვილი

ალექსანდრე ჩავლეიშვილი (დ. 1908, ჩანჩეუთი გ. 1978 ) — ქართველი მეცნიერი, საზოგადო მოღვაწე. 1931 წელს დაასრულა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ქართული ენისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი. 1935-1937 წლებში ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, სადაც კითხულობდა ლექციებს. 1937 წელს წარმატებით დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია. 1938 წლიდან დაიწყო მოღვაწეობა ბათუმის სახელმწიფო პედაგოგიურ ინსტიტუტში. 1938-1944 წლებში იკავებდა დირექტორის მოადგილის თანამდებობას სასწავლო-სამეცნიერო დარგში. პარალელურად, 1938 წლიდან 1961 წლამდე ხელმძღვანელობდა ქართული ენისა და ლიტერატურის კათედრას. 1979 წელს მიენიჭა ფილოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორის წოდება და გახდა პროფესორი. წლების განმავლობაში ხელმძღვანელობდა ინსტიტუტში არსებულ ახალგაზრდა მწერალთა წრეს. ასევე, აქტიურად იყო ჩართული ამ წრის მიერ დაარსებული ჟურნალ „მაჭახელას" საქმიანობაში. 1971 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაციის თემა — „აკაკი წერეთლის მხატვრული ოსტატობის საკითხები.“ ლიტერატურულ-ესთეტიკური ნარკვევები ბათუმი, საბჭოთა აჭარა, 1978 გვ. 182 აკაკი წერეთლის მხატვრული ოსტატობის საკითხები ბათუმი, საბჭ. აჭარა, 1969 გვ. 159 საინფორმაციო ცნობარი აჭარაში მოღვაწე მწერალთა შესახებ / შემდგენელი ცისანა ანთაძე ბათუმი, 2019 გვ. 198 ალექსანდრე ჩავლეიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
მაიმუნები

მაიმუნები (Anthropoidea) — ძუძუმწოვრების ქვერიგი პრიმატების რიგისა; აერთიანებს უმაღლესი ძუძუმწოვრების და ადამიანის ოჯახსაც. ბალნიანი საფარველი კარგადაა განვითარებული. სხეულის ზოგიერთ უბანზე ბალანი შეიძლება ძლიერ იყოს დაგრძელებული, რის შედეგადაც წარმოიქმნება ფაფარი, ულვაშები, წვერი, ფუნჯები (ყურებსა და კუდზე). უმრავლესობას სახე და ყურები ტიტველი აქვს. რიგ სახეობებს (პავიანებსა და სხვებს) აქვთ ძლიერ განვითარებული საჯდომი კორძები, რომლებიც მეტწილად მკვეთრი წითელია. მრავალი სახეობის მაიმუნებს (როზალია, ანთარი, მანდრილი, გვერეცა და სხვა) კაშკაშა შეფერილობა აქვს. ქალას ზომები (ტვინის ქალას და სახის ქალას ურთიერთშეფარდება) განსხვავებულია მაიმუნების ჯგიფების მიხედვით. ზოგს ქალაზე აქვს მაღალი ტროპები, რომლებსაც ემაგრება მძლავრი საღეჭი კუნთები. მაიმუნებს კარგად აქვთ განვითარებული მიმიკური კუნთებიც. კბილების რაოდენობა განსხვავებულია. კუჭი ჩვეულებრივ მარტივია, მხოლოდ თხელტანიანი მაიმუნების კუჭია რთული (ძირითადად მცენარეულობით კვებასთან დაკავშირებით). მარტივია მათი საშვილოსნოც. ბრმა ნაწლავი ყველას აქვს, ზოლო ჭიაყელა ნაწლავი - მხოლოდ ადამიანის მსგავს მაიმუნებს. მაიმუნებს დიდი თავის ტვინი აქვთ. განსაკუთრებით გამოირჩევა წინა ტვინი. გრძნობის ორგანოებიდან კარგად აქვთ განვითარებული მხედველობა და სმენა. თათები სატაცია. ორივე წყვილ კიდურზე ცერი უპირისპირდება დანარჩენ თითებს. თითებზე აქვთ ფრჩხილები. გამონაკლისს წარმოადგენენ მოთამაშე მაიმუნები, რომლებსაც ნამდვილი ფრჩხილი მხოლოდ ცერზე აქვთ. მაიმუნებს მკერდზე აქვთ ერთი წყვილი ძუძუ. მაომუნების უმრავლესობა მეხეურ ცხოვრებასაა შეგუებული. მაგოტი, პავიანები და სხვა მხოლოდ მიქაზე ბინადრობენ. უმრავლესობა ხროვებად ცხოვრობს, იკვებებიან მცენარეთა ნაყოფით, ფოთლებით,ნორჩი ყლორტებით, მწერებით, ჭიებით, ლოკოკინებით, ფრინველების კვერცხითა და მართვებით, ჭამენ აგრეთვე პატარ-პატარა ფრინველებსა და ძუძუმწოვრებს. მაიმუნების მაკეობის ხანგრძლივობა განსხვავებულია: უმდაბლესი მაიმუნების მაკეობა გრძელდება 4-5 თვემდე, გიბონებისა - 7 თვემდე, ადამიანის მსგავსი მაიმუნებისა - 275 დღემდე. ჩვეულებრივ შობენ თითო ნაშიერს. მოთამაშე მაიმუნები ხშირად შობენ 2-3 ნაშიერს. მაიმუნების უმრავლესობა სქესობრივად მწიფდება 3-5 წლისა, ადამიანის მსგავსი მაიმუნები - 7-10 წლისა. პატარა მაიმუნები 20-25 წლამდე ცოცხლობენ, დიდები - 40 წელს და მეტსაც. ტყვეობის (ზოოპარკის) პირობებში მაიმუნები ასე ხანგრძლივად იშვიათად ძლებენ. მაიმუნები ცნობილია პლეისტოცენიდან. მაიმუნების სისტემატიკის შესახებ მეცნიერთა შორის აზრთა სხვადასხვაობა არსებობს. მაიმუნების ქვერიგში გაერთიანებულია 5 ოჯახი: მოთამაშე მაიმუნისებრნი, რომელთაგან აღსანიშნავია საგუინი, როზალია; კაპუცინისებრნი, რომელთაგან საყურადღებოა, რომელთაგან საყურადღებოა კაპუცინი, კოატა, ღრიალა მაიმუნები და სხვები. ორივე ოჯახის წარმომადგენლები გავრცელებული არიან ცენტრალურ და სამხრეთ ამერიკაში. ანთრისებრნი ბინადრობენ აფრიკაში, აზიასა და გიბრალტარზე, მათ შორის აღსანიშნავია ანთრები, პავიანები, მაკაკები. ადამიანის მსგავსი მაიმუნების ოჯახშია გიბონები, შიმპანზე, გორილა და ორანგუტანი; გავრცელებული არიან ტროპიკულ აზიაში. ამავე ქვერიგს ეკუთვნის ადამიანების ოჯახი. Соколов В. Е., Систематика млекопитающих, М., 1973; ჯანაშვილი ა., ქსე, ტ. 6, გვ. 363, თბ., 1983
ვასილ ჯალიაშვილი

ვასილ ჯალიაშვილი (დ. 1912, ფანია — გ. 2000) — ქართველი გეოლოგი, მეცნიერი. 1935 წელს დაამთავრა ამიერკავკასიის გეოლოგიურ-საძიებო ტექნიკუმი მატერიალურ საბადოთა ძიების ტექნიკოს-გეოლოგ მაძიებლის სპეციალობით. 1947 წელს მოსკოვის ორჯონიკიძის სახელობის გეოლოგიურ-საძიებო ინსტიტუტი დაამთავრა, სადაც სწავლობდა სამთო ინჟინერ-ჰიდროგეოლოგიასა და საინჟინრო გეოლოგიას. 1935-1937 წლებში მუშაობდა სვანეთის რეგიონში, „სოიუზმიშიაკის“ გეოლოგიურ პარტიაში, როგორც ტექნიკოსი. 1937-1940 წლებში შორეულ აღმოსავლეთში, სკოვოროდინის (ჩიტის ოლქი) ჰიდროგეოლოგიურ ჯგუფში აგრძელებდა საქმიანობას. 1941 წელს მოსკოვის გეოლოგიურ ინსტიტუტში მონაწილეობდა ბაქოს ექსპედიციის ორგანიზებაში. 1947-1949 წლებში ხელმძღვანელობდა ახტალის ჰიდროგეოლოგიურ სამუშაოებს საქართველოს კურორტოლოგიის ინსტიტუტში. შემდეგ, 1950-1952 წლებში, იყო ჯავის ჰიდროლოგიური ექსპედიციის უფროსი. 1954-1955 წლებში მსახურობდა როგორც ინჟინერ-გეოლოგი ფიზიკურ-ქიმიური ლაბორატორიაში, და ამავე დროს მისი გამგე იყო. 1955 წლიდან ხელმძღვანელობდა ჰიდროლოგიურ განყოფილებას და 1968 წლიდან გარდაცვალებამდე ჰიდრომინერალური რესურსების შესწავლის მიმართულებით მუშაობდა. 1999 - საქართველოს ღირსების ორდენი 1998 - ღირსების მედალი 1985 - სამამულო ომის I ხარისხის ორდენი სახელმწიფო პრემია, მეცნიერებისა და ტექნიკის დარგში (ერთობლივი გამარჯვება) საქართველოს მეცნიერებისა და ტექნიკის დარგის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები 1993-2004 წლები თბ., 2012 გვ. 17 წიგნი ღირსებისა: ტ. 3/ შემდგ.: თამაზ ყიფიანი, თენგიზ გაჩეჩილაძე, გურამ სიმონიშვილი თბ., 2001. გვ. 280 ვასილ ჯალიაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი