laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
Marooned (ინსტრუმენტალი)

„Marooned“ — ინსტრუმენტული კომპოზიცია ჯგუფ პინკ ფლოიდის 1994 წლის ალბომიდან The Division Bell. მისი შემოკლებული ვერსია შეტანილია პინკ ფლოიდის კომპილაციურ ალბომში Echoes: The Best of Pink Floyd. კომპოზიციის ავტორები არიან დეივიდ გილმორი და რიჩარდ რაიტი. იგი შეიქმნა სტუდიაში Britannia Row მუსიკალური იმპროვიზაციის დროს (1993). ისევე, როგორც „Is There Anybody Out There?“, ეს კომპოზიციაც იყენებს სირენების მსგავს ეფექტს, რომელიც გამოიყენება კომპოზიციაში „Echoes“. დეივიდ გილმორი: ბოლო დროს მაინტერესებს ტექსტებიანი მუსიკა, მიყვარს ტექსტი და სიმღერები. მაგრამ ამასთან, მსიამოვნებს კარგი ინსტრუმენტალის და ინსტრუმენტზე კარგი შესრულების მოსმენა. აკორდების ლამაზი თანმიმდევრობა შეიძლება აღმოჩნდეს გამომწვევი და ემოციური. კომპოზიცია შესრულდა მხოლოდ სამჯერ - ორჯერ პინკ ფლოიდის 1994 წლის ტურნეში, ერთხელ კი - დეივიდ გილმორის მიერ, Stratocaster-ის გიტარისადმი მიძღვნილ საიუბილეო კონცერტზე. ჯგუფის კონცერტებზე ვიდეოკადრების სახით გამოყენებული იყო დოკუმენტური ვიდეო ვეშაპებზე, რადგან ოსლოში (სადაც კონცერტები გაიმართა) კვლავ გრძელდებოდა ვეშაპების განადგურება. კომპოზიციის ერთ-ერთი საკონცერტო შესრულება (ვეშაპების კადრებით) შეტანილია DVD-ის Pulse დამატებით მასალებში. 1994 წელს კომპოზიციას მიენიჭა გრემის ჯილდო, კატეგორიაში საუკეთესო „როკ-ინსტრუმენტალი“. ეს არის დღეისთვის პინკ ფლოიდის ერთადერთი გრემი. სიმღერის მუსიკალური ვიდეო გამოვიდა მხოლოდ 2014 წელს, The Division Bell-ის 20 წლიანი იუბილეს აღსანიშნავი ბოქს-სეტის გამოცემასთან დაკავშირებით. ვიდეო თავდაპირველად განთავსდა YouTube-ზე, მოგვიანებით კი შეიტანეს აღნიშნულ გამოცემაში. ვიდეოში, რომელიც ობრი პაუელმა გადაიღო, თავდაპირველად ნაჩვენებია კოსმოსის კადრები, ხოლო დასარტყმელი საკრავების პარტიასთან ერთად მოქმედება გადადის პრიპიატზე (უკრაინა), რომელმაც ჩერნობილის ატომური ელექტროსადგურის კატასტროფისას იზარალა. ცარიელ შენობაში დარბის უცნობი ადამიანი და ჩნდება გოგონას აჩრდილი. დეივიდ გილმორი - გიტარები რიჩარდ რაიტი - Kurzweil-ის სინთეზატორები, პიანინო, ჰემონდის ორგანი ნიკ მეისონი - დასარტყმელი საკრავები, პერკუსია სხვა მუსიკოსები ჯონ კერინი - კლავიშებიანი საკრავები გაი პრეტი - ბას-გიტარა ↑ სტრონგი, მარტინ ჩ. (2004). The Great Rock Discography, მეშვიდე, ედინბურგი: Canongate Books, გვ. 1177. ISBN 1-84195-551-5.  ↑ მებეტი, ენდი (1995). The Complete Guide to the Music of Pink Floyd. ლონდონი: Omnibus Press. ISBN 0-7119-4301-X.
ქარის ელექტროსადგური

ქარის ელექტროსადგური — რამდენიმე ქარის გენერატორისგან აწყობილი ერთიანი ელექტროსადგური. დიდი ქარის ელექტროსადგურები შეიძლება შედგებოდეს 100 და მეტი ქარის გენერატორისგან. მათ როგორც წესი აგებენ ყველგან, სადაც ხშირად უბერავს ქარი (წლის განმავლობაში ქარის საშუალო სიჩქარე აღემატება 5 კმ/სთ). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 489. Методы разработки ветроэнергетического кадастра. — АН СССР, ГЛАВНИИ при Госэкономсовете Энергетический институт им. Г. М. Кржижановского. Изд-во АН СССР, 1963. В. Н. Андрианов, Д. Н. Быстрицкий, К. П. Вашкевич, В. Р. Секторов. Ветроэлектрические станции / под редакцией В. Н. Андрианова. — М., Л.: Государственное энергетическое издательство, 1960. — 320 с. — 2000 экз. В. Ляхтер. Второе пришествие ветряка // Наука и жизнь. — 1991. — № 5. — С. 88−91. — ISSN 0028-1263. А. Понятов. Вступив в эпоху электричества // Наука и жизнь. — 2020. — № 1. — С. 16−17. — ISSN 0028-1263.
ქარის გენერატორი

ქარის გენერატორი – მოწყობილობა ქარის ნაკადის კინეტიკური ენერგიის გარდასაქმნელად ელექტროენერგიად მბრუნავი როტორის მეშვეობით. არსებობს მისი სამი სახეობა: სამრეწველო, კომერციული და საყოფაცხოვრებო. ის ელექტროენერგიის მიღების შედარებით იაფი საშუალებაა, რომელიც არ საჭიროებს ნედლეულს, არა აქვს სამრეწველო ნარჩენები და ეკოლოგიურად სუფთაა. დღეისათვის ქარის 25 ენერგიის გამოყენების კოეფიციენტის მაქსიმალური მნიშვნელობაა 0.4, თუმცა, მეცნიერთა პროგნოზით, შესაძლებელია მისი გაზრდა უახლოეს მომავალში 0.45-მდე. ხმელიძე თ., გურგენიძე დ., კლიმიაშვილი ლ., ხმელიძე კ., „სამშენებლო ენციკლოპედიური ლექსიკონი“, ტ. V, თბილისი: „ტექნიკური უნივერსიტეტი“, 2019. — გვ. 531, ISBN 978-9941-28-496-0.
გაღმართი

გაღმართი — ისტორიული მხარე დასავლეთ საქართველოში, იმერეთში. ისტორიულ წყაროებში პირველად იხსენიება XVII საუკუნეში. ფართო მნიშვნელობით გაღმართი აღნიშნავდა იმერეთის სამეფოს დედაქალაქიდან — ქუთაისიდან მდ. რიონისა და მისი შენაკადის ყვირილის მარცხენა სანაპიროს ტერიტორიას („რიონს გაღმართი“), ისტორიულ ლომსიათხევს, სალომინაოს, საჩინოს, საჯავახოს. თანამედროვე ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფით შეესაბამება ზესტაფონის, ბაღდათის, ვანის, სამტრედიისა და ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტების ტერიტორიას. ვიწრო მნიშვნელობით გაღმართი ეწოდებოდა ახლანდ. ბაღდათის მუნიციპალიტეტის დიდ ნაწილს. ბერაძე თ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. ?.
არბალეტი (სასროლი იარაღი)

არბალეტი (ფრანგული arbalete, ინგლისური - arblast) – სატყორცნი იარაღი; ხის კონდახზე დამაგრებული ფოლადის მშვილდი სასხლეტი მექანიზმით. გავრცელებული იყო შუა საუკუნეებში დასავლეთ ევროპის ქვეყნებში. არბალეტით ისროდნენ მოკლე ისრებს. არბალეტის დახელოვნებული მსროლელი წუთში ორი ისრის ( რომელსაც ბოლტი ( ინგ. Bolt) ეწოდება) გასროლას ასწრებდა. ტერმინი არბალეტი წარმოდგება შუა საუკუნეების ფრანგული ენიდან, თუმცა სათავეს რომაული სიტყვიდან arcuballista იღებს, რომელიც ითარგმნება როგორც ,, ისრის მსროლელი ხელსაწყო“. არბალეტის მსგავსი მოდელები ძველი ბერძნებიდან მოყოლებული სხვადასხვა დროს სხვადასხვა ხალხის მიერ გამოიყენებოდა, თუმცა დროდადრო მათი გამოყენების ინტენსივობა კლებულობდა. მაგ; ბიზანტიელები და არაბები ცხენდაცხენ ბრძოლას ამჯობინებდნენ, ასეთ ბრძოლაში უპირატესობა მშვილდ-ისარს მიენიჭა. არბალეტი ევროპაში განსაკუთრებით პოპულარული გახდა XII საუკუნიდან. მშვილდთან შედარებით ის გაცილებით უკეთესი იყო სიზუსტესა და სიძლიერეში, თუმცა ჩამორჩებოდა სროლის რადიუსსა და სისწრაფეში. მშვილდის სრულყოფილად დაუფლებას დიდი დრო სჭირდებოდა, არბალეტით სროლის შესასწავლად კი რამდენიმე დღე საკმარისი იყო. საომარი მოქმედებებისას გამოიყენებოდა სხვადასხვა სიდიდის არბალეტები, როგორც ხელით სასროლი, ასევე ძალიან დიდი ზომის, რომაული ბალისტების მსგავსი არბალეტები. არბალეტში ლარი ძალიან დაჭიმულია, როცა მეომარი სასხლეტს გამოჰკრავდა, ისარი საშინელი სისწრაფით მიქროდა მიზნისაკენ. არბალეტების რეგულარული გამოყენება ჯვაროსნულ ეპოქაში დაიწყო, რასაც მსხვერპლის გაზრდა მოჰყვა. საქმე იქამდეც მივიდა, რომ რომის პაპმა ინოკენტი III მისი გამოყენება ქრისტიანების წინააღმდეგ აკრძალა და არბალეტის გამოყენება მხოლოდ ,,ურწმუნოების“ წინააღმდეგ იყო დაშვებული. მიუხედავად ამისა არბალეტს ევროპელები ერთმანეთის საჟლეტად ისევ იყენებდნენ. ასწლიანი ომის დროს კარგად გამოჩნდა არბალეტის უპირატესობაც და ნაკლიც. გრძელი მშვილდით შეიარაღებული ინგლისელები სროლის ინტენსივობით ჯობნიდნენ ფრანგებს, სამაგიეროდ ფრანგების არბალეტი ინგლისელების ჯავშანს ხვრეტდა. არბალეტის საკმაოდ რთული მექანიზმის გამო არცთუ იშვიათი მისი შემთხვევითი გასროლები, რაც უსიამოვნო და სახიფათო სიურპრიზს წარმოადგენდა. XVI საუკუნიდან არბალეტმა, როგორც საბრძოლო იარაღმა თანდათან თავისი ადგილი დაუთმო ცეცხლსასროლ იარაღს. თუმცა მისი მოდერნიზებული ( დაპატარავებული და წონაში შემცირებული) ვარიაცია კიდევ დიდხანს იყო ნადირობის ელიტური იარაღი. Ramsey, Syed (September 2016). Oxford English Dictionary (Online ed.). საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა არბალეტი და გრძელი მშვილდი
გაყრა

გაყრა — ქართულ ისტორიულ ჩვეულებით სამართალში ნიშნავდა დამოუკიდებელი ოჯახების შექმნის მიზნით დიდი ოჯახის დაშლას და თითოეული მათგანისთვის საკუთარი ქონების გამოყოფას. ადრეფეოდალურ საქართველოში ოჯახები ინარჩუნებდნენ საოჯახო თემის ნიშნებს. გვიანფეოდალური ხანიდან კი, როდესაც დიდი ოჯახი მიაღწევდა განვითარების გარკვეულ დონეს, საოჯახო ქონების განაწილებით ხდებოდა დიდი ოჯახის დაშლა — გაყრა. თავადთა სახლეულის გაყრას მისი სოციალური და პოლიტიკური დასუსტება მოსდევდა, მაგრამ გაყრა ყოველთვის არ ნიშნავდა სათავადოს ტერიტორიულ დაშლას. გაყრა ოჯახის უფროსის, პირველი თაობის უხუცესის გარდაცვალების შემდეგ მიიჩნეოდა მიზანშეწონილად, თუმცა მრავალრიცხოვანი ოჯახის გაყრას მამის სიცოცხლეშიც ხდებოდა. ოჯახის გაყრის შემდეგ, მამისეულ ოჯახში, ტრადიციულად, უმცროსი ვაჟი რჩებოდა. საოჯახო ქონებიდან ყველა ვაჟიშვილს თავისი წილი (ხშირად განსხვავებულიც) გამოეყოფოდა. ქალიშვილს საოჯახო ქონებიდან წილი არ ერგებოდა, მას მხოლოდ მზითევი ეძლეოდა. უფროსი ძმის წილს საუფროსო ანუ საუხუცესო ეწოდებოდა, უმცროსისას — საუმცროსო. შუათანა ძმებისათვის არსებობდა საშუალო სარგო — გასაყოფი გლეხების „ოცისთავი“ (მეოცედი). ვახტანგ VI-ის სამართლის წიგნში მოცემულია ასევე „გასამყრელო“ ანუ მეფის წილი, რომელსაც ის გაყრის განსაკუთრებული შემთხვევების ზედამხედველობისთვის იღებდა. იმ ძმას, რომელიც ოჯახის საერთო ქონებას საგრძნობლად გაზრდიდა, ოჯახის გაყრისას, ამავე სამართლის წიგნის მიხედვით, საჭირნახულო მიეცემოდა. თანამედროვე გაგებით, გაყრა იგივეა რაც განქორწინება, მეუღლეთა ერთობლივი თანაცხოვრების შეწყვეტა, თუმცა არ წარმოადგენს საკანონმდებლო ტერმინს. ბოსტოღანაშვილ ი დ. ოჯახის გაყრის წესები აღმოსავლეთ საქართველოში, ჟურნ. სამართალი N1-2, 1998. ნადარეიშვილი გ., ძველი ქართული საოჯახო სამართალი, თბ., 1996. ხოფერია მ., ოჯახის გაყრის წესები ძველი ქართული სამართლის მიხედვით, სადისერტ. ნაშრ. თბ. 2015. ქართული სამართლის ძეგლები, ტ. 1, ვახტანგ VI-ის სამართლის წიგნთა კრებული, თბ. 1963, ი. დოლიძის გამოც. ნადარეიშვილი გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 22. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. ?.
ნუგზარ გაჩავა

ნუგზარ მიხეილის ძე გაჩავა (დ. 28 მარტი, 1933, თბილისი) — ქართველი რეჟისორი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მღვაწე (1979). დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის სარეჟოსორო ფაკულტეტი 1957 წელს. დამდგმელ რეჟისორად მუშაობდა ბათუმის (1957–1960), თბილისის სანკულტურის (1964–[[1967), რუსთავის (1967–1971) სახელმწიფო დრამატულ თეატრებში, თბილისის კ. მარჯანიშვილის სახელობის სახელმწიფო დრამატულ თეატრში (1971–1985). 1985 წელს იყო რუსთავის სახელმწ. დრამ. თეატრის დირექტორი და სამხატვრო ხელმძღვანელი, 1986 წლიდან — იყო თბილისის ვ. აბაშიძის სახელობის მუსიკალური კომედიის თეატრის დირექტორი. 1960 წლიდან პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწევა შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტში. გაჩავას დადგმული აქვს სპექტაკლები: რუსთავის თეატრში: „ფსკერზე“ (მ. გორკი), „ხიდი“ (მ. ჯავახიშვილი), „დურემანტი“; მუსიკალური კომედიის თეატრში: „ლამანჩელი“, „ისევ ამ ქვეყნად დავრჩები“ (ნ. დუმბაძე), „ო ადონაი, ისმინე“ (ლ. მილორავა) და სხვ. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1998). ცუცქირიძე შ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. ?. ნუგზარ გაჩავა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
გაძევება

გაძევება — სისხლისსმართლებრივი სასჯელის სახე, რომელიც გულისხმობს დამნაშავის განდევნას სახელმწიფოს ტერიტორიიდან. ძველ საბერძნეთში გაძევებას მკვლელების დასასჯელად იყენებდნენ, თუმცა ხშირად მიმართავდნენ, როგორც პოლიტიკური ანგარიშსწორების ფორმასაც. ძველ რომში გაძევება (exsilium) წარმოიშვა, როგორც სასიკვდილო განაჩენის გვერდის ავლის გზა. განაჩენის გამოცხადებამდე რომის მოქალაქეს შეეძლო მისი თავიდან აცილება ნებაყოფილობითი გადასახლების, თვითდაკისრებული გაძევების გზით. მოგვიანებით შემოიღეს გაძევების სხვადასხვა ხარისხი: დროებითი ან მუდმივი, მოქალაქეობის შენარჩუნებით ან ჩამორთმევით, ქონების კონფისკაციით ან მის გარეშე. რომაულ სამართალში გაძევება, ჩვეულებრივ, საზოგადოების მაღალი ფენის წარმომადგენლებს შეეხებოდა, სხვებს კი ძირითადად იძულებითი შრომით სჯიდნენ. გაძევება სასჯელის ხშირი ფორმა იყო მომდევნო საუკუნეებშიც. იძულებითი გადასახლების ადგილებად ხშირად იყენებდნენ მეტროპოლიის შორეულ რეგიონებს ან კოლონიებს (მაგ., დიდი ბრიტანეთის კოლონიები ჩრდილოეთ ამერიკასა და ავსტრალიაში, საფრანგეთის გვიანა, ციმბირი რუსეთის იმპერიასა და საბჭოთა კავშირში). ფეოდალურ საქართველოში გაძევებით უპირატესად სჯიდნენ მკვლელებს ან გამოუსწორებელ პოლიტიკურ დამნაშავეებს. პოლიტიკური მიზეზების გამო დაკისრებულ ამ სასჯელს ბერძნული სახელი „ექსორიაც“ (Εξορία) ეწოდებოდა. ასეთ სასჯელს ჩვეულებრივ ადებდნენ „მინდობით გამოყვანილ”, ანუ მშვიდობიანი მოლაპარაკებით დამორჩილებულ შეთქმულებს, „ვისაც განდგომაში მცირედი მონაწილეობა ჰქონდა მიღებული, აგრეთვე განდგომისა და ღალატის მეორეგზისი განზრახვისა და დაპირებისათვის” (ივ. ჯავახიშვილი). გაძევებულს „ექსორიაქმნილიც” ეწოდებოდა. მაგალითად, თამარ მეფემ ხუთი ძმა კახაბერისძენი, რომლებმაც ანტონ ჭყონდიდელის ორი ძმა მოკლეს, ჯერ ციხეში დაამწყვდევინა, ხოლო შემდეგ „მაკედონიასა საბერძნეთისასა“ გააძევა. დავით VI ნარინმა მოღალატე ფეოდალის „ორნი შვილნი... მისცნა ექსორიობად, კონსტანტინეპოლისს წარგზავნნა“. ჩვეულებითი სამართლის თანახმად, მძიმე დანაშაულის ჩამდენთა მიმართ იყენებდნენ თემის ფარგლებიდან გაძევებას. ჯავახიშვილი ივ., ქართული სამართლის ისტორია, წგ. 2, ნაკვ. 2, თბ., 1984 (თხზ. თორმეტ ტომად, ტ. 7). ნადარეიშვილი გ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. ?. ფუტკარაძე ი., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. ?. გაძევება — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური) დეპორტაცია მოკვეთა
გახეიბრება

გახეიბრება — დასახიჩრება, ადამიანის სხეულის შემთხვევით ან განზრახ დაზიანება, რომელსაც შეუძლია გამოიწვიოს გარეგნობის ცვლილება ან ფუნქციების დარღვევა, ზოგჯერ ადამიანის სიკვდილიც; წარსულში — ერთ-ერთი გავრცელებული სასჯელი. ძველაღმოსავლურ სამართალში გამახეიბრებელი, დამასახიჩრებელი სასჯელი დამნაშავეს შეეფარდებოდა ტალიონის პრინციპის მიხედვით („თვალი თვალისა წილ, კბილი კბილისა წილ“). ხამურაბის კანონები გახეიბრებისას ითვალისწინებდა დაზარალებულისა და დამნაშავის სოციალურ მდგომარეობას. თუ დაზარალებული ღარიბი იყო, წარჩინებული ფენის წარმომადგენელ დამნაშავეს გახეიბრების ნაცვლად ფულად ჯარიმას ახდევინებდნენ. დამასახიჩრებელ სასჯელებს ხშირად იყენებდნენ ბიზანტიურ სამართალში. იუსტინიანეს კანონმდებლობისგან განსხვავებით, ეკლოგის სასჯელთა სისტემაში შეამცირეს სასიკვდილო სასჯელის შემთხვევები და უპირატესობა მიანიჭეს გამახაიბრებელ სასჯელებს. ძველ საქართველოში გამახეიბრებელი სასჯელებიდან იყენებდნენ დასაჭურისებას, ასოთა (ხელის, ფეხის, თითების) მოკვეთას, ენის ამოკვეთას და დაბრმავებას. მონასტრებში იყენებდნენ მტკივნეულ სხეულებრივ სასჯელს ასოთა მოუკვეთლად. ნადარეიშვილი გ., საჯარო სასჯელები გვიანი შუა საუკუნეების საქართველოში, «საბჭოთა სამართალი», 1967, № 1. ჯავახიშვილი ივ., ქართული სამართლის ისტორია, წგ. 2, ნაკვ. 2, თბ., 1984 (თხზ. თორმეტ ტომად, ტ. 7). ნადარეიშვილი გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 26. ნადარეიშვილი გ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. ?.
ბერსერკი (მანგა)

ბერსერკი — იაპონური მანგის სერია, შექმნილი კენტარო მიურას მიერ. მისი სიუჟეტი მოგვითხრობს მთავარი პერსონაჟის, გუტსის ირგვლივ მისტიურ მოვლენებსა და მის ურთიერთობას გრიფიტთან, დაქირავებული ჯარისკაცების დაჯგუფების ლიდერთან, რომელიც ცნობილია როგორც „ქორის რაზმი“. ოფიციალური საიტი Berserk (manga) — Anime News Network
იბრაჰიმ ტრაორე

იბრაჰიმ ტრაორე (ფრანგ. Ibrahim Traoré; დ. 14 მარტი, 1988) — ბურკინა-ფასოს შეიარაღებული ძალების კაპიტანი, სპეციალური „კობრას“ ქვედანაყოფის მეთაური. 2022 წლის სექტემბრის გადატრიალების დროს მან ხელში ჩაიგდო ძალაუფლება ქვეყანაში და გახდა სახელმწიფოს დროებითი მეთაური. სწავლობდა უაგადუგუს უნივერსიტეტში, სადაც იყო მუსლიმი სტუდენტების ასოციაციის წევრი. 2010 წელს ის ჩაირიცხა ბურკინა ფასოს არმიაში. 2019 წელს იგი შეუერთდა ახალ არმიის სპეციალურ განყოფილებას —კობრას კონტრ ტერორისტულ დანაყოფს. 2020 წელს მას მიენიჭა კაპიტნის წოდება. 2022 წლის იანვარში ტრაორე იყო შეიარაღებული გადატრიალების ერთ-ერთი მონაწილე, რომლის დროსაც ბურკინა ფასოში დამონტაჟდა სამხედრო ხუნტა „პატრიოტული მოძრაობა თავდაცვისა და აღდგენისთვის“. ხელისუფლების შეცვლის შემდეგ მსახურობდა კობრას რაზმის უფროსად ქალაქ კაიაში და მონაწილეობდა ჯიჰადისტების წინააღმდეგ ბრძოლაში. ამ დროს ტრაორე (ისევე როგორც იანვრის გადატრიალების მრავალი სხვა მხარდამჭერი) უკმაყოფილო იყო ახალი მთავრობის ლიდერის, პოლ-ანრი სანდაოგო დამიბას ქმედებებით, რომელიც ახერხებდა ისლამური რადიკალების აჯანყების შეკავებას. გარდა ამისა, ხელისუფლებამ კობრას მებრძოლებს შეუჩერა ხელფასები. 30 სექტემბერს სამხედროებმა დაამხეს დამიბა და ტრაორე გახდა ქვეყნის მეთაური. 2023 წლის ივლისში მან მონაწილეობა მიიღო რუსეთ-აფრიკის სამიტში. ↑ 1.0 1.1 Katrin Gänsler. (2022-10-01) Putsch in Burkina Faso: Ibrahim Traoré hat die Macht. ციტირების თარიღი: 2022-10-01 ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 Burkina Faso army captain announces overthrow of military government (2022-09-30). ციტირების თარიღი: 2022-09-30 ↑ Burkina Faso: Military officers remove President Damiba in a coup (2022-09-30). ციტირების თარიღი: 2022-10-01 ↑ Burkina : Ibrahim Traoré proclamé président, Damiba destitué (2022-09-30). ციტირების თარიღი: 2022-09-30 ↑ Why Russia is cheering on the Burkina Faso coup დაარქივებული 2022-10-10 საიტზე Wayback Machine. , BBC, 10.10.2022
გამოსაჯავრებელი და საგინგლაო ლექსები

გამოსაჯავრებელი და საგინგლაო ლექსები — ქართული საბავშვო ფოლკლორის სახეობა, რომლის ძირითადი დანიშნულებაა მოპაექრის გაღიზიანება და დაცინვა-გამოჯავრება. გამოსაჯავრებელი და საგინგლაო ლექსები მცირეფორმიანი ტექსტებია, მათში აქცენტი ძირითადად რითმაზეა გადატანილი და მარტივი სახეებით, ადვილად მისაწვდომი ხერხებით გაქილიკებულია მოპაექრის ხასიათი, თვისებები, დასაძრახი საქციელი („მტირალა, მტირალა...“, „საქმეზე წელი გწყდებაო“ და მისთ.). ასეთი ლექსები ზოგჯერ კითხვა-პასუხს შეიცავს ან სიტყვების თამაშზეა აგებული, ხშირად იმპროვიზაციული ხასიათისაა. ზანდუკელი ფ., ქართული საბავშვო ფოლკლორის საკითხები, თბ., 1977. ზანდუკელი ფ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. ?.
საბავშვო ფოლკლორი

საბავშვო ფოლკლორი — ბავშვებისთვის განკუთვნილი ზეპირსიტყვიერი შემოქმედება, ყველა ის ხალხური ნაწარმოები, რომელიც დაკავშირებულია ბავშვების გარემოსთან და მათი ბუნებისა და ინტერესების გამომხატველია. საბავშვო ფოლკლორში შედის ნაწარმოებები, რომლებიც მოზრდილთა მიერ ბავშვებისთვის არის შექმნილი, მოზრდილთა რეპერტუარიდან საბავშვო ფოლკლორში დამკვიდრდა ან საკუთრივ ბავშვთა ზეპირსიტყვიერი შემოქმედება. პირველი ჯგუფის მაგალითებია სააკვნო ლექს-სიმღერები, სალალაო და შესაქცევარი პოეზია, ნაწარმოებები ცხოველებისა და ფრინველების შესახებ, „ცოცხალი ტყუილის“ ნიმუშები და სხვ. ამგვარ ნაწარმოებთა დანიშნულებაა მცირეწლოვანთა გართობა იმ ასაკში, როცა ისინი მთლიანად სხვაზე არიან დამოკიდებულნი. მეორე ჯგუფში ერთიანდება უძველესი რიტუალური პოეზია („მზეო, მზეო ამოდი“, „ივანესას მოვდიოდი“), თემატიკურად მრავალფეროვანი საისტორიო-საყოფაცხოვრებო ლექსები, შაირები, გამოცანები, ანდაზები და სხვ. გართობასთან ერთად ამ ნაწარმოებების ძირითადი დანიშნულებაა ბავშვებისთვის მოვლენებისა და საგნების შესახებ გარკვეული წარმოდგენის გამომუშავება. მესამე ჯგუფში თავს იყრის პატარების მიერ შეთხზული, მათი გემოვნების და ბუნების გამომხატველი ნაწარმოებები: გამოსაჯავრებელი და საგინგლაო ლექსები, ნაწილობრივ ენის გასატეხი ფორმულები და სხვ. საბავშვო ფოლკლორში თვალსაჩინო ადგილი უჭირავს ასევე თამაშობებს, ზღაპრებს. საბავშვო ფოლკლორის მეცნიერულ შესწავლაში დიდი წვლილი შეიტანა ინგლისელმა ცოლ-ქმარმა ოპებმა (Opie): იონამ (1923–2017) და პიტერმა (1918–1982). ქართულ საბავშვო ფოლკლორს სწავლობდნენ ქსენია სიხარულიძე, ფიქრია ზანდუკელი და სხვ. ხალხური სიტყვიერება, შედგენილი ქ. სიხარულიძისა და ფ. ზანდუკელის მიერ, 1972. ზანდუკელი ფ., ხალხური საბავშვო პოეზიის ძირითადი სახეები, ქართული ფოლკლორი, ტ. III, 1969; ზანდუკელი ფ., საბავშვო ფოლკლორი, ხალხური პოეტური შემოქმედება, III, 1973. ზანდუკელი ფ., ქართული ფოლკლორის ლექსიკონი: ნაწილი II, თბ., „მეცნიერება“, 1975. Boyes, Georgina (1995), ‘The Legacy of the Work of Iona and Peter Opie: The Lore and Language of Today’s Children’. In Rhyme, Reason and Writing, edited by Roger Beard, pp. 131–46. London: Hodder and Stoughton.
მაჭახელისწყალი

მაჭახელისწყალი, მაჭახლისწყალი — მდინარე ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში. სათავე აქვს თურქეთში, შავშეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2285 მ. ერთვის მდინარე ჭოროხს მარჯვნიდან სოფელ მაჭახლისპირთან. სიგრძე 37 კმ. მდინარის აუზის ფართობი 369 კმ². საზრდოობს წვიმის, თოვლისა და მიწისქვეშა წყლებით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმოვარდნა — შემოდგომაზე, წყალმცირობა — ზამთარში. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 20,8 მ³/წმ. აფხაზავა ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 515. ↑ უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი
ფაღარათი

ფაღარათი, იგივე დიარეა (ბერძ. διά-ρροια — „სითხის დაღვრა“) — თავდაცვითი ხასიათის კლინიკური სიმპტომი. კუჭ-ნაწლავის ტრაქტში პათოლოგიური პროცესის მიმდინარეობისას ნაწლავები ცდილობენ განავალი სასწრაფოდ გამოდევნონ ორგანიზმიდან და ასე მოიცილონ მავნე აგენტი, რომელიც ლორწოვან გარსს აღიზიანებს და ხელს უშლის საჭმლის ნორმალურ მონელებას. ამ დროს იცვლება განავლოვანი მასების მოცულობა და კონსისტენცია. ფაღარათის დროს განავლოვანი მასების გადაადგილების სიჩქარე და ორგანიზმიდან მათი საბოლოოდ გამოდევნის დრო იცვლება, 18-22 საათის ნაცვლად საკვები ნაწლავებში 15-20 წუთს რჩება და მიღებიდან საშუალოდ 2-4 საათის შემდეგ თხიერი განავლის სახით გამოიყოფა. ფაღარათის დროს განავალი თხიერი იმიტომ არის, რომ დიდი რაოდენობით წყალს შეიცავს, რომლის შეწოვაც ნაწლავებმა სწრაფი მოქმედების გამო ვერ მოასწრო. ფაღარათს რამდენიმე მიზეზი და განვითარების მექანიზმი აქვს. მიმდინარეობაც სხვადასხვაგვარია, ამიტომ მისი კლასიფიკაცია საკმაოდ რთულია. მიმდინარეობის ხანგრძლივობისა და დროის მიხედვით განასხვავებენ მწვავე და ქრონიკულ ფაღარათს. მწვავეა ფაღარათი, რომელიც 2-3 კვირამდე გასტანს. 2-3 კვირაზე მეტხანს მიმდინარე ფაღარათს ქრონიკულს უწოდებენ. მიზეზის მიხედვით განარჩევენ ინფექციურ და არაინფექციურ ფაღარათს. ინფექციური ფაღარათი გამოწვეულია ბაქტერიებით, ვირუსებით (ენტეროვირუსები), პროტოზოული ორგანიზმებითა და მათი ცხოველქმედების პროდუქტებით. არაინფექციურ ფაღარათს იწვევს მედიკამენტები, რენტგენის გამოსხივება და რადიაცია, ალკოჰოლიზმი, ფსიქოემოციური მოშლილობანი, ენდოკრინული დაავადებანი, სიმსივნეები და საკვებისმიერი ალერგია. წიგნი ჯანმრთელობაზე: გასტროენტეროლოგია, ტ. 3, თბილისი: პალიტრა L, 2023. — გვ. 109-110, ISBN 9789941355462.
გელდიაშვილი

საკუთარი სახელი გელდიაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ბესარიონ გელდიაშვილი — არქიტექტორი ზაალ გელდიაშვილი — სახელმწიფო მოხელე ნადეჟდა გელდიაშვილი — პედაგოგი გელდიაშვილები — გვარი საქართველოში
გელსუნდის ქვაბები

გელსუნდის ქვაბები, გულსუნდის ქვაბები — კლდეში ნაკვეთი ხუროთმოძღვრული ძეგლი სოფ. ხერთვისთან (ასპინძის მუნიციპალიტეტი), მდ. მტკვრის მარცხენა ნაპირზე. წარმოადგენს გამოქვაბულთა სამ დამოუკიდებელ კომპლექსს. უდაბნოს კომპლექსი ორ სართულადაა განლაგებული კლდის გაყოლებით. შედგება ბერთათვის განკუთვნილი, სწორკუთხედის მსგავსი ფორმის თითო ქვაბისაგან. აქვს ბრტყელი ჭერი და რამდენიმე უხეშად დამუშავებული კედლის სიბრტყეები. თარიღდება VIII–IX საუკუნეებით. შემორჩენილია ქვაბში ჩაშენებული ქვითკირის მცირე დარბაზული ეკლესიის ნანგრევი, რომლის თავზე, კლდის სიღრმეში, მოწყობილია სახიზარი (ქვაბი). დღეისათვის კომპლექსის ზედა სართული მიუდგომელია კლდის წინა პირის ჩამონგრევის გამო. უდაბნოს ზემოთ, ფრიალო კლდეში, რამდენიმე სართულად განლაგებული ქვაბთა კომპლექსია, რომელიც შედგება ცალკეული ხელოვნური ქვაბ-სათავსებისაგან ოვალური და შემთხვევითი ფორმის შიდა სივრცეებით. მესამე კომპლექსი მიწისქვეშა გასასვლელების სისტემაა — დარნის ტიპის. ამ გვირაბულ გამოქვაბულში შემორჩენილია ქვისქუსლიანი კარი. ქვაბი და დარნის კომპლექსები ადრინდელი შუა საუკუნეების ხანისაა. გაფრინდაშვილი გ., ვარძია, თბ., 1976. გაფრინდაშვილი გ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. ?.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 8226
ლეღვანის წმინდა გიორგის ეკლესია

ლეღვანის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლეღვანში. რაიონული ცენტრიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით, 12 კილომეტრში. ლეღვანის წმინდა გიორგის ეკლესია ბერძენი ოსტატების მიერაა აშენებული, იგი დარბაზული ტიპისაა, ნაგებია დამუშავებული ნატეხი ქვით. კუთხეები კვადრებითაა გამოყვანილი. დასავლეთიდან მიდგმულია სამ სართულიანი სამრეკლო. დასავლეთიდან ეკლესიას მიშენებული აქვს ახალი სამნაწილიანი კარიბჭე, რომლის ფარგლებშია მოქცეული თავდაპირველი სამსართულიანი სამრეკლო. ინტერიერი შელესილია, ეკლესიის გრძივი კედლები დანაწევრებულია კედლის ბრტყელი თაღებით, საკურთხევლის წინ მოწყობილია ახალი კანკელი. ეკლესიას აქვს სამი შესასვლელი - დასავლეთიდან, სამხრეთიდან და ჩრდილოეთიდან. ჩრდილოეთის და დასავლეთის შესასვლელებს ჯვრისა და სიცოცხლის ხის რელიეფური გამოსახულებებით მორთული თლილი ქვის პორტალები ამკობს. შედარებით მოკრძალებულია სამხრეთი პორტალი, რომლის გამშვენების მცდელობას წარმოადგენს არქიტრავის ახლად დადებულ ქვაზე ამოკაწრული ჯვრის ამაღლების კომპოზიცია. ჩრდილოეთ შესასვლელს ტიმპანის არეში ჩასმული აქვს გველეშაპის განმგმირავი წმინდა გიორგის რელიეფი, ხოლო დასავლეთ შესასვლელს ტიმპანის მაცხოვრის თავის გამოსახულება.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 16362
გერმანე (ხობის მიტროპოლიტი)

გერმანე — XVII საუკუნის შუა წლების ქართველი საეკლესიო მოღვაწე, დიპლომატი. XVII საუკუნის 30-იან წლებში დაადგინეს ხობის ეპარქიის მიტროპოლიტად, 40-იანი წლების დასაწყისში გაემგზავრა ბალკანეთში ყირიმის სახანოს წინააღმდეგ კოალიციის მოსაწყობად. შემდეგ თავისი გეგმა მან მოსკოვში რუსეთის ხელისუფლებას გააცნო. მეფე ალექსი მიხეილის ძემ გერმანეს სამგზავრო სიგელი უბოძა და დასაჩუქრებული 1648 წელს სამშობლოში გამოისტუმრა. სიხარულძე ფ., მოსკოვის ქართული ახალშენის ისტორიიდან, თბ., 1991. სიხარულიძე ფ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 599.
გერმანე ხუცესმონაზონი

გერმანე ხუცესმონაზონი — XVIII საუკუნის დასაწყისის ქართული კულტურის მოღვაწე. ცნობილი იყო როგორც მოქადაგე-ორატორი, პედაგოგ-აღმზრდელი, ქართული საეკლესიო საგალობლების კარგი შემსრულებელი. წერდა საეკლესიო ჰიმნებს, ქართლის სამეფო კარზე იყო მეფეთა პირადი მოძღვარი. ბაგრატიონი ა., წყობილსიტყვაობა, თბ., 1972. იოანე ბატონიშვილი, კალმასობა, ტ. 2, თბ., 1948. ლომინაძე ბ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 599.