ხოგენის აჯანხება

ხოგენის აჯანხება (იაპონ. 保元の乱 ხო:გენ ნო რან?) — სამოქალაქო ომი 1156 წელს იაპონიაში ხოგენის ეპოქაში, ხეიანის პერიოდში. ხოგენის აჯანხება დროს გადაწყდა იაპონიაში ტახტის მემკვიდრეობის საკითხი, ისევე როგორც იმპერატორზე კონტროლი, როგორც ფუდზივარას კლანის რეგენტები. ამ არეულობის შედეგად საიმპერატორო სახლზე ძალაუფლება გადავიდა სამურაიების კლანების ხელში და პირველად იაპონიის ისტორიაში, ქვეყნის მთავრობას სათავეში ჩაუდგა სამურაიების ოჯახის მკვიდრი. მას შემდეგ, რაც იმპერატორი ტობა გარდაიცვალა, მის ვაჟებს შორს, მმართველ იმპერატორ გო-სირაკავასა და მის წინამორბედს, იმპერატორ სუტოკუს შორს, რომელმაც უარი თქვა ხელისუფლებაში, დაიწყო დავა ქვეყანაში ტახტის მემკვიდრეობის შესახებ და შემოღებულ იქნა ინსეი სამთავრობო სისტემის გაგრძელება. მათი მამის მიერ, რომელშიც იაპონიის ფაქტური მმართველი ოფიციალურად დარჩა ძალაუფლებისგან და მონასტერში წასული იმპერატორი. ფუდზივარა-ნო ტადამიტი, იმპერიული რეგენტის ფუჯივარა ნო ტადადზანეს უფროსი ვაჟი, იმპერატორ გო-სირაკავას მხარი დაუჭირა, ხოლო მისი უმცროსი ძმა ფუჯივარა ნო იორინაგა სუტოკუს მხარი დაუჭირა. ორივე მხარე ცდილობდა მხარდაჭერას ყველაზე გავლენიანი კლანების მინამოტო და ტაირა . მინამოტოს კლანის მეთაური, მინამოტო ნო ტამეიოში და ტაირა ნო ტადამასა სუტოკუსა და იორინაგას მხარი დაუჭირეს. ტაირას კლანის მეთაურმა, ტაირა-ნო კიომორიმ და მინამოტო ნო იოსიტომომ, ტამეიოსის უფროსმა ვაჟმა, ისაუბრეს გო-სირაკავასა და ტადამიტიზე. 28 ივლისს ორივე მხარის შეიარაღებულმა ნაწილებმა დაიწყეს ბრძოლა კიოტოში . მინამოტო ნო ტამეტომომ, ტამეიოსის ვაჟმა, შესთავაზა თავდასხმა მტრის გამაგრებულ სასახლეს ღამით, მაგრამ ეს ტაქტიკა უარყო ფუდზივარა-ნო იორინაგამ. თავის მხრივ, მინამოტო ნო იოშიტომოს რაზმებმა განახორციელეს მსგავსი შეტევა და წარმატებითაც. 29 ივლისის ღამეს მინამოტო-ნო იოსიტომომ და ტაირა-ნო კიომორმა 600 მხედრის რაზმის სათავეში იმპერატორ სუტოკუს სასახლე აიღეს. მეომრები კიომორის ხელმძღვანელობით ცდილობდნენ დაეპყრო მისი დასავლეთი კარიბჭე, რომელსაც იცავდა ტამეტომო, მაგრამ უკუგდებულ იქნა ალყაში მოქცეული კარგად გაწვრთნილი მშვილდოსნების მიერ მიყენებული დანაკარგებით. შემდეგ იოშიტომოს მეომრებმა დაარტყეს, მაგრამ ისინიც მოიგერიეს. ამის შემდეგ იოშიტომომ ციხის დაწვა ბრძანა და ცეცხლსა და მტრის მეომრებს შორის მოხვედრილი სუტოკუ სამურაი გაიქცა. ბრძოლა გო-სირაკავასა და სუტოკუს შორის გაგრძელდა ამ უკანასკნელის სრულ დამარცხებამდე 1156 წლის 16 აგვისტოს და ნება დართო 1158 წელს ტახტზე ასულიყო იმპერატორ ნიდზიოსთვის, რომლის მეფობის წლებში ფაქტობრივად მართავდა ქვეყანას გო-სირაკავას მონასტრიდან. აჯანხების დასრულების შემდეგ იმპერატორი სუტოკუ გადაასახლეს სანუკის პროვინციაში, კუნძულ სიკოკუზე, სადაც მოგვიანებით გარდაიცვალა. ფუდზივარა-ნო იორინაგა ბრძოლაში დაეცა, მინამოტო-ნო ტამეიოსი და ტაირა-ნო ტადამასა სიკვდილით დასაჯეს. მინამოტო ნო ტამეტომო ბრძოლებს გადაურჩა და იძულებული გახდა დამალულიყო. მამის გარდაცვალების შემდეგ, მინამოტო-ნო იოსიტომო ხდება მინამოტოს კლანის ხელმძღვანელი. ტაირას კლანთან ერთად, რომელსაც ტაირა ნო კიომორი ხელმძღვანელობს, მინამოტოს კლანი ხდება კიოტოს ორი ყველაზე გავლენიანი პოლიტიკური პარტიიდან ერთ-ერთი. ხოგანის აჯანხება ამ შედეგმა და ორ ოჯახს შორის შემდგომმა მეტოქეობამ გამოიწვია 1159 წელს ხეიდზის აჯანხება. კამაკურას ეპოქაში შექმნილი ეპოსი ხოგენ მონოგატარი მოგვითხრობს ამ მოვლენებში მონაწილე სამურაების ექსპლუატაციებზე. ხეიდზი მონოგატართან და ხეიკე მონოგატართან ერთად ის აღწერს მინამოტოსა და ტაირას კლანების პოლიტიკურ აღზევებასა და დაცემას.