laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ტუფი

ტუფი (იტალ. tufo) — მკვრივი ვულკანური ქანი, რომელიც წარმოიქმნება ვულკანის ამოფრქვევის დროს ამოსროლილი მასალის (ვულკანური ფერფლი, წიდა, ლაპილები და სხვა) შეცემენტების შედეგად. ზოგჯერ დანალექი ფოროვანი ქანია. აქვს სხვადასხვა ფერი. ძვირფასი საშენი მასალაა. გამოიყენება როგორც მსუბუქი საკედლე მასალა და ბეტონის შემავსებელი. საქართველოში ცნობილია ტუფის მრავალი სახეოსხვაობა. საბადოთაგან აღსანიშნავია: თეძმის, აკაურთის (მწვანე ტუფი), გორიჯვრის, ზემო სკრის (იისფერი ტუფი), სამშვილდის (ყვითელი ტუფი) და სხვა. ყვითელი დეკორატიული ეგრეთ წოდებული ბოლნისის ტუფი პეტროგრაფიულად განეკუთვნება ტუფლავას ან ლავას. ბოლნისის ტუფის საბადო თბილისიდან 60 კმ-ზე მდებარეობს ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფლების ხატისსოფლის, მამხუტის (სარაჩლო), ტალავერის (ფახრალო), შიხალის, ქვეშის, წიფორის (ზემო გულავერი) მიდამოებში. პროდუქტიული ფენა წარმოადგენს ზედაცარცული ასაკის ვულკანოგენური წყების ერთ-ერთ ჰორიზონტს. საბადოს ჯერ კიდევ შორეულ წარსულში ამუშავებდნენ. თეძმის ტუფი ვულკანური ფერფლისაგან შემდგარი დაახლოებით ანდეზიტური შედგენილობის ეოცენური ასაკის ნაცრისფერი, ალაგ-ალაგ მომწვანო ფერის ქანია. ↑ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 81. ↑ ნადარეიშვილი გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 454. ↑ ქოიავა ვ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 670.
სტოლბოვოს ზავი

სტოლბოვოს ზავი — სამუდამო საზავო ხელშეკრულება რუსეთსა და შვედეთს შორის, დაიდო სოფელ სტოლბოვოში 1617 წლის 27 თებერვალს. ზავის მიხედვით, შვედეთმა რუსეთს დაუბრუნა ნოვგოროდი, სტარაია-რუსა, პორხოვი, ლადოგა და გდოვი მაზრებითურთ და სუმერის თემი. შვედებს დარჩათ იჟორის მიწები (ივანგოროდი, იამი, კოპორიე, ორეშეკი) და ქ. კორელა მაზრითურთ. ამრიგად რუსეთი მოწყვეტილი აღმოჩნდა ბალტიის ზღვას. რუსეთს უნდა გადაეხადა შვედებისათვის 20 ათასი მანეთი. ორივე მხარის ვაჭრებს უფლება მიეცათ თავისუფლად ევაჭრათ მეორე მხარის ტერიტორიაზე, ამასთანავე, შვედ ვაჭრებს ეკრძალებოდათ რუსული გზით წასვლა ირანსა და აღმოსავლეთში, ხოლო რუს ვაჭრებს — შვედეთის ტერიტორიით გასვლა დასავლეთ ევროპის ქვეყნებში. დაწესდა საზღვრები, რომელიც შენარჩუნებულ იქნა ჩრდილოეთის ომამდე (1700-1721 წწ.). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 573.
კუკრინიკსები

კუკრინიკსები (რუს. Кукрыниксы) — საბჭოთა მხატვარ-გრაფიკოსთა და ფერმწერთა შემოქმედებითი კოლექტივი, რომელშიც შედიოდნენ საბჭოთა კავშირის სამხატვრო აკადემიის ნამდვილი წევრები (1947), საბჭოთა კავშირის სახალხო მხატვრები (1958), სოციალისტური შრომის გმირები მიხეილ კუპრიანოვი (1903–1991), პორფირი კრილოვი (1902–1990) და ნიკოლოზ სოკოლოვი (1903–2000). კოლექტივი გამოირჩეოდა გროტესკული კარიკატურებით, რომლებზეც გამოსახული იყო საბჭოთა და უცხოეთის ცხოვრება. მნიშვნელოვანი იყო პლაკატი „Беспощадно разгромим и уничтожим врага!“, რომლის მოსკოვის ქუჩებში გამოჩენა ფაშისტური გერმანიის სსრკ-ზე თავდასხმას მოჰყვა. სახელი „Кукрыниксы“ კოლექტივის პატივსაცემად ეწოდება რუსულ როკ-ჯგუფს. კუკრინიკსები. გრაფიკა კუკრინიკსები. პლაკატები კუკრინიკსები. ბიოგრაფია და შემოქმედება საიტზე Artonline.ru კუკრინიკსები ბიბლიოთეკაში «Старатель» Н. С. Лесков. «Левша». Иллюстрации Кукрыниксов
მოზამბიკ-საქართველოს ურთიერთობები

მოზამბიკ-საქართველოს ურთიერთობები – წარმოადგენს ურთიერთობებს მოზამბიკსა და საქართველოს შორის. მოზამბიკთან დიპლომატიური ურთიერთობები დამყარდა 1996 წლის 13 სექტემბერს. ორ ქვეყანას შორის ხელმოწერილია ერთი დოკუმენტი: ოქმი საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროსა და მოზამბიკის რესპუბლიკის საგარეო საქმეთა სამინისტროს შორის თანამშრომლობის შესახებ. 1996 წლის 12-14 სექტემბერი - მოზამბიკის საგარეო საქმეთა მინისტრის ლეონარდო სანტოს სიმაოს ოფიციალური ვიზიტი საქართველოში. ურთიერთობები საქართველოსა და მოზამბიკის რესპუბლიკას შორის დაარქივებული 2013-03-30 საიტზე Wayback Machine. ↑ ურთიერთობები საქართველოსა და მოზამბიკის რესპუბლიკას შორის. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-03-30. ციტირების თარიღი: 2013-03-02.
ინდივიდუალიზმი

ინდივიდუალიზმი (ფრანგ. individualisme, ლათ. individuum-სგან — განუყოფელი) — მორალური, პოლიტიკური და სოციალური მსოფლმხედველობა (ფილოსოფია, იდეოლოგია), რომელიც ხაზს უსვამს ინდივიდუალურ თავისუფლებას, პიროვნების პირველხარისხოვან მნიშვნელობას, პირად დამოუკიდებლობას და აღიარებს „საკუთარი თავის იმედად ყოფნის“ პრინციპს. ინდივიდუალიზმი უპირისპირებს საკუთარ თავს პიროვნების ჩახშობის იდეას, განსაკუთრებით თუ ეს ჩახშობა განხორციელებულია საზოგადოების ან სახელმწიფოს მიერ. ამგვარად, ინდივიდუალიზმი კომუნიზმის, სოციალიზმის, ტოტალიტარიზმის, კოლექტივიზმის, კომუნიტარიზმის, ჰოლიზმის, ეტატიზმისა და ინდივიდუუმის დამორჩილების სურვილის მქონე სხვა იდეოლოგიების საპიროსპიროა. ლიბერალიზმი ინდივიდუალიზმი — სტატია „დიდ საბჭოთა ენციკლოპედიაში“ ↑ ინდივიდუალიზმი
ჯინა ლოლობრიჯიდა

ლუიჯია (ჯინა) ლოლობრიჯიდა (იტალ. Gina Lollobrigida; 4 ივლისი, 1927, სუბიაკო — გ. 16 იანვარი, 2023, რომი, იტალია) — იტალიელი მსახიობი, ფოტოჟურნალისტი და მოქანდაკე. 1950-იან და 1960-იან წლებში იყო ევროპის ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული მსახიობი. მიიჩნევა 1950-იან წლების სექს-სიმბოლოდ. ჯინა ლოლობრიჯიდა ოქროს გლობუსის ჯილდოზე ნომინირებული იყო სამჯერ, საიდანაც მოიგო ერთი. ჯინა ლოლობრიჯიდას დებიუტი 1946 წელს შედგა ფილმში „შავი არწივი“; პოპულარობა მოიპოვა „მის იტალიის“ (1947) სილამაზის კონკურსის შემდეგ. ჟერარ ფილიპთან ერთად ითამაშა კრისტიან ჟაკის სათავგადასავლო კომედიაში „ფანფან-ტიტა“. 1950-იანი წლების დასაწყისში მონაწილეობდა „ვარდისფერი ნეორეალიზმის“ ფილმებში, მ.შ. კომედიებში, რომლებმაც მსახიობს მსოფლიო აღიარება მოუტანა (ლუიჯი კომენჩინის „პური, სიყვარული და ფანტაზია“ და „პური, სიყვარული და ეჭვიანობა“, სადაც ლოლობრიჯიდას პარტნიორი იყო ვიტორიო დე სიკა). შემდგომში მონაწილეობდა უპირატესად გასართობი ხასიათის იტალიურ, ევროპულ და ამერიკულ ფილმებში („სოლომონი და საბაელთა დედოფალი“, „საიმპერიო ვენერა“ და სხვ.). 1970-იან წლებში, აქტიური საშემსრულებლო მოღვაწეობის დასრულების შემდეგ, ლოლობრიჯიდამ დადგა დოკუმენტური ფილმი კუბის შესახებ „ფიდელის პორტრეტი“ (1975), დაკავდა სამხატვრო ფოტოგრაფიით. სხვა ფილმებს შორისაა: „ფრთხილად, ბანდიტები!“, „ღამის ლამაზმანები“, „პროვინციელი“, „რომაელი“, „პარიზის ღვთისმშობლის ტაძარი“, „ყოველ სექტემბერს“, „მშვენიერი ნოემბერი“, „მეფე, ქალი, ვალეტი“. 1980-იანი წლებიდან დაკავებული იყო ქანდაკებით. კინოხელოვნებაში შეტანილი წვლილისა და შემოქმედებისათვის მიღებული ჰქონდა დასავლეთ ბერლინის (1986), კარლოვი-ვარის (1995) და მოსკოვის (1997) საერთაშორისო კინოფესტივალების პრემიები. დაჯილდოვებული იყო საპატიო ლეგიონის ორდენით (1995). ლოლობრიჯიდა 2023 წლის 16 იანვარს, რომში, 95 წლის ასაკში გარდაიცვალა. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ჯინა ლოლობრიჯიდა“ ვიკისაწყობში. ჯინა ლოლობრიჯიდა კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში Gina Lollobrigida- Biography. movies.yahoo.com ↑ 1.0 1.1 Босенко В. И. Лоллобриджида Джина // Большая российская энциклопедия. т. 17. — М., 2011. — стр. 766. ↑ „È morta Gina Lollobrigida, aveva 95 anni - Speciali“. ANSA.it (იტალიური). 16 იანვარი, 2023. ციტირების თარიღი: 19 იანვარი, 2023. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date= და |date=-ში (დახმარება) ↑ „Morta Gina Lollobrigida, la "bersagliera" del cinema italiano“. la Repubblica (იტალიური). 16 იანვარი, 2023. ციტირების თარიღი: 19 იანვარი, 2023. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date= და |date=-ში (დახმარება)
ანთაურები

ანთაური — ქართული გვარი. გვარის ფუძეა საკუთარი სახელი ანთა. ამავე ფუძით ნაწარმოები გვარებია: ანთაძე, ანთელავა, ანთია, ანთიძე, ანთაიძე. არსებობს მოსაზრება, რომ, ანთაი, ანთა ქართველთა წარმართული ღვთაების – ანთარის ბოლომოკვეცილი ფორმაა, რომელიც დროთა განმავლობაში საკუთარ სახელად ქცეულა. მეორე ვარაუდით, ანთები იყვნენ ქართველთა მონათესავე ტომები, რომლებსაც ეკავათ შავი ზღვის აღმოსავლეთი სანაპირო და ახლო ურთიერთობა ჰქონდათ ქართველებთან. საქართველოში 101 ანთაური ცხოვრობს. 45 კაცი და 56 ქალი. თბილისში 28, დუშეთში 20, თელავში 15. ქართული გვარები. ანთაურები დაარქივებული 2015-06-06 საიტზე Wayback Machine. იუსტიციის სახლის მონაცემები დაარქივებული 2013-03-02 საიტზე Wayback Machine.
პოჩიკაშვილები

პოჩიკაშვილი — ქართული გვარი. გვარის ფუძეა საკუთარი სახელი პოჩიკა. საქართველოში 17 პოჩიკაშვილი ცხოვრობს. 9 კაცი და 8 ქალი. თეთრიწყაროში 14, თბილისში 1. ქართული გვარები. პოჩიკაშვილები დაარქივებული 2015-06-06 საიტზე Wayback Machine. იუსტიციის სახლის მონაცემები დაარქივებული 2013-03-02 საიტზე Wayback Machine.
Deep Purple (მრავალმნიშვნელოვანი)

Deep Purple შეიძლება ნიშნავდეს: Deep Purple —— ინგლისური როკ-ჯგუფი; Deep Purple (ალბომი), ამავე სახელწოდების ჯგუფის 1969 წლის ალბომი; „Deep Purple (სიმღერა)“, პიტერ დეროუზის სიმღერა, ნინო ტემპოსა და ეიპრილ სტივენსის #1 ჰიტი.
კარიჭაშვილები

კარიჭაშვილი — ქართული გვარი. გვარის ფუძეა საკუთარი სახელი კარიჭა. პირველად მოიხსენიება 1721 წელს სამღერეთში, ვინმე ბაბაჯანა კარიჭაშვილის სახით. საქართველოში 248 კარიჭაშვილი ცხოვრობს. 116 ქალი და 132 კაცი. გორში 180, თბილისში 62, რუსთავში 2. ქართული გვარები. კარიჭაშვილები დაარქივებული 2015-06-05 საიტზე Wayback Machine. იუსტიციის სახლის მონაცემები დაარქივებული 2013-03-02 საიტზე Wayback Machine.
ელუაშვილები

ელუაშვილი — ქართული გვარი. გვარის ფუძეა საკუთარი სახელი ელუა. ამავე ფუძის მქონე გვარებია: ელიაშვილი, ელაძე, ელიავა. 1727 წელს მოიხსენიება გოუა ელუაშვილი. საქართველოში 67 ელუაშვილი ცხოვრობს. 32 კაცი და 35 ქალი. გორში 37, თბილისში 10. ქართული გვარები. ელუაშვილები დაარქივებული 2015-06-06 საიტზე Wayback Machine. იუსტიციის სახლის მონაცემები დაარქივებული 2013-03-02 საიტზე Wayback Machine.
დოხნაძეები

დოხნაძე — ქართული გვარი. გვარის ფუძეა საკუთარი სახელი დოხნა. დოხნაძეში წარმოდგენილი ფუძე ემთხვევა თოხის სავარაუდო არქაულ ფორმას. საქართველოში 539 დოხნაძე ცხოვრობს. 252 კაცი და 287 ქალი. თბილისში 236, ამბროლაურში 88, ტყიბულში 29. ქართული გვარები. დოხნაძეები დაარქივებული 2015-06-06 საიტზე Wayback Machine. იუსტიციის სახლის მონაცემები დაარქივებული 2013-03-02 საიტზე Wayback Machine.
აბულაშვილები

აბულაშვილი — ქართული გვარი. გვარის ფუძეა საკუთარი სახელი აბულა. აბულა მკერვალთუფროსი მოიხსენიება 1635 წელს. აბულაშვილი მოიხსენიება სოფელ ენაგეთში. საქართველოში 1095 აბულაშვილი ცხოვრობს. 540 კაცი და 555 ქალი. სიღნაღში 353, თბილისში 316, ახმეტაში 111. ასევე აბულაშვილები ცხოვრობენ ისტოეიულ ჰერეთის (აზერბაიჯნის რესპუბლიკა, საინგილო) რაიონ კახში (ძველი სახელწოდება კაკი) 2 ოჯახი, ამავე რაიონის სოფელ ქოთოქლოში 11 ოჯახი. საინგილოს მეორე რაიონ ზაქათალაშიც იყვნენ აბულაშვილები, მაგრამ საინგილოს აზერბაიჯნისთვის გადაცემის შემდეგ, აზერბაიჯნის რესპუბლიკის ხელისუფლებამ საბჭოთა კავშირის დროს და უფრო გვიან მუსავატების მთავრობის მმართველობისას ზაქათალის ქართული გვარები შეცვალეს და ამ რეპრესიებს შეეწირნენ აბულაშვილებიც, სწორედ ეს ხალხია მოხსენიებული ინგილოებად, ანუ შეცვლილი აქვთ ქართული გვარ-სახელები და რელიგია მართმადიდებლობის ნაცვლად ისლამი მიაღებინეს. [წყარო არ არის მითითებული 1580 დღე] ქართული გვარები. აბულაშვილები დაარქივებული 2015-06-06 საიტზე Wayback Machine. იუსტიციის სახლის მონაცემები დაარქივებული 2013-03-02 საიტზე Wayback Machine.
უფლისაშვილები

უფლისაშვილი — ქართული გვარი გვარის ფუძეა საკუთარი სახელი უფლისა. 1818 წელს დიდ ენაგეთში მოიხსენება სოლომონ უფლისაშვილი. საქართველოში 402 უფლისაშვილი ცხოვრობს. 197 კაცი და 205 ქალი. ჭიათურაში 133, ტყიბულში 96, თბილისში 54. ქართული გვარები. უფლისაშვილები დაარქივებული 2015-06-06 საიტზე Wayback Machine. იუსტიციის სახლის მონაცემები დაარქივებული 2013-03-02 საიტზე Wayback Machine.
არჩაიები

არჩაია — ქართული გვარი. გვარის ფუძეა საკუთარი სახელი არჩა, რომელიც საკუთარი სახელის არჩილის კნინობითი ფორმაა. საქართველოში 505 არჩაია ცხოვრობს. 244 კაცი და 261 ქალი. სენაკში 107, თბილისში 75. ქუთაისში 9. ქართული გვარები, არჩაია დაარქივებული 2015-06-06 საიტზე Wayback Machine. იუსტიციის სახლის მონაცემები დაარქივებული 2013-03-02 საიტზე Wayback Machine.
სუბართუ

სუბართუ (შუმერ. Su-bir/Subar/Šubur; აქად. Šubartum/Subartum/ina Šú-ba-ri, ასირ. mât Šubarri) — ქვეყანა ძველ ახლო აღმოსავლეთში. მოიხსენიება ძვ. წ. III-I ათასწლეუულებში შუამდინარულ ლურსმულ წყაროებში. სუბართუ გეოგრაფიული ცნებაა, ამ სახელწოდებით ძვ. წ. III-I ათასწლეულებში აღინიშნებოდა მთელი ჩრდილოეთ მესოპოტამია მომიჯნავე რაიონებით — ბაბილონის ჩრდილოეთით მდებარე ვრცელი მხარე (ასურეთის ჩათვლით), რომელიც მოიცავდა ტიგრის ზემო დინების აღმოსავლეთითა და დასავლეთით, ისევე როგორც ევფრატის ზემო დინების აღმოსავლეთით მდებარე მიწებს (ზოგჯერ ლურსმულ წყაროებში სუბართუ საერთოდ ჩრდილოეთის აღსანიშნავად გამოიყენებოდა). ძვ. წ. II ათასწლეულში ძველაღმოსავლური წყაროების მიხედვით, სუბართუ ძირითადად ხურიტებით დასახლებული ტერიტორია იყო. იგი მოიცავდა სხვადასხვა სახელმწიფოებრივ გაერთიანებებს. სუბართუს სახელწოდებას მკვლევრები აიგივებენ ძვ. წ. I ათასწლეულის მესოპოტამიური წყაროების „სუბრია, შუფრიასთან“ (ამ სახელის მატარებელი ქვეყანა ვანის ტბის დასავლეთით მდებარეობდა). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 589.
ალექსანდრე ბაგრატიონი

ალექსანდრე ბაგრატიონი (დ. 1674, თბილისი — გ. 1711, პიტეო) — ქართველი ბატონიშვილი. მეფე არჩილ II-ის ძე, ცარისტული რუსეთის არმიის არტილერიის ფუძემდებელი, რუსეთის პირველი გენერალ-ფელდცოიხმაისტერი (1699). 1684-იდან იზრდებოდა მოსკოვის სამეფო კარზე და პეტრე I-ის ყურადღება მიიპყრო. 1697 მასთან ერთად იმოგზაურა ევროპაში; კენიგსბერგსა და ჰააგაში 1699-მდე სწავლობდა საარტილერიო საქმეს. 1700 წლის 19 მაისს პეტრე I-მა მიანიჭა გენერალ-ფელდცოიხმაისტერის წოდება და რუსეთის არტილერიის უფროსად დანიშნა. ალექსანდრე ბატონიშვილი შეუდგა რუსეთის არტილერიის რეორგანიზაციას. შვედეთის წინააღმდეგ ომში იგი რუსეთის არტილერიას ხელმძღვანელობდა. 1700 წლის 19 ნოემბერს ნარვის ბრძოლაში შვედებმა ტყვედ ჩაიგდეს. ტყვეობაში მყოფ ალექსანდრე ბატონიშვილს პეტრე I-მა წოდება და ნახევარი ხელფასი შეუნარჩუნა, 1711 კი გამოიხსნა ტყვეობიდან, მაგრამ დაავადებული გზაში გარდაიცვალა. დაკრძალულია მოსკოვში, დონის მონასტერში. ალექსანდრე ბატონიშვილს რუსულიდან ქართულად უთარგმნია "სადიდებელნი გალობანი უფლისა ჩუენისა იესო ქრისტესნი" (საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის კ. კეკელიძის სახელობის ხელნაწერთა ინსტიტუტის ფონდი A- 347); ფიქრობენ, რომ მასვე ეკუთვნის იმპერატორ ბასილი მაკედონელის "ტესტამენტის" (ანდერძის) თარგმანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 293.
სუკოტაი

სუკოტაი — შუა საუკუნეების ტაის სახელმწიფო. შექმნა XIII საუკუნის პირველ ნახევარში ბელადმა პო კუნ ბანგ ტაომ (სამეფო სახელი სრი ინდრადიტია). მეფე რამაკამჰენგის დროს (განაგებდა 1279-1299 წწ.) სუკოტაის ძლიერებამ ზენიტს მიაღწია. მისის საზღვრები დასავლეთით ანდამანის ზღვამდე, სამხრეთით — მალაკის ნახევარკუნძულამდე აღწევდა. სუკოტაის კულტურულ ცხვრებაში დიდ როლს ასრულებდა ქვეყნის სამხრეთის უძველესი მონქმერული მოსახლეობა. 1283 წელს ქმერული ანბანის გავლენით შეიქმნა პირველი ტაიური ანბანი. სუკოტაის სახელმწიფო ეკონომიკურად ძლიერი არ იყო და მალე დაიშალა რამაკამჰენგის გარდაცვალების შემდეგ. 1378 წელს სუკტაი აიუთიის ვასალი გახდა, ხოლო 1438 წელს აიუთიამ მიიტაცა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 598.
ფოსტენ ელი სულუკი

ფოსტენ ელი სულუკი — ჰაიტის სახელმწიფო და სამხედრო მოღვაწე. გენერალი (1843 წ.) მონა ზანგი ქალის შვილი; სიცოცხლის ბოლომდე წერა-კითხვის უცოდინარი იყო. 1793 წელს მონობიდან გაათავისუფლლეს. 1802-1803 წლებში აქტიურად იბრძოდა საფრანგეთის წინააღმდეგ ჰაიტის დამოუკიდებლობისათვის. 1847-1849 წლებში ჰაიტის პრეზიდენტია, ხოლო 1849 წლიდან იმპერატორი ფოსტენ I-ის სახელწოდებით. დაამყარა სისხლიანი დესპოტური რეჟიმი. 1858 წელს მის წინააღმდეგ ჯარი აჯანყდა, ტახტიდან გადადგა და იამაიკაზე გაიქცა. დაბრუნდა 1867 წელს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 601.
ჰერტფორდი

ჰერტფორდი — ჰერტფორდშირის (ინგლისი) საგრაფო ქალაქი. 2016 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობა დაახლოებით 28,689 ადამიანს შეადგენდა. ქალაქი მდებარეობს ჰერტფორდშირის საგრაფოს ცენტრალურ ნაწილში, ისტ-ჰერტფორდშირის რაიონის ტერიტორიაზე. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ჰერტფორდი“ ვიკისაწყობში. ↑ https://web.archive.org/web/20221120211852/https://www.hertford.gov.uk/history-of-hertford/ ↑ https://web.archive.org/web/20220910210504/https://www.hertford.gov.uk/history-of-hertford-castle/ ↑ 3.0 3.1 https://www.citypopulation.de/en/uk/eastofengland/hertfordshire/E35000899__hertford/ ↑ United Kingdom Census 2011 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q698848"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q855531"></a> ↑ United Kingdom Census 2001 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q609443"></a> ↑ Parish Profiles // 2021 United Kingdom census — Office for National Statistics. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1334971"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q16970190"></a> ↑ Office for National Statistics, 2001 Census, Key Statistics for HCC settlements. Usual resident population (numbers). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-03-26. ციტირების თარიღი: 2013-03-03.
მატოლა

მატოლა (პორტ. Matola) — ქალაქი მოზამბიკის სამხრეთში. შედის მაპუტუს პროვინციაში. მდებარეობს ქვეყნის დედაქალაქიდან, მაპუტუდან, დასავლეთით 12 კმ-ში. მოსახლეობა — 675 422 ადამიანი (2007 წლის აღწერის მონაცემები). მატოლის რაიონზე გადის იმავე სახელწოდების მდინარე, რომელიც ჩაედინება მაპუტუს ყურეში. თვითონ ქალაქი ყურის სანაპიროზეა განლაგებული. მატოლა მნიშვნელოვან სამრეწველო ცენტრს წარმოადგენს. მისი პორტის გავლით ექსპორტირდება ქრომი, რკინა და სხვა სასარგებლო წიაღისეული სვაზილენდიდან, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკიდან, ბოტსვანასა და ზამბიიდან. პორტის გარშემო მუშაობს სხვადასხვა საქმიანობის კომპანიები, მათ შორის, ფოლადგამომდნობი და ნავთობქიმიური ქარხნები, შახტები, კარიერები, ასევე პლანტაციები, რომლებშიც მოჰყავთ სხვადასხვა ხილი, ბანანი, თამბაქო და შაქრის ლერწამი. ასევე განვითარებულია საპნის და ცემენტის წარმოება. მატოლაში მუშაობს მოზამბიკში ალუმინის წარმოების ერთ-ერთი უდიდესი ქარხანა. გაზსადენების წარმოებითაა დაკავებულია კომპანია „Matola Gas Company“. მატოლა მიეკუთვნება მოზამბიკის პორტებისა და რკინიგზების ქსელის სამხრეთ სეგმენტს. მატოლისთვის, ისევე როგორც სხვა მრავალი აფრიკული ქალაქისთვის, დამახასიათებელია მოსახლეობის მაღალი მატება. მოზამბიკის ქალაქები ↑ 1.0 1.1 Mozambique: largest cities and towns and statistics of their population. World Gazetteer. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-07-30. ციტირების თარიღი: 2011-05-05. (ინგლისური) (გერმანული) (ფრანგული) (ესპანური) ↑ 2.0 2.1 Ports of Maputo and Matola, Mozambique, undergo refurbishment. FreshPlaza. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-07-30. ციტირების თარიღი: 2011-05-05. ↑ Mozal II. International Finance Corporation. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-07-30. ციტირების თარიღი: 2011-05-05. ↑ Matola Gas Company (MGC). Gigajoule: Natural Gas. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-07-30. ციტირების თარიღი: 2011-05-05.
ნამპულა

ნამპულა (პორტ. Nampula) — ქალაქი მოზამბიკში. ნამპულის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია. ქალაქი ნამპულა მდებარეობს მოზამბიკის ჩრდილოეთით, ზღვის დონიდან 360 მეტრ სიმაღლეზე. ქალაქი დაარსდა მოზამბიკში პორტუგალიური ბატონობის პერიოდში და ნიასის კოლონიის ადმინისტრაციულ ცენტრს წარმოადგენდა. ქალაქის სტატუსი მან 1956 წელს მიიღო. ქალაქის ცენტრი მოცულია XX საუკუნის პორტუგალიური კოლონიალური არქიტექტურის შესანიშნავი მაგალითებით, რომელთა შორისაც გამოიყოფა კათოლიკური ეკლესია „de Nosa Senhora da Conceicao“. 1996 წელს ქალაქში გაიხსნა მოზამბიკის კათოლიკური უნივერსიტეტი (UCM). მოსახლეობა — 477 900 ადამიანი (2007 წლის აღწერის მონაცემები), ამ მონაცემით ის სიდიდით მესამეა ქვეყანაში — მაპუტუსა და მატოლას შემდეგ. ნამპულა ჩრდილოეთ მოზამბიკის უმსხვილესი ეკონომიკური ცენტრია, მისი მრეწველობითა და საბანკო საქმით. ნამპულის ეკონომიკურად განვითარებული რეგიონი, უპირველეს ყოვლისა, დაკავშირებულია ქალაქის მიმდებარე რაიონებში, პლანტაციებში, სოფლის მეურნეობის პროდუქციის (ბამბა, ბოსტნეული კულტურები, სიმინდი, არაქისი და ყავა) მოყვანასა და გადამუშავებასთან. ნამპულაზე გადის სარკინიგზო გზა ნაკალა-ლიშინგა, რომელიც აფრიკის ღრმა რაიონებს აკავშირებს პორტებსა და ინდოეთის ოკეანესთან. არსებობს საერთაშორისო აეროპორტი. აბელ შავიერი — ყოფილი პორტუგალიელი ფეხბურთელი კარლუშ კეიროში — პორტუგალიელი მწვრთნელი და ფეხბურთის სპეციალისტი მოზამბიკის ქალაქები ↑ Nampula, Mozambique Page. Fallingrain Global Gazetteer. ციტირების თარიღი: 2014-01-29.
ბეირა

ბეირა (პორტ. Beira) — ქალაქი მოზამბიკში. სოფალის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა — 436 240 ადამიანი (2007 წლის აღწერის მონაცემები). ბეირის პორტი მოზამბიკში მესამეა ტვირთბრუნვის სიდიდით, მაპუტუსა და ნაკალას პორტების შემდეგ. არსებობს აეროპორტი. ბეირიდან აფრიკის კონტინენტის სიღრმეში გადის სარკინიგზო ხაზი ჰარარემდე. ბეირა მდებარეობს მოზამბიკის ცენტრალურ ნაწილში, მოზამბიკის სრუტეში, ინდოეთის ოკეანის სანაპიროზე. ქალაქი ააგეს მდინარე პუნგვეს დელტის დამშრალი ჭაობების ადგილას. კლიმატი აქ არის ცხელი და მშრალი, განსაკუთრებით ზაფხულის პერიოდში, ოქრომბრიდან თებერვლის ჩათვლით. არსებობს მალარიის საშიშროება. 1887 წელს ბეირას ადგილას ააგეს პორტუგალიური ფორტი, რომლის გარშემოც წარმოიქმნა დასახლება. 1891 წელს აქ მდებარეობდა პორტუგალიური მოზამბიკური კომპანიის შტაბ-ბინა. მხოლოდ 1942 წელს გადაეცა ბეირა პორტუგალიურ კოლონიალურ ადმინისტრაციას მმართველობის ქვეშ. 1975 წელს მოზამბიკის მიერ დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, ქალაქის მიდამოებში მიმდინარეობდა სასტიკი და ხანგრძლივი ბრძოლები სამთავრობო ძალებსა და რენამოს ოპოზიციურ მოძრაობას შორის, რომელსაც ბეირასა და ოფალის პროვინციაში მნიშვნელოვანი მხარდაჭერა ჰქონდა. ამ წლებში — მოზამბიკში საბჭოური გავლენის წლებში — ბეირაში, როგორც ქალაქში, ასევე პორტში, საბჭოთა სპეციალისტების მიერ მიმდინარეობდა მნიშვნელოვანი მშენებლობები. ქალაქის ეკონომიკის საფუძველს წარმოადგენდა პორტის მომსახურება და ვაჭრობა. ბეირის საპორტე ნაგებობები აკმაყოფილებდა არა მხოლოდ სოფალისა და მოზამბიკის ახლო უბნების მოთხოვნილებების, არამედ მათი გავლით ხდებოდა ძირითადი შიგასავაჭრო ბრუნვა ზამბიაში, ზიმბაბვესა და მალავიში. ქალაქში ასევე არის ნავთობგადამამუშავებელი და კვების მრეწველობის წარმოებები. ბეირის ღირსშესანიშნაობას წარმოადგენს კათოლიკური ეკლესია, რომელიც პორტუგალიელებმა ააგეს XX საუკუნის დასაწყისში. ეს არის ევროპელების მიერ აფრიკის კონტინენტზე აგებული ერთ-ერთი ყველაზე გრანდიოზული შენობა. ტაძარი აგებულია ყოფილი პორტუგალიური სიმაგრის, სან-გაეტანოს ქვებისგან, რომელიც XVI საუკუნეშია აგებული. ბეირაში ასევე მუშაობს კათოლიკური უნივერსიტეტი, რომელიც დააარსეს 1996 წელს. ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობა 2007 წლის აღწერის მონაცემებით შეადგენს 436 240 ადამიანს. მია კოუტუ — მოზამბიკელი მწერალი ტაშა დი ვაშკონსელუში — მოზამბიკელ-კანადელი ფოტომოდელი და მსახიობი ჟოზე ედუარდუ დუშ სანტუში — პორტუგალიელი მწერალი. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ბეირა ბენდერი (დნესტრისპირეთი, მოლდოვა) ბრისტოლი (დიდი ბრიტანეთი) პორტუ (პორტუგალია) ამსტერდამი (ნიდერლანდები) პადუა (იტალია) მოზამბიკის ქალაქები ↑ Beira, Mozambique Page. Fallingrain Global Gazetteer. ციტირების თარიღი: 2014-01-31.
შიმოიო

შიმოიო, ძველად ვილა-პერუ (პორტ. Chimoio) — ქალაქი მოზამბიკში. შედის მანიკის პროვინციაში. მოსახლეობა — 238 976 ადამიანი (2007 წლის აღწერის მონაცემები), ამ მონაცემით შიმოიო ქვეყანაში მე-5 ქალაქია სიდიდით. ქალაქი შიმოიო მდებარეობს მოზამბიკის დასავლეთ ნაწილში, ეგრეთ წოდებულ ბეირას დერეგანში. მანიკის პროვინციის მთავარი ქალაქი. შიმოიო ძევს რკინიგზის სტრატეგიულად მნიშვნელოვან ხაზზე, რომელიც აერთევს ბეირის ოკეანურ პორტს ზიმბაბვეს დედაქალაქ ჰარარესთან. ზიმბაბვეს საზღვართან მდებარეობს მოზამბიკის უმაღლესი მთა — ბინგა (2 436 მეტრი). ქალაქი შემოსაზღვრულია ტროპიკული ტყეებით, რომლებშიც ბინადრობენ მაიმუნების, ანტილოპებისა და სხვა გარეული ცხოველების სხვადასხვა სახეობები ძველად ქალაქი მდებარეობდა მონომოტაპას იმპერიის ტერიტორიაზე და ეწოდებოდა მანდინგო. 1916 წელს ქალაქს პორტუგალიელების მიერ დაერქვა ვილა-პერუ (მოზამბიკის მაშინდელი გუბერნატორის სახელის მიხედვით). ქალაქის სტატუსი მიიღო 1969 წელს. მოზამბიკის მიერ დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, 1975 წელს, ეწოდა შიმოიო. მოზამბიკის ქალაქები
ნაკალა

ნაკალა (პორტ. Nacala) — ქალაქი მოზამბიკში. შედის ნამპულის პროვინციაში. მოსახლეობა — 221 371 ადამიანი (2007 წლის აღწერის მონაცემები). თავდაპირველად ნაკალა პატარა დასახლება იყო, პორტუგალიელების დროს კი პორტის სახით დაიწყო განვითარება. ამ პერიოდში ქალაქი გახდა მრეწველობისა და სოფლის მეურნეობის ცენტრი. მრეწველობის ძირითად დარგებს შორის იყო ცემენტის, სიზალისა და აკაჟუს წარმოება. ქალაქში არის პატარა, თანამედროვე ჰოსპიტალი. ნაკალაზე გადის სარკინიგზო ხაზი. ქალაქში არის ნაკალის პორტი და ნაკალის აეროპორტი. ქვეყნის მოსახლეობა წლების მიხედვით: მოზამბიკის ქალაქები ↑ RDC management ↑ Nacala. World Gazetteer. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-07-31. ციტირების თარიღი: 2011-05-17.