laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ვარიაგები

ვარიაგები (ბერძნ. Βάραγγοι, Βαριάγοι, Várangoi, უკრ., რუს. варяги) — სკანდინავიის მცხოვრებთა ძველი რუსული სახელწოდება, წარმოდგება ძველი სკანდინავიური სახელისაგან vaeringiar — ნორმანი მეომრები, რომლებიც ბიზანტიის ჯარში მსახურობდნენ. აქედან გავრცელდა არაბულში და ქართულში („ვარანგ“), სომხურში („ვრანგ“) და ა. შ. XVIII საუკუნემდე რუსები ბალტიის ზღვასაც ვარიაგთა ზღვას უწოდებდნენ. რუსული ისტორიულ წყაროებში პირველად იხსენიებენ „გარდასულ დროთა მოთხრობაში“, სადაც მემატიანე რუსული სახელმწიფოს ჩამოყალიბებას უკავშირებს ვარიაგთა მოწვევას ნოვგოროდში; ამ ლეგენდის საფუძველზე XVIII საუკუნეში შეიქმნა ანტიმეცნიერული ნორმანული თეორია რუსული სახელმწიფოს დაარსების შესახებ. IX-XI საუკუნეებში შინაფეოდალური ომების დროს რუსი მთავრები ხშირად იწვევდნენ ვარიაგთა რაზმებს დამხმარე ძალად. სკანდინაველ ვაჭრებთან დაკავშირებული იყო „გზა ვარიაგებიდან საბერძნეთამდე“. XII-XIII საუკუნეებში ვარიაგი ხშირად „კათოლიკესაც“ ნიშნავდა. იმავე პერიოდში ტერმინი „ვარიაგი“ თანდათან გამოდევნა სკანდინმავიელთა კონკრეტულმა სახელწოდებებმა (შვედები, ნორვეგიელები). „მატიანე ქართლისა“: ნორმანები ვიკინგები Birgit Scholz: Von der Chronistik zur modernen Geschichtswissenschaft. Die Warägerfrage in der russischen, deutschen und schwedischen Historiographie. Harrassowitz, Wiesbaden 2000, ISBN 3-447-04342-3 (გერმანული)
იენს გადი

იენს გადი (Jens Gad) (დ. 26 აგვისტო, 1966, მიუნხენი, გერმანია) — დანიელი გიტარისტი, კომპოზიტორი და პროდიუსერი. იენს გადი იყო ცნობილი პროექტის, ენიგმას კო-პროდიუსერი, იგი უკრავს გიტარაზე, პროექტის რამდენიმე ალბომზე, ესენია: The Cross of Changes (1993), Love Sensuality Devotion: The Greatest Hits (2001), The Screen Behind the Mirror (2000), Voyageur (2003). მას უკვე გააჩნია საკუთარი სტუდია იბიცაზე, სადაც მან დააარსა მუსიკალური პროექტები Achillea და Enigmatic Obsession. Enigmatic Obsession: Secret of Seduction (2005) Achillea: The Nine Worlds (2005) Jens Gad: Le Spa Sonique (2006) Achillea: Amadas Estrellas (2007) Sandra: The Art of love (2006) GadMusic.com იენს გადი საიტზე EnigmaMusic.com იენს გადი საიტზე EnigmaMusica.com დაარქივებული 2007-02-28 საიტზე Wayback Machine. Q NRG.
რაკიინი

რაკიინი (Rakeen) — არაბული საინვესტიციო კომპანია, დაფუძნებული არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში შეიხ საუდ ბინ საქრ ალ კასიმის მიერ. კომპანია ამჟამად მრავალ პროექტს ახორციელებს უძრავი ქონების, ტურიზმის და ინფრასტურქტურის განვითარებაში. პროექტები ხორციელდება როგორც საამიროების ქალაქ რას ალ კაიმაჰში (RAK), ასევე მსოფლიოს გარშემო რამდენიმე ქვეყანაში, მათ შორის საქართველოში, თბილისის მაღლობების სახით. საქართველოში Rakeen Georgia ფლობს მთაწმინდის პარკს, ასევე ფოთის პორტს, სადაც თავისუფალ ინდუსტრიულ ზონას ავითარებს. 2009 წელს RAK Georgia Holding-ის შვილობილმა კომპანიამ სახალხო ბანკმა და ტელე და რადიო კომპანია "იმედის" აქციების საკონტროლო პაკეტი შეიძინა. Rakeen Georgia[მკვდარი ბმული] (ქართულად) კომპანიის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2008-03-04 საიტზე Wayback Machine. ↑ ოპოზიცია იმედის გაყიდვას აპროტესტებს. სივილ.გე. 26/02/09.
ცხვირვიწრო მაიმუნები

ცხვირვიწრო მაიმუნები (catarrhinae), ძუძუმწოვრების ქვერიგი პრიმატების რიგისა. უმრავლესობას ნესტოთაშორისი ძგიდე ვიწრო აქვს. მათი სხეულის სიგრძე 35-დან (ჯუჯა ანთარი) 175 სმ-მდე (გორილა) აღწევს. უმეტესობას აქვს გრძელი კუდი, ზოგს მოკლე ან სულც არ გააჩნია. უმდაბლეს ფორმებს აქვთ ლოყისუკანა პარკები და საჯდომი კორძები. ცხვირვიწრო მაიმუნებს ხშირი ბეწვი აქვთ. ქვერიგში 4 ოჯახია: ანთრისებრნი, გიბონისებრნი და ადამიანის მსგავსი მაიმუნები (პონგოსებრნი), ამავე ქვერიგს ეკუთვნის ადამიანის ოჯახიც. გავრცელებული არიან აფრიკასა და აზიაში. გიბრალტარზე გვხვდება ერთი სახეობა — მაგოტი, რომელიც ტყეში ბინადრობს. ჯანაშვილი ა., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 252.
ადამიანის მსგავსი მაიმუნები

ადამიანის მსგავსი მაიმუნები, ანთროპოიდები, ჰომინიდები (ბერძ. anthropos — ადამიანი და ბერძ. eidos — სახე), (Anthropomorphidae ანუ Pongidae) — ცხვირვიწრო მაიმუნების ოჯახი პრიმატების რიგისა. ადამიანის მსგავსი მაიმუნებია: ადამიანთან განსაკუთრებით ახლო მდგომი გორილა, შიმპანზე და ორანგუტანი. გორილა და შიმპანზე აფრიკის ბინადრებია, ორანგუტანი კი აზიაში (კალიმანტანსა ანუ ბორნეოსა და სუმატრაზე) გვხვდება. ადამიანის მსგავსი მაიმუნები ცხოვრობენ უღრან ტროპიკულ ტყეებში, მეტწილად ხეებზე; მათთვის დამახასიათებელია გრძელი ფეხები: როდესაც ვერტიკალურად დგანან, ხელები მუხლისთავს ქვემოთ სწვდებათ. მიწაზე დადიან ნახევრად ვერტიკალურად და ეყრდნობიან ხელის თითების ზურგის მხარეს. ლოყისუკანა პარკები, ტუჩების წითელი ლორწოვანი გარსი, საჯდომი კორძები და კუდი არა აქვთ, ცხოვრობენ ხროვად. გამრავლებისათვის გარკვეული დრო არა აქვთ, რადგან კვერცხუჯრედი თვედათვე მწიფდება. მაკეობა გრძელდება 9 თვემდე. შობენ ერთ, იშვიათად ორ ნაშიერს. სქესობრივ სიმწიფეს აღწევენ 9-10 წლის ასაკში. ცოცხლობენ 20-50 წლამდე. თავის ტვინი საკმაოდ რთული აგებულებისა აქვთ. სხეულის სიგრძე — 1,5-2 მ, წონა — 60-250 კგ აღწევს. ანატომიური და ფიზიოლოგიური თავისებურებით ადამიანის მსგავსი მაიმუნები სხვა მაიმუნებთან შედარებით ყველაზე ახლო დგანან ადამიანებთან. მათ, როგორც ადამიანს, აქვთ ჭიაყელა ნაწლავი, კუდუსუნი, გავის 4-6 მალა, ფართო მკერდი, 12-13 წყვილი ნეკნი და სხვა. ადამიანის მსგავსი მაიმუნების უმაღლესი ნერვული მოქმედების შესწავლის შედეგად დადგენილია მათი მსგავსებაც და თვისებრივი განსხვავებაც ადამიანისაგან. მსგავსება განსაკუთრებით დიდია ემბრიონულ პერიოდში. ეს ერთხელ კიდევ მიუთითებს იმაზე, რომ ადამიანი და ადამიანის მსგავსი მაიმუნები წარმოშობილი არიან ერთი საერთო წინაპრისაგან, შემდეგ კი მათი ევოლუცია სცვადასხვა მიმართულებით წარმართულა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 81. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 684. Дарвин ч., Происхождение человека и половой отбор, Соч., т. 5, М. – Л., 1953; Жизнь животних, т. 6 – Млекопитающие, М., 1971 ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ადამიანის მსგავსი მაიმუნები Additional information on great apes დაარქივებული 2005-08-04 საიტზე Library of CongressCategory:Webarchive template other archives NPR News: Toumaï the Human Ancestor Hominid Species For more details on Hominid species, including excellent photos of fossil hominids დაარქივებული 2013-04-30 საიტზე Wayback Machine. New Scientist 19 May 2003 - Chimps are human, gene study implies დაარქივებული 21 February 2006[Date mismatch] საიტზე Wayback Machine.Category:Webarchive-ის თარგის შეტყობინებები Scientific American Magazine (April 2006 Issue) Why Are Some Animals So Smart?
ლომუკასებრნი

ლომუკასებრი (ლათ. Stratiomyidae), ფეხსახრიანთა ოჯახი ორფრთიანების რიგისა. 5-15 მმ ზომის ბუზებია. აქვთ ბრტყელი, კაშკაშა მუცელი. ოჯახში 1500-ზე მეტი სახეობაა. საპროფაგები ან მტაცებლებია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 288.
ლომჭიანჭველასებრნი

ლომჭიანჭველასებრნი (ლათ. Myrmeleonidae) — მწერების ოჯახი ბადეფრთიანების რიგისა. მათი სხეულის სიგრძე 2-7,5 სმ ფრთების შლილი -2-17 სმ აღწევს. ფრენენ ნელა. მტაცებელი მწერებია. განსაკუთრებით მათი მატლები, რომლებიც ან ნიადაგის ზედაპირზე ყარაულობენ მსხვერპლს (Palpares-ის გვარ და სხვა), ან ქვიშაში იკეთებენ კონუსურ ორმოებს და მის ფსკერზე იმალებიან (Myrmeleon-ის გვარი). მათი საჭმლის მონელება გარეგანია — მატლი წუწნის საკვებს, რომელიც უკვე გადამუშავებულია ყბების არხით მსხვერპლში შეყვანილი ფერმეტებით. ლომჭიანჭველასებრთა ოჯახში 1200-მდე სახეობაა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 288.
ლონდონი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ლონდონი შეიძლება აღნიშნავდეს: ლონდონი — დიდი ბრიტანეთისა და ჩრდილოეთ ირლანდიის გაერთიანებული სამეფოს დედაქალაქი; ლონდონი — ქალაქი კანადაში.
ომონიმია

ომონიმია — მნიშვნელობათა სხვადასხვაობა ფორმატივთა იდენტობის (ერთნაირი ჟღერადობის) დროს. განასხვავებენ სრულსა და ნაწილობრივ ომონიმებს. 1. სრული ომონიმია დამახასიათებელია ჟღერადობრივი დამთხვევა ყველა ფორმაში. მაგ.; (რუს.) свет (სინათლე) - свет (სამყარო) 2. ნაწილობრივი ომონიმია დამახასიათებელია ჟღერადობრივი დამთხვევა საერთო პარადიგმის ცალკეულ ფორმებში: стирать (იმპერფ.) выстирать (პერფ.) გარეცხვა (სარეცხის) стирать (იმპერფ.) стереть (პერფ.) გახეხვა, გა(და)წმენდა (ზედაპირის და სხვ.) ომონიმიის განსაკუთრებულ შემთხვევებს წარმოადგენენ ომოფორმები, ომოფონები, ომოგრამები : ომოფორმები ბგერათა თანხვედრა ცალკეულ ფორმებში: მაგ.; (რუს.) вожу ზმნებისათვის водить და возить. ომოფონები ცალკეულ ფორმებში ბგერათა თანხვედრა წარმოთქმისას, მაგრამ სხვადასხვაგვარი წერითი გამოსახულება: მაგ.; (რუს.) луг (მდელო), лук (ხახვი). ომოგრამები ერთნაირი წერითი გამოსახულება, მაგრამ სხვადასხვაგვარი ჟღერადობა: მაგ.; (რუს.) уже და уже. პირველ შემთხვევაში არის ზედსართავი სახელის „узкий“ შედარებითი ხარისხი, ხოლო მეორე შემთხვევაში კი სიტყვა „უკვე“. ომონიმია მომდინარეობს ბერძნული სიტყვიდან - ὁμώνυμος (ჰომონიმუს), რომელიც შეიძლება ითარგმნოს როგორც: „საერთო სახელის ქონა“. ὁμώνυμος წარმოადგენს ორი ბერძნული სიტყვის შეერთებას, ესენია: ὁμός (ჰომოს), რომელიც ნიშნავს საერთოს და ὄνομα (ონომა) აღნიშნავს სახელს. რითიც ვღებულობთ საერთო სახელის მქონე ორი განსხვავებული ნივთის ან საგნის აღნიშვნას. ანტონიმია სინონიმია პარონიმია მეტონიმია ↑ ὁμώνυμος, Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, on Perseus Digital Library ↑ ὁμός, Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, on Perseus Digital Library ↑ ὄνομα, Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, on Perseus Digital Library
ოთარ ჯაფარიძე (ფერმწერი)

ოთარ გრიგოლის ძე ჯაფარიძე (დ. 29 ოქტომბერი, 1920, ქ. ოჩამჩირე, აფხაზეთი — გ. 27 ნოემბერი, 2020) — ქართველი ფერმწერი და გრაფიკოსი. საქართველოს დამსახურებული მხატვარი (1967). ოთარ ჯაფარიძე დაიბადა 1920 წლის 29 ოქტომბერს ქ. ოჩამჩირეში, სადაც მამამისი, გრიგოლ ჯაფარიძე, ქართული გიმნაზიის დირექტორად მუშაობდა. სწავლა დაიწყო 1927 წელს სოხუმის ქართულ ცხრაწლედში და ოჯახის თბილისში გადასვლის შემდეგ განაგრძო თბილისის I საცდელ–საჩვენებელ სკოლაში (ამჟამად თბილისის კლასიკური გიმნაზია), რომელიც დაამთავრა 1939 წელს. 1939–1946 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის ფერწერის ფაკულტეტზე. 1947 წელს ჩაირიცხა ფერწერის კათედრის ასპირანტურაში, სადაც დაჰყო 1950 წლამდე. ასპირანტურაში სწავლის პერიოდში 1947 წელს დაიწყო მუშაობა თბილისის სამხატვრო სასწავლებელში (შემდგომში იაკობ ნიკოლაძის სახელობის სამხატვრო სასწავლებელი) სპეციალური საგნების პედაგოგად. როგორც ჩანს, ოჯახის ტრადიციებმა (პაპა და მამა პედაგოგები იყვნენ) განაპირობეს ოთარ ჯაფარიძის ერთგულება პედაგოგიური მოღვაწეობისადმი. მან 60 წელი იმუშავა პედაგოგად და ამ ხნის განმავლობაში რამდენიმე ასეულ ახალგაზრდას გაუწია დახმარება მყარად დამდგარიყვნენ პროფესიონალური მხატვრობის რთულ გზაზე. 1960 წლიდან ოთარ ჯაფარიძემ დაიწყო მუშაობა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის ფერწერის კათედრის მასწავლებლის თანამდებობაზე. მან სამხატვრო აკადემიაში მუშაობის 47 წლის განმავლობაში გაიარა უმაღლესი სასწავლებლის პედაგოგის ყველა საფეხური კათედრის პროფესორის თანამდებობამდე. 1968 წელს სამხატვრო აკადემიის მაშინდელი რექტორის აპოლონ ქუთათელაძის რეკომენდაციით დაინიშნა აკადემიის პრორექტორად სასწავლო დარგში. მან ამ თანამდებობაზე იმუშავა 15 წელი (1983 წლამდე). შემდგომში ოთარ ჯაფარიძე აკადემიაშივე განაგრძობდა მოღვაწეობას ფერწერის კათედრის პროფესორის თანამდებობაზე. 1988 წლიდან – უჩა ჯაფარიძის სახლ-მუზეუმის დაარსების დღიდან შეთავსებით იყო ამ მუზეუმის ხელმძღვანელი. 1969 წელს ოთარ ჯაფარიძეს მიენიჭა საქართველოს დამსახურებული მხატვრის წოდება. მისი შემოქმედებითი მოღვაწეობის სფერო ძირითადად პეიზაჟის მხატვრობით განისაზღვრა, რასაც ხელს უწყობდა სისტემატიური კონტაქტი მშობლიურ რაჭასთან. სწორედ რაჭის პეიზაჟი გახდა მისი შემოქმედებითი შთაგონების მთავარი წყარო. ოთარ ჯაფარიძის ფერწერული ნამუშევრები ძირითადად დაცულია საქართველოს სახელმწიფო სამხატვრო გალერეის (ამჟამად „მხატვრის სახლი“), ონისა და ბორჯომის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმების ფონდებში. ერთ–ერთი ტილო იმყოფება მოსკოვის აღმოსავლეთის ხალხთა ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში. ცალკეული ნამუშევრები დაცულია კერძო კოლექციებში როგორც საქართველოში, ისე საზღვარგარეთ. უკანასკნელი წლების განმავლობაში ოთარ ჯაფარიძის, როგორც მხატვრის, ინტერესები მიიპყრო ქართული ხუროთმოძღვრული ძეგლების მხატვრულმა ასახვამ. ამ თემაზე მის მიერ შექმნილია ორასამდე მცირე ზომის გრაფიკული ნამუშევარი. ოთარ ჯაფარიძე დაჯილდოებულია რამდენიმე საბჭოთა მედლით და ღირსების ორდენით. 1967: საქართველოს სსრ დამსახურებული მხატვარი 1998 : ღირსების ორდენი ოთარ ჯაფარიძე 100 — საიუბილეო გამოცემა ოთარ ჯაფარიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ოთარ ჯაფარიძე (ისტორიკოსი)

ოთარ მიხეილის ძე ჯაფარიძე (დ. 16 სექტემბერი, 1921, თბილისი, საქართველო — გ. 10 ივლისი, 2020) — ქართველი ისტორიკოსი და არქეოლოგი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი. ოთარ ჯაფარიძე დაიბადა 1921 წლის 16 სექტემბერს თბილისში. 1929 - 1939 წლებში სწავლობდა თბილისის 25-ე საშუალო სკოლაში. 1939 წელს შევიდა და 1943 წელს წარჩინებით დაამთავრა თსუ-ის ისტორიის ფაკულტეტი. იმავე წელს ჩაირიცხა ასპირანტურაში. პარალელურად, 1944 წელს, მუშაობა დაიწყო საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში უმცროს მეცნიერ-თანამშრომლად, სადაც 1950 წლამდე მუშაობდა. სწორედ ამ პერიოდში, 1948 წელს, დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია. 1950-1952 წლებში ოთარ ჯაფარიძე მუშაობდა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის ინსტიტუტში არქეოლოგიის განყოფილების უფროს მეცნიერ-თანამშრომლად. 1952 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე ოთარ ჯაფარიძე თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში მოღვაწეობდა. სხვადასხვა დროს იყო არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის კათედრის ასისტენტი, უფროსი მასწავლებელი. 1962 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია. 1964 წელს ოთარ ჯაფარიძეს მიენიჭა პროფესორის სამეცნიერო წოდება. 1967 წელს დაინიშნა არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის კათედრის გამგედ. მომდევნო წელს, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის კათედრების გაყოფის შემდეგ, ოთარ ჯაფარიძე გახდა არქეოლოგიის კათედრის გამგე, რომელსაც თითქმის სამი ათეული წლის მანძილზე ხელმძღვანელობდა. 1997 წლის ნოემბრიდან ოთარ ჯაფარიძე არის თსუ-ის არქეოლოგიის კათედრის პროფესორი. 1979 წელს ოთარ ჯაფარიძე აირჩიეს საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტად, ხოლო 1993 წელს – აკადემიის ნამდვილ წევრად. 1991 წლის 13 სექტემბრიდან 15 ოქტომბრამდე ოთარ ჯაფარიძე ასრულებდა თსუ-ის რექტორის მოვალეობას, რომლიდანაც პირადი განცხადების საფუძველზე გადადგა. ოთარ ჯაფარიძე იყო საქართველოს ერთ – ერთი წამყვანი არქეოლოგი, რომლის ნაშრომებმა საერთაშორისო გამოხმაურება ჰპოვა. მან დიდი წვლილი შეიტანა ქართველი ტომების ისტორიის კვლევაში ლითონის წარმოების ადრეულ საფეხურზე, ქართველი ხალხის ეთნოგენეზისის კვლევის საქმეში. არის 120-ზე მეტი სამეცნიერო შრომის ავტორი. 1969 წელს ნაშრომისათვის - „არქეოლოგიური გათხრები თრიალეთში“ - მეცნიერთაგან პირველს მიენიჭა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის პრემია. ოთარ ჯაფარიძე ათეული წლების განმავლობაში იყო ჟურნალის „საბჭოთა არქეოლოგია“ (რუს. Советская Археология) რედკოლეგიის წევრი. არის საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი, თბილისის საპატიო მოქალაქე. ქართველური ტომების ისტორიისათის ლითონის წარმოების ადრეულ საფეხურზე, თბ., 1961 არქეოლოგიური გათხრები თრიალეთში, ქართველი ტომების ისტორიისათის ძვ. წ. III ათასწლეულში, თბ., 1969 ქართველ ტომთა ეთნიკური ისტორიის საკითხისათვის, თბ., 1966 На заре этнокультурной истории Кавказа, Тбилиси, 1988. ქართველი ტომების ეთნოკულტურული ისტორიისათვის ძვ. წ. III ათასწლეულში, თბ., 1998 საქართველოს ისტორიის სათავეებთან, თბ., 2003 ქართველი ერის ეთნოგენეზის სათავეებთან, თბ., 2006 ↑ Library of Congress Authorities — Library of Congress. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q13219454"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q131454"></a> ↑ https://1tv.ge/news/gardaicvala-profesori-arqeologi-otar-jafaridze/ ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 ოთარ ჯაფარიძე დაარქივებული 2018-12-05 საიტზე Wayback Machine. - თსუ, ბიბლიოთეკა > ბიბლიოგრაფია ოთარ ჯაფარიძე (ისტორიკოსი) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
პერსეპოლისი (ანიმაციური ფილმი)

პერსეპოლისი — 2007 წლის ანიმაციური ფილმი, რომელიც დაფუძნებულია მარჯან სატრაპის ამავე სახელწოდების ავტობიოგრაფიულ კომიქსზე. ფილმში მოთხრობილია ირანელი მოზარდი გოგონა მარჯანის ისტორია, რომლის ცხოვრებაშიც ბევრ ცვლილებას აქვს ადგილი. მისი მოზარდობის პერიოდი ემთხვევა ირანულ რევოლუციას, ამასთან, გოგონაში იღვიძებს პროტესტი საზოგადო დოგმების მიმართ. ფილმის დასასრულს, 21 წლის ასაკში გოგონა გარბის ქვეყნიდან. ფილმმა 2007 წლის კანის კინოფესტივალის ფარგლებში მიიღო ჟიურის სპეციალური პრიზი. ფესტივალზე გამოსვლისას სატრაპიმ თქვა: "მიუხედავად იმისა, რომ ფილმი მთელი მსოფლიოსათვის არის განკუთვნილი, მე ამ პრიზს ვუძღვნი ყველა ირანელს". ფილმი აგრეთვე წარდგენილი იყო 2008 წლის ოსკარზე. ფილმის დიდი ნაწილი შესრულებულია შავ-თეთრ ფერებში, ისევე როგორც კომიქსი. წარსულის ამბების თხრობისას გამოიყენება სილუეტები. ანიმაციაზე მუშაობდა ორი დიდი სტუდია Je Suis Bien Content და Pumpkin 3D. ორიგინალურ ფრანგულ ვერსიაში როლებს ახმოვანებდნენ კიარა მასტროიანი - მარჯანი კატრინ დენევი - დედა დანიელ დარიე - ბებია სიმონ აბკარიანი - მამა ინგლისურენოვან ვერსიაში პერსონაჟებს კვლავ მასტროიანი და დენევი ახმოვანებენ. მამას ახმოვანებს შონ პენი, ბიძია ანუშს - იგი პოპი, ხოლო ბებია - ჯინა როულენდსი. ოფიციალური საიტი მარჯან სატრაპის ბლოგი დაარქივებული 2008-02-19 საიტზე Wayback Machine.
კაუსტიკა (ოპტიკა)

კაუსტიკა (ლათ. causticus < ბერძნ. Καυστίκος, καυστός – მწვავე) ზედაპირი, რომელიც შემოვლებულია სინათლის კონის ირგვლივ — სხივების შეყრის ადგილას ლინზაში მათი გარდატეხის ან სარკეში არეკვლის შემდეგ. კაუსტიკა დაიკვირვება მცირე სიღრმის აუზების ფსკერზე, ბროლის ჭაღით განათებულ ოთახში, ან წყლით სავსე ჭიქის განათებისას. ცისარტყელა წვიმის წვეთებით შექმნილი კაუსტიკაა. კაუსტიკას იყენებენ სამეცნიერო კვლევებში.
ლოპანისწყალი

ლოპანისწყალი — მდინარე თიღვისა და ქარელის მუნიციპალიტეტებში, დასავლეთის ფრონის მარჯვენა შენაკადი. სათავე აქვს ლიხის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, 1340 მ სიმაღლეზე, სიგრძე 30 კმ, აუზის ფართობი 87 კმ². საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმცირობა — ზაფხულსა და ზამთარში, წყალმოვარდნები — შემოდგომაზე, საშუალო წლიური ხარჯი 0,74 მ³/წმ, იყენებენ სარწყავად. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 63. ↑ აფხაზავა ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 291.
ლოპოტა

ლოპოტა — მდინარე თელავისა და ყვარლის მუნიციპალიტეტებში, ალაზნის მარცხენა შენაკადი. იწყება კახეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2560 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 33 კმ-ია, აუზის ფართობი კი 263 კმ². საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლებით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, ზოგჯერ ბაღ-ვენახებსა და ნათესებს ტბორავს. წყალმცირია ზამთარსა და ზაფხულში. წყალმოვარდნები ზოგჯერ ღვარცოფულია. საშუალო წლიური ხარჯი 6,58 მ³/წმ. მდინარის აუზი ალაზნის ვაკისკენ ერთბაშად დაბლდება, რაც მდინარის სიგრძის ყოველ 1 კილომეტრზე თითქმის 65 მ-ს შეადგენს. ლოპოტის წყალი გამოიყენება სარწყავად. მდინარე ლოპოტის შესახებ ინფორმაციას ვხვდებით ვახუშტი ბატონიშვილის ნაწარმოებში „აღწერა სამეფოსა საქართველოსა“: ქართლის ცხოვრებაში კი ვკითხულობთ: მდინარე ლოპოტის ჭალა მდინარე ლოპოტა ლოპოტის ხევი ლაფანყური აფხაზავა ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 291. ↑ 1.0 1.1 ნ. კეცხოველი, „საბავშვო ენციკლოპედია, საშუალო და უფროსი ასაკისათვის“, ტ. I, „თბილისი“, 1963. — გვ. 107. ↑ იგულისხმება მურვან ყრუ. წყაროს მიხედვით ომაიანთა დინასტიის ხალიფამ ილაშქრა ლოპოტის ხეობაში, თუმცა ლოპოტის ხევი ვერ აიღო. ↑ ვახუშტი ბატონიშვილი, „აღწერა სამეფოსა საქართველოსა“, 1941. ↑ იგულისხმება ლოპოტის ხევის ერთ-ერთი უძლიერესი ციხე, ნოსორნა.
ლოპოტის მარმარილოს საბადო

ლოპოტის მარმარილოს საბადო — საბადო კახეთის კავკასიონზე, მდინარე ლოპოტის სათავეებში, ქ. თელავიდან 50 კმ-ზე. საბადოში 5 განცალკევებული უბანია. ლოპოტის მარმარილოს საბადო დაკავშირებულია ქვედა ლიასის წყებასთან, რომელიც აგებულია კვარც-სერიციტული მეტამორფული ფიქლებით და ქვიშაქვებით. ამ ნალექებში გვხვდება 1-იდან 40 მეტრამდე სისქის ციცაბოდ დაქანებული 500-700 მ სიგრძის მარმარილოს ლინზები. ლოპოტის მარმარილო ერთგვაროვანი, სუფთა, წვრილი და საშუალო მარვცლოვანია. ფერი: თეთრი, მონაცრისფრო ძარღვებით; ნაცრისფერი და მუქი ნაცრისფერი, თეთრი ძარღვებით. ადვილად მუშავდება და კარგად პრიალდება. საბადოს აღმოჩენა უკავშირდება სოფელ ლაფანყურის პირველი მცხოვრების ლეგა ნარუსლიშვილის სახელს. ერთხელ ნადირობის დროს ლეგა ნარუსლიშვილმა შეამჩნია, რომ ერთ ადგილას ხევში წყალი თეთრად გამოიყურებოდა. იგი ახლოს მივიდა და ნახა, რომ წყალი თეთრ კლდეზე (ტინზე) გადმოდიოდა. მოგვიანებით ამ ადგილით მეცნიერები დაინტერესდნენ. 1986 წელს მარმარილოს გატანა დაიწყო „თელავის ფილაქ-მარნარილოს კომბინატმა“, 1994 წლამდე კომბინატის საფქვავი იყო ლაფანყურში, ხოლო 1994 წლიდან გადაიტანეს თელავში. მისი მოპოვება ხდება კარიერული წესით. კახაძე ე., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 291-292.
ლოპოტის ხევი

ლოპოტის ხევი — ადმინისტრაციული ერთეული ფეოდალური ხანის კახეთში, ისტორიული თემი, ტერიტორიულად თავსდება ახლანდელი თელავის რაიონში. ლოპოტის ხევი და მთები ბუნებრივად დაცული და ძნელად მისავალი მხარე იყო, ამიტომ მტრის შემოსევის დროს კახეთის მოსახლეობის ნაწილი აქ იხიზნებოდა. ლოპოტის ხევის ცენტრი იყო ლოპოტის ციხე (შემორჩენილია ნანგრევები მდინარეების გონჯასხევისა და ლოპოტის წყლის შესაყარში), რომელსაც V საუკუნის II ნახევარში თავი შეაფარა მეფე ვახტანგ გორგასალის ძე დაჩიმ. VI საუკუნეში ლოპოტის ხევის მოსახლეობაში ქრისტიანობას ქადაგებდა ანტონ მარტყოფელი. VIII საუკუნის დასაწყისში ლოპოტის ხევი დაარბია არაბმა სარდალმა მარვან იბნ მუჰამადმა (მურვან ყრუ), მაგრამ ლოპოტის ციხის აღება ვერ მოახერხა. მუსხელიშვილი დ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 292.
დიდი ქალაქი

დიდ ქალაქად ითვლება ქალაქი, რომლის მცხოვრებთა რიცხვი 100.000 კაცს აღემატება. ცნება მიღებული იქნა 1887 წელს, საერთაშორისო სტატისტიკოსთა კონფერენციის მიერ. 2020 წლის აღწერით საქართველოში 4 დიდი ქალაქია: თბილისი (1.184.800) ბათუმი (169.150) ქუთაისი (135.200) რუსთავი (128.700) მეხუთე დიდი ქალაქი 2003 წლამდე სოხუმი იყო, მაგრამ მისი მოსახლეობა კონფლიქტის გამო შემცირებულია (43 700). 2006 წლის ბოლოსთვის, გერმანიას 82 დიდი ქალაქი აქვს. დანარჩენ 8 ქალაქში, XX და XXI საუკუნის გერმანიაში 100.000 მცხოვრებზე მეტი ცხოვრობდა ისე, რომ სულ 90 ქალაქი არსებობდა, რომელსაც დიდი ქალაქი ეწოდებოდა. გერმანიის 82 დიდ ქალაქში 2006 წლისათვის სულ 25.449.822 კაცი ცხოვრობდა. რაც ნიშნავს გერმანიის საერთო მოსახლეობის 30,9 %–ს. (2006 წლის 31 დეკემბრის მონაცემები: 82.315.000 ). იხილე ასევე გერმანიის დიდი ქალაქების სია 2007 წლის 1. იანვარს ავსტრიის სტატისტიკის მიხედვით ვენა (1.664.146) გრაცი (247.698) ლინცი (188.894) ზალცბურგი (149.018) ინსბრუკი (117.693) იხილე ასევე ავსტრიის ქალაქების სია შვეიცარიის ფედერალური სამსახურის სტატისტიკის 2006 წლის 31 დეკემბრის მონაცემების მიხედვით ციურიხი (350.125) ჟენევა (178.603) ბაზელი (163.081) ბერნი (122.422) ლოზანა (118.049) იხილე ასევე შვეიცარიის ქალაქები 2002 წლისათვის მსოფლიო მასშტაბით დაახლ. 1700 იყო, რომელშიც 100.000 მცხოვრებზე მეტი ცხოვრობდა. ქალაქი დიდი ქალაქების სახელთა სია გერმანიის ქალაქების სია ავსტრიის ქალაქების სია შვეიცარიის ქალაქების სია ქალაქების სია ქვეყნების მიხედვით მსოფლიოს დიდი ქალაქების სია ევროკავშირის დიდი ქალაქების სია ↑ Statistische Bundesamt Deutschland, Bevölkerungsstand, abgerufen am 25. Dezember 2007. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-12-30. ციტირების თარიღი: 2008-02-25.
ლორე

ლორე, ლორი (სომხ. Լոռի) — შუა საუკუნეების ციხე-ქალაქი და ისტორიული მხარე ტაშირში (ახლანდელი სომხეთი). ქალაქის ნანგრევები შემორჩენილია ქ. სტეფანავანის ახლოს. დაარსდა XI საუკუნის 20–იან წლებში ტაშირ ძორაგეტის მეფე დავით I უმიწაწყლოს მიერ, 1065 წლიდან კვირიკიდების დინასტიის მიერ ჩამოყალიბებული ტაშირ-ძორაგეტის სამეფოს ცენტრი. მდებარეობდა მაღალ სამკუთხა პლატოზე. ორი მხრით ხეობები იცავდა, მესამე მხრით — ციხესიმაგრეთა კედლების სისტემა. 1118 წელს მეფე დავით IV აღმაშენებელმა ლორე მიმდებარე ტერიტორიებით საქართველოს სახელმწიფოს შემოუერთა. განსაკუთრებული სამხედრო მნიშვნელობის გამო იგი საქართველოს ამირსპასალართა სადგომი პუნქტი გახდა. განვითარებული ფეოდალიზმის ხანაში მთელ ტაშირს ლორე ეწოდა. 1177 წელს ლორე მეფე გიორგი III-ის წინააღმდეგ აჯანყებული ივანე ორბელისა და დემნა უფლისწულის უკანასკნელი საყრდენი პუნქტი იყო. აჯანყების ჩახშობის შემდეგ ქალაქი ამირსპასალარ ყუბასარს გადაეცა. 1186 წლიდან ლორეს მხარგრძელთა ფეოდალური საგვარეულო ფლობდა და საქართველოს სანაპირო საერისთავოს ცენტრი იყო. მხარგრძელთა მმართველობის დროს ქალაქი აყვავდა. აშენდა სასახლეები, ეკლესიები, ხიდები. 1236 წელს ლორე მონღოლებმა აიღეს და სასტიკად დაარბიეს. XIV-XV საუკუნეებში ქალაქი მნიშვნელოვნად დაქვეითდა და ციხესიმაგრის ფუნქციაღა შერჩა. XVI-XVIII საუკუნეებში საბოლოოდ დააკნინა ირანელთა და ოსმალთა ლაშქრობებმა. 1918 წელს სომხეთი თავს დაესხა საქართველოს სადავო ტერიტორიების მითვისების მიზნით. სომხეთ-საქართველოს ომი დასრულდა ლორეს ტერიტორიის ნეიტრალურ ზონად გამოცხადებით. 1920 წელს საქართველოს შემადგენლობაში დაბრუნდა. 1921 წელს საქართველოს ოკუპაციის შემდეგ, რეგიონი საქართველოს ჩამოეჭრა და სომხეთის სსრ-ს გადაეცა. ლორის მაზრა ლორეს პროვინცია ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ლორე ბერძენიშვილი დ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 292. ლორე[მკვდარი ბმული].
ლორი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ლორი შეიძლება აღნიშნავდეს: ლორი — შუა საუკუნეების ციხე-ქალაქი; ლორი — ნახევრად მაიმუნების 2 გვარი; ლორი — სოფელი სომხეთში, სიუნიქის პროვინციაში. ლორი — კუნძული ანტარქტიკაში ლორი — ბრიტანელი მსახიობი, რეჟისორი, ვოკალისტი, მუსიკოსი, კომიკოსი და მწერალი