laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
რეჯებ ნიჟარაძე

რეჯებ დედიაღის ძე ნიჟარაძე, რეჯებ-ბეგ ნიჟარაძე (დ. 1873 — გ. 1937) — ქართველი იურისტი და საზოგადო მოღვაწე, ქართველ მაჰმადიანთა ერთ-ერთი პოლიტიკური ლიდერი. დაიბადა ქობულეთის მხარის მემამულის დედე-აღას (ნიჟარაძე) ოჯახში. 1888 წელს ილია ჭავჭავაძის დახმარებით გახდა თბილისის სათავადაზნაურო გიმნაზიის ერთ-ერთი პირველი მოსწავლე სამუსლიმანო საქართველოდან. უმაღლესი განათლება ოდესის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე მიიღო. იურისტად მუშაობდა თბილისსა და ბაქოში. აქ მან მონაწილეობა მიიღო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების ბაქოს სექციის, ქართული დაწყებითი 2-კლასიანი სკოლის, სამკითხველოს, წიგნის მაღაზიისა და გაზეთ „მარცვალის“ დაარსებაში. 1911 წელს გადასახლდა ბათუმში, სადაც არჩეული იყო ქალაქის საბჭოს წევრად (ხმოსნად) და ქალაქის მმართველობის წევრად. ზრუნავდა მაჰმადიანი ქართველების განათლებასა და მათ ქართულ საზოგადოებრივ ცხოვრებაში ინტეგრაციაზე. I მსოფლიო ომის ბოლოს იყო სამუსლიმანო საქართველოს განმათავისუფლებელი კომიტეტის წევრი, 1918 წელს — სამუსლიმანო საქართველოს წარმომადგენელი საქართველოს ეროვნულ საბჭოში, ქობულეთის მაზრის უფროსი. თურქეთთან ურთიერთობის საკითხზე საქართველოს რესპუბლიკის მთავრობასთან კონფლიქტი მოუხდა, რის გამოც ერთი პერიოდი დაპატიმრებული იყო. 1921 წლის მარტში საქართველოში წითელი არმიის შემოჭრის შემდეგ საბჭოთა ხელისუფლების სამსახურში ჩადგა. იყო ბათუმის რევოლუციური კომიტეტის წევრი, შემდეგ აჭარის ასსრ იუსტიციის სახალხო კომისარი; მონაწილეობდა აჭარის პირველი კონსტიტუციის და კანონმდებლობის შედგენაში. 1924 წელს აირჩიეს აჭარის ადვოკატთა კოლეგიის თავმჯდომარედ. 1930-იან წლებში იყო აჭარის სახალხო კომისართა საბჭოს თავმჯდომარის თანაშემწე. 1937 წლის რეპრესიების დროს დააპატიმრეს და დახვრიტეს. რეაბილიტირებულია 1956 წელს. 2019 წელს მისი სახელი მიენიჭა ერთ-ერთ ქუჩას ბათუმში. კომახიძე მ. საბჭოთა ადვოკატურის 50 წელი. თბ., 1974; სურმანიძე რ. ტრაგედია ბათუმში (1937-1938 წლები). თბ., 2014; მისირელი გ. გუარი ესე, რომელ არს ნიჟარაძე. თბ., 2005; შარაძე გ. მემედ აბაშიძე 1873-1937. თბ.-ბათუმი, 1995; წულუკიძე ვ. განათლების ისტორიისათვის აჭარაში. ბათუმი, 2002; სურმანიძე რ. თავადაზნაურობა და მათი ოჯახები ბათუმის ოლქში 1912 წ. თბ., 2016. ქართველოლოგიური წიგნებისა და კრებულების ფოტომასალის (პიროვნებები, არქიტექტურული ძეგლები, ეთნოგრაფიული ნიმუშები, ხელნაწერები, ხედები, რუკები და სხვა) აღწერილობა. საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა; რეჯებ ნიჟარაძე (1873-1937). აჭარის ტელევიზია. 2017. ↑ ქალაქ ბათუმის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს განკარგულება №44 „ქალაქ ბათუმში ლეხ და მარია კაჩინსკების ქუჩაზე არსებული წრიულიდან გიორგი ანწუხელიძის ქუჩამდე არსებული ქუჩისთვის რეჯებ ნიჟარაძის სახელის მინიჭება“, ქალაქ ბათუმის მუნიციპალიტეტის საკრებულო. 24 მაისი, 2019.
თქმა

თქმა — საერთო სახალხო ენის ტერიტორიული სახესხვაობა. თქმა კილოკავზე მცირე ერთეულია, მოიცავს მომიჯნავე სოფლების ან მთლიანად ერთი რაიონის მეტყველებას. ცნობილია შიგნიკახური კილოკავის ყვარლური თქმა, ქვემოიმერული კილოკავის ვანური თქმა და ა. შ. თქმები ერთმანეთისაგან განსხვავდება ფონეტიკურ-გრამატიკული და ლექსიკურ-სტილისტიკური ნიშნებითა და გამოთქმის თავისებურებებით. ენა დიალექტი კილოკავი თქმა ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 30-31.
სანანდაჯი

სანანდაჯი, სენენდეჯი (სპარს. سنندج, ქურთ. سنه სნა) — ქალაქი დასავლეთ ირანში, ქურთისტანის ოსტანის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს თეირანიდან 490 კილომეტრზე, დაახლოებით 150 კილომეტრის დაშორებით ერაყის საზღვრიდან. ზღვის დონიდან 1538 მეტრზე. 2016 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 412 767 კაცს. ქურთისტანის უნივერსიტეტი სანანდაჯი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური) ↑ სპარსული ენის ბგერითი სისტემის ქართულად ტრანსკრიფცია-ტრანსლიტერაციის სახელმძღვანელო წესები გვ. 7. სახელმწიფო ენის დეპარტამენტი. enadep.gov.ge (9 აგვისტო, 2019). ციტირების თარიღი: 20 აგვისტო, 2020. ↑ ელერდაშვილი ა., სენენდეჯი // უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი : [3 ტომად], 1-ლი გამოც., თბ.: ფანტაზია, 2006.
დედე-აღა ნიჟარაძე

დედე-აღა ნიჟარაძე, დედი-აღა ბასილოღლი (დ. 1837, სოფ. ალამბარი, ახლანდ. ქობულეთის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1905, იქვე) — მუსულმანი ქართველი სამხედრო და საზოგადო მოღვაწე. ქობულეთის მხარის მემამულეთა წარმომადგენელი. იყო ოსმალეთის სამხედრო და ადმინისტრაციულ სამსახურში, ბათუმის სანჯაყის მეჯლისის წევრი. რუსეთ-თურქეთის ომის (1877-1878) დროს რუსეთის მხარეს გადავიდა და რამდენიმე ასეულ ქობულეთელთან ერთად ქართული მილიციის რიგებში ჩადგა. თავად გურიელის რაზმში ალამბრის ასეულს მეთაურობდა. მინიჭებული ჰქონდა შტაბს-კაპიტნის წოდება. გულო კაიკაციშვილთან ერთად იყო ქობულეთში პირველი ქართული სკოლის გახსნის ინიციატორი. მისი შვილი იყო იურისტი და პოლიტიკური მოღვაწე რეჯებ ნიჟარაძე. ქობულეთი, 13 სექტემბერს / ზ.ჭ. [ფსევდ.] // ივერია : საპოლიტიკო და სალიტერატურო ყოველდღიური გაზეთი. - თბილისი, 1893. - 17 სექტემბერი. - №198. - გვ.1-2. მისირელი გ. გუარი ესე, რომელ არს ნიჟარაძე.-თბ.,2005; შარაძე გ. მემედ აბაშიძე: 1873-1937.-თბ.-ბათუმი,1995; სურმანიძე რ. თავადაზნაურობა და მათი ოჯახები ბათუმის ოლქში 1912 წ.-თბ.,2016. ქართველოლოგიური წიგნებისა და კრებულების ფოტომასალის (პიროვნებები, არქიტექტურული ძეგლები, ეთნოგრაფიული ნიმუშები, ხელნაწერები, ხედები, რუკები და სხვა) აღწერილობა. საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა.
Pelican VG Pocket

Pelican VG Pocket — პორტატიული გამოყოფილი კონსოლოლების სერია, რომელიც შექმნა ჩინურმა კომპანია JungleTac-მა 2005 წელს, ხოლო დისტრიბუციას უწევდა კომპანია Pelican Accessories. საერთო ჯამში გამოვიდა კონსოლის ხუთი ვერსია. თითოეულ მათგანი გამოდიოდა მასში ჩაშენებულ თამაშებთან ერთად, რომელთა რაოდენობა ვარირებდა მოდელის მიხედვით: VG Pocket Mini — 30 თამაში, VG Pocket 50 — 50 თამაში, VG Pocket Max — 75 თამაში, VG Pocket Caplet — 50 თამაში, VG Pocket Tablet — 25 თამაში. მათი უმეტესობა წარმოადგენდა Nintendo Entertainment System-ისა და არკადული თამაშების კლონებსა და დაჰაკულ ვერსიებს. Pelican VG Tablet-ის მიმოხილვა[მკვდარი ბმული] — IGN Pelican VG Pocket — Obsoleteworlds ↑ jungletac. jungletac. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-02-07. ციტირების თარიღი: 2011-08-12.
კომბოსტოს რიზოქტონიოზი

კომბოსტოს რიზოქტონიოზი — კომბოსტოს დაავადება. იწვევს სოკო Rhizoctonia solani. რიზოქტონიოზის დამახასიათებელი მთავარი სიმპტომია კომბოსტოს ფურცლების ლპობა. დაზიანებული ქსოვილი სველდება და იღებს ღია ყავისფერი შეფერილობის. მათ ზედაპირზე შეინიშნება მოთეთრო ფერის მიცელიუმი. მოგვიანებით ლაქაც და მიცელიუმიც მუქი ხდება. ფოთლის ცენტრალური ძარღვის გასწვრივ ჩნდება მუქი ყავისფერი გლუვი სკლეროციები. გარკვეული დროის შემდეგ გარეთა ფურცლები ყვითლდება და ხმება. ბრძოლის ღონისძიებები: საწყობების დეზინფექცია, დაზიანებული მცენარეების მოცილება და განადგურება, შენახვის ოპტიმალური პირობების დაცვა, შესაბამისი წამლობების განხორციელება. ↑ 1.0 1.1 მემარნიშვილი, ნ.; კელენჯერიძე, ნ.; ხეთერელი, ა.. კომბოსტოს წარმოების აგროტექნოლოგია. საქართველოს ფერმერთა ასოციაცია. gfa.org.ge (2018). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-08-28. ციტირების თარიღი: 20 აგვისტო, 2020.
თქმა (მუსიკა)

თქმა, ძვ. ქართულ ხალხურ მრავალხმიან სიმღერა-საგალობლებში მელოდიის წამყვანი ხმის სახელწოდება. დ. მაჩაბლის აზრით, თქმა სიმღერა-გალობას იწყებს და ჰანგს მღერის, დანარჩენი ხმები კი (ზილი, კრინი, მაღალი ბანი, ბანი, შემხმობარი, დაბალი ბანი, შემდეგი) მას მისდევს, მისძახის, უბანებს, უხმობს. მთქმელი მაჩაბელი დ., ქართველთა ზნეობა, I. გალობა «ცისკარი», 1864, № 5; ჯავახიშვილი ივ., ქართული მუსიკის ისტორიის ძირითადი საკითხები, თბ., 1938; ჩხიკვაძე გ., ქსე, ტ. 5, გვ. 31, თბ., 1980
კომბოსტოს თეთრი სიდამპლე

კომბოსტოს თეთრი სიდამპლე — კომბოსტოს სოკოვანი დაავადება. მისი გამომწვევია სოკო Sclerotinia sclerotiorum. ვეგეტაციის დროს დაავადების გაჩენისას ზიანდება ფესვის ყელი და ქვედა ფოთლები. დაზიანებული ქსოვილები უფერულდება, სველდება და მათ ზევით ყალიბდება სოკოს ხავერდისებრი თეთრი მიცელიუმები. თეთრი სიდამპლე განსაკუთრებით სახიფათოა შენახვის პერიოდში. დაზიანება კომბოსტოს თავის გარეთა ფოთლებზე იწყება, განსაკუთრებით, წვიმიანი ამინდებში. კომბოსტოს თავზე ფოთლები იწყებს ლპობას, ხდება ლორწოვანი და მათ შორის ვითარდება მიცელიუმი, საიდანაც ჩნდება სკლეროციები. დაავადებულ კომბოსტოსთან კონტაქტის შედეგად დაავადება ადვილად გადადის საღ კომბოსტოებზეც. საწყობებში თეთრი სიდამპლის გავრცელებას ხელს უწყობს შენახვის რეჟიმის დარღვევა და მაღალი ტენიანობა. ბრძოლის ღონისძიებები: საწყობების დეზინფექცია, დაზიანებული მცენარეების მოცილება და განადგურება, შენახვის ოპტიმალური პირობების დაცვა, შესაბამისი წამლობების განხორციელება. ↑ 1.0 1.1 მემარნიშვილი, ნ.; კელენჯერიძე, ნ.; ხეთერელი, ა.. კომბოსტოს წარმოების აგროტექნოლოგია. საქართველოს ფერმერთა ასოციაცია. gfa.org.ge (2018). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-08-28. ციტირების თარიღი: 20 აგვისტო, 2020.
თეთრი სიდამპლე

თეთრი სიდამპლე — კულტურულ მცენარეთა სოკოვანი დაავადება. Sclerotinia sclerotiorum იწვევს სტაფილოსა და კომბოსტოში, Coniothyrium diplodiela — ვაზში (ყურძენში), Sclerotinia libertiana — მზესუმზირაში. ვაზის თეთრი სიდამპლე კომბოსტოს თეთრი სიდამპლე მზესუმზირის თეთრი სიდამპლე სიდამპლე ნაცრისფერი სიდამპლე შავი სიდამპლე ფესვის სიდამპლე ნაყოფის სიდამპლე
კომბოსტოს მოზაიკა

კომბოსტოს მოზაიკა — კომბოსტოს (თავიანი, ყვავილოვანი, ბროკოლი) ვირუსული დაავადება. გამომწვევია Turnip yellow mosaic virus. დაავადების სიმპტომები ჩნდება ჩითილის გადარგვიდან 4–5 კვირის შემდეგ. დაავადებული მცენარის ფოთლების ძარღვები იღებს ღია შეფერილობას, შემდეგ მათ ირგვლივ ფორმირდება მუქი მწვანე არშია. ძარღვების ზრდის შეწყვეტის გამო ფოთლები განიცდის დეფორმაციას. ზოგჯერ დაავადებულ ფოთლებზე შეინიშნება მცირე ზომის ნეკროზული ლაქები. დაავადება ასევე აზიანებს კომბოსტოს სათესლე მცენარეებს. ამ დროს შეინიშნება ფოთლების, ღეროსა და ჭოტის დაფაცხავება. ძლიერი დაზიანების შემთხვევაში შესაძლებელია წარმოიქმნას ნეკროზული ლაქები და ფოთლები ნაადრევად დაცვივდეს. ბრძოლის ღონისძიებები: საღი სათესლე-სარგავი მასალის გამოყენება, დაინფიცირებული მცენარეების ნაკვეთიდან მოცილება და განადგურება, სარეველების წინააღმდეგ ბრძოლა, ბრძოლა ბუგრების და ვირუსის გადამტანი სხვა მავნებელი მწერების წინააღმდეგ. ↑ 1.0 1.1 მემარნიშვილი, ნ.; კელენჯერიძე, ნ.; ხეთერელი, ა.. კომბოსტოს წარმოების აგროტექნოლოგია. საქართველოს ფერმერთა ასოციაცია. gfa.org.ge (2018). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-08-28. ციტირების თარიღი: 20 აგვისტო, 2020.
ქურთისტანის უნივერსიტეტი

ქურთისტანის უნივერსიტეტი (სპარს. دانشگاه کردستان; UOK) — სახელმწიფო უნივერსიტეტი ირანში. უნივერსიტეტის ცენტრალური კამპუსი ქალაქ სანანდაჯში მდებარეობს. უნივერსიტეტი აერთიანებს 8 ფაკულტეტს. ჰუმანიტარულ და სოციალურ მეცნიერებათა ფაკულტეტი ენებისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი მეცნიერების ფაკულტეტი ინჟინერიის ფაკულტეტი სოფლის მეურნეობის ფაკულტეტი ბუნებრივი რესურსების ფაკულტეტი ხელოვნებისა და არქიტექტურის ფაკულტეტი მეცნიერებისა და ინჟინერიის ფაკულტეტი (ქალაქ ბიჯარში მდებარეობს) ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ქურთისტანის უნივერსიტეტი კამპუსი კამპუსი ცენტრალური ბიბლიოთეკა ჰუმანიტარულ და სოციალურ მეცნიერებათა ფაკულტეტი UOK ოფიციალური გვერდი UOK ოფიციალური ინგლისურენოვანი გვერდი დაარქივებული 2020-09-20 საიტზე Wayback Machine.
კომბოსტოს ლორწოვანი ბაქტერიოზი

კომბოსტოს ლორწოვანი ბაქტერიოზი, კომბოსტოს სველი სიდამპლე — კომბოსტოს ბაქტერიული დაავადება. გამომწვევია სხვადასხვა სახეობის ბაქტერიები: Erwinia carotovora, Erwvinia aroideae, Pseudomonas sp. დაავადების პირველი სიმპტომები მცენარეზე შესაძლოა ლებანფოთლის ფაზაში დაფიქსირდეს. ამ დროს ლებანფოთლებზე ჩნდება ზეთოვანი ლაქები, რის შედეგადაც მცენარის განვითარება ფერხდება ან მცენარე იღუპება. დაავადება მასობრივად ვრცელება ვეგეტაციის მეორე ნახევარში. ამ დროს დაავადებული კომბოსტოს თავების გარე ფურცლები მუქდება, ტენიან ამინდებში ხდება ლორწოვანი და ლპება. დროთა განმავლობაში დაავადება მთლიანად ვრცელდება კომბოსტოს თავზე, რომელიც სრულად ლპება და სცილდება ღეროს. ამ პროცესს თან ახლავს უსიამოვნო სუნი. აღსანიშნავია, რომ თუ კომბოსტოს თავის ზედა ფურცლები დაზიანებულია დაავადებით და ამ პერიოდს მშრალი ამინდები დაემთხვა, დაზიანებული უბნები ხმება, თხელდება და ხდება გამჭირვალე. ასეთ დროს კომბოსტოს თავზე შესაძლებელია დაავადების გავრცელების ლოკალიზება. ხანდახან დაავადების განვითარება იწყება კომბოსტოს მურკიდან, ამ დროს ის რბილდება, წყდება კომბოსტოს თავების ფორმირების პროცესი და ცვივა. კომბოსტო, რომელიც დაავადებულია და დათვალიერებისას არ აღენიშნება სიმპტომები, მაგრამ შეინახება 3–4 °C-იან საწყობში, იწყებს ლპობას. დაავადება ადვილად გადადის დაავადებულიდან საღ კომბოსტოზე და მასაც აავადებს. ბრძოლის ღონისძიებები: დაზიანებული მცენარეების მოცილება ნაკვეთებიდან, კულტურათა მონაცვლეობა, შენახვის ოპტიმალური პირობების დაცვა. ↑ 1.0 1.1 მემარნიშვილი, ნ.; კელენჯერიძე, ნ.; ხეთერელი, ა.. კომბოსტოს წარმოების აგროტექნოლოგია. საქართველოს ფერმერთა ასოციაცია. gfa.org.ge (2018). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-08-28. ციტირების თარიღი: 20 აგვისტო, 2020.
სველი სიდამპლე

სველი სიდამპლე — მცენარეთა ბაქტერიული დაავადება. ავადდებიან კულტურული მცენარეები (კიტრი, კომბოსტო, კარტოფილი). გამომწვევია ძირითადად Erwvinia-ს და Pseudomonas-ს გვარის სახეობები. კომბოსტოს სველი სიდამპლე კიტრის სველი სიდამპლე სიდამპლე მშრალი სიდამპლე
სიდამპლე

სიდამპლე — ბიოქიმიური პროცესი. მიმდინარეობს წყლის თანაობისას, ამიტომ, სიდამპლე გვხვდება ძირითადად წყლითა და საკვები ნივთიერებებით მდიდარ ორგანოებში: ძირხვენებში, ტუბერებში, ნაყოფებში და სხვ. არსებობს ორი სახის სიდამპლე: სველი და მშრალი. სველი სიდამპლის დროს პარაზიტი შლის უჯრედის გარსს, რის შედეგადაც წყლის ნაწილი გარეთ გამოდის, ნაწილს კი პარაზიტი შეითვისებს. ამ დროს დამპალი ზედაპირი ტენიანია, „სველია“. სველ სიდამპლეს იწვევენ ბაქტერიები, აგრეთვე სოკოების გარკვეული ჯგუფი. მშრალი სიდამპლის დროს პარაზიტი არ შლის უჯრედის გარსს. იგი მისაწოვრებს ჩაუშვებს უჯრედში და ისე იღებს წყალს და საკვებ ნივთიერებებს, წყლის ნაწილი კი შეუმჩნევლად ორთქლდება ისე, რომ ამ დროს ტენის გამოყოფას არ შეინიშნება. მშრალი სიდამპლე ვითარდება, მაგალითად, კარტოფილის ფუზარიოზული სიდამპლის შემთხვევაში. თეთრი სიდამპლე ნაცრისფერი სიდამპლე შავი სიდამპლე ნაყოფის სიდამპლე ფესვის სიდამპლე ↑ მცენარეთა დაავადებები. agronews.ge (23 სექტემბერი, 2019). ციტირების თარიღი: 21 აგვისტო, 2020.
ქარცივაძე

საკუთარი სახელი ქარცივაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ამირან ქარცივაძე — ფიზიკოსი გიორგი ქარცივაძე — ინჟინერი დავით ქარცივაძე — რევოლუციონერი, პოეტი ილია ქარცივაძე — რევოლუციონერი მელიტონ ქარცივაძე — პოლიტიკური მოღვაწე ნიკოლოზ ქარცივაძე — პოლიტიკური და საზოგადო მოღვაწე ნოდარ ქარცივაძე — პოლიტიკოსი
ამირან ქარცივაძე

ამირან ილიას ძე ქარცივაძე (დ. 21 იანვარი, 1920, თბილისი, — გ. 14 მაისი, 1989, იქვე) — ქართველი გეოფიზიკოსი. ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა კანდიდატი (1967). დაიბადა პედაგოგების — ილია ქარცივაძის (რეპრესირებულია 1938 წელს) და ივლიტა ფურცელაძის (ანტონ ფურცელაძის ქალიშვილი) ოჯახში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი 1948 წელს. 1954 წლიდან მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის გეოფიზიკის ინსტიტუტში (1972 წლიდან ატომური ფიზიკის სექტორის ხელმძღვანელია). 1966-1983 წლებში ხელმძღვანელობდა აგრეთვე საქართველოს სსრ სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სეტყვასაწინააღმდეგო სამსახურს, 1984 წლიდან — საქართველოს ჰიდრომეტეოროლოგიის და გარემოს კონტროლის სამმართველოს. 1982 წლიდან იყო თელავის რაიონის დეპუტატთა საბჭოს წევრი. ქარცივაძის შრომები ძირითადად ეხება ატომური ფიზიკის საკითხებს. მიღებული ჰქონდა სსრკ სახელმწიფო პრემია (1969, სეტყვის საწინააღმდეგო რაკეტებისა და ჭურვების გამოყენებით სეტყვასთან ბრძოლის მეთოდებისა და საშუალებების დამუშავებისა და დანერგვისათვის) და სსრკ მინისტრთა საბჭოს პრემია (1985). დაჯილდოებული იყო საპატიო ნიშნის, ლენინის და შრომის წითელი დროშის ორდენებით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 491.; Глонти Н.Я., Дарахвелидзе Л.К., Цинцадзе Т.Н. Амиран Ильич Карцивадзе. К 95-летию со дня рождения. მიხეილ ნოდიას სახელობის გეოფიზიკის ინსტიტუტი, შრომები, ტ. LXVI; Институт геофизики им. М. З. Нодиа, Труды, т. LXVI; Mikheil Nodia Institute of Geophisics, Transactions, vol. LXVI; ISSN 1512-1135, თბილისი, 2016, გვ. 5-13. ამირან ქარცივაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
გიორგი ქარცივაძე

გიორგი ნიკოლოზის ძე ქარცივაძე (დ. 1 იანვარი, 1916, თბილისი, — გ. 8 მაისი, 1977) — ქართველი ინჟინერ-მშენებელი, მეცნიერი ნაგებობათა სეისმომედეგობის დარგში. ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატი (1949), პროფესორი (1970). საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი (1964). დაამთავრა ს. კიროვის სახელობის საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტი 1939 წელს. მუშაობდა თბილისის სხვადასხვა სამეცნიერო-კვლევით და საპროექტო დაწესებულებაში, აგრეთვე სამშენებლო ორგანიზაციებში: თბილისის რკინიგზის ტრანსპორტის ინჟინერთა ინსტიტუტში (1944-1959), საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის სამშენებლო მექანიკისა და სეისმომედეგობის ინსტიტუტში (1949-1060), საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში (1959-1977; 1960 წლიდან ამავე ინსტიტუტის ხიდებისა და რკინაბეტონის კონსტრუქციების კათედრის გამგე). მისი პროექტით აგებულია თბილისში 300 არაგველის (ორთაჭალჰესის) ხიდი (1954), ჩუღურეთის ხიდი (1962, რეკონსტრუქცია), ბარათაშვილის ხიდი (1966) და სხვ. მიღებული აქვს საქართველოს სახელმწიფო პრემია (სიკვდილის შემდეგ, 1979; მონოგრაფიისათვის „გზის ხელოვნურ ნაგებობათა სეისმომედეგობა“). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 491.; საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია. - თბ., 2017.-გვ.558-559. გიორგი ქარცივაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
დავით ქარცივაძე

დავით ერდიშხანის ძე ქარცივაძე (ფსევდონიმი: მეჩონგურე; დ. 1881 — გ. 1924) — ქართველი სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე, პოეტი. დაამთავრა თბილისის იუნკერთა სასწავლებელი. ამ დროიდან თანაუგრძნობდა მემარცხენე რევოლუციურ მოძრაობას. 1898 წლიდან „მეჩონგურის“ ფსევდონიმით თანამშრომლობდა სოციალ-დემოკრატიული მიმართულების ჟურნალ-გაზეთებთან. მისი ლექსები იბეჭდებოდა გაზეთ „ივერიაშიც“. იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრი. რუსეთის 1905 წლის რევოლუციის დროს ელიზავეტპოლის 156-ე ქვეითი პოლკის პოდპორუჩიკი ქარცივაძე სარიყამიშში დააპატიმრეს ჯარში პოლიტიკური აგიტაციისთვის. ოქტომბრის ამნისტიის შემდეგ გაათავისუფლეს და დაუბრუნდა რევოლუციურ მოღვაწეობას. იყო 1905 წლის დეკემბრის გამოსვლების ერთ-ერთი ხელმძღვანელი დასავლეთ საქართველოში. 1905-1906 წლებში კიდევ ორჯერ იყო დაპატიმრებული. 1907 წელს აჰყარეს ოფიცრის წოდება და 4 წლით კატორღა მიუსაჯეს. 1917 წლის რევოლუციამ ირკუტსკის ოლქში მიუსწრო და ქარცივაძე სამშობლოში დაბრუნდა. 1918-1921 წლებში პოდპოლკოვნიკის წოდებით მსახურობდა საქართველოს სამხედრო სამინისტროში, იყო კულტურულ-საგანმანათლებლო სექციის უფროსი და ჟურნალ „მხედარის“ რედაქტორი, საქართველოს მწერალთა კავშირის წევრი. საქართველოს გასაბჭოების (1921) შემდეგ იყო ახალი რეჟიმის ოპოზიციაში. 1922-1923 წლებში ორჯერ დააპატიმრეს. 1924 წლის აგვისტოს აჯანყების დაწყების შემდეგ დახვრიტეს. სიკვდილით დასაჯეს ასევე მისი სიძე (დის ქმარი) მიხეილ საბაშვილი, ძმა — ივანე, იმხანად პრაღის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტის სტუდენტი, სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ (1927) საზღვარზე დააპატიმრეს და 1930-იან წლებში რამდენჯერმე იყო გადასახლებაში. მაჩაბლის №13-ის ნახევარი ცხოვრება : ლოკალურ-ისტორიული ნარკვევი / ხარბედია, მალხაზ // ტერორის ტოპოგრაფია : საბჭოთა თბილისი : კრებული. - თბ., 2011. - გვ.82-128. დავით ერდიშხანის ძე ქარცივაძე — ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრები 1879-1927 წლებში (საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა).
ნიკოლოზ ქარცივაძე

ნიკოლოზ იოთამის ძე ქარცივაძე (დ. 1884,. სოფ. გოგიეთი, ახლანდ. ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი, — გ. 9 ივლისი, 1937) — ქართველი პოლიტიკური მოღვაწე, დიპლომატი. 1904 წლიდან იყო სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრი. ეკუთვნოდა „ალიონელ-ავტონომისტთა“ ჯგუფს. არჩეული იყო საქართველოს ეროვნული საბჭოს წევრად (1917-1918). იყო საქართველოს რესპუბლიკის ელჩი აზერბაიჯანის დემოკრატიულ რესპუბლიკაში. 1920 წელს იკავებდა საგარეო საქმეთა მინისტრის ამხანაგის (მოადგილის) პოსტს. საბჭოთა ოკუპაციის (1921) შემდეგ აქტიურად იყო ჩართული ანტისაბჭოთა არალეგალურ საქმიანობაში. იყო საქართველოს საქართველოს დამოუკიდებლობის კომიტეტის წევრი (1922) და თავმჯდომარე (1923-1924). დაპატიმრებული იყო ჩეკას მიერ (1923, 1924). 1924 წლის სექტემბერში აგვისტოს აჯანყების ჩახშობის შემდეგ საქართველოს სსრ-ის ხელისუფლებამ მოახდინა მისი ქონების კონფისკაცია. 1934 წლამდე იყო გადასახლებული. მესამედ დააპატიმრეს 1937 წლის იანვარში. დაპატიმრებისას მუშაობდა საქართველოს სსრ ადგილობრივი მრეწველობის სახალხო კომისარიატის საგეგმო სექტორის უფროს ეკონომისტად. საქართველოს სსრ უმაღლესი სასამართლოს სპეციალურმა სესიამ გაასამართლა 58-ე მუხლით და მიუსაჯა დახვრეტა. მისი მეუღლე თამარ შარაშიძე (ქრისტინე შარაშიძის და) შუა აზიაში გადაასახლეს. რეაბილიტირებული იყო 1958 წელს. საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 454-455. ნიკოლოზ ქარცივაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ ჯიქია ლ., 1924 წლის აჯანყება დასავლეთ საქართველოში, თბ.: უნივერსალი, 2012. — გვ. 261.
რჩეულიშვილი

საკუთარი სახელი რჩეულიშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: გრიგოლ რჩეულიშვილი — მწერალი გურამ რჩეულიშვილი — მწერალი ვახტანგ რჩეულიშვილი — პოლიტიკოსი ლევან რჩეულიშვილი — ხელოვნების ისტორიკოსი მიხეილ რჩეულიშვილი — ზოოტექნიკოსი ბორის რჩეულოვი — ქართული წარმოშობის რუსი ინჟინერი, გამომგონებელი
შინაური თხა

თხა (ლათ. Capra hircus) — წყვილჩლიქოსანი მცოხნავი ცხოველი ძროხისებრთა ოჯახისა. შინაური თხის წინაპარია გარეული თხის ორი სახეობა — ნიამორი და რქახრახნილი თხა, აგრეთვე ამომწყდარი Capra prisca. თხა ადვილად ეგუება სხვადასხვა ეკოლოგიურ პირობებს, რის გამოც მსოფლიოს თითქმის ყველა ქვეყანაშია მოშენებული. გვარში (Capra) გაერთიანებულია 10-მდე სახეობა, რომელთაგან საქართველოში გვხვდება 3. თხა გვაძლევს რძეს, ხორცს, ბეწვს (მატყლს), თივთიკს. ცოცხლობს 9 — 10, მაქსიმუმ 17 წელს, სამეურნეო გამოყენების საშუალო ვადაა 7 — 8 წელი. დასაგრილებლად 14 — 18 თვისას უშვებენ. მაკეობა დაახლოებით 5 თვეს გრძელდება. თხის კულტურული ჯიშების უმეტესი ნაწილი მრავალნაყოფიანია. 100 დედა თხა 150—250-მდე თიკანს შობს. საუკეთესო კვებისა და მოვლა-პატრონობის პირობებში შეიძლება წელიწადში ორი დოლი მოგვცეს. მამალი თხის (ბოტის) ცოცხალი მასაა 60 — 65 კგ, მაქსიმალური 100 კგ, დედის თხისა (ნეზვის), შესაბამისად 40 — 60 კგ-მდე. პროდუქტიულობის მიხედვით განასხვავებენ სარძეო, სამატყლე, სათივთიკე და უხეშმატყლიანი შერეული პროდუქტის ჯიშის თხება. სარძეო ჯიშის თხა წელიწადში 450 — 550 კგ იწველის, საუკეთესო მეურნეობებში 1000 კგ-მდე. რძის ცხიმიანობაა 3,8 — 4,5%. თხას დღეში 1—3-ჯერ წველიან, სამატყლე ჯიშის თხის მატყლს ერთგვაროვანი ბოჭკოები აქვს. მამალი თხის ნაპარსია 4 — 5 კგ, დედალი თხისა 3 — 5 კგ. სათივთიკე ჯიშების თივთიკის საშუალო გამოსავლიანობაა 0,2 — 0,5 კგ, მაქსიმალური 2 კგ-მდე. მოზრდილი თხის ნაკლავი 20 — 28 კგ ხორცს და 4 — 6 კგ ქონს იძლევა. მეთხეობა ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 31.
მიხეილ საბაშვილი (პოლიტიკოსი)

მიხეილ (მიხა) სამსონის ძე საბაშვილი (დ. 1890, სოფ. შემოქმედი, ახლანდ. ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1 სექტემბერი, 1924, ბათუმი) — ქართველი პოლიტიკური მოღვაწე, სოციალ-დემოკრატი. დაიბადა შემოქმედელი მეფ­სალ­მუ­ნის ოჯახში. დაამთავრა თბილისის სასულიერო სემინარია. 1904 წლიდან იყო სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრი (მენშევიკი). რევოლუციური საქმიანობისთვის 1913 წელს ად­მი­ნის­ტრა­ცი­ული წე­სით გა­და­ას­ახ­ლეს ქა­ლაქ ას­ტრა­ხან­ში. 1914 წელს კვლავ და­აპ­ატ­იმ­რეს და ორ თვე­ში გა­ათ­ავ­ის­უფ­ლეს. პარტიულ და საზოგადოებრივ საქმიანობას ოზურგეთში ეწეოდა. 1916 წელს იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების ოზურგეთის განყოფილების დაარსების ინიციატორი და მისი გამგეობის მდივანი. საქართველოს გასაბჭოების (1921) შემდეგ მცირე ხნით დაპატიმრებული იყო. მონაწილეობდა წინააღმდეგობის იატაკქვეშა მოძრაობაში: იყო სო­ცი­ალ-დე­მოკ­რა­ტი­ული პარ­ტი­ის ბათუ­მის კო­მი­ტე­ტის თავმჯდომარე (1922 წლიდან), ბათუმის პარიტეტული კომიტეტის თავ­მჯდო­მა­რე, ხელმძღვანელობდა სამ­ხედ­რო ორ­გა­ნი­ზა­ცი­ას აჭარაში. 1924 წლის 27 აგვისტოს „ჩეკამ“ თანაპარტიელ დე­ომ­იდე გე­გი­აძ­ეს­თან ერთად დააპატიმრა. 30 აგვისტოს მიესაჯა სიკვდილით დასჯა (ქონების კონფისკაციით). დახვრიტეს აჭარის ანტისაბჭოთა ოპოზიციის სხვა 22 წარმომადგენელთან ერთად 1924 წლის 1 სექტემბერს. ამავე პერიოდში დახვრიტეს მისი ცოლის ძმაც — პოდპოლკოვნიკი დავით ქარცივაძე. აჭარის ანტისაბჭოთა ორგანიზაცია და 23 დახვრეტილი / ყიფშიძე, ნინო // „საარქივო მოამბე“, №19[მკვდარი ბმული], - 2018; გვ. 13-21. მიხეილ სამსონის ძე საბაშვილი — ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრები 1879-1927 წლებში (საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა).