laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
დავით გორდელაძე

დავით გიორგის ძე გორდელაძე (დ. 3 მარტი, 1946, თბილისი) — ქართველი თერაპევტი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1993), პროფესორი (1997); 1968 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. 1980-1997 წლებში იყო თსსი-ის სამკურნალო ფაკულტეტის შინაგან დაავადებათა კათედრის თანამშრომელი (1995-1997 — კათედრის პროფესორი), 1997-2005 წლებში — ივ. ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის შინაგან დაავადებათა კათედრის გამგე, 2000-2005 წლებში — მედიცინის ფაკულტეტის დეკანი. 2004 წლიდან საქართველოს თერაპევტთა ასოციაციის პრეზიდენტია. გორდელაძის სამეცნიერო ინტერესების სფერო: მინერალთა ცვლა, ლაზეროთერაპია, ჰეპატოლოგია, გასტროენტეროლოგია, გულის კუნთის მორფოლოგია, თერაპიის სწავლების მეთოდოლოგია, ბიოეთიკა, სამედ. სამართალი. გორდელაძე არის სამეცნიერო შრომებისა და 1 მონოგრაფიის ავტორი. მიღებული აქვს საავტორო მოწმობა 2 გამოგონებაზე. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1999). გულის მორფოლოგია სიკვდილის სხვადასხვა მექანიზმის დროს, თბ.,1976. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 108. დავით გორდელაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
თეიმურაზ გორდელაძე

თეიმურაზ დიმიტრის ძე გორდელაძე (დ. 12 აგვისტო, 1925, თბილისი — გ. 1 ივლისი, 2017) — ქართველი პათოლოგანატომი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1970), პროფესორი (1972), ღირსების ორდენის კავალერი (1999). 1948 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. 1971-1978 წლებში მუშაობდა იქვე პათოლოგიური ანატომიის კათედრის პროფესორად. 1979-1998 წლებში იყო ამავე ინსტიტუტის სასამართლო მედიცინის კათედრის გამგე, 1998 წლიდან არის ამ კათედრის პროფესორი, პარალელურად 1993 წლიდან — ი. ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტის პათოლოგიის კათედრის პროფესორი. გორდელაძემ ექსპერიმენტულად შეისწავლა სიმსივნეებისა და მათ ირგვლივ მდებარე ქსოვილების ინერვაციის საკითხები, ზოგიერთი ძუძუმწოვარი ცხოველის ვირუს-პოლიომა 2510 By შტამით გამოწვეული სიმსივნეების პათოლოგიური ანატომია და სხვ. გორდელაძე მრავალი სამეცნიერო შრომის, მათ შორის 2 მონოგრაფიისა და 4 სახელმძღვანელოს („სასამართლო მედიცინა“: 1995, 1998, 2001, 2008) ავტორია. 1974-1980 წლებში გორდელაძე იყო პათოლოგანატომთა საკავშირო სამეცნიერო საზოგადოების გამგეობის წევრი, საკავშირო სამედიცინო ჟურნალი „Судебная медицинская экспертиза“-ს სარედაქციო საბჭოს წევრი (1980-1990) და სხვ. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები, მათ შორის ღირსების ორდენი (1999). შუა ტვინის დაზიანებანი ქალატვინის მძიმე ტრავმის დროს, «თბილ. სახელმწ. სამედ. უნ-ტის შრომათა კრებული», 1997, ტ. 33; Гистохимия и электронная микроскопия в клинической и экспериментальной медицине, М., 1975 (თანაავტ.). ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 108. თეიმურაზ გორდელაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ირაკლი გორდელაძე

ირაკლი ერმალოს ძე გორდელაძე (დ. 23 ივლისი, 1921, თბილისი — გ. 29 აგვისტო, 1998, იქვე) — ქართველი გრაფიკოსი. საქართველოს დამსახურებული მხატვარი (1967). 1958 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია. მისი პედაგოგები იყვნენ ს. ქობულაძე, ს. ნადარეიშვილი, კ. სანაძე. 1969 წელს აქვე ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას. 1958 წლიდან მონაწილეობდა სამხატვრო გამოფენებში. გორდელაძე ძირითადად ქმნიდა პლაკატებს, რომელთაგან აღსანიშნავია ისტორიულ და პოლიტიკურ თემებზე შექმნილი: „თბილისის 1500 წელი“ (1957), „საშიში ბუდე“ (1964), „ქალთა საერთაშორისო დღე“ (1975), „ფრთხილად, დედამიწაა!“ (1982) და სხვ. საყურადღებოა ასევე თეატრის სპექტაკლებისა და კინოფილმებისათვის შექმნილი აფიშები: „რიჩარდ III“ (1957, სხვა ავტორებთან ერთად), „მამლუქი“ (1958), „მაია წყნეთელი“ (1962). გ. ნაყოფიერად მუშაობდა წიგნის ილუსტრატორად. მასხარაშვილი გ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 108. ირაკლი გორდელაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
შალვა გორდელაძე

შალვა გიორგის ძე გორდელაძე (დ. 20 ოქტომბერი, 1905, სოფ. ხვარბეთი, ახლანდ. ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი — გ. 12 იანვარი, 1973, კიევი) — ქართველი ასტროფიზიკოსი. ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1962), პროფესორი (1965). 1936-1940 წლებში იყო აბასთუმნის ასტროფიზიკური ობსერვატორიის დირექტორის მოადგილე, 1940-1973 წლებში პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა კიევის უნივერსიტეტსა და პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში. იკვლევდა ახალი ვარსკვლავების ატმოსფეროში იონიზაციას, ტემპერატურის ცვლილებებს ანთებამდე და ანთების შემდეგ, აგრეთვე ანთების პროცესში სხვადასხვა სახით გამოყოფილ ენერგიას. პირველმა განსაზღვრა ახალი ვარსკვლავის აფეთქების შედეგად ამოფრქვეული ნივთიერების მასა. ვ. ამბარცუმიანთან ერთად ჩამოაყალიბა ახალი თვალსაზრისი გალაქტიკაში ვარსკვლავთშორისი შთანთქმის დისკრეტულობის შესახებ. უკრაინის მეცნიერებათა აკადემიის მთავარ ასტრონომიულ ობსერვატორიაში მისი უშუალო ხელმძღვანელობით გამოიცა 28000 მკრთალი ვარსკვლავის ფოტომეტრიული მონაცემების კატალოგი. ავტორია მრავალი სამეცნიერო და სამეცნიერო-პოპულარული ნაშრომისა. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 108-109. შალვა გორდელაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
თუთა

თუთა, თუთის ხე, ბჟოლა (ლათ. Morus) — ფოთოლმცვივანი ხეებისა და იშვიათად ბუჩქების გვარი თუთისებრთა ოჯახისა. ორსახლიანი, იშვიათად ერთსახლიანი მცენარეა, ერთსქესიანი ყვავილები შეკრებილია თავაკებად ან თავთავისებრ ყვავილედებად. ნაყოფი სხვადასხვა ფერის ცრუ რთული კურკიანაა. გვარი შეიცავს 24-მდე სახეობას, რომლებიც გავრცელებულია აღმოსავლეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში, სამხრეთ ევროპაში, ჩრდილოეთ ამერიკის სამხრეთ ნაწილში, სამხრეთ ამერიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, ნაწილობრივ აფრიკაში. საქართველოში იზრდება თუთის 2 სახეობა თეთრი თუთა (ლათ. Morus alba) და ხართუთა (ლათ. Morus nigra). თეთრი თუთა ჩვენში უძველესი დროიდანაა მოშენებული. მის სამშობლოდ ჩინეთს მიიჩნევენ. აშენებენ საქართველოს დაბლობ რაიონებში, აგრეთვე იზრდება გაველერებულად მთელ ქვეყანაში, განსაკუთრებით ჭალის ტყეებში. სინათლის მოყვარული და საკმაოდ გვალვაგამძლეა, ეტანება ღრმა ნოყიერ ნიადაგს. ბუნებრივ პირობებში ცოცხლობს 200-300, იშვიათად 500 წელს. დეკორატიულია, ამრავლებენ თესლით, კალმით, მყნობითა და გადაწვენით. თუთის ნაყოფს, რომელიც 10% და მეტ შაქარს შეიცავს, იყენებენ საკვებად (როგორც ნედლს, ასე გამხმარს), აგრეთვე სხვადასხვა საკვები პროდუქტისა და არყის დასამზადებლად. მერქანს იყენებენ სადურგლო და სახარატო საქმეში. ქართველი სელექციონერებმა გამოიყვანეს და წარმოებაში დანერგეს თუთის მაღალპროდუქტიული ჯიშები: „თბილისური“, „ქუთათური“, „ივერია“, „ჰიბრიდი-2“ და სხვა, რომლებიც შედარებით უკეთ იტანენ ისეთ საშიშ დაავადებას, როგორიცაა წვრილფოთოლა სიხუჭუჭე. სელექციური ჯიშის ერთი ხე იძლევა 8-15 კგ ფოთოლს — 1,5-2,5-ჯერ მეტს, ვიდრე არასელექციური. ხართუთა მოშენებულია ძირითადად აღმოსავლეთ საქართველოში, სადაც აგრეთვე გაველურებულად გვხვდება ჭალის ტყეებში. ნაკლებ ყინვა- და გვალვაგამძლეა, ფოთოლი აბრეშუმის ჭიის საკვებად უვარგისია. მისი სამშობლოა წინა აზია. ლორია მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 701.
ოთარ გორდელი

ოთარ მიხეილის ძე გორდელი (დ. 18 ნოემბერი, 1928, თბილისი — გ. 6 დეკემბერი, 1994, იქვე) — ქართველი კომპოზიტორი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1966). ზაქარია ფალიაშვილის და ნადეჟდა ბუზოღლი-აბაშიძის შვილი. 1951 წელს დაამთავრა თბილისის ვ. სარაჯიშვილის სახელობის სახელმწიფო კონსერვატორია კომპოზიციისა (ი. ტუსკიას კლასი) და ფორტეპიანოს (ა. ვირსალაძის კლასი) სპეციალობით, 1955 წელს — მოსკოვის კონსერვატორიის ასპირანტურა კომპოზიციის განხრით (ხელმძღვ. ს. ბოგატირიოვი). 1959 წლიდან იყო თბილისის კონსერვატორიის პედაგოგი (პოლიფონია), 1982 წლიდან — პროფესორი, 1967-1987 წლებში — საქართველოს მუსიკალურ-ქორეოგრაფიულ საზოგადოების თავმჯდომარე, 1968-1973 წლებში — საქართველოს კომპოზიტორთა კავშირის გამგეობის მდივანი. ნაწარმოებები: კანტატა „წელიწადის დრონი“ (1954), ვოკალურ-სიმფონიური პოემა „რაზედ ბუტბუტებს მტკვარი“ (1961), „ახალგაზრდული უვერტიურა“ (1956), სიმფონია (1964), 2 სიუიტა (1965, 1968), „პასაკალია“ (1964), ცეკვა „ქართული“ სიმფონიური ორკესტრისათვის (1958), კონცერტი ფორტეპიანოსა და სიმფონიური ორკესტრისათვის (1952), კონცერტი ფლეიტისა და სიმფონიური ორკესტრისათვის (1958); კამერულ-საკრავიერი (მათ შორის საფორტეპიანო კვინტეტი — 1950), კამერულ-ვოკალური და საგუნდო ნაწარმოებები და სხვ.; ოპერეტები „ნატვრის თვალი“ (1980), „ჩემი საყვარელი ბიძა“ (1983), საესტრადო მუსიკა; მუსიკა დრამატული სპექტაკლებისა და კინოფილმებისათვის. ჭყონია ს., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 109. გედევანიშვილი მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 224. ოთარ გორდელი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
გორდის ნამოსახლარი

გორდის ნამოსახლარი — ქვედა პალეოლითის ხანის (ძვ. წ. 100 ათ. – 40 ათ. წწ.) სახელოსნო-ნამოსახლარი. აღმოჩენილია (ექსპედიციის ხელმძღვ. კ. კალანდაძე) 1982 წელს სოფელ ზედა გორდში, დადიანების საზაფხულო რეზიდენციის ეზოში. ზედაპირულად აიკრიფა კაჟის იარაღი (საფხეკები, დანალამელები, ნუკლეუსი და წარმოების ნაშთები). იქვე, ზეგანზე, გამოდის კაჟის ე. წ. ძარღვები, რითაც ამ იარაღს ამზადებდნენ. კალანდაძე კ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 109. Каландадзе К. С., Бердзенишвили Н. З., Работы Цхалтубской археологической экспедиции, «Полевые археологические экспедиции в 1982 году», Тб., 1985.
ცხენისწყალი

ცხენისწყალი — მდინარე დასავლეთ საქართველოში. სათავე აქვს სვანეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, მწვერვალ ფასისმთის დასავლეთით, ზღვის დონიდან 2710 მ სიმაღლეზე, ერთვის რიონს მარჯვენა მხრიდან სოფელ საჯავახოსთან. სიგრძე 176 კმ, აუზის ფართობი 2120 კმ². ცხენისწყლის შუა და ზემო დინება კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე მოედინება, ქვემო — კოლხეთის დაბლობზე. საზრდოობს თოვლის, წვიმის, მიწისქვეშა და მყინვარული წყლით. გაზაფხულ-ზაფხულში ახასიათებს წყალდიდობა (ჩამოედინება წლიური ჩამონადენის 70 %), ზამთარში — წყალმცირობა (10 %), შემოდგომაზე — წყალმოვარდნა (20 %). წყალდიდობა ქვემო დინებაში თებერვალ-მარტში იწყება, ზემო დინებაში — აპრილში. წყალდიდობის მაქსიმუმი მაის-ივლისშია, რის შემდეგ დონე იკლებს აგვისტოს ბოლომდე. აუზის მთიან ნაწილში წყალმცირობა 4-5 თვე გრძელდება (ნოემბრიდან მარტამდე). ქვემო დინებაში წყალმცირობა არამდგრადია, ხშირია წვიმებითა და თოვლის დნობით გამოწვეული წყალმოვარდნები. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 90,4 მ³/წმ. ცხენისწყალი ყოველწლიურად რიონს უერთებს 2,84 კმ³ წყალს. ყინულოვანი მოვლენები — ყინულნაპირისი და თოში — იცის ზემო და შუა დინებაში. მდორე დინების ცალკეულ მონაკვეთებზე წარმოიქმნება ყინულსაფარი, რომელიც 5-6 დღეს გრძელდება. ცხენისწყლის უმთავრესი შენაკადებია: ზესხო, ხელედულა, ჯონოულა (მარჯვ.), ღობიშური, ლეუშერი, ხოფური (მარცხ.). ზემო და შუა დინებაში იყენებენ ხე-ტყის დასაცურებლად, წისქვილების ასამუშავებლად, ენერგეტიკისთვის, ქვემო დინებაში — სარწყავად. ცხენისწყლის ნაწილი გადაგდებულია მდინარე ლაჯანურაში ლაჯანურჰესის ასამუშვებლად, რისთვისაც ქალაქ ცაგერთან კაშხალია აგებული. ცხენისწყალზე მდებარეობს ქალაქი ცაგერი. აფხაზავა ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 251.
ჯორჯ გერშვინი

ჯორჯ გერშვინი ((/ˈɡɜːrʃ.wɪn/; ინგლ. George Gershwin, ნამდვილი სახელი Jacob Gershowitz — იაკობ, ან ჯეიკობ გერშოვიცი; (დ. 26 სექტემბერი, 1898, ბრუკლინი, ნიუ-იორკი ― გ. 11 ივლისი, 1937, ჰოლივუდი) — ამერიკელი კომპოზიტორი და მუსიკოსი. მისი ვოკალური და თეატრალური ნამუშევრების დიდი ნაწილი უფროს ძმასთან, ტექსტების ავტორ აირა გერშვინთან ერთად აქვს დაწერილი. შექმნილი აქვს ნაწარმოებები როგორც ბროდვეისთვის, ასევე კლასიკური საკონცერტო დარბაზისთვის. იგი მრავალი ცნობილი სიმღერის ავტორია. მის კომპოზიციათა დიდი ნაწილი გამოყენებული იყო ტელევიზიასა და კინოფილმებში, მრავალი მათგანი ჯაზის სტანდარტი გახდა. ჯაზის მომღერალმა ელა ფიცჯერალდმა გერშვინის სიმღერათა დიდი ნაწილი მის გერშვინის სიმღერების ალბომში ჩაწერა (ნელსონ რიდლის არანჟირებით). მისი სიმღერები ჩაწერილი აქვს ასევე მრავალ სხვა განთქმული მუსიკოსს, მათ შორის :ბინგ კროსბის, ჯონ კოლტრეინს, ფრენკ სინატრას, ბილი ჰოლიდეის, მაილს დეივისს, ჰერბი ჰენკოკს, ჯუდი გარლანდს, ნინა სიმონეს, ჯონ ფეისა და სტინგს. ჯორჯ გერშვინის ბიოგრაფია დაარქივებული 2007-10-24 საიტზე Wayback Machine.
ქართული ტელესერიალების სია

აქ წარმოდგენილია ქართული ტელესერიალების სია წლების მიხედვით.
გორდუენე

გორდუენე — (ანტ. წყაროებში — გორდიენე და გორდიეა; ძვ. სომხ. კორდუქი) — მთაგორიანი ქვეყანა ახლანდელი ქურთისტანის მთიანეთის დასავლეთ ნაწილში. გორდუენეს ჩრდილოეთიდან ესაზღვრებოდა მდ. კენტრიტი (ახლანდელი ბოტან-ჩაი), დასავლეთით — მდ. ტიგროსი, ხოლო სამხრეთით — კარდუხების, იგივე გორდიების მთები (ე. ი. ამ მიმართულებით საზღვარი თანამედროვე ქ. ჯიზრეს მიდამოებამდე აღწევდა). გორდუენეს ეტიმოლოგიაზე სამეცნიერო ლიტერატურაში აზრთა სხვადასხვაობაა. ერთნი ვარაუდობენ, რომ ასურულ წყაროებში გორდუენე მოხსენიებულია „კატმუხის“ ან „კუტმუხის“ ფორმით. სხვათა თვალსაზრისით, ტოპონიმი გორდუენე დაკავშირებულია ქართველთა თვითსახელწოდებასთან „ქართველი“. ასეთი კავშირი აიხსნება მუშქი-მესხების ქართველური ტომების ინფილტრაციით აღნიშნულ რეგიონში ძვ. წ. II ათასწლეულის მიწურულს. ძვ. წ. VI-V საუკუნეების გორდუენე სპარსული იმპერიის შემადგენელი ნაწილი იყო. ძვ. წ. V საუკუნის მიწურულს კი — დამოუკიდებელი ქვეყანა. სპარსელთა ცდა, კვლავ შეეერთებინათ გამდგარი ქვეყანა, მარცხით დამთავრდა. ძვ. წ. I საუკუნეში გორდუენე დაიპყრო დიდი სომხეთის მეფე ტიგრან II-მ (ძვ. წ. 95–56), მოგვიანებით კი — რომაელთა სარდალმა პომპეუსმა. გამარჯვებულმა რომაელებმა თავდაპირველად გორდუენე სოფენესთან ერთად სამმართველოდ გადასცეს ტიგრან II-ის ვაჟს ტიგრანს, ხოლო შემდეგ — კაპადოკიის მეფე არიობარზანეს (ძვ. წ. 95-63). ძვ. წ. I საუკუნის 50-იან წლებში გორდუენესა და სოფენეს კვლავ დიდი არმენიის მეფეები დაეუფლნენ. ამის შემდეგ გორდუენე სომხეთის ორგანულ ნაწილად იქცა. გორდუენეს დასახლებულ პუნქტთა შორის ცნობილია შემდეგი ქალაქები: სარისა, სატალკა, პინაკა. ჭეიშვილი გ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 109. მიქელაძე თ., ქსენოფონტის "ანაბასისი", თბ., 1967; Меликишвили Г. А., К истории древней Грузии, Тб., 1959.
რომან გორელაშვილი

რომან მიხეილის ძე გორელაშვილი (დ. 14 ნოემბერი, 1936, თბილისი — გ. 22 ნოემბერი, 2022) — ქართველი პიანისტი. საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი (1967). 1959 წელს დაამთავრა თბილისის ვანო სარაჯიშვილის სახელობის სახელმწიფო კონსერვატორია (პროფ. ანასტასია ვირსალაძე|ანასტასია ვირსალაძის კლასი). 1957 წლიდან (სტუდენტობის დროს) დაიწყო საშემსრულებლო მოღვაწეობა. 1962 წლიდან (ხანგამოშვებით) მუშაობდა თბილისის კონსერვატორიაში (1980-1990 წლებში საფორტეპიანო ფაკულტეტის დეკანია, 1975 წლიდან — პროფესორი). პედაგოგად მიიწვიეს ვაიმარში (გდრ), ფერენც ლისტის სახელობის უმაღლეს სამუსიკო სკოლაში, 1977 წლიდან — პრაღის კონსერვატორიაში. გორელაშვილის შესრულების მანერა გამოირჩევა ტექნიკური სრულყოფილებით. მის რეპერტუარში დიდი ადგილი უჭირავს ფერენც ლისტის, სერგეი რახმანინოვის, ჯორჯ გერშვინისა და სხვათა ნაწარმოებებს. ავტორია მრავალი საფორტეპიანო ტრანსკრიფციისა და პარაფრაზისა (მათ შორის ვიქტორ დოლიძის „ქეთო და კოტეს“ თემებზე). 1980-1984 წლებში ფირმა „მელოდიამ“ გამოუშვა ფირფიტები გორელაშვილის ჩანაწერებით. მისი რედაქციით გამოვიდა ქართველ კომპოზიტორთა საფორტეპიანო ნაწარმოებები. გორელაშვილი ეწეოდა საკონცერტო მოღვაწეობას საქართველოსა და სსრკ სხვადასხვა ქალაქში. შემდგომში ცხოვრობდა ფილადელფიასა (აშშ, 2004-დან) და ისრაელში. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 109. რომან გორელაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ხრისოკეფალოსის ეკლესია

პანაგია ხრისოკეფალოსის ეკლესია (ბერძ. Παναγία Χρυσοκέφαλος, სიტყვ. „ოქროსთავიანი ღვთისმშობელი“) — ყოფილი ბიზანტიური მართლმადიდებლური ეკლესია თურქეთში, ქალაქ ტრაპიზონში, რომელიც 1461 წელს ტრაპიზონის იმპერიის დაცემის შემდეგ, ოსმალეთის სულთანმა მეჰმედ II-მ (მმართ. 1444–1481) მეჩეთად (თურქ. Fatih Camii; ფატიჰის მეჩეთი) გადააკეთა, რადგან ეს იყო ადგილი სადაც მან ქალაქის დაპყრობის შემდეგ პარასკევის ნამაზი (ლოცვა) შეასრულა. ეკლესია დგას ძველი ქალაქის ცენტრალურ ნაწილში, ორტაჰისარის (შუა ციხის) უბანში. მისი ეპითეტი „ოქროს-თავი“ სავარაუდოდ ღვთისმშობლის მოოქროვილი ხატისგან მომდინარეობს, რომელიც დასვენებული იყო ეკლესიაში. ისტორიული ტრადიციის თანახმად ამ ადგილას ტაძარი რომალემა იმპერატორმა ჰანიბალიანუსმა ააშენებინა მეოთხე საუკუნის დასაწყისში. X საუკუნეში აქ საეპიკოპოსო ტაძარი იდგა, ხოლო XIII საუკუნეში ის ხელახლა აშენდა. განახლების შემდეგ ტაძარი წარმოადგენდა სამნავიან ბაზილიკას, გარშემო გალერეებით, სადაც კორონაციის რიტუალები იმართებოდა. 1228 წელს კეისარმა ანდრონიკემ ზავი დადო რუმის სასულთნოსთან ტრაპიზონისადმი თავდაუსხმელობის შესახებ. ღვთისადმი მადლობის ნიშნად მან ტაძარს ოქროსთავიანი წმინდა მარიამის ხატი შესწირა, საკურთხეველი მარმარილოთი, ხოლო საკურთხევლის იატაკი მოზაიკით მოაპირკეთა. მოზაიკა ამჟამად ხის იატაკითა და ხალიჩებითაა დაფარული. 1339-1351 წლებში მოანგრიეს ორი წყვილი სვეტებისა, რაცა საკურთხევლის წინ მოზრდილი კვადრატული ფორმის სივრცე შექმნილიყო. ასე ტაძარი გადაკეთდა ჯვარ-გუმბათოვან ეკლესიად. ტრაპიზონის ოსმალების მიერ დაპყრობის შემდეგ, 1468 წელს გადაკეთდა მეჩეთად. მეჩეთის გათეთრებულ კედლებში, სავარაუდოდ, ფრესკები უნდა იყოს შემორჩენილი. ეკლესიაში დაკრძალულია სხვადასხვა გამოჩენილი პირები, როგორიცაა იმპერატორი იოანე II მეგას კომნენოსი (მმართ. 1280–1297), მიტროპოლიტი ნიფონი (გ. 1364), იმპერატორი ალექსი IV მეგას კომნენოსი (მმართ. 1417–1429) და სხვა. აია-სოფიას ტაძარი (ტრაპიზონი) ტრაპიზონის წმინდა ევგენიოსის ეკლესია ინტერიერი გუმბათი ვიტრაჟი სარკმელი ↑ Gabriel Millet, "Les monastères et les églises de Trébizonde", Bulletin de correspondance hellénique, 19 (1895), p. 423 Panayia Chrysokephalos (Golden-Headed) church, Trabzon ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ხრისოკეფალოსის ეკლესია
კონსტანტინე გორეცკი

კონსტანტინე ეფიმის ძე გორეცკი (რუს. Константин Ефимович Горецкий; დ. 18 დეკემბერი, 1870, ქუთაისი, — გ. 5 მარტი, 1947, მოსკოვი) — რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი (1914). დაიბადა ოფიცრის ოჯახში. დაამთავრა ქუთაისის კლასიკური გიმნაზია, შემდეგ 1888 წელს თბილისის ქვეით იუნკერთა სასწავლებელი. 1890 წლიდან მსახურობდა ჯარში. დაამთავრა გენერალური შტაბის საინტენდანტო კურსები. იყო 1904-1905 წლების რუსეთ-იაპონიის ომის მონაწილე, 1908 წლიდან — პოლკოვნიკი, 1911 წლიდან — შეიარაღებული ძალების მთავარი ინტენდანტი. 1918 წლიდან მსახურობდა წითელ არმიაში. 1928 წლის 7 სექტემბერს მიენიჭა შრომის გმირის წოდება. 1928 წლიდან გავიდა პენსიაზე. 1940 წელს იყო წითელი არმიის მთავარი საინტენდანტო სამმართველოს სამეცნიერო კონსულტანტი. დაჯილდოებულია წმინდა ანას, წმინდა ვლადიმირის და წმინდა სტანისლავის სხვადასხვა ხარისხის ორდენებით. დაკრძალულია მოსკოვში, ნოვოდევიჩიეს სასაფლაოზე. გოგიტიძე მ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 110. კონსტანტინე გორეცკი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
დარიშხანის ტრიბრომიდი

დარიშხანის ტრიბრომიდი — არაორგანული ნაერთი ფორმულით AsBr3. ეს პირამიდული მოლეკულა არის ერთადერთი ბინარული ნაერთი დარიშხანის ტრიბრომიდის. არის კრისტალური ძლიერ დიამაგნიტური ნაერთი, რომელიც ტენიან ჰაერზე იწვის. დარიშხანის ტრიბრიდი შეიძლება მიღებული იქნას დარიშხანის ფხვნილზე ბრომის მოქმედებით. ალტერნატიული გზით დარიშხანის (III) ოქსიდი გოგირდის თანაობით, შეიძლება გამოყენებულ იქნას როგორც წინამორბედი ნაერთი მის მისაღებად: 2 As2O3 + 3 S + 6 Br2 → 4 AsBr3 + 3 SO2 დარიშხანის ტრიბრომიდი ტოქსიკურია, ისევე როგორც უმრავლესი დარიშხანის ნაერთები. ↑ CRC handbook of Chemistry and Physics, CRC Press ↑ "Arsenic Tribromide" in Handbook of Preparative Inorganic Chemistry, 2nd Ed. Edited by G. Brauer, Academic Press, 1963, NY. Vol. 1. p. 597.
სტიბიუმის ტრიბრომიდი

სტიბიუმის ტრიბრომიდი — ქიმიური ნაერთი ფორმულით SbBr3. ნაერთი შეიცავს სტიბიუმს +3 ჟანგვის მდგომარეობაში. მისი მიღება შესაძლებელია სტიბიუმის რეაქციით, ელემენტ ბრომთან, ან სტიბიუმის ტრიოქსიდის რეაქციით ბრომწყალბადმჟავასთან. სხვა ხერხით, მისი მიღება შესაძლებელია ბრომის მოქმედებით სტიბიუმის სულფიდისა და სტიბიუმის ტრიოქსიდის ნაზავზე 250 ° C ტემპერატურაზე. მისი დამატება შესაძლებელია პოლიმერებზე, მაგალითად როგორიცაა პოლიეთილენი, იყენებენ როგორც ხანძარსაწინააღმდეგო საშუალებას. ის ასევე გამოიყენება სხვა სტიბიუმის ნაერთების მისაღებად, ქიმიურ ანალიზში და ასევე საღებავებში. სტიბიუმის ტრიბრომიდს აქვს ორი კრისტალური ფორმა და ორივე მათგანს აქვს ერთნაირი გეომეტრიული ფორმა. თბილი SbBr3-ის ნახშირბადის დისულფიდის ხსნარში სწრაფად გაგრილდებით, α-SbBr3 ნელა გარდაიქმნება უფრო სტაბილურ β ფორმად. ანტიმონი ტრიბროდი ჰიდროლიზდება წყალში და მიიღება სტიბიუმის ტრიოქსიდის და ბრომწყალბადმჟავა: 2 SbBr3 + 3 H2O → Sb2O3 + 6 HBr ↑ Yang, Y. P.; D. G. Brewer; J. E. S. Venart (1991). „A study of the synergistic action of antimony oxide in fire-retardant polyethylene“. Fire and Materials. 15: 37–42. doi:10.1002/fam.810150107. ↑ "Antimony tribromide" http://cameochemicals.noaa.gov/chemical/2501 ↑ Okuda, Tsutomu; Terao, Hiromitsu; Ege, Osamu; Negita, Hisao (1970). „Structural Studies of Antimony Tribromide and Its Molecular Complex with Benzene by Means of the 81Br Nuclear Quadrupole Resonance“. Bulletin of the Chemical Society of Japan. 43 (8): 2398. doi:10.1246/bcsj.43.2398.
ჰერბი ჰენკოკი

ჰერბერტ "ჰერბი" ჯეფრი ჰენკოკი (Herbert Jeffrey Hancock) (12 აპრილი, 1940, ჩიკაგო, ილინოისი), ამერიკის აკადემიისა და გრემის ჯილდოების მფლობელი ჯაზის პიანისტი და კომპოზიტორი. მაილს დეივისის "მეორე დიდი კვინტეტის" შემადგენლობაში ჰენკოკს ჯაზის რიტმულობის განსაზღვრაში მიუძღვის წვლილი და "პოსტ-ბოპ" ხმის ერთ-ერთი ძირითადი "არქიტექტორი" იყო. მოგვიანებით ის ერთ-ერთი პირველთაგანი იყო, რომელმაც ჯაზში სინთეზატორი და ფანკი შემოიტანა. თუმცა, მიუხედავად მისი დაუღალავი ექსპერიმენტალიზმისა, ჰენკოკის მუსიკა ხშირად მელოდიური და მისაწვდომია. მისი მრავალი სიმღერა სხვა ჟანრებშიც იჭრება და შედეგად მას დიდი წარმატება ჰქონდა პოპ მსმენელთა შორისაც. ჰენკოკის საუკეთესო სოლო ნამუშევრათა შორისაა "Cantaloupe Island", "Watermelon Man", "Maiden Voyage", "Chameleon", და სინგლი "Rockit." ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჰერბი ჰენკოკი
ამერიციუმის ტრიბრომიდი

ამერიციუმის ტრიბრომიდი ან ამერიციუმ(III)-ის ბრომიდი — ქიმიური ნივთიერება. შედგება ამერიციუმისა და ბრომისგან. მისი ქიმიური ფორმულაა AmBr3. ნაერთში ამერიციუმს აქვს +3 ჟანგვის ხარისხი. არის მყარი კრისტალური ნივთიერება. ↑ 1.0 1.1 http://www.webelements.com/compounds/americium/americium_tribromide.html
პერისტერეოტას მონასტერი

პერისტერეოტას მონასტერი (ბერძ. Ιερά Μονή του Αγίου Γεωργίου Περιστερεώτα; თურქ. Kuştul Manastırı) მდებარეობს მაჩხის ოლქში, ტრაპიზონის პროვინციაში, (თურქეთი), ქალაქ ტრაპიზონიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით, 30 კილომეტრის დაშორებით. დაარსდა 752 წელს. მონასტერი წმინდა გიორგი პერისტერეოტას სახელს ატარებს. სახელი მომდინარეობს ბერი პერისტერეოტისიდან (პერისტერი ბერძნულად მტრედს ნიშნავს). გადმოცემის თანახმად სურმენეს ტყეში მობინადრე მტრედების ჯგუფი გაუძღვა სამ ბერს, რომლებმაც წმინდა გიორგის სახელობის ხატი მოაბრძანეს ისეთ ადგილში, სადაც მოგვიანებით მონასტერი აღიმართა. აღმავლობის პერიოდში მონასტერი შედგებოდა 187 ოთახისა და დიდი ბიბლიოთეკისაგან, სადაც 7000-მდე ხელნაწერი ინახებოდა. 1203 წლიდან მონასტერი დაცარიელდა. 1396 წელს, ტრაპიზონის იმპერატორის, მანუელ III-ის (მმართ. 1390–1417) ხელშეწყობით მონასტერი ისევ აღსდგა. მას შემდეგ მონასტერს წინამღოლობდნენ: თეოფანე ლაზი (1393-1426), ბარნაბა ლაზი (1426-49) და მეთოდიოს სურმენელი (1448 წლიდან). 1462 წელს მონასტერი ყაჩაღებმა დაარბიეს და გაძარცვეს. 1483 წელს მონასტერი ცეცხლის ალში გაეხვა. 1501 წლისთვის კონსტანტინეპოლის საპატრიარქოს იურიდიქციაში მოექცა. 1906 წლის ცეცხლის შემდეგ, მონასტერი ისევ აღადგინეს. საბოლოოდ 1923 წელს გაუკაცრიელდა, როდესაც მონასტრის უკანასკნელი ბერები და მისი ქრისტიანი მრევლი ოსმალებმა საბერძნეთში გადაასახლეს. შემდგომ ამავე სახელობის მონასტერი გაიხსნა ქალაქ ნაუსაში, საბერძნეთში. ეს არის ადგილი, სადაც პერისტერეოტას ყოფილი ბერები არიან დაკრძალულები. დღესდღეობით მონასტერი მიტოვებულია და მხოლოდ ნანგრევებიღაა შემორჩენილი.[მკვდარი ბმული] ვაზელონის მონასტერი ↑ BRYER, A., & WINFIELD, D. (1985). The Byzantine monuments and topography of the Pontos. Washington, D.C., Dumbarton Oaks Research Library and Collection. http://hdl.handle.net/2027/heb.02923. ↑ Η Ιστορία της Μονής στον Πόντο დაარქივებული 2006-10-28 საიტზე Wayback Machine. , peristereota.com ↑ Η Ιστορία της Μονής στην Ελλάδα დაარქივებული 2006-10-28 საიტზე Wayback Machine. , peristereota.com ↑ Kuştul Monastery დაარქივებული 2007-01-06 საიტზე Wayback Machine. , trabzon.gov.tr Website of the monastery Kustul and Vazeolon monasteries of Trabbzon (en) Monasteries of Trabzon Saint George Peristereotas
ლითიუმის ბრომიდი

ლითიუმის ბრომიდი — ქიმიური ნივთიერება. შედგება ლითიუმისა და ბრომისგან. მისი ქიმიური ფორმულაა LiBr. მისი ექსტრემალური ჰიგიროსკოპიული თვისების გამო, გამოიყენება ჰაერის კონდიცირების გარკვეულ სისტემებში.. ლითიუმის ბრომიდი მიიღება ლითიუმის კარბონატზე ბრომწყალბადმჟავის მოქმედებით. მარილი წარმოქმნის რამდენიმე კრისტალურ ჰიდრატს, სხვა ტუტე მეტალის ბრომიდებისგან განსხვავებით. ამ მარილის ანჰიდრიტი ქმნის კუბურ კრისტალებს, რომლებიც ჩვეულებრივი მარილის (ნატრიუმის ქლორიდი) მსგავსია. ლითიუმის ჰიდროქსიდისა და ბრომწყალბადმჟავასგან (წყალბადის ბრომიდის წყალხსნარი) მიიღება ლითიუმის ბრომიდი: LiOH + HBr → LiBr + H2O ლითიუმის ბრომიდი გამოიყენება ჰაერის კონდიცირების სისტემებში, როგორც დესიკანტი (წყალწამრთმევი), მაცივრებში, ორგანულ სინთეზსა და ფარმაცევტიკაში. ლითიუმის მარილები ფსიქოაქტიურია და გარკვეულწილად კოროზიულიც. წყალში გახსნისას კი სწრაფად გამოყოფენ სითბოს. ↑ 1.0 1.1 Ulrich Wietelmann, Richard J. Bauer "Lithium and Lithium Compounds" in Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry 2005, Wiley-VCH: Weinheim. ↑ Chambers, Michael. "ChemIDplus - 7550-35-8 - AMXOYNBUYSYVKV-UHFFFAOYSA-M - Lithium bromide - Similar structures search, synonyms, formulas, resource links, and other chemical information". chem.sis.nlm.nih.gov. Retrieved 3 April 2018.