laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ჯალმა სანტოსი

ჯალმა პერეირა დიას დოს სანტოსი (პორტ. Djalma Pereira Dias dos Santos; დ. 27 თებერვალი, 1929, სან-პაულუ, ბრაზილია — გ. 23 ივლისი, 2013, უბერაბა, ბრაზილია) — ბრაზილიელი ფეხბურთელი, მცველი. ფეხბურთის გულშემატკივრებში უფრო ცნობილია როგორც ჯალმა სანტოსი. ორგზის მსოფლიო ჩემპიონი ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში. 1999 წელს Placar-ის ვერსიით XX საუკუნის 100 საუკეთესო ფეხბურთელს შორის 51-ე ადგილზე დასახელდა. 1952–1968 წლებში იყო ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების წევრი, რომლის შემადგენლობაში 98 მატჩი ითამაშა და 3 ბურთი გაიტანა. ჯალმა სანტოსმა მსოფლიო ჩემპიონატების 12 შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა და ერთი გოლი გაიტანა. პოტუგეზა რიო–სან-პაულუს ტურნირი: 1952, 1955 პალმეირასი პაულისტას ჩემპიონატი: 1959, 1963, 1966 ბრაზილიის თასი: 1960, 1967 რიო–სან-პაულუს ტურნირი: 1965 რობერტაოს თასი: 1967 ატლეტიკო პარანაენსე პარანაენსეს ჩემპიონატი: 1970 ბრაზილია მსოფლიო ჩემპიონატი: 1958, 1962 მსოფლიო ჩემპიონატის სიმბოლური ნაკრების წევრი: 1954, 1958, 1962 World Soccer-ის მსოფლიოს სიმბოლური ნაკრების წევრი: 1962, 1963, 1965 ფიფა-ს თერთმეტეული: 1963 მსოფლიო ჩემპიონატის ყველა დროის სიმბოლური ნაკრების წევრი: 1994 ფიფა-ს ასეული (FIFA 100): 2004 საუკუნის ფეხბურთელთა ორმოცდაათეული ბრაზილიური ფეხბურთის მუზეუმის დიდების დარბაზის წევრი გოდუაძე, ლაშა (2010). მსოფლიო თასის ისტორია (1930–2010). თბ.: „მსოფლიო სპორტი“.  კაკაბაძე, მ. (1981). ოქროს ქალღმერთიდან ფიფა-ს თასამდე. თბ.: საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა.  ფანჯიკიძე, გურამ (1967). ფეხბურთის სამშობლოში : მსოფლიო პირველობის ჩემპიონატი ინგლისში. თბილისი: ნაკადული.  ფანჯიკიძე, გურამ (1970). ფეხბურთის სამშობლოში : სპორტული ნარკვევი. თბილისი: საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა.  Glanville, Brian (2018). The Story of the World Cup. London: Faber.  ISBN 9780571325566 Holt, Nick (2014). The Mammoth Book of the World Cup. London: Running Press Adult.  ISBN 0762452242 Вит, Александр; Владимиров, Владимир (1958). Золотой Кубок футбола. М.: Физкультура и спорт.  ჯალმა სანტოსმა დატოვა მინდორი // „ლელო“, 14 იანვარი, 1969, № 9 (3748), გვ. 4. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჯალმა სანტოსი Association of Football Statisticians (AFS) RSSSF // Djalma dos Santos - International Appearances National Football Teams ↑ ჯალმა სანტოსი გარდაიცვალა // worldsport.ge ↑ Placar's 100 Craques do Século // rsssf.com ↑ Djalma Santos in the World Cups // thesoccerworldcups.com ↑ მსოფლიო ჩემპიონატი 1966 // fifa.com ↑ მსოფლიო ჩემპიონატი 1962 // fifa.com ↑ მსოფლიო ჩემპიონატი 1958 // fifa.com ↑ მსოფლიო ჩემპიონატი 1954 // fifa.com ↑ Brazil's greatest defenders // skysports.com ↑ The FIFA 100 // theguardian.com ↑ Pele's list of the greatest // news.bbc.co.uk ↑ Pelé's Choice of 125 Living Players // rsssf.com ↑ Fifa names greatest list // news.bbc.co.uk ↑ FIFA 100 // bestfootballplayersever.com ↑ Museu do Futebol II. Anjos barrocos // futpopclube.com
შუქძალა

შუქძალა — სიდიდე, რომელიც საშუალებას გვაძლევს ერთმანეთს შევადაროთ სხვადასხვა ოპტიკური სისტემის გამოსახულებათა სიბრტყეებში განათებულობები. შუქძალა ოპტიკურ სისტემებში შთანთქმასა და არეკვლაზე სინათლის ენერგიის დანაკარგის გათვალისწინების გარეშე (ე. წ. გეომეტრიული შუქძალა) არის სისტემის ფარდობითი ხვრელის კვადრატი, ე. ი. ( D f ) 2 {\displaystyle ({D \over f})^{2}} , სადაც: D არის ოპტიკური სისტემის შესავალი გუგის დიამეტრი, f — მისი ფოკუსური მანძილი. გეომეტრიული შუქძალის გამრავლება დანაკარგის მახასიათებელ τ კოფიციენტზე იძლევა ფიზიკურ (ანუ ეფექტურ) შუქძალას. მის გასადიდებლად იპტიკის გასხივოსნების მეშვეობით ამცირებენ სინათლის დანაკარგს. განათებულობა E ღერძსიმეტრიული ოპტიკური სისტემის გამოსახულოების სიბრტყეში არის სისტემაში გასული სინათლის ნაკადის ფარდობა გამოსახულების ფართობთან და გამოისახება ფორმულით: E = π B τ sin 2 ⁡ u ′ {\displaystyle E=\pi B\tau \sin ^{2}u'} , სადაც: B არის ობიექტის სიკაშკაშე, u' - გამოსახულების სივრცის კუთხური აპერტურა. საკმარისად (პრაქტიკულად უსასრულოდ) დაშორებული ობიექტების გამოსახულების სიბრტყე თანხვდება ფოკალურ სიბრტყეს. ამ შემთხვევაში sin ⁡ u ′ = D 2 f {\displaystyle \sin u'={D \over 2f}} და განათებულობისა და, მაშასადამე, შუქძალის გასაანგარიშებლად ღებულობენ თანაფარდობას : E = π 4 B τ ( D f ) 2 {\displaystyle E={\pi \over 4}B\tau ({D \over f})^{2}} ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 60.
ევა გოცირიძე

ევა გოცირიძე (დ. 7 ივლისი, 1963 , თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი იურისტი, საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს წევრი 2013-2017 და 1997-2000 წლებში, საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს მოსამართლე 2018 წლის 12 იანვრიდან, საქართველოს საპატრიარქოს წმიდა ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ქართული უნივერსიტეტის პროფესორი. ევა გოცირიძე დაიბადა 1963 წლის 7 ივლისს, თბილისში. 1987 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვულის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი სამართალმცოდნეობის სპეციალობით; იურიდიულ მეცნიერებათა კანდიდატი, სპეციალიზაცია: კონსტიტუციური სამართალი (ივ.ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი); სადისერტაციო შრომა „იმპიჩმენტი ამერიკის შეერთებულ შტატებში (კონსტიტუციური დილემები) (1998); საერთაშორისო სამართლის დოქტორი ("Magna Cum Laude"), სპეციალიზაცია: საერთაშორისო სამართალი; სადისერტაციო შრომა: „გამოხატვის თავისუფლება ღირებულებათა კონფლიქტში (სტრასბურგის სასამართლოს იურისპრუდენციის მიხედვით") (2006); ევა გოცირიძე 1997-2000 და 2013-2017 წლებში იყო საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს წევრი; ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს კონტრაქტორი სასამართლოს იურისპრუდენციის დამუშავებისა და თარგმნის საკითხებზე (HRTF translations project), (2007-2013); დამცველი ადვოკატი ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოში გასაჩივრების საკითხებზე (2009-2013), საქართველოს ადვოკატთა ასოციაციის წევრი (2010-2013); საქართველოს უზენაესი სასამართლო: (მრჩეველი ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის სამართალში (2005-2006), ადამიანის უფლებათა ცენტრის დირექტორი (2000-2005); სასამართლო პრაქტიკის განზოგადების განყოფილების უფროსი (1996-1997); უფროსი კონსულტანტი (1992-1996); საქართველოს სისხლის სამართლის რეფორმის უწყებათაშორისო საკოორდანიციო საბჭოს წევრი (2013 წლიდან დღემდე); საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის შემმუშავებელი სამთავრობო კომისიის წევრი (1994-1997); ჟურნალ „მართლმსაჯულების მაცნეს" სარედაქციო კოლეგიის წევრი (1995-1999); ევა გოცირიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ ევა გოცირიძე - ბიოგრაფია. www.constcourt.ge. ციტირების თარიღი: 30 იანვარი, 2019.
შხამიანი მცენარეები

შხამიანი მცენარეები — მცენარეები, რომლებიც გამოიმუშავებენ და აგროვებენ შხამიან ნივთიერებებს (ძირითადად ალკალოიდებს, ეთერ-ზეთებს, ორგანულ მჟავებს და სხვა). შხამიანი მცენარეები ფართოდაა გავრცელებული მცენარეთა სამყაროში (სოკოებში, გვიმრანაირებში, შვიტებში, ლიკოპოდიუმებში, შიშველთესლოვანებში, ფარულთესლოვანებში). დედამიწაზე შხამიანი მცენარეების 10 ათასამდე სახეობაა ცნობილი. შხამიანი ნივთიერებები, ჩვეულებრივ, მცენარის ყველა ნაწილშია, მაგრამ სხვადასხვა რაოდენობით. ამიტომ მცენარის სხვადასხვა ნაწილი ერთნაირად შხამიანი არ არის. მაგალითად, კარტოფილში ყველაზე შხამიანია ყვავილი, სოფორასა და ჰელიოტროპში — თესლები, ფუტკარაში — ფოთლები და სხვა. ზოგჯერ შხამი გროვდება მცენარის ერთ რომელიმე ორგანოში (მაგალითად, გლიკოზიდი ამიგდალინი — მწარე ნუშის, ალუბლის, ქლიავის თესლში). შხამიანი მცენარეების ზოგიერთი ნაწილი შეიძლება უშხამო და, ამდენად, სრულიად უვნებელი იყოს (მაგალითად, კარტოფილის ტუბერი). მცენარეში შხამის შემცველობა დამოკიდებულია საარსებო გარემოსა და მცენარის განვითარების ფაზებზე. შხამის გამომუშავება და დაგროვება, ჩრდილოეთისგან განსხვავებით, სამხრეთში უფრო ინტენსიურია. ზოგი მცენარე უფრო შხამიანია ყვავილობამდე, ზოგი — ყვავილობისას, ზოგი — ნაყოფმსხმოიარობისას. ნედლი მცენარე უფრო შხამიანია. გაშრობისას, ხარშვისას, დასილოსებისას შხამის მოქმედება ქვეითდება ან სავსებით ქრება. ზოგი მცენარე ამგვარი გადამუშავების შემდეგაც ტოქსიკურია, რასაც განსაკუთრებული ყურადღება ექცევა სილოსის დამზადებისას. აბსოლუტურად შხამიანი მცენარეები ბუნებაში, როგორც ჩანს, არ არსებობს. მაგალითად, ადამიანისათვის შხამიანი ბელადონა და ლემა უვნებელია მღრღნელებისა და ქათმებისათვის, ზღვის ხახვი წამლავს მღრღნელებს, მაგრამ უვნებელია სხვა ცხოველებისთვის, მწერებისათვის შხამიანი გვირილა უვნებელია ხერხემლიანებისათვის და სხვა. მცენარეული შხამით მოწამვლა ხდება პირის ღრუთი, სასუნთქი გზებით ან კანზე შხამის მოხვედრისას. ხშირად იწამლებიან ბავშვები შხამიანი მცენარის მიმზიდველი ნაყოფებით. ამ დროს მოწამვლა შეიძლება გამოვლინდეს რამდენიმე წუთში, დღეში ან კვირაში. ზოგი მცენარის შხამის მოქმედება ვლინდება ხანგრძლივი ხმარებისას, რადგან ორგანიზმში ეს შხამი კი არ იშლება და გამოიყოფა, არამედ გროვდება. შხამი მოქმედებს მთელ ორგანიზმზე, მაგრამ, ჩვეულებრივ, რომელიმე ორგანო უფრო ზიანდება. მაგალითად, ლენცოფა, კონიო, ფრინტა, ციკუტა და სხვ. აზიანებს ცხოველის ცენტრალურ ნერვულ სისტემას, ფუტკარა, ღვედკეცი და სხვა — გულს, ჰელიოტროპის, თავყვითელას, ხანჭკოლას ზოგიერთი სახეობა და სხვა — ღვიძლს, მინდვრის მდოგვი და სხვა - სუნთქვისა და საჭმლის მომნელებელ ორგანოებს. მცენარეული შხამი მცირე დოზით ძვირფასი სამკურნალო საშუალებაა (მორფინი, სტრიქნინი, ატროპინი, ფიზოსტიგმინი და სხვა). ზოგი შხამიანი მცენარესგან იღებენ ინსექტიციდებს (მაგალითად, დალმაციური გვირილასაგან — პირეთრინს). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 64.
მოჟაისკის ხიდი

მოჟაისკის ხიდი (რუს. Можайский мост) — საფეხმავლო ხიდი შემოვლით არხზე, სანქტ-პეტერბურგში. მდებარეობს საადმირალოსა და მოსკოვის რაიონში. ერთმანეთთან აკავშირებს უსახელო კუნძულსა და შემოვლითი არხის მარცხენა სანაპიროს. ხიდის სიგრძეა 30,7 მეტრი, ხოლო სიგანე — 3 მეტრი. მდებარეობს მოჟაისკის ქუჩის დასაწყისში. დინების ზემოთ მდებარეობს რუზოვსკის ხიდი, ხოლო ქვემოთ — გაზის ხიდი. უახლოესი მეტროს სადგურებია „პუშკინსკაია“ (922 მეტრი) და „ტექნოლოგიური ინსტიტუტი“ (833 მეტრი). ხიდის სახელწოდება ცნობილია 1905 წლიდან და მიიღო ახლოს მდებარე მოჟაისკის ქუჩის მიხედვით. პირველი ხიდი ამ ადგილზე ააგეს XX საუკუნის 10-იან წლებში. ხის ხიდი გამოიყენებოდა საფეხმავლო და საავტომობილო დანიშნულებით. იგი მალევე მოძველდა და მეორე მსოფლიო ომის დროს ლენინგრადის ბლოკადის პერიოდში დაშალეს. თანამედროვე ერთმალიანი ხიდი ააგეს 1984 წელს „Ленгипроинжпроект“-ის ინჟინრის ბ. ე. დვორკინისა და არქიტექტორ ვ. მ. ივანოვის პროექტის მიხედვით. მოჟაისკისა და მისი მიმდებარე მსგავსი ზეთისა და გაზის ხიდის მშენებლობა მიმდინარეობდა ერთდროულად შემოვლითი არხის სანაპიროს რეკონსტრუქციის ფარგლებში. 2008 წელს გაიმართა ხიდის კოსმეტიკური რემონტი. ხიდი ერთმალიანია. მისი სიგრძეა 30,7 მ, ხოლო სიგანე – 3 მეტრი. იგი გამოიყენება მხოლოდ ფეხით მოსიარულეებისათვის. სავალი ნაწილი სპეციალური ბეტონითაა მოპირკეთებული. Новиков Ю. В. Мосты и набережные Ленинграда / Сост. П. П. Степнов. — Л.: Лениздат, 1991. — 320 с. Можайский мост //СПб ГБУ «Мостотрест»
იმირჭალა

იმირჭალა — სოფელი საქართველოში, მარნეულის მუნიციპალიტეტში, შულავერის თემში. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 208 ადამიანი. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ მარნეულის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს დადგენილება №9. საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე (31 იანვარი, 2012). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2023-05-13. ციტირების თარიღი: 27 დეკემბერი, 2016.
გაზის ხიდი

გაზის ხიდი (რუს. Га́зовый мост) — საფეხმავლო ხიდი შემოვლით არხზე, სანქტ-პეტერბურგში. მდებარეობს საადმირალოსა და მოსკოვის რაიონში. ერთმანეთთან აკავშირებს უსახელო კუნძულსა და შემოვლითი არხის მარცხენა სანაპიროს. ხიდის სიგრძეა 30,7 მეტრი, ხოლო სიგანე — 3 მეტრი. მდებარეობს მოჟაისკის ქუჩის დასაწყისში. დინების ზემოთ მდებარეობს მოჟაისკის ხიდი, ხოლო ქვემოთ — ზეთის ხიდი. უახლოესი მეტროს სადგურებია „პუშკინსკაია“ და „ტექნოლოგიური ინსტიტუტი“. ხიდის სახელწოდება მომდინარეობს ახლოს მდებარე გაზის ქარხნის მიხედვით. პირველი ხიდი ამ ადგილზე ააგეს 1835 წლის შემდეგ გაზის ქარხნიდან მილის გაყვანის გამო. XX საუკუნის დასაწყისში იგი იყო სამმალიანი მეტალის ხიდი. 1933 წელს ხიდზე გაიყვანეს თბოტრასა პირველი ჰიდროელექტროსადგურიდან, 1946 წელს ხიდი გაიხსნა ფეხით მოსიარულეებისათვის. თანამედროვე ერთმალიანი ხიდი ააგეს 1984 წელს „Ленгипроинжпроект“-ის ინჟინრის ბ. ე. დვორკინისა და არქიტექტორ ვ. მ. ივანოვის პროექტის მიხედვით. გაზისა და მისი მიმდებარე მსგავსი მოჟაისკისა და ზეთის ხიდის მშენებლობა მიმდინარეობდა ერთდროულად შემოვლითი არხის სანაპიროს რეკონსტრუქციის ფარგლებში. ახალი ხიდის აშენების შემდეგ ძველი ხიდი დაშალეს. ხიდი ერთმალიანია. ხიდის ძირითადი საყრდენებია სანაპიროს კედლები. მისი სიგრძეა 30,7 მ, ხოლო სიგანე – 3 მეტრი. იგი გამოიყენება მხოლოდ ფეხით მოსიარულეებისათვის. სავალი ნაწილი ასფლტ-ბეტონითაა მოპირკეთებული. ხიდი თავისი არქიტექტურით ძალიან ჰგავს მოჟაისკისა და ზეთის ხიდს. Горбачевич К. С., Хабло Е. П. Почему так названы? О происхождении названий улиц, площадей, островов, рек и мостов Ленинграда. — 3-е изд., испр. и доп. — Л.: Лениздат, 1985. — С. 459. — 511 с. Горбачевич К. С., Хабло Е. П. Почему так названы? О происхождении названий улиц, площадей, островов, рек и мостов Санкт-Петербурга. — 4-е изд., перераб. — СПб.: Норинт, 1996. — С. 324. — 359 с. — ISBN 5-7711-0002-1. Городские имена сегодня и вчера: Петербургская топонимика / сост. С. В. Алексеева, А. Г. Владимирович, А. Д. Ерофеев и др. — 2-е изд., перераб. и доп. — СПб.: Лик, 1997. — С. 35. — 288 с. — (Три века Северной Пальмиры). — ISBN 5-86038-023-2.
ზეთის ხიდი

ზეთის ხიდი (რუს. Масляный мост) — საფეხმავლო ხიდი შემოვლით არხზე, სანქტ-პეტერბურგში. მდებარეობს საადმირალოსა და მოსკოვის რაიონში. ერთმანეთთან აკავშირებს უსახელო კუნძულსა და შემოვლითი არხის მარცხენა სანაპიროს. ხიდის სიგრძეა 30,7 მეტრი, ხოლო სიგანე — 3 მეტრი. მდებარეობს ზეთის შესახვევთან, შემოვლითი არხის სანაპიროს № 121 და № 80 სახლებს შორის. დინების ზემოთ მდებარეობს რუზოვსკის ხიდი, ხოლო ქვემოთ — გაზის ხიდი. უახლოესი მეტროს სადგურებია „ფრუნზენსკაია“. ხიდის სახელწოდება მომდინარეობს ახლოს მდებარე ზეთის შესახვევის მიხედვით და ცნობილია 1984 წლიდან. თავის მხრივ შესახვევმა სახელი მიიღო 1939 წელს აქვე გახსნილი ზეთის ქარხანა „Красная Звезда“-ს მიხედვით. თანამედროვე ერთმალიანი ხიდი ააგეს 1984 წელს „Ленгипроинжпроект“-ის ინჟინრის ბ. ე. დვორკინისა და არქიტექტორ ვ. მ. ივანოვის პროექტის მიხედვით. გაზისა და მისი მიმდებარე მსგავსი მოჟაისკისა და გაზის ხიდის მშენებლობა მიმდინარეობდა ერთდროულად შემოვლითი არხის სანაპიროს რეკონსტრუქციის ფარგლებში. ხიდი ერთმალიანია. ხიდის ძირითადი საყრდენებია სანაპიროს კედლები. მისი სიგრძეა 30,7 მ, ხოლო სიგანე — 3 მეტრი. იგი გამოიყენება მხოლოდ ფეხით მოსიარულეებისათვის. სავალი ნაწილი ასფლტ-ბეტონითაა მოპირკეთებული. ხიდი თავისი არქიტექტურით ძალიან ჰგავს მოჟაისკისა და გაზის ხიდს. Новиков Ю. В. Мосты и набережные Ленинграда / Сост. П. П. Степнов. — Л.: Лениздат, 1991. — 320 с. Масляный мост //СПб ГБУ «Мостотрест»
ცარსკოე-სელოს რკინიგზის ხიდი

ცარსკოე-სელოს რკინიგზის ხიდი (რუს. Царскосельский железнодорожный мост) — სარკინიგზო ხიდების ჯგუფი შემოვლით არხზე, სანქტ-პეტერბურგში. არის რუსეთი პირველი რკინიგზის ხიდი. გაყვანილია ოქტომბრის რკინიგზის ვიტებსკის ხაზზე. ადრე, 1836 წლიდან, რკინიგზის ხაზს ერქვა ცარსკოე-სელოს ხაზი, რადგან მიემართებოდა ცარსკოე-სელოში (ამჟამად ქალაქი პუშკინი). ეს იყო რუსეთში პირველი რკინიგზა. სახელწოდება ცარსკოე-სელოს რკინიგზის ხიდი ცნობილია 1857 წლიდან. ქვის საყრდენებზე პირველი ხის ხიდის მშენებლობა დაიწყეს 1836 წლის 25 აგვისტოს. მისი მშენებლობა დასრულდა 1837 წლისათვის. იგი იყო ხის, თაღოვანი და ორმაგი გზით, ხიდის მალი იყო 24,5 მეტრი. 1868 წლიდან 1869 წლამდე მიმდინარეობდა ხიდის რეკონსტრუქცია ინჟინერ კრიუკოვსკის პროექტის მიხედვით. ხიდის მალების რკინის ნაგებობა პარაბოლური სისტემისა იყო. ეს ხიდი დაშალეს 1900-1904 წლებში რკინიგზის ხიდების მოდერნიზაციის პერიოდში. ამჟამად მოქმედი მეტალის ხიდების მშენებლბა რკინიგზის ხაზების რეკონსტრუქციის ფარგლებში დაიწყო 1900 წელს და გრძელდებოდა 1904 წლამდე. დღევანდელ დღემდე ხიდი შემონახულია პირვანდელი სახით, რაიმე მნიშვნელოვანი ცვლილების გარეშე. ხიდი შედგება ორი გადასარბენისაგან: სამხრეთ-დასავლეთისა ერთი გზა, ხოლო ჩრდილო-აღმოსავლეთისა სამი გზა. მისი საყრდენები მოპირკეთებულია უხეში ქვით. ხიდების რაიონში შემოვლითი არხი ღრმავდება. Царскосельский железнодорожный мост через Обводный канал признан выявленным объектом культурного наследия Фотографии Царскосельского железнодорожного моста на сайте Все о реке Неве: мосты, притоки, наводнения
ნოვო-მოსკოვსკის ხიდი

ნოვო-მოსკოვსკის ხიდი (რუს. Ново-Московский мост) — საფეხმავლო და საავტომობილო ხიდი შემოვლით არხზე, სანქტ-პეტერბურგში. მდებარეობს საადმირალოს რაიონში. ერთმანეთთან აკავშირებს უსახელო კუნძულსა და შემოვლითი არხის მარცხენა სანაპიროს. ხიდის სიგრძეა 29,7 მეტრი, ხოლო სიგანე — 47 მეტრი. მდებარეობს მოსკოვის პროსპექტზე. ხიდთან ახლოს განთავსებული ფრუნზეს უნივერმაღი და საქონლის მოსარეკი ბაკის შენობა. დინების ზემოთ მდებარეობს ზეთის ხიდი, ხოლო ქვემოთ — ვარშავის ხიდი. უახლოესი მეტროს სადგურებია „ფრუნზესკაია“ (270 მეტრი). 1829 წლიდან 1830 წლამდე ხიდს ეწოდებოდა თუჯის ხიდი, 1836 წლიდან 1846 წლამდე — მოსკოვის ხიდი, 1849-1868 წლებში კი ძველი მოსკოვის ხიდი. ამჟამად არსებულის სახელი ეწოდა 1860 წელს. 1808-1816 წლებში თანამედროვე ნოვო-მოსკოვსკის ხიდის ადგილზე ინჟინერ ვ. გესტესა და პ. ბაზენის პროექტის მიხედვით ააშენეს თუჯის ხიდი, ქვის საყრდენებით, რომელიც მოპირკეთებული იყო გრანიტით. თავისი კონსტრუქციით იგი წააგავდა მდინარე მოიკის სამ ხიდს: მწვანე ხიდს, წითელ ხიდსა და პოცელუევის ხიდს. 1907-1908 წლებში ტრამვაის ხაზის გაყვანასთან დაკავშირებით ხიდი გააფართოეს. 1965-1967 წლებში ააგეს ახალი რკინა-ბეტონის ხიდი. მისი პროექტი შეიმუშავა „Ленгипроинжпроект“-ის ინსტიტუტის ინჟინერმა პ. პ. რიაზანცევმა და არქიტექტორმა ლ. ა. ნოსკოვმა. ხიდი გამოიყენება ავტოტრანსპორტისა და ფეხით მოსიარულეებისათვის. სავალი ნაწილი რვა ზოლისაგან შედგება. სავალი ნაწილიც და ტროტუარებიც ასფალტ-ბეტონითაა მოპირკეთებული. ტროტუარები სავალი ნაწილისაგან გამოყოფილია მაღალი მეტალის პარაპეტებით. Новиков Ю. В. Мосты и набережные Ленинграда / Сост. П. П. Степнов. — Л.: Лениздат, 1991. — 320 с. Пунин А. Л. Повесть о ленинградских мостах. — Л.: Лениздат, 1971. — 192 с. Горбачевич К. С., Хабло Е. П. Почему так названы? О происхождении названий улиц, площадей, островов, рек и мостов Санкт-Петербурга. — 4-е изд., перераб. — СПб.: Норинт, 1996. — С. 169. — 359 с. — ISBN 5-7711-0002-1. Ново-Московский мост //СПб ГБУ «Мостотрест» [https://web.archive.org/web/20180404201856/http://encspb.ru/object/2804006340 დაარქივებული 2018-04-04 საიტზე Wayback Machine. Ново-Московский мост] //Энциклопедия Санкт-Петербурга
დიდი (ფეხბურთელი)

ვალდირ პერეირა (პორტ. Waldyr Pereira; დ. 8 ოქტომბერი, 1928, კამპუს-დუს-გოიტაკაზისი, ბრაზილია — გ. 12 მაისი, 2001, რიო-დე-ჟანეირო, ბრაზილია) — ბრაზილიელი ფეხბურთელი და მწვრთნელი. თამაშობდა შემტევი ნახევარმცველის პოზიციაზე. ფეხბურთის გულშემატკივრებში უფრო ცნობილია როგორც დიდი. ორგზის მსოფლიო ჩემპიონი ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში. 1952–1962 წლებში იყო ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების წევრი, რომლის შემადგენლობაში 68 მატჩი ითამაშა და 20 ბურთი გაიტანა. დიდიმ მსოფლიო ჩემპიონატების 15 შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა და 3 გოლი გაიტანა. ფლუმინენსე კარიოკას ჩემპიონატი: 1951 რიოს თასი: 1952 ბოტაფოგო კარიოკას ჩემპიონატი: 1957, 1961, 1962 რიო–სან-პაულუს ტურნირი: 1962 კოლუმბიის საერთაშორისო ტურნირი: 1960 ბრაზილია მსოფლიო ჩემპიონატი: 1958, 1962 მსოფლიო ჩემპიონატის სიმბოლური ნაკრების წევრი: 1958 საუკუნის ფეხბურთელთა ორმოცდაათეული ბრაზილიური ფეხბურთის მუზეუმის დიდების დარბაზის წევრი XX საუკუნის 100 საუკეთესო ფეხბურთელი Placar-ის ვერსიით: 1999 გოდუაძე, ლაშა (2010). მსოფლიო თასის ისტორია (1930–2010). თბ.: „მსოფლიო სპორტი“.  კაკაბაძე, მ. (1981). ოქროს ქალღმერთიდან ფიფა-ს თასამდე. თბ.: საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა.  Glanville, Brian (2018). The Story of the World Cup. London: Faber. ციტირების თარიღი: 2019-01-30.  დაარქივებული 2020-08-13 საიტზე Wayback Machine. ISBN 9780571325566 Holt, Nick (2014). The Mammoth Book of the World Cup. London: Running Press Adult.  ISBN 0762452242 Вит, Александр; Владимиров, Владимир (1958). Золотой Кубок футбола. М.: Физкультура и спорт.  შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „დიდი (ფეხბურთელი)“ ვიკისაწყობში. Association of Football Statisticians (AFS) ↑ Didi დაარქივებული 2020-10-26 საიტზე Wayback Machine. წაკითხვის თარიღი: 26 ივნისი, 2019. ↑ Waldir Pereira "Didi" - International Appearances and Goals წაკითხვის თარიღი: 26 ივნისი, 2019. ↑ Didi — Waldir Pereira წაკითხვის თარიღი: 30 იანვარი, 2019. ↑ Didi in the World Cups წაკითხვის თარიღი: 26 ივნისი, 2019. ↑ მსოფლიო ჩემპიონატი 1962 დაარქივებული 2018-05-27 საიტზე Wayback Machine. წაკითხვის თარიღი: 30 იანვარი 2019. ↑ მსოფლიო ჩემპიონატი 1958 დაარქივებული 2019-07-29 საიტზე Wayback Machine. წაკითხვის თარიღი: 30 იანვარი 2019. ↑ მსოფლიო ჩემპიონატი 1954 დაარქივებული 2016-11-18 საიტზე Wayback Machine. წაკითხვის თარიღი: 30 იანვარი 2019. ↑ Museu do Futebol II. Anjos barrocos. Portuguese. Fut Pop Clube (17 მაისი, 2009). ციტირების თარიღი: 15 იანვარი, 2020. ↑ Placar's 100 Craques do Século წაკითხვის თარიღი: 1 სექტემბერი, 2019.
ბირჯე აქალაი

ბირჯე აქალაი (თურქ. Birce Akalay; დ. 19 ივნისი, 1984, სტამბოლი, თურქეთი) — თურქი მსახიობი და მოდელი. ბირჯე აქალაი დაიბადა 1984 წლის 19 ივნისს, ქალაქ სტამბოლში, იასემინ და სერჯან აქალაიების ოჯახში. გოგონას ცეკვისადმი მიდრეკილება აღმოაჩნდა და ჯერ კიდევ სამი წლის ასაკში, ქორეოგრაფიულ სტუდიაში შეიყვანეს საბალეტო ცეკვების განხრით. მოგვიანებით ბირჯემ ბალეტს მსახიობობა არჩია. მან 2004 წელს სტამბოლის თეატრალურ უნივერსიტეტში შეიტანა საბუთები და დრამატული ხელოვნებისა და თეატრალური კრიტიკის ფაკულტეტის სტუდენტი გახდა. იმავე წელს გოგონა „მის თურქეთის“ კონკურსში ღებულობდა მონაწილეობას და ფინალურ ეტაპზე გავიდა. ბირჯე ფინალში მესამე ადგილზე გავიდა, რამაც მას შესაძლებლობა მისცა „მის ევროპის“ კონკურსში მიეღო მონაწილეობა. მსახიობი აქაც ფინალურ ეტაპზე გავიდა. 2004-2007 წლებში სწავლობდა თეატრალურ უნივერსიტეტში, ამავე პერიოდში ტელევიზიაში მუშაობდა და სპორტული გადაცემები მიჰყავდა. მსახიობის რანგში მისი დებიუტი 2006 წელს შედგა სერიალში „ბედი“, სადაც მსახიობმა ლამიას როლი შეასრულა. ბირჯეს აღიარება მოუტანა 2010-2013 წლებში, სერიალში „ზეციური სიყვარული“ - ჰავა ქარაგულის როლის შესრულებამ. ბირჯემ ასეთივე წარმატებით შეასრულა მთავარი და მეორე ხარისხოვანი როლები სხვადასხვა თურქულ სატელევიზიო პროექტებში, რომელთაგან განსაკუთრებით გამოირჩევა სერიალები: „პატარა აღა“, „გათხოვილები და განრისხებულები“, „ასი“, „ხანდახან ცხოვრება მშვენიერია“, „შეშლილი მეტყევე და სხვა“. 2017 წელს მსახიობი სერიალში „შავ-თეთრი სიყვარული“ ასლის მთავარ როლზე მიიწვიეს. 2011 წლის 17 მაისს ბირჯე ცოლად გაჰყვა მსახიობ მურათ იუნალმიშს, რომელიც მისი პარტნიორი იყო სერიალში „ზეციური სიყვარული“. 2012 წლის ნოემბერში წყვილი ერთმანეთს დაშორდა. 2014 წლის 1 აგვისტოს, ბირჯე მეორედ გათხოვდა. ამჯერად, იგი მსახიობ სარპ ლევენდოღლუსთან გაჰყვა. თუმცა, არც ეს ქორწინება ყოფილა ხანგრძლივი, რადგან 2017 წლის იანვარში წყვილი გაურკვეველი მიზეზებით განქორწინდა. ბირჯე აქალაი 2018 წლიდან თანამშრომლობს ლეიკემიით დაავადებულ ბავშვთა ფონდ Losev-თან, მას კეთილი ნების ელჩის წოდებაც მიანიჭეს. ბირჯე აქალაი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
ჩეშმეს სვეტი

ჩეშმეს სვეტი (რუს. Чесменская колонна) — მემორიალური ძეგლი ცარსკოე-სელოში, ეკატერინეს პარკში. სიმბოლურად გამოხატავს რუსეთის ფლოტის ძალას და დიდებას. დორიული სვეტის სიმაღლეა 25 მეტრი. შესრულებულია არქიტექტორ ანტონიო რინალდის პროექტის მიხედვით ოლონეცის მარმარილოსაგან და აღმართულია 1779 წელს დიდი ჭაობის ცენტრში. ძეგლი აღმართეს 1779 წელს ჩეშმეს ბრძოლის სამახსოვროდ, რომელიც გაიმართა 1770 წელს რუსეთ-ოსმალეთის 1768-1774 წლების ომის დროს. ბრძოლას სათავეში ედგნენ ისეთი ცნობილი სამხედრო პირები როგორებიც იყვნენ გრაფი ალექსი ორლოვი და ადმირალი გ. ა. სპირიდონოვი. ძეგლი დაამზადეს ანტიკური სვეტის ნიმუშის მიხედვით, რომელიც გაფორმებულია ტყვედ ჩაგდებული გემების კიჩოებით. სვეტის ზემოთ არწივი არ არის მხოლოდ სიმამაცისა და ძალის სიმბოლო, არამედ იგი სიმბოლურად გვახსენებს ჩეშმეს ბრძოლის გმირს გრაფ ალექსი ორლოვს. 25 მეტრიანი სვეტი აღმართულია გრანიტის წაკვეთილი პირამიდის ფორმის კვარცხლბეკზე, რომელიც პირდაპირ წყალშია აღმართული. დიდი სამამულო ომის წლებში, ქალაქ პუშკინის გერმანელთა ოკუპაციის პერიოდში (1941-1944 წწ.), ჩეშმეს კოლონა ძლიერ დაზიანდა. გერმანელებისათვის, ძეგლი, როგორც რუსეთის გამარჯვების სიმბოლო აუტანელი იყო და შეეცადნენ მის დანგრევას, თუმცა უშედეგოდ. მათ შეძლეს მხოლოდ დაფისა და ბარელიეფის მოხსნა კვარცხლბეკიდან. 1994-1996 წლებში არქიტექტორ ა. ა. კედრინსკის პროექტის მიხედვით ბარელიეფი განაახლეს და 1996 წლის ივნისში, რუსეთის სამხედრო-საზღვაო ფლოტის 300 წლისთავთან დაკავშირებით კვლავ აღმართეს ძველ ადგილზე. Гусаров А. Ю. Памятники воинской славы Петербурга. — СПб, 2010. — ISBN 978-5-93437-363-5. ЧЕСМЕНСКАЯ КОЛОННА Царское Село. Чесменская колонна