laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
თედორე ბრედიხინი

თედორე ალექსანდრეს ძე ბრედიხინი (რუს. Фёдор Алекса́ндрович Бреди́хин; დ. 1831, ნიკოლაევი — გ. 1 (14) მაისი, 1904, პეტერბურგი) — რუსი ასტრონომი. პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1890). 1855 წელს დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტი. 1862 წელს დაიცვა სამაგისტრო დისერტაცია „კომეტების კუდების შესახებ“, ხოლო 3 წლის შემდეგ — დისერტაცია თემაზე „კომეტების შეშფოთებანი, რომლებიც დამოკიდებული არ არის პლანეტების მიზიდულობაზე“. 1865 წელს დაინიშნა მოსკოვის უნივერსიტეტის ორდინარულ პროფესორად, 1873 წელს — უნივერსიტეტის ობსერვატორიის დირექტორად, 1890 წელს კი — რუსეთის მთავარი ასტრონომიული ობსერვატორიის დირექტორად პოლკოვოში. 1895 წელს ავადმყოფობის გამო დატოვა პულკოვოს ობსერვატორია და პეტერბურგში გადასახლდა. ბრედიხინის გამოკვლევები მოიცავს იმდროინდელი ასტრონომიის ყველა ძირითად დარგს. ასტრომეტრიის დარგში მან დიდი სიზუსტით ჩაატარა დაკვირვებები მერიდიანული წრით. მიკრომეტრიანი რეფრაქტორით განსაზღვრა მცირე ცთომილების მდებარეობა, გამოიკვლია მიკრომეტრული ხრახნის ცდომილებანი და ე. წ. დამკვირვებლის პიროვნული ცდომილებანი; ასტროფიზიკის დარგში მისი უშუალო მონაწილეობით დაიწყო მზის ქრომოსფეროს სისტემატიური დაკვირვებანი პროტუბერანც-სპექტროსკოპით, მზის ლაქების და ჩირაღდნების ფოტოგრაფირება; იუპიტერისა და მარსის ზედაპირთა გამოკვლევა, აგრეთვე კომეტებისა და ნისლეულთა სპექტრების შესწავლა. გრავიმერიის დარგში ბრედიხინმა გამოიკვლია საბრუნი საქანი და შვეულის გადახრა. მოსკოვის უნივერსიტეტში წამოიწყო და დაამთავრა თავისი ცნობილი გამოკვლევები კომეტებისა და მეტეორების შესახებ. თ. ბრედიხინი იყო რუსეთისა და უცხოეთის სხვადასხვა სამეცნიერო საზოგადოების წევრი. სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდიუმმა ასტრონომიაში თვალსაჩინო შრომებისათვის დააწესა თ. ბრედიხინის სახელობის პრემია (1946). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 512-513. ↑ Шереметевский В. В. Русский провинциальный некрополь — Москва: Иван Николаевич Кушнерёв, 1914. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q4250261"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q80695201"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q15061121"></a> ↑ Mathematics Genealogy Project — 1997. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q829984"></a>
შავი

შავი — ფერი, რომელიც გამოწვეულია ხილული სინათლის არარსებობით ან სრული შთანთქმით. ეს არის აქრომატული ფერი, შეფერილობის გარეშე, როგორც თეთრი და ნაცრისფერი. მას ხშირად სიმბოლურად ან ფიგურალურად იყენებენ სიბნელის წარმოსაჩენად. თეთრი და შავი ხშირად გამოიყენებოდა ისეთი დაპირისპირების აღსაწერად, როგორიცაა სიკეთე და ბოროტება, ბნელი საუკუნეები განმანათლებლობის ხანის წინააღმდეგ და ღამე დღის წინააღმდეგ. შუა საუკუნეებიდან შავი იყო საზეიმო და ავტორიტეტის სიმბოლური ფერი და ამ მიზეზით მას ჯერ კიდევ ხშირად ატარებენ მოსამართლეები და მაგისტრატები. შავი იყო ერთ-ერთი პირველი ფერი, რომელსაც მხატვრები იყენებდნენ ნეოლითის გამოქვაბულის მხატვრობაში. მას იყენებდნენ ძველ ეგვიპტეში და საბერძნეთში, როგორც ქვესკნელის ფერს. რომის იმპერიაში იგი გლოვის ფერად იქცა და საუკუნეების განმავლობაში ხშირად ასოცირდებოდა სიკვდილთან, ბოროტებასთან, ჯადოქრებთან და მაგიასთან. XIV საუკუნეში მას ატარებდნენ სამეფო ოჯახის წევრები, სასულიერო პირები, მოსამართლეები და ხელისუფლების წარმომადგენლები ევროპის უმეტეს ნაწილში. იგი გახდა ფერი, რომელსაც ატარებდნენ ინგლისელი რომანტიული პოეტები, ბიზნესმენები და სახელმწიფო მოღვაწეები XIX საუკუნეში, ხოლო მაღალი მოდის ფერი XX საუკუნეში. ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში ჩატარებული გამოკითხვების თანახმად, ეს არის ფერი, რომელიც ყველაზე ხშირად ასოცირდება გლოვასთან, დასასრულთან, საიდუმლოებთან, მაგიასთან, ძალასთან, ძალადობასთან, შიშთან, ბოროტებასთან და ელეგანტურობასთან. შავი არის ყველაზე გავრცელებული მელნის ფერი, რომელიც გამოიყენება წიგნების, გაზეთების და დოკუმენტების დასაბეჭდად, რადგან ის უზრუნველყოფს უმაღლეს კონტრასტს თეთრ ქაღალდთან და, შესაბამისად, არის ყველაზე მარტივი წასაკითხი ფერი. ანალოგიურად, შავი ტექსტი თეთრ ეკრანზე არის ყველაზე გავრცელებული ფორმატი, რომელიც გამოიყენება კომპიუტერის ეკრანებზე. ყველაზე ბნელი მასალა დამზადებულია MIT-ის ინჟინრების მიერ ვერტიკალურად გასწორებული ნახშირბადის ნანომილებიდან. აბსოლუტურად შავი სხეული ↑ Vantablack, the world's darkest material, is unveiled by UK firm (15 July 2014). ციტირების თარიღი: 19 July 2014 ↑ 2.0 2.1 Jennifer, Chu (12 September 2019). „MIT engineers develop "blackest black" material to date“. MIT News Office. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 4 August 2020. ციტირების თარიღი: 10 August 2020. ↑ Definition of achromatic. Free Dictionary. ციტირების თარიღი: 30 August 2015 ↑ 4.0 4.1 4.2 Eva Heller, Psychologie de la couleur – effets et symboliques, pp. 105–26. ↑ St. Clair 2016, p. 262. sfn error: no target: CITEREFSt._Clair2016 (help) ↑ Wilkinson, Richard H. (2003). The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt. London: Thames & Hudson. ISBN 978-0-500-05120-7.  ↑ St. Clair 2016, p. 261. sfn error: no target: CITEREFSt._Clair2016 (help) ↑ Eva Heller, Psychologie de la couleur – effets et symboliques, p. 126.
ფერის მუხტი

ფერის მუხტი — კვარკებისა და გლიუონების მახასიათებელი კვანტური რიცხვი კვანტურ ქრომოდინამიკაში. კვარკის თითოეულ ტიპს (u, d, c, s, b, t) შეუძლია იყოს ფიზიკურად განუსხვავებელ სამ „ფერითს“ მდგომარეობაში, ხოლო გლიუონებს — რვა „ორფეროვან“ მდგომარეობაში. კვანტურ ქრომოდინამიკაში „ფერად“ ნაწილაკებს აქვთ „ფერის მუხტი“, რომელიც მათ ურთიერთქმედებას განსაზღვრავს. თავისუფალ მდგომარეობაში „ფერადი“ ნაწილაკი აღმოჩენილი არ არის, რაც ე. წ. „ფერის“ შეკავების მოვლენასთანაა დაკავშირებული. „ფერის“ ცნება პირველად შემოიღეს ნ. ბოგოლიუბოვმა, ბ. სტუმინსკიმ, ა. თავხელიძემ (სსრკ), მ. ჰანმა და ი. ნამბუმ (აშშ) 1965 წელს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 264.
ჯენტლმენთა კლუბი

ჯენტლმენთა კლუბი (ინგლ. gentlemen's club) — წევრებისთვის ექსკლუზიური კლუბი განკუთვნილი თავდაპირველად მხოლოდ ინგლისის მაღალი საზოგადოების მამაკაცთათვის. ამჟამად, ეს კლუბები უფრო ღიაა და ლიბერალურია წევრების სქესისა და სოციალური სტატუსის მიმართ. ასევე ამგვარი, საკმაოდ გავლენიანი, კლუბები არსებობს დიდი ბრიტანეთის საზღვრებს გარეთაც. იაპონიაში და აშშ-ში ტერმინი „ჯენტლმენთა კლუბი“ ხშირად გამოიყენება, როგორც ევფემიზმი სტრიპ-კლუბისთვის. ეს მიმართულება საკმაოდ გავრცელდა ბრიტანეთშიც და ისეთი გავრცელებული სტრიპ-კლუბების ქსელები, როგორიცაა სტრინგფელოუს და სპირმინტ რაინოც კი ამ ტერმინს ამ განსაზღვრებით იყენებენ. Colin Mackenzie, The Clubs of London (Volumes 1 & 2), H. Colburn, 1828. "Club men of New York: their occupations, and business and home addresses", New York : The Republic press [etc.], 1893. Cf. starting at p. 39.
ანენერბე

ანენერბე („წინაპართა მემკვიდრეობა“) — შუცშტაფელის ფსევოსამეცნიერო ორგანიზაცია, რომელიც მოღვაწეობდა ნაცისტურ გერმანიაში 1935-1945 წლებში. შეიქმნა შუცშტაფელის რაიხსფიურერის, ჰაინრიხ ჰიმლერის მიერ 1935 წლის ივლისში. SS-ის ქვედაყანაყოფი ემსახურებოდა ადოლფ ჰიტლერის და ნაცისტური პარტიის მიერ მხარდაჭერილი რასობრივი დოქტრინების პოპულარიზაციას. ანენერბე შედგებოდა უამრავი აკადემიური დისციპლინის მკვლევარისა და მეცნიერისგან. ანენერბე ხელს უწყობდა იმ აზრის განვითარებას, რომ გერმანელები წარმოიშვნენ არიული რასისგან, რომელიც რასობრივად აღემატებოდა სხვა რასობრივ ჯგუფებს. Hale, Christopher (2007). Himmler's Crusade: The Nazi Expedition to Find the Origins of the Aryan Race. Secaucus: Castle Books. ISBN 978-0-7858-2254-7.  Pringle, Heather (2006). The Master Plan: Himmler's Scholars and the Holocaust. New York: Hyperion. ISBN 978-0-7868-6886-5.  Цибулькін В. В., Лисюк І. П. СС-Аненербе: розсекречені файли. – К. – Хмельницький: Поділля, 2010. – 288 с. (Tsibulkin V.V., Lysyuk I.P. (2010). SS-Anenerbe: declassified files. - K. - (in Ukrainian). Khmelnytskyi: Podillia)
ლევან მაკარაძე

ლევან მაკარაძე (დ. 6 ოქტომბერი, 1952, სოფელი ოლადაური, შუახევის რაიონი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ვეტერინარი ექიმი. ვეტერინარიის მეცნიერებათა დოქტორი (1999), პროფესორი (2001). 1975 წელს დაამთავრა საქართველოს ზოოტექნიკური–სავეტერინარო სასწავლო-კვლევითი ინსტიტუტის სავეტერინარო მედიცინის ფაკულტეტი. 1986-1989 წლებში იყო ზოოვეტერინარული ინსტიტუტის პათოლოგიური ანატომიის განყოფილების გამგე, 1990-2004 წლებში – პათოლოგიური ანატომიის, ფიზიოლოგიისა და ფარმაკოლოგიის კათედრის გამგე, 2001-2004 წლებში – მორფოლოგიისა და ფიზიოლოგიის დეპარტამენტის უფროსი, 2006-2017 წლებში – აგრარული უნივერსიტეტის სავეტერინარო მედიცინის ფაკულტეტის დეკანი და ვეტერინარია-მეცხოველეობის მიმართულების ხელმძღვანელი. 2008 წლიდან აირჩიეს სამხრეთ კავკასიის ქვეყნების საერთაშორისო სავეტერინარო განათლების ასოციაციის პრეზიდენტად. 2019 წლიდან სამცხე-ჯავახეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სავეტერინარო მედიცინის ტექნოლოგიების, აგრარული და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა ფაკულტეტის დეკანია, 2020 წლიდან – საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს გარემოსდაცვითი ინფორმაციისა და განათლების ცენტრის ტრენერი ვეტერინარიის მიმართულებით. მუშაობს ცხოველთა პათოლოგიის, ონკოლოგიის, მორფოლოგიისა და ფარმაკოპროფილაქტიკის საკითხებზე, ეწევა სამეცნიერო-პედაგოგიურ მოღვაწეობას, ავტორია სამეცნიერო ნაშრომებისა. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები, მ. შ. ღირსების ორდენი (2002). ცხოველთა და ფრინველთა დაავადებების პათოლოგიური ანატომიის ატლასი, თბ., 2012 (თანაავტ. ზ. მაკარაძე); ზოონოზი კორონავირუსები, ახალციხე, 2020. ენციკლოპედიაქ „საქართველო“
ნიკოლოზ მაკარევიჩი

ნიკოლოზ ალექსის ძე მაკარევიჩი [დ. 6 (18) დეკემბერი, 1895, თბილისი — გარდაცვალების თარიღი უცნობია] — საბჭოთა გვირაბმშენებელი. სტალინური პრემიის ლაურეატი (1951; სპეციალისტთა ჯგუფთან ერთად). იყო ხრამჰესის მშენებლობის უბნის (1934-1941; 1944-1947) და თბილისში სპეციალური ობიექტების მშენებლობის უფროსი (1941-1944). 1944-1976 წლებში ხელმძღვანელობდა არაერთ მშენებლობას საქართველოში. მიღებული აქვს სამთავრობო ჯილდოები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 369.
ევგენია მაკარევსკაია

ევგენია ალექსანდრეს ასული მაკარევსკაია (დ. 25 სექტემბერი, 1901, ლებედიანი, ტამბოვის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. 29 აგვისტო, 1966, თბილისი, საქართველოს სსრ) — რუსი ბიოლოგი, მცენარეთა ფიზიოლოგი და ანატომი. ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1961). საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მუშაკი (1962). 1924 წელს დაამთავრა კ. ა. ტიმირიაზევის სახელობის მოსკოვის სოფლის მეურნეობის აკადემია მებაღეობისა და მებოსტნეობის სპეციალობით. შეისწავლა ყირიმის ყურძნის ჯიშების ბიოქიმიური შედგენილობა. 1926-1936 წლებში გააგრძელა მუშაობა თბილისის ბოტანიკის ინსტიტუტში, პარალელურად კითხულობდა ლექციებს მცენარეთა ფიზიოლოგიაში თბილისის სუბტროპიკულ ინსტიტუტში. მისი ძირითადი სამეცნიერო ნაშრომები ეხება ვაზის რეგენერაციული პროცესების ფიზიოლოგიას და ბიოქიმიას, ვაზის ნერგში ცილების შედგენილობისა და ნახშირწყლების დინამიკას, ვაზის ფესვების პათოლოგიას მისი ფილოქსერით დაზიანებისას და სხვა. არის სამეცნიერული ნაშრომების და მონოგრაფიის ავტორი. მიღებული აქვს სახელმწ. ჯილდოები, მ. შ. ლენინის ორდენი. Физиология регенерационных процессов у виноградной лозы., Тб., 1966. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 369.
მაკარი ხახულელი

მაკარი ხახულელი, მაკარი მესხი — XI საუკუნის ქართველი საეკლესიო მოღვაწე, ხახულის ლავრის წინამძღვარი. გიორგი მცირის მიხედვით 1019 წელს, როცა მცირეწლოვანი გიორგი (შემდგომ გიორგი მთაწმინდელი) ხახულში ჩაიყვანეს, „მიჰგუარეს იგი მამასა მაკარის, რომელი იგი მას ჟამსა ღირსებისათვის მისისა წინამძღვარი [იყო] დიდისა მის ლავრისაჲ “. მაკარი მესხი აკადემიკოს ნ. მარს XIII–XIV საუკუნეების მოღვაწედ მიაჩნდა; კ. კეკელიძის დასკვნით, იგი უფრო ადრე გვხვდება სხვადასხვა ძეგლში. სინას მთასა და პალესტინაში X საუკუნის დასასრულს მოღვაწე ქართველთა შორის მაკარიც იხსენიება. კ. კეკელიძის ვარაუდობდა, რომ მაკარი მესხი ხახულში დამკვიდრებამდე პალესტინაში მოღვაწეობდა, იქვე უნდა ემუშავა პეტრე იბერის „ცხოვრებაზე“. საქართველოში დაბრუნების შემდეგ იგი, როგორც ჩანს, ხახულის ლავრის წინამძღვრად აირჩიეს. იქედან გამომდინარე რომ პეტრე იბერის ცხოვრების თარგმანი XIII საუკუნის ძეგლია, მისი გადამწერი ვერ იქნებოდა XI საუკუნეში მოღვაწე სასულიერო პირი. შესაბამისად მისი შემსრულებელი უნდა ყოფილიყო მაკარი მღვდელი მესხეთიდან. კეკელიძე კ., მაკარი მღვდელი, წგ.: ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 1, თბ., 1960; მაკარი მესხი, ქართული მწერლობა, ლექსიკონი-ცნობარი, წგ. 1, თბ., 1984. ვ. გოილაძე, ენციკლოპედია „საქართველო“
აფშარი (ბოლუს რაიონი)

აფშარი (თურქ. Afşar) — სოფელი თურქეთში, ბოლუს პროვინციაში, ბოლუს რაიონში. 1928 წლიდან აქვს სოფლის სტატუსი. 1928-1946 წლებში სოფლის სახელწოდება იყო „აფშარი გიდრიჩი“. სოფელი ბოლუს ცენტრიდან 23 კმ დაშორებულია. ↑ Nişanyan, Sevan. Index-Anatolicus: Türkiye yerleşim birimleri envanteri Türkçe. nisanyanmap.com. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 3 Aralık 2014. ციტირების თარიღი: 24 Kasım 2014. ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 Afşar Köyü Türkçe. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2016. ციტირების თარიღი: 12 Eylül 2018. ↑ 3.00 3.01 3.02 3.03 3.04 3.05 3.06 3.07 3.08 3.09 3.10 3.11 3.12 3.13 3.14 3.15 Bolu Merkez Afşar Köy Nüfusu. Nufusune.com. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 24 Aralık 2017. ციტირების თარიღი: 15 Şubat 2021. ↑ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü. (1991) 1990 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş Türkçe. sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 19 Şubat 2020. ციტირების თარიღი: 19 Şubat 2020. ↑ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü. (1986) 1985 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş Türkçe. sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 19 Şubat 2020. ციტირების თარიღი: 18 Şubat 2020. ↑ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü. (1981) 1980 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş Türkçe. kutuphane.tuik.gov.tr. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 19 Şubat 2020. ციტირების თარიღი: 18 Şubat 2020. ↑ 1975 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş ↑ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü. (1973) 1970 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş Türkçe. sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 18 Şubat 2020. ციტირების თარიღი: 18 Şubat 2020. ↑ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü. (1968) 1965 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş Türkçe. kutuphane.tuik.gov.tr. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 18 Şubat 2020. ციტირების თარიღი: 18 Şubat 2020.
საქართველოს სახალხო ფრონტი

საქართველოს სახალხო ფრონტი — ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის მონაწილე, ცენტრისტული მიმართულების პოლიტიკური პარტია საქართველოში. ოფიციალურად დაფუძნდა 1989 წლის ივნისში. თავმჯდომარედ აირჩიეს ნოდარ ნათაძე. საქმიანობა შთამბეჭდავად დაიწყო. მასში გაერთიანებული იყო 100 ათასამდე წევრი. გააჩნდა პირველადი და რეგიონული ორგანიზაციები. დაარსებიდან ძალიან მალე საქართველოს სახალხო ფრონტთან შეიქმნა ერის ღირსების დამცველთა ასოციაცია „იმედი“, რომელმაც მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა პირველი ოფიციალური სამხედრო ერთეულის — საქართველოს ეროვნული გვარდიის ფორმირებაში. სახალხო ფრონტი გამოდიოდა საბაზრო ეკონომიკაზე სწრაფი გადასვლის წინააღმდეგ, რადგან შიშობდა, რომ უცხოური კაპიტალი დაიტაცებდა საქართველოს ბუნებრივ სიმდიდრეებს. 1990 წელს სახალხო ფრონტთან ჩამოყალიბდა საქართველოს ზღვისპირეთის დამცველთა ასოციაცია "აიეტი" (თავმჯდომარე ჰენრი კუპრაშვილი), რომელიც 1991 წლიდან არის დამოუკიდებლად არსებული ეკოლოგიური, არასამთავრობო, საზოგადოებრივი ორგანიზაცია. სახალხო ფრონტს ჰქონდა პრეტენზია გაეერთიანებინა ეროვნული მოძრაობა, მაგრამ ეს მისია ვერ შეასრულა. წინასაარჩევნო პერიოდში პარტია დატოვა მრავალმა ადამიანმა. სახალხო ფრონტიდან წასულმა წევრებმა დააფუძნეს პარტია „ეროვნული ფრონტი-რადიკალური კავშირი“ და „მრგვალი მაგიდა - თავისუფალი საქართველოს“ შემადგენლობაში გადავიდნენ. საბოლოოდ, სახალხო ფრონტი რიგით პოლიტიკურ ორგანიზაციად იქცა. 1990 წლის უზენაესი საბჭოს არჩევნებში სახალხო ფრონტი მონაწილეობდა დამოუკიდებლად. პარტიამ საარჩევნო ბარიერი ვერ გადალახა, მაგრამ უზენაეს საბჭოში 12 მაჟორიტარი შეიყვანა. სახალხო ფრონტის დეპუტატებმა რესპუბლიკური პარტიის სამ წევრთან და კომუნისტური პარტიის სიით გასულ თედო ნინიძესთან ერთად ჩამოაყალიბეს ფრაქცია „დემოკრატიული ცენტრი“. ფრაქციის თავმჯდომარე იყო სახალხო ფრონტის ლიდერი ნოდარ ნათაძე. საქართველოს ისტორია. XX საუკუნე. რედ. ვ.გურული. – თბილისი, გამომც.თსუ, „არტანუჯი“, 2003. გვ.222. ↑ ჯონსი ს., „საქართველო: პოლიტიკური ისტორია დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ“ = Georgia: A Political History of Independence, თბილისი: სოციალური მეცნიერებების ცენტრი, 2013 [2012]. — გვ. 54, ISBN 978-9941-0-5972-8.
მაკარი მესხი

მაკარი მესხი, მაკარი მღვდელი — XIII საუკუნის ქართველი საეკლესიო მოღვაწე, მწერალი, მთარგმნელი. სირიული ენიდან გადმოიღო V საუკუნის თხზულება „პეტრე იბერიელის ცხოვრება“, რომლის ავტორად ზოგი ზაქარია ქართველს, ზოგი კი იოანე რუფუსს მიიჩნევს. მაკარი მღვდელის ნაშრომს დიდი მნიშვნელობა აქვს სირია-პალესტინაში ქართველთა სამონასტრო კოლონიზაციის ზოგიერთი საკითხის გასაშუქებლად. მაკარის ნაშრომის რედაქცია ეკუთვნის XV საუკუნის I ნახევრის მოღვაწეს პავლე დეკანოზს. ამავე საუკუნეში შეიქმნა პავლეს ნაშრომის სვინაქსარული რედაქცია. მკვლევართა აზრით, მაკარი მღვდელის ნაშრომი თარგმნილზე უფრო გადმოკეთებულის შთაბეჭდილებას ტოვებს. ძველი ქართული აგიოგრაფიული ძეგლები, ტ. 2, თბ., 1967; ძველი ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 1, თბ., 1960. გაწერელია ა., პეტრე იბერიელის ბიოგრაფიის საკითხები, „მნათობი“, 1970, №3; კეკელიძე კ., ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 1, თბ., 1960; ლოლაშვილი ი., არეოპაგიტიკის საკითხები, თბ., 1972. ↑ nplg.gov.ge // მესხი მაკარი ↑ ენციკლოპედია „საქართველო“
პავლე დეკანოზი

პავლე დეკანოზი – XV საუკუნის ქართველი სასულიერო პირი, მწიგნობარი. მას მოუხდენია მაკარი მესხის მიერ სირიულიდან თარგმნილი „პეტრე იბერიელის ცხოვრების“ რედაქტირება („გადამივრცელებია შესავლითა და სასწაულთა მიწყობითა და ბოლოჲს კეთილად დასრულებითა“). პეტრეს ცხოვრების მოკლე სვინაქსარული რედაქცია, რომელიც შემდგომ ვახტანგ VI-ს „ქართლის ცხოვრებაში“ შეუტანია, პავლე დეკანოზის ნაშრომიდანაა გაკეთებული. nplg.gov.ge // პავლე დეკანოზი
იტალიის სენატი

იტალიის სენატი (იტალ. Senato della Repubblica, რესპუბლიკის სენატი) იტალიის პარლამენტის ზედა პალატაა. ამჟამინდელ ფორმაში ის 1948 წლის 8 მაისს დაარსდა, თუმცა ის მონარქიის დროსაც არსებობდა, როგორც Senato del Regno, (სამეფოს სენატი), მოყოლებული პიემონტის 1848 წლის 8 მაისს დაარსებული სუბალპური პარლმანტიდან. განთავსებულია რომში, პალაცო მადამაში. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: იტალიის სენატი ოფიციალური საიტი (იტალიური) ოფიციალური საიტი (ინგლისური)
მაკრომოლეკულების ფიზიკა

მაკრომოლეკულების ფიზიკა — ფიზიკის დარგი, რომელიც შეისწავლის მაკრომოლეკულების – პოლიმერების აგებულებასა და ფიზიკურ თვისებებს. მათ მიეკუთვნება მაღალმოლეკულური ნაერთები, რომლებიც შედგება მრავალი (რამდენიმე ათეული ათასიდან მრავალ ასეულ ათასამდე) ინდენტური ან განსხვავებული სტრუქტურული ერთეულისაგან (მონომერული რგოლი). ისინი ერთმანეთთან დაკავშირებულია სინთეზის დროს გაჩენილი ქიმიური ბმებით. მაკრომოლეკულის ჯაჭვური აგებულება განაპირობებს მის ელასტიკურობას, ბოჭკოებისა და ფირების წარმოქმნის უნარს, პოლიმერული ხსნარების მაღალ სიბლანტესა და დაბალ ენტროპიას, რის შედეგადაც მცირე ენერგეტიკულ ზემოქმედებასაც შეუძლია გამოიწვიოს მაკრომოლეკულის თვითორგანიზება, რაც შესაძლებელს ხდის ცოცხალი მატერიის წარმოქმნას. მრავალი სინთეზური მასალა (პლასტიკი, ბოჭკო, ფირი, ლაქი, საღებავი და სხვა) და ყველა ცოცხალი ორგანიზმი მაკრომოლეკულისაგან შედგება. გიგანტური მაკრომოლეკულა არის დეზოქსირიბონუკლეინის მჟავა (დნმ). XXI საუკუნის დასაწყისიდან მსოფლიოში მიმდინარეობს კვლევები მაკრომოლეკულის ბაზაზე ხელოვნური ინტელექტის შესაქმნელად. საქართველოში XX საუკუნის 50-იან წლებში თსუ-სა და საქართველოს მეცნიერებათა აკადადემიის ფიზიკურ ინსტიტუტში ე. ანდრონიკაშვილის ინიციატივითა და ხელმძღვანელობით დაიწყო ბიომაკრომოლეკულების თერმოდინამიკური თვისებების შესწავლა. მომდევნო წლებში შემუშავდა მაკრომოლეკულებში სითბური ეფექტის ენერგეტიკის პირდაპირი გაზომვის მეთოდიკა და 1964 წელს შეიქმნა მსოფლიოში პირველი ადიაბატური დიფერენციული მასკანირებელი კალორიმეტრი (პ. პრივალოვი, ჯ. მონასელიძე), რომლის მგრძნობელობა 1000-ჯერ აღემატებოდა მანამდე არსებული კალორიმეტრებისას. მისი მეშვეობით შესაძლებელი გახდა აღნიშნული მეთოდიკის რეალიზება. ეს მეთოდიკა დაინერგა მსოფლიოს წამყვან ლაბორატორიებში. 1976 წელს ე. ანდრონიკაშვილს და პ. პრივალოვს მიენიჭა სსრკ სახელმწიფო პრემია ნაშრომისათვის „მასკანირებელი მიკროკალორიმეტრი – ბიოლოგიური მაკრომოლეკულების კვლევის ახალი მეთოდი“. ფიზიკური ინსტიტუტის ბიოპოლიმერების თერმოდინამიკის ლაბორატორიაში ჯ. მონასელიძის ხელმძღვანელობით გამოიკვლიეს კიბოს უჯრედების თერმოდინამიკური თვისებები, სტრუქტურა და ამ უჯრედებიდან გამოყოფილი მაკრომოლეკულები პირველად დადგინდა, რომ კიბოს უჯრედების დნმ და ქრომატინი ნორმალურ უჯრედებთან შედარებით მეტ დეფექტს შეიცავს. ეს დეფექტები კი გამოწვეული იყო მუტაგენური მეტალების (რომელიც იწვევს მუტაციებს დნმ-ის ორმაგ სპირალში) რაოდენობის სიჭარბით. იმავე პერიოდში დაბალტემპერატურული კალორიმეტრიის მეშვეობით გამოიკვლიეს ჯანმრთელი და დაავადებული უჯრედებიდან გამოყოფილი წყლის გავლენა დნმ-ზე (ხელმძღვანელი გ. მრევლიშვილი), იქვე შეიქმნა რთული ბიოლოგიური სისტემების ლაბორატორია, რომლებშიც გარემოსთან ადაპტაციის შესასწავლად მაღალი მგრძნობელობის დაბალტემპერატურული კალორიმეტრიის მეშვეობით გამოიკვლიეს მცენარეში წყლის კრისტალიზაციისა და ყინულის დნობის თავისებურებები (ხელმძღვანელი ნ. ბაქრაძე). XX საუკუნის 90-იანი წლებიდან ფიზიკის ინსტიტუტში იკვლევენ ცოცხალი ორგანიზმების გენეტიკური კოდის (შესაბამისი ბიომაკრომოლეკულების) ცვლილებებს, რაც გამოწვეულია ტოქსიკური მეტალების, ანტიკანცეროგენული ნაერთებისა და ბიორეგულატორების ზემოქმედებით. პ. მამრაძე, ენციკლოპედია „საქართველო“
არტაშეს მალაევი

არტაშეს გრიგოლის ძე მალაევი [დ. 27 მარტი (8 აპრილი), 1894, თბილისი — გ. 17 სექტემბერი, 1957, იქვე] — საბჭოთა ანატომი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1936), პროფესორი (1942). 1917 წელს დაამთავრა ხარკოვის უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი. 1921-1931 წლებში მუშაობდა თსუ-ის, ხოლო 1931-1958 წლებში – თსსი-ის ნორმალური ანატომიის კათედრებზე; იმავდროულად 1940-1958 წლებში, თბილისის სამხატვრო აკადემიაში ხელმძღვანელობდა პლასტიკური ანატომიის კათედრას. ა. მალაევი იკვლევდა თავის ტვინის ქერქის განფენილობას და სხვა. მავთულით დაამზადა ნერვული სისტემის 11 მოდელი. 1951-1952 წლებში ნიმუში მასობრივ წარმოებაში დაინერგა. მათ როგორც დამხმარე თვალსაჩინოებას, იყენებდნენ ანატომიის კათედრებზე და ნევროლოგიურ კლინიკებში ა. მალაევმა ა. ნათიშვილთან ერთად შეადგინა პლასტიკური ანატომიის პირველი სახელმძღვანელო ქართულ ენაზე. ადამიანის კუნთები, თბ., 1944. კაციტაძე ზ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 378.
ASAIF

ASAIF (ASAIF - აზერბაიჯანელი სტუდენტები და კურსდამთავრებულთა საერთაშორისო ფორუმი) — საზოგადოებრივი და საგანმანათლებლო ასოციაცია აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში. 2010 წლის 24 სექტემბერს ორგანიზაცია დარეგისტრირდა, როგორც საზოგადოებრივი ასოციაცია ორგანიზაციის დირექტორთა საბჭო წარმოდგენილია 18 ქვეყანაში, პარლამენტის წევრები წარმოდგენილნი არიან მსოფლიოს 40-ზე მეტ ქვეყანაში. ორგანიზაციისთვის ქვეყნის განვითარების პრიორიტეტები მნიშვნელოვანია საზღვარგარეთ აზერბაიჯანის საერთაშორისო არენაზე წარდგენისთვის. ASAIF-ის რიგებში არიან ახალგაზრდა ექიმები, პოლიტოლოგები, ეკონომისტები, ფსიქოლოგები, იურისტები, გენეტიკოსები, ადვოკატები, მათემატიკოსები, ბიოლოგები, ჟურნალისტები და სხვადასხვა პროფესიის კიდევ მრავალი ახალგაზრდა წარმომადგენელი. ამ ახალგაზრდებმა  მსოფლიოს ყველაზე პრესტიჟულ საგანმანათლებლო დაწესებულებებში განათლება მიიღეს და მათი უმეტესობა აგრძელებს სწავლას. ASAIF-ში მთავარ მიმართულებად ლობირება და დიასპორული საქმიანობა ითვლება. ორაგანიზაცია მიიჩნევს, რომ ლობისტური საქმიანობის ძირითადი სფეროებია მთიანი ყარაბაღის პრობლემა, აზერბაიჯანული კულტურა, ისტორია, ენერგეტიკული უსაფრთხოებისა და ევროპული ენერგორესურსების როლი რეგიონში და ტურისტული შესაძლებლობების განვითარება. ASAIF-ის ერთ-ერთი მთავარი მიზანია დაეხმაროს უცხოური უნივერსიტეტების სტუდენტებსა და კურსდამთავრებულებს ღირსეული სამუშაოს პოვნაში. Учеба за рубежом – реальные лица, реальные истории: Даянат Рзаев Azerbaijani Students and Alumni Int'l Forum mulls new state youth program Орхан Акберов: «ASAIF готова сотрудничать с организациями любого формата ради повышения имиджа Азербайджана за рубежом»