laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ზედა თლუღი

ზედა თლუღი — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში (ჭელიაღელის თემი), მდებარეობს საწალიკის მთის ჩრდილოეთ კალთაზე. შაორის წყალსაცავის ჩრდილოეთით. ზღვის დონიდან 1150 მეტრი, ამბროლაურიდან 15 კილომეტრი. ისტორიულ წყაროებში პირველად მოხსენიებულია 1544 წელს. შემორჩენილია ფეოდალური ხანის წმინდა გიორგის ეკლესია და ციხის ნანგრევები. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 40 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 495. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019. ↑ მოსახლეობის 2002 წლის აღწერა. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (2002 წელი). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019.
ალისმერეთი

ალისმერეთი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ბაღდათის მუნიციპალიტეტში, ნერგეეთის თემში. მდებარეობს მესხეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე ხანისწყლის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 600 მეტრი, ბაღდათიდან დაშორებულია 15 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 5 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 312. ↑ 1.0 1.1 1.2 მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 15. ↑ მოსახლეობის 2002 წლის აღწერა. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (2002 წელი). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019.
ზედა დიმი

ზედა დიმი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ბაღდათის მუნიციპალიტეტში, ნერგეეთის თემში. მდებარეობს მდინარე ხანისწყლის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 220 მეტრი, ბაღდათიდან 3 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 425 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 494. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019. ↑ 2.0 2.1 მოსახლეობის 2002 წლის აღწერა. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (2002 წელი). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019.
ზედა ზეგანი

ზედა ზეგანი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ბაღდათის მუნიციპალიტეტში, ზეგანის თემის ცენტრი (სოფლები: ქვედა ზეგანი, წიფა). მდებარეობს მდინარე საკრაულის (ხანისწყლის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 440 მეტრი, ბაღდათიდან 12 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 196 ადამიანი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 331. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019. ↑ 2.0 2.1 მოსახლეობის 2002 წლის აღწერა. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (2002 წელი). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019.
ვარციხე

ვარციხე (ვარდციხე) — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ბაღდათის მუნიციპალიტეტში. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1559 ადამიანი. სოფელში მოქმედებს ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესია. სოფელი მდებარეობს ისტორიულ იმერეთში, იმერეთის დაბლობზე, მდინარე ხანისწყლისა და რიონის შესაყართან. ზღვის დონიდან 80 მეტრი, ბაღდათიდან 17 კილომეტრი. სოფელში გავრცელებულია კაკლისა და თუთის ხეები. 1980-იანი წლებისთვის სოფელში შემორჩენილი იყო ძელქვის ცალკეული ეგზემპლარები. მთავარი სტატია: როდოპოლისი. ახლანდელი სოფლის ადგილზე ადრინდელ შუა საუკუნეებში მდებარეობდა ეგრისის სამეფოს ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ქალაქი (ბერძნულ წყაროებში როდოპოლისი, ქართულ წყაროებში ვარციხე, ვარდციხე). პირველად მოიხსენიება VI საუკუნის ბიზანტიურ წყაროებში. ხელსაყრელი გეოგრაფიული მდებარეობის გამო ვარციხეს დიდი სტრატეგიული და ეკონომიკური მნიშვნელობა ჰქონდა. აქ გადიოდა მნიშვნელოვანი საერთაშორისო სავაჭრო გზა. VI საუკუნის შუა წლებში ეგრისის დიდი ომის დროს ქალაქი ხელიდან ხელში გადადიოდა. პირველად ირანელების თავდასხმის წინ ქალაქის კედელი მოარღვიეს, რათა მტერს შემდგომში ახალ დაპყრობათა პლაცდარმად არ ექცია. IX-XI საუკუნეებში ქალაქმა აღმავლობა განიცადა. გვიანდელ შუა საუკუნეებში ვარციხე იმერეთის მეფეთა საზაფხულო რეზიდენცია იყო. ისინი იქვე მდებარე აჯამეთის ტყეში ნადირობით ერთობოდნენ. XIX საუკუნეში ვარციხე უკვე სოფლად იყო ქცეული. ციხე-სიმაგრეები, კოშკები და სხვა ნაგებობები ვარციხეში რუსებმა დაანგრიეს. გადარჩა მხოლოდ ეკლესია. მოჰყავდათ სიმინდი, თამბაქო და ბამბა, მისდევდნენ მევენახეობას. სოფლის ტერიტორიაზე მდებარეობს აჯამეთის აღკვეთილის ერთ-ერთი მასივი, ვარციხის მასივი, რომლის ფართობია 1106 ჰა. მდინარე რიონზე სოფლის მახლობლად აგებულია ვარციხეჰესი. სოფელში არსებული კიდევ ერთი საინჟინრო ნაგებობაა აჯამეთის არხი, რომლის მეორე ბოლო ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვედა საქარაშია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 315. აფხაზავა ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 111. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019.
ზუგდიდის მეორე საჯარო სკოლა

ზუგდიდის მ. კოსტავას სახელობის მეორე საჯარო სკოლა — საჯარო სკოლა საქართველოში. დაარსდა 1938 წელს ზუგდიდში, რომელიც იმჟამად იწოდებოდა ზუგდიდის №2 საშუალო სკოლად. მისი პირველი დირექტორი იყო იოსებ ქირია. შემდეგ იგი გადაკეთდა ვაჟთა სკოლად და ამ სახელწოდებით არსებობდა 1955–1956 სასწავლო წლის დაწყებამდე. სასწავლებელი 1956 წლიდან ფუნქციონირებდა ზუგდიდის მეორე საშუალო სკოლის სახელწოდებით. 1958 წლის აგვისტოში სკოლას ლენინური კომკავშირი სახელი მიენიჭა და იწოდებოდა ზუგდიდის ლენინური კომკავშირის სახელობის №2 საშუალო სკოლად. სკოლის პირველი დირექტორი იოსებ ქირია შეცვალა ალიოშა ხუნჯუამ, შემდეგ დადგა ეფრემ კვირტიას ხელმძღვანელობის პერიოდი, ბატონი ეფრემი შეცვალა იასონ ურიდიამ. ვაჟთა სკოლას დირექტორობდა გიგლა ჯვებენავა. №2 საშუალო სკოლის დირექტორები იყვნენ: ამბაკო ჭითანავა, ჩხოლარია გოგოლა, ციალა ქირია, ქეთინო სიგუა, ზამირა ღადუა, ხოლო საჯარო სკოლის დირექტორენი იყვნენ მარინა ქარცხია და ამჟამინდელი დირექტორი ნინო ბულია. 1989 წელს სკოლას მიენიჭა ქართველთა ეროვნული გმირის მერაბ კოსტავას სახელი, ხოლო 1994 წლიდან რეორგანიზებულ იქნა მერაბ კოსტავას სახელობის გიმნაზიად. სკოლას 2006 წელს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს მიერ ჩაუტარდა მთლიანი რეაბილიტაცია, რომელიც ევროპულ სტანდარტებს სრულად აკმაყოფილებს. სკოლა გახსნა საქართველოს პრეზიდენტმა მიხეილ სააკაშვილმა. ნონა გაფრინდაშვილი (დ. 3 მაისი, 1941, ზუგდიდი) — ქართველი მოჭადრაკე, ქალთა შორის მსოფლიოს მეექვსე ჩემპიონი (1962-78). მსოფლიოს ხუთგზის ჩემპიონი (1962-1978). საერთაშორისო დიდოსტატი ქალთა (1976) და ვაჟთა (1978) შორის. სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1964). 1982 წლის საჭადრაკო ოსკარის მფლობელი. ფიდეს ქალთა კომისიის თავმჯდომარე (1980-1986). საქართველოს ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტის პირველი პრეზიდენტი (1989-1996).1996 წლიდა მისი საპატიო პრეზიდენტი. საქართველოს ფიზიკური კულტურისა და სპორტის დამსახურებული მოღვაწე (1981). თავისი თაობის უძლიერესი მოჭადრაკე ქალი. კიაზო ნადარეიშვილი – საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრი, აკადემიკოსი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. თამარ შედანია – "Elite Model Look International 2007"–ის გამარჯვებული, „მის საქართველო 2012“ ზუგდიდის მეორე საჯარო სკოლა ზუგდიდის მ. კოსტავას სახელობის მეორე საჯარო სკოლის ვებ-გვერდი[მკვდარი ბმული] „ჩვენი გიმნაზია“, თსუ ზუგდიდის ფილიალის გამომცემლობა, 1998
ვარცლა

ვარცლა — სოფელი საქართველოში (მცხეთა-მთიანეთის მხარე), დუშეთის მუნიციპალიტეტში (ხეობის ადმინისტრაციული ერთეული). მდებარეობს ქართლის ქედის დასავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1200 მ-ზე, დუშეთიდან 19 კმ-ში. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 4 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 315. ვარცლა // ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. ?. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 6 სექტემბერი 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05.
კლოდ-ვიქტორ პერენი

კლოდ-ვიქტორ პერენი (ფრანგ. Claude-Victor Perrin; დ. 7 დეკემბერი, 1764 — გ. 13 სექტემბერი, 1841) — ნაპოლეონის პერიოდის საფრანგეთის იმპერიის მარშალი. სამხედრო სამსახურში იგი 1781 წელს ჩადგა. პირველად თავი მან ტულონის ალყისას და აღმოსავლეთ პირინეიში ესპანელების წინააღმდეგ საბრძოლო მოქმედებებში გამოიჩინა. Claude-Victor Perrin, known as Victor, Duc de Bellune, Marshal (1807). ↑ 1.0 1.1 Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ 2.0 2.1 SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ 3.0 3.1 Encyclopædia Britannica <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741"></a> ↑ 4.0 4.1 4.2 4.3 Catalog of the German National Library <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q23833686"></a> ↑ 5.0 5.1 Gran Enciclopèdia Catalana — Grup Enciclopèdia, 1968. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18696256"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2664168"></a> ↑ Deutsche Nationalbibliothek Record #116115173 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a>
ევრობასკეტი

ფიბა-ს ევროპის საკალათბურთო ჩემპიონატი (შემოკლებით, ევრობასკეტი) — მთავარი საკალათბურთო ჩემპიონატი ევროპაში, რომელიც ტარდება „ფიბა ევროპის“ ორგანიზებით. ევრობასკეტი პირველად 1935 წელს ჩატარდა და 1947 წლიდან დაწყებული დღემდე ორ წელიწადში ერთხელ ტარდება. მეორე მსოფლიო ომამდე „ფიბა-ს“ გადაწყვეტილებით ყოველი მომდევნო ტურნირი ტარდებოდა ჩემპიონის ქვეყანაში. ომის შემდეგ ეს წესი შეცვალა და მასპინძელ ქვეყანას წინასწარ ირჩევს „ფიბა“. სსრ კავშირის არსებობის პერიოდში ქართველი კალათბურთელები თითქმის ყოველთვის იცავდნენ საბჭოთა ნაკრების ღირსებას. ესენი იყვნენ: ოთარ ქორქია - 1947 (I ადგილი), 1951 (I), 1953 (I), 1955 (III). ნოდარ ჯორჯიკია - 1947 (I). გურამ მინაშვილი - 1957 (I), 1959 (I), 1963 (I). ვლადიმერ უგრეხელიძე - 1961 (I). ზურაბ საკანდელიძე - 1965 (I), 1967 (I), 1969 (I), 1971 (I), 1973 (III). ამირან სხიერელი - 1965 (I). სერგეი კოვალენკო - 1969 (I), 1973 (III). მიხეილ ქორქია - 1971 (I), 1975 (II), 1977 (II). ნიკოლოზ დერიუგინი - 1981 (I). „სპორტის ენციკლოპედია“, თბილისი, 2006. Баскетбол. Справочник. Москва. изд. „ФиС“, 1982. Official Web Site FIBA Europe. Sports123 დაარქივებული 2014-01-17 საიტზე Wayback Machine. . შედეგების არქივი. ↑ 1.00 1.01 1.02 1.03 1.04 1.05 1.06 1.07 1.08 1.09 1.10 1.11 ჩატარდა ფლეი-ოფების გარეშე.
ტიმალიასებრნი

ტიმალიასებრნი (ლათ. Timaliidae) — ფრინველთა ოჯახი ბეღურასნაირთა რიგისა. გავრცელებულია აფრიკის, სამხრეთ აზიის, ოკეანიისა და ავსტრალიის სუბტროპიკებსა და ტროპიკებში. მოიცავს 52 (57) გვარში გაერთიანებულ 260 (280) სახეობას. ბინადრობენ სხვადასხვა ტიპის ტყეებსა და ბუჩქნარებში. აღსანიშნავია ტიმალიასებრთა სახეობა — ზოლიანი ბუჩქნარულა (ლათ. Garrulax lineatus). ჟორდანია რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 718.
კლაიდი (მდინარე)

კლაიდი (ინგლ. Clyde) — შოტლანდიის უმთავრესი მდინარე. დიდ ბრიტანეთში სიგრძით მეცხრე, ხოლო შოტლანდიაში მესამე. გადაკვეთს შოტლანდიის დედაქალაქ გლაზგოს და კლაიდის უბეში ჩაედინება. იგი უმნიშვნელოვანესი მდინარე იყო ბრიტანეთის იმპერიის პერიოდშიც გემთმშენებლობისა და ვაჭრობისათვის. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: კლაიდი (მდინარე) River Clyde: Source to Firth Panorama Project დაარქივებული 2017-09-21 საიტზე Wayback Machine. The Clyde-built ships data base - lists over 22,000 ships built on the Clyde დაარქივებული 2003-03-03 საიტზე Wayback Machine. Carmen Thyssen-Bornemisza Collection on loan to Museo Thyssen-Bornemisza, Shipping on the Clyde in Glasgow from Grimshaw, on Flickr.com Clyde Waterfront regeneration Clyde Waterfront Heritage დაარქივებული 2015-09-28 საიტზე Wayback Machine. River Clyde waterfront regeneration დაარქივებული 2005-10-18 საიტზე Wayback Machine. Gallery of pictures of the River Clyde from the Erskine Bridge Glasgow Digital Library: Glimpses of old Glasgow In Glasgow Photo Gallery of pictures of the River Clyde დაარქივებული 2007-02-23 საიტზე Wayback Machine. Clydebank Restoration Trust - Pictures and history დაარქივებული 2007-06-11 საიტზე Wayback Machine. Clyde Bridges Heritage Trail დაარქივებული 2007-09-19 საიტზე Wayback Machine. Clydebank Restoration Trust დაარქივებული 2007-06-11 საიტზე Wayback Machine.
სპეი (მდინარე)

სპეი (ინგლ. Spey) — მდინარე ჩრდილოეთ შოტლანდიაში. სიგრძით მეორე და სისწრაფით პირველი მდინარე შოტლანდიაში. Spey Fishery Board დაარქივებული 2007-02-22 საიტზე Wayback Machine. . The Moray Firth Wildlife Centre is situated at the mouth of the Spey River დაარქივებული 2001-03-02 საიტზე Wayback Machine. . Greater Speyside info.
ური (მდინარე)

ური (ინგლ. Ure) — მდინარე ჩრდილოეთ იორკშირში, ინგლისში. სიგრძე დაახლოებით 119 კილომეტრი. River Levels.
ბაბოთი

ბაბოთი — ნასოფლარი საქართველოში, იმერეთის მხარის ვანის მუნიციპალიტეტში (ფერეთის თემი), მდებარეობს სამხრეთ იმერეთის მთისწინეთზე, მდინარე ფერეთის (რიონის მარცხენა შენაკადი) ზემო აუზში. ზღვის დონიდან 360 მეტრი, ვანიდან 23 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 124. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ბაგინეთი (ვანის მუნიციპალიტეტი)

ბაგინეთი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ვანის მუნიციპალიტეტში (სალომინაოს თემი), მდებარეობს სამხრეთ იმერეთის მთისწინეთზე, მდინარე ფერეთის (რიონის მარცხენა შენაკადი) სათავეებში. ზღვის დონიდან 480 მეტრი, ვანიდან 25 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 8 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 126. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
გადიდი

გადიდი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ვანის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფელი: ონჯოხეთი). მდებარეობს სამხრეთ იმერეთის მთისწინეთზე. მდინარე ღელესყურის შუა დინებაში. ზღვის დონიდან 360 მეტრი, ვანიდან 9 კილომეტრი. ისტორიულ წყაროებში პირველად მოხსენიებულია XVIII საუკუნის II ნახევარში. სოფელში დგას XI საუკუნის ეკლესია. სოფლიდან მაღალია მოსახლეობის მიგრაცია. სოფლის ძირითადი შემოსავლის წყაროა მეთხილეობა. სოფელში გავრცელებულია შემდეგი გვარები: შარაშენიძე, ქიმუცაძე, მსხილაძე, ბელთაძე, ლაგაძე. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 109 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 621. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ზედა ბზვანი

ზედა ბზვანი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ვანის მუნიციპალიტეტში (ბზვანის თემი), მდებარეობს მდინარე ძულუხურის (სულორის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირზე. ზღვის დონიდან 240 მეტრი, ვანიდან 9 კილომეტრი. სოფელში აღმოჩენილია გვიან ბრინჯაოს ხანის ეპოქის განძი. დგას ფედოალური ხანის ორი ციხესიმაგრე და XIX საუკუნის ეკლესია. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 371 ადამიანი. სოფელში დაიბადა კარლო საკანდელიძე — ქართველი მსახიობი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 494. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ტინამუსნაირნი

ტინამუსნაირნი, ფარულკუდიანები (ლათ. Tinamiformes) — ფრინველთა რიგი. მათი სხეულის სიგრძე 20-53 სმ, მასა 200 გ–1,5 კგ აღწევს. გავრცელებული არიან ამერიკის ტყეებში, ბუჩქნარებსა და ველებზე მექსიკიდან პატაგონიამდე. ფრენა არ უყვართ. ბუდედ იყენებენ მიწაში ამოთხრილ პატარა ორმოებს. დებენ 1–6 (12-მდე) კვერცხს, ინკუბაციის ხანგრძლივობა — 19–20 დღე-ღამე. კრუხობს მამალი. ფორმათა უმრავლესობა პოლიგამურია, ნაწილი - მონოგამიური. აღწერილია 47 თანამედროვე და რამდენიმე ამომწყდარი სახეობა. ტინამუსნაირნი იკვებებიან მცენარეული და ცხოველური საკვებით (მწერებით, სხვა უხერხემლოებით, პატარ-პატარა ქვეწარმავლებით). სანადირო ობიექტებია. Tinamidae — ტინამუსებრნი ქვერიგი Tinaminae — ტყის ტინამუები ქვერიგი Rhynchotinae — სტეპის ტინამუები ჟორდანია რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 720. ↑ ტინამუსნაირნი (TSN 174397). ინტეგრაციული ტაქსონომიის საინფორმაციო სისტემა.
ზედა გორა

ზედა გორა (ყოფილი გორა-ზეინდარი) — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ვანის მუნიციპალიტეტში (გორის თემი), მდებარეობს ფერეთის (რიონის მარცხენა შენაკადი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 160 მეტრი, ვანიდან 20 კილომეტრი. ნაპოვნია ახ.წ. I-II საუკუნეების სამარხი. სოფლის ტერიტორიაზე შემორჩენილია განვითარებული შუასაუკუნეების ციხის ნანგრევები. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 399 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 494. იბერია-კოლხეთი. – 2003. - №1. – გვ. 164–169. ვანი III. 1977. გვ. 29. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ზედა ეწერ-ტობანიერი

ზედა ეწერ-ტობანიერი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ვანის მუნიციპალიტეტში, ტობანიერის თემში. მდებარეობს იმერეთის სამხრეთ მთისწინეთზე. ზღვის დონიდან 250 მეტრი, ვანიდან 8 კილომეტრი. XIX საუკუნეში სოფელი შედიოდა საჯავახოს გამოჩინებულის საბლაღოჩინო ოლქში. სოფელში იდგა წმინდა სამების ეკლესია. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 146 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 494. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ ე. გვენეტაძე, გ. გაგუა „საჯავახოს მხარე“ „პარალელი“ N5, გვ. 222 — თბილისი, 2013 წ. ISSN 0235-8417 ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ზედა ვანი

ზედა ვანი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ვანის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფელი: ტყელვანი). მდებარეობს მდინარე ჭიშურის (რიონის აუზი) ორივე ნაპირზე. ზღვის დონიდან 160 მეტრი, ვანიდან 2,5 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 910 ადამიანი. მთავარი სტატია: ზედა ვანის მთავარანგელოზის ეკლესია. სოფელში დგას XII-XIII საუკუნეების მთავარანგელოზის ეკლესია და სამრეკლო. კარგად გათლილ, ქვით ნაგებ ეკლესიას ჩრდილოეთით და სამხრეთით ნართექსები აქვს, დასავლეთ - ეგვტერი, კარისა და ფანჯრის საპირეები მოჩუქურთმებულია. ეგვტერისა და ნართექსების კედლებზე შემორჩენილია მხატვრობის ფრაგმენტები. პირველი ფენა XII-XIII საუკუნეებს მიეკუთვნება, მეორე - XVII საუკუნისს უგვიანესი არ უნდა იყოს. ქვის ფილების (ლორფინების) სახურავი ჩამოქცეულია. ქვით ნაგები ექვსწახნაგა სამრეკლო XIX ს. მიეკუთვნება. I სართული გადახურულია შეკრული კამარით, II სართული გახსნილია, III სართული კი თაღებით დაკავშირებული სვეტებისაგან შედგება და კონუსისებრი სახურავი აქვს. სოფლის ტერიტორიაზე შემორჩენილია შუასაუკუნეების ციხის ნანგრევები, მთავარანგელოზის ეკლესიიდან ორ კილომეტრში. „ნაციხვარიდან“ ჩრდილოეთით ნახევარი კილომეტრის დაშორებით, შემორჩენილია ეკლესიის ნანგრევები, რომელთაც „კელენჯვარს“ ან სოსელიების ეკლესიას უწოდებენ.. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 494. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II ↑ ვანი III, გვ. 32-33, თბილისი — 1977 წ
ზედა მუქედი

ზედა მუქედი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ვანის მუნიციპალიტეტში (მუქედის თემი). მდებარეობს იმერეთის სამხრეთ მთისწინეთში. ზღვის დონიდან 160 მეტრი, ვანიდან 9 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 298 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 495. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ზეინდარი

ზეინდარი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ვანის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ზეინდარი, შუა გორა). მდებარეობს ფერეთის (რიონის მარცხენა შენაკადი) ხეობაში, ზღვის დონიდან 90 მეტრი, ვანიდან 15 კილომეტრი. წერილობით წყაროებში პირველად მოხსენიებული აქვს გიულდენშტედტს (XVIII ს.). ზეინდარში იყო ბარის ერისთავთა რეზიდენცია. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 971 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 503. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ზენობანი (ვანის მუნიციპალიტეტი)

ზენობანი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ვანის მუნიციპალიტეტში (სალხინოს თემში). მდებარეობს მდინარე სულორის (რიონის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 360 მეტრი, ვანიდან 7 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 120 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 514. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
იმერუხუთი

იმერუხუთი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ვანის მუნიციპალიტეტში (უხუთის თემი), მდებარეობს მდინარე კვინისწყლის (რიონის მარცხენა შენაკადი) მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 500 მეტრი, ვანიდან 22 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 223 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 115. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ქვედა გორა

ქვედა გორა — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ვანის მუნიციპალიტეტში, გორას თემის ცენტრი (სოფელი: ზედა გორა). მდებარეობს მდინარე კვინისწყლის (რიონის მარცხენა შენაკადი) მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 160 მეტრი, ვანიდან 18 კილომეტრი. სოფლის ტერიტორიაზე შემორჩენილია ადრე შუასაუკუნეების ციხის ნანგრევები. სოფელში დგას 1903-1904 წლების ეკლესია. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 957 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 509. ვანი III. 1977. გვ. 29-30. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ინაშაური

ინაშაური — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ვანის მუნიციპალიტეტში (ამაღლების თემში). მდებარეობს მდინარე კვინისწყლის (რიონის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 240 მეტრი, ვანიდან 14 კილომეტრი. სოფელშია ალებასტრის საბადო და გოგირდოვანი მინერალური წყალი. პირველად ისტორიულ წყაროებში მოხსენიებულია XVIII საუკუნეში. სოფლის მახლობლად დგას XII საუკუნის თამარის ციხე. ინაშაურში დაიბადა მწერალი და საზოგადო მოღვაწე ანდრია სინაური. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 509 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 126-127. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ისრითი

ისრითი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ვანის მუნიციპალიტეტში (დიხაშხოს თემი), მდებარეობს მდინარე სულორის ხეობაში. ზღვის დონიდან 170 მეტრი, ვანიდან 5 კილომეტრი. სოფელში არის კირქვის კარიერი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 654 ადამიანი. პირველად ისტორიულ წყაროებში მოხსენიებულია XVIII საუკუნეში. სოფელში არის შუა საუკუნეების ციხე და ეკლესია. ისრითი იყო თავად ჩიჯავაძეების მამული და საცხოვრებელი ადგილი. სოფელში დაიბადა ქართველი სახელმწიფო მოღვაწე გრიგოლ ლორთქიფანიძე. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 239. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II ↑ ჟაკ ფრანსუა გამბა, „მოგზაურობა ამიერკავკასიაში“ გვ. 158 — „განათლება“, თბილისი, 1987