laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
მანუელ სალაზარ ი ბაკიხანო

მანუელ სალაზარ ი ბაკიხანო (ესპ. Manuel Salazar y Baquíjano) — (დ. 24 ივლისი 1777, ლიმა, პერუ — გ. 7 ნოემბერი, 1850, იქვე) — პერუელი პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე. 1827 წელს ეკავა პერუს პრეზიდენტის თანამდებობა. წლების მანძილზე იყო ლიმის პრეფექტი და პერუს არმიის მთავარსარდალი. Basadre, Jorge: Historia de la República del Perú. 1822 - 1933, Octava Edición, corregida y aumentada. Tomo 1 y 2. Editada por el Diario "La República" de Lima y la Universidad "Ricardo Palma". Impreso en Santiago de Chile, 1998. Chirinos Soto, Enrique: Historia de la República (1821-1930). Tomo I. Lima, AFA Editores Importadores S.A, 1985. Tauro del Pino, Alberto: Enciclopedia Ilustrada del Perú. Tercera Edición. Tomo 14. QUI-SAL. Lima, PEISA, 2001. ISBN 9972-40-163-3 Vargas Ugarte, Rubén: Historia General del Perú. Sexto, Sétimo y Octavo Tomo. Primera Edición. Editor Carlos Milla Batres. Lima, Perú, 1971. Varios autores: Historia del Perú. Lima, Lexus Editores, 2000. ISBN 9972-625-35-4 Varios autores: Grandes Forjadores del Perú. Lima, Lexus Editores, 2000. ISBN 9972-625-50-8
ანტონიო გუტიერეს დე ლა ფუენტე

ანტონიო გუტიერეს დე ლა ფუენტე (ესპ. Antonio Gutiérrez de la Fuente) — (დ.8 სექტემბერი, 1796, ტარაპაკა, ჩილე — გ. 14 მარტი, 1878, ლიმა, პერუ) — პერუელი პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე. 1829 წელს მცირე ხნით ეკავა პერუს პრეზიდენტის თანამდებობა. ანტონიო გუტიერეს დე ლა ფუერტე დაიბადა 1796 პერუს პროვინცია ტარაპაკაში (ამჟამად ჩილე). იგი მონაწილეობდა პრეზიდენტ ხოსე დე ლა-მარის დამხობაში. სწორედ მის შემდეგ, აგუსტინ გამარას ხელისუფლებაში მოსვლამდე რამდენიმე თვით ეკავა პრეზიდენტის თანამდებობა. Basadre, Jorge: Historia de la República del Perú. 1822 - 1933, Octava Edición, corregida y aumentada. Tomos 1 y 2. Editada por el Diario "La República" de Lima y la Universidad "Ricardo Palma". Impreso en Santiago de Chile, 1998. Historia del Perú. Lima, Lexus Editores, 2000. ISBN 9972-625-35-4 Grandes Forjadores del Perú. Lima, Lexus Editores, 2000. ISBN 9972-625-50-8 Tauro del Pino, Alberto: Enciclopedia Ilustrada del Perú. Tercera Edición. Tomo 9. JAB-LLO. Lima, PEISA, 2001. ISBN 9972-40-158-8 Vargas Ugarte, Rubén: Historia General del Perú. Sexto Tomo. Tercera Edición. Editor Carlos Milla Batres. Lima, Perú, 1981. ISBN 84-499-4818-5
ალისა საოცრებათა ქვეყანაში (2010 წლის ფილმი)

ალისა საოცრებათა ქვეყანაში (ინგლ. Alice in Wonderland) — ფანტასტიკური-სათავგადასავლო ჟანრის ფილმი, რომელიც ლუის კეროლის რომანების („ალისას თავგადასავლები საოცრებათა ქვეყანაში“ (Alice's Adventures in Wonderland ) და „სარკის გავლით“ (Through the Looking-Glass) მიხედვითაა გადაღებული და მათ ერთგვარ გაგრძელებას წარმოადგენს. რეჟისორი ტიმ ბარტონია. ფილმი მოიცავს როგორც სცენებს მსახიობების მონაწილეობით, ისევე მოძრაობის ჩაწერის ტექნოლოგიით. მია ვაშიკოფსკა ფილმში ალისას განასახიერებს, ჯონი დეპი კი შეშლილი მექუდის როლს თამაშობს. კინოგაქირავებაში ფილმმა მილიარდ აშშ დოლარზე მეტი შეაგროვა და ყველა დროის ყველაზე შემოსავლიანი ფილმების სიაში მეთხუთმეტე ადგილს იკავებდა. ოსკარი საუკეთესო კოსტუმების დიზაინისთვის ოსკარი საუკეთესო მხატვრული გაფორმებისთვის ოფიციალური საიტი „ალისა საოცრებათა ქვეყანაში“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) „ალისა საოცრებათა ქვეყანაში“ — Allmovie-ზე „ალისა საოცრებათა ქვეყანაში“ — Box Office Mojo-ზე „ალისა საოცრებათა ქვეყანაში“ — Rotten Tomatoes „ალისა საოცრებათა ქვეყანაში“ — Metacritic-ზე ↑ Alice in Wonderland (2010). British Film Institute. ციტირების თარიღი: June 6, 2016. ↑ Verrier, Richard; Fritz, Ben; Eller, Claudia (თებერვალი 17, 2010). „Trouble at the tea party: Alice in Wonderland faces theater owner revolt in U.K.“. Los Angeles Times. დაარქივებულია ორიგინალიდან — ივლისი 30, 2010. ციტირების თარიღი: August 19, 2010. ↑ Grover, Ronald. (March 5, 2010) Joe Roth, Back in Wonderland. Bloomberg Businessweek. დაარქივებულია ორიგინალიდან — ივლისი 30, 2010. ციტირების თარიღი: September 4, 2010. ↑ Fritz, Ben (მარტი 7, 2010). „First look: 'Alice in Wonderland' opens to record-setting $210 million“. Los Angeles Times. Tribune Company. დაარქივებულია ორიგინალიდან — ნოემბერი 15, 2010. ციტირების თარიღი: September 3, 2010. ↑ Alice in Wonderland (2010) – Box Office Mojo. Box Office Mojo. IMDb. დაარქივებულია ორიგინალიდან — ნოემბერი 15, 2010. ციტირების თარიღი: July 8, 2010.
ილო

ილო — საპორტო ქალაქი სამხრეთ პერუში. იგი უდიდესია მოკეგას რეგიონში და არის ილოს პროვინციის დედაქალაქი. XVI საუკუნეში ესპანელების გამოჩენამდე ეს ადგილი დასახლებული იყო ჩირიბაიას ტომის მაცხოვრებლებით, ხოლო ჩარლზ V მიწები კონკისტადორებს დაურიგა, სადაც გაშენებული იყო ზეთისხილის პლანტაციები. XX საუკუნის დასაწყისამდე სწორედ ზეთისხილის პლანტაციები იყო მთავარი შემოსავლის წყარო. მცირე დასახლებული ადგილი, პაჩოჩა გაშენებული იყო ზღვის ნაპირთან, სადაც მდინარე ოშმორი ჩაედინება წყარ ოკეანეში. საუკუნეების შემდეგ კი პაჩოჩა და მისი მოსახლეობა გადავიდა ილოს დღევანდელ სამყოფელზე და მიიღო ქალაქის დღევანდელი სახელი. მეოცე საუკუნემდე მოსახლეობა მდინარე ოშმორის ნაპირზე ცხოვრობდა და ილო იყო პორტი, რომელიც იღებდა აღმოსავლეთიდან ამერიკის შეერთებული შტატების დასავლეთ სანაპიროზე მიმავალ გემებს. 1800 წლისათვის, როდესაც მსოფლიოში კომერციული წარმოება გაიზარდა ქალაქში ჩასახლდნენ იტალიელები, ჩინელები, იაპონელები და გერმანელები. ქალაქისთვის ინტერნაციონალური ვაჭრობიდან ჩამოშორება გამოიწვია ტრანსკონტინენტული რკინიგზისა და პანამის არხის მშენებლობამ. პორტში მხოლოდ ორთლქმავლებიღა შედიოდა, რომლებსაც ჩილეს პორტებიდან პერუს პორტებში გადაქონდა საქონელი. დღესდღეობით ქალაქი თავს მეთევზეობითა და სამთო მრეწველობით ირჩენს. სპილენძის საბადოები, რომლებსაც სამხრეთ პერუს სპილენძის კორპორაცია (SPCC) ფლობს რეგიონში უამრავ სამუშაო ადგილს ქმნის. ილოში ტემპერატურა წლის განმავლობაში მერყეობს 18-დან 28ºამდე, თითქმის არ წვიმს, რადგან ილო ატაკამას უდაბნოს ჩრდილოეთ ნაწილშია გაშენებული, რომელიც ერთ-ერთი ყველაზე მშრალი სანაპირო უდაბნოა მთელ მსოფლიოში. პერუს ფლოტის მუზეუმი "El Algarrobal"-ის მუზეუმი
საიდუმლო სერობა (ლეონარდო და ვინჩი)

საიდუმლო სერობა (იტალ. Il Cenacolo ან L’Ultima Cena) — ლეონარდო და ვინჩის ფრესკა, რომელიც ასახავს ქრისტესა და მოციქულების უკანასკნელ ვახშამს. შექმნილია 1495-1498 წწ. დომინიკელთა ორდენის მონასტერში სანტა-მარია-დელლა-გრაციე (მილანი). მისი შექმნის ისტორია ერთობ საინტერესოა. ცნობილია, რომ „საიდუმლო სერობის“ შექმნის დროს ლეონარდო და ვინჩი უდიდესი პრობლემის წინაშე დადგა: მას უნდა განესახიერებინა სიკეთე იესოს სახით და ბოროტება — იუდას სახით. ლეონარდომ ხატვა შეწყვიტა და მხოლოდ მას შემდეგ განაგრძო, როდესაც იდეალურ მოდელებს მიაგნო, მაგრამ, მისდა გასაკვირად, ისინი ერთი და იგივე ადამიანი აღმოჩნდა. ერთხელ ლეონარდო მომღერლების გუნდის გამოსვლას ესწრებოდა და ერთ-ერთ მომღერალში ქრისტეს ნათელი, სრულყოფილი სახე დაინახა. მუსიკოსს მან თავისი აზრები გაანდო და ისიც სიამოვნებით დასთანხმდა ქრისტეს სახის განსახიერებაზე. მხატვარმა იგი თავის სახელოსნოში მიიწვია და რამდენიმე ჩანახატი გააკეთა. სამ წელიწადში და ვინჩიმ ტილო თითქმის დაასრულა, მაგრამ ახლა სხვა პრობლებმის წინაშე დადგა: ვერაფრით მიეგნო ისეთი ადამიანის სახისთვის, რომელიც იუდას დასახატავად გამოდგებოდა. არადა, ფრესკის დამკვეთი ლოდოვიკო სფორცა აჩქარებდა. ლეონარდო დადიოდა მილანის ქუჩებსა და სამიკიტნოებში, აკვირდებოდა ადამიანების სახეებს და დიდი ხნის ძიების შემდეგ ერთი მთვრალი, ბინძური, ჩამოძონძილი, ნაადრევად დაბერებული კაცი აღმოაჩინა, ეტიუდის შესაქმნელად დრო აღარ რჩებოდა და მხატვარმა თანაშემწეებს უბრძანა, ტაძარში წაეყვანათ იგი. ეკლესიაში მიყვანის შემდეგ და ვინჩიმ დახატა იუდა, რომლის სახეზეც აღბეჭდილი იყო ცოდვა, ეგოიზმი და უბედურება. როდესაც მხატვარმა სამუშაო დაასრულა, მათხოვარი გამოფხიზლდა და როგორც კი ნახატს თვალი მოჰკრა, შეშინებულმა წამოიყვირა: — ეს ნახატი მე ნანახი მაქვს! — კი მაგრამ, საიდან? — გაუკვირდა ლეონარდოს. — სამი წლის წინ, სანამ ყველაფერს დავკარგავდი, გუნდში ვმღეროდი. ერთმა მხატვარმა წამიყვანა და ჩემი სახე ქრისტეს დასახატავად გამოიყენა... ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: საიდუმლო სერობა (ლეონარდო და ვინჩი) The Last Supper - დიდი რეზოლუციის მქონე გამოსახულება და ვინჩის განსხვავებული კოდი დაარქივებული 2006-01-30 საიტზე Wayback Machine. ↑ საიდუმლო სერობის საიდუმლო. Intermedia.ge (5 მაისი, 2013). ციტირების თარიღი: 08.06.2014. ↑ ლეონარდო და ვინჩი - უნივერსალური გენიოსი. კვირის პალიტრა (22 თებერვალი, 2010). ციტირების თარიღი: 08.06.2014.
ჩავინ-დე-უანტარი

ჩავინ-დე-უანტარი (ესპ. Chavín de Huántar) — არქეოლოგიური ნაქალაქარი პერუში, მდებარეობს ზღვის დონიდან 3200 მეტრზე ანდებში, ანკაშის რეგიონში, ლიმიდან 250 კმ-ზე სამხრეთით. მიეკუთვნება ჩავინის კულტურას, რომელიც აკონტროლებდა სავაჭრო გზებს დასავლეთში წყნარ ოკეანემდე და აღმოსავლეთით ამაზონამდე. ნაქალაქარის ორ ძირითად შენობას წარმოადგენს ძველი და ახალი ტაძრები. ძველი ტაძარი აგებულია ლათინური ასო U-ს ფორმით. მის შიგნით მდებარეობს ცენტრალური ეზო, რომლის შიგნით ქვის ობელისკები და მონუმენტებია. ტაძრის შიგნით დერეფნების ლაბირინთი, ოთახები და წყალსადენის მოწყობილობებია. ახალი ტაძარი აგებულია ძვ. წ. 500-200 წწ. როგორც არქეოლოგიური გათხრები ადასტურებენ ჩავინის კულტურას განუცდია პუკარასა და პარაკასის კულტურების გავლენა. 1985 წელს ჩავინ-დე-უანტარი შეიყვანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში. პერუს არქეოლოგიური ძეგლები იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები პერუში მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ამერიკაში ჩავინ-დე–უანტარი დაარქივებული 2009-03-04 საიტზე Wayback Machine. ონლაინ-ექსკურსია. ჩავინ-დე–უანტარი[მკვდარი ბმული]
აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნები (1960)

1960 წლის აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნები 8 ნოემბერს გაიმართა, სადაც ერთმანეთს მოქმედი ვიცე-პრეზიდენტი რიჩარდ ნიქსონი და დემოკრატი სენატორი ჯონ კენედი დაუპირისპირდნენ.
აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნები (2008)

2008 წლის აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნები 4 ნოემბერს გაიმართა, სადაც ერთმანეთს სენატორები ბარაკ ობამა და ჯონ მაკ-კეინი დაუპირისპირდნენ.
კარალი

კარალი (ასევე ნორტე-ჩიკოს კულტურა, კარალ-სუპეს კულტურა) — კოლუმბამდელი ცივილიზაცია პერუს ჩრდილოეთ-ცენტრალურ სანაპიროზე. კარალის კულტურა ჩამოყალიბდა ძვ. წ. XXX-XVIII სს.-ში და იგი სამხრეთ ამერიკის ცნობილი კულტურებიდან ერთ-ერთი უძველესია. კულტურის ნაკვალევი აღმოაჩინა არქეოლოგმა რუთ შეიდი სოლისმა 1997 წელს. 2009 წელს კარალი შეიყვანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში. კარალის ციტადელის ნანგრევები კარალის პირამიდის ნანგრევები ბანდურია პერუს არქეოლოგიური ძეგლები იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები პერუში მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ამერიკაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: კარალი ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2012-03-27 საიტზე Wayback Machine. Caral quipu დაარქივებული 2011-08-10 საიტზე Wayback Machine. Transcript of BBC Horizon program about Caral Moseley, Michael. "The Maritime Foundations of Andean Civilization: An Evolving Hypothesis" დაარქივებული 2015-08-18 საიტზე Wayback Machine. "The mother of all civilisations"
ჩავინის კულტურა

ჩავინის კულტურა — კოლუმბამდელი ცივილიზაცია პერუში. გავრცელებული იყო ჩრდილოეთ ანდების მთიწინეთში თანამედროვე პერუს ტერიტორიაზე ძვ. წ. 900 - 200 წწ. ჩავინის კულტურა გავრცელებულია მოსნას ხეობაში, იქ სადაც ერთმანეთს ერთვიან მდინარეები მოსნა და უაჩეკსა ზღვის დონიდან 3150 მეტრ სიმაღლეზე, ამჟამად ამ ტერიტორიაზე ცხოვრობს ინდიელთა ტომები კეჩუა, ხალკა და პუნა. ჩავინის კულტურის ყველაზე ცნობილი არქეოლოგიური ძეგლია ჩავინ-დე–უანტარის ზონა, რომელიც მდებარეობს ანდების მთებში ლიმის ჩრდილოეთით. თვლიან რომ ქალაქი ჩამოყალიბდა ძვ. წ. 900 წ. და წარმოადგენდა ჩავინის ცივილიზაციის რელიგიურ ცენტრს. ამჟამად ჩავინ-დე-უანტარს იუნესკო იცავს. ჩავინის კულტურის სხვა ძეგლებიდან აღსანიშნავია კუნტურ-უასის ციხესიმაგრე, გარაგაის მონასტერი და სხვ. ↑ Burger, Richard L. 2008 Chavin de Huantar and its Sphere of Influence. In: Handbook of South American Archeology, edited by H. Silverman and W. Isbell. Springer, NY. Pages 681—706. ↑ Burger, Richard L., and Nikolaas J. Van Der Merwe 1990 Maize and the Origin of Highland Chav√≠n Civilization: An Isotopic Perspective. American Anthropologist 92(1):85-95. ↑ 3.0 3.1 Burger, Chavin and the Origins of Andean Civilization 1992
ბანდურია

ბანდურია (ესპ. Bandurria) — მონუმენტური არქეოლოგიური ძეგლი პერუში. მიეკუთვნება ნორტე-ჩიკოს კულტურას, მდებარეობს უაჩოს რაიონში, უაურას პროვინციაში. მიეკუთვნება გვიან კერამიკამდელ პერიოდს (ძვ. წ. 3500 — 1800 წწ.). აღმოაჩინეს 1973 წ. ნაწილობრივ დაზიანებულია ირიგაციული სისტემის გამო. პერუს არქეოლოგიური ძეგლები ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ბანდურია Proyecto Arqueológico Bandurria - Huacho Proyecto Arqueológico Bandurria - Huacho Nueva Pagina Web დაარქივებული 2013-07-16 საიტზე Wayback Machine. Información, Fotos, Tours დაარქივებული 2014-12-18 საიტზე Wayback Machine. Fotos de Bandurria De Por qué el nombre de Bandurria დაარქივებული 2008-05-12 საიტზე Wayback Machine. Blog del Proyecto Arqueológico Bandurria
პერუს დროშა

პერუს დროშა აირჩია მთავრობამ 1825 წელს. იგი არის ვერტიკალურად სამად გაყოფილი. შუა ნაწილი არის თეთრი, ხოლო გარეთა ორი ნაწილი - წითელი. წითელი ფერი ნიშნავს პერუს დამოუკიდებლობისათვის დაღვრილ სისხლს, ხოლო თეთრი ფერი არის თავისუფლების სიმბოლო. დროშის დღე პერუში აღინიშნება 7 ივნისს. ხ • გ • რ სამხრეთი ამერიკა
პერუს გერბი

პერუს გერბი — პერუს სახელმწიფოებრივი ეროვნული სიმბოლო დროშასთან ერთად. . გერბის პირველი ვერსიის დიზაინი შექმნა გენერალმა ხოსე სან–მარტინმა და ოფიციალურად გამოცხადდა 1820 წლის 21 ოქტომბერს. მასზე გამოსახული იყო მზის ჩასვლა ანდებში. 1825 წლის 25 თებერვალს, სიმონ ბოლივარმა და კონგრესის შემადგენელმა ნაწილმა წამოაყენა ახალი ეროვნული სიმბოლოს შექმნის კანონი. ამის შედეგად ჩამოყალიბებული გერბი გამოყენებულია დღესაც. გერბის დიზაინი შექმნეს კონგრესმენებმა ხოსე გრეგორიო პარედესმა და ფრანსისკო ხავიერ კორტესმა. გერბის უკანასკნელი მოდიფიკაცია მოხდა 1950 წლის მარტში, გენერალ მანუელ ოდრიას ადმინისტრაციის დროს. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „პერუს გერბი“ ვიკისაწყობში. http://www.hubert-herald.nl/Peru.htm http://hasta-pronto.ru/peru/simbolos/escudo-del-peru/[მკვდარი ბმული] ხ • გ • რ სამხრეთი ამერიკა
აპურიმაკის რეგიონი

აპურიმაკის რეგიონი — პერუს ერთ-ერთი რეგიონი. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ ნაწილში, ცენტრალური ანდების მთებში, მის აღმოსავლეთ კალთებზე. ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება აიაკუჩოს და კუსკოს, სამხრეთიდან არეკიპის, აღმოსავლეთიდან კუსკოს, ხოლო დასავლეთიდან აიაკუჩოს რეგიონები. ადმინისტრაციულად დაყოფილია 7 პროვინციად და 80 რაიონად. RegionApurimac.gob.pe
არეკიპის რეგიონი

არეკიპის რეგიონი — პერუს ერთ-ერთი რეგიონი. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ ნაწილში. ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება იკის, აპურიმაკის, კუსკოს და აიაკუჩოს, აღმოსავლეთიდან პუნოს, სამხრეთიდან მოკეგუას რეგიონები, ხოლო დასავლეთიდან საზღვრავს წყნარი ოკეანე. ადმინისტრაციულად იყოფა 8 პროვინციად და 109 რაიონად. არეკიპის რეგიონის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2020-09-23 საიტზე Wayback Machine.
აიაკუჩოს რეგიონი

აიაკუჩო (ესპ. Ayacucho) — რეგიონი პერუს სამხრეთით. რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი აიაკუჩო. რეგიონი იყოფა 11 პროვინციად, რომლებიც შესაბამისად 111 უბნად იყოფა.
უჯრედის მემბრანა

უჯრედის მემბრანა, პლაზმური მემბრანა, იგივე პლაზმალემა ან ციტოლემა — შერჩევითი განვლადობის უნარის მქონე ბარიერის როლს ასრულებს. იგი უჯრედსა და უჯრედშორის მატრიქსს შორის ნივთიერებათა ცვლას არეგულირებს და უჯრედშიგა გარემოს მუდმივობას განაპირობებს. პლაზმური მემბრანა გარს აკრავს ციტოპლაზმას და ყოფს შიგაუჯრედულ კომპონენტებს გარეგანი გარემოსგან. არ ატარებს შედარებით დიდი ზომის მოლეკულებს. პლაზმური მემბრანა დიდ როლს ასრულებს უჯრედის ფორმის მიღებაში, ასევე სხვა უჯრედებთან შეკავშირებითა და დაჯგუფებით ქსოვილის წარმოქმნაში. მემბრანის გავლით ნივთიერებათა ტრანსპორტი შეიძლება იყოს პასიური-არ საჭიროებდეს ენერგიას, ან აქტიური-მათი ტრანსპორტირებისთვის უჯრედისაგან მოითხოვდეს ენერგიას. ლიპიდები პლაზმური მემბრანის ფორმირების პროცესში უმთავრეს როლს ასრულებენ. პლაზმური მემბრანა ძირითადად შედგება წვრილი, ამფიპატიკური ფოსპოლიპიდების ორი შრისაგან. ფოსფოლიპიდი შედგება ჰიდროფილური(ნივთიერება, რომელიც წყალში კარგად იხსნება) „თავისა“ და ჰიდროფობური(ნივთიერება, რომელიც წყალში არ იხსნება) „კუდისაგან“. ფოსფოლიპიდები სითხეში მოთავსებისას ორ შრეს ქმნიან: ჰიდროფობური „კუდები“ შიგნით ექცევა, ჰიდროფილური „თავები“ კი-გარეთ. საბოლოოდ, მიიღება უწყვეტი, სფერული ლიპიდების შრე, რომლებიც ცუდად ატარებენ იონებს და სხვა პოლარულ მოლეკულებს. ფოსფოლიპიდების ასეთი მოწესრიგებული წყობა ხელს უშლის მაღალმოლეკულურ ნაერთებს უჯრედში შეღწევაში, მაგრამ, ჩვეულებრივ ატარებს ჰიდროფობურ მოლეკულებს. პლაზმური მემბრანის უნარი აკონტროლოს მასში ნივთიერებების მოძრაობა ხორციელდება ტრანსმემბრანული ცილების კომპლექსების მეშვეობით, როგორებიცაა მაგ. ფორები. უჯრედი და პლაზმური მემბრანა[მკვდარი ბმული] ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: უჯრედის მემბრანა Lipids, Membranes and Vesicle Trafficking - The Virtual Library of Biochemistry and Cell Biology დაარქივებული 2005-06-21 საიტზე Wayback Machine. Cell membrane protein extraction protocol Membrane homeostasis, tension regulation, mechanosensitive membrane exchange and membrane traffic 3D structures of proteins associated with plasma membrane of eukaryotic cells Lipid composition and proteins of some eukariotic membranes [1] დაარქივებული 2011-09-24 საიტზე Wayback Machine.
სტატინები

სტატინები (HMG-CoA რედუქტაზას ინჰიბიტორები) — მიეკუთვნებიან იმ ნივთიერებებს, რომლებიც ამცირებენ ქოლესტეროლის დონეს იმ ინდივიდებში, ვისაც აღენიშნებათ ცხიმების დიდი რაოდენობა სისხლში. სტატინები
ძვ. წ. 710

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ძვ. წ. 710 ტულუს ჰოსტილიუსი რომის მესამე მეფე
დიოგენე სინოპელი

დიოგენე სინოპელი (ძვ. ბერძნ. Διογένης ὁ Σινωπεύς; დ. ძვ. წ. 412, სინოპი — 10 ივლისი ძვ. წ. 323, კორინთო) — ბერძენი ფილოსოფოსი, ცინიკოსი. აცხადებდა, რომ არაფერი ესაჭიროებოდა, მთელ საბერძნეთში მოგზაურობდა ყველაფრისაგან თავისი განდგომის თვალნათლივ საჩვენებლად; ცხოვრობდა ღვინის ცარიელ კასრში და აბუჩად იგდებდა ბერძნულ ცივილიზაციას. ამის გამო მას „შეშლილი სოკრატე“ უწოდეს. დიოგენე „მსოფლიოს მოქალაქედ“ თვლიდა თავს. დიოგენეს ძირითადი მოთხოვნილებები აუცილებელ მინიმუმამდე იყო დაყვანილი: მოსასხამს სამოსელად და საწოლად იყენებდა, საკვებისთვის ერთი ჯამი ჰქონდა, სასმელისთვის კი თასი. ერთ დღეს პატარა ბიჭი ნახა, რომელსაც ოსპის მარცვლები პირდაპირ პურზე ედო და თავისი ჯამი გადააგდო, ხოლო როდესაც დაინახა, იგივე ბიჭი როგორ სვამდა წყალს ხელიგულიდან, თასიც გადააგდო. 90 წლის ასაკში დიოგენემ სუნთქვა შეაჩერა და ამგვარად მოიკლა თავი. თავისი ცხედრის შესახებ ასეთი რამ დაიბარა: „დაუმარხავად გადააგდეთ ის ცხოველთა საჯიჯგნად, ანდა ორმოში ჩააგდეთ და ცოტა მტვერი მიაყარეთ ზემოდან“. Lives & Writings on the Cynics, directory of literary references to Ancient Cynics A day with Diogenes Diogenes The Dog from Millions of Mouths Diogenes of Sinope James Grout: Diogenes the Cynic, part of the Encyclopædia Romana
ძვ. წ. 641

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ძვ. წ. 641 რომის მეოთხე მეფე გახდა ანკუს მარციუსი ტულუს ჰოსტილიუსი რომის მესამე მეფე
კუსკოს სამეფო

კუსკოს სამეფო — თავდაპირველად წარმოადგენდა პატარა სამეფოს ანდების მთებში, რომელიც მე-12 საუკუნეში ინკებმა დააარსეს როგორც ერთი პატარა ქალაქი-სახელმწიფო. სულ მალე, ამ სახელმწიფომ დაიწყო გაფართოება და გარდაიქმნა ინკების იმპერიად. მე-12 საუკუნის დასაწყისში ინკები დასახლებას იწყებენ კუსკოს მიდამოებში. მანკო კაპაკის მმართველობისას, ისინი აარსებენ პატარა ქალაქ-სახელმწიფო კუსკოს (რუკაზე წითლად) 1438 წელს საპა ინკა პაჩაკუტის (მსოფლიოს მბრძანებელი) მმართველობისას, იწყება ინკების შორეული ექსპანსია. პაჩაკუტის მიერ დაპყრობილი ტერიტორია ზომით 1776 წლის აშშ-ის 13 კოლონიის ტოლი იყო. პაჩაკუტიმ კუსკოს სამეფო გადააქცია დიდ იმპერიად, რომელსაც უწოდებდნენ ტაუანტინსუიუს. იმპერია იმართებოდა ფედერალური სისტემით – ცენტრალური ხელისუფლების გარდა არსებობდა ოთხი პროვინცია. აღსანიშნავია, რომ სწორედ იმპერატორმა პაჩაკუტიმ წამოიწყო მაჩუ-პიკჩუს, როგორც დასასვენებელი, თავისუფალი დროის გასატარებელი კომპლექსის მშენებლობა. კუსკოს სამეფოს პირველი დინასტიის საპა ინკები (მმართველები) იყვნენ: მანკო კაპაკი, სინჩი როკა, ლოკე იუპანკი, მაიტა კაპაკი და კაპაკ იუპანკი (ესპანური) María Rostworowski. Enciclopedia Temática del Perú: Incas. Lima: El Comercio S.A., 2004. (ესპანური) Editorial Sol 90. Historia Universal 5: América precolombina. Barcelona, España, 2002. (ინგლისური) Bushnell. Peru, Ancient people and places. (ინგლისური) MacQuarrie, Kim. The Last Days of the Incas. Simon & Schuster, 2007. ISBN 978-0-7432-6049-7.
აგუსტინ გამარა

აგუსტინ გამარა (ესპ. Agustín Gamarra y Messia; დ. 27 აგვისტო, 1785, კუსკო, პერუ — გ. 18 ნოემბერი, 1841, ინგავი, ბოლივია) — პერუელი სახელმწიფო, პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე. ორჯერ 1829–1833 და 1838–1841 წლებში ეკავა პერუს პრეზიდენტის თანამდებობა. Biografía del Mariscal Agustín Gamarra por Raúl Rivera Serna
კახამარკის რეგიონი

კახამარკა (ესპ. Cajamarca) — რეგიონი პერუს ჩრდილოეთით. მისი ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი კახამარკა. კახამარკას რეგიონი იყოფა 13 პროვინციად, რომლებიც შესაბამისად 127 უბნად იყოფა. კახამარკაში გადის პერუს და ეკვადორის ოფიციალური საზღვარი. პროვინციას ესაზღვრება პერუს 4 რეგიონი: პიურა, ლამბაიეკე, ლა-ლიბერტადი და ამასონასი. რეგიონის ფართობია 33 317,54 კმ²-ს. 2005 წლის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა უდრის 1 359 023 ადამიანს, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე შეადგენს 40,8 ადამიანს. რეგიონში ყველაზე გავრცელებული ენაა ესპანური.
ანკუს მარციუსი

ანკუს მარციუსი (ლათ. Ancus Marcius - მარსის მსახური) — რომის მეოთხე მეფე. (* ძვ. წ. 675 - გ. ძვ. წ. 617) ტულუს ჰოსტილიუსის სიკვდილის შემდეგ სენატორებმა მეფედ ნუმა პომპილიუსის შვილიშვილი ანკუს მარციუსი აირჩიეს. მან გამეფებისთანავე სცადა ბაბუის ადათ-წესების და პოლიტიკის აღორძინება. პონტიფიკუსებს უბრძანა ნუმა პომპილიუსის დარიგებები სახალხო რიტუალების შესახებ გამოექვეყნებინათ. მეზობელმა ლათინებმა ახალი მეფის მშვიდობისკენ მისწრაფება სისუსტედ აღიქვეს და შემოესივნენ რომის მიწებს. ანკუსი მიხვდა რომ ამ სიტუაციაში ნუმასეულ ქცევაზე უფრო გამართლებული იქნებოდა ტულუსის და რომულუსისნაერი ქცევა, მაგრამ მიუხედავად ამ გადაწყვეტილებისა, მან იზრუნა საომარი დროისთვისაც შემოეღო ისეთი რიტუალები, როგორიც მისმა ბაბუამ მშვიდობიანობისთვის შემოიღო. ამ რიტუალის თანახმად ელჩი როდესაც გადაკვეთდა იმ ქვეყნის საზღვრებს, რომელთანაც უთანხმოება იყო, თავზე შალის თავსაფარს იხურავდა და ამბობდა: „ისმინე იუპიტერო, ისმინეთ ამ ქვეყნის (სახელი) საზღვრებო, დაე შემისმინოს უზენაესმა სამართალმა. მე ვარ მთელი რომაელი ერის მაუწყებელი და პატივის დასაცავად მოვედი ელჩად, დაე დაიჯერეთ ჩემი სიტყვები!“. შემდეგ იგი ჩამოთვლიდა ყველა პრეტენზიებს და მოწმედ იუპიტერს მოუხმობდა. იგივეს უმეორებდა იგი პირველ შემხვედრსაც, ქალაქის კარიბჭესთანაც და ქალაქის მთავარ მოედანზე და თუ 30 დღეში მისი პრეტენზიები არ კმაყოფილდებოდა, მაშინ იგი უკვე უცხადებდა ომს, მოწმეებად კი ყველა ღმერთებს უხმობდა. ამის შემდეგ ელჩი ბრუნდებოდა რომში. რომში კი მეფე იწვევდა სენატს და ეკითხებოდა სენატორებს თუ რითი უნდა ეპასუხებინათ რომის პრეტენზიების დაუკმაყოფილებლობაზე და პასუხი იყო რომ ომი უნდა დაწყებულიყო, ამგვარად სენატი ადასტურებდა ომის გამოცხადებას. ბოლოს კი ადამიანი მიდიოდა მტრის საზღვრებთან და ომის გამოცხადების სიტყვებით ოთხი მოწმის თანხლებით სტყორცნიდა შუბს მტრული სახელმწიფოს საზღვრებში. ანკუსმა აიღო ლათინთა ქალაქი პოლიტორიუმი და მოსახლეობა რომში გადმოასახლა. მოგვიანებით რომაელებმა აიღეს ტელენი და ფიკანუსი. ბოლოს ლათინებს მხოლოდ ერთი გამაგრებული ქალაქი დარჩათ - მედულიუსი. ამ ქალაქისთვის ბრძოლები დიდხანს გაგრძელდა. საბოლოო ბრძოლა კი ანკუსმა მოიგო და რომში დიდძალი ნადავლით დაბრუნდა. ამ მოვლენების შედეგად რომის გაზდამ მისი ტიბრის მეორე ნაპირზე განფენაც გამოიწვია. მარციუსმა ააშენა ხის ხიდი ტიბრზე და გაამაგრა დასავლეთ ნაპირი. მოსახლეობის ზრდასთან ერთად გაუარესდა კრიმინალური მდგომარეობაც, ამასთან საბრძოლველად მეფემ ციხე ააგო. მისი მმათველობის დროს გაიზარდა არა მარტო ქალაქი, არამედ რომის მიწებიც. მეფემ ტიბრის შესართავთან ქ. ოსცია - რომის ნავსადგური ააშენა. მისი მმართველობის პერიოდში რომში მდიდარი ეტრუსკი ლუციუს ტარკვინიუსი, რომის მომავალი მეფე ჩამოვიდა. იგი მალე გახდა ანკუსის დაახლოვებული პირი და მრჩეველი. ანკუს მარციუსმა 24 წელი იმეფა. ტიტუს ლივიუსი "რომის ისტორია ქალაქის დაარსებიდან" რომის მეფეები რომულუსი (753–717) · ნუმა პომპილიუსი (717–673) · ტულუს ჰოსტილიუსი (673–642) · ანკუს მარციუსი (642–617) · ლუციუს ტარკვინიუს პრისკუსი (616–579) · სერვიუს ტულიუსი (578–535) · ლუციუს ტარკვინიუს სუპერბუსი (535– 510/509)
ნასკას კულტურა

ნასკას კულტურა — კოლუმბამდელი ცივილიზაცია პერუში. გავრცელებული იყო თანამედროვე პერუს სამხრეთ სანაპიროზე ძვ. წ. II - ახ. წ. VI სს–ში. მთავარი ქალაქი იყო კაუაჩი. წარმოადგენს პარაკასის კულტურის გაგრძელებას. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ნასკას კულტურა The Incas and their Ancestors: The Archaeology of Peru by Michael E. Moseley. 1992. Cahuachi in the Ancient Nasca World Silverman, Helaine. University of Iowa Press. Iowa City. 1993. A Sourcebook of Nasca Ceramic Iconography by Donald A. Proulx (2006) University of Iowa Press