laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ნატრიუმის ეთოქსიდი

ნატრიუმის ეთოქსიდი — ორგანული ნივთიერება ქიმიური ფორმულით C2H5ONa. არის თეთრი, მოყვითალო ფხვნილი, რომელიც იხსნება პოლარულ გამხსნელებში, როგორიცაა ეთანოლი. ხშირად გამოიყენება როგორც ძლიერი ტუტე. ნატრიუმის ეთოქსიდი მიიღება მეტალურ ნატრიუმზე აბსოლუტურად კონცენტრირებული ეთანოლის მოქმედებით: 2 C2H5OH + 2 Na → 2 C2H5ONa + H2 ნატრიუმის ეთოქსიდი არის ძლიერი ტუტე და აქვს კოროზიული თვისებები. ↑ disassociation constant of Ethanol, referenced in the CRC Handbook of Chemistry and Physics 87th edition. ↑ K. Sinclair Whitaker, D. Todd Whitaker, "Sodium Ethoxide" Encyclopedia of Reagents for Organic Synthesis 2001.doi:10.1002/047084289X.rs070
ჟანგბადის დიფთორიდი

ჟანგბადის დიფთორიდი — არაორგანული ნაერთი ქიმიური ფორმულით OF2. მის მოლეკულას აქვს წყლის მსგავსი მოლეკულური ფორმა, მაგრამ ის მკვეთრად განსხვავდება წყლისგან და არის ძლიერ კოროზიული ნივთიერება. ჟანგბადის დიფთორიდი პირველად მიიღეს 1929 წელს. რეაქცია მოიცავდა კალიუმის ფთორიდის და ფთორწყალბადმჟავის ელექტროლიზს და შეიცავდა მცირე რააოდენობით წყალს. თანამედროვე ხერით ჟანგბადის დიფთორიდს იღებენ ფთორის და ნატრიუმის ჰიდროქსიდის წყალხსნარის ურთიერთქმედებით. რეაქციის მეორადი პროდუქტი არის ნატრიუმის ფთორიდი: 2 F2 + 2 NaOH → OF2 + 2 NaF + H2O ჟანგბადის დიფთორიდი წყალთან ძალიან ნელა შედის რეაქციაში და წარმოქმნის ფთორწყალბადმჟავას: OF2 (ხს) + H2O (თხ) → 2 HF (ხს) + O2 (აირ) ჟანგბადის დიფთორიდი რეაქციაში შედის გოგორდის დიოქსიდთან და მიიღება გოგირდის ტრიოქსიდი და ფთორი: OF2 + SO2 → SO3 + F2 ↑ Lebeau, P.; Damiens, A. (1929). „Sur un nouveau mode de préparation du fluorure d'oxygène“ [A new method of preparation of oxygen fluoride]. omptes rendus de l'Académie des sciences (French). 188: 1253–1255. ციტირების თარიღი: February 21, 2013. ტექსტი „Comptes rendus hebdomadaires des séances de l'Académie des Sciences“ იგნორირებულია (დახმარება); დამოწმებას აქვს ცარიელი უცნობი პარამეტრ(ებ)ი: |month= (დახმარება) ↑ Lebeau, P.; Damiens, A. (1927). „Sur l'existence d'un composé oxygéné du fluor“ [The existence of an oxygen compound of fluorine]. Comptes rendus hebdomadaires des séances de l'Académie des Sciences (French). 185: 652–654. ციტირების თარიღი: February 21, 2013. დამოწმებას აქვს ცარიელი უცნობი პარამეტრ(ებ)ი: |month= (დახმარება)
გოგირდის ტრიოქსიდი

გოგირდის ტრიოქსიდი — არაორგანული ნაერთი ქიმიური ფორმულით SO3. არის აირადი ნივთიერება და მჟავა წვიმების მთავარი გამომწვევი მიზეზი, რადგან წყალთან ურთიერთქმედებით წარმოქმნის გოგირდმჟავას. SO3 (აირ) + H2O (თხ) → H2SO4 (ხს) (ΔHf = −200 კჯ მოლი−1) ↑ Thomas Loerting; Klaus R. Liedl (2000). „Toward elimination of descrepancies between theory and experiment: The rate constant of the atmospheric conversion of SO3 to H2SO4“. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. 97 (16): 8874–8878. doi:10.1073/pnas.97.16.8874. PMC 16788. ↑ The Manufacture of Sulfuric Acid and Superphosphate. Chemical Processes in New Zealand. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-01-27. ციტირების თარიღი: 2019-08-15.
ეთილენგლიკოლი

ეთილენგლიკოლი (IUPAC სახელი — ეთან-1,2-დიოლი) — ორგანული ნივთიერება ქიმიური ფორმულით (CH2OH)2. ძირითადად გამოიყენება ანტიფრიზების დასამზადებლად. არის უფერო, უსუნო, ტკბილი გემოს მქონე ტოქსიკური სითხე. ეთილენგლიკოლი იწარმოება ეთენისგან (ეთილენი), ინტერმედიატი (შუალედური პროდუქტი) ეთილენის ოქსიდის საშუალებით. ეთილენის ოქსიდი რეაქციაში შედის წყალთან და წარმოქმნის ეთილენგლიკოლს: C2H4O + H2O → HO−CH2CH2−OH აზოტის მონოქსიდის (N0) დაჟანგვით მიიღება დიაზოტის ტრიოქსიდი (N2O3) დიაზოტის ტრიოქსიდისგან(N2O3) მეთანოლის დამატებით მიიღება მეთილნიტრიტი, გამოიყოფა წყალი. მეთილნიტრიტისგან ნახშირბადის მონოქსიდის დამატებით და პალადიუმის კატალიზატორის თანაობით მიიღება დიმეთილის ოქსალატი გამოიყოფა ორი მოლი აზოტის მონოქსიდი (N0) დიმეთილის ოქსალატის ჰიდრირებით სპილენძის კატალიზატორის თანაობით მიიღება ეთილენგლიკოლი და მამოიყოფა მეთანოლი. ↑ Nexant/Chemsystems, Coal to MEG, Changing the Rules of the Game. დაარქივებულია ორიგინალიდან — July 14, 2011. ციტირების თარიღი: 2016-08-08. (PDF; 5,4 MB), 2011 Prospectus. ↑ S. Zhang et al., Highly-Dispersed Copper-Based Catalysts from Cu–Zn–Al Layered Double Hydroxide Precursor for Gas-Phase Hydrogenation of Dimethyl Oxalate to Ethylene Glycol, Catalysis Letters, Sept. 2012, 142 (9), 1121–1127, DOI:10.1007/s10562-012-0871-8.
ჯოშ კული

ჯოშუა კული (ინგლ. Joshua Cooley; დ. 23 მაისი, 1980) — ამერიკელი ანიმატორი, რეჟისორი, სცენარისტი და გამხმოვანებელი. ყველაზე მეტად ცნობილია პიქსარის ანიმაციურ ფილმებზე, „თავდაყირა“ (2015) და „რაილის პირველი პაემანი“ (2015) მუშაობით. მისი პირველი სადებიუტო სრულმეტრაჟიანი ფილმი რეჟისორის რანგში იყო პიქსარის „სათამაშოების ისტორია 4“ (2019). კაერიერა დაიწყო კომპანია Pixar Animation Studios-ში პრაქტიკანტად. მონაწილეობა აქვს მიღებული კომპანიის ისეთი ცნობილი პროექტების შექმნაში, როგორებიცაა „ყველაზე მაგრები მსოფლიოში“ (2004), „მანქანები (2006), „რატატუი“ (2007), „მფრინავი სახლი“ (2009) და „მანქანები 2“ (2011). 2009 წელს იყო მოკლემეტრაჟიანი ფილმის „ჯორჯი და ეი. ჯი“ (2009) სცენარისტი და რეჟისორია. 2015 წელს გადაეცა ენის ჯილდო. ჯოშ კული კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ↑ Cooley, Josh [CooleyUrFaceOff]. (23 მაისი, 2019) Frank, I never told you that I was turned by my vampire master 400 years ago. I am immortal, birthdays mean nothing to me. But I accept your human congratulatory message.. ციტირების თარიღი: 15 ივლისი, 2019 ↑ D23 Expo: Pixar and Walt Disney Animation Studios: The Upcoming Films (14 ივლისი, 2017). ციტირების თარიღი: 20 აპრილი, 2018 ↑ Twenty-Four Years and Beyond: Pixar Artists Who Worked on Every "Toy Story" Film (1 მაისი, 2019). ↑ Brown, Phil (17 ივნისი, 2015). „Inside Pixar And Out With Josh Cooley“. cgmagonline.com. ციტირების თარიღი: 10 დეკემბერი, 2015. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |accessdate= და |date=-ში (დახმარება) ↑ 5.0 5.1 Murphy, Robert (6 ოქტომბერი, 2010). „Josh Cooley gives an in-depth look at Pixar's creative process“. siliconprairienews.com. ციტირების თარიღი: 10 დეკემბერი, 2015. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |accessdate= და |date=-ში (დახმარება)
ოსმოსი

ოსმოსი – მოვლენა, რომელიც მდგომარეობს ნაწილობრივგამტარი მემბრანით (ანუ მემბრანით, რომელიც ატარებს სითხის მოლეკულებს და არ ატარებს მასში გახსნილი ნივთიერების მოლეკულებს) გაყოფილი სხვადასხვა კონცენტრაციის ხსნარებს შორის სითხის მოძრაობაში. სითხე ნაკლებად კონცენტრირებული (ჰიპოტონიური) ხსნარიდან მეტად კონცენტრირებულ (ჰიპერტონიულ) ხსნარში გადადის. ასე გრძელდება მანამ, სანამ ორივე ხსნარის კონცენტრაცია ერთმანეთს გაუტოლდება. ერთი და იმავე კონცენტრაციის ხსნარებს იზოტონური ხსნარები ეწოდება. ოსმოსის შედეგად წარმოიქმნება ოსმოსური წნევა. ოსმოსს დიდი მნიშვნელობა აქვს ცოცხალ ორგანიზმებში, რადგან წყალს შეიცავს როგორც უჯრედის შიგთავსი, ისე — მისი გარემომცველი გარემო. დიფუზია
ჯონას რივერა

ჯონას რივერა (ინგლ. Jonas Rivera) — ამერიკელი კინოპროდიუსერი. მისი ცნობილი ნამუშევრებია: „მფრინავი სახლი“ (2009), „თავდაყირა“ (2015), და „სათამაშოების ისტორია 4“ (2019). 1994 წლიდან მუშაობს კომპანია Pixar Animation Studios-ში. დაიბადა და გაიზარდა კასტრო-ვალიში, კალიფორნიის შტატში. დაამთავრა სან-ფრანცისკოს სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1994 წელს შეუერთდა კომპანია პიქსარს. 2009 წელს მიიღო სოკარის ნომინაცია საუკეთესო სურათისთვის, ხოლო 2015 წელს პიტ დოკტერთან ერთად დაეუფლა ამ პრესტიჟულ ჯილდოს. ჰყავს მეუღლე და სამი შვილი: ავა, ელისი და უილიამი. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ჯონას რივერა“ ვიკისაწყობში. ჯონას რივერა კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ჯონას რივერა — Rotten Tomatoes ↑ 1.0 1.1 Jonas Rivera. Pixar Weekend. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 31 იანვარი, 2013. ციტირების თარიღი: 15 სექტემბერი, 2012. ↑ Hartlaub, Peter (6 მარტი, 2010). „'Up' producer Jonas Rivera dreams of Oscar“. SFGate. ციტირების თარიღი: 15 სექტემბერი, 2012. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |accessdate= და |date=-ში (დახმარება) ↑ Hartlaub, Peter (6 მარტი, 2010). „Q&A: "Up" producer and Oscar nominee Jonas Rivera“. SFGate. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-12-10. ციტირების თარიღი: 15 სექტემბერი, 2012. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |accessdate= და |date=-ში (დახმარება) ↑ A pitcher-perfect family at this weekend's Oakland A's game. Producer Jonas Rivera, his wife Michele, their son William, and the A's mascot Stomper the Elephant were all there to celebrate Jonas throwing the first pitch.. Instagram (27 აგვისტო, 2014). ციტირების თარიღი: 2 ნოემბერი, 2014.
ქალჰატი

ქალჰატი (არაბ. قلهات) — იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი ომანში. მდებარეობს ქალაქ სურიდან 20 კილომეტრში, ეშ-შარქიის რეგიონში, ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში. ქალაქი იყო არაბეთის ნახევარკუნძულის უმთავრესი ნავსადგური, რომელიც აქტიურად ვითარდებოდა XI-XV საუკუნეების განმავლობაში. ქალაქი იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის საცდელ სიაში იყო 1988 წლის 4 ივლისიდან, ხოლო მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი გახდა 2018 წელს. ↑ The Ancient City of Galhat - UNESCO World Heritage Centre. UNESCO World Heritage Centre. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 1 February 2012. ციტირების თარიღი: 2 August 2018. ↑ Ancient City of Qalhat. UNESCO.
მზია ბრეგვაძე

მზია ბრეგვაძე (დ. 26 მარტი, 1942) — ქართველი პარაზიტოლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი. საქართველოს პარაზიტოლოგთა საზოგადოების წევრი. მზია ბრეგვაძე დაიბადა 1942 წლის 26 მარტს, ქალაქ თბილისში. 1967 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სანიტარული ჰიგიენის ფაკულტეტი. 1971-1976 წლებში თბილისის ვაქცინაციების და შრატების ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერ თანამშრომელი იყო. 1977 წლიდან მუშაობს სამედიცინო პარაზიტოლოგიისა და ტროპიკული მედიცინის სამეცნიერო კვლევით ინსტიტუტში მეცნიერ-თანამშრომლად. 1988 წლის 29-30 მაისს მონაწილეობდა თბილისში გამართული ფალკის საერთაშორისო სიმპოზიუმში. არის 16 სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი. ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში: თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია. - თბ., გვ. 47, 2000. მზია ბრეგვაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ჰიპოტონიური ხსნარი

ჰიპოტონიური ხსნარი — ბიოლოგიაში, ხსნარები, რომელთა ოსმოსური წნევა მცენარეული ან ცხოველური უჯრედებისა და ქსოვილების არსებულ ოსმოსურ წნევაზე ნაკლებია. ჰიპოტონიურ ხსნარებში მოთავსებისას ცოცხალი უჯრედი ჯირჯვდება, იბერება და შეიძლება გასკდეს; ეს განპირობებულია ოსმოსურ წნევათა სხვაობით და უჯრეთგარე წყლის უჯრედში შესვლით. რაც უფრო ნაკლებია ხსნარის კონცენტრაცია, მით უფრო დაბალია მისი ოსმოსური წნევა და მეტია უჯრედზე დამშლელი გავლენა. სხვადასხვა კონცენტრაციის ჰიპოტონიურ ხსნარებში მოთავსებული ერითროციტების ცვლილების მიხედვით იკვლევენ მათ ოსმოსურ რეზიდენტობას. სისხლძარღვებში ჰიპოტონიურ ხსნარების შეყვანამ შესაძლებელია ჰემოლიზი გამოიწვიოს. იზოტონური ხსნარი ჰიპერტონიული ხსნარი ა. აბესაძე, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 669.
ალუმინის მონოოქსიდი

ალუმინის მონოოქსიდი, ალუმინის(II) ოქსიდი — ქიმიური ნაერთი, რომელიც შეიცავს ალუმინს და ჟანგბადს. მისი ქიმიური ფორმულაა AlO {\displaystyle {\ce {AlO}}} . ალუმინის მონოოქსიდი შემჩნეულია ატმოსფეროში აირად ფაზაში ალუმინის ყუმბარების აფეთქებისას. ↑ D. C. Tyte (1964). „Red (B2Π–A2σ) Band System of Aluminium Monoxide“. Nature. 202 (4930): 383. Bibcode:1964Natur.202..383T. doi:10.1038/202383a0. ↑ D. C. Tyte (1967). „The dissociation energy of aluminium monoxide“. Proc. Phys. Soc. 92 (4): 1134–1137. Bibcode:1967PPS....92.1134T. doi:10.1088/0370-1328/92/4/339. ↑ Johnson E. R.; Low C. H. (1967). „Further spectral observations of grenade glow clouds in the lower thermosphere“. Australian Journal of Physics. 20 (5): 577. Bibcode:1967AuJPh..20..577J. doi:10.1071/ph670577.
ჰიპერტონიული ხსნარი

ჰიპერტონიური ხსნარი — ბიოლოგიაში, ხსნარები, რომელთა ოსმოსური წნევა აღემატება მცენარეული ან ცხოველური უჯრედებისა და ქსოვილების ოსმოსურ წნევას. უჯრედების ფუნქციური, სახეობრივი და ეკოლოგიური სპეციფიკის მიხედვით ოსმოსური წნევა სხვადასხვანაირია და ხსნარი, რომელიც ერთი წყება უჯრედებისათვის ჰიპერტონულია, მეორესთვის შეიძება იზოტონური ან ჰიპოტონურიც კი აღმოჩნდეს. ჰიპერტონულ ხსნარებს, ჰიპოტონიურ ხსნარებსა და იზოტონურ ხსნარებთან ერთად იყენებენ ცოცხალ უჯრედებსა და ქსოვილებში ოსმოსური წნევის გასაზომად. იზოტონური ხსნარი ჰიპოტონიური ხსნარი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 666.
ჟუან პორტუგალიელი

ჟუან პორტუგალიელი (პორტ. João de Portugal; დ. 13 იანვარი, 1400 — გ. 18 ოქტომბერი, 1442) — ავისის დინასტიის წარმომადგენელი. პორტუგალიის მეფე ჟუან I-ისა და დედოფალ ფილიპა ლანკასტერის უმცროსი ვაჟი. პორტუგალიის კონშტაბლი. ესპანეთის დედოფალ ისაბელ I კასტილიელის პაპა. ჟუანი დაიბადა 1400 წლის 13 იანვარს. იგი იყო პორტუგალიის მეფე ჟუან I-ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ ფილიპა ლანკასტერის უმცროსი ვაჟი. რადგან იგი უმცროსი ვაჟი იყო და მეფობის შანსები არ ჰქონდა, მას ბავშვობიდანვე ამზადებდნენ რელიგიური ცხოვრებისათვის, რის გამოც საბოლოოდ პორტუგალიის კონშტაბლად (ანუ პაპის ნების აღმსრულებელი და უმაღლესი ინკვიზიტორი ქვეყანაში) იქცა. 1424 წელს ცოლად შეირთო თავისი ნახევარ-ძმის ასული იზაბელა დე ბარსელო. 1415 წელს იგი თავის ძმებთან ერთად მონაწილეობდა სეუტას აღებაში. 1437 წელს მომხდარი ტანჟერის ინცინდენტისას, რა დროსაც მისი ძმა ფერნანდუ ტყვედ ჩავარდა, იგი მისი განთავისუფლების სანაცვლოდ მაროკოს სულთინასთვის სეუტას დაბრუნებასაც კი აპირებდა, მაგრამ ამის ნება მისმა ძმამ, დუარტე I-მა არ დართო, რის გამოც ექვს წელიწადში ფერნანდუ ტყვეობაში დაიღუპა. 1438 წელს პორტუგალიის ტახტზე მისი მცირეწლოვანი ძმისწული, მეფე აფონსუ V ავიდა, რომლის რეგენტიც ტრადიციისამებრ დედამისი, დედოფალი ელეანორ არაგონელი უნდა გამხდარიყო, თუმცა ეს პოსტი ჟუანის ძმამ, პედრუმ დაიკავა, რასაც მოჰყვა ბრძოლის დაწყება რეგენტობისათვის, სადაც ჟუანი ელეანორას მიემხრო. ამ ამბიდან რამდენიმე წელიწადში, 1442 წლის 18 ოქტომბერს 42 წლის ჟუანი გარდაიცვალა. დიოგუ (1425-1443), პორტუგალიის კონშტაბლი და წმ. იოანეს ორდენის მეთერთმეტე დიდი მაგისტრი, გარდაიცვალა დაუქორწინებელი და უშვილო; ისაბელი (1428-1496), ცოლად გაჰყვა კასტილიისა და ლეონის მეფე ხუან II-ს, რომელთანაც შეეძინა შემდგომში ესპანეთის გამაერთიანებელი დედოფალი ისაბელ I; ბეატრიზი (1430-1506), ცოლად გაჰყვა თავის ბიძაშვილს, ვიზეუს ჰერცოგ ფერნანდუს, რომელთანაც შეეძინა პორტუგალიის დედოფალი ელეონორა ვიზეუელი და პორტუგალიის მეფე მანუელ I; ფილიპა (1432-1444), ალმადას ქალბატონი, გარდაიცვალა მცირეწლოვანი; de Sousa, Antonio Caetano (1735). Historia genealogica da casa real portugueza [Genealogical History of the Royal House of Portugal] (in Portuguese). 1. Lisboa Occidental. p. 316. von Redlich, Marcellus Donald R. Pedigrees of Some of the Emperor Charlemagne's Descendants. I. p. 64. Mosley, Charles, ed. (1999). Burke's Peerage and Baronetage. 1 (106th ed.). Crans, Switzerland: Burke's Peerage (Genealogical Books) Ltd. pp. 227–228.
ამირან გოგოხია

ამირან გოგოხია (დ. 18 თებერვალი, 1921, ფახულანი, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა) — ქართველი ექიმი-ქირურგი, უროლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. დაიბადა 1921 წლის 18 თებერვალს, სოფელ ფახულანში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამედიცინო ფაკულტეტი 1942 წელს. 1943–1945 მუშაობდა სოფლების რუხის, ჯვარისა და ჭალის (წალენჯიხის რაიონი) საექიმო უბნების გამგედ. 1948 წელს — წალენჯიხის რაიონის წამყვანი ქირურგი; 1949 წელს მოსკოვის ლევიტის კლინიკის თანამშრომელი; 1956–1974 წლებში წულუკიძის კლინიკის ასისტენტი; 1988 წლიდან ფთიზიატრიისა  და პულმონოლოგიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის უროლოგიური განყოფილების ფტიზიატრი. ამირან გოგოხია არის 80 სამეცნიერო ნაშრომის და ერთი მონოგრაფიისა. 1956 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე: „ჰიდრონეფროზისა და შარდსაწვეთის ცალმხარეზე გადაკვანძის შემდეგ ჰისტომორფოლოგიური ცვლილებები მეორე თირკმელზე და ზოგიერთ სხვა ორგანოზე“, 1973 წელს კი სადოქტორო დისერტაცია თემაზე — „ხელოვნური შარდის ბუშტის შექმნის საკითხი ნაწლავის იზოლირებული მონაკვეთიდან“. ამირან გოგოხია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
იზაბელა დე ბარსელო

იზაბელა დე ბარსელო (პორტ. Isabella de Barcelos; დ. 1402 — გ. 26 ოქტომბერი, 1466) — ბრაგანსას დინასტიის წარმომადგენელი. პორტუგალიის მეფე ჟუან I-ის უკანონო ვაჟის, ბრაგანსას ჰერცოგ აფონსუ I-ისა და მისი ცოლის, ბეატრიზ პერეირა დე ალვიმის ქალიშვილი. 1424 წელს იგი ცოლად გაჰყვა თავის ნახევარ-ბიძა ჟუან პორტუგალიელს, რომელიც 1442 წელს გარდაიცვალა, მაგრამ იზაბელა ამის შემდეგ მეორედ აღარ გათხოვილა. იზაბელასა და ჟუანს სულ ოთხი შვილი ჰყავდათ: დიოგუ (1425-1443), პორტუგალიის კონშტაბლი და წმ. იოანეს ორდენის მეთერთმეტე დიდი მაგისტრი, გარდაიცვალა დაუქორწინებელი და უშვილო; ისაბელი (1428-1496), ცოლად გაჰყვა კასტილიისა და ლეონის მეფე ხუან II-ს, რომელთანაც შეეძინა შემდგომში ესპანეთის გამაერთიანებელი დედოფალი ისაბელ I; ბეატრიზი (1430-1506), ცოლად გაჰყვა თავის ბიძაშვილს, ვიზეუს ჰერცოგ ფერნანდუს, რომელთანაც შეეძინა პორტუგალიის დედოფალი ელეონორა ვიზეუელი და პორტუგალიის მეფე მანუელ I; ფილიპა (1432-1444), ალმადას ქალბატონი, გარდაიცვალა მცირეწლოვანი; Isabel de Bragança Arquivado em 5 de dezembro de 2014, no Wayback Machine. Domotica dona Isabel de Portugal Arquivado em 3 de março de 2016, no Wayback Machine. FamilySearch Community Trees
სიმღერების ავტორთა დიდების დარბაზი

სიმღერების ავტორთა დიდების დარბაზი (ინგლ. Songwriters Hall of Fame (SHOF)) — ამერიკული საზოგადოებრივი ორგანიზაცია, შექმნილი ჯონი მერსერის, ეიბ ოლმენისა და ჰაუი რიჩმონდის მიერ 1969 წელს. წარმოადგენს აშშ-ის პუპულარული მუსიკის ნაციონალური აკადემიის შვილობილ კომპანიას, რომლის შტაბ-ბინა მდებარეობს ნიუ-იორკში. როგორც წესი, დიდების დარბაზში შედიან მხოლოდ ის მუსიკოსები, რომელთა კომპოზიციები პოპულარულია მთელს მსოფლიოში და აღიარებულია აშშ-ის პუპულარული მუსიკის ნაციონალური აკადემიის მიერ. 2019 წლის მონაცემებით, დიდების დარბაზი 461 წევრს ითვლის. ოფიციალური საიტი წევრების სია ↑ Sheila Davis, Successful Lyric Writing: A Step-By-Step Course and Workbook, Writer's Digest Books, 1987. — 291 გვ, ISBN 9780898792836.
გოგირდოვანი მჟავა

გოგირდოვანი მჟავა — არაორგანული ნივთიერება ქიმიური ფორმულით H 2 SO 3 {\displaystyle {\ce {H2SO3}}} . არ არსებობს მტკიცებულება, რომ გოგირდოვანი მჟავა არსებობს ხსნარის სახით, მაგრამ მისი მოლეკულა შემჩნეულია აირად ფაზაში. გოგირდოვანი მჟავა არის მჟავა წვიმების შემადგენელი კომპონენტი; რეაქცია მიმდინარეობს შემდეგნაირად: გოგირდის დიოქსიდი წყალთან შედის რეაქციაში და წარმოიქმნება წყალბადის კატიონი და ბისულფატის ანიონი, რეაქცია შექცევადია. SO2 + H2O ⇌ HSO3− + H+ pKa = 1.81 გოგირდის დიოქსიდის წყალხსნარს ზოგჯერ გოგირდოვან მჟავასაც უწოდებენ. გამოიყენება როგორც სადეზონფექციო საშუალება. მისგან შესაძლებელია გოგირდმჟავის ან სულფატის მიღება დაჟანგვით, რითაც ის იერთებს ერთ ჟანგბად ატომს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 198. ↑ D. Sülzle; M. Verhoeven; J. K. Terlouw; H. Schwarz (1988). „Generation and Characterization of Sulfurous Acid (H2SO3) and of Its Radical Cation as Stable Species in the Gas Phase“. Angew. Chem. Int. Ed. Engl. 27 (11): 1533–4. doi:10.1002/anie.198815331. ↑ McQuarrie; Rock (1987) General Chemistry, 2nd, New York: W.H. Freeman and Company, გვ. 243.  ↑ L. Kolditz, Anorganische Chemie, VEB Deutscher Verlag der Wissenschaften, Berlin 1983, S. 476.
იზოტონური ხსნარი

იზოტონური ხსნარი — ბიოლოგიაში, ოსმოსის დროს, თანაბარი კონცენტრაციის ხსნარები. ანუ, ხსნარები, რომელთა შორის ოსმოსი არ მიმდინარეობს. ბიოლოგია-ში ხსნარი, რომელშიც იმდენივე ნივთიერებებია გახსნილი, რამდენიც უჯრედის ციტოპლაზმაში. ასეთ ხსნარში უჯრედის მოთავსებისას ოსმოსური წნევა არ წარმოიშობა. ჰიპერტონიული ხსნარი ჰიპოტონიური ხსნარი
ბეატრიზ პორტუგალიელი (1430-1506)

ბეატრიზ პორტუგალიელი (პორტ. Beatriz de Portugal; დ. 13 ივნისი, 1430 — გ. 30 სექტემბერი, 1506) — ავისის დინასტიის წარმომადგენელი. პორტუგალიის მეფე ჟუან I-ის ვაჟის, კონშტაბლ ჟუან პორტუგალიელისა და იზაბელა დე ბარსელოს უმცროსი ასული. ვიზეუს ჰერცოგინია როგორც მეფე დუარტე I-ის ვაჟის, ფერნანდუს მეუღლე. პორტუგალიის მეფე მანუელ I-ისა და დედოფალ ელეანორ ვიზეუელის დედა. ბეატრიზი დაიბადა 1430 წლის 13 ივნისს. იგი იყო პორტუგალიის მეფე ჟუან I-ისა და დედოფალ ფილიპა ლანკასტერის უმცროსი ვაჟის, კონშტაბლ ჟუანისა და მისი ცოლის, იზაბელა დე ბარსელოს უმცროსი ასული. მისი უფროსი და, ისაბელ პორტუგალიელი ცოლად კასტილიისა და ლეონის მეფე ხუან II-ს გაჰყვა, რომელთანაც შეეძინა მომავალი დედოფალი ისაბელ I. ბეატრიზი მამის მხრიდან ასევე იყო ინგლისის მეფე ედუარდ III-ის შთამომავალი. გარდა ამისა, მეფე აფონსუ V-ის რძალი და ბიძაშვილი და მეფე ჟუან II-ის სიდედრი. 1447 წელს ბეატრიზი ცოლად გაჰყვა თავის ბიძაშვილს, პორტუგალიის მეფე დუარტე I-ის უმცროს ვაჟს, ვიზეუს ჰერცოგ ფერნანდუს, რომელიც 1470 წელს გარდაიცვალა. ამის შემდეგ ბეატრიზმა სასულიერო ცხოვრებას მიჰყო ხელი და აღარც მეორედ გათხოვილა. 1495 წელს მისი ნაბოლარა ვაჟი, მანუელ I პორტუგალიის მეფე გახდა, რითაც ბეატრისი პორტუგალიის დედა-დედოფლად მოგვევლინა. ამ პერიოდში მან დააფუძნა ბეჟას მონასტერი, სადაც გადაასვენა და დაკრძალა თავისი ქმარი. ბეატრიზი გარდაიცვალა 1506 წლის 30 სექტემბერს, 76 წლის ასაკში. იგი დაკრძალეს მისი მეუღლის გვერდით. ჟუანი (1448-1472), ვიზეუსა და ბეჟას ჰერცოგი, პორტუგალიის კონშტაბლი, გარდაიცვალა დაუქორწინებელი და უშვილო; დიოგუ (1450-1484), ვიზეუსა და ბეჟას ჰერცოგი, გარდაიცვალა დაუქორწინებელი და უშვილო; ელეანორი (1458-1525), ცოლად გაჰყვა პორტუგალიის მეფ ჟუან II-ს, რომელთანაც ერთი ვაჟი შეეძინა; იზაბელა (1459-1521), ცოლად გაჰყვა ბრაგანსას ჰერცოგ ფერნანდუ II-ს, რომელთანაც შეეძინა ერთი ვაჟი; დუარტე (1462), გარდაიცვალა ჩვილი; დინიში (1464), გარდაიცვალა ჩვილი; კატარინა (1465), გარდაიცვალა ჩვილი; შიმაუ (1467), გარდაიცვალა ჩვილი; აფონსუ (1468), გარდაიცვალა ჩვილი; მანუელ I (1469-1521), პორტუგალიის მეფე 1495-1521 წლებში, პირველად იქორწინა თავისი დისწულის ქვრივ ისაბელ არაგონელზე, რომელიც მალევე დაიღუპა, ამიტომაც ცოლად თავისი ცოლისდა მარია არაგონელი შეირთო, რომელთანაც შეეძინა შვილები, თუმცა მისი დაღუპვის შემდეგ იქორწინა თავისი ცოლების დის შვილ ელეონორა ავსტრიელზე, რომელთანაც ერთი ასული შეეძინა; ”Nobreza de Portugal e do Brasil” – Vol. I, page 298 and 312. Published by Zairol Lda., Lisbon 1989.
ფთორომეთილიდინი

ფთორომეთილიდინი — არასტაბილური რადიკალი. შედგება ძლიერ აქტიური ნახშირბადის და ფთორის ატომებისგან. მისი ქიმიური ფორმულაა CF {\displaystyle {\ce {CF}}} .. ნახშირბადი ერთი ბმით უკავშირდება ფთორს; კიდევ გააჩნია ერთი ელექტრონული წყვილი და ერთი გაუწყვილებელი ელექტრონი. ↑ F. J. Grieman, A. T. Droege, and P. C. Engelking (March 1983). „The a4Σ−–X2Π transition in CF: A measurement of the term energy and bond length of a fluoromethylidyne metastable“. Journal of Chemical Physics. 78 (5): 2248–2254. doi:10.1063/1.445070.CS1-ის მხარდაჭერა: იყენებს ავტორის პარამეტრს (link) ↑ Ruzsicska, B. P.; Jodhan, A.; Choi; H. K. J., Strausz, O. P.; Bell, T. N. (1983). „Chemistry of carbynes: reaction of CF, CCl, and CBr with alkenes“. J. Am. Chem. Soc. 105: 2489–2490. doi:10.1021/ja00346a072.CS1-ის მხარდაჭერა: იყენებს ავტორის პარამეტრს (link)
კატარინა პორტუგალიელი

კატარინა პორტუგალიელი (პორტ. Catarina de Portugal; დ. 26 ნოემბერი, 1436 — გ. 17 ივნისი, 1463) — ავისის დინასტიის წარმომადგენელი. პორტუგალიის მეფე დუარტე I-ისა და დედოფალ ელეანორ არაგონელის შუათანა ქალიშვილი. კატარინა დაიბადა 1436 წლის 26 ნოემბერს, ლისაბონში. იგი იყო პორტუგალიის მეფე დუარტე I-ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ ელეანორ არაგონელის უმცროსი ქალიშვილი. თავისი დების, ჟუანასა და ელეანორას მსგავსად, კატარინაც ძალიან ამბიციური, მომხიბვლელი და იმედებით აღსავსე იყო. მოგვიანებით ჟუანა კასტილიის დედოფალი გახდა, ელეანორა საღვთო რომის იმპერატრიცა, კატარინას საქმროდ კი ნავარის მეფე კარლ IV მოიაზრებოდა. ის და კარლი დაინიშნნენ კიდევაც, მაგრამ მეფე ქორწინებამდე სულ ცოტა ხნით ადრე გარდაიცვალა. ამის შემდეგ, მისთვის სხვა საქმროს ძებნა აღარ დაუწყიათ. ამის გამო, კატარინამ რელიგიურ ცხოვრებას მიჰყო ხელი და წმინდა კლარას სახელობის მონასტერში მონაზვნად აღიკვეცა. აქ მოღვაწეობისას, მან უამრავი წიგნი და ხელნაწერი თარგმნა პორტუგალიურად. კატარინა გარდაიცვალა 1463 წლის 17 ივნისს, 26 წლის ასაკში, მოულოდნელად. იგი დაკრძალულია ლისაბონში, კარნოს კონვენტში. tephens, Henry Morse (1903). The Story of Portugal. G.P. Putnam's Sons. p. 139. Retrieved 17 September 2018. de Sousa, Antonio Caetano (1735). Historia genealogica da casa real portugueza [Genealogical History of the Royal House of Portugal] (in Portuguese). 2. Lisboa Occidental. p. 497.
ჰიდროკარბოქსილი

ჰიდროკარბოქსილი — არასტაბილური თავისუფალი რადიკალი, რომელიც მნიშვნელოვანია წვის პროცესში. რადიკალის ქიმიური ფორმულაა HOCO {\displaystyle {\ce {HOCO}}} . ის წარმოიქმნება ჰიდროქსილის რადიკალის და ნახშირბადის მონოქსიდის ურთიერთქმედებით. წარმოქმნილი ჰიდროკარბოქსილი იშლება ნახშირბადის დიოქსიდად და ატომურ წყალბადად. ნახშირბადის დიოქსიდის დიდი ნაწილი დედამიწასა და მარსზე წარმოიქმნა ჰიდროკარბოქსილის მეშვეობით. თავდაპირველად წარმოქმნილი HOCO, რომელიც წარმოიქმნება OH და CO-სგან არის აგზნებულ მდგომარეობაში, ამიტომაც მას აქვს უნარი — ენერგია გადაიტანოს სხვა მოლეკულებზე, როგორებიცაა აზოტის (N2) ან სხვა ნახშორბადის მონოქსიდის (CO) მოლეკულა. ↑ Hydrocarboxyl radical. ↑ Team spots elusive intermediate compound in atmospheric chemistry (27 October 2016). ციტირების თარიღი: 28 October 2016. ↑ Borman, Stu (28 October 2016). „Long-sought atmospheric intermediate detected“. Chemical & Engineering News. 94 (43). ციტირების თარიღი: 30 October 2016.