laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ატაპუერკის მთები

ატაპუერკის მთები (ესპ. Sierra de Atapuerca) — უძველესი კარსტული რეგიონი ესპანეთში, ბურგოსის პროვინციის ქალაქ ატაპუერკის სიახლოვეს. რეგიონი რამდენიმე გამოქვაბულს მოიცავს, სადაც აღოჩენილია მთელს დასავლეთ ევროპაში ამჟამად ცნობილი უძველესი ადამიანის - ჰომინინის ნამარხები და ქვის იარაღები. უძველესი ჰომინიდები 1.2 მლნ წლით თარიღდებიან და ევროპის პირველ ადამიანებს წარმოადგენენ. 2000 წელს, რეგიონი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა სახელით „ატაპუერკის არქეოლოგიური ზონა". მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ატაპუერკის მთები Official Web Page of the Atapuerca UCM-ISCIII Research Group დაარქივებული 2014-10-08 საიტზე Wayback Machine. American Museum of Natural History-Atapuerca www.atapuerca.com
ვალ-დე-ბოის რომანული ეკლესიები

ვალ-დე-ბოის რომანული ეკლესიები (ესპ. Iglesias románicas del Valle de Bohí) — რომანული სტილის ცხრა ეკლესია ესპანეთში, კატალონიის ავტონომიური გაერთიანების ალტა-რიბრაგოსის რაიონში. მდებარეობს პირენეის მთებში მდებარე ვალ-დე-ბოის ხეობაში. ეკლესიები რამდენიმე სოფლეშია გაფანტული. 2010 წელს, იუნესკომ აღნიშნული ეკლესიები მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა: სანტ-კრიკის ეკლესია სანტა-მარია-დე-ლა-ასუნსიონის ეკლესია სან-ხუან-დე-ბოის ეკლესია სან-კლემენტეს ეკლესია სან-ფელიქსის ეკლესია მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში დეტალური ინფორმაცია ვალ-დე-ბოის ეკლესიებზე დაარქივებული 2011-07-04 საიტზე Wayback Machine. ინფორმაცია მთავარ ტაძრებზე დაარქივებული 2017-03-21 საიტზე Wayback Machine. სან-კლემენტეს ეკლესია დაარქივებული 2007-05-02 საიტზე Wayback Machine.
ლუგო

ლუგო (ესპ. Lugo) — ქალაქი ჩრდილო-დასავლეთ ესპანეთში, გალისიის ავტონომიურ გაერთიანებაში, ლუგოს პროვინციის დედაქალაქი. 2010 წლის მონაცემებით, ქალაქის მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 97 635 ადამიანს შეადგენს, რის შედეგადაც ლუგო გალისიის მეოთხე ყველაზე ხალხმრავალი ქალაქია. ქალაქი ძვ. წ. I საუკუნეში კელტებმა დააარსეს. მოგვიანებით იგი რომაელებმა დაიპყრეს. მიუხედავად იმისა, რომ ლუგო საკმაოდ პატარა იყო, რომაული მმართველობის პერიოდში ის გალისიის მთავარ ქალაქს წარმოადგენდა, ხოლო მოგვიანებით მისი დედაქალაქი გახდა. იმ დროისთვის, ეს რეგიონი საკმაოდ მდიდარი იყო ოქროთი, მიდიოდა გამალებული მოპოვებითი სამუშაოები. XIX საუკუნის დასაწყისში, ესპანური კამპანიის მიმდინარეობისას, ლუგო ნაპოლეონმა დაიპყრო. 1976 წელს, ქალაქის მცხოვრებლებმა ლუგოს 2 000 წლის იუბილე აღნიშნეს, ვინაიდან მათ მიაჩნიათ, რომ ქალაქი ძვ. წ. 24 წელს დაარსდა. ლუგო ერთადერთი ქალაქია მთელ მსოფლიოში, რომელსაც გარს სრულიად ხელუხლებელი, რომაელების დროინდელი, III საუკუნის კედელი აკრავს. კედლის სიგრძე 2 117 მეტრია, სიმაღლე 10-15 მეტრი და მოიცავს 71 კოშკს და 10 ჭიშკარს. 2000 წელს, ლუგოს კედელი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. ოფიციალური საიტი ფოტოები ქალაქის რუკებიGoogle Maps-ისგან ↑ 1.00 1.01 1.02 1.03 1.04 1.05 1.06 1.07 1.08 1.09 1.10 1.11 1.12 1.13 1.14 1.15 1.16 1.17 1.18 1.19 1.20 1.21 1.22 1.23 1.24 1.25 1.26 1.27 1.28 1.29 1.30 1.31 1.32 1.33 1.34 1.35 1.36 1.37 1.38 1.39 1.40 1.41 1.42 1.43 1.44 1.45 1.46 1.47 1.48 1.49 1.50 1.51 Nomenclátor de Galicia <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q97352177"></a>
გვატემალა (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი გვატემალა შეიძლება აღნიშნავდეს: გვატემალა — სახელმწიფო ცენტრალურ ამერიკაში, გვატემალის რესპუბლიკა. გვატემალა — ქალაქი, გვატემალის რესპუბლიკის დედაქალაქი.
სეიშები

სეიშები (ფრანგ. Seiche) — დიდი პერიოდის (რამდენიმე წთ-იდან ათეულ სთ-მდე) მქონე მდგრადი ტალღები, რომლებიც წარმოიქმნება მეტ-ნაკლებად დახშულ წყალსატევებში (ზღვა, ტბა, ყურე და სხვა). სეიშები გარეშე ძალების (ატმოსფერული წნევის მკვეთრი ცვლილება, ქარი, სეისმური მოვლენები და სხვა) გავლენით წარმოქმნილი ტალღებისა და აუზის ნაპირებიდან არეკვლილი ტალღების ინტერფერენციის შედეგია. სეიშების ამპლიტუდა რამდენიმე მმ-იდან რამდენიმე მ-მდეა. სეიშების დროს რხევით მოძრაობაში ჩართულია წყლის მთელი მასა, მაგრამ არსებობს ერთი ან რამდენიმე ხაზი, ე. წ. საკვანძო ხაზი, სადაც წყლის დონე არ იცვლება. განარჩევენ ერთ და მრავალკვანძიან სეიშებს. ტერმინი შემოღებულია 1890 წელს შვეიცარიელი ბუნებისმეტყველის ფრანსუა ალფონს ფორელის მიერ, რომელმაც აღნიშნული მოვლენა პირველად შეისწავლა ჟენევის ტბაზე, სადაც სეიშების ამპლიტუდა 2 მეტრამდე აღწევს (დაახლოებით 1 საათის განმავლობაში). სეიშები – ენციკლოპედია ბრიტანიკა (ინგლისური) სეიშების შესახებ დაარქივებული 1997-05-14 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 272. Арсеньева Н. М. Сейши на озёрах, Л., 1963.
ტაიფუნი (ციკლონი)

ტაიფუნი (ჩინ. – 颱風; ფინინი – táifēng; ინგლ. – Typhoon) — წყნარი ოკეანის დასავლეთ ნაწილში (ა. გ. 170°-მდე) ეკვატორის ჩრდილოეთით წარმოქმნილი ტროპიკული ციკლონის ადგილობრივი სახელწოდება. ტაიფუნი გადაადგილდება დასავლეთით და ჩრდილო-დასავლეთით 10-20 კმ/სთ სიჩქარით და აღწევს ინდოჩინეთის, ჩინეთისა და კორეის ნაპირებს, შემდეგ მოძრაობს ჩრდილოეთისაკენ ან ჩრდილო-აღმოსავლეთისაკენ 30-50 კმ/სთ (ზოგჯერ 100 კმ/სთ) სიჩქარით და აღწევს იაპონიას, ზოგჯერ კურილის კუნძულებს და კამჩატკასაც. წლის განმავლობაში იცის 30-მდე ტაიფუნი, უმრავლესობა ივლისიდან ოქტომბრამდე. ტაიფუნს თან სდევს ზღვის ძლიერი ღელვა და რამდენიმე ასეული მმ ატმოსფერული ნალექი. იაპონიისთვის განსაკუთრებულად დამანგრეველი აღმოჩნდა 1991 წლის სეზონი, სადაც ტაიფუნის წნევამ 870-878 მბარ-ს მიაღწია. ციკლონი ტროპიკული ციკლონი Japan Meteorological Agency China Meteorological Agency National Weather Service Guam Hong Kong Observatory Korea Meteorological Administration Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration Taiwan Central Weather Bureau ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 643. Риль Г., Тропическая метеорология, пер. с англ., М., 1963; Мамедов Э. С., Павлов Н. И., Тайфуны, Л., 1974.
სუნ ძი

სუნ ძი (გამარტივებული ჩინური): 孙子 ტრადიციული ჩინური: 孫子；ფინინი: sūnzi (დაბადების სახელი სვენ უ გამარტივებული ჩინური: 孙武 ტრადიციული ჩინური: 孫武; ფინინი: sūnwǔ) — ჩინელი მხედართმთავარი და სამხედრო თეორეტიკოსი. დაიბადა ცის სამეფოში. სამხედრო ხელოვნების ტრაქტატის — „სამხედრო ხელოვნების“ ავტორი. ომს განიხილავდა უმნიშვნელოვანეს მოვლენად, რომელზეც დამოკიდებულია სახელმწიფოს ბედი. ომის მომზადებაში დიდ როლს ანიჭებდა პოლიტიკას. სვენ ძძი — ენციკლოპედია ბრიტანიკა (ინგლისური)
BMW M6

BMW M6 — მაღალტექნოლოგიური სპორტული ავტომანქანა, რომელიც შემუშავებულია მსხვილი გერმანული საავტომობილო კომპანია BMW-ს მიერ. BMW M6 პირველი თაობა წარმოდგენილი იყო 1983 წლის სექტემბერს ფრანკფურტის ავტოსალონში. ავტომობილს გააჩნდა Е24 ძარა, 6-ცილინდრიანი ძრავით (M88/3), 3453 სმ³ მოცულობითა და 286 ცხ.ძ.-ით. 1987 წლიდან იგი იწარმოებოდა ამერიკის შეერთებულ შტატებშიც, სადაც მიიღო შემოკლებული სახელწოდება – М6. 1989 წლის აპრილში შეწყდა M635 CSi (М6) ავტომანქანის წარმოება. 1989 წლიდან დაწყებული М6 წარმოება დიდი ხნით გადაიდო, კერძოდ კი 2005 წლამდე. სწორედ 2005 წლიდან დაიწყო თანამედროვე მე-2 თაობის სუპერთანამედროვე ავტომანქანის წარმოება, რომელსაც BMW 6 სერიის ექსტერიერი გააჩნია. ახალი თაობის bmw m6-ს გააჩნია სპორტული ხასიათის ტყავის სავარძლები და ელექტრული რეგულატორები. მნიშვნელოვნად არის შემცირებული მანქანის წონაც. საერთო ჯამში bmw m6-ის წონა მხოლოდ 1710 კგ-ია. აღსანიშნავია მეტად ძლიერი ხუთლიტრიანი V10 ძრავა, რომელიც გამოიმუშავებს 507 ცხ.ძ. 100 კმ/სთ განვითარებისთვის BMW M6 მხოლოდ 4.5 (4.6) წამი სჭირდება, რაც საკმაოდ კარგ რეზულტატად შეიძლება ჩაითვალოს. M6 სპიდომეტრი 330 კმ-ს უჩვენებს, რაც ახდენს ამ ავტომანქანის ძირითად პოტენციალს. თუმცა მანქანის სიჩქარე ელექტრონიკით შემოსაზღვრულია მხოლოდ 250 კმ/სთ-ით. პირველი თაობის bmw m6 bmw m6 კაბრიო bmw m6 კაბრიო bmw m6 კაბრიოს უკანა მონაკვეთი BMW BMW M BMW 6 BMW M6 Corporate website დაარქივებული 2011-05-24 საიტზე Wayback Machine. Offizielle Website des M6 Coupé დაარქივებული 2011-06-02 საიტზე Wayback Machine. Offizielle Website des M6 Cabriolet Das BMW M6 Coupé (E63) im Fahrbericht auf www.classicdriver.de Das BMW M6 Cabriolet (E64) im Fahrbericht auf www.classicdriver.de M6 M6board.com დაარქივებული 2009-07-01 საიტზე Wayback Machine. ↑ Oswald, Werner (2001). Deutsche Autos 1945-1990. Stuttgart: Motorbuch Verlag, გვ. 241. ISBN 3-613-02131-5.
ნათია ამირეჯიბი

ნათია ამირეჯიბი – საქართველოს დედოფალი. საქართველოს მეფის კონსტანტინე I-ის ცოლი და ალექსანდრე I დიდის დედა. ქართველი პოლიტიკური მოღვაწის, დიპლომატის, ქართლის მსხვილი ფეოდალის ქუცნა ამირეჯიბის შვილი. მისი ფრესკა გამოსახულია ნაბახტევის ეკლესიის კედელზე. ამჟამად აღნიშნული მოხატულობის ფრაგმენტები ინახება საქართველოს ხელოვნების მუზეუმში. ივ., ჯავახიშვილი, ქართველი ერის ისტორია, ტ. III, თბ., 1966 საქართველოს ისტორია, ტ. II, თბ. 2008 ↑ საქართველოს ისტორია, ტ. II, თბ. 2008 წ. გვ., 132
რუსუდანი (დემეტრე II-ის ასული)

რუსუდანი – დემეტრე II თავდადებულის ასული, რომელიც შეეძინა ტრაპიზონის კეისრის ასულისაგან. XIII საუკუნის 80-იან წლებში დემეტრე მეფემ გაათხოვა მონღოლეთში ყველაზე დიდი გავლენის მქონე, დიდი ემირის, ბუღას ვაჟზე. ამ ქორწინების პოლიტიკური მოტივი მონღოლთა ყაენის კარზე დემეტრე მეფისადმი ნდობის განმტკიცება იყო, მაგრამ ეს შედეგი მოკლევადიანი აღმოჩნდა. 1288 წელს გამომჟღავნდა ბუღას შეთქმულება არღუნ ყაენის წინააღმდეგ. ბუღა და მისი ოჯახის წევრები, მათ შორის რუსუდან დედოფლის მეუღლეც, სიკვდილით დასაჯეს. 1289 წელს მონღოლებმა ამ შეთქმულებაში მონაწილეობის საბაბით დემეტრე მეფეს თავი მოჰკვეთეს. უცნობია, როგორ გადაურჩა დასჯას რუსუდან დედოფალი. შესაძლოა, მაშინ იგი უკვე საქართველოში იმყოფებოდა და ამით აიცდინა სასჯელი. ყოველ შემთხვევაში, მეუღლისა და მამის სიკვდილის მერე რუსუდან დედოფალი საქართველოში ჩანს. რამდენიმე ხანში იგი ცოლად გაჰყვა ტაოს მკვიდრ დიდებულს, თაყა ფანასკერტელს. იერუსალიმის ჯვრის მონასტრის სვინაქსარში რუსუდან დემეტრე მეფის ასულისა და თაყა ფანასკერტელის სახელზე სამი აღაპია ჩაწერილი, საიდანაც ვიგებთ, რომ რუსუდან დედოფალმა და თაყა ფანასკერტელმა „დიდსა დაჭირვებასა შინა“ 7 ათასი თეთრი შესწირეს ჯვრის მონასტერს, რის საფასურად მონასტერმა მათ აღაპი გაუჩინა. რუსუდანს საკუთარი სულის მოსახსენიებლად დამატებით კიდევ 1000 თეთრი გაუგზავნია ჯვრის მონასტრისათვის. რუსუდან დედოფალი მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ დაბრუნებულა ქართლში და აღუდგენია გუდარეხის სამონასტრო კომპლექსის მთავარი ტაძარი, რომლის შესახებაც გვაუწყებს ტაძრის სამშენებლო წარწერა. რუსუდანის მიერ გუდარეხის აშენების ფაქტს ადასტურებს აგრეთვე XVI საუკუნის ისტორიული საბუთი, რომლის მიხედვითაც დედოფალი დაკრძალული ყოფილა გუდარეხის მონასტერში. საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტომი III, თბ. 1979 გ. მჭედლიძე, გუდარეხის მონასტრის ისტორიისათვის, მრავალთავი XIII, გამომცემლობა მეცნიერება, თბ, 1986 გ. მჭედლიძე, გუდარეხის მონასტრის მაშენებელი რუსუდან დედოფალი, მრავალთავი XVII, გამომცემლობა მეცნიერება, თბ, 1992 საქართველოს ისტორია, ტ. II, თბ. 2008 ↑ 1.0 1.1 საქართველოს ისტორია, ტ. II, თბ. 2008 წ. გვ., 69 ↑ სპეციალურ ლიტერატურაში გუდარეხის ამშენებლად მიჩნეული იყო რუსუდან მეფე, რაც შეცდომა აღმოჩნდა.
გუდარეხის მონასტერი

გუდარეხის მონასტერი – მდებარეობს საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარეში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში, მისგან ჩრდილოეთით 8 კილომეტრში, სოფელ გუდარეხის მიდამოებში. 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია. სამონასტრო კომპლექსში შედის მთავარი ტაძარი, სამრეკლო, საჟამნო, ჯვრიანი შენობა, ჩუქურთმიანი შენობა, ზღუდე, ჭიშკარი, სასახლე, საჯინიბო, მარანი, სენაკი I, სენაკი II, სენაკი III, შენობა I, შენობა III, პილასტრებიანი შენობა, კლდეში გამოკვეთილი ნაგებობები და შალვას ეკლესია. გუდარეხის მთავარი ტაძარი აუგია ხუროთმოძღვარ ჭიჭაფორისძეს. ნაშენია კარგად გათლილი კვადრებით, მოპირკეთებული ფასადები მდიდრულად არის მოჩუქურთმებული. შემორჩენილია კედლის მხატვრობის ფრაგმენტები. აღმოსავლეთის ფასადს ამკობს ორი სამკუთხა ნიში; სარკმლის თავზე დიდი მოჩუქურთმებული ჯვარია, ქვემოთ კი — მოჩუქურთმებული კვადრატები. გარედან ეკლესიას ორი მინაშენი ჰქონია — სამხრეთით კარიბჭე, ჩრდილოეთით ეგვტერი (ამჟამად ორივე დანგრეულია). ორსართულიანი სამრეკლო აგებულია 1278 წელს დემეტრე II თავდადებულის ხანაში. ეს ყველაზე ადრინდელი დათარიღებული სამრეკლოა საქართველოში. სამრეკლოს ქვედა სართული ღიაა, ზემოთ რვამალიანი ფანჩატურია, ხოლო მათ შუა — სადგომი. გუდარეხის ეკლესიის მოჩუქურთმებული კანკელის ფრაგმენტები დაცულია საქართველოს ხელოვნების მუზეუმში. 1917 წელს გუდარეხის მონასტერი მოინახულა მღვდელმა მ. ყანჩაველმა. გუდარეხის მონასტერი მანგლისისა და წალკის ეპარქიის დაქვემდებარებაშია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 291. „საქართველოს არქეოლოგია“ / რედ: აფაქიძე ა., თბილისი: თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 1959. — გვ. 382-384. მუსხელიშვილი ლ., ხიდაშელი შ., ჯაფარიძე ვ., გუდარეხის პირველი და მეორე (1938 და 1939 წწ.) არქეოლოგიური კამპანიის ანგარიში, თბ., 1954; ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: გუდარეხის მონასტერი  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 13964 ↑ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-07-01. ციტირების თარიღი: 2020-02-02. ↑ გაზ. „საქართველო“ №42, 23 თებერვალი, 1917
სიეგა-ვერდე

სიეგა-ვერდე (ესპ. Siega Verde) — არქეოლოგიური ძეგლი ესპანეთში. მდებარეობს სალამანკის პროვინციის ვილიარ-დე-ლა-იეგუის მუნიციპალიტეტში. 2010 წელს, იუნესკომ ის მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში უკვე მყოფ ობიექტს, კოას ხეობას დაამატა. ძეგლი მოიცავს კლდის გრავიურების მთელ სერიას, რომელიც 1988 წელს პროფესორმა მანუელ სანტოხა ი როსარიო პერესმა აღმოაჩინა, როდესაც მდინარე აგუედის ხეობაში მდებარე ესპანეთის არქეოლოგიური ძეგლების აღრიცხვის კამპანია მიმდინარეობდა. გრავირებებით გამოსახულია ცხენები, თხები, ხარები, ირმები, ბიზონები, ჩრდილოეთის ირმები და რაც ყველაზე საინტერესოა ბეწვიანი მარტორქა, რომელიც დღეისათვის გადაშენებულია. გრავირებები ზედა პალეოლითის პერიოდს მიეკუთვნება (20 000 წლის წინ), ასევე შიენიშნება 12 000 წლის წინანდელი ნამუშევრები. სულ აღმოჩენილია 94 გრავირებული პანელი, რომლებიც კლდეზე 3 კმ-ის სიგრძეზეა განლაგებული. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ოფიციალური საიტი Page at Celtiberia.net (ესპანური)
ჰოვგორდენი

ჰოვგორდენი (შვედ. Hovgården) — სავარაუდო ადგილმდებარეობა შუა საუკუნეების სვეების მმართველის სასახლისა კუნძულ ადელსიოზე (მელარენის ტბა შვედეთში). არ არის გამორიცხული, რომ მეზობელ კუნძულ ბიორკიოზე შვედეთის უდიდესი ბაზარი ყოფილიყო განლაგებული, რომელიც ლათინ ავტორებს ბირკის სახელით აქვთ მოსხენიებული, და კონუნგს თავისი ჰოვგარდენის სიმაგრიდან ედევნებინა ბაზრისთვის თვალყური. XX საუკუნის დამდეგს შვედმა არქეოლოგებმა გახსნეს 124 სამარხი და ორი ე.წ. სამეფო ყორღანი, რაც ჰოვგორდენში მეფის მამულის არსებობას შეიძლება მიუთითებდეს IX საუკუნის დასაწყისიდან XI საუკუნის შუახანებამდე, ანუ მაშინაც კი, როდესაც ბიორკიოს ბაზარს ყველანაირი მნიშვნელობა ჰქონდა უკვე დაკარგული. XIII საუკუნეში მაგნუს III-მ ჰოვგორდენში აგურის სასახლე ააგო, რომელიც არ შემორჩენილა. სიძველის ჩვენამდე მოღწეული ერთ-ერთი იშვიათი ძეგლია არქეოლოგიური აღმოჩენების ზონიდან ოდნავ მოშორებული XII საუკუნის ეკლესია. აქვეა ჰოვგარდენის რუნიკული ქვა ნომრით U 11 იგივე ჰაკონ წითურის ქვა, რაც დაახლოებით XI საუკუნით თარიღდება. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში Birka and Hovgården იუნესკოდან ბირკა და ჰოვგორდენი დაარქივებული 2006-07-18 საიტზე Wayback Machine.
ჰოვგორდენის რუნიკული ქვა

ჰოვგორდენის რუნიკული ქვა — (შვედ. Karlevistenen) — რუნიკული ქვა ჰოვგორდენში კუნძულ ადელსიოზე, მელარენის ტბა უპლანდში, შვედეთი. პროექტ Rundata-ს კლასიფიკაციის მიხედვით, ქვას ნომერი U 11 აქვს მინიჭებული. ქვის წარწერა დათარიღებულია XI საუკუნით. ქვას რთული დიზაინი აქვს, ტექსტი სერპანტინითაა განლაგებული. ტექსტი ხელმოწერილი არ არის და შესრულებულია Pr4 სტილში, რაც ხასიათდება ნახატში მჭიდროდ ჩაწნული, წვრილი სტილიზებული ცხოველებით. ცხოველთა თავები პროფილშია შესრულებული, წვრილი ნუშისებრი თვალებითა და ზეაწეული ნესტოებითა და კისრებზე წანაზარდებით. ქვა ეძღვნება ტოლირსა და მის ცოლ გიულს. ტოლირი ბრუტი იყო, ანუ როდენში კონუნგის ფოგტი იყო. ამ ქვას ჰოკონ წითურს უკავშირებენ, რომელიც 1070-იან წლებში მართავდა. ქვა იმითაცაა საინტერესო, რომ სიტყვა კონუნგი აწერია ზედ. U 11, Hovgården, Adelsö დაარქივებული 2012-07-16 საიტზე Wayback Machine.
კარები (კარსტი)

კარები (გერმ. Karren) — შიშველი კარსტისათვის დამახასიათებელი ხნულისებრი (დაღარული) მიკრორელიეფი (ღარების სიღრმე რამდენიმე სმ-იდან 1-2 მ-მდე და მეტია). კარრი კირქვის ამოზნექილ ზედაპირს ჭრის, რომელიც საბოლოოდ მოგვაგონებს ბუნებრივ ტროტუარს. ჩნდება კირქვის ან სხვა ხსნადი ქანების ზედაპირზე წვიმის, ლანქერის, იშვიათად ზღვისა და მდინარის წყლის ქიმიური მოქმედებით. ღარები ქმნის რთულად დატოტვილ ლაბირინთს. ხშირად კარრი მოიცავს დიდ ფართობს და კარულ ველს წარმოქმნის. უმთავრესად კარი წარმოიქმნება ნაპრალებს შორის (ნაპრალოვანი კარი და სხვ.). მკვეთრად ციცაბო კლდოვან ფერდობებზე კარრი არ არის დაკავშირებული ნაპრალებთან. კარრის ცნობილი მაგალითებია: საფრანგეთის ალპები, ჩრდილოეთ ინგლისი (იორკშირი), სტორა-ალვარეტი (კუნძული ელანდი, შვედეთი), ბურენი (ირლანდია) და სხვ. კარი (შვეიცარია) კარი (ირლანდია) კარული ველი კარი საფრანგეთში კარების შესახებ დაარქივებული 2011-04-24 საიტზე Wayback Machine. (გერმანული) ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 404. ↑ Introduction - Limestone Pavement Conservation დაარქივებული 2008-06-30 საიტზე Wayback Machine. Retrieved on 2008-06-29
უბედა

უბედა (ესპ. Úbeda) — ქალაქი ესპანეთში, ანდალუსიის ავტონომიური გაერთიანების პროვინცია ხაენში. 2009 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 35 649 ადამიანს შეადგენს. უბედა მეზობელ ქალაქ ბაესასთან ერთად გამოირჩევა მდიდარი კულტურული მემკვიდრეობით, რასაც ძირითადად XVI საუკუნეში, რენესანსულ სტილში ნაგები ეკლესიათა და სასახლეთა მთელი სერიები წარმოადგენს. ამის გამო, ქალაქები დაცულია, 2003 წლიდან კი მათი რენესანსული მონუმენტები შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში. ბოლო დროს გაკეთებული არქეოლოგიური აღმოჩენების შედეგად დასტურდება, რომ უბედაში რომაელების მოსვლამდეც ყოფილა დასახლებები, რომლებიც ჯერ რომაელებმა, შემდეგ კი ვესტგუთებმა დაიპყრეს. იბერიის ნახევარკუნძულზე არაბების მოსვლის შემდეგ, არეალი მნიშვნელოვან ქალაქად იქცა. ის ხელახლა გააშენა აბდ-არ-რაჰმან II-მ (822–852). რეკონკისტის დროს, 1233 წელს, მეფე ფერდინანდ III-მ უბედა მუსლიმ მმართველებს გამოჰგლიჯა. ამის შემდეგ, ქალაქში ერთმანეთის გვერდიგვერდ, მუსლიმური, ქრისტიანული და ებრაული კულტურები დიდი ხნის განმავლობაში თანაარსებობდნენ. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ქალაქის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2007-03-29 საიტზე Wayback Machine. Virtual Guide to Úbeda დაარქივებული 2007-03-12 საიტზე Wayback Machine. Renaissance Monumental Ensembles of Úbeda and Baeza Histories of Úbeda (ესპანური) eGuide to Úbeda
ბაესა

ბაესა (ესპ. Baeza) — ქალაქი ესპანეთში, ანდალუსიის ავტონომიური გაერთიანების პროვინცია ხაენში. 2009 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 16 253 ადამიანს შეადგენს. ქალაქი მდებარეობს ლომა-დე-ბაესის კლდეზე, მთის მასივში, რომელიც მდინარე გვადალკვივირსა და მისი შენაკადს - გვადალიმარს შორის მდებარეობს. ბაესა ცნობილია საუკეთესოდ შემონახული, იტალიური რენესანსის სტილის არაერთი ნაგებობით. 2003 წელს, მეზობელ ქალაქ უბედასთან ერთად, ის იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. ბაესა ჯერ კიდევ ძველი რომაელების პერიოდში არსებობდა, როდესაც მას ბაეტიას ეძახდნენ. შუა საუკუნეებში, იგი მავრების აყვავებულ ქალაქს წარმოადგენდა, 50 000 მცხოვრებით. 1227 წელს, ქალაქი კასტილიის მეფე ფერდინანდ III-მ აიღო. კორდობასა და უბედას ჭიშკრებთან ერთად, ბაესის თაღი დღეს მავრების თავდაცვითი ნაგებობების ნიმუშებს წარმოადგენს. XVI საუკუნეში, ბაესა და მისი მეზობელი ქალაქი უბედა ტექსტილის წარმოების შედეგად საკმაოდ გამდიდრნენ. მდიდარმა, ადგილობრივმა დიდებულებმა არქიტექტორების დაქირავება დაიწყეს, მათ შორის ისეთი დონის, როგორიც იყო ანდრეს დე ვანდელვირა, რომლებსაც სხვადასხვა ნაგებობების - სასახლეების, ეკლესიებისა თუ სკვერების იტალიურ სტილში დაპროექტებას უკვეთავდნენ. XVII საუკუნეში ორივე ქალაქის ეკონომიკამ კოლადსი განიცადა და მას შემდეგ თითქმის არაფერი მნიშვნელოვანი აღარ აშენებულა, მაგრამ დარჩა რენესანსის სტილის უნიკალურ მონუმენტთა მთელი ანსამბლები. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ბაესა Romanesque church at Baeza დაარქივებული 2012-02-26 საიტზე Wayback Machine. BaezaForos, the most updated website about Baeza, including a forum დაარქივებული 2008-05-09 საიტზე Wayback Machine. Information about the city of Baeza in Jaen Ubeda and Baeza homepage დაარქივებული 2013-07-11 საიტზე Wayback Machine. Renaissance Monumental Ensembles of Úbeda and Baeza
ბრუ-ნა-ბოინი

ბრუ-ნა-ბოინი (ირლ. Brú na Bóinne) — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი ირლანდიაში, მდინარე ბოინის მოხრის ადგილას. წარმოადგენს ევროპის უდიდეს და ყველაზე მნიშვნელოვან მეგალითურ არეალს. კომპლექსი შეიცავს ნეოლითურ აკლდამებს, მეგალითებს, ჰენჯებს და სხვა პრეისტორიულ ნაშთებს, რომელთაგან ზოგიერთი ძვ. წ. 35-ე - 32-ე საუკუნეებით თარიღდება. ძეგლები უფრო ძველია ვიდრე ეგვიპტის პირამიდები და აგებულია სხვადასხვა მეცნიერებისა და მათ შორის ასტრონომიის ცოდნის გათვალისწინებით, რა მხრივაც განსაკუთრებით გამოირჩევა ნიუგრეიჯის კორიდორული სამარხი. ტერიტორია გადაჭიმულია 780 ჰექტარზე და არაერთ პრეისტორიულ მონუმენტთან ერთად მოიცავს 40 კორიდორულ სამარხს, რომლებიც ძირითადად მდინარე ბოინის ჩრდილოეთ სანაპიროებზეა განლაგებული. ეს არეალი ადამიანების მიერ მონახულებული იყო ბრინჯაოსა და რკინის ხანებში, ისევე როგორც რომანულსა და შუა საუკუნეების პერიოდში, რასაც 1962 - 1975 წლის არქეოლოგიური გათხრების არტეფაქტები ადასტურებს. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში UNESCO's World Heritage Site description Official website link დაარქივებული 2013-10-06 საიტზე Wayback Machine. Boyne Valley Portal Website Martin Byrne's Newgrange pages დაარქივებული 2010-02-23 საიტზე Wayback Machine. Newgrange.com Knowth.com
სკელიგ-მაიკლი

სკელიგ-მაიკლი (ირლ. Sceilig Mhichíl - მაიკლის კლდე) — ფრიალო კლდეებიანი კუნძული ატლანტის ოკეანეში, ირლანდიის სანაპიროდან 9 მილის დაშორებით. VII საუკუნეში კუნძულზე დაარსდა ქრისტიანული მონასტერი, რომელიც მომდევნო 600 წლის მანძილზე ირლანდიის სამონასტრო ცხოვრების ცენტრს წარმოადგენდა. იგი 230 მეტრი სიმაღლის კლდის წვერზე მდებარეობს. მიუხედავად იმისა, რომ ევროპაში ის საკმაოდ კარგადაა ცნობილი, ერთ-ერთი ყველაზე ძნელად მისაღწევი მონასტერია. 2003 წელს, მონასტერი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. კუნძულზე გადაღებულია „ვარსკვლავური ომების“ მეშვიდე ეპიზოდის, „ძალის გამოღვიძების“ უკანასკნელი, ისევე, როგორც შემდეგი ნაწილის, „უკანასკნელი ჯედაის“ სცენები. ვინაიდან კუნძული მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაშია შეტანილი, ზოგიერთი ორგანიზაცია ამას დაუშვებლად მიიჩნევდა. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „სკელიგ-მაიკლი“ ვიკისაწყობში. გვერდი მსოფლიო მემკვიდრეობის საიტზე The Forgotten Hermitage - დეტალური საიტი ↑ O'Sullivan, Majella (29 July 2014). „And . . . action! New 'Star Wars' film shoot kicks off on Skellig Michael“. Irish Independent. Independent News & Media. ციტირების თარიღი: 29 November 2014. ↑ Gettell, Oliver (4 January 2016). „JJ Abrams can't believe he got to shoot on Skellig Michael“. Entertainment Weekly. ციტირების თარიღი: 6 January 2016. ↑ Breznican, Anthony. (9 September 2015) Updated: Star Wars: Episode VIII will shoot in Ireland this month. Entertainment Weekly. (Entertainment Weekly). ციტირების თარიღი: 9 September 2015. ↑ Siggins, Lorna. (13 February 2016) Concern over 'incidents' during ‘Star Wars’ filming on Skellig Michael. Irish Times. ციტირების თარიღი: 15 February 2016.
ჰალ-საფლიენი

ჰალ-საფლიენი (მალტ. Ħal-Saflieni) — მიწისქვეშა, მეგალითური სტრუქტურა მალტაზე, ქალაქ პაოლაში. თარიღდება ძვ. წ. 3000-2500 წლებით. თავდაპირველად ის სალოცავი ყოფილა, რომელიც შემდეგ ნეკროპოლისად იქცა. ამჟამად კი მსოფლიოში ერთადერთი პრეისტორიული მიწისქვეშა ტაძარია. 1980 წელს იგი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. 1992 - 1996 წლებში, სარესტავრაციო სამუშაოების გამო მნახველთათვის ის დახურული იყო. მას შემდეგ კი, ყოველდღიურად მხოლოდ 80 ადამიანის შესვლაა ნებადართული, აქედან გამომდინარე, ხშირად ბილეთის ლოდინი 2-3 კვირაა საჭირო. მონუმენტი 1902 წელს მთალდ შემთხვევით, მუშებმა აღმოაჩინეს, როდესაც ისინი მშენებარე სახლისთვის წყლის რეზერვუარს თხრიდნენ, პირდაპირ ტაძრის სახურავს მიადგნენ. თავდაპირველად მუშებმა ამ ამბის დაფარვა სცადეს, მაგრამ საბოლოოდ აღმოჩენა მაინც გახმაურდა. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში Select Hal Salflieni in the "Browse our Sites" drop down for the Official Website of the Hypogeum დაარქივებული 2013-09-03 საიტზე Wayback Machine. Unesco World Heritage Site
ფინეთის დამოუკიდებლობის გამოცხადება

ფინეთის დამოუკიდებლობის გამოცხადება 1917 წლის 6 დეკემბერს ფინეთის პარლამენტმა დაამტკიცა. რითიც ფინეთი (ფინეთის დიდი სამთავროსგან განსხვავებით)გამოცხადდა დამოუკიდებელ და სუვერენულ , ეროვნულ სახელმწიფოდ. ფინეთის დიდი სამთავრო ფინეთის ისტორია ფინეთის პოლიტიკა დამოუკიდებლობის გამოცხადება (ფინურად) Wikisource - დან დამოუკიდებლობის გამოცხადება (შვედურად) Wikisource - დან მთავრობის ინსტრუმენტები (შვედურად) Wikisource - დან