laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
თედორე უშაკოვი

თედორე უშაკოვი (დ. 1744, ბურნაკოვო, ახლანდელი იაროსლავლის ოლქი — 2 ოქტომბერი, 1817, ალექსეევკა, ახლანდელი მორდვეთი) — რუსეთის იმპერიის ფლოტის მეთაური, ადმირალი (1799). 1766 წელს დაამთავრა საზღვაო კადეტთა კორპუსი, მსახურობდა ბალტიის ფლოტში. მონაწილეობდა 1768-1774 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომში. 1780-1782 წლებში მეთაურობდა სახაზო ხომალდ „ვიქტორს“, რომელიც ხმელთაშუა ზღვაში რუსეთის სავაჭრო ხომალდებს ინგლისის ფლოტის თავდასხმებისგან იცავდა. 1783 წლიდან შავი ზღვის ფლოტში თვალყურს ადევდნებდა ხერსონში ხომალდების მშენებლობას, მონაწილეობდა სევასტოპოლში მთავარი ბაზის მშენებლობაში. 1788 წელს ოსმალეთთან ომის დროს კუნძულ ფიდონისისთან მეთაურობდა ესკადრის ავანგარდს და დაამარცხა ოსმალეთის ჭარბი ძალები. 1789 წელს მიიღო კონტრადმირალის ჩინი. 1790 წლიდან მეთაურობდა შავი ზღვის ფლოტს და ბრწყინვალე გამარჯვებები მოიპოვა ოსმალეთის ფლოტზე ქერჩის საზღვაო ბრძოლაში, კუნძულ ტენდრასთან და 1791 წელს კალიაკრის კონცხთან. 1798-1800 წლებში ხმელთაშუა ზღვის ლაშქრობის დროს თავი გამოიჩინა, როგორც ფლოტის მეთაურმა, პოლიტიკოსმა და დიპლომატმა. 1800 წელს მისი ესკადრა სევასტოპოლში დაბრუნდა. ალექსანდრე I-მა უშაკოვის დამსახურება სათანადოდ არ დააფასა და 1807 წელს სამსახურიდან გადააყენა. მისი სახელი ეწოდა ყურეს ბარენცის ზღვაში და კონცხ ოხოტის ზღვის სანაპიროზე, აგრეთვე რუსულ და საბჭოთა საზღვაო საბრძოლო ხომალდებს. საბჭოთა კავშირში დაწესებული იყო მისი სახელობის ორდენი და მედალი. მოსკოვში არის მისი სახელობის ბულვარი და მეტროს სადგური. უშაკოვის სახელი ეწოდა 1979 წლის 27 სექტემბერს ასტრონომ ლიუდმილა ჩერნიხის მიერ აღმოჩენილ №3010 ასტეროიდს. 2001 წელს რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიამ აღიარა წმინდანად, როგორც „წმინდა მეომარი თედორ უშაკოვი“. მოსკოვში არის მისი სახელობის ტაძარი. უშაკოვის ლაშქრობა ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 194. ↑ Numbered Minor Planets ↑ Храм святого праведного воина Феодора Ушакова в Южном Бутове
სემიონ უშაკოვი

სემიონ უშაკოვი (დ. 1626, მოსკოვი — 25 ივნისი, 1686, მოსკოვი) — რუსი ფერმწერი. 1648-1664 წლებში მუშაობდა ოქროსა პალატებში, ასრულებდა ნახატებს დროშებისთვის, ლითონის და ხის ნაკეთობებისთვის. 1664 წლიდან იყო საჭურვლის პალატის ხელფასიანი ხატმწერი., ხატწერის სახელოსნოს ხელმძღვანელი. ასრულებდა პარსუნებს, მინიატურებს, ფერწერულ ხატებს, ფრესკებს. 1660 წელს იყო მთავარანგელოზის და მიძინების ტაძრების მოხატვის ხელმძღვანელი. ხაზავდა გეოგრაფიულ რუკებს და გეგმებს, ქმნიდა ნახატებს გრავიურებისთვის, მუშაობდა ოფორტის ტექნიკით. მისი ცნობილი ნამუშევრებია: „შვიდი მომაკვდინებელი ცოდვა“ (1665), „ვლადიმირის ღვთისმშობელი“ (1668), „სამება“ (1671). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 194.
უშაკოვის ლაშქრობა

უშაკოვის ლაშქრობა — რუსეთის იმპერიის სამხედრო ოპერაცია საფრანგეთთან ომის დროს 1798-1800 წლებში ხმელთაშუა ზღვაში. სახელი ეწოდა მეთაურის, თედორე უშაკოვის გამო. 1798 წლის 20 სექტემბერს დარდანელიდან ხმელთაშუა ზღვაში გავიდა რუსეთის და ოსმალეთის გაერთიანებული ესკადრა. მასში შედიოდა რუსეთის 6 სახაზო ხომალდი, 7 ფრეგატი და სამი გემი, 792 ქვემეხი, 7400 კაცი, აგრეთვე ოსმალეთის 4 სახაზო ხომალდი, 6 ფრეგატი, 4 კორვეტი, 14 საკანონერო ნავი. ოსმალეთის ფლოტს სდარდლობდა ვიცე-ადმირალი ქედირბეი. უშაკოვის გეგმა ითვალისწინებდა იონიის კუნძულების გათავისუფლებას. რუსეთ-ოსმალეთის ძალებმა საფრანგეთისგან გაათავისუფლა კუნძულები კითერა (12 ოქტომბერი), ზანტე (14 ოქტომბერი), კეფალინია (17 ოქტომბერი), ლევკასი (3 ნოემბერი). 1799 წლის 18 თებერვალს შტურმით აიღო ციხესიმაგრე კორფუ და შექმნა 7 კუნძულის რესპუბლიკა, რომელიც ოფიციალურად 1800 წლის მარტში გამოცხადდა. 3 აგვისტოს უშაკოვის ესკადრა ადმირალ ჰორაციო ნელსონის ესკადრასთან თანამოქმედებისთვის მესინაში, შემდეგ კი ნეაპოლში გადავიდა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 195.
უშთობე

უშთობე — ქალაქი ყაზახეთში, ალმათის ოლქში, ყარათალის რაიონის ცენტრი. თალდიყორღანიდან დაშორებულია 49 კმ-ით. ქალაქის სტატუსი მიენიჭა 1961 წელს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 195. ↑ Census in Kazakhstan 2009 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2532382"></a>
ანდრია მურუსიძე

ანდრია მურუსიძე ' (დ. 31 ოქტომბერი, 1885, ქუთაისი — 23 ივნისი, 1962, ქუთაისი) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1962). 1904 წელს პირველად გამოვიდა ქუთაისის თეატრში სცენაზე. მუშაობდა ქუთაისის, ჭიათურის, ბათუმის, ფოთის, თბილისის მუშათა თეატრებში. 1938 წლიდან გარდაცვალებამდე იყო ქუთაისის თეატრის მსახიობი. გურაბანიძე, მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 202.
ვახტანგ მურუსიძე

ვახტანგ მურუსიძე (დ. 24 ოქტომბერი, 1918, პლასტუნკა, ახლანდელი კრასნოდარის მხარე — გ. 1990) — ქართველი გენერალ-მაიორი (1967), საქართველოს სსრ-ის სამხედრო კომისარი (1962-1979) 1942 წელს დაამთავრა თელავის ქვეითთა სამხედრო სასწავლებელ. გაიგზავნა კავკასიის ფრონტის 296-ე დივიზიაში, სადაც მსახურობდა ოცეულის, ასეულის და ბატალიონის მეთაურად. სოხუმის პედაგოგიური ინსტიტუტის დამთავრების შემდეგ, 1941 წლიდან საბჭოთა არმიის რიგებში იყო. 1951 წელს დაამთავრა ფრუნზეს სახელმწიფო სამხედრო აკადემია. მსახურობდა ამიერკავკასიის გვარდიულ შენაერთებში. 1962 წელს დაინიშნა საქართველოს სსრ-ის სამხედრო კომისრად. 1979-1989 წლებში იყო საქართველოს წყალზე მაშველი საზოგადოების პრეზიდიუმის თავმჯდომარე ჩინჩილაკაშვილი, ტ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 202.
გაზანფარ მუსაბეკოვი

გაზანფარ მუსაბეკოვი (დ. 14 ივლისი, 1888 — გ. 9 თებერვალი, 1938) — აზერბაიჯანელი საბჭოთა პარტიული მოღვაწე, აზერბაიჯანის სსრ-ის სახალხო კომისართა საბჭოს თავმჯდომარე 1922-1930 წლებში. 1917 წელს დაამთავრა კიევის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი. თებერვალის რევოლუციის შემდეგ იყო ყუბის საბჭოს აღმასკობის თავმჯდომარე, დეკემბნრიდან იყო ბაქოს საგუბერნიო სასურსათო კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილე, კომუნისტური პარტიის ასტრახანის კომიტეტის მულიმური სექციის თავმჯდომარე და სოციალ-დემოკრატიული ორგანიზაცია „ჰუმეთის“ ერთ-ერთი განყოფილების ხელმძღვანელი. 1920-1922 წლებში იყო აზერბაიჯანის რევკომის წევრი, სასურსათო საქმეების სახალხო კომისარი, 1922-1928 წლებში იყო აზერბაიჯანის სსრ-ის სახკომსაბჭოს თავმჯდომარე, 1929-1931 წლებში აზერბაიჯანის ცაკის თავმჯდომარე, 1931 წლიდან იყო ამიეკავკასიის სფსრ-ის სახკომსაბჭოს თავმჯდომარე. დიდი წმენდის დროს დააპატიმრეს, ბრალდებული იყო საბჭოთა სახელმწიფოს წინააღმდეგ შეთქმულების მომზადების გამო, დასაჯეს სიკვდილით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 203.
მუსასინო

მუსასინო — ქალაქი იაპონიაში, ტოკიოს პრეფექტურაში. 1980 წლის მონაცემებით ცხოვრობდა 137 ათასი ადამიანი, 2016 წლის მონაცემებით მოსახლეობა აღემატება 146 ათასს. არის მნიშვნელოვანი სატრანსპორტო კვანძი, წარმოადგენს ტოკიოს საძილე რაიონს, განვითარებულია ელექტრონული მრეწველობა, მოქმედებს სამეცნიერო და საგანმანათლებლო დაწესებულებები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 203.
იაკოპო დელა კვერჩა

იაკოპო დელა კვერჩა (Jacopo della Quercia) (დ. დაახლოებით 1374, სიენა ― გ. 20 ოქტომბერი, 1438, იქვე) — იტალიელი მოქანდაკე, ადრინდელი აღორძინების წარმომადგენელი. 1401 წელს მონაწილეობდა ფლორენციის ბაპტისტერიუმის კარის რელიეფებისათვის გამართულ კონკურსში. მუშაობდა სიენასა და ბოლონიაში, აგრეთვე ლუკასა (1406) და ფერარაში (1408). ეყრდნობოდა ნიკოლო პიზანოს და ჯოვანი პიზანოს ტრადიციებს. განიცადა XIV–XV საუკუნეების მიჯნის ჩრდილოეთი იტალიის პლასტიკის გავლენა. ძირითადი ნამუშევრები: „მადონა“ (1408, ტაძრის მუზეუმი, ფერარა), ფონტე გაიას რელიეფები და სტატუეტები (1408–1419, პალაცო პუბლიკო, სიენა), ტრენტის საკურთხეველი სან-ფრედიანოს ეკლესიაში (1416–1422, ლუკა) — ყველა მარმარილო; რელიეფი „ზაქარია ტაძარში“ (მოოქროვილი ბრინჯაო) და წინასწარმეტყველტა ფიგურები სიენის ბაპტისტერიუმისთვის (1417–1731, მარმარილო), ქანდაკება სან-პეტრონიოს ეკლესიის პორტალისათვის (ისტორიის ქვა, 1425–1438, ბოლონია). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 41.
მუსეოსი

მუსეოსი — ძველი ბერძენი პოეტი, ცხოვრობდა დაახლოებით V-VI საუკუნეებს შორის. შემორჩენილია მისი პოემა ჰერო და ლეანდრე ქალ-ვაჟის სიყვარულის შესახებ. მის სიუჟეტს ენათესავება ქართულ ფოლკლორში დამოწმებული თავფარავნელი ჭაბუკის ამბავი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 203.
რევოლუციური სიტუაცია

რევოლუციური სიტუაცია — მარქსისტული ტერმინი, რომელიც აღწერს პოლიტიკურ მდგომარეობას, სადაც მოსალოდნელი და შესაძლებელია რევოლუცია. კონცეფცია ეკუთვნის ლენინს, რომელმაც ის პირველმა ახსენა 1913 წელს. რევოლუციური სიტუაციები არსებობდა რუსეთის იმპერიაში 1859-1861 და 1870-1880-იან წლებში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 335-336.
რევოლუციური ტრიბუნალები

რევოლუციური ტრიბუნალები — რევოლუციის შემდეგ შექმნილი სასამართლო ორგანო. რევოლუციური ტრიბუნალები შეიქმნა საფრანგეთში, საფრანგეთის დიდი რევოლუციის დროს, კონტრრევოუციასთან საბრძოლველად. ტრიბუნალები ხასიათდება გამარტივებული სამართალწარმოებით, არ არსებობდა წინასწარი გამოძიება, დაცვისა და გასაჩივრების შესაძლებლობა. ტრიბუნალები იქცა ტერორის იარაღად. გაუქმდა 1795 წლის 31 მაისის დეკრეტით. 1917 წლის ნოემბერში რევოლუციური ტრიბუნალები შეიქმნა საბჭოთა რუსეთში, კონტრრევოლუციასთან ბრძოლის მიზნით და ეტაპობრივად შეიძნა ტერორის ფუნქციები. გაუქმდა 1922 წელს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 336.
ლევკო რევუცკი

ლევკო რევუცკი ' (დ. 8 თებერვალი, 1889, ირჟავეცი — გ. 30 მარტი, 1977, კიევი)— უკრაინელი კომპოზიტორი, პედაგოგი, სსრკ-ის სახალხო არტისტი (1944), უკრაინის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1957). 1916 წელს დაამთავრა კიევის კონსერვატორია, გლიერის საკომპოზიციო კლასი. 1924-1933 წლებში იყო ლისენკოს სახ. მუსიკალურ-დრამატული ინსტიტუტის პედაგოგი, 1934 წლიდან კიევის კონსერვატორიის პედაგოგი, 1935 წლიდან კი პროფესორი. მისი მოსწავლეები იყვნენ ვ. გომოლიაკა, გ. ჟუკოვსკი, გ. მაიბოროდა, ა. სვეჩნიკოვი, ა. ფილიპენკო. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 336-337. Композитор Ревуцький привіз дві кози до Києва
რეზერვაცია

რეზერვაცია — მკვიდრი მოსახლეობის ნაშთების იძულებითი განსახლებისთვის გამოყოფილი ტერიტორია ზოგიერთ ქვეყანაში. აშშ-ში, ბრაზილიაში, კანადაში, კოლუმბიაში რეზერვაციები შექმნილია ინდიელებისთვის, ავსტრალიაში აბორიგენებისთვის. აშშ-ში რეზერვაციას განაგებს 1842 წელს შექმნილი ინდიელთა საქმეების ბიურო. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 337.
რეზერპინი

რეზერპინი — სამკურნალო პრეპარატი. გამოიყენება ცენტრალური ნერვული სისტემის დასამშვიდებლად და არტერიული სისხლის ქნევის დასაქვეითებლად. გამოიყენება ტაბლეტებში ჰიპერტონიული და ზოგიერთი სხვა დაავადების დროს. აშშ-ში დაშვებულ იქნა 1955 წლიდან. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 337.
დანიელ რეზერფორდი

დანიელ რეზერფორდი' (დ. 3 ნოემბერი, 1749, ედინბურგი — გ. 15 ნოემბერი, 1819, ედინბურგი) — შოტლანდიელი ქიმიკოსი, ბოტანიკოსი და ექიმი, ედინბურგის უნივერსიტეტის პროფესორი (1786). 1772 წელ აღმოაჩინა აირი რომელიც ხელს არ უწყობდა წვასა და სუნთქვას და ნახშიორჟანგისგან განსხვავებით არ შთაინთქმებოდა ტუტე ხსნარით. მისი აზრით ეს იყო ფლოგისტონით გაჯერებული ჰაერი. ლავუაზიემ დაადგინა, რომ ეს აირი ჰაერის ნაწილია და უწოდა მას აზოტი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 337. ↑ 1.0 1.1 1.2 Oxford Dictionary of National Biography / C. Matthew — Oxford: OUP, 2004. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17565097"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5145336"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q34217"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595"></a> ↑ 2.0 2.1 Резерфорд Даниель // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a> ↑ https://books.google.fr/books?id=c-uqBgAAQBAJ&lpg=PA279&dq=Daniel%20Rutherford%20november%201819&hl=fr&pg=PA279#v=onepage&q=Daniel%20Rutherford%20november%201819&f=false ↑ https://books.google.fr/books?id=CalcAAAAcAAJ&dq=Daniel%20Rutherford%20november%201819&hl=fr&pg=PA163#v=onepage&q=Daniel%20Rutherford%20november%201819&f=false ↑ SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ 8.0 8.1 8.2 8.3 Kindred Britain <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q75653886"></a> ↑ Lundy D. R. The Peerage <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q67129259"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q21401824"></a>
რეზერფორდი (ერთეული)

რეზერფორდი (Rd, რდ) — რადიოაქტიურობის საზომი ერთეული. რეზერფორდი წარმოადგენს რადიოაქტიურ ნიმუშსა და წყაროში ნუკლიდების აქტიურობის სისტემის გარეშე ერთეულს. სახელწოდება მიიღო ერნესტ რეზერფორდის პატივსაცემად. განსაზღვრავენ, როგორც ნებისმიერი ნუკლიდის აქტიურობას, რომელიც ტოლია მოცემული ნუკლიდის დაშლის 106 აქტისა 1 წამში. 1 რდ= 106 ბეკერელს = 1/37000 კიურის. ერთეული შემოიღეს 1946 წელს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 337.
რეზექცია

რეზექცია — ქირურგიაში დაზიანებული ორგანოს ნაწილებირივი მოკვეთის ოპერაცია. ორგანოს პერიფერიული ნაწილის მოვეთას ეწოდება ამპუტაცია, მის მთლიან მოცილებას ექსტიპრაცია. პრაქტიკულ ქირურგიაში ყველაზე ხშირია კუჭის რეზექცია (კიბოს ან გართულებული წყლულის დროს), წვრილი ან მსხვილი ნაწლავის რეზექციას მიმართავენ ნაწლავების ტრავმული გასკდომის, გაუვალობის, სიმსივნის დროს. კუჭის ან ნაწლავის რეზექციის შემდეგ საჭიროა ანასტომოზის დადება კუჭის ტაკვსა და თორმეტგოჯა ან მლივ ნაწლავს, ანდა ნაწლავების დარჩენილ ნაწილებს შორის. მიმართავენ აგრეთვე ფარისებრი ჯირკვლის, ფილტვის, სახსრებისა და სხვა რეზექციას. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 337.
2210

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 2210 2210 (ორი ათას ორას ათი) წელი — გრიგორიანული კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ორშაბათი. ეს წელი არის XXIII საუკუნის 1-ლი დეკადის მე-10 წელი. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 2210. მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 2210.
სვანიძე

საკუთარი სახელი სვანიძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ალექსანდრე სვანიძე — სახელმწიფო მოღვაწე და ისტორიკოსი ეკატერინე სვანიძე — იოსებ სტალინის პირველი მეუღლე გივი სვანიძე — ჰიდროლოგი და ჰიდროენერგეტიკოსი დავით სვანიძე — ფეხბურთელი გიორგი სვანიძე — ბიზნესმენი გიორგი სვანიძე — ექიმი გიორგი სვანიძე — კომპოზიტორი ნიკოლოზ სვანიძე — საბჭოთა პარტიული და სახელმწიფო მოხელე პროკოფი სვანიძე — სოციალისტური შრომის გმირი ჯემალ სვანიძე — ბიზნესმენი, პოლიტიკოსი
ემინ ამრულაევი

ემინ ელდარ-ოღლუ ამრულაევი (აზერ. Emin Eldar oğlu Əmrullayev; დ. 30 დეკემბერი, 1982, ბაქო) — აზერბაიჯანის რესპუბლიკის განათლების მინისტრი (2020 წლის 7 ივლისიდან), განათლების ინსტიტუტის დირექტორი (2020 წლის იანვარ-ივლისი), განათლების სამინისტროს განათლების პროგრამების განვითარების განყოფილების უფროსი (მარტი 2015-იანვარი 2020 წწ.) ემინ ამრულაევი დაიბადა 1982 წლის 30 დეკემბერს ქალაქ ბაქოში. 1999-2003 წლებში სწავლობდა და წარჩინებით დაამთავრა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტთან არსებული სახელმწიფოს მართვის აკადემიის ადრმინისტრაციული მმართველობის ფაკულტეტი. 2004 წელს ცერტრალურევროპულ უნივერსიტეტში პოლიტოლოგიის მაგისტრის წოდება მიიღო. 2010-2012 წლებში სწავლობდა კოლუმბიის უნივერსიტეტში ადმინისტრაციული მმართველობის ფაკულტეტზე და მიიღო მაგისტრის ხარისხი, „2007-2015 წლებში აზერბაიჯენელი ახალგაზრდობის საზღვარგარეთ სწავლა-განათლების მიღების სახელმწიფო პროგრამის“ და პროგრამა „Fulbright“-ის ფარგლებში. ↑ „Emin Eldar oğlu Əmrullayevin Azərbaycanın təhsil naziri vəzifəsinə təyin edilməsi haqqıdna Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 27 iyul 2020-ci il tarixli Sərəncamı“. www.president.az (Azərbaycan Prezidentinin rəsmi saytı) (აზერბაიჯანული). 27.07.2020. ციტირების თარიღი: 07.09.2020. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |accessdate= და |date=-ში (დახმარება) ↑ Эмин Амруллаев Эльдар оглу назначен министром образования. ru (27.07.2020). ციტირების თარიღი: 07.09.2020.
ხან შუშინსკი

ხან შუშინსკი (აზერ. Xan Şuşinski, ფსევდონიმი; ნამდვილი სახელი და გვარი — ისფენდიარ ასლან-ოღლუ ჯავანშიროვი; დ. 20 აგვისტო, 1901, შუშა — გ. 18 მარტი, 1979, ბაქო) — აზერბაიჯანელი მომღერალი-ჰანენდე, აზერბაიჯანის სსრ სახალხო არტისტი (1943). დაიბადა 1901 წელს შუშაში. 16 წლის ასაკში, შუშის ერთ-ერთ მეჯლისზე გამოსვლის დროს მუღამ „ქიურდ-შაჰნაზის“ რთულ მაღალ რეგისტრში ოსტატურად შესრულებით მიიპყრო ყურადღება. ახალგაზრდა ისფენდიარს მასწავლებელმა ისლამ აბდულაევმა მიანიჭა სახელი „ხანი“. თავისივე თქმით, მისი ოსტატობის შემდგომ სრულყოფაში დიდი როლი შეასრულეს ჯაბარ გარიაღდიოღლუმ და სეიდ შუშუნსკიმ. ხან შუშინსკი ძლიერი ხმის მქონე ფართო დიაპაზონით ოსტატურად ასრულებდა ყველა მუღამს. კარგად უკრავდა დაფდაფზე, რის გამოც ყოველთვის წარმატებით ასრულებდა რიტმულ მუღამებს. ხანი შუშინსკი იყო უზეირ გაჯიბეკოვის სიმღერის „გარა გიოზ“ („შავი თვალები“) ბრწყინვალე შემსრულებელი, თავად იყო ბევრი სიმღერის ავტორი, მათ შორის ისეთი პოპულარულების, როგორებიცა: „გემერიმ“, „აი გიოზელ“, „მენდენ გენ გეზმე“ და შუშისადმი მიძღვნილი „შუშანინ დაგლარი ბაშნი დუმანლი“ („შუშის მთის მწვერვალები ნისლითაა დაფარული“). ფილმში კი „ის თუ არა, მაშინ ეს“, რომელიც გადაღებულ იქნა აზერბაიჯანელი კომპოზიტორის უზეირ გაჯიბეკოვის იმავე სახელწოდების მუსიკალურ კომედიის მიხედვით, ხან შუშინსკის აკომპანირებას უწევდა კემენჩისტი ტალატ ბაკიხანოვი და თარისტი ბახრან მანსუროვი. 1960-იან წლებში აზერბაიჯანის სახელმწიფო ფილარმონიაში შეძლო მუღამის სტუდიის ორგანიზება, აგრეთვე ასწავლიდა აზერბაიჯანის სახელმწიფო მუსიკალურ სასწავლებელში. ↑ İsfəndiyar Aslan oğlu Cavanşirov (Xan Şuşinski) yoldaşın Azərbaycan SSR Ali Sovetinin Fəxri Fərmanı ilə təltif еdilməsi haqqında Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 29 dekabr 1971-ci il tarixli Fərmanı — anl.az ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 З. Сафарова. Шуша — храм нашей музыки // журнал : Музыкальная академия. — Композитор, 2002. — № 1. — С. 210—211.
ვილაიათ ეივაზოვი

ვილაიათ სულეიმან-ოღლუ ეივაზოვი (აზერ. Vilayət Süleyman oğlu Eyvazov; დ. 1968, აბრაგუნისი, ჯულფის რაიონი) — აზერბაიჯანელი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე, აზერბაიჯანის შინაგან საქმეთა მინისტრი 2019 წლის 20 ივნისიდან. გენერალ-პოლკოვნიკი. დაიბადა 1968 წელს ჯულფის რაიონის სოფელ აბრაგუნისში. 2000 წელს წარჩინებით დაამთავრა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის შსს პოლიციის აკადემია. შეიარაღებული ძალების რიგებში გაიარა სავალდებულო სამხედრო სამსახური. 1994 წლის ნოემბრიდან მსახურობს შინაგან საქმეთა ორგანოებში. შინაგან საქმეთა ორგანოებში მუშაობის დაწყების შემდგომ, როგორც პოლიციელი, მსახურობდა საგამოძიებო სტრუქტურის მრავალ თანამდებობაზე. მუშაობდა აზერბაიჯანის შსს სისხლის სამართლის მთავარი სამმართველოს უფროსის მოადგილედ. 2001-2005 წლებში მუშაობდა ორგანიზებულ დანაშაულთან ბრძოლის მთავარი სამმართველოს უფროსის მოადგილედ. აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის 2005 წლის 14 აპრილის №753 განკარგულებით დაინიშნა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის შინაგან საქმეთა მინისტრის მოადგილედ. აზერბაიჯანის პრეზიდენტის 2019 წლი 20 ივნისის განკარგულებით, გათავისუფლებულ იქნა შინაგან საქმეთა მინისტრის მოადგილის თანამდებობიდან და მეორე განკარგულებით დანიშნულ იქნა აზერბაიჯანის შინაგან საქმეთა მინისტრის თანამდებობაზე. უსაფრთხოების უზრუნველყოფის, სახელმწიფოებრივი მოწყობისა და სახელმწიფოს კონსტიტუციის დაცვის, დანაშაულთან ბრძოლის ნაყოფიერი საქმიანობისათვის წარდგენილი იყო სხვადასხვა ჯილდოზე. აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის 2002 წლის 30 ივნისის განკარგულებით, დაჯილდოვდა „აზერბაიჯანის დროშის“ ორდენით. აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის 2004 წლის განკარგულებით, მიენიჭა სპეციალური წოდება — პოლიციის გენერლ-მაიორი, ხოლო 2006 წლის განკარგულებით — სპეციალური წოდება — პოლიციის გენერალ-ლეიტენანტი. ↑ Вилаят Эйвазов назначен министром внутренних дел. Oxu.Az (2019-06-20). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-06-21. ციტირების თარიღი: 2020-09-07. ↑ Эйвазов Вилаят Сулейман оглы. www.mia.gov.az. ციტირების თარიღი: 2020-09-07. ↑ Big changes at the top of the security sector in Azerbaijan. Common Space. ციტირების თარიღი: 2020-09-07.[მკვდარი ბმული]
თურღაი

თურღაი (ყაზახ. Торғай) — მდინარე ყაზახეთში, კოსტანაისა და აქტობეს ოლქებში. სიგრძე 825 კმ, აუზის ფართობი 157 ათასი კმ². წარმოიქმნება მდინარეების ჟალდამისა და ყარათურღაის შეერთების შედეგად, ისინი სათავეს იღებენ ყაზახეთის წვრილგორაკების დასავლეთ ნაწილში. თურღაი ქვემოთში გაივლის თურღაის ხეობას და იკარგება შალყართენგიზის გაუდინარ ღრმულში. ძირითადად საზრდოობს თოვლის წყლით. ზაფხულში ქვემო დინებაში წყალი მლაშდება. იყინება ნოემბერში, ყინულძვრა აპრილში იცის. ↑ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 28.
დაღვერილა

დაღვერილა — მთა საქართველოში, იმერეთის მხარის საჩხერის მუნიციპალიტეტისა და რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ონის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს რაჭის ქედზე, მდინარე თედელეთისწყლის სათავეში (ყვირილის აუზი). სიმაღლე ზღვის დონიდან 2723 მ. აგებულია ბაიოსური ტუფოგენური ქანებით. ქვედა კალთებზე წიფლნარი და მუქწიწვოვანი ტყეებია, ზემოთ — სუბალპური და ალპური მდელოები. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 340.
თურღაის ოლქი

თურღაის ოლქი (ყაზახ. Торғай облысы, რუს. Тургайская область) — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული ყაზახეთის სსრ-სა (1970—1988, 1990–1991) და ყაზახეთის რესპუბლიკაში (1991–1997). შეიქმნა 1970 წლის 23 ნოემბერს. მდებარეობდა რესპუბლიკის ჩრდილოეთ ნაწილში, მდინარეების იშიმისა და თურღაის აუზში. ფართობი 111,9 ათასი კმ². მოსახლეობა 298 ათასი კაცი (1983), ქალაქად ცხოვრობდა 31% (1979). ცენტრი — ქ. არკალიკი. ოლქის უმეტესი ნაწილი თურღაის პლატოს და თურღაის ხეობას ეკავა (უმაღლესი წერტილი 478 მ). დიდი მდინარეა იშიმი. ოლქის ეკონომიკაში წამყვანი დარგები იყო მიწათმოქმედება და სახორცე-სამატყლე მეცხოველეობა. მრეწვველობის ძირითადი დარგები იყო: სამთამადნო (ბოქსიტებისა და ცეცხლგამძლე თიხების მოპოვება და პირველადი გადამუშავება), საშენ მასალათა წარმოება, კვების (საფქვავი, ერბო-კარაქის, ხორცის) და მსუბუქი (შალის პირველადი გადამუშავება) მრეწველობა, განვითარებული იყო სოფლის მეურნეობა — თესავდნენ მარცვლეულს (ხორბალი, ფეტვი, ქერი და სხვ.), მისდევდნენ მეცხოველეობას (მსხვილი რქოსანი საქონელი, ცხვარი და თხა, ღორი, აქლემი, ცხენი, ფრინველი). განვითარებული იყო ნადირობა. ოლქი 1973 წელს დაჯილდოვდა ლენინის ორდენით. თავდაპირველად გაუქმდა ყაზახეთის სსრ უმაღლესი საბჭოს 1988 წლის 2 ივნისის დადგენილებით. აღდგა ყაზახეთის სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის მიერ 1990 წლის 17 აგვისტოს. 1997 წლის 22 აპრილს, ყაზახეთის პრეზიდენტის ბრძანებთ, ოლქი გაუქმდა და მისი ტერიტორია გაიყო კოსტანაისა და აყმოლის ოლქებს შორის. ↑ Атлас СССР / Отв. ред. Е. В. Большакова. — М.: ГУГК, 1984. ↑ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 28. ↑ Сафонов Д. А. ТУРГАЙСКАЯ ОБЛАСТЬ // Большая российская энциклопедия. т. 32. — М., 2016. — стр. 526-527.
დაშნა

დაშნა — მოკლე, დანასავით ცალმხრივ გალესილი სწორი საკიდარი ხმალი. დაშნა ფართოდ იყო გავრცელებული აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთში, კერძოდ, ხევსურეთში. ეთნოგრაფიული მასალის მიხედვით ხევსურები ხმალ-ხანჯალთან ერთად ხმარობდნენ აგრეთვე „ხმალ-დაშნას“, რომელსაც სახელოში ან ზურგზე ტანსაცმლის ქვემოდან შეფარულად ატარებდნენ. მაგალითად, სტუმრობის დროს, როდესაც წესის მიხედვით, იარაღს მასპინძელი ჩამოართმევდა, ხევსური დაშნის, უბისფარისა და საცერულების ამარა რჩებოდა. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. დაშნა. // ქართული მატერიალური კულტურის ეთნოგრაფიული ლექსიკონი / საქ. ეროვნ. მუზეუმი ; [პროექტის ავტ. და სამეცნ. ხელმძღვ. ელდარ ნადირაძე ; რედ. როინ მეტრეველი ; ავტ.-შემდგ.: გვანცა არჩვაძე, მარინა ბოკუჩავა, თამარ გელაძე და სხვ.]. - თბ. : მერიდიანი, 2011. - ISBN 978-9941-10-489-3.
იალაპა

იალაპა (ლათ. Ipomoea purga) — მრავალწლოვანი ხვიარა ბალახოვანი მცენარე ხვართქლასებრთა ოჯახისა. აქვს დიდი წითელი ყვავილები. ფესვისეული გორგლი შეიცავს სახამებელს, შაქრებს, საღებავ ნივთირებებსა და ე. წ. იალაპის ფისს (5-20%). ფესვისეულ გორგლებს და ფისს იყენებენ საფაღარათო საშუალებად. იალაპა ველურად იზრდება მექსიკაში; კულტივირებულია ცენტრალურ ამერიკაში, ვესტინდოეთში, აფრიკაში, ინდოეთში, კ. იამაიკაზე და კ. ცეილონზე. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 44.