laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
სრულიად რუსეთის საბჭოების IV ყრილობა

მუშათა, გლეხთა, ჯარისკაცთა და კაზაკთა დეპუტატების საბჭოების სრულიად რუსეთის IV (საგანგებო) ყრილობა (რუს. IV Чрезвычайный Съезд Советов Рабочих, Солдатских, Крестьянских и Казачьих Депутатов) — სრულიად რუსეთის საბჭოების რიგით მეოთხე ყრილობა, მიმდინარეობდა 1918 წლის 14-16 მარტს მოსკოვში. ესწრებოდა 1232 დელეგატი გადამწყვეტი ხმით, მათ შორის 795 ბოლშევიკი, 283 მემარცხენე ესერი, 21 მენშევიკი და სხვა. დღის წესრიგი: ბრესტის ხელშეკრულების რატიფიკაცია (მომხსენებელი ვ. ლენინი, თანამომხსენებელი მემარცხენე ესერთა ფრაქციიდან ბ. კამკოვი); დედაქალაქის გადატანა; ცაკის არჩევნები. გ. ჩიჩერინის ინფორმაციის შემდეგ მოხსენებით გამოვიდა ვ. ლენინი, რომელმაც დაასაბუთა ბრესტის ხელშეკრულებების რატიფიკაცია, როგორც ოქტომბრის რევოლუციის შენარჩუნების გარანტი. ხელშეკრულების რატიფიკაციის წინააღმდეგ გამოვიდნენ: კამკოვი (ესერი), ლ. მარტოვი (ესერ-მაქსიმალისტი) და სხვები. მოხსენებების შემდეგ ჩატარდა კენჭისყრა, რომელზეც რატიფიკაციას ხმა მისცა 784, წინააღმდეგი იყო —261 და თავი შეიკავა — 115 დელეგატმა. სხვადასხვა მიზეზის გამო კენჭისყრაში მონაწილეობა არ მიიღო 84 დელეგატმა. კენჭისყრის შემდეგ ესერებმა გააკეთეს განცხადება მთავრობიდან გასვლის თაობაზე. ყრილობაზე გამოაცხადეს უკრაინის საბჭოების ცაკისა და საბჭოთა ორგანიცაციების დელეგატების დეკლარაცია ბრესტის ხელშეკრულების რატიფიკაციის მოწონების შესახებ. ყრილობამ დაამტკიცა ცაკის გადაწყვეტილება 1918 წელს დედაქალაქი პეტროგრადიდან მოსკოვში გადატანის შესახებ. ყრილობამ აირჩია სრულიად რუსეთის IV მოწვევის ცაკი 207 კაცის შემადგენლობით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 528.
სრულიად რუსეთის საბჭოების V ყრილობა

მუშათა, გლეხთა, წითელარმიელთა და კაზაკთა დეპუტატების საბჭოების სრულიად რუსეთის V ყრილობა (რუს. V Всероссийский Съезд Советов Рабочих, Солдатских, Крестьянских и Казачьих Депутатов) — სრულიად რუსეთის საბჭოების რიგით მეხუთე ყრილობა, მიმდინარეობდა 1918 წლის 4-10 ივლისს მოსკოვში. ესწრებოდა 1164 დელეგატი გადამწყვეტი ხმით, მათ შორის 773 ბოლშევიკი, 353 მემარცხენე ესერი, 17 მენშევიკი, 4 ანარქისტი, 4 მენშევიკ-ინტერნაციონალისტი, 2 ეროვნული ჯგუფის წარმომადგენელი, 1 მემერჯვენე ესერი, 10 უპარტიო. დღის წესრიგი: სრულიად რუსეთის ცაკისა (ი. სვერდლოვი) და სახკომსაბჭოს (ვ. ლენინი) ანგარიშები; სასურსათო საკითხი (ა. ციურუპა); სოციალისტური წითელი არმიის ორგანიზაცია (ლ. ტროცკი), რსფსრ-ის კონსტიტუცია (ი. სტეკლოვი); სრულიად რუსეთის ცაკის არჩევნები. ყრილობაზე მემარცხენე ესერების ლიდერები (მ. სპირიდონოვა, ბ. კამკოვი, ვ. კარელინი, და სხვა.) გამოვიდნენ მოწოდებით უარი ეთქვათ დეკრეტზე სასურსათო დიქტატურისა და ღარიბკომების ორგანიზაციის შესახებ, შეეწყვიტათ ბრესტ-ლიტოვსკის საზავო ხელშეკრულება გერმანიასთან. მათი ეს მოთხოვნები უარყვეს და 5 ივლისს მოიწონეს საბჭოთა მთავრობის საგარეო და საშინაო პოლიტიკა. მემარცხენე ესერების გამოსვლა დამთავრდა აჯანყებით მოსკოვში (6-7 ივლისი), რომლის ჩახშობაში მონაწილეობდა ყრილობის ბოლშევიკური ფრაქცია. 6 ივლისს შეწყდა სხდომები. მემარცხენე ესერების ფრაცია დააპატიმრეს, თუმცა ნაწილი (200 კაცი) დაბრუნდა ყრილობაზე და დაგმეს ეს გამოსვლა. 9 ივლისს ყრილობამ განაახლა მუშაობა, მოიწონა მთავრობის მოქმედება და დაავალა საბჭოების გაწმენდა იმ ესერებისაგან, რომლებიც მხარს უჭერდნენ თავიანთ ცკ-ს ანტისაბჭოთა პოლიტიკის განხორციელებაში, მოიწონეს აგრეთვე რუსეთის ცაკისა და სახკომსაბჭოს სასურსათო პოლიტიკა, დეკრეტები ბურჟუაზიასთან ბრძოლის საქმეში სურსათის სახალხო კომისარიატისათვის საგანგებო უფლებათა მინიჭებისა და სოფლის ღარიბკომებისა და სასურსათო რაზმების შექმნის შესახებ. 10 ივლისს დამტკიცდა რსფსრ-ს კონსტიტუცია, რომელიც ძალაშ შევიდა 19 ივლისს. ყრილობამ აირჩია სრულიად რუსეთის V მოწვევის ცაკში 200 წევრით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 528.
სრულიად რუსეთის საბჭოების VI ყრილობა

მუშათა, გლეხთა, კაზაკთა და წითელარმიელთა დეპუტატების საბჭოების სრულიად რუსეთის VI (საგანგებო) ყრილობა (რუს. VI Всероссийский Чрезвычайный Съезд Советов Рабочих, Крестьянских, Казачьих и Красноармейских Депутатов) — სრულიად რუსეთის საბჭოების რიგით მეექვსე ყრილობა, მიმდინარეობდა 1918 წლის 6-9 ნოემბერს მოსკოვში. ესწრებოდა 1296 დელეგატი, მათ შორის 963 გადამწყვეტი ხმით, 946 კომუნისტი, 16 სხვა პარტიების წევრი და 1 უპარტიო. დღის წესრიგი: ოქტომბრის რევოლუციის წლისთავი (ვ. ლენინი); საერთაშორისო მდგომარეობა (ვ. ლენინი); სამხედრო მდგომარეობა (ლ. ტროცკი); საბჭოთა ხელისუფლების მშენებლობა ცენტრში, ღარიბკომები და საბჭოები ადგილებზე (გ. ზინოვიევი); სოციალისტური კანონიერების დაცვა (დ. კურსკი). სრულიად რუსეთის ცაკის არჩევნები. ვ. ლენინმა თავის მოხსენებებში შეაჯამა ოქტომბრის რევოლუციის პირველი წლისთავის ძირითადი შედეგები, დასახა საშიანაო და საგარეო პოლიტიკის დარგში საბჭოთა მთავრობის მუშაობის პროგრამა. რეზოლუციაში „საერთაშორისო მდგომარეობის შესახებ“ ყრილობამ ხაზი გაუსვა რუსეთში საბჭოთა ხელისუფლების დამხობისა და კაპიტალისტურ ქვეყნებში მზარდი რევოლუციური მოძრაობის ჩახშობის მიზნით საერთაშორისო ბურჟუაზიული ძალების კონსოლიდაციის ფაქტს და მიუთითა იმის აუცილებლობაზე, რომ სერიოზული ყურადღება მიქცეოდა წითელი არმიის განმტკიცებას; მიიღო მოწოდებებიაშშ-ის, ინგლისის, საფრანგეთის, იტალიის, იაპონისს მთავრობებისადმი წინადადებით — დაეწყოთ მოლაპარაკება ზავის დადების თაობაზე; მიიღო მისალმება ყველა ეროვნების მუშათა, გლეხთა, ჯარისკაცთა და მათი ბელადებისადმი, ვინც იბრძოდა სოციალიზმისათვის, წითელი არმიისა და მე-11 არმიის წითელარმიელთა და მეთაურთა მიმართ, რომლებიც იბრძოდნენ აღმოსავლეთის ფრონტზე, ქ. იჟევსკის აღებასთან დაკავშირებით. ჩრდილოეთის ოლქის ღარიბკომების ყრილობის წინადადებით მიიღეს დადგენილება „სოფლის ღარიბთა სანიმუშო პოლკების ორგანიზაციის შესახებ“. ყრილობამ აგრეთვე მიიღო დადგენილება „მინისტიის შესახებ“. რომლის თანახმადაც, საბჭოთა ხელისუფლების განმტკიცებასთან დაკავშირებით, თავისუფლდებოდნენ ის პოლიტპატიმრები, რომლებიც არ იყვნენ პოლიიკურად საშიშნი. ყრილობამ აირჩია სრულიად რუსეთის VI მოწვევის ცაკი 246 კაცის ოდენობით (207 წევრი და 39 კანდიდატი). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 528.
მანანა (ფილმი)

მანანა — 1958 წლის ფილმი. რეჟისორები — ზაქარია გუდავაძე და შალვა მარტაშვილი. ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები. ფილმი ერთი ჩვეულებრივი ანცი გოგონას ეშმაკობებით სავსე თავგადასავალს მოგვითხრობს, რომელიც თავის ნებაზე ათამაშებს სიყვარულით დაბრმავებულ მოხუც ბებიასა და ბაბუას, ტყუილებით თავგზას უბნევს გარშემო მყოფთ. მაგრამ ბუნებით კეთილი და გონიერი ბავშვი მალე თვითონვე ხვდება, რომ უსიამოვნებებს აყენებს ყველას და პირობას სდებს, რომ ამიერიდან სამაგალითო მოსწავლე გახდება. ნანული სარაჯიშვილი (მანანა) სესილია თაყაიშვილი (ბებია) ალექსანდრე (სანდრო) ჟორჟოლიანი (პაპა) იაკობ ტრიპოლსკი (სერგო — მანანას მამა) მედეა ჩახავა (მეეზოვე ქალი) იპოლიტე ხვიჩია (სახლმმართველი) რევაზ ბარამიძე ალექსანდრე თაყაიშვილი ნუგზარ ბოჭორიშვილი ალექსანდრე კუპრაშვილი (ინკასატორი) დავით კუჭაიძე იუსუფ (იოსებ) კობალაძე ლამზირა ჩხეიძე ალექსანდრე სიხარულიძე „მანანა“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) ↑ ეროვნული ფილმოგრაფია. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-03-11. ციტირების თარიღი: 2013-08-24.
ინუიტური ტანისამოსი

ინუიტური ტანისამოსი — ინუიტების ტრადიციული ცივი ამინდის ტანსაცმლის რთული სისტემა, რომელიც ტრადიციულად მზადდება ცხოველების ტყავისა და ბეწვისგან. ინუიტები კულტურულად დაკავშირებული ძირძველი ხალხების ჯგუფია, ცხოვრობენ ამერიკის შეერთებული შტატების, კანადისა და გრენლანდიის არქტიკულ რაიონებში. ძირითადი სამოსი შედგებოდა პარკას, შარვლის, ხელჯოხების, შიდა ფეხსაცმლის და გარე ჩექმებისგან. ტანისამოსის დასამზადებლად ყველაზე გავრცელებული მასალა იყო ჩრდილოეთის ირემი, ფარფლფეხიანები და ზღვის ფრინველები. თბილი, გამძლე ტანსაცმლის წარმოება იყო სასიცოცხლოდ აუცილებელი, დამზადების ტრადიცია კი ზრდასრული ქალებიდან გადადიოდა გოგონებზე, რომლის დაუფლებასაც წლები სჭირდებოდა. ტანსაცმლის დამზადება იყო ინტენსიური, მრავალკვირიანი პროცესი, რომელიც მიმდინარეობდა ყოველწლიურ ციკლში ნადირობის დადგენილი სეზონების გათვალისწინებით. ტანსაცმლის შექმნა და გამოყენება მჭიდროდ იყო დაკავშირებული ინუიტების რელიგიურ შეხედულებებთან. Buijs, Cunera; Oosten, Jarich, eds. (1997). Braving the Cold: Continuity and Change in Arctic Clothing. Leiden, The Netherlands: Research School CNWS, School of Asian, African, and Amerindian Studies. ISBN 90-73782-72-4. OCLC 36943719.
ნომა

ნომა (ბერძ. νομή — გავრცელებადი, ამომჭმელი წყლული), წყლის კიბო — პროგრესული სველი განგრენის მსგავსი დაავადება. როგორც წესი, უვითარდებათ კვებადაქვეითებულ პირებს, უმეტესად ბავშვებს (2–6 წლის ასაკში) ინფექციური დაავადების (წითელა, დიზენტერია, ქუნთრუშა, ტიფი, მალარია, ლეიშმანიოზი) დროს ან მისი გადატანის შემდეგ. უფრო ხშირად აღინიშნება შიმშილობის, ომის პერიოდში. ნომას დროს ზიანდება პირის ღრუს ლორწოვანი გარსი, სახის ქსოვილები, ზოგჯერ — სასქესო ორგანოები, სწორი ნაწლავი და სხვ. დაავადების მიზეზი საბოლოოდ დადგენილი არ არის; ავთვისებიან ახალწარმონაქმნებთან არაფერი საერთო არა აქვს. ანტიბიოტიკები, განგრენის საწინააღმდეგო შრატები, სისხლის გადასხმა; სრულფასოვანი კვება პოლივიტამინებთან ერთად. ნომა — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული) ↑ 1.0 1.1 ნომა // ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 467.
სრულიად რუსეთის საბჭოების VII ყრილობა

მუშათა, გლეხთა, წითელარმიელთა და მშრომელთა კაზაკთა დეპუტატების საბჭოების სრულიად რუსეთის VII ყრილობა (რუს. VII Всероссийский Съезд Советов Рабочих, Крестьянских, Красноармейских и Рабочих Казачьих Депутатов) — სრულიად რუსეთის საბჭოების რიგით მეშვიდე ყრილობა, მიმდინარეობდა 1919 წლის 5-9 დეკემბერს მოსკოვში. ესწრებოდა 1011 დელეგატი გადამწყვეტი ხმით (მათ შორის 970 კომუნისტი, 35 უპარტიო, 3 რევოლუციონერ-კომუნისტი და სხვა) და 355 სათათბირო (მათ შორის 308 კომუნისტი, 26 უპარტიო, 21 წვრილბურჟუაზიული პარტიების წარმომადგენელი) ხმის უფლებით. მონაწილეობდნენ დელეგატები საბჭოთა უკრაინიდან, თურქესტანისა და ბაშკირეთის ავტონომიური რესპუბლიკებიდან. დღის წესრიგი: სრულიად რუსეთის ცაკისა და სახალხო კომისართა საბჭოს ანგარიში (ვ. ლენინი); სამხედრო მდგომარეობა (ლ. ტროცკი); კომუნისტური ინტერნაციონალის შესახებ (გ. ზინოვიევი); სასურსათო მდგომარეობა (ა. ციურუპა); სათბობის საკითხი (ა. რიკოვი); საბჭოთა მშენებლობა ცენტრში და ადგილზე (ლ. კამენევი); სრულიად რუსეთის ცაკის არჩევნები. ვ. ლენინმა საანალიზო მოხსენებაში გაანალიზა საბჭოთა ქვეყნის საერთაშორისო და საშინაო მდგომარეობა, მაღალი შეფასება მისცა წითელი არმიის გადამწყვეტ გამარჯვებებს სამოქალაქო ომის ფრონტებზე; დასახა ამოცანა მთავარი ყურადღება მიექციათ სახელმწიფოს მართვა-გამგეობისა და სამეურნეო მშენებლობის პრობლემებისადმი. ყრილობამ მოიწონა მთავრობის საშინაო და საგარეო პოლიტიკა. დადგენილებაში „საბჭოთა მშენებლობის შესახებ“ გათვალისწინებული იყო სახელმწიფო აპარატის შემდგომი განმტკიცება, საბჭოთა დემოკრატიის გაფართოების გზები, დასუსტდა საბჭოთა ხელისუფლების ორგანოების ფუნქციები ცენტრსა და ადგილებზე. მიიღეს რეზოლუციები რსფსრ სასურსათო და სათბობის საქმეთა ორგანიზაციის შესახებ. ვ. ლენინის ინიციატივით ყრილობამ სპეციალურ რეზოლუციაში მოუწოდა ანტანტას, აშშ-ს, იაპონიას, იტალიას დაეწყოთ სამშვიდობო მოლაპარაკება. რეზოლუციაში „ჩაგრული ერების შესახებ“ გამოხატხა ეროვნულ საკითხში ბოლშევიკური პროგრამის პრინციპებისადმი ერთგულება, დაგმო თეთრი ტერორი უნგრეთში, მიესალმა III კომუნისტური ინტერნაციონალის შექმნას. მიიღო მიმართვა „წითელი არმიისა და წითელი ფლოტისადმი“, „მშრომელი გლეხობისადმი“, დონის, ყუბანის, თერგის, ურალის, ციმბირის, ორენბურგის მშრომელი კაზაკებისადმი. ყრილობამ აირჩია სრულიად რუსეთის VII მოწვევის ცაკი 269 კაცის ოდენობით (201 წევრი და 68 კანდიდატი). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 528-529.
სრულიად რუსეთის საბჭოების VIII ყრილობა

მუშათა, გლეხთა, წითელარმიელთა და კაზაკთა დეპუტატების საბჭოების სრულიად რუსეთის VIII ყრილობა (რუს. VIII Всероссийский Съезд Советов Рабочих, Крестьянских, Красноармейских и Казачьих Депутатов) — სრულიად რუსეთის საბჭოების რიგით მერვე ყრილობა, მიმდინარეობდა 1920 წლის 22-29 დეკემბერს მოსკოვში. ესწრებოდა 2537 დელეგატი გადამწყვეტი ხმით (მათ შორის 2284 კომუნისტი, 67 კომუნისტების თანამგრძნობი, 98 უპარტიო, 8 მენშევიკი, 8 ბუნდელი, 2 მემარცხენე ესერი და სხვა). დღის წესრიგი: სრულიად ცაკისა და სახალხო კომისართა მოხსენება საგარეო და საშინაო პოლიტიკის შესახებ (ვ. ლენინი); მრეწველობის დგომარეობა და მისი აღდგენის ღონისძებები (ა. რიკოვი); ელექტრიფიკაციის შესახებ (გ. კრჟიჟანოვსკი); ტრანსპორტის შესახებ (ლ. ტროცკი); სოფლის მეურნეობის წარმოების განვითარებისა და გლეხთა მეურნეობის დახმარების შესახებ (ი. ტეოდოროვიჩი); საბჭოთა ორგანოების მოღვაწეობის გაუმჯობესების შესახებ ცენტრსა და ადგილებზე, ბღზოლა ბიუროკრატიმთან (გ. ზინოვიევი); სრულიად რუსეთის ცაკის არჩევნები. ყრილობის მუშაობა მიმდინარეობდა ლენინის უშუალო ხელმძღვანელობით. მეხსენებაში ლენინმა შეაჯამა სამოქალაქო ომის შედეგები და დასახა ქვეყნის წინაშე მდგომი მთავარი პოლიტიკური და სამეურნეო ამოცანები. ყრილობამ მიიღო რეზოლუცია მტავრობის პოლიტიკის მხარდასაჭერად, აგრეთვე დადგენილებები სახალხო მეურნეობისა და მრეწველობის დარგებში. ყრილობის ერთ-ერთი ძირითადი საკითხი იყო რუსეთის ელექტრიფიკაციის გეგმის (გოელრო) განხილვა და დამტკიცება, რომელიც ვ. ლენინის ინიციატივითა და მითითებით იყო შედგენილი. ყრილობამ ერთხმად დაამტკიცა კანონპროექტები, რომლებიც ეხებოდა სოფლის მეურნეობასა და ტრანსპორტს, მიიღო ახალი დებულება შრომისა და თავდაცვის საბჭოს შესახებ. ყრილობამ აირჩია სრულიად რუსეთის VIII მოწვევის ცაკი 400 კაცის ოდენობით (300 წევრი და 100 კანდიდატი), დააწესა რსფსრ-ის შრომის წითელი დროშის ორდენი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 528-529.
სრულიად რუსეთის საბჭოების IX ყრილობა

სრულიად რუსეთის საბჭოების IX ყრილობა (რუს. IX Всероссийский съезд Советов) — სრულიად რუსეთის საბჭოების რიგით მეცხრე ყრილობა, მიმდინარეობდა 1921 წლის 23-28 დეკემბერს მოსკოვში. ესწრებოდა 1991 დელეგატი, მათ შორის 1630 გადამწყვეტი ხმით (1522 რკპ (ბ) წევრი და კანდიდატი; მუშა 39%, გლეხი 20%, მოსამსახურე 32,5%, დანარჩენი 8,5%). დღის წესრიგი: სრულიად რუსეთის ცაკისა და სახკომსაბჭოს საანგარიშო მოხსენებები საშინაო და საგარეო პოლიტიკის დარგში (ვ. ლენინი); მოხსენებები დამშეულთათვის დახარების გაწევის (მ. კალინინი); ახალი ეკონომიკური პოლიტიკის წინასწარი შედეგების (ლ. კამენევი), მრეწველობის მდგომარეობის (პ. ბოგდანოვი), სოფლის მეურნეობის აღდგენის (ნ. ოსინსკი), კოოპერაციის (ლ. ხინჩუკი), ბიუჯეტისა და ფინანსების (ნ. კრესტინსკი), წითელი არმიის მშენებლობის (ლ. ტროცკი), საბჭოთა მშენებლობის (ტ. საპრონოვი) შესახებ; სრულიად რუსეთის ცაკის არჩევნები. განიხილეს მთავრობის დეკრეტი ელექტრიფიკაციის შესახებ (გ. კრიჟანოვსკი). ყრილობამ მოიწონა ქვეყნის საგარეო და საშინაო პოლიტიკა, დასახა ღონისძიებები შიმშილობასთან საბრძოლველად, შეაჯამა ახალი ეკონომიკური პოლიტიკის 10 თვის შედეგები. მთავარ ამოცნად მიიჩნია სოფლის მეურნეობის აღმავლობა და განსაზღვრა მისი განვითარების გზები. მოიწონა დირექტივები მძმე მრეწველობის აღდგენისა და ფართო მოხმარების საგნების წარმოების თაობაზე. დაამტკიცა დეკრეტი „ელექტრიფიკაციის შესახებ“, მიიღო გადაწყვეტილება ფინანსებისა და ბიუჯეტის შესახებ. მოიწონა წითელი არმიის შემცირებისა და მისი შეიარაღებისა და ბრძოლისუნარიანობის ამაღლების ხაზი. ყრილობამ აირჩია სრულიად რუსეთის IX მოწვევის ცაკი 513 კაცის ოდენობით (386 წევრი და 127 კანდიდატი). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 529.
გიორგი შათირიშვილი

გიორგი შათირიშვილი (დ. 11 ივლისი, 1935) — ინჟინერი, პოეტი, ტექნოლოგი, ღირსების ორდენის კავალერი, იყალთოს შოთა რუსთაველის სახელობის სახალხო აკადემიის რექტორი. დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი ინჟინერ-ტექნოლოგის სპეციალობით. მისი მონდომებით მოხდა იყალთოს აკადემიის აღორძინება და სახალხო ზეიმის „შოთაობის“ დაწესება. ნაცარაშვილი ო., კახეთის გამოჩენილი ადამიანები, თბილისი. 2001. წიგნი ღირსებისა, ტ. 1, თბილისი, 2000, გვ. 152. გიორგი შათირიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
მიხეილ პოლიევქტოვი

მიხეილ პოლიევქტოვი (დ. 24 მარტი, 1872 ― გ. 21 დეკემბერი, 1942) ― ქართველი ისტორიკოსი, პროფესორი, არქეოგრაფი, კავკასიოლოგი. მიხეილ პოლიევქტოვი 1872 წლის 24 მარტს დაიბადა. 1894 წელს პეტერბურგის უნივერსიტეტის ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტი დაამთავრა. სწავლის დასრულების შემდეგ რუსეთის ისტორიის კათედრაზე დარჩა. 1917 წელს პეტერბურგის უნივერსიტეტის პროფესორად აირჩიეს. 1920 წლიდან თბილისში ცხოვრობდა და თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი იყო. იკვლევდა რუსეთ-საქართველოს ურთიერთობების ისტორიის საკითხებს. გრიგოლ ნათაძესთან ერთად გამოაქვეყნა ნაშრომი „ძველი ტფილისი“ (1938). დიდი წვლილი მიუძღვის 1832 წლის შეთქმულების ისტორიის საარქივო მასალების შეგროვებასა და პეტერბურგიდან თბილისში გადმოტანაში. მიხეილ პოლიევქტოვი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
კაგუანი

კაგუანი (ლათ. Cynocephalus volans) — ძუძუმწოვარი ცხოველი ფრთამატყლიანთა რიგისა. მისი სხეულის სიგრძე (კუდით) 60 სმ აღწევს, წონა — 1,7 კგ. გვერდებზე კისრიდან კუდამდე გადაჭიმული აქვს ფართო საფრენი აპკი, რომლის საშუალებითაც საშუალოდ 70 მ-მდე შეუძლია გადაიფრინოს. გავრცელებულია ზონდის, მოლუკის, ფილიპინის კუნძულებსა და მალაკის ნახევარკუნძულზე. მეხეური ცხოველია. აქტიურია ღამოთ. იკვებება ნაყოფებით. იყენებენ მის ხორცსა და ბეწვს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 294.
კარპეზ დონდუა

კარპეზ დონდუა (დ. 13 ოქტომბერი, 1891, ქუთაისი ― გ. 3 ნოემბერი, 1951) ― ქართველი ენათმეცნიერი, ფილოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1935), პროფესორი (1940). კარპეზ დონდუა 1891 წლის 13 ოქტომბერს ქუთაისში დაიბადა. 1922 წელს პეტროგრადის უნივერსიტეტი დაამთავრა. იმავე წლიდან უნივერსიტეტში სამეცნიერო პედაგოგიური მოღვაწეობა დაიწყო. 1941-1945 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნვივერსიტეტსა და საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ენათმეცნიერების ინსტიტუტში მუშაობდა. იკვლევდა ზოგადი ენათმეცნიერების საკითხებს, ქართველურ და მთის იბერიულ-კავკასიურ ენებს. იმნაიშვილი გ., მეგრელიძე ი., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 482. კარპეზ დონდუა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
რუსუდან ხარაძე

რუსუდან ხარაძე (დ. 14 სექტემბერი, 1909 ― გ. 15 თებერვალი, 1965) ― ქართველი ისტორიკოსი, ეთნოლოგი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი. რუსუდან ხარაძე 1909 წლის 14 სექტემბერს სოფელ ფარცხნალში (დღევანდელი ხარაგაულის მუნიციპალიტეტი) დაიბადა. მამა — ლუკა ხარაძე იყო ცნობილი პედაგოგი, ბიძაშვილი ევგენი ხარაძე — ასტრონომი და საზოგადო მოღვაწე. 1930 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პედაგოგიური ფაკულტეტი დაამთავრა. 1932-1933 წლებში საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში, ხოლო 1937-1965 წლებში ენის, ისტორიისა და მატერიალური კულტურის ინსტიტუტში, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეთნოგრაფიის კათედრაზე მუშაობდა. იკვლევდა ქართველთა და ჩრდილოკავკასიელ ხალხთა სოციალურ ურთიერთობებს. მთიულეთის სოფელი ძველად : ეთნოგრაფიული გამოკვლევა, თბ., 1965 სვანეთის სოფელი ძველად, თბ., 1964 დიდი ოჯახის გარდმონაშთები სვანეთში, თბ., 1939 რუსუდან ხარაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
სსრკ-ის სახალხო მასწავლებელი

სსრკ-ის სახალხო მასწავლებელი — საპატიო წოდება, რომელიც სსრკ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის 1977 წლის 30 დეკემბრის დადგენილებით (Ведомости ВС СССР, 1978, №1) ენიჭებოდა სკოლის მასწავლებლებს, პროფესიულ-ტექნიკური სასწავლებლების, სასწავლო-აღმზრდელობითი, მეთოდური და განათლების სისტემის სხვა დაწესებულებების თანამშრომლებს მოსწავლე-ახალგაზრდობის სწავლებასა და კომუნისტურ აღზრდაში განსაკუთრებული დამსახურებისათვის, სახალხო განათლების სფეროში თვალსაჩინო მუშაობისთვის. კანდიდატების წარდგენა ხდებოდა სსრკ განათლების სამინისტროსა და პროფ-ტექნიკური განათლების სახელმწიფო კომიტეტის მიერ. წოდებასთან ერთად გაიცემოდა უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის სიგელი და დადგენილი ფორმის სამკერდე ნიშანი. ქართველი პედაგოგებიდან სსრკ-ის სახალხო მასწავლებლის წოდება 1979 წელს მიენიჭა გრიგოლ კობახიძეს. http://mondvor.narod.ru/pznarucitel.htm ↑ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის ბრძანება
სრულიად რუსეთის საბჭოების X ყრილობა

სრულიად რუსეთის საბჭოების X ყრილობა (რუს. X Всероссийский съезд Советов) — სრულიად რუსეთის საბჭოების რიგით მეათე ყრილობა, მიმდინარეობდა 1922 წლის 23-27 დეკემბერს მოსკოვში. ესწრებოდა 1727 დელეგატი რსფსრ-დან და 488 საპატიო სტუმარი უკრაინის სსრ-დან, ბელორუსიის სსრ-სა და ამიერკავკასიის სფსრ-დან — სსრკ-ის საბჭოების I ყრილობის დელეგატები. პარტიული შემადგენლობა:2092 რკპ (ბ) წევრი და კანდიდატი, 118 — უპარტიო, 5 — სხვა პარტიის წევრი; სოციალური შემადგენლობა: მუშა 44%, გლეხი 31%, მოსამსახურე და სხვა 25%. დღის წესრიგი: სრულიად რუსეთის ცაკისა და სახკომსაბჭოს ანგარიშები საშინაო და საგარეო პოლიტიკის შესახებ (ლ. კამენევი); მრეწველობის მდგომარეობა (პ. ბოგდანოვი); მიწათმოქმედების სახკომის მოხსენება (პ. მესიაცევი); სახალხო განათლება (ა. ლუნაჩარსკი); მოხსენება ფინანსების შესახებ (გ. სოკოლნიკოვი); მოკავშირე რესპუბლიკების წინადადება სსრკ-ის შექმნის შესახებ (ი. სტალინი); სრულიად რუსეთის ცაკის არჩევნები. ყრილობამ მოიწონა რსფსრ მთავრობის საგარეო და საშინაო პოლიტიკა, წინადადება სოციალისტური რესპუბლიკების სსრ კავშირად გაერთიანების შესახებ; აირჩია დელეგაცია სსრკ საბჭოების I ყრილობის დეკლარაციის პროექტისა და სსრკ-ის შექმნის შესახებ ხელშეკრულების პროექტის შესამუშავებლად; დაამტკიცა პროექტი მძიმე მრეწველობის მდგომარეობის, სოფლის მეურნეობის განმტკიცებისა და განვითარების შესახებ. პირველად დაისახა ფართო პროგრამა სახალხო განათლების დარგში. შეიმუშავა ბიუჯეტში დეფიციტის ლიკვიდაციის ღონისძიებები; მიიღო დადგენილება შიმშილობასთან ბრძოლის საკითხში ცენტრალური კომისიის მუშაობის თაობაზე; მსოფლიოს ხალხებს მოუწოდა მშვიდობისაკენ. ყრილობამ აირჩია სრულიად რუსეთის X მოწვევის ცაკი 388 კაცის ოდენობით (270 წევრი და 118 კანდიდატი). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 529.
სრულიად რუსეთის საბჭოების XI ყრილობა

სრულიად რუსეთის საბჭოების XI ყრილობა (რუს. XI Всероссийский съезд Советов) — სრულიად რუსეთის საბჭოების რიგით მეთერთმეტე ყრილობა, მიმდინარეობდა 1924 წლის 19-29 იანვარს მოსკოვში. ესწრებოდა 1637 დელეგატი, მათ შორის 1143 გადამწყვეტი ხმით. სოციალური შემადგენლობა: 834 მუშა, 423 გლეხი. დღის წესრიგი: მიწათმოქმედების სახალხო კომისარიატის მოხსენება (ა. სვიდერსკი); მოხსენება შრომისა და ხელფასის დაცვის საკითხებზე (ვ. შმიდტი); ფინანსთა სახალხო კომისარიატის მოხსენება რსფსრ ბიუჯეტის შესახებ (მ. ვლადიმიროვი); საკავშირო კონსტიტუციის შესახებ (დ. კურსკი); წერა-კითხვის უცოდინარობის ლიკვიდაციის შესხებ (ა. ლუნაჩარსკი); სრულიად რუსეთის ცაკის არჩევნები (ა. ენუქიძე). მიწათმოქმედების სახალხო კომისარიატის მოხსენებაში გაშუქებული იყო საბჭოთა მთავრობის საქმიანობა სასოფლო-სამეურნეო პოლიტიკის დარგში. ყრილობამ დასახა თვითმოქმედებისა და კოოპერირების საწყისებზე გლეხთა მასების სოფლის მეურნეობის აღდგენს საქმეში ჩაბმის ღონისძიებანი. შრომის სახალხო კომისარიატის მოხსენების გამო ყრილობამ დაამტკიცა 8 საათიანი სამუშაო დღის შეუცვლელობა, ქალებისა და ბავშვების შრომის ყოველმხრივი დაცვა და სხვა. მიიღო გადაწყვეტილება მრეწველობის აღმავლობისა და შრომის ნაყოფიერების ზრდის შესაბამისად ხელფასის გადიდების შესახებ. ყრილობამ მიიღო გადაწყვეტილება უმუშევრობის დაუყოვნებლივ შესამცირებლად. 22 იანვარს ყრილობაზე გამოვიდა მ. კალინინი ვ. ლენინის გარდაცვალებასთან დაკავშირებით. ყრილობამ მიიღო დადგენილება 21 იანვარი გლოვის დღედ გამოცხადების შესახებ, მიიღო მიმართვა „ყველა მშრომელისადმი“, მოუწოდა ერთიანობისა და შეკავშირებისაკენ. ერთი კვირით შეწყდა სხდომები. 29 იანვარს ყრილობა კვლავ შეუდგა მუშაობას და მოიწონა სსრკ-ის კონსტიტუცია, ამასთანავე სრულიად რუსეთის ცაკს დაავალა რსფსრ-ის კონსტიტუციაში (1918) შეეტანა შესაბამისი ცვლილებანი. განათლების სახალხო კომისარიატის მოხსენების გამო ყრილობამ დასახა ამოცანა, ოქტომბრის რევოლუციის მე-10 წლისთავისათვის რსფსრ-ის მოსახლეობაში წერა-კითხვის უცოდინარობის ლიკვიდაციის შესხებ. ყრილობამ აირჩია სრულიად რუსეთის XI მოწვევის ცაკი 466 კაცის ოდენობით (303 წევრი და 163 კანდიდატი). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 529.
სრულიად რუსეთის საბჭოების XII ყრილობა

სრულიად რუსეთის საბჭოების XII ყრილობა (რუს. XII Всероссийский съезд Советов) — სრულიად რუსეთის საბჭოების რიგით მეთორმეტე ყრილობა, მიმდინარეობდა 1925 წლის 7-16 მაისს მოსკოვში. ესწრებოდა 1634 დელეგატი, მათ შორის 1084 გადამწყვეტი ხმით, 1292 კომუნისტი. დღის წესრიგი: მოისმინეს და განიხილეს მოხსენებები ჯანმრთელობის დაცვის (ნ. სემაშკო), მიწათმოქმედების (ა. სვიდერსკი) სახალხო კომისარიატების მუშაობის შესახებ; რსფსრ კონსტიტუციის ტექსტში ცვლილების შესახებ (დ. კურსკი); თურქესტანის ასსრ-ის რსფსრ-დან გამოსვლისა და თურქმენეთისა და უზბეკეთის მოკავშირე რესპუბლიკების ჩამოყალიბების შესახებ (ა. კისელიოვი); სრულიად რუსეთის ცაკის არჩევნები. დღის წესრიგიდან მოიხსნა რსფსრ-ის მთავრობის მოხსენება, რამდენადაც ყრილობის მთელ შემადგენლობას შეეძლო მონაწილეობის მიღება სსრკ-ის საბჭოების III ყრილობის მუშაობაში, სადაც დღის წესრიგში იყო სსრკ-ის მთავრობის ანგარიში. ყრილობამ მოიწონა რსფსრ-ის მთავრობის საშიანო და საგარეო პოლიტიკა, აღნიშნა მიღწევები სახალხო მეურნეობაში; მიიღო პროგრამა სოფლის მეურნეობის შემდგომი განვითარების შესახებ (ერთიანი სასოფლო-სამეურნეო გადასახადის 40%-ით შემცირება და სხვა), აგრეთვე ეროვნულ რესპუბლიკებსა და ოლქებში სამედიცინო და სანიტარული მუშაობის გაუმჯობესების, ეროვნული სამედიცინო კადრების მომზადების შესახებ. დაამტკიცა რსფსრ-ის ახალი კონსტიტუცია. ყრილობამ აირჩია სრულიად რუსეთის XII მოწვევის ცაკი 434 კაცის ოდენობით (300 წევრი და 134 კანდიდატი). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 529-530.