laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ელექტრონვოლტი

ელექტრონვოლტი (აღნიშვნა: ევ, eV) — ენერგიის არასისტემური ერთეული. გამოყიენება ატომურ და ბირთვულ ფიზიკაში, ელემენტარულ ნაწილაკთა ფიზიკაში და მონათესავე დარგებში (ბიოფიზიკა, ფიზიკური ქიმია, ასტროფიზიკა და ა.შ.). 1 ელექტრონვოლტი უტოლდება ენერგიას, რომელიც 1 ვოლტის პოტენციალთა სხვაობის მქონე ორ წერტილს შორის ელემენტარული მუხტის გადასატანად არის საჭირო. q მუხტის გადატანისას შესრულებული მუშაობა qU-ს უტოლდება, ხოლო თუ ნაწილაკის ელემენტარული მუხტი, მაგალითად, ელექტრონის -1.602 176 565(35)·10-19 კულონის ტოლია, მაშინ: 1 ევ = 1.602 176 565(35)·10-19 ჯოული იქნება(1.602 176 565(35)·10-12 ერგი). ელემენტარული ნაწილაკების ფიზიკაში ელექტრონვოლტებში ჩვეულებრივ არა მარტო ენერგია, არამედ მასაც გამოისახება, ენერგიისა და მასის ექვივალენტურობიდან გამომდინარე E = mc2 (ან m=E/c2), სადაც c სინათლის სიჩქარეა. ამის გამო უფრო კორექტული იქნება თუ ნაწილაკის მასას ასე გამოვსახავთ – eV/c2, თუმცა გამყოფი c2, იქ, სადაც ორაზროვნება არ შეიძლება გაჩნდეს(იგულისხმება), ხშირად არ წერენ ხოლმე. მასის ერთეულებში 1 ევ = 1.782 661 845(39)·10−36კგ, და პირიქით, 1 კგ = 5.609 588 85(12)·1035ევ. 1 მაე(მასის ატომური ერთეული) = 931.494 061(21) მევ (მეგაელექტრონვოლტი). ელექტრონვოლტებში ნაწილაკის ელემენტარული იმპულსიც შეიძლება გამოისახოს. ბირთვული პროცესებისთვის დამახასიათებელ ენერგიებთან შედარებით ელექტრონვოლტი ძალიან მცირე სიდიდეა, ამიტომ ფიზიკოსები ჯერად ერთეულებს იყენებენ: ელექტრონვოლტის ჯერადი ერთეულებია: კილოელექტრონვოლტი (კევ), მეგაელქტრონვოლტი (მევ), გიგაელექტრონვოლტი(გევ). 1 კევ = 103 ევ. 1 მევ – 106 ევ. 1 გევ = 109 ევ. CODATA: Fundamental Physical Constants — Complete Listing
აკადია

აკადია (ინგლ. Acadia; ფრანგ. Acadie) — ჩრდილოეთ ამერიკაში საფრანგეთის სამეფოს სამფლობელოების სახელწოდება XVII-XVIII საუკუნეებში, ახალი საფრანგეთის ნაწილი. მისი ბირთვი შეესაბამება ახლანდელ ახალ შოტლანდიას (კანადა); მოიცავდა ასევე აღმოსავლეთ კვებეკის, კანადის ზღვისპირა პროვინციებისა და აშშ მენის შტატის ნაწილს. აკადიის ტერიტორიაზე პირველი ევროპული დასახლება ფრანგებმა, სამიუელ შამპლენმა და პიერ დიუგუამ დაარსეს 1604 წელს. XVII-XVIII საუკუნეების მანძილზე ეს მიწები სადავო იყო საფრანგეთსა და დიდ ბრიტანეთს შორის. ბრიტანელებმა ახალ შოტლანდიაზე კონტროლი დაამყარეს 1713 წელს, ხოლო, 1755 წელს, საფრანგეთთან მოსალოდნელი ომის წინ, ფრანგულენოვან მცხოვრებთა მნიშვნელოვანი ნაწილი აკადიიდან განდევნეს. ბევრი მათგანი საფრანგეთის იმჟამინდელ კოლონიაში — ლუიზიანაში დასახლდა; აქ მათი შთამომავლები „კაჯუნებად“ იწოდებიან. აკადიელების გასახლების ისტორია ასახულია ამერიკელი პოეტის ჰენრი უოდსუორთ ლონგფელოს პოემა „ევანჯელინაში“ (1847). აკადია — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
აკადიის ეროვნული პარკი

აკადიის ეროვნული პარკი (ინგლ. Acadia National Park) — ეროვნული პარკი ამერიკის შეერთებულ შტატებში, მენის სანაპიროზე. ამ ადგილებში პირველი დაცული ტერიტორია 1916 წელს შეიქმნა სირ-დე-მონის ეროვნული ძეგლის სახელით. 1919 წელს აქ შეიქმნა ლაფაიეტის ეროვნული პარკი — პირველი ეროვნული პარკი აშშ-ის აღმოსავლეთში — რომელსაც 1929 წელს აკადიის სახელი მიენიჭა. პარკი ძირითადად მოიცავს კუნძულ მაუნტ-დეზერტის ტყეებს და კუნძულის უმაღლეს ადგილს — მთა კადილაკს (ზ. დ. 465 მ). აკადიის ეროვნული პარკი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
აკადიის უნივერსიტეტი

აკადიის უნივერსიტეტი (ინგლ. Acadia University) — კერძო სასწავლო უნივერსიტეტი კანადაში, ქალაქ ვულფვილში (ახალი შოტლანდია). დაარსდა 1838 წელს. ამჟამინდელი სახელი და სტატუსი მიენიჭა 1891 წელს. უნივერსიტეტში ძირითადად საბაკალავრო პროგრამები (ხელოვნების, პროფესიული განათლების, მეცნიერების, თეოლოგიის, განათლების) მოქმედებს და ამ მხრივ კანადის ერთ-ერთი წამყვანი სასწავლო დაწესებულებაა. აკადიის უნივერსიტეტი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური) ↑ https://web.archive.org/web/20221214213749/https://alliancecan.ca/en/membership/our-members ↑ https://web.archive.org/web/20231009110100/https://www.federationhss.ca/en/membership/our-members ↑ https://web.archive.org/web/20230904115855/https://www.crkn-rcdr.ca/en/members
აკადიის ოროგენეზი

აკადიის ოროგენეზი — მთათწარმოქმნის ხანგრძლივი პროცესი (ოროგენეზი) ჩრდილოეთ ამერიკაში, რომელიც დევონურ პერიოდში მოიცავდა აპალაჩების გეოსინკლინის ჩრდილოეთ ნაწილს დღევანდელი ნიუ-იორკიდან ნიუფაუნდლენდამდე. ოროგენეზი ყველაზე ინტენსიური ჩრდილოეთ ახალ ინგლისში იყო. მის წარმოშობას ჩრდილოეთ ამერიკის ტექტონური ფილის ჩრდილო-აღმოსავლეთი ნაწილის დასავლეთ ევროპასთან შეჯახებას უკავშირებენ. ოროგენეზის დამადასტურებელ ნიშნებად პრედევონური და დევონური კლდეების დეფორმაცია ითვლება. აკადიის ოროგენეზი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
სემიონ ჩუიკოვი

სემიონ ათანასეს ძე ჩუიკოვი (რუს. Семён Афанасьевич Чуйков; დ. 17 (30) ოქტომბერი, 1902, პიშპეკი, ახლანდ. ბიშკეკი — გ. 18 მაისი, 1980, მოსკოვი) — რუსი და ყირგიზი ფერმწერი, საბჭოთა კავშირის სახალხო მხატვარი (1963), სსრკ სამხატვრო აკადემიის წევრი (1958). თანამედროვე ყირგიზული ეროვნული სკოლის ფუძემდებელი. 1918–1920 წლებში სწავლობდა ნიკოლოზ ხლუდოვთან ქალაქ ვერნიში (დღ. ალმათი), 1924–1930 წლებში კი — რობერტ ფალკთან ვხუტემას-ვხუტეინში, მოსკოვში. 1930-იანი წლების დასაწყისში იყო ყირგიზეთის მხატვართა კავშირისა და ბიშკეკში გაპარ აიტიევის სახელობის ყირგიზეთის სახვითი ხელოვნების ეროვნული მუზეუმის ორგანიზების ინიციატორი. რუსულ რეალისტურ ხელოვნებაზე დაყრდნობით ჟანრობრივ და პეიზაჟურ ფერწერაში დაამუშავა ყირგიზული ეროვნული თემატიკა: „ყირგიზული კოლმეურნეობის სიუიტა“ (1939–1948; ნაწარმოები: „დილა“, 1947; „საბჭოთა ყირგიზეთის ქალიშვილი“, 1948 და სხვ.), „ჩვენ გვაქვს ყირგიზეთში“ (1946–1967) და სხვ. 1950–1960-იან წლებში, ინდოეთში მოგზაურობის შემდეგ, მან ნახატებში გადმოსცა ამ ქვეყნის სახეები („ბომბეის სანაპიროზე საღამოს“, 1954; ყველა — ტრეტიაკოვის სახელმწიფო გალერეა). სემიონ ჩუიკოვის ნამუშევრებისათვის დამახასიათებელია პლასტიკური მკაფიოობა, სიმკაცრე და კომპოზიციის სიმარტივე, ფერთა შეხამების ემოციურად გამომხატველი დამუშავება. მის მოწიფულ შემოქმედებაში მომატებულია მონუმენტალიურობის თვისებები („ინდოეთის უბრალო ადამიანებზე“, ტრიპტიქი, 1957–1960, რუსული მუზეუმი). ასწავლიდან სამხატვრო აკადემიასა (1930–1932) და მოსკოვის სამხატვრო ინსტიტუტში (1947–1948). მიღებული აქვს სტალინური პრემია (1949, 1951). დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით (1972). „საბჭოთა ყირგიზეთის ქალიშვილი“ (1948) საბჭოთა მარკაზე ЧУЙКОВ // Большая российская энциклопедия. т. 34. — М., 2017. — стр. 641.
დონალდ პლეზენსი

დონალდ ჰენრი პლეზენსი (ინგლ. Donald Pleasence; /ˈplɛzəns/; დ. 5 ოქტომბერი 1919 — გ. 2 თებერვალი 1995) — ინგლისელი მსახიობი. თავისი შემოქმედებითი კარიერის განმავლობაში გამოჩნდა 220-ზე მეტ ფილმსა და ტელეპროექტში. დიდწილად უარყოფით პერსონაჟებს ასრულებდა. სახელი გაითქვა შესრულებული როლებით ფილმებში: „დიდი გაქცევა“ (1963), „შენ მხოლოდ ორჯერ ცოცხლობ“ (1967), „THX 1138“ (1971) და „საშიში გამოღვიძება“ (1971). ფართო აღიარება მოუტანა ფილმ „ჰელოუინში“ (1978) და მის ოთხ სიკველში შესრულებულმა ფსიქიატრ სემიუელ ლუმისის როლმა, რისთვისაც ნომინირებული იყო სატურნის ჯილდოზე საუკეთესო მსახიობის კატეგორიაში. შემდგომში ჰელოუინის რეჟისორთან ორჯერ ითანამშრომლა ფილმებში „გაქცევა ნიუ-იორკიდან“ (1981) და „სიბნელის პრინცი“ (1987). დონალდ პლეზენსი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში დონალდ პლეზენსი — ბროდვეის ინტერნეტ მონაცემთა ბაზაში (IBDb) (ინგლისური) დონალდ პლეზენსი TCM-ის კინოფილმების მონაცემთა ბაზაში დონალდ პლეზენსი — AllMovie
სტენლი (ქლიავის ჯიში)

სტენლი — ქლიავის ამერიკული ჯიში. მიეკუთვნება უნგრულების ტიპს. მიღებულია აშშ-ში ნიუ-იორკის საცდელ სადგურში აჟანის უნგრულასა და დიდი ჰერცოგის შეჯვარებით. ხასიათდება საშუალო-საგვიანო ყვავილობით, თვითდამტვერავი, მაღალმოსავლიანი და რეგულარულად მსხმოიარე ჯიშია, ერთი ხის საშუალო მოსავალი სრულმსხმოიარობაში 40–50 კგ-ს შეადგენს. მსხმოიარობაში შედის მე-4–5 წელს. ნაყოფი მწიფდება სექტემბრის დასაწყისში, გამოიყენება სასუფრედ, მზადდება საუკეთესო ხარისხის ჩირი. ნაყოფი წაგრძელებული, კვერცხისებრი ფორმისაა, კანის შეფერვა მუქი იისფერია, დაფარულია ნაფიფქით; მასა 40–45 გრამი. რბილობი მკვრივი და მოტკბო გემოსია, კურკა რბილობს ძირითადად ადვილად სცილდება, თუმცა ხანდახან რთულადაც. ქლიავის გასაშენებლად რეკომენდებული ჯიშია. ↑ ქლიავის პერსპექტიული ჯიშები საქართველოსთვის. agronews.ge (5 ივნისი, 2017). ციტირების თარიღი: 14 აპრილი, 2020. ↑ მაღლაკელიძე, ელენე; ბობოქაშვილი, ზვიად (2015) ქლიავის ბაღის გაშენება. თბილისი: სოფლის მეურნეობის სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრი. ციტირების თარიღი: 14 აპრილი, 2020.  დაარქივებული 2021-08-03 საიტზე Wayback Machine.
პრეზიდენტი (ქლიავის ჯიში)

პრეზიდენტი — ქლიავის ჯიში. გამოყვანილია XX საუკუნის დასაწყისში, ჰერდფორდშირის საგრაფოში, გაერთიანებულ სამეფოში. მსხმოიარობაში შედის ადრეულად, მე-3–4 წელს, ხასიათდება საშუალო-საგვიანო ყვავილობით. მაღალმოსავლიანი და რეგულარულად მსხმოიარე ჯიშია, ერთი ხის საშუალო მოსავალი სრულმსხმოიარობაში 50 კგ-ზე მეტია. მწიფდება სექტემბრის ბოლოს, ხანგრძლივად ინახება სამაცივრო პირობებში. ძირითადად გამოიყენება სასუფრედ. ნაყოფი ძალიან მსხვილია, მასა 60–70 გრამია, ზოგჯერ 100 გრამსაც აღწევს. კვერცხისებრი ფორმისაა, კანი მუქი იისფერია, რომელიც გადადის მოწითალო ფერში, ნაფიფქით ოდნავაა დაფარული. რბილობი მკვრივია, ხასიათდება სასიამოვნო გემოთი, კურკა მსხვილი, რბილობს რთულად სცილდება. ქლიავის პერსპექტიულ ჯიშად ითვლება. ↑ 1.0 1.1 ქლიავის პერსპექტიული ჯიშები საქართველოსთვის. agronews.ge (5 ივნისი, 2017). ციტირების თარიღი: 14 აპრილი, 2020. ↑ Manfred Fischer (Hg.): Farbatlas Obstsorten. Verlag Eugen Ulmer 2003. ISBN 3-8001-5547-8. (გერმანული) ↑ მაღლაკელიძე, ელენე; ბობოქაშვილი, ზვიად (2015) ქლიავის ბაღის გაშენება. თბილისი: სოფლის მეურნეობის სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრი. ციტირების თარიღი: 14 აპრილი, 2020.  დაარქივებული 2021-08-03 საიტზე Wayback Machine.
Carpe diem

Carpe diem — ლათინური აფორიზმი. ითარგმნება, როგორც „მოწყვიტე დღე“, ისარგებლე დღევანდელი დღით, მომენტი არ გაუშვა. გამონათქვამი ეკუთვნის რომაელ პოეტ კვინტუს ჰორაციუსს. ამოღებულია მისივე ოდების პირველი წიგნიდან. Carpe diem განმარტება ↑ Quintus Horatius Flaccus, Carmina, Liber I, Carmen XI
თამაზ გიორგაძე (მრავალმნიშვნელოვანი)

თამაზ გიორგაძე შეიძლება აღნიშნავდეს: თამაზ გიორგაძე — მოჭადრაკე თამაზ გიორგაძე — საქართველოს პარლამენტის მეხუთე მოწვევის წევრი თამაზ გიორგაძე — ბერლინში მოღვაწე ბიზნესმენი.
თეიმურაზ ბერიძე (მრავალმნიშვნელოვანი)

თეიმურაზ ბერიძე შეიძლება აღნიშნავდეს: თეიმურაზ ბერიძე — ეკონომისტი თეიმურაზ ბერიძე — ისტორიკოსი თეიმურაზ ბერიძე — საქართველოს პარლამენტის მეხუთე მოწვევის წევრი
რევაზ არველაძე (მრავალმნიშვნელოვანი)

რევაზ არველაძე შეიძლება აღნიშნავდეს: რევაზ არველაძე — ფეხბურთელი რევაზ არველაძე — საქართველოს პარლამენტის მე-5, მე-9 მოწვევის წევრი
ევგენი პოლივანოვი

ევგენი დიმიტრის ძე პოლიანოვი (რუს. Евге́ний Дми́триевич Полива́нов; დ. 12 მარტი, 1891 — გ. 25 იანვარი. 1938) — საბჭოთა ენათმეცნიერი, ორიენტალისტი და პოლიგლოტი. მან იაპონური, ჩინური, უზბეკური და დუნგანური ენების, თეორიული ლინგვისტიკისა და პოეტიკის შესახებ მნიშვნელოვანი ნაშრომები დაწერა. პოლიანოვმა მონაწილეობა მიიღო საბჭოთა კავშირის ხალხების დამწერლობის განვითარებაში და ამასთან ერთად, იაპონური ენის კირილიზაციური სისტემა შექმნა, რომელიც საბჭოთა კავშირში ოფიციალურად იყო მიღებული და თანამედროვე რუსეთში კვლავაც გამოიყენება. მან აგრეთვე თარგმნა ყირგიზული ეროვნული მანას პოემა რუსულად. პოლიანოვი მიჩნეულია მეცნიერად, რომელმაც იაპონურ დიალექტებს შორის არსებული ტონობრივი აქცენტების შესწავლა დაიწყო. 1917 წლის რუსეთის რევოლუციის დროს პოლიანოვი ჯერ მენშევიკური, შემდეგ კი ბოლშევიკური პარტიის აქტიური წევრი იყო. ის 1917-1918 წლებში საგარეო საქმეთა სახალხო კომისარიატის ორიენტალისტურ სექციაში, ხოლო 1921 წელს კომინტერნში მუშაობდა. 1928-1929 წლებში პოლიანოვმა ნიკო მარის იაფეტური თეორიისადმი, რომელსაც იმდროინდელი რეჟიმი ემხრობოდა, სკეპტიციზმი გამოავლინა. ამის შემდეგ ის მოსკოვისა და ლენინგრადის ყველა საგანმანათლებლო ინსტიტუტიდან მუქარას იღებდა და მის დაპატიმრებამდე ,,ცენტრალური აზიაში გადასახლებული იყო, სადაც მან ადგილობრივ ენებზე ნაყოფიერი ნაშრომები დაწერა. სტალინის რეპრესიების დროს პოლიანოვი 1937 წლის 16 აგვისტოს ბიშკეკში იაპონიის ჯაშუშობის ბრალდებით დააკავეს. 1 ოქტომბერს მან მოითხოვა დაეწერა, რომ შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატმა მის წინააღმდეგ დაკითხვის მკაცრი მეთოდები გამოიყენა და დაეწერა არასწორი განცხადება, რომელიც მის წინააღმდეგ გამოძიებას ჩიხში შეიყვანდა. 1938 წლის 25 იანვარს პოლიანოვი სსრკ-ს აღმასრულებელი სასამართლოს სამხედრო კოლეგიუმის დახურულ სესიაზე დაიკითხა, რის შედეგადაც მას სიკვდილი მიუსაჯეს და გადაწყვეტილება ძალაში მოსკოვის მახლობლად მოიყვანეს. 1963 წელს მოხდა მისი რეაბილიტაცია. 2018 წლის ოქტომბერში კომუნარკაში მის სახელზე მემორიალი აღიმართა. ↑ Archived copy. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 December 2010. ციტირების თარიღი: 2009-11-05. Uwano, Zendo. 2009. On the Reconstruction of Japanese Accents. Talk given at the Research Centre for Japanese Language and Linguistics, University of Oxford ↑ Katerina Clark, Petersburg: Crucible of Cultural Revolution (Harvard University Press, 1995: ISBN 0-674-66336-5), p. 219. ↑ Tatarsky, Carl Schreck Nikita (2018-12-27). „Tortured Past: On Russian Memorial, Victims And Perpetrators Of Stalin's Purges Stand Side By Side“. Radio Free Europe/Radio Liberty. ციტირების თარიღი: 2018-12-28.
ლაშკენდერი

ლაშკენდერი — მთა საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში, ქალაქ ტყვარჩელთან ახლოს. მდებარეობს აფხაზეთის კავკასიონზე. მისი მთავარი მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 1373 მეტრია. ლაშკენდერის მთა აფხაზთა შვიდი წმინდა ადგილიდან ერთ-ერთია. მთაზე შემორჩენილია ქრისტიანული ეკლესიის ნანგრევები (945 მ სიმაღლის მწვერვალზე), რომელზეც ლეოპარდების (ან შესაძლოა ძაღლების) ბარელიეფური გამოსახულება იკვეთება. ეკლესია, სავარაუდოდ, VII-XI საუკუნეებისთვის უნდა აეგოთ. სიტყვა „ლაშკენდერი“, იგივე „ლაშქენდარი“ მეგრულია და ნიშნავს დაჩრდილულ, ჩრდილო ადგილს — „შკენდი||შქერდი||შქედი“ — მთის ჩრდილოეთი ფერდობი, ჩრდილოვანი ადგილი, ჩრდილოეთი მხარე. (რუსული) Верещагин Сергей. Абхазия. (Sergey Vereshchagin. Abkhazia) 2004 - 2005. დაარქივებული 2007-09-27 საიტზე Wayback Machine. ↑ (რუსული) А. И. Джопуа, А. Ю. Скаков, А. В. Федотова კვლევები მთა ლაშკენდერზე დაარქივებული 2011-07-25 საიტზე Wayback Machine.
ნიკოლოზ გუმილიოვი

ნიკოლოზ სტეფანეს ძე გუმილიოვი (რუს. Никола́й Степа́нович Гумилёв; დ. 3 აპრილი, 1886, კრონშტადტი, — გ. 24 აგვისტო, 1921, პეტროგრადი) — რუსი პოეტი. პოეტ ანა ახმატოვას პირველი ქმარი და ისტორიკოს ლევ გუმილიოვის მამა. 1900-1903 წლებში ცხოვრობდა თბილისში, სწავლობდა თბილისის ვაჟთა გიმნაზიაში. 1906 წლიდან ნიკოლოზ გუმილიოვი ცხოვრობდა პარიზში: ისმენდა ლექციებს ფრანგული ლიტერატურის შესახებ სორბონაში, შეისწავლა მხატვრობა და ბევრი იმოგზაურა. 1909 წელს მონაწილეობა მიიღო რამდენიმე ექსპედიციაში აღმოსავლეთ და ჩრდილო-აღმოსავლეთ აფრიკაში. 1911 წელს ჩამოაყალიბა ლიტერატურული წრე — „ცეხ პოეტოვ“. 1913 წელს აღიარა ახალი მოდერნისტული მიმართულება რუსულ პოეზიაში — აკმეიზმი, გახდა მისი ორგანიზატორი და თეორეტიკოსი. 1914 წლიდან პირველი მსოფლიო ომის ფრონტზე იყო. 1917 წელს რუსულ საექსპედიციო კორპუსს ახლდა საფრანგეთში. 1918 წელს დაბრუნდა პეტროგრადში. არ მიიღო ბოლშევიკური რევოლუცია, რის გამოც ბრალად დასდეს კონტრრევოლუციურ შეთქმულებაში მონაწილეობა და დახვრიტეს. გუმილიოვის პირველი ლექსი თბილისში გამოქვეყნდა 1901 წელს გაზეთ „ტიფლისსკი ლისტოკში“. ავტორია ლექსთა კრებულებისა: „კონკისტადორთა გზა" (1905), „რომანტიკული ყვავილები" (1908), „მარგალიტი" (1910), „კოცონი" (1918), „კარავი და ცეცხლოვანი გოდოლი" (1921); მოთხრობათა კრებულისა „პალმის ჩრდილი" (1922); კრიტიკული სტატიების კრებულისა „წერილები რუსული პოეზიის შესახებ" (1923). თარგმნა ბაბილონური ეპოსი „გილგამეში", ვოლტერის, თ. გოტიეს, ოსკარ უაილდის, ჰაინრიხ ჰაინეს და სხვ. ნაწარმოებები. მის თხზულებათა შორის არის საქართველოთი შთაგონებული ლექსებიც. Стихотворения. Посмертный сборник, 2 изд., П., 1923; Стихи. Поэмы, Тб., 1988. რუსული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 3, თბ., 1963; Блок А., „Без божества, без вдохновенья“, Собр. соч., т. 6, М.–Л., 1962; ბაქანიძე ო., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 207.
ვახტანგ გუნაშვილი

ვახტანგ ბესარიონის ძე გუნაშვილი (დ. 12 თებერვალი, 1926, თბილისი, — გ. 9 ოქტომბერი, 2010, იქვე) — ქართველი მოცეკვავე, საქართველოს სახალხო არტისტი (1974). დაამთავრა თბილისის ქორეოგრაფიული სასწავლებელი (1949). 1945 წლიდან საქართველოს სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო აკადემიის ანსამბლის, 1959 წლიდან თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტი იყო. პარტიები: იაგო (ალექსი მაჭავარიანის „ოტელო"), ბაზილი (ლუდვიგ მინკუსის „დონ კიხოტი"), ჯარჯი (ანდრია ბალანჩივაძის „მთების გული"), მამია (დავით თორაძის „გორდა"), დავრიში (გრიგოლ კილაძის „სინათლე"), ვაცლავი (ბორის ასაფიევის „ბახჩისარაის შადრევანი"), უფლისწული (პეტრე ჩაიკოვსკის „მაკნატუნა"), თავადი გუდალი, დემონი (სულხან ცინცაძის „დემონი") და სხვ. ითვლება ქართული ხალხური ცეკვების ერთ-ერთ საუკეთესო შემსრულებლად. განსაკუთრებით აღსანიშნავია მის მიერ ალა დვალთან ერთად შესრულებული ცეკვა „ქართული". გუნაშვილმა ქ. ზაარბრიუკენში (გერმანია) დადგა ოპერების — ზაქარია ფალიაშვილის „დაისისა" და ოთარ თაქთაქიშვილის „მინდიას" ცეკვები. საგასტროლო კონცერტებით მოვლილი ჰქონდა მსოფლიოს მრავალი ქვეყანა. დაჯილდოებული იყო საპატიო ნიშნის (1986) და ღირსების (1999) ორდენებით. გუნია ნ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. ქართული მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი. – თბ., 2015. – გვ. 129
გუნდე

გუნდე — ნასოფლარი საქართველოში, ასპინძის მუნიციპალიტეტში, მდ. მტკვრის მარცხენა ნაპირის მაღალ მთიანეთში, ტბის პირას (41°27′24″ ჩ. გ. 43°11′49″ ა. გ.﻿ / ﻿41.45667° ჩ. გ. 43.19694° ა. გ.﻿ / 41.45667; 43.19694). მის მახლობლად დგას ერთნავიანი ეკლესია. ძეგლი საგრძნობლად დაზიანებულია. ეკლესიის თავისებურებას წარმოადგენს აღმოსავლეთით შვერილი ნახევარწრიული აფსიდა და დასავლეთით — ნართექსი. ძეგლის გართულებული სტრუქტურა უშუალოდ ერთნავიანი ეკლესიის ფუნქციის გაფართოებასთანაა დაკავშირებული. ეკლესია შიგნით და გარედან ნაგებია სწორ რიგებად ნაწყობი, საშუალო ზომის, უხეშად დამუშავებული ბაზალტის ქვებით, ხოლო ფასადის კუთხეებში სუფთად გათლილი მსხვილი ბლოკებია გამოყენებული. გადახურულია კამარით. კონსტრუქციული ელემენტები — სატრიუმფო და საბჯენი თაღები, პილასტრები და სხვ. სუფთად გათლილი ქვიშაქვის ბლოკებითაა ამოყვანილი. შესასვლელი ორია — სამხრეთისა და დასავლეთისა. ფასადები სადაა, მოურთველი, მხოლოდ სამხრეთის კარის არქიტრავს ამკობს წრეში ჩასმული ბოლოებგაფართოებული ე. წ. ბოლნური ტიპის ჯვრის გამოსახულება. ნიკოლოზ ჩუბინაშვილი ძეგლს V საუკუნის II ნახევრით – VI საუკუნის I ნახევრით ათარიღებს, ირინე ელიზბარაშვილი — VIII-IX საუკუნეებით. ნამოსახლარის განაპირას ეკლესიის მიმართულებით მდებარეობს ნახევრად მიწაში ჩასმული აკლდამა. აკლდამის შესასვლელი კარგად არის შემორჩენილი, შიგნიდან კი მიწით არის ნაწილობრივ ამოვსებული. კედლებში გამოყენებულია საკმაოდ დიდი ზომის თლილი ლოდები, ხოლო სახურავისთვის მცირე ზომის ქვის ფილები, რომლებიც საერთო ჯამში თაღს ქმნიან. Тодриа Т., Чубинашвили Н., Шашианис Самеба, Тб., 1988; ჯავახეთი. ისტორიულ-ხუროთმოძღვრული გზამკვლევი, თბ., 2000; ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. გუნდეს ეკლესია //მირიჯანაშვილი ი. ჯავახეთის დარბაზული ეკლესიები.-თბ.,2009.-გვ.57-66.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 12087  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 17547
გუნიაყალას წარწერა

გუნიაყალას წარწერა — ხელის გამოსახულებიანი სტელა (ჴელი), სამეფო მიწათმფლობელობის დამადასტურებელი იურიდიული დოკუმენტი. აღმოჩენილია ისტორიულ თრიალეთში (სოფელი გუნიაყალა, ახლანდ. სამება, წალკის მუნიციპალიტეტი) 1936 წელს ეთნოგრაფიული ექსპედიციის მიერ (ხელმძღვანელი — გიორგი ჩიტაია). დაცულია თბილისში, სიმონ ჯანაშიას სახელობის საქართველოს მუზეუმში. ექსპონატი წარმოადგენს მოვარდისფრო ქვის ოთხკუთხად გათლილ სტელას ზომით 133 სმ × 80 სმ × 20 სმ. მის ზედაპირზე, შუა ნაწილში, გამოსახულია დაბალი რელიეფით შესრულებული გაშლილი ხელი (მეფის ძალაუფლების მატერიალური ნიშანი) და სამეფო ნიშანი. ორივე დეტალი ჩასმულია თაღოვან ლილვისებურ ჩარჩოში. მის მარცხნივ და მარჯვნივ ამოკვეთილია 10-სტრიქონიანი ასომთავრული წარწერა: სტრიქონები გადადის ჩარჩოს ერთი გვერდიდან მეორეზე. წარწერას, ხელისა და სამეფო ნიშნის გამოსახულებას, თავის მხრივ, შემოუყვება შეწყვილებული ლილვის ჩარჩო. წარწერის ფართობი: მარცხენა მხარეზე — 43,5 სმ × 11,5 სმ; მარჯვენა მხარეზე — 40 სმ × 9,6 სმ; გრაფემების სიმაღლე — 2,5–3 სმ; განკვეთილობის ნიშნები არ ახლავს. ქარაგმის ნიშნად ნახმარია კლაკნილი, კიდურწერტილოვანი განივი ხაზი. დამწერლობა კიდურწერტილოვანია, თარიღდება შინაარსისა და პალეოგრაფიული ნიშნების მიხედვით. წარწერაში მოხსენიებული არიან თამარ მეფე და მისი ძე გიორგი IV (ლაშა-გიორგი). ამ უკანასკნელის მეფედ იხსენიება მიუთითებს, რომ წარწერა შესრულებულია თამარისა და გიორგის თანამოსაყდრეობის პერიოდში. თამარისა და გიორგის შემდეგ იერარქიული თანმიმდევრობით დასახელებული არიან სამეფოს უმაღლესი მოხელეები: 1. ჭყონდიდელ-მწიგნობართუხუცესი (სახელის გარეშე); 2. ამირსპასალარი ზაქარია მხარგრძელი; 3. მანდატურთუხუცესი შალვა ახალციხელი; 4. მეჭურჭლეთუხუცესი ოვსიყმა; 5. მსახურთუხუცესი ვაჩე. ბოლოს, წარწერაში მოხსენიებული არიან ძეგლის დადგმის მოთავე ჯალაბა და ოსტატი სანობას ძე ინა. ოთხმეზური გ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 211. ბარდაველიძე ვ., ჩიტაია გ., ქართული ხალხური ორნამენტი, I. ხევსურული, თბ., 1939; ბაქრაძე ა., XIII საუკუნის წარწერა გუნია-ყალადან, «ს. ჯანაშიას სახ. საქართველოს სახელმწ. მუზეუმის მოამბე», 1953, ტ.17; მუსხელიშვილი ლ., თორელთა გენეალოგიის გარკვევის ცდა ჰამამლუს XII საუკუნის წარწერებთან დაკავშირებით, იქვე, 1940, ტ. 10; ოთხმეზური გ., XII–XIII სს-ის მიჯნის ქართული ლაპიდარული წარწერები როგორც საისტორიო წყარო, თბ., 1981; საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის ქართული ეპიგრაფიკული ძეგლების კატალოგი, შედგ. ა. ბაქრაძისა და ს. ბოლქვაძის მიერ, თბ., 1953; ცისკარიშვილი ვ., ჯავახეთის ეპიგრაფიკა, თბ., 1959; Меликсет-Бек Л., Рельефы руки на памятниках материальной культуры феодальной Грузии, «მასალები საქართველოს ეთნოგრაფიისათვის», 1957, ტ. 9;
აკარნანია

აკარნანია (ბერძ. Ἀκαρνανία) — მხარე ძველი საბერძნეთის ცენტრალურ ნაწილში, იონიის ზღვის სანაპიროზე, ეტოლიის დასავლეთით, რომლისგანაც მას მდინარე აქელოოსი გამოყოფდა. აკარნანიის ტერიტორია პირველად ძვ. წ. VII-VI საუკუნეებში დასახლდა. ძვ. წ. V საუკუნის ბოლოსთვის ტომთა კავშირიდან ფედერაციული ტიპის სახელმწიფოდ ჩამოყალიბდა, რომლის დედაქალაქი სტრატოსი იყო. შემდგომ საუკუნეებში ათენის, თებეს და მაკედონიის მმართველობის ქვეშ მოექცა. ძვ. წ. 231 წელს აკარნანიის იმ ნაწილმა, რომელიც მანამდე ეპირის სამეფოს ნაწილი იყო, დამოუკიდებლობა აღადგინა და მაკედონიის მეფე ფილიპე V-სთან დაამყარა კავშირი. ძვ. წ. 167 წელს მაკედონური დინასტია რომაელებმა დაამხეს. აკარნანია გარკვეულ დამოუკიდებლობას შემდგომშიც ინარჩუნებდა. საბოლოოდ, ოქტავიანე ავგუსტუსმა აკარნანიელთა დიდი ნაწილი მის მიერ ძვ. წ. 29 წელს დაარსებულ ქალაქ ნიკოპოლს დაუქვემდებარა, დანარჩენი ნაწილი კი რომის პროვინცია აქაიას შეუერთა. აკარნანია — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
ემპრესი

ემპრესი — ქლიავის კანადური ჯიში. მსხმოიარობაში შედის მე-3–4 წელს. ხასიათდება საშუალო პერიოდის ყვავილობითა და მაღალმოსავლიანობით (ერთი ხის საშუალო მოსავალი სრულმსხმოიარობაში 50-55 კგ-ია), მწიფდება აგვისტოს ბოლოს – სექტემბრის დასაწყისში, ძირითადად გამოიყენება სასუფრედ. ნაყოფი ძალიან მსხვილია მასა 60–70 გრამს აღწევს, ზოგიერთი ეგზემპლარისა 120 გრამამდეცაა. ნაყოფი კვერცხისებრი ფორმისაა, კანი მუქი იისფერია, დაფარულია მუქი ნაფიფქით. რბილობი მკვრივი, სრულ სიმწიფეში ხასიათდება გამორჩეული გემოთი. კურკა მსხვილი, რბილობს ნახევრად სცილდება. ქლიავის ახლად ინტროდუცირებულ პერსპექტიულ ჯიშად ითვლება. ↑ ქლიავის პერსპექტიული ჯიშები საქართველოსთვის. agronews.ge (5 ივნისი, 2017). ციტირების თარიღი: 14 აპრილი, 2020. ↑ მაღლაკელიძე, ელენე; ბობოქაშვილი, ზვიად (2015) ქლიავის ბაღის გაშენება. თბილისი: სოფლის მეურნეობის სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრი. ციტირების თარიღი: 15 აპრილი, 2020.  დაარქივებული 2021-08-03 საიტზე Wayback Machine.
ალტანის რენკლოდი

ალტანის რენკლოდი, გრაფ ალტანი — ქლიავის (რენკლოდის) ევროპული ჯიში. გამოყვანილია ბოჰემიაში გრაფ ალტანის მამულში, მიღებულია მწვანე რენკლოდის ნათესებიდან. საშუალო-ზომიერი ზრდის ხეა, მომრგვალო ვარჯით. ფოთოლი მსხვილია, ოვალური ფორმის. ყვავილობს აპრილის მეორე დეკადაში (გორის პირობებში), საუკეთესო დამამტვერიანებელ ჯიშებად უნდა ჩაითვალოს მწვანე რენკოლდი და იტალიური უნგრულა. ხასიათდება მაღალმოსავლიანობით. იკრიფება აგვისტოს მე-2 დეკადაში, კარგად იტანს ტრანსპორტირებას. ჭარბტენიან რეგიონებში ხშირად ზიანდება მონილიოზით. ნაყოფი მსხვილია (3,6🞩4,2🞩4,4 სმ; მასა 36 გრამი), ფერად მოწითალო, მრგვალი ფორმისა, ბრტყელი ფუძით. კანი სქელია, ხშირად ბადისებრად დასერილი, ძირითადი ფერი ღია მომწვანო–ყვითელია, რომელიც ემჩნევა მხოლოდ შემოუსვლელ ნაყოფს და დაჩრდილულ ადგილებზე ყომრალ–წითელი შეფერვა ფარავს ნაყოფის თითქმის მთელ ზედაპირს. კანზე აშკარად ემჩნევა მოჟანგისფრო წერტილები და ხალები. სრულ სიმწიფეში მუქი წითელი ხდება, დაფარულია ნაფიფქით. რბილობი მუქი ყვითელი, მკვრივი, წვნიანი, არომატული, ხასიათდება კარგი საგემოვნო თვისებებით, კურკა (მასით ნაყოფის წონის 4%) რბილობს ნახევრად სცილდება. გამოიყენება როგორც სასუფრედ, ასევე კომპოტების დასამზადებლად. ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 ხომეზურიშვილი ნ., ერისთავი ელ., საქართველოს კულტურული ფლორის ატლასები; ტ. 2 : საქართველოს სამრეწველო ხილის ჯიშები, საქართველოს სსრ მიწსახკომი, ლ. პ. ბერიას სახელ. სას.-სამ. ინსტიტუტი, თბ.: „ტექნიკა და შრომა“, 1941. ↑ ქლიავის პერსპექტიული ჯიშები საქართველოსთვის. agronews.ge (5 ივნისი, 2017). ციტირების თარიღი: 14 აპრილი, 2020. ↑ მაღლაკელიძე, ელენე; ბობოქაშვილი, ზვიად (2015) ქლიავის ბაღის გაშენება. თბილისი: სოფლის მეურნეობის სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრი. ციტირების თარიღი: 15 აპრილი, 2020.  დაარქივებული 2021-08-03 საიტზე Wayback Machine.