laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
რუსუდან ჯავრიშვილი

რუსუდან ჯავრიშვილი (დ. 31 დეკემბერი, 1918, თბილისი, სხვა ვერსიით ერთაწმინდა — გ. 1999, თბილისი) — ქართველი მხატვარი, ფერმწერი, თეატრის მხატვარი. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემია 1940 წელს. მხატვრის ძირითადი ინტერესის სფერო ფერწერის თითქმის ყველა ჟანრი გახლდათ: პეიზაჟი, თემატური კომპოზიციები, ნატურმორტი და ნაწილობრივ პორტრეტები. განსაკუთრებით ერთგულება პეიზაჟისადმი ხელოვანს ბოლომდე გაჰყვა. რუსუდან ჯავრიშვილმა თავდაპირველად მხატვარ-დეკორატორად დაიწყო მუშაობა, ჯერ თბილისის პიონერთა და მოსწავლეთა სასახლეში, შემდეგ კი ვასო აბაშიძის სახელობის მუსიკალური კომედიის სახელმწიფო თეატრში ცნობილი რეჟისორის ბორის გამრეკელის უშუალო ხელმძღვანელობით. 1941-1944 წლებში იყო ამავე თეატრის მთავარი მხატვარი. 1960 წელს ელენე ახვლედიანის თაოსნობით შეიქმნა მხატვარ-პეიზაჟისტთა ერთი ჯგუფი, რომლის მიზანი იყო მშობლიური ქვეყნის მრავალფეროვანი ბუნების შრომისმოყვარე ხალხის ახლოს გაცნობა. აღსანიშნავია რომ ელენე ახვლედიანთან შემოქმედებით სიახლოვეს უდიდესი მნიშვნელობა ჰქონდა რუსუდან ჯავრიშვილის ხელწერის ჩამოყალიბებისათვის. რუსუდან ჯავრიშვილი გარდაიცვალა 1999 წელს, თბილისში. 1941 წლიდან მონაწილეობდა სამხატვრო გამოფენებში. 1964 — ეროვნული გალერეა, თბილისი, საქართველო. 1965 — ქუთაისი, საქართველო. 1966 — „რუსთაველის ნაკვალევზე“, თბილისის სამხატვრო სალონი, საქართველო. 1969 — „შთაბეჭდილებები საზღვარგარეთიდან“, თბილისის სამხატვრო სალონი, საქართველო. 1977 — ფინანსთა სამინისტროს დარბაზი, თბილისი, საქართველო. 1981 — “თბილისქალაქობა“ ,სალონი „ფიროსმანი“, თბილისი, საქართველო. 1997 — ელენე ახვლედიანის ჯგუფის მხატვარი ქალების გამოფენა, ეროვნული გალერეა, თბილისი, საქართველო. 1946 — შრომითი სიმამაცის ორდენი 1964 — საქართველოს დამსახურებული მხატვარი 1974 — უმაღლესი საბჭოს სიგელი 1978 — საქართველოს სახალხო მხატვარი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 530. https://burusi.wordpress.com/2009/09/25/rusudan-javrishvili/ http://www.nplg.gov.ge/bios/ka/00009816/ http://art.gov.ge/artists.php?lang=Ge&artist=377#[მკვდარი ბმული] ↑ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, გვ. 530, თბ., 1987 წელი. ↑ რუსუდან ჯავრიშვილის ბიოგრაფია[მკვდარი ბმული]
შაფიბეილი (ზანგილანი)

შაფიბეილი (აზერ. Şəfibəyli) — სოფელი აზერბაიჯანში, ქალბაჯარ-ლაჩინის რეგიონში, ზანგილანის რაიონში. 1993-2020 წლებში დე-ფაქტოდ კონტროლირდებოდა სეპარატისტული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის მიერ. შაფიბეილი GEOnet სახელების სერვერზე ↑ Zangilan district – Administrative district in the Republic of Azerbaijan.
ნიზამი განჯევის ძეგლი (განჯა, 1946)

ნიზამი განჯევის ძეგლი (აზერ. Nizami Gəncəvinin heykəli) — გამოჩენილი პოეტის ნიზამი განჯევის ძეგლი, რომელიც მდებარეობს აზერბაიჯანში, პოეტის მშობლიურ ქალაქ განჯაში. ძეგლი დაიდგა 1946 წელს. ძეგლის სკულფტორი — აზერბაიჯანის სახალხო მხატვარი ფუად აბდურახმანოვი, არქიტექტორები — სადიქ დადაშოვი და მიქაილ ჰუსეინოვი. ამ ძეგლისათვის 1947 წელს ფუად აბდურახმანოვი დაჯილდოვდა სტალინის სახელობის პრემიით. 2009 წლამდე ძეგლი არ იყო რესტავრირებული. ნიზამი განჯევის ძეგლი ბაქოში ↑ Абдурахманов Фуад Гасан оглы ↑ Низами Ҝәнҹәви. Под ред. Дж. Кулиева. Азербайджанская советская энциклопедия. Главная редакция Азербайджанской советской энциклопедии. 1983 ↑ АБДУРАХМАНОВ. Большая советская энциклопедия. Государственное научное издательство. 1950.
სუმგაითის კანიონი

სუმგაითის კანიონი (აზერ. Sumqayıt kanyonu) ან სუმგაიჩაის კანიონი — ბუნებრივი ძეგლი, რომელიც განლაგებულია მდინარე სუმგაითის დინების ნაკადში. კანიონი განლაგებულია ქალაქ სუმგაითის საყოფაცხოვრებლო სანაგვე პოლიგონის საპირისპირო მხარეს. ეს კანიონი ითვლება ტურიზმის პოტენციალურ ადგილად სუმგაითში. სუმგაითჩაის ქვედა დინება გადის სუმგაითის კანიონით და უერთდება კასპიის ზღვას. ამ ნაწილში მდინარეს კალაპოტი საგრძნობლად სუსტია. ნაპირები შედგება ქვიშისა და თიხისგან. ეს გარემოება კიდევ უფრო აძლიერებს მდინარეს დამანგრეველ ძალას. ამ გარემოების გამომდინარე ადვილად აღრმავებს თავის კალაპოტს. კანიონის კოროზია საკმაოდ სწრაფია. ატმოსფერული მოვლენების გამო: წვიმის, მზის რადიაციისა და ქარის აქტივობის გამო კანიონი იძენს საიდუმლოებით მოცული ადგილის გამოსახულებას. კანიონის სიმაღლე და სიგანე განპირობებულია ადგილისგან სადაც მდინარე მოედინება. საშუალო სიმაღლე შეადგენს 10 დან 15 მეტრამდე, ხოლო სიგანე შეადგენს 30 დან 50 მეტრამდე. ↑ Sumqayıtda turizm üçün potensial məkan: Sumqayıt kanyonu - FOTOLAR (arxiv linki var). xeberle.com, 25.09.2017
არქტოგეა

არქტოგეა (ლათ. Arctogea, ბერძ. Άρκτος — დათვი, აქ — ჩრდილოეთი და Γαῖα — მიწა, ქვეყანა) — ზოოგეოგრაფიაში მიღებული ერთ-ერთი ქვედანაყოფი, რომელიც მოიცავს ნეოარქტიკისა და პალეარქტიკის ოლქებს ანუ ჰოლარქტიკას. არქტოგეის გამოყოფა აღნიშნული ოლქების ცხოველთა სამყაროს წარმოშობის (ევოლუციური განვითარების) ერთიანობას ემყარება. შდრ.: ნეოგეა, ნოტოგეა და პალეოგეა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 611.
Ӷь

Ӷь, ӷь ([ღჲ] — წარმოითქმება, როგორც რბილი „ღ“) — კირილური დამწერლობის დიგრაფი. ის თანხმოვანია. გამოიყენება აფხაზურ ენაში. აღნიშნული დიგრაფი გამოიყენება შემდეგ ენებში: ლ. ავიძბა, ე. კოკოსკერია, „აფხაზური ზეპირმეტყველების გაკვეთილები“ / თსუ-ს გამოცემა, თბ., 2014
სამხრეთული ვეშაპი (გვარი)

სამხრეთული ვეშაპი (ლათ. Eubalaena) — ძუძუმწოვარი ცხოველების გვარი სადა ვეშაპისებრთა ოჯახისა. ადრე მოიცავდა ერთადერთ სახეობას (ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია), მაგრამ ახლა მისი სხვადასხვა მხარეს მობინადრე პოპულაციები ცალ-ცალკე სახეობებად მიიჩნევა: 1. სამხრეთული სადა ვეშაპი (Eubalaena australis), 2. ჩრდილოური სადა ვეშაპი (Eubalaena glacialis), 3. იაპონური ვეშაპი (Eubalaena japonica). არსებობს სხვა თეორიებიც სახეობების რაოდენობის შესახებ: 1 სახეობა (მხოლოდ „სამხრეთული ვეშაპი“), 2 სახეობა (ერთი, რომელიც ჩრდილოეთშია გავრცელებული და მეორე, რომელიც სამხრეთშია გავრცელებული), ამ გვარის გაერთიანება Balaena-ის გვართან. მათი სხეულის სიგრძე 18 მ-მდე, ხოლო მასა 91 ტონამდე აღწევს. ფერად მოთეთრო ან რუხები არიან. თავზე აქვთ კანის შესქელებული უბნები. ზრდასრულობას 6–12 წელში აღწევენ, 3–5 წელიწადში ერთხელ მშობიარობენ. მაკეობა 12თვემდე გრძელდება. ახალდაბადებული ვეშაპი 900 კგ-ს იწონის, სიგრძეში კი 4–6 მ-ია. იკვებებიან უმთავრესად ზოოპლანქტონით, აგრეთვე კიბოსნაირებით, კრილით, ნიჩაბფეხიანებით და სხვ. გავრცელებულნი არიან სამხრეთის ოკეანეში, ჩრდილო-აღმოსავლეთ, ჩრდილო-დასავლეთ და სამხრეთ ატლანტის ოკეანეში, სამხრეთ ინდოეთის ოკეანეში, უკიდურეს ჩრდილოეთ და სამხრეთ წყნარი ოკეანეში. Collins Gem : Whales and Dolphins, ISBN 0-00-472273-6. Carwardine, Mark. Whales, Dolphins and Porpoises, ISBN 0-7513-2781-6. Congressional Research Service (CRS).Northern Right Whale დაარქივებული 2009-02-20 საიტზე Wayback Machine.
სამხრეთული ვეშაპი

ბიოლოგიური ტერმინი სამხრეთული ვეშაპი შეიძლება აღნიშნავდეს: სამხრეთული ვეშაპი — ცხოველთა გვარი სადა ვეშაპისებრთა ოჯახისა. სამხრეთული ვეშაპი — ჩრდილოური სადა ვეშაპის, სამხრეთული სადა ვეშაპის და იაპონური ვეშაპის ძველი სახელწოდება, როდესაც ისინი ერთ სახეობად განიხილებოდნენ.
თეოდორე ადელუნგი

თედორე პავლეს ძე ადელუნგი (დ. 25 თებერვალი, 1768, შჩეცინი — გ. 30 იანვარი[ძვ. სტ. 18 იანვარი], 1843, სანქტ-პეტერბურგი) — რუსი ისტორიკოსი, ენათმეცნიერი, ბიბლიოგრაფი. პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1809). წარმოშობით გერმანელი. 1794 წლიდან ცხოვრობდა რუსეთში. მონაწილეობდა რუმიანცევის მუზეუმის შექმნაში. მისი მთავარი ნაშრომი „1700 წლამდე რუსეთში ნამყოფ მოგზაურთა და მათ თხზულებათა კრიტიკულ-ლიტერატურული მიმოხილვა“ მრავალ ცნობას შეიცავს იმ მოგზაურთა შესახებაც, რომლებიც კავკასიაში ყოფილან. ა. შტორხის თანაავტორობით გამოსცა „რუსეთის ლიტერატურის სისტემატური მიმოხილვა ხუთი წლის მანძილზე — 1801 წლიდან 1806 წლამდე“. მასვე ეკუთვნის სანსკრიტული ენის ბიბლიოგრაფია, რომელმაც საყოველთაო აღიარება მოიპოვა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 87-88. ↑ Deutsche Nationalbibliothek Record #120092859 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a> ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 Русский биографический словарь / под ред. А. А. Половцов, Н. П. Чулков, Н. Д. Чечулин и др. — СПб, Москва. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q4517914"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q656"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q4515376"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1963546"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q15074489"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1960551"></a> ↑ 3.0 3.1 3.2 verschiedene Autoren Allgemeine Deutsche Biographie / Hrsg.: Historische Commission bei der königl. Akademie der Wissenschaften — L: Duncker & Humblot, 1875. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2079"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2818964"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q316626"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q14565672"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q590208"></a> ↑ Friedrich von Adelung — 2009. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1868372"></a> ↑ SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ KNAW Past Members <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q21491701"></a> ↑ Czech National Authority Database <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863"></a>
არჩილ გოკიელი

არჩილ პეტრეს ძე გოკიელი (დ. 27 აგვისტო [ძვ. სტ. 14 აგვისტო], 1903, ქუთაისი — გ. 30 ნოემბერი, 1985, თბილისი) — ქართველი ეკონომისტი. ეკონომიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1949), პროფესორი (1954), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1963 წ.). დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოციალურ–ეკონომიკური ფაკულტეტი 1925 წელს. 1926–1930 წლებში მუშაობდა საქართველოს სახელმწიფო საგეგმო და საფინანსო უწყებებში. 1928 წლიდან კითხულობდა ლექციებს ფინანსთა სახალხო კომისარიატის სააღრიცხვო და საფინანსო კურსებზე, შემდეგ კი – თბილისის საფინანსო-კოოპერაციულ ინსტიტუტში; 1933 წლიდან მოღვაწეობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, სადაც 1937–1938 წლებში იყო ეკონომიკის ფაკულტეტის დეკანი, 1958–1985 წლებში კი — სახალხო მეურნეობის დაგეგმვის კათედრის გამგე. გოკიელის სამეცნიერო შრომებში განხილულია საბჭოთა დროის ფინანსებისა და ვაჭრობის ეკონომიკის, აგრეთვე სახალხო მეურნეობის დაგეგმვის საკითხები. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 80. არჩილ გოკიელი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
გაბრიელ გოკიელი

გაბრიელ იოსების ძე გოკიელი (დ. 1869, ახალციხე — გ. 18 თებერვალი, 1958, ქუთაისი) — ქართველი ექიმი და საზოგადო მოღვაწე. დაამთავრა ხარკოვის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი 1898 წელს. მუშაობა დაიწყო მოსკოვის თერაპიულ კლინიკაში, 1901 წლიდან გარდაცვალებამდე კი მოღვაწეობდა ქუთაისში. იყო საქართველოში ფიზიოთერაპიული მეთოდებით მკურნალობის ერთ–ერთი პიონერი; მისი თაოსნობითა და ნაწილობრივ მისივე სახსრებით ქუთაისში აგრონომიულ ტექნიკუმთან აშენდა ამბულატორია და რამდენიმე საწოლიანი საავადმყოფო, სადაც უსასყიდლოდ ემსახურებოდნენ ტექნიკუმის მოსწავლეებსა და პედაგოგებს, აგრეთვე ქუთაისის დრამატული თეატრის მსახიობებს. იკვლევდა ქართველი ხალხის მედიცინის ისტორიის საკითხებს, აბასთუმნის საკურორტო ფაქტორებს; აქვეყნებდა სამეცნიერო–პოპულარულ წერილებს. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 80. გაბრიელ გოკიელი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ადენილატკინაზა

ადენილატკინაზა (ინგლ. AC, adenylate cyclase, adenylyl cyclase; ფკ — 4.6.1.1) — ფერმენტი, ცნობილია მიოკინაზის სახელწოდებით. მონაწილეობს ადენოზინტრიფოსფორის მჟავას აღდგენის რეაქციაში. განეკუთვნება ფოსფოტრანსფერაზებს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 88. ↑ 4.6.1.1. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-06-04. ციტირების თარიღი: 2018-09-29.
ადენოვირუსები

ადენოვირუსები (ბერძ. αδένας — ჯირკვალი და ვირუსი, ლათ. Adenoviridae) — ვირუსების დიდი ჯგუფი. აღმოჩენილია ადამიანის ადენოიდებისა და ნუშურების უჯრედებში, სადაც ადენოვირუსი ხშირად უმოქმედო (ლატენტურ) მდგომარეობაშია. იწვევს სასუნთქი გზების მწვავე კატარს, კონიუნკტივიტს, ენტეროკოლიტს, ატიპურ პნევმონიასა და სხვა დაავადებებს. ცნობილია ადამიანის ადენოვირუსების 30-ზე მეტი ტიპი. აღწერილია მაიმუნის, ხარ-ძროხის, თაგვისა და ფრინველის ადენოვირუსები; ადენოვირუსის ზომაა 70-90 მმკ, შედგება გარეთა ცილოვანი გარსისა და ვირიონის ცენტრში მოთავსებული დეზოქსირიბონუკლეინის მჟავასაგან. ადენოვირუსები კარგად უძლებენ დაბალ ტემპერატურას და ანტიბიოტიკების მოქმედებას. მათი მაავადებელი თვისებები ქრება ულტრაიისფერი სხივების გავლენით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 88.
სეიდლარი (ზანგილანი)

სეიდლარი (აზერ. Seyidlər) — სოფელი აზერბაიჯანში, ქალბაჯარ-ლაჩინის რეგიონში, ზანგილანის რაიონში. 1993-2020 წლებში დე-ფაქტოდ კონტროლირდებოდა სეპარატისტული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის მიერ. სეიდლარი GEOnet სახელების სერვერზე ↑ Zangilan district – Administrative district in the Republic of Azerbaijan.
დანგ თჰი ნგოკ თჰინი

დანგ თჰი ნგოკ თჰინი (ვიეტ. Đặng Thị Ngọc Thịnh; დ. 25 დეკემბერი 1959, ზუიჩინი, კუანგნამის პროვინცია, ჩრდილოეთი ვიეტნამი) — ვიეტნამის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. ვიეტნამის ვიცე-პრეზიდენტი 2016 წლის 8 აპრილიდან და პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი 2018 წლის 21 სექტემბრიდან 23 ოქტომბრამდე. პრეზიდენტის თანამდებობა დაიკავა ჩან დაი კუანგის გარდაცვალების გამო. დანგ თჰი ნგოკ თჰინი არის ვიეტნამის ისტორიაში მეორე ქალი სახელმწიფოს მეთაურის მოვალეობის შემსრულებელი ნგუენ თჰი დოანის შემდეგ, ხოლო კომუნისტურ სამყაროში მესამე გდრ-ის მეთაურის საბინა ბერგმან-პოლისა და ჩინეთის კომუნისტი მმართველის სუნ ცინლინის შემდეგ. თჰინი ვიცე-პრეზიდენტად აირჩიეს 2016 წელს და მიიღო ხმების 91.09 % ანუ ვიეტნამის ეროვნული ასამბლეის წევრთა 450 ხმა და გააგრძელა ამ თანამდებობაზე ქალის არჩევის ტრადიცია. იგი იყო მე-11 და მე-13 მოწვევის ეროვნული ასამბლეის წევრი. ვიეტნამის კომუნისტური პარტიის წევრია 1979 წლის 19 ნოემბრიდან. ბიოგრაფია ვიეტნამის მთავრობის საიტზე დაარქივებული 2019-01-19 საიტზე Wayback Machine. ↑ National Assembly elects new Vice President, top judicial officials. Việt Nam News. ციტირების თარიღი: 25 May 2016. ↑ Đặng Thị Ngọc Thịnh. Government of Vietnam. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 19 იანვარი 2019. ციტირების თარიღი: 25 May 2016.
გია გოკიელი

გია ვახტანგის ძე გოკიელი (დ. 7 იანვარი, 1941, თბილისი — გ. 17 აგვისტო, 2022) — ქართველი ქირურგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1977), პროფესორი (1982), საქართველოს მედიცინის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1994). 1964 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი. 1968 წლიდან მუშაობდა ამავე ინსტიტუტის ჰოსპიტალური ქირურგიის კათედრაზე; 1988–2002 წლებში იყო ქირურგიულ სნეულებათა კათედრის გამგე, 1986-90 წლებში – თბილისის მთავარი ქირურგი. 1990–1996 წლებში კ. ერისთავის სახელობის ქირურგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი, 2002 წლიდან საქართველოს სახელმწიფო სამედიცინო აკადემიის გადაუდებელი ქირურგიისა და ტრავმატოლოგიის სამეცნიერო-პედაგოგიური ცენტრის ხელმძღვანელი. გოკიელის სამეცნიერო ნაშრომები ეძღვნება გულმკერდისა და მუცლის ღრუს ქირურგიის აქტუალურ საკითხებს. გამოქვეყნებული მონოგრაფიისთვის „მიოკარდიუმის მწვავე იშემია და გულის გადანერგვა“, მეცნიერთა ჯგუფთან ერთად მიენიჭა საქართველოს სახელმწიფო პრემია (1989). გოკიელი არის ჟურნალ „კლინიკური და ექსპერიმენტული ქირურგიის“ დამფუძნებელი და რედაქტორი (1991 წლიდან). 1993 წელს დააფუძნა ასევე საზოგადოებრივი ორგანიზაცია – ქირურგიის საქველმოქმედო ფონდი. დაჯილდოებულია აკადემიკოს გ. მუხაძის სამახსოვრო მედლით (1981) და ღირსების ორდენით (1999). ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 80. გია გოკიელი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ელენე გოკიელი

ელენე სტეფანეს ასული გოკიელი (დ. 25 აგვისტო, 1918, თბილისი — გ. 26 დეკემბერი, 1992, იქვე) — ქართველი და საბჭოთა სპორტსმენი (მძლეოსნობა, თარჯრბენი, სიგრძეზე ხტომა). საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1946) 1939 წელს დაამთავრა თბილისის რკინიგზის ტრანსპორტის ინჟინერთა ინსტიტუტი, 1956 წელს საქართველოს ფიზკულტურის ინსტიტუტი. საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი (1944, 1945) გამორბენით სიგრძეზე ხტომაში. საბჭოთა კავშირის რეკორდსმენი 80 მ-ზე თარჯრბენში (მოსკოვი, 1949; ჰელსინკი, 1952). ევროპის ჩემპიონატის (1946, ოსლო) ვერცხლის პრიზიორი თარჯრბენში. სხვადასხვა დროს 51-ჯერ დაამყარა საქართველოსა და ამიერკავკასიის რეკორდი. 1969 წლიდან გარდაცვალებამდე იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკური აღზრდისა და სპორტის კათედრის გამგე. მინიჭებული ჰქონდა საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატის (1946), საბჭოთა კავშირის დამსახურებული მწვრთნელის (1972), საქართველოს ფიზკულტურისა და სპორტის დამსახურებული მუშაკის (1972) წოდებები, სახელმწიფო ჯილდოები. ევროპის ვიცე-ჩემპიონი 02 ﻿ 1946 (ოსლო, ნორვეგია; თარჯრბენი - 80 მ) ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი 03 ﻿ 1946 (ოსლო, ნორვეგია; 4X100 ესტაფეტა) 03 ﻿ 1950 (ბრიუსელი, ბელგია; 4X100 ესტაფეტა) საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი 01 ﻿ 1944 (სიგრძეზე ხტომა - 546 სმ) 01 ﻿ 1945 (სიგრძეზე ხტომა - 554 სმ) საბჭოთა კავშირის ვიცე-ჩემპიონი 02 ﻿ 1945 (თარჯრბენი, 80 მ - 11.7 წმ; 100 მ - 12.5 წმ) 02 ﻿ 1946 (თარჯრბენი, 80 მ - 11.8 წმ) 02 ﻿ 1947 (თარჯრბენი, 80 მ - 11.5 წმ; სიგრძეზე ხტომა - 562 სმ) 02 ﻿ 1948 (თარჯრბენი, 80 მ - 11.7 წმ) 02 ﻿ 1950 (თარჯრბენი, 80 მ - 11.5 წმ) 02 ﻿ 1951 (თარჯრბენი, 80 მ - 11.4 წმ) საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი 03 ﻿ 1944 (თარჯრბენი, 80 მ - 12 წმ) 03 ﻿ 1949 (თარჯრბენი, 80 მ - 11.8 წმ) ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 80. ელენე გოკიელი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ელენე გოკიელი — ბიოგრაფიული ლექსიკონი ელენე გოკიელი — ქართული სპორტი ელენე გოკიელი — მემატიანე
არიფიონი (ჟურნალი)

„არიფიონი“ — ქართველ მწერალთა ლიტერატურული გაერთიანების „არიფიონის“ მხატვრულ-ლიტერატურული ჟურნალი. გამოვიდა ერთი ნომერი (1928, თბილისი). რედაქტორები — გ. ქიქოძე და ვ. გიორგაძე. ჟურნალში დაბეჭდილია „არიფიონის“ ლიტერატურული დეკლარაცია, ს. შანშიაშვილის, შ. დადიანის, მ. ჯავახიშვილის, ვ. გიორგაძის, დ. სულიაშვილის, ი. მოსაშვილის, მ. მრევლიშვილის, ბ. მელიქიშვილის, ლ. ქიაჩელის, ი. ტატიშვილის, გ. ქიქოძის ნაწარმოებები, კ. ჭიჭინაძისა და კ. კაპანელის სტატიები, პლატონის დიალოგი „კრიტონი“ (თარგმანი პ. თარგამაძისა). როგორც ლიტერატურულმა გაერთიანებამ, ისე-ჟურნალმა ხელისუფლების უკმაყოფილება გამოიწვია. „არიფიონის“ მეორე ნომრის გამოცემა აიკრძალა, რის შემდეგაც გაერთიანებამ და მისმა ორგანომ ერთდროულად შეწყვიტეს არსებობა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 573. ↑ მადლით შეზავებული სიტყვა ქართული
მიხეილ მრევლიშვილი

მიხეილ მრევლიშვილი (დ. 19 აგვისტო, 1904, ქ. ონი — გ. 1 მარტი, 1980) — ქართველი დრამატურგი, ეკონომისტი და მწერალი. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი. 1930–1940 წლებში მუშაობდა მოსკოვის სამშენებლო ტრესტსა და საქართველოს „სოფლპროექტში“. 1962–1969 წლებში იყო გაზეთ „ლიტერატურნაია გრუზიას“ რედაქტორი. მისი პირველი რომანი „ინონი“ გამოქვეყნდა 1926 წელს ჟურნალ „მნათობში“. 1959–1962 წლებში იყო საქართველოს თეატრალური საზოგადოების თავმჯდომარე. შვილი — სანდრო მრევლიშვილი, შვილიშვილი — მიხეილ მრევლიშვილი თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა. მიხეილ მრევლიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
არკანზასი (მდინარე)

არკანზასი (ინგლ. Arkansas) — მდინარე აშშ-ში, მისისიპის მარჯვენა (სიდიდით მეორე, მისურის შემდეგ) შენაკადი. სიგრძე 2410 კმ, აუზის ფართობი 470 კმ². სათავე აქვს კლდოვან მთებში. ზემო დინებაში ვიწრო და ღრმა ხეობაში მიედინება, შუა და ქვემო დინებაში კი დიდ ვაკეებზე და ცენტრალურ ვაკეებზე. წყლის საშუალო ხარჯი დაახლ 1800 მ³/წმ. წყალდიდობა გაზაფხულზე წვიმებისა და თოვლის დნობის დროს იცის. იყენებენ სარწყავად. სანაოსნოა შესართავიდან 1000 კმ-ზე. ჩამოუდის ქალაქებს: უიჩიტოს, ტალსას, ლიტლ-როკს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 573.
უეფა

უეფა (ფრანგ. UEFA - Union Européenne de Football Association, ევროპული ფეხბურთის ასოციაციების კავშირი) — საერთაშორისო საფეხბურთო ორგანიზაცია, რომელიც აკონტროლებს ევროპულ ფეხბურთს და ევროპული ქვეყნების ფეხბურთის ფედერაციებს. მისი მოვალეობაა სხვადასხვა საკლუბო და სანაკრებო ტურნირების გამართვა და მათი ორგანიზება. ზოგიერთი ქვეყანა, რომელიც მდებარეობს აზიის ტერიტორიაზე, ასევე შესულია უეფას შემადგენლობაში. ეს ქვეყნებია: ყაზახეთი, თურქეთი, ისრაელი, კვიპროსი, რუსეთი. უეფას წევრები არიან საქართველო, სომხეთი და აზერბაიჯანიც. უეფა დაარსდა 1954 წლის 15 ივნისს ბაზელში. 1959 წლამდე მისი შტაბი იყო პარიზში, შემდეგ კი გადატანილ იქნა ბერნში. 1995 წლიდან იგი მდებარეობს ნიონში, შვეიცარია. ეროვნული ნაკრებები უეფას მთავარი ტურნირი ნაკრებებს შორის არის ევროპის ჩემპიონატი. უეფას ეგიდით ასევე ტარდება ევროპის ახალგაზრდული ჩემპიონატებიც, 19 წლამდელთა და 17 წლამდელთა ნაკრებებს შორის. უეფა ასევე ატარებს ევროპის ფუტსალის ჩემპიონატსაც. კლუბები უეფას ეგიდით ტარდება სამი საკლუბო შეჯიბრება. უეფას ჩემპიონთა ლიგა უეფას ევროპის ლიგა უეფას სუპერთასი ერთა ლიგა (უეფა) ევროთასების საუკეთესო ბომბარდირები უეფას ოფიციალური ვებ საიტი უეფას არაოფიციალური ვებ საიტი ↑ https://www.uefa.com/insideuefa/about-uefa/president/ ↑ Michel Platini resigns as UEFA president after having ban for corruption cut from six years to four at the Court of Arbitration for Sport. ↑ სლოვენიელი ალექსანდერ ჩეფერინი უეფას პრეზიდენტი გახდა.
მაღალი წნევის ვერცხლისწყლის ნათურა

მაღალი წნევის ვერცხლისწყლის ნათურა — აირგანმუხტავი სინათლის წყარო. განასხვავებენ ზოგადი და სპეციალური დანიშნულების მწვნ-ებს. ზოგადი დანიშნულების მწვნ-ები ფართოდ გამოიყენება გარე განათებისთვის, თუმცა მას 1980-იანი წლებიდან მნიშვნელოვნად ავიწროვებს უფრო ეფექტიანი მაღალი წნევის ნატრიუმის ნათურა და მეტალჰალოგენური ნათურა. სპეციალური დანიშნულების მწვნ-ებს უფრო ვიწრო გამოყენება აქვთ და გამოიყენება მრეწველობაში, სოფლის მეურნეობასა და მედიცინაში. მაღალი წნევის ვერცხლისწყლის ნათურები საქართველოში გამოიყენება 1960-იანი წლებიდან, ძირითადად გარე განათებისთვის. 1960-იანი წლების ბოლომდე გარე განათებისთვის უმეტესად გამოიყენებოდა მილისებრი დაბალი წნევის ვერცხლისწყლის ნათურები, რომლებიც თანდათანობით ჩაანაცვლა მწვნ-მ. გარე განათებისთვის გამოიყენებოდა 125W (ეზოებში და პარკებში), 250W (შიდაკვარტალურ და მეორეხარისხოვან ქუჩებზე) და 400W (მთავარ ქუჩებსა და გზატკეცილებზე) სიმძლავრის მწვნ-ები, ხოლო უფრო დიდი სიმძლავრის (1000W) ნათურებს იყენებდნენ რკინიგზის სადგურების, აეროპორტების და დიდი სამრეწველო ტერიტორიების გასანათებლად. 1970-იანი წლების ბოლოდან დაიწყეს მაღალი წნევის ნატრიუმის ნათურების აქტიური გამოყენება, რამაც ბოლო წლებში მწვნ თანდათან განდევნა. ამჟამად მწვნ-ები შემორჩენილია მხოლოდ კერძო სამრეწველო ტერიტორიებზე, რკინიგზის სადგურებთან და რეგიონებში. Persistent Lines of Neutral Mercury (Hg I). Physics.nist.gov. Retrieved on 2012-01-02. Nave, Carl R. Atomic Spectra. HyperPhysics website. Dept. of Physics and Astronomy, Georgia State Univ. USA (2010). Проверено 28 февраля 2012. Архивировано 3 июня 2012 года. Зайдель А. П., Прокофьев В. П., Райский С. М., Слитый В. А., Шрейдер Е. Я. Таблицы спектральных линий. — 4-е изд. — М.: Hаука, 1977. Принцип работы лампы ДРЛ: расшифровка, устройство и технические характеристики (рус.). razvodka.com. Проверено 15 сентября 2018. ელექტრონათურების ტექნოლოგიების მუზეუმი (ინგლ)
მაღალი წნევის ნატრიუმის ნათურა

მაღალი წნევის ნატრიუმის ნათურა – აირგანმუხტავი სინათლის წყარო, რომელშიც სინათლე წარმოიქმნება მის კაფსულაში აორთქლებულ ნატრიუმში ელექტრული განმუხტვით. განასხვავებენ მაღალი და დაბალი წნევის ნატრიუმის ნათურებს. იმის გამო, რომ ნატრიუმის ნათურა იწვევს ნაკლებ სინათლით დაბინძურებას (სინათლის სმოგი, განათებული ცა...) ვიდრე მაღალი წნევის ვერცხლისწყლის ნათურა, მას ფართოდ იყენებენ ასტრონომიული ობსერვატორიების სიახლოვეს მდებარე დასახლებებში. მაღალი წნევის ნატრიუმის ნათურა შეიცავს იგივე ნივთიერებებს, რასაც მაღალი წნევის ვერცხლისწყლის ნათურა და ჩართვისას დასაწყისში ანათებს მუქ ვარდისფრად (მოიისფროდ), ხოლო გახურების შემდეგ ნარინჯისფრად. ზოგიერთი ასეთი ნათურა ჩართვისას მოლურჯოდაც ანათებს. კონსტრუქციისა და ანთების მექანიზმის მიხედვით მაღალი წნევის ნატრიუმის ნათურები იყოფა სამ ძირითად ტიპად: მაღალი წნევის ნატრიუმის ნათურა მაღალი წნევის ნატრიუმის ნათურა ჩაშენებული სანთებელით მაღალი წნევის ნატრიუმის ნათურა penning ეს სტატია ნათარგმნია ჩეხური ვიკიპედიის სტატიიდან: Sodíková výbojka Curious About Astronomy: How does light pollution affect astronomers? [online]. Curious.astro.cornell.edu [cit. 2012-03-03]. Dostupné online. SLI/H Sodium [online]. Lamptech.co.uk [cit. 2012-03-03]. Dostupné online. https://dspace.cvut.cz/bitstream/handle/10467/64870/F3-DP-2016-Vanovich-Andrei-Navrh_osvetleni_pozemni_komunikace.pdf?sequence=1 The High-Pressure Sodium Lamp. Deventer: Kluwer Technische Boeken BV, 1986. ISBN 9789020119022. OCLC 16637733
ჰერდის კუნძული

ჰერდის კუნძული (ინგლ. Heard Island) — ვულკანური წარმოშობის კუნძული სამხრეთის ოკეანეში, მიეკუთვნება ავსტრალიის კუთვნილებაში შემავალ ტერიტორიას — ჰერდი და მაკდონალდის კუნძულები. ფართობი 368 კმ², უმაღლესი წერტილი — მოუსონის პიკი ბიგ-ბენის მასივზე (სიმაღლე 2745 მ), რომელიც მყინვარითაა დაფარული. აღმოაჩნეს 1833 წლის 27 ნოემბერს, სელაპებზე ნადირობის დროს. მას შემდეგ კუნძული მიტოვებული იყო, სანამ XX საუკუნეში მეცნიერები დაიწყებდნენ კვლევით სამუშაოებს. ↑ Global Volcanism Program - Heard. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-10-05. ციტირების თარიღი: 2018-10-01.