laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
დურგენ-ნური

დურგენ-ნური (მონღ. Дөргөн нуур) — გაუდინარი ტბა მონღოლეთში, ქალაქ ხოვდიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 145 კმ-ში. მდებარეობს დიდი ტბების ქვაბულის დასავლეთ ნაწილში, ზღვის დონიდან 1132 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 311 კმ², მაქსიმალური სიღრმე 27 მ. წყლის მინერალიზაცია 4 გრ/ლ. ფშანით შეერთებულია ტბა ხარა-ნურთან. ნაპირები დაბალია, დაკლაკნილი, წარმოდგენილია ბარხანებითა და მლაშობებით. ტბა და მასზე მიბჯენილი ტერიტორია 1997 წლიდან განსაკუთრებულად დაცულ ტერიტორიათა რიცხვს მიეკუთვნება. დურგენ-ნური
ნიკელის ვერცხლი

ნიკელის ვერცხლი, ასევე ცნობილი როგორც გერმანული ვერცხლი, ახალი ვერცხლი და ნიკელის თითბერი — სპილენძისა და ნიკელის შენადნობი, რომელიც ხშირად შეიცავს თუთიას. ჩვეულებრივ ამ შენადნობის ფორმულაცია მდგომარეობს შემდეგში: 60% სპილენძი, 20% ნიკელი და 20% თუთია.. სახელი „ვერცხლი“ შენადნობს ეწოდა, რადგან გარეგნულად ჰგავს ვერცხლს, როგორც შენადნობი კი საერთოდ არშეიცავს მას. ↑ 1.0 1.1 Principles of Metallurgy, გვ. 62. ISBN 978-1-4400-5699-4.  ↑ (April 1993) Metals in America's Historic Buildings: Uses and Preservation Treatments, Pt. 1, A Historical Survey of Metals, Pt. 2, Deterioration and Methods of Preserving Metals, გვ. 35. ISBN 978-0-16-061655-6.  ↑ Tim McCreight, The Complete Metalsmith.
ფლუორენონი

ფლუორენონი — არომატული ორგანული ნივთიერება ქიმიური ფორმულით C13H8O. გამოიყენება ოდორანტად სანთლებში და მალარიის საწინააღმდეგო მედიკამენტების დასამზადებლად. მისი მიღება ხდება ფლუორენისგან, მასზე ძმარმჟავისა და ნატრიუმის ჰიპოქლორიტის ხსნარის დამატებით. არის ყვითელი, ოთახის ტემპერატურაზე მყარი ნივთიერება. ↑ Fittig, Rud. (1873), "Ueber einen neuen Kohlenwasserstoff aus dem Diphenylenketon" Ber. Dtsch. Chem. Ges. volume 6, p. 187.doi:10.1002/cber.18730060169
გამოყოფილი კონსოლი

გამოყოფილი კონსოლი — ვიდეო თამაშების კონსოლის სახეობა. ამგვარი ტიპის კონსოლს არ გააჩნია სათამაშო კარტრიჯის ან დისკის მიმღები მოწყობილობა და შეუძლია მხოლოდ მასში ჩაშენებული ერთი ან რამდენიმე თამაშის გაშვება, აგრეთვე შეუძლებელია მასში რაიმე სახის ციფრული მედიის ჩამოტვირთვა ინტერნეტიდან. გამოყოფილი კონსოლები მეტად პოპულარული იყო პირველი თაობის ვიდეო თამაშების კონსოლების ერაში, მანამდე სანამ არ ჩაანაცვლა მეორე თაობის კონსოლებმა, რომლებსაც ჰქონდათ სათამაშო კარტრიჯის გამშვები მოწყობილობა. 2000-იან წლებში რეტროგეიმინგისადმი ინტერესი გაიზარდა. შედეგად სხვადასხვა კომპანიებმა დაიწყეს გამოყოფილი კონსოლების გამოშვება. 2010-იან წლებში, Nintendo-მ, Sony-მ, Sega-მ და SNK-მ გამოსცეს თავიანთი ისტორიული კონსოლების მინიატურული ვერსიები: NES Classic Edition, Super NES Classic Edition, Neo Geo Mini, PlayStation Classic და Sega Genesis Mini, რომლებშიც ჩაშენებულია რამდენიმე პოპულარული თამაში. APF TV Fun Coleco Telstar NES Classic Edition Super NES Classic Edition PlayStation Classic გამოყოფილი კონსოლი ↑ Dedicated Console. glitchwave.com. ციტირების თარიღი: 17 აგვისტო, 2019.
აკროლეინი

აკროლეინი ან პროპენალი — ორგანული ნივთიერება ქიმიური ფორმულით C 3 H 4 O {\displaystyle {\ce {C3H4O}}} . არის უმარტივესი უჯერი ალდეჰიდი, უფერო, მჟავე სუნის მქონე სითხე, დაახლოებით ისეთი სუნის, როგორიც აქვს საჭმლის ზეთს, როდესაც ძლიერ გაცხელდება და კვამლის (აირად) ფაზაში გადადის, ამას იწვევს გლიცერინის დაწვა და აკროლეინის წარმოქმნა. აკროლეინი იწარმოება პროპილენისგან. აკროლეინის ინდუსტრიული წარმოება მდგომარეობს პროპილენის ჰაერზე დაჟანგვაში (როგორც ჟანგბადის წყაროში) მეტალის ოქსიდების თანაობისას (როგორც ჰეტეროგენული კატალიზატორების):: CH2CHCH3 + O2 → CH2CHCHO + H2O გლიცერინის გაცხელებით 280 °C-ზე მიიღება აკროლეინი: (CH2OH)2CHOH → CH2=CHCHO + 2 H2O აკროლეინის სინთეზი ფორმალდეჰიდის და აცეტალდეჰიდისგან: HCHO + CH3CHO → CH2=CHCHO + H2O ლაბორატორიული მეთოდით ასევე შესაძლებელია აკროლეინის მიღება გლიცერინის კალიუმის ბისულფატთან რეაქციით. ↑ doi:10.1002/14356007.a01_149.pub2 ↑ doi:10.15227/orgsyn.006.0001
კალიუმის ბისულფატი

კალიუმის ბისულფატი — არაორგანული ნაერთი ქიმიური ფორმულით KHSO4. არის კალიუმის მჟავა მარილი, რომელიც შეიცავს გოგირდმჟავის მჟავურ ნაშთს, აქვს თეთრი ფერი. არის წყალში კარგად ხსნადი მყარი ნივთიერება. 1985 წლისთვის მანჰეიმის პროცესით 1 მილიონი ტონა კალიუმის ბისულფატი იქნა წარმოებული. მთავარი პროდუქტებია გოგირდმჟავა და კალიუმის ქლორიდი, ეს რეაქცია ეგზოთერმულია (ანუ მის დროს გამოიყოფა სითბო): KCl + H2SO4 → HCl + KHSO4 კალიუმის ბისულფატი ასევე მიიღება კალიუმის ნიტრატზე გოგირდმჟავას მოქმედებით: KNO3 + H2SO4 → KHSO4 + HNO3 თერმული დეკომპოზიციის დროს კალიუმის ბისულფატი გადაგის სხვა მდგომარეობაში, მიიღება კალიუმის პიროსულფატი და გამოიყოფა წყალი: 2 KHSO4 → K2S2O7 + H2O 600 °C-ზე გაცხელებისას კალიუმის ბისულფატი გარდაიქმნება კალიუმის სულფატად და გამოიყოფა გოგირდის ტრიოქსიდი: K2S2O7 → K2SO4 + SO3 კალიუმის ბისულფატი ძირითადად გამოიყენება კალიუმის ბიტარტარატის დასამზადებლად, რომელიც გამოიყენება მეღვინეობაში. ასევე გამოიყენება, როგორც დეზინტეგრაციული აგენტი ანალიზურ ქიმიაში ან წინამორბედი ნივთიერება კალიუმის პერსულფატის ძლიერი მჟანგავის მისაღებად. ↑ 1.0 1.1 Washington Wiley, Harvey (1895) Principles and Practice of Agricultural Analysis: Fertilizers. Easton, PA.: Chemical Publishing Co., გვ. 218. ციტირების თარიღი: 31 December 2015.  ↑ H. Schultz, G. Bauer, E. Schachl, F. Hagedorn, P. Schmittinger (2005). „Potassium Compounds“. Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry. Weinheim: Wiley-VCH. doi:10.1002/14356007.a22_039. ISBN 978-3527306732.CS1-ის მხარდაჭერა: იყენებს ავტორის პარამეტრს (link) ↑ Pradyot, Patnaik (2003) Handbook of Inorganic Chemicals. New York: McGraw-Hill, გვ. 636. ISBN 978-0070494398.  ↑ Iredelle Dillard Hinds, John (1908) Inorganic Chemistry: With the Elements of Physical and Theoretical Chemistry. New York: John Wiley & Sons., გვ. 547. ციტირების თარიღი: 31 December 2015.  ↑ Weisblatt, Jayne; Montney, Charles B. (2006) Chemical Compounds. ISBN 978-1-4144-0453-0.  ↑ Brauer, Georg (1963). Handbook of Preparative Inorganic Chemistry Vol. 1, 2nd Ed.. Newyork: Academic Press, გვ. 392. ISBN 978-0121266011.
კალიუმის პიროსულფატი

კალიუმის პიროსულფატი ან კალიუმის დისულფატი — არაორგანული ნაერთი ქიმიური ფორმულით K2S2O7. კალიუმის პიროსულფატი იწარმოება სხვა მარილების თერმული დეკომპოზაციით, ძირითადად კალიუმის ბისულფატით: 2 KHSO4 → K2S2O7 + H2O რეაქციის ტემპერატურის 600°C -ზე მაღლა გაზრდა ამცირებს კალიუმის პიროსულფატის წარმოქმნას, წარმოიქმნება კალიუმის სულფატი და გოგირდის ტრიოქსიდი:. K2S2O7 → K2SO4 + SO3 კალიუმის პიროსულფატი გამოიყენება ანალიზურ ქიმიაში. ნაერთი ასევე გამოიყენება ვანადიუმის(V) ოქსიდის კატალიზატორთან ერთად ინდუსტრიაში გოგირდის ტრიოქსიდის მისაღებად. ↑ Washington Wiley, Harvey (1895) Principles and Practice of Agricultural Analysis: Fertilizers. Easton, PA.: Chemical Publishing Co., გვ. 218. ციტირების თარიღი: 31 December 2015.  ↑ Iredelle Dillard Hinds, John (1908) Inorganic Chemistry: With the Elements of Physical and Theoretical Chemistry. New York: John Wiley & Sons., გვ. 547. ციტირების თარიღი: 31 December 2015.  ↑ Trostbl, L. J.; Wynne, D. J. (1940). „Determination of quartz (free silica) in refractory clays“. Journal of the American Ceramic Society. 23 (1): 18–22. doi:10.1111/j.1151-2916.1940.tb14187.x. ↑ Sill, C. W. (1980). „Determination of gross alpha, plutonium, neptunium, and/or uranium by gross alpha counting on barium sulphate“. Analytical Chemistry. 52 (9): 1452–1459. doi:10.1021/ac50059a018. ↑ Burkhardt, Donald. Sulfur trioxide production, US3362786A (1965). ციტირების თარიღი: 31 December 2015.
კალიუმის პერსულფატი

კალიუმის პერსულფატი — არაორგანული ნაერთი ქიმიური ფორმულით K2S2O8. ასევე ცნობილია როგორც კალიუმის პეროქსიდისულფატი. არის თეთრი, მყარი ნივთიერება, ცივ წყალში იხსნება ცუდად, თბილ წყალში — უკეთ. კალიუმის პერსულფატი არის ძლიერი ოქსიდანტი და ხშირად იყენებენ პოლიმერიზაციის დასაწყებად. კალიუმის პერსულფატი მიიღება კალიუმის ბისულფატის ცივი წყალხსნარის ელექტროლიზით. 2 KHSO4 → K2S2O8 + H2 მისი მიღება ასევე შესაძლებელია კალიუმის სულფატის ქიმიური დაჟანგვით ფთორის გამოყენებით. კალიუმის პერსულფატი ძლიერი ოქსიდანტია და შეუთავსებელია ორგანულ ნაერთებთან. კანზე ხანგრძლივმა კონტაქტმა შეიძლება გამოიწვიოს კანის გაღიზიანება. ↑ 1.0 1.1 Brauer, Georg (1963). Handbook of Preparative Inorganic Chemistry, 2nd, New York: Academic Press, გვ. 392. ISBN 978-0121266011.  ↑ „Final Report on the Safety Assessment of Ammonium, Potassium, and Sodium Persulfate“. International Journal of Toxicology. 20 (3): 7-21. January 2001. doi:10.1080/10915810152630710.
გამოყოფილი კონსოლების სია

ეს არის გამოყოფილი კონსოლების სია, დალაგებული ქრონოლოგიურად. სია შესაძლოა არ იყოს სრულად შევსებული. ამგვარი ტიპის კონსოლს არ გააჩნია სათამაშო კარტრიჯის ან დისკის მიმღები მოწყობილობა და შეუძლია მხოლოდ მასში ჩაშენებული ერთი ან რამდენიმე თამაშის გაშვება. გამოყოფილი კონსოლები ძირითადად გამოიცემოდა პირველი თაობის ეპოქაში. 2000-იან წლებში რეტროგეიმინგისადმი ინტერესი გაიზარდა. შედეგად სხვადასხვა კომპანიებმა დაიწყეს გამოყოფილი კონსოლების გამოშვება. მთავარი სტატია: ელექტრონული თამაში. Mattel Auto Race (1976) Blip (1977) მთავარი სტატია: გამოყოფილი კონსოლი. Atari 10 in 1 TV Games (2002) Atari Flashback სერია (2004-2011) Nintendo Entertainment System: NES Classic Edition (2016) Super Nintendo Entertainment System: Super NES Classic Edition (2017) ↑ 1.0 1.1 Mattel Handheld Games. ციტირების თარიღი: 2018-10-15 ↑ Acclaim Handheld Games. ციტირების თარიღი: 2018-10-15 ↑ „JAKKS Pacific Reintroduces Activision Tv Games - GameZone“. GameZone (ინგლისური). 2012-05-04. ციტირების თარიღი: 2018-10-15.
სპილენძის(II) აზიდი

სპილენძ(II)-ის აზიდი — არაორგანული და ძლიერ ფეთქებადი ნივთიერება. მისი ფორმულაა Cu(N3)2. რადგან სპილენძის აზიდი ძლიერ ფეთქებადია და მგრძნობიარეა ყველანაირი პრაქტიკული გამოყენებისთვის, აქტიურობის შესამცირებლად ისახავენ ხსნარის სახით. სპილენძის აზიდის მიღება ხდება მეტათეზიზის რეაქციით Cu2+ და აზიდის იონის ურთიერთქმედებით. Cu2+ + 2 N3− → Cu(N3)2 განადგურება ხდება კონცენტრირებულ აზოტმჟავასთან ურთიერთქმედებით. რეაქციის პროდუქტები არაფეთქებადი ნივთიერებებია: აზოტი, აზოტის ოქსიდები და სპილენძის ნიტრატი. ↑ Lide, David R. (1998), Handbook of Chemistry and Physics (87 ed.), Boca Raton, Florida: CRC Press, pp. 4–55, ISBN 0-8493-0594-2
დიაცეტილის პეროქსიდი

დიაცეტილის პეროქსიდი — ორგანული პეროქსიდი ქიმიური ფორმულით (CH3CO2)2. არის მყარი ან ბლანტი და მკვეთრი სუნის მქონე ჰაერზე. რადგან სუფთა სახით დიაცეტილის პეროქსიდი ფეთქებადია, ამიტომაც იყენებენ ხსნარის სახით, გამხსნელად გამოიყენება, მაგალითად, დიმეთილის ფთალატი. დიაცეტილის პეროქსიდი ფორმირდება წყალბადის პეროქსიდის და ძმარმჟავას ანჰიდრიდის ურთიერთქმედებით. რეაქციის ინტერმედიატი (შუალედური პროდუქტი) არის პეროქსიძმარმჟავა. არის შოკისმომგვრელად ფეთქებადი ნივთიერება. მის 25%-იან ხსნარსაც კი აქვს ფეთქებადი თვისებები. კრისტალური დიაცეტილის პეროქსიდი ძლიერ არასტაბილურია და გააჩნია აფეთქების დიდი რისკები. ↑ 1.0 1.1 1.2 (1997) Hawley's Condensed Chemical Dictionary, 13th, New York, NY: John Wiley & Sons, გვ. 13.  ↑ Acetyl peroxide. ↑ „Chemical Safety: Synthesis Procedure“. Chemical & Engineering News. 89 (2): 2. 2011-01-10. ↑ „Chemical Safety: Synthesis Procedure“. Chemical & Engineering News. 89 (2): 2. 2011-01-10. ↑ 5.0 5.1 National Fire Protection Association (1978). Fire Protection Guide on Hazardous Materials, 7th, Boston, MA: National Fire Protection Association, გვ. 49–110.  ↑ National Research Council (1981). Prudent Practices for Handling Hazardous Chemicals in Laboratories. Washington, DC: National Academy Press, გვ. 106.  ↑ 7.0 7.1 Bretherick, L. (1990). Handbook of Reactive Chemical Hazards, 4th, Boston, MA: Butterworth-Heinemann, გვ. 453, 1104.
ჯანრი გოგეშვილი

ჯანრი გოგეშვილი (დ. 31 იანვარი, 1946, სოფ. ნიგოითი, ახლ. ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი მწერალი და ფილოლოგი . 1981 წელს დაამთავრა ალექსანდრე პუშკინის სახელობის თბილისის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის ბიბლიოთეკათმცოდნეობის და ბიბლიოგრაფიის ფაკულტეტი. ავტორია ფსიქოლოგიურ-სოციალურ თემებზე დაწერილი მოთხრობების, იუმორესკების, ზღაპრების, რომანების, პიესების, პუბლიცისტური წერილების და ლექსებისა; პირველად მისი მოთხრობა „მესხური ყაყაჩოები“ 1968 წელს დაიბაჭდა ადიგენის რაიონულ გაზეთ „განახლებულ მესხეთში“; ხელმძღვანელობდა სცენისმოყვარეთა დასს, მართავდა თეატრალურ წარმოდგენებს. დააარსა გამომცემლობა „კიდევაც დაიზრდებიან“. სხვადასხვა დროს მუშაობდა უსაფრთხოების ტექნიკის ინჟინრად, უფროს ტექნოლოგად, საზღვაო ნავსადგურში ელექტროამწეს მემანქანედ, სტამბაში მბეჭდავად, სასოფლო კლუბის გამგედ, მხარეთმცოდნეობის მუზეუმის დირექტორად, დრამატულ თეატრში დასის გამგედ, სარეკლამო სააგენტოში უფროს რედაქტორად, დარაჯად, გამომცემლობის რედაქტორად. დააარსა ჟურნალი „ხატოვანი მოტივაციები“, რომლის გამომცემელი და რედაქტორი თავადაა. ბოლო წლებში, თავისუფალი „ბლოგერის სტატუსით“ (სახელწოდებით „ლიტერატურულ-შემეცნებითი სივრცე“ ვებ-საიტების ერთობლიობა), ინტერნეტსივრცეში აქვეყნებს ლიტერატურულ ნაწარმოებებსა და პუბლიცისტურ შენიშვნებს. ჯანრი გოგეშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ბალაბური

ბალაბური (აზერ. Ballabur) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლენქორანის რაიონში. ბალაბური GEOnet სახელების სერვერზე
თარგიმის ეკლესია

თარგიმის ეკლესია — შუა საუკუნეების ქართული წარმომავლობის ქრისტიანული ხუროთმოძღვრების ძეგლი ინგუშეთში. მდებარეობს მდინარე ასას მარჯვენა ნაპირზე, სოფელ თარგიმიდან 4 კმ-ში. წარმოადგენს მცირე ზომის ერთნავიან ნაგებობას, რომლის ქვეშაც საძვალეა მოწყობილი. ნაგებია ფიქლით, მცირედ დამუშავებული რიყის ქვითა და კირის ხსნარით. კედლები შელესილია, შესაძლებელია ეკლესია მოხატული ყოფილიყო. შესასვლელი სამხრეთ კედელშია გაჭრილი. საკურთხევლის აფსიდში ტრაპეზის ნაშთები შეინიშნება. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 471.
ბილასარი

ბილასარი (აზერ. Biləsər) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლენქორანის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 1,884 კაცი. ბილასარი GEOnet სახელების სერვერზე
ბოლადი

ბოლადი (აზერ. Boladı) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლენქორანის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 7,940 კაცი. ბოლადი GEOnet სახელების სერვერზე
პეროქსიძმარმჟავა

პეროქსიძმარმჟავა — ორგანული ნაერთი ქიმიური ფორმულით CH3CO3H. არის უფერო სითხე დამახასიათებელი მჟავე სუნით, ჰგავს ძმარმჟავას სუნს, არის ძალიან კოროზიული ნივთიერება. პეროქსიძმარმჟავა უფრო სუსტი მჟავაა ვიდრე ძმარმჟავა, რომლის pKa არის 8,2. პეროქსიძმარმჟავას მიღების ინდუსტრიული მეთოდი მდგომარეობს აცეტალდეჰიდის ავტოდაჟანგვაში: O2 + CH3CHO → CH3CO3H ის წარმოქმნის ძმარმჟავას წყალბადის პეროქსიდით და ძლიერი მჟავა კატალიზატორით: H2O2 + CH3CO2H ⇌ CH3CO3H + H2O პეროქსიძმარმჟავას აქვს ძლიერი კოროზიული თვისება, ამიტომაც ის იწვევს კანის, თვალების და სასუნთქი სისტემის გაღიზიანებას. ↑ (2014) Nomenclature of Organic Chemistry: IUPAC Recommendations and Preferred Names 2013 (Blue Book). Cambridge: The Royal Society of Chemistry, გვ. 749. DOI:10.1039/9781849733069-FP001. ISBN 978-0-85404-182-4.  ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 doi:10.1002/14356007.a19_199 ↑ Rangarajan, B.; Havey, A.; Grulke, E.; Culnan, P. D. (1995). „Kinetic parameters of a two-phase model for in situ epoxidation of soybean oil“. J. Am. Oil Chem. Soc. 72: 1161–1169. doi:10.1007/bf02540983. ↑ Peracetic acid. EPA.
ოქტააზაკუბანი

ოქტააზაკუბანი — აზოტის ჰიპოთეტური ფეთქებადი ალოტროპია. მისი ქიმიური ფორმულაა N 8 {\displaystyle {\ce {N8}}} . მოლეკულაში შემავალი აზოტის ატომები უკავშირდებიან ერთმანეთს და წარმოქმნიან კუბს; თვითონ განთავსებულები არიან კუბის წვეროებზე (ჩვეულებრივ აზოტი ბუნებაში გავრცელებულია დიატომური მოლეკულის სახით N 2 {\displaystyle {\ce {N2}}} -ით). ჰექსაზინი ↑ Agrawal, Jai Prakash (2010). High Energy Materials: Propellants, Explosives and Pyrotechnics. Wiley-VCH, გვ. 498. ISBN 978-3-527-62880-3.  ↑ B. Muir. Cubane.
ჰექსაზინი

ჰექსაზინი, ასევე ცნობილი როგორც ჰექსააზაბენზოლი — ჰიპოთეტური აზოტის ალოტროპია ფორმულით N 6 {\displaystyle {\ce {N6}}} . მოლეკულაში აზოტის ატომები ერთმანეთს მონაცვლეობით უკავშირდებიან ერთმაგი და ორმაგი ბმებით, რითაც ეს მოლეკულა ემსგავსება ბენზოლის ბირთვს. ეს ნაერთი იქნებოდა აზაბენზოლების საბოლოო წევრი, სადაც ბენზოლის ბირთვში ყველა მეთინის ჯგუფს აზოტი ჩაანაცვლებდა. ჰექსაზინის მოლეკულა სტრუქტურულად ჰგავს ძალიან სტაბილურ ბენზოლის მოლეკულას. ბენზოლის მსგავსად, სავარაუდოდ, ჰექსაზინიც უნდა იყვეს არომატული მოლეკულა. გარდა ამისა, გამოთვლებით იქნა დადგენილი, რომ ჰექსაზინის მოლეკულა ძალზე არასტაბილურია, შესაძლოა ამის გამომწვევი მიზეზი აზოტის ატომებზე მყოფი ელექტრონული წყვილი იყვეს. ოქტააზაკუბანი ↑ Hexazine - PubChem Public Chemical Database. The PubChem Project. National Center for Biotechnology Information. ↑ J. Fabian and E. Lewars (2004). „Azabenzenes (azines) — The nitrogen derivatives of benzene with one to six N atoms: Stability, homodesmotic stabilization energy, electron distribution, and magnetic ring current; a computational study“ (PDF). Canadian Journal of Chemistry. 82 (1): 50–69. doi:10.1139/v03-178. დაარქივებულია ორიგინალიდან (PDF) — 2005-03-29.
ქსენონის ტეტროქსიდი

ქსენონის ტეტროქსიდი — არაორგანული ნაერთი. შედგება ქსენონისა და ჟანგბადისგან. მისი ქიმიური ფორმულაა XeO 4 {\displaystyle {\ce {XeO4}}} . არის ყვითელი, კრისტალური, მყარი ნივთიერება, რომელიც სტაბილურია −35.9 °C-ის ქვემოთ. ამ ტემპერატურის ზემოთ ქსენონის ტეტროქსიდი ფეთქდება და გამოიყოფა ქსენონი და ჟანგბადი (O2).. ნაერთში ქსენონის რვავე ვალენტური ელექტრონი მონაწილეობს და მისი ჟანგვის რიცხვი არის +8. ჟანგბადი ერთადერთი ელემენტია, რომელსაც შეუძლია ქსენონი მის უმაღლეს ჟანგვის მდგომარეობამდე დაჟანგოს. მაგალითისთვის, ფთორს ქსენონის დაჟანგვა მხოლოდ ქსენონის ჰექსაფტორიდამდე (XeF6; +6 ჟანგვის ხარისხამდე) შეუძლია. −35.9 °C-ზე ზევით ქსენონის ტეტროქსიდი ხდება ფეთქებადი ნივთიერება. აფეთქებისას გამოიყოფა აირადი ქსენონი და ჟანგბადი: XeO4 → Xe + 2 O2 წყალში გახსნისას ქსენონის ტეტროქსიდი წარმოქმნის პერსენატის მჟავას, ტუტე ლითონებთად კი — პერქსენატის მარილებს: XeO4 + 2 H2O → H4XeO6 XeO4 + 4 NaOH → Na4XeO6 + 2 H2O ქსენონის ტეტროქსიდი რეაქციაში შედის ქსენონის ჰექსაფტორიდთან და მიიღება ქსენონის ჟანგბადფთორიდები: XeO4 + XeF6 → XeOF4 + XeO3F2 XeO4 + 2XeF6 → XeO2F4 + 2 XeOF4 ყველა სახის სინთეზი იწყება პერქსენატებიდან: 2 HXeO4− + 2 OH− → XeO64− + Xe + O2 + 2 H2O სხვა ხერხით დაჟანგვა შესაძლებელია პერქსენატის ოზონაციით ხსნარში: HXeO4− + O3 + 3 OH− → XeO64− + O2 + 2 H2O ბარიუმის პერქსენატი რეაქციაში შედის გოგირდმჟავასთან და მიიღება ბერქსენატის მჟავა, მჟავა რადგან არასტაბილურია განიცდის დეჰიდრატაციას დამიიღება ქსენონის ტეტროქსიდი და გამოიყოფა წყალი. Ba2XeO6 + 2 H2SO4 → 2 BaSO4 + H4XeO6 H4XeO6 → 2 H2O + XeO4 ქსენონის ტრიოქსიდი ↑ Lide, David R. (1998). Handbook of Chemistry and Physics (87 ed.). Boca Raton, Florida: CRC Press. p. 494. ISBN 0-8493-0594-2. ↑ H.Selig , J. G. Malm , H. H. Claassen , C. L. Chernick , J. L. Huston (1964). „Xenon tetroxide -Preparation + Some Properties“. Science. 143 (3612): 1322–3. doi:10.1126/science.143.3612.1322. JSTOR 1713238. PMID 17799234.CS1-ის მხარდაჭერა: მრავალი სახელი: ავტორების სია (link) ↑ J. L. Huston; M. H. Studier; E.N. Sloth (1964). „Xenon tetroxide - Mass Spectrum“. Science. 143 (3611): 1162–3. doi:10.1126/science.143.3611.1161-a. JSTOR 1712675. PMID 17833897. ↑ (1997) Chemistry of the Elements, 2nd, Elsevier, გვ. 901. ISBN 9780080501093.
ტერტ-ბუტილ ჰიდროპეროქსიდი

ტერტ-ბუტილ ჰიდროპეროქსიდი (tBuOOH) — ორგანული პეროქსიდი, რომელიც ფართოდ გამოიყენება სხვადასხვა დაჟანგვის პროცესებში, მაგალითად შარპლესის ეპოქსიდაციის დროს. ჩვეულებრივ ინახავენ 69–70%-იან წყალხსნარში. სინთეზის სხვადასხვა ხერხებიდან გამოსარჩევია: წყალბადის პეროქსიდის რეაქცია იზობუტილენთან ან ტერტ-ბუტილის სპირტთან გოგირდმჟავის თანობისას; იზობუტანის ავტო-ოქსიდაცია ჟანგბადით. ტერტ-ბუტილ ჰიდროპეროქსიდი არის ძლიერ არასტაბილური, ცეცხლსაშიში და მომწამლავი ნივთიერება. მისი კოროზიული თვისებებიდან გამომდინარე იწვევს კანის, ლორწოვანი გარსისა და სასუნთქი გზების დაზიანებას. ტერტ-ბუტილ ჰიდროპეროქსიდი შედის აშშ-ში ტრანსპორტირებისთვის აკრძალულ ნივთიერებათა სიაში. NFPA 704-ის ჯანმრთელობის, ცეცხლსაშიშობისა და არასტაბილურობის ცხრილში მას უკავია ყველგან უმაღლესი, მე-4 ადგილი. თუმცა სხვა წყაროები ამტკიცებენ, რომ ცხრილში ეს ნიშნულები უფრო დაბალია და არის 3-2-2 ან 1-4-4. ↑ IUPAC Complete Draft 2004. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-03-28. ციტირების თარიღი: 2019-08-18. ↑ tert-butyl hydroperoxide at Organic Chemistry Portal ↑ Jose Sanchez; Terry N. Myers. „Peroxides and Peroxide Compounds, Organic Peroxides“. Kirk‑Othmer Encyclopedia of Chemical Technology. Wiley-VCH Verlag GmbH & Co. doi:10.1002/0471238961.1518070119011403.a01. ↑ Sigma Aldrich MSDS ↑ "TERT-BUTYL HYDROPEROXIDE" at CAMEO Chemicals NOAA ↑ tert-BUTYL HYDROPEROXIDE at Chemicalland21 ↑ tert-Butyl hydroperoxide at http://environmentalchemistry.com
თლიის სამაროვანი

თლიის სამაროვანი, გვიანდელი ბრინჯაოსა და ადრინდელი რკინის ხანის (ძვ. წ. XII—VII სს.) არქეოლოგიური ძეგლი სოფელ თლიის ტერიტორიაზე (ჯავის მუნიციპალიტეტი). მცირე მასშტაბის არქეოლოგიური გათხრები ჩატარდა 1889 წელს (ხ. კანუკოვი), 1890 (ვ. დოლბეჟევი, ფ. ჰეგერი), 1891 (პ. უვაროვა). 1955 წლიდან მიმდინარეობს სისტემატური გათხრები (ბ. ტეხოვი). ორმოსამარხებსა და ქვის სამარხებში მიცვალებულები ჩასვენებული იყვნენ მარჯვენა გვერდზე, ხელფეხმოკეცილნი. ჩატანებული ჰქონდათ ბრინჯაოს ნაწარმი: იარაღი (ცულები, სატევრები, შუბისპირები), სამკაული (აბზინდები, ბალთები, მშვილდსაკინძები, საკისრე რკოლები, სამაჯურები, დუგმები, ღილები, მძივები და სხვა), ჭურჭელი (სიტულები, თასები, ტოლჩები); მცირე რაოდენობით რკინის ნივთები (აკინაკი, სატევარი, მოხრილი დანები, შუბისპირები, მშვილდ-საკინძები); სარდიონის, მინისა და პასტის მძივები; თიხის ჭურჭელი მცირე რაოდენობით. ნივთიერების მნიშვნელოვანი ნაწილი შემკულია ცხოველური (ირემი, ცხენი, ძაღლი, გველი, თევზი) და გეომეტრიული (სვასტიკა, „მალტური“ ჯვარი, სხივიანი წრეები და სხვა.) ორნამენტით, ზოგი კი მოხატულია ურარტული და სკეთური ხელოვნებისათვის დამახასიათებელი სტილით. თლიის სამაროვანზე აღმოჩენილი არქეოლოგიური მასალა დასავლეთ საქართველოსა და ყობანის სამაროვნის ნივთების მსგავსია. თლიის სამაროვანი კოლხური კულტურის გავლენის სფეროს განეკუთვნება. მოსახლეობა, რომელსაც თლიის სამაროვანი ეკუთვნოდა, გვაროვნული წყობილების საფეხურზე მდგარა. აღმოჩენილი მასალის მიხედვით ჩანს, რომ სამაროვნის არსებობის ბოლო საუკუნეებში გაძლიერებულა გვაროვნული წყობილების დაშლის პროცესი. მოსახლეობა მისდევდა მესაქონლეობას, მიწათმოქმედებას, განვითარებული ყოფილა ბრინჯაოს მეტალურგია. რკინის ფართო წარმოებაზე გადასვლა მხოლოდ ძვ. წ. VII საუკუნეში დაიწყო. თლიის სამაროვნის მასალა დაცულია მოსკოვის ისტორიის მუზეუმში, სამხრეთ ოსეთის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში და ვენაში. Техов Б. В., Очерки древней истории и археологии Юго-Осетии, Тб., 1971; ფანცხავა ლ., ქსე. ტ. 4, გვ. 687, თბ., 1979