laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ოსიოს ლუკას მონასტერი

ოსიოს ლუკა (ბერძ. Ὅσιος Λουκᾶς) — ისტორიული მონასტერი საბერძნეთში, ქალაქ დისტომოს სიახლოვეს. იგი შუა საუკუნეების ბიზანტიური ხელოვნებისა და არქიტექტურის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი მონუმენტია. 1990 წლიდან, ნეა მონისა და დაფნის მონასტრებთან ერთად შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში. ოსიოს ლუკას მონასტერი საკმაოდ პეიზაჟურ არეალში, ჰელიკონის მთის ფერდობზე მდებარეობს. იგი X საუკუნის დასაწყისში განდეგილმა, ღირსმა მამამ და წმინდანმა ლუკამ დააარსა, რომლის ნაწილებიც მონასტერში დღემდე ინახება. წმინდა ლუკა 953 წელს გარდაიცვალა. ცნობილია მისი წინასწარმეტყველება, რომლის მიხედვითაც კრეტას იმპერატორი რომანოსი დაიპყრობდა. უცნობია, ის ბიზანტიის იმდროინდელ იმპერატორ რომანოს I-ს გულისხმობდა თუ რომანოს II-ს, რომელმაც მართლაც დაიპყრო კუნძული. მიჩნეულია, რომ სწორედ მისი მმართველობის ბოლო წლებში (959-963) აშენდა მონასტრის მთავარი თეოთოკოსის (ბერძ. ღვთისმშობლის) ტაძარი. მონასტრის მთავარი სიწმინდე წმინდა ლუკას სამარხია, რომელიც თავდაპირველად აკლდამაში განისვენებდა, მაგრამ მოგვიანებით ორი ეკლესიის შეერთების ადგილას გადაასვენეს. მონასტერმა სახელი მას შემდეგ გაითქვა, რაც წმინდანის ნაწილებმა მირონის დენა დაიწყეს, რომელიც სასწაულებს ახდენდა. მომლოცველებს სჯეროდათ, რომ თუ საფლავის გვერდით დაიძინებდნენ, სხვადასხვა სენისგან განიკურნებოდნენ. საფლავის გარშემო წარმოდგენილ მოზაიკაზე, წმინდა ლუკასთან ერთად გამოსახულია იღუმენი პილოთეოსიც. თეოთოკოსის ტაძარი კომპლექსში უძველკესია და X საუკუნეში კონტინენტურ საბერძნეთში აშენებულ ერთადერთ ეკლესიას წარმოადგენს. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ოსიოს ლუკას მონასტერი ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2012-06-18 საიტზე Wayback Machine. Hosios Loukas დაარქივებული 2006-09-19 საიტზე Wayback Machine. Photographs of mosaics
დიატრემა

დიატრემა (აფეთქების მილი, ბერძ. diatrēma – ხვრელი) — მილისებრი არხი, რომელიც წარმოიქმნება ვულკანური აირების აფეთქების შედეგად (აფეთქების მილი). ყველაზე მეტად ცნობილია კიმბერლიტური ტიპის აფეთქების მილი. აფეთქების მილს ზოგჯერ გააჩნია ორი ან უფრო მეტი არხი, რომელიც ამობურცულია ან სიღრმეში, ან გაერთიანებულია ერთ სხეულში. ზოგჯერ ამოვსებულია ალმასის შემცველი ულტრაფუძე ვულკანური ბრექჩიის მსგავსი ქანით — კიმბერლიტით. ხშირად გეგმაში მათ გააჩნიათ ოვალური ფორმა. არხის ფართობი და სიღრმე სხვადასხვაა. დიამეტრი იცვლება რამდენიმე მეტრიდან 1,5 კმ-მდე. აფეთქების მილი საკმაოდ ფართოდ გავრცელებული მოვლენაა. იგი გვხვდება ევროპის, აფრიკის, აზიის, სამხრეთ ამერიკისა და ჩრდილოეთ ამერიკის კონტინენტებზე. კიმბერლტების შესახებ დაარქივებული 2014-02-18 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) ყველაფერი გეოლოგიის შესახებ (რუსული) ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 504. Геологический словарь, т2, М-Я., М. 1955.
ნეა მონის მონასტერი

ნეა მონი (ბერძ. Νέα Μονή - ახალი მონასტერი) — XI საუკუნის მონასტერი საბერძნეთის კუნძულ ჰიოსზე. მდებარეობს კუნძულის შიდა ნაწილში, ქალაქ ჰიოსიდან 15 კმ-ში, პროვატეიო-ოროსის მთაზე. მონასტერი ცნობილია თავის მოზაიკებით, რომლებიც დაფნისა და ოსიოს ლუკას მონასტრების მოზაიკებთან ერთად, მაკედონიური რენესანსული ხელოვნების თვალსაჩინო ნიმუშებს წარმოადგენს საბერძნეთში. 1990 წელს, ნეა-მონი აღნიშნულ ორ მონასტერთან ერთად იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა. მონასტერი XI საუკუნის შუა წლებში ბიზანტიის იმპერატორმა კონსტანტინე IX მონომახმა და მისმა მეუღლე ზოემ ააგეს. თქმულების თანახმად, მონასტერი იმ ადგილას აშენდა, სადაც სამმა ბერმა სასწაულებრივად იხილა ღვთისმშობლის ხატი, რომელიც მირტის ხის ტოტზე ეკიდა. ამ დროსათვის, კონსტანტინე კუნძულ ლესბოსის სიახლოვეს იყო გადასახლებული. სასწაულის მხილველი ბერები მას სასწრაფოდ ეახლნენ და მოახსენეს ღვთისმშობლის გამოცხადების შესახებ, რომლის თანახმადაც, ის იმპერატორი გახდებოდა. კონსტანტინე ბერებს ეკლესიის აგებას დაპირდა თუკი მათი ნათქვამი ახდებოდა. მართლაც, 1042 წელს იგი იმპერატორი გახდა და მადლიერების ნიშნად ღვთისმშობლის სახელზე მონასტრის მშენებლობა დაიწყო. მთავარი ტაძრის მშენებლობა 1049 წელს დასრულდა, ხოლო მთლიანად მონასტრის უკვე კონსტანტინეს სიკვდილის შემდეგ, 1055 წელს. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ნეა მონის მონასტერი The Nea Moni of Chios, from the Greek Ministry of Culture დაარქივებული 2007-10-23 საიტზე Wayback Machine. The Nea Moni of Chios, from the Church of Greece website დაარქივებული 2011-08-07 საიტზე Wayback Machine. Byzantine Mosaics of Nea Moni დაარქივებული 2011-08-15 საიტზე Wayback Machine.
Carlsberg

Carlsberg (ქართ. გამოითქმის კარლსბერგი) — მსოფლიოში ერთ-ერთი მსხვილი დანიური ლუდსახარში კომპანია. შტაბ-ბინა მდებარეობს კოპენჰაგენში, ვალბიუს რაიონში. დაარსდა 1847 წელს, დანიელი მეწარმისა და ქველმოქმედის იაკობ ქრისტიან იაკობსენის მიერ (ცნობილი როგორც JC Jacobsen; მისი ხელოვნებათა კოლექცია ამჟამად გამოფენილია Ny Carlsberg Glyptotek-ის მუზეუმში, კოპენჰაგენის ცენტრში). ლუდის მიწოდება ექსპორტზე (შოტლანდიაში) დაიწყო 1868 წელს, ლუდის პირველი უცხოური ქარხანა აშენებულია 1968 წელს მალავიში. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: Carlsberg ოფიციალური საიტი Carlsberg Visitors Centre ↑ 1.0 1.1 1.2 Annual Report 2014. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-03. ციტირების თარიღი: 2015-09-15.
პითაგორეონი

პითაგორეონი — გამაგრებული, უძველესი ნავსადგურის ნაშთები საბერძნეთის კუნძულ სამოსზე. გამოირჩევა ბერძნულ-რომაული მონუმენტებითა და სანახაობრივი ევპალინოსის გვირაბით (ან ევპალინოსის აკვედუკი). ძველ დროში ის ცნობილი იყო როგორც ტიგანი (ბერძნ. ქვაბი), ამჟამინდელი სახელი კი 1955 წელს პითაგორას პატივსაცემად ეწოდა, რომლის სამშობლოც სწორედ კუნძული სამოსი იყო. 1992 წლიდან, ჰერაიონის ნანგრევებთან ერთად შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში www.worldheritagesite.org დაარქივებული 2015-12-10 საიტზე Wayback Machine. www.greece.charterpartner.com დაარქივებული 2011-07-08 საიტზე Wayback Machine.
ვერგინა

ვერგინა (ბერძ. Βεργίνα) — პატარა ქალაქი ჩრდილოეთ საბერძნეთში, ცენტრალური მაკედონიის პერიფერიაში. 2011 წლის ადგილობრივი მმართველობის რეფორმის შედეგად, შედის ვეროიის მუნიციპალიტეტის შემადგენლობაში. ქალაქი მსოფლიო მასშტაბით ცნობილი გახდა 1977 წელს, როდესაც ბერძენმა არქეოლოგმა მანილოს ანდრონიკოსმა აქ აკლდამები აღმოაჩინა, რომლებიც სავარაუდოდ მაკედონიის მმართველებს ეკუთვნოდათ და როგორც დღეს მიიჩნევენ, მათ შორისაა ფილიპე II-ის, ალექსანდრე მაკედონელის მამის საფლავიც. პირველი ვარაუდი, რომ ვერგინას არქეოლოგიური ძეგლი უძველესი ქალაქი ეგის ნაშთები იყო, 1968 წელს ბრიტანელმა ისტორიკოსმა ნიკოლას ჰამონიდმა გამოთქვა, რაც ანდრონიკოსის აღმოჩენებმა დაადასტურა. თანამედროვე ვერგინა ქალაქ თესალონიკიდან 80 კმ-ით სამხრეთ-დასავლეთით მდებარეობს, პიერიის მთის კალთებზე, ზღვის დონიდან 120 მეტრზე. მისი მოსახლეობა დაახლოებით 2000 ადამიანია. 1996 წელს, ვერგინას არქეოლოგიური ზონა იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ვერგინა Information at the official site of the Ministry of Culture. Information about the museum. http://www.macedonian-heritage.gr/Museums/Archaeological_and_Byzantine/Arx_Bas_Tafoi_Berginas.html დაარქივებული 2017-12-10 საიტზე Wayback Machine. http://www.kzu.ch/fach/as/aktuell/2000/04_vergina/verg_09.htm დაარქივებული 2003-11-11 საიტზე Wayback Machine. http://www.kzu.ch/fach/as/aktuell/2000/04_vergina/verg_04.htm დაარქივებული 2003-11-02 საიტზე Wayback Machine. http://users.forthnet.gr/the/vangel/grepap.pdf დაარქივებული 2005-12-26 საიტზე Wayback Machine.
ხაბელაანი

ხაბელაანი — სოფელი საქართველოში, თიღვის მუნიციპალიტეტში (ძვილეთის თემი). 1991 წლამდე შედიოდა ზნაურის რაიონის შემადგენლობაში. მდებარეობს მდინარე შუა ფრონის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 780 მეტრი, ყორნისიდან 7 კილომეტრი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 411.
ჩრდილისუბანი

ჩრდილისუბანი (2010 წლის 20 ნოემბრამდე — „შიპიაკი“) — სოფელი საქართველოში, წალკის მუნიციპალიტეტში (კოხტის თემში). მდებარეობს წალკის ქვაბულში, წალკის წყალსაცავის აღმოსავლეთით. ზღვის დონიდან 1620 მეტრზე, წალკიდან დაშორებულია 8 კილომეტრით. 2002 წლის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 35 კაცი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 141 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 7. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 26 ივლისი 2016. ↑ საქართველოოს პრეზიდენტის ბრძანებულება N947, 2010 წლის 20 ნოემბერი ↑ საქართველოს ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულები ↑ 2002 წლის მოსახლეობის აღწერის მონაცემები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-19. ციტირების თარიღი: 2011-06-07.
ტბეთი (წალკის მუნიციპალიტეტი)

ტბეთი (2010 წლის 20 ნოემბრამდე — „ხადიკი“) — სოფელი საქართველოში, წალკის მუნიციპალიტეტში (წალკის თემში). მდებარეობს წალკის ქვაბულში, წალკის წყალსაცავის ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1530 მეტრზე, წალკიდან დაშორებულია 3 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 548 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 413. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 26 ივლისი 2016. ↑ საქართველოოს პრეზიდენტის ბრძანებულება N947, 2010 წლის 20 ნოემბერი
გინესი (ლუდი)

გინესი (ინგლ. Guinness) — ლუდის ბრენდი მფლობელი Diageo (შტაბ-ბინა მდებარეობს ლონდონში), დაფუძნდა 1759 წელს, ართურ გინესის მიერ (Arthur Guinness). ლუდი „გინესი“ — ყველაზე ცნობილი და მოხმარებადი ირლანდიური ლუდია, რომელიც ირლანდიაში ლეგენდად და წმინდა პატრიკის დღის სიმბოლოდ არის ქცეული. Guinness Draught Stout ალკოჰოლი: 4.1—4.3%. Extra Cold Draught Stout ალკოჰოლი: 4.1—4.3%. Guinness Draught (ბოთლებში) ალკოჰოლი: 4.1—4.3%. Guinness Draught (ქილებში) ალკოჰოლი: 4.1—4.3%. Guinness Draught Surger ალკოჰოლი: 4.1—4.3%. Guinness Original/Extra Stout ალკოჰოლი: 4.2—4.3%. Guinness Foreign Extra Stout ალკოჰოლი: 5% (ჩინეთი), 6.5% (იამაიკა), 7.5% (აფრიკა), 8% (მალაიზია). Guinness Foreign Extra Stout Nigeria ალკოჰოლი: 7.5%. Guinness Special Export Stout ალკოჰოლი: 8%. Guinness Bitter ალკოჰოლი: 4.4%. Guinness Extra Smooth ალკოჰოლი: 5.5%. Malta Guinness უალკოჰოლი Guinness Mid-Strength ალკოჰოლი: 2.8%. Guinness Brew 39 Limited Edition ოფიციალური საიტი ბრენდის მფლობელის საიტი Selection of Guinness commercials including Noitulove, Dancing Man, Surfer დაარქივებული 2011-07-23 საიტზე Wayback Machine. [1] ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: გინესი (ლუდი)
ანტიპოდები

ანტიპოდები (ბერძნ. antipodes – სიტყვასიტყვით – ერთმანეთისაკენ ფეხებით მიქცეულნი; <ანტი... და pous, podos – ფეხი) — დედამიწის დიამეტრულად (180°-ით) საწინააღმდეგო პუნქტების მცხოვრებნი. მრავალსაუკუნოვანი დავა ანტიპოდების არსებობის შესახებ დაკავშირებულია დედამიწის სფერული ფორმისა და დედამიწის მიზიდულობის შემეცნების ისტორიასთან. ანტიკურ სამყაროში გავრცელებულ მოსაზრებას ანტიპოდების არსებობის შესახებ არ იზიარებდნენ ლუკრეციუსი, პლინიუს უფროსი, პლუტარქე. ადრინდელ ქრისტიანულ ეპოქაში კიდევ უფრო გამწვავდა ეს საკითხი: „ეკლესიის მამები“ (ლაქტანციუსი, ავგუსტინე) კატეგორიულად უარყოფდნენ ანტიპოდების რეალობას. შუა საუკუნეებში ეს უარყოფა საეკლესიო დოგმის სტატუსად იქცა. ანტიპოდების მომხრეებს მწვალებლებად აცხადებდნენ. დავას ბოლო მოუღო XV-XVI სს. დიდმა გეოგრაფიულმა აღმოჩენებმა (ქრისტეფორე კოლუმბის, ფერნანდო მაგელანისა და სხვ.). ანტიპოდური წერტილების კოორდინატები შეიძლება გამოითვალოს შემდეგი ფორმულით: φ a = φ ′ θ a = ( 180 ∘ − θ ) ′ {\displaystyle {\begin{aligned}&\varphi _{a}=\varphi '\\&\theta _{a}=\left(180^{\circ }-\theta \right)'\\\end{aligned}}} , სადაც φ {\displaystyle \varphi }  — განედი, θ {\displaystyle \theta }  — გრძედი; ნიშანი ′ {\displaystyle '} აღნიშნავს გადასვლას განედისა და გრძედის საპირისპირო ნახევარსფეროზე. ანტიპოდების რუკა (ინგლისური) 3D გლობუსი (ინგლისური) ანტიპოდები (გერმანული) ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 491.
ადვექცია

ადვექცია, მეტეოროლოგიაში (ლათ. advectio – მიწოდება, მიტანა) — ჰაერის ჰორიზონტალური გადაადგილება, რომლის დროსაც იგი ინარჩუნებს ტემპერატურას, სინოტივეს, სიმკვრივესა და სხვ. თვისებებს. ადვექციისგან განსხვავებით ჰაერის ვერტიკალური მიმართულებით გადადგილებას კონვექციას უწოდებენ. ზოგჯერ შესაძლებელია ჰაერის ცალკეული თვისების ადვექცია, მაგ., შინაგანი ენერგიის ადვექცია, ჰაერის ენტალპიის (სითბო, სიცივე) ადვექცია, წნევის ადვექცია და სხვ. დიდ როლს თამაშობს მეტეოროლოგურ პროცესებში და გავლენას ახდენს ამინდზე. კონვექცია ციკლონი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 90.
ალასი

ალასი (იაკუტ. Алаас) — ბრტყელი, ჩაკეტილი ან ნახევრადჩაკეტილი ქვაბულისებრი ოვალური ფორმის დადაბლება. გავრცელებულია რუსეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, მრავალწლოვანმზრალი ქანების განლაგებაში, უმეტესწილად სახაში. ჩვეულებრივ გვხვდება მდინარეების ვილიუის, ალდანისა და ლენის ფართო ტერასებზე. ფართობი ათეული და ასეული კვადრატული მეტრიდან რამდენიმე კვადრატულ კილომეტრამდე. სიღრმე 15-30 მ. წარმოიქმნება კლიმატის დათბობისას, მიწისქვეშა ყინულის გალღობის შედეგად, რომელსაც თან სდევს გრუნტის ჩაწოლა (თერმოკარსტი და სუფოზია). დაფარულია მდელო-სტეპის მცენარეულობით. ფსკერი ხშირად დაკავებულია რელიქტური ტბებითა და ჭაობებით. დამახასიათებელია ტორფდანაგროვები. ალასი კრიოლითოზონის უნიკალური ლანდშაფტია თავისებური ნიადაგითა და მდელოს მცენარეოლობით, რომელიც დინამიკურ სისტემას წარმოადგენს, რომლის ჩასახვა და ზრდა-განვითარება უწყვეტადაა დაკავშირებული გეოგრაფიულ გარემოსთან. თერმოკარსტული წარმოშობის ალასები ოდითგანვე იპყრობს მკვლევართა ყურადღებას. უღრმესი ალასები მოქცეულია აბალახის ტერასებზე, ხოლო უმნიშვნელო სიღრმეების ალასები ბესტიახისთვისაა ნიშანდობლივი. ალასი ძირითადად გამოიყენება სათიბად; ადგილ-ადგილ მოხნულია. იგი ავტონომიური ბიოტოპია. ცენტრალური სახის ალასები მნიშვნელოვან სამეურნეო როლს ასრულებენ. ზოგჯერ ალასებს უწოდებენ მდინარეების გამომშრალ ნარიონალებს, სუფოზიურ ღრმულებსა და რელიეფის სხვა ფორმებს. ყველაზე დიდი ალასია მიურიუ, რომელიც აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ გადაჭიმულია 13,2 კმ-ზე. იაკუტელების დასახლებები უმთავრესად ალასების ფარგლებშია მოქცეული. ბაიჯარახი ედომა ↑ Аласы // Большая советская энциклопедия ↑ Аласы // Большая российская энциклопедия. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-03-03. ციტირების თარიღი: 2020-03-04. ↑ 3.0 3.1 Алас Мюрю[მკვდარი ბმული] ↑ Аласные экосистемы, Якутск, 2002.
გოლცები

გოლცები (რუს. Гольцы) — ბრტყელი ან სუსტად ამოზნექილი კლდოვანი მწვერვალები, რომლებიც ამოწეულია ტყის ზედა საზღვრის ზემოთ და წელიწადის თბილ დროს თოვლისგანაა განთავისუფლებული. მწვერვალები, რომლებიც ხშირად გართულებულია კლდოვანი მოწმეებით, დაფარულია კურუმებით. აქვთ რბილი მოხაზულობა ან პლატოსებრი ფორმა. დამახასიათებელია აგრეთვე მზრალი სორტირების მიკროფორმები, პოლიგონური წარმონაქმნები, ქვიური რგოლები და ზოლები, მედალიონები. მცენარულობას ხშირად მოკლებულია, ზოგჯერ წარმოდგენილია ხავსებით, ბუჩქნარებითა და ქონდარა ფიჭვით. გოლცების კალთებზე გოლცური ტერასების გამო შეინიშნება ტერასირება, რომლებიც დამრეცადაა დახრილი მასივის ძირისკენ, რომელიც შემოზღუდულია რამდენიმე ათეული მ სიმაღლის ბექობებით. კალთების შუა ნაწილი გართულებულია ქვიური მდინარეებით, ნაღვენთი სოლიფლუქციური მიკროტერასებით. გოლცები დიდწილად გავრცელებულია სუბარქტიკული სარტყლის მთებსა და ცივ შიდაკონტინენტურ ბორეალურ მხარეებში. გვხვდება ციმბირსა და შორეულ აღმოსავლეთში. საიანებში გავრცელებული გოლცებიდან აღსანიშნავია ბოტოგოლის გოლცები, კიტოის გოლცები და ტუნკის გოლცები, ხოლო იმიერბაიკალეთში სოხონდოს გოლცები. ↑ Гольцы // Большая советская энциклопедия ↑ 2.0 2.1 Гольцы // Большая российская энциклопедия. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-03-22. ციტირების თარიღი: 2020-03-22. ↑ Гольцы // Географические названия Восточной Сибири. — Иркутск: М. Н. Мельхеев. 1969.
Mercury

Mercury შეიძლება აღნიშნავდეს: Mercury— ვერცხლისწყლის ინგლისური სახელწოდება. Mercury (ავტომობილის მარკა) — Ford Motor Company-ის მარკის ავტომობილები, უჭირავს ნიშა Ford-ის მარკის იაფ ავტომობილებსა და Lincoln-ის მარკის ძვირ ავტომობილებს შორის. Mercury (პროგრამირების ენა) — ლოგოკური პროგრამირების ენა, ენა პროლოგის ალტერნატივა. Mercury (კომპანია) — რუსული კომპანია, ფუფუნების საგნებით მოვაჭრე. დაარსებულია 1994 წ. Mercury Records — ინგლისური ხმისჩამწერი კომპანია, ჩამოყალიბდა ჩიკაგოში 1945 წ. კომპანიის ფილიალი ეკუთვნის Universal Music Group. მერკური
ავლაკოგენი

ავლაკოგენი (ბერძნ. áulax – კვალი და génos – წარმოშობა) — უძველესი ბაქნის საძირკველში არსებული ვიწრო და ღრმა გრაბენი, რომელიც დაფარულია ბაქნისებური საფრით. წარმოადგენს უძველეს რიფტს, რომელიც ნალექებით არის ამოვსებული. განარჩევენ მარტივ და რთულ ავლაკოგენს. მარტივი ავლაკოგენი წარმოადგენს ღრმა (5-10 კმ), ვიწრო და რამდენიმე კმ სიგრძეში ამოწვდილ ნაწევს, რომელიც შემოზღუდულია ხანგრძლივი დროით განვითარებული ნასხლეტებით. კვეთს მთელ ბაქანს ან სუსტდება მისსავე ფარგლებში. განვითარების შედეგად ავლაკოგენი გარდაიქმნება ან შიდაბაქნისებურ ვიწრო და ხაზობრივ ნაოჭა ზონად, ან ფართო სინეკლიზებად. რთული ავლაკოგენი შედგება არა მარტო ნაწევი გრაბენებისაგან, არამედ აწეული ჰორსტებისაგანაც. ავლაკოგენში ხშირად შეიმჩნევა ბაზალტური ვულკანიზმის გავლენა. ტერმინი ავლაკოგენი მეცნიერებაში დაამკვიდრა გეოლოგმა ნიკოლოზ შატსკიმ 1960 წელს. გრაბენი დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია ავლაკოგენი
დავით მაღრაძე

დავით (დათო) მაღრაძე (დ. 28 ივნისი, 1962, თბილისი) — ქართველი პოეტი. საქართველოს ახლანდელი ჰიმნის ტექსტის ავტორი. დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ქართული ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 1984–1985 წლებში იყო ჟურნალ „ნიანგის“, ხოლო 1985–1991 წლებში ჟურნალ „მნათობის“ რედაქტორ-ლიტმუშაკი. 1991 წელს — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მეცნიერ-თანამშრომელი. 1991–1992 წლებში მუშაობდა გაზეთ „ლიტერატურული საქართველოს“ მთავარი რედაქტორის მოადგილედ. 1992 წელს იყო ჟურნალ „ცისკრის“ მთავარი რედაქტორი. არის მრავალი კრებულის ავტორი. ებოლიში გამართული პოეზიის მეხუთე საერთაშორისო კონკურსის გამარჯვებული . 1992–1995 წლებში ეკავა საქართველოს კულტურის მინისტრის თანამდებობა. 1999-2002 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი “. ღირსების ორდენი საქართველოს სახელმწიფო პრემია 2004 — თელავის საპატიო მოქალაქე 2005 — პრემია „საგურამო“ 2023 — თბილისის საპატიო მოქალაქე დავით მაღრაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი დავით მაღრაძე — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი (მოძველებული / არქივი / ახალი არქივი) ↑ საპატიო თელაველები. თელავის მუნიციპალიტეტის მერია. ციტირების თარიღი: 25 დეკემბერი, 2023 ↑ „თბილისის საპატიო მოქალაქის წოდება წელს 26-მა მოქალაქემ მიიღო“. interpressnews.ge. 30 სექტემბერი, 2023. ციტირების თარიღი: 24 დეკემბერი, 2023. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date= და |date=-ში (დახმარება)
წმინდა პატრიკი

წმინდა პატრიკი (ინგლ. Saint Patrick, ლათ. Sanctus Patricius, Patricus, ირლან. Naomh Pádraig, პატრიკი) (დ. 385 — გ. 461 ან 493) — ქრისტიანი წმინდანი, ირლანდიისა და ნიგერიის მფარველი. თაყვანისცემა გავრცელებულია კათოლიციზმში, ასევე პროტესტანტულ მიმდინარეობებში (მაგალითად, ანგლიკანურ, პრესვიტერიანულ და ლუთერანულ ეკლესიებში). წმინდა პატრიკს უამრავი ტაძარი და ეკლესია მიუძღვნეს მთელ მსოფლოში, რომელთაგანაც ყველაზე ცნობილი არის — დუბლინის წმინდა პატრიკის ტაძარი, აშენებული 1191 წელს. ტაძრის დაჟინებით მომთხოვნი XVIII საუკუნეში იყო მწერალი ჯონათან სვიფტი. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: წმინდა პატრიკი The Life, Miracles and Prayers of St. Patrick of Ireland დაარქივებული 2010-04-11 საიტზე Wayback Machine. Writings of Saint Patrick The Most Ancient Lives of Saint Patrick, edited by James O'Leary, 1880, from Project Gutenberg. BBC: Religion & Ethics, Christianity: Saint Patrick (Incl. audio) Opera Omnia by Migne Patristica Latina with analytical indexes Oase Sankt Patrick დაარქივებული 2014-01-03 საიტზე Wayback Machine. ↑ Mirabile: Digital Archives for Medieval Culture — SISMEL – Edizioni del Galluzzo. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q85138432"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q85135665"></a>
არწივანი

არწივანი (2010 წლის 20 ნოემბრამდე — „ჯინისი“) — სოფელი საქართველოში, წალკის მუნიციპალიტეტში). მდებარეობს წალკის ქვაბულში. ზღვის დონიდან 1560 მეტრზე, წალკიდან დაშორებულია 26 კილომეტრით. 2002 წლის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობს 304 კაცი. შედიოდა კუშჩის თემში. არწივანის მიდამოებში მდებარეობდა ისტორიული სოფელი კარუშეთი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 485 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 565. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოოს პრეზიდენტის ბრძანებულება N947, 2010 წლის 20 ნოემბერი ↑ საქართველოს ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულები ↑ 2002 წლის აღწერის მასალები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-19. ციტირების თარიღი: 2011-06-07.
ტირინფა

ტირინფა ტირინთი, ტირინთოსი (ბერძ. Τίρυνθα) — მიკენური არქეოლოგიური ძეგლი საბერძნეთში, პელოპონესის ნახევარკუნძულზე, არგოლისის პრეფექტურაში. ტირინფა დასახლებული იყო ნეოლითის ხანაში. წარმოადგენდა ბორცვზე მდებარე გამაგრებულ დასახლებას. იყო აქაველთა სახელმწიფოს ცენტრი ძვ. წ. II ათასწლეულის დასაწყისში. განვითარების მწვერვალს მან ძვ. წ. 1400 -1200 წლებში მიაღწია. მისი გამორჩეული მახასიათებლები იყო მდებარეობა, ციკლოპური გვირაბები და განსაკუთრებით მისი კედლები, რომლის წყალობითაც ქალაქმა ჰომეროსისგან მიიღო ეპითეტი „ძლევამოსილკედლებიანი ტირიფნა". კედლები ქალაქს ძვ. .წ. 1400 წელს შემოავლეს. ის მოხსენიებულია ილიადაში და მოგვიანებით აღწერა პავსანია. კედლებს დატანებული ჰქონდა კოშკები, იარაღისა და სხვა სათავსოები, მისი სისქე ზოგ ადგილას აღწევდა 10 მეტრს. ციხესიმაგრე საიდუმლო გვირაბით უკავშირდებოდა მიწისქვეშა წყაროს.უძველეს დროში, ქალაქი დაკავშირებული იყო ჰერაკლესთან დაკავშირებულ მითებთან, ზოგიერთი წყარო კი მას ჰერაკლეს სამშობლოდ ასახელებს. ტირინთის მეფე ძვ. წ. 1240 წელს იყო დიომედე, რომელიც ტროის ომში მონაწილეობდა. დორიელების შემოსევის შემდეგ ტირინთის აკროპოლისი ხანძარმა გაანადგურა და აქ ცხოვრება შეწყდა. აკროპოლისის ძირში არსებული ქვედა ქალაქი განაგრძობდა არსებობას ძვ. წ. 470 წლამდე, სანამ არგოსელებმა არ გაანადგურეს. ტირინფას ცნობილ მეგარონს (სასახლე) გააჩნდა ფართო, სტუმრების მისაღები დარბაზი. სასახლის გარკვეული ნაწილი ჰერას ტაძარს წარმოადგენდა. მიკენური პერიოდის ნიწურულს, ქალაქი დასუსტდა და ახ. წ. II საუკუნეში, როდესაც მას გეოგრაფი პავსანია ეწვია, დაცარიელებულ გაუდაბნოებულ ტერიტორიას წარმოადგენდა. ტერიტორია პირველად 1884-1885 წლებში ჰაინრიხ შლიმანმა გათხარა. არქეოლოგიური სამუშაოები ამჟამადაც მიმდინარეობს და მას ათენის გერმანული სკოლა, ასევე ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტი აწარმოებს. 1999 წელს, ტირინფა იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა. იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საბერძნეთში ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 724. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ტირინფა Hellenic Ministry of Culture: Tiryns დაარქივებული 2016-08-10 საიტზე Wayback Machine. The Mycenaean acropolis in Tiryns ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2002-08-07. ციტირების თარიღი: 2002-08-07.
იოანე ღვთისმეტყველის მონასტერი

იოანე ღვთისმეტყველის მონასტერი (ბერძ. Μονή του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου) — ბერძნული მართლმადიდებლური მონასტერი საბერძნეთის კუნძულ პატმოსზე. დაარსდა 1088 წელს. აშენებულია იმ ადგილას, სადაც გადმოცემის ადგილას იოანე მახარებელმა გამოცხადება მიიღო. 1999 წლიდან, მონასტერი შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში. 1088 წელს, ბიზანტიის იმპერატორმა ალექსი I კომნენოსმა კუნძულზე ჯარისკაცი-მღვდელი იოანე კრისტოდულოსი გაგზავნა, რომელმაც მონასტრის მშენებლობა დაიწყო და სამ წელში სამუშაოების უდიდესი ნაწილი დაასრულა. კომპლექსი არტემიდეს ტაძრის ნანგრევებზე აშენდა, გამოყენებული იქნა მისი ქვები. კრისტოდულოსმა განსაკუთრებით გაამაგრა მონასტრის გარეგანი ნაწილი, რადგან დიდი იყო თურქ-სელჩუკებისგან მომდინარე საფრთხე. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში Мифы и были Патмоса (რუსული) Меньшиков А. В. Монастырь святого апостола Иоанна Богослова на острове Патмос, его библиотека и архив დაარქივებული 2009-05-03 საიტზე Wayback Machine. (რუსული) ↑ UNESCO, World Heritage Site #942, webpage:WHC-UNESCO-942. ↑ Monastery of St. John, Patmos (July 20, 2010). ციტირების თარიღი: 13 December 2010.
აპოკალიფსის გამოქვაბული

აპოკალიფსის გამოქვაბული (ბერძ. Σπήλαιο Αποκάλυψης) — გამოქვაბული საბერძნეთის კუნძულ პატმოსზე, სადაც საეკლესიო გადმოცემის თანახმად, იოანე ღვთისმეტყველს სასწაულებრივი ხილვა ჰქონდა, რომელიც თავის აპოკალიფსის წიგნში ჩაიწერა. მდებარეობს იოანე ღვთისმეტყველის მონასტრის გვერდით, რომელთან ერთადაც იგი 1999 წელს იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: აპოკალიფსის გამოქვაბული Мифы и были Патмоса (რუსული)