laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ბიუჯეტი

საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ბიუჯეტი — საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში არსებული სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობა საკმაოდ მძიმე იყო, რაც შესაბამისად აისახებოდა სახელმწიფო ბიუჯეტზეც. საქართველოს ფინანსთა და ვაჭრობა-მრეწველობის მინისტრის ამხანაგის (მოადგილის) სიმონ ავალიანის მონაცემებით, 1918-1919 წლებში შემოსავლით დაფარული იყო სახელმწიფო ბიუჯეტის 25%, ხოლო 1919-1920 წლებში — 40%. მიუხედავად ამისა, საქართველოში იმხანად შექმნილი სოციალურ -ეკონომიკური ვითარება მაინც უკეთესი იყო როგორც მეზობელ ქვეყნებთან (რუსეთი, სომხეთი, აზერბაიჯანი), ასევე, სხვა არაერთ სახელმწიფოსთან შედარებით. ამ თვალსაზრისით, საქართველოს მონაცემები უტოლდებოდა საშუალო ევროპულ მაჩვენებლებს. კერძოდ, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ფინანსთა და ვაჭრობა-მრეწველობის მინისტრის კონსტანტინე კანდელაკის ცნობით, 1919-1920 წლებში სახელმწიფო შემოსავლით დაფარული იყო ქვემოთ ჩამოთვლილი ქვეყნების სახელმწიფო ბიუჯეტის შემდეგი ნაწილი: გერმანიაში — 7 %; ესტონეთში — 7%; პოლონეთში — 0%; რუმინეთში — 6%; იტალიაში — 8%. საქართველოს სოციალურ-ეკონომიკური ვითარების შედარებით სტაბილურობას ჩვენი ქვეყნის დამოუკიდებლობის მოწინააღმდეგენი ხსნიდნენ რუსეთის იმპერიის დანგრევის შემდეგ ჩვენში დარჩენილი სახელმწიფო ქონების ვითომდაც „დიდი რაოდენობით“. აქვე უნდა გავიხსენოთ, რომ იმ პერიოდში წარმოქმნილ ყველა ახალ სახელმწიფოს დარჩა უძრავმოძრავი ქონება იმ ქვეყნებისა, რომელთაც ისინი გამოეყვნენ. ეს მოვლენა სრულებით ბუნებრივად მიიჩნევა საერთაშორისო პრაქტიკაში. კ. კანდელაკი წერდა: საბჭოთა კავშირის ხელისუფლების მიერ დადგენილ იდეოლოგიურ ჩარჩოებში მოქცეული მკვლევრები იძულებულნი იყვნენ, რომ საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში არსებული მდგომარეობა და, მათ შორის, სოციალურ-ეკონომიკური ვითარებაც მაქსიმალურად უარყოფით ჭრილში წარმოეჩინათ. ასეთი არაობიექტური მიდგომის ერთ-ერთ ნიმუშს წარმოადგენს საქართველოს კომუნისტური პარტიის პირველი მდივნის (1938-1952 წლებში) კანდიდატურის ჩარკვიანის გამოკვლევა, სადაც ავტორი ცდილობს, არა მხოლოდ გააკრიტიკოს, არამედ სასტიკად დაგმოს საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ხელისუფლების ეკონომიკური პოლიტიკა, რომელსაც იგი „ანტიხალხურს“ უწოდებს. ჯავახიშვილი ნ., საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 71-72.
რადი ხაბიროვი

რადი ხაბიროვი (ბაშკ. Радий Хəбиров; დ. 20 მარტი, 1964, საირანოვო, იშიმბაის რაიონი, ბაშკირეთი) — რუსი პოლიტიკოსი. ბაშკირეთის მეთაურის მოვალეობის შემსრულებელი 2018 წლის 11 ნოემბრიდან. დაიბადა პედაგოგების ოჯახში. იყო სამი შვილიდან ყველაზე უმცროსი. 1984-1989 წლებში სწავლობდა ბაშკირეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე, ხოლო 1992-1994 წლებში იყო თურქეთის დედაქალაქ ანკარაში მდებარე ბილკენტის უნივერსიტეტის მაგისტრანტი. 1981-1982 წლებში მუშაობდა იშიმბაის სატრანსპორტო მრეწველობის ქარხნის მღარავის თანაშემწედ.1889-1992 წლებში არის ბაშკირეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სახელმწიფო სამართლისა და იურიდიული ფაკულტეტის კათედრის ასისტენტი. 1994-1998 წლებში ამავე უნივერსიტეტის უფროსი მასწავლებელია. 2002 წლამდე იურიდიული ფაკულტეტის დეკანის მოადგილე, ხოლო 2002-2003 წლებში უნივერსიტეტის სამართლის ინსტიტუტის დირექტორია. 2003-2008 წლებში ბაშკირეთის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ადმინისტრაციის ხელმძღვანელია. 2017 წლის 25 იანვრიდან მოსკოვის ოლქის ქალაქ კრასნოგორსკის საქალაქო ოლქის ხელმძღვანელის მოვალეობის შემსრულებელია, ხოლო ამავე წლის 28 მარტიდან ხელმძღვანელი. 2018 წლის 11 ოქტომბერიდან ბაშკირეთის რესპუბლიკის მეთაურის მოვალეობის შემსრულებელია. მეთაურის არჩევნები გაიმართება 2019 წლის 8 სექტემბერს. პირველი ქორწინებიდან ჰყავს ორი შვილი: სვეტლანა (1989 წ.) და რიტა (1998 წ.). 2014 წელს სვეტლანა ხაბიროვა გათხოვდა ავსტრიაში. მეორე მეუღლე კარინე ხაბიროვა (ქალიშვილობის გვარი — ავეტისიანი) ექიმი-სტომატოლოგია, მასთან 2017 წელს შეეძინა შვილი ფარიტი. Азат Бадранов. Перемены в Башкирии. интернет-журнал «Рабкор». ციტირების თარიღი: 2018-10-14. ↑ "УФА" :: Ежемесячный столичный журнал. www.journal-ufa.ru. ციტირების თარიღი: 2019-01-14. ↑ Путин назначил новых глав Курской области и Башкирии. РБК. ციტირების თარიღი: 2018-10-11. ↑ В ЦИК рассказали, когда пройдут выборы главы Башкирии. РИА Новости (20181011T1909+0300Z). ციტირების თარიღი: 2019-01-14. ↑ Радий Хабиров (врио главы Башкирии) – биография, фото, национальность, личная жизнь, жена и дети 2019. uznayvse.ru. ციტირების თარიღი: 2019-02-22. ↑ Все что вы хотели знать о Радии Хабирове. UfaToDay (2018-11-13). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-02-22. ციტირების თარიღი: 2019-02-22. ↑ Хабиров Радий Фаритович: биография, жена, личная жизнь. showbiz-life.ru. ციტირების თარიღი: 2019-02-22.
გერმანული კავკასიური ექსპედიცია

გერმანული კავკასიური ექსპედიცია — 1918 წელს, მსოფლიო ომის მიმდინარეობის ბოლო წელს კავკასიაში მოვლენები ძალიან სწრაფად იცვლებოდა. ბოლშევიკური გადატრიალების შემდეგ კავკასია, ფაქტობრივად, გამოეყო რუსეთს, ამასთანავე, კავკასიის ფრონტი დატოვა რუსულმა არმიამ, რომლის ჩანაცვლება მცირერიცხოვანმა კავკასიურმა ეროვნულმა შენაერთებმა დაიწყეს. 1918 წლის მარტში ბრესტ-ლიტოვსკის ხელშეკრულებით ზურგგამაგრებულმა ოსმალებმა კავკასიის ფრონტზე წარმატებული შეტევა დაიწყეს. ამავე პერიოდში კავკასიური პოლიტიკა გაააქტიურეს გერმანელებმაც, მათი დაინტერესება კავკასიით განპირობებული იყო ომისთვის საჭირო ნედლეულის მიღებით; გეოგრაფიული პლაცდარმის შექმნით მომავალში თურქესტანსა და ინდოეთში ინგლისის წინააღმდეგ საბრძოლველად; ქართული სამოკავშირეო არმიის ჩამოყალიბებით. გერმანია გამოვიდა შუამავლად საქართველოსა და ოსმალეთს შორის და გერმანიის პროტექტორატით საქართველომ 1918 წლის 26 მაისს დამოუკიდებლობა გამოაცხადა. გერმანიის კავკასიური ექსპედიცია 1918 წლის ივნისიდან დაიწყო, ქვეყანაში შემოვიდა რამდენიმე ათასი გერმანელი ჯარისკაცი, მისიას ხელმძღვანელობდა გერმანელი გენერალ-მაიორი ფრიდრიხ კრეს ფონ კრესენშტაინი. მისიის შტაბი თბილისში იყო განთავსებული, მისიის ლეგაციის მდივანი იყო ფრიდრიხ შულენბურგი. გერმანული სამხედრო მისია არ ერეოდა საქართველოს შიდა საქმეებში, პირიქით, გერმანელი სამხედრო მრჩევლები ხელს უწყობდნენ ქართველებს შეიარაღებული ძალების ჩამოყალიბების საქმეში, ასევე, ზოგიერთ სამხედრო ოპერაციაში ქართული ჯარის გვერდით გერმანელი ჯარისკაცებიც იბრძოდნენ. გერმანული სამხედრო მისია კავკასიიდან გერმანელთა მიერ მსოფლიო ომის წაგების შემდეგ გავიდა. სილაქაძე დ., საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 90-91. ასტამაძე გ., ქართულ-გერმანული ურთიერთობები 1918-1921 წლებში. დაარქივებული 2019-04-03 საიტზე Wayback Machine.
სუჯუკი

სუჯუკი (აზერ. sucuk, სომხ. սուջուխ, Անեփ), შუჟუკი ანდა ჩუჟუკი (ყაზახ. шұжық), ჩუჩუკი (ყირგ. чучук), სუჯუკი (თურქ. sucuk) — ძეხვის ერთ-ერთი ტრადიციული ნაირსახეობა თურქულენოვან და ახლოაღმოსავლურ ხალხებში. ოსმალეთის იმპერიის დროს, ამ კერძმა ფართო გავრცელება ჰპოვა არაბებში (არაბ. سجق), ბერძნებში (ბერძ. σουτζούκι), სომხებში (სომხ. սուջուխ,Անեփ), ბულგარელებში (ბულგ. суджук), სერბებში, ხორვატებში, ბოსნიელებში და მაკედონიელებში (სერბ.-ხორ. sudžuk, cyџук). აზერბაიჯანში ხორცის სუჯუკს დოლმას, ანუ გამოტენილს უწოდებენ. თურქეთში, თანამედრო ლიტერატურაში სუჯუკის განსასაზღვრად გამოიყენება ტერმინი ბუბმარ დოლმასი — ნაწლავებში ამოვსებული. სუჯუკის თათრული სახელწოდებაა თუთირმა. სუჯუკის რეგიონული ნაირგვარობები სუჯუკი სომხეთიდან სუჯუკი ბულგარეთიდან კვერცხი სუჯუკთით პური სუჯუკით კოსოვოდან ქაზი-ქართა ჩურჩხელა მახანი (ძეხვი) ჰასიპი — მსგავსი კერძი უზბეკურ სამზარეულოში http://www.coolinarika.com/recept/domaci-sudzuk/ http://www.kuvar-recepti.info/index.php/home/jela-sa-mesom/1561-domaci-sudzuk დაარქივებული 2019-04-03 საიტზე Wayback Machine.
ტუფაჰია

ტუფაჰია (მრავლ.: ტუფაჰიე) — ბოსნიური დესერტი, რომელიც შაქრიან წყალში მოშუშული ვაშლიანი და ნიგვზიანი შიგთავსით მზადდება. დესერტი პოპულარულია ბოსნაისა და ჰერცეგოვინაში, სერბეთსა და მაკედონიაში. ტუფაჰია ბალკანეთში ოსმალეთის მმართველობის დროს გამოჩნდა. სიტყვა tufahija მომდინარეობს არაბული სიტყვა tuffāḥa-დან (تفاحة), რომელიც ნიშნავს „ვაშლს“. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ტუფაჰია ტუფაჰიას რეცეპტი (მაკედ.)
ლივნური ყველი

ლივნური ყველი — ყველი, რომლის პირველი წარმოება XIX საუკუნეში მოხდა ლივნოს რაიონში (დღ. ბოსნია და ჰერცეგოვინა), გრუიერის ყველის ფრანგული ტექნოლოგიებით წარმოების საფუძველზე. თავდაპირველად, ლივნურ ყველს ცხვრის რძისგან აკეთებდნენ, თუმცა დღესდღეობით მას უკვე ცხვრისა და ძროხის რძის შენარევისგან ამზადებენ. ყველის მომზადების დრო 60-დან 66 დღემდე პერიოდს მოიცავს. ყველი მყარი სტრუქტურისაა, როგორც ყველა დაძველებულ ყველს ოდნავ ცხარე გემო დაჰკრავს. ყველის ამ სახეობას ძირითადად აწარმოებენ კომპანიები Mljekara Livno და Lura Dairy d.o.o. Livno, რომლებიც ყოველწლიურად 500 ტონაზე მეტ ყველს ამზადებენ. ნაიდა ხუბანიჩი: Percepcija livanjskog sira iz tradicionalne i industrijske potrošnje, Sarajevo, 2010. (ხორვატული) როგორ მოვამზადოთ ლივნური ყველი? (ხორვატული) Mljekara Livno - ლივნური ყველი დაარქივებული 2014-07-26 საიტზე Wayback Machine. (ხორვატული) Livanjski sir Puđa დაარქივებული 2014-08-08 საიტზე Wayback Machine. (ხორვატული)
New Line Cinema

New Line Productions Inc., საქმიანობას ახორციელებს New Line Cinema-ს სახელწოდების ქვეშ — ამერიკული კინომწარმოებელი სტუდია, რომელსაც ფლობს Warner Bros. დააარსა რობერტ შაიმ 1967 წელს როგორც დამოუკიდებელი კინოფილმების დისტრიბუტორი კომპანია, რომელიც მოგვიანებით იქცა კინოსტუდიად. 1994 წელს იგი შეიძინა Turner Broadcasting System-მა. მოგვიანებით, 1996 წელს Turner შეერწყა Time Warner-ს (დღეს WarnerMedia), ხოლო 2008 წელს New Line Cinema შეერწყა Warner Bros. Pictures. დღესდღეობით მის ფილმებს დისტრიბუციას უწევს Warner Bros. Pictures. კომპანიას მონაწილეობა აქვს მიღებული ისეთი ცნობილი პროექტების გამოშვებაში როგორებიცაა კინოტრილოგიები „ბეჭდების მბრძანებელი“ და „ჰობიტი“, ფილმების სერია „ბლეიდი“, „დანიშნულების ადგილი“, „ჩლუნგი და ჩლუნგზე უფრო ჩლუნგი, „საშინელება თელების ქუჩაზე“, „ძაღლის კუდის ქიცინი“, „სასიკვდილო ბრძოლა“, „პიკის საათი“ და სხვა. Steve Neale: Contemporary Hollywood Cinema. Routledge, London 1998, ISBN 0-415-17010-9. Kristin Thompson: The Frodo Franchise: The Lord of the Rings and Modern Hollywood. University of California Press, Berkeley 2007, ISBN 978-0-520-24774-1. New Line Cinema — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) New Line Cinema — Special Projects New Line Cinema Twitter-ზე ↑ "New Line to Join Ted Turner Empire Today : Film: With more money, the company is likely to add a few big movies to its annual production schedule". Los Angeles Times. წაკითხვის თარიღი 9 აგვისტო, 2012. ↑ History of New Line Cinema, Inc. – FundingUniverse. ციტირების თარიღი: 17 იანვარი, 2016.
Sony Mobile

Sony Mobile Communications Inc. ([ˈsəʊnɪ ˈɛɹɪksən]) — 2012 წლამდე Sony Ericsson-ის სახელწოდებით ცნობილი იაპონური სამომხმარებლო ელექტრონიკის მწარმოებელი კომპანია Sony-ს და შვედური სატელეკომუნიკაციო კომპანია Ericsson-ის ერთობლივი საწარმოს მიერ დაარსებული მობილური ტელეფონების მწარმოებელი კომპანია. ამ გაერთიანების მამოძრავებელი მიზეზი Sony-ს სამომხმარებლო ელექტრონიკაში არსებული გამოცდილების და Ericsson-ის კომუნიკაციების ტექნოლოგიებში ლიდერობის შეზავება იყო. ორივე კომპანიამ საკუთარი მობილური ტელეფონების წარმოება შეაჩერა გაერთიანების შემდეგ. 2012 წელს Sony-მ მთლიანად შეიძინა კომპანიის აქციები და საკუთარ მმართველობას დაუქვემდებარა, როგორც მობილური კომუნიკაციების დეპარტამენტი, ხოლო პროდუქციის წარმოება Sony-ს საფირმო ნიშნით გაგრძელდა. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: Sony Mobile ოფიციალური საიტი
საჩი

საჩი (ბოსნ. Sač) — წარმოადგენს მეტალის ან კერამიკის თხელი ზარის ფორმის სახურავს, რომელიც ხორცის ან პურის საცხობის დასახურად გამოიყენება. მას ზემოდან ნაცარს და გავარვარებულ ნაკვერჩხალს აყრიან, რაც კონვექციური ცხობის ეფექტს ქმნის. გუმბათის ფორმა ცხობის დროს ორთქლს შიგნით ცირკულაციის საშუალებას აძლევს. მომზადების ასეთი პროცესით ხორცეული, თევზეული და ბოსტნეული რჩება წვნიანი. ის ასევე გამოიყენება პურის და ისეთი რტადიციული საკონდიტრო ნაწარმის საცხობად როგორიცაა ბურეკი. სტადიციულად საჩი იყო მარტივი ღუმელი, ან ღუმელის შემცვლელი იმ ოჯახებისთვის ვისაც ღუმელის შეძენის საშუალება არ ჰქონდა. სახურავი ხშირად საცხობადაც გამოიყენებიდა. დღეს საჩი როგორც საცხობი მოწყობილობა რესტორნებში მთელი ბალკანეთის მასშტაბით აქტიურად გამოიყენება. ასევე გავრცელებულია საბერძნეთში (სადაც ჰქვია Παραδοσιακή Γάστρα, Σινί ან Χάν) და თურქეთში. საჩი ასევე შეიძლება ეწოდებოდეს ამ საცხობში მომზადებულ ხორცის და ბოსტნეულის კერძს. ბულგარეთში სიტყვა საჩი (сач ან сачѐ) აღნიშნავს თიხის თხელ ფილას რომელსაც ასხელებენ და მაგიდაზე დებენ. მასზე აცხობენ თხლად დაჭრილ ბოსტნეულს და ხორცს. ცხობის დროს ცხიმი არ გამოიყენება და ზევიდან არაფერს ახურებენ. Sač and cauldron cooking contest held in Slovenia Sač cooking contest held in Croatia
ბოთლიხური ენა

ბოთლიხური ენა (თვითდასახელება: Буйхалъи мицIцIи) — ნახურ-დაღესტნური ენათა ოჯახის დაღესტნური ენების ხუნძურ-ანდიური ენათა ჯგუფის ანდიური ქვეჯგუფის ერთ-ერთი უმწერლობო ენა. გავრცელებულია ბოთლიხის რაიონის ორ აულში — ბოთლიხსა და მიარსუში. ბოთლიხური ენის ფონეტიკურ სისტემაში 5 მარტივი ხმოვნის გარდა არის ნაზალიზებული ხმოვნები. ყრუ სპირანტებსა და აფრკატებს შორის ფონოლოგიური დაპირისპირებაა: „სუსტი—ძლიერი“. დასტურდება ფარინგალური და ლარინგალური თანხმოვნები, სპეციფიკური ყრუ ლატერალური თანხმოვნები. მახვილი სუსტი, დინამიკურია. ბოთლიხური ენა აგლუტენაციურია, ანალიზური წყობის ტენდენცია აქვს (უპირატესად ზმნაში). ყველა მორფოლოგიური კატეგორია, გრამატიკული კლასის გარდა, გადმოცემულია სუფიქსებით. მხოლობით რიცხვში გარჩეულია 3 გრამატიკული კლასი, მრავლობითში 2 (ცოცხალთა და არაცოცხალთა). ბრუნება განვითარებულია: 4 ძირითადი ბრუნვის გარდა დასტურდება ორ ათეულამდე ლოკატიური ბრუნვა, რომელიც 6 სერიას ქმნის. ზმნა იცვლება გრამატიკული კლასებისა და დრო-კილოთა მიხედვით. ძირითადი დროებია აწმყო, ნამყო და მყოფადი. ზმნაში რიცხვის გადმოცემა დაკავშირებულია გრამატიკული კლასის აღნიშვნასთან. ბრძანებითში გარჩეულია გარდამავლობა-გარდაუვალობა. სიტყვაწარმოება სუსტადაა განვითარებული. გარდამავალი ზმნა ერგატიულ კონსტრუქციას ქმნის. რთული წინადადების ასაგებად გამოიყენება მიმღეობიანი და აბსოლუტივიანი კონსტრუქციები. ბოთლიხური ენაში ძირითადი ლექსიკური ფონდი კარგადაა დაცული, თუმცა ბევრია ნასესხები სიტყვაც. ბოთლიხისა და მიარსუს მეტყველებას შორის უმნიშვნელო სხვაობაა (ძირითადად ფონეტიკური ხასიათისა). ბოთლიხელები ორენოვანი ხალხია: დედაენის გარდა ყველამ იცის ახლომონათესავე ხუნძური, რომელიც მათთვის სალიტერატურო ენაა (ხუნძურ ენაზეა ადგილობრივი საქმისწარმოება, დაწყებითი სკოლა და ადგილობრივი გაზეთი). ტ. გუდავა, ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 454. ტ. გუდავა, „ბოთლიხური ენა“, თბ., 1962 Гудава Т., „Ботлихский язык“, Языки народов СССР, т. 4, М., 1967 Дирр А., „Материалы для изучения языков и наречий андо-дидойской группы“, СМОМПК, 1909, в. 40
ჰედვიგია იაგელონი

ჰედვიგია იაგელონი (გერმ. Hedwig Jagiellonica), აგრეთვე ცნობილია როგორც იადვიგა (პოლ. Jadwiga Jagiellonka; დ. 21 სექტემბერი, 1457 — გ. 18 თებერვალი, 1502) — იაგელონთა დინასტიის წარმომადგენელი. პოლონეთის მეფე კაზიმირ IV-ისა და დედოფალ ელიზაბეთ ავსტრიელის ასული. ბავარიის ჰერცოგინია 1479-1502 წლებში როგორც გეორგ ბავარიელის მეუღლე. ჰედვიგია დაიბადა 1457 წლის 21 სექტემბერს კრაკოვში. იგი იყო პოლონეთის მეფე და ლიტვის დიდ მთავარ კაზიმირ IV-ისა და დედოფალ ელიზაბეთ ავსტრიელის მეორე შვილი და პირველი გოგონა. 1474 წლიდან ბავარიისა და პოლონეთის სამეფო კარებს შორის მოლაპარაკებები დაიწყო. საბოლოოდ შეთანხმება შედგა, რომლის მიხედვითაც ჰედვიგია ცოლად უნდა გაჰყოლოდა ბავარიის ჰერცოგ ლუდვიგ IX-ის უფროს ვაჟს, პრინც გეორგს; ვინაიდან ჰედვიგიას დედის მხრიდან ისინი ახლო ნათესავები იყვნენ, ქორწინებაზე რომის პაპის თანხმობა იყო საჭირო, რომელიც მალევე მიიღეს. 1475 წლის 14 ნოემბერს ჰედვიგია და გეორგ ბავარიელი დაქორწინდნენ. საქორწინო ღონისძიებები ექვსი დღე გაგრძელდა და შუა საუკუნეების ყველაზე გლამურული ქორწილის სახელით შევიდა ისტორიაში. დღესაც კი, ქალაქ ლანდშატში, სადაც ისინი დაქორწინდნენ, ტრადიციულად ყოველ ოთხ წელიწადში ამ დღეს დიდი ზარ-ზეიმი იმართება ამ ამბავთან დაკავშირებით. 1485 წლიდან ჰედვიგია ბურგჰაუზენის ციხესიმაგრეში ცხოვრობდა. მათი ქორწინება ბედნიერი არ ყოფილა. მისი ქმარი საჯაროდ იყო ცნობილი, როგორც ლოთი და აღვირახსნილი კაცი. სამეფო კარის ცხოვრება გვიამბობს, რომ ბავშვების გაჩენის შემდეგ, ჰედვიგია გამუდმებით უკეტავდა კარს გეორგს, რადგან მასთან არანაირი ურთიერთობა აღარ სურდა. მათი ხუთი შვილიდან, მხოლოდ ორმა გოგონამ მიაღწია ზრდასრულობამდე. ჰედვიგია 1502 წელს, ბურგჰაუზენში გარდაიცვალა. იგი დაკრძალეს ცისტერციანელთა ორდენის ეკლესიაში. 1803 წელს, ფრანგებმა ეს ეკლესია და მისი საფლავი გაანადგურეს. ლუდვიგი (1476-1496), გარდაიცვალა დაუქორწინებელი; რუპერტი (1477), გარდაიცვალა ჩვილი; ელიზაბეთი (1478-1504), ცოლად გაჰყვა რაინის პფალცგრაფ რუპერტს; მარგარეტი (1480-1531), დონაუს აბატისა; ვოლფგანგი (1482), გარდაიცვალა ჩვილი; Becker, Udo (2008). Enciclopedia de los símbolos. Barcelona: Swing. p. 77. ISBN 978-84-96746-34-3. Johann Dorner: Herzogin Hedwig und ihr Hofstaat - Das Alltagsleben auf der Burg Burghausen nach Originalquellen des 15. Jahrhunderts. In: Burghauser Geschichtsblätter. Nr. 53
აბდელქადერ ბენსალაჰი

აბდელქადერ ბენსალაჰი (არაბ. عبد القادر بن صالح; დ. 17 მაისი 1942, ფელაუსენი – გ. 22 სექტემბერი, 2021) — ალჟირელი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. 2019 წლის 2 აპრილიდან 19 დეკემბრამდე ალჟირის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი. ერთა საბჭოს თავმჯდომარე 2002 წლის 2 ივლისიდან. 1970 წლიდან 1974 წლამდე იყო ბეირუთში ალჟირის მედიისა და კულტურის ცენტრის დირექტორი. 1974-1977 წლებში გაზეთ „El Chaab“-ის რედაქტორია. 2013-2015 წლებში კი — ეროვნულ-დემოკრატიული გაერთიანების გენერალური მდივანი. 2002 წლის 2 ივლისიდან ალჟირის ერთა საბჭოს სპიკერია. 2019 წლის 2 აპრილს ალჟირში მიმდინარე საპროტესტო აქციების ფონზე ქვეყნის მეთაურმა აბდელაზიზ ბუტეფლიკამ თანამდებობა დატოვა და ალჟირის კონსტიტუციის 102-ე მუხლის თანახმად ქვეყნის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი გახდა ერთა საბჭოს ხელმძღვანელი აბდელქადერ ბენსალაჰი. აბდელქადერ ბენსალაჰის ბიოგრაფია ერთა საბჭოს ვებგვერდზე
იან I ალბერტი

იან I ალბერტი (პოლ. Jan I Albracht; დ. 27 დეკემბერი, 1459 — გ. 17 ივნისი, 1501) — იაგელონთა დინასტიის წარმომადგენელი. პოლონეთის მეფე კაზიმირ IV-ისა და დედოფალ ელიზაბეთ ავსტრიელის ვაჟი. პოლონეთის მეფე 1492-1501 წლებში. გარდაიცვალა უცოლ-შვილოდ, რის გამოც ტახტზე მისი ძმა, ალექსანდრე I ავიდა. იან ალბერტი დაიბადა 1459 წლის 27 დეკემბერს კრაკოვში. იგი იყო პოლონეთის მეფე კაზიმირ IV-ისა და მისი ცოლის, დედოფალ ელიზაბეთ ავსტრიელის შუათანა ვაჟი. დედის მხრიდან მისი პაპა გერმანიის, უნგრეთის, ბოჰემიის, ავსტრიისა და ხორვატიის მეფე ალბრეხტ II იყო. ასევე იგი უნგრეთის მეფე სიგიზმუნდ I-ის შვილიშვილი და საღვთო რომის იმპერატორ ფრიდრიხ III-ის ბიძაშვილი გამოდიოდა. ჯერ კიდევ ბავშვობაში, მისმა უფროსმა ძმამ, პრინცმა ვლადისლავმა უნგრეთის ტახტის სანაცვლოდ უარი თქვა პოლონეთის მემკვიდრეობაზე, რის გამოც იანი ტახტის მემკვიდრე გახდა. 1492 წელს მამამისი გარდაიცვალა და პოლონეთის მეფე იან I, ხოლო ლიტვის დიდი მთავარი მისი ძმა — ალექსანდრე I ხდება. როგორც ქრისტიანობის დამცველი, იანი ტახტზე ასვლისთანავე ჩაება მუსულმან ოსმალებთან ბრძოლაში. მის კამპანიას მალევე მისი ძმა, უნგრეთის მეფე ვლადისლავ II-ც მიემხრო და ძმებმა თავიდან დიდ წარმატებას მიაღწიეს ოსმალებთან ბრძოლაში. დიდი ძალაუფლების მქონე იაგელონ ძმებს, რომელთა სამფლობელოებიც შავი და ადრეატიკის ზღვებიდან ბალტიის ზღვამდე იყო გადაჭიმული, ცხადია მალევე გამოუჩნდნენ მტრებიც. 1492 წელსვე მათ წინააღმდეგ გაერთიანდნენ ავსტრიის ერცჰერცოგი მაქსიმილიან I და მოსკოვის დიდი მთავარი ივანე III. ასევე მათ წინააღმდეგ აღსდგა მოლდოვეთის მმართველიც, რომელიც ოსმალთა მიმართ კეთილად იყო განწყობილი. 1494 წელს ალექსანდრემ, იანმა და ვლადისლავმა საგანგებო თათბირი მოიწვიეს, სადაც გაურიგდნენ თავიანთ სიძეს, ბრანდენბურგის კურფიურსტს და მტრებს ომი გამოუცხადეს. უძლეველ რუსეთთან ომის თავიდან ასაცილებლად ალექსანდრემ ცოლად ივანე III-ის ასული ელენა მოსკოველი შეირთო. 1496 წელს იანი სათავეში ჩაუდგა 80, 000 კაციან არმიას. იგი შეიჭრა მოღალატე მოლდოვეთში, დაარბია იქაურობა, ჩამოაგდო მისი მმართველი და მოლდოვეთი უშუალოდ პოლონეთს მოუერთა. ამ დროს მოლდოველებს ოსმალები მიეშველნენ, რომლებმაც სასტიკად დაამარცხეს პოლონელები. ამის შემდეგ მისი ლაშქარი დაიშალა და უკან გაბრუნდა. უკან დაბრუნებულმა იანმა ახლა უკვე ჩრდილოეთისკენ მიმართა ყურადღება და ტევტონთა დიდ მაგისტრ ფრიდრიხ ვეტინს ომი გამოუცხადა. მან ჯარების შეგროვებაც დაიწყო, თუმცა მოულოდნელად, 1501 წელს 41 წლის ასაკში უშვილოდ დაიღუპა. ამის გამო ტახტზე მისი ძმა, ალექსანდრე I ავიდა. Fryderyk Papée: Jan Olbracht. Kraków: TAiWPN Universitas, 2006. ISBN 83-242-0479-2.
ელენა მოსკოველი

ელენა მოსკოველი (რუს. Елена Ивановна, პოლ. Helena Moskiewska; დ. 19 მაისი, 1476 — გ. 20 იანვარი, 1513) — რიურიკების დინასტიის წარმომადგენელი. მოსკოვის დიდ მთავარ ივანე III-ისა და სოფია პალეოლოგინას ასული. ლიტვის დიდი მთავარი 1495-1506 წლებში და პოლონეთის დედოფალი 1501-06 წლებში როგორც ალექსანდრე I-ის მეუღლე. ელენა დაიბადა 1476 წლის 19 მაისს მოსკოვის დიდი სამთავროს დედაქალაქ კრემლში. იგი იყო მოსკოვის დიდ მთავარ ივანე III-ისა და მისი მეუღლის, სოფია პალეოლოგინას ასული. დედის მხრიდან ელენა ბიზანტიის იმპერატორ მანუელ II-ის შვილთაშვილი იყო. 1492 წელს დაიწყო რუსეთ-ლიტვის ომი, რომელიც რამდენიმე წელიწადში ზავით დასრულდა. ლიტვასთან ალიანსის გასამყარებლად ივანე III-მ ელენა 1495 წლის 18 თებერვალს ლიტვის დიდ მთავარ ალექსანდრე I-ს მიათხოვა. ქორწინებას უნდა მოეწესრიგებინა ლიტვასა და რუსეთს შორის არსებული არეული სიტუაცია, თუმცა უარესი მოხდა. კათოლიკე ალექსანდრე, რომელიც პოლონეთის ტახტის მემკვიდრეც იყო ელენას დაჟინებით სთხოვდა კათოლიციზმის მიღებას, თუმცა დედოფალი მტკიცედ იდგა მართლმადიდებლობაზე და რელიგიის შეცვლას არ აპირებდა. ამას გარდა, ლიტვასა და რუსეთს შორის ომები კვლავ გაგრძელდა 1500-03, 1507-08 და 1512-22 წლებში, რა დროსაც ელენა შუამავლის როლს ასრულებდა ლიტველებსა და რუსებს შორის. 1501 წელს მისი მაზლი, მეფე იან I უშვილოდ აღესრულა, რის გამოც პოლონეთის მეფე მისი ქმარი ხდება, ელენა კი დედოფლად გვევლინება. იგი ძალიან განათლებული ქალი იყო. მიუხედავად რელიგიური განსხვავებისა, პოლონელებს დედოფალი მალევე შეუყვარდათ, რომელსაც გარშემორტყმული ჰყავდა პოლონელი ჰუმანისტები. ალექსანდრეს გარდაცვალების შემდეგ, ვინაიდან მათ შვილები არ ჰყოლიათ, ტახტზე მისი კიდევ ერთი მაზლი სიგიზმუნდ I ავიდა, რის გამოც ელენამ დატოვა პოლონეთი და 1506 წლიდან ლიტვაში გადასახლდა. მან სწორედ აქ გაატარა სიცოცხლის უკანასკნელი წლები და გარდაიცვალა კიდეც 1513 წლის 20 იანვარს, 36 წლის ასაკში. დაკრძალეს ვილნიუსის საკათედრო ტაძარში. Stevens, Carol B. (2007). Russia's Wars of Emergence 1460–1730. Pearson Education. ISBN 978-0-582-21891-8. Stone, Daniel (2001). The Polish–Lithuanian State, 1386–1795. A History of East Central Europe. University of Washington Press. ISBN 0-295-98093-1.
თბილისის პედაგოგიური მუზეუმი

თბილისის პედაგოგიური მუზეუმი — მუზეუმი თბილისში, რომელიც დაარსდა კავკასიის პედაგოგიური მუზეუმის ბაზაზე. ეს იყო მნიშვნელოვანი კულტურულ-საგანმანათლებლო ცენტრი, სასწავლო-საჩვენებელი დაწესებულება. დირექტორი — გ. ზინჩენკო. მუზეუმი 1903 წელს გაიხსნა. 1907 წელს რუდოლფმა დაიწყო მისი რეორგანიზაცია და იგი გადააკეთა კავკასიის სამოსწავლო ოლქის ცენტრალურ პედაგოგიურ მუზეუმად. განსაკუთრებული მნიშვნელობის იყო მუზეუმის ფუნდამენტური ბიბლიოთეკა, სადაც 23 ათასზე მეტი წიგნი იყო დაცული. 1918 წლის სექტემბერში განათლების მინისტრმა გ. ლასხიშვილმა პარლამენტსა და მთავრობას წარუდგინა გეგმა-მოხსენება თბილისში ცენტრალური პედაგოგიური მუზეუმის გახსნის შესახებ. მოხსენებაში ნათქვამი იყო, რომ მუზეუმს უნდა დაეჭირა დიდი ადგილი სახალხო განათლების სფეროში და მეტად დააახლოებოდა ეროვნული სკოლის ინტერესებს. ის წერდა: მუზეუმის რეორგანიზაციისათვის მინისტრი ითხოვდა გარკვეულ თანხებს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან და სათანადო მხარდაჭერას. მთავრობამ და პარლამენტმა მოიწონეს კანონ-პროექტი. 1919 წლის 3 მაისის განკარგულებით, სახალხო განათლების სამინისტრომ ჩაატარა მუზეუმის რევიზია ალექსანდრე ჯავახიშვილის ხელმძღვანელობით. ჯავახიშვილის დასკვნაში აღნიშნული იყო, რომ მუზეუმი წარმოადგენდა ძვირფას განძს საქართველოში სწავლა-განათლებისათვის და განსაკუთრებული ყურადღებას იმსახურებდა, მით უმეტეს იმ დროს, როდესაც ქვეყანაში განათლების ახალ სისტემას ეყრებოდა საფუძველი და ქვეყანა თითქმის მოწყვეტილი იყო გარესამყაროს. კომისიის სახელით, ალ. ჯავახიშვილი ამ მუზეუმის ასაღორძინელად და სწავლა-განათლების სასარგებლო დაწესებულებად მისი გადაქცევისათვის საჭიროდ მიიჩნევდა მის ხელახალ ორგანიზებას, შესაფერისი ბინის გამონახვას, სადაც სამუზეუმო ნივთების შენახვისა და გამოფენის საუკეთესო პირობები იქნებოდა. ყურადღება დაეთმობოდა ნივთების დაცვისა და საგამოფენო ექსპოზიციების მოწყობას. ლექცია-საუბრებისათვის მუზეუმს სპეციალური აუდიტორია სჭირდებოდა. მუზეუმში შეიქმნებოდა ქართული და, ზოგადად, კავკასიის განყოფილება, სადაც წარმოდგენილი იქნებოდა ადგილობრივი ბუნება, მცხოვრებლები, მოსახლეობის საქმიანობა. აღიწერა მუზეუმის მთელი ქონება, შედგა კატალოგები, ყურადღება მიექცა კოლექციების დაცვას, რომელსაც ეტყობოდა გაზიდვა-გატაცების ბეჭედი. შეიქნა მუზეუმის ახალი მართვა-გამგეობის ორგანო, დაიგეგმა პედაგოგიური მუზეუმის გაფართოება-შევსება, რათა იგი ქცეულიყო რესპუბლიკის სასარგებლო დაწესებულებად. ხელმძღვანელ კომიტეტს სათავეში ჩაუდგა ალექსანდრე ჯავახიშვილი. ჭუმბურიძე დ., საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 186. სცსა, ფ. 1836, აღწ. 1, საქ. 250. სცსა, ფ.1935, აღწ. 1, საქ. 5.