laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
კირხდორფ-ან-დერ-ილერი

კირხდორფ-ან-დერ-ილერი (გერმ. Kirchdorf an der Iller) — თემი გერმანიაში, ბადენ-ვიურტემბერგის ფედერალურ მხარეში, ტიუბინგენის ადმინისტრაციულ ოლქში, ბიბერახის რაიონში. თემის ფართობია 22,86 კმ², მოსახლეობა, 2013 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, შეადგენს 3 477 ადამიანს. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: კირხდორფ-ან-დერ-ილერი ოფიციალური საიტი ↑ Alle politisch selbständigen Gemeinden mit ausgewählten Merkmalen am 31.12.2022 — DESTATIS, 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q122987347"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q764739"></a>
კირხბერგ-ან-დერ-ილერი

კირხბერგ-ან-დერ-ილერი (გერმ. Kirchberg an der Iller) — თემი გერმანიაში, ბადენ-ვიურტემბერგის ფედერალურ მხარეში, ტიუბინგენის ადმინისტრაციულ ოლქში, ბიბერახის რაიონში. თემის ფართობია 18,64 კმ², მოსახლეობა, 2013 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, შეადგენს 1 991 ადამიანს. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: კირხბერგ-ან-დერ-ილერი ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2007-09-29 საიტზე Wayback Machine. ↑ Alle politisch selbständigen Gemeinden mit ausgewählten Merkmalen am 31.12.2022 — DESTATIS, 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q122987347"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q764739"></a>
კორშის ეთნოგრაფიული მუზეუმი

კორშის ეთნოგრაფიული მუზეუმი — ეთნოგრაფიული მუზეუმი მდებარეობს ხევსურეთში, დუშეთის მუნიციპალიტეტის, სოფელ კორშაში. მუზეუმის იურიდიული სტატუსია — სსიპ ვაჟა-ფშაველას სახლ-მუზეუმის განყოფილება. მუზეუმი დაფუძნდა 1983 წელს. ექსპონატთა რაოდენობაა 456 ერთეული. მუზეუმში დაცულია ხევსურული ყოფის ამსახველი XVIII-XIX საუკუნეების ეთნოგრაფიული მასალა: ქალისა და მამაკაცის ხევსურული სამოსი, სამეურნეო და საბრძოლო იარაღი, ავეჯი, სპილენძის ჭურჭელი, ასევე ფოტომასალა, რომელიც ასახავს ადგილობრივ მცხოვრებთა ყოფას, შოთა არაბულის ფერწერული ტილოები. ზაფხულის თვეებში ეწყობა ხალხური რეწვის ნიმუშებისა და შოთა არაბულის ფერწერული ტილოების გამოფენა-გაყიდვა. კორშის ეთნოგრაფიული მუზეუმი
მაზელჰაიმი

მაზელჰაიმი (გერმ. Maselheim) — თემი გერმანიაში, ბადენ-ვიურტემბერგის ფედერალურ მხარეში, ტიუბინგენის ადმინისტრაციულ ოლქში, ბიბერახის რაიონში. თემის ფართობია 47,02 კმ², მოსახლეობა, 2013 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, შეადგენს 4 399 ადამიანს. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მაზელჰაიმი ოფიციალური საიტი ↑ Alle politisch selbständigen Gemeinden mit ausgewählten Merkmalen am 31.12.2022 — DESTATIS, 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q122987347"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q764739"></a>
მიტელბიბერახი

მიტელბიბერახი (გერმ. Mittelbiberach) — თემი გერმანიაში, ბადენ-ვიურტემბერგის ფედერალურ მხარეში, ტიუბინგენის ადმინისტრაციულ ოლქში, ბიბერახის რაიონში. თემის ფართობია 23,68 კმ², მოსახლეობა, 2013 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, შეადგენს 4 096 ადამიანს. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მიტელბიბერახი ოფიციალური საიტი ↑ Alle politisch selbständigen Gemeinden mit ausgewählten Merkmalen am 31.12.2022 — DESTATIS, 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q122987347"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q764739"></a>
სიყვარული ყველას უნდა

„სიყვარული ყველას უნდა“ — რეჟისორ გიორგი შენგელაიას 1980 წლის მუსიკალური კომედია. ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები. სამკერვალო სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ მაყვალა კახეთის სოფელში ჩადის სამუშაოდ. სოფლის მძღოლს ბურნუთას მაყვალა შეუყვარდება, მაგრამ გრძნობის გამხელას ვერ უბედავს. რთველი კარზეა მომდგარი, მუშაობისთვის კი არავის სცალია, რადგან სოფელში ყველა შეყვარებულია: ვენახის დარაჯი ბიჭები ტყუპი დების ცოლად შერთვაზე ოცნებობენ, მარტოხელა ხირხელა შინაბერა ქეთოს ფარულ შეხვედრაზე ითანხმებს, ბურნუთას პატარა ძმას მეზობლის პატარა გოგო უყვარს, რამდენიმეჯერ გათხოვილ ნაზოს გათხოვების კიდევ ერთი შანსი ეძლევა. კოლმეურნეობის თავმჯდომარე ჩხუბობს, მაგრამ სიყვარული ყველას უნდა. გივი ბერიკაშვილი — კოლმეურნეობის თავმჯდომარე დარეჯან ხაჩიძე — მაყვალა ვახტანგ ფანჩულიძე — ბურნუთა კახი კავსაძე — კოლა ბერტა ხაფავა — ანიკო ლაურა რეხვიაშვილი — ბაბულა ამირან ქადეიშვილი — ხირხალა ციალა გურგენიძე — ქეთო სიმონ ბერიკაშვილი — ელიზბარაანთ გივია „სიყვარული ყველას უნდა“ [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია
ბატეთის ტბა

ბატეთის ტბა — მეწყრული წარმოშობის ტბა საქართველოში, ქარელის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე ძამის აუზში, ბატეთისწყლის ხეობაში, ზღვის დონიდან 1313 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 0,02 კმ², აუზის ფართობი 5 კმ², საშუალო სიღრმე 7 მ, მაქსიმალური სიღრმე 12 მ. მეწყერი, რომელმაც ტბა წარმოშვა, სამხრეთიდანაა ჩამოწოლილი. ვრცელი ნაპირი არ გააჩნია. გარშემორტყმულია წიწვნარ-წიფლნარი ტყით შემოსილი ფერდობებით. წყალი გამჭვირვალეა და მტკნარი. ტბიდან გამოდის ნაკადული. ტბის სამხრეთ ნაპირი დაჭაობებულია. დეკემბრიდან მარტამდე ყინულითაა დაფარული. ბატეთის ტბაში ბინადრობს საქართველოს წითელ წიგნში შესული მცირეაზიური ტრიტონი. წითელი წიგნის მონაცემებით ტბაში კალმახიც გვხვდება. ↑ საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2009. — გვ. 32. ↑ აფხაზავა ი., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 367. ↑ Апхазава И. С. Озера Грузии. Тбилиси: Мецниереба, 1975. 181 с. ↑ „გაიცანი საქართველო“ შიდა ქართლი ↑ საქართველოს სსრ წითელი წიგნი, „საბჭოთა საქართველო“, გვ. 217, წ. 1982.
მიტინგენი

მიტინგენი (გერმ. Mietingen) — თემი გერმანიაში, ბადენ-ვიურტემბერგის ფედერალურ მხარეში, ტიუბინგენის ადმინისტრაციულ ოლქში, ბიბერახის რაიონში. თემის ფართობია 26,34 კმ², მოსახლეობა, 2013 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, შეადგენს 4 111 ადამიანს. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მიტინგენი ოფიციალური საიტი ↑ Alle politisch selbständigen Gemeinden mit ausgewählten Merkmalen am 31.12.2022 — DESTATIS, 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q122987347"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q764739"></a>
ბატი (ვალუტა)

ბატი, ტიკალი — ფულის ერთეული ტაილანდში, შეიცავს 100 სატანგს. ოქროს შემცველობა 15,16 გ. შემოღებულია 1928 წლიდან. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 228.
ბუიარ ნიშანი

ბუიარ ფაიკ ნიშანი (ალბ. Bujar Faik Nishani; დ. 29 სექტემბერი, 1966, დურესი) — ალბანელი პოლიტიკოსი. ალბანეთის პრეზიდენტი 2012 წლიდან. დაიბადა ქალაქ დურესში 1966 წლის 29 სექტემბერს. 1988 წელს დაამთავრა ტირანის სამხედრო აკადემია. 1991 წელს გახდა დემოკრატიული პარტიის წევრი. 1996 წელს დაამთავრა სან-ანტონიოს უნივერსიტეტი (აშშ, ტეხასი). 1997 წელს დაბრუნდა ალბანეთში. 2007–2009 და 2011–2012 წლებში შინაგან საქმეთა მინისტრია. 2009–2011 წლებში იუსტიციის მინისტრი, ხოლო 2012 წლიდან ქვეყნის პრეზიდენტი. MP page at the Council of Europe Parliamentary Assembly
მოოსბურგი

მოოსბურგი (გერმ. Moosburg) — თემი გერმანიაში, ბადენ-ვიურტემბერგის ფედერალურ მხარეში, ტიუბინგენის ადმინისტრაციულ ოლქში, ბიბერახის რაიონში. თემის ფართობია 1,86 კმ², მოსახლეობა, 2013 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, შეადგენს 208 ადამიანს. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მოოსბურგი ოფიციალური საიტი ↑ Alle politisch selbständigen Gemeinden mit ausgewählten Merkmalen am 31.12.2022 — DESTATIS, 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q122987347"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q764739"></a>
წეკო

წეკო (ლათ. Nicotiana rustica) — ერთწლოვანი ბალახოვანი მცენარე თამბაქოს გვარის ძაღლყურძენასებრთა ოჯახისა. მისი სიმაღლე 1,2 მეტრს აღწევს, აქვს ყუნწიანი, დანაოჭებული ფოთლები (12 — 20 ცალი ღეროზე). ღერო და ფოთლები დაფარულია ჯირკვლისებრი ბუსუსით, რომელიც სპეციფიკურ სუნს გამოსცემს. თესლი წვრილია. ოვალური, ყავისფერი, მასა 1 000 თესლისა 0,2 — 0,35 გრამი. წეკოს სავეგეტაციო პეეიოდია 80 — 130 დღე. ჩითილის გადარგვიდან ტექნიკურ სიმწიფემდე საჭიროა 60 — 100 დღე. მშრალი ფოთოლი შეიცავს (%-ობით): 1 — 10-მდე ნიკოტინს, 15 — 20 ორგანულ მჟავებს, მ. შ. 10-მდე ლიმონმჟავას. წენგოსგან მზადდება ფხვნილი (მოსაწევად), ბურნუთი (საყნოსველად), ნაყენი (ცხვირის გამოსარეცხად), აგრეთვე ნიკოტინმჟავა (ვიტამინი PP). წეკოს თესლი შეიცავს 35 — 40% ზეთს, რომელსაც ლაქსაღებავებისა და საპნის წარმოებაში იყენებენ. წეკოს სამშობლოა ამერიკა. ევროპაში შემოიტანეს XVI საუკუნეში. საქართველოში წეკოს გამოყენებას არ აქვს სამრეწველო მნიშვნელობა. უმთავრესად მოჰყავთ მთიან რაიონებში ადგილობრივი მოხმარებისათვის. წეკოს მავნებლებია შემოდგომის ხვატარი, ველის ფარვანა, მავთულა ჭიები; დაავადება - წვეროს ქლოროზი. გ. ბადრიაშვილი, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 303. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „წეკო“ ვიკისაწყობში.
ოგელსჰაუზენი

ოგელსჰაუზენი (გერმ. Oggelshausen) — თემი გერმანიაში, ბადენ-ვიურტემბერგის ფედერალურ მხარეში, ტიუბინგენის ადმინისტრაციულ ოლქში, ბიბერახის რაიონში. თემის ფართობია 13,12 კმ², მოსახლეობა, 2013 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, შეადგენს 899 ადამიანს. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ოგელსჰაუზენი ოფიციალური საიტი ↑ Alle politisch selbständigen Gemeinden mit ausgewählten Merkmalen am 31.12.2022 — DESTATIS, 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q122987347"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q764739"></a> ↑ GeoNames — 2005. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q830106"></a>
ოკსენჰაუზენი

ოკსენჰაუზენი (გერმ. Ochsenhausen) — ქალაქი გერმანიაში, ბადენ-ვიურტემბერგის ფედერალურ მხარეში, ტიუბინგენის ადმინისტრაციულ ოლქში, ბიბერახის რაიონში. ქალაქის ფართობია 59,96 კმ², მოსახლეობა, 2013 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, შეადგენს 8 590 ადამიანს. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ოკსენჰაუზენი ოფიციალური საიტი ↑ Alle politisch selbständigen Gemeinden mit ausgewählten Merkmalen am 31.12.2022 — DESTATIS, 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q122987347"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q764739"></a> ↑ GeoNames — 2005. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q830106"></a>
ცივასულას ციხე

ცივასულას ციხე — გვიანი შუა საუკუნეების ციხე მდებარეობს აგარისღელესა და აჭარისწყლის შესაყარში, ცივასულად წოდებულ ადგილის ზემოთ, სასირეს გორას აღმოსავლეთ ნაწილში. ციხეს სტრატეგიული მნიშვნელობა აქვს. მისადგომი მხოლოდ ჩრდილო-დასავლეთიდან, ვიწრო ბილიკის სახითაა მოცემული. ციხე აგებულია კლდეზე. ეს კლდე სასირე გორადან ეშვება ჩრდილო-დასავლეთიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთის მიმართულებით. კლდე ჯერ დაბლდება, ხოლო შემდეგ მკვეთრად მაღლდება. სწორედ ამ ამაღლებაზე არის დაშენებული ციხის კოშკი. კოშკი ციხის კომპოზიციის ყველაზე მთავარ ელემენტს შეადგენს. ამ კოშკიდან რელიეფი კვლავ ტერასებად დაბლდება, რომელსაც ჩასდევს ციხის ზღუდის კედლები. ციხის ფართობი, დაახლოებით, 400 მ²-ია. კოშკი წარმოადგენს ოვალური ფორმის ნაგებობას, რომლის დიამეტრი 3,18 მ-ია, ხოლო მცირე — 2,6 მ. იგი დიდი დაზიანებითაა მოღწეული ჩვენამდე. შემორჩენილია მხოლოდ ჩრდილოეთი და სამხრეთი კედლები და ნაწილობრივ აღმოსავლეთი კედლის ზემო ნაწილი. შიგნიდან კოშკის სიმაღლეა 4,5 მ. ხოლო გარედან — 6,5 მ. კოშკის კედლის სიგანეა 0,6 მ. ჩრდილოეთით კედელში დატანებულია ორი ფოსო (ზომებია 30 სმх15 სმ და 20 სმх16 სმ). ფოსოს დაშორება მიწის ზედაპირიდან 92 სმ-ია, ხოლო ფოსოებს შორის მანძილი — 95 სმ. ფოსოები გვაფიქრებინებს რომ კოშკი ორსართულიანი ყოფილა. სამხრეთ კედელში შემორჩენილია სათოფური, რომლის ზომებია 0,10х0,25 მ. კოშკის ქვემო ნაწილში მოთავსებული ყოფილა დიდი წყლის ქვევრი, რომლის დიამიტრია 1,15 მ. ქვის კიბის კვალი არსად შეინიშნება, ალბათ კოშკში ხის კიბით ადიოდნენ. კოშკს ჩრდილო და სამხრეთ ნაწილში შემორჩენილი აქვს გალავნის ნაშთი. გალავანში ორივე მხარეს საკმაოდ დიდი ზომის ხვრელებია დატანებული, რომლის დანიშნულებაც გაურკვეველია. ციხე ნაგებია ქვითკირით, ქვები ფლეთილია, წყობა უსწორმასწორო, რაც ციხის გვიანდელობას მოწმობს. გვიანდელობას ადასტურებს ასევე სათოფურების არსებობა. ციხე შეიძლება XVI-XVII საუკუნეებით დათარიღდეს (თურქთა მოძალების ხანა). სიხარულიძე ი., აჭარის მატერიალური კულტურის ძეგლები, თბ., 1962 მამულაძე შ., კახიძე ა., აჭარის არქეოლოგიური ძეგლები, თბ. 2016, გვ., 91-92
ბატონებო

„ბატონებო“ წარმართული ხანის ქართული რელიგიურ-საწესჩვეულებო ორნაწილიანი პოლიფონიური (სამხმიანი) საგუნდო სიმღერა-ვედრება. ინფექციური სენით (ყვავილი, წითელა, ქუნთრუშა) დაავადებულ ბავშვს უმღეროდნენ საწოლთან, ზეარსებათა სახით წარმოდგენილ „ყოვლისშემძლე“ ბატონებს შესთხოვდნენ ავადმყოფის განკურნებას. „ბატონებო“ მიჩნეული იყო განმკურნებელ სიმღერად. მას სხვაგვარად საბოდიშოსაც ეძახოდნენ. ჩხიკვაძე გრ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 229.
რიდლინგენი

რიდლინგენი (გერმ. Riedlingen) — ქალაქი გერმანიაში, ბადენ-ვიურტემბერგის ფედერალურ მხარეში, ტიუბინგენის ადმინისტრაციულ ოლქში, ბიბერახის რაიონში. ქალაქის ფართობია 64,97 კმ², მოსახლეობა, 2013 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, შეადგენს 10 006 ადამიანს. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: რიდლინგენი ოფიციალური საიტი ↑ Alle politisch selbständigen Gemeinden mit ausgewählten Merkmalen am 31.12.2022 — DESTATIS, 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q122987347"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q764739"></a>
ბერატის ოლქი

ბერატის ოლქი (ალბ. Qarku i Beratit) — ერთ-ერთი ალბანეთის 12 ოლქიდან. ფართობი შეადგენს 1 798 კმ²-ს, ხოლო მოსახლეობა, 2011 წლის აღწერის მიხედვით, 141 944 ადამიანს. ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ბერატი. იყოფა სამ რაიონად. ალბანეთის ოლქებიდან ერთდაერთია, რომელიც არც ზღვას ესაზღვრება და არც სხვა ქვეყანას. უკანასკნელი, 2011 წლის ეროვნული აღწერის მიხედვით, ოლქის მოსახლეობა შეადგენს 141 944 ადამიანს. ოლქში ცხოვრობენ შემდეგი ეთნიკური ჯგუფები: ალბანელები — 119 159 (83,95%) ბერძნები — 180 (0,13%) მაკედონელები — 13 (0,01%) ჩერნოგორიელები — 1 (0.00%) არუმინელები — 670 (0.47%) ბოშები — 202 (0,14%) ეგვიპტელები — 108 (0,08%) სხვა — 36 (0,03%) უპასუხოდ — 20 427 (14,39%) ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ბერატის ოლქი Official Website of Berat County Albanian Tourist - Berati Tourism ↑ 1.0 1.1 2011 წლის აღწერის შედეგები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-03. ციტირების თარიღი: 2015-07-06.
დამასტის ეკლესია

დამასტის ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, დგას სოფელ მატნის ჩრდილო-დასავლეთით 300-400 მეტრზე, ტყიან ფერდობზე. განეკუთვნება XVIII-XIX საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (4,8 X 3,5 მ), უაფსიდო, ნაგებია რიყის ქვითა და აგურით. მოგვიანებით ადგილობრივ მოსახლეობას ეკლესია შეუკეთებია, რის შედეგადაც ეკლესიას პირვანდელი სახე მნიშვნელოვნად აქვს შეცვლილი. ამჟამად კედლები ცემენტის ხსნარითაა შელესილი და შიგნიდან და გარდან შეთეთრებულია. ეკლესიაში შესასვლელი დასავლეთიდანაა, კარი გარედან თაღოვანია. თაღი ჩასმულია კედლის სწორკუთხა შეღრმავებაში, რომელსაც აგურის საფეხურიანი ფრიზი აქვს. აღმოსავლეთ კედელში ერთი ვიწრო თაღოვანი სარკმელია, რომლის ქვემოთ, კედელს, ორი საკმაოდ განიერი საფეხური გასდევს. სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლების აღმოსავლეთ ნაწილში თითო მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშია. შიგნით ეკლესიას ხის ბრტყელი ჭერი ხურავს, გარედან - ორკალთა სახურავი. ბაქრაძე მ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 104.
დიდბატონის ეკლესია

დიდბატონის ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს სოფელ მატნის ჩრდილო-დასავლეთით 600-700 მეტრზე, მთის ტყიან ფერდობზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (9,2 X 6,2 მ), ნაგებია რიყის ქვით. გარედან წყობის ქვედა ერთი რიგი გამოყვანილია ტლანქად დამუშავებული შირიმის მოზრდილი ზომის ფილებით. ეკლესია ძლიერ დაზიანებულია: ჩამონგრეულია კამარა და კონქის უმეტესი ნაწილი, თითქმის მთლიანადაა დანგრეული სამხრეთ კედელი, დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლები 1,4-1,6 მეტრის სიმაღლეზე დგანან; ნაგებობის აღმოსავლეთ ნაწილი გადახრილია აღმოსავლეთით. ეკლესიას შესასვლელი სამხრეთიდან ჰქონია, კედლის შუა ნაწილში (შემორჩენილია კვალი). აღმოსავლეთით, ნახევარწრიული აბსიდის ღერძზე, კვადრატული აგურით ნაწყობი სარკმლის თაღის ორივე ქუსლია შემორჩენილი. აფსიდაში ორი მცირე სწორკუთხა ნიშია. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 104.
სლანკამენის ბრძოლა

სლანკამენის ბრძოლა (თურქ. Salankamen Muharebesi, უნგრ. Szalánkeméni csata) — ბრძოლა უნგრეთის ქალაქ სლანკამენთან ოსმალეთის იმპერიისა და ავსტრიის არმიებს შორის, 1691 წლის 19 აგვისტოს. ბრძოლის წინაპირობა იყო ოსმალეთსა და ჰაბსბურგებს შორის 1683 წელს დაწყებული ომი, რომელიც ოსმალებმა საღვთო რომის იმპერიაში შეჭრით წამოიწყეს და მას ეწოდა დიდი თურქული ომი, ამასთან, მოჰაჩის ბრძოლა (1687), რომელშიც ოსმალეთის ჯარები, აგრეთვე, დამარცხდნენ ავსტრიასთან. სლანკამენის ბრძოლა გაიმართა ოსმალეთის ერთ-ერთ სანჯაყთან ახლოს. ოსმალეთის არმია შეადგენდა 80 000 ჯარისკაცს, ხოლო ავსტრიელებს ჰყავდათ 50 000 მეომარი. ამ ბრძოლაში გამარჯვებული ავსტრია დარჩა და მათ დაიკავეს ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ქალაქი ბელგრადი, რომელიც ოსმალებს 170 წლის განმავლობაში ჰქონდათ დაკავებული. ავსტრია-ოსმალეთის ომები Chandler, David. The Art of Warfare in the Age of Marlborough. Spellmount Limited, (1990). ISBN 0-946771-42-1 Chandler, David. A Guide to the Battlefields of Europe. Wordsworth Editions Ltd, (1998). ISBN 1-85326-694-9 McKay, Derek & Scott, H. M. The Rise of the Great Powers 1648–1815. Longman, (1984). ISBN 0-582-48554-1 JAson Goodwin; The Ottoman Wars
მატნის ელიას ეკლესია

მატნის ელიას ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ მატანში, დგას სოფლის ჩრდილოეთით 700-800 მეტრზე, ტყით დაფარულ მთის ფერდობზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (4,3 X 4 მ), ნაგებია რიყის ქვის ირეგულარული წყობით. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია. ნაგებობიდან მთელ სიმაღლეზე მხოლოდ აღმოსავლეთ ნაწილიღა დგას. ჩამონგრეულია კამარის დასავლეთ ნახევარი, მონგრეულია გრძივი კედლების დასავლეთ ნაწილისა და დასავლეთ კედლის ზედა ნაწილი. შესასვლელი ეკლესიაში სამხრეთიდანაა. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდაა, რომლის ღერძზე ვიწრო, შიგნით სწორკუთხა, გარედან თაღოვანი სარკმელია. ერთი სარკმელია დასავლეთ კედელში (შემორჩენილია ქვედა ნახევარი). გრძივ კედლებში თითო მცირე ნიშია. დარბაზი საკურთხეველთან ერთად გადახურული იყო ქვადუღაბის, ქარგილების საშუალებით ჩამოსხმული კამარით. ეკლესია გადახურული ყოფილა კრამიტით. ბაქრაძე მ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 105.
მატნის თეთრი გიორგის ეკლესია

მატნის თეთრი გიორგის ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ მატანში, დგას სოფლის დასავლეთით 800 მეტრზე, მდინარე მატნისხევის მარჯვენა ნაპირას, მთის ფერდობზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (4,7 X 4,2 მ), ნაგებია ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით. ფასადებზე აქა-იქ ტლანქად დამუშავებული შირიმის მოზრდილი ქვებია ჩართული. 1977-1978 წლებში ადგილობრივმა მოსახლეობამ ეკლესია შეაკეთა. კედლების დანგრეული ნაწილები განახლდა და შენობა გარედან შეილესა. შესასვლელი ეკლესიას სამხრეთიდან აქვს. კარი შიგნიდან და გარედან თარაზულადაა გადახურული. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდაა, რომელშიც ზემოთკენ შევიწროვებული და ბრტყლად გადახურული სარკმელი, ერთი პატარა ნიში და ერთი ნიში სამალავია. სარკმლის ქვემოთ, კედელზე, ქვის ტრაპეზია მიდგმული. ნიში სამალავი აბსიდის ზედა ნაწილშია მოწყობილი, საკურთხევლის გადახურვის ქუსლის დონეზე. ეკლესიის დასავლეთ კედელში თარაზულად გადახურული ერთი სარკმელია. დარბაზი საკურთხეველთან ერთად გადახურულია ქვა-დუღაბის, ქარგილების საშუალებით ჩამოსხმული კამარით. დვალი თ, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 107.
ბატონი

ბატონი — ტერმინი წარმოიქმნა სიტყვიდან პატრონი, ქართული მწერლობაში მკვიდრდება XV საუკუნიდან. იგი ნიშნავს: უმაღლესი სიუზერენი (მეფე) ქართულ ფეოდალურ იერარქიაში; ყმა-გლეხების ფეოდალური მესაკუთრე; თავაზიანი მიმართვის ფორმად. ბატონის დაპირისპირებული ცნებაა ყმა. საქართველოს რუსეთთან შეერთების შემდეგ საქართველოს ფეოდალთა კლასმა დაკარგა ადრინდელი პოლიტიკური ორგანიზაცია და ბატონი აღარ წარმოადგენდა სიუზერენს, იგი მხოლოდ ყმა-გლეხების ფეოდალურ მესაკუთრეს ნიშნავდა. შოშიაშვილი ნ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 229.
მატნის იახსრის საყდარი

იახსრის საყდარი — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ მატანში, მდებარეობს სოფლის სამხრეთ-დასავლეთით 2 კილომეტრზე იახსრის გორაზე, განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (5 X 3,7 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით. შესასვლელი ეკლესიაში სამხრეთიდანაა. კარი სწორკუთხაა. კუთხეებმომრგვალებული საკურთხევლის კედლები უშუალოდ ერწყმის დარბაზის გრძივ კედლებს. საკურთხევლის ღერძზე გაჭრილია მცირე სწორკუთხა სარკმელი, რომლის მარცხნივ, კედლის სისქეში, მცირე ზომის სამალავია, ხოლო ქვემოთ რიყის ქვით ნაშენი ტრაპეზი დგას. ჩრდილოეთ კედლის აღმოსავლეთ კედელში ერთი მცირე, სწორკუთხა სარკმელია, დარბაზი საკურთხეველთან ერთად გადახურულია ტლანქად ნაწყობი კამარით. სამხრეთ ფასადზე შემორჩენილია თაროსებრი ლავგარდნის ნაწილი. ეკლესიას გარშემორტყმული ჰქონდა წრიული გალავანი, რომლის ნაშთებიღაა შემორჩენილი. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 107-108.
იახსრის სამაროვანი

იახსრის სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ მატანში. მდებარეობს სოფლის დასავლეთით 3,5 კმ-ზე, იაღსრის გორის ძირში. განეკუთვნება V-VI საუკუნეებს. სამაროვანი 1966 წელს გათხარა ისტორიის არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტი კახეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი კიაზო ფიცხელაური). ძეგლი დაზიანდა ზემო ალაზნის სარწყავი სისტემის მშენებლობის დროს. სამაროვანზე გაითხარა ქვის ფილებით გადახურული ორმოსამარხები და კირქვისა და ქვიშაქვის ფილებით ნაგები ქვაყუთები. სამარხთა უმეტესობა ინდივიდუალურია, არის საოჯახოც. დაკრძალვის წესი ქრისტიანულია. მოპოვებული არქეოლოგიური მასალა ინახება არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში. რამიშვილი რ., ჯორბენაძე ბ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 107.
კლდეთაუკანის საყდარი

კლდეთაუკანის საყდარი — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, დგას სოფელ მატნის ჩრდილო-დასავლეთით 8-9 კილომეტრზე, მდინარეების მატნისხევისა და საღორისხევის წყალგამყოფ მაღალ ქედზე. ეკლესია დარბაზულია (7,7 X 6,2 მ), განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ნაგებია ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით. გარეთა კედლების წყობაში შედარებით მოზრდილი ქვებია გამოყენებული. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: ჩამონგრეულია კამარა, კონქი და კედლების ზედა ნაწილები. ეკლესიის ფასადების მნიშვნელოვანი ნაწილი ნანგრევებით და მიწითაა დაფარული. შესასვლელი ეკლესიაში სამხრეთიდან და დასავლეთიდანაა. დასავლეთ კარი ხის ძელებითაა გადახურული - თარაზულად. სამხრეთ შესასვლელს გადახურვა ჩამოშლილი აქვს (შემორჩენილია ძელების ბუდეები). აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე გაჭრილი სარკმლის ორივე მხარეს, ერთიმეორის თავზე, ორ-ორი სწორკუთხა ნიშია. მათ შორის ზედა ნიშები უფრო დიდია. ერთი სარკმელი დასავლეთ კედელშია, რომელსაც გარედან კოშკის კედელი ფარავს. ეკლესიას ჩრდილოეთიდან, მთელ სიგრძეზე, მინაშენი ეკვროდა. მისგან მხოლოდ დასავლეთ კედლის მცირე ნაწილია შემორჩენილი. ეკლესიის სამხრეთით და დასავლეთით შემორჩენილია გეგმით სწორკუთხა ნაგებობის კედლების ნაწილები (სიმაღლე დაახლოებით l,3 მ). ეკლესია ნაგებობებთან ერთად შემოზღუდული იყო რიყის ქვის დაბალი გალავნით (შემორჩენილია ფრაგმენტულად). დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 108-109.
მერებაანთ საყდარი

მერებაანთ საყდარი — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, დგას სოფელ მატნის ჩრდილო-აღმოსავლეთით ერთ კილომეტრზე, ფერდობზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (6,2 X 3,9 მ), ნაგებია რიყის ქვით და ნატეხი ქვით – ტლანქად. წყობაში აქა-იქ დამტვრეული კრამიტიცაა გამოყენებული. ძეგლი დაზიანებულია: ჩამოშლილია სახურავის საფარი და ლავგარდანი. ეკლესიაში შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარი გარედან თაღოვანია, ხოლო შიგნით ხის ძელებით ყოფილა გადახურული (შემორჩენილია კვალი). აღმოსავლეთით ნახევარწრიული ფორმის ღრმა აფსიდის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია, რომლის სამხრეთით ფართო თაღოვანი ნიშია. სარკმლის ქვემოთ, კედელზე, მიდგმულია ქვით ნაგები ტრაპეზი, რომლის წინაპირზე ოდნავ შეღრმავებული შეისრული თაღია გამოყვანილი. საკურთხეველს წესიერი ფორმის სხმული კონქი ხურავს. ეკლესიის დასავლეთ კედელში ერთი თაღოვანი, გარეთკენ მკვეთრად შევიწროებული სარკმელია. დარბაზი გადახურულია ნახევარწრიული ფორმის სხმული კამარით. შემორჩენილია ფიქლის სახურავის ფრაგმენტები. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 110.
გიროკასტრის ოლქი

გიროკასტრის ოლქი (ალბ. Qarku i Gjirokastrës) — ერთ-ერთი ალბანეთის თორმეტი ოლქიდან. ფართობი შეადგენს 2 884 კმ²-ს, ხოლო მოსახლეობა, 2011 წლის აღწერის მიხედვით, 72 176 ადამიანს. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი გიროკასტრა. ოლქი იყოფა 3 რაიონად. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: გიროკასტრის ოლქი Gjirokastra Region Travel Guide ↑ 2011 წლის აღწერის შედეგები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-04. ციტირების თარიღი: 2015-07-06.
ბატონის ციხე

ბატონის ციხე — გვიანდელი ფეოდალური ხანის საქართველოს საერო ხუროთმოძღვრების ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ძეგლი ქალაქ თელავში, კახეთის მეფეთა რეზიდენცია XVII-XVIII საუკუნეებში. კომპლექსში შედის ციხის ზღუდე ორი ალაყაფის კარით, მეფეთა სასახლე, აგებული XVII საუკუნის 60-იან წლებში, კარის ორი ეკლესია, აბანო, გვირაბი. ზღუდის შიგნით მოთავსებული იყო სახელმწიფო დაწესებულებათა შენობები, უფლისწულთა სასახლე და სემინარია (შემორჩენილია მისი ნაშთი). XIX საუკუნის II ნახევარში დაზიანებული კომპლექსი შეაკეთეს და ახალი შენობებიც დაუმატეს (სასულიერო სასწავლებელი, ე. წ. „ხაზინა“, სატუსაღო, სამრეკლო და სხვა). რჩეულიშვილი ლ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 229. რჩეულიშვილი ლ.,„თელავის ბურჯი“, // ჟურ. ძეგლის მეგობარი, №. 6 თბილისი: საბჭოთა საქართველო, 1966 წელი. — გვ. 30-34  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 14