laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
სუვერენი

სუვერენი (ფრანგ. souverain — „უმაღლესი“) — ტიტული, რომელიც შეიძლება გამოყენებულ იქნას უმაღლესი ლიდერისადმი სხვადასხვა კატეგორიებში. სიტყვა ნასესხებია ძველი ფრანგულიდან souverain, რომელიც საბოლოო ჯამში წარმოიშვა ლათინური სიტყვიდან superānus, რაც აღნიშნავს «უმაღლესს». სუვერენის როლი ვარირებს მონარქის ან სახელმწიფო მეთაურიდან მუნიციპალური ხელისუფლების ან რაინდის ორდენის მეთაურამდე. შედეგად, ბოლო პერიოდში სიტყვა სუვერენით აღინიშნება დამოუკიდებლობა ან ავტონომია. ტერმინი თანამედროვე მნიშვნელობით სამეცნიერო მიმოქცევაში შევიდა სახელმწიფო სუვერენიტეტის თეორიის ფუძემდებლის, ფრანგი იურისტის, პოლიტიკოსისა და ფილოსოფოსის, ჟან ბოდენის მიერ. ხშირად «სუვერენს» თარგმნიან როგორც „მონარქს“, „ხელმწიფეს“ ან „მმართველს“, თუმცა სახელმწიფოში უმაღლესი ძალაუფლების მატარებელი შეიძლება იყოს არა მარტო ერთი ადამიანი (ასეთ სახელმწიფოს ჟან ბოდენი უწოდებდა მონარქიულს), არამედ ასევე ადამიანთა ჯგუფი ან თუნდაც ქვეყნის მოსახლეობის უმრავლესობა (არისტოკრატია ან დემოკრატია, შესაბამისად — ჟ. ბოდენის ტერმინოლოგით). სიტყვა სუვერენი ხშირად გამოიყენება როგორც მონარქის სინონიმი. მონარქიულ მმართველობაში არის მრავალი ტიტული, რომელიც შეიძლება ეკუთვნოდეს ხელმწიფეს. სუვერენი არის სახელმწიფოს ავტონომიური მეთაური. თანამედროვე სუვერენულ სახელმწიფო ლიდერთა სხვადასხვა ტიტულის მაგალითებია: ტერმინი „სუვერენი“ ჩვეულებრივ გამოიყენება ნაცვლად „დიდი მაგისტრისა“ ევროპული ერების სხვადასხვა ორდენის უმაღლესი მეთაურისათვის. მალტის სუვერენულ სამხედრო ორდენში, დიდი მაგისტრი მოიხსენიება „სუვერენად“, მაგალითად სუვერენ დიდი მაგისტრად, საერთაშორისო დამოუკიდებელი სუვერენული ერთეულის სტატუსის შესაბამისად. რაინდული ორდენის სუვერენთა მაგალითები არიან: ფილიპ III კეთილი, ოქროს საწმისის დამფუძნებელი. კარლ ჰაბსბურგ-ლოტრინგენი, ოქროს საწმისის ორდენის მოქმედი სუვერენი გეორგ ფრიდრიხ ფონ გოგენცოლერნი, ლუიზის ორდენის მოქმედი სუვერენი კაროლინა ბადენელი, წმინდა ელისაბედის ორდენის სუვერენი დუარტე ნუნო, ბრაგანსას ჰერცოგი, წმინდა იზაბელას ორდენის სუვერენი. სუვერენიტეტი მონარქი სუზერენი (EN, FR) Sovereign, The Canadian Encyclopedia. ↑ სუვერენი. უცხო სიტყვათა ლექსიკონი, საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა. ↑ სუზერენი. ისტორიულ ტერმინთა სასკოლო ლექსიკონი, საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა.
საქართველოს ჰელსინკის კავშირი

საქართველოს ჰელსინკის კავშირი – ეროვნული აღორძინება, საქართველოს ჰელსინკის კავშირი — თანამოაზრეთა პოლიტიკური გაერთიანება, საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტის ზვიად გამსახურდიას მიერ საქართველოში 1976 წელს შექმნილი ჰელსინკის ხელშეკრულებისათვის ხელშემწყობი ჯგუფის, შემდგომ „საქართველოს ჰელსინკის კავშირისა“ და მოგვიანებით მისი საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ ორგანიზაციად გარდაქმნის შედეგად ჩამოყალიბებული ორგანიზაციის საქმიანობისა და ტრადიციების გამგრძელებელი და სამართალმემკვიდრე. კავშირი მოქმედებს საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე და შექმნილია განუსაზღვრელი ვადით. „საქართველოს ჰელსინკის კავშირი – ეროვნული აღორძინება“ არის საჯარო სამართლის იურიდიული პირი, აქვს საკუთარი სიმბოლიკა, ბეჭედი, შტამპი, სამკერდე ნიშანი, ბლანკი კავშირის სიმბოლიკის გამოსახულებით და ანგარიში ბანკში. კავშირი თავის საქმიანობას წარმართავს საქართველოს კონსტიტუციის, კანონმდებლობის, საერთაშორისო სამართლის შესაბამისი ნორმებისა და წესდების საფუძველზე. საქართველოს ჰელსინკის კავშირი – ეროვნული აღორძინება ოფიციალური საიტი
წმინდა აკაკი

წმინდა აკაკი (გ. 321) — IV საუკუნის ქრისტიანი წმინდანი. ხსენიების დღეა 10 აგვისტო (ძველი სტილით 28 ივლისი). წმიდა მოწამე აკაკი ქრისტეს აღსარებისთვის შეიპყრეს და სამსჯავროზე წარადგინეს. სამი მმართველი ამაოდ ცდილობდა, კერპებისთვის მსხვერპლის შეწირვაზე დაეყოლიებინა იგი: მმართველმა ლიკინიუსმა სასტიკად აწამა წმინდანი. შემდეგ კი მმართველ ტერენტიუსთან გაგზავნა. ამ უკანასკნელის ბრძანებით, ნეტარი ადუღებული კუპრითა და ქონით სავსე ქვაბში ჩააგდეს, საიდანაც იგი სრულიად უვნებელი ამოვიდა. წმიდანი წარმართულ ტაძარში შეიყვანეს, მაგრამ მისი ლოცვით შიგ აღმართული ყველა კერპი შეიმუსრა, უფლის რჩეული მხეცებს მიუგდეს დასაგლეჯად, მაგრამ ნეტარს არც ნადირებმა დააკარეს პირი. ამის შემდეგ ქრისტეს ტარიგი გახურებულ ღუმელში შეაგდეს და, როცა, ყველას გასაოცრად, არც ახლა დაუშავდა რამე, მმართველი თავად მიუახლოვდა ქურას იმის გასარკვევად, საკმარისად იყო თუ არა იგი გახურებული. უფალმა, რომელიც მადლის საბურველით იფარავდა თავის რჩეულს, უსჯულოს რისხვა დაატეხა თავს: მას, დაფუფქულს, იქვე აღმოხდა სული. მაშინ წმიდა აკაკი ვინმე პოსიდონიუსს გადასცეს საწამებლად, რომელმაც მძიმე ბორკილები დაადო და ქალაქ მილეტში გაგზავნა. ღვთის სათნომყოფელმა ლოცვის ძალით აქაც შემუსრა კერპები. ბოლოს გაავებულმა მტარვალებმა აკაკის თავი მოჰკვეთეს (+დაახლ.321). ხუცესმა ლეონტიმ მისი წმიდა ნეშტი ქალაქ სინადში (მცირე აზია) მიაბარა მიწას. წმიდა მოწამენი: იულიანე (II), ევსტათი (+დაახლ. 316) და აკაკი (+დაახლ. 321) – orthodoxy.ge
პავლე ქსეროპოტამელი

პავლე ქსეროპოტამელი (გ. 321) — X საუკუნის ქრისტიანი წმინდანი. ხსენიების დღეა 10 აგვისტო (ძველი სტილით 28 ივლისი). ღირსი პავლე ქსეროპოტამელი (ერობაში - პროკოპი) იყო ბიზანტიის იმპერატორის, მიხეილ კუროპალატის ძე. ღრმად და საფუძვლიანად განსწავლული მეფისწული თანამედროვეთა შორის ერთ-ერთი უგანათლებულესი ადამიანი იყო. ნეტარი განერიდა ყოველივე წარმავალს და მთაწმინდას, ქსეროპოტამად წოდებულ ადგილს მიაშურა. აქ დედოფალ პულქერიას მიერ წმიდა ორმეოცი მოწამის სახელზე აგებული მონასტერი უკვე ჩამოქცეულიყო. უკაცრიელ ნანგრევებში წმიდანმა მცირე სენაკი მოიწყო, შიგ დამკვიდრდა, მალე ბერადაც აღიკვეცა და პავლეს სახელით შეუდგა მოსაგრეობას. ღირსი მამა თავმდაბლობის გამო არავისთან ავლენდა თავის განათლებას, მაგრამ მკაცრმა, ასკეტურმა ცხოვრებამ მას მალე გაუთქვა სახელი. ღირს მამას პავლე ქსეროპოტამელი შეარქვეს, იმ სავანეს კი, სადაც ის მოსაგრეობდა, დღესაც ქსეროპოტამს (დამშრალ ნაღვარევს) უწოდებენ. როცა ბიზანტიის სამეფო ტახტზე წმიდა პავლეს ნათესავი, იმპერატორი რომანოზი ავიდა, მან მთაწმიდის კინოტის მეშვეობით მოახერხა და ნეტარი მამა კონსტანტინოპოლში ჩასვლაზე დაითანხმა. სასახლის ბრწყინვალებასა და ფუფუნებაში წმიდანი ჯვრით ხელში, თავისი ძველი, დაფლეთილი სამოსლით გამოცხადდა და მძიმედ დასნეულებული იმპერატორი თავზე ხელის შეხებით განკურნა. მადლიერმა რომანოზმა მას სამეფო კარზე დარჩენა შესთავაზა, მაგრამ ღირსმა მამამ არ ისურვა დაბრუნებოდა მისი სულისთვის უცხო, ამაო ყოფას; მან მხოლოდ ერთი რამ ითხოვა: თვითმპყრობელს ქსეროპოტამის დანგრეული მონასტრის აღორძინებაზე ეზრუნა. წმიდანის სურვილი შესრულდა: სავანე აღდგა. როცა ტაძარი აკურთხეს, წმიდა ტრაპეზზე იმპერატორის მიერ პავლესთვის ნაბოძები უფლის ცხოველმყოფელი ჯვრის ნაწილი დააბრძანეს. მონასტერი თანდათან გაივსო ბერებით, მდუმარებისმოყვარე წინამძღვარმა კი საძმოზე ზრუნვა ერთ-ერთ მოწაფეს გადააბარა და თავად შორეულ უდაბნოს მიაშურა სამოღვაწეოდ. მალე სულიერმა შვილებმა, რომელთაც არ სურდათ მოძღვართან განშორება, ნეტარს აქაც დაურღვიეს მყუდროება. მაშინ მან იმპერატორ რომანოზისგან კვლავ გამოითხოვა საჭირო სახსრები, და ახალი, წმიდა გიორგის სახელობის სავანე ააგო და ცხოველმყოფელი ჯვრის ნაწილებიც აქ გადაასვენა. ღირს პავლეს უფლისგან წინასწარ ეუწყა აღსასრულის მოახლოება. მოიხმო ქსეროპოტამისა და წმიდა გიორგის სახელობის მონასტრის ძმები და უკანასკნელად დამოძღვრა. მიცვალების დღეს წმიდა მამამ მოსასხამი შეიმოსა, ჩვეული სიმდაბლით წარმოთქვა იოანიკე დიდის ლოცვა, რომელსაც დაუდუმებლად იმეორებდა: „სასოება ჩემდა მამა, შესავედრებელ ჩემდა ძე, მფარველ ჩემდა სულიწმიდა, სამებაო წმიდაო, დიდება შენდა“, და ქრისტეს წმიდა სისხლსა და ხორცს ეზიარა. ნეტარმა დაიბარა, მისი ცხედარი მთაწმინდის მოპირდაპირე პონღოსის ნახევარკუნძულზე დაეკრძალათ, მაგრამ, ღვთაებრივი განგებულებით, ხომალდი კონსტანტინოპოლის ნაპირს მიადგა. იმპერატორმა და პატრიარქმა კრძალვით ჩაიბარეს ძვირფასი ნეშტი და საზეიმოდ გადააბრძანეს წმიდა სოფიას ტაძარში. ჯვაროსნების მიერ კონსტანტინოპოლის დარბევის შემდეგ წმიდა პავლეს უხრწნელი ნაწილები ვენეციაში გადაასვენეს. ღირსი პავლე ქსეროპოტამელი (X) – orthodoxy.ge
გიორგი განძიელი

გიორგი სპირიდონის ძე განძიელი (დ. 1834 — გ. 6 აპრილი, 1906, თბილისი) — ქართველი სამხედრო და საზოგადო მოღვაწე, რუსეთის არმიის პოლკოვნიკი. წარმოშობით იყო თბილისის გუბერნიის აზნაურთა ოჯახიდან. 1863 წელს იყო თბილისის გრენადერთა პოლკის პრაპორშჩიკი, თავი გამოიჩინა ზაქათალის ოლქის აჯანყებულ ლეკებთან ბრძოლაში 1863 წლის 6 ივნისს, მძიმედ დაიჭრა და დაჯილდოვდა წმ. გიორგის IV ხარისხის ორდენით. შემდეგ მსახურობდა ნიჟეგოროდის დრაგუნთა პოლკში, ხოლო 1877 წლის რუსეთ–თურქეთის ომში მაიორის წოდებით მეთაურობდა ელიზავეტპოლის არარეგულარულ ცხენოსანთა პოლკს. თადარიგში გასვლის შემდეგ იყო მომრიგებელი მოსამართლე ელიზავეტპოლში. 1893 წლიდან იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების ნამდვილი წევრი. არჩეული იყო თბილისის სასოფლო-სამეურნეო საკრედიტო საზოგადოების გამგეობის თავმჯდომარედ. მოკლეს თბილისში, სასახლის ქუჩაზე მდებარე სარაჯიშვილის სახლში განთავსებული ამ საზოგადოების გაძარცვის დროს 1906 წელს. დაკრძალეს დიდუბის ეკლესიის ეზოში. ცოლად ჰყავდა ნადეჟდა გაბრიელის ასული მამაცაშვილი. Путеводитель по Кавказскому военно-историческому музею. 5-е изд. Тифлис: Тип. Штаба кавказского военного округа, 1915, – გვ. 172-173. გიორგი სპირიდონის ძე განძიელი. „ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრები 1897-1927 წლები“ (საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა); გიორგი სპირიდონის ძე განძიელი. „ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი (ქშწკგ) საზოგადოების პროსოპოგრაფიულ მონაცემთა ბაზა“ (ილიას უნივერსიტეტი). ↑ „Кавказъ“, №79, – 7 აპრილი, 1906.
ამირან დანელია

ამირან იოსების ძე დანელია (დ. 15 მარტი (ან 16), 1923, ფოთი — გ. 6 თებერვალი, 1979, იქვე) — ქართველი სამხედრო მოსამსახურე, საბჭოთა კავშირის არმიის გვარდიის უფროსი სერჟანტი (მსროლელი-მეტყვიამფრქვევე), საბჭოთა კავშირის გმირი (10 აპრილი, 1945). სკკპ წევრი 1947 წლიდან. დაიბადა მუშის ოჯახში. დაამთავრა 5 კლასი და ფოთის საზღვაო სასწავლებელი (1939). 1942 წლის ივნისიდან მოქმედ არმიაში იყო. იყო 53-ე საგვარდიო სატანკო ბრიგადის მე-2 სატანკო ბატალიონის ტანკის მსროლელი-მეტყვიამფრქვევე (მე-6 საგვარდიო სატანკო კორპუსი, მე-3 საგვარდიო სატანკო არმია, უკრაინის I ფრონტი). კომკავშირელი გვარდიის უფროსი სერჟანტი დანელია 1945 წლის 20 იანვარს ქალაქ ვერუშუვისათვის (პოლონეთი) გამართულ ბრძოლებში ტანკით ერთ-ერთმა პირველმა გადალახა მდინარე პროსნა. გერმანიის საზღვრის გადაკვეთის შემდეგ მოხვდა მოწინააღმდეგის ტანკებთან და არტილერიასთან ბრძოლაში. ჩაანაცვლა მოკლული ტანკისა და ქვემეხის მეთაურები და გაანადგურა მტრის ტანკი და 2 ქვემეხი. როდესაც მძღოლ-მექანიკოსიც მოკლეს, ცეცხლმოკიდებული ტანკი მოწინააღმდეგის ქვემეხისაკენ მიმართა და გაანადგურა იგი თავის ჯგუფეულიანად. საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება მიენიჭა 1945 წლის 10 აპრილს. დემობილიზაციის (1947 ან 1945) შემდეგ ცხოვრობდა ფოთში. მუშაობდა წისქვილკომბინატში. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები, მ. შ. ლენინის ორდენი და მედლები. მის სახელს ატარებს ერთ-ერთი ქუჩა ქალაქ ფოთში. ამირან დანელია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ამირან დანელია საიტზე „ქვეყნის გმირები“ (რუსული). ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. стр. 404–405 — 911 с. — 100 000 экз. ↑ 2.0 2.1 2.2 ჩინჩილაკაშვილი ტ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 309.
ბათუ დანელია

ბათუ (ბართლომე) ბარნაბას ძე დანელია (დ. 20 აგვისტო, 1950, სოფ. ზანათი, ახლანდ. აბაშის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი პოეტი, მთარგმნელი. დაამთავრა მოსკოვის მაქსიმ გორკის სახელობის ლიტერატურის ინსტიტუტი (1987). პირველი კრებული „ქალაქი ფრთებქვეშ“ 1982 წელს გამოიცა. დანელია ავტორია ლექსთა კრებულებისა: „წყნარი ქუჩა“ (1986), „ტიხარი“ (1987), „მარტოობის ზამთარი“ (1997), „მთვარის დღესასწაული“ (2003), „შეშლილი ვარსკვლავები“ (2006), „მერვე ბგერა“ (2008). დანელიას პოეზია გამოირჩევა ინტონაციური მრავალფეროვნებით, იცავს პოეტური ფიქრისა და ლექსის ნოვაციური ფორმების ერთიანობას. თარგმნა ა. პუშკინის, მ. ლერმონტოვის, ა. ახმატოვას, ი. ბროდსკის, ბ. პასტერნაცკის, გიიომ აპოლინერის, გოტფრიდ ბენის, ედგარ ალან პოსა და სხვათა ლექსები. მიღებული აქვს ვაჟა-ფშაველას პრემია (2005), პრემია „საბა“ (პოეტური კრებულისათვის „Mirabilis Vita“, 2009), გალაკტიონ ტაბიძის პრემია (2011). დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (2001). კუპრეიშვილი ნ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 309. ბათუ დანელია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ბათუ დანელია — ლექსები, პოემები
გიორგი დანელია (პათოლოგანატომი)

გიორგი სერგის ძე დანელია (დ. 25 აპრილი, 1923, თბილისი) — ქართველი პათოლოგანატომი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1974), პროფესორი (1978), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1990). დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი (1946). 1947 წლიდან მუშაობს მუშაობს კონსტანტინე ჩაჩავას სახელობის პერინატალური მედიცინის და მეანობა-გინეკოლოგიის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში, სადაც 1950 წლიდან განაგებს პათომორფოლოგიის განყოფილებას. იმავდროულად 1969–1990 წლებში ხელმძღვანელობდა ქ. თბილისის ცენტრალურ პათომორფოლოგიის ლაბორატორიას; 1970–1985 წლებში იყო საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს მთავარი სპეციალისტია (ნეონატოლოგ-პათოანატომი). მისი შრომები შეეხება შეისწავლის ნაყოფისა და ახალშობილის ცენტრალური ნერვული სისტემისა და ფილტვების პათოლოგიას, ქალის ჰორმონულ პათოლოგიასა და ორსულთა სიკვდილის მიზეზებს. ითვლება სამეანო-გინეკოლოგიური მორფოლოგიის და პერინატალური პათოლოგიის ერთ-ერთი ფუძემდებელად საქართველოში. მინიჭებული აქვს საქართველოს სახელმწიფო პრემია (1990). დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (2000). Некоторые количественные морфологические характеристики структурных перестроек в органах плодов и новорожденных, Сборник материалов симпозиума морфологического и математического моделирования патологических процессов, Кутаиси, 1980. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 310. გიორგი დანელია (პათოლოგანატომი) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
კორნელი დანელია

კორნელი დავითის ძე დანელია (დ. 15 ივნისი, 1934, სოფ. ნაჯახავო, ახლანდ. მარტვილის მუნიციპალიტეტი — გ. 28 სექტემბერი, 1997, თბილისი) — ქართველი ფილოლოგი, ენათმეცნიერი, ტექსტოლოგი. ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1979), პროფესორი (1981). დაამთავრა ქუთაისის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 1958–1959 წლებში მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ხელნაწერთა ინსტიტუტში. 1963 წლიდან მოღვაწეობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის (თსუ) ძველი ქართული ენის კათედრაზე (1987 წლიდან ამ კათედრის გამგე). 1988 წლიდან იყო თსუ-ის ფილოლოგიური ფაკულტეტის დეკანი. დანელიას გამოკვლევები ეხება ძველი ქართული ენის, მეგრულ-ჭანურის, ქართული სალიტერატურო ენის ისტორიის, ბიბლიურ წიგნთა ქართული თარგმანების საკითხებს. აღსანიშნავია მისი წვლილი ძველი ქართული ენის ძეგლების კრიტიკულად გამოცემასა და შესწავლაში. მოამზადა, წინასიტყვაობა და შენიშვნები დაურთო იოსებ ყიფშიძის თხზულებათა ერთტომეულს (1994). ქართული სამწერლო ენის ისტორიის საკითხები, თბ., 1983; იოსებ ყიფშიძე – ცხოვრება და მეცნიერული მემკვიდრეობა, თბ., 1985; აკაკი შანიძე. ცხოვრება და მოღვაწეობა, თბ., 1987 (თანაავტ. ზ. სარჯველაძე); პავლეს ეპისტოლეთა ძველი ქართული ვერსიები, თბ., 1974 (თანაავტ. ქ. ძოწენიძე); ქართული ლექციონარის პარიზული ხელნაწერი. ძველი და ახალი აღთქმის საკითხავები (ტექსტი, ლექსიკონი, გამოკვლევა), ტ. 1, ნაწ. 1–2, თბ., 1987–92; ქართული ხალხური სიტყვიერება. მეგრული ტექსტები ქართული თარგმანითურთ, ტ. 2, თბ., 1991 (თანაავტ. ა. ცანავა); იერემიას წინასწარმეტყველების ძველი ქართული ვერსიები (ტექსტი, გამოკვლევა, ლექსიკონი), თბ., 1992. სარჯველაძე ზ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 310. კორნელი დანელია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ყვითელფეხა წინტალა

ყვითელფეხა წინტალა (ლათ. Charadrius melodus) — ფრინველი მეჭვავიასნაირთა რიგისა. მისი სხეულის სიგრძეა 17–18 სმ, მასა 43–63 გრამი. შეფერილია ქარც-მორუხო-ყავისფრად, მუცელი თეთრია, აქვს ვიწრო, ზოგჯერ გაწყვეტილი საყელო. ფეხები მოყვითალო-ნარინჯისფერია. გამრავლების სეზონზე ნისკარტი შეფერილია ნარინჯისფრად, მისი წვერი შავია; საყელო და შუბლზე არსებული ზოლიც აგრეთვე შავი. დანარჩენ დროს საყელო რუხ ფერს იღებს და მკერდის მიდამოში წყდება. ბუდობს აშშ-სა და კანადაში — ატლანტის ოკეანის სანაპიროზე, დიდ ვაკეებზე და დიდი ტბების რეგიონში; მცირე რაოდენობით — სენ-პიერსა და მიკელონზე. იზამთრებს კაროლინებიდან (ჩრდილოეთი და სამხრეთი, აშშ) ტამაულიპასის შტატამდე (მექსიკა), ბაჰამის კუნძულებზე, კუბაზე, ტერქსისა და კაიკოსის კუნძულებზე (გაერთიანებული სამეფო), აგრეთვე გვხვდება ბარბადოსზე, ჰაიტიზე, დომინიკელთა რესპუბლიკაში, ბერმუდის კუნძულებზე, იამაიკაზე, პუერტო-რიკოში (აშშ), აშშ-ისა და ბრიტანეთი ვირჯინის კუნძულებზე, სენტ-კიტსსა და ნევისში. ბუდობს მოქცევის დონის მაღლა რბილ ქვიშიან ადგილებში, სადაც ნაკლები მცენარეულობაა. ზამთარს ატარებს სანაპიროს პლაჟებზე, ქვიშიან ან ლამიან თავთხელებში. ბუდე მდებარეობს ღია გრუნტზე, წყლიდან ოდნავ მოშორებით, ხშირად დიდი ზომის ქვის ან ბალახთა ჯგუფის გვერდით; წარმოადგენს მცირე ზომის ნაკაწრს ქვიშაზე, რომელიც ზოგჯერ ამოფენილია ნიჟარებითა და კენჭებით. დებს 4 (ზოგჯერ 2–3, იშვიათად 5) კრემისფერ კვერცხს შავი და მუქი ყავისფერი ლაქებით. კრუხობს ორივე მშობელი, ინკუბაცია 26-28 დღე-ღამე გრძელდება. ახალგამოჩეკილი ბუდეს რამდენიმე საათში ტოვებს. საკვებს თვითონ მოიპოვებს. ფრენის უნარს 21-35 დღეში იძენს. ცივ ამინდებში დედალი იფარებს ხოლმე, თუმცა ზოგჯერ მამალს უტოვებს მოსავლელად და თვითონ თავს ანებებს. ნადირობის დროს გაირბენს, გაჩერდება და დაიხრება, რათა აკენკოს ან მოსინჯოს ზედაპირი, სადაც შეიძლება იყოს მისი ნადავლი. სანაპიროზე იკვებება მწერებით, ზღვის ჭიაყელებით, კიბოსნაირებით, ზღვის სხვა უხერხემლოებით; ხმელეთზე — აგრეთვე მწერებით, მათ შორის მცირე ზომის ხოჭოებით, წყლის ბაღლინჯოებით (Notonecta glauca), მუმლით და სხვ. მოზარდი მოზარდი არამობუდარი ბუდე კვერცხებით ↑ 1.0 1.1 Piping Plover Identification. All About Birds. allaboutbirds.org. ციტირების თარიღი: 13 აგვისტო, 2020. ↑ BirdLife International (2012). „Charadrius melodus“. IUCN Red List of Threatened Species. 2012. ციტირების თარიღი: 13 აგვისტო, 2020. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |accessdate=-ში (დახმარება)CS1-ის მხარდაჭერა: ref=harv (link)old-form url ↑ 3.0 3.1 Piping Plover (Charadrius melodus). National Audubon Society. audubon.org. ციტირების თარიღი: 13 აგვისტო, 2020. ↑ Piping Plover Life History. All About Birds. allaboutbirds.org. ციტირების თარიღი: 13 აგვისტო, 2020.
ელეკტრონიკა ბკ

ელეკტრონიკა ბკ (რუს. Электроника БК) — საბჭოთა სახლის კომპიუტერების სერია სავაჭრო ნიშნით „ელეკტრონიკა“. ეფუძნებოდა К1801ВМ1 (11/03 LSI-11-ის საბჭოთა კლონი) პროცესორს და რამდენიმე მოდიფიკაციით იყო ხელმისაწვდომი. ბკ (БК) არის რუსული აბრევიატურა: Бытовой Компьютер — საყოფაცხოვრებო კომპიუტერი. ყველა მოდელს ჰქონდა ერთი თავისუფალი Q-Bus სლოტი და ერთი პარალელური პორტი პერიფერიული მოწყობილობის (ალბათ, პრინტერი და მაუსი) მისაერთებლად. 1990-იანი წლების დასაწყისში, ქართველმა ენთუზიასტებმა შექმნეს ალტერნატიული პროგრამული უზრუნველყოფა, რომელშიც რუსული სიმბოლოები შეცვლილი იყო ქართულით. Electronika BK0010(-01) & BK0011(M) დაარქივებული 2014-01-25 საიტზე Wayback Machine. USSR PC [PDP-11] BK0010 Russian computer emul. v1.6 w/src
მენიჩბე ბაღლინჯოები

მენიჩბე ბაღლინჯოები, მენიჩბეები (ლათ. Corixidae) — მწერების ოჯახი ნახევრადხეშეშფრთიანთა რიგისა. აქვთ წაგრძელებული სხეული, სიგრძით 1,5–16 (ჩვეულებრივ 5–6) მმ. წინა ფეხების წვივები დამოკლებულია, თათები კოვზისებური. უკანა ფეხები საცურაოა. ცნობილია 600-მდე სახეობა. გვხვდებიან პრაქტიკულად ყველა მდგარ ან სუსტად გამდინარე მტკნარ, იშვიათად — მარილიან წყალსატევებში. კარგად ცურავენ და ფრენენ. იკვებებიან წყლის მცენარეულობითა და წვრილი უხერხემლოებით; ფხეკენ მცენარის ზედა ქსოვილებს და მთლიანად წუწნიან წყალმცენარის ძაფებს, დეტრიტის ნაწილაკებს ან შლამს. მამლებს ზედა ტუჩის ნაჭდევზე თათის გადასმით ჭრიჭინი შეუძლიათ. ხშირად აღწევენ მაღალ რიცხოვნობას; ამ დროს წყლიდან მათი ხმის გაგება შესაძლებელია. ყველაზე ჩვეული გვარებია Sigara და Corixa. ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 Тишечкин Д. Ю. ГРЕБЛЯКИ // Большая российская энциклопедия. т. 7. — М., 2007. — стр. 655. ↑ 2.0 2.1 2.2 Гребляки // Большая советская энциклопедия, т. 7 — М. : Советская энциклопедия, 1972.
იოსებ მაჭავარიანი

იოსებ მაჭავარიანი შეიძლება აღნიშნავდეს: იოსებ ივანეს ძე მაჭავარიანი — საქართველოს დამფუძნებელი კრების წევრი იოსებ კონსტანტინეს ძე მაჭავარიანი — საქართველოს დამფუძნებელი კრების წევრი
ზინობი ჩაპოძე

ზინობი ბართლომეს ძე ჩაპოძე (ჩაფოძე, ჭაფოძე; დ. 15 აგვისტო, 1875 — გ. უცნობია) — ქართველი სამხედრო პირი, პოლკოვნიკი (1918). სწავლობდა თბილისის სამხედრო სასწავლებელში. 1894 წლიდან მსახურობდა რუსეთის იმპერიის არმიაში. მონაწილეობდა რუსეთ-იაპონიის (1904-1905) და I მსოფლიო (1914-1918) ომებში. მსოფლიო ომში დაიჭრა, ბოლოს პოდპოლკოვნიკის წოდება ჰქონდა. იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრი (1909 წლიდან). 1918-1921 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის არმიის პოლკოვნიკი, სამხედრო ტიპოგრაფიის უფროსი (სამხედრო საქმეთა წარმოებაში შემოიტანა ქართული შრიფტი), 1921 წელს — საქართველოს სსრ სამხედრო და საზღვაო საქმეთა სახალხო კომისარიატის ტიპოგრაფიის გამგე, 1921-1922 წლებში — იმავე უწყების შტაბის კანცელარიის უფროსი. 1922-1937 წლებში სხვადასხვა სამეურნეო თანამდებობაზე მუშაობდა საქართველოს სსრ სამთავრობო სამოქალაქო უწყებებში. ცოლად ჰყავდა (1906 წლიდან) მარიამ (მარგარიტა) რომანოზის ასული ამირეჯიბი (დ. 1881 — გ. 1953). შვილი არ ჰყოლია. გოგიტიძე, მამუკა; ჯაფარიძე, ზაზა. სამხედრო კადრების სამჭედლო : თბილისის სამხედრო სასწავლებლის ისტორია 1862 წლიდან დღემდე. თბ., 2018, – გვ. 43. ჩაპოძე, ზინობი ბართლომეს ძე — შრომის წიგნაკი. საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკის საარქივო მასალებისა და დოკუმენტების კოლექცია. ნანახია 13 აგვისტო, 2020.
ედვარდ ჰაიმორი

ედვარდ ტომას ჰაიმორი (ინგლ. Edward Thomas Highmore; დ. 3 აპრილი, 1961) — ინგლისელი მსახიობი. დაიბადა კინგსტონ-აპონ-ტემზაში, ლონდონში. ჰაიმორი ცნობილია ლეო ჰოვარდის როლის შესრულებისთვის CBS-ის 1980 წლის დრამაში „Howards' Way“. მან მონაწილეობა მიიღო სერიალში „დოქტორი ვინ“ (Doctor Who) და შეასრულა მალკონის როლი 1984 წლის სერიალში „Planet of Fire“. ჰაიმორი სწავლობდა გილდფორდის სამსახიობო სკოლაში. ედვარდ ჰაიმორის შვილები არიან ფრედი ჰაიმორი, რომელმაც შეასრულა ჩარლი ბაკეტის როლი 2005 წლის ფილმში „ჩარლი და შოკოლადის ქარხანა“ (Charlie and the Chocolate Factory) და ბერთი ჰაიმორი. ედვარდმა და ფრედიმ ერთად მიიღეს მონაწილეობა ფილმში „ნამდვილი ამბავი“ (Jack and the Beanstalk: The Real Story), სადაც მამა-შვილის როლი შეასრულეს. ედვარდის მეუღლე, სუ ლატიმერი არის მსახიობების აგენტი, რომლის ერთ-ერთი კლიენტია დენიელ რედკლიფი. ედვარდ ჰაიმორი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ↑ ედვარდ ჰაიმორი - ბიოგრაფია ↑ მარკ სალისბერი (2007-11-04). „ფრედი ჰაიმორი გულწრფელობას ინარჩუნებს მუსიკით გაჯერებულ „ოგუსტ რაშში““. Los Angeles Times. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 6 ნოემბერი, 2007 წ. ციტირების თარიღი: 2007-11-04. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |archivedate=-ში (დახმარება)
ნიკოლოზ დანელია (ინჟინერი)

ნიკოლოზ დიმიტრის ძე დანელია (დ. 1 ოქტომბერი, 1912, ფოთი — გ. 27 აპრილი, 1982, მოსკოვი, დაკრძალულია კუნცევოს სასაფლაოზე) — რუსეთში მოღვაწე ინჟინერი, მოსკოვის მეტროს მშენებლობის ერთ-ერთი ორგანიზატორი, რსფსრ დამსახურებელი მშენებელი (1977), საპატიო რკინიგზელი (1972). 1928 წელს დაამთავრა მოსკოვის რკინიგზის ტრანსპორტის ინჟინერთა ინსტიტუტი. 1932 წელს მუშაობა დაიწყო მოსკოვის მეტროს მშენებლობაზე შახტის უფროსად. მონაწილეობდა II მსოფლიო ომში. 1951 წლიდან იყო მოსკოვის მეტროს მშენებლობის მთავარი ინჟინერი, მშენებლობის უფროსის მოადგილე. მუშაობდა აგრეთვე სსრკ სატრანსპორტი მშენებლობის სამინისტროში. დიდი წვლილი მიუძღვის თბილისის მეტროპოლიტენის მშენებლობაში. მისი ხელმძღვანელობით წამყვანი სპეციალისტების ჯგუფმა დაადგინა თბილისში მეტროს მშენებლობის მიზანშეწონილობა. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები, მ. შ. ლენინის ორდენი. ცოლად ჰყავდა კინორეჟისორი მერი ანჯაფარიძე (მსახიობ ვერიკოს ანჯაფარიძის და). მათი შვილი იყო ცნობილი კინორეჟისორი გიორგი დანელია. ჯავრიშვილი ვ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 310. ნიკოლოზ დანელია (ინჟინერი) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
როსტომი

საკუთარი სახელი როსტომ შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: როსტომ გურიელი - გურიის მთავარი როსტომი - ქართლის მეფე როსტომი, კონსტანტინე ბატონიშვილის ძე - იმერეთის მეფე როსტომი (ჯაყელი) - ახალციხის ფაშა როსტომ რაჭის ერისთავი - რაჭის ერისთავი