laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ვანანდი (არმავირი)

ვანანდი (სომხ. Վանանդ) — სოფელი სომხეთში, არმავირის პროვინციაში. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 070 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 34 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 31.17 კმ²-ია. ვანანდის საშუალო სკოლა დაარქივებული 2021-03-08 საიტზე Wayback Machine. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
გიორგი საღარაძე

გიორგი ილარიონის ძე საღარაძე (დ. 25 ოქტომბერი, 1906, ქუთაისი — გ. 12 აპრილი, 1980, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი თეატრის მსახიობი, საქართველოს სახალხო არტისტი, სსრ კავშირის პრემიის ლაურეატი. სასცენო ხელოვნებას ჯერ კიდევ ქუთაისში ეზიარა, როდესაც სკოლის მოსწავლემ პირველი ნაბიჯები გადადგა პროფესიული თეატრის სცენაზე. 1925 წელს იგი უკვე თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სტუდენტია და პარალელურად აკაკი ფაღავას ხელმძღვანელობით რუსთაველის თეატრთან არსებულ სტუდიაში მეცადინეობს. იმავე ხანებში ჩაირიცხა შოთაა რუსთაველის თეატრის დასში და მის სცენაზე გაიარა თავისი შემოქმედებითი ცხოვრების ნახევარ საუკუნეზე მეტი. გიორგი საღარაძის მოღვაწეობის პირველი ათი წელი დაკავშირებულია სანდრო ახმეტელის სახელთან. მსახიობმა ამ დიდი რეჟისორის ჰეროიკულ-რომანტიკულ სპექტაკლებში („ანზორი“, „ლამარა“, „ყაჩაღები“) დასამახსოვრებელი სახეები შექმნა. შემდგომ ხელოვანმა შემოქმედებითი ბიოგრაფია გაიმდიდრა შესანიშნავად შესრულებული როლებით: ფარსადანი („არსენა“), ლუარსაბი („გიორგი სააკაძე“), ლებან ხიმშიაშვილი („სამშობლო“), დათო („ღალატი“), მუროვი („უდანაშაულო დამნაშავენი“), ხოვიჩი („ოლეკო დუნდიჩი“), კუზმიჩი („სადგურის უფროსი“), პოლკოვნიკი ლებოვი („პირველი ნაბიჯი“), ალექსანდრე ჭავჭავაძე („ნიკოლოზ ბარათაშვილი“), არჩილი („ოთარაანთ ქვრივი“), შუქრი („ჩაძირული ქვები“); ამ როლისათვის მას სსრ კავშირის სახელმწიფო პრემია მიენიჭა; გიორგი თუხარელი („ადამიანი იბადება ერთხელ“) და სხვა. თვალსაჩინო წვლილი შეიტანა გიორგი საღარაძემ ქართული საესტრადო ხელოვნებაშიც. თავის პარტნიორთან, მსახიობ სტეფანე ჯაფარიძესთან ერთად იგი იყო ქართული ესტრადის მშვენება. ამ შესანიშნავი დუეტის მახვილი სატირა ამხილებდა ცხოვრებისეულ მანკიერებებს, ხოლო ომის პერიოდში განსაკუთრებული ძალით გაისმოდა მათი სიტყვა როგორც ლახვარი, მიმართული მტრების წინააღმდეგ. გიორგი საღარაძემ კვალი დატოვა ქართულ კინემატოგრაფიაშიც, მონაწილეობდა სატელევიზიო დადგმებში. მისი შემოქმედება გამოირჩეოდა არტისტული მომხიბვლელობით, დახვეწილი მხატვრული ტაქტით და მაღალი გემოვნებით. პოპულარული ხელოვნების უანგარო სამსახური ქართული თეატრისადმი აღინიშნა შრომის წითელი დროშისა და „საპატიო ნიშნის“ ორდენებით და მედლებით. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. 1937: „დაკარგული სამოთხე“ (აზნაური) რეჟ. დავით რონდელი 1938: „დიადი განთიადი“ (წერეთელი-მინისტრი) რეჟ. მიხეილ ჭიაურელი 1946: „ფიცი“ (გიორგი) რეჟ. მიხეილ ჭიაურელი 1952: „მწვერვალთა დამპყრობნი“ (მომხსენებელი) რეჟ. დავით რონდელი 1959: „მტრობა“ (ანიმაციური ფილმი) რეჟ. არკადი ხინთიბიძე 1960: „ამბავი ერთი ქალიშვილისა“ (პროფესორი) რეჟ. მიხეილ ჭიაურელი 1973: „ბებერი მეზურნეები“ (ბუთხუზი) რეჟ. ვალერიან კვაჭაძე 1973: „მზე შემოდგომისა“ (ბიძინა) რეჟ. თემურ ფალავანდიშვილი 1978: „დათა თუთაშხია“ (მაგალი ზარანდია) რეჟისორები გრიგოლ (გიგა) ლორთქიფანიძე, გურამ (გიზო) გაბესკირია სსრკ სახელმწიფო პრემია საქართველოს სახალხო არტისტი საპატიო ნიშნის ორდენი წითელი დროშის ორდენი ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 321, თბ., 1994 გიორგი საღარაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი გიორგი საღარაძე [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია
ბადე

საკუთარი სახელი ბადე შეიძლება აღნიშნავდეს: ბადე — ნიგერიაში მცხოვრები ხალხი ბადე — თვალედი (ცხრილისებრი) ქსოვილი ბადე — მავთულის მეტნაკლებად მეჩხერი ქსოვილი ბადე — პოლიგრაფიაში იგივეა, რაც რასტრი
ჩამოხეული ფარდა

ჩამოხეული ფარდა (ინგლ. Torn Curtain) — ალფრედ ჰიჩკოკის 1966 წლის ამერიკული ფილმი შპიონაჟზე. ამ ნამუშევრით ჰიჩკოკი საბოლოოდ დაუბრუნდა შპიონაჟზე ფილმებს, რომლებითაც მოიპოვა წარმატება 1930-იანი წლების ინგლისში. ეს ჰიჩკოკის 50-ე ფილმი იყო. სტუდია Universal-მა ჰიჩკოკის ნების საწინააღმდეგოდ ფილმში პოპულარული მსახიობები - პოლ ნიუმენი და ჯულია ენდრიუსი - ათამაშა. ”ჩამოხეული ფარდა” ჰიჩკოკის ბოლო ფილმებთან შედარებით კინოგაქირავებაში ჩავარდა, ხოლო კრიტიკამ მთლიანად გაანადგურა თრილერი. „Torn Curtain“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) „Torn Curtain“ — Allmovie-ზე
ვასილ რცხილაძე

ვასილ ილიას ძე რცხილაძე (დ. 1 აგვისტო, 1860, სოფ. შაშიანი, ახლანდელი გურჯაანის მუნიციპალიტეტი — გ. 17 აპრილი, 1920, თბილისი) — ქართველი პედაგოგი, მწიგნობარი. დაამთავრა თბილისის სამასწავლებლო ინსტიტუტი და მთლიანად მიეცა პოლიტიკურ მოღვაწეობას. ეს არც მეფის ხელისუფლებას გამოპარვია და ამიტომ იძულებული შეიქმნა შვეიცარიაში წასულიაყო, სადაც დაუახლოვდა ცნობილ რევოლუციონერებს მათ შორის ელიზე რეკლიუს, პეტრე კროპოტკინს, და სხვებს. აქ ვ. რცხილაძემ სწავლა ჟენევის უნივერსიტეტში გააგრძელა, სადაც 2 წელი დაჰყო. მთავრობის უნდობლობის მიუხედავად დაბრუნდა სამშობლოში და მუშაობა დაიწყო ფიზიკისა და მათემატიკის მასწავლებლად თბილისის სახელოსნო სკოლაში. მოგვიანებით გახდა სასკოლო ინსპექტორი. საბოლოოდ მან თავი დაანება პედაგოგობას დამთლიანად საზოგადოებრივ საქმიანობას მიჰყო ხელი. იყო დრამატული საზოგადოების წევრი, ეწეოდა პუბლიცისტურ მოღვაწეობას. 1905 წელს მისი ხელმძღვანელობით დაარსდა სახალხო უნივერსიტეტი მუშებისათვის, სადაც 1917 წლამდე მასწავლებლობდა კიდეც. იმავე ხანებში შეადგინა მოხსენება საქართველოს ავტონომიის შესახებ. ვასილ რცხილაძემ დიდი ამაგი დასდო ქართული სამეურნეო საზოგადოების შექმნას, მონაწილეობდა სხვადასხვა სამეურნეო და საქველმოქმედო საზოგადოებებში და წამოწყებებში. 1911 წელს აირჩიეს კავკასიის სასოფლო სამეურნეო საზოგადოების წევრ-მდივნად, დააარსა და თავისი ხარჯით სცემდა ჟურნალ მეურნეს. ამ დაურალავი მოღვაწის კალამს ეკუთვნის მრავალი სტატია და წერილი, აგრეთვე ცალკეული წიგნები: „მცენარენი და ცხოველნი“, „არითმეტიკული ამოცანების კრებული“, თარგმნა და გამოსცა როსკოს ქიმიის სახელმძღვანელო. 1914 წლიდან ვ. რცხილაძე მეღვინეთა კომიტეტის წევრი, ხოლო 1918 წელს აირჩიეს ადგილობრივი მრეწველობის კომიტეტის თავმჯდომარედ. განსაკუთრებით უნდა აღინიშნოს ის დიდი როლი, რომელიც შეასრულა გარე კახეთის ახალგაზრდობის აღზრდის საქმეში. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 317, თბ., 1994 ჟურნალი „ვაზი და ღვინო“, 1920
ჟერომ ბოატენგი

ჟერომ ბოატენგი (გერმ. Jérôme Boateng; დ. 3 სექტემბერი, 1988, ბერლინი) — გერმანელი ფეხბურთელი, გერმანიის ეროვნული ნაკრების და მიუნხენის „ბაიერნის" მცველი. მისი ძმა არის განის ნაკრების ფეხბურთელი კევინ-პრინს ბოატენგი. ბუნდესლიგის ჩემპიონი (8): 2012–13, 2013–14, 2014–15, 2015–16, 2016–17, 2017–18, 2018–19, 2019–20 გერმანიის თასის მფლობელი (5): 2012–13, 2013–14, 2015–16, 2018–19, 2019–20 გერმანიის სუპერ თასი (1): 2012 უეფას ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული (2): 2013, 2019–20 უეფას ჩემპიონთა ლიგის ვერცხლის პრიზიორი (1): 2012 უეფას სუპერთასის გამარჯვებული (1): 2013, 2020 მსოფლიოს ჩემპიონი (1): 2014 მსოფლიოს ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (1): 2010 შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ჟერომ ბოატენგი“ ვიკისაწყობში. ოფიციალური საიტი (გერმანული) Jérôme Boateng — ფიფას ჩანაწერი[დაარქივებული] Jérôme Boateng – უეფას ჩანაწერი (ინგლისური) ჟერომ ბოატენგი Twitter-ზე
ევროპული თამაშები

ევროპული თამაშები — ოლიმპიური ტიპის სპორტული შეჯიბრი, რომელშიც მონაწილეობას იღებენ ევროპის ქვეყნები. ღონისძიების ორგანიზატორია ევროპის ოლიმპიური კომიტეტი. ტურნირი 4 წელიწადში ერთხელ ტარდება. პირველ თამაშებს უმასპინძლა აზერბაიჯანის დედაქალაქმა ბაქომ 2015 წლის ივნისში. პირველი თამაშებზე წარმოდგენილი იყო 20 საზაფხულო სპორტის სახეობა. ევროპის ოლიმპიური კომიტეტის ოფიციალური საიტი ↑ Baku to host first European Games in 2015. Inside The Games, 8.12.2012
რასტრი

საკუთარი სახელი რასტრი შეიძლება აღნიშნავდეს: რასტრი - გისოსი, რომლის დანიშნულებაა სინათლის მიმართული სხივთა კონის სტრუქტურული გარდაქმნა. რასტრი - ოპტიკური ხელსაწყო
გრიგოლ რცხილაძე

გრიგოლ (გიგო) სვიმონის ძე რცხილაძე (დ. 1876, ფანიანი, სიღნაღის მაზრა — გ. 8 ნოემბერი, 1934, თბილისი) — ქართველი იურისტი, პოლიტიკოსი, პუბლიცისტი, კრიტიკოსი. დაამთავრა თბილისის გიმნაზია, შემდეგ სწავლა გააგრძელა პეტერბურგის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე, რომელიც 1902 წელს დაამთავრა. ადრევე ჩაება საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ საქმიანობაში. მონაწილეობდა სოციალისტ-ფედერალისტთა პარტიის დაფუძნებაში. 1902 წლიდან მუშაობდა ამ პარტიის გამოცემის, გაზეთ „ცნობის ფურცლის“ რედაქციაში, წერდა მოწინავეებს და ლიტერატურულ-კრიტიკულ წერილებს. 1906-1907 წლებში იყო სოცუიალ-ფედერალისტური გაზეთების „შრომის“ და „მეგობრის“ რედაქტორი. 1908 წლის 3 სექტემბერს აირჩიეს „სიტყვაკაზმული მწერლობის საზოგადოების“ საბჭოში. საბჭომ რცხილაძის რედაქტორობით გამოსცა ლიტერატურული კრებული „გრდემლი“, ბესიკის ნაწარმოებები და სხვა მრავალი. მისი სტატიები იბეჭდებოდა „ზანგის“ ფსევდონიმით. 1909 წელს დააპატიმრეს და ერთი წელი გაატარა მეტეხის ციხეში. იყო სოციალ-ფედერალისტების პროგრამის ავტორი და პარტიის თავმჯდომარის მოადგილე. 1909-1914 წლებში იყო „სახალხო გაზეთის“ თანარედაქტორი. იყო აგრეთვე „ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების“ წევრი. 1917 წელს გამოაქვეყნა წიგნი „ამიერკავკასიის თვითმმართველობა“. იმავე წელს მონაწილეობდა ინტერპარტიული საბჭოს სხდომებში, ნოემბერში მონაწილეობდა საქართველოს ეროვნულ ყრილობაში. იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დაარსების საზოგადოების გამგეობის წევრი. 1918 წელს შედიოდა დელეგაციაში, რომელმაც დადო ხელშეკრულება ოსმალეთთან. 1919 წის მარტში აირჩიეს საქართველოს დამფუძნებელ კრებაში სოციალისტ-ფედერალისტების სიით. მოგვიანებით აირჩიეს სოციალისტ-ფედერალისტების ფრაქციის თავმჯდომარედ. საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ ჩამოშორდა პოლიტიკას და მუშაობდა ადვოკატად და სხვადასხვა დაწესებულებებში იურისკონსულტად. 1923 წლიდან კითხულობდა ლექციებს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში სამოქალაქო სამართალში. ამ დარგში აქვს გამოკვლევები და თეორიული ხასიათის წერილები. იყო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტის ერთ-ერთი დამფუძნებელი. 1924-1925 წლებში დაპატიმრებული იყო საქართველოს დამოუკიდებლობის კომიტეტის საქმესთან დაკავშირებით. სასამართლომ მას შეუფარდა 3-წლიანი პატიმრობა, თუმცა, როგორც საბჭოთა ხელისუფლებისთვის არასაშიში პირი, სასჯელისგან გაათავისუფლა. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. შველიძე დ., საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 338-339. ბაბუნაშვილი ზ., ნოზაძე თ., „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 316, თბილისი, 1994; 1924 წლის აჯანყების მონაწილეთა სასამართლო პროცესი. დოკუმენტები და მასალები (1925 წლის ივლისი-აგვისტო). გამოსაცემად მოამზადა და შესავალი წერილი დაურთო ლევან ჯიქიამ. გამომცემლობა „უნივერსალი“, თბილისი, 2012. ↑ გაზ. „კომუნისტი“, 1934, №260.
მაგისტრი

მაგისტრი — აკადემური ხარისხი. ევროპის ქვეყნებში მაგისტრი და მაგიტრა , აღნიშნული აკადემიური ხარისხის მფლობელ მამრობითი ( - Magister) და მდედრობითი სქესის ( - Magistra) პირთათვის. სიტყვა მაგისტრი წარმოადგენს თავისუფალ თარგმანს ლათინური სიტყვისა „მაგისტერ“ (magister) და აღნიშნავს მასწავლებელს, ან ოსტატს. აღსანიშნავია ისიც, რომ ინგლისური სიტყვა „მასტერ“ (Master) აგრეთვე ლათინურისგანაა ნაწარმოები. მაგისტრის ხარისხი გერმანულენოვან ქვეყნებში ხშირად აღინიშნება შემოკლებით, - M. A., რომელიც აღნიშნავს მამაკაცებისთვის Magister Artium, ხოლო ქალთათვის Magistra Artium. გერმანიაში მაგისტრს შემოკლებით სახელის და გვარის შემდეგ წერენ, ხოლო ავსტრიაში კი სახელისა და გვარის შემდეგაა მიღებული ამ აკადემიური ხარიხის აღნიშვნა. ამ შემოკლებას ზოგჯერ წერტილების დაუსმელადაც წერენ. მთავარი სტატია: Magister Artium. Ludwig Huber (გამომც.): Enzyklopädie Erziehungswissenschaft, Bd. 10. Ausbildung und Sozialisation in der Hochschule. Stuttgart: Ernst Klett 1983. გვერდი 510–518.
გიორგი რცხილაძე

გიორგი (გულო) ვასილის ძე რცხილაძე (დ. 14 აპრილი, 1909, თბილისი — გ. 2 სექტემბერი, 1969, იქვე) — ქართველი სპორტსმენი (სპორტული ტანვარჯიში), საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1936). საბჭოთა კავშირის სამგზის აბსოლუტური ჩემპიონი (1932, 1933, 1934), საბჭოთა კავშირის ნაკრების ლიდერი 1930­-იან წლებში. საქართველოს კულტურისა და სპორტის დამსახურებული მოღვაწე. თბილისის სპორტკომიტეტის თავმჯდომარე (1953–19­68). გიორგი რცხილაძე დაიბადა ცნობილი საზოგადო მოღვაწის ვასილ რცხილაძის ოჯახში. მუსიკის ნიჭით დაჯილდოებული ახალგაზრდა ხდება თბილისის კონსერვატორიის სტუდენტი, მაგრამ ჭაბუკი გაიტაცა ტანვარჯიშმა. ამ დროიდან მისი ცხოვრების საქმედ იქცა ტანვარჯიში და სპორტულ-ფიზკულტურული მოძრაობა. გიორგი რცხილაძე იყო ჩვენში სპორტული მოძრაობის ცნობილი საზოგადოების შევარდენის ერთ-ერთი მესვეურის, ცნობილი ტანმოვარჯიშის გიორგი ეგნატაშვილის მოწაფე და მიმდევარი. ამ სკოლიდან გამოსულმა ახალგაზრდებმა გაუთქვეს სახელი 30-იან წლებში ქართულ ტანვარჯიშს, როდესაც 1932 წელს გ. რცხილაძემ და გ. ეგნატაშვილის მეორე მოწაფემ, გიორგი ბაბილოძემ ფურორი მოახდინეს სსრ კავშირის ჩემპიონატზე ლენინგრადში; აბსოლუტურ პირველობაზე პირველი და მეორე ადგილები გაიყვეს. ამის შემდეგ გ. რცხილაძემ კიდევ ზედიზედ სამჯერ მოიპოვა ჩემპიონის ტიტული და 1936 წელს ერთ-ერთ პირველს ჩვენს ქვეყანაში მიენიჭა სსრ კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატის წოდება. სულ მალე იგი ასევე წარმატებით გამოვიდა მუშათა ოლიმპიადაზე ანტვერპენსა და პარიზში. როგორც ნიჭიერმა ორგანიზატორმა, გ. რცხილაძემ განვლო სახელოვანი გზა სკოლის ფიზკულტურის მასწავლებლიდან თბილისის საქალაქო სპორტული ორგანიზაციის ხელმძღვანელამდე. სადაც კი მუშაობდა, იყო ეს თბილისის უნივერსიტეტი, სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი, მოსკოვის ფიზკულტურის ცენტრალური ინსტიტუტი, სპორტსაზოგადოება „დინამოს“ რესპუბლიკური საბჭო, ყველგან გამოირჩეოდა მაღალი, დახვეწილი პროფესიონალიზმითა და თავდადებული მუშაობით. 1972 წელს თბილისის უმაღლესი სპორტული ოსტატობის ტანვარჯიშის სპეციალიზებულ სკოლას ამ გამოჩენილი სპორტსმენის სახელი მიენიჭა. დაჯილდოებული იყო „საპატიო ნიშნის“ ორდენითა და მედლებით. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 315, თბ., 1994 იმ შორეულ ოცდაათიან წლებში // „ლელო“, 27 თებერვალი, 1986, № 41 (9132), გვ. 2. გიორგი რცხილაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი გიორგი რცხილაძე — ბიოგრაფიული ლექსიკონი გიორგი რცხილაძე — ქართული სპორტი ↑ გიორგი (გულო) ვასილის ძე რცხილაძის ნეკროლოგი // „ლელო“, 4 სექტემბერი, 1969, № 173 (3912), გვ. 1. ↑ ისინი პირველები იყვნენ // „ლელო“, 7 ნოემბერი, 1987, № 214 (9625), გვ. 2. ↑ Рцхиладзе Георгий Васильевич. sportgymrus.ru. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2022-01-24. ციტირების თარიღი: 24 იანვარი, 2022 ↑ ლევან ყანჩაველი, აკაკი (კოკა) მეიფარიანი და გიორგი (გულო) რცხილაძე. ფოტომატიანე „ივერიელი“. ციტირების თარიღი: 23 იანვარი, 2022 ↑ საქართველოს ფიზიკური აღზრდისა და სპორტის სახელმწიფო სასწავლო უნივერსიტეტი — ისტორია. sportuni.ge. ციტირების თარიღი: 23 იანვარი, 2022 ↑ Рцхиладзе Георгий Васильевич. gymnast.ru. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-12-26. ციტირების თარიღი: 24 იანვარი, 2022
ევროპის ოლიმპიური კომიტეტი

ევროპის ოლიმპიური კომიტეტი — ორგანიზაცია, რომლის შტაბ-ბინა მდებაორებს იტალიის ქალაქ რომში. ორგანიზაციაში გაწევრებულია 50 ქვეყნის ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტი. ევროპის ოლიმპიური კომიტეტი ორგანიზატორია სპორტული ღონისძიებებისა: ევროპის ახალგაზრდული ოლიმპიური ფესტივალი და ევროპული თამაშები. ოფიციალური საიტი.
Magister Artium

მაგისტერ არტიუმ (ლათინურად Magister Artium ქართულად უფროსი, წინამძღვარი) — აკადემური ხარისხი. საუნივერსიტეტო, აკადემიური ხარისხი ევროპის არაერთ ქვეყანაში. მამაკაცებისათვის აღინიშნება ფორმით მაგისტერ არტიუმ, ხოლო ქალთათვის - მაგიტრა არტიუმ. მთავარი სტატია: მაგისტრი. წოდება მაგისტერ არტიუმ (ლათ. magister artium), აგრეთვე ლათ. liberalium artium magister შუა საუკუნეებში იყო აკადემიური ხარისხი, რომელიც სტუდენტს ენიჭებოდა თავისუფალ ხელოვნებათა (artes liberales) შესწავლის, ანუ როგორც მაშინ უწოდებდნენ შვიდი თავისუფალი ხელოვნების დაუფლების შემდეგ. გრამატიკა, რიტორიკა და დიალექტიკა, ენობრივი განხრის ტრივიუმი (ლათ. „Trivium - სამეული“), და არითმეტიკა, გეომეტრია, მუსიკა და ასტრონომია, მათემატიკური განხრის კვადრიუმი (ლათ. „Quadrivium - ოთხეული“) ხელოვნებებად (ლათ. artes) წოდებული რომელიმე განხრის წარმატებით დასრულების შემდეგ, განხრებისა, რომლებიც იმ დროს მეცნიერებათა საფუძველს წარმოადგენდა, გრადუირებულს უფლება ენიჭებოდა როგორც მაგისტერ რეგენსს (ლათ. magister regens), ტრივიუმის უმცროსი სტუდენტების მასწავლებელი ყოფილიყო, რითაც დაახლოებით დღევანდელი უმაღლესი სასწავლებლის ლექტორს გავუტოლოთ. მთავარი სტატია: შვიდი თავისუფალი ხელოვნება. მაგისტერ არტიუმის ტიტული გერმანიაში ენიჭებათ სპეციალური საუნივერსიტეტო, სამაგისტრო პროგრამების კურსის წარმატებით დასრულების შესახებ. გასტერ არტიუმის ტიტული გაიცემა ჰუმანიტარულსა და სოციალურ მეცნიერებებში, როცა სპეციალობად არჩეულია როგორც მუნიმუმ ორი მთავარი დარგი, ან მთავარ სპეციალობად ერთი დარგია არჩეული, ხოლო ე.წ. არამთავარ დარგად ორი დარგი. სპეციალობებისა და დარგების კომბინირებები დადგენილია კანონით. ასევე სპეციალური კანონითაა დადგენილი პროგრამები საგნების მიხედვით, რომლებიც გამოცდების ჩასაბარებლად მკაფიოდ არის დადგენილი სამაგისტრო პროგრამებში მკაფიოდ დაწესებული სპეციალური კანონებით. დარგების ამგვარი კომბინაცია სამაგისტრო პროგრამების ფორმატში იძლევა შრომით ბაზარზე სხვადასხვა ცოდნა-უნარების ვარიირების იშვიათ საშუალებას. სამაგისტრო პროგრამები დიუსბურგ-ესენის უნივერსიტეტში სამაგისტრო პროგრამები გისენის უნივერსიტეტში დაარქივებული 2015-09-13 საიტზე Wayback Machine. სამოქალაქო განათლების ონლაინ-ლექსიკონი უცხო სიტყვათა ონლაინ-ლექსიკონი Martha Meyer-Althoff: Geisteswissenschaften (სწავლა უნივერსიტეტში). წიგნში: Ludwig Huber (გამომც.): Enzyklopädie Erziehungswissenschaft, ტომი 10. Ausbildung und Sozialisation in der Hochschule. Stuttgart: Ernst Klett 1983. გვერდი 510–518, აქ გვერდი 514.
კონსტანტინე ჯავრიშვილი

კონსტანტინე ვასილის ძე ჯავრიშვილი (დ. 1914 — გ. 1977) — ქართველი გეოლოგი, მთამსვლელი, სპელეოლოგი, ჟურნალისტი, მთარგმნელი, ლიტერატორი. ჯავრიშვილის პაპის პაპის პაპა — ქაიხოსრო იყო მეფე ერეკლეს ზარბაზნის ოსტატი, მამა, ვასილ ჯავრიშვილი — საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის არმიის პოდპოლკოვნიკი. 1936 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. მუშაობდა მთიულეთის საძიებო-გეოლოგიური ექსპედიციის უფროსად, შახტის მთავარ გეოლოგად; ჟურნალ „დროშის“ განყოფილების გამგედ, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდიუმის სწავლულ მდივნად, ქართული ენციკლოპედიის დედამიწის შემსწავლელ მეცნიერებათა რედაქციის გამგედ (1966-1974). კონსტანტინე ჯავრიშვილი 1930-1940-იან წლებში ხელმძღვანელობდა ალპურ ასვლებს ლაღზწითზე, შინოზე, ქომიტოზე, თებულოსმთაზე, მყინვარწვერზე, გისტოლაზე, კათინთაუზე, თეთნულდზე, ჯანღაზე და სხვა მწვერვალებზე. 1944 წელს ხელმძღვანელობდა სამხედრო ნაწილების ასვლებს ირანის უმაღლეს მწვერვალზე — დემავენდზე. სსრკ-გერმანიის ომის წლებში იყო ამიერკავკასიის ფრონტის შტაბის სამთო-სათხილამურო მომზადების განყოფილების უფროსი. 1947-1956 წლებში იყო რეპრესირებული. კონსტანტინე ჯავრიშვილმა შეადგინა გეოლოგიის ტერმინოლოგია (1941; გიორგი ლომთათიძესა და მ. ფოფხაძესთან ერთად), თარგმნა რუსულიდან ალექსანდრე ფერსმანის „გასართობი მინერალოგია“ (გიორგი ლომთათიძესთან ერთად), კონსტანტინე სიმონოვის „20 დღე უომრად“ (ა. ცინცაძესთან ერთად) და სხვა, ფრანგულიდან ონორე დე ბალზაკის „მამა გორიო“, ალბერ კამიუს „შავი ჭირი“, ჟიულ ვერნის „კაპიტან ჰატერასის მოგზაურობა და თავგადასავალი“. ავტორია ნარკვევებისა „მთები და ადამიანები“ (1970), „მე თბილისელი ვარ“ (1972). იყო ქართულ ენაზე გამოსული ჟიულ ვერნის თხზულებათა მრავალტომეულის სარედაქციო კოლეგიის წევრი, საქართველოს მეციერებათა აკადემიის სპელეოლოგიური საბჭოს თავმჯდომარე (1969-1977). რედაქტორი სპელეოლოგიური კრებულებისა — „საქართველოს მღვიმეები და გამოქვაბულები“. საქართველოს ალპური კლუბის გამგეობის თავმჯდომარის მოადგილე, ტურიზმის თბილისის საქალაქო კლუბის გამგეობის თავმჯდომარე. დაკრძალულია საბურთალოს პანთეონში. ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 1001, ISBN 99928-20-32-2.
ბადეფრთიანები

ბადეფრთიანები (ლათ. Neuroptera) — მტაცებელი მწერების რიგი. აერთიანებს 3500-მდე სახეობას. აქვთ გამჭვირვალე, ბადისებრ დაძარღვული 4 ფრთა. ფრთების შლილი 2-120 მმ-მდეა. ზრდასრულ მწერს მღრღნელი პირის აპარატი აქვს, მატლს — მჩხვლეტავ-მწუწნავი. ბადეფრთიანებისთვის დამახასიათებელია სრული გარდაქმნა. ზრდასრული ფორმები ბინადრობენ ხმელეთზე, მატლები — ზოგჯერ წყალშიც გვხვდება (ამ შემთხვევაში უვითარდებათ ტრაქეული ლაყუჩები). მატლები მსხვერპლის საფარველს მჭრელი მანდიბულებით ჩხვლეტენ და ჭრილობაში უშვებენ საჭმლის მომნელებელ წვენებს, შემდეგ კი გათხიერებულ საკვებს წოვენ. საკვების გადამუშავებულ ნარჩენს მატლი ვერ გამოყოფს, რადგან მის შუა და უკანა ნაწლავებს შორის ყრუ ტიხარი ვითარდება. როდესაც ჭუპრი ზრდასრულ მწერად გარდაიქმნება, ეს ტიხარი ქრება და საკვების ნარჩენები გარეთ გამოიყოფა. ბადეფრთიანები ფართოდაა გავრცელებული. ბადეფრთიანების ოჯახებიდან საქართველოში გვხვდება Muzmeleonidae, Ascalaphidae, Chrysopidae, Mantispidae, რომელთა სახეობებიდან ზოგს დიდი სარგებლობა მოაქვს სახალხო მეურენეობისათვის. მაგ., ოქროთვალა ანადგურებს სუბტროპიკული კულტურების მავნებელ კოქციდებს და აგრეთვე ბუგრებს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 135.
ანდრეას კეპკე

ანდრეას კეპკე (გერმ. Andreas Köpke; დ. 12 მარტი, 1962, კილი) — გერმანელი ვეტერანი ფეხბურთელი, გერმანიის ეროვნული ნაკრების მეკარე. არის გერმანიის წლის ფეხბურთელი (1993) ევროპის ჩემპიონი (1996) და ევროპის საუკეთესო მეკარის ტიტულის მფლობელი (1996). ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ანდრეას კეპკე ოფიციალური საიტი
ივანე როსტომაშვილი

ივანე პავლეს ძე როსტომაშვილი (დ. 24 დეკემბერი, 1852, კურდღელაური, თელავის მაზრა — გ. 24 აგვისტო, 1924, თბილისი) — ქართველი პედაგოგი, ჟურნალისტი, მწიგნობარი, ენციკლოპედისტი. პირველდაწყებითი განათლება თელავში მიიღო, შემდეგ დაამთავრა დედოფლისწყაროში არსებული სამხედრო სკოლა. სასწავლებელში გამეფებულმა რეჟიმმა, ქართული ენის აშკარა დევნამ და ყაზარმულმა წესმებმა, სამხედრო კარიერის სურვილი დაუკარგა ახალგაზრდა კურსდამთავრებულს და 1870 წელს შევიდა თბილისის საოსტატო სემინარიაში, რომელიც შემდეგ ალექსანდრეს სახელობის სამასწავლებლო ინსტიტუატდ გადაკეთდა. სწორედ ეს ინსტიტუტი დაამთავრა 1874 წელს და საინგილოში დაინიშნა მასწავლებლად. საინგილოსა და თელავში გახსნა საკვირაო კურსები მოზრდილთათვის, რომელთაც უფასოდ ასწავლიდა წერა-კითხვას; ახალქალაქში, ფოტოაპარატით ხელში აფიქსირებდა გაქრობის პირას მისულ ძეგლებს. ეს მასალა მან გამოსცა ჯერ რუსულად, შემდეგ ქართულად. ამ გამოცემებმა ფართო საზოგადოების და მათ შორის ექვთიმე თაყაიშვილისა და მოსე ჯანაშვილის მაღალი შეფასება დაიმსახურა. ამასთან არც პედაგოგიური მოღვაწეობა მიუტოვებია. ასწავლიდა ქართულ ენასა და ლიტერატურას წმინდა ნინოს სახელობის სასწავლებელში. იმყოფებოდა ციმბირის ციხეში. 1917 წლის რევოლუციის შემდეგ დაბრუნდა საქართველოში. მიიწვიეს ახალქალაქში მიიწვიეს და ახლადგახსნილ გიმნაზიაში პირველი დირექტორობა შესთავაზეს. აქ მან სამი წელი დაჰყო. შემდეგ ცოტა ხნით კახეთშიც იყო და ბოლოს თბილისში. იყო საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დროებითი რწმუნებული შორეულ აღმოსავლეთსა და იაპონიაში. 1920 წლის დეკემბერში მონაწილეობდა ტრპიზონში გაგზავნილ დიპლომატიურ მისიაში, სადაც მოინახულა სოლომონ II-ის საფლავი. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. საფლავის ქვა გამოკვეთილია იაკობ ნიკოლაძის მიერ. როსტომაშვილმა გამოსცა „არითმეტიკული ამოცანები სახალხო სკოლებისათვის და მშობლებისათვის“, „შინაური საქონელი და მისი გონიერი მოვლა-მოშენება“, „ახალი მიმართულება სამკურნალო მეცნიერებაში“, მშვენიერი ალბომი „ქართველთა ტომი“, „ქართული კალენდარი“, „რისგან სნეულდებიან და იხოცებიან ჩვენი ბავშვები“ და სხვა. ტყუილად როდი უწოდა ილიამ როსტომაშვილს „ჩვენი ფუტკარი“. მას ეკუთვნის ენციკლოპედიის გამოცემის პირველი ცდები. მანვე შეადგინა და გამოსცა ქართული ენციკლოპედიის რამდენიმე ნაკვეთი, თარგმანები და მისივე წინასიტყვაობით გამოჩენილ მეცნიერთა და პედაგოგთა თხზულებანი. ივანე როსტომაშვილს ეკუთვნის ასევე პირველი სახელმძღვანელოები პედაგოგიკასა და ფსიქოლოგიაში, რომლის შესავალი წერილის ავტორია აკადემიკოსი შალვა ნუცუბიძე. სარალიძე ლ., საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 334. შარაძე გ. ქართული ემიგრანტული ჟურნალისტიკის ისტორია, ტ.IV — თბილისი, 2003 ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 314, თბ., 1994 ივანე როსტომაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი