ელზა ბრანდეისი

ელზა ბრანდეისი (უნგრ. Brandeisz Erzsébet «Elza», დ. 18 სექტემბერი, 1907, რუსტე, ავსტრია — გ. 6 იანვარი, 2018, შოპრონი) — უნგრელი მოცეკვავე და ქორეოგრაფი. ექსპრესიონისტული ცეკვის ფუძემდებლი უნგრეთში. მეორე მსოფლიო ომის დროს მან რამდენიმე ებრაელი შეიფარა თავის საზაფხულო სახლში ბალატონალმადისში, მათ შორის 14 წლის ჯორჯ სოროსი. 1995 წელს ისრაელის სახელმწიფოს კატასტროფების(ჰოლოკოსტი) და გმირობის ნაციონალურმა მემორიალმა „იად ვაშემმა“, ელზა ბრანდეისი აღიარა და მიანიჭა საპატიო წოდება, როგორც „მართალი ერთა შორის“. ელზა ბრანდეისი დაიბადა 1907 წლის 18 სექტემბერს ავსტრიის ქალაქ რუსტაში. ის გაიზარდა ბუდაპეშტში ლუთერანულ-გერმანულ ოჯახში. ბავშვობაში იგი შეესწრო იმპერატორ კარლ I-ის კორონაციას, რომელიც შედგა ბუდაპეშტში. 1923 წლიდან 1928 წლამდე ბრანდეისი სწავლობდა ცეკვას ლილი კალეის სკოლაში. 1930-იან წლებში კი სწავლობდა ვენასა და დრეზდენში ქორეოგრაფ მერი ვიგმანთან. ბრანდეისი მუშაობდა მოცეკვავედ და მოგვიანებით მასწავლებლად კერძო თანამედროვე ცეკვის სკოლაში, რომელსაც ეროვნებით ებრაელი ბელანა ლაიტაი ხელმზღვანელობდა. მეორე მსოფლიო ომის დროს, ნაცისტების მიერ სკოლის დაკავების თავიდან ასაცილებლად, ბრანდეისმა ლაიტაის სკოლა გადააფორმა თავის სახელზე. როდესაც ლაიტაი იძულებით გადაიყვანეს "ყვითელი ვარსკვლავის სახლში", ბრანდეისს მისთვის საკვები მიჰქონდა და ასევე დაეხმარა პორტუგალიის საელჩოსგან მფარველობის წერილის მოპოვებაში. გარდა ამისა, 1944 წელს ბრანდეისი დაეხმარა ელიზაბეტ სოროსსა და მის 14 წლის ვაჟს, შეიფარა საზაფხულო სახლში ბალატონალმადიში, ბალატონის ტბაზე.ელიზაბეტ სოროსის ვაჟმა, რომელმაც შეერთებულ შტატებში გადასვლის შემდეგ სახელი შეიცვალა, მსოფლიოსთვის ცნობილი გახდა, როგორც ჯორჯ სოროსი. ომის შემდგომ წლებში ახალი კომუნისტური ხელისუფლება უარყოფითად იყო განწყობილი ექსპრესიონისტული ცეკვების მიმართ, თვლიდა მათ დეკადენტებად, ხოლო 1948 წელს, როდესაც ბრანდეისს საერთოდ აუკრძალეს ცეკვა — მან დაიწყო ტანვარჯიშის სწავლება ბალატონალმადიში. 1963 წელს პენსიაზე გასვლის შემდეგ, ბრანდეისი შოპრონში სტორნოს სახლის მუზეუმის გიდი გახდა, სადაც მუშაობდა 1978 წლამდე. სიცოცხლის ბოლო წლებში იგი განმარტოებით ცხოვრობდა შოპრონში, სადაც მას მეურვეები ეხმარებოდნენ ჯორჯ სოროსის მხარდაჭერით. მისი გარდაცვალების დროს, 2018 წლის 6 იანვარს, 110 წლის ელზა ბრანდეისი იყო ქალაქის უხუცესი მკვიდრი. Профиль на сайте мемориального комплекса «Яд ва-Шем» ↑ 1.0 1.1 1.2 The Righteous Among the Nations Database <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q77598447"></a> ↑ PIM identifier <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29043331"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54878968"></a> ↑ Elment a világ igaza - Elza néni 111. évében hunyt el Sopronban ↑ Скончалась 110-летняя Эльза Брандейс, спасавшая евреев во время войны ↑ 5.0 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 Hartmut Schütz. (2018-01-08) Eine der Pionierinnen des Ausdruckstanzes: Elza Brandeisz starb mit 110 Jahren. ციტირების თარიღი: 2022-03-26. ↑ В Венгрии скончалась Эльза Брандейс, спасавшая евреев от нацистов (2018-01-06). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-01-06. ↑ George Soros Lebensretterin gestorben (2018-01-06). ციტირების თარიღი: 2022-03-26. ↑ 8.0 8.1 8.2 György Lázár. (2017-07-11) George Soros’s savior Elza Brandeisz, member of the Evangelical-Lutheran Church. ციტირების თარიღი: 2022-03-26. ↑ Molnár Zoltán. (2018-01-06) Meghalt Soros Györgyék megmentője. ციტირების თარიღი: 2022-03-26.