laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
შენაქოს წმინდა გიორგის ეკლესია

შენაქოს წმინდა გიორგის ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ შენაქოში, დგას სოფლის განაპირას, აღმოსავლეთით. განეკუთვნება XIX საუკუნეს. ეკლესია თავისუფალი ჯვრის ტიპის გუმბათოვანი ნაგებობაა (შიდა ზომები: 7,4 X 5,1 მ), ნაშენია ფიქლითა და კირის დუღაბით. კედლები შიგნიდან და გარედან შელესილი და შეთეთრებულია. ჯვრის აღმოსავლეთ მკლავი ნახევარწრიული აფსიდითაა დასრულებული და დანარჩენ მკლავებზე გაცილებით ღრმაა. დასავლეთ, სამხრეთ და ჩრდილოეთ მკლავები სწორკუთხაა — თანაბარი სიღრმის. გარედან აფსიდა ხუთწახნაგაა. დასავლეთ მკლავის დასავლეთ კედელში ნახევარწრიული თაღით გადახურული განიერი შესასვლელია. აფსიდი წყვილი პილასტრით და მათზე დაყრდნობილი ნახევარწრიული საბჯენი თაღითაა გამოყოფილი, რომლის ქუსლებთან ფიქლის თაროსებრი იმპოსტებია. აფსიდში თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. აფსიდის ჩრდილოეთ კიდეში გეგმით ოვალური თაღოვანი ნიშია. საფეხურით შემაღლებულ საკურთხევლის ბაქანს ნახევარწრიული ამბიონი ეკვრის. საკურთხეველში დგას ფიქლით ნაშენი კუბური ფორმის ტრაპეზი. სამხრეთ და ჩრდილოეთ მკლავების ღერძებზე ბრტყელი თაღით გადახურული თითო განიერი სარკმელია. ორივე სარკმელს თითქმის პარალელური წირთხლები და ჰორიზონტალური რაფა აქვთ. ჯვრის დასავლეთ, სამხრეთ და ჩრდილოეთ მკლავები ცილინდრული კამარითაა გადახურული, რომელთა ქუსლებთან გამოყოფილია ფიქლის თაროსებრი იმპოსტები. მკლავების გადაკვეთაზე, აღმართულია ფიცრის ბრტყელი ჭერით გადახურული, შიგნით წრიული და გარედან რვაწახნაგოვანი ყელი. გუმბათქვეშა კვადრატიდან გუმბათის ყელის წრიულ მოხაზულობაზე გადასვლა განხორციელებულია გუმბათქვეშა კვადრატის კუთხეებში გამოყვანილი აფრებით. გუმბათის ყელში რვა ვიწრო და თაღოვანი სარკმელია. გარედან გუმბათის ყელი რვაწახნაგაა, გადახურულია თუნუქის, პირამიდული სახურავით. ეკლესიის დასავლეთ მკლავის წინ გეგმით სწორკუთხა და სამ მხარეს ნახევარწრიული თაღებით გახსნილი კარიბჭეა. თაღები ეკლესიის დასავლეთ კედლის ორ პილასტრსა და ორ კვადრატულ ბურჯს ეყრდნობიან. შიგნით კარიბჭე გადახურულია ნახევარსფერული გუმბათოვანი კამარით, გარედან — თუნუქის ორფერდა სახურავით. კარიბჭის დასავლეთ კედელზე დაშენებული ყოფილა გეგმით კვადრატული სამრეკლო, რომლისგანაც მხოლოდ საფუძველი შემორჩა. ეკლესიის სამხრეთ და ჩრდილოეთ მკლავებს, თითქმის მთელ სიგრძეზე, გეგმით სწორკუთხა და სამ მხარეს სწორკუთხა მალებით გახსნილი მინაშენები ეკვრის, რომელთა თუნუქის ცალფერდა სახურავი ორ კვადრატულ ბურჯს და ეკლესიის კედლის პილასტრებზე გადებულ ხის ძელებს ეყრდნობა. ეკლესიას, კარიბჭეს და მინაშენებს ფიქლის თაროსებრი ლავგარდანი აქვს. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 158-159.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 7939
იერატიკული დამწერლობა

იერატიკა (ძვ. ბერძნ. ἱερατικά) — დამწერლობის სისტემა, რომელსაც ეგვიპტის და ნუბიის ფარაონები იყენებდნენ. საწერად გამოიყენებოდა პაპირუსი და მელანი. ეს იყო იეროგლიფური დამწერლობის კურსივული ფორმა, განვითარდა პირველი დინასტიის ხანაში, დაახლოებით ძვ. წ. XXX საუკუნეში. განვითარების პროცესში, ძვ. წ. XII საუკუნიდან ძლიერ დაშორდა პროტოტიპს და შემდეგ ძნელად გასარჩევი გახდა. ძვ. წ. VII საუკუნიდან ყენებდნენ მხოლოდ რელიგიური ტექსტების ჩასაწერად. იარსება ახ. წ. III საუკუნემდე. კოპტური დამწერლობა ეგვიპტური რიცხვები ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 85. Verhoeven, Ursula (2001). Untersuchungen zur späthieratischen Buchschrift. Leuven: Uitgeverij Peeters and Departement Oriëntalistiek.  Wente, Edward Frank (2001). „Scripts: Hieratic“, რედ. Donald Redford (ed.): The Oxford Encyclopedia of Ancient Egypt. Oxford, New York, and Cairo: Oxford University Press and The American University in Cairo Press, გვ. 206–210.  Vol. 3. Wimmer, Stefan Jakob (1989). Hieratische Paläographie der nicht-literarischen Ostraka der 19. und 20. Dynastie. Wiesbaden: Harrassowitz Verlag.  ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: იერატიკული დამწერლობა Ancient Egyptian scripts – hieratic The Hieratic Script Egyptian scripts
ახალი ხატი

ახალი ხატი — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, დგას სოფელ მატნის დასავლეთით 1,5-2 კილომეტრზე, ფერდობზე. განეკუთვნება XVI-XVII საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (5,2 X 3,1 მ), ნაგებია რიყის ქვითა და ნატეხი ქვით - ტლანქად. გარედან ნაკრები ბათქაშითაა დაფარული. მოგვიანებით ეკლესია შეუთეთრებიათ. მნიშვნელოვნად გაუგანიერებიათ შესასვლელი, ხოლო კამარის გასამაგრებლად გრძივი კედლების აღმოსავლეთ კიდეში აუგიათ თითო სწორკუთხა ბურჯი, რომლებზეც საბჯენი თაღია გადაყვანილი. შეკეთების დროს ნახმარია აგური. ძეგლი ძლიერ არის დაზიანებული. ჩამოშლილია კრამიტის საბურავი და ფასადებზე წყობის უმეტესი ნაწილი. დაბზარულია საკურთხევლის კედლები და კამარა. ჩამოშლის პირასაა კამარის გასამაგრებელი საბჯენი თაღი. ეკლესიაში შესასვლელი ჩრდილოეთიდანაა. კარი ფიცრითაა გადახურული - თარაზულად. საკურთხეველი გეგმით სამწახნაგაა. მსგავსი ფორმისაა საკურთხევლის თაღიც. საკურთხევლის ღერძზე ვიწრო და მაღალი თაღოვანი სარკმელია, გვერდის წახნაგებში - თითო მცირე თაღოვანი ნიში. დარბაზი გადახურულია დადაბლებული პროპორციების კამარით. ეკლესია XVI-XVII საუკუნეებში მოუხატავთ. მხატვრობის ფრაგმენტები შემორჩენილია კონქში, დარბაზის გრძივ და დასავლეთ კედლებზე. კონქში ვედრების კომპოზიციის ფრაგმენტებია. ცენტრში გამოსახულია ქრისტე, რომელიც მარჯვენა ხელით აკურთხებს, ხოლო მკერდთან სახარება აქვს მიტანილი. კონქის ჩრდილოეთ ნაწილში, ყვითელი ყვავილების ფონზე, ღვთისმშობელი და ექვსფრთედია გამოსახული. მოხატულების მეორე რეგისტრში, სარკმლის ჩრდილოეთით, ასომთავრული წარწერის მიხედვით, იოანე ოქროპირია გამოსახული. სარკმლის სამხრეთით ეკლესიის ორი მამის გამოსახულებათა ფრაგმენტებია. სარკმლის ქვემოთ, მოწითალო-ყავისფერი ხაზით შემოსაზღვრულ მონაკვეთებზე ქრისტე ევმანოელის წელზედა გამოსახულებაა. მას მკერდთან გადაჯვარედინებული ხელების მტევნები მხრებს ზემოთ აქვს გაშლილი. საკურთხეველში, სარკმელსა და ჩრდილოეთ ნიშს შორის, შავი საღებავით შესრულებული მხედრული წარწერა თითქმის მთლიანად ჩამორეცხილია. იკითხება მხოლოდ რამდენიმე ასო. სარკმლის წირთხლებზე მცენარეული ორნამენტია. დარბაზის გრძივი კედლების ქვედა ნაწილში, ყვითელ ფონზე, რომელიც მოწითალო-ყავისფერი წერტილებითაა დაფარული, ქტიტორთა გამოსახულებებია. ყველა ფიგურა ფრონტალურადაა წარმოდგენილი, მარჯვენა ხელი მკერდთან აქვთ მიტანილი, იდაყვში ოდნავ მოხრილი მარცხენა ხელი - ჩამოშვებული. სამხრეთ კედლის დასავლეთ და სამხრეთ მონაკვეთზე გამოსახულ ფიგურებს მარჯვენა ხელში ფიალა უჭირავთ. დასავლეთ კედელზე გამოსახულ ერთმანეთის გვერდით მდგომ სამ ფიგურას, რომელთა მხრები ერთმანეთს ეხება, ასომთავრული წარწერა ახლავს: “ძმანი ე. . .“. დასავლეთ კედლის ზედა რეგისტრში, ყვავილების ფონზე, შემორჩენილია ტახტზე მჯდომი დიდი ფიგურის (ქრისტე - მღვდელმთავარი) ტერფები და სხეულის ნაწილი. მხატვრობა ხალხურ ნაკადს მიეკუთვნება. მხატვრობის კოლორიტი ნათელია. გამოყენებულია ყვითელი, მოწითალო-ყავისფერი, მოცისფრო-ნაცრისფერი და თეთრი ფერები. ეკლესიის ფასადები სადაა, მოკლებულია ყოველგვარ მორთულობას. კედლები დასრულებული იყო თაროსებრი ლავგარდნით, რომელიც მხოლოდ გრძივ ფასადებს შემორჩა. ეკლესიის მახლობლად შემორჩენილია რიყისა და ნატეხი ქვით ნაშენი კვადრატული ნაგებობების ნანგრევები. დვალი თ., დევდარიანი ფ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 103.
ბათურაანთ ეკლესია

ბათურაანთ ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს სოფელ მატნის ჩრდილოეთით 800 მეტრზე, მინდორში. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (3,7 X 3,2 მ), ნაგებია რიყის ქვით. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: კედლები დაახლოებით 2 მეტრის სიმაღლეზეა შემორჩენილი და დაფარულია მცენარეებით. შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარის გადახურვა და მის ზემოთ კედლის მნიშვნელოვანი ნაწილი ჩამოშლილია. ეკლესია უაფსიდოა და აღმოსავლეთით სწორი კედლითაა დასრულებული, რომელშიც ვიწრო სარკმლის კვალი ჩანს. გრძივი კედლების აღმოსავლეთ ნაწილში თითო მცირე სწორკუთხა ნიშია. ეკლესიას ქვის კამარა ეხურა, რომლის ქუსლების მცირე ნაწილები შემორჩენილია გრძივ კედლებზე. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 103.
მატნის ბერების საყდარი

მატნის ბერების საყდარი — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ მატანში, მდებარეობს სოფლის დასავლეთით 4,5 კილომეტრზე, ცხრაკარას მონასტრის მახლობლად, ტყეში. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (5,5 X 3,8 მ), რომელსაც სამხრეთიდან, მთელ სიგრძეზე, ვიწრო მინაშენი ეკვრის. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: ჩამოშლილია ეკლესიის სახურავის საფარი და საპირე წყობის მნიშვნელოვანი ნაწილი, კონქი და კამარის ჩრდილოეთ გვერდი გაბზარულია, მინაშენის შემორჩენილი კედლები მხოლოდ 1 მეტრის სიმაღლეზეღა დგანან. შენობა ნაგებია ნატეხი ქვით, რიყის ქვითა და კირის დუღაბით. აფსიდის მხრები შირიმითაა ამოყვანილი. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარი სწორკუთხაა. აღმოსავლეთით, ნახევარწრიული აბსიდის ღერძზე სწორკუთხა სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს ვიწრო და მაღალი თითო სწორკუთხა ნიშია მოწყობილი. საკურთხეველი დარბაზისგან აგურით ნაგები კანკელითაა გამოყოფილი. დარბაზის სამხრეთ კედელში, შესასვლელთან ახლოს, ერთი მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშია. შიგნით ეკლესია გადახურულია ცილინდრული კამარით. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 103.
ბზიანის საყდარი

ბზიანის საყდარი — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს სოფელ მატნის სამხრეთ-დასავლეთით 5 კილომეტრზე, ტყიანი მთის ფერდობზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია გეგმით თითქმის კვადრატულია (5,6 X 5 მ), ნაგებია ნატეხი ქვითა და კირის დუღაბით. კედლების გარეთა მოპირკეთებაში საკმაოდ მოზრდილი ქვებია გამოყენებული. ძეგლი დაზიანებულია: სახურავზე აყრილია საფარი და ზედ მცენარეულობაა ამოსული. ეკლესიაში ერთადერთი სწორკუთხა შესასვლელი სამხრეთიდანაა. აღმოსავლეთით შებრტყელებული ნახევარწრის ფორმის აფსიდაა, რომელიც დარბაზისაგან მკვეთრად შვერილი პილასტრებითა (გვიანდელია) და მათზე დაყრდნობილი ნახევარწრიული თაღით გამოიყოფა. აბსიდის ღერძზე შირიმის თლილი ქვებით გამოყვანილი თაღოვანი სარკმელია. აბსიდში სხვადასხვა ფორმისა და ზომის რამდენიმე ნიშია. მსგავსი ნიშებია დარბაზის კედლებშიც. ჩრდილოეთ კედლის ერთ-ერთ ნიშში სათოფურია მოწყობილი. საკურთხეველში ოთხკუთხა პრიზმის ფორმის ტრაპეზი დგას. აბსიდი კონქით არის გადახურული, დარბაზი - ცილინდრული კამარით. ინტერიერი შელესილი ყოფილა. დასავლეთ და ჩრდილოეთ ფასადებზე გეგმით ტეხილი მოხაზულობის სწორკუთხა ნიშებია. კედლები დასრულებულია შირიმის მარტივი პროფილის ლავგარდნით. კიკაჩეიშვილი პ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 103.
სხილათუბანი

სხილათუბანი, სხილათობანი, რცხილათობანი, ცხილათობანი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში გურიიდან. ვაზს სახელწოდება მიღებული უნდა ჰქონდეს მის კუმს მტევნებში დაბუდებული მწერების — გურული ტერმინოლოგიით — სხილების გამო. სხილათუბანი წარსულში ფართოდ ყოფილა მაღლარების სახით გავრცელებული ზემო გურიაში. მისი არეალი შეზღუდულია და ნამყენების სახით არის ჩოხატაურის რაიონის მთისპირა სოფლებში. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, სამნაკვთიანია, გვხვდება სრულიად დაუნაკვთავი^. ფოთლის ქვედა მხარე ხშირი ქეჩისებრია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრული ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, იშვიათად ფრთიანი, ძლიერ კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, მუქი ლურჯი, თითქმის შავი ფერის. კანი საშუალო სისქისაა, საკმაოდ მკვრივი, ცვილისებრი ფიფქით საკმაოდ დაფარული. რბილობი ნაკლებ ხორციანია და უფრო წვნიანი. წვენი შეუფერავია, გემო — ტკბილი. სხილათუბანი საშუალო ან საშუალოზე ძლიერი ზრდისა და უხვმოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 178 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის შუა რიცხვებიდან შედის. მტევნის წონა 60-151 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 8.0-9.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19-23%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7-8.5 გ/ლ-ს. სხილათუბანი საკმაოდ მაღალხარისხიანი საღვინე ვაზის ჯიშია. მისგან მიიღება სუფრის წითელი, მშრალი ღვინო, რომელიც ხასიათდება მუქი წითელი შეფერვით, ალკოჰოლისა და მჟავიანობის ნორმალური შემცველობით, კარგი სხეულითა და ჰარმონიულობით. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 355 შარაშიძე გ., ექვსი საუკეთესო გურული ყურძნის ჯიშის ამპეოლოგია // „გურიის წარსულიდან“, თბილისი, 2006 [1930]. — გვ. 178, ISBN 99940-62-66-2. ქართული ვაზის ჯიშების მიმოხილვა-გურული ჯანი
ბეგოშვილების ციხე

ბეგოშვილების ციხე, უჩხოს ციხე — XII-XIII საუკენეების შუაფეოდალური ხანის ციხე, მდებარეობს ხულოს მუნიციპალიტეტში, უჩხოსწყლის მარჯვენა სანაპიროზე, ციხეყელის სერზე. სერის სიგანე 5-6 მეტრი, ხოლო სიგრძე 25.5 მეტრია. სერი შემოსაზღვრული ყოფილა გალავანით. ამჟამად შემორჩენილია გალავნის ერთი ნაწილი. ციხეს ერთი კოშკი აქვს ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. კოშკი ოთკუთხა ფორმისაა. მისი აღმოსავლეთი მხარე მომრგვალებულია. კოშკს დიდი დაზიანება განუცდია. მისი კედლების ერთ ერთი ნაწილი გარეთ გადმონგრეულა, ხოლო მეორე ნაწილი შიგნით ჩაქცეულა და ამოუვსია კოშკი. მოღწეული კედლის სიმაღლე გარედან 5,50 მეტრია, ხოლო სისქე — 1 მ-დან 1,20 მ-დე მერყეობს. კოშკის ფართობი 24 მ²-დეა. კოშკის აღმოსავლეთ კედელში დატანებულია ორი გაურკვეველი დანიშნულების ხვრელი, რომელიც გარედან შიგნით თანდათან ვიწროვდება. მათი ზომებია 0,50x0,26 მ (გარედან მარცხენასი) და 0,45-0,35 მ (მარჯვენასი). მათ შორის დაშორება 0,50 მეტრია. ხვრელები დატანებულია 2,54 მეტრ სიმაღლეზე. გალავნის კედელი სამხრეთით სრულად აღარ ეტყობა. გადმოცემით, გალავნის ეს მხარე ნაწილობრივ თავისთავად დანგრეულა, ხოლო ნაწილობრივ ციხის ძირში მცხოვრებ მოსახლეობას დაუნგრევია მოსალოდნელი საფრთხის შიშით. გალავნის კედელი შემორჩენილია ჩრდილოეთ და დასავლეთ ნაწილში. დასავლეთ კედლის სიმაღლეა 3,75 მ, სიგანე — 4.22 მ, სისქე 0,88-1 მეტრამდე. გალავნის ამ ნაწილში დატანებულია სათოფური. მისი ზომებია (გარედან) 0,52x0,34 მმ. სათოფურის დაშორება მიწიდან 3,17 მ-ია. ჩრდილოეთის კედელი დასავლეთის მხრიდან ჯერ სწორხაზოვნად მიემართება (4,32 მ), შემდეგ მიიხრება სამხრეთ-აღმოსავლეთისკენ და ისევ სწორხაზოვნად გრძელდება (11 მ). ციხე ნაგებია ფლეთილი ქვებით კირის ხსნარზე. ხუროთმოძღვარი ცდილობს დაიცვას რიგების ჰორიზონტალურობა, მაგრამ ფლეთილი ქვა არ აძლევს ამის საშუალებას. ქვების წყობის მიხედვით ბეგოშვილების ციხე ერთგვარ გარდამავალ საფეხურს ქმნის ერთის მხრივ სწორხაზოვნად ნაგებ თამარის ციხესა (ქ. ბათუმი) და მეორეს მხრივ უსწორმასწორო წყობით ნაგებ ოქროპილაურის ყალაბოინს შორის. ყურადღებას იქცევს ის გარემოება, რომ სწორხაზოვანი რიგები შედარებით უკეთაა დაცული ჩრდილოეთის კედლის ზემოხსენებულ 11 მეტრიან მონაკვეთზე. შესაძლოა აღნიშნული კედელი უფრო ადრინდელი იყოს. ამას ისიც ადასტურებს რომ აღნიშნული კედელი უფრო დიდი ქვებითაა ნაგები და ამავ დროს ამ ნაწილში კედლის გახრა გაუმართლებელია არქიტექტურულადაც. მომდევნო კედლის ქვების სიმცირე და წყობის შედარებით უსწორობა მის მერმინდელობაზე მიგვითითებს. სავარაუდოდ განახლება XVI საუკუნის უადრესამდე არ უნდა მომხდარიყო. სიხარულიძე ი., აჭარის მატერიალური კულტურის ძეგლები, თბ., 1962
ეგვიპტური ენა

ეგვიპტური ენა ასევე ძველეგვიპტური ენა — ძველ ეგვიპტელთა ენა. გავრცელებული იყო ძველ ეგვიპტეში. მიეკუთვნება აფრაზიული ენების ოჯახს. ეს არის ერთ-ერთი უძველესი ენა მსოფლიოში საკუთარი დამწერლობის სისტემით. ყველაზე ძველი წერილობითი ძეგლები ეკუთვნის ძვ. წ. IV ათასწლეულს, ხოლო ყველაზე ახალი - V საუკუნეს. ეგვიპტური ენის მეცნიერული შესწავლა იწყება XIX საუკუნის მეორე მეოთხედიდან, მას შემდეგ, რაც ჟან ფრანსუა შამპოლიონიმ გაშიფრა რამდენიმე იეროგლიფი. ეგვიპტური ენის შემდეგი განვითარებაა კოპტური ენა, რომელსაც ეგვიპტელი ქრისტიანები იყენებდნენ. ეგვიპტური ენა იყოფა შემდეგ პერიოდებად: ძველეგვიპტური ენა (ძვ. წ. XXVII—XXII სს.) საშუალო (კლასიკური) ეგვიპტური (ძვ. წ. XXII—XVI სს.) ახალი ეგვიპტური (ძვ. წ. XVI—VIII სს.) დემოტიკური (ძვ. წ. VIII—ახ. წ. V) კოპტური ენა (III—XVIII სს) დემოტური დამწერლობა ეგვიპტური იეროგლიფები ეგვიპტური რიცხვები იერატიკული დამწერლობა Allen, James P. (2000). Middle Egyptian: An Introduction to the Language and Culture of Hieroglyphs. Cambridge University press. ISBN 0-521-65312-6.  Callender, John B. (1975). Middle Egyptian. Undena Publications. ISBN 0-89003-006-5.  Loprieno, Antonio (1995). Ancient Egyptian: A linguistic introduction. Cambridge University press. ISBN 0-521-44384-9.  Satzinger, Helmut (2008). „What happened to the voiced consonants of Egyptian?“ (PDF). 2. Acts of the X International Congress of Egyptologists. pp. 1537–1546.CS1-ის მხარდაჭერა: ref=harv (link) Thesaurus Linguae Aegyptiae: Dictionary of the Egyptian language The Pronunciation of Ancient Egyptian
საგა

საკუთარი სახელი საგა შეიძლება აღნიშნავდეს: საგა — ლიტერატურის ჟანრი საგა — ქალაქი იაპონიაში საგა — პრეფექტურა იაპონიაში საგა — იაპონიის იმპერატორი
ბატამბანკი

ბატამბანკი, ქალაქი კამბოჯაში, ბატამბანკის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. 176.089 მცხოვრები (2005 წლის მონაცემებით). გაშენებულია ტონლე-საპის ტბის დასავლეთით, პნომპენ-ბანგკოკის (ტაილანდი) რკინიგზის ხაზზე. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 227.
აუქციონი

აუქციონი — ქონების, ფასიანი ქაღალდების, ხელოვნების ნიმუშების ან ნებისმიერი სხვა საგნის საჯარო გაყიდვის პროცესი რაიმე წინასწარ დათქმული პირობების გარეშე. გაყიდვის ობიექტს იძენს პირი, რომელიც ყველაზე მაღალ ფასს სთავაზობს გამყიდველს. მსოფლიოში ყველაზე ცნობილი უძველესი აუქციონებია კრისტის და სოტბის, სადაც ძირითადად ხელოვნების ნივთები იყიდებოდა. საქართველოში ყველაზე გავრცელებული აუქციონების ტიპია, სადაც პრივატიზების პროცესში მყოფი საწარმოები იყიდება, ან სპეციალიზებული აუქციონები სააქციო საზოგადოებად გარდაქმნილ პრივატიზებულ საწარმოთა აქციების გაყიდვაზე, ასევე ბანკროტ საწარმოთა/დაწესებულებათა ქონების გაყიდვა კრედიტორთა ვალის დაფარვის მიზნით. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: აუქციონი Klemperer, P. 1999. Auction theory: A guide to the literature. Journal of Economic Surveys Krishna, Vijay (2002), Auction Theory, San Diego, USA: Academic Press, ISBN 0-12-426297-X
ლანთანოიდები

ლანთანოიდები (ლათ. lanthanum — „ლანთანი“ და ბერძ. εἶδος [eidos] — „სახე“, „სახეობა“), ლანთანიდები — 14 ქიმიური ელემენტისაგან შემდგარი ოჯახი (ატომური ნომერი Z 58÷71). ლანთანოიდები განლაგებულია ელემენტთა პერიოდული სისტემის მე-6 პერიოდისვ III ჯგუფის თანაურ ქვეჯგუფში. ლანთანოიდებია: ლანთანოიდებს სკანდიუმთან, იტრიუმსა და ლანთანთან ერთად იშვიათ მიწათა ელემენტებს უწოდებენ. ლანთანოიდები იყოფა ცერიუმისა (Z=58÷63) და იტრიუმის (Z=64÷71) ქვეჯგუფებად. XX საუკუნის დასაწყისისათვის აღმოჩენილი იყო თითქმის ყველა ლანთანოიდი (გარდა პრომეთიუმისა), მაგრამ ბევრი მათგანი არ იყო შესწავლილი და გამოყოფილი სუფთა სახით. უკანასკნელი წლების მანძილზე შემუშავებული დაყოფის ეფექტიანი მეთოდები ლანთანოიდების ნაერთების ან თვით ლითონების სუფთა სახით მიღების საშუალებას იძლევა. ლანთანთან ერთად ლანთანოიდების შემცველობა დედამიწის ქერქში მასის მიხედვით 1,78 • 10-2%-ია. ცნობილია ცერიუმის 33 და ლანთანის 9 მინერალი. დანარჩენი ლანთანოიდები, როგორც იზომორფული მინარევები, შედის სხვადასხვა მინერალის (განსაკუთრებით იშვიათ მიწათა) კრისტალურ გისოსში. ბუნებრივ წყლებსა და ორგანიზმებში ლანთანოიდები უმნიშვნელო რაოდენობითაა. ლანთანოიდები მოვერცხლისფრო -თეთრი ფერის ლითონებია (ზოგიერთი ოდნავ მოყვითალოა). ცერიუმის ქვეჯგუფის ელემენტთა დნობის ტემპერატურა ინტრიუმის ქვეჯგუფის ელემენტებთან შედარებით დაბალია. მაღალი ლანთანოიდები პლასტიკური და ადვილად დეფორმირებადია. ყველა ლანთანოიდებს (გარდა ლუტეციუმისა) ახასიათებს პარამაგნეტიზმი (ოთახის ტემპერატურაზე მაღლა). ლანთანოიდებისათვის დამახასიათებელია აგრეთვე მაღალი ქიმიური აქტივობა. ლანთანოიდები გაცხელებისას რეაგირებს წყალბადთან, ნახშირბადთან, აზოტთან, ფოსფორთან, ნახშირწყალბადთან, ნახშირბადის ჟანგეულებთან. ლანთანოიდები შლის წყალს, იხსნება მარილის, გოგირდისა და აზოტის მჟავებში. ყველა ლანთანოიდისათვის დამახასიათებელი ვალენტობაა 3, ზოგიერთისათვის აგრეთვე 4 ან 2. ლანთანისა და ლანთანოიდების ჟანგეულები ძნელლღობადია, მისი ჰიდროჟანგები ფუძე თვისებისაა. წყალში ხსნადია სამვალენტოვანი ლანთანოიდების ქლორიდები სულფიტები, ნიტრატები. წყალსა და განზავებულ მინერალურ მჟავებში მცირედ ხსნადია ლანთანოიდების ფთორიდები, ოქსალატები, ფოსფატები, კარბონატები და ფეროციანიდები. ლანთანოიდებს ღებულობენ ლითონთერმიითა და მათი ნაერთების ელექტროლიზით. პირველი მეთოდი ემყარება უწყლო ქლორიდებისა და ფთორიდების კალციუმით აღდგენას. ამ მეთოდით მიიღება ყველა ლანთანოიდი რამდენიმეს გამოკლებით. ლითონთეტმიით მიღებული ლითონები ელექტროლიზით მიღებულზე სუფთაა. ლანთანოიდებს იყენებენ ფოლადის, თუჯის, მაგნიუმისა და ალუმინის შენადნობთა სტრუქტურის, მექანიკური თვისებების, კოროზიამედგრობისა და ცეცხლგამძლეობის გასაუმჯობესებლად; ელექტრონიკაში, გამოთვლით ტექნიკასა და ეაქტორებში. ლაზერებისათვის საჭირო მასალის დაამძადებლად. ლანთანოიდების ჟანგეულებს ხმარობენ მინისათვის განსაკუთრებული ფიზიკური თვისებებისა და ფერის მისაცემად, ფაიფურის მოჭიქვისა და მომინანქრებისათვის, მათ ნაერთებს საღებავებისა და ლაქების, ლუმინოფორების, კატალიზატორებისა და ფოტორეაგენტების დასამზადებლად, ხოლო ლანთანოიდების რადიოაქტიურ იზოტოპებს იყენებენ სამედიცინო დანადგარებში. სერებრენიკოვი ვ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 121.
ბათუმის დინამოს სეზონი 2014-2015

ბათუმის დინამოს სეზონი 2014-15, საფეხბურთო კლუბ ბათუმის „დინამოს“ ოთხმოცდამეთორმეტე სეზონი ისტორიაში, ხოლო დამოუკიდებელი საქართველოს ჩემპიონატებში (უმაღლესი ლიგა, პირველი ლიგა) 25-ე სეზონი. ამ სეზონში, უმაღლესი ლიგის გათამაშებაში „დინამომ“ დაიკავა მე-2 ადგილი, ხოლო საქართველოს თასის გათამაშებაში 1/8 ფინალურ ეტაპზე 2 მატჩის ჯამში სტუმრად გატანილი გოლის წესით დამარცხდა „სამტრედიასთან“, ორი მატჩის ჯამში 4:4 (4:1, 3:0). ბოლოს აიტვირთა: 5 ივლისი წყარო: ოფიციალური საიტი პირველი ოთხეული: ვინაიდან ბათუმის „დინამომ“ ერთი მატჩი მოუგო „დინამო თბილისს“ (0:1), ხოლო მე-2 ფრედ დასულდა (0:0), მეორე ადგილი ბათუმურმა კლუბმა დაიკავა. თ = ჩატარებული შეხვედრა; მ = მოგებული; ფ = ფრე; წ = წაგებული; გტ = გატანილი გოლი; გშ = გაშვებული გოლი; გს = გატანილ და გაშვებულ გოლთა სხვაობა; ქ = ქულა * — იჯარით ** — იჯარიდან * — იჯარით ** — იჯარიდან მუქი შრიფტით — ტრანსფერები, რომლებიც განხორციელდა ზამთრის სატრანსფერო ფანრჯისას.
ეროლცჰაიმი

ეროლცჰაიმი (გერმ. Erolzheim) — თემი გერმანიაში, ბადენ-ვიურტემბერგის ფედერალურ მხარეში, ტიუბინგენის ადმინისტრაციულ ოლქში, ბიბერახის რაიონში. თემის ფართობია 26,31 კმ², მოსახლეობა, 2013 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, შეადგენს 3 172 ადამიანს. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ეროლცჰაიმი ოფიციალური საიტი ↑ Alle politisch selbständigen Gemeinden mit ausgewählten Merkmalen am 31.12.2022 — DESTATIS, 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q122987347"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q764739"></a>
ერლენმოოსი

ერლენმოოსი (გერმ. Erlenmoos) — თემი გერმანიაში, ბადენ-ვიურტემბერგის ფედერალურ მხარეში, ტიუბინგენის ადმინისტრაციულ ოლქში, ბიბერახის რაიონში. თემის ფართობია 24,26 კმ², მოსახლეობა, 2013 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, შეადგენს 1 671 ადამიანს. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ერლენმოოსი ოფიციალური საიტი ↑ Alle politisch selbständigen Gemeinden mit ausgewählten Merkmalen am 31.12.2022 — DESTATIS, 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q122987347"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q764739"></a>
ებერჰარდცელი

ებერჰარდცელი (გერმ. Eberhardzell) — თემი გერმანიაში, ბადენ-ვიურტემბერგის ფედერალურ მხარეში, ტიუბინგენის ადმინისტრაციულ ოლქში, ბიბერახის რაიონში. თემის ფართობია 59,72 კმ², მოსახლეობა, 2013 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, შეადგენს 4 256 ადამიანს. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ებერჰარდცელი ოფიციალური საიტი ↑ Alle politisch selbständigen Gemeinden mit ausgewählten Merkmalen am 31.12.2022 — DESTATIS, 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q122987347"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q764739"></a>
ბატატი

ბატატი, ტკბილი კარტოფილი (ლათ. Ipomoea batatas) — აბილილის გვარის გორგლიანი მცენარე ხვართქლასებრთა ოჯახისა. ტროპიკულ ქვეყნებში მოჰყავთ მრავალწლოვან, ხოლო სუბტროპიკულში ერთწლოვან კულტურად. აქვს 1–5 მ სიგრძის გართხმული ღერო, ფოთოლი მთლიანი და თათისებრ დაყოფილია. ყვავილი ვარდისფერი ან თეთრი. ნაყოფი ოთხთესლიანი კოლოფია. ბატატის ფესვები ვეგეტაციის დასასრულს წარმოქმნის სხვადასხვა ფორმისა და შეფერილობის გორგლს, რომელიც მომწიფებისას შეიცავს 24–28% სახამებელსა და შაქარს. გორგლი იწონის 200 გ-იდან 3 კგ-მდე. ბატატის სამშობლოა მექსიკა და ცენტრალური ამერიკა. ფართოდაა გავრცელებული ინდოეთში, ინდონეზიაში, ჩინეთში, იაპონიაში, ესპანეთში, იტალიასა და აშშ-ში. მოჰყავთ აგრეთვე თურქმენეთსა და საქართველოში — მხოლოდ საცდელ ნაკვეთებზე. ბატატის გორგლს იყენებენ საჭმელად, ამზადებენ კონსერვს, ფქვილს, სახამებელს, ბადაგს, მიწისზედა ნაწილი პირუტყვის საუკეთესო საკვებია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 227.
დიურნაუ

დიურნაუ (გერმ. Dürnau) — თემი გერმანიაში, ბადენ-ვიურტემბერგის ფედერალურ მხარეში, ტიუბინგენის ადმინისტრაციულ ოლქში, ბიბერახის რაიონში. თემის ფართობია 7,26 კმ², მოსახლეობა, 2013 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, შეადგენს 416 ადამიანს. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: დიურნაუ ოფიციალური საიტი ↑ Alle politisch selbständigen Gemeinden mit ausgewählten Merkmalen am 31.12.2022 — DESTATIS, 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q122987347"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q764739"></a> ↑ GeoNames — 2005. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q830106"></a>