laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
მსოფლიო ჩემპიონატი ძიუდოში

მსოფლიო ჩემპიონატი ძიუდოში — ძიუდოს საერთაშორისო ტურნიერბის უმაღლესი დონე ოლიმპიურ თამაშებთან ერთად. ჩემპიონატები იმართება ყოველწლიურად (გარდა იმ წლებისა, როდესაც ტარდება ოლიმპიადა) ძიუდოს საერთაშორისო ფედერაციის მიერ და კვალიფიციური ძიუდოისტები ასპარეზობენ თავიანთ კატეგორიებში, როგორც თავიანთი ქვეყნის წარმომადგენლები. გუნდური შეჯიბრებები 1994 წლიდან იმართება. მამაკაცთა ჩემპიონატი 1956 წელს დაიწყო, თუმცა ჩემპიონატის ფორმატი და პერიოდულობა დროთა განმავლობაში შეიცვალა. ჩემპიონატის ბოლო ცვლილება 2024 წელს არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში ჩატარებულ ტურნირზე განხორციელდა. ძიუდოს პირველი მსოფლიო ჩემპიონატი 1956 წელს, იაპონიის დედაქალაქ ტოკიოში ჩატარდა. მაშინ წონით კატეგორიები არ იყო და იაპონელი ძიუდოისტი შოკიჩი ნაცუი გახდა პირველი მსოფლიო ჩემპიონი ისტორიაში, რომელმაც ფინალში დაამარცხა თანამემამულე იოშიჰიკო იოშიმაცუ. მეორე მსოფლიო ჩემპიონატი ასევე გაიმართა ტოკიოში ორი წლის შემდეგ, სადაც იაპონელები შეჯიბრის ფინალში მეორედაც გავიდნენ. 1961 წელს ჩემპიონატი პირველად ჩატარდა იაპონიის გარეთ, კერძოდ კი პარიზში, სადაც ჰოლანდიელმა ძიუდოისტმა ანტონ გეისინკმა დაამარცხა წინა მსოფლიო ჩემპიონი კოჯი სონე და გახდა პირველი არაიაპონელი მსოფლიო ჩემპიონი. 1965 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი ჩატარდა რიო-დე-ჟანეიროში და პირველად შემოიღეს წონითი შეზღუდვები −68 კგ, −80 კგ და +80 კგ კატეგორიების დამატებით. ძიუდო გახდა ოლიმპიური სპორტი 1964 წლის ზაფხულის ოლიმპიადაზე, რომელიც გაიმართა ტოკიოში და მუდმივი სპორტი 1968 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე ხანმოკლე არყოფნის შემდეგ. მიუხედავად ამ პროგრესული გაფართოებისა, ქალებს 1980 წლამდე არ შეეძლოთ მსოფლიო ჩემპიონატზე გამოსვლა. ირველი ქალთა მსოფლიო ჩემპიონატი ჩატარდა ნიუ-იორკში 1980 წელს. 1987 წლამდე მამაკაცთა და ქალთა მსოფლიო ჩემპიონატები ცალ-ცალკე ტარდებოდა. შერეული ჩემპიონატები 1987 წლიდან ყოველწლიურად იმართება. 2005 წელს კაიროში, მსოფლიო ჩემპიონატის დებიუტი შედგა აფრიკის კონტინენტზე. ძიუდოს საერთაშორისო ფედერაციის შეხვედრაზე, რომელიც გაიმართა ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროში 2007 წელს (2007 წლის ძიუდოს მსოფლიო ჩემპიონატის დროს), გადაწყდა, რომ საფრანგეთი 2011 წელს მეხუთედ უმასპინძლებდა მსოფლიო ჩემპიონატს. Live: Olympic Games Paris 2024 Mixed Teams Judobase
იური ჩიკვაიძე

იური ჩიკვაიძე (დ. 12 სექტემბერი, 1934, თბილისი — გ. 26 ნოემბერი, 2004) — ქართველი არქიტექტორი, მხატვარი, რეჟისორი და სცენარისტი. შემოქმედებითი ჯგუფის „სამეული“ ერთ-ერთი შემქმნელი და წევრი. იური დაიბადა თბილისში, 1934 წლის 12 სექტემბერს. სწავლობდა თბილისის სამხატვრო აკადემიაში, არქიტექტურის ფაკულტეტზე, რომელიც დაამთავრა 1959 წელს. 1957 წელს, ოლეგ ქოჩაკიძესა და ალექსანდრე სლოვინსკისთან ერთად შექმნა შემოქმედებითი ჯგუფი „სამეული“. 1976-1992 წლებში მარჯანიშვილის სახელობის თეატრში მთავარ მხატვრად მუშაობდა. 1993 წლიდან ცხოვრობდა და მუშაობდა აშშ-ში, სადაც 2004 წლის 26 ნოემბერს გარდაიცვალა. „კონკურენცია“ (ანიმაციური, 1970) „ჯადოსნური კვერცხი“ (ანიმაციური, 1974) „სადა ხარ ჩემო სავანა?“ (ანიმაციური, 1975) „ოქრო“ (ანიმაციური, 1966) „კონკურენცია“ (ანიმაციური, 1970) იური ჩიკვაიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ 1.0 1.1 1.2 http://www.nplg.gov.ge/bios/ka/00008520/
ვაჟა ერიაშვილი

ვაჟა მიხეილის ძე ერიაშვილი (დ. 2 სექტემბერი, 1939, თბილისი) — ქართველი ფარმაცევტი. ფარმაციის მეცნიერების დოქტორი (1992), პროფესორი (1995). დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ფარმაციის ფაკულტეტი (1966). 1966-1968 წლები მუშაობდა ი. ქუთათელაძის სახელობის ფარმაკოქიმიის ინსტიტუტში, 1868-1978 წლებში — პერინატალური მედიცინისა და მეანობა-გინეკოლოგიის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში სხვადასხვა თანამდებობებზე. მისი ხელმძღვანელობით ამავე ინსტიტუტში ჩამოყალიბდა ბიოფარმაციის ლაბორატორია, რომელიც 1989 წელს გადაკეთდა ბიოფარმაციის სამედიცინო ცენტრად. პარალელურად, 1978–1993 წლებში, იყო თსსი-ის წამალთა ტექნოლოგიის კათედრის თანამშრომელი; 1997-2017 წლებში კი თსსი-ის სოციალური და კლინიკური ფარმაციის კათედრის, შემდეგ — დეპარტამენტის ხელმძღვანელი. ერიაშვილის სამეცნიერო მუშაობის ძირითადი სფეროა წამალთა ტექნოლოგია. ჯანდაცვის მენეჯმენტი და ადმინისტრირება ფარმაციაში (რედაქტორი). - თბილისი, ნეკერი, 2013. მაგისტრალურ წამალთა ტექნოლოგია : სახელმძღვ. (რედაქტორი). - თბილისი, 2011.. სამედიცინო და ფარმაცევტული საქონელმცოდნეობა : სახელმძღვ. ფარმაც. პროფ. სტუდენტებისა და სპეციალისტებისათვის (რედაქტორი). - თბილისი, 2006. სოციალური ფარმაცია : სახელმძღვ. თბილ. სახელმწ. სამედ. უნ-ტის სტუდენტებისა და ფარმაცევტებისათვის (ავტორი). - თბილისი, 2001. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 52. ვაჟა ერიაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ნანა ახვლედიანი

ნანა ახვლედიანი (დ. 4 იანვარი, 1955, თბილისი) — ქართველი არქიტექტორი, მეცნიერი, პედაგოგი. 1979 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის არქიტექტურის ფაკულტეტი, არქიტექტურის სპეციალობით. 1980-1993 წლებში მუშაობდა წამყვან არქიტექტორად სახელმწიფო საპროექტო ინსტიტუტ „თბილქალაქპროექტში“. 1992 წლიდან ასწავლიდა თბილისის სამხატვრო აკადემიაში. 2004 წელს მიენიჭა დოცენტის სამეცნიერო-პედაგოგიური წოდება არქიტექტურის სპეციალობით. არის არქიტექტურის ფაკულტეტის ასოცირებული პროფესორი. 2014 წელს საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის არქიტექტურის, ურბანისტიკისა და დიზაინის კათედრაზე დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე — „საქართველოს ბალნეოლოგიური კურორტების ქალაქთმშენებლობითი განვითარების ტენდეციები“ და მიენიჭა არქიტექტურის დოქტორის აკადემიური ხარისხი. გამოქვეყნებული აქვს სამეცნიერო ნაშრომები და სტატიაბი. არის მრავალი საერთაშორისო კონფერენციის, სიმპოზიუმის, გამოფენის, ფორუმისა და კონკურსის მონაწილე. 1985 წელს გაიმარჯვა არქიტექტურის საერთაშორისო კონკურსში და მიენიჭა ლაურეატის წოდება. აშშ-ში ბოსტონის არქიტექტორთა ასოციაციის მიწვევით იმყოფებოდა ჰარვარდისა და სხვა ცნობილ არქიტექტურულ ინსტიტუტებში, სადაც კითხულობდა ლექციებს საქართველოს არქიტექტურასა და ხელოვნებაზე. 2023 წლის 31 აგვისტოს საქართველოს ვიცე-პრემიერმა, ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრმა ლევან დავითაშვილმა საქართველოს დამსახურებული არქიტექტორის წოდება მიანიჭა. საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, წიგნი 2, თბ., 2021, გვ. 53-54 ნანა ახვლედიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ ლევან დავითაშვილმა საქართველოს დამსახურებული არქიტექტორის და მშენებლის წოდება დარგის 11 სპეციალისტს მიანიჭა
ლეონიდე მამალაძე

ლეონიდე მამალაძე (დ. 16 აგვისტო, 1910, შემახა — გ. 24 აპრილი, 1982) — ქართველი არქიტექტორი, მოქანდაკე, მხატვარი. 1936 წელს დაამთავრა თბილისის ინდუსტრიული ინსტიტუტის არქიტექტურის ფაკულტეტი. 1936-1940 წლებში, პედაგოგად მუშაობდა თბილისის პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში. კინემატოგრაფიის სფეროში მხატვრად მოღვაწეობდა ორ კინოსტუდიაში: ჯერ 1941-1946 წლებში „ქართულ ფილმში“, შემდეგ კი 1946-1951 წლებში „მოსფილმში“. 1951-1954 წლებში, იყო საკავშირო სასოფლო-სამეურნეო გამოფენის საქართველოს სსრ პავილიონის მთავარი მხატვარი. 1954 წლიდან კვლავ დაუბრუნდა „ქართულ ფილმს“, ხოლო 1967-1971 წლებში უკვე ამ სტუდიის მთავარი მხატვრის თანამდებობას იკავებდა. 1958 წლიდან საქართველოს სსრ სახალხო მეურნეობის მიღწევათა გამოფენის მთავარი მხატვარ-არქიტექტორი იყო. მნიშვნელოვანი ნამუშევრები: მონუმენტები „გონების აღმაფრენა", რომელიც 1960-1961 წლებში შეიქმნა, და „შემოქმედება", რომელიც 1971 წელს დასრულდა. ორივე მონუმენტი გამოფენის ტერიტორიაზე მდებარეობს. ასევე აღსანიშნავია საქართველოს სსრ სახალხო მეურნეობის მიღწევათა გამოფენის პავილიონის პროექტი მოსკოვში, რომელიც 1960 წელს გიორგი ლეჟავასთან ერთად შექმნა. გააფორმა მრავალი კინოფილმი: „გიორგი სააკაძე", რომლის პირველი და მეორე სერია 1943 წელს გამოვიდა და რომელზეც რევაზ მირზაშვილთან და მიხეილ გოცირიძესთან ერთად იმუშავა. „დავით გურამიშვილი", რომელიც 1946 წელს შეიქმნა ქრისტესია ლებანიძესთან და ა. უტკინთან თანამშრომლობით. 1946 წელს „ფიცი". 1949 წელს, ორსერიანი ფილმი „სტალინგრადის ბრძოლა". „ოთარაანთ ქვრივი", რომელიც 1958 წელს გამოვიდა. 1956 წელს „აბეზარა". 1956 წელს „ორი ოკეანის საიდუმლოება". 1957 წელს „მე ვიტყვი სიმართლეს". „შეხვედრა მთაში", რომელიც 1966 წელს შეიქმნა. „ტარიელ გოლუა" 1968 წლიდან და სხვ. 1967 - საქართველოს სახალხო მხატვარი 1950 - სსრკ სახელმწიფო პრემია ( ფილმის სტალინგრადის ბრძოლა (1-2 სერია) გაფორმებისთვის) საპატიო ნიშნის ორდენი საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 393. ლეონიდე მამალაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ ლეონიდე მამალაძე
ევტიხი გაბუნია

ევტიხი გაბუნია (დ. 19 აპრილი, 1903, ქუთაისი — გ. 14 მარტი, 1973) — ქართველი გეოლოგი, ინჟინერი. ევტიხი გაბუნია დაიბადა 1903 წელს, ქუთაისში. 1934 წელს დაამთავრა ამიერკავკასიის ინდუსტრიული ინსტიტუტი. 1932–1952 წლებში იყო საქართველოს გეოლოგიური სამმართველოს გეოლოგიური პარტიების უფროსი; 1954–1957 წლებში პოლიმეტალების სექტორის უფროსი; 1957–1963 წლებში საწარმოო–გეოლოგიური განყოფილების უფროსი, 1963 წლიდან პირველაღმომჩენთა სარევიზიო პარტიის უფროსი. მისი საწარმოო გამოკვლევები ეხება საქართველოს არამადნეულ და მადნეულ საბადოთა გეოლოგიურ, აგრეთვე საინჟინრო-გეოლოგიურ საკითხებს. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები. 1961 - საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი 1951 - სსრკ სახელმწიფო პრემია, საქართველოს ბარიტის საბადოს შესწავლისათვის საქართველო: ენციკლოპედია, ტ.I, თბილისი, 1997, გვ. 524 ევტიხი გაბუნია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
პლატონ წულუკიძე

პლატონ წულუკიძე (დ.1870, ამბროლაური, ბუგეული — გ.1957) — ქართველი პედაგოგი, საზოგადო მოღვაწე. სწავლობდა ქუთაისის კლასიკურ გიმნაზიაში, შემდგომ 1893 წელს, დაამთავრა თბილისის სამასწავლებლო ინსტიტუტი. სასწავლებლის დამთავრებისთანავე გაიგზავნა მასწავლებლად ნახჭევანის სამოქალაქო სკოლაში. 1894 წლის 14 მაისს მონაწილეობდა ქუთაისის გუბერნიის სათავადაზნაურო არჩევნებში. 1898 წელს ნახჭევანიდან სამუშოდ გადმოდის ჯერ ბათუმის, შემდეგ სენაკის ქართულ სკოლებში და ქუთაისის სამოქალაქო სასწავლებელში. 1898 წლის 21 ივნისის გაზეთ „კვალში“ დაიბეჭდა პლატონ წულუკიძის წერილი „ქუთაისის გუბერნიის თავად-აზნაურთა საყურადღებოდ“ 1900-1917 წლებში. მასწავლებლად მუშაობდა ქუთაისის კლასიკურ გიმნაზიაში და ქალთა საშუალო სასწავლებლებში. 1951 წლამდე მუშაობდა ქუთაისის 26-ე რუსული საშუალო სკოლის დირექტორად. მას ეკუთვნის მთელი რიგი სტატიები სწავლა-აღზრდის, უმთავრესად კი რუსული ენის სწავლების მეთოდიკის საკითხებზე. მასვე აქვს შედგენილი არითმეტიკის სახელმძღვანელოები საშუალო სკოლის კლასებისათვის და რუსული ენის სახელმძღვანელო „Новый мир“ ქართული სკოლის მოსწავლეთათვის, სახალხო განათლების კომისარიატის დავალებით შეადგინა სახელმძღვანელო „Русское слово“ III კლასის მოსწავლეთათვის. ლენინის ორდენი საქართველოს დამსახურებული მასწავლებელი პლატონ წულუკიძე: ნეკროლოგი, სახალხო განათლება, თბილისი, 1957, 13 მარტი, გვ.4 პლატონ წულუკიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ლაშა გურული (მოკრივე)

ლაშა გურული (დ. 27 აგვისტო, 1996) — ქართველი მოკრივე. მსოფლიოსა და ევროპის პრიზიორი. საერთაშორისო ტურნირის სამგზის ჩემპიონი (ბელარუსი, 2018, 64 კგ; საქართველო, 2018 და 2019, 64 კგ). ახალგაზრდებს შორის ევროპის ჩემპიონი (რუმინეთი, 2018, 64 კგ). 2024 წლის პარიზის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების ბრინჯაოს მედალოსანი. ლაშა გურული — ქართული სპორტი ↑ ლაშა გურული ოლიმპიადის ნახევარფინალშია
ნოდარ შენგელია

ნოდარ შენგელია (დ. 10 იანვარი, 1932 — გ. 2024) — ქართველი მეცნიერი, თურქოლოგი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. 1960-1979 წლებში საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ივ. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიის და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის მეცნიერ-თანამშრომელი, 1979-2008 წლებში ივ. ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი, 1982-1986 წლებში ამავე უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტის დეკანი. დაიბადა 1932 წლის 10 იანვარს. 1951-1956 წლებში სწავლობდა და დაასრულა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი. 1957-1959 წლებში დაასრულა თბილისის ივ. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის ასპირანტურა. 1961 წელს ნოდარ შენგელიამ დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე „ოსმალური გადასახადები და საგადასახადო სისტემა გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთრის მიხედვით“, რამაც პრაქტიკულად განსაზღვრა მისი შემდგომი სამეცნიერო მოღვაწეობა. დოკუმენტური და ნარატიული ძეგლების გარდა მისი ინტერესის სფეროში სულ უფრო იკვეთებოდა საქართველოს სელჩუკებთან და ოსმალებთან ურთიერთობების ისტორიის პრობლემები და 1968 წელს, ნოდარ შენგელიამ დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე „სელჩუკები და საქართველო XI საუკუნეში“. არის 13 მონოგრაფიისა და 204 სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი. ქართულის გარდა ფლობდა რუსულ, თურქულ, აზერბაიჯანულ და ფრანგულ ენებს. გარდაიცვალა 2024 წლის აგვისტოში. ნოდარ შენგელიას ბიოგრაფია პროფესორი ნოდარ შენგელია ↑ http://science.org.ge/old/Election%202013/Nodar%20Shengelia.pdf ↑ https://www.tsu.ge/ka/news/%E1%83%9E%E1%83%A0%E1%83%9D%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%98-%E1%83%9C%E1%83%9D%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%A0-%E1%83%A8%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%92%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%90--
ბაილაქანი

ბაილაქანი — შუა საუკუნეების ქალაქი ახლანდელ ნაქალაქარ ორენ-კალის ადგილზე, მტკვრისა და არაქსის შესართავთან ახლოს, თანამედროვე აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე. დაარსდა დაახლოებით V–VI საუკუნეების მიჯნაზე როგორც სასანიანთა სახელმწიფოს საყრდენი პუნქტი ირანისა და ამიერკავკასიის დამაკავშირებელ საუკეთესო გზაზე. XI–XIII საუკუნეებში განვითარდა როგორც მსხვილი სახელოსნო და სავაჭრო ცენტრი. ძლიერი ქალაქს წარმოადგენდა, გამაგრებული იყო რთული თავდაცვითი ნაგებობებით. 1221 წელს გაანადგურეს მონღოლებმა. მისი აღდგენა 1403 წელს სცადა თემურლენგმა, თუმცა წარუმატებლად. ↑ 1.0 1.1 Байлакан // Советская историческая энциклопедия. т. 2. — М.: «Советская энциклопедия», 1962. — стр. 48. ↑ ჭილაშვილი ლ., ქალაქები ფეოდალურ საქართველოში, წგნ. II, თბ.: „მეცნიერება“, 1970. — გვ. 86.
შალვა ავალიანი

შალვა ავალიანი (დ. 30 იანვარი, 1914, სარბევი — გ. 6 თებერვალი, 1998) — ქართველი გეოგრაფი, მეცნიერი, პედაგოგი. 1938 წელს დაამთავრა ქუთაისის პედაგოგიური ინსტიტუტის საბუნებისმეტყველო-გეოგრაფიული ფაკულტეტი გეოგრაფიის სპეციალობით. მისი აკადემიური მოღვაწეობა დაიწყო ადრეულ ეტაპზე ჯერ კიდევ მესამე კურსიდან შეუდგა პედაგოგიურ საქმიანობას. კარიერის განმავლობაში მრავალფეროვანი გამოცდილება დააგროვა საგანმანათლებლო სფეროში. წლების მანძილზე მუშაობდა სხვადასხვა საშუალო სკოლაში, როგორც მასწავლებლის, ასევე დირექტორის პოზიციებზე. იგი ასევე იკავებდა მნიშვნელოვან თანამდებობებს ადმინისტრაციულ დონეზე. კერძოდ, იყო ქუთაისის რაიონის კულტურის განყოფილების ხელმძღვანელი. განსაკუთრებით აღსანიშნავია მისი მოღვაწეობა ქუთაისის საოლქო საბჭოს აღმასკომის განათლების განყოფილებაში, სადაც იგი მუშაობდა სასკოლო ინსპექტორად გეოგრაფიის მიმართულებით. 1976 წლიდან დაიწყო მისი აკადემიური კარიერა ქუთაისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, სადაც იგი მუშაობდა გეოგრაფიის კათედრის დოცენტის პოზიციაზე. 1960-1965 წლებში მან გაიარა ასპირანტურა. მისი აკადემიური მოღვაწეობის შედეგად, მას აქვს 60-მდე ნაშრომი გეოგრაფიის სწავლების მეთოდიკაში, რაც მის მნიშვნელოვან წვლილზე მეტყველებს ამ სფეროს განვითარებაში. 1981-1990 წლებში იგი აქტიურად იყო ჩართული საქართველოს გეოგრაფიული საზოგადოების ქუთაისის ფილიალის საქმიანობაში, სადაც სხვადასხვა დროს იკავებდა სწავლული მდივნის, თავმჯდომარის მოადგილისა და თავმჯდომარის პოზიციებს. მისი აკადემიური მიღწევების დასტურია პედაგოგიკის მეცნიერებათა კანდიდატის ხარისხი გეოგრაფიის სწავლების მეთოდიკაში და დოცენტის წოდება, რაც მის მაღალ პროფესიონალიზმსა ასახავს. 1969 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „მოსწავლეთა დამოუკიდებელი მუშაობის ჩატარების მეთოდიკა ეკონომიკური გეოგრაფიის სწავლების პროცესში.“ სამკერდე ნიშანი „სახალხო განათლების წარჩინებული“ პრობლემური სწავლება გეოგრაფიაში : მასწავლებელთა აგვისტოს თათბირები - ქუთაისი, 1977 მოსწავლეთა დამოუკიდებელი მუშაობა : ეკონომიურ გეოგრაფიაში - თბილისი, განათლება, 1972 გვ. 222 ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი თბ., 2003 გვ. 17-18 შალვა ავალიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ 1.0 1.1 http://www.nplg.gov.ge/bios/ka/00014994
მარიუს მუტე

მარიუს მუტე (ფრანგ. Marius Moutet; დ. 19 აპრილი, 1876, ნიმი, — გ. 29 ოქტომბერი, 1968, პარიზი) — ფრანგი პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე, კოლონიური საკითხების სპეციალისტი. მუტე 1914-1928, 1929-1942 და 1945-1947 წლებში იყო საფრანგეთის ეროვნული კრების დეპუტატი მსოფლიო ინტერნაციონალის საფრანგეთის სექციიდან (შემდგომში — საფრანგეთის სოციალისტური პარტია), 1936-1938 და 1946-1947 წლებში — საფრანგეთის კოლონიების (შემდგომში — ზღვისიქითა ტერიტორიების) მინისტრი, 1947 წლიდან გარდაცვალებამდე — საფრანგეთის სენატის წევრი. კოლონიურ საკითხებში მუტე ილაშქრებდა რეპრესიული პოლიტიკის წინააღმდეგ, მხარს უჭერდა საფრანგეთის კოლონიებში ლმობიერი პოლიტიკის გატარებას, ხოლო ინდოჩინეთში ხო ში მინთან შეთანხმებას ვიეტნამისთვის საბოლოო დამოუკიდებლობის მინიჭების თაობაზე. საფრანგეთის ეროვნული კრებაში მოღვაწეობის პერიოდში მუტე იყო საქართველოს დამოუკიდებლობის მხარდამჭერი. 1933 წელს, როდესაც ფრანგი დეპუტატები განიხილავდნენ საბჭოთა კავშირთან თავდაუსხმელობის პაქტსა და მასთან დაკავშირებული საკითხებს, მ. შ. პარიზში საქართველოს ემიგრანტული მთავრობის დიპლომატიური წარმომადგენლობის (ლეგაციის) ბედს, მუტემ კოლეგებს შეახსენა, რომ საქართველო რუსეთის მიერ ოკუპირებული იყო მიუხედავად მისი დამოუკიდებლობის აღიარებისა თავად მოსკოვის მიერ და საფრანგეთის მთავრობას მოუწოდა, რომ ლეგაციის დახურვის შემთხვევაში უზრუნველეყო ქართველი ლტოლვილებისთვის განსაკუთრებული სტატუსი. Lewis, James I. (2008). "The Tragic Career of Marius Moutet". European History Quarterly. 38 (1): 66–92. doi:10.1177/0265691407084462. Martin-Rosset, Freddy (2012). L'itinéraire politique drômois de Marius Moutet; édition de l'OURS (Office Universitaire de Recherche Socialiste), 12, cité Malesherbes, 75009 Paris. ISBN 978-2-911518-04-1. ↑ 1.0 1.1 http://www.senat.fr/senateur/moutet_marius000736.html ↑ 2.0 2.1 http://www.senat.fr/senateur-4eme-republique/moutet_marius000736.html ↑ 3.0 3.1 http://www.senat.fr/senateur-communaute/moutet_marius000736.html ↑ Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ 5.0 5.1 Sycomore / Assemblée nationale <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193582"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q15271528"></a> ↑ Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ „პაქტი და საქართველო“, გაზ. „დამოუკიდებელი საქართველო“ № 90, ივნისი 1933. — გვ. 2-4.
ენოთერაპია

ენოთერაპია (ძვ. ბერძნ. οἶνος [oînos] — „ღვინო“ და θεραπεία [therapeía] — „მკურნალობა“) — თერაპიის ფორმა, რომლის დროსაც გამოიყენება ღვინო, ან ღვინის კეთებისას დარჩენილი ყურძნის ნარჩენები. ენოთერაპია ფართოდ გამოიყენება დერმატოლოგიაში, გამაჯანსაღებელ პროცედურებსა და სტრესთან ბრძოლაში, ვინაიდან, ექიმების თქმით, ღვინო დადებითად მოქმედებს ნერვულ სისტემაზე და გაჯერებულია ანტიოქსიდანტებით. დღესდღეობით არ არსებობს ენოთერაპიის ეფექტურობის მყარი მტკიცებულება. ღვინოს, სამკურნალო დანიშნულებით, ჯერ კიდევ ჩვენს წელთაღრიცხვამდე იყენებდნენ, რასაც არაერთი წყარო მოწმობს. ენოთერაპია, როგორც ტერმინი, ფრანგმა ექიმებმა, მატილდ და ბერტრან თომასებმა დანერგეს. ფრანგმა წყვილმა ყურძნის წიპწების დადებითი გავლენის შესახებ შეიტყვეს ყურძნისა და ვაზის პოლიფენოლების წამყვანი ექსპერტის, დოქტორ ვერკოტერენისგან. 1995 წელს მატილდმა და ბერტრანმა გამოუშვეს კანის მოვლის პროდუქტების ხაზი „Vinothérapie“. „Vinothérapie“, კანის მოვლის საშუალებაა, რომელიც დამზადებულია ყურძნისა და ვაზის ექსტრაქტებისაგან და, ექიმების თქმით, ასუფთავებს კანს და ანელებს კანის დაბერებას. ენოთერაპია ანუ ზომიერი რაოდენობის ღვინო ჯანმრთელობის შესანარჩუნებლად ენოთერაპია ანუ ღვინით მკურნალობა Vinotherapy: all the benefits of wine without the health risks?
ეკატერინე ერისთავი-წერეთლისა

ეკატერინე ივანეს ასული ერისთავი-წერეთლისა (დ. 1818, სოფ. ქვეში, ახლანდ. გორის მუნიციპალიტეტი, — გ. 4 დეკემბერი, 1870, იქვე, დაკრძალულია იკორთის ტაძარში) — ქართველი პოეტი. ქსნის ერისთავთა საგვარეულოს წარმომადგენელი. განათლება მიიღო ოჯახში. 1837 წელს ცოლად გაჰყვა თავად ალექსანდრე გრიგოლის ძე წერეთელს (დ. 1816 — გ. 1873), რომელთანაც დაძაბული ურთიერთობა ჰქონდა და 1845 წლიდან განცალკევებით ცხოვრობდა. ეკატერინე ერისთავის ლექსები იბეჭდებოდა „ცისკარში“ (1852–1873). უმეტესობა გამოქვეყნდა ავტორის გარდაცვალების შემდეგ: „უსტარი თ. გ. ერის(თავს)“, „ახალი დრო“, „ბორჯომზედ“, „თეთრო, სპეტაკო, ლამაზო“, „მუზნო მომართეთ“, „ალბომში“, „ოცნება“ და სხვ. მისი ლირიკული თხზულებანი, მიძღვნანი და საალბომო ლექსები ეპოქის დამახასიათებელი, სალონური, სუბიექტური განცდებითაა აღსავსე, გადმოსცემენ იმ დროის საზოგადოებრივ ვითარებას („კნ. მანანა ორბელიანის პორტრეტს“, „ვორონცოვის ძეგლს“). მეგრელიძე ი., წარწერები და სხვა სიძველეები იკორთაში, «მოამბე», 1963, № 3. — გვ. 170-185. ნანიტაშვილი ლ., ჟურნალ „ცისკრის” პოეტები, თბ., 1967. ხუციშვილი ს., ქართველ მოღვაწეთა ნეკროპოლი, თბ., 1961. ხუციშვილი ს., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 64. ↑ 1.0 1.1 ჩიქოვანი ი., ქსნის ერისთავები, თბ., 2010. — გვ. 17.
დაღეთის მონოფიზიტური ეკლესია

დაღეთის მონოფიზიტური ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფელ დაღეთში. ეკლესია დარბაზულია.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 45681
ვაშლოვანის ეკლესია

ვაშლოვანის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაშლოვანში. ეკლესია დარბაზულია ჩაწერილი ნახევარწრიული აფსიდით. სამშენებლო მასალა ექსტერიერის და ინტერიერის შელესვის გამო არ ირკვევა. მხოლოდ იმის თქმა შეიძლება, რომ სარკმლის ჭრილები თეთრი ქვის ნათალი კვადრებითაა გამოყვანილი. შესასვლელი სამხრეთი კედლის დასავლეთ ნაწილშია. კარი სწორკუთხაა ტიმპანისებური თავსართით დასრულებული, რომელზეც ანგელოზთა და ყვავილთა რელიეფებია მოცემული. აღმოსავლეთის, დასავლეთისა და სამხრეთის კედლებში თითო სარკმელია. მათგან აღმოსავლეთის თაღოვანია, დანარჩენი კი სწორკუთხა. შიგნითა მხრიდან სარკმლის წირთხლები მნიშვნელოვნად გაფართოვებულია. აღმოსავლეთის კედლის ფრონტონში აგურის დადაბლებით გოლგოთის ჯვარია გამოყვანილი. ნახევარწრიული აფსიდა მხრითაა გამოყოფილი დარბაზისგან. მხრის კაპიტელებზე კონქის საბჯენი შეისრული თაღია გადაყვანილი. აფსიდის ჩრდილოეთ კედელში თაღოვანი ნიშია გაკეთებული, სამხრეთ კედელში კი სწორკუთხა. კედელზე, სარკმლის ქვეშ ქვის ტრაპეზია მიდგმული. საკურთხეველი ერთი საფეხურითაა ამაღლებული. დარბაზი თითო წყვილი პილასტრითაა დანაწევრებული, რომლის ორსაფეხურიან პროფილირებულ კაპიტელებზე კამარის საბჯენი თაღია გადაყვანილი. საკურთხევლის წინ, ჩრდილოეთ კედელში თაღოვანი ნიშია, რომელიც თავის დროს მონოფიზიტური წესისამებრ მოწყობილი სანათლავი უნდა ყოფილიყო. ინტერიერი მთლიანად შელესილი და შეთეთრებულია. იატაკად ფილაქანია დაგებული. ხოლო ამბიონზე კერამიკული ფილაა გამოყენებული. კანკელი ხისაა. ტაძრის დასავლეთ კიდეში სახურავზე სამრეკლოს ფანჩატურია დაშენებული, რომელიც გაცილებით გვიანია ტაძარზე. შესასვლელის წინ კი ორ სვეტზე დაყრდნობილი ორქანობა სახურავის მქონე პორტიკის როლის მქონე ფანჩატურია მოწყობილი. ტაძრის ეზოში შემონახულია ხაჩქარი სომხური წარწერით.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 45673
სვენ ფიშერი

სვენ ფიშერი (გერ. Sven Fischer) (დ. 16 აპრილი 1971, შმალკალდენი, გდრ) — გერმანელი სპორტსმენი. 1994 წლის ზამთრის ოლიმპიადაზე სვენ ფიშერმა ინდივიდუალურ შეჯიბრში ბრინჯაო, ხოლო ესტაფეტაში ოქრო მოიპოვა. 1998 წლის ზამთრის ოლიმპიადაზე მან კვლავ შესძლო ესტაფეტაში გამარჯვების მოპოვება. 2002 წლის ზამთრის ოლიმპიადაზე სპრინტში და ესტაფეტაში მოიპოვა ვერცხლი. 2006 წლის ზამთრის ოლიმპიადაზე მან შესძლო მოეპოვებინა 2 ოქრო სპრინტში და ესტაფეტაში, ასევე ბრინჯაო დადევნების რბოლაში. ფიშერი მსოფლიო ჩემპიონატებზე დღეისათვის 7 ოქროს მედლის მფლობელია. აქედან 4 მოიპოვა ესტაფეტაში (1995, 1997, 2003, 2004) და თითო ინდივიდუალურ რბოლაში და მას-სტარტში (ორივე 1999). 8-ჯერ გახდა ვიცე-ჩემპიონი და 7-ჯერ ბრინჯაოს პრიზიორი. მსოფლიო თასის ეტაპებზე მან 34-ჯერ გაიმარჯვა და ორჯერ გახდა საერთო ჩათვლის გამარჯვებული (1997-99). მსოფლიოს თასის მფლობელები ბიატლონში (მამაკაცები) 1978: ფრანკ ულრიხი  გდრ | 1979: კლაუს ზიბერტი  გდრ | 1980: ფრანკ ულრიხი  გდრ | 1981: ფრანკ ულრიხი  გდრ | 1982: ფრანკ ულრიხი  გდრ | 1983: პეტერ ანგერერი  გერმანია | 1984: ფრანკ-პეტერ რიოჩი  გდრ | 1985: ფრანკ-პეტერ რიოჩი  გდრ | 1986: ანდრე ზემიში  გდრ | 1987: ფრანკ-პეტერ რიოჩი  გდრ | 1988: ფრიც ფიშერი  გერმანია | 1989: ეირიკ კვალფოსი  ნორვეგია | 1990: სერგეი ჩეპიკოვი  სსრკ | 1991: სერგეი ჩეპიკოვი  სსრკ | 1992: იონ ეგე ტილდუმი  ნორვეგია | 1993: მიკაელ ლეფგრენი  შვედეთი | 1994: პატრის ბეილი-სალინსი  საფრანგეთი | 1995: იონ ეგე ტილდუმი  ნორვეგია | 1996: ვლადიმირ დრაჩოვი  რუსეთი | 1997: სვენ ფიშერი  გერმანია | 1998: ულე-ეინარ ბიორნდალენი  ნორვეგია | 1999: სვენ ფიშერი  გერმანია | 2000: რაფაელ პუარე  საფრანგეთი | 2001: რაფაელ პუარე  საფრანგეთი | 2002: რაფაელ პუარე  საფრანგეთი | 2003: ულე-ეინარ ბიორნდალენი  ნორვეგია | 2004: რაფაელ პუარე  საფრანგეთი | 2005: ულე-ეინარ ბიორნდალენი  ნორვეგია | 2006: ულე-ეინარ ბიორნდალენი  ნორვეგია | 2007: მიხაელ გრაისი  გერმანია