laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
იდუმალა

იდუმალა — სოფელი სამხრეთ საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ასპინძის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფელი: ოშორა). მდებარეობს მდინარე მტკვრის მარჯვენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 1100 მეტრზე. ასპინძიდან დაშორებულია 3 კილომეტრით. წყაროებში მოიხსენიება XVI საუკუნიდან. 1949 წლის 2 აგვისტოს სოფელ იდუმალას შეუერთდა ასპინძის სასოფლო საბჭოს სოფელი მლაშიხევი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 299 კაცი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 79. ↑ 1.0 1.1 1.2 მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019. ↑ საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს უწყებები, №10-11 (23-24), გვ. 7, თბ., 1949 წ. ISSN 0203-2023 ↑ მოსახლეობის 2002 წლის აღწერა. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (2002 წელი). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019.
ივლიტა (ახალციხის მუნიციპალიტეტი)

ივლიტა — სოფელი ახალციხის მუნიციპალიტეტში (სხვილისის თემი), მდებარეობს მდინარე ფოცხოვისწყლის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 960 მეტრი, ახალციხიდან 3 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 227 ადამიანი. ივლიტას ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის შობის ეკლესია ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 95. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019. ↑ მოსახლეობის 2002 წლის აღწერა. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (2002 წელი). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019.
კლდე (ახალციხის მუნიციპალიტეტი)

კლდე — სოფელი ახალციხის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს ახალციხის ქვაბულში. თემის ცენტრი (სოფელი: წნისი). ზღვის დონიდან 1020 მეტრი, ახალციხიდან 9 კილომეტრი. 1949 წლის 2 აგვისტოს სოფელ კლდეს შეუერთდა მაშინდელი კლდის სასოფლო საბჭოს სოფელი ზეუბანი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 768 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 551. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019. ↑ საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს უწყებები, №10-11 (23-24), გვ. 7, თბ., 1949 წ. ISSN 0203-2023 ↑ მოსახლეობის 2002 წლის აღწერა. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (2002 წელი). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019.
იური დოლგორუკი

იური დოლგორუკი (დ. დაახლ. 1090 — გ. 15 მაისი, 1157, კიევი) — როსტოვ-სუზდალის, შემდგომში კიევის დიდი მთავარი, ვლადიმირ მონომახის შვილი. მამის გარდაცვალების შემდეგ 1125 წელს, მიიღო როსტოვ-სუზდალის სამთავრო. მან დააარსა მოსკოვი, 1156 წელს ააგო ხის კრემლი. ცდილობდა ნოვგოროდისა და კიევის დაუფლებას, ამიტომაც შეარქვეს დოლგორუკი – „მხარგრძელი“. 1146 წლის შემდეგ როდესაც კიევის ტახტზე იზიასლავ მსტისლავის ძე იჯდა, იური დოლგორუკმა დაიწყო ბრძოლა კიევთან. 1149 წელს მოახერხა კიევის აღება, თუმცა დროებით. 1155 წელს მესამედ დაიპყრო კიევი და სიკვდილამდე დარჩა კიევის დიდ მთავრად. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 281. His listing in "Medieval lands" by Charles Cawley.
ეშმაკი ჯერსიდან (საიდუმლო მასალები)

ეშმაკი ჯერსიდან (The Jersey Devil) — ამერიკული ზებუნებრივი და სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის სერიალ საიდუმლო მასალების პირველი სეზონის მეხუთე ეპიზოდი, რომელიც ეთერში გავიდა 1993 წლის 8 ოქტომბერს. ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები. 1947 წელს ადამიანს ვიღაც ესხმის იმ დროს, როდესაც ის მანქანას არგებს ახალ საბურავს. მოგვიანებით მისი გვამი ნაპოვნია, მთლიანად გადაჭმული, მაგრამ იქვე ახლოს ნაპოვნია ბეწვიანი ადამიანი. ჩვენი დრო, ვაშინგტონი. სკალი მალდერს ამცნობს მსგავსი მკვლელობის შესახებ, რომელიც ნიუ ჯერსიში მოხდა.ატლანტიკ სიტის მორგში დეტექტივი ტომპსონი იმყოფება, რომელიც აგენტებს უარს ეუბნება გამოძიებაში თანამშრომლობაზე. სკალი ბრუნდება ვაშინგტონში, ნათლულის დაბადების დღეზე, ხოლო მალდერი რჩება ატლანტიკში. წვეულებაზე სკალი გაიცნობს რობს, განქორწინებულ მამაკაცს. ამასობაში მალდერი უსახლკარო მამაკაცს უცვლის თავის ნომერს სასტუმროში და თავად იძინებს მის ადგილზე, პარკში. ის ხედავს უცნაურ არსებას, მაგრამ დაჭერილია პოლიციის მიერ. მეორე დილით მალდერი განთავისუფლებულია. ადგილობრივი პიროვნება უკავშირდება მას, ველური მამაკაცის გვამის ნახვის შემდეგ. მალდერი დარწმუნებულია, რომ მისი მეგობარი (ან ვინმე სხვა) მიემართება ატლანტიკში, რათა მოიძიოს საკვები. აგენტები ეძებენ მას. ტრანკვილიზატორის ნასროლი დოზის მიუხედავად, ის გარბის. სპეცდანიშნულების რაზმი მას ტყეში კლავს - ეს ქალი აღმოჩნდება. გვამის გაკვეთის შედეგად აღმოჩნდება, რომ ძვლების სტრუქტურა არ არის ძველი, წინაისტორიული ტიპის. მალდერი მიდის, რათა გაესაუბროს ეთნობიოლოგს, ხოლო სკალი მეორედ ხვდება რობს. ამასობაში ტყეში იმალება ბავშვი - როგორც ეტყობა, მოკლულთა შვილი. The Jersey Devil — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
სლოვაკეთის მადნიანი მთები

სლოვაკეთის მადნიანი მთები (სლოვაკ. Slovenské Rudohorie) — მთები სლოვაკეთში, დასავლეთ კარპატების სისტემაში. სიგრძე 140 კმ, სიმაღლე 1477 მ-მდე (მთა სტოლიცა). უმთავრესად აგებულია გრანიტებითა და კრისტალური ფიქლებით. ჭარბობს საშუალმთიანი რელიეფი ცალკეული შთენილი მწვერვალებით. სამხრეთი კალთები შემოსილია მუხნარითა და წიფლნარით, ჩრდილოეთი კალთები — წიწვოვანი ტყით. სლოვაკეთის მადნიან მთებში არის რკინისა და სპილენძის მადნები, სტიბიუმი, ოქრო, მაგნეზიტი და სხვა. აქედან მომდინარეობს მისი სახელწოდებაც. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 437.
2С4

2S4 ტიულპანი (რუს. 2С4 Тюльпан, ინგლ. tulip) — საბჭოთა თვითმავალი ნაღმმტყორცნი, რომელიც შეიქმნა გრაუს მიერ. იგი შეიარაღებაში მიიღეს 1974 წელს. მას ნატო M-1975-ს ეძახდა (ასევე M-1975 ერქვა თვითმავალ საარტილერიო დანადგარს 2S7 Pion-ს). მისი შასი იყო საზენიტო სარაკეტო დანადგარის კრუგის, ხოლო ქვემეხი კი 240 მმ ნაღმსატყორცნი, რომლის მაქსიმალური სროლის სიშორე 19 კმ იყო, ხოლო მინიმალური კი 9კმ. ეკიპაჟი შედგებოდა 4 კაცისგან მაგრამ ჰყავდა 5 დამატებითი ეკიპაჟი ნაღმმტყორცნისთვის, 2S4 Tyulpan-ს შეეძლო გასროლა ბიოლოგიურო ატომური და ჯავშან საწინაააღმდეგო ჭურვები. 2S4 Tyulpan იყო ყველაზე მძიმე თვითმავალი ნაღმმტყროცნი მთელ მსოფლიოში. ეს თვითმავალი ნაღმმტყორცნი მონაწილეობდა ავღანეთის ომში და ჩეჩეთის მერე ომში. იგი ძალიან ეფექტიანი იყო მცირე რაზმების გასანადგურებლად. რუსეთი — 430 ჩეხეთი ირანი საბჭოთა კავშირი www.artillery-mz.com დაარქივებული 2007-06-29 საიტზე Wayback Machine. www.globalsecurity.org
სმითის სრუტე

სმითის სრუტე (ინგლ. Smith Sound) — სრუტე გრენლანდიის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილსა და კუნძულ ელზმირის სამხრეთ ნაწილს შორის; ბაფინის ზღვის, კეინისა არქტიკული აუზების დამაკავშირებელი გასასვლელის უკიდურესი სამხრეთი ნაწილი. მინიმალური სიგანე — 46 კმ. სმითის სრუტეში ჩადის მყინვარები, რომლებიც აისბერგებს წარმოქმნის. მთელი წლის მანძილზე ყინულითაა დაფარული. სმითის სრუტე აღმოაჩინეს 1616 წელს და სახელი ეწოდა ინგლისელი მეზღვაურის ჯ. სმითის პატივსაცემად. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 442.
პოლტავა

პოლტავა (უკრ. Полтава) — ქალაქი ცენტრალურ უკრაინაში. წარმოადგენს პოლტავის ოლქის ადმინისტრაციულ ცენტრს. 2024 წელს ქალაქის მოსახლეობა 287 135 კაცს შეადგენდა. ↑ უკრაინის სტატისტიკის ეროვნული კომიტეტი
ჩერკასი

ჩერკასი (უკრ. Черкаси) — ქალაქი ცენტრალურ უკრაინაში. იგი არის ჩერკასის ოლქის დედაქალაქი. ქალაქი მდებარეობს დაახლ. 200 კილომტერზე უკრაინის დედაქალაქ კიევიდან. 1926 აღწერა: უკრაინელები - 61,9% ებრაელები - 27,6% რუსები - 8,6% 1959 აღწერა: უკრაინელები - 70% რუსები - 22% ებრაელები - 6% 1897 - 29,600 მოსახლე 1910 - 39,600 1926 - 39,500 1939 - 51,600 1959 - 85,000 1970 - 158,000 1977 - 229,000 1984 - 267,000 2005 - 293,000 ბიდგოში, პოლონეთი სანტა როსა, აშშ პერმი, რუსეთი (ინგლისური)/(უკრაინული)/(რუსული) ოფიციალური ქალაქის პორტალი დაარქივებული 2006-01-16 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური)/(უკრაინული)/(რუსული) არაოფიციალური საინფორმაცია პორტალი
პლზენი

პლზენი — ქალაქი ჩეხეთში, მდინარე ბეროუნკის (ვლტავის შენაკადი) შემადგენელი მდინარეების: მჟეს, რადბუზის, უჰლავის და უსლავის შესართავთან. დასავლეთ ჩეხიის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი. 163 ათასი მცხოვრები (2006). პლზენი დააარსა ჩეხიის მეფე ვაცლავ II-მ დაახლოებით 1292 წელს. XIV საუკუნეში პრივილეგირებული სამეფო ქალაქის სტატუსი მიიღო. XIV-XV საუკუნეებში ვაჭრობა-ხელოსნობის დიდი ცენტრია. 1419 წელს ჰუსიტების რევოლუციური ფრთის ერთ-ერთი ძირითადი ცენტრი იყო. 1420 წლის შემდეგ კათოლიკური რეაქციის, ხოლო XV-XVI საუკუნეებში ჰაბსბურგების დასაყრდენი გახდა. ძლიერ დაზარალდა ოცდაათწლიანი ომის (1618-48) დროს. XVII საუკუნის დამლევიდან ჩეხეთის ეროვნული კულტურის ერთ-ერთი ცენტრია. 1648 წელს პლზენში დაარსდა პირველი სტამბა, XIX საუკუნეში მნიშვნელოვანი სამრეწველო ცენტრი გახდა. პლზენი მძიმე მრეწველობის ერთ-ერთი მთავარი ცენტრია (უნივერსალური მანქანათსაშენი საწარმოები, ყოფილი შკოდა). ელექტრომავლების, ენერგეტიკული, მეტალურგიული, ატომური მრეწველობის მოწყობილობათა წარმოება. სპეციფიკური ფოლადის გამოდნობა. კვების (მ.შ. ლუდის), ქაღალდის, კერამიკული, მინის, ტყავის მრეწველობა. ქალაქის მახლობლად ქვანახშირისა და რკინის მადნის საბადოებია. ქალაქს შენარჩუნებული აქვს შუა საუკუნის იერი. არქიტექტურული ძეგლებია: წმ. ბართლომეს გოთიკური ეკლესია (XIV საუკუნის დასაწყისი-XV საუკუნე), შტერნბერგის კაპელითურთ (1510-29), გვიანდელი რენესანსისა და ბაროკოს სტილის სახლები, რენესანსის სტილის რატუშა (ახლა სურათების საქალაქო გალერეა, XVI საუკუნის შუა წლები), წმ. ანას ბაროკოს სტილის ეკლესია (1711), ეკლექტიკური სტილის თეატრი (1899-1902). 1940-იანი წლებიდან მიმდინარეობს ახალი რაიონების განაშენიანება. პლზენში არის სამედიცინო, მანქანათსაშენი, ელექტროტექნიკური, პედაგოგიური ინსტიტუტები. მუზეუმები. თეატრები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 109.
კოშიცე

კოშიცე (სლოვაკ. Košice, გერმ. Kaschau, უნგრ. Kassa, რუს. Ко́шицы) — ქალაქი სლოვაკეთში. კოშიცეს მხარის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ჰორნადის ხეობაში, სლოვაკეთის მადნიანი მთების ძირში. 240,000 ათასი მცხოვრები (2011), მოსახლეობის რაოდენობით სლოვაკიის მეორე ქალაქი. სატრანსპორტო კვანძი. შავი მეტალურგის ცენტრი. მძიმე მანქანათმშენებლობა, მაგნეზიტის დამუშავება, კვების, სამკერვალო, ხის დასამუშავებელი მრეწველობა. არის უნივერსიტეტი. კოშიცეში არის სლოვაკეთის გოთური არქიტექტურის ცნობილი ძეგლი - ქვის კვეთილობით მდიდრულად შემკული წმ. ელისაბედის ტაძარი (1382-1499), წმ. მიხეილის გოთური კაპელა (XIV საუკუნის II ნახევარი), დომინიკელთა ეკლესია და მონასტერი (XIV-XVIII), ბაროკოს სტილის რატუშა (1756), კლასიციზმის სტილის სასახლეები და საზოგადოებრივი შენობები. 1940-იანი წლების დასასრულიდან მიმდინარეობს ფართო საბინაო მშენებლობა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 7. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „კოშიცე“ ვიკისაწყობში. კოშიცე, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე ოფიციალური საიტი ↑ Vlastivedný slovník obcí na Slovensku / M. Kropilák — Bratislava: VEDA, vydavateľstvo Slovenskej akadémie vied, 1978. — ტ. 2. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q12778680"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18250053"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q13450349"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1780"></a> ↑ The 2021 Population and Housing Census — ბრატისლავა: Statistical Office of the Slovak Republic. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q110227967"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1780"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q13371586"></a> ↑ Počet obyvateľov Košíc za desať rokov klesol o päť percent — 2022.
2006 წლის იტალიური ფეხბურთის სკანდალი

2006 წლის იტალიური ფეხბურთის სკანდალში (აგრეთვე ცნობილი როგორც კალჩოპოლი, მოჯიოპოლი) — სკანდალი, რომელშიც გარეულნი აღმოჩნდნენ იტალიის საფეხბურთო ჩემპიონატის ორი უმაღლესი ლიგის, სერია A-ს და სერია B-ს გუნდები. 2006 წლის მაისში იტალიის პოლიციამ ფარულ გარიგებებში და ჩემპიონატის თამაშებზე სასურველი მსაჯების დანიშვნაში ამხილა იტალიური საფეხბურთო კლუბები, მათ შორის მოქმედი ჩემპიონი იუვენტუსი, მილანი, ფიორენტინა, ლაციო და რეჯინა.
ტირიფონის არხი

ტირიფონის მაგისტრალური არხი — საინჟინრო სარწყავი სისტემა შიდა ქართლში ტირიფონის ვაკეზე. იწყება ქალაქ ცხინვალის სამხრეთით მდინარე დიდი ლიახვის მარცხენა ნაპირზე. მიემართება სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ, გადაკვეთს მდინარეებს პატარა ლიახვს, აძურას, ჭარებულას და თავდება სოფელ პატარა ხურვალეთის მახლობლად მდინარე კირბალულასთან. სიგრძე 42 კილომეტრი. წყლის ხარჯი 14 მ³/წმ. მწყობრში ჩადგა 1929 წელს. 1960-იან წლებში ჩატარებული რეკონსტრუქციის შედეგად 3-ჯერ მეტი ფართობი ირწყვება. რწყავს გორის მუნიციპალიტეტის 30,6 ათ. ჰექტარს; 3-ჯერ კვეთს რუსეთის საოკუპაციო ხაზს და ასარწყავებს აგრეთვე ოსურ სოფლებს: არცევი, გოიათა (ერედვის მუნიციპალიტეტი), წინაგარი (ახალგორის მუნიციპალიტეტი) და სხვ. არხზე აგებულია ტირიფონის ჰესი. 2008 წლის აგვისტომ ომის შემდეგ არხის სათავე ე. წ. სამხრეთ ოსეთის დე ფაქტო ხელისუფლებამ გატაკეტა, რის შედეგადაც მრავალი სოფელი სარწყავი წყლის გარეშე დარჩა. ცხინვალის სათავე ნაგებობის ალტერნატივად 2009 წელს მსოფლიო ბანკის პროგრამით აშენდა და 2010 წელს ექსპლოატაციაში შევიდა მეღვრეკისის სატუმბი სადგური, რომელიც დაჭირხნულ წყალს აწვდის ტირიფონის მაგისტრალურ არხს. 2012–2013 წლებში USAID-ის დაფინანსებით განხორციელდა მაგისტრალური და გამანაწილებელი არხებისა და სოფ. კარბის სათავე ნაგებობის რეაბილიტაცია, მოეწყო 85 ერთეული წყალგამშვები ჭა, აშენდა 13 ერთეული შემტბორავი ნაგებობა და გაკეთდა წყალგამყოფი კვანძები. აფხაზავა ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 725. ↑ გორის მუნიციპალიტეტში საოკუპაციო ზონის მიმდებარე ტერიტორიაზე სოფელ ნიქოზთან სალთვისის სარწყავი სისტემის მაგისტრალური არხის მონაკვეთის და სოფელ ზემო ნიქოზის სატუმბი სადგურის სადაწნეო მილსადენის რეაბილიტაცია. შპს „საქართველოს მელიორაცია (2016). ციტირების თარიღი: 14 ოქტომბერი, 2019. ↑ სალთვისი-ტირიფონის მაგისტრალური არხის რეაბილიტაციის შედეგად სარგებელს 18 ათასი ოჯახი მიიღებს. საქართველოს მუნიციპალური განვითარების ფონდი (2 სექტემბერი, 2014). ციტირების თარიღი: 14 ოქტომბერი, 2019.
მოზირი

მოზირი (ბელარ. Мазы́р) — ქალაქი ბელარუსში, გომელის ოლქში. მდინარე პრიპიატის მარჯვენა ნაპირზე. სამდინარო ნავსადგური (ფხოვი). რკინიგზის სადგური. 108,792 ათასი მცხოვრები (2009 წლის შეფასება). მოზირი ხე-ტყის დასამუშავებელი და დასაცურებელი ცენტრია. არის სამელიორაციო მანქანების, კაბელის, ავტოსარემონტო, სამსხმელო-მექანიკური და სხვა ქარხნები, სატრიკოტაჟო, სამკერვალო, სამხატვრო ნაწარმის ფაბრიკები, კვების მრეწველობის საწარმოები. პედაგოგიური ინსტიტუტი, პოლიტექნიკუმი, სამედიცინო, სამუსიკო სასწავლებლები. მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი. ქალაქია 1795 წლიდან. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 67.
ნიკოლოზის მოედანი

ნიკოლოზის მოედანი — ყოფილი მოედანი XIX საუკუნის თბილისში, იმ ადგილზე, სადაც ახლა ჯანაშიას სახელობის ეროვნული მუზეუმის შენობა დგას რუსთაველის გამზირზე. სახელი ეწოდა რუსეთის იმპერატორ ნიკოლოზ I-ის პატივსაცემად 1820-იან წლებში. მოედანი მოწყობილი იყო მთავარმართებლის სასახლის წინ. 1820-იან წლებში ნიკოლოზის მოედანი ქალაქის მთავარ მოედნად ითვლებოდა. აქ იმართებოდა სხვადასხვა სახის საზეიმო ღონისძიებები, აღლუმები, ფოიერვერკები, დოღები. „ნიკოლოზის მოედანი“ ერქვა ივანე ჯავახიშვილის მოედანსაც. კვირკველია, თ., ძველთბილისური დასახელებანი, გვ. 27. «საბჭოთა საქართველო», თბ., 1985 ძიძიგური მ., იოსებიძე დ. XIX საუკუნეში ნიკოლოზისა და ღუნიბის მოედნების დაარსებისა და მათი შემდგომი სახეცვლილების შესახებ // კავკასიის მაცნე: (სპეციალური გამოცემა [3]). – 2004 . – გვ. 33-38. რეზ. რუს. და ინგლ. ენებზე ↑ ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 211, ISBN 978-99928-20-35-3.
ტირიფონის ვაკე

ტირიფონის ვაკე — შიდა ქართლის ვაკის ჩრდილოეთი ნაწილი, მდებარეობს მდინარე ლიახვის ქვემო (ცხინვალის ქვემოთ) დინების ორივე მხარეზე. სიმაღლე 600—800 მეტრი. აღმოსავლეთით საამილახვროს ვაკით უერთდება მუხრან-საგურამოს ვაკეს. აგებულია ალუვიონით. დანაწევრებულია მდინარეების დიდი ლიახვის, პატარა ლიახვის და მეჯუდის ქვემო დინებებით და მათგან გამოყვანილი სარწყავი არხებით. დახრილია სამხრეთისკენ. ტირიფონის ვაკის ამგები ფხვიერი წყებები შეიცავს მაღალწნევიანი არტეზიული წყლების უხვ მარაგს. ვაკეზე გავრცელებულია ძველალუვიური და ალუვიური ნიადაგები. ბუნებრივი მცენარეულობა – ფოთლოვანი ტყე (მუხნარ-რცხილნარი), რომელიც ადრე არსებობდა, თითქმის მთლიანად გაჩეხილია და მისი ადგილი კულტურულ ლანდშაფტებს უკავია. მარუაშვილი ლ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 725.
დამპალო

დამპალო, დამპალოს ხევი, დამპალოს დასახლება — უბანი თბილისში, სამგორის რაიონში. ემიჯნება სამგორს. სახელწოდება უკავშირდება ადრე აქ არსებული პირუტყვის სასაკლაოების გამო გამეფებულ ანტისანიტარიას. აქედან მოდის ამ ადგილის სხვა სახელწოდებებიც: ბოინისხევი, სასაკლაოსხევი. სასაკლაოს გაუქმების შემდეგ აქ ერთ დროს ბოსტნები იყო. კვირკველია, თ., ძველთბილისური დასახელებანი, გვ. 30. «საბჭოთა საქართველო», თბ., 1985
ბილა-ცერკვა

ბილა-ცერკვა (უკრ. Біла Церква) — საოლქო მნიშვნელობის ქალაქი უკრაინაში, კიევის ოლქში, ბილა-ცერკვის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს კიევიდან 80 კილომეტრში, მდინარე როსზე. ქალაქი დააარსა კიევის მთავარმა იაროსლავ ბრძენმა1032 წელს.  მონტენეგრო ბიელო-პოლე  ლიეტუვა ვილნიუსი  უკრაინა კრემენჩუკი  პოლონეთი ოსტროვეც-სვენტოკშისკი  სლოვაკეთი პუხოვი  საქართველო სენაკი  ჩინეთი სინჯოუ  უკრაინა სოლომენის რაიონი  პოლონეთი ტარნუვი Street Angels (UKRAINE) - Website of StreetRacer's in Bila Tserkva დაარქივებული 2012-03-15 საიტზე Wayback Machine. Informative Website of Bila Tserkva city. დაარქივებული 2013-07-07 საიტზე Wayback Machine. Bila Tserkva city of Good დაარქივებული 2021-01-20 საიტზე Wayback Machine. - Official Bila Tserkva city webportal in Ukrainian BilaTserkva.com - Bila Tserkva Talks (In Ukraine with English sections) Bila Tserkva Forum დაარქივებული 2007-09-03 საიტზე Wayback Machine. - Bila Tserkva city Forum Radio Net დაარქივებული 2018-02-01 საიტზე Wayback Machine. - Website of local live internet streaming radio bila.com.ua დაარქივებული 2007-09-27 საიტზე Wayback Machine. - enterprise catalogue Bila Tserkva all links - Web-resources catalogue Bila Tserkva GRIF Newspaper დაარქივებული 2007-08-22 საიტზე Wayback Machine. - Bila Tserkva Ukrainian newspaper City WebCam დაარქივებული 2014-12-15 საიტზე Wayback Machine. Live view on Yaroslav the Wise street 09 დაარქივებული 2008-08-20 საიტზე Wayback Machine. Bila Tserkva phone book Photos of Bila Tserkva Latest news in our city დაარქივებული 2009-09-06 საიტზე Wayback Machine.
დელისი

დელისი — დასახლებული უბანი თბილისის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, საბურთალოს რაიონში. განლაგებულია ვაჟა-ფშაველას გამზირისა და შალვა ნუცუბიძის ქუჩის მიმდებარე ტერიტორიაზე. 1979 წლიდან მოქმედებს თბილისის მეტროპოლიტენის სადგური „დელისი“. თავდაპირველი სახელი იყო „გდელისი“. ეს ტოპონიმი დადასტურებულია XVIII საუკუნის მოღვაწის იესე ოსეს ძის თხზულებასა და ვახუშტი ბატონიშვილის „პეტერბურგულ ატლასში“ (1745), სადაც №10 რუკაზე დატანილია მდ. ვერის მარცხენა მხარეს და მოიცავს ტერიტორიის მოზრდილ ნაწილს. სიტყვა „გდელისი“ ორი ცნებისაგან შედგება — „გდელი“ და „ლისი“. გდელი ძველ ქართულში გრძელის შესატყვისად იხმარებოდა, ხოლო ლისი დაჭაობებულ ფართობს ეწოდებოდა. გდელისის თავდაპირველი სახელწოდება „გდელი ლისი“ უნდა ყოფილიყო. შემდგომში ორი ერთნაირი მარცვლიდან ერთ-ერთი დაიკარგა და მივიღეთ გდელისი. გდელისი ცოცხალი ტოპონიმია XIX საუკუნეში და XX საუკუნის დასაწყისში (ხუთვერსიანი რუკა, დ. დ. პაგირევი). XIX საუკუნის ბოლოს მდ. ვერის ხეობის ნაწილში და ლისის ტბის მიდამოებში გაჩნდა აზერბაიჯანული მოსახლეობა. სავარაუდოა, რომ ამ მოსახლეობის ენობრივი თავისებურებების გამო სიტყვაში „გდელისი“ დაიკარგა თავკიდური ბგერა „გ“ და მივიღეთ ტოპონიმი „დელისი“. დელისის ტერიტორიაზე აღმოჩენილია ენეოლითური ხანის (ძვ. წ. V ათასწლელის II ნახევარი – IV ათასწლეულის დასაწყისი) ადრინდელი სამიწათმოქმედო კულტურის არქეოლოგიური ძეგლი. გათხრები მიმდინარეობდა 1972, 1976–78 წლებში (ხელმძღვ. რ. აბრამიშვილი). გამოვლენილია ოთხკუთხა და წრიული ნაგებობანი. აღმოჩენილია თიხის ჭურჭლის ნატეხები, ობსიდიანის ანატკეც-ანამტვრევები, ბაზალტის იარაღი, ძვლის კვირისტავი, ირმის რქის ნაწილი. ძეგლის მასალას საერთო აქვს, ერთი მხრით, ქვემო ქართლისა და აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე გავრცელებულ ე. წ. შულავერ-შომუთეფეს კულტურასთან, ხოლო, მეორე მხრით — ზემო იმერეთის თანადროულ ძეგლებთან. კერამიკის მცირე ნაწილი კი მტკვარ-არაქსის კულტურულ იერს ატარებს. დელისის ძველი მოსახლეობა მისდევდა მიწათმოქმედებას, მეთუნეობას, ქვის წარმოებას, მესაქონლეობას. ოსტეოლოგიური მასალის მიხედვით, ძირითადად მოშენებული ჰყოლიათ მსხვილი რქოსანი საქონელი, აგრეთვე ღორი, ცხვარი და თხა. აქ აღმოჩენილი სპილენძ-ბრინჯაოს ნივთები ადგილობრივი წარმოებისაა, რაც იმაზე მიგვანიშნებს, რომ ეს რეგიონი ბრინჯაოს დამზადების ერთ-ერთი უძველესი კერა ყოფილა. აბრამიშვილი რ., მეგრელაძე დ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. მეგრელაძე დ., თბილისის ტოპონიმიკიდან (დელისი), კრ.: ვახუშტი ბაგრატიონი – ისტორიკოსი და ეთნოგრაფოსი–300, თბ., 1997; კვირკველია, თ., ძველთბილისური დასახელებანი, თბილისი: საბჭოთა საქართველო, 1985. — გვ. 30. აბრამიშვილი რ., დელისის ნასახლარი, წგ.: თბილისი. არქეოლოგიური ძეგლები, I, თბ., 1978;
დირსიჭალა

დირსიჭალა, დარსიჭალა — უბანი (ძველად — ბაღები) თბილისის აღმოსავლეთ ნაწილში, ისნის რაიონში (ნავთლუღი), ნავთლუღის ხევის მარჯვენა მხარეს, მტკვრის მარცხენა ნაპირზე, ორთაჭალის მოპირდაპირედ. ეს სახელი თბილისის სანახებში XVIII საუკუნეში გაჩნდა. აღნიშნულია თბილისის 1876 და 1910 წლების გეგმებზე. XVII-XVIII საუკუნეებში დირსიჭალას ბაღები ერთმანეთისგან მიჯნავდა ავლაბარსა და ნავთლუღს. დირსიჭალა თავისი ბაღებით, ისევე, როგორც ორთაჭალა, XIX საუკუნეშიც ინარჩუნებდა თავის მნიშვნელობას, როგორც ქალაქის პირას მდებარე ერთ-ერთი სასოფლო-სამეურნეო ერთეული. XIX საუკუნის 40-იანი წლებში ნავთლუღის სამხედრო დასახლება («Слободка Навтлуг») უშუალოდ ესაზღვრებოდა დირსიჭალას ჩრდილოეთიდან, ხოლო თვით სოფელი ნავთლუღი — აღმოსავლეთიდან. ტოპონიმი შენარჩუნებულია დღევანდელი დირსიჭალის ქუჩის დასახელებაში, ჩოლოყაშვილის (ყოფ. 5 დეკემბრის) ქუჩის მართობულად, XIX საუკუნის ბოლოს აგებული წმ. ბარბარეს (ზემო) ეკლესიის ახლოს. დირსიჭალაში ბაღები არსებობდა XX საუკუნის 50-იანი წლების ბოლომდე. დირსი კვირკველია, თ., ძველთბილისური დასახელებანი, გვ. 31-32. «საბჭოთა საქართველო», თბ., 1985; ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 62, ISBN 978-99928-20-35-3.
ლიეპაია

ლიეპაია (ლატვ. Liepāja) (ყოფილი ლიბავა) — ქალაქი ლატვიაში. გაუყინარი ნავსადგური ბალტიის ზღვაზე, სარკინიგზო ხაზების კვანძი. მოსახლეობა შეადგენს 78 144 ადამიანს (2016). ტალახით სამკურნალო და ზღვისპირა კურორტი. ლიეპაია პირველად იხსენიება 1253 წელს. 1795 წელს კურლანდიასთან ერთად შეუერთდა რუსეთს. 1919 წლიდან ლატვიის დამოუკიდებელი რესპუბლიკის შემადგენლობაშია. 1940 წლის 21 ივლისს მოხდა ლიეპაიას ოკუპაცია კომუნისტური რუსეთის მიერ. 1941 წლის 29 ივნისს გაათავისუფლა ნაცისტურმა გერმანიამ, თუმცა 1945 წლის 8 მაისიდან კვლავ რუსეთის ოკუპაციაში მოექცა. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ სწრაფად გაიზარდა ქალაქის მრეწველობა. მთავარი საწარმოა მეტალურგიული ქარხანა. 1954 წელს შეიქმნა სასოფლო-სამეურნეო მანქანათმშენებელი ქარხანა და თევზსაკონსერვო კომბინატი. ძველი საწარმოებია ხის დასამუშავებელი და კარაქის კომბინატები, შაქრის ქარხანა, ფეხსაცმლის ფაბრიკა და სხვა. 1972 წელს ამუშავდა საფეიქრო-საგალანტერეო კომბინატი. ქალაქში შემორჩენილია შუა საუკუნეების არარეგულარული დაგეგმარება. ხუროთმოძღვრულ ძეგლთაგან აღსანიშნავია ტრისვიენიბასის ეკლესია (1742-58, არქიტექტორი ი.ჰ. დორნი), სახლი, რომელშიც 1697 წელს ცხოვრობდა პეტრე I (ახლა ისტორიისა და სამხატვრო მუზეუმის ფილიალი) და სხვა. ლიეპაიაში არის პედაგოგიური ინსტიტუტი, რიგის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ზოგადტექნიკური ფაკულტეტი, საღამოს პოლიტექნიკუმი, 4 სპეც. სასწავლებელი. 2 დრამატული თეატრი, 2 მუზეუმი, სანატორიუმი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 225. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ლიეპაია www.liepaja.lv - ქალაქის ოფიციალური საიტი ↑ «Latvijas iedzīvotāju skaits pašvaldībās pagastu dalījumā»
მიდტაუნ ტაუერი

მიდტაუნ ტაუერი (იაპ. ミッドタウンタワ ー Middotaun tawā?) — 2007 წელს დასრულებული შერეული სარგებლობის ტიპის ცათამბჯენი როპონგიში, მინატო, ტოკიო. 248.1 მ სიმაღლით უმაღლესი ნაგებობაა ტოკიოში. შენობის მთავარი ბინადარია სასტუმრო Ritz-Carlton, Tokyo.