laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ილემის სამკუთხედი

ილემის სამკუთხედი — სადავო ტერიტორია აღმოსავლეთ აფრიკაში. ტერიტორიის სავარაუდო ფართობი მერყეობს 10320–14000 კმ²-ის ფარგლებში. სახელწოდება მიიღო ანუაკის ტომის ბელადის ილემი აკვონას სახელის მიხედვით. სამკუთხედის ტერიტორიაზე პრეტენზიას აცხადებს კენია, ეთიოპია და სამხრეთი სუდანი. ამჟამად ტერიტორიას დე-ფაქტო აკონტროლებს კენია. დავა წარმოიშვა გაურკვეველი ფორმულირების კოლონიური ხელშეკრულების შედეგად, რომელიც ითვალისწინებდა რეგიონში მცხოვრები მომთაბარე ტურკანის ტომის გადაადგილების იდენტიფიცირებას. Scholarly Article about the Triangle დაარქივებული 2007-01-27 საიტზე Wayback Machine. Article in the Sudan Tribune suggesting that Kenya's claim is weak დაარქივებული 2018-12-23 საიტზე Wayback Machine. Ilemi Triangle, Robert O. Collins, Uni of California დაარქივებული 2006-09-10 საიტზე Wayback Machine. The Ilemi Triangle Sovereigntyscape (Part One), Menas Borders, October 2010 დაარქივებული 2011-07-14 საიტზე Wayback Machine.
ჰოს დინასტიის ციტადელი

ჰოს დინასტიის ციტადელი (ვიეტ. Thành nhà Hồ) — ციტადელი ვიეტნამში. განლაგებულია თანჰოის პროვინციაში, დედაქალაქ ჰანოიდან სამხრეთით 150 კმ-ში. კომპლექსი მოიცავს შენობებს და სამარხებს. დღეს მას ჰანოის ციტადელის სახელით იცნობენ. ყოფილ იმპერიულ ქალაქ თანგ-ლონგს მრავალი საუკუნის არსებობის ისტორია აქვს, რომელიც ლის დინასტიით იწყება (1400-1407). კარიბჭის გარდა ძეგლი ძირითადად დანგრეულია. კომპლექსის სამეფო სასახლე სხვადასხვა სტრუქტურებით XIX საუკუნეში დაინგრა, ხოლო დარჩენილ ნაწილებზე ამჟამად გათხრები მიმდინარეობს. ციტადელის ცენტრალური სექტორი, იუნესკომ, 2011 წლის 27 ივნისს, მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიყვანა. UNESCO World Heritage Site
დეფლაცია (გეომორფოლოგია)

დეფლაცია (გვიანდ. ლათ. deflatio - გამოქარვა) — ქარის მიერ ნაშალი მასალის განიავება. დეფლაცია განსაკუთრებით ძლიერია უდაბნოში, სადაც ფიზიკურ გამოფიტვასთან ერთად წარმოქმნის რელიეფის ეოლურ ფორმებს. ნოტიო კლიმატის პირობებში დეფლაცია მდინარეების ტერასებზე ადგილ-ადგილ ქმნის გამოქარვის ქვაბულებს. გამოფიტვა ეოლური ნალექები ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 487.
თაჯ-მაჰალი

თაჯ-მაჰალი (ჰინ. ताज महल, ურდუ/სპარს. تاج محل; „სასახლე-გვირგვინი“) — მარმარილოს მავზოლეუმი ინდოეთის ქალაქ აგრაში. აგებული 1631-1653 წლებში დაახლოებით 20.000 მუშის მიერ. მოგოლთა იმპერატორი შაჰ-ჯაჰანის შეკვეთით, თაჯ-მაჰალი უნდა გამხდარიყო მისი საყვარელი მეუღლის, არჯუმან ბანო ბეგუმის (ცნობილი როგორც მუმთაზ მაჰალი), მავზოლეუმი. თაჯ-მაჰალი მოგოლთა მმართველობის პერიოდის არქიტექტურის საუკეთესო ნიმუშად ითვლება, ამ სტილში გაერთიანებულია ინდური, სპარსული და თურქული არქიტექტურის ელემენტები. მისი მთავარი არქიტექტორი იტალიიდან მოწვეული ჯერონიმო ვერონიო იყო. თაჯ-მაჰალის ყველაზე ნაცნობი ელემენტია თეთრგუმბათიანი მარმარილოს მავზოლეუმი, თუმცა ეს ინტეგრირებულ სტრუქტურათა კომპლესის მხოლოდ ერთი ნაწილია. იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ინდოეთში მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში თაჯ-მაჰალი ინდოეთის არქეოლოგიური კვლევის აღწერა დაარქივებული 2015-02-15 საიტზე Wayback Machine. ინდოეთის მთავრობა — აღწერა დაარქივებული 2010-01-28 საიტზე Wayback Machine. ტურიზმის დეპარტამენტის ინფორმაცია,უტარ-პრადეში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: თაჯ-მაჰალი
The Buggles

The Buggles — ინგლისური ჯგუფი, რომელიც ახალი ტალღისა და სინთპოპის ჟანრის მუსიკას ასრულებდა. მასში შედიოდნენ ტრევორ ჰორნი (ვოკალი, ბას გიტარა, გიტარა) და ჯეფ დაუნზი (კლავიშებიანი საკრავები, დასარტყმელი საკრავები, პერკუსია). დუეტი ყველაზე მეტად ცნობილია 1979 წლის სადებიუტო და ჰიტ-სინგლით „Video Killed the Radio Star“, რომელიც 16 სხვადასხვა ქვეყნის სინგლების ჩარტში #1 პოზიციაზე მოხვდა. სტუდიური ალბომები ჯგუფის დისკოგრაფია ↑ Biography. Official Geoff Downes Website. Geoff Downes (3 July 2005). ციტირების თარიღი: 2008-12-01.(see para 8) ↑ Geoff on Sirius Satellite Radio. Official Geoff Downes Website. Geoff Downes (31 July 2008). ციტირების თარიღი: 2008-12-01. ↑ Lua-ს შეცდომა in მოდული:Citation/CS1 at line 4027: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil). ↑ Roach, Martin (ed.) (2009). The Virgin Book of British Hit Albums, 1st, London: Virgin Books, გვ. 63. ISBN 9780753517000. ციტირების თარიღი: 15 March 2010. [მკვდარი ბმული] ↑ RPM Weekly - The Canadian Charts. Library and Archives Canada. ციტირების თარიღი: 3 March 2010. ↑ VG-Lista - Norwegian Album Charts: Buggles. norwegiancharts.com. ციტირების თარიღი: 3 March 2010. ↑ Swedish Top 60 Album Charts: Buggles. swedishcharts.com. ციტირების თარიღი: 3 March 2010. ↑ Buggles: Billboard Albums. Allmusic. ციტირების თარიღი: 3 March 2010. ↑ RPM Top Albums - March 22, 1980. Library and Archives Canada. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 21 ივლისი 2013. ციტირების თარიღი: 3 March 2010.
არტის ნომი

არტის ნომი (ბერძ. Άρτα) — ნომი საბერძნეთში, ეპიროსის რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი არტა. მოსახლეობა — 78 134 ადამიანი. ფართობი — 1 662 კმ². არტას ნომი ცნობილია თავისი სოფლის მეურნეობის პროდუქციით ძირითადად ციტრუსით. პერიფერიული ერთეული არტა იყოფა 4 მუნიციპალიტეტად. საბერძნეთის ნომები ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2008-08-31 საიტზე Wayback Machine.
ყანჩავეთი

ყანჩავეთი — სოფელი საქართველოში, სამხრეთ ოსეთის დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ახალგორის მუნიციპალიტეტში (ბოლის თემი), ხარულის ქედის სამხრეთ მთისწინეთში, მდინარე ყანჩაურისხევის (ქსნის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირებზე. ზღვის დონიდან 1000 მ, ახალგორიდან 6 კმ. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 445 კაცი. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 622.
ყოჩიანი

ყოჩიანი, ყოჩიაანთი — სოფელი საქართველოში, სამხრეთ ოსეთის დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ახალგორის მუნიციპალიტეტში (კორინთის თემი). მდებარეობს ალევის ქედის დასავლეთ კალთაზე, მდინარე ალეურის (ქსნის მარცხენა შენაკადი) ზემოთში. ზღვის დონიდან 1200 მ, ახალგორიდან 16 კმ. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 11 კაცი. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ყოჩიანიდან ბარის სოფლებში არიან გადასახლებულები ყოჩიშვილები (მაგ., ოძისში). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 660. ↑ 1.0 1.1 გვრიტიშვილი დ., ფეოდალერი საქართველოს სოციალური ურთიერთობის ისტორიიდან, თბ.: „სახელგამი“, 1955. — გვ. 76.
ყველდაბა

ყველდაბა, ყველიდაბა — სოფელი საქართველოში, სამხრეთ ოსეთის დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ახალგორის მუნიციპალიტეტში (ცხრაძმის თემი), მდინარე ქსნის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1280 მ, ახალგორიდან 25 კმ. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 28 კაცი. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ყველდაბიდან ბარის სოფლებში არიან გადასახლებულები ყველაშვილები (მაგ., თეზში). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 638. ↑ 1.0 1.1 გვრიტიშვილი დ., ფეოდალერი საქართველოს სოციალური ურთიერთობის ისტორიიდან, თბ.: „სახელგამი“, 1955. — გვ. 76.
შუა ალევი

შუა ალევი — სოფელი საქართველოში, სამხრეთ ოსეთის დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ახალგორის მუნიციპალიტეტში (კორინთის თემი). მდებარეობს ალევის ქედის დასავლეთ კალთაზე, მდინარე ალეურის (ქსნის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1130 მ, ახალგორიდან 10 კმ. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 53 კაცი. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 48.
ჩორჩანი (ახალგორის მუნიციპალიტეტი)

ჩორჩანი, ჭორჭოხი — სოფელი საქართველოში, სამხრეთ ოსეთის დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ახალგორის მუნიციპალიტეტში (სალბიერის თემი). მდებარეობს ალევის ქედის დასავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1180 მ, ახალგორიდან 10 კმ. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 17 კაცი. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 149.
ჩიგოიანი

ჩიგოიანი — სოფელი საქართველოში, სამხრეთ ოსეთის დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ახალგორის მუნიციპალიტეტში (ქარჩოხის თემი), მდინარე ქსნის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1680 მ, ახალგორიდან 37 კმ. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ არ ცხოვრობს. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 117.
ციხისოფელი

ციხისოფელი — სოფელი საქართველოში, სამხრეთ ოსეთის დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ახალგორის მუნიციპალიტეტში (გდუს თემი). მდებარეობს ალევის ქედის დასავლეთ კალთაზე, მდინარე ალეურის (ქსნის მარცხენა შენაკადი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 1200 მ, ახალგორიდან 25 კმ. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ არ ცხოვრობს. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 237.
ძანგათი

ძანგათი — სოფელი საქართველოში, სამხრეთ ოსეთის დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ახალგორის მუნიციპალიტეტში (ლარგვისის თემი). მდებარეობს ხარულის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე ჭურთის (ქსნის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 1350 მ, ახალგორიდან 32 კმ. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ არ ცხოვრობს. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 264.
ძეგლევი

ძეგლევი — სოფელი საქართველოში, სამხრეთ ოსეთის დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ახალგორის მუნიციპალიტეტში (სალბიერის თემი). მდებარეობს ალევის ქედის დასავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1150 მ, ახალგორიდან 5 კმ. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 53 კაცი. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 266.
ჭორჭოხი

ჭორჭოხი — სოფელი საქართველოში, სამხრეთ ოსეთის დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ახალგორის მუნიციპალიტეტში (ქარჩოხის თემი). მდებარეობს მდინარეების ქსნისა და ცხრაძმულის წყალგამყოფის დასავლეთ კალთაზე, ქსნის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1480 მ, ახალგორიდან 25 კმ. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 101 კაცი. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 405.
ხარკელანი

ხარკელანი, ხერკელაანი — სოფელი საქართველოში, სამხრეთ ოსეთის დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ახალგორის მუნიციპალიტეტში (კორინთის თემი). მდებარეობს ალევის ქედის დასავლეთ კალთაზე, მდინარე ალეურის (ქსნის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 1120 მ, ახალგორიდან 9 კმ, ქსნიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 44 კმ. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ არ ცხოვრობს. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 438.
გრუნტის გათხელება

გრუნტის გათხელება — პროცესი, რომლის შედეგად გრუნტი არსებითად კარგავს სიმყარესა და სითხეს. მეტად დამახასიათებელია ტენით გაჯერებული გრუნტებისათვის, როგორებიცაა შლამიანი ქვიშა ან ისეთი ქვიშა, რომელიც წყალგაუმტარ დანალექებს შეიცავს. ქანი, რომელიც ექვემდებარება გათხელებას, გეოლოგიურად შედარებით ახალგაზრდაა (ჰოლოცენი); ასეთი ნალექები ხშირად ვრცელდება მდინარეთა კალაპოტების გასწვრივ, კერძოდ, ნაპირებთან, იქ სადაც გროვდება ლიოსი და ქვიშა. გრუნტის გათხელება შეიძლება მოხდეს ძლიერი მიწისძვრის დროს, როდესაც სეისმური ტალღის გავლის შემდეგ გრუნტის ნაწილაკები სხვადასხვა სიჩქარეზე რყევას იწყებენ. მიწისძვრა ხელს წყობს გრუნტის გადაქცევას სითხედ. გრუნტის გათხელების შედეგად წარმოიქმნება ეგრეთ წოდებული ქვიშიანი ვულკანები, რომლებიც აფრქვევენ წყალს, ქვიშასთან და ტალახთან ერთად. ასეთი გრუნტის სიმყარე მკვეთრად ეცემა, ამასთანავე შენობა-ნაგებობები განიცდიან ჩამოწოლასა და გადახრას, ზოგჯერ გადაბრუნებას. 1964 წელს იაპონიის ქალაქ ნიიგატაში მომხდარი ძლიერი მიწისძვრის შემდეგ ძირითადი საძირკველის ქვიშების გათხელებასა და დანალექების სიმყარისა და უსწორმასწოროების დარღვევას მოჰყვა მრავალი შენობის გადაბრუნება. გრუნტის გათხელებით გამოწვეულ უძლიერეს დამანგრეველ მოქმედებას ჰქონდა ადგილი აგრეთვე აშშ-ის ქალაქ ანკორიჯში 1964 წელს. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: გრუნტის გათხელება გრუნტის გათხელება – ენციკლოპედია ბრიტანიკა (ინგლისური) გრუნტის გათხელება (YouTube-ვიდეო) გრუნტის გათხელება (ინგლისური) გრუნტის გათხელება (გერმანული) Борисов Б.А. О неприемлемой тенденции к завышению магнитуд исторических землетрясений на примере Красноводского землетрясения // Вопр. инж. сейсм. Вып. 33. М.: Наука, 1992. С. 28-39. Стрельцов М.И. Нефтегорское землетрясение 27(28) мая 1995 года на Сахалине. М.: Янус-К, 2005. 180 с. ↑ მიწისძვრების ისტორია. ნიიგატა, იაპონია. 1964 წლის 16 ივნისი. 04:01 UTC. მაგნიტუდა 7.5.. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-01-28. ციტირების თარიღი: 2012-12-08. ↑ სეისმური მოვლენების შედეგად წარმოქმნილი გრუნტის გათხელება ↑ მიწისძვრების ისტორია. პრინც ვილჰელმის სრუტე. ალასკა. 1964 წელი. მაგნიტუდა 9.2. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-10-11. ციტირების თარიღი: 2012-12-08.
ხარბალი

ხარბალი — სოფელი საქართველოში, სამხრეთ ოსეთის დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ახალგორის მუნიციპალიტეტში (ლარგვისის თემი). მდებარეობს მდინარეების ქსნისა და ჭურთის წყალგამყოფის აღმოსავლეთ კალთაზე, ქსნის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1200 მ, ახალგორიდან 23 კმ. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 53 კაცი. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ხარბლიდან ბარის სოფლებში არიან გადასახლებულები ქენქაძეები (მაგ., ლამისყანაში). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 437. ↑ გვრიტიშვილი დ., ფეოდალერი საქართველოს სოციალური ურთიერთობის ისტორიიდან, თბ.: „სახელგამი“, 1955. — გვ. 76.
ხრამისწყარო

ხრამისწყარო — სოფელი საქართველოში, სამხრეთ ოსეთის დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ახალგორის მუნიციპალიტეტში (ლარგვისის თემი). მდებარეობს ხარულის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე ქსნის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1600 მ, ახალგორიდან 30 კმ. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ არ ცხოვრობს. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 507.
ხოზუეთი

ხოზუეთი — ნასოფლარი საქართველოში, ახალგორის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარეების ქსნისა და ჭურთის წყალგამყოფის აღმოსავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1420 მ, ახალგორიდან 32 კმ. 1911 წელს სოფელში ცხოვრობდა 149 ადამიანი, ქართველები 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ არ ცხოვრობდა. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 494. ↑ Кавказскій календарь на 1912 годъ, Тифлись, 1911, стр. 217. ↑ კანონი ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ.
გრიგოლ ტყაბლაძე

გრიგოლ ტყაბლაძე (დ. 20 ნოემბერი, 1907, ოზურგეთი, — გ. 28 მარტი, 1980, ჭიათურა, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი თეატრისა და კინოს მსახიობი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1961). გრიგოლ ტყაბლაძე დაიბადა ოზურგეთში 1907 წელს, ხოლო სკოლა ჭიათურაში დაამთავრა, რადგან მისი ოჯახი საცხოვრებლად იქ გადავიდა. 1925 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე ის ჭიათურის დრამატული თეატრის მსახიობი იყო, გარდა 1951–1952 წლები სეზონისა, როდესაც მიწვეული იყო ქუთაისის თეატრში. შესრულებილი როლები პიესებში: კოწია (შალვა დადიანის „გუშინდელნი“); სულეიმანი (ალექსანდრე სუმბათაშვილ-იუჟინის „ღალატი“); მენგო (ლოპე დე ვეგას „ცხვრის წყარო“; შმაგა (ალექსანდრე ოსტროვსკის „უდანაშაულო დამნაშავენი“); მწერალი (პოლიკარპე კაკაბაძის „ყვარყვარე თუთაბერი“); სანდრო (ოთარ ჩიჯავაძის „თხუნელა“), მეფე ერეკლე (ვალერიან კანდელაკის „მაია წყნეთელი“);. ასევე მონაწილეობდა პიესებში „თამარ ცბიერი“, „ორი ობოლი“, „პატარა კახი“ და სხვა. მისი დადგმებიდან აღსანიშნავია გიორგი შატბერაშვილის „ფიქრის გორა“, კონსტანტინე სიმონოვის „უცხო აჩრდილი“, ვსევოლოდსკისა და რუდნევის „მკაცრი დღეები“ და სხვ. 1956: „ჩვენი ეზო“ (ბაბუა თეიმურაზი) რეჟ. რევაზ (რეზო) ჩხეიძე 1957: „საბუდარელი ჭაბუკი“ (საჩინო) რეჟ. შოთა მანაგაძე 1959: „დღე უკანასკნელი, დღე პირველი“ (ქარხნის დირექტორი ირაკლი) რეჟ. სიკო დოლიძე 1959: „განაჩენი“ (რევაზი – პროკურორი) რეჟ. ლევან ხოტივარი 1959: „მაია წყნეთელი“ (მეფე ერეკლე) რეჟ. რევაზ (რეზო) ჩხეიძე 1960: „კარდაკარ“ (ქაიხოსრო) რეჟისორები ოთარ აბესაძე, მერაბ კოკოჩაშვილი 1962: მე, ბებია, ილიკო და ილარიონი (ილარიონი) რეჟ. თენგიზ აბულაძე 1963: „თეთრი ქარავანი“ რეჟისორები ელდარ შენგელაია, თამაზ მელიავა 1965: „მე ვხედავ მზეს“ (ბაბილო) რეჟ. ლანა ღოღობერიძე 1965: „მიქელა“ (მიქელა) რეჟ. ელდარ შენგელაია 1966: „მაცი ხვიტია“ (მაცის მამა) რეჟ. გიორგი შენგელაია 1966: „უყაიმო თამაში“ (პოლკოვნიკი) რეჟ. იური ქავთარაძე 1967: „დიდი მწვანე ველი“ (ფერმის დირექტორი) რეჟ. მერაბ კოკოჩაშვილი 1968: „ჯვარცმული კუნძული“ (სიპიტო) რეჟ. შოთა მანაგაძე 1969: „ფილატელისტის სიკვდილი“ (კასრაძე) რეჟ. გიორგი კალატოზიშვილი 1971: „მყუდრო სავანე“ (ნესტორი) რეჟ. კარლო ღლონტი 1973: „გადაღების ერთი დღე“ რეჟ. ზაალ კაკაბაძე 1973: „შერეკილები“ (მღვდელი) რეჟ. ელდარ შენგელაია 1974: „ძაღლი“ (სპირიდონი) რეჟ. ლეილა გორდელაძე 1978: „ყვარყვარე“ რეჟ. დევი აბაშიძე შალვა დადიანის „გუშინდელნი“ (კოწია) ალექსანდრე სუმბათაშვილ-იუჟინის „ღალატი“ (სულეიმანი) ლოპე დე ვეგას „ცხვრის წყარო“ (მენგო) ალექსანდრე ოსტროვსკის „უდანაშაულო დამნაშავენი“ (შმაგა) პოლიკარპე კაკაბაძის „ყვარყვარე თუთაბერი“ (მწერალი) ოთარ ჩიჯავაძის „თხუნელა“ (სანდრო) ვალერიან კანდელაკის „მაია წყნეთელი“ (მეფე ერეკლე ) მონაწილეოა სპექტაკლებისა: „თამარ ცბიერი“, „ორი ობოლი“, „პატარა კახი“ გიორგი შატბერაშვილის „ფიქრის გორა“ კონსტანტინე სიმონოვის „უცხო აჩრდილი“ ვსევოლოდსკისა და რუდნევის „მკაცრი დღეები“ 1950: საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი 1961: საქართველოს სახალხო არტისტი ჭიათურის საუკუნის საუკეთესო მსახიობის წოდება ცუცქირიძე შ, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 83. ბუხნიკაშვილი გ. „ჭიათურის თეატრი“ თბ., 1970 გრიგოლ ტყაბლაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი გრიგოლ ტყაბლაძე [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია გრიგოლ ტყაბლაძე კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
წიფთაური

წიფთაური — სოფელი საქართველოში, სამხრეთ ოსეთის დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ახალგორის მუნიციპალიტეტში (ქარჩოხის თემი). მდებარეობს მდინარეების ქსნისა და ჭურთის წყალგამყოფის აღმოსავლეთ კალთაზე, ქსნის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1480 მ, ახალგორიდან 29 კმ. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 38 კაცი. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 334.
ჯვარისუბანი

ჯვარისუბანი — სოფელი საქართველოში, სამხრეთ ოსეთის დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ახალგორის მუნიციპალიტეტში (სალბიერის თემი). მდებარეობს ალევის ქედის დასავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1440 მ, ახალგორიდან 16 კმ. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ არ ცხოვრობს. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 559.
ალექსანდრე კავსაძე

ალექსანდრე (სანდრო) კავსაძე (დ. 1874, ხოვლე — გ. 12 ივნისი, 1939, თბილისი) — ქართველი ლოტბარი, მომღერალ-მგალობელი. სანდრო კავსაძე დაიბადა სოფელ ხოვლეში (დღევანდელი კასპის რაიონი)1874 წელს, სიმღერა მამამ შეასწავლა, დაწყებითი განათლება სოფელ ხოვლეს ორკლასიან სასწავლებელში მიიღო. შემდეგ სწავლა გააგრძელა გორის სასულიერო სასწავლებელში, სადაც სიმონ გოგლიჩიძესთან დაოსტატდა სიმღერა-გალობაში, ამავდროულად ლოტბარის თანაშემწედ მუშაობდა. მოგვიანებით ის ლადო აღნიაშვილის გუნდის სოლისტი გახდა. 1894 წელს თავად ჯავსაძემ თავად შექმნა გუნდი, სადაც მასთან ერთად მღეროდნენ ვანო სარაჯიშვილი და მიხეილ კავსაძე. კავსაძემ გუნდი 1911 წელს მიატოვა, ის თავის შვილს, მიხეილ კავსაძეს გადააბარა და თავად საცხოვრებლად ჭიათურაში გადავიდა. იმერეთში მან რამდენიმე გუნდი შექმნა. 1935 წლიდან ალექსანდრე კავსაძემ მოღვაწეობა თბილისში გააგრძელა. ის აღმოსავლეთ საქართველოს ეთნოგრაფიული გუნდის ხელმძღვანელად დაინიშნა. ისვე ხელმძღვანელობდა გუნდს 1937 წელს მოსკოვში გამართულ ქართული ლიტერატურისა და ხელოვნების დეკადაზე. დეკადაზე გუნდის გამოსვლა შთამბეჭდავი იყო. თუმცა უკან დაბუნებული კავსაძე დაავადდა, ხმა დაკარგა და ორ წელიწადში გარდაიცვალა. ალექსანდრე კავსაძე დაკრძალულია ვერის სასაფლაოზე. ალექსანდრე კავსაძეს მინიჭებული ჰქონდა შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალერისა და საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწის წოდებები. მონოგრაფია და კომპაქტდისკი „კავსაძეები“,საქართველოს ფოლკლორის სახელმწიფო ცენტრი, თბილისი 2007.
გრუნტი

გრუნტი (პოლ. grunt; გერმ. grund — საფუძველი, ნიადაგი) — ნებისმიერი ქანი, რომელიც ძირითადად განლაგებულია გამოფიტვის ზონაში (ნიადაგის ჩათვლით) და წარმოადგენს ადამიანის საინჟინრო-სამშენებლო საქმიანობის ობიექტს. გრუნტი შეიძლება იყოს ნაგებობის საფუძველი, გარემო, რომელშიც ნაგებობაა მოთავსებული (გვირაბი, მილსადენი და სხვა) და მასალა (გზის, ჯებირის, მიწაყრილის). საინჟინრო ლიტერატურაში გრუნტი სხვა მნიშვნელობითაც იხმარებოდა. ვასილი დოკუჩაევი გრუნტად მიიჩნევდა უშუალოდ ნიადაგის ფენის ქვეშ მდებარე ქანს, რომელსაც ნიადაგთწარმოქმნის პროცესი არ შეხებია. გრუნტად მიიჩნევდნენ აგრეთვე ყოველგვარ ფხვიერ ქანს. საინჟინრო-გეოლოგიური თვალსაზრისით საინტერესოა გრუნტის არა მარტო მყარი მინერალური, არამედ თხევადი და აირული კომპონენტებიც, რომლებიც ხშირად არსებით გავლენას ახდენენ გრუნტის ფიზიკურ-მექანიკურ თვისებებზე. ამ თვალსაზრისით გრუნტს განიხილავენ როგორც მრავლაკომპონეტიან სისტემას. გრუნტებს შეისწავლის საინჟინრო გეოლოგიის დარგი გრუნტმცოდნეობა. ჩხეიძე დ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 282.