laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
წობენურა

წობენურა, წობანურა, წობანური, ძობენური — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან. ივანე ჯავახიშვილის მოსაზრებით, წობენური ადგილის მაუწყებელი სახელი უნდა იყოს. ძველად კახეთში ერწოს ჩრდილო-დასავლეთით მდებარეობდა სოფელი და თემი რომელსაც „წობენი“ ერქვა და „წობენურაც“ ამ ადგილის სახელიდან უნდა იყოს წარმოშობილი. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური ფორმის, სამი. იშვიათად ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია საშუალო სიხშირის აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, იშვიათად განივკონუსური და კუმსი ან საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ოდნავ ოვალური, იშვიათად მრგვალი. ზოგჯერ ბოლო შებრტყელებული. მომწვანო-მოყვითალო ფერის, მზის მხარეს სიდამწვრის ლაქები უჩნდება. თხელი და მკვრივკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით სქლად დაფარული. რბილობი საშუალო სიმკვრივის და მდნარია, სასიამოვნო-ჰარმონიული გემოთი. ეტყობა სუსტად გამოხატული ჯიშური არომატი. წობენურა ძლიერი ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 156 დღეა. მტევნის წონა 100-200 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.0-7.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20-21 %-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6-7 გ/ლ-ს. მიიღება სუფრის თეთრი, მშრალი ღვინო. იგი საშუალო ხარისხისაა, მოყვითალო-ჩალისფერი. სუსტად გამოხატული ჯიშური არომატით, საშუალო სხეულითა და სასიამოვნო გემოთი. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 484
კახ-ბაში

კახ-ბაში (აზერ. Qaxbaş) — სოფელი აზერბაიჯანში, შაქი-ზაქათალის რეგიონის კახის რაიონში. სოფელი საქართველოს ისტორიული მხარის, ჰერეთის ტერიტორიაზე ჩამოყალიბებული პოლიტიკური ერთეულის — კაკის — ნაწილი. შედის ახლანდელ აზერბაიჯანის კახის რაიონში, რაიონული ცენტრის — ქ. კახის ნაწილი. კახ-ბაშის ტერიტორიაზე დაცულია საკულტო არქიტექტურის ძეგლი — VI–VIII საუკუნეების ბაზილიკა. მოსახლეობის რაოდენობა — 2,983 კაცი. პაპუაშვილი თ., ჰერეთის ისტორიის საკითხები, თბ., 1970; პაპუაშვილი თ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 447. კახ-ბაში GEOnet სახელების სერვერზე
სავიტრი ჯინდალი

სავიტრი დევი ჯინდალი (დ. 20 მარტი, 1950 )  ინდოელი ბიზნესმენი და პოლიტიკოსი. იგი გახლდათ  ინდოეთის უმსხვილეს მეტალურგიულ-ენერგეტიკულ კონგლომერატის O.P. JindalGroup ემერიტუსის თავმჯდომარე. ასევე არის მაჰარაჯა აგრასენის სამედიცინო კოლეჯის, აგროჰას პრეზიდენტი. ჯინდალის ოჯახის წმინდა ქონება შეფასებულია 20,5 მილიარდ დოლარად. ინდოელი ბიზნესმენი და პოლიტიკოსი სავიტრი დევი ჯინდალი ინდოეთში, ქალაქ ტინსუკიაში, 1950 წლის 20 მარტს დაიბადა. 1970-იან წლებში ცოლად გაჰყვა ჰარიანას მთავრობის მინისტრს და ჰარიანა ვიდან საბჰას საკანონმდებლო ასამბლეის წევრს, ომ პრაკაშ ჯინდალს. მეუღლე 2005 წელს ავიაკატასტროფაში გარდაეცვალა. მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ, მან დაიკავა "ჯინდალ ჯგუფის" - ფოლადის მომპოვებელი და გადამამუშავებელი კონგლომერატის თავმჯდომარის პოსტი. სავიტრი ჯინდალი უბრალო ცხოვრებას ამჯობინებს და მისთვის ძალიან მნიშვნელოვანია კულტურული მნიშვნელობის ძეგლების დაცვა ქვეყნის მასშტაბით. სავიტრი დევი ჯინდალი ინდოეთისა და აზიის ყველაზე მდიდარი ქალის წოდებას ატარებს. Jindal Group 1952 წელს სავიტრის მეუღლემ, ომ პრაკაშ ჯინდალმა დააარსა. ეს არის ფოლადის და ელექტროენერგიის კონგლომერატი, რომელსაც გარდაცვლილი 2005 წლამდე მართავდა. ბიზნესის მართვა ხელში ქმრის გარდაცვალების შემდეგ 9 შვილის დედამ- სავიტრიმ აიღო. მაშინ ინდოეთში მხოლოდ რამდენიმე ქალი მართავდა ბიზნესს დამოუკიდებლად და ეს საკმაოდ გაბედულ ნაბიჯად მიიჩნეოდა. მიუხედავად იმისა, რომ Jindal Group უკვე აყვავებული კონგლომერატი იყო, რომელიც გლობალურად დიდ მოგებას იღებდა, სავიტრიმ შეძლო ბიზნესის უფრო მაღალ სიმაღლეებზე აყვანა და შემოსავლების გაოთხმაგება მოკლე დროში. ამჟამად Ltd. Jindal Saw Ltd. და Jindal Stainless Ltd. კონგლომერატის ოთხი მიმართულება იმართება ჯინდალის ოთხი ვაჟის მიერ. სავიტრი ჯინდალი გამოცდილი პოლიტიკოსია, რომელიც ემსახურებოდა ინდოეთის მთავრობას და ხალხს. 2005 წელს მან მოიგო ერთ-ერთი ქალაქის არჩევნები.  2009 წელს ხელახლა აირჩიეს. ასევე იყო ენერგეტიკის მინისტრი 2010 წლამდე. სავიტრი გახლდათ სახელმწიფო მინისტრი შემოსავლებისა და კატასტროფების მართვის, კონსოლიდაციის და რეაბილიტაციის საკითხებში. საბინაო და ასევე სახელმწიფო მინისტრი ურბანული ადგილობრივი ორგანოებისა და საბინაო საკითხებში. სავიტრი დიდ დროს ხარჯავს საჯარო სამსახურსა და სოციალურ აქტივობებზე. გარდა იმ წილისა, რომელსაც ის ფლობს Jindal Group-ის ყველა ბიზნესში, სავიტრი ასევე ფლობს წილებს სხვადასხვა კომპანიებში, მათ შორის: Nalwa Sons Investments Ltd., Shalimar Paints Ltd., Hexa Tradex Ltd., JITF Infralogistics Ltd., JSW Holdings Ltd. და JSW Steel. მხოლოდ 2021 წელს, მისი წმინდა ქონება თითქმის სამჯერ გაიზარდა. Forbes Maggazine:Savitri Jindal ↑ "Jindal Steel & Power Ltd||About Us". www.jindalsteelpower.com. ↑ "Savitri Jindal & family". Forbes. Retrieved 21 October 2022. ↑ "The World's Billionaires, #56Savitri Jindal". Forbes. 11 March 2009. Retrieved 13 July 2012. ↑ Goudreau, Jenna (20 December 2010). "The World's 20 Richest Moms". Forbes. Retrieved 10 April 2016. ↑ "Savitri Jindal finds place in Haryana government"[მკვდარი ბმული]. The Economic Times. 30 October 2013. Retrieved 3 January 2019. ↑ "Savitri Jindal & family". Forbes. Retrieved 10 April 2016. ↑ "Savitri Jindal - India's Richest Mother". Retrieved 6 October 2014.
ფირუზა ველიხანლი

ფირუზა ორხან ყიზი ველიხანლი (აზერ. Firuzə Orxan qızı Vəlixanlı; დ. 26 ოქტომბერი, 1970) — საბჭოთა და აზერბაიჯანელი მოჭადრაკე, დიდოსტატი ქალთა შორის (1994). აზერბაიჯანის ქალთა ნაკრების შემადგენლობაში მონაწილეობა მიიღო FIDE-ს ოთხ საჭადრაკო ოლიმპიადაში (1992, 1994, 2002, 2004) და ევროპის ორ გუნდურ ჩემპიონატში (1992,1997). დაიბადა 1970 წელს. 1990 წელს გახდა ქალთა შორის საერთაშორისო ოსტატი, 1994 წლიდან კი ქალთა დიდოსტატის წოდება აქვს. 1991 წელს მაღალი სპორტული შედეგებისთვის მიენიჭა აზერბაიჯანის სსრ საპატიო დიპლომი. 1992 წელს მან ევროპის გუნდურ ჩემპიონატზე ბრინჯაო მოიპოვა აზერბაიჯანის ქალთა ნაკრების შემადგენლობაში. 1995 წელს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტმა დაჯილდოვდა მედლით „პროგრესი“ ქვეყანაში სპორტის განვითარებაში შეტანილი წვლილისთვის. ფირუზა ველიხანლი - FIDE Firuza Velikhanli ↑ İdmançılardan bir qrupunun Azərbaycan SSR-in Fəxri fərmanı ilə təltif edilməsi haqqında. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2022-11-28. ციტირების თარიღი: 2022-11-28. ↑ Azərbaycan Respublikası idmançılarının təltif edilməsi haqqında
ნარგიზ უმუდოვა

ნარგიზ მამმადაღა ყიზი უმუდოვა (აზერ. Nərgiz Məmmədağa qızı Umudova; დ. 1989 წლის 20 ივნისს) — აზერბაიჯანელი მოჭადრაკე, რომელსაც აქვს ფიდე-ს ტიტული ქალი დიდოსტატის. 2005 და 2009 წლებში უმუდოვამ მოიგო აზერბაიჯანის გოგონათა ჩემპიონატი ჭადრაკში. 2001 წელს კალითეაში მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი ევროპის ახალგაზრდულ ჩემპიონატზე 12 წლამდე გოგონებს შორის. 2008 წელს ბათუმში მოიპოვა ვერცხლის მედალი ჭადრაკის მსოფლიო ჩემპიონატზე 18 წლამდე გოგონათა ასაკობრივ ჯგუფში. უმუდოვამ ითამაშა აზერბაიჯანისა და აზერბაიჯანის 2 გუნდში ქალთა საჭადრაკო ოლიმპიადებში. მან ასევე ითამაშა აზერბაიჯანის შემადგენლობაში ევროპის ქალთა გუნდურ ჩემპიონატზე ჭადრაკში. 2007 წელს მან მიიღო ფიდე-ს ქალთა საერთაშორისო ოსტატის (WIM) ტიტული და 2015 წელს მიიღო ფიდე ქალი დიდოსტატის (WGM) წოდება. 2016 წელს უმუდოვა დაქორწინდა ჰოლანდიელ დიდოსტატ ტვან ბურგზე. Umudova, Nargiz Nargiz Umudova Nargiz Umudova ↑ http://chess-results.com/tnr4608.aspx?lan=1&art=4&flag=30 ↑ http://www.olimpbase.org/playersw/sougiwkf.html ↑ Umudova, Nargiz ↑ 2nd quarter Presidential Board 2012, 4-7 April, Elista, Russian Federation
გოვჰარ ბეიდულაევა

გოვჰარ ბეიდულაევა (Gövhər Bəydullayeva; დ. 23 აპრილი, 2003) — აზერბაიჯანელი მოჭადრაკე, დიდოსტატი ქალთა შორის (2022). ქვეყნის ეროვნული ნაკრების წევრი. 2015 წელს მოიგო აზერბაიჯანის ახალგაზრდული ჩემპიონატი 12 წლამდე გოგონათა ასაკობრივ ჯგუფში. 2016 წელს გაიმეორა საკუთარი წარმატება 14 წლამდე გოგონათა ასაკობრივ ჯგუფში. ბეიდულაევამ არაერთხელ წარმოადგინა აზერბაიჯანი ევროპის ახალგაზრდულ ჩემპიონატზე და ჭადრაკის მსოფლიო ჩემპიონატზე სხვადასხვა ასაკობრივ ჯგუფში, სადაც მოიპოვა სამი მედალი: ოქრო (2017 წელს ევროპის ახალგაზრდულ ჩემპიონატზე 14 წლამდე გოგონათა ასაკობრივ ჯგუფში) და ორი ვერცხლი (2014 წელს ჭადრაკში ევროპის ახალგაზრდულ ჩემპიონატზე 12 წლამდე გოგონათა ასაკობრივ ჯგუფში და 2015 წელს ევროპის ახალგაზრდულ ჩემპიონატზე 12 წლამდე გოგონების ასაკობრივ ჯგუფში). 2013 წელს მან მოიგო ევროპის ახალგაზრდული ჩემპიონატი სწრაფ ჭადრაკში 10 წლამდე გოგონათა ასაკობრივ ჯგუფში. 2018 წლის აგვისტოში ბეიდულაევა ევროპის ახალგაზრდულ ჩემპიონატზე მე-4 ადგილი დაიკავა 16 წლამდე გოგონათა ასაკობრივ ჯგუფში. 2017 წელს რიგაში ბეიდულევამ მონაწილეობა მიიღო ევროპის ქალთა მოჭადრაკეთა ინდივიდუალურ ჩემპიონატში. მან ასევე მოიგო ACF თასი მიხაილ ბოტვინიკის ხსოვნისადმი, მოიგო ყველა მატჩი. ითამაშა აზერბაიჯანის ნაკრებში ბაქოში 42-ე საჭადრაკო ოლიმპიადაზე მესამე დაფაზე. 2022 წლის მსოფლიო ჩემპიონია 20 წლამდე ქალ მოჭადრაკეებს შორის. ↑ AZE Chmp, girls U-12 12 yaşadək qızlar arasında Azərbaycan birinciliyi ↑ 14 yaşadək qızlar arasında Azərbaycan birinciliyi 2016 AZE Chmp, Girls U-14 ↑ European Youth Chess Championship 2017 Girls U14 ↑ 24th EUROPEAN YOUTH CHESS CHAMPIONSHIP 2014 U12 Girls ↑ 25th European Youth Chess Championship 2015 U12 - Girls ↑ Team composition for federation AZE3 - Women ↑ Abdulla Gadimbayli and Govhar Beydullayeva win FIDE World Junior Championship
დმანისის ნაქალაქარის ზემოუბნის ეკლესია

დმანისის ნაქალაქარის ზემოუბნის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ქვემო ქართლის მხარეში, დმანისის მუნიციპალიტეტში. თარიღდება XIII საუკუნით. ნაგებია ქვიშაქვის ნაწილობრივ დამუშავებული და ბაზალტის ქვებით. მეტ-ნაკლებადაა დაცული წყობის ჰორიზონტალობა. ეკლესია დარბაზულია. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. კარი არქიტრავულია. სარკმელი სამია: სამხრეთის, დასავლეთის და აღმოსავლეთის, სამივე თაღოვანი და შიგნითკენ წირთხლებგაგანიერებული. კედლები თაროსებრი ლავგარდნით იყო დასრულებული, რომლის კვალი სამხრეთის და ჩრდ. კედლებზეა შერჩენილი. აფსიდა ნახევარწრიულია მხრით გამოყოფილი. კონქი წვრილი ქვით იყო ნაწყობი. აფსიდის სარკმლის ორივე მხარეს თითო ღრმა და ოთხკუთხა ნიშაა. დარბაზის კედლები დაუნაწევრებელია. წვრილი ქვით გადაყვანილი კამარა პირდაპირ კედლებს ებჯინებოდა. ეკლესია დაზიანებულია, კონქი და კამარა ჩამოშლილია. ეკლესიის ფასადებში ჩართულია ადრეშუა საუკუნეების სტელის სხვადასხვა ნაწილები რელიეფებით და ასევე უფრო გვიანი პერიოდის წითელი ტუფის ორნამენტული ქვები. 1986 წ. არქეოლოგიური გათხრების შედეგად ეკლესიის გვერდით რამდენიმე მეტრში მეორე უფრო მცირე ზომის დარბაზული ეკლესია გაითხარა, რომლის აღმოსავლეთის ნაწილია შემორჩენილი. ეკლესია ისეთივე წყობითა და ქვით ყოფილა ნაგები, როგორითაც მის გვერდით მდგარი ეკლესია, თუმცა აფსიდა შეღუნული ნახევარწრეა. აფსიდის ღერძზე გაჭრილი სარკმელი შიგნითკენ წირთხლებგაგანიერებული ყოფილა. ზედა ნაწილი შემორჩენილი არაა. სარკმლის ორივე მხარეს სწორკუთხა ნიშებია. საკურთხეველი სტელის ქვებითაა ამაღლებული. ეკლესიის ფასადები მოკლებულია მორთულობას. ეკლესიაზე სამხრეთიდან მიშენებული ყოფილა სათავსები. ორივე ეკლესია საკუთარ გალავანშია ჩართული და ორივე დმანისის ქალაქობის დროინდელი უნდა იყოს.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 29857
ნორალა

ნორალა (ოფიციალურად ნორალის მუნიციპალიტეტი; სებ. Lungsod sa Norala; ტაგალ. Bayan ng Norala) ― მესამე კლასის მუნიციპალიტეტი სამხრეთ კოტაბატოს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 46 682 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 14 ბარანგაის. Norala Profile at PhilAtlas.com Norala Profile at the DTI Cities and Municipalities Competitive Index Philippine Census Information ↑ Norala: Average Temperatures and Rainfall. Meteoblue. ციტირების თარიღი: 15 May 2020.
ჭოდი სალხინოს

ჭოდი სალხინოს — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში სამეგრელოდან. ზრდასრული ფოთოლი დიდი ან საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, დაუნაკვთავი, ზოგჯერ საშუალოდ დანაკვთული, მთლიანი ან სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარის შებუსვა ხშირი ქეჩისებრია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ძირითადად ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის ან მეჩხერი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო-მოოვალო, შავი ფერის. კანი საშუალო სისქის და საშუალო სიმკვრივისაა, ცვილისებრი ფიფქით მცირედ დაფარული. რბილობი წვნიანი აქვს, საშუალო სიმკვრივის. ჯიში საგვიანო პერიოდისაა. გამოიყენება სუფრის წითელი, მშრალი ღვინის დასამზადებლად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 499
ჭროღა კახური

ჭროღა კახური, ჭროღა, ჭროღა ვაზი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამნაკვთიანი, ფოთლის ქვედა მხარე შეუბუსავია. ყვავილი მდედრობითია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური, ფრთიანი და კონუსურ-ცილინდრული ფორმის, თხელი ან ძალიან თხელი. მარცვალი მომრგვალოა, საშუალო ზომის, შეზნექილი, მომწვანო-მოყვითალო ფერის, ცვილისებრი ნაფიფქით საშუალოდ დაფარული. კანი თხელი აქვს, ნაკლებადმკვრივი და ადვილად სკდება. რბილობი ხორციანი და წვნიანია. ჭროღა კახური საშუალო ზრდისა და დაბალმოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 152 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის მეორე ნახევარში შედის. მტევნის წონა 100-120 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 3.0-4.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 4.0-6.4 გ/ლ-ს. ჯიშური ღვინო საშუალო ხარისხისაა. ძირითადად გამოიყენება საბრენდე სპირტისა და სხვა თეთრყურძნიან ჯიშებთან სეპაჟით თეთრი ღვინოების მისაღებად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 499
ხარისთვალა აჭარული

ხარისთვალა აჭარული — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში აჭარიდან. აჭარაში გავრცელებული ხარისთვალა თავისი ამპელოგრაფიული ნიშნებით და სამეურნეო დანიშნულებით მკვეთრად განსხვავდება საქართველოს სხვა კუთხეებში გავრცელებული ხარისთ-ვალას ჯიშებისგან. გავრცელებულია მცირეოდენი ნარგავების სახით ქედისა და ხულოს სოფლებში: ვაიო, სიხალიძეები, ფურთიო, ჩაო. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან საშუალოზე მცირე ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, სამ-ხუთნაკვთიანია. ფოთლის ქვედა მხარე შეუბუსავია, მხოლოდ ძარღვების გასწვრივ გასდევს მცირეოდენი შებუსვა. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი მცირე ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ცალფრთიანი და ხშირად დატოტვილი, თხელი, იშვიათად საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, თითქმის შავი. კანი თხელი და მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით საკმაოდ დაფარული. რბილობი ნაკლებ წვნიანი და ხორციანია. წვენი — შეუფერავი. ხარისთვალა ძლიერი ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 194 დღეა. ხულოში სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. მტევნის საშუალო წონა 160 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 7.0-8.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17.5-18%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9.8-8.2 გ/ლ-ს. გამოიყენება სასუფრე ყურძნად. ხასიათდება მტევნისა და მარცვლის გარეგნული სილამაზით. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 507
ხარისთვალა მეგრული

ხარისთვალა მეგრული, ხოჯისთოლი — ქართული აბორიგენული ვარდისფერყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში სამეგრელოდან. წარსულში იგი მაღლარების სახით ყოფილა გავრცელებული სამეგრელოს მთისპირა რაიონებში და მის მოსავალს ადგილობრივი მოსახლეობა ძირითადად სასუფრე ყურძნად იყენებდა. სოკოვანი დაავადებებისა და ფილოქსერას გავრცელების შემდეგ ხარისთვალა თითქმის გადაშენდა და ამჟამად ძალიან მცირე რაოდენობითაა შემორჩენილი მარტვილისა და აბაშის სოფლებში. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან საშუალოზე დიდია, ოდნავ განივოვალური ან სიგრძივო-ვალური ფორმის, გვხვდება მომრგვალო მოყვანილობის ფოთლებიც. ხუთნაკვთიანია, ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრია, მთავარი ძარღვები დაფარულია მონაცრისფრო შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის. მარცვალი მსხვილია, მომრგვალო, მუქი ვარდისფერი, სქელკანიანი, ცვილისებრი ფიფქით ოდნავ დაფარული. რბილობი ხორციანი და წვნიანია. ხარისთვალა სრულ სიმწიფეში ნოემბრის პირველი რიცხვებიდან შედის. უხვმოსავლიანი და ხარისხიანი სასუფრე ჯიშია. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 509
ხარისთვალა ქართლის

ხარისთვალა ქართლის — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში ქართლიდან. ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, მომრგვალო ან გულისებრი ფორმის, ძირითადად სამნაკვთიანი, იშვიათად ხუთნაკვთიანებიც გვხვდება. ფოთლის ქვედა მხარე საშუალოდაა შებუსული აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრად, რომლებიც ძარღვების გასწვრივ ჭარბობს. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი დიდი ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, დატოტვილი, ხშირად უფორმო, საშუალო სიკუმსის, ზოგჯერ თხელიც. მარცვალი საკმაოდ დიდია, მრგვალი ან ოდნავ ოვალური, ღია ნაცრისფერი, მოწითალო ელფერით. თხელკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით ოდნავ დაფარული. რბილობი წვნიანია (ლორწოსებრი). წვენი უფერულია. ქართლის ხარისთვალა საშუალოზე ძლიერი ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 169 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. მტევნის წონა 250-300 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 8.0-12.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17-18%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 4.5-6 გ/ლ-ს. გამოიყენება სასუფრე ყურძნად, სხვა ადგილობრივ ჯიშებთან შერევით სუფრის თეთრი, მშრალი ღვინის დასამზადებლად და საბრენდე სპირტის მისაღებად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 512
ხარისთვალა თეთრი

ხარისთვალა თეთრი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში კახეთიდან. აღმოსავლეთ საქართველოში ხეივნების ფორმით მცირედაა გავრცელებული. ქართლში ხარისთვალა თეთრს „თეთრ ღარიბას“ ეძახიან. ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, მომრგვალო, უფრო ხშირად განივოვალური ფორმის ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ჯაგრისებრად ძალიან თხლადაა შებუსული. ყვავილი მდედრობითია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრული, იშვიათად ცილინდრულ-კონუსური ფორმის. ზოგჯერ მხრიანია, ხანდახან — დატოტვილი, კუმსია, იშვიათად საშუალო სიკუმსის (ჯიშისთვის დამახასიათებელია წვრილმარცვლიანობა). მარცვალი მსხვილი ზომისაა, ოვალური ფორმის, ზოგჯერ მომრგვალო, ყვითელი. ვანი თხელია, ცვილისებრი ფიფქით ოდნავ დაფარულ-რბილობი მკვრივი და კნატუნაა. გემო სასიამოვნო და ჰარმონიული აქვს, სუსტად გამოხატული ჯიშური არომატით. ხარისთვალა თეთრის სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 154 დღეა. ყურძენი სრულ სიმწიფეში სექტემბრის დასაწყისში ან სექტემბრის შუა რიცხვებში შედის. მტევნის წონა 250-300 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 5.0-6.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 16-19%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 4.5-7გ/ლ-ს. გამოიყენება სასუფრე ყურძნად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 512
ხარისთვალა შავი

ხარისთვალა შავი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში კახეთიდან. ზრდასრული ფოთოლი საშუალოზე დიდი ზომისაა, მომრგვალო, ხშირად განივოვალური, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე შიშველია, აქვს მხოლოდ ოდნავ შესამჩნევი აბლაბუდისებრი შებუსვა. ძარღვების განტოტების ადგილთან თხელი ჯაგრისებრი შებუსვითაა დაფარული. ყვავილი მდედრობითია. მტევანი საშუალო ან საშუალოზე დიდი ზომისაა, კონუსური, იშვიათად განივკონუსური, დატოტვილი. მტევანი კუმსია, ზოგჯერ საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საკმაოდ მსხვილია, მისი ფორმა სრულიად განსხვავებულია: შეზნექილიდან ოვალურამდე. ძირითადად მარცვალი მომრგვალო ფორმისაა. მუქი ლურჯი, თითქმის შავი ფერის. საკმაოდ სქელკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი მკვრივია, ოდნავ ჩონჩხიანი და ამასთანავე მდნარი, წვნიანი, სასიამოვნო გემოთი. შავი ხარისთვალას სავეგეტაციო პერიოდი 134 დღიდან 185 დღემდე მერყეობს. ვაზი საშუალოზე ძლიერი ზრდისაა. მტევნის წონა 100-450 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 7.0-8.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 16-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6-7 გ/ლ-ს. გამოიყენება სასუფრე ყურძნად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 515
მოხეტიალე რაინდები

„მოხეტიალე რაინდები“ — სს „ქართული ფილმის“ 1975 წლის ფილმი. რეჟ. — თემურ ფალავანდიშვილი. რედაქციას აცნობეს, რომ თუ მათი კუთვნილი მოტოციკლი ათ დღეში სამიათას კილომეტრს არ დაფარავს, ჩამოართმევენ. მოტოციკლის ტარება სტაჟიორ სანდროს გარდა არავინ იცის. სანდრო მეგობარ მიტოს და ბაბუა არდალიონს გაიყოლებს და მოგზაურობას შეუდგება. გზაში მათ საინტერესო თავგადასავალი ელით… ვასილ ჩხაიძე — არდალიონი გიორგი დათუნაშვილი — სანდრო გოჩა ლომია — მიტო ბორის წიფურია — მილიციელი დიმიტრი თაყაიშვილი — რედაქტორი ლევან (ლეო) სოხაშვილი — ზაპოროჟეცის მფლობელი კახი კავსაძე — ყვავილების გამყიდველი ჟანრი ლოლაშვილი — ედისონა ეპიზოდებში ოთარ ზაუტაშვილი ვ. გეჯაძე მარიკა გოგიჩაიშვილი მიხეილ კინწურაშვილი ბაადურ წულაძე ირაკლი ქოქრაშვილი იპოლიტე ხვიჩია თამარ სხირტლაძე კოტე თოლორაია ალექსანდრე ეძგვერაძე ვაჟა (სულთან) კვიტაიშვილი „მოხეტიალე რაინდები“ [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია „მოხეტიალე რაინდები“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
ხიხვი ლოლაძის

ხიხვი ლოლაძის — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან. ხიხვის კლონი №430 გამოვლენილია 1937 წელს კახეთში სელექციონერ ვასილ ლოლაძის მიერ. ამჟამად შესწავლილი და გამრავლებულია. ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, მომრგვალო ან თირკმლისებური ფორმის, სუსტად ან საშუალოდ დანაკვთული. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრ-აბლაბუდისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრული ფორმის, ფრთიანი. თხელია, ზოგჯერ საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, მომწვანო-მოყვითალო, განათებულ მხარეზე ნამზეური ლაქებით. ლოლაძის ხიხვი სრულ სიმწიფეში სექტემბრის შუა რიცხვებში შედის. ვაზი საშუალო ზრდისაა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 22-29%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 3-8 გ/ლ-ს. გამოსადეგია სუფრის თეთრი მშრალი ღვინის დასამზადებლად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 522
ხიხვა

ხიხვა — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში რაჭიდან. უძველესი დროიდან რაჭაში ნარგავების სახით ყოფილა გავრცელებული. ამჟამად მინარევის სახითაა სოფელ ხვანჭკარაში. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან პატარა ზომისაა, ოდნავ ოვალური, თითქმის მრგვალი, ხუთ-სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე თხელი აბლაბუდისებრი შებუსვითაა დაფარული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი პატარა ზომისაა, ცილინდრული, იშვიათად ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ფრთიანი, ძლიერ კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური. მომწვანო, იშვიათად მოყვითალო ელფერის. კანი თხელი აქვს, საკმაოდ მკვრივი, ცვილისებრი ფიფქით სუსტად დაფარული. რბილობი საკმაოდ წვნიანია. ხიხვა საშუალო ზრდისა და მცირემოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 155-160 დღეა. ყურძენი სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. მტევნის წონა 75 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 4.0-4.5 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7-8 გ/ლ-ს. მიიღება მსუბუქი, ხალისიანი და სასიამოვნო სუფრის თეთრი მშრალი ღვინო. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 519
მჭკნარა მწვანე

მჭკნარა მწვანე — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან. მწვანე კახურის ერთ-ერთი ვარიაციაა. სიმწიფის დროს ყურძენი ჭკნება და სწორედ აქედან წარმოიშვა მისი სახელწოდებაც. ახასიათებს უფრო ვიწრო და მოგრძო მტევანი, მარცვლის წვრილი წიპწები და გაცილებით უფრო მომცრო ფოთლები. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 274
წვრილმარცვალა მწვანე

წვრილმარცვალა მწვანე — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან. მწვანე კახურის ერთ-ერთი ვარიაციაა. მისი მტევანი წვრილი მარცვლებისგან შედგება, დანარჩენი ნიშნებით მწვანე კახურისგან არ განსხვავდება. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 473
წვრილმარცვალა რქაწითელი

წვრილმარცვალა რქაწითელი, მამალი რქაწითელი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან. რქაწითელის ერთ-ერთი ვარიაციაა. გამოვლენილია სელექციონერ ვასილ ლოლაძის მიერ თელავის საცდელ სადგურში. აქვს პატარა ზომის სამნაკვთიანი ფოთლები, საშუალო ზომის მტევნები, წვრილი მარცვლები და მცირემოსავლიანია. გამოიყენება სუფრის თეთრი, მშრალი ღვინის დასამზადებლად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 473
ემზარ კვიტაიშვილი

ემზარ კვიტაიშვილი (დ. 27 ნოემბერი, 1935, თბილისი) — ქართველი მეცნიერი, პოეტი, ფილოლოგი. 1959 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 1957 წელს დაიბეჭდა მისი პირველი ლექსები „ცისკარსა“ და „პირველ სხივში“. 1963 წელს გამოქვეყნდა მისი პირველი კრებული — „გზაში ნათქვამი სიმღერა“. 1956-1960 წლებში მუშაობდა საქართველოს კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის გამომცემლობის კადრების უფროს ინსპექტორად, 1960-1961 წლებში ამავე გამომცემლობის რედაქტორად, 1963 წლიდან ჟურნალ „ცისკარის“ ლიტერატურულ მუშაკი იყო, ხოლო შემდეგ შოთა რუსთაველის ლიტერატურის ინსტიტუტის ახალი ქართული ლიტერატურის განყოფილების მეცნიერ-მუშაკი.1975 წელს გამოიცა კრებული „სიზმარი ვნახე“, ხოლო 1999 წელს კრებული „ნაშუადღევი“. 1997 - ღირსების ორდენი იკაროსის დაღუპვა : ლექსები — თბილისი, მერანი, 1998, გვ. 208 ახალი წელი ტყეში : ლექსები — თბილისი, ნაკადული, 1989, გვ. 150 ქართველი პოეტები : ენციკლოპედია ალექსანდრე ელერდაშვილი. თბ., 2021 გვ. 189 ემზარ კვიტაიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი