laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ჩვეულებრივი კატისთვალა გველი

კატისთვალა გველი (ლათ. Telescopus fallax) — გველი ანკარასებრთა ოჯახისა. სხეულის სიგრძე 70 სანტიმეტრს აღწევს. ზურგის მხრიდან მოშავო-მონაცრისფრო ფერისაა. ზურგზე გასდევს შავი ზოლები, რომლებიც ერთმანეთისგან გამოყოფილნი არიან ღია ფერის არეებით. გავრცელების არეალი: აზერბაიჯანი, ნახიჩევანი, დაღესტანი, საქართველო. ცხოვრობს მშრალ, ქვა-ღორღიან ადგილებში. იკვებება ხვლიკებით, პატარა ფრინველებით, რომლებსაც პირდაპირ ბუდიდან იტაცებს. ნადავლს ჯერ შხამავს, შემდგომ სხეულით ძვლებში ამტვრევს და ყლაპავს. კარგად ადის ხეებზე. საშიშროების დროს იღებს დამახასიათებელ პოზას: სხეულის უკანა ნაწილს დაიხვევს, წინას კი მიწიდან ზევით აღმართავს, აკეთებს გამაფრთხილებელ მოძრაობებს. Ядовитые животные и растения СССР, 1990 წ, გვ. 124-125.
ჯადვარისებრნი

ჯადვარისებრნი (ლათ. Orchidaceae) — ერთლებნიან მრავალწლოვან ბალახოვან მცენარეთა ოჯახი. აქვთ ფესურა ან ტუბერი. ფოთლები მთლიანია, ხალთიანი ან ღერომხვევი; საპროფიტული სახეობებისა კი რედუცირებულია უფერულ ქერქლებად. ყვავილები ზიგომორგულია, მარტოული ან თავთავისებრ, ზოგჯერ მტევნისებრ ყვავილედად შეკრებილი, სურნელოვანი, კაშკაშა ფერისა. ეფიტური ჯადვარისებრნი ტროპიკებშია გავრცელებული. მათი ღეროები გამსხვილებულია და ქმნის ე. წ. ფსევდობულბებს ან ტუბერიდიუმებს, რომლებშიც გროვდება წყალი და საკვები ნივთიერებები. საჰაერო ფესვებით ისინი ჰაერიდან შთანთქავენ ტენს. ცნობილია ჯადვარისებრნთა ოჯახის 750-მდე გვარის 25 ათასამდე სახეობა (სხვა მონაცემებით 800-მდე გვარის 35 ათასი სახეობა). ჯადვარისებრნი გვხვდება ყველგან, პოლარული ოლქებისა და უდაბნოს გარდა. ბევრია ტროპიკებში. კავკასიაში ჯადვარისებრნი — 57 სახეობაა, საქართველოში — 45. ივანიშვილი მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 524.
თემურლენგი

თემურლენგი, ტამერლანი (დ. 1336, ხოჯა-ილგარი ― გ. 18 თებერვალი, 1405, ოთრარი) — შუააზიელი მხედართმთავარი, ემირი (1370-1405), გათურქებული მონღოლური ტომის ბეგის თარაღაის შვილი. ახალგაზრდა თემურლენგმა სახელი გაითქვა ფეოდალურ შინაომებში, ვილაიეთის მმართველი გახდა (1362) და ცოლად შეირთო ბალხისა და სამარყანდის მფლობელის ჰუსეინის და. 1362 წელს ფეხში დაიჭრა და ამის გამო „თემურლენგი“ (ტაჯიკურად „კოჭლი თემური“) შეარქვეს. ორგანიზატორული და სამხედრი ნიჭის წყალობით თემურლენგი ჰუსეინთან ერთად სათავეში ჩაუდგა ფეოდალთა ლაშქარს და შეება მოგოლისტანის ჯარს, მაგრამ დამარცხდა. მალე თემურლენგსა და ჰუსეინს შორის დაიწყო ბრძოლა ხელისუფლებისათვის. 1370 წელს თემურლენგმა ემირის წოდება მიიღო და ჩინგიზ-ყაენის შთამომავალთა სახელით ერთპიროვნულად განაგებდა მავერანაჰრს. 1388 წელს აიღო ხვარაზმი და დაანგრია მისი დედაქალაქი ურგენჩი. თემურლენგის სახელმწიფო წარმოადგენდა ფეოდალურ სამფლობელოთა კონგლომერატს. მისი ჯარი, ჩინგიზ-ყაენის ტრადიციების მიხედვით, ათეულების სისტემაზე იყო აგებული. თემურლენგი დიდ ყურადღებას უთმობდა მეცნიერულ და კულტურულ განვითარებას, დაპყრობილი ქვეყნებიდან მოჰყავდა ოსტატები და აგებდა სასახლეებს, მეჩეთებს, მავზოლეუმებს. მისი სახელმწიფოს დედაქალაქი იყო სამარყანდი. თემურლენგის პოლიტიკა მიმართული იყო, ერთი მხრივ, შუა აზიის გაერთიანებისაკენ, მეორე მხრივ კი, დაპყრობითი ომებისაკენ. 1398 წელს იგი შეიჭრა ინდოეთში და დაიპყრო დელი. 1400 წელს დაიწყო ომი ოსმალეთთან. 1402 წელს ანკარასთან ბრძოლაში დაამარცხა სულთანი ბაიაზიდ I. 1404 წელს ილაშქრა ჩინეთში, მაგრამ ეს ლაშქრობა შეწყდა თემურლენგის გარდაცვალების გამო. ამ დროს მის სახელმწიფოში მავერანაჰრის, ხვარაზმისა და ხორასნის გარდა შედიოდა ირანი, პენჯაბი და ამიერკავკასია. თემურლენგის ლაშქრობები გამოირჩეოდა სისასტიკით. 1386-1403 წწ. თემურლენგი რვაჯერ შემოესია საქართველოს და უდიდესი ზიანი მიაყენა ქართულ სახელმწიფოსა და ქართველი ხალხის შემდგომ განვითარებას. 1394 წელს თემურლენგი არაგვში შევიდა, სიმაგრეები მოაოხრა და გადაწვა ყველაფერი,თუმცა მან ვერ მოახერხა ტყვეების წაყვანა, ამიტომ ხელცარიელი გაბრუნდა უკან. მაგრამ 1399 წლის შემოდგომაზე ისევ დაბრუნდა და ზაფხულამდე საქართველოში დარჩა. ჯაჰანგირ მირზა, თურმიშ აღასგან ომარ შეიხ მირზა, თოლუნ აღასგან მირან-შაჰი, მენგლი აღასგან შაჰ რუჰ-მირზა, თოლაი თურქან აღასგან ჰალილ სულთანი, სარაი მულქ ხანუმისგან აქია ბეგუმი, დაქორწინდა მუჰამედ ბეიზე, ემირ მუსას ვაჟზე სახელი უცნობია, დაქორწინდა სულეიმან მირზაზე სახელი უცნობია, დაქორწინდა ჯუმალეზა მირზა სულთან ბაჰთ ბეგუმი, დაქორწინებული იყო ორჯერ: პირველად მუჰამედ მიქეზე, მეორედ სულეიმან შაჰზე პირ-მუჰამედი პირ-მუჰამედ იბნ ომერ შეიხ მირზა ისქანდერ იბნ ომერ შეიხ მირზა რუსტამ იბნ ომერ შეიხ მირზა აბუ-ბაქრ იბნ ომერ შეიხ მირზა მანსურ იბნ აბუ ბაქრი ჰუსეინ იბნ მანსურ ბინ აბუ-ბაქრი ბადი ალ ზამანი მუჰამედ მუმინი მუზაფარ ჰუსეინი იბრაჰიმ ჰუსეინი ჰალილ სულთანი აბუ-ბაქრ იბნ მირან-შაჰი მუჰამედ იბნ მირან-შაჰი აბუ-საიდ მირზა ომერ შეიხ-მირზა, აბუ საიდის ვაჟი ზაჰირ ედ-დინ მუჰამად ბაბური ჯაჰანგირ მირზა II ულუგ-ბეგი აბდ ალ-ლატიფი გიას ალ-დინ ბაისონქორი ალა-უდ-დევლეჰ მირზა იბნ ბაისონქორი იბრაჰიმ მირზა სულთან მუჰამედ იბნ ბაისონქორი იადიგარ-მუჰამადი ბაბურ იბნ ბაისონქორი სულთან იბრაჰიმ თემურიდი აბდულა თემურიდი მირზა სოიუგართმიშ ხანი მირზა მუჰამედ ჯუქი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 651.
ჯენიფერ გარნერი

ჯენიფერ ენ გარნერი (ინგლ. Jennifer Anne Garner; დ. 17 აპრილი, 1972), უფრო უკეთ ცნობილი როგორც ჯენიფერ გარნერი — ამერიკელი მსახიობი. გარნერმა აღიარება მოიპოვა ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს აგენტ სიდნი ბრისტოუს როლის შესრულებით ფილმში „ჯაშუში“. დაქორწინებული იყო მსახიობ ბენ აფლეკზე. წყვილი ერთმანეთს 2017 წელს დაშორდა. ჰყავთ სამი შვილი. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ჯენიფერ გარნერი“ ვიკისაწყობში. ჯენიფერ გარნერი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ჯენიფერ გარნერი People.com-ზე Jennifer Garner at Emmys.com
ნაძალადევის სახალხო თეატრი

ნაძალადევის სახალხო თეატრი — თეატრი. გაიხსნა ნაძალადევში მწიგნობარ გ. ჩარკვიანის თაოსნობით. პირველ წარმოდგენად 1896 წელს უჩვენეს ალექსანდრე ყაზბეგის „არსენა“. სპექტაკლში მონაწილეობდნენ სცენისმოყვარე მსახიობები: ს. ციციშვილი, ო. ხავთასი, ს. ყალაბეგაშვილი, გ. გაბინაშვილი, გ. ჯაბაური და სხვები; რეჟისორი ბ. საფაროვი. შემდგომ წლებში ნაძალადევის სახალხო თეატრი რევოლუციური იდეების პროპაგანდის კერად გადაიქცა. რეპერტუარსაც ამავე მიზნით არჩევდნენ. რევოლუციურ პერიოდში დაიდგა: ი. გომართელის „ქოხში“, ტ. რამიშვილის „მეზობლები“, პოლიო ირეთელის „დამარცხებულნი“ და სხვა წარმოდგენები. 1912 წლის 12 იანვარს საზეიმოდ გაიხსნა თეატრის ახალი შენობა და ჩამოყალიბდა სცენისმოყვარეთა მუდმივი წრე; რეჟისორად დაინიშნა მსახიობი ს. სვიმონიძე (გოგოლაშვილი). სპექტაკლებში პროფესიონალი მსახიობებიც მონაწილეობენ (ლ. მესხიშვილი, ვ. აბაშიძე, გ. არადელი-იშხნელი, მ. საფაროვა-აბაშიძე, ნ. გაბუნია-ცაგარელი და სხვები). სხვადასხვა დროს წრეს ხელმძღვანელობდნენ: შ. ბერიშვილი, პ. ფრანგიშვილი, ვ. ნინიძე, გ. სულიაშვილი. წრის წევრები იყვნენ გ. პავლიაშვილი, ვასო კუდუხაშვილი, ვერა კუდუხაშვილი, გ. გაბინაშვილი, ა. ჩიტაძე, ქ. კამკამიძე, ს. გოგაშვილი. წრე განაგრძობდა მაშაობას პლეხანოვის სახელობის კულტურის სახლში. 1924 წლის 10-19 მარტს თეატრის დარბაზში მიმდნარეობდა კათოლიკოს-პატრიარქ ამბროსის და საქართველოს საკათალიკოსო საბჭოს წევრების სასამართლო პროცესი. გომართელი თ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 342. ↑ დარსალია დ., წმინდა აღმსარებელი ამბროსი (ხელაია) კომუნისტური მართლმსაჯულების წინაშე, თბილისი: საარი, 2011. — გვ. 112, ISBN 978-9941-0-3930-0.
ნაძვის დიდი ლაფნიჭამია

ნაძვის დიდი ლაფნიჭამია (ლათ. Dendroctonus micans) — ხოჭო ქერქიჭამიების ოჯახისა (ლაფნიჭამიების ქვეოჯახი). იმაგო შავია (ახალგაზრდა — ღია ყავისფერი), მისი სიგრძე 6,5-8 მმ აღწევს, დაფარულია მურა ჟანგისფერი ბეწვით, ზედა ფრთებზე შავი წერტილები მწკრივადაა განლაგებული. მატლი თეთრია, მოხრილი, 11—13 მმ სიგრძის. ნაძვის, იშვიათად ფიჭვის მავნებელია. ფართოდ არის გავრცელებული. საქართველოში პირველად 1956 შეამჩნიეს ბორჯომში. ის ყოფილი სსრკ-ის ჩრდილოეთ რაიონებიდან შემოყვა გაუქერწავ ნაძვის მორებს და ადვილად განიცადა აკლიმატიზაცია. ამჟამად საქართველოში (აფხაზეთის გარდა) ყველგანაა გავრცელებული. აზიანებს როგორც საღ, ისე მექანიკურად დაზიანებულ ხეებს. ეტანება გამეჩხერებულ კორომებს. სახლდება ნიადაგით დაუფარავ ზემომდებარე ფესვებზე, ფესვის ყელის მიდამოში და ღეროზე 5 მ სიმაღლემდე (კენწეროსკენ თანდათან მცირდება). ხოჭო ქერქში შესასვლელ ვერტიკალურ ხვრელს (სიგანით 4-5 მმ) იკეთებს. ხვრელის ირგვლივ გამოიყოფა ფისი, რომელიც ნაღერღ ფქვილთან ერთად ძაბრისებრ წარმონაქმნს იძლევა. ქერქში ხოჭო და მატლი აკეთებს სადედე, სანაღმე და საოჯახო სამატლე სავალს. სადედე სავალში ხოჭო 250-მდე კვერცხს დებს; ზამთრობს ქერქის ქვეშ განვითარების ყველა ფაზაში. ზღვის დონიდან 1000 მ-ზე მას ერთწლიანი გენერაცია აქვს, ხოლო 1600-1800 მ-ზე სრული განვითარება ორ წლამდე გრძელდება. ბრძოლის ღონისძიებანი: ინტეგრირებული მეთოდის გამოყენება, რომელიც გულისხმობს სატყეო-სამეურნეო, სანიტარულ-ჰიგიენური, ბიოლოგიური და ქიმიური ღონისძიებების კომპლექსური შეთანხმებულ გატარებას. მუხაშავრია ა., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 342.
ნაძვნარი

ნაძვნარი — ნაძვის წმინდა და შერეული კორომი (ტყე). გავრცელებულია ევროპაში, აზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. საქართველოში ნაძვის წმინდა კორომები შედარებით იშვიათია, უფრო ხშირია შერეულ ნაძვნარები, სადაც ნაძვთან ერთად იზრდება კავკასიური სოჭი, კავკასიური კაუჭა ფიჭვი , წიფელი, რცხილა და სხვა. საქართველოსათვის დამახასიათებელია ნაძვნარები კოლხური ქვეტყით (შქერით, წყავით, ბაძგით, მოცვით), ბალახოვანი საფრით და ხავსით. ეს ტყეები მეტწილად ნაირხნოვანია, იშვიათად ერთხნოვანიც. მაღალი წარმადობის კორომები ნაძვისა და სოჭის სარტყელშია, ზღვის დონიდან 1500-1800 მ-ზე (სვანეთში, აფხაზეთში, აჭარაში, რაჭაში, ბორჯომის ხეობაში). მაღალი ბონიტეტის ნაძვნარები ჰა-ზე 800-1000 და ზოგჯერ 15003 მერქანს იძლევა, რომელიც გამოირჩევა კარგი ფიზიკური-მექანიკური თვისებებით და მრავალმხრივი გამოყენება აქვს წარმოებაში. საქართველოში ნაძვნარებში, რომლებიც უმთავრესად მთის ფერდობებზეა გავრცელებული, დასაშვებია მხოლოდ სანიტარული და ნებითი ამორჩევითი ჭრა ისე, რომ ტყე ძალიან არ გამეჩხერდეს და არ დაიკარგოს საკურორტო, წყალშემნახავი და ნიადაგდაცვითი მნიშვნელობა. ნაძვნარებში გავრცელებული მავნებლებიდან განსაკუთრებით საშიშია ექვსკბილა ქერქიჭამია და ნაძვის დიდი ლაფნიჭამია. მანჯავიძე დ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 342.
ლოტი (ხელსაწყო)

ლოტი (ნიდერლ. lood) — სანავიგაციო ხელსაწყო; იყენებენ გემის ბორტიდან წყლის სიღრმის გასაზომად. განასხვავებენ ხელის, მექანიკურ და ჰიდროაკუსტიკურ ლოტებს. ხელის ლოტი შედგება კონუსის ფორმის ტყვიის ან თუჯის საწონისაგან, რომლის წვეროზე მიბმულია გვარლი, რომელიც დაყოფილია მეტრებად. მისი ნაწილები კი დაყოფილია სხვადასხვა ფერისა და ფორმის მარკებით. ხელის ლოტით შეიძლება 50 მ-მდე სიღრმის გაზომვა. მექანიკური ლოტის მოქმედების პრინციპი ემყარება ჰიდროსტატიკური წნევის გაზომვას მილში, რომლის ერთი ბოლო დარჩილულია, მეორე ბოლო კი წყალშია ჩაშვებული. მექანიკური ლოტით ზომავენ 10-იდან 200 მ-მდე სიღრმეს. დიდი სიღრმის გასაზომ ლოტს, რომელსაც ოკეანოგრაფიულ გემებზე იყენებენ, ეწოდება სიღრმესაზომი მანქანა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 297.
მარანტა

მარანტა (ლათ. Maranta; ქართ. მლოცველი) — მრავალწლიანი ბალახოვანი მცენარე, მარანტისებრთა ოჯახისა. სახელწოდება მიიღო XVI საუკუნის იტალიელი მედიკოსი — ბარტოლომეო მარანტას პატივსაცემად. ოჯახში შედის მცენარეების 400-მდე ჯიში. მარანტა ევროპაში ცენტრალური და სამხრეთი ამერიკიდან შემოვიდა. იზრდება ძალიან ნესტიან ადგილებში, მდინარეებისა და ტბების ნაპირებზე. Production Guide
ვიქტორ გარბერი

ვიქტორ გარბერი (ინგლ. Victor Garber; დ. 16 მარტი, 1949) — ამერიკელი მსახიობი. ვიქტორ გარბერი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ვიქტორ გარბერი — ბროდვეის ინტერნეტ მონაცემთა ბაზაში (IBDb) (ინგლისური) ვიქტორ გარბერი TCM-ის კინოფილმების მონაცემთა ბაზაში
რონ რიფკინი

რონ რიფკინი (ინგლ. Ron Rifkin; დ. 31 ოქტომბერი, 1939) — ამერიკელი მსახიობი. რონ რიფკინი — ბროდვეის ინტერნეტ მონაცემთა ბაზაში (IBDb) (ინგლისური) რონ რიფკინი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
ნაწევი

ნაწევი — დედამიწის ქერქის ამგები ქანების წყვეტითი დისლოკაციის ერთ-ერთი სახე, რომელიც წარმოიქმნება ტექტონიკური რღვევის ბაგეების ჰორიზონტალური გადაადგილებით რღვევის სიბრტყის მიმართების გასწვრივ. განარჩევენ მარჯვენა ნაწევს და მარცხენა ნაწევს. ბაგეების გადაადგალების ამპლიტუდა რამდენიმე სმ-იდან ასეულობით კმ აღწევს. ნაწევები უმთავრესად ნაოჭა სისტემებს ახასიათებს და ვითარდება ხანგრძლივი დროის განმავლობაში. ტრასფორმაციული რღვევა ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 343.
ნაწვერალი

ნაწვერალი — მარცვლოვანი კულტურების ღეროს ქვედა ნაწილის გადანაჭრები, რომელიც მომკის შემდეგ ფესვზე რჩება. ნაწვერალთან ერთად მინდორზე რჩება აგრეთვე სარეველები, რომლებიც აგრძელებენ ვეგეტაციას. ნაწვერალი და სარეველები წარმოადგენს სოკოვანი დაავადებებისა და მავნებლების გამრავლება-გავრცელების კერას, ამიტომ საჭიროა მინდვრის აჩეჩვა ზერელად — 6-8 სმ-ზე, ხოლო 1-1,5 თვის შემდეგ მოხვნა სრულ სიღრმეზე. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 343.
ნაწიდრისწვერი

ნაწიდრისწვერი — მთა საქართველოში, კახეთის მხარეში, თელავის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კახეთის კავკასიონის მთავარ ქედზე, მდინარე ორწყლის მარცხენა შენაკადის — საბაკუნისხევის სათავეში, საქართველოსა და რუსეთის დაღესტნის საზღვარზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3102 მ. აგებულია ლიასური თიხაფიქლებითა და ქვიშაქვებით. სამხრეთი და აღმოსავლეთი კალთები ციცაბოა, ქარაფოვანი, ჩრდილოეთი და დასავლეთი კალთები — დამრეცი. ნაწიდრისწვერი შემოსილია ალპური მდელოებით. უკლება დ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 343.
ხანტი-მანსის ავტონომიური ოკრუგი

ხანტი-მანსის ავტონომიური ოკრუგი — რუსეთის ფედერაციიის სუბიექტი ტიუმენის ოლქის შემადგენლობაში. შედის ურალის ფედერალურ ოკრუგში . ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. ხანტი-მანსიისკი. ოკრუგი ესაზღვრება იამალ-ნენთა ავტონომიური ოკრუგს, კრასნოიარსკის მხარეს, ტომსკის, ტიუმენის, სვერდლოვსკის ოლქებს და კომის რესპუბლიკას. შეიქმნა 1930 წლის 10 დეკემბერს. მთავარი მდინარეებია ობი და მისი შენაკადი ირტიში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 432. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ხანტი-მანსის ავტონომიური ოკრუგი Official website of Khanty-Mansiysk Autonomous Okrug – Yugra დაარქივებული 2012-02-25 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) The official website of the public authorities Khanty-Mansi Autonomous Okrug – Yugra დაარქივებული 2008-04-19 საიტზე Wayback Machine. (რუსული) (ინგლისური) Official site Duma Khanty-Mansi Autonomous Okrug – Yugra (რუსული)
ნაწლავმსუნთქავნი

ნაწლავმსუნთქავნი (Enteropneusta) — ზღვის ცხოველების კლასი ნახევრადქორდიანთა ტიპისა. მათი სხეულის სიგრძე რამდენიმე სმ-იდან 1 მ-მდე აღწევს. შედგება ხორთუმის, საყელოსა და ტანისაგან. ხორთუმის ფუძესთან მოთავსებულია პირის ღრუ გადადის ხახაში. საყლაპავის კედლებში ორ რიგად არის განლაგებული სალაყუჩე ხვრელები. ნაწლავები სხეულის უკანა ბოლოზე ანალური ხვრელით მთავრდება. გამომყოფ ორგანოს ხორთუმის კედელში ნაოჭიანი მონაკვეთის (გლომერულუსის) სახე აქვს. ნერვული სისტემა 2 ღეროსა (ზურგის და მუცლის) და ნერვული იჯრედების ხლართისაგან შედგება. სისხლძარღვთა სისტემა მუცლისა და ზურგის ძარღვებითაა წარმოდგენილი. ნაწლავმსუნთქავნი გაყოფილსქესიანებია. კლასში 100-მდე სახეობაა. Догель В. А., Зоология беспозвоночных, 5 изд., М., 1959; ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 345.
მცურავების კლასიფიკაცია

მცურავები - გველების ქვეოჯახი ანკარასებრთა ოჯახისა. აერთიანებს 100-მდე გვარს. Aeluroglena Ahaetulla Argyrogena Arizona Bogertophis Boiga Cemophora Chilomeniscus Chionactis Chironius Chrysopelea Coluber – შეიცავს Dolichophis Conopsis Coronella Crotaphopeltis Cryptophidion Cyclophiops Dasypeltis Dendrelaphis Dendrophidion Dinodon Dipsadoboa Dispholidus Dryadophis Drymarchon Drymobius Drymoluber Dryocalamus Dryophiops Eirenis Elachistodon Elaphe Ficimia Gastropyxis Geagras Gonyophis Gonyosoma Gyalopion Hapsidophrys Hemerophis Hemorrhois Hierophis Lampropeltis Leptodrymus Leptophis Lepturophis Liopeltis Lycodon Lycognathophis Lytorhynchus Masticophis Mastigodryas Meizodon Oligodon Opheodrys Oxybelis Pantherophis – უწინ ერთიანდებოდა გვარში Elaphe Philothamnus Phyllorhynchus Pituophis Prosymna Pseudocyclophis Pseudoficimia Pseustes Ptyas Rhamnophis Rhinobothryum Rhinocheilus Rhynchocalamus Rhynchophis Salvadora Scaphiodontophis Scolecophis Senticolis Sibynophis Simophis Sonora Spalerosophis Spilotes Stegonotus Stenorrhina Stilosoma Symphimus Sympholis Tantilla Tantillita Telescopus Thelotornis Thrasops Trimorphodon Xenelaphis
ხვლიკიჭამია გველი

ხვლიკიჭამია გველი (ლათ. Malpolon) — შხამიანი გველების გვარი ანკარასებრთა ოჯახისა. 2 სახეობა გავრცელებულია სამხრეთ ევროპაში, სამხრეთ-დასავლეთ აზიაში და ჩრდილოეთ აფრიკაში. ამიერკავკასიაში ბინადრობს ჩვეულებრივი ხვლიკიჭამია გველი (М. monspessulanus), სიგრძით 1,7 მეტრი. ზურგი შეფერილია მონაცრისფრო-მოლურჯო ფერად, გასდევს განივი ზოლები, მუცელი — ყვითელია. ბინადრობს მშრალ, ქვიან ადგილებში. იკვებება წვრილი მღრღნელებით, ხვლიკებით, გველებით (მათ შორის შხამიანებითაც). პატარა ცხოველებისათვის მისი ნაკბენი სასიკვდილოა. კვერცხისმდებია. მდედრი დებს 20-მდე კვერცხს. ხვლიკიჭამია გველები
Circus (სიმღერა)

„Circus“ — ამერიკელ პოპ–მომღერალ ბრიტნი სპირსის სიმღერა. იგი ჩაიწერა მისი მეექვსე, ამავე სახელწოდების სტუდიური ალბომისთვის. სიმღერის პროდიუსერები არიან Dr. Luke, კლოდ კელი და ბენი ბლანკო. „Circus“ არის რიგით მეორე სინგლი აღნიშნული ალბომიდან. აშშ-ში სინგლმა მიაღწია #3 პოზიციამდე Billboard-ის ჩარტში Hot 100 და #1 პოზიამდე Pop Songs-ში. იგი არის სპირსის აშშ-ში რიგით მეორე ყველაზე გაყიდვადი ციფრული სინგლების სიაში - სულ მისი 3.1 მილიონი ასლი იქნა შეძენილი. CD სინგლი Circus — 3:12 Womanizer (Mike Rizzo Funk Generation Radio) — 3:51 CD მაქსი-სინგლი Circus — 3:12 Circus (Tom Neville's Ringleader Remix) — 7:52 Circus (Diplo Circus Remix) — 4:24 Circus (Junior Vasquez Club Circus Remix) — 9:02 Circus (ვიდეო) — 3:33 ციფრული ჩამონატვირთი — Digital 45 Circus — 3:11 Circus (Tom Neville's Ringleader Remix) — 7:49 ციფრული ჩამონატვირთი — Twister Rave Remix Circus (Twister Rave Remix) — 3:32 ციფრული ჩამონატვირთი — EP Circus — 3:12 Circus (Tom Neville's Ringleader Remix) — 7:52 Circus (Diplo Circus Remix) — 4:25 Circus (Junior Vasquez Club Circus Remix) — 9:02 ციფრული ჩამონატვირთი — რემიქსების EP Circus (Diplo Circus Remix) — 4:25 Circus (Tom Neville's Ringleader Remix) — 7:50 Circus (Villains Remix) — 5:17 Circus (Linus Loves Remix) — 4:39 Circus (Junior Vasquez Electric Circus Remix) — 9:02 პრომორემიქსი Circus (Bermudez-Chico Remix)  - 3:41 ↑ ტრასტი, გერი. (24 მარტი, 2015) Ask Billboard: Britney Spears's Career Sales. ბილბორდი. Prometheus Global Media. ციტირების თარიღი: 24 მარტი, 2015. ↑ ARIA-ს ჩარტები – აკრედიტაციები – 2009 Singles. ავსტრალიის ხმისჩამწერი ინდუსტრიის ასოციაცია. ↑ Guld og platin i აგვისტო da. IFPI Denmark. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-01-17. ციტირების თარიღი: იანვარი 10, 2015. ↑ New Zealand single certifications – Britney Spears – Circus. ახალი ზელანდიის ხმისჩამწერი კომპანიების ასოციაცია. ↑ Myers, Justin. (ივნისი 13, 2015) Britney Spears: her biggest selling singles and albums revealed. ოფიციალური ჩარტების კომპანია. ციტირების თარიღი: ივლისი 2, 2015. ↑ British single certifications – Britney Spears – Circus. ბრიტანეთის ფონოგრამების მწარმოებლების ასოციაცია. შეიყვანეთ Circus ველში Search. აირჩიეთ Title ველში Search by. შეიყვანეთ single ველში By Format. დააწკაპუნეთ ღილაკზე Go
ლგბტ სლენგი

ლგბტ სლენგი ან გეი სლენგი - ლინგვისტიკაში ინგლისური ენის სლენგის (ჟარგონი) აღმნიშვნელი, რომელიც მეტწილად იხმარებაა ლესბოსელ, გეი, ბისექსუალ და ტრანსგენდერულ (ლგბტ) საზოგადოებაში და მას ძირითადად იუმორისტული დატვირთვა აქვს. სლენგი არსებობს ბევრ ენაში, მათ შორის ადრეული 1900-იანებიდან ინგლისურსა და იაპონურ ენებში. სოდომის კანონების და ჰომოსექსუალიზმის კრიმინალიზაციის გამო, ლგბტ სლენგი გამოიყენებოდა როგორც არგოტიზმი, შენიღბული კომუნიკაციის საშუალება ლგბტ წარმომადგენლების საზოგადოებაში, საკუთარი ორიენტაციის დაფარვის მიზნით. მას მერე, რაც უნივერისტეტებში ე. წ. ახირებათა სწავლებები გამოჩნდა სასწავლო დისციპლინებს შორის, ლგბტ სლენგი და არგოტიზმი აკადემიური კვლევის საგანი გახდა ლინგვისტური ანთროპოლოგიის სწავლულებს შორის. ↑ Paul Baker (2002). Polari – The Lost Manguage of Gay Men. Routledge, გვ. 119. ციტირების თარიღი: 2010-01-17.  ↑ 2.0 2.1 Long, Daniel: "Formation Processes of Some Japanese Gay Argot Terms", American Speech, Vol. 71, No. 2 (Summer, 1996), pp. 215–224. Duke University Press, 1996. ↑ Ken Cage and Moyra Evans (2003). Gayle: The Language of Kinks and Queens: A History and Dictionary of Gay Language in South Africa. Jacana Media, გვ. 16. ციტირების თარიღი: 2010-01-17.  ↑ Lena Hamaida. (2007) Subtitling Slang and Dialect. EU High Level Scientific Conference. ციტირების თარიღი: 2010-01-17. ↑ Proschan, Frank: "Review: Recognizing Gay and Lesbian Speech", American Anthropologist, New Series, Vol. 99, No. 1 (Mar., 1997), pp. 164–166.
ლუი XV

ლუი XV დე ბურბონი (ფრანგ. Louis XV de Bourbon; დ. 15 თებერვალი, 1710, ვერსალი, საფრანგეთი – გ. 10 მაისი, 1774, ვერსალი, საფრანგეთი) — საფრანგეთის და ნავარის მეფე 1715-1774 წლებში. ლუი XIV-ის შვილთაშვილი. მისი მამა, ლუი დე ბურბონი 1712 წელს გარდაიცვალა, ხოლო პაპა 1711 წელს. ლუი XIV-მ თავის მემკვიდრედ სწორედ ის დაასახელა. 1715 წელს, საფრანგეთის სამეფო ტახზტზე აიყვანეს 5 წლის ასაკში. 1723 წლამდე საფრანგეთს მართავდა რეგენტი - ლუი XIV-ის ძმისშვილი, ჰერცოგი ფილიპ II ორლეანელი. მეფის სრულწლოვანების შემდეგ კი ქვეყნის ფაქტობრივი მმართველები იყვნენ ჰერცოგი ბურბონი (1723-1726 წწ.) და მეფის ყოფილი აღმზრდელი, კარდინალი ფლერი (1726-1743 წწ.). 1725 წელს ლუი XV-მ ცოლად შეირთო მარი ლეშჩინსკა (სტანისლავ ლეშჩინსკის ქალიშვილი). ლუი XV-ის ცხოვრების დევიზი იყო: „ჩემს შემდეგ წარღვნაც მოსულა“. მეფე გართული იყო ნადირობით, ქეიფით, ბანქოს თამაშით. ქვეყნის ფაქტობრივი მმართველები იყვნენ მეფის ფავორიტი ქალები (მარკიზა პომპადური; გრაფინია დიუბარი). ლუი XV-ის მეფობის დროს ომებით გადაღლილი საფრანგეთი ძლიერ დასუსტდა და გაკოტრდა. მნიშვნელოვანი წარუმატებლობა განიცადა საგარეო პოლიტიკის სფეროშიც. 1774 წელს ლუი XV გარდაიცვალა. მის შემდეგ ტახტზე მისი უფროსი ვაჟის, ლუის შვილი, ლუი XVI ავიდა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 306.
ნიკ დეივისი

ნიკ დეივისი (ინგლ. Nick Davis) — ინგლისელი ხმის ინჟინერი და პროდიუსერი. იგი ცნობილია, როგორც ჯგუფ ჯენესისის ალბომების პროდიუსერი. მან ასევე პროდიუსერობა გაუწია ჯგუფის წევრების სოლო-ალბომებსაც, ასევე სხვა ჯგუფების ალბომებს. მარილიონი: Seasons End ჯენესისი: We Can't Dance ჯენესისი: Calling All Stations ჯენესისი: Genesis Archive 1967–75 ჯენესისი: Genesis Archive 2: 1976–1992 ტონი ბენქსი: Still ტონი ბენქსი: Strictly Inc ტონი ბენქსი: Seven: A Suite For Orchestra XTC: Wasp Star (Apple Venus Volume 2) Mike and The Mechanics: Word of Mouth Mike and The Mechanics: Beggar on a Beach of Gold Mike and The Mechanics: Hits Mike and The Mechanics: Mike + The Mechanics (იგივე M6) Mike and The Mechanics: Rewired მოცემულ ალბომებსა და DVD დისკებზე, ნიკს ეკუთვნის ხმის სტერეო და 5.1 მიქსი: ჯენესისი: The Way We Walk – Live in Concert DVD ჯენესისი: Genesis Live at Wembley Stadium DVD ჯენესისი: The Video Show DVD ჯენესისი: Platinum Collection ჯენესისი: Genesis 1976-1982 ნიკი ასევე მუშაობდა ჯგუფის SACD/DVD დისკების მრავალარხიან ჟღერადობაზეც: ჯენესისი: Genesis 1970–1975 ჯენესისი: Genesis 1976-1982 ჯენესისი: Genesis 1983-1998 http://www.nickdavis.org.uk http://www.genesis-music.com http://www.twronline.net
ბი ჯიზი

ბი ჯიზი (ინგლ. Bee Gees) — ძმებ გიბების ტრიო, რომლის შემადგენლობაშიც შედიოდნენ: ბარი გიბი (წამყვანი ვოკალი), რობინ გიბი (მეორე წამყვანი ვოკალი) და მორის გიბი (კლავიშებიანი საკრავები, გიტარა). რობინი და მორისი (გარდაცვლილი 2003 წელს) ტყუპები იყვნენ. სამივე დაიბადა მენის კუნძულზე, ინგლისურ ოჯახში. ბავშვობაში ყველა ცხოვრობდა მანჩესტერში (ინგლისი), შემდეგ — ავსტრალიაში, სადაც დაიწყო მათი მუსიკალური კარიერა. მსოფლიო მასშტაბით ტრიო ცნობილი გახდა ბრიტანეთში, პროდიუსერ რობერტ სტიგვუდთან ურთიერთობის შემდეგ. ტრიოს სახით კოლექტივმა 2003 წლამდე იარსება. 2003 წელს გარდაიცვალა მორის გიბი, ხოლო 2012 წელს - რობინ გიბი. მთავარი სტატია: ბი ჯიზის დისკოგრაფია. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ბი ჯიზი ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2011-07-07 საიტზე Wayback Machine. ბარი გიბის ოფიციალური საიტი რობინ გიბის ოფიციალური საიტი ბი ჯიზის შესახებ როლინგ სტოუნის ოფიციალურ გვერდზე
სკურის ციხე

სკურის ციხე — შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე დასავლეთ საქართველოში, სამეგრელოში, მდინარე ჭანისწყლის მარცხენა ნაპირზე, ახლანდელი სოფელი სკურიას სამხრეთით, სენაკის მუნიციპალიტეტში. შემორჩენილია მხოლოდ ნანგრევები. უძველესი სამშენებლო ფენა II-IV საუკუნეებისაა. სკურის ციხე წარმოადგენდა ნალისებური ფორმის გალავნიან კოშკს. ბერაძე თ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 432.
სკოლოპენდრისებრნი

სკოლოპენდრისებრნი (ლათ. Scolopendromorpha) — ფეხსახსრიანების რიგი ტუჩფეხიანების კლასისა. მათი სხეულის სიგრძე 30 სმ-ს აღწევს. აქვთ ბრტყელი სხეული, რომელიც შედგება თავისა და ტანისაგან. ტანი დაყოფილია სეგმენტებად. ტანის პირველ სეგმენტზე წყვილი მძლავრი ყბაფეხია, რომლის ფუძესთან შხამიანი ჯირკვლებია მოთავსებული. ჯირკვლების არხი ბრჭყალისებრ წვერში იხსნება. დანარჩენ სეგმენტებზე თითო ფეხია. სკოლოპენდრები მტაცებლები არიან, იკვებებიან უხერხემლო და წვრილი ხერხემლიანებით. აქტიურები არიან ღამით. გიგანტური სკოლოპენდრას ნაკბენი ადამიანსაც კლავს. გვხვდებიან უმთავრესად ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში. ყოფილ სსრკ-ს ტერიტორიაზე მხოლოდ სამხრეთით ( ყირიმი, კავკასია, სამხრ. უკრაინა, წინაკავკასია, შუა აზია). ყველა სკოლოპენდრისებრნი დებს კვერცხს. მათ დაბადებისთანავე იმდენივე ფეხი აქვთ, რამდენიც ზრდასრულებს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 428.