laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
წითელი მოედანი

წითელი მოედანი (რუს. Красная площадь) — მოსკოვის ყველაზე განთქმული მოედანი. მოედანი ჰყოფს კრემლს, ყოფილ სამეფო ციტადელს და ამჟამად რუსეთის პრეზიდენტის ოფიციალურ რეზიდენციას, ისტორიული სავაჭრო უბნისგან, ცნობილი როგორც „კიტაი-გოროდ“. ამ მოედნიდან მთავარი ქუჩები გაედინება ყველა მიმართულებით და უერთდება ქალაქის ძირითად გზატკეცილებს, შესაბამისად წითელი მოედანი ხშირად მოსკოვისა და მთლიანად რუსეთის ცენტრალურ მოედნად ითვლება. 1991 წელს წითელი მოედანი იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში იქნა შეტანილი. ტერიტორია, რომელზეც ამჟამად წითელი მოედანი მდებარეობს ადრე ხის ნაგებობებით იყო დაკავებული. ივანე III-ის 1493 წლის ბრძანებით ადგილი გაწმენდილ იქნა, ვინაიდან ეს ხის ნაგებობები ხშირი ხანძრის მიზეზი ხდებოდა. ახლად გამოთავისუფლებული არე (ცნობილი როგორც „პოჟარი“ - გადამწვარი ადგილი) დროთა განმავლობაში მოსკოვის მთავარი ბაზარი გახდა. მოგვიანებით, ეს ადგილი სხვადასხვა სახალხო დღესასწაულისა და პროკლამაციებისთვის გამოიყენებოდა, შემდგომ კი რუსეთის ცართა კორონაციისთვისაც კი. მას შემდეგ მოედანი ნელ-ნელა დღევანდელ სახეს იღებს და რუსეთის მთავრობების ოფიციალური ცერემონიების გამართვის მთავარი ადგილი ხდება. წითელი მოედნის მდიდარი ისტორია მრავალ ხელოვნების ნიმუშშია ასახული, მათ შორის ვასილი სურიკოვის, კონსტანტინ იუონისა და სხვათა ფერწერულ ტილოებში. სახელი „წითელი მოედანი“ მომდინარეობს მის ირგვლივ შენობათა აგურის ფერისგან, და არა როგორც პოპულარულად მიჩნეული კომუნიზმთან ასოციაციით. რუსულად ასევე სიტყვა „красная“ ლამაზსაც ნიშნავს. ეს სახელი თავდაპირველად წმინდა ბასილის საკათედრო ტაძარს ერქვა, მოგვიანებით კი მთელ მოედანს ეწოდა. მიიჩნევენ, რომ მოედანს მისი თანამედროვე სახელი XVII საუკუნიდან აქვს (რამაც „პოჟარი“ შეცვალა). მოგვიანებით ზოგიერთი უძველესი რუსული ქალაქის, როგორიცაა სუზდალი, იელეცი და პერესლავლ-ზალესკი, მთავარ მოედანს „წითელი“ მოსკოვის მიბაძვით დაერქვა. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები რუსეთში შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „წითელი მოედანი“ ვიკისაწყობში. Moscow-Life: A guide to Moscow's Red Square 3D model of Red Square დაარქივებული 2011-07-28 საიტზე Wayback Machine. Visiting Red Square დაარქივებული 2013-05-05 საიტზე Wayback Machine. Red Square and surrounding area
ვასილი ნეტარის ტაძარი

ვასილი ნეტარის ტაძარი (რუს. Собор Василия Блаженного) — რუსული ხუროთმოძღვრების ძეგლი მოსკოვში, მრავალგუმბათოვანი ეკლესია. მდებარეობს წითელ მოედანზე. შვიდი გუმბათი სამყაროს შექმნის შვიდ დღეზე მიანიშნებს, ტრადიციულად რუსეთის ევროპასა და აზიაში უნიკალური მდებარეობის სიმბოლოდ მიიჩნევა. საკათედრო ტაძარი ივანე მრისხანეს ბრძანებით ააგეს 1555-1561 წლებში ყაზანის სახანოზე გამარჯვების აღსანიშნავად ხუროთმოძღვრებმა ბარმამ და პოსტნიკმა. 1588 წელს ცარმა ფიოდორ ივანოვიჩმა აღმოსავლეთ ნაწილში კაპელა დაამატა ვასილი ნეტარის საფლავის თავზე, ეს უკანასკნელი შემდგომში რუსულმა მართლმადიდებლურმა ეკლესიამ წმინდანად შერაცხა და ტაძარიც მის სახელს ატარებს. ტაძარი წითელი მოედნის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხეში მდებარეობს (55°45′08.88″N, 37°37′23.00″E), კრემლის სპასსკაიას კოშკის პირდაპირ. არც თუ ისე დიდი ზომის ტაძარი ერთ საფუძველზე ნაგები ცხრა კაპელისგან შედგება. კათედრალის დიზაინი იმ დროისთვის თანამედროვე დაფერილი ეკლესიების ტრადიციაშია გადაწყვეტილი, კოლომენსკოეს ტაძრის (1530) და დიაკოვოს ეკლესიის მსგავად (1547). კათედრალის წინ ბაღში დიმიტრი პოჟარსკისა და კუზმა მინინის ბრინჯაოს ქანდაკება დგას. ქანდაკება თავდაპირველად წითელი მოედნის ცენტრში იდგა, თუმცა საბჭოთა მთავრობამ ჩათვალა, რომ ის პარადებს ხელს უშლიდა და 1936 წელს კათედრალის წინ გადაიტანა. თავდაპირველი კონცეფციით უნდა აგებულიყო კაპელათა ნიშები, რომლებიც მიეძღვნებოდა ყოველ წმინდანს, რომლის დღესაც მეფე ბრძოლაში გაიმარჯვებდა, თუმცა ერთი ცენტრალური გუმბათის აშენებამ ეს ნიშები ერთ კათედრალში გააერთიანა. ლეგენდის თანახმად ივანე მრისხანემ არქიტექტორი პოსტნიკ იაკოვლევი დააბრმავებინა, რათა მას ამ ტაძარზე უფრო ბრწყინვალე ნაგებობა სხვისთვის არ აეშენებინა. ვარაუდობენ, რომ კათედრალში გარკვეული ელემენტები ყაზანის ქოლშარიფის მეჩეთის მოტივებს იმეორებდა, ვინაიდან ეს მეჩეთი ყაზანის სახანოს მთავარი სიმბოლო იყო. თუმცა ამ მეჩეთის თავდაპირველი სახე უცნობია. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ვასილი ნეტარის ტაძარი ვასილი ნეტარის ტაძარი 3D განზომილებაში[მკვდარი ბმული]
ქოლშარიფის მეჩეთი

ქოლშარიფის მეჩეთი (თათრ. Qolşärif) — მდებარეობს ყაზანში, თათრეთში და წარმოადგენს რუსეთის ერთ-ერთ უდიდეს მეჩეთს. თავდაპირველად აშენდა ყაზანის კრემლში XVI საუკუნეში. ისტორიკოსები თვლიან, რომ მეჩეთს თადვაპირველად რვა მინარეთი ჰქონდა. მისი დიზაინი ტრადიციული იყო ვოლგა-ბულგართათვის, თუმცა შეინიშნება ადრეული რენესანსისა და ოსმანთა არქიტექტურის ელემენტებიც. 1552 წელს ყაზანის შტურმით აღებისას იგი რუსებმა დაანგრიეს. თათარ მკვლევართა მოსაზრებით ქოლშარიფის მეჩეთის ზოგიერთი ელემენტი წმ. ბასილის ტაძარში უნდა იყოს გამოყენებული მოსკოვში (8 მინარეთი და ცენტრალური თაღი არატიპიურია რუსული არქიტექტურისთვის). 1996 წლიდან მეჩეთი აღდგენილ იქნა მის თავდაპირველ ადგილას ყაზანის კრემლში, თუმცა ის აშკარად უფრო თანამედროვე შესახედაობისაა. მეჩეთის ინაუგურაცია 2005 წლის 24 ივლისს მოეწყო, ყაზანის ისტორიის ათასწლეულისთვის მიძღვნილი დღესასწაულის გახსნისას. ყაზანის კრემლი და ქოლშარიფის მეჩეთი ქოლშარიფის მეჩეთი ღამით ქოლშარიფის მეჩეთის მინარეთები ქოლშარიფის საიტი.[მკვდარი ბმული] ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ქოლშარიფის მეჩეთი
ვატიკანის მუზეუმები

ვატიკანის მუზეუმები (იტალ. Musei Vaticani) — მსოფლიოში უდიდესი მუზეუმი, მდებარეობს ვატიკანში. დააარსა რომის პაპმა იულიუს II-მ XVI საუკუნეში. 2007 წელს მუზეუმებს დასათვალიერებლად ეწვია 4.310.083 ტურისტი. მიუხედავად იმისა, რომ ამდენი წლის განმავლობაში ვატიკანის მუზეუმს ხშირად ძარცვავდნენ, ხშირად ზარალდებოდა ომის გამო, მაინც ერთ-ერთი საუკეთესო და უდიდესი ისტორიის მქონე მუზეუმია. ყოველთვის ემატებოდა და ყოველთვის ივსებოდა კოლექცია, დაწყებული რენესანსის ეპოქიდან. დღეს ერთ-ერთი ყველაზე ფართო კომპლექსის მქონე მუზეუმია მთელი მსოფლიოს მასშტაბით. განსაკუთრებული ყურადღება უნდა მივაქციოთ პინაკოთეკას, პიუს-კლემენტის, რაფაელის და სიქსტის კაპელას განყოფილებებს. ბორჯიას კოშკი ნიკოლოზ V-ის სასახლე ურბან VIII-ის კაპელა ქალბატონების დარბაზი უბიწოების დარბაზი პაპის აპარტამენტები წმინდა მარტის სახლი ლეონარდო და ვინჩი წმინდა იერონიმე, 103 x 75 cm. ჯოტო სტეფანესკის ტრიპტიქი, 224 x 245 cm ჯოვანი ბელინი პიეტა, 106 x 84 cm. რაფაელი Oddi საკურთხეველი, 272 x 165 cm რაფაელი ტრანსფიგურაცია, 405 x 278 cm. რაფაელი მადონა დი ფოლინო, 320 x 194 cm. ტიციანი ფრარი მადონა, 338 x 270 cm. კარავაჯო გარდამოხსნა, 300 x 203 cm. ვერონიზე წმ.ელენას ხედვა, 166 x 134 cm. კორეჯო ქრისტე დიდებაში, 105 x 98 cm. ტიციანი დოჟი მარჩელოს პორტრეტი პერუჯინო საკურთხეველი, 193 x 165 cm. რაფაელი თაყვანისცემა 27 x 50 cm. რაფაელი ხარება 27 x 50 cm. რაფაელიl მირქმა 27 x 50 cm. ვატიკანის სასახლეები დაარქივებული 2009-02-16 საიტზე Wayback Machine. ვატიკანის მუზეუმები
ვატიკანის ბიბლიოთეკა

ვატიკანის ბიბლიოთეკა (ლათ. Bibliotheca Apostolica Vaticana) – ბიბლიოთეკა ვატიკანში. ფლობს შუა საუკუნეებისა და აღორძინების ეპოქის ხელნაწერების უმდიდრეს კოლექციას. ბიბლიოთეკა დაარსებულია XV საუკუნეში, რომის პაპ ნიკოლოზ V-ის მიერ. ამჟამად მისი ფონდი მოითვლის 1 600 000 დაბეჭდილ წიგნს, 150 000 მანუსკრიპტს, 8 300 ინკუნაბულას, 100 000 მეტ გრავიურას და გეოგრაფიულ რუკას, 300 000 მონეტასა და მედალს. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ვატიკანის ბიბლიოთეკა
მაიკლ კემენი

მაიკლ არნოლდ კემენი, ინგლ. Michael Arnold Kamen (15 აპრილი, 1948 – 18 ნოემბერი, 2003) — ამერიკელი კომპოზიტორი (განსაკუთრებით აქტიური როგორც კინომუსიკის ავტორი), დირიჟორი, სიმღერების ავტორი და სესიური მუსიკოსი. კემენი ცნობილი იყო როგორც კინომუსიკის ავტორი, ასევე პოპულარული მუსიკის შემსრულებლებთან დუეტებით. მას მრავალ ფილმზე აქვს ნამუშევარი, მათ შორის: შემდეგი ადამიანი, მკვდარი ზონა, დედოფლისა და ქვეყნისთვის, ბრაზილია, ბარონ მიუნჰაუზენის თავგადასავლები, სამი მუშკეტერი, მთიელი, იქს-ადამიანები, რობინ ჰუდი: ქურდების პრინცი, მკვლელობის ლიცენზია, სასიკვდილო იარაღი, კერკეტი კაკალი, რკინის გიგანტი და სხვა. 2008 წელს გამოსული ანიმაციური ფილმის WALL-E ტრეილერი შიეცავდა ფრაგმენტებს კემენის საუნდტრეკიდან ფილმისთვის ბრაზილია. პოპულარულ მუსიკაში მისი წვლილი მოიცავს ისეთ შემსრულებლების სიმღერების ორკესტრირებას, როგორებიც არიან: Queen, პინკ ფლოიდი, მეტალიკა, ერიკ კლეპტონი, Aerosmith, დევიდ ბოუი, ბრაიან ფერი, Eurythmics, Queensrÿche, რაში, Def Leppard, ჰერბი ჰენკოკი, ბრაიან ადამსი, ლენი კრავიცი და სხვა. მაიკლ კემენს მიღებული აქვს ორი ნომინაცია ოსკარზე, სამი გრემი, ორი ოქროს გლობუსი, ორი Ivor Novello, ერთი ენის და ერთიც ემის პრემია. ენდი მაბეტი (1995). The complete guide to the music of Pink Floyd. London: Omnibus, გვ. 150. ISBN 071194301x Invalid ISBN.  მაიკლ კასტოდისი (2009). თავები: „Film Music in Concert: Metallica mit Michael Kamen“ და „Moment of Glory - The Scorpions und die Berliner Philharmoniker“, წიგნში: Klassische Musik heute. Eine Spurensuche in der Rockmusik, Bielefeld, Transcript-Verlag. ISBN 978-3-8376-1249-3 ნეკროლოგი: მაიკლ კემენი დაარქივებული 2011-08-07 საიტზე Wayback Machine. , The Independent, 21 ნოემბერი, 2003. ოფიციალური საიტი მაიკლ კემენი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში მიძღვნები ფილმების კომპოზიტორებისადმი - მაიკლ კემენი მაიკლ კემენი საიტზე Soundtrackguide.net მაიკლ კემენის ინტერვიუ (ფრანგულად) დაარქივებული 2008-09-17 საიტზე Wayback Machine. საიტზე UnderScores.fr ↑ Deutsche Nationalbibliothek Record #128532793 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a>
ბუდიზმი იაპონიაში

ბუდიზმი არის იაპონიის ყველაზე გავრცელებული რელიგია, რომლის მიმდევარია იაპონიის მოსახლეობის უმრავლესობა. იაპონური ბუდიზმი არაერთგვაროვანია – ათასნახევრიანი ისტორიის განმავლობაში იაპონიაში შეიქმნა მრავალი ბუდიტური სკოლა და მიმდევრობა. ზოგი მათგანი ორიენტირებულია ფილოსოფიაზე, ზოგი კულტურაზე, ზოგი მედიტაციაზე, ზოგი რიტუალზე და ზოგიც მანტრების კითხვაზე. ბუდიზმის სხვადასხვა სკოლა პოპულარულია იაპონელთა სხვადასხვა შრეში – მეცნიერებში, სამურაებში, ჩვეულებრივ ხალხში. სკოლები ურთიერთობენ ერთმანეთთან, თუმცა ისტორიაში იყო მომენტები, როდესაც ბუდიზმის სხვადასხვა სკოლა ეომებოდა ერთმანეთს. ზოგი ბუდისტური სკოლა შეერწყა სხვას, ზოგიც კი გადარჩა მხოლოდ მცირე ტაძრებში. მიუხედავად იმისა, რომ იაპონური სკოლები წარმოიშვა კორეის, ინდოეთისა და ჩინეთის სკოლების საფუძვლებზე, იაპონიის კუნძულოვანი მდგომარეობის გამო მათ სულ სხვა გზა განვლეს. ზოგი სკოლა კი დარჩა მხოლოდ იაპონიაში და გაქრა ინდოეთსა თუ ჩინეთში. ბუდიზმი იაპონიაში - iaponeli.wordpress.com-ზე. ↑ 1.0 1.1 ბუდიზმიი იაპონიაში (6 ივნისი, 2010). ციტირების თარიღი: 2010-06-07.
პავლე IV (პაპი)

პავლე IV (ლათ. Paulus PP. IV; ერისკაცობაში ჯანპეტრო კარაფა; დ. 28 ივნისი, 1476 — გ. 18 აგვისტო, 1559) — რომის პაპი 1555 წლის 23 მაისიდან 1559 წლის 18 აგვისტომდე. ჯანპეტრო კარაფა დაიბადა 1476 წლის 28 ივნისს ნეაპოლში. თეოლოგიური განათლების მიღების შემდეგ ჩადგა პაპის სამსახურში. იულიუს II-მ იგი დანიშნა კიეტის ეპისკოპოსად, ლეო X-მ იგი ლეგატად გაუშვა ინგლისში. 1515 წელს გახდა ნუნცია ესპანეთის სამეფო კარზე. რომში დაბრუნდა ადრიანე VI-ის პაპობის პერიოდში. 1524 წელს უარი თქვა ეპისკოპოსობაზე და დააარსა ტეატინების ორდენი, რომლის მიზანიც იყო რელიგიური სულის განახლება და გაძლიერება. 1536 წელს მიიღო კარდინალის წოდება. Massimo Firpo, Inquisizione romana e Controriforma. Studi sul cardinal Giovanni Morone (1509–1580) e il suo processo d'eresia, Brescia, Morcelliana, 2005 Alberto Aubert, Paolo IV. Politica, Inquisizione e storiografia, Firenze, Le Lettere, 1999 ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: პავლე IV (პაპი) Article "Paul IV" in Dizionario storico dell'Inquisizione (იტალიური) Dispatches of Bernardo Navagero, Venitian ambassador, and others documents about the papacy of Paul IV (იტალიური)
პიუს IV

პიუს IV (ლათ. Pius PP. IV; ერისკაცობაში ჯოვანი ანჯელო მედიჩი; დ. 31 მარტი, 1499 —გ. 9 დეკემბერი, 1565) — რომის პაპი 1559 წლის 25 დეკემბრიდან 1565 წლის 9 დეკემბრამდე. მედიჩების გვარის წარმომადგენელი დაიბადა 1499 წლის 31 მარტს მილანში, ნოტარიუსის ოჯახში. ინტერესი ჰქონდა მედიცინისა და იურისპრუდენციის მიმართ. სწავლობდა პავიისა და მილანის უნივერსიტეტებში. პავლე III-მ იგი ჩააყენა რომის კურიის სამსახურში. მანვე დანიშნა სიცილიის ერთ-ერთი ქალაქის არქიეპიკოპოსად და 1549 წელს მიანიჭა კარდინალის წოდება. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 89.
ურბან VII

ურბან VII (ლათ. Urbanus PP. VII; ერისკაცობაში ჯოვანი ბატისტა კასტანია; დ. 4 აგვისტო, 1521, რომი — გ. 27 სექტემბერი, 1590, იქვე) — რომის პაპი 1590 წლის 15 სექტემბრიდან 27 სექტემბრამდე. როსანის არქიეპისკოპოსი. ჯოვანი ბატისტა კასტანია დაიბადა 1521 წლის 4 აგვისტოს რომში. იყო კარდინალი და ნუნცია ესპანეთში. გარდაიცვალა პაპად არჩევიდან 12 დღეში, ისე რომ არ მომხდარა მისი კორონაციაც კი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 170.
გრიგოლ XIV

გრიგოლ XIV (ლათ. Gregorius PP. XIV; ერისკაცობაში ნიკოლო სფრონდრატი; დ. 11 თებერვალი, 1535 — გ. 16 ოქტომბერი, 1591) — რომის პაპი 1590 წლის 5 დეკემბრიდან, მის გარდაცვალებამდე, 1591 წლის 16 ოქტომბრამდე. ნიკოლო სფრონდრატი დაიბადა 1535 წლის 11 თებერვალს მილანში. შეისწავლა სამართალი. კონკლავზე მისი კანდიდატურა წარადგინეს ესპანეთის სამეფო კარის ინიციატივით. კორონაციის შემდეგ მხარი დაუჭირა ფილიპე II-ის ანტიფრანგულ პოლიტიკას. აქტიურად ჩაერია კათოლიკური ეკლესიის სასარგებლოდ, საფრანგეთის რელიგიურ ომებში. კორონაციიდან 10 თვეში გარდაიცვალა. ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“[მკვდარი ბმული]
მსოფლიოს მოსახლეობა

მსოფლიოს მოსახლეობა 2022 წლის მონაცემებით 8 მილიარდ ადამიანს შეადგენს. მოსახლეობის ზრდის ტემპის დაჩქარებაში დიდი როლი ითამაშა, ისეთმა ფაქტორებმა, როგორიცაა სოფლის მეურნეობის მექანიზაცია და მსოფლიოში მოსავლიანობის გაზრდა, ცხოვრების პირობებისა და სამედიცინო მომსახურების გაუმჯობესება, რისი წყალობითაც გაიზარდა სიცოცხლის ხანგრძლივობა. ამასთან, შობადობის დონე მსოფლიოს ბევრ ნაწილში კვლავინდებურად მაღალია. დემოგრაფთა შეფასებით, თუ მოსახლეობის ზრდა ამ ტემპით გაგრძელდა, 2200 წლისთვის, შესაძლოა, 20 მილიარდ კაცს მიაღწიოს. ამჟამად მოსახლეობის ზრდა იმ ქვეყნების ხარჯზე ხდება, რომელთა მრეწველობა და ტექნოლოგიები სათანადოდ არ არის განვითარებული. შობადობის ტემპის მიხედვით ევროპა და ჩრდილოეთი ამერიკა, სადაც განვითარებული მრეწველობისა და მოწინავე ტექნოლოგიების მქონე ქვეყნების უმეტესობა შედის, ძალზე ჩამორჩება აზიასა და აფრიკას, ასევე ცენტრალურ და სამხრეთ ამერიკას. მსოფლიოს ქვეყნები მოსახლეობის მიხედვით
ავგუსტინელები

ავგუსტინელები (ლათ. augustiniani) — კათოლიკე ბერები და კანონიკები, რომლებიც მისდევდნენ ნეტარი ავგუსტინესადმი მიწერილ წესდებას. სინამდვილეში წესდება ავგუსტინეს გარდაცვალებიდან მრავალი საუკუნის შემდეგ დაიწერა და გამოიყენებოდა ბერულ ცხოვრებასთან ახლოს მდგომი ნორმებით ცხოვრების მსურველი სამღვდელოების მიერ. ავგუსტინელები იყვნენ რამდენიმე მათხოვრული (საკუთრებაზე უარის მთქმელი) ბერმონაზვნური ორდენის წევრები: ავგუსტინელ-ერემიტები, ასუმფციონისტები, წმინდა ავგუსტინეს რეგულარული კანონიკები და სხვ. ავგუსტინელ-ერემიტების (განდეგილთა, მეუდაბნოეთა) ორდენი დაარსდა 1256 წელს იტალიაში პაპ ალექსანდრე IV-ის მიერ, მოძღვრული და მისიონერული საქმიანობის განხორციელებისათვის. XVII საუკუნის ბოლოს ორდენი ითვლიდა 42 პროვინციას და 30 ათას წევრს. საფრანგეთის დიდი რევოლუციის შემდეგ მათი მონასტრების უმრავლესობა საფრანგეთის, ესპანეთის, იტალიის, გერმანიისა და მექსიკის მთავრობებმა დახურეს. XXI საუკუნის დასაწყისისთვის ავგუსტინელ-ერემიტების პროვინციები და სახლები არსებობს ევროპაში, ლათინურ ამერიკაში, აშშ-ში, ავსტრალიაში, აფრიკაში, ფილიპინებზე; XX საუკუნის ბოლოსკენ ორდენში 3000-მდე ბერი იყო, მათ შორის 2 ათასზე მეტი — მღვდელი. ორდენის წევრი იყო რეფორმაციის მომავალი ფუძემდებელი მარტინ ლუთერი. ავგუსტინელ-რეკოლექტები — ბერმონაზვნური ორდენი, რომელიც ესპანეთში ავგუსტინელ-ემერიტების წრეში ბერმონაზვნური ცხოვრების რეფორმის შედეგად ჩამოყალიბდა (1621). მისი წევრები მისიონერულ საქმიანობას ეწევიან 14 ქვეყანაში; XX საუკუნის ბოლოს მისი წევრი იყო დაახლ. 1,5 ათასი ბერი, მათ შორის დაახლოებით ათასი — მღვდელი. ფეხშიშველა ავგუსტინელები — ავგუსტინელ-ერემიტების განშტოება. წარმოიქმნა XVI საუკუნის ბოლოს იტალიაში რეკოლექტების მაგალითზე მონასტრების რეფორმირების შედეგად. მისი წევრები მისდევენ „განმჭვრეტ“ ცხოვრების წესს. ორდენი მოქმედებს გერმანიაში, ჩეხეთში, ავსტრიაში. XX საუკუნის ბოლოს აერთიანებდა დაახლ. 250 ბერს, მათ შორის 100-ზე მეტ მღვდელს. ასუმფციონისტების ორდენი (ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის მიძინების ავგუსტინელები) დაარსდა ნიმში (საფრანგეთი) 1845 წელს, მღვდელ ემანუელ დ’ალზონის მიერ (1810–1880), ავგუსტინესა და თომა მოციქულის სწავლებებზე უმაღლესი განათლების განახლებისა და ეკლესიის სხვადასხვა მტრებთან ბრძოლის მიზნით. ასუმფციონისტების მოღვაწეობის განსაკუთრებული მიმართულებაა ე.წ. აღმოსავლური აპოსტოლატი — მისიონერული და ეკომენისტური საქმიანობა ცენტრალური და აღმოსავლეთ ევროპის ქვეყნებში. „წმინდა ავგუსტინეს მესამე ორდენი“ — იმ მორწმუნეთა საზოგადოება, რომლებმაც თავის ამოცანად დაისახეს სახარებისეული სრულყოფილების მიღწევა წმინდა ავგუსტინეს წესდების საფუძველზე. შეიქმნა XIV–XV საუკუნეების მიჯნაზე. შედგება ერისკაცთა მესამე ორდენისა და წმინდა ავგუსტინეს მესამე რეგულარული ორდენისგან, რომლებიც თანამედროვეობაში საკმაოდ მცირერიცხოვანია. ↑ 1.0 1.1 Смирнова Е. Д., Сушкевич Л. П., Федосик В. А. Августинцы // Средние века : Культура, искусство, история. Иллюстрированная энциклопедия / под ред. В. А. Федосика. — М.: Эксмо, 2008. — стр. 8, 304 c. ISBN 978-5-699-24660-1. ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 Овсиенко Ф. Г. Августинцы // Большая российская энциклопедия. т. 1. — М., 2005. — стр. 67.
არქიდიაკონი

არქიდიაკონი, მთავარდიაკონი — საკათედრო ეკლესიის პირველი დიაკვანი, V საუკუნიდან რომის კათოლიკურ ეკლესიაში არქიდიაკონი ითვლებოდა ეპისკოპოსის თანაშემწედ, რომელსაც ევალებოდა საეკლესიო მამულებისა და ეპარქიის სამღვდელოების ზედამხედველობა და ეპარქიაში საეკლესიო სასამართლო საქმეების განმგებლობა. XI-XII საუკუნეებში არქიდიაკონის უფლებები გაიზარდა, მიიღო ეპისკოპოსის ზოგიერთი უფლება და ითვლებოდა მაღალ საეკლესიო ხელისუფლად. ნ. ასათიანი, ისტორია 11, გვ. 340 - "ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა", თბ., 2009.
ბენეფიციუმი

ბენეფიციუმი (ლათ. beneficium — სიკეთე, წყალობა) — ადრინდელი შუა საუკუნეების დასავლეთ ევროპაში — სამხედრო ან ადმინისტრაციული სამსახურით პირობადებული სამისდღემშიო წყალობა. წარმოიშვა ფეოდალურ ურთიერთობათა ჩამოყალიბების პროცესში. კლასიკური სახით ბენეფიციუმი გავრცელდა ფრანკთა სახელმწიფოში კარლოს მარტელის რეფორმის დროიდან (VIII საუკუნის 30-იანი წლები). წყალობის საგანი უმთავრესად მიწა და მასზე მცხოვრები გლეხები იყო. ბენეფიციუმის მფლობელის სიკვდილის შემთხვევაში ნაწყალობევი ახალი შეთანხმებით გადაეცემოდა გარდაცვლილის მემკვიდრეებს ან უბრუნდებოდა მესაკუთრეს. ბენეფიციუმი უქმდებოდა, თუ არ შესრულდებოდა შეთანხმებით გათვალისწინებული პირობები. ნ. ასათიანი, ისტორია 11, გვ. 341 — „ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა“, თბ., 2009.
დომინიკელთა ორდენი

დომინიკელთა ორდენი, დომინიკელები (ლათ. Ordo Praedicatorum – „მქადაგებელნი“) — კათოლიკური მონაზვნური ორდენი. დააარსა ესპანელმა მონაზონმა დომინიკუსმა (დომინიკ დე გუსმანი) „მწვალებლებთან“ საბრძოლველად 1215 წელს ქალაქ ტულუზაში (საფრანგეთი). 1216 წელს ორდენი დაამტკიცა პაპმა ჰონორიუს III-მ. ორდენი ცნობილია წარსულში დიდი გავლენით კათოლიკურ სამყაროში და მდიდარი მწიგნობრული ტრადიციით. 1227 წლდან დომინიკელებმა მიიღეს საყოველთაო ქადაგებისა და აღსარების უფლება. 1232 წელს პაპმა გრიგოლ IX-მ მათ გადასცა ინკვიზიციის ვალდებულება. დომინიკელები გახდნენ პაპების მთავარი დასაყრდენი საერო და სასულიერო მეტოქეებთან ბრძოლაში. დომინიკელებმა აღზრდისა და განათლების საქმე კათოლიკური ეკლესიის კონტროლს დაუქვემდებარეს. დომინიკელთა შორის იყვნენ ცნობილი მოღვაწეები: ალბერტ დიდი, თომა აკვინელი, ოთხი პაპი და სხვ. XVI საუკუნიდან, იეზუიტების ორდენის დაარსების შემდეგ, დომინიკელებმა თანდათანობით დაკარგეს ადრინდელი გავლენა. XX საუკუნის II ნახევარში ორდენში შედიოდა 9 ათასზე მეტი მონაზონი კაცი და დაახლოებით 6 ათასი მონაზონი ქალი. დომინიკელები იყვნენ პირველი კათოლიკე მისიონერები საქართველოშიც. XIII საუკუნის I ნახევარში რუსუდან მეფემ პაპ გრიგოლ IX-ს დახმარება სთხოვა მონღოლთა წინააღმდეგ ბრძოლაში, რასაც მოჰყვა დომინიკელთა შემოსვლა საქართველოში. მათ თბილისში დააარსეს თავიანთი მონასტერი. 1329 წელს საქართველოში პირველი კათოლიკური საეპისკოპოსოს სათავეში დაინიშნა საქართველოში დიდხანს ნამყოფი და ქართული ენის მცოდნე დომინიკელი ბერი იოანე ფლორენციელი. საეპისკოპოსო სპარსეთში შექმნილ ე. წ. „სულთანიეს საარქიეპისკოპოსოს“ ემორჩილებოდა. XVI საუკუნეში დასაწყისში ოსმალეთის მიერ შავი ზღვის სრუტეების ჩაკეტვის გამო, თბილისის კათოლ. საეპისკოპოსო გაუქმდა. დომინიკელები და ფრანცისკელები საქართველოში შემოსვლას ვეღარ ახერხებდნენ. თევზაძე, ზ., დიაკონი, ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 479. Order of Preachers Homepage The Dominican Monastery of St. Jude in Marbury, Alabama Order of Preachers or Dominicans Philately of Dominican Order დაარქივებული 2010-11-27 საიტზე Wayback Machine. Lectures in Dominican History The Mysticism of Catherine of Siena
თალმუდი

თალმუდი (ებრ. תַּלְמוּד talmūd) — დიდი იუდეველი რაბინების (ღვთისმსახურების), თალმუდისტების მიერ შეკრებილი და შედგენილი მოძღვრების კრებული ძვ. წ. II საუკუნიდან დაწყებული ახ. წ. VI საუკუნემდე. წარმოადგენს იუდაიზმის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს თხზულებას. ითვლება თორას (ღმერთის მიერ მოსესათვის ზეგარდმოვლენილი წმინდა კანონის) ჭეშმარიტ განმარტებად. ნ. ასათიანი, ისტორია 11, გვ. 343 – „ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა“, თბ., 2009.
თეატინელები

თეატინელები (ფრანგ. Ordre des Théatins), კათოლიკური ორდენი. დაარსდა XVI საუკუნეში. ორდენი ხელმძღვანელობდა ავგუსტინელთა წესდებით. თეატინელები საქართველოში 1628 წელს გამოჩნდნენ. მოღვაწეობდნენ ქართლში (გორი), სამეგრელოსა და გურიაში. ნ. ასათიანი, ისტორია 11, გვ. 343 – "ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა", თბ., 2009. თეატინელები – კათოლიკური ენციკლოპედია ორდენის სტატისტიკა
ლელა ოჩიაური

ლელა ირაკლის ასული ოჩიაური (დ. 21 მაისი, 1957, თბილისი) — ქართველი კინომცოდნე, ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორი. ლელა ოჩიაური დაიბადა 1957 წლის 21 მაისს, თბილისში. დაამთავრა სამხატვრო აკადემიის სახვითი ხელოვნებისა და ხუროთმოძღვრების ფაკულტეტი მკვლევრის განხრით. 1980-1981 წლებში გაიარა სტაჟირება მოსკოვის კინოს ისტორიისა და თეორიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტში. 2005 წელს ხელოვნებათმცოდნეობის კანდიდატის სამეცნიერო წოდების მოსაპოვებლად დაიცვა დისერტაცია თემაზე — „პოეტური ტენდენციები თანემდროვე ხასიათის ძირების საძიებლად“. 1982–2006 წლებში შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტის კინოს სამეცნიერო–კვლევითი სექტორის წამყვანი მეცნიერ თანამშრომლია. პარალელურად კითხულობს ლექციებს ქართულ და მსოფლიო კინოს ისტორიაში, კინოკრიტიკის თეორიაში, ჟურნალისტიკაში. 2005-2006 წლებში დაინიშნა კინოს ისტორიისა და თეორიის ფაკულტეტის კათედრის გამგედ. 2006 წლიდან შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტის სრული პროფესორია. სალექციო კურსები: კინოკრიტიკის ოსტატობა, ტელერეპორტიორის ოსტატობა. 1981–1982 წლებში საქართველოს თეატრისა და მუსიკის სახელმწიფო მუზეუმში, უმცროს მეცნიერ თანამშრომლად. 1991-1992 წლებში საქართველოს ტელე-რადიო კორპორაციის მეორე არხზე მთავარი რედაქტორის თანამდებობაზე. 1991–1992 წლებში „არიან – ქართლის“ მთავარი რედაქტორად. 1991-1992 წლებში სატელევიზიო პროგრამა „ტელე-სინე-ვიდეოს“ თანაავტორად და წამყვანად; 1993-1994 წლებში ამავე პროგრამის კონსულტანტად და სხვა. ქართულ ჟურნალ-გაზეთებში: „ომეგა“, „ამარტა“, „კარნავალი“, „სახეები“, „ეპოქა“, "ევროპა“, „ქართული გაზეთი“, „ეს კვირა“, „დილის გაზეთი“, „ჯორჯიან თაიმსი“, „მთავარი გაზეთი კვირას“ და სხვა აქვეყნებდა წერილებს, ინტერვიუებს და ანალიტიკურ სტატიებს ქართული კულტურის, საზოგადოებისა და განათლების შესახებ. 1996 წლიდან დღემდე გაზეთ „რეზონანსის“ კულტურის მიმომხილველია. 1999 წლიდან ბათუმის შოთა რუსთაველის უნივერსიტეტის მიწვეული პროფესორი. პირადად დააფუძნა არაერთი არასამთავრობო ორგანიზაცია, არის რამდენიმე არასამთავრობო ორგანიზაციის თანადამფუძნებელი, ასევე არაერთხელ ყოფილა სხვადასხვა კონკურსების და კინოფესტივალების ჟიურის წევრი. ქ. თბილისის საქართველოს შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის დიდი სამეცნიერო საბჭოს წევრი ქ. ბათუმის ხელოვნების სახელმწიფო ინსტიტუტის სამეცნიერო საბჭოს წევრი. კრიტიკის დამოუკიდებელი საკონსულტაციო საბჭოს წევრი. კინოკრიტიკის საერთაშორისო გაერთიანების „ფიპრესი ჯორჯიას“ (FIPRESCI) წევრი. 2000 წ. კინემატოგრაფისტების დამოუკიდებელი გილდიის წევრი „ქართული კულტურის პოეტური საწყისების ძიებაში“, ჟურნალი „თეატრი და ცხოვრება“, №1, 2004 წ. „მითების ევოლუცია ანტიკური ხანიდან თანამედროვე საქართველომდე“, კრებული „თეატრმცოდნეობითი და კინომცოდნეობითი ძიებანი“, №2 (22), 2004წ. „დროისა და ეპოქის ადგილი ხელოვნების ნაწარმოების შექმნის პროცესში“, ჟურნალი „თეატრი და ცხოვრება“, №2, 2005 წ. „ალექსანდრე რეხვიაშვილის იგავები ძალადობის თემაზე“, კრებული „თეატრმცოდნეობითი და კინომცოდნეობითი ძიებანი“, №4 (23), 2005წ. საზოგადოების ჯგუფური პორტრეტი ინტერიერში… დაარქივებული 2016-09-09 საიტზე Wayback Machine. ლელა ოჩიაური პეტრე ოცხელი ერთი კოლექციიდან კაცობრიობის ისტორიამდე კინოსტუდია „დამოუკიდებელი პროექტი“ ოჩიაური ლელა ახალი კინო – სიზმარი გადარჩენილთათვის დაარქივებული 2016-09-09 საიტზე Wayback Machine.