laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
დეკანოიძეები

დეკანოიძეები — ქართული გვარი. წარმოიშვა სიტყვისაგან „დეკანოზი“. საქართველოში ცხოვრობს 1758 დეკანოიძე. ქართული გვარების ისტორია იუსტიციის სახლის მონაცემები დაარქივებული 2021-07-29 საიტზე Wayback Machine. ↑ საინტერესო სტატისტიკა[მკვდარი ბმული] — სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტო
კავკასია (ტელეკომპანია)

ტელეკომპანია კავკასია — ტელევიზია საქართველოში. მთავარი შენობა მდებარეობს თბილისში, ვახტანგ გორგასლის № 73-ში. ტელეკომპანია კავკასიის საიტი
პატარაიები

პატარაიები — ქართული გვარი. გავრცელებულია სამეგრელოში. საქართველოში ცხოვრობს 1854 პატარაია. ქართული გენეალოგია იუსტიციის სახლის მონაცემები დაარქივებული 2021-07-29 საიტზე Wayback Machine. ↑ საინტერესო სტატისტიკა[მკვდარი ბმული] — სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტო
კლოდ ფარერი

კლოდ ფარერი (დ. 27 აპრილი, 1876, ლიონი — გ. 21 ივნისი, 1957, პარიზი) — ფრანგი მწერალი, საფრანგეთის აკადემიის წევრი 1935 წლიდან. 1904 წელს გამოსცა ნოველების კრებული „თრიაქის კვამლი“. 1905 წელის რომანისთვის „ცივილიზებულნი“ მიიღო გონკურის პრემია. მისი სხვა რომანებია „კაცი, რომელმაც მოკლა“ (1907), „ახალი ადამიანები“ (1922), „მარტო კაცი“ (1942), „პატარა კუზენები“ (1953). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 227.
ცომაია (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი ცომაია შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ალექსანდრე ცომაია — ქართველი პუბლიცისტი, პოლიტიკური ემიგრანტი ბადრი ცომაია — ქართველი მსახიობი გივი ცომაია — ქართველი დირიჟორი, მომღერალი და პედაგოგი ვასილ ცომაია — ქართველი გეოგრაფი ივანე ცომაია — ქართველი სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე კლიმენტი ცომაია — ქართველი ექიმი ლუიზა ცომაია — ქართველი ექიმი ნადეჟდა ცომაია — ქართველი საოპერო მომღერალი ნანა ცომაია — ქართველი არქიტექტორი შალვა ცომაია — ქართველი პოლიტიკოსი ჯუმბერ ცომაია — ქართველი სპორტსმენი (აფროსნობა)
ფარეხი

ფარეხი — ცხვრის შესანახი შენობა. არსებობს საერთო ფარეხი, სადაც ყველა ასაკის და სქესის ცხვარს ინახავენ და სპეციალიზებული, რომელიც გათვალისწინებულია ერთი ასაკის და სქესის ცხოველისთვის. ფარეხის მასალად იყენებენ ხეს, აგურს, ქვას. საქართველოს სსრ-ში აშენებდნენ ფარეხებს 800-1500 ცხვრისთვის, ხოლო ზოგიერთ მეურნეობაში ასაწყობი ბლოკით შენდებოდა 2500 ცხვარზე გათვლილი ფარეხი, სადაც საკვების და წყლის მიწოდება და ნაკელის გამოზიდვა მექანიზებული იყო. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 227.
ფართინგი

ფართინგი — ძველი ინგლისური მონეტა. იყო ყველაზე წვრილი ხურდა ფული და უდრიდა პენის 1/4-ს. 1921 წლამდე ჭრიდნენ ვერცხლისგან, 1921-1960 წლებში სპილენძისგან, შემდეგ კი ბრინჯაოსგან. მიმოქცევიდან ამოიღეს 1971 წელს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 227.
დიაპაუზა

დიაპაუზა — სვენების პერიოდი ცხოველთა განვითარებაში, რასაც თან სდევს ნივთიერებათა ცვლის მკვეთრ დაქვეითება და ფორმაწარმოქმნითი პროცესების შეჩერება. დიაპაუზის დროს იმატებს ორგანიზმის გამძლეობა მავნე გარეგანი ზემოქმედებისადმი. ყოველი ბიოლოგიური სახეობის დიაპაუზა შეესაბამება სასიცოცხლო ციკლის გარკვეულ ფაზას. ამის მიხედვით არსებობს ემბრიონული დიაპაუზა, ლარვული დიაპაუზა, ჭუპრობის დიაპაუზა, იმაგინალური დიაპაუზა. ზოგჯერ აღინიშნება საზაფხულო დიაპაუზა, ე.წ. ესტივაცია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 502.
ვახუშტი დიასამიძე

ვახუშტი დიასამიძე — ქართველი პოლიტიკოსი, XVI საუკუნის სამცხე-საათაბაგოს დიდგვაროვანი ფეოდალი. მხარს უჭერდა ქართლის მეფის ლუარსაბ I-ის პოლიტიკას; თავის ძმასთან შერმაზან დიასამიძესთან ერთად XVI საუკუნის 30-40-იანი წლებში ჯავახეთისა და სამცხის მნიშვნელოვანი პროვინციები ლუარსაბ I-ს დაუმორჩილა, ლუარსაბმა კი იგი ლორის ბატონად დანიშნა; ათაბაგ ქაიხოსრო II-ის წაქეზებით ირანის შაჰმა თამაზ I-მა 1553 წელს მესხეთისა და სამცხის სოფლები და ქალაქები დაარბია, სხვა დიდებულებთან ერთად, ვახუშტი დაატყვევა და სიკვდილით დასაჯა. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 402. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 502. ვახუშტი დიასამიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი
შერმაზან დიასამიძე

შერმაზან დიასამიძე — ქართველი პოლიტიკოსი, XVI საუკუნის სამცხე-საათაბაგოს დიდგვაროვანი ფეოდალი. ძმასთან, ვახუშტი დიასამიძესთან ერთად მხარს უჭერდა ქართლის მეფის ლუარსაბ I–ის პოლიტიკას; ლუარსაბმა იგი ლორე–ბამბაკის ბატონად დასვა; ათაბაგ ქაიხოსრო II–ის თხოვნით ირანის შაჰი თამაზ I 1553 წელს სამცხე–საათაბაგოში შეიჭრა. დიასამიძე სხვა დიდებულებთან ერთად დაატყვევეს და ძმასთან ერთად სიკვდილით დასაჯეს; მისი მამული ქაიხოსროს გადაეცა. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 403. ლომსაძე, შ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 503. შერმაზან დიასამიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ლევან დიასამიძე

ლევან დიასამიძე (დ. 19 სექტემბერი, 1882, თბილისი — გ. 19 ნოემბერი, 1969) — ქართველი ინჟინერი, ჰიდრავლიკოსი, მეცნიერების და ტექნიკის დამსახურებული მოღვაწე (1946). 1912 წელს დაამთავრა ლოზანის საინჟინრო ინსტიტუტი. საქართველოში დაბრუნების შემდეგ უმთავრესად მუშაობდა წყალსადენის სისტემაში; 1929-1935 წლებში იყო ნატახტრის წყალსადენის პროექტის ავტორი და მშენებლობის მთავარი ინჟინერი; 1945 წლიდან დარდაცვალებამდე საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის წყალმომარაგებისა და კანალიზაციის კათედრის გამგე. არის ავტორი სახელმძღვანელოებისა წყალსადენ-კანალიზაციის სპეციალობის სტუდენტებისთვის. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 402. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 502. ლევან დიასამიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
დიასტოლა

დიასტოლა (ბერძ. ἡ διαστολή «გაფართოვება») — გულის პარკუჭების ან წინაგულების მოდუნება. სისტოლისა და დიასტოლის მონაცვლეობა შეადგენს გულის მოქმედების ციკლს. ადამიანის გულის ნორმალური რიტმის დროს წინა გულების დიასტოლის ხანგრძლივობა 0,7 წმ-ს შეადგენს, პარკუჭებისა — 0,5 წმ-ს. პარკუჭების სისტოლის დროს წინაგულები დიასტოლის ფაზაშია, პარკუჭებსა და წინაგულებს შორის არსებული (მარცხნივ მიტრალური და მარჯვნივ სამკარიანი) სარქველი დახურულია, ხოლო აორტის და ფილტვის სარქველი ღიაა, შედეგად მარცხენა პარკუჭიდან სისხლი გადადის აორტაში, ხოლო მარჯვენა პარკუჭიდან ფილტვის არტერიაში. პარკუჭების დიასტოლის დროს დგება წინაგულების სისტოლის ფაზა. სისხლი წინაგულებიდან ჩაედინება პარკუჭების მიმართულებით, კერძოდ, იხსნება მიტრალური სარქველი და სისხლი მარცხენა წინაგულიდან მიემართება მარცხენა პარკუჭისკენ, იხსნება სამკარიანი სარქველი და სისხლი მარჯვენა წინაგულიდან მიემართება მარჯვენა პარკუჭისკენ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 503. ↑ andromed ka. ციტირების თარიღი: 2024-04-25 ↑ ka.wiktionary.org ka. ციტირების თარიღი: 2024-04-25 ↑ გული და სისხლის მიმოქცევა ka. ციტირების თარიღი: 2024-04-25
მზე (მრავალმნიშვნელოვანი)

მზე შეიძლება აღნიშნავდეს: მზე - ვარსკვლავი მზის სისტემაში. მზე - ტელეკომპანია. მზე - ქართული გაზეთი მზის სისტემა მზის დღე ამომავალი მზე
დიატკოვოს ბროლის ქარხანა

დიატკოვოს ბროლის ქარხანა — სამრეწველო დაწესებულება რუსეთში, ქალაქ დიატკოვოში. აწარმოებს სუფრის მინის ჭურჭელსა და ბროლის ნაკეთობებს. დააარსა 1790 წელს ი. მალცოვმა. ცნობილი იყო დიატკოვოს გლეხური ჭურჭელი, მის მოხატულობაში ჭარბობდა მკვეთრი ფერები და ყვავილოვანი ორნამენტი. დიატკოვოს ქარხანამ ოქროს მედალი აიღო 1829 წელს რუსეთის იმპერიის მანუფაქტურის ნაკეთობათა I გამოფენაზე. 1835 წელს ქარხანასთან დაარსდა ბროლის მუზეუმი. ქარხანა განადგურდა მეორე მსოფლიო ომის დროს. აღდგა 1943 წელს. საბჭოთა პერიოდში ქარხანაში დასაქმებული იყო 5000 ადამიანამდე. ამჟამად დასაქმებულია დაახლოებით 200 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 503.
მარღუზორი

მარღუზორი (ტაჯ. Марғузор) — ტბა ტაჯიკეთში. მდებარეობს ჰისარის ქედის ჩრდილო კალთაზე, მდინარე შინგის ზემო დინების ხეობაში, ზღვის დონიდან 2139,2 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 1,16 კმ². წყალშემკრები აუზის ფართობი 178 კმ². მაქსიმალური სიღრმე 45 მ. ტბას ერთვის 4 მდინარე, რომელთა სიგრძე არ აღემატება 4 კმ-ს. ფშანებით სამხრეთიდან და ჩრდილოეთიდან დაკავშირებულია აზორჩაშმისა და ხურდაკის ტბებთან. მარჯვენა ნაპირზე გადის კლდეში ამოკვეთილი საავტომობილო გზა. ↑ Лист карты J-42-28 Шинг. Масштаб: 1 : 100 000. Состояние местности на 1984 год. Издание 1989 г. ↑ Ресурсы поверхностных вод СССР: Гидрологическая изученность. Т. 14. Бассейны рек Средней Азии. Вып. 3. Бассейн р. Аму-Дарьи / под ред. В. М. Федотовой. — Л.: Гидрометеоиздат, 1967. — С. 198 ↑ Маргузорские озера. centralasia-adventures.com
სამსონ ასათიანი

სამსონ ასათიანი (დ. 2 ივნისი, 1873 — გ. უცნობია) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, პოლკოვნიკი. დაამთავრა სასულიერო სემინარია. სამხედრო კარიერა დაიწყო 1892 წელს. სამხედრო კარიერის დაწყებიდან 5 წლის შემდეგ, 1897 წელს მიიღო პოდპორუჩიკის ჩინი. 1901 წელს მიიღო პორუჩიკის ჩინი. 1905 წელს გახდა შტაბს-კაპიტანი. ოთხი წლის შემდეგ, 1909 წელს გახდა კაპიტანი. 1912 წელს მიიღო პოდპოლკოვნიკის ჩინი. 1916 წელს მიენიჭა პოლკოვნიკის ჩინი. 1913 წლიდან იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრი. 1917 წელს მიენიჭა წმინდა სტანისლავის მე-3 ხარისხის ორდენი, ამავე წელს მიიღო წმინდა ანას III ხარისხის ორდენი. სამსონ ასათიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ასათიანები

ასათიანები — ქართული გვარი. საქართველოში ცხოვრობს 3309 ასათიანი. ასათიანები იყვნენ აზნაურები. გვარი გავრცელებულია ცაიშში, მარანში, ნოსირში, კირცხში, ჭითაწყარში, სერგიეთში, სეფიეთში, გაუწყინარში, თხმელარში, ქვიშანჭალაში, მუხურჩასა და ვედიდკარში. ქართული გენეალოგია იუსტიციის სახლის მონაცემები დაარქივებული 2021-07-29 საიტზე Wayback Machine. ↑ საინტერესო სტატისტიკა[მკვდარი ბმული] — სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტო
ბენედეტა დ’ესტე

ბენედეტა დ’ესტე (იტალ. Benedetta d'Este; დ. 18 აგვისტო, 1697, მოდენა, იტალია — გ. 17 სექტემბერი, 1777, მოდენა, იტალია) — დ’ესტეს დინასტიის წარმომადგენელი. მოდენის ჰერცოგ რინალდოსა და შარლოტა ბრაუნშვაიგ-ლიუნებურგელის ასული. ჰერცოგ ფრანჩესკო III-ის უფროსი და და ერკოლე III-ის მამიდა. ბენედეტა დაიბადა 1697 წლის 18 აგვისტოს მოდენაში. იგი იყო მოდენისა და რეჯიოს ჰერცოგ რინალდოსა და მისი ცოლის, შარლოტა ბრაუნშვაიგ-ლიუნებურგელის პირველი შვილი. დედის მხრიდან იგი საღვთო რომის იმპერატრიცა ვილჰელმინა ამალიას დისწული და ამასთან, პოლონეთის დედოფალ მარია იოზეფასა და ბავარიის კურფიურსტ მარია ამალიას დეიდაშვილი იყო. მისი სახელი იტალიურად „დალოცვილს“ ნიშნავს და იგი მას ბებიის, ბენედიქტა ჰენრიეტა კურპფალცელის პატივსაცემად დაარქვეს. 1717 წლის მაისში მოდენის სამეფო კარს ინგლისის, ირლანდიისა და შოტლანდიის ტახტების მემკვიდრე და მოსარჩელე, ჯეიმზ ფრანცის ედუარდ სტიუარტი ეწვია (იგი იყო ბენედეტას ნახევარ-ძმის ქალიშვილ მარიას ვაჟი). ცნობილია, რომ მას ბენედეტა მალევე შეუყვარდა და ჰერცოგ რინალდოს მისი ხელიც სთხოვა, მაგრამ უარი მიიღო, რამეთუ ჰერცოგს არ სურდა მის გამო ურთიერთობა გაეფუჭებინა დიდი ბრიტანეთის მეფე ჯორჯ I-თან. ცნობილია, რომ რინალდო თავიდან დათანხმდა მათ ჯვრისწერას და საიდუმლოდ დანიშნა კიდევაც ისინი, თუმცა ჯეიმზ ფრანცის ედუარდის ბრიტანეთში დამარცხების შემდეგ ეს ნიშნობა გააუქმა. 1737 წელს რინალდო გარდაიცვალა და ტახტი ბენედეტას ძმამ, ფრანჩესკო III-მ დაიკავა. 1739 წლამდე ფრანჩესკო რუსეთ-თურქეთის ომში იბრძოდა, რა დროსაც მოდენასა და რეჯიოს ბენედეტა და მისი და, ამალია მართავდნენ რეგენტების სტატუსით. აღსანიშნავია, რომ ბენედეტა არასოდეს გათხოვილა და არც შვილები ჰყოლია. იგი 1777 წლის 17 სექტემბერს, 80 წლის ასაკში გარდაიცვალა მშობლიურ მოდენაში. Bevan, Bryan (1967). King James the Third of England: A Study of Kingship in Exile. London: Robert Hale. Rocca, Emilio Nasalli (1969). I Farnese. Dell'Oglio Editore.
ტელეარხი 25

ტელეარხი 25 — ქართული ტელეკომპანია. იგი 1993 წლის 15 ივნისს დაარსდა. მისი მაუწყებლობის არეალი მოიცავს ქალაქ ბათუმს, ქობულეთს, ხელვაჩაურს, ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის ნაწილს და ზღვისპირა ზოლს სარფიდან ქალაქ ფოთამდე. თავისი მაუწყებლობა ტელევიზიამ საყოფაცხოვრებო ტექნიკით დაიწყო. თუმცა, საქართველოს სატელევიზიო ქსელისა და არასამთავრობო ფონდების დახმარების შედეგად, 1995—1996 წლებში „ტელეარხი 25“ საქართველოში ერთ-ერთ საუკეთესო რეგიონულ ტელეკომპანიად ჩამოყალიბდა. თუმცა, აჭარაში მოქმედი ასლან აბაშიძის ავტოკრატიული რეჟიმის გამო, ტელეკომპანიას არაერთხელ მოსვლია რეგიონულ მთავრობასთან უსიამოვნება. „აჭარის ხელისუფლების მრავალწლიანი მცდელობა, დამფუძნებლებისათვის წაერთვა ტელევიზიის მართვის სადავეები, მუდამ უშედეგოდ მთავრდებოდა.“ — წერია ტელეკომპანიის ოფიციალურ საიტზე. სწორედ ამიტომ, 2000 წლის 19 თებერვალს აჭარის უშიშროების სამსახურის თანამშრომლებმა „ტელეარხი 25“-ის ხელმძღვანელებს ძალით გააჩუქებინეს ტელეკომპანიის აქციათა საკონტროლო პაკეტი, რის შემდეგაც ტელევიზია უშუალოდ ასლან აბაშიძის მფლობელობაში გადავიდა. მრავალწლიანი სასამართლო დავა მხოლოდ აჭარის ხავერდოვანმა რევოლუციამ დაასრულა, როცა ბათუმიდან თბილისში იძულებით გადასახლებულმა დამფუძნებლებმა 4 წლის წინ წართმეული ქონება უკან დაიბრუნეს. თორმეტწლიანი არსებობის მანძილზე, ტელევიზიაში განხორციელდა არაერთი საინტერესო ტელე-პროექტი. მათ შორის: საინფორმაციო პროგრამა „ახალი ამბები“, ანალიტიკური თოქ-შოუ „მრავალწერტილი“, გადაცემა „ხელოვანთა გალერეა“, მრავალსერიანი დოკუმენტური ფილმი „საქართველოს ისტორიის ქრონიკები“, ტელესერიალი „ყავახანა“ და სხვა. 2006 წლის ზაფხულში „ტელეარხ 25“ ის ეთერში გადიოდა სტუდენტური გადაცემა "ობიექტივი", რომელზეც ბათუმის უმაღლესი სასწვლებლების ჟურნალისტიკის სპეციალობის სტუდენტები მუშაობდნენ. პროექტს "კანადის საერთაშორისო განვითარების ფონდი" აფინანსებდა. საქართველოს იურიდიულ პირთა რეესტრის 2012 წლის თებერვლამდე „ტელეარხი-25“-ის წილების მფლობელები იყვნენ: მერაბი მერკვილაძე - 25%, გიორგი სურმანიძე - 50%, მალხაზი ვერძაძე - 25%. 2012 წლის თებერვალში „ტელეარხ 25“-ის 50%-იანი წილი ბიზნესმენ ჯემალ ვერძაძემ შეისყიდა. ამავე წლის 24 თებერვლის მონაცემებით ტელე-კომპანიის 50%-იანი წილის მფლობელად მითითებულია ლევან ქარდავა და 50%-იანი წილის მფლობელად - ჯემალ ვერძაძე; ამჟამად „ტელეარხი 25“ აღჭურვილია უახლესი ციფრული აპარატურით. ფონდ „ღია საზოგადოება საქართველოსა“ და IREX-ის თბილისის ოფისის მიერ ტელევიზიას გრანტის სახით გადაეცა ახალი ტექნიკა. მზადდება ყოველდღიური საინფორმაციო პროგრამა „მაცნე“, რომელიც აჭარაში მიმდინარე მოვლენებს მიმოიხილავს. მზადდება ყოველდღიური საბავშვო გადაცემა. იგეგმება ახალი სატელევიზიო სერიალის დაწყება, ყოველკვირეული ანალიტიკური პროგრამის მომზადება, აგრეთვე სამაუწყებლო არეალის გაზრდა და აჭარის რეგიონის სრულად დაფარვა. ოფიციალური საიტი
ამალია დ’ესტე

ამალია დ’ესტე (იტალ. Amalia d'Este; დ. 28 ივლისი, 1699, მოდენა, იტალია — გ. 5 ივლისი, 1778, მოდენა, იტალია) — დ’ესტეს დინასტიის წარმომადგენელი. მოდენის ჰერცოგ რინალდოსა და შარლოტა ბრაუნშვაიგ-ლიუნებურგელის ასული. ჰერცოგ ფრანჩესკო III-ის უფროსი და და ერკოლე III-ის მამიდა. ამალია დაიბადა 1699 წლის 28 ივლისს მოდენაში. იგი იყო მოდენისა და რეჯიოს ჰერცოგ რინალდოსა და მისი ცოლის, შარლოტა ბრაუნშვაიგ-ლიუნებურგელის შუათანა შვილი. დედის მხრიდან იგი საღვთო რომის იმპერატრიცა ვილჰელმინა ამალიას დისწული და ამასთან, პოლონეთის დედოფალ მარია იოზეფასა და ბავარიის კურფიურსტ მარია ამალიას დეიდაშვილი იყო. მისი და-ძმები იყვნენ: პრინცესა ბენედეტა, ჰერცოგი ფრანჩესკო III და ჰერცოგინია ენრიკეტა. 1710 წელს დედამისი მშობიარობას გადაჰყვა. 1737 წელს რინალდო გარდაიცვალა და ტახტი ამალიას ძმამ, ფრანჩესკო III-მ დაიკავა. 1739 წლამდე ფრანჩესკო რუსეთ-თურქეთის ომში იბრძოდა, რა დროსაც მოდენასა და რეჯიოს ამალია და მისი და, ბენედეტა მართავდნენ რეგენტების სტატუსით. გარკვეული პერიოდის განმავლობაში ამალიას საქმროდ სარდინიის მეფე კარლო ემანუელე III მოიაზრებოდა, თუმცა ქორწინება არ შემდგარა. როგორც ცნობილია პრინცესა ამალია საიდუმლოდ დაქორწინდა ვილენოფის მარკიზზე, რომლის სახელიც დღემდე უცნობია. ასევე ცნობილია, რომ მისი ქმარი 1739 წელს მოკლეს ფუტაკის ბრძოლაში, ამალიას კი შვილი არ დარჩენია. ამის შემდეგ იგი აღარ გათხოვილა და გარდაიცვალა 1778 წლის 5 ივლისს 78 წლის ასაკში, მშობლიურ მოდენაში. Mina, Gregori (2000). Le Musée des Offices et le Palais Pitti. Editions Place des Victoires. pp. 457–603. ISBN 2-84459-006-3. Rocca, Emilio Nasalli (1969). I Farnese. Dell'Oglio Editore.
დავით იმნაიშვილი

დავით სილიბისტროს ძე იმნაიშვილი (დ. 18 მარტი, 1914, სოფ. შუხუთი, ლანჩხუთის რაიონი — გ. 21 აგვისტო, 1978, თბილისი) — ქართველი ენათმეცნიერი, კავკასიოლოგი. ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1964). 1937 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ენათმეცნიერების ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი (1941), იკვლევდა ნახურ (ჩაჩნურ, ინგუშურ, ბაცბურ) და დიდოურ ენებს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 117.
აღდარა (ქალაქი)

აღდარა (აზერ. Ağdərə; სომხ. Մարտակերտ - მარტაკერტი) — ქალაქი აზერბაიჯანში, აღდარის რაიონში. ყარაბაღის ომის შედეგად, მოხდა სომხური ძალების მიერ ქალაქის ოკუპაცია და შევიდა მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის შემადგენლობაში, სადაც მარტაკერტის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია. საბჭოთა პერიოდში მთიანი ყარაბაღის ავტონომიური ოლქის მარტაკერტის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი იყო. 2016 წლის დაპირისპირების და 2020 წლის მიმდინარე ომის დროს, დაპირისპირების ერთ-ერთი ცხელი წერტილია. ↑ http://stat-nkr.am/files/publications/2015/LXH_tverov_2015.pdf
გია ნოდია

გია ნოდია (დ. 4 სექტემბერი, 1954) — ქართველი პოლიტოლოგი, მეცნიერი, პედაგოგი, პოლიტიკოსი და ფილოსოფოსი. 2008 წლის 31 იანვრიდან ამავე წლის 10 დეკემბრამდე იყო საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრი. დაიბადა 1954 წელს. 1976 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი ფილოსოფიის სპეციალობით. 1982 წელს დაიცვა დისერტაცია და გახდა ფილოსოფიის მეცნიერებათა კანდიდატი. 1980-2001 წლებში მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ფილოსოფიის ინსტიტუტში უმცროს და უფროს მეცნიერ-თანამშრომლად, სწავლულ მდივნად, განყოფილების გამგედ. 2006 წლიდან არის ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი. გია ნოდია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ბიოგრაფია ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის საიტზე
ლუკრეცია ბარბერინი

ლუკრეცია ბარბერინი (იტალ. Lucrezia Barberini; დ. 24 ოქტომბერი, 1628 — გ. 24 აგვისტო, 1699) — იტალიელი არისტოკრატი. მოდენისა და რეჯიოს ჰერცოგინია 1654-1658 წლებში როგორც ფრანჩესკო I-ის პირველი ცოლი. ჰერცოგ რინალდო დ’ესტეს დედა. ლუკრეცია დაიბადა 1628 წლის 24 ოქტომბერს. იგი იყო პალესტრინას მთავარ ტადეო ბარბერინისა და მისი ცოლის, პალიანოს მთავარ ფილიპო კოლონას ქალიშვილ ანა კოლონას უფროსი შვილი. იგი იყო რომის პაპ ურბან VIII-ის ძმის შვილიშვილი, ასევე მისი ძმები იყვნენ მთავარი მაფეო ბარბერინი და კარდინალი კარლო ბარბერინი. ამასთან, ბიძებად ერგებოდნენ კარდინალები: ფრანჩესკო ბარბერინი, ანტონიო ბარბერინი და ჯიროლამო კოლონა. აღსანიშნავია ისიც, რომ ლუკრეციას ბიძაშვილად ერგებოდა პალიანოს მთავარი ლორენცო კოლონა, რომლის ცოლი, მარია მანჩინი, იყო საფრანგეთის მმართველ კარდინალ მაზარინის დისწული. 1654 წლის 14 ოქტომბერს ლუკრეცია ცოლად შერთეს ორჯერ დაქვრივებულ მოდენისა და რეჯიოს ჰერცოგ ფრანჩესკო I-ს, რომლის ორივე ცოლი მშობიარობას გადაჰყვა. ქორწინებიდან ერთ წელიწადში, 1655 წელს ლუკრეციამ მომავალი ჰერცოგი, რინალდო გააჩინა, რის შემდეგაც იგი აღარც დაორსულებულა. უკვე 1658 წლის 14 ოქტომბერს 48 წლის ფრანჩესკო I გარდაიცვალა. ამის შემდეგ ტახტი ლუკრეციას გერმა, ალფონსო IV-მ დაიკავა. 1694 წელს ალფონსოს ვაჟი, ჰერცოგი ფრანჩესკო უშვილოდ დაიღუპა. ამგვარ პირობებში ახალი ჰერცოგი ლუკრეციას ვაჟი, რინალდო ხდება, რომელმაც 1696 წელს ცოლად შეირთო საღვთო რომის იმპერატორ იოზეფ I-ის ცოლის და, შარლოტა ბრაუნშვაიგ-ლიუნებურგელი. ამის შემდეგ ლუკრეციას დიდ ხანს აღარ უცოცხლია და იგი 1699 წლის 24 აგვისტოს, 70 წლის ასაკში გარდაიცვალა. დაკრძალეს ქმრის გვერდით, მოდენაში. Papal Genealogy: The Families And Descendants of the Popes by George L. Williams (McFarland, 2004) Penny cyclopaedia of the Society for the diffusion of useful knowledge, Volume 3 (C. Knight, 1835)
ალფონსო IV დ’ესტე

ალფონსო IV დ’ესტე (იტალ. Alfonso IV d'Este; დ. 14 ოქტომბერი, 1634, მოდენა, იტალია — გ. 16 ივლისი, 1662, მოდენა, იტალია) — დ’ესტეს დინასტიის წარმომადგენელი. მოდენისა და რეჯიოს ჰერცოგი 1658-1662 წლებში. ჰერცოგ ფრანჩესკო I-ის ძე. ჰერცოგ ფრანჩესკო II-ისა და ინგლისის, ირლანდიისა და შოტლანდიის დედოფალ მარია მოდენელის მამა. ალფონსო დაიბადა 1634 წლის 14 ოქტომბერს მოდენაში. იგი იყო მოდენისა და რეჯიოს ჰერცოგ ფრანჩესკო I-ისა და მისი პირველი ცოლის, მარია კატერინა ფარნეზეს უფროსი ვაჟი. ალფონსოს დედა 1646 წელს გადაჰყვა მშობიარობას, რის შემდეგაც მამამისი კიდევ ორჯერ დაქორწინდა. 1655 წლის 27 მაისს მამამისმა იგი 16 წლის ლაურა მარტინოციზე დააქორწინა, რომელიც იყო საფრანგეთის მმართველ კარდინალ მაზარინის დისწული. ქორწინება საფრანგეთში, კომპიენის სასახლეში შედგა და მას სამეფო ოჯახის წევრებიც დაესწრნენ. ამის შემდეგ წყვილი მოდენაში ჩავიდა, სადაც ლაურამ ორი ბავშვი გააჩინა, მათ შორის მომავალი ჰერცოგი. 1658 წლის 14 ოქტომბერს, მამის დაღუპვის შემდეგ, ალფონსო IV მოდენისა და რეჯიოს ახალი ჰერცოგი ხდება, თუმცა მისი მმართველობა დიდ ხანს არ გაგრძელებულა. იგი წლების განმავლობაში იტანჯებოდა ჩიყვისაგან, რასაც შემდეგში ტუბერკულოზიც დაერთო. 1659 წელს დასრულდა საფრანგეთ-ესპანეთის ომი და ფრანგებმა მას გაწეული დახმარების სანაცვლოდ მანამდე ესპანეთის მფლობელობაში მყოფი იტალიური ქალაქი, კორეჯიო აჩუქეს, რომელიც მალევე მიუერთდა მოდენას. ალფონსო IV გარდაიცვალა 1662 წლის 16 ივლისს მოდენაში, 27 წლის ასაკში. მის შემდეგ ტახტი მისმა მცირეწლოვანმა ვაჟმა, ფრანჩესკო II-მ დაიკავა. ალფონსოს თავისი ცოლისაგან ორი შვილი ჰყავდა: მარია (1658-1718), ცოლად გაჰყვა ინგლისის, ირლანდიისა და შოტლანდიის მეფე ჯეიმზ II-ს, რომელთანაც შეეძინა პრინცი ჯეიმზ ფრანცის ედუარდი და პრინცესა ლუიზა მარია; ფრანჩესკო II (1660-1694), მოდენისა და რეჯიოს ჰერცოგი, ცოლად შეირთო თავისი ბიძაშვილი, მარგერიტა მარია ფარნეზე, მაგრამ შვილები არ ჰყოლია; ალფონსოს ცოლი და შვილები ლაურა მარტინოცი მარია ფრანჩესკო II Biografia universale antica e moderna [Universal ancient and modern biography] (in Italian). XIX. presso Gio. Battista Missiaglia. 1824. p. 61. Chiappini, Luciano (2001). Gli Estensi. Mille anni di storia. Ferrara.
ლაურა მარტინოცი

ლაურა მარტინოცი (იტალ. Laura Martinozzi; დ. 27 მაისი, 1639, ფანო, იტალია — გ. 19 ივლისი, 1687, რომი, იტალია) — იტალიელი არისტოკრატი, კარდინალ მაზარინის დისწული. მოდენისა და რეჯიოს ჰერცოგინია 1658-1662 წლებში როგორც ალფონსო IV-ის ცოლი. მოდენის ჰერცოგ ფრანჩესკო II-ისა და ინგლისის დედოფალ მარია მოდენელის დედა. ლაურა დაიბადა 1639 წლის 27 მაისს ფანოში, რომის პაპის ოლქში. იგი იყო კარდინალ ჯულიო მაზარინის უფროსი დის, ლაურა მაზარინისა და მისი ქმრის, ჯიროლამო მარტინოცის ქალიშვილი. აღსანიშნავია, რომ მამამისი ფანოს გრაფი იყო, მათი საგვარეულო კი ანტიკური რომიდან იღებს სათავეს. როდესაც ის დაიბადა საფრანგეთში მაზარინების აღზევება იწყებოდა. ბიძამისს, კარდინალ მაზარინს დიდი გავლენა ჰქონდა დედა-დედოფალ ანა ავსტრიელზე, რომელიც მცირეწლოვანი მეფის, ლუი XIV-ის ნაცვლად მართავდა ქვეყანას. შესაბამისად, ლაურას, მის დებსა და დეიდაშვილებს საფრანგეთში დიდი ძაალაუფლება ჰქონდათ. ფრანგებმა მათ მაზარინიტებიც კი შეარქვეს. დღეისათვის ეს ისტორიული ტერმინია აღნიშნავს კარდინალი მაზარინის შვიდ დისწულს: ლაურა მარტინოცი, ლაურა მანჩინი, ანა მარია მარტინოცი, ოლიმპია მანჩინი, მარია მანჩინი, ჰორტენზია მანჩინი და მარია ანა მანჩინი. სარფიანი ქორწინებებით მაზარინიტებმა მოახერხეს და შეინარჩუნეს თავიანთი ძალაუფლება, მაგალითად: ჰორტენზია ინგლისის მეფის საყვარელი გახდა, ანა მარია კონტის პრინცზე დაქორწინდა, ოლიმპია სუასონის გრაფზე და ა.შ. თავად ლაურა მარტინოცი 1655 წლის 27 მაისს ცოლად გაჰყვა მოდენისა და რეჯიოს ჰერცოგ ფრანჩესკო I-ის უფროს ძეს, პრინც ალფონსოს. 1658 წელს მოდენის ახალი ჰერცოგი ალფონსო IV ხდება, რამაც ლაურა მოდენისა და რეჯიოს ჰერცოგინიად აქცია. ამავე წელს მან თავისი პირველი შვილი, მარია გააჩინა (სახელი ალფონსოს დედის, მარია ფარნეზეს პატივსაცემად დაარქვეს), რასაც 1660 წელს ვაჟის გაჩენაც მოჰყვა. 1662 წელს ალფონსო IV 27 წლის ასაკში გარდაიცვალა, ტახტს კი მათი ორი წლის ვაჟი, ფრანჩესკო II იკავებს, რომელსაც რეგენტად ლაურა მარტინოცი ენიშნება. აქედან იწყება მოდენაში ლაურას მმართველობის ხანა, რომელიც 12 წელს გაგრძელდა და მხოლოდ 1674 წელს დასრულდა, ფრანჩესკოს სრულწლოვანად გახდომით. მენტალურად და ფიზიკურად სუსტი ფრანჩესკო მალევე მოექცა თავისი ნახევარ-ძმის, ჩეზარეს გავლენის ქვეშ, რომელმაც ლაურა არა მხოლოდ ჩამოაშორა პოლიტიკას, არამედ მოდენის საჰერცოგოდანაც გააძევებინა. ამის შემდეგ იგი იძულებული გახდა რომში ჩასულიყო, სადაც პაპმა შეიფარა. იგი სწორედ აქ, 1687 წლის 19 ივლისს, 48 წლის ასაკში გარდაიცვალა, თავისი პირველი შვილიშვილის, უელსის პრინც ჯეიმზის გაჩენამდე სულ ცოტა ხნით ადრე. იგი გადაასვენეს და დაკრძალეს მოდენაში, ქმრის გვერდით. მარია (1658-1718), ცოლად გაჰყვა ინგლისის, ირლანდიისა და შოტლანდიის მეფე ჯეიმზ II-ს, რომელთანაც შეეძინა პრინცი ჯეიმზ ფრანცის ედუარდი და პრინცესა ლუიზა მარია; ფრანჩესკო II (1660-1694), მოდენისა და რეჯიოს ჰერცოგი, ცოლად შეირთო თავისი ბიძაშვილი, მარგერიტა მარია ფარნეზე, მაგრამ შვილები არ ჰყოლია; Alessandro Cont, "Sono nato principe libero, tale voglio conservarmi”: Francesco II d’Este (1660-1694), “Memorie Scientifiche, Giuridiche, Letterarie”, Accademia Nazionale di Scienze Lettere e Arti di Modena, ser. 8, 12 (2009), 2, pp. 407–459.