laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ვლადიმერ ბაბილუა

ვლადიმერ ილიას ძე ბაბილუა (დ. 26 აპრილი, 1897, სოფ. ქვემო ჭალადიდი, ახლანდელი ფოთის ტერიტორია ― გ. 6 იანვარი, 1977, თბილისი) ― ქართული ხალხური სიმღერების შემსრულებელი და ლოტბარი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1962). დაასრულა ფოთის გიმნაზია (1915). ერთხანს სწავლობდა ხარკოვის უნივერსიტეტში. 1933 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი. 1917 წლიდან მღეროდა ძუკუ ლოლუას გუნდში. 1924-იდან მუშაობდა დასავლეთ საქართველოს ეთნოგრაფიული გუნდის ლოტბარად, 1940–1955 ― საქართველოს ხალხური სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლში; ერთდროულად 1940-1952 იყო საქართველოს რადიოკიმიტეტის გუნდის ხელმძღვანელიც. გუნდში ავქსენტი მეგრელიძის მოსვლის შემდეგ კი ― ლოტბარი და მომღერალ-სოლისტი. მაღალი ოსტატობით ასრულებდა ქართული მუსიკის ფოლკლორის კლასიკურ ნიმუშებს („კუჩხი ბედნიერი“, „მიყვარს ფაცხა მე მეგრული“, „მახა“, „სი ქოულ ბატა“, „გულისა“, „ოდოია“ და სხვა). დიდი როლი ითამაშა ქართული ხალხური სიმღერის დახვეწისა და პოპულარიზაციის საქმეში. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 313. ვლადიმერ ბაბილუა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
მეაბჯრეთუხუცესი

მეაბჯრეთუხუცესი — სამხედრო უწყების მოხელე გაერთიანებულ ფეოდალურ საქართველოში. მეაბჯრეთუხუცესი აბჯარ-საჭურვლის მთავარი გამგე, მეაბჯრეთა უფროსი იყო და ამილახორს ემორჩილებოდა. სამოხელეო ნიშნად მას „ჴრმალი“ ეკუთვნოდა. მეფის კურთხევის დროს მეაბჯრეთუხუცესი „ჴრმალ-შემორტზმული“ იყო და მეფის აბჯრის მტვირთველის მოვალეობას ასრულებდა (ეჭირა სამეფო ფარი, ლახტი და ქარქაში). ჯავახიშვილი ივ., ქართული სამართლის ისტორია, წგნ. 2, ნაკვ. 1, ტფ., 1928, გვ. 151-155; ფუტკარაძე ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 532.
მებეგრე გლეხი

მებეგრე გლეხი — გლეხი, რომელიც ფეოდალს უხდიდა ბეგარას. მებეგრე გლეხი შეიძლებოდა ყოფილიყო მხოლოდ მკვიდრი გლეხი, რომელიც მემკვიდრეობით ფლობდა ბატონისაგან პირობით საკუთრებაში მიცემულ მიწას. მებეგრე გლეხები ერთმანეთისაგან განსხვავდებოდნენ ბეგრის სახეობებითა და რაოდენობით. სხვადსხვაგვარი იყო მათი ეკონომიკური და სოციალური მდგომარეობაც. მუსხელიშვილი ლ., დასავლეთ საქართველოს გლეხობის სოციალურ-ეკონომიური კატეგორიები XVI-XVII სს., «ენიმიკის მოამბე», 1940, ტ. 5-6; Бердзенишвили Н. А., Очерк из истории пазвития феодальных отношений в Грузии (XIII-XVI вв.), მის წგნ.: საქართველოს ისტორიის საკითხები, წგნ. 2, თბ., 1965; დ. მეგრელიძე, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 533.
მეაქლემეობა

მეაქლემეობა — მეცხოველეობის დარგი, რომელიც შეისწავლის აქლემების მოშენებისა და გამოყენების საკითხებს. მეაქლემეობა განვითარებულია უდაბნოს, ნახევრად უდაბნოსა და მშრალი ველი ზონებში. საქართველოს ფაუნისათვის აქლემი არ არის დამახასიათებელი ცხოველი. კობალავა დ., ქსე, ტ. 6, გვ. 533, თბ., 1983
მებოსტნეობა

მებოსტნეობა შეიძლება აღნიშნავდეს: მებოსტნეობა — სოფლის მეურნეობის დარგი, რომლის დანიშნულებაა ბოსტნეული კულტურების მოყვანა; მებოსტნეობა — მეცნიერება, რომელიც შეისწავლის ბოსტნეულის ბიოლოგიასა და მოყვანის ხერხებს.
მებოცვრეობა

მებოცვრეობა — მეცხოველეობის დარგი, რომლის დანიშნულებაა ბოცვრების მოშენება. მებოცვრეობის ძირითადი პროდუქტებია ხორცი, ტყავი, თივთიკი. მებოცვრეობა განვითარებულია საფრანგეთში, იტალიაში, აშშ-ში, ინგლისში, უნგრეთში, პოლონეთსა და ბულგარეთში. აგრეთვე რუსეთში, უკრაინასა და მოლდოვაში. საქართველოში მებოცვრეობის განვითარება 1970-იანი წლებიდან დაიწყო. 1975-თვის მებოცვრეობის ფერმები და სანაშენე მეურნეობები 35-ს აღწევდა, სადაც 12 000 დედა ბოცვერი იყო. კარგადაა მოწყობილი მებოცვრეობის კუმისის სანაშენე მეურნეობა და ბებნისის სანაშენე ფერმა. სანაშენე ჯიშებია საბჭოური შინშილა, ნაცარა გოლიათი, თეთრი გოლიათი, ვენური ცისფერი, შავარდენი, კალიფორნიული და სხვა ბოცვერი. ენუქიძე გ., ქსე, ტ. 6, გვ. 534, თბ., 1983
მებრძოლი გუშაგი

„მებრძოლი გუშაგი“ — საქართველოს სსრ შინაგან საქმეთა სამინისტროს ყოველკვირეული ორგანო. გამოდიოდა 1965-1970 წლებში თბილისში ქართულ და რუსულ ენებზე (რუს. გამოცემას ეწოდებოდა „ბოევოი სტრაჟ“). გაზეთი აშუქებდა საბჭოთა სამართალმცოდნეობის პრობლემებს, ადმინისტრაციული ორგანოების მუშაობას, შინაგან საქმეთა ორგანოებისა და ფართო საზოგადოებრიობის ბრძოლას სოციალისტური მართლწესრიგის განმტკიცებისათვის. რედაქტორი — ვ. ალფენიძე. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 534.
მებულულესებრნი

მებულულესებრნი (ლათ. Ochotonidae) — ძუძუმწოვრების ოჯახი კურდღლისნაირთა რიგისა. მათი სხეულის სიგრძე 25 სმ აღწევს. აქვთ მოკლე და ფართო ყურები, ძალზე მოკლე კუდი. გრძელი ვიბრისები. ოჯახში 1 თანამედროვე გვარის 12 სახეობაა. გავრცელებულია აზიაში, ჩრდილოეთ ამერიკის აღმოსავლეთით, სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპაში. ზამთრისათვის იმარაგებენ ბალახს და ტოტებს, რომელთაც პატარ-პატარა ბულულებად აწყობენ (აქედან წარმოდგება მათი სახელწოდება). შობენ 5-6 ნაშიერს. ზოგიერთი სახეობა შავი ჭირის გამომწვევის გადამტანია. † Alloptox † Amphilagus † Bellatona † Cuyamalagus † Desmatolagus † Gripholagomys † Hesperolagomys † Kenyalagomys † Lagopsis Ochotona — მებულულე † Ochotonoides † Ochotonoma † Oklahomalagus † Oreolagus † Piezodus † Prolagus † Russellagus † Sinolagomys † Titanomys ავალიანი რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 534. ↑ Ochotonidae в книге Wilson D. E. & Reeder D. M. (editors). 2005. Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (3rd ed.). — Baltimore: Johns Hopkins University Press, 2 vols. (2142 pp.) ISBN 978-0-8018-8221-0 [1] ↑ The Paleobiology Database: Alloptox[მკვდარი ბმული] ↑ The Paleobiology Database: Amphilagus[მკვდარი ბმული] ↑ The Paleobiology Database: Bellatona[მკვდარი ბმული] ↑ The Paleobiology Database: Cuyamalagus[მკვდარი ბმული] ↑ The Paleobiology Database: Desmatolagus[მკვდარი ბმული] ↑ The Paleobiology Database: Gripholagomys[მკვდარი ბმული] ↑ The Paleobiology Database: Hesperolagomys[მკვდარი ბმული] ↑ The Paleobiology Database: Kenyalagomys[მკვდარი ბმული] ↑ The Paleobiology Database: Lagopsis[მკვდარი ბმული] ↑ The Paleobiology Database: Ochotona[მკვდარი ბმული] ↑ The Paleobiology Database: Ochotonoides[მკვდარი ბმული] ↑ The Paleobiology Database: Ochotonoma[მკვდარი ბმული] ↑ The Paleobiology Database: Oklahomalagus[მკვდარი ბმული] ↑ The Paleobiology Database: Oreolagus[მკვდარი ბმული] ↑ The Paleobiology Database: Piezodus[მკვდარი ბმული] ↑ The Paleobiology Database: Prolagus[მკვდარი ბმული] ↑ The Paleobiology Database: Russellagus[მკვდარი ბმული] ↑ The Paleobiology Database: Sinolagomys[მკვდარი ბმული] ↑ The Paleobiology Database: Titanomys[მკვდარი ბმული]
მეგაზაფხულენი

მეგაზაფხულენი (ლათ. Plecoptera) — მწერების რიგი. აქვთ გამჭვირვალე ფრთები, რომელთა შლილი 10-80 მმ აღწევს. მათი სხეული ბოლოვდება 2 გრძელი ძაფით. რიგში 700-მდე სახეობაა. ბინადრობენ გამდინარე წყალსატევებთან. მათი მატლები მტაცებლებია. გარდაქმნა ზოგჯერ 3 წელზე მეტ ხანს გრძელდება. საქართველოში ფართოდ არიან გავრცელებული. სახეობატა უმრავლესობა ენდემურია, ბინადრობენ ბორჯომ-ბაკურიანის ხეობის. სვანეთისა და სხვა რეგიონების მდინარეებში. მეგაზაფხულეთა მატლები სარეწაო თევზების საკვებია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 534.
ეკატერინე ბაბლიძე

ეკატერინე ილიას ასული ბაბლიძე (დ. 11 აპრილი [ ძვ. სტ. 29 მარტი], 1916, თბილისი ― გ. 9 თებერვალი, 1989, იქვე) — ქართველი მხატვარ-კერამიკოსი. საქართველოს დამსახურებული მხატვარი (1961). 1942 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია, სადაც მისი პედაგოგები იყვნენ დავით ციციშვილი, ზაქარია მაისურაძე, სერგო ქობულაძე. იქვე ეწეოდა მოღვაწეობას 1945-იდან, ამავე წლიდან მონაწილეობდა სამხატვრო გამოფენებში. ბაბლიძის შემოქმედებას ახასიათებს ხალხური დეკორატიულ ხელოვნებაში ღრმად წვდომის უნარი, ფაქიზი ორნამენტი, ფორმათა მხატვრული სისადავე. მნიშვნელოვანი ნამუშევრები: დეკორატიული დისკო (1959), ქანდაკება „ჩხიკვთა ქორწილი“ (1960), ლარნაკი (1969), თეფში (1971, 1974, ყველა თიხა) და სხვა. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 313.
მეგათერიუმი

მეგათერიუმი (Megatherium) (მეგა... და ბერძნ. therion — ნადირი, მხეცი) — ნამარხი ძუძუმწოვრების გვარი არასრულკბილიანების რიგისა. ჰქონდათ მასიური (6 მ სიგრძის) ტანი და მოკლე ფეხები. იკვებებოდნენ ფოთლებითა და ახალგაზრდა ყლორტებით, რომელთაც წინა კიდურების მოკაუჭებული კლანჭებით იწევდნენ. კვების დროს უკანა კიდურებთან ერთად საყრდენად კუდსაც იყენებდნენ. მეგათერიუმის ნაშთები ბევრგან სრული ჩონჩხების სახითაა ნაპოვნი. ცნობილია ჩრდილოეთ და სამხრეთ პლეისტოცენური ნალექებიდან. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მეგათერიუმი მჭედლიძე გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 534.
მეგაკარიოციტი

მეგაკარიოციტი (მეგა..., კარიო... და ბერძნ. kytos - სათავსი, აქ - უჯრედი), ადამიანისა და ძუძუმწოვარი ცხოველების ძვლის წითელი ტვინის გიგანტური უჯრედი (40 მკმ-მდე), რომელსაც აქვს დიდი, დანაწევრებული პოლიპლოიდური ბირთვი. თავისი განვითარების დასრულების შემდეგ მეგაკარიოციტი იშლება — მის ზედაპირს თანდათან სწვდება ნაწილაკები, რომლებიც სისხლის ფირფიტებად (თრომბოციტებად) იქცევა და სისხლში გადადის. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 534.
მეგალესებრნი

მეგალესებრნი (ლათ. Cecidomyiidae ან Itonididae) — მწერების ოჯახი ორფრთიანთა რიგისა. პატარა მწერებია (1-5 მმ). უმდაბლეს მეგალესებრთა მატლები გახრწნილი მცენარეების ნარჩენებში ვითარდება, უმაღლესისა — მცენარეების ქსოვილებში, სადაც გალებს წარმოქმნიან. ცნობილია მეგალესებრთა 3,5 ათასი სახეობა. გავრცელებული არიან ევროპაში, აზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. ფართოდ არის გავრცელებული ჰესენის ბუზი (Mayetida destructor), ფეტვის კოღონა (Stenodiplosis panci), ხორბლის კოღონა (Contarinia tritici) და სხვა მეგალესებრნი. მეგალესებრნი მნიშვნელოვან ზიანს აყენებს სასოფლო-სამეურნეო და ტყის კულტურებს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 534.
გალები (მრავალმნიშვნელოვანი)

გალები შეიძლება აღნიშნავდეს: გალები — კელტური ტომები; გალები — წარმონაქმნები მცენარეთა ორგანოებზე.
მეგალითური კულტურები

მეგალითური კულტურები, ენეოლითისა და ბრინჯაოს ხანის არქეოლოგიური კულტურების კრებითი საერთო სახელი. დამახასიათებელი ელემენტია მეგალითური ნაგებობების აშენება. ზოგი მკვლევარის ვარაუდით, მეგალითები აუგიათ მონათესავე ტომებს, რომლებიც თავდაპირველად დასავლეთ ევროპაში ზღვის სანაპიროზე ცხოვრობდნენ და შემდეგ განსახლდნენ სხვა ტერიტორიაზე. უახლესი გამოკვლევებით, ეს მოსაზრება უარყოფილია. როგორც ჩანს, მეგალითების აგების ტრადიცია გავრცელდა არა მხოლოდ ტომთა განსახლების (გადასახლების) შედეგად, არამედ დამოუკიდებლად აღმოცენდა მსგავს სოციალურ და გეოგრაფიულ პირობებში (მაგ., შეუძლებელია უშუალო კავშირის მოძებნა ევროპულ. ევროპის სამხრეთ რაიონების მეგალითური კულტურები უფრო ძველი (ძვ. წ. 2500-2400) და მდიდრულია, ვიდრე ჩრდილოეთისა (ძვ. წ. 2000-14000). ევროპაში მეგალითური კულტურები მეგალითური კულტურები გავრცელდა სამხრეთიდან ჩრდილოეთისკენ. მეგალითური კულტურების პრობლემა ჯერ კიდევ სრულყოფილად არ არის შესწავლილი. მეგალითური კულტურების ძეგლები ცნობილია კავკასიაში და, კერძოდ, საქართველოში — უმთავრესად ქვემო ქართლში, მესხეთ-ჯავახეთსა და აფხაზეთში. მელიქსეთ-ბეგი ლ., მეგალითური კულტურა საქართველოში, თბ., 1938; Куфтин Б. А., Археологические раскопки в Триалети, кн. 1, Тб., 1941; მისივე, Материалы Колхиды, т. 1, Тб., 1949; Равдоникас В. И., История первобытного общества, ч. 2 Л., 1947; Чайлд Г., У истоков европейской цивилизации, пер. с англ., М., 1952; ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 534-535.
სიდნი პუატიე

სიდნი პუატიე (ინგლ. Sidney Poitier, დ. 20 თებერვალი, 1927 — გ. 6 იანვარი, 2022) — ამერიკის კინოაკადემიის, ოქროს გლობუსის, BAFTA-სა და გრემის ჯილდოების მფლობელი ბაჰამელ-ამერიკელი მსახიობი, კინორეჟისორი და მწერალი. პირველი შავკანიანი მსახიობი, რომელიც მამაკაცის საუკეთესო როლისთვის ოსკარით დაჯილდოვდა (ფილმში „მინდვრის შროშნები“). მიუხედავად მკვეთრი ბაჰამური აქცენტისა პუატიემ სწრაფად გაითქვა სახელი, როგორც საუკეთესო შავკანიანმა მსახიობმა ამერიკაში, შეასრულა რა როლები ისეთ განთქმულ ფილმებში, როგორიცაა „შუაღამის მცხუნვარება“, „გამოიცანი ვინ მოდის ვახშამზე“ და სხვა. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „სიდნი პუატიე“ ვიკისაწყობში. Official publisher web page დაარქივებული 2007-09-29 საიტზე Wayback Machine. Overview of Sidney Poitier's life სიდნი პუატიე კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში Artist of the Month: Sidney Poitier at Hyena Productions დაარქივებული 2021-01-27 საიტზე Wayback Machine.
მეგანთროპი

მეგანთროპი (Meganthropus) (მეგა... და ბერძნ. anthropos — ადამიანი), ადამიანისმაგვარი პრიმატების წარმომადგენელი. მისი ნაშთები ცნობილია სამხრეთ აფრიკის ზედაპლიოცენური ნალექებიდან. ზოგიერთი მეცნიერი მეგანთროპს პითეკანთროპებს აკუთვნება, ზოგი ავსტრალოპითეკებს. საქართველოში, გარეჯის უდაბნოს გვიანმიოცენურ ნალექებში, ნაპოვნია მისი მონათესავე ფორმა — უდაბნოპითეკი. მჭედლიძე გ., ქსე, ტ. 6, გვ. 535, თბ., 1983
მეგასპორა

მეგასპორა (მეგა... და ბერძ. spora — თესვა, ნათესი, თესლი) — სპორა, რომლიდანაც ვითარდება მდედრობითი წინაზრდილი (შიშველთესლოვანთა პირველადი ენდოსპერმი, ფარულთესლოვანთა ჩანასახის პარკი). მეგასპორა წარმოიქმნება მეგასპოროციტის დაყოფით. ზოგიერთი გვიმრანაირის (ლეპიდოდენდრონები, მრავალი სელაგინელა, სალვინია) მეგასპორა შიგ მეგასპორანგიუმშივე ღივდება და მდედრობით წინაზრდილად იქცევა, ზოგის მეგასპორა კი (მარსილია, ზოგი სელაგინელა) — მეგასპორანგიუმის გარეთ. თესლოვანი მცენარეების მეგასპორა ღივდება ნუცელუსში — თესლკვირტის ცენტრალურ ნაწილში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 535.
ვასილ ბაბუხარდია

ვასილ დიმიტრის ძე ბაბუხადია (დ. 1 სექტემბერი, 1913, ტყიბული) — ქართველი ქირურგ-უროლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1967), პროფესორი (1972), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1978), საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1994), საქართველოს სამედიცინო-ბიოლოგიურ მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილი წევრი (1995). 1938 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. მეორე მსოფლიო ომის წლებში დივიზიის წამყვანი ქირურგი იყო. 1946–1971 მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის პედიატრიული ფაკულტეტის ზოგადი ქირურგიულ კათედრაზე, 1971–1973 იმავე კათედრის პროფესორი იყო, ხოლო 1973-იდან უროლოგიის კათედრის გამგეა. ბაბუხადია შეისწავლის თირკმლის პარენქიმის რეგენერაციას ჰიდრონეფროზის პირობებში, შარდ-კენჭოვან დაავადებას, საშარდე გზების ინფექციას, წინამდებარე ჯირკვლის ადენომას. იკვლევს საექიმო ეთიკისა და დეონტოლოგიის საკითხებს. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები, მ. შ. საბრძოლო ორდენი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 314.
მეგასპორანგიუმი

მეგასპორანგიუმი (მეგა... და სპორანგიუმი) — ორგანო, რომელშიც ვითარდება განსხვავებულსპოროვანი გვიმრანაირების და თესლოვანი მცენარეების ერთი ან რამდენიმე მეგასპორა. მაგასპორანგიუმები თითო-თითოდ სხედან სპოროფილების უბეებში (სელაგინელა) ან სპოროფილზე სპეციალურ ღრუში (იზოეტესი), ზოგჯერ წარმოიქმნებიან შიგ სპოროკარპიუმებში (წყლის გვიმრები). თესლოვან მცენარეებში მაგასპორანგიუმის ჰომოლოგიურია ნუცელუსი — თესლკვირტის ცენტრალური ნაწილი. შეადარე მიკროსპორანგიუმი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 535.
მეგასპოროფილი

მეგასპოროფილი (მეგა... და სპოროფილი) — ფოთოლი, რომელზეც წარმოიქმნებიან მეგასპორანგიუმები. ფარულთესლოვან მცენარეებში მეგასპოროფილის ჰომოლოგიურია ნაყოფფოთოლი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 535.
მეგობარი (გაზეთი)

„მეგობარი“ — ქართული ყოველდღიური პოლიტიკური და ლიტერატურული გაზეთი ეროვნულ-დემოკრატიული მიმართულებისა; გამოდიოდა თბილისში 1906-1907 წლებში. რედაქტორი-გამომცემელი — გ. რცხილაძე. გაზეთში თანამშრომლობდნენ ლ. ბოცვაძე, გ. დიასამიძე, ა. ფრონელი, ა. სარაჯიშვილი, ი. ნაკაშიძე, ე. ჩერქეზიშვილი, მ. წერეთელი, მ. ცაგარელი, მ. ბოლქვაძე და სხვები. დაიხურა 1907 წლის 3 იანვარს ადგილობრივი მთავრობის განკარგულებით. ლორთქიფანიძე ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 535.
ელენე ბაბუნაშვილი

ელენე აკაკის ასული ბაბუნაშვილი (დ. 3 დეკემბერი, 1925, თბილისი — გ. 21 იანვარი, 2013, იქვე) — ქართველი ენათმეცნიერი. ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1971), პროფესორი (1974). 1949 წელს დაამთავრა თსუ ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 1952-იდან მუშაობს ამავე ფაკულტეტის ახალი ქართული ენის კათედრაზე, 1984-იდან კათედრის გამგე და საქართველოს მინისტრთა კაბინეტთან არსებული თანამედროვე ქართული სალიტერატურო ენის ნორმათა დამდგენი მუდმივი სახელმწიფო კომისიის წევრია. იკვლევს ქართული ენის ისტორიის, ქართულ-სომხური ენობრივი ურთიერთობის, ქართული გრამატიკული აზროვნების ისტორიულ საკითხებს; შედგენილი აქვს სახელმძღვანელოები ქართული ენის შემსწავლელ უცხოელთათვის. მაჭავარიანი მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 313. ელენე ბაბუნაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
მეგობრობის თეატრი

მეგობრობის თეატრი შეიქმნა 1974 წელს საქართველოს თეატრალურ საზოგადოებასთან. მისი მიზანი იყო საქართველოში მოძმე რესპუბლიკების თეატრალური ცხოვრების, ხოლო რესპუბლიკის ფარგლებს გარეთ ქართული თეატრალური ხელოვნების პოპულარიზაცია. მეგობრობის თეატრი ერთ-ერთი პირველი იყო სსრკ-ში. მისი სტუმრები იყვნენ მოსკოვის თეატრების (მოსსოვეტის, სამხატვრო, სატირის, სოვრემენნიკი, საბავშვო მუსიკალური, ვახტანგოვის, ერმოლოვას, გოგოლის სახელობის) კოლექტივები. აგრეთვე ლენინგრადის გორკის სახელობის დიდი დრამატული თეატრი, ლიტვის პანევეჟისის სახელობის, ერევნის დრამატული, რიგის მოზარდ მაყურებელთა, ესტონითის კინგისეპის სახელობის, ლატვიის უპიტის სახელობის დრამატული თეატრები. მეგობრობის თეატრის ხაზით საქართველოს რესპუბლიკიდან სპექტაკლები უჩვენეს მოსკოვში გრიბოედოვისა (1976) და მარჯანიშვილის (1979) თეატრებმა; ბაქოსა და ერევანში რუსთაველისა (1978) და მარჯანიშვილის (1980) თეატრებმა. გვათუა ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 535-536.
ნახშირწყლები

ნახშირწყლები — რთული ორგანული ნაერთები, რომელთა შედგენილობაში შედის ნახშირბადის, ჟანგბადისა და წყალბადის ატომები. განასხვავებენ მარტივსა და რთულ ნახშირწყლებს. მარტივ ნახშირწყლებს მონოსაქარიდები ეწოდება. რთული ნახშირწყლები არის პოლიმერები, რომლებშიც მონოსაქარიდები მონომერის როლს ასრულებენ. ორი მონოსაქარიდისაგან წარმოიქმნება დისაქარიდი, სამისაგან - ტრისაქარიდი, მრავლისაგან — პოლისაქარიდი. ყველა მონოსაქარიდი უფერო ნივთიერებაა, წყალში კარგად იხსნება; თითქმის ყველას აქვს ტკბილი, სასიამოვნო გემო. ყველაზე გავრცელებული მონოსაქარიდებია გლუკოზა, ფრუქტოზა, რიბოზა და დეზოქსირიბოზა. ისინი შედიან ნუკლეინის მჟავებისა და ატმოსფეროს შემადგენლობაში. დი- და ტრისაქარიდები მონოსაქარიდის მსგავსად, კარგად იხსნება წყალში, აქვთ ტკბილი გემო. მონომერული რგოლების რიცხვის ზრდასთან ერთად პოლისაქარიდების ხსნადობა კლებულობს, ტკბილი გემო ქრება. დისაქარიდებიდან განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ჭარხლისა და რძის შაქრები. პოლისაქარიდებიდან ფართოდაა გავრცელებული სახამებელი, გლიკოგენი, უჯრედის ცელულოზა. მერქანი თითქმის წმინდა ცელულოზაა. ამ პოლისაქარიდების მონომერი გლუკოზაა. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ნახშირწყლები“ ვიკისაწყობში. (გერმანული) რა არის ნახშირწყლები? (ინგლისური) Nomenclature of Carbohydrates (გერმანული) Jochen Lehmann: Kohlenhydrate. Chemie und Biologie. Thieme, Stuttgart und New York 1996, 2001 (2. Auflage), ISBN 3-13-532902-X (ინგლისური) Structure and Catalysis. In: A. L. Lehninger, D. L. Nelson, M. M. Cox (Hrsg.): Principles of Biochemistry. Worth Publishers, New York 1993, S. 252–252.
ობერლეიტენანტი

ობერლეიტენანტი (გერმ. Oberleutenant) - სიდიდით ბოლოდან მეორე საოფიცრო ხარისხი გერმანიის, ავსტრიის და შვეიცარიის შეიარაღებულ ძალებში. მსოფლიოს უმრავლეს ქვეყანაში "ობერლეიტენანტს" შეესაბამება " პირველი კლასის ლეიტენანტის" (Lieutenant First Class / First Lieutenant / 1LT) ხარისხი. "ნატოს" ქვეყნებისათვის "ობერლეიტენანტი"-ს რანგის კოდირებაა "OF-1". საქართველოს შეირაღებულ ძალებში "ობერლეიტენანტს" შეესაბამება "უფროსი ლეიტენანტის" წოდება.
ტყის ძმები

ტყის ძმები — არაფორმალური შეიარაღებული დაჯგუფება, შედგებოდა ძირითადად ეთნიკური ქართველი მებრძოლებისგან, რომელიც აფხაზეთში დარჩა საქართველოს რეგულარული არმიის აფხაზეთის ომში (1992-93) დამარცხების შემდეგ. ეს დაჯგუფება, თეთრ ლეგიონთან ერთად, რომელიც ასევე არაფორმალური შეიარაღებული ჯგუფი იყო აფხაზეთის ტერიტორიაზე, განაგრძობდა დაბალი ინტენსიობის შეიარაღებულ წინააღმდეგობას აფხაზეთის ჯარებთან ცეცხლგამყოფი ზოლის გასწვრივ გვიან 1990-იან და ადრეულ 2000-იან წლებში. ტყის ძმებს მეთაურობდა დათო შენგელია.
მეგრული თხა

მეგრული თხა — უხვრძიანი, მრავალნაყოფიერი ადრეული ჯიში. გავრცელებულია სამეგრელოში, აგრეთვე აფხაზეთის და დასავლეთ საქართველოს სხვა კუთხეების ზოგიერთ რაიონში. განასხვავებენ მეგრული თხის 2 ტიპს: დაბლობისა და მთის ტიპებს. პირველი უფრო ნაზი კონსტიტუციისა და მერძეულია, მეორე — მეხორცული, ძლიერი კონსტიტუციის, უხეში ძვალეული აქვს. მეგრული თხა თეთრია, იშვიათად ჩალისფერი და ჭრელი, აქვს ხმლისებრ მოხრილი დიდი რქები. ლაქტაციის ხანგრძლივობა საშუალოდ 2500 დღეა, იწველის 300-400 კგ რძეს (მაქსიმალური 800-900 კგ), რომლის ცხიმიანობაა 4-4,5%. მეგრული თხის ვაცის ცოცხალი მასა 60 კგ აღწევს, ნეზვისა — 50 კგ-მდე. ნაყოფიერება 100 ნეზვზე 140-მდე თიკანია. თხის ტყავი უძვირფასესი ნედლეულია უმაღლესი ხარისხის ტყავეულის გამოსაქნელად. ცომაია ნ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 536.
Stronghold: Crusader

Stronghold: Crusader — 2002 წლის სტრატეგიული ჟანრის თამაში, რომელიც შექმნა კომპანიამ Firefly Studios, გამოუშვა Take 2 Interactive და God Games-მა. სტრატეგიული ჟანრის თამაშის Stronghold: Crusader-ის შემქმნელი ბრიტანული კომპანია FireFly Studios Std გვთავაზობს მივიღოთ მონაწილეობა ახლოაღმოსავლურ კონფლიქტში რომელიც 1000 წლით ადრე ხდებოდა, როცა პალესტინაში შემოიჭრნენ ევროპელი ჯვაროსნები. მაშასადამე Stronghold-ის სერიაში ორი ნათლად გამომხატველი და განსხვავებული, ურთიერთსაწინააღმდეგო ძალებია - ჯვაროსნები და არაბები. თამაში შეიძლება ნებისმიერ კომპანიაში, რომელთა მოქმედებაც მიეკუთვნება XI-XII საუკუნეებს და ასახავს მთელ რიგ რეალურ-ისტორიულ მოვლენებს. ევროპელებს აქვთ დიდი, ძლიერი ციხე-სიმაგრეები უდაბნოს მიწებზე. მათი კოზირია მაღალი, სქელი, ძლიერი კედლები, ცხენოსანი რაინდებისა და ქვეითი ჯარის უძლეველობა, შორსმსროლელი ბრიტანული მშვილდ-ისრები და მტკიცე ფოლადისგან დამზადებული ხმლები. თავის მხრივ არაბთა უპირატესობაა ადგილობრივ პირობებთან ადაპტაცია, მსუბუქი კავალერიისადმი მისწრაფება, მშვილდისა და ხმლის ხმარების ტექნიკის კარგად დაუფლება, ფანატი მკვლელების მოქნილობა და შეუპოვრობა. საერთო სირთულით თამაშში არის 25-ზე მეტი საბრძოლო სახეობა, სხვადასხვა შტურმისთვის გამოსაყენებელი ტექნიკა და განსხვავებული დაცვითი ტექნოლოგია. Stronghold: Crusader-ში სიმპათიური, მაღალდეტალიზირებული გრაფიკაა, კლასიკურ, იზომეტრიულ პროექციაში. კარგად ჩანს არა მარტო მშენებლობები, არამედ ადამიანები, ცხოველები და ფრინველები. ვირთხა გველი ტახი მგელი სალადინი ხალიფა სულთანი ლომგული ფრიდრიხი ფილიპი ვაზირი ამირა ნაზირი შერიფი მარშალი აბატი თამაში Firefly Studios-ს ოფიციალურ ვებგვერდზე დაარქივებული 2006-12-24 საიტზე Wayback Machine. . Gamespot-ის განხილვა.
მეგრული ცხენი

მეგრული ცხენი — საჯდომ-სასაპალნე ჯიშის ცხენი. უხსოვარი დროიდან არის მოშენებული საქართველოს შავის ზღვის სანაპირო რაიონებში. ტანად პატარაა, სიმაღლე (სმ-ობით) მინდაოში — 129, ტანის ირიბი სიგრძე — 139,5, გულმკერდი ირგვლივ — 145, ნების ირგვლივ — 16. აქვს კვადრატული ფორმა, საშუალოდ მასიური კორპუსი; ძვალმსხვილია, მშრალი და მაგარი კონსტიტუციისაა, კარგად აქვს განვითარებული კუნთოვანი სისტემა. ფერად წაბლაა, გვხვდება ლურჯა, იშვიათად ყორნისფერი, გამოირჩევა მუშაობის დიდი უნარით. მისი საპალნის მასაა 100-130 კგ — ცოცხალი მასის 35-40%. სელის დროს ფრთხილია, რის გამოც მშვიდად დადის როგორც მთაგორიან, ისე ჭაობიან ადგილებში. მუშაობის კარგი თვისებების, ადგილობრივი ბუნებრივ-კლიმატური პირობებთან შეგუების დიდი უნარის, სხვადასხვა სასოფლო-სამეურნეო სამუშაოზე გამოყენების ფართო შესაძლებლობის გამო საჭიროა მისი ხალასად მოშენება. კობალავა დ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 536-537.
მეგრული წითელი ჯიში

მეგრული წითელი ჯიში — მსხვილი რქოსანი საქონლის უნივერსალური გამოყენების ჯიში. გამოყვანილია XIX საუკუნის 60-იან წლებში (ძმები კვარაცხელიების მიერ) ადგილობრივი მცირეტანიანი საქონლის სრულყოფით. გავრცელებულია სამეგრელოში, გურიაში, ლეჩხუმში, იმერეთში, აფხაზეთსა და აჭარაში. კარგი მუშა საქონელია. ღია წითელია, აქვს ზემოთ აშვერილი რქები. მომთაბარეობის ძნელ პირობებში და კვების დაბალ დონეზე კუროს ცოცხალი მასაა 450-550 კგ, ფურისა 260-300 კგ. იწველის 800-900 კგ რძეს (ლანჩხუთის რაიონის სოფ. ზემო აკეთის ყოფილ კოლმეურნეობის სანაშენე ფერმაში კარგი მოვლის შედეგად ფურების საშუალო წველადობა 2000 კგ აღწევდა, უდიდესია 2985 კგ), ცხიმიანობა საშუალოდ 4,45%. ინტენსიური სექებისას მოზარდეულის სადღეღამისო წონამატია 700-750 გ. 1977 წელს შეიქმნა მეგრული წითელი ჯიშის ჯიშთსაშენი, რომლის დანიშნულებაა ჯიშის შენარჩუნება, სრულყოფა და ეფექტიანი გამოყენება. გოცირიძე ნ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 537.
მედანი (მრავალმნიშვნელოვანი)

მედანი შეიძლება აღნიშნავდეს: მედანი — ქალაქი ინდონეზიაში; მედანი — სოფელი წალენჯიხის მუნიციპალიტეტში.