ევგენი აფხაზავა

ევგენი სოლომონის ძე აფხაზავა (დ. წ. უცნობია, სოფ. არჩეული, ახლანდ. ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი, — გ. 10 იანვარი, 1918, შამქორი, ახლანდ. აზერბაიჯანის რესპუბლიკა) — ქართველი ოფიცერი, I მსოფლიო ომის (1914-1918) მონაწილე და წმინდა გიორგის ჯვრის მატარებელი. დაამთავრა სამხედრო სასწავლებელი (1915). სამხედრო სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ ევგენი აფხაზავა პირველ მსოფლიო ომში ავსტრიის ფრონტზე იბრძოდა, ოთხჯერ დაიჭრა, წმინდა გიორგის ორდენის სრული კავალერი და უამრავი ორდენის მფლობელი გახდა.მეოთხე ხარისხის ჯვარი მან ბრძოლაში გამოჩენილი სიმამაცისათვის მიიღო, როცა პირველი წავიდა შეტევაზე, თან აიყოლია სხვადასხვა ნაწილების ჯარისკაცთა ჯგუფები; გადაუჭრა უკან დასახევი გზა მტერს და ტყვედ აიყვანა მოწინააღმდეგი თითქმის მთელი როტა. მესამე ხარისხის ჯვარით მას სემდეგ დააჯილდოვეს, როცა ის მზვერავად წავიდა, გზა გადაუჭრა მოწინააღმდეგის კავალერისტთა ქვედანაყოფს და რამდენიმე ზუსტი გასროლით ორი დრაგუნი ჩამოაგდო ცხენიდან.ომიდან დაბრუნებული ევგენი აფხაზავა სხვა ქართველ სამხედროებთან ერთად ქვეყნის სამსახურში ჩადგა. 1917 წლის რევოლუციის შემდეგ საქართველოში დაბრუნდა შტაბს-როტმისტრის წოდებით და შეუერთდა სახალხო გვარდიას.დგებოდა 1918 წელი ახლად დაშლილი რუსეთის იმპერიის შემცვლელი საბჭოთა რუსეთი სამხრეთ კავკასიის რეგიონის გასაბჭოებას ლამობდა ბოლშევიკების ჩანაფიქრით ოსმალეთის ფრონტიდან რუსეთისაკენ მიმავალ ათიათასობით რუს ჯარისკაცს თბილისი უნდა აეღო და ბაქო-თბილისი-ბათუმის რკინიგზა ჩაეგდო ხელში, რასაც რეგიონის გასაბჭოებას მოჰყვებოდა. თბილისის დაცვა იმდროინდელმა ხელისუფლებამ გიორგი მაზნიაშვილს მიანდო. ,,ნ(ოე). რამიშვილმა მოახდინა საჩქარო კრება, რომელმაც გადასწყვიტა, გამოეწვიათ კახეთიდან აფხაზავას ჯავშნიანი მატარებელი, რომელიც თვალყურს ადევნებდა კახეთში მდგომ ერთ–ერთ რუსულ სამხედრო ნაწილს. აფხაზავას დაევალა წასულიყო ბაქოსკენ, გაძღოლოდა წინ მომავალ 16 ეშელონს და არ მიეცა მათთვის ნება მატარებლიდან გადმოსხმისა“. გენერალ მაზნიაშვილის მოგონებებიდან. აფხაზავა მეთაურობდა ჯავშნოსან მატარებელს, რომელიც კახეთში მდგომ ერთ-ერთ რუსულ სამხედრო ნაწილს მეთვალყურეობდა. 1918 წლის იანვარში სათავეში ჩაუდგა მატარებელზე განთავსებულ პარტიზანულ რაზმს,აფხაზავამ ამ ოპერაციისთვის შემოიკრიბა თავის მსგავსი ხელაღებული მებრძოლები: თათართა ცხენოსანი პოლკის (ველური დივიზიიდან) უფროსი, პოლკოვნიკი ლევან მაღალოვი (მაღალაშვილი), ასევე მაყაშვილი, მაკარაშვილი, ანდრონიკაშვილი, ეხვაია, თარხან-მოურავი და სხვები. (აფხაზავა, მისი თანაშემწეები: მაყაშვილი, მაკარაშვილი და 60 მებრძოლი), რომელსაც ამიერკავკასიის კომისარიატმა ფრონტიდან თბილისისკენ მომავალი და ბოლშევიკების იდეოლოგიური ზეგავლენის ქვეშ მყოფი რუსი ჯარისკაცების ეშელონების განიარაღება დაავალა,მათ მაშინვე დაიწყეს მოქმედება და აფხაზავას ხელმძღვანელობით შესაძლებელი გახდა ნავთლუღში შემოსული 16 ეშელონის სადგურ ყარაიასა და ელიზავეტპოლის მიმართულებით გაგზავნა. აფხაზავამ ყარაიაში მდგარი ეშელონი განაიარაღა და შამქორის სადგურზე გზა გადაუკეტა აღსტაფიდან მომავალ 16 ეშელონს.9 იანვარს, შამქორის სადგურზე რუსი ჯარისკაცებით სავსე ეშელონებს აფხაზავა თავისი ხალხით დახვდა და ორი ეშელონი განაიარაღა. ჯარისკაცების ნაწილმა იარაღის ჩაბარებაზე უარი განაცხადა და აფხაზავას მატარებელს საარტილერიო ცეცხლი გაუხსნა.ამ უთანასწორო ბრძოლაში აფხაზავა და მისი რაზმი ბოლომდე იბრძოდა, მაგრამ დაზიანებული ჯავშოსანი ლიანდაგს აცდა და გვერდით გადაწვა. რაზმელები ვაგონებიდან გადმოცვივდნენ. აფხაზავას მარცხენა ხელის ძვალი ყუმბარას დაემსხვრა, ის განაგრძობდა ბრძოლას, თუმცა რუსებმა ის დაცხრილეს. შამქორში დაიღუპა აფხაზავას ორი თანაშემწეც – მაყაშვილი და მაკარაშვილი. აფხაზავას მკვლელობის შემდეგ, ჯავშნოსანი მატარებლის №4-ის უფროსად ვალოდია გოგუაძე დაინიშნა და მას ეშელონების რკინიგზის სადგურ ევლახამდე გაცილება დაევალა.. სისხლისმღვრელი შეტაკების შემდეგ განიარაღების ოპერაცია მუსულმანთა ცხენოსანი ლეგიონის უფროსმა პოლკოვნიკმა მაღალოვმა დაასრულა.9 იანვრიდან 12 იანვრის ჩათვლით, ჯავშნოსანი მატარებლის ხელმძღვანელმა და ქართული ჯარის ნაწილებმა შამქორში რუსი ჯარისკაცების 5 ეშელონი განაიარაღა. ამ ოპერაციის შედეგად 15 ათასი შაშხანა, 70 ტყვიამფრქვევი, 20 ზარბაზნი და სხვა სახის აღჭურვილობა ჩამოართვეს ეშელონებს და არსენალში გადაიტანეს.გასაბჭოების შემდეგ აფხაზავას ოჯახი გააკულაკეს, ევგენის ძმამ მიხეილმა ეს ვერ აიტანა, გაყიდა ბრძოლაში ჯილდოდ მიღებული ევგენის ოქროს ხმალი, შეიარაღდა და ტყეში გავარდა ფირალად. რამდენიმე წლის განმავლობაში ის ბოლშევიკებს ებრძოდა, რამდენიმე კომკავშირელი და კომუნისტი გამოასალმა სიცოცხლეს; ერთ კომკავშირელს, რომელიც აქტიურად მოუწოდებდა მოსახლეობას კოლექტივში შესვლისაკენ, მისივე კუთვნილი თოფი თავზე გადაამტვრია. მიხეილ აფხაზავა დაახლოებით 1936 წელს მოკლეს. წყარო:ლამარა გულორდავას წერილი ,,ევგენი აფხაზავა (ლეგენდის დაბრუნება)”.ევგენი აფხაზავა ცნობილია როგორც მებრძოლი საქართველოს დამოუკიდებლობისათვის, ასევე ის გამოჩენი ოფიცერი იყო პირველ მსოფლიო ომში ის არის ლეგენდად აღიარებული და მისი ისტორია ინახება საქართველოს პარლამენტის ეროვნულ ბიბლიოთეკაში. აფხაზავას სახელი ეწოდა ერთ-ერთი ქუჩას თბილისში, სამგორის რაიონში (ლილოს დასახლება). ევგენი აფხაზავა - ლეგენდის დაბრუნება / ლამარა გულორდავა // მუზეუმის მაცნე / ხარიტონ ახვლედიანის სახელობის აჭარის მუზეუმი. - ბათუმი, 2012. - ISSN 1987-6807. - [ტ.] V. - გვ.56-60. ევგენი აფხაზავა — საქართველოს პირველი რესპუბლიკის (1918-1921) პროსოპოგრაფიული ბაზა (ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ლინგვისტურ კვლევათა ინსტიტუტი) ↑ „თეატრი და ცხოვრება“, №23 - 7 ივნისი, 1915. - გვ. 9.