laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
აქსიომა

აქსიომა (ბერძ. tà tôn progónon axiómata = აღიარებული დებულება) — ეპისტემოლოგიაში დებულებაა, რომლის ჭეშმარიტება თავისთავად ცხადია, უეჭველია და დასაბუთება არ სჭირდება. ტერმინი „აქსიომა“ არისტოტელეს მიეწერება. მის დროს ეს ტერმინი მეცნიერებიდან სასაუბრო ენაშიც შევიდა, როგორც თავისთავად ცხადი დებულების სინონიმი. დედუქციურ მეცნიერებაში აქსიომას დისციპლინის საწყის დებულებას უწოდებენ. სიცხადისა და სიმარტივის გამო ამ დისციპლინაში იგი მართებულობის დაუმტკიცებლად ჭეშმარიტადაა მიჩნეული. ლოგიკასა და მათემატიკაში აქსიომა უეჭველი სიმართლე შესაძლოა არ იყოს, არამედ უფრო ფორმალური ლოგიკური გამოხატულებაა დედუქციური მტკიცებისა, რომელიც გარკვეულ შედეგს იწვევს. მათემატიკაში ანსხვავებენ ორის სახის აქსიომას: ლოგიკურ აქსიომას და არა-ლოგიკურ აქსიომას. თეორემა Mendelson, Elliot (1987). Introduction to mathematical logic. Belmont, California: Wadsworth & Brooks. ISBN 0-534-06624-0 Metamath axioms page
ეკონომისტი (ჟურნალი)

„ეკონომისტი“ (ინგლ. The Economist) — ლონდონის ეკონომისტ ნიუსპეიპერ ლიმიტედის ყოველკვირეული ახალი ამბებისა და საერთაშორისო ურთიერთობათა მიმოხილვის პუბლიკაციაა. იბეჭდება 1843 წლის სექტემბრიდან. 2004 წლიდან მისმა ტირაჟმა ერთ მილიონს გადააჭარბა, რომლის უმრავლესობა ჩრდილოეთ ამერიკაში იყიდება. ჟურნალის სარჩევის სლოგანის მიხედვით, მისი მიზანია მონაწილეობა მიიღოს „მკაცრ კონკურსში ცოდნასა, რომელიც პროგრესულია, და ემეცრებას, რომელიც პროგრესს ობსტრუქციას უწევს, შორის“. ძირითადი თემებია საერთაშორისო სიახლეები, ეკონომიკა, პოლიტიკა, ბიზნესი, ფინანსები, მეცნიერება, ტექნოლოგია და ხელოვნება. პუბლიკაცია გამიზნულია ბაზრის მაღალ „პრესტიჟულ“ სეგმენტზე და მის აუდიენციად გავლენიანი ბიზნეს და სამთავრობო გადაწყვეტილებათა მიმღები წრეები ითვლება. მას, როგორც წესი, უჭირავს მკაცრად სარედკოლეგიო შეხედულება მრავალ საკითხზე, განსაკუთრებით თავისუფალ ვაჭრობასა და ფისკალურ კონსევატივიზმთან მიმართებაში; შესაბამისად, ის ადვოკაციურ ჟურნალიზმს მიჰყვება. ეკონომისტი საკუთარ თავს გაზეთს უწოდებს, რაც მის ლეგალურ სტატუსს ასახავს ამ ფორმით მშობლიურ ტერიტორიაზე, ინგლისში, რეგისტრაციის გამო. თუმცა სხვა გაზეთებისგან განსხვავებით ის ჟურნალის ფორმით იბეჭდება პრიალა ქაღალდზე. (ინგლისური) Economist.com — გამოცემის ოფიციალური საიტი
კონსული

კონსული (ლათ. consules) — რომის რესპუბლიკაში ერთ-ერთი უმაღლესი მაგისტრატურა. ლათინურად კონსული ნიშნავს „ვინც ერთად ლაპარაკობს“. კონსულების ინსტიტუტი რომში ჩამოყალიბდა მეფე ტარკვინიუსის დამხობის შემდეგ. ძვ. წ. 509 წელს აირჩიეს პირველი კონსულები. კონსულის არჩევა ხდებოდა ცენტურიების კომიციაზე. კონსულების ხელისუფლება ემყარებოდა ორ მთავარ პრინციპს კოლეგიალობას და მოკლევადიანობას. ანუ ერთდროულად ირჩეოდა ორი კონსული თითო წლის ვადით. თუ კი კონსული მოკვდებოდა მაშინ ტარდებოდა ხელახალი არჩევნები და მის ადგილზე ირჩევდნენ ახალ კონსულს. ასე არჩეულ კონსულს suffect consul ეწოდებოდა. თავდაპირველად კონსულად მხოლოდ პატრიციუსი შეიძლებოდა არჩეულიყო, ხოლო ძვ. წ. 367 წლიდან პლებეებსაც შეეძლოთ კონსულობა. პატრიციუსი კონსულად ასარჩევად მინიმუმ 40 წლის უნდა ყოფილიყო, ხოლო პლებეი 42 წლის. კონსულები წარმოადგენდნენ უმაღლეს აღმასრულებელ ხელისუფლებას, მათ შეეძლოთ ლეგიონების შეგროვება და მხედართმთავრობა, სენატის და კომიციების სხდომების გამართვა, ძვ. წ. 367 წლამდე კონსულები სასამართლო პროცესებსაც უძღვებოდნენ, ხოლო შემდეგ ეს ფუნქცია პრეტორებს დაეკისრად. კონსულების თანაშემწეები კვესტორები იყვნენ. კონსულის ძალაუფლების სიმბოლო იყო ტოგა განიერი მეწამული კანტით, მეწამული ფერის სპილოსძლით მოჭედილი სავარძელი (Sella curulis) და თითო კონსულს თან 12 ლიქტორი ახლდა ფასცებით რომლებშიც ქალაქიდან გასვლისას იდებოდა ნაჯახები. რესპუბლიკის პერიოდში წელთაღრიცხვა წარმოებდა კონსულების მიხედვით, ანუ წლებს კონსულების სახელები ერქვა (consules ordinarii). გვიან რესპუბლიკის პერიოდში ყოფილი კონსული როგორც წესი ინიშნებოდა პროვინციის მმართველად - პროკონსულად. იმპერიის ჩამოყალიბების შემდეგ კონსულებმა რეალური ძალაუფლება დაკარგეს, ხოლო მოგვიანებით ეს თანამდებობა არჩევითისგან იქცა დანიშვნადათ. კონსტანტინოპოლის დაარსების შემდეგ ერთი კონსული რომში იყო მეორე კი კონსტანტინოპოლში. კონსულობის ინსტიტუტი საბოლოოდ მოიშალას უკვე რომის იმპერიის დაცემის შემდეგ, ბიზაინტიის იმპერიაში 541 წელს. რომაელ კონსულთა სია
გარსევან ჩოლოყაშვილი

გარსევან ჩოლოყაშვილი — XVI საუკუნის ქართველი პოეტი და სახელმწიფო მოღვაწე, სახლთუხუცესი. დიდი გავლენით სარგებლობდა ლევან კახთა მეფის (1520—1574) კარზე. არჩილ II-ის ცნობით, ჩოლოყაშვილს ეკუთვნის „ხილთა ქება“ და სატრფიალო ლექსები. იოანე ბაგრატიონი მას „ნარგიზიანი წიგნის“ გამლექსავად მიიჩნევდა. „ნარგიზოვანს“ ჩოლოყაშვილს მიაკუთვნებდა კ. კეკელიძეც, მაგრამ ა. ბარამიძემ დაასაბუთა, რომ კრებული დაწერილია XVIII საუკუნის შუა წლების შემდეგ. ჩოლოყაშვილის პოეტური მომკვიდრეობიდან ჩვენამდე მოღწეულია მხოლოდ „ზილთა ქება“. ზოგი მკვლევარი ჩოლოყაშვილს XVII საუკუნის მოღვაწედ მიიჩნევს. ბარამიძე ა., ნარკვევები ქართული ლიტერატურის ისტორიიდან, ტ. 2, თბ., 1940; გაბაშვილი ტ., მიმოსვლა, ე. მეტრეველის გამოც., თბ., 1956; კეკელიძე კ., ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 2, თბ., 1958; მეორე უწყებანი ქართველთა მწერალთათვის (XVI-XIX სს.), ი. ლოლაშვილის გამოც., თბ., 1982; ლოლაშვილი ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 147.
დავით ჩოლოყაშვილი

დავით ჯიმშერის ძე ჩოლოყაშვილი (დ. 1735 ― გ. 1810) ― ქართველი პოეტი, დრამატურგი, მთარგმნელი. ერეკლე II-ის მდივანბეგი. განათლება რუსეთში მიიღო. გატაცებული იყო ბერძნული მითოლოგიით. ავტორია ლირიკული და სატირული ლექსებისა. 1787 თურქეთზე რუსეთის გამარჯვების აღსანიშნავად დაწერა „ივერიის მუზათა საბრძოლო სიმღერები“ (რუსული თარგმანი გამოქვეყნდა 1791), რომელშიც შეაქო რუსთა ლაშქარი და მისი მხედართმთავრები სუვოროვი და გრიგოლ პოტიომკინი. ჩოლოყაშვილმა თარგმნა მიხეილ ლომონოსოვის სასულიერო ლექსები „საწინასწარმეტყველო წიგნი იობისა“ და „145 ფსალმუნი ლექსად“, ჟან რასინის ტრაგედის „იფიგენია ავლიდაში“ სათაურით „ეფიღენია“ (წარმოადგინეს თბილისში 1795) და სხვა. რუხაძე ტ., ძველი ქართული თეატრი და დრამატურგია, თბ., 1949; მისივე, ძველი ქართული ლირიკის ისტორიიდან, თბ., 1954; ქართული ლიტერატურის ისტორია; ტ. 2, თბ., 1966; კეკელიძე ლ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 147. დავით ჩოლოყაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
რევაზ ჩოლოყაშვილი (XVII ს.)

რევაზ ჩოლოყაშვილი (გ. 1648), კახეთის სამეფოს სახლთუხუცესი XVII საუკუნის 40-იან წლებში. თეიმურაზ I-ის ერთგული თანამებრძოლი. მისი რჩევით თეიმურაზ I-მა 1648 წელს თავისი ჯარის ნაწილი ბიძინა ჩოლოყაშვილის მეთაურობით ერწოს დასარბევად გაგზავნა. ამის შედეგად დასუსტებული თეიმურზის ლაშქარი ქართლის მეფე როსტომმა უღლისთან ბრძოლაში დაამარცხა. ჩოლოყაშვილი გმირულად დაიღუპა ამ ბრძოლაში. ხანთაძე ნ., ქსე, ტ. 11, გვ. 147, თბ., 1987
რევაზ ჩოლოყაშვილი

რევაზ ჩოლოყაშვილი, კახეთის სამეფოს სახლთუხუცესი XVII საუკუნის II ნახევარში. იბრძოდა არჩილ II-ის იმერეთში გასამეფებლად. იყო გიორგი XI-ის მოწინააღმდეგე. როდესაც გიორგი XI კახეთში შეიჭრა, ჩოლოყაშვილი ხელმძღვანელობდა ნინოწმინდის დაცვას მისი შემოტევისაგან. ხანთაძე ნ., ქსე, ტ. 11, გვ. 147, თბ., 1987
შერმაზან ჩოლოყაშვილი

შერმაზან ჩოლოყაშვილი — კახეთის თავადი, სახლთუხუცესი. კახეთის მეფეების დავითისა და თეიმურაზ I-ის ერთგული ვასალი. მოღვაწეობდა XVI საუკუნის ბოლოსა და XVII საუკუნის დასაწყისში. 1604 ქეთევან დედოფლის თხოვნით ირანში გაჰყვა თეიმურაზ ბატონიშვილს. მასთან ერთადვე დაბრუნდა 1606 წელს. ანტონ ფურცელაძის ცნობით, როდესაც შაჰ-აბასი ლუარსაბისა და თეიმურაზის გადაკიდებას ცდილობდა და ცალ-ცალკე სწერდა მათ ერთმანეთზე მოკვლას გიპირებსო, ამ ამბავს შერმაზანისაგან იგებენ და, როცა შაჰი მეფეებს მაზანდარანს მიიწვევს, „გონიერი და გამოცდილი გამზრდელი თეიმურაზისა და ამორჩეული კაცი ქეთევან დედოფლისა არ გაუშვებს და გადაარჩენს“. ამ ცნობას ადასტურებს ისკანდერ მუნშიც. იგი მოგვითხრობს, რომ, როდესაც ლუარსაბი და თეიმურაზი შაჰმა მაზანდარანს მიიწვია, „შერმაზანის წაქეზებით დასდვეს მათ პირობა და პაემანი, რომ ამიერიდან ერთმანეთთან თანხმობით ყოფილიყვნენ, იმის საწინააღმდეგოდ, როგორც მათი მამები იქცეოდნენ და სანამ შესაძლებელი იქნებოდა, თავის საცხოვრებლიდან არ დაძრულიყვნენდა ყიზილბაშებისათვის არ ჩაეგდოთ თავი ხელში“. ჩოლოყაშვილის ინიციატივით 1612 თეიმურაზ I-მა და ლუარსაბ II-მ ხელშეკრულება დადეს და გადაწყვიტეს ერთობლივად ებრძოლათ ირანის აგრესიის წინააღმდეგ. არჩილი, თხზ. სრ. კრებ. ორ ტომად, ალ. ბარამიძისა და ნ. ბერძენიშვილის რედ., ტ. 2, თბ., 1937; ჯამბურია გ., გიორგი სააკაძე, თბ., 1964; ჯამბურია გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 147-148. ↑ ა. ფურცელაძე, „ბრძოლა საქართველოს მოსასპობად ანუ გიორგი სააკაძე და მისი დრო“, ტფ., 1892, გვ. 60
ჯიმშერ ჩოლოყაშვილი

ჯიმშერ ჩოლოყაშვილი (გ. 1756) — არაგვის საერისთავოს გამგებელი 1743-1756 წლებში. 1743 წელს თეიმურაზ II-მ არაგვის საერისთავო სამეფო მამულად გამოაცხადა და ერეკლე II-ის ვაჟს, ვახტანგს, საუფლისწულოდ მისცა. ბატონიშვილის მცირეწლოვანების გამო ჩოლოყაშვილი მოურავის უფლებით განაგებდა არაგვის საერისთავოს, თუმცა ზოგჯერ წყაროებში იგი ერისთავად იხსენიება. 1746 ჩოლოყაშვილი მონაწილეობდა გამდგარი ოსებისა და აჯანყებული ქსან-არაგვის მოსახლეობის წინააღმდეგ ბრძოლებში. 1747 ერეკლეს მხარეზე იბრძოდა აჯანყებული აბდულა-ბეგის წინააღმდეგ. 1748 მონაწილეობდა თბილისის ციხეებიდან ყიზილბაშთა გარნიზონების განდევნაში. თავი გამოიჩინა, როგორც მამაცმა მებრძოლმა და ნიჭიერმა სარდალმა. მოკლეს საერისთავოში. ჯამბურია გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 148. ჯიმშერ ჩოლოყაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
გაბრიელ ჩხეიძე

გაბრიელ ეგორის ძე ჩხეიძე, XVII–XVIII საუკუნეების ქართველი მწიგნობარი, მთარგმნელი. მოღვაწეობდა მოსკოვში. თავის თავს „იმერეთის, არჩილის, ვახტანგის შვილის, სახლში გაზრდილსა და დაბერებულს“ უწოდებდა. არჩილ II-ის, ვახტანგ VI-ისა და არჩილის ასულის, დარეჯანის დავალებით გაბრიელ ჩხეიძეს რუსულიდან უთარგმნია „დაუჯდომელი“, დიმიტრი როსტოველის „წვერთა პარსვათათვის“, ესაია კოპინსკის „კიბე სულიერი“, კვინტუს რუფუს კურციუსის „საქმენი ალექსანდრე მაკედონელისა“, თეოფანე პროკოპოვიჩის „პირველი სასწავლო ყრმათა“ და სხვა. კეკელიძე, ლ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 174. რუხაძე, ტ., ქართულ-რუსული ლიტერატურული ურთიერთობის ისტორიიდან (XV–XVIII) სს.), თბ., 1960
სეხნია ჩხეიძე

სეხნია ჩხეიძე (გ. 1669) — იმერეთის სამეფოს სახლთუხუცესი, ჩხეიძეთა ფეოდალური სახლის მეთაური. დაწინაურდა ალექსანდრე III-ის (1639-1660) და განსაკუთრებით ბაგრატ IV-ის მეფობაში (1660-1681). ჩხეიძის პირადი ინტერესების შესაბამისად წყდებოდა ბაგრატის ტახტზე ყოფნა-არყოფნის საკითხი. 1663 წელს ჩხეიძისა და მისი მომხრე თავადების დახმარებით ბაგრატმა ტახტი დაიბრუნა. 1666 წელს ჩხეიძის ინიციატივით ქუთაისის ციხე ოსმალებმა დაიკავეს. 1668 მან კვლავ გაამეფა ბაგრატ IV, მაგრამ მალე ისევ განუდგა მას და ქუთაისის ციხე ისევ ოსმალებს ჩააბარა. ჩხეიძე დაიღუპა ბაგრატ IV-სა და მის მომხრეებთან ბრძოლაში ჩხართან. სოსელია ო., ნარკვევები ფეოდალური ხანის დასავლეთ საქართველოს სოციალურ-პოლიტიკური ისტორიიდან (სათავადოები), ტ. 1, თბ., 1973; სოსელია I., ქსე, ტ. 11, გვ. 175, თბ., 1987
ბაადურ ციციშვილი

ბაადურ ციციშვილი (გ. 1 ივლისი, 1625) — ქართლის დიდებული, თავადი, სარდალი, გ. სააკაძის თანამებრძოლი XVII საუკუნის 20-იან წლებში. სპარსელთა წინააღმდეგ ქართლ-კახეთის აჯანყების აქტიური მონაწილე. დაიღუპა მარაბდის ბრძოლაში. ჯამბურია გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 235. ბაადურ ციციშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ფარსადან ციციშვილი

ფარსადან ციციშვილი — XVII საუკუნის I ნახევრის აღმოსავლეთ საქართველოს პოლიტიკური მოღვაწე, ქართლის დიდებული, საციციანოს მეთაური, გ. სააკაძის მოწინააღმდეგე, დიდ თავადთა ერთ-ერთი მეთაური შადიმან ბარათაშვილთან ერთად. 1615 ციციშვილი ქართლის გამგებლად დანიშნა შაჰ-აბას I-მა. 1625 ქართლ-კახეთის აჯანყების წინ შეურიგდა გიორგი სააკაძეს. ჯამბურია გ., გიორგი სააკაძე, თბ., 1964; ჯამბურია გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 236. ფარსადან ციციშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ცხრა ძმა ხერხეულიძე

ცხრა ძმა ხერხეულიძე (გ. 1625 წლის 1 ივლისი) — მარაბდის ბრძოლაში გმირულად დაღუპული მებრძოლები. გადმოცემით, დაკრძალული არიან იქვე, სოფელი ძველი მარაბდის განაპირას წმინდა მარინეს ეკლესიის მახლობლად. ცხრა ძმა ხერხეულიძის მამაცური თავდადების ამბავი ფართოდ არის ასახული ქართულ ზეპირსიტყვიერებაში. მცირერიცხოვან ქართველთა სიმამაცემ ყიზილბაშები უკუაქცია, მაგრამ გამოცდილმა მთავარსარდალმა ისა-ხან ყორჩიბაშმა არ დათმო ბრძოლა. ამასობაში აზერბაიჯანის ბეგლარბეგი შაჰ-ბენდე-ხანიც მივიდა მაშველი რაზმით. ქართველები შედრკნენ. ამას ზედ დაემატა ერთი საბედისწერო შემთხვევაც: მტრის ხელით მკერდშელეწილი დაეცა თეიმურაზ მუხრანბატონი. „განჴდა ჴამდა ჰგონეს ყოველთა კახთ-ბატონის სიკუდილი და ივლტოდენ კახნი და ქართველნი“,მეფის სიკვდილი ხომ ომის დასასრულს ნიშნავდა. გვიან მიხვდნენ ქართველები საბედისწერო შეცდომას. შეთხელდა ივერიელთა რიგები. გულგანგმირულნი დაეცნენ: დავით ჯანდიერი, აღათანგ ხერხეულიძე, ბაადურ ციციშვილი, ეპისკოპოსნი — რუსთველი და ხარჭაშნელი. ცხრა ძმა ხერხეულიძის ხელში გადაინაცვლა ქართულმა დროშამ, ცხრა ძმა გმირულად დაეცა მარაბდის ველზე, შემდეგ ნაბოლარამ - ერთადერთმა დამ იპყრა ხელთ დიდგორსა და ბასიანში გამოვლილი დროშა და როდესაც იმანაც ჩაიმუხლა, დედამ აღმართა ქართველთა უკვდავების სიმბოლო. გარიჟრაჟზე დაწყებული ბრძოლა გვიან ღამით ქართველთა მარცხით დამთავრდა. ბრძოლის ველზე მკერდგანგმირული იწვა ქრისტეს და მამულისთვის თავდადებული ცხრა ათასი ქართველი, მათ შორის: დავით ჯანდიერი, აღათანგ ხერხეულიძე, თეიმურაზ მუხრანბატონი, ბაადურ ციციშვილი, ეპისკოპოსები — რუსთველი და ხარჭაშნლი, ცხრა ძმა ხერხეულიძე, დედა მათი და ერთადერთი და, ცხრა მაჩაბელი, შვიდი ჩოლოყაშვილი. საქართველოს ეკლესიამ წმიდანებად შერაცხა რჯულისა და მამულისათვის თავდადებული მამულიშვილები. ცხრა ძმა ხერხეულიძე დედითა და დით და მათ თანა ცხრაათასი ქართველნი, მარაბდას ბრძოლის ველზე მომწყდარნი (ჩვ.წ აღ–ით 1625) ხსენების დღე 3 (16) აგვისტო. ცხრა ძმა ხერხეულიძის საფლავი ეკლესია მარაბდაში, სადაც, გადმოცემის თანახმად, დაკრძალულია ცხრა ძმა ხერხეულიძე ხერხეულიძეები ხერხეულიძეების დედა ლადო ასათიანი ცხრა ძმა ხერხეულიძე, კითხულობს ტარიელ საყვარელიძე ცხრა ძმა ხერხეულიძე ცხრა ძმა ხერხეულიძე დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine. ცხრა ძმა ხერხეულიძე ცხრა ძმა ხერხეულიძე ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ცხრა ძმა ხერხეულიძე ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 258. „ქართველ წმიდანთა ცხოვრებანი“, თბილისი, 2004 წ.
გნოსეოლოგია

გნოსეოლოგია ― ფილოსოფიის ნაწილი, რომელიც შეისწავლის შემეცნების კანონზომიერებებს, სუბიექტის და ობიექტის ურთიერთდამოკიდებულებას შემეცნების პროცესში, ცოდნის მიმართებას სინამდვილესთან და ადამიანის მიერ სამყაროს შემეცნების შესაძლებლობას. შემეცნების თეორია ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 194.
პაპუნა წერეთელი

პაპუნა ქაიხოსროს ძე წერეთელი (დ. 1740 ― გ. 1790) — იმერეთის სამეფოს სამხედრო-პოლიტიკური მოღვაწე. ზემო ქვეყნის სარდალი, მოლარეთუხუცესი. სოლომონ I-ის პოლიტიკური მიმდევარი და მისი ერთგული თავადი. მონაწილეობდა სოლომონის მიერ როსტომ რაჭის ერისთავის დამარცხებასა და მისი ოჯახის სასტიკად დასჯაში. 1779 წელს იყო იმერთა ჯარის „სპასალარი“ რუხის ბრძოლაში. დიდი როლი შეასრულა დავით II გიორგის ძის გამეფებაში, შემდეგ ბერი წულუკიძესთან ერთად მეთაურობდა თავადთა იმ ჯგუფს, რომელმაც დავით გიორგის ძე ტახტიდან ჩამოაგდო და სოლომონ II-ის სახელით გაამეფა ტახტის პრედენდენტი დავით არჩილის ძე. პაპუნა წერეთლის სახელთანაა დაკავშირებული მოდინახეს ციხის აშენება. სოსელია ო., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 308. სოსელია ო., ნარკვევები ფეოდალური ხანის დასავლეთ საქართველოს სოციალურ-პოლიტიკური ისტორიიდან (სათავადოები), ტ. 2, თბ., 1981; ბურჯანაძე შ., იმერეთის სამეფოს პოლიტიკური ისტორიისათვის 1784-1789 წწ., «ხელნაწერთა ინსტიტუტის მოამბე», 1960;
სიმონ წერეთელი

სიმონ ზურაბის ძე წერეთელი (დ. 1773) — წერეთელთა სათავადო სახლის ერთ-ერთი თვალსაჩინო წარმომადგენელი. სოლომონ II-ის პოლიტიკის მიმდევარი, მისი ამალის წევრი. 1810 წელს თბილისიდან გაქცეულ მეფეს ახალციხის საფაშოში გაჰყვა, შემდეგ კი — ემიგრაციაში თურქეთში. სამშობლოში დაბრუნდა მეფის გარდაცვალების შემდეგ (1816) და შეურიგდა რუსეთის მთავრობას. 1819–1820 წლებში იმერეთის აჯანყების დროს რუსეთის მთავრობის ერთგულებისათვის კაპიტნის ჩინი უბოძეს. სოსელია ო., ნარკვევები ფეოდალური ხანის დასავლეთ საქართველოს სოციალურ-პოლიტიკური ისტორიიდან (სათავადოები), ტ. 2, თბ., 1981; Гиилосаров П., О царе Соломоне II и бывшем при нем управлении, Кавказский календарь на 1859 год, Тфл. 1858; სოსელია ო., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 309.
ფერდინანდ პორშე

ფერდინანდ პორშე (გერმ. Ferdinand Porsche; დ. 3 სექტემბერი, 1875, მაფერსდორფში, ავსტრო-უნგრეთში — გ. 30 იანვარი, 1951, შტუტგარტში) — ავსტრიელი ავტოკონსტრუქტორი და კომპანია პორშეს დამფუძნებელი. ფერდინანდ პორშე 1875 წლის 3 სექტემბერს დაიბადა მაშინდელი ავსტრია-უნგრეთის ტერიტორიაზე, ქალაქ მაფერსდორფში (ახლანდელი ლიბერეცი, ჩეხეთი). მამას, ანტონ პორშეს ჰქონდა მცირე სარემონტო სახელოსნო, სადაც ფერდინანდმა მუშაობა დაიწყო 15 წლის ასაკში, თუმცა დიდად არ აინტერესებდა მეთუნუქეობა. ერთხელ მეზობელ ქალაქში მან შუქი დაინახა. ელექტრო ენერიგიას აწარმოებდნენ მცირე ხალიჩების ფაბრიკის მოსამარაგებლად მასზე ელექტროენერგიამ დიდი შთაბეჭდილება მოახდინა. ფაბრიკის დირექტორმა კი ელექტროობის მოქმედების პრინციპები აუხსნა დაინტერესებულ ფერდინანდს. სახლში დაბრუნების მერე მან დაიწყო ექსპერიმენტები მჟავებზე და ბატარეებზე. მისი დაინტერესება და გატაცება იმ დონემდე მივიდა, რომ 1893 წელს მის სახლს მთლიანად თავის მიერ შექმნილი გენერატორით ანათებდა. იმ დროისთვის მისი სახლის გარდა მთელ ქალაქში ერთადერთი ადგილი, სადაც ელ. ენერგია ჰქონდათ, იყო ქალაქის ბურგომისტრის სახლი. თავისი შრომითი კარიერა მან დაიწყო მამამისის ფირმაში და იყო მეთუნუქის შეგირდი, თუმცა ყველასთვის ნათელი იყო, რომ ამ ბიჭს გაცილებით მეტი შეეძლო. გასაკვირი არცაა, რომ ფერდინანდი მიემგზავრება ვენაში და იწყებს სიარულს ტექნიკურ უნივერსიტეტში, სადაც ესწრება ლექციებს. ამასთანავე იწყებს მუშაობას მცირე საწარმოში, რომელიც დაკავებული ელ. ძრავების კონსტრუირებით. თავიდან მას არ ანდობდნენ არაფერს, პირველი რაც გააკეთებინეს — დაალაგებინეს საწარმო. თუმცა ეს ყველაფერი დიდხანს არ გაგრძელებულა. 1926 წელს კომპანია გაერთიანდა სხვა გერანულ ავტომწარმოებელთან და შეიქმნა Daimler-Benz. პორშე ცდილობდა დაერწმუნებინა ხელმძღვანელობა პატარა, მასიური წარმოების ავტომობილის შექმნის აუცილებლობაში. ის წააწყდა სიძნელეებს, რის შედეგადაც რამდენიმე წლის მუშაობის შემდეგ პორშე წერს განცხადებას, ტოვებს Daimler-ს. 1929 წელს ის დაბრუნდა ავსტრიაში და ადგილობრივ ავტომწარმოებელთან, Steyr-თან იწყებს მუშაობას. ამ ფაქტმა დიდი აჟიოტაჟი გამოიწვია ვენაში. Steyr-ში მუშაობისას მან შექმნა 8-ცილინდრიან ძრავი მოდელისთვის „Austria“, რომელსაც შეუქმნა ინოვაციური უკანა დაკიდების სისტემა, რას მას სძენდა ბრწყინვალე მართვადობის მახასიათებლებს. შემდომ ამ სისტემას ის ხოჭოს შექმნისას გამოიყენებს. მალე გარიგების შედეგად Steyr გაერთიანდა Daimler-თან. პორშემ კვალავ დატოვა ფირმა და დაბრუნდა შტუტგარტში. დაბრუნებული მეგობარ ინჟინერთან კარლ რაბესთა ერთად ხსნის საკუთარ კომპანიას. და ასე 1931 წელს იბადება კომპანია გრძელი მაგრამ ამავე დროს გასაგები დასახელებით: “Dr. Ing. h.c. F. Porsche GmbH” - „კონსტრუირება და კონსულტაციები ავტომშენებოლობისა და ძრავთმშენებლობის საკითხებში“. ბიოგრაფიები www.stuttgart.de-ზე დაარქივებული 2010-11-28 საიტზე Wayback Machine. პორშეს ოჯახი - მითოსი, რომელმაც ლეგენდები შექმნა[მკვდარი ბმული]
ზანქან ზორაბაბელი

ზანქელ (ზანქან) ზორაბაბელი — თბილისელი ებრაელი დიდვაჭარი XII საუკუნის II ნახევარში. თამარის პირველი ისტორიკოსის ცნობით გაიგზავნა ჩრდილოეთ კავკასიაში თამარის საქმროს ჩამოსაყვანად. მან სწრაფად შეასრულა დავალება და საქართველოში ჩამოიყვანა ვლადიმირ-სუზდალის დიდი მთავრის, ანდრია ბოგოლიუბსკის ვაჟი იური (გიორგი), რომელიც, საკუთარი სამფლობელოდან გაძევებული, ყივჩაყთა ქალაქ სევინჯში (სუნჯაში) იყო თავშეფარებული. თამარის მეორე ისტორიკოსის ბასილი ეზოსმოძღვრის აზრით, ეს გადაწყვეტილებაც ნაჩქარევი იყო და ზანქელ ზორაბაბელიც არ შეესაბამებოდა ასეთი მნიშვნელოვანი დავალების შემსრულებლის დონეს. კიკნაძე, რ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 309. მეტრეველი რ., დავით აღმაშენებელი, მეფე თამარი, თბ., 2002
ქაიხოსრო წერეთელი

ქაიხოსრო პაპუნას ძე წერეთელი ( გ. 28 ივლისი, 1828) — იმერეთის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე, XVIII საუკუნის 90-იანი წლებისა და XIX საუკუნის I მეოთხედის „ზემო ქვეყნის“, „ზემო მხარის“, ანუ ზემო იმერეთის უკანასკნელი სარდალი. სოლომონ II-ის პოლიტიკის მიმდევარი. 1810 რუსი მოხელეების მიერ დაპატიმრებული სოლომონ II წერეთლის ინიციატივით თბილისიდან ახალციხის საფაშოში გააპარეს. იმერეთის აჯანყების დამარცხების შემდეგ თვით წერეთელიც ემიგრაციაში გაჰყვა მეფეს. კონსტანტინეპოლში მან საფრანგეთის საქმეთა რწმუნებულს გადასცა სოლომონ II-ის წერილი ნაპოლეონისადმი, რომლითაც მეფე მას მფარველობას სთხოვდა. ეს ცდა უშედეგოდ დამტავრდა. 1816 წერეთელი სამშობლოში დაბრუნდა და მალე რუსეთის მთავრობას შეურიგდა. აქტიური მონაწილეობა მიიღო ცარიზმის კოლონიური რეჟიმის წინააღმდეგ მოწყობილ 1819–1820 იმერეთის აჯანყების ჩაქრობაში. ერთგული სამსახურისათვის 1821 იმპერატორმა პოლკოვნიკობა უბოძა. სოსელია ო., ნარკვევები ფეოდალური ხანის დასავლეთ საქართველოს სოციალურ-პოლიტიკური ისტორიიდან (სათავადოები), ტ. 2, თბ., 1981; Махарадзе Н. Б., Восстание в Имеретии 1819-1820 гг., «მასალები საქართველოსა და კავკასიის ისტორიისათვუს», 1942, ნაკვ. 3; სოსელია ო., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 309.
ბერი წულუკიძე

ბერი კაციას ძე წულუკიძე, ასევე წულიკიძე (გ. 1789) — იმერეთის სამეფოს XVIII საუკუნის II ნახევრის სამხედრო-პოლიტიკური მოღვაწე, სოლომონ I-ის პირველი ვეზირი, ვაკის (ქვემო იმერეთი) სადროშოს სარდალი, ქუთაისის მოურავი და ბოქაულთუხუცესი. ბურჯანაძე შ., იმერეთის სამეფოს პოლიტიკური ისტორიისათვის 1784-1789 წწ., „ხელნაწერთა ინსტიტუტის მოამბე“, 1960, ტ. 2; კაკაბაძე ს., საქართველოს მოკლე ისტორია, ახალი საუკუნეების ეპოქა, ტფ., 1920; სოსელია ო., ნარკვევები ფეოდალური ხანის დასავლეთ საქართველოს სოციალურ-პოლიტიკური ისტორიიდან (სათავადოები), ტ. 2, თბ., 1981; ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 348. ბერი წულუკიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ევროპის ერთა თასის მესამე დივიზიონი 2008-2010

ევროპის ერთა თასის 2008-2010 წწ. მესამე დივიზიონის თამაშები ტარდება ევროპის რაგბის კავშირის მიერ ორწლიანი ციკლით. ამ დროის განმავლობაში ნაკრებები ითამაშებენ ერთმანეთში როგორც შინ, ისე გარეთ. მე-3 დივიზიონი შედგება 4 დონისაგან, რომლებიც ფაქტობრივად წარმოადგენენ ევროპული რაგბის ნაკრებებს მე-5 და მე-8 დონემდე. ყოველი განყოფილების გამარჯვებული ერთი საფეხურით მაღლა აიწევს და შემდეგ წელს ითამაშებს უფრო მაღალი დონის დივიზიონში. სომხეთმა 31 ოქტომბრის მატჩში ლიეტუვასთან თამაშზე უარი განაცხადა. ამ მატჩში გამარჯვება ჩაეწერა ლიეტუვას ანგარიშით 25-0. 2009 წლის 23 სექტემბერს სლოვაკეთმა უარი განაცხადა მონაწილეობაზე. ფირა-ს გადაწყვეტილებით სლოვაკეთის მიერ მანამდე ჩატარებული ყველა თამაშის შედეგი გაუქმდა და ცხრილში არ შევიდა. ევროპის ერთა თასი ევროპის ერთა თასის პირველი დივიზიონი 2008-2010 ევროპის ერთა თასის მეორე დივიზიონი 2008-2010
პოლონეთის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები

პოლონეთის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები წარმოადგენს პოლონეთს რაგბიში საერთაშორისო დონეზე. 1958 წლიდან პოლონეთი რაგბის კავშირის წევრია. პოლონეთის ნაკრებს რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატზე ჯერ არ უთამაშია.
ბელგიის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები

ბელგიის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები — ეროვნული ნაკრები, რომელიც ბელგიას წარმოადგენს რაგბის საერთაშორისო მატჩებში და ტურნირებში. განეკუთვნება მესამე იარუსის გუნდებს, რომელთაც რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატზე თამაშის გამოცდილება არ აქვთ. ეროვნული ნაკრების მმართველი ორგანოა ბელგიის რაგბის ფედერაცია. მათი პირველი საერთაშორისო თამაში გაიმართა 1932 წელს და მას შემდეგ ისინი ვერ ახერხებენ მიაღწიონ წარმატებას და ითამაშონ მსოფლიო ჩემპიონატზე. ბელგიის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრების ყოფილი წევრია საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტის ამჟამინდელი პრეზიდენტი ჟაკ როგე. ბელგიის ეროვნული ნაკრების პირველი მატჩი გაიმართა 1932 წლის 13 მარტს ნიდერლანდების მორაგბეთა ეროვნულ ნაკრებთან და დამთავრდა ფრედ ანგარიშით 6-6. შემდეგ ეს გუნდები ერთმანეთს ყოველწლიურად ხვდებოდნენ ხუთი წლის განმავლობაში, სადაც ყოველთვის ნიდერლანდელები იმარჯვებდნენ. 1937 წელს ბელგიის ნაკრებმა გამართა მატჩები გერმანიის და იტალიის მორაგბეთა ეროვნულ ნაკრებთან, სადაც ორივეში დამარცხდა. 1950-იან წლებში ბელგიელები აგრძელებდნენ შეხვედრებს ნიდერლანდების ნაკრებთან, ასევე მართავდა მატჩებს ესპანეთის მორაგბეთა ეროვნულ ნაკრებთან. 1960-იან წლებში ბელგიის ნაკრებმა წინა წლებთან შედარებით უფრო წარმატებული თამაში აჩვენა: ბელგიის ნაკრებმა შეძლო ფრედ ეთამაშა პორტუგალიის მორაგბეთა ეროვნულ ნაკრებთან. შემდეგ ათწლეულში ნაკრები უფრო მეტად იგებდა, აფართოებდა საკუთარი მეტოქეების წრეს, სიტუაცია ანალოგიურად ვითარდებოდა 1980-იან წლებშიც. 1980-იანი წლების ბოლოს ბელგიის ნაკრებმა გამართა მოგებული ექვსმატჩიანი სერია. მაშინ ბელგიის ნაკრები ხშირად ხვდებოდნენ თავიანთ პრინციპულ მოწინააღმდეგეებს. 2007 წლის რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატის წინ ბელგიის ნაკრებმა ითამაშა არგენტინის მორაგბეთა ეროვნულ ნაკრებთან, ხოლო 2008 წლის გაზაფხულზე გამართა შეხვედრა «ბარბაროსების» საერთაშორისო ნაკრებთან. ბელგიის ნაკრები თამაშობს რაგბი ევროპის ჩემპიონატის 1A დივიზიონში, რომელიც ევროპის ერთა თასის პირველი დივიზიონია და ექვსი ერის ჩემპიონატის უმაღლესი დონის გათვალისწინებით ევროპული რაგბის მეორე დივიზიონია. ექვსი ერის ჩემპიონატში არმონაწილე საუკეთესო ნაკრებების რიცხვში მოხვედრა შედგა 2010/2012 წლების სეზონის შედეგების მიხედვით. ახლა უკვე ბელგიის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები დაუპირისპირდება ისეთ ნაკრებებს, როგორებიც არიან საქართველო, რუმინეთი, ესპანეთი, პორტუგალია და რუსეთი. Belgian Rugby Federation Belgium XV Official Games