laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
მაასიმი

მაასიმი (ოფიციალურად მაასიმის მუნიციპალიტეტი; სებ. Lungsod sa Maasim; ტაგალ. Bayan ng Maasim) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი სარანგანის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 64 940 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 16 ბარანგაის. Maasim Profile at PhilAtlas.com Maasim Profile at the DTI Cities and Municipalities Competitive Index Maasim Municipal Profile at the Province of Sarangani official website Philippine Census Information ↑ 2020 Census of Population and Housing (2020 CPH) Population Counts Declared Official by the President — Philippine Statistics Authority, 2021. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107442757"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17067223"></a> ↑ Maasim: Average Temperatures and Rainfall. Meteoblue. ციტირების თარიღი: 15 May 2020.
ჯუჯა კაიმანი

ჯუჯა კაიმანი (ლათ. Paleosuchus trigonatus) — ნიანგი ალიგატორისებრთა ოჯახისა. სქესობრივად მომწიფებული ეგზემპლარების სიგრძე ჩვეულებრივ არ აღემატება 1-1,3 მ-ს, ზოგჯერ 2 მ-ს აღწევს. გავრცელებულია მდინარეების ორინოკოსა და ამაზონის აუზებში, ვენესუელიდან, გაიანიდან, სურინამიდან და გვიანიდან ჩრდილოეთით და სამხრეთ ბრაზილიამდე სამხრეთით. დებს 10-17 კვერცხს. ჯუჯა კაიმანი (ინგლისური)
სკოპოლამინი

ცხსკოპოლამინი, ასევე ცნობილი როგორც ჰიოსცინი,არის ბუნებრივი ან სინთეზურად წარმოებული ტროპანის ალკალოიდი და ანტიქოლინერგული პრეპარატი. ის ასევე წამლადაც გამოიყენება, პოსტოპერაციული გულისრევისა და ღებინების სამკურნალოდ. ასევე გამოიყენება ოპერაციის წინ ნერწყვის შესამცირებლად. ინექციით გამოყენებისას ეფექტი დაახლოებით 20 წუთის შემდეგ იწყება და გრძელდება ასე 8 საათამდე. ის ასევე შეიძლება გამოყენებულ იქნას პერორალურად და როგორც ტრანსდერმული პლასტირი, რადგან დიდი ხანია ცნობილია, რომ მას აქვს ტრანსდერმული ბიოშეღწევადობა. სკოპოლამინი მიეკუთვნება ანტიმუსკარინულ ჯგუფს და მოქმედებს ნერვულ სისტემაში აცეტილქოლინის ზოგიერთი მოქმედების ბლოკირებით. სკოპოლამინის შესახებ პირველად დაიწერა 1881 წელს და დაიწყო გამოყენება ანესთეზიისთვის დაახლოებით 1900 წელს სკოპოლამინი ასევე არის მთავარი აქტიური კომპონენტი, რომელსაც აწარმოებენ ძალყურძენას გარკვეული მცენარეები, რომლებიც ისტორიულად გამოიყენებოდა ფსიქოაქტიურ წამლებად (ცნობილი როგორც დელირიანტები ) მათი ანტიმუსკარინული ჰალუცინოგენური ეფექტის გამო უფრო მაღალი დოზებით. ამ კონტექსტში, მისი გონების შემცვლელი ეფექტები გამოყენებულია რეკრეაციული, კრიმინალური და ოკულტური მიზნებისთვის. სახელწოდება "scopolamine" მომდინარეობს ერთი ტიპის ღამისთევისგან, რომელიც ცნობილია როგორც Scopolia, ხოლო სახელი "hyoscine" მომდინარეობს სხვა ტიპისგან, რომელიც ცნობილია როგორც Hyoscyamus niger. ის შედის ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის არსებითი მედიკამენტების სიაში . გვერდითი ეფექტების სიხშირე: იშვიათი (0.1-1% სიხშირე) გვერდითი მოვლენები მოიცავს: მშრალი პირი ანჰიდროზი (ოფლის გამოყოფის უნარის დაქვეითება გაგრილებისთვის) ტაქიკარდია (როგორც წესი, უფრო მაღალი დოზებით ვლინდება და შემდეგ ბრადიკარდია ხდება) ბრადიკარდია ურტიკარია (ჭინჭრის ციება) ქავილი (ქავილი) ჰიოსცინის ბუტილბრომიდი ჰიოსციამინი ფსიქოპლასტოგენი ↑ (2001) Concise Dictionary of Biomedicine and Molecular Biology., 2nd, Hoboken: CRC Press, გვ. 570. ISBN 9781420041309.  ↑ 2.0 2.1 {{{title}}}.  ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 3.4 Scopolamine. The American Society of Health-System Pharmacists. ციტირების თარიღი: 8 December 2016 ↑ {{{title}}}.  ↑ ცარიელი დამოწმება (დახმარება) ↑ {{{title}}}.  ↑ DBL HYOSCINE INJECTION BP. Hospira Australia Pty Ltd. ციტირების თარიღი: 22 October 2013 ↑ Buscopan Tablets - Summary of Product Characteristics (SPC). Boehringer Ingelheim Limited. ციტირების თარიღი: 22 October 2013 ↑ Kwells 300 microgram tablets - Summary of Product Characteristics. Bayer plc. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 23 ოქტომბერი 2013. ციტირების თარიღი: 22 October 2013
ჰარის მოუბრეი

ჰარის მოუბრეი (/hæ.ɹɪs moʊbreɪ/; დ. 1999) — ამერიკელი ლინგვისტი, პროგრამისტი, კომპიუტერული ლინგვისტი. ცნობილია სხვადასხვაენოვანი ბრაილის შრიფტების ელექტრონული ვერსიების შექმნით, მსოფლიოს მრავალ ენაზე, მათ შორისაა გაგაუზური და სორბული. ჰარისი ფართოდ გამოჩნდა პოლონურ პრესაში, მას შემდეგ რაც წამოაყენა წინადადება კაშუბიურ ენაზე ელექტრონული ბრაილის შრიფტის შექმნის შესახებ. წამოყენებულმა წინადადებებმა აგრეთვე შედეგს მიაღწია ლივორნულ და ფულანის ენებზე. მოუბრეიმ აგრეთვე შექმნა ჟესტების ენა ფულანურად (ადლემის დამწერლობის საფუძველზე). 2022 წელს შექმნა ქართული ბრაილის შრიფტის ელექტრონული ვერსია, საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს, გაეროს განვითარების პროგრამის, შვედეთისა და ააიპ „მარიანის“ თანამშრომლობის ფარგლებში. ↑ Студент из США бесплатно перевел гагаузский алфавит на шрифт Брайля. Рассказываем его историю (January 18, 2021). ↑ Nowostka za slepych: Serbske Braille pismo | MDR.DE. ↑ Serbski alfabet za slepych wuwił. ↑ Powěsće: sobotu, 16.01.2021 | MDR.DE. ↑ Kaszubski dla niewidomych. ↑ Wyborcza.pl. ↑ Amerykanin chce pomóc niewidomym Kaszubom (March 10, 2021). ↑ Alfabet Braille'a dla Kaszubów - Wiadomości radio-plus-polska * radioplus.pl. ↑ 9.0 9.1 𞤇𞤀𞤛𞤚𞤀𞤂 𞤉 𞤀𞤁𞤂𞤀𞤃 (February 7, 2021). ↑ ქართული ბრაილის შრიფტის ელექტრონული ვერსია შეიქმნა ↑ საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს ინიციატივით ქართული ბრაილის შრიფტის ელექტრონული ვერსია შეიქმნა. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2023-03-06. ციტირების თარიღი: 2023-01-06.
ჩრდილოეთის ზღვის იმპერია

ჩრდილოეთის ზღვის იმპერია — ასევე ცნობილი როგორც ანგლო-სკანდინავიური იმპერია, იყო ინგლისის, დანიისა და ნორვეგიის სამეფოების პირადი გაერთიანება 1013-დან 1042 წლამდე ვიკინგების ეპოქის დასასრულამდე. ეს ეფემერული სკანდინავიური იმპერია იყო თალასოკრატია, მისი კომპონენტები მხოლოდ ზღვასთან იყო დაკავშირებული და დამოკიდებული. პირველი მეფე, რომელმაც სამივე სამეფო გააერთიანა, იყო სვენ ფორკბერდი, დანიის მეფე 986 წლიდან და ნორვეგიის მეფე 1000 წლიდან, მან დაიპყრო ინგლისი 1013 წელს და გახდა სამი სამეფოს მეფე. იგი გარდაიცვალა მომდევნო წელს და მისი სამეფო გაიყო. მისმა ვაჟმა კნუდ დიდმა დაიბრუნა ინგლისი 1016 წელს, დანია 1018 წელს და ნორვეგია 1028 წელს. ის გარდაიცვალა 1035 წელს და სამი სამეფო კვლავ გაიყო, მაგრამ მისმა მემკვიდრემ დანიაში, ჰარდეკნუდმა, მემკვიდრეობით მიიღო ინგლისი 1040 წელს და განაგებდა მას სიკვდილამდე, იგი გარდაიცვალა 1042 წელს. მისი ძალაუფლების მწვერვალზე, როდესაც კნუდი მართავდა სამივე სამეფოს (1028–1035), ის იყო ყველაზე ძლევამოსილი მმართველი დასავლეთ ევროპაში საღვთო რომის იმპერატორის შემდეგ. ↑ იმ დროისთვის დანია მოიცავდა დღევანდელი შვედეთის ნაწილებს. ↑ როგორც ერთმა ისტორიკოსმა თქვა: „როდესაც მე-11 საუკუნის მეოთხე ათწლეული დაიწყო, კანუდი იყო, საღვთო რომის იმპერატორის გამოკლებით, ყველაზე შთამბეჭდავი მმართველი ლათინურ ქრისტიანულ სამყაროში... ის იყო ოთხი მნიშვნელოვანი სამეფოს მბრძანებელი და სხვა სამეფოების მეთაური. თუმცა ტექნიკურად კნუდი მეფეებს შორის იმპერატორად ითვლებოდა, მისი პოზიცია მის თანამემამულე მონარქებს შორის ნამდვილად იმპერიული იყო. როგორც ჩანს, მას ხელში ეჭირა ორი დიდი რეგიონის ბედი: ბრიტანეთის კუნძულების და სკანდინავიის ნახევარკუნძულების. ამას გარდა მისი ფლოტი აკონტროლებდა ორ მნიშვნელოვან ზღვას, ჩრდილოეთსა და ბალტიის. მან ააშენა იმპერია“. ↑ Boldt, Andreas D. (2017). Historical Mechanisms: An Experimental Approach to Applying Scientific Theories to the Study of History. Routledge, გვ. 125, 196.  ↑ Murphy, Terence R. (1998). Canute the Great. Routledge, გვ. 201–205.  ↑ Larson, Laurence Marcellus (1912). Canute the Great: 995 – c. 1035 and the Rise of Danish Imperialism During the Viking Age. New York: Putnam, გვ. 257. OCLC 223097613.
Marder (ქვეითთა საბრძოლო მანქანა)

Schützenpanzer Marder 1 (გერმანული წარმოთქმა: [ˈʃʏt͜sn̩ˌpant͜sɐ ˈmaʁdɐ ˈaɪ̯ns]; შემოკლებით Marder, („მარდერი“, ქართ. კვერნა)) — გერმანული წარმოების ქვეითთა საბრძოლო მანქანა, გამოიყენება ბუნდესვერის პანცერგრენადიერების ქვედანაყოფების მიერ და გერმანული არმიის ძირითად საბრძოლო მანქანად ითვლება 1970 წლიდან დღემდე. მისი შექმნა დასავლეთ გერმანიის ჯავშანსატანკო ინდუსტრიის ხელახალი მშნებლობის ნაწილი იყო და წარმატებულ პროექტად მიიჩნევა. თავდაპირველ ვარიანტებს გააჩნდა სრულად დისტანციური მართვის ტყვიამფრქვევის მოდული უკანა ნაწილზე და საცეცხლე ჭრილები ორივე მხარეს ქვეითებისთვის, თუმცა, მოგვიანებით, აღნიშნული და სხვა რამდენიმე თვისება თანამედროვე ქვეითთა საბრძოლო მანქანების სტანდარტების შესაბამისად შეიცვალა. ტყვიამფრქვევი შეწყვილებული სახის გახდა, ხოლო საცეცხლე ჭრილები ჩაიკეტა და შეიჯავშნა. ზოგადად, იგი მარტივი მოხმარების, კონვენციური მანქანაა ერთი ფართო, უკანა შესასვლელით და სამი ზედა ლუქით, რომლებიდანაც ეკიპაჟს ცეცხლის წარმოება შეუძლია. 1970 წელს დასავლეთ გერმანიის არმიამ დაახლოებით 2 100 ერთეული „მარდერი“ მიიღო, თუმცა, იმ დროისათვის მათი ექსპორტი არ მომხდარა. როცა დასავლეთ გერმანიის არმიამ ძველი მანქანების ჩამოწერა დაიწყო, 200 ერთეულის შეძენის სურვილი ჩილეს მთავრობამ გამოთქვა, ხოლო 450 ერთეულის შეძენას განიხილავდა საბერძნეთი. არგენტინა შედარებით მარტივ, ადგილობრივი წარმოების ვარიანტს იყენებს, VCTP მარკით და შეიარაღებაში იმავე პლატფორმაზე აწყობილი რამდენიმე სხვა მანქანაც ჰყავს. Marder 1-ის შემცვლელად 1990-იან წლებში Marder 2 განიხილებოდა, თუმცა, პროექტი ჩაიშალა და სანაცვლოდ, 2015 წელს შეიარაღებაში ახალი საბრძოლო მანქანა, Puma მიიღეს. Marder-ის Puma-თი ჩანაცვლების პროცესი ამჟამადაც მიმდინარეობს.
ოშიბანა

ოშიბანა (იაპონ. 押し花; ინგლ. Oshibana) — ფლორისტიკის ნაირსახეობა — სურათების შესრულების იაპონური ხელოვნება სხვადასხვა ბუნებრივი მასალებისგან: ფოთლების, ყვავილების, ბალახის, ხავსის და სხვა. ბუნებრივი მასალების მომზადება გამოშრობით იწყება პრესის ქვეშ, სპეციალურ ბადეში, რის შედეგადაც ბრტყელი ხდება. ზოგჯერ მასალა სპეციალურ წინასწარ დამუშავებას საჭიროებს და ფერსაც იცვლის. დამუშავების შემდეგ ხდება მათი განთავსება და დაწეპება სპეციალური ხარისხის ქაღალდზე ან ქსოვილზე. თითოეული ელემენტი განსაკუთრებული სიფრთხილით თავსდება თავის ადგილზე. ხელოვანის წარმოსახვა და სიზუსტე განსაზღვრავს სურათის ხარისხს. დეკორატიულ-გამოყენებითი ხელოვნების ეს სახეობა ვიქტორიანულ ეპოქაში გავრცელდა და მეორე სიცოცხლე XX-XXI საუკუნეების მიჯნაზე შეიძინა. განსაკუთრებით გავრცელებულია იაპონიაში, სადაც 6 საუკუნის წინ აღმოცენდა. იაპონელები ოსიბანა-სურათების შესაქმნელად ბრტყლად გამხმარ მცენარეებს იყენებენ. წმინდა მიწაზე დეკორატიული ხელოვნების ფორმა პოპულარული 1890-იანი წლების ბოლოს და XX საუკუნეში გახდა, როცა ამ ადგილებში მზადდებოდა წიგნად შეკრული სუვენირები, რომელიც წმინდა ადგილების ფოტოებთან ერთად შეიცავდა დაპრესილ ყვავილებს. ისინი ზეთისხილის ხის შტოებით მხატვრულად იყო გაფორმებული და გამზადებული გასაყიდად. ამერიკელი მსახიობი და მონაკოს პრინცესა გრეის კელი დაინტერესებული იყო ოშიბანას ხელოვნებით და იყენებდა დაპრესილ ბოტანიკურ მასალას, რომელსაც საზღვარგარეთიდან უგზავნიდნენ. ამით ხელს უწყობდა მის პოპულარიზაციას მთელ მსოფლიოში. „ჩემი ყვავილების წიგნი“, რომელიც კელიმ 1980 წელს გამოსცა, შეიცავს თავებს, რომელშიც მოთხრობილია მისი შემოქმედების შესახებ. ბოლო ათწლეულებში რამდენიმე საერთაშორისო სამხატვრო ასოციაციისა და სკოლის შექმნამ პოპულარობა და აღიარება მოუტანა ოშიბანას, როგორც უნიკალურ სამხატვრო ფორმას, სასწავლო კურსებით, კონფერენციებით, საერთაშორისო გამოფენებით და კონკურსებით. მათ შორისაა: ფილადელფიის ყვავილების შოუ(ინგლისური)ქართ. — ყოველწლიური ღონისძიება, რომელსაც პენსილვანიის მებაღეთა საზოგადოება ატარებს ფილადელფიაში მარტის დასაწყისში. ღონისძიება ყოველწლიურად 250000-ზე მეტ ადამიანს იზიდავს. Oshibana Art — იაპონური ყვავილების ორგანიზაცია და სკოლა, რომელიც 1996 წელს სან-პაულოში მირიან ტაცუმიმ დააარსა. „ველური ბატები“ გამხმარი ყვავილები და ბარათები სახელოსნოში. ოსაკა იკებანა კირიგამი ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ოშიბანა „World Wide Pressed Flower Guild“ Oshibana Art Oshibana ↑ Kelly, Grace; Robyns, Gwen (1980). My Book of Flowers. Doubleday. p. 224. ISBN 0385140762. ↑ Chase's Calendar of Events 2020: The Ultimate Go-to Guide for Special Days, Weeks and Months
სიჭაბუკის ელექსირი

სიჭაბუკის ელექსირი (ინგლ. Dr. Heidegger's Experiment; ექიმი ჰაიდეგერის ექსპერიმენტი) — ნათანიელ ჰოთორნის 1837 წელს გამოცემული მოთხრობა. მოთხრობაში გადმოცემულია ისტორია ექიმზე რომელიც ახალგაზრდობის წყაროდან მიღებული წყლით ატარებს ექსპერიმენტს. ექსცენტრიული ექიმი ჰეიდეგერი მოიწვევს თავის ოთხ ასაკოვან მეგობარს, მისტერ მედბურნს, გენერალ კილგრიუს, მისტერ გასკოინს და ქვრივ ვიჩერლიზს (რომელიც დასახლებაში ულამაზეს ქალად ითვლებოდა და თავისი სკანდალური რომანებით იყო ცნობილი, მათ შორის ამ სამთან), რათა მიიღონ მონაწილეობა გაახალგაზრდავების ექსპერიმენტში. ჰაიდეგერი აჩვენებს მათ ვარდს, რომელიც მისი თქმით 55 წლისაა და სამახსოვორდ დარჩა მისი საცოლისაგან, რომელსაც ქორწილამდე დაავადება შეეყარა, და ჰეიდეგერის მიერ დამზადებულმა წამალმა იმსხვერპლა. ამის შემდეგ ის სტუმრებს აჩვენებს ვაზას, რომელშიც მისი თქმით ახალგაზრდობის წყაროდან გამოგზავნილი წყალი ასხია. წყლის წვეთის ვარდებზე შეხების შემდეგ ის ცოცხლდება და იფურჩქნება. ექიმი ჰეიდეგერის მეგობრები გაოცებას ვერ მალავდნენ, და წყლის დაგემოვნების სურვილიც გამოთქვეს. მათ მიეცათ ახალგაზრდობისა და ძველი ჯან-ღონის დაბრუნების იმედიც, რათა ხელახლა ეცხოვრათ ახალგაზრდული ცხოვრებით და აღარ გაემეორებინათ წარსულის შეცდომები. მას შემდეგ რაც ისინი წყალს მიირთმევენ, მართლაც გაახალგაზრდავდებიან, შეამჩნევენ რა, ყოველივე ამას, და აგრძელებენ ისე ცხოვრებას, როგორც ახალგაზრდობისას. ახლა სამივე მამაკაცი ცდილობს უკვე გალამაზებული და გაახალგაზრდავებული ქვრივის ყურადღების მოპოვებას. დიდ სარკეში მათი სახეების გაელვებისას კი ისინი ისევ მოხუცები და სუსტები ჩანან. სამი მამაკაცის „ორთაბრძოლის“ შედეგად ვაზა იმსხვრევა, და იქიდან წყალი იღვრება. მას შემდეგ რაც ჰეიდეგერი ვერ მალავს აღშფოთებას მომხდარის გამო, ვარდი გახმობას იწყებს. ოთხივე სტუმარი, მათდა საუბედუროდ უბრუნდება სიბერის მდგომარეობას. ჰეიდეგერმა ნათლად დაინახა რა შედეგი მოიტანა ოთხი სტუმრისთვის ახალგაზრდობის დაბრუნებამ. ისინი კი, ახალგაზრდობას დახარბებულები გადაწყვეტენ ფლორიდაში გამგზავრებას, სადაც ლეგენდარული ახალგაზრდობის წყარო უნდა იყოს. eText on Project Gutenberg (Included in Twice Told Tales) A Brief Article on NYU's database site
ხრამის მასივი

ხრამის მასივი — კრისტალური მასივი საქართველოში, თეთრიწყაროსა და წალკის მუნიციპალიტეტებში. მდებარეობს ქალაქ თბილისიდან დასავლეთით დაახლოებით 40–50 კმ-ში და ლოქის მასივიდან ჩრდილოეთით 25–30 კმ-ში. შიშვლდება შავი ზღვა-ცენტრალური ამიერკავკასიის ტერეინის ფარგლებში და წარმოადგენს ართვინ-ბოლნისის ბელტის ჰორსტისებური აზევების გადარეცხილ ნაწილს. მოქცეულია ზეგნის ფარგლებში, რომლის თანამედროვე რელიეფი განპირობებულია პოსტ-მიოცენური ლავების ამოღვრით, რომლითაც ოდესღაც მასივიც იყო გადაფარებული. ამჟამად გაშიშვლებულია და გაჭრილია ღრმა ხეობებით. ფართობი დაახლოებით 150 კმ². ხრამის მასივი საკმაოდ რთული გეოლოგიური აგებულებისაა. მის აგებულებაში მონაწილეობს კამბრიუმამდელი გნაისურ-მიგმატიტური, გვიანვარისკული გრანიტოიდული და კვარცპორფირულ-გრანიტპორფირული და ზედა პალეოზოური ვულკანოგენ-დანალექი წარმონაქმნები. მცირე გავრცელებით სარგებლობს კამბრიულისწინა (?) სერპენტინიტები და მეტამორფიზმის დაბალი საფეხურის გვიანპალეოზოური ქვიშაქვები. გეოტექტონიკური თვალსაზრისით, წარმოადგენს აგრეთვე სომხით-აზერბაიჯანის ბელტის გაშიშვლებულ ნაწილს. მთავარი წყლის არტერია, რომლის აუზში შიშვლდება მასივის დიდი ნაწილი არის მდინარე ხრამი, რომელიც სათავე იღებს თრიალეთის ქედზე. ხრამის მასივი ძირითადად შიშვლდება მდინარე ხრამის აუზსა და მისი შენაკადების ჭოჭიანის, კლდეისისწყლისა და ასლანკის ხეობებში. ღრმად ეროდირებული ანტიკლინური სტრუქტურაა. ხრამის მასივის გეოლოგიური კვლევა XIX საუკუნის შუა წლებიდან დაიწყო. პირველი ცნობები მასივის შესახებ ზოგადი ხასიათისაა და მოცემულია ჯერ კიდევ გერმანელი გეოლოგის ოტო ვილჰელმ ჰერმან აბიხის შრომებში. ინგლისელი გეოლოგი ფელიქს ოსვალდი მასივს „ხრამის ჰორსტის“ სახელწოდებით მოიხსენიებდა. 1936–38 წლებში შეიქმნა ხრამის მასივის გეოლოგიური რუკა, სადაც ნაჩვენებია მასივის ამგები ქანების ფორმირების თანამიმდევრობა. ↑ Т. Г. Казахашвили. Геолого-петрографический очерк Храмского кристаллического массива //Тр. ТГУ, 1941, вып.5, сc. 56–126. ↑ Схиртладзе Н.И. Новые данные о верхнем палеозое Храмского массива //ДАН СССР, 1960, 130, №1, с.170-173. ↑ Лоладзе Г. Н., Казахашвили Т. Г. Сборы, систематизация материалов, документирующих петрографию и минерализацию Закавказья (Храмский массив). Фонды ГПГУ, 1936, 356 c. ↑ Хуцишвили О. Д. Тектоника и история формирования Храмского кристаллического выступа //АН ГССР. Геол. ин-т, 1977, вып. 56, 109 с. ↑ Лоладзе Г. Н., Казахашвили Т. Г. Геолого-петрографичкское изучение Храмской кристаллической плиты, геологический отчот ГПГУ, Фонды, 1938, 345 c.
გავიალისებრნი

გავიალისებრნი (ლათ. Gavialidae) — ქვეწარმავლების ოჯახი ნიანგების რიგისა. აერთიანებს ორი გვარის ორ სახეობას: განგის გავიალი (Gavialis gangeticus) და გავიალისებრი ნიანგი (Tomistoma schlegelii). შესახედაობით ახლოს დგას ნამდვილ ნიანგებთან, მაგრამ მათგან განსხვავებით ვიწრო დინგი აქვთ, რაც მათ თევზის ჭერის დროს ეხმარებათ. უკანასკნელი გენეტიკური გამოკვლევების შედეგების შედეგად, შესაძლოა გავიალისებრნი დადაბლდეს ქვეოჯახის რანგში და გაერთიანდეს ნამდვილი ნიანგების ოჯახში. ქვეოჯახი Gavialinae † გვარი Eogavialis გვარი Gavialis Gavialis gangeticus † ქვეოჯახი Gryposuchinae † გვარი Aktiogavialis † გვარი Gryposuchus † გვარი Ikanogavialis † გვარი Siquisiquesuchus † გვარი Piscogavialis † გვარი Hesperogavialis ქვეოჯახი Tomistominae † გვარი Kentisuchus † გვარი Gavialosuchus † გვარი Paratomistoma † გვარი Thecachampsa † გვარი Rhamphosuchus გვარი Tomistoma Tomistoma schlegelii † Tomistoma lusitanicum † Tomistoma cairense † გვარი Toyotamaphimeia ↑ The Reptile Database: Gavialis gangeticus ↑ Willis R. E., McAliley L. R., Neeley E. D., Densmore L. D. (June 2007). „Evidence for placing the false gharial (Tomistoma schlegelii) into the family Gavialidae: Inferences from nuclear gene sequences“. Molecular Phylogenetics and Evolution. 43 (3): 787–794. doi:10.1016/j.ympev.2007.02.005. PMID 17433721.CS1-ის მხარდაჭერა: მრავალი სახელი: ავტორების სია (link) ↑ Gordon Grigg, David Kirshner, Rick Shine. Biology and Evolution of Crocodylians. — 1 edition. — Comstock Publishing Associates, 2015-05-26. — 672 с. — ISBN 9780801454103. ↑ Raymond T. Hoser (2012). A review of the taxonomy of the living crocodiles including the description of three new tribes, a new genus, and two new species. Australasian Journal of Herpetology 14: 9—16.
(4179) ტაუტატისი

(4179) ტაუტატისი, 1934 CT, 1989 AC — ასტეროიდი აპოლოს ჯგუფიდან, რომელიც თანდათანობით უახლოვდება დედამიწას. მისი ორბიტა მერყეობს იუპიტერის 3:1 და დედამიწის 1:4 ორბიტალურ რეზონანსებს შორის. მისი ორბიტის დაბალი დახრილობის (0.47°) და გარემოქცევის მოკლე პერიოდის გამო (დაახლოებით 4 წელი), ტაუტატისი ხშირად უახლოვდება დედამიწას, ხოლო მინიმალური შესაძლო მიახლოების მანძილი ამ მომენტში არის 0.006 ა. ე. (2,3-ჯერ მეტი მანძილი მთვარემდე). 2004 წლის 29 სექტემბერს მიახლოება განსაკუთრებით ძლიერი იყო, როდესაც ასტეროიდა დედამიწიდან გაიარა 0.0104 ა. ე. (მთვარის ორბიტის 4 რადიუსი), რაც იძლევა დაკვირვების კარგ შესაძლებლობას - ასტეროიდის მაქსიმალური სიკაშკაშე იყო 8.9 ვარსკვლავიერი სიდიდე. ტაუტატისის ბრუნვა შედგება ორი განსხვავებული პერიოდული მოძრაობისგან, რაც მის მოძრაობას ქაოტურს ხდის. ტაუტატისი პირველად აღმოაჩინეს 1934 წლის 10 თებერვალს და შემდეგ დაიკარგა. შემდეგ მას მიენიჭა აღნიშვნა 1934 CT. ასტეროიდი რამდენიმე ათეული წლის განმავლობაში დაკარგული იყო, სანამ ის ხელახლა აღმოაჩინა 1989 წლის 4 იანვარს კრისტიან პოლამ. ასტეროიდს კელტური ღმერთის ტეუტატეს სახელი ეწოდა. რადარის კვლევებმა აჩვენა, რომ ტაუტატის აქვს არასწორი ფორმა და შედგება ორი „ნაწილისაგან“, რომელთა ზომებია შესაბამისად 4.6 კმ და 2.4 კმ. არსებობს ვარაუდი, რომ ტაუტატისი წარმოიქმნა ორი ცალკეული სხეულისგან, რომლებიც რაღაც მომენტში „შეერწყნენ“, რის შედეგადაც ასტეროიდი შეიძლება შევადაროთ „ქვების გროვას“. გოლდსტოუნის ობსერვატორიის დახმარებით ასტრონომებმა ასტეროიდ ტაუტატისის გამოსახულება მიიღეს, რომელმაც 2012 წლის 12 დეკემბერს დედამიწასთან ახლოს გაიარა. ასტეროიდი ტაუტატისი ↑ (4179) Toutatis = 1934 CT = 1989 AC
ოლოის ქედი

ოლოის ქედი (რუს. Олойский хребет) — ქედი რუსეთში, ჩუკოტკის ავტონომიურ ოკრუგში. წარმოქმნის მდინარეების ოლოისა (სამხრეთში) და ოლოიჩანის და პეჟენკის (ჩრდილოეთში) წყალგამყოფს. სიგრძე 350 კმ. სიმაღლე 1797 მ-მდე. აგებულია ქვიშაქვებით, ალევროლითებით, ანდეზიტური ტუფებით, გრანოდიორიტებით. კალთები დაფარულია ქონდარა ფიჭვით, მთა-ტუნდრის მცენარეულობით; ხეობებში დაბალი ფოთლოვანი ტყეებია. ↑ საბჭოთა კავშირის გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 153. ↑ Олойский хребет // Большая советская энциклопедия. — 3-е изд., т. 18 — М., 1974.
ვულკანის მეტრფე

ვულკანის მეტრფე (ინგლ. The Volcano Lover) 一 ამერიკელი მწერლის, სიუზენ ზონტაგის 1992 წლის ისტორიული რომანი. ნაწარმოების მოქმედება, ძირითადად, იტალიის ქალაქ ნეაპოლში მიმდინარეობს და ფოკუსირებულია ემა ჰამილტონის ფათერაკებით აღსავსე ცხოვრებაზე 一 მის ქორწინებაზე სერ უილიამ ჰამილტონთან, ლორდ ნელსონთან არსებულ რომანზე და თავად პერსონაჟის მატერიალურად დაცემაზე. სათაური მომდინარეობს იმ ფაქტიდან, რომ უილიამ ჰამილტონი იყო გატაცებული ვულკანოლოგიით, სახელდობრ ვულკან ვეზუვის საფუძვლიანი შესწავლით. წიგნმა ძირითადად დადებითი შეფასება დაიმსახურა კრიტიკოსთაგან. ლეტი რენსლიმ გაზეთ The Guardian-ში მას უწოდა „ისეთი დიდი, მდიდარი და კომპლექსური, როგორიც ადამიანს შეუძლია წარმოიდგინოს“ და წერდა: ვულკანის მეტრფე მძლავრი იდეების კომპლექსური ნაზავია. ისინი ხშირად ზონტაგის ფემინისტური მსოფლმხედველობითაა გასხივოსნებული. იგი თანამედროვეობას იყენებს, როგორც ობიექტივს და ამ გზით აკავშირებს ერთმანეთთან განმანათლებლობის ეპოქის მორალურ, სოციალურ და ესთეტიკურ მხარეებს და ასახავს კოლექციონერის მოდულაციას ცივი მანიიდან საყვარლის ვნებამდე. მწერალმა ჯონ ბენვილმა შეაქო ნაწარმოები და აშნიშნა, რომ ზონტაგის გადაწყვეტილება, დაეწერა ისტორიული რომანტიკული რომანი, იყო ერთგვარი „სიურპრიზი“. მან აღნიშნა: „ვულკანის მეტრფე, პოსტმოდერნისტულობის გავლენის ქვეშ არსებობის მიუხედავად, ძველმოდური წიგნის ტიპის ერთგვარი ნახარშია. სერ უოლტერ სკოტი აუცილებლად მოიწონებდა მას; უფრო სწორად, იგი მისით აღფრთოვანდებოდა“. ნაწარმოებით აღფრთოვანება გამოხატეს, აგრეთვე, გაზეთებში 一  The Independent და The New York Times. ↑ Ransley, Lettie. (12 February 2011) The Volcano Lover by Susan Sontag – review. The Guardian. ციტირების თარიღი: February 9, 2016. ↑ Banville, John. (August 9, 1992) By Lava Possessed. The New York Times. ციტირების თარიღი: February 9, 2016. ↑ McWilliam, Candia. (26 September 1992) BOOK REVIEW / Three bedazzled eyes: 'The Volcano Lover' - Susan Sontag: Cape, 14.99 pounds. The Independent. ციტირების თარიღი: February 9, 2016. ↑ Kakutani, Michiko. (August 4, 1992) Books of The Times; Historical Novel Flavored With Passion and Ideas. The New York Times. ციტირების თარიღი: February 23, 2016.
ოლოი

ოლოი (რუს. Олой, ზემო წელზე — მარცხენა ოლოი) — მდინარე რუსეთში, ჩუკოტკის ავტონომიურ ოკრუგში; მდ. ომოლონის (კოლიმის აუზი) მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 471 კმ, აუზის ფართობი 23 100 კმ². სათავეს იღებს კოლიმის მთიანეთში, მიედინება ჩრდილო-დასავლეთისკენ, მიუყვება ოლოის ქედის სამხრეთ კალთას, ქვემო წელზე ღრმა ხეობაშია. იკვებება თოვლისა და წვიმის წყლით. იყინება ოქტომბერში, ზემო წელზე დიდი მინაყინებია, მთელ დინებაზეა დიდი ყინულღრუებიც; ლღვება მაისის ბოლოს. ↑ საბჭოთა კავშირის გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 153. ↑ Олой хребет // Большая советская энциклопедия. — 3-е изд., т. 18 — М., 1974.
მცირე პლანეტების ცენტრი

მცირე პლანეტების ცენტრი, მპც (ინგლ. Minor Planet Center, MPC) — ოფიციალური ორგანიზაცია, რომელიც საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირის დახმარებით აგროვებს და სისტემატიზებს დაკვირვებებს მზის სისტემის მცირე სხეულებზე, მათ შორის კომეტებზე, ითვლის მათ ორბიტებს და აქვეყნებს ამ ინფორმაციას მცირე პლანეტების ცირკულარში. ის ინახავს უფასო ონლაინ სერვისებს დამკვირვებლებისთვის, რათა დაეხმაროს მათ მცირე პლანეტებისა და კომეტების დაკვირვებაში. მცირე პლანეტების ორბიტების სრული კატალოგი (MPCORB) თავისუფლად შეგიძლიათ ჩამოტვირთოთ. მდებარეობს სმიტსონის ასტროფიზიკურ ობსერვატორიაში (SAO), რომელიც არის ჰარვარდ-სმიტსონის ასტროფიზიკის ცენტრის (CfA) ნაწილი ჰარვარდის უნივერსიტეტის ობსერვატორიასთან (HCO) ერთად. მცირე პლანეტების ცენტრი დაარსდა ცინცინატის უნივერსიტეტში 1947 წელს პოლ ჰერგეტის ხელმძღვანელობით (მეორე მსოფლიო ომამდე მის როლს ასრულებდნენ გერმანული ჟურნალების Zirkulare des Rechen-Institut, Berliner Astronomische Jahrbuch, Astronomische Nachrichten-ის რედაქტორები; ეს უკანასკნელი გამოდის 1823 წლიდან). 1978 წელს ჰურგეტის პენსიაზე გასვლის შემდეგ ცენტრი გადაეცა სმიტსონის ასტროფიზიკურ ობსერვატორიას და დირექტორად დაინიშნა ბრაიან მარსდენი. 2006 წლიდან ტიმოთი სპარი იყო CMP-ის დირექტორი და მეთვალყურეობდა ხუთკაციან პერსონალს. 2015 წლის თებერვლიდან მეთიუ ჰოლმანი არის მცირე პლანეტების ცენტრის დროებითი დირექტორი. The Catalog and the Names it Inspires. // Paul Murdin. Rock Legends: The Asteroids and Their Discoverers. Springer, 2016. Minor Planet Center Minor Planet Center Minor Planet Names: Alphabetical List MPCORB orbit catalogue Smithsonian Astrophysical Observatory