laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
არჩილ გომიაშვილი

არჩილ მიხეილის ძე გომიაშვილი (დ. 23 მარტი, 1926, ჭიათურა — გ. 31 მაისი, 2005, მოსკოვი) — ქართველი მსახიობი, ბიზნესმენი, საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1966). არჩილ გომიაშვილი დაიბადა 1926 წელს ქალაქ ჭიათურაში, 1940–1942 წლებში სწავლობდა თბილისის ხელოვნების კოლეჯში, სახვითი ხელოვნების განხრით. თეატრისადმი ინტერესი არჩილ გომიაშვილმა გამოავლინა მოსკოვის სამხატვრო თეატრის სკოლაში სწავლის დროს,სადაც მან ისწავლა რამდენიმე წლის განმავლობაში. იგი თბილისში, მუშაობდა მარჯანიშვილის თეატრის აკადემიურ დასში. 1958 წელს, მსახიობმა მუშაობა დაიწყო გორის გიორგი ერისთავის სახელობის სახელმწიფო პროფესიული დრამატული თეატრში, შემდეგ კი — გრიბოედოვის სახელობის თბილისის რუსულ დრამატულ თეატრში. არჩილ გომიაშვილმა სახალხო აღიარება მოიპოვა 1971 წელს, როდესაც მან ითამაშა ოსტაპ ბენდერის როლი ფილმში „12 სკამი“. რუსეთში გადასვლის შემდეგ იგი მუშაობას იწყებს თავდაპირველად მოსკოვის ლენინის სახელობის თეატრში, შემდეგ კი პუშკინის სახელობის დრამატულ თეატრში. არჩილ გომიაშვილი 1990 წელს კომპანია „სითი ბიზნესის“ პრეზიდენტი გახდა, ხოლო 1992 წელს მან მოსკოვში გახსნა კლუბი „ოქროს ოსტაპი“, რომელმაც მცირე დროში დიდი პოპულარობა მოიპოვა. 1957: „ცნობილია პირადად“ (მანტაშეროვი) რეჟისორები გრიგოლ ბალასანიანი, ერაზმ კარამიანი, სტეფანე კევორკოვი 1962: „თხუნელა“ (ზურაბ) რეჟ. შალვა მარტაშვილი 1965: „ბოდიში, თქვენ გელით სიკვდილი“ (ლომების მომთვინიერებელი) რეჟ. ყარამან (გუგული) მგელაძე 1965: „საგანგებო დავალება“ (მანტაშეროვი) რეჟისორები ერაზმ კარამიანი, სტეფანე კევორკოვი 1965: „რაც გინახავს ვეღარ ნახავ“ (კოსტაია) რეჟ. მიხეილ ჭიაურელი 1968: „აფეთქება შუაღამის შემდეგ“ 1971: თორმეტი სკამი (ოსტაპ ბენდერი) (გაახმოვანა იური სარანცევმა, სიმღერებს ასრულებს ვალერი ზოლოტუხინი, ზოგიერთ ეპიზოდში გომიაშვილი ახმოვანებს საკუთარ თავს) 1977: მიმინო (ნუგზარ პაპიაშვილი — დაზარალებული) 1978: „ჩემო სიყვარულო, ჩემო მწუხარებავ“ (აშრაფი) 1978: „კავკასიური ამბავი“ (ეპოშკა) რეჟ. გიორგი კალატოზიშვილი 1980: „წარსული დღეების კომედია“ (ოსტაპ ბენდერი) (გაახმოვანა იური სარანცევმა) 1981: „ოქროს საწმისი“ (იაკობი) 1983: „ადრიანი, ადრიანი დილა“ (გორდეი ლუკიჩი); მესამე სერიაში (პოლიციელი) 1984: „სპილენძის ანგელოზი“ (ანტონიო ვალდესი, განგსტერი) 1984: „სკაპენის ოინები“ (სკაპენი, რეჟისორი) რეჟ. რეჟისორები გიორგი კალატოზიშვილი, მიხეილ კალატოზიშვილი (უმცროსი) 1986: „ხანდაზმულობის ვადის გარეშე“ 1986: „სახელმწიფო საზღვარი. 41 წელი“ (სტალინი) 1986: „ჩემი საყვარელი კლოუნი“ (პაშა ფოკინი) 1989: „სტალინგრადი“ (სტალინი) 1990: „ომი დასავლეთის მიმართულებით“ (სტალინი) 1990: „მკვლელის ადგილი ვაკანტურია…“ 1990: „სუპერმენი“ 1992: „ოფიციანტი ოქროს ლანგრით“ (შოთა ჭანტურია, კაფეებისა და რესტორნების ტრესტის უფროსის მოადგილე) 1993: „სიკვდილის ანგელოზი“ (სტალინი) 1993–1994: „საუკუნის ტრაგედია“ (ტელესერიალი) (სტალინი) არჩილ გომიაშვილს სულ შესრულებული აქვს 30 კინოროლზე მეტი. გვენცაძე ა., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 93. არჩილ გომიაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი არჩილ გომიაშვილი — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) არჩილ გომიაშვილი [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია არჩილ გომიაშვილის ბიოგრაფია დაარქივებული 2011-07-11 საიტზე Wayback Machine. ინფორმაცია არჩილ გომიაშვილის შესახებ
ანისის ქართული წარწერა (1218)

ანისის ქართული წარწერა — 1218 წელს შესრულებული საქართველოს კათოლიკოსის ეტიფანეს განაჩენის ტექსტი, რომელიც მოთავსებული იყო ანისის ქართული ეკლესიის კედელზე. აღმოაჩინა ნიკო მარმა 1910 წელს, ანისის არქეოლოგიური გათხრების დროს. განაჩენი გამოტანილია ანისის მართლმადიდებელ მოსახლეობასა და ანელ ხუცესთა შორის ატეხილი დავის გამო. წარწერა მოგვითხრობს, რომ დავა გამოიწვია ანისის სამღვდელოების მიერ ანელი მართლმადიდებელი ქართველი და სომეხი მრევლისათვის საეკლესიო მისაცემელთა (ჯვრისწერისას, ნათლობისას, წესის აგებისას) გადიდებამ. უკმაყოფილო მრევლი პროტესტის ნიშნად ზოგჯერ წირვა-ლოცვასაც აღარ ესწრებოდა. გამწვავებული ურთიერთობის მოგვარება სცადა საქართველოს კათოლიკოსმა ეტიფანემ. იგი იძულებული გახდა დაეგმო ხუცების საქციელი და შეემცირებინა საეკლესიო მისაცემელთა ოდენობა. ეტიფანეს განაჩენს ხელს აწერს ანისის სომეხი ეპისკოპოსი გრიგოლი და ქალაქის ამირა ვაჰრამი. იტყუს ჴმაჲ საღმრთოჲ: „უსასყიდლოდ მიგიღიეს, უსასყიდლოდ მისცემდით“. ესე იგი არს, გეტყუს ღმერთი უკვდავი: ჩემდა რაჲ-მე გიცემიეს მადლისა მისთუს, რომელი ჩემგან მიიღეთ? თქუენცა ჰყიდდით დიდსა მადლსა ჩემგან უსყიდულსა. უკეთუ მე უსასყიდლოდ მომიცემიეს, არცა თქუენგან ჯერ-არს სყიდვაჲ ლოცვათა ერისა მიმართ. აწ, სასონო ჩემნო ანელნო ხუცესნო, ნუ იქნებით დასაბრკოლებელ სიტყუათ და ნუცა გარდაჴდებით მოციქულთ მცნებასა, ცუდისა და წარმავალისათუ[ი]ს. ყოვლად უწეს[ო] არს აღებაჲ თქუენგანცა გუ[ი]რგუ[ი]ნთა კურთხევისათუ[ი]ს ასისა დრამისა... [ა]რსთ ძალი ედვას, პური აჭამოს. ეგრეთვე მკუდარისათუ[ი]ს, რომელი ჭირს... უფრო შესჭირდების მისისა სულისაჲ. ეგდენივე ასისსა ტფილურისა მიეცეს და... პური აჭამოს და სხვაჲ წაღებაჲ ძალისაებრად. ყოველივე მისაცემელი მღ[დელთა უბრკოლ]ებელი იყავნ თქუენდა მოსაცემელად. მკუ[ი]დრნო ამის ქალაქისანო ქართველნო ქართველნო, რ...ცა... [იგი] პირველად დიდად პატივ-ცემდით, მღდელთაგან გიჴმს ლოცვაჲ და წირვაჲ. ნუ გეწყინების მათთუ[ი]ს ძა[ლი]საებრი მისაცემელი. უფროსად მხიარულებით მისცემდით, თუინიერ დაჭირებისა, რამეთუ „მხი[რ]ულებით მისაცემელი უყ[უ]არს უფალსა“. და თქუენ გიყუარდენ ვიტარცა მამანი სულიერნი და მათ უყუარდით ვ[ითარცა] შვილნი სულიერნი. ლოცვასა ნუცა თქუენ დააკლდებით და ნუცა თქუენ. ყოველსა ზედა უფროსად სარმრთოჲ [იგი] სიყუარული ერთმანეთისაჲ მოიგეთ და ამით მიეცით სასურვო საღმრთოთა მცნებათაჲ. ესე მე, ეტიფანეს კათოლიკოზსა ჩემითა ჴელითა დამიწერია, ოდეს ანის[ს] ეკლესიანი ვაკურთხენ. ტფილური ასი დრამა იგი იყოს: დანგი ერთი გ მიეცეს. და ზროხის ტყავი, რომელ ერთობ წაგიღია აქამდის, აწ საწირავადვე მისცემდით თუ[ი]თო შოლტს. და ჩუენ საეკლესიოთა წესთაგან რად შევიცვალებით? ვინცა ესე ჩემი გა[გე]ბული შეცვალოს, არ... ბრძანებაჲ ღმრთისაგან და მისთა წმიდათაგან, ქორონიკონსა ჳლჰ. ანისის ქართული წარწერა იმდროინდელი სოციალურ-ეკონომიკური ურთიერთობის მნიშვნელოვანი წყაროა. წარწერა ცხადყოფს, რომ საქართველოს სახელმწიფოში შემავალი არაქართული ტერიტორიების მართლმადიდებლური ეკლესიები იერარქიულად ქართლის კათოლიკოსზე იყო დამოკიდებული. ბერძნიშვილი მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 466. ↑ Н. Марр, «Надпись Эпифания, Католикоса Грузии», 1218 г., Изв. АН, 1910., стр. 1433-1434 ↑ ↑ ი. დოლიძე „ქართული სამართლის ძეგლები“, ტომი III, თბ., 1970, გვ. 153-154
სასარი

სასარი (იტალ. Sassari, სარდ. Tàtari) — ქალაქი იტალიაში. მისი მოსახლეობა 130 000 ადამიანია (მეტროპოლიის 300 000) და წარმოადგენს კუნძულ სარდინიის მეორე უმსხვილეს ქალაქს მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით. მიეკუთვნება კუნძულის ერთ-ერთ უძველეს ქალაქს და ფლობს ხელოვნების მნიშვნელოვან კოლექციას. ისტორიის განმავლობაში სასარის მართავდნენ თავად სარდინიელები, გენუელები, პიზელები, არაგონელები, ესპანელები და ავსტრიელები, რომელთაგან ყველამ საკუთარი წვლილი შეიტანა ქალაქის ისტორიულ და ხელოვნების მემკვიდრეობაში. საასარი მდიდარია ხელოვნებით, კულტურითა და ისტორიით, ცნობილია თავის ულამაზესი პალაცოთი და ელეგანტური, ნეო-კლასიკური პიაცებით. როგორც სარდინიის მეორე უმსხვილესი და იტალიის მეხუთე უდიდესი მუნიციპალიტეტი (546 კმ²), კუნძულისთვის მას გააჩნია დიდი კულტურული, ტურისტული, კომერციული და პოლიტიკური მნიშვნელობა. ქალაქის ეკონომიკა ძირითადად ეფუძნება ტურიზმისა და მომსახურების სექტორებს, ნაწილობრივ კი კვლევების, მშენებლობის, ფარმაცევტულ და ნავთობინდუსტრიას. ანტონიო სენი — იტალიის მე-4 პრეზიდენტი ფრანჩესკო კოსიგა — იტალიის მე-8 პრეზიდენტი იტალიის ქალაქების სია მოსახლეობის მიხედვით On Line Guide
ანისულის ხე

ანისულის ხე, სამკურნალო სასაფრასი (ლათ. Sassafras officinale) — მერქნიანი მცენარე დაფნისებრთა ოჯახისა. 12-15, იშვიათად 24-27 მ სიმაღლის ხე, ზოგჯერ ბუჩქი. მორიგეობით განლაგებული ფოთლები წაგრძელებული ან უკუკვერცხისებრი აქვს, ყვავილი — მოყვითალო-მწვანე, ნაყოფი — კენკრა. მისი სამშობლოა ჩრდილოეთი ამერიკა. ფოთოლმცვივანია. ხის გამძლე და სურნელოვანი მერქნისაგან ამზადებენ ავეჯს, ნავებს, რკინიგზის შპალებს, ბოძებს, კასრებსა და სხვა. მერქნისაგან მიიღება შარდსადენი საშუალებაც, ხოლო ფესვები შეიცავს 9%-მდე ეთეროვან ზეთსა და 58%-მდე მთრიმლავ ნივთიერებას, რომლებსაც მედიცინასა და პარფიუმერიაში იყენებენ. ანისულის ხე დეკორატიული მცენარეა, გაშენებულია სოხუმის ბაღებში, თუმცა ზამთარგამძლეობის გამო შესაძლებელია მისი კულტივირება საქართველოს სხვა რაიონებშიც. ზოგჯერ მარადმწვანე ბადიანსაც ანისულის ხეს უწოდებენ. სახოკია მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 466.
კირკ ბრაიანი

კირკ ბრაიანი (ინგლ. Kirk Bryan დ. 22 ივლისი, 1888, ალბუკერკე, ნიუ-მექსიკო — გ. 22 აგვისტო, 1950, კოდი, უაიომინგი) — ამერიკელი გეოლოგი და გეომორფოლოგი. ბრაიანმა უმაღლესი განათლება მიიღო ნიუ-მექსიკოს უნივერსიტეტში. მოგვიანებით იელის უნივერსიტეტში მიიღო ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი. როგორც გეომორფოლოგი ძირითადად იკვლევდა დამშრალ რაიონებში არსებულ ხმელეთის მასების წარმოშობის საკითხებს. გეოლოგიაში ბრაინი უმთავრესად მეოთხეული გეოლოგიის საკითხებით იყო დაინტერესებული. ამერიკის გეოლოგიურმა საზოგადოებამ დააწესა მისი სახელობის ჯილდო, რომელიც ენიჭებათ იმ პირებს, რომლებმაც წვლილი შეიტანეს გეომორფოლოგიისა და მეოთხეული გეოლოგიის დარგების განვითარებაში. 1925. Date of channel trenching (arroyo cutting) in the arid Southwest. Science 62(1607): 338–344. 1927. Channel erosion of the Rio Salado, Socorro County, New Mexico. U.S. Geological Survey Bulletin 79: 15–19. 1928. Change in plant associations by change in ground water level. Ecology 9(4): 474–478. 1929. Flood-water farming. Geographical Review 19:444–456. 1929. Folsom culture and its age. Geological Society of America Bulletin 40:128-129. 1938. Prehistoric quarries and implements of pre-Amerindian aspect in New Mexico. Science (new series) 87 (229): 343–346. 1941. Geologic antiquity of man in America. Science 93 (2422): 505-514. K. Bryan and C.C. Albritton. 1943. Soil phenomena as evidence of climate changes. American Journal of Science 241: 469-490. 1950. The Place of Geomorphology in the Geographic Sciences. Annals of the Association of American Geographers, Vol. 40, No. 3 (Sep., 1950), pp. 196–208 ↑ 1.0 1.1 SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ Kirk Bryan, 1888-1950, by Derwent Whittlesey, Annals of the Association of American Geographers, Vol. 41, No. 1 (Mar., 1951), pp. 88-94 ↑ Kirk Bryan Award დაარქივებული 2016-06-21 საიტზე Wayback Machine. , Geological Society of America website
პადანის დაბლობი

პადანის დაბლობი, აგრეთვე ცნობილი როგორც პოს ხეობა ან პოს დაბლობი (იტალ. Pianura Padana ან Val Padana) — იტალიის ერთ-ერთი მთავარი გეოგრაფიული მახასიათებელი. იშლება დაახლოებით 650 კმ-ზე, აღმოსავლეთი-დასავლეთის მიმართულებით, 46 000 კმ² ტერიტორიაზე. ასევე მოიცავს ვენეციის დაბლობს, რომელიც არაა დაკავშირებული პოს აუზთან. გადაჭიმულია დასავლეთ ალპებიდან ადრიატიკის ზღვამდე. ვენეტოსა და ფრიულის რეგიონების დაბლობებს ხშირად განცალკევებით მოიხსენიებენ, რადგან ისინი არ მიეკუთვნებიან მდინარე პოს აუზს, მაგრამ ისინი რეალურად განუყოფელი დაბლობის შემადგენელი ნაწილებია. დაბლობი გამოირჩევა უძველესი კანიონების სისტემით, რომლებიც აპენინებიდან ჩრდილოეთით, ალპებამდე იშლება და ადრიატიკის ჩრდილოეთ ნაწილსაც მოიცავს. მდინარე პოს გასწვრივ დაბლობის სიმაღლე ზღვის დონიდან დაახლოებით 4 მეტრია. მას გადაკვეთს მრავალი მდინარე, რომლებიც სათავეს ჩრდილოეთით, ალპებში ან სამხრეთით, აპენინებში იღებენ. დაბლობის რუკა დაარქივებული 2009-12-23 საიტზე Wayback Machine. Autorità di bacino del fiume Po Spiagge fluviali[მკვდარი ბმული] Componente geologica e sismica დაარქივებული 2018-11-12 საიტზე Wayback Machine.
ანისული

ანისული (ლათ. Anisum) — ერთწლოვან ბალახოვან მცენარეთა გვარი ქოლგოსანთა ოჯახისა. ქვედა ფოთლები მთლიანი აქვს, თირკმლის ფორმისა, ზედა - ფრთისებრი; ყვავილი - თეთრი, ნაყოფი კვერცხისებრი და ძნელად გასახსნელი. ცნობილია ორი სახეობა. ველურად იზრდება ხმელთაშუაზღვისპირეთში კულტივირებულია სამხრეთ ევროპაში, აზიაში, ჩრდილოეთ აფრიკაში, სამხრეთ ამერიკაში, ყოფილ სსრკ-ში. გავრცელებული სახეობა - ჩვეულებრივი ანისული - Anisum vulgare (Pimpinella anisum) ეთერზეთოვანი მცენარეა, აქვს სწორმდგომი 25-60 სმ სიმაღლის ღერო. რთულ ქოლგებად შეკრებილი თეთი ყვავილები; მისი ქვედა, შუა და ზედა ფოთლები მკვეთრად განსხვავდება ერთმანეთისაგან. ნაყოფი ტყუპთესლურაა. ვეგეტატაციის პერიოდი 110-130 დღეს გრძელდება. ჩვეულებრივი ანისული მედიცინაში იხმარება ნაყენის, ვაჟინის, ანისულის ზეთის, ნიშადუ-ანისეულის წვეთებისა და სხვა სახით. მისი მშრალი ნაყოფი 2,2-3,2% ეთეროვან და 18-20% ცხიმოვან ზეთს შეიცავს. იყენებენ სანელებლად კვების მრეწველობაში, ნარჩენს კი - ცხოველის საკვებად. მოსავლიანობა ჰა-ზე 12 ც. ქსე, ტ. 1, გვ. 466, თბ., 1975
ანიშხწარა

ანიშხწარა — ტბა საქართველოში, გაგრის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ბიჭვინთის კონცხზე, ზღვის დონიდან 0,6 მ სიმაღლეზე. სარკის ფართობი 0,33 კმ². სიგრძე 0,2 კმ, სიგანე 0,15 კმ. მაქსიმალური სიღრმე 4,3 მ. ტბა მოქცეულია სანაპირო დიუნებს შორის. თითქმის მთლიანად დაფარულია წყლის მცენარეულობით. სანაპირო დაჭაობებულია. ↑ საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2009. — გვ. 19. ↑ ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 162.
მონცა

მონცა (იტალ. Monza) — ქალაქი და კომუნა იტალიაში, ლომბარდიის რეგიონში. მონცისა და ბრიანცის პროვნიციის დედაქალაქი. მდებარეობს მდინარე ლომბარდოზე, მილანისგან 15 კმ-ით ჩრდილო-დასავლეთით. ცნობილია თავის გრან-პრის ავტოტრასითა და მონცის ეროვნული ავტოდრომით. 2004 წელს, მონცა ახლადშექმნილი პროვინცია მონცა და ბრიანცის დედაქალაქი გახდა. ახალი ადმინისტრაციული შეთანხმება ძალაში სრულად 2009 წლის ზაფხულში შევიდა. მანამდე მონცა კომუნა იყო მილანის პროვინციის შეამდეგნლობაში. მონცა ლომბარდიის მესამე უმსხვილესი ქალაქია და ბრიანცის არეალის ყველაზე მნიშვნელოვანი ეკონომიკური, სამრეწველო და ადმინისტრაციული ცენტრი. წამყვანია ტექსტილის ინდუსტრია და საგამომცემლო საქმიანობაში ვაჭრობა. ქალაქში განლაგებულია მილანის ბიკოკის უნივერსიტეტის დეპარტამენტი, იუსტიციის სახლი და რეგიონული ადმინისტრაციის რამდენიმე ოფისი. მონცის პარკი ერთ-ერთი უდიდესი ურბანული პარკია ევროპაში. ინდიანაპოლისი, აშშ პრაღა, ჩეხეთი იტალიის ქალაქების სია მოსახლეობის მიხედვით City of Monza Monza Transportation დაარქივებული 2008-08-28 საიტზე Wayback Machine. Province of Monza and Brianza Official website of the University of Milano-Bicocca Official website of Saint Gerard Hospital, nationally relevant with very high specialization დაარქივებული 2011-11-14 საიტზე Wayback Machine.
ლატინა

ლატინა — ქალაქი ცენტრალურ იტალიაში, ლაციოს რეგიონში, ლატინის პროვინციის დედაქალაქი. 2011 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 115 895 ადამიანს შეადგენს, რის შედეგადაც ის რეგიონის მეორე უმსხვილესი ქალაქია. შეიქმნა 1932 წელს, იმ ამოშრობილი ჭაოებების ადგილას, რომლებიც ჯერ კიდევ ანტიკური ხანიდან არსებობდა. ლატინა 1932 წლის 30 ივნისს ბენიტო მუსოლინიმ დააარსა; ახლადშექმნილ ქალაქს ლიტორია ეწოდა. მისი ინაუგურაცია იმავე წლის 18 დეკემბერს მოხდა. ძირითადად დასახლდა ფრიულისა და ვენეტოს რეგიონებიდან მოსული ხალხით. შენობები და მონუმენტები ძირითადად რაციონალიზმის სტილში დააპროექტეს ისეთმა არქიტექტორებმა, როგორებიც იყვნენ მარჩელო პიაჩენტინი, ანჯოლო მაცონი და დუილიო კამბელოტიმ. 1934 წელს გახდა პროვინციული დედაქალაქი, მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ კი, 1946 წელს სახელი შეეცვალა და ლატინა ეწოდა. სხვა ხალხის, ძრითადად ლაციოელების მოსვლის შემდეგ, ვენეციურის მსგავსი დიალექტი სწრაფად შეცვალა რომის დიალექტმა. ქალაქს გააჩნია ფარმაცევტული და ქიმიური წარმოება, ასევე ყველის წარმოება და მძლავრი მომსახურების სფერო. ამავე დროს, ლატინა მნიშვნელოვანი სასოფლო-სამეურნეო ცენტრია. ლატინის ატმოური ენერგიის სადგური ახლა გამორთულია და მიმდინარეობს მისი ექსპლოატაციიდან გამოსვლა. პალოს-დე-ლა-ფრონტერა, ესპანეთი ფაროპილია, ბრაზილია ბირკენჰედი, გაერთიანებული სამეფო წმინდა მარკოზის კათედრალი პანტანი ლიაცა-ლიბერტაზე ბორჯო-საბოტინოს ეკლესია იტალიის ქალაქების სია მოსახლეობის მიხედვით ოფიციალური საიტი Ofteland, Hanne Storm. (2002)Littoria (pdf). Institute for Art History, University of Oslo. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-09-07. ციტირების თარიღი: 5 თებერვალი 2010.
ანკარა (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი ანკარა შეიძლება აღნიშნავდეს: ანკარა — თურქეთის დედაქალაქი ანკარა — ვილაიეთი თურქეთში ანკარა — ყოფილი სოფელი ონის მუნიციპალიტეტში, ამჟამად ქრისტესი. ანკარა — გველების გვარი
რობოტი

რობოტი — მანქანა, რომელსაც განსაზღვრული პროგრამის მიხედვით შეუძლია სხვადასხვა ამოცანის დამოუკიდებლად შესრულება. ტერმინი „რობოტი“ შემოიღო ჩეხმა მწერალმა კარელ ჩაპეკმა. როგორც წესი, რობოტის პროგრამულ უზრუნველყოფაში წინასწარაა ჩადებული გარემოსთან ადაპტაციის მექანიზმები, მაგრამ იგი ასევე შეიცავს ხელოვური ინტელექტის ელემენტებსაც, კერძოდ თვითსწავლებად სისტემებს, შესაძლებლობების გარვკვეული შეზღუდულობით. Robotics საიტზე Curlie Journal of Field Robotics
სტრატიგრაფია

სტრატიგრაფია (ლათ. stratum – ფენა, შრე და ბერძ. γραφο – აღწერა) — გეოლოგიის დარგი, რომელიც შეისწავლის გეოლოგიური წარმონაქმნების ჩამოყალიბების თანამიმდევრობას და მათ პირვანდელ სივრცით ურთიერთდამოკიდებულებას. სტრატიგრაფია ეწოდება აგრეთვე ამა თუ იმ ქვეყნის ან რეგიონის გეოლოგიური წარმონაქმნების განლაგების თანამიმდევრობის აღწერას (მაგალითად ალპების სტრატიგრაფია, კავკასიის სტრატიგრაფია და ა.შ.). სტრატიგრაფიის ძირითადი ამოსავალი დებულებაა შრეთა წარმოქმნის თანამიმდევრობის კანონი (ნიკოლაუს სტენო, 1669), რომლის მიხედვით შრეთა ნორმალური (ჩვეულებრივ, თითქმის ჰორიზონტალური) განლაგების დროს ქვედა შრე ზედაზე უფრო ძველია. ეს დებულება ირღვევა მხოლოდ მაშინ, თუ ტექტონიკური დეფორმაციის შედეგად შრეთა დასტა გადაყირავებულია, წარსულ გეოლოგიურ პერიოდებში არსებულ წყლის აუზებში დალექილი შრეების თანამიმდევრობის შესწავლის საფუძველზე აგებენ გეოლოგიური ჭრილის სტრატიგრაფიულ სვეტს, რომელზედაც გარკვეული მასშტაბითა და სათანადო პირობითი ნიშნებით გამოხატულია ჭრილში დანალექ ქანთა შრეების საწყისი (ნორმალური) თანამიმდევრობა, მათი ასაკი და მათ შორის არსებული კონტაქტების ხასიათი (თანხმობითი განლაგება ან უთანხმო განლაგება). რეგიონის, კონტინენტის ან მთელი დედამიწის სტრატიგრაფიის კვლევისას ტარდება ცალკეული გეოლოგიური ჭრილების სტრატიგრაფიული სვეტების კორელაცია (შეპირისპირება). დედამიწის ორგანული სამყაროს შეუქცევი განვითარების გამო შრეთა ასაკის დადგენისა და კორელაციისათვის ძირითადი მნიშვნელობა აქვს ნალექებში დაცულ ორგანიზმთა განამარხებულ ნაშთებს. სტრატიგრაფიაში დიდი მნიშვნელობა აქვს აგრეთვე ქანების დათარიღების რადიოლოგიურ მეთოდებს. ეს მეთოდები განსაკუთრებით დიდი წარმატებით გამოიყენება იმ შრეთა დათარიღებისათვის, რომლებიც არ შეიცავს ორგანიზმნების ნაშთებს, აგრეთვე მაგმური ქანების დათარიღებისათვის, დანალექი და ვულკანოგენური ქანების კორელაციისათვის გამოიყენება აგრეთვე მათი ნივთიერი შედგენილობისა და პალეომაგნეტიზმის კვლევის შედეგები. შემუშავებულია ერთიანი გლობალური სტრატიგრაფიული სკალა, რომლის ყოველი ქვედანაყოფი შეესაბამება გეოლოგიური წელთაღრიცხვის იმ ქვედანაყოფებს, რომლის განმავლობაში იგი წარმოიქმნება. ერთიანი სტრატიგრაფიული სკალის ქვედანაყოფების გარდა, სხვადასხვა რეგიონში პალეონტოლოგიური ან ლითოლოგიური მონაცემების საფუძველზე გამოყოფენ ადგილობრივ სტრატიგრაფიულ ერთეულებს: სერიებს, წყებებს, დასტებს, ჰორიზონტებს და სხვ. სტრატიგრაფიას დიდი პრაქტიკული მნიშვნელობა აქვს გეოლოგიური აგეგმვისა და სასარგებლო წიაღისეულის საბადოთა ძებნისა და ძიებისათვის. გეოქრონოლოგიური სკალა ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: სტრატიგრაფია სტრატიგრაფია (ინგლისური) სტრატიგრაფია (ინგლისური) სტრატიგრაფია დაარქივებული 2010-06-12 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) სტრატიგრაფია (ინგლისური) სტრატიგრაფია (ინგლისური) სტრატიგრაფია (ინგლისური) სტრატიგრაფია (ინგლისური) ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 578. Жинью М., Стратиграфическая геология, пер. с франц., М., 1952; Леонов Г. П., Основы стратиграфии, т. 1—2, М., 1973—74; Жамойда А. И., Ковалевский О. П., Моисеева А. И., Обзор зарубежных стратиграфических кодексов, М., 1969.
ანკარა (გვარი)

ანკარა (ლათ. Natrix) — გველების გვარი ანკარასებრთა ოჯახისა. ახასიათებთ გრძელი, ჩამოსხმული სხეული, მისგან გამოყოფილი თავი, რომელიც დაფარულია 9 მსხვილი, სიმეტრიულად განლაგებული ფარით. ნეკნების გასწვრივ გააჩნიათ ქერცლები. თავი მკვეთრადაა გამოყოფილი კისრისაგან, გუგები - მრგვალია. ზედა კბილები იზრდება ხახისაკენ. ცხოვრების წესით დაკავშირებულნი არიან წყალთან. იკვებებიან ქვეწარმავლებით, თევზებით, ქვემძრომებით, ამფიბიებით. მსხვერპლს ყლაპავენ ცოცხლად. კვერცხმდებლებია. აერთიანებს 3 - 5 სახეობას. მათგან საქართველოში გვხვდება - 2: წყლის ანკარა (ლათ. Natrix tessellata) და ჩვეულებრივი ანკარა (ლათ. Natrix natrix). სახეობები: Natrix flavifrons Natrix maura — გველგესლასებრი ანკარა Natrix megalocephala — ევროპული დიდთავა ანკარა Natrix natrix — ჩვეულებრივი ანკარა Natrix tessellata — წყლის ანკარა ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 467.
ტე-ანაუს ტბა

ტე-ანაუ (ინგლ. Lake Te Anau) — ტბა ახალ ზელანდიაში. მდებარეობს სამხრეთის კუნძულზე, ზღვის დონიდან 210 მ სიმაღლეზე. ფართობი 344 კმ², სიგრძე 65 კმ, სიგანე 10 კმ. უდიდესი სიღრმე 417 მ. ახალი ზელანდიის ტბებს შორის ფართობით ტე-ანაუ მეორე ადგილზეა. სამხრეთი კუნძულის უდიდესი ტბა. ტე-ანაუს დასავლეთ ნაწილში გამოიყოფა სამი მოზრდილი ფიორდი. ზოგიერთი ფიორდის შესასვლელთან არის კუნძულები. ტბას ერთვის მრავალი მოზრდილი მდინარე, რომელთაგან ყველაზე მნიშვნელოვანია მდინარე ეგლინტონი, რომელიც ტბას აღმოსავლეთი მხრიდან ერთვის. ტე-ანაუს ტბის სამხრეთ-აღმოსავლეთ სანაპიროსთან გაშენებულია ქალაქი ტე-ანაუ. ტბის დასავლეთით აღმართულია ტყით შემოსილი ალპური ტიპის მთები, ხოლო აღმოსავლეთით გაშლილია სასოფლო-სამეურნეო ტერიტორიები. ტე-ანაუს დიდი ნაწილი მოქცეულია ფიორდლანდის ეროვნული პარკის ფარგლებში. აქვეა იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი — ტე-ვაჰიპაუნამუ. ტბის პირვანდელი სახელწოდება სავარაუდოდ არის „ტე-ანა-ო-პრენსი“ (მაორი ენა), რომელიც ნიშნავს „მოტრიალე მღვიმის წყალს“. აღნიშნული სახელწოდება უკავშირდება მღვიმეებს, რომლებიც გამომუშავებულია ტბის დასავლეთ სანაპიროსთან. ევროპელთაგან პირველად ტბა მოინახულეს 1852 წელს. მიმდინარეობს თევზჭერა. განვითარებულია ტურიზმი. მრავალფეროვანია ტბის ირგვლის არსებული ფლორა და ფაუნა. 1948 წელს ტბის სანაპიროსთან შეამჩნიეს იშვიათი მორბენალი ფრინველი — ტაკაჰე, რომელიც ამომწყდარ სახეობად მიიჩნეოდა. ახალი ზელანდიის ტბების სია ტე-ანაუ ენციკლოპედია ბრიტანიკა (ინგლისური) ↑ Lakes in New Zealand. Ministry for the Environment. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-21. ციტირების თარიღი: 2011-11-18.
შოთა ნადირაშვილი

შოთა ნადირაშვილი (დ. 26 იანვარი, 1926 — გ. 13 აგვისტო, 2011) — ქართველი ფსიქოლოგი. ფსიქოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი (1968). საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1993). ჰუმანისტური ფსიქოლოგიის ამერიკის საერთაშორისო ასოციაციის დამფუძნებელთა საბჭოს წევრი. 1952 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1980-1985 წლებში იყო დიმიტრი უზნაძის სახელობის ფსიქოლოგიის ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე. 1985 წლიდან 2006 წლამდე ამავე ინსტიტუტის დირექტორი. ფსიქოლოგთა საერთაშორისო კონგრესებზე (გერმანია, საფრანგეთი, ავსტრალია, მექსიკა) განწყობის ფსიქოლოგიის სიმპოზიუმების თავმჯდომარე. მრავალი საერთაშორისო ფსიქოლოგიური ჟურნალის სარედაქციო კოლეგიის წევრი. სრულიად საქართველოს კათოლიკოს პატრიარქის, უწმინდესისა და უნეტარესის ილია II-ის საერთაშორისო საქველმოქმედო ფონდის დამფუძნებელი საბჭოს წევრი. შოთა ნადირაშვილი არის განწყობის ანთროპული თეორიის ავტორი. მისი ძირითადი კვლევები შეეხება ზოგად, პედაგოგიურ და სოციალურ ფსიქოლოგიის საკითხებს. მუშაობდა აღქმის, აზროვნების, განწყობისა და აღზრდის საკითხებზე. გამოკვეთა ქცევის სამი იერარქიული დონე: უმდაბლესი – ინდივიდისა (ცხოველის ქცევა, ან ადამიანის გაუცნობიერებელი ქცევა, საშუალო – სუბიექტისა (მეტყველი და მოაზროვნე ადამიანისა); უმაღლესი – პიროვნებისა (ნებელობის მქონე ადამიანისა). ამ სამივე დონეს აერთიანებს განწყობის ზოგადი კანონზომიერებანი, მაგრამ თითოეულს თავიანთი მახასიათებლებიც აქვთ. დიდ ყურადღებას უთმობდა ასევე გამოყენებითი ფსიქოლოგიის საკითხებს. იყო 250 სამეცნიერო შრომისა და 12 მონოგრაფიის ავტორი, რომელთაგან აღსანიშნავია: „განზოგადების უნარის განვითარება სასკოლო ასაკში“ (1964); „აღქმის ფსიქოლოგიის პრობლემები“; (1976) „პიროვნებისა და სოციალური ფსიქოლოგია“ (1974); პროპაგანდის ფსიქოლოგია (1980); განწყობის ფსიქოლოგია ტომი I – II (1983-1985); „განწყობა და ქცევა“ (1998). ნადირაშვილი ცნობილი იყო აგრეთვე როგორც საზოგადო მოღვაწე. იყო დიმიტრი უზნაძის სახელობის პრემიის ლაურეატი. აკადემიკოსი შოთა ნადირაშვილი გარდაიცვალა 2011 წელს, 85 წლის ასაკში. დაკრძალულია დიდუბის საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში. განზოგადების განვითარება სასკოლო ასაკის ბავშვებში., მეცნიერება. თბ., 1963; განწყობის ფსიქოლოგია. მეცნიერება, ტ. I. თბ., 1983; განწყობის ფსიქოლოგია. მეცნიერება, ტ. II. თბ., 1983; Установка и деятельность. «Мецниереба», Тб., 1987; განწყობის ფსიქოლოგიის ექპერიმენტული საფუძვლები. მეცნიერება. თბ. 2004. შოთა ნადირაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი შოთა ნადირაშვილი საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის საიტზე ↑ გარდაიცვალა აკადემიკოსი შოთა ნადირაშვილი[მკვდარი ბმული]