laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
დერმატოლოგია

დერმატოლოგია (ძვ. ბერძნ. derma, dermat (os) — კანი; logos — სიტყვა, მოძღვრება) — კლინიკური მედიცინის ნაწილი, რომელიც შეისწავლის კანის აგებულებას, მის ნორმას და პათოლოგიებს. თანამედროვე დერმატოლოგია სწავლობს კანის დაავადებების ეტიოლოგიას, პათოგენეზს, დიაგნოსტიკას, მათი მკურნალობის მეთოდებს და პროფილაქტიკას. აგრეთვე, კანის დაავადებების ურთიერთკავშირს ორგანიზმის სხვა პათოლოგიებთან, ორგანიზმის სხვა პათოლოგიებთან. ევროპის დერმატო-ვენეროლოგთა აკადემიის პრაღის მე-11 კონგრესის 2002 მემორანდუმით დადგინდა დერმატოლოგიის ქვედისციპლინები: ანდროლოგია, ფლებოლოგია, მიკოლოგია, ჰისტოპათოლოგია, ალერგოლოგია, იმუნოლოგია, პედიატრიული დერმატოლოგია, დერმატოლოგიური ქირურგია, ესთეტიკური მედიცინა, კოსმეტოლოგია. კანის დაავადებების კვლევის კლინიკურ მეთოდებთან ერთად, გამოიყენება ჰისტოლოგიური, მიკრობიოლოგიური, ვირუსოლოგიური, ბიოქიმიური, ჰისტოქიმიური, ელექტრონულ -მიკროსკოპული, ექსპერიმენტული, სტატისტიკური და სხვა მეთოდები. დერმატოლოგია მჭიდრო კავშირშია მედიცინის ისეთ დარგებთან, როგორებიცაა: ვენეროლოგია, თერაპია, პედიატრია, ენდოკრინოლოგია, მეანობა, გინეკოლოგია, ქირურგია, ნევროლოგია, ფსიქიატრია, ოფთალმოლოგია და სხვ. კანის დაავადებები უძველესი დროიდანაა ცნობილი. ისინი აღწერილია ჩინურ მანუსკრიპტებში, და ეგვიპტურ პაპირუსებში, სადაც ჩამოთვლილია მათი სხვადასხვა სახეობა და მოყვანილია მკურნალობის მეთოდები. ჰიპოკრატემ (ძვ.წ. V-IV სს.) აღწერა კანის მრავალი დაავადება და მათი გამომწვევი მიზეზი, რომაელმა ექიმმა აულიუს ცელსიუსმა (ძვ.წ I ს.) კი კანის მთელი რიგი დაავადებები: კარბუნკული, ფლეგმონა, წვეტიანი კონდილომები, წითელი ქარი, სიკოზი, ფსორიაზი და სხვ. რომაელმა ექიმმა, კლავდიუს გალენოსმა (129-200/216) დაიწყო კანის აგებულების შესწავლა. X- XI ექიმმა და ფილოსოფოსმა ავიცენამ წიგნში „სამკურნალო მეცნიერების კანონები“ შეაგროვა და სისტემაში მოიყვანა მედიცინაში არსებული იმდროინდელი ცნობები (ბერძნული, ჩინური, ინდური). მასში აღწერილია პემფიგუსი, ეგზემა, ჭინჭარა და ქავანა. იტალიელმა ექიმმა მერკურიალისმა პირველმა (1572) დასტამბა კანის სნეულებათა სახელმძღვანელო; მარჩელო მალპიგიმ (XIV საუკუნე) შეისწავლა კანის შრეები; ფატერმა (XVIII საუკუნე) კანში აღმოაჩინა ნერვული დაბოლოებები მეცნიერული დერმატოლოგიის საწყისად ითვლება XVIII საუკუნე. ეს არის ემპირიულად დაგროვებული მასალის სისტემაში მოუვანის პირველი მცდელობა. 1760 წელს, ფრანგმა დერმატოლოგმა დე სოვაჟმა გამოსცა წიგნი, სადაც კანის დაავადებები დაყოფილია 5 ძირითად ჯგუფად და 39 სახედ. 1776 წელს, ავსტრიელმა ექიმმა ვენიდან, პლენკმა, წიგნში „Doctrima de morbis Cutaneis“ დერმატოზები მორფოლოგიური ჯგუფით დაყო 14 ჯგუფად. 1777 წელს, ლორი თავის წიგნში „Tractatus de morbis cutaneis“ ეხება კანის ფიზიოლოგიას, პათოლოგიას. დერმატოლოგია, როგორც დამოუკიდებელი დარგი, ჩამოყალიბდა XXI საუკუნის დასაწყისში. საქართველოში ცნობები კანის დაავადებათა შესახებ უძველესი დროიდან გვხვდება. იაკობ ცურტაველის „შუშანიკის წამებაში“ აღწერილია მუნი, სირსველი, კეთრი, მჭამელი. ფეოდალური ხანის სამედიცინო-ფიოლოსოფიურ ტრაქტატებში (ქანანელის „უსწორო კარაბადინი“ და ხოჯაყოფილის „წიგნი სააქიმოჲ“) განხილულია კანის სხვადასხვა დაავადება (მათ შორის სოკოვანიც) და მათი მოვლის საკითხები. ამავე ხასიათისაა ზაზა ფანასკერტელ-ციციშვილის „სამკურნალო წიგნი - კარაბადინი“, დავით ბატონიშვილის „იადიგარ დაუდი“ და სხვ. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 384-385.
მყინვარწვერი

მყინვარწვერი, იგივე მწვერვალი ყაზბეგი — მწვერვალი საქართველო რუსეთის (ჩრდილოეთი ოსეთი) საზღვარზე, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ხოხის ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 5054 მ, წარმოშობა ვულკანური, აღმართულია საქართველოს სამხედრო გზის გვერდით. მის ფერდობებზე სუბალპური მდელოებია, ზემოთ – მარადიული თოვლი. აქედან ეშვება მყინვარები: სუათისი, მნა, გერგეთი, დევდარაკი და სხვა, რომელთა საერთო ფართობია 135 კმ². ერთ-ერთი მყინვარიდან სათავეს იღებს მდინარე თერგი. მთას აქვს ორმაგი კონუსის ფორმა, რომლის ძირი 1770 მ-ზეა. მყინვარწვერი ალპინიზმისა და ტურიზმის რაიონია. 1868 წელს მასზე პირველი ასვლა განახორციელეს ინგლისელებმა დაგლას ფრეშფილდმა, ადოლფ მურმა და ჩარლზ ტაკერმა. მყინვარწვერის კალთაზე, გერგეთის მყინვარის მხრიდან 3680 მ სიმაღლეზე მდებარეობს მეტეოროლოგიური სადგური, რომლის ნაწილი ალპინისტთა თავშესაფრად არის მოწყობილი. იოანე ბატონიშვილი, თავის ენციკლოპედიურ თხზულება კალმასობაში („ხუმარსწავლა“ 1813-1830, გვ. 541), წერს: იოსებ მოხევე, მღვდელი, ესე იყო ფრიად სიწმინდის მოყვარე და მემარხულე, რომელ ყოველგან განითქვა სათნოება ამისი. ესე ნებითა ღვთისათა აღვიდა მყინვარის მთასა შინა, კაცთაგან შეუვალსა და იხილა მუნ კარავი და აკვანი აბრაამისა მამამთავრისა, რომელ ჯერეთსცა არვინ აღსრულარს მთასა მას, და მოართო მეფისა ირაკლის ნაჭერი კარავისა მის. და ესეცა მიიწია საზომსა სასწაულთ-მოქმედებისასა და ესრეთ უფლისად დაიძინა. მყინვარწვერთან დაკავშირებულია ბევრი ძველი ლეგენდა. დაახლოებით 3800 მეტრის სიმაღლეზე 80 მეტრიანი კლდოვანი კედლის შიგნით მდებარეობს ბეთლემის გამოქვაბული. „ქართლის ცხოვრების“ მიხედვით, ეს მონასტერი წარმოადგენდა საეკლესიო სიწმინდეების და განძის საცავს, სადაც ბერები ჯაჭვის კიბეებით ადიოდნენ. მონასტერთან დაკავშირებული კიდევ ერთი ლეგენდა პოეტურად აქვს აღწერილი ილია ჭავჭავაძეს. სხვა ლეგენდის მიხედვით, მყინვარწვერზე იყო მიჯაჭვული პრომეთე. დარიალის ხეობის მთავარი მშვენება და სიმბოლოა წმინდა სამების მონასტერი, სადაც ერთ დროს ინახებოდა წმინდა ნინოს ჯვარი. მონასტერი მდებარეობს მყინვარწვერის ფონზე, პირდაპირ დაბა სტეფანწმინდის თავზე, ხოლო 3900 მეტრის სიმაღლეზე დგას თანამედროვე პატარა ეკლესია. მყინვარწვერს ოსურად „ჩრისტიწუფი“ ანუ „ურსხოხი“ ეწოდება. 2019 წლის 24-28 მაისს კავკასიის სკიტურინგის ქსელის ორგანიზებით მოეწყო ექსპედიცია მთა მყინვარწვერის ზუსტი სიმაღლის დასადგენად. 2019 წლის 27 მაისს ექსპედიციის წევრებმა აიტანეს GPS მიმღები მწვერვალზე და განახოციელეს აზომვითი სამუშაოები. აზომვები ჩატარდა WGS 84 საკოორდინატო სისტემაში. აზომვის სიზუსტე შეადგენს 5 მილიმეტრს. მთა მყინვარწვერის სიმაღლემ 2019 წლის 27 მაისს 12:22 თბილისის დროით შეადგინა 5053,927 მეტრი. 2005 2005 2005 2005 2005 ბეთლემის გამოქვაბული 2005. 2008 სურათი გადაღებულია თვითმფრინავიდან. ყაზბეგი 2011 წლის აგვისტოში. მყინვარწვერის ფოტოები. დაარქივებული 2006-04-27 საიტზე Wayback Machine. მყინვარწვერი 2008. დაარქივებული 2011-05-19 საიტზე Wayback Machine. ↑ 1.0 1.1 მყინვარწვერის სიმაღლე ზღვის დონიდან 5054 მეტრია ↑ მარუაშვილი ლ.. საქართველოს ფიზიკური გეოგრაფია (საქართველოს სსრ ბუნებრივი პირობების ზოგადი დახასიათება და რეგიონული აღწერილობა). თბილისი, საქ.: ცოდნა, გვ. 194 თბ. 1964.  ↑ მთა მყინვარწვერის სიმაღლის გაზომვის ექსპედიციის შედეგები ↑ ყინვარწვერის სიმაღლის დადგენის ექსპედიციის ფოტოები
მარია ანა სავოიელი

მარია ანა სავოიელი (იტალ. Maria Anna di Savoia, გერმ. Maria Anna von Savoyen; დ. 19 სექტემბერი, 1803 — გ. 4 მაისი, 1884) — სავოიური დინასტიის წარმომადგენელი. სარდინიის მეფე ვიტორიო ემანუელე I-ის ასული. ავსტრია-უნგრეთის იმპერატრიცა 1835-48 წლებში როგორც ფერდინანდ I-ის მეუღლე. 1848 წლის რევოლუციის შემდეგ ის და მისი ქმარი ტახტიდან გადადგნენ და პრაღაში გადასახლდნენ. მარია ანა დაიბადა 1803 წლის 19 სექტემბერს კოლონას სასახლეში, რომში. იგი იყო სარდინიის მეფე ვიტორიო ემანუელე I-ისა და მისი ცოლის, დედოფალ მარია ტერეზა დ’ჰაბსბურგ-ესტეს ასული. ამ პერიოდში საფრანგეთის იმპერატორი ნაპოლეონ I დიდად ავიწროვებდა ჩრდილო იტალიელ მონარქებს, რის გამოც მისი მშობლები გადასახლებაში ცხოვრობდნენ რომში. მარია ანას ტყუპისცალი და ჰყავდა, სახელად მარია ტერეზა, რომელიც შემდგომში პარმის ჰერცოგინია ხდება. ორი ტყუპი პრინცესა თვით რომის პაპმა პიუს VII-მ მონათლა. მათი ნათლიები ერცჰერცოგი ფერდინანდ დ’ჰაბსბურგ-ესტე და მისი ცოლი, მარია ბეატრიჩე რიკარდა დ’ესტე იყვნენ. მათი ნათლობის პორტრეტი დღეისათვის რომის მუზეუმში ინახება. 1831 წლის 12 თებერვალს, სარდინიის დედაქალაქ ტურინში მარია ანა მარიონეტულად დაქორწინდა უნგრეთის მეფე ფერდინანდ V-ზე (შემდგომში ავსტრია-უნგრეთის იმპერატორი ფერდინანდ I). 27 თებერვალს, ვენაში შედგა მათი ნამდვილი ქორწილი, რომელიც ჰოფბურგის სასახლის სამლოცველოში ოლომუცის კარდინალ-არქიეპისკოპოსმა ჩაატარა. მარია ანასა და ფერდინანდს, მიუხედავად მრავალწლიანი და ასე თუ ისე ნორმალური ქორწინებისა, შვილები არ ჰყოლიათ. 1835 წლის 2 მარტს ფერდინანდი ავსტრია-უნგრეთის იმპერატორი გახდა, რითაც მარია ანა იმპერატრიცა ხდება. ამ თანამდებობაზე იგი 1836 წლის 12 სექტემბერს ეკურთხა პრაღაში. 1848 წლის 2 დეკემბერს უშვილო ფერდინანდი რევოლუციის გამო ტახტიდან გადადგა თავისი ბიძაშვილის, ფრანც იოზეფ I-ის სასარგებლოდ, რაც მას არასდროს უნანია. მიუხედავად ამისა, იგი მაინც იმპერატრიცა მარია ანას სახელით მოიხსენიებოდა. გადადგომის შემდეგ, ფერდინანდმა და მარია ანამ დატოვეს ვენის საიმპერატორო კარი და პრაღაში გადასახლდნენ, სადაც ისინი რეიჩშტადტის სასახლეში დაბინავდნენ. მარია ანა გარდაიცვალა 1884 წლის 4 მაისს პრაღაში, 80 წლის ასაკში. იგი გადაასვენეს და დაკრძალეს ვენის საიმპერატორო ბაზილიკაში. Constantin Wurzbach, Biographische Lexikon des Kaiserthums Österreich, vol. VII, éd. K u. K. Hofdruckerei, Vienne, 1861, Pp. 28, 29.
ურალსკი

ურალსკი, ორალი (ყაზახ. Орал, რუს. Уральск; 1775 წლამდე იაცკი-გოროდოკი) — ქალაქი ყაზახეთში, დასავლეთ ყაზახეთის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი. რკინიგზის სადგური სარატოვ—ილეცკის ხაზზე. ნავსადგომი მდინარე ურალზე. ქალაქში არის აეროპორტი. მოსახლეობა — 234 167 კაცი (2019). დაარსდა 1613 წელს როგორც კაზაკთა გამაგრება იაცკი-გოროდოკი. 1667–1668 წლებში აქ გამოიზამთრა სტეფანე რაზინმა თავისი რაზმით. იყო ემელიან პუგაჩოვის მეთაურობით გლეხთა აჯანყების (1773–1775) დროს ერთ-ერთი ცენტრი. 1918 წლის იანვარში ქალაქში საბჭოთა ხელისუფლება გამოცხადდა, მაგრამ მარტში ძალაუფლება კონტრრევოლუციურმა მოძრაობამ იგდო ხელთ. საბოლოოდ ვ. ჩაპაევის დივიზიამ 1919 წლის ივლისში შეძლო მისი გათავისუფლება. 1991 წლიდან დამოუკიდებელი ყაზახეთის შემადგენლობაშია. ურალსკი ყაზახეთის დიდი ეკონომიკური და კულტურული ცენტრია. განვითარებულია კვების და მსუბუქი მრეწველობა. ათირაუ, ყაზახეთი მანისა, თურქეთი პლოეშტი, რუმინეთი დონის როსტოვი, რუსეთი ოსტრავა, ჩეხეთი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 167. ურალსკის აკიმის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2016-11-20 საიტზე Wayback Machine. დასავლეთ ყაზახეთის ოლქის აკიმის საიტი ურალსკის რკ. გზის სადგურის არაოფიციალური საიტი დაარქივებული 2017-04-24 საიტზე Wayback Machine. ↑ О Генеральном плане города Уральска Западно-Казахстанской области. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-07-05. ციტირების თარიღი: 2019-05-21. ↑ ურალსკი // უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი [3 ტომად], შემდგ. ელერდაშვილი ა., I გამოც., თბ.: „ფანტაზია“, 2006. ↑ Численность населения Западно-Казахстанской области по полу в разрезе городов, районов, районных центров и поселков на 1 января 2019 года. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-03-27. ციტირების თარიღი: 2019-03-24. ↑ Уральск и Острава — города побратимы[მკვდარი ბმული]
ანი მიროტაძე

ანი მიროტაძე (დ. 22 ივნისი, 1975, ჭიათურა) — ქართველი პოლიტიკოსი და ჟურნალისტი. დაიბადა 1975 წლის 22 ივნისს. დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტი. 1996–2002 წლებში მუშაობდა ჟურნალისტად გაზეთ „ახალ თაობაში“. 1998–2000 წლებში იკავებდა გაზეთ „თბილისის სიახლენის“ მთავარი დირექტორის თანამდებობას. 2002–2003 წლებში მიჰყავდა გადაცემა „პრეს-ეკრანი“, რომელიც საქართველოს საზოგადოებრივ მაუწყებელის ეთერში გადიოდა. 2006 წელს მუშაობდა ტელეკომპანია „202“-ში. 2006–2011 წლებში იკავდება შპს „პირველის“ გენერალური დირექტორის თანამდებობას. 2012–2016 წლებში იყო საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ბიძინა ივანიშვილი — ქართული ოცნება“. 2020 წლის საპარლამენტო არჩევნებზე ანი მიროტაძე იყო „ლელოს“ მაჟორიტარობის კანდიდატი საჩხერე-ჭიათურა-ხარაგაულის ოლქში. 2021 წლის 2 ივნისს პარტია დატოვა, მისივე თქმით, აზრთა სხვადასხვაობის გამო. ერთ-ერთი ასეთი საკითხი იყო 2019 წლის 20 ივნისის მოვლენების ამნისტია, რასაც მიროტაძე არ ეთანხმებოდა. 2017 წლის იანვრიდან დაქორწინებულია ყოფილ ფეხბურთელ დავით შეყილაძეზე. ჰყავთ ორი შვილი, გიორგი და დემეტრე. ანი მიროტაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ანი მიროტაძე — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი (მოძველებული / არქივი / ახალი არქივი) ↑ „ანი მიროტაძემ “ლელო” დატოვა“. netgazeti.ge. ციტირების თარიღი: 4 ივნისი, 2021. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date=-ში (დახმარება) ↑ ანი მიროტაძე დაოჯახდა — ვინ არის ყოფილი პარლამენტარის რჩეული. Ambebi.ge (05 იანვარი, 2017). ციტირების თარიღი: 22 მაისი, 2019. ↑ ყოფილ დეპუტატს ანი მიროტაძეს მეორე შვილი შეეძინა. „რეზონანსი“ (7 თებერვალი, 2019). ციტირების თარიღი: 22 მაისი, 2019.
ნინო აბულაძე

ნინო აბულაძე (დ. 15 სექტემბერი, 1973, თბილისი, საქართველოს სსრ — გ. 1 მარტი, 2021, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი და პედაგოგი. დაიბადა 1973 წლის 15 სექტემბერს თბილისში. 1999 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი ისტორიკოსის სპეციალობით. 1999 წლიდან მუშაობს ტიციან ტაბიძის სახელობის №43 სკოლაში. 2013 წლიდან იგი თანამშრომლობს ეროვნული შეფასებისა და გამოცდების ცენტრთან, 2014 წლიდან კი შერჩეულია Microsoft-ის მიერ, როგორც ექსპერტი და ინოვატორი მასწავლებელი. 2015 წლიდან არის საქართველოს განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სამინისტროს ეროვნული სასწავლო გეგმის დეპარტამენტის მონიტორ-კონსულტანტი ისტორიაში. 2016 წელს დასახელდა Microsoft-ის გლობალური საგანმანათლებლო ფორუმის მონაწილედ საქართველოდან. 2017 წელს დაიწყო თანამშრომლობა მასწავლებლის პროფესიული განვითარების ეროვნულ ცენტრთან. ამავე წელს მონაწილეობდა მასწავლებლის ეროვნული ჯილდოს კონკურსში და გახდა კონკურსის ფინალისტი. 2017 წელს საქართველოს განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის ე.ს.გ-ს დეპარტამენტის მიერ შერჩეული იქნა იქნა საგნობრივ ექსპერტად. 2018 წლიდან „მე და საზოგადოების“ მასწავლებელია თბილისის კერძო სკოლა „ჯეჯილში“. იგი არის ისტორიის დამხარე სახელმძღვანელოს ავტორი. ტესტები საატესტატო და ეროვნული გამოცდებისათვის, თბ., 2017, ISBN 9789941441660 ნინო აბულაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
კალევალა

კალევალა (ფინ. Kalevala) — XIX საუკუნის ეპოსი. კარელიურ და ფინურ ფოლკლორსა და მითოლოგიაში შემორჩენილი ზეპირსიტყვიერი გადმოცემების საფუძველზე შეადგინა ელიას ლენროტმა. ის კარელიის და ფინეთის ეროვნულ ეპოსს წარმოადგენს და მიიჩნევა ფინური ლიტერატურის ყველაზე მნიშვნელოვან ნაწარმოებად. ის წარმოადგენდა ფინური ეროვნული იდენტობის ჩამოყალიბების საფუძველს. მან განაპირობა ფინური ენის ინტენსიფიკაცია და ბოლოს 1917 წელს ფინეთის მიერ რუსეთისგან დამოუკიდებლობის გამოცხადება. კალევალას პირველი ვერსია (ძველი კალევალა) 1835 წელს გამოიცა. დღეისთვის ცნობილი კალევალა გამოცემულია 1849-ში დაყოფილია 50 ხალხურ ამბად (ფინურად:runot) და შედგება 22,795 ლექსისგან. Vaka vanha Väinämöinen ვერ ხსნით ფაილს? იხ. მედია მაშველი. კალევიპოეგი Schoolfield, George C., რედ. (1998), A History of Finland's Literature, ISBN 978-0-8032-4189-3 Alho, Olli, რედ. (1997), Finland: a cultural encyclopedia, ISBN 978-951-717-885-3 Kallio, Veikko (1994), Finland: A Cultural Outline, ISBN 978-951-0-19421-8 Branch, Michael; Hawkesworth, Celia, რედ-ები. (1994), The Uses of Tradition: a Comparative Enquiry Into the Nature, Uses and Functions of Oral Poetry in the Balkans, the Baltic and Africa, ISBN 978-0-903425-38-4 Honko, Lauri, რედ. (1990), Religion, Myth, and Folklore in the World's Epics, ISBN 978-0-89925-625-2 Pentikäinen, Juha Y. (1999), Kalevala Mythology, ISBN 978-0-253-33661-3 ↑ Asplund, Anneli; Sirkka-Liisa Mettom. (October 2000) Kalevala: the Finnish national epic. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 23 November 2010. ციტირების თარიღი: 15 August 2010. ↑ Vento, Urpo. The Role of The Kalevala. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 16 July 2011. ციტირების თარიღი: 17 August 2010. ↑ William A. Wilson (1975) "The Kalevala and Finnish Politics" Journal of the Folklore Institute 12(2/3): pp. 131–55 ↑ Kalevala Society. Kalevala, the national epic. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 23 March 2010. ციტირების თარიღი: 15 August 2010.
კახაძე

საკუთარი სახელი კახაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: კახაძე ივანე კახაძე — გეოლოგი კახაბერ კახაძე — ისტორიკოსი, პოლიტიკოსი ლადო კახაძე — ექიმი, პოლიტიკოსი ოტია კახაძე — ენათმეცნიერი
სამშობლო (მრავალმნიშვნელოვანი)

სამშობლო შეიძლება აღნიშნავდეს: სამშობლო — ქართული გაზეთი სამშობლო — რეჟ. ნიკოლოზ შენგელაიას ფილმი სამშობლო — ნაციონალ-კონსერვატიული იდოლოგიის პოლიტიკური პარტია რუსეთში
ლოქბათანის ტალახის ვულკანი

ლოქბათანის ტალახის ვულკანი (აზერ. Lökbatan palçıq vulkanı) — მსოფლიოს ერთ-ერთი უდიდესი ტალახის ვულკანი. მდებარეობს ბაქოს გარადაღის რაიონში, ამავე სახელწოდების დასახლებაში. 1998 წლიდან შედის იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში. 1933 წელს, ვულკანის ძირში ჭაბურღილი გახსნის შემდეგ, გეოლოგებმა რეგიონში ნავთობისა და გაზის დიდი მარაგი აღმოაჩინეს. ზუსტად ამ ფაქტიდან გამომდინარე შემდგომში გაჩნდა თეორია იმის შესახებ, რომ ტალახის ვულკანებს პირდაპირი კავშირი აქვს ნახშირწყალბადის საბადოსთან. ლოქბათანი მსოფლიოში ყველაზე აქტიური ტალახის ვულკანია: 1810 წლიდან დაფიქსირებულია 25 ამოფრქვევა, აქედან ბოლო 2 ამოფრქვევა 2017 წელს დაფიქსირდა. ვულკანის ხასიათი ცვალებადია: როგორც წესი, მას ახასიათებს პელეს ტიპის ამოფრქვევა, რის შედეგადაც ხდება ტალახის გადაღვრა, რომელიც აგებს მის კონუსს, მაგრამ ხანდახან ხდება თვითანთებადი აირის ბობოქარი გამოყოფაც. ↑ Lokbatan volcano. ციტირების თარიღი: 2019-04-26. ↑ 2.0 2.1 Dünya rekordçusu püskürdü. AZƏRTAC (2017-05-02). ციტირების თარიღი: 2019-04-26. ↑ "Lok-Batan" Mud Cone. იუნესკო. ციტირების თარიღი: 2019-04-26. ↑ Геология, геоэкология и ресурсный потенциал Урала и сопредельных территорий: Материалы III Всероссийской молодежной геологической конференции, г. Уфа, сентябрь 2015 года, Санкт-Петербург: Свое издательство, 2015. — გვ. 10—12, ISBN 978-5-4386-0896-7. ↑ В Азербайджане произошло извержение вулкана (2017-05-02). ციტირების თარიღი: 2019-04-26.
თორაღაის ტალახის ვულკანი

თორაღაის ტალახის ვულკანი (აზერ. Torağay palçıq vulkanı) — აზერბაიჯანის ერთ-ერთი უდიდესი ტალახის ვულკანი. მდებარეობს გობუსტანის რაიონში, ქალაქ გობუსტანიდან 28 კმ-ის სიშორეზე. ვულკანის კრატერის დიამეტრი 900 მეტრს შეადგენს და აქტიურია. სიმაღლე 400 მეტრს შეადგენს. ვულკანის აქტივობაზე დაკვირვება 1841 წლიდან დაიწყო, ხოლო ბოლო ძლიერი ამორფქვევა 1988 წელს დაფიქსირდა. ბოლო ამორფქვევა კი 2018 წლის 22 აპრილს დაფიქსირდა. ვულკანი ფორმით მკვეთრად კონუსურია. ვულკანის ტერიტორიის საერთო ფართობი 10 კმ² შეადგენს, ხოლო ტალახის საერთო მოცულობა 350 მლნ. მ³ აღწევს. Azərbaycan Respublikasının Geoloji İrsi, Bakı: "Nafta-Press" nəşriyyatı, 2013. ლოქბათანის ტალახის ვულკანი ↑ Palçıq vulkanları. mct.gov.az (აზერბაიჯანული)
Vipera shemakhensis

Vipera shemakhensis (ლათ. Vipera shemakhensis) ან შემახის გველგესლა — შხამიანი გველების სახეობა გველგესლასებრთა ოჯახის გველგესლას გვარისა. ქვესახეობებს არ მოიცავს. ენდემურია აზერბაიჯანისთვის. გავრცელებულია ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთში (შაქი-შამახის რაიონებში). სიგრძე 55–60 სმ შეადგენს. გველის ამ სახეობის შხამი ადამიანისთვის ნაკლებად სახიფათოა. გავრცელებულია აზერბაიჯანის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, მათ შორის შემახის რაიონში. გველის სახელი რაიონის სახელიდან წარმოიშვა, სადაც ის აღმოაჩინეს. The Reptile Database: Vipera shemakhensis(ინგლისური). ↑ AZƏRBAYCANDA YAYILMIŞ İLAN NÖVLƏRİ.
ყარაკულის ცხვარი

ყარაკულის ცხვარი — სამაჟდაკე მიმართულების ცხიმკუდიანი უხეშმატყლიანი ცხვრის ჯიში. ერთ-ერთი ვერსიით ითვლება, რომ ერთ-ერთი უძველესი ჯიშია და გამოყვანილია ძველ დროში შუა აზიის ხალხების მიერ ადგილობრივი ცხვრების ხანგრძლივი გადარჩევის გზით; მეორე ვერსიით ყარაკულის ცხვარი გამოყვანილია XVII–XVIII საუკუნეებში დუმიანი და ნახევრად უხეშმატყლიანი ცხვრების შეჯვარებით. წამყვანი სამაჟდაკე ჯიში იყო საბჭოთა კავშირში. ყარაკულის ცხვრების უმრავლესობას თავი ნახევრად ცხვირკუზიანი, ტანი ღრმა, კუდი კი ცხიმდაგროვილი აქვს, რომელიც S-ის მსგავსი მჭლე დანამატით ბოლოვდება. ამტანები, მცირე მოთხოვნილების მქონენი და უდაბნოსა და ნახევარუდაბნოს პირობებში საძოვარზე ხანგრძლივად ყოფნას შეჩვეულები არიან. ერკემალი რქიანია (სპირალისებური რქები აქვს), ნერბი — ურქო. ერკემლის მასაა 55–65 კგ, ნერბისა 45–50 კგ. 7–8 თვის ბატკნის ნაკლავის მასაა გასუქების შემდეგ 10–12 კგ-ია, ნაკლავის გამოსავალი 41–43%; ნერბისა შესაბამისად 18–20 კგ და 45–50%. ბატკნობის ასაკში ცხვრების უმრავლესობა (დაახლ. 80%) ფერად შავია, დანარჩენი რუხი, ყავისფერი და სხვ.; ასაკთან ერთად შეფერილობა ჭაღარავდება, მხოლოდ თავი და ფეხები რჩება იგივე ფერის. ახალდაბადებული ბატკნის საფარველი ნაზია, ზრდასთან ერთ კი იცვლება და უხეში ტიპისა ხდება. ყარაკულის ცხვრის ძირითადი პროდუქცია მაჟდაკია (ყარაკული), რომელზეც დიდი მოთხოვნილება არსებობს. მოზრდილი ცხვრის მატყლი კარგად ითელება; მას უხეში ქსოვილებისა და ხალიჩების დასამზადებლად იყენებენ. ერკემლის წლიური ნაპარსი (2 გაპარსვაზე) 3,5–3,8 კგ-ს შეადგენს, ნერბისა — 2,0–2,2 კგ-ს. თივთიკის სიგრძე 18 სმ-მდეა. ბატკნის აღზრდისაგან განთავისუფლებული ნერბი გამოიყენება რძის მისაღებად (25–30 კგ რძე ლაქტაციისას — 60 დღე); გარდა ამისა ყარაკულის ცხვარს იყენებენ სახორცედ და საქონედ. ნაყოფიერება 105–110 ბატკანია 100 ნერბზე. ამ ჯიშთან დაკავშირებით სანაშენო საქმიანობა მიმართულია ხარისხის გაზრდისა და ასორტიმენტის გაფართოებისაკენ. ყარაკულის ცხვარი გამოიყენება სხვა ჯიშების კრაველის ხარისხის გაუმჯობესებისათვის. მსოფლიოში მისი რიცხოვნობა 31 მილიონ სულზე მეტია. აშენებენ 50-ზე მეტ ქვეყანაში, ძირითადად კი უზბეკეთში, თურქმენეთში, ტაჯიკეთში, ყაზახეთში, ავღანეთში, ნამიბიაში, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში, ირანსა და რუსეთში (ასტრახანის ოლქისა და ყალმუხეთის მეურნეობებში). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 624. Юдин В. М., Опыт племенной работы с каракульскими овцами в племхозе «Кара-Кум» (1936—1943 гг.), Самарканд, 1943; Байков М. И., Каракульская порода овец, М., 1953; Гигинейшвили Н. С., Серые каракульские овцы, М., 1954; Иванов М. Ф., Полн. собр. соч., т. 3, М., 1964; Ерохин А. И., Ерохин С. А., Овцеводство, М., 2004. ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 ავარიანოვი ი. ი.,ყარაკულის ცხვარი // დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია [30 ტომად], მთ. რედ. პროხოროვი ა. მ., III გამოც., მოსკ.: გამომც. „საბჭოთა ენციკლოპედია“, 1969. ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 ეროხინი ა. ი., ყარაკულის ცხვარი დაარქივებული 2019-05-26 საიტზე Wayback Machine. // დიდი რუსული ენციკლოპედია [35 ტომად], მთ. რედ. ოსიპოვი ი. ს., მოსკ.: გამომც. დიდი რუსული ენციკლოპედია, 2004–2017.
რომეო ჯენებიანი

რომეო ჯენებიანი (დ. 10 სექტემბერი, 1979) — სომეხი ვეტერანი ფეხბურთელი. თამაშობდა ნახევარმცველის პოზიციაზე სომხეთის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებსა და სხვადასხვა გუნდებში. ეროვნული ნაკრები: პროფილი National-Football-Teams.com-ზე
ნაფეტვრები

ნაფეტვრები — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის მცხეთის მუნიციპალიტეტში, ლისის თემში. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 6 სექტემბერი 2016.
ნახშირგორა

ნახშირგორა — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის მცხეთის მუნიციპალიტეტში, ლისის თემში. ნახშირგორის ეკლესია ნახშირგორის სამაროვანი ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 6 სექტემბერი 2016.
იალბუზი

იალბუზი (რუსულად - Эльбрус, ყაბარდოულად - Ошхомахо, ბალყარულად - Мингитау) — კავკასიონის მთათა სისტემის უმაღლესი მწვერვალი, დაახლოებით 2000 წლის წინ ჩამქრალი სტრატოვულკანია და მდებარეობს გვერდით ქედზე, ყაბარდო-ბალყარეთსა და ყარაჩაი-ჩერქეზეთში, რუსეთის ფედერაციის ტერიტორიაზე, საქართველოს საზღვართან. მისი დასავლეთი (5642 მ) და აღმოსავლეთი (5325 მ) მწვერვალები გაყოფილია ღრმა უნაგირათი. ეს არა მხოლოდ ევროპის უმაღლესი მთაა (იმის მიხედვით თუ სად გადის კონტინენტის საზღვარი), არამედ რუსეთის უმაღლესი წერტილიც. იალბუზი წარმოადგენს ძირითადად ანდეზიტებით აგებულ კონუსს ჩამქრალი ვულკანისა, რომელიც დგას გრანიტისა და კრისტალური ფიქალის ფუნდამენტზე. დაფარულია თოვლისა და ყინულის საფარით, საიდანაც ყველა მიმართულებით ეშვება 54 მყინვარი. მათ შორის უდიდესებია: დიდი აზაუ, ირიკი, ტერსკოლი. მყინვარების საერთო ფართი 134 კმ²-ია. იალბუზის აღმოსავლეთ მწვერვალზე პირველად ავიდა ყაბარდოელი კ. ხაშიროვი 1829 წელს, დასავლეთზე — ინგლისელი ალპინისტები ფ. გროვეს მეთაურობით 1874 წელს. საბჭოთა პერიოდში იალბუზის რაიონი გახდა მასობრივი ალპინიადების ცენტრი. 1967 წელს აქ ერთდროულად 2400 ადამიანი ავიდა. იალბუზის რაიონი სამთო-სათხილამურო სპორტისა და ტურიზმის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ცენტრია. აქ არის ტურბაზები, თავშესაფრები, ალპინისტური ბანაკები. ჩეგეტის მთაზე აგებულია საბაგირო გზა 2719 მ-სა და 3040 მ-ს შორის. ერთ-ერთ სადგურზე მდებარეობს 1941-1945 წლების პერიოდის იალბუზის დამცველთა საბრძოლო დიდების მუზეუმი. ქართული საიოსტორიო წყაროების თანახმად, ვახტანგ I-მა 15 წლის ასაკში გავლო დარიალის კარი, და სამი წლის განმავლობაში დაიმორჩილა ოსები, პაჭანიკები, ჯიქები; ჩრდილოეთიდან შემოქცეულმა დაიკავა აფხაზეთი ციხე-გოჯამდე, რის შემდეგაც სახელოვანი დაბრუნდა სატახტო ქალაქ მცხეთაში. ამ ლაშქრობათა გამო ხალხმა ვახტანგ მეფეს „იალბუზის გმირი“ უწოდა და ლექსიც უძღვნა: ვახტანგ მეფე ღმერთს უყვარდა, ციდა ჩამოესმა რეკა, იალბუზზე ფეხი შედგა, დიდმა მთებმა იწყეს დრეკა. ე. ლოლუა, მ. უთმელიძე., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 4, თბ., 2018. — გვ. 162–163. ↑ ქართლის ცხოვრება, ტ. I, ს. ყაუხჩიშვილის რედ., თბ., 1955, გვ. 156–157
მარტინი (მრავალმნიშვნელოვანი)

მარტინი შეიძლება აღნიშნავდეს: კრის მარტინი — ჯგუფ Coldplay-ს ვოკალისტი. რიკი მარტინი — მომღერალი მარტინი (სასმელი) — ალკოჰოლური სასმელი. მარტინი — ქალაქი შვეიცარიაში.