laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
საბაჰ ბაქო

  საბაჰ ბაქო — პროფესიული საფეხბურთო კლუბი, რომელიც წარმოადგენს მასაზირის დასახლებას. კლუბი 2018-2019 წლების სეზონიდან მისლის პრემიერ ლიგაში თამაშობს. მასაზირის დასახლებაში მდებარე „ ბანკ რესპუბლიკა არენაზე “ საშინაო თამაშებს საბაჰი თამაშობს. საფეხბურთო კლუბმა „საბაჰმა“ საქმიანობა 2017 წლის 8 სექტემბერს დაიწყო. 2017/18 წლების სეზონში აზერბაიჯანის I დივიზიონში მოთამაშე "ლურჯ-თეთრებმა" სეზონი მე-5 ადგილზე დაასრულეს. 2018 წლის 12 მაისს, AFFA-ს სალიცენზიო კომისიის სხდომაზე გადაწყდა საფეხბურთო კლუბ „საბაჰს“ აზერბაიჯანის უმაღლეს ლიგაში მონაწილეობის ლიცენზიის მინიჭება. 2022 წლის დეკემბერში მურად მუსაევის ხელმძღვანელობით კლუბმა " სუმგაიტი " 6:0 დაამარცხა და აზერბაიჯანის პრემიერ ლიგის ისტორიაში ყველაზე დიდი გამარჯვება მოიპოვა. 2022-23 წლების სეზონში აზერბაიჯანს პრემიერ ლიგის ვერცხლის მედლები მოიპოვა და ისტორიაში პირველად გავიდა ევროპის თასზე. 2023-24 წლების სეზონი აზერბაიჯანის პრემიერ ლიგა 3. ადგილი დაიკავა და კვლავ მოიპოვა ევროპის თასზე მონაწილეობის უფლება მე-2 გილზდეადგილზე გასვლით. მან აზერბაიჯანის თასის 1/4 ფინალში ყარაბაღთან ბრძოლა შეწყვიტა. აქ მიღებული 1-7 მარცხი ყველაზე დიდი მარცხი იყო კლუბის ისტორიაში. საბაჰ-ის ლოგოში კლუბის სახელზე გამოსახული მზის სხივები წარმოადგენს ახალ დღეს, ახალ იმედებს და ახალ გამარჯვებებს. ფარი არის თავდაცვითი მონდომების და თამაშში გუნდის გოლის ხელშეუხებლობის გამოხატულება. „საბაჰს“ ძირითადი ფერები შავი და ვარდისფერია. ვარდისფერი ფერი ასახავს მასაზირის ტბის ფერს. საფეხბურთო კლუბი "საბაჰ" დამფუძნებელი "Bridge Group of Companies" ხელმძღვანელი იაგუბ ჰუსეინოვია . "საბაჰ" პრეზიდენტი მაგსუდ ადიგოზალოვია. კლუბში ასევე მოქმედებს სამეთვალყურეო საბჭო (SC). საბჭო შედგება 5 წევრისაგან - ფირუდინ გურბანოვი (აზერბაიჯანის რესპუბლიკის განათლების მინისტრის მოადგილე), იგორ პონომარიოვი (აზერბაიჯანელი ყოფილი ფეხბურთელი და მწვრთნელი, 1988 წლის ოლიმპიური ჩემპიონი, სსრკ სპორტის დამსახურებული ოსტატი), რაჰმან ჰაჯიევი (რეჟისორი). ვებგვერდი "1news.az" და "ბაკინსკი რაბოჩიის" ხელმძღვანელი), რაუფ ხალილოვი (მფლობელი), იაგუბ ჰუსეინოვი (მფლობელი). სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარეა ფირუდინ გურბანოვი. კლუბი თავის შემადგენლობაში ლურჯ-თეთრ ფერებს იყენებს. საბაჰს მთავარი ფორმა ლურჯი-თეთრ-ლურჯია, ხოლო სარეზერვო ფორმა თეთრ-ლურჯი-თეთრია. როდესაც კლუბი I დივიზიონში თამაშობდა, იყენებდა ესპანური ფირმა "ჯომას" ტანსაცმლის კომპლექტს. "საბჰმა" პრემიერლიგაში გასვლის შემდეგ "ჯომა" იტალიური კომპანია "მაკრონით" ჩაანაცვლა. 2020 წლიდან გუნდი კომპანია „ნაიკის“ ტანსაცმლის კომპლექტს იყენებს. აზერბაიჯანის ჩემპიონატი ვერცხლის მედალი (1): 2022/23 ბრინჯაოს მედალი (1): 2023/24 მთავარი სტატია: Bank Respublika Arena. საფეხბურთო კლუბი „საბაჰ“ საშინაო თამაშებს მასაზირის დასახლებაში მდებარე „ ბანკ რესპუბლიკა არენაზე “ ატარებს. „ბანკ რესპუბლიკა არენაზე“ 13 000 გულშემატკივარია. ↑ Клуб российского тренера добился самой крупной победы в своей истории. az.sputniknews.ru. ციტირების თარიღი: 2023-01-03.
თავნასკვა

თავნასკვა (ლათ. Cyperus) — მცენარეთა გვარი ისლისებრთა ოჯახისა. უპირატესად მრავალწლოვანი ბალახებია. სიმაღლე 1,5 (იშვიათად 5) მეტრამდე. ფოთლები უფრო ხშირად ხაზურია. ყვავილები ორსქესიანი, ყვავილსაფარის გარეშე, შეკრებილია ქოლგისებრ ან თავაკისებრ ყვავილედში, რომლის ძირშიც ყვავილთანა ფოთლებია. ნაყოფი კაკლისებრია. ცნობილია 700-დან 900-მდე სახეობა. გავრცელებული არიან ტროპიკებში, სუბტროპიკებში, იშვიათად ზომიერ ოლქებში; იზრდებიან ძირითადად წყალსატევთა ნაპირებზე, როგორც სარეველები — სარწყავი კულტურების ნათესებში. ფართოდაა გავრცელებული ერთწლოვანი მურა თავნასკვა (С. fuscus), რომელსაც შავ- ან მოწითალო-მურა თავთუნები აქვს. პაპირუსი (C. papyrus) გამოიყენება საწერი მასალის („პაპირუსის“), ტანსაცმლის, ფეხსაცმლის, ჭილოფების დასამზადებლად, საჭმელად. მიწის ნუში (C. esculentus) მოშენებულია საჭმელად ვარგისი ბოლქვების გამო. მრგვალი თავნასკვა (C. rotundus) ძლიერ ცუდი სარეველაა. თავნასკვა-ჩალა ანუ გრძელი თავნასკვა (С. longus) შეიცავს ეთერის ზეთს, რომელსაც იის სურნელი აქვს, იყენებენ პარფიუმერიაში. მრავალი სახეობის ღეროს იყენებენ წნულებში. ქოლგისებრი თავნასკვა (С. alternifolius) ოთახისა და ორანჟერეის პოპულარული ყვავილია. საქართველოში გავრცელებულია 10 სახეობა: Cyperus difformis L., 1756 Cyperus eragrostis Lam., 1791 Cyperus esculentus L., 1753 – მიწის ნუში, ბესენია სინონიმი: Cyperus aureus Ten., 1824 Cyperus fuscus L., 1753 – მურა თავნასკვა Cyperus glaber L., 1771 Cyperus glomeratus L., 1756 Cyperus longus L., 1753 – თავნასკვა-ჩალა, გრძელი თავნასკვა Cyperus longus subsp. badius (Desf.) Bonnier & Layens, 1894 – წამალწვრილი სინონიმი: Cyperus badius Desf., 1798 Cyperus michelianus (L.) Delile, 1813 Cyperus michelianus subsp. pygmaeus (Rottb.) Asch. & Graebn., 1904 სინონიმი: Cyperus pygmaeus Rottb., 1773 Cyperus rotundus L., 1753 – მრგვალი თავნასკვა Cyperus serotinus Rottb., 1773 Cyperus difformis Cyperus eragrostis მიწის ნუში (Cyperus esculentus) მურა თავნასკვა (Cyperus fuscus) Cyperus glaber Cyperus glomeratus თავნასკვა-ჩალა (Cyperus longus) Cyperus michelianus subsp. pygmaeus მრგვალი თავნასკვა (Cyperus rotundus) Cyperus serotinus ↑ მაყაშვილი ა., ბოტანიკური ლექსიკონი : მცენარეთა სახელწოდებანი, მე-3 გამოც., თბ.: „მეცნიერება“, 1991. — გვ. 29. ↑ 2.0 2.1 Татанов И. В. Сыть // Большая российская энциклопедия. т. 31. — М., 2016. — стр. 510. ↑ Cyperus. The Plant List. ციტირების თარიღი: 12 აგვისტო, 2024 ↑ Cyperus L. en. Plants of the World Online | Kew Science. ციტირების თარიღი: 12 აგვისტო, 2024 ↑ დავლიანიძე მ., ღვინიაშვილი ც., მუყბანიანი მ. და სხვ., საქართველოს ფლორის ნომენკლატურული ნუსხა, თბ.: „უნივერსალი“, 2018. — გვ. 110–111, ISBN 978-9941-26-391-0. ↑ Cyperus aureus Ten. en. Plants of the World Online | Kew Science. ციტირების თარიღი: 12 აგვისტო, 2024 ↑ Cyperus badius Desf. en. Plants of the World Online | Kew Science. ციტირების თარიღი: 12 აგვისტო, 2024 ↑ Cyperus pygmaeus Rottb. en. Plants of the World Online | Kew Science. ციტირების თარიღი: 12 აგვისტო, 2024
სასახლის ქუჩა

სასახლის ქუჩა, „დვორცოვაია“ (რუს. Дворцовая улица) — ყოფილი ქუჩა თბილისში, გოლოვინის პროსპექტსა (ახლანდ. შოთა რუსთაველის გამზირი) და ერევანსკის მოედანს (ახლანდ. თავისუფლების მოედანი) შორის. ქუჩის განაშენიანება დაიწყო XIX საუკუნის 20-იან წლებში კავკასიის არმიის საოლქო შტაბის აგების (1824) შემდეგ. ისტორიკოს მაქსიმე ბერძნიშვილის ცნობით, თბილისის 1828 წლის გეგმის ექსპლიკაციებში ამ ქუჩას ეწოდებოდა არწრუნის ქუჩა. ის მიემართებოდა მთავარმართებლის (ნიკოლოზის) მოედნიდან კეთილშობილთა სასწავლებლელს (ახლანდ. შოთა რუსთაველის გამზირი №1) და არწრუნის სახლს შორის და უერთდებოდა ერევნის მოედანს. ქუჩას არწრუნის სახელი ერქვა, ალბათ, იმიტომ, რომ აქ იდგა ერემია არწრუნის სახლი, შემდგომში — ქარვასლა. XIX საუკუნის 50-იან წლებში ქუჩას დაერქვა სასახლის ქუჩა კავკასიის მეფისნაცვლის სასახლის აქვე მდებარეობის გამო. ქუჩა დატანილია თბილისის 1867 წლის გეგმაზე. XIX საუკუნის ბოლოს ეს იყო კეთილმოწყობილი მოკლე ქუჩა, სადაც განთავსებული იყო სხვადასხვა დანიშნულების შენობები, კერძო სახლები, მდიდრული მაღაზიები, კაფე-რესტორნები, სასტუმროები, ფოტოსახელოსნოები. სასახლის ქუჩის მარცხენა მხარეს შტაბის შენობის გაგრძელებაზე მდებარეობდა ქარვასლა (შემდგომში სათავადაზნაურო ბანკი) და სათავადაზნაურო თეატრი, ქუჩის მარჯვენა მხარეს — სასტუმროები „ევროპეისკიე ნომერა“ (მოგვიანებით „დვორცოვიე ნომერა“, „ერმიტაჟი“) და „სევერნიე ნომერა“, სარაჯიშვილის საცხოვრებელი სახლი, ქამოანთ სურბ-გევორქის საყდარი. სასახლის ქუჩა ერივანსკის მოედნის მხარეს თამამშევის ქარვასლასთან სრულდებოდა, საპირისპირო მიმართულებით — მეფისნაცვლის სასახლესთან. საბჭოთა პერიოდში, 1923 წელს სასახლის ქუჩას კომინტერნის სახელი ეწოდა. 1930-იან წლებში რუსთაველის პროსპექტის რეკონსტრუქციასთან დაკავშირებით სასახლის ქუჩა გაფართოვდა, აქ მდებარე შენობების ნაწილი დაანგრიეს, რის შედეგადაც რუსთაველის პროსპექტი უშუალოდ დაუკავშირდა იმდროინდელ ამიერკავკასიის ფედერაციის მოედანს (ახლანდ. თავისუფლების მოედანს). ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 157, ISBN 978-99928-20-35-3.
სიერა-ნევადა

სიერა-ნევადა (ესპ. Sierra Nevada — „თოვლით დაფარული ქედი“) შეიძლება აღნიშნავდეს: სიერა-ნევადა — აშშ-ში სიერა-ნევადა — ესპანეთში განივი ვულკანური სიერა, აგრ. ცნობილი როგორც სიერა-ნევადა — მექსიკაში სიერა-ნევადა-დე-ლაგუნას-ბრავასი — ჩილესა და არგენტინაში სიერა-ნევადა-დე-მერიდა — ვენესუელაში სიერა-ნევადა-დე-სანტა-მარტა — კოლუმბიაში სიერა-ნევადის ეროვნული პარკი — ესპანეთში სიერა-ნევადის ეროვნული პარკი — ვენესუელაში
სიერა-ნევადა (ესპანეთი)

სიერა-ნევადა (ესპ. Sierra Nevada) — მასივი სამხრეთ ესპანეთში, ანდალუსიის მთებში. სიმაღლე 3478 მეტრამდე (მთა მულასენი — პირენეს ნახევარკუნძულის უმაღლესი წერტილი). აგებულია დოლომიტებით, კირქვებით, კრისტალური ფიქლებით. მწვერვალები რამდენიმე თვის განმავლობაში თოვლითაა დაფარული. მთა მულასენზეა ევროპის ყველაზე სამხრეთით მდებარე მყინვარი. არის რკინის მადნის საბადო (ალკიფე). ↑ Сьерра-Невада // Большая советская энциклопедия. — 3-е изд., т. 25 — М., 1976. — стр. 148.
კალანიშის ქვები

კალანიშის ქვები (ინგლ. Callanish Stones) — ვერტიკალურად აღმართული ქვების (მენჰირების) კომპლექსი ლუის-ენდ-ჰარისის კუნძულზე (გარე ჰებრიდის არქიპელაგი, შოტლანდია), სოფელ კალანიშის სიახლოვეს. მოიცავს წრიულად განლაგებულ ქვებს, საიდანაც ოთხი მიმართულებით გამოდის ქვების რიგები, მ.შ. ერთი „ხეივანი“. წრის შიგნით არის ქვის მცირე ქვაყრილის (კეარნის) ნაშთი, რომელიც გაიძარცვა ძველ დროში. 1980 და 1981 წლების გათხრებმა აჩვენა, რომ წრე აღმართულია ძვ. წ. 2900–2600 წლებში, ანუ ინგლისის სტოუნჰენჯის მთავარი წრის აღმართვამდე. როგორც ჩანს, აღმართვის დროს მიმდებარე მიწებს უკვე ამუშავებდნენ, მაგრამ სამოსახლოს კვალი არ იკვეთება. წრის შემდეგ მის ცენტრში მალევე აღმართეს სამარხის ქვაყრილი. სამარხი გაძარცვეს ბრინჯაოს ხანაში, შესაძლოა ძვ. წ. II ათასწლეულში, თუმცა ადგილი 1200–800 წლებამდე მაინც გამოიყენებოდა საკულტო დანიშნულებით. აცივებისა და ტენიანობის მომატებასთან ერთად ადგილი თანდათან დაიფარა ტორფით. ძეგლის პირველი საკმაოდ ზუსტი აღწერა ეკუთვნის ჯონ მაკ-კალახს (1819). თავდაპირველად ჩანდა ქვის სვეტების მხოლოდ ზემო ნაწილი, ჯეიმზ მეთისონის მიერ ჩატარებული გათხრებით სრულად გამოჩნდა სხვა სვეტებიც და სამარხი. ქვების ნაწილი, როგორც ჩანს, დაკარგულია. ორი დაცემული სვეტი ხელახლა აღიმართა (1857, 1982). სამარხი წრის ცენტრში შორი ხედი ↑ 1.0 1.1 1.2 Calanais or Callanish Standing Stones (SM90054). Historic Environment Scotland. ციტირების თარიღი: 12 აგვისტო, 2024
ნურაგი

ნურაგი, ნურაგე (იტალ. nuraghi, მხ. რ. nuraghe) — ძველი ქვის კოშკები კუნძულ სარდინიაზე. აქვთ წაკვეთილი კონუსის ფორმა, სქელი კედლები, ხშირად 2 და მეტი სართული, 20 მეტრამდე სიმაღლე. ჰქონდათ დაბალი კარი, შიდა კიბეები, ზედა ბაქანი. სხვადასხვა შეფასებით, ცნობილია 7–8 ათასი ნურაგი და მათი ნანგრევი; საერთო რაოდენობა სავარაუდოდ აღწევდა 20–30 ათასს. არსებობს რამდენიმე ნურაგისაგან შემდგარი კომპლექსები, მ.შ. ბასტიონებითა და კედლებით გამაგრებული; მათ სიახლოვეს ხშირად ფიქსირდება გეგმით მრგვალი დიდი ნაგებობების ქვის საძირკვლები. სპეციალისტების აზრით, ნურაგები გამოიყენებოდა დასახლების ელიტის საცხოვრებლად, თავდაცვისთვის და სხვ. ნურაგების გაჩენა მოხდა სუბ-ბონანაროს პერიოდში (დაახლ. ძვ. წ. 1800/1700–1500 წწ.), გამოითქვა ვარაუდები მათ კავშირზე უფრო ადრეული ხანის მეგალითურ კულტურებთან (ე.წ. პროტონურაგები). ნურაგების უმეტესობის აგებასა და გამოყენებას მიაკუთვნებენ გვიან ბრინჯაოს და ადრეულ რკინის ხანებს. სარდინიის ისტორიაში ამ ეპოქას ეწოდა „ნურაგების პერიოდი“ ან „ნურაგების კულტურა“. ამ კულტურასთან აკავშირებენ მეტალურგიის განვითარებას, რაც, სავარაუდოდ, საზოგადოებისა და მისი ელიტის აყვავების ერთ-ერთი წყარო იყო. ამაზე მიუთითებს სალღობი ღუმლების ნაშთები, მეგალითური „გიგანტების სამარხები“, ბრინჯაოს იარაღების (საყოფაცხოვრებო და საბრძოლო) განძები და სხვ. განსაკუთრებით ცნობილი გახდა ბრინჯაოს ქანდაკებები (brozetto), რომლებიც გამოსახავდა ძირითადად კაცებს, ხშირად აღკაზმულობით, მ.შ. იარაღით, ჩაფხუტით, ანტენისებრი „რქებით“, მრგვალი ფარებით და სხვ.; არის ცხოველების, გემების და სხვათა გამოსახულებებიც. ნურაგების კულტურის წარმომავლობა დიდწილად ბუნდოვანია. ზოგიერთი მკვლევარი ნურაგების კულტურის რიგი ნიშნების ანალოგიებს ხედავს აღმოსავლეთ ხმელთაშუაზღვისპირეთში, რომლებთანაც აკავშირებენ მის გაჩენას კუნძულ სარდინიაზე. სხვები მხარს უჭერენ აზრს ნურაგების ადგილობრივი ფესვების შესახებ. ნურაგების კულტურის გაქრობა განაპირობა ძვ. წ. 238/237 წელს კუნძულის რომთან შეერთების შემდეგ მისმა რომანიზაციამ. ნურაგთან ახლოს მდგომ ნაგებობებს კორსიკაზე ეწოდება „ტორე“, მათი შემქმნელების კულტურა ახლოსაა ნურაგების კულტურასთან. არქეოლოგიური კომლექსი სუ-ნურაქსი-დი-ბარუმინი შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში. ↑ 1.0 1.1 1.2 Корякова Л. Н. Нураги // Большая российская энциклопедия. т. 23. — М., 2013. — стр. 394–395.
ბლანეტა

ბლანეტა — ეგზოპლანეტათა კლასის ჰიპოთეტური წევრი, რომელიც უშუალოდ შავი ხვრელს გარშემო ორბიტაზე ბრუნავს. ბლანეტები ფუნდამენტურად პლანეტებს ჰგავს; მათ აქვთ საკმარისი მასა, რომ საკუთარი გრავიტაციის გავლენით სფეროს ფორმა მიიღონ, მაგრამ არ არიან იმდენად მასიურები, რომ თერმობირთვული სინთეზის პროცესი დაიწყოს და ვარსკვლავად გადაიქცნენ. 2019 წელს ასტრონომთა და ეგზოპლანეტოლოგთა ჯგუფმა აჩვენა, რომ ზემასიური შავი ხვრელის ირგვლივ არსებობს უსაფრთხო რეგიონი, სადაც ათასობით ბლანეტას შეუძლია მის გარშემო ორბიტაზე ბრუნვა. შავი ხვრელის პლანეტებს ეს სახელი კაგოსიმას უნივერსიტეტის (იაპონია) ჯგუფმა კეიიჩი ვადას ხელმძღვანელობით შეურჩია. სიტყვა „ბლანეტა“ შავი ხვრელისა (black hole) და პლანეტის (planet) შეერთებით მიიღება. ბლანეტები, სავარაუდოდ, საკმარისად დიდი შავი ხვრელის გარშემო მბრუნავ აკრეციულ დისკში ყალიბდება. მრავალი ეგზოპლანეტა, რომლებიც მიკროლინზირების შემთხვევებში დაფიქსირდა, შესაძლოა, შავი ხვრელის გარშემო მოძრაობდეს, მაგ. OGLE-2005-BLG-390Lb და OGLE-2014-BLG-0221Lb. დაუდასტურებელი ექსტრაგალაქტიკური პლანეტა M51-ULS-1b. ტელესერიალ Doctor Who-ს ეპიზოდებში „The Impossible Planet“ და „The Satan Pit“ (ორივე 2006 წლის), სიუჟეტი ხდება „შეუძლებელ პლანეტაზე“, უნაყოფო პლანეტაზე სახელად „კროპ ტორი“, რომელიც ბრუნავს შავი ხვრელის K37 Gem 5 გარშემო. ინტერსტელარში (2014), სამიდან ორი დედამიწის მსგავსი პლანეტა, რომლებიც ბრუნავს ზემასიური შავი ხვრელის, გარგანტუას გარშემო, არიან სრულფასოვანი ბლანეტები. მესამე პლანეტა ბრუნავს მთავარი მიმდევრობის ვარსკვლავის, პანტაგრუელის, გარშემო. ↑ Letzter, R.. (6 August 2020) Thousands of Earthlike 'blanets' might circle the Milky Way's central black hole. ციტირების თარიღი: 2020-08-08 ↑ Wada, K.; Tsukamoto, Y.; Kokubo, E. (26 November 2019). „Planet Formation around Supermassive Black Holes in the Active Galactic Nuclei“. The Astrophysical Journal. 886 (2): 107. arXiv:1909.06748. Bibcode:2019ApJ...886..107W. doi:10.3847/1538-4357/ab4cf0. ↑ 3.0 3.1 Wada, K.; Tsukamoto, Y.; Kokubo, E. (2021). „Formation of "Blanets" from Dust Grains around the Supermassive Black Holes in Galaxies“. The Astrophysical Journal. 909 (1): 96. arXiv:2007.15198. Bibcode:2021ApJ...909...96W. doi:10.3847/1538-4357/abd40a. S2CID 220870610. ↑ Starr, M.. (3 August 2020) We Have Ploonets. We Have Moonmoons. Now Hold Onto Your Hats For... Blanets. ციტირების თარიღი: 2020-08-08 ↑ Greene, T.. (2020-08-04) Scientists: What if black holes had a safe zone where little planets could live? Let's call them 'blanets'. ციტირების თარიღი: 2020-08-08 ↑ Beaulieu, J.-P.; Bennett, D.P.; et al. (January 26, 2006). „Discovery of a cool planet of 5.5 Earth masses through gravitational microlensing“. Nature. 439 (7075): 437–440. arXiv:astro-ph/0601563. Bibcode:2006Natur.439..437B. doi:10.1038/nature04441. PMID 16437108. S2CID 4414076. ციტირების თარიღი: May 22, 2022. ↑ Kirikawa, Rintaro; et al. (37) (14 March 2024). „OGLE-2014-BLG-0221Lb: A Jupiter Mass Ratio Companion Orbiting Either a Late-type Star or a Stellar Remnant“. The Astronomical Journal. 167 (4): 154. arXiv:2310.13066. Bibcode:2024AJ....167..154K. doi:10.3847/1538-3881/ad2703. ↑ Chandra Sees Evidence for Possible Planet in Another Galaxy - NASA en-US. ციტირების თარიღი: 2024-08-07
გრიგოლ ნაცვლიშვილი

გრიგოლ ნავლიშვილი (დ. 7 ივნისი 1913, სოფელი ბაში, სამტრედიის მუნიციპალიტეტი — გ. 1996) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სახალხო და დამსახურებული არტისტი. გრიგოლ ნაცვლიშვილი დიბადა სამტრედიის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბაშში, 1930 წელს დაამთავრა ბათუმის საშუალო სკოლა და სწავლა განაგრძო თეატრალურ სასწავლებელში, რომელიც 2 წელში დაიხურა. ბათუმის საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ სწავლა გააგრძელა თბილისის სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტში. 1933-1934 წლებში მუშაობდა სიღნაღისა და სოხუმის თეატრებში, 1938 წლიდან კი გახდა ქუთაისის ლადო მესხიშვილის სახელობის სახელმწიფო დრამატული თეატრის მსახიობი. გრიგოლ ნაცვლიშვილი გარდაიცვალა 1996 წელს, დაკრძალულია ქუთაისში, მწვანეყვავილას პანთეონში.
პლაიასის კანტონი

პლაიასი (ესპ. Playas; გენერალ-ვილიამილი) — კანტონი ეკვადორში, გუაიასის პროვინციის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. ჩრდილოეთითა და აღმოსავლეთით ესაზღვრება გუაიაკილის კანტონი, დასავლეთით სანტა-ელენას პროვინცია, ხოლო სამხრეთით წყნარი ოკეანე. კანტონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი პლაიასი, რომლის ოფიციალური სახელია გენერალ-ხოსე-დე-ვილიამილი, ან გენერალ-ვილიამილ-პლაიასი. კანტონის ფართობია 270,2 კმ2, ხოლო მოსახლეობა, 2022 წლის მონაცემებით, 58 768 ადამიანს შეადგენს. ↑ Citypopulation.de
ნგუენ ვან ჰუნგი

ნგუენ ვან ჰუნგი (ვიეტნამ. Nguyễn Văn Hùng; ჩინ. 阮文雄; ფინინი: Ruǎn Wénxióng; დაბადებული 1958) – ვიეტნამელი კათოლიკე მღვდელი და ადამიანის უფლებათა დამცველი ტაივანში. ის შეერთებული შტატების სახელმწიფო დეპარტამენტმა აღიარა, როგორც „გმირი, რომელიც მოქმედებს თანამედროვე მონობის დასასრულებლად“. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ნგუენ ვან ჰუნგი Newspaper Channel - Vietnamese Migrant and Immigrant Office ნგუენ ვან ჰუნგი Facebook-ზე ნგუენ ვან ჰუნგი Twitter-ზე ↑ III. Heroes Acting To End Modern-Day Slavery ↑ Mời Dự Buổi Nói Chuyện Của Linh Mục Nguyễn Văn Hùng
ლუნა Е-1 № 1

„Е-1 № 1“ (რუს. «Е-1 № 1»), NASA-ს მიერ ზოგჯერ იდენტიფიცირდება, როგორც ლუნა 1958A (ინგლ. Luna 1958A) — საბჭოთა კოსმოსური პროგამა „ლუნას“ ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგური (ასს). კოსმოსში გაშვებულ იქნა 1958 წლის 23 სექტემბერს, მთვარისა და კოსმოსური სივრცის შესასწავლად. სსრკ-ში მთვარეზე ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგურის გაშვების პირველი მცდელობა. 1958 წლის 23 სექტემბერს 07:40:23 GMT დროით ბაიკონურის კოსმოდრომიდან, რაკეტა-მატარებელი „ვოსტოკ-ლ“-ით («Восток-Л») მთვარის მიმართულებით გაშვებულ იქნა ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგური „Е-1 № 1“. მისიის მთავარ მიზანს წარმოადგენდა მთვარის ზედაპირზე მიღწევას, ასევე მანათობელი ნატრიუმის ღრუბლის გაშვებას (ხელოვნური კომეტის ეფექტის შესაქმნელად), რომელიც დედამიწიდან გამოჩნდებოდა და გამოიყენებოდა ორბიტის საკორექტირებლად. რაკეტა-მატარებლის ავარიის გამო, ასს „ლუნა“ დაიკარგა. Черный И.. (1999-01-02) Сорок лет полету «Луны-1». Новости космонавтики. ციტირების თარიღი: 2010-06-10. Siddiqi, Asif A. (2018) Beyond Earth: A Chronicle of Deep Space Exploration, 1958–2016, second, The NASA history series, Washington, DC: NASA History Program Office. SP2018-4041. ISBN 978-1-62683-042-4.
ლიზაბეტ სკოტი

ლიზაბეთ ვირჯინია სკოტი (დაბადებული როგორც ემა მაცო; დ. 29 სექტემბერი, 1922 — გ. 31 იანვარი, 2015) — ამერიკელი მსახიობი, მომღერალი და მოდელი. ნუარის კატეგორიის ფილმების „ყველაზე ლამაზი სახე 1940-იან და 1950-იან წლებში“. ბროდვეისა და ბოსტონში სპექტაკლ „ჩვენი კბილების კანში“ საბინას როლის დუბლირების შემდეგ გამოჩნდა ისეთ ფილმებში, „მართა აივერზის უცნაური სიყვარული“ (1946), „გზის გამოთვლა“ (1947), „უდაბნოს მძვინვარება“ (1947) და „ცრემლებისთვის ძალიან გვიანია“ (1949). მისი 22 ფილმიდან სამის გარდა ყველაში მთავარ როლს ასრულებდა. სცენისა და რადიოს გარდა, 1940-იანი წლების ბოლოდან 1970-იანი წლების დასაწყისამდე ტელევიზიაშიც გამოდიოდა. ლიზაბეტ სკოტი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ↑ Lizabeth Scott, actress - obituary (2015-03-16). ციტირების თარიღი: 2022-11-26
გენიჩი კავაკამი

გენიჩი კავაკამი (დ. 30 იანვარი, 1912 — გ. 25 მაისი, 2002) — Yamaha Corporation პრეზიდენტი 1950-1977 წლამდე და შემდეგ ისევ 1980-1983 წლამდე; Yamaha Motor Company დამფუძნებელი. დაიბადა 1912 წლის, 30 იანვარს, ქალაქ ჰამაკიტაში, იაპონია. კავაკამიმ დაამთავრა ტაკიჩიჰოს კომერციული კოლეჯი. მან იამაჰაში მუშაობა 1937 წელს დაიწყო, სადაც კაიჩი კავაკამი, მისი მამა, 1927 წლიდან კომპანია იამაჰას პრეზიდენტი იყო. კავაკამი მამის მემკვიდრე გახდა და გააცნო მოტოციკლების წარმოება იამაჰას. პენსიაზე გავიდა 1976 წელს, მან დაწერა რამდენიმე წიგნი მუსიკაზე, დააარსა სათემო მუსიკალური სკოლების პოპულარული სისტემა, მსოფლიო საზოგადოების მუსიკაში. კავაკამის ყავდა მეუღლე თამიკო, ერთი ვაჟი და ქალიშვილი. იგი გარდაიცვალა ჰამაცუცუში, 2002 წელს(90 წლის) ბუნებრივი სიკვდილით. გენიჩი კავაკამი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
ღუდუშაურის სახელობის ეროვნული სამედიცინო ცენტრი

ოთარ ღუდუშაურის სახელობის ეროვნული სამედიცინო ცენტრი — მრავალპროფილური სამედიცინო დაწესებულება თბილისში, დიღმის მასივის ტერიტორიაზე. ფუნქციონირებს 2003 წელიდან. ცენტრი ჩამოყალიბდა 2002 წელს მსოფლიო ბანკის, იაპონიისა და საქართველოს მთავრობების ხელშეწყობით, ტრავმატოლოგიისა და ორთოპედიის, კატასტროფისა და გადაუდებელი მედიცინის ცენტრების შერწყმით. მის შექმნას საფუძვლად დაედო მსოფლიო ბანკის მიერ საქართველოში წარმოდგენილი პროექტი, კერძოდ, თბილისში პერინატალური ცენტრის შექმნის აუცილებლობის შესახებ. ეროვნული სამედიცინო ცენტრი შეიქმნა ტრავმატოლოგიისა და ორთოპედიის ცენტრის ბაზაზე, რომელიც 1981 წელს დაარსდა ოთარ ღუდუშაურის ხელმძღვანელობით, 1990 წელს განთავსდა ამჟამინდელ შენობაში და 1993 წელს ღუდუშაურის სახელი მიენიჭა. ცენტრი გაშლილია 320 საწოლზე (2024 წლის მონაცემებით) და აქვს სტაციონარული, ამბულატორიული, დიაგნოსტიკური და რეფერალური მომსახურება. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. ?. gudushauri.ge — ღუდუშაურის სახელობის ეროვნული სამედიცინო ცენტრის ოფიციალური ვებგვერდი.
საერთაშორისო გეოფიზიკური წელი

საერთაშორისო გეოფიზიკური წელი (ფრანგ. Année géophysique internationale) — პერიოდი 1957 წლის 1 ივლისიდან 1958 წლის 31 დეკემბრამდე (18 თვე), რომლის განმავლობაში 67 ქვეყანა მთელ დედამიწაზე ერთიანი პროგრამითა და მეთოდიკით ატარებდა გეოფიზიკურ დაკვირვებებსა და გამოკვლევებს. საერთაშორისო გეოფიზიკური წლის წინამორბედი იყო ადრე ჩატარებული ორი საერთაშორისო პოლარული წელი. საერთაშორისო გეოფიზიკური წლის ჩატარებას ხელმძღვანელობდა სპეციალური კომიტეტი, რომლის თავმჯდომარე იყო ს. ჩეპმენი. კვლევა გაგრძელდა 1959 წელს საერთაშორისო გეოფიზიკური თანამშრომლობის სახელწოდებით. საერთაშორისო გეოფიზიკური წლის ჩატარება დაუკავშირდა მზის აქტიურობის მაქსიმუმის პერიოდს; მის პროგრამაში შედიოდა რაეროლოგიური, მეტეოროლოგიური, ოკეანოგრაფიული, გლაციოლოგიური, მაგნიტური, გრავიმეტრიული და სეისმური დაკვირვებები; ინტენსიურად იკვლვედნენ ატმოსფეროს ზედა ნაწილს. განსაკუთრებული მნიშვნელობა ჰქონდა ანტარქტიკის გამოკვლევას, სადაც სხვადასხვა ქვეყანამ დაკვირვებებისათვის ბაზები დააარსა (მაგალითად, სსრკ-ის ობსერვატორია „მირნი“ და სხვები). ჩატარდა ექსპედიციები ანტარქტიდის შიგა რაიონებში. ინტენსიური კვლევა მიმდინარეობდა ოკეანეებში. არქტიკაში მცურავ ყინულებზე სსრკ-მა და აშშ-მა გამართა რამდენიმე ობსერვატორია. საერთაშორისო გეოფიზიკური წლის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი მოვლენა იყო სსრკ-ის მიერ დედამიწის პირველი ხელოვნური თანამგზავრის გაშვება (1957 წლის 4 ოქტომბერი). საერთაშორისო გეოფიზიკური წლის განმავლობაში ჩატარებულ დაკვირვებათა საფუძველზე მიღებულ იქნა მნიშვნელოვანი სამეცნიერო შედეგები ატმოსფეროს ფიზიკური, მეტეოროლოგიური, კოსმოსური სხივების ფიზის, დედამიწის მაგნეტიზმის, სეისმოლოგიის ოკეანოლოგიის, გლაციოლოგიისა და სხვა დარგში. მნიშვნელოვან აღმოჩენათა რიცხვს განეკუთვნება დედამიწის რადიაციული სარტყლების, სამხრეთ სიცივის პოლუსის, იონისფეროში იონიზაციის გადიდებული სიმკვრივის ღრუბლების, ოკეანის სიღრმეში ჩქარი დინებების, უცნობი ცხოველებისა და სხვათა აღმოჩენა. საერთაშორისო გეოფიზიკური წლის პირველი მეცნიერული შედეგები შეაჯამეს საერთაშორისო გეოფიზიკური წლის ასამბლეაზე მოსკოვში 1958 წელს საერთაშორისო გეოფიზიკური წელში მონაწილეობდნენ შემდეგი ქვეყნები:  არგენტინა  ავსტრალია  ავსტრია  ბელგია  ბოლივია  ბრაზილია  ბულგარეთი  მიანმარი  კანადა  ცეილონი  ჩილე  კოლუმბია  კუბა  ჩეხოსლოვაკია  დანია  დომინიკელთა რესპუბლიკა  ეკვადორი  ეგვიპტე  ეთიოპია  ფინეთი  საფრანგეთი  გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკა  დასავლეთი გერმანია  განა  საბერძნეთი  გვატემალა  უნგრეთი  ისლანდია  ინდოეთი  ინდონეზია  ირანი  ირლანდია  ისრაელი  იტალია  იაპონია  ჩრდილოეთი კორეა  მალაია  მექსიკა  მონღოლეთი  მაროკო  ნიდერლანდები  ახალი ზელანდია  ნორვეგია  პაკისტანი  პანამა  პერუ  ფილიპინები  პოლონეთი  პორტუგალია  როდეზია და ნიასალენდი  რუმინეთი  სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა  სსრკ  ესპანეთი  შვედეთი  შვეიცარია  ტაივანი  ტაილანდი  ტუნისი  გაერთიანებული სამეფო  კენია  ტანგანიკა  უგანდა  აშშ  ურუგვაი  ვენესუელა  ჩრდილოეთი ვიეტნამი  სამხრეთი ვიეტნამი  იუგოსლავია წყნარი მზის საერთაშორისო წელი ჯავახიშვილი შ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 627. ↑ Nicolet, M.. The International Geophysical Year 1957/58. World Meteorological Organization. ციტირების თარიღი: 28 November 2013
ალფრედო-ბაკიერისო-მორენოს კანტონი

ალფრედო-ბაკიერისო-მორენოს კანტონი (ესპ. Cantón Alfredo Baquerizo Moreno;) — კანტონი ეკვადორში, გუაიასის პროვინციაში. მას სახელი დაერქვა ეკვადორელი პოლიტიკოსის, ალფრედო ბაკიერისო მორენოს საპატივსაცემოდ, რომელიც სამჯერ გახდა ეკვადორის პრეზიდენტი. კანტონის ფართობია 228.6 კმ², ხოლო მოსახლეობა, 2022 წლის მონაცემებით, 25 526 ადამიანია. ↑ Citypopulation.de Population and area of Alfredo Baquerizo Moreno Canton