laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
მლაშე ტბა

მლაშე ტბა, მარილიანი ტბა, მინერალური ტბა — ტბა, რომლის წყალი შეიცავს მარილების დიდ რაოდენობას. მლაშე ტბების კატეგორიას ზოგჯერ ისეთ ტბებსაც მიაკუთვნებენ, რომელთა წყლის მინერალიზაცია აღემატება მსოფლიო ოკეანის წყლების მარილიანობას (35‰), ზოგიერთი კლასიფიკაციით — 25‰-ზე მეტი გახსნილი ნივთიერებების შემცველობის მქონე ტბებს. მარილების მაღალი კონცენტრაციისას მლაშე ტბების წყალი წარმოადგენს თითქმის ან მთლიანად გაჯერებულ ხსნარს, რომელშიც მიმდინარეობს მარილების კრისტალიზაცია და ფსკერზე დალექვა. ასეთ მლაშე ტბას თვითმლექი ტბა ეწოდება, ხოლო მის შემავსებელ წყალს — რაპა. მლაშე ტბები გავრცელებულია გვალვიან მხარეებში, გაუდინარ ქვაბულებში ან ზღვის სანაპიროზე. მლაშე ტბებში მარილების დაგროვება ხდება გაუდინარ ქვაბულებში მდინარეების მიერ გახსნილი მინერალური მარილების შეტანით, მიწისქვეშა წყლებით და ატმოსფერული ნალექებით მათი ზედაპირიდან ინტენსიური აორთქლებისას. მლაშე ტბა წარმოადგენს დედამიწის გაუდინარ რაიონებში მინერალური ნივთიერებების მიგრაციის საბოლოო ეტაპს და არის არიდული ლანდშაფტების დამახასიათებელი კომპონენტი. გვხვდება აზონალური მლაშე ტბებიც, რომლებიც წარმოიქმნებიან ზედაპირზე გამომავალი გახსნილი მარილების ბუდობების რაიონებში ან მაღალმინერალიზებულ მიწისქვეშა წყლებში. მლაშე ტბებში მარილების მაღალი კონცენტრაცია განსაზღვრავს მათი თერმული და დინამიკური რეჟიმის თავისებურებას. მაღალმინერალიზებული წყლების მომატებული სიბლანტის გამო სითბოს გავრცელება ზედაპირიდან სიღრმეში გაძნელებულია, ამიტომ რაპის თხელი ზედაპირული ფენა ზაფხულში შეიძლება გათბეს 40–50°C-მდე. ზამთარში რაპა ზოგიერთ ტბაში არ იყინება –20°C ტემპერატურაზე, რის გამოც ღრმა მლაშე ტბებში ზამთრის პერიოდში გადაცივებული ფსკერისპირა წყლები ზაფხულშიც ინარჩუნებს უარყოფით ტემპერატურას. გამჭვირვალე წვრილ მლაშე ტბებში ფსკერის გათბობამ მზის რადიაციის ხარჯზე შეიძლება მიაღწიოს 65°C-ს. ზოგიერთი მლაშე ტბა ზღვის ყოფილ ნაშთს წარმოადგენს. წყლის ქიმიური შედგენილობით მლაშე ტბები იყოფა 3 ძირითად ტიპად: კარბონატულ ანუ სოდიან, სულფატურ ანუ მწარე-მლაშე და ქლორიდულ ანუ მარილიან ტბებად. მლაშე ტბების ქიმიური ტიპი განისაზღვრება, პირველ ყოვლისა, ტბების მკვებავი წყლების შედგენილობით. მარილის ხარისხი, აგრეთვე რაოდენობა დამოკიდებულია აუზის გეოლოგიურ აგებულებაზე. მლაშე ტბებში შემდინარე წყლების მოცულობის თანაფარდობის ცვლილება და აორთქლება, აგრეთვე რაპის ტემპერატურული რეჟიმი იწვევს მისი მინერალიზაციისა და ქიმიური შედგენილობის პერიოდულ ცვლილებას. მლაშე ტბებიდან იღებენ სუფრის მარილს, სოდას, მირაბილიტს, ქლოროვან მაგნიუმს, ბრომის, იოდის, ბორის ნაერთებს და სხვა. ცნობილი მლაშე ტბებია: არალის ზღვა, კასპიის ზღვა, ბასკუნჩაკის ტბა, ელტონი, ბალხაში, ასალის ტბა, თუზის ტბა, ვანის ტბა, ურმია, მკვდარი ზღვა, ლაგუნა-კოლორადა, ლაგუნა-ვერდე, დიდი მლაშე ტბა, მონოს ტბა, ეირის ტბა და სხვა. მლაშე ტბები გავრცელებულია საქართველოშიც, ამ მხრივ, აღსანიშნავია აბანოს მინერალური ტბა, ქოჩების ტბა ა.შ. ↑ 1.0 1.1 1.2 ზოგადგეოგრაფიულ ტერმინთა ენციკლოპედიური ლექსიკონი. თბ., 2014, გვ. 214–218. ↑ 2.0 2.1 2.2 Минеральное озеро | Большая российская энциклопедия. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-01-27. ციტირების თარიღი: 2021-06-24. ↑ საქართველოს სსრ წითელი წიგნი, „საბჭოთა საქართველო“, 1982, გვ. 231 ↑ ლ. მარუაშვილი, საქართველოს ფიზიკური გეოგრაფია, თბილისი, 1964, გვ. 271
ფონტენბლოს სასახლე

ფონტენბლო (ფრანგ. Fontainebleau) — სასახლე საფრანგეთში, პარიზის ცენტრიდან 55 კმ-ის დაშრებით, წარმოადგენს საფრანგეთის ერთ-ერთ უდიდეს სამეფო სასახლეს. სასახლის მშენებლობა-გადაკეთებაში, სხვადასხვა ეპოქაში ბევრი მონარქის წვლილია, მაგრამ თავდაპირველად მისი მშენებლობა XVI საუკუნის ადრეულ წლებში ფრანსუა I-მა დაიწყო. ნაგებობა შიდა ეზოების მთელი სერიის გარშემოა აღმართული. ქალაქი ფონტენბლო ნელ-ნელა გაიზარდა ფონტენბლოს ტყის გარშემო, რომელიც წარსულში სამეფო სანადირო პარკს წარმოადგენდა. სასახლე ერთ-ერთი პირველი იყო ევროპის სამეფო რეზიდენციებს შორის, რომელიც მოკლებული იყო ყოველგვარ თავდაცვით ფუნქციებს. მეფემ მშენებლობისა და შემდგომი გაფორმებისათვის იტალიური მანერიზმის მიმდინარეობის ოსტატები მოიწვია, მათ შორის იყვნენ პრიმატიჩო და ბენვენუტო ჩელინი. მეფის გარდაცვალების შემდეგ, სასახლის მშენებლობა ანრი II ვალუამ და ეკატერინე მედიჩმა დაასრულეს. ამ პერიოდში, სამუშაოებს ხემლმძღვანელობდა ცნობილი არქიტექტორი ფილბერ დელორმი. ლუი XIV ფონტენბლოდან თავისი წინაპრების, ვერსალის სასახლეში გადავიდა და ამის შემდეგ, ფონტენბლო ყველამ მიივიწყა და დანგრევის პირას მივიდა. ძველი დიდება მას შემდგომში ნაპოლეონმა დაუბრუნა. 1981 წელს, ფონტენბლოს სასახლე იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა. იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საფრანგეთში მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ფონტენბლოს სასახლე ოფიციალური საიტი (ფრანგული) Château de Fontainebleau დაარქივებული 2006-06-17 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) World Heritage profile (ინგლისური) Fontainebleau Castle (ინგლისური)
კებლავიკი

კებლავიკი (ისლ. Keflavík) — ქალაქი რეიკიანესის ნახევარკუნძულზე სამხრეთ–დასავლეთის ისლანდიაში. მოსახლეობა — 8.169 კაცი (2007). 1994 წლიდან, ქალაქი შედის რეიკიანესბაირის ერთიან მუნიციპალიტეტში, სადაც ცხოვრობს 13.256 კაცი (2007). კებლავიკი მდებარეობს დედაქალაქ რეიკიავიკის დასავლეთით 30 კმ-ში დასავლეთით (გზატკეცილით — დაახლოებით 50 კმ), გზაში არის ნავსადგური, ქალაქთან ახლოს — ერთსახელოვანი საერთაშორისო აეროპორტია. 2006 წლამდე ქალაქში ისლანდიის შეიარაღებული ძალების შტაბი მდებარეობდა. ისლანდიის ქალაქების სია კეფლავიკის ფოტოგალერეა შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „კებლავიკი“ ვიკისაწყობში. Satellite picture by Google Maps
არლი

არლი (ფრანგ. Arles) — ქალაქი და კომუნა სამხრეთ საფრანგეთში, ბუშ-დიუ-რონის დეპარტამენტში, ყოფილ პროვანსის პროვინციაში. 2008 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 52 729 ადამიანს შეადგენს. ქალაქს კვეთს მდინარე რონა. კომუნის ტერიტორიაზე მდებარეობს კამარგის რეგიონის უდიდესი ნაწილი, რაც კომუნას საფრანგეთის მეტროპოლიაში უდიდესს ხდის. ქალაქს დიდი ხნის ისტორია აქვს. მას განსაკუთრებული მნიშვნელობა გააჩნდა რომაულ პროვინცია ნარბონის გალიის შემადგენლობაში. 1981 წელს, არლის რომაული და რომანული მონუმენტები იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა. 1888-1889 წლებში, არლში ცხოვრობდა ვინსენტ ვან გოგი, რა დროის განმავლობაშიც მან 300-ზე მეტი ნამუშევარი შექმნა. 1970 წლიდან, ქალაქში იმართება ფოტოგრაფიის საერთაშორისო ფესტივალი. საფრანგეთის ქალაქები იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საფრანგეთში მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ოფიციალური ტურისტული საიტი დაარქივებული 2006-07-16 საიტზე Wayback Machine. ქალაქის გზამკვლევი (ინგლისური) Arles heritage website დაარქივებული 2011-07-18 საიტზე Wayback Machine. (ფრანგული) Town council website დაარქივებული 2006-07-18 საიტზე Wayback Machine. (ფრანგული) Early history Musée de l'Arles et de la Provence antiques დაარქივებული 2005-12-14 საიტზე Wayback Machine. The Complete Works of Van Gogh, Arles Photogallery of Arles დაარქივებული 2008-08-28 საიტზე Wayback Machine. Information and photos from ProvenceBeyond website ↑ Annuaire de service-public.fr <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3480047"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q97451652"></a>
ჰაინრიხ III (სრი)

ჰაინრიხ III (დ. 28 ოქტომბერი, 1017 — გ. 5 ოქტომბერი, 1056, ბოდფელდი (ჰარცი)) — გერმანიის მეფე 1039 წლიდან, იმპერატორი 1046 წლიდან, ფრანკონიული (სალიკური) დინასტიის წარმომადგენელი, კონრად II-ის ძე. მსხვილ ფეოდალებთან ბრძოლაში ეყრდნობოდა მინისტერიალებს და რაინდობას. 1046-1047 ილაშქრა იტალიაში, გადააყენა 3 პაპი და პაპის ტახტზე გერმანელი ეპისკოპოსი დასვა. ჰაინრიხ III მფარველობდა კლიუნიელთა ორდენის საეკლესიო რეფორმებს. იმპერიას დაუქვემდებარა ჩეხეთი და უნგრეთი. მასვე მორჩილებდა ლოთარინგიის საჰერცოგო. დასაფლავებულია შპაიერის კათედრალში, შპაიერი, გერმანია. იმპერატორი კონრად II და მისი მეუღლე გიზელა. 1)∞ ივნისი 1036, ნიმვეგენი – გუნჰილდი, დანიისა და ინგლისის მეფის კნუტ დიდის ასული. დ. დაახ. 1018. გ. 18 ივლისი 1038. საფლავი: ლიმბურგის ტაძარი. 2) ∞ ნოემბერი 1043, ინგელჰაიმი – აგნესა დე პუატუ, აქვიტანიის ჰერცოგის გიიომ V-ის ასული. დ. 1025. გ. 14 დეკემბერი 1077, რომი. საფლავი: სანტა-პეტრონელას კაპელა, წმინდა პეტრეს ტაძარი, ვატიკანი. 1)გუნჰილდთან ბეატრიქსი, ქუედლინბურგის აბატესა. დ. 1037. გ. 13 ივლისი 1061. საფლავი: ქუედლინბურგის მონასტერი. 2)აგნესასთან მატილდე, შვაბიის ჰერვოგის რუდოლფ ფონ რაინფელდენის მეუღლე. დ. 1045. გ. 12 მაისი 1060. იუდით-სოფი, უნგრეთის მეფის სალომონის და შემდგომში პოლონეთის ჰერცოგის ვლადისლავ I ჰერმანის მეუღლე. დ. 1047. გ. 14 მარტი 1093 ან 1095. ადელჰაიდი, ქუედლინბურგის და განდერსჰაიმის აბატესა. დ. ოქტომბერი 1048. გ. 11 იანვარი 1096. საფლავი: ქუედლინბურგის მონასტერი. ჰაინრიხ IV, იმპერატორი. დ. 11 ნოემბერი 1050, გოსლარი, გერმანია. გ. 7 აგვისტო 1106, ლიეჟი, ბელგია. საფლავი: შპაიერის კათედრალი. კონრად II, ბავარიის ჰერცოგი. დ. შემოდგომა 1052. გ. 10 აპრილი 1055. გიზელა დ. 1048. გ. მაისი 1058. Gwatkin, H. M., Whitney, J. P. (ed) et al. The Cambridge Medieval History: Volume III. Cambridge: Cambridge University Press, 1926. Norwich, John Julius. The Normans in the South 1016-1130. Longmans: London, 1967.
ორანჟის რომაული თეატრი

ორანჟის რომაული თეატრი (ფრანგ. Théâtre antique d'Orange) — უძველესი რომაული თეატრი სამხრეთ საფრანგეთის ქალაქ ორანჟში. აგებულია ახ. წ. I საუკუნეში. ამჟამად, ყოველ ზაფხულს მასპინძლობს საოპერო ფესტივალს. თეატრი ერთ-ერთი საუკეთესოდ შემონახულია ძვ. წ. 40 წელს დაარსებულ რომაულ კოლონია არაუზიოს რომაულ თეატრებს შორის. იგი მნიშვნელოვან როლს თამაშობდა მოქალაქეების ყოველდღიურ ცხოვრებაში, რომლებიც თავიანთ თავისუფალი დროის დიდ ნაწილს აქ ატარებდნენ. თეატრი რომაული მმართველობის მიერ არა მარტო რომაული კულტურის გავრცელების მიზნით, არამედ მოსახლეობისთვის სხვადასხვა პოლიტიკური აქტივობების გაცნობის მიზნით აშენდა. გართობის მთავარ ფორმას თეატრში პანტომიმა და ლექსების კითხვა წარმოადგენდა, რომლებიც ხშირად მთელ დღეს გრძელდებოდა. წარმოდგენები ღია იყო და ყველასათვის უფასო. ახ. წ. IV საუკუნეში, როდესაც დასავლეთ რომის იმპერია დასუსტდა და ქრისტიანობა ოფიციალურ რელიგიად გამოცხადდა, ეკლესიის წინააღმდეგობის შედეგად, რომელიც თეატრის წარმოდგენებს არაცივილურად მიიჩნევდა, 391 წლის ოფიციალური ბრძანებულებით, თეატრი დაიხურა. შუა საუკუნეებში, ნაგებობა ბარბაროსების მიერ გაიძარცვა და გამოიყენებოდა როგორც თავდაცვითი პოსტი. XVI საუკუნეში, რელიგიური ომის მძვინვარებისას, თეატრის შენობას ქალაქის მოსახლეობა თავშესაფრად იყენედბა. 1981 წელს, თეატრი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საფრანგეთში მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ორანჟის რომაული თეატრი ოფიციალური საიტი Festival website დაარქივებული 2011-12-05 საიტზე Wayback Machine.
ორანჟის ტრიუმფალური თაღი

ორანჟის ტრიუმფალური თაღი (ფრანგ. Arc d'Orange) — ტრიუმფალური თაღი სამხრეთ საფრანგეთის ქალაქ ორანჟში. მისი აგების თარიღი საკამათოა, მაგრამ ბოლო დროინდელი კვლევები ცხადყოფს, რომ ის იმპერატორ ავგუსტუსის მეფობის დროს აშენდა (ძვ. წ. 63 - ახ. წ. 14). აგებული იყო ყოფილ ვია-აგრიპას გზაზე, გალიური ომების ვეტერანებისა და ავგუსტუსის II ლეგიონის პატივსაცემად. მოგვიანებით ის გადააკეთა იმპერატორმა ტიბერიუსმა გერმანიკუსის მიერ რაინის მიწაზე გერმანულ ტომებზე ბრწყინვალე გამარჯვების აღსანიშნავად. თაღი შეიცავს წარწერას, რომელიც ტიბერიუსს ეძღვნება და ახ. წ. 27 წლით თარღდება. ჩრდილოეთ ფასადის ლავანგარდზე, არსებული ბრინჯაოს წარწერა ამჟამად არ იკითხება. წარუმატებლად დასრულდა მისი გაშიფვრის არაერთი მცდელობა. თაღი დეკორირებულია სხვადასხვა რელიეფით ძირითადად სამხედრო თემატიკაზე, მათ შორისაა საზღვაო ბრძოლები, რომაელთა ომები ძველ გერმანელებთან და გალებთან. რელიეფის ჩრდილოეთ მხარეს გამოსახულია ავგუსტუსის II ლეგიონის ქვეითი ჯარისკაცი, რომელსაც ფარი უჭირავს. 1981 წელს, ორანჟის რომაულ თეატრთან ერთად, ტრიუმფალური თაღი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა. იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საფრანგეთში მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ორანჟის თაღის დეკორირებული პანოები დაარქივებული 2009-09-08 საიტზე Wayback Machine. (ფრანგული) ორანჟის ტურიზმის ოფისი დაარქივებული 2009-09-17 საიტზე Wayback Machine. (ფრანგული) ანტიკური მონუმენტები ორანჟის მაგალიზე[მკვდარი ბმული] (ფრანგული) ორანჟის თეატრი და ტრიუმფალური თაღი დაარქივებული 2008-04-21 საიტზე Wayback Machine. (ფრანგული) Arc romain d'Orange (ფრანგული) Image de la face nord დაარქივებული 2014-10-27 საიტზე Wayback Machine. (ფრანგული)
არკ-ე-სენანის სამეფო მარილის ქარხანა

არკ-ე-სენანის სამეფო მარილის ქარხანა (ფრანგ. Saline royale d'Arc-et-Senans) — ისტორიული შენობა სამხრეთ საფრანგეთის დუს დეპარტამენტის კომუნა არკ-ე-სენანში. მდებარეობს ქალაქ ბეზანსონიდან 35 კმ-ის დაშორებით, შოს ტყის გვერდით. აგებულია 1770-1780 წლებში, იმ დროის გამოჩენილი პარიზელი არქიტექტორის - კლოდ ნიკოლა ლედუს მიერ. ჩატარებული სამუშაო მნიშვნელოვანი მაგალითია ადრეული განმანათლებლობის პროექტისა, რომელშიც არქიტექტორმა ფილოსოფიაზე დაყრდნობით და რაციონალური გეომეტრიის მიხედვით ნაგებობები განალაგა მის ნაწილებს შორის იერარქიული კავშირების დამყარებით. 1982 წელს, კლოდ ნიკოლა ლედუს ინსტიტუტის მოთოვნის საფუძველზე, ნაგებობა იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა. დღეისათვის, ძგელი საზოაგდოებისთვის ღიაა. იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საფრანგეთში მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: არკ-ე-სენანის სამეფო მარილის ქარხანა Lien vers les Salines de Salins-les-Bains დაარქივებული 2011-10-08 საიტზე Wayback Machine. კლოდ ნიკოლა ლედუს ინსტიტუტის ოფიციალური საიტი Royal Saltworks of Arc-et-Senans
იუდით-სოფი (სრი)

იუდით-სოფი (გერმ.: Judith-Sophie) (* 1047; † 14 მარტი, 1093 ან 1095) – საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორის ჰაინრიხ III-ის ასული. 1058 წელს იუდით-სოფი დაინიშნა უნგრეთის ტახტის მემკვიდრე სალომონზე. 1060 წელს სალომონი იძულებული გახდა თავის საცოლესთან ერთად უნგრეთიდან ბავარიაში გაქცეულიყო. 1063 წელს სალომონი და იუდით-სოფი გერმანელთა არმიის დახმარებით უნგრეთში დაბრუნდნენ და იქორწინეს კიდეც. 1074 წელს სალომონი ტახდიდან ჩამოაგდეს და 1087 წელს გარდაიცვალა. 1088 წელს იუდით-სოფიმ მეორედ იქორწინა. ამჯერად პოლონეთის ჰერცოგ ვლადისლავ I ჰერმანზე, რითაც ხელი შეუწყო გერმანულ-პოლონური ურთიერთობების გაუმჯობესებას. The Peerage
გეოიდი

გეოიდი (ძვ. ბერძნ. γῆεἶδος [geoeidēs] < γῆ [gē] — „დედამიწა“ და εἶδος [eidos] — „სახე“) — დედამიწის საერთო სახის გამომხატველი წარმოდგენითი ფიგურა, რომელიც წარმოიქმნება, თუ მშვიდ მდგომარეობაში მყოფი მსოფლიო ოკეანისა და მასთან დაკავშირებული ზღვების საშუალო დონის მქონე ზედაპირს ხმელეთის ქვეშ ისე გავაგრძელებთ, რომ ამ ზედაპირის ყოველ წერტილში შვეული ნორმალს წარმოადგენდეს. გეოიდის ზედაპირი ხასიათდება მთლიანობით, ამობურცულობითა და ჰორიზონტალურობით. ტერმინი გეოიდი შემოიღეს 1873 წელს იოჰან ლისტინგის წინადადებით. გეოიდის ნამდვილი სახის დადგენაში დიდი ღვაწლი მიუძღვით ლაპლასს, სტოქსს, სლუდსკის, ბრუნსს, ჰელმერტს, პიცეტის, ვენინგ მეინესს და სხვ. გეოიდის ზედაპირს ადგენენ მიახლოებით, დედამიწის აგებულების შესახებ არსებული წარმოდგენების გათვალისწინებით, და იყენებენ როგორც დამხმარე ზედაპირს დედამიწის ფიზიკურ ზედაპირზე მიღებულ განაზომთა რეფერენც-ელიფსოიდის ზედაპირზე რედუცირებისათვის და ორთომეტრიული სიმაღლეების ასათვლელად. ლისტინგის გეოიდის საყოველთაოდ დადგენა შეუძლებელია. ამიტომ ყოველი სახელმწიფო გეოიდის ზედაპირად იღებს მისი ტერიტორიისათვის გამოსადეგ დონებრივ ზედაპირს. გეოიდი – ენციკლოპედია ბრიტანიკა (ინგლისური) NOAA-ს გეოიდის ვებ-გვერდი (ინგლისური) ლეკიშვილი ლ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 77. თევზაძე ნ., საინჟინრო გეოდეზია, [ტ.] 1-2, თბ., 1974.
მდინარის აუზი

მდინარის აუზი — დედამიწის ზედაპირის ნაწილი, საიდანაც ზედაპირული და მიწისქვეშა წყალი წყლის ობიექტში — მდინარეში, ტბაში, წყალსაცავში, ზღვაში ან ოკეანეში ჩაედინება. ჩამონადენი ხორციელდება ხმელეთის ზედაპირზე, ნიადაგში და აგრეთვე კრისტალური ქანების ნაპრალებში, არტეზიული წყლების დაცლისას. ჰუმიდურ რაიონებში, როგორც წესი, მთელ მდინარის აუზს აქვს ჩამონადენი, ესე იგი წყალშემკრებია. არიდულ რაიონებში მდინარის აუზის ნაწილს არა აქვს ჩამონადენი (ჩვეულებრივ, ტრანზიტული მდინარეები) ან წარმოადგენს შიგა ჩამონადენის არეს. მდინარის აუზი როგორც წესი წყალგამყოფითაა შემოსაზღვრული; მსოფლიო ოკეანისთვის იგი დედამიწის ხმელეთის გარე ჩამონადენის არეა. ტბების, ზღვებისა და ოკეანეების წყალშემკრები აუზი ძირითადად ჩამოყალიბებულია მასში ჩამდინარე მდინარეთა წყალშემკრები აუზის ჯამის ხარჯზე. ხშირად გაგება „მდინარის წყალშემკრები აუზი“ ჩანაცვლებულია გაგებით „მდინარის აუზი“. ხშირ შემთხვევაში ასეთი ჩანაცვლება დასაშვებია. თუმცა ზოგჯერ მდინარის აუზის ფართობი, რომელიც განსაზღვრულია მისი ზედაპირული (ოროგრაფიული) წყალგამყოფის ფარგლებში, შეიძლება არ დაემთხვას ამავე მდინარის წყალშემკრები აუზის ფართობს. ეს ხდება, პირველ ყოვლისა, როდესაც ზედაპირული და წყალქვეშა წყალგამყოფი მდინარეს არ ემთხვევა, წყალქვეშა ჩამონადენის ნაწილი ან გარედან მოედინება განხილული მდინარის აუზში (მეზობლად მდებარე მდინარის აუზიდან), ან მოცემული მდინარის აუზის ფარგლებიდან, რაც დამახასიათებელია მცირე მდინარეებისათვის არაღრმა ეროზიული ჩაჭრით; მეორეც, როდესაც დედამიწის ზედაპირის ნაწილი, რომელიც ფორმალურად მიეკუთვნება ამა თუ იმ მდინარის აუზს, რელიეფის თავისებურებებიდან გამომდინარე შეიძლება აღმოჩნდეს შიდა ჩამონადენის არედ და არ შედიოდეს მდინარის წყალშემკრები აუზის შემადგენლობაში. ასეთი შემთხვევები დამახასიათებელია ბრტყელი რელიეფის გვალვიანი რაიონებისთვის; მაგალითად, ჩრდილოეთ ყაზახეთში მდინარე ტობოლის აუზში გაუდინარია 16,3 ათ. კმ²-ი (მდინარის აუზის ფართობის 50%-ზე მეტი), ხოლო მდინარე იშიმის აუზში 1,75 კმ² (დაახლოებით 24%). მსოფლიო ოკეანის წყალშემკრები აუზი შეადგენს 118,8 მლნ. კმ²-ს (ხმელეთის მთლიანი ფართობის დაახლოებით 80%), საიდანაც ატლანტის ოკეანეზე მოდის — 50,7 მლნ. კმ² (34%), წყნარ ოკეანეზე — 24,8 მლნ. კმ² (17%), ჩრდილოეთის ყინულოვან ოკეანეზე — 22,4 მლნ. კმ² (15%), ხოლო ინდოეთის ოკეანეზე — 20,9 მლნ. კმ² (14%). ტბებიდან უდიდესი წყალშემკრები აუზი აქვს კასპიის ზღვას (3,1 მლნ. კმ²-ზე მეტი), ხოლო მდინარეებიდან ამაზონს (7045 ათ. კმ²). შესაძლებელია მომიჯნავე მდინარის აუზის გაერთიანება მდინარის ბიფურკაციის შედეგად. ↑ Drainage basin | Encyclopedia Britannica ↑ 2.0 2.1 2.2 ზოგადგეოგრაფიულ ტერმინთა ენციკლოპედიური ლექსიკონი. თბ: თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 2014, გვ. 193. ↑ 3.0 3.1 3.2 Водосборный бассейн | Большая российская энциклопедия. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-04-13. ციტირების თარიღი: 2021-06-17.
აპლიკაციის პროგრამირების ინტერფეისი

აპლიკაციის პროგრამირების ინტერფეისი (შემოკლებით აპი; ინგლ. application programming interface (API)) — კლასების, ფუნქციების, პროცედურების მზა კომპლექტი, რომელსაც იყენებს აპლიკაცია საოპერაციო სისტემასთან ან სხვა რომელიმე პროგრამასთან სამუშაოდ. პროგრამისტები ხშირად იყენებენ აპლიკაციების შესაქმნელად. ის თამაშობს ინტერფეისის როლს პროგრამებს შორის და ამარტივებს მათ ურთიერთქმედებას. მისი ანალოგია მომხმარებელსა და კომპიუტერს შორის ურთიერთობისას არის მომხმარებლის ინტერფეისი. აპი შეიძლება დაიწეროს აპლიკაციებისთვის, ბიბლიოთეკებისთვის, საოპერაციო სისტემებისთვის და სხვათათვის. ↑ განმარტება PC magazine encyclopedia–დან. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-03-07. ციტირების თარიღი: 2021-12-31.
ბიბლიოთეკა (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტერმინით ბიბლიოთეკა შეიძლება აღნიშნული იყოს: ბიბლიოთეკა (პროგრამირება) — ქვეპროგრამების ერთობლიობა, რომლითაც იწერება პროგრამა. ბიბლიოთეკა — წიგნთა საცავი ან დაწესეულება, საიდანაც შეიძლება წიგნის დროებით გამოტანა.
ბერგშრუნდი

ბერგშრუნდი (გერმ. Bergschrund, Berg — მთა და Schrund — ბზარი) — მყინვარის კვების არეში არსებული ნაპრალი. წარმოიქმნება ფირნის ველის გათხელებული კიდის გასწვრივ, ცირკის ციცაბო ფერდობებთან კონტაქტის ზოლში. ერთმანეთისაგან გამოყოფს ფირნის უძრავ და მოძრავ ნაწილებს. წარმოადგენს მთისძირა ნაპრალს, რომელიც ყალიბდება მყინვარის გარე საზღვარზე. როგორც განივი ან გასწვრივი ნაპრალი გავრცელებულია ხეობის ან ცირკული მყინვარების თავში. ბერგშრუნდის ქვემოთ ფირნული ყინული გადადის მყინვარის კრისტალურ ყინულში. ბერგშრუნდიდან იწყება ფირნისა და ყინულის დინება, ამიტომ ისინი მუდამ განიცდიან განახლებას როგორც მოძრავი და უძრავი მასის საზღვარი. ზაფხულის თვეებში ბეგშრუნდი ღიაა, სადაც მოჩანს ცირკის კლდოვანი ძირი, რომელიც დილის სინოტივისა და ღამის გაყინვის გამო ინტენსიურად იმსხვრევა. ბერგშრუნდის სიღრმე რამდენიმე მეტრიდან 150 მ-მდეა, ხოლო სიგანე 1–2-იდან 30 მ-მდე. თუკი მყინვარული ცირკის ფერდობზე არ არის ფირნი, მაშინ მყინვარისგან გამოყოფილი კლდოვანი კალთის ბზარს რანდკლუფტი ან კიდური ეწოდება. ის ბერგშრუნდიდან შეიძლება განვითარდეს თბილის სეზონის ბოლოს, როდესაც კალთაზე ფირნი დნება. ↑ Andrew Goudie. Encyclopedia of Geomorphology, Volume 1. A–I. 2004. ↑ Bergschrund | National Snow and Ice Data Center ↑ 3.0 3.1 3.2 Геологический словарь: в 2-х томах. — М.: Недра. 1978.
გიზის დინასტია

გიზის დინასტია (ფრანგ. Guise) — ფრანგ ჰერცოგთა დინასტია, რომელთა წარმომადგენლებმა XVI საუკუნეში საფრანგეთის ისტორიაში მნიშვნელოვანი როლი ითამაშეს. დინასტია ლოთარინგიის ჰერცოგების უმცროს შტოს წარმოადგენდა. მისი დამაარსებელი იყო ლოთარნიგიის ჰერცოგის რენე II-ის ვაჟი კლოდი (დ. 1496 — გ. 1550), რომელიც 1527 წელს I-ლი ჰერცოგი დე გიზი გახდა. მისი ქორწინებით ანტუანეტა დე ბურბონ-ვანდომზე გიზები საფრანგეთის სამეფო დინასტიას დაუნათესავდნენ. გიზები ჰუგენოტების მთავარი მოწინააღმდეგეები და კათოლიკური ლიგის მეთაურები იყვნენ საფრანგეთის რელიგიური ომების დროს. 1675 წელს დინასტიამ არსებობა შეწყვიტა. კლოდ დე გიზი ფრანსუა დე გიზი მარია დე გიზი შარლ დე გიზი ანრი I გიზი ლუი I დე გიზი ლუი II დე გიზი ლუიზა-მარგარიტა დე ლორენ-გიზი Forneron. Les ducs de G. — 1878.
მაგიდა მთა

მაგიდა მთა (გერმ. Tafelberg; ესპ. mesa – მაგიდა) — მთა, რომელსაც აქვს ბრტყელი მწვერვალი და მეტნაკლებად ციცაბო, ზოგჯერ საფეხურისებრი ზედაპირი, ჩვეულებრივ, აგებულია მკვრივი რღვევამედეგი ქანებით, რომლებიც წარმოქმნიან ჯავშნის ფენას. ვრცელ ტერიტორიას, რომლის რელიეფი გამოირჩევა მაგიდა მთების სიჭარბით, უწოდებენ მაგიდა მხარეს. მათი მოკვეთილი ზემო მონაკვეთის ფორმა, წარმოქმნილია – დენუდაციის, ეროზიისა და გამოფიტვის შედეგად. მაგიდა მთების სხვადასხვაგვარობას წარმოადგენენ ისეთი მთები, რომელთა მოკვეთილი ზედაპირი აგებულია არა დანალექი ქანებით, არამედ დაფარულია გაქვავებული ვულკანური ქერქით. გავრცელებულია გერმანიის, პოლონეთის, შვეიცარიის, ირლანდიის, აშშ-ისა და სხვ. ქვეყნების ტერიტორიებზე. ფართოდ არის ცნობილი ტეპუის მაგიდა მთები, რომლებიც გვიანის ზეგანზე მდებარეობს. აღსანიშნავია ასევე თურღაისა და უსტიურთის პლატოები აზიაში და კარუ სამხრეთ აფრიკაში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 323-324.
კალანკ-დე-პიანა

კალანკ-დე-პიანა (ფრანგ. Calanques de Piana) — პატარა უბეები კუნძულ კორსიკის დასავლეთ სანაპიროზე, პიანის კომუნასთან, აიაჩოსა და კალვის პროვინციებს შორის. სანაპიროს გასწვრივ, გრანიტის წითელი კლდეები ზღვის დონიდან 400 მეტრის სიმაღლეზეა აღმართული. მათ შორის გაედინება ქალაქ პორტოსა და პიანის დამაკავშირებელი ვიწრო გზა. კლდოვან ლანდშაფტში გაყვანილია ფეხით სასიარულო გზები. მთლიანი არეალი საკმაოდ პოპულარულ ტურისტულ ღირსშესანიშნაობას წარმოადგენს. 1983 წელს, პორტოსა და ჟიროლატის ყურეებთან და სკანდოლის ბუნებრივ ნაკრძალთან ერთად, კალანკ-დე-პიანა იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საფრანგეთში მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: კალანკ-დე-პიანა ოფიციალური საიტი
სკანდოლის ბუნების ნაკრძალი

სკანდოლის ბუნების ნაკრძალი (ფრანგ. Réserve naturelle de Scandola) — ნაკრძალი საფრანგეთის კუნძულ კორსიკაზე. დაარსდა 1975 წელს, მისი ფართობი 19.19 კმ²-ია, საიდანაც ხმელეთს 9.19 კმ² უჭირავს, ზღვას 10 კმ². მდებარეობს კორსიკის ცენტრალური ნაწილის დასავლეთ სანაპირო ზოლში. ტერიტორია მოიცავს გრანიტის წითელ კლდეთა სტრუქტურებს, რომლებიც ზოგან 900 მეტრ სიმაღლეს აღწევენ. აქ ბინადრობს ზღვის მრავალი ფრინველის სახეობა, გავრცელებულია არაერთი დაცული, ენდემური მცენარე. პარკის წყალქვეშა ნაწილი ასევე დიდი ბიომრავალფეროვნებით გამოირჩევა. 1983 წლიდან, ნაკრძალი შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში. იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საფრანგეთში მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში UNESCO World Heritage Site profile UNEP-WCMC World Heritage Site datasheet დაარქივებული 2009-01-14 საიტზე Archive-ItCategory:Webarchive template other archives Pictures and description დაარქივებული 2007-09-27 საიტზე Wayback Machine.
სენ-სავენ-სიურ-გარტამპის სააბატო

სენ-სავენ-სიურ-გარტამპის სააბატო (ფრანგ. Abbaye de Saint-Savin-sur-Gartempe) — სააბატო საფრანგეთში, პუატუს ყოფილი პროვინციის კომუნა სენ-სავენ-სიურ-გარტამპში. რომანული არქიტექტურის ეკლესიის მშენებლობა XI საუკუნეში დაიწყო. იგი მოიცავს ულამზეს, XI - XII საუკუნეების ფრესკებს, რომლებიც მკაცრი სახელმწიფო დაცვის ქვეშ იმყოფება. 1983 წლიდან, ეკლესია შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში. ეკლესია ჯვრის ფორმისაა და მასზე აღმართულია კვადრატული ფორმის კოშკი. თავდაპირველად აშენდა ტრანსეპტი. საუკუნეთა განმავლობაში, კომპლექსს სხვადასხვა ნაწილები ემატებოდა. XIV საუკუნეში დაემატა სამრეკლო, რომლის სიმაღლეც 80 მეტრია. იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საფრანგეთში მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: სენ-სავენ-სიურ-გარტამპის სააბატო Fully illustrated description of the church დაარქივებული 2019-10-27 საიტზე Wayback Machine. (ფრანგული)