laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ჯონ რონალდ რუელ ტოლკინის ბიბლიოგრაფია

აქ წარმოდგენილია ჯ. რ. რ. ტოლკინის ბიბლიოგრაფია. შენიშვნა HM აღნიშნავს გამომცემლობას Houghton Miffl: 1937 – ჰობიტი ანუ იქით და აქეთ, ISBN 0-618-00221-9 (HM). 1945 – ნიგლის ფოთოლი (მოთხრობა) 1945 – აოტრუს და იტრუნის ბალადა, დაბეჭდილი „Welsh Review“-ში. 1949 – ფერმერი ჯაილზ ჰემელი (შუასაკუნოვანი იგავის ჟანრის) 1953 – ბეორტნოთის, ბეორთელმის ძის დაბრუნება (ალიტერატურული სტილის პიესა) ბეჭდების მბრძანებელი 1954 – ბეჭდის საძმო: პირველი ტომი, ISBN 0-618-00222-7 (HM). 1954 – ორი ციხე-კოშკი: მეორე ტომი, ISBN 0-618-00223-5 (HM). 1955 – მეფის დაბრუნება: მესამე ტომი, ISBN 0-618-00224-3 (HM). 1962 – ტომ ბომბადილის თავგადასავლები და სხვა ლექსები წითელი წიგნიდან 1964 – ხე და ფოთოლი („ზღაპრების შესახებ“ და „ნიგლის ფოთოლი“) 1966 – ბილბოს უკანასკნელი სიმღერა (ლექსი) 1966 – ტოლკინის მკითხველი („ბეორტნოთის, ბეორთელმის ძის დაბრუნება“, „ზღაპრების შესახებ“, „ნიგლის ფოთოლი“, „ფერმერი ჯაილზ ჰემელი“ და „ტომ ბომბადილის თავგადასავლები“) 1967 – ვერა და ვერ დაილია გზა, დონალდ სუონის მონაწილეობით 1967 – დიდვუტონელი მჭედელი (მოთხრობა) 1975 ბეჭდების მბრძანებლის სახელების მეგზური (შემოკლებული ვერსია) - გამოქვეყნდა გამოცემაში A Tolkien Compass 1975 თარგმანები - სერ გავეინი და მწვანე რაინდი, პერლი და სერ ორფეო 1976 შობის პაპის წერილები 1977 სილმარილიონი ISBN 0-618-12698-8 (HM). 1979 ჯ.რ.რ.ტოლკინის ნახატები 1980 დაუსრულებელი თხზულებები ISBN 0-618-15405-1 (HM). 1980 ლექსები და ზღაპრები (კრებული, შეტანილია ტომ ბომბადილის თავგადასავლები, ბეოტნოტის, ბეოთჰელმის ძის დაბრუნება, ზღაპრების შესახებ, ნიგლის ფოთოლი, ფერმერი ჯაილზ ჰემელი და დიდვუტონელი მჭედელი) 1981 ჯ.რ.რ. ტოლკინის წერილები (კრისტოფერ ტოლკინისა და ჰემპფრი კარპენტერის რედაქტირებით) 1981 ბიბლიური „გამოსვლა“, ძველ ინგლისურად - თარგმანი და კომენტარი - ჯ.რ.რ. ტოლკინი 1982 ფინი და ჰენგესტი: ნაწყვეტი და ეპიზოდი 1982 მისტერ ბლისი 1983 ურჩხულები და კრიტიკოსები (ესეების კოლექცია) ბეოვულფი: ურჩხულები და კრიტიკოსები (1936) ბეოვულფის თარგმნის შესახებ (1940) ზღაპრების შესახებ (1947) იდუმალი მანკი (1930) ინგლისური და უელსური (1955) 1983–1996 შუახმელეთის ისტორია: დაკარგული თხზულებების წიგნი, ნაწილი 1 (1983) დაკარგული თხზულებების წიგნი, ნაწილი 2 (1984) ბალადები ბელერიანდზე (1985) შუახმელეთის მოწყობა (1986) დაკარგული გზა და სხვა ნაწერები (1987) წყვდიადის დაბრუნება (1988) იზენგარდის ღალატი (1989) ბეჭდის ომი (1990) დამარცხებული საურონი (1992) მორგოთის ბეჭედი (1993) ძვირფასი ქვების ომი (1994) შუახმელეთის ხალხები (1996) 1995 ჯ.რ.რ. ტოლკინი: მხატვარი და ილუსტრატორი 1998 როვერანდომი 2002 ტოლკინის კრებული - გამოუცემელი მასალა 2002 ბეოვულფი და კრიტიკოსები 2005 ბეჭდების მბრძანებლის სახელების მეგზური (სრული ვერსია) 2007 ჰურინის შვილები 2007 ჰობიტის ისტორია - ჯონ რეიტლიფის კვლევა 2008 ბნელი სამეფოს ზღაპრები (როვერანდომი, ფერმერი ჯაილზ ჰემელი, ტომ ბომბადილის თავგადასავლები, ნიგლის ფოთოლი და დიდვუტონელი მჭედელი) 2009 სიგურდისა და გუდრუნის ლეგენდა 2017 ბერენი და ლუთიენი 2018 გონდოლინის დაცემა 2021 შუახმელეთის ბუნება 2022 ნუმენორის დაცემა ვრცელი ბიბლიოგრაფია Tolkien Library
რიტენჰაუზ-სქვერი

რიტენჰაუზ-სქვერი ანუ რიტენჰაუზის მოედანი ერთ-ერთია ხუთ თავდაპირველ ღია პარკთაგან, რომელიც უილიამ პენმა დაგეგმა მე-17 საუკუნის ბოლოს ცენტრალურ ფილადელფიაში, პენსილვანია. თავდაპირველად ერქვა საუზუესტ-სქვერი (ინგ. სამხრეთ-დასავლეთის მოედანი), შემდეგ სახელი გადაერქვა დევიდ რიტენჰაუზის პატივსაცემად, რომელიც ფილადელფიაში პირველი ქაღალდის მწარმოებლის, გერმანელი იმიგრანტი უილიამ რიტენჰაუზის, შთამომავალი იყო. უილიამ რიტენჰაუზის ძველი ქაღალდის ქარხანა ცნობილია, როგორც რიტენჰაუზთაუნი, რომელიც მდებარეობს ფეარმონტ პარკში. დევიდ რიტენჰაუზი საათების ოსტატი იყო და ამერიკის რევოლუციას უწყობდა ხელს. დღეს, მწვანეში ჩაფლული პარკის ირგვლივ ჩამწკრივებულია მოდური მაღაზიები, საუკეთესო რესტორნები, ფეშენებელური ბინები და ორი სასტუმრო, მათ შორის ერთ-ერთი ხუთვარსკვლავიანი. პარკის მწვანე მდელოები და სკამები ახლომდებარე უბნების ოფისებში მომუშავე ფილადელფიელების მთავარი შუადღის დასასვენებელი და წასახემსებელი ადგილია, ხოლო მისი ლომისა და თხის ქანდაკებები პატარა ბავშვებისა და მათი მშობლების თავშეყრის პოპულარული ადგილია. უფრო ვრცლად, სახელი ”რიტენჰაუზ-სქვერი” არაფორმალურად თავად ამ პარკის ირგვლივ მდებარე უბნის სახელზე მიუთითებს, რომელიც მოიცავს ცენტრის თითქმის მთელ დასავლეთ ნაწილს მარკეტ სტრიტიდან ჩრდილოეთით საუზ სტრიტამდე სამხრეთით, და ბროდ სტრიტიდან აღმოსავლეთით შუილკილის სანაპირომდე დასავლეთით. ქალაქის ამ უბანში, განსაკუთრებით კი პარკის სამხრეთ ბლოკზე მდებარეობს ფილადელფიის ყველაზე ძვირადღირებული უძრავი ქონება. ეს უბანი ყველაზე პოპულარულია 25-35 წლის ასაკის სეგმენტისთვის, თუმცა აქ მცხოვრებთა ასაკი საკმაოდ დიდ დიაპაზონს მოიცავს. რიტენჰაუზის უბანი მრავალი კულტურული დაწესებულების ბინაა, მათ შორისაა კურტისის მუსიკის ინსტიტუტი, ფილადელფიის ხელოვნების ალიანსი, როზენბახის მუზეუმი და ბიბლიოთეკა, და სამოქალაქო ომისა და მიწისქვეშა რკინიგზის მუზეუმი. რიტენჰაუზ-მწკრივის ბევგვერდი ფეარმონტ პარკის კომისიის რიტენჰაუზ-სქვერის საიტი ფილადელფიის შენობები, რიტენჰაუზ-სქვერი
ბოლესლავ I მამაცი

ბოლესლავ I მამაცი (პოლ. Bolesław I Chrobry; დ. დაახლ. 967 — 17 ივნისი, 1025) — პოლონელი მთავარი (992—1025 წწ.) და მეფე (1025 წელი), მიეშკო I-ისა და დებრავკას შვილი, პიასტების წარმომადგენელი. ბოლესლავმა გააგრძელა მამის პოლიტიკა და პოლონეთის გაფართოება განაგრძო. მიეშკოს გარდაცვალების შემდეგ პოლონელთა მიწა რამდენიმე ნაწილად დაიყო, მაგრამ ბოლესლავმა შესძლო თავისი ძმების განდევნა და ერთიანი პოლონეთის ჩამოყალიბება. 997 წელს მან შემოიერთა კრაკოვი, განამტკიცა თავისი გავლენა პომერანიის მიწებზე, 999 წელს შემოიერთა მორავია. 1000 წელს შემოიერთა სლოვაკეთის მიწები. თავისი ძალაუფლების გასამტკიცებლად მან დაიწყო პრუსების გაქრისტიანება. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ბოლესლავ I მამაცი“ ვიკისაწყობში. ბოლესლავ მამაცი 992-1025 დაარქივებული 2014-09-23 საიტზე Wayback Machine.
ახმეტის ჯვარპატიოსნის ეკლესია

ახმეტის ჯვარპატიოსნის ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, ქალაქ ახმეტაში. დგას ჩოლოყაშვილების ციხე-დარბაზი ეზოში, მდინარე ორვილის მარცხენა ნაპირზე. ეკლესია დარბაზულია (10,8 X 7,2 მ). ნაგებია რიყის ქვით. კამარა, კონქი, საბჯენი თაღები, კარ-სარკმლების წირთხლები და თაღები აგურითაა გამოყვანილი. ინტერიერი შელესილია. შესასვლელები დასავლეთიდან, სამხრეთიდან (ამოშენებულია) და ჩრდილოეთიდანაა. სამივე კარი შეისრული თაღითაა გადახურული და შიგნიდან მაღალ შეისრულთაღოვან შეღრმავებაშია ჩასმული. აღმოსავლეთით ღრმა ნახევარწრიული აფსიდია, რომლის ღერძზე ფართო თაღოვანი სარკმელია, სარკმლის ორივე მხარეს — ორ-ორი ნიში. მათგან სარკმელთან ახლოს მდებარე ნიშები გეგმით ნახევარწრიული და შეისრულთაღოვანია. ხოლო განაპირა ნიშები — სწორკუთხა. საკურთხევლის ბაქანი, რომელსაც შუაში მცირედ შვერილი სწორკუთხა ამბიონი აქვს, დარბაზის იატაკზე ერთი საფეხურით მაღალია. გრძივ კედლებზე და დასავლეთის ორივე კუთხეში თითო მარტივი პილასტრია, რომელსაც შეისრული ფორმის საბჯენი თაღები ეყრდნობა. შეისრული ფორმისაა კამარაც. კამარაში და კონქში ოთხ-ოთხი ქვევრი — რეზონატორია ჩასმული. გრძივი კედლების აღმოსავლეთ ნაწილში თითო თაღოვანი სარკმელია, სარკმლების ქვემოთ — თითო თაღოვანი ნიში. მსგავსი ორი სარკმელია დასავლეთ კედელში — შესასვლელის ორივე მხარეს. ინტერიერი შელესილია. კედლების ქვედა ნაწილში ზეთის საღებავით გამოსახულია კვადრატული წყობის იმიტაცია. დარბაზში სამი საფლავია, ერთ-ერთში დაკრძალულია ერეკლე II-ის შვილიშვილი ლუარსაბ ჩოლოყაშვილი. ფასადები შელესილი და შეთეთრებულია. სამივე შესასვლელი ცასმულია ოდნავ შეღრმავებულ, სწორკუთხა არეში, რომელსაც ზემოდან საფეხურებად ნაწყობი აგურის ფრიზი აქვს. დასავლეთ კარის თავზე, მცირე თაღოვან ნიშში ჩადგმულ მარმარილოს ფილაზე ამოკვეთილია ათსტრიქონიანი მხედრული სამშენებლო წარწერა, რომელშიც მოხსენიებული არიან სახლთუხუცესი გრიგოლ ჩოლოყაშვილი, მისი მეუღლე (ქიზიყის მოურავის ასული) მარიამი და მათი შვილები — გივი, ქაიხოსრო და აბელი. წარწერიდან ირკვევა, რომ გრიგოლს ციხე და ეკლესია აუგია 1755–1756 წელს. აღმოსავლეთ და დასავლეთ ფასადებზე თითო შეღრმავებული ჯვარია გამოსახული. დასავლეთ კედელზე დაშენებულია ოთხ წრიულ სვეტზე დაყრდნობილი ნახევარწრიული თაღებით გახსნილი, გეგმით წრიული სამრეკლო, რომელიც თუნუქით შემოსილი კონუსური სახურავითაა დასრულებული. ეკლესიას ლეკალური აგურით ნაწყობი რთული პრიფილის მაღალი ლავგარდანი აქვს. გადახურულია ღარიანი კრამიტით. ბარნაველი თ., კახეთის ისტორიული ძეგლების წარწერები, თბ., 1961 წ. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 41-42.
ფარცხისის ციხე

ფარცხისის ციხე — ციხესიმაგრე თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდ. ალგეთის მარცხენა მხარეს მაღალ გორაკზე. ფარცხისის აგების შესახებ ცნობა არ მოიპოვება. მართალია, იგი მატიანეთა ფურცლებზე მხოლოდ ბაგრატ IV-ის (1027-1072 წწ.) მეფობის დროიდან იხსენიება, მაგრამ იგი გაცილებით უფრო ადრე უნდა იყოს აგებული. ციხის ამგებთათვის, როგორც ეტყობა, მისი მიუდგომლობა არ იყო განმსაზღვრელი, არამედ მთავარი იყო სტრატეგიულად შერჩეული ადგილი. ციხე ქვემო ქართლის ერთ-ერთ მაგისტრალურ გზაზე მდებარეობდა. აქედან კარგად მოჩანდა ისეთი სახელგანთქმული ციხეები, როგორიცაა ბირთვისი, ორბეთი და სამხრეთ-აღმოსავლეთით კოჯრის მიდამოებიც. ციხე ნანგრევებადაა ქცეული და მხოლოდ აქა-იქ შერჩენილია კედლები. გათხრების ჩატარებამდე გეგმაც არ იკითხება მთლიანად. ციხეს გრძელი გეგმა ჰქონია, ბოლოებში მომრგვალებით. როგორც ეტყობა, ციხე ორ ნაწილისაგან შედგებოდა. ცენტრალური ნაწილი მთელ სიგრძეზე მოკავებული ჰქონდა ციტადელს, ხოლო მის ირგვლივ, თითქმის კონცენტრულად, გადიოდა გალავანი, რომელთა კვალი ამჟამად მხოლოდ დასავლეთით და ჩრდილოეთი ჩანს. ციხის გარე კედლებში შესასვლელი არ ჩანს, ხოლო ზედაში ჩრდილოეთითაა. ჭიშკარი განიერია და თაღით ყოფილა გადახურული. განსხვავებით სხვა მონაკვეთებისაგან აქ აგურია გამოყენებული და რესტავრაციის აშკარა კვალს ატარებს. ციხის ძველი კედლები კი ამოყვანილია რიყისა და ყორე ქვით. ზოგან ზედა ფენებში თლილი ქვაცაა ნახმარი. ციტადელის დასავლეთის მონაკვეთი გამოყოფილი ყოფილა. ეს მონაკვეთი ორმაგი კედლებითაა შემოზღუდული. საკოჭავების მიხედვით სამი თუ ოთხსათულიანი დიდი ზომის კოშკი უნდა ყოფილიყო. ჭიშკრის აღმოსავლეთით პატარა სათავსოა, საიდანაც იწყება გვირაბი. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ფარცხისის ციხე თ.თოდრია – მანგლისის ხევი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია. ტ. X, თბ., 1986 წ. ზაქარაია პ., ქართული ციხე-ქალაქები ციხესიმაგრეები ციხე-დარბაზები ციხე-გალავნები კოშკები, თბ., 2001 წ. ზაქარაია პ., ქართულ ციხესიმაგრეთა ისტორია უძველესი დროიდან XVIII ს. ბოლომდე, თბ., 2002 წ.
ფილადელფია

ფილადელფია (აგრეთვე ფილა, ბერძნულიდან - „ძმური სიყვარულის ქალაქი“) — რიგით მეხუთე ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული ქალაქი აშშ-ში და ამასთან პენსილვანიის უდიდესი აგლომერაცია, ტერიტორიიულად და მოსახლეობის რაოდენობით. 2004 წლის 1 ივლისის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა 1 470 151-ს შეადგენს. ფილადელფია აშშ-ის ერთ-ერთი უძველესი და ისტორიულიად უმნიშვნელოვანესი ქალაქია. მან ამერიკის ისტორიაში კრიტიკული მნიშვნელობა შეასრულა. XVII საუკუნის გარკვეული პერიოდის განმავლობაში ის მეორე დედაქალაქი და აშშ-ის ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული ქალაქი იყო. ამ პერიოდში ის უსწრებს ბოსტონსა და ნიუ-იორკს პოლიტიკური და სოციალური მნიშვნელობით, ბენჯამინ ფრანკლინის ფილადელფიის აღმასვლაში გაწეული განსაკუთრებული წვლილის გამო. ქალაქის ფარგლები ამავე სახელწოდების ქაუნტის არეს ემთხვევა კონსოლიდაციის აქტის მიღების შემდეგ 1854 წელს. მანამდე კი ქალაქი შემოიფარგლებოდა საუზ-სტრიტის, ვაინ-სტრიტისა და მდინარეები დელავერისა და შუილკილის შემოგარენით. ქალაქის ექსპანსიის შედეგად მან მოიცვა დასავლეთ ფილადელფიის, სამხრეთ ფილადელფიის, ჩრდილოეთ ფილადელფიისა და ჩრდილო-აღმოსავლეთ ფილადელფიის უბნები, ისევე როგორც გერმანტაუნი და ისეთი მცირე უბნები როგორიცაა როქსბორო, მანაიუნკი, მაუნტ-აირი და ჩესნატ-ჰილი. ფილადელფია ასევე ერთ-ერთი უდიდესი საუნივერსიტეტო ქალაქია აშშ-ში 120.000-ზე მეტი სტუდენტით მხოლოდ ქალაქის ფარგლებში, ხოლო მის მეტროპოლიაში არსებული კოლეჯებისა და უნივერსიტეტების ჩათვლით კი 300.000-ზე მეტი სტუდენტით. ოფიციალური სამთავრობო საიტი დიდი ფილადელფიის ტურიზმის მარკეტინგის კორპორაცია ფილადელფიის კონვენციებისა და ვიზიტორთა ბიურო ფილადელფიის სავაჭრო პალატა დაარქივებული 2006-05-09 საიტზე Wayback Machine. სენტერ-სიტი
ფიჯის ზღვა

ფიჯის ზღვა — კუნძულთშორისი ზღვა წყნარი ოკეანის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. მის ჩრდილოეთით მდებარეობს კუნძული ფიჯი, აღმოსავლეთით — კერმადეკის კუნძულები, სამხრეთით — ახალი ზელანდია და ტასმანიის ზღვა, დასავლეთით — მარჯნის ზღვა. ზღვის ფართობია 3177 კმ². საშუალო სიღრმეა 2741 მ, მაქსიმალური 7633 მ. წყალქვეშა რელიეფი საკმაოდ რთულია, ბევრია ვულკანი. ზღვაზე მთავარი პორტია ფიჯის დედაქალაქი სუვა. ფიჯის ზღვა მოგზაურობა ფიჯის ზღვაზე დაარქივებული 2011-02-03 საიტზე Wayback Machine.
სარგასოს ზღვა

სარგასოს ზღვა — რეგიონი ჩრდილოეთ ატლანტის ოკეანის ცენტრალურ ნაწილში, შემოსაზღვრულია დინებებით. დასავლეთით გოლფსტრიმის დინებით, ჩრდილოეთით ჩრდილოატლანტიკური დინებით, აღმოსავლეთით კანარის დინებით, სამხრეთით ჩრდილოეკვატორული დინებით. ზღვის სიგრძეა 3 200 კმ, სიგანე 1 100 კმ. გადაჭიმულია დასავლეთის 70 გრადუსი მერიდიანიდან დასავლეთის 40 გრადუს მერიდიანამდე და ჩრდილოეთის 25 გრადუსი პარალელიდან ჩრდილოეთის 35 გრადუს პარალელამდე. სარგასოს ზღვა ერთადერთი „ზღვაა“ პლანეტაზე, რომელსაც სანაპიროები არ გააჩნია. ოკეანის წყალი სარგასის ზღვაში განსაკუთრებით გამორჩეულია მისი ლურჯი ფერით და გამჭვირვალობით. წყალქვეშა მხედველობა აქ 61 მეტრს შეადგენს. სახელი ეწოდა მის ზედაპირზე დიდი რაოდენობით მცურავი წყალმცენარეების გამო (იხ. სარგასუმისებრნი). ბინადრობს ბევრი თევზი, კიბორჩხალა, ზღვის კუ და სხვა. სარგასუმისებრნი სარგასის ზღვის ისტორია[მკვდარი ბმული] ↑ 1.0 1.1 ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტომი 9, გვერდი 101, თბილისი, 1985 წელი
ნისა-ლუჟიცკა

ნისა-ლუჟიცკა (ჩეხ. Lužická Nisa, პოლ. Nysa Łużycka, გერმ. Neiße, სორბ. Łužiska Nysa) — მდინარე პოლონეთში, გერმანიასა და ჩეხეთში. ოდრის მარცხენა შენაკადი სიგრძე — 254 კმ, აუზის ფართობი — 4297 კმ². სათავეს იღებს ჩეხეთში, შემდეგ ოდრასთან შეერთებამდე მიედინება გერმანია-პოლონეთის საზღვარზე. პოლონეთის მდინარეების სია გერმანიის მდინარეების სია ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ნისა-ლუჟიცკა Bibliography on Water Resources and International Law Closed Germany-Poland bridges
ფენაკიტი

ფენაკიტი (ბერძნ. phenax, ნათ. ბრ. phenakos – მატყუარა) — სილიკატების კლასის მინერალი. ქიმიური შედგენილობა Be2[SiO4]. კრისტალდება ტრიგონურ სინგონიაში. გვხვდება წვრილ-წვრილი კრისტალების სახით. აქვს მინისებრი ელვარება, გამჭვირვალეა. უფერული, ყვითელი, ვარდისფერი, თეთრი ან ნაცრისფერია. სიმაგრე მინერალოგიური სკალით 7,5 – 8,0; სიმკვრივე 2940-3000 კგ/მ³. წარმოიქმნება მეტამორფულ ქანებში, აგრეთვე გრანიტულ პეგმატიტებში. ბერილიუმის ერთ-ერთი მადანია. იშვიათი მინერალია. ფენაკიტის დიდი ზომის გამჭვირვალე კრისტალები II კლასის ძვირფასი ქვებია. პირველად ფენაკიტი XIX საუკუნეში მოიპოვეს ურალზე. დეტალურად ფენაკიტი აღწერილ იქნა 1833 წელს ნორდენშელდის მიერ. შემდგომ წლებში მინერალის ადგილმდებარეობა გამოავლინეს ნორვეგიაში, ბრაზილიასა და აფრიკაში (ნამიბია, ზიმბაბვე). ფენაკიტის ყველაზე მსხვილი ადგილმდებარეობა გამოვლინებულია რუსეთში (ურალი), იტალიაში, ავსტრიაში, მადაგასკარზე, ბრაზილიაში (მინას-ჟერაისი), აშშ-ში (კალიფორნია) და სხვა. გამჭვირვალე კრისტალებს იყენებენ საიუველირო საქმიანობაში. მინერალების სია ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 249. Минералы. Справочник, т. 3, в. 1, М., 1972; Бериллиевые минералы перспективных типов месторождений, М., 1973.
ძალინა (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი ძალინა შეიძლება აღნიშნავდეს: ძალინა - სოფლის ძვ. დასახელება ზნაურის რაიონში ძალინა - ქართული ხუროთმოძღვრული კომპლექსი
ანდამანის ზღვა

ანდამანის ან ბირმის ზღვა — ინდოეთის ოკეანის ნაწილი, მდებარეობს ბენგალის ყურის სამხრეთ-აღმოსავლეთით. ესაზღვრება ქვეყნები: სამხრეთით - ბირმისთვის (მიანმარი), დასავლეთით - ტაილანდისთვის, აღმოსავლეთით - ინდოეთისთვის (ანდამანის კუნძულები). ზღვის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილი უერთდება მალაკის სრუტეს. ტრადიციულად, ეს ზღვა ყოველთვის გამოიყენებოდა სანაპირო ქვეყნებს შორის საქონლის გადაზიდვებში, განვითარებული იყო თევზჭერა. დღეს აქ მდებარე კუნძულები და მარჯნის რიფები ტურისტებს შორის საკმაოდ პოპულარულია. თევზჭერისა და ტურისტული ინფრასტრუქტურა მნიშვნელოვნად დააზიანა 2004 წლის ინდოეთის ოკეანის მიწისძვრამ და ცუნამიმ. ანდამანის ზღვის ფართობია 600 000 კმ², სიგრძე 1 200 კმ, სიგანე 645 კმ, საშუალო სიღრმე 1 096 მ, მაქსიმალური სიღრმე 4 198 მ. ანდამანის ზღვა - ბრიტანიკა ანდამანის ზღვა - დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია დაარქივებული 2012-03-09 საიტზე Wayback Machine.
ტირძნისის ციხე

ტირძნისის ციხე ― ციხესიმაგრე გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ტირძნისში, სოფლის ცენტრში, მდინარე პატარა ლიახვის მარჯვენა ნაპირზე, ვაკეზე. გალავნის არქიტექტურულ კომპლექსში შედის: ციხე-გალავანი კოშკებით, ეკლესია და სამრეკლო. ციხე-გალავანი თარიღდება XVIII საუკუნის II ნახევრით. ნაგებობა გეგმით კვადრატულია (30 X 30 მ), ნაგებია რიყის ქვით. გალავნის კუთხეებში რამდენიმე ცილინდრული კოშკი მდგარა. ორი მათგანი ადრეა დანგრეული, სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდგარი XX საუკუნის 40-იან წლებში დაინგრა. შედარებით უკეთ არის შემონახული ჩრდილო-დასავლეთის კოშკი. იგი ორსართულიანია, საბრძოლობანიანი. ორივე სართულს ცალკე შესასვლელი აქვს ეზოდან. პირველი სართულის კედლებში რამდენიმე, კვეთით ზევით მიმართული სარკმელია. მეორე სართულის კედლებში, სარკმლებს გარდა, ცალმაგი და ორმაგი სათოფურებიცაა. სართულები გადახურულია გუმბათოვანი კამარით. ციხე-გალავნის კედლები ორსართულიანია (სიმაღლე 5-6 მ). ქვედა იარუსი ყრუა. ზედაზე ხის საბრძოლო ბილიკი და სათოფურები იყო. გალავნის შიგნით დგას რიყის ქვით და აგურით ნაგები დარბაზული ეკლესია (10 X 8 მ). ეკლესიის სამრეკლოს დასავლეთ კედელზე არსებული წარწერის თანახმად, ეკლესია და სამრეკლო ერთად 1830 წელს აუგია დავით სულხანოვს (სულხანიშვილს). ეკლესიაზე დასავლეთით მიდგმულია ორსართულიანი სამრეკლო. მისი პირველი სართული კარიბჭეა, მეორე ― ზარების ჩამოსაკიდი ფანჩატური. სამრეკლო წარწერა სამრეკლოს დასავლეთ კედელზე ჩრდილო-დასავლეთის კოშკი ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ტირძნისის ციხე საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990 წ.
გავაზი (ისტორიული)

გავაზი, ძველი გავაზი — ისტორიული სოფელი კახეთში. მდებარეობდა თანამედროვე ახალსოფლის (ყვარლის მუნიციპალიტეტი) ტერიტორიაზე, მდინარე ალაზნის მარცხენა შენაკადის ავანისხევის (გავაზისწყლის) ორივე ნაპირზე. გავაზის დაწინაურებას ადრინდელი შუა საუკუნეებიდანვე ხელი შეუწყო მისმა ხელსაყრელმა მდებარეობამ კავკასიონისა და ალაზნის ველის მიჯნაზე. VI საუკუნეში გავაზაში აიგო მნიშვნელოვანი არქიტექტურული ძეგლი — ძველი გავაზის სახელით ცნობილი ეკლესია. ქართული წერილობით წყაროებში გავაზი პირველად იხსენიება IX საუკუნეში, როდესაც ქორეპისკოპოსმა სამოელ დონაურმა იქ დაამარცხა არაბები. X საუკუნეში კვირიკე ქორეპისკოპოსისა და კონსტანტინე აფხაზთა მეფის ჰერეთში ლაშქრობის შედეგად გავაზი და არიში კონსტანტინეს ერგო წილად. გავაზში აღმოჩენილი 1025 წლით დათარიღებული სამშენებლო წარწერა გვამცნობს, რომ აქ საყურადღებო მშენებლობა მიმდინარეობდა. გავაზის მნიშვნელობა განსაკუთრებით გაიზარდა XV-XVI საუკუნეებში. იგი კახეთის სამეფოს დედაქალაქ გრემიდან ირანისაკენ მიმავალ გზაზე მდებარეობდა. გამომწვარი თიხის ფილებით მოგებული, სამეთვალყურეო კოშკებით დაცული გზის თითო დღის სავალზე ქარვასლები იყო მოწყობილი. ერთ-ერთი ასეთი ქარვასლა გავაზშიც იდგა. შაჰ-აბასის მიერ კახეთის აოხრების შემდეგ გავაზის მნიშვნელობა დაკნინდა. ლეკიანობამ იგი გააპარტახა. XVIII საუკუნეში გავაზის მოსახლეობა გადასახლდა ალაზნის ველზე, სადაც ამავე სახელწოდების სოფელი გაშენდა. 1969-1972 წლებში არქეოლოგიური გათხრების შედეგად (ხელმძღვანელი ლ. ჭილაშვილი) გაირკვა, რომ გავაზის ტერიტორიაზე დასახლებული იყო ჯერ კიდევ ბრინჯაოს ხანაში. გაითხარა IX-XVI საუკუნეების გავაზის ძირითადი უბნები: ბაზარი (თანამედროვე „ნაბაზრალი“), დარბაზოვანი (ციხის, ეკლესიისა და სასახლის კომპლექსები), სამება (ეკლესია, ქარვასლა, სახელოსნო უბანი) და აგრარული ზონა — „კოპალე“ (ქვის ყორეებით შემოზღუდული მამულები, სარწყავი სისტემა). ჭილაშვილი ლ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 623.
ჰალმაჰერის ზღვა

ჰალმაჰერის ზღვა მდებარეობს წყნარი ოკეანის ცენტრალური ნაწილის დასავლეთით, მალაის არქიპელაგში. გადაჭიმულია სამხრეთის 1 ° პარალელსა და აღმოსავლეთის 129 ° მერიდიანს შორის. ჩრდილოეთით ესაზღვრება წყნარი ოკეანე, დასავლეთით კუნძული ჰალმაჰერა, აღმოსავლეთით კუნძულები ვაიგეო და ირიან-ჯაია, სამხრეთით - სერამის ზღვა. ფართობი შეადგენს 75.000 კმ²-ს, საშუალო სიღრმე 747 მ, მაქსიმალური სიღრმე 2072 მ. Halmahera Sea entry on the Glossary of Physical Oceanography დაარქივებული 2001-08-02 საიტზე Wayback Machine.
ჩილეს ზღვა

ჩილეს ზღვა (ესპ. Mar Chileno) წარმოადგენს წყნარი ოკეანის ნაწილს, გადაჭიმულია კონტინენტური ჩილეს დასავლეთით, ქვეყნის მთელს სიგრძეზე. ამ ზღვის სტატუსი განისაზღვრა ჩილეს საგარეო საქმეთა სამინისტროს 1974 წლის 30 მაისის #346 ბრძანებულებით, რომლის მიხედვითაც, "წყლები, რომლებიც გარს აკრავს ან ეხება ჩილეს სანაპიროებს, ეწოდოს ჩილეს ზღვა". Fundación Mar de Chile Sitio del Libro "El Mar Chileno" დაარქივებული 2009-08-03 საიტზე Wayback Machine. ↑ Situación jurídica del mar de Chile. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-10-22. ციტირების თარიღი: 2007-10-22.
ალასკის ყურე

ალასკის ყურე მდებარეობს წყნარი ოკეანის ჩრდილოეთით, ალასკის ნახევარკუნძულის მოღუნვის ადგილში. გადაჭიმულია ალასკის ნახევარკუნუძლისა და კოდიაკის კუნძულებიდან აღმოსავლეთისაკენ, ალექსანდრეს არქიპელაგამდე. მაქსიმალური სიღრმეა 5659 მ. ალასკის ყურის სანაპირო ხაზი მთიანია, გამოირჩევა ტყეებითა და მყინვარებით. მეტეოროლუგიურად, ეს ყურე შტორმების დიდი გენერატორია, რომლებიც სამხრეთამდე, კანადის შტატ ბრიტანეთის კოლუმბიამდე და აშშ-ის ვაშინგტონისა და ორეგონის შტატებემდე გადაადგილდება. http://www.worldatlas.com/aatlas/infopage/gulfalaska.htm
ტაილანდის ყურე

ტაილანდის, იგივე სიამის ყურე (ტაილ. อ่าวไทย) - სამხრეთ ჩინეთის ზღვის საკმაოდ თავთხელი ყურე. შემოსაზღვრულია კამბოჯის, ტაილანდისა და ვიეტნამის სანაპიროებით. ფართობი შეადგენს 320,000 კმ²-ს. ყურე საკმაოდ წყალმარჩხია, მისი საშუალო სიღრმე 45 მეტრია, მაქსიმალური კი მხოლოდ 85 მ. წყლის ასეთი ნაკლებობა განაპირობებს ყურის წყლების მსოფლიო ოკეანის წყალთან ნაკლებ შერევას. მძლავრი მდინარეების ჩამონადენი და ყოველივე ეს კი განაპირობებს ძალიან დაბალ მარილიანობას (3.05-3.25%) ყურის ჩრდილოეთ ნაწილი, მდინარე ჩაო-პრაიას შესართავი ბანგკოკის ყურის სახელითაა ცნობილი. გეოგრაფიის სამეფო საზოგადოება დაარქივებული 2011-03-21 საიტზე Wayback Machine.
ძირულა (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი ძირულა შეიძლება აღნიშნავდეს: ძირულა — მდინარე დასავლეთ საქართველოში ძირულა — სოფელი ზესტაფონის მუნიციპალიტეტში
ქიარტან სვეინსონი

ქიარტან „ქიარი“ სვეინსონი (ისლ. Kjartan "Kjarri" Sveinsson; დ. 2 იანვარი, 1978) — ისლანდიურ ჯგუფ Sigur Rós-ის ყოფილი კლავიშისტი. ჯგუფს შეუერთდა 1998 წელს. ზოგჯერ მულტი-ინსტრუმენტალისტია, ზოგჯერ სალამურზე, ჰობოიზე და ბანჯოზეც უკრავს, ისეთ ინსტრუმენტებზეც, რომლების Sigur Rós-ის განსაკუთრებულ ხმას უქმნიდნენ. აგრეთვე უკრავს გიტარაზე. ჰყავს ცოლი, ამინას მევიოლინე მარია ჰულდ მარკან სიგფუსდოუტირი. ქიარტანმა შექმნა ოსკარზე ნომინირებული მოკლე ფილმი ბოლო ფერმა (Síðasti bærinn). ჯგუფ ამინასთან ერთად წვლილი შეჰქონდა Sigur Rós-ის ორკესტრულ არანჟირებაში. არის კრაუმურის მუსიკის ფონდის წევრი, რომლის მიზანია, ძირითადად, ახალ მუსიკოსთა წყალობით „ისლანდიური მუსიკალური ცხოვრების გაძლიერება“. ↑ sigur rós - frequently asked questions. sigur-ros.co.uk. ციტირების თარიღი: 2009-04-11. ↑ eighteen seconds before sunrise - sigur rós news » 2005» August» 17. sigur-ros.co.uk. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-02-27. ციტირების თარიღი: 2009-01-09. ↑ About Kraumur (English). kraumur.is. ციტირების თარიღი: 2008-11-12.
წათე I

წათე I — ეგრისის მეფე VI საუკუნის 20-იან წლებში. მის დროს ეგრისში პოლიტიკური გავლენისათვის ერთმანეთს ეცილებოდნენ ბიზანტიის იმპერია და სასანიანთა იმპერია. იმპერატორ იუსტინე I-ის დროს უარყო ქრისტიანობა და ირანელთა მხარეს გადავიდა, მაგრამ შაჰმა კავად I-მა მას დახმარება ვერ გაუწია. ამის გამო, წათე იძულებული გამხდარა კვლავ დაბრუნებოდა ქრისტიანობას. ამ მიზნით იგი ჩავიდა კონსტანტინოპოლში. ამ ამბავმა ძალიან გაახარა იმპერატორი, მან მოანათვლინა წათე და შვილად გამოაცხადა. 523 წელს წათემ ბიზანტიაში შეირთო ბერძენი დიდმოხელის, პატრიკოს ნომეს ასული ვალერიანე. სამეფო გვირგვინით, ძვირფასი სამოსლითა და მრავალი საჩუქრით დატვირთული წათე სამშობლოში დაბრუნდა. ირანის შაჰი ამ ამბავმა ძალიან განარისხა. იგი წათეს გადაბირებაში ბიზანტიის იმპერატორს ადანაშაულებდა, ამიტომ მან ლაშქარი გამოგზავნა ეგრისში მეფის დასასჯელად, მაგრამ იმპერატორმა იუსტინემ წათეს დასახმარებლად დიდი ჯარი გამოგზავნა სამი სარდლის მეთაურობით და ეგრისელებმა უკუაგდეს ირანელთა ლაშქარი. ლომოური ნ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 285. მ. ლორთქიფანიძე, რ. მეტრეველი - „საქართველოს მეფეები“, 2007 წ. ყაუხჩიშვილი, ს. (1936). ბიზანტიელი მწერლების ცნობები საქართველოს შესახებ, ტომი III. ტფილისი: ტფილისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა, გვ. 263-268.