laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ბარრიკადი (გაზეთი)

„ბარრიკადი“ — „ცისფერყანწელების“ ლიტერატურული გაზეთი. გამოდიოდა 1920 (№ 1-3), 1922 (№ 4-7), 1924 (№ 1) წლებში თბილისში. რედაქტორი იყო ტიციან ტაბიძე. გაზეთს ჰქონდა სამი ძირითადი განყოფილება — პოეზია, ესთეტიკა, პოლიტიკა. გაზეთის სახელწოდება აღებულია ფრანგული ანალოგიური სახელის ჟურნალიდან, რომელსაც შარლ ბოდლერი გამოსცემდა პარიზში 1848 წლის საფრანგეთის რევოლუციის დროს. თანამშრომლობდნენ ტიციან ტაბიძე, პაოლო იაშვილი, ვალერიან გაფრინდაშვილი, შალვა აფხაიძე, გრიგოლ ცეცხლაძე, გიორგი ლეონიძე, კოლაუ ნადირაძე, ნიკოლო მიწიშვილი, ალექსანდრე არსენიშვილი. სიგუა, სოსო. „მოდერნიზმი“, თბ. „მწერლის გაზეთი“, 2008 ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 216.
ბარსკი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი ბარსკი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ვლადიმერ ბარსკი — რუსი კინორეჟისორი და მსახიობი ლევ ბარსკი — მოლდოველი მწერალი
იპოლიტ ბარტდინსკი

იპოლიტ ბარტდინსკი (დაბადებისა და გარდაცვალების წლები უცნობია) — XIX საუკუნის 30-40-იანი წლების რუსი პოეტი, მთარგმნელი. 1841—1845 წლებში თეთრი ლექსით თარგმნა „ვეფხისტყაოსნის“ 142 სტროფი. ეს იყო რუსთაველის პოემის ერთ-ერთი პირველი თარგმანი. გამოქვეყნდა 1845 წელს პეტერბურგის ჟურნალ „ილლუსტრაციაში“ (№ 6, 7) სათაურით „Тариель - Барсова кожа“. „ვეფხისტყაოსანს“ რუსი მთარგმნელი გასცნობია პეტერბურგში მყოფი ქართველი პოეტის გრიგოლ დადიანის (კოლხიდელის) დახმარებით, ხოლო თარგმნისას უსარგებლია დავით ჩუბინაშვილისეული პწკარედით. ანდღულაძე ლ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 217.
ბარტყობა (მცენარე)

ბარტყობა — მცენარის, მიწისზედა და გვერდითი ყლორტების განვითარების პროცესი მარცვლოვნებში. ერთწლოვან მცენარეებში ბარტყობა მიმდინარეობს მათი სიცოცხლის საწყის პერიოდში (საშემოდგომო ნათესებისა — შემოდგომისა და გაზაფხულზე, საგაზაფხულო ნათესებისა — გაზაფხულზე) და მთავრდება აღერების ფაზის დასაწყისში. მრავალწლოვანებში — აღერების ფაზის დაწყებამდე, შემდეგ კი — ყვავილობის ფაზის ბოლოს ან ნაყოფიანობის პერიოდში და გრძელდება ვეგეტაციის ბოლომდე. ბარტყობის მიხედვით განარჩევენ მეჩხერბუჩქოვან და მკვრივბუჩქოვან მცენარეებს. მეჩხერბუჩქოვან მარცვლოვნებში ბარტყობის მუხლი მიწაშია ჩაფლული და მისგან წარმოქმნილი ყლორტები ჯერ განზე იზრდება, შემდეგ კი ზევით მიიმართება. მკვრივბუჩქოვნებში — ნიადაგის ზედაპირზეა და მისგან ერთმანეთთან მჭიდროდ მიჯრილი ვერტიკალური ყლორტები ვითარდება. ბარტყობის მუხლის განლაგების სიღრმესთანაა ჩვეულებრივ დაკავშირებული მცენარის ყინვაგამძლეობა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 218.
დევისპირა

დევისპირა (ლათ. Antirrhinum) — დეკორატიულ მცენარეთა გვარი მრავალძარღვასებრთა ოჯახისა. წარსულში მიეკუთვნებოდა შავწამალასებრთა ოჯახს. მოიცავს 21 სახეობას. ძირითადად გავრცელებულია ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში, განსაკუთრებით ჩრდილოეთ ამერიკაში. დევისპირა მრავალწლოვანი ბალახოვანი ან ნახევრადბუჩქოვანი მცენარეა მრგვალი, მწვანე ღეროთი. ღერო სწორია, დატოტვილი, 15-დან 100 სმ-მდე სიმაღლით, რომელიც ქმნის პირამიდისებურ ბუჩქებს. ყვავილი მსხვილი აქვს, არასწორი, მარტივი ან ბუთხუზა. ყვავილების შეფერილობა: თეთრი, ვარდისფერი, ყვითელი ან ორფეროვანი. შეიცავს ლიმონის, ჭიანჭველას, ვაშლისა და ძმრის მჟავებს, გლიკოზიდებს — ლინარინს, საპონინს, ლინარიზინს, კაროტინს, ვიტამინ C-ს, პექტინურ, მთრიმლავ და სხვა ნივთიერებებს, ალკალოიდებს. სამკურნალოდ მხოლოდ ხალხურ მედიცინაში იყენებენ. მის წყალში ნაყენს ხმარობენ თვალის ანთების დროს. სვამენ ღვიძლისა და სწორი ნაწლავის, თირკმლების, სიყვითლის, სუნთქვის გახშირებისა და თავის ტკივილის სამკურნალოდ. იყენებენ აგრეთვე კანის დაავადებების მოსარჩენად. საქართველოში კულტივირებულია სამხრეთევროპული ძაღლიპირა, რომელიც მებაღეობაში ცნობილია ანტირინუმის სახელით. ანტირინუმი ერთწლოვანია, დიდი ღია მეწამული, თეთრი, ვარდისფერი ან ყვითელი ყვავილები შეკრებილი აქვს მტევნისებრ ყვავილედად. ყვავილობს ივლის-აგვისტოში. იზრდება კლუმბებზე ბაღ-პარკებში. გენეტიკაში საკვლევ ობიექტად იყენებენ. დევისპირას ქართლური სახელწოდებაა ძაღლიპირა, კახური — ლომის ყბა, შაშვისპირა, შაშვის ყბა, ხოლო მეგრული — ჯოღორიში დუდი. ↑ 1.0 1.1 ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 265. ↑ Antirrhinum — The Plant List. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-09-05. ციტირების თარიღი: 2018-05-03. ↑ მცენარე დევისპირა — ცნობები[მკვდარი ბმული] ↑ ალექსანდრე მაყაშვილი, ბოტანიკური ლექსიკონი, გვ. 23, თბ., 1991. ↑ დევისპირა — ბოტანიკური ლექსიკონი
ძაძა

ძაძა (ლათ. Vigna sinensis) — ერთწლოვანი მცენარე პარკოსანთა ოჯახისა. აქვს სწორი ან გართხმული ღერო, რომლის სიგრძე 20 — 200 სმ-ს აღწევს, დიდი, სამყურა, გრძელყუნწიანი ფოთოლი, 2 — 8 ყვავილისაგან შეკრებილი ყვავილედი, ნაყოფი — პარკი, შიგ 4 — 10 თესლით, რომელიც შეიცავს 24 — 28% ცილას, 1,5 — 2% ცხიმს. იყენებენ სასურსათოდ და საკვებად. თესავენ წმინდად ან სიმინდთან და სხვა კულტურებთან ერთად. თესვის ნორმაა 35 — 40 კგ/ჰა. ძაძა გავრცელებულია ჩინეთში, აშშ-ში, საფრანგეთში, გერმანიასა და სხვ. საქართველოში იზრდება ძაძის რამდენიმე ფორმა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 265.
ჰიმაჩალ-პრადეში

ჰიმაჩალ-პრადეში (Himachal Pradesh, hp) — შტატი ინდოეთის ჩრდილო-დასავლეთში. 1948 წლიდან მოკავშირე ტერიტორიაა, 1971 წლიდან - შტატი. მოსახლეობა - 6.316 ათასი; ფართობი - 56 ათასი; ქალაქები (ათ.) - შიმლა (C, 145). ენა – ჰინდი, პაჰარი.
ბარტყოვანი ფრინველები

ბარტყოვანი ფრინველები (ლათ. Nidicolae ანუ Altices) — ფრინველები, რომელთა მართვეები გამოჩეკის შემდეგ დამოუკიდებელი ცხოვრების დაწყებამდე განვითარების გარკვეულ პერიოდს გადიან. ბარტყოვანი ფრინველების საპირისპიროა წიწილოვანი ფრინველები. ბარტყოვანი ფრინველების ახლად გამოჩეკილ მართვეს გრძნობათა ორგანოები და კიდურების კუნთები სუსტი აქვს, ყურთუკივანი საფარველი კი უმნიშვნელოა ან სულ არ გააჩნია. პირველ ხანებში მართვეს სხეულის ტემპერატურა მერყევია და დამოკიდებულია გარემოს ტემპერატურაზე. მართვეებს ბუდეში დიდხანს კვებავენ და ათბობენ მშობლები. ბარტყოვანი ფრინველებს განეკუთვნებიან ბეღურასნაირნი, ყაპყაპისნაირნი, ალკუნისებრნი, მტრედისნაირნი და სხვა. ბუსნაირთა და შავარდნისნაირთა მართვეები ყურთუკით შემოსილი იჩეკებიან. ამ ფრინველებს საშუალო ადგილი უკავიათ წიწილოვანსა და ბარტყოვან ფრინველებს შორის. ჯანაშვილი ა., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 218.
ფესურა

ფესურა (ძვ. ბერძნ. rhizoma) — მრავალწლოვან ბალახოვან მცენარეთა ყლორტის მიწისქვეშა სახეცვლილება. კარგად გამოსახული მეტამერული სტრუქტურა აქვს, რითაც განსხვავდება ფესვისაგან. მუხლები ადვილად შეიმჩნევა მასზე განვითარებული აპკისებრი ან ქერქლისებრი ფოთლებით, ნაჭდევებით. ფესურის მუხლებსა და ფოთლის იღლიებში წარმოიქმნება კვირტები, რომლებიც ყოველწლიურად ახალ მიწისზედა ყლორტებსა და დამატებით ფესვებს იძლევიან. განარჩევენ გრძელ- და მოკლეფესურიან მცენარეებს. ზოგი მცენარის ფესურაზე გორგლები წარმოიქმნება. ისინი ძირითადად ნახშირწყლებს შეიცავენ. ზოგჯერ ფესურა სამკურნალო, საღებავ, მთრიმლავ ან სხვა ნივთიერებებს შეიცავს. გრძელფესურიან მცენარეებს ხშირად იყენებენ მოძრავი ქვიშებისა და ეროზირებული ნიადაგების დასამაგრებლად. ღვინიანიძე ზ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 277.
პედრო მადრუგა

პედრო მადრუგა; პედრო ალვარეს დე სოუტომაიორი (კამინის ჰერცოგი); (ესპ. Pedro Álvarez de Sotomayor); (დაახ. დ. 1430, პონტევედრა, კასტილია — გ. 1486, ალბა-დე-ტორმესი, კასტილია) — შუა საუკუნეების გალისიის ერთ ერთი ყველაზე გავლენიანი ფიგურა და ტიპური ევროპელი ფეოდალური რაინდი. ერთი თეორიის მიხედვით ქრისტეფორე კოლუმბი და პედრო ერთი და იგივე პიროვნება არიან. 1486 წელს მისი გარდაცვალების შესახებ ცნობის გავრცელება შესაძლებელია იყოს სპეციალურად დაგდებული ჭორი მისი მტრების კათოლიკე მონარქებისგან თავის დაღწევის მიზნით. არსებობს დოკუმენტები, რომლებიც 1486 წლის შემდეგ პედროს სიცოცხლეს ადასტურებს და ასევე აჩვენებს, რომ პედროს და კოლუმბის შვილი ასევე ერთი და იგივე პიროვნებას წარმოადგენს. Vasco de Aponte; Recuento de las Casas antiguas del reino de Galicia. Santiago de Compostela, 1986. García Oro, J; La Nobleza Gallega en la Baja Edad Media. Las casas nobles y sus relaciones estamentales, Santiago de Compostela, 1981. Vila, Suso; A Cidade de Tui durante a Baixa Idade Media. Noia, 2009. Vila, Suso; A casa de Soutomaior (1147-1532). Noia, 2010. Cota, Rodrigo; Colón, Pontevedra, Caminha. Pontevedra, 2009. Bibliografía de Pedro Álvarez de Sotomayor (Pedro Madruga) (ესპანური) ↑ ´Tras un peritaje caligráfico 80 expertos indican que Colón y Pedro Madruga son la misma persona´
ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2004: ჯგუფი C

ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2004: ჯგუფი C — ევრო 2004-ის ფინალური ეტაპის ერთ-ერთი ჯგუფი. თამაშები დაიწყო 14 ივნისს და დასრულდა 22 ივნისს. სამმა ნაკრებმა, დანიამ, შვედეთმა და იტალიამ თანაბარი ქულები დააგროვა, მაგრამ ურთიერთშეხვედრებით იტალიამ მხოლოდ მესამე ადგილი დაიკავა. ქყლების თანაბრობისას გათვალისწინებული იყო მხოლოდ თანაბარი ქულის მქონე გუნდთა ურთიერთშეხვედრები ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2004: ჯგუფი C
ეღეგისი (მდინარე)

ეღეგისი (სომხ. Եղեգիս) — მდინარე სომხეთში. მიედინება ვაიოცძორის პროვინციაში. მდინარე არფის მარჯვენა შენაკადი. სათავე აქვს ვარდენისის ქედის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 3200 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 47 კმ, აუზის ფართობი 516 კმ². წყლის საშუალო წლიური ხარჯი 8,2 მ³/წმ. მარჯვნიდან ერთვის მდინარე სელიმი. ↑ აიაძორი დაარქივებული 2015-03-31 საიტზე Wayback Machine. (რუსული)
მონღოლეთის გეოგრაფია

მონღოლეთის რესპუბლიკა (ყოფილი გარე რესპუბლიკა და მონღოლეთის სახალხო რესპუბლიკა), რომელიც მდებარეობს ცენტრალური აზიის აღმოსავლეთით,ზომიერი სარტყლის სტეპის, ნახევრად უდაბნოსა და უდაბნოს ზონებში-მსოფლიოში ყველაზე მეჩხრად დასახლებული ქვეყანაა. იგი ჩრდილოეთით 3000 კმ-ის მანძილზე რუსეთს ესაზღვრება, ხოლო სამხრეთით 4760 კმ-ით - ჩინეთს. დასავლეთით, ძალიან მცირე ტერიტორია (150 კმ) ესაზღვრება ყაზახეთს. მთლიანად ტერიტორია შეადგენს 1 564 116 კვ.კმ-ს, დაახლოებით იმდენს, რასაც ალასკა. თითქმის მთელი მონღოლეთი ზღვის დონიდან 1000 მ-ის სიმაღლეზე მდებარეობს. იგი ცენტრალური აზიის პლატოზეა განლაგებული. დასავლეთით ალთაის მთებია, რომელიც მუდმივად თოვლის საფარის ქვეშაა. ქვეყნის ყველაზე მაღალი მწვერვალიც აქ მდებარეობს (4374 მ.). მნიშვნელოვანი ქედებია ასევე გობის ალთაი და ხენტეი. ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში მდებარეობს ხანგაის მთიანეთი. ალთაის ქედის აღმოსავლეთით ტბების ხეობაა (დაახლოებით 300-ზე მეტი ტბა), რომელიც შემოსაზღვრავს მდინარეების, სელენგასა და ტუულის ნაყოფიერ აუზს. ამ აუზის სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარეობს ულან-ბატორი (ულაანბაატარი), მონღოლეთის დედაქალაქი და კომერციული ცენტრი. მნიშვნელოვანი მდინარეებია: სელენგა, კერულენი, ონონი, ძაბხანი, კობდო. ქვეყნის ტერიტორიის 60 %-ზე მეტი უჭირავს წაბლა ნიადაგებს. გავრცელებულია აგრეთვე მურა, დამლაშებული, შავმიწა და მდელოს ნიადაგები. მთიანი რაიონებისათვის დამახასიათებელია ტყესტეპის ლანდშაფტები. ტყეს მონღოლეთის ტერიტორიის 10 % უჭირავს. ამ ტერიტორიაზე 100-ზე მეტი სახეობის ძუძუმწოვარია. ყველაზე გავრცელებულია მღრღნელები, გვხვდება კურდღელი ტოლაი, აკლიმატიზებულია ონდატრა. ტყეებში ბინადრობს მგელი, სიასამური,ციყვი, ბურუნდუკი. ჩლიქოსნებიდან აღსანიშნავია კულანი, ანტილოპები, შველი, მარალი, ხემტეის მთებში — ლოსი, მუშკი. მონღოლეთის ტერიტორიაზე ბინადრობენ ისეთი ცხოველებიც (ველური აქლემი, პრჟევალსკის ცხენი, გობის დათვი) რომლებიც სხვა ქვეყნებში თითქმის არ გვხვდება. მონღოლეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთ და სამხრეთ ნაწილს ფარავს გობის უდაბნო. ქვეყნის უდიდესი ნაწილი მოქცეულია აქტიურ სეისმურ ზონაში, რის გამოც, მიწისძვრები აქ საკმაოდ ხშირია. მიუხედავად იმისა რომ გობის რეგიონი უმეტესად ქვიაშიან უდაბნოს წარმოადგენს, არსებობს ნახევრად უდაბნო ადგილები, რომელიც მრავალრიცხოვანი ცხვრისთვის, აქლემისთვის და ცხენისთვის საძოვრად გამოიყენება. ბალახოვანი სტეპი საშუალებას იძლევა გამოიკვებოს 28 მილიონი სული საქონელი. ერდენეტში მოიპოვებენ სპილენძსა და მოლიბდენს, აგრეთვე ქვანახშირს. არსებობს ნავთობის საბადოებიც, რომელიც ათვისებული არაა. ქვეყანაში დიდია ფოსფატის დეპოზიტი, მაგრამ უმეტესი ნაწილი აუთვისებელია გარემოს დაცვითი პრობლემების გამო. მონღოლეთის გეოგრაფია (რუს.)
ტოუმანი

ტოუმანი (ჩამორო 頭曼, თურქ. Tümen, მოლდ. Tümen) — ხუნუს ყველაზე ადრეული ცნობილი შანიუ (匈奴單于). მეფობდა ძვ. წ. 220-209 წლებში. სახელი ტოუმანი შეიძლება დაკავშირებული იყოს: შუა ჩინურ - მუანთან ან სპარსულ - ტუმანთან. ორივე შემთხვევაში ეს სიტყვები მომდინარეობს ძველ თურქულ/მონღოლური სიტყვა დუმანიდა რაც ათი ათასს აღნიშნავს. მის სახელს ატარებს სამხრეთ-დასავლეთ ციმბირში არსებული ქალაქი ტიუმენი. ძვ. წ. 221 წელს, როდესაც ცინის დინასტიამ დაიპყრო დანარჩენი ექვსი ქვეყანა და გააერთიანა ჩინეთი, მათ ჩრდილოეთით ჩამოყალიბდა ხუნუს მომთაბარე ტომების ძლიერი გაერთიანება. ხუნუს იმპერია ცდილობდა გაფართოებას როგორც დასავლეთით ისე სამხრეთით. ამ პერიოდში ასევე გაძლიერებული იყვნენ იუეჩჟები და დუნხუ (東胡) (აღმოსავლეთის ბარბაროსები). ცინის დინასტიის პირველმა იმპერატორმა ცინ შიხუანდიმ გენერალ მენ ტიანის ხელმძღვანელობით გაგზავნა 100 000-იანი არმია ხუნუს ჩრდილოეთით 1000 ლიზე (დაახ. 416 კმ.) განსადევნად. "ტოუმანმა ვერ გაუძლო ცინის ძალებს, მან დაიხია ჩრდილოეთით და ათი წლის განმავლობაში იქ იყო ჩაკეტილი" მენ ტიანის გარდაცვალების შემდეგ ხუნუმ ისევ დაიწყო სამხრეთით ლაშქრობები და საბოლოოდ აღადგინეს ძველი საზღვარი ჩინეთთან. ლეგენდის მიხედვით ტოუმანს თავისი უმცროსი შვილის გამეფება უნდოდა, ამიტომ იუეჩჟებს მძევლის სახით გაუგზავნა თავისი უფროსი შვილი მოდუ (冒頓), ხოლო შემდეგ შეუტია მათ. ამ ღალატის შემდეგ იუეჩჟები აპირებდნენ მოდუს მოკვლას, თუმცა მან შეძლო ტყვეობიდან გაქცევა. მოდუ ძვ. წ. 209 წელს დაბრუნდა. დახოცა მამა, დედინაცვალი და უმცროსი ძმა. ხოლო თავი გამოაცხადა ხუნუს შანიუდ. Watson, Burton. (1993). Records of the Grand Historian by Sima Qian. Translated by Burton Watson. Revised Edition. Columbia University Press. ISBN 0-231-08167-7. Beckwith, Christopher I. (2009): Empires of the Silk Road: A History of Central Eurasia from the Bronze Age to the Present. Princeton: Princeton University Press. ISBN 978-0-691-13589-2. Yap, Joseph P. (2009). Wars With The Xiongnu, A Translation from Zizhi tongjian. AuthorHouse, Bloomington, Indiana, U.S.A. ISBN 978-1-4490-0604-4. Introduction and Chapter 2. ↑ Beckwith (2009), pp. 387–388, n. 10; 390, n. 17. ↑ 2.0 2.1 Watson (1993), p. 133. ↑ Watson (1993), p. 134. All Empires: The Xiongnu Empire[მკვდარი ბმული]
ბარღები

ბარღები — აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გალის რაიონის სოფლების ზემო ბარღების და ქვემო ბარღების ძველი სახელწოდება. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 218. ↑ Кавказский календарь на 1885 год გვ. 216
ჰიტლერი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ადოლფ ჰიტლერი (1889–1945) — პარტია ნსდაპ-ს ლიდერი, გერმანიის რაიხსკანცლერი და მესამე რაიხის ფიურერი. ჰიტლერში ასევე შეიძლეა იგულიხმებოდეს: ალოის ჰიტლერი — ადოლფ ჰიტლერის მამა. ალოის ჰიტლერი (უმცროსი) — ადოლფ ჰიტლერის ძმა. ანგელა ჰიტლერი — ადოლფ ჰიტლერის და. კლარა ჰიტლერი — ადოლფ ჰიტლერის დედა. პაულა ჰიტლერი — ადოლფ ჰიტლერის უმცროსი და. უილიამ ჰიტლერი — ალოის ჰიტლერი უმცროსის ვაჟი. ჰაინც ჰიტლერი — ალოის ჰიტლერი უმცროსის ვაჟი. ჰიტლერი: გამოსვლები და პროკლამაციები — წიგნების სერია, რომელშიც თავმოყრილია ჰიტლერის სიტყვით გამოსვლები. ჰიტლერი: ტირანიის შესწავლა — 1952 წელს გამოცემული ჰიტლერის ბიოგრაფიული წიგნი. ჰიტლერის წიგნი — 2005 წელს გამოცემული წიგნი, რომელიც საბჭოთა კავშირის საიდუმლო მასალებს ეყრდნობა. ჰიტლერი: მოკლე ბიოგრაფია — 2012 წელს გამოცემული წიგნი, რომელიც მოკლედ მოგვითხრობს ჰიტლერის ბიოგრაფიას. ჰიტლერი (1962 წლის ფილმი) — რიჩარდ ბეისჰარტის მიერ გადაღებული ფილმი. ჰიტლერი: ფილმი გერმანიიდან — 1978 წელს გადაღებული ფილმი, რომლის თანაპროდიუსერი იყო BBC. ჰიტლერი – ბერლინის მხეცი — 1939 წელს გადაღებული ფილმი. ჰიტლერი: ბოლო ათი დღე — 1973 წელს გადაღებული ფილმი. ჰიტლერი: ეშმაკის აღზევება — 2003 წელს, CBS-ის მიერ შექმნილი დოკუმენტური ტელეგადაცემა. ჰიტლერი (1996 წლის ფილმი) — მალაიალამურ ენაზე გადაღებული ფილმი. ჰიტლერი (1997 წლის ფილმი) — ტელუგუს ენაზე გადაღებული ფილმი. ჰიტლერი (1998 წლის ფილმი) — ჰინდის ენაზე გადაღებული ფილმი. ბუნკერი — გერმანული ფილმი ადოლფ ჰიტლერის ბოლო დღეებზე. ჰიტლერი (სახელი) — ცნობილი გვარი და ადამიანები ამ გვარით. ჰიტლერი (საცალო მაღაზია) — ტანსაცმლის მაღაზია გუჯარათში, ინდოეთში.
მუჰამედ ალი შაჰი

მუჰამედ ალი შაჰ ყაჯარი (სპარს. محمدعلی شاه قاجار‎; დ. 21 ივნისი, 1872 — გ. 5 აპრილი, 1925) — ირანის მეექვსე შაჰი ყაჯართა დინასტიიდან 1907-1909 წლებში. ტახტზე ავიდა მამის, მოზაფარ ალ-დინ შაჰის გარდაცვალების შემდეგ, 1907 წლის 3 იანვარს. დაიბადა 1872 წლის 21 ივნისს, ამოლში. მაშინ ირანის შაჰი იყო მისი პაპა, ნასერ ალ-დინ შაჰი. მამამისი, მოზაფარ ალ-დინ შაჰი იყო მოზაფარ ად-დინ მირზა. ტახტზე ასვლისთანავე, ის წავიდა მისი წინამორბედის, მოზაფარ ალ-დინ შაჰის მიერ მიღებული კონსტიტუციის წინააღმდეგ. იგი თვლიდა, რომ ეს კონსტუტუცია, „ეროვნული საკონსულტაციო ასამბლეა“, ეწინააღმდეგებოდა ისლამურ კანონებს, ამიტომ იგი გააუქმა. პარლამენტმა, მუჰამედ ალი შაჰის ამ გადაწყვეტილების მიღების შედეგად დაკარგა ძალიან დიდი ძალა. ამიტომ პარლამენტის წევრებს შესძულდათ მათი შაჰი და წავიდნენ მის წინააღმდეგ. მუჰამედ ალი შაჰმა უფრო მკაცრ ზომებსაც მიმართა — მან მთლიანად დაითხოვა პარლამენტი, რადგან მათი ყოფნის საჭიროებას ვერ ხედავდა, რის შედეგადაც მათი კიდევ უფრო მეტად განრისხება გამოიწვია. იმ დღიდან, ყოფილი პარლამენტის წევრები გაერთიანდნენ მის წინააღმდეგ. მათ გადაწყვეტილი ჰქონდათ ჩამოეგდოთ ტახტიდან მუჰამედ ალი შაჰი, ტახტზე დაესვათ მისი მცირეწლოვანი ვაჟი — აჰმედ მირზა (მომავალში აჰმედ შაჰ ყაჯარი.) და მუჰამედ ალი შაჰი იძულებული გაეხადათ გაქცეულიყო ირანიდან და თავი შეეფარებინა რომელიმე ქვეყნისათვის. ორ წელიწადში მათ ამ გეგმის განხორციელება მოახერხეს. მუჰამედ ალი შაჰი იძულებული გახადეს ტახტიდან გადამდგარიყო და ირანის შაჰად ეღიარებინა თავისი ვაჟი (რომელიც მომავალში ყაჯარების ბოლო წარმომადგენელი გახდა). 1909 წლის 16 ივლისს, იგი ოფიციალურად გადადგა. ცოტა ხანში ის იძულებული გახდა ირანიც დაეტოვებინა. თავიდან თავი შეაფარა ოდესას (მაშინდელი რუსეთი დღევანდელი უკრაინა), შემდეგ იყო კონსტანტინოპოლშიც. 1923 წელს, მისი ვაჟი, აჰმედ შაჰ ყაჯარიც გააძევეს ევროპაში. საბოლოოდ გარდაიცვალა იტალიის ქალაქ სანრემოში, 1925 წლის 5 აპრილს, მაშინ, როცა ის იყო 53 წლის. ზუსტად ამავე წელს დაკარგა მისმა ვაჟმა ტახტი, რომელსაც ორი წლის განმავლობაში ევროპაში სიმბოლურად ფლობდა, რადგან ირანის შაჰად რეზა ფეჰლევი აირჩიეს. მუჰამედ ალი-შაჰს ჰყავდა 2 ქალიშვილი და 6 ვაჟი. აჰმედი იყო მისი რიგით მე-3 ვაჟი. აჰმედი იმიტომ ითვლებოდა მის მემკვიდრედ, რომ მას გარდაეცვალა ორი ვაჟი, რომელიც აჰმედამდე ჰყავდა. Portrait of Mohammad Ali Shah Portrait in Library of Congress collection Shah's palace in Odessa, Ukraine დაარქივებული 2016-03-03 საიტზე Wayback Machine. Photos of Qajar kings დაარქივებული 2009-04-23 საიტზე Wayback Machine.
ალთაი (გობი-ალთაი)

ალთაი (მონღ. Алтай) — ქალაქი მონღოლეთში, გობი-ალთაის აიმაკის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთ ნაწილში. მოსახლეობა შეადგენს 15 492 ადამიანს (2010). Altai_(Mongolia), ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე ↑ Altai Climate Normals 1973-1990. National Oceanic and Atmospheric Administration. ციტირების თარიღი: 13 იანვარი, 2013.
ბულგანი

ბულგანი (მონღ. Булган) — ქალაქი მონღოლეთში, ზღვის დონიდან 1 208 მეტრზე. ბულგანის აიმაკის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-ცენტრალურ ნაწილში. მოსახლეობა შეადგენს 18 494 ადამიანს (2008). Bulgan, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე ↑ Bulgan Climate Normals 1961-1990. National Oceanic and Atmospheric Administration. ციტირების თარიღი: 13 იანვარი, 2013.
ბაიანხონგორი

ბაიანხონგორი (მონღ. Баянхонгор) — ქალაქი მონღოლეთში, ზღვის დონიდან 1 859 მეტრზე. ბაიანხონგორის აიმაკის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში. მოსახლეობა შეადგენს 26 252 ადამიანს (2006). Bayanhongor, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე ბაიანხონგორის აიმაკის ოფიციალური საიტი[მკვდარი ბმული] ↑ Rinchinlhymbe Climate Normals 1962-1990. National Oceanic and Atmospheric Administration. ციტირების თარიღი: 14 იანვარი, 2013.
ასაილანდია

ასაილანდია (პორტ. Açailândia) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მარანიანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 240 მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იმპერატრისი შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 104 047 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 17.92 კმ²-ზე. ფართობი 5 806 კმ²-ია. გოიასი ბრაზილიის შტატები Scheda del comune dall'IBGE - Censimento 2010 Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil დაარქივებული 2009-10-03 საიტზე Wayback Machine.
ამარანტი-დუ-მარანიანი

ამარანტი-დუ-მარანიანი (პორტ. Amarante do Maranhão) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მარანიანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 1.450 მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იმპერატრისი შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 37 932 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 5.1 კმ²-ზე. ფართობი 7 438 კმ²-ია. გოიასი ბრაზილიის შტატები Scheda del comune dall'IBGE - Censimento 2010 Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil დაარქივებული 2009-10-03 საიტზე Wayback Machine.
ბურიტირანა

ბურიტირანა (პორტ. Buritirana) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მარანიანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან - მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იმპერატრისი შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 14 784 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 18.06 კმ²-ზე. ფართობი 818 420 კმ²-ია. გოიასი ბრაზილიის შტატები Scheda del comune dall'IBGE - Censimento 2010 Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil დაარქივებული 2009-10-03 საიტზე Wayback Machine.
სიდელანდია

სიდელანდია (პორტ. Cidelândia) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მარანიანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან - მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იმპერატრისი შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 681 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 9.34 კმ²-ზე. ფართობი 1 464 კმ²-ია. გოიასი ბრაზილიის შტატები Scheda del comune dall'IBGE - Censimento 2010 Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil დაარქივებული 2009-10-03 საიტზე Wayback Machine.
დავინოპოლისი (მარანიანი)

დავინოპოლისი (პორტ. Davinópolis) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მარანიანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 180 მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იმპერატრისი შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 12 579 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 37.46 კმ²-ზე. ფართობი 335 776 კმ²-ია. გოიასი ბრაზილიის შტატები Scheda del comune dall'IBGE - Censimento 2010 Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil დაარქივებული 2009-10-03 საიტზე Wayback Machine.
გოვერნადორ-ედიზონ-ლობანი

გოვერნადორ-ედიზონ-ლობანი (პორტ. Governador Edison Lobão) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მარანიანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან - მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იმპერატრისი შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 15 895 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 25.81 კმ²-ზე. ფართობი 615 852 კმ²-ია. გოიასი ბრაზილიის შტატები Scheda del comune dall'IBGE - Censimento 2010 Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil დაარქივებული 2009-10-03 საიტზე Wayback Machine.
იტინგა-დუ-მარანიანი

იტინგა-დუ-მარანიანი (პორტ. Itinga do Maranhão) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მარანიანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 175 მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იმპერატრისი შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 24 863 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 6.94 კმ²-ზე. ფართობი 3 581 კმ²-ია. გოიასი ბრაზილიის შტატები Scheda del comune dall'IBGE - Censimento 2010 Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil დაარქივებული 2009-10-03 საიტზე Wayback Machine.
ჟუან-ლისბოა

ჟუან-ლისბოა (პორტ. João Lisboa) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მარანიანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან - მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იმპერატრისი შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 20 381 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 32 კმ²-ზე. ფართობი 636 891 კმ²-ია. გოიასი ბრაზილიის შტატები Scheda del comune dall'IBGE - Censimento 2010 Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil დაარქივებული 2009-10-03 საიტზე Wayback Machine.
ლაჟეადუ-ნოვუ

ლაჟეადუ-ნოვუ (პორტ. Lajeado Novo) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მარანიანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან - მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იმპერატრისი შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 923 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 6.61 კმ²-ზე. ფართობი 1 047 კმ²-ია. გოიასი ბრაზილიის შტატები Scheda del comune dall'IBGE - Censimento 2010 Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil დაარქივებული 2009-10-03 საიტზე Wayback Machine.
მონტის-ალტუსი

მონტის-ალტუსი (პორტ. Montes Altos) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მარანიანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან - მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იმპერატრისი შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 413 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 6.32 კმ²-ზე. ფართობი 1 488 კმ²-ია. გოიასი ბრაზილიის შტატები Scheda del comune dall'IBGE - Censimento 2010 Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil დაარქივებული 2009-10-03 საიტზე Wayback Machine.