laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
პალმა-სორიანო

პალმა-სორიანო — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კუბაში, სანტიაგო-დე-კუბის პროვინციაში. ქალაქი მდებარეობს მდინარე კაუტოს ზემო დინების ნაპირებზე. დაარსდა 1825 წელს, აქ არსებული რანჩოების გაერთიანების შედეგად. აქ გადმოასვენეს კუბის დამოუკიდებლობისათვის მებრძოლი გმირის — ხოსე მარტის ცხედარი, სანამ ის საბოლოო განსასვენებელს სანტიაგო-დე-კუბაში ჰპოვებდა. 2004 წელს, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 124 585 ადამიანს შეადგენდა. 846 კმ² ფართობზე მოსახლეობის სიმჭიდროვე იყო 147,3 ადამიანი კმ²-ზე. კუბის მუნიციპალიტეტები კუბის ქალაქების სია City webpage ↑ Atenas.cu. (2004)2004 Population trends, by Province and Municipality. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-09-27. ციტირების თარიღი: 2007-10-06. (ესპანური) ↑ Statoids. (July 2003)Municipios of Cuba. ციტირების თარიღი: 2007-10-06.
სან-ლუისი (სანტიაგო-დე-კუბა)

სან-ლუისი — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კუბაში, სანტიაგო-დე-კუბის პროვინციაში. მდებარეობს პროვინციულ დედაქალაქ სანტიაგო-დე-კუბიდან 19 კმ-ით ჩრდილოეთით. ქალაქი 1827 წელს დაარსდა რანჩოების ადგილას. რკინიგზის გაყვანამ ძალზედ დააჩქარა სან-ლუისის განვითარების ტემპი და 1898 წელს მას მუნიციპალიტეტის სტატუსი მიენიჭა. 2004 წელს, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 88 496 ადამიანს შეადგენდა. 498 კმ² ფართობზე მოსახლეობის სიმჭიდროვე იყო 177,7 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ეკონომიკაში დიდ როლს ასრულებს რკინიგზა. მისდევენ სოფლის მეურნეობას, მოყავთ შაქრის ლერწამი, ყავა, ხილი. ასევე განვითარებულია მოპოვებითი სექტორი და მრეწველობა. კუბის მუნიციპალიტეტები კუბის ქალაქების სია ↑ Atenas.cu. (2004)2004 Population trends, by Province and Municipality. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-09-27. ციტირების თარიღი: 2007-10-06. (ესპანური) ↑ Statoids. (July 2003)Municipios of Cuba. ციტირების თარიღი: 2007-10-06.
საქართველოს მთათაშორისო ბარი

საქართველოს მთათაშორისო ბარი — ამიერკავკასიის მთათაშორისო ბარის ნაწილი. სივრცობლივ ემთხვევა საქართველოს ბელტს. დასავლეთ საქართველოში საქართველოს მთათაშორისო ბარი მოიცავს კოლხეთის დაბლობს (200 მ-მდე) და გორაკ-ბორცვიან მთისწინეთს (500 მ-მდე), იმერეთის მაღლობს (პლატო); აღმოსავლეთ საქართველოში — შიდა და ქვემო ქართლის ვაკეებს (300 — 700 მ-მდე), ალაზნის ვაკეს, ივრის ზეგანს (800—900 მ-მდე). საქართველოს მთათაშორისო ბარის ზოგი აკუთვნის აგრეთვე დაბალი და საშუალო სიმაღლის ქედებს: კვერნაქები, საგურამო-იალნო, გომბორი. ბარის დასავლეთ ნაწილში (კოლხეთი) ზღვის სუბტროპიკული ნოტიო ჰავაა, აღმოსავლეთში მშრალი და ზომიერად ნოტიო სუბტროპიკულია. იანვრის საშუალო ტემპერატურა ბარის დაბალ ნაწილში (გარდა შიდა ქართლის ვაკისა) ყველგან დადებითია, მთებზე — უარყოფითი. ატმოსფერული ნალექების მაქსიმუმი აჭარის სანაპიროზე 2000 მმ-ს აღემატება, აღმოსავლეთ საქართველოს ბარის უკიდურეს აღმოსავლეთში 400 მმ-ზე ნაკლებია. მდინარეთა უდიდესი ნაწილი რიონისა და მტკვრის აუზებს მიეკუთვნება. უმრავლესობისათვის დამახასიათებელია გაზაფხულის წყალდიდობა და წყალამოვარდნები. კავკასიონის ზოგიერთი მდინარე მარადი თოვლისა და მყინვარების წყლითაც საზრდოობს. კოლხეთის მდინარეების ჩამონადენი 60-100 ლ-მდეა, აღმოსავლეთ საქართველოს ბარის უკიდურეს აღმოსავლეთ ნაწილში მცირდება 1-2 ლ-მდე ბარის დასავლეთ ნაწილში გავრცელებულია ჭაობის, ალუვიური, სუბტროპიკული ეწერი, ყვითელმიწა, წითელმიწა, ნეშომპალა-კარბონატული, ტყის ყომრალი ნიადაგები. ბარის აღმოსავლეთ ნაწილში ტყის ყავისფერი, ნეშომპალა-კარბონატული, შავმიწები, წაბლა, დამლაშებული, ტყის ყომრალი ნიადაგები. კოლხეთში შემორჩენილია კოლხური ტყე მარადმწვანე ქვეტყითა და ლიანებით. ძირითადია მურყანი, მუხა, რცხილა, წიფელი, არის წაბლიც. ბარის აღმოსავლეთ ნაწილში ჯაგეკლიანი და ვაციწვერიანი სტეპები, არიდული ნათელი ტყეები, ჭალის ტყეები, მუხნარები, რცხილნარები და წიფელნარებია. კოლხეთში ჩამოყალიბებულია ძირითადად ნოტიო სუბტროპიკების ვაკეთა ლანდშაფტები და ნოტიო სუბტროპიკების მორცვიანი მთისწინეთის ლანდშაფტები. აღმოსავლეთ საქართველოს ბარში — ზომიერად ნოტიო სუბტროპიკების ლანდშაფტები; მშრალი და ზომიერად მშრალი სუბტროპიკების ვაკეთა და ზეგნების ლანდშაფტები, ნოტიო ჰავიანი მთა-ტყის ლანდშაფტი. დევდარიანი გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 178.
მარტი (მრავალმნიშვნელოვანი)

სახელი მარტი შეიძლება აღნიშნავდეს: მარტი — გრიგორიანული კალენდრის მე-3 თვე მარტი — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კუბაში
ლაო-ძი

ლაო-ძი — ძვ.წ. VI საუკუნის ერთ-ერთი უდიდესი ჩინელი ფილოსოფოსი, რომლის ვინაობა ზუსტად დადგენილი არ არის. თავად სიტყვა „ლაო-ძი“ ნიშნავს მოხუც ფილოსოფოსს, მასწავლებელს. ამ ადამიანზე ათასგვარი ლეგენდა დადის. ამბობენ, რომ სიცოცხლის მიწურულს მან ხარზე ამხედრებულმა დატოვა სამშობლო ჩინეთი და გადაიხვეწა. ლაო-ძიმ კაცობრიობას „დაო დე ძინი“ უანდერძა, უზენაესი სიყვარულითა და სიკეთით რომ აღავსებდა ყოველ არსებას. თავად კი უსასრულობას და დაოს გაწყვდიადებულ, გასხივოსნებულ წიაღს დაუბრუნდა. მისი სული სამყაროს მარადიულ სულში გაიმქვრა და გარდაიცვალა. მან აღასრულა ის, რასაც თავისი მოძღვრებით ქადაგებდა. ამიტომ გაამითიურეს და გააღვთიურეს მისი სახელი, ხოლო მის ბრძნულ წიგნს კაცობრიობიბის მარადიული საგანძური უწოდეს. დაო დე ძინმა საფუძველი ჩაუყარა ჩინეთის რელიგიურ-ფილოსოფიურ მიმდინარეობას დაოსიზმს. თავდაპირველად დაოსიზმი მხოლოდ ფილოსოფიური მიმდინარეობა იყო, მაგრამ ახ.წ. მეორე საუკუნეში წარმოიშვა რელიგია რომელსაც ასევე დაოსიზმი უწოდეს. Fung, You-lan (1983), A history of Chinese philosophy, Volume 1: The Period of the Philosophers (from the Beginnings to Circa 100 B. C.), Princeton, N.J: Princeton University Press, pp. 492, ISBN 0-691-02021-3 Kaltenmark, Max (1969), Lao Tzu and Taoism, Stanford, Calif: Stanford University Press, pp. 176, ISBN 0-8047-0689-1 Klaus, Hilmar (2008), Das Tao der Weisheit. 3 German translations, English Introduction, many English + German sources (140 pp.), Aachen, Germany: Hochschulverlag, p. 548, ISBN 978-3-8107-0032-2 & ISBN 978-3-8107-0041-4 Klaus, Hilmar (2009), The Tao of Wisdom. Laozi — Daodejing. Chinese-English-German. Aachen: Hochschulverlag), Aachen, Germany: Hochschulverlag, p. 600, ISBN 978-3-8107-0055-1 ლაო-ძი — ნამუშევრები პროექტ „გუტენბერგზე“ Stanford Encyclopedia of Philosophy: Laozi Internet Encyclopedia of Philosophy: Laozi Lǎozǐ Dàodéjīng Chinese + English + German, verbatim + analogous China Spirituality of Seeraa: The Biography of Lao Zi დაარქივებული 2013-04-16 საიტზე Wayback Machine. Lao-Tuz Quotes ↑ 1.0 1.1 Bibliothèque nationale de France Record #11911025n // BnF catalogue général — Paris: BnF. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q90"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q15222191"></a> ↑ 2.0 2.1 2.2 Czech National Authority Database <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863"></a> ↑ The Fine Art Archive — 2003. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166"></a> ↑ 4.0 4.1 The Fine Art Archive — 2003. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166"></a> ↑ Library of the World's Best Literature / C. D. Warner — 1897. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q952614"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19098835"></a> ↑ New Book of Tang / O. Xiu, S. Qi — 1060. — (Twenty-Four Histories) <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q697357"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q334323"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q175077"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q386073"></a>
სეგუნდო-ფრენტე

სეგუნდო-ფრენტე (ესპ. Segundo Frente) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კუბაში, სანტიაგო-დე-კუბის პროვინციაში. მდებარეობს პროვინციის ჩრდილოეთ ნაწილში, სიერა-კრისტალის მთების სამხრეთ კალთებთან. ადმინისტრაციული ცენტრი მდებარეობს დასახლება მაიარი-არიბაში. 1958 წლის მარტში, ფულხენსიო ბატისტას მთავრობის წინააღდმეგ ამბოხისას აქ გაიმართა შეტაკება რაულ კასტროს მეთაურობით. 2004 წელს, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 40 885 ადამიანს შეადგენდა. 540 კმ² ფართობზე მოსახლეობის სიმჭიდროვე იყო 75,7 ადამიანი კმ²-ზე. კუბის მუნიციპალიტეტები კუბის ქალაქების სია ↑ Atenas.cu. (2004)2004 Population trends, by Province and Municipality. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-09-27. ციტირების თარიღი: 2007-10-06. (ესპანური) ↑ Statoids. (July 2003)Municipios of Cuba. ციტირების თარიღი: 2007-10-06.
კუბის ჰიმნი

კუბის ჰიმნი (La Bayamesa) — კუბის ეროვნული ჰიმნი. პირველად შეასრულეს ბაიამოსთან ბრძოლის დროს 1868 წელს. პერუჩო ფიგერედო, რომელიც ბრძოლაში მონაწილეობდა წერდა და თხზავდა სიმღერას. მელოდია, რომელსაც აგრეთვე ლა-ბაიამესა ეწოდება ფიგერედომ შეადგინა 1867 წელს. 1868 წელს კუბელმა ჯარისკაცებმა ბაიამოსთან ბრძოლაში ესპანელი მთავრისგან მიიღეს კაპიტულაცია. მოზეიმე ხალხმა ფიგერედოს სთხოვა ჰიმნის შექმნა მელოდიასთან ერთად. ორი წლის შემდეგ (1870 წელს) ფიგერედო ესპანელებმა დაატყვევეს და სიკვდილით დასაჯეს. 1893 წელს კომპოზიტორ ანტონიო როდრიგეს ფერეროს დაეკისრა მარშის საფუძველზე ჰიმნის დაწერა. ოფიციალურად ჰიმნი შემოიღეს 1902 წელს. ¡Al combate corred Bayameses, que la patria os contempla orgullosa; no temáis una muerte gloriosa, que morir por la patria es vivir! En cadenas vivir es vivir en afrenta y oprobio sumido. Del clarín escuchad el sonido; ¡a las armas, valientes, corred! No temáis; los feroces Iberos son cobardes cual todo tirano no resisten al brazo Cubano; para siempre su imperio cayó. ¡Cuba libre! Ya España murió, su poder y su orgullo ¿do es ido? ¡Del clarín escuchad el sonido ¡¡a las armas!!, valientes, corred! Contemplad nuestras huestes triunfantes contempladlos a ellos caídos, por cobardes huyen vencidos: por valientes, supimos triunfar! ¡Cuba libre! podemos gritar del cañón al terrible estampido. ¡Del clarín escuchad el sonido, ¡¡a las armas!!, valientes, corred! კუბის ეროვნული ჰიმნი დაარქივებული 2008-04-14 საიტზე Wayback Machine. (ესპანური) ლა-ბაიამესა დაარქივებული 2012-02-06 საიტზე Wayback Machine. (ესპანური) კუბის ეროვნული ჰიმნი დაარქივებული 2013-05-23 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური)
ვევერაო

ვევერაო — მთავარი დასახლებული პუნქტი ვანუატუს პატარა კუნძულ მოტაზე. მოტას მოსახლეობის 30%-ზე მეტი სწორედ ვევერაოში ცხოვრობს. საუბრობენ ადგილობრივ ენაზე ასევე, ფლობენ ბისლამას , გარკვეულმა ნაწილმა იცის ასევე ინგლისური და ფრანგულიც.
მოტა ენა

მოტა — დაახლოებით 750-მდე კაცის მშობლიური ენა. გავრცელებულია ჩრდილო-აღმოსავლეთ ვანუატუში, კერძოდ, კუნძულ მოტაზე. 1979 წლის აღწერით ამ ენაზე 422 ადამიანი მეტყველებდა, ხოლო 2009 წელს ეს რიცხვი 683-მდე გაიზრდა. ამ ენაზე არ არსებობს არანაირი სერიოზული წერილობითი ნიმუში, ასევე არც ოფიციალური ენაა ვანუატუში, არაოფიციალურად მოტაზე მოლაპარაკენი ლათინურ ანბანს იყენებენ. Codrington, Robert H.; Palmer, Jim (1896), A Dictionary of the Language of Mota, Sugarloaf Island, Banks' Islands, with a short grammar and index, London: Society for Promoting Christian Knowledge François, Alexandre (2005), "Unraveling the history of the vowels of seventeen northern Vanuatu languages", Oceanic Linguistics, 44 (2): 443–504, doi:10.1353/ol.2005.0034, S2CID 131668754 François, Alexandre (2012), "The dynamics of linguistic diversity: Egalitarian multilingualism and power imbalance among northern Vanuatu languages", International Journal of the Sociology of Language, 2012 (214): 85–110, doi:10.1515/ijsl-2012-0022, S2CID 145208588
ლადისლავ ეგე

ლადისლავ ეგე (სლოვაკ. Jégé, ნამდვილი გვარი ნადაში Ladislav Nádaši; დ. 12 თებერვალი, 1866 დოლნი-კუბინი — გ. 2 ივლისი, 1940) — სლოვაკი მწერალი. ლიტერატურული მოღვაწეობა დაიწყო XIX საუკუნის ბოლოს. მის შემოქმედებას ასაზრდოებდა სლოვაკური ლიტერატურის რეალისტური ტრადიციები. მნიშვნელოვანი ნაწარმოებები შექმნა 1918 წლის შემდეგ. მთავარი თხზულებებია ისტორიული რომანები ადამ შანგალა (1923-24), სვატოპლუკი (1928), ცხოვრების გზით (1930) და სხვა. სატირულ მოთხრობათა კრებულებში კოზინსკის წისქვილი (1931) და მათ შორის (1934). ავტორი ბურჟუაზიულ ზნე-ჩვეულებებს დასცინის. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 670. ↑ 1.0 1.1 1.2 Czech National Authority Database <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863"></a> ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 The Fine Art Archive — 2003. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166"></a>
ბაკონაო

ბაკონაოს ბიოსფერული ნაკრძალი (ესპ. Reserva de la Biosfera Baconao) — დიდი ბიოსფერული პარკი სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუბაში. მდებარეობს ქალაქ სანტიაგო-დე-კუბიდან აღმოსავლეთით 20 კილომეტრში. ფართობი 848,57 კმ². 1987 წელს იუნესკომ გამოაცხადა მსოფლიო მემკვიდრეობის ბიოსფერულ ნაკრძალად. შეიცავს რამდენიმე ღირსშესანიშნავ ობიექტს, რომელთაგან აღსანიშნავია: დიდი კლდე ანუ გრან-პიედრა — ვულკანური წარმოშობის დიდი ფრიალო კლდე, რომლის ზომებია 51X30 მ, ხოლო სიმაღლე 25 მ. წონა სავარაუდოდ იქნება 63 ტონა; პრეისტორიული ხეობა — სადაც მცენარეული საფრის ირგვლივ შესაძლებელია დიდი რაოდენობით დინოზავრების სკულპტურების ხილვა; ბოტანიკური ბაღი — რომელსაც 0,45 კმ² უკავია. აქვეა აკვარიუმი, ლაგუნა და სხვა. ბაკონაოს პარკი (ესპანური) ბაკონაოს პარკი (ესპანური) ↑ Sistema Nacional de Areas Protegidas. Protected Areas. ციტირების თარიღი: 2009-07-09.[მკვდარი ბმული] ↑ UNESCO. Baconao Biosphere Reserve Information დაარქივებული 2006-10-09 საიტზე Wayback Machine.
ეგვიპტის ექსპედიცია

ეგვიპტის ექსპედიცია — 1798-1801 წლებში საფრანგეთის არმიის ლაშქრობა ეგვიპტეში (ეგვიპტე შედიოდა ოსმალეთის იმპერიაში, მაგრამ ფაქტობრივად მამლუქები მართავდნენ) გენერალ ნაპოლეონ ბონაპარტის სარდლობით. ექსპედიციის მიზანი იყო ეგვიპტის დაპრყობა და ინდოეთში ინგლისის სამფლობელოებზე თავდასხმისთვის ბაზის შექმნა. 1798 წლის 19 მაისს საფრანგეთის ესკადრა სადესანტო ჯარითურთ (38 000 კაცი) ტულონიდან გავიდა და კუნძულ მალტასთან ხანმოკლე შესვენების შემდეგ 30 ივნისს ალექსანდრიის რაიონში გადასხა დესანტი. 21 ივლისს პირამიდებთან ბრძოლაში ბონაპარტმა მამლუქების ლაშქარი დაამარცხა, შემდეგ კაირო აიღო. აგვისტოს დამდეგს აბუკირის ბრძოლაში ინგლისელმა ადმირალმა ჰ. ნელსონმა საფრანგეთის ფლოტი გაანადგურა. საფრანგეთის საექსპედიციო არმია ევროპას მოწყვეტილი აღმოჩნდა. 1798 წლის სექტემბერში ოსმალეთმა ომი გამოუცხადა საფრანგეთს, 1799 წლის იანვარში სამოკავშირეო ხელშეკრულება დადო რუსეთთან და დიდ ბრიტანეთთან და ამგვარად მე-2 ანტიფრანგულ კოალიციაში შევიდა. ფრანგების მიერ დამყარებული მკაცრი საოკუპაციო რეჟიმი იწვევდა ეგვიპტის მოსახლეობის ამბოხებებს, რასაც ოკუპანტები დიდი სისასტიკით ახშობდნენ. ოსმალთა მოსალოდნელი შეტევის აღსაკვეთად 1799 წლის დამდეგს ნაპოლეონი სირიაში შეიჭრა, მაგრამ ქალაქ აკის უშედეგო გარემოცვის შემდეგ უკან გამობრუნდა. ინგლის-ოსმალეთის დესანტის განადგურების მიუხედავად, ეგვიპტეში მყოფი საფრანგეთის არმიის მდგომარეობა უიმედო იყო. ამ ვითარებამ და საფრანგეთში შიდაპოლიტიკურმა მერყეობამ აიძულა ბონაპარტი, მიეტოვებინა არმია და საფრანგეთში დაბრუნებულიყო. მისმა შემცვლელმა გენერალმა ჟ.ბ. კლებერმა 1800 წლის იანვარში დროებითი ზავი დადო ინგლისთან და ოსმალეთთან, რომელთაც ფრანგებს გემები და სამშობლოში დაბრუნება აღუთქვეს. მაგრამ ინგლისელებმა ფრანგების განიარაღება მოითხოვეს და ზავი ჩაიშალა. 1800 წლის 20 მარტს კლებერმა ჰელიოპოლისთან გაანადგურა სირიიდან ჩამოსული ოსმალთა არმია და მისი ნაშთები ეგვიპტიდან განდევნა. ეგვიპტეში მყოფი საფრანგეთის არმიის პოზიციები შეასუსტა ხმელთაშუა ზღვაზე მოქმედმა რუსულმა ესკადრამ. კლებერის (მოკლეს 1800 წ. 14 ივნისს) შემცვლელმა ჟ. მენუმ 1801 წლის გაზაფხულზე ეგვიპტეში გადასხმულ ინგლისის ჯარებთან წარუმატებელი შეტაკების შემდეგ ხელი მოაწერა შეთანხმებას კაპიტულაციის შესახებ. საფრანგეთის არმიის ნაშთებმა 1801 წლის სექტემბერში ეგვიპტე დატოვეს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 19.
ეგზარქოსი

ეგზარქოსი (ბერძნ ἔξαρχος — ხელმძღვანელი, დამოუკიდებელი ხელისუფალი) — 1. ძველ საბერძნეთში თანამდებობა ქურუმთა წოდებაში. 2. ბიზანტიაში — იმპერატორის მოადგილე იტალიის სამფლობელოებში, იჯდა ქალაქ რავენაში; ასევე, დიოცეზის მმართველი ეპისკოპოსი, იჯდა დიოცეზის მთავარ ქალაქში. შემდეგში ეგზარქოსი პატრიარქად იწოდებოდა. XI საუკუნიდან კონსტანტინოპოლის პატრიარქის მოხელე, რომელიც მართავდა და მეთვალყურეობდა კონსტანტინოპოლის ეპარქიის გარეთ, იმპერიის სხვა ადგილებში მდებარე საპატრიარქო და სხვათა კუთვნილ მონასტრებს; პატრიარქის მოადგილედ წარგზავნილი მაღალი წოდების იერარქი, რომელსაც ევალებოდა პატრაირქის სახელით საეკლესიო საქმეების მოგვარება. 3. სახელმწიფოში მაღალი წოდების იერარქი, რომელიც მართავს ადმინისტრაციულ-ეთნიკურად განსხვავებულ დიდ საეკლესიო ეპარქიას. საქართველოს რუსეთთან შეერთების შემდეგ ქართული ეკლესიის ავტოკეფალიის გაუქმებას მოჰყვა 1811 წლის საქართველოს საეგზარქოსოს დაარსება, რომლის მმართველად დაინიშნა ეგზარქოსი. საქართველოს ეგზარქოსს ჰქონდა წოდება ქართლისა და კახეთის მიტროპოლიტისა, შემდეგში არქიეპისკოპოსისა. საქართველოს ეგზარქოსი იყო სინოდის წევრი და დიკასტერიის უფროსი, შემდეგში დიკასტერიის მაგიერ 1814 წელს დაარსებული „საქართველო-იმერეთის სინოდალური კანტორის“ (გაიხსნა 1815 წ.) უფროსი და იწოდებოდა „ქართლისა და იმერეთის ეგზარქოსად“ ან მოკლედ „საქართველოს ეგზარქოსად“. 1814 წელს ტფილისში დაარსდა ეგზარქოსის კანცელარია. საქართველოს პირველი ეგზარქოსი იყო ვარლამი (ერისთავი) 1811-17, შემდეგში რუსეთიდან მოვლინებული არქიერები. საქართველოს საეგზარქოსოს კომპეტენციაში შემავალი ტერიტორიები უფრო და უფრო ფართოვდებოდა, XIX საუკუნის დასასრულს მასში შედიოდა მთლიანად ამიერკავკასია, ჩრდილოეთი კავკასია და კასპიის ზღვის აღმოსავლეთი მხარეც. ეგზარქოსის თანამდებობა გაუქმდა 1917 წელს, როდესაც ქართველმა სამღვდელოებამ აღადგინა საქართველოს ეკლესიის ავტოკეფალია. ლომინაძე ბ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. ?. [Епископ Кирион], Краткий очерк истории грузинской церкви и экзархата за XIX столетие, Тфл., 1901 (კრიპტ.: E. К.).
დენ ოსმანი

დენ ოსმანი, ცნობილი როგორც დენო (ინგლ. Dan Osman; დ. 11 თებერვალი, 1963 — გ. 23 ნოემბერი, 1998) — ამერიკელი მეკლდეური და თოკით მხტომელი. დენ ოსმანი დაიბადა 1963 წლის 11 თებერვალს დაიბადა ნევადას შტატის ქალაქ რენოში. დედა ევროპელი ჰყავდა, მამა კი იაპონელი. დენომ თორმეტი წლის ასაკში დაიწყო ცოცვა. სკოლის შემდეგ იოსემიტში გადავიდა საცოცად. დენი ძალიან სწრაფად ცოცავდა, ის მაღალ კლდეებზე წუთებში ადიოდა. ოსმანს აქვს დამყარებული მსოფლიო რეკორდი სწრაფად ცოცვაში-400 ფუტი 4 წუთში. დენომ ბევრი რთული მარშრუტი გაიარა დაცვის გარეშე. ის კლდის გარდა ყინულზეც ცოცავდა, ის ბევრ ჩანჩქერზე ასულა. მათ შორის ყველაზე რთული არწივის ჩანჩქერზე უთოკოთ ასვლა იყო. დენ ოსმანი მალე გადაერთო ცოცვიდან თოკით ხტომაზე. ის საუკეთესო თოკით მხტომელი იყო. მას საკუთარი მეთოდები და აღჭურვილობა ჰქონდა, რითიც 100-მდე ნახტომი შეასრულა. დენი თავის უდიდეს რეკორდს შეეწირა. 1998 წლის 23 ნოემბერს ის წავიდა თავისივე რეკორდის მოსახსნელად იოსემიტის კლდეზე. ის იქიდან ერთი თვის წინაც გადმოხტა. მაშინ დენმა 1050 ფუტი იფრინა და მიწიდან სულ რაღაც 90 ფუტზე გაჩერდა. მისი ეს რეკორდი რეკორდების წიგნში შევიდა. ახალი რეკორდის დასამყარებლად ის თავის მეგობარ - მაილზ დეიშერთან ერთად წავიდა. თოკი, რომლითაც დენი უნდა გადამხტარიყო უკვე ერთი თვე ეკიდა კლდეზე. „თოკის ბოლომდე მივდივარ“ - ეუბნებოდა ის მაილზს და თოკს ზომავდა. დენის გამოთვლით ის 11 წამი იფრენდა და 1100 ფუტზე მეტს გაივლიდა. ის კლდის ნაპირას დადგა და გადახტა. დეიშერმა თოკის გაწყვეტის ხმა გაიგო, შემდეგ კი დენოს ყვირილი. ამ დღეს 35 წლის დენ ოსმანი ახალ რეკორდს შეეწირა. ეს იყო 1100 ფუტი. მას ამ ნახტომის შემდეგ „ელ კაპიტანიდან“ უნდოდა გადახტომა სადაც 2000 ფუტს იფრენდა. დენ ოსმანს ერთი ქალიშვილი ჰყავდა - ემა, რომელიც მამამისის მსგავსად მცოცავი გახდა. Article about Dan Osman in Outside Magazine
ჟან კორბელი

ჟან კორბელი (ფრანგ. Jean Corbel; დ. 8 თებერვალი 1920, ლიონი, საფრანგეთი, — გ. 22 თებერვალი 1970, კუენკა, ესპანეთი) — ფრანგი გეოგრაფი. კარსტოლოგია-სპელეოლოგიის მკვლევარი. პროფესორი. თავისი მოღვაწეობა დაიწყო როგორც მასწავლებელმა და სპელეოლოგიის მოყვარულმა, მოგვიანებით დაკავდა კარსტის კვლევით. მონაწილეობა მიიღო შპიცბერგენზე ჩატარებულ ექსპედიციაში (ნორვეგია). ჟან კორბელი სპელეოლოგებისათვის აქვეყნებდა შრომებს ჟურნალებში. თავის ცხოვრების უდიდესი ნაწილი მოგზაურობაში გაატარა. მოიარა მთელი მსოფლიო, მათ შორის ანტარქტიდა, გრენლანდია, დიდი ბრიტანეთი, ესპანეთი, იტალია, კოსტა-რიკა და ა.შ. კარსტულ გამოკვლევებს ატარებდა პირენეებსა და ალპებში. გარდაიცვალა ესპანეთის მოყინულ გზაზე, საავტომობილო კატასტროფაში, 50 წლის ასაკში. აღსანიშნავია, რომ ჟან კორბელმა 1970 წელს თავისთან ლაბორატორიაში ერთი წლის ვადით სამუშაოდ მიიწვია ქართველი სპელეოლოგი თამაზ კიკნაძე. ყველაფერი გადაწყვეტილი იყო, თუმცა პროფესორი კორბელი უბედური შემთხვევის შედეგად გარდაიცვალა და მიწვევაც გაურკვეველი ვადით გადაიდო. 1970-იან წლებში თამაზ კიკნაძემ გამოსცა მონოგრაფია: „არაბიკის მასივის კარსტისა და სპელეოლოგიის შესახებ“, სადაც პირველ გვერდზე ფრანგულად და რუსულად წერია: „ავტორი ამ წიგნს უძღვნის დიდი მეცნიერისა და ქართველი სპელეოლოგების მეგობრის პროფესორ ჟან კორბელის ხსოვნას“. ჟან კორბელი (ფრანგული) ↑ Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ 2.0 2.1 Annuaire prosopographique : la France savante / B. Delmas — 2009. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q55740543"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2926731"></a> ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 birth certificate <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q83900"></a> ↑ 4.0 4.1 კიკნაძე თ., სამი კონტინენტის კონტრასტები. გამომცემლობა „საბჭოთა საქართველო“, თბ., 1985. გვ. 205-235
არჩილ ასათიანი

არჩილ ვლადიმერის ძე ასათიანი (დ. 28 აპრილი, 1933, თბილისი — გ. 29 აპრილი, 2007, იქვე) — ქართველი ფიზიოლოგი, პედაგოგი, პროფესორი (1973), საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1979), თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის რექტორი (1985—1991), საქართველოს პარლამენტის წევრი (1999—2004). დაიბადა ბიოქიმიკოს ვლადიმერ ასათიანის ოჯახში. არჩილ ასათიანმა 1956 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი, 1957 წლიდან განაგრძო სწავლა და მეცნიერული მუშაობა ამავე ინსტიტუტის ადამიანის ნორმალური ფიზიოლოგიის კათედრის ასპირანტურაში. ასპირანტურის დამთავრებისა და მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატის სამეცნიერო ხარისხის მოპოვების შემდეგ მოღვაწეობა დაიწყო ნორმალური ფიზიოლოგიის კათედრაზე ჯერ ასისტენტად, შემდეგ დოცენტად. 1972 წელს დაიცვა დისერტაცია მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორის სამეცნიერო ხარისხის მოსაპოვებლად. ა. ასათიანი 1973 წლიდან თსსი–ს ნორმალური ფიზიოლოგიის კათედრის პროფესორია, 1987 წლიდან – 2004 წლამდე ამავე კათედრის გამგეა. 1975 წლიდან – 1985 წლამდე იყო თსსი–ის პრორექტორი სამეცნიერო მუშაობის დარგში, 1985 – 1991 წლებში კი თსსი–ის (ამჟამად უნივერსიტეტი) რექტორი. არჩილ ასათიანი არის ასზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი, მისი ხელმძღვანელობით დაცულია საკანდიდატო და სადოქტორო დისერტაციები. ა. ასათიანი შეისწავლიდა ნეიროფიზიოლოგიისა და გასტროენტეროლოგიის საკითხებს, კვებითი მოქმედების ნეირო–ჰუმორულ სარეგულაციო მექანიზმებს; თავის ტვინის ღეროს ბადებრივი სტრუქტურების როლს კუჭის სეკრეციული ფუნქციის მოქმედების განხორციელებაში; ჰიპოთალამუსის და ნუშისებრი კომპლექსის ბირთვების როლს კვებითი მოქმედების რეგულაციაში.გამოიკვლია სიმაძღრის ჩამოყალიბების ნეიროჰუმორული მექანიზმები და სხვ. საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ–კორესპოდენტ ალექსანდრე ბაკურაძესთან თანაავტორობით შექმნა და გამოსცა მნიშვნელოვანი მონოგრაფია „კვებითი მოქმედების ნეიროჰუმორული მექანიზმები“. მის მიერ შექმნილია რამდენიმე სახელმძღვანელო ბიოფიზიკაში, პროფესორ ირინე კვაჭაძესთან თანარედაქტორობით შეადგინა და გამოსცა პირველი ქართული ფუნდამენტური სახელმძღვანელო ადამიანის ფიზიოლოგიაში. არჩილ ასათიანი 1999 – 2004 წლებში იყო საქართველოს პარლამენტის წევრი. დაჯილდოებული იყო ღირსების ორდენით. არჩილ ასათიანი გარდაიცვალა 2007 წელს. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 223. ტრადიციებით მომავლისკენ, თბილისის სახ. სამედიცინო ინსტიტუტის საიუბილეო კრებული,თბ., 2010. არჩილ ასათიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
საქართველოს მიწათმოქმედების სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი

საქართველოს სსრ სასოფლო-სამეურნეო წარმოების სახელმწიფო კომიტეტის იულონ ლომოურის სახელობის საქართველოს მიწათმოქმედების სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი — მდებარეობდა მცხეთაში, თბილისიდან 22 კმ-ზე. ინსტიტუტი შეიქმნა 1956 წელს საქართველოს მემინდვრეობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ბაზაზე, ატარებდა იულონ ლომოურის სახელს. ინსტიტუტი იკვლევდა მინდვრის კულტურების სელექცია-მეთესლეობისა და მათი კომპლექსური აგროტექნიკური ღონისძიებების შემუშავების, ნიადაგის გაკულტურებისა და ეროზიისაგან დაცვის, ფიზიოლოგიურ-ბიოლოგიურის, საკვებმოპოვების, სტანდარტიზაციისა და სოფლის მეურნეობის ეკონომიკა-ორგანიზაციის საკითხებს. ჰქონდა შემდეგი განყოფილებები: სელექციო-გენეტიკის, მეთესლეობის, საკვებმოპოვების, მარცვლეული კულტურების, მებოსტნეობის. მცენარეთა დაცვის, აგროქიმიის, თესლბრუნვის და ნიადაგის მინიმალური დამუშავების, სოფლის მეურნეობის ეკონომიკა-ორგანიზაციის., სამეცნიერო-ტექნიკური ინფორმაციის; ლაბორატორიები: ბიოქიმიურ-ფიზიოლოგიური; ქიმიური. ინსტიტუტს ექვემდებარებოდა კახეთის, გორის, გარდაბნის, წყალტუბოსა და აჯამეთის საცდელი სადგურები, აგრეთვე მცხეთის სასელექციო სადგური; წილკნის, ჯინისის, სამგორის, ახალქალაქის, ხობის ექსპერიმენტული მეურნნეობები. ინსტიტუტს ჰქონდა ასპირანტურა, გამოსცემდა სამეცნიერო „შრომებს“. თედორაძე ს., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 178.