laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
დივილაკანი

დივილაკანი (ოფიციალურად დივილაკანის მუნიციპალიტეტი; ტაგალ. Bayan ng Divilacan) ― მეორე კლასის მუნიციპალიტეტი ისაბელას პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 5 827 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 12 ბარანგაის. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: დივილაკანი Municipal Profile at the National Competitiveness Council of the Philippines დაარქივებული 2017-10-26 საიტზე Wayback Machine. Divilacan at the Isabela Government Website Local Governance Performance Management System Philippine Census Information ↑ https://lawyerly.ph/laws/view/l1e55 ↑ 2020 Census of Population and Housing (2020 CPH) Population Counts Declared Official by the President — Philippine Statistics Authority, 2021. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107442757"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17067223"></a> ↑ Divilacan, Isabela: Average Temperatures and Rainfall. Climate-Data.org. ციტირების თარიღი: 3 November 2015.
დიდი ინდიქტიონი

დიდი ინდიქტიონი — 532-წლიანი პასქალური ტიპის ციკლი, რომელიც თავის მხრივ წარმოადგენს ოცდარვა 19-წლიანი მთვარე-მზისიერი კალენდარული ტიპის ციკლს. როგორც ცნობილია რომ მეტონმა თავისი 19-წლიანი ციკლი ძველ საბერძნეთში შემოიღო ძვ. წ. 433 წელს, თუმცა ის ცნობილი იყო ჯერ კიდევ ძველ ჩინეთსა [ძვ. წ. 2260] და ბაბილონში [ძვ. წ. 499]. ყველა 19-წლიანი ციკლი ეყრდნობა იმ მოსარებას, რომ 19 წლის მანძილზე გადის მთვარის 235 სინოდური თვე. ძველ ჩინეთში აღნიშნულ 19 მზის წელისა და 235 მთვარის თვის გაგანმავლობაში გადიოდა 6936 დღე-ღამე (საშ. წლიური 365,052631 დღე-ღამე), ხოლო ბაბილონისა და მეტონის მიხედვით — 6940 დღე-ღამე (საშ. წლიური 365,263157 დღე-ღამე). დაახლოებით ძვ. წ. III საუკუნეში მას შემდეგ რაც ძველმა ასტრონომებმა მეტონის ციკლს აღმოუჩინეს ცდომილებები, ბერძენმა ასტრონომმა კალიპემ მეტონის ციკლში შეიტანა რიგი ცვლილებები. მან ოთხი მეტონის ციკლს დააკლო ერთი დღე და 76 წლიდან გამოიყვანა 27759 დღე-ღამე (საშ. წლიური 365,25 დღე-ღამე). კალიპეს ძვ. წ. III საუკუნის 76-წლიანი ციკლის საშუალო წლიური სიდიდე აღმოჩნდა იმდენივე, რომდენიც იულიუსის ძვ. წ. 46 წლის კალენდრის 4-წლიანი ციკლი საშუალო წლიური სიდიდე (საშ. წლიური 365,25 დღე-ღამე). ტროპიკული წელიწადი = 365,24219879 დღე. 365.24219879 x 19 = 6939,602 დღე (ყოველ 19 წელიწადში) სინოდური თვე = 29.53058868 დღე. 29,53058868 x 235 = 6939,688 დღე (ყოველ 235 სინოდურ თვეში) დიდი ინდიქტიონის ნამრავლის მეორე რიცხვი — 28, წარმოადგენს არა მზის წელს, არამედ ჯერადობას, რადგანაც თუ 28 მზის წელი იქნებოდა, ხოლო 19-ც წელი, მაშინ მიღებული 532 ციკლის განზომილების ერთეული „წელი2-ში“ უნდა ყოფილიყო და არა „წელი“. რეალურად რიცხვი 28 წარმოადგენს 4-სა და 7-ის ნამრავლს. სადაც 4 ესაა ნაკიანი წლის ყოველ ოთხ წელიწადში გამეორება, ხოლო 7 — ნაკიანი წლის კვირის დღეებზე მოხვედრის ალბათობა. ამრიგად დიდი ინდიქტიონის 532 წლიანი ციკლი წარმოადგენს წლების ერთობლიობას, როდესაც ადგილი აქვს მთვარის ფაზების, ნაკიანი წლებისა და კვირის დღეების იდენტურ გამეორებას. საქართველოში დიდი ინდიქტიონი საფუძვლად დაედო ქართულ ქორონიკონს. ქართულ ისტორიულ დოკუმენტებში მრავლად მოიპოვება ქორონიკონის მოქცევებით წარმოდგენილი დათარიღებები. ИНДИКТИОН ВЕЛИКИЙ Великий Индиктион ↑ Большая российская энциклопедия, В. Е. Жаров, Метонов цикл. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2022-06-16. ციტირების თარიღი: 2022-05-25.
თენგიზ ანთელავა

თენგიზ ანთელავა (დ. 1935, სოხუმი — გ. 2011) — ქართველი ისტორიკოსი, მეცნიერი, პედაგოგი. ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი. 1956 წელს დაამთავრა სოხუმის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის ისტორიის ფაკულტეტი. 1957-1975 წელს მუშაობდა სხვადასხვა პასუხსაგებ თანამდებობაზე; 1976-1979 წელს იყო სოხუმის N1 სკოლა-ინტერნატის დირექტორი. პარალელურად ეწეოდა სამეცნიერო-კვლევით მუშაობას; 1979 წლიდან აფხაზეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტში გააგრძელა მუშაობა, იყო ისტორიის კათედრის მასწავლებელი, დოცენტი, ისტორია-იურიდიული ფაკულტეტის დეკანის მოადგილე; 1989 წლიდან, 17 წლის მანძილზე ხელმძღვანელობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოხუმის ფილიალის ისტორია-იურიდიულ ფაკულტეტს; ამავე დროს იყო მსოფლიო ისტორიის კათედრის გამგე, იკვლევდა ჩრდილოეთ კავკასიის XIX-XX საუკუნეების ისტორიას, ეწეოდა აქტიურ საზოგადოებრივ მოღვაწეობას. ღირსების მედალი ბოლშევიკების ბრძოლა პოლიტიკური ხელისუფლებისათვის რუსეთში (1905-1922), თბ., 2001 1917 წლის თებერვლის რევოლუცია და დროებითი მთავრობის მოღვაწეობის ზოგიერთი საკითხი, თბ., 2001 ISBN 9992802677 გერმანული ფული და ოქტომბრის კონტრრევოლუციური გადატრიალება რუსეთში, თბ., 2000 ბოლშევიკური ტერორი რუსეთში (1917-1922), თბ., 2000 ISBN 999282817X 1905-1907 წლების რუსეთის რევოლუციის ზოგიერთი საკითხის დაზუსტებისათვის. თბ., 2000 საქართველოს მეცნიერებათა დოქტორები, 1992-2006/შემდგ. და რედ.: ჯაფარიძე ი., თბ., 2012 სოხუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ელექტრონული ბიბლიოთეკა. თენგიზ ანთელავა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
სერგო ყურულიშვილი

სერგო ყურულიშვილი (დ. 1894, საჩხერე — გ. 25 მარტი, 1925) — ქართველი დიპლომატი, ინჟინერი, პოეტი, ჟურნალისტი. ქართულ პოლიტიკურ ემიგრაციაში აქტიურ საზოგადო მოღვაწეობას ეწეოდა. მამა — ვანო ყურულიშვილი, ხოლო დედა — ეკატერინე ნაზარიშვილი. ძმა იან (ვანო) ყურულიშვილი პოლონეთის რკინიგზის თანამშრომლად მუშაობდა. პოლონეთში 1918 წელს გაემგზავრა, მას შემდეგ, რაც საქართველო დამოუკიდებელი სახელმწიფო გახდა. პოლონეთში იგი თავის მეუღლე მარიასთან ერთად ჩავიდა. საქართველოს საკონსულო ნოვი შვიატის ქუჩაზე №17-ში მდებარეობდა. ვარშავაში მისმა მოღვაწეობამ ქართველი ემიგრანტების მუშაობა გამოაცოცხლა. ქალაქ ბიალისტოკში, 1920 წელს პოლონეთში მცხოვრები ქართველების ყრილობა მოაწყო, სადაც ქართული სახალხო საბჭო აირჩიეს. მისი მიზანი ურთიერთდახმარება, საქართველოსა და პოლონეთს შორის მეგობრული, პოლიტიკური და სავაჭრო ურთიერთობების მხარდაჭერა იყო. კრებამ პირველ რიგში მისალმება გაუგზავნა სეიმს. 1920 წლიდან პოლონეთში საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ელჩის — სიდამონ-ერისთავის, სერგო ყურულიშვილის, ა. გოძიაშვილის ინიციატივით პოლონეთში ქართველთა თვითგადარჩენის კომიტეტი შეიქმნა, რომელიც 1921 წლამდე არსებობდა. საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს ოკუპაციის შემდეგ პოლონეთის სამხედრო სკოლებში ქართველების მომზადება გადაწყდა. საბოლოო გადაწყვეტილება 1921 წლის 1 სექტემბერს მიიღეს, როდესაც გენერალური შტაბის უფროსის მოვალეობის შემსრულებელმა, ვლადისლავ სიკორსკიმ, თანხმობა განაცხადა 25 ქართველის ვარშავის პოდხორონჟთა სკოლაში მიღებაზე, სადაც სწავლება 1921 წლის დეკემბერში დაიწყო. სერგო ყურულიშვილი პოლონეთში საქართველოს სასარგებლოდ დიდ აგიტაციას ეწეოდა. 1921 წელს ქართულ-პოლონური კლუბი შეიქმნა, რომლის დამფუძნებელი საბჭოს თავმჯდომარედაც აირჩიეს. საზოგადოების ძირითადი მიზანი „ქართველი და პოლონელი ხალხების ეკონომიკური და კულტურულ-საზოგადოებრივი დაახლოება“ უნდა ყოფილიყო. გამოუშვეს ერთჯერადი ჟურნალი „ამირანი“, რომელიც ქართველი და პოლონელი ხალხების ისტორიას ეძღვნებოდა. ჟურნალის რედაქტორი სერგო ყურულიშვილი გახდა. 1921 წელს საქართველოზე პოპულარული გამოცემების სერიას ჩაუყარა საფუძველი. აღსანიშნავია მისი ნაშრომი „გრუზია“ პოლონურ ენაზე, რომელიც 1924 წელს ლ. კულჩიცკიმ ცალკე ბროშურად გამოაქვეყნა. 1922 წლის პირველ ნახევარში ვარშავაში პოლონეთის ქართული კომიტეტი ჩამოყალიბდა, რომლის პირველი თავმჯდომარე სერგო ყურულიშვილი გახდა. კომიტეტი მატერიალურ დახმარებას უწევდა ქართველ ემიგრანტებს და მათ ოჯახებს, ორგანიზებას უკეთებდა ეროვნული დღესასწაულების აღნიშვნას და მეგობრულ შეხვედრებს, ეწეოდა საგამომცემლო საქმიანობას, რომელიც ფინანსური სიძნელეების გამო საკმაოდ შეზღუდული იყო. დაიბეჭდა ერთჯერადი ჟურნალი „პრო ჯეორჯია“ 1922 წელს და „პრო პატრია“ (1923 წელს). 1923 წლის ოქტომბერში ვარშავაში გამოიცა „კურიერ სტოლეჩნის“ პირველი ნომერი. ჟურნალის გამომცემელი ვალენტინა სას-ვოიჩიცკა, ხოლო რედაქტორი და მისი გამოცემის ინიციატორი სერგო ყურულიშვილი იყო. იგი 1925 წლის 25 მარტს ტრაგიკულად გარდაიცვალა. ვარშავის ერთ-ერთ კაფეში მას ტყვია ესროლეს. დაკრძალულია ვოლსკის მართლმადიდებლურ სასაფლაოზე, პოლონეთში. საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918-1921): ენციკლოპედია, ლექსიკონი, თბ., 2018, გვ. 472 სერგო ყურულიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ნინო ფაილოძე

ნინო ფაილოძე (დ.1960, ფოთი) — ქართველი ეკონომისტი, ინჟინერი, მეცნიერი,ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატი (2006), პროფესორი(2006). 1982 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტრექნიკური ინსტიტუტის ავტომატიკისა და გამოთვლითი ტექნიკის ფაკულტეტი, 2006 საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი საერთაშორისო ეკონომიკის სპეციალობით. 1982-1984 წლებში მუშაობდა სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტ „მიონში“ ინჟინერ-ტექნოლოგად, 1984-1991 წლებში ავტომატიკისა და ჰიდრავლიკის ცენტრალურ სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში ინჟინრად, ხოლო 1991 წლიდან საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში აღრიცხვა-ანგარიშების განყოფილებაში მთავარ სპეციალისტად. პარალელურად, ის პედაგოგიურ საქმიანობასაც ეწევა: 2004-2006 წლებში უფროსი მასწავლებელი იყო ინფორმატიკისა და მართვის სისტემების ფაკულტეტზე. 2005 წლიდან კი საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში ჰუმანიტარულ-სოციალური ფაკულტეტის ეკონომიკისა და ბიზნესის მართვის დეპარტამენტში კითხულობს სალექციო კურსს: „ბუღალტრული აღრიცხვის საფუძვლებში“, „ფინანსურ აღრიცხვაში“, „კომპიუტერული ინფორმაციული სისტემების აუდიტში“, „აღრიცხვა და აუდიტის კომპიუტერულ ტექნოლოგიებში“. ეწევა სამეცნიერო-კვლევით მუშაობას, გამოქვეყნებული აქვს სამეცნიერო სტატიები და სახელმძღვანელოები. აქტიურად მონაწილეობს ადგილობრივ და საერთაშორისო კონფერენციებში. საქართველოს ინჟინერი ქალები, თბ., 2008, გვ. 153-154 ნინო ფაილოძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
FTSE 100

FTSE 100 (Financial Times Stock Exchange Index, არაფორალურად Footsie) — ლონდონის საფონდო ბირჟის წამყვანი ინდექსი. ანგარიშდება დამოუკიდებელი კომპანია FTSE Group-ის მიერ, რომელსაც ერთობლივად ფლობენ გაზეთი Financial Times და ლონდონის საფონდო ბირჟა. მისი გაანგარიშება დაიწყო 1984 წლის 3 იანვრიდან 1000 პუნქტის დონიდან. თავის რეკორდულ ნიშნულს - 6950,6 პუნქტს მიაღწია 1999 წლის 30 დეკემბერს. 2021 წლის თებერვალში სამრეწველო საქონლისა და მომსახურების სექტორი იყო ყველაზე მსხვილი ინდექსში წონით 11,5%, მას მისდევდა ფინანსური სექტორი 11,3%-ით და მესამე ადგილზე ჯანდაცვის სექტორი 9,9%-ით. ინდექსის ყველა მონაწილის საერთო საბაზრო კაპიტალიზაციაში 10 უმსხვილეს კომპანიას ჰქონდა 41% ჯამური წონა. კომპანიები, რომელთა აქციები მიიღება მხედველობაში FTSE 100 ინდექსის გაანგარიშებისას, უნდა აკმაყოფილებდნენ FTSE Group-ის მიერ წარდგენილ პირობებს: შედიოდეს ლონდონის საფონდო ბირჟის ნუსხაში, FTSE 100 ინდექსის აქციების ღირებულება უნდა იყოს გამოხატული ფუტებსა ან ევროში, გაიარონ გარკვეულ სახელმწიფოსთან კუთვნილების ტესტი, აქციები უნდა იმყოფებოდეს თავისუფალ მიმოქცევაში და იყოს მაღალ ლიკვიდური. ინდექსი გადაიხედება ყოველ კვარტალურად, მარტის, ივნისის, სექტემბრისა და დეკემბრის პირველ პარასკევს. ↑ Financial Times Stock Exchange Group (FTSE). investopedia.com. ციტირების თარიღი: 2022 წლის 4 მარტი. ↑ Why the FTSE 100 has hit a record high. theguardian.com. ციტირების თარიღი: 2022 წლის 4 მარტი. ↑ Trading Indices. comparebrokers.co. ციტირების თარიღი: 2022 წლის 4 მარტი. ↑ FTSE Indices. corporatefinanceinstitute.com. ციტირების თარიღი: 2022 წლის 4 მარტი. ↑ MiniFutures FTSE 100. borsaitaliana.it. ციტირების თარიღი: 2022 წლის 4 მარტი.
ირინე ფარადაშვილი

ირინე ფარადაშვილი (დ.1932, თბილისი) — ქართველი გეოლოგი, ინჟინერი და მეცნიერი. 1954 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამთო-გეოლოგიური ფაკულტეტი. 1954 წელს მუშაობა დაიწყო მინერალოგიისა და პეტროგრაფიის კათედრის ლაბორანტად, ამავე კათედრაზე გაიარა ყველა საფეხური პროფესორის თანამდებობამდე. წლების მანძილზე აქტიურად მონაწილეობდა მდინარე ბაქსანის აუზის კრისტალური ქანების სტრუქტურულ-ბიოლოგიურ შესწავლაში. ასევე გატაცებით მუშაობდა ის მადნეული ველის მინერალოგიურ და პეტროლოგიურ საკითხებზე. მის მიერ შესწავლილია ზემო სვანეთისა და ზემო აჭარის მაგმატიზმის, მეტაფორიზისა და სასარგებლო ნამარხების და ჯენტინის ტექტონიკური საფარი. წმინდა სამეცნიერო-კვლევითი საქმიანობის პარალელურად ირინე ფარადაშვილი ასევე ნაყოფიერ პედაგოგიურ მოღვაწეობასც ეწევა. მის მიერ შედგენილია რამდენიმე მეთოდური მითითება პეტროგრაფიასა და ლითოლოგრაფიაში სტუდენტებისა და მაგისტრანტებისთვის. ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატი (1972). საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ტირნიაუზის ახალგაზრდა გრანიტოიდების გეოლოგიურ-პეტროგრაფიული, პეტროქიმიური და მინერალოგიური თავისებურებანი და მათი გენეზისი“. საქართველოს ინჟინერი ქალები, თბ., 2008, გვ. 154-155 ირინე ფარადაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ბაგრატ აბესაძე

ბაგრატ აბესაძე (დ. 1902, ქუთაისი — გ. 1961) — ქართველი პედაგოგი, ინჟინერი, მეცნიერი. გამოჩენილი პედაგოგი და მეცნიერი სამთო დარგში. 1931 წელს დაამთავრა ამიერკავკასიის სამთო-მეტალურგიული ინსტიტუტის სამთო ფაკულტეტი. ქუთაისის მეორე ვაჟთა გიმნაზიის დამთავრების შემდეგ წლების განმავლობაში ლიტერატურულ მოღვაწეობას ეწეოდა საქართველოს სახკომსაბჭოს მოამბის რედაქციაში, საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო კოოპერაციის კავშირის საორგანიზაციო განყოფილებაში. ინსიტუტის დამთავრების შემდეგ მუშაობდა ამიერკავკასიის საპროექტო საკონსტრუქტორო ტრესტში დამპროექტებლის, უფროსი ინჟინრის, სამთო განყოფილების უფროსისა და ტრესტის უფროსი ინჟინრის თანამდებობებზე 1942 წლამდე. მისი მონაწილეობითა და ხელმძვანელობით დამუშავდა საქართველოს, აზერბაიჯანისა და სომხეთის მსხვილი სამთო-სამრეწველო ობიექტების 30-ზე მეტი პროექტი. ამავე პერიოდში მან შეასრულა ჭიათურის მანგანუმისა და ტყიბულის ქვანახშირის საბადოების დამუშავების რაციონალური მეთოდების შერჩევისადმი მიძღვნილი სამუშაოები. ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას ამიერკავკასიის ინდუსტრიული ინსტიტუტის სამთო ხელოვნების კათედრის ასისტენტად 1935 წლიდან. 1943 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია და იმავე წელს მიენიჭა დოცენტის წოდება, მალე იგი დაინიშნა ინსტიტუტის სასწავლო ნაწილის უფროსად, სადაც ეწეოდა ნაყოფიერ სასწავლო-ორგანიზაციულ საქმიანობას. მან შეთავსებით დაიწყო მუშაობა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიაში ლითონისა და სამთო საქმის ინსტიტუტის სამთო განყოფილებაში 1947 წლიდან. სათავეში ჩაუდგა სასარგებლო წიაღისეულის საბადოთა დამუშავების კათედრას 1950 წელს. ამასთან, იგი იყო საპროექტო ინსტიტუტ "საქშახტპროექტის" მუდმივი კონსულტანტი, მისი უშუალო კონსულტაციით მიმდინარეობდა ჭიათურის მაღაროების, ტყიბულის, ტყვარჩელისა და ახალციხის შახტების დაპროექტება. მან შექმნა ქართული სამთო-ტექნიკური ტერმინოლოგია. ამ საკითხს მიუძღვა თეორიული ხასიათის სტატიები და მთელი რიგი ტერმინების ბრწყინვალე ნიმუშები. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები. შრომის წითელი დროშის ორდენი გამოჩენილი ინჟინრები და მეცნიერები, თბ., 2012, გვ. 22-23 ბაგრატ აბესაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ჩასავალი

ჩასავალი (ოს. Фæзыхъæу, ფაზიყაუ) — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ონის მუნიციპალიტეტში. 1991 წლის 27 აპრილის საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს დადგენილებით გამოეყო ჯავის რაიონს და გადაეცა ონის რაიონს. 2015 წელს ე. წ. სამხრეთ ოსეთში ჩატარებული მოსახლეობის აღწერების მიხედვით ჩასავალში ცხოვრობს 176 ადამიანი. ↑ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 86. ↑ საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს დადგენილება ჯავის რაიონიდან სინაგურის, კიროვისა და ჩასავლის სასოფლო საბჭოების გამოყოფის შესახებ ↑ ე. წ. სამხრეთ ოსეთის 2015 წლის მოსახლეობის აღწერის მასალები
ესქიფაზარის ციხე

ესქიფაზარის ციხე — ციხე თურქეთში, ეს ციხე იიდერესა და ბალთაჯს შორის მდებარე სოფელ ესქიფაზარშია. ესქიფაზარის ძეგლი საშუალო სკოლასთან სამხრეთით მდებარე ფერდობზეა დაშენებული. ციხე ცენტრალური გზიდან, სოფელ ქუმლუდერეს შესახვევიდან, 100 მეტრში მდებარეობს. შედარებით კარგადაა შემონახული ციხის აღმოსავლეთი კედელი. აღმოსავლეთ ნაწილის სიგრძე დაახლოებით 50-60 მეტრია, სიმაღლე კი — 3,5-4 მ-ია. მონგრეულია ამ კედლის სამხრეთი მონაკვეთი. იგი უბანში საცხოვრებელი ნაგებობების მშენებლობის დროს მოიშალა. კედლის გარე წყობებში გამოყენებულია ზედაპირ ჩამოსწორებული საშუალო ზომის ქვები. მათი დიდი ნაწილი ამჟამად ჩამოშლილია. კარგად ჩანს მხოლოდ პერანგებ შორისი შიგთავსი, რომელშიც საშუალო და მცირე ზომის ქვების, ქვიშის თუ დუღაბის ნარევია გამოყენებული. პერანგებ შემოცლილი კედლის სიგანე თითქმის ერთი მეტრია. ზოგგან დაცულია დასავლეთი კედლის საძირკვლის ნაშთებიც. რაც შეეხება სამხრეთ მხარეს, აქ კედლების არსებობის კვალი საერთოდ გამქრალია. როგორც ჩანს, ამ ტერიტორიაზე ჩაის პლანტაციის გაშენების დროს ნარჩენებიც კი დაშალეს. რაც შეეხება ჩრდილოეთ მხარეს, აქაც ზოგგან დაცულია გალავნის კედლის ნაშთები, ისიც მთლიანად ეკალ-ბარდითაა დაფარული. ციხე დიდი ზომის სჩანს. აღმოსავლეთისა და დასავლეთის კედლებს შორის დაცილება 100-110 მეტრია. გზის ჭრილისა და ზედაპირულად არსებული კერამიკული მასალის ფრაგმენტების მიხედვით, ციხე საკმაოდ ადრეული ნაგებობა სჩანს. ყოველ შემთხვევაში, ვფიქრობთ, იგი გვიან ანტიკური ხანისა უნდა იყოს, სადაც არაა გამორიცხული რომაული გარნიზონი მდგარიყო. ისტორიული ჭანეთის აღმოსავლეთ ნაწილში დაცული კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები (საფორტიფიკაციო ნაგებობები, ეკლესიები, საკომუნიკაციო და საყოფაცხოვრებო არქიტექტურის ნიმუშები), ბათ., 2014, გვ. 50 ISBN 978-9941-0-6458-6.
ჰამილკარ ბარკა

ჰამილკარ ბარკა (გ. ძვ. წ. 229) — კართაგენის მხედართმთავარი და პოლიტიკური მოღვაწე, ჰანიბალის მამა, მეტსახელად "ელვა" (Barca), ძვ. წ. 247 დანიშნეს კართაგენის ფლოტის სარდლად სიცილიაში. მას შემდეგ, რაც კართაგენის ფლოტი რომაელებთან ბრძოლაში დამარცხდა ეგადის კართაგებთან, ჰამილკარ ბარკამ ზავი დადო რომთან, ძვ. წ. 238 ჩაახშო დაქირავებული ჯარისკაცების, გაქცეული მონებისა და მოსახლეობის გაღარიბებული ფენების აჯანყება (ძვ. წ. 237-229). ილაშქრა ესპანეთში და დაიპყრო მისი სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილი, დაიღუპა ჰელიკასთან (ახლანდელი ელჩე) ბრძოლის დროს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 598. Warry, John (1993). Warfare in The Classical World. Salamander Books Ltd.. ISBN 1-56619-463-6.  Lancel, Serge (1997). Carthage A History. Blackwell Publishers. ISBN 1-57718-103-4.  ჰამილკარ ბარკა დაარქივებული 2008-09-14 საიტზე Wayback Machine.
ვოლოდიმირ სტრუკი

ვოლოდიმირ სტრუკი (უკრ. Володимир Олексійович Струк;) (დ. 15 მაისი, 1964 — გ. 2 მარტი, 2022) — უკრაინელი პოლიტიკოსი (რეგიონთა პარტია). ვოლოდიმირ სტრუკი თავდაპირველად მუშაობდა ავტომართვის ინსტრუქტორად და შემდუღებლად, 1990 წლიდან 1998 წლამდე იყო კოლექტიური სასოფლო-სამეურნეო საწარმოს დირექტორი ლუგანსკში. შემდეგ სწავლობდა სამართალს ლუგანსკის უნივერსიტეტში „ედუარდ დიდორენკო“ (Луганський державний університет внутрішніх справ імені Едуарда Дидоренка) და 2009 წლამდე მენეჯმენტის მართვის მეცნიერება კიევის საჯარო ადმინისტრაციის აკადემიაში (Київська Украивська администрационо націніто). 2012 წლიდან 2014 წლამდე ის იყო უკრაინის უმაღლესი რადის წევრი, რომელშიც მისი პარტია იყო იმ დროისთვის ყველაზე დიდი ფრაქცია და მთავრობა პრემიერ-მინისტრ მიკოლა აზაროვის დროს, რომელიც თანამდებობიდან გადადგა ევრომაიდანის არეულობის გამო. 2022 წლის 1 მარტს სტრუკი საკუთარი სახლიდან გაიტაცეს შენიღბულმა რამდენიმე მამაკაცმა და როგორც ჩანს, ერთი დღის შემდეგ დახვრიტეს. უკრაინის შინაგან საქმეთა სამინისტროს მრჩეველმა ანტონ ჰერაშჩენკომ თქვა, რომ შტრუკი მხარს უჭერდა სეპარატისტებს და სახალხო ტრიბუნალმა გაასამართლა როგორც მოღალატე და დახვრიტეს უცნობმა პატრიოტებმა. სტრუკი რუსეთს თებერვლის ბოლოს დაუკავშირდა. Міський голова Струк Володимир Олексійович: Біографічна Довідка uk (2020-12-03). ციტირების თარიღი: 2022-03-04 დაარქივებული 2022-03-04 საიტზე Wayback Machine. Yaron Steinbuch, Khristina Narizhnaya. (2022-03-03) Pro-Russian mayor of Ukrainian city reportedly killed after being kidnapped from home en. ციტირების თარიღი: 2022-03-04 Kaya Terry. (2022-03-03) Pro-Russian mayor of city in eastern Ukraine found shot dead after being kidnapped from his home en. ციტირების თარიღი: 2022-03-043. März 2022
ალდოსტერონი

ალდოსტერონი-მთავარი მინერალოკორტიკოიდული, სტეროიდული ჰორმონი, რომელიც გამოიმუშვებს თირკმელზედა ჯირკვლის ქერქის გლომერულოზის ზონას. ის აუცილებელია თირკმელებში, სანერწყვე ჯირკვლებში, საოფლე ჯირკვლებსა და მსხვილ ნაწლავში ნატრიუმის შესანარჩუნებლად. ის თამაშობს ძირითად როლს არტერიული წნევის, პლაზმის ნატრიუმის (Na+) და კალიუმის (K+) დონის ჰომეოსტატიურ რეგულირებაში. ის ამას აკეთებს ძირითადად დისტალურ მილაკებში მინერალოკორტიკოიდულ რეცეპტორებზე მოქმედებით და ნეფრონის სადინრების შეგროვებით. ის გავლენას ახდენს თირკმელების ნატრიუმის რეაბსორბციაზე და კალიუმის ექსკრეციაზე (შესაბამისად, მილაკოვანი სითხეებიდან და შიგნით), რითაც გავლენას ახდენს წყლის შეკავებაზე ან დაკარგვაზე, არტერიულ წნევასა და სისხლის მოცულობაზე. როდესაც ალდოსტერონი დაქვეითებულია, პათოგენურია და ხელს უწყობს გულ-სისხლძარღვთა და თირკმელების დაავადების განვითარებას და პროგრესირებას. ალდოსტერონს აქვს გულის მიერ გამოყოფილი, წინაგულების ნატრიურეზული ჰორმონის საპირისპირო ფუნქცია. ↑ Jaisser F, Farman N (January 2016). „Emerging Roles of the Mineralocorticoid Receptor in Pathology“. Pharmacological Reviews. 68 (1): 49–75. doi:10.1124/pr.115.011106. PMID 26668301. ↑ Marieb, Elaine Nicpon; Hoehn, Katja (2013) „Chapter 16“, Human anatomy & physiology, 9th, Boston: Pearson, გვ. 629, Question 14. OCLC 777127809.  ↑ 3.0 3.1 Arai, Keiko; Chrousos, George P. (2000-01-01) „Aldosterone Deficiency and Resistance“, Endotext. South Dartmouth (MA): MDText.com, Inc..  ↑ 4.0 4.1 Marieb Human Anatomy & Physiology 9th edition, chapter:16, page:629, question number:14 ↑ Gajjala, Prathibha Reddy; Sanati, Maryam; Jankowski, Joachim (2015-07-08). „Cellular and Molecular Mechanisms of Chronic Kidney Disease with Diabetes Mellitus and Cardiovascular Diseases as Its Comorbidities“. Frontiers in Immunology. 6: 340. doi:10.3389/fimmu.2015.00340. ISSN 1664-3224. PMC 4495338. PMID 26217336.
კარატისჯვარი

კარატისჯვარი, კარათისჯვარი — მთა საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კავკასიონის მთავარი წყალგამყოფი ქედის სამხრეთ ტოტზე, მდინარე ხევსურეთის არაგვის მარცხენა შენაკადების — ლიქოკისხევისა და აკუშოსხევის წყალგამყოფზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2684 მ. აგებულია შუაიურული თიხაფიქლებითა და ქვიშაქვებით. კალთები ციცაბოა და შემოსილია სუბალპური და ალპური ბალახეულობით. მარუაშვილი ლ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 4, თბ., 2018. — გვ. 539.
კარბო...

კარბო..., კარბონ... (ლათ., ნათ. ბრ. — ნახშირი) — რთული სიტყვის შემადგენელი ნაწილი; აღნიშნავს კავშირს ნახშირბადის ნაერთებთან (მაგ., კარბიდები), ნახშირთან (მაგ., კარბონარები). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 395-396.
კარბონული სისტემა

კარბონული სისტემა (პერიოდი) — პალეოზოური ჯგუფის რიგით მეხუთე სისტემა (გეოლოგიური წელთაღრიცხვის პალეოზოური ერის მეხუთე პერიოდი). მოსდევს დევონურ სისტემას (პერიოდს) და წინ უსწრებს პერმულ სისტემას (პერიოდს). აბსოლუტური გეოქრონოლოგიით კარბონული სისტემა დაიწყო 350 მლნ. წლის წინათ და გრძელდებოდა 75 მლნ. წელს. კარბონული სისტემა (პერიოდი) დაადგინეს ინგლისელმა გეოლოგებმა უ. კონიბირმა და უ. ფილიპსმა 1822 წელს დიდ ბრიტანეთში. კარბონული სისტემის (პერიოდის) ერთიანი დანაწილების სქემა არ არსებობს. კარბონული სისტემა განსაკუთრებით მისი I ნახევარი, თალასოკრატიული პერიოდი იყო. კონტინენტურ მასივს წარმოადგენდა გონდვანა. კარბონული სისტემის II ნახევარში ჰერცინული დანაოჭების ზონაში (ურალი, ტიან-შანი, ყაზახეთი, ჩრდილო-დასავლეთ ევროპა, აღმოსავლეთი აზია, ჩრდილოეთი ამერიკა) წარმოიშვა მთები. ამ პროცესს დაუკავშირდა ძლიერი ეფუზიური და განსაკუთრებით ინტუზიული მაგმატიზმი. ხმელეთის ჰავას თითქმის ყველა სარტყელში მაღალი ტენიანობა ახასიათებდა, რაც ხელს უწყობდა ტყისა და ჭაობის მცენარეულობის ფართოდ გავრცელებას ყველა კონტინენტზე და ქმნიდა ტორფისა და ქვანახშირის უმდიდრესი საბადოების წარმოქმნის პირობებს. კარბონული სისტემაში მცენარეთაგან გავრცელებულია გიგანტური კალამიტები, მახათასნაირნი, ლიკოპოდიუმები (ლეპიდოდენდრონი, სიგილარია). თესლოვანი და სპორიანი გვიმრები, კორდაიტები, ჩნდება წიწვიანები, ზღვებში ბატონობს ლურჯ-მწვანე წყალმცენარეები. მტკნარ წყლებში — მწვანე წყალმცენარეები. ცხოველთა სამყაროში 3 მთავარი ზოოგეოგრაფიული ოლქი გამოიყოფა: ხმელთაშუაზღვის, ჩრდილოეთ ევროპისა და ციმბირის. მრავალფეროვანია ზღვის ფაუნა-ფორამინიფერები, ბრაქიოპოდები, ზღვის შროშნები და ზღარბები, მარჯნები, ცეფალოპოდები, ორსაგდულიანები, მუცელფეხიანები, კიბოსნაირნი. ვითარდებიან ხრტილიანი და ძვლიანი თევზები. ხმელეთზე ბატონობენ ამფიბიები, სტეგოცეფალები, გიგანტური მწერები (კალიები) და სხვა. კარბონული სისტემის ქანები ფართოდაა გავრცელებული. ყოფილ სსრკ-ში კლასიკურად ითვლება დონეცისა და მოსკოვის აუზების, ურალის, ტუნგუსკისა და სხვა ჭრილები. საქართველოში კარბონული სისტემის ნალექები ცნობილია სვანეთში (დიზის სერიის ნაწილი) და ხრამის მასივზე (ქვედა- და შუაკარბონული ასაკის ვულკანოგენურ-დანალექი წყება). სასარგებლო წიაღისეულიდან კარბონული სისტემაში თავმოყრილია მსოფლიოს ქვანახშირისა და მურა ნახშირის მარაგის უდიდესუ ნაწილი, ყოფილ სსრკ-ში ქვანახშირის დიდი საბადოებია დონეცკის, ყარაღანდის, კუზნეცკისა და ტუნგუსკის აუზებში. პოლონეთში — (სილეზია), გერმანიაში (რურის აუზი), ბელგიაში, ინგლისში, საფრანგეთში, აშშ-ში (პენსილვანია) და სხვა. გვხვდება აგრეთვე ნავთობისა და აირის (ვოლგა-ურალის, დნეპრ-დონეცკის), სპილენძის (ჯეზყაზღანი), ტყვიის, თუთიის და სხვა საბადოები. ჯანელიძე ა., ისტორიული გეოლოგიის მოკლე კურსი, თბ., 1963; ხუციშვილი ო., ქსე, ტ. 5, გვ. 396-397, თბ., 1980 ↑ ICS Timescale Chart.