laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
მარკდორფი

მარკდორფი (გერმ. Markdorf) — ქალაქი გერმანიაში, ბადენ-ვიურტემბერგის ფედერალურ მხარეში, ტიუბინგენის ადმინისტრაციული ოლქის შემადგენლობაში, ბოდენზეეს რაიონში. ქალაქის ფართობია 40,92 კმ², მოსახლეობა, 2013 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, შეადგენს 13 289 ადამიანს. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „მარკდორფი“ ვიკისაწყობში. ქალაქის ოფიციალური საიტი ↑ Alle politisch selbständigen Gemeinden mit ausgewählten Merkmalen am 31.12.2022 — DESTATIS, 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q122987347"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q764739"></a> ↑ GeoNames — 2005. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q830106"></a>
მატნის მთავარანგელოზის ეკლესია

მატნის მთავარანგელოზის ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს სოფელ მატნის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, 1,5 კილომეტრზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია გეგმით სწორკუთხაა (8,6 X 5,6 მ), შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს. კარი შიგნით სწორკუთხაა, გარედან - შეისრულთაღოვანი. აღმოსავლეთით შებრტყელებული ნახევარწრის ფორმის აფსიდაა, რომლის ღერძზე გარეთკენ მკვეთრად დავიწროებული და ფიცრით გადახურული სწორკუთხა სარკმელია (გვიანდელია). სარკმლის მარჯვნივ, ერთმანეთის თავზე, ორი სწორკუთხა ნიშია. მათგან ზედა შედარებით მცირე ზომისაა და კედელში მოწყობილ პატარა სამალავს უკავშირდება. ამ სამალავთან დარბაზის სამხრეთ კედლის აღმოსავლეთ კიდეში არსებული ნიშიცაა დაკავშირებული. საკურთხეველი დარბაზისგან წყვილი პილასტრითა და მათზე დაყრდნობილი საბჯენი თაღით ყოფილა გამოყოფილი. დარბაზის გრძივი კედლების შუაში თითო მცირე ზომის თაღოვანი სარკმელია. სამხრეთ კედელზე შემორჩენილია ნახევარწრიული კამარის ქუსლის მცირე ნაწილი. გარედან ეკლესიის სამხრეთ კედელზე მიშენებულია ორი, ხოლო ჩრდილოეთ კედელზე ერთი ნახევარწრიული კონტრფორსი. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 110.
მატნის სამების ეკლესია

მატნის სამების ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, დგას სოფელ მატნის ჩრდილო-აღმოსავლეთით ერთ კილომეტრზე, კურტანიძეულების ხევის პირას. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (6,6 X 5 მ), ნაგებია რიყის ქვით. წყობა ირეგულარულია. კუთხეებში და კარ-სარკმლების თაღებისათვის გამოყენებულია ტლანქად დამუშავებული მოზრდილი შირიმის ქვები. ძეგლი დაზიანებულია: დასავლეთ კედელი მთელ სიმაღლეზე გარღვეულია, ხოლო აღმოსავლეთისა - გაბზარული. ჩამონგრეულია კამარა და კონქის მნიშვნელოვანი ნაწილი. შესასვლელი ეკლესიაში დასავლეთიდანაა (შემორჩენილია მხოლოდ წირთხლები). აღმოსავლეთით, ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე, თაღოვანი სარკმელია, რომლის გარეთა თაღი შირიმის სწორკუთხა ქვაშია გამოკვეთილი. სარკმლის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშია. სარკმლის ქვემოთ, კედელზე, მიდგმულია რიყის ქვით ნაგები ტრაპეზი. დარბაზის გრძივი კედლების აღმოსავლეთ ნაწილში თითო სწორკუთხა ნიშია, დასავლეთ კედელში - ერთი სარკმელი (შემორჩენილია თაღის მცირე ნაწილი). ეკლესიის აღმოსავლეთ ფასადზე შემორჩენილია აგურის ორსაფეხურიანი ლავგარდნის (გვიანდელია) მცირე ნაწილი. შენობა გადახურული ყოფილა ღარიანი კრამიტით. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 112.
მატნის ღვთისმშობლის ეკლესია

მატნის ღვთისმშობლის ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ მატანში, დგას სოფლის ცენტრში. აგებულია XIX საუკუნეში. ეკლესია დარბაზულია, აღმოსავლეთით დასრულებულია ღრმა ნახევარწრიული აფსიდით, რომელიც გარედან ხუთწახნაგოვან შვერილშია მოქცეული (15,5 X 7,7 მ). შენობა ნაგებია რიყის ქვითა და აგურით, შიგნიდან და გარედან შელესილი და შეთეთრებულია. ეკლესიაში შესასვლელი დასავლეთიდან და სამხრეთიდანაა. ორივე კარი თარაზულადაა გადახურული. აბსიდში ბრტყელი თაღით გადახურული ორი ვიწრო, მაღალი სარკმელი და ორი თაღოვანი ნიში ერთმანეთის სიმეტრიულადაა განლაგებული. ჩრდილოეთ ნიშის დასავლეთით კიდევ ერთი პატარა ნიშია. დარბაზის გრძივ კედლებზე მკვეთრად შვერილი სამი წყვილი პილასტრია, რომლებსაც შეისრული კამარის შეისრული საბჯენი თაღები ეყრდნობა. პილასტრებს შორის თითო ყრუ თაღია. ჩრდილოეთ კედლის ოთხივე თაღში საკურთხევლის სარკმლების მსგავსი თითო სარკმელია. სამხრეთით, დასავლეთიდან მეორე თაღში, შესასვლელია, დანარჩენ სამში - თითო სარკმელი. ერთი თაღოვანი სარკმელია დასავლეთით, რომელიც დანარჩენებთან შედარებით ორჯერ უფრო დაბალია. იატაკზე კვადრატული აგურია დაგებული. ეკლესია რიყის ქვის ცოკოლზე დგას. საკურთხევლის ხუთწახნაგა შვერილს დამოუკიდებელი ხუთწახნაგა სახურავი აქვს. შვერილის თითოეულ წიბოს მთელ სიმაღლეზე თითო ვიწრო პილასტრი ასდევს. შვერილის აღმოსავლეთ წახნაგის ღერძზე ყრუ სარკმელია, მოსაზღვრე წახნაგებში - თითო სარკმელი. გრძივ ფასადებზე გლუვი პილასტრების მეშვეობით ოთხ-ოთხი სწორკუთხა არეა შექმნილი; ყოველ არეში თითო სარკმელია; სამხრეთ ფასადის ერთ-ერთ არეში - შესასვლელი. დასავლეთ ფასადზე შესასვლელი ჩასმულია განიერ თაღოვან საპირეში. კარის ზემოთ, საპირის თაღოვან ნაწილში, გამოყვანილია ნახევარწრიული ნიში, რომლის თაღს ირგვლივ ღრმა ღარი ევლება. ფასადის კედლებში, მთელ სიმაღლეზე, თითო ფართო პილასტრია, რომლებსაც აგურის სამსაფეხურიანი კაპიტელები აქვთ, კაპიტელების ძირთან თითო სწორკუთხა შეღრმავებაა. ფრონტონის არეში გამოსახულია სამი, თითქმის ტოლმკლავა, შეღრმავებული ჯვარი. განაპირა ჯვრების განივი მკლავები ფრონტონის ფუძის ხაზზეა, შუა ჯვარი ფასადის ღერძზეა - განაპირა ჯვრებზე ოდნავ ზემოთ. ეკლესიას ოთხსაფეხურიანი აგურის ლავგარდანი აქვს. ლავგარდნის ქვედა საფეხური დამუშავებულია ერთმანეთზე ბოლოებით გადაბმული ნახევარწრიული თაღებით. ეკლესია გადახურულია თუნუქით. დასავლეთ კედელზე დაშენებული აგურის სწორკუთხა სამრეკლო ოთხივე მხარეს ნახევარწრიული თაღებითაა გახსნილი. გადახურულია თუნუქის ოთხწახნაგა სახურავით. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 113.
მატნის ღვთისმშობლის ეკლესია (ტერტერაანთ უბანი)

მატნის ღვთისმშობლის ეკლესია (ტერტერაანთ უბანი) — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, დგას სოფელ მატანში ტერტერაანთ უბანში. განეკუთვნება XIX საუკუნეს. ეკლესია დარბაზულია (12,7 X 7,5 მ). ნაგებია რიყის ქვისა და აგურის რიგების მონაცვლეობით. კამარა და საბჯენი თაღები მთლიანად აგურისაა. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: ჩამონგრეულია კამარა, თაღები და ჩრდილოეთ კედლის ზედა ნაწილი. ეკლესია ნანგრევებითაა ამოვსებული. შესასვლელი დასავლეთიდან და სამხრეთიდანაა. ორივე კარი თარაზულადაა გადახურული. აღმოსავლეთით ღრმა, ნახევარელიფსური აფსიდაა. აბსიდის ღერძზე ბრტყელი თაღით გადახურული ფართო სარკმელია; სარკმლის ჩრდილოეთით - მცირე თაღოვანი ნიში. აბსიდის შუაში კუბური ფორმის ტრაპეზი დგას. საკურთხევლის გვერდებზე სამკვეთლო და სადიაკვნეა, რომლებსაც აღმოსავლეთით თითო სწორკუთხა სარკმელი აქვთ, ხოლო დასავლეთით - ვიწრო სწორკუთხა შესასვლელი. სამკვეთლოსა და სადიაკვნის თავზე დამატებითი სათავსები ყოფილა (შემორჩენილია ჩრდილოეთ სათავსის კედლების მცირე ნაწილი). საკურთხევლის ბაქანი მაღალია, იგი აბსიდის მიმართ რამდენადმე წინწამოწეულია და გვერდებზე ოთხსაფეხურიანი კიბეები აქვს. დარბაზის ჩრდილოეთ კედელში, საკურთხევლის სარკმლის ანალოგიური, სამი სარკმელია, სამხრეთისაში - ორი, დასავლეთისაში -ერთი ვიწრო და დაბალი თაღოვანი სარკმელი. სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლების აღმოსავლეთ ნაწილში, სარკმლებს ქვემოთ, თითო სწორკუთხა ნიშია. ეკლესიის შეისრული კამარა სამ საბჯენ თაღს ეყრდნობოდა. მათგან ორი დარბაზის გრძივი კედლების პილასტრებზე იყო გადაყვანილი, მესამე - დასავლეთ კუთხის პილასტრებზე. პილასტრებს შორის მოქცეული კედლის შეღრმავებული ნაწილები ბრტყელი თაღითაა დასრულებული. დარბაზის დასავლეთ ნაწილში ხის პატრონიკე ყოფილა (შემორჩენილია იატაკის საყრდენი ხის მელები). ინტერიერი შელესილია. ეკლესია ერთსაფეხურიან ცოკოლზე დგას. ფასადებზე ორივე შესასვლელი აგურის სოლისებრი წყობითაა გადახურული - თარაზულად. შესასვლელების ზემოთ თითო თაღოვანი შეღრმავებაა. განივ ფასადებზე, ფრონტონებში, თითო შეღრმავებული ჯვარია გამოსახული. ლავგარდანი აგურისაა - სამსაფეხურიანი (ნაწილობრივ შემორჩენილია განივ ფასადებზე). დასავლეთ ფრონტონზე დაშენებულია ოთხ რვაწახნაგა სვეტზე დაყრდნობილი და ოთხივე მხარეს ნახევარწრიული თაღებით გახსნილი აგურის სწორკუთხა სამრეკლო. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 113-114.
მატნის წმინდა ბარბარეს ეკლესია

მატნის წმინდა ბარბარეს ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ მატანში, დგას სოფლის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, ილიქეთის უბანში, ძველ სასაფლაოზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (8,6 X 5 მ), შეიცავს სხვადასხვა პერიოდის ორ საამშენებლო ფენას. შენობის თავდაპირველი ნაწილი ნაგებია რიყის ქვით და სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით, დუღაბის სქელ ფენაზე. გვიან განახლებული ნაწილი (კამარა, კონქი, შესასვლელების თაღები) გამოყვანილია აგურით. ეკლესია შიგნიდან და გარედან შელესილია. ეკლესიაში შესასვლელი სამხრეთიდან და დასავლეთიდანაა. სამხრეთ კარი კედლის დასავლეთ ნაწილშია, ხოლო დასავლეთისა, ღერძიდან ოდნავ ჩრდილოეთითაა. ორივე შესასვლელი შიგნით თარაზულადაა გადახურული, გარედან - თაღოვანია. თაღი კედლის სწორკუთხა შეღრმავებაშია ჩასმული, რომელსაც აგურის საფეხუროვანი ფრიზი აგვირგვინებს. აღმოსავლეთით ოდნავ ნალისებრი აფსიდაა, აბსიდის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია. საკურთხევლის შუაში აგურით ნაგები ტრაპეზი დგას. მეორე ტრაპეზი აბსიდის ჩრდილოეთ გვერდზეა მიშენებული. საკურთხეველი დარბაზის იატაკის მიმართ საფეხურითაა შემაღლებული და აბსიდის მხრების ხაზიდან რამდენადმე წინ წამოწეული. ეკლესიის დასავლეთ კედელში ერთი თაღოვანი სარკმელია. დარბაზი გადახურულია შეისრული კამარით. ეკლესიას შირიმის მაღალი ლავგარდანი აქვს. ლავგარდნის პროფილს შეადგენს თარო, წრეთარგი და ლილვი. დასავლეთ ფრონტონის წვერზე დგას აგურით ნაგები, ოთხივე მხარეს თაღებით გახსნილი, ვიწრო, სწორკუთხა სამრეკლო. ეკლესია გადახურულია ღარიანი კრამიტით. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 119-120.
ფიდიუაგ

ფიდიუაგ („მაცნე“) — ყოველთვიური საზოგადოებრივ-პოლიტიკური და ლიტერატურულ-მხატვრული ჟურნალი. საქართველოს მწერალთა კავშირის სამხრეთ ოსეთის განყოფილების ორგანო, გამოდიოდა ცხინვალში ოსურ ენაზე. დაარსდა 1927 წელს. სხვადასხვა დროს რედაქტორებად მუშაობდნენ: ა. ფლითი (1924–1928), ს. პულათი (1929–1932), ჰ. ჯათიათი (1933), ჩ. ბეჯიტათი (1934–1936); ს. სანაკოევი (1938), რ. ოიევი (1934–19..), ი ფლითი (1950–1954), პ. გაგლოითი (1955), გ. ჯათიათი (1973); 1974 წლიდან რედაქტორი იყო ვლადიმერ გაგლოითი. ჟურნალში იბეჭდებოდა ოსი მწერლების ნაწარმოებები, აგრეთვე თარგმანები ქართულ, რუსულ და სხვა ენებიდან, პუბლიცისტური წერილები და სხვა. ტირაჟი 14 ათასი (1985). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 285.
სამხრეთი პემბა

სამხრეთი პემბა (სუაჰ. Kusini Pemba, ინგლ. Pemba South) — ტანზანიის 30-დან და ზანზიბარის ნახევრადავტონომიის 5-დან ერთ-ერთი ოლქი. მდებარეობს ზანზიბარის არქიპელაგის კუნძულ პემბაზე. ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი მკოანი. მოსახლეობა — 195 116 ადამიანი (2012 წელი). ფართობი — 332 კმ². შედგება ორი რაიონისაგან: ჩაკე-ჩაკე (სუაჰ. Chake Chake) — სამხრეთი პემბის ჩრდილოეთი (97 249 ადამიანი, 2012 წელი), მკოანი (სუაჰ. Mkoani) — სამხრეთი პემბის სამხრეთი (97 867 ადამიანი, 2012 წელი). ↑ 2012 National Bureau of Statistics, Ministry of Finance, United Republic of Tanzania, 2012. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-11-26. ციტირების თარიღი: 2015-07-07.
ჩრდილოეთი ზანზიბარი

ჩრდილოეთი ზანზიბარი (სუაჰ. Kaskazini Unguja, ინგლ. Zanzibar North Region) — ტანზანიის 30-დან და ზანზიბარის ნახევრადავტონომიის 5-დან ერთ-ერთი ოლქი. მდებარეობს ზანზიბარის არქიპელაგის კუნძულ ზანზიბარზე. ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი მკოკოტონი. მოსახლეობა — 187 455 ადამიანი (2012 წელი). ფართობი — 470 კმ². შედგება ორი რაიონისაგან: კასკაზინი «А» ანუ ჩრდილოეთი «А» (Kaskazini «A») — ჩრდილოეთ ზანზიბარის ჩრდილოეთი (105 780 ადამიანი, 2012 წელი), კასკაზინი «B» ანუ ჩრდილოეთი «B» (Kaskazini «B») — ჩრდილოეთ ზანზიბარის სამხრეთი (81 675 ადამიანი, 2012 წელი). ↑ 2012 National Bureau of Statistics, Ministry of Finance, United Republic of Tanzania, 2012. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-11-26. ციტირების თარიღი: 2015-07-07.
ცენტრალური სამხრეთის ზანზიბარი

ცენტრალური სამხრეთის ზანზიბარი (სუაჰ. Kusini Unguja, ინგლ. Zanzibar Central/South Region) — ტანზანიის 30-დან და ზანზიბარის ნახევრადავტონომიის 5-დან ერთ-ერთი ოლქი. მდებარეობს ზანზიბარის არქიპელაგის კუნძულ ზანზიბარზე. ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი კოანი. მოსახლეობა — 115 588 ადამიანი (2012 წელი). ფართობი — 854 კმ². შედგება ორი რაიონისაგან: კატი (სუაჰ. Kati) ანუ ცენტრალური ზანზიბარი (76 346 ადამიანი, 2012 წელი), კუსინი (სუაჰ. Kusini) ანუ სამხრეთ ზანზიბარი (39 242 ადამიანი, 2012 წელი). ↑ 2012 National Bureau of Statistics, Ministry of Finance, United Republic of Tanzania, 2012. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-11-26. ციტირების თარიღი: 2015-07-07.
დასავლეთ ზანზიბარი

დასავლეთ ზანზიბარი (სუაჰ. Mjini Magharibi, ინგლ. Zanzibar Urban/West Region) — ტანზანიის 30-დან და ზანზიბარის ნახევრადავტონომიის 5-დან ერთ-ერთი ოლქი. მდებარეობს ზანზიბარის არქიპელაგის კუნძულ ზანზიბარზე. ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი ზანზიბარი. მოსახლეობა — 593 678 ადამიანი (2012 წელი). ფართობი — 230 კმ². შედგება ორი რაიონისაგან: მაღარიბი (სუაჰ. Magharibi, ინგლ. Zanzibar West) ანუ დასავლეთ ზანზიბარი (370 645 ადამიანი, 2012 წელი), მჯინი (სუაჰ. Mjini, ინგლ. Zanzibar City) ანუ ზანზიბარი-ქალაქი (223 033 ადამიანი, 2012 წელი). ↑ 2012 National Bureau of Statistics, Ministry of Finance, United Republic of Tanzania, 2012. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-11-26. ციტირების თარიღი: 2015-07-07.
სოფრონ ვრაცელი

წმინდა სოფრონ ვრაცელი (დ. 1739 – გ. 1813) ნამდვილი სახელი სტოიკო ვლადისლავოვი — ბულგარელი მოძღვარი და ბულგარული აღორძინების ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი წარმომადგენელი. სტოიკო დაიბადა კოტელში, აღმოსავლეთ ბულგარეთში 1739 წელს საქონლით მოვაჭრეთა ოჯახში. მისი მამა, ვლადისლავი გარდაიცვალა 1750 წელს სტამბოლში შავი ჭირის შედეგად. სწავლობდა სამონასტრო სკოლაში სლავურ და ბერძნულ ლიტერატურას. მას ყოველთვის აინტერესებდა რელიგიური თემები რის შედეგადაც 1762 წელს გახდა მოძღვარი. რუსეთ-ოსმალეთის ომის დროს მოუწოდებდა ბულგარელებს რუსებთან თანამშრომლობას. სოფრონ ვრაცელი ბულგარეთის მართლმადიდებლურმა ეკლესიამ წმინდანად შერაცხა 1964 წლის 31 დეკემბერს. Вутова, Н. Софроний Врачански. 1739-1913. Библиографски указател. С., 1989.
დარ-ეს-სალამის ოლქი

დარ-ეს-სალამის ოლქი (ინგლ. Dar es Salaam) — ტანზანიის 30-დან ერთ-ერთი ოლქი. ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი დარ-ეს-სალამი, ტანზანიაში ყველაზე დიდი ქალაქი, რომელშიც ცხოვრობს ოლქის მოსახლეობის 93,9 %. მოსახლეობა — 4 364 541 ადამიანი (2012 წელი). ფართობი — 1393 კმ². მდებარეობს ქვეყნის აღმოსავლეთით, აქვს ინდოეთის ოკეანესთან გასასვლელი. ოლქი შედგება სამი რაიონისაგან: კინონდონი ილალა ტემეკე ↑ https://www.lands.go.tz/uploads/documents/en/1544030560-dar-city-plan-v1.pdf ↑ 2012 National Bureau of Statistics, Ministry of Finance, United Republic of Tanzania, 2012. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-11-26. ციტირების თარიღი: 2015-07-07.
ტეტნანგი

ტეტნანგი (გერმ. Tettnang) — ქალაქი გერმანიაში, ბადენ-ვიურტემბერგის ფედერალურ მხარეში, ტიუბინგენის ადმინისტრაციული ოლქის შემადგენლობაში, ბოდენზეეს რაიონში. ქალაქის ფართობია 71,22 კმ², მოსახლეობა, 2013 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, შეადგენს 18 348 ადამიანს. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ტეტნანგი ქალაქის ოფიციალური საიტი ↑ Alle politisch selbständigen Gemeinden mit ausgewählten Merkmalen am 31.12.2022 — DESTATIS, 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q122987347"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q764739"></a>
მეროვინგები

მეროვინგების დინასტია — ფრანკთა სახელმწიფოს პირველი სამეფო დინასტია V-VIII საუკუნეებში (481–751 წლებში). დინასტიის დამაარსებელია ლეგენდარული მეროვუსი. მეროვინგების პირველი მეფე იყო ხლოდვიგ პირველი (481-511), ხოლო უკანასკნელი ხილდერიკ III (743-751), რომელიც ჩამოაგდო პიპინ მოკლემ. დაგობერტ I-ის (629-639) მემკვიდრეების, ე. წ. ზარმაცი მეფეების დროს ძალაუფლება ფაქტობრივად მაიორდომების ხელში იყო. მთავარი სტატია: ფრანკთა მეფეების სია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 590-591.
იუბერლინგენი

იუბერლინგენი (გერმ. Überlingen) — ქალაქი გერმანიაში, ბადენ-ვიურტემბერგის ფედერალურ მხარეში, ტიუბინგენის ადმინისტრაციული ოლქის შემადგენლობაში, ბოდენზეეს რაიონში. ქალაქის ფართობია 58,67 კმ², მოსახლეობა, 2013 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, შეადგენს 22 046 ადამიანს. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: იუბერლინგენი ქალაქის ოფიციალური საიტი ↑ Alle politisch selbständigen Gemeinden mit ausgewählten Merkmalen am 31.12.2022 — DESTATIS, 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q122987347"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q764739"></a> ↑ GeoNames — 2005. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q830106"></a>
სან-სიბრაო-დე-ლას მთის ციხე-სიმაგრე

სან-სიბრაო-დე-ლას მთის ციხე-სიმაგრე (ესპ. Castro de San Cibrao de Las) — არქეოლოგიური აგდგილი გალისიაში (ესპანეთი). წარმოადგენს კასტროს კულტურის მთაზე აშენებული ციხე-სიმაგრის ნიმუშს. ის არ იყო მხოლოდ ერთი ციხე, არამედ მთლიანად გამაგრებული დასახლებული პუნქტი. ადგილი დასახლებული იყო ძვ. წ. II საუკუნიდან ახალი წელთაღრიცხვის II საუკუნემდე. მისი აყვავების პერიოდი იყო პირველი საუკუნე, რაც გალისიის რომაელთა მმართველობის ხანას ემთხვევა. ნანგრევები ზღვის დონიდან 473 მეტრის სიმაღლეზე მდებარეობს. დასახლების სიგანე იყო 314 მ. ხოლო სიგრძე 384 მ. რეგიონის სხვა გამაგრებული დასახლებებისგან განსხვავებით მისი კედლების უმეტესობას აქვს არა მომრგვალებული არამედ სწორი ფორმა. მომრგვალებული საცხოვრებელი სახლი. სტრუქტურის ცენტრალური ნაწილი. მოპირკეთებული მთავარი ქუჩა. ციხე-სიმაგრის დასავლეთი ნაწილი. რკინის ხანა Álvarez González, Yolanda, y otros: "Dos inscripciones inéditas del castro de San Cibrán de Las (San Amaro-Punxín, Ourense)", en Palaeohispanica 4, pp 235-255, Institución "Fernando el Católico", Excma. Diputación de Zaragoza. 2004. Chamoso Lamas, M.: "Excavaciones arqueológicas en la citania de San Cibrán de Lás y en el poblado y explotación minera de oro de época romana de Barbantes (Orense)", en Noticiario Arqueológico Hispánico, III-IV (1953-1954). Madrid. Págs. 114-130. Fariña Busto, F.: "A especificidade dos procesos de consolidación e restauración dos monumentos arqueolóxicos. A intervención nos castros da Cidade de San Cibrán de Lás, Castromao e Cidade de San Millán (Orense)", en Cadernos de área Arte/Comunicación, 1, 1983. Sada. Págs. 51-53. Pérez Outeiriño, B.: "Informe sobre las excavaciones arqueológicas de A Cidade de san Cibrán de Lás (San Amaro-Punxín, Orense)", en Noticiario arqueológico Hispánico 22. Madrid, 1985. López González, Luis F.; López Marcos, Miguel Ángel; y Álvarez González, Yolanda: "Definición y recuperación de estructuras en el Castro de San Cibrán de Lás", en Cuadernos de estudios gallegos, 117, (2004). ISSN 0210-847X, T. 51, págs. 79-113 López, M.A.;López Barja, P.; López, L.F.; y Álvarez, Y.: "Dos inscripciones inéditas del Castro de San Cibrán de Las (San Amaro-Punxín, Orense)", en Paleohispánica: Revista sobre lenguas y culturas de la Hispania antigua, 4, (2004). ISSN 1578-5386, págs. 235-244. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: სან-სიბრაო-დე-ლას მთის ციხე-სიმაგრე El castro de San Cibrao de Las dispone de una guía para divulgar su patrimonio arqueológico Página oficial del Parque Arqueolóxico da Cultura Castrexa de San Cibrán de Las დაარქივებული 2015-06-27 საიტზე Wayback Machine. Pieza encontrada en el castro y reconstruida por el equipo del Museo Arqueológico de Orense ↑ Castro de San Cibrán de Lás (Lansbricae) - Parque Arqueolóxico da Cultura Castrexa. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 27 ივნისი 2015. ციტირების თარიღი: 8 ივლისი 2015. ↑ Castro de San Cibrao de Las – Punxín. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 4 მარტი 2016. ციტირების თარიღი: 8 July 2015
ხარიბერტ I

ხარიბერტ I (ფრანგ. Charibert I; დ. დაახლ. 517 — გ. ნოემბერი ან დეკემბერი, 567) — ფრანკების მეფე 561-567 წლებში. მეროვინგების დინასტიის წარმომადგენელი, ხლოტარ I-ს და ინგუნდას ვაჟი. მამის გარდაცვალების შემდეგ ფრანკების სახელმწიფო ოთხ ნაწილად დაიშალა. ხარიბერტს შეხვდა პარიზის მიმდებარე ტერიტორიები. აღნიშნული ტერიტორია იყო ფრანკების სამეფოს ყველაზე მდიდარი ნაწილი. დედაქალაქის გამო ამ სახელმწიფოებრივმა გაერთიანებამ მიიღო პარიზის სამეფოს სახელი. ჰყავდა ოთხი ცოლი და ოთხი შვილი. გარდაიცვალა 567 წელს პარიზში. Charibert I von Frankenkoenig. Genealogie Mittelalter: Mittelalterliche Genealogie im Deutschen Reich bis zum Ende der Staufer. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-02-12. ციტირების თარიღი: 2012-01-16.
არბერის სამთავრო

არბერის სამთავრო ან ალბანონი (ალბანური: Arbër ან Arbëria, გეგური ალბანური: Arbn ან Arbnia, ბერძ. Ἄρβανον) — შუა საუკუნეებში წარმოქმნილი პირველი ალბანური სახელმწიფო. სათავადო დაახლოებით 1190 წელს, კრუიას რეგიონში არხონმა (მაღალსაჩინო პირი ბიზანტიაში) პროგონმა დააარსა. პროგონი შემდგომში მისმა შვილებმა გიინმა (1198–1208) და დიმიტრმა (1208–1216) შეცვალეს. პროგონების ოჯახის ბოლო მამაკაცი წარმომადგენლის დიმიტრის გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე ავიდა გიინის ქალიშვილის მეუღლე ბერძენი თავადი გრეგორი კამონასი (დაახ. 1216–1253). გრეგორის შემდგომი და სამთავროს ბოლო თავადი იყო მისი სიძე ალბანელი თავადი გოლემი (დაახ. 1252–1254). სათავადო 1255 წელს გაუქმდა. თავისი არსებობის განმავლობაში სამთავრო ინარჩუნებდა ავტონომიას ჯერ ბიზანტიის იმპერიის და შემდეგ 1205-დან ეპირის დესპოტატის შემადგენლობაში. მას ასევე მჭიდრო ურთიერთობა ჰქონდა სერბეთთანაც. მისი ეკონომიკის ძირითად წყაროს წარმოადგენდა ძველი რომაული სავაჭრო გზა Via Egnatia, რომელსაც აქტიურად იყენებდა ბიზანტიის იმპერია. პროგონი (1190–1198) გიინი პროგონი (1198–1208) დიმიტრი პროგონი (1208–1216) გრეგორი კამონასი (1216–1252) გოლემი (1252–1255) ალბანეთის ისტორია History of Albanian People. Albanian Academy of Science. ISBN 99927-1-623-1 Kristo Frashëri (1964), The history of Albania: a brief survey. Publisher: s.n. John Clements (1992), Clements' encyclopedia of world governments, Volume 10, Publisher: Political Research, inc. Donald MacGillivray Nicol (1986), Studies in late Byzantine history and prosopography Volume 242 of Collected studies Variorum reprints ; CS242 Volume 242 of Variorum reprint. Illustrated edition. Variorum Reprints, ISBN 0-86078-190-9, ISBN 978-0-86078-190-5 Donald MacGillivray Nicol (1957), The despotate of Epiros, Blackwell Thalóczy-Jireček-Sufflay (1913), Acta et diplomata res Albaniae mediae aetatis illustrantia: Collegerunt et digesserunt dr Ludovicus de Thalóczy, dr Constantinus Jireček et dr Emilianus de Sufflay, Volume 1, Editors: Lajos Thallóczy, Konstantin Jireček, Emil von Sufflay. Publisher: typis A. Holzhausen Anamali, Skënder and Prifti, Kristaq. Historia e popullit shqiptar në katër vëllime. Botimet Toena, 2002, ISBN 99927-1-622-3 ↑ 1.0 1.1 Ducellier (1999), pp. 780–781, 786 ↑ Fialuur i voghel Sccyp e ltinisct (ალბანურის და ლათინურის მცირე ლექსიკონი), გვერდი 4, 1895, შკოდერი ↑ Ellis, p. 134
გულების ციხე

გულების ციხე — ქედის მუნიციპალიტეტის ამავე სახელწოდების სოფლის თავში მდებარე საწუმპიას მთაზეა განლაგებული. იგი სოფელ გულებიდან 3-4 კმ-ით არის დაშორებული. ციხეს დასავლეთიდან ერთადერთი ვიწრო კლდოვანი მისასვლელი აქვს. ციხის ფართობი 70-80 მ²-ია. აქ მხოლოდ ერთი 14 მ² ნაგებობაა შემონახული, რომელსაც შესასვლელი სამხრეთი მხრიდან აქვს. შესასვლელის სიგანე 0,95 მ-ია, სიმაღლე — 1,15 მ. შესასვლელის ღრიჭო 1,05 მ სიმაღლეზეა დატანებული. ზღუდარის ლოდის ზომებია 3,10х0,18 სმ. ზღუდარს ქვემოდან კარგად ემჩნევა საურდულე ფოსო. ყველაზე საინტერესოა დასავლეთის კედელი, რომელშიც დატანებულია სამი ლამაზად გამოკვეთილი სათოფური. მათგან ორი გარედან 1,10 მ სიმაღლეზე მდებარეობს, ხოლო მესამე 2,30 მ სიმაღლეზე. კოშკი უდავოდ სართულებიანი უნდა ყოფილიყო, მაგრამ მისი დაზიანების გამო, ამის საბუთის მიკვლევა არ ხერხდება. ციხის ტერიტორიაზე სხვა რამ ნაგებობების კვალი არ შეიმჩნევა. ციხე ნაგებია ფლეთილი ქვებით კირის ხსნარზე. შეინიშნება უსწორმასწორო წყობა. ეს ქვები აქვე მახლობლადაა მოპოვებული. რაც შეეხება წყლის საკითხს, ეტყობა, მახლობელ წყაროებს იყენებდნენ. აქ შესანიშნავი წყაროებია სასვინტრიაში, ცივწყაროში, წუმპიაში. წყლის შესანახხად უნდა ჰქონოდათ წყალსაცავი, რომლის მიგნება ვერ მოხერხდა. გულების ციხე მარჯვე ადგილას მდებარეობს. აქედან მხედველობის არეში ექცევა ვრცელი ტერიტორია ერთი მხრით დანდალომდე, ხოლო მეორე მხრით შავშეთის ქედამდე და აჭარის წყლის გადმოღმა ზენდიდის სერამდე. იგი ეტყობა ამ ტერიტორიის საბატონოდ იყო აშენებული. მშენებლობის ტექნიკით (ფლეთილიქვების არასწორი წყობით, სათოფურებით და შემონახული ცნობების საფუძველზე იგი XII-XIII საუკუნეებით თარიღდება. აღსანიშნავია ასევე ის, რომ 1575-1756 წლებში ამ ციხეში ყოფილან შეხიზნულნი სამცხის ათაბაგი ყვარყვარე IV და მისი დედა დედისიმედი. სიხარულიძე ი., აჭარის მატერიალური კულტურის ძეგლები, თბ., 1962