laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ბაიბურთლუ ქარა იბრაჰიმ-ფაშა

ბაიბურთლუ ქარა იბრაჰიმ-ფაშა (თურქ. Bayburtlu Kara İbrahim Paşa; დ. 1620, ბაიბურთი — გ. 1687, როდოსი) — ოსმალეთის იმპერიის სახელმწიფო მოღვაწე, დიდი ვეზირი 1683–1685 წლებში, სულთან მეჰმედ IV-ის მმართველობის პერიოდში. დიდი ვეზირის ბეჭედი გადაეცა ოსმალეთის სასტიკი მარცხის შემდეგ ვენაში, 1683 წელს. იბრაჰიმი დაიბადა 1620 წელს, ბაიბურთში. სწორედ მისი წარმოშობის გამო შეერქვა მას ბაიბურთლუ, რაც ბაიბურთელს ნიშნავს. 1669 წელს დაინიშნა ეგვიპტის გამგებლად. ბაიბურთლუ ქარა იბრაჰიმ-ფაშამ ეს თანამდებობდა შეინარჩუნა ოთხი წლის განმავლობაში და 1673 წელს დედაქალაქში გამოიძახეს. 1677 წელს იბრაჰიმ-ფაშა დაინიშნა ოსმალეთის იმპერიის საზღვაო ფლოტის მეთაურად, ანუ კაპუდან-ფაშად. ის იმპერიის ფლოტს ხელმძღვანელობდა 1678 წლამდე. 1683 წელს მონაწილეობა მიიღო ჰაბსბურგების წინააღმდეგ ბრძოლაში, რომელშიც ოსმალეთის არმია დამარცხდა. როცა ოსმალეთის იმპერიის არმიამ უკან დაიხია და ბელგრადში იმყოფებოდა, სულთან მეჰმედ IV-მ ბრძანება გასცა, რომ სიკვდილით დაესაჯათ იმპერიის იმდროინდელი დიდი ვეზირი ქარა მუსტაფა-ფაშა. მისი სიკვდილით დასჯის შემდეგ, 25 დეკემბერს ქარა იბრაჰიმ-ფაშა ოფიციალურად გახდა დიდი ვეზირი. ბაიბურთლუ ქარა იბრაჰიმ-ფაშას მმართველობა საკმაოდ ცუდ დროს მოუხდა. მწვავედ მიმდინარეობდა დიდი თურქული ომი ჰაბსბურგების წინააღმდეგ და მანაც საკუთარი მმართველობის ორი წელი სწორედ მათ წინააღმდეგ ბრძოლას მოანდომა. ქარა იბრაჰიმ-ფაშას დიდი ვეზირის ბეჭედი ჩამოართვეს 1685 წლის 18 ნოემბერს, ხოლო მის ნაცვლად დიდ ვეზირად დაინიშნა სარი სულეიმან-ფაშა. ბაიბურთლუ ქარა იბრაჰიმ-ფაშა გარდაიცვალა 1687 წელს, კუნძულ როდოსზე. Danişmend, İsmail Hâmi (1971),Osmanlı Devlet Erkânı, İstanbul: Türkiye Yayınevi. Uzunçarşılı, İsmail Hakkı, (1954) Osmanlı Tarihi III. Cilt, 2. Kısım , XVI. Yüzyıl Ortalarından XVII. Yüzyıl Sonuna kadar), Ankara: Türk Tarih Kurumu (Altıncı Baskı 2011 ISBN 978-975-16-0010) say.423-425 Buz, Ayhan, (2009) Osmanlı Sadrazamları, İstanbul: Neden Kitap, ISBN978-975-254-278-5,
სომხეთის საპარლამენტო არჩევნები (2017)

სომხეთის საპარლამენტო არჩევნები 2017 — მეექვსე საპარლამენტო არჩევნები სომხეთში, რომელიც გაიმარა 2017 წლის მაისში. შემდეგმა პარტიებმა 2012 წლის არჩევნებზე საპარლამენტო მანდატები მოიპოვეს და სავარაუდოდ 2017 წლის არჩევნებშიც მიიღებენ მონაწილეობას: სომხეთის რესპუბლიკური პარტია აყვავებული სომხეთი სომხეთის ეროვნული კონგრესი კანონის უზენაესობა სომხეთის რევოლუციური ფედერაცია მემკვიდრეობა სხვა არასაპარლამენტო პარტიები რომლებიც სავარაუდოდ მონაწილეობას მიიღებენ 2017 წლის არჩევნებში: სომხეთის კომუნისტური პარტია (1990 წლიდან მოყოლებული მონაწილეობდა ყველა საპარლამენტო არჩევნებში)
სარი სულეიმან-ფაშა

სარი სულეიმან-ფაშა (თურქ. Sarı Süleyman Pasha; დ. ?, თაშლიჯა, სერბეთი — გ. 14 ოქტომბერი, 1687, სტამბოლი, ოსმალეთის იმპერია) — ოსმალეთის იმპერიის სახელმწიფო მოღვაწე, დიდი ვეზირი 1685–1687 წლებში, სულთან მეჰმედ IV-ის მმართველობის პერიოდში. წარმოშობით სერბი. სარი სულეიმან-ფაშას დაბადების თარიღი უცნობია. ის დაიბადა სერბეთის ქალაქ პრიეპოლში (მაშინდელი თაშლიჯა). იგი დიდი ვეზირი გახდა 1685 წლის 18 ნოემბერს, როდესაც მეჰმედმა გადააყენა დიდი ვეზირი ბაიბურთლუ ქარა იბრაჰიმ-ფაშა. სარი სულეიმან-ფაშას მმართველობის პერიოდში გრძელდებოდა დიდი თურქული ომი ჰაბსბურგების წინააღმდეგ, რომელიც დაიწყო 1683 წელს. სულეიმან-ფაშა მეთაურობდა ოსმალეთის იმპერიის არმიას ბუდის ბრძოლაში 1686 წელს, რომელშიც ოსმალეთის არმია დამარცხდა და ასევე, მოჰაჩის ბრძოლაში 1687, რომელშიც ოსმალეთის არმია აგრეთვე დამარცხდა. მოჰაჩის ბრძოლის დასრულებიდან ერთი თვის შემდეგ, 1687 წლის 18 სექტემბერს, როდესაც ოსმალეთის არმია ჯერ კიდევ არ ბრუნდებოდა დედაქალაქში, მეჰმედ IV-მ სარი სულეიმან-ფაშა თანამდებობიდან გაათავისუფლა და სტამბოლში გაუშვა. მის მაგივრად კი დიდი ვეზირი აბაზა სიავუშ-ფაშა გახდა. დიდი ვეზირის პოსტიდან გათავისუფლებიდან ცოტა ხნის შემდეგ, 1687 წლის 14 ოქტომბერს სარი სულეიმან-ფაშა სტამბოლში გარდაიცვალა. Uzunçarşılı, İsmail Hakkı, (1954) Osmanlı Tarihi III. Cilt, 2. Kısım , XVI. Yüzyıl Ortalarından XVII. Yüzyıl Sonuna kadar), Ankara: Türk Tarih Kurumu (Altıncı Baskı 2011 ISBN 978-975-16-0010) say.425-426 Buz, Ayhan, (2009) Osmanlı Sadrazamları, İstanbul: Neden Kitap, ISBN978-975-254-278-5, . Danişmend, İsmail Hami, (2011), İzahlı Osmanlı Tarihi Kronolojisi 6 Cilt, İstanbul:Doğu Kütüphanesi, ISBN 9789944397681 Mehmed Süreyya (haz. Nuri Akbayar) (1996), Sicill-i Osmani, İstanbul:Tarih Vakfı Yurt Yayınları ISBN 975-333-0383 C.III s.69 [1] Aslan, Adnan "Süleyman Paşa (Sarı)", (1999), Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.2 s.568 ISBN 975-08-0072-9 Sakaoğlu, Necdet (1999), Bu Mülkün Sultanları, İstanbul:Oğlak Yayinlari ISBN 975-329-2996
არჩევნები სომხეთში

არჩევნები სომხეთში ინფორმაციას იძლევა სომხეთში გამართულ არჩევნებსა და მათ შედეგებზე. სახელმწიფო დონეზე სომხეთი ირჩევს სახელმწიფოს მეთაურს - პრეზიდენტს და უმაღლეს საკანონმდებლო ორგანოს - ეროვნულ კრებას. პრეზიდენტის არჩევა ხდება მოსახლეობის მიერ ხუთი წლის ვადით (აბსოლუტური უმრავლესობა საჭიროების შემთხვევაში მე-2 ტურით). ეროვნული კრება (სომხ. Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողով) შედგება 131 წევრისაგან, აირჩევა ოთხი წლის ვადით, 41 წევრი მაჟორიტარული სისტემით და 90 პროპორციულით. სომხეთის ეროვნულ კრებაში ადგილებს პროპორციული სისტემით იკავებენ იმ პარტიების წარმომადგენლები რომელთაც გადალახული ექნებათ 5%-იანი ბარიერი. სომხეთს მრავალპარტიული პოლიტიკური სისტემა აქვს. მრავალრიცხოვან პარტიებს შორის ხელისუფლებაში დამოუკიდებლად მოსვლის შანსი თითქმის არცერთ მათგანს არ აქვს და ამის გამო მხარეებმა ერთად უნდა იმუშაონ რათა კოალიციური მთავრობა ჩამოაყალიბონ. 2013 წლის 18 თებერვლის სომხეთის საპრეზიდენტო არჩევნების შედეგები 2012 წლის 6 მაისის სომხეთის ეროვნული კრების არჩევნების შედეგები საარჩევნო კალენდარი საარჩევნო სისტემა სომხეთის რესპუბლიკის ცენტრალური საარჩევნო კომისია Adam Carr-ის საარჩევნო არქივი სომხეთის რესპუბლიკის ცენტრალური საარჩევნო კომისია
პარაცელსუსი

პარაცელსუსი (ნამდვილი სახელი და გვარი ფილიპუს ავრეოლუს თეოფრასტუს ბომბასტუს ფონ ჰოენჰაიმი; დ. 1493 ან 1494 — გ. 24 სექტემბერი, 1541, ზალცბურგი) — აღორძინების ეპოქის ექიმი, ბოტანიკოსი, ალქიმიკოსი, ასტროლოგი და ოკულტისტი. განათლება მიიღო იტალიის ქალაქ ფერარაში. დაახლოებით 1515 წელს მიენიჭა ექიმის წოდება; იყო ბაზელის უნივერსიტეტის პროფესორი (1526) და ქალაქის ექიმი. ბევრს მოგზაურობდა ევროპაში. გამოდიოდა სქოლასტიკური მედიცინისა და გალენოსის ავტორიტეტის ბრმა აღიარების წინააღმდეგ, მათ უპირისპირებდა დაკვირვებისა და ცდის მეთოდს. უარყოფდა მოძღვრებას ადამიანის სხეულის 4 წვენის შესახებ და მიაჩნდა, რომ ორგანიზმში მიმდინარე ყველა პროცესი ქიმიური პროცესია. პარაცელსუსი შეისწავლიდა ქიმიური ელემენტებისა და შენაერთების სამკურნალო მოქმედებას, ქიმია დაუახლოვა მედიცინას და ამრიგად გახდა იატროქიმიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. გამოყოფდა მცენარეებიდან წამლებს და ტინქტურის, ექსტრაქტისა და ელექსირის სახით იყენებდა სამკურნალოდ. პარაცელსუსმა განავითარა იმ დროისათვის ახალი წარმოდგენა დოზირების შესახებ; სამკურნალოდ იყენებდა მინერალური წყაროების წყალს, მიუთითა ცალკეული დაავადებების სამკურნალოდ სპეციფიკური საშუალებების (მაგალითად, ვერცხლისწყალი ათაშანგის სამკურნალოდ) ძიებისა და გამოყენების აუცილებლობაზე. პარაცელსუსმა შექმნა მოძღვრება „არქეზე“ — უმაღლეს სულიერ პრინციპზე, რომელიც თითქოს არეგულირებს ორგანიზმის ცხოველმოქმედებას. პარაცელსუსმა აგრეთვე საფუძველი ჩაუყარა ტოქსიკოლოგიას. Sämmtliche Werke, Abt. 1, Bd 1—14, Münch. — Jena, 1922—36; Abt. 2, Bd 4, 5, Wiesbaden, 1955—56. პარაცელსუსი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
თეოდორე II (კათოლიკოს-პატრიარქი)

თეოდორე II, თევდორე — საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი თამარ მეფის დროს, დაახლოებით 1187-1204. 1190-1191 ებრძოდა მეფის მოწინააღმდეგე დიდგვარიან ფეოდალებს. ბასიანის ბრძოლის დროს თამართან ერთად ბრძოლის ველამდე გაჰყვა ქართველთა ლაშქარს. თეოდორე II-მ გააფართოვა გელათისა და შიომღვიმის სამეფო მონასტრების სამფლობელოები. საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურები ლომინაძე ბ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 652.
მარზი

ერევანი • შირაკი • გიუმრი ლორე • ვანაძორი ტავუში • იჯევანი არაგაწოტნი აშტარაკი • კოტაიქი • რაზდანი გეღარქუნიქი • გავარი არმავირი • არმავირი არარატი • არტაშატი ვაიოც-ძორი • ეღეგნაძორი სიუნიქი • კაპანი მარზი (სომხ. մարզ) — პირველი დონის ადმინისტრაციული ერთეულის სახელი სომხეთში. მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის ადმინისტრაციულ ერთეულებს მარზი არ ჰქვია. ამის მაგივრად ისინი ცნობილია როგორც შრჯანი (სომხ. շրջան). ეს სომხური სიტყვა მომდინარეობს სპარსული სიტყვიდან მარზი, რაც „საზღვარს“ ნიშნავს. ქართულ თარგმანში მისი შესატყვისია პროვინცია. მარკა (ადმინისტრაციული ერთეული) სომხეთის ადმინისტრაციული დაყოფა მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის ადმინისტრაციული დაყოფა
ხოსროვ არუთინიანი

ხოსროვ არუთინიანი (სომხ. Խոսրով Հարությունյան, დ. 30 მაისი, 1948) — სომხეთის პრემიერ-მინისტრი 1992 წლის 30 ივლისიდან 1993 წლის 2 თებერვლამდე. http://www.gov.am/armversion/history/khosrov_harutjunyan.htm ↑ Historical Overview - Former Prime Ministers - The Government of the Republic of Armenia. www.gov.am. ციტირების თარიღი: 2010-01-22.
გაგიკ არუთინიანი

გაგიკ არუთინიანი (სომხ. Գագիկ Հարությունյան, დ. 23 მარტი, 1948) — სომეხი პოლიტიკოსი და სომხეთის საკონსტიტუციო სასამართლოს პრეზიდენტი. 1991 წლის 22 ნოემბრიდან 1992 წლის 30 ივლისამდე მას სომხეთის პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა ეკავა. 1965-1970 წლებში სწავლობდა ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტზე. 1973 წელს სწავლობდა ამავე უნივერსიტეტის ასპირანტურაში. 1990 წლიდან სომხეთის ეროვნული კრების დეპუტატად აირჩიეს. 1991 წლიდან სომხეთის ვიცე-პრეზიდენტია, ხოლო 1996 წლიდან საკონსტიტუციო სასამართლოს თავჯდომარეა. The President of the Constitutional Court ↑ Biography. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-05-31. ციტირების თარიღი: 2015-10-03.
დიალექტიკა

დიალექტიკა (ბერძნ. διαλεκτική, ვსაუბრობ, ვმსჯელობ,კამათის ხელოვნება) — მოძღვრება განვითარების შესახებ, რომელიც სხვადასხვა მნიშვნელობით ანტიკური დროიდან გამოიყენება. შუა საუკუნეებში დიალექტიკა ლოგიკის სინონიმი იყო. მაშინ იგი რიტორიკასთან და გრამატიკასთან ერთად სამ თავისუფალ ხელოვნებას ანუ ტრივიუმს შეადგენდა. როგორც სამყაროს შეცნობის ფილოსოფიური მეთოდი იგი მდგომარეობს თეზისის და ანტითეზისის დაპირისპირებაში. ფილოსოფია – ტ. რეხვიაშვილი, ვ. ჭიაურელი – თბილისი, 2006 წ. გვ. 234–235
ახურიანის წყალსაცავი

ახურიანის წყალსაცავი (სომხ. Ախուրյանի ջրամբար; თურქ. Arpaçay Barajı) — წყალსაცავი სომხეთისა და თურქეთის ტერიტორიებზე. მდებარეობს მდინარე ახურიანზე. წყალსაცავის ზედაპირის ფართობი 54 კმ²-ია, ხოლო მოცულობა 525 მილიონი მ³. ის ერთ-ერთი უდიდესი წყალსაცავია კავკასიის რეგიონში და ფართობით მხოლოდ მინგეჩაურისა და შამქორის წყალსაცავებს ჩამორჩება. სომხეთში წყალსაცავის წყალს სარწყავად იყენებს არაგაწოტნის, არმავირისა და შირაკის პროვინციები. ასევე სარწყავად გამოიყენება წყალი თურქეთშიც. ყარსისა და არტაანის პროვინციებში ყოველწლიურად 70 000 ჰექტარი სასოფლო-სამეურნეო მიწები ირწყვება. 1963 წლის 25 აპრილს, თურქეთსა და საბჭოთა კავშირს (ვისი ნაწილიც იმ დროს იყო სომხეთი) შორის ხელი მოეწერა მდინარე ახურიანზე კაშხლის მშენებლობის შესახებ შეთანხმებას, რომელსაც წყალსაცავში ოთხი მდინარის ჩამონადენი უნდა დაერეგულირებინა. მისი მშენებლობა 1975 წელს დაიწყო და 1980 წელს დასრულდა, ექსპლუატაციაში გაეშვა ამავე წელს. სომეხი მკვლევარების აზრით „წყლის სისტემა მძიმე მეტალებითა და სხვადასხვა ტოქსიკური ნივთიერებებით არის დაბინძურებული“. ↑ ARPAÇAY BARAJI tr. Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 15 მაისი 2012. ციტირების თარიღი: 30 August 2013. ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 Soghoian, Yeranuhi (8 May 2009). „Pollution in Border Reservoir Worries Armenia“. Institute for War & Peace Reporting. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 13 ივლისი 2019. ციტირების თარიღი: 1 August 2013. ↑ 3.0 3.1 3.2 (2007) Հայաստանի Հանրապետության Ֆիզիկաաշխարհագրական օբյեկտների համառոտ տեղեկատու-բառարան (hy). State Committee of the Real Estate Cadastre, გვ. 7. ციტირების თარიღი: 2015-10-03.  დაარქივებული 2018-05-17 საიტზე Wayback Machine. ↑ DSİ. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-03. ციტირების თარიღი: 2015-10-03. ↑ Sedat Laçiner, Mehmet Özcan, İhsan Bal (2010). USAK Yearbook of International Politics and Law 2010, Vol. 3, გვ. 232. ISBN 9786054030262.  ↑ Շիրակի մարզի ջրային ռեսուրսների գյուղատնտեսական արդյունավետ օգտագործումը բերքատվության բարձրացման նպատակով hy. AgroWeb Armenia. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 3 მაისი 2012. ციტირების თარიღი: 9 August 2013.
არმენ სარქისიანი

არმენ სარქისიანი (სომხ. Արմեն Վարդանի Սարգսյան; დ. 23 ივნისი, 1953, ერევანი, სომხეთის სსრ) — სომეხი პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე, დიპლომატი, ფიზიკოსი. სომხეთის პრეზიდენტი 2018-2022 წლებში. სომხეთის რიგით მე-4 პრემიერ-მინისტრი 1996-1997 წლებში. არმენ სარქისიანი დაიბადა 1953 წლის 23 ივნისს სომხეთის სსრ-ში. 1970-1976 წლებში სწავლობდა ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტზე. 1992-1993 წლებში იყო სომხეთის ელჩი დიდ ბრიტანეთში, ხოლო 1995-1996 წლებში — ბელგიაში, ვატიკანში და ლუქსემბურგში. 1996 წლის 4 ნოემბერს პრეზიტენტმა ლევონ ტერ-პეტროსიანმა იგი დანიშნა სომხეთის პრემიერ-მინისტრად. სომხეთის პრემიერ-მინისტრის თანამდებობაზე იგი 1997 წლის 20 მარტამდე დარჩა. არმენ სარქისიანი არ არის არცერთი პოლიტიკური პარტიის წევრი. ის გაერთიანებულია ორგანიზაციაში, რომელიც იცავს დემოკრატიას, ადამიანის უფლებებსა და კანონის უზენაესობას. 2018 წლის 2 მარტს აირჩიეს ქვეყნის პრეზიდენტად. 2022 წლის 23 იანვარს გადადგა თანამდებობიდან. ბიოგრაფიული მონაცემები ბიოგრაფიული მონაცემები არმენ სარქისიანის ბიოგრაფია ↑ Armenian president resigns ↑ სომხეთის პრეზიდენტი არმენ სარქისიანი გადადგა
სომხეთის საფოსტო ინდექსები

სომხეთის საფოსტო ინდექსები წარმოადგენს ოთხი რიცხვისაგან შემდგარ ციფრულ კოდს. 1970 წელს მთელი სსრკ-ის ტერიტორიაზე, სომხეთის სსრ-ის ჩათვლით, შემოიღეს ექვსნიშნა საფოსტო ინდექსები (37NNNN). 2006 წლის 1 აპრილიდან დამოუკიდებელ სომხეთში NNNN ფორმატის ოთხნიშნა საფოსტო ინდექსების გამოყენება დაიწყეს. პირველი ორი ციფრი რესპუბლიკის რაიონს აღნიშნავს, ხოლო ბოლო ორი იგივე დარჩა, რაც საბჭოთა დროს იყო. სომხეთის ადმინისტრაციული დაყოფა ISO 3166-2:AM საფოსტო ინდექსი სომხეთის ფოსტა Postal-Codes.net: სომხეთი ↑ რუსეთის ფოსტა ინდექსის სწორად დაწერისკენ მოუწოდებს. Новости компании. Почта России (2009-11-10). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-02-18. ციტირების თარიღი: 2010-08-23. ↑ სომხეთში ახალი საფოსტო ინდექსები ამოქმედდა. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-12-13. ციტირების თარიღი: 2015-10-03.
ლევონ V

ლევონ V (სომხ. Լեիոն Դ; დ. 1309 — გ. 28 აგვისტო, 1341) — კილიკიის სომეხთა სამეფოს მეფე, ჰეთუმიანების უკანასკნელი წარმომადგენელი, ოშინის ვაჟი. ლევონ V ტახტზე ავიდა მამის, ოშინის გარდაცვალების შემდეგ 1320 წელს. ამ პერიოდში კილიკიის სამეფო აოხრებული იყო მონღოლთა და მამლუქთა განუწყვეტელი შემოსევების შედეგად. ლევონის ტახტზე გამეფებისთანავე ეგვიპტის სულთანი პირველად შემოესია კილიკიის სომეხთა სამეფოს და ააოხრა იგი. 1322 წელს პაპ იოანე XXII-მ წერილი გაუგზავნა მონღოლებს, რითაც შეახსენა მათ შორის გაფორმებული ალიანსი და სთხოვა, რომ დახმარებოდა სომხებს. ლევონი იძულებული გახდა, რომ ცოლად შეერთო მამის, ოშინის ქალიშვილი პირველი ცოლისაგან. ლევონს ძალიან სურდა დასავლურ ქვეყნებთან გაერთიანება და მაქსიმალურად უწყობდა ხელს რომისა და სომხური ეკლესიების გაერთიანებას. 1331 წელს ლევონი მეორედ დაქორწინდა. მეფის მეორე ქორწინებამ დასავლეთის უკმაყოფილება გამოიწვია. ამასთან, მას აუმხედრდნენ ბარონებიც. 1341 წლის 28 აგვისტოს ლევონ V საკუთარი სამეფოს ბარონებმა მოკლეს. ლევონს მემკვიდრე არ დარჩენია, რამაც ჰეთუმიანების მმართველობის დასასრული გამოიწვია. ამის შემდეგ, სამეფოს ლუზინანები ჩაუდგნენ სათავეში. Boase, T. S. R. (1978). The Cilician Kingdom of Armenia. Edinburgh: Scottish Academic Press. ISBN 0-7073-0145-9.
ერესუნის საბაჟო

ერესუნის საბაჟო (დან. Øresundstolden) — იყო საბაჟო ერესუნის სრუტეში, რომელიც გამოიმუშავებდა დანიის შემოსავლის ორ მესამედს XVI და XVII საუკუნეებში. საბაჟო შექმნა ერიკ პომერანელმა 1429 წელს, და ის არსებობდა კოპენჰაგენის კონვენციამდე, რომელიც გაიმართა 1857 წელს. ყველა უცხოური გემი რომელიც გადიოდა ერესუნის სრუტეში, არ აქვს მნიშვნელობა დანიისკენ მიმავალი თუ დანიიდან მომავალი, უნდა გაჩერებულიყო და გადაეხადა ბაჟი დანიის სამეფო ოჯახისთვის. თუ გემი არ გაჩერდებოდა, შესაძლებელი იყო ზარბაზნების სროლა ორივე მხრიდან, ჰელსინგერიდან და ჰელსინგბორგიდან და გემის ჩაძირვა. 1567 წელს გადასახადი შეიცვალა ტვირთის ღირებულობის 1-2%-ამდე. გემების სხვა გზით წასვლის ასარიდებლათ ასევე არსებობდა საბაჟოები დიდ ბელტში და მცირე ბელტში; ზოგიერთ შემთხვევაში არა-დანიურ ხომალდებს აკრძალული ჰქონდათ ერესუნის გარდა სხვა გზით წასვლა. 1658 წელს, დანია იძულებული იყო გადაეცა შვედეთს ერესუნის აღმოსავლეთით მდებარე ტერიტორია ჩრდილოეთის ომი (1655-1660)-ის შედეგად. ამის გამო საბაჟო ნაკლებათ კონტროლირებადი გახდა, თუმცა დანიამ შეინარჩუნა საბაჟოს წარმოების უფლება. კოპენჰაგენის კონვენცია, რომელიც ძალაში შევიდა 1857 წელს, გააუქმა ყველანაირი საბაჟო და დანიური სრუტეები გამოცხადებული იყო საერთაშორისო წყლებად. Alexandersson, Gunnar (1982). International Straits of the World: The Baltic Straits. Martinus Nijhoff Publishers. "Legal provision: maritime law" UNESCO Hvidegaard, Torben (2 May 2005). "Øresundstolden" (დანიურად). Dansk-Skånsk Tidsskrift. დაარქივებული 23 October 2013[Date mismatch] საიტზე Wayback Machine.Category:Webarchive-ის თარგის შეტყობინებები
ღვთისმშობლის ეკლესია (ანანური)

ღვთისმშობლის ეკლესია — სომხური ხუროთმოძღვრების ძეგლი, დგას ანანურის ციხის ანსამბლის აღმოსავლეთით, 80 მეტრზე. სამშენებლო წარწერის თანახმად აგებულია 1850 წელს იმ სომეხი მოსახლეობის დაკვეთით, რომელიც აქ ანანურის მონასტრის ანსამბლის ქვედა ციხის დანგრევის შემდეგ დამკვიდრებულა. ეკლესია დარბაზულია (13,9 X 9,3 მ), ნაგებია აგურით. ძეგლი დაზიანებულია: აცვენილია კრამიტი, ჩამონგრეულია კარ-სარკმლების ნაწილი. შესასვლელ ჩრდილოეთიდან და დასავლეთიდანაა, კარიბჭეებიდან. აღმოსავლეთით, ნახევარწრიულ აბსიდში ერთი განიერი სარკმელი და ორი ბრტყელი, თაღოვანი ნიშია. აბსიდის აქეთ-იქით სწორკუთხა სამკვეთლო და სადიაკვნეა, რომლებსაც შესასვლელი დარბაზიდან აქვთ. ორივე სათავსში აღმოსავლეთით თითო სარკმელია. დარბაზის ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლებში ორ-ორი სარკმელია, დასავლეთ კედელში, კარის თავზე — ერთი. ხუთივე სარკმელი სწორკუთხაა. ეკლესიის გრძივი კედლები დანაწევრებულია სამ-სამი პილასტრით, რომლებსაც ეყრდნობა ცილინდრული კამარის საბჯენი თაღები. ინტერიერში შემორჩენილია ნალესობის ფრაგმენტები. აღმოსავლეთის ფასადის შუა არეში ორსაფეხურიანი თაღი და ოთხკუთხა სარკმელია. თაღის ქუსლებთან კონქზედა სამალავის თითო პატარა სარკმელი გამოდის. სარკმლებს ზემოთ აგურის წყობით ჯვრებია გამოყვანილი. თითო მსგავსი ჯვარია დასავლეთის ფასადის განაპირა მონაკვეთებში და ორ-ორი გრძივ ფასადებზე. აღმოსავლეთის ფასადის კეხზე დაშენებულია პატარა ოთხსვეტიანი სამრეკლო (ფანჩატური). ეკლესიის კედლები დასრულებულია სამსაფეხურიანი ლავგარდნით. ეკლესიას კრამიტით დახურული ორფერდა სახურავი აქვს. დასავლეთიდან და ჩრდილოეთიდან ეკლესიაზე მიშენებულია აგურით ნაგები კარიბჭეები, რომლებიც სამ მხარეს ნახევარწრიული თაღებითაა გახსნილი. ორივე კარიბჭის ფრონტონში აგურის წყობით გამოყვანილია თითო ჯვარი. დასავლეთის კარიბჭეზე, აგურის ცილინდრულ მასაზე, აღმართულია სამრეკლო - ათთაღიანი ფანჩატური საკმაოდ მაღალი პროპორციებით. სამრეკლოში მოსახვედრად ეკლესიის დასავლეთის კარი ზემოთ სწორკუთხა ღიობია მოწყობილი. გარედან სამრეკლოს თაღებს შორის წიბოებს მოჰყვება ნახევაწრიული ლილვები, რომლებიც დასრულებულია ქვაში გამოკვეთილი ტოლმკლავა ჯვრებით. სამრეკლოს აგურით ნაგები ქოლგისებრი სახურავი აქვს. პ. ზაქარაია, გ. მარსაგიშვილი, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 214.
ექსპრესიონიზმი

ექსპრესიონიზმი — ხელოვნების მიმდინარეობა, აღმოცენდა XX საუკუნის დასაწყისში და განვითარდა ხელოვნების ისეთ დარგებში, როგორებიცაა: მხატვრობა, ლიტერატურა, თეატრი, კინო, არქიტექტურა და სხვა. ექსპრესიონიზმი არის სუბიეტურობის გამოვლინება, რაც მიზნად ისახავს რეალობის დეფორმირებას რათა პუბლიკაში ემოციური რეაქცია გამოიწვიოს. წარმოდგენები ხშირად მტანჯველი ხასიათისაა, ახდენს რეალობის სტილიზებას, უცვლის მას ფორმას და ამგვარად აღწევს ძლიერ ექსპრესიულ ინტენსივობას. ეს ყოველივე არის იმ პესიმისტური ხედვის შედეგი, რომელიც გააჩნდათ ექსპრესიონისტებს თავიანთი ეპოქის შესახებ, კონკურეტულად კი პირველი მსოფლიო ომის მიმართ. ექსპრესიონისტული ნაწარმოებები ხშირად წარმოაჩენენ ფსიქოანალიტიკურ სიმბოლოებს. XX საუკუნის დასაწყისში ეს მიმდინარეობა, რომელმაც ძირითადად ჩრდილოეთ ევროპაში, განსაკუთრებით გერმანიაში მოიკიდა ფეხი, ფრანგული იმპრესიონიზმის საწინააღმდეგოდაა მიმართული. თუკი იმპრესიონიზმი მაინც ფიზიკურ რეალობას აღწერს, ექსპრესიონიზმი ამ რეალობას შემოქმედის სულიერ მდგომარეობას უმორჩილებს. ექსპრესიონიზმი იმპრესიონიზმთან შედარებით გაცილებით აგრესიულია და ახასიათებს ძლიერი ფერები, მკვეთრი ხაზები. ამით იგი ფოვიზმის გამგრძელებელიცაა. ხშირად ექსპრესიონიზმს განიხილავენ არა იმდენად მიმდინარეობად, რამდენადაც რეაქციად აკადემიზმისა და საზოგადოების წინააღმდეგ. საქართველოში ექსპრესიონიზმის ღრმა დახასიათება მოგვცა დავით კაკაბაძემ თავის ნაშრომში „ხელოვნება და სივრცე“ (1926, პარიზი; 1983, თბილისი). XX საუკუნის 20-იან წლებში ევროპული ექსპრესიონიზმის პრინციპების ქართულ ხელოვნებასთან შერწყმას ვხვდებით ლადო გუდიაშვილისა („თევზი ცოცხალი“, „ქეიფი ქალთან“, „ქეიფი განთიადისას“, „ქრისტინე“ და სხვ.) და შალვა ქიქოძის („უდროოდ დაღუპული მეგობრის მოსაგონებლად“, „სამი მხატვარი“ და სხვ.) შემოქმედებაში. 1970-იანი წლების ბოლოსა და 80-იანი წლების დასაწყისში ექსპრესიონისტული სტილიზაციის პრინციპთა გამოყენება დამახასიათებელია ლევან ჭოღოშვილის სურათებისათვის („ეკატერინე გაბაშვილი შვილებთან ერთად“, „ზურაბ არაგვის ერისთავის მკვლელობა“, „ოჯახი“ და სხვ.). XX საუკუნის 80-იან წლებში ექსპრესიონიზმისა და ნეოექსპრესიონიზმის გამოცდილება აისახა მხატვრების მ. ცეცხლაძის, ნ. ცეცხლაძის, კ. კაჭარავას, მ. ჯაფარიძის, კ. რამიშვილის, გ. ბუღაძის შემოქმედებაში (გამოფენები: 1985 — თელავში, 1986–87 — თბილისში, 1987–89 — ბერლინსა და ლაიფციგში). ქართველ მხატვართა შემოქმედებაში ექსპრესიონიზმის დამახასიათებელი ნიშნები შეხამებულია ეროვნულ მხატვრულ ტრადიციებთან. ექსპრესიონიზმის გავლენა შეიმჩნევა ქართველი მწერლების: დემნა შენგელაიას, ლეო ქიაჩელის, სანდრო შანშიაშვილის, კონსტანტინე გამსახურდიას შემოქმედებაში. კანდინსკი, ვასილი კირშნერი, ერნსტ ლუდვიგ კოკოშკა, ოსკარ. მოდერსონ-ბეკერი, პაულა მუნკი, ედვარდ ნოლდი, ემილ შიელი, ეგორ შმიდტ-როტლუფი, კარლო სუტინი, შაიმ გოგი, ვან ამედეო მოდილიანი კაჭარავა კ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. ?. ექსპრესიონიზმის ისტორია ექსპრესიონიზმი დაარქივებული 2010-03-25 საიტზე Wayback Machine. კვლევები ექსპრესიონიზმის შესახებ დაარქივებული 2006-08-22 საიტზე Wayback Machine.
ანანურის წმინდა გიორგის ეკლესია

წმინდა გიორგის ეკლესია — მდებარეობდა ანანურსა და ჟინვალს შორის, ნასოფლარ ფიტავის ტერიტორიაზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. დაანგრიეს 1975 წელს. ეკლესია აგებული იყო რიყის ქვით და კვადრატული აგურით. გადახურვა ჩაქცეული ჰქონდა, ხოლო კედლები ძლიერ დაზიანებული. ეკლესიის შიგნით, ნანგრევების ქვეშ აღმოჩნდა ვერცხლის ოთხი თასი, ვერცხლის საწინამძღვრო ჯვარი და ბორაყი, რომლებიც ინახება აკც-ის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში. ბ. ჯორბენაძე, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 214.
არაგვისპირის ეკლესია

არაგვისპირის ეკლესია — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი, დგას დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ არაგვისპირის დასავლეთით, მთის ფერდობზე, სასაფლაოს ტერიტორიაზე. აგებულია XVIII-XIX საუკუნეებში. 1982-1983 წლებში ჩატარდა სარემონტო სარესტავრაციო სამუშაოები. აღდგა კედლების დაკარგული ნაწილები, ლავგარდანი და კრამიტის გადახურვა; გაიწმინდა ინტერიერი და მიმდებარე ტერიტორია. ეკლესია დარბაზულია (9,3 X 4,3 მ). ნაგებია ნატეხი ქვიშაქვით, რიყის ქვით და აგურით. ერთადერთი სწორკუთხა შესასვლელი ჩრდილოეთ კედლის შუაშია. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდაა. აფსიდში ორი ვიწრო თაღოვანი სარკმელი (ერთი აფსიდის ღერძზე, მეორე - სამხრეთის გვერდში, რომელიც სამხრეთის ფასადზე გადის) და ორი მცირე ზომის ნიშია. აფსიდის კედელზე (ღერძზე) სწორკუთხა ტრაპეზია მიბჯენილი. თითო სარკმელი დარბაზის სამხრეთ და დასავლეთ კედლებშია. დარბაზი ნახევარწრიული კამარით არის გადახურული. ნახევარწრიული ფორმისაა აფსიდის თაღიც. ეკლესიის ფასადები შელესილი და შეთეთრებული ყოფილა. ფასადებიდან მხოლოდ აღმოსავლეთის და ჩრდილოეთის არის მორთული — აგურის წყობის შეღრმავებით გამოყვანილი მოზრდილი რომბებით. აღმოსავლეთის ფასადზე სარკმლის ზემოთ, ერთ დონეზე, განლაგებულია სამი რომბი; მათგან შუა ფასადის ღერძზეა. სარკმლის ქვემოთ ტოლმკლავა შეღრმავებული ჯვარია, რომლის ზედა მკლავის ნაწილი სარკმლის ღიობითაა წაკვეთილი. ჩრდილოეთის ფასადზე, შესასვლელის არქიტრავის დონეზე, ხუთი რომბია, რომელთაგანაც სამი შესასვლელის აღმოსავლეთითაა. აღმოსავლეთის და შუა რომბს შორის, ქვემოთ, ტოლმკლავა შეღრმავებული ჯვრის გამოსახულებაა. ფასადები დასრულებულია აგურის ორსაფეხურიანი ლავგარდნით, რომელსაც ორივე ფრონტონის ძირებთან პატარა ჰორიზონტალური შემონაკეცები აქვს. თ. დვალი, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 214-215.