laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
მემფისი (ეგვიპტე)

მემფისი (არაბ. ممفس) — ანტიკური ქალაქი ძველ ეგვიპტეში, ქვემო ეგვიპტის ერთ-ერთი პირველი ნომის, ანებ-ჰეტჩის დედაქალაქი. მისი ნანგრევები დღეს თანამედროვე ქალაქ ჰელუანის სიახლოვეს მდებარეობს, კაიროს სამხრეთით. ლეგენდის თანახმად, რომელიც უკავშირდება ქურუმ მანეთონს, ქალაქი ფარაონმა მენესმა დააარსა დაახლოებით ძვ. წ. 3000 წელს. ძველი სამეფოს პერიოდში ის ეგვიპტის დედაქალაქი იყო და წარმოადგენდა უმნიშვნელოვანეს ქალაქს ხმელთაშუა ზღვის რეგიონის ანტიკურ ისტორიაში. მას ნილოსის დელტაში სტრატეგიული პოზიცია ეკავა. მემფისის მთავარ ნავსადგურთან განლაგებული იყო სახელოსნოები, ფაბრიკები და საწყობები, რომლებიც სურსათ-სანოვაგესა და სხვა საქონელს მთელი სამეფოს მასშტაბით ანაწილებდნენ. მის ოქროს ხანაში, მემფისი ყვაოდა როგორც რეგიონის სავაჭრო და რელიგიური ცენტრი. ჰეროდოტეს ცნობით, მემფისიის გარშემო ფარაონმა მენესმა ააგო ჯებირი, რომელსაც უნდა დაეცვა ქალაქი ადიდებული ნილოსის წყლისაგან. მემფისის მფარველად მიიჩნეოდა ღმერთი პტა, ხელოსნების მფარველი. მისი დიდებული ტაძარი ქალაქის ერთ-ერთი გამორჩეული სტრუქტურა იყო. მისი სახელი ბერძნულად გამოითქმოდა როგორც Aί γυ πτoς (აი გი პტოს), ამიტომ ზოგიერთ ისტორიკოსს მიაჩნია, რომ აქედან იღებს სათავეს ქვეყნის თანამედროვე სახელი ეგვიპტე. მემფისის ისტორია მჭიდროდაა დაკავშირებული მთლიანად ძველი ეგვიპტის ისტორიასთან. მისი დაცემის მიზეზად მიაჩნიათ ეკონომიკური მნიშვნელობის დაკარგვა გვიანდელ ანტიკურ ხანაში, როდესაც ეს ფუნქციები ზღვის სანაპიროზე მდებარე ქალაქმა ალექსანდრიამ გადაიბარა. მემფისის რელიგიური მნიშვნელობა ახ. წ. 380 წელს გამოსული თესალონიკის ედიქტის შემდეგ დაეცა. ძველი დედაქალაქის ნანგრევები დღეს ცხადად ასახავს მის დიდებულ წარსულს. 1979 წლიდან, გიზის პირამიდების კომპლექსთან ერთად შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში. არეალი საზოგადოებისთვის ღიაა, როგორც მუზეუმი ღია ცის ქვეშ. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია არაბულ ქვეყნებში მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აფრიკაში On the Memphis Theology Memphis site (Windows Live) Ancient Egypt.org Photos of Memphis, University of Chicago დაარქივებული 2013-03-22 საიტზე Wayback Machine. Digital Egypt for Universities Photos of Memphis, Egiptomania.com ↑ Herodot: Historien II. S. 99.
ვატნაიეკუდლი

ვატნაიეკუდლი (ისლ. Vatnajökull) — უდიდესი საფარული მყინვარი ისლანდიაში. მდებარეობს კუნძულის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში და მისი ტერიტორიის 8 % უჭირავს (8 133 კმ²). მოცულობით ვატნაიეკუდლი უდიდესია ევროპაში, ხოლო ტერიტორიით — მეორე. ყინულის საშუალო სისქე 400 მეტრია, მაქსიმალური — 1000 მეტრი. ისლანდიის უმაღლესი წერტილი, პიკი ჰვანადალსჰნუკური (2110 მ), მდებარეობს ვატნაიეკუდლის სამხრეთ ზღვარზე, სკაფტაფედლის ეროვნულ პარკთან ახლოს. მყინვარის ქვეშ არის რამდენიმე ვულკანი. უკანასკნელ წლებში ვატნაიეკუდლი თანდათანობით მცირდება, შესაძლოა კლიმატის ცვლილების გამო. მყინვარი კვებავს რამდენიმე მყინვარულ ტბებს, მათ შორის იეკულსაურლოუნსა და გრანალოუნს. ისლანდიის მყინვარები შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ვატნაიეკუდლი“ ვიკისაწყობში. ვატნაიეკუდლი — სტატია დიდი საბჭოთა ენციკლოპედიიდან (რუსული) ლაშქრობა მყინვარ ვატნაიეკუდლზე (ინგლისური)
ვადი-ალ-ხიტანი

ვადი-ალ-ხიტანი (არაბ. وادي الحيتان‎ ვეშაპების ხეობა) — პალეონტოლოგიური ძეგლი ეგვიპტეში, ელ-ფაიუმის საგუბერნატოროში, კაიროდან 150 კმ-ით სამხრეთ დასავლეთით. არეალში აღმოჩენილია ასეულობით განმარხებული ვეშაპის უძველესი ფორმა, რის გამოც 2005 წლიდან ტერიტორია შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში. აქ ცხადი ხდება ვეშაპების ევოლუციის ერთ-ერთი უდიდესი საიდუმლო - ოკეანის ეს ძუძუმწოვარი თავდაპირველად ხმელეთის ცხოველი ყოფილა. სხვაგან არსად მსოფლიოში არ მოიპოვება ამ რიცხვის, კონცენტრაციისა და ხარისხის ნამარხები. ნამარხები შეიძლება არ იყოს უძველესი სხვებთან შედარებით, მაგრამ ამ ტერიტორიაზე თავმოყრილია მათი დიდი კონცენტრაცია. ამავე დროს, იმდენად მაღალია მათი შემონახულობის ხარისხი, რომ ხელუხლებელია ზოგიერთი ჩონჩხის მუცლის შიგთავსიც კი. აღმოჩენილი სხვა უძველესი ცხოველების ნამარხები, მაგალითად ზვიგენების, ნიანგების, ხერხი-თევზების, კუების და სკაროსების, საშუალებას იძლევა გაცოცხლდეს ის ბუნებრივი გარემო და ეკოლოგიური პირობები, რომელიც მათ დროს, მილიონობით წლის წინ იყო. პირველი ნამარხი ჩონჩხები 1902-1903 წლებში აღმოაჩინეს, მაგრამ მომდევნო 80 წლის განმავლობაში ის ნაკლები ყურადღების ცენტრში იყო, რაც დიდწილად განპირობებული იყო ტერიტორიის ძნელად მისადგომობით. 1980-იანი წლებიდან არეალისადმი ინტერესი გაიზარდა, მას ნამარხების უამრავი კოლექციონერი მოაწყდა და გატანილ იქნა მრავალი ძვალი, რაც იმის მიზეზი გახდა, რომ ტერიტორია დახურულად გამოცხადდა. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია არაბულ ქვეყნებში მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აფრიკაში Wadi Al-Hitan trek on Google Earth Images from a trek to Wadi Al-Hitan on Flickr ↑ Wadi Al-Hitan (Whale Valley) - World Heritage Site - Pictures, info and travel reports. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-02. ციტირების თარიღი: 2011-06-27. ↑ Wadi Al-Hitan (Whale Valley). UNESCO. ციტირების თარიღი: 20 July 2006. ↑ „Africa World Heritage sites named“. BBC News. 15 July 2005. ↑ Wadi Al-Hitan (Whale Valley), Egypt - Encyclopedia of Earth
მანა-პულსის ეროვნული პარკი

მანა-პულსი — ველური ბუნების ნაკრძალი ჩრდილოეთ ზიმბაბვეში, გაფორმებულია ეროვნულ პარკად. რეგიონი მდებარეობს მდინარე ზამბეზის ქვედაწელში, სადაც მდინარის დაბლობი ყოველ წვიმიან სეზონზე ტბების არეალად იქცევა. როდესაც ტბები თანდათან უკან იხევს და შრება, რეგიონი წყლის საძებრად გამოსულ მრავალ ცხოველს იზიდავს, რის შედეაგდაც ის აფრიკის ერთ-ერთ ყველაზე ცნობილ სპორტული ნადირობის ტერიტორიად იქცევა. შონას ენაზე მანა ოთხს ნიშნავს, რაც წარმოსდგება იმ ოთხი დროებითი ტბორისგან, რომელიც მდინარე ზამბეზის შუაწელზე წარმოიქმნება. 2 500 კმ² ფართობის მქონე ეს ტერიტორია, რომელიც მოიცავს მდინარის ნაპირებს, კუნძულებს, ქვიშიან ტბორებს, მაგნოლიის, გარეული ლეღვისა და ბაობაბის ტყეებს, სამხრეთ აფრიკის ერთ-ერთ ყველაზე ნაკლებად განვითარებულ ეროვნულ პარკს წარმოადგენს. ოთხმოციანი წლების დასაწყისში, ამტერიტორიაზე გადაწყვეტილი იყო ჰიდროელექტროსადგურის მშენებლობა, რომელიც მოშლიდა დატბორვებს, მაგრამ იმის გამო, რომ 1984 წელს პარკი იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შევიდა, გეგმა აღარ განხორციელდა. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აფრიკაში Map of Mana Pools Scubaworld Zimbabwe and Other Adventures Mana Pools Image Gallery დაარქივებული 2011-10-07 საიტზე Wayback Machine. More on Mana Pools
კოკო როშა

კოკო როშა (ინგლ. Coco Rocha; დ. 10 სექტემბერი, 1988, ტორონტო) — კანადელი სუპერმოდელი. კოკო არის ერთ-ერთი პირველი მოდელი, რომელმაც „ომი გამოუცხადა“ ანორექსიას სამოდელო ბიზნესში. როშას კარიერა დაიწყო 2002 წელს, როდესაც ირლანდიურ საცეკვაო კონკურსზე მაინ გაიცნო ჩარლზ სტიუარტი, რომელმაც კოკოს შესთავაზა სამოდელო სააგენტოში მუშაობა. 2006 წელს კოკო როშა გადაიღეს „ვოგის“ ყდისთვის, რის შემდეგაც ის ნახა უამრავმა დიზაინერმა. როშა პოზირებდა ასეთი ცნობილი ბრენდებისთვის, როგორებიცაა Americana Manhasset, Balenciaga, Chanel, Dior, Dolce & Gabbana, Lanvin, The Gap, Tommy Hilfiger, Yves Saint Laurent, Rimmel და ა.შ. ოფიციალური საიტი კოკო როშა Fashion Model Directory-ზე
მურთაზ ხურცილავას სტადიონი

მურთაზ ხურცილავას სტადიონი — სპორტული სტადიონი საქართველოს ქალაქ მარტვილში. ძირითადად გამოიყენება საფეხბურთო მატჩებისათვის. არის მარტვილის „მერანის“ საშინაო მოედანი. იტევს 3,000 მაყურებელს. საქართველოს საფეხბურთო სტადიონების სია ↑ Merani Martvili.
Halicephalobus mephisto

Halicephalobus mephisto — გაეტან ბორგონისა და ტალის ონსტოტის მიერ 2011 წელს აღმოჩენილი ნემატოდების სახეობა. აღნიშნული ნემატოდი გამოავლინეს „ბეატრიქსისა“ და „დრიფონტეინის“ შახტებში (სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა), ოქროს მოპოვების დროს ერთ-ერთ მადანში, 0.9 კმ, 1.3 კმ და 3.6 კმ სიღრმეებზე. ჭიების სიგრძე შეადგენს 0,52—0,56 მმ-ს. ჭიები ბინადრობდნენ მცირეოდენ შეგუბებულ წყლებში, რომლის ტემპერატურა დაახლოებით 48°C შეადგენდა. ტალის ონსტოტმა აღნიშნა, რომ ძლიერ შეშფოთდა, როდესაც დაინახა ამ ჭიების მოძრაობა და განმარტა, რომ ისინი გამოიყურებოდნენ მოშავოდ, მომცროდ და მარდად. ნემატოდების ამ სახეობის აღმოჩენა მნიშვნელოვანია იმით, რომ 2011 წლამდე არც ერთი სხვა მრავალუჯრედიანი ორგანიზმი დედამიწის ზედაპირიდან არ ყოფილა შემჩნეული ამხელა სიღრმეზე (2 კილომეტრზე და მეტი). Halicephalobus mephisto მაღალი ტემპერატურის მიმართ მყარია, გამრავლება უსქესო აქვთ, იკვებება მიწისქვეშა ბაქტერიებით. რადიონახშირბადის ანალიზის შედეგად მიწისქვეშა წყლების ასაკი, რომელშიაც აღნიშნული ჭიები ცხოვრობდნენ, შეადგენდა 3-დან 12 ათას წელს. Halicephalobus mephisto-ს სიცოცხლისადმი ჰქონდათ მიდრეკილება ასევე ისეთ წყალში, სადაც ნახშირბადის ექსტრემალური დონე დაბალი იყო. ნემატოდების ამ სახეობამ სახელწოდება მიიღო მეფისტოფელიდან გამომდინარე, რომელიც თქმულებაში ცნობილია როგორც ბოროტმექმედი სული, ე.ი. ბნელეთში მობინადრე. ცნობილ სამეცნიერო ჟურნალში Nature - Halicephalobus mephisto შეყვანილ იქნა როგორც დედამიწაზე ყველაზე ღრმად მობინადრე მრავალუჯრედიანი ორგანიზმი. ნემატოდები მრავალუჯრედიანი ორგანიზმები ↑ დიდ სირღმეებზე მიაკვლიეს მრავალუჯრედიან ორგანიზმებს. ukrinform (2011.06.07). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-08-11. ციტირების თარიღი: 2011-06-09. ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 Borgonie J., García-Moyano, A.; Litthauer, D.; Bert, W.; Bester, A.; van Heerden, E.; Möller, C.; Erasmus, M.; Onstott, T. C.. Nematoda from the terrestrial deep subsurface of South Africa. nature.com. ციტირების თარიღი: 2011-06-09. ↑ ჯოჯოხეთის ჭიები რომლებიც მიწისქვეშა წყლებში იმალებიან. News Line (2011-06-07). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-08-31. ციტირების თარიღი: 2011-06-09. ↑ აღმოჩენილია ჭიების სახეობა, რომლებიც დედამიწის ზედაპირიდან რამდენიმე კილომეტრზე ბინადორბენ. Эхо Москвы (09.06.2011). ციტირების თარიღი: 2011-06-10. ↑ 5.0 5.1 5.2 Carpenter, Jennifer. (2011-06-02) Deepest living land animal found. BBC. ციტირების თარიღი: 2011-06-03. ↑ Marc Kaufman. (June 1, 2011) ‘Worms from hell’ unearth possibilities for extraterrestrial life. The Washington Post. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-03-24. ციტირების თარიღი: 2011-06-09.
მატობოს ეროვნული პარკი

მატობოს ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი სამხრეთ ზიმბაბვეში. მდებარეობს მატობოს ბორცვების შუაგულში - გრანიტის გორაკებიან და ხეებით დაფარულ ხეობაში, რომელიც ქალაქ ბულავაიოდან 35 კმ-ით სამხრეთით იწყება. გრანიტის ბორცვები 2 000 მლნ წლის წინ ჩამოყალიბდა. ისინი დაფარულია რიყის ქვებითა და სხვადასხვა მცენარეულობით. მიზილიკაზმა, ნდებელის ხალხის ფუძემდებელმა ამ ტერიტორიას „მელოტი თავები" უწოდა. ბორცვები 3100 კმ² ტერიტორიას მოიცავს, რომელთაგან 424 კმ² ეროვნულ პარკადაა გამოცხადებული, დანარჩენი ტერიტორია კი კომუნალურ მიწას წარმოადგენს, მცირე რაოდენობით გვხვდება ფერმერული მეურნეობებიც. პარკი მოიცავს ულამაზეს პეიზაჟებს - წარმტაც ბალანსს კლდეებსა და შთამბეჭდავ ხედებს ტჰულის, მტშელელეს, მალემეს და მპოპომას მდინარეების ხეობების გასწვრივ. პარკის ტერიტორიის 100 კმ² სპორტული ნადირობის ტერიტორიას წარმოადგენს, ამ ნაწილში გავრცელებულია თეთრი და შავი მარტორქები. გორაკების უმაღლესი მწვერვალი (1549 მ) პარკის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხეში მდებარეობს და მას გულატის უწოდებენ. მატობო უძველესი ეროვნული პარკია ზიმბაბვეში, ის 1926 წელს შეიქმნა. ტერიტორია გამოირჩევა განსაკუთრებული ბიომრავალფეროვნებით. აღრიცხულია 200 სახეობის ხე, მათ შორის აკაცია, ველური მსხალი, ქაღალდის ხე. ასევე მრავალნაირი ალოე და ბალახის ასზე მეტი სახეობა. პარკი ასევე გამოირჩევა ფაუნის მრავალფეროვნებით. გავრცელებულია 175 სახეობის ფრინველი, 88 სახეობის ძუძუმწოვარი, 39 გველი და 16 სახეობის თევზი. 2003 წლიდან, მატობოს ბორცვები შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში. როგორც მას იუნესკო აღწერს, „ტერიტორია წარმოსახავს გრანიტის საფარზე აღმართულ რელიეფის განსხვავებულ ფორმებს, რომელთაც ზიმბაბვეს ტერიტორიის დიდი ნაწილი უჭირავთ". მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აფრიკაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მატობოს ეროვნული პარკი Parks and Wildlife Management Authority An Introduction to the Matopo National Park[მკვდარი ბმული] Matobo National Park in Pictures Matobo Conservation Society Camp Amalinda დაარქივებული 2015-11-27 საიტზე Wayback Machine. ↑ Zimbabwe - The Spirit of Matobo (Matopos) Siyabona Africa დაარქივებული 2012-02-09 საიტზე Wayback Machine. ↑ National Parks of Zimbabwe. Travel Africa Magazine Online. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-02-17. ციტირების თარიღი: 2011-06-28. ↑ Round-table meeting on research needs in aquaculture and culture-based fisheries in Zimbabwe, 1991, FAO document repository. ↑ UNESCO World Heritage Centre: Matobo Hills
კოლმოგოროვის აქსიომატიკა

ალბათობის თეორიაში კოლმოგოროვის აქსიომატიკა (იგივე ალბათობის აქსიომები) წარმოადგენს ხდომილების ალბათობის მათემატიკურ აღწერას. ეს აქსიომები შემოთავაზებული იყო რუსი მათემატიკოსის, ანდრეი კოლმოგოროვის მიერ 1933 წელს და სახელი ეწოდათ მისსავე პატივსაცემად.
ექსუდატი

ექსუდატი (ლათ. exsudo - გამოვყოფ) — სითხე, რომელიც ანთების დროს გროვდება ორგანიზმის ქსოვილებში ან ღრუებში. ექსუდატი წარმოიქმნება სისხლძარღვის კედლიდან (მისი შეღწევადობის მომატების გამო) სისხლის შემადგენელი ნაწილების (თხევადი ნაწილი, ცილები, ფორმიანი ელემენტები) გამოსვლის შედეგად, რასაც ემატება ადგილობრივი უჯრედებისა და ქსოვილის დაშლის პროდუქტებიც. შედგენილობის მიხედვით ექსუდატი შეიძლება იყოს სეროზული, ფიბრინული, ჩირქოვანი და ჰემორაგიული. ანთება ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 256.
ექსჰაუსტერი

ექსჰაუსტერი — გამწოვი ვენტილატორი. მოწყობილობა, რომლის დანიშნულებაა წვრილი მწერების დაჭერა. ექსჰაუსტერს უწინ უწოდებდნენ იმ სავენტილაციო დადადგარებსაც, რომელთა დანიშნულება იყო მტვრის, ნახერხის, ბურბუშელისა და სხვ. ნარჩენების გამოწოვა ხის დასამუშავებელ საამქროებში. კონსტრუქციით ექსჰაუსტერი სხვა ვენტილატორებისაგან დიდად არ განსხვავდება. ექსჰაუსტერები პირველად გაჩნდა XIX საუკუნის მეორე ნახევარში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 257.
გადაღუნვის წერტილი

მათემატიკაში, კერძოდ მათემატიკურ ანალიზში ფუნქციის გადაღუნვის წერტილი ეწოდება წერტილს, სადაც ფუნქციის გრაფიკი იცვლის ამოზნექილობას, ანუ გადადის ამოზნექილობიდან ჩაზნექილობაში ან პირიქით. ფუნქციის გადაღუნვის წერტილის ფორმალური განმარტება სხვადასხვანაირად შეიძლება: წერტილი, სადაც ფუნქციის მეორე რიგის წარმოებული ნიშანს იცვლის. ანუ, წერტილი რომლის სხვადასხვა მხარესაც მეორე რიგის წარმოებული სხვადასხვა ნიშნის მქონეა. წერტილი, რომელშიც ფუნქციის გრაფიკის მხები წრფე კვეთავს ფუნქციის გრაფიკს. თუ გვაქვს ტოლობა f ″ ( x ) = 0 {\displaystyle \scriptstyle f''(x)=0} , ეს ჯერ კიდევ არ ნიშნავს, რომ ფუნქციას ამ წერტილში გადაღუნვის წერტილი გააჩნია. დამატებით საჭიროა, რომ წერტილში ნულისგან განსხვავებული ყველაზე დაბალი რიგის წარმოებული კენტი რიგის იყოს (ანუ მესამე, მეხუთე და ა.შ.). თუ ეს არ სრულდება, მაშინ წერტილი გადაღუნვის არაა, ამის მაგალითია ფუნქცია f ( x ) = x 4 {\displaystyle \scriptstyle f(x)=x^{4}} (პირველი არანულოვანი წარმოებული წერტილში 0 მე-4 რიგისაა). ვლ.ჭელიძე, ე.წითლანაძე, მათემატიკური ანალიზის კურსი, ტ.1 - თბილისი, 1979
ალექსანდრე როიტბაკი

ალექსანდრე ილიას ძე როიტბაკი (რუს. Ройтбак, Александр Ильич; დ. 17 თებერვალი, 1919, ოდესა — გ. 24 დეკემბერი 1991, თბილისი) — ქართველი ფიზიოლოგი. სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1968). ივანე ბერიტაშვილის მოწაფე. საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ფიზიოლოგიის ინსტიტუტის თავის ტვინის ქერქის ზოგადი ფიზიოლოგიური ლაბორატორიის გამგე (1960 წლიდან). მისი ძირითადი შრომები ეხება ნეიროფიზიოლოგიის საკითხებს. შეისწავლა თავის ტვინის ქერქის პირდაპირი პასუხები და დაასაბუთა დენდრიტულ პოტენციალთა პოსტსინაფსური ბუნება. ქერქის პირველადი პასუხები გამოიყენა პირობითი რეფლექსების გამომუშავებისა და ჩაქრობის პროცესების ანალიზისათვის. აღმოაჩინა, რომ ქერქის რიტმული ელექტრული გაღიზიანებისას მასში შეიძლება ჩამოყალიბდეს აგზნების კერა — „დომინანტა“. დაადგინა, რომ ადამიანის რეაქციის დრო დაკავშირებულია სუნთქვის ფაზებთან, დაამტკიცა თავის ტვინის ქერქში ხანგრძლივ ელექტრულ პოტენციალთა წარმოშობაში ნეიროგლიის მონაწილეობა. როიტბაკი არის პირობითი რეფლექსების საფუძვლის დროებითი კავშირების წარმოშობაში ნეიროგლიის როლის ჰიპოთეზის ავტორი. 1960 წლიდან იყო თავის ტვინის კვლევის საერთაშორისო ორგანიზაციის წევრი. დაჯილდოებულია „საპატიო ნიშნის“ ორდენით. Биоэлектрические явления в коре больших полушарий, ч. 1, Тб., 1955; Нейроглия и образование новых нервных связей в коре мозга, წგნ.: Механизмы формирования и торможения условных рефлексов, М., 1973. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 423. ↑ 1.0 1.1 Ройтбак Александр Ильич // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a> ↑ 2.0 2.1 Deutsche Nationalbibliothek Record #172348102 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a> ↑ ალექსანდრე ილიას ძე როიტბაკი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-05. ციტირების თარიღი: 2015-04-16.
ხამი

ხამი — ძველი ქალაქის ნანგრევები თანამედროვე ზიმბაბვეს ტერიტორიაზე. ერთ დროს ის ბუტუას სამეფოს დედაქალაქი იყო. მდებარეობს თანამედროვე ქალაქ ბულავაიოდან 22 კმ-ით დასავლეთით. მისი ნანგრევები ამჟამად ზიმბაბვეს ეროვნულ მონუმენტს წარმოადგენს. 1986 წლიდან ასევე შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში. ბუტუას სამეფო არაბი და პორტუგალიელი ვაჭრებისთვის ოქროს მთავარ წყაროს წარმოადგენდა. რეგიონი პირველად 1512 წლის ჩანაწერებშია მოხსენიებული. 1683 წლამდე, სამეფოს ტორვას დინასტია მართავდა. მისი მოსახლეობა კალანგას ხალხის წინაპრად მიიჩნევა. 1683 წელს სამეფო როზვის იმპერიამ დაიპყრო. XVII საუკუნეში როზვის იმპერიამ ქალაქი გადაწვა და მიწასთან გაასწორა. ხამის კომპლექსი მოიცავს წრიულ, ზოგჯერ დატერასებულ ხელოვნურ პლატფორმებს, რომლებსაც გარს კედლები აკრავს. ულამაზესი, 6 მეტრი სიმაღლისა და 68 მ სიგრძის დეკორირებული საყრდენი კედლები მთელს სიგრძეზე ჭადრაკის დაფისებურადაა მოხატული. პლატფორმების სიმაღლე 2-7 მეტრია და ნაგებია თიხით. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აფრიკაში Pictures of Khami Ruins,Bulawayo Zimbabwe Trail Guide of Khami Ruins,Bulawayo Zimbabwe Khami Ruins National Monument
ევრობასკეტი 2011 ჯგუფი C

ჯგუფი C — ევრობასკეტი 2011-ის მესამე ჯგუფი, სადაც მატჩები გაიმართა 2011 წლის 31 აგვისტოდან - 5 სექტემბრის ჩათვლით. ჯგუფის ყველა თამაში ჩატარდა ალიტუს არენაზე ქალაქ ალიტუსში, ლიეტუვა. ჯგუფში წარმოდგენილნი იყვნენ ბოსნია და ჰერცეგოვინის, მაკედონიის, ხორვატიის, ჩერნოგორიის, საბერძნეთისა და ფინეთის ნაკრებები. სამი საუკეთესო ნაკრები გადავიდა მეორე რაუნდში. ცხრილები და ანგარიშები დაარქივებული 2011-01-05 საიტზე Wayback Machine.
ტაის ეროვნული პარკი

ტაის ეროვნული პარკი (ფრანგ. Parc National de Taï) — ეროვნული პარკი კოტ-დ'ივუარში, რომელიც მოიცავს დასავლეთ აფრიკის ერთ-ერთ უკანასკნელ პირველყოფილ ნოტიო ტროპიკულ ტყეებს. მისი ფლორისა და ფაუნის განსაკუთრებული სიუხვის გამო, 1982 წლიდან პარკი შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში. აქ გავრცელებული ძუძუმწოვრებიდანხუთი სახეობა წითელ წიგნშია შეტანილი. ესენია - ჯუჯა ბეჰემოტი, მაიმუნი Olive colobus, ლეოპარდი, შიმპანზე და ჯენტიკის ანტილოპა (Cephalophus jentinki). პარკი მდებარეობს სპილოს ძვლის სანაპიროდან დაახლოებით 100 კმ-ის მოშორებით, ლიბერიის საზღვართან, მდინარე კაბალისა და სასანდრას შორის. იგი მოიცავს 3 300 კმ² ტერიტორიას და 200 კმ² ბუფერულ ზონას, სიმაღლე ზღვის დონიდან 396 მეტრია. ტაის ტყის ნაკრძალი 1926 წელს შეიქმნა, ხოლო 1972 წელს ეროვნული პარკის სტატუსი მიიღო. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აფრიკაში World Heritage Site Data Sheet დაარქივებული 1997-07-10 საიტზე Wayback Machine. Official UNESCO website entry WWF-West Africa aids Côte d'Ivoire's Taï National Park WWF Tai National Park[მკვდარი ბმული] World Database on Protected Areas დაარქივებული 2010-05-17 საიტზე Wayback Machine. Official Website (fr) The Living Africa - Tai National Park დაარქივებული 2012-10-19 საიტზე Wayback Machine. ↑ McGraw, William Scott; Klaus Zuberbühler, Ronald Noë (2007). Monkeys of the Tai Forest: An African Primate Community. Cambridge University Press, გვ. 14–16. ISBN 0521816335.  ↑ Hexaprotodon liberiensis - Endangered. IUCN Red List of Endangered Species. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-06-28. ციტირების თარიღი: 2008-03-14. ↑ Pan troglodytes – Endangered. IUCN Red List of Endangered Species. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-07-04. ციტირების თარიღი: 2008-03-14. ↑ Advisory Body Evaluation (PDF). UNESCO. ციტირების თარიღი: 2008-03-14.
კომოეს ეროვნული პარკი

კომოეს ეროვნული პარკი (ფრანგ. Parc national de la Comoé) — ეროვნული პარკი ჩრდილოეთ კოტ-დ'ივუარში, 1983 წლიდან შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში. მდებარეობს ზანზანის ოლქში. მის დასავლეთით მდებარეობს ქალაქი კონგი და მდინარე კომოე, აღმოსავლეთით ქალაქი ბუნა. დასავლეთით აგრეთვე ესაზღვრება მდინარე შავი ვოლტა, რომელზეც გადის სახელმწიფო საზღვარი კოტ-დ'ივუარსა და ბურკინა-ფასოს შორის. პარკის იუნესკოს ძეგლთა სიაში შესვლის მიზეზი იყო მდინარე კომოეს გარშემო გავრცელებული მცენარეთა მრავალფეროვნება, რომელიც მოიცავს უძველესი ნოტიო ტროპიკული ტყეების ნარჩენებს. იმის გამო, რომ ეს ეროზირებული რეგიონი ორ დიდ მდინარეს შორის მდებარეობს, მიწა ნესტიანია და ბალახიანი, რაც ხელსაყრელია უფრო მეტი ბიომრავალფეროვნებისთვის, ვიდრე ეს მეზობელი რეგიონებშია. 2003 წლიდან, იუნესკომ პარკი საფრთხის ქვეშ მყოფ ძეგლთა სიაში გადაიტანა, რისი მიზეზიც უკანონო ნადირობა, ტერიტორიის საქონლის საძოვრად გამოყენება და უგულისყურო მენეჯმენტია. მდინარე კომოეს დაბლობი სეზონურად იფარება ბალახით, რის გამოც ის მრავალ ცხოველს იზიდავს. აქ ასევე გავრცელებულია აფრიკული ნიანგის სამივე სახეობა — ნილოსის ნიანგი, პატარა დინგიანი ნიანგი (Mecistpos cataphractus) და ჯუჯა ნიანგი (Osteolaemus tetraspis). ტერიტორიაზე სეზონურად თავს იყრიან გადამფრენი ფრინველები. 2017 წელს ამოიღეს საფრთხის ქვეშ მყოფ ძეგლთა სიიდან. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აფრიკაში WCMCNatural Site Data Sheet დაარქივებული 2007-03-11 საიტზე Wayback Machine. UNESCO Fact Sheet APES Mapper დაარქივებული 2010-07-16 საიტზე Wayback Machine. ↑ The World Heritage site of Comoé National Park in Côte d’Ivoire no longer in danger
კაჰუზი-ბიეგის ეროვნული პარკი

კაჰუზი-ბიეგის ეროვნული პარკი (ფრანგ. Parc national de Kahuzi-Biega) — ეროვნული პარკი კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის აღმოსავლეთ ნაწილში. მდებარეობს სამხრეთი კივუს პროვინციის ქალაქ ბუკავუდან 50 კმ-ით დასავლეთით, კივუს ტბის დასავლეთ ნაპირისა და რუანდის საზღვრის სიახლოვეს. პარკი აღმოსავლეთის დაბლობის გორილის ერთ-ერთი უკანასკნელი თავშესაფარია. იმ კონფლიქტების ჭირ-ვარამის გამო, რომელიც აფრიკის ამ ნაწილში 1990-იანი წლებიდან მიმდინარეობდა, მთელი სახეობის მხოლოდ 600 ასეთი გორილა გადარჩა ცოცხალი. სწორედ იმ მიზეზით, რომ გორილის ეს სახეობა მხოლოდ ამ ტერიტორაზეღაა შემორჩენილი, 1980 წელს პარკი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. ომმა გორილებთან დაკავშირებით მართლაც საგანგაშო მდგომარეობა მოიტანა, მას შეეწირა მათი 60 %, დაახლოებით 300 ერთეული. კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში ამჟამად მიმდინარე არეულობები ხშირად პარკის საზღვრებს შიგნით გრძელდება, რასაც მოსდევს მისი ძარცვა, ტყეების გადაწვა და ცხოველებზე უკანონო ნადირობა. ამ მიზეზით, 1997 წელს იუნესკომ ის საფრთხის ქვეშ მყოფ ძეგლთა სიაში გადაიტანა. პარკს სახელი ეწოდა მის ტერიტორიაზე მდებარე ორი ჩამქრალი ვულკანის — კაჰუზის (3308 მ) და ბიეგას (2790 მ) გამო. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აფრიკაში gorillafund.org აღწერა იუნესკოს საიტზე
სალონგის ეროვნული პარკი

სალონგის ეროვნული პარკი (ფრანგ. Parc national de la Salonga) — ეროვნული პარკი კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში. მდებარეობს მდინარე კონგოს აუზში. წარმოადგენს აფრიკის ნოტიო ტროპიკული ტყეების უდიდეს რეზერვს, რომელიც მოიცავს 36 000 კმ² ტერიტორიას. პარკში გავრცელებულ ცხოველთა შორის არიან: ჯუჯა შიმპანზეები, სალონგის მაიმუნები (Cercopithecus dryas), ზაირის ფარშავანგები, ტყის სპილოები, აფრიკული პატარა დინგიანი ნიანგები და ა. შ. 1984 წლიდან პარკი შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში. ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილში მიმდინარე სამოქალაქო ომის გამო, იუნესკომ ის 1999 წელს საფრთხის ქვეშ მყოფ ძეგლთა სიაში გადაიტანა. 2021 წლის 19 ივლისს იუნესკომ ეროვნული პარკი საფრთხის ქვეშ მყოფი ძეგლების სიიდან ამოიღო. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აფრიკაში INCEF - Conservation and Health in Salonga დაარქივებული 2011-07-26 საიტზე Wayback Machine. Wildlife Conservation Society დაარქივებული 2006-01-05 საიტზე Wayback Machine. UNESCO Salonga National Park Site WCMC Site Data Sheet დაარქივებული 1997-07-10 საიტზე Archive.isCategory:Webarchive template archiveis links ↑ Salonga National Park (Democratic Republic of the Congo) removed from the List of World Heritage in Danger
ჰარი პოტერი და ფენიქსის ორდენი (ვიდეო თამაში)

„ჰარი პოტერი და ფენიქსის ორდენი“ (ინგლ. Harry Potter and the Order of the Phoenix) — ვიდეო თამაში, რომელიც ეფუძნება ამავე სახელწოდების რომანს და ფილმს. იგი გამოვიდა 2007 წლის 25 ივნისს. ეს თამაში, წინამორბედებისგან განსხვავებით, გამოირჩევა იმით, რომ მოთამაშეს საშუალება აქვს, თითქმის მთელი ჰოგვორტსი იხილოს. ოფიციალური საიტი „ჰარი პოტერი და ფენიქსის ორდენი (ვიდეო თამაში)“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)