laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
610-იანები

610-იანი (ექვსას ათიანი) წლები, ასევე ცნობილი, როგორც 610-იანები — გრიგორიანული კალენდრის ათწლეული, რომელიც დაიწყო 610 წლის 1 იანვარს და დასრულდა 619 წლის 31 დეკემბერს. მოვლენები სარჩევი: 610 611 612 613 614 615 616 617 618 619 ჰერაკლე ხდება ბიზანტიის იმპერატორი. ხლოთარ II-მ სიგებერტ II-სთან ბრძოლაში გაიმარჯვა და გააერთიანა ფრანკთა სამეფოები. ქ. ისანაპურა ჩენლის სამეფოს დედაქალაქი გახდა. სასანიანთა ლაშქარმა ქ. დამასკო აიღო. სპარსეთის მეფემ ხოსრო II-მ იერუსალიმი აიღო. აღმოსავლეთ ინგლისის მეფე რედვალდმა ნორთუმბრია დაიპყრო. ხანგრძლივი ალყის შემდეგ სასანიანთა ჯარებმა ქ. ქალკედონი აიღეს. გონ-დი სუის დინასტიის იმპერატორი გახდა. ქ. მედინაში სამოქალაქო ომი დაიწყო. 23 დეკემბერი : ბონიფაციუს V რომის პაპი გახდა.
600-იანები

600-იანი (ექვსასიანი) წლები, ასევე ცნობილი, როგორც 600-იანები — გრიგორიანული კალენდრის ათწლეული, რომელიც დაიწყო 600 წლის 1 იანვარს და დასრულდა 609 წლის 31 დეკემბერს. მოვლენები სარჩევი: 600 601 602 603 604 605 606 607 608 609 ლიუვა II ვესტგუთების მეფე გახდა მისი ძმის რეკარედ I-ის სიკვდილის შემდეგ. 602 წელს ხოსრო II ფარვიზი (სასანაინთა დინასტიიდან) იწყებს ომს ბიზანტიის წინააღმდეგ მრავალ გზის წმინდად დამარცხების შემდეგ სასანიანები მთელს კავკასიას აკონტროლებდნენ ასევე სრული კონტროლი ჩრდილოეთ მესოპოტამიაზე და ბიზანტიის 3 პროვინციებზე (სირია,ეგვიპტე,პალესტინა) ასევე პაკისტანი და თურქეთის,ერაყის მიწებზე კონტროლი. იაპონიაში უფლისწულმა სიოტოკუმ გამოსცა ჩვიდმეტმუხლიანი კონსტიტუცია. ჰარშა ჩრდილოეთ ინდოეთის მმართველად დანიშნეს. ქართლსა და სომხეთს შორის მოხდა საეკლესიო განხეთქილება. საეკლესიო განხეთქილება ქართველ–სომეხთა შორის. ზი-კარის ბრძოლა — ქ. ქუფასთან არაბები სპარსელთა ჯარს ამარცხებენ. სუის დინასტიის მეორე იმპერატორი იან-დი „დიდი არხის“ მშენებლობას ასრულებს, რომელიც ხუანხესა და იანძის აერთიანებს.
590-იანები

590-იანი (ხუთას ოთხმოცდაათიანი) წლები, ასევე ცნობილი, როგორც 590-იანები — გრიგორიანული კალენდრის ათწლეული, რომელიც დაიწყო 590 წლის 1 იანვარს და დასრულდა 599 წლის 31 დეკემბერს. მოვლენები სარჩევი: 590 591 592 593 594 595 596 597 598 599 ტახტიდან გადააყენეს ირანის შაჰი ჰორმიზდ IV , სასანიანთა სპარსეთის ტახტს იკავებს ბაჰრამ ჩუბინი (არასასანიანთა საგვარეულოდან) ხუნძებისა და სლავების ლაშქრობა ბალკანეთზე. მაზდეანური სპარსეთის ტახტს იბრუნებს ხოსრო II ფარვიზი ქ. პერუჯა ლანგობარდების საჰერცოგოს ცენტრი გახდა. სუის დინასტიის იმპერატორი ვენდი კოგურიოს სამეფო კარს დიპლომატიურ წერილს უგზავნის და ითხოვს აღმოსავლეთ თურქთა სახაკანოსთან სამხედრო ალიანსის გაუქმებასა და სუის დინასტიის მოსაზღვრე ტერიტორიებზე თავდასხმას. რომის პაპმა გრიგოლ I-მა ანგლო-საქსონიაში მისიონერად გააგზავნა რომის წმინდა ანდრიას ბენედიქტური სააბატოს აბატი ავგუსტინ კენტერბერიელი.
580-იანები

580-იანი (ხუთას ოთხმოციანი) წლები, ასევე ცნობილი, როგორც 580-იანები — გრიგორიანული კალენდრის ათწლეული, რომელიც დაიწყო 580 წლის 1 იანვარს და დასრულდა 589 წლის 31 დეკემბერს. მოვლენები სარჩევი: 580 581 582 583 584 585 586 587 588 589 იან ძიანმა ტახტიდან ჩამოაგდო ჩრდილოეთ ჯოუს უკანასკნელი იმპერატორი ძინ-დი და დააარსა სუის დინასტია. ვესტგუთებმა მთელი იბერიის ნახევარკუნძული დაიპყრეს. მერსიის სამეფოს დაარსება ქრისტიანობა გავრცელდა ვესტგუთების სამეფოში. გუარამმა ბიზანტიის იმპერატორისაგან კურაპალატის წოდება მიიღო. თურქთა დასავლეთ სახაკანოს ლაშქარი საბას სარდლობით შუა აზიიდან აღმოსავლეთ ირანში შეიჭრა. აგვისტოში ჰერათის ბრძოლაში ირანელებმა თურქები დაამარცხა. ბიზანტიელებთან ბრძოლაში ირანელებმა ციხე-ქალაქი მარტილოპოლისი (ახლანდელ თურქეთში) აიღეს.
570-იანები

570-იანი (ხუთას სამოცდაათიანი) წლები, ასევე ცნობილი, როგორც 570-იანები — გრიგორიანული კალენდრის ათწლეული, რომელიც დაიწყო 570 წლის 1 იანვარს და დასრულდა 579 წლის 31 დეკემბერს. მოვლენები სარჩევი: 570 571 572 573 574 575 576 577 578 579 ბიზანტიის წინააღმდეგ აჯანყდნენ ქართლი და სომხეთი. თეოფანე ბიზანტიონელის ცნობით, სომხები და იბერები სპარსელების წინააღმდეგ აჯანყდნენ. დაიწყო ავარების თავდასხმა ბიზანტიაზე. ვესტგუთებმა კანტაბრია დაიპყრეს. ხოსრო I-ის მეთაურობით სასანიანთა ჯარი ანატოლიაში შეიჭრა და ქალაქებს, თეოდოსიპოლისსა (ერზურუმი) და კაისერს თავს დაესხა. თანამედროვე დიდი ბრიტანეთის ტერიტორიაზე ვრცელდება ქრისტიანობა. ლიმოჟის აჯანყება
560-იანები

560-იანი (ხუთას სამოციანი) წლები, ასევე ცნობილი, როგორც 560-იანები — გრიგორიანული კალენდრის ათწლეული, რომელიც დაიწყო 560 წლის 1 იანვარს და დასრულდა 569 წლის 31 დეკემბერს. მოვლენები სარჩევი: 560 561 562 563 564 565 566 567 568 569 აუდოინის გარდაცვალების შემდეგ ლანგობარდების მეფე გახდა მისი ვაჟი ალბოინი. კარიბერტ I პარიზის მეფე გახდა ირანელები განდევნეს ეგრისიდან, დასრულდა ეგრისის დიდი ომი. ბიზანტია-ირანს შორის დაიდო დარას ზავი. კოლუმბამ დააარსა მონასტერი კუნძულ აიონაზე. 22 იანვარი : იუსტინიანე დიდმა ევტიქიუსი ჩამოაგდო კონსტანტინოპოლის პატრიარქის ტახტიდან. გერმანული წარმომავლობის ლანგობარდების შემოსევა ჩრდილოეთ იტალიაში და საკუთარი სახელმწიფოს შექმნა. ლანგობარდებმა აიღეს ჩრდილოეთ იტალიის ქალაქები, მათ შორის მილანი და პავია.
550-იანები

550-იანი (ხუთას ორმოცდაათიანი) წლები, ასევე ცნობილი, როგორც 550-იანები — გრიგორიანული კალენდრის ათწლეული, რომელიც დაიწყო 550 წლის 1 იანვარს და დასრულდა 559 წლის 31 დეკემბერს. მოვლენები სარჩევი: 550 551 552 553 554 555 556 557 558 559 ბიზანტიელები ამარცხებენ აბაზგებს. ბიზანტიელებმა აიღეს პეტრა. დვინის საეკლესიო კრებაზე სომხეთის ეკლესიამ ოფიციალურად გამოაცხადა მონოფიზიტობა. ბიზანტიელები და სპარსელები ხუთწლიან ზავს დებენ. ბიზანტიელები ნარსესის მეთაურობით აპენინებში ოსტგუთების მეფე ტოტილას ამარცხებენ და ხანმოკლე ალყის შემდეგ ქ. რომს იღებენ. ევტიქი კონსტანტინოპოლის პატრიარქი ხდება. გაიმართა კონსტანტინოპოლის მეორე საეკლესიო კრება ბიზანტიელმა სარდლებმა გუბაზ II მოკლეს ხობისწყალთან. გაიმართა ეგრისის სახალხო კრება. მიწისძვრამ ლატაკია გაანადგურა. ნან ლიანის დინასტია დაიწყო; პირველი მმართველი ნან ლიან ჟუან დი იყო. ჩინური ლიანის დინასტია: ლიან იუან დი შეცვალა ლიან ჟენ იან ჰუმ, შემდეგ ლიან ძინ დიმ. პელაგიუს I რომის პაპი ხდება. ბიზანტიელებმა სასანიანთა ჯარის დამარცხებით ქ. არქეოპოლისი (დღევანდელი ნოქალაქევი) კვლავ აიღეს. იუვენ ხუ დასავლეთ ვეის იმპერატორს გუნ-დის აიძულებს საიმპერატორო ტახტის იუვენ ძუესთვის დათმობას და ამით ჩრდილოეთ ჯოუს დინასტიას აფუძნებს. დასავლეთი ვეი არსებობას წყვეტს. 7 მაისი : კონსტატინოპოლში აია-სოფიას გუმბათი ჩამოინგრა. იუსტინიანე I-ის ბრძანებით დაუყოვნებლივ იწყებენ მის მშენებლობას. 23 დეკემბერი : გარდაიცვალა ფრანკების მეფე ხილდებერტ I. ჰუნებისა და ველისარიუსის ბრძოლა კონსტანტინოპოლისათვის. ჰუნების მარცხი.
540-იანები

540-იანი (ხუთას ორმოციანი) წლები, ასევე ცნობილი, როგორც 540-იანები — გრიგორიანული კალენდრის ათწლეული, რომელიც დაიწყო 540 წლის 1 იანვარს და დასრულდა 549 წლის 31 დეკემბერს. მოვლენები სარჩევი: 540 541 542 543 544 545 546 547 548 549 ველისარიუსი იმორჩილებს რავენას. ხოსრო I ანუშირვანი ანტიოქიას აოხრებს. ხოსრო I ანუშირვანი შეიჭრა ლაზეთში და აიღო პეტრა. დაიწყო დიდი ომიანობა ეგრისში. ხოსრო I-მა ჯარები შეიყვანა ეგრისში. გერმანელთა მეფემ ტოტილამ იტალიიდან შეუტია ბიზანტიელებს. ბიზანტიის იმპერატორმა იუსტინიანემ იტალიის პრეფექტად გაგზავნა მაქსიმინე, რომელსაც თან გაატანა ფლოტი თრაკიული და სომხური ჯარებით. ფირან იბერიელმა ტარავნონთან გამართულ ბრძოლაში დაამარცხა სპარსელთა ჯარები ოსტგუთები მეფე ტოტილას მეთაურობით რომს იღებენ ბიზანტიელი გარნიზონის მოქრთამვით. ველისარი გაემართა ფლოტით და ლაშქრით ტარენტუმისკენ გუბაზ II-ის და ბიზანტიელ მთავარსარდალ დაგისთეს შეერთებულმა ლაშქარმა ლაზიკაში სპარსელები დაამარცხა. სპარსელებმა ლაზიკა დატოვეს და ქართლში დაბრუნდნენ. ვესტგუთების მეფე თეუდიგიზელი შეთქმულებაში მოკლეს. შემდეგ სამეფო ტახტზე ავიდა აგილა I.
530-იანები

530-იანი (ხუთას ოცდაათიანი) წლები, ასევე ცნობილი, როგორც 530-იანები — გრიგორიანული კალენდრის ათწლეული, რომელიც დაიწყო 530 წლის 1 იანვარს და დასრულდა 539 წლის 31 დეკემბერს. მოვლენები სარჩევი: 530 531 532 533 534 535 536 537 538 539 აღმოსავლეთის ომების პერიოდში ველისარიუსი ამარცხებს სპარსელებს დარის ბრძოლაში. სპარსეთის ტახტზე ავიდა ხოსრო I სამშვიდობო მოლაპარაკება დაიწყო ბიზანტიასა და სპარსეთს შორის ბიზანტიის იმპერიასა და სასანიდურ ირანს შორის დაიდო „საუკუნო ზავი“ ველისარიუსი მიემართება აფრიკაში მართლმადიდებელი მოსახლეობის „არიანული ტყვეობისაგან“ გამოხსნის მიზნით. მეორედ გამოიცა იუსტინიანე I-ის Corpus Iuris Civilis. გაუქმდა მეფობა ქართლში. ჰაგია-სოფიას მშენებლობა დასრულდა. 12 მარტი — ოსტგუთების მეფე ვიტიგისი ქ. რომს ალყას ხსნის და უკან იხევს ჩრდილოეთით. ბიზანტიის მხედართმთავარი სიტასი სომხეთში მომხდარ აჯანყებას ახშობს.
520-იანები

520-იანი (ხუთას ოციანი) წლები, ასევე ცნობილი, როგორც 520-იანები — გრიგორიანული კალენდრის ათწლეული, რომელიც დაიწყო 520 წლის 1 იანვარს და დასრულდა 529 წლის 31 დეკემბერს. მოვლენები სარჩევი: 520 521 522 523 524 525 526 527 528 529 გუთები ძველ კორინთს არბევენ. ბიზანტიის მომავალი მეფე იუსტინიანე I კონსულად ინიშნება. რომაელი ფილოსოფოსი ბოეთიუსი ოსტგუთების მეფე თეოდორიხ დიდის წინააღმდეგ შეთქმულების ბრალდებით პავიაში დააპატიმრეს. ქართლის სამეფოში მეფობა გაუქმდა და ქვეყანა სპარსეთის უშუალო მმართველობას დაექვემდებარა. ქართლი აჯანყდა სპარსეთის წინააღმდეგ. ვეზერონსის ბრძოლაში ფრანკებმა ბურგუნდიელები დაამარცხეს. ბიზანტიის იმპერატორი იუსტინე I მიწისძვრით დაზარალებულ ქ. ანაზარბუსს (დღევანდელი ანავარზა) აღადგენს და არქმევს „იუსტინოპოლისს“. 20 მაისი : მიწისძვრამ სირიასა და ანტიოქიაში 300 000 ადამიანი იმსხვერპლა. 1 აგვისტო : ბიზანტიის საიმპერატორო ტახტზე ავიდა იუსტინიანე I ირანმა ჯარი გაგზავნა ეგრისში და აიღო შორაპნისა და სკანდეს ციხე. პირველად გამოიცა იუსტინიანე I-ის Corpus Iuris Civilis.
510-იანები

510-იანი (ხუთას ათიანი) წლები, ასევე ცნობილი, როგორც 510-იანები — გრიგორიანული კალენდრის ათწლეული, რომელიც დაიწყო 510 წლის 1 იანვარს და დასრულდა 519 წლის 31 დეკემბერს. მოვლენები სარჩევი: 510 511 512 513 514 515 516 517 518 519 ქალაქი ნესებირი გახდა საბერძნეთის კოლონია. ეფთალიტებმა წააგეს ომი ინდოეთში. ფრანკთა მეფე ხლოდვიგ I გარდაიცვალა. მისმა ვაჟებმა სამეფო ოთხ ნაწილად დაიყვეს. 29 ივნისი : მზის დაბნელება დააფიქსირეს სამონასტრო ქორონიკონში ირლანდიაში. ბიზანტიის მხედართმთავარი ვიტალიანე იპერატორ ანასტასიოს I-ის წინააღმდეგ ჯანყდება და ბალკანეთის დიდ ნაწილს იპყრობს. „ფრანკთა ისტორიის“ ცნობით, შვედები ქვემო რაინლანდში შეიჭრნენ, მაგრამ დამარცხებულ იქნენ ფრანკთა ჯარის მიერ, რომელსაც თოიდებერტ I მეთაურობდა. ანგლო-საქსონური ქრონიკების მიხედვით, კერდიკმა უესექსის სამეფო დააარსა.
500-იანები

500-იანი (ხუთასიანი) წლები, ასევე ცნობილი, როგორც 500-იანები — გრიგორიანული კალენდრის ათწლეული, რომელიც დაიწყო 500 წლის 1 იანვარს და დასრულდა 509 წლის 31 დეკემბერს. მოვლენები სარჩევი: 500 501 502 503 504 505 506 507 508 509 ანდჰრას სამეფოში ვიშნუკინდების დინასტია გამეფდა სპარსელთა ურდო შემოესია ქართლს ბიზანტიის იმპერატორმა ანასტასიოს I-მა სპარსელების წინააღმდეგ ჯარი გააგზავნა სომხეთში, მაგრამ დამარცხდა. სასანიანთა მეფე კავად I ბიზანტიას ციხე-ქალაქ ამიდას (ახლანდელი დიარბაქირი) უთმობს და მასთან ზავს დებს. ოსტგუთები ქ. ბელგრადს არბევენ. ოსტგოთების მეფემ თეოდორიხ დიდმა პაპის ტახტისათვის ბრძოლაში პაპ სიმაქეს მხარე დაიჭირა. ანტიპაპი ლავრენტი რომიდან წავიდა და სიცოცხლის ბოლო წლები თავის მამულში რომთან ახლოს გაატარა. მუნდირ III ლახმიდების მეფე გახდა ჩრდილოეთ არაბეთში 5 თებერვალი : ვესტგოთების მეფემ ალარიხ II-ემ გამოსცა რომაული კანონების კრებული „ლექს რომანა ვიზიგოთო“. ალარიხ II-ის ბრძანებით ქალაქ აგდში შეიკრიბა საეკლესიო კრება, რომელმაც აკრძალა მამათა და დედატა საერთო მონასტრების მშენებლობა. ბიზანტიის იმპერატორის ანასტასი I-ის ბრძანებით გამაგრებულ იქნა აღმოსავლეთ სირიული ციხესიმაგრე დარას კედლები. ფრანკებმა ხლოდვიგ I-ის სარდლობით საბოლოოდ დაამარცხეს ალემანები და თიურინგები სტრასბურგთან. ბუიეს ბრძოლაში ფრანკებმა ხლოდვიგ I-ის მეთაურობით დაამარცხეს ვესტგუთები, რომელთა მეფე ალარიხ II ბრძოლაში დაიღუპა. ვესტგოთების ახალი მეფე გახდა გეზალეხი. ოსტგუთების მეფემ თეოდერიხ დიდმა ალემანების მიწების ერთი ნაწილი თავისი გავლენის ქვეშ მოაქცია. დაიდო ზავი ბიზანტიასა და სპარსეთს შორის. კეიტაი იაპონიის 26-ე იმპერატორი ახდა. ხლოდვიგ I-მა გამოსცა ფრანკული კანონების კრებული „ ლექს სალიკა“. ვესტგუთების მეფე ამალარიხი, რომელიც ესპანეთში იყო გაქცეული, ოსტგუთების ჯარისა და მათი მეფის, ბაბუამისის თეოდორიხ დიდის დახმარებით სამეფოში დაბრუნდა. ბიზანტიის იმპერატორმა ანასტასიოს I-მა ბართლომე მოციქულის ნეშტი ქ. ალბანიდან მესოპოტამიაში, ქ. ანასტასიაუპოლში (დარი) გადაასვენა. ფრანკთა მეფე ხლოდვიგ I-მა ქ. აჟენი დააარსა.
490-იანები

490-იანი (ოთხას ოთხმოცდაათიანი) წლები, ასევე ცნობილი, როგორც 490-იანები — გრიგორიანული კალენდრის ათწლეული, რომელიც დაიწყო 490 წლის 1 იანვარს და დასრულდა 499 წლის 31 დეკემბერს. მოვლენები სარჩევი: 490 491 492 493 494 495 496 497 498 499 მეფე გუნდობადის მეთაურობით, ბურგუნდიელები ლიგურიას აოხრებენ და მრავალ რომაელს ატყვევებენ. ექვთიმე კონსტანტინოპოლის პატრიარქი ხდება. დაიწერა ბოლნისის სიონის ასომთავრული წარწერა. ბიზანტიის იმპერატორმა ანასტასიოს I-მა ოსტგუთების მეფე თეოდორიხ დიდი იტალიაში მეფისნაცვლად ცნო. სიაო ვენ-დის გარდაცვალების შემდეგ სიუან უ-დი ჩრდილოეთ ვეის იმპერატორი ხდება.
480-იანები

480-იანი (ოთხას ოთხმოციანი) წლები, ასევე ცნობილი, როგორც 480-იანები — გრიგორიანული კალენდრის ათწლეული, რომელიც დაიწყო 480 წლის 1 იანვარს და დასრულდა 489 წლის 31 დეკემბერს. მოვლენები სარჩევი: 480 481 482 483 484 485 486 487 488 489 გამეფდა ფრანკების მეფე ხლოდვიგ I. ვახტანგ გორგასლის ინიციატივით დაიწყო აჯანყება ირანელების წინააღმდეგ. სპარსეთის ტახტზე ავიდა შაჰინშაჰი ბალაში იტალიის მეფე ოდოაკრი ნორიკუმში (ახლანდელი ავსტრია) მცხოვრებ რუგებს ამარცხებს. კავად I — შაჰი ირანის ტახტზე ადის. ოსტგუთები ჩრდილოეთ იტალიაში შეიჭრნენ. აიღეს ქალაქები პავია და მილანი.
470-იანები

470-იანი (ოთხას სამოცდაათიანი) წლები, ასევე ცნობილი, როგორც 470-იანები — გრიგორიანული კალენდრის ათწლეული, რომელიც დაიწყო 470 წლის 1 იანვარს და დასრულდა 479 წლის 31 დეკემბერს. მოვლენები სარჩევი: 470 471 472 473 474 475 476 477 478 479 აღდგომა : ვახტანგ გორგასალი დედისა და დის თანხლებით იერუსალიმში მიდის. ოდოაკრი გერმანული ტომების მმართველი ხდება. კათოლიკოსობის შემოღება ქართლში და 13 ახალი ეპისკოპოსის დანიშვნა. 3 მარტი : გუნდობადმა (რიციმერის ძმისშვილი) გლიცერიუსი რომის იმპერიის იმპერატორად წარადგინა. ბიზანტიის იმპერატორი ლეონ I არ ცნობს მას და მის მაგივრად ტახტზე აყავს იულიუს ნეპოტი. ჰუნების მეფე ევრიხი შეიჭრა იტალიაში, მაგრამ დამარცხდა გლიცერიუსთან. 9 იანვარი: გადატრიალების შედეგად, ბიზანტიის იმპერიის ტახტზე ავიდა ბასილისკოსი. ვესტგუთების სამართალი. აგვისტო: ბიზანტიის დევნილმა იმპერატორმა ზენონმა, ტახტიდან ჩამოაგდო უზურპატორი ბასილისკოსი; 4 სექტემბერი : დასავლეთ რომის იმპერიამ შეწყვიტა არსებობა ვარსქენ პიტიახში ქრისტიანობას განუდგა და მაზდეანობა მიიღო. ოდოაკრმა, გუთების ბელადმა, თავი იტალიის მეფედ გამოაცხადა. დაიწყო ბოლნისის სიონის მშენებლობა (დასრულდა 493).
460-იანები

460-იანი (ოთხას სამოციანი) წლები, ასევე ცნობილი, როგორც 460-იანები — გრიგორიანული კალენდრის ათწლეული, რომელიც დაიწყო 460 წლის 1 იანვარს და დასრულდა 469 წლის 31 დეკემბერს. მოვლენები სარჩევი: 460 461 462 463 464 465 466 467 468 469 ოსტგუთებმა სამოსახლო ტერიტორიები მიიღეს ბიზანტიის იმპერიაში. სასანურმა ირანმა მეფობა გააუქმა კავკასიის ალბანეთში. ოლიბრიუსი კონსტანტინოპოლში კონსულად დაინიშნა. ბასილისკოსი თავისი დის ელია ვერინას (ლეონ I-ის ცოლი) დახმარებით გახდა ბიზანტიის იმპერიის კონსული. რიციმერმა დაამყარა კონტროლი რომზე, რომელიც ორი წლის განმავლობაში გრძელდებოდა. პეტრე ფულონი გახდა ანტიოქიის პატრიარქი. სვანების აჯანყება ვახტანგ გორგასლის დახმარებით ეგრისის მეფის წინააღმდეგ. ოსტგუთების 15 წლის უფლისწული თეოდორიხი ბრუნდება პანონიაში ბიზანტიის იმპერატორ ლეონ I-ის კარზე ხანგრძლივი ტყვეობის შემდეგ. ვანდალები შეესივნენ ეპირუსს (თანამედროვე ალბანეთი). ევრიხი დამოუკიდებლობას აცხადებს დასავლეთ რომის იმპერიისაგან.
450-იანები

450-იანი (ოთხას ორმოცდაათიანი) წლები, ასევე ცნობილი, როგორც 450-იანები — გრიგორიანული კალენდრის ათწლეული, რომელიც დაიწყო 450 წლის 1 იანვარს და დასრულდა 459 წლის 31 დეკემბერს. მოვლენები სარჩევი: 450 451 452 453 454 455 456 457 458 459 გაიმართა ქალკედონის მსოფლიო საეკლესიო კრება რომაელებმა კატალაუნის ველზე დაამარცხეს ჰუნები ატილას მეთაურობით ჰუნები ჩრდილოეთ იტალიაში შეიჭრნენ და ააოხრეს ქალაქები აკვილია, პადუა და ვერონა. 9 ივლისი : რომაელი სამხედრო მეთაური ავიტუსი დასავლეთ რომის იმპერატორი გახდა. ვანდალების მიერ რომის აღება და სასტიკი აოხრება ბიზანტიის წინააღმდეგ აჯანყდა ეგრისის მეფე გუბაზ I. ეგრისს ბიზანტიელთა არმია შემოესია. შეიქმნა ვესტგუთების სამეფო ესპანეთში. გენადი I კონსტანტინოპოლის პატრიარქი ხდება. ირანის ტახტზე ადის პეროზ I.
ბრძამი

ბრძამი (Calamagrostis) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე მარცვლოვანთა ოჯახის ქასრას გვარისა. აქვს 60—125 სმ სიმაღლის ღერო და მრავალთავთუხიანი საგველა ყვავილედი. გავრცელებულია ტყეებში და მდელოებზე. მთის შუა სარტყლიდან ალპურ სარტყლამდე. საქართველოს მთიან რაიონებში თითქმის ყველგან გვხვდება. განსაკუთრებით დამახასიათებელია სუბალპური სარტყლისთვის. ქმნის გარკვეულ ფორმაციას — ბრძამიანებს. ბრძამი კარგად ამაგრებს ღორღიანებსა და ნაშალებს. მაღალმოსავლიანია, თუმცა ცხოველთა საკვებად ხეშეში მიწისზედა ნაწილების გამო ნაკლებყუათიანია. ნახუცრიშვილი შ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 542.
440-იანები

440-იანი (ოთხას ორმოციანი) წლები, ასევე ცნობილი, როგორც 440-იანები — გრიგორიანული კალენდრის ათწლეული, რომელიც დაიწყო 440 წლის 1 იანვარს და დასრულდა 449 წლის 31 დეკემბერს. მოვლენები სარჩევი: 440 441 442 443 444 445 446 447 448 449 რომის პაპი გახდა ლეო I. ატილამ გადალახა დუნაი და რამდენიმე ქალაქის აღების შემდეგ კონსტანტინოპოლს დაემუქრა. რომის იმპერატორი ვალენტინიანე III ზავს დებს გაიზერიხთან და აღიარებს ვანდალთა სამეფოს,აძლევს მათ აფრიკის მიწებს და სანაცვლოდ გაიზერიხი უბრუნებს სიცილიას და მავრეტანიას. ვალენტინიანე III-ს ქალიშვილი ეუდოკია ქორწინდება გაიზერიხის ვაჟ ჰუნერიკზე,თუმცა ჰუნერიკს უკვე ჰყავს ცოლად თეოდორიხ I-ის ქალიშვილი და მისი მოცილების მიზნით გაიზერიხი ყურებს და ცხვირს აჭრის მას და უგზავნის თეოროხის ტულუზაში. ირლანდიელი ტირონის მეფე ეოგან მაკ ნეილი აარსებს სამეფოს და ხდება პირველი კათოლიკე ირლანდიელი მეფე,მას ნათლავს წმინდა პატრიკი ვანდალებმა აფრიკაში ბიზანტიის იმპერატორი მარკიანე დაატყვევეს. რომის იმპერატორი ვალენტინიანე III უშვებს ედიქტს მანიქეიზმის წინააღმდეგ,ამ რელიგიის მიმდევარებს დაეკისრათ ძალიან მაღალი გადასახადები. პეტრონიუს მაქსიმუსი ხდება პატრიცი და უპირისპირდება აეციუსს. ატილას თანამმართველი ბლედა იღუპება ნადირობისას,ატილა ხდება ერთიპიროვნული მმართველი და იკავებს ჰუნთა იმპერიის ტახტს. ჩრდილოეთ ვეის დინასტია იწყებს ბუდისტების დევნას და გენოციდს. ფლავიანე ხდება კონსტანტინოპოლის პატრიარქი ჰუნები კვლავ (პირველად 441 წელს) გამოჩნდნენ დუნაის სამხრეთით და დაემუქრნენ ბიზანტიის დედაქალქს. იმპერატორმა თეოდოსიუს II-მ ჰუნების ბელად ატილასთან გააგზავნა დიპლომატიური ელჩობა. თეოდოსიუს II-მ ყველა წარმართული წიგნი დაწვა. ევტიქის კონსტანტინოპოლში გამართულმა სინოდმა ერსში დასდო ბრალი. შედგა ეფესოს მეორე საეკლესიო კრება.
430-იანები

430-იანი (ოთხას ოცდაათიანი) წლები, ასევე ცნობილი, როგორც 430-იანები — გრიგორიანული კალენდრის ათწლეული, რომელიც დაიწყო 430 წლის 1 იანვარს და დასრულდა 439 წლის 31 დეკემბერს. მოვლენები სარჩევი: 430 431 432 433 434 435 436 437 438 439 გაიმართა ეფესოს საეკლესიო კრება პეტრონიუს მაქსიმუსი დასავლეთ რომის იმპერიის კონსულად დაინიშნა. ატილა და მისი ძმა ბლედა ჰუნების ბელადები გახდნენ. აეციუსმა, ჰუნების დახმარებით რომელსაც სათავეში ედგა ატილა დასცა ბურგუნდიელების სამეფო და მოკლა მეფე გუნდაჰარი. თეოდორიხ I-მა ალყაში მოაქცია ქალაქი ნარბონი, ვესტგუთებმა მიაღწიეს ხმელთაშუა ზღვას და გაიხსნეს გზა პირენეებისკენ. დასავლეთ რომის იმპერატორი ვალენტინიანე III დაქორწინდა ლიცინია ევდოქიაზე, მისი ბიძაშვილი თეოდოსე II-ის (აღმოსავლეთ რომის იმპერატორი კონსტანტინოპოლში) ქალიშვილზე, რითაც გაერთიადნა თეოდოსეს დინასტიის ორი შტო. ბიზანტიის იმპერატორმა თეოდოსიუს II-მ გამოსცა თეოდოსიუსის კოდექსი. ბაჰრამ V-ის გარდაცვალების შემდეგ მისი შვილი იეზდიგერდ II სასანიანთა შაჰი გახდა. სპარსეთში გამეფდა იეზდიგერდ II კართაგენის აღება ვანდალების მიერ
420-იანები

420-იანი (ოთხას ოციანი) წლები, ასევე ცნობილი, როგორც 420-იანები — გრიგორიანული კალენდრის ათწლეული, რომელიც დაიწყო 420 წლის 1 იანვარს და დასრულდა 429 წლის 31 დეკემბერს. მოვლენები სარჩევი: 420 421 422 423 424 425 426 427 428 429 კონსტანტიუს III დასავლეთ რომის იმპერატორი გახდა. თეოდოსიუს II-მ სპარსეთთან დადო საზავო ხელშეკრულება. დასრულდა ორწლიანი ომი რომსა და სასანიანებს შორის. 23 ოქტომბერი: დასავლეთ რომის იმპერატორმა თეოდოსიუს II-მ ვალენტინიანე III აღმოსავლეთ რომის კეისრად დანიშნა. ბიზანტიიის იმპერატორმა თეოდოსიუს II-მ გასცა ბრძანება, რომ ქ. ოლიმპიაში არსებული ყველა წარმართული ტაძარი დაენგრიათ. ზევსის ქანდაკება კონსტანტინოპოლში გადაიტანეს. სისინიუს I კონსტანტინოპოლის პატრიარქები გახდა. ირანმა გადააყენა სომხეთის უკანასკნელი მეფე არტაშესი და გააუქმა მეფობა. მეფე გეიზერიხის მეთაურობით ვანდალების მიერ ჩრდილოეთ აფრიკაში განლაგებული რომაული პროვინციების დაპყრობა და დამოუკიდებელი სახელმწიფოს ჩამოყალიბება დედაქალაქით კართაგენში
410-იანები

410-იანი (ოთხას ათიანი) წლები, ასევე ცნობილი, როგორც 410-იანები — გრიგორიანული კალენდრის ათწლეული, რომელიც დაიწყო 410 წლის 1 იანვარს და დასრულდა 419 წლის 31 დეკემბერს. მოვლენები სარჩევი: 410 411 412 413 414 415 416 417 418 419 24 აგვისტო : რომი აიღეს გუთებმა ალარიხ I-ის ხელმძღვანელობით. ალექსანდრიის პატრიარქი გახდა კირილე I ვესტგუთებმა ათაულფის მეთაურობით აიღეს ქ. ტულუზა და ბორდო. კუმარაგუპტა გუპტას საიმპერატორო ტახტზე ავიდა მამამისის ჩანდრაგუპტა II-ის სიკვდილის შემდეგ. გალა პლაციდია, დასავლეთ რომის იმპერატორ ჰონორიუსის და, დაქორწინდა ვესტგუთების მეფე ათაუფლზე. ვესტგუთები ესპანეთში შეიჭრნენ. რომაელმა გენერალმა კონსტანტიუს III-მ გალიიდან ვესტგუთები გააძევეს. ალექსანდრიაში ნიტრიელმა ბერებმა ფილოსოფოსი და მეცნიერი ქალი ჰიპატია მოკლეს წარმართობის ბრალდებით. დასავლეთ რომის იმპერიასა და ვესტგუთებს შორის შედგა შეთანხმება: გუთები აკვიტანიაში სახლდებიან. დეკემბერი: მაიას ცივილიზაციაში, დღევანდელი გვატემალას ტერიტორიაზე, აკვირდებიან ვენერას ტრანზიტს. დასავლეთ რომის იმპერატორმა ჰონორიუსმა თავისი და გალა პლაციდია გენერალ კონსტანტიუსზე დააქორწინა. რომის პაპმა ინოკენტი I-მა პელაგიანიზმი გაკიცხა და პელაგიუსი ეკლესიიდან მოკვეთა. ვესტგუთების სახელმწიფოს დაარსება აკვიტანიის ტერიტორიაზე. დაარსდა ვესტგუთთა ტულუზის სამეფო
400-იანები

400-იანი (ოთხასიანი) წლები, ასევე ცნობილი, როგორც 400-იანები — გრიგორიანული კალენდრის ათწლეული, რომელიც დაიწყო 400 წლის 1 იანვარს და დასრულდა 409 წლის 31 დეკემბერს. მოვლენები სარჩევი: 400 401 402 403 404 405 406 407 408 409 ქართლში გამეფდა ფარსმან IV დაარსდა დასავლეთი ლიანის ბარბაროსული, ჩინური სახელმწიფო. დასავლეთ რომის იმპერატორმა ჰონორიუსმა იმპერიის დედაქალაქი მილანიდან რავენაში გადაიტანა. ვერონის ბრძოლაში სტილიქონი ამარცხებს ალარიხ I-ს. 1 იანვარი : გლადიატორთა ბოლო შეჯიბრი შედგა რომში. მესროპ მაშტოცმა შექმნა სომხური ანბანი. ბურგუნდებმა რაინის სანაპიროზე დააარსეს სამეფო. 1 მაისი : ბიზანტიაში გამეფდა თეოდოსიუს II ვანდალებმა, ალანებმა და სვებებმა გაიარეს პირენეები და დაიპყრეს ესპანეთის ტერიტორიები.
390-იანები

390-იანი (სამას ოთხმოცდაათიანი) წლები, ასევე ცნობილი, როგორც 390-იანები — გრიგორიანული კალენდრის ათწლეული, რომელიც დაიწყო 390 წლის 1 იანვარს და დასრულდა 399 წლის 31 დეკემბერს. მოვლენები სარჩევი: 390 391 392 393 394 395 396 397 398 399 რომის იმპერატორმა თეოდოსიუს I-მა, გამოსცა ედიქტი, რომლითაც ქრისტიანობა გამოცხადდა ერთადერთ სახელმწიფო რელიგიად. რომის იმპერატორი ვალენტინიანე II ვენაში მოკლეს. იმპერატორის ტახტზე ავიდა ევგენიოსი. იმპერატორ თეოდოსიუს I-ის გარდაცვალების შემდეგ რომის იმპერია ორად გაიყო. იოანე ოქროპირი კონსტანტინოპოლის არქიეპისკოპოსი გახდა 28 ივლისი : ბიზანტიაში გამეფდა პულხერია სპარსეთში შაჰინშაჰი გახდა იეზდიგერდ I
380-იანები

380-იანი (სამას ოთხმოციანი) წლები, ასევე ცნობილი, როგორც 380-იანები — გრიგორიანული კალენდრის ათწლეული, რომელიც დაიწყო 380 წლის 1 იანვარს და დასრულდა 389 წლის 31 დეკემბერს. მოვლენები სარჩევი: 380 381 382 383 384 385 386 387 388 389 გაიმართა კონსტანტინოპოლის პირველი საეკლესიო კრება. რომის იმპერატორმა თეოდოსიუს I-მა ვესტგუთებთან დადო ზავი. ვესტგუთები დასახლდნენ მიზიისა და თრაკიის პროვინციებში, როგორც რომაელთა ფედერატები (მოკავშირეები). 19 იანვარი - არკადიუსი იმპერატორად გამოცხადდა. რომაული ჯარები ბრიტანეთში მაგნუს მაქსიმუსს იმპერატორად აცხადებენ. ის კონტინენტს ჭრის და ტრიერს დედაქალაქად აცხადებს. გაული და ჰისპანია მას ლოიალობას უცხადებენ. თეოფილე ალექსანდრიის პატრიარქი გახდა. მაგნუს მაქსიმუსის ჯარი იტალიაში შეიჭრა და ააოხრა ქ. ნოვარა, რომელიც მხარს უჭერდა ვალენტიანე II-ს. სასანიანთა ირანმა და ბიზანტიამ სომხეთი გაინაწილეს. დიდი სომხეთის არსებობა შეწყდა. ნეტარი ავგუსტინე მოინათლა.
370-იანები

370-იანი (სამას სამოცდაათიანი) წლები, ასევე ცნობილი, როგორც 370-იანები — გრიგორიანული კალენდრის ათწლეული, რომელიც დაიწყო 370 წლის 1 იანვარს და დასრულდა 379 წლის 31 დეკემბერს. მოვლენები სარჩევი: 370 371 372 373 374 375 376 377 378 379 გრიგოლი ნოსიის ეპისკოპოსი გახდა. ბუდიზმმა კოგურიოში შეაღწია. ჰუნები თავს დაესხნენ გერმანულ ტომებს, რის გამოც ევროპაში ხალხთა დიდი გადასახლება დაიწყო. ჰუნების მიერ განდევნილი ვესტგუთები რომის იმპერიას მიადგნენ. გერმანელებმა დუნაი გადალახეს და თრაკიაში შეიჭრნენ. ადრიანოპოლის ომი ვესტგუთებსა და რომაელებს შორის