laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ვლადიმერ გრიგოლია

ვლადიმერ გრიგოლია (დ. 28 ივნისი, 1903; სეფიეთი — გ. 11 იანვარი, 1977; თბილისი) — ქართველი მოქანდაკე და მხატვარი. ვლადიმერ (ლადო) გრიგოლია დაიბადა აბაშის რაიონის სოფელ სეფიეთში. 1928 წლიდან სამხატვრო გამოფენებში მონაწილეობდა. 1930 წელს თბილისის სამხატვრო აკადემია დაამთავრა. 1933 წლიდან იმავე აკადემიაში პედაგოგიურ საქმიანობას ეწეოდა. 1920-1930 წლებში. ძირითადად მუშაობდა როგორც მოქანდაკე. 1932 წლიდან გრაფიკაში მუშაობდა. დიდი წვლილი მიუძღვის ქართული წიგნის სამკაულისა და შრიფტის შექმნაში. ძველი ქართული ხელნაწერებისა და ნაბეჭდი წიგნების დეკორის საფუძველზე მან შექმნა წიგნის მორთულობის ახალი კომპოზიციები, ქართული შრიფტის ახალი ვარიანტები. მისმა ნაშრომმა — „ქართული კონსტრუქციული და აკადემიური შრიფტი“ — საფუძველი ჩაუყარა სამხატვრო აკადემიაში შრიფტის სწავლების დისციპლინას. გაფორმებული აქვს 100-ზე მეტი წიგნი. მის მიერ მხატვრულად გაფორმებულია უნიკალური გამოცემები: „ვეფხისტყაოსანი“ (1937), აკაკი წერეთლის (1940), ნიკოლოზ ბარათაშვილის საიუბილეო გამოცემა, ქართული პოეზიის ანთოლოგია ინგლისურ ენაზე, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ალაკტიონ ტაბიძის, კონსტანტინე გამსახურდიას წიგნები. დახატული აქვს გიორგი სააკაძისა და გრიგოლ ორბელიანის პორტრეტები. შექმნა კამერული ქანდაკებები: „სამშობლო“ (1928), „ქალიშვილის თავი“ (1928), „ქართველი ქალი“ (1928), შოთა რუსთაველის ძეგლის პროექტი (1936). მის საცხოვრებელ სახლში არის მხატვრის სახელოსნო, სადაც ხელოვნის არქივი და საინტერესო შემოქმედებითი მემკვიდრეობა ინახება. 1928-1929 წლებში იყო ქართველ ხელოვანთა საზოგადოების წევრი, 1930-1932 წლებში კი — მხატვართა გაერთიანების — „სარმა“ — წევრი. 1969 წელს ლადო გრიგოლიას საქართველოს სახალხო მხატვრის ტიტული მიენიჭა, 1973 წელს კი შოთა რუსთაველის სახელობის პრემია გადაეცა. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 155. კარბელაშვილი, მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 268. ვლადიმერ გრიგოლია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
მიგელ დიას-კანელი

მიგელ მარიო დიას-კანელ ბერმუდესი (ესპ. Miguel Mario Díaz-Canel Bermúdez დ.20 აპრილი, 1960, ვილია-კლარას პროვინცია, კუბა) — კუბელი პოლიტიკოსი, კუბის მთავრობის მეთაური, კუბის სახელმწიფო საბჭოს პრეზიდენტი, კუბის რევოლუციური შეიარაღებული ძალების ხელმძღვანელი 2018 წლის 19 აპრილიდან. 1982 წელს დაამთავრა უნივერსიტეტი და მიიღო ელექტრონული ინჟინრის განათლება. 1982-1985 წლებში მსახურობდა კუბის რევოლუციურ შეიარაღებულ ძალებში. 1986 წელს კარიერა დაიწყო კუბის ახალგაზრდა კომუნისტთა კავშირში. მიგელ დიას-კანელი დაარქივებული 2013-02-28 საიტზე Wayback Machine.
ზენგიდები

ზენგიდები ან ზენგიდთა დინასტია — მუსლიმ ოღუზ-თურქთა დინასტია, რომელიც ლევანტის და ზემო მესოპოტამიის ტერიტორიებს სელჩუკთა იმპერიის სახელით მართავდა. ზენგიდთა დინასტია 1127 წელს მოსულის სელჩუკმა გამგებელმა (ათაბაგი) იმად ალ-დინ ზანჯიმ დააარსა. ის ჩრდილოეთ ერაყის და სირიის გამოჩენილ პიროვნებად იქცა მას შემდეგ, რაც 1128 წელს დაიკავა ალეპო, ხოლო 1144 წელს ჯვაროსნების წინააღმდეგ ბრძოლაში დაიპყრო ედესის საგრაფო, რამაც მას დიდი გავლენა მოუტანა და ის ისლამური სამყაროს „გმირად“ იქცა, თუმცა ეს წარმატება დიდხანს არ გაგრძელებულა, 1146 წელს ის საკუთარმა მონამ მოკლა. ზანჯის სიკვდილის შემდეგ, მისი სამფლობელო მემკვიდრეებმა გადაინაწილა; მოსული და ჩრდილოეთ ერაყი მის უფროს ვაჟს, სალფ ად-დინ ღაზი I-ს ერგო, ხოლო ალეპო და ედესა კი მის მეორე შვილს, ნურ ალ-დინს გადაეცა. ნურ ალ-დინი ისეთივე წარმატებული აღმოჩნდა როგორც მამამისი. 1146 წელს ინაბის ბრძოლაში მან დაამარცხა ანტიოქიის გრაფი რაიმუნდ დე პუატიე, რომელიც ბრძოლაში დაიღუპა. შემდეგ წელს ნურ ალ-დინმა დაიკავა ედესის დანარჩენი ტერიტორია, რომელიც ევფრატის დასავლეთ სანაპიროზე მდებარეობდა. 1154 წელს მან მისი წარმატება დააგვირგვინა ბურიდებისგან დამასკოს დაპყრობით. ახლა უკვე, როგორც დამასკოს მმართველი, ნურ ალ-დინის წარმატება კვლავ გრძელდებოდა. ჯვაროსნებთან ბრძოლაში მან ანტიოქიის მთავარი რენო დე შატიიონი ტყვედ ჩაიგდო და მისი ტერიტორიები მნიშვნელოვნად შეამცირა. 1160-იანი წლებისთვის ნურ ალ-დინი ფატიმიდთა ხალიფატის მიწების გასაკონტროლებლად კონკურენციას უწევდა იერუსალიმის მეფე ამალრიკ I-ს. საბოლოო ჯამში, 1169 წელს ნურ ალ-დინის ქურთი მხედართმთავარი, შირუხი წარმატებული აღმოჩნდა ეგვიპტის დაპყრობაში. შირუხის შვილიშვილმა და უკვე ეგვიპტის მმართველმა სალადინმა, იმთავითვე უარყო ნურ ალ-დინს გავლენა. ნურ ალ-დინი დამსჯელი ექსპედიციისთვის ემზადებოდა, რომლის მიზანი ეგვიპტის დაპყრობა და სალადინის დაემორჩილება იყო, მაგრამ ის 1174 წელს უეცრად გარდაიცვალა. მისი მცირე წლოვანი მემკვიდრე ას-სალიჰ ისმაილ ალ-მალიკი იძლულებული გახდა ალეპო დაეტოვებინა, რომელსაც ის 1181 წლამდე მართავდა. მოგვიანებით ის უეცრად მოკლეს და ტახტზე მის ნათესავი, მოსულის ათაბაგი ავიდა. ორ წელიწადში სალადინმა ალეპო დაიპყრო, რამაც ბოლო მოუღო ზენგიდთა მმართველობას სირიაში. ზენგიდი პრინცები ჩრდილოეთ ერაყის მმართვას XIII საუკუნემდე აგრძელებდნენ; მოსულს 1234 წლამდე მართავდნენ; მათი მმართველობა საბოლოოდ 1250 წელს შეწყდა. ↑ C.E. Bosworth, The New Islamic Dynasties, (Columbia University Press, 1996), 191. ↑ Kirk H. Sowell, The Arab world: An Illustrated History, (Hippocrene Books, Inc., 2002), 102. ↑ David Ayalon, Eunuchs, Caliphs and Sultans: A Study in Power Relationships, (Hebrew University Magnes Press, 1999), 166. ↑ Islam and the Crusades 1096-1699, Robert Irwin, The Oxford History of the Crusades, ed. Jonathan Riley-Smith, (Oxford University Press, 1999), 227. ↑ Zsolt Hunyadi and József Laszlovszky, The Crusades and the Military Orders, (Central European University, 2001), 28. ↑ Thomas Asbridge, The Crusades: The War for the Holy Land, (Simon & Schuster, 2012), 1153. ↑ William Barron Stevenson, The Crusaders in the East, (Cambridge University Press, 1907), 194.
ნიკოლოზ კაციაშვილი

ნიკოლოზ (კოლა) კაციაშვილი (დ. 1875, გომი, გორის მაზრა — გ. 19 თებერვალი, 1919) — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი. კოლა კაციაშვილი დაიბადა 1875 წელს, სოფელ გომში. სწავლობდა ტფილისის სათავადაზნაურო ქართულ გიმნაზიაში. 1899 წლიდან იყო რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის წევრი. 1905 წლიდან მუშაობდა რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის "მენშევიკების ფრაქციაში"; ცხოვრობდა მშობლიურ სოფელში და ეწეოდა მეურნეობას; აქტიურად მონაწილეობდა 1905 წლის რევოლუციურ მოძრაობაში გორის მაზრაში. რამდენჯერმე დააპატიმრეს პოლიტიკური საბაბით. 1907 წელს იყო რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის ლონდონის ყრილობის დელეგატი. 1907 წელს აირჩიეს რუსეთის იმპერიის II მოწვევის სახელმწიფო სათათბიროს დეპუტატად ტფილისის გუბერნიიდან; მუშაობდა სოციალ-დემოკრატიულ ფრაქციაში. 1907 წლის 3 ივნისს მეორე სახელმწიფო სათათბირო დაშალეს და სოციალ-დემოკრატიული ფრაქციის დეპუტატები პასუხისგებაში მისცეს სისხლის სამართლის დებულების 100-ე და 102-ე მუხლებით, ტერორისტული აქტის მოწყობის მცდელობის ბრალდებით. იგი იჯდა პეტერბურგის ციხეში, სადაც ჯანმრთელობა ძლიერ შეერყა. საპატიმროდან გათავისუფლების შემდეგ დაბრუნდა და ცხოვრობდა საკუთარ სოფელში, ქვემო-გომში პოლიციის საიდუმლო მეთვალყურეობის ქვეშ. 1919 წლის 12 მარტს აირჩიეს საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრად საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის სიით. გარდაიცვალა 1919 წელს. დაკრძალულია სოფელ გომის სასაფლაოზე. ნიკოლოზ კაციაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ Боиович М. М., «Члены Государственной Думы» (портреты и биографии) второй созыв, М., 1907, ст. 475
პუშკინის ქრისტეს აღდგომის კირხე

პუშკინის ქრისტეს აღდგომის კირხე (რუს. Кирха Воскресения Христова) — ლუთერანული ეკლესია პუშკინში. ეკლესია აგებულია 1860-1865 წლებში. ეკლესია არის რუსეთის ფედერალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი. პუშკინის კირხე ისტორიულად არ ეკუთვნოდა ინგრის ეკლესიების რიცხვს, მაგრამ მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა ევანგელისტურ-ლუთერანული ეკლესიის თანამედროვე ისტორიაში, როგორც პირველმა ლუთერანულმა ეკლესიამ ინგერმანლანდიაში. ლუთერანული ეკლესია ცარსკოე-სელოში ჩამოყალიბდა 1811 წელს. 1817 წელს დაიწყეს სამრევლო ეკლესიის მშენებლობა. მშენებლობის ორგანიზატორები იყვნენ ცარსკოე-სელოს ლიცეუმის დირექტორი ეგორ ენგელგარდტი და ლიცეუმის პასტორი კ. გნიტჰელი. იმპერატორმა ალექსანდრე I-მა ეკლესიის მშენებლობას შესწირა 20 000 რუბლი. პირველი ხის ლუთერანული ეკლესია ცარსკოე-სელოში ააგეს 1818 წელს, დანგრეული ჰუსართა პოლკის ყაზარმების ადგილზე და აკურთხეს უფლის ფერისცვალების სახელზე ამავე წლის 13 ოქტომბერს. მისი ძირითადი მრევლი იყო ცარსკოოე-სელოს ლიცეუმის გერმანელი წარმოშობის მასწავლებლები. კირხე ააგეს ამპირის სტილში. 1843 წლამდე ტაძარში ღვთისმსახურებას აღავლენდა ლიცეუმის პასტორი, შემდეგ კირხე გადავიდა შინაგან საქმეთა სამინისტროს უწყების მმართველობაში. ლიცეუმის დაშლის შემდეგ, ძირითადი მრევლი გახდა გერმანელი კოლონისტები ფრიდენტალიიდან. 1860 წლის 14 აგვისტოს მოძველებული ძველი ეკლესიის შენობის გვერდით დაიწყეს ახალი იმავე სახელწოდების ეკლესიის მშენებლობა. 1865 წლის 17 აპრილს იმპერატორ ალექსანდრე II-ის დაბადების დღეზე აკურთხეს ეკლესია, რომელიც ააგეს ალექსანდრე ვიდოვის პროექტის მიხედვით და დღემდე მოაღწია. ღვთისმსახურება მიმდინარეობდა 1931 წლამდე ძირითადად გერმანულ, ლატვიურ და ესტონურ ენებზე. 1931 წლის 5 დეკემბერს კირხე დახურეს ლენინგრადის საოლქო აღმასკომის დადგენილების მიხედვით, შენობა გადაეცა სარემონტო-მექანიკურ ქარხანას. დიდი სამამულო ომის შემდეგ ეკლესიის სარდაფში მდებარეობდა გესტაპოს კომენდატურა. შემდეგ შენობაში განათავსეს ავტოსკოლა და ავტოსარემონტო. 1977 წელს მიმდინარეობდა კირხეს შენობის ნაწილობრივი რესტავრაცია. არქიტექტორ მ. ტოლსტოის ხელმძღვანელობით აღადგინეს ვერანდა, მოახდინეს მთელი რიგი დეკორატიული ელემენტებისა და ინტერიერის რეკონსტრუქცია. ამავე წელს კირხე დაუბრუნდა მორწმუნეებს და საზეიმოდ აკურთხეს 11 დეკემბერს ქრისტეს აღდგომის სახელზე. 1988 წლამდე ღვთისმსახურება მიმდინარეობდა მხოლოდ ფინურ ენაზე, 1988 წლიდან დაიწყო რეგულარული მსახურება რუსულ და გერმანულ ენებზე. Александрова Е. Л., Браудзе М. М., Высоцкая В. А., Петрова Е. А. «История финской Евангелическо-Лютеранской Церкви Ингерманландии», СПб, 2012, сс. 207—209, ISBN 978-5-904790-08-0 Мещанинов М. Ю. Храмы Царского Села, Павловска и их ближайших окрестностей. Краткий исторический справочник. Издание второе, исправленное и дополненное. СПб, издательство Genio Loci, 2007, сс.267—271. ISBN 5-9900655-3-1 Финский евангелическо-лютеранский приход г. Пушкина (официальный сайт прихода) Лютеранская церковь (кирха) დაარქივებული 2009-03-17 საიტზე Wayback Machine. ↑ Пушкин. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-10-27. ციტირების თარიღი: 2018-05-25.
ლახტის წმინდა მარიამის კირხე

ლახტის წმინდა მარიამის კირხე (რუს. Кирха Святой Марии) — ლუთერანული ეკლესია სანქტ-პეტერბურგის ისტორიულ რაიონ ლახტში. ეკლესია აგებულია 1904 წელს. ეკლესია საბჭოთა ხელისუფლებამ დაანგრია 1939 წელს. 1860 წელს ფინურ სოფელ ლახტაში, ფინეთის ყურის ნაპირზე, გაიხსნა სკოლა სადაც ასწავლიდნენ ფინურ ენაზე. 1874 წელს სკოლა გადავიდა ცალკე შენობაში, თანამედროვე ლახტის პროსპექტის № 64 სახლში. 1894 წელს სწორედ ამ სახლში დაიწყეს შეკრება და ლოცვა ფინელმა და შვედმა ლუთერანული სარწმუნოების მიმდევრებმა. 1898 წლისათვის ლახტის ფინურ სკოლაში ირიცხებოდა 47 მოსწავლე. 1900-იანი წლების დასაწყისისათვის ფინელები ლახტის მოსახლეობის ნახევარს შეადგენდნენ, მათ რაოდენობა კი იყო დაახლოებით 350 ადამიანი. 1900 წელს ლახტის ფინურმა ლუთერანულმა თემმა გენერალურ კონსისტორიას გადასცა თხოვნა საკუთარი კირხეს მშენებლობის შესახებ, თუმცა უარი მიიღეს. საბოლოოდ 1904 წელს მიიღეს თანხმობა. ამავე წელს არქიტექტორ ერნსტ შიტის პროექტის მიხედვით ააგეს ხის სამლოცველო სახლი კოშკური სამრეკლოს თანხლებით. სამლოცველო იტევდა 250 ადამიანს, იგი აკურთხეს წმინდა მარიამის სახელზე. ლიტურგია სამლოცველო სახლში იმართებოდა წელიწადში ხუთჯერ. სამლოცველო მიაწერეს სანქტ-პეტერბურგის წმინდა მარიამის ფინურ ეკლესიას. სამლოცველო სახლი მდებარეობდა ახალი და ეკლესიის ქუცების კვეთაზე. 1906 წელს მიწა, რომელზეც იდგა ლახტის სამლოცველო სახლი გლეხებმა იყიდეს და მუდმივ მფლობელობაში გადასცეს წმინდა მარიამის ფინური ეკლესიის თემს. ამავე წელს სკოლასთა ახლოს, რომელსაც ეწოდებოდა „წმინდა მარიამის ევანგელისტურ-ლუთერანული ფინური ეკლესიის სასწავლებელი“, ააგეს ბავშვთა თავშესაფარი. 1923 წელს სამლოცველო სახლი გადააკეთეს წმინდა მარიამის კირხედ, ხოლო ლუთერანული საზოგადოება ლახტის მრევლად. 1937 წელს კირხეში ღვთისმსახურება შეწყდა. 1939 წელს კირხე საბოლოოდ დახურეს, ხოლო შენობა დაანგრიეს. 1941 წელს დახურეს ფინური სკოლაც. 2000 წელს ფინური სკოლის შენობაც დაანგრიეს. 1908 წლისთის კირხეს მრევლი შეადგენდა 444 ადამიანს, 1919 წელს ეს მაჩვენებელი 2 500 კაცი იყო, ხოლო 1928 წელს - 400 ადამიანი. Александрова Е. Л., Браудзе М. М., Высоцкая В. А., Петрова Е. А. История финской Евангелическо-лютеранской церкви Ингерманландии. 2012, 398 стр., ISBN 978-5-904790-08-0 Georg Luther, Herdaminne för Ingermanland II, De finska och svenska församlingarna och deras prästerskap 1704—1940. ISBN 951-583-052-4, Svenska litteratursällskapet i Finland, Helsingfors 2000 Приход Lahti — Лахти, Лахта на портале Инкери.Ру // Информация о приходе. Деревни. ↑ Александрова Е. Л., Браудзе М. М., Высоцкая В. А., Петрова Е. А. История финской Евангелическо-лютеранской церкви Ингерманландии. СПб, 2012, стр. 351—353, ISBN 978-5-904790-08-0 ↑ Lahta — все приходы Ингерманландии на Инкери. Ру ↑ 3.0 3.1 Keski-Inkeri: kylä ja tiekartta (tekstiosa). Ingriainfo oy, 1993. ISBN 951-96326-1-1 ↑ Александрова Е. Л., Браудзе М. М., Высоцкая В. А., Петрова Е. А. История финской Евангелическо-лютеранской церкви Ингерманландии. СПб, 2012, ISBN 978-5-904790-08-0, стр. 340 ↑ Aatami Kuortti, Reijo Arkkila «Inkerin kirkon yö ja aamu», s.216, Gummerus Kirjapalno Oy, Jyväskylä, 1990, ISBN 951-617-925-8, стр. 155.
იოსებ გობეჩია

იოსებ პავლეს ძე გობეჩია (დ. 1879, ქუთაისი — გ. 1963, ლევილი, საფრანგეთი) — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი. ივანე და ვლადიმერ გობეჩიების ძმა. იოსებ გობეჩია დაიბადა 1879 წელს, ქალაქ ქუთაისში. დაამთავრა ქუთაისის კლასიკური გიმნაზია, ოდესის უნივერსიტეტის მათემატიკის ფაკულტეტი 1908 წელს, გრენობლის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. სწავლის პერიოდში, სტუდენტთა 1901 წლის მღელვარების დროს დააპატიმრეს გამოსვლებში მონაწილეობის გამო და ადმინისტრაციული წესით გაასახლეს - დააბრუნეს საქართველოში. ამავე წელს ისევ დააპატიმრეს საქართველოს რუსეთთან შეერთების 100 წლისთავის აღსანიშნავ იუბილეზე საპროტესტო სიტყვის წარმოთქმის გამო და ადმინისტრაციული წესით უკან - ოდესაში გაასახლეს. 1905 წელს ჩამოაყალიბა სოციალისტ-რევოლუციონერთა მებრძოლი რაზმი, რომელმაც განახორციელა ტერორისტული აქტები სადამსჯელო ოპერაციების ხელმძღვანელ გენერალ მაქსუდ ალიხანოვ-ავარსკიზე ქუთაისში, მაზრის უფროს კეღამოვზე - ოზურგეთში და პოლიცმეისტერ მარტინოვზე - ტფილისში. 1909-1911 წწ. ცხოვრობდა და მუშაობდა ბაქოში - კითხულობდა ლექციებს სახალხო უნივესიტეტში. ჟანდარმერიის მიერ დევნის გამო იძულებული გახდა, გაქცეულიყო საზღვარგარეთ. 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ დაბრუნდა პეტროგრადში, საიდანაც დროებითი მთავრობის ხელმძღვანელმა, თანაპარტიელმა ალექსანდრე კერენსკიმ კავკასიის ფრონტის კომისრად გაგზავნა. 1918 წლის 26 მაისს ხელი მოაწერა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დამოუკიდებლობის გამოცხადების აქტს. 1921 წელს საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ოკუპირების შემდეგ დარჩა საქართველოში და პარტიის სხვა ლიდერებთან ერთად ცდილობდა საოკუპაციო რეჟიმთან კომპრომისის მიღწევას. 1922 წლის გაზაფხულზე საქართველოს დამოუკიდებლობის კომიტეტის ჩამოყალიბებისას იყო საქართველოს სოციალისტ-რევოლუციონერთა პარტიისწარმომადგენელი კომიტეტში. დაარსების შემდეგ დამკომმა საკუთარ წარმომადგენლად საიდუმლოდ მიავლინა საზღვარგარეთ ინტერპარტიული კომიტეტისთვის ინფორმაციის გადასაცემად. 1924 წლის სექტემბერში აგვისტოს აჯანყების ჩახშობის შემდეგ საქართველოს სსრ-ის ხელისუფლებამ მოახდინა მისი ქონების კონფისკაცია. შემდგომ წლებში აქტიურად მონაწილეობდა ემიგრაციის პოლიტიკურ და საზოგადოებრივ ცხოვრებაში; აქვეყნებდა სტატიებს ემიგრანტულ გამოცემებში. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 53-54. ხვადაგიანი ი., „საქართველოს დამფუძნებელი კრება 1919“, თბილისი: „საბჭოთა წარსულის კვლევის ლაბორატორია“, 2016. — გვ. 200, ISBN 978-9941-0-9318-0. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 194. იოსებ გობეჩია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი — 2001. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q58357743"></a> ↑ ჯიქია ლ., 1924 წლის აჯანყება დასავლეთ საქართველოში, თბ.: უნივერსალი, 2012. — გვ. 261.
ილია ნუცუბიძე

ილია ნუცუბიძე (დ. 20 ივლისი, 1883, ფარცხანაყანევი, ქუთაისის მაზრა — გ. უცნობია, პარიზი, საფრანგეთი) — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი. ილია ნუცუბიძე დაიბადა 1883 წლის 20 ივლისს, ქუთაისის მაზრის სოფელ ფარცხანაყანევში. დაამთავრა ქუთაისის სასულიერო სასწავლებელი. სწავლობდა კიევის კომერციული ინსტიტუტის ეკონომიკურ განყოფილებაზე; დაასრულა სამი კურსი. იყო რუსეთის სოციალისტ-რევოლუციონერთა პარტიის წევრი. 1907 წლის 13 ივნისს ესერთა სამხედრო ორგანიზაციის წევრობის ბრალდებით დააპატიმრეს ტფილისში. მეორედ დაპატიმრებული იყო 1909 წელს. 1917 წლის ნოემბერში აირჩიეს საქართველოს ეროვნული საბჭოს წევრად. 1918 წლიდან იყო საქართველოს სოციალისტ-რევოლუციონერთა პარტიის მთავარი კომიტეტის წევრი. 1919 წლის 12 მარტს აირჩიეს საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრად საქართველოს სოციალისტ-რევოლუციონერთა პარტიის სიით; იყო სარეგლამენტო კომისიის მდივანი, საბიბლიოთეკო, სამხედრო, საბიუჯეტო-საფინანსო მომარაგების კომისიების წევრი. 1921 წელს საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ოკუპირების შემდეგ დატოვა სამშობლო და ცხოვრობდა საფრანგეთში. აქტიურად მონაწილეობდა ემიგრაციის პოლიტიკურ და საზოგადოებრივ ცხოვრებაში. ირაკლი ხვადაგიანი. საქართველოს დამფუძნებელი კრება 1919. საბჭოთა წარსულის კვლევის ლაბორატორია. თბილისი, 2016, გვ. 324.
ლეო შენგელაია

ლეონ (ლეო) ანდრიას ძე შენგელაია (დ. 1887, ობუჯი, ზუგდიდის მაზრა — გ. 3 ოქტომბერი, 1937) — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი. ლეონ (ლეო) შენგელაია დაიბადა 1887 წელს, ზუგდიდის მაზრის სოფელ ობუჯში. დაამთავრა იურდიული ფაკულტეტი (უნივერსიტეტი გაურკვეველია). რუსეთის სოციალისტ-რევოლუციონერთა პარტიაში მუშაობდა 1908 წლიდან. 1917 წელს სხვა ამხანაგებთან ერთად დააარსა "თავისუფალი გიმნაზია", რომლის გამგედაც თავად მუშაობდა. 1917 წლიდან იყო სოციალისტ-რევოლუციონერთა პარტიის ცენტრალური ორგანოს "შრომის" რედაქტორი; აქვეყნებდა ნაშრომებს აგრარულ საკითხებზე. 1917 წლის ნოემბერში აირჩიეს საქართველოს ეროვნული საბჭოს წევრად. 1918 წლის 26 მაისს ხელი მოაწერა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დამოუკიდებლობის გამოცხადების აქტს. 1918 წლის განმავლობაში იყო საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პარლამენტის წევრი. 1919 წლის 12 მარტიდან არჩეული იყო საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრად; იყო შრომის, აგრარული და სარეკომენდაციო კომისიების წევრი; ხელმძღვანელობდა ესერთა ფრაქციას. 1922 წლიდან რედაქტორობდა განახლებულ პარტიულ ბეჭდვით გამოცემა "შრომას". დააპატიმრეს 1937 წლის 22 ივლისს, ესერთა ანტისაბჭოთა კონტრევოლუციური ორგანიზაციის ხელმძღვანელობის ბრალდებით. სსრკ უზენაესი სასამართლოს სამხედრო კოლეგიის გამსვლელმა სესიამ დახვრეტის განაჩენი გამოუტანა 1937 წლის 2 ოქტომბერს. დახვრიტეს 3 ოქტომბრის ღამით. რეაბილიტირებულია საქართველოს სსრ უზენაესი სასამართლოს კოლეგიის მიერ 1957 წლის 8 თებერვალს. ირაკლი ხვადაგიანი. საქართველოს დამფუძნებელი კრება 1919. საბჭოთა წარსულის კვლევის ლაბორატორია. თბილისი, 2016, გვ. 418.
ილია კოპალეიშვილი

ილია კოპალეიშვილი (დ. 1865, ეწერი, ქუთაისის მაზრა — გ. უცნობია) — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი. ილია კოპალეიშვილი დაიბადა 1865 წელს, ქუთაისის მაზრის სოფელ ეწერში. 1895 წლის ზაფხულიდან იყო რკინიგზის მთავარ სახელოსნოებში დაარსებული პირველი სოციალ-დემოკრატიული მუშათა წრის წევრი. 1898 წლიდან იყო რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის წევრი. 1900 წელს მთავარი სახელოსნოსა და რკინიგზის მუშათა გაფიცვის შემდეგ დააპატიმრეს და საკუთარ სოფელში გადაასახლეს; მცირე ხნის შემდეგ იგი ისევ ტფილისში დაბრუნდა და პარტიული საქმიანობა განაგრძო. 1903 წელს სამუშაოდ გადავიდა ბათუმში, სადაც სოციალ-დემოკრატიული ორგანიზაციის ერთ-ერთი ლიდერი იყო; შედიოდა რსდმპ ბათუმის კომიტეტის შემადგენლობაში. 1905 წლიდან მუშაობდა რსდმპ მენშევიკების ფრაქციაში. მეფის რეჟიმის დროს რამდენჯერმე დააპატიმრეს პოლიტიკური საბაბით. 1919 წლის 12 მარტიდან არჩეული იყო საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრად საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის სიით; იყო სამეურნეო-საგამგეო კომისიის თავმჯდომარე, აგრარული, თვითმმართველობის, შრომების კომისიების წევრი. 1921 წელს საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ოკუპირების შემდეგ დარჩა საქართველოში, ცხოვრობდა მშობლიურ სოფელში და ჩაბმული იყო წინააღმდეგობის მოძრაობაში. 1924 წლის 28 აგვისტოს დაწყებული ანტისაბჭოთა აჯანყების დამარცხების შემდეგ, ბოლშევიკური რეჟიმის სადამსჯელო ღონისძიებისას, რომელსაც ავადმყოფობის გამო (მწოლიარე, მაღალი სიცხით) აჯანყებაში მონაწილეობა არც კი მიუღია, სხვა მოქალაქეებთან ერთად დახვრიტეს სამტრედიასთან. ირაკლი ხვადაგიანი. საქართველოს დამფუძნებელი კრება 1919. საბჭოთა წარსულის კვლევის ლაბორატორია. თბილისი, 2016, გვ. 279.
თეიმურაზ ჭელიძე

თეიმურაზ ჭელიძე (დ. 1876, ბაჯი, რაჭის მაზრა — გ. 23 ოქტომბერი, 1937) — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი. თეიმურაზ ჭელიძე დაიბადა 1876 წელს, რაჭის მაზრის სოფელ ბაჯში. დაწყებითი განათლება მიიღო პატარა ონის საზოგადოების სასოფლო-სამინისტრო ერთკლასიან სკოლაში. 1905 წლიდან იყო რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის "მენშევიკების" ფრაქციის წევრი. აქტიურად მონაწილეობდა 1905 წლის რევოლუციურ მოძრაობაში რაჭა-ლეჩხუმში. 1914 წლიდან მობილიზებული იყო არმიაში და მსახურობდა თურქეთის ფრონტზე ასეულის კაპტენარმუსად (ზემდეგი) მე-17 მსროლელ პოლკში. 1917 წლის იანვრიდან იმავე წოდებით გადაიყვანეს 1-ლ ქართულ მსროლელ პოლკში, სადაც მსახურობდა ამავე წლის მარტამდე. 1917 წლის მარტში დემობილიზდა. 1919 წლის 12 მარტიდან აირჩიეს საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრად საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის სიით; იყო სამეურნეო-საგამგეო კომისიის წევრი. 1921 წელს საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ოკუპირების შემდეგ დარჩა საქართველოში, ცხოვრობდა მშობლიურ სოფელში და ჩაბმული იყო წინააღმდეგობის მოძრაობაში. მუშაობდა ქუთაისში - იყო რაჭული მევენახეობის საზოგადოებრივ კოოპერატივ "ხვანჭკარას" ერთ-ერთი დამაარსებელი და გამგეობის წევრი. 1921 წელს 1 თვით იყო დაპატიმრებული რაჭაში. მეორედ დააპატიმრეს 1922 წლის 17 სექტემბერს, ჭრებალოში, ქუჩაში, არალეგალური კონტრრევოლუციური საქმიანობის ბრალდებით. ძიების ინფორმაციით მას კავშირი ჰქონდა იატაკქვეშა მოძრაობის ლიდერებთან. 1920-იანი წლების განმავლობაში რამდენჯერმე იყო დაპატიმრებული. შევიწროებისაგან ოჯახის დასაცავად იძულებული გახდა, განქორწინებულიყო. 1930-იანი წლების შუა პერიოდში, ბოლო დაპატიმრების შემდეგ გადაასახლეს შუა აზიაში. ცხოვრობდა აღმოსავლეთ ყაზახეთის მხარეში, სემიპალატინსკში. დააპატიმრეს 1937 წლის 1 ივნისს. 1937 წლის 23 ოქტომბერს შინსახკომის აღმოსავლეთ ყაზახეთის მხარის სამმართველოსთან არსებულმა განსაკუთრებულმა სამეულმა (ე. წ. "ტროიკა") დახვრეტა მიუსაჯა. რეაბილიტირებულია 1989 წლის 25 აპრილს, სემიპალატინსკის მხარის პროკურატურის მიერ. ირაკლი ხვადაგიანი. საქართველოს დამფუძნებელი კრება 1919. საბჭოთა წარსულის კვლევის ლაბორატორია. თბილისი, 2016, გვ. 469. ჭელიძე თეიმურაზ სტეფანეს ძე
მუხრან ხოჭოლავა

მუხრან (იონა) ხოჭოლავა (დ. 22 სექტემბერი, 1881, ოდიში, ზუგდიდის მაზრა — გ. 13 დეკემბერი, 1922) — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი. მუხრან ხოჭოლავა დაიბადა 1881 წლის 22 სექტემბერს, ზუგდიდის მაზრის სოფელ ოდიშში. დაამთავრა ტფილისის საოსტატო ინსტიტუტი. უმაღლესი განათლება მიიღო პეტერბურგის ფსიქონევროლოგიურ ინსტიტუტში. იყო რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის წევრი. 1910-იან წლებში გადასახლებული იყო კავკასიიდან პოლიტიკური საბაბით. თანამშრომლობდა პარტიულ პრესაში "მუხრან ოდიშელის" ფსევდონიმით. 1919 წელს იყო საქართველოს მტავრობის რწმუნებული სოჭის ოლქში. საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრად აირჩიეს 1919 წლის 12 მარტიდან, იყო საკონსტიტუციო, სამხედრო, გზათა და სახალხო განათლების კომისიების წევრი. 1920 წლისათვის მუშაობდა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობის დიპლომატიურ წარმომადგენლად ბათუმში დიდი ბრიტანეთის საოკუპაციო ძალების სარდლობასთან. 1921 წლის იანვარში საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის სხვა 11 წევრთან ერთად ჩამოაყალიბა ოპოზიციური ჯგუფი "სხივი", რომელიც აკრიკიტებდა პარტიას იდეური პრინციპების დარღვევის, სახელმწიფო მმართველობის წარუმატებელი კურსისა და პარტიაში შიდა დემოკრატიის შესუსტების გამო. 1921 წლის ბოლოდან "სხივის" წარმომადგენლის სტატუსით მონაწილეობდა ბოლშევიკურ რეჟიმთან საბრძოლველად საერთო ფრონტის შექმნის მიზნით პარტიათაშორის მოლაპარაკებებში. 1922 წლის მაისიდან იყო "სხივის" წარმომადგენელი "საქართველოს დამოუკიდებლობის კომიტეტში". ირაკლი ხვადაგიანი. საქართველოს დამფუძნებელი კრება 1919. საბჭოთა წარსულის კვლევის ლაბორატორია. თბილისი, 2016, გვ. 478.