laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ნან-მადოლი

ნან-მადოლი (ინგლ. Nan Madol) — ისტორიამდელი პერიოდის ქალაქის ნანგრევები მიკრონეზიის ფედერაციული შტატების ერთ-ერთ ხელოვნურ კუნძულზე. არქიპელაგის საერთო ფართობია 79 ჰა, შედგება 92 კუნძულისაგან, რომლებიც ერთმანეთთან ხელოვნური არხებითაა დაკავშირებული. ქალაქი ასევე ცნობილია „მიკრონეზიის ვენეციის“ ან „წყნარი ოკეანის ვენეციის“ სახელით. მდებარეობს კუნძულ ტემვენის ახლოს, კუნძულ პონპეის სამხრეთ-აღმოსავლეთით. 1500 წლამდე ნან-მანდოლი იყო მმართველი დინასტიის საუდელერების დედაქალაქი. ნან-მადოლის მეგალითური კულტურა უნიკალურია, ერთადერთი მისი მსგავსია ქალაქ ლელუს ნანგრევები, რომელიც მდებარეობს 550 კმ-ით დაშორებულ მეზობელ კუნძულ კუსაიეზე. ნან-მანდოლის კომპლექსმა თანამედროვე სახე მიიღო დაახლოებით 1285-1485 წლებს შორის, საუდელერების მმართველობის პერიოდში. საუდელერების აღზევების დროს მიკრონეზიელებმა დაიწყეს დასახლება კუნძულზე და დაიწყეს სხვადასხვა ნაგებობების აშენება. დაახლოებით 1500 წლისათვის მმართველი დინასტიის წარმომადგენლები აღნიშნული ტერიტორიებიდან გააძევეს. რა იყო ამის მიზეზი, უცნობია. ერთ-ერთი ვერსიით, ნან-მადოლი დაიპყრეს მეზობელი კუნძულის, კუსაიეს წარმომადგენლებმა. 1529 წელს ესპანელმა ზღვაოსანმა ალვარო დე საავედრამ აღმოაჩინა არქიპელაგი, რომელსაც მოგვიანებით უწოდეს კაროლინის კუნძულები. შემდეგ კუნძულებზე გამოჩნდნენ ამერიკელები და ევროპელებიც, რომლებმაც აღმოაჩინეს სრულიად დაცლილი ქალაქი. თუმცა ადგილობრივებს სჯერათ, რომ აქ დღესაც ცხოვრობენ სულები. განადგურებული ქალაქის ქვები წყლის ქვეშაა მოქცეული და დაფარულია მარჯნის სქელი ფენით. ნაგებობები სანაპიროსთან მდებარეობს ზღვის ზედაპირიდან 20 მეტრის სიღრმეში. როგორც ცნობილია შუა საუკუნეებში ზღვის დონე დაბალი იყო 1-1,5 მეტრით, რაც გვაძლევს საშუალებას ვივარაუდოთ, რომ საუდელერების დინასტიამ გამოიყენა მანამდე არსებული ძველი შენობის ფუნდამენტი. მცირე კუნძულების ფუნდამენტი არის მარჯნის რიფები. მათზეა აგებული ბაზალტის მასიური ქვები, რომლებსაც პრიზმის ფორმა აქვთ. ქალაქის ასაშენებლად გამოყენებულია ათასობით მსგავსი მეგალითი, რომელთაგანაც ზოგიერთი ხუთი მეტრის სიგრძისაა და იწონის ხუთ ტონაზე მეტს. ერთ-ერთი ქვა, რომელიც საძირკველშია ჩაშენებული, სპეციალისტების შეფასებით, 50 ტონას უნდა იწონიდეს. არსებული ნიშნების მიხედვით შეიძლება დავასკვნათ, რომ ქალაქი მნიშვნელოვან როლს ასრულებდა ადგილობრივი მოსახლეობის როგორც კულტურულ, ასევე რელიგიურ ცხოვრებაში. კომპლექსის ტერიტორიაზე აღმოჩენლია ოთხი მავზოლეუმი, რომელიც კარგადაა შემონახული დღევანდელ დღემდე. გარდა ამისა, შესაძლებელია საკულტო ტაძრების, სასაფლაოების, საზოგადოებრივი შენობებისა და საპატიმროების იდენტიფიცირება. ქალაქ ლელუსთან ერთად 2012 წლიდან წარდგენილია იუნესკოს მოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების საცდელ სიაში. 2016 წლის 15 ივლისს კი მხოლოდ ნან-მადოლი შეიტანეს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში. Цыпкин М. Терпеливая тайна Нан-Мадола // Вокруг света. — 1977. — № 6 (2621) июнь Рассказ про Нан-Мадол в блоге Дмитрия Малова Micronesia — Mysterious Nan Madol, Pohnpei დაარქივებული 2016-06-19 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) Nan Madol (ინგლისური) Dr. Beardsley at Nan Madol (ინგლისური) ↑ Ceremonial Centres of the Early Micronesian States: Nan Madol and Lelu ↑ Four sites inscribed on UNESCO’s World Heritage List
PlayStation: The Official Magazine

PlayStation: The Official Magazine (PTOM) — ყოფილი ბრიტანული ყოველთვიური ვიდეო თამაშების ჟურნალი , რომლის თავდაპირველი სახელწოდება იყო PlayStation Magazine (PSM), მოგვიანებით, 2007 წლის ბოლოს დაერქვა PlayStation: The Official Magazine. გამოიცემოდა წელიწადში 13-ჯერ Future plc-ის მიერ 2012 წლამდე. ჟურნალს უშვებდნენ მსოფლიოს 7 ქვეყანაში. იგი აქვეყნებდა, მიმოხილვებს, პრევიუებს, რეცენზეიბსა და სიახლეებს ვიდეო თამაშების შესახებ. 2012 წლის ზაფხულს ჟურნალი დაიხურა. PSM3 Play Official U.S. PlayStation Magazine PlayStation Official Magazine PlayStation: The Official Magazine საიტზე Wayback Machine (არქივირებულია ოქტომბერი 22, 2012) Publisher's product description page for PTOM საიტზე Wayback Machine (არქივირებულია ივნისი 30, 2009) ↑ Santos, Alexis. PlayStation: The Official Magazine being shuttered, will say farewell with holiday issue. Engadget. ციტირების თარიღი: 6 December 2012. ↑ Reilly, Jim. PlayStation The Official Magazine Closing. Game Informer. GameStop Corporation. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 ივლისი 2020. ციტირების თარიღი: 6 December 2012. ↑ Conditt, Jessica. PlayStation: The Official Magazine shut down, final issue this holiday. Joystiq. ციტირების თარიღი: 6 December 2012.
გაიუს კეისარი

გაიუს იულიუს კეისარი (დ. ძვ. წ. 20 — გ. 21 თებერვალი, 4), უმეტესად ცნობილია, როგორც გაიუს კეისარი ან კაიუს კეისარი — მარკუს ვიფსანიუს აგრიპასა და იულია უფროსის უფროსი ვაჟი. დაიბადა ძვ. წ. 20 წელს, 14 აგვისტოსა და 13 სექტემბერს შორის. თავდაპირველად, ერქვა გაიუს ვიფსანიუს აგრიპა, თუმცა, როდესაც იგი თავისმა პაპამ, დედის მხრიდან, იმპერატორმა ავგუსტუსმა იშვილა, რომელიც იულიუსის გვარის მატარებელი იყო, გაიუსის სახელი შეიცვალა და გახდა გაიუს იულიუს კეისარი. მიუხედავად იმისა, რომ რომაული შვილად აყვანის პრაქტიკა კოგნომენ ვიფსანიანუსის გამოყენებასაც გულისხმობდა, არ არსებობს რაიმე ლიტერატურული ან მატერიალური მინიშნება იმის სამტკიცებლად, რომ ავგუსტუსის მიერ ნაშვილები აგრიპას ვაჟები მას იყენებდნენ. ძვ. წ. 17 წელს გაიუსი თავის ძმასთან, ლუციუს კეისართან ერთად იშვილა პაპამ, დედის მხრიდან, იმპერატორმა ავგუსტუსმა, რომელმაც ორივე მათგანი თავის მემკვიდრეებად დაასახელა. ძვ. წ. 6 წელს რომის პლებსმა გაიუსის კონსულად არჩევის აგიტაცია დაიწყო, იმ ფაქტის მიუხედავად, რომ ეს უკანასკნელი მხოლოდ 14 წლის იყო და ჯერ არც ტოგა ვირილისს ატარებდა. კომპრომისის სახით, მიღწეულ იქნა შეთანხმება, რომელიც გაიუსს სენატში ჯდომის ნებას აძლევდა და ისიც განისაზღვრა, რომ ოცი წლის ასაკში კონსულიც გახდებოდა. სამი წლით უმცროსი ლუციუსიც მიიღებდა იგივე პატივს, როდესაც შესაბამისი ინტერვალი გაივლიდა. მათ პატივსაცემად აღმართეს ტაძრები და ქანდაკებები (როგორიცაა მეზონ კარე ნიმში). ძვ. წ. 1 წელს იგი არმიის მეთაურად დაინიშნა აღმოსავლეთში და 2 წელს ფრაატ V-სთან სამშვიდობო ხელშეკრულებაც გააფორმა მდინარე ევფრატში მდებარე კუნძულზე. ახ. წ. 1 წელს, გაიუსი რომის კონსული გახდა ლუციუს ემილიუს პაულუსთან ერთად. ძვ. წ. 1 წელს გაიუსი დაქორწინდა ლივილაზე, ნერონ კლავდიუს დრუზუსისა და ანტონია უმცროსის ქალიშვილზე. წყვილს შვილები არ ჰყოლია. ლუციუსი მასილიაში გარდაიცვალა ახ. წ. 2 წელს. მისი კენოტაფი იქ მდებარეობს. გაიუსი ორი წლის შემდეგ, ლიკიაში მოკვდა 24 წლის ასაკში, სომხეთში წარმოებულ კამპანიაში დაჭრის შემდეგ. იმპერატორის ფავორიტი მემკვიდრეების, ლუციუსისა და გაიუსის სიკვდილმა, ავგუსტუსს თავისი გერის, ტიბერიუსისა და შვილიშვილის, პოსტუმუს აგრიპას შვილად აყვანისა და მათი მემკვიდრეებად გამოცხადებისაკენ უბიძგა. ტაციტუსი ვარაუდობს, რომ გაიუსის გარდაცვალებასთან ბინძური თამაში იყო დაკავშირებული და რომ მის სიკვდილში ავგუსტუსის ცოლის, ლივიას ხელი ერია. ამ უკანასკნელის შესაძლო მოტივი შეიძლება ყოფილიყო თავისი შვილის, ტიბერიუსისათვის ავგუსტუსის მემკვიდრედ გახდომაში ხელის შეწყობა. 1976 წლის სატელევიზიო სერიალში, მე, კლავდიუსი, გაიუსის როლი ერლ როდესმა შეასრულა. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: გაიუს კეისარი ↑ Wood, Susan. (1999) Imperial Women: A Study in Public Images, 40 B.C. – A.D. 68 "Brill Academic Publishers". p. 321. ISBN 90-04-11969-8. ↑ Hazel, John. (2002) Who's Who in the Roman World "Routledge (UK)". p. 48. ISBN 0-415-29162-3. ↑ Mommsen, Theodore. (1996) A History of Rome Under the Emperors "Routledge (UK)". p. 107. ISBN 0-415-10113-1. ↑ Tacitus, The Annals 1.3
ზემო უბანი (დუშეთის მუნიციპალიტეტი)

ზემო უბანი — სოფელი დუშეთის მუნიციპალიტეტში (ლაფანაანთკარის თემის საკრებულო), მდინარე აბანოსხევის (არაგვის მარცხენა შენაკადი) მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1240 მეტრი, დუშეთიდან 20 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობს 8 კაცი. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 11 ივნისი 2016. ↑ უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05.
ლუციუს ვიფსანიუს აგრიპა

ლუციუს ვიფსანიუს აგრიპა — რომაელი პოლიტიკოსისა და მხედართმთავრის, მარკუს ვიფსანიუს აგრიპას, სახელგანთქმული რომაელი ქალბატონის, ვიფსანია პოლასა და კიდევ ერთი ლუციუს ვიფსანიუს აგრიპას მამა. ლუციუს ვიფსანიუს აგრიპას ოჯახი იტალიის სოფლებიდან იღებს სათავეს. ის ღარიბი და პლებეური წარმოშობისა იყო. ოჯახი მხედართა კლასს მიეკუთვნებოდა და სიმდიდრის დაგროვებაც შეძლო, თუმცა რომაული არისტოკრატიისათვის ის მაინც შეუმჩნეველი და უბრალო იყო. ლუციუსის ცხოვრების შესახებ ცოტა რამაა ცნობილი. 118 წელს იმპერატორმა ადრიანემ ააგო რომის პანთეონი, რომელმაც იმავე ადგილას მდგარი უფრო მცირე ზომის ტაძარი ჩაანაცვლა. ეს უკანასკნელი ლუციუსის ვაჟის, მარკუსის მიერ იყო აგებული თავისი მესამე კონსულობის ვადაში. ლუციუს ვიფსანიუსისა და მისი ვაჟის სახელები შენობაზეა ამოკვეთილი. Надпис на пантеона в Рим:"M·AGRIPPA·L·F·COS·TERTIVM·FECIT". http://www.livius.org/vi-vr/vipsanius/agrippa.html დაარქივებული 2011-05-14 საიტზე Wayback Machine.
ვანაძეების ნაეკლესიარი

ვანაძეების ნაეკლესიარი, ვანაძეების ნასაყდრალი, აგარის ეკლესია — XII-XIII საუკუნეების ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ხულოს მუნიციპალიტეტში, სოფელ ვანაძეებში. 1888 წელს, ძეგლი პირველად არქეოლოგიურად შეისწავლა პრასკოვია უვაროვამ. საყდრის იატაკი, როგორც გაწმენდისთანავე გამოირკვა, უსწორმასწორო ქვიშაფლებით ყოფილა მოგებული. ფანჯრის კვალი არ აღმოჩნდა. კარი დასავლეთის მხრიდან ჰქონდა. პ. უვაროვას ვარაუდით ასეთივე კარი სამხრეთიდანაც შესაძლოა ჰქონოდა საყდარს. აღმოჩნდა ტაძრის კანკელი, სპილენძის მოჭედილი ხატები: ღვთისმშობლისა და წმ. გიორგის, ასევე შუასაუკუნეების საყოფაცხოვრებო ნივთები. კანკელი და ხატები პ. უვაროვამ გაგზავნა მოსკოვში. მისი ადგილსამყოფელი უცნობია. 1985 წელს კვლავ ჩატარდა არქეოლოგიურ გათხრები. აღმოჩნდა სამარხები და კერამიკული მასალა. ჩვენამდე ნანგრევის სახით მოღწეული ობიექტი წარმოადგენს დარბაზულ ეკლესიას მინაშენით ჩრდილოეთის მხარეს. დღესდღეობით შემორჩენილია ეკლესიის აღმოსავლეთი და სამხრეთი კედლის ფრაგმენტები, რეალურად კი ეკლესია გეგმის დონეზეა შემორჩენილი. ტერიტორიაზე მიმობნეულია სამშენებლო და საპირე ქვები. კედლის ერთი რიგი წყობა ჩანს ჩრდილოეთ კედელზე, რომელიც ნაგებია დიდი ზომის, კარგად გათლილი კვადრებით. ორსაფეხურიანი ცოკოლის მცირე ფრაგმენტი ჩანს სამხრეთ კედელზე. სამხრეთ კედლის დასავლეთ მონაკვეთში არის კარის ღიობი. აქვე არის ჩამოვარდნილი დიდი ტიმპანის ქვა. კართან გდია ასევე ლილვოვანი ქვის ფრაგმენტი. ეკლესიის პერიმეტრზე მრავლადაა მიმოფანტულია საფასადო წყობის ფრაგმენტები, კამარის და თაღის ქვები და ლორფინის ფილები. ნაეკლესიარის ზომები შეადგენდა დაახლოებით 11.16 X 6.37 მეტრს, რადგან საყდრის სიგრძე შიგნიდან იყო 8.55 მ (11 არშინი 14 ვერშოკი), ხოლო კედლების სისქე — 130.5 სმ (1 არშინი 13 ვერშოკი). ეკლესია წაგრძელებულია. შიგნიდან მოპირკეთება შემონახულა მხოლოდ კედლის შუამდე და ნაწილობრივ საკურთხეველის ჩრდილო მხარეს. მოპირკეთების ფილები ჩამოცვენილია და უკლებლივ ეყარა საყდარში. რამდენიმე ფილაზე შეიმჩნეოდა მსუბუქი მობათქაშებისა და შავი და თეთრი საღებავებით შესრულებული ტალღისებური თუ მანდილისებური მოხატულობის კვალი. კამარის ქვები შუა საყდარში ეყარა. თითოეული მათგანი სიგრძით 1 ადლი და 3 გოჯი ყოფილა, სიგანით — 7 ადლი, ხოლო სისქით — 5.5 გოჯი. საყდარში უპოვნიათ ქვის კანკელი. საკურთხევლის ტიხრი იატაკიდან აღმართული იყო 7 გოჯზე. აქვე იპოვნეს პილასტრები, სვეტები, ქვის კვადრატული ბოძი, ნაირნაირი ფილები, შუშის თეთრი ჭურჭლის ნამსხვრევები, ღვთისმშობლის პატარა ხატი, რკინის გასაღები, პატარა დანა, რამდენიმე ცალი ბრინჯაოსა და რკინის თმის სარჭი, ვერცხლის ბალთა და ღილები, აღმოსავლური მოხატულობით შუშის ჭრელი ფიალა. ასევე აღმოჩნდა ფაქიზად ნახელავი ქვის ბარელიეფი მხედრული წარწერით. წარწერა არ ყოფილა ფარული, მაგრამ უვაროვა ამ წარწერის შესახებ არაფერს აი იუწყება. გარდა ამისა დიდი რაოდენობით უპოვნიათ ნიამორების და არჩვების რქები, ერთი ირმის რქა და სხვა. ვანაძეების (აგარის) ტაძრის კანკელი გათხრებისას აღმოჩენილი ხატები და კერამიკა ი. სიხარულიძე, „აჭარის მატერიალური კულტურის ძეგლები“, ბატ., 1962, გვ., 33-34 Материалы по археологии Кавказа, собранные экспедициями Московского археологического общества. Вып. 4 : Христианские памятники графини Уваровой. - 1894  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 11865
ვერნების ეკლესია

ვერნების ეკლესია — XI საუკუნის არქიტექტურული ძეგლი ხულოს მუნიციპალიტეტში, სოფელ ვერნებში. შემორჩენილია ნანგრევების სახით. ძეგლი მდებარეობს სოფლის ცენტრში, შემაღლებულ ბორცვზე, რომელსაც „მადისძირს“ უწოდებენ. ოთხსაფეხურიან ცოკოლზე აღმართულ გეგმით სწორკუთხა ეკლესიას აფსიდი აღმოსავლეთით ჰქონდა, შესასვლელები კი — სამხრეთიდან და დასავლეთიდან. გადამხური კამარა პილასტრებზე ამოყვანილ საბჯენ თაღებს ეყრდნობოდა. კედლები შიგნით და გარედან შემოსილი იყო სხვადასხვა ზომის სუფთად გათლილი კვადრებით. სტილისტურად ენათესავება სხალთის დიდ ტაძარს. ეკლესია დანგრეულია ოსმალეთის ბატონობის ხანაში. გადარჩენილია მხოლოდ საძირკველი, საფეხურებიანი ცოკოლი და კედლის წყობის რამდენიმე რიგი. 1898 წელს ეკლესიის ნანგრევებში აღმოჩნდა მოჩუქურთმებული ქვა, რომელიც შენობის კარის თავზე უნდა ყოფილიყო მოთავსებული. მასზე ამოკვეთილი ასომთავრული წარწერა პალეოგრაფიული თავისებურებებით XII-XIII საუკუნეებით თარიღდება. იგი იხსენიებს აბუსერისძეთა საგვარეულოს წარმომადგენლებს — ერისთავთ-ერისთავებს გრიგოლს, აბუსერს, გიორგის, ბეშქენს და სხვ. (თ. ჟორდანიას წაკითხვით: [„ქ(რისტ)ე ად(იდე)ნ ე(რისთავთ) ე(რისთავ)ნი (გრიგოლ) და აბ(უ)ს(ე)რი და გ(იორგ)ი და (ბე)შქენი (ერთი სიტყვა არ იკითხება) ზ(ა)ქ(ა)რ(ია)“]. 1977 წლის არქეოლოგიურმა გათხრებმა გამოავლინა სადა და მოჭიქული კერამიკის, ქვევრების ნამტვრევები, ბრინჯაოს ჯვარი — ჯვარცმული ქრისტეს გამოსახულებით, ბრინჯაოს ფირფიტა — ღვთისმშობლის გამოსახულებებით. მიკვლეულია აგრეთვე ბრინჯაოს ცულები და სხვა ნაკეთობანი. ვერნები // ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. მამულაძე შ., აჭარისწყლის ხეობის შუასაუკუნეების არქეოლოგიური ძეგლები, ბათ., 1993. — გვ. 82-85. მამულაძე შ., ვერნების ეკლესია (ახალი მასალები ძეგლის დათარიღებისათვის), კრ.: სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოს არქიტექტურული ძეგლები, [ტ.] 1, ბათ., 1980. სიხარულიძე ი., აჭარის მატერიალური კულტურის ძეგლები, ბათ., 1962. — გვ. 35. სახოკია თ., მოგზაურობანი, თბ., 1985. — გვ. 295-297. ჟორდანია თ., ქრონიკები, ტ. 2, ტფ., 1897. — გვ. 120-123. ვერნების ნაეკლესიარი — აჭარის კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტო.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 11811
თხილვანის ეკლესია

თხილვანის ეკლესია — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი ხულოს მუნიციპალიტეტის სოფელ თხილვანაში. ასომთავრულ წარწერიანი ქვა ნაპოვნია სოფელ თხილვანის ნაეკლესიარზე (ინახება აჭარის სახელმწიფო მუზეუმში). წარწერიდან ირკვევა რომ ეკლესია იოანე მახარებლის სახელზე იყო ნაკურთხი. შესაძლებელია აღნიშნული ეკლესიის აშენება ჰქონდა მხედველობაში აბუსერისძე ტბელს, როდესაც თავისი დის, ვანენ დიოფალ დიოფალის შესახებ 1233 წელს წერდა, რომ მან „ეკლესიაჲ აღაშენა წმინდისა იოვანე მახარებლიაჲ და ღმრთისმეტყუელისაჲ, სამკჳდრებელი ჩუენი და აღავსო საწყაული კეთილი“. თხილვანის ეკლესია //მამულაძე შ. აჭარის მატერიალური კულტურის ძეგლები.-(ადგ.აღნ.ა.).-2000.-გვ.62-65. XIII საუკუნეში აგებული ეკლესიის ნანგრევების (თითქმის საძირკვლის დონეზე)მოკლე ხუროთმოძღვრული დახასიათება. მოხსენიებულია ტბელ აბუსერიძე და მისი და ვანენი. ტექსტს დართული აქვს ეკლესიის სიტუაციური გეგმა, გეგმა, არქეოლოგიური გათხრების შედეგად მიკვლეული ნივთების ფოტოები. სიხარულიძე ი. სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოს ტოპონიმები.I.-ბათუმი.-1958.-გვ.164-165 //სიხარულიძე ი. აჭარის მატერიალური კულტურის ძეგლები.-ბათუმი, 1962.-გვ.33-37. თხილვანის ეკლესიის ნანგრევებში აღმოჩენილი ჩუქურთმებიანი და წარწერებიანი ქვის მოკლე აღწერილობა; ეკლესიის შესახებ არსებული ისტორიული და არქეოლოგიური მასალების მიმოხილვა. კახიძე ა. და სხვ. სხალთისწყლის ხეობის მატერიალური კულტურის ძეგლები //ძეგლის მეგობარი.-1982.-კრ.59.-გვ.22-25. ბათუმის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტისა და საქართველოს არქიტექტორთა კავშირის აჭარის ორგანიზაციის გაერთიანებული ექსპედიციის მიერ მოპოვებული მასალების შესახებ (სხალთის, ხიხაძირისა და თხილვანას ეკლესიები). მამულაძე შ., ვერულაშვილი ნ. თხინვალის აბუსერიძეთა საგვარეულო ეკლესია //სხალთის ეპარქია საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენცია ”ტბელობა” 2008 წლის ნოემბერი (მასალები).-2008.-გვ.239-242. გეგმის მიხედვით წაგრძელებული ფორმის სამეკლესიანი ბაზილიკის აღწერილობა(შემორჩენილი ნაშთების საფუძველზე). მოხსენიებულნი არიან: ვ. ბერიძე, გ. ჩუბინაშვილი, ც. გაბაშვილი. ი. სიხარულიძე, „აჭარის მატერიალური კულტურის ძეგლები“, ბათ., 1962, გვ., 36
ხელოვნური სუნთქვა (ტელესერიალი)

„ხელოვნური სუნთქვა“ — ქართული დრამატული სერიალი, რომელის პირველი ორი სეზონი „ფორმულა კრეატივმა“ რუსთავი 2-ის დაკვეთით გადაიღო 2016 წელს, მესამი სეზონი კი 2023 წელს კი სტრიმინგ-სერვისი Cavea+-ის დაკვეთით. სერიალის სიუჟეტის ცენტრშია ახალგაზრდა ექიმი შოთიკო. შოთიკო მარტოხელა მამაა, რომელიც 11 წლის გოგონასთან, ერთად მელანოსთან ცხოვრობს. მამა-შვილის ურთიერთობა იდეალურია, თუმცა მათ ბედნიერებას შავ ლაქად აწევს ახალგაზრდა დედის სიკვდილი. მათ ცხოვრებაში ახალი ადამიანი შემოდის — ახალგაზრდა თამუნა. თამუნა ჟურნალისტია, მწერლობაზე მეოცნებე ქალი, რომელიც შოთიკოსა და მელანოს იდილიას თავდაყირა დააყენებს. სერიალი გვიყვება გმირების დრამატიზმით სავსე ისტორიას, რომელშიც არარსებობს კითხვაზე პასუხი — რამდენის დათმობა შეუძლია ადამიანს ბედნიერებისათვის. შოთა კიკნაძე — სასწრაფო დახმარების ექიმი და მელანოს მამა. თამუნა ერაძე — ჟურნალისტი და მწერალი, შოთას შეყვარებული. მელანო კიკნაძე — შოთას შვილი. რეზიდენტი კლინიკაში. ნუცა — შოთას მეუღლე და მელანოს დედა. ანდრო — რეზიდენტი კლინიკაში და მელანოს მეგობარი. ილია ვეკუა — ექიმი-ტერაპევტი. გიორგი ჯავახიშვილი — ექიმი-ანესთეზიოლოგი. კარინა — მთავარი ექთანი. ლიკა მელაძე — ექიმი-გინეკოლოგი. ნელი — მთავარი ექიმი. თათო — რეზიდენტი კლინიკაში და მელანოს მეგობარი. ნანიკო — ილია ვეკუას მეუღლე. ლევან თოფურია — ყოფილი ექიმი და კლინიკის დამფუძნებელი. ოფიციალური საიტი[დაარქივებული] ხელოვნური სუნთქვა (ტელესერიალი) Facebook-ზე ხელოვნური სუნთქვა Cavea+ ზე
ელენე გედევანიშვილი

ელენე გედევანიშვილი (დ. 7 იანვარი, 1990, თბილისი) — ქართველი მოციგურავე. ასპარეზობდა ერთეულთა თანრიგში. საქართველოს 2003 წლის ჩემპიონი ფიგურულ სრიალში. პირველი და ერთადერთი ქართველი მოციგურავე, რომელმაც ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედლები მოიპოვა — 2010 და 2012 წლებში. ტურინის 2006 წლის, ვანკუვერის 2010 წლის და სოჭის 2014 წლის ზამთრის ოლიმპიური თამაშების მონაწილე. არის ღირსების ორდენის კავალერი. ელენე გედევანიშვილი დაიბადა 1990 წლის 7 იანვარს ქალაქ თბილისში. სპორტის ამ სახეობაში ვარჯიში ხუთი წლის ასაკში მწვრთნელ თამარ ანჯაფარიძის ხელმძღვანელობით დაიწყო. 2000 წლიდან ემზადებოდა მოსკოვში, ელენა ბუიანოვასა და ტატიანა ტარასოვასთან. 2006 წელს ესტონეთის გრან-პრის, ხოლო 2007 წელს კარლ შაფერის მემორიალის გამარჯვებული ხდება. 2006 წლის ევროპის ჩემპიონატზე შედგა მისი დებიუტი უფროსი ასაკის მოციგურავეებს შორის, სადაც მან მეხუთე ადგილი დაიკავა. 2006 წელს ტურინის ზამთრის ოლიმპიურ თამაშებზე იგი მეექვსე ადგილს იკავებს მოკლე პროგრამის შემდეგ და გამოსვლას მეათე ადგილზე ასრულებს. 2007 წლის ევროპის ჩემპიონატზე ვარშავაში მან მესამე (მოკლე პროგრამის შემდეგ) და შემდგომ მერვე ადგილზე დაამთავრა გამოსვლა. 2009, 2011 და 2012 წლების მსოფლიოს ჩემპიონატებზე ასპარეზობისას თავის გამოსვლებს იგი მეათე ადგილზე ამთავრებს. იგი ცნობილია ურთულესი ილეთის — „ბილმანის ორმაგი ბრუნის“ შესრულებით. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ელენე გედევანიშვილი ელენე გედევანიშვილის საიტი დაარქივებული 2017-02-18 საიტზე Wayback Machine. ↑ საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა (2010–2012). ქართველი სპორტსმენები: ბიოგრაფიული ლექსიკონი — ელენე გედევანიშვილი — ბიოგრაფიული ლექსიკონი წარმოგიდგენთ როგორც საქართველოს იმ სპორტსმენთა ბიოგრაფიებს, რომლებმაც მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს ქართული სპორტის განვითარებაში; აგრეთვე იმათ, ვინც ერთი პრიზი მაინც მოიპოვეს სპორტულ შეჯიბრებებში. ბიოგრაფიული ლექსიკონი მოიცავს როგორც საერთაშორისო შეჯიბრებებში, ასევე ყოფილ საბჭოთა ჩემპიონატებსა და სპარტაკიადებში გამარჯვებულ სპორტსმენთა შესახებ ინფორმაციას. nplg.gov.ge. წაკითხვის თარიღი: 22 ივნისი, 2018.
უმაიო

უმაიო (ესპ. Lago Umayo) — მთის ტბა სამხრეთ-აღმოსავლეთ პერუში. მდებარეობს პუნოს რეგიონის ატუნკოლიას რაიონში, ქალაქ პუნოდან 10 კილომეტრში, ზღვის დონიდან 3820 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობია 336,6 კმ², მაქსიმალური სიღრმე 12 მ. ნაპირებზე მდებარეობს ინკებამდელი პერიოდის სასაფლაო სილუსტანი. პერუს ტბების სია ↑ Puno: las torres que miran al lago Umayo ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: უმაიო
დეკლარაცია

დეკლარაცია (ინგლ. „declaration“, „manifest“. ფრანგ. „declaration“. ლათ. „declaratio“.) — აქტი, განაცხადი, საჯარო დოკუმენტი, რომელიც ასახავს სხვადასხვა ტიპის მონაცემებს მისი დანიშნულებიდან გამომდინარე. კერძოდ, გადასახადის გადამხდელის განაცხადი თავისი შემოსავლის, ქონების რაოდენობის შესახებ; საერთაშორისო სამართალში ერთი ან რამდენიმე ქვეყნის საზეიმო აქტი, რომელშიც შეთანხმებულია ზოგადი პრინციპები და მიზნები; საკონსტიტუციო სამართალში ცალკეული პოლიტიკურ-იურიდიული აქტი, რომლის მიზანია მისცეს დოკუმენტს საზეიმო ხასიათი და ხაზი გაუსვას მის მნიშვნელობას. ის შეიძლება წარმოადგენდეს: ორი ან რამდენიმე სახელმწიფოს განცხადებას, რომელიც სახავს მხარეთა საგარეო პოლიტიკის გარკვეულ გეზს ან გამოხატავს მათ შეხედულებას პოლიტიკურ, ეკონომიკურ თუ სხვა სფეროში; ცალმხრივ, ორმხრივ ან მრავალმხრივ აქტს, რომლითაც სახელმწიფოები ცნობენ ამა თუ იმ ქცევის წესის იურიდიულად სავალდებულო ძალას (მაგ.: ეუთოს 1975 წლის დასკვნით აქტში არსებული დეკლარაცია, სახელმწიფოს ცალმხრივი აქტი ნეიტრალიტეტის შესახებ, და სხვ.). ორმხრივ ან მრავალმხრივ საერთაშორისო პოლიტიკურ აქტს, რომელშიც ჩამოყალიბებულია მხარეთა პოლიტიკური ვალდებულებანი, საერთაშორისო ვითარების ერთობლივი ხედვა, სასურველი საერთაშორისო სამართლებრივი პრინციპების ნუსხა და სხვ. მოხელის სამაგიდო ლექსიკონი / გაეროს განვითარების პროგრამა; [შემდგ.: სამსონ ურიდია და სხვ.; რედ.: ვაჟა გურგენიძე] - თბ., 2004 - 483გვ.: ცხრ.; 24სმ. - (საჯარო მოსამსახურის ბ-კა). - ISBN 99940-0-063-2: [ფ.ა.] ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო სამართალი : ლექსიკონი-ცნობარი / [ავტ.: ლ. ალექსიძე (რედ.), ლ. გიორგაძე, მ. კვაჭაძე და სხვ.] - თბ., 2005 - 283გვ. ; 23სმ. - ISBN 99940-0-877-3 : [ფ.ა.] რაიმეს გამოცხადება. სოციალურ და პოლიტიკურ ტერმინთა ლექსიკონი–ცნობარი / [სარედ.: ჯგუფი: ედუარდ კოდუა და სხვ. ; გამომც.: ლაშა ბერაია] - თბ. : ლოგოს პრესი, 2004 - 351გვ. ; 20სმ. - (სოციალურ მეცნ. სერია/რედ.: მარინე ჩიტაშვილი). - ISBN 99928-926-9-2 : [ფ.ა.] ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაცია ადამიანისა და მოქალაქის უფლებათა დეკლარაცია ბალფურის დეკლარაცია სამოქალაქო განათლების ლექსიკონი. უცხო სიტყვათა ლექსიკონი. ენციკლოპედია და ლექსიკონები. უშაკოვის განმარტებითი ლექსიკონი დეკლარაცია რუსულ განმარტებით ლექსიკონში
ჩინგიზ-ყაენის ქანდაკება (ცონჟინ-ბოლდოგი)

ჩინგიზ-ყაენის ქანდაკება (მონღ. Чингис хааны морьт хөшөө) — ჩინგიზ-ყაენის უდიდესი ქანდაკება მონღოლეთში და ცხენოსნის უდიდესი ქანდაკება მსოფლიოში. ქანდაკება მდებარეობს ულან-ბატორის ცენტრიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 54 კილომეტრში, ცონჟინ-ბოლდოგში, რომელიც ადმინისტრაციულად შედის ქალაქ ულან-ბატორის რაიონის, ნალაიხის შემადგენლობაში, მდინარე ტუულის ნაპირთან ახლოს, იმ ადგილზე, სადაც გადმოცემის თანახმად ჩინგიზ-ყაენმა იპოვა ოქროს მათრახი. ქანდაკების პროექტის ავტორია სკულპტორი დ. ერდენებილეგი, არქიტექტორი კი — ჟ. ენხჟარგალი. ქანდაკების ოფიციალური გახსნა გაიმართა 2008 წლის 26 სექტემბერს. ქანდაკების სიმაღლეა 40 მეტრი, ათმეტრიანი პოსტამენტის გარეშე. ქანდაკება დაფარულია 250 ტონა უჟანგი ფოლადით და გარშემორტყმულია 36 კოლონით, რომელიც სიმბოლურად განასახიერებს მონღოლეთის იმპერიის 36 ყაენს ჩინგიზ-ყაენიდან ლიგდენ-ყაენამდე. ორსართულიან პოსტამენტში განთავსებულია სამხატვრო გალერეა, ხუნუს ეპოქის მუზეუმი, საბილიარდო, რესტორანი, სუვენირების მაღაზია და საკონფერენციო დარბაზი. ცხენის თავზე განლაგებულია დასათვალიერებელი მოედანი. ქანდაკების ფოტოები ↑ 1.0 1.1 Халимагийн тэргүүн Чингисийн морьт хөшөөг үзэж сонирхлоо ↑ Чингис хааны хөшөөт цогцолбор. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-04-11. ციტირების თარიღი: 2016-06-12.
არტაანის უნივერსიტეტი

არტაანის უნივერსიტეტი (თურქ. Ardahan Üniversitesi) — უნივერსიტეტი თურქეთში. მდებარეობს არტაანის პროვინციის ქალაქ არტაანში. უნივერსიტეტი დაარსდა 2008 წელს. უნივერსიტეტი არის კავკასიის საუნივერსიტეტო ასოციაციის წევრი. ↑ https://web.archive.org/web/20230815060630/https://uye.ankos.org.tr/uyeler/ ↑ Ardahan University. www.4icu.org. ციტირების თარიღი: 27 February 2013. ↑ Turkey Universities. cesran.org. ციტირების თარიღი: 27 February 2013. ↑ Tüm Uyeler. kunib.com