laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ვარხანის ღვთისმშობლის ეკლესია

ვარხანის ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის ტაძრად მიყვანების ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვარხანში. დარბაზული ეკლესია, ნაგებია ტუფისა და ქვიშაქვსი კვადრებით (გარე ზომებია 8.4 X 10.0 მ.). მას ერთი შესასვლელი აქვს დასავლეთიდან და ერთიც სამხრეთიდან. ტაძრის გეგმა შუა საუკუნეებში შემუშავებული ბაზილიკური ნაგებობის სქემას იმეორებს. ბაზილიკა სამნავიანია, სწორკუთხა გეგმის სვეტების ორი წყვილით სამ ნავადაა გაყოფილი. ნავების სივრცე ცენტრალურ ნავთან სვეტებსა და პილასტრებზე აღმართული სამი ნახევარწრიული თაღითაა გაერთიანებული. ტაძრის საკურთხეველი ღრმა ბემით არის დაგრძელებული. ბემის გვერდებზე უაფსიდო სადიაკვნე და სამკვეთლოა. სავურთხევლის აფსიდი ბაზილიკის კორპუსიდან გამოსულია და გარედან ხუთკუთხედითაა შემოსაზღვრული. აფსიდში ერთი საკურთხევლის სარკმელია. ტაძრის ცენტრალური ნავი მაღალია, მის გრძივ კედლებში, საკმაოდ მაღლა, სამ-სამი სარკმელია გაჭრილი. დარბაზის გვერდით ნავებში დამატებით სარკმლებია. საკურთხეველი და კასტოფორიუმები დარბაზის იატაკიდან ერთი საფეხურით არის ამაღლებული. საკურთხეველი დარბაზის სივრცისაგან კანკელითაა გამოყოფილი. გარედან ტაძარს შუა საუკუნეებში შემუშავებული ბაზილიკური ნაგებობის იერი აქვს — ორქანობიანი სახურავით გადახურული მაღალი ცენტრალური ნავი და ცალფერდა სახურავით გადახურული შედარებით დაბალი გვერდითი ნავებით. თავშეკავებული დეკორატიული გაფორმება მხოლოდ აღმოსავლეთის ფასადზეა. საკურთხევლისა და კასტოფორიუმების თაღოვანი სარკმლების ორსაფეხურიანი თავსართი ერთ ქვაშია გამოკვეთილი, რთმელიც გვერდებზე ჰორიზონტალურ თაროებს ეყრდნობა (ჰორიზონტალურ კიდეებიანი თავსართის იმიტაცია). ფასადები ორსაფეხურიანი თაროსებრი კარნიზით არის დასრულებული. სახურავი თუნუქის საბურავითაა შემოსილი. ადიგენის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია მარსაგიშვილი გ., „ბოლაჯურის წმინდა გიორგის ეკლესია“, // „ახალციხისა და ტაო-კლარჯეთის ეპარქია“, (რედ. ვალერი ასათიანი), თბ., 2013, გვ. 536
ბაზიერთუხუცესი

ბაზიერთუხუცესი — მონადირეთა უფროსი გვიანდელ ფეოდალურ საქართველოში სამეფო კარზე. მას ემორჩილებოდნენ ბაზიერი, ტყისმცველი და სანადირო უწყების სხვა მოხელეები. თანამდებბა ნახსენებია დასტურლამალში. ბაზიერი ბაზი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 144.
ქიქინეთის ღვთისმშობლის ეკლესია

ქიქინეთის ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქიქინეთში. ეკლესია ახალია, აიგო 2008 წელს. დარბაზულია (გარე ხომებია, კარიბჭის გარეშე, 9.65X4.78 მ.). ტაძარში ერთადერთი შესასვლელი დასავლეთიდანაა, ოთხ სვეტზე აღმართული კარიბჭის გავლით. ტაძრის გეგმა მარტივია — ნახევარწრიული საკურთხეველი და დარბაზი, რომლის გრძივი კედლები პილასტრების ორი წყვილითაა დანაწევრებული (პილასტრებზე საბჯენი თაღი არ გადადის და ცილინდრული კამარა თაღის გარეშეა). საკურთხეველში სარკმლის სამხრეთით ნახევაწრიული გეგმის თაღოვანი თაღჩაა დატოვებული. საკურთხეველი დარბაზიდან ხის კანკელით გამოიყოფა. დარბაზი ოთხი სარკმლით ნათდება, აღმოსავლეთით და დასავლეთით თითო სარკმელია, სამხრეთის კედელში კი ორი სარკმელია გაჭრილი. ტაძრის ფასადები ტჟფის სამრიგიან წყობით იწყება და შემდეგ დეკორატიული აგურითაა მოპირკეთებული. ტაძრის ფასადებზე აგურის წყობით თითო ჯვარია გამოყვანილი. ტაძარი და კარიბჭე გადახურულია კრამიტის ორქანობიანი სახურავით. გადახურვის კეხის დასავლეთ ნაწილში, სწორკუთხა ფილა დგას და ზედ ქვის ჯვარია აღმართული. ფილაზე ამოკვეთილია შვიდსტრიქონიანი სამშენებლო წარწერა: „ჩემი ერის კეთილდღეობისათვის აღვაშენე ტაძარი ღვთისმშობლის მიძინების. 2008 წ. დიანოსაშვილი გოჩა“. მარსაგიშვილი გ., ახალციხისა და ტაო-კლარჯეთის ეპარქია, ქიქინეთის ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესია, თბ., 2013, გვ. 542
ურავლის ფერისცვალების ეკლესია

ურავლის ფერისცვალების ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ახალციხის მუნიციპალიტეტის სოფელ ურაველში. დარბაზული ეკლესიის კედლები თითქმის მთელ სიმაღლეზე, ფროტონის დასაწყისამდეა ამოყვანილი. ნაგებია ფლეთილი ქვით. კუთხეები, შესასვლელისა და სარკმლის წირთხლები, ამოყვანილია გათლილი ბაზალტის ქეით. საკურთხევლის სარკმლის თავზე ერთ სწორკუთხა ქვაზე ამოკვეთილი ჯვარია აღმართული. მარტივი სწორკუთხა გეგმის დარბაზული ეკლესიას ოთხი სარკმლი აქვს ერთი აღმოსავლეთითა და ერთი დასავლეთით, ორი სარკმელი გრძივ კედელშია გაჭრილი. ეკლესიის ფასადები მარტივი პროფილის კარნიზებით სრულდება. დასავლეთის ფასადის კეხზე ქვის ჯვარია აღმართული. ეკლესია ეკურთხა 2011 წელს. მარსაგიშვილი გ., ახალციხისა და ტაო-კლარჯეთის ეპარქია, ურავლის ფერისცვალების ეკლესია, თბ., 2013, გვ. 543
კუკენან-ტეპუი

კუკენან-ტეპუი, აგრეთვე ცნობილი როგორც მატავი (პორტ. Tepui Kukenán) — ტეპუი ბოლივარის შტატში, ვენესუელაში. სიმაღლე 2680 მ. ზედაპირის მიახლოებითი ფართობი 21.85 კმ², სიგრძე დაახლოებით 3 კმ. ტეპუის სამხრეთ დაბოლოებაზეა კუკენანის ჩანჩქერი, რომლის სიმაღლეა 674 მ. მოქცეულია კანაიმის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე. კუკენან-ტეპუის სიახლოვეს, სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარეობს კარგად ცნობილი მთა რორაიმა. კუკენან-ტეპუი რორაიმასთან შედარებით რთულად ასასვლელი მთაა, რის გამო მასზე იშვიათად ადიან. კანაიმის ეროვნული პარკის ტერიტორიიდან, კერძოდ აუიან-ტეპუიდან ეშვება მსოფლიოს უმაღლესი ჩანჩქერი ანხელი. ↑ Kukenaam, Salto www.world-waterfalls.com ↑ Kukenan Tepui www.summitpost.org ↑ Angel Falls www.britannica.com
კუთხური სიჩქარე

კუთხური სიჩქარე (აღნიშვნა: ω ან Ω) — ფიზიკური სიდიდე, რომელიც ახასიათებს სხეულის ბრუნვის სისწრაფეს. კუთხური სიჩქარე რიცხობრივად უდრის ϕ {\displaystyle \phi } მობრუნების კუთხის პირველ წარმოებულს t {\displaystyle t} დროის მიხედვით, ე. ი. ω = d ϕ / d t {\displaystyle \omega =d\phi /dt} კუთხური სიჩქარის ω {\displaystyle \omega } ვექტორი მიმართულია ბრუნვის ღერძის გასწვრივ იმ მხარეს, საიდანაც ჩანს, რომ სხეული ბრუნავს საათის ისრის საწინააღმდეგო მიმართულებით (ათვლის მარჯვენა სისტემა). კუთხური აჩქარება კუთხური სიხშირე ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 60.
ართურ ჰარდენი

ართურ ჰარდენი (დ. 12 ოქტომბერი, 1865, მანჩესტერი — გ. 17 ივნისი, 1940, ბორნენდი, ბაკინგემშირი) — ინგლისელი ბიოქიმიკოსი. ლონდონის სამეფოს საზოგადოების წევრი (1909-იდან). ფილოსოფიის მეცნიერებათა დოქტორი. 1902-იდან იკვლევდა სპირტული დუღილის ბიოქიმიას და ფერმენტებს, რომლებიც მონაწილეობენ ამ პროცესში. ნობელის პრემია (1929 წელს ჰ. ეილერ-კელპინთან ერთად). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 602. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ართურ ჰარდენი“ ვიკისაწყობში. ართურ ჰარდენი — ნამუშევრები პროექტ „გუტენბერგზე“ ართურ ჰარდენი — ნამუშევრები საიტზე Internet Archive ↑ 1.0 1.1 Encyclopædia Britannica <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741"></a> ↑ 2.0 2.1 SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ 3.0 3.1 ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ 4.0 4.1 Gran Enciclopèdia Catalana — Grup Enciclopèdia, 1968. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18696256"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2664168"></a> ↑ 5.0 5.1 Proleksis enciklopedija, Opća i nacionalna enciklopedija — 2009. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3407324"></a> ↑ 6.0 6.1 Brozović D., Ladan T. Hrvatska enciklopedija — LZMK, 1999. — 9272 გვრ. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1264934"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q429032"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18446"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1789619"></a> ↑ 7.0 7.1 Гарден Артур // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a> ↑ The Nobel Prize in Chemistry 1929 — Nobel Foundation. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1781959"></a> ↑ Table showing prize amounts — Nobel Foundation, 2019. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1781959"></a> ↑ Award winners : Davy Medal
კუთხური აჩქარება

კუთხური აჩქარება (აღნიშვნა: ε {\displaystyle \varepsilon } ) — ფიზიკური სიდიდე, რომელიც ახასიათებს კუთხური სიჩქარის ცვლილების სისწრაფეს. კუთხური აჩქარება რიცხობრივად უდრის კუთხური სიჩქარის ω {\displaystyle \omega } პირველ წარმოებულს t {\displaystyle t} დროის მიხედვით, ე. ი. ε = d ω / d t {\displaystyle \varepsilon =d\omega /dt} . უძრავი ღერძის გარშემო სხეულის ბრუნვისას ვე მიიმართულება უცვლელია და ε = d ω / d t = d 2 ϕ / d t 2 {\displaystyle \varepsilon =d\omega /dt=d^{2}\phi /dt^{2}} ( ϕ {\displaystyle \phi } მობრუნების კუთხეა). ე მიმართულია ბრუნვის ღერძის გასწვრივ იმ მხარეს (აჩქარეული მოძრაობისას ვი მხარეს, შენელებული მოძრაობისას ვი საწინააღმდეგოდ). კუთხური სიჩქარე კუთხური სიხშირე ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 60.
ალინჯის ბრძოლა

ალინჯის ბრძოლა – ბრძოლა საქართველოს სამეფოსა და თემურლენგის ჯარებს შორის. 1398 წელს თემურლენგი ინდოეთის დასაპყრობად გაემართა. ამით კი საქართველოს სამეფომ, Შირვანელებმა და სომხებმა ისარგებლეს, გიორგი VII-ის დროშის ქვეშ გაერთიანდნენ და კავკასიის სიახლოვეს მდგარი თემურის გარნიზონების განდევნა გადაწყვიტეს. ქართველებს ალი შაქისელიც შეურთდა და ალინჯის ციხისკენ დაიძრნენ. თავრიზში მყოფ თემურლენგის ვაჟს მირან-შაჰს ეს ყველაფერი მოახსენეს, რომელმაც ქართველების დასასჯელად გამოგზავნა თემურის ჯარი სეიფ-ედ-დინის მეთაურობით, ალინჯის ციხესთან თემურის ჯარმა მიუსწრო ქართველებს სადაც დიდი ბრძოლა გაიმართა. სეიდ ალი შაქისელი ბრძოლაᲨი დაიღუპა, თუმცა ქართველებმა მტერი სასტიკად დაამარცხეს. დაღუპულთა რაოდენობა უცნობია. ი.ჯავახიშვილი., ტ.III, 1982, თბილისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა, გვ.192-193 საქართველოს ისტორია, ტ. II, თბ., 2008 წ. გვ. 92–93.
ბოზონი

ბოზონი, ბოზე-ნაწილაკი — ნულოვანი ან მთელრიცხვა სპინის მქონე ნაწილაკი. სახელი ეწოდა შ. ბოზეს პატივსაცემად. ბოზონი ემორჩილება ბოზე-აინშტაინის სტატისტიკას (აქედან წარმოსდგა ნაწილაკის სახელწოდება). ბოზონს მიეკუთვნება ზოგი ბირთვი, ატომი, მოლეკულა, ელემენტარული ნაწილაკებიდან — ფოტონი, პი-მეზონები, K-მეზონები. რამდენიმე ნაწილაკისაგან შედგენილი სისტემა ბოზონია, თუ მასში შემავალი ფერმიონების რიცხვი ლუწია. ამიტომ ბოზონია ის ბირთვი, რომლის მასური რიცხვი A ლუწია. ატომი მიეკუთვნება ბოზონს, თუ A+Z (Z რიგითი ნომერია) ლუწია, მაგალითად ატომი He 4 {\displaystyle {\ce {^4He}}} . ბოზონია აგრეთვე კრისტალური მესრის სითბური რხევების კვანტი — ფონონი და ფერომაგნიტური სპინური ტალღების კვანტი — მაგნონი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 444.
Boletus barrowsii

Boletus barrowsii — ბოლეტუსის გვარის სოკო, ბოლეტუსისებრთა ოჯახისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს მხოლოდ ჩრდილოეთ ამერიკას. იზრდება წიწვოვან და ფოთლოვან ტყეებში ერთეულებად ან დიდ ჯგუფებად ზაფხულიდან შემოდგომამდე. სოკო 1976 წელს აღწერეს ამერიკელმა მიკოლოგებმა ჰარი დელბერტ თირსმა და ალექსანდერ ჰენჩეტ სმითმა. წლების განმავლობაში მიიჩნეოდა დათვისსოკოს ნაირსახეობად. ქუდის დიამეტრი — 7-25 სმ-მდე, ამოზნექილი ან ბრტყელი, მშრალი. კანის ფერი მოთეთრო, ნაცრისფერი ან მოყვითალო-ყავისფერი. რბილობი — მკვრივი, თეთრი, დაზიანებისას ფერს არ იცვლის, მოტკბო გემოთი. გაშრობის შემდეგ ახასიათებს მძაფრი სუნი. ფეხის სიგრძე — 10-25 სმ-მდე, სისქე — 2-4 სმ-მდე, გურზისებრი, თეთრი. ახასიათებს თეთრი ბადისებრი გამოსახულება. ჰიმენოფორი — მილებიანი, ფეხთან შეზრდილი. სისქე — 2-3 სმ, მილები ნორჩობაში თეთრია, მოგვიანებით მოყვითალო-მწვანე შეფერილობის. სპორების ფხვნილი — ზეთისხილისფერ-ყავისფერი, სპორები — 14×4,5 მკმ, თითისტარისებრი. იზრდება ერთეულებად ან დიდ ჯგუფებად. სითბომოყვარულია. მიკორიზას წარმოქმნის ფოთლოვან და წიწვოვან ხეებთან, უპირატესად მუხასთან და ფიჭვთან. გავრცელების არეალი მოიცავს ჩრდილოეთ ამერიკას (კანადა, აშშ, მექსიკა). ევროპასა და სხვა კონტინენტზე აღმოჩენილი არ არის. სეზონი — ზაფხულიდან შემოდგომამდე. კარგი ხარისხის საჭმელი სოკოა. გამოიყენება ახალი, შემწვარი და გამხმარი. დიდად დაფასებულია ნიუ-მექსიკოს, კოლორადოსა და არიზონას შტატებში. წლების განმავლობაში მიიჩნეოდა დათვისსოკოს ნაირსახეობად. 2010 წელს ჩატარებული ფილოგენეტიკური კვლევებით დადგინდა, რომ Boletus barrowsii დამოუკიდებელი სახეობაა. დათვისსოკოს გარდა, გამოუცდელ მესოკოვეს იგი შეიძლება ადვილად აერიოს შხამიან სახეობა სატანას სოკოში. ეს უკანასკნელი დაზიანებისას ლურჯდება, აგრეთვე განსხვავდება წითელი ფეხითა და წითელი ფორებით. Rubroboletus satanas Boletus edulis Caloboletus radicans Лессо Т. Грибы, определитель / пер. с англ. Л. В. Гарибовой, С. Н. Лекомцевой. — М.: „Астрель“ „АСТ“, 2003. — С. 186. — ISBN 5-17-020333-0. ↑ 1.0 1.1 Thiers HD, Smith AH (1976). „Boletes of the Southwestern United States“. Mycotaxon. 3 (2): 261–73. ↑ Arora, David (1986). Mushrooms demystified: a comprehensive guide to the fleshy fungi, 2nd, Berkeley: Ten Speed Press, გვ. 529. ISBN 0-89815-169-4.  ↑ Trudell, Steve; Ammirati, Joe (2009) Mushrooms of the Pacific Northwest, Timber Press Field Guides. Portland, OR: Timber Press, გვ. 214. ISBN 978-0-88192-935-5.  ↑ Boletus barrowsii Thiers & A.H.Sm.. ციტირების თარიღი: 18 თებერვალი, 2023.
ტაიხანშანი

ტაიხანშანი (ჩინ.: 太行山) — ქედი აღმოსავლეთ ჩინეთში. ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ გადაჭიმულია დაახლოებით 400 კმ-ზე. მაქსიმალური სიმაღლე 2882 მ (მთა სიაოუტაიშანი). ქმნის საზღვარს შანსისა და ხებეის პროვინციებსა და შანსის პლატოსა და ჩინეთის დიდ ვაკეს შორის. აღმოსავლეთი კალთები ციცაბოდ აწყდება ჩინეთის დიდ ვაკეს, საიდანაც ქედის სიმაღლე ზღვის დონიდან 1000–1200 მ აღწევს. სამხრეთით, ხენანის პროვინციის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, ტაიხანშანი იხრება დასავლეთისაკენ და ქმნის მდინარე ხუანხეს ვაკეზე აღმართული პლატოს სამხრეთ-დასავლეთ კიდეს. ძლიერაა დანაწევრებული მდინარე ხაიხეს მრავალრიცხოვანი შენაკადებით. დასავლეთი კალთები დამრეცად ეშვება ლიოსის პლატოსკენ. ტაიხანშანი ჩამოყალიბდა იურული პერიოდის მთათწარმოშობის დროს, ე. ი. დაახლოებით 200–145 მლნ. წლის წინ. აგებულია უმეტესწილად კამბრიუმამდელი გნაისებით, გრანიტებით, ადრეპალეოზოური ფიქლებითა და კირქვებით. მნიშვნელოვანი კლიმატგამყოფია, რომელიც ქვეყნის სიღრმეში მუსონების შეჭრას უშლის ხელს. გაბატონებულია მურა და ყავისფერი ნიადაგები. ჩინეთის დიდი კედლის ნაწილი გადაჭიმულია აღმოსავლეთი მთისწინეთის გასწვრივ ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ. ტაიხანშანი ისტორიულად, გადაადგილების თვალსაზრისით, დამაბრკოლებელ ფაქტორს წარმოადგენდა შანსისა და ხებეის შორის, რის გამოც დიდი ხნის განმავლობაში დამკვიდრებული იყო მეტაფორული ფრაზა „ტაიხანშანის გზა“. ძირითადი მარშრუტი იყო ე. წ. „ტაიხანშანის რვა უღელტეხილი“, რომელთაგან უმნიშვნელოვანესია ძინსინის უღელტეხილი, რომელზედაც დღეს გადადის რკინიგზა შიძიაჯუანსა და ტაიიუანს შორის. სამხრეთ კიდესთან გადის წითელი დროშის არხი. აღმოსავლეთ კალთებზე შემორჩენილია ფართოფოთლოვანი ტყე. არის ქვანახშირის, გრაფიტისა და აზბესტის საბადოები. ↑ 1.0 1.1 1.2 Taihang Mountains, China | Encyclopedia Britannica ↑ 2.0 2.1 Краткая географическая энциклопедия. Том 4: М., 1964.
იუგენდსტილი

იუგენდსტილი (გერმ. Jugendstil - ახალგაზრდული სტილი) — არქიტექტურული ან დეკორატიული ხელოვნების სტილი, არტ-ნუვოს (მოდერნი) მსგავსი, პოპულარული ევროპის გერმანულენოვან რეგიონებში გვიან XIX და ადრეულ XX საუკუნეებში. ეს მიმდინარეობა ასევე პოპულარული გახდა სკანდინავიის ქვეყნებში, სადაც ის ეროვნული რომანტიკული სტილის ნაწილი გახდა. იუგენდსტილის განვითარების მთავარი ცენტრი მიუნხენი იყო. ეს სტილი სწრაფად გახდა პოპულარული და წარმოების ფართო სპექტრი მოიცვა, მათ შორის იყო სამომხმარებლო საქონელი, ავეჯი და არქიტექტურა. ის შთაგონების წყარო გახდა ხელოვანთათვის, რომლებიც ექსპრესიულ შარჟებსა და კარიკატურებს ქმნიდნენ მთელს ევროპაში. მიმდინარეობის წამყვანი თეორეტიკოსი ბელგიელი ჰენრი ვან დე ველდე გახდა, რომელმაც თავის მხრივ გავლენა იქონია პეტერ ბეჰრენსზე, ჰერმან ობრისტზე და რიჩარდ რიმერსმიდზე. ვენაში დაახლოებით 1900 წელს ვენის სეცესიის წევრებმა განსხვავებული სტილი შეიმუშავებს.1903 წელს იოზეფ ჰოფგინამ და კოლომან მოზერმა დააფუძნეს ისტორიული ვერკშტეტე და გამორჩეული სტილის ნაკეთობები შექმნეს, რომელსაც ვენური ვერკშტეტეს სტილი შეარქვეს. ტერმინი იუგენსტილი 1896 წელს გაჩნდა, როდესაც ის პირველად გეორგ ჰირთის დაფუძნებულმა მოდურმა კულტურულმა ყოველკვირეულმა "იუგენდ" გამოაქვეყნა. ეს ტერმინი სპეციფიკურად გერმანელი მხატვრების მიერ შექმნილი გრაფიკული დიზაინის ნამუშევრების აღწერისას გამოიყენებოდა. გერმანული ტრადიციული ოფსეტის ტრადიციაზე დაყრდნობით, ეს სტილი ზუსტ და მახვილ კუთხეებს იყენებდა, ელემენტი, რომელიც უცხო იყო იმ დროის ნატურალისტური სტილისთვის. ერთი ყველაზე თვალშისაცემი თვისება, რომელიც იუგენსტილს გამოარჩევს, არის ამ ნამუშევრებში გამოყენებული ტიპოგრაფია. ტიპურად გამოყენებული ასოებისა და სურათების კომბინაცია განუმეორებელია. ამგვარი კომბინაცია გამოიყენებოდა რომანების, რეკლამებისა და საგამოფენო პლაკატების გაფორმებისას. დიზაინერები ხშირად უნიკალურ შრიფტებს იყენებდნენ, რომელიც ჰარმონიულად ერწყმოდა სურათებს. ვენური ვერკშტეტე ვენის სეცესიონსტილი იუგენსტილის დაბადება დარმშტადტში დაარქივებული 2007-10-08 საიტზე Wayback Machine. ჟურნალი "იუგენდ" szecesszio.com - იუგენდსტილი უნგრეთში დაარქივებული 2017-11-02 საიტზე Wayback Machine.
თერგის საბჭოთა რესპუბლიკა

თერგის საბჭოთა რესპუბლიკა (რუს. Терская Советская Республика; მარტი, 1918 — თებერვალი, 1919) — რესპუბლიკა რსფსრ-ის შემადგენლობაში, რომელიც წარმოიქმნა ყოფილ რუსეთის იმპერიის თერგის ოლქში. გამოცხადდა 1918 წლის მარტს თერგის კაზაკებისა და მთიელთა II საოლქო ყრილობაზე. თერგის საბჭოთა რესპუბლიკის სახკომსაბჭოში შევიდნენ ს. ბუაჩიძე (თავმჯდომარე), ი. ფიგატნერი და სხვა. ივლისში შედგა თერგის საბჭოთა რესპუბლიკის ხალხთა IV ყრილობა, რომელმაც განიხილა საშინაო და საგარეო კონტრრევოლუციასთან ბრძოლის საკითხი. იმავე თვეში თერგის საბჭოთა რესპუბლიკა შევიდა ჩრდილო კავკასიის საბჭოთა რესპუბლიკის შემადგენლობაში. 1919 წლის იანვარში ჩრდილოეთ კავკასია დაიპყრო „მოხალისეთა არმიამ“, მაგრამ 1920 წლის მარტში წითელმა არმიამ და პარტიზანებმა გაანთავისუფლეს და აღადგინეს საბჭოთა ხელისუფლება. 1920 წლის ნოემბერი — 1921 იანვარში ჩამოყალიბდა მთიელთა ავტონოიური საბჭოთა რესპუბლიკა, სადაც შევიდა თერგის საბჭოთა რესპუბლიკის ტერიტორიის ნაწილი, გარკვეული ნაწილი მიეკუთვნა დაღესტნის ასსრ-ს, ხოლო დანარჩენი შევიდა თერგის ოლქში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 658.
მიუონი

მიუონი (ძვ. სახელწოდება μ-მეზონი) — 1/2 ტოლი სპინის მქონე არასტაბილური ელემენტარული ნაწილაკი, რომლის სიცოცხლის ხანგრძივობაა 6994220000000000000♠2.2×10−6 წმ, ხოლო მასა ≈207-ჯერ მეტია ელექტრონის მასაზე. არსებობს დადებითად დამუხტული ( μ + {\displaystyle \mu ^{+}} ) და უარყოფითად დამუხტული ( μ − {\displaystyle \mu ^{-}} ) მიუონები, რომლებიც ერთმანეთის მიმართ ნაწილაკს და ანტინაწილაკს წარმოადგენენ. მიუონები განეკუთვნებიან ლეპტონებს. ეს ნაწილაკები ერთმანეთთან და სხვა ნაწილაკებთან ბირთვულ ანუ ძლიერ ურთიერთქმედებაში არ მონაწილეობენ. 1936 წელს მიუონები აღმოაჩინეს კოსმოსურ სხივებში ამერიკელმა ფიზიკოსებმა კ. ანდერსონმა და ს. ნედრემაიერმა. ზღვის დონეზე მიუონები შეადგენენ კოსმოსური გამოსხივების დამუხტული ნაწილაკების 2/3. კოსმოსური სხივების ნაკადში მიუონების ძრითადი ნაწილი წარმოიშობა პი-მეზონების დაშლის შედეგად [ π ± → μ ± + ν μ ( ν ~ μ ) ] {\displaystyle [\pi ^{\pm }\to \mu ^{\pm }+\nu _{\mu }({\tilde {\nu }}_{\mu })]} . ხელოვნურად მიუონი მიიღება ამჩქარებლებში სამიზნეების ატომბირთვების პროტონებით დაბომბვის დროს. ამ პროცესში პირველ ეტაპზე წარმოიშობა პი- და კა-მეზონები, ხოლო შემდგომ ეტაპზე მათი დაშლის შედეგად, რაც გამოწვეულია სუსტი ურთიერთქმედებით — მიუონები; იმავე სუსტი ურთიერთქმედების გამო თვით მიუონიც იშლება ( μ − → e − + ν ~ e + ν μ , μ + → e + + ν e + ν ~ μ {\displaystyle \mu ^{-}\to e^{-}+{\tilde {\nu }}_{e}+\nu _{\mu },\mu ^{+}\to e^{+}+\nu _{e}+{\tilde {\nu }}_{\mu }} ) თავისუფალი მიუონის სიცოცხლის ხანგრძლივობა 6994220000000000000♠2.2×10−6 წმ. უარყოფითი მიუონის სიცოცხლის ხანგრძლივობა ნივთიერებაში უფრო ნაკლებია, ვინაიდან ამ შემთხვევაში მიუონის გაქრობა მათ დაშლასთან ერთად გამოწვეულია აგრეთვე მათი ჩატაცებით ნივთიერების დადებითად დამუხტული ატომბირთვების მიერ სუსტი რეაქციის შედეგად: μ − + p → n + ν μ {\displaystyle \mu ^{-}+p\to n+\nu _{\mu }} ( p {\displaystyle p} პროტონია, n {\displaystyle n} — ნეიტრონი). ჩქარეული ჯ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 22.
კედლის მხატვრობა

კედლის მხატვრობა — კედელზე მიმაგრებულ ტილოზე ან ქაღალდზე, ანდა უშუალოდ ბათქაშზე საღებავით დახატული სურათები და ორნამენტები. კედლის მხატვრობა შეიძლება შესრულდეს ფრესკის, წებოვანი ფერწერის, ტემპერის, ცვილოვანი ფერწერის, ზეთის ფერწერის ტექნიკის საშუალებით. XIX საუკუნიდან გავრცელდა აგრეთვე სილიკატური ფერწერა. ზოგჯერ კედლის მხატვრობას პირობითად მიაკუთვნებენ მოზაიკას. საქართველოში კედლის მხატვრობის უძველეს ნიმუშებს მიეკუთვნება ქსნის არმაზის ეკლესიის კანკელის (864) და თელოვნის ტაძრის (VIII–IX სს.) მოხატულობის ფრაგმენტები, დოდოს მონასტრის (დავითგარეჯა) ეკლესიის აფსიდში და მთავარანგელოზების გამოსახულება (IX ს.). IX–X საუკუნეებს უნდა მიეკუთვნებოდეს მაცხოვრის ეკლესიის აფსიდის მოხატულობა სვანეთის სოფ. ნესგუნში. კედლის მხატვრობის განვითარების შემდეგი ეტაპი მოიცავს X საუკუნის დასასრული — XII საუკუნეების შუა წლები. X–XI საუკუნეების მიჯნაზე ადრეული პერიოდის ლაკონიური დეკორი, რომელიც მხოლოდ ტაძრის მთავარ ნაწილებს გამოყოფდა, შეიცვალა ვრცელი მოხატულობით. კედლის მხატვრობა სიუჟეტურადაც გამდიდრდა - ტრადიციულის გარდა, ხშირად ქტიტორთა და ადგილობრივი წმინდანთა გამოსახულებები. ამ პერიოდიდან კედლის მხატვრობის რამდენიმე რეგიონული სკოლაა ცნობილი. X–XI საუკუნეებში ტაო-კლარკეთში შეიქმნა კედლის მხატვრობის ნიმუში. ამათგან აღსანიშნავია ოთხთა ეკლესიის (X საუკუნის დასასრული), ოშკის (1036), იშხნის, ხახულის, ტბეთის (ყველა XI საუკუნის დასასწისი) და სხვა მოხატულობა. ამავე სკოლის ოსტატთა მიერ უნდა იყოს შესრულებული კუმურდოს და მანგლისის (XI საუკუნის 10–20-იანი წლები) კედლის მხატვრობა კახეთში კედლის მხატვრობის სკოლა დავითგარეჯის მონასტერთან არის დაკავშირებული. ამ სკოლის კედლის მხატვრობის ყველაზე მნიშვნელოვანი ნიმუშია უდაბნოს მონასტრის მთავარი ტაძრისა და სატრაპეზოს ფრესკები (XI ს.). კედლის მხატვრობის თავისებური სკოლები ჩამოყალიბდა აგრეთვე სვანეთსა და რაჭაში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 456—457.
მალაბანგი

მალაბანგი (ოფიციალურად მალაბანგის მუნიციპალიტეტი; სებ. Lungsod sa Malabang; ტაგალ. Bayan ng Malabang) ― მესამე კლასის მუნიციპალიტეტი სამხრეთ ლანაოს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 49 088 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 37 ბარანგაის. Malabang Profile at the DTI Cities and Municipalities Competitive Index Local Governance Performance Management System დაარქივებული 2012-05-27 საიტზე Wayback Machine. Philippine Census Information ↑ 2020 Census of Population and Housing (2020 CPH) Population Counts Declared Official by the President — Philippine Statistics Authority, 2021. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107442757"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17067223"></a> ↑ Malabang, Lanao del Sur : Average Temperatures and Rainfall. Meteoblue. ციტირების თარიღი: 27 January 2019
მარანტაო

მარანტაო (ოფიციალურად მარანტაოს მუნიციპალიტეტი; სებ. Lungsod sa Marantao; ტაგალ. Bayan ng Marantao) ― მეორე კლასის მუნიციპალიტეტი სამხრეთ ლანაოს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 37 763 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 34 ბარანგაის. Marantao Profile at the DTI Cities and Municipalities Competitive Index Philippine Census Information Local Governance Performance Management System ↑ 2020 Census of Population and Housing (2020 CPH) Population Counts Declared Official by the President — Philippine Statistics Authority, 2021. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107442757"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17067223"></a> ↑ Marantao, Lanao del Sur : Average Temperatures and Rainfall. Meteoblue. ციტირების თარიღი: 27 January 2019.
მაროგონგი

მაროგონგი (ოფიციალურად მაროგონგის მუნიციპალიტეტი; სებ. Lungsod sa Marogong; ტაგალ. Bayan ng Marogong) ― მეოთხე კლასის მუნიციპალიტეტი სამხრეთ ლანაოს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 30 118 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 24 ბარანგაის. Marogong Profile at the DTI Cities and Municipalities Competitive Index Philippine Census Information ↑ 2020 Census of Population and Housing (2020 CPH) Population Counts Declared Official by the President — Philippine Statistics Authority, 2021. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107442757"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17067223"></a> ↑ Marogong, Lanao del Sur : Average Temperatures and Rainfall. Meteoblue. ციტირების თარიღი: 27 January 2019.
მასიუ

მასიუ (ოფიციალურად მასიუს მუნიციპალიტეტი; სებ. Lungsod sa Masiu; ტაგალ. Bayan ng Masiu) ― მეხუთე კლასის მუნიციპალიტეტი სამხრეთ ლანაოს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 33 580 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 35 ბარანგაის. Masiu Profile at the DTI Cities and Municipalities Competitive Index Philippine Census Information Local Governance Performance Management System დაარქივებული 2012-05-27 საიტზე Wayback Machine. ↑ 2020 Census of Population and Housing (2020 CPH) Population Counts Declared Official by the President — Philippine Statistics Authority, 2021. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107442757"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17067223"></a> ↑ Masiu, Lanao del Sur : Average Temperatures and Rainfall. Meteoblue. ციტირების თარიღი: 27 January 2019.