laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ყავისფერი ჯუჯა

ყავისფერი ჯუჯა — სუბვარსკვლავური ობიექტი, რომელიც იმდენად მასიური არაა, რომ წყალბადი-1-ს სინთეზის რეაქციები წარმოქმნას ბირთვში, განსხვავებით მთავარი მიმდევრობის ვარსკვლავებისაგან. მათი მასის დიაპაზონი მძიმე გაზურ გიგანტებსა და მსუბუქ ვარსკვლავებს შორისაა, რომლის ზედა ზღვარი დაახლოებით 75-დან 80 იუპიტერის მასამდეა (MJ). ნავარაუდევია, რომ 13 MJ-ზე მძიმე ყავისფერი ჯუჯა დეითერიუმის სინთეზს ახერხებს, ხოლო ~65 MJ ლითიუმსაც ასინთეზირებს. ყავისფერი ჯუჯები შესაძლია სრულად კონვექცირებადი იყოს, არც ფენებით და არც სიღრმის მიხედვით ქიმიური დიფერენციაციით. ძალიან დაბალი მასის ყავისფერი ჯუჯისა და გიგანტი პლანეტის (~13MJ) განმარტებებზე დღემდე კამათობენ. ერთი მხარის აზრები დაფუძნებულია ფორმირებაზე, ხოლო სხვა მხარისა — ინტერიერის ფიზიკაზე. კამათის ნაწილი ეხება იმას, უნდა გადაიტანოს თუ არა ყავისფერმა ჯუჯებმა სინთეზის პროცესი მათი არსებობის ისტორიის რომელიმე პერიოდში. ვარსკვლავი კატეგორიზირებულია სპექტრული კლასით, სადაც ყავისფერი ჯუჯები აღნიშნულია, როგორც M, L, T და Y ტიპები. მათი სახელის მიუხედავად, ყავისფერი ჯუჯები განსხვავებული ფერისაა. მრავალი ყავისფერი ჯუჯა ადამიანის თვალისთვის მეწამული გამოჩნდება, ან შესაძლოა ნარინჯისფერი/წითელი. ასეთი ტიპის ვარსკვლავები ძალიან კაშკაშა არ არის ხილულ სპექტრში. არსებობს პლანეტები, რომლებიც ყავისფერი ჯუჯების გარშემო ბრუნავს: 2M1207b, MOA-2007-BLG-192Lb და 2MASS J044144b დაახლოებით 6,5 სინათლის წლის მოშორებით უახლოესი ყავისფერი ჯუჯა არის ლუჰმან 16, რომელიც არის ყავისფერი ჯუჯების ორმაგი სისტემა. ის 2013 წელს აღმოაჩინეს. ერთ ყავისფერის ჯუჯას, სახელად DENIS-P J082303.1-491201 b, ულტრაგრილი ორმაგი სისტემიდან, დაახლოებით 28 იუპიტერის მასა აქვს, რის გამოც ის ყველაზე დიდი ეგზოპლანეტაა ცნობილთა შორის (2014 წლის მარტის მონაცემებით). ↑ Boss, Alan. (2001-04-03) Are They Planets or What?. Carnegie Institution of Washington. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2006-09-28. ციტირების თარიღი: 2006-06-08. ↑ Nicholos Wethington. (October 6, 2008) Dense Exoplanet Creates Classification Calamity. Universetoday.com. ციტირების თარიღი: January 30, 2013. ↑ Ian O'Neill. (13 September 2011) Violent Storms Rage on Nearby Brown Dwarf. Discovery.com. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 აპრილი 2016. ციტირების თარიღი: January 30, 2013. ↑ 4.0 4.1 4.2 4.3 A. J. Burgasser - Brown dwarfs: Failed stars, super Jupiters (2008) (PDF). ციტირების თარიღი: 2013-03-16. ↑ Cushing, Michael C. (2014), „Ultracool Objects: L, T, and Y Dwarfs“, Joergens, Viki, 50 Years of Brown Dwarfs - From Prediction to Discovery to Forefront of Research, Astrophysics and Space Science Library, 401, Springer, pp. 113–140, ISBN 978-3-319-01162-2, http://rd.springer.com/chapter/10.1007/978-3-319-01162-2_7 ↑ Burrows, A.; Hubbard, W.B.; Lunine, J.I.; Liebert, J. (2001). „The Theory of Brown Dwarfs and Extrasolar Giant Planets“. Reviews of Modern Physics. 73 (3). Bibcode:2001RvMP...73..719B. doi:10.1103/RevModPhys.73.719. დამოწმებას აქვს ცარიელი უცნობი პარამეტრ(ებ)ი: |pages719-765= (დახმარება) ↑ Cain, Fraser. (January 6, 2009) If Brown Isn’t a Color, What Color are Brown Dwarfs?. ციტირების თარიღი: 24 September 2013.
WISE 0855-0714

WISE 0855−0714 (სრული სახელი: WISE J085510.83−071442.5) — (სუბ-)ყავისფერი ჯუჯა 2,31 ± 0,08 პარსეკის (7,53 ± 0,27 სინათლის წელიწადი) მოშორებით დედამიწიდან, რომლის აღმოჩენა 2014 წლის აპრილში კევინ ლუჰმანმა განაცხადა WISE-დან მიღებული მონაცემებით. 2014 წლის მონაცემებით, მას აქვს მესამე ყველაზე მაღალი მახასიათებელი მოძრაობა (8130 ± 22 მაწ/წ) ბარნარდის ვარსკვლავისა (10300 მაწ/წ) და კაპტეინის ვარსკვლავის (8600 მაწ/წ) შემდეგ. 2014 წლის მონაცემებით, ის აგრეთვე არის მეოთხე ყველაზე დიდი პარალაქსის (433 ± 15 მაწ) მქონე ვარსკვლავი, რაც იმას ნიშნავს, რომ ის მეოთხე ყველაზე ახლოს მყოფი ეგზოპლანეტური სისტემაა მზესთან. ის აგრეთვე ამ ტიპის ყველაზე ცივი ობიექტია ვარსკვლავთშორის სივრცეში, რომლის ტემპერატურა −48-დან −13 °C-მდეა. ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 Clavin, Whitney; Harrington, J. D. (25 April 2014). „NASA's Spitzer and WISE Telescopes Find Close, Cold Neighbor of Sun“. NASA.gov. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 26 აპრილი 2014. ციტირების თარიღი: 17 თებერვალი 2015. ↑ Luhman, K. L. (21 April 2014). „Discovery of a ~250 K Brown Dwarf at 2 pc from the Sun“. The Astrophysical Journal Letters. 786 (2): L18. arXiv:1404.6501. Bibcode:2014ApJ...786L..18L. doi:10.1088/2041-8205/786/2/L18. ↑ 3.0 3.1 Luhman, K. L.; Esplin, T. L. (2014). „A New Parallax Measurement for the Coldest Known Brown Dwarf“. The Astrophysical Journal. 796 (1): 6. arXiv:1409.5899. Bibcode:2014ApJ...796....6L. doi:10.1088/0004-637X/796/1/6.
ალფა კენტავრი Bb

ალფა კენტავრი Bb — შესაძლო ეგზოპლანეტა, რომელიც ბრუნავს K ტიპის მთავარი მიმდევრობის ვარსკვლავის, ალფა კენტავრი B-ს გარშემო 4,37 სინათლის წლის მოშორებით დედამიწიდან კენტავრის სამხრეთ თანავარსკვლავედში. თუ დადასტურდა, ის იქნება უახლოესი ეგზოპლანეტა დედამიწასთან და ყველაზე მინიმალური მასის პლანეტა მზის მაგვარი ვარსკვლავის გარშემო. მისი არსებობა 2012 წლის ოქტომბერში განაცხადა ევროპელი დამკვირვებლების გუნდა. ამ აღმოჩენამ მედიის დიდი ყურადღება მიიქცია. თუმცა, განცხადებას ზოგიერთი ასტრონომი სკეპტიციზმით შეხვდა. მათ სჯეროდათ, რომ ევროპელი დამკვირვებლები ზედმეტ ინტერპრეტაციას უკეთებდნენ მონაცემებს. 2013 წლის 10 ივნისს მეცნიერებმა განაცხადეს, რომ ალფა კენტავრი B-ს გარშემო მოძრავი დედამიწის მსგავსი ეგზოპლანეტის არსებობა შეიძლება მცდარი იყოს. პლანეტის არსებობა სამეცნიერო დებატების საგანი რჩება და მასზე სულ ცოტა ასტრონომთა სამი ცალკეული ჯგუფის კვლევა მიმდინარეობს. ↑ Dumusque, X.; Pepe, F.; Lovis, C.; Ségransan, D.; Sahlmann, J.; Benz, W.; Bouchy, F.; Mayor, M.; et al. (17 October 2012). „An Earth mass planet orbiting Alpha Centauri B“ (PDF). Nature. 490 (7423): 207–11. Bibcode:2012Natur.491..207D. doi:10.1038/nature11572. PMID 23075844. ციტირების თარიღი: 17 October 2012. ↑ Wall, Mike. (16 October 2012) Discovery! Earth-Size Alien Planet at Alpha Centauri Is Closest Ever Seen. Space.Com web site. TechMediaNetwork. ციტირების თარიღი: 17 October 2012. ↑ Overbye, Dennis. (20 August 2012) A Planet ‘Just Right’ for Life? Perhaps, if It Exists. New York Times. ციტირების თარიღი: 18 October 2012. ↑ Palmer, Jason. (17 October 2012) Exoplanet around Alpha Centauri is nearest-ever. BBC. ციტირების თარიღი: 17 October 2012. ↑ Kaufman, Marc. (17 October 2012) New Planet Is Closest Yet: Earth-Size Lava World a Space "Landmark". National Geographic. ციტირების თარიღი: 18 October 2012. ↑ Hatzes, A. P. (17 October 2012). „Meet our closest neighbour“. Nature. 490. Bibcode:2012Natur.491..200H. doi:10.1038/nature11636. ციტირების თარიღი: 19 October 2012. ↑ Hatzes, Artie P. (May 21, 2013). „Radial Velocity Detection of Earth-mass Planets in the Presence of Activity Noise: The Case of Alpha Centauri Bb“. The Astrophysical Journal. arXiv:1305.4960. Bibcode:2013ApJ...770..133H. doi:10.1088/0004-637X/770/2/133. ციტირების თარიღი: June 11, 2013. ↑ Overbye, Dennis. „Hold Off on the Alpha Centauri Trip“. New York Times. ციტირების თარიღი: June 11, 2013.
ვოღჯაბერდი

ვოღჯაბერდი (სომხ. Ողջաբերդ) — სოფელი სომხეთში, კოტაიქის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 700 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 016 ადამიანს შეადგენდა. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
ზარი (სომხეთი)

ზარი (სომხ. Զառ) — სოფელი სომხეთში, კოტაიქის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 750 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 365 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 59 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 23.06 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
ახოს აღება

ახოს აღება, ახოს ატეხვა — მიწათმოქმედების ერთ-ერთი უძველესი და ფართოდ გავრცელებული სისტემა. სახნავ-სათესად იყენებდნენ ტყის გაკაფვისა და ჯირკების გადაწვით გამოთავისუფლებულ ნიადაგებს. მათი გამოფიტვის შემდეგ ითვისებდნენ ახალ ფართობებს (საბას განმარტებით, ახო არის „საყანური გაკაფული“, ეს მნიშვნელობა სიტყვას ქართული ეთნოგრაფიულ სინამდვილეშიც ჰქონდა შემონახული). ძველ მიწათმოქმედი ტყის მოახოებისათვის ძირითადად ცეცხლს იყენებდა. ეს ტრადიცია საქართველოში გვიანობამდე შემორჩა. ახოს ასაღებას არჩევდნენ მზიან ადგილს, ამასთან ამჯობინებდნენ ფოთლოვანი ხეების ნადგომს. გაზაფხულზე ხეებს მიწიდან 15-20 სმ სიმაღლეზე ცულით ან სპეციალური ხის „საყვერით“ ქერქს შემოაჭრიდნენ, რის შედეგად ხე ზეზეურად ხმებოდა. ხე-ტყის ნაწილს შეშად იყენებდნენ, ნაწილს — საშენ მასალად, უვარგისს კი ადგილზევე წვავდნენ. „ახალი ნატეხის“ დასამუშავებლად ხმარობდნენ წერაქვს, ცულწერაქვს, ქაჩს, ორთოხს და სხვას. პირველი ორი-სამი წლის მანძილზე სახვნელ იარაღს არ იყენებდნენ, რადგან ნაკვეთში დარჩენილი ხის ფესფები სახვნელის მუშაობას აბრკოლებდა. საახოედ ტყის გაკაფვას ხევსურეთში „ტყის დანაყვა“ ეწოდებოდა. საახოო სისტემასთან მჭიდროდ იყო დაკავშირებული ქერის მოყვანა. სხვა დანარჩენი მარცვლეული „ახალ ნატეხ“ ნიადაგში ვერ ხარობდა. ორი-სამი წლის შემდეგ ნაკვეთზე სხვა მარცვლეულსაც თესავდნენ. ჯალაბაძე გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 108.
ზორავანი

ზორავანი (სომხ. Զորավան) — სოფელი სომხეთში, კოტაიქის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 380 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 566 ადამიანს შეადგენდა. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
ზოვაშენი

ზოვაშენი (სომხ. Զովաշեն) — სოფელი სომხეთში, კოტაიქის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 030 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 164 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 11 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 15.41 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
ზოვქი

ზოვქი (სომხ. Զովք) — სოფელი სომხეთში, კოტაიქის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 650 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 945 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 57 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 16.46 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
ზოვუნი

ზოვუნი (სომხ. Զովունի) — სოფელი სომხეთში, კოტაიქის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 240 მეტრზე. 2011 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5496 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 242 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 21.88 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
აბაჯი

საკუთარი სახელი აბაჯი შეიძლება აღნიშნავდეს: აბაჯი — სოფელი თურქეთში, ამასიის რაიონში; აბაჯი — სოფელი თურქეთში, გიოინიუჯექის რაიონში.
აბაჯი (გიოინიუჯექი)

აბაჯი (თურქ. Abacı) — სოფელი ჩრდილო-აღმოსავლეთ თურქეთში, შავი ზღვის რეგიონის ამასიის პროვინციაში, გიოინიუჯექის რაიონში. უახლოესი ქალაქი გიოინიუჯექიდან მდებარეობს 53 კილომეტრში. ზღვის დონიდან 650 მეტრზე. 2012 წლის მონაცემებით მოსახლეობა 58 ადამიანს შეადგენდა. თურქეთის მოსახლეობის 2012 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2016-03-05 საიტზე Wayback Machine. ↑ http://web.archive.org/web/20150315092215/http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=235091 ↑ Yerelnet.org. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-05. ციტირების თარიღი: 2015-02-17.
შატილის ხეობა

შატილის ხეობა — ხეობა პირიქითა ხევსურეთში. შატილის ხეობა მოქცეულია ჩრდილოეთიდან რუსეთით, სამხრეთით არაგვის ხევსურეთი, დასავლეთით არხოტის ხეობა და აღმოსავლეთით მიღმახევი. ა. ჭინჭარაული, „ხევსურული ლექსიკონი“, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემია, თბ. 2005 წ. ა. ოჩიაური, „ქართული ხალხური დღეობების კალენდარი: ხევსურეთი II“ (ბუდე-ხევსურეთი, შატილ-მიღმახევი), თბ. 2005
1961

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 1961 1961 (ათას ცხრაას სამოცდაერთი) წელი — გრიგორიანული კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა კვირა. ეს წელი არის XX საუკუნის მე-7 დეკადის 1-ლი წელი. ქალაქად გამოცხადდა ლანჩხუთი, დაბად — ასპინძა, კულაში და ადიგენი. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 1961. 1 იანვარი : მირიან მირიანაშვილი — ქართველი პოლიტიკოსი და იურისტი. 2 იანვარი  : არამ სარქისიანი — სომხეთის პრემიერ-მინისტრი 8 იანვარი : დავით ონოფრიშვილი — საქართველოს ფინანსთა მინისტრი 1999–2000 წლებში. 10 იანვარი : ევან ჰენდლერი — ამერიკელი მსახიობი 17 იანვარი : მაია ჩიბურდანიძე — ქართველი მოჭადრაკე 18 იანვარი : მარკ მესიე — ნჰლ-ის კანადელი ყოფილი ჰოკეისტი. 24 იანვარი : ნასტასია კინსკი — გერმანელი მსახიობი 26 იანვარი : უეინ გრეცკი — კანადელი ჰოკეისტი. 10 თებერვალი  : ნიკოლოზი — ახალქალაქისა და კუმურდოს ეპარქიის მიტროპოლიტი 13 თებერვალი : დავით გომართელი — ქართველი მომღერალი. 16 თებერვალი : დიმიტრი (შიოლაშვილი) — ბათუმისა და ლაზეთის მიტროპოლიტი 24 თებერვალი  : ზურაბ ვადაჭკორია — ქართველი ილუზიონისტი 24 თებერვალი  : ერნა სულბერგი — ნორვეგიელი პოლიტიკოსი და საზოგადო მოღვაწე 5 მარტი  : ელენა იაკოვლენა — საბჭოთა კავშირისა და რუსეთის კინოსა და თეატრის მსახიობი. 8 მარტი : ნინო დარბაისელი — ქართველი პოეტი 11 მარტი  : ელიას კოტეასი — კანადელი მსახიობი. 13 მარტი : ელენე მალიშევა — საბჭოთა და რუსი თერაპევტი 17 მარტი : ენია — ირლანდიელი მუსიკოსი 21 მარტი : ლოთარ მათეუსი — გერმანელი ფეხბურთელი 1 აპრილი : სიუზენ ბოილი — შოტლანდიელი მომღერალი 12 აპრილი : ლიზა ჯერარდი — ავსტრალიელი მუსიკოსი 6 მაისი : ჯორჯ კლუნი — ამერიკელი მსახიობი 9 მაისი : ჯონ კორბეტი — ამერიკელი მსახიობი 21 ივნისი : მანუ ჩაო — ეპანური წარმომავლობის საფრანგეთში დაბადებული მომღერალი 1 ივლისი : პრინცესა დაიანა — ბრიტანეთის ტახტის მემკვიდრე 25 ივლისი: დარენ სტარი —ამერიკელი პროდიუსერი 4 აგვისტო : ბარაკ ობამა — ამერიკის პრეზიდენტი 12 აგვისტო : გრიგოლ ქათამაძე — ქართველი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე 1 სექტემბერი : დევი ჭანკოტაძე — ქართველი გენერალ-მაიორი 14 ოქტომბერი : მალხაზ ბერუაშვილი — ქართველი სპორტსმენი (სამბო). 31 ოქტომბერი : პიტერ ჯექსონი — ამერიკელი მსახიობი 19 ნოემბერი : მეგ რაიანი — ამერიკელი მსახიობი 19 ნოემბერი : ირაკლი ჩარკვიანი — ქართველი მუსიკოსი 24 დეკემბერი : უეიდ უილიამსი — ამერიკელი მსახიობი 24 დეკემბერი : ილჰამ ალიევი — აზერბაიჯანის პრეზიდენტი ჯიმი ჩუ — მალაიზიელი მოდის დიზაინერი მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 1961. 14 თებერვალი : ბელიაშვილი, აკაკი — ქართველი მწერალი (დ. 1903) ფიზიკა : ქიმია : ფიზიოლოგია და მედიცინა : ლიტერატურა : მშვიდობა : ეკონომიკა :
არაგვის ხევსურეთი

არაგვის ხევსურეთი, პირაქეთა ხევსურეთი — ხევსურეთის კავკასიონის სამხრეთით მდებარე ტერიტორია. განთავსებულია ხევსურეთის არაგვის ხეობაში. ზოგადად არაგვის ხევსურეთს ჰქვია საკუთრივ ხევსურეთი ხოლო, პირიქითა ხევსურეთს ხევსურები არხოტიონს და არდოტიონს ეძახიან. დღესდღეობით ახოტიონიც და არდოტიონიც ხევსურეთად მოიაზრება. არაგვის ხევსურეთს ჩრდილოეთიდან საზღვრავს კავკასიონის ქედი და არხოტიონი, აღმოსავლეთიდან არდოტიონი და ფშავი, დასავლეთიდან ხევი, სამხრეთიდან ფშავი და მთიულეთი. პირაქეთა, ანუ ბუდე ხევსურეთში იყო ხუთი თემი: არაგვის ხეობის თემი, ლიქოკის ხეობის თემი, ბისო, გორშეღმის თემი, წყალსიქითის ხეობა. ა. ჭინჭარაული, „ხევსურული ლექსიკონი“, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემია, თბ. 2005 წ. ა. ოჩიაური, „ქართული ხალხური დღეობების კალენდარი: ხევსურეთი II“ (ბუდე-ხევსურეთი, შატილ-მიღმახევი), თბ. 2005 წ. ↑ თოფჩიშვილი რ. „საქართველოს ეთნოგრაფია/ეთნოლოგია“ გვ. 268 — თბილისი, „უნივერსალი“ 2010 ISBN 578-9941-12-882-0
ლევიათანი (2014 წლის ფილმი)

ლევიათანი (რუს. Левиафан) — 2014 წლის რუსული დრამატული ფილმი. ფილმმა მიიღო ოქროს გლობუსი საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმისთვის. ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები. რუსეთის ერთ-ერთ ზღვისპირა ქალაქში მცხოვრები კოლია იბრძვის ქალაქის კორუმპირებული მერის წინააღმდეგ. მერი კოლიას მშობლიური სახლითა და მისი მიმდებარე ტერიტორიის ხელში ჩაგდებითაა დაინტერესებული. ალექსეი სერებრიაკოვი — კოლია ელენა ლიადოვა — ლილია ვლადიმერ ვდოვიჩენკოვი — დიმიტრი რომან მადიანოვი — ქალაქის მერი ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ლევიათანი (2014 წლის ფილმი) ოფიციალური საიტი „ლევიათანი“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) „ლევიათანი“ — Allmovie-ზე „ლევიათანი“ — Box Office Mojo-ზე „ლევიათანი“ — Rotten Tomatoes „ლევიათანი“ — Metacritic-ზე
ახრასი

ახრასი (ლათ. Achras sapota) — 15-23 მ სიმაღლის, ლამაზვარჯიანი მარადმწვანე ხე საპოტისებრთა ოჯახისა. მისი მწიფე ნაყოფი ტკბილი, არომატულია. სამშობლო ცენტრალური ამერიკაა. მოჰყავთ ტროპიკებში, ნაწილობრივ რძეწვენს, რომელიც შეიცავს 20-25% გუტაპერჩის მსგავს ნივთიერებას და იყენებენ ე. წ. „საღეჭი რეზინის“ წარმოებაში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 108.
ხახა

ხახა (ლათ. Pharynx) — ქორდიანებისა და ადამიანის წინა ნაწლავის ნაწილი, რომელიც პირის ღრუს უკანაა მოთავსებული. ხახაში ვითარდება სალაყუჩე ნაპრალები. ხმელეთის ხერხემლიანების ხახაში ჩაინერგება სალაყუჩე ნაპრალების რუდიმენტები, ანუ სალაყუჩე პარკები, რომელთა უკანასკნელი წყვილიდან ვითარდება ფილთვები. ხახის ეპითდლიუმის წარმონაქმნებია თიმუსი და ფარისებრი ჯირკვალი. ადამიანის ხახა, პირის ღრუსა და საყლაპავი მილს შორის ჩართული ღრუ, რომელიც გაჭიმულია ფუძიდან კისრის VII მალამდე. ხახის ზემო ნაწილი (ცხვირ-ხახა) ცხვირის ღრუს უკან მდებარეობს. აქვე იხსნება ევსტაქის მილი. ხახის შუა ნაწილი (პირ-ხახა) პირის ღრუს უკან მდებარეობს და უკავშირდება მას ხახის პირით. ხახის ბოლო ნაწილში (ხორხ-ხახა) არსებობს ხორხში შესასვლელი და საყლაპავი მილის ხვრელები. ხახის კედელს ქმნის გარეთა-შემაერთებელქსოვილოვანი, შუა — კუნთოვანი — ლორწოვანი გარსები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 446.
ჩონტალის რაიონი

ჩონტალის რაიონი (ესპ. Distrito de Chontali) — რაიონი პერუში, კახამარკის რეგიონის ხაენის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 500 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 344 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 24 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 428.55 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
ბელიავისტის რაიონი (ხაენი)

ბელიავისტის რაიონი (ესპ. Distrito de Bellavista) — რაიონი პერუში, კახამარკის რეგიონის ხაენის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 421 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 17 428 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 20 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 870.55 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
კოლასაის რაიონი

კოლასაის რაიონი (ესპ. Distrito de Colasay) — რაიონი პერუში, კახამარკის რეგიონის ხაენის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 775 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 12 088 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 16 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 735.73 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
უაბალის რაიონი

უაბალის რაიონი (ესპ. Distrito de Huabal) — რაიონი პერუში, კახამარკის რეგიონის ხაენის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 785 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 901 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 98 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 80.69 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
ხაენის რაიონი

ხაენის რაიონი (ესპ. Distrito de Jaén) — რაიონი პერუში, კახამარკის რეგიონის ხაენის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 729 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 79 883 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 150 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 537.25 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
ლას-პირიასის რაიონი

ლას-პირიასის რაიონი (ესპ. Distrito de Las Pirias) — რაიონი პერუში, კახამარკის რეგიონის ხაენის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 625 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 899 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 65 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 60.41 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
პომაუაკის რაიონი

პომაუაკის რაიონი (ესპ. Distrito de Pomahuaca) — რაიონი პერუში, კახამარკის რეგიონის ხაენის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 075 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 146 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 12 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 732.8 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
ჩამოხრჩობა

ჩამოხრჩობა — მექანიკური ასფიქსიის სახეობა, მიიღება ყელზე ყულფის მოდებით, რომელიც მოეჭირება დაღუპულის სხეულის სიმძიმის ზემოქმედებით. როგორც წესი, ყულფს წარმოადგენს რგოლი, კვანძი, რომლის თავისუფალი ბოლო უძრავად მაგრდება. ჩამოხრჩობა გამოიყენებოდა (იშვიათ შემთხვევაში დღემდე) როგორც სიკვდილით დასჯის, მკვლელობის ან თვითმკვლელობის საშუალება.
პუკარის რაიონი (ხაენი)

პუკარის რაიონი (ესპ. Distrito de Pucará) — რაიონი პერუში, კახამარკის რეგიონის ხაენის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 903 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 046 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 29 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 240.3 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
სალიკეს რაიონი

სალიკეს რაიონი (ესპ. Distrito de Sallique) — რაიონი პერუში, კახამარკის რეგიონის ხაენის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 675 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 908 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 21 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 373.89 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
სან-ფელიპეს რაიონი

სან-ფელიპეს რაიონი (ესპ. Distrito de San Felipe) — რაიონი პერუში, კახამარკის რეგიონის ხაენის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 850 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 423 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 21 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 255.49 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
სან-ხოსე-დელ-ალტოს რაიონი

სან-ხოსე-დელ-ალტოს რაიონი (ესპ. Distrito de San José del Alto) — რაიონი პერუში, კახამარკის რეგიონის ხაენის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 500 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 608 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 10 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 634.11 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
სანტა-როსას რაიონი (ხაენი)

სანტა-როსას რაიონი (ესპ. Distrito de Santa Rosa) — რაიონი პერუში, კახამარკის რეგიონის ხაენის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 450 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 12 025 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 43 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 282.8 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
ფარისებრი ჯირკვალი

ფარისებრი ჯირკვალი (ლათ. glandula thyreoideae) — ხერხემლიანების ენდოკრინული ჯირკვალი, რომელიც არეგულირებს ორგანიზმში ენერგიისა და ნივთიერებათა ცვლას. ვითარდება პირველადი ნაწლავის ( ხახა ) ლაყუჩოვანი ჯიბეების ეპითელიუმისაგან და ამიტომ ფარისებრახლო და მკერდუკანა ჯირკვლებთან ერთად განეკუთვნება ბრანქიოგენური ჯგუფის ჯირკვლებს. ადამიანის ფარისებრი ჯირკვალი ყველაზე მსხვილი ენდოკრინული ჯირკვალია; მისი მასაა 25 — 40 გ, აქვს ნალისებრი ფორმა; ეხება ფარისებრ ხრტილს (აქედან მოდის სახელწოდება). შედგება ორი გვერდითი წილისა და მათი შემაერთებელი ყელისაგან, საიდანაც ზევითკენ წაიზრდება ე.წ. პირამიდული მორჩი. ფარისებრი ჯირკვლის ფუნქციაზე დამოკიდებულია ორგანიზმის ზრდა და ქსოვილების დიფერენცირება. მისი ჰორმონები უზრუნველყოფს ენერგეტიკული და ბიოსინთეზური პროცესების ოპტიმალურ დონეს. ფარისებრი ჯირკვლის აგებულების თავისებურების მიხედვით, ძირითადი ფუნქცია იოდის შემცველი ჰორმონების – ტრიიოდთირონინის (T3), თიროქსინის (T4) და ცილოვანი ჰორმონის კალციტონინის გამომუშავებაა. ფარისებრი ჯირკვლის ჰორმონები მონაწილეობენ თითქმის ყველა ორგანოთა სისტემის შესასრულებელ ფუნქციონირებაში და განსაზღვრავენ ნივთიერებათა ცვლისა და ორგანიზმში მინდინარე პროცესების სიჩქარეს. [წყარო არ არის მითითებული 339 დღე] ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 230.
ჩილეტეს რაიონი

ჩილეტეს რაიონი (ესპ. Distrito de Chilete) — რაიონი პერუში, კახამარკის რეგიონის კონტუმასის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 847 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 247 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 24 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 133.94 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
კონტუმასის რაიონი

კონტუმასის რაიონი (ესპ. Distrito de Contumazá) — რაიონი პერუში, კახამარკის რეგიონის კონტუმასის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 674 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 195 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 26 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 358.28 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.