laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
კარლ ენგლერი

კარლ ოსვალდ ვიქტორ ენგლერი (დ. 5 იანვარი. 1842 — გ. 7 თებერვალი. 1925) — გერმანელი ქიმიკოსი. ჰალეს უნივერსიტეტისა და კარლსრუეს უმაღლესი ტექნიკური სკოლის (1887–1919) პროფესორი. ენგლერის შრომები ეხება ნავთობის ქიმიისა და ტექნოლოგიის საკითხებს. 1890 შექმნა ნავთობის ორგანული წარმოშობის თეორია, ხოლო 1897 — დაჟანგვის ზეჟანგური თეორია რუს მეცნიერ ალექსი ბახთან ერთად. შეიმუშავა პარაფინების განსაზღვრის მეთოდი ნავთობში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 150. ↑ Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ 3.0 3.1 ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ 4.0 4.1 Proleksis enciklopedija, Opća i nacionalna enciklopedija — 2009. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3407324"></a> ↑ 5.0 5.1 5.2 www.accademiadellescienze.it <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107212659"></a> ↑ Энглер Карл Освальд Виктор // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a>
ძვ. წ. 375

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ძვ. წ. 375 ძვ. წ. 375 — წლების რაოდენობა ქრისტესშობამდე.
აფოცი

აფოცი — V საუკუნის ქართლის სასულიერო მოღვაწე, „შუშანიკის წამების“ ერთ-ერთი პერსონაჟი და ვარსქენ პიტიახშის ეპისკოპოსი. კირიონ ქართლის კათოლიკოსის ეპისტოლეში იხსენიება როგორც შუშანიკის თანამედროვე ცურტაველი ეპისკოპოსი. ბეკარიშვილი, ინგა. „შუშანიკის წამების“ ერთი პერსონაჟის შესახებ (აფოც ეპისკოპოსი) // რელიგია. - თბ., 2009. - ISSN: 1512-1623. - N1. - გვ.55-61.
ბერნის კანტონი

ბერნი (გერმ. Kanton Bern; ფრანგ. Canton de Berne) — შვეიცარიის მეორე უმსხვილესი კანტონი, როგორც მოსახლეობის, ისე ფართობის თვალსაზრისით. მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთ-ცენტრალურ ნაწილში. ჩრდილოეთით ესაზღვრება იურისა და ზოლოთურნის კანტონები, დასავლეთით — ნევშატელისა და ფრიბურის კანტონები, სამხრეთით — ვალეს კანტონი, აღმოსავლეთით კი ურის, ნიდვალდენის, ობვალდენის, ლუცერნისა და აარგაუს კანტონები. ბერნის კანტონი ორენოვანია და 2010 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობა 979 802 ადამიანს შეადგენს, რომელთაგან 119 930 (12,45%) უცხოელია. კანტონის და ასევე მთლიანად შვეიცარიის ფედერალური დედაქალაქია ბერნი. შვეიცარიის კონფედერაციას ბერნი 1353 წელს შეუერთდა და 1803—1814 წლებში ნაპოლეონის შვეიცარიის კონფედერაციის ერთ-ერთი კანტონი იყო ექვსიდან. კანტონს ძირითადად მდინარე აარე და მისი შენაკადები რწყავს. დაყოფილია ექვს რეგიონად. მთლიანი ფართობი 5 959 კმ²-ს შეადგენს. ადმინისტრაციულად, ბერნი 10 რაიონად იყოფა. შემოსავლის ძირითადი წყაროა ტურიზმი. სხვა მნიშვნელოვანი სექტორებს შორისაა სოფლის მეურნეობა, ყველის წარმოება და ჰიდროენერგიის გამომუშავება. Berne Economic Development Agency Content in English and other languages დაარქივებული 2011-11-21 საიტზე Wayback Machine. - Canton of Bern Canton of Bern (გერმანული) (ფრანგული) Official statistics Bernr Oberland Tourism[მკვდარი ბმული] Biel/Bienne and Seeland Tourism დაარქივებული 2008-09-07 საიტზე Wayback Machine. Bernese Jura Tourism ↑ http://www.rr.be.ch/rr/de/index.html ↑ Federal Department of Statistics. (2008)Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeit, Geschlecht und Kantonen (Microsoft Excel). ციტირების თარიღი: November 5, 2008.
გლარუსის კანტონი

გლარუსი — კანტონი აღმოსავლეთ შვეიცარიაში. დედაქალაქია გლარუსი. მოსახლეობა ალემანური გერმანულის დიალექტის სახესხვაობაზე საუბრობს. 81% ქრისტიანია, ძირითადად პროტესტანტები და კათოლიკეები. 2010 წლის მონაცემებით, მთლიანი მოსახლეობა 38 608 ადამიანს შეადგენს. კანტონის ისტორია მჭიდროდაა დაკავშირებული რელიგიასთან. მდინარე ლინტის ხეობის მოსახლეობა ქრისტიანობაზე II საუკუნეში ირლანდიელმა ბერმა წმინდა ფრიდოლინმა მოაქცია, რომელიც ამჟამინდელ გერბზეა გამოსახული. ბაზელის სიახლოვეს მან ზეკინგენის სააბატო დააარსა. IX საუკუნეში, გლარუსის მთელი ტერიტორია სააბატოს კუთვნილებაში იყო. 1288 წლისთვის, ჰაბსბურგებმა თანდათან გამოთქვეს პრეტენზიები ამ ტერიტორიაზე. 1352 წელს კანტონი შვეიცარიის კონფედერაციაში შევიდა. 1388 წლის 9 აპრილს, შვეიცარიის დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლის დროს ავსტრიასთან, ქალაქ ნეფლესთან, შვეიცარიელებმა სასტიკად დაამარცხეს ავსტრიის ძალები. გლარუსის კანტონისთვის დამახასიათებელია მდინარე ლინტისა და სერნტფალის ღრმა ხეობები. ტერიტორიის უდიდესი ნაწილი მთიანია. უმაღლესი წერტილია გლარნის ალპებში მდებარე ტედის მთა. კანტონის გეოგრაფიამ XVII საუკუნეში ხელი შეუწყო ფიქლების მოპოვებითი სამუშაოების დაწყებას. გარსშემორტყმული მთები ინდუსტრიალიზაციისათვის ასევე ძლიერ ხელსაყრელი იყო. XVIII საუკუნეში მნიშვნელოვანი იყო ბამბის დართვა, რაც ტრადიციულ შალის დართვას ავსებდა. ინდუსტრიალიზაციამ ჰიდროელექტროსადგურები მოიტანა, მოგვიანებით კი დანადგარების წარმოება, მეტალურგია და ქაღალდის საწარმოები. სამრეწველო უპირატესობებმა ვერ განდევნა მეცხოველეობა. მთიან არეალებში აშენებენ მსხვილფეხა რქოსან საქონელს. ლინტალი და გლარნის ალპები ჰიდროელექტროსადგური კლენტალერზეს ტბაზე ოფიციალური სტატისტიკა ოფიციალური საიტი (გერმანული)
გრაუბიუნდენის კანტონი

გრაუბიუნდენი (გერმ. Graubünden; იტალ. Grisons; რეტორ. Grischun) — შვეიცარიის უდიდესი კანტონი. მდებარეობს ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილში. ესაზღვრება ტიჩინოს, ურის, გლარუსისა და სანქტ-გალენის კანტონები, ასევე იტალია, ავსტრია და ლიხტენშტაინი. გრაუბიუნდენში სახლობს შვეიცარიის სამი განსხვავებული ეთნიკური ჯგუფი და შესაბამისად გავრცელებულია სამი ენა — შვეიცარიული გერმანული, იტალიური და რეტორომანული. ასევე, ის ერთადერთი კანტონია, სადაც უძველესი რეტორომანული ენის დიალექტებზე დღემდე საუბრობენ. ადმინისტრაციულად კანტონი 11 რაიონადაა დაყოფილი. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 192 621 ადამიანს შეადგენს, საიდანაც 28 008 (14,84%) უცხოელია. 47% კათოლიკეა, 41% პროტესტანტი. გრაუბიუნდენის ფართობი 7 105,2 კმ²-ია და ამ მხრივ უდიდესია შვეიცარიის კანტონებს შორის. პროდუქტიულად ტერიტორიის მხოლოდ 1/3 მიიჩნევა, მეხუთედი კი ტყითაა დაფარული. კანტონი მთლიანად მთიანია, მოიცავს მდინარე რაინისა და ინის ხეობებს. მის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს შვეიცარიის ერთადერთი ეროვნული პარკი. მისი ჩრდილოეთ ნაწილის მთები იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაშია შესული სახელწოდებით გლარნის შეცოცება. კანტონის ტერიტორიის უდიდესი ნაწილი ერთ დროს ძველი რომის რეტიის პროვინციას მიეკუთვნებოდა, რომელიც ძვ. წ. XV საუკუნეში შეიქმნა. თანამედროვე დედაქალაქი კური რომაელების დროს კურიას სახელით იყო ცნობილი. შვეიცარიის კონფედერაციაში კანტონი 1803 წელს შევიდა. სოფლის მეურნეობა დღემდე რჩება იმ დარგად, რომელიც კანტონის დაშორებულ ხეობებს კვლავ დასახლებულად ტოვებს, ამიტომ, მის სუბსიდირებას აქტიურად ახდენს როგორც რეგიონული, ისე ცენტრალური ხელისუფლება. დედაქალაქი კური ენგალდინის ხეობა ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2009-06-01 საიტზე Wayback Machine. ტურიზმი ოფიციალური სტატსიტიკა ↑ Federal Department of Statistics. (2008)Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeit, Geschlecht und Kantonen (Microsoft Excel). ციტირების თარიღი: November 5, 2008. ↑ Federal Department of Statistics. (2008)Wohnbevölkerung nach Religion, nach Kantonen und Städten (Microsoft Excel). ციტირების თარიღი: 2008-10-06.
ძვ. წ. 376

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ძვ. წ. 376 ძვ. წ. 376 — წლების რაოდენობა ქრისტესშობამდე.
ვალეს კანტონი

ვალე (ფრანგ. Valais; გერმ. Wallis) — კანტონი შვეიცარიაში. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, რონის ხეობის ირგვლივ, სადაც ის სათავეს იღებს ჟენევის ტბიდან და ერთმანეთისგან ჰყოფს პენინისა და ბერნის ალპებს. კანტონი ერთ-ერთი უმშრალესი ადგილია მთელს შვეიცარიაში. განთქმულია მატერჰორნის მთითა და სათხილამურო კურორტ ცერმატითა და ვერბიეთი. ვალეს კანტონი შვეიცარიის კონფედერაციის ნაწილი 1815 წელს გახდა. ადმინისტრაციულად 13 რაიონად იყოფა. 2010 წლის მონაცემებით, კანტონის მოსახლეობა 312 684 ადამიანს შეადგენს. 81% კათოლიკეა, 6% პროტესტანტი. ძირითადი ენებია ფრანგული და ფრანკო-პროვანსული. თუმცა, აღმოსავლეთ ნაწილში ასევე საუბრობენ გერმანული ენის ვალურ დიალექტზე. უმსხვილესი ქალაქი და დედაქალაქია სიონი. კანტონის ეკონომიკის მთავარი საფუძვლებია მეღვინეობა-მეხილეობა და ტურიზმი. მატერჰორნის მთა ლოტშენტალის ხეობა ვენახები რონის ხეობაში Cantonal ოფიციალური საიტი (ფრანგული) (გერმანული) ტურისტული ინფორმაცია დაარქივებული 2012-08-03 საიტზე Wayback Machine. ↑ Federal Department of Statistics. (2004)Wohnbevölkerung nach Religion (Interactive Map). ციტირების თარიღი: 2009-01-15.
ვოს კანტონი

ვო (ფრანგ. Vaud) — კანტონი შვეიცარიაში. მდებარეობს რომანდიაში — ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთ ფრანგულენოვან ნაწილში. დედაქალაქია ლოზანა. კანტონი გადაჭიმულია ნევშატელის ტბიდან ჟენევის ტბამდე. დასავლეთით ერტყმის იურის მთები. მთლიანი ფართობი 3 212 კმ²-ს შეადგენს. ბერნის კანტონთან ერთად, ვო შვეიცარიის იმ ორ კანტონს შორისაა, რომლებიც გადაჭიმულია იურის მთებიდან ალპებამდე და მოიცავს სამ განსხვავებულ გეოგრაფიულ რეგიონს. სამხრეთ-აღმოსავლეთი ნაწილი მთიანია, განთავსებულია ბერნის ალპების ჩრდილოეთით. კანტონის ცენტრალური ნაწილი კონტრასტულია, შედგება მორენებისა და ბორცვებისგან. ტბების გასწვრივ განფენილია ვაკეები. სახელი მომდინარეობს ფრანგული Pays Vaudois-სგან, ასევე უწოდებდნენ ტყიან ქვეყანას. ეს სახელწოდებები VII საუკუნიდან გვხვდება. 1265 წელს ვო სავოიის საჰერცოგომ დაიპყრო. 1536 წელს მომავალ ბერნის კანტონს გადაეცა. კანტონად 1803 წელს ჩამოყალიბდა და ამის შემდეგ, მისი მთავრობის რეზიდენცია ლოზანის სენ-მერის ციხესიმაგრეშია განთავსებული. მოსახლეობა ფრანგულენოვანია და ისტორიულად პროტესტანტი (კალვინიზმი), რაც რეფორმაციის ადრეული წლებიდან მომდინარეობს. თუმცა, ბოლო წლებში, სამხრეთ ევროპიდან მიგრაციის შედეგად, ეს მდგომარეობა მეტნაკლებად შეიცვალა. 2000 წელს, მოსახლეობის 40% პროტესტანტი იყო, 34% კი კათოლიკე. კანტონის მთავარი ქალაქია დედაქალაქი ლოზანა. მის გარშემო კონცენტრირებულია მსუბუქი ინდუსტრია. 1998 წელს, დასაქმებულთა 71,7% მესამეულ სექტორში მუშაობდა, 20,8% კი მეორეულში. ვოს კანტონი ღვინის მეორე უდიდესი მწარმოებელია შვეიცარიაში. ძირითადად აწარმოებენ თეთრ ღვინოს. ვენახების უდიდესი ნაწილი გაშენებულია ჟენევის ტბის ფერდობებზე, რომლებიც იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაშია შესული „ლავოს ვენახების ტერასების“ სახელით. რომაულის სვეტები ნიონში ჟენევის ტბა და ალპები. ხედი ვევედან. ჟუს ხეობა, იურა ლავოს ვენახების ტერასები ჟენევის ტბის ნაპირზე ოფიციალური საიტი (ფრანგული) ტურიზმი ოფიციალური სტატსიტიკა (SCRIS) დაარქივებული 2011-02-24 საიტზე Wayback Machine. ოფიციალური სტატსიტიკა Vaud Directory დაარქივებული 2012-08-03 საიტზე Wayback Machine. (ფრანგული) The canton of Vaud in 2010 დაარქივებული 2012-03-05 საიტზე Wayback Machine. ↑ Federal Department of Statistics. (2004)Wohnbevölkerung nach Religion (Interactive Map). ციტირების თარიღი: 2009-01-15.
ძვ. წ. 377

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ძვ. წ. 377 ძვ. წ. 377 — წლების რაოდენობა ქრისტესშობამდე.
რომანდია

რომანდია, იგივე შვეიცარიის რომანდია — დასავლეთ შვეიცარიის ფრანგულენოვანი რაიონების ადგილობრივი სახელი. ტერმინი „შვეიცარიული რომანდია“ გამოიყენება ფრანგული ენის იმ დიალექტის აღსანიშნავად, რომელზეც შვეიცარიაში ლაპარაკობენ. ქვეყანაში ფრანგულად სულ 1,6 მლნ ადამიანი საუბრობს, მთლიანი მოსახლეობის 20%. სიტყვა „რომანდ“ მიუთითებს ფრანგული ენის ლათინურ/რომანულ წარმომავლობასა და რეგიონის საყოველთაო ორიენტაციაზე ფრანგულენოვანი კულტურისა და რომაული სამართლისკენ. გამოიყენება „შვეიცარიის ალმანდიისა“ (გერმანული შვეიცარია) და „შვეიცარიული იტალიურის“ (იტალიური შვეიცარია) საპირისპიროდ. შვეიცარიის რომანდია ზუსტად განსაზღვრული ტერიტორია არაა, მაგრამ ზოგადად მოიცავს ფრიბურის, ჟენევის, იურის, ნევშატელის კანტონებს, ვალესა და ვოს დასავლეთ ნაწილებს, ბერნის კანტონის ჩრდილოეთ ნაწილს. რეგიონის უდიდესი ურბანული არეალია ქალაქი ჟენევა. გერმანულენოვანი შვეიცარია რომანდიას ველჩლანდს უწოდებს, ფრანგულენოვან შვეიცარიელებს კი ველჩებს. რომანდიის კულტურულ იდენტობას ამყარებს სატელევიზიო არხი Télévision Suisse Romande, რადიოსადგური Radio Suisse Romande და უნივერსიტეტები ჟენევაში, ფრიბურში, ლოზანასა და ნევშატელში. Eberhard Raetz: Genfer See und die Romandie. Eine Reise durch die Westschweiz. Info, Karlsruhe 2003, ISBN 3-88190-306-2 Dieter Kohler: La Welsch Music. Chanson, Pop und Rap aus der Westschweiz (mit Audio-CD). Merian, Basel 2006, ISBN 3-85616-267-4 Télévision Suisse Romande (ფრანგული) რომანდიის რეგიონული ლექსიკონი დაარქივებული 2006-05-04 საიტზე Wayback Machine. (ფრანგული)
ძვ. წ. 378

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ძვ. წ. 378 სპუსიუს ფურიუს მედულინუსი, ლიცინუს მენენიუს ლანატუსი, მარკუს ჰორაციუს პულვილუსი, კვინტუს სერვილიუს ფიდენასი პუბლიუს კლელიუს სიცილუსი და ლუციუს გეგანიუს გეგანიუს მაკერინუსი გახდნენ რომის კონსულის ტრიბუნები. სპურიუს სერვილიუს პრისკუსი და კვინტუს კლელიუს სიკულუსი გახდნენ რომის ცენზორები. 378/377 — თეოპომპოსი, ბერძენი ისტორიკოსი და რიტორიკოსი.
ჯაფარ I იბნ-ალი

ჯაფარ I იბნ-ალი— თბილისის საამიროს ამირა 882–914 წწ. ჯაფარიანთა დინასტიიდან. იხსენიება „მატიანე ქართლისაში“ 914 წლის ახლო ხანებში. 914 წელს, როდესაც აღმოსავლეთ საქართველოში ილაშქრა ირანის აზერბაიჯანის ამირამ აბულ-კასიმ აბუ-საჯის ძემ, თბილისის ამირა ყოფილა ჯაფარ იბნ-ალი. ჯაფარი შეუთანხმდა აბულ-კასიმს, რომელმაც დაანგრია ქართლ-კახეთი. თბილისის საამირო საქართველოს მმართველები საქართველოს ისტორია, ტ. I, თბ., 2008
მანსორ იბნ-ჯაფარი

მანსორ იბნ-ჯაფარი — თბილისის საამიროს მეორე ამირა 914–952 წწ. ჯაფარიანების დინასტიიდან, ჯაფარ I იბნ-ალის ძე. მისი არსებობა დასტურდება ნუმიზმატიკური მასალის მიხედვით. ეს იყო თბილისის პირველი ამირა, რომელმაც თავისი სახელით მოჭრა ფული. მისი სახელი, ხალიფა მუტის სახელთან ერთად, აღნიშნულია ჰიჯრით 342 და 343 წლებში (ე.ი 953/954 და 954/955 წწ.) თბილისში მოჭრილი არაბული ვერცხლის დირჰემებზე. ხალიფას სახელით მოჭრილი უკანასკნელი ჩვენთვის ცნობილი თბილისური დირჰემი 942/943 წლისაა. თბილისის საამირო საქართველოს მმართველები საქართველოს ისტორია, ტ. I, თბ., 2008
ჯაფარ II იბნ-მანსორი

ჯაფარ II იბნ-მანსორი — თბილისის საამიროს ამირა 914–952 წწ., ჯაფარიანთა დინასტიის წარმომადგენელი. მისი არსებობა დასტურდება ნუმიზმატიკური მასალის მიხედვით. მონეტებზე აღნიშნულია ჰიჯრით 364, 366 და 370 წლებში. (ე.ი. 974/975, 976/977 და 980/981 წწ.) მოჭრილ თბილისურ დირჰემებზე. თბილისის საამირო საქართველოს მმართველები საქართველოს ისტორია, ტ. I, თბ., 2008
ალი იბნ-ჯაფარი

ალი იბნ-ჯაფარი — თბილისის საამიროს ამირა 981–1011 წლებში, ჯაფარიანთა დინასტიის წარმომადგენელი (მისი გამგებლობის ხანა დასტურდება ნუმიზმატიკური მასალის მიხედვით, X საუკუნის 90-იანი წლებიდან XI საუკუნის 30-იან წლებამდე). მისი სახელით მოჭრილია 996/997, 1027/1028 წლების დირჰემები. ეს ჩვენს ხელთ არსებული ამირათა სახელით მოჭრილი უკანასკნელი დირჰემებია. ამირა მოხსენიებულია მელქისედეკ კათლიკოსის „დაწერილში“. ამ საბუთში აღნიშნულია, რომ ალიმ, მელქისედეკის მცდელობით, მოუხსნა მცხეთის საყდრის ამირას სასარგებლოდ დაკისრებული სხვადასხვა ნატურალური გადასახადი. თბილისის საამირო საქართველოს მმართველები საქართველოს ისტორია, ტ. I, თბ., 2008 ↑ მცხეთის სვეტიცხოვლის 1031/1033 წლების დოკუმენტი
ჯაფარ III იბნ-ალი

ჯაფარ III იბნ-ალი — თბილისის საამიროს ამირა 1011–1045 წწ. ჯაფარიანთა დინასტიის წარმომადგენელი, ბაგრატ IV-ის თანამედროვე, იგი ქართლის დიდებულებთან (ივანე აბაზასძე და ლიპარიტ ბაღვაში), კახეთის მეფე კვირიკესთან და ტაშირ-ძორაგეტის მეფე დავითთან ერთად მონაწილეობდა განძის ამირა ფადლონის წინააღმდეგ ლაშქრობაში. ფადლონი დაამარცხეს და გააქციეს. 1032 წელს ივანე აბაზასძემ დ ლიპარიტ ბაღვაშმა, რომლებიც დაინტერესებული იყვნენ თბილისის საამიროს გაუქმებით, გაიტყუეს ჯაფარი მუხათგვერდს, შეიპყრეს და დააპატიმრეს, წაართვეს ბირთვისი, რომელიც სავარაუდოდ გადავიდა ლიპარიტის ხელში. საქართველოს მეფემ, რომელსაც არ აწყობდა ლიპარიტისა და ივანე აბაზასძის გაძლიერება შეიწყნარა ჯაფარი და ისევ თბილისის ამირად განაწესა. ამ დროიდან თბილისის ამირა საქართველოს მეფის ვასალია. ამიტომ ბაგრატ IV დიდად არ იყო დაინტერესებული თბილისის საამიროს გაუქმებით. ეს დატასურდა კიდევ ერთხელ 1039 წელს, როდესაც ბაგრატმა ორწლიანი ალყის შემდეგ კვლავ შეიწყნარა ჯაფარი და დატოვა ამირად. ჯაფარი გარდაიცვალა 1045 წლის ბოლოს. თბილისის საამირო საქართველოს მმართველები საქართველოს ისტორია, ტ. I, თბ., 2008
ჟუს ხეობა

ჟუს ხეობა (ფრანგ. Vallée de Joux) — ხეობა იურის მთებში, შვეიცარიაში, ძირითადად ვოს კანტონის ტერიტორიაზე. ხეობა ასევე გრძელდება საფრანგეთში (იურის დეპარტამენტი), მისი უმაღლესი, სამხრეთ-დასავლეთი დაბოლოებით. მდებარეობს ქალაქ ჟენევიდან 50 კმ-ით ჩრდილოეთით და ლოზანიდან ჩრდილო-დასავლეთით, საშუალო სიმაღლე 1000 მეტრია. ჟუს ხეობაში შვეიცარიის სამი ტბა მდებარეობს: ჟუს ტბა, ბრენის ტბა და ტერის ტბა. ხეობის ჩრდილოეთ კიდეს მიუყვება საფრანგეთის საზღვარი, ჟუს ტბიდან დაახლოებით 10 კმ-ით დასავლეთით, სანამ ხეობა უშუალოდ შევა საფრანგეთის ტერიტორიაზე. შემდეგში იგი გრძელდება რუსის ტბისა და სათხილამურო კურორტ ლე-რუსის ფერდობებში. ზღვის დონიდან 1000 მეტრის მაღლა ზამთარი განსაკუთრებით ცივი კლიმატით გამოირჩევა და ხანდახან, ხეობას ვოს ციმბირსაც კი უწოდებენ. Reymond, Lucien ; Notice sur la vallée du Lac de Joux, 1864 ; Les Charbonnières : Le Pèlerin, 1995. Devicque, Julien-Hippolyte and Rochat, Rémy ; Merveilleuse vallée du Lac-de-Joux ; Les Charbonnières : Editions Le Pèlerin, 1992. www.valleedejoux.ch ოფიციალური ვებ-გვერდი
ძვ. წ. 379

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ძვ. წ. 379 ძვ. წ. 379 — წლების რაოდენობა ქრისტესშობამდე.
ზოლოთურნის კანტონი

ზოლოთურნი (გერმ. Solothurn) — კანტონი შვეიცარიაში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. დედაქალაქია ზოლოთურნი. 1798—1803 წლებში კანტონი ჰელვეციის რესპუბლიკაში შედიოდა. 1803 წელს იგი ერთ-ერთი გახდა შვეიცარიის იმ 19 კანტონიდან, რომლებიც ხელახლა აღადგინა ნაპოლეონმა. მიუხედავად იმისა, რომ ამ დროისთვის, მოსახლეობის აბსოლუტური უმრავლესობა კათოლიკე იყო, ზოლოთურნი არ შეუერთდა 1845 წელს დაწყებულ კათოლიკურ სეპარატისტულ მოძრაობას. კანტონის ამჟამინდელი კონსტიტუცია 1987 წელს მიიღეს. კანტონი შვეიცარიის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს. დასავლეთით და სამხრეთით ესაზღვრება ბერნის კანტონი, აღმოსავლეთით — აარგაუ, ჩრდილოეთით კი ბაზელ-შტადტი. კანტონს გააჩნია საფრანგეთის საზღვრის გასწვრივ მდებარე ორი ექსკლავი რაიონი. წყლის მთავარი სისტემაა მდინარე აარე და მისი შენაკადები. რელიეფი ძირითადად ბრტყელია, მაგრამ ასევე მოიცავს იურის მთების მთისწინეთს. ბრტყელ ზედაპირზე გაწოლილი ვაკეები მდინარე აარეს წარმოქმნილია. კანტონის მთლიანი ფართობი 791 კმ²-ია. 2011 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 257 393 ადამიანს შეადგენს და ძირითადად გერმანულენოვანია. მათგან 44% კათოლიკეა, 31% პროტესტანტი. XIX საუკუნიდან მოყოლებული, კანტონის ეკონომიკის ძირითადი დარგი სოფლის მეურნეობა იყო. იგი დღემდე მნიშვნელოვანი როლის მქონედ რჩება, მაგრამ უფრო მნიშვნელოვანია მანუფაქტურა და მომსახურების სფერო. ინდუსტრია სპეციალიზირდება საათების წარმოებაზე, იუვილერიაზე, ტექსტილზე, ქაღალდზე, ცემენტსა და ავტონაწილებზე. ბოლო დროს, განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი ეკონომიკური საქმიანობა გახდა ფეხსახმლის წარმოება, მაგრამ იგი საერთაშორისო დონეზე კონკურენტუნარიანი არაა. ოფიციალური საიტი (გერმანული) ოფიციალური სტატსიტიკა ↑ Federal Department of Statistics. (2004)Wohnbevölkerung nach Religion (Interactive Map). ციტირების თარიღი: 2009-01-15.
ძვ. წ. 380

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ძვ. წ. 380 აქემენიანთა მოთხოვნით ათენელებმა ეგვიპტიდან თავიანთი გენერალი ჩაბრიასი უკან გამოიხმეს. ჩაბრიასი წარმატებით ეხმარებოდა ეგვიპტელ ფარაონებს აქემენიანთა იმერიისგან დამოუკიდებლობის შენარჩუნებაში. ეგვიპტის ფარაონის, აჰორისის გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე მისი ვაჟი ნეფერიტ II ადის, რომელსაც მოგვიანებით ნექტანებ I ამხობს და XXX დინასტიას უდებს სათავეს. აგესიპოლის I-ის შემდეგ სპარტის მეფე მისი ძმა, კლეომბროტე I ხდება. დარიოს III — აქემენიანთა იმპერიის მეფე. აჰორისი — ძველი ეგვიპტის XXIX დინასტიის უკანასკნელი ფარაონი. ნეფერიტ II — აჰორისის ვაჟი, ძველი ეგვიპტის XXIX დინასტიის უკანასკნელი მეფე. აგესიპოლის I — სპარტის მეფე.
ანი ფაცაცია

ანი ფაცაცია (დ. 20 ივლისი, 1996) — ქართველი მომღერალი. დაიბადა 1996 წლის 20 ივლისს, მან სიმღერა 3 წლის ასაკიდან დაიწყო. 5 წლის ასაკში ჩაწერა პირველი სიმღერა ჯგუფ Flash-თან, რასაც მოყვა კლიპიც და პირველი წარმატება. ამავე პერიოდში დაიწყო ვოკალის გაკვეთილებზე სიარული რუსა მორჩილაძესთან. წლების მანძილზე ჩაწერა 7 სიმღერა და გადაიღო 3 კლიპი. მონაწილეობდა კონკურსში „ინტერნეტ-ნიჭიერი“. ანი ფაცაცია და ფლეში, 2001 წელი ანი ფაცაცია 2004 წელი
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები შვეიცარიაში

იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები შვეიცარიაში — 2016 წლის მონაცემებით მოიცავს 12 ძეგლს. იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში მსოფლიოს მასშტაბით 1052 ძეგლია შეტანილი, მათ შორის 1,1 % შვეიცარიის ძეგლებია. ცხრილში შეტანილია ძეგლები, იუნესკოს მიერ მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის სიაში მათი დამატების მიხედვით. წმინდა იოანეს ბენედიქტელთა მონასტერი წმინდა გალის სააბატო ბერნის ძველი ნაწილი ბელინცონას ციხესიმაგრეები იუნგფრაუ-ალეჩის დაცული ტერიტორია მონტე-სან-ჯორჯიო ქალაქ ლავოს ვენახის ტერასები გლარნის შეცოცება რეტიის რკინიგზა ლა-შო-დე-ფონი ლე-ლოკლი ალპების პრეისტორიული ნამოსახლარები ლე კორბუზიეს არქიტექტურული ნამუშევრები 2016 წლის მონაცემებით იუნესკოს საცდელ სიაში არც ერთი ძეგლი არ არის. მსოფლიო მემკვიდრეობა იუნესკო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები შვეიცარიაში“ ვიკისაწყობში. ოფიციალური საიტი - იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები შვეიცარიაში
არჯევან-სარვანი

არჯევან-სარვანი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, წალკის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფ. არჯევან-სარვანი, ჩოლმანი, გედაქლარი). მდებარეობს თრიალეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, ბარეთის ტბის ჩრდილოეთით, ზღვის დონიდან 1700 მ., წალკიდან 15 კმ. სოფელში შემორჩენილია ღვთისმშობლის XI-XII საუკუნეების ეკლესია XI-XIII საუკუნეების მოხატულობითა და ლაპიდარული წარწერებით. 1829-1830 წლებში აქ დასახლებულმა სომხებმა და ბერძნებმა სოფელს უწოდეს ახალშენი. საბჭოთა პერიოდში მოსახლეობა დასაქმებული იყო კლდეკარის მეცხოველეობის მეურნეობაში. 1975 წლისთვის სოფელი შედიოდა ბაშქოის სასოფლო საბჭოში. 1979 წლისთვის რამდენიმე სხვა სოფელთან ერთად ჩამოყალიბდა ცალკე სასოფლო საბჭოდ, რომელსაც მოგვიანებით გამოეყო სოფელი თეჯისი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 619. ბერძენიშვილიდ., საღარაძე შ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 222. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 18. ↑ საქართველოს ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05.
აქენდა

აქენდა — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის წალკის მუნიციპალიტეტში, წინწყაროს თემში. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის 2002 წლის აღწერა. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (2002 წელი). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019.
ძვ. წ. 381

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ძვ. წ. 381 ცენტრალურ საბერძნეთში სპარტის პოზიცია იზრდება ქალაქ პლატეას აღდგენით, რომელიც ძვ. წ. 427 წელს სპარტამ გაანადგურა. ტუსკულის რაიონში რომის წინააღმდეგ აჯანყება ცხრება. ტუსკული პირველი „municipium cum suffragio“ ხდება.
აშკალა

აშკალა (ყოფ. ფარეხა) — სოფელი საქართველოში, წალკის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს თრიალეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1700 მ სიმაღლეზე. წალკიდან დაშორებულია 27 კილომეტრით. ქართულ საბჭოთა ენციკლოპედიაში მოხსენიებულია ზემო აშკალის სახელწოდებით. 2002 წლის საყოველთა აღწერის შემდეგ მოიხსენიება აშკალის სახელით. სოფელში არის საჯარო სკოლა. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 960 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 506. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 19. ↑ უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი I-ლი გამოც. - თბილისი: ფანტაზია, 2006. - 28სმ. ↑ საქართველოს ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05. ↑ წალკის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ერთეულები[მკვდარი ბმული]
ბურნაშეთი (წალკის მუნიციპალიტეტი)

ბურნაშეთი — სოფელი საქართველოში, წალკის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს წალკის ქვაბულის დასავლეთით, მდინარე ქციის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1660 მ., წალკიდან 32 კმ. XX საუკუნის დასაწყისში შდიოდა ბორჩალოს მაზრის თრიალეთის სასოფლო საზოგადოებაში, ცხოვრობდნენ სომხები. საბჭოთა პერიოდში შედიოდა კუშჩის სასოფლო საბჭოში. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 488 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 580. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 26 ივლისი 2016. ↑ საქართველოს ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05. ↑ Кавказскій календарь на 1910 годъ, Тифлись, 1909, стр. 209. ↑ Кавказскій календарь на 1912 годъ, Тифлись, 1911, стр. 136.