laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
თბილისის მოდელური ფეხსაცმლის ფაბრიკა

თბილისის მოდელური ფეხსაცმლის ფაბრიკა — მსუბუქი მრეწველობის საწარმო თბილისში (კახეთის გზატკეცილი №65). ამუშავდა 1972 წელს. სპეციალიზებული იყო მამაკაცისა და ბავშვის ფეხსაცმლის წარმოებაზე. საწარმოო სიმძლავრე შეადგენდა 500 ათას წყვილ ფეხსაცმელს წელიწადში. მუშაობდა როგორც ადგილობრივ, ისე შემოტანილ ნედლეულზე. მზა პროდუქციის რეალიზაცია ხდებოდა ქვეყნის შიგნით, აგრეთვე საბჭოთა კავშირის სხვა რესპუბლიკებში. 1996 წელს ჩამოყალიბდა ამავე სახელწოდები სააქციო საზოგადოებად. 2003 წლიდან საწარმო პროფილით აღარ ფუნქციონირებს. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. სს თბილისის მოდელური ფეხსაცმლის ფაბრიკა. www.companyinfo.ge „საერთაშორისო გამჭვირვალობა — საქართველოს” ვებსაიტი. ნანახია 16 ოქტომბერი, 2018.
თბილისის ნავთობის საბადოები

თბილისის ნავთობის საბადოები ცნობილი იყო ძველთაგანვე. ეს ასახულია თბილისის ერთ-ერთი გარეუბნის ნავთლუღის სახელწოდებაში. ვახუშტი ბატონიშვილის „აღწერა სამეფოსა საქართველოსას”: „ტფილისის სამხრაღმოსავლით არს ნავთლუხი. მუნ დის ნავთი კიდესა მტკურისასა, არამედ წყლის სიახლოვით მრავალი არ აიღების”. ნავთობის გეოლოგიური კვლევა თბილისში დაიწყო XIX საუკუნის 60-იანი წლებიდან, კავკასიის სამთო სამმართველოს დაარსების შემდეგ. 1881 წელს სამთო ინჟინერმა გრიგოლ წულუკიძემ ძებნა-ძიებითი სამუშაოები ჩაატარა ნავთლუღის მიდამოებში. XX საუკუნის 30-იანი წლებიდან გეგმაზომიერ და სისტემატურ გეოლოლოგიურ-საძიებო სამუშაოებს ატარებდა ტრესტი „საქნავთობი”. თბილისის მიდამოებსა და მიმდებარე ტერიტორიაზე ჩატარებული კვლევის შედეგად აღმოჩენილი და შესწავლილია რამდენიმე საბადო. თბილისის საბადოების წილად მოდის საქართველოში 1930 წლის შემდეგ მთლიანად მოპოვებული ნავთობის უდიდესი ნაწილი. ზესაშვილი, ვ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014.
თბილისის საპნის ქარხანა

თბილისის საპნის ქარხანა — კვების მრეწველობის ერთ-ერთი უძველესი საწარმო თბილისში. დაარსდა 1886 წელს ფრანგი მეწარმის ტოლეს მიერ. თავდაპირველად საწარმო კუსტარული იყო, ხელით შრომაზე დაფუძნებული. 1930-35 წლებში ჩატარდა ქარხნის რეკონსტრუქცია, ხოლო 1965-66 წლებში მოხდა მისი სრული გადაიარაღება, რის შედეგადაც საწარმოს წლიურმა სიმძლავრემ 14000 ტ მიაღწია. იგი საპნის პროდუქციის ერთადერთი მწარმოებელი იყო საქართველოში და აღნიშნულ პროდუქციაზე მოსახლეობის მოთხოვნას 60–65%-ით აკმაყოფილებდა. 1996 წელს მოხდა ქარხნის პრივატიზება და გარდაიქმნა შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებად. 1998 წლიდან საწარმო აღარ ფუნქციონირებს. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014.
გიორგი ბოჭორიშვილი

გიორგი ბაგრატის ძე ბოჭორიშვილი (დ. 16 ივნისი [ძვ. სტ. 3 ივნისი], 1919, ტყიბული — გ. 25 ნოემბერი, 2011) — ქართველი ქირურგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1956), პროფესორი (1960), საქართველოს სსრ მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1967). 1941 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. 1941–1942 წლებში მონაწილეობდა დიდ სამამულო ომში. 1960–1974 წლებში თბილისის სამედიცინო ინსტიტუტის ჰოსპიტალური ქირურგიის კათედრის პროფესორი იყო, 1974–1981 წლებში ზოგადი ქირურგიის კათედრის გამგეა. გამოიკვლია ცენტრალური ნერვული სისტემის როლი ძვლის ქსოვილის რეგენერაციაში, ერთ-ერთმა პირველმა დანერგა საქართველოში თრომბოემბოლიური დაავადების აქტიური მკურნალობის მეთოდი. შეისწავლის მუცლის ღრუსა და სისხლძარღვთა ქირურგიის, დამწვრობისა და მოტეხილობის მკურნალობის საკითხებს. დაჯილდოებულია წითელი ვარსკვლავის ორდენითა და მედლებით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 495. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 475. გიორგი ბოჭორიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ პროფესორი გიორგი ბაგრატის ძე ბოჭორიშვილი გარდაიცვალა[მკვდარი ბმული]
მსოფლიო კოლუმბიური ექსპოზიცია

მსოფლიო კოლუმბიური ექსპოზიცია (World's Columbian Exposition, ასევე ჩიკაგოს უნივერსალური გამოფენა) — მსოფლიო გამოფენა, რომელიც ჩიკაგოში ჩატარდა 1893 წელს, ქრისტეფორე კოლუმბის მიერ ახალი მსოფლიოს აღმოჩენიდან 400 წლის აღსანიშნავად. ჩიკაგოს გეგმამ აჯობა ნიუ-იორკის, ვაშინგტონისა და სენტ-ლუისის განაცხადებს, და ამ საპატიო გამოფენის მასპინძელი გახდა. ექსპოზიციას უდიდესი მნიშვნელობა ჰქონდა არქიტექტურაზე, ხელოვნებაზე, ჩიკაგოს იმიჯზე და ამერიკის ინდუსტრიულ ოპტიმიზმზე. ეს ექსპოზიცია, უმეტესწილად, დაგეგმა დენიელ ბარნჰემმა. ზოგადად, ეს იყო პროტოტიპი იმის, თუ რა უნდა ყოფილიყო ქალაქი ბარნჰემისა და მისი კოლეგების წარმოდგენით. სტილით ის ბოზ-არტის პრინციპებს ეყრდნობოდა, რომელშიც უმთავრესი სიმეტრია და ბალანსი იყო. ექსპოზიცია 600 აკრზე იყო გაშლილი და მასში 200-ზე მეტი ახალი შენობა იყო წარმოდგენილი მსოფლიოს მრავალი კუთხიდან. გამოფენას ექვსი თვის განმავლობაში 27 მილიონზე მეტი მნახველი ესტუმრა. მისმა მასშტაბმა და დიდებულებამ ბევრად გაუსწროა მანამდე ჩატარებულ ყველა ექსპოზიციას და იმ დროს ამომავალი ამერიკული ექსცეპციონალიზმის სიმბოლო გახდა, დაახლოებით ისევე, როგორც დიდი გამოფენა გახდა დიდ ბრიტანეთში ვიქტორიანული პერიოდის სიმბოლო. საწარმოები და ლიბერალურ ხელოვნებათა შენობა სამხრეთდასავლეთიდან. ჰორტიკულტურის შენობა, ილინოისის შენობა უკანა ხედზე. ხედი სამანქანო ჰოლიდან. ადმინისტრაციული შენობა. მიდუეი პლეზანსი. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მსოფლიო კოლუმბიური ექსპოზიცია მსოფლიო კოლუმბიური ექსპოზიციის ინტერაქტიული მეგზური დაარქივებული 2007-06-30 საიტზე Wayback Machine. 1893 წლის მსოფლიო გამოფენა დაარქივებული 2007-07-15 საიტზე Wayback Machine. ამერიკული კულტურის ექსპოზიცია. დაარქივებული 2007-08-08 საიტზე Wayback Machine.
ლევან ანჯაფარიძე (მრავალმნიშვნელოვანი)

ლევან ანჯაფარიძე შეიძლება აღნიშნავდეს: ლევან ანჯაფარიძე — თერაპევტი ლევან ანჯაფარიძე — რეჟისორი
გუთიები

გუთიები — ნახევრად მომთაბარე ტომები, რომლებიც ძვ. წ. III–II ათასწლეულში ცხოვრობდნენ ზაგროსის მთიანეთში, თანამედროვე აზერბაიჯანისა და ქურთისტანის ტერიტორიაზე. გუთიების ენაზე მცირე რამაა ცნობილი. გაურკვეველია მათი ეთნიკური ვინაობის საკითხიც. არსებობს მოსაზრება, რომ გუთიები ენათესავებოდნენ ხური-ურარტულ ტომებს და კავკასიურ სამყაროს. საბჭოთა ისტორიკოსები ი. დიაკონოვი და ი. ალიევი ფიქრობდნენ, რომ მათი სახელი უკავშირდება ალბანელების უძველეს სახელწოდებას — უტიებს. დაახლოებით ძვ. წ. 2200 წელსგუთიებმა დაარბიეს აქადი და თითქმის ასი წლით გაბატონდნენ მესოპოტამიაში. ძვ. წ. I ათასწლეულში მესოპოტამიის მკვიდრნი „გუთეებს“ უწოდებდნენ მათგან ჩრდილოეთით და აღმოსავლეთით მცხოვრებ სხვადასხვა ხალხებს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 296. ↑ Patton, Laurie L., et al. (2004) The Indo-Aryan Controversy
დიდი ხუტია

დიდი ხუტია — მთა საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გულრიფშის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს აფხაზეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარეების ყლიჩისა (კოდორის აუზი) და ხეცკვარის (კოდორის მარჯვენა შენაკადი) წყალგამყოფზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3513 მ. აგებულია ქვედაპალეოზოური კრისტალური ფიქლებით, გნაისებით, გრანიტოიდებით. დამახასიათებელია სუბნივალური ლანდშაფტი. მცირე ხუტია მარგველანი გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 519.
მცირე ხუტია

მცირე ხუტია — მთა საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გულრიფშის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს აფხაზეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარეების პტიშისა და ჩხალთის წყალგამყოფზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3280 მ. აგებულია ქვედაპალეოზოური კრისტალური ფიქლებით, გრანიტოიდებით, გნაისებით. დამახასიათებელია სუბნივალური ლანდშაფტი. დიდი ხუტია მარგველანი გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 519.
ნინო გურიელი

ნინო გურიელი (დ. 7 თებერვალი, 1961, თბილისი, საქართველო) — ქართველი მოჭადრაკე. საერთაშორისო დიდოსტატი (1979). საქართველოს ორგზის ჩემპიონი (1976; 1992). სსრკ ჩემპიონატების მეორე (1980) და მესამე პრიზიორი (1985). მსოფლიო ჩემპიონატების ციკლის მონაწილე (1978-1981; 1988-1990). მსოფლიოს საჭადრაკო ოლიმპიადების სამგზის ჩემპიონი (1992-1996) და მეორე პრიზიორი (2000). საქართველოს ჭადრაკის ფედერაცის პრეზიდენტი (2002-2004). ვახტანგ გორგასლის III ხარისხის ორდენის კავალერი (2001). მეორე ადგილი — ქალთა XIX საჭადრაკო ოლიმპიადა 2000, სტამბოლი, თურქეთი პირველი ადგილი — ქალთა XVII საჭადრაკო ოლიმპიადა 1996, ერევანი, სომხეთი პირველი ადგილი — ქალთა XVI საჭადრაკო ოლიმპიადა 1994, მოსკოვი, რუსეთი პირველი ადგილი — ქალთა XV საჭადრაკო ოლიმპიადა 1992, მანილა, ფილიპინები გიორგაძე, თ., ძნელი გამარჯვება // „ლელო“, 25 ნოემბერი, 1979, № 225 (6536), გვ. 1, 3. ნინო გურიელი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ნინო გურიელი — ქართული სპორტი
გოტლანდი

გოტლანდი (შვედ. Gotland) — უდიდესი კუნძული ბალტიის ზღვაში. ეკუთვნის შვედეთს. ფართობი 1960 კმ². მოსახლეობა 56 717 კაცი (2012). მთავარი ქალაქი და ნავსადგური — ვისბიუ. კუნძულის ზედაპირი პლატოა (სიმაღლე 83 მ-მდე), აგებულია სილურული კირქვებითა და ქვიშაქვებით. განვითარებულია კარსტი. ზომიერი, ზღვის ჰავა. ნალექები 500 მმ-ზე მეტი წელიწადში. იზრდება წიწვოვანი და ფართოფოთლოვანი ტყეები (უკავია ტერიტორიის 44%), არის ტორფნარები. მისდევენ მიწათმოქმედებას, მეცხვარეობას. განვითარებულია კირქვის დამუშავება, ცემენტის, კვების მრეწველობა, აგრეთვე ტურიზმი. ახ. წ. პირველ საუკუნეებში გოტლანდი დასახლებული იყო გერმანული ტომებით (შესაძლოა სახელწოდება „გოტლანდი“ წარმოდგება გოთებისაგან). შუა საკუნეებში ქალაქ ვისბიუსთან ერთად ბალტიისპირეთის სატრანზიტო ვაჭრობის მნიშვნელოვანი ცენტრი გახდა. ნომინალურად ეკუთვნოდა შვედეთს, ფაქტობრივად კიდამოუკიდებელი რესპუბლიკა იყო. 1361 წელს დაიპყრეს და გაძარცვეს დანიელებმა. 1645 წელს გადაეცა შვედეთს. პირველი მსოფლიო ომის დროს 1915 წლის 19 ივნისს (ძვ. სტ. 2 ივლისი), გოტლანდის მახლობლად გაიმართა ბრძოლა რუსეთისა და გერმანიის სამხედრო ხომალდებს შორის. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 238. ↑ შვედეთის კომუნების მოსახლეობა (31. 12. 2012)
ლაიფციგი

ლაიფციგი (გერმ. Leipzig) — ქალაქი გერმანიაში, საქსონიის უდიდესი ქალაქი, სამრეწველო,სავაჭრო და კულტურული ცენტრი, სარკინიგზო და საავტომობილო გზების კვანძი, აეროპორტი. ცნობილია თავისი უნივერსიტეტითა და ბაზრით. ქალაქია 1165 წლიდან. გაშენებულია ვაისე-ელსტერის ნაპირზე, მდინარე პლაისეს შესართავთან. ლაიფციგი პირველად იხსენიება 1015 წელს. 1165 წელს მიიღო ქალაქის უფლებები. XIII-XIV საუკუნეებში მნიშვნელოვან ეკონომიკურ ცენტრად და საქსონიის ერთ-ერთ მთავარ ქალაქად გადაიქცა. უკვე XIII საუკუნის 60-იანი წლებიდან მოიპოვეს დიდი მნიშვნელობა ლაიფციგის ბაზრობებმა. 1409 წელს დაარსდა ლაიფციგის უნივერსიტეტი. XV საუკუნის დამლევიდან ვითარდება წიგნის ბეჭდვა. ლაიფციგის მიდამოებში გაიმართა ბრძოლები ბრაიტენფელდთან (1631, 1642), ლიუტცენთან (1632) და ლაიფციგის ბრძოლა (1813). ლაიფციგში განვითარებულია მანქანათსაშენი, პოლიგრაფიული და ბეწვეულის მრეწველობა. ლაიფციგი არის საგამომცემლო საქმის ცენტრი. დიდი ტრადიცია აქვს გამომცემლობებს „ბროკჰაუზს“, „ბიბლიოგრაფიშეს ინსტიტუტს“, „ფერლაგ ენციკლოპედს“ და სხვა. ლაიფციგი საერთაშორისო ვაჭრობის ერთ-ერთი ცენტრია. ლაიფციგში არის მნიშვნელოვანი სამეცნიერო ინსტიტუტები და სასწავლო დაწესებულებები, მათ შორის ლაიფციგის უნივერსიტეტი, საქსონიის მეცნიერებათა აკადემია, ბიბლიოტეკები, მუზეუმები, ოპერის თეატრი, დრამატული თეატრი. 1955 წლიდან ლაიფციგში ყოველწლიურად ტარდება დოკუმენტური მოკლემეტრაჟიანი ფილმების საერთაშორისო კინოფესტივალები. ლაიფციგის არქიტექტურული ძეგლებია: რომანულ-გოტიკური ნიკოლაიკირხე (XIII-XVI სს, ინტერიერი გადაკეთებულია 1784-97), გოტიკური თომასკირხე (XIII-XV სს), რენესანსული ძველი რატუშა (დაწყებულია 1556. არქიტექტორი პ. ლოტერი), ბაროკოს სტილის ძველი ბირჟა (1678, არქიტექტორი პ. რიხტერი), XVI-XVIII საუკუნეების საცხოვფებელი სახლები. XIX საუკუნეში აშენდა ეკლექტიკური შენობები: საიმპერიო სასამართლო და სახვითი ხელოვნების მუზეუმი (1888-95 არქიტექტორი ლ. ჰოფმანი); XX საუკუნეში სამრეწველო შენობები, ვაგზალი, დიდი დარბაზი ბაზრობისთვის (1927-30, არქიტექტორი პ. რიხტერი), ოპერის თეატრი (1956-60), და სხვ. გერმანიის დიდი ქალაქების სია ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 111. ლაიფციგის ოფიციალური საიტი(გერმანული) ლაიფციგის ამინდი[მკვდარი ბმული] (რუსული) ↑ https://www.leipzig.de/buergerservice-und-verwaltung/stadtverwaltung/oberbuergermeister / Hrsg.: Leipzig <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2079"></a>
ლოზანა

ლოზანა (ფრანგ. Lausanne) — ქალაქი დასავლეთ შვეიცარიაში, ფრანგულენოვანი კანტონის ვო და ლოზანის ადმინისტრაციული რაიონის დედაქალაქი. ქვეყნის სიდიდით მეხუთე და ჟენევის ტბაზე სიდიდით მეორე ქალაქი (ჟენევის შემდეგ). ლოზანაში მდებარეობს საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტის შტაბ-ბინა.
რებუსი

რებუსი (ლათ. Rebus (მოქმედებითი ბრუნვა სიტყვისა res — ნივთი, რაიმე) — ნივთების საშუალებით) — გამოცანა, რომელშიც გამოსაცნობი სიტყვა ან ფრაზა მოცემულია ნახატების, ნიშნების, ასოების კომბინაციით. ამის მიხედვით, რებუსს ასევე უწოდებენ ძნელად გამოსაცნობ, თავსამტვრევ რამეს. — რე + ბუ + სი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 323.
ლუბა ბოჭორიშვილი

ლუბა ილიას ასული ბოჭირიშვილი (დ. 17 სექტემბერი, 1914, სოფ. ბუშეტი, ახლანდელი თელავის რაიონი ― გ. 23 ივლისი, 1952, თბილისი) — ქართველი ეთნოგრაფი. 1935 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი. ნაშრომში „ქართული კერამიკა“ ბოჭორიშვილმა წამოაყენა დებულება ქართული ხალხური კერამიკის ტიპოლოგიური ერთიანობისა და მისი ყველი ქართული მეთუნეობის კულტურუდან მომდინარეობის შესახებ; დაადგინა ამ კულტურის უშუალო კავშირი ჩრდილოეთ კავკასიასა და წინააზიის ანალოგიურ კულტურებთან. აღსანიშნავია ბოჭორიშვილის წვლილი ქართული ხალხური კოსტიუმისა და ხალხური ოქრომჭედლობის შესწავლაში, ქართველი ხალხის სამეურნეო ყოფის და ისტორიული ეთნოგრაფიის პრობლემების კვლევაში. ოჩიაური თ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 495. ლუბა ბოჭორიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
იუჩიუნჯი-აღალი

იუჩიუნჯი-აღალი (აზერ. Üçüncü Ağalı) — სოფელი აზერბაიჯანში, ქალბაჯარ-ლაჩინის რეგიონში, ზანგილანის რაიონში. 1993-2020 წლებში დე-ფაქტოდ კონტროლირდებოდა სეპარატისტული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის მიერ. იუჩიუნჯი-აღალი GEOnet სახელების სერვერზე ↑ Zangilan district – Administrative district in the Republic of Azerbaijan.
მოვლენათა ჰორიზონტი

მოვლენათა ჰორიზონტი — შავი ხვრელის საზღვარი. ის სივრცე-დროის იმ არის საზღვარია, რომლიდანაც შეუძლებელია გამოსვლა. მოვლენათა ჰორიზონტი არის სინათლის სხივის ტრაექტორია, რომლის გასწვრივ ის ცდილობს თავის დაღწევას შავი ხვრელიდან. სინათლის სხივებს, რომლებიც ქმნიან შავი ხვრელის საზღვარს, მოვლენათა ჰორიზონტს, არასდროს შეუძლიათ ერთმანეთთან მიახლოება, ამიტომ მოვლენათა ჰორიზონტის არე შეიძლება დარჩეს უცვლელი ან გაიზარდოს დროის მიხედვით, მაგრამ არასდროს შემცირდება.  სტივენ ჰოკინგი — „დროის მოკლე ისტორია — დიდი აფეთქებიდან შავ ხვრელებამდე“.
ექსტერიერი (სასოფლო-სამეურნეო ცხოველისა)

სასოფლო-სამეურნეო ცხოველის ექსტერიერი (ფრანგ. Exterieur, ლათ. Exterior — გარეგანი, გარეგნული) — ცხოველის გარეგნობა და სხეულის აგებულება. სასოფლო-სამეურნეო ცხოველის შეფასება ექსტერიერის მიხედვით ცნობილია უძველესი დროიდან. პროდუქტიულობის მხრივ სხვადასხვამიმართლების ცხოველთა ექსტერიერის სახეობა დაკავშირებულია ცხოველის ანატომიურ, ფიზიოლოგიურ, ნერვულ-ჰუმორულ და სხვა კონსტიტუციურ თავისებურებებთან. ექსტერიერი კონსტიტუციის გარეგანი გამოხატულებაა, ამიტომ მას დიდი მნიშვნელობა აქვს საშენედ ცხოველის შერჩევისას. ცხოველის ექსტერიერს აფასებენ თვალზომით (თვალზომით შეფასება) და განაზომებით. ამისათვის იყენებენ საზომ ჯოხს, ფარგალს და ბაფთას (იხ. ცხოველის გაზომვა). ექსტერიერის მიხედვით მსჯელობენ ცხოველის პროდუქტიულობის მიმართულებაზე, ჯიშზე, განვითარების დონეზე, სქესზე (სქესობრივი დიმორფიზმი), ექსტერიერული მანკის არსებობაზე ან არარსებობაზე და კონსტიტუციური დასუსტების ნიშნებზე. ცხოველის საშენე შერჩევისას საჭიროა მისი კომპლექსური შეფასება ექსტერიულ-კონსტიტუციური თავისებურებების, პროდუქტიულობის, წარმოშობისა და შთამომავლობის ხარისხის მიხედვით. გოცირიძე ნ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 255.
ბოლცმანის პრინციპი

ბოლცმანის პრინციპი ამყარებს კავშირს ფიზიკური სისტემის S {\displaystyle S} ენტროპიასა და მისი მდგომარეობის W {\displaystyle W} თერმოდინამიკურ ალბათობას შორის: S = k l n W {\displaystyle S=klnW} , სადაც k {\displaystyle k} ბოლცმანის მუდმივაა. შემოიღო ლუდვიგ ბოლცმანმა (1872). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 461.
გიორგი ბოჭორიძე

გიორგი თადეოზის ძე ბოჭორიძე (დ. 20 აგვისტო, 1884, სოფელი ნაციხარი, ახლანდელი ახმეტის მუნიციპალიტეტი — გ. 1939) — ქართველი ისტორიკოსი. სწავლობდა თბილისის სემინარიაში, საიდანაც გარიცხეს 1905 წელის რევოლუციურ გამოსვლებში მონაწილეობისათვის. 1922 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სიბრძნისმეტყველების ფაკულტეტი. 1921 წელს, ჯერ კიდევ სტუდენტმა, მუშაობა დაიწყო საქართველოს ცენტრალურ არქივში, შემდეგ საქართველოს მუზეუმის ხელნაწერთა განყოფილებაში უფროს მეცნიერ თანამშრომლად. 1923-1926 წლებში ქართლ-კახეთში, მესხეთ-ჯავახეთში, იმერეთსა და რაჭა-ლეჩხუმში ისტორიული ნივთებისა და საარქივო მასალის მდიდარ კოლექციას მოუყარა თავი და თბილისის და ქუთაისის საცავებს გადასცა მრავალი ხელნაწერი. განსაკუთრებით საყურადღებოა მის მიერ მიკვლეული ჯვარისის ეპიგრაფიკული ძეგლი (რაჭა) და თაბორის ოთხთავი (XI საუკუნე). 1937 წელს საბჭოთა ხელისუფლებამ დააპატიმრა და გადაასახლა. მოკლეს გადასახლებაში მძარცველებმა. ბოჭორიძეს გამოქვეყნებული აქვს არქეოგრაფიული ნაშრომები: „ორი ფიქალწერილი“ („საისტორიო მოამბე“, 1925, წგნ. 1), „ფურცელაანთეული ქრონიკა“ (იქვე), „რაჭის ისტორიული ძეგლები“ („საქართველოს მუზეუმის მოამბე“, 1930, ტ. 5; 1933-1935, ტ. 7-8) და სხვა; გამოუქვეყნებელი დარჩა ეთნოგრაფიული ნაშრომი „თუშეთი“. გიორგი ბოჭორიძის პირადი არქივი დაცულია საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 476. გიორგი ბოჭორიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი გიორგი ბოჭორიძე — განმანათლებლობა საქართველოში: იდეები და მოღვაწეები. ↑ გიორგი ბოჭორიძე, ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრი[მკვდარი ბმული]
ექსტერიერი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ექსტერიერი (ფრანგ. Exterieur, ლათ. Exterior — გარეგანი, გარეგნული) შეიძლება აღნიშნავდეს: ექსტერიერი — სასოფლო-სამეურნეო ცხოველის გარეგნობა და სხეულის აგებულება. ექსტერიერი — შენობის გარე მხარე, ინტერიერის ანტონიმი. ინტერიერი
რუბეროიდი

რუბეროიდი (ლათ. Ruber — წითელი და ბერძ. είδος — სახე, სახეობა) — რულონის სახის საბურულე და ჰიდროსაიზოლაციო მასალა; ამზადებენ საბურულე მუყაოსაგან, რომელსაც ჟღენთენ რბილი ნავთობის ბიტუმით და მის ორივე ზედაპირს ფარავენ ძნელდნობადი ბიტუმის შრით. რუბეროიდის რულონს პირის მხარეზე აქვს მსხვილმარცვლოვანი ან ქერცლოვანი მონაყარი, ქვედა მხარეზე კი — მტვრისებრი მინერალური მონაყარი. რუბეროიდის სხახესხვაობაა მინარუბეროიდი, რომლის დასამზადებლად იყენებენ მინაქსოვილს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 464.
საბურულე მასალა

საბურულე მასალა — შენობა-ნაგებობის ბურულის მოსაწყობი საშენი მასალა. საბურულე მასალა არის რულონური (რუბეროიდი, პერგამინი, მინარუბეროიდი, ტოლი), მასტიკის ტიპის (პოლიმერებით მოდიფიცირებული ბიტუმისა და კუპრის საბურულე მასტიკები) და ცალობითი — საბურულე ფოლადი, ხელოვნური ქვის, ხისა და პოლიმერული მასალები. გამოყენებული ნედლეულის სახეობის მიხედვით საბურულე მასალა შეიძლება იყოს ორგანული (ბიტუმის, კუპრის, ხისა და პოლიმერული), სილიკატური (აბზესტცემენტი, კრამიტი) და ლითონისა (საბურულე ფოლადი). საბურულე მასალა უნდა იყოს მსუბუქი, მტკიცე, წყალშეუღწევი, ატმოსფერო- და ყინვაგამძლე, მცირედ ანთებადი, იაფი და ნაკლებად შრომატევადი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 570.
საბურულე სამუშაოები

საბურულე სამუშაოები — შენობა-ნაგებობათა ბურულის მოსაწყობი სამუშაოები. რულონური და მასტიკის ტიპის მასალის გამოყენებით წარმოებული საბურულე სამუშაოებია: სახურავის ძირითადი კონსტრუქციების ორთქლიზოლაცია [გადახურვის ზედაპირი დაფარულია საბურულე მასტიკით ან ზედაპირზე, ცივი და ცხელი,მ ასტიკების ფუძეზე, დაკრულია რულონური მასალის (პერგამინი, რუბეროიდი, მინარუბეროიდი, ტოლი) 1, 2 ან 3 შრე; ნახ. 1]; თბოიზოლაცია (იყენებენ ფილის, მონოლითურ ან ფხვიერ მათბუნებლებს); მასწორებელი ქერქის მოწყობა; დამცავშრიანი საბურულე ხალიჩის დამზადება. ცალობითი მასალის გამოყენებით წარმოებული საბურულე სამუშაოები მოიცავს აზბესტცემენტის ფურცლებისა და ფილების, კრამიტის ან საბურულე ფოლადის დაფენის (დაგება) ხის ლარტყებზე, რკინა-ბეტონის, ფოლადის ან ხის გრძივებზე (კოჭებზე; ნახ. 2 და ნახ. 3). საბურულე მასალა ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 570.
ალექსანდრე ბრეგაძე

ალექსანდრე ნიკოლოზის ძე ბრეგაძე (დ. 29 მარტი, 1901, ქუთაისი ― გ. 10 მაისი, 1978, თბილისი) ― ქართველი ფიზიოლოგი, პროფესორი, ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1941), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1972). 1926 წლიდან მუშაობს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ადამიანისა და ცხოველთა ფიზიოლოგიის კათედრის ლაბორანტად, ასისტენტად (1928), დოცენტად (1930), პროფესორად (1940), კათედრის გამგედ (1960). ძირითადი ნაშრომები: „კვების ინდიციდური რეაქციების გამომუშავება შინაურ კურდღებზე“ (1929), „ძაღლის ინდივიდური რეაქცია რიგობით თვლაზე“ (1936), „ერთ და იმავე გამღიზიანებელზე მორიგეობით სხვადასხვაგვარ რეაქციათა გამომუშავება“ (1965) და სხვა. აკადემიკოს ივანე ბერიტაშვილის სახელობის პრემიის ლაურეატი (1937). დაჯილდოებულია ი. ჯავახიშვილის მედლით (1974, 1976). დაკრძალულია თბილისში, საბურთალოს საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 511-512. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 478.
რადიკალი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტერმინი რადიკალი შეიძლება აღნიშნავდეს: რადიკალი — პიროვნება, რომელიც უკიდურესი ან მისი ინტერესებისთვის შესაფერის ღონისძიებების გატარების მომხრეა. რადიკალი — მათემატიკური ნიშანი. თავისუფალი რადიკალი — გარე შრის ნაწილაკები ქიმიაში.
რადიკალი (მათემატიკა)

რადიკალი (ლათ. Radix — ძირი, ფესვი) — მათემატიკური ნიშანი {\displaystyle {\sqrt {\quad }}} (შეცვლილი ლათ. r {\displaystyle r} ), რომლითაც აღინიშნება ფესვის ამოღების მოქმედება და ფესვის ამოღების შედეგი, ე. ი. a n {\displaystyle {\sqrt[{n}]{a}}} სახის რიცხვი. ფესვი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 269.
რადიკალი

რადიკალი (< ლათ. Radix — ძირი, ფესვი) — 1. პოლიტიკური პარტიის წევრი, რომელიც მოითხოვს დემოკრატიული რეფორმების გატარებას ბურჟუაზიულ სახელმწიფოს ჩარჩოებში და მისი ინტერესებისთვის. 2. უკიდურესი, გადამწყვეტ ღონისძიებათა მოხრე. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 269.
გიუნთერ შტაინი

გიუნთერ შტაინი (გერმ. Günter Stein; დ. 8 აპრილი, 1922, დესაუ, — გ. 19 დეკემბერი, 1982, ორანიენბურგი) — გერმანელი მწერალი და თარჯიმანი. დაიბადა ქალაქ დესაუში (გდრ) 1922 წლის 8 აპრილს. აღნიშვნას იმსახურებს მისი ქართული მოღვაწეობა: ჰენიქსდორფში დააარსა შოთა რუსთაველის სახელობის მუშა-მწერალთა წრე. თარგმნა ნოდარ დუმბაძის „მე ვხედავ მზეს“, კითხულობს ლექციებს საქართველოს შესახებ, 1981 წელს გამოაქვეყნა ვრცელი წიგნი „მე ვიცი საქართველო... რა გადამხდა თავს რუსთაველის ქვეყანაში“, რაშიც გერმანელ მკითხველს აცნობს საქართველოს ისტორიას, კულტურას, ლიტერატურას, მოგვითხრობს ქართველ მწერლებთან სეხვედრის შესახებ. წიგნში გამოყენებულია გალაქტიონ ტაბიძის, ანა კალანდაძის ლექსები, წიგნშია საქართველოს ისტორიული თარიღები და რუკები. კაკაბაძე ნ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 43. ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 Deutsche Nationalbibliothek Record #137579802 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a>
თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის შრომები

„თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის შრომები“ — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პერიოდული ორგანო. გამოდიოდა 1936–2005 წლებში. ჰქონდა როგორც საბუნებისმეტყველო, ისე ჰუმანიტარულ სამეცნიერო სერიები. სხვადასხვა დროს ჟურნალის რედაქტორები იყვნენ ბოტანიკოსი ნიკოლოზ კეცხოველი, მათემატიკოსი ვიქტორ კუპრაძე, ისტორიკოსი დავით გვრიტიშვილი, ისტორიკოსი შოთა მესხია, ენათმეცნიერი ვარლამ თოფურია, ლიტერატურათმცოდნე ალექსანდრე ბარამიძე, ენათმეცნიერი შოთა ძიძიგური და სხვ. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. ვიკიწყაროში არის სტატია: თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის შრომები
თბილისის ჩაის საწონი ფაბრიკა

თბილისის ჩაის საწონი ფაბრიკა — კვების მრეწველობის საწარმო თბილისში, ავჭალის ტერიტორიაზე. აშენდა 1940 წელს როგორც თბილისის ჩაის გადამწონი ფაბრიკა. აფასოებდა შავ და მწვანე ბაიხაოს ჩაის. 1954–55 წლებში ჩატარდა მისი ტექნიკური გადაიარაღება, ხოლო 1983–89 წლებში მოხდა რეკონსტრუქცია, რის შემდეგაც ფაბრიკის სიმძლავრე წელიწადში 21 ათას ტონამდე გაიზარდა. ძირითადი პროდუქცია იყო სხვადასხვა ხარისხის ბაიხაოს ჩაი: „საქართველოს თაიგული“, უმაღლესი ხარისხის, I, II და III ხარისხისა და სხვ. სანედლეულო რესურსებს იღებდა საქართველოს სხვადასხვა ჩაის პირველადი გადამმუშავებელი ფაბრიკიდან, აგრეთვე ინდოეთიდან და ჩინეთიდან (როგორც საკუპაჟე მასალას). გამოშვებული პროდუქცია იგზავნებოდა ძირითადად საბჭოთა კავშირის სხვა რესპუბლიკებში. 1993 წლიდან ფაბრიკა გასაღების ბაზრის დაკარგვის გამო მუშაობდა 10%-იანი დატვირთვით და წელიწადში უშვებდა 2000 ტ. დაფასოებულ ჩაის, რომელიც გადიოდა ძირითადად დსთ-ის ქვეყნებში. 1996 წელს თბილისის ჩაის საწონი ფკის ბაზაზე შეიქმნა ამავე სახელწოდების სააქციო საზოგადოება. ამ პერიოდიდან საწარმო თავისი პროფილით აღარ ფუნქციონირებს. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014.