laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
გორმაღალი (სამტრედიის მუნიციპალიტეტი)

გორმაღალი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის სამტრედიის მუნიციპალიტეტში, ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: გორმაღალი, ქვაყუდე). მდებარეობს სამხრეთ იმერეთის მთისწინეთში, მდინარე ხევისწყლის (რიონის მარცხენა შენაკადი) მარჯვენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 200 მ-ზე, სამტრედიიდან დაშორებულია 18 კმ-ით. სოფელში მოქმედებს წმინდა ელია წინასწარმეტყველის სახელობის ტაძარი. ისტორიულად სოფელი შედიოდა საჯავახოს მხარეში. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 420 ადამიანი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 123. დვალაშვილი გ., გოგიშვილი მ., სამტრედიის მუნიციპალიტეტი, თბ., 2019, გვ., 165-171 ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ ე. გვენეტაძე, გ. გაგუა „საჯავახოს მხარე“ „პარალელი“ N5, გვ. 221 — თბილისი, 2013 წ. ISSN 0235-8417. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
დაფნარი

დაფნარი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის სამტრედიის მუნიციპალიტეტში, გომის ადმინისტრაციულ ერთეულში. მდებარეობს იმერეთის დაბლობზე, ზღვის დონიდან 40 მ-ზე, სამტრედიიდან 7 კმ დაშორებით. სოფელში გადის საქართველოს საავტომობილო მაგისტრალი ს12. არის რკინიგზის სადგური. სოფელს ემსახურება დაბლაგომის საჯარო სკოლა. სოფლის მიდამოებში, მდინარე რიონის მარცხენა ნაპირას, ნაპოვნია ძვ. წ. V-II სს. ნასოფლარი და სამაროვანი. 1966-1973 წლებში გათხრების შედეგად (ხელმძღვანელი ნ. კიღურაძე) აღმოჩნდა ბუნებრივ და ხელოვნურ ტერასებზე აგებული ბათქაშით შელესილი წნული ოთკუთხა ფაცხები. საოჯახო სამაროვნები განლაგებულია ცალკეულ ბუდეებად, როგორც ჩანს, საკარმიდამო ნაკვეთებზე. სამარხებად გამოყენებულია ორმოებში ჰორიზონტალურად ან ვერტიკალურად ჩადგმული საღვინე ქვევრები. გვხვდება როგორც მდიდრული, ისე ღარიბული სამარხები. არქეოლოგიური მასალა (თიხის ჭურჭელი, ვერცხლისა და ბრინჯაოს სამკაულები, მონეტები) მოწმობს ქონებრივ დიფერენციაციას სასოფლო თემის შიგნით. დაფნარი ვანის ანტიკური ხანის ქალაქის სასოფლო-სამეურნეო გარეუბანი იყო. მოსახლეობა მისდევდა მევენახეობა-მეღვინეობას და ჩაბმული იყო სასაქონლო-ფულად ურთიერთობაში, რასაც ხელს უწყობდა მნიშვნელოვან სავაჭრო-ეკონომიკურ კომუნიკაციათა სიახლოვე. შუა საუკუნეებში დაფნარი შედიოდა ჯერ ქვაბულიძეთა საერისთავოში, შემდეგ კი ჭილაძეების სათავადოში. სოფელში შემორჩენილია ადგილი „ჭილა მეფის ნასახლარი“. სოფელში იდგა ღვთისმშობლის შობის ეკლესია. სოფელი მოხსენიებულია გალაკტიონის ლექსში „გურიის მთებს“. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 541 ადამიანი. კიღურაძე ნ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 337. დვალაშვილი გ., გოგიშვილი მ., სამტრედიის მუნიციპალიტეტი, თბ., 2019, გვ., 135-137 ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ ე. გვენეტაძე, გ. გაგუა „საჯავახოს მხარე“ „პარალელი“ N5, გვ. 218 — თბილისი, 2013 წ. ISSN 0235-8417 ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
დიდი ოფეთი

დიდი ოფეთი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის სამტრედიის მუნიციპალიტეტში ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: თხილაგანი, მტერჩვეული, ნაწილოფეთი, პატარა ოფეთი, წიაღუბანი). მდებარეობს სამხრეთ იმერეთის მთისწინეთში, მდ. ხევისწყლის (რიონის მარცხენა შენაკადი) ხეობაში, ზღვის დონიდან 240 მ-ზე, სამტრედიიდან 16 კმ-ის დაშორებით, დაფნარიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 9 კმ-ში. სოფლის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, დიდ ოფეთსა და სოფელ კეთილაურს შორის მცირე გორაკზე მდებარეობს შუა საუკუნეების მთავარანგელოზთა ნაეკლესიარი. შემორჩენილია მხოლოდ სწორკუთხა საძირკველი და ერთი რიგი საფასადე წყობა. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 144 ადამიანი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 419. დვალაშვილი გ., გოგიშვილი მ., სამტრედიის მუნიციპალიტეტი, თბ., 2019, გვ., 171-172  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 10240 ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
დობირო

დობირო — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის სამტრედიის მუნიციპალიტეტში (გომის ადმინისტრაციული ერთეული). მდებარეობს იმერეთის სამხრეთ მთისწინეთში, ზღვის დონიდან 160 მ-ზე, სამტრედიიდან 16 კმ-ის და დაფნარიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 9 კმ-ის დაშორებით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 137 ადამიანი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 464. დვალაშვილი გ., გოგიშვილი მ., სამტრედიის მუნიციპალიტეტი, თბ., 2019, გვ., 153-155 ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
მოქტარ ულდ დადა

მოქტარ ულდ დადა (არაბ. مختار ولد داداه; დ. 25 დეკემბერი, 1924, ბუტილიმიტი — გ. 14 ოქტომბერი, 2003) — მავრიტანიის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. 1955 წელს დაამთავრა სორბონის ინსტიტუტის იურიდიული ფაკულტეტი და ადვოკატად დაიწყო მუშაობა დაკარში. 1957-1958 წწ. იყო მავრიტანიის მთავრობის საბჭოს ვიცე-თავმჯდომარე, ხოლო 1958-1959 წწ. თავმჯდომარე; 1959 წლის ივნისიდან 1961 წლის აგვისტომდე ეკავა პრემიერ მინისტრის და შინაგან საქმეთა მინისტრის პოსტები. 1961 წლის 20 აგვისტოდან 1978 10 ივლისამდე მავრიტანიის პრეზიდენტია. 1961 წლის დეკემბრიდან კი მმართველი ხალხის პარტიის გენერალური მდივანია. Moktar Ould Daddah
ბჰუტო (ოჯახი)

ბჰუტოს ოჯახი (ურდუ خاندان بھٹو) — პოლიტიკური ოჯახი პაკისტანში. ეროვნება ბჰუტო არის მეომარი და მიწათმოქმედი კასტის არაინის წარმომადგენლები, რომლებიც ცხოვრობენ პაკისტანის პროვინცია სინდში, ბჰუტოს ოჯახის წინაპარი შაჰ ნავაზ ბჰუტო იყო არაინთა ასოციაციის წევრი და მისი ხელმძღვანელი 1905 წელს. პირ ბუქს ბჰუტო დოდა ხან ბჰუტო ხუდა ბუქს ბჰუტო , ამირ ბუქს ბჰუტო, ილაჰი ბუხ ბჰუტო (ლარკანას რაიონის საპატიო მოსამართლე) გულამ მურთაზა ბჰუტო, რასულ ბუქს ბჰუტო სირ შაჰ ნავაზ ბჰუტო (მუმბაის საბჭოს წევრი) და ინდოეთის არაინთა საზოგადოების ხელმძღვანელი 1905 სარდარ ვაჰიდ ბუქს ბჰუტო (მუმბაის საბჭოს და ცენტრალური საკანონმდებლო ასამბლეის წევრი და ტომის ბელადი) ნავაბ ნაბი ბუქს ბჰუტო (ცენტრალური საკანონმდებლო ასამბლეის წევრი) და არაინთა ასოციაციის წევრი ხან ბაჰადურ აჰმად ხან ბჰუტო ზარდარი სტატია ბჰუტოს ოჯახზე დაარქივებული 2008-10-08 საიტზე Wayback Machine. ბენაზირ ბჰუტოს საიტი დაარქივებული 2014-02-19 საიტზე Wayback Machine. ბილავალ ბჰუტოს საიტი დაარქივებული 2008-12-01 საიტზე Wayback Machine. Fatima Bhutto discusses Benazir Bhutto's legacy დაარქივებული 2008-10-06 საიტზე Wayback Machine. http://www.lrb.co.uk/v29/n24/ali_01_.html დაარქივებული 2009-04-18 საიტზე Wayback Machine. http://www.thepost.com.pk/NatNews.aspx?dtlid=137376&catid=2[მკვდარი ბმული] https://web.archive.org/web/20080105040854/http://www.theglobeandmail.com/servlet/story/RTGAM.20080101.wpakistan02/BNStory/International/home http://blai.newsvine.com/_news/2007/12/30/1193585-shah-nawaz-the-legacy-of-the-bhuttos?groupId=84 http://www.tribuneindia.com/2008/20080101/haryana.htm http://www.4dw.net/royalark/India/sachin2.htm
ტყის ქათამი

ტყის ქათამი, ვალდშნეპი (ლათ. Scolopax rusticola) — ფრინველი მეჭვავიასნაირთა რიგისა. მისი სხეულის სიგრძე 34-38 სმ, მასა — 270-350 აღწევს. გავრცელებულია ევროპასა და აზიაში. საქართველოში გვხვდება მიმოფრენისას, საგაზაფხულო გადაფრენა ჩვეულებრივ მარტის შუა რიცხვებში იწყება და ერთ თვეზე მეტს გრძელდება, საშემოდგომო გადაფრენა კი სექტემბრის ბოლოს იწყება და ორ თვემდე გრძელდება. ჩვენში მცირე რაოდენობით ბუდობს, აღწერილია ბორჯომის ტყიან მასივში. აგრეთვე ზამთრობს: საშემოდგომო გადაფრენისას შავი ზღვის ნაპირებთან დიდი რაოდენობით რჩება დასაზამთრებლად. ზამთარს ატარებს ჩრდილოეთ აფრიკაში, სამხრეთ ევროპაში, შუა და სამხრეთ აზიაში, ამიერკავკასიაეში. ბუდობს ნიადაგზე. პოლიგამია. დებს 4 კვერცხს, კრუხობს დედალი 17-24 დღე-ღამე. დედა დიდი მზრუნველობით უვლის თავის შვილებს და საფრთხის შემთხვევაში ბარტყი ფრენით გადაჰყავს უშიშარ ადგილზე. იკვებება ჭიაყელებით და მწერების მატლებით, რომელსაც გრძელი ნისკარტით იღებს ნიადაგიდან. გემრიელი ხორცის გამო სპორტული ნადირობის ობიექტია. ჟორდანია რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 91.
ზარდარი (ოჯახი)

ზარდარი (ურდუ خاندان زرداری) პოლიტიკური ოჯახი პაკისტანში. ჰაკიმ ალი ზარდარის ოჯახი (ურდუ زرداری) დაწინაურდა ბენაზირ ბჰუტოსა და ასიფ ალი ზარდარის დაქორწინების შემდეგ. ზარინ არა ზარდანი - ჰაკიმ ალი ზარდარის მეუღლე გარდაიცვალა 2002 წლის 12 ნოემბერს. ზარდარის ოჯახის წევრებიდან პოლიტიკაში ცნობილნი არიან: ჰაკიმ ალი ზარდარი, ზარდარის ოჯახის დამაარსებელი ასიფ ალი ზარდარი, ჰაკიმ ალი ზარდარის შვილი და ბენაზირ ბჰუტოს ქმარი ბენაზირ ბჰუტო, ასიფ ალი ზარდარის ცოლი ბილავალ ბჰუტო ზარდარი, ასიფ ალი ზარდარისა და ბენაზირ ბჰუტოს შვილი აზრა პიჩოჰო, ჰაკიმ ალი ზარდარის ქალიშვილი ფარიალ ტალპური, ჰაკიმ ალი ზარდარის ქალიშვილი ზარდარის ოჯახის ძალაუფლება და პრესტიჟი კიდევ უფრო გაიზარდა ბენაზირ ბჰუტოს მკვლელობის შემდეგ. ბენაზირის ქმარმა ასიფ ალი ზარდარმა 2008 წლის სექტემბერში ფიცი დადო როგორც პაკისტანის ახალმა პრეზიდენტმა. ბჰუტოს ოჯახი ზარდარის ოჯახის ისტორია დაარქივებული 2012-06-07 საიტზე Wayback Machine.
ჟასმინი

ჟასმინი (ლათ. Jasminum) — მცენარეთა გვარი ზეთისხილისებრთა ოჯახისა. აერთიანებს 300-მდე სახეობას, რომელიც უმთავრესად გავრცელებულია აზიის, აფრიკის და სამხრეთ ამერიკის ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში. ყოფილ სსრკ-ში ველურად იზრდება 3 სახეობა, კერძოდ საქართველოში 2: სამკურნალო ანუ ნამდვილი ჟასმინი (ლათ. Jasminum officinale) ფოთოლმცვივანი ან ნახევრად მარადმწვანე მხოხავი ბუჩქია, რომლის სიმაღლე 10 მ-ს აღწევს. ნახევარქოლგა ყვავილები აქვს. სინათლის მოყვარული და საკმაოდ გვალვაგამძლეა. იზრდება მთის ქვემო სარტყელში, ბუჩქნარებსა და ტყის პირებზე. ხარობს ზომიერად ტენიან ნიადაგებზე. ყვავილობს ივლისიდან ოქტომბრამდე. კარგი დეკორატიული მცენარეა. რგავენ ბაღებსა და პარკებში, იყენებენ კედლების, აივნებისა და ტალავრების გასამწვანებლად. ყვავილებიდან იღებენ სურნელოვან ეთეროვან ზეთს. ტანდაბალი ანუ ბუჩქოვანი ჟასმინი (ლათ. Jasminum fruticans) სწორი ან რკალისებრტოტებიანი ბუჩქია. მისი სიმაღლე 1-1,5 მ აღწევს. ყვითელი ყვავილები აქვს. გავრცელებულია აღმოსავლეთ საქართველოში მთის შუა სარტყლამდე, ბუჩქნარებში, ღვიიანებსა და მეჩხერ ტყეებში. გამოიყენება მშრალი ფერდობების გასამწვანებლად, ბორდიურად, ცოცხალ ღობედ. ეგზოტიკური სახეობებიდან უფრო გავრცელებულია ჩინური ანუ შიშველყვავილა ჟასმინი (ლათ. Jasminum nudiflorum). იმედაძე მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 344.
БА-64

БА-64 — მსუბუქი დაჯავშნული მანქანა BA-64, რომელიც 1942-1960 წლებში იყო საბჭოთა შეიარაღებაში. BA-64B -ს სამხედროები მეტსახელად ბობიკს ეძახდნენ, სულ გამოშვებული იყო 9, 110 BA-64-ი (3,901,BA-64 და 5,209 BA-64B) გაზის მიერ. მანქანის შემუშავება დაიწყო 1941 წლის 17 ივნისს ვ. ა. გრაჩევის მიერ, რომელსაც ეხმარებოდნენ ფ. ა. ლეპედინი, გ. მ. ვასერმანი, ბ. ტ. კომარევსკი, ვ. ფ. სომაილოვი და სხვები. 10 აპრილს 1942 წელს გრაჩევმა მიიღო სტალინის მედალი BA-64-ის და GAZ-61 ის შექმნისთვის. BA-64 შექმნილია სამხედრო მანქანა GAZ-64-ზე ჯავშანი კი გერმანული Sd kfz 222 ზე. პირველი პროტოტიპის გამოცდა მოხდა 9 იანვარს 1942 წელს. სახურავზე დაყენებული იყო DT ტიპის 7,62 მმ ტყვიამფრქვევი. ოფიციალურად წარადგინეს 1942 წლის 3 მარტს კრემლში, 1942 წელს კი მიიღეს წითელი არმიის შეიარაღებაში 1943 წელს კი შეიარაღებაში მიიღეს გაუმჯობესებული ვარიანტი BA-64B, რომელიც შექმნილი იყო GAZ-67B -ზე, მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ BA-64B გადაიყვანეს გედეერის პოლიციაში გაუგზავნა სამხრეთ კორეში, ჩინეთში და იუგოსლავიაში. BA-64B - დამატებული ჰქონდა პატარა ტყვიამფრქვევი და შექმნილი იყო GAZ-67B -ზე BASh-64 - საშტაბო ვერსია BA-64DShK - შეიარაღებაში ჰქონდა 12.7მმ მძიმე ტყვიამფრქვევი დშკ BA-64SKh - შექმნილი იყო GAZ-60 ზე როემლსაც უნდა ევლო თოვლში https://archive.today/20121225040239/denisovets.narod.ru/brone/bronepages/ba64.html
ჟენშენი

ჟენშენი (ლათ. Panax ginseng; ჩინ.: 人参 „სიცოცხლის ფესვი“, სიტყვასიტყვით „ადამიანი-ფესვი“) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი სამკურნალო მცენარე არალიისებრთა ოჯახისა. ფესვი მთავარღეძიანია, ხორცოვანი, მოთეთრო-ნაცრისფერი ან მოყვითალო, მცირედ დატოტვილია და ადამიანის სხეულს ჰგავს. ღერო სწორია, მისი სიმაღლეა დაახლოებით 50 სმ. თათისებრრთული გრძელი ყუნწიანი ფოთლის როზეტის ცენტრიდან აღმართულია საყვავილე ღერო, რომელზეც მარტივი კალათაა. ნაყოფი წითელი კენკრაა. ველური ჟენშენი იშვიათი რელიქტური მცენარეა. გავრცელებულია აღმოსავლეთ აზიის უკაფავ ფართოფოთლოვან-წიწვოვან ტყეებში. ხარობს ფხვიერ, კარგად დაწრეტილ, ნეშომპალით მდიდარ ნიადაგზე. ყვავილობს ივლისში, ნაყოფი მწიფს აგვისტო-სექტემბერში. ფესვი იწონის 400 გ. მისგან დამზადებულ პრეპარატს (სპირტიანი ნაყენი, ფხვნილი, ტაბლეტი) იყენებენ მედიცინაში, როგორც მასტიმულირებელ და ტონუსის მომცემ საშუალებას. ველური ჟენშენი ძალიან ნელა იზრდება, ზღვრული ასაკი 100 წელს და ზოგჯერ მეტსაც აღწევს. კულტურული შედარებით სწრაფად იზრდება და უფრო ძლიერ ფესვებს ივითარებს. ჟენშენს ადრე გაზაფხულზე თესავენ სანერგეში, ხოლო შემოდგომაზე, როდესაც მცენარე ვეგეტაციას ამთავრებს, გადააქვთ ღია გრუნტში (მუდმივ ადგილზე) და რგავენ კვლებში. მცენარის კვების არე არ უნდა იყოს 20×25 სმ-ზე ნაკლები. პლანტაციის მოვლა გულისხმობს სისტემატურ მარგვლას, გაფხვიერებას, მიწის შემოყრას, ბრძოლას მავნებლებსა და დაავადებებთან, მორწყვას ცხელ და მშრალ ამინდში და სხვა. 5-8 წლიანი მცენარის ფესვებს პრაქტიკული დანიშნულებისათვის იყენებენ ვეგეტაციის ბოლოს, ხოლო თესლს - 3-4 წლის შემდეგ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 248.
ჟეფიშხა

ჟეფიშხა — მთა საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარეების ღალიძგისა და ენგურის აუზების წყალგამყოფ აკიბის ქედის სამხრეთ ნაწილში, მდინარე ოქუმის სათავეებში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2078 მ. აგებულია იურული პორფირიტებით. თხემზე ალპური, ქვემოთ სუბალპური მდელოებია, დაბლა — წიწვოვანი და ფართოფოთლოვანი ტყე. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 249.
ფლორა (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტერმინი ფლორა შეიძლება ნიშნავდეს: ფლორა — ქალღმერთი რომაულ მითოლოგიაში. ფლორა – დედამიწის მცენარეული საფარის კოლექტიური ტერმინი; განასხვავებენ ფაუნისგან. ფლორა — ბაქტერიათა და სხვა მიკროორგანიზმთა დაჯგუფება ცხოველურ გარემოში. ფლორა ტალინი — ესტონეთის საფეხბურთო კლუბი. ცნობილი ადამიანები: ბროვინა, ფლორა — იუგოსლაველი პედიატრი, ფემინისტი, პოეტი და ადამიანის უფლებათა აქტივისტი. რობსონი, ფლორა — ბრიტანელი მსახიობი ტრისტანი, ფლორა — თანამედროვე ფემინისტური მოძრაობის დამაარსებელი ტუორტი, ფლორა — ინგლისელი მხატვარი
ტრანს-საჰარის გაზსადენი

ტრანს-საჰარის გაზსადენი (აგრეთვე ცნობილი როგორც გაზსადენი NIGAL ან ტრანსაფრიკული გაზსადენი) — დაგეგმილი ბუნებრივი აირის მაგისტრალური სადენი ნიგერიიდან ალჟირში. ის მოიაზრება, როგორც ევროპის კავშირის გაზის მიწოდების ალტერნატიული წყაროს შექმნის შესაძლებლობა. ტრანს-საჰარის გაზსადენის იდეა პირველად წამოყენებულ იქნა 1970-იან წლებში. 2002 წლის 14 იანვარს ნიგერიის ეროვნულმა პეტროლიუმის კორპორაციამ (NNPC) და ალჟირის ეროვნულმა ნავთობისა და გაზის კომპანია „სონარტრაჩმა“ ურთიერთშეთანხმების მემორანდუმს მოაწერეს ხელი პროექტის მოსამზადებლად. 2005 წლის ივნისში ორივე კომპანიამ ხელი მოაწერა კონტრაქტს „Penspen Limited“-თან პროექტის მიზანშეწონილობის კვლევის ჩასატარებლად. კვლევა დასრულდა 2006 წლის სექტემბერში, რომლის დასკვნით გაზსადენი ტექნიკურად და ეკონომიკურად გამართლებული და სანდო იქნებოდა. 2009 წლის 20 თებერვლის შეხვედრაზე NNPC და „Sonatrach“ შეთანხმდა სამ მთავრობას შორის ურთიერთშეთანხმების მომორანდუმის პირობებით ერთობლივი საწარმოს ჩამოყალიბებაზე. სამთავრობათშორისო შეთანხმება გაზსადენზე ხელმოწერილ იქნა ნიგერიის, ნიგერისა და ალჟირის ენერგეტიკის მინისტრების მიერ 2009 წლის 3 ივლისს აბუჯაში. პროექტის პრეზენტაცია. ↑ რენდი ფაბი (2009-07-03). „ნიგერია, ალჟირი თანხმდებიან საჰარაში გაზის დამაკავშირებელი სადენის მშენებლობაზე“. Reuters. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-07-08. ციტირების თარიღი: 2009-07-03.
ფარშავანგი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტერმინით ფარშავანგი შეიძლება აღნიშნული იყოს: ფარშავანგი — ფრინველი ფარშავანგი — თანავარსკვლავედი მალაქ ტაუსი — ანგელოზი ფარშავანგი
ფარშავანგი

ფარშავანგი (ლათ. Pavo) — ფრინველთა გვარი ქათმისნაირთა რიგისა. მოიცავს 2 სახეობას: ჩვეულებრივი ფარშავანგი (ლათ. Pavo cristatus) — გავრცელებულია ინდოსტანის ნახევარკუნძულზე და შრი-ლანკაში; ლურჯფრთიანი ფარშავანგი (ლათ. Pavo maticus) — გავრცელებულია ინდოჩინეთში, მალაკასა და სუმატრაზე. ლურჯფრთიანი ფარშავანგის დედალ-მამალი თითქმის ერთნაირადაა შეფერილი, უფრო ღია ფერისაა. ჩვეულებრივი ფარშავანგი, ძირითადად, მოლურჯო-მომწვანო ფერებშია შეფერილი და თავის გრძელ, 150-სანტიმეტრიან ბოლოსთან ერთად სიგრძეში 200–235 სანტიმეტრს აღწევს. აქვს მომწვანო-მოოქროსფრო „მარაო“, რომელიც მოლურჯო-ბრინჯაოსფერი კოპლებითაა დამშვენებული. თავად ეს კოპლები მოხატულობით თვალებს წააგავს. სხეულის ბუმბული მეტწილად მბზინავ მოლურჯო-მომწვანო ფერებში გადადის. მამლები კუდის გაშლით ცდილობენ დედლების მოხიბვლას. ფარშავანგების საკვებს წარმოადგენს: მწერები, ხვლიკები, ზოგჯერ პატარა გველები, ასევე თესლეული, მარცვლეული კულტურები, ოსპი და ნათესების რბილი ფესვები. გრძელი ბოლო არ ანელებს ფარშავანგის მოძრაობას, მიუხედავად იმისა, რომ ფრინველის აფრენის დროს, ერთი შეხედვით, მოუხერხებელი ტვირთის შთაბეჭდილებას ტოვებს. აფრენის შემდეგ ფარშავანგი დიდი სისწრაფით მიფრინავს და ფრთებსაც ძალიან სწრაფად აბარტყუნებს. რვა თვის მართვეებს უკვე შეუძლიათ მშობლების მიტოვება და დამოუკიდებელი ცხოვრების დაწყება. მათი წასვლა დედას სულის მოთქმისა და ძალების აღდგენის საშუალებას აძლევს, რათა მომავალი თაობის აღსაზრდელად და „ფეხზე დასაყენებლად“ მოემზადოს. ახალგაზრდა მამლებს დაახლოებით რვა თვიდან ეწყებათ ბოლოს ზრდა, მაგრამ მისი სრული სილამაზით ისინი მხოლოდ მაშინ დაიკვეხნიან, როდესაც ოთხი წლის გახდებიან. ამ დროს ისინი უკვე მზად არიან საკუთარი ოჯახის შესაქმნელად. ფარშავანგი ბინადრობს ბუჩქნარში, მდინარეთა ნაპირებზე, ტყის ჭრის ადგილებში. პოლიგამიური ფრინველია: ერთ გუნდში 1 მამალი და 3–5 დედალია. იკვებებიან მცენარეული და ცხოველური საკვებით. ფარშავანგი ფართოდ არის გავრცელებული, როგორც დეკორატიული ფრინველი. ინდოეთში ინახავენ ნახევრად მოშინაურებული სახით. ევროპაში (საბერძნეთში) შემოყვანილია V საუკუნეში. მისი მოშინაურება ადვილად შეიძლება. ზოგს ფარშავანგი წმინდა ფრინველად მიაჩნია. ამ მოსაზრების გამო ინდოეთის სოფლების მოსახლეები ზოგჯერ მოთმინებით იტანენ ფარშავანგების პარპაშს, როდესაც ისინი მათ ნათესებს აოხრებენ. ფარშავანგები ამშვენებდნენ ძველი საბერძნეთის, რომისა და ინდოეთის ბაღებს. ინდოეთის სამეფო კარზე მათ ათასწლეულების განმავლობაში ხატავდნენ და ძერწავდნენ. ფარშავანგის ტახტი ინდოეთის ერთ-ერთ ყველაზე ძვირფას განძად ითვლებოდა. როგორც იტყობინებიან, უამრავი ბრილიანტის გარდა, ის 108 ლალისა და 116 ზურმუხტის თვლით იყო შემკული. ჩარდახის ზემოთ მას ოქროს ფარშავანგი ჰქონდა დამაგრებული, რომლის გამოც ტახტს ასეთი სახელი ეწოდა. ტახტს მხოლოდ მნიშვნელოვანი ცერემონიებისთვის იყენებდნენ. ჟორდანია რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 234-235. Систематика азиатских павлинов в Архиве БВИ: Систематика Павлины დაარქივებული 2006-09-27 საიტზე Wayback Machine. на сайте gbwf.org, «Aviculture & Conservation of Galliformes (Game Birds)» დაარქივებული 2019-07-22 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) http://amyspeacockparadise.com/ «Amy’s Peacock Paradise»], владелец — Amy Miller (США)(ინგლისური) Виды, подвиды и разновидности павлинов на сайте Объединённой ассоциации по разведению павлинов (United Peafowl Association, США)(ინგლისური)
ჩვეულებრივი ფარშავანგი

ჩვეულებრივი ფარშავანგი (ლათ. Pavo cristatus) — ქათმისნაირთა რიგის ფრინველი, რომლის სხეულის სიგრძე 100–125 სმ-ს, კუდისა — 45 სმ-ს, მასა — 4,3 კგ-ს აღწევს. ლამაზი კოპლებით, ე. წ. „თვალებით“, მოფენილი საჭის მფარავი ბუმბულის სიგრძეა 120–130 სმ. თავის, კისრის, მკერდის ნაწილი შეფერილია ლურჯად, ზურგი — მწვანედ, მუცელი — შავად. დედალი უფრო პატარაა და ბაცი შეფერილობის. ჟორდანია რ., ქსე, ტ. 10, გვ. 235, თბ., 1986
ფორორაკოსი

ფორორაკოსი (ლათ. Phororhacos) — ამომწყდარი მორბენალი ფრინველების გვარი ფორორაციდისებრთა ოჯახისა. ტანად მეტად დიდი (სამ მეტრამდე სიგრძის) ფრინველები იყვნენ. ჰქონდათ მასიური ქალა, მძლავრი ნისკარტი, კარგად განვითარებული ფეხები, რედუცირებული ფრთები. ფორორაკოსი მტაცებლები იყვნენ. გვარში ათამდე სახეობა შედიოდა. ფორორაკოსის ნაშთები ცნობილია სამხრეთ ამერიკის (არგენტინის) ოლიგოცენური და პლიოცენური ნალექებიდან. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 368.
ბრუცელოზი

ბრუცელოზი, მალტის ცხელება, ბანგის დაავადება — ადამიანისა და ცხოველის ინფექციურ-ალერგიული დაავადება. მიმდინარეობს ხანგრძლივად (3 თვიდან 2 წლამდე და მეტხანს), უმთავრესად აზიანებს ნერვულ სისტემას, ძვლებს, სახსრებს. ბრუცელოზის გამომწვევი მიკროორგანიზმები — ბრუცელები სამი სახისაა: ცხვრის (Brucella melitensis), ხარისა (Brucella abortus) და ღორისა (Brucella suis). ინფექციის ძირითადი წყაროა დაავადებული ცხოველი (თხა, ცხვარი, ღორი, მსხვილფეხა რქოვანი საქონელი), რომელიც გამოყოფს ბრუცელებს აბორტის ან მშობიარობის დროს, აგრეთვე რძესთან, შარდთან და განავალთან ერთად. ადამიანს ემართება ბრუცელოზით დაავადებული საქონლის რძის დალევის, რძის ნაწარმის, ცუდად მოხარშული ან შემწვარი ხორცის ჭამის შედეგად. ორგანიზმში ბრუცელები შეიძლება მოხვდნენ აგრეთვე დაზიანებული ლორწოვანი გარსიდან ან კანიდან (იარა, ნაკაწრი), სასუნთქი გზებიდან (ბრუცელებიანი მტვრის შესუნთქვისას) და ა. შ. ავადდებიან უმეტესად დასენიანებულ ცხოველთან კონტაქტში მყოფი პირნი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 542.
კორცხელის ღვთისმშობლის ეკლესია

კორცხელის ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესია — მდებარეობს ზუგდიდიდან რვა კილომეტრზე – მის ჩრდილო–აღმოსავლეთით, ზუგდიდ–წალენჯიხის გზის მარცხნივ მცირე შემაღლებაზე (ზღვის დონიდან სიმაღლე უდრის 200 მეტრს). ეკლესიის მიდამოებიდან შორს მოჩანს სვანეთ-აფხაზეთისა და სამეგრელოს მთიან-ბორცვიანი და ვაკე ადგილები, კოლხეთის დაბლობის ვრცელი ტერიტორია და შავი ზღვა. ეკლესია 1624–1639 წლებში ააშენა ოდიშის მთავარმა ლევან II დადიანმა. ეკლესია ეკუთვნოდა იერუსალიმის ჯვრის მონასტერს. მისი ერთ–ერთი პირველი არქიმანდრიტი იყო ნიკოლოზ ჩოლოყაშვილი. 1815 წელს ეკლესია შეაკეთებინა ნიკოლოზ დადიანმა. 1858 წელს იგი კვლავ განაახლეს. ეკლესია იყო მოხატული, მაგრამ რუსეთის იმპერიის პერიოდში ის შეათეთრეს. თაყაიშვილი ე., „არხეოლოგიური მოგზაურობიდან სამეგრელოში“ // ძველი საქართველო, ტ. III, ტფილისი: ელექტრო მბეჭდავი სტამბა სპირიდონ ლოსაბერიძის, 1914. — გვ. 200-208. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: კორცხელის ღვთისმშობლის ეკლესია  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 8433 ზუგდიდისა და ცაიშის ეპარქიის გვერდი დაარქივებული 2014-09-03 საიტზე Wayback Machine.
კოკის ეკლესია

სოფელ კოკის წმინდა გიორგის სახელობის ტაძა­რი – მდებარეობს ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის სოფელ კოკში. ძეგლთა დაცვის კომიტეტის სპეციალურმა კომისიამ აი­ღო სინჯები და პირვანდელი ტაძრის აშენების თარიღად XII–XIII მიიჩნია, რომელიც 1855 წელს რუსეთ–თურქეთის ომის დროს მტარვალებს დაუნ­გრევიათ. ომის შემდეგ იგი ისევ განუახლებიათ ხის ეკლესიით, მაგრამ დროთა განმავლობაში ისიც დანგრეულა. ის რისი დანგრევაც ბვერ მოას­წრეს თურქებმა, უღმრთო ხელისუფლების მიერ იქნა დაშლილი და განად­გურებული, ეკლესიის გარშემო სასაფლაო გაუმართავთ, ხოლო ნაეკლესია­რი თანდათან ნაგავსაყრელად გადაუქცევიათ. სოფლის მოსახლეობაში არ შემორჩა ცნობა იმის შესახებ თუ ვისი სახე­ლობისა იყო პირვანდელი ტაძარი, მათ ამ საქმის გამოკვლევა სპეციალის­ტებს მიანდეს. ისტორიკოსმა მამანტი პაჭკორიამ მოიძია არქივის მასალები და აღმოჩნდა, რომ ცხრა საუკუნის წინ აშენებული ეკლესია წმინდა დიდმოწა­მე გიორგის სახელობის ყოფილა. საეკლესიო უწყების 1908 წლის მონაცემე­ბის მიხედვით კორცხელის ოლქის მთავარხუცესის ზედამხედველობაში მყოფ ტაძრებში მსახურ სასულიერო პირთა შესახებ მონაცემებში მოხსენი­ებულია კოკის წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია: მღვდელი ნესტორ ცხაკაია, მედა­ვითნე აქვსენტი შონია, მამასახლისი მანუჩარ წულეისკირი. ეკლესიის აღდგენით სამუშაოებს ხელმძღვანელობდა დეკანოზი ფრი­დონ ასათიანი, რომელიც აგრეთვე მშენებარე ეკლესიაში ხშირად იხდიდა პარაკლისებს. 2003 წლის 21 ივლისს ყოვლადუსამღვდელოესმა ზუგდიდისა და ცაი­შის ეპისკოპოსმა გერასიმემ (შარაშენიძე) აკურთხა წმინდა გიორგის სახელო­ბის ეკლესია. ტაძრის დღესასწაული აღინიშნება გიორგობას. ზუგდიდისა და ცაიშის ეპარქიის საიტი დაარქივებული 2014-09-03 საიტზე Wayback Machine.