laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
სორიკი

სორიკი (სომხ. Սորիկ) — სოფელი სომხეთში, არაგაწოტნის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 500 მეტრზე. 2009 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 115 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 7.5 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 15.36 კმ²-ია. სოფელი დასახლებულია ქურთებით. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
სუსერი

სუსერი (სომხ. Սուսեր) — სოფელი სომხეთში, არაგაწოტნის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 575 მეტრზე. 2009 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 399 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 39 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 10.28 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
თათული (სომხეთი)

თათული (სომხ. Թաթուլ) — სოფელი სომხეთში, არაგაწოტნის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 540 მეტრზე. 2009 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 790 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 25 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 31.22 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
თლიკი

თლიკი (სომხ. Թլիկ) — სოფელი სომხეთში, არაგაწოტნის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 345 მეტრზე. 2009 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 102 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 38 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 2.7 კმ²-ია. სოფელი დასახლებულია ქურთებით. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
წაღკაჰოვიტი

წაღკაჰოვიტი (სომხ. Ծաղկահովիտ) — სოფელი სომხეთში, არაგაწოტნის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 100 მეტრზე. 2009 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 051 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 121 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 17 კმ²-ია. სოფელში მდებარეობს მრავალი ურარტული არქეოლოგიური ნაშთი, მიმდინარეობს გათხრები. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
უმარ II

უმარ იბნ აბდ ალ-აზიზი ან უმარ II (არაბ. عمر بن عبد العزيز‎; დ. 682 — გ. 720) — ომაიანთა სახალიფოს ხალიფა 717-720 წლებში. წინამორბედის, სულეიმან იბნ აბდ ალ-მალიქის ძმისა და ხალიფა აბდ ალ-მალიქის შვილის, აბდ ალ-აზიზის ვაჟი. დედის მხრიდან იყო მეორე მართლმორწმუნე ხალიფას, ომარ იბნ ალ-ხატაბის შვილთაშვილი. ხალხის სასარგებლოდ მიმართულმა მისმა რეფორმებმა უკმაყოფილება გამოიწვია ომაიან დიდგვაროვნებში. მათ მოისყიდეს ხალიფას მსახური, რომელმაც მას საჭმელში საწამლავი ჩაუყარა. უმარ II-მ ამის შესახებ სიკვდილის წინ შეიტყო, თუმცა დამნაშავეები შეიწყალა. ხალიფას სიკვდილის შემდეგ ტახტზე ავიდა მისი ბიძაშვილი იაზიდ II. Muhammad ibn Jarir al-Tabari. The Empire in Transition, v. 24. transl. David Stephan Powers, SUNY, Albany, 1989.
ვალიდ II

ვალიდ იბნ იაზიდი ან ვალიდ II (არაბ. الوليد بن يزيد; დ. 706 — გ. 17 აპრილი, 744) — ომაიანთა სახალიფოს ხალიფა 743–744 წლებში. ტახტზე ავიდა მისი წინამორბედისა და ბიძის, ჰიშამის გარდაცვალების შემდეგ. განსაკუთრებულ ყურადღებას იჩენდა უმწეოთა და ბრმების მიმართ. ალ-ტაბარის ცნობით წერდა ლექსებს. ტახტზე შეცვალა ბიძაშვილმა იაზიდ III-მ. Muhammad ibn Jarir al-Tabari History, v. 26 "The Waning of the Umayyad Caliphate," transl. Carole Hillenbrand, SUNY, Albany, 1989 Glubb, Sir John, The Empire of the Arabs, Hodder and Stoughton, london, 1963
ახალციხელები

ახალციხელები, სამხრეთ საქართველოს დიდგვაროვან ფეოდალთა საგვარეულო XII-XIII საუკუნეებში, თორელთაგან გამოყოფილი შტო. მათი თავდაპირველი სამფლობელო ახალციხე იყო. XII საუკუნის ბოლოს ახალციხელებმა პირველობა წაართვეს თორელთა ძირითად შტოს - ახალქალაქის (ე. ი. ჯავახეთის) ერისთავთერისთავებს. ამირსპასალარ გამრეკელ თორელის შემდეგ ახალციხელებმა მიიღეს ჯავახეთის მონაპირის სახელო, ხოლო კარის (ყარსი) აღების შემდეგ (XIII საუკუნის დასაწყისი) - ამ მხარის მონაპირეობაც. გვარის სახელოვანი წარმომადგენლები იყვნენ შალვა და ივანე ახალციხელები. მათ შემდეგ ახალციხელები დასუსტდნენ და სამხრეთ საქართველოში კვლავ თორელთა ძირითადი შტო გაბატონდა. მონღოლებმა XIII საუკუნის 40-იან წლებში სამხრეთ საქართველოს დუმნის თავად გამრეკელ თორელი დანიშნეს. XIII საუკუნის II ნახევარში ახალციხე და სამეფო ქალაქ კარის გამგებლობაც ხელთ იგდეს ჯაყელებმა (1270 დემეტრე II-მ კარი სადუნ მანკაბერდელს გადასცა). ახალციხელების დაკნინებული საგვარეულო შიდა ქართლში გადასახლდა. მათი შთამომავლობა მოხსენიებულია 1487 წელს ქართლის მეფის კონსტანტინე II-ის სიგელში. შოშიაშვილი ნ., თორელთა ფეოდალური სახლის ისტორია და შოთა რუსთაველი, კრ.: შოთა რუსთაველი, თბ., 1966 შოშიაშვილი ნ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 100.
ეკვატორია

ეკვატორია (ინგლ. Equatoria, არაბ. لاستوائية) — სამხრეთი სუდანის სამხრეთი რეგიონი. თავიდან წარმოადგენდა ეგვიპტის პროვინციას და მის შემადგენლობაში შედიოდა დღევანდელი უგანდის ჩრდილოეთ ნაწილის უმეტესი ტერიტორია ტბა ალბერტის ჩათვლით. ეკვატორია 1870 წელს ინგლისელმა მკვლევარმა სემიუელ ბეიკერმა დააარსა. 1874 წელს რეგიონის მმართველი გახდა ჩარლზ ჯორჯ გორდონი, ხოლო 1878 წელს ემინ-ფაშა. 1889 წლის მაჰდისტების აჯანყებამ რეგიონში ეგვიპტური მმართველობა დაასრულა. ანგლო-ეგვიპტური სუდანის პერიოდში, ეკვატორია წარმოადგენდა 8 პროვინციიდან ერთ-ერთს. ბაჰრ-ელ-ღაზალი ეკვატორიას 1948 წელს გამოეყო. 1976 წელს ეკვატორია გაყვეს ორ შტატად აღმოსავლეთ და დასავლეთ ეკვატორიად. სუდანის პირველ და მეორე სამოქალაქო ომების დროს რეგიონი ძალადობამ მოიცვა. R. Gray, A History of the Southern Sudan, 1839-1889 (London, 1961). Iain R. Smith, The Emin Pasha Relief Expedition 1886-1890 (Oxford University Press, 1972). Alice Moore-Harell, Egypt's African Empire: Samuel Baker, Charles Gordon and the Creation of Equatoria (Brighton: Sussex Academic Press, 2010). ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ეკვატორია Equatorians Abroad Video of Equatorians Abroad
გოშის ტბა

გოშის ტბა (სომხ. Գոշ լիճ) — ტბა სომხეთში, ტავუშის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1400 მ სიმაღლეზე, სოფელ გოშიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 2 კმ-ში. მოქცეულია დილიჯანის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე. ზედაპირის ფართობი 0,008 კმ², სიგრძე — 100 მ, სიგანე — 80 მ. მაქსიმალური სიღრმე — 8 მ, წყლის მოცულობა — 1500 მ³. საზრდოობს წყაროს წყლითა და ატმოსფერული ნალექებით. ზაფხულში წყლის ზედაპირის ტემპერატურა 14° C-ია. ტბაზე დაჭაობების პროცესი მიმდინარეობს, ილექება ლამი. ტბას თვალყურს ეკოლოგები ადევნებენ. ↑ გოშის ტბა — ინფორმაცია. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-11-09. ციტირების თარიღი: 2015-02-11. ↑ გოშის ტბა — ინფორმაცია. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-04. ციტირების თარიღი: 2015-02-11.
ივანე ახალციხელი

ივანე ახალციხელი (გ. 1225), XII-XIII საუკუნეების ქართველი სახელმწიფო და სამხედრო მოღვაწე; ქართველების მიერ კარის (ყარის) აღების შემდეგ (XIII საუკუნის დასაწყისი) თამარ მეფემ დანიშნა მის მცველად და მონაპირედ, უბოძა კარის მომიჯნავე მხარეები – „კარული ქვეყანა“, ათაბაგობა და ამირთამირობა. თავის ძმასთან – შალვასთან ერთად სარდლობდა მესხთა მოწინავე ლაშქარს ბასიანისა (1203) და გარნისის (1225) ბრძოლებში. დაიღუპა გარნისის ბრძოლაში. შოშიაშვილი ნ., თორელთა ფეოდალური სახლის ისტორია და შოთა რუსთაველი, კრ.: შოთა რუსთაველი, თბ., 1966 შოშიაშვილი ნ., ქსე, ტ. 2, გვ. 100, თბ., 1977
1968

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 1968 1968 (ათას ცხრაას სამოცდარვა) წელი — გრიგორიანული კალენდრის ნაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ორშაბათი. ეს წელი არის XX საუკუნის მე-7 დეკადის მე-8 წელი. ქალაქად გამოცხადდა ცაგერი, დაბად — ხელვაჩაური, მესტია და კოჯორი. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 1968. 1 იანვარი : დავორ შუკერი — ხორვატი ყოფილი ფეხბურთელი. 5 იანვარი : გიორგი ბარამიძე — ქართველი პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე 5 იანვარი  : დიჯეი ბობო — შვეიცარიელი პოპ-მუსიკოსი 7 იანვარი : ანდრეი ჩერნიშოვი — რუსი ფეხბურთელი 9 იანვარი : მიხეილ მაჭავარიანი — ქართველი პოლიტიკოსი 12 იანვარი  : ჯონ ჯექსონ მილერი — კომიქსების ამერიკელი ავტორი და კომენტატორი. 22 იანვარი  : ფრანკ ლებეფი — ფრანგი ვეტერანი ფეხბურთელი 24 იანვარი : მიხაელ კისკე — გერმანელი ვოკალისტი. 24 იანვარი : სური რიოსი — გვატემალელი მემარჯვენე მიმართულების პოლიტიკური მოღვაწე 27 იანვარი  : დიმა ობოლაძე — ქართველი სპორტული ჟურნალისტი და კომენტატორი. 27 იანვარი : ტრიკი — ინგლისელი რეპერი 3 თებერვალი  : მანანა კობახიძე — ქართველი პოლიტიკოსი. 5 თებერვალი : მევლუთ ჩავუშოღლუ — თურქი პოლიტოკოსი 12 თებერვალი  : კრისტოფერ მაკ-კენდლესი — ამერიკელი მოხეტიალე (გ. 1992) 17 თებერვალი : ჯუზეპე სინიორი — იტალიელი ფეხბურთელი 26 თებერვალი : ანა კორძაია-სამადაშვილი — ქართველი პოსტმოდერნისტი მწერალი და ჟურნალისტი. 2 მარტი : ნატალია ანისიმოვა — ქართველი აკრობატი. 5 მარტი : დავით უსუფაშვილი — საქართველოს მერვე მოწვევის პარლამენტის თავმჯდომარე (2012–2016). 9 მარტი  : იური ჯორკაეფი — ფრანგი ფეხბურთელი 12 მარტი  : აარონ ეკჰარტი — ამერიკელი მსახიობი. 15 მარტი  : საბრინა სალერნო — იტალიელი მომღერალი 18 მარტი: თემურ ქეცბაია — ქართველი ფეხბურთელი და მწვრთნელი 30 მარტი : ჯონდი ბაღათურია — ქართველი პოლიტიკოსი 8 აპრილი : პატრიცია არკეტი — ამერიკელი მსახიობი 15 აპრილი : ივანე მერაბიშვილი — ქართველი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე 5 აგვისტო : ლე პენი, მარინ — ფრანგი პოლიტიკოსი 26 სექტემბერი : კევიზელი, ჯეიმზ — ამერიკელი მსახიობი მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 1968. 4 იანვარი : ბერაძე, პანტელეიმონ — ქართველი ფილოლოგი 19 თებერვალი : აფხაიძე, შალვა — ქართველი პოეტი და ლიტერატურათმცოდნე 27 მარტი : გაგარინი, იური — რუსი კოსმონავტი (დ.1934) 17 ივლისი :არსენიშვილი, კონსტანტინე — ქართველი მეცნიერი, ჰოდროტექნიკოსი 3 აგვისტო : როკოსოვსკი, კონსტანტინ — სსრკ-ის სამხედრო მოღვაწე (დ.1896) 20 დეკემბერი : სტაინბეკი, ჯონ — ამერიკელი მწერალი (დ.1902) 30 დეკემბერი : მერეცკოვი, კირილ — რუსი სამხედრო მოღვაწე (დ.1897) ფიზიკა : ლუის უოლტერ ალვარესი ქიმია : ლარს ონსაგერი ფიზიოლოგია და მედიცინა : რობერტ ჰოლი, ჰარ გობინდ ხორანა, მარშალ ნაირენბერგი ლიტერატურა : კავაბატა იასუნარი მშვიდობა : რენე კასენი
დიასახლისი და მოახლე

დიასახლისი და მოახლე — ჰოლანდიელი მხატვრის, პიტერ დე ჰოხის ნახატი, შესრულებული დაახლოებით 1660 წელს. ჰოლანდიური ჟანრის ნიმუშია, სადაც კონცენტრირებულია დელფტის სკოლის ყველა ღირებულება. გამოწერილია ინტერიერის ყველა დეტალი. სურათზე ჩანს საპატიო ბიურგერის ცხოვრების ტიპური სცენა. სურათი ინახება სანქტ-პეტერბურგში, ერმიტაჟში. დიასახლისი და მოახლე (რუსული) ↑ https://www.hermitagemuseum.org/wps/portal/hermitage/digital-collection/01.+Paintings/44507/ ↑ https://archive.org/stream/catalogueraisonn01hofsuoft#page/489/mode/1up ↑ https://archive.org/details/cataloguedelaga01rusgoog/page/n148
ბაგრამი

ბაგრამი (დარი. بگرام Bagrām, ასევე ბეგრამი) — ისტორიული ქალაქი ავღანეთში. განლაგებულია ქაბულის ჩრდილოეთით 60 კილომეტრში, ბაგრამის ოლქში, ფარვანის პროვინცია. აღნიშნულ ტერიტორიაზე ანტიკური ხანიდან არსებობდა ქუშანთა ქალაქი ქაფისი, რომელიც ღორბანდისა და ფანჯშერის ხეობების კვეთაზე, თანამედროვე ჩარიქართან ახლოს მდებარეობდა. ამ ისტორიული ქალაქის გეოგრაფიულმა განლაგებამ იგი აქცია საკვანძო გადასავლელად აბრეშუმის გზაზე. ქალაქი არსებობდა ძველი წელთაღრიცხვით II საუკუნიდან ახალი წელთაღრიცხვით IV საუკუნის შუა ხანებამდე. ძვ. წ. 500-იანი წლების შუა ხანებში სპარსეთის აქემენიანთა დინასტიის კიროს II დიდმა საკების წინააღმდეგ ლაშრობისას ქალაქი გაანადგურა. განადგურებული ქალაქი მალევე აღადგინა კიროსის მემკვიდრემ, დარიოს I-მა. ძვ. წ. 320-იან წლებში ალექსანდრე დიდმა დაიკავა ქალაქი და დააარსა ციხე-ქალაქი „კავკასიის ალექსანდრია“. ახალი ქალაქი აშენდა ჰიპოდამის გეგმის მიხედვით, რომელიც იყო ბერძნული ქალაქგეგმარების დამახასიათებელი ნიშანთვისება — აგურის კედლები კუთხეებში გაძლიერებული კოშკებით. მთავარი ქუჩა ესაზღვრებოდა სავაჭრო და სახელოსნო ობიექტებს. მაკედონელის გარდაცვალების შემდეგ ძვ. წ. 323 წელს ქალაქი გადაეცა ალექსანდრეს მხედართმთავარ სელევკეს, რომელმაც ძვ. წ. 305 წელს ქალაქი ინდოეთის მაურიელებს მიჰყიდა. მას შემდეგ რაც მაურიელები დაამხო სუნგას დინასტიამ ძვ. წ. 185 წელს, ბერძნულ-ბაქტრიული სამეფოს ლაშქარი დემეტროს I ბაქტრიელის მეთაურობით შეიჭრა და დაიკავა ჩრდილოდასავლეთი ინდოეთი (თანამედროვე პაკისტანი). 1936 წლიდან გათხრებს აწარმოებდნენ ფრანგი არქეოლოგები ჟ. აკენი, შემდეგ რ. გირშმანი. ქალაქი აშენებული იყო რეგულარული გეგმით და გარს ერტყა კოშკებიანი გალავანი. გაითხარა მთავარი ქუჩა, სასახლე და საცხოვრებელი სახლები. აღმოჩნდა ადგილობრივი და შემოტანილი (ინდოეთიდან, რომიდან, ჩინეთიდან) თიხის, მინისა და ბრინჯაოს მხატვრული ნაკეთობანი. სასახლეში ნაპოვნ სპილოს ძვლის ფირფიტებზე ამოკვეთილია მოცეკვავე ქალების ფიგურები. ბაგრამში მდებარეობს სტრატეგიული მნიშვნელობის ბაგრამის ავიაბაზა, რომლიდანაც ხორციელდება აშშ-ის საჰაერო მოქმედებები ავღანეთში. 3000 მეტრიანი ასაფრენ-დასაფრენი ზოლი აშენდა 1976 წელს და იგი იყო საბჭოთა საჰაერო ძალების უმსხვილესი ბაზა 1979-1989 წლებში ავღანური კამპანიის დროს. ბაგრამის აეროდრომის ტერიტორიაზე განთავსებულია სამი მსხვილი ანგარი, საკონტროლო კოშკი და უამრავი სხვა ნაგებობა. ავიაბაზაში ერთდროიულად შეიძლება განთავსდეს 110-მდე საფრენი აპარატი. 2015 წლის მდგომარეობით ბაგრამის ავიაბაზაზე ბაზირებს აშშ-ის საჰაერო ძალების 455-ე საექსპედიციო ფრთა. ბაგრამში ასევე მდებარეობს ფარვანის საპყრობილე. ეს იყო უკანასკნელი საპატიმრო დაწესებულება ავღანეთში, რომელიც იმყოფებოდა შეერთებული შტატების მთავრობის განკარგულებაში. ფარვანის საპყრობილე დაუბრუნდა ავღანურ მთავრობას 2013 წლის 25 მარტს. საპყრობილე ყურადღების ცენტრში არაერთხელ მოხვდა პატიმრებზე ძალადობის ბრალდებით, მათ შორის შეშფოთებას პატიმრებთან მოპყრობის გამო გამოხატავდა უფლებადამცველი ორგანიზაცია Amnesty International. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 127.
სტივ მაკმანამანი

სტივ მაკმანამანი (ინგლ. Steve McManaman; დ. 11 თებერვალი, 1972, ლივერპული) — ინგლისელი ფეხბურთელი. კარიერა დაიწყო საფეხბურთო კლუბ „ლივერპულში“. მონაწილეობა მიიღო მსოფლიოსა (1998) და ევროპის (1996, 2000) ჩემპიონატებზე. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „სტივ მაკმანამანი“ ვიკისაწყობში. Profile at LFC History.net Profile at Realmadrid.com
ალტრანშტედტის ხელშეკრულება

ალტრანშტედტის ხელშეკრულება — დაიდო შვედეთის მეფეს კარლ XII-სა და საქსონიის და პოლონეთ-ლიტვის მეფეს ავგუსტ ძლიერს შორის. 1706 წლის 13 ოქტომბერს, ჩრდილოეთის ომის მიმდინარეობის პერიოდში, ავგუსტ ძლიერს მოუხდა, რომ შეეწყვიტა პრეტენზიები პოლონურ ტახტზე და რუსულ ალიანსზე. კარლ XII-ის სასარგებლოდ, რომელმაც დაიკავა პოლონურ-ლიტვური თანამეგობრობის დიდი ნაწილი ჩრდილოეთის ომის მიმდინარეობის პერიოდში, 1705 წლის 4 ოქტომბერს, პოლონეთის მეფედ დაინიშნა სტანისლავ ლეშჩინსკი. თანამეგობრობის ფრაქცია ერთგული დარჩა საქსონიის კურფიურსტის ავგუსტ ძლიერის მიმართ, 1697 წლიდან პოლონეთის მეფე და რუსეთის მეფე პეტრე I დიდის მოკავშირე კარლ XII-ის წინააღმდეგ. შედეგად პოლონეთის სამოქალაქო ომი არ წარიმართა მის სასარგებლოდ. მისი მცდელობა, რომ ხელახლა მიეღწია პოლონეთსა და ლიტვაზე კონტროლსათვის, კარლ XII-მა გროდნოს და კარლ გუსტავ რეინსკიოლდმა ფრაუშტადტის ბრძოლით ჩაშალეს. ეს ორივე 1706 წლის პირველ თვეებში მოხდა. როგორც ფრაუშტადტის შედეგი, საქსონიის საგრაფო პრაქტიკულად დაუცველი იყო. როცა კარლ XII-მა გააერთიანა ძალები რეინსკიოლდთან და გადავიდა სილესიის დასაკავებლად, მას წინააღმდეგობები არ შეხვედრია. ავგუსტ ძლიერმა დაამყარა მშვიდობა შვედეთის იმპერიასთან. მან უარი თქვა პოლონეთის გვირგვინზე, სტანისლავ ლეშჩინსკი აღიარა პოლონეთის მეფედ და მიულოცა კიდეც მას. ავგუსტის ალიანსი რუსეთთან, რომელიც გაფორმდა პრეობრაჟენსკის და ნარვის ხელშეკრულებებით, ბათილად გამოცხადდა. ავგუსტის ტყვეობაში ქვეშ მყოფი ყველა რუსი გადაეცა შვედეთის საპატიმროს. იოჰან ფატქული გამოაცხადეს კრიმინალად და ისიც გადაეცა შვედეთს, როგორც პატიმარი. ხელშეკრულება საიდუმლოდ დაიდო. დიპლომატი და პოლიტიკოსი იოჰან ფატქული სიკვდილით დასაჯეს. როდესაცეს ხელშეკრულება გამოაშკარავდა, პეტრე დიდი იმედგაცრუებული დარჩა. მისმა დიპლომატებმა, მიუხედავად იმისა, რომ იცოდნენ საქსონიასა და შვედეთს შორის სეპარატიული ზავის დადების შესაძლებლობის შესახებ და ამასთანავე 1703 წლიდან აქტიურად აწარმოებდნენ მოლაპარაკებას რუსეთთან, ვერ შეძლეს ჩარევა. გარდა ამისა, პეტრემ მიიჩნია ავგუსტი არა მხოლოდ როგორც მოკავშირე, არამედ როგორც ახლო მეგობარი. ავგუსტის გადადგომით, პეტრემ წარუმატებლად შესთავაზა ჯერ კიდევ დაკავებული პოლონეთის გვირგვინი უნგრელ მეამბოხე პრინცს, ფერენც II რაკოცის, ბრიტანელ გენერალს და მალბოროუჰის პირველ ჰერცოგს, ჯონ ჩერჩილ მალბოროს, პოლონელ იაკუბ სობესკის, ჰაბსბურგების სამსახურში მყოფ ევგენი სავოიელს და სხვებს. პოლონურ-ლიტვურ თანამეგობრობაში, ხელშეკრულებამ განამტკიცა და კიდევ უფრო გააუმჯობესა სტანისლავ ლეშჩინსკის პოზიცია. შედეგად მან მოიპოვა აზნაურების ერთგულება. ავგუსტ ძლიერი აღდა როგორც პოლონეთის მეფე და განაახლა ალიანსი რუსეთთან 1709 წლის ტორუნის ხელშეკრულებით, რამაც შესაძლებელი გახადა პეტრეს გამარჯვება პოლტავის ბრძოლაში კარლ XII-ის წინააღმდეგ. Anisimov, Evgeniĭ Viktorovich (1993). The reforms of Peter the Great. Progress through coercion in Russia, The New Russian history. M.E. Sharpe. ISBN 1-56324-047-5.  Bromley, J. S. (1970). Rise of Great Britain & Russia, 1688-1725, The New Cambridge Modern History. CUP Archive. ISBN 0-521-07524-6.  Scan of the treaty at IEG (Institut für Europäische Geschichte) Mainz, 47 pages დაარქივებული 2011-07-22 საიტზე Wayback Machine. Annotated edition of the treaty at IEG Mainz დაარქივებული 2011-07-22 საიტზე Wayback Machine.
ფარადავლა ახალციხელი

ფარადავლა ახალციხელი – ახალციხელთა ფეოდალური საგვარეულოს წარმომადგენელი XIII საუკუნის I ნახევარში, ძე შალვა ახალციხელისა. საქართველოში მონღოლების შემოჭრის შემდეგ ფარდავლა გაიქცა რუმის სულთან ყიასედინთან, რომელმაც ის თავის ერთ-ერთ სარდლად დანიშნა. დარდინ შარვაშიძესთან ერთად სარდლობდა სულთნის ჯარს მონღოლთა წინააღმდეგ ბრძოლაში (1244). სულთნის ჯარი დამარცხდა, შარვაშიძე მოკლეს, ხოლო ფარდავლა თვით სულთანმა მოაკვლევინა. მემატიანის სიტყვით, „იყო კაცი მხნე და წყობათა შინა სახელოვანი“. შოშიაშვილი ნ., თორელთა ფეოდალური სახლის ისტორია და შოთა რუსთაველი, კრ.: შოთა რუსთაველი, თბ., 1966 შოშიაშვილი ნ., ქსე, ტ. 2, გვ. 100, თბ., 1977
წაღკასარი

წაღკასარი (სომხ. Ծաղկասար) — სოფელი სომხეთში, არაგაწოტნის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 990 მეტრზე. 2009 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 127 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 26 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 4.98 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
წაღკაშენი (არაგაწოტნი)

წაღკაშენი (სომხ. Ծաղկաշեն) — სოფელი სომხეთში, არაგაწოტნის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 950 მეტრზე. 2009 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 779 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 105 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 7.4 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
ცამაქასარი

ცამაქასარი (სომხ. Ցամաքասար) — სოფელი სომხეთში, არაგაწოტნის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 610 მეტრზე. 2009 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 452 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 27 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 16.6 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
წილქარი

წილქარი (სომხ. Ծիլքար) — სოფელი სომხეთში, არაგაწოტნის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 150 მეტრზე. 2009 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 560 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 39 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 14.21 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
თთუჯური (არაგაწოტნი)

თთუჯური (სომხ. Թթուջուր) — სოფელი სომხეთში, არაგაწოტნის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 910 მეტრზე. 2009 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 380 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 38 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 10.01 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
ვარდაბლური (არაგაწოტნი)

ვარდაბლური (სომხ. Վարդաբլուր) — სოფელი სომხეთში, არაგაწოტნის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 075 მეტრზე. 2009 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 638 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 59 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 10.83 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
ვარდენისი (არაგაწოტნი)

ვარდენისი (სომხ. Վարդենիս) — სოფელი სომხეთში, არაგაწოტნის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 850 მეტრზე. 2009 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 760 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 53 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 14.22 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
ვარდენუტი

ვარდენუტი (სომხ. Վարդենուտ) — სოფელი სომხეთში, არაგაწოტნის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 900 მეტრზე. 2009 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 868 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 44 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 19.89 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
შალვა ახალციხელი

შალვა ახალციხელი (გ. 1226) — XII-XIII საუკუნეების საქართველოს სახელმწიფო და სამხედრო მოღვაწე, მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 17 ივნისი, ახალი სტილით – 30 ივნისი. თამარ მეფის ვეზირი (ჯერ მეჭურჭლეთუხუცესი, შემდეგ – მანდატურთუხუცესი), ერისთავთერისთავი, ჯავახეთის მონაპირე, თორელთა საგვარეულოს ახალი განშტოების — ახალციხელთა გვარის ფუძემდებელი. შამქორის ბრძოლაში (1195) ხელთ იგდო ხალიფის დროშა, რომელიც თამარ მეფემ გელათში ხახულის ღვთისმშობელს შესწირა. ამ ომის მსვლელობას ეხება განძანის წარწერა, რომელშიც შალვა ახალციხელის შესახებ ვკითხულობთ: შალვა ახალციხელი სარგის თმოგველთან ერთად სარდლობდა ქართველთა ლაშქარს კარისთვის (ყარსი) ბრძოლებში (XIII საუკუნის დასაწყისი). ბასიანის ბრძოლაში (1203) შალვა და მისი ძმა ივანე სარდლობდნენ მესხთა მეწინავე ლაშქარს. ბასიანის ომის შემდეგ შალვა ახალციხელი მანდატურთუხუცესი გახდა და ეს თანამდებობა მას 1225 წლამდე ეპყრა. თამარის მეფობის ბოლო წლებში მან თურქთაგან გაათავისუფლა კეჩროლი (სამხრეთ საქართველოში). გარნისის ბრძოლაში (1225) ივანე ახალციხელთან ერთად სარდლობდა მესხთა მეწინავე ჯარს. ივანე I მხარგრძელი, ძმებს დამხმარე ძალა არ მიაშველა. ახალციხელები მტრის სიჭარბეს არ მოერიდნენ, მაგრამ უთანასწორო ბრძოლაში დამარცხდნენ. გარნისის კლდეებში თავშეფარებულ ივანეს მაღალი კლდიდან მოწყვეტილი ქვა დაეცა და იქვე გარდაიცვალა. შალვა კი ტყვედ ჩაიგდეს ხვარაზმელებმა. ჯალალედინმა ტყვისათვის შეუსაბამო პატივი მიაგო მას, განზრახული ჰქონდა ქართველების წინააღმდეგ ბრძოლაში მისი გამოყენება „ახოვნებასა“ და „წყობათა შინა სიქველის გამო“, მაგრამ ერთი წლის შემდეგ „ქრისტეს ჯურის არ დატევების გამო“ სიკვდილით დასაჯა. ჰყავდა ვაჟი ფარადავლა. „ქართველ წმიდანთა ცხოვრებანი“, თბილისი, 2004 წ. ქართლის ცხოვრება,II, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც. თბილისი, 1959. ივ. ჯავახიშვილი, ქართველი ერის ისტორია, ტ.II. შოშიაშვილი ნ., თორელთა ფეოდალური სახლის ისტორია და შოთა რუსთაველი, კრ.: შოთა რუსთაველი, თბ., 1966 შოშიაშვილი ნ., ქსე, ტ. 2, გვ. 100-101, თბ., 1977
ვერინ-ბაზმაბერდი

ვერინ-ბაზმაბერდი (სომხ. Վերին Բազմաբերդ) — სოფელი სომხეთში, არაგაწოტნის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 600 მეტრზე. 2009 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 487 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 34 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 14.35 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
ონკოლოგია

ონკოლოგია (ბერძ. onkos — მასა, სიმსივნე) — მეცნიერება, რომელიც შეისწავლის სიმსივნეთა წარმოშობის მიზეზებს, კლინიკურ მიმდინარეობას და ამუშავებს მათი მკურნალობისა და პროფილაქტიკის მეთოდებს. ონკოლოგია მჭიდროდ არის დაკავშირებული ისეთ დარგებთან, როგორიცაა ბიოლოგია (ციტოლოგია და გენეტიკა), ქიმია, პათოლოგია, ქირურგია, გინეკოლოგია, რადიოლოგია და სხვა. დამოუკიდებელ სამეცნიერო-ბიოლოგიურ დისციპლინად ონკოლოგია ჩამოყალიბდა მეოცე საუკუნეში, მას შემდეგ, რაც დაიწყო სიმსივნის ზრდის ექსპერიმენტული შესწავლა. ამ პროცესის ერთ-ერთ ფუძემდებლად ითვლება მიხეილ ნოვინსკი, რომელმაც 1876 წელს სიმსივნე ძაღლიდან ლეკვს გადაუნერგა. თეორიები სიმსივნეთა წარმოქმნის შესახებ ყალიბდებოდა ძირითადად გერმანელი პათოლოგანატომების, ექსპერიმენტატორეაგაის და სხვათა გამოკვლევებისა და აღმოჩენების საფუძველზე. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 535.
ახალციხის აქატის საბადოები

ახალციხის აქატის საბადოები, ტექნიკური აქატის (ქალცედონის) საბადოები. განლაგებულია ახალციხის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე, ახალციხის ქვაბულში სოფლების, ბოგის და გიორგიწმინდის ახლოს. სივრცობრივად დაკავშირებულია შუაეოცენურ ვულკანოგენურ წყებასთან, საკუთრივ, ამ წყების ანდეზიტურ ჰორიზონტთან. გამოიყოფა აქატშემცვლელი ქანების ორი ზოლი — დეპრესიის ჩრდილოეთი (შურდოს საბადო) და სამხრეთი (პამაჯ-ზიარეთის საბადო) ნაწილში. ახალციხის აქატის საბადოებზე ძირითადად მოიპოვებენ მკვრივ ქალცედონს, ქარგიანი (ზოლებიანი) აქატი შედარებით იშვიათია. ეს მინერალები ჩრდილოეთ ზოლში სეკრეციული წარმოშობის ჟეოდების სახით გვხვდება, სამხრეთით — ჟეოდებისა და მილისებრი სხეულების სახით. მუშავდება 1933-იდან. იყენებენ ზუსტი ხელსაწყოების, მ. შ. საათების, წარმოებასა და საიუველირო საქმეში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 101.
დილიჯანის ეროვნული პარკი

დილიჯანის ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი ჩრდილო-აღმოსავლეთ სომხეთში, ტავუშის პროვინციაში. მოქცეულია მდინარე აღსთაფის ზემო დინების აუზში. შეიქმნა 1958 წელს წიფლისა და მუხის ტყეების, ფიჭვისა და ურთხელის კორომებისა და მთის ტბების დაცვის მიზნით როგორც ნაკრძალი. 2002 წლიდან ეროვნული პარკის სტატუსი აქვს. ფართობი 24 232 ჰა. განფენილია ზღვის დონიდან 1070-2300 მ სიმაღლეზე. არის ტბები, მათ შორის პარზი. ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე იზრდება ჭურჭლოვანი მცენარეების 902 სახეობა. მდიდარია აგრეთვე ფაუნა, არის ხოჭოების დაახლოებით 800 სახეობა, აღსანიშნავია გველგესლასებრნი, ხვლიკისნაირნი, ამფიბიები, თევზები და სხვა. დილიჯანის ეროვნული პარკი დაარქივებული 2015-02-04 საიტზე Wayback Machine.
ოტორინოლარინგოლოგია

ოტორინოლარინგოლოგია (ბერძ. rhis — ცხვირი და larynx — ხორხი, ყელი) — მედიცინის დარგი, შეისწავლის ყურისა და ზედა სასუნთქი გზების დაავადებებს. ზოგადად ოტორინოლარინგოლოგიას გამოეყო დამოუკიდებელი დისციპლინები აუდიოლოგია, ფონიატრია, ოტიატრია. ოტორინოლარინგოლოგია ფართოდ იყენებს ოპტიკურ ხელსაწყოებს, რომელთა დახმარებითაც ხდება ყურის, ცხვირის ღრუს, ხახის, სასულის, ბრონქების და საყლაპავის დათვალიერება, აგრეთვე სხვადასხვაგვარი მანიპულაცია და ქირურგიული ჩარევა. ავადმყოფების გამოკვლევისას დიდი მნიშვნელობა ენიჭება სმენისა და ვესტიბულური ფუნქციების შესწავლას. ოტორინოლარინგოლოგიის დიდი მიღწევაა მიკროქირურგიული მეთოდების ფართოდ გამოყენება დაავადებათა სამკურნალოდ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 605.