laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ათარი

ფარიდ ალ-დინ მოჰამედ იბნ იბრაჰიმ ათარი (სპარს. فَریدالدّین ابوحامِد محمّد عطّار نِیشابوری; დ. 1119, 1136, 1142 ან 1145 — გ. ვარაუდით 1229) — სპარსელ-ტაჯიკი პოეტი, სეფიური ლიტერატურის თვალსაჩინო წარმომადგენელი. ნიშაბურელ მოქალაქეს, ხელობით მეაფთიაქეს, საკმაოდ ფართო განათლება მიუღია. მისი შემოქმედება გამსჭვალულია მისტიური თეოსოფიის იდეებით. ძირითადი თემა — ღვთისადმი მისტიური სიყვარული, აბსოლუტური ჭეშმარიტების ძიება თვითშემეცნებისა და საკუთარი თავის ღვთაების წილად მიჩნევის გზით — ათარის თხზულებები შენიღბულია ალეგორიით. ამ მხრივ საყურადღებოა პოემები „ფრინველთა საუბარი“ (დაახლ. 1175), „ბულბულის წიგნი“ და სხვ. IX–XII საუკუნეების პოეტთა და სწავლულთა შესახებ მეტად საინტერესო ფაქტობრივი ცნობების შემცველია მისი „ღვთიური წიგნი“, პროზაულ „წმინდანთა ისტორიაში“ კი სუფი მოღვაწეების ცხოვრებაა გადმოცემული. ათარის ცნობილი ნაწარმოებებია აგრეთვე „დარიგებათა წიგნი“, „ზეაღსვლის წიგნი“, „თავისუფალის წიგნი“, ლირიკული ლექსების კრებული და სხვ.; ათარის შემოქმედება მოლკლორული მასალის სიუხვითა და ფორმის სისადავით გამოირჩევა. მისმა ლიტერატურულმა მოღვაწეობამ უდიდესი გავლენა მოახდინა როგორც ირანის, ისე მეზობელი ქვეყნების სუფიური ლიტერატურის შემდგომ განვითარებაზე (ჯალალ ალ-დინ რუმი, ნავოი და სხვ.). Бертельс Е. Э., Суфизм, и Суфийская литература, Избр. труды, [т. 3], М., 1965. კალაძე ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 223. ↑ Gershevitch I., Yarshater E., Frye R. N. et al. The Cambridge History of Iran — Cambridge University Press, 1968. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q6001414"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q7721061"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q924275"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q685767"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q4465"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q912887"></a> ↑ Library of the World's Best Literature / C. D. Warner — 1897. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q952614"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19098835"></a>
ზღვის ძროხა

ზღვის ძროხა, სტელერის ძროხა (ლათ. Hydrodamalis stelleri ან Hydrodamalis gigas) — ზღვის ძუძუმწოვარი სირენების რიგისა. სხეულის სიგრძე 8 მ აღწევდა, წონა 3,5 ტ-მდე. მასიური თითისტარისებრი სხეული ბოლოვდებოდა ჰორიზონტალური ფარფლით. წინა კიდურებად ფარფლები ჰქონდა, უკანა არ ჰქონია. შიშველი, სქელი და უხეში კანი ჰქონდა, კბილები არ გააჩნდა. სასა და ქვედა ყბის კიდეები დაფარული იყო წიბოვანი რქოვანი ფირფიტებით. ბინადრობდა კომანდორის კუნძულებთან წყალმარჩხში. იკვებებოდა წყალმცენარეებით ხორცისა და ქონის გამო უზომო რეწვის შედეგად მთლიანად განადგურდა დაახლოებით 1765 წელს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 552.
იმედო ფხაკაძე

იმედო ფხაკაძე (დ. 20 ნოემბერი, 1942, საქართველო- გ. 21 ივლისი, 2021) — ქართველი ხელბურთელი. თამაშობდა თბილისის „ბურევესტნიკსა“ (1962–1974) და სსრკ ნაკრებში (1963–1971). მსოფლიოს სტუდენტთა თამაშების ჩემპიონი 1968 წელს, სსრკ-ის ორგზის ჩემპიონი (1962, 1964), სამგზის მეორე (1965, 1966, 1967) და მესამე (1963) პრიზიორი. სსრკ-ის ნაკრებში ჩაატარა 68 მატჩი, გაიტანა 193 გოლი. იყო თბილისის „ბუერვესტნიკის“ მთავარი მწვრთნელი (1974-1978). მისი ხელმძღვანელობით „ბურევესტნიკი“ სსრკ ხალხთა VI სპარტაკიადასა (1975) და სსრკ-ის ჩემპიონატში (1977) მესამე საპრიზო ადგილზე გავიდა. მცირე ხნით ავარჯიშებდა იორდანიის ნაკრებს (1976). არის საქართველოს დამსახურებული მწვრთნელი. ქართული სპორტის სტატისტიკა[მკვდარი ბმული] იმედო ფხაკაძე
ანზორ ექსეულიძე

ანზორ ექსეულიძე (დ. 7 ივნისი, 1939, საქართველო — გ. 1 იანვარი, 2001) — ქართველი ხელბურთელი თამაშობდა თბილისის ბურევესტნიკსა (1958–1975), იყო სსრკ ნაკრების წევრი (1965–1967). სსრკ ორგზის ჩემპიონი (1962, 1964), სამგზის მეორე (1965, 1966, 1967) და მესამე პრიზიორი (1963). მსოფლიოს ჩემპიონატის მონაწილე (1967). სსრკ ნაკრების შემადგენლობაში ჩაატარა 14 მატჩი და გაიტანა 13 გოლი. ქართული სპორტის სტატისტიკა
ჯემალ ცერცვაძე

ჯემალ ცერცვაძე (დ. 7 მაისი, 1939, საქართველოს სსრ, სსრკ; — გ. 28 იანვარი, 2019) — ქართველი ხელბურთელი თამაშობდა თბილისის ბურევესტნიკსა (1958–1975) და სსრკ ნაკრებში (1959–1972). სსრკ ორგზის ჩემპიონი (1962–1964), სამგზის მეორე (1965, 1966, 1967) და მესამე (1963) პრიზიორი. ზედიზედ ათჯერ მოიპოვა სსრკ ჩემპიონატების საუკეთესო ბომბარდირის სახელი (1962–1971), მსოფლიო ფესტივალის ჩემპიონი (1968), მონაწილეობდა სამ მსოფლიო ჩემპიონატში (1964, 1967, 1970), აქედან ორში (1964, 1967) ჩემპიონატის ყველაზე ტექნიკურ მოთამაშედ აღიარეს, სამჯერ იყო შეყვანილი მსოფლიოს სიმბოლურ ნაკრებში. სსრკ ნაკრების შემადგენლობაში ითამაშა 78 მატჩი, გაიტანა 276 გოლი. ფენომენალური ტექნიკის, თავბრუდამხვევი ფინტებისა და მეტოქეთათვის ამოუცნობი ტყორცნების გამო შვედეთის მსოფლიო ჩემპიონატზე (1967) „ხელბურთის პელედ“ მონათლეს. ყოფილ სსრკ სივრცეში პირველმა დააარსა ოლიმპიური რეზერვების ხელბურთის სპეციალიზებული სკოლა (1980), რომელიც მის სახელს ატარებს. გარდაიცვალა 2019 წლის 28 იანვარს, 79 წლის ასაკში. ქართული სპორტის სტატისტიკა ↑ გარდაიცვალა მსოფლიო ხელბურთის ლეგენდა ჯემალ ცერცვაძე 1tv.ge
ჰაუმეა (მითოლოგია)

ჰაუმეა — ნაყოფიერების ღმერთი ჰავაის რელიგიაში. მისი შვილებია: პელე, კენე მილოჰაი, კამოჰოალი, კანე მილოჰაი, ნამაკა, კაპო, ჰიიაკა და სხვა მრავალი. პელეს გარდა (რომელი ჩვეულებრივ დაიბადა) სხვა მის შვილები მისი სხეულის სხვა და სხვა ნაილებისგან ჩნდებოდნენ. მაგალითად მისი თავიდან გაჩნდნენ: ლაუმია, კააულა, კააკაუაკოკო და კაუაკაი. ის ძლიერი არსება იყო, მისგან მრავალი ქმნილაბა შეიქმნა. ის ხანდახან გადაიქცეოდა ახალგაზრდა ქალად და საკუთარ შვილებზე და შვილიშვილებზე ქორწინდებოდა. ბოლოს კაულუმ მოკლა. მაორის მითოლოგიაში არის მსგავსი სახელის გარეული მცენარეების ღმერთი ჰაუმია-ტიკეტიკე (ან ჰაუმია). Sacred texts
გიორგი გოგაშვილი

გიორგი რევაზის ძე გოგაშვილი (დ. 8 ოქტომბერი, 1960, თბილისი) — ქართველი ექსპერტი თავდაცვისა და ეროვნული უსაფრთხოების საკითხებში, ბრიგადის გენერალი (2003 წ.). 1982 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური უნივერსიტეტის საინჟინრო ფიზიკის ფაკულტეტი, 1987 წელს – მოსკოვის სსრკ სახელმწიფო უშიშროების კომიტეტის უმაღლესი სკოლა, 2002 წელს – თავდაცვის უწყების ენების ინსტიტუტი (სან-ანტონიო, აშშ), 2003 – ეროვნული თავდაცვის უნივერსიტეტი (ქ. ვაშინგტონი), იქვე მიენიჭა მეცნიერებათა მაგისტრის ხარისხი ეროვნული უსაფრთხოების სტრატეგიის დარგში. 1987-1991 წლებში მუშაობდა საქართველოს სახელმწიფო უშიშროების კომიტეტის დაზვერვის განყოფილებაში, 1992-1996 წლებში – დამოუკიდებელი საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სპეციალური დანიშნულების მთავარ სამმართველოში, სამხედრო დაზვერვაში; 1996–97 წლებში იყო საქართველოს ეროვნული უშიშროების საბჭოს ანალიტიკური სამსახურის წამყვანი სახელმწიფო მრჩეველი, 1998–2002 წლებში – საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს გენერალური ინსპექციის უფროსი, 2003–04 წლებში – საქართველოს თავდაცვის ეროვნული აკადემიის რექტორი. 2004 წლიდან თბილისის პოლიტიკური სწავლების სკოლისა და ევროკავშირის უნივერსიტეტის სტრატეგიული კვლევის ცენტრის ექსპერტი. დოლიძე ლ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 56.
ნოდარ გოგებაშვილი

ნოდარ ვლადიმერის ძე გოგებაშვილი (დ. 2 აგვისტო, 1930, თბილისი — გ. 22 თებერვალი, 2024) — ქართველი იმუნოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1970), პროფესორი (1984), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1991), საქართველოს მედიცინის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1994). 1954 წლს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. 1964–1996 წლებში მუშაობდა ტუბერკულოზის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში, რომელსაც ხელმძღვანელობდა წლების განმავლობაში. 1995–2005 წლებში იყო პეტრე შოთაძის სახელობის თბილისის სამედიცინო აკადემიის იმუნოლოგიისა და ალერგოლოგიის კათედრის გამგე. გოგებაშვილის სამეცნიერო ნაშრომები ეძღვნება სხივური დაავადების დროს ბაქტერიოფაგიის კანონზომიერებებს, ტუბერკულოზის თანამედროვე იმუნოლოგიის მექანიზმებს, I ტიპის კოლაგენის მიმართ განვითარებული აუტოიმუნური პროცესის თავისებურებებს სხვადასხვა დაავადებების დროს. 1994 წელს ხელმძღვანელობდა ტუბერკულოზთან ბრძოლის პროგრამის შემუშავებას. გოგებაშვილი 1983 წელს აირჩიეს სსრკ სამედიცინო აკადემიის პრეზიდიუმთან არსებული იმუნოლოგიის სამეცნიერო საბჭოს წევრად, 1984 წელს — მის მიერვე ჩამოყალიბებულ საქართველოს იმუნოლოგთა საზოგადოების პრეზიდენტად. 1997–2006 წლებში იყო ალერგოლოგთა და კლინიკურ იმუნოლოგთა ასოციაციის თავმჯდომარე; 2006 წლიდან არის ამ ასოციაციის საპატიო პრეზიდენტი. გოგებაშვილს მიღებული აქვს სხვადასხვა პროფესიული და სახელმწიფო ჯილდოები, მათ შორის ზაზა ფანასკერტელ-ციციშვილის მედალი (1994), ღირსების ორდენი (1999). მაიონიზირებელი გამოსხივების გავლენა ორგანიზმის იმუნო-ბიოლოგიურ რეაქტიულობაზე, თბ., 1963; Иммунологическая реактивность организма при туберкулёзе, Тб., 1975. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 59. ნოდარ გოგებაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ „ცნობილი იმუნოლოგი ნოდარ გოგებაშვილი გარდაიცვალა“. metronome.ge. 22 თებერვალი, 2024. ციტირების თარიღი: 22 თებერვალი, 2024. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date= და |date=-ში (დახმარება)
ზღვის წავი

ზღვის წავი, კალანი (ლათ. Enhydra lutris) — მტაცებელი ძუძუმწოვარი კვერნისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძე 1,5 მ აღწევს, წონა 40 კგ. აქვს ფარფლისმაგვარი უკანა ფეხები. ხმელეთზე გაჭირვებით დადის, წყალში მეტად სხარტია. სხეული დაფარული აქვს ხშირი, აბრეშუმისებრი, მუქი მურა, ზოგჯერ შავი მბზინვარე ბეწვით. შობს 1, იშვიათად 2 ნაშიერს. ძვირფასი ბეწვის გამო მტაცებლური რეწვის შედეგად თითქმის მთლიანად განადგურდა. ძირითადად ბინადრობს ჩრდილოეთ წყნარ ოკეანეში და იკვებება უხერხემლოებით, როგორიცაა ზღვის ზღარბები და ერთ-ერთი ყველაზე მცირე ზომის ზღვის ძუძუმწოვარია. ოკეანეში ჩაღვრილი ნავთობი ზღვის წავებისთვის განსაკუთრებულ საშიშროებას წარმოადგენს, ვინაიდან ბეწვის ხშირი საფარი მათი თბოიზოლაციის ძირითადი საშუალებაა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 552.
ცვილიანა

ცვილიანა ან ცვლილოვანა (ლათ. Cere ან Ceroma) — შესქელებული კანის უბანი ზოგიერთი ფრინველის (შავარდნისნაირნი, ბუსნაირნი, მტრედისებრნი, თუთიყუშისნაირნი) ნისკარტზე. მდებარეობს ნესტოებს შორის. ჩვეულებრივ, ცვილიანა ბუმბულს მოკლებულია და ღია ფრადაა შეფერილი (ბევრ მტაცებელს ცვილიანას ფერი ეცვლება — მოხუცებს ყვითელი აქვთ, ახალგაზრდებს — მოცისფრო). შებუმბლული ცვილიანა ახასიათებს თუთიყუშებს, არწივებს, ბატკანძერს. ზოგიერთ ბუს გადაფარული აქვს ბუმბულით. ცვილიანა აადვილებს ნისკარტის ზედა ნაწილის მოძრაობას. Биологический энциклопедический словарь / Гл. ред. М. С. Гиляров; Редкол.: А. А. Баев, Г. Г. Винберг, Г. А. Заварзин и др. — 2-е изд., исправл. — М.: Советская энциклопедия, 1989. — 864 с ISBN 5-85270-002-9 (См. аннотацию დაარქივებული 2007-10-09 საიტზე Wayback Machine. ).
აღმოსავლური რიფის ყანჩა

აღმოსავლური რიფის ყანჩა (ლათ. Egretta sacra) — ფრინველი ყანჩისებრთა ოჯახისა. გავრცელებულია სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში, ავსტრალიაში, ახალ ზელანდიაში, ტასმანიასა და პოლინეზიაში. მისი სხეულის სიგრძეა 57–67 სმ, ფრთის შლილი 90–110 სმ, მასა 400 გ. ფეხები მოკლე და ყვითელი აქვს. შეფერილია ნაცრისფერ-ფიქალისფრად. ყელსა და ნიკაპზე გასდევს ვიწრო, თეთრი ზოლი. ბუდობის სეზონის დროს კისერსა და ზურგზე მორთულია გრძელი ბუმბულებით. აღმოსავლური რიფის ყანჩის ნისკარტი ყავისფერია, თვალები კი მოყვითალო. სახის გარშემო კანს მომწვანო-მოყვითალო იერი დაჰკრავს. ახასიათებს დიმორფიზმი, ანუ არსებობს შეფერილობის ორი ვარიანტი, ესენია: მუქი (მუქი-ნაცრისფერი შეფერილობა) და ღია (თეთრი შეფერილობა). ამავდროულად უმთავრეს მხარეებში იგი ღიაა, მაგრამ ახალ ზელანდიაში მობინადრე ქვესახეობა მუქი შეფერილობით გამოირჩევა. იკვებება თევზით, მოლუსკებით, კიბოსნაირებითა და სხვა ზღვის ცხოველებით, რომლებსაც წყლის ზედაპირზე იჭერს. მთელი წლის განმავლობაში ეს ფრინველები ბუდობენ კოლონიებად ჯუნგლებში, პალმებს შორის, მანგროს ტყეებში ან ბებერი ხეების ფუღუროებში. დედალი დებს 2–3 მომწვანო-ლურჯ კვერცხს. ბუდეს აშენებს ტოტებისა და ყვავილებისაგან. კრუხობს ორივე მშობელი. ინკუბაცია 28 დღე-ღამემდე გრძელდება. ბარტყებს მშობლები 5 კვირის განმავლობაში კვებავენ. ავსტრალიაში აღმოსავლური რიფის ყანჩა სახელმწიფო დაცვის ქვეშ იმყოფება 1974 წლიდან. Bruce Campbell: Das große Vogelbuch. Eugen Ulmer Verlag, Stuttgart 1976. Bruce Campbell (1974). The Dictionary of Birds in Colour. George Rainbird Ltd., London.
ყაზანჩი (ზანგილანი)

ყაზანჩი (აზერ. Qazançı) — სოფელი აზერბაიჯანში, ქალბაჯარ-ლაჩინის რეგიონში, ზანგილანის რაიონში. 1993-2020 წლებში დე-ფაქტოდ კონტროლირდებოდა სეპარატისტული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის მიერ. ყაზანჩი GEOnet სახელების სერვერზე ↑ Zangilan district – Administrative district in the Republic of Azerbaijan.
ქირაქ-მიუშლანი

ქირაქ-მიუშლანი (აზერ. Qıraq Müşlan) — სოფელი აზერბაიჯანში, ქალბაჯარ-ლაჩინის რეგიონში, ზანგილანის რაიონში. 1993-2020 წლებში დე-ფაქტოდ კონტროლირდებოდა სეპარატისტული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის მიერ. ქირაქ-მიუშლანი GEOnet სახელების სერვერზე ↑ Zangilan district – Administrative district in the Republic of Azerbaijan.
მადაგასკარული ყანჩა

მადაგასკარული ყანჩა (ლათ. Ardea humbloti) — ფრინველი ყანჩისებრთა ოჯახისა. ლათინური სახელი ეწოდა ფრანგი ბოტანიკოსის, ლეონ უმბლოს (1852—1914) პატივსაცემად. მადაგასკარული ყანჩა სიმაღლეში 90 სმ-მდე აღწევს. შეფერილია ფიქალისფერ-ნაცრისფრად. ბუდობს მხოლოდ კუნძულ მადაგასკარზე, უპირატესად მის ჩრდილოეთ და დასავლეთ სანაპიროზე, აგრეთვე ტბა ალაოტრას ნაპირებზე. შემჩნეულია კომორის კუნძულებზე მაიოტასა და ალდაბრაზე. ბინადრობს ნოტიო რეგიონებსა და მანგროს ტყეებში. სახეობის სრული პოპულაცია 1000-დან 3000-მდე ინდივიდს შეადგენს. იმყოფება გადაშენების საფრთხის ქვეშ, რის მიზეზიც ერთის მხრივ ადგილობრივების ნადირობა და მეორეს მხრივ ჰაბიტატის განადგურებაა (ხეების ჭრა და ჭაობების შრობა). James A. Kushlan & James A. Hancock: Herons. Oxford University Press, 2005, ISBN 0-19-854981-4
ზღვის ხვლიკი

ზღვის ხვლიკი (ლათ. Amblyrhynchus cristatus) — ქვეწარმავალი იგუანასებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძე 140 სმ აღწევს. გვერდებიდან შებრტყელებული კუდი და თითებს შორის საცურაო აპკი აქვს. ზურგსა და კუდზე წვეტიანი და წაგრძელებული ქერცლის ტროპი გასდევს. ზღვის ხვლიკი გალაპაგოსის კუნძულების ენდემია. ბინადრობს ზღვის მოქცევის ზოლში. დროის უმეტეს ნაწილს წყალში ატარებს, კარგად დაცურავს. იკვებება წყალმცენარეებით. ერთადერთი თანამედროვე ხვლიკია, რომელიც საკვებს ზღვაში მოიპოვებს. ახასიათებს პოლიგამია — გამრავლების პერიოდში ზღვის ხვლიკები ქმნიან ჯგუფებს, რომლებიც 2-10 დედლის, ახალი თაობისა და ერთი მამლისაგან შედგება. დებს 1-3 კვერცხს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 553.
შავთავა ყანჩა

შავთავა ყანჩა (ლათ. Ardea melanocephala) — ფრინველი ყანჩისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 85 სმ, ფრთის შლილი — 150 სმ. იგივე ზომისაა, როგორიც რუხი ყანჩა და მისგან ოდნავ განსხვავდება შეფერილობით (შედარებით მუქია). სხეულის ზედა ნაწილი მუქი ნაცრისფერია, ქვედა კი — ღია. გავრცელებულია აფრიკაში, საჰარის სამხრეთით, აგრეთვე მადაგასკარზე. დასავლეთაფრიკული პოპულაციის ფრინველები წვიმების სეზონის დროს მიგრირებენ ჩრდილოეთით. ბუდობენ კოლონიებად წყალსატევებთან ახლოს მდებარე ხეებსა და ლელქაშის ბუჩქნარებში, ისეთ ადგილებშიც, სადაც ვხვდებით რუხ წეროს, ისინი შერეულ კოლონიებადაც კი ბუდობენ. დედალი დებს 2–4 კვერცხს. ინკუბაცია გრძელდება 25–28 დღე-ღამე. შავთავა ყანჩა ნადირობს როგორც წყალთან ახლოს, ასევე მისგან მოშორებით. იკვებება უმთავრესად თევზითა და ბაყაყებით, აგრეთვე მცირე ძუძუმწოვრებითა და სხვა ფრინველებით. ხშირად შეიძლება დაკვირვება, თუ როგორ ყარაულობს შავთავა ყანჩა მსხვერპლს. James A. Kushlan & James A. Hancock: Herons. Oxford University Press, 2005, ISBN 0-19-854981-4
წითური ყანჩა

წითური ყანჩა (ლათ. Ardea purpurea) — ფრინველი ყანჩისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 78–97 სმ, ფრთის შლილი 120–152 სმ აღწევს. ამხელა ზომების მიუხედავად, 0,5-დან 1,35 კგ-მდე იწონის. შეფერილია მოწაბლისფრო-მურად, ზურგი ნაცრისფერი აქვს. ფრენისას თავი და კისერი წინ მოკლედ აქვს გაშვერილი და ქმნის ჩამოშვებული მარყუჟის სილუეტს. გავრცელებულია ევროპაში (ბუდობისას), სამხრეთ აზიასა და აფრიკაში; გვხვდება საქართველოშიც. ბინადრობს ლერწმნარებში წყალთან ახლოს. ევროპული ყანჩები იზამთრებენ აფრიკის კონტინენტზე, საჰარის სამხრეთით. სხვა მსხვილი ყანჩების მსგავსად, წითური ყანჩა ხეებზე ნაკლებად ჯდება. გრძელი თითების მეშვეობით შეუძლია გახურებულ ქვიშაზე სიარულიც. შეშინებული წითური ყანჩა ლერწმებით გარშემორტყმულ ადგილას იტუზება, ნისკარტს ვერტიკალურად ზევით წევს და ამგვარად ცდილობს დამალვას. ამ ქცევით ძალიან წააგავს ყარაულას. უმეტესად აქტიურია შებინდებისას. უმთავრესად იკვებება 20 სმ-მდე სიგრძია თევზებით, რომლებსაც ყარაულობის შემდეგ იჭერს. დაჭერის შემდეგ მსხვერპლს შებერტყავს, რათა მოაბრუნოს სასურველი პოზიციისაკენ და ყლაპავს თავით წინ. აგრეთვე ჭამს მწერებს, კიბოსნაირებს, ამფიბიებსა და მღრღნელებს. ცუდად ცურავს და ამიტომ ერიდება ღრმაწყლოვან ადგილებს. ბუდეს იკეთებს ზრდასრულ ლერწმებში, ბუჩქებსა და ლელქაშებში. აგრეთვე ხშირად ბუდობს 20-მდე წყვილისაგან შედგენილ კოლონიებში, ახასიათებს სხვა სახეობის ყანჩებთან და ჩვამებთან ერთად ცხოვრება. ამგვარ გაერთიანებებში წითური ყანჩის ბუდე სხვა ბუდეებზე ქვემოთაა განლაგებული. დედალი დებს 3–5 მოცისფრო-მკრთალ კვერცხს. კრუხობს ორივე მშობელი. ინკუბაცია 4 კვირა გრძელდება. ბარტყებს კვებავენ ჩიჩახვიდან ამოღებული, უკვე გადამუშავებული საკვებით. A. p. purpurea Linnaeus, 1766 — სამხრეთ და ცენტრალური ევროპიდან აღმოსავლეთით შუა აზიამდე, ახლო აღმოსავლეთი, აფრიკა (საჰარის სამხრეთით). A. p. manilensis Meyen, 1834 — სამხრეთი და აღმოსავლეთი აზია, მალაის არქიპელაგი. A. p. bournei Naurois, 1966 — მწვანე კონცხის კუნძულები. A. p. madagascariensis van Oort, 1910 — კ. მადაგასკარი. del Hoyo, J.; Elliot, A.; Sargatal, J., eds. (1992). Handbook of the Birds of the World. 1. Barcelona: Lynx Edicions. p. 407. ISBN 84-87334-10-5. ↑ Ali, S. (1996). The Book of Indian Birds. Bombay: Bombay Natural History Society. ISBN 978-0-19-563731-1.  ↑ Purple heron videos, photos and facts – Ardea purpurea. ARKive. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 16 ოქტომბერი 2011. ციტირების თარიღი: 18 October 2011. ↑ (1992) CRC Handbook of Avian Body Masses. CRC Press. ISBN 978-0-8493-4258-5.  ↑ ჟორდანია რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 622.
გოგიბერიძე

საკუთარი სახელი გოგიბერიძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: გაიოზ გოგიბერიძე — მსახიობი გრიშა გოგიბერიძე — ბოლშევიკი პოლიტიკოსი მემედ გოგიბერიძე — პოლიტიკოსი მოსე გოგიბერიძე — ფილოსოფოსი სესილი გოგიბერიძე — სახელმწიფო მოხელე სიმონ გოგიბერიძე — პოლიტიკოსი, პუბლიცისტი
გაიოზ გოგიბერიძე

გაიოზ გალაქტიონის ძე გოგიბერიძე (დ. 5 თებერვალი, 1922, სოფ. ხიდისთავი, ახლანდ. ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი — გ. 11 დეკემბერი, 2000, ბათუმი) — ქართველი მსახიობი, აჭარის დამსახურებული არტისტი (1957), საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1982 ). 1938–1941 და 1943–1950 წლებში იყო ბათუმის, ჩოხატაურის, ხულოს თეატრების მსახიობი; 1951–1956 წლებში მუშაობდა თბილისის მოზარდ მაყურებელთა თეატრში, შემდეგ — ქუთაისის ლადო მესხიშვილის სახელობის სახელმწიფო დრამატულ თეატრში. 1956 წლიდან კვლავ ბათუმის ი. ჭავჭავაძის სახელობის სახელმწიფო დრამატული თეატრის დასის წევრი იყო. გოგიბერიძის მიერ შესრულებული როლებს შორის აღსანიშნავია: ონისე (ალექსანდრე ყაზბეგის „ხევისბერი გოჩა“), უფლისწული (მიხეილ ჯაფარიძის „ჟამთაბერის ასული“), პეპო (გაბრიელ სუნდუკიანის „პეპო“), ესოპე (გილერმე ფიგეირედოს „მელა და ყურძენი“), კოჩკარიოვი (ნიკოლოზ გოგოლის „ქორწინება“), არტური (ეთელ ლილიან ვოინიჩის „კრაზანა“), ბაში- აჩუკი (აკაკი წერეთლის „ბაში-აჩუკი“), კასიო (უილიამ შექსპირის „ოტელო“), მანუჩა (ვალერიან კანდელაკის „მაია წყნეთელი“), ზაროვაველი (ეჟი იურანდოტის „მეცხრე წმინდანი“). ცუცქირიძე შ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 61. გაიოზ გოგიბერიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ელეანორ არაგონელი

ელეანორ არაგონელი შეიძლება იყოს: ელეანორ არაგონელი — არაგონის მეფე ალფონსო II-ის ქალიშვილი, ტულუზის გრაფინია. ელეანორ არაგონელი — ინფანტ პედრო არაგონელის ქალიშვილი, კვიპროსის დედოფალი. ელეანორ არაგონელი — რანდასოს ჰერცოგ ხუან არაგონელის ასული, კალტაბელოტას ჰერცოგინია. ელეანორ არაგონელი — არაგონის მეფე პედრო IV-ის ქალიშვილი, კასტილიისა და ლეონის დედოფალი. ელეანორ არაგონელი — არაგონის მეფე ფერდინანდ I-ის ასული, პორტუგალიის დედოფალი.
ნუგზარ ვაწაძე

ნუგზარ ვაწაძე (დ. 10 ივნისი, 1937, თბილისი — გ. 9 ივნისი, 2018) — ქართველი კომპოზიტორი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1983). 1961 წელს დაამთავრა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია. 1959 წლიდან ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას სხვადასხვა მუსიკალურ სკოლასა და მესამე სამუსიკო სასწავლებელში. ის ავტორია: ორი ერთნაწილიანი საფორტეპიანო კონცერტი (1956, d-moll; 1961, C-dur); სიმებიანი კვარტეტი (1961, E-dur სამ ნაწილად), რომელსაც 1962 წელს მიენიჭა პირველი პრემია ახალგაზრდა კომპოზიტორთა შემოქმედების საკავშირო დათვალიერებაზე, მოსკოვში; „იუმორესკა“ სიმფონიური ორკესტრისათვის, სიუიტა სიმფონიური ორკესტრისათვის ოპერიდან „ზღვა, მზე და ბიჭუნა“; მას ეკუთვნის მრავალი სიმღერა, მუსიკა სპექტაკლებისა და კინოფილმებისათვის, ესენია: „მე, ბებია, ილიკო და ილარიონი“ (1962), „სინათლე ჩვენს ფანჯრებში“ (1969), „პიერი მილიციის თანამშრომელი“ (1965); ანიმაციური ფილმები: „მამლაყინწა“ (1979), „მონადირე, ბიჭი და ძაღლი“ (1970), „ბომბორა“(1968), „ო, მოდა, მოდა...“ (1968); გადაღებულია ფილმში „არ დაიჯერო, რომ აღარა ვარ“ (1975). ნუგზარ ვაწაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ნუგზარ ვაწაძე კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
ომარ მინდორაშვილი

ომარ მინდორაშვილი (დ. 27 მარტი, 1943, თბილისი, საქართველო — გ. სექტემბერი, 2018) — ქართველი კომპოზიტორი. 1969 წელს დაამთავრა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია (კლარნეტის კლასი), ხოლო 1976 წელს (საკომპოზიციო). 1968–1974 წლებში იყო ვ. აბაშიძის სახელობის თბილისის მუსიკისა და დრამის სახელმწიფო თეატრის ორკესტრის კონცერტმეისტერი; 1974 წლიდან თბილისის 31–ე საშუალო სკოლასთან არსებული სამუსიკო სტუდიის ხელმძღვანელი; 1979 წლიდან ასწავლიდა ბლოკ–ფლეიტას ვ. სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიასთან არსებულ ექსპერიმენტალურ სკოლა–ათწლედში. დაწერილი აქვს: სიმფონიური ნაწარმოებები — სიმფონია (1980), კონცერტი ფაგოტისა და სიმფონიური ორკესტრისათვის (1981), პოემა (1982); კამერულ–ინსტრუმენტული ნაწარმოებები — კვინტეტი ხისჩასაბერი ინსტრუმენტებისათვის (1975), სონატა ფლეიტისა და ფორტეპიანოსათვის (1977), საფორტეპიანო პიესების ციკლი (1977), ნონეტი (1977), იუმორესკა ბლოკ–ფლეიტის ანსამბლისათვის (1979), პარაფრაზები ბლოკ–ფლეიტის ანსამბლისათვის (1980), სექსტეტი ფორტეპიანოსა და სასულე ინსტრუმენტებისათვის (1981); ნაწარმოებები მუსიკალური თეატრისათვის (1983); ვოკალური ციკლები, საბავშვო სიმღერები და ინსტრუმენტული პიესები. ომარ მინდორაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
სამხრეთამერიკული ყანჩა

სამხრეთამერიკული ყანჩა (ლათ. Ardea cocoi) — ფრინველი ყანჩისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 95–130 სმ, ფრთის შლილი 42,1–45,5 სმ, კუდის სიგრძე 16,1–17,3, ნისკარტისა — 12–4,8 სმ; მასა 1,5–2,5 კგ. ზურგი ნაცრისფერი აქვს, კისერი — თეთრი, თავის ზედა ნაწილი — შავი, ქვედა — თეთრი, მუცელი — შავი, ფეხები — ვარდისფერი, მკერდი — თეთრი, რომელზეც შავი ზოლები გასდევს. არ ახასიათებს სქესობრივი დიმორფიზმი. გავრცელებულია თითქმის მთელ სამხრეთ ამერიკაში (არგენტინა, ბოლივია, ბრაზილია, ჩილე, კოლუმბია, ეკვადორი, საფრანგეთის გვიანა, გაიანა, პანამა, პარაგვაი, პერუ, სურინამი, ურუგვაი, ვენესუელა). აგრეთვე „სტუმრობს“ ტრინიდადსა და ტობაგოს, ფოლკლენდის კუნძულებს და ტრისტან-და-კუნიას. ბინადრობს მდინარეებთან, ჭაობებთან და მტკნარ ტბებთან. ხშირად ვხვდებით ხეებზე. იკვებება ძირითადად მსხვილი თევზებით, აგრეთვე ბაყაყებით და წყლის მწერების ლარვებით. ბუდეს აკეთებენ ჭაობებში ან მტაცებლებისთვის მიუწვდომელ სხვა ადგილებში. ბუდისათვის ირჩევს მაღალ, 20-დან 25 მ-მდე სიმაღლის ხეებს. იგი აგებულია ტოტებითა და გამომშრალი ლერწმით, რომლის დიამეტრი 65 სმ აღწევს. დედალი დებს 3 ცისფერ კვერცხს თეთრი წინწკლებით. ინკუბაცია გრძელდება 20–23 დღე-ღამე. ↑ Dunning Jr. JB. 2008. CRC Handbook of Avian Body Masses 2nd Edition. Florida: CRC Press. ↑ 2.0 2.1 Blake ER. 1977. Manual of Neotropical Birds, Vol I. Chicago. ↑ Hancock J, Kushlan J. 1984. The Herons handbook. Croom Helm, 1st edition. ↑ CRC Handbook of Avian Body Masses by John B. Dunning Jr. (Editor). CRC Press (1992), ISBN 978-0-8493-4258-5. ↑ James A. Kushlan, James A. Hancock, illustrated by David Thelwell: The Herons. In: Bird families of the world. Band 14, Oxford University Press, Oxford 2005, ISBN 0-19-854981-4. p.92