14 ოქტომბერი

14 ოქტომბერი — გრიგორიანული კალენდრის 287-ე დღე (ნაკიან წლებში – 288-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 78 დღე. 1066 : ჰასტინგსის ბრძოლაში ნორმანდიის ჰერცოგმა უილიამმა დაამარცხა ანგლო-საქსთა უკანასკნელი მეფე ჰაროლდ გოდვინსონი და ინგლისის პირველი ნორმანი მეფე გახდა. 1582 : გრიგორიანული კალენდრის შემოღების გამო ამ წელიწადის ეს რიცხვი არ არსებობს იტალიაში, პოლონეთში, პორტუგალიასა და ესპანეთში. 1773 : ისტორიაში პირველი განათლების სამინისტრო, ეროვნული განათლების კომისია, შეიქმნა პოლონეთში. 1867 : იაპონიაში გადადგა ტოკუგავას შოგუნატის მე-15 და ბოლო შოგუნი. 1884 : ჯორჯ ისტმანმა დააპატენტა ფოტოფირი. 1912 : საარჩევნო კამპანიის დროს მილუოკიში, (უისკონსინი), მყოფი აშშ-ის ყოფილი პრეზიდენტი თეოდორ რუზველტი ცეცხლსასროლი იარაღით დაჭრილ იქნა სალონის მფლობელ ვილიამ ფრანკის მიერ. რუზველტი ღია ჭრილობით მაინც ახერხებს დაგეგმილი სიტყვით გამოსვლას. 1920 : სსრკ ფინეთს უთმობს პეტსამოს პროვინციის ტერიტორიის ნაწილს. 1926 : პირველად დაიბეჭდა ალან მილნის „ვინი პუჰი“. 1933 : ნაცისტური გერმანია ერთა ლიგას გამოეყო. 1943 : იაპონია ფილიპინების „დამოუკიდებლობას“ აცხადებს. 1944 : ბრიტანელი ჯარისკაცები ათენში შედიან. 1949 : ჩინეთის წითელმა არმიამ კანტონის (გუანჯოუ) ოკუპაცია მოახდინა. 1953 : აშშ მიწისქვეშა ატომურ ტესტს ახორციელებს ნევადას ატომური ტესტირების პოლიგონზე. 1962 : სსრკ ატარებს საცდელ ატომურ აფეთქებას სემიპალატინსკის ატომურ პოლიგონზე, აღმ. ყაზახეთში. 1964 : ლეონიდ ბრეჟნევი სსრკ კომუნისტური პარტიის გენერალური მდივანი გახდა. 1964 : ფილიპსი იწყებს ექპერიმენტებს ფერადი ტელევიზორის შესაქმნელად. 1964 : ამერიკელი ადამიანთა უფლებების დაცვის მოძრაობის ლიდერი მარტინ ლუთერ კინგი, უმც. ხდება ნობელის მშვიდობის პრემიის ყველაზე ახალგაზრდა ლაურეატი. 1966 : ქალაქ მონრეალში საზეიმოდ იხსნება მეტროს სისტემა (მონრეალის მეტრო). 1966 : 175 აშშ სამხედრო თვითმფრინავი ჩრდილოეთ ვიეტნამზე იერიშს იღებს. 1969 : სსრკ ატარებს ატომურ გამოცდას კუნძულ ახალ მიწაზე (ნოვაია ზემლია). 1970 : აშშ ატარებს ხელმეორე მიწისქვეშა ატომურ გამოცდას ნევადას პოლიგონზე. 1978 : ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკა ატარებს ატომურ გამოცდას ლოპ ნორზე. 1979 : ჰომოსექსუალთა პირველი მარში ვაშინგტონში (კოლუმბიის ოლქი), რომელზეც 200 000 ადამიანმა მოიყარა თავი, მოთხოვნით „ბოლო მოეღოს ჰომოსექსუალისტთა ყველანაირ სოციალურ, ეკონომიკურ, სამართლებრივ და ლეგალურ დისკრიმინაციას“. 1979 - 100 000 ადამიანი უერთდება დემონსტრაციას ბონში, (გერმანია) ატომური ენერგიის გამოყენების წინააღმდეგ. 1980 : ბობ მარლის ბოლო კონცერტი. 1981 : ეგვიპტის პრეზიდენტად არჩეულ იქნა ჰოსნი მუბარაკი, ა. სადატის მოკვლიდან ერთი კვირის შემდეგ. 1994 : პალესტინის ლიდერი იასირ არაფატი, ისრაელის პრემიერ-მინისტრი იცხაკ რაბინი და ისრაელის საგარეო საქმეთა მინისტრი შიმონ პერესი იყოფენ ნობელის მშვიდობის პრემიას. 1994 - კინოფილმი „მაკულატურა“ გამოდის კინოთეატრებში. 2006 : ვლადიმირ კრამნიკი ამარცხებს ვესელინ ტოპალოვს და ჭადრაკში მსოფლიო ჩემპიონი ხდება. 2013 : ლარს პიტერი, იუჯინ ფამა და რობერტ შილერი ეკონომიკის დარგში ნობელის პრემიის ლაურეატები გახდნენ. 2014 : რიჩარდ ფლენგანის „ვიწრო გზა ღრმა ჩრდილოეთისაკენ“ 2014 წლის ბუკერის პრემიის ლაურეატი გახდა. 2019 : აბჰიჯიტ ბანერჯი (აშშ), ესტერ დიუფლო (საფრანგეთი/აშშ) და მაიკლ კრემერი (აშშ) ეკონომიკის დარგში ნობელის პრემიის ლაურეატები გახდნენ. 1257 : პჟემისლავ II — პოლონეთის მეფე 1633 : ჯეიმზ II — ინგლისის და შოტლანდიის მეფე 1643 : ბაჰადურ შაჰ I — ინდოეთის იმპერატორი 1644 : უილიამ პენი — პენსილვანიის ინგლისელი დამფუძნებელი (გ. 1718) 1784 : ფერდინანდ VII — ესპანეთის მეფე 1804 : ორბელიანი, გრიგოლ — ქართველი პოეტი 1861 : ფანცხავა, რომანოზ — ქართველი კრიტიკოსი, პუბლიცისტი, ჟურნალისტი (გ.1928) 1866 : ახნაზაროვი, არტემ — ქართველი მწერალი, ჟურნალისტი, მთარგმნელი, საზოგადო მოღვაწე (გ.1942) 1890 : ეიზენჰაუერი, დუაიტ — აშშ-ის 34-ე პრეზიდენტი (გ.1969) 1894 : ე.ე. კემინგსი — ამერიკელი პოეტი (გ. 1962) 1906 : არენდტი, ჰანა — გერმანელი ფილოსოფოსი (გ.1975) 1906 : იმამ ჰასან ალ ბანა — მუსლიმანთა საძმოს ეგვიპტელი დამაარსებელი (გ. 1949) 1927 : მური, როჯერ — ბრიტანელი მსახიობი, ყველაზე მეტად ცნობილი ჯეიმზ ბონდის როლით (გ. 2017). 1929 : ბაირამაშვილი, რევაზ — ქართველი არქიტექტორი. 1930 : მობუტუ სესე სეკო — ზაირის პრეზიდენტი 1965-1997 (გ.1997) 1939 : რალფ ლორენი — ამერიკელი მოდის დიზაინერი 1946 : ჩუხრაი, პავლე — რუსი რეჟისორი 1066 : ჰაროლდ II გოდვინსონი — ინგლისის მეფე 1256 : კუჯო იორიცუგო — იაპონელი სიოგუნი 1318 : ბრუსი, ედუარდ — ირლანდიის მეფე 1610 : ამაგო იოსიჰისა — იაპონელი სამურაი და მეომარი (დ.1540) 1711 : ტევოფლოსი — ეთიოპიის იმპერატორი 1944 : რომელი, ერვინ — გერმანელი სამხედრო მოღვაწე (დ.1891) 1953 : ტოკუდა კიუიტი — იაპონიის მუშათა მოძრაობის მოღვაწე (დ.1894) 1977 : კროსბი, ბინგ — ამერიკელი მომღერალი (დ.1903) 1984 : რილი, მარტინ — ინგლისელი რადიო-ასტრონომი 1990 : ბერნსტეინი, ლენარდ — ამერიკელი კომპოზიტორი, დირიჟორი (დ.1918) მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს: საფარველი ყოვლადწმიდისა დედუფლისა ჩვენისა ღვთისმშობელისა და მარადის ქალწულისა მარიამისა მცხეთობა-სვეტიცხოვლობა მირიან III და ნანა დედოფალი წმინდა სიდონია აბიათარ მღვდელი წმინდა მელქისედეკი მოციქული ანანია რომანოზ ტკბილადმგალობელი იოანე კუკუზელი დომნინე თესალონიკელი მიქაელ ზობიელი და მასთან 36 ღირსმოწამე სხვა თვეები: