laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
იუსტინიანე (რუმინეთის პატრიარქი)

პატრიარქი იუსტინიანე (რუმ. Patriarhul Justinian, ერისკაცობაში იოან მარინა, რუმ. Ioan Marina; დ. 2 თებერვალი, 1901, სუეშტი, რუმინეთი — გ. 26 მარტი, 1977, ბუქარესტი, რუმინეთი) — რუმინეთის რელიგიური მოღვაწე, სრულიად რუმინეთის პატრიარქი (1948-1977 წწ.). დაიბადა 1901 წელს ოლტენიის სოფელ სუეშტში. 1923 წელს დაამთავრა სასულიერო აკადემია, რის შემდეგაც მუშაობა დაიწყო მასწავლებლად. 1948 წლის 24 მაისს აირჩიეს რუმინეთის პატრიარქად. 6 ივნისს კი მოხდა ინტრონიზაცია. გარდაიცვალა 1977 წლის 26 მარტს 76 წლის ასაკში. М. В. Шкаровский, Православная Церковь Румынии в 1918-1950-х годах Патриархи Румынии[მკვდარი ბმული]
შოთა კაშია

შოთა კაშია (დ. 22 ოქტომბერი, 1984) — ქართველი ფეხბურთელი. თამაშობდა მცველის პოზიციაზე. საქართველოს ეროვნული ნაკრების კაპიტნის გურამ კაშიას უფროსი ძმა. იცავდა თბილისის „დინამოს“, ცხინვალის „სპარტაკის“, გორის „დილას“ და საჩხერის „ჩიხურას“ ღირსებას. უმაღლესი ლიგა მეორე ადგილი (3): 2008/2009, 2009/2010, 2010/2011 საქართველოს თასი გამარჯვებული (2): 2008/2009, 2011/2012 საქართველოს თასი ფინალისტი (3): 2009/2010, 2012/2013, 2013/2014 საქართველოს სუპერთასი გამარჯვებული (2): 2008/2009, 2013/2014. საქართველოს სუპერთასი ფინალისტი (1): 2009/2010 პროფილი Transfermarkt-ზე (ინგლისური) პროფილი Soccerway-ზე (ინგლისური) ↑ ძმა ძმისთვისაო!.. რატომ ჩააკითხა გურამ კაშიამ ძმას ბუდაპეშტში?..
გიგა ბეჭვაია

გიგა ბეჭვაია (დ. 29 აგვისტო, 1986) — ქართველი ფეხბურთელი, საფეხბურთო კლუბ „სამტრედიის“ ნახევარმცველი. უმაღლესი ლიგა ჩემპიონი (1): 2008/2009 უმაღლესი ლიგა მეორე ადგილი (1): 2012/2013 საქართველოს თასის გამარჯვებული (2): 2009/2010, 2011/2012. საქართველოს თასის ფინალისტი (1): 2013/2014 საქართველოს სუპერთასის გამარჯვებული (2): 2009/2010, 2013/2014. საქართველოს სუპერთასის ფინალისტი (2): 2010/2011, 2012/2013. პროფილი Transfermarkt-ზე (ინგლისური) პროფილი Soccerway-ზე (ინგლისური) ↑ "სამტრედიამ" გორგიაშვილი და ბეჭვაია დაიმატა, საინფორმაციო სააგენტო „მსოფლიო სპორტი“, 24 აგვისტო, 2014.
ბესიკ დეკანოიძე

ბესიკ დეკანოიძე (დ. 1 მარტი, 1992) — ქართველი ფეხბურთელი, საჩხერის „ჩიხურას“ შემტევი ნახევარმცველი. საქართველოს თასი ფინალისტი (2): 2012/2013, 2013/2014 საქართველოს სუპერთასი გამარჯვებული (1): 2013/2014. პროფილი Transfermarkt-ზე (ინგლისური) პროფილი Soccerway-ზე (ინგლისური) პროფილი Uefa.com-ზე (ინგლისური)
გიორგი გაბედავა

გიორგი გაბედავა (დ. 3 ოქტომბერი, 1989) — ქართველი ფეხბურთელი, საფეხბურთო კლუბ „საბურთალოს“ თავდამსხმელი. 2018 წელს საჩხერის ჩიხურაში ყოფნის დროს ბუდუ ზივზივაძესთან ერთად გახდა ეროვნული ლიგის საუკეთესო ბომბარდირი. ამავე წელს იგი დასახელდა ეროვნული ლიგის საუკეთესო ფეხბურთელად. პირველი ლიგა გამარჯვებული (1): 2010/2011 საქართველოს თასის გამარჯვებული (4): 2010/2011, 2013/2014, 2017, 2019 საქართველოს სუპერთასის გამარჯვებული (1): 2013/2014. ეროვნული ლიგის საუკეთესო ბომბარდირი (1): 2018 ეროვნული ლიგა (2): 2020, 2022 პროფილი Transfermarkt-ზე (ინგლისური) პროფილი Soccerway-ზე (ინგლისური) ↑ საქართველოს ფეხბურთის ფედერაციის 2018 წლის დაჯილდოება-ყველა ნომინაცია დაარქივებული 2019-10-30 საიტზე Wayback Machine. , Setanta Sport Georgia, წაკითხივ თარიღი 30 ოქტომბერი, 2019 ↑ 2018 წლის სეზონის გამორჩეული მოთამაშეები გამოვლინდნენ, erovnuliliga.ge, წაკითხვის თარიღი 31 ოქტომბერი, 2019
ბენ აფლეკი

ბენჯამინ გეზა აფლეკ-ბოლდტი (ინგლ. Ben Affleck; დ. 15 აგვისტო, 1972, ბერკლი, კალიფორნია, აშშ) — ამერიკელი მსახიობი, რეჟისორი, პროდიუსერი და სცენარის ავტორი. თავდაპირველად ყურადღება მიიპყრო შესრულებული როლებით ფილმებში: „უსაქმურები“ (1995), „ემის დევნაში“ (1997), „დოგმა“ (1999). 1997 წელს მეტ დეიმონთან ერთად დაწერა სცენარი ფილმისთვის „ნიჭიერი უილ ჰანტინგი“, რომელმაც მოუტანა მას ოსკარის პრემია ნომინაციაში საუკეთესო ორიგინალური სცენარი და ოქროს გლობუსი ნომინაციაში საუკეთესო სცენარი. მოგვიანებით საერთაშორისო აღიარება მოიპოვა, ითამაშა ცნობილ ფილმებში: „არმაგედონი“ (1998), „პერლ-ჰარბორი“ (2001), „სხვის რიგში“ (2002), „შიშის საფასური“ (2002), „თავქარიანი“ (2003), „სუპერმენის სიკვდილი“ (2006), „დიდი თამაში“ (2009), „ქალაქი“ (2010). ბენ აფლეკი კინოკრიტიკოსების მხრიდან აღიარებული რეჟისორია. ფილმ „მშვიდობით პატარავ“ გადაღების შემდეგ მოიპოვა აღიარება როგორც რეჟისორმა. იყო ფილმ „არგო“-ს რეჟისორი და პროდიუსერი, რომელმაც მოუტანა მას ოსკარის პრემია ნომინაციაში საუკეთესო სურათი, ოქროს გლობუსი ნომინაციაში საუკეთესო რეჟისორი, BAFTA ნომინაციაში საუკეთესო ფილმი და საუკეთესო რეჟისორი. კინოინდუსტრიის გარდა ბენ აფლეკი აქტიურად არის ჩართული პოლიტიკასა და საქველმოქმედო საქმიანობაში. 2000 წელს მეტ დეიმონთან ერთად დააარსა საწარმოო კომპანია „LivePlanet“, ხოლო 2012 წელს „Pearl Street Films“. ბენ აფლეკს ჰყავს უმცროსი ძმა, კეისი აფლეკი, რომელიც აგრეთვე მსახიობია. 2005 წლიდან ქორწინებაში იმყოფება ჯენიფერ გარნერთან. წყვილს სამი შვილი ჰყავს. უფრო ადრე ურთიერთობაში იმყოფებოდა გვინეთ პელტროუსთან და ჯენიფერ ლოპესთან. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ბენ აფლეკი ბენ აფლეკი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ბენ აფლეკი — AllMovie ბენ აფლეკი People.com-ზე
გრიგორი კარასინი

გრიგორი კარასინი (რუს. Григо́рий Бори́сович Кара́син; დ. 23 აგვისტო 1949) — რუსი დიპლომატი. 2005 წლიდან სტატს-მდივანი — რუსეთის ფედერაციის საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილე. 1971 წელს დაამთავრა მოსკოვის ლომონოსოვის სახელობის უნივერსიტეტის აღმოსავლური ენების ინსტიტუტი. ფლობს ინგლისურ, ფრანგულ და ჰაუსას ენებს. დიპლმატიურ სამსახურშია 1972 წლიდან. სხვადასხვა დროს ეკავა დიპლომატიური თანამდებობები რუსეთის საგარეო უწყების ცენტრალურ აპარატსა და საზღვარგარეთ (სენეგალი, ავსტრალია, გაერთიანებული სამეფო). 1992—1993 წლებში დაინიშნა რუსეთის საგარეო უწყების აფრიკისა და ახლო აღმოსავლეთის დეპარტამენტში სამმართველოს უფროსად. 1993—1996 იყო რუსეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს ინფორმაციისა და ბეჭდვის დეპარტამენტის დირექტორი. 1996—2000 წლებში მსახურობდა რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილე. 2000—2005 ეკავა რუსეთის საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩის თანამდებობა გაერთიანებულ სამეფოში. 2005 წლის ივლისიდან უკავია რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილის თანამდებობა. 2005 წლის ოქტომბერში დაინიშნა — სტატს-მდივნად — რუსეთის ფედერაციის საგარეო საქმთა მინისტრის მოადგილე. ფლობს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩის დიპლომატიურ რანგს. მინისტრის მოადგილეს თანამდებობაზე კურირებს რუსეთის ფედერაციის ორმხრივ ურთიერთობებს დსთ-ს ქვეყნებთან და მუშაობას ეთნიკურ რუსებთან რუსეთის საზღვარს გარეთ. პასუხს აგებს ფედერალური კრების ურთიერთობასა და მინისტრის საკანონმდებლო საქმიანობაზე. ფლობს რუსეთის ფედერაციის რამდენიმე ჯილდოს. 2012 წლის დეკემბერში მიესალმა რუსეთთან ურთიერთობების საკითხებში სპეციალურ წარმომადგენლად ზურაბ აბაშიძის დანიშნვას. დვანისა პრობლემის დროს გრიგორი კარასინი ევროკავშირის სპეციალურ წარმომადგენელს ფილიპ ლეფორს ტელეფონით ესაუბრა, რა დროსაც აღნიშნა, რომ „საზღვრის“ მოწყობას „სამხრეთ ოსეთის დამოუკიდებელი სახელმწიფო“ აწარმოებს. 2013 წლის 6 ივნისს მან გაახმოვანა რუსეთის ფედერაციის მოთხოვნა ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის გაუქმებას შესახებ. იგი საოკუპაციო ხაზის გასწვრივ მავთულხლართების გავლების პრობლემასაც შეეხო და აღნიშნა, რომ ქართული მხარე საზღვრის დემარკაციის საკითხის მოუგვარებლობას პოლიტიკური დაძაბულობის გამწვავებისთვის იყენებს. მისი განცხადებით „სამხრეთ ოსეთის მხარე არაერთხელ გამოვიდა წინადადებით, საქართველოსთან საზღვრის დემარკაცია დაიწყოს, რისგანაც საქართველო სხვადასხვა მიზეზებით თავს იკავებს“. კარასინმა ასევე განაცხადა, რომ რუსეთი მზადაა საქართველოსთან დიპლომატიური ურთიერთობები აღადგინოს. ↑ გრიგორი კარასინი: მივესალმებით სპეციალური წარმომადგენლის რანგში ზურაბ აბაშიძესთან საუბარს ↑ საგარეო უწყება: რუსეთისგან კეთილი ნაბიჯების გადმოდგმის იმედი ნაკლებად უნდა გვქონდეს ↑ რუსეთი ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ კანონის გაუქმებას მოითხოვს
მარშები

მარშები (გერმ. Marsch, Marschland) — ლანდშაფტის ტიპი. ზღვის სანაპიროს ზედა ზოლი, რომელიც წყლით იფარება ყველაზე მაღალი მოქცევების დროს. აგებულია მეტწილად შლამით ან ქვიშისა და შლამის ნაყარით, სადაც ფორმირდება ჰუმუსითა და მიკროორგანიზმებით მდიდარი ნიადაგი. ჩვეულებრივ, წაგრძელებულია ზოლისებურად. სიგანე როგორც წესი 30 კმ არ აღემატება. ზოგჯერ მდებარეობს ზღვის დონეზე დაბლა, ზღვიდან გამოყოფილია დიუნების ზოლით. მარშები ტიპიურია ჩრდილოეთი ზღვის სანაპიროსათვის, გვხვდება ნიდერლანდებში, გერმანიაში, დიდი ბრიტანეთში, დანიაში, საფრანგეთში, აშშ-ის აღმოსავლეთ და სამხრეთ ნაწილში და სხვა. მარშები რელიეფის აკუმულაციური ფორმებია. ბუნებრივ მდგომარეობაში ჩვეულებრივ დაკავებულია დიდნაყოფიერი მდელოებით, მეტწილად ჰალოფიტური მცენარეულობით. ადგილ-ადგილ დაჭაობებულია. მარშები ფართოდ გამოიყენება სოფლის მეურნეობის მიზნებისათვის. მარშების გამშრალ მონაკვეთს — პოლდერი ეწოდება. მარშები გვხვდება მდინარეთა შესართავებში, განსაკუთრებით ფართო დელტების ადგილას. ახლო აღმოსავლეთში ნილოსისა და ტიგრი-ევფრატის დელტებში არის ფართო ისტორიული მნიშვნელობის მარშები. ირანში არსებულ მარშებზე განვითარებულია უნიკალური კულტურა, რომელიც ათვისებულია ადგილობრივ მკვიდრთა მიერ. აღსანიშნავია მეკონგისა და ამაზონის დელტებში წარმოქმნილი მარშები, აშშ-ში ყველაზე ფართო დელტას მარშებთან ერთად მდინარე მისისიპი ქმნის. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „მარშები“ ვიკისაწყობში. მარშები — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული) მარშები — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
ცამეტწლიანი ომი უნგრეთში

ცამეტწლიანი ომი უნგრეთში (ასევე ეწოდება „თხუთმეტწლიანი ომი“ — დამოკიდებულია იმაზე, თუ რომელ წელს ჩავთვლით ომის დასაწყისად) — ჰაბსბურგების დინასტიასა და ოსმალეთის იმპერიას შორის მრავალრიცხოვანი ომებიდან ერთ-ერთი. 1606 წლის 11 ნოემბერს სასაზღვრო სოფელ ჟიტვატოროკში ხელი მოეწერა ჟიტვატოროკის საზავო ხელშეკრულებას. ხელშეკრულება ორივე მხარეს უმტკიცებდა ტერიტორიებს, რომლებიც იმჟამად ეკავათ. ამგვარად ოსმალეთის იმპერიამ მიიღო საკმაოდ მცირე მოგება ორი ახალი ციხე-სიმაგრის — ეგერისა და ნადკანიჟის სახით. ერთჯერადად 200 ათასი ფლორინის გადახდის სანაცვლოდ გაუქმდა ყოველწლიური ხარკი, რომელსაც საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორი სულთანს უხდიდა. Кэролайн Финкель «История Османской империи: Видение Османа» — Москва: АСТ, 2010. ISBN 978-5-17-043651-4
ჰესენ-კასელი

ჰესენ-კასელი (გერმ. Hessen-Kassel, ზოგჯერ გერმ. Hessen-Cassel) — გერმანული საიმპერიო სამთავრო, რომელიც არსებობდა 1567 წლიდან 1806 წლამდე. წარმოიქმნა ჰესენის ლანდსაგრაფოს გაყოფის შედეგად, 1567 წელს მისი მმართველის, ფილიპ I-ის გარდაცვალების შემდეგ. ფილიპის უფროსმა ვაჟმა, ვილჰელმ IV-მ მიიღო ჩრდილოეთის სამფლობელოები დედაქალაქ კასელთან ერთად. 1803 გახდა საღვთო რომის იმპერიის საკურფიურსტო და ეწოდა ჰესენის საკურფიურსტო ან კურჰესენი. 1806 წელს კურფიურსტი ვილჰელმ I ჩამოაშორა ძალაუფლებას ნაპოლეონმა, რომელმაც ჰესენ-კასელი შეუერთა ვესტფალიის სამეფოს და სათავეში თავისი ძმა, ჟერომი ჩაუყენა. Der wohlgeordnete Policey-Staat. Der Absolutismus in einem deutschen Kleinstaat und die Auswirkungen der Französischen Revolution von Margret Lemberg, neu hg. von Reinhard Neebe bei digitales Archiv Marburg (გერმანული) Statistische und geschichtliche Informationen zu Hessen-Kassel bei HGIS დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine. (გერმანული) Karte: Hessen-Kassel und Hessen-Darmstadt 1604-1638, Karte: Hessen-Kassel 1567-1866, Sammelwerk Kurfürstentum Hessen: 1840-1861 (გერმანული)
ანჰალტი

ანჰალტი (გერმ. Anhalt) — ისტორიული ოლქი ცენტრალურ გერმანიაში, საქსონია-ანჰალტის ფედერალური მხარის ტერიტორიაზე. სახელწოდება თანამედროვე ანჰალტმა მიიღო ასკანიების საგვარეულო ციხე-სიმაგრე ანჰალტიდან, რომლის ნანგრევებიც შემორჩენილია ჰარცგეროდეს მახლობლად. ანჰალტი გადაჭიმულია აღმოსავლეთ ჰარციდან ვერლიცამდე და ფლემინგიდან იესნიცამდე. თავისი ისტორიის განმავლობაში ანჰალტმა დიდი გზა განვლო ანჰალტის სამთავროდან ანჰალტის საჰერცოგოსა და ანჰალტის თავისუფალ სახელმწიფომდე. 1871 წლიდან — გერმანიის იმპერიის შემადგენლობაში. ანჰალტმა პოლიტიკური ერთეულის რანგში თავისი დამოუკიდებელი პოლიტიკური არსებობა 1945 წელს შეწყვიტა. 1949 წლამდე იმყოფებოდა საბჭოთა ოკუპაციის ზონაში. საბჭოთა სამხედრო ადმინისტრაციამ 1947 წელს ანჰალტი საქსონიასთან გააერთიანა და შეიყვანა საქსონია-ანჰალტის ფედერალური მხარის შემადგენლობაში. 1949 წლის ოქტომბერში გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკის წარმოქმნასთან ერთად შევიდა მის შემადგენლობაში. ასკანიების საგვარეულო ციხე-სიმაგრის, ანჰალტის ნანგრევები (გერმანული)
ბადენ-დურლახი

ბადენ-დურლახის მარკსაგრაფო (გერმ. Markgrafschaft Baden-Durlach) — გერმანული სახელმწიფო, რომელიც არსებობდა 1535 წლიდან 1771 წლამდე. იმართებოდა ცერინგენების დინასტიის შტოს მიერ. Armin Kohnle: Kleine Geschichte der Markgrafschaft Baden. G. Braun Buchverlag, Karlsruhe 2007, ISBN 978-3-7650-8346-4. Johann Christian Sachs: Einleitung in die Geschichte der Marggravschaft und des marggrävlichen altfürstlichen Hauses Baden. Karl Stiefel: Baden 1648–1952. Karlsruhe 1979, 2 Bände Eberhard Gothein: Die badischen Markgrafschaften im 16. Jahrhundert. Heidelberg 1910 (online) Beschreibung des Zustandes der Markgrafschaft beim Regierungsantritt von Markgraf Karl Friedrich: C.W.F.L. Freiherr von Drais: Geschichte der Regierung und Bildung von Baden unter Carl Friedrich vor der Revolutionszeit – Erster Band. C.F. Müller’sche Hofbuchhandlung, Carlsruhe 1816 Geschichte von Baden-Durlach auf der Homepage der evangelischen Landeskirche დაარქივებული 2007-10-07 საიტზე Wayback Machine. (გერმანული)
იშტვან ბოჩკაი

იშტვან ბოჩკაი (უნგრ. Bocskai István; დ. 1 იანვარი 1557 — გ. 29 ოქტომბერი 1606) — უნგრელი დიდებული ტრანსილვანიიდან, 1604–1606 წლებში ანტიჰაბსბურგული აჯანყების მეთაური ზემო უნგრეთში (თანამედროვე სლოვაკეთი), 1605–606 წლებში — ტრანსილვანიის მთავარი. Andrea Molnár: Fürst Stefan Bocskay als Staatsmann und Persönlichkeit im Spiegel seiner Briefe 1598 - 1606. Dr. Dr. Rudolf Trofenik Verlag, Muenchen 1982, ISBN 3-87828-154-4, (Studia Hungarica 23), (Zugleich: Zuerich, Univ., Diss., 1983).
ოსკარის 73-ე დაჯილდოება

ოსკარის 73-ე დაჯილდოების ცერემონია — საუკეთესო ფილმებისა და კინოხელოვანების რიგით 77-ე დაჯილდოება კინემატოგრაფიულ ხელოვნებათა და მეცნიერებათა აკადემიის პრემიით. ცერემონია გაიმართა 2001 წლის 25 მარტს შრინის აუდიტორიაში, (ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია) და მასში მონაწილეობა მიიღეს 2000 წელს გამოსულმა ფილმებმა. ოსკარის დაჯილდოებას აშშ-ში გადასცემდა ABC. დაჯილდოებაზე ყველაზე მეტი ჯილდო და ნომინაცია ჰქონდა ფილმ „გლადიატორს“. Academy Awards Official Web Site
ოსკარის 75-ე დაჯილდოება

ოსკარის 75-ე დაჯილდოების ცერემონია — საუკეთესო ფილმებისა და კინოხელოვანების რიგით 75-ე დაჯილდოება კინემატოგრაფიულ ხელოვნებათა და მეცნიერებათა აკადემიის პრემიით. ცერემონია გაიმართა 2003 წლის 23 მარტს კოდაკის თეატრში, (ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია) და მასში მონაწილეობა მიიღეს 2002 წელს გამოსულმა ფილმებმა. ოსკარის დაჯილდოებას აშშ-ში გადასცემდა ABC. დაჯილდოებაზე ყველაზე მეტი ჯილდო და ნომინაცია ჰქონდა ფილმ „ჩიკაგოს“. Academy Awards Official Web Site
ფრიდრიხ V (პფალცის კურფიურსტი)

ფრიდრიხ V (გერმ. Friedrich V, დ. 26 აგვისტო, 1596 — გ. 29 ნოემბერი, 1632) — პცალფის კურფიურსტი 1610—1623 წლებში, ჩეხეთის მეფე (ფრიდრიხ I) 1619—1620 წლებში, პფალცის კურფიურსტის, ფრიდრიხ IV-ისა და ვილჰელმ I ორანელისა და შარლოტ მონპანსიე დე ბურბონის ქალიშვილის, ლუიზა იულიანა ორანელის ვაჟი და მემკვიდრე. ფრიდრიხ V-მ პფალცის საკურფიურსტო მიიღო მემკვიდრეობით მამის გარდაცვალების შემდეგ, 1610 წლის 19 სექტემბერს. 1618 წელს დაიწყო ჩეხური აჯანყება იმპერატორ ფერდინანდ II-ის წინააღმდეგ (ე.წ. ჩეხური წარჩინებული ფენების აჯანყება). ეს აჯანყება გადაიზარდა ოცდაათწლიან ომში. 1618 წლის 28 სექტემბერს მეამბოხეებმა ფრიდრიხს ჩეხეთის გვირგვინი შესთავაზეს, როგორც ლიდერს ევანგელისტური უნიისა, რომელიც მამამისმა დააარსა საღვთო რომის იმპერიაში პროტესტანტიზმის დასაცავად. ფრიდრიხმა მიიღო შემოთავაზება და გვირგვინი დაიდგა 1619 წლის 4 იანვარს, თუმცა მალევე დამარცხდა თეთრი მთის ბრძოლაში (1620 წლის 8 ნოემბერი), სადაც მიიღო ზედმეტსახელი ზამთრის მეფე. იგი ნომინალურად რჩებოდა ბოჰემიის მეფედ 1620 წლის 13 ნოემბრამდე. ამის შემდეგ იმპერიის ჯარი შეიჭრა მის მთავარ სამფლობელოში — პფალცში. საიმპერიო ედიქტით 1623 წელს მას ჩამოერთვა სამფლობელოები და ტიტული. სიცოცხლის ბოლომდე იგი ოჯახთან ერთად განდევნაში იმყოფებოდა. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: Friedrich V. von der Pfalz Volltext der Achterklärung auf Wikisource Bayerische Landesausstellung 2003 in Amberg: Der Winterkönig დაარქივებული 2006-02-09 საიტზე Wayback Machine. Geschichte der Kurpfalz (Virtual Library - Geschichte der Kurpfalz)
მაქსიმილიან I (ბავარიის კურფიურსტი)

მაქსიმილიან I (გერმ. Maximilian I. Kurfürst von Bayern; დ. 17 აპრილი, 1573 — გ. 27 სექტემბერი, 1651) — ბავარიის ჰერცოგი 1587 წლიდან, პფალცის კურფიურსტი 1623—1648 წლებში, ბავარიის კურფიურსტი 1648 წლიდან. ჰერცოგ ვილჰელმ V-ის ვაჟი. აღიზარდა იეზუიტების მიერ, ღრმა სიძულვილით იყო გამსჭვალული პროტესტანტიზმის მიმართ. 1597 წელს მამამ მას მმართველობა გადასცა. მაქსიმილიან I შეეცადა წესრიგი დაემყარებინა საკმაოდ გაუმართავ საქმეებში. მან განახორციელა რეფორმები მმართველობაში, სასამართლოსა და ჯარში. განსაკუთრებული ყურადღება მიაქცია ფინანსებს, მნიშვნელოვნად გაზარდა მთავრის ძალაუფლება. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 500. Вольф, «Geschichte M.'s I und seiner Zeit» (продолженная Брейером, Мюнх., 1807-11); Аретин, «Geschichte M’s» (т. 1, Пассау, 1842); Шрейбер, «M. I» (Мюнхен, 1868); Стиве, «Das kirchliche Polizeiregiment unter M. I» (там же, 1876); *Стиве, «Der Ursprung des dreissigjährigen Krieges» (1 кн., там же, 1875); Стиве, «Kurfürst M.» (там же, 1882); «Die Politik Bayerns 1591—1607» (там же, 1878-83, т. 4 и 5); «Briefe und Akten zur Geschichte des dreissigjährigen Krieges».
ალბრეხტ ფონ ვალენშტაინი

ალბრეხტ ვენცელ ოისებიუს ფონ ვალდშტაინი (ვალენშტაინი) (გერმ. Albrecht Wenzel Eusebius von Waldstein (Wallenstein), ჩეხ. Albrecht (Vojtech) Václav z Valdštejna; დ. 15 სექტემბერი, 1583, ჰერჟმანიცე, ბოჰემია (ამჟამად ჰრადეც-კრალოვეს მხარე) — გ. 25 თებერვალი, 1634, ხები, ბოჰემია) — იმპერიის გენერალისიმუსი და ფლოტის ადმირალი (21 აპრილი 1628), ოცდაათწლიანი ომის გამოჩენილი სარდალი. ფრიდლანდიისა და მეკლენბურგის ჰერცოგი. ვალენშტაინი სამხედრო სამსახურიდან მოხსნეს 1630 წლის 13 აგვისტოს მას შემდეგ, რაც საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორი ფერდინანდ II ააღელვა გენერალისიმუს ვალენშტაინის ამბიციებმა. თუმცა პროტესტანტულ არმიებთან განცდილმა რამდენიმე მარცხვა იმპერატორ ფერდინანდს აიძულა, კვლავ მოეხმო ვალენშტაინი სამხედრო სამსახურში, რამაც ომის მსვლელობა იმპერატორის სასარგებლოდ შემოაბრუნა. იმპერატორის მოპყრობით უმკაყოფილო ვალენშტაინმა დაიწყო პროტესტანტებთან ალიანსის ვარიანტის განხილვა. თუმცა იგი მოკლა არმიის ერთ-ერთმა ჩინოსანმა, უოლტერ დევერომ. Валленштейн в программе Н. Басовской на «Эхе Москвы» Ивонин И.Е. Альбрехт Валленштейн. - Вопросы истории. - 2003. - № 1. - C. 48-77. დაარქივებული 2012-10-05 საიტზე Wayback Machine. Махун С.Г. «Знакомый миру образ дерзновенный» Талеры и дукаты герцога Альбрехта фон Валленштейна. დაარქივებული 2013-04-29 საიტზე Wayback Machine. ISBN 966-339-127-8
იოჰან ცერკლას ტილი

გრაფი იოჰან ცერკლას ფონ ტილი (გერმ. Johann t'Serclaes Graf von Tilly; დ. თებერვალი 1559, ვილერ-ლა-ვილი — გ. 30 აპრილი, 1632, ინგოლშტადტი) — იმპერიის ფელდმარშალი, ოცდაათწლიანი ომის გამოჩენილი მხედართმთავარი, რომელმაც რიგი მნიშვნელოვანი გამარჯვებები მოიპოვა. ტილი დაიბადა ესპანეთის ნიდერლანდებში 1559 წელს, წარმოშობით წარჩინებული გვარიდან იყო, რომელიც ბრიუსელის მახლობლად ცხოვრობდა. აღიზარდა იეზუიტების სკოლაში, რომელმაც მას რელიგიური ფანატიზმი შთააგონა. თავისი სამხედრო კარიერა ტილიმ დაიწყო 15 წლის ასაკში ესპანეთის არმიაში, პარმის ჰერცოგის, ალესანდრო ფარნეზის ხელმძღვანელობის ქვეშ, აჯანყებული ნიდერლანდელების წინააღმდეგ ომში. რიგითი ჯარისკაცის როლში გამოიჩინა დიდი სიმამაცე, არაჩვეულებრივი ღვთისმოსავობა და ერთგულება. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „იოჰან ცერკლას ფონ ტილი“ ვიკისაწყობში.
რესტიტუციური ედიქტი

რესტიტუციური ედიქტი (გერმ. Restitutionsedikt) ან ედიქტი რესტიტუციის შესახებ — დადგენილება, რომელიც 1629 წლის 6 მარტს გამოსცა საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორმა, ფერდინანდ II-მ. წარმოადგენდა 1555 წლის აუგსბურგის რელიგიური ზავის რელიგიური და ტერიტორიული დადგენილებების აღდგენის მცდელობას. პროკათოლიკური თვალსაზრისის მიხედვით, აუგსბურგის ზავში დართული შენიშვნა „Reservatum ecclesiasticum“ კრძალავდა მომავალში კათოლიკური მიწების სეკულარიზაციას (1555 წლის შემდეგ კათოლიკური მიწების პროტესტანტების ძალაუფლების ქვეშ გადაცემა იკრძალებოდა). თუმცა იმპერატორის ძალაუფლების სისუსტის გამო ათწლეულების მანძილზე „Reservatum ecclesiasticum“ არ მოქმედებდა. ამან გამოიწვია რამდენიმე მთავრის მიწების სეკულარიზაცია. ედიქტის ტექსტი (გერმანული)
გუსტავ II ადოლფი

გუსტავ II ადოლფი (შვედ. Gustav II Adolf, ლათ. Gustavus Adolphus; დ. 9 დეკემბერი, 1594, სტოკჰოლმი, შვედეთი — გ. 6 ნოემბერი, 1632, ლიუტცენი, ლაიპციგის მახლობლად) — შვედეთის მეფე (1611–1632), კარლ IX-ისა და კრისტინა ჰოლშტაინ-გოტორფის ვაჟი. ხშირად უწოდებენ „თოვლის მეფეს“ ან „ჩრდილოეთის ლომს“. მისი ცხრამეტწლიანი მეფობა ერთ-ერთი ყველაზე ბრწყინვალე იყო შვედეთის ისტორიაში. არანაკლებ მნიშვნელოვანი იყო მისი მნიშვნელობა მსოფლიო ისტორიაში. მეფობის პირველ წლებში დაჰყვა შვედეთის არისტოკრატიის სურვილს და კანცლერად დანიშნა აქსელ ოქსენშერნა. თავადაზნაურულ-აბსოლუტური სახელმწიფოს ფინანსური და სამხედრო ძლიერების განსამტკიცებლად გაატარა სახელმწიფო მმართველობის, სასამართლო და სხვა რეფორმები. მფარველობდა მრეწველობას, განსაკუთრებით უწყობდა ხელს სამთო-მეტალურგიული მრეწველობის განვითარებას. ებრძოდა დანიას, რუსეთსა და პოლონეთს ბალტიის ზღვაზე ბატონობისათვის. 1613 წელს კნერედის ზავით დაიბრუნა დანიის მიერ დაპყრობილი მიწები. 1614 წელს წამოიწყო რუსეთის წინააღმდეგ ომი, რომელიც 1617 წელს დასრულდა სტოლბოვოს ზავით. პოლონეთის მეფის სიგიზმუნდ III-ის პრეტენზიების გამო შვედეთის სამეფო ტახტზე, 1621 წელს გუსტავმა გაილაშქრა პოლონეთის წინააღმდეგ. ამ ლაშქრობისას მან დაიპყრო რიგა, ლიფლანდია და პრუსიის ნავსადგურების უმრავლესობა (იხ. ალტმარკის ზავი). 1630 წელს გუსტავ ადოლფი ჩაება ოცდაათწლიან ომში ანტიჰაბსბურგული კოალიციის მხარეს. გერმანიაში ლაშქრობისას გაიმარჯვა ბრაიტენფელდთან (1631 წლის 17 სექტემბერი) კათოლიკური ლიგის ჯარებზე. ამ გამარჯვებამ დიდი გავლენა მოახდინა ომის მსვლელობაზე და შემდგომ წარმატებებთან ერთად დიდი პოპულარობა მოუტანა გუსტავ ადოლფს გერმანელ პროტესტანტებს შორის. შვედებმა გაიმარჯვეს აგრეთვე ვალენშტაინის ჯარებზე 1632 წლის ნოემბერში ლიუტცენის ბრძოლში. მეფე ბრძოლაში დაიღუპა. კონრად ფერდინანდ მეიერის ნოველა „გუსტავ ადოლფის პაჟი“, სადაც მოთხრობილია გუსტავ-ადოლფისა და მისი პაჟის ცხოვრების უკანასკნელ თვეებზე დაარქივებული 2010-04-20 საიტზე Wayback Machine. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 319. Hollenberg. Svea Rikes Historia under K. Gustav-Adolf den stores regering. — 1790—1796 [доведено до 1628 года]. Cronholm. Sveriges Historia under Gustav II Adolf regering. — 1857. Droysen. Gustav-Adolf. — 1869—1870. Форстен Г. В. Политика Швеции в смутное время («Ж. М. Н. Пр.», 1889—1890). Gohdes, C. B. (Conrad Bruno), Under the banners of the snow king; a story of the Lutheran hero, Gustavus Adolphus. Imprint 1915. Ивонин Ю. Е., Ходин А. А. Густав II Адольф // Вопросы истории. 2010. № 9. — С. 52—69. ↑ Jackob A. Riis. Hero tales of the Far North. — Richmond-hill, 1910. — ISBN 978-1-4510-1653-6.
მზეჭაბუკ ათაბაგის ციხე-დარბაზი

მზეჭაბუკ ათაბაგის ციხე-დარბაზი, ჭაბუკის ციხე (თურქ. Erkek kalesi) — გვიანი შუა საუკუნეების ქართული ციხე-დარბაზი დღევანდელი თურქეთის ტერიტორიაზე. ციხე-დარბაზი კოლა-ოლთისში მოგზაურობის დროს უნახავს ექვთიმე თაყაიშვილს, რომელიც გვაძლევს მის სრულ აღწერილობას. მისი მონაცემებით ციხე-დარბაზი მდებარეობს იქ სადაც მდინარე დემურ-კიშლა ერთვის ბარდუსის წყალს (ბარდუს-ჩაი), ვიწრო, გრძელ ტერასზე. ციხესიმაგრეში ყველაზე უკეთ დაცული იყო სასახლის ერთნავიანი ეკლესია. ეკლესიის თაღი ჩამოქცეულია. შესასვლელი აქვს სამხრეთით, ფანჯრები აღმოსავლეთით, დასავლეთით და სამხრეთით. კარი შემკული ყოფილა მდიდრული ჩუქურთმებით და ნახევარწრიული კამარით, რომლის ქვეშაც ქვაზე ღვთისმშობლის ფიგურა ყოფილა ყრმით. კარის მარჯვნივ ხუთ დიდ ქვაზე დიდრონი გადაბმული ასომთავრულით ნაკლულოვანი წარწერა ყოფილა ექვთიმე თაყაიშვილის აზრით წარწერა უნდა ეკუთვნოდეს მზეჭაბუკ ათაბაგს, ყვარყვარე II-ის ძეს, რომელიც გარდაიცვალა 1516 წელს. ციხესიმაგრესთან მისასვლელი მხოლოდ აღმოსავლეთის მხრიდან არის. დაბრუნება, ტ. 1, თაყაიშვილი ექვ. არქეოლოგიური ექსპედიცია კოლა-ოლთისში და ჩანგლში 1907 წელს, თბ., 1991 გივიაშვილი ი., ბარდუსის ხეობის არქიტექტურული მემკვიდრეობის წინასწარი მიმოხილვა, სამეცნიერო პარადიგმები, თბ., 2009 Erkek Castle ↑ დაბრუნება, ტ. 1, თაყაიშვილი ექვ. არქეოლოგიური ექსპედიცია კოლა-ოლთისში და ჩანგლში 1907 წელს, თბ., 1991, გვ., 340
პეტროშანი

პეტროშანი, პეტროშენი (რუმ. Petroşani, Petroşeni) — ქალაქი ცენტრალურ რუმინეთში, ჰუნედოარის ჟუდეცში. 2011 წლის მდგომარეობით ქალაქში ცხოვრობდა 34,331 ადამიანი. მდებარეობს მდინარე ჟიუს ხეობაში, ზღვის დონიდან 431 მ სიმაღლეზე. დაარსდა XVII საუკუნეში. 1840 წლიდან პეტროშენის სიახლოვეს დაიწყეს ნახშირის მოპოვება. არის სამთო ინსტიტუტი, სახელმწიფო თეატრი. ქალაქის გავლით გადის გზატკეცილები და რკინიგზა. ცნობილი ფრანგი მწერალი ჟიულ ვერნი თავის წიგნში „ციხე-დარბაზი კარპატებში“ მოიხსენიებს პეტროშანსა და მის მიდამოებს. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „პეტროშანი“ ვიკისაწყობში. პეტროშანი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური) ↑ Rezultatele alegerilor locale din 2012 — Central Electoral Bureau. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q23725837"></a> ↑ Rezultatele alegerilor locale din 2016 — Central Electoral Bureau. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q23725837"></a>