laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ხოფი

ხოფი (ყოფილი ათვარხუ) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში, აფხაზეთის ბორცვიან მთისწინეთში, მდინარე ეღრის (ააფსთის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირას. თემის ცენტრი (სოფლები: არხა, კვანაფა, შკვანა). ზღვის დონიდან 280 მ, გუდაუთიდან 18 კმ. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 504.
ჯგიდირხვა

ჯგიდირხვა — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (აჭანდარის თემი), აფხაზეთის ბორცვიან მთისწინეთში, ჭბაართისა და დოხვართის (ააფსთის აუზი) შუამდინარეთში. ზღვის დონიდან 160 მ, გუდაუთიდან 19 კმ. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 550.
ჯირხვა

ჯირხვა (ყოფილი ხუდარა) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში, აფხაზეთის ბორცვიანი მთისწინეთის ძირას. თემის ცენტრი (სოფლები: აფშანხვარა, აქვაჩარხუ, ახუწა, ბგარდვანი, კვანაფა, სინირხვა). ზღვის დონიდან 160 მ, გუდაუთიდან 13 კმ. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. სოფელ ჯირხვაში 1917 წლის დეკემბერში დაიწყო აფხაზეთში პირველად გლეხთა ბოლშევიკური შეიარაღებული რაზმების შექმნა ნესტორ ლაკობას ხელმძღვანელობით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 567.
ჰაფშირა

ჰაფშირა — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (ლიხნის თემი), გუდოუსა და აძლაგარის შუამდინარეთში. ზღვის დონიდან 40 მ, გუდაუთიდან 3 კმ. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 609. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 142.
აქვაჩარხუ

აქვაჩარხუ — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (ჯირხვის თემი). ზღვის დონიდან 150 მ, შავი ზღვიდან 12 კმ, გუდაუთიდან 19 კმ. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 258. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 18.
Eldrine

Eldrine (ƎLDRINE ან ელდრაინი) — ქართული როკ-ჯგუფი, რომელმაც გაიმარჯვა ევროვიზიის შიდა შესარჩევ ტურში. ჯგუფმა 2011 წლის 10 მაისს წარადგინა საქართველო ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე სიმღერით „One More Day“. სოფიო ტოროშელიძე — მთავარი ვოკალი მიხეილ ჭელიძე — გიტარა ირაკლი ბიბილაშვილი — ბას გიტარა დავით ჩანგოშვილი — დასარტყმელი საკრავები თამთა შეყილაძე — კეიბორდი, კლავიშებიანი საკრავები ბესარიონ ციხელაშვილი — Dj BE$$ ჯგუფის შემადგენლობაში ცვლილებები 2011 წლის 28 თებერვალს მოხდა. მთავარი ვოკალი თამარ ვადაჭკორია შეცვალა სოფიო ტოროშელიძემ.. One More Day (2011, სინგლი) ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2011-02-13 საიტზე Wayback Machine. ევროვიზია საქართველო დაარქივებული 2011-10-02 საიტზე Wayback Machine. ↑ Sophio Toroshelidze new lead singer of Eldrine. Eurovision.TV (ინგლისური) ↑ ელდრაინის შემადგენლობა[მკვდარი ბმული] ↑ ცვლილება ჯგუფში „Eldrine“[მკვდარი ბმული]
ბაჰრეინის საპროტესტო აქციები (2011)

ბაჰრეინის საპროტესტო აქციები – ანტისამთავრობო გამოსვლა ბაჰრეინში, დაიწყო 2011 წლის 14 თებერვალს. გამოსვლების მიზეზად, რომელიც ეგვიპტეში გამართული დემონსტრაციებით არის ინსპირირებული, სახელდება უმუშევრობა და რელიგიური ნიშნით ადამიანის უფლებების დარღვევა. სამეფოს შიიტური უმრავლესობა დიდი ხანია უჩივის დისკრიმინაციას სუნიტური მონარქიის მიერ. დემონსტრანტებს რამდენიმე მოთხოვნა აქვთ, მათ შორის პოლიტიკური პატიმრების გათავისუფლება, სამუშაო ადგილების შექმნა, სუნიტური უმცირესობის მიერ შიიტების დისკრიმინაციისთვის ბოლოს მოღება და ბაჰრეინის მთავრობის არჩევა ხალხის და არა მეფის მიერ. 14 თებერვალი – დაიღუპა დემონსტრანტი 15 თებერვალი – დაიღუპა კიდევ ეთი მოქალაქე 16 თებერვალი – დაკრძალეს დემონსტრაციის დროს დაღუპულები. მანამაში კარვების ქალაქი გაიმართა. 17 თებერვალი – ხელისუფლებამ მთავარი მოედნის დემონსტრანტებისგან გაწმენდა დაიწყო. პოლიციამ ცრემლმდენი გაზი გამოიყენა. ისმოდა აფეთქებების ხმას. დაიღუპა ორი მომიტინგე. მანამის ცენტრალურ უბნებს ჯარი აკონტროლებს. აიკრძალა შეკრებები. 18 თებერვალი – ათასობით ადამიანი დაესწრო საპროტესტო დემონსტრაციის დარბევის შედეგად დაღუპულთა დაკრძალვას. გნარისხებულ დემონსტრანტებს ხელთ ეპყრათ ბანერები და ანტისამთავრობო ლოზუნგებს გაჰყვიროდნენ. 19 თებერვალი – ბაჰრეინის მეფემ ჰამად ბინ ისა ალ-ხალიფამ თავის უფროს ვაჟს, კრონპრინც სალმას სთხოვა ეროვნული დიალოგის წარმართვა „ყველა პარტიასთან“, რათა გადაიჭრას პოლიტიკური კრიზისი, რაზედაც ოპოზიციამ უარი განაცხადა. 20 თებერვალი – ათასობით დემონსტრანტმა "მარგალიტის მოედანი" დაიკავა, რომელიც მანამის ცენტრში მდებარეობს. ბაჰრეინის პრინცმა ბრძანება გასცა მანამის ქუჩებიდან სამხედრო ტექნიკის გაყვანის შესახებ. 22 თებერვალი – შიიტური ოპოზიციის ათი ათასობით მომხრე დედაქალაქ მანამის ქუჩებშია მთავრობის გადადგომას მოითხოვს. ჯერჯერობით ყველაზე მასშტაბური აქცია გაიმართა მიუხედავად მეფე ჰამად ბინ ისა ალ-ხალიფას მიერ გაცემული ბრძანებისა პოლიტიკური პატიმრების გათავისუფლების თაობაზე. 28 თებერვალი – ბაჰრეინში დემონსტრანტებმა დაბლოკეს პარლამენტის ზედა პალატის შესასვლელი, რის შედეგადაც ის დროებით დაიხურა. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ბაჰრეინის საპროტესტო აქციები (2011) Live blog Bahrain Bahrain Protests 2011 Bahrain Protests ↑ 1.0 1.1 ბაჰრეინში ორი ადამიანი მოკლეს საპროტესტო აქციებისას ↑ ბაჰრეინში ზედიზედ მესამე დღეს შეიკრიბნენ საპროტესტო აქციებზე ↑ ბაჰრეინში საპროტესტო გამოსვლები გრძელდება ↑ ბაჰრეინში ანტისამთავრობო დემონსტრაციის დარბევას მსხვერპლი მოჰყვა ↑ ბაჰრეინში დედაქალაქს არმია აკონტროლებს, აქციები აიკრძალა ↑ ბაჰრეინში დაღუპულ დემონსტრანტებ გამოეთხოვენ ↑ ბაჰრეინის შიიტური ოპოზიცია დიალოგზე უარს ამბობს ↑ ბაჰრეინში საპროტესტო აქციები გრძელდება ↑ ბაჰრეინის მეფემ პოლიტპატიმრები გაათავისუფლა ↑ ბაჰრეინში დემონსტრანტებმა პარლამენტის შესასვლელი დაბლოკეს
გრიგოლ II

საკუთარი სახელი გრიგოლ II შეიძლება აღნიშნავდეს: გრიგოლ II — დასავლეთ საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი. გრიგოლ II — კონსტანტინოპოლის პატრიარქი. გრიგოლ II — რომის პაპი. გრიგოლ II — ალექსანდრიის პატრიარქი.
ორდოსის უდაბნო

ორდოსის უდაბნო — უდაბნო და სტეპური რეგიონი ჩინეთში, შიგა მონღოლეთის პროვინციაში. რეგიონის ნიადაგი თიხისა და ქვიშის ნარევს წარმოადგენს, რაც ხელსაყრელია სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობისათვის. მოიცავს 90 650 კმ² ტერიტორიას. მოიცავს ჩინეთის ორ უდიდეს უდაბნოს კუბუქსა და მაოუსუს. უდაბნოს ესაზღვრება მდინარე იანძი. ჩრდილოეთით, გობის უდაბნოსგან გამოყოფს მთათა სისტემა. ორდოსის უდაბნო
ფიგურალური სიტყვა-თქმა

ფიგურალური ანუ ხატოვანი თქმა არის სიტყვა ან წინადადება, რომელიც ატარებს იდეას. ფიგურული თქმებია საქართველოში მაგალითად:წილი ნაყარია-რუბიკონი გადალახულია, ავგური ღიმილი, სიზიფეს შრომა და ასე შემდეგ. ფიგურალური თქმები ბლომად მოიპოვება ძველ იგავ-არაკებში, ზღაპრებში, ანდაზებსა და ლექსებში. მათი ნაწილი წარმოიშვა შორეულ ეპოქაში, ნაწილი — ახლო საუკუნეებში. ფიგურალური თქმების მარაგას ამდიდრებდა სხვადასხვა დროის და ქვეყნების კულტურა. ამ თქმებს ჰყავთ გარკვეული ავტორები. მათი წყაროა ლიტერატურული ნაწარმოებების, ისტორიულ პირთა (მწერალთა, მეცნიერთა, საზოგადო მოღვაწეთა თუ სხვათა) გამოთქმანი, წერილობითი ძეგლები. ზოგი თქმის წამოშობა დაკავშირებულია სხვადასხვა ხალხურ ჩვევებთან და რწმენებთან. უძველესი ნაწარმოები, სადაც პირველად ვხვდებით ფიგურალურ თქმებს არის საბერძნეთის ეპოსის შედევრები: „ილიადა“, „ოდისეა“. ფიგურალურ თქმებს ახასიათეთ უდიდესი ლაკონიურობა, აზრის გამომხატველობითობა. ქართულ ენაში მრავალი ფიგურალური თქმა შემოსულია რუსული და ევროპული მწერლობიდან. ფიგურალურ სიტყვა-თქმათა კრებული გვ. 199, 1960.
Alea jacta est

alea jacta est („კამათელი გაგორებულია“) — ლათინური გამოთქმა, რომელიც ფიგურალურ გამოთქმად დამკვიდრდა. ეს სიტყვები ეკუთვნის იულიუს კეისარს რაც გადატანით ნიშნავს გაბედული ნაბიჯის გადადგმას. მტიკცე გადაწყვეტილების მიღებას, ამ შემთხვევაში ომის გამოცხადებას (49 წელს). ფიგურალურ სიტყვა–თქმათა კრებული, გვ. 18, 1960 Divus Iulius, paragraph 33 Reference to Augustus playing Alea
ბევერლი-ჰილზი

ბევერლი-ჰილზი (ინგლ. Beverly Hills) — ქალაქი ლოს-ანჯელესის საგრაფოს დასავლეთ ნაწილში, კალიფორნიაში, თითქმის მთლიანად ქალაქ ლოს-ანჯელესში. ე.წ. ოქროს სამკუთხედის ნაწილია, რომელსაც ქმნიან: ბევერლი-ჰილზი, ბელ-ეარი და ჰოლმბი-ჰილზი. ჩრდილოეთით ესაზღვრება სანტა მონიკას მთები, აღმოსავლეთით — ვესტ-ჰოლივუდი და ლოს-ანჯელესის უბანი ფეარფაქსი, სამხრეთით ლოს-ანჯელესის ცენტრალური უბანი, დასავლეთით კი ვესტვუდ-ვილიჯი და სენჩური სიტი, რომლებიც ასევე ლოს-ანჯელესის უბნებია. ტერიტორია, რომელზედაც განლაგებულია თანამედროვე ბევერლი-ჰილზი ცნობილი იყო თავისი რბილი კლიმატითა და ნოყიერი ნიადაგებით, რის გამოც ამ მიწებზე მცხოვრები ინდიელი ტომი ტონგვა მას „შემოვლითი წყლის გზას“ უწოდებდა. ბევერლი-ჰილზი ცნობილია 1769 წლიდან. 1838 წელს კალიფორნიის გუბერნატორმა ესპანელი ჯარისკაცის ქვრივს, მარია რიტა ვალდეს ვილას „შემოვლითი წყლის გზის“ მიწები აჩუქა, რომელმაც თანამედროვე ბევერლი-ჰილზის ტერიტორიაზე ააშენა დიდი რანჩო, რომელიც თავის მხრივ, ყვავოდა 1852 წლამდე. მოგვიანებით რანჩოზე ინდიელებმა თავდასხმა განახორციელეს. მარია რიტა გადარჩა, თუმცა რანჩოს გაყიდვა გადაწყვიტა. 1868 წელს სამოქალაქო ომის შემდეგ, რანჩო შეისყიდა ედვარდ პროისმა, რომელსაც ჩაფიქრებული ჰქონდა გერმანელი იმიგრანტებისათვის საფერმო დასახლების შექმნა. ბევერლი-ჰილზი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
სტრუქტურა

სტრუქტურა (ლათ. structūra – აღნაგობა, განლაგება, წესრიგი) — ობიექტის მყარი კავშირების ერთობლიობა, რომელიც უზრუნველყოფს ობიექტის მთლიანაობასა და თავისთავის მიმართ იგივეობას, მისი ძირითადი თვისებების შენარჩუნებას სხვადასხვა გარეგანი და შინაგანი ცვლილებების დროს. ცნება „სტრუქტურა“ მეცნიერებისა და ფილოსოფიის ლიტერატურაში დიდი ხანია გამოიყენება ფორმის ცნების განსაზღვრის ერთ-ერთ ხერხად (ფორმა, როგორც შინაარსის სტრუქტურა, ორგანიზაცია). XX საუკუნეში სტრუქტურულ მიმართებათა ანალიზმა თვალსაჩინო ადგილი დაიკავა ენის, ეთნოგრაფიული ერთობის, ლიტერატურისა და ხელოვნების ნაწარმოებთა და სხვ. შესწავლაში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 583.
მილეტის სკოლა

მილეტის სკოლა — ძველი ბერძნული ფილოსოფიის პირველი გულუბრყვილო მატერიალისტური სკოლა. წარმომადგენლები არიან: თალესი, ანაქსიმანდრე, ანაქსიმენე (სახელწოდება მიიღო იონიის ქალაქ მილეტის მიხედვით). მილეტის სკოლით ფაქტობრივად იწყება ძველი ბერძნული ფილოსოფია, რადგან იგი თვალხილული მოვლენების მრავალფეროვნების მიღმა ეძიებდა მათგან განსხვავებულ საგანთა არსს. მილეტის სკოლა სამყაროს ცოცხალი მთელის სახით განიხილავდა. ცოცხალსა და არაცოცხალს, ფსიქიკურსა და ფიზიკურს განასხვავებდა მხოლოდ მეტ-ნაკლები გასულიერების მიხედვით. თვით გასულიერებას (სული) მილეტის სკოლა მიიჩნევდა პირველადი ნივთიერების ფაქიზ და მოძრავ სახეობად. მილეტის სკოლამ დიდი გავლენა მოახდინა ძველი ბერძნული მატერიალისტური ფილოსოფიის შემდგომ განვითარებაზე. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 696.
ჰეკატეოს მილეტელი

ჰეკატეოს მილეტელი (ძვ. ბერძნ. Ἑκαταῖος; დაახლ. დ. ძვ. წ. 550 — გ. ძვ. წ. 480) — ძველი ბერძენი ისტორიკოსი და გეოგრაფი. მილეტის წარჩინებულთა ოჯახიდან იყო. ბევრს მოგზაურობდა და პირველი დაინტერესდა სხვა ქვეყნების ისტორიით, რის გამოც მას პირველ ისტორიოგრაფად მიიჩნევენ. ავტორია 2 თხზულებისა. ერთია: „დედამიწის ირგვლივ“ („periodos, ges“, ერთ-ერთი პირველი გეოგრაფიული ნაწარმოები), რომელიც შედგებოდა 2 წიგნისაგან და შეიცავდა ევროპის, აზიის და ლიბიის აღწერილობას. მე-2 თხზულებაში „გენეალოგია“ („genealogia“) მოცემული იყო ძველი მითებისა და ლეგენდების კრიტიკა, თუმცა ეს კრიტიკული მიდგომა პრაგმატულ ხასიათს ატარებდა. ჰეკატეოს მილეტელმა პირველმა შეადგინა ხმელეთის დასახლებული ნაწილის კარტოგრაფიული გამოსახულება. ეს რუკა აღმოჩენილი არ არის, მაგრამ ჰეროდოტეს და სხვა ავტორთა აღწერილობით შესაძლებელი ხდება მის შესახებ წარმოდგენის შექმნა. ჰეკატეოს მილეტელის თხზულებიდან მხოლოდ 380 ნაწყვეტმა მოაღწია. წერდა იონიურ დიალექტზე, სადა ენით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 614.
აფხაზური წარმართობა

აფხაზური წარმართობა — აფხაზ ხალხში გავრცელებული ტრადიციული რწმენა-წარმოდგენები, წარმართული რელიგია. უფრო მეტად იყო გავრცელებული წინაქრისტიანულ და წინაისლამურ პერიოდში, თუმცა ტრადიციული რელიგიური რიტუალები, რომლებიც ისლამსა და ქრისტიანობაშია შერწყმული, აფხაზეთში დღესაც სრულდება. აფხაზური წარმართობა მნიშვნელოვან მსგავსებას ამჟღავნებს როგორც ქართულ, ისე ჩრდილოკავკასიურ ტრადიციულ რწმენა-წარმოდგენებთან. არსებობს გადმოცემები, რომლის მიხედვითაც აფხაზებმა წარმართული სალოცავები დააარსეს ჩრდილოეთიდან მოსული წინაპრების სახელებზე. ეს გადმოცემები ჩრდილოკავკასიური ხალხების აფხაზეთის ტერიტორიაზე XVII-XVIII საუკუნეებში ჩამოსახლების პროცესს უკავშირდება. მაგალითისთვის, ამგვარი წარმართული სალოცავია ინალკუბას საფლავი ფსხუში. აფხაზები ხშირად წარმართულ სალოცავებს ძველი ქართული ეკლესიების ადგილებში ან ნაეკლესიარებში აწყობდნენ. აფხაზური წარმართული რელიგიის მთავარი ღვთაებაა ანცვა. სხვა ღვთაებები ცალკეულ სამეურნეო დარგებს განაგებენ. მაგალითისათვის: ჯაჯა (Џаџа) — ნაყოფიერების ქალღმერთი, მოსავლისა და მიწათმოქმედების მფარველი; აითარი (Аиҭар) — მეცხოველეობის ღმერთი; ანანა-გუნდა (Анана-Гунда) — ფუტკრებისა და მეფუტკრეობის მფარველი ქალღმერთი; კვიკვინი — სელისა და ბამბის მფარველი; ერიში (Эриш) — რთვისა და ქსოვის ქალღმერთი; აჟვეიფშა (Ажәыҧша) — ნადირთა მბრძანებელი და მონადირეთა მფარველი; აირგი (Аигр) — ომის ღმერთი; ძიძლანი (Ӡыӡлан) — წყლის ქალღმერთი. აფხაზური წარმართობისათვის დამახასიათებელია მთებისა და ხეების კულტი. ტრადიციულ სალოცავ ადგილებში დღესაც სრულდება ამ ღვთაებათა სადიდებელი ლოცვები და მსხვერპლშეწირვა. ამ რიტუალებში მონაწილეობენ როგორც ქრისტიანი, ისე ისლამის მიმდევარი აფხაზები. ამგვარი მსხვერპლშეწირვები ხშირად სათემო და საგვარეულო დღესასწაულებზე ხდება, ძირითადად წირავდნენ თხას. ↑ 1.0 1.1 თოფჩიშვილი რ., კავკასიის ხალხთა ეთნოგრაფია ეთნიკური ისტორია, ეთნიკური კულტურა, აფხაზები, თბილისი, 2007, გვ. 215 ↑ ეთნოსები საქართველოში, აფხაზები, სტატიის ავტორი გ. ანჩაბაძე, თბილისი, 2008. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-01-28. ციტირების თარიღი: 2011-02-20.
ასტროლაბი

ასტროლაბი (გვიანდ. ლათ. astrolabium <aster – ვარსკვლავი და ბერძნ. labe – დაჭერა) — უძველესი ასტრონომიული და გეოდეზიური ხელსაწყო. გამოიგონა ჰიპარქემ ძვ. წ. II საუკუნის დასასრულს. თავდაპირველად ასტროლაბი წარმოადგენდა ვერტიკალურ ჩამოსაკიდ ბრინჯაოს წრეს, რომლითაც ჰორიზონტზე ვარსკვლავთა სიმაღლეს საზღვრავდნენ, შემდეგ ასტროლაბს დაუმატეს ლიმბი — ჰორიზონტალური წრე გრადუსული დანაყოფებიანი და წყვილდიოპტრიანი უძრავი და მოძრავი ალიდადა, ხოლო XVII საუკუნის დასასრულს — ჭოგრი. ასტროლაბი თანამედროვე კუთხსაზომი ხელსაწყოს — თეოდოლიტის წინამორბედია. საზღვაოსნო პრაქტიკაში ასტროლაბი შეცვალა სექსტანტმა. პრიზმულ ასტროლაბს დღესაც იყენებენ. მას აქვს ჰორიზონტულად დაყენებული ჭოგრი, ჭოგრის ობიექტივის წინ — ორწახნაგა პრიზმა და ვერცხლისწყლიანი ხელოვნური ჰორიზონტი. პრიზმული ასტროლაბით განისაზღვრება ადგილობრივი დრო და განედი. საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ს. ჯანაშიას სახელობის სახელმწიფო მუზეუმში დაცულის ვახტანგ VI-ის დროინდელი ასტროლაბი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 647.
სლეში

სლეში შეიძლება აღნიშნავდეს: სლეში - მუსიკოსი Slash - ალბომი სლეში სლეში - სლეშის მიერ დაწერილი ავტობიოგრაფიული წიგნი
ალპური

ალპური (აფხ. Аҿыԥсҭа [აჭჾჷფსთა], ყოფილი „ალპიისკოე“) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში (კოლხიდის თემი), მდინარე ბზიფის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 100 მ, შავი ზღვიდან 2 კმ, გაგრიდან 2 კმ. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. 1989 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 278 ადამიანი. ცნობილია XX საუკუნის დასაწყისიდან როგორც ალპური. 1948 წელს ეწოდა ალპური, ხოლო 1955 წელს დაუბრუნდა სახელი ალპური. 1992-1993 წწ. ომის შემდეგ აფხაზებმა უწოდეს აჩიფსთა (Аҽыҧсҭа), რაც „ირმის ხეობას“ ნიშნავს. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 115. პაატა ცხადაია, ბეჟან ხორავა, „აფხაზეთის გეოგრაფიული სახელწოდებანი“, თბ., 2016. ↑ 1989 წლის აფხაზეთის მოსახლეობის აღწერის მონაცემები ↑ საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2009. — გვ. 15. ↑ В. Е. Кәарҷиа, «Аԥсны атопонимика», Аҟәа 2002 ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 17.
აყვარა

აყვარა (აფხ. Аҟәара [აყჿარა]) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში (ბზიფის თემი), მდინარე ბზიფის მარჯვენა ნაპირზე, თბილის-სოჭის რკინიგზის ხაზზე. ზღვის დონიდან 120 მ, შავი ზღვიდან 10 კმ, გაგრიდან 11 კმ. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. 1989 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 1 164 ადამიანი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 266. პაატა ცხადაია, ბეჟან ხორავა, „აფხაზეთის გეოგრაფიული სახელწოდებანი“, თბ., 2016. ↑ 1989 წლის აფხაზეთის მოსახლეობის აღწერის მონაცემები ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 19. ↑ საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2009. — გვ. 24. ↑ В. Е. Кәарҷиа, «Аԥсны атопонимика», Аҟәа 2002
აჩმარდა

აჩმარდა (აფხ. Аҽмарда [აჩჾმარდა]) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში (ბაღნარის თემი), მდინარე ცანდრიფშის (ხოშუფსეს მარცხენა შენაკადი) მარჯვენა ნაპირზე, გაგრის ქედის დასავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 460 მ, შავი ზღვიდან 12 კმ, გაგრიდან 39 კმ. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. 1989 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 230 ადამიანი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 269. პაატა ცხადაია, ბეჟან ხორავა, „აფხაზეთის გეოგრაფიული სახელწოდებანი“, თბ., 2016. ↑ 1989 წლის აფხაზეთის მოსახლეობის აღწერის მონაცემები ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 19. ↑ საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2009. — გვ. 24. ↑ В. Е. Кәарҷиа, «Аԥсны атопонимика», Аҟәа 2002
აციჯქვა

აციჯქვა (აფხ. Ацыџьқәа [აცჷჯქჿა], აწიჯქვა, აწეიჯქვა) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში (ლიძავის თემი), მდინარე ბზიფის მარცხენა მხარეზე, თბილის-სოჭის რკინიგზის ხაზზე. ზღვის დონიდან 90 მ, შავი ზღვიდან 5 კმ, გაგრიდან 24 კმ. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. 1949 წელს ლიძავის სასოფლო საბჭოში შედიოდა. მისი ამჟამინდელი სახელია აციჯქუა (Ацыџьқəа). 1989 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 454 ადამიანი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 270. პაატა ცხადაია, ბეჟან ხორავა, „აფხაზეთის გეოგრაფიული სახელწოდებანი“, თბ., 2016. ↑ 1989 წლის აფხაზეთის მოსახლეობის აღწერის მონაცემები ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 19. ↑ საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2009. — გვ. 24. ↑ В. Е. Кәарҷиа, «Аҧсны атопонимика», Аҟәа 2002
ბზიფთა

ბზიფთა (აფხ. Бзыԥҭа [ბზჷფთა], ყოფილი ბზიფისხევი, ბზიბტა, ყოფილი ბზისხევი) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში (ბზიფის თემი), მდინარე ბზიფის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 190 მ, შავი ზღვიდან 8 კმ, გაგრიდან 20 კმ. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. აფხაზური ბზიფთა ქართულად ითარგმნება, როგორც ბზის ხევი. XX საუკუნის 40-იან წლებში ქართული სახელი ბზისხევი ერქვა. 1930 წელს კოლდახვარის ს/საბჭოში შედიოდა ბზიბის-ხევის, ხოლო 1949 წელს ბზიფის სასოფლო საბჭოში — ბზიფისხევის სახელწოდებით. 1955 წელს ბზიბტა ეწოდა. 1989 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 351 ადამიანი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 422. პაატა ცხადაია, ბეჟან ხორავა, „აფხაზეთის გეოგრაფიული სახელწოდებანი“, თბ., 2016. ↑ 1989 წლის აფხაზეთის მოსახლეობის აღწერის მონაცემები ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 25. ↑ საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2009. — გვ. 35. ↑ В. Е. Кәарҷиа, «Аԥсны атопонимика», Аҟәа 2002 ↑ საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის საინფორმაციო-სტატისტიკური განყოფილება, „საქართველოს სსრ ადმინისტრაციულ ტერიტორიული დაყოფა 1949 წლის 1 სექტემბრისათვის“, თბ., 1949
ბაღნარი

ბაღნარი (აფხ. Хышәҳа [ხჷშჿჰა]; ყოფ. ხრისტოფოროვო — გადაერქვა 1944 წლის 15 იანვარს.) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში, მდინარეების სანდრიფშის და ჟეოფსის (მდინარე ხაშუფსის სათავეები) შესართავთან ახლოს. თემის ცენტრი (სოფლები: აჩმარდა, ველი, კლდეკარი, მენდელეევო). ზღვის დონიდან 230 მ, გაგრიდან 33 კმ. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ვ. კვარჭიას ცნობით, XIX საუკუნის 30-იან წლებში იხსენიება როგორც ხისხორიფშ. აფხაზთა მუჰაჯირობის შემდეგ, 70-იან წლებში, ეს მიწები მემამულე ხრისტოფოროვს ებოძა და ხრისტოფოროვო ეწოდა. 1944 წელს გადაერქვა სახელი და ბაღნარი დაერქვა. 1992-1993 წწ. ომის შემდეგ აფხაზებმა ხიშვჰარიფშ//ხიშვჰა (Хышəҳарыҧшь, Хышəҳа) დაარქვეს. 1989 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 320 ადამიანი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 379. პაატა ცხადაია, ბეჟან ხორავა, „აფხაზეთის გეოგრაფიული სახელწოდებანი“, თბ., 2016. ↑ 1989 წლის აფხაზეთის მოსახლეობის აღწერის მონაცემები ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 23. ↑ საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2009. — გვ. 33. ↑ В. Е. Кәарҷиа, «Аԥсны атопонимика», Аҟәа 2002 ↑ საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის საინფორმაციო-სტატისტიკური განყოფილება, „საქართველოს სსრ ადმინისტრაციულ ტერიტორიული დაყოფა 1949 წლის 1 სექტემბრისათვის“, თბ., 1949
ასოსა

ასოსა (ამჰ. አሶሳ) — ქალაქი დასავლეთ ეთიოპიაში. ბენიშანგულ-გუმუზის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2005 წლის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 20,226 კაცი, რომელთაგანაც 10,929 მამაკაცია და 9,297 ქალი. მოსახლეობის 54.92% ქრისტიანია, 29.75% – მუსლიმი და 14.89% – პროტესტანტი. ეთიოპიის სამოქალაქო ომის დროს ქალაქს აკონტროლებდა ორომოს გათავისუფლების სახალხო ფრონტი. ↑ CSA 2005 National Statistics დაარქივებული 2007-08-13 საიტზე Wayback Machine. , Table B.4 ↑ 1994 Population and Housing Census of Ethiopia: Results for Benishangul-Gumuz Region, Vol. 1 დაარქივებული 2008-11-20 საიტზე Wayback Machine. Tables 2.2, 2.3, 2.13, 2.16, 2.20 (accessed 30 December 2008)
გამბელა

გამბელა (ამჰ. ጋምቤላ) — ქალაქი დასავლეთ ეთიოპიაში. გამბელის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2005 წლის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 31 282 კაცი, რომელთაგანაც 33,8% ანუაკოს ეთნიკური ჯგუფია, 26.1% – ორომო, 14% – ამჰარა, 10.4% – ნუერი, 6.5% – ტიგრაი, 4.3% – კამბაატა და 4.9% სხვა. ↑ The 1994 Population and Housing Census of Ethiopia: Results for Gambela Region, vol.1 დაარქივებული 2008-11-19 საიტზე Wayback Machine. , Table 2.17
ადამა

ადამა, ნაზრეთი (ამჰ. ኣዳማ; ናዝሬት) — ქალაქი ცენტრალურ ეთიოპიაში. ორომიის რეგიონის დე-ფაქტო ადმინისტრაციული ცენტრი. 2005 წლის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 228 623 კაცი. ქალაქში ცხოვრობენ მართლმადიდებლები, მუსულმანები და იუდეველები. Adama Chamber of Commerce დაარქივებული 2005-11-25 საიტზე Wayback Machine. MSN Map - elevation = 2485[მკვდარი ბმული] ↑ http://www.citypopulation.de/Ethiopia.html