laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
არფა (მდინარე)

არფა, აღმოსავლეთი არფაჩაი (აზერბ. Arpaçay; სომხ. Արփա) — მთის მდინარე სომხეთსა და ნახჭევანში (აზერბაიჯანი), მდინარე არაქსის მარცხენა შენაკადი. სიგრძე — 126 კმ, აუზის ფართობი — 2630 კმ². სათავე აქვს ზანგეზურის ქედზე. შუაწელში მიედინება მთათაშუა ქვაბულში. იყენებენ სარწყავად, რის გამოც ზაფხულობით ვერ აღწევს მდინარე არაქსამდე. მდინარის ზემო დინებაშია კურორტი ჯერმუკი. შენდება გვირაბი (48,6 კმ), რომლითაც არფა სევანის ტბაში ჩავა. საზრდოობს მდნარი თოვლითა და წვიმის წყლით. მდინარეზე არის ჰესი და წყალსაცავი. ↑ 1.0 1.1 Azərbaycan Respublikası Ekologiya və Təbii sərvətlər Nazirliyi: Azərbaycanın çayları, gölləri və su anbarları
მოსკოვის კრემლის ხარების ტაძარი

ხარების ტაძარი (რუს. Благове́щенский собо́р) — ღვთისმშობლის ხარების სახელობის მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვის კრემლის ტაძრის მოედანზე. აშენდა 1489 წელს ფსკოვის მოხელეების მიერ ძველი ტაძრის ადგილას და თავდაპირველად სამკუთხა ფორმა ჰქონდა. ტაძარი მძიმედ დაზიანდა 1547 წლის ხანძრისას. 1564 წელს ის აღადგინეს და ორი გუმბათი დაამატეს დასავლეთის მხარეს. 1572 წელს ტაძარს მიაშენეს კარიბჭე, რომელსაც მრისხანეს სახელი დაერქვა. ნაწილობრივ შემორჩენილია ტაძრის 1508 წლის დროინდელი მოწერილობა. ტაძარში შემონახულია 1405 წელს ანდრია რუბლიოვისა და თეოფანე ბერძენის მიერ შექმნილი ხატები. XVIII საუკუნეში ტაძარი მოსკოვის მმართველთა კარის ეკლესიის ფუნქციას ასრულებდა. ეს ფუნქცია მას ნაწილობრივ შეუნარჩუნდა კარის პეტერბურგში გადატანის შემდეგაც.
მეწამორი (არქეოლოგია)

მეწამორი — არქეოლოგიური ძეგლი მდინარე მეწამორის სათავესთან (სომხეთი). გათხრილია ნამოსახლარის რამდენიმე ფენა: ადრინდელი ბრინჯაოს ხანის (ძვ. წ. III ათასწლეული), შუა ბრინჯაოს ხანის (ძვ. წ. XX-XIV სს.), გვიანდელი ბრინჯაოს (ძვ. წ. XIV-XI სს.), წინა ურარტული ხანის (ძვ. წ. X-VIII სს.), ურარტული ხანის ანუ „სადნობარების“ ფენა (ძვ. წ. VIII-VII სს.). მათში აღმოჩენილია მრავალნაირი თიხის ჭურჭელი, შრომის იარაღი და სხვა. მეწამორში ცხოვრება განახლებულა IX-XIII საუკუნეების შუალედში. ნამოსახლარის აღმოსავლეთით 1 კმ-ზე აღმოჩენილია ძვ. წ. II ათასწლეულის დასაწყისი - ძვ. წ. VII საუკუნე სამაროვანი. გათხრილია აგრეთვე სამლოცველთა კომპლექსი (ძვ. წ. II ათასწლეულის დასასრული - ძვ. წ. I ათასწლეული დასაწყისი), სადაც ნაპოცნია საკულტო დანიშნულების სიმბოლურგამოსახულებიანი თიხის ჭურჭელი და მრავალი სხვა ნივთი. გოგაძე ე., ქსე, ტ. 6, გვ. 651, თბ., 1983
მისაქ მეწარენცი

მისაქ მეწარენცი (ნამდვილი გვარი მეწატურიანი) (დ. 19 იანვარი, 1886, სოფ. ბინკიანი, ხარბერდის ვილაიეთი, თურქეთი — გ. 5 ივლისი [ძვ. სტ. 22 ივნისი], 1908, კონსტანტინოპოლი) — სომეხი პოეტი. ლექსების წერა 1901-იდან დაიწყო. 1903-დან ნაწარმოებებს ბეჭდავდა პერიოდულ პრესაში. 1907 წელს გამოვიდა მისი პირველი წიგნები „ცისარტყელა“, „ახალი სიმღერები“. ავტორია ლიტერატურული წერილებისა. მისაქ მეწარენცის პოეზიის მთავარი თემებია პატრიოტიზმი, ბუნება, მიჯნურობა, სოფელი; საგრძნობია პესიმიზმი და მისტიკა. მის შემოქმედებაზე გავლენა მოახდინა ფრანგულმა სიმბოლიზმა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 651. ↑ http://am.hayazg.info/index.php?curid=14216
ლიტლ-როკი

ლიტლ-როკი (ინგლ. Little Rock) — ქალაქი აშშ-ის სამხრეთში, არკანზასის შტატის დედაქალაქი და უდიდესი ქალაქი. 2007 წლის მონაცემებით ლიტლ-როკში 187,452 ადამიანი ცხოვრობს. ლიტლ-როკის დაძმობილებული ქალაქები არიან: კაოსიუნგი ჰანამი ჩანჩუნი რაგუზა მონსი იდალგო ↑ https://www.littlerock.gov/city-administration/mayors-office/
ნარ-დოსი

ნარ-დოსი (სომხ. Նար-Դոս, ნამდვილი სახელი და გვარი მიქაელ ზაქარიას ძე ჰოვანისიანი (სომხ. Միքայել Զաքարի Հովհաննիսյան); დ. 13 მარტი [ ძვ. სტ. 1 მარტი ], 1867, თბილისი — გ. 13 ივლისი, 1933, იქვე) — სომეხი მწერალი. სომხეთისა და საქართველოს სახალხო მწერალი (1927). სწავლობდა ავლაბრის სამრევლო სკოლაში, ხონის საოსტატო სემინარიაში. თბილისის სახელოსნო სასწავლებელში, მაგრამ უსახსრობის გამო არც ერთი მათგანი არ დაუმთავრებია. ბოლოს რედაქციებში დაიწყო მუშაობა. ნარ-დოსის მოთხრობების კრებულში „ჩვენი უბანი“ (1888-1894) დახატულია თბილისის ღარიბი მოსახლეობის ცხოვრების სურათები. აქვს რომანები „ანა საროიანი“ (1888), „მოკლული მტრედი“ (1898), „სიკვდილი“ (1868, გამოქვეყნდა 1912), „ახალი ადამიანი“ (1928, ცალკე გამოიცა 1935). შილაკაძე ი., ჯანგიძე ვ., სომხური და აზერბაიჯანული ლიტერატურის ქრესტომათია, თბ., 1968; შილაკაძე ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 318. ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 Armenian Soviet Encyclopedia, vol. 8 — ტ. 8. — გვ. 202–203. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2657718"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q124737635"></a> ↑ 2.0 2.1 2.2 Нар-Дос // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a>
აიოძორის ქედი

აიოძორის ქედი, დარალაგიოზი (სომხ. Վայքի լեռնաշղթա; აზერ. Dərələyəz silsiləsi) — ქედი სომხეთის მთიანეთის სამხრეთ ნაწილში (სომხეთი და აზერბაიჯანი). აღმოსავლეთიდან აკრავს ზანგეზურის ქედი. სიგრძე 70 კმ, სიმაღლე 3120 მ-მდე (მწვერვალი გოგი). აგებულია დანალექი და ვულკანოგენური ქანებით. ჭარბობს მთა-სტეპისა და მთა-მდელოს ლანდშაფტი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 235.
ბაზუმის ქედი

ბაზუმის ქედი (სომხ. Բազումի լեռնաշխթա) — ქედი მცირე კავკასიონზე, სომხეთში. სიგრძე დაახლოებით 70 კმ, მაქსიმალური სიმაღლე 3016 მ (მწვერვალი ხალაბი). აგებულია ვულკანოგენურ-დანალექი ქანებითა და გრანიტის ინტრუზივებით. კალთებზე მდელოიანი სტეპებია, თხემურ ნაწილში — სუბალპური და ალპური მდელოები. ბამბაკის ხეობაში ფართოფოთლოვანი ტყეებია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 146.
არარატი

არარატი (სომხ. Արարատ, თურქ. Ağrı, Ârârât, სპარს. کوه آرارات, ივრ. אררט‎) — ვულკანური მასივი მდინარე არაქსის შუაწელში (მარჯვენა ნაპირზე), თურქეთში, სომხეთის საზღვრის მახლობლად. შედგება ორი ჩამქრალი ვულკანური კონუსისაგან: დიდი არარატისა (სომხური სახელწოდება მასისი, თურქული — ბუიუქ-აღრი-დაღი), სიმაღლე 5165 მ და მცირე არარატისაგან, სიმაღლე 3925 მ. კონუსები გაყოფილია სარდარბულაკის უნაგირით. ორივე არარატის ძირის გარშემოწერილობაა 130 კმ. აგებულია კაინოზოური ბაზალტებით. დიდი არარატი 4250 მ-ს ზევით დაფარულია მუდმივი თოვლით. აქვს 30-მდე მყონვარი (უდიდესია წმ. იაკობის მყინვარი, სიგრძე 2 კმ). ფერდობები უდაბურია. ბიბლიის მიხედვით არარატის მთაზე გაჩერდა ნოეს კიდობანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 541.
აბრაჰამ I ალბათანეცი

აბრაჰამ ალბათანეცი, აბრაჰამ აღბათანეცი, ალბათანელი (სომხ. Աբրահամ Ա Աղբաթանեցի) — სომხეთის კათალიკოსი 607-615 წლებში. წარმოშობით ვასპურაკანის რშტუნთა გავარის (პროვინციის) სოფელ ალბათანქიდან იყო; კათალიკოსობამდე ამავე გავარის ეპისკოპოსი. სომხეთის გაქალკედონიტებულ საეპისკოპოსოთა უმრავლესობა მის დროს (607) ირანის შემწეობით დვინის საპატრიარქო საყდარს დაემორჩილა და ერთიანი საკათალიკოსო აღდგა. აბრაჰამ ალბათანეცი აქტიური მონაწილე იყო ქართლისა და სომხეთის ეკლესიების დოგმატური კამათისა და საეკლესიო განხეთქილებისა (607-610). „ეპისტოლეთა წიგნმა“ შემოგვინახა მისი სამი ეპისტოლე კირიონ ქართლის კათოლიკოსისადმი და ერთი ენციკლიკა თავის სამწყსოსადმი, რომელიც „საყოველთაო ეპისტოლის“ სახელითაა ცნობილი. ამ ენციკლიკით მან ურთიერთობა გაწყვიტა ქართლისა და ალბანეთის ეკლესიებთან. აბრაჰამ ალბათანეცს მიაწერენ კიდევ ორ, დოგმატური ხასიათის თხზულებას. Джавахов И. А., История церковного разрыва между Грузией и Арменией в начале VII века, «Известия Академии наук», 1908, VI серия, №　5; ალექსიძე ზ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 33.
ვარდენისის ქედი

ვარდენისის ქედი (სომხ. Վարդենիսի լեռնաշղթա) — ქედი სამხრეთ კავკასიის ვულკანურ მთიანეთში, სომხეთში. სამხრეთიდან ეკვრის სევანის ტბას. სიგრძე დაახლოებით 60 კმ, სიმაღლე 3522 მ-მდე (მთა ვარდენისი). უმთავრესად აგებულია ბაზალტებითა და ანდეზიტებით. კალთებზე მთის ქსეროფიტული სტეპია, ზემოთ — ალპური მდელო. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 299.
გეღამის ქედი

გეღამის ქედი (აღმაღანის ქედი; სომხ. Գեղամա լեռնաշղթա) — ქედი სამხრეთ კავკასიის ვულკანურ მთიანეთში, სომხეთში, სევანის ტბის დასავლეთით. სიმაღლე 3597 მ-მდე (მთა აჟდააკი). აგებულია ტუფებით და ლავებით. ქედზეა ჩამქრალი ვულკანები. კალთები შემოსილია მაღალმთის მდელოებით. არის საზაფხულო საძოვრები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 130.
სომხური ენის ორთოგრაფიული რეფორმა (1922–1924 წწ.)

სომხური ენის ორთოგრაფიული რეფორმა — 1922–1924 წლებში ჩატარდა სომხეთის საბჭოთა სოციალისტურ რესპუბლიკაში სომხური ენის მართლწერის რეფორმა. რეფორმის შედეგად მიღებულ ცვლილებებს სომხეთის საზღვრებს გარეთ სხვადასხვა ქვეყნებში მცხოვრები სომხები არ აღიარებენ და ისევ განაგრძობენ ძველი მართლწერის წესების მიხედვით წერას. 1920-იანი წლების სომხეთში მოსახლეობის დიდი ნაწილი წერა-კითხვის უცოდინარი იყო, განსაკუთრებით დიდი იყო წერა-კითხვის უცოდინართა რიცხვი გლეხთა შორის. ამ პრობლემის დაჩქარებულად დაძლევის მიზნით კი გადაწყვიტეს მართლწერის მანამდე არსებული საკმაოდ რთული წესები გაემარტივებინათ. სავარაუდოდ ამ რეფორმას პოლიტიკური მიზეზიც უნდა ჰქონოდა. კერძოდ კი სსრკ-ში მცხოვრები სომხების ნახევარი დიასპორაში ცხოვრობდა – ახლო აღმოსავლეთში, ირანში, საფრანგეთსა და ჩრდილოეთ ამერიკის ქვეყნებში. ამ ორთოგრაფიულ ცვლილებებს ხელი უნდა შეეწყო საკუთრივ სომხეთისა და დიასპორის სომხობას შორის უფრო მეტი დისტანციის გაჩენაში. ახალი წესების მიხედვით ორთოგრაფია მაქსიმალურად დაუახლოვეს ორთოეპიას. იმ სიტყვებსა და ასოთშეხამებებში, სადაც წარმოთქმა დროთა განმავლობაში შეიცვალა, რეფორმის შემდეგ წერენ ისე, როგორც წარმოთქვამენ. ეს შეეხება ასოთწყვილებს յ/հ, ու/վ, დიფტონგებს ոյ/ույ, եա/յա, եօ/յո და իւ/յու. იხილეთ ამ ურთულესი ცვლილებების ჩამონათვალი ექვს პუნქტად . თუ სიტყვა იწყება „ჲე“-ზე, წერენ „ե“-ს, ხოლო თუ „ე“-თი იწყება, მაშინ დავწერთ „է“-ს. სიტყვის შუაში „է“ შეიძლება მხოლოდ რთულ, შედგენილ სიტყვებში შეგვხვდეს, სიტყვა, როგორც წესი, არ სრულდება ამ ასოთი. „ու“ წარმოადგენს სომხური ანბანის სრულფასოვან 34-ე ასო-ნიშანს. „օ“-ს წერენ მხოლოდ სიტყვის დასაწყისში, ან რთულ და შედგენილ სიტყვებში, სხვა შემთხვევაში კი „ո“-ს. „ւ“ უკუგდებული იქნა როგორც დამოუკიდებელი ასო-ნიშანი და გვხვდება როგორც „ու“-სა და „և“-ს შემადგენელი ნაწილი. იმ სიტყვებში საიდანაც „ւ“ ამოიღეს, წერენ „վ“. „և“ წარმოადგენს სომხური ანბანის სრულფასოვან 37-ე ასო-ნიშანს და იწერება იმ შემთხვევაში, თუ სიტყვა თავდაპირველად „եվ“-თი იწერებოდა. იმ შემთხვევაში თუ სიტყვები „ա“-თი ან „ո“-თი მთავრდება, ბრუნვისას დაერთვის „յ“. ყრუ „յ“ არ არსებობს. კონდიციონალის წერისას „կ“ პირდაპირ (ხმოვნების წინ აპოსტროფის გარეშე, ისევე როგორც „ը“-ს გარეშე თანხმოვნების წინ) დაირთვის. (გერმანული) Eggenstein-Harutunian, Margret: Lehrbuch der armenischen Sprache. Helmut Buske Verlag, Hamburg 1997. (წიგნი შეიცავს სომხური ენის მართლწერის ძველი და ახალი წესების ვრცელ შეპირისპირებით მიმოხილვას.) არმენოლოგია სომხური ანბანი სომხური ენა მესროპ მაშტოცი ძველსომხური ენა აღმოსავლეთსომხური ენა დასავლეთსომხური ენა (ინგლისური) Classical Armenian Online (The University of Texas at Austin) დაარქივებული 2008-03-08 საიტზე Wayback Machine. (ქართული ენა) ზურაბ რატიანი: „წყაროთა ღაღადი ანუ პირიქითა საქართველო“ (ლეონტი მროველის „აქამომდის ქართლოსიანთა ენა სომხური იყო, ...“-ს შესახებ)
ფარსმან III

ფარსმან III — ქართლის (იბერიის) მეფე III ს-ის დასაწყისში. ლეონტი მროველის მიხედვით მეფე ღადამის ძე. მამის გარდაცვალებისას იგი 1 წლის იყო და, ფაქტობრივად, ქვეყნის გამგებელი გახდა მისი დედა ღადანა. სრულწლოვანების მიღწევის შემდეგ ფარსმანი გამეფდა და ეყოლა ძე ამაზასპი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 233. ↑ ვახუშტი „საქართველოს ისტორია“, გამოცემა გ. დ. ქართველიშვილისა. განმარტებული და შევსებული ახლად შეძენილის არხეოლოგიურისა და ისტორიულის ცნობებით დ. ზ. ბაქრაძის მიერ. ტფილისი, 1885. გვ. გ. ↑ თეიმურაზ ბატონიშვილი „ისტორია დაწყებითგან ივერიისა, ესე იგი გიორგიისა, რომელ არს სრულიად საქართველოჲსა“ ქმნილი საქართველოს მეათცამეტის მეფის გიორგის ძის თეიმურაზისაგან სტამბასა შინა სამეცნიერო აკადემიისასა 1848 წელსა. გვ. 217. ↑ სერგი გორგაძე „საქართველოს ისტორია“. მოკლე სისტემატიური კურსი მოზრდილთათვის. ქუთაისი, 1915 წ. გვ. 84. ↑ CYRIL TOUMANOFF: „Chronology of the Early Kings of Iberia“. The Third Pharnabazid Dynasty: 15. Pharasmanes/Pfarsman III. pp. 16, 17. ↑ ლორთქიფანიძე მ., მეტრეველი რ., საქართველოს მეფეები, თბ.: „ნეკერი“, 2007. — გვ. 28, ISBN 99928-58-36-2.
მეწამორის ატომური ელექტროსადგური

სომხეთის აეს ან მეწამორის ატომური ელექტროსადგური (სომხ. Մեծամոր ատոմակայան) — მდებარეობს ქალაქ მეწამორთან, სომხეთი, ერევნიდან დაახ. 30 კმ-ში. ელექტროსადგური აშენდა 1970-იან წლებში და შედგება ორი ენერგობლოკისგან ВВЭР-440 ტიპის რეაქტორებით. ერთი ბლოკის სითბური წარმადობა შეადგენს 1375 მბტ-ს, ელექტრული კი — 440 მბტ-ს. იმ პერიოდში გამოყენებული ტექნოლოგია უკვე აღარ შეესაბამება თანამედროვე სტანდარტებს. ელექტროსადგური აწარმოებს სომხეთის ელექტროენერგიის დაახ. 40%-ს. 1988 წელს მომხდარი მიწისძვრის გამო ის დროებით დაიხურა, თუმცა თურქეთისა და აზერბაიჯანის ბლოკადის გამო, რომელმაც ქვეყანაში ენერგიის უკმარისობა გამოიწვია, სომხეთის მთავრობამ 1993 წელს ელექტროსადგურის ერთი რეაქტორი ისევ აამუშავა. მეორე რეაქტორი ექსპლუატაციაში გაუშვეს 1995 წლის 26 ოქტომბერს. არსებული რესურსებით ატომურ ელექტროსადგურს შეუძლია 2016 წლამდე იმუშაოს. სადგურს მართავს რუსული კომპანია ИНТЕР РАО ЕЭС, РАО ЕЭС-სა და როსენერგოატომის ერთობლივი შვილობილი საწარმო 2003 წლიდან, ხუთწლიანი შეთანხმებით, სომხეთის დავალიანების დაფარვაში დახმარების მიზნით. სომხეთში ამჟამად მიმდინარეობს მოლაპარაკება ახალი ატომური ელექტროსადგურის მშენებლობაზე 1000 ან 1200 მვ სიმძლავრით, რომლის მშენებლობა $5,2 - 7,2 მილიარდი უნდა დაჯდეს. ახალი ატომური ელექტროსადგურის მშენებლობა შესაძლოა დაიწყოს 2011 წელს და მწყობრში ჩადგება 2017 წლისთვის. სომხეთის ატომური ელექტროსადგურის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2008-04-15 საიტზე Wayback Machine.
პროსეკო

პროსეკო (იტალ. Prosecco) — იტალიური ღვინო, როგორც წესი, მშრალი შუშხუნა, დამზადებული ამავე სახელწოდების თეთრი ჯიშის ყურძნის რამდენიმე სახეობისგან. ყურძენი ძირითადად იზრდება იტალიის ვენეტოს რეგიონში, ტრადიციულად კონეგლიანოსა და ვალდობიადენეს არემარეში, ტრევიზოს ჩრდილოეთ ფერდობებზე. ღვინო ცნობილია, როგორც კოქტეილი "ბელინის" მთავარი ინგრედიენტი და ბოლო დროს სულ უფრო პოპულარული ხდება, როგორც შამპანურის ნაკლებად ძვირი ალტერნატივა. ის ასევე ცნობილია სახელებით გერა, გლერა, გრაპოლო სპარგოლო, პროსეკო ბალბი, პროსეცო ბიანკო, პროსეცო ტონდო, სკიორინა ან სერპრინა. Consorzio di Tutela del Prosecco di Conegliano Valdobbiadene DOCG (იტალიური) (ინგლისური) (გერმანული) (ჩინური) Consorzio di Tutela del Prosecco DOC (იტალიური) (ინგლისური) (გერმანული) (რუსული) ↑ Агриомати, Мария, «АИФ ПРO» №4 - Про кухню. (28 აპრილი, 2010) Какое оно - итальянское «шампанское». დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-05-04. ციტირების თარიღი: 2016-09-30. ↑ Dane, Ana, TheStreet.com. (July 3, 2006) Pop the Cork on Prosecco. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-05-04. ციტირების თარიღი: 2016-09-30.
აპოლონის ბადე

აპოლონის ბადე (ასევე აპოლონის საცერი) — მათემატიკაში არის ფრაქტალი გენერირებული სამი წრეწირისგან, რომელთაგან ნებისმიერი წრეწირი დანარჩენი ორის მხებია. მას სახელი ბერძენი მათემატიკოსი აპოლონ პერგელის პატივსაცემად ეწოდა. აპოლონის საცერს შემდეგნაირად აწყობენ: ვიწყებთ სამი წრეწირისგან C1, C2 და C3, რომელთაგან ყოველი დანარჩენი ორის მხებია (ზოგადად ეს სამი წრეწირი ნებისმიერი ფორმის შეიძლება იყოს იმ პირობით, რომ მათ საერთო მხები წერტილი აქვთ). აპოლონმა აღმოაჩინა, რომ არსებობს კიდევ ორი წრეწირი, რომლებიც ერთმანეთს არ კვეთს, C4 და C5, რომლებიც ეხება ყველა პირველ სამ წრეწირს — მათ აპოლონის წრეწირებს უწოდებენ (იხ. დეკარტის თეორემა). აპოლონის ორი წრეწირის დამატებით საწყის სამთან, მიღებთ ხუთ წრეწირს. ვიღებთ ერთ-ერთ აპოლონის წრეწირს, ვთქვათ C4-ს. ის მხებია C1 და C2-ის, შესაბამისად, წრეწირთა სამეულს C4, C1 და C2 აქვს საკუთარი ორი აპოლონის წრეწირი. ერთ-ერთი მათგანია C3, მეორე კი ახალი წრეწირია — C6. მსგავსად შეგვიძლია ავაგოთ შემდეგ ახალი წრეწირი C7, რომელი მხებია C4, C2 და C3-ის, და კიდევ ერთი წრეწირი C8 სამეულისგან C4, C3 და C1. ეს გვაძლევს 3 ახალ წრეწირს. ასევე შეგვლიძლია ავაგოთ სამი ახალი წრეწირი C5-ისგან, რაც ექვს ახალ წრეწირს გვაძლევს საერთო ჯამში. ხოლო წრეწერებთან C1 და C5 ეს ერთობლიობაში გვაძლევს 11 წრეწირს. შენებისს ამგვარად ეტაპობრივად გაგრძელებით ჩვენ შეგვიძლია დავამატოთ 2·3n ახალი წრეწირები n ეტაპზე, რაც მოგვცემს 3n+1 + 2 წრეწირს n საფეხურის შემდეგ. წრეწირთა ეს ერთობლიობა გვაძლევს აპოლონის საცერს. А. А. Кириллов. Часть II. Ковер Аполлония // Повесть о двух фракталах. — 2-е изд., исправленное. — М.: Издательство МЦНМО, 2010. — (Летняя школа «Современная математика»). — ISBN 978-5-94057-670-9. აპოლონის ბადე — Mathworld ↑ Satija, I. I., The Butterfly in the Quantum World: The story of the most fascinating quantum fractal (Bristol: IOP Publishing, 2016), p. 5.
ამაზასპ II

ამაზასპ II, ამზასპ II — ქართლის (იბერიის) მეფე III ს-ის 40-იან წწ-ში. მას ქართული წყაროების გარდა იხსენიებს შაბურ I-ის (242–272 წწ.) ქააბა-ი-ზარდოშტის დიდი წარწერა, როგორც მეფეს, რომელმაც ძალაუფლება მიიღო შაბურის დროს; ე. ი. ამაზასპი არის შაბურ I-ის თანამედროვე. წარწერის მიხედვით ამაზასპი იყო არა იარაღით დამორჩილებული მმართველი, არამედ ირანის მბრძანებლის ერთ-ერთი ყველაზე უფრო გავლენიანი მოკავშირე. ამაზასპის ირანულ ორიენტაციაზე საუბრობს ლეონტი მროველიც, რომლის მიხედვით ამაზასპმა „შეიყვარა სპარსელები“. ამაზასპის დროს ქართლი ძლიერი სახელმწიფო იყო. ქართლის ცხოვრებაში ვრცლად არის მოთხრობილი ქართლში შეჭრილ ალანებთან მისი ბრძოლის ამბავი. ამაზასპი დაუპირისპირდა ფარსმან III-ის გაძლიერებულ დიდებულებს და მათი ალაგმვა მოინდომა. ამაზასპს განუდგნენ კლარჯეთის, ოძრხის, ეგრისის, წუნდის და სხვა ერისთავები. ამაზასპი ქართველთა და მათ დასახმარებლად მოსული სპარსელების ლაშქრით შეებრძოლა რომაელებს, სომხებს და განდგომილ ერისთავებს და ბრძოლაში დაიღუპა. მის ნაცვლად გამეფდა რევ I მართალი, რომელიც სერგი გორგაძის აზრით იყო არშაკუნიანების დინასტიის წარმომადგენელი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 347. გორგაძე ს., წერილები საქართველოს ისტორიიდან // ძველი საქართველო / თაყაიშვილი ე., ტ. II, ტფილისი: ელექტრო მბეჭდავი სტამბა სპირიდონ ლოსაბერიძის, 1913. — გვ. 21-23. ↑ ვახუშტი „საქართველოს ისტორია“, გამოცემა გ. დ. ქართველიშვილისა. განმარტებული და შევსებული ახლად შეძენილის არხეოლოგიურისა და ისტორიულის ცნობებით დ. ზ. ბაქრაძის მიერ. ტფილისი, 1885. გვ. გ. ↑ თეიმურაზ ბატონიშვილი „ისტორია დაწყებითგან ივერიისა, ესე იგი გიორგიისა, რომელ არს სრულიად საქართველოჲსა“ ქმნილი საქართველოს მეათცამეტის მეფის გიორგის ძის თეიმურაზისაგან სტამბასა შინა სამეცნიერო აკადემიისასა 1848 წელსა. გვ. 217, 218. ↑ სერგი გორგაძე „საქართველოს ისტორია“. მოკლე სისტემატიური კურსი მოზრდილთათვის. ქუთაისი, 1915 წ. გვ. 84. ↑ CYRIL TOUMANOFF: „Chronology of the Early Kings of Iberia“. The Third Pharnabazid Dynasty: 16. Amazaspus/Amazasp II. p. 17. ↑ ლორთქიფანიძე მ., მეტრეველი რ., საქართველოს მეფეები, თბ.: „ნეკერი“, 2007. — გვ. 29, ISBN 99928-58-36-2.
შერი

შერი იგივე შერილინ სარქისიანი ინგლ. Cherilyn Sarkisian (დ. 20 მაისი, 1946) — ამერიკელი მომღერალი, კომპოზიტორი, მსახიობი, რეჟისორი და პროდიუსერი. მას მიღებული აქვს კინოაკადემიის უმაღლესი ჯილდო, გრემი, ემი, 3 ოქროს გლობუსი და ჰოლივუდის დიდების ხეივანში გაიხსნა მისი სახელობის ვარსკვლავი. შერი ერთადერთი ქალი მომღერალია რომელსაც ჰქონდა ტოპ ათეულში შემავალი ჰიტი უკანასკნელი ხუთი ათწლეულიდან თითოეულში. ასევე შერი ცნობილია როგორც მომღერალი, რომელმაც ყველაზე დიდ ასაკში მოახერხა გრემის პრესტიჟული ჯილდოს აღება (53 წლის ასაკში). შერის სახელს უკავშირდება მუსიკალური ხმის ეფექტის ე.წ. ავტო-ტონის (Auto-Tune) დანერგვა, რის შემდეგაც იგი აქტიურად გამოიყენება თანამედროვე პოპ–მომღერლების მიერ. ავტო-ტონს მეორენაირად შერის ეფექტსაც ეძახიან, რადგან დივამ ის პირველად ცნობილ გრემით აღნიშნულ სინგლში "Believe"-ში გამოიყენა. შერი ასევე მოიხსენიება, როგორც ერთადერთი პოპ-დივა რომელიც მღერის თითქმის ყველა სტილში: Rock n' Roll, Pop, Country, Rock, Metal, Disco Music, R&B. მხოლოდ შერი და ბარბრა სტრეიზანდი არიან ოსკაროსანი მსახიობები, რომელთაც პარალელურად გრემის ჯილდოც აქვთ მიღებული. მთავარი სტატია: შერის დისკოგრაფია. სტუდიური ალბომები All I Really Want to Do (1965) The Sonny Side of Chér (1966) Chér (1966) With Love, Chér (1967) Backstage (1968) 3614 Jackson Highway (1969) Chér (1971) Foxy Lady (1972) Bittersweet White Light (1973) Half-Breed (1973) Dark Lady (1974) Stars (1975) I'd Rather Believe in You (1976) Cherished (1977) Take Me Home (1979) Prisoner (1979) I Paralyze (1982) Cher (1987) Heart of Stone (1989) Love Hurts (1991) It's a Man's World (1995) Believe (1998) Not Commercial (2000) Living Proof (2001) Closer to the Truth (2013) Dancing Queen (2018) Christmas (2023) 1987: ოსკარი საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის - შეშლილი ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: შერი შერი AllMusic-ზე შერი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში Warner Bros. Records დაარქივებული 2010-03-26 საიტზე Wayback Machine.
ISO 3166-2:AD

ISO 3166-2:AD არის ISO სტანდარტი, რომელიც წარმოადგენს კოდების კრებულს ანდორას ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დანაყოფებისთვის, სამწყსოებისთვის. ყოველი ორნაწილიანი კოდი შედგება ანდორას ISO 3166-1 კოდისგან (AD) და ორციფრიანი რიცხვისგან. ISO 3166-1 — ყველა ქვეყნის კოდებისა და ინტერნეტ დომენების სია. ISO 3166-2 — ყველა ქვეყნის რეგიონის კოდების სია. ანდორას ადმინისტრაციული დაყოფა
რევ I მართალი

რევ I მართალი, რევ I, რევ მართალი — ქართლის (იბერიის) მეფე III ს-ის II ნახევარში. ლეონტი მროველის მიხედვით რევი მფარველობდა ქრისტიანობას. მან აკრძალა ზოგიერთი წარმართული ჩვეულება, განსაკუთრებით ისეთები, რომლებიც ადამიანთა მსხვერპლშეწირვას გულისხმობდა. ამის გამო მას „რევ მართალი“ უწოდეს.სერგი გორგაძის აზრით რევ I იყო არშაკუნიანების დინასტიის წარმომადგენელი და ქართლის მეფედ მიიწვიეს ამაზასპ II-სთან დაპირისპირებულმა ერისთავებმა. მელიქიშვილი გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 329. ინგოროყვა, პ. თხზულებათა კრებული, ტ. 4. თბილისი, 1978 ↑ ვახუშტი „საქართველოს ისტორია“, გამოცემა გ. დ. ქართველიშვილისა. განმარტებული და შევსებული ახლად შეძენილის არხეოლოგიურისა და ისტორიულის ცნობებით დ. ზ. ბაქრაძის მიერ. ტფილისი, 1885. გვ. გ. ↑ თეიმურაზ ბატონიშვილი „ისტორია დაწყებითგან ივერიისა, ესე იგი გიორგიისა, რომელ არს სრულიად საქართველოჲსა“ ქმნილი საქართველოს მეათცამეტის მეფის გიორგის ძის თეიმურაზისაგან სტამბასა შინა სამეცნიერო აკადემიისასა 1848 წელსა. გვ. 218. ↑ სერგი გორგაძე „საქართველოს ისტორია“. მოკლე სისტემატიური კურსი მოზრდილთათვის. ქუთაისი, 1915 წ. გვ. 84. ↑ 4.0 4.1 CYRIL TOUMANOFF: „Chronology of the Early Kings of Iberia“. The Arsacids: 17. Rev I the Just. p. 17. ↑ ლეონტი მროველი „ქართლის ცხოვრება“. გვ. 72. ↑ ლორთქიფანიძე მ., მეტრეველი რ., საქართველოს მეფეები, თბ.: „ნეკერი“, 2007. — გვ. 29, ISBN 99928-58-36-2. ↑ გორგაძე ს., წერილები საქართველოს ისტორიიდან // ძველი საქართველო / თაყაიშვილი ე., ტ. II, ტფილისი: ელექტრო მბეჭდავი სტამბა სპირიდონ ლოსაბერიძის, 1913. — გვ. 22, 26-27.
სერგეი კრუგლოვი

სერგეი ნიკიფორეს ძე კრუგლოვი (რუს. Сергей Никифорович Круглов; დ. 2 ოქტომბერი, 1907 – გ. 6 ივნისი, 1977) — საბჭოთა კავშირის შინაგან საქმეთა მინისტრი 1945 წლის დეკემბრიდან 1953 წლის მარტამდე და შემდეგ ისევ 1953 წლის ივნისიდან 1956 წლის იანვრამდე. ეჭირა გენერალ-პოლკოვნიკის სამხედრო წოდება და მონაწილეობდა რამდენიმე ეთნიკური ჯგუფის, მათ შორის ჩეჩნებისა და ინგუშების, დეპორტაციაში 1940-იან წლებში. კრუგლოვი ფლობდა ცოტაოდენ ინგლისურს და ბრიტანეთის იმპერიამ იგი საპატიო რაინდის წოდებით დააჯილდოვა იალტისა და პოტსდამის კონფერენციების უსაფრთხოების ორგანიზაციისთვის. ინფორმაცია საიტზე chekist.ru[მკვდარი ბმული]
ოპერაცია ჩამოსხმული ტყვია

„ჩამოსხმული ტყვია“ (ივრ. מבצע עופרת יצוקה‎ მივცა ოფერეთ იეცუკა) — ღაზის სექტორში ისრაელის მიერ გატარებული ანტიტერორისტული სამხედრო ოპერაციის კოდური სახელწოდება. ოპერაცია დაიწყო 2008 წლის 27 დეკემბერს ჰამასის მიერ ისრაელის ტერიტორიის სარაკეტო თავდასხმების აღსაკვეთად. ექვსთვიანი ზავი ჰამასსა და ისრაელს შორის 2008 წლის 19 დეკემბერს დასრულდა. ჰამასი ადანაშაულებდა ისრაელს ღაზის სექტორზე ბლოკადაში, ხოლო ისრაელი ადანაშაულებდა ჰამასს ისრაელის სამხრეთში ქალაქებისა და დასახლებების დაბომბვაში. ისრაელის მიზანი ამ კონფლიქტში არის პალესტინის ტერიტორიებიდან დაბომბვების შეწყვეტა და ჰამასისთვის შეიარაღების წყაროების მოჭრა. ჰამასი ითხოვს ოპერაციის შეტყვეტას და ბლოკადის მოხსნას.
დედა-სომხეთი

დედა-სომხეთი (სომხ. Մայր Հայաստան) — საბჭოთა კავშირის მეორე მსოფლიო ომში გამარჯვების აღსანიშნავად დადგმული ქანდაკება ერევანში, სომხეთში. მონუმენტის სიმაღლეა 50 მეტრი, აქედან 23 მეტრი თვით ქანდაკების სიმაღლეა. მდებარეობს ახტანაკის (გამარჯვების) პარკში, ქალაქის ცენტრში. მონუმენტის კვარცხლბეკი აგებულია 1950 წელს არქიტექტორ რაფაელ ისრაელიანის მიერ და შესრულებულია გრანიტით, გამოყენებულია ეროვნული ორანამენტების მოტივები. თავდაპირველად ამ კვარცხლბეკზე აღმართული იყო სტალინის ქანდაკება (მოქანდაკე სერგეი მერკუროვი), რომელიც 1962 წელს ჩამოიღეს. ქანდაკება „დედა-სომხეთი“ აიგო 1967 წელს მოქანდაკე არა არუთიუნიანის მიერ, შესრულებულია ჭედური სპილენძით და ის სამშობლოს ძლიერებას განასახიერებს. ქანდაკება გამოსახავს დედას, რომელიც ხმალს ქარქაშში აგებს. მას ფერხთით ფარი უდევს. ფიგურას სტილიზებული ფორმის ხელები და ტანსაცმლის მკაცრი ნაკვთები აქვს. მონუმენტის ქვედა ნაწილში მოთავსებულია თავდაცვის სამინისტროს მუზეუმი, რომელშიც მეორე მსოფლიო და ყარაბაღის ომების დროინდელი ექსპონატებია გამოფენილი: გმირების პირადი ნივთები, იარაღი, დოკუმენტები და პორტრეტები. კვარცხლბეკის ირგვლივ გამოფენილია იმ პერიოდის შეიარაღების ნიმუშები. Victory Monument (Mother Armenia). atb.am (ინგლისური)