laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
მიკენე

მიკენე (ძვ. ბერძნ. Μυκῆναι, ბერძ. Μυκήνη) — უძველესი ქალაქი არგოლიდში, ბერძნული ცივილიზაციის ერთ-ერთი ცენტრი ძვ. წ. II ათასწლეულში. მდებარეობს ათენიდან 90 კმ-ში სამხრეთ-დასავლეთით. ამჟამად ნანგრევებია. გადმოცემით ქალაქი პერსევსმა ააგო. აქ ცხოვრობდნენ დანაოსის შთამომავლები და ელისიდან გადმოსახლებული ამიფაონიდები. ჰერაკლიდების დაბრუნების შემდეგ ქალაქი თანდათან დაკნინდა და სპარსელებთან ომების პერიოდში საბოლოოდ დაიქცა არგოსელებთან ბრძოლისას. სტრაბონის გადმოცემით, მის პერიოდში ქალაქის კვალი აღარ იყო დარჩენილი. დაახლ. ძვ. წ. 1600 წლიდან საბერძნეთის ნახევარკუნძულზე მიკენელები გაბატონდნენ. ისინი ქალაქ წარმოშობით მიკენიდან იყვნენ და სახელიც ამ ქალაქის მიხედვით ეწოდა. მიკენელები ცალკეული ქალაქების გარშემო დაფუძნებულ პატარ-პატარა სამეფოებში ცხოვრობდნენ. ეს სამეფოები არასოდეს გაერთიანებულა, თუმცა ერთმანეთში ვაჭრობდნენ და საერთო ენა და ცხოვრების წესი ჰქონდათ. ისტორიკოსებმა ზუსტად არ იციან მიკენელების წარმოშობა. ისინი შესაძლოა, დაახლ. ძვ. წ. 2000 წელს ცენტრალური ევროპიდან მოვიდნენ საბერძნეთში, ან მანამდეც აქ ცხოვრობდნენ. მიკენელები უმთავრესად გალავანშემოვლებულ ქალაქებში ცხოვრობდნენ. ქალაქებს ბორცვებზე აგებდნენ, რათა იოლად შეძლებოდათ მათი დაცვა. მნიშვნელოვანი ნაგებობები მაღლობის მწვერვალზე, აკროპოლისში იყო განლაგებული. მოსახლეობის ძირითადი ნაწილი კი ქვედა ქალაქში, აკროპოლისის კედლებს მიღმა ცხოვრობდა. კრეტის მსგავსად, მიკენის ეკონომოკური ცხოვრების ცენტრი სასახლე იყო. ხელოსნების ნამუშევარი და სასოფლო სამეურნეო პროდუქცია აკროპოლისში ინახებოდა, საიდანაც მთელ კრეტაზე ნაწილდებოდა ან სხვა ქალაქებში გაჰქონდათ გასაყიდად. კაშკაშა ფერებით მოხატული მიკენელი მეფის სასახლე რამდენიმესართულიანი შენობისაგან შედგებოდა, რომლებიც დიდი ცენტრალური ეზოს გარშემო იყო შემორიგებული. აქ სამეფო რეზიდენციის გარდა განლაგებული იყო სამხედრო შტაბი, ადმინისტრაციული ბაზა და ხელოსანთა სამუშაო ადგილი. სადაც სამეფო კარი იკრიბებოდა და სახელმწიფო საქმეებს წყვეტდა. მიკენელებმა მინოსური დამწერლობის ფორმებზე დაყრდნობით შექმნეს თავიანთი დამწერლობა. მეცნიერები მას B-ხაზოვანს უწოდებენ. არქეოლოგებმა B-ხაზოვანი დამწერლობიანი ათასობით ფირფიტა იპოვეს. საბედნიეროდ, მისი გაშიფვრა ადვილად მოახერხეს, რადგან მიკენელები ადრეულ ბერძნულ ენაზე ლაპარაკობდნენ. წარწერები მაინცდამაინც საინტერესო არ აღმოჩნდა, რადგან ფირფიტები, ძირითადად, ნახირის, სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციისა და ხელოსნური ნაწარმის, აგრეთვე სასახლის მოხელეთა მოვალეობების შესახებ ჩანაწერებს შეიცავდა. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 684. ჯეინ ბინგემი, ფაიონა ჩენდლერი, ლიზა მილერი, ჯილ ჰარვეი, სემ ტეფლინი. „ძველი მსოფლიოს ისტორიის ენციკლოპედია“. გვ. 158. (ინგლისური) Well Built Mycenae project pages (გერმანული) Sardinen und die Mykenische Welt დაარქივებული 2011-01-13 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) Homepage of Current Dickinson College Excavations at Mycenae დაარქივებული 2011-07-27 საიტზე Wayback Machine.
ფარმაკოლოგია

ფარმაკოლოგია (ბერძნ. φάρμακον - ფარმაკონ, წამალი; -λογία - ლოგია, სწავლება, მოძღვრება) — წამლების შესახებ სწავლება ანუ წამალთმცოდნეობა წარმოადგენს ფუნდამენტური მედიცინის დარგს , რომელიც შეისწავლის დაავადებათა სამკურნალო (ან პროფილაქტიკური) საშუალებების (წამლების) ცოცხალ ორგანიზმზე მოქმედების მექანიზმებს და ეძიებს ახალ ეფექტურ სამკურნალწამლო საშუალებებს. ამასთან ფარმაკოლოგიის ამოცანაა პრაქტიკაში ხმარებული პრეპარატების ფუნდამენტური, გაღრმავებული, მეცნიერული კვლევა: ორგანოს, ქსოვილის, უჯრედის, სუბუჯრედული სტრუქტურების, რეცეპტორების, იონებისა და ფერმენტების დონეზე. ტერმინი ფარმაკოლოგია სათავეს იღებს ეგვიპტური ენიდან, სადაც იეროგლიფი ფარ-მაკი ნიშნავს განმკურნებელს, განკურნების მომნიჭებელს. ეგვიპტურიდან ტერმინი შევიდა ჯერ გერმანულ და შემდეგ ბერძნულ ენაში. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ფარმაკოლოგია American Society for Pharmacology and Experimental Therapeutics British Pharmacological Society Pharmaceutical company profiles at NNDB International Conference on Harmonisation US Pharmacopeia International Union of Basic and Clinical Pharmacology
ოკრიბის ქვაბული

ოკრიბის ქვაბული — ქვაბული კავკასიონის სამხრეთ მთისწინეთში, კოლხეთის დაბლობის აღმოსავლეთი კუთხის ჩრდილოეთით, დაახლოებით ემთხვევა ტყიბულის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიას. გეოლოგიურად მიეკუთვნება საქართველოს ბელტს და წარმოადგენს დამრეც ტექტონიკურ გუმბათს, რომლის პერიფერიული ნაწილები — ნაქერალის, ოკრიბა-არგვეთისა და სამგურალის ქედები აგებულია ცარცული კირქვებით. შუა ნაწილი ეროზიის გამო გათავისუფლებულია ცარცული წყებების საფრისაგან, რის შედეგად გაშიშვლებულია იურული ფორმაციები (უმთავრესად ბაიოსის პორფირიტული სერია და ბათური ასაკის ფიქლები). ოკრიბის ქვაბულის რელიეფი ზოგადად დაბალმთიან-ბორცვიანია, ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება რაჭის საშუალმთიანი ქედის დასავლეთი ნაწილი, რომლის მონაკვეთები ცნობილია ნაქერალის, მოხოულის (მოხვეულის) და სხვა სახელებით. ბუნებრივი მცენარეული საფარია ფართოფოთლოვანი ტყე, რომლის ქვეშ განვითარებულია ყვითელმიწა და ყომრალი ნიადაგები. მარუაშვილი ლ, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 515.
ოლეანდრე

ოლეანდრე (Nerium) — მცენარის გვარი ქენდირისებრთა ოჯახისა. მარადმწავანე მაღალი ბუჩქი ან დაბალი ხეა. მისი 3 სახეობა იზრდება ხმელთაშუაზღვისპირეთსა და სუბტროპიკულ აზიაში. სამივე დეკორატიულია. საკმაოდ ფართოდ არის გავრცელებული ჩვეულებრივი ოლეანდრე (Nerium oleander). აგრეთვე არის გაშენებული ყირიმის სამხრეთ სანაპიროზე, კავკასიის შავი ზღვის სანაპიროზე; კარგად ხარობს დასავლეთ საქართველოში. აღმოსავლეთ ამიერკავკასიასა და შუა აზიის სამხრეთ რაიონებში სიცივისა და სიმშრალისაგან ზიანდება და გადაქცეულია ოთახის მცენარედ. მთელი მცენარე შხამიანია, შეიცავს გლიკოზიდებს — ოლეანდრინს, კორნერინს და სხვა ნივთიერებებს. ოლეანდრის ფოთლებისაგან დამზადებული პრეპარატები იხმარება გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების დროს. ქსე, ტ. 7, გვ. 518, თბ., 1984
IX საზონათაშორისო ტურნირი

IX საზონათაშორისო ტურნირი 19 ივნისი - 16 ივლისი 1985 ჰავანა ტურნირს რაიმე მოულოდნელი შედეგი არ მოუტანია. შესანიშნავად იასპარეზა ნანა ალექსანდრიამ, რომელმაც დაუმარცხებლად დაიკავა პირველი ადგილი. პრეტენდენტის მეორე საგზური ელენა ახმილოვსკაიას ხვდა წილად. შედარებით სუსტად გამოვიდა ჟუჟა ვერეცი. დამატებითი მატჩი-ტურნირი. 25 აგვისტო - 4 სექტემბერი 1985 სტოკჰოლმი
პეტრე მამრაძე

პეტრე გრიგოლის ძე მამრაძე (დ. 27 თებერვალი, 1877, თბილისი — გ. 31 ივლისი, 1937, თბილისი) — ქართველი ინჟინერი, ჰიდროტექნიკოსი, არქიტექტორი. 1907 წელს დაამთავრა პეტერბურგის ტექნოლოგიური ინსტიტუტი. 1907–1910 წლებში ასწავლიდა მათემატიკას თბილისის ქართულ გიმნაზიაში. 1912–17 წლებში დაამუშავა ქუთაისის თბოელექტროსადგურის, ალაზნის ველის, დოღლაურის ველის მიდამოებისა და ლამი-მისაქციელის მიწების მორწყვის პროექტები და სხვ. 1921–1925 წლებში განაგებდა დასავლეთ საქართველოში პირველი საბჭოთა სარწყავი სისტემის და ჭაობების დაშრობის (ქობულეთის რაიონში) სამუშაოებს. 1926–1930 წლებში ხელმძღვანელობდა ალაზნის სარწყავი სისტემის მშენებლობას, დააპროექტა შირაქის წყალსადენი, სამგორის ველის მორწყვის სქემა. 1932–1937 წლებში დაამუშავა კურორტ წყალტუბოს კეთილმოწყობის გენერალური გეგმის ძირითადი სქემა და სათავეში ედგა წყალტუბოს ჰიდროტექნიკური კომპლექსის მშენებლობას. ამავე პერიოდში ლექციებს კითხულობდა საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში. საბჭოთა ხელისუფლების მიერ რეპრესირებულია 1937 წელს. პეტრე მამრაძეს მიერაა შექმნილი მთაწმინდაზე, ილია ჭავჭავაძის საფლავის მონუმენტის „მწუხარე საქართველო“ არქიტექტურა (1913 წელს). ილია ჭავჭავაძის საფლავის მონუმენტი „მწუხარე საქართველო“[მკვდარი ბმული]
ეკლესია (ნაგებობა)

ეკლესია ან ქრისტიანული ტაძარი — საკულტო ნაგებობა, ქრისტიანების კრებისათვის განკუთვნილი ადგილი, სადაც აღესრულება ღვთისმსახურება და სხვა რელიგიური რიტუალები. ჩვეულებრივ, ქალაქის ან მონასტერის მთავარ ეკლესიას ეწოდება საკათედრო ტაძარი, სადაც მდებარეობს ეპისკოპოსის კათედრა. უმთავრესად ეკლესიებს ამაღლებულ ადგილებზე აშენებდნენ. უძველესი ეკლესია თარიღდება 233–256 წლებით, იგი სახლის ტიპის შენობა იყო. ადრექრისტიანული წარმოდგენით ეკლესიის შენობის არსის განმსაზღვრელი ტიპი იყო ბაზილიკა, ანუ სიგრძივი დაგეგმარების შენობა, რომელიც ხომალდის ასოციაციას იწვევს, გემის ფორმა აქვს და ავლებს პარალელს ნოეს კიდობანთან. მას შემდეგ, რაც ქრისტიანობა რომის იმპერიის ოფიციალური რელიგია გახდა, მზარდი მოთხოვნილების დასაკმაყოფილებლად დღის წესრიგში დადგა ეკლესიების მშენებლობა. შენობა ღვთისმსახურებას უნდა ყოფილიყო მისადაგებული, ამან განსაზღვრა მისი შიდა სივრცის ფორმა. ეკლესიის შიდა სივრცე, ლიტურგიული საჭიროებიდან გამომდინარე, ორ ძირითად ნაწილად განიყოფება: ტერიტორია, რომელიც მრევლისთვის არის განკუთვნილი და საკურთხეველი. ისინი ერთმანეთისგან გამიჯნულია კანკელით იმის ნიშნად, რომ მრევლს არ აქვს უფლება შევიდეს იქ, სადაც აღესრულება საღვთო ლიტურგიის ყველაზე დიდი და წმიდა საიდუმლო — პურისა და ღვინის გარდაარსება ქრისტეს ხორცად და სისხლად. VI საუკუნიდან ბაზილიკების გუმბათებით დაგვირგვინებამ თითქოს შეაჩერა ბაზილიკა-ხომალდის სვლა და მყარად დაამკვიდრა ერთ ადგილზე. ცენტრალურგუმბათოვანი ეკლესია გამოხატავს ცაში მკვიდრობის იდეას, გუმბათი მდგრადობის, უძრაობის, ციური გუმბათის მიწაზე გარდამოსვლისა და მასზე დავანების სიმბოლოა. გუმბათოვანი ეკლესიის არქიტექტურის ჩამოყალიბებით აღინიშნა დევნილობისგან თავდაღწეული და გამარჯვებული ეკლესიის სტატუსი, რაც არ აუქმებს ეკლესიის, როგორც წუთისოფელში მსვლელი ხომალდის იდეას. ის საძირკვლიანი სახლიც არის და ხომალდიც. გუმბათიანი ეკლესიის რამდენიმე ტიპი არსებობს: გუმბათიანი ბაზილიკა, ჯვარ-გუმბათიანი, ცენტრალურ-გუმბათოვანი, წრიული, რვაკუთხა შენობები. ეკლესიის შენობა, როგორც წესი, საკურთხევლით აღმოსავლეთისკენ არის მიმართული, იმ მხარისკენ, საითაც, ჩვეულებრივ, მლოცველია მიპყრობილი. შენობას ადგას ჯვარი, ახლავს სამრეკლო, რომელიც მის შორიახლო შენდება. ზარი, რომლის ხმა უნდა წვდებოდეს მორწმუნეებს, ამცნობს მათ ღვთისმსახურების — წირვა-ლოცვის დაწყებას. საქართველოში ქართლის გაქრისტიანებასთან ერთად ერთად დაიწყო ეკლესიების აგება. უძველეს ეკლესიებად ითვლება ძველი შუამთის კომპლექსში შემავალი ბაზილიკა (V საუკუნე), ბოლნისის სიონი (478–493), ურბნისის სიონი (V–VI საუკუნეები), ანჩისხატი (VI საუკუნე) და ნეკრესის მონასტერი (მასში შემავალი IV საუკუნის ეკლესია). ტაძარი „რელიგიები საქართველოში“, თბილისი: სახალხო დამცველის ბიბლიოთეკა, 2008. — გვ. 127-128, ISBN 978-9941-0-0902-0. Levy, Patricia (2004). Cathedrals and the Church. Medieval World. North Mankato, MN: Smart Apple Media. ISBN 1-58340-572-0. Krieger, Herman (1998). Churches ad hoc. PhotoZone Press. ↑ „5 პირველი ქართული ეკლესია — ისტორია, რომელიც უნდა ვიცოდეთ“. ambebi.ge. 11 მარტი, 2017. ციტირების თარიღი: 29 იანვარი, 2021. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date= და |date=-ში (დახმარება)
შალვა ახალკაცი

შალვა ანდრიას ძე ახალკაცი (დ. 16 იანვარი [ძვ. სტ. 3 იანვარი] 1902, სოფ. დვანი, ქარელის რაიონი — გ. 31 დეკემბერი, 1979, თბილისი) — ქართველი ინჟინერი, სამელიორაციო საქმის ერთ–ერთი ფუძემდებელი საქართველოში. საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი (1960). 1929 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი. 1924–1926 წლებში მუშაობდა ზაჰესის მშენებლობაზე და „საქსწყალსახპროექტში“. მისი მონაწილეობით დაპროექტდა ქვემო ალაზნის და ზემო სამგორის სარწყავი სისტემები (1941–1945), ასევე სიონის წყალსაცავის პროექტი და ბულაჩაურის წყალსადენი (1946–1977). 1962–1977 წლებში მუშაობდა „საქწყალსახპროექტის“ მთავარ ინჟინრად და დირექტორის მოადგილედ. სხვადასხვა დროს იყო ენგურისა და ჟინვალის ჰიდროელექტროსადგურების პროექტების ექსპერტი და კონსულტანტი. 1977 წელს მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდო — ლენინის ორდენი. შალვა ახალკაცი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
სსრ კავშირის XIV ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის

სსრ კავშირის XIV ჩემპიონატი საბჭოთა კავშირის XIV ჩემპიონატი, რომელიც ჩატარდა 1954 წლის ნოემბერ-დეკემბერში იმავდროულად წარმოადგენდა მსოფლიო ჩემპიონატის ზონალურ ტურნირს. ჩემპიონატს წინ უძღოდა ნახევარფინალური ტურნირები მოსკოვში, რიგაში, თბილისში, ლვოვში და სარატოვში. ფინალში გადიოდა 3-3 საუკეთესო. პერსონალურად მოწვეული იყვნენ მსოფლიოს ჩემპიონი ელისაბედ ბიკოვა, სსრ კავშირის ჩემპიონი - კირა ზვორიკინა, მსოფლიოს ექს-ჩემპიონი ოლღა რუბცოვა და წინა პრეტენდენტთა ტურნირის მონაწილენი: ვალენტინა ბორისენკო და ოლღა იგნატიევა. პრედენდენტთა ტურნირის საგზურები მოიპოვეს ლარისა ვოლპერტმა, იუზეფა გურფინკელმა და ოლღა რუბცოვამ. ნ. ვოიციკი 13 ტურის შემდეგ გამოეთიშა ბრძოლას და დარჩენილ პარტიებში მის მეტოქეებს ჩაეთვალათ მოგება.
XVI საზონათაშორისო ტურნირი

XVI საზონათაშორისო ტურნირი ივლისი - აგვისტო 1993 ჯაკარტა ფიდემ მეორედ ჩაატარა საზონათშორისო ტურნირი შვეიცარიული სისტემით. 39 მოჭადრაკე 13 ტურში არკვევდა პრეტენდენტთა ტურნირის შვიდი საგზურის ბედს. ჯაკარტაში პრეტენდენტის საგზურები მიიღეს ქეთევან არახამიამ და მაია ჩიბურდანიძემ. არ გაუმართლა ნინო გურიელს, რომელმაც ბოლო ტურში დაკარგა საგზურის მოპოვების შანსი. დანარჩენი ექვსი საგზური ალისა გალიამოვამ, ფენ ჭაოფინმა და ალისა მარიჩმა, პია კრამლინგმა და კრისტინა ფოიშორმა მიიღს. ამ უკანასკნელმა მხოლოდ კოეფიციენტების წყალობით მიიღო საგზური. 7,5 ქულა 11.ვან ფინი 7 ქულა 12.ცინ კანინი 13.ნინო გურიელი 15.კ. დობროვსკა 16.იულია დიომინა 17.მარგარიტა ვოისკა 18.ა. შაფრანსკა 6,5 ქულა 19.ირინა კულიში 20.ზ. ლეშუკი 21.მარიანა მარიჩი 22.ტ. შუმიაკინა 23.ნინო ხურციძე 24.ა. ჩოკე 25. ი. ლევიტანი 6 ქულა 26.კლაუდია ამურა 27. სიუ იუ 28.ვ. მარინელო 29. რ. მარია ლუსია 5,5 ქულა 30.ბადაშრი ტციპსეი 31. ფლორა უსკოვა 32.ვ.პეიჩევა 33.ი. ლანდრი 34.ლ. ლიმონდონგი 35. ვ. იოჰანსონი 5 ქულა 36.ნავა სტარი 37. ი. ტვერსკაია 4,5 ქულა 38.მ. ჰოლოდკოვა 2,5 ქულა 39. კ. ბიიოქსი შენიშვნა: ფოიშორი პირველ ტურში ისვენებდა და მიენიჭა ერთი ქულა. მოთამაშის გასწვრივ მოცემულია პარტიის შედეგი მოცემულ ტურში. ფრჩხილებში ნაჩვენებია იმ მეტოქის ნომერი რომელსაც ეთამაშა ამ ტურში.
სინოიკიზმი

სინოიკიზმი (ბერძ. συνοικισμóς < συνοικίζειν — ერთად დავასახლებ) — დამოუკიდებელი დასახლებების ან ქალაქების ერთიან პოლისად გაერთიანების პროცესი ძველ საბერძნეთში. სინოიკიზმის შედეგად ისპობოდა ტომობრივი განკერძოება, იქმნებოდა ცენტრალური მმართველობის ორგანოები და ერთიანი ეკონომიკური საფუძველი. იზრდებოდა დაქუცმაცებული ტომებისა და თემების სამხედრო ძლიერება. ცნობილია ათენის ირგვლივ ატიკის ცალკეული თემების გაერთიანება - სინოიკიზმი, რომელსაც ტრადიცია მეფე თესევსს (დაახლოებით ძვ. წ. XIII ს.) მიაწერს, სინამდვილეში სინოიკიზმი ხანგრძლივი პროცესი იყო და მთელი IX-VIII საუკუნეების მანძილზე მიმდინარეობდა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 373–374.
ნიკოლოზ ესაკია

ნიკოლოზ (ნიკო) მიხეილის ძე ესაკია (დ. 8 იანვარი, 1906, ფოთი, — გ. 15 აპრილი, 1987, თბილისი) — ქართველი სამთო ინჟინერი, მიწისქვეშა ნაგებობების მშენებლობის სპეციალისტი, II რანგის გენერალ–დირექტორი (1953). სოციალისტური შრომის გმირი. (1949) დაამთავრა ამიერკავკასიის სამთო–მეტალურგიული ინსტიტუტის სამთო ფაკულტეტი (1931). 1931–1932 წლებში მუშაობდა ქუთაისის ბარიტის საბადოზე მთავარ ინჟინრად, შემდეგ — თბილისის საპროექტო ინსტიტუტში „ზაკგოსპროექტი“. 1932 წელს მივლინებული იყო მოსკოვის სამთო აკადემიაში. 1933 წლიდან ესაკია მონაწილეობდა მოსკოვის მეტროპოლიტენის პირველი რიგის გაშვებაში, ხელმძღვანელობდა რამდენიმე მიწისქვეშა სადგურის მშენებლობას. 1941 წლიდან ესაკია ხელმძღვანელობდა სპეციალური ობიექტის (მთავრობის თავშესაფარი მოსკოვში, ე. წ. სტალინის ბუნკერი), ხოლო 1942–1943 წლებში — გაგრა–სოხუმის რკინიგზის გვირაბების მშენებლობას, 1943–1945 წლებში — II მსოფლიო ომის პერიოდში დანგრეული შახტების აღდგენას მოსკოვის ოლქში და ახალი ობიექტების მშენებლობას. 1945 წლიდან ესაკია იყო მოსკოვის მთავარგვირაბმშენის უფროსის მოადგილე. ომის შემდეგ მუშაობდა აღდგენით სამუშაოებზე; 1946–1964 წლებში ი. ვ. კურჩატოვთან და ს. პ. კოროლიოვთან ერთად სათავეში ედგა სპეციალური მნიშვნელობის (ატომური მრეწველობისა და რაკეტსაწინააღმდეგო თავდაცვის) ობიექტების მშენებლობას, მ. შ. 1946-1950 წლებში იყო საბჭოთა-გერმანული სააქციო საზოგადოების „ვისმუტის“ დირექტორის მოადგილე და გერმანიის ტერიტორიაზე მიწისქვეშა ობიექტების მშენებლობის ხელმძღვანელი. 1969–72 წლებში იყო ენგურჰესის მშენებლობის სამმართველოს უფროსი, ხოლო 1972–1978 წლებში — „თბილმეტრომშენის“ მთავარი სპეციალისტი. ესაკია სკკპ წევრი იყო 1940 წლიდან. იყო სკკპ XXIV ყრილობის დელეგატი (1971), საქართველოს კპ XXIV ყრილობის დელეგატი (1971), საქართველოს სსრ-ის VIII მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი (1971-1975). მიღებული ჰქონდა ლენინური (1966) და სტალინური (1949) პრემიები. დაჯილდოებული იყო ლენინის 3 ორდენით, სამამულო ომის I ხარისხის, შრომის წითელი დროშის, „საპატიო ნიშნის“ ორდენებითა და მედლებით. ↑ გარდაცვალების თარიღად 15 აპრილს ასახელებს ენციკლოპედია „საქართველო“. რუსული საიტის „Герои страны“ მიხედვით, გარდაცვალების ცნობა 14 აპრილს გამოქვეყნდა, შესაბამისად, ამ წყაროს მიხედვით, ნიკოლოზ ესეკია 15 აპრილს არ გარდაცვლილა. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 97. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 212. ↑ Эсакия Николай Михайлович // Герои страны
ეთრა

ეთრა (ბერძ. Αἴθρα კრიალა ცა, ნათელი ამინდი) — ტროიძენის მეფის პიტთევსის ასული, ეგეოსის ცოლი, თესევსის დედა (ეგეოსის ან პოსეიდონისაგან). ეგეოსი მასთან მცირე ხანს დარჩა, ათენს გაბრუნდა. ფეხმძიმე ქალი დიდხანს იყო მარტო მამისეულ სახლში. მერე როდესაც თესევსმა მშვენიერი ელენე მოიტაცა, დედას ჩააბარა, თვითონ კი პირითოოსს გაჰყვა ქვესკნელში - მისთვის პერსეფონეს მოსატაცებლად - ჰადესმა გმირები დააბა. სანამ თესევსი იქ იყო მიჯაჭვული, ძმებმა კასტორმა და პოლიდევკემ ელენე დააბრუნეს, მაშინ მას სპარტაში გაჰყვა ეთრა, როგორც მხევალი ან ტყვედ წაიყვანეს. შემდეგ ელენემ ეთრა ტროაშიც იახლა. ტროის აღების შემდეგ კი ეთრა შვილიშვილებმა გამოიხსნეს. აკაკი გელოვანი, მითოლოგიური ლექსიკონი, გვ. 160, „საბჭოთა საქართველო“, თბ., 1983 ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ეთრა
ფახლავა

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ფახლავა ფახლავა (არაბ. بقلاوة: ბაქლავა — „ნიგოზი“) — პოპულარული აღმოსავლური დესერტი, რომელიც მზადდება ფენოვანი ცომისგან, სიროფისა და ნიგვზისგან. ფართოდ გავრცელებულია ყოფილ ოსმანთა იმპერიის ხალხებში. Roden Claudia, "A New Book of Middle Eastern Food" ISBN 0-14-046588-X Vryonis, Speros, The Decline of Medieval Hellenism in Asia Minor, 1971. Quoted in Perry (1994). Wasti, Syed Tanvir, "The Ottoman Ceremony of the Royal Purse", Middle Eastern Studies 41:2:193–200 (March 2005)
არიადნე

არიადნე — მინოსური ქალღმერთი, კრეტის მეფის მინოსის და პასიფაეს ასული. მას ნახვისთანავე შეუყვარდა ახალგაზრდა გმირი თესევსი, ათენის მეფის, ეგეოსის ძე, კრეტაზე ჩასული იმ მიზნით, რომ ან ეხსნა ათენი მძიმე ხარკისაგან ან თვითონაც სხვა ჭაბუკებთან ერთად დაღუპულიყო, მინოტავრთან შებმული. როდესაც თესევსი ლაბირინთში შედიოდა, თავისით თუ დედალოსის რჩევით არიადნემ დახმარება აღუთქვა იმ პირობით, რომ შეირთავდა და ათენში წაიყვანდა. თესევსი დაეთანხმა. არიადნემ ფარულად გადასცა ძაფის გორგალი და ხმალი. თესევსმა ძაფის ბოლო მისასვლელში დაამაგრა, გაჰყვა, ლაბირინთის შუაგულში მინოტავრს თავს დაესხა, მოკლა და ძაფს უკან გამოჰყვა, ღამით გაიტაცა არიადნე, თან წაიყვანა ათენელი ახალგაზრდები (7-7 გოგო-ბიჭი) და ათენისაკენ გაემართა (აპოლოდ. ეპ. 1, 7-9). სხვა ვერსიით, მინოსმა გამართა ასპარეზობა, თესევსმა გაიმარჯვა და მაშინ მოეწონა არიადნეს (ფილოქორე, ატიკის ისტ.; პლუტ. თეს). ასეა თუ ისე, თესევსმა მოკლა მინოტავრი და გაიტაცა არიადნე, მაგრამ ღმერთების ნებით კუნძულ დიაზე (ნაქსოსზე) მოუხდა ღამის გათევა და იქ მძინარე ქალი მიატოვა, რადგან სიზმრად დიონისე გამოეცხადა და გააფრთხილა, ჩემი დანიშნულიაო. ასე გახდა მინოსის ტურფა ასული დიონისეს ცოლი და ქურუმი, შემდეგ იქცა ბუნებისა და მცენარეთა ღვთაებად. მისი კულტი განსაკუთრებით ნაქსოსზე გავრცელდა, სადაც ქალღმერთის თანაბრად სცემდნენ თაყვანს. ჰეფესტომ საქორწილო საჩუქრად გაუჭედა ოქროს სხივოსანი გვირგვინი, რაც ქალის გარდაცვალების შემდეგ ჩრდილოეთის გვირგვინის თანავარსკვლავედად იქცა, თვითონ კი ოლიმპოს მწვერვალზე აიყვანეს. სხვა ვერსიით, ინდოეთიდან მომავალმა დიონისემ პირველად ნახა მძინარე არიადნე, შეიყვარა და ცოლად შეირთო ან მისივე თხოვნით მოკლა ამ კუნძულზე არტემიდემ. აკაკი გელოვანი, მითოლოგიური ლექსიკონი, გვ. 71, „საბჭოთა საქართველო“, თბ., 1983 ↑ Эпименид, фр.19 Якоби = Псевдо-Эратосфен. Катастеризмы 5; Диодор Сицилийский. Историческая библиотека VI, фр.4; Овидий. Метаморфозы VIII 178—181 ↑ Арат. Явления 71-73; Каллимах. Прядь Береники, ст.24; Диодор Сицилийский. Историческая библиотека IV 61, 5
ატიკა

ატიკა (ბერძ. Αττική) — პერიფერია შუა საბერძნეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთ სანაპიროზე. ის მოიცავს 3 808 კვადრატულ კილომეტრს და მის შემადგენლლობაში მოქცეულია ათენი და მისი მიმდებარე დასახლებები, მათ შორის პირეოსიც. ატიკაში ცხოვრობს 3 750 000 კაცი, რომელთა 95% დასახლებულია დედაქალაქში. ისტორიულად ატიკა წარმოადგენდა ელინთა რვა მთავარ მხარის უმნიშვნელოვანეს ნაწილს, რომლის დედაქალაქი იყო ათენი. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ატიკა პერიფერიის მთავრობის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2016-04-08 საიტზე Wayback Machine.
Netscape Navigator

Netscape Navigator — ინტერნეტ-ბრაუზერი, რომლის შემუშავება შეწყდა 2008 წელს. Netscape Communications-ის ეს მთავარი ნაწარმი 90-იან წლებში დომინირებდა მომხმარებელთა რაოდენობით, თუმცა 2002 წლისთვის მათი რაოდენობა თითქმის ნულამდე დავარდა. AOL.com – Netscape The Netscape Archive დაარქივებული 2008-02-26 საიტზე Wayback Machine. The Netscape Blog დაარქივებული 2008-01-03 საიტზე Wayback Machine. The Netscape Unofficial FAQ დაარქივებული 2007-06-28 საიტზე Wayback Machine.
სინანული

სინანული, აღსარება — ქრისტიანულ რელიგიაში ახალი აღთქმის ერთ-ერთ საიდუმლო. აღსარება წარმოადგენს ისეთ კურთხეულ მოქმედებას, როდესაც ეკლესიის მღვდელი სულიწმინდის ძალით შეუნდობს მომნანიებელს აღსარების დროს ყველა ცოდვას და ადამიანი კვლავ ხდება განბანილი და განწმენდილი, ისევე როგორც ის ამოვიდა წყლიდან ნათლობის შემდეგ. სინანულის საიდუმლო უფალმა დააწესა თავისი მკვდრეთით აღდგომის შემდეგ, როდესაც იგი გამოეცხადა მოციქულებს, სადაც ყველანი იყვნენ თომას გარდა. იესომ მოციქულებს განუცხადა: მშვიდობაჲ თქუენ თანა! ვითარცა მომავალნი მე მამამან, მეცა წარგავლინებ თქუენ, და ვითარცა ესე თქუა, შეჰბერა მათ და ჰრქუა: მიიღეთ სული წმიდაჲ, უკუეთუ ვიეთნიმე მიუტევნეთ ცოდვანი, მიეტევნენ მათ, და უკეთუ ვიეთნიმე შეიპყრეთ, შეპყრობილ იყვნენ. (იოანე 20, 21-23) ამ სიტყვებით უფალმა თავად მიანიჭა მოციქულებს და მათ შემდეგ მათი საქმის გამგრძელებლებს აპატიონ თუ არ აპატიონ ადამიანებს ცოდვები, სულიწმინდის. ამგვარად საიდუმლოს უხილავი ძალით ხდება მოძღვრის ხილული მოქმედება. ნათლობის საიდუმლოს გზით ადამიანი განიწმინდება დაბადებითი ცოდვებისაგან და შედის ქრისტიანულ სამყაროში. მაგარამ ის არ არის განთავისუფლებული სულიერი და ხორციელი მანკიერებებისაგან, რომლებიც შესაძლოა მას მემკვიდრეობით გადმოეცა მშობლებისაგან. მაგალითად, მიდრეკილება ბოროტებს ჩადენისაკენ, ხორცისათვის დამახასიათებელი ავადმყოფობა და სიკვდილი. ასე რომ ქრისტიანად გახდომის შემდეგ ადამიანმა შეიძლება ისევ შესცოდოს და შესცოდოს ძალიანაც ხშირად, შეიძლება ადამიანმა განიცადოს ავადმყოფობა და ზოგჯერ ძალიანაც მძიმე. სულიერი და ხორციელი უძლურებისაგან გადასარჩენად უფალმა იესომ დააწესა ორი საიდუმლო: სინანული -სულიერი უძლურების განსაკურნავად და ზეთის კურთხევა — ხორციელი უძლურების სამკურნალოდ. იოანე მახარობელი გვასწავლის: უკუეთუ ვთქუათ, ვითარმედ ცოდვაჲ არა გუაქუს, თავთა თჳსთა ვაცდუნებთ და ჭეშმარიტებაჲ არს და მართალ, რაჲთა მოგვეტევნეს ჩვენ ცოდვანი ჩუენნი და განწმიდნეს ყოვლისაგან სიცრუისა. უკუეთუ ვთქუათ, ვითარმედ არა ვცოდეთ, მტყუვრად გამოვაჩინებთ მას და სიტყუაჲ მისი არა არს ჩვუენ შორის. (იოანე 1, 8-10) მორწმუნე რამდენიმე დღის განმავლობაში მარხულობს, ესწრება რელიგიურ ღვთისმსახურებას; ამ პერიოდში იხსენებს თავის ცოდვებს, გულწრფელად სწუხს, ინანიებს და შესთხოვს ღმერთს ცოდვების მოტევებასა და მოწყალებას. შემდეგ მიდის მღვდელთან, რომელიც არის საწიგნესთან, სადაც ასვენია მაცხოვრის ხატი. მორწმუნე დაუმალავად წარმოთქვამს, აღიარებს ყველა თავის ცოდვას ანუ ამბობს აღსარებას. ამის შემდეგ მღვდელი მას თავზე დაადებს ოლარს, წაიკითხავს შესანდობარ ლოცვას და მიუტევებს მას ცოდვებს იესო ქრისტეს სახელით. საჭიროა მხოლოდ, რომ ადამიანმა ღრმად შეიგნოს თავისი ცოდვა, მტკიცედ გადაწყვიტოს რომ აღარასოდეს გაიმერებს ამ ცოდვას და გულწრფელად აღიაროს ის მოძღვრის წინაშე. „რელიგიები საქართველოში“, თბილისი: სახალხო დამცველის ბიბლიოთეკა, 2008. — გვ. 125-126, ISBN 978-9941-0-0902-0. ლომინაძე ბ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 62. საქართველოს ეკლესიის კალენდარი, 1980 (გვ. 360-366., საქართველოს საპატრიარქოს გამოცემა, თბილისი, 1980) საღვთო სჯული, არქიმანდრიტი ნესტორ ყუბანეიშვილი, ქუთაისი,1916წ.
XI საზონათაშორისო ტურნირი

XI საზონათაშორისო ტურნირი 17 ივლისი - 3 აგვისტო 1987 სმედერევსკა-პალანკა საბჭოთა მოჭადრაკეები თვიდანვე სათავეში ჩაუდგნენ სატურნირო ცხრილს და პრეტენდენტთა საგზურები მიიღს კიდეც, თუმცა ნონა გაფრინდაშვილს და ირინა ლევიტინას ამისათვის ელიშკა კლიმოვასთან დამატებითი მატჩ-ტურნირის თამაშმა მოუწიათ. დამატებითი მატჩ-ტურნირი. სექტემბერი 1987 თბილისი
XII საზონათაშორისო ტურნირი

XII საზონათაშორისო ტურნირი 19 ივლისი - 8 აგვისტო 1987 ტუზლა ბრწყინვალედ იასპარეზეს ქართველმა მოჭადრაკეებმა, ნანა იოსელიანმა და ქეთევან არახამიამ. მათ ტურნირის დამთვრებამდე გაინაღდეს პრეტენდენტთა საგზურები. დიდი ბრძოლა გაჩაღდა მესამე საგზურისათვის. საბოლოოდ მისი ბედი დამატებით მატჩში გადაწყდა აგნეშკა ბრუსტმანის სასარგებლოდ. დამატებითი მატჩი. ტუზლა 1987 აგნეშკა ბრუსტმანი - ლიდია სემიონოვა 4 -1 Шахматы: энциклопедический словарь / гл. ред. А. Е. Карпов. — М.: Советская энциклопедия, 1990. — С. 353, 574. — 621 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-85270-005-3. შედეგები mark-weeks.com-ზე
აღჯაბადი

აღჯაბადი (აზერ. Ağcabədi) — ქალაქი აზერბაიჯანში, აღჯაბადის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა 1974 წელს 18 ათასი, 1989 წელს — 25 ათასი, 2005 წელს — 35 000 კაცი. ქალაქი მდებარეობს მტკვარ–არაქსის დაბლობზე, ქალაქ აღდამიდან 45 კილომეტრში. არის რკინიგზის სადგური. მოქმედებს ავტოსარემონტო და ყველ-კარაქის ქარხნები. დამეგობრებულია ქალაქ ბათუმთან. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 66.