laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
გალისიის ავტონომიის აქტი (1936)

გალისიის ავტონომიის აქტი (1936) — გალისიის ავტონომიის აქტი. აქტის მიღება მოხდა რეფერენდუმზე და წარედგინა ესპანეთის პარლამენტს. თუმცა აქტის მიღება არ მომხდარა ესპანეთში განვითარებული სამოქალაქო ომისა (1936–1939) და შემდგომ ფრანკოს დიქტატურის გამო (1939–1977). აქტი შედგენილი იყო გალისიური პარტიის პარტიო გალეგუისტას მიერ და არის დღევანდელი 1981 წლის ავტონომიის აქტის ისტორიული წინამორბედი. XX საუკუნის დასაწყისში პარტიო გალეგუისტას მიერ გაღვივებულმა გალისიურმა ნაციონალიზმა გალისიასა და დანარჩენ ესპანეთს შორის ურთიერთობაში ბევრი საკითხი წამოწია. საკითხები ვარირებდა რეგიონის ავტონომიიდან სრული დამოუკიდებლობის მოთხოვნამდე. ესპანეთის მეორე რესპუბლიკის (1931–1939) დროს აქტუალური იყო ფედერალური მოწყობის საკითხი, სადაც ესპანეთის რეგიონებს შესაძლებლობა ექნებოდათ ესარგებლათ ფართე ავტონომიით და დეცენტრალიზაციით. ამ ფონზე პარტიო გალეგუისტამ გალისიის ავტონომიის იდეის პოპულარიზებისთვის 1931 წელს შეიმუშავა გალისიის ავტონომიის აქტი, რომელიც დაფუძნებული იყო ადრეულ გალისიანიზმის და თანამედროვე ნაციონალიზმის იდეებზე. 1931 წელს, ესპანეთის მეორე რესპუბლიკის დამყარებისთანავე the Seminario de Estudos Galegos-მა (გალისიურის შესწავლის სემინარი) წამოაყენა ავტონომიის აქტის პირველი მონახაზი. მასში გადმოცემული იყო შემდეგი პუნქტები: თავი 1. გალისია წარმოაგდენს დამოუკიდებელ სახელმწიფოს ესპანეთის ფედერალური რესპუბლიკის შემადგენლობაში. თავი 2. გალისიის სახელმწიფოში ოფიციალურ ენებს წარმოადგენენ, გალისიური და ესპანური. სამოქალაქო მომსახურების პირებმა უნდა იცოდნენ გალისიური. თავი 3. გალისიის ეროვნული ფერებია თრეთრი და ცისფერი. თავი 4. გალისიის ტერიტორია მოიცავს ოთხ ძველ პროვინციას: Coruña, Lugo, Pontevedra და Ourense თავი 5. ნებისმიერი მეზობელი ტერიტორია შეიძლება შეუერთდეს გალისიას თუ ეს მისი მოსახლეობის 2/3-ის სურვილი იქნება(...) თავი 6. გალისიის მოქალაქე არის: a) ნებისმიერი ვინც დაიბადება გალისიაში გალისიელი მშობლების მიერ. b) ნებისმიერი ვისაც ჰყავს გალისიელი დადა ან მამა, თუნდაც ის იყოს საზღვარგარეთ დაბადებული (...) c) ნებისმიერი ვინც არ დაბადებულა გალისიაში და/ან არ ჰყავს გალისიელი წინაპრები თუ ის ოფიციალურად არის გალისიის რეზიდენტი. ესპანეთის ავტონომიური გაერთიანებები ალფონსო დანიელ როდრიგეს კასტელაო Cores Trasmonte, B. (1986): Las polémicas de Bóveda en la gestación del Estatuto de Autonomía. Ediciós do Castro, Sada Hooper, J. (1986): The Spaniards. A New Portrait of Spain. Viking Press, New York López, Pablo C. (2006): "Estatuto do 36, setenta anos construíndo nación", in Faneca brava, no. 10, p. 6–7 Lorenzo Crespo, J.B. (2006): "O Estatuto do 36", in Cadernos do Ateneo Eumés, no. 4, p. 31–38 Viveiro Mogo, P. (2008): O Estatuto galego durante a II República. Edicións do Castro, Sada Part of the 1936 Statute, commented by Castelao (გალიციური) ↑ Castelao (1944): Sempre en Galiza, among others ↑ A Autonomía galega (1846–1981), pp. 228–229, Consellería da Presidencia (Xunta de Galicia), Santiago de Compostela, 1986.
ქედმოუხრელნი

ქედმოუხრელნი (ინგლ. The Defiant Ones) — სტენლი კრამერის 1958 წლის ამერიკული ფილმი. ფილმი ასახავს ორი ადამიანის, ერთმანეთზე გადაბმული თეთრკანიანისა და შავკანიანის გაქცევას ციხიდან. ტონი კერტისი — ჯონ ჯექსონი სიდნი პუატიე — ნოა კალენი თეოდორ ბიკელი — შერიფი მაქს მიულერი კარა უილიამსი — ბილის დედა ოსკარი შავ-თეთრი ფილმის საუკეთესო ოპერატურა: სემ ლევიტი საუკეთესო ორიგინალური სცენარი: ნედრიკ იანგი, ჰაროლდ ჯეიკობ სმითი სხვა ჯილდოები ოქროს გლობუსი საუკეთესო დრამისთვის BAFTA საუკეთესო მსახიობი კაცისთვის მთავარ როლში: სიდნი პუატიე ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ქედმოუხრელნი „ქედმოუხრელნი“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) „The Defiant Ones“ — TCM-ის მონაცემთა ბაზაში
იასე ყულარაღასი

იასე ყულარაღასი, იესე (იასე) დავითის ძე ერისთავი (ჩანს 1700 – გ. 1745) — ქართლის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე, ყულარაღასი, ძმა და თანამებრძოლი შანშე ქსნის ერისთავისა. მონაწილეობდა შანშეს აჯანყებაში ირანის წინააღმდეგ. მასთან ერთად დატყვევებული იყო მაშათის ციხეში. 1745 წელს პატიმრობიდან გათავისუფლებული იასე გზაში გარდაიცვალა. იასეს ცოლად ჰყავდა ქეთევანი, თავად ედიშერ ჩოლოყაშვილის ასული, მეფე თეიმურაზ II-ის დის, მარიამის (მაკრინე) შვილი (გ. 1791). 1739 წელს შანშეს რუსეთში ლტოლვილობისას ქეთევანი ბაზალეთის გზაზე ხელთ იგდო ბარძიმ არაგვის ერისთავის ძმამ, უთრუთმა, რომელმაც მას ნამუსი აჰხადა და შემდეგ არაგვის ერისთავებთან სტუმრად მყოფ ყიზილბაშებს გადასცა. სამშობლოში დაბრუნებულმა შანშემ არაგვის ერისთავებზე შური იძია, 12 000 ლეკით აიღო ანანურის ციხე, ბარძიმი სიკვდილით დასაჯა, ხოლო უთრუთი და მისი თანმხლები პირები ალყაშემორტმულ კოშკში დაიწვნენ. იასე ეწეოდა ლიტერატურულ მოღვაწეობასაც. ძველი ქართული ჰიმნოგრაფიული ტრადიციის მიხედვით შექმნა ორიგინალური საგალობელი „წმიდათა და დიდებულთა ორთა ძმათა მოწამეთა ქართველთა ელისბარ ქსნის ერისთავისა და ძმისა მისისა შალვასი და წმიდისა დიდებულისა მოწამისა ბიძინა კახისა“ — ხოტბა მიძღვნილი ბახტრიონის აჯანყების გმირებისადმი, რომელთა შორის პაპამისი შალვაც იყო (საგალობელს აქვს აკროსტიქი — „ქრისტეს მოწამეო შალვა, შეიწყალე ძის ძე შენი იესე“). თავდაპირველად მასში არ იყო ასახული აჯანყების ამბები. მოგვიანებით თხზულების ეს ხარვეზი ნაწილობრივ შეავსო ბესარიონ ბარათაშვილ-ორბელიშვილმა, რომელმაც თავის ჰაგიოგრაფიულ კრებულში იესეს საგალობელი შევსებული და რედაქტირებული წარმოადგინა. იესეს უნდა ეკუთვნოდეს კახეთის აჯანყების გმირებისადმი მიძღვნილი სვინაქსარული საკითხავიც. მანვე დაწერა ისე წილკნელის აკროსტიქული შესხმა, გალექსა საბას ლექსიკონის თავსართი ასოები. იასეს დაკვეთით გამოიცა გრიგოლ ღვთისმეტყველის თხზულებათა შემცველი დიდი ხელნაწერი, ასევე მისი და მისი ძმის ხელშეწყობით ახალგორში ლიტერატურულ საქმიანობას ეწეოდა გარეჯელი მწიგნობარი ექვთიმე ბარათაშვილი. გვრიტიშვილი დ. ურთიერთობა ქსნისა და არაგვის ერისთავებს შორის. მასალები საქართველოსა და კავკასიის ისტორიისათვის. თბ., 1951 წ. ნაკვ. 19. გვ.46-47. ალ ჯამბაკურ-ორბელიანი. მეფის ირაკლი მეორის ცოტცოტა ანბები, ანუ ზოგიერთი მაშინდელი პირნი. კაკაბაძე ს. წერილები და მასალები საქართველოს ისტორიისათვის. წ. 1. თბ., 1914. გვ.46-47. ქეთევან ჩოლოყაშვილი - იესე ყულარაღასისი მეუღლე : (დაახლოებით 170?-1780) // ქსნის ერისთავიანთ ქალები : წ.1 : XIV-XIX სს. / ვიტალი ქენქაძე. - თბილისი, 2014. - ISBN 978-9941-0-7200-0. - გვ.18-22, 50. ქავთარია მ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 60.
ანანურის ბრძოლა

ანანურის ბრძოლა — ბრძოლა ქსნისა და არაგვის საერისთავოების ჯარებს შორის 1739 წელს. დასრულდა შანშე ქსნის ერისთავის მიერ ანანურის აღებით, გადაწვითა და არაგვის ერისთავთა დაღუპვით. შანშე ქსნის ერისთავის ანანურზე გალაშქრების უშუალო მიზეზი გახდა მისი რუსეთში ლტოლვილობის დროს მისი ძმის, იასე ყულარაღასის მეუღლის, ქეთევანის დატყვევება და გაუპატიურება ბარძიმ არაგვის ერისთავის ძმის, უთრუთის მიერ. სამშობლოში დაბრუნებულმა შანშემ 12000 ლეკი დაიქირავა და შურისძიების მიზნით ანანურს ალყა შემოარტყა. ბარძიმმა და უთრუთმა მომხდურებს ძლიერი წინააღმდეგობა გაუწიეს, მაგრამ მოალყეების მიერ წყალსადენის გადაკეტვის შემდეგ ციხის დამცველებს გაუჭირდათ. ბარძიმმა შანშესგან უვნებლობის ფიცი მიიღო და დანებდა, უთრუთი კი კოშკ „შეუპოვარში“ გამაგრდა და ბრძოლა განაგრძო. განრისხებულმა შანშემ ბარძიმი სიკვდილით დასაჯა, შემდეგ ანანურის ციხეში შეიჭრა, მონასტერი აიკლო და კოშკი გადაწვა. უთრუთი, მისი ოჯახი და თანმხლები პირები ხანძარმა იმსხვერპლა. ბრძოლის შემდეგ არაგველებმა კოშკი ამოქოლეს და დაღუპულთა სამარხად აქციეს. 1939 წელს კოშკი არქეოლოგებმა გახსნეს; ნახანძრალი სავსე აღმოჩნდა დიდებისა და ბავშვების დამწვარი ძვლებით, იარაღითა და სხვადასხვა საყოფაცხოვრებო ნივთით. გვრიტიშვილი დ. ურთიერთობა ქსნისა და არაგვის ერისთავებს შორის. მასალები საქართველოსა და კავკასიის ისტორიისათვის. თბ., 1951 წ. ნაკვ. 19. გვ.46-47. ალ ჯამბაკურ-ორბელიანი. მეფის ირაკლი მეორის ცოტცოტა ანბები, ანუ ზოგიერთი მაშინდელი პირნი. კაკაბაძე ს. წერილები და მასალები საქართველოს ისტორიისათვის. წ. 1. თბ., 1914. გვ.46-47. ზაქარაია პ. საქართველოს ძველი ციხესიმაგრეები. თბ., 1988. გვ.92. ქეთევან ჩოლოყაშვილი - იესე ყულარაღასისი მეუღლე : (დაახლოებით 170?-1780) // ქსნის ერისთავიანთ ქალები : წ.1 : XIV-XIX სს. / ვიტალი ქენქაძე. - თბილისი, 2014. - ISBN 978-9941-0-7200-0. - გვ.18-22
ფაბიენ ბარტეზი

ფაბიენ ბარტეზი (ფრანგ. Fabien Barthez; დ. 28 ივნისი, 1971) — ფრანგი ფეხბურთელი, საფრანგეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ყოფილი მეკარე. ნაკრებთან ერთად მოგებული აქვს მსოფლიოს (1998) და ევროპის (2000) ჩემპიონატები. მოხვდა ორივე ჩემპიონატის სიმბოლურ ნაკრებში, ხოლო 1998 წლის მუნდიალზე დასახლედა საუკეთესო მეკარედ. Савин, А.В., История футбола - игроки, тренеры, судьи, М.: Терра-спорт, 2001. — გვ. 52–53. 367 გვ, ISBN 5-93127-139-2. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ფაბიენ ბარტეზი“ ვიკისაწყობში. Fabien Barthez on soccerway
ანდრონოვოს კულტურა

ანდრონოვოს კულტურა — ბრინჯაოს ხანის კულტურების ერთობლიობა, რომლებიც განვითარებული იყო ძვ. წ. 2000–900 წლებში დასავლეთ ციმბირსა და აზიურ ველზე. მისი უფრო სწორი არქეოლოგიური განსაზღვრებაა კულტურული ფენა. ადრინდელი შინტაშტური კულტურა (ძვ. წ. 2100–1800) აღარ მიიჩნევა ანდრონოვოს კულტურად, არამედ მის წინამორბედად, თუმცა შედის ანდრონოვოს კულტურულ ფენაში. მეცნიერების ნაწილი მიიჩნევს, რომ ანდრონოვოს კულტურის მომცველ ტერიტორიაზე ძირითადად ინდოირანულ ენებზე საუბრობდნენ. მარგიანული ცივილიზაცია ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 452. Anthony, David; Vinogradov, Nikolai (1995), "Birth of the Chariot", Archaeology 48 (2): 36–41. Bryant, Edwin (2001), The Quest for the Origins of Vedic Culture: The Indo-Aryan Migration Debate, Oxford University Press, ISBN 0-19-513777-9. Center for the Study of Eurasian Nomads დაარქივებული 2020-02-05 საიტზე Wayback Machine. The Discovery of Sintashta დაარქივებული 2012-02-05 საიტზე Wayback Machine. Archaic Motifs in North Russian Folk Embroidery and Parallels in Ancient Ornamental Designs of the Eurasian Steppe Peoples ↑ Mallory 1997, p. 20–21
ელ-ჰუფუფი

ელ-ჰუფუფი (არაბ. الهفوف — ქალაქი საუდის არაბეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. ელ-ჰასის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა — 321 471 ადამიანი (2010 წლის მდგომარეობით). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 699. ↑ Saudi Arabia: largest cities and towns and statistics of their population World Gazetteer
ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2000: ჯგუფი D

ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2000: ჯგუფი D — ევრო 2000-ის ფინალური ტურნირის ერთ-ერთი ჯგუფი. თამაშები დაიწყო 11 ივნისს და დასრულდა 21 ივნისს. ტურნირის თანამასპინძელმა ნიდერლანდის ნაკრებმა და მოქმედმა მსოფლიო ჩემპიონმა საფრანგეთის ნაკრებმა მოიგეს ჯგუფური ეტაპი. ამ თამაშის წინ ორივე გუნდს დაკარგული ჰქონდა შემდეგ ეტაპზე გასვლის შანსი. Group D at UEFA.com
ქუთაისის დრამატული თეატრი

ქუთაისის ლადო მესხიშვილის სახელობის პროფესიული სახელმწიფო დრამატული თეატრი — ქართული სახელმწიფო დრამატული თეატრი, ქუთაისის უდიდესი და უმთავრესი თეატრი. 1861 წლის 3 მარტს ქუთაისში, სცენისმოყვარეების მონაწილეობით, გაიმართა პირველი, ისტორიული წარმოდგენა, გიორგი ერისთავის კომედია „გაყრა“, რომლითაც აღინიშნა ახალი მოძრაობის დასაწყისი ქართული თეატრის ისტორიაში. 1880 წელს ქუთაისში დაფუძნდა პროფესიული დასი, რომელსაც 1885 წელს სათავეში ჩაუდგა ცნობილი მსახიობი და რეჟისორი კოტე მესხი. 1894-1905 წლებში ქუთაისის თეატრს ხელმძღვანელობდა დიდი ქართველი მსახიობი, რეჟისორი და საზოგადო მოღვაწე ლადო ალექსი-მესხიშვილი. 1928 წელს ქუთაისში დაარსდა მეორე სახელმწიფო თეატრი, ქუთაის-ბათუმის თეატრის სახელწოდებით, კოტე მარჯანიშვილის ხელმძღვანელობით. ორი სათეატრო სეზონის განმავლობაში, ქართული თეატრის რეფორმატორმა, დიდმა რეჟისორმა, ქართული სცენის მსახიობთა ჭეშმარიტ თანავარსკვლავედთან ერთად, აქ განახორციელა თავისი საუკეთესო დადგმები. 1940 წელს ქუთაისის თეატრს ლადო მესხიშვილის სახელი მიენიჭა. 1955 წელს ოფიციალურად გაიხსნა ქუთაისის დრამატული თეატრის ახალი შენობა, უნიკალური არქიტექტურული ნაგებობა, რომელსაც 2009 წელს ძეგლის სტატუსი მიენიჭა. 2008 წელს მესხიშვილის თეატრში გაიხსნა 100 ადგილიანი მცირე სცენა და ქუთაისის თეატრის ისტორიის ამსახველი მუზეუმი. 2009-2010 წლებში, კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტროს გადაწყვეტილებით, თეატრის შენობის წინ საზეიმოდ გაიხსნა მესხიშვილის თეატრის სამი მსახიობის სახელობითი ვარსკვლავი: ევა ხუტუნაშვილის, ანზორ ხერხაძის და ერემო სვანაძის. შემდგომ წლებში გაიხსნა კიდევ რამდენიმე მსახიობის სახელობითი ვარსკვლავი: ნათელა საღარაძის (2014), ლამარა ვაშაკიძის (2014), გიზო კაკაურიძის (2024). ქუთაისის თეატრის ისტორია მდიდარია ქართული თეატრისა და კულტურის თვალსაჩინო მოღვაწების სახელებით, მნიშვნელოვანი თეატრალური მოვლენებით და ფაქტებით. მის ტრადიციებს ღირსეულად აგრძელებს მესხიშვილელთა ახალი თაობა. იოსელიანი ჯ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 571. ბუხნიკაშვილი გ., „თეატრალური ქუთაისი“, თბილისი, 1976 ანთაძე დ., „დღეები ახლო წარსულისა“ თბილისი, 1971 ფაღავა ა., „ლადო მესხიშვილი“, თბილისი, 1969 მაჭავარიანი შ., „ქართული საბჭოთა თეატრი“, თბილისი, 1966 გერსამია ს., „ქუთაისის თეატრი“, თბილისი, 1947 მესხიშვილის თეატრის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2023-01-20 საიტზე Wayback Machine. მესხიშვილის თეატრი facebook-ზე ↑ 1.0 1.1 Wiki Loves Monuments monuments database — 2017. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q28563569"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q4580425"></a> ↑ საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1940. № 1-3. გვ. 26.
მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006: ჯგუფი G

მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006: ჯგუფი G — მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006-ის ფინალური ტურნირის ერთ-ერთი ჯგუფი. თამაშები დაიწყო 13 ივნისს და დასრულდა 23 ივნისს. შვეიცარიის ეროვნულმა საფეხბურთო ნაკრებმა ჯგუფში გაიმარჯვა და გახდა ერთადერთი გუნდი მსოფლიო ჩემპიონატების ისტორიაში, რომელსაც არ წაუგია და არ გაუშვია არცერთი გოლი, და ისე გავარდა ტურნირიდან მერვედფინალში უკრაინასთან პენალტების სერიაში დამარცხების გამო.
ჰუსეინ ჯავიდი

ჰუსეინ ჯავიდი (ნამდვილი სახელი — ჰუსეინ რასიზადე, აზერ. Hüseyn Cavid; დ. 24 ოქტომბერი, 1882, ნახიჩევანი — გ. 5 დეკემბერი, 1941) — აზერბაიჯანელი საბჭოთა პოეტი და დრამატურგი. ნაწარმოებებს აქვეყნებდა 1906 წლიდან. მისი ლექსთა კრებულები „წარსულის დღეები“ (1913), „გაზაფხულის ნამი“ (1917) მიმართულია სოციალური უსამართლობის წინააღმდეგ. მისთვის დამახასიათებელია ღრმა ჰუმანიზმი (ტრაგედია „სატანა“, 1917). პოეტმა უძღვნა სოციალისტურ რევოლუციას (პოემა „აზერი“, 1926), (დრამა „თავადი“, 1930). გ. შაყულაშვილი, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 698. ↑ Czech National Authority Database <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863"></a>
მიქაილ ჰუსეინოვი

მიქაილ ალესქერ-ოღლუ ჰუსეინოვი (აზერ. Mikayıl Ələsgər oğlu Hüseynov; დ. 19 აპრილი [ძვ. სტ. 6 აპრილი], 1905, ბაქო — გ. 7 ოქტომბერი, 1992, იქვე) — აზერბაიჯანელი საბჭოთა არქიტექტორი და არქიტექტურის ისტორიკოსი, სსრკ სახელმწიფო არქიტექტორი (1970), აზერბაიჯანის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1945). 1922-1929 წლებში სწავლობდა აზერბაიჯანის პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში. 1930–1970 წლებში ასწავლიდა იქვე. იყო, პროფესორი 1942 წლიდან, აზერბაიჯანის სსრ არქიტექტორთა კავშირის გამგეობის თავმჯდომარე 1947 წლიდან. 1946 წლამდე მუშაობდა ს. დადაშევთან ერთად. 1946 წლის შემდეგ მისი ნამუშევრებია: მ. ახუნდოვის სახელობის რესპუბლიკის საჯარო ბიბლიოთეკა (1960), აზერბაიჯანის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ნაგებობათა კომპლექსი (1960); სსრკ სახელმწიფო პრემია (1941). სსრკ IV და V მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. დაჯილდოებულია 2 ლენინის ორდენითა და მედლებით. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მიქაილ ჰუსეინოვი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 698.
ჰუსარები

ჰუსარები (უნგრ. Huszár) — კავალერიის გვარეობა, შეიარაღებული იყვნენ ხმლით, კარაბინითა და დამბაჩებით. სახელწოდება ჰუსარი პირველად გაჩნდა უნგრეთში. დაერქვა აზნაურთა ლაშქრის განსაკუთრებულ რაზმებს. XVI–XVII საუკუნეებში პოლონეთში მძიმე კავალერიის სახელწოდებაა. XVII-XVIII საუკუნეებში საფრანგეთში, ავსტრიასა და პრუსიაში შეიქმნა ჰუსარების რეგულარული პოლკები, მათ როგორც მსუბუქ ცხენოსან ჯარს, მტრის ზურგში და ფალანგებზე მოქმედებისათვის, დაზვერვისა და დევნისათვის იყენებდნენ. XVII საუკუნეში რუსეთში უცხოელთაგან იქმნებოდა ჰუსართა ფორმირების ცალკე დანაყოფები, ხოლო XVIII საუკუნეში კი რეგულარული რაზმები. რუსეთის არმიაში 1825 წელს იყო ჰუსართა 14 რეგულარული პოლკი, 1917 წელს ჰუსართა 2 გვარდიისა და 18 საარმიო პოლკი. ფრთიანი ჰუსარები ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 697.
ოსმალეთის უნგრეთი

ოსმალეთის უნგრეთი (თურქ. Osmanlı döneminde Macaristan, უნგრ. Török hódoltság) — ოსმალეთის იმპერიის სულთნის, სულეიმან I კანუნის მიერ დაპყრობილი ტერიტორია უნგრეთის მიწაზე. იგი არსებობდა XVI-XVII საუკუნეებში, 1699 წლამდე, სანამ ოსმალეთის იმპერია იძულებული გახდებოდა დაეთმო დაპყრობილი ტერიტორია. ოსმალეთის უნგრეთი შეიქმნა მოჰაჩის ბრძოლის შედეგად, სადაც ოსმალეთის ერთ-ერთმა გამოჩენილმა და თვალსაჩინო მმართველმა, სულეიმან I-მა დაამარცხა, უნგრეთის, ხორვატიისა და ბოჰემიის ახალგაზრდა, 20 წლის, მეფე ლაიოშ II. ეს ყველაფერი მოხდა 1526 წელს. იმ დროს, ოსმალეთის სულთანს ჰყავდა 100 000 მეომარი, ხოლო ლაიოშ II-ს — მხოლოდ 25 000. ასე რომ, სასწაული უნდა მომხდარიყო, იმისათვის რომ, გამარჯვება სწორედ ლაიოშს დარჩენოდა. ამიტომ, ლაიოშს ბევრჯერ შესთავაზეს, რომ სულთან სულეიმანს დანებებოდა, მაგრამ მან არავის დაუჯერა და გადაწყვეტილება არ შეცვალა. მათთვის დანებებას, ოსმალთათვის გაშლილ ველზე შებმა არჩია. 29 აგვისტოს, მოჰაჩის ველზე გაიმართა სასტიკი ბრძოლა, სადაც ოსმალეთის იმპერიამ აბსოლუტური გამარჯვება მოიპოვა და ეს ყველაფერი ოსმალებმა მხოლოდ 2 საათში მოახერხეს. ახალგაზრდა მეფე ლაიოშ II-ც ამ ბრძოლას შეეწირა, მის 25 000 ჯარისკაცთან ერთად. სწორედ ამ დაპყრობილ ტერიტორიაზე შეიქმნა ოსმალეთის უნგრეთი მის ტახტზე პრეტენზიას ორი კანდიდატი აცხადებდა — ფერდინანდ I და იანოშ I ზაპოლაი. 1541 წელს, მას შემდეგ, რაც სულეიმან I-მა ჰაბსბურგებს ბუდა წაართვა, დასავლეთ და ჩრდილო უნგრეთის მეფედ აღიარებულ იქნა ფერდინანდ I, ხოლო სამხრეთ და ცენტრალური უნგრეთი ოსმალეთის მფლობელობაში დარჩა და მას სათავეში იანოშ I ჩაუდგა. ოსმალეთის უნგრეთი არსებობდა საუკუნენახევარზე მეტი ხნის განმავლობაში, კერძოდ კი 1541-1699 წლებში და მას სათავეში ზაპოლაების დინასტია ჩაუდგა. დაპყრობილ ტერიტორიაზე მცხოვრები ხალხის ძირითადი ნაწილი მათ მიწაზე ოსმალთა გაბატონებას მალევე შეეგუა, ხოლო დანარჩენები, დროთა განმავლობაში იძულებულნი გახდნენ ეღიარებინათ ოსმალეთის მიერ დაპყრობილი ტერიტორია და შეგუებოდნენ მათ მმართველობას. ეს ყველაფერი ოსმალეთს საშუალებას აძლევდა უნგრელ ხალხზე კიდევ უფრო მეტად გაეზარდა საკუთარი გავლენა და ბევრი ადამიანი მოექცია მის ქვეშ, რასაც ისინი გარკვეული ხნის განმავლობაში წარმატებით ახერხებდნენ. თუმცა, ოსმალთა ბატონობის გამო, უნგრეთში ნელ-ნელა გაჩნდა დაუსახლებელი მიწები, გლეხები ტყეებს აფარებდნენ თავს. მაგრამ, ამ დაუსახლებელ მიწებზე განვითარდა სოფლის მეურნეობა, რამაც საგრძნობლად გააძლიერა ეკონომიკა. გაჩნდა ვენახები. ღვინო ჩეხეთში, ავსტრიასა და პოლონეთში გაჰქონდათ. როდესაც ოსმალეთის ხანგრძლივი დაკნინების პერიოდი დაიწყო, იგი კარგავდა პატარ-პატარა ტერიტორიებს, კუნძულებსა და ქვეყნებს. 1699 წელს, ოსმალეთის იმ დროინდელი სულთანი მუსტაფა II, იძულებული გახდა, რომ დაედო ოსმალეთის იმპერიისათვის საზიანო კარლოვიცის ზავი, რომლითაც უნგრეთის დიდი ნაწილი მიიღო ავსტრიამ. შესაბამისად, რადგან ოსმალეთის იმპერია აღარ ბატონობდა უნგრეთზე, ოსმალეთის უნგრეთმაც შეწყვიტა არსებობა. Kontler, László (1999). Millennium in Central Europe: A History of Hungary. Atlantisz Publishing House. ISBN 963-9165-37-9.  ოსმალეთის უნგრეთი 1541-1699
მუჰამად ჰუსეინ ჰაიქალი

მუჰამად ჰუსეინ ჰაიქალი (არაბ. محمد حسين هيكل; დ. 20 აგვისტო [ ძვ. სტ. 10 აგვისტო], 1888, ქაფრ-ღანამი, დაკაჰლიის პროვინცია — გ. 8 დეკემბერი, 1956, კაირო) — არაბი (ეგვიპტელი) მწერალი და სახელმწიფო მოღვაწე. უმაღლესი განათლება მიიღო კაიროსა და სორბონში, სადაც დაიცვა სადოქტორო ხარისხი. 1937-1944 წლებში იყო ეგვიპტის განათლების მინისტრი, 1945-1950 წლებში ეგვიპტის სახელმწიფო მინისტრი და სენატის თავმჯდომარე. ავტორია არაბულ ლიტერატურაში პირველი რეალისტური რომანებისა „ზეინაბი“ (1910) და „ასე შეიქმნა“ (1955), რომლებშიც გაილაშქრა ქალთა უუფლებო მდგომარეობისა და ფელახთა ჩაგვრის წინააღმდეგ. ავტორია ქრონიკისა „მუჰამედის ცხოვრება“ (1929). მ. ქუთელია, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 697. ↑ 1.0 1.1 ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ 2.0 2.1 AlKindi <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q101207543"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q104244355"></a>
ულპია დედოფალი

ულპია დედოფალი — II-III საუკუნეების იბერიის დედოფალი. მისი სახელი ცნობილია მცხეთაში, სვეტიცხოველის ტაძრის აღმოსავლეთ ფასადთან 2001 წელს აღმოჩენილ აკლდამაში ნაპოვნი ოქროს ბეჭდის ბერძნული წარწერით. აკლდამაში განისვენებდა დაახლოებით 50 წლის დიდებული ქალი, რომლის მარცხენა ხელზეც აღმოჩნდა ბეჭედი ქალის მკერდზედა პროფილური გამოსახულებით და ბერძნული მთავრული წარწერით: „დედოფალი ულპია მბრძანებელი“ (BACIΛICCA/OYΛΠΗANAΞΗA). დედოფლის სახელი შესაძლოა მიუთითებდეს რომის მოქალაქეობას, პორტრეტზე გამოსახული ირანული ყაიდის თავსაბურავი კი აღმოსავლურ კულტურულ გავლენას. დედოფალ ულპიას ვინაობა და მისი ადგილი იბერიის სამეფო დინასტიაში ჯერჯერობით უცნობია. ა. აფაქიძე, გ. ყიფიანი, ვ. ნიკოლაიშვილი, გ. მანჯგალაძე, მ. კაპანაძე. სვეტიცხოვლის ეზოში ჩატარებული არქეოლოგიური სამუშაოები. VI სამეცნიერო სესია. 2001 და 2002 წწ. საველეარქეოლოგიური კვლევების შედეგები, თბ., 2003, გვ. 83. ტაბ. VIII; იმავე კრებულში, თ. ყაუხჩიშვილი, ბერძნულწარწერიანი ნივთები მცხეთიდან. გვ. 124. ულპიას საბეჭდავი ბეჭდის შესწავლის საკითხისათვის = For the Issue of Ulpia Seal Stude // საქართველოს ისტორიის ინსტიტუტის შრომები = Institute of Georgian History proccedings: ჟურნალი: 2017 წელი: ტომი XII / მარიკა მშვილდაძე; რედაქტორები: თედო დუნდუა; ალექსანდრე ბოშიშვილი; ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტი.
ალექსანდრე შორინი

ალექსანდრე შორინი (რუს. Александр Шорин; დ. 5 დეკემბერი [ძვ. სტ. 23 ნოემბერი], 1890, სანქტ-პეტერბურგი — გ. 21 ოქტომბერი, 1941, ულიანოვსკი) — საბჭოთა გამომგონებელი რადიოს, ტელეგრაფიისა და ბგერათჩაწერის დარგში. 1911-1914 წლებში სწავლობდა პეტერბურგის ელექტროტექნიკურ ინსტიტუტში. 1919-1922 წლებში მუშაობდა ნიჟნი-ნოვგოროდის რადიო ლაბორატორიაში. 1927-1934 წლებში სადენიანი კავშირგაბმულობის ცენტრალურ ლაბორატორიაში. 1934 წლიდან სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ავტომატიკისა და ტელემექანიკის ინსტიტუტის დირექტორი. გამოიგონა სატელეგრაფო სტარტსტოპური აპარატი, ბგერათჩამწერი ხელსაწყოები და სხვა. მიღებული აქვს სსრკ-ის სახელმწიფო პრემია (1941). დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 20.
ვილჰელმ ადამი

ვილჰელმ ადამი (გერმ. Wilhelm Adam; დ. 15 სექტემბერი, 1877, ანსბახი — გ. 8 აპრილი, 1949, გარმიშ-პარტენკირხენი) — ვერმახტის გენერალი მეორე მსოფლიო ომში ვილჰელმ ადამი დაიბადა 1877 წლის 15 სექტემბერს ვაჭრის ოჯახში. 1897 წელს ჰუმანიტარული გიმნაზიის დასრულების შემდეგ მსახურობდა ბავარიის არმიაში. 1899 წელს მიიღო ლეიტენანტის წოდება. 1906 წელს იგი დაქორწინდა იზაბელა ბუხნერზე, რომელთანაც ჰყავდა ორი შვილი. პირველი მსოფლიო ომის დაწყებისას მისი ბატალიონი დისლოცირებული იყო ლოთარანგიაში. 1917 წელს მიიღო მაიორის ჩინი. ომის დასრულების შემდეგ 1924-1927 წლებში იგი იყო შტაბის უფროსი მიუნხენში. მეორე მსოფლიო ომში ადამი აკრიტიკებდა ჰიტლერის ომის სარისკო გეგმას. იგი ამბობდა,რომ გერმანიას არ ჰქონდა საკმარისი რესურსები ხანგრძლივი და ფართომასშტაბიანი ომის საწარმოებლად. ამის გამო ადამი სამხედრო აკადემიის ხელმძღვანელად ჩამოაქვეითეს. მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ იგი მიწვეული იყო მოწმის სახით ნიურნბერგის პროცესზე. Friedrich-Christian Stahl: Generaloberst Wilhelm Adam. In: Gerd R. Ueberschär (Hrsg.): Hitlers militärische Elite. Band 1. Primus, Darmstadt 1998, ISBN 3-89678-083-2, S. 1-8. Gerd F. Heuer: Die Generalobersten des Heeres. Inhaber höchster deutscher Kommandostellen. Moewig, Rastatt 1988, ISBN 3-8118-1049-9, S. 1-8. Fritz von Siegler: Adam, Wilhelm. В: Neue Deutsche Biographie (NDB). Том 1, Duncker & Humblot, Berlin 1953, S. 53 f. (Электронная версия).
ვენეციის 72-ე კინოფესტივალი

ვენეციის კინოფესტივალის 72-ე გამოშვება გაიმართა 2015 წლის 2-12 სექტემბერს, ვენეციის ლაგუნის ფეშენებლურ კუნძულ ლიდოზე. 2015 წლის ფესტივალის მხატვრული ხელმძღვანელი იყო კინოკრიტიკოსი ალბერტო ბარბერა , ორგანიზატორი - 2008 წლიდან „ვენეციის ბიენალეს“ ხელახლად არჩეული პრეზიდენტი, 90-იან წლებში იტალიის რესპუბლიკის მთავრობის კაბინეტის წევრი, პაოლო ბარატა (Paolo Baratta). ღონისძიების ოფიციალური დიასახლისი იყო ფრანკო - ეგვიპტური წარმოშობის იტალიელი მოდელი, ფილანტროპი, მსახიობი, 27 წლის ელიზა სედნაუი (Elisa Sednaoui). ფესტივალის სხვადასხვა პროგრამაში მონაწილე ფილმების ჩამონათვალი გამოცხადდა პრესკონფერენციაზე, რომელიც გაიმართა რომში 2015 წლის ივლისის ბოლოს. ფესტივალის ჟიურის ხელმძღვანელობდა მექსიკელი რეჟისორი ალფონსო კუარონი,. ოფიციალური საიტი ვენეციის კინოფესტივალი IMDB-ზე ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-06-26. ციტირების თარიღი: 2015-06-10. ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-05-11. ციტირების თარიღი: 2015-06-10. ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-09-07. ციტირების თარიღი: 2015-06-10.
მონღოლეთის დროშა

მონღოლეთის დროშა — ქვეყნის ერთ-ერთი ეროვნული სიმბოლო. მიიღეს 1992 წლის 12 თებერვალს. დროშა შედგება სამი სხვადასხვა ზომის მეწამული, ლურჯი და მეწამული ვერტიკალური ველისაგან. იმ მეწამულ ველზე, რომელი მხრითაც დროშა შტანდარტზეა დაკიდებული, ყვითელი ფერით გამოსახულია ეროვნული სიმბოლო სოიომბო. ლურჯი ფერი ქვეყნის უღრუბლო ცის სიმბოლოა. წითელი - ცეცხლის სიმბოლოა. 1912—1921 1921—1924 1924—1940 1940—1992 STANDARD OF MONGOLIAN NATIONAL FLAG დაარქივებული 2012-09-05 საიტზე Wayback Machine.