laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ფსირცხა

ფსირცხა — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში, აფხაზეთის ბორცვიან მთისწინეთზე, შავიზღვისპირა გზატკეცილზე. თემის ცენტრი (სოფლები:ოქტომბერი, ციტრუსოვანი). ზღვის დონიდან 80 მ, გუდაუთიდან 21 კმ, ახალი ათონიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 7 კმ. შეიქმნა 1948 წელს სოფლების ცენტრალნოეს, კომსომოლსკოეს და კრასნოეს გაერთიანებით. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 410. ↑ საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს უწყებები, №1-2 (14-15), გვ. 34, თბ., 1948 წ. ISSN 0203-2023 ↑ Кавказский календарь на 1885 год გვ. 216
Guide Me Orion

„Guide Me Orion“ — ჯგუფ Flaming Youth-ის ერთადერთი სინგლი. იგი შეტანილია მის ერთადერთ სტუდიურ ალბომში Ark 2. სინგლი გამოვიდა 1969 წელს. მასში აგრეთვე შეტანილია იმავე ალბომის კომპოზიცია From Now On Immortal Youth. „Guide Me Orion“ - 3:09 „From Now On“ (Immortal Invisible) - 3:22 ინფორმაცია საიტზე Discogs ↑ http://www.musicstack.com/item/318877973[მკვდარი ბმული]
ნორბერტ ვინერი

ნორბერტ ვინერი (ინგლ. Norbert Wiener; დ. 26 ნოემბერი, 1894, კოლუმბია, მისური — გ. 18 მარტი, 1964, სტოკჰოლმი) — ამერიკელი მათემატიკოსი. ფუნდამენტურ ნაშრომ „კიბერნეტიკაში“ მოახდინა ახალი მეცნიერების, კიბერნეტიკის ძირითადი ამოცანების ფორმულირება. იგი არის ავტორი სამეცნიერო შრომებისა მათემატიკურ ანალიზში, ალბათობის თეორიაში, ელექტრულ წრედებში და გამოთვლით ტექნიკაში. საწვლობდა ტაფტს–კოლეჯში, კორნუელის, ჰარვარდის, კემბრიჯის, გეტინგენისა და კოლუმბიის უნივერსიტეტებში. იყო გამორჩეული ნიჭით დაჯილდოებული მათემატიკოსი, 1919 წელს გახდა პროფესორის ასისტენტი მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიის ინსტიტუტში, 1932-1960 წლებში კი იქვე ეკავა პროფესორის თანამდებობა. მეორე მსოფლიო ომის დროს დაკავებული იყო კვლევებით საჰაერო თავდაცვის სფეროში, იგი დაინტერესდა ავტომატური გათვლებით და უკუკავშირის თეორიით. საბოლოოდ ნორბერტ ვინერმა ჩამოაყალიბა ახალი მეცნიერების, კიბერნეტიკის ამოსავალი დებულებები, რომლის შესწავლის საგნადაც იგი განიხილავდა მართვას, კავშირს, ინფორმაციის გადაცემასა და დამუშავებას ტექნიკაში, ცოცხალ ორგანიზმებსა და ადამიანთა საზოგადოებაში. Bluma, Lars: Norbert Wiener und die Entstehung der Kybernetik im Zweiten Weltkrieg, Münster 2005. Galison, Peter: Die Ontologie des Feindes. Norbert Wiener und die Vision der Kybernetik, in: Rheinberger, Hans-Jörg et. alt. (Hg.): Räume des Wissens. Repräsentation, Codierung, Spur, Berlin 1997, S. 281-324. Heims, Steve J.: John von Neumann and Norbert Wiener: From Mathematics to the Technologies of Life and Death, 3. Aufl., Cambridge 1980. Heims, Steve J.: Constructing a Social Science for Postwar America. The Cybernetics Group, 1946-1953, Cambridge/London 1993. Ilgauds, Hans Joachim: Norbert Wiener, Leipzig 1980. Masani, P. Rustom: Norbert Wiener, 1894-1964, Basel 1990. Bulletin AMS 1966 mit verschiedenen Aufsätzen von Wiener, u.a. Biographie von Norman Levinson
ქვაბრუთა

ქვაბრუთა — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (აჭანდარის თემი), აფხაზეთის ბორცვიან მთისწინეთში, მდინარე ჭბაართის ნაპირას. ზღვის დონიდან 180 მ, გუდაუთიდან 20 კმ., აჭანდარიდან 3 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეთამბაქოეობა. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 505.
ქვემო მწარა

ქვემო მწარა — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (მწარის თემი), აფხაზეთის ბორცვიან მთისწინეთში, მდინარე მწარის ხეობაში. ზღვის დონიდან 250 მ, გუდაუთიდან 16 კმ., ჭირუთადან 1 კმ. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. შეიქმნა 1948 წელს სოფლების სანაპცაცკიუღის და ატნაპცაცკიუღის გაერთიანებით. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეთამბაქოეობა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 514. ↑ საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს უწყებები, №1-2 (14-15), გვ. 34, თბ., 1948 წ. ISSN 0203-2023
ჰიპარქე

ჰიპარქე (ძვ. ბერძნ. Ἳππαρχος; დაახლ. დ. ძვ. წ. 180, ნიკეა — გ. ძვ. წ. 125, როდოსი) — ძველი ბერძენი მეცნიერი – ასტრონომი, მათემატიკოსი და გეოგრაფი. ასტრონომიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. ფუნდამენტური შრომები აქვს ასტრონომიაში. საკუთარი თეორიის საფუძველზე შეადგინა მზისა და მთვარის მოძრაობის, აგრეთვე მზის დაბნელების ცხრილები, დადგინა მანძილი მთვარემდე (საკმაოდ ზუსტად). ძვ.წ. 129-127 წლებში შეადგინა 850 ვარსკვლავის კატალოგი და შემოიღო ვარსკვლავთა ბრწყინვალების დაყოფა 6 კლასად. ვარსკვლავთა მდებარეობების ძველი (ძვ.წ. III ს) კატალოგთან შედარებით აღმოაჩინა პრეცესიის მოვლენა და გამოთვალა მისი სიდიდეც. ძვ. წ. II ს. დასასრულს ჰიპარქემ გამოიგონა ასტრონომიული ხელსაწყო ასტროლაბი. განსაზღვრა ტროპიკული წელიწადის ხანგრძლივობა (ცდომილება დაახლოებით 6 წთ) და მისი სხვაობა ვარსკვალვიერ წელიწადთან (15 წთ). განსაზღვრა ეკლიპტიკის დახრა ეკვატორთან (ცდომილება 5 გრადუსი). შემოიღო გეოგრაფიული კოორდინატები — განედი და გრძედი. ჰიპარქეს შრომები არ შემონახულა, ცნობები მათ შესახებ უმთავრესად პტოლემეს „ალმაგესტშია“. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 663.
ყულანურხვა

ყულანურხვა — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში, აფხაზეთის ბორცვიან მთისწინეთში, მდინარე დოხვართის (ააფსთის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა მხარეს. თემის ცენტრი (სოფლები: აბგავერა, ადეიგვარა, არუთა, აჩკაწა, თამკვაჩ-იგვავერა, თასრაყვა, ოსიაარხუ, წვიშაარხუ). ზღვის დონიდან 150 მ, გუდაუთიდან 6 კმ. სოფელში აღმოჩენილია ბრინჯაოს ხანის არქეოლოგიური ნაშთები. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 662. ↑ „საქართველოს არქეოლოგია“ / რედ: აფაქიძე ა., თბილისი: თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 1959. — გვ. 143.
კუმტაგის უდაბნო

კუმტაგის უდაბნო — მშრალი უდაბნო ჩრდილო-დასავლეთ ჩინეთში, 2002 წლიდან წარმოადგენს ეროვნულ პარკს. ჩრდილოეთით ესაზღვრება თაკლამაკანის უდაბნო, სამხრეთით და დასავლეთით - მთები. თავის მხრივ, კუმტაგის უდაბნო თაკლამაკანის უდაბნოს ნაწილს წარმოადგენს. მისი ფართობი 22 900 კმ²-ს შეადგენს. კუმტაგის უდაბნო ↑ http://fire.biol.wwu.edu/trent/alles/ChinaDeserts.pdf
Moonshine (მაიკ რეზერფორდის სიმღერა)

Moonshine — მაიკ რეზერფორდის სიმღერა. იგი შეტანილია მის სოლო-ალბომში Smallcreep's Day და გამოცემულია სინგლის სახით 1980 წელს. სინგლი გამოსცა ლეიბლმა Charisma Records. Moonshine - 3:22 Working in Line - 2:43 ინფორმაცია საიტზე Discogs
დავით III (კათოლიკოს-პატრიარქი)

დავით III — საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი დაახლ. 1435/36–1438/39 წლებში. დავითმა სვეტიცხოვლის მსახურთუხუცეს დავით ქარცისძეს უწყალობა ლომისგულ სუნღულაძის მიერ მცხეთისთვის შეწირული მამული გორში და იქვე მცხეთის კუთვნილი გლეხები. მის პატრიარქობაში მეფე ალექსანდრე I დიდი 1438/1439 წ. სწირავს სვეტიცხოველს ატენის წინაუბანს, ლომიშვილებს მათი მამულით და კათოლიკოს-პატრიარქს მიმართავს: „კათალიკოზო დავით, ჩუენთვის წირვასა და ეკლესიის სამსახურსა ნუ დააკლებთ“. კათოლიკოს-პატრიარქ დავითის ზეობაში 1438–1439 წლებში მიმდინარეობდა ფერარა-ფლორენციის საეკლესიო კრება, რომელზედაც ქართველმა დელეგატებმა — მეფის საერო წარმომადგენელმა და მიტროპოლიტმა გრიგოლმა — უარი განაცხადეს ხელი მოეწერათ რომის კათოლიკურ ეკლესიასთან უნიაზე. საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურები მეტრეველი, როინ. (რედ.), საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქები, თბ.: „ნეკერი“, 2000. — გვ. 72. 219 გვ. აბაშიძე ზ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 263.
The Road (Mike + The Mechanics-ის ალბომი)

The Road — ჯგუფ Mike + The Mechanics-ის მეშვიდე სტუდიური ალბომი. იგი გამოიცა 2011 წლის 11 აპრილს. დისკი გამოსცეს ლეიბლებმა Arista Records და Sony Music. მას შემდეგ, რაც გარდაიცვალა ჯგუფის ვოკალისტი პოლ იანგი, მოხდა კოლექტივის კიდევ ერთი რეორგანიზაცია - ვოკალისტ ენდრიუ როუჩფორდთან ერთად. The Road - 4:20 Reach Out (Touch the Sun) - 4:03 Try To Save Me - 3:47 Background Noise - 4:15 I Don't To Love - 4:34 Heaven Doesn't Care - 3:37 It Only Hurts For A While - 4:09 Walking On Water - 3:41 Hunt You Down - 3:44 Oh No - 4:17 You Can Be The Rock - 5:17 ენდრიუ როუჩფორდი და ტიმ ჰოვერი - წამყვანი და დამატებითი ვოკალი მაიკ რეზერფორდი - გიტარა, ბასი, პროგრამირება ენტონი დრენენი, ბენ უივერი, ჰიუგო ფლაუერი, ჯეიმი მოუზესი - გიტარები გერი უოლისი, ჰარი რეზერფორდი - დასარტყმელი საკრავები ბენ უივერი - ბას გიტარა ჯეიმი ნორტონი, ლუკ ჯები, ტობი ჩეპმენი - კლავიშებიანი საკრავები არნო კარსტენსი - ვოკალი ჯორჯ ჰიულეტი, პიტერ ადამსი - ორღანები ბეროუ ჰილზის სკოლის გუნდი - ვოკალები ბევერლი დაუნი, კრისტოფერ ნილი, ჰეზელ ფერნანდესი, მერი პირსი - დამატებითი ვოკალები ბენ რობინსი, ჰარი რეზერფორდი, მარტინ სეტონი - პროგრამირება გრეგ იაკობეკი - დიზაინი ჰარი რეზერფორდი - ხმის ინჟინერი, ხმის მიქსი დიკ ბითემი - მასტერინგი კერსტენ უინდჰორსტი, პედი ბოლზი - ფოტოგრაფია კრისტოფერ ნილი, გრემ სტეკი, მაიკ რეზერფორდი - პროდიუსერები ოფიციალური საიტი ინფორმაცია ალბომის შესახებ საიტზე Discogs ↑ http://www.allmusic.com/album/the-road-mw0002103467
ყიზილყუმი

ყიზილყუმი (უზბეკ: Qizilqum, ყაზახ. Қызылқұм წითელი ქვიშა) — მსოფლიოს სიდიდით მე-11 უდაბნო. მდებარეობს ცენტრალურ აზიაში, ყაზახეთის, უზბეკეთისა და ნაწილობრივ თურქმენეთის ტერიტორიაზე, მდინარეების - სირდარიასა და ამუდარიას შორის. მოიცავს 298 000 კმ² ტერიტორიას. უდაბნო ძირითადად წარმოადგენს ზღვის დონიდან 300 მეტრზე მდებარე ვრცელ ვაკეს. ასევე მოიცავს მრავალ დეპრესიას და მაღლობს. ტერიტორიის უდიდესი ნაწილი ქვიშის დიუნებითაა დაფარული. წარმოდგენილია რამდენიმე ოაზისიც. მდინარეების გასწვრივ და ოაზისებში, სასოფლო-სამეურნეო დასახლებები მდებარეობს. ტემპერატურის ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი მაისი შუა რიცხვებიდან სექტემბრის შუა რიცხვებამდე ფიქსირდება. მათ შორის მაქსიმალური 51.7 °C 1983 წლის ივლისში დაფიქსირდა. ყიზილყუმი, ენციკლოპედია ბრიტანიკა photos of Uzbekistan Nature Environment ფოტოები
ლოპის უდაბნო

ლოპის უდაბნო — უდაბნო ჩინეთში, სინძიანის პროვინციაში. აღმოსავლეთით ესაზღვრება ბეიშანის მთები, დასავლეთით უერთდება თაკლამაკანის უდაბნოს. ფართობი დაახლოებით 100 კმ²-ია. ზაფხულის საშუალო ტემპერატურა 40-45 °C-ია. ლოპის უდაბნოზე გადიოდა აბრეშუმის გზა, სწორედ ამიტომ, ამ ტერიტორიას მრავალი ლეგენდა უკავშირდება. Surveying the Lop Desert Lop Desert დაარქივებული 2007-12-01 საიტზე Wayback Machine. The Silk Road: Two Thousand Years in the Heart of Asia - The Silk Road Wild West China: The Taming of Xinjiang Central Asia and Tibet - Surveying the Lop Desert კოორდინატები: 40°10′00″ ჩ. გ. 90°35′00″ ა. გ.﻿ / ﻿40.16667° ჩ. გ. 90.58333° ა. გ.﻿ / 40.16667; 90.58333
გორის მუნიციპალიტეტის დროშა

გორის მუნიციპალიტეტის დროშა — შექმნილია საქართველოს პარლამენტთან არსებული ჰერალდიკის საბჭოს მიერ. გორის მუნიციპალიტეტის სახელმწიფო სიმბოლო გერბთან ერთად. მიღებულია გორის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ. დროშის ველი თეთრი ქობაშემოვლებული მეწამული ჯვრით გაყოფილია ოთხ ნაწილად. მეწამული ჯვარის გადაკვეთა ხდება დროშის მარჯვენა მხარეს დროშის 1/3-ზე. თეთრი ქობა წარმოადგენს დროშის სიმაღლის 1/5. ხოლო მეწამული ჯვრის მკლავების სიგანე დროშის 1/8-ს. დროშის პირველ და მეოთხე ნაწილი მეწამულია, ხოლო მეორე და მესამე ნაწილი ლაჟვარდის. გორის დროშის პროპორციაა 2:3. გორის მუნიციპალიტეტის დროშა და გერბი
მუსონები

მუსონები (ფრანგ. mousson < არაბ. მაუსიმ – წელიწადის დრო) — ჰაერის მასების მდგრადი სეზონური გადატანა დედამიწის ზედაპირთან და ტროპოსფეროს ქვედა ნაწილში. მუსონების მიმართულება მკვეთრად იცვლება წელიწადის დროების მიხედვით. მუსონებს იწვევს კონტინენტისა და ოკეანეების ზედაპირზე ატმოსფერული წნევის მაღალი (ანტიციკლონი) და დაბალი (ციკლონი) არეების მდებარეობის სეზონური ცვალებადობა და ურთიერთქმედება. ყველაზე გამოკვეთილად თავს იჩენს ეკვატორული აფრიკის, სამხრეთ- და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ტროპიკულ ქვეყნებში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 210.
კოლუმბია (მრავალმნიშვნელოვანი)

სახელი კოლუმბია შეიძლება აღნიშნავდეს: კოლუმბია — სახელმწიფო სამხრეთ ამერიკაში კოლუმბია — მდინარე კანადასა და აშშ-ში კოლუმბია — ქალაქი მისურის შტატში კოლუმბია — ქალაქი სამხრეთ კაროლინის შტატში კოლუმბია — ქაუნთი ნიუ-იორკის შტატში. კოლუმბია — კოსმოსური შატლი. კოლუმბიის უნივერსიტეტი (ნიუ-იორკი)
ფაუნა

ფაუნა (ლათ. fauna – ტყეებისა და ველების ქალღმერთი; ცხოველთა ჯოგების მფარველი) — ცხოველთა სახეობების ისტორიულად ჩამოყალიბებული ერთობლიობა ამა თუ იმ ტერიტორიაზე. წარმოშობის მხრივ, ფაუნა ერთიან და ერთგვაროვან სისტემას არ წარმოადგენს. ისტორიული განვითარების პროცესში იგი ყალიბდება სხვადასხვა წარმოშობის ცხოველთა ჯგუფებისაგან — ფაუნისტური კომპლექსებისაგან. თითოეულ ფაუნაში არჩევენ ე.წ. აბორიგენბს ანუ ცხოველებს, რომლებიც განვითარდნენ ადგილზე, და იმიგრანტებს, რომლებიც მოცემულ ტერიტორიაზე სხვა ადგილებიდან გადმოსახლდნენ. ფაუნისტური კომპლექსების წარმოშობის დადგენა რთული ამოცანაა, ხშირად შეუძლებელიც. განარჩევენ ტუნდრის, ტაიგის, ნემორალურ, ტყის, ველის, ნახევრად უდაბნოს, უდაბნოს, პანთროპულ და სხვა ფაუნისტურ კომპლექსებს. ამა თუ იმ ფაუნის შემცველი კომპლექსების რაოდენობა სხვადასხვაა. მაგ.: ველის ზონის ფაუნას ქმნიან საკუთრივ ველის, კოსმოპოლიტურ სახეობათა სხვა ფაუნებში გაბატონებული კომპლექსების წარმომადგენლები. უსურიის მხარის ფრინველების ფაუნაში შესაძლოა გაირჩეს აღმოსავლეთ ციმბირის ტაიგის, შორეული აღმოსავლეთის ფართოფოთლოვან ტყეებთან დაკავშირებულ სახეობათა, სამხრეთ ჩინეთის, ინდომალაიური, ზღვის სანაპირო ფორმების კომპლექსები. ამას გარდა აქ ბინადრობენ რელიქტური მესამეული სახეობები და გამყინვარების დროის რელიქტები. ტერმინი ფაუნა იხმარება ასევე ცხოველთა ცალკეული სისტემატიკური ჯგუფების მიმართ (მაგ.; ორნითოფაუნა — ფრინველთა ფაუნა; ენტომოფაუნა — მწერების ფაუნა და ა.შ.), ან კიდევ დედამიწის ისტორიის ამა თუ იმ პერიოდის ცხოველთა სამყაროს აღსანიშნავად. ლაპარაკობენ აგრეთვე ნიადაგის, სარეწაო ცხოველთა ფაუნის სხვ. შესახებაც. ფაუნის შემადგენლობის, ისტორიული განვითარებისა და ჩამოყალიბების შესწავლა ზოოგეოგრაფიის ერთ-ერთი ძირითადი ამოცანაა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 239-240.
შკვანა

შკვანა — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (ხოფის თემი), ბზიფის ქედის სამხრეთ მთისწინეთში. ზღვის დონიდან 310 მ, გუდაუთიდან 22 კმ. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 10-11.
შლარა

შლარა — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (ბლაბურხვის თემი), აფხაზეთის ბორცვიან მთისწინეთში, მდინარე მიუსერის ხეობაში. ზღვის დონიდან 130 მ, გუდაუთიდან 23 კმ. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 11.
ჩერქეზიხუ

ჩერქეზიხუ — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (ბლაბურხვის თემი), აფხაზეთის გორაკ-ბორცვიან მთისწინეთის ძირას. ზღვის დონიდან 160 მ, გუდაუთიდან 20 კმ. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 103.
ციტრუსოვანი (გუდაუთის მუნიციპალიტეტი)

ციტრუსოვანი, ამჟასარა — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (ფსირცხის თემი), აფხაზეთის ბორცვიან მთისწინეთში. ზღვის დონიდან 50 მ, გუდაუთიდან 21 კმ, ახალი ათონიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 3 კმ. შეიქმნა 1948 წელს სოფლების მინგრელსკოეს და გრეჩესკოეს გაერთიანებით. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 231. ↑ საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს უწყებები, №1-2 (14-15), გვ. 34, თბ., 1948 წ. ISSN 0203-2023
ცოუხვა

ცოუხვა — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (აბღარხუქის თემი), აფხაზეთის ბორცვიან მთისწინეთში, დოხვართისა და ჭბაართის ბორცვიან-ვაკე მდინარეთა შუეთში. ზღვის დონიდან 150 მ, გუდაუთიდან 15 კმ. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 241.
ცუძახა

ცუძახა — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (ბლაბურხვის თემი), აფხაზეთის ბორცვიან მთისწინეთში. ზღვის დონიდან 200 მ, გუდაუთიდან 21 კმ. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 246.
ძიბზირი

ძიბზირი — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (აჭანდარის თემი), აფხაზეთის ბორცვიან მთისწინეთში, მდინარე ძიბზირის (ააფსთის აუზი) ნაპირას. ზღვის დონიდან 250 მ, გუდაუთიდან 22 კმ. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 273.
ძირფხარა

ძირფხარა — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (კალდახვარის თემი), აფხაზეთის ბორცვიან მთისწინეთში, მდინარე ბზიფის ნაპირას. ზღვის დონიდან 140 მ, გუდაუთიდან 26 კმ, ბზიფიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 4 კმ. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 277.
წანიგვართა

წანიგვართა — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (აგარაკის თემი), აფხაზეთის ბორცვიან მთისწინეთში. ზღვის დონიდან 150 მ, გუდაუთიდან 32 კმ, ბზიფიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 13 კმ. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 291.
წვინდირთა

წვინდირთა — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (აჭანდარა თემი), აფხაზეთის ბორცვიან მთისწინეთში, მდინარე წვინდირთის (ააფსთის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირას. ზღვის დონიდან 180 მ, გუდაუთიდან 18 კმ. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 312.
წვიშაარხუ

წვიშაარხუ — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (ყულანურხვის თემი), აფხაზეთის ბორცვიან მთისწინეთში. ზღვის დონიდან 100 მ, გუდაუთიდან 3,5 კმ. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 312.
ჭირუთა

ჭირუთა (ყოფილი შუამთა) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში, აფხაზეთის ბორცვიან მთისწინეთში, მდინარე მწარის (ააფსთის მარცხენა შენაკადი) ნაპირას. მწარის თემის ცენტრი (სოფლები:აძუსთა, ზემო მწარა, ქვემო მწარა). ზღვის დონიდან 360 მ, გუდაუთიდან 17 კმ. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 401.
ხაბიუ

ხაბიუ — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (აჭანდარის თემი), აფხაზეთის ბორცვიან მთისწინეთში, მდინარე ააფსთის მარჯვენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 350 მ, გუდაუთიდან 25 კმ. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 412.
ხეცკვარა (გუდაუთის მუნიციპალიტეტი)

ხეცკვარა — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (ლიხნის თემი), აფხაზეთის ბორცვიან მთისწინეთში. ზღვის დონიდან 70 მ, გუდაუთიდან 5 კმ. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 474.
ბიატლონი

ბიატლონი, ბიათლონი (ლათ. bi- < bis „ორჯერ“ და ბერძნ. athlon „შეჯიბრება“) — სპორტის ზამთრის სახეობა. ბიატლონი ორი სპორტის ნაზავია. იგი შედგება თხილამურებით რბოლისა და შაშხანის სროლისაგან. მიზანი მდებარეობს 50 მ-ში. წოლითი რეჟიმის დროს მიზნის დიამეტრი 45 მმ-ია, ხოლო დგომისას 115 მმ-ია. ბიატლონი შედგება რამდენიმე დისციპლინისგან, რომელთაგანაც ყველაზე ძველი ინდივიდუალური რბოლაა. კაცები გადიან 20 კმ-ს, 5 წრე 4 კმ. ხოლო ქალები 15 კმ-ს, 5 წრე 3 კმ. პირველ და მესამე წრეზე სპორტსმენები ისვრიან წოლით რეჟიმში, ხოლო მეორე და მეოთხე წრეზე დგომით რეჟიმში. სპორტსმენები 4-ჯერ მიდიან მიზანთან და 5-5-ჯერ ისვრიან. ყოველი აცდენა ჯარიმდება 1 წთ-ის დამატებით სპორტსმენის მიერ ნაჩვენებ დროზე. სპრინტში კაცები გადიან 10 კმ-ს, ხოლო ქალები 7,5 კმ-ს. დისტანციის მანძილზე სპორტსმენები ისვრიან 2-ჯერ, წოლით და დგომით რეჟიმებში. სპორტსმენები სამიზნესთან მიდიან 2-ჯერ და 5-5-ჯერ ისვრიან. ყოველი აცდენისთვის სპორტსმენი გადის დამატებით 150 მ-ს. დადევნების რბოლაში კაცები გადიან 12,5 კმ-ს, ხოლო ქალები 10 კმ-ს. რბოლაში მონაწილეობს ის 60 სპორტსმენი, რომლებმაც სპრინტში დაიკავა 60 საუკეთესო ადგილი. არაზუსტი სროლისთვის ჯარიმა დამატებით 150 მ-ის გავლა. მას-სტარტი ბიატლონის ახალი სახეობაა. მასში მონაწილეობს ჩემპიონატის 30 საუკეთესო სპორტსმენი. ყოველი გუნდიდან ესტაფეტაში მონაწილეობს 4-4 სპორტსმენი. იგი სპრინტის წესებს ეფუძნება. თითოეული კაცი სპორტსმენი გადის 10 კმ და ისვრის ორჯერ, წოლით და დგომით რეჟიმებში, ხოლო ქალები დაგიან 7,5-7,5 კმ ასევე შესაბამისად 2-2 სროლით იგივე მდგომარეობაში.სპრინტისგან ისაა განსხვავება რომ სპორტსმენებს აქვთ 3 დამატებითი ტყვია. თუ სპორტსმენი 8 სროლითაც ვერ დახურავს 5 ნიშნულს მაშინ იგი გადის 150 მეტრის საჯარიმო წრეს, ყოველი აცდენისთვის ყოველი გუნდიდან მონაწილეობს ორი ქალი და ორი მამაკაცი სპორტსმენი. სტარტს იღებენ ქალები და ასრულებენ მამაკაცები. სხვა მხრივ ყველა წესი ისევეა როგორც გუნდურ ესტაფეტაში. მსოფლიოს თასის მფლობელები ბიატლონში (მამაკაცები) 1978: ფრანკ ულრიხი  გდრ | 1979: კლაუს ზიბერტი  გდრ | 1980: ფრანკ ულრიხი  გდრ | 1981: ფრანკ ულრიხი  გდრ | 1982: ფრანკ ულრიხი  გდრ | 1983: პეტერ ანგერერი  გერმანია | 1984: ფრანკ-პეტერ რიოჩი  გდრ | 1985: ფრანკ-პეტერ რიოჩი  გდრ | 1986: ანდრე ზემიში  გდრ | 1987: ფრანკ-პეტერ რიოჩი  გდრ | 1988: ფრიც ფიშერი  გერმანია | 1989: ეირიკ კვალფოსი  ნორვეგია | 1990: სერგეი ჩეპიკოვი  სსრკ | 1991: სერგეი ჩეპიკოვი  სსრკ | 1992: იონ ეგე ტილდუმი  ნორვეგია | 1993: მიკაელ ლეფგრენი  შვედეთი | 1994: პატრის ბეილი-სალინსი  საფრანგეთი | 1995: იონ ეგე ტილდუმი  ნორვეგია | 1996: ვლადიმირ დრაჩოვი  რუსეთი | 1997: სვენ ფიშერი  გერმანია | 1998: ულე-ეინარ ბიორნდალენი  ნორვეგია | 1999: სვენ ფიშერი  გერმანია | 2000: რაფაელ პუარე  საფრანგეთი | 2001: რაფაელ პუარე  საფრანგეთი | 2002: რაფაელ პუარე  საფრანგეთი | 2003: ულე-ეინარ ბიორნდალენი  ნორვეგია | 2004: რაფაელ პუარე  საფრანგეთი | 2005: ულე-ეინარ ბიორნდალენი  ნორვეგია | 2006: ულე-ეინარ ბიორნდალენი  ნორვეგია | 2007: მიხაელ გრაისი  გერმანია