laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ფრანჩესკო IV (მოდენა)

ფრანჩესკო IV (იტალ. Francesco IV; დ. 6 ოქტომბერი, 1779, მილანი, მილანის საჰერცოგო — გ. 21 იანვარი, 1846, მოდენა, მოდენის საჰერცოგო) — ჰაბსბურგ-ესტეს დინასტიის წარმომადგენელი. მოდენისა და რეჯიოს ჰერცოგი 1814-1846 წლებში. ასევე მირანდოლასა და მასას ჰერცოგი და კარარას პრინცი, ავსტრია-ესტეს ერცჰერცოგი, უნგრეთისა და ბოჰემიის სამეფო პრინცი და ოქროს საწმისის ორდენის კავალერი. ფრანჩესკო დაიბადა 1779 წლის 6 ოქტომბერს მილანში. იგი იყო ერცჰერცოგი ფერდინანდ კარლისა და მისი მეუღლის, პრინცესა მარია ბეატრიჩე დ'ესტეს უფროსი ვაჟი. მამამისი იყო საღვთო რომის იმპერატორ ფრანც I-ისა და ავსტრიის იმპერატრიცა მარია ტერეზიას უმცროსი ვაჟი და მაშასადამე ძმა იოზეფ II-ის, ლეოპოლდ II-ის, ასევე საფრანგეთის დედოფალ მარია ანტუანეტასი და ორი სიცილიის დედოფალ მარია კაროლინასი. ფრანჩესკოს მრავალი დედმამიშვილიდან აღსანიშნავია: სარდინიის დედოფალი მარია ტერეზა, ბავარიის დედოფალი მარია ლეოპოლდინა და ავსტრიის იმპერატრიცა მარია ლუდოვიკა. მისი ახალგაზრდობა ევროპის ისტორიაში ერთ-ერთ ყველაზე რთულ, ნაპოლეონის ომების პერიოდს დაემთხვა, რის გამოც მის ოჯახს გამუდმებით უწევდა ერთი სამეფო კარიდან მეორეზე გადასვლა. დევნილობის პერიოდში, 1812 წელს ფრანჩესკომ ცოლად შეირთო თავისი დის, მარია ტერეზიას უფროსი ასული — მარია ბეატრიჩე სავოიელი, რომელთანაც მყარი და ბედნიერი ქორწინება ჰქონდა, მიუხედავად ახლო ნათესაური კავშირისა. 1814 წლის 14 ივლისს ვენის კონგრესმა ფრანჩესკოს ოჯახს დაუბრუნა დაკარგული წოდება და იგი მოდენისა და რეჯიოს ჰერცოგად გამოაცხადეს ფრანჩესკო IV-ის სახელით. ცნობილია, რომ ფრანგების მმართველობის პერიოდში თავისუფლებას მიჩვეული იტალიელები ვეღარ ეგუებოდნენ ძველი, ტირანული რეჟიმის აღდგენას, რის გამოც მოდენაში აჯანყებები გახშირდა, რის გამოც მალევე მას ოჯახთან ერთად ვენაში გაქცევამ მოუწია, საიდანაც იგი მხოლოდ 1831 წელს, ავსტრიული ჯარების დახმარებით დაბრუნდა. უკვე ხანში შესულმა ფრანჩესკომ 1840 წელს მძიმედ გადაიტანა საყვარელი მეუღლის გარდაცვალება, რის გამოც დაეწყო ჯანმრთელობის მრავალი პრობლემა. იგი 1846 წლის 21 იანვარს, 66 წლის ასაკში გარდაიცვალა მოდენაში, რის შემდეგაც ტახტს მისი ვაჟი, ფრანჩესკო V იკავებს, რომელიც მოდენის უკანასკნელი ჰერცოგი აღმოჩნდა, რადგან მისი მმართველობისას განხორციელდა რისორჯიმენტო. ფრანჩესკოს თავის მეუღლესთან სულ ოთხი შვილი ჰყავდა: მარია ტერეზა (1817-1886), ცოლად გაჰყვა საფრანგეთის მეფე შარლ X-ის შვილიშვილს, შამბორის გრაფ ანრი დე ბურბონს, მაგრამ შვილები არ ჰყოლიათ; ფრანჩესკო V (1819-1875), მოდენისა და რეჯიოს ჰერცოგი. ცოლად შეირთო ბავარიის მეფე ლუდვიგ I-ის ასული ადელგუნდა ბავარიელი, მაგრამ შვილები არ ჰყოლიათ; ფერდინანდ კარლ ვიქტორი (1821-1849), ცოლად შეირთო ერცჰერცოგინია ელიზაბეთ ფრანცისკა ავსტრიელი, რომელთანაც შეეძინა ბავარიის დედოფალი მარია ტერეზა დე ჰაბსბურგ-ესტე; მარია ბეატრიქსი (1824-1906), ცოლად გაჰყვა ესპანეთის მეფე კარლოს IV-ის შვილიშვილს, მონტისონის გრაფ ხუან დე ბურბონს, რომელთანაც შეეძინა ორი ვაჟი; Constantin von Wurzbach: Franz IV. Joseph Karl Ambros Stanislaus, Erzherzog von Oesterreich, Herzog von Modena, Massa und Carrara. Nr. 96. In: Biographisches Lexikon des Kaiserthums Oesterreich. 6. Theil. Kaiserlich-königliche Hof- und Staatsdruckerei, Wien 1860, S. 225 f. (Digitalisat). Richard Reifenscheid: Die Habsburger in Lebensbildern. Wien 1982. Imre Gonda, Emil Niederhauser: Die Habsburger. Wien 1983.
გურამ გვერდწითელი

გურამ გვერდწითელი (დ. 12 მარტი, 1930, თბილისი) — ქართველი კრიტიკოსი, მეცნიერი, მწერალი, პოლიტიკოსი. 1953 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი, ხოლო 1957 წელს მოსკოვის მსოფლიო ლიტერატურის ინსტიტუტი. 1957-1962 წლებში იყო საქართველოს კომპარტიის ცენტრალური კომიტეტის კულტურის განყოფილებაში ინსპექტორი. 1962-2004 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ქართული ლიტერატურის ინსტიტუტის განყოფილების ხელმძღვანელი. 1964-1979 წლებში იყო დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო დარგში. 1982-1984 წლებში ჟურნალ „კრიტიკის“ მთავარი რედაქტორი, ხოლო 1984-2005 წლებში გამომცემლობა „მერანის“ დირექტორი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს ერთიანი კომუნისტური პარტიიდან“ . ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). არის 30 წიგნის ავტორი. 1961 წელს საკანდიდატო დისერტაციის თემაზე „ქართული საბჭოთა ლიტერატურის მხატვრული სახეები“. გურამ გვერდწითელი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი გურამ გვერდწითელი — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი
მყივანი გედი

მყივანი გედი, ყვითელნისკარტა გედი (ლათ. Cygnus cygnus) — წყალმცურავი ფრინველი იხვისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 145–160 სმ, ფრთების შლილი 218–243 სმ, მასა 8–11 კგ. ზომებით სისინა გედს თითქმის არ ჩამორჩება, თუმცა, მისგან განსხვავებით, მყივანი გედის კისერი ცურვის დროს ხშირად გასწორებულია. აქვს გრძელი ყვითელი ნისკარტი, რომელსაც შავი წვერი აქვს. ახალგაზრდა ფრინველის ნისკარტის ფუძე მოვარდისფროა და კონტრასტს ქმნის მუქ სახესთან, სხეული მურა-რუხია. კუდი შედარებით მოკლე და ქვემოთ მიმართულია. არიან წყვილებად ან გუნდებად. ხმა — ძლიერი „განგ“ ან „განგ-გო“. ბუდობს სკანდინავიის ნახევარუნძულზე, რუსეთში (კამჩატკიდან დაწყებული დასავლეთ საზღვრებამდე), ყაზახეთში, მონღოლეთში. იზამთრებს დასავლეთ ევროპაში, შავი და კასპიის ზღვების სანაპიროებზე, აღმოსავლეთ ჩინეთში, კორეაში, იაპონიაში. საქართველოში გვხვდება სხვადასხვა ტიპის წყალსატევზე გადაფრენისას და ზამთარში, მცირე რაოდენობით ზამთრობს შავი ზღვის სანაპიროზე — აჭარაში, კოლხეთის დაბლობსა და აფხაზეთში. ბინადრობს ისეთ წყალსატევებზე, რომელთა ნაპირები ხშირი მცენარეულობითაა დაფარული — ტბებზე, დიდ მდორე მდინარეებზე, ჭაობებსა და ზღვაზე, ზოგჯერ მინდვრებშიც; ჩვეულებრივ — ტყის ზონასა და ტუნდრის სამხრეთ სანაპიროზე. მცირერიცხოვანია. მისი ადგილსამყოფელი განიცდის ადამიანის სამეურნეო საქმიანობის ზეგავლენას. რიცხოვნობის შემცირების მიზეზებია: ბრაკონიერობა, შემაწუხებელ ფაქტორთა ზრდა და საბინადრო ჰაბიტატის დაკარგვა. მავნებლებიდან რეგისტრირებულია ტრემატოდებისა და ცესტოდების 2–2 სახეობა. მონოგამური ფრინველია, ცხოვრობს განუყრელ წყვილებად. სქესობრივ სიმწიფეს 4 წლის ასაკში აღწევს. ბუდეს მიწაზე აკეთებს (წყალთან ახლოს) ან თავთხელში, ხავსით, ბალახითა და ლერწმით, დებს 4—7 თეთრ ან მოყვითალო კვერცხს. ინკუბაცია 35–40 დღე-ღამე გრძელდება. კრუხობს მხოლოდ დედალი, მამალი ამ დროს შორიახლოს იმყოფება და მას იცავს. დეკორატიულია, ჰყავთ პარკებსა და ზოოპარკებში. შეტანილი იყო საქართველოს სსრ „წითელ წიგნში“. ზრდასრული და მოზარდი ფრენა კვერცხი ტყვეობაში ↑ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 32-33. ↑ კუტუბიძე მ., ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, თბ.: „მეცნიერება“, 1973. — გვ. 51, 108, 196. ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 3.4 გავაშელიშვილი ლ., ჯავახიშვილი ზ., დარჩიაშვილი გ., კოლხეთის ჭარბტენიან ტერიტორიათა ფრინველები, გვ. 32, თბ., 2006, ISBN 99940-857-7-8 ↑ 4.0 4.1 4.2 დარჩიაშვილი გ., საქართველოს არიდული და სემიარიდული ეკოსისტემების ფრინველთა სარკვევი, გვ. 16, თბ., 2002. ↑ 5.0 5.1 WHOOPER SWAN. animalia.bio. ციტირების თარიღი: 30 მაისი, 2020. ↑ 6.0 6.1 6.2 Бёме Р. Л., Жордания Р. Г., Кузнецов А. А. Птицы Грузии. — Тб.: «Сабчота Сакартвело», 1987. ↑ 7.0 7.1 Бёме Р. Л., Динец В. Л., Флинт В. Е., Черенков А. Е. Птицы. Энциклопедия природы России / Под общ. ред. В. Е. Флинта. — М.: ABF, 1996. С. 71. 432 с. ↑ BirdLife International (2012). „Cygnus cygnus“. IUCN Red List of Threatened Species. 2012. ციტირების თარიღი: 30 მაისი, 2020. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |accessdate=-ში (დახმარება)CS1-ის მხარდაჭერა: ref=harv (link)old-form url ↑ 9.0 9.1 9.2 9.3 საქართველოს სსრ წითელი წიგნი, მთ. რედ. ვ. კაჭარავა, გვ. 52, თბ.: გამომც. „საბჭოთა საქართველო“, 1982.
სვიანაძეების საცხოვრებელი კომპლექსი

სვიანაძეების საცხოვრებელი კომპლექსი — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ სვიანა-როსტიანის სამხრეთით, განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. კომპლექსი შედგება ციხე-სახლის, ზურგიანთ კოშკისა და დამხმარე ნაგებობისაგან. ციხე-სახლი გეგმით ტრაპეციულია, სამსართულიანი. ნაგებია ნატეხი ქვით, კედლების ზედა ნაწილი, სართულშუა გადახურვა და სახურავი ჩამოქცეულია. შემორჩენილი კედლების სიმაღლე 9,5 მეტრს აღწევს. პირველი სართული სამეურნეო დანიშნულებისაა, მასში მოხვედრა მეორე სართულის იატაკში მოწყობილი სწორკუთხა ღიობიდან შეიძლება. პირველი სართულის ჩრდილო-დასავლეთ კედელში ორი მცირე ზომის სწორკუთხა სარკმელია. მეორე სართული საცხოვრებელია. შესასვლელი ჩრდილოთ-დასავლეთ კედელში მიწის დონეზეა გაჭრილი. სამხრეთ-დასავლეთ კედელეში სამი ვიწრო და მაღალი სწორკუთხა სარკმელია. სამხრეთ-აღმოსავლეთ კედელში კი ოთხი პატარა სწორკუთხა ნიში, მესამე სართული სამეურნეო დანიშნულების უნდა იყოს. აქ სამხრეთ-დასავლეთ კედლის შუა ნაწილში და სამხრეთ-აღმოსავლეთ კედელში თითო განიერი ოთხკუთხა ღიობია. ციხე-სახლის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხეზე ზურგიანი კოშკია მიდგმული. შემორჩენილია ქვედა, მასიური ნაწილი. კოშკის შემორჩენილ ნაწილზე დაშენებულია მშრალი წყობით ნაგები კვარცხლბეკი, რომელზეც ჯვრისგამოსახულებიანი ქვის ფილა დგას. დამხამარე ნაგებობებისგან მხოლოდ ფრაგმენტია შემორჩენილი. ქალდანი ა., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 310.
ჭეჭყეთის ხატი

ჭეჭყეთის ხატი — არქტიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ სიჯანანში, მდინარე ბაკურხევის მარჯვენა ნაპირზე, ნასოფლარ ჭეჭყეთიდან 100 მეტრზე, განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. სალოცავი გეგმით სწორკუთხაა, ნაგებია ნატეხი ქვით. მისი სახურავი ჩაქცეულია, შესასვლელი აღმოსავლეთიდანაა, კარი სწორკუთხაა. დანარჩენი კედლები ყრუა. ბაგრატიონი გ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 310.
სოდევეს კვირაცხოვლის ეკლესია და სამრეკლო

სოდევეს კვირაცხოვლის ეკლესია და სამრეკლო — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ სოდევეს განაპირას, ჩრდილოეთით, მთის ფერდობზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია ნატეხი ქვითა და შირიმის კვადრატებით. სამხრეთიდან გვიანდელი ვიწრო მინაშენი ეკვრის. ეკლესიის სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილში სწორკუთხა შესასვლელია. აღმოსავლეთით მცირე სიღრმის საკურთხეველია, რომელიც ქვედა ნაწილში, ადამიანის სიმაღლეზე, სწორკუთხაა, ხოლო ზემოთ, კუთხეების თანდათანობით შევსებით, ნახევარწრიულ ფორმას იღებს. საკურთხეველს მთელს პერიმეტრზე საფეხურები შემოუყვება. საკურთხეველში მცირე ზომის თაღოვანი სარკმელი და ორი პატარა თაღოვანი ნიშია. სარკმლის ქვემოთ ქვით ნაგები სწორკუთხა ტრაპეზი დგას. მსგავსი ნაგებობაა ჩრდილოეთ ნიშის ქვემოთაც. სამხრეთ და დასავლეთ კედლებში თითო სარკმელია. ინტერიერი შელესილი და შეთეთრებულია. ეკლესიის თავდაპირველი ქვის კამარა ჩამოშლილია. რემონტის დროს ადგილობრივ მოსახლეობას ეკლესია რკინაბეტონის ორფერდა სახურავით გადაუხურავს. მინაშენი ეკლესიაზე ოდნავ უფრო გრძელია და აღმოსავლეთით მრუდე კედელითაა დასრულებული. მინაშენის დასავლეთ ნაწილში გამოყოფილია პატარა კვადრატული კარიბჭე, რომლის აღმოსავლეთ კედელში ორი, დასავლეთისაში კი ერთი სწორკუთხა ნიშია. კარიბის შესავლელი სამხრეთიდანაა. მისგან ამჟამად მხოლოდ აღმოსავლეთის წირთხლია შემორჩენილი. ეკლესიის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხესთან დგას ნატეხი ქვით ნაგები სამრეკლო . სამრეკლოს I სართული კამაროვანი გასასვლელია, რომლის კედლის გვერდებში თითო კარია მოწყობილი. II სართული კუბური ფორმის, დადაბლებული პროპორციების ფანჩატურია. აღმოსავლეთ-დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედელში თითო, სამხრეთ კედელში კი ორი ვიწრო თაღოვანი ღიობი აქვს. გარედან სამრეკლოს სართულებს სამშენებლო ნაკერი გამოყოფს. შემორჩენილია სამრეკლოზე ჩრდილოეთიდან მიშენებული, გაურკვევლი დანიშნულების სადგომის ნაშთი. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 310-331.
ყუყურთლი-ყოლბაში

ყუყურთლი-ყოლბაში (რუს. Кукуртли-Колбаши) — მწვერვალი რუსეთში, ყარაჩაი-ჩერქეზეთში. აღმართულია იალბუზის მასივის დასავლეთ შტოქედზე. სიმაღლე 4978 მ. კავკასიონისა და რუსეთის ერთ-ერთი უმაღლესი წერტილი. ყარაჩაი-ბალყარული ენიდან ითარგმნება როგორც „გოგირდის მთა“. ↑ Kukurtlu Dome, Russia ↑ Эльбрус с западным отрогом Кюкюртлю
სოდევეს სამების ეკლესიის კომპლექსი

სოდევეს სამების ეკლესიის კომპლექსი — არქიტექტურული ძეგლის დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ სოდევეს სამხრეთ-დასავლეთით 2 კილომეტრზე. ქედზე, კომპლექსში შედის სამების ეკლესია, სამრეკლო, რამდენიმე ნაგებობა და გალავანი. ეკლესია დარბაზულია, განეკუთვნება IX-X საუკუნეებს. ნაგებია ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით. კარ-სარკმელთა ღიობები შირიმის ქვითაა გამოყვანილი. შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ კიდეშია. აღმოსავლეთით, შებრტყელებულ აფსიდში, მცირე ზომის თაღოვანი სარკმელი და ორი თაღოვანი ნიშია. სარკმლის ქვემოთ, კედელზე, სწორკუთხა ტრაპეზია მიდგმული. კონქის, მხოლოდ ქუსლის წყობის ნაწილია შემორჩენილი. სამხრეთით და დასავლეთით თითო სარკმელია, სამხრეთისა სწორკუთხაა, დასაველთისა-თაღოვანი და საფეხურებიანი რაფა აქვს. კამარა კონსოლებზე გადაყვანილ საბჯენ თაღს ეყრდნობოდა. ფასადები სადაა. სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებზე შემორჩენილია თაროსებრი ლავგარდნის თითო ქვა. ეკლესიის სამხრეთის ფასადის დასავლეთ კიდეზე მოგვიანებით ნატეხი ქვით ნაგები ორსართულიანი შენობა მიუდგამთ, რომელსაც შესასვლელი I სართულზე, აღმოსავლეთიდან აქვს. სამხრეთ კედელში მცირე სიღრმის მაღალი ნიშია. II სართული ყრუკედლებიანი სამალავია. სართულები ერთმანეთს ვიწრო ხვრელით უკავშირდებოდა, შენობას ფიქლის ორფერდა სახურავი აქვს. ეკლესიის დასავლეთით, 7 მეტრზე დგას მცირე ზომის სწორკუთხა ნაგებობა, რომლის კედლები გალავანს წყობის გადაბმით უკავშირდება. შესასვლელი აღმოსავლეთიდან და ჩრდილოეთიდან აქვს. ნაგებობას სამხრეთიდან, ჩრდილოეთიდან და დასავლეთიდან გვიანდელი ტლანქად ნაგები თითო პატარა სადგომი ეკვრის. სადგომთა დიდი ნაწილი ამჟამად დანგრეულია. სამრეკლო ორსართულიანია, ჩართულია გალავნის აღმოსავლეთ კედელში. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. ნაგებია ნატეხი ქვით. სამრეკლოს I სართული თაღოვანი გასავლელია ოთხწახნაგა ფანჩატურია, რომლის თითოეულ წახნაგში თითო ვიწრო ღიობია გაჭრილი. გალავანი წრიული ფორმისაა, ნაგებია ნატეხი ქვით. შესასვლელი მას დასავლეთიდან აქვს, რომელზედაც მოგვიანებით გარედან მიუშენებიათ მოზრდილი შენობა. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 311.
სამხრეთი ამანაუზი

სამხრეთი ამანაუზი — მწვერვალი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გულრიფშის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს აფხაზეთის კავკასიონზე, მდინარე ჩხალთის მარცხენა შენაკადის — აწაიშაწგარის სათავეში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3692 მ. აგებულია კამბრიულისწინა და ქვედაპალეოზოური კრისტალური ფიქლებით. ↑ საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2009. — გვ. 149. ↑ მარინე უთმელიძე, ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 118.
სონდის ეკლესიის კომპლექსი

სონდის ეკლესიის კომპლექსი — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ სონდის სამხრეთით, მდინარე მთიულეთის არაგვის მარჯვენა ნაპირზე. სოფლების სონდისა და მენესოს გამყოფ ქედზე. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. კომპლექსში შედის: ეკლესია, ზურგიანი კოშკი, საცხოვრებელი ნაგებობა და გალავანი. ყველა ნაგებობა ნაშენია ნატეხი ქვითა და დუღაბით. ნაგებობათაგან უადრესია ეკლესია: მომდევნო ხანებში მისთვის დასავლეთიდან მიუდგამთ ზურგიანი კოშკი ისე, რომ კოშკის სწორი კედლის ნაწილი ეკლესიის დასავლეთ კედლის სამხრეთ ნახევარზე დაშენებული. უფრო გვიან ეკლესიისათვის სამხრეთიდან ვიწრო სადგომი მიუშენებიათ, რომლის სამხრეთ კედელი კოშკის სამხრეთ კედლის ხაზზე მდებარეობს. ამავე ხანებშია აგებული გალავანი და საცხოვრებელი ნაგებობა. ეკლესია დარბაზულია, დგას ეზოს ჩრდილოეთ ნაწილში. ძლიერ დაზიენბულია: ჩამოშლილია კამარა და კონქი, მონგრეულია აღმოსავლეთ და სამხრეთ კედლების ზედა ნაწილები, ინტერიერი 0.7 მეტრის სიმაღლეზე ნანგრევებითაა ამოვსებული, ვიწრო, ზემოტკენ შევიწროებული და ორივემხრიდან ბრტყლად გადახურული შესასვლელი ეკლესიის სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია გაჭრილი. აღმოსავლეთით, გეგმით კოლოფა თაღის ფორმის აფსიდის ღერძზე, სწორკუთხა სარკმელია, რომელსაც საფეხუროვანი რაფა აქვს. აფსიდის გვერდებში თითო პატარა ზომის სწორკუთხა ნიშია. ერთი სწორკუთხა სარკმელი დასავლეთ კედლის ღეძზეა, რომლის გარეთა ღიობის სამხრეთის ნახევარი ეკლესიაზე მოგვიანებით მიშენებული ზურგიანი კოშკის სწორი კედლითაა დაფარული. შიგნით ეკლესია ცილინდრული კამარიით იყო გადახურული, რომლის სამხრეთის გვერდის წყობის ნაწილი დასავლეთ კედელს შემორჩა. ზურგიანი კოშკი ექვს სართულიანია, ზემოთ მკვეთრად შევიწროებული და ზურგით გალავანში ჩართული. დაზიანებულია: მონგრეულია VI სართულის კედლების ზედა ნაწილები. ჩამოშლილია ხის სართულშუა გადახურვები, თითქმის მთელ სიმაღლეზეა გაბზარული სწორი კედელი. I სართული დაახლოებით 1 მეტრ სიმაღლეზე მიწითაა და კედლებიდამ ჩამონაშალი ქვებითაა ამოვსებული. შესასვლელი I სართულზეა, სწორი კდელის სამხრეთ კიდეში. კარი სწორკუთხაა. III, IV და V სართულებს თითო სწორკუთხა სარკმელი აქვს. დანარჩენი კედლები ყრუა. მსგავსი სარკმელია II სართულის სწორ კედელშიც, რომელიც მოგვიანებით ამოუშენებიათ. მინაშენი უაფსიდოა, შესასვლელი სამხრთიდან აქვს. კარო ორივე მხრიდან ბრტყლადაა გადახურული. აღმოსავლეთით ვიწრო, სწორკუთხა სარკმელია. მინაშენი გადახურული იყო მხოხავი კამარით, რომლის ნაშთი კოშკის სწორ კედელზეა შემორჩენილი. გალავანი წრიული ფორმისაა, შემორჩენილია მთელ პერიმეტრზე. შესასვლელი დასავლეთ სწორკუთხა ნიშია. გალავნის სამხრეთ ნაწილში, ეკლესიიდან ხუთიოდე მეტრზე, ჩართულია მოზრდილი ოთკუთხა საცხოვრებელი ნაგებობა , რომლის სამხრეთ და დასავლეთ კედლები გალავნის ნაწილს წარმოადგენს. შესასვლელი შენობას ჩრდილოეთ კედლის აღმოსავლეთ კიდესთან აქვს. აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებში თითო პატარა ზომის სწორკუთხა ნიშია. სამხრეთ კედელში - ხუთი სხვადასხვა ზომის სწორკუთხა ნიში. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 311.
ნინა ჩოჩიევა

ნინა ზაქარიას ასული ჩოჩიევა (ცოცითი) (დ. 1 მარტი, 1916, სოფელი ორტევი — გ. 1997) — ოსი საბჭოთა მსახიობი. საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1976). სკკპ წევრი 1945 წლიდან. 1933-1934 წლებში სწავლობდა რუსთაველის სახელმწიფო თეატრთან არსებულ დრამატულ სტუდიაში. 1941 წელს დაამთავრა ლენინგორის თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი. სასცენო მოღვაწეობა დაიწყო 1929 წელს ცხინვალის ოსურ დრამატულ კოლექტივში. 1931 წლიდან კ. ხეთაგუროვის სახელობის სახელმწიფო დრამატული თეატრის მსახიობია. ჩოჩიევა ძირითადად სახასიათო და კომედიური მსახიობია. წარმატებით ასრულებდა დრამატულ როლებსაც. როლები: მკითხავი (ს. წერეთლის „მალარია“), კრისტინა (ალექსანდრე კორნეიჩუკის „პლატონ კრეჩეტი“), მისირხანი, ჯადოქარი, ძეგო (დ. თუაევის „ფასას ოცნება“, „ზღაპარი“, „მექელეხეები“), სმერალდინა (კარლო გოლდონის „ორი ბატონის მსახური“), სოფო (მ. გუჩმაზოვის „მშობლიური კერა“) და სხვა. ცუცქირიძე შ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 150. ნინა ჩოჩიევა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ Чочиева Нина Захарьевна
სონჩოს კვირიკეს ეკლესია

სონჩოს კვირიკეს ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ სონჩოს აღმოსავლეთით, ფერდობზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია ნატეხი ქვითა და ფიქლით. შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ კიდეშია. საკურთხეველი სწორკუთხაა, მის აღმოსავლეთ კედელში ერთადერთი სწორკუთხა სარკმელია, რომელიც შიგნითკენ ფართოვდება და საფეხურებად დამუშავებული რაფა აქვს. სარკმლის ქვეშ დგას ქვის ტრაპეზი. მის ორივე მხარეს, კედლის მთელ სიგრძეზე, წყობიდან შვერილი ქვების თაროა, სამხრეთ კედლის აღმოსავლეთ კიდეში ღრმა სწორკუთხა ნიშია. შიგნით ეკლესიას ჩრდილო-დასავლეთ კუთხე მომრგვალებული აქვს. ორფერდა სახურავის სამხრეთის კალთა ჩაქცეულია. ქვის ჯვარი, რომელიც ადრე სახურავის კეხზე იდგა, ახლა ინტერიერში დასავლეთ კედელთან დევს. ბაგრატიონი გ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 312.
თითბერი

თითბერი — სპილენძის ფუძეზე დამზადებული შენადნობი, რომლის ძირითადი დანამატია თუთია (50%-მდე); თითბერი – ჯერ კიდევ ჩვ. წ. აღ -მდე ძველი ბერძნებისა და ეგვიპტელებისათვის იყო ცნობილი. XVIII საუკუნის ბოლომდე მას იღებდნენ ხის ნახშირთან შერეული სპილენძისა და თუთიის მადნის დნობით. XIX საუკუნიდან დაიწყეს სპილენძისა და თუთიის პირდაპირი შედნობა. სპილენძის შენადნობებიდან თითბერი ყველაზე გავრცელებულია. იგი ადვილად მუშავდება წნევით, ახასიათებს მაღალი მექანიკური თვისებები, ლამაზი ფერისაა და შედარებით იაფია. თითბერთაგან ამზადებენ ლენტებს, ფურცლებს, წნელებს, მილებს, მავთულს (დეფორმირებადი თუთბერი), აგრეთვე სხმულებს. თუთიის შემცველობის გაზრდასთან ერთად იცვლება თითბერის ფერი წითლიდან ღია ყვითლამდე. თითბერს, რომელიც შეიცავს 10%-მდე თუთიას, ტომპაკი ჰქვია, ხოლო 10-იდან 20%-მდე — შემცველს კი ნახევრადტომპაკი. ეს შენადნობები გამოირჩევა კოროზიამედეგობით და გადიდებული პლასტიკურობით. მათ იყენებენ რადიატორების მილების, ფურცლების, ლენტის დასამზადებლად, ფოლადის მისატკეცად. თითბერს, რომელიც შეიცავს 20% თუთიას, იყენებენ ნაკეთობათა ცივი შტამპვით, დაწნეხითა და ადიდვით დასამზადებლად. მექანიკური, ანტიკოროზიულ და სხვა თვისებათა გასაუმჯობესებლად სპილენძისა და თუთიის ორმაგ შემადნობებს უმეტესად ალუმინს, რკინას, მანგანუმს, ნიკელს, ტყვიას და სხვა ელემენტებს უმატებენ (ჯამში დაახლოებით 10-მდე). თითბერს, რომელიც შეიცავს 15% Zn და 0,5% Al აქვს ოქროს ფერი, გადიდებული ატმოსფერული კოროზიამდგრადობა; მას იყენებენ, როგორც ოქროს შემცვლელს, წარჩინების ნიშნების, მხატვრულ ნაკეთობათა დასამზადებლად. თითბერი, რომელსაც დამატებული აქვს 1,5% Sn, ზღვის წყლის მიმართ კოროზიამედეგია. ტყვიის შემცველ თითბერს იყენებენ საავტომობილო და საათების მრეწველობაში. თითბერს იყენებენ აგრეთვე საერთო მანქანათმშენებლობაში, ხელსაწყოთმშენებლობაში, თბოტექნიკაში და წარმოების სხვა მრავალ დარგში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 682.
სომხეთის პრეზიდენტი

სომხეთის პრეზიდენტი — სომხეთის რესპუბლიკის სახელმწიფო მეთაური, აირჩევა პირდაპირი და საყოველთაო არჩევნების გზით 5 წლის ვადით. რესპუბლიკის პრეზიდენტის თანამდებობაზე ვაკანსიის არსებობის შემთხვევაში პრეზიდენტის მოვალეობას ასრულებს ეროვნული კრების თავმჯდომარე, ხოლო თუ ეს შეუძლებელია — პრემიერ-მინისტრი. სომხეთის ისტორიის ქრონოლოგია სომხეთის პრეზიდენტები
კარატი

კარატი — ძველი ბერძნული წონის ერთეული; შუა საუკუნეებში გავრცელებული იყო ახლო და შუა აღმოსავლეთის ქვეყნებშიც. ბერძნულ-რომაული კარატი უდრიდა 0,189 გ, ეგვიპტური — 0,196 გ. საქართველოში დამკვიდრდა XI–XVII საუკუნეებში კერატის და XVII–XVIII საუკუნეებში ყირათის სახელწოდებით. კერატი შედიოდა დრამის წონით სისტემაში და მისი 1⁄12–ს, ანუ 1,212 გ იყო. ყირათი შეადგენდა მისხლის 1⁄24-ს, ანუ 0,192 გ. კარატი არის ასევე ძვირფასი ქვების მასის საზომი. 1907 წელს პარიზის საერთაშორისო კონვენციის განსაზღვრით კარატი უდრის 200 მგ ან 2·10−4 კგ. ზოგ ქვეყანაში აღნიშნავს ასევე ძვირფასი ლითონების შენადნობთა სინჯს. ჯაფარიძე გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 393.
კლიშე (ტიპოგრაფია)

კლიშე (ფრანგ. cliché) — საბეჭდი ფორმა, იყენებენ საილუსტრაციო ორიგინალების მაღალი ბეჭდვის ხერხით აღწარმოებისათვის. სარეპროდუქციო ორიგინალის ხასიათის მიხედვით, კლიშე არის შტრიხული და რასტრული. შტრიხულ კლიშეს იღებენ შტრიხებით შედგენილი გამოსახულებიდან (კალმით ნახატი, გრავიურის ანაბეჭდი, ნახაზი). რასტრულ კლიშეს ნახევრადტონოვანი გამოსახულებიდან, რომელიც შედგება სხვადასხვა ნაჯერობის ელემენტებისაგან (ფოტოსურათი, აკვარელით ან ზეთის საღებავებით ნახატი). კლიშეს აკეთებენ ხეზე, ლინოლეუმზე, თუთიაზე (ყველაზე მეტადაა გავრცელებული), ასევე თითბერზე, სპილენძზე, პლასტმასაზე. ქსილოგრაფია ლინოგრავიურა ქსე, ტ. 5, გვ. 561, თბ., 1980
სწროფავის ეკლესია

სწროფავის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ სწროფავის ჩრდილოეთით 1 კილომეტრზე მდინარე ფშავის არაგვის მარჯვენა ნაპირზე. თარიღდება X საუკუნით. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია ნატეხი ქვით, წყობის რიგების ჰორიზონტალურობა მეტ-ნაკლებად დაცულია. კარ-სარკმლების ღიობები გამოყვანილია შირიმის თლილი ქვით. ძლიერ დაზიანებულია. შემორჩენილია შენობის მხოლოდ დასავლეთის ნახევარი კუთხე. აფსიდის შესაბამის გვერდთან ერთად. ჩრდილოეთ კედლის დასავლეთ ნაწილში გაჭრილია კარი, რომელიც გარედან გადახურულია არქიტრავით, ხოლო შიგნით — ნახევარწრიული თაღით. მეორე, სამხრეთ კედელში გაჭრილი კარის მხოლოდ დასავლეთის წირთხლია შემორჩენილი. დასავლეთ კედელში ფართო, კვადრატული ფორმის სარკმელია, რომლის გარეთა ღიობი ვიწრო ტიხრით ორთაღოვან ნაწილადაა გაყოფილი. ინტერიერში და ფასადებზე შელესილობის კვალი ჩანს. ნანგრევებში უხვად გამოვლინდა შირიმის თლილი კვადრატები და გვერდებაკეცილი ბრტყელი და ღარიანი კრამიტი. კახაძე კ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 313.
დეტმოლდის სამუსიკო უმაღლესი სკოლა

დეტმოლდის სამუსიკო უმაღლესი სკოლა (გერმ. Hochschule für Musik Detmold) — სპეციალური უმაღლესი სასწავლებელი ჩრდილოეთ რაინ-ვესტფალიაში. უმაღლესი სასწავლებელი დაარსდა 1946 წელს, რომელსაც თავდაპირველად „ჩრდილო-აღმოსავლეთ გერმანიის სამუსიკო აკადემია“ ეწოდა. სასწავლებლის მთავარი კორპუსი მდებარეობს ქალაქ დეტმოლდის ნოიეს პალესში ან დერ ნოიშტადტ 22-ში. სტუდენტთა რაოდენობა უკანასკნელი მონაცემების მიხედვით, რომელიც 2019 წელს ჩატარდა 751 შეადგენდა. უმაღლეს სასწავლებელში ყოველწლიურად 500-დე კონცერტი იგეგმება, სადაც სტუდენტებს გამომუშავებული ჩვევების ჩვენების საშუალება ეძლევათ: 2019 წელს დაგეგმილი 450 კონცერტიდან სასწავლო წლის ორივე სემესტრის განმავლობაში ყველა კონცერტი ჩატარდა. Dann, Thomas: Neues Palais Detmold. გამოცემაში: Lippischer Heimatbund (გამომც.): Lippische Kulturlandschaften. ტომი16, 2010, ISBN 978-3-941726-16-1., გვერდი 23. საინტერნეტო გვერდი ალუმნი ოფიციალური გვერდი - მუსიკათმცოდნეობის მიმართულება ↑ https://www.hrk.de/mitglieder/mitgliedshochschulen/kunst-und-musikhochschulen/ ↑ https://die-deutschen-musikhochschulen.de/mitglieder/detmold