laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ჰოლკონდის სასულთნო

ჰოლკონდის სასულთნო — ცენტრალური ინდოეთის ერთ-ერთი მუსლიმური სასულთნო. წარმოიქმნა 1518 წელს. სასულთნოს სათავეში იდგა კუტბ შაჰის დინასტია, რომელიც ყარა-ყოინლუს თურქმანი ტომებიდან მოდის. სასულთნოს დედაქალაქი კარგად გამაგრებული ქალაქი ჰოლკონდა ჰოლკონდის სასულთნო თავისი აყვავების პერიოდში მოიცავდა ტერიტორიებს მდინარეებს — გოდავარსა და კრიშნას შორის თვით ბენგალის ყურემდე. უმდიდრესი ალმასის საბადოების წყალობით, რომლითაც მთელი აზია მარაგდებოდა, ჰოლკონდის სულთნებმა შეძლეს უდიდესი არმიის შექმნა. ჰოლკონდის შახტებში იქნა მოპოვებული ცნობილი ქვები — კოჰინური და იაკობის ალმასი. საბადოების მარაგის ამოწურვის შემდეგ ჰოლკონდის კეთილდღეობა შემცირდა. 1687 წელს სასულთნო დაიპყრო იმპერატორმა აურანგზებმა. მისი სიკვდილის შემდეგ ჰოლკონდა გამოეყო დიდ მოგოლთა იმპერიას და ჩამოყალიბდა ჰაიდარაბადის სამთავროდ. კუტბ შაჰის დინასტიის მავზოლეუმი დაარქივებული 2016-10-22 საიტზე Wayback Machine. ჰაიდარაბადი — ნიზამების სახელმწიფო კოჰინური — ბრილიანტის ისტორია
ჰოლკონდის ციხესიმაგრე

ჰოლკონდა ან ჰოლკანდა — ძველი ინდური ციხესიმაგრე. განლაგებულია ანდჰრა-პრადეშის შტატში, ქ. ჰაიდარაბადის ცენტრიდან დასავლეთით 11 კმ. 1512-1687 წლებში იგი იყო იმავე სახელწოდების მქონე ჰოლკონდის სასულთნოს დედაქალაქი. კომპლექსი კარგად არის შემონახული. განლაგებულია გრანიტის 120 მ. სიმაღლის გორაზე. ჰოლკონდა შედგება ოთხი სხვადასხვა ციხესიმაგრისგან, რომელთა ბასტიონების საერთო რაოდენობა შეადგენს 87 ერთეულს. ზოგიერთი მათგანი დღემდე ზარბაზნებით არის აღჭურვილი. გარდა ამისა, ციხესიმაგრეებს აქვთ რვა შესასვლელი კარი, ოთხი ასაწევი ხიდი, მრავალი არისტოკრატიული სასახლე, დარბაზი, ტაძარი, მეჩეთი, განძსაცავი, თავლა და სხვა. ერთ-ერთი ციხესიმაგრე ადრე წარმოადგენდა ბრიტანულ-ინდური ვასალური სახელმწიფოს ჰაიდარაბადის სახელმწიფო საპატიმროს და განძეულის საცავს. თავისი არქიტექტურით ჰოლკონდა იძლევა საინტერესო აკუსტიკური ეფექტების შესაძლებლობებს. მაგალითად, რომელიმე ჭიშკართან ცხენების ჭიხვინი შესაძლოა გავიგონოთ ერთი კილომეტრის მოშორებით ციხესიმაგრის ყველაზე მაღალ წერტილში. ეს გამიზნული იყო სიფრთხილისათვის საშიშროების შემთხვევაში. კედლების სიახლოვეს განლაგებულია გრანიტის მაღალთაღებიანი 18 მავზოლეუმი, რომლებშიც დაკრძალულია ქუთბ შაჰის დინასტიის მმართველები. მათზე გამოსახულია მშვენიერი ბარელიეფები, ხოლო გარშემო ულამაზესი ლანდშაფტები აკრავს. ძველად ჰოლკონდა თავისი ალმასებით იყო ცნობილი, რომელსაც მოიპოვებდნენ და გადაამუშავებდნენ რეგიონში. ცნობილი ალმასები კოჰინური, დერიანური, ჰოუპა და რეგენტა სწორედ აქ იყო მოპოვებული. თვით ჰოლკონდა წარმოადგენდა ერთ უზარმაზარ ბაზარს, სადაც ყიდდნენ და ყიდულობდნენ ალმასებს. მეტნაკლებად მდიდარი მაღაროები, სადაც აღმოაჩინეს მსხვილი ისტორიული ქვები მდებარეობს მდინარე კისტნას სიახლოვეს. ალმასის მაღაროები ქმნიდნენ ჰაიდარაბადის ნიზამთა სიმდიდრეს, რომლებიც მართავდნენ ოლქს 1724-1948 წლებში, როცა ჰაიდარაბადი ანექსირებულ იქნა ინდოეთის მიერ. ის, როგორც ადმინისტრაციული ერთეული ჰაიდარაბადის ძველი სახელმწიფოს ადგილას შეიქმნა 1956 წელს. ჰოლკონდა აღმოჩნდა ანდჰრა-პრადეშის შტატთან მიერთებული ქალაქი. ციხესიმაგრის სახელწოდება წარმოდგა ტელუგური სიტყვათა ნაერთიდან „ჰოლა-კონდა“, რაც ნიშნავს „მწყემსთა გორას“. პირველი ევროპელი, რომელმაც აქ იმოგზაურა იყო რუსი ვაჭარი და მოგზაური ათანასე ნიკიტინი. ჰოლკონდის განძსაცავის აღწერილობა კი შემოგვინახა XVII საუკუნის ფრანგმა მოგზაურმა ჟან ბატისტ ტავერნიემ ცნობილი ალმასების სია ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჰოლკონდის ციხესიმაგრე Photos of Golconda on HyderabadPlanet.com დაარქივებული 2013-03-27 საიტზე Wayback Machine. Golkonda Fort Pictures დაარქივებული 2013-04-01 საიტზე Wayback Machine. Qutb Shahi Architecture at Golconda დაარქივებული 2015-05-18 საიტზე Wayback Machine.
ყარახატაელები

ყარახატაელები, შავი ხატაელები — კიდანების ნაწილის სახელწოდება, რომლებიც გადასახლდნენ ცენტრალურ აზიაში XII საუკუნეში. XII საუკუნის შუა ხანებში და XIII საუკუნის დამდეგს შედიოდნენ ყარახატაელების სახელმწიფოში, შემდგომში შეერივნენ მეზობელ თურქ ხალხებს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 630.
ყარჩიხა-ხანი

ყარჩიხა-ხანი (გ. 25 მარტი, 1625) — შაჰ აბას I-ის ერთ-ერთი გამოჩენილი სარდალი, ერევნელი სომეხი. ბავშვობაში ტყვედ წაიყვანეს, შემდეგ ჩარიცხეს შაჰ აბას I-ის ღულამთა რიგებში, სადაც დაწინაურდა, გახდა თოფანქჩიების სარდალი და თოფხანის ამირა. მიიღო სარდლისა და სპასალარის ხარისხი. იყო ქალაქ მეშჰედის მმართველი. ყარჩიხა-ხანი სარდლობდა ყიზილბაშთა იმ ლაშქარს, რომელსაც დავალებული ჰქონდა ქართლ-კახეთის ამოწყვეტა და აყრა-გადასახლება. 1625 წლის 25 მარტს ყარჩიხა-ხანი შვილთან ერთად მოკლა გიორგი სააკაძემ მარტყოფის ველზე. კაციტაძე დ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 631.
მეზენი (მდინარე)

მეზენი — მდინარე რუსეთში, არხანგელსკის ოლქსა და კომის რესპუბლიკაში. სიგრძე 966 კილომეტრი, აუზის ფართობი 78 ათასი კმ². სათავე აქვს ტიმანის ჭიუხის დასავლეთ კალთების ჭაობებში. ერთვის თეთრ ზღვას. ზემოთში ხეობის ნაპირები მაღალი და კლდოვანია, შუაწელში კალაპოტი დაკლაკნილია, ქვემოთში ბევრია თავთხელი და ჩქერი. ზღვის მოქცევა ვრცელდება შესართავიდან 64 კილომეტრზე. შერეული საზრდოობის მდინარეა; ჭარბობს თოვლის წყალი. წყლის საშუალო წლიური ხარჯი 886 მ³/წმ, მაქსიმალური 9530 მ³/წმ. წყალდიდობა იცის მაის-ივლისში. იყინება ოქტომბერ-ნოემბერში, ყინულძვრაა აპრილ-მაისში. სანაოსნოა შესართავიდან 201 კილომეტრზე, გაზაფხულზე 681 კილომეტრზე. შესართავიდან იჭერენ თევზს. მდინარის ნაპირზეა ქალაქი მეზენი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 545.
ყაჯარები

ყაჯარები — დინასტია ირანში 1796-1925 წლებში. დინასტიის დამაარსებელია აღა-მაჰმად-ხან ყაჯარი, გამოხატავდა ირანის ფეოდალური არისტოკრატიის ინტერესებს. ყაჯარების დინასტიის შაჰები ხელს უწყობდნენ ირანში უცხოური კაპიტალის შეჭრას, რაც ქვეყანას სანახევროდ კოლონიურ მდგომარეობაში აყენებდა. შაჰების თვითნებობამ და მძიმე უღელმა გამოიწვია მასობრივი სახალხო მოძრაობები, რამაც დაასუსტა დინასტიის ხელისუფლება და მოამზადა მისი დამხობის პირობები. 1907 წელს, ყაჯარების წარმომადგენელმა, მუჰამედ ალი შაჰმა, დაითხოვა პარლამენტი. 1925 წლის ოქტომბერში მეჯლისის გადაწყვეტილებით, 12 დეკემბრიდან ირანში ფეჰლევიანების დინასტია გაბატონდა. აღა-მაჰმად-ხანი (1794-1797) ფათალი-შაჰი (1797-1834) მუჰამედ-შაჰ ყაჯარი (1834-1848) ნასერ ალ-დინ შაჰი (1848-1896) მოზაფარ ალ-დინ შაჰი (1896-1907) მუჰამედ ალი შაჰი (1907-1909) აჰმედ შაჰ ყაჯარი (1909-1925) ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 632. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ყაჯარები The Qajar (Kadjar) Pages The International Qajar Studies Association დაარქივებული 2011-02-04 საიტზე Wayback Machine. Dar ol-Qajar დაარქივებული 2013-10-03 საიტზე Wayback Machine. Qajar Family Website Royal Ark-Qajar Website
ეზრი დაქსი

ჯაძია დაქსი (ინგლ. Ezri Dax) — „ვარსკვლავური გზის“ პერსონაჟი. მონაწილეობს სერიალში ვარსკვლავური გზა: ღრმა კოსმოსი 9. ეზრი დაქსი პირველად გამოჩნდა მეშვიდე სეზონის პირველ სერიაში. იგი იყო ტრილი რომელიც მსახურობდა ვარსკვლავურ ფლოტში. აკადემიის დასრულების შემდეგ იგი დაინიშნა ხომალდზე USS Destiny ხომალდის მრჩევლის თანაშემწედ. როცა კაპიტან-ლეიტენანტი ჯაძია დაქსი მოკლულ იქნა სადგურზე ღრმა კოსმოსი 9, დაქსის სიმბიოტი ექიმმა ბაშირმა გადაარჩინა და იგი გაგზავნილ იქნა სამშობლოში ხომალდზე USS Destiny. გზად მისი მდგომარეობა გაუარესდა და რადგან ერთადერთი ტრილი ხომალდზე იყო ეზრი, მას სთხოვეს სიმბიოტთან შეერთება მის გადასარჩენად. ეზრი დაქსის მეცხრე მატარებელია. ამის შემდეგ ეზრი დაქსმა მიიღო დანიშნულება სადგურზე ღრმა კოსმოსი 9 და ლეიტენანტის წოდება. მან დაიწყო მუშაობა მრჩევლად. ჯაძია დაქორწინებული იყო კაპიტან-ლეიტენანტ ვორფზე. თავდაპირველად ეზრის და ვორფს უჭირდათ ერთმანეთთან ურთიერთობა, თუმცა დროთა განმავლობაში ისინი დამეგობრდნენ. სერიალის ბოლოს ეზრისა და ექიმ ჯულიან ბაშირს შორის იწყება რომანი. ეზრის პერსონაჟი სერიალში გამოჩნდა ტერი ფარელის წასვლის შემდეგ (ჯაძია დაქსი მოკლულ იქნა დუკატის მიერ). ნიკოლ დე ბოიერი მონაწილეობდა სინჯებში 1998 წელს. იმ დოისთვის იგი ითვლებოდა პერსპექტიულ მსახიობად. ის იწერდა სინჯებს საკუთარი კამერით. დე ბოიერმა აღიარა რომ თავდაპირველად არც კი იცოდა რა არის ტრილი. თუმცა მან ნახა სერიალის ყველა წინა სერია, რათა თვალყური მიედევნებინა ჯაძიას პერსონაჟის განვითარებისათვის. ნიკოლ დე ბოიერი ვარსკვლავური გზა ვარსკვლავური გზა: ღრმა კოსმოსი 9 ეზრი დაქსი — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) startrek.com დაარქივებული 2010-07-09 საიტზე Wayback Machine. ეზრი დაქსი საიტზე Memory Alpha Ezri Tigan (mirror) საიტზე Memory Alpha ↑ http://www.startrek.com/database_article/dax-ez
ყუბილაი

ყუბილაი, სეჩენ-ხანი, ში-ძუ (დ. 23 სექტემბერი, 1215 — გ. 18 თებერვალი, 1294, პეკინი) — მონღოლთა მე-5 დიდი ყაენი 1260-1294 წლებში, ტოლუის ვაჟი, ჩინგიზ-ყაენის შვილიშვილი. ყუბილაი დაიბადა და აღიზარდა მონღოლეთში. ის და მისი ძმები პირადად ჩინგიზ-ყაენის კარზე იზრდებოდნენ. 1236 წელს, მონღოლების მიერ ძინის დინასტიის განადგურების შემდეგ, უგედეი-ყაენმა თავისი გარდაცვლილი ძმის, ტოლუის ოჯახს მამულები უბოძა ჩინეთში, რომელთა შორის ყველაზე ფართო სწორედ ყუბილაის ერგო. მაშინ დაიწყო მან ჩინურ კულტურასთან დაახლოვება. ყუბილაი დაინტერესდა ბუდიზმით. ის იყო ერთ-ერთი პირველი ჩინგიზ-ყაენის შთამომავალთა შორის, რომელიც ეზიარა რაიმე რელიგიას. მისი უფროსი ძმის, დიდი ყაენის, მუნქეს ზეობის დროს (1251-1259) ჩინეთის დასაპყრობად გაგზავნილი არმიის მეთაურად დანიშნეს. ყუბილაიმ 1253 წელს შეძლო იუნანის დაპყრობა, 1255-1257 წლებში კი დაიმორჩილა ჩინეთის ჩრდილოეთი ნაწილი. მუნქეს სიკვდილის შემდეგ ყარაყორუმში ჩავიდა და ყაენის ტახტი დაიკავა. ყუბილაიმ 1260 წელს, კორონაციაზე მიიღო გადაწყვეტილება: დედაქალაქი ყარაყორუმიდან ჩინეთის ტერიტორიაზე (თავდაპირველად კაიფინში, ხოლო 1264 წელს - ჯუნდუში, ახლანდელი პეკინი) გადაიტანა. 1271 წლის 18 დეკემბერს ჩინგიზიდების მონღოლურ დინასტიას ჩინური სახელი იუანი უწოდა, ხოლო 4 სახელმწიფოდ დაშლილ (ჰულაგუიანები, ოქროს ურდო, ჩაღათას ულუსი და დიდი ყაენის იმპერია) მონღოლთა იმპერიას სახელი შეუცვალა და იუანის დინასტია დაარქვა. 1278 წელს დაიპყრო ბირმა, ხოლო 1279 წელს დაასრულა სამხრეთ სუნის იმპერიის დარბევა და ამით მთელი ჩინეთი დაიმორჩილა. ჩინეთისა და ბირმის დაპყრობის შემდეგ, ყუბილაიმ დაიწყო ბრძოლა მთლიანი ინდოჩინეთის დასამორჩილებლად. 1274, 1281 და 1293 წლებში შეუტია იაპონიას, მაგრამ უშედეგოდ. მრავალი წარმატების მიუხედავად, ყუბილაის ბევრი მოძულე გამოუჩნდა მონღოლეთში. ამას განაპირობებდა მისი მიგრირება ჩინეთში და რელიგიური შეხედულებები. მას მალევე მოუწია საკუთარ ნათესავთან, კაიდუსთან ბრძოლა დიდი ყაენის ტახტისთვის. კაიდუ ყოფილი დიდი ყაენის, უგედეის შვილიშვილი იყო და თავს ტახტის მემკვიდრედ თვლიდა. ნათესავებს შორის დაპირისპირება დიდ ხარჯად და სისხლისღვრად დაუჯდათ ჩინგიზიდებს. ყუბილაი იყო შემწყნარებელი და სამართლიანი მმართველი. მან დააფინანსა ჩინეთის ისტორიაში უდიდესი თეატრის მშენებლობა, მოიწვია ტიბეტელი ლამები, არაბი ასტროლოგები. იუანის დინასტიის ერაში შექმნილ პოეზიაში აღწერილია სამდღიანი ქეიფები ათასი სტუმრისთვის. უყვარდა პოეზია და თავადაც წერდა ლექსებს ჩინურ ენაზე. მის დროს მონღოლეთსა და ჩინეთს ესტუმრა ცნობილი ვენეციელი მოგზაური, მარკო პოლო. ყუბილაი-ყაენი გარდაიცვალა 1294 წლის 18 თებერვალს, 78 წლის ასაკში. მის შემდეგ იუანის დინასტიისა და მონღოლეთის იმპერატორი გახდა მისი შვილიშვილი, თემურ-ყაენი. იუანის დინასტია მონღოლთა იმპერია მონღოლთა იმპერიის მმართველთა სია ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 661. Rossabi, Morris (1988). Khubilai Khan: His Life and Times. University of California Press. ISBN 0-520-06740-1.  Saunders, J. J. (2001). The History of the Mongol Conquests. University of Pennsylvania Press. ISBN 0-8122-1766-7.  Weatherford, Jack (1997). The History of Money. Crown Publishing Group. ISBN 978-0-307-55674-5.  Weatherford, Jack (2004). Genghis Khan and the Making of the Modern World. New York: Crown/Archetype. ISBN 978-0-307-23781-1.
2 ივლისი

2 ივლისი — გრიგორიანული კალენდრის 183-ე დღე (ნაკიან წლებში – 184-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 182 დღე. 1777 : ვერმონტი აშშ-ის პირველი შტატი გახდა, სადაც მონათმფლობელობა გაუქმდა. 1853 : ყირიმის ომი - რუსეთის ჯარი ოსმალეთის იმპერიის მოლდავეთში შეიჭრა. 1900 : ცეპელინით პირველი ფრენა განხორციელდა კონსტანცის ტბაზე, ფრიდრიხსჰაფენთან, (გერმანია). 1924 : შეიქმნა სპორტული პრესისი საერთაშორისო ასოციაცია. 1947: როზუელის ინციდენტი მოხდა. არაოფიციალური ვერსიით კატასტროფა განიცადა ამოუცნობმა მფრინავმა ობიექტმა. ოფიციალური ვერსიით კი მეტეოროლოგიურმა ზონდმა. 1964 : ხანგრძლივი დებატების შემდეგ პრეზიდენტმა ლინდონ ჯონსონმა ხელი მოაწერე პრეზიდენტ ჯონ კენედის მიერ 1963 წელს  შემოთავაზეზებულ აქტს „ადამიანის უფლებების შესახებ“ რომლის მიხედვით იკრძალებოდა რასობრივი, გენდერული  რელიგიური და სხვა ნიშნით ადამიანის ჩაგვრა.  1976 : 1954 წელს გაყოფილი ჩრდილოეთ ვიეტნამისა და სამხრეთ ვიეტნამის ხელახლა გაერთიანებით შეიქმნა ვიეტნამის სოციალისტური რესპუბლიკა. საიგონს დაერქვა ჰოშიმინი. 1978 : აღმოაჩინეს ქარონი, პლუტონის თანამგზავრი. 1985 : ანდრეი გრომიკო ინიშნება სსრკ-ის უზენაესი პრეზიდიუმის თავმჯდომარედ. 1993 : რუსული საზღვაო ძალების მხარდაჭერით აფხაზ სეპარატისტთა დაჯგუფება იწყებს სადესანტო ოპერაციას სოფელ ტამიშთან. 2001: აშშ-ში პაციენტს პირველად გადაუნერგეს ხელოვნური გული AbioCor. 2002 : სტივ ფოსეტი პირველი ადამიანი გახდა, რომელმაც დედამიწას შემოუფრინა საჰაერო ბურთით. 2005 : Live 8 მასშტაბური კონცერტები იმართება მხოფლიოს უდიდეს ქალაქებში დიდი რვიანის ქვეყნების ხელმძღვანელობის ყურადღების მსოფლიო სიღარიბის პრობლემის გადაწყვეტისკენ მიმართვის მიზნით. 2008 : NASA-ს განცხადებით კოსმოსურმა ზონდმა MESSENGER მერკურის ატმოსფეროში წყალი აღმოაჩინა. 2009 : ინდოეთში გაუქმდა კანონი რომლის მიხედვით ჰომოსექსუალიზმი სისხლის სამართლის დანაშაულად ითვლებიოდა. 1877 : ჰესე, ჰერმან — გერმანელი მწერალი (გ.1962) 1906 : ბეტე, ჰანს — გერმანელი ფიზიკოსი 1923 : შიმბორსკა, ვისლავა — პოლონელი პოეტი 1933 : გიგაური, თეიმურაზ — ქართველი მოქანდაკე 1986 : ლოჰანი, ლინდსი — ამერიკელი მსახიობი 936 : ჰაინრიხ I — გერმანიის მეფე 1566 : ნოსტრადამუსი — ფრანგი პოეტი, ექიმი და ალქიმიკოსი 1778 : რუსო, ჟან-ჟაკ — ფრანგი ფილოსოფოსი (დ.1712) 1954 : ანდრონიკაშვილი, კონსტანტინე — ქართველი რეჟისორი 1961 : ჰემინგუეი, ერნესტ — ამერიკელი მწერალი (დ.1899) 1971 : ფუკურო იპეი — იაპონელი მწერალი. 1977 : ნაბოკოვი, ვლადიმირ — რუსი მწერალი (დ.1899) 1989 : გრომიკო, ანდრეი — სსრ კავშირის საგარეო საქმეთა მინისტრი (დ.1909) მსოფლიო - სპორტული ჟურნალისტის საერთაშორისო დღე. აზერბაიჯანი - პოლიციის მუშაკთა დღე. ბრაზილია - შტატ ბაიას დღე. ყაზახეთი - დიპლომატიური სამსახურის დღე. კიურასაო - დროშის დღე. ნორვეგია - მეფის დღე. უკრაინა - საგადასახადო სამსახურის მუშაკთა დღე. უზბეკეთი - ეროვნული გერბის მიღების დღე. მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს: იუდა მოციქული ზოსიმე მხედარი პაისი დიდი იოანე განდეგილი პაისი ხილენდარელი სხვა თვეები
ბალკანურ-კავკასიური რასა

ბალკანურ-კავკასიური რასა — ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე, კავკასიასა და დასავლეთ ირანში გავრცელებული ანთროპოლოგიური ტიპების ჯგუფი: ახასიათებს მუქი ფერის თმა, მუქი ან შერეული ფერის თვალები, გამოდრეკილი ცხვირის ზურგი. ძლიერ განვითარებულია თმოვანი საფარველი, დაბალი და ძალიან ფართო სახე, ბრაქიკეფალია და საშუალო სიმაღლის ტანი. ანთროპოლოგიური ტიპების ჩამოყალიბების თვალსაზრისით, უფრო გამართლებულია აღნიშნულ ტერიტორიაზე ხმელთაშუაზღვურ-ბალკანური და წინააზიური ტიპების გამოყოფა, რასაც ქართველი ანთროპოლოგების მიერ კავკასიასა და ინდოეთში ჩატარებული გამოკვლევებიც ადასტურებს. აბდუშელიშვილი მ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 346.
ყუბის სახანო

ყუბის სახანო — ფეოდალური სახელმწიფო ჩრდილო-აღმოსავლეთ აზერბაიჯანში. ჩამოყალიბდა XVIII საუკუნის II ნახევარში. 1758-1789 წლებში სახანოს მართავდა ფათალი-ხანი, რომელმაც გააერთიანა აზერბაიჯანის კასპიისპირა მიწები სამხრეთით ქ. არდებილამდე. 1787 წელს ფათალი-ხანმა კავშირი შეკრა ქართლ-კახეთის მეფე ერეკლე II-სთან ირანის აგრესიის წინააღმდეგ. XVIII საუკუნის ბოლო მესამედში ყუბის სახანოს გამგებელმა რუსეთთან მფარველობითი ხელშეკრულება დადო. ფათალი-ხანის გარდაცვალების შემდეგ სახანო დაიშალა და 1806 წელს რუსეთს შეუერთდა, რაც განამტკიცა 1813 წლის გულისტანის საზავო ხელშეკრულებამ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 661.
მენისკი

მენისკი — მუხლის სახსარში ჩართული 2 ნამგლის მოყვანილობის სახსარშიგა ხრტილი. მენისკები მდებარეობს დიდი წვივის როკებზე ზემოდან, მათი გარეთა განიერი ნაპირი შეხორცებულია მუხლის სახსრის ჩანთასთან, წინა ბოლოებს კი ერთმანეთთან აკავშირებს მუხლის განივი იოგი. მენისკი ასუსტებს მოძრაობით გამოწვეულ მექანიკურ ტრავმას, ამცირებს ხახუნს და ზრდის მუხლის სახსარში შემავალი ძვლების სასახსრე ზედაპირების შესატყვისობას (კონგრუენტობას). მენისკი ყველაზე ხშირად უზიანდებათ სპორტსმენებს, უმეტესად ფეხბურთელებს, სიმაღლეზე მხტომელებს, მოჭიდავეებს, აგრეთვე ბალეტის მსახიობებს. მენისკთან ერთად ხშირად ზიანდება მუხლის სახსრის სხვა ელემენტებიც. მენისკის დაზიანებისას საჭიროა მენისკის მთლიანად ან მისი ნაწილის ოპერაციული მოცილება. ოპერაციის შემდეგ აუცილებელია სახსრის ფიქსაცია (7-10 დღე), 10-14 დღის შემდეგ სახსრის მსუბუქი დატვირთვა; გაურთულებელ შემთხვევაში 5-6 კვირის შემდეგ სახსრის ფუნქცია სრულიად აღდგება. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 575.
მასკარპონე

მასკარპონე (იტალ. Mascarpone) — იტალიური ნაღების ყველი, შედედებული ლიმონმჟავასთან ან ძმრის მჟავასთან. წარმოიშვა იტალიაში, ლომბარდიის რეგიონში. ითვლება, რომ პირველად მისი დამზადება XVI საუკუნის ბოლოს — XVII ასწლეულის დასაწყისში მილანისგან სამხრეთ-დასავლეთით, ქალაქ ლოდისა და აბიატეგასოს შორის მდებარე მიდამოებში დაიწყეს. ხშირად გამოიყენება ჩიზქეიქებისა და სხვა დესერტების მოსამზადებლად, ის თანამედროვე ტირამისუს მომზადების მთავარი ინგრედიენტია. ხანდახან მას კარაქის ან ყველი პარმეზანის ნაცვლად იყენებენ, რათა გაასქელონ და გაამდიდრონ რიზოტო. მასკარპონეს დამზადებისას 25% ცხიმის შემცველობის ნაღებს აცხელებენ 75-90°C-მდე და მორევის დროს ამატებენ ღვინის მჟავას (ტრადიციული წესი), ლიმონმჟავას ან თეთრ ღვინის ძმარს, რათა რძის ცილების კოაგულაცია (შედედება) გამოიწვიოს. ხანმოკლე გაცხელების შემდეგ კოაგულაციის დასამთავრებლად პროდუქტს აცივებენ და რძის შრატის მოსაშორებლად გრილ ადგილას ჩამოკიდულ ნაჭრის ტომრებში თვითდაწნეხას უქვემდებარებენ. შედედებისთვის რძისმჟავის ბაქტერიების და ფერმენტების არ გამოყენების გამო, მისთვის სახელ „ყველი“-ს დარქმევა შეიძლება დიდ წილად ძალიან პირობითად ჩაითვალოს. მშრალ ნარჩენში მასკარპონე დაახლოებით 75% ცხიმს შეიცავს, აქვს კრემისმაგვარი კონსისტენცია და ამიტომ იდეალურია დესერტებში გამოყენებისთვის. მასკარპონე აღიარებულია, როგორც (Prodotto agroalimentare tradizionale) ტრადიციული რეგიონალური საკვები პროდუქტი. მიჩნეულია, რომ ყველის სახელი წამოვიდა სიტყვიდან mascarpa სტრაჩინო-ს შრატისგან დამზადებულ რძის პროდუქტისგან, ან სიტყვა mascarpia-სგან, რიკოტას ადგილობრივი დიალექტური დასახელებისგან. ყველ მასკარპონესგან დამზადებული სხვადასხვა დესერტები შეღებილი მსხლები მასკარპონეთი ვანილის ჭიქის ნამცხვრები ლინმნით, თეთრი შოკოლადით და ზემოდან მოყრილი გაყინული მასკარპონეთი მარწყვის მუსი მასკარპონეთი ყავის მარცვლებ მოყრილი მასკარპონეს კრემი ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მასკარპონე მასკარპონე ვებ-გვერდ cheese.com-ზე(ინგლისური) ყველ მასკარპონეს მომზადების ტექნოლოგიები დაარქივებული 2007-04-09 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) ↑ Mascarpone Artigianale Italian. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2 აპრილი 2012. ციტირების თარიღი: 22 September 2011. ↑ Turismo Provincia di Lodi. (2004)Mascarpone Italian. ციტირების თარიღი: 22 September 2011. ↑ Regione Lombardia. Elenco dei prodotti agroalimentari tradizionali della Regione Lombardia – Quinta revisione Italian. ციტირების თარიღი: 22 September 2011.
ქუთბ შაჰი

ქუთბ შაჰი (ურდუ: سلطان قلی قطب شاه) — სულთანი ქული ქუთბ შაჰი, წარმოშობით თურქმანი ჰამადანიდან. ქუთბ შაჰის დინასტიის დამაარსებელი ინდოეთში. ჰოლკონდის სასულთნოს პირველი მმართველი. გარდაიცვალა 1543 წელს. სუნიტი მაჰმადიანი ყარა-ყოიუნლუდან. ქული ქუთბი მე-16 საუკუნის დასაწყისში მოხვდა ნათესავებთან და მეგობრებთან ერთად დელიში. მოგვიანებით, გადაინაცვლა სამხრეთით დეკანში, სადაც ის ემსახურებოდა ბაჰმანის სულთანს. ბაჰმანის სასულთნოს დაშლის შემდეგ, მან მიიღო ქუთბ შაჰის ტიტული, შექმნა დამოუკიდებელი ჰოლკონდის სასულთნო და სათავე დაუდო ჰოლკონდის ქუთბ შაჰის დინასტიას.
Endemol

Endemol Entertainment Holding NV — ნიდერლანდების სატელევიზიო-საპროდუსერო კომპანია. შტაბ-ბინა მდებარეობს ჰილვერსომში, ნიდერლანდებში, Endemol-ს ჰყავს დობილი კომპანიები მსოფლიოს 23 ქვეყანაში, მათ შორის დიდ ბრიტანეთში, აშშ-ში, საფრანგეთში, მექსიკაში, ესპანეთში, იტალიაში, გერმანიაში, არგენტინაში, პოლონეთში, ნიდერლანდებში, ინდოეთში, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში, ლიბანში, მაროკოში, ავსტრალიაში და რუსეთში. ქმნის ყველაზე სკანდალურ და პოპულარულ რეალით შოუებს. Endemol — მოსკოვი წარმოადგენს კომპანია Endemol-ს რუსეთში — ენდემოლ მოსკოვმა შექმნა მრავალი შოუ, მათ შორის «Фабрика звёзд», «Цирк со звёздами», «Большой Брат», «Фактор страха», «Сделка», «1 Против Всех». ამასთან კომპანია დაკავებულია ვიქტორინებით, რუსი ტელემაყურებლებისათვის. მათ შორის ყველაზე ცნობილია «Киномания» (ТВ3), «Алло, ТВ!» (ТВ Центр), «Линия успеха» (ТНТ), «Большой куш» (ТВ3), ასევე ეზოტერული პროგრამა «Знаки судьбы» (რუსული ილუზიონი, ილუზიონ+). 2010 წლის მარტში ჯგუფმა სტრატეგიული პარტნიორობა გააფორმა კომპანია ენდემოლთან, Endemol გახდა «ВайТ Медиа»_ს საკონტროლო პაკეტის მფლობელი. Big Brother Star Academy (ქართ. ვარსკვლავების აკადემია) De grote Donor Show Deal or No Deal (ქართ. ვა-ბანკი) 1 vs. 100 Fear Factor (ქართ. შიშის ფაქტორი) Wipeout (ქართ. შერეკილები) The Money Drop Ani Tore! EX კომპანიის ოფიციალური საიტი
ჟან ბატისტ ტავერნიე

ჟან ბატისტ ტავერნიე (ფრანგ. Jean-Baptiste Tavernier; დ. 1605, პარიზი — გ. 1689, მოსკოვი) — ფრანგი ვაჭარი, რომელსაც ინდოეთთან ბრილიანტით ვაჭრობაში ხელთ ეპყრა მთელი ევროპული ბაზარი. სავაჭრო საქმეების გამო, მან ხუთჯერ იმოგზაურა ინდოეთში. მოგზაურობისას გადაკვეთა 240 000-ზე მეტი კილომეტრი. გარდაიცვალა მოსკოვში. მის თხზულებებში სხვა ქვეყნებთან ერთად აღწერილია კავკასია და საქართველო. ტავერნიე დაიბადა პარიზში ანტვერპენელი პროტესტანტი ვაჭრის ოჯახში. 16 წლის ასაკში ის უკვე მოგზაურობდა საფრანგეთის ვაჭრობასთან დაკავშირებული საქმეების გამო. თავდაპირველად, შევიდა რა უნგრეთის საიმპერიო სამსახურში, ახალგაზრდა ტავერნიე მონაწილეობდა თურქთა წინააღმდეგ ბრძოლაში. ამის შემდეგ ის ემსახურებოდა მანტუელ ჰერცოგებს გონძაგას დინასტიიდან. 1630 წელს ტავერნიემ გადაწყვიტა ენახა აღმოსავლეთი, რისთვისაც სამ მისიონერთან ერთად გაცურა სტამბულისკენ. ის ერზურუმისა და ბაქოს გავლით ჩავიდა ისფაჰანში, საიდანაც ბაღდადისა და ალეპოს გამოვლით დაბრუნდა უკან პარიზში 1633 წელს. დაბრუნებისას, სავარაუდოდ, ტავერნიე შევიდა გასტონ ორლეანელის სამსახურში. 1638 წლის სექტემბერში ტავერნიე კვლავ გაემგზავრა აღმოსავლეთში. მიაღწია, რა სპარსეთს, ის წავიდა კიდევ უფრო შორს ინდოეთში, სადაც მან მოინახულა შაჰ-ჯაჰანის სასახლე აგრაში და თავისი ალმასებით ცნობილი ჰოლკონდის სასულთნო. ტავერნიემ ადგილობრივი თავადებისგან შეიძინა ბრილიანტები შემდგომში ევროპაში გაყიდვის და მოგების მიზნით. სწორედ მან ჩამოიტანა ევროპაში ცნობილი ფრანგული ცისფერი ბრილიანტი, რომელიც დღეს ცნობილია ჰოუპის ალმასის სახელით. მოგვიანებით, მან კიდევ ოთხჯერ იმოგზაურა ინდოეთში ბრილიანტების შეძენის მიზნით 1651—1668 წლებში; ამთგან, ყველაზე ცნობილია მეორე მოგზაურობა, რომლის დროსაც, მან მიაღწია კუნძულ იავას ნაპირებს, ხოლო ევროპაში დაბრუნდა კეთილი იმედის კონცხის გარს შემოვლით. ამ პერიოდში მისი სავაჭრო პარტნიორები ემსახურებოდნენ ნიდერლანდელებს. ტავერნიეს სავაჭრო-საშუამავლო საქმიანობა საკმაოდ მომგებიანი აღმოჩნდა. ის წარუდგინეს ლუდოვიკო XIV-ს, ბარონის ტიტულის შეძენით მიანიჭეს კეთილშობილის სტატუსი. დაქორწინდა პარიზელი იუველირის ქალიშვილზე. ამის შემდეგ ტავერნიე ჩამოშორდა მოგზაურობას და დაიწყო მემუარების წერა. სხავდასხვა საკითხებთან ერთად, საკუთარი ძმის და სხვა მოგზაურების გადმოცემათა მიხედვით, მან აღწერა, აგრეთვე, იაპონია და ვიეტნამი. სიცოცხლის დასასრულს, 83 წლის მოხუცი ვაჭარი, დღემდე ისტორიკოსთა შორის საკამათო მიზეზით, გაემგზავრა პარიზიდან კოპენჰაგენში, სავარაუდოდ, იქიდან სპარსეთში გასამგზავრებლად. ამ მოგზაურობისას, ის გარდაიცვალა მოსკოვში და იქვეა დაკრძალული. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 637. ტავერნიეს მოგზაურობათა შესახებ ტავერნიეს უკანასკნელი მოგზაურობა და პეტრე დიდი დედოფლის ბრილიანტი
ბაქოს კომისრები

ბაქოს კომისრები (ასევე 26 ბაქოელი კომისარი) — ბაქოს კომუნის 26 რევოლუციონერი, რომლებიც 1918 წელს კონტრრევოლუციურმა მთავრობამ დააპატიმრა, ხოლო იმავე წლის 20 სექტემბერს ესერებმა და ინგლისელმა ინტერვენტებმა სახალხოდ დახვრიტეს. ბაქოს კომუნა 1918 ცენტროკასპია მონუმენტების სურათები - Azerbaijan International, Vol. 15:2-4 (2011), pp. 167-169.
კვარკი (ვარსკვლავური გზა)

კვარკი (ინგლ. Quark) — „ვარსკვლავური გზის“ პერსონაჟი. მონაწილეობს სერიალში ვარსკვლავური გზა: ღრმა კოსმოსი 9. არმინ შიმერმანი ვარსკვლავური გზა ვარსკვლავური გზა: ღრმა კოსმოსი 9 კვარკი (ვარსკვლავური გზა) — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) startrek.com Quark საიტზე Memory Alpha Quark (mirror) საიტზე Memory Alpha Herbert Rossoff საიტზე Memory Alpha memory-beta ↑ http://www.startrek.com/database_article/quark