laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ჩაიკოვსკელები

ჩაიკოვსკელები, პროპაგანდის დიდი საზოგადოება (რუს. Чайковцы, Большое общество пропаганды) — რევოლუციურ-ხელოსნური ორგანიზაცია რუსეთში. ჩაისახა 1868-1869 წლებში როგორც სერგეი ნეჩაევის მოწინააღმდეგეთა ჯგუფი. ნიკოლოზ ჩაიკოვსკის სახელი პირობითად ეწოდა. ორგანიზაციის ბირთვს შეადგენდა სამედიცინო-ქირურგიული აკადემიის სტუდენტთა თვითგანათლების წრე, რომელსაც ჩაიკოვსკი მიეკედლა. წრის ძირითად ამოცანას თვითგანათლების გარდა შეადგენდა პეტერბურგისა და სხვა ქალაქების მოწინავე სტუდენტთა გაერთიანება და შემდეგ კი რევოლუციური მომზადების მიზნით მუშებსა და გლეხებს შორის პროპაგანდა. ჩაიკოვსკელებმა გამოსცეს და გაავრცელეს კარლ მარქსის „კაპიტალის“ I ტომი და სხვა რევოლუციური ლიტერატურა. 1871 წელს მარკ ნატანსონის წრე გაერთიანდა ალექსანდრა კორნილოვას და სოფია პეროვსკაიას ქალთა თვითგანათლების წრესთან. 1872 წელს ჩაიკოვსკელებმა დაიწყეს მუშათა წრეების შექმნა სოფლად რევოლუციური მუშაობისთვის პროპაგანდისტთა მოსამზადებლად. პეტერბურგსა და ოდესაში გაერთიანდა დაახლოებით 400 მუშა. ჩაიკოვსკელების მიერ მომზადებული მუშები (ვიქტორ ობნორსკი, თ. კრავჩენკო და სხვ.) შემდგომ სათავეში ჩაუდგნენ მუშათა პირველ ორგანიზაციებს რუსეთში — „სამხრეთ რუსეთის მუშათა კავშირს“ და „რუს მუშათა ჩრდილოეთის კავშირს“. ორგანიზაციის დამამთავრებელი ეტაპი იყო „ხალხში სიარული“, რომლის ინიციატორებიც ჩაიკოვსკელები იყვნენ. 1873-1874 წლებში ორგანიზაცია ჟანდარმერიამ დაარბია. ჩაიკოვსკელების უმრავლესობა ე. წ. „193-ის პროცესზე“ გაასამართლეს, შემდგომში კი ისინი რევოლუციური ხალხოსნობის ყველა ორგანიზაციაში მონაწილეობდნენ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 71.
აბდ ალ-ლაჰ იბნ ალ-საიდ მუჰამადი

აბდ ალ-ლაჰ იბნ ალ-საიდ მუჰამადი (არაბ. عبدالله بن سيد محمد خليفة; დ. 1846 — გ. 24 ნოემბერი, 1899) — მაჰდის გარდაცვალების შემდეგ სუდანის დამოუკიდებელი სახელმწიფოს გამგებელი (1885–1898). მოსპო ტომთა ბელადების სეპარატიზმი და განამტკიცა მაჰდელთა სახელმწიფოს ცენტრალური ხელისუფლება. ხელი შეუწყო ქვეყნის ეკონომიკურ განვითარებას, გახსნა თოფ-იარაღის საწარმოები, შექმნა ძლიერი არმია. თავს ესხმოდა ეთიოპიასა და ეგვიპტეს. 1896–1898 წლებში შეუპოვარი წინააღმდეგობა გაუწია ინგლისისა და ეგვიპტის მიერ სუდანის ხელახალ დაპყრობას. 1898 წლის 2 სექტემბერს, ომდურმანის ბრძოლაში ინგლისურ არმიასთან დამარცხების შემდეგ ხელმძღვანელობდა სუდანელთა პარტიზანულ ბრძოლას. დაიღუპა ინგლისელებთან ერთ-ერთი შეტაკების დროს. მაჰდისტების აჯანყება ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 22. აბდ ალ-ლაჰი, სუდანელი რელიგიური ლიდერი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
გიორგი ჩიჩერინი

გიორგი ჩიჩერინი (რუს. Чичерин, Георгий Васильевич დ. 1872 — გ. 1936) — რუსი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე, პოლიტოლოგი, ისტორიკოსი, მუსიკათმცოდნე, ლიტერატორი და კრიტიკოსი. 1896 წელს დაამთავრა პეტერბურგის უნივერსიტეტის ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 1897 წლიდან სამსახური დაიწყო საგარეო საქმეთა სამინისტროს საარქივო განყოფილებაში მამამისთან, რომელიც ამ უწყებაში მსახურობდა. 1904 წლიდან იყო რსდმპ წევრი, მენშევიკი. 1907 წელს აირჩიეს პარტიის საზღვარგარეთული ბიუროს წევრად. მონაწილეობდა პარტიის ლონდონის ყრილობის მუშაობაში. იმავე წელს გადავიდა გერმანიაში, სადაც დააპატიმრეს და პასპორტის გაყალბების გამო მისი დეპორტაცია მოახდინეს. ჩიჩერინი დაბრუნდა დიდ ბრიტანეთში და პირველი მსოფლიო ომის მსვლელობის დროს ცხოვრობდა ლონდონში. იქვე გახდა ბრიტანეთის სოციალისტური პარტიის წევრი. თებერვლის რევოლუციის შემდეგ დაბრუნდა რუსეთში და მიემხრო ბოლშევიკებს. ბოლშევიკური რევოლუციის შემდეგ დაინიშნა საგარეო საქმეთა სახალხო კომისარიატში ჩინოვნიკად. 1918 წლის იანვარში დაინიშნა სახალხო კომისრის, ლევ ტროცკის მოადგილედ, ტროცკის სამხედრო კომისრად გადასვლის შემდეგ კი დაინიშნა საგარეო საქმეთა სახალხო კომისრის თანამდებობაზე. 1922 წლიდან იყო ცაკის 1-5 მოწვევების წევრი, 1925-30 წლებში იყო პარტიის ცენტრალური კომიტეტის წევრი. 1930 წელს თავი დაანება სახელმწიფო სამსახურს და გავიდა პენსიაში. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: გიორგი ჩიჩერინი ვიკიწყაროში არის სტატია: Wants Japan Excluded გიორგი ჩიჩერინი Richard K. Debo, "The Making of a Bolshevik: Georgii Chicherin in England 1914-1918," Slavic Review, vol. 25, no. 4 (Dec. 1966), pp. 651–662. In JSTOR. Timothy Edward O'Connor. Diplomacy and Revolution: G.V. Chicherin and Soviet Foreign Affairs, 1918-1930, Ames, Iowa State University Press, 1988.
ჩაიკოვსკი (ქალაქი)

ჩაიკოვსკი (რუს. Чайко́вский) — ქალაქი (1962 წლიდან; სახელი ეწოდა პეტრე ჩაიკოვსკის პატივსაცემად) რუსეთის პერმის მხარეში, ვოტკინსკის წყალსაცავის ნაპირზე. ჩაიკოვსკის რაიონის ცენტრი. ქალაქში მდებარეობს რკინიგზის სადგური საიგატკა. 2017 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობა 83 486 კაცს შეადგენს. სამრეწველო ობიექტები: აბრეშუმის ქსოვილების კომბინატი, ქარხნები — „სტროიდეტალი“, სარემონტო-მექანიკური, ხე-ტყის, რძის, სინთეზური კაუჩუკის; ხორცკომბინატი. ჩაიკოვსკში მდებარეობს თერმოელექტროცენტრალი. საგანმანათლებლო ობიექტები: პერმის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ფილიალი, მსუბუქი მრეწველობის პოლიტექნიკუმი, სამედიცინო და სამუსიკო სასწავლებლები. კულტურული ობიექტები: მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი, სამხატვრო გალერეა. ნოიშტრელიცი, გერმანია ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 72. ↑ 1.0 1.1 1.2 https://чайковскийрайон.рф/ ↑ https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/Bul_MO_2023.xlsx — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q126719912"></a> ↑ Account Suspended. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 25.12.2014. ციტირების თარიღი: 18.12.2017.
მუსა ქიაზიმ ყარაბექირი

მუსა ქიაზიმ ყარაბექირი (თურქ. Musa Kâzım Karabekir დ. 1882 — გ. 1948) — თურქი სახელმწიფო და სამხედრო მოღვაწე, ბალკანეთის, პირველი მსოფლიო ომისა და თურქეთის დამოუკიდებლობის ომის მონაწილე. პირველ მსოფლიო ომში იყო ამიერკავკასიის ფრონტზე მოქმედი ქვეითი პოლკის მეთაური, ხოლო 1917 წლის ბოლოდან ამიერკავკასიაში გაშლილი ოსმალთა მესამე არმიის დივიზიის მეთაური. პირველი მსოფლიო ომის ბოლოს იყო ოსმალთა აღმოსავლეთის არმიის სარდალი კავკასიის კამპანიაში. 1919 წლის გაზაფხულიდან გენერალ მუსტაფა ქემალთან ერთად სათავეში ჩაუდგა ანატოლიაში აგორებულ ანტისაოკუპაციო მოძრაობას. იყო დამოუკიდებლობის ომის აქტიური მონაწილე, მუსტაფა ქემალის ახლო მეგობარი და თანამებრძოლი. 1919 წლიდან იყო არზრუმის ვილაიეთში დისლოცირებული მე-15 საარმიო კორპუსის სარდალი და რეგიონის ფაქტობრივი მმართველი. 1920 წელს სომხეთ-თურქეთის ომისას მე-15 კორპუსმა მისი სარდლობით მოახდინა დასავლეთ სომხეთის (სარიყამიში, ყარსი, ალექსანდროპოლისი) დაკავება. 1921 წლის თებერვალსა და მარტში მისმა კორპუსმა დაიკავა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის არტაანისა და ბათუმის ოლქები. 1921 წლის ოქტომბერში იგი წარმოადგენდა ყარსის ხელშეკრულების სულისჩამდგმელს და ქემალისტური თურქეთის სრული ნდობით აღჭურვილ პირს. სწორედ მან მოაწერა ხელი თურქეთის მხრიდან ამ ხელშეკრულებას. 1922 წლიდან იყო დიდი ეროვნული კრების წევრი. 1924 წლიდან ოპოზიციაში ჩაუდგა მუსტაფა ქემალ ფაშას, თანამოაზრეებთან ერთად დააარსა „პროგრესული რესპუბლიკური პარტია“ და გახდა მისი თავმჯდომარე. 1925 წელს დააპატიმრეს მუსტაფა ქემალის საწინააღმდეგო შეთქმულებაში მონაწილეობის ბრალდებით. ათათურქის გარდაცვალების შემდეგ, 1938 წელს, რეაბილიტირდა. 1946 წელს აირჩიეს თურქეთის პარლამენტის სპიკერად. გარდაიცვალა 1948 წელს. Biografische Angaben über Karabekir (türkisch) Angaben zu Karabekir auf ataturk.com დაარქივებული 2008-07-26 საიტზე Wayback Machine. (türkisch) Zeitungsartikel über Karabekir in der türkischen Tageszeitung Yeni Şafak დაარქივებული 2012-03-16 საიტზე Wayback Machine. (türkisch)
ჰალილ ქუთი

ჰალილ ქუთი (თურქ. Halil Kut დ. 1882 — გ. 1957) — თურქი სამხედრო მოღვაწე, გენერალ-ლეიტენანტი, ენვერ და ნური ფაშების ბიძა. იყო თურქეთ-იტალიის, ბალკანეთის და პირველი მსოფლიო ომების აქტიური მონაწილე. 1905 წელს დაამთავრა სტამბოლის სამხედრო აკადემია. მსახურობდა მაკედონიაში დისლოცირებულ მე-3 არმიაში. იყო 1908 წელს „ახალგაზრდა თურქთა“ რევოლუციის მონაწილე. 1909 წელს გაგზავნეს ირანში აგენტურული მუშაობისთვის. 1910 წელს სათავეში ჩაუდგა იმპერიის გვარდიას. ბალკანეთის ომებში მეთაურობდა მობილური ჟანდარმერიის დანაყოფებს. პირველი მსოფლიო ომის საწყის ფაზაში იყო კავკასიაში დისლოცირებული მე-3 არმიის დივიზიის მეთაური. 1915 წლიდან იყო მესოპოტამიის ფრონტის სარდალი. მესოპოტამიიდან გენერალ თაუნშენდის ბრიტანული საექსპედიციო ძალების განდევნის შემდეგ გახდა ბაღდადის გენერალ-გუბერნატორი და ჯარების სარდალი. 1916 წლიდან იყო მესოპოტამიაში გაშლილი ოსმალთა მე6 არმიის სარდალი. 1918 წლის 28 ივნისიდან იყო არმიათა ჯგუფ „აღმოსავლეთის“ სარდალი კავკასიის კამპანიაში. 1918 წლის აგვისტოდან ომის დასრულებამდე იყო ოსმალეთის სახმელეთო ჯარების სარდალი. მუდროსის დროებითი ზავის დადების შემდეგ ბრიტანელებმა დააპატიმრეს და ნური ფაშასთან ერთად ჩასვეს ბათუმის ციხეში. ციხიდან გაქცევის შემდეგ მიემხრო ანატოლიაში მუსტაფა ქემალის მიერ აგორებულ წინააღმდეგობის მოძრაობას. ინტენსიური კონტაქტები დაამყარა რუს ბოლშევიკებთან. პირადი და საქმიანი კონტაქტები ჰქონდა ბოლშევიკური პარტიის უმაღლეს ეშელონებთან ლენინისა და სტალინის ჩათვლით. წარმოადგენდა შემაერთებელ რგოლს მუსტაფა ქემალის წინააღმდეგობის მოძრაობასა და რუს ბოლშევიკებს შორის, მისი მეშვეობით ხდებოდა მოსკოვიდან ქემალისტებისთვის იარაღის, საბრძოლო მასალების, ტექნიკური საშუალებებისა და ოქროს მიწოდება. 1919-21 წლებში ცხოვრობდა ბაქოსა და მოსკოვში, შემდეგ ბერლინში, ხშირად სტუმრობდა თბილისს. 1920 წლის აპრილ-მაისში მისი უშუალო დახმარებით მოახერხა რუსეთმა აზერბაიჯანის გასაბჭოება. 1922 წელს ჯემალ ფაშასთან ერთად აქტიურად იყო ჩართული ცენტრალური აზიის პოლიტიკურ ცხოვრებაში. 1923 წელს სპეციალური ნებართვის საფუძველზე საცხოვრებლად დაბრუნდა სამშობლოში. ამის შემდეგ აქტიური მონაწილეობა საზოგადოებრივ და პოლიტიკურ ცხოვრებაში აღარ მიუღია. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჰალილ ქუთი Biographical note - Khalil Pasha - downloaded from FirstWorldWar.com, January 13, 2006. Gaunt, David (2006). Massacres, resistance, protectors: muslim-christian relations in Eastern Anatolia during world war I, 1st Gorgias Press, Piscataway, NJ: Gorgias. ISBN 1-59333-301-3.  Kiernan, Ben (2008). Blood and Soil: Modern Genocide 1500–2000. Melbourne University Publishing. ISBN 0-522-85477-X.  Winter, J. M. (2003). America and the Armenian Genocide of 1915. Cambridge University Press. ISBN 978-0-511-16382-1.
ბალნეარიუ-რინკანი

ბალნეარიუ-რინკანი (პორტ. Balneário Rincão) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 7 მეტრზე. მიეკუთვნება სანტა-კატარინას შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კრისიუმის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 11 824 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 182.93 კმ²-ზე. ფართობი 64 636 კმ²-ია. სანტა-კატარინა ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, ზოგადი სტატისტიკა
კოკალ-დუ-სული

კოკალ-დუ-სული (პორტ. Cocal do Sul) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 58 მეტრზე. მიეკუთვნება სანტა-კატარინას შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კრისიუმის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 15 159 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 213.12 კმ²-ზე. ფართობი 71 130 კმ²-ია. სანტა-კატარინა ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, ზოგადი სტატისტიკა
კრისიუმა

კრისიუმა (პორტ. Criciúma) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 46 მეტრზე. მიეკუთვნება სანტა-კატარინას შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კრისიუმის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 192 308 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 815.9 კმ²-ზე. ფართობი 235 701 კმ²-ია. სანტა-კატარინა ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, ზოგადი სტატისტიკა
ფორკილინია

ფორკილინია (პორტ. Forquilhinha) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 42 მეტრზე. მიეკუთვნება სანტა-კატარინას შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კრისიუმის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 22 548 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 123.12 კმ²-ზე. ფართობი 183 134 კმ²-ია. სანტა-კატარინა ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, ზოგადი სტატისტიკა
მუსხელიშვილი

საკუთარი სახელი მუსხელიშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ალექსანდრე მუსხელიშვილი — მეცნიერი, ენერგეტიკოსი ალექსანდრე მუსხელიშვილი — გენერალ-მაიორი გიორგი მუსხელიშვილი — გენერალ-მაიორი დავით მუსხელიშვილი — ისტორიკოსი დიმიტრი მუსხელიშვილი — გენერალ-მაიორი ეფრემ მუსხელიშვილი — გენერალ-მაიორი ვახტანგ მუსხელიშვილი — ოფთალმოლოგი იაკობ მუსხელიშვილი — გენერალ-მაიორი ივანე მუსხელიშვილი — სამხედრო ინჟინერი, გენერალ-მაიორი ლევან მუსხელიშვილი — ისტორიკოსი და არქეოლოგი მიხეილ მუსხელიშვილი — მეცნიერი, იურისტი ნიკოლოზ მუსხელიშვილი — მათემატიკოსი და მექანიკოსი როსტომ მუსხელიშვილი — პოლკოვნიკი, ანტისაბჭოთა „სამხედრო ცენტრის“ წევრი
ლაურუ-მიულერი

ლაურუ-მიულერი (პორტ. Lauro Müller) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 220 მეტრზე. მიეკუთვნება სანტა-კატარინას შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კრისიუმის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 14 367 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 53.06 კმ²-ზე. ფართობი 270 781 კმ²-ია. სანტა-კატარინა ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, ზოგადი სტატისტიკა
მორუ-და-ფუმასა

მორუ-და-ფუმასა (პორტ. Morro da Fumaça) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 18 მეტრზე. მიეკუთვნება სანტა-კატარინას შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კრისიუმის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 16 126 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 194.02 კმ²-ზე. ფართობი 83 117 კმ²-ია. სანტა-კატარინა ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, ზოგადი სტატისტიკა
ნოვა-ვენეზა (სანტა-კატარინა)

ნოვა-ვენეზა (პორტ. Nova Veneza) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 70 მეტრზე. მიეკუთვნება სანტა-კატარინას შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კრისიუმის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 309 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 45.11 კმ²-ზე. ფართობი 295 036 კმ²-ია. სანტა-კატარინა ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, ზოგადი სტატისტიკა
სიდეროპოლისი

სიდეროპოლისი (პორტ. Siderópolis) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 147 მეტრზე. მიეკუთვნება სანტა-კატარინას შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კრისიუმის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 12 998 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 49.67 კმ²-ზე. ფართობი 261 664 კმ²-ია. სანტა-კატარინა ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, ზოგადი სტატისტიკა
ტრევიზუ (სანტა-კატარინა)

ტრევიზუ (პორტ. Treviso) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 301 მეტრზე. მიეკუთვნება სანტა-კატარინას შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კრისიუმის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 527 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 22.45 კმ²-ზე. ფართობი 157 084 კმ²-ია. სანტა-კატარინა ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, ზოგადი სტატისტიკა
ურუსანგა

ურუსანგა (პორტ. Urussanga) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 199 მეტრზე. მიეკუთვნება სანტა-კატარინას შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კრისიუმის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 20 223 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 79.35 კმ²-ზე. ფართობი 254 869 კმ²-ია. სანტა-კატარინა ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, ზოგადი სტატისტიკა
რაუფ ორბეი

ჰუსეინ რაუფ ორბეი (თურქ. Rauf Orbay დ. 1881 — გ. 1964) — თურქი სამხედრო, სახელმწიფო და დიპლომატიური მოღვაწე, ბალკანეთის და პირველი მსოფლიო ომების აქტიური მონაწილე, ოსმალთა იმპერიის სამხედრო-საზღვაო ძალების შტაბის უფროსი და სამხედრო საზღვაო საქმეთა მინისტრი. იყო მუსტაფა ქემალ ათათურქის უახლოესი მეგობარი და თანამებრძოლი. იყო აფხაზური წარმოშობის, აფხაზ მუჰაჯირთა შთამომავალ, ნამდვილი გვარი იყო აშხარუა. დაამთავრა სტამბოლის სამხედრო-საზღვაო და საინჟინრო სასწავლებელი. 1918 წლის გაზაფხულზე იყო ოსმალეთის დელეგაციის ხელმძღვანელი ტრაპიზონისა და ბათუმის კონფერენციებზე, რომელთა გადაწყვეტილებების მიხედვით საქართველომ დაკარგა მისი სამხრეთ-დასავლეთ ტერიტორიების დიდი ნაწილი, ახალციხისა და ახალქალაქის მაზრები და ბათუმის ოლქი. 1918 წლის 30 ოქტომბერს ბრიტანულ მხარესთან ხელი მოაწერა ოსმალეთისთვის კაპიტულანტურ მუდროსის ზავს. 1919 წლიდან იყო მუსტაფა ქემალის მიერ ანატოლიაში დაწყებული წინააღმდეგობის მოძრაობის ერთ-ერთი ლიდერი, თურქეთის დიდი ეროვნული კრების წევრი. 1920 წელს ბრიტანელების მიერ სტამბოლის ოკუპაციის შემდეგ დააპატიმრეს და გადაასახლეს მალტაზე, საიდანაც დაბრუნდა 1921 წელს. თურქეთის რესპუბლიკის გამოცხადების შემდეგ, 1922-23 წლებში იყო დროებითი მთავრობის პრემიერ-მინისტრი. 1924 წელს გახდა ერთ-ერთი დამფუძნებელი „პროგრესული რესპუბლიკური პარტიისა“, რომელიც ოპოზიციაში ჩაუდგა მუსტაფა ქემალის კურსს. 1926 წელს ბრალი დასდეს შეთქმულებაში და გაასახლეს ქვეყნიდან 10 წლის ვადით. ათათურქის გარდაცალებამდე ცხოვრობდა ინგლისში, ხოლო შემდეგ დაბრუნდა თურქეთში და გახდა პარლამენტის წევრი. მეორე მსოფლიო ომის დროს იყო თურქეთის საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი დიდ ბრიტანეთში. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: რაუფ ორბეი რაუფ ორბეი — ნამუშევრები საიტზე Internet Archive Mustafa Alkan, "Hüseyin Rauf Orbay’ın Hayatı (1880-1964)" დაარქივებული 2012-03-12 საიტზე Wayback Machine. , Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, Sayı 59, Cilt: XX, Temmuz 2004, (თურქული) Kafkas Foundation (თურქული)
ერისწყალი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ერისწყალი შეიძლება აღნიშნავდეს: ერისწყალი — მდინარე საქართველოში ერისწყალი — მუშათა დასახლება წალენჯიხის რაიონში
ერისწყალი

ერისწყალი, დიდი ერისწყალი — მდინარე აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გალის მუნიციპალიტეტში, ოქუმის მარცხენა შენაკადი. სიგრძე 75 კმ, აუზის ფართობი 296 კმ². იწყება ოხაჩქუეს კარსტული მასივის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კალთის ძირში, ზღვის დონიდან 560 მ-ზე. საზრდოობს წვიმისა და მიწისქვეშა კარსტული წყლებით, გაზაფხულზე იცის ხანმოკლე წყალდიდობა, წელიწადის სხვა დროს — წყალმოვარდნები. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 12,0 მ³/წმ. ერისწყლის შენაკადია რთომისწყალი, პატარა ერისწყალი და სხვა. ერისწყალზე, სოფელ რეჩხთან, აგებულია გალის წყალსაცავი. აფხაზავა ი., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 66.
აბაზასძე

საკუთარი სახელი აბაზასძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ივანე აბაზასძე — ქართლის ერისთავთერისთავი; ნავროზ აბაზასძე — დავით VIII-ის ამირახორი ჭილა აბაზასძე — დავით VIII-ის მეაბჯრეთუხუცესი ხიმშია აბაზასძე — ქართველი ფეოდალი. აბაზასძენი აბაზაძე
ერკეთი

ერკეთი — ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფლების ზემო ერკეთისა და ქვემო ერკეთის ძველი სახელწოდება. ამჟამად ერკეთი წარმოადგენს თემს, რომელშიც გაერთიანებულია სოფლები: ქვემო ერკეთი, ზემო ერკეთი, შუბანი, ქვემო ონჭიქეთი და ზემო ონჭიქეთი. ტოპონიმ ერკეთის წარმომავლობა ერთი ვერსიით უკავშირდება საგეოგრაფიო სახელ „ერგეს“: ერგე > ერკე > ერკეთი. სახელი ერგე ჯერ კიდევ გვხვდება XVIII საუკუნის დამდეგამდე: . ადრე ანტიკურ ხანაში (ძვ. წ. VI-V სს) ერგეს ეკონომიკურ ცენტრად ბუკისციხის ანტიკური პერიოდის, გალავნიანი ქალაქი უნდა ჩაითვალოს. სოფელი ერკეთი იხსენიება 1839 წელს. ერკეთის სასოფლო საზოგადოება ოზურგეთის მაზრაში შეიქმნა XIX საუკუნის შუაში. მასში შედიოდა 14 სოფელი: ერკეთი, ნაბეღლავი, ონჭიქეთი, საყვავისტყე, ციხე, შუბანი, იანეული, ხევი, ქვაბღა, ბჟოლიეთი, ბუქსიეთი, თავპანტა, ბუკისციხე, გაგამერია. სოფელში გავრცელებული იყო არყის წარმოება, მეფუტკრეობა, მეთამბაქოეობა, მეაბრეშუმეობა. 1880-იან წლებში ერკეთში 8-15 ნოემბერს იმართებოდა ბაზრობა. 1893 წელს სოფელში დაიბადა პლატონ კეშელავა. ქვემო ერკეთი ერკეთის ყოფილი სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკუმი ერკეთის ეკლესია, ექსტერიერი ერკეთის ეკლესია, ინტერიერი შუბანის ეკლესია ზემო ერკეთი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 195. სიხარულიძე ფ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. ?. უჯმაჯურიძე ა., სოფელ ერკეთის ისტორიიდან (1861–1905 წწ.), «თსუ შრომები», 1982, ტ. 227. ↑ სიხარულიძე ი., „ერკეთი“ // „ალიონი“ : გაზეთი, 2007, № 18, გვ. 3. ↑ სოფლის ვითარება // კვალი : გაზეთი, 1897, № 39, გვ. 3-5. ↑ Кавказский календарь на 1885 год გვ. 215 ↑ Кавказский календарь на 1894 год გვ. 356 ↑ «Кавказский календарь» на 1902 год: 57-й год - Тифлис, 1901 ↑ Кавказский календарь на 1910 год
ივეტა მუკუჩიანი

ივეტა მუკუჩიანი (ამჰ. Իվետա Մուկուչյան; დ. 14 ოქტომბერი 1986, ერევანი, სომხეთი) — სომეხი მომღერალი. ივეტამ ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი 2016-ზე შეასრულა „LoveWave“ („სიყვარულის ტალღა“). სიმღერის ავტორია სომეხი კომპოზიტორი ლილიტ ნავასარდიანი. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ივეტა მუკუჩიანი“ ვიკისაწყობში. ოფიციალური საიტი ივეტა მუკუჩიანი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ↑ Wiwiblog: Iveta Mukuchyan will represent Armenia at Eurovision 2016 ↑ Armenia: Iveta Mukuchyan to sing LoveWave. Eurovision.tv (19 February 2016). ციტირების თარიღი: 3 May 2016. ↑ We have our first ten finalists. Eurovision.tv (10 May 2016). ციტირების თარიღი: 11 May 2016. ↑ Running order for the 2016 Grand Final revealed. eurovision.tv (13 May 2016). ციტირების თარიღი: 13 May 2016.
აბდ ალ-ლაჰ იბნ ალ-ფადლ ანტიოქიელი

აბდ ალ-ლაჰ იბნ ალ-ფადლ ანტიოქიელი (არაბ. عبد الله بن الفضل بن عبد الله المطران الانطاكي) — XI საუკუნის ქრისტიანი არაბი მწერალი. დაიბადა ანტიოქიაში, იყო დიაკონი, იღწვოდა არაბულ ენაზე ქრისტიანული საეკლესიო მოძღვრების გავრცელებისათვის. ბერძნულიდან თარგმნა იოანე ოქროპირის, იოანე დამასკელის, ბასილი დიდის, გრიგოლ ნოსელის, გრიგოლ ნაზიანზელის, ისაკ ასურის და სხვათა ეგზეგეტიკური, დოგმატიკური და ასკეტიკური თხზულებები. აბდ ალ-ლაჰ იბნ ალ-ფადლ ანტიოქიელის ორიგინალური მემკვიდრეობა ძირითადად კითხვა-პასუხის ფორმით დაწერილი დოგმატიკური და მორალურ-დიდაქტიკური ხასიათის ნაწარმოებია („ჭეშმარიტი სარწმუნოების განმარტებანი“, 1052; „სულის მაამებელი დიდი და მცირე წიგნები“ და სხვა). მისი თხზულებების მნიშვნელოვანი კოლექცია დაცულია სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტის ლენინგრადის განყოფილების ხელნაწერთა ფონდში. Крачковский И. Ю., „Арабские рукописи из собрания Григория IV“, Избр. соч., т. 6, М.-Л., 1960 Graf G. Geschichte der christichen arabischen Literatur, Bd. 2, Vatican, 1944 ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 22.
აბდ ალ-რაჰმან მომანდი

აბდ ალ-რაჰმან მომანდი, რაჰმან ბაბა (პუშტუ رحمان بابا; დ. 1632, სოფ. ბაჰადური, პეშავარის მახლობლად — გ. 1706, პეშავარი) — ავღანელი პოეტი მომანდის ტომისა. წერდა პუშტუ ენაზე. განიცადა სპარსული სუფიური პოეზიის გავლენა, მაგრამ სიყვარულზე, რელიგიურ-მორალურ და სოციალურ თემებზე მარტივი, სასაუბრო ენით დაწერილი და ადამიანისადმი დიდი რწმენით გამთბარი მისი ლექსები მისაწვდომი და გასაგები იყო ხალხისათვის. ავღანეთში ყოველ გაზაფხულს აღინიშნება აბდ ალ-რაჰმან მომანდის დღე, იმართება პოეტთა პაექრობა — მუშაირა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 23. ↑ Абдуррахман Моманд // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a>
აბდ ალ-სამადი

აბდ ალ-სამადი (გ. 1593) — სპარსელი მინიატიურისტი და კალიგრაფი ინდოეთში, მინიატურის მოგოლური სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. ხელმძღვანელობდა 50 მხატვარს, რომელთაც პოემების კრებულ „დასთან და ამისათვის“ 1400 მინიატურა შექმნეს. მისი ნამუშევრებია „დერვიში მირბის ტყეში“, „ორი ჭაბუკი და მაჯნუნი უდაბნოში“, „შაჰ აბუ ლ-მაალის დაპატიმრება“ და სხვა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 23.