laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ლონგ-აილენდი

ლონგ-აილენდი (ინგლ. Long Island - გრძელი კუნძული) კუნძულია ნიუ-იორკში, აშშ, 3567 კმ² ფართობითა და 7,536 მილიონი მცხოვრებით (2005 წლის აღწერა). ეს უდიდესი და ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული კუნძულია კონტინენტურ აშშ-ში. მოსახლეობის რაოდენობით მე-17-ა მსოფლიოში და ამ პარამეტრით წინ უსწრებს იაპონიის კუნძულ ჰოკაიდოსა და ქვეყნებს - ირლანდიასა და იამაიკას. სახელწოდებიდან გამომდინარე კუნძული საკმაოდ გრძელია - 190 კმ, მისი სიგანე კი ყველაზე განიერ მონაკვეთზე 32 კმ-ია. ლონგ-აილენდის ადგილობრივ ინდიელთა სახელია ”პავმონავკი” (Paumonauk) და ნიშნავს თევზის ფორმის კუნძულს. ლონგ-აილენდის დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს ნიუ-იორკის ბრუკლინის რაიონი (კინგსის ქაუნთი) და ქუინსი (ქუინსის ქაუნთი); აღმოსავლეთით - ნასაუსა და საფოლკის ქაუნთები. მიუხედავად ამისა, ქოლოქვიალურად ”ლონგ-აილენდს” ან უბრალოდ ”აილენდს” მხოლოდ ნასაუსა და საფოლკის ქაუნთებს უწოდებენ; ბრუკლინი და ქუინსი გამოტოვებულია, ვინაიდან ისინი ქალაქ ნიუ-იორკს ეკუთვნის. ლონგ-აილენდი ცნობილია ცხოვრების განსაკუთრებით მაღალი დონით. 2004 წლისთვის ნასაუს ქაუნთი ნიუ-იორკის შტატში ერთ სულ მოსახლეზე ყველაზე მდიდარ ადმ. ერთეულად ითვლებოდა, აშშ-ის მასშტაბით კი ამ კრიტერიუმით მეექვსეა. საფოლკის ქაუნთი განთქმულია კუნძულის სანაპიროზე მდებარე მდიდრული ვილებით, მათ შორის აღსანიშნავია ”ჰამპტონსი”. ფედერალური საგამოძიებო ბიუროს ინდექსის მიხედვით ლონგ-აილენდი (ნასაუ-საფოლკი) კრიმინალის დონის სიმცირით აშშ-ში მეორე ადგილზეა.
ენდრიუ ბერდი

ენდრიუ ბერდი (ინგლ. Andrew Bird; დ. 11 ივლისი 1973) — ამერიკელი მუსიკოსი. დაიბადა ილინოისის შტატში. ამჟამად ცხოვრობს ჩიკაგოში. ბერდი არის მომღერალი, გიტარისტი, კომპოზიტორი, აგრეთვე უკრავს ვიოლინოზე. მან კარიერა დაიწყო Gypsy Jazz-ით და ტრადიციული ფოლკით. მისი შემოქმედება ძირითადად მოიცავს ინდის, ფოლკს, ინდი პოპს, ალტერნატივას და აკუსტიკურს. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ენდრიუ ბერდი Official site
პოლონეთის დემოგრაფია

პოლონეთის დემოგრაფია არის პოლონეთის მოსახლეობის ისეთი დემოგრაფიული მაჩვენებლები როგორიცაა: მოსახლეობის სიმჭიდროვე, ეთნიკური შემადგენლობა, განათლების დონე, მოსახლეობის ჯანმრთელობა, ეკონომიკური მდგომარეობა, რელიგიური შეხედულებები და სხვა ასპექტები. პოლონეთის სტატისტიკიც ცენტრალური ოფისის მიხედვით 2007 წლის ბოლოსთვის პოლონეთს ჰყავდა 38,115,000 მოსახლე, რაც შეადგენს საშუალოდ 122 ადამიანს ერთ კვადრატულ კილომეტრზე (ქალაქური დასახლებების ტერიტორიაზე 1105 ადამიანი 1 კმ²-ზე, სოფლის ტერიტორიებზე 50 ადამიანი 1 კმ²-ზე). ქალაქის მაცხოვრებლების პროცენტული წილი ნელ-ნელა მცირდება და ახლა შეადგენს 61.5%-ს. პოლონეთი მოსახლეობის რაოდენობით მსოფლიოში 33-ეა, ხოლო ევროპაში მე-9 (მისი მოსახლეობა შეადგენს მთელი ევროპის მოსახლეობის 5.4%-ს). მოსახლეობის ზრდის მაჩვენებელი თითქმის სტაგნაციას განიცდის (0,08%). 2009 წლის მიხედვით კაცების სიცოცხლის ხანგრძლივობა საშუალოდ 73.1 ხოლო ქალების 79.5 წელია. მოსახლეობის განაწილება არის არათანაბარი. ეთნიკური თვალსაზრისით პოლონეთი არის ჰომოგენური. მოსახლეობის 96.7% პოლონელია. პლონეთის რესპუბლიკის სტატისტიკის ცენტრალური ოფისი ადამიანთა უფლებების ჰელსინკის კავშირი პოლონეთი - მოსახლეობა და ეთნიკური შემადგენლობა დაარქივებული 2007-09-28 საიტზე Wayback Machine. სომხები პოლონეთში INTEREG
დაიკი

დაიკი (ინგლ. dike, dyke — ქვის კედელი) — მაგმური ინტრუზიული სხეული; პარალელურგვერდებიანი, გამწე და შედარებით ვიწრო, კედლისებური ფორმის გეოლოგიური წარმონაქმნი. დაიკი უმეტესად უთანხმოდაა განლაგებული (კვეთს შემცველ ქანებს, ციცაბოდ დახრილი ან ვერტიკალურია). სიგრძე რამდენიმე ათეული მეტრიდან ასეულ კილომეტრამდე და სიგანე რამდენიმე სანტიმეტრიდან 5-10 კმ-მდე. ხშირია დაიკების ჯგუფური გამოვლინებებიც. მაშინ ისინი უწესრიგოდ, სარტყლისებურად, წრიულად ან რადიალურად არიან განლაგებული. დაიკი გამოვლინებულია იქ, სადაც არსებობს მაგმატური პროცესები. ყველაზე ხშირად მაინც ოკეანის ქერქისთვისაა დამახასიათებელი, რომელიც საბოლოოდ სპრედინგის მეშვეობით ფორმირდება. დაიკი ეროზიისადმი მდგრადობის გამო რელიეფის დადებით (კედლისებრ) ფორმებს ქმნის. არსებობს მეტასომატური და დანალექი წარმოშობის მეტა- და ეგზოდაიკებიც. გლაციოლოგიასა და მეოთხეულ გეოლოგიაში გამოყოფენ გლაციოდაიკებს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 345.
პოლონეთის ადმინისტრაციული დაყოფა

პოლონეთის ადმინისტრაციული დაყოფა სამსაფეხურიანია. ქვეყანა იყოფა სავოევოდოებად (პოლ. województwo), სავოევოდოები თავის მხრივ იყოფიან პოვიატებად (პოლ. powiat), ხოლო პოვიატები – გმინებად (პოლ. gmina). ახალი ადმინისტრაციული დაყოფა შემოიღეს 1999 წელს. ამჟამად პოლონეთში 16 სავოევოდო, 379 პოვიატი (65 საქალაქო და 314 სასოფლო) და 2478 გმინაა (307 საქალაქო, 582 სასოფლო-საქალაქო და + 1589 სასოფლო). წინა ადმინისტრაციული დაყოფა შემოიღეს 1975 წლის 1 ივნისს. სამსაფეხურიანი დაყოფიდან გადავიდნენ ორსაფეხურიანზე: გააუქმეს პოვიატები და პოლონეთი დაყვეს სავოევოდოებად (49) და გმინებად. 1999 წლის 1 იანვრიდან ძალაში შევიდა ახალი ადმინისტრაციული სამსაფეხურიანი დაყოფა.
ბრუკლინი

ბრუკლინი (ინგლ. Brooklyn) — ქალაქ ნიუ-იორკის ხუთი რაიონიდან ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული ადგილია (2,6 მილიონი მცხოვრები). 1898 წლამდე დამოუკიდებელი ქალაქი იყო და აღმოცენდა ჰოლანდიელთა მიერ დაარსებული დასახლებიდან „ბრუკელენ“ (Breuckelen) ლონგ-აილენდის მდინარე ისტის სანაპიროზე. დამოუკიდებელი ქალაქის სტატუსის შენარჩუნების შემთხვევაში ბრუკლინი ამჟამად აშშ-ის სიდიდით მეოთხე დასახლება იქნებოდა ნიუ-იორკის, ლოს-ანჯელესისა და ჩიკაგოს შემდეგ. ნიუ-იორკთან კუთვნილების მიუხედავად ბრუკლინს დამოუკიდებელი ხასიათი და საკუთარი ქალაქური სტილი აქვს ბრონქსისგან განსხვავებით, რომელიც ისტორიულად და ხასიათობრივად უფრო მანჰეტენის ჩრდილოეთ დამატებას ჰგავს. ბრუკლინი ქუინსთან ერთად ლონგ-აილენდის დასავლეთ ბოლოში მდებარეობს. კინგსის ქაუნთი, რომელიც ტერიტორიულად ბრუკლინს ემთხვევა ნიუ-იორკის შტატის ყველაზე დასახლებული ოლქია. მას სახელი ინგლისის მეფე ჩარლზ II-ის პატივსაცემად დაერქვა. ადგილობრივი მოსახლეობა ბრუკლინს ხშირად „მეფეთა ქალაქს“ (City of Kings) უწოდებს ამ სახელის გამო.
დავითი

დავითი, დავით წინასწარმეტყველი, დავით მეფსალმუნე (ებრ. דָּוִד; დ. დაახ. ძვ. წ. 1035, ბეთლემი — გ. ძვ. წ. 965, იერუსალიმი) — ისრაელის სამეფოს მეორე მეფე, იესეი ბეთლემელის უმცროსი ვაჟი. მეფობდა 40 წელს (დაახ. ძვ. წ. 1005—965): შვიდი წელი და ექვსი თვე იყო იუდეის მეფე, დანარჩენი 33 წელი ისრაელის მეფე. ის არის მმართველის იდეალური განსახიერება. წმინდა წერილების მიხედვით მესია სწორედ დავით წინასწარმეტყველის შთამომავალია. ბიბლიის მიხედვით დავითი იყო მწყემსი. ღმერთმა ნახა მისი სიკეთე, ამიტომ მოაშორა საული სამეფოს და ტახტზე დავით წინასწარმეტყველი აიყვანა. დავითი აბრაამისეული რელიგიების ერთ-ერთი მთავარი წმინდანია. ის გვხვდება იუდეველთა, ქრისტიანთა და მუსულმანთა ტრადიციებში. ყურანში ის დაუთის სახელითაა მოხსენიებული. დავით წინასწარმეტყველი იუდაიზმში, ქრისტიანობაში და მუსულმანობაში აღიარებულია წმინდანად. მართლმადიდებლურ ეკლესიაში მისი ხსენების დღე გარდამავალ დღესასწაულთა რიცხვს განეკუთვნება და უწევს შობის შემდეგი კვირა დღე (თუ შობის დღესასწაული კვირა დღეა, მაშინ იდღესასწაულება მომდევნო კვირა დღეს). ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: დავითი დავით მეფე დავითი (ძვ. წ. 1004—965) (რუსული) სტატია „დავითი“ ებრაულ ელექტრონულ ენციკლოპედიაში (რუსული) დავით წინასწარმეტყველი ხელოვნებაში (რუსული) Davidic Sling (ინგლისური). SAVE Rome.
მართვის მოწმობა

მართვის მოწმობა — დოკუმენტი, რომელიც გვაძლევს სატრანსპორტო საშუალებების მართვის უფლებას. მთავარი სტატია: მართვის მოწმობის კატეგორიები. არსებობს მართვის მოწმობის 5 სახე, კატეგორია: “A”, “B”, “C”, “D”, “E” საქართველოს მოქალაქის მართვის მოწმობა გაიცემა საქართველოს შსს სამინისტროს მიერ. მის ასაღებად საქართველოს მოქალაქემ რამდენიმე პროცედურა უნდა გაიაროს: თეორიული გამოცდა პრაქტიკული გამოცდა. მართვის უფლების მისაღებ თეორიულ გამოცდაზე დაშვებამდე მძღოლობის კანდიდატი ვალდებულია გაიაროს ფერთა აღქმის ელექტრონული ტესტი. ტესტი შედგება სამი ილუსტრირებული კითხვისაგან. თითოეული ტესტის კითხვა მოიცავს ოთხ სავარაუდო პასუხს, რომლიდანაც სწორია მხოლოდ ერთი. მძღოლობის კანდიდატს ევალება სავარაუდო პასუხებიდან ამოირჩიოს სწორი პასუხები. ფერთა აღქმის ტესტის დადებითი შეფასების მისაღებად საჭიროა 10 წუთის განმავლობაში სამივე კითხვაზე სწორი პასუხის გაცემა. თუ მოქალაქემ აღნიშნული ფერთა აღქმის ტესტი ვერ ჩააბარა, მან უნდა წარადგინოს სამედიცინო ცნობა ფორმა 100, ე.წ. "ფსიქო". თეორიული გამოცდა შედგება 30 კითხვისგან, აქედან აუცილებელია 27 კითხვაზე სწორი პასუხის გაცემა. ამ გამოცდისთვის დათმობილია 30 წთ. პრაქტიკული გამოცდა ტარდება ავტოდრომზე ან დახურულ მოედანზე, რომელიც არის იზოლირებული და გამოცდების მისაღებად შესაბამისი მოწყობილობებით აღჭურვილი მყარსაფარიანი ტერიტორია. ტერიტორიებს, რომლებიც გამოიყენება სატრანსპორტო საშუალებებზე პრაქტიკული გამოცდების ჩასატარებლად, გააჩნია 6 ელემენტი, რომელთა სწორად გაკეთების შემთხვევაში გამოცდა ითვლება ჩაბარებულად. ეს ელემენტებია: ბოქსი ”უკუსვლით შესვლისათვის" ზიგზაგი საგაბარიტო შესვლა რვიანი აღმართი პარკირება
თამარ დედოფლის საყდარი

თამარ დედოფლის საყდარი – კლდეში გამოკვეთილი საყდარი რაჭაში, სოფლების ბოყვასა და ქორთას ზევით, ფოცხრევის მთის კირქვიან მასივში, ფრიალო კლდეზე. ადრე ვარაუდობდნენ, რომ აქ თამარ მეფის კუბო და შესაბამისი ძვირფასეულობა ინახებოდა, რის გამოც XIX საუკუნის ბოლოს განძის მაძიებელი, სოფელ ბოყვას მკვიდრი პეტრე ომანიძე მასზე ავიდა, თუმცა დიდი განძი არ უნახავს. ვარაუდობენ, რომ ტაძარი თამარ მეფის დროს აიგო. ვაჟა გობეჯიშვილი, რაჭის მონასტრები, თბ., 2006, გვ. 47–51
შოდის მონასტერი

შოდის მონასტერი – ნამონასტრალი რაჭაში, ონის მუნიციპალიტეტში. შემორჩენილია წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიის ნაშთები. სავანე უნდა დაარსებულიყო X საუკუნეში. თუმცა, XVI საუკუნისათვის მონასტერი აღარ არსებობს, რასაც ადასტურებს 1503 წელს შედგენილი ალექსანდრე მეფის სიგელი: „შოდას წმიდის გიორგის ეკლესია და სოფელი, ოცდახუთი კუამლი კაცი და ციხე“. შემორჩენილია ქუთაისის მუზეუმში დაცული ჭედური ჯვარ–ხატები. ისინი თარიღდება XI-XII საუკუნეებით. 1910 წლამდე ღების მაცხოვრის ეკლესიაში ინახებოდა პლატინის მასიური, 35 სმ სიმაღლის, უნიკალური ჯვარი, რომელიც შოდის მონასტერში უნდა ყოფილიყო დამზადებული. მოგვიანებით, ჯვარი ავაზაკებმა გაიტაცეს და მისი კვალი დაკარგულია. ვაჟა გობეჯიშვილი, რაჭის მონასტრები, თბ., 2006, გვ. 41–44
სორის მონასტერი

სორის მონასტერი – ნამონასტრალი რაჭაში, ონის მუნიციპალიტეტში, მდინარე სონტარულას მარჯვენა მხარეს, მთის ძირში, ვაკე ადგილას. სორის მონასტრის ჯვარცმის ეკლესიის აგებას მკვლევრები XIII საუკუნეს მიაწერენ. გიორგი ბოჭორიძის აღწერის მიხედვით (1920–იანი წლები), ეკლესია ერთნავიანი შენობაა, 14,5 X 8,5 მ, ნაგებია ქვითკირისგან. „გადმოცემით ეკლესია აშენებული და მოხატულია საპყარ ერისთავის ჭარელისძის ქველის მიერ, ხოლო განახლებულია შოშიტა ერისთავის მიერ XVIII საუკუნეში. პირველი დახატულია ჩრდილოეთ კედელზე, მეორე სამხრეთ კედელზე. წარწერები მხატვრობას აქვს ასომთავრულად, ხუცურად, მდივანმწიგნობრულად და მხედრულად“. ეკლესია უნიკალური სიძველეებით ყოფილა მდიდარი. თუმცა, XIX-XX საუკუნეებში გაძარცვულა. XIX საუკუნის პირველი ნახევრის რაჭის საეკლესიო წიგნებში მოხსენიებულნი არიან სორის მონასტრის მღვდელ–მონაზვნები: დავით შიოს ძე მინდელი და იოანე ქაიხოსროს ძე. სორის მონასტერში ბერმონაზვნური ცხოვრება 1850-იან წლებში მოიშალა. ვაჟა გობეჯიშვილი, რაჭის მონასტრები, თბ., 2006, გვ. 52–54
ჩოლოქის ბრძოლა (1854)

ჩოლოქის ბრძოლა 1854 — რუს-ქართველთა ჯარის ბრძოლა მდინარე ჩოლოქთან თურქების ლაშქრის წინააღმდეგ ყირიმის ომის დროს სოფელ ქაქუთის მიდამოებში. ნიგოითის ბრძოლაში თურქთა დამარცხების შემდეგ გენერალი ივანე ანდრონიკაშვილი, თურქთა მთავარი ძალების წინააღმდეგ შეტევის მიზნით, ოზურგეთისაკენ დაიძრა, ოსმალეთის ჯარმა სასწრაფოდ დატოვა ქალაქი და მდინარე ჩოლოქის მარცხენა ნაპირზე დაბანაკდა. რუს-ქართველთა ჯარის განკარგულებაში იყო 11 ბატალიონი (ქვეითი), 4 ასეული (დონელი კაზაკები), მილიციის 6 ქვეითი და 5 ცხენოსანი ასეული (იმერეთისა) და 6 ქვეითი რაზმი (გურიისა), სულ 10 ათასი ჯარისკაცი. თურქთა ჯარი, რომელსაც სინანფაში (სელიმ-ფაშა) სარდლობდა, 35 ათასი ჯარისკაცს ითვლიდა. გენერალი ანდრონიკაშვილმა მტერზე სწრაფი იერიშის მიტანა გადაწყვიტა. 4 ივნისს დილით „გურიის რაზმმა“ მტრის მოწინავე რაზმი დაამარცხა, მდინარე ჩოლოქისაკენ დაეშვა და ოსმალებს უკანდასახევი გზა მოუჭრა, შემდეგ ჩოლოქი გადალახა და მტრის პირისპირ დადგა. საარტილერიო ცეცხლის გახსნის შემდეგ რუს-ქართველთა მხედრობა ბრძოლაში ჩაება და, მტრის რიცხობრივი უპირატესობის მიუხედავად, დიდი მსხვერპლით წინ მიიწევდა. კავალერიის ბრძოლაში ჩაბმის შემდეგ ჯარის სხვა ნაწილებიც ფართო შეტევაზე გადავიდნენ. ხელჩართულ ბრძოლაში ოსმალები შედრკნენ და უკან დაიხიეს. რუს-ქართველთა ცხენოსნებმა მტერს ქობულეთამდე სდიეს. სელიმ-ფაშამ დაკარგა 4 ათასი მებრძოლი, 15 ქვემეხი, 36 დროშა და 3 ბანაკი, ანდრონიკაშვილმა - 1500 კაცი. ბრძოლაში გამოჩენილი მამაცობისათვის ქართული მილიცია წმ. გიორგის დროშით დააჯილდოეს. ჩოლოქის ბრძოლაში გამარჯვებამ ჩაფუშაოსმალეთის ცდა, სურამის გზით შეეერთებინა ახალციხე-ახალქალაქისა და ბათუმის კორპუსები. საქართველოს ბრძოლების სია შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ჩოლოქის ბრძოლა (1854)“ ვიკისაწყობში. ნარსია გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 146-147.
ძველი ვარშავა

ძველი ვარშავა (პოლ. Stare Miasto) — ვარშავის ძველი ისტორიული რაიონი. მდებარეობს მდინარე ვისლის გასწვრივ. ეს არის ვარშავის ერთი ყველაზე გამორჩეული ტურისტული ადგილი. 1980 წელს ქალაქის ისტორიული ნაწილი შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში. წმ. იოანეს კათედრალი, XIV საუკუნე იეზუიტების ეკლესია, 1609 წმ. მარტინიე ეკლესია, 1353-1752 ვარშავის ბარბიკანი, 1548 იარაღის საწყობი, 1379 თავდაცვითი კედლის დეტალი Szeroki Dunaj Street Piwna Street Canonicity Square მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ვირტუალური ტური დაარქივებული 2007-09-18 საიტზე Wayback Machine. Royal Castle website ძველი ვარშავის ფოტოები დაარქივებული 2015-10-18 საიტზე Wayback Machine.
საზოგადოებრივი გეოგრაფია

საზოგადოებრივი გეოგრაფია (ინგლ. human geography; რუს. социально-экономическая география) — დასავლური მიდგომის შესაბამისად, ეს არის გეოგრაფიის ის ნაწილი, რომელიც მოიცავს ამ მეცნიერების ყველა ასპექტს, გარდა იმ საკითხებისა, რომლებიც უშუალოდ ეხება ფიზიკურ (ბუნებრივ) გარემოს, და ისეთი გეოგრაფიული დისციპლინებისა, რომლებიც შეისწავლიან წმინდა ტექნიკურ საკითხებს. მთლიანად გეოგრაფიის მსგავსად, საზოგადოებრივი გეოგრაფიაც მოიცავს სამ ერთმანეთთან დაკავშირებულ სფეროს: სივრცობრივ ანალიზს — საზოგადოების არსებობის და საქმიანობის აღრიცხვასა და აღწერას დედამიწის ფარგლებში. ადამიანებისა და მათი გარემოს (როგორც ბუნებრივის, ასევე სოციალურ-ეკონომიკურის) ურთიერთკავშირსა და ურთიერთქმედებას. რეგიონულ სინთეზს — რომელიც ახდენს პირველი ორი საკითხის კომბინირებას განსაზღვრული ადგილმდებარეობის ფარგლებში. გვიანდელი საბჭოური მეცნიერება მას განიხილავდა როგორც სოციალურ-ეკონომიკურ გეოგრაფიას — სამეცნიერო დისციპლინების კომპლექსს, რომელიც სწავლობს საზოგადოებრივი წარმოების გადაადგილებისა და მოსახლეობის განსახლების კანონზომიერებებს, სხვა სიტყვებით — საზოგადოების ტერიტორიულ ორგანიზაციას. დღესდღეობით, საზოგადოებრივი გეოგრაფია მარტივად შეიძლება დახასიათდეს როგორც მეცნიერება, რომელიც შეისწავლის ადამიანის საზოგადოების ორგანიზაციისა და ფუნქციონირების სივრცე-დროით თავისებურებებს. Worldmapper - Mapping project using social data sets Online Human Geography Resource დაარქივებული 2011-07-10 საიტზე Wayback Machine. - Help and advice on human geography matters აბაზაძე ლ., მელიქიძე ვ., მსოფლიოს რეგიონებისა და ქვეყნების საზოგადოებრივი გეოგრაფია, თბ., 2008.
მიგრაცია

მიგრაცია (ლათ. Migratio — გადასახლება) — ადამიანის გადაადგილება ქვეყნის შიგნით ან მის საზღვრებს გარეთ; ან გადასახლება სხვადასხვა ვადით (რამდენიმე საათიდან სიცოცხლის ბოლომდე), რომელიც სტატისტიკურად აღრიცხვადი საზღვრების (ძირითადად ქალაქის, ქვეყნის და სხვა ადმინისტრაციული საზღვრების) გადაკვეთაში გამოიხატება. განასხვავებენ: მუდმივ მიგრაციას, რომელიც დაკავშირებულია საცხოვრებელი ადგილის სამუდამოდ შეცვლასთან. დროებით მიგრაციას, როდესაც გადასახლება ხდება საკმაოდ ხანგრძლივი დროით. სეზონურ, ქანქარისებურ, შიდა, გარე, იძულებით და სხვა სახის მიგრაციებს. მოსახლეობის მასობრივი გადაადგილება სახელმწიფოებს შორის საგრძნობლად ცვლის განსახლების საერთო სურათს და ცალკეული ქვეყნების მოსახლეობის დემოგრაფიულ, სოციალურ და რასობრივ-ეთნიკურ სტრუქტურას. მიგრაციის გამომწვევი მიზეზები შეიძლება იყოს როგორც პოლიტიკური (მათ შორის, ეთნიკური წმენდა ან გენოციდი), ისე ეკონომიკური (მატერიალური პირობების გაუმჯობესება), რელიგიური, სოციალ-კულტურული, ბუნებრივ-ეკოლოგიური და სხვა. მიგრაცია ასევე ეწოდება ცხოველთა გადაადგილებას ცხოვრების პირობების შეცვლის ან განვითარების ციკლის გავლის გამო. კაპიტალის მიგრაცია ეწოდება კაპიტალის გადასვლას ერთი ქვეყნიდან მეორეში ან ეკონომიკის ერთი დარგიდან მეორეში, უფრო დიდი მოგების მიზნით. მიგრაციის სალდო ეწოდება სახელმწიფოდან გასული და შემოსული ადამიანების შეფარდებას. სალდო ნიშნავს ნაშთის მაჩვენებელს. თუ ქვეყნიდან გასული ადამიანების რიცხვი აღემატება ქვეყანაში შემოსულთა რიცხვს, მიგრაციის სალდო უარყოფითია, ხოლო თუ შემოსული ადამიანების რიცხვი აჭარბებს გასულების რაოდენობას, სალდო დადებითია. ზურაბიშვილი, დ., გობრონიძე გ., სამოქალაქო განათლების ლექსიკონი, საიას იურიდ. განათლ. ხელშეწყობის ფონდი, თბ., 2011. ISBN 978-9941-0-3354-4. საერთაშორისო მიგრაციები მიგრაციის სტატისტიკა ქვეყნების მიხედვით დაარქივებული 2015-09-05 საიტზე Wayback Machine.
ნეოფიტე ურბნელი

ნეოფიტე ურბნელი — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 28 ოქტომბერი, ახალი სტილით - 10 ნოემბერი. წმიდა მღვდელმოწამე ნეოფიტე წარმოშობით სპარსელი იყო. VII საუკუნეში არაბი ამირა მუმნის ბრძანებით სარდალი აჰმადი დიდძალი სპით საქართველოს შემოესია. ლიახვის ხეობის მოოხრების შემდეგ აჰმადმა ორი მხედართმთავარი, ომარი და ბურული, გაგზავნა მცხეთისაკენ. მტკვრისა და არაგვის შესართავთან, სოფელ ციხედიდთან მეომრებმა მდინარის გაღმა, სარკინეთის კლდეებში იხილეს „ქუაბნი გამოქნილნი“, მისი დაურბებლობა სირცხვილად და სულთნის წინაშე დანაშაულად მიიჩნიეს და გაღმა გასასვლელად მტკვარში შევიდნენ, მაგრამ მდინარის გადალახვა ვერაფრით შეძლეს. შეცბუნებულმა სარკინოზებმა ტყვეებს ჰკითხეს თუ იქ რა ხდებოდა ტყვეებმა უპასუხეს, რომ ეს ნეტარი შიო მღვიმელის მონასტერი იყო, სადაც ცხოვრობდნენ ღვთის მორჩილნი. მათი ამბის გაგონებამ უსჯულო მხედრობა დიდად გააკვირვა. სარდლებმა გადაწყვიტეს, ყოველივე აჰმადისათვის ეცნობებინათ. საღმრთო ძალისგან შემკრთალმა აჰმადმა მონასტერში ომარი გაგზავნა, ოქრო და მრავალი სახმარი ნივთი გაატანა და ბერებთან დააბარა თხოვნა, რომ მისთვის ელოცათ. სარკინეთის ქვაბებს მიახლებულმა ომარმა მონაზვნებს კაცი გაუგზავნა და აცნობა, ნუგეშინისცემად და სამსახურად მოვდივარ და არა სავნებლადო. მონასტრის ბჭესთან მისულმა მხედართმთავარმა იხილა „სიმრავლეჲ უჴორცოთა მჴედართა ნათლისათა, საკუირველ მავალნი ჰაერთა ზედა და შორის მათსა კაცი მოხუცებული მონაზონი ფრიადითა ელუარებითა შესახედავისათა“. მონასტრის მკვიდრთა თავმდაბლობამ და ისეთმა მოკრძალებულმა ყოფამ, თითქოს „ანგელოსნი ჰბრწყინვიდეს ჴორცთა შინა“, უდიდესი შთაბეჭდილება მოახდინა ომარზე. ის მიხვდა, რომ უცხო მხედარნი უფლის ანგელოზები იყვნენ, მოხუცებული მონაზონი კი - ამ მონასტრის წინამძღვარი და ბერებს უთხრა: ომარმა მონაზონთა წინაშე აღთქმა დადო: მან დაუტევა უღმრთოება, მამული, მთავრობა, სიმდიდრე, შიომღვიმის სავანეში მივიდა და მოინათლა. მასთან ერთად ნათელ იღო მისმა ორმა მონამ. ნათლისღების შემდეგ ომარს ნეოფიტე (ახალი ნერგი) დაარქვეს, მის მეგობრებს კი - ქრიტოდულოსი (ქრისტეს მონა) და ქრისტოფოროსი (ქრისტეშემოსილი). ღვთის განგებით, წმინდა ნეოფიტე მღვდელმთავრად იქნა დადგინებული ურბნისის კათედრაზე. ყველას განაკვირვებდა მღვდელმთავრის სიბრძნე და შემართება. მტერმა ვერ მოითმინა სპარსის მოციქულებრივი მოღვაწეობა. მაზდეანებმა გადაწყვიტეს, მოეკლათ ქრისტეს მქადაგებელი მღვდელმთავარი. უსჯულოებმა გამონახეს მარჯვე დრო და სალოცავად განმარტოებულ ნეოფიტეს თავს დაესხნენ. მათ იცოდნენ, რომ წმინდა ნეოფიტე წმინდა სტეფანე პირველმოწამის სიკვდილს შეჰნატროდა, ამიტომ ქვით ჩაქოლვა მიუსაჯეს. წმინდანმა ტკბილი ხმით მიუგო: გამძვინვარებულმა უსჯულოებმა წმინდანი ქვებით ჩაქოლეს. წმინდა მღვდელმოწამის უკანასკნელი სიტყვები იყო: „უფალო იესო ქრისტე, შეივედრე სული ჩემი“. „ქართველ წმიდანთა ცხოვრებანი“, თბილისი, 2004 წ. წმიდა მღვდელმოწამე ნეოფიტე ურბნელი ურბნისისა და რუისის ეპარქიის საიტი დაარქივებული 2011-07-16 საიტზე Wayback Machine.
დემოგრაფიული აფეთქება

დემოგრაფიული აფეთქება ესაა მსოფლიოს მოსახლეობის მკვეთრი დაჩქარება, ძირითადად განვითარებადი ქვეყნების მოსახლეობის რაოდენობის ზრდის ხარჯზე. 1950-1960-იანი წლების დემოგრაფიული აფეთქება განპირობებული იყო განვითარებად ქვეყნებში მოკვდავობის შემცირებით 23-24 პრომილედან 9-10 პრომილემდე შობადობის მაღალი დონის შენარჩუნების პირობებში. [1]
7 გარეჯელი მოწამე

7 გარეჯელი მოწამე — ღირსი გარეჯელი მოწამენი: გერონტი, სერაპიონი, გერმანე, ბესარიონი, მიქაელი, სვიმეონი და ოთარი (1851). საქართველოს მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლესიის წმინდანნი, ხსენების დღე ახალი სტილით 12 აგვისტო (25 აგვისტო). ღირსი გერონტი, სერაპიონი, გერმანე, ბესარიონი, მიქაელი, სვიმონი და ოთარი დავით-გარეჯის უდაბნოში მოღვაწეობდნენ. დავით-გარეჯის უდაბნო XVIII-XIX საუკუნეებში ლეკთა მუდმივი შემოსევებისა და რბევის საგნად იქცა. მოთარეშეები ანადგურებდნენ ეკლესია-მონასტრებს, ბერების სენაკებს, იტაცებდნენ ღვთისმსახურებისათვის საჭირო ძვირფას ნივთებს, აწამებდნენ და ხოცავდნენ იქ მოღვაწე მამებს. 1851 წლის ზაფხულში გარეჯის უდაბნოს თავს დაესხა ლეკების დიდი რაზმი. მათ დაარბიეს დავითის ლავრა. „იწყეს ტანჯვად მამათა და ძმათა. პირველად ბერ-დიაკონი ოთარი უჩინოითა მახვილითა აღესრულა, შემდეგ იერო-მონაზონსა გერონტის თავი წარკვეთეს, სერაპიონ იერომონაზონსა უხეთქეს მახვილი თავსა და აღესრულა, გერმანე მწირმონაზონსა განუპეს მუცელი და მერმეთ თავი წარკვეთეს. ბესარიონ მწირმონაზონსა მყის თავი წარკვეთეს. სვიმონ დიაკონი რომელი იყო ჭაბუკი ასაკითა იწყო სილტოლვა და უჩინოითა მახვილითა ტყორცნილმან ვერღარა უძლო სვლად და მერმეთ თავი წარკვეთეს. ხოლო რომელი იყოი მიხაელ დუმილით შეწყნარებული და ფრიად მორჩილი კრებულისა და მონასტრისა, სხვათა უმეტეს სტანჯეს... შემდეგომად აღსრულებისა მათ ღირსთა მამათა გარდამოხდა ნათელი დიდი და დაადგრა წამებულთა ზედა... ღირს არიან იგინი, შემდგომად ხორცთა გარყვნისა აღმოხმად ძვალთა მათთა და დადებად პირველ წამებულთა ღირსთა მამათა... და დღესასწაული მათი იხსენიებოდეს წლითი წლად. მე უღირსმან დიდისა მონასტრის გაენათისამან ისააკ, რომელი მეცა ტყუედ მყოფი ვიყავ მათ თანა რომელი ვხედავდი თვალითა დავსწერე წამება წმიდათა მამათა უმეტნაკლოდ შემოკლებული ისტორია ესე“, - წერს პლატონ იოსელიანისადმი მიწერილ წერილში ბერმონაზონი ისააკი, რომელიც დაღესტანში წაუყვანიათ უსჯულოებს ტყვედ და შემდეგ გამოუხსნია რუსეთის იმპერატორ ნიკოლოზ პავლეს ძეს. ქართველი წმინდანები დეკანოზი ზაქარია (მაჩიტაძე), მანანა ბუკია, მაკა ბულია. „ქართველ წმიდანთა ცხოვრება“, თბილისი, 2004 წ.
ურბანიზაცია

ურბანიზაცია — ქალაქების ზრდა-განვითარების პროცესი, ქალაქის მოსახლეობის ხვედრითი წილის ზრდა ქვეყანაში, რეგიონში, მსოფლიოში. საზოგადოების განვითარებაში ქალაქების როლის ზრდის პროცესი, საქალაქო ცხოვრების წესის გავრცელება და მისი თანმხლები საზოგადოებრივი პროცესები. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ურბანიზაცია გაეროს მიერ შედგენილი ურბანიზაციის მიმოხილვა. 2006 World Urbanization Prospects, the 2014 Revision NASA Night Satellite Imagery
მეგაპოლისი

მეგაპოლისი (იგივე სუპერაგლომერაცია ან მეგაქალაქი) — საქალაქო განსახლების ყველაზე მსხვილი ფორმა. სტიქიურად ყალიბდება მეზობლად მდებარე დიდი რაოდენობით საქალაქო აგლომერაციების შეზრდის შედეგად. მისი ძირითადი მახასიათებელია ხაზოვანი განაშენიანება, რომელიც ძირითადად სატრანსპორტო მაგისტრალებს მისდევს, საერთო პოლიცენტრული სტრუქტურა, რომელიც განპირობებულია ერთმანეთთან ახლოს მდებარე მსხვილი საქალაქო დასახლებების ურთიერთქმედებით. ტერმინი პირველად გამოიყენეს 1957 წელს ამერიკის შეერთებულ შტატებში ბოსტონიდან ვაშინგტონამდე გადაჭიმული ურბანიზებული არეალის აღსაწერად, რომელსაც ბოსვაშის სახელით იცნობენ. [1]