laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
მურყმელის მაცხოვრის ეკლესია

მურყმელის მაცხოვრის ეკლესია — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში, სოფელ მურყმელში. აგებულია XI საუკუნის შუა წლებში. მურყმელის მაცხოვრის ეკლესია მცირე ზომის დარბაზული ეკლესიაა, იგი თითქმის მიმალულია ბევრად უფრო მაღალ სახლებსა და კოშკებს შორის. თავდაპირველი ნაგებობიდან შემორჩენილია სხვადასხვა ზომისა და სახის ქვით ნაგები დასავლეთი ნაწილი. ეკლესიის დანარჩენი ნაწილი აგებულია ე. წ. კოშკური წყობით, მშრალად ნაწყობი ფიქლით, ბათქაშის გარეშე. საკურთხევლის აფსიდი ოთხკუთხაა, შიგა სივრცე მცირე ზომისა, თუმცა საკმაოდ მაღალი. ტაძარი მოხატული ყოფილა, ამჟამად ინტერიერში შემონახულია „ნათლისღების“, „ჯვარცმის“ და სხვა თემბზე შესრულებული მოხატულობა. ტაძარი ლეჩხუმსა და სვანეთში არქეოლოგიური ექსპედიციისას მოუნახულებია ექვთიმე თაყაიშვილს, რომლის შესახებაც იგი წერს: ამის შემდეგ კი ექვთიმე თაყაიშვილი ჩამოთვლის იმ ნივთებს, რომელიც დაცულია მაცხოვრის ეკლესიაში. მათ შორისაა: ჯვრები, მაცხოვრის ოქროსა და ვერცხლის ხატები, ილია წინასწარმეტყველის კარედის წარწერიანი ხატი, ღვთისმშობლისა და სხვა წმინდანების ხატები. მურყმელის მაცხოვრის ეკლესიას 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია. ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია‎ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 202. ე. თაყაიშვილი, არქეოლოგიური ექსპედიცია ლეჩხუმ-სვანეთში 1910 წელს, დაბრუნება, ტ.2, თბ., 1991 ↑ ე. თაყაიშვილი, არქეოლოგიური ექსპედიცია ლეჩხუმ-სვანეთში 1910 წელს, დაბრუნება, ტ.2, თბ., 1991, გვ., 180 ↑ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
ადიშის მაცხოვრის ეკლესია

ადიშის მაცხოვრის ეკლესია (მაცხვარ) — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ადიშში, ჩრდილოეთ უბანში, სასაფლაოზე. ეკლესია აგებულია X–XI საუკუნეებში. ადიშის მაცხოვრის ეკლესია დარბაზული ტიპისაა. ტაძარი ლეჩხუმსა და სვანეთში არქეოლოგიური ექსპედიციისას მოუნახულებია ექვთიმე თაყაიშვილს. მას იქ უნახავს წარწერა კანკელის საწინავე ჯვარზე, რომელიც ასე წაიკითხა: გარდა ამისა ექვთიმე თაყაიშვილს მოყვანილი აქვს მეორე წარწერა, რომელიც ასომთავრულით შესრულებულია ზარზე: ექვთიმე თაყაიშვილი ეკლესიის ნივთებს შორს მოიხსენიებს ჯვარს, ზარსა და ცნობილ ადიშის სახარებას. იქვე დასძენს, რომ ამ ნივთების გარდა ეკლესიაში დაცულია მაცხოვრის ორი ნაჭედი ხატი, წამლით დახატული ღვთისმშობლის ხატი და კიდევ სამი ხატი, ნაკლები საშემსრულებლო ოსტატობით დაწერილი. აღსანიშნავია ეკლესიის მხატვრობა, რომელიც შესრულებულია XII საუკუნეში. ზოგადად ადიშის ეკლესიების კედლის მხატვრობაში ჩანს შუა საუკუნეების ქართული მონუმენტური ფერწერის ე. წ. სვანური სკოლის სპეციფიკური ნიშნები. ადიშის მაცხოვრის ეკლესიას 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია. ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია‎ ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 155, თბ.. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 96. ე. თაყაიშვილი, არქეოლოგიური ექსპედიცია ლეჩხუმ-სვანეთში 1910 წელს, დაბრუნება, ტ.2, თბ., 1991 ↑ ე. თაყაიშვილი, არქეოლოგიური ექსპედიცია ლეჩხუმ-სვანეთში 1910 წელს, დაბრუნება, ტ. 2, თბ., 1991, გვ. 267, ↑ ე. თაყაიშვილი, არქეოლოგიური ექსპედიცია ლეჩხუმ-სვანეთში 1910 წელს, დაბრუნება, ტ.2, გვ., 266-267, თბ., 1991 ↑ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-07-01. ციტირების თარიღი: 2019-07-24.
ლაილაშის ეკლესია

ლაილაშის წმინდა გიორგის ეკლესია — ეკლესია საქართველოში, ცაგერის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლაილაშის სასაფლაოზე. იგი დარბაზული ტიპისაა. იქვე არის სამრეკლო, რომელიც, სპეციალისტების შეფასებით, მეტად საინტერესო ნაგებობას წარმოადგენს. ეკლესიაც და სამრეკლოც XIX საუკუნის დასაწყისით არის დათარიღებული. გადმოცემით იქვე ყოფილა ძველი ეკლესიის შენობა, მაგრამ დღეს მისი ნაშთიც აღარ არსებობს. ლაილაშის ეკლესიის მსახურთა დიდ ღვაწლზე მიუთითებს სოფელ ლაილაშში აღმოჩენილი ლაილაშის ბიბლია, რომელიც ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრშია დაცული და უნიკალურ ძეგლად ითვლება. სოფელ ლაილაშში ყოველი წლის 23 ნოემბერს აღნიშნავენ ტაძრის დღესასწაულს — გიორგობას. ტაძარს, 2006 წლის საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია. ბოჭორიძე გ., ლაილაშის ქართველთა ეკლესიის სიძველეთა აღწერილობა, რაჭა–ლეჩხუმის ისტორიული ძეგლები და სიძველეები. თბ.,1994. გვ.292–294. ბერძენიშვილი დ., ბანძელაძე ი., სურამელაშვილი მ., ჭურღულია ლ., დარბაზული ტიპის ეკლესსისა და სამრეკლოს მოკლე აღწერილობა, ლეჩხუმი. თბ.,1983. გვ.78-79. მოგზაურობა რაჭა-ლეჩხუმში. ს. ლაილაში, მწიგნობრობა ქართული. მრავალტომეული. ტ.12. სასულიერო მწერლობა ამბროსი ხელაია სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი წიგნი 1.-თბ.,2001.-გვ.288-292.
კლდისუბნის ღვთისმშობლის ეკლესია

კლდისუბნის ღვთისმშობლის ეკლესია — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ კლდისუბანში. კლდისუბნის ღვთისმშობლის ეკლესია ქვედა სოფელში, მდ.რიცეულას მარცხენა მხარეს დგას. ვახუშტი ბატონიშვილი ამ წყალს „სადმელის ხევს“ უწოდებს. სოფ. სადმელი მეზობლად მდებარეობს. აგებულებით ეკლესია გარედან სამნავიან ბაზილიკას წააგავს, ხოლო შიგნით სამ შენობას წარმოადგენს: ერთ დიდ, შედარებით ახალ ეკლესიას (დღეს შუა ნაწილი), მეორეს - ძველ პატარა ეკლესიას (სამხრეთი ნაწილი) და მესამეს - გრძელ შენობას (ჩრდილო ნაწილი), რომელიც შუა ნაწილის თანამედროვე უნდა იყოს. სამივე შენობა ცალ-ცალკე ნაწილს წარმოადგენს და ორგანულად ერთმანეთთან დაკავშირებული არ არის. პირველი ორი შენობა კარგადა არის დაცული, მესამეს კი დასავლეთი მხარე დაქცეული აქვს. სამივე შენობა შირიმის თლილი ქვისა და კირისგანაა ნაგები, თაღები — ქვიტკირისგან. გადახურულია ყავარით. შირიმის ქვას ადგილობრივები სპონტიოს, პონტიკის და პოლტიკის ქვას უწოდებენ. დიდი ეკლესია (შუა ნაწილი) ერთნავიანი შენობაა, ზომებით — 10 მ. X 4,2 მ. ეს ნაწილი შიგნით კირითაა გალესილი, თაღი კარგადაა შენახული. ეკლესიას დასავლეთით, სამხრეთითა და ჩრდილოეთით კარი აქვს (სამხრეთისა და ჩრდილოეთი კარი გვერდით შენობებში გადის). აღმოსავლეთითა და დასავლეთით თითო სარკმელია გამოკვეთილი. საკურთხევლის შუაში ტრაპეზი დგას. საკურთხეველში ორი დიდი თახჩაა: ერთი ჩრდილოეთით, მეორე — სამხრეთით. ჩრდილოეთის თახჩაში სამკვეთლო უნდა ყოფილიყო გამართული, ხოლო სამხრეთისაში — სალარო. პატარა ეკლესია (სამხრეთი ნაწილი) ერთნავიანი შენობაა, ზომებით 3,7 მ. X 3,3 მ. მას კარნიზებად მოთეთრო ქვა აქვს, რომელიც ჩუქურთმითაა შეკობილი. სამხრეთ კედელში (გარედან) ჩუქურთმიანი სვეტის ორი ნატეხია დატანებული: ერთი კარის მარჯვნივ, მეორე — მარცხნივ. კარის ძირსაც ამგვარივე ქვა დევს, რომელიც პირით შიგნით არის შებრუნებული. კარი ეკლესიას აქვს სამხრეთით და ჩრდილოეთით (უკანასკნელი დიდ ეკლესიაში გადის): სარკმელი - აღმოსავლეთით - 1, დასავლეთით - 1. საკურთხეველი შუა ეკლესიიდან ორი საფეხურითაა ამაღლებული. კანკელი ქვიტკირისაა. მისი წინა პირი ქვის სვეტებითა და კამარებით ყოფილაშემკული, რომლებიც დღეს თითქმის სულ დანგრეულია. 2006 წლის 7 ნოემბერს საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, კლდისუბნის ღვთისმშობლის ეკლესიას ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია მიენიჭა. ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია ბოჭორიძე, გ. (1994). რაჭა-ლეჩხუმის ისტორიული ძეგლები და სიძველეები. თბილისი. გვ, 133-136. ↑ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665 კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ, საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე, თბილისი, 07.11.2006.
ჟახუნდერის წმინდა გიორგის ეკლესია

ჟახუნდერის წმინდა გიორგის სახელობის ტაძარი — ეკლესია საქართველოში, ლენტეხის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჟახუნდერში. დათარიღებულია განვითარებული შუა საუკუნეებით. ტაძარი ქვითაა ნაგები და ბაზილიკური ტიპისაა. მისი აღმოსავლეთი სარკმელი მოჩუქურთმებულია. ეკლესიის ხის მოჩუქურთმებული კარი დაცულია საქართველოს ხელოვნების მუზეუმში. 1910 წელს ტაძარი მოინახულა ექვთიმე თაყაიშვილმა. იგი ესპედიციის მასალებში ტაძარს ასე აღწერს: ეკლესიას, 2006 წლის საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია. ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია თაყაიშვილი ექვ., არქეოლოგიური ექსპედიცია ლეჩხუმ-სვანეთში 1910 წელს.პარიზი, 1937.გვ.106-109 ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია.ტ.VIII.თბ., 1984. გვ. 244. შუბითიძე ვ. ქართული ციხესიმაგრეები და ეკლესია-მონასტრები.თბ.,2012. გვ.197. ↑ შუბითიძე ვ. ქართული ციხესიმაგრეები და ეკლესია-მონასტრები.თბ.,2008. გვ. 92 ↑ *თაყაიშვილი ექვ., არქეოლოგიური ექსპედიცია ლეჩხუმ-სვანეთში 1910 წელს.პარიზი,1937.გვ.106 ↑ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
საყდრის წმინდა გიორგის ეკლესია

საყდრის წმინდა გიორგის ეკლესია — ეკლესია საქართველოში. მდებარეობს ლენტეხის მუნიციპალიტეტის სოფელ საყდარში. ტაძარი ერთნავიანი ბაზილიკაა, აგებულია სოფლის განაპირას, თარიღდება XV–XVI საუკუნეებით. დარბაზი დანაწევრებულია ორი საბჯენი თაღით და სამ-სამი კედლის თაღით, სამხრეთისა და ჩრდილოეთის კედლებზე. ეკლესია მთლიანად მოხატულია. საკურთხევლის კონქში გამოსახულია ვედრება (ვრცელი რედაქცია), აფსიდში — მსხვერპლის თაყვანისცემა, კამარის სამხრეთის ფერდზე — შობა, მირქმა, ჩრდილოეთის ფერდზე — ხარება, ნათლისღება, სამხრეთის კედელზე — პირველ რეგისტრზე: ლაზარეს აღდგინება, ამაღლება, მეორე რეგისტრზე: წმ. ბარბარე და წმ. მარინე, წმ. თევდორე, ამაღლების კომპოზიციის ნაწილი. მესამე რეგისტრზე: წმ. მეომრის ორ-ორი ნახევარფიგურა, წმ. მარიამ მეგვიპტელი (დასავლეთის თაღი). ჩრდილოეთ კედელზე — პირველ რეგისტრზე: იერუსალიმში დიდებით შესვლა, მენელსაცხებლე დედები უფლის საფლავთან, მეორე რეგისტრზე; ლასია ქალაქის სასწაული, წმ. გიორგი აღმოსავლეთის თაღში, მესამე რეგისტრზე საქტიტორო გამოსახულებებია; დასავლეთის კედელზე — პირველ რეგისტრზე სულიწმიდის მოფენა, მეორე რეგისტრზე — ჯოჯოხეთის წარმოტყვევნა და ჯვარცმა, მესამე რეგისტრზე, კარის აქეთ-იქით ქტიტორები. ტაძარი 1910 წელს მოინახულა ექვთიმე თაყაიშვილმა. იგი ვრცლად გვაწვდის ინფორმაციას ტაძარში დაცული სიწმინდეების შესახებ. იმ დროისათვის ტაძარში ყოფილა წარწერიანი ჯვრები (ერთი ხის, მეორე დიდი ჯვარი, ჯვარი სატრაპეზო), გაბრიელ მთავარანგელოზის მოოქროვილი ხატი ასომთავრული წარწერით, წმინდა გიორგის 4 ხატი, ღმრთისმშობლის ხატი, ხატი ვედრება, ცალი კარი კარედი ხატისა, ნატეხი წარწერისა, ბარძიმ-ფეშხუმი და ორი ლახტი რკინისა ექვს-ექვს ფრთიანი. თაყაიშვილი, ექ., არქეოლოგიური ექსპედიცია ლეჩხუმ-სვანეთში 1910 წელს, პარიზი, 1937. — გვ. 92–101. 440 გვ. შუბითიძე ვ., ქართული ციხესიმაგრეები და ეკლესია-მონასტრები. თბ., 2012. გვ. 198. ეროვნული კულტურული მემკვიდრეობის პროგრამა, ტვიბი, საანგარიშო კრებული, გვ. 220, თბ., 1998, გვ. 213. ↑ ეროვნული კულტურული მემკვიდრეობის პროგრამა, ტვიბი, საანგარიშო კრებული, გვ. 213, თბ., 1998, გვ. 18 ↑ თაყაიშვილი, ექ., 1937, გვ. 92–101.
ლაჰილის წმინდა გიორგის ეკლესია

ლაჰილის წმინდა გიორგის ტაძარი ("მხერის ჯგრაგ") — ეკლესია საქართველოში, მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლაჰილის უკიდურეს სამხრეთ ნაწილში. ეკლესია ქვითაა ნაგები. შესასვლელი მხოლო დასავლეთიდან აქვს. ეს საკმაოდ მაღალი ნაგებობაა. 1910 წელს ტაძარი მოინახულა ექვთიმე თაყაიშვილმა. იგი ექსპედიციის მასალებში წერს, რომ იქ არსებული სიწმინდეები გადმოტანილი ყოფილა სამი დანგრეული და გაუქმებული ეკლესიიდან. იმ დროისათვის ტაძარში ინახებოდა: ოთხი სხვადასხვა ზომის ჯვარი, წმინდა დიმიტრის მოოქროვილი ხატი, მთავარანგელოზ გაბრიელის ოქროს ხატი, წმინდა ანას ხატი, მაცხოვრის ხატი, მიქაელ მთავარანგელოზის ვერცხლის ხატი, ჯვარცმის ხატი, ორი ღმრთისმშობლის ხატი, რამდენიმე ბეჭედი, ორი სამაჯური, დოქი და ეტრატზე ნუსხურით შესრულებული სახარება. ეკლესიას 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია. ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია თაყაიშვილი ექვ., არქეოლოგიური ექსპედიცია ლეჩხუმ-სვანეთში 1910 წელს, პარიზი,1937.გვ. 362-369 ყენია რ., ალადაშვილი ნ. ზემო სვანეთი (შუა საუკუნეების ხელოვნება), გზამკვლევი, თბ., 2000. გვ. 87. ↑ ყენია რ., ალადაშვილი ნ. ზემო სვანეთი (შუა საუკუნეების ხელოვნება), გზამკვლევი, თბ., 2000. გვ. 87 ↑ თაყაიშვილი ექვ., არქეოლოგიური ექსპედიცია ლეჩხუმ-სვანეთში 1910 წელს, პარიზი, 1937.გვ.362-369 ↑ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
აზიის მეფე

აზიის მეფე (ბერძ. Κύριος της Ασίας) — წოდება, რომელიც ალექსანდრე დიდმა მიიღო გავგამელის ბრძოლის შემდეგ, ძვ. წ. 331 წელს. ვინაიდან, ალექსანდრეს დროს ბერძნები მხოლოდ აზიის გარკვეულ ნაწილზე ფლობდნენ ინფორმაციას, ხოლო ალექსანდრემ იმდროინდელი ცნობილი აზიის უდიდესი ნაწილი დაიპყრო, მართებულად ჩათვალეს რომ ალექსანდრე გამოეცხადებინათ მთლიანი აზიის მეფედ. ალექსანდრეს გარდაცვალების შემდგომ (ძვ. წ. 323), ტიტული გადაეცა მის მემკვიდრეებს: ფილიპე III-ს (ძვ. წ. 323–317), შემდგომ კი ალექსანდრე IV-ს (ძვ. წ. 317–309). თუმცა არცერთ მათგანს არ ჰქონია ძალაუფლება აზიის ტერიტორიებზე, ეს ტიტული მხოლოდ წოდებრივი იყო. ალექსანდრე IV-ის სიკვდილის შემდგომ სრულად გაქრა. ალექსანდრე დიდი — ძვ. წ. 331-323 ფილიპე III — ძვ. წ. 323-317 ალექსანდრე IV — ძვ. წ. 317-309 ↑ https://erenow.net/biographies/alexander-of-macedon-356-323-bc-a-historical-biography/10.php
ჟაბეშის მაცხოვრის ეკლესია

ჟაბეშის მაცხოვრის ტაძარი — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი საქართველოში, მესტიის მუნიციპალიტეტის მულახის თემის სოფელ ჟაბეშში. ტაძარი აგებულია XI საუკუნეში შირიმის თლილი კვადრებით. აღმოსავლეთით სამწახნაგა შვერილი აფსიდი აქვს. ინტერიერში, სამმალიანი ქვის კანკელის წინ, ქვისავე ოთხუთხა კვარცხბეკზე აღმართულია ხის ჯვარი. საკურთხევლის კედელში დატანებულია ორი ღრმა უბე, სადაც სამალავში შესასცლელია მოწყობილი. ინტერიერში შემონახულია მოხატულობის ფრაგმენტები. 1910 წელს ტაძარი მოინახულა ექვთიმე თაყაიშვილმა. ამ პერიოდში ტაძარში მსახურობდა ღრმადმოხუცებული მღვდელი გიორგი მარგიანი. მეცნიერი, ექსპედიციის მასალებში, იმ დროისათვის ტაძარში არსებული სიწმინდეების შესახებ გვაწვდის ვრცელ ინფორმაციას. ეკლესიაში დაცული ყოფილა წმინდა გიორგის მოოქროვილი ვერცხლის ხატი, ხის შანდალ-კანკელი და ზარი. ექვთიმე თაყაიშვილი აღნიშნავს, რომ დ. ბაქრაძის დროს, აქ ყოფილა ტყავის სახარება წარწერით, სადაც იხსენიება „აღმწერელი“ გიორგი.. ეკლესიას, 2006 წლის საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია. ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ.VIII, თბ., 1984. გვ.237 ყენია რ., ალადაშვილი ნ., ზემო სვანეთი (შუა საუკუნეების ხელოვნება), გზამკვლევი, თბ., 2000. გვ.65. თაყაიშვილი ექვ., არქეოლიგიური ექსპედიცია ლეჩხუმ-სვანეთში 1910 წელს, პარიზი, 1937. გვ. 249-250 ცაგურიშვილი თ., ბალზემო და ბალქვემო, თბ., 2010, გვ.79-80 შუბითიძე ვ. ქართული ციხესიმაგრეები და ეკლესია-მონასტრები, თბ., 2012. გვ.197. ↑ თაყაიშვილი ექვ., არქეოლიგიური ექსპედიცია ლეჩხუმ-სვანეთში 1910 წელს, პარიზი, 1937. გვ. 249-250 ↑ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
ჩვიბიანის მაცხოვრის ეკლესია

ჩვიბიანის მაცხოვრის ეკლესია (ჩვიბიანის ფუსდი) — ეკლესია საქართველოში, მესტიის მუნიციპალიტეტის უშგულის თემის სოფელ ჩვიბიანში. იგი დარბაზული ტიპისაა. ინტერიერს სამმალიანი ქვის კანკელი ამკობს. მასში დღემდე შემორჩენილია პატარა ვერცხლის ხატი წმინდა ნიკოლოზის გამოსახულებით, ჩარჩოზე სხვადასხვა დროის ცალკეული გამოსახულებებითა და სადა ნახევარსფეროებით. ქვედა ჩარჩოზე მოთავსებულია გაკრული ხელით შესრულებული ოთხსტრიქონიანი ნუსხური წარწერა, რომელშიაც ოსტატი მოხსენიებულია, როგორც მწერალი გაბრიელი. ტაძარი დათარიღებულია განვითარებული შუა საუკუნეებით. ნაგებია თლილი ქვით. 1910 წელს ტაძარი მოინახულა ექვთიმე თაყაიშვილმა. ამ პერიოდში ეკლესიაში დაცული ყოფილა მაცხოვრის მცირე ზომის ვერცხლის ჭედური ხატი ხუცური წარწერით, წმინდა გიორგის XIX საუკუნის ხატი, ორი წარწერიანი (ერთი მხედრული, მეორე კი არაბული წარწერით) და ორი უწარწერო ჯამი. ექვთიმე თაყაიშვილი აღნიშნავს, რომ ის ხატები, რომელიც ამ ეკლესიაში დ. ბაქრაძეს უნახავს, გადაუტანიათ მურყმელის ეკლესიაში . ეკლესიას, 2006 წლის საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია. ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია თაყაიშვილი ექვ., არქეოლიგიური ექსპედიცია ლეჩხუმ-სვანეთში 1910 წელს, პარიზი, 1937. გვ. 151 ყენია რ., ალადაშვილი ნ., ზემო სვანეთი (შუა საუკუნეების ხელოვნება), გზამკვლევი. თბ., 2000.გვ. 35. შუბითიძე ვ., ქართული ციხე-სიმააგრეები და ეკლესია-მონასტრები, თბ., 2012, გვ. 94 ↑ შუბითიძე ვ., ქართული ციხე-სიმააგრეები და ეკლესია-მონასტრები, თბ., 2012, გვ. 94 ↑ თაყაიშვილი ექვ., არქეოლიგიური ექსპედიცია ლეჩხუმ-სვანეთში 1910 წელს, პარიზი, 1937. გვ. 151 ↑ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-21. ციტირების თარიღი: 2019-07-24.
ბორის ჯონსონი

ბორის ჯონსონი (ინგლ. Boris Johnson; დ. 19 ივნისი, 1964, ნიუ–იორკი, აშშ) — ბრიტანელი პოლიტიკოსი და მოქმედი 77-ე პრემიერ-მინისტრი 2019 წლის 24 ივლისიდან. კონსერვატიული პარტიის ლიდერი 2019 წლის 23 ივლისიდან. ბრიტანეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი (2016-2018), ქალაქ ლონდონის მერი (2008–2016). ოფიციალური საიტი ბორის ჯონსონი
სასაშის მთავარანგელოზის ტაძარი

სასაშის მთავარანგელოზის ტაძარი — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ლენტეხის მუნიციპალიტეტის სოფელ სასაშში. სასაშის მთავარანგელოზის ეკლესია ხისგანაა აგებული და გუმბათითაა გადახურული. ეკლესია შუა საუკუნეებშია აგებული და 4 სიძველეს ინახავს. ღვთისმშობლის თავი ხატი ვერცხლისგანაა გამოჭედილი. ხატის ზომებია 46 სმ. X 33,5 სმ. ხატზე მაღალ ტახტზე მჯდომარე ღვთისმშობელია გამოსახული ძითურთ. წარწერა ასომთავრულადაა შესრულებული დ~დჲ ღ~სა. არშიები ერთმანეთში გადაბმული ნახევარწრეებითაა შემკობილი. ხატი XVI-XVII საუკუნეებში უნდა იყოს შექმნილი. ეკლესიაში ინახება წმინდა გიორგის ხატიც, რომელიც ვერცხლისგანაა გამოჭედილი. ხატის ზომებია 20,5 X 13,5 სმ. ხატზე წმინდა გიორგი სრულადაა გამოსახული, შუბითადა ფარით. ქსელის მსგავსი აშიები 9 დიდი ვერცხლის ფოლაქითაა შემკობილი. ხატი არც თუ ისე მაღალი ხარისხითაა შემკული. ეკლესიაში შემონახული მესამე სიძველეც ხატია, რომელიც სხვადასხვა ნაჭრისგან შედგება. ამ ხატის ზომებია 14,5 X 15 სმ. პატარა ჯვარცმის ხატი ვერცხლისგანაა დამზადებული, თუმცა არც თუ ისე მაღალი ოსტატობით. სპილენძის პატარა ხატი წმინდა გიორგისაა, რომელიც მაღალი ოსტატობითაა დამზადებული. ეზო სიმრგვლეებითაა მორთული და შიგ ჯვრებია დატანებული. აშიები ფოლაქების მსგავსი ორნამენტითაა მორთული. ეკლესიაში შენახული ხის ჯვარი ვერცხლითაა შეჭედილი, თუმცა მღალი ოსტატობით არაა დამზადებული. სასაშის მთავარანგელოზის ეკლესიაში ინახებოდა ფარი, რომელიც განსაკუთრებული ფორმის გამო ყოველთვის იპყრობდა მნახველის ყურადღებას. აღნიშნული ფარი 1925 წელს აკადემიკოსმა გიორგი ჩიტაიამ სვანეთიდან საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში ჩაიტანა. ეკლესიაში შენახულ ფარში ისარი იყო ჩასობილი, რაც ძველი სვანური ტრადიციის კვალია, როდესაც დღესასწაულებზე ეკლესიიდან გამოჰქონდათ შეწირული ფარები და მიზანში ესროდნენ. ისარი იმ ეპოქაზე მიუთითებს, როდესაც მშვილდი ცეცხლსასროლ იარაღზე უფრო პოპულარული იყო. ფარის ხის საფუძველზე მოყავისფრო ფერის ტყავია გადაკრული. მისი დიამეტრი 50 სმ-ია, სისქე კი - 1 სმ. ლითონის ცენტრალური დისკოს დიამეტრი 4,5 სმ-ია. ფარის ცენტრიდან სხივებად 19 წვრილი ზოლი გამოდის, რომლებიც კომპოზიციურად მზის სახეს ქმნიან. 2006 წლის 7 ნოემბერს საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, სასაშის მთავარანგელოზის ტაძარს ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია მიენიჭა. ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია თაყაიშვილი ე., არქეოლოგიური ექსპედიცია ლეჩხუმ-სვანეთში 1910 წელს, პარიზი 1937,. გვ., 105-106. დაბრუნება, ტ. II, თბ., 1991 გვ., 118 ↑ ნადირაძე ე., ქაფიანიძე მ. სვანური საბრძოლო იარაღის ისტორიიდან, სვანეთი 2008, გვ, 59. ↑ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665 კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ დაარქივებული 2020-10-30 საიტზე Wayback Machine. , საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე, თბილისი, 07.11.2006.
წვირმის წმინდა გიორგის ეკლესია

წვირმის წმინდა გიორგის ეკლესია — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფელ წვირმში. პატარა ეკლესია ქვისგანაა აგებული. კანკელის ქვემო ნაწილი, დაახლოებით 107 სმ სიმაღლისა, ქვისგანაა ნაშენი. ზემო ნაწილი ხისაა, სამი კამარა და ხის პატარა სვეტები აქვს. ხატებისთვის განკუთვნილი თაროები ხისგანაა გაკეთებული და კანკელზეა მიშენებული. ეკლესია შიგნიდან მოხატული ყოფილა, მაგრამ ფრესკები გაფუჭებული და შემჭვარტლულია. ფრესკის დასავლეთ კედელზე ეკლესიის ამგები ყოფილა გამოსახული. ის ქართულ ტანისამოსშია გამოწყობილი, თავზე სკუფიის მსგავსი ქუდი ახურავს, რომელიც ჯვრის სახის მარგალიტებითაა შემკული. მარჯვნივ სანახევროდ გადასული წარწერაა, რომელშიც შემდეგი სიტყვების ამოკითხვაა შესაძლებელი: სახელითა ღმრთისათა მოიხატა წმიდაი ესე ეკლესიაჲ გუხაფათის ჴელითა ზვიადისა. ჴელოსნობასა პაიშისა (?) ... მარცხნივ მეორე ნაწერწერაა, რომელიც კიდევ უფრო გაფუჭებულია და უფრო ძნელი გასარჩევია: ესე არს თ[ავად]]ი აარონ ... ეკლესიის აღმოსავლეთ კედელზე ტრაპეზია მიშენებული. მის ზემოთ და ფანჯრის ქვემოთ კედელზე მაცხოვრის თავია დახატული. ამჟამად ეკლესია მიტოვებულია და იქ არცერთი ნივთი არაა. ერთ დროს ეკლესია სოფლის მთავარი სამლოცველო ყოფილა და აქ წმინდა გიორგის ოქროთი შეძერწილი დიდი ხატი ინახებოდა, რომელიც დღეს გაშიშვლებულია. 2006 წლის 7 ნოემბერს საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, წვირმის წმინდა გიორგის ეკლესიას ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია მიენიჭა. ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია თაყაიშვილი, ე. (1937). არქეოლოგიური ექსპედიცია ლეჩხუმ-სვანეთში 1910 წელს. პარიზი. გვ, 224-226. ↑ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665 კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ დაარქივებული 2020-10-30 საიტზე Wayback Machine. , საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე, თბილისი, 07.11.2006.
წვირმის მთავარანგელოზის ეკლესია

წვირმის მთავარანგელოზის ეკლესია — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფელ წვირმში. წვირმის მთავარანგელოზის ეკლესია პატარა, თლილი ქვისგან აგებული ეკლესიაა. კანკელი ქვისაა, სამკამარიანი. ტაძარს აღმოსავლეთითა და დასავლეთით თითო სარკმელი აქვს. თაღის სარტყელი სამხრეთისა და ჩრდილოეთის ფართო და ძლიერად გამოშვერილ პალიასტრებზეა დამყარებული. საკურთხეველში ორი ღრმა მრგვალი უბეა. ეკლესიაში ტრაპეზი არაა, თუმცა მის მაგივრობას სარკმლის ქვემო ნაწილის სიბრტყე სწევდა. 2006 წლის 7 ნოემბერს საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, წვირმის მთავარანგელოზის ეკლესიას ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია მიენიჭა. ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია თაყაიშვილი, ე. (1937). არქეოლოგიური ექსპედიცია ლეჩხუმ-სვანეთში 1910 წელს. პარიზი. გვ, 225-226. ↑ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665 კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ დაარქივებული 2020-10-30 საიტზე Wayback Machine. , საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე, თბილისი, 07.11.2006.
ადიშის მაცხოვრის ეკლესიის კომპლექსი

ადიშის მაცხოვრის ეკლესიის კომპლექსი — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფელ ადიშში. კომპლექსში შედის მაცხოვრის – ქრისტეს ეკლესია და კოშკი. 2006 წლის 7 ნოემბერს საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, ადიშის მაცხოვრის ეკლესიის კომპლექსს ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია მიენიჭა. ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია თაყაიშვილი, ე. (1937). არქეოლოგიური ექსპედიცია ლეჩხუმ-სვანეთში 1910 წელს. პარიზი. გვ, 234-235. ↑ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665 კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ დაარქივებული 2020-10-30 საიტზე Wayback Machine. , საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე, თბილისი, 07.11.2006.