laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ქორისებრნი

ქორისებრნი (ლათ. Accipitridae) — ფრინველთა ოჯახი ქორისნაირთა რიგისა. მოიცავს განსხვავებული ზომის ფრინველება (მასა 50 გ-დან 19 კგ-მდე), რომლებიც გავრცელებული არიან მთელ დედამიწაყე (გარდა ანტარქტიკისა, ზოგიერთი ოკეანური კულძულისა და სრულიად უწყლო უდაბნოებისა). აერთიანებს 67 გვარის 254 სახეობას. ბინადრობენ ტყეში, მთაში, ტუნდრაში, ველზე და უდაბნოში. ბუდეს იკეთებენ ხეზე, ბუჩქზე, მიწაზე. კლდის ნაპრალში, ლერწმიანში. ქორისებრნი პრაქტიკულად (აფრიკული სვავის გარდა, რომელიც პალმების ნაყოფებით იკვებება) ყველა იკვებება ცხოველებით, მათ შორის არიან პოლიფაგები, ენტომოფაგები, ნეკროფაგები და სხვა. საქართველოში ამ ოჯახიდან გვხვდება ქორი, ქორცქვიტა, მიმინო, მდელოს, მინდვრისა და ჭაობის ძელქორები, ძერა, თეთრკუდა არწივი ანუ ფსოვი, ყაჯირი, ორბი, სვავი, კრავიჭამია ანუ ბატკანძერი, არწივი, კრაზანაჭამია ანუ ბოლოკარკაზი, გველიჭამია არწივი ანუ ძერაბოტი, კაკაჩა. ბოლო წლებში რიცხოვნობის მკვეთრი დაქვეითების გამო მათი უმრავლესობა სახელმწიფოებრივ დაცვას ექვემდებარება, შეტანილია საქართველოს „წითელ წიგნში“. ჟორდანია რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 550. ↑ ქორისებრნი (TSN 175280). ინტეგრაციული ტაქსონომიის საინფორმაციო სისტემა.
ლოზანის საზავო ხელშეკრულება

ლოზანის საზავო ხელშეკრულება — ლოზანის კონფერენციის ერთ-ერთი ძირითადი შემაჯამებელი დოკუმენტი. ხელი მოაწერეს 1923 წლის 24 ივლისს ერთი მხრივ დიდი ბრიტანეთის, საფრანგეთის, იტალიის, იაპონიის, საბერძნეთის, რუმინეთისა და სერბების, ხორვატებისა და სლოვენიელების სამეფოს და მეორე მხრივ თურქეთის წარმომადგენლებმა. შეცვალა 1920 წლის სევრის ხელშეკრულება. ხელშეკრულებამ ჩამოაყალიბა თანამედროვე თურქეთის საზღვრები. იურიდიულად გააფორმა ოსმალეთის იმპერიის დაშლა. ხელშეკრულებამ გამოაცხადა ზავი თურქეთსა და ანტანტის სახელმწიფოებს შორის. თურქეთმა შეინარჩუნა აღმოსავლეთი თრაკია, იზმირი და სხვა ტერიტორიები, რომლებიც დაკარგა სევრის ხელშეკრულების შედეგად. ამავდროულად თურქეთმა უარი თქვა არაბეთზე, ეგვიპტეზე, სუდანზე და სხვა გავლენის სფეროებზე. თრაკიაში საზღვარი მდინარე მარიცას გაჰყვა. ხელშეკრულებამ შეცვალა უცხოელების ეკონომიკური და პოლიტიკური პრივილეგიები თურქეთში და თურქეთზე არსებული საერთაშორისო ფინანსური კონტროლი. თურქეთი დათანხმდა გადაეხადა ოსმალეთის იმპერიის ვალის ნაწილი. 1923 წლის 23 აგვისტოს თურქეთმა მოახდინა ხელშეკრულების რატიფიკაცია, ხოლო ძალაში შევიდა 1924 წლის 6 აგვისტოდან, როდესაც რატიფიკაცია ყველა ხელმომწერმა სახელმწიფომ მოახდინა. სამშვიდობო ხელშეკრულებების სია ხელშეკრულების ტექსტი(ინგლისური)
ყაჯირის ტბა

ყაჯირის ტბა — გაუდინარი მლაშე-მწარე შრობადი ტბა საქართველოში, სიღნაღის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ივრის ზეგანზე, ჩობანდაღის ქედის ჩრდილოეთ ნაწილში, მდინარე ივრის მარჯვენა მხარეს, ჩათმის ტაფობში, ზღვის დონიდან 420 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 2,13 კმ². სიგრძე დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ 2,0 კმ, ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ 1,5 კმ. ტექტონიკური წარმოშობისაა. უკავია სინკლინური დეპრესია. აუზისთვის დამახასიათებელია ნახევარუდაბნოს ლანდშაფტი. აღმოსავლეთისაკენ ოდნავ წაგრძელებული ტბა გეგმაში ოვალური ფორმისაა. ნაპირები სწორი, დაბალი და დამრეცია. საზრდოობს ატმოსფერული ნალექებით. ზაფხულში მისი დიდი ნაწილი შრება და გლაუბერის და მაგნიუმის მარილის ფენით იფარება. წყალი რუხი ფერისაა. წყალმცენარეები და თევზი არ არის. ამჟამად ტბა დამშრალია. ↑ საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2009. — გვ. 188. ↑ ლევან მარუაშვილი. კავკასიის ფიზიკური გეოგრაფია, ნაწ. 2. თბ., 1981, გვ. 176 ↑ ლევან მარუაშვილი. საქართველოს ფიზიკური გეოგრაფია, თბ., 1964, გვ. 64 ↑ Апхазава И. С. Озера Грузии. Тбилиси: Мецниереба, 1975, ст. 43 ↑ ე. დემეტრაშვილი. სიღნაღის რაიონი. გორი, 1953, გვ. 32
არპადი

არპადი (დ. დაახლ. 845 — გ. 907) — უნგრელ ტომთა კონფედერაციის მეთაური. უნგრელთა მმართველი და მთავარსარდალი. სხვადასხვა ურთიერთგამომრიცხავი წყაროების და გამო მისი ბიოგრაფია სადაოა, მაგრამ მიუხედავად ამისა უნგრელთა უმრავლესობა არპადს „ქვეყნის დამფუძნებლად“ მიიჩნევს. არპადის მიერ დაარსებულმა დინასტიამ უნგრეთის სამეფო 1301 წლამდე მართა. Anonymus, Notary of King Béla: The Deeds of the Hungarians (Edited, Translated and Annotated by Martyn Rady and László Veszprémy) (2010). In: Rady, Martyn; Veszprémy, László; Bak, János M. (2010); Anonymus and Master Roger; CEU Press; ISBN 978-963-9776-95-1. The Hungarian Illuminated Chronicle: Chronica de Gestis Hungarorum (Edited by Dezső Dercsényi) (1970). Corvina, Taplinger Publishing. ISBN 0-8008-4015-1.
კრუშინკა

კრუშინკა (უკრ. Крушинка) — სოფელი კიევის ოლქში, ჩრდილოეთ უკრაინაში. 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 347 ადამიანი. კრუშინკა პირველად წყაროებში 1851 წელს იხსენიება. სოფელში გაედინება მდინარე კრუშინკა. არის რამდენიმე ტბორი. წყლებში გვხვდება ანკარა. კრუშინკა იყოფა რამდენიმე ისტორიულ რაიონად. სსრკ დროს სოფელში არსებობდა კოლმეურნეობა. სოფელი კრუშინკა (უკრაინული) სოფელი კრუშინკა დაარქივებული 2017-04-20 საიტზე Wayback Machine. (უკრაინული) ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: კრუშინკა
აბუქირის ბრძოლა

აბუქირის ბრძოლა — ბრძოლა დაახლ. 8-ათასიან ფრანგულ არმიასა და 18-ათასიან ოსმალეთის არმიას შორის. გაიმართა 1799 წლის 25 ივლისს ეგვიპტის სანაპიროზე, აბუქირის ყურეში, იმ ადგილას სადაც ერთი წლით ადრე ადმირალმა ნელსონმა თითქმის მთელი ფრანგული არმია გაანადგურა. ფრანგების არმიას ხელმძღვანელობდა ნაპოლეონ ბონაპარტი, ხოლო ოსმალეთის არმიას საიდ მუსტაფა-ფაშა. აბუქირის ბრძოლა ნაპოლეონის კარიერაში ერთ-ერთი ყველაზე ბრწყინვალე შედეგის მომტანი გახდა, მთლიანად გაანადგურა ოსმალეთის არმია მცირე დანაკარგის საფასურად. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 43. Chandler, David, The Campaigns of Napoleon New York, Macmillan, 1966. Juan Cole, Napoleon’s Egypt: Invading the Middle East Palgrave Macmillan, 2007. [ISBN 1-4039-6431-9] Herold, J. Christopher, Bonaparte in Egypt — London, Hamish Hamilton, 1962. Herold, J. Christopher, The Age of Napoleon. New York, American Heritage, 1963. Moorehead, Alan, The Blue Nile New York, Harper & Row, 1962.
პოტსდამის შეთანხმება

პოტსდამის შეთანხმება — პოტსდამის კონფერენციის შემაჯამებელი დოკუმენტი. კონფერენცია მიმდინარეობდა მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ 1945 წლის 17 ივლისიდან 2 აგვისტომდე, ცეცილიენჰოფის სასახლეში პოტსდამში. პოტსდამის კონფერენციაზე გამარჯვებულმა სახელმწიფოებმა მიიღეს გადაწყვეტილება გერმანიის ახალი პოლიტიკური და ადმინისტრაციული მოწყობის, მისი დემილიტარიზაციის, რეპარაციის გადახდისა და გერმანელი სამხედრო ტყვეების ბედის შესახებ. კონფერენციაში მონაწილეობდნენ სსრკ, აშშ და დიდი ბრიტანეთი. საფრანგეთი არ მონაწილეობდა, თუმცა 4 აგვისტოს შეუერთდა პოტსდამის შეთანხმებას. თავდაპირველად კონფერენციაში მონაწილეობდნენ სტალინი, ჰარი ტრუმენი და უინსტონ ჩერჩილი. მოგვიანებით ჩერჩილი შეცვალა დიდი ბრიტანეთის ახალმა პრემიერ-მინისტრმა კლემენტ ეტლიმ. კონფერენციაზე გერმანიისათვის მიიღეს პოლიტიკური პრინციპები, რომელსაც უწოდეს „ხუთი D“: დენაციფიკაცია დემილიტარიზაცია დემოკრატიზაცია დეცენტრალიზაცია დემონტაჟი პოტსდამის შეთანხმების ყველაზე მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილებები იყო: პოლონეთის, ჩეხოსლოვაკიის და უნგრეთის გერმანული მოსახლეობის „მოწესრიგებული და ჰუმანური ტრანსფერის“ ლეგიტიმაცია. აღმოსავლეთ გერმანული მიწების (ოდერ-ნაისეს ხაზს აღმოსავლეთით) პოლონეთისათვის გადაცემა. გერმანიის მოკავშირეთა 4 საკონტროლო ზონად (სსრკ, აშშ, დიდი ბრიტანეთი, საფრანგეთი) დაყოფა. გერმანიის სარეპარაციო ზონებად დაყოფა საკონტროლო ზონების მიხედვით. ეს ბოლო პუნქტი თითოეულ მაკონტროლირებელ მოკავშირეს თავის საკონტროლო ზონაში მისი ინტერესების მიხედვით რეპარაციების დაწესების უფლებას აძლევდა, რითაც დაირღვა გერმანიის ეკონომიკური ერთიანობა. ამას მალე ცივი ომის დაწყებისთანავე გერმანიის პოლიტიკური ერთიანობის დარღვევაც მოჰყვა. Agreements of the Berlin (Potsdam) Conference დაარქივებული 2009-08-02 საიტზე Wayback Machine. Trouble in Germany[მკვდარი ბმული] Time Magazine, Monday, October 22, 1945 Cornerstone of Steel[მკვდარი ბმული] Monday, January 21, 1946 The Road Back დაარქივებული 2013-08-28 საიტზე Wayback Machine. Time Magazine, Monday, September 8, 1947
სოფი ვილი

სოფი ვილი (უკრ. Софі Віллі; ინგლ. Sophie Villy; ნამდვილი გვარი: ხუციშვილი; დ. 30 ოქტომბერი 1990) — ქართველი მომღერალი, რომელიც მოღვაწეობს უკრაინასა და აშშ-ში. მღერის ინგლისურ და ქართულ ენაზე. სოფი ასევე არის ქართული, ფრანგული და უკრაინული ფილმების საუნდტრეკების ავტორი. სოფი ხუციშვილი დაიბადა 1990 წლის 30 ოქტომბერს მუსიკოს დათოსა და ინტერიერის დიზაინერ მილას ოჯახში, სოფის მამა დათო წარმოშობით საქართველოდანაა, ხოლო დედა — უკრაინიდან. სოფიმ სიმღერა სამი წლის ასაკიდან დაიწყო. სწავლობდა [[თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის ათწლედში, თავდაპირველად ფორტეპიანოზე სწავლობდა დაკვრას, თუმცა ოთხი წლის შემდეგ გიტარაზე გადავიდა. თოთხმეტი წლის ასაკში დაიწყო სიმღერების წერა, თექვსმეტი წლისამ კი თბილისის კლუბებში დაიწყო გამოსვლა მეგობართან — გიტარისტ ირაკლი მეტრეველთან ერთად. ხუთიდან თხუთმეტ წლამდე სოფო სპორტშიც მოღვაწეობდა, კერძოდ წყალში ხტომაში. მოიგო Euromeeting 2002, რომელიც სტრასბურგში ტარდებოდა; აგრეთვე მონაწილეობა მიიღო სხვადასხვა შეჯიბრებებში გერმანიაში, ავსტრიაში, ჰოლანდიაში, საბერძნეთში, უნგრეთსა და საფრანგეთში. მუხლის ტრავმის გამო სოფი სპორტიდან წამოვიდა. ოფიციალური გვერდი სოფო ვილი SoundCloud-ზე Sophie Villy - ქართველი მომღერალი[მკვდარი ბმული] დამოუკიდებლობა და ოჯახი: სოფი ვილი[მკვდარი ბმული] ახალგაზრდა უკრაინელი მომღერლების ალბომები დაარქივებული 2014-05-28 საიტზე Wayback Machine. სოფი ვილი - მომღერალი რომელზეც მსოფლიო ლაპარაკობს[მკვდარი ბმული]
კონსტანტინე II (ქართლის მეფე)

კონსტანტინე II (გ. 1505) — ქართლის მეფე 1478/1479-1505 წწ., ალექსანდრე I დიდის ძის დიმიტრი ბატონიშვილის ვაჟი. 1465 წელს ბიძასთან, მეფე გიორგი VIII-თან, ერთად ტყვედ ჩაუვარდა სამცხის ათაბაგ ყვარყვარე II-ს. ტყვეობიდან გამოქცეული კონსტანტინე II ქუთაისში გამაგრდა, მაგრამ ხელისუფლებას ვერ დაეუფლა და 1466 წელს საქართველოს მეფედ თავი გამოაცხადა ბაგრატ VI-მ. ამავე დროს ტყვეობიდან განთავისუფლებული გიორგი VIII, რომელმაც ბაგრატ VI-თან ბრძოლა წააგო, კახეთში გადავიდა და საფუძველი დაუდო კახეთის სამეფოს დამოუკიდებელ არსებობას. 1468 წელს კონსტანტინე II იძულებული გახდა ეცნო ბაგრატ VI-ის მეფობა. თუმცა თავის თავს მაინც მეფეს უწოდებდა 1466 წლიდან ჩანს, ამას ქართლ-იმერეთში ბაგრატ VI-ის მეფობის დროს (1466-1478 წწ.) სამეფოს გარკვეულ ტერიტორიაზე ძალაუფლება ჰქონდა, ე.ი. ეს იყო ორმეფობის დრო. 1478 წელს, როდესაც ბაგრატი გარდაიცვალა კონსტანტინე II-მ სძლია ბაგრატ VI-ის ძეს ალექსანდრეს და ქართლ-იმერეთის ტახტს დაეპატრონა. 1483 წელს კონსტანტინე II არადეთთან დაამარცხა ყვარყვარე II-მ, ამით ისარგებლა ალექსანდრე II-მ და 1484 წელს თავი იმერეთის მეფედ გამოაცხადა. 1487 წელს კონსტანტინე II-მ ქუთაისიდან განდევნა, მაგრამ ქართლში იაყუბ-ყაენის შემოსევის გამო იძულებული გახდა დაეტოვებინა იმერეთი, რომელსაც კვლავ ალექსანდრე II დაეუფლა (1489 წ.). 1490-იანი წლების დასაწყისში კონსტანტინე II-მ ცნო ქართლის, კახეთის და იმერეთის სამეფოებად საქართველოს დაშლის ფაქტი, თუმცა ამის შემდეგაც განაგრძობდა ბრძოლას ერთიანი სამეფოს აღსადგენად და ოსმალეთ-ირანის აგრესიის წინააღმდეგ. ამ მიზნის მისაღწევად 1492-1496 წლებს შუა მან ხუცესი ნილოსი გაგზავნა დესპანად კაიროში ეგვიპტის მამლუქ სულთან აშრაფ სეიფ ალ-დინ კაიტბეისთან, აგრეთვე რომის პაპთან და ესპანეთის მეფესთან. მაგრამ კონსტანტინე II-ის ცდას შედეგი არ მოჰყოლია. გუჩუა ვ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 642.
ტანშანის მიწისძვრა

ტანშანის მიწისძვრა, აგრეთვე ტანშანის დიდი მიწისძვრა — მიწისძვრა, რომელიც მოხდა 1976 წლის 28 ივლისს, ჩინეთის ქალაქ ტანშანში. მიჩნეულია XX საუკუნის უდიდეს მიწისძვრად გარდაცვლილთა რაოდენობის მიხედვით. ეპიცენტრი დაფიქსირდა ხებეის პროვინციის ინდუსტრიულ და დაახლოებით მილიონიან ქალაქ ტანშანში. საწყის ეტაპზე ჩინეთის მთავრობის მიხედვით გარდაცვლილთა რაოდენობა 655 000 აღწევდა, თუმცა ეს მაჩვენებელი შემდეგ 240 000-255 000 განისაზღვრა. სხვადასხვა გავრცელებული ინფორმაციის თანახმად, გარდაცვლილთა რაოდენობა დაახლოებით 650,000 აღწევდა. ძლიერ დაშავდა 164 000 ადამიანი. რიხტერის სკალით მიწისძვრის მაგნიტუდა იყო 7,8. მიწისძვრა მოხდა ადგილობრივი დროით 03:42:53.8 სთ-ზე და 14-16 წმ. გაგრძელდა. ბიძგები გავრცელდა ყველა მიმართულებით დაახლოებით 1100 კმ-ზე. ცოტა მოგვიანებით, იმავე დღეს, 7,1 მაგნიტუდიანი აფტერშოკი აღინიშნა ლუანსიანში, რომელიც ტანშანიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 70 კმ-შია გაწოლილი. მიწისძვრა მოხდა უცნობი რღვევის გასწვრივ, რომელიც ამჟამად ტანშანის რღვევის სახელწოდებით არის ცნობილი. მიწისძვრის შედეგად დაინგრა ან ძლიერ დაზიანდა ქალაქის შენობების 85%-ზე მეტი. დიდი ზარალი მიადგა ინფრასტრუქტურასა და სოფლის მეურნეობას. ტანშანის მიწისძვრა — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
ლესლი მანიგა

ლესლი ფრანსუა სენ როკ მანიგა (ფრანგ. Leslie François Saint Roc Manigat; 16 აგვისტო 1930, პორტ-ო-პრენსი — 27 ივნისი 2014, იქვე) — ჰაიტის 35-ე პრეზიდენტი, აირჩიეს 1988 წლის 7 თებერვალს, თუმცა იმავე წელს დაამხო გენერალ-ლეიტენანტმა ანრი ნამფმა. დაიბადა პედაგოგი დედის და პოლიტიკოსი მამის ოჯახში. მისი პაპა ფრანსუა მანიგა ცნობილი გენერალი და პოლიტიკოსი, XIX საუკუნის ბოლოს პრეზიდენტობის კანდიდატიც კი იყო. ლესლი მანიგას ცოლი მირლანდ მანიგა არის ჰაიტის ოპოზიციის ლიდერი, რომელიც 2010 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების ერთ-ერთი ძირითადი კანდიდატი იყო. Important Dates in Haïti’s History დაარქივებული 2004-03-04 საიტზე Wayback Machine.
ტომას კრომველი

ტომას კრომველი (ინგლ. Thomas Cromwell; დ. დაახლ. 1485 — გ. 28 ივლისი, 1540) — ინგლისის სახელმწიფო მოღვაწე, ჰენრი VIII-ის პირველი მრჩეველი 1532–1540 წლებში. ინგლისის რეფორმაციის მთავარი იდეოლოგი, ანგლიკანიზმის ფუძემდებელი. ტომას კრომველის ახალგაზრდობის შესახებ მცირე ცნობებია დაცული. 1540 წლის 28 ივლისს ინგლისის მეფე ჰენრი VIII-მ, ღალატში დაადანაშაულა და ჩამოახრჩო. იმავე დღეს კი ჯვარი დაიწერა მის ცოლზე, კათრინ ჰოვარდზე. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ტომას კრომველი CROMWELL, Thomas (by 1485–1540), of London at historyofparliamentonline.org Cromwell, Thomas, Earl of Essex Encyclopædia Britannica, 11th ed., vol. VII at archive.org Thomas Cromwell დაარქივებული 2015-03-04 საიტზე Wayback Machine.
კონსტანტინე III (აფხაზთა მეფე)

კონსტანტინე III, კოსტანტი III (გ. 922) — „აფხაზთა სამეფოს“ (დასავლეთ საქართველოს) მეფე დაახლოებით 893-922, ბაგრატ I-ის ძე. იბრძოდა სამეფო-სამთავროებს შორის ჰეგემონობის მოპოვებისა და საქართველოს გაერთიანებისათვის. 904 დაეუფლა ქართლს. მის წინააღმდეგ გაილაშქრეს სომეხთა მეფემ სმბატ I-მა და ქართველთა მეფემ ადარნასე II-მ. მათ ალყა შემოარტყეს უფლისციხეს და აიღეს. საზავო მოლაპარაკების დროს კონსტანტინე III შეიპყრეს. სმბატმა ის ანისის ციხეში დაამწყვდია, მაგრამ 4 თვის შემდეგ, იმის შიშით, რომ „აფხაზთა სამეფოს“ ტახტზე უფრო ძლიერ პიროვნებას დასვამდნენ, გაათავისუფლა. სმბატ I არაბებთან ურთიერთობის გამწვავების გამო დათმობაზე წავიდა, კონსტანტინე III-მ კვლავ მიიღო ქართლი. დასავლეთ საქართველოსა და სომხეთის მეფის ეს კავშირი კონსტანტინე III-ის სმბატის ასულზე დაქორწინებით განმტკიცდა. აბუ ლ-კასიმის მიერ სმბატ I-ის მოკვლისა (914) და სომხეთის აოხრების შემდეგ კონსტანტინე III-მ ჯერ ქართლში განიმტკიცა ხელისუფლება, შემდეგ მან და კახეთის ქორეპისკოპოსმა (მთავარი) კვირიკე I-მა ჰერეთი დაიპყრეს და გაინაწილეს. ამ დროიდან X საუკუნის უკანასკნელ მეოთხედამდე საქართველოს სამეფო-სამთავროთა შორის ჰეგემონობა „აფხაზთა მეფის“ ხელში იყო. „აბხაზთ მეფეთა ქრონიკის“ მიხედვით: თედო ჟორდანიას აზრით აღნიშნული თარიღი (ქორონიკონი 128 და დასაბამითგან 6384 წელი) — 809 წელია. გუჩუა ვ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 643. ↑ თ. ჟორდანია, ქრონიკები, ტ. 1, გვ. 84
ოპერაცია გომორა

ოპერაცია გომორა — ჰამბურგის საჰაერო დაბომბვების სამხედრო-კოდური სახელწოდება, რომელსაც ახორციელებდა სამეფო სამხედრო-საჰაერო და აშშ-ის სამხედრო-საჰაერო ძალები 1943 წლის 25 ივლისიდან 3 აგვისტომდე, მეორე მსოფლიო ომის დროს. ეს იყო ისტორიაში ყველაზე მასშტაბური საჰაერო დაბომბვა. დაბომბვას მეთაურობდა ბრიტანელი ართურ ჰარისი. ავიადაბომბვის შედეგად დაიღუპა 45 000 ადამიანი, 125 ათასმა მიიღო ჭრილობები, დაახლოებით მილიონი ადამიანი იძულებული გახდა ქალაქი მიეტოვებინა. Interrogation of Captured Prisoners, United States Strategic Bombing Survey, Summary Report, (European War), September 30, 1945 Memories of a 14 year old girl (in German) დაარქივებული 2003-11-30 საიტზე Wayback Machine. Speech given by Sir Paul Torry, British Ambassador, in Hamburg, 2003 დაარქივებული 2007-10-08 საიტზე Wayback Machine. Lowe, Keith (2007). Inferno: The Devastation of Hamburg, 1943. Viking. ISBN 0-670-91557-2.  Friedrich, Jörg (2006). The Fire: The bombing of Germany, 1940-1945. New York: Columbia University Press. ISBN 0-231-13380-4.  Grayling, A. C. (2006). Among the Dead Cities. New York: Walker Publishing Company Inc.. ISBN 0-8027-1471-4.  Nossack, Hans (2004). The End: Hamburg 1943. Chicago: University of Chicago Press. ISBN 0-226-59556-0.  Sebald, Winfried (2003). On the Natural History of Destruction. New York: Random House. ISBN 0-375-50484-2.
ფილიოკვე

„ფილიოკვე“ (ლათ. Filioque, „და ძისაგან“) — ნიკეა-კონსტანტინეპოლის სარწმუნოების სიმბოლოს (მრწამსის) ტექსტში ჩამატებული სიტყვა სულიწმინდის ძისაგან გამომავლობის შესახებ. ფილიოკვეს არ შეიცავდა საერთოქრისტიანული მრწამსის თავდაპირველი, 381 წელს მიღებული ვარიანტი. რომის ეკლესიაში ცალკეული მოღვაწეები მას უკვე V საუკუნიდან იყენებდნენ სამების არსის თეოლოგიური განმარტებების დროს, თუმცა აღმოსავლეთის ავტოკეფალური ეკლესიები ამ სწავლებას იზიარებდნენ. კათოლიკურ ეკლესიაში ფილიოკვე XIII საუკუნეში იქნა აყვანილი დოგმის ხარისხში და დღემდეა აღიარებული როგორც კათოლიკეების, ისე ევანგელისტების მიერ. ძველკათოლიკური, მართლმადიდებელი და აღმოსავლეთის სხვა ეკლესიები უარყოფენ სარწმუნოების სიმბოლოში ფილიოკვეს ჩამატების ჭეშმარიტებას. ფილიოკვე პაპის პრიმატთან ერთად ის უმნიშვნელოვანესი თეოლოგიური სადავო საკითხია, რომელმაც, ერთი მხრივ, გამოიწვია დიდი სქიზმა და, მეორე მხრივ, დღემდე აფერხებს კათოლიკური და მართლმადიდებელი ეკლესიის გაერთიანებას თითქმის ათასწლიანი განხეთქილების შემდეგ. ფილიოკვე, ლათინურად Filioque ქართულად დაახლოებით ითარგმნება, როგორც „და ძისაგან“ ან „ძითურთ“, „ძესთან ერთად“. კერძოდ, ეს სიტყვა სარწმუნოების სიმბოლოში შემდეგ ადგილასაა ჩამატებული: ნიკეა-კონსტანტინოპოლის სარწმუნოების სიმბოლოს თავდაპირველ ვარიანტში (ბერძნულ ორიგინალში) შესაბამისი წინადადება ამგვარია: სარწმუნოების სიმბოლო დიდი სქიზმა თინიკაშვილი, დავით. "ფილიოკვე - მოხსნილი პრობლემა", სტატიათა კრებულში: აღმოსავლურ-დასავლური ქრისტიანობა. თბ., 2009, http://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/8353/1/Agmosavlur-Dasavluri_Qristianoba.pdf Peter Gemeinhardt: Die Filioque-Kontroverse zwischen Ost- und Westkirche im Frühmittelalter; Berlin und New York 2002 Bernd Oberdorfer: Filioque. Geschichte und Theologie eines ökumenischen Problems; Göttingen 2001 A. Edward Siecienski: The Filioque. History of a Doctrinal Controversy; Oxford 2010 Michael Böhnke/Assaad Elias Kattan[Bernd Oberdorfer (Hg.): Die Filioque-Kontroverse. Historische, ökumenische und dogmatische Perspektiven 1200 Jahre nach der Aachener Synode (Quaestiones Disputatae 245); Freiburg 2011
ირლანდიის დროებითი რესპუბლიკური არმია

ირლანდიის დროებითი რესპუბლიკური არმია (ინგლ. Provisional Irish Republican Army, PIRA) — ირლანდიის ეროვნულ-განმათავისუფლებელი ორგანიზაცია, რომლის მიზანიც იყო დიდი ბრიტანეთისაგან ჩრდილოეთ ირლანდიის სრული დამოუკიდებლობა. დაარსდა 1969 წელს, ირლანდიის რესპუბლიკური არმიის დაშლის შედეგად. 1972 წელს გამოაცხადა დროებით ცეცხლის შეწყვეტა, რომელიც გაგრძელდა 26 ივნისიდან 9 ივლისამდე. ორგანიზაცია ჩართული იყო 1972-1998 წლების ოპერაციებსა და ტერაქტებში, რომელიც გაიმართა ჩრდილოეთ ირლანდიასა და დიდ ბრიტანეთში. 27 ივნისი 1970 — ბრძოლა ბელფასტში. 11 აგვისტო 1970 — დანაღმული მანქანის აფეთქების შედეგად დაიღუპა 2 პოლიციელი. 6 თებერვალი 1971— ბელფასტში გამართულ სროლებში დაიღუპა 1 და დაიჭრა 8 ბრიტანელი ჯარისკაცი, დაიღუპა რესპუბლიკური არმიის ერთი აქტივისტი 21 აპრილი 1971 — ქალაქ ბალტიმორის პორტში ჩაძირეს დიდი ბრიტანეთის სამხედრო-საზღვაო ფლოტის გემი "Stork". 21 ივლისი 1972 — სისხლიანი პარასკევი. აფეთქებების შედეგად ბელფასტში დაიღუპა 2 ბრიტანელი ჯარისკაცი და 7 მშვიდობიანი მოქალაქე, დაიჭრა 130 ადამიანი (მათ შორის 77 ქალი და ბავშვი). 27 აგვისტო 1979 — თავდასხმა ქალაქ უორენპოინტთან. ორი ბომბის აფეთქების შედეგად დაიღუპა 18 და მძიმედ დაიჭრა 6 ბრიტანელი სამხედრო მოსამსახურე. 8 ნოემბერი 1987 — ენისკილენის ტერაქტის შედეგად დაიღუპა ერთი პოლიციელი და 10 მშვიდობიანი მოქალაქე. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ირლანდიის დროებითი რესპუბლიკური არმია CAIN (Conflict Archive Internet) Archive of IRA statements დაარქივებული 2011-08-02 საიტზე Wayback Machine. FAS Intelligence Resource Program – Irish Republican Army (IRA) Behind The Mask: The IRA & Sinn Fein PBS Frontline documentary on the subject. ↑ Peter Taylor. Provos The IRA & Sinn Féin. Bloomsbury Publishing. 1997. pp. 89-91. ISBN 0-7475-3818-2. ↑ Royal Navy (Hydrographic Survey Launches) // HC debate 28 April 1971 vol 816 cc142-3W. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 25 დეკემბერი 2012. ციტირების თარიღი: 1 ივლისი 2014. ↑ Bloody Friday ↑ List of Those Killed. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2006-02-26. ციტირების თარიღი: 2014-07-01. ↑ 1979: Soldiers die in Warrenpoint massacre // BBC: On this day
პაპის უცდომელობა

პაპის უცდომელობა (ლათ. Infallibilitas) — რომის კათოლიკური ეკლესიის დოგმა, რომლის მიხედვითაც, იესო ქრისტეს მიერ პეტრე მოციქულისათვის მიცემული პირობის საფუძველზე, რომის პაპი დაზღვეულია შეცდომის დაშვებისაგან, როდესაც იგი თავისი თანამდებობრივი საქმიანობის შესრულებისას როგორც მწყემსი და მასწავლებელი ყოველი ქრისტიანისა, უმაღლესი სამოციქულო ძალაუფლების ძალით, განმარტავს სარწმუნოებრივ ან მორალურ საკითხებს. სწავლება პაპის უცდომელობის შესახებ დოგმატურად ჩამოყალიბდა ვატიკანის პირველ კრებაზე 1869–1870 წლებში, თუმცა იგი შუა საუკუნეების კათოლიკურ თეოლოგიაშიც იყო აღიარებული და უკვე გაბატონებული სწავლება იყო კონტრრეფორმაციის დროს. პაპის უცდომელობის დოგმა ითვლება როგორც მართლმადიდებელ, ისე პროტესტანტულ ეკლესიებთან კათოლიკური ეკლესიის განხეთქილებისა და გაერთიანების შემაფერხებელ ერთ-ერთ მთავარ მიზეზად. პაპის პრიმატი ↑ "Infallibility means more than exemption from actual error; it means exemption from the possibility of error," P. J. Toner, Infallibility, Catholic Encyclopedia, 1910 ↑ First Vatican Council, First Dogmatic Constitution on the Church, chapter 4, 9. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2006-02-07. ციტირების თარიღი: 2014-07-01. Hans Küng: Unfehlbar? Eine unerledigte Anfrage. Erweiterte Neuausgabe. Piper, München u. a. 1989, ISBN 3-492-11016-9 (Serie Piper 1016), (erw. Neuausgabe von Unfehlbar? Eine Anfrage). August Bernhard Hasler: Wie der Papst unfehlbar wurde. Macht und Ohnmacht eines Dogmas. Mit einem Geleitwort von Hans Küng. 2. Auflage. Piper, München u. a. 1980, ISBN 3-492-02450-5.
მურუროა

მურუროა (ფრანგ. Moruroa) — ატოლი წყნარი ოკეანის სამხრეთ ნაწილში, ტუამოტუს არქიპელაგში. შედის საფრანგეთის პოლინეზიის ტურეიას კომუნის შემადგენლობაში. მდებარეობს ტაიტიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 1250 კმ-ში. ფართობი — 15 კმ². სიგრძე — 28 კმ, სიგანე — 11 კმ. საფრანგეთმა 1966-1996 წლებში მურუროასა და ფანგატაუფაზე ბირთვული იარაღი გამოცადა, რომელმაც საერთაშორისო პროტესტები გამოიწვია, განსაკუთრებით 1974-1995 წლებში. სხვადასხვა ცნობით მურუროაზე 175-181 ბირთვული გამოცდა ჩატარდა. პირველი ბირთვული იარაღის ტესტირებული აფეთქება მოხდა 1966 წლის 3 ივლისს. 1992 წელს ბირთვული იარაღის ტესტირება შეწყდა, თუმცა განახლდა 1995 წელს. საფრანგეთმა უკანასკნელი ბირთვული იარაღის ტესტირება წყნარი ოკეანის სამხრეთ ნაწილში 1996 წლის იანვარში ჩაატარა ფანგატაუფის ქვეშ. მურუროა — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
ჟანა დ’არკის ვნებანი

ჟანა დ’არკის ვნებანი (ფრანგ. La Passion de Jeanne d'Arc) — კარლ თეოდორ დრეიერის 1928 წლის ფილმი ჟანა დ'არკის შესახებ. ორლეანელი პროვინციელი მოახლე ჟანა დ'არკი ბიჭად გადაიცვამს და ფრანგულ ჯარს ბრიტანელი დამპყრობლების დასამარცხებლად გაუძღვება. დ'არკს შეიპყრობს ბრიტანელების მოკავშირე ფრანგი და საეკლესიო სასამართლოს წინაშე წარადგენს, მწვალებლობის ბრალდებით. ფილმი სწორედ დ'არკის დაკითხვასა და წამებას ასახავს. კარლ თეოდორ დრეიერმა ჟანა დ'არკის როლის შემსრულებელი რენე ფალკონეტი თეატრის სცენაზე აღმოაჩინა. მსახიობი მონაწილეობას იღებდა მსუბუქ კომედიაში. დრეიერს პროდიუსერმა მსხვილი ბიუჯეტი და სცენარი მისცა, თუმცა მან ამაზე უარი თქვა და „ჟანა დ’არკის ვნებანის“ საცდელი ნიმუშების გადაღებები დაიწყო. მთელი ფილმი მხოლოდ ახლო და საშუალო კადრებითაა გადაღებული. დრეიერი ფალკონეტის აიძულებდა ქვაზე მუხლებით დაცემულიყო და გამოწვეული ტკივილი სახიდან მოეშორებინა, რათა დათრგუნული ან შინაგანი დატანჯული გამოჩენილიყო. ეს ფალკონეტის პირველი და უკანასკნელი როლი აღმოჩნდა კინოში. „ჟანა დ’არკის ვნებანი“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) „ჟანა დ’არკის ვნებანი“ — Rotten Tomatoes „ჟანა დ’არკის ვნებანი“ — Allmovie-ზე
ბნელი ნისლეული

ბნელი ნისლეული — ვარსკვლავთშორისო ღრუბელის ერთ-ერთი ტიპი, რომელიც იმდენად მკვრივია, რომ ის უკანა პლანიდან ბნელ სინათლეს ასხივებს, ასევე ირეკლავს ნისლეულს (მაგ. ცხენის თავის ნისლეული) ან უკანა პლანზე მდებარე ვარსკვლავებს (მაგ. გველის ნისლეული). სინათლის გაქრობა გამოწვეულია ვარსკვლავთშორისო მტვრის მარცვლების მიერ, რომლებიც მდებარეობენ მოლეკულური ღრუბლის ყველაზე ცივ და მკვრივ ნაწილებში. ბნელი ნისლეულის კლასტერები და დიდი კომპლექსები დაკავშირებული არიან გოლიათ მოლეკულურ ღრუბლებთან. იზოლირებულ პატარა ბნელ ნისლეულებს გლობულას ეძახიან. სხვა ვარსკვლავთშორისო მტვრისა და მატერიის მსგავსად, სხვა ბნელი, ფარული ან ბუნდოვანი მოვლენების ან შემთხვევების დანახვა მხოლოდ რადიო ასტრონომიის მიერ რადიო ტალღების გამოყენებით ან ინფრაწითელი ასტრონომიის მიერ ინფრაწითელი სხივების გამოყენებით არის შესაძლებელი. ბნელი ნისლეული დაარქივებული 2020-02-26 საიტზე Wayback Machine. კოსმოსი: ბნელი ნისლეული