მერსისაიდული დერბი

მერსისაიდული დერბი — საფეხბურთო მატჩი ქალაქ ლივერპულის ორ მთავარ კლუბ ლივერპულსა და ევერტონს შორის. ორივე კლუბი მდებარეობს ქალაქის ერთ ნაწილში მერსისაიდში, სწორედ აქედან მომდინარეობს დერბის სახელი. თამაშები 1962-63 სეზონის შემდეგ ყოველწლიურად იმართება, უწყვეტობის მხრივ დერბებში, მერსისაიდული დაპირისპირება ყველაზე ხნგრძლივად არის მიჩნეული. ლივერპულის მთავარი სტადიონია ენფილდი, ხოლო ევერტონის გუდისონ პარკი, სტადიონებს ერთმანეთთან აშორებს სტენლის პარკი (1 მილი). მერსისაიდული დერბი ტრადიციულად მოიხსენიება როგორც "მეგობრული დერბი". უემბლის სტადიონზე გამართულ 1984 წლის ლიგის თასის ფინალს დაერქვა "მეგობრული ფინალი", ამის ერთ-ერთი მიზეზი იყო ისიც, რომ ორივე გუნდის გულშემატკივრები ერთად იყვნენ შეკრებილები მერსისაიდში. მსგავსი სიტუაცია განმეორდა 1986 წლის ინგლისის თასის ფინალზეც. 1980-იანების მეორე ნახევრიდან მეტოქეობა კიდევ უფრო მეტად დაიძაბა, თამაშის დროს ხშირია წითელი ბარათები. ევერტონი დაარსდა 1878 წელს, 1884 წლამდე საშინაო თამაშები ენფილდის სტადიონზე ტარდებოდა, რომელიც კლუბის მფლოებლ ჯონ ჰოულდინგს ეკუთვნოდა. მალევე კლუბის ხელმძღვანელობას შორის დაპირისპირება დაიწყო. გამგეობის წევრთა ნაწილი იყო ლიბერალური პარტიის წარმომადგენლი, ხოლო ჰოულდინგი, კონსერვატიული პარტიის წევრი, ფორთოხლისტი და ლუდსახარშის მფლობელი, მისი პოლიტიკური, რელიგიური და საქმიანი ინტერესები დიამეტრალურად ეწინააღმდეგებოდა ლიბერალური ფრთის შეხედულებებს. ჰოულდინგი სულ უფრო ერეოდა გამგეობის წევრთა საქმიანობაში, გაზარდა სტადიონის გადასახადი. 1892 წლის გაზაფხულზე, კლუბის წევრთა უმეტესობამ დატოვა ენფილდი და სტენლი პარკის ჩრდილოეთით გუდისონ პარრკზე გადაბარგდა. ევერტონის ახალი ხელმძღვანელი იყო ლიბერალი და არაკონფორმისტი ჯორჯ მაჰონი, რომელიც დაიბადა ირლანდიელი ემიგრანტების ოჯახში. პარალელურად ჰოულდინგმა დააარსა ახალი კლუბი, რომელსაც ეწოდა "ლივერპული". ხელმძღვანელობის შეცვლისა და ახალი სტადიონის შეძენისთანავე ევერტონმა მიიღო მხარდაჭერა ლიბერალური პარტიის ლიდერებისგან და სხვა ცნობილი ლიბერალებისგან, ისინი კლუბის ფინანსური გარანტები გახდნენ. ადგილობრივი ლიბერალური პრესა, კერძოდ, გაზეთები Liverpool Daily Post და Liverpool Echo მხარს უჭერდნენ ევერტონის ახალ ხელმძღვანელობას. თავის მხრივ, ჰოულდინგის გვერდით დადგნენ კონსერვატორული Liverpool Courier და Liverpool Evening Express. 1888 წელს შეიქმნა ინგლისის ფეხბურთის ლიგა, ევერტონი დამაარსებელ 12 კლუბს შორის შედიოდა. ლივერული თავდაპირველად გამოდიოდა ლანკაშირულ ლიგაზე, ხოლო 1893 წელს შეუერთდნენ ფეხბურთის ლიგას, 1894 წელს კი პირველ დივიზიონში თამაშის უფლება მოიპოვეს. პირველი მერსისაიდული დერბი გუდისონ პარკზე 1894 წლის 13 ოქტომბერს გაიმართა, სადაც ევერტონმა 3-0 იმარჯვა. "წითლების" დებიუტი უმაღლეს დივიზიონში წარუმატებელი გამოდგა, ისინი მეორე დივიზიონში დაქვეითდნენ, თუმცა მალევე უკან დაბრუნდნენ. დერბიში ლივერპულმა პირველად 1897 წლის 25 სექტემბერს გაიმარჯვა 30,000 გულშემატკივრის თანდასწრებით (3-1), ამავე წლის 16 ოქტომბერს გუდისონ პარკზე 3-0 დაფიქსირდა ლივერპულის სასარგებლოდ. მერსისაიდული დერბი მოიხსენიება როგორც "მეგობრული დერბი", რაც განპირობებულია ორი კლუბის მჭიდრო კავშირებით. სტადიონებს ერთმანეთთან 1 მილი აშორებთ. 1902-დან 1932 წლამდე ერთი და იმავე მატჩის დროს დღის პროგრამასაც კი უზიარებდნენ ერთმანეთს. დღეს არ არსებობს აშკარა გეოგრაფიული, პოლიტიკური, სოციალური თუ რელიგიური ნიშნით დაყოფა კლუბის გლუშემატკივრებში. ზოგიერთი მკვლევარის აზრი, თავდაპირველად პოლიტიკური მიკუთვნებულობა მნიშვნელოვან როლს თამაშობდა. 1950-იან 60-იან წლებში ევერტონი ცნობილი გახდა როგორც კათოლიკური კლუბი, აქ ბევრი ირლანდიელი კათოლიკე ფეხბურთელი ირიცხებოდა: ტომი ეგლინგტონი, პიტერ ფარელი და ჯიმი ო'ნილი, ასევე მთავარი მწვრთნელი ჯონი კერი. თავის მხრივ, ლივერპული გადაიხარა პროტესტანტიზმისკენ, 1979 წელს ლივერპულმა არ გააფორმა კონტრაქტი ირლანდიელ ფეხბურთელ რონი უელანისთან. მიუხედავად განსხვავებისა არც ლივერპული და არც ევერტონი თავს რომელიმე რელიგიას არ უკავშირებს. განსხვავება რელიგიაში არ თამაშობს რაიმე როლს, ისე როგორც სელტიკის და რეინჯერსის შემთხვევაში არის. სხვა დერბებისგან განსხვავებით ამ ორი კლუბის გულშემატკივრებს შორის ძალადობა იშვიათია ქალაქ ლივერპულში. ეიზელის სტადიონის კატასტროფამ ფანებს შორის ურთიერთობა დაძაბა, რადგან ინგლისური კლუბები 5 წლით ევროტურნირებიდან მოკვეთეს. ჰილსბოროს კატასტროფის შემდეგ ფანები ერთმანეთის გვერდით დადგნენ, ევერტონელები შეუერთდნენ The Sun-ის ბოიკოტს, ლივერპულის და ევერტონის გადაჯაჭვული შარფები გადაჭიმული იყო სტენლი პარკზე ენფილდიდან გუდისონამდე. ლივერპული ყველაზე წარმატებული საფეხბურთო ქალაქია ინგლისში, ჯამში 27 ინგლისის ჩემპიონობა. ინგლისის უმაღლეს ჩემპიონატში არცერთი სეზონი არ ყოფილა ისე რომ ამ ორი კლუბიდან რომელიმე არ ყოფილიყოს წარმოდგენილი. ევერტონს 100 სეზონზე მეტი აქვს გატარებული უმაღლეს დივიზიონში და მხოლოდ ორჯერ იყო დაქვეითებული. ამჟამად ევერტონს მოგებული აქვს 9 ინგლისის ჩემპიონობა, 5 ინგლისის ასოციაციის თასი და 1 უეფა-ს თასების მფლობელთა თასი. ლივერპულს მოგებული აქვს ყველა შესაძლო ტიტული, ჩემპიონთა ლიგა 6-ჯერ (ყველა ინგლისურ კლუბზე მეტჯერ), 18 ინგლისის ჩემპიონობა, 7 ინგლისის ასოციაციის თასი, 8 ინგლისის ლიგის თასი (ყველაზე მეტჯერ ინგლისში), 3 უეფა-ს ევროპა ლიგა, 4 უეფა-ს სუპერთასი და 1 ფიფა-ს მსოფლიო საკლუბო ჩემპიონატი. 1892 წლიდან კლუბები ერთმანეთს უპირისპირდებიან ლივერპულის თასზე, ამჟამად ეს ტურნირი სარეზერვო შემადგენლობებისთვის არსებობს და არცერთი მათგანი გადამწყვეტ მნიშვნელობას არ ანიჭებს, ევერტონის მოგება 45, ლივერპულის 39. ევერტონის და ლივერპულის ქალთა გუნდები ასპარეზობენ ქალთა ფეხბურთის სუპერლიგაზე. 2013 წელს ლივერპულის ქალებმა მოიპოვეს FA WSL, რის გამოც შემდეგ წელს ევროტურნირებზე აღმოჩნდნენ. 1960-იან წლებში ლივერპული და ევერტონი რეგულარულად იგებდნენ ინგლისის ჩემპიონობას, 70-იანი წლებიდან დაიწყო ლივერპულის აღმასვლა, რასაც ევერტონის წარუმატებლობის პერიოდი მოყვა. 1970 წელს მოგებული ტიტულის შემდეგ 14 წელი ევერტონს არაფერი მოუგია. 1981-82 წლის სეზონზე ევერტონის მთავარ მწვრთნელად დაინიშნა ჰოვარდ კენდალი. პირველი მერსისაიდული დერბი ენფილდზე 7 ნოემბერს ლივერპულის გამარჯვებით 3-1 დასრულდა. ლივერპული მეშვიდე, ხოლო ევერტონო მეცამეტე პოზიციაზე იმყოფებოდა. მეორე თამაში გუდისონ პარკზე ასევე "წითლების" გამარჯვებით დასრულდა. სეზონი ბობ პეისლის ლივერპულის ტრიუმფით დასრულდა. 1982-83 წლის სეზონში ბობ პეისლი შეცვალა ჯო ფეგანმა. ლივერპული კვლავ ჩემპიონი გახდა, ხოლო ევერტონი ცხრილის შუა ადგილს დასჯერდა. გამორჩეული შეხვედრა გუდისონზე გაიმართა, ნოემბრის დასაწყისში, სადაც ლივერპულმა 0-5 იმარჯვა, მეორე მატჩი კი უგოლო ფრით დასრულდა. ევერტონი 1983-84 სეზონის საწყის ეტაპზე ინგლისის ჩემპიონობისთვის იბრძოდა, თუმცა ჩემპიონობა კვლავ ლივერპულმა გაიფორმა, ევერტონი კი ხუთეულშიც ვერ მოხვდა, თუმცა ინგლისის ასოციაციის თასის გამარჯვებული გახდა. ინგლისის ჩემპიონი ლივერპული ლიგის თასის ფინალზე ევერტონს შეხვდა, სადაც ლივერპულმა 1-0 იმარჯვა. მერსისაიდული დერბით დაიწყო 1984-85 წლის სეზონი. ინგლისის საფეხბურთო სუპერთასზე ჩემპიონი ლივერპული დამარცხდა "ფა-თასის" გამარჯვებულ ევერტონთან 1-0, გამარჯვების გოლი გაიტანა ბრუს გრობელერმა. ლიგაზე პირველი შეხვედრა 20 ოქტომბერს შედგა, სადაც "ლურჯებმა" ენფილდზე 0-1 იმარჯვეს. ამ მომენტისთვის ჰოვარდ კენდელის გუნდი სატურნირო ცხრილში მეოთხე ადგილზე იმყოფებოდა და შანსი ჰქონდა ტიტულისთის ებრძოლა, განმეორებითი შეხვედრა ლივერპულმა დათმო 1-0. საბოლოოდ ევერტონი ინგლისის ჩემპიონი გახდა, ლივერპულმა მეორე ადგილზე დაამთავრა სეზონი. 1985-86 წლის სეზონი ერთ-ერთი ყველაზე დაძაბული გამოდგა ორივე კლუბისთვის, ბრძოლა მიდიოდა როგორც ინგლისის ჩემპიონობისთვის, ასევე "ფა თასისთვის". პირველი მერსისაიდული დერბი გუდისონზე 1985 წლის 21 სექტემბერს შედგა, სადაც ლივერპულმა 2-3 გაიმარჯვა. ამ მომენტისთის ლივერპული მანჩესტერ იუნაიტედს ჩამორჩებოდა, ევერტონი კი მეექვსე ადგილზე იყო. ხუთი თვის შემდეგ განმეორებითი თამაში ენფილდზე ევერტონმა მოიგო 0-2. "ლურჯებმა" გადაუსწრეს იუნაიტედს და ლივერპულს. საბოლოოდ, სეზონი ლივერპულის გამარჯვებით დასრულდა, ევერტონმა კი მეორე ადგილი დაიკავა. 1986 წლის თასის ფინალში პირველად შეხვდნენ ერთმანეთს ლივერპულური გუნდები. საწყის წუთებზე გარი ლინეკერის გოლით ევერტონი დაწინაურდა, თუმცა მეორე ტაიმში იან რაშის დუბლით და კრეიგ ჯონსტონის გოლით ლივერპულმა გამარჯვება იზეიმა. უემბლის სტადიონზე გამართული სუპერთასი ფრედ 1-1 დასრულდა. 1986-87 სეზონში პირველი დერბი გუდისონზე უგოლო ფრით დასრულდა. მოცემულ მომენტში სატურნირო ცხრილში ლიდერობდა არსენალი, საჩემპიონო კონკურენციაში ჩართულები იყვნენ ნოტინგემ ფორესტი, ლუთონ თაუნი და ქოვენთრი სიტი. განმეორებითი შეხვედრაში ლივერპულმა იმარჯვა 3-1, თუმცა ამას მნიშვნელობა აღარ ჰქონდა, ევერტონი ჩემპიონი მაინც გახდა. 1987-1988 სეზონში "ფა თასის" პირველ ტურის მერსისაიდული დერბში ლივერპულმა გიმარჯვა. 1989 წლის 15 აპრილს ფა თაისის ნახევარფინალში მოხდარ ჰილსბოროს ტრაგედიას 96 ლივერპულელი გულშემატკივარი ემსხვერპლა. ტრაგედიის შემდეგ პირველი მერსისაიდული დერბი 3 მაისს გუდისონზე 0-0 დასრულდა. 20 მაისს კვლავ შეხვდა ეს ორი კლუბი ერთმანეთს ამჯერად ფა თასის ფინალში უემბლის სტადიონზე. მატჩი დამატებით დროში გადავიდა, სადაც ლივერპულმა 3-2 იმარჯვა. 1990-91 წლების სეზონი ევერტონისთვის არადამაჯერებლად წარიმართა, რის გამოც სეზონი მეცხე ადგილზე დაასრულეს, ლივერპული კი მეორე ადგილს დასჯერდა. სეზონის ერთ-ერთი ყველაზე დაძაბული შეხვედრა მერსისაიდული დერბი იყო "ფა თასზე". ეს თამაში 1991 წლის 17 თებერვალს გუდისონზე 4-4 დასრულდა. რამდენიმე დღეში კენი დალგლიშმა ლივერპულის მთავარი მწვრთნელის პოსტი დატოვა. განმეორებითი შეხვედრა ევერტონმა მოიგო. ასოციაციის თასზე ეს იყო უკანასკნელი წელი, როდესაც თანაბარი შეხვედრის შემთხვევაში განმეორებითი შეხვედრა ინიშნებოდა, ამის შემდეგ პენალტების სერია დაუშვეს. 1991 წელს პიტერ ბირდსლიმ ლივერპულიდან ევერტონში გადაინაცვლა, რამაც მომდევნო დერბი კიდევ უფრო დაძაბული გახადა. 1992 წლის 7 დეკემბერს გუდისონ პარკზე ევერტონმა 2-1 გაიმარჯვა, ერთი გოლი კი ბირდსლის ეკუთვნოდა. ეს იყო მეორე შემთხვევა, როდესაც ერთმა ფეხბურთელმა ორივე კლუბის მაისურით გოლი გაიტანა. 1993-94 სეზონში ენფილდზე ლივერპულმა 2-1 მოიგო, სატურნირო ცხრილში "წითლებისთვის" ამ გამარჯვებას დიდი ეფექტი არ ჰქონია, თუმცა ევერტონის მარცხი გასავარდნ ზონას აახლოვებდა. გამორჩეული დერბი გაიმართა 1997 წლის 18 ოქტომბერს, სადაც ლივერპული 2-0 დამარცხდა. ევერტონისთის ეს გამარჯვება მნიშვნელოვანი იყო, რადგან ტურნირზე დარჩენა შეძლო. 2000-01 სეზონის დერბი გამორჩეული იყო თავისი დაძაბულობით. პირველი შეხვედრა ენფილდზე ლივერპულს მოგებული ჰქონდა, განმეორებითი თამაში უხვგოლიანი აღმოჩნდა, საბოლოო ანგარიში 2-3 ლივერპულის სასარგებლოდ. ლივერპული 1992 წლის შემდეგ პირველად ჩემპიონთა ლიგის საკვალიფიკაციო ეტაპზე მოხვდა. 2001-02 სეზონი ორივე გუნდისთვის წარმატებული იყო, ლივერპულმა შეძლო ევერტონის თხუთმეტ თამაშიანი წაუგებელი სერიის დასრულება. ლივერპულმა პრემიერლიგაში ორივე მერსისაიდულ დერბში იმარჯვა, თუმცა სეზონი მეორე ადგილზე დაასრულა. 2004-05 პრემიერლიგა ევერტონისთის მეტად წარმატებული აღმოჩნდა. 1987 წლის შემდეგ პირველად სატურნირო ცხილში "ლურჯებმა" ლივერპულს გადაუსწრეს და მეოთხე ადგილი დაიკავეს, ლივერპულმა კი მეხუთე. ევერტონის ახალმა მწვრთნელმა დეივიდ მოიესმა გუდისონზე მერსისაიდული დერბი მოიგო, მაგრამ ენფილდზე დამარცხდა. ლივერპულმა სეზონი ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებით დაასრულა. 2005-06 წელს ორივე მერსისაიდული დერბი ლივერპულის სასარგებლოდ გადაწყდა, "წითლები" გახდნენ თასის ფინალის გამარჯვებულები ვესტ ჰემთან. ევერტონმა კი პრემიერლიგა ცხრილის შუაში დაასრულა. 2006-07 წლების პრემიერლიგა ევერტონმა მეექვსე ადგილზე, ხოლო ლივერპულმა მესამეზე დაასრულეს. ურთიერთშეხვედრებში პირველი თამაში გუდისონზე 3-0 იყო, განსაკუთრებულად არადამაჯერებელი იყო ლივერპულის მეკარე პეპე რეინა, ხოლო მეორე თამაში ენფილდზე ფრედ დასრულდა. დაძაბული გამოდგან 2007–08 წლების მერსისაიდული დერბი გუდისონ პარკზე. ლივერპულის ფეხბურთელმა დუბლის შესრულება შეძლო, გავიდა სამი ჰიუპიას ავტოგოლი, თამაშიდან გააძევეს ორი ევერტონელი, დაიდო ორი პენალტი. 2008-09 წლებში სხვადასხვა ტურნირის ფარგლებში ოთხი მერსისაიდული დერბი გაიმართა. პრემიერლიგაში პირველი შეხვედრა გუდისონზე ლივერპულმა იმარჯვა, თუმცა განმეორებით შეხვედრაში დაფიქსირებულმა ფრემ ლივერპულის საჩემპიონო ამბიციას დიდი ზიანი მიაყენა, ამ სეზონში პრემიერლიგა მანჩესტერ იუნაიტედმა მოიგო მეორე ადგილი ლივერპულმა დაიკავა. "ფა თასზე" ათკაციანმა ევერტონმა ლივერპულის დამარცხება შეძლო, თუმცა ფინალში ჩელსიმ იმარჯვა. საბოლოოდ ევერტონი შემდეგ წელს ევროპა ლიგაზე გავიდა. 2009-10 წლის პრემიერლიგა არცერთი ლივერპულური კლუბისთვის წარმატებული არ ყოფილა, ენფილდზე ლივერპულმა, ხოლო გუდისონზე ევერტონმა გაიმარჯვა. 2011-12 წლის სეზონში ლივერპული და ევერტონი სამჯერ შეხვდნენ ერთმანეთს, ყველა თამაში ლივერპულის გამარჯვებით დასრულდა. 2011 წლის 1 ოქტომბერს გუდისონ პარკზე 0-2 (გოლები გაიტანეს ენდი კეროლმა და ლუის სუარესმა) ევერტონის მცველი ჯეკ როდუელი თამაშის დაწყებიდან მალევე გააძევეს, საკამათო წითელი ბარათი ფეხბურთის ასოციაციამ მოგვიანებით გააუქმა. 2012 წლის 13 მარტს ენფილდზე სტივენ ჯერარდის ჰეთთრიკით ლივერპულმა მოიგო, 1982 წელს იან რაშის ჰეთთრიკის შემდეგ პირველად. სეზონის მესამე შეხვედრა გაიმართა "ფა თასის" ნახევარფინალში. პირველ ტაიმში ევერტონელმა ნიკიცა ელავიჩიმ შეძლო გოლის გაიტანა, მეორე ტაიმის ნახევარში ლუის სუარესმა ანგარიში გაათანაბრა, 87-ე წუთზე ენდი კეროლის გოლით ლივერპულმა გაიმარჯვა. ამ სეზონში სატურნირო ცხრილში ევერტონმა ლივერპულს გადაასწრო, ლივერპული ევროპა ლიგის საკვალიფიკაციო ეტაპზე მოხვდა. 2013-14 წლების სეზონის პირველი მერსისაიდული დერბი გუდისონზე 3-3 დასრულდა. მეორე ტურის შეხვედრა ენფილდზე 4-0. ეს შედეგი დაფიქსირდა იურგენ კლოპის პირველ მერსისაიდულ დერბში 2015-16 წელს ენფილდზე. 2017-18 სეზონზე მოჰამედ სალაჰმა ევერტონთან მარცხენა ფეხით გაიტაანა გოლი, ამ გოლს 2018 წელს მიანიჭეს ფიფა-ს ფერენც პუშკაშის ჯილდო (ხმების 38%). ევერტონში დაბრუნებულმა უეინ რუნიმ შეძლო პენალტის გატანა და ეს თამაში ფრედ 1-1 მორჩა. 2018-19 წლების სეზონზე დივოკ ორიჯიმ თამაშის უკანასკნელ წამებზე ერთ-ერთი ყველაზე დასამახსოვრებელი გაამარჯვების გოლი გაიტანა. განმეორებითი შეხვედრა გუდისონზე 0-0 დასრულდა, სწორედ ამ თამაშის შემდეგ გადაინაცვლა ლივერპულმა მეორე ადგილზე, ჩემპიონმა მანჩესტერ სიტიმ მხოლოდ 1 ქულით მეტი დააგროვა. 2019-20 სეზონში ლივერპული ცხრილის ლიდერად დაუხვდა ევერტონს, თამაში 5-2 დასრულდა. რის შემდეგაც ევერტონის რიგები დატოვა მთავარმა მწვრთნელმა მარკოს სილვამ. 2020 წლის 5 იანვარს "ფა თასზე" იურგენ კლოპმა ლივერპულის ახალგაზრდული გუნდი გამოიყვანა, ამ თამაშში წითლებმა იმარჯვეს 1-0. გოლის ავტორი კურტის ჯონსი გახდა ყველაზე ახალგაზრდა ფეხბურთელი დენი კადამარტერის შემდეგ, ვინც მერსისაიდულ დერბში გოლის გატანა შეძლო. განმეორებითი შეხვედრა პერმიერლიგაში 13 მარტს უნდა გამართულიყო, მაგრამ კორონავირუსის პანდემიის გამო პრემიერლიგა შეწყდა, 17 ივნისს პრემიერლიგა განახლდა დახურულ კარს მიღმა, 21 ივნისს მერსისაიდული დერბი ფრედ 0-0 დასრულდა. მატჩები ევერტონი/ლივერპული და ტრანმერ როვერსი (მდებარეობს ბერკენჰედში მდინარე მერსის მეორე მხარეს) არის ასევე მერსისაიდული დერბი. ტრანმერმა მთელი თავისი ისტორიის განმავლობაში უმაღლესი ჩემპიონატის მიღმა გაატარა, შესაბამისად დერბი ამ გუნდებს შორის იშვიათობაა. თუმცა ზოგჯერ თასის შეხვედრებში ხვდებიან ხოლმე ევერტონს და ლივერპულს. ბოლო შეხვედრა ორივე კლუბთან შედგა 2001 წელს "ფა თასზე" შედგა. ტრანმერმა ევერტონი გამოაგდო 3-0, ხოლო ლივერპულთან მეოთხედ ფინალში 4-2 დამარცხდა. სტატისტიკა ასახავს 2020 წლის 21 ივნისის არსებულ მონაცემებს. მერსისაიდულ დერბში არაერთი რეკორდია დამყარებული: ყველაზე მეტი დაუმარცხებელი მატჩი - ლივერპული 21 თამაში (2011 დან 2020) ყველაზე ხანგრძლივი საშიანაო დაუმარცხებელი მატჩი - ლივერპული, (2000 წლიდან დღემდე) სულ 22 თამაში ევერტონისთვის ყველაზე დიდხნიანი დაუმარცხებელი სერია 1899 წელიდან 1920 წელამდე. ენფილდზე 16 გამარჯვება სახლში უწყვეტად მოგების სერია - ლივერპული (1932-33 დან 1936-37 წლამდე) ზედიზედ ყველაზე ბევრჯერ მოგება მეტოქის სტადიონზე - ევერტონი (1908-09 წლიდან 1914-15 წლამდე, სულ 8 გაამარჯვება) ბოლოდროინდელი დერბის თამაშები გამორჩეულია უხეშობებით და წითელი ბარათები. პრემიერლიგაში მერსისაიდულ დერბში სულ ნაჩვენებია 21 წითელი ბრათი. ლივერპულის კაპიტანს სტივენ ჯერარდს და ევერტონის კაპიტანს ფილ ნევილს მიღებული აქვთ წითელი ბარათები. ქვემოთ მოცემულია მხოლოდ მერსისაიდული დერბის რეკორდები: რეკორდული ანგარიშით გამარჯვება 6-0 ლივერპული, ენფილდი 1935–36 სეზონი. რეკორდული ანგარიშით გამარჯვება გასვლაზე დაფიქსირებული აქვს ორივე კლუბს: 5-0 ენფილდი, 1914-15 სეზონი, იმარჯვა ევერტონმა და 1982-83 წლების სეზონი, გუდისონ პარკი ,5-0 იმარჯვა ლივერპულმა. ყველაზე დიდი ანგარიში მერსისაიდულ დერბში 7–4 ენფილდი,1932–33 სეზონი, მოიგო ლივერპულმა. ყველაზე ბევრ დერბში მიიღო მონაწილეობა ევერტონელმა ნევილ საუტოლისმა. იან რაშს აქვს ყველაზე მეტი გოლი გატანილი მერსისაიდულ დერბში (25).1989 წელს "ფა თასის" ფინალში რაშმა გადაასწრო ევერტონის დიქსონ დინს ევერტონის მთავარ მწვრთელ უილიამ კუფის აქვს ყველაზე მეტი მერსისაიდული დერბი მოგებული (სულ 16) 1901-1918 წლებში. ლივერპულის მთავარ მწვრთლე ტონ უოტსონს აქვს ყველაზე მეტი მერსისაიდული დერბი წაგებული (სულ 21) 1896-1915 წლებში. რეკორდული დასწრება: 78,599 გუდისონ პარკი, 18 სექტემბერი1948 (ძველი პირველი დივიზიონი) მინიმალური დასწრება: 18,000 ენფილდი, 19 იანვარი1901 (ძველი პირველი დივიზიონი) მოცემულ სიაში შეყვანილია ფეხბურთელები, რომლებსაც ოთხი ან მეტი გოლი აქვსთ გატანილი: პრემიერლიგის, მის წინამორბედ პირველი დივიზიონს, ფა თასს, ლიგის თასს და ინგლისის საფეხბურთო სუპერთასს, ScreenSport სუპერ თასსზეც, თუმცა ეს ტურნილი არც ლივერპულის და არც ევერტონისთვის გადამწყვეტ მნიშვნელობას არ წარმოადგენდა. სიაში არსებული ინფორმაცია ეყრდნობა 2020 წლის 17 თებერვლამდე არსებულ სტატისტიკას. სტივენ ჯერარდი პრემიერლიგის ეპოქაში საუკეთესო გოლიადორია მის ანგარიშზე 9 გოლია. ამჟამინდელი ბომბარდირები: ამჟამად ყველაზე მეტი გოლი მერსისაიდულ დერბში გატანილია აქვს ლივერპულის დივოკ ორიჯის (5) და სადიო მანეს (3); ევერტონიდან თითო გოლი აქვთ:მეთიუ პენინგტონის, გილფი სიგურსონის, მაიკლ კინის და რიშარლისონის. გოლები არაბრიტანელების მიერ: ჯამში 33 ფეხბურთელს 20 სხვადასხვა ქვეყნიდან (ბრიტანეთის გარდა) აქვს მერსისაიდულ დერბში გოლი გატანილი. მეტი გოლი ვიდრე წლები: ლივერპულელ ფედ ჰოუს და ევერტონელ ტომი ლაუტონს იმაზე მეტი გოლი აქვთ გატანილი დერბში ვიდრე აღნიშნულ კლუბებში სათამაშოდ დაყვეს. ჰოუმ სამი წლის განმავლობაში 5 გოლი, ლოუტონმა ოთხი გოლი 3 წელში. ჰეთ-თრიკი: პირველი ჰეთთრიკი ევერტონელი ალექს "სტენდი" იანგის სახელზეა, მან 4 გოლი გაიტანა 1904 წელს, ეს თამაში გუდისონზე 5-1 დასრულდა. სხვა ევერტონელები, რომლებმაც ჰეთ-თრიკი შეასრულეს: ბობი პარკერი (1914) და დიქსი დინი (ორჯერ) 1928 და 1931 წლებში. ლივერპულიდან ჰეთ-თრიკი გაიფორმეს: ჩემბერსი (1922), ფორშაუ (1925), ბარტონი (1933) და ჰოუ (4 გოლი, 1935 წ). თითქმის 50 წელის გასვლის შემდეგ ლივერპულელმა იან რაშმა 1982 წელს გუდისონზე 4 გოლი გაიტანა, ეს თამაში წითლების გამარჯვებით 5-0 დასრულდა. 30 წლის შემდეგ კი სტივენ ჯერარდმა ჰეთ-თრიკი შეასრულა ენფილდზე (3-0). იანგის 1904 წლის და რაშის 1982 წლის ჰეთ-თრიკების გარდა ყველა დანარჩენი ენფილდზე გავიდა. ავტო გოლი: სენდი ბრაუნი ცნობილი გახდა 1969-70 სეზონზე თავისი ავტოგოლით, ეს შეხვედრა ევერტონმა დათმო. პირველი ავტოგოლი გავიდა 1902 წელს ევერტონის ფეხბურთელის ბალმერის მიერ. სულ რვა ევერტონელის სახელზეა ავტოგოლი, ხოლო სამი ლივერპულელის. ბოლო ავტოგოლი ეკუთვნის ევერტონელ ლეიტონ ბეინზს გუდისონზე (2012-13 წლების სეზონი). გოლი ზედიზედ მატჩებში: 1986 წლის მაისში და სექტემბერში იან რაშმა ზედიზედ ოთხ დერბში შეძლო გოლის გატანა (თასის ფინალი, სუპერთასი და ორი სუპერ თასის ფინალი); რამდენიმე ფეხბურთელმა შეძლო მიჯრით სამ თამაშში გოლის გატანა ესენია: ჰარდმანი (1905–06), ფრიმენი (1909–10), პარკინსონი (1910–11), კინგი (1978–79), ლინკერი (1985–86), ბარნსი (1989–90) და ფაულერი (1995–96). ახალგაზრდების გოლები: მიუხედავდ იმისა, რომ რთულია გადამოწმდეს ძველი მოთამაშეების დაბადების დრო და გოლის გატანის მომენტი, ამჟამად მიჩნეულია რომ ევერტონის დენი კადამარტერი ყველაზე ახალგაზრდა ფეხბურთელია, ვინც გოლი გაიტანა მერსისაიდულ დერბში, 18-ე დაბადების დღიდან ექვეს დღეში 1997 წლის ოქტომბერში. ცხრილში შეყვანილია მხოლოდ ლიგის შეხვედრები, 1984 წლის სუპერ თასის ფინალს 100,000 ადამიანი დაესწრო. ენფილდზე ყველაზე ბევრი ადამიანი დაფიქსირდა1962-63 წლის ლიგის თამაშსზე 56,060. ცხრილში ვერ მოხვდა(ება) თამაშები, რომლებიც COVID-19 ვირუსის გამო დახურულ კარს მიღმა გაიმართება. სულ დერბის 12 თამაში გაიმართა ნეიტრალურ სტადიონზე: 6 უემბლი, 4 მეინ როუდი და თითო თამაში ვილა პარკზე და ოლდ ტრაფორდზე. ომის შემდეგ ევერტონის სასარგებლოდ დაინიშნა ორი პენალტი (ორივე გაიტანეს), ლივერპულისთვის 11 პენალტი დაინიშნა გუდისონზე აქედან სამი გააცუდეს. სრული სია: https://www.evertonresults.com/derbypens.htm. ლივერპულში მოთამაშეების ტრანსფერს ერთი კლუბიდან მეორეში უწოდებენ "პარკის გადაკვეთას", განსაზღვრება მომდინარეობს კლუბს შორის არსებული სტენლის პარკის გამო. ლივერპულს პირდაპირ ევერტონიდან ფეხბურთელი 1959 წლიდან 2000 წლამდე არ უყიდია, საპირისპიროდ ევერტონს 1961-დან 1982 წლამდე. დეივ ჰიქსონი, ჯონ ჰეიდონი და ფრენკ მიტჩელი ერთადერთი სამი მოთამაშეა, რომლებმაც ითამაშეს ლივერპულში, ევერტონში და ტრანმერ როვერსში, მერსისაიდის სამივე ძირითად კლუბში. ახალი ბრაიტონი ლიგის მონაწილე იყო 1923–51 წლებში; ბილ ლაზი და ნილ მაკბეინი თამაშობდნენ სამივე მერსისაიდულ კლუბში, ლივერპულში, ევერტონში და ახალ ბრაიტონში. ჯონ უაიტჰედი თამაშობდა სამ ლივერპულურ კლუბში ლივერპულში, ევერტონსა და ბუტლიში ერთი წელი ბუტლინი იყო ლიგაზე (1892–93), შემდგომ დაქვეითდნენ მეორე დივიზიონში. ცნობილი ტრასფერები: ევერტონიდან ლივერპულში აბელ შევერი – 2002 – £750,000 (ერთადერთი მოთამაშე, რომელმაც ერთ სეზონში ორივე კლუბის სახელით ითამაშა) ნიკ ბარმბი – 2000 – £6 მილიონი (ყველაზე ძვირიანი ტრანსფერი) დეივ ჰიქსონი – 1959 – £12,000 (ითამაშა ტრამერსი როუვერსში, სამივე მერსისაიდულ კლუბში მოთამაშე ფეხბურთელი) ტონი მაკნამარა – 1957 – £4,000 ჯონ ჰეიდონი– 1949 – გადახდის გარეშე (ითამაშა ტრამერსი როუვერსში, სამივე მერსისაიდულ კლუბში მოთამაშე ფეხბურთელი) ბილ ჰარტილი – 1936 ჯეკ ბალმერი – 1935 – გადახდის გარეშე თომას ჯონსონი – 1934 ფრანკ მიტჩელი – 1919 (ითამაშა ტრამერსი როუვერსში, სამივე მერსისაიდულ კლუბში მოთამაშე ფეხბურთელი) ბილ ლაზი – 1912 – (ითამაშა ახალ ბრაიტონში, სამივე მერსისაიდულ კლუბში მოთამაშე ფეხბურთელი) ტომ გრეისი – 1912 არტურ ბერი – ლივერპულმა გაიფორმა 1906 წელს, შემდეგომ ითამაშა ვრექსჰემში, ფულემში და ოქსფორდში. დონ სლონი – 1908 – გადახდის გარეშე დევიდ მიურეი – 1904 აბე ჰარტლი – 1897 ალექს ლატა – 1896 (არ უთამაშია ლივერპულში) ფრედ გეარი – 1895 – £60 ჯონ უაიტჰედი – 1894 – (ითამაშა ახალ ბრაიტონში, სამივე მერსისაიდულ კლუბში მოთამაშე ფეხბურთელი) პატრიკ გორდონი – 1893 დუნკან მაკლეინი – 1892 თომას გ. ვილი – 1892 ლივერპულში გადასვლამდე აღნიშნულმა ფეხბურთელებმა სხვა კლუბში ითამაშეს ესენია: ენდრიუ ჰანა – ითამაშა რენტონში. (კაპიტანი გახდა როგორც ევერტონში ასევე ლივერპულში) ედგარ ჩადვიკი – ითამაშა ბლექბერნ როვერსსა და ბარნლიში დევიდ ჯონსონი - ითამაშა იფსვიჩ თაუნში, დაბრუნდა ევერტონში და შემდეგ გადავიდა ლივერპულში ნილ მაკბეინი – ითამაშა სენტ ჯონსტონში. კარიერის განმავლობაში ერთი თამაში იყო ახალი ბრაიტონის მწვრთნელი, ერთი თამაში როგორც ფეხბურთელი 52 წლის ასაკში, გახდა ყველაზე ხანდაზმული ფეხბურთელი ვისაც ლიგაზე უთამაში. ის იყო ექვსი ფეხბურთელიდან ერთი, რომელმაც სამივე მერსისაიდული კლუბი მოიარა. სტივ მაკმაონი – ითამაშა ასტონ ვილაში. გახდა ორი ფეხბურთელიდან ერთი ვინც ორივე კლუბის კაპიტანი იყო. დინ პოტერი – ევერტონის აღზრდილი ფეხბურთელი, რომელსაც მშობლიურ კლუბში თავი არ გამოუჩენია. შუალედში თამაშობდა ბლექბერნ როუვერსში ბილ სკოტი – თამაშობდა ლიდზ იუნაიტედში ლივერპულიდან ევერტონში გარი აბლეტი – 1992 – £750,000 (ერთადერთი ფეხბურთელი რომელმაც ორივე კლუბის სახელით "ფა თასის" მოგება შეძლო). პიტერ ბირდსლი – 1991 – £1 მილიონი, ყველაზე ძირიანი ტრანსფერი ევერტონისთვის ლივერპულიდან ალან ჰარპერი – 1983 – £100,000; კევინ შეედი – 1982 – £100,000. დევიდ ჯონსონი – 1982 – £100,000; კლუბის შეცვლა დაიწყო ევერტონში, შემდგომ იფსვიჩ თაუნში, შემდეგ ლივერპულში და ბოლოს ევერტონში. ჯონ მორისი –1962 – £10,000 ჯიმ პეინი – 1956 – £5,000 დიკ ფორშაუ – 1927 – ერთადერთი ფეხბურთელი, ვისაც ორივე კლუბის სახელით აქვს მოგებული ლიგა ჰაროლდ ურენი – 1912 ბენჯამინ ჰოვარდ ბარკერი – c.1910 ევერტონში გადასვლამდე აღნიშნულმა ფეხბურთელებმა სხვა კლუბში ითამაშეს ესენია: დევიდ ბაროუსი – ითამაშა ვესტ ჰემ იუნაიტედში. დონ ჰატჩისონი – ითამაშა ვესტ ჰემში და შეფილდ იუნაიტედში დეივ უოტსონი – ითამაშა ნორვიჩ სიტიში. ჯონ გიდმანი – ითამაშა ასტონ ვილაში სანდერ ვესტერველდი – (განათხოვრებული) რეალ სოსიედადი და პორტსმუთი. არტურ ბერი – ითამაშა ვექსჰემში, ფულემში, ოქსფორდში, კვლავ ლივერპულში მოთამაშეების მსგავსად "პარკი გადაუკვეთავთ" მწვრთნელებსაც, უილიამ ბარკლი გახდა ერთადერთი მწვრთნელი რომელმაც ევერტონის შემდეგ ლივერპულში იმუშავა. მხოლოდ ორ ფეხბურთელს აქვს მერსისაიდულ დერბში ორივე მხარისთვის გატანილი: დევიდ ჯონსონი ევერტონის სახელი სადებიუტო გოლი 1971 წლის ნოემბერში გაიტანა, 1980 წლის 1 მარტს კი ლივერპულის სახელით ორი გოლი. პიტერ ბირდსლიმ ექვსი გოლი გაიტანა ლივერპულისთვის, 1992 წლის 7 დეკემბერს კი ევერტონის სახელით გაიტანა იშვიათია გუნდმა სეზონის ურთიერთშეხვედრის ორივე თამაში მოიგოს. მოგების სტატისტიკა მერსისაიდულ დერბში არის შემდეგი: ლივერპული 15 და ევერტონი 9. ორივე თამაშის მოგება მოიხსენიება როგორც "დუბლად". ლივერპული და ევერტონი სამჯერ და მეტჯერაც შეხვედრიან ერთმანეთს სხვადასხვა ტურნირზე, უფრო მეტ გამარჯვებას კი უწოდებენ "ტრებლს". ფა თასზე 2–1 გამარჯვებით ლივერპულმა ტრებლი შეასრულა. თასის თამაშების და სხვადასხვა ტურნირების შეხვედრებში ეს ორი გუნდი ბევრჯერ შეხვდნენ ერთმანეთს,1986-87 წლების სეზონში მათ ერთმანეთის წინააღმდეგ ექვსჯერ ითამაშეს: პირველი თამაში უემბის სტადიონზე გამართული სუპერთასი 1-1, ლიგაზე ორჯერ თამაში, ასევე ორჯერ Screen Sport-ის სუპერთასის ფინალზე (პირველად გაიმართა 1985–86-ის სეზონზე) და ლიგის თასის 5-ე რაუნდი. ამ სეზონში ევერტონმა ჩემპიონობა იზეიმა, მიუხედავად ამისა ისინი ლივერპულთან ოთხჯერ დამარცხდნენ. ექვსივე მატჩზე მაყურებელთა რაოდენობამ 281.356 შეადგინა. მომდევნო სეზონში ოთხი მერსისაიდული დერბი გაიმართა, გამარჯვება და მარცხი ორივე გუნდს თანაბარად ჰქონდა. პრემიერლიგაში ლივერპულს ევერტონთან დადებითი ბალანსი აქვს, ბოლო ათ წელში 4 სეზონი ორივე შეხვედრა "წითლების" სასარგებლოდ დასრულდა. პრემიერლიგაში ევერტონს დუბლი არასდროს შეუსრულებია, ბოლო წარმატება 1985 წელს შედგა გუდისონზე (1–0) და ენფილდზე (1–0), ასევე უემბლიზე გამართული სუპერთასის მოგება, ამ სეზონში ევერტონმა უკანასკნელად შეასრულა "ტრებლი". სიაში შეტანილია 1894 წლიდან დღემდე გამართულ თამაშები, რომლებიც გაიმართა სხვადასხვა ტურნირებზე ესენია: პრემიერლიგა, მის წინამორბედი პირველი დივიზიონი, ფა თასი, ლიგის თასი და ინგლისის საფეხბურთო სუპერთასი, ScreenSport სუპერ თასი. ამხანაგური თამაშები განცალკევებულ სიაშია შეყვანილი, ომამდე არსებული ამხანაგურები სიაში არაა შეყვანილი. ამხანაგურები ↑ „Class telling in FA Cup“. The Times. 31 January 1955. ↑ Liverpool v Everton: The changing face of the Merseyside derby. BBC Sport (4 January 2018). ციტირების თარიღი: 5 January 2018. ↑ The Merseyside derby დაარქივებული 2 May 2013 საიტზე Wayback Machine. , footballderbies.com. Retrieved 11 February 2007 ↑ Fans segregation enforced for Everton v Liverpool derby. ↑ https://www.liverpoolecho.co.uk/sport/football/football-news/lost-merseyside-derby-spirit-3521207 | Liverpool Echo. Retrieved 17 February 2020 ↑ Smith, Rory (7 February 2010). „Liverpool 1 Everton 0: match report“. The Daily Telegraph. ციტატა: „Toxic in the stands, brutal on the pitch. The Merseyside derby.. to those involved it remains a battle of all or nothing proportions“ ↑ Bernstein, Joe (6 February 2010). City-rivals-reduced-men-apiece.html „Liverpool 1 Everton 0: Dirk Kuyt continues hot streak as Mersey rivals reduced to ten men apiece“ შეამოწმეთ |url=-ის მნიშვნელობა (დახმარება). Daily Mail. ციტატა: „The most ill-disciplined and explosive fixture in the Premier League calendar lived up to expectations ... this was a battle rather than a football game, the 213th Merseyside derby going exactly according to tradition“ ↑ Community Politics in Liverpool and the Governance of Professional Football in the Late 19th Century. Dr.David Kennedy. Toffeeweb.com. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-10-10. ციტირების თარიღი: 2014-04-26. ↑ Question of religion as basis for support still contentious. ციტირების თარიღი: 20 January 2014. ↑ https://www.theguardian.com/football/2013/sep/29/liverpool-bristol-academy-match-report ↑ Results – Liverpool FC – LFC Online ↑ Liverpool FC News – LFC Online ↑ Liverpool FC News – LFC Online ↑ Results – Liverpool FC – LFC Online ↑ Results – Liverpool FC – LFC Online ↑ Liverpool FC News – LFC Online ↑ Results – Liverpool FC – LFC Online ↑ Results – Liverpool FC – LFC Online ↑ Liverpool FC News – LFC Online ↑ „The days after the disaster“. The Independent. London. 14 April 1999. ციტირების თარიღი: 8 September 2013. ↑ FA Cup Final 1989 ↑ LIVERWEB – Liverpool Results 1990–91. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 6 ივნისი 2011. ციტირების თარიღი: 19 ივნისი 2020. ↑ LIVERWEB – Liverpool Results 1992–93. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 6 ივნისი 2011. ციტირების თარიღი: 19 ივნისი 2020. ↑ LIVERWEB – Liverpool Results 1993–94. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 6 ივნისი 2011. ციტირების თარიღი: 19 ივნისი 2020. ↑ LIVERWEB – Liverpool Results 1997–98. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 6 ივნისი 2011. ციტირების თარიღი: 19 ივნისი 2020. ↑ LIVERWEB – Liverpool Results 2004–05. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 18 თებერვალი 2012. ციტირების თარიღი: 19 ივნისი 2020. ↑ „Liverpool 3-1 Everton“. BBC News. 25 March 2006. ციტირების თარიღი: 15 September 2014. ↑ LIVERWEB – Liverpool Results 2006–07. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 6 ივნისი 2011. ციტირების თარიღი: 19 ივნისი 2020. ↑ https://www.bbc.co.uk/sport/av/football/29691735 | BBC Sport. Retrieved 17 February 2020 ↑ Liverpool 3 Everton 0: Kop that! Three-goal Gerrard is a real Mersey magician Daily Mail. Retrieved 13 March 2012 ↑ Liverpool 2–1 Everton: Divine ponytail Carroll seals final berth The Mirror. Retrieved 14 April 2012 ↑ https://www.bbc.co.uk/sport/football/24969016 | BBC Retrieved 14 February 2020 ↑ https://www.bbc.co.uk/sport/football/25822244 | BBC Retrieved 14 February 2020 ↑ https://www.bbc.co.uk/sport/football/35624290 | BBC Retrieved 14 February 2020 ↑ https://resources.fifa.com/image/upload/full-results-puskas-and-fan-awards-2018.pdf?cloudid=dxeqzrrnrgbq04loz1wm |Retrieved 14 February 2020 ↑ https://www.bbc.co.uk/sport/football/4221259%7C[მკვდარი ბმული] BBC. Retrieved 14 February 2020 ↑ Liverpool 5–2 Everton, BBC Sport, 4 December 2019 ↑ „Klopp's teenagers and reserves serve Ancelotti with a painful reality-check“. The Guardian. ციტირების თარიღი: 5 January 2019. ↑ „Tranmere shame Everton“. BBC. 27 January 2001. ციტირების თარიღი: 1 November 2013. ↑ „Liverpool cling on to beat Tranmere“. BBC. 11 March 2001. ციტირების თარიღი: 1 November 2013. ↑ https://www.premierleague.com/news/1517808 | Premier League. Retrieved 17 February 2020 ↑ Steve McMahon profile. http://www.lfcvancouver.com+(8 May 2011). ↑ Southampton's Lallana admits growing up Everton mad. tribalfootball.com (1 July 2014). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 22 ივნისი 2020. ციტირების თარიღი: 19 ივნისი 2020. ↑ Michael Oweb. michaelowen-online.com (5 January 2008). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 27 August 2006. ↑ Stephen Wright. LFChistory.net (1 April 2008). ↑ Carragher 2008, p. 5 ↑ David Thomspon. sportinglife.com (5 January 2008). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 ივნისი 2011. ციტირების თარიღი: 22 სექტემბერი 2021. ↑ Robbie Fowler profile. goal.com. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-08-06. ციტირების თარიღი: 2020-06-19. ↑ Steve McManaman. lfchistory.net (5 January 2008). ↑ Steve McMahon. truegreats.com (5 January 2008). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 29 September 2011. ↑ Ian Rush. liverweb.org.uk (5 January 2008). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 3 ივნისი 2014. ციტირების თარიღი: 19 ივნისი 2020. ↑ http://www.walesonline.co.uk/news/wales-news/nine-year-old-wrote-manufacturers-11571936 ↑ Jones, Mark. Nick BARMBY - Liverpool FC - Biography 2000/01-2001/02. sporting-heroes.net. ↑ Mike Newell. truegreats.com (5 January 2008). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 30 October 2004. ↑ Dave Watson. bluekipper.com (5 January 2008). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 13 May 2008. ↑ LFC comment page. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 10 June 2015. ↑ შეცდომა თარგის გამოძახებისას: cite web: პარამეტრები archiveurl და archivedate მითითებული უნდა იყოს ორივე, ან არცერთი.thedaisycutter. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 10 June 2015. ↑ Archived copy. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 25 ივლისი 2008. ციტირების თარიღი: 20 ივნისი 2020. ↑ http://www.evertonresults.com/