laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
დინამიკა (მექანიკა)

დინამიკა (ბერძ. δύναμις [dynamis] — „ძალა“) — მექანიკის ნაწილი, რომელიც შეისწავლის მატერიალურ სხეულთა მოძრაობას მათზე მოდებული ძალების ზეგავლენით. დინამიკას საფუძლად უდევს ნიუტონის კანონები, რომელთაგან, როგორც შედეგი, მიიღება დინამიკის ამოცანათა ამოხსნისათვის აუცილებელი ყველა განტოლება და თეორემა. დინამიკაში განიხილავენ ამოცანათა 2 ტიპს. პირველი ტიპის ამოცანებში განსაზღვრავენ სხეულზე მოქმედ ძალებს, თუ ცნობილია მისი მოძრაობის ხასიათი. ასეთი ამოცანის ამოხსნის კლასიკური მაგალითია ნიუტონის მიერ მსოფლიო მიზიდულობის კანონის აღმოჩენა. მეორე ტიპის ამოცანებში განსაზღვრავენ სხეულის მოძრაობის კანონს, თუ ცნობილია მასზე მოქმედი ძალები. ამ სახის ამოცანათა ამოხსნისას აუცილებელია ე. წ. საწყისი პირობების, ე. ი. სხეულის მდებარეობისა და სიჩქარის ცოდნა მისი მოძრაობის საწყის მომენტში. მექანიკური სისტემის მოძრაობის შესწავლისას ხშირად იყენებენ დინამიკის ზოგად თეორემებს, რომლებიც ნიუტონის კანონების უშუალო შედეგია; მათ მიეკუთვნება თეორემები ინერციის ცენტრის მოძრაობის შესახებ და სისტემის მოძრაობის რაოდენობისა, მოძრაობის რაოდენობის მომენტისა და კინეტიკური ენერგიის ცვლილების შესახებ. დინამიკის ძირითადი განტოლებების მიღება შესაძლებელია მექანიკის სხვადასხვა პრინციპზე დაყრდნობით. დინამიკის ძირითადი განტოლებები მართებულია მხოლოდ ათვლის ინერციული სისტემის მიმართ მოძრაობის შესწავლისას; როდესაც მოძრაობას შეისწავლიან ათვლის არაინერციული სისტემის მიმართ, გარდა იმ ძალებისა, რომლებიც სხეულთა ურთიერთქმედებას აღწერენ, ნიუტონის კანონებში საჭირო ხდება ინერციის ძალების დამატება. ასეთი ამოცანები წარმოიშობა დედამიწის ზედაპირის მიმართ სხეულთა მოძრაობაზე მისი ბრუნვის გავლენის შესწავლისას, აგრეთვე მოძრავ ობიექტებზე დადგმულ სხვადასხვა ხელსაწყოსა და მოწყობილობაზე მოძრაობის შესწავლისას. ძალთა მოქმედებით სხეულთა მოძრაობის შესწავლის ზოგად მეთოდებთან ერთად განიხილება სპეციალური ამოცანები: გიროსკოპის თეორია, მექანიკური რხევების თეორია, მოძრაობის მდგრადობის თეორია, დარტყმის თეორია, ცვლადი მასის სხეულის მექანიკა და სხვა. დინამიკის კანონების მეშვეობით შეისწავლიან აგრეთვე უწყვეტ სხეულთა მოძრაობას. ბოლოს, კონკრეტული ობიექტების მოძრაობის შესწავლისას დინამიკის მეთოდების გამოყენების შედეგად, წარმოიშვა სპეციალური დისციპლინები: ცის მექანიკა, გარეგანი ბალისტიკა, ავტომობილის, თვითმფრინავის დინამიკა, რაკეტების დინამიკა და სხვა. დინამიკის კლასიკურ კანონებს დიდი მნიშვნელობა აქვს თანამედროვე ბუნებისმეტყველებისა და ტექნიკისათვის, მაგრამ ისინი მართებული აღარ არის მიკროსკოპული ობიექტებისათვის, რომელთა მოძრაობის ხასიათი ექვემდებარება სხვა კანონებს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 555.
ფრანსისკო ურკუიო

ფრანსისკო ურკუიო მილანიოსი (ესპ. Francisco Urcuyo Maliaños; დ. 30 ივლისი, 1915 — გ. 14 სექტემბერი, 2001) — ნიკარაგუელი პოლიტიკოსი, ნიკარაგუის დროებითი პრეზიდენტი. მას 1974-1979 წლებში ეკავა ნიკარაგუის ვიცე-პრეზიდენტის თანამდებობა ანასტასიო სომოსა დებაილეს ადმინისტრაციაში. ფრანსისკო ურკუიო მხოლოდ ერთი დღის განმავლობაში, 1979 წლის 17 და 18 ივლისში, ასრულებდა პრეზიდენტის მოვალეობას, სომოსა დებაილეს გადადგომის შემდეგ. სომოსას გაქცევის შემდეგ მან მოინდომა დარჩენილი ვადით ეპრეზიდენტა. ამან გამოიწვია სანდინისტების გაშმაგება და 18 ივნისს იგი გვატემალაში გაიქცა ნიკარაგუიდან, რომელსაც სანდინისტური ძალები მართავდნენ. ↑ Dionisio Marenco; La Prensa (19 de julio de 2001). «Las últimas horas de Somoza». Consultado el 6 de marzo de 2013.
დიმიტრი I (დონელი)

დიმიტრი I ივანეს ძე (რუს. Дмитрий Иванович Донской; 12 ოქტომბერი, 1350 – 19 მაისი, 1389) — მოსკოვის დიდი მთავარი 1359-1389 წლებში. ივანე II-ის და ალექსანდრა ივანეს ასული ველიამიანოვას შვილი. მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 19 მაისი, ახალი სტილით - 1 ივნისი. დიმიტრი I-ის მეუღლე იყო, სუზდალის მთავრის დიმიტრის და მისი მეუღლის ვასილისას ქალიშვილი ევდოკია. ევდოკიას და დიმიტრის შეეძინათ ცამეტი შვილი ესენია: დანიელი დიმიტრის ძე (1370 – 15 სექტემბერი, 1379). ვასილი I (30 სექტემბერი, 1371 – 27 თებერვალი, 1425). სოფია დიმიტრის ასული. დაქორწინდა რიაზანის მთავარზე ფიოდორ ოლეგის ძეზე (მეფობდა 1402–1427 წწ.). იური დიმიტრის ძე, ზვენიგოროდის და გალიჩის ჰერცოგი (26 ნოემბერი, 1374 – 5 ივნისი, 1434). მარია დიმიტრის ასული (გ. 15 მაისი 1399). ანასტასია დიმიტრის ასული. ივან ვსევოლოდის ძის ცოლი . სიმონ დიმიტრის ძე (გ. 11 სექტემბერი, 1379). ივანე დიმიტრის ძე (გ. 1393). ანდრეი დიმიტრის ძე, მოჟაისკის მთავარი (14 აგვისტო, 1382 – 9 ივლისი, 1432). ფიოდორ დიმიტრის ძე, დმიტროვის მთავარი (29 ივლისი, 1385 – 10 აგვისტო, 1428). ანა დიმიტრის ასული (დ. 8 იანვარი 1387). კონსტანტინე დიმიტრის ძე, ფსკოვის მთავარი (14 მაისი/15 მაისი, 1389 – 1433). ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: დიმიტრი I (დონელი)
ჰემელი პაფლაგონელი

წმიდა მოწამე ჰემელი პაფლაგონელი (გ. 361) — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 10 დეკემბერი, ახალი სტილით - 23 დეკემბერი. წმინდა მოწამე იმპერატორ იულიანე განდგომილის (361-363) გაბედული მხილებისთვის აწამეს გალატიის ქალაქ ანკვირიაში, გაატყავეს და ჯვარზე მიამსჭვალეს. „წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი IV, თბილისი, 2003 წ.
წმინდა ხარიტინა

წმინდა მოწამე ხარიტინა — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 5 ოქტომბერი, ახალი სტილით — 18 ოქტომბერი. იგი ჯერ კიდევ ყრმა იყო, როდესაც დაობლდა. მისი აღზრდა კეთილმსახურმა ქრისტიანმა, კლავდიუსმა იტვირთა. კლავდიუსს ღვიძლი შვილივით შეუყვარდა ღვთისმოშიში გოგონა. მან ხარიტინას გამოუყო ოთახი, სადაც ქრისტიანი ასულები იკრიბებოდნენ. მათგან უფროსები წმიდანს საღვთო სჯულს ასწავლიდნენ, მოძღვრავდნენ, უმცროსები კი თავად ხარიტინასგან სწავლობდნენ. ამ დროს დიოკლეტიანემ (284-305) მართლმორწმუნეთა დევნა დაიწყო. ქრისტიანთა შესაპყრობად გაგზავნილი მეომრები ხარიტინასაც მიადგნენ, კლავდიუსს ქვითინი წასკდა, მკერდში ჩაიკრა ქალწული და მზად იყო სიცოცხლეც კი გაეწირა შვილობილის გადასარჩენად. მაგრამ ხარიტინამ თვითონ თხოვა მამობილს: იგი ჩაბარდა გულსასტიკ მხედრებს, კლავდიუსი კი თან მიჰყვებოდა შვილობილს და აცრემლებული სთხოვდა: სამსჯავროზე მსაჯულმა დომიციანემ ხარიტინას ამპარტავანი და სხვების გამხრწნელი კერპი ქრისტიანი უწოდა. ამაზე ქალწულმა მიუგო: დომიციანემ რისხვა დაიოკა და ქრისტეს მხევალს მოსთხოვა, მისი განდგომით შეურაცხყოფილი ღვთაებების გული მოელბო; თან წყალობა აღუთქვა. მაშინ მარტვილმა ზეცად აღაპყრო თვალები და წარმოთქვა: . მოთმინებიდან გამოსულმა მსაჯულმა ქალწულის აბუჩად აგდება დაიწყო - თმები მოაკვეცა, მაგრამ ნეტარს იგი იმავ წამს კვლავ წამოეზარდა; შემდეგ წმიდანი ცეცხლითა და მახვილით აწამეს, ზღვაშიც ჩააგდეს, მაგრამ უვნებლად გადარჩა. ბოლოს ქრისტეს ტარიგმა ილოცა და მშვიდობით შეჰვედრა სული უფალს (სავარაუდოა, რომ ეს მოხდა 304 წელს). „წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი IV, თბილისი, 2003 წ.
ივანე II (რუსეთი)

ივანე II ივანეს ძე (რუს. Иван II Иванович Красный; 30 მარტი, 1326 – 13 ნოემბერი, 1359) — მოსკოვის დიდი მთავარი 1353-1359 წლებში. ივანე I-ის და ელენეს შვილი. ივანე II-ს ორჯერ ჰყავდა ცოლი მოყვანილი. 1341 წელს ივანემ ცოლად შეირთო ბრიანსკის მთავრის დიმიტრი რომანის ძის ასული ფედოსია. ფედოსია გარდაიცვალა 1342 წელს. ივანემ მეორე ცოლი სამი წლის შემდეგ 1345 წელს შეირთო. მისი მეორე ცოლი გახდა ალექსანდრა ივანეს ასული ველიამინოვა. ალექსანდრას და ივანეს შეეძინათ ოთხი შვილი ესენია: დიმიტრი I (12 ოქტომბერი 1350 – 19 მაისი 1389). მოსკოვის დიდი მთავარი. ლუბა ივანეს ასული. (გარდაიცვალა. 1399) იქორწინა ვოლინის მთავრ დიმიტრი მიხეილის ძეზე. ივანე ივანეს ძე, ზვენინგოროდის მთავარი (1356 - 1364). მარია ივანეს ასული. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ივანე II (რუსეთი) His listing , along with his children, in "Medieval lands" by Charles Cawley. Духовная грамота Ивана Даниловича Калиты\\Проект"Хронос" Кучкин В. А. ИЗДАНИЕ ЗАВЕЩАНИЙ МОСКОВСКИХ КНЯЗЕЙ XIV в. (1359 г.) - ПЕРВАЯ ДУШЕВНАЯ ГРАМОТА ВЕЛИКОГО КНЯЗЯ ИВАНА ИВАНОВИЧА //Древняя Русь. Вопросы медиевистики. 2009. № 1 (35). С. 97–101
ხარიტონ აღმსარებელი

ხარიტონ აღმსარებელი — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, რომელმაც პირველმა დააარსა მონასტრული სავანები წმინდა მიწაზე. ხსენების დღე არის ძველი სტილით 28 სექტემბერი, ახალი სტილით - 11 ოქტომბერი. წმინდანი იკონიაში ეწამა 270-324 წლებს შორის. უღმრთოებმა შეიპყრეს იგი და ცრუღვთაებებისადმი მსხვერპლის შეწირვა მოსთხოვეს. წმიდანმა მტკიცე უარი განაცხადა. ჯალათებმა ხარიტონს სამოსელი შემოაძარცვეს და ძროხის ძარღვებით სცემეს, შემდეგ კი მთავრის ბრძანებით საპყრობილეში ჩააგდეს. მტარვალი ჯერ ლიქნით, შემდეგ პატივის აღთქმით ცდილობდა მის გადაბირებას, ბოლოს კი ახალი სატანჯველები დაატეხა თავს: „შეწუა ცეცხლითა მკერდი მისი, ვითარცა შესაჭმელი ჴორცი“, ბორკილები აასხა და კვლავ დილეგში ჩააბრუნა. ამასობაში ქრისტიანთა დევნა ჩაცხრა. პყრობილი მართლმორწმუნეები გაათავისუფლეს. თავისუფლება ჰპოვა წმიდა ხარიტონმაც, რომელიც „ვითარცა აწ მკუდარ ქმნილი საწუთოჲთ და ქრისტესსა ცხორებად მნებებელი“ წმიდა ქალაქ იერუსალიმისკენ გაეშურა. გზაში იგი ავაზაკებმა შეიპყრეს, გამოქვაბულში გამოამწყვდიეს, თვითონ კი „მიმოდარბიოდეს ალაგთა გზათასა“ და სხვა მგზავრებს უსაფრდებოდნენ. მარტო დარჩენილი წმიდანი მადლობას სწირავდა უფალს და მორჩილებით ელოდა მისი ნების გაცხადებას. ამასობაში მღვიმეში იქედნე შემოძვრა, ღვინით სავსე ჭურში ჩასრიალდა, შიგ შხამი ჩათხია და წავიდა. როცა ავაზაკები დაბრუნდნენ, წყურვილით გათანგულები, დაეწაფნენ მოწამლულ სასმელს და უკლებლივ ყველანი გაწყდნენ. მთავარი სტატია: პალავრა. ხარიტონმა იმ მღვიმეში დაიწყო მოღვაწეობა, სადაც, ღვთის ნებით, სასწაულებრივი გადარჩენა მიემადლა. ყაჩაღების მიერ ნაგროვები ქონების ნაწილი მან გლახაკებსა და მეუდაბნოე მამებს განუყო, ნაწილით კი ააგო ტაძარი, რომლის ირგვლივაც თანდათან წარმოიქმნა პალესტინაში ცნობილი პალავრა. ასე დააარსა პირველი თავისი მონასტერი წმინდა ხარიტონ აღმსარებელმა †330 წელს. სავანისთვის წმიდანმა თავადვე შეადგინა წეს-განგება. ლავრას ახალი წინამძღვარი დაუდგინა, თვითონ კი უდაბნოს სიღრმეში შევიდა განსამარტოვებლად. მთავარი სტატია: იერიქონის სავანე. ნეტარი მამა განმარტოებას ეძიებდა, მაგრამ მონაზვნური ცხოვრების მსურველებმა აქაც მიაკვლიეს მას. ასე დაარსდა †340 წელს ახალი, იერიქონის სავანე, რომელიც ასევე ცდუნების მონასტერის სახელსაც ატარებს, რადგანაც გადმოცემის თანახმად სწორედ ამ ადგილებში ებრძოდა მარხვისას ქრისტეს ეშმაკი. მთავარი სტატია: სუკიის ლავრა. მესამე მონასტერი რომელიც ხარიტონ აღმსარებელმა დააარსა იყო სუკიის ანუ ძველი ლავრა. დაუცხრომელი მოღვაწეობისთვის უფალმა თავის რჩეულს სულიერ და ხორციელ სნეულებათა სასწაულებრივი კურნების ნიჭი მიმადლა. წმიდანს წინასწარ განეცხადა თავისი მიცვალების დღეც. მან ისურვა, რომ აღსასრულს ფარანის ლავრაში შეხვედროდა. მოუხმო ყველა მოწაფეს და უკანასკნელად დამოძღვრა ისინი. ღირსი ხარიტონი დაახლოებით †350 წელს გავიდა ამ სოფლიდან, ღრმა მოხუცებულობაში. წმიდანის პატიოსანი ცხედარი ავაზაკთა მღვიმის ადგილას მის მიერვე აგებულ ტაძარში დაკრძალეს. „წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი III, თბილისი, 2001 წ.
სემი

სემი (ებრ. שם) — ბიბლიური პერსონაჟი. ნოეს უფროსი ვაჟი. სემიტების მითური წინაპარი. მართლმადიდებლურმა ეკლესიამ წმინდა წინაპართა სონმაში შერაცხა. Gary Greenberg, author of several books on Egyptian/Hebrew mythology and President of the Biblical Archaeology Society of New York
სიმეონ ამაყი

სიმეონ ივანეს ძე (რუს. Симеон Иванович Гордый; 7 ნოემბერი, 1316 — 27 აპრილი, 1353). მოსკოვის დიდი მთავარი 1340-1353 წლებში. ივანე I-ის და ელენეს შვილი. სიმეონ (ამაყი) // Энциклопедия Кругосвет რუკა – რუსული სამეფო სამთავროები XIV საუკუნის პირველ ნახევარში
ჯორჯ აკირემი

ჯორჯ ედუარდ აკირემი ოვონდო (დ. 15 სექტემბერი, 1983) — გაბონელი ფეხბურთელი, პოზიციით თავდამსხმელი. 2007-10 წლებში ასპარეზობდა თბილისის „დინამოში“. აკირემი იყო გაბონის ეროვნული ნაკრების წევრი. 2007 წლის 17 ივნისს მან გაიტანა გოლი მადაგასკარის წინააღმდეგ აფრიკის ერთა თასის შეხვედრაში. უმაღლესი ლიგა 2007-08 საქართველოს სუპერთასი 2008 ლიგა ლეუმიტი 2010–11 ტოტოს თასი 2010–11 პროფილი Soccerway-ზე (ინგლისური) პროფილი Transfermarkt-ზე (ინგლისური) პროფილი National-football-teams.com-ზე (ინგლისური) ↑ გაბონმა გაიმარჯვა და თასზე გასვლის იმედი აქვს (ინგლისური). ESPN Soccernet (2007-06-17). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-06-04. ციტირების თარიღი: 2013-11-08.
ელექტროსტატიკა

ელექტროსტატიკა — ელექტროდინამიკის ნაწილი, რომელიც შეისწავლის უძრავი ელექტრული მუხტების ურთიერთქმედებას. ჩვენს წელთაღრიცხვამდე VII საუკუნეში ბერძენმა ფილოსოფოსმა თალეს მილეტელმა აღწერა, რომ შალის ქსოვილზე გახახუნებული ქარვის სხეული იზიდავს ქაღალდის ან შალის მსუბუქ ნაკუწებს. ეს მოვლენა უყურადღებოდ დარჩა 2200 წელზე მეტ ხანს. 1600 წელს ინგლისელმა მეცნიერმა ჯილბერტმა გაიმეორა მილეტელის ცდები და დაადგინა, რომ ასეთ თვისებებს ქარვის გარდა იძენს მინის ღერო, ფისი, ალმასი, საფირონი და სხვა სხეულები. სხეულთა ამ თვისებას ელექტროობა უწოდეს. თავის ცდებში ჯილბერტმა ვერ შეძლო ლითონის დაელექტროება ხახუნით და აღნიშნა, რომ არიან ისეთი სხეულები რომლებიც ხახუნით არ ელექტროვდებიან, მაგრამ ეს აზრი არასწორი აღმოჩნდა. შემდეგ რუსმა მეცნიერმა ვასილი პეტროვმა მეტალებიც დააელექტროვა ხახუნით. დღეისათვის დამკიცებულია, რომ ხახუნით ელექტროვდება ნებისმიერი სხეული განურჩევლად მათი აგრეგატული მდგომარეობისა. 1785 წელს ფრანგმა ფიზიკოსმა კულონმა დაადგინა ელექტროსტატიკის ფუნდამენტური კანონი, რომელსაც შემდგომ ამავე პიროვნების პატივსაცემად უწოდეს ,,კულონის კანონი”. ეს კანონი ეხება ორი წერტილოვანი დამუხტული სხეულის ურთიერთქმედების რაოდენობრივ შეფასებას. დამუხტული სხეულები წერტილოვნად შეიძლება ჩაითვალოს, თუ მათი ფორმა და ზომები არსებით გავლენას არ ახდენს მათ ურთიერთქმედებაზე და ამასთანავე, ეს ზომები ბევრად მცირეა მათ შორის მანძილთან შედარებით. კულონმა ეს კანონი ცდების საფუძველზე დაადგინა, სადაც მან გამოიყენა გრეხითი სასწორი და დააკვირდა დამუხტულ ორ ბურთულას შორის ურთიერთქმედებას. ეს ბურთულები დამუხტული იყო ერთნაირი სიდიდისა და ნიშნის q მუხტით. აღმოჩნდა, რომ უცვლელი მუხტების დროს ბურთულებს შორის მაძილის ორჯერ გადიდებით F ძალა 4-ჯერ შემცირდა, ხოლო ამავე პირობებში მუხტების ორჯერ გადიდებით ურთიერთქმედების F ძალა 4-ჯერ გაიზარდა, რაც იმას ნიშნავს რომ წერტილოვან უძრავ დამუხტულ სხეულთა შორის ურთიერთქმედების ძალა ჰაერში ან ვაკუუმში პირდაპირპროპორციულია მათი მუხტების მოდულთა ნამრავლისა, უკუპროპორციულია მათ ცენტრებს შორის მანძილის კვადრატისა და მიმართულია სხეულთა ცენტრების შემაერთებელი წრფის გასწვრივ. F = k q ′ q ′ ′ r 2 {\displaystyle F=k{q\prime q^{\prime \prime } \over r^{2}}} სადაც q‘ და q“ ორ ურთიერთქმედ მუხტს აღნიშნავს, r - მათ შორის მანძილია, ხოლო k - პროპორციულობის კოეფიციენტია. k კოეფიციენტის სიდიდე დამოკიდებულია ფორმულაში შემავალი სიდიდეების ერთეულების შერჩევაზე და იმ გარემოს გვარობაზე, სადაც დამუხტული სხეულებია მოთავსებული(მისი რიცხობრივი მნიშვნელობა SI სისტემაში: 9,000,000,000ნმ²/კ²). ვაკუუმში მიჩნეულია რომ k=1, ხოლო გარემოში ε-ჯერ ნაკლებია. ε(ეფსილონი)- ამ სიდიდეს ეწოდება გარემოს დიელექტრიკული შეღწევადობა. ვაკუუმში ε=1. ყველა გარემოს განსხვავებული დიელექტრიკული შეღწევადობა გაჩნია. თუ კულონის კანონს სრულად ჩავწერთ ნებისმიერი გარემოსათვის , მაშინ ამ ფორმულას ექნება სახე: F = k q ′ q ′ ′ ϵ r 2 {\displaystyle F=k{q\prime q^{\prime \prime } \over \epsilon r^{2}}}
ივანე I (რუსეთი)

ივანე I დანიელის ძე (რუს. Иван I Данилович Калита; 1288 – 31 მარტი, 1340) — მოსკოვის დიდი მთავარი 1325-1340 წლებში, ვლადიმირ-სუზდალის დიდი მთავარი 1328-1340 წლებში, ნოვგოროდის მთავარი 1328-1337 წლებში. დანიელისა და მარიას შვილი. ივანე დაქორწინებული ოეჯერ იყო. მისი პირველი მეუღლე იყო ელენა, რომელთანაც რვა შვილი შეეძინა. ესენია: სიმეონი (7 ნოემბერი, 1316 – 27 აპრილი, 1353). დანიელი (1320-1328). ფეფინია მარია (გარდაიცვალა 2 ივნისი, 1365). ივანე II (30 მარტი, 1326 – 13 ნოემბერი, 1353). ანდრეი, ნოვგორედის მთავარი (4 აგვისტო, 1327 – 6 ივნისი, 1353). ეუდოქსია (გარდაიცვალა 1342). იაროსლავლის მთავრის ვასილი მიხეილის ძის ცოლი ფედოსია (გარდაიცვალა 1365). ივანეს მეორე ცოლი იყო ალექსანდრა. ალექსანდრასთან შეეძინა ერთი შვილი: მარია. მოსკოვი კრემლი ივანე I.
ჯაბა კილაძე

გიორგი (ჯაბა) კილაძე (დ. 24 აგვისტო, 1981) — ქართველი მსახიობი. 2001 წლიდან დღემდე, თავისუფალი თეატრის მსახიობი. 2009 წლიდან დღემდე, მარჯანიშვილის თეატრის მსახიობია. განსაკუთრებული პოპულარობა მოიპოვა ტელესერიალ „შუა ქალაქში“, რომელიც ტელეკომპანია იმედის ეთერში 2007–2013 წლებში გადიოდა. 2006: „16+“ რეჟ. მარიამ ქაცარავა 2008: „იდიოტოკრატია“ (ტარიელი) რეჟ. ავთანდილ ვარსიმაშვილი 2010: „მაიტა ნასოსი“ რეჟისორები იოსებ ჯაჭვლიანი, გიორგი კაჭარავა 2011: „მიდი ძმაო, მიდი!“ რეჟ. ავთანდილ ვარსიმაშვილი 2011: „ისპაჰან – ბათუმი“ რეჟ. ავთანდილ ვარსიმაშვილი 2013 "სახლი რომელიც ფანჯრიდან გაიპარა" რეჟ. ავთანდილ ვარსიმაშვილი" „შუა ქალაქში“ „მტვრის გემო“ მიშელ ფერმოს პიესის „კარებს აჯახუნებენ“ მიხედვით „ბინა ყიფშიძის ქუჩაზე“ რეჟ. გიორგი შალუტაშვილი ავთანდილ ვარსიმაშვილი „იდიოტოკტატია“ (ტარიელი) რეჟ. ავთანდილ ვარსიმაშვილი ბერტოლტ ბრეხტი „კავკასიური ცარცის წრე“ (იოსები) რეჟ. ავთანდილ ვარსიმაშვილი ენტონი ბერჯესი „მექანიკური ფორთოხალი“ (ჯორჯი ბიჭი) რეჟ. ავთანდილ ვარსიმაშვილი კარლო გოლდონი „მშვენიერი ქართველი ქალი“ (თავადი გურიელი) რეჟ. ავთანდილ ვარსიმაშვილი ლუკინო ვისკონტის ფილმის „ძმების“ მიხედვით. „ძმები“ (ნიკა რეჟ. ავთანდილ ვარსიმაშვილი დათო ტურაშვილი „ჯინსების თაობა“ (გეგა კობახიძე) რეჟ. დავით დოიაშვილი უილიამ შექსპირი „რიჩარდ მესამე“ (კლარენს) რეჟ. ავთო ვარსიმაშვილი. ავთანდილ ვარსიმაშვილი „სამი ჰალსტუხიანი და ანგელოზი“ (სოსო) ავთანდილ ვარსიმაშვილი „სულის იდენტიფიკაცია“ (ბესო) ჯაბა იოსელიანი „საქართველოს უკანასკნელი დედოფალი“ (ჯაბრაილი) რეჟ. მედეა კუჭუხიძე ბერტოლტ ბრეხტი „სამგროშიანი ოპერა“ (თეოფილი) რეჟ. გიზო ჟორდანია კარლო გოცის „სამი ფორთოხლის სიყვარული“ , ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტის „ჯადოსნური ფლეიტა“ და ქართული ხალხური ზღაპრის „ნაცარქექია“ მიხედვით: „ფორთოხალი, ფლეიტა და..“ (პრინცი ტარტალია) რეჟ. გიზო ჟორდანია ალეხანდრო კასონა „შვიდი ძახილი ოკეანეში“ (ხუან დე სანტილიანა) რეჟ. ციცინო კობიაშვილი მოლიერი „ძალად ექიმი“ (ლეანდრი) რეჟ. გიზო ჯორდანია ალექსანდრე ვამპილოვი „უფროსი ვაჟი“ (სილოვანი) რეჟ. ჯაბა პაპუაშვილი დათო ტურაშვილი, ანტონიე ჟალიცა „ევრო ჯორჯია/ფრანგულის გაკვეთილებi“ (უმცროსი ძმა) რეჟ. ლელა ჭინჭარაული დათო ტურაშვილი „დოდოს მოლოდინში“ (წარმომადგენელი პანსიონატიდან) რეჟ. ვატო ჯუღელი არისტოფანე „ფრინველები“ (ურჩი შვილი, მამალი) რეჟ. დავით პაპავა ჯოვანი ბოკაჩო „დეკამერონი“ რეჟისორი ლევან წულაძე უილიამ შექსპირი „ჰამლეტი“ (პირველი მესაფლავე) რეჟ. თემურ კუპრავა უილიამ შექსპირი „შეცდომათა კომედია“ (ანჯელო, ოქრომჭედელი) რეჟ. გურამ ბრეგაძე უილიამ შექსპირისა და გრიგორი გორინის მიხედვით „მონტეგები და კაპულეტები“ (ბატონი მონტეგი) რეჟ. გურამ ბრეგაძე კარლო გოცი „მეფე-ირემი“ (ტრუფალდინო) რეჟ. ალექსანდრე ელოშვილი შოდერლო დე ლაკლოს ნაწარმოების მიხედვით „სახიფათო კავშირები“ (მისიე დე ვალმონი) რეჟ. ციცინო კობიაშვილი ჯაბა კილაძე კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ჯაბა კილაძე [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია
სომოსა (მრავალმნიშვნელოვანი)

სომოსა შეიძლება აღნიშნავდეს: პიროვნებებს: ანდრეს სომოსა — ანასტასიო სომოსა პორტოკარეროს შვილი ბერნაბე სომოსა — XIX საუკუნის მეამბოხე. ანასტასიო სომოსა გარსია — ნიკარაგუის პრეზიდენტი და დიქტატორი ანასტასიო სომოსა დებაილე — ნიკარაგუის პრეზიდენტი და დიქტატორი ანასტასიო სომოსა პორტოკარერო — ანასტასიო სომოსა დებაილეს შვილი ლუის სომოსა დებაილე — ნიკარაგუის პრეზიდენტი და დიქტატორი პოლიტიკურ ოჯახს: სომოსა — გავლენიანი პოლიტიკური ოჯახი ნიკარაგუაში
გვატემალის პრეზიდენტი

გვატემალის პრეზიდენტი გვატემალის სახელმწიფოს მეთაური. თანამდებობა დაარსდა 1839 წელს. პრეზიდენტს მოსახლეობა ირჩევს 4 წლის ვადით. გვატემალის ისტორიის ქრონოლოგია გვატემალის პრეზიდენტები
ელექტრომობილი

ფაილი:Elektro-Autos in Rom (24200438882).jpg ელექტრომობილი — ავტომობილი, რომელიც გადაადგილდება არა შიგაწვის ძრავით, არამედ ელექტრო ძრავის საშუალებით, რომელიც თავის მხრივ, იკვებება აკუმულატორით ან სხვა ტიპის ელემენტით. პირველი ელექტრომობილი შეიქმნა 1880-იან წლებში. ელექტრომობილის დადებითი მხარეებია: არ გამოყოფს გამონაბოლქვს; კონსტრუქციისა და მართვის სიმარტივე; საყოფაცხოვრებო ელექტრო კვების წყაროებიდან დამუხტვის შესაძლებლობა; ბიორესურსების ეკონომიის საუკეთესო საშუალება. ელექტრომობილის უარყოფითი მხარეებია: აკუმულიატორებმა საეკუნე ნახევრის განმავლობაში ჯერ კიდევ ვერ შესძლეს აეყვანათ ელექტრომობილი ისეთ ეტაპზე, რომ კონკურენცია გაეწია ჩვეულებრივი მანქანებისათვის, ენერგოტევადობიდან და ღირებულებიდან გამომდინარე. ადრეული ელექტრომობილი. 1885 წელი ელექტრომობილი Reva NXR (ინდოეთი) Rimac Concept S - დღესდღეობით ყველაზე სწრაფი ელექტრომობილი 15 ადგილიანი ელექტრო ავტობუსი დასამუხტი სადგური გერმანიაში შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ელექტრომობილი“ ვიკისაწყობში. ელექტრომობილის ისტორია როგორ მუშაობს ელექტრომობილი ↑ Roth, Hans (March 2011). Das erste vierrädrige Elektroauto der Welt (German), გვ. 2–3.  ↑ Guarnieri, M. (2012). „Looking back to electric cars“. Proc. HISTELCON 2012 - 3rd Region-8 IEEE HISTory of Electro - Technology CONference: The Origins of Electrotechnologies: #6487583. doi:10.1109/HISTELCON.2012.6487583.CS1-ის მხარდაჭერა: ref=harv (link)
ფლუვია

ფლუვია — მდინარე კატალონიაში, ესპანეთში. სათავეს იღებს კოლსაკაბრას მთებში, ოლოტთან და ჩაედინება როსესის ყურეში (ხმელთაშუა ზღვა) ქალაქ სანტ-პედრო-პესკადორთან. მიედინება ლა გაროჩასა და ალტ–ემპორდას კომარკებშე (რეგიონებში). მნიშვნელოვანი შენაკადებია: სერი, გურნი და სხვა.
იური (რუსეთი)

იური დანიელის ძე (რუს. Юрий Даниилович; 1281 – 21 ნოემბერი, 1325). მოსკოვის დიდი მთავარი 1303-1325 წლებში, ვლადიმირ-სუზდალის დიდი მთავარი 1319 – 1322 წლებში, ნოვგოროდის მთავარი 1322 – 1325 წლებში . დანიელი-ის და მარიას შვილი.
დანიელი (რუსეთი)

დანიელი ალექსანდრეს ძე (რუს. Даниил Александрович; 1261 — გ. 4 მარტი, 1303) — მოსკოვის დიდი მთავარი 1263–1303 წლებში. ალექსანდრე ნეველის შვილი. დანიელის ცოლის სახელია მარიამი. მარიამს და დანიელს შეეძინათ ექვს შვილი. ესენია: იური (დ. 1281 — გ. 21 ნოემბერი, 1325). ალექსანდრე დანიელის ძე (გ. 1308). ბორის დანიელის ძე, კოსტრომას მთავარი (გ. 1320). აფანასია დიმიტრის ძე, ნოვგოროდის მთავარი (გ. 1322). ფეოდორა დიმიტრის ასული. იქორწინა რიაზანის მთავარზე მიხეილ იაროსლავ რომანის ძეზე (გ. 1299). ივანე I (დ. 1288 — გ. 31 მარტი, 1340). Даниил Александрович // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
ბასილი ბაგრატის ძე

ბასილი ბაგრატის ძე — XI საუკუნის I ნახევრის ქართველი მწერალი. ზოგიერთი ქართველი ისიტორიკოსის მიერ მიჩნეულია ბაგრატ III-ის ძედ. საქართველოს მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე ახალი სტილით 9 ივნისი (27 მაისი). მოღვაწეობდა ხახულის ლავრაში. მის ლიტერატურულ მემკვიდრეობას ჩვენამდე არ მოუღწევია. გიორგი მცირის თქმით, იგი ყოფილა „მოძღუარი და განმანათლებელი ქუეყანისა ჩუენისა“ და იოანე ბაგრატიონის „კალმასობაში“ დამახასიათებელია როგორც ღვთისმეტყველებასა და ფილოსოფიაში განსწავლული მწიგნობარი, მთარგმნელი, „რიტორ-მომთხრობელი და მაღალ ფრასასა ზედან დამთხზველი“, მასვე უწოდებდნენ „ქართველთა ეკლესიათა სამკაულს“. შემდგომ ბასილი ათონის მთაზე გადასულა და იქ დაუწერია „გალობანი წმიდისა მამისა ეფთჳმესნი“. გარდაიცვალა იქვე, ივერთა მონასტერში. ლოლაშვილი ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 221. დეკანოზი ზაქარია (მაჩიტაძე), მანანა ბუკია, მაკა ბულია. „ქართველ წმიდანთა ცხოვრება“, თბილისი, 2004 წ.
უფლოსი

უფლოსი — ლეონტი მროველის მიხედვით, ქართველ ხალხთა ერთ-ერთი ეთნარქი. ლეონტი მროველი წერს: ხოლო უფლოს დარჩა საყოფელსა მამისა მათისა მცხეთოსისსა მცხეთას. და ეპყრა ქუეყანა არაგჳთგან და ტფილისითგან ვიდრე ტასისკარამდე და ფანავრადმე. და ამან აღაშენა უფლისციხე, ურბნისი, კასპი, არაგჳთგან და არმაზითგან ვიდრე ტასისკარითამდე უწოდა ამას ქუეყანასა ზენას-სოფლისა, რომელსა აწ ჰქჳან შიდა ქართლი. უფლოსის სიკვდილის შემდეგ დაიწყო სამხედრო დაპირისპირება მის ძეებსა და ძმებს შორის. დაპირისპირების მშვიდობიანი მოგვარების მიზნით ორივე მხარე შეთანხმდა, რომ არბიტრად (მომრიგებლად) დაედგინათ ის, ვინც არმაზციხეში იქნებოდა განწესებული და მას მამასახლისი უწოდეს. ამ დროსვე ქართლში იჭრებიან ხაზარები. ქართველთა ეთნარქები ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 93.
ჯავახოსი

ჯავახოსი — ლეონტი მროველის მიხედვით, ქართველ ხალხთა ერთ-ერთი ეთნარქი. ლეონტი მროველი წერს: ხოლო ჯავახოსს მისცა ფანავრითგან ვიდრე თავადმდე მტკურისა. და ამან ჯავახოს აღაშენა ორნი ციხე-ქალაქნი: წუნდა და ქალაქი არტაანისა, რომელსა მაშინ ერქუა ქაჯთა ქალაქი, ხოლოაწ ჰქჳან ჰური. ქართველთა ეთნარქები ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 93.
სეგოვია

სეგოვია (ესპ. Segovia) — ქალაქი ესპანეთში, კასტილიისა და ლეონის ავტონომიურ რეგიონში. სეგოვიის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდინარეებს ერესმასა და კლამორესს შორის. მდებარეობს მადრიდიდან ჩრდილო-დასავლეთით 90 კილომეტრზე. სეგოვია ტოლედოსთან და ავილასთან ერთად არის ქალაქი-მუზეუმი, რომელიც ესპანეთის დედაქალაქის გარშემო მდებარეობს. ქალაქის ღირსშესანიშნაობები და მთლიანად ქალაქი 1985 წლიდან შეტანილია იუნესკოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლებში (კრიტერიუმი I, II, IV). ედინბურგი, შოტლანდია, დიდი ბრიტანეთი, 1985 წლიდან. მარისვილი, აშშ, 2001 წლიდან. ტუკსონი, არიზონა, აშშ. სეგოვიის ალკასარი სეგოვიის აკვედუკი XII საუკუნის ეკლესია. სან მარტინის ეკლესია (XI საუკუნე). სან მარტინის ეკლესიის ინტერიერი. Xv საუკუნის სახლი. ვერაკრუსის ეკლესია 1208 წელი. მაცხოვრის ეკლესიის ფასადი, აშენებულია 1577 იტალიელი არქიტექტორის ჯუზეპე ვალერიანოს მიერ. კოლეჯის შენობა. წმინდა ესტებანის ეკლესია (XIII საუკუნე). სან ანდრესის ჭიშკარი. სან ხუსტოს ეკლესია. სან კლემენტეს ეკლესია. ყოფილი ციხე (XV საუკუნე). XIV საუკუნის კოშკები ქალაქის ძველი რესტორანი. ალკასარის ბაღის ხედი.