laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ბაიანდური

ბაიანდური (სომხ. Բայանդուր) — სოფელი სომხეთში, შირაკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 480 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 703 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 59 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 12 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
ბენიამინი

ბენიამინი (სომხ. Բենիամին) — სოფელი სომხეთში, შირაკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 540 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 720 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 600 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 1.2 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
ბერდაშენი

ბერდაშენი (სომხ. Բերդաշեն) — სოფელი სომხეთში, შირაკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 020 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 258 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 152 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 1.7 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
ბიურაკნი

ბიურაკნი (სომხ. Բյուրակն) — სოფელი სომხეთში, შირაკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 730 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 922 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 461 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 2 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
მოვსეს ბაგრამიანი

მოვსეს ბაგრამიანი (სომხ. Մովսես Բաղրամյան) — სომეხი ხალხის განმათავისუფლებელი მოძრაობის მოღვაწე XVIII საუკუნეში. დაიბადა ყარაბაღში. ერთხანს რუსეთში ცხოვრობდა. 1763 წელს იოსებ ემინთან ერთად კავკასიაში ჩამოვიდა და მასთან ერთად სცადა აეჯანყებინა სომხეთი ირანისა და ოსმალეთის წინააღმდეგ. 1768 წლიდან ინდოეთში ცხოვრობდა. აქტიური წევრი გახდა მადრასში დაარსებული შაჰამირ შაამირიანის წრისა. 1773 წელს გამოაქვეყნა თხზულება „ახალი წიგნი, წოდებული დარიგებად“ (შემოკლებული რუსული თარგმანი 1789), რომელშიც სომეხ ხალხს სამშობლოს განთავისუფლებიდაკენ მოუწოდებდა. შემდეგ მონაწილეობა მიიღო მომავალი, დამოუკიდებელი სომხეთის რესპუბლიკის კონსტიტუციის პროექტის შედგენაში. ბაგრამიანი რუსული ორიენტაციის მომხრე იყო და სომხეთის სახელმწიფოებრიობის აღდგენა რუსეთის დახმარებითა და მფარველობით ესახებოდა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 127.
ძითანქოვი

ძითანქოვი (სომხ. Ձիթհանքով) — სოფელი სომხეთში, შირაკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 740 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 565 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 45 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 34.2 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
ძორაკაპი

ძორაკაპი (სომხ. Ձորակապ) — სოფელი სომხეთში, შირაკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 800 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 206 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 861 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 1.4 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
ძორაშენი

ძორაშენი (სომხ. Ձորաշեն) — სოფელი სომხეთში, შირაკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 970 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 237 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 226 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 1.05 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
გარნარიჭი

გარნარიჭი (სომხ. Գառնառիճ) — სოფელი სომხეთში, შირაკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 050 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 263 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 22 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 12 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
მადაგასკარის ტბების სია

ცხრილში მოცემულია მადაგასკარის ტბების სია
ბაგრატ I

ბაგრატ I შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ბაგრატ I კურაპალატი — ტაო-კლარჯეთის მთავარი ბაგრატ I — აფხაზთა მეფე ბაგრატ I — ქართველთა მეფე ბაგრატ I ერისთავი — იმერეთის ტახტის პრეტენდენტი
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები მადაგასკარში

2014 წლის მონაცემებით მადაგასკარში იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის 3 ძეგლია. იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში მსოფლიოს მასშტაბით 1007 ძეგლია შეტანილი, მათ შორის 0,3  % მადაგასკარის ძეგლებია. მადაგასკარის სამი მემკვიდრეობის ძეგლიდან: 1 კულტურული ძეგლია, 2 კი ბუნების ძეგლი. 1 ობიექტი (ცინჟი-დიუ-ბემარაჰის ნაკრძალი) ობიექტი წარმოადგენს ბუნების საოცრებას, ან ტერიტორიას, რომელსაც აქვს გამორჩეული სილამაზე და ესთეტიკური მნიშვნელობა (კრიტერიუმი VII). 1 ბუნების ძეგლი (აცინანანის ტროპიკული ტყე) 2010 წელს შეიტანეს საფრთხის ქვეშ მყოფი ძეგლების სიაში. ცხრილში შეტანილია ძეგლები, იუნესკოს მიერ მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის სიაში დამატების თარიღის მიხედვით. ცინჟი-დიუ-ბემარაჰის ნაკრძალი ამბოჰიმანგა 3 (მარუძეძი) 3 (მასუალა) 3 (ზაჰამენა) 3 (რანომაფანა) 3 (ანდუხახელა) 3 (ანდრინგინტა) შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები მადაგასკარში“ ვიკისაწყობში. იუნესკოს ოფიციალური საიტი. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები მადაგასკარში (ინგლისური)
ფარაციჰო

ფარაციჰო — ქალაქი მადაგასკარში, ანტანანარივუს პროვინციაში, ვაკინანკარატრის რეგიონში. მადაგასკარის ქალაქების სია ↑ The Commune Census of by the Ilo program of Cornell University in collaboration with FOFIFA and INSTAT (ინგლისური)
ჯავშანი (სამხედრო)

ჯავშანი — ჭურვების, ტყვიების და ბირთვული აფეთქების დამაზიანებელი ფაქტორების ზემოქმედებისაგან ადამიანის, სამხედრო საბრძოლო ტექნიკის, შეიარაღების, სხვადასხვა თავდაცვითი ნაგებობების დამცავი საშუალება. სამხედრო ტექნიკაში ძირითადად ფოლადის ჯავშანს იყენებენ. დანიშნულების მიხედვით განასხვავებენ ტყვიასაწინააღმდეგო (რომლისგანაც მზადდება ჯავშანტრანსპორტიორების კორპუსები, მსუბუქი თვითმავალი საარტელერიო დანადგარები, მცურავი ტანკები და სხვა), ტყვიისა და ჭურვის ნამსხვრევებისაგან დამცავ და ჭურვსაწინააღმდეგო (იყენებენ საშუალო და მსუბუქ ტანკებზე, თვითმავალ საარტელერიო დანადგარებზე, ხომალდებზე) ჯავშანს. ჯერ კიდევ შორეულ წარსულში იყენებდნენ ჯავშანს. რუსეთში 1573 წელს შეიქმნა სპეციალური დაწესებულება, რომელიც განაგებდა ჯავშნის დამზადებას. ცეცხლსასროლი იარაღის გამოგონებამ განაპირობა ჯავშნის გამოყენება ფორტიფიკაციასა და სამხედრო-საზღვაო საქმეში. XIX საუკუნის I ნახევარში ჯავშანი გაჩნდა სახმელეთო ჯარებშიც. XIX საუკუნის შუა წლებში დაიწყეს სამხედრო ხომალდების დაჯავშნა ჯავშნიანი ფილებით. XIX საუკუნის დასაწყისში ჯავშანს იყენებდნენ ავტომობილებზე და ჯავშანმატარებლებზე, ხოლო 1916 წლიდან - ტანკებზე. თავდაპირველად ტანკის ჯავშნის სისქე იყო 8-10 მმ. II მსოფლიო ომის დროს (1939-45) პერიოდში - 200 მმ. II მსოფლიო ომის წინ ჯავშნის გამოყენება დაიწყეს თვითმფრინავებზეც. წარმოების ხერხის მიხედვით ჯავშანი შეიძლება იყოს ნაგლინი ან სხმული. კონსტრუქციული გაფორმების მიხედვით ჯავშანი არის მონოლითური (ერთი ფურცლისაგან, ერთი სხმულისაგან დამზადებული) და კომბინირებული (შედგენილი ჯავშანი). შიგა აღნაგობის მიხედვით განასხვავებენ ჰომოგენურ (ერთგვაროვან) ჯავშანს, რომელიც მთელ კვეთში ერთნაირი ქიმიური შედგენილობისაა და ერთნაირი მექანიკური თვისებები ახასიათებს, და ჰიტეროგენულ (არაერთგვაროვან) ჯავშანს. რომელსაც კვეთში განსხვავებული თვისებები ახასიათებს. რასაც აღწევენ სისქის მიხედვით სხვადასხვა ქიმიური შემადგენლობის ფილის შქმნით. ჯავშნის წარმოებაში ძირითადი მახასიათებელია სისალე. ჰომოგენური ჯავშანი არის მაღალი, საშუალო და დაბალი სისალისა. მაღალი სისალის ჯავშანს იყენებენ ტყვიასაწინააღმდეგოდ, საშუალო სისალისას - ჭურვსაწინააღმდეგოდ და დაბალი სისალისას - საკონსტრუქციო მასალად. ფოლადის გარდა ჯავშანი შეიძლება იყოს ალუმინის შემადგენლობის, პლასტმასის ან ამ მასალათაგან კომბინირებული. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 530.
ანცირანანის პროვინცია

ანცირანანის პროვინცია (მალაგ. Antsiranana) — მადაგასკარის პროვინცია. ფართობი — 44 784 კმ². მოსახლეობა — 1 680 828 ადამიანი (2013 წელი). ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ანცირანანა. პროვინცია მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში და აქვს ზღვაზე გასასვლელი. სამხრეთ-დასავლეთით ესაზღვრება მაჰაძანგის პროვინცია, სამხრეთ-აღმოსავლეთით — ტუამასინის პროვინცია. პროვინციის სამხრეთში მასუალას ნახევარკუნძულზე მდებარეობს ქვეყნის ყველაზე დიდი ეროვნული პარკი მასუალა, ჩრდილოეთით — ეროვნული პარკი მონტან დ’ამბრე. პროვინციის აღმოსავლეთით მდებარეობს კუნძული ნოსი-ბე. პროვინცია ადმინისტრაციულად იყოფა 2 რეგიონად და 9 დეპარტამენტად. ↑ მადაგასკარის 2013 წლის მოსახლეობა
მაჰაძანგის პროვინცია

მაჰაძანგის პროვინცია (მალაგ. Mahajanga) — მადაგასკარის პროვინცია. ფართობი — 150 023 კმ². მოსახლეობა — 2 629 828 ადამიანი (2013 წელი). ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი მაჰაძანგა. პროვინცია მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. პროვინციას ჩრდილო-აღმოსავლეთით ესაზღვრება ანცირანანის პროვინცია, აღმოსავლეთით — ტუამასინის პროვინცია, სამხრეთით — ანტანანარივუს პროვინცია, სამხრეთ დასავლეთით კი ტულიარის პროვინცია. დასავლეთით გარს ერტყმის მოზამბიკის სრუტის წყლები. პროვინცია ადმინისტრაციულად იყოფა 4 რეგიონად და 21 დეპარტამენტად. Bradt, Hilary (2011). Madagascar. Bradt Travel Guides. ISBN 978-1-84162-341-2.  საერთაშორისო სავალუტო ფონდი (2003). Madagascar: Poverty Reduction Strategy Paper. International Monetary Fund. GGKEY:WBCZZ86945A.  Kohn, George C. (2008). Encyclopedia of Plague and Pestilence: From Ancient Times to the Present. Infobase Publishing. ISBN 978-1-4381-2923-5.  Lovatelli, Alessandro; Conand, C. (2004) Advances in Sea Cucumber Aquaculture and Management. Food & Agriculture Org.. ISBN 978-92-5-105163-4.  Rafalimanana, Hantamalala (1998). Short Birth Intervals, Correlated Mortality Risks, and Early Childhood Mortality in Madagascar. University of Wisconsin--Madison.  (1991) Proceedings and Final Report of the International Seminar on the Improvement of Housing Conditions and the Rehabilitation of Historic Centres: 10-22 September 1990, IAA "Santo Kiriko" Creativity Centre, Assenovgrad, Bulgaria. UN-HABITAT. ISBN 978-92-1-131136-5.  Wheeler, Quentin; Pennak, Sara (2013) What on Earth?: 100 of Our Planet's Most Amazing New Species. Penguin Group US. ISBN 978-0-698-14832-1.  Wilson, Don E.; Reeder, DeeAnn M. (2005) Mammal Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference. JHU Press. ISBN 978-0-8018-8221-0.  (1997) The Private Sector and Development: Five Case Studies. World Bank Publications. ISBN 978-0-8213-3889-6.  (2011) Health, Nutrition, and Population in Madagascar, 2000-09. World Bank Publications. ISBN 978-0-8213-8538-8.  (2002) Education and Training in Madagascar: Toward a Policy Agenda for Economic Growth and Poverty Reduction. World Bank Publications. ISBN 978-0-8213-5164-2.  (1988) Primate Conservation: The Newsletter and Journal of the IUCN/SSC Primate Specialist Group. World Wildlife Fund and the Department of Anatomical Sciences, State University of New York at Stony Brook.  ↑ მადაგასკარის 2013 წლის მოსახლეობა
ლენინის მავზოლეუმი

ლენინის მავზოლეუმი (რუს. Мавзолей Ленина) — საბჭოთა კავშირის ბელად ვლადიმერ ლენინის აკლდამა. მისი ბალზამირებული ცხედარი სახალხოდ იყო გამოფენილი მისი გარდაცვალებიდან — 1924 წლიდან. ალექსეი შჩუსევის სადა, თუმცა მონუმენტური გრანიტის ნაგებობა უძველესი მავზოლეუმების — ჯოსერის პირამიდისა და სირიუს დიდის აკლდამის — ელემენტებს შეიცავს. ოფიციალური საიტი
ილია ჯანდიერი

ილია ლევანის ძე ჯანდიერი (დ. 15 (27) ნოემბერი, 1880, ვაჩნაძიანი, გურჯაანის მუნიციპალიტეტი — გ. 1937) — ქართველი ზოოტექნიკოსი, ქართული ზოოტექნიკური მეცნიერების ფუძემდებელი, პროფესორი (1917 წ). ლევან ჯანდიერის შვილი. 1906 წელს დაამთავრა რიგის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი, 1911—13 წლებში სამეცნიერო მივლინებით იყო გერმანიასა და ნიდერლანდებში. 1914—17 წლებში პეტროგრადის აგრონომიული ინსტიტუტის ზოგადი ზოოტექნიკის კათედრის გამგე. შემდეგ ამავე ინსტიტუტის პრორექტორი (1917-19 წწ) და რექტორი (1919-1922 წწ). 1925 წლიდან თსუ-ის პროფესორი. 1927 წელს მისი ინიციატივით დაარსდა საქართველოს ცენტრალური ზოოტექნიკური სადგური, რომელიც 1931 წელს გადაკეთდა ამიერკავკასიის, ხოლო შემდეგ (1938 წ) საქართველოს მეცხოველეობის სამეცნიერო კვლევით ინსტიტუტად, რომლის დირექტორად დაინიშნა ილია ჯანდიერი. 1930 წლიდან საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის კვების კათედრის გამგე. მისი გამოკვლევები ეხება საქართველოს ყველა ზონის ბალახების ყუათიანობას, ცხვრის დუმის ბიოლოგიურ მნიშვნელობა წყურვილისა და შიმშილის დროს, მეცხოველეობის პროდუქტის გადამუშავებას და სხვ. ჯანდიერის ინიციატივით შეიმუშავეს რძისა და ყველის ქარხნების განლაგებისა და ტიპების პროექტები. ექსპედიციური და სტაციონარული გამოკვლევებით ი. ჯანდიერმა დაადგინა ადგილობრივი ჯიშების გენოფონდი, მათი პოტენცია. რეპრესირებული; 1957 წელს ი. ჯანდიერი რეაბილიტირებული იქნა როგორც სრულიად უდანაშულო. რჩეულიშვული მ., ბუჩუკური ა., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 538.
დიდი ბულგარეთი

ძველი დიდი ბულგარეთი, ან დიდი ბულგარეთი (ალტერნატ. სახელი: ონოგურია) — ბულგართა სახელმწიფო, დაფუძნებული კუბრატის მიერ, რომელმაც მცირე ხანი იარსება VII საუკუნეში ჩრდილოეთ კავკასიის სტეპში მდინარეებს დნესტრსა და ქვემო ვოლგას შორის. ბულგარეთის ხანების ნომინალიის მიხედვით სახელმწიფო დააარსა დულოს დინასტიის წარმომადგენელმა კუბრატმა, რომელმაც შეძლოდ ბულგარეთის ტომების უტიგურებისა და კუტრიგურების გაერთიანება.კუბრატმა მოახერხა ხუნძების გავლენისგან თავის დაღწევა და სამფლობელოს დღევანდელი უნგრეთის ტერიტორიებზე გავრცობა. კუბრატის გარდაცვალება კონსტანტინე IV-ს მეფობის პერიოდში ნიკიფორე I-მა აღწერა. კუბრატის გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე მისი ხუთი ვაჟიდან უფროსი ბატბაიანი ავიდა. კუბრატის სხვა შვილებმა არ გაითვალისწინეს მამის რჩევა შეენარჩუნებინათ ერთიანობა და თავის ტომებთან ერთად მიატოვეს სამეფო. 668 წელს ხაზარების წნეხის ქვეშ დიდი ბულგარეთი დაიშალა. protobulgarians.com Old Great Bulgaria - facts and sources, hebrew, latin, greek John of Nikiu pp.47 BULGARS, Oxford Dictionary of Byzantium (1991), vol.1, p.338 The Bulgarians, Minnesota State University დაარქივებული 2010-06-04 საიტზე Wayback Machine. ↑ Theophanes,Op. cit., p. 356-357 ↑ Mingazov S. Kubrat - the Ruler of Great Bulgaria and Ketrades - character of John of Nikiu work - Kazan: Institute of History of Academy of Science of Republic of Tatarstan, 2012 ↑ The Other Europe in the Middle ages: Avars, Bulgars, Khazars, and Cumans, Florin Curta, BRILL, 2008, ISBN 9004163891, p. 351.
ირინე ჯანდიერი

ირინე ალექსანდრეს ასული ჯანდიერი (დ. 10 ნოემბერი, 1940, თბილისი) — ქართველი ბალერინა, საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1976). 1956 წელს დაამთავრა თბილისის ქორეოგრაფიული სასწავლებელი. ამავე წლიდან თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის წამყვანი ბალერინა იყო. ჯანდიერის ცეკვას ახასიათებდა ფორმის სინატიფე, ტრაგიკული ჟღერადობა. პარტიები: ოდეტა — ოდილია, ავრორა (პეტრე ჩაიკოვსკის „გედის ტბა“, „მძინარე მხეთუნახავი“), კიტრი (მანკუსის „დონ კიხოტი“), მირტა (ადოლფ ადანის „ჟიზელი“), ირემა, ნატაშა (დავით თორაძის „გორდა“, „მშვიდობისათვის“), გოგონა (ფ. ღლონტის „განთიადი“), მედეა (გაბიჩვაძის „მედეა“), ფრანჩესკა (პეტრე ჩაიკოვსკის „ფრანჩესკა და რიმინი“), ზამთარი (ანტონიო ვივალდის „წელიწადის დრონი“), და სხვა. ბალეტის მსახიობთა საერთაშორისო კონკურსის ლაურეატი (III პრემია, 1972 წ, ვარნა). გადაღებულია ფილმში „პრომეთე“ (მუსიკა ალექსანდრე სკრიაბინისა, დადგმა მ. ლავროვსკისა, 1983 წ). მ. რჩეულიშვული, ნ. გუნია, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 538. ირინე ჯანდიერი — ეროვნული ფილმოგრაფია
მალაგასიური ენა

მალაგასიური ენა (მალაგ. Malagasy, ფრანგ. langue malgache) — მადაგასკარის რესპუბლიკის ოფიციალური ენა. განეკუთვნება მალაიურ-პოლინეზიური ენების ინდონეზიურ შტოს. ამ ენაზე ლაპარაკობს 18 მლნ-ზე მეტი ადამიანი. გავრცელებულია აგრეთვე კომორის და სენტ-მარის კუნძულებზე. მალაგასიურ ენაში თანხმოვანთა თავშეყრა არ შეინიშნება, არსებითი სახელი რიცხვის, ბრუნვისა და სქესის მიხედვით უცვლელია. ჭარბადაა ნასესხები სიტყვები. ენის ჩამოყალიბება დაიწყო XIX საუკუნის II ნახევრიდან. დამწერლობა შეიქმნა XIX საუკუნის დასაწყისში; ემყარება ლათინურ გრაფიკას. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 378.
დიმიტრი ჯანელიძე

დიმიტრი სევასტის ძე ჯანელიძე (დ. 26 ივნისი [ ძვ. სტ. 9 მაისი], 1906 , ქუთაისი — გ. 1994) — ქართველი თეატრმცოდნე, თეატრის ისტორიკოსი და კრიტიკოსი, პედაგოგი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1958), მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1982), ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორი (1965), პროფესორი (1966), სსრკ მწერალთა კავშირის წევრი (1943 წ-დან ). სწავლობდა თსუ-სა და მოსკოვის უმაღლეს ლიტერატურულ კურსებზე. სხვადასხვა დროს მუშაობდა სამეცნიერო-კვლევით დაწესებულებებსა და უმაღლეს სასწავლებლებში. 1933 წლიდან პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა თსუ-სა და თბილისის დრამატულ სტუდიებში. 1940 წლიდან კი შ. რუსთაველის სახელობის თეატრალურ ინსტიტუტში. 1962 წლიდან ამავე ინსტიტუტის თეატრისა და კინოს ისტორიის კათედრის გამგეა, 1970 წლიდან არის თეატრისა და კინოს ისტორიის და თეორიის სამეცნიერო-კვლევითი სექტორის ხელმძღვანელი, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედიის თეატრის სამეცნიერო სექციის თავმჯდომარე; დიდი საბჭოთა ენციკლოპედიის კონსულტანტი ქართული თეატრის დარგში. დ. ჯანელიძის მნიშვნელოვანი შრომებია: „პირველი საბჭოთა სპექტაკლი“ (1936), „ქართული თეატრის ხალხური საწყისები“ (1948, 1983), ქართული თეატრის ისტორია (ტ. II, 1965), „რუსთაველი და სახიობა“ (1967 ); „ვალერიან გუნია“ (1963 ), „სახიობა“ (ტ. I-3, 1957 , 1972, 1980 ), „ალექსანდრე მრევლიშვილი“ (1957 წ), „ქართული თეატრი უძველესი დროიდან XIX საუკუნის მეორე ნახევრამდე (1959, რუსულ ენაზე) და სხვა. კოტე მარჯანიშვილის სახელობის პრემიის ლაურეატი (1985). დაჯილდოებულია „საპატიო ნიშნის“ ორდენით და მედლებით. შ. ცუცქირიძე, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 538.
ტუამასინის პროვინცია

ტუამასინის პროვინცია (მალაგ. Toamasina) — მადაგასკარის პროვინცია. ფართობი — 75 812 კმ². მოსახლეობა — 3 332 922 ადამიანი (2013 წელი). ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ტუამასინა, ქვეყნის ყველაზე მთავარი საზღვაო პორტი. პროვინცია მდებარეობს ქვეყნის აღმოსავლეთში. პროვინციას ჩრდილოეთით ესაზღვრება ანცირანანის პროვინცია, ჩრდილო-დასავლეთით — მაჰაძანგის პროვინცია, დასავლეთით — ანტანანარივუს პროვინცია, სამხრეთით კი ფიანარანცუის პროვინცია, აღმოსავლეთით — ინდოეთის ოკეანის სანაპირო. სანაპიროს გასწვრივ მდებარეობს კუნძული სენტ-მარი. პროვინცია ადმინისტრაციულად იყოფა 3 რეგიონად და 18 დეპარტამენტად. http://www.tamatave-tourisme.com/index.php/toamasina დაარქივებული 2015-02-23 საიტზე Wayback Machine. http://www.globalis.se/Laender/Madagaskar ↑ მადაგასკარის 2013 წლის მოსახლეობა
იტასის ტბა

იტასის ტბა (ფრანგ. Lac Itasy) — ვულკანური წარმოშობის ტბა მადაგასკარში, იტასის რეგიონში. განფენილია ანალავორის სამხრეთ-აღმოსავლეთით 10 კმ-ში, სოავინანდრიანიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 25 კმ-ში, ხოლო ანტანანარივუდან 120 კმ-ში. მდებარეობს იტასის ვულკანური ველის ფარგლებში, ზღვის დონიდან 1221 მ სიმაღლეზე. ტბის ზედაპირის ფართობია 35 კმ². წყლის დონე მუდამ ცვალებადია. საშუალო სიღრმე 4 მ აღწევს, ხოლო ცენტრალური ნაწილი 10 მ სიღრმისაა. აღმოსავლეთით ტბას ერთვის მდინარეები ანდრანომენა და მარიანდრანო, გამოედინება მდინარე ლილი. ნაპირები შეჭრილ-შემოჭრილია. მტკნარწყლიანია. სამხრეთ და აღმოსავლეთ ნაწილებში მარშებია. ტბის ნაპირებთან არის დასახლებული პუნქტები, რომელთაგან აღსანიშნავია ქალაქი ამპეფი. ↑ Lac Itasy — Getamap ↑ Lake Itasy — Description. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-09-12. ციტირების თარიღი: 2015-03-03.
ჯანო ჯანელიძე

ჯანო (ვლადიმერ) დიანოზის ძე ჯანელიძე (დ. 1 იანვარი, 1933, მარანი, (დღევანდელი აბაშის მუნიციპალიტეტი), — გ. 10 იანვარი, 2009) — ქართველი პოეტი. აფხაზეთის დამსახურებული არტისტი (1968 წ). ლიტერატურული მოღვაწეობა დაიწყო 1951 წელს. ეკუთვნის პოეტური კრებულები „სიცარიელე ძველ სანგრებში“ (1966 წ), „თიბათვე“ (1968 წ), „ოქროსფერი ქვაფენილები“ (1970 წ), „არდავიწყება“ (1972 წ), „იდუმალება“ (1974 წ), „სიზმრის სარკმელი“ (1981 წ), „რჩეული“ (1983 წ), „ეკლიანი გვირგვინები“ (1985 წ) და სხვა. დევნილობაში მყოფი, სიცოცხლის უკანასკნელ წლებში აფხაზეთის შემოქმედთა კავშირს ხელმძღვანელობდა. სიკვდილამდე რამდენიმე დღით ადრე მას შემოქმედებითი საღამო სოხუმის უნივერსიტეტში, 75 წლის იუბილესთან დაკავშირებით მიუძღვნეს. 1968 — აფხაზეთის დამსახურებული არტისტი საქართველოს საპატრიარქოს წმინდა გიორგის ორდენი იაკობ გოგებაშვილის სახელობის მედალი გიორგი შერვაშიძის სახელობის სახელმწიფო პრემია აკაკი წერეთლის სახელობის პრემია რ. კვერენჩხილაძე, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 539. ჯანო ჯანელიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
გურგენ ჯანიბეკიანი

გურგენ ჯანიბეკის ძე ჯანიბეკიანი (სომხ. Գուրգեն Ջանիբեկի Ջանիբեկյան; ნამდვილი გვარი ხაჩატრიანი. დ. 18 მაისი [ ძვ. სტ. 6 მაისი], 1897, ერევანი — გ. 27 სექტემბერი, 1978, იქვე) — სომეხი მსახიობი, სსრკ სახალხო არტისტი (1967). სასცენო მოღვაწეობა დაიწყო 1918 წელს ერევანში. მუშაობდა ლენინაკანისა და თბილისის სომხურ თეატრებში. 1924 წლიდან გ. სუნდუკიანის სახელობის სომხური თეატრის მსახიობია (ერევანი). საუკეთესო როლები: სეირანი (შირვანზადეს „ნამუსი“), ფიგარო (ბომარშეს „ფიგაროს ქორწინება“), ოტელო (შექსპირის „ოტელო“), პროტასოვი (ლ. ტოლსტოის „ცოცხალი ლეში“), გაევი (ჩეხოვის „ალუბლის ბაღი“), ბარეღამ პაჰლავუნი (დემირჭიანის „ნაპოლეონ კორკოტიანი“) და სხვა. გადაღებულია ფილმებში: „ზანგეზური“ (საქო, 1938), „თორმეტი თანამგზავრი“ (ხაჩატური, 1961) და სხვა. 1938 — სომხეთის სსრ სახალხო არტისტი 1945 — შრომის წითელი დროშის ორდენი 1952 — III ხარისხის სტალინური პრემია 1956 — ლენინის ორდენი 1967 — სსრკ სახალხო არტისტი 1973 — სომხეთის სსრ-ის სახელმწიფო პრემია 1976 — ოქტომბრის რევოლუციის ორდენი მედალი „1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში მამაცური შრომისათვის“ საპატიო ნიშნის ორდენი მედალი „კავკასიის დაცვისათვის“ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 539. გურგენ ჯანიბეკიანი — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
გრაფემიკა

გრაფემიკა, ან გრაფემატიკა (გერმ. Graphemik, აგრეთვე: Graphematik, სხვა წერითი ვარიანტები: Grafemik, Grafematik) — ჰადუმოდ ბუსმანის ენათმეცნიერების ლექსიკონის თანახმად, ბუნებრივ და კონსტრუირებულ ენათა სადამწერლო სისტემების სამეცნიერო-კვლევითი მიმართულება. გრაფემიკა - ლინგვისტიკური დისციპლინის ერთ-ერთი დარგობრივი მიმართულება. შეისწავლის კანონზომიერებებს, რომლებსაც შეიცავს ენის წერილობითი გამოხატვის ფორმები და აგრეთვე იმას, თუ რა მიმართებაშია ეს კანონზომიერებები წერილობითი ნორმის განვითარებასა და ფიქსირებაში (ორთოგრაფია). Bergerhausen, Johannes; Poarangan, Siri: decodeunicode: Die Schriftzeichen der Welt. Hermann Schmidt, Mainz 2011, ISBN 978-3874398138 (alle 109.242 Grapheme des Unicode-Standards). Althaus, Hans Peter: Graphemik. წიგნში: Lexikon der germanistischen Linguistik. 2., vollständig neu bearbeitete und erweiterte Auflage. (გამომც.) Althaus, Hans Peter; Henne, Helmut; Wiegand, Herbert Ernst. Niemeyer, Tübingen 1980, გვ. 142–151. ISBN 3-484-10389-2 Eisenberg, Peter: Die Schreibsilbe im Deutschen. წიგნში: Schriftsystem und Orthographie. (გამომც.) Peter Eisenberg und Hartmut Günther. Niemeyer, Tübingen 1989, გვ. 57–84. Eisenberg, Peter: Linguistische Fundierung orthographischer Regeln. Umrisse einer Wortgraphematik des Deutschen. წიგნში: Homo scribens. Perspektiven der Schriftlichkeitsforschung. (გამომც.) Jürgen Baurmann et al. Niemeyer, Tübingen 1993, გვ. 67–91. Garbe, Burckhard: Phonetik und Phonologie, Graphetik und Graphemik des Neuhochdeutschen seit dem 17. Jahrhundert. წიგნში: Sprachgeschichte. Ein Handbuch zur Geschichte der deutschen Sprache und ihrer Erforschung. 2. ნახევარტომი. 2., vollständig neu bearbeitete und erweiterte Auflage. (გამომც.) Besch, Werner; Betten, Anne; Reichmann, Oskar; Sonderegger, Stefan. De Gruyter, Berlin / New York 2000, გვ. 1766–1782. ISBN 3-11-015882-5 Günther, Hartmut / Ludwig, Otto (გამომც.): Schrift und Schriftlichkeit. Ein interdisziplinäres Handbuch internationaler Forschung. 2 ნახევარტომი. De Gruyter, Berlin / New York 1994/96. ISBN 3-11-011129-2 Kohrt, Manfred: Phonotaktik, Graphotaktik und die grafische Worttrennung. წიგნში: Probleme der geschriebenen Sprache. Beiträge zur Schriftlinguistik auf dem XIV. Internationalen Linguistenkongress 1987 in Berlin. (გამომც.) Nerius, Dieter und Augst, Gerhard. Zentralinstitut für Sprachwissenschaft, Berlin 1988, გვ. 125–165. Maas, Utz: Rechtschreibung und Rechtschreibreform. Sprachwissenschaftliche und didaktische Perspektiven. წიგნში: Zeitschrift für germanistische Linguistik 22 (1994), გვ. 152–189. Zifonun, Gisela; Hoffmann, Ludger; Strecker, Bruno et al.: Grammatik der deutschen Sprache, ტომი 1. De Gruyter, Berlin / New York 1997, ISBN 3-11-014752-1, გვ. 246–308.
ენათმეცნიერების ლექსიკონი (ბუსმანი)

ენათმეცნიერების ლექსიკონი, ან ბუსმანის (გერმ. Hadumod Bußmann) ენათმეცნიერების ლექსიკონი. ლექსიკონში ერთ წიგნად მოცემულია ლინგვისტიკური ტერმინების, სფეროების, დისციპლინებისა და მიმართულებების განმარტებები, - დაწყებული ტრადიციული თეორიებითა და დამთავრებული ამ დარგის უუახლესი გამოკვლევებით. ჰადუმოდ ბუსმანის ენათმეცნიერების ლექსიკონში გათვალისწინებულია ე. წ. ურთიერთმოსაზღვრე ლინგვისტიკური დისციპლინების მიღწევები, როგორიცაა ნეიროლინგვისტიკა, ფსიქოლინგვისტიკა და სოციოლინგვისტიკა, რიტორიკა, ლოგიკა და ენის ფილოსოფია. ლექსიკონში აღწერილია მსოფლიოში არსებული 250 ენისა და ყველა ენათა ოჯახის არსებითი მახასიათებლები. Bußmann, Hadumod: Lexikon der Sprachwissenschaft. Herausgegeben von Hadumod Bußmann. Vierte, aktualisierte und erweiterte Auflage. Stuttgart: Kröner 2002.