laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
რიო-დე-ჟანეიროს მეტროპოლიტენი

რიო-დე-ჟანეიროს მეტროპოლიტენი (პორტ. Metrô Rio) — მეტროპოლიტენის სისტემა რიო-დე-ჟანეიროში. სიდიდით მე-2 მეტროპოლიტენია ბრაზილიაში, (სან-პაულუს მეტროპოლიტენის შემდეგ.) გაიხსნა 1979 წელს და შედგება სამი ხაზისგან: 1, 2 და 4. სამივე ხაზი ქალაქს კვირის შვიდივე დღეს ემსახურება. პირველი ხაზი მიემართება იპანემაში მდებარე გენერალ-ოსორიოდან ტიჟუკაში მდებარე სეანს-პენიასკენ. მეორე ხაზს კი პირველ ხაზთან ათი სადგური აქვს საერთო და მიემართება ბოტაფოგოდან ჩრდილოეთ რიოსკენ, პავუნამდე. ორშაბათიდან შაბათამდე მეტრო დილის 05:00 საათიდან ღამის 12:00 საათამდე მუშაობს, შაბათ კვირასა და დასვენების დღეებში კი დილის 07:00-დან ღამის 11:00-მდე. ბილეთების შეძენა შესაძლებელია სადგურებზე, თუმცა მგზავრობა ასევე შესაძლებელია სპეციალურ ბარათებზე თანხის ჩატვირთვით. ასევე, მგზავრებს მეტროს ბილეთების შეძენა ავტობუსებშიც შეუძლიათ. არსებობს მეტროსა და ავტობუსის ბილეთის გაერთიანების რამდენიმე შესაძლებლობა. მათ შორის, ასეთი მგზავრობაში მხოლოდ ერთხელ გამოყენებისათვის საჭიროა დამატებითი გადასახადი. მეტროს მატარებლები შედგება ერთსექციური ვაგონებისგან (მონობლოკებისგან), რომლებიც უჟანგავი ფოლადითაა დამზადებული. მატარებლები შედგება 6 ვაგონისგან. 1 ვაგონის მაქს. ტევადობა 351 მგზავრია (40 დასაჯდომი ადგილი). მთელი მატარებლის მაქს. ტევადობა 2 214 მგზავრია. ვაგონებში არის კონდიცირება. მეტროს სისტემა შედგება სამი ხაზისგან: 1 (ნარინჯისფერი): 16კმ, 20 სადგური. 2 (მწვანე): 30,2კმ, 16 სადგური. 4 (ყვითელი): 16 კმ, 30 სადგური. რიოში ასევე არის მიწისზედა მატარებლის ქსელი: SuperVia, რომელიც რიო-დე-ჟანეიროს აგლომერაციის დანარჩენ ადგილებთან აკავშირებს. სტატიაში გამოყენებულია მასალა სტატიიდან: რიო-დე-ჟანეირო სტატიაში გამოყენებულია მასალა ჩეხური ვიკიპედიის სტატიიდან: Metro v Riu de Janeiru
რაინი

რაინი (გერმ. Rhein /ʀaən/, ფრანგ. Rhin /ʀɛ̃/, ნიდერლ. Rijn /rɛin/) — მდინარე დასავლეთ ევროპაში. გაედინება შვეიცარიის, ლიხტენშტაინის, ავსტრიის, გერმანიის, საფრანგეთისა და ნიდერლანდების ტერიტორიაზე. სიგრძე — 1230 კმ, აუზის ფართობი — 185 ათასი კმ². მდინარე სათავეს ალპებში იღებს, გაედინება ბოდენის ტბით, გაივლის იურასი და შვარცვალდის ქედებს, ამის შემდეგ ზემორაინის დაბლობზე მიედინება. ქვემო დინება საშუალო ევროპულ დაბლობზეა, სადაც კალაპოტები რიგ ადგილებში დამბებით არის შემოფარგლული. ჩრდილოეთის ზღვაში მოხვედრამდე დანაწევრებულ დელტას ჰქმნის. ძირითადი შენაკადებია: ნეკარი, მაინი, რური (მარჯვენა). აარე, მოზელი (მარცხენა). ზემო წელზე გაზაფხულ-ზაფხულის წყალმარჩხობა, საშუალო და ქვემო დინებაში კი საკმაოდ წყალუხვია მთელი წლის განმავლობაში. მდინარე სანაოსნოა 953 კმ-ზე, ქალაქ ბაზელამდე ბოდენის ტბის ჩათვლით. სამდინარო გზების საერთო სიგრძე მდინარე რაინის აუზში 3000 კმ-ია. რაინი არხებით უკავშირდება რონას, მარნას, ვეზერს, ელბას. ქალაქები რეინზე: არნემი (ნიდერლანდები), დიუსელდორფი, კელნი, ბონი, მაინცი, მანჰაიმი, ბორმსი, სტრასბურგი (საფრანგეთი), ბაზელი (შვეიცარია). კუნძულები რაინზე: ალტენა მდინარის სახელწოდება ითარგმნება როგორც „დინება“ (კელტურიდან). 1986 წლის 1 ნოემბერს რეინზე ევროპაში ერთ-ერთი უმსხვილესი ეკოლოგიური კატასტროფა მოხდა. შვეიცარიის ქალაქ ბაზელში ფირმა „სანდოსის“ ქიმიურ ქარხანაში გაჩენილმა ხანძარმა მდინარეში 30 ტონა პესტიციდის, ვერცხლისწყლის და სხვა სასოფლო-სამეურნეო ქიმიკატების ჩაღვრა გამოიწვია. შედეგად, წყალს წითელი ფერი დაედო, მდინარის რაიონებში ხალხს სახლებიდან გამოსვლა აეკრძალა, გფრ-ში წყალსადენები დაიკეტა, რომელთა მაგივრად ცისტერნებით ჩაზიდული წყალი გამოიყენებოდა. 10 დღის განმავლობაში დაბინძურება ჩრდილოეთის ზღვამდეც ავიდა. ექსპერტთა შეფასებით, ნახევარი მილიონი თევზი დაიღუპა, ზოგიერთი სახეობა კი საერთოდ გაქრა. საზოგადოების მწვავე რეაქციის გამო 1987 წელს მიიღეს „სამოქმედო პროგრამა — რაინი“, რომელიც 2000 წლამდე იყო გათვლილი. სხვაგვარად ამ პროგრამას „ორაგული 2000“ ერქვა, რადგანაც ამ დროისთვის დაბინძურებისადმი ამ მგრძნობიარე თევზის მდინარეში დაბრუნებაზე იყო ორიენტირებული. ხელისუფლების აქტიური ქმედებების შედეგად, მდინარეში ნიტრატებისა და ფოსფატის ჩადიენაბა 50%-ით შემცირდა, სხვა სახის დაბინძურების შემცირება კი 80-დან 100%-მდე მოხდა. ორაგულიც 1997 წელს, 3 წლით ადრე დაბრუნდა მდინარის წყლებში. ამჟამად პროგრამა „რაინი 2020“ ტარდება, რომელიც მიმართულია იმისკენ, რომ მდინარის წყალი 2020 წლისთვის საბანაოდ ვარგისი გახდეს. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: რაინი რაინი, ენციკლოპედია ბრიტანიკა Britain's drowned landscapes New dating of the European Ice Age დაარქივებული 2007-07-07 საიტზე Wayback Machine. Regional Tectonics: from the Rhine Graben დაარქივებული 2005-12-19 საიტზე Wayback Machine. Rhine–Meuse delta studies დაარქივებული 2018-04-03 საიტზე Wayback Machine. Universität Basel - Upper Rhine Graben Evolution and Neotectonics დაარქივებული 2000-09-26 საიტზე Wayback Machine. (გერმანული)
ფაციტი

ფაციტი (შვედ. Facit) — სკანდინავიის ქვეყნებში გამოცემული საფოსტო მარკების კატალოგი, გამოდის შვედეთში 1947 წლიდან. ფაციტი სრულად და დეტალურად წარმოაჩენს ალანდის კუნძულების, გრენლანდიის, დანიის, ისლანდიის, ნორვეგიის, ფარერების, ფინეთის, შვედეთის, ასევე დანიის დასავლეთ ინდოეთის (დან. Dansk Vestindien) საფოსტო მარკებს. კატალოგი ორენოვანია და ინფორმაცია მოწოდებლია შვედურად და ინლისურად. კატალოგზე მუშაობს სკანდინავიელი კოლექციონერების 20-კაციანი კომიტეტი. ფაციტის კატალოგს გამოსცემს შვედური კომპანია Facit Förlag AB, რომელიც მდებარეობს ქალაქ ვესტეროსში (შვედ. Västerås). 2007 წლიდან, ფილატელისტური კატალოგების თანამედროვე მოთხოვნების შესაბამისად, ფაციტი წარმოადგენს საფოსტო მარკების ფერად ილუსტრაციებს. კატალოგში თითოეული მარკის შესახებ შემდეგი მონაცემებია წარმოდგენილი: მარკის სერიის და ცალკეული მარკის სახელწოდება; მარკის ცირკულაციაში გამოშვების თარიღი; დიზაინერის, მხატვრის ან გრავიორის სახელი; ბეჭვდის სახე, პოლირაფია; დაკბილვა; სიუჟეტი; ნომერი კატალოგის მიხედვით; ნომინალი; ფერები, ფერადოვნება კატალოგი ფაციტი ასევე იძლევა ინფორმაციას იმის შესახებ, თუ რა ღირს ესა თუ ის მარკა სუფთა ან ბათილი მარკა, ფურცელი, ბლოკი, მარკების სერია, პირველი დღის კონვერტი ამჟამინდელ ფილატელისტურ ბაზარზე. არსებობს კატალოგის რამდენიმე ვერსია: Special — მოიცავს სკანდინავიის ყველა ქვეყნის საფოსტო მარკებს Postal — შვედეთის ფოსტის და საფოსტო მარკების ისტორიისა და შვედეთის საფოსტო შეტმპელების სესახებ Sverige — მხოლოდ შვედური მარკები კატალოგის საიტი : Facit On line დაარქივებული 2009-03-11 საიტზე Wayback Machine. საქართველოს საფოსტო მარკების კატალოგი Rick Miller, „Catalog options for the whole wide world“: [1] დაარქივებული 2007-04-23 საიტზე Wayback Machine.
ვალენსიის მეტროპოლიტენი (ესპანეთი)

ვალენსიის მეტროპოლიტენი (ესპ. MetroValencia) — მეტროპოლიტენისა და ტრამვაის სისტემა ვალენსიასა და მის შემოგარენში. ეს არის რიგით მესამე ყველაზე ძველი მეტროპოლიტენი ესპანეთში მადრიდის და ბარსელონის შემდეგ, მეორე ყველაზე გრძელი მადრიდის შემდეგ და მეოთხე მგზავრების გადატვირთვულობის მხრივ მადრიდის, ბარსელონისა და ბილბაოს შემდეგ. თავდაპირველად, (1988) მეტროპოლიტენის ჩრ. და სამხ. რეგიონები ქალაქგარე ელმავლის ხაზებს წარმოადგენდა. ისინი ერთმანეთს ქალაქის ცენტრქვეშ გამავალი გვირაბებით უკავშირდებოდნენ. შემდეგ მოხდა მეტროპოლიტენისა და ტრამვაის გადაიარაღება (სრულიად მიწაზე მოსიარულე ტიპის 4 და 6 ხაზები). 2006 წელს ვალენსიის მეტროში მომხდარმა ავარიამ 43 ადამიანის სიცოცხლე იმსხვერპლა. მეტროპოლიტენების სია შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ვალენსიის მეტროპოლიტენი (ესპანეთი)“ ვიკისაწყობში. ოფიციალური საიტი მეტრო ვალენსია UrbanRail.net-ზე სურათები და ინფორმაცია ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 FGV en cifras > Metrovalencia en cifras > Datos de la red de Metrovalencia Spanish. FGV (2014). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-07-06. ↑ 2.0 2.1 „Metrovalencia alcanza los 62,6 millones de viajeros en 2016, un 3,2% más“. La Vanguardia (Spanish). EFE. 14 იანვარი, 2017. ციტირების თარიღი: 14 იანვარი, 2017. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date= და |date=-ში (დახმარება)
ბანგკოკის მეტროპოლიტენი

ბანგკოკის მეტროპოლიტენი წარმოდგენილია მიწისზედა და მიწისქვეშა მეტროს სისტემით. ბანგკოკი; ტაილანდი. მიწისზედა მეტროპოლიტენს ტაილანდის მეფის “მისი აღმატებულების დაბადების დღის მეექვსე დამასრულებელი ციკლის პატივსაცემად მიწისზედა რკინიგზა” ეწოდება, რამდენადად მეტრო 1999 წლის 5 დეკმებერს, მეფის — პუმიპონ ადულიადეტის 72-ე დაბადების დღეზე გაიხსნა. ყოველდღიურ საუბარში მეტროპოლიტენს უბრალოდ ინგლისური აბრევიატურით BTS მოიხსენიებენ, რაც ინგლისურადლ იშიფრება როგორც Bangkok Mass Transit System — ბანკოკის საზოგადოებრივი ტრანსპორტის სისტემა . თავდაპირველ პროექტებში მეტროპოლიტენის სისტემა “ლავალინ სქაითრეინად” იწოდებოდა და კანადური ფირმის მიერ იგეგმებოდა მშენებლობა , თუმცა, პოლიტიკური მოსაზრებებიდან გამომდინარე, 1992 წელს ფირმა უკან გაიწვიეს. ქალაქში საავტომობილო ტრანსპორტთან დაკავშირებული პრობლემის სიმწვავის გამო ტაილანდის ხელისუფლებამ ავტოსტრადების ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესებისკენ მიმართა ყურადღება. მაგრამ, მიღებულმა ზომებმა ავტომობილების რაოდენობის მკვეთრი ზრდის გამო, მოსალოდნელი შედეგები ვერ მოიტანა. ამიტომაც გადაწყდა მიწისზედა მეტროპოლიტენის დღევანდელი სახით აშენება. კანადური კომპანიის უკან გაწვევის შემდეგ, კომპანია ბანკოკ "ტრანზიტ სისტემი" დაარსდა, რომელმაც წარმატებით დააფინანსა პროექტი. მოძრავი შემადგენლობის მომწოდებლად ფირმა სიმენსი იქნა არჩეული, მშენებლობით კი კომპანია Italian Thai Development იყო დაკავებული. მოგვიანებით მეტროპოლიტენს “სქაითრეინი” დაერქვა. სისტემა 1999 წლის 5 დეკემბერს იქნა გაშვებული. აღსანიშნავია, რომ პირველ ხანებში მეტრო საკუთარ დანახარჯებსაც გაჭირვებით ფარავდა. თუმცა, სიტუაცია 2005 წლისთვის შეიცვალა, როდესაც მატარებელთა დღიურმა მგზავრობამ 500 000 გაჩერებას გადააჭარბა. დღეისათვის შემადგენლობაში სამ-სამი ვაგონია ჩაბმული. მეტროპოლიტენი შედგება ორი ხაზისგან 23,1 კმ სიგრძეზე 23 სადგურით. სიკჰუმვიტის ხაზი (სქემებზე სალათისფრად არის აღნიშნული) 16,8 კმ და 17 სადგურით არის წარმოდგენილი, ხოლო ხაზი სი-ლომი (სქემებზე მუქმწვანედ არის აღნიშნული) 6,3 კმ-ია და 7 სადგური აქვს. ხაზი სუკჰუმვიტი მეტროპოლიტენების სია
პალმა-დე-მალიორკის მეტროპოლიტენი

პალმა-დე-მალიორკის მეტროპოლიტენი (ესპ. Metro de Palma de Mallorca) — მეტროპოლიტენის სისტემა ბალეარის კუნძულების დედაქალაქ პალმა-დე-მალიორკაში (ესპანეთი). გაიხსნა 2007 წ.-ის 25 აპრილს. წარმოდგენილია 15 სადგურის მქონე 2 ხაზით, რომლის სიგრძეც 15,55 კმ.-ს შეადგენს და აკავშირებს ქალაქის ცენტრს (სადგური „პლასა-დე-ესპანია“) ბალეარის კუნძულის უნივერსიტეტთან (სადგური „უნივერსიდად-დე-ლეს-ბალეარესი“). მეტრო ექსპლუატირდება მალიორკის სახელმწიფო სარკინიგზო გზების მიერ (Servicios Ferroviarios de Mallorca). 2004 წლის ნოემბერში წამოაყენეს წინადადება, პალმა-დე-მალიორკაში შეექმნათ მეტროს ხაზი, რომელიც ქალაქის ცენტრს დააკავშირებდა ბალეარის კუნძულის უნივერსიტეტთან. უკვე 2005 წ.-ის იანვარში დაიწყეს მშენებლობა. ამასთან, ქ. ინკაში არსებული სარკინიგზო გზები მოაშორეს და გადაიტანეს გვირაბებში. მეტროს რელსები ინკას სარკინიგზო გზების პარალელუად განთავსდა. მეტროპოლიტენების სია
სევილიის მეტროპოლიტენი

სევილიის მეტროპოლიტენი (ესპ. Metro de Sevilla) — დღესდღეობით მშენებარე მეტროპოლიტენის სისტემა ქ. სევილიაში (ესპანეთი). 1999 წ პროექტს ორგანიზება სევილიის ყოფილი გუბერნატორის — ალეახანდრო როხას მარკოსის (Alejandro Rojas Marcos) მიერ დაარსებულმა სევილიის მეტროპოლიტენის კორპორაციამ (ესპ. Sociedad del Metro de Sevilla), გაუწია. პირველი ხაზი ამუშავდა 2009 წ 2 აპრილს. ახალი პროექტის თანახმად იგეგმება ქსელი, რომელმაც სევილია და მისი შემოგარენი (1,500,000 მაცხოვრებელი) უნდა მოიცვას, 3-4 ხაზით. ამ ხაზთა მშენებლობა გაგრძელდება 2010 წ.-მდე. მეტროპოლიტენების სია
სან-პაულუს მეტროპოლიტენი

სან-პაულუს მეტროპოლიტენი (პორტ. Metropolitano de São Paulo или просто Metrô) — მეტროპოლიტენის სისტემა ქ. სან-პაულუში. წარმოადგენს პირველ და უმსხვილეს მეტროპოლიტენს ბრაზილიაში, აგრეთვე ყველაზე დიდი დატვირთვის მეტროპოლიტენს სამხ. ამერიკაში. გაიხსნა 1974 წ.-ს. ხაზთა სიგრძეა 61,3 კმ.. მეტროპოლიტენი შედგება 4 ხაზისა და 55 სადგურისაგან. დღიური მგზავრთა რაოდენობა 3 200 000 ადამიანია (2008 წ.-ის მონაცემებით). ხაზთა განსხვავება ხდება ნომრებისა და ფერების მიხედვით: ხაზი 1 - ცისფერი, ხაზი 2 - მწვანე, ხაზი 3 - წითელი და ხაზი 5 - ლილისფერი. ხაზი 5 ქალაქის სამხ.-დას. ნაწილშია და არ უკავშირდება, დანარჩენ 3 ხაზს. ხაზი 4 - ყვითელი, ამჟამად მშენებლობის პროცესშია და მისი გახსნა იგეგმება 2010 წლისთვის. მეტროს სამუშაო გრაფიკი - დილის 4:40-დან შუაღამემდე. დიდი ხნის განმავლობაში, სან-პაულუში, ისევე როგორც, სრულიად ბრაზილიაში, მეტროპოლიტენს დიდი მნიშვნელობა არ ენიჭებოდა. ძირითადი ძალისხმევა იხარჯებოდა ავტოტრანსპორტის განვითარებისათვის. მეტროს მშენებლობა სან-პაულუში დაიწყო 1968 წლის დეკემბერში, ხაზით Norte-Sul (ჩრ.-სამხ.), მოგვიანებით ხაზი 1 - ცისფერი. პირველი მატარებელი, მარშრუტით ჟაბაკუარა - საუდი, გავიდა 1972 წ.-ს. კომერციული ექსპლუატაცია კი დაიწყო 1975 წ.-ს. მეტროპოლიტენების სია
მონოკლი (ოპტიკა)

მონოკლი ( ფრანგ. monocle < ბერძნ. monos - ერთი და ლათ. oculus - თვალი) — კორექციული ლინზის ერთ-ერთი ნაირსახეობა, რომელიც გამოიყენებოდა ერთ თვალში მხედველობის კორექციისთვის. ის შედგება ცირკულარული ლინზისაგან, გარს ლითონის მავთული (ჩარჩო) აქვს შემოვლებული და დაკარგვის თავიდან ასაცილებლად მოკლე თოკით ტანსაცმელზე მაგრდება. მონოკლის სამი ვარიანტი არსებობს. პირველი შედგებოდა მარტივი მეტალის გარსში ჩადგმული ლინზისაგან, რომელსაც თვალის ორბიტში ისვამდნენ. ეს სტილი ერთ-ერთი პირველთაგანი იყო და მას 1830-იანი წლებიდან იყენებდნენ. მეორე სტილი, რომელიც 1890-იანებში გამოჩნდა, უფრო კომპლექსური მოდელი იყო და ჩარჩოზე ჰქონდა კუთხის მსგავსი გაფართოება, რომლის დანიშნულება იყო მონოკლის თვალის ორბიტაზე დამაგრება ისე, რომ მას წამწამები არ შეხებოდნენ. ასეთი მონოკლები ყველაზე ძვირი იყო. შეძლებული ადამიანები ასეთ ჩარჩოებს უკვეთავდნენ საკუთარი თვალის ჭრილის ზომისთვის. ამ ზომას იღებდნენ სახის ნაწილის პლასტირის ფორმის აღებით, რომელზეც შემდგომ ჩარჩოსთვის ზომებს ადგენდენ. მონოკლის მესამე სტილს ჩარჩო არ ჰქონდა. ეს იყო შუშის ნაჭერი, პერიმეტრზე ბლაგვი დაბოლოებით და ერთ ბოლოში მცირე ნახვრეტით, რომელზეც თოკი მაგრდებოდა. თუმცა ხშირად ამგვარ მონოკლს თოკი არ ჰქონდა და მას თავისუფლად ჭრილში ჩადგმულს ატარებდნენ. ეს სტილი პოპულარული გახდა მე-20 საუკუნის დასაწყისში, როცა ლინზის ჭრის ტექნიკა განვითარდა ისე, რომ მისი ნაბისმიერი ჭრილით დამუშავება შესაძლებელი გახდა შედარებით იაფად, სპეციალური ჩარჩოს დამზადების აუცილებლობის გარეშე.
შრიფტი

შრიფტი (გერმ. Schrift, სიტყვისგან schreiben — წერა) — ასო-ნიშანთა მოხაზულობის გრაფიკული გამოსახულება, რომელიც ერთიანი სტილისტური და კომპოზიციური სისტემის ნაწილს შეადგენს. შრიფტი ძირითადად შედგება ანბანის ასოების, ციფრებისა და პუნქტუაციური ნიშნებისგან. შრიფტი შეიძლება ასევე შეიცავდეს იდეოგრამებსა და სიმბოლოებს (მაგ. მათემატიკური ან კარტოგრაფიული გლიფები). ქართული კომპიუტერული შრიფტები. ქართული შრიფტი მაკისთვის. ს. მესხის კომპიუტერული შრიფტები დაარქივებული 2004-08-05 საიტზე Wayback Machine.
აბკლაჩი

აბკლაჩი (გერმ. Abklatsch) — ფილატელიაში ამ ტერმინით მოიხსენიებენ ისეთ საფოსტო მარკას, რომლის ზურგზე ანუ უკანა მხარეს გამოსახულია სიუჟეტის სარკული ანარეკლი. ჩვეულებრივ აბლკაჩი მიიღება ნორმალური ბეჭდვითი პროცესის შეფერხების შედეგად. ამისი მიზეზი შეიძლება იყოს: ბეჭდვის პროცესში ანაბეჭდის აცურება - შედეგად ფურცელზე იბეჭდება შებრუნებული გამოსახულება. საღებავის სქელი ფენა და თხელი ფორებიანი ფურცელი - საღებავი ჟღინთავს ქაღალდს ისე ,რომ ფურცლის მეორე მხარეს გაჟონავს და ფერად სარკულ გამოსახულებას ქმნის. ცურცლების მიწოდების შეფერხება ბეწდვის დროს - ჯერ კიდევ საღებავ შეუმშრალი ფურცელი ზედ ედება სუფთა ფურცელს და საღებავის გადასვლის შედეგად მასზე სარკულ გამოსახულებს ქმნის. აბკლაჩის დაბეჭდვის დროს, შესაძლოა გამოსახულება წარმოიქმნას ერთ, რამდენიმე ან ყველა ფერის საღებავის გადასვილის შედეგად. გამოსახულება შეიძლება იყოს პირდაპირი ან შებრუნებული. მარკა აბკლაჩად არ ჩათვლება, თუ ნახატი ზუსტად არის დაბეჭდილი წებოვან ზედაპირზე. ეს ხდება მაშინ, როდესაც გუმირებული ქაღალდი წებოვანი ზედაპირით მხრიდან ხვდება საბეჭდ დაზგაში. აბკლაჩი წარმოადგენს მარკის ფილატელისტურ სახესხვაობას და ტრადიციული ფილატელიის ერთ-ერთი ექსპონატია. თანამედროვე პოლიგრაფიული ტექნიკის დახვეწის გამო ბეჭდვითი ხარვეზები იშვიათად ხდება და შესაბამისად აბკლაჩიც იშვიათობას წარმოადგენს. საქართველოს საფოსტო მარკების კატალოგი Азбука филателиста: Филателия. (1992) N.1. С. 52—53. Большой филателистический словарь; Под общ. ред. Н.И. Владинца и В.А. Якобса. (1988) с.320 Зеркальный отпечаток ISBN 5-256-00175-2.
ეფრემ ასური

ეფრემ ასური („სინანულის მოძღვარი“; დ. დაახლ. 306 — გ. 9 ივნისი, 373) — სირიელი ქრისტიანი პოეტი, მწერალი, ასკეტური მიმართულების საეკლესიო მოღვაწე. მისი თხზულებები განსაკუთრებით პოპულარული იყო ქრისტიანულ აღმოსავლეთში, მათ შორის საქართველოში. ეფრემი წმინდანად შერაცხულია როგორც მართლმადიდებელი (ხსნების დღე — 28 იანვარი), ასევე რომის კათოლიკური (ხსნების დღე — 9 ივნისი) ეკლესიების მიერ. დაიბადა ქალაქ ნისიბინში; ზოგიერთი ცნობით, წარმართთა ოჯახში. ქრისტიანად აღიზარდა ეპისკოპოს იაკობ ნიზიბიელის ზედამხედველობით. როდესაც 363 წელს ნისიბინი სპარსელთა ხელში გადავიდა, ეფრემი იძულებული გახდა დაეტოვებინა. 365 წელს დასახლდა ედესაში, სადაც გარდაცვალებამდე ასკეტურ მოღვაწეობას ეწეოდა. ეფრემის ლიტერატურული მემკვიდრეობა მოიცავს მრავალ პროზაულ და პოეტურ თხზულებას. მას ეკუთვნის ბიბლიური ტექსტების კომენტარები, თეოლოგიური პოლემიკა, დიდაქტიკური ხასიათის ჰომილიები, აპოკრიფები, ჰიმნები საღვთისმეტყველო და ისტორიულ თემებზე. აღსანიშნავია მისი ჰიმნები ნისიბინზე „Carmina Nisibina“ (პირველი 20 ჰიმნი დაწერილია ნისიბინში, 350-363, დანარჩენი 52-ედესაში, 363-373). სირიულ პოეზიაში მის მიერ უნდა იყოს შეტანილი მადრაშის (სასიმღერო ლექსები) ერთ-ერთი სახეობა — „სოღითა“ და ლექსის შვიდმარცვლიანი ზომა. პროზაული თხზულებებიდან მნიშვნელოვანია ქრისტიანულ აღმოსავლეთში გავრცელებული „სახარების“ ტექსტის „დიატესარონეს“ კომენტარები. ეფრემ ასურის თხზულებათა დიდი ნაწილი ადრინდელი თარგმანების სახით არის შემონახული ბერძნულ, სომხურ, კოპტურ და ეთიოპიურ ენებზე. სირიულ ენაზე ზოგიერთი თხზულება დაცულია სირიელი ბერის, სერვიუსის კრებულში „Catena Patrum“ (861), აგრეთვე უფრო გვიანდელ სირიელ ავტორებთან. ეფრემ ასურის თხზულებანი ფართოდ იყო ცნობილი ჯერ კიდევ VIII-IX საუკუნეების საქართველოში. ამ თხზულებებს სწავლობდნენ, თარგმნიდნენ. მათი ავტორი დიდი პატივისცემითა და ავტორიტეტით სარგებლობდა, რაც კარგად ჩანს გიორგი მერჩულეს „გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრებაშიც“. 977 წელს ოშკში გადაწერილი ქადაგებათა კრებული ცხადყოფს, რომ მისი თხზულებანი ქართულად ჯერ კიდევ X საუკუნემდე უთარგმნიათ. ეფრემ ასურის მთარგმნელთა შორის არიან ქართველი მოღვაწეები ექვთიმე მთაწმინდელი და ეფრემ მცირე („სწავლანი“, „ასკეტიკონი“, „ლოცვები“ და სხვ.) კეკელიძე კ., ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 1, თბ., 1960. წმიდანთა ცხოვრება, ტ. I, თ., 2001. წერეთელი კ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 111. ↑ 1.0 1.1 1.2 Ефрем Сирин — Москва: Большая российская энциклопедия, 2004. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1768199"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a> ↑ Mirabile: Digital Archives for Medieval Culture — SISMEL – Edizioni del Galluzzo. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q85138432"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q85135665"></a> ↑ Czech National Authority Database <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863"></a>
აბიგაილ ადამსი

აბიგაილ სმით ადამსი (ინგლ. Abigail Smith Adams; დ. 11 ნოემბერი, 1744 — გ. 28 ოქტომბერი, 1818) — აშშ-ის მეორე პრეზიდენტის, ჯონ ადამსის მეუღლე და მეექვსე პრეზიდენტის, ჯონ კუინსი ადამსის დედა. ის იყო აშშ-ის პირველი მეორე და მეორე პირველი ქალბატონი. იგი პრეზიდენტთან ერთად მნიშვნელოვან პოლიტიკურ როლს ასრულებდა ქვეყნის ცხოვრებაში. მეუღლისადმი მიწერილ წერილებში იგი განიხილავდა მონობისა და მთავრობის ორგანიზაციის საკითხებს; იბრძოდა ქალთა უფლებებისთვის. [წყარო არ არის მითითებული 709 დღე] შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „აბიგაილ ადამსი“ ვიკისაწყობში. Abigail Adams — ნამუშევრები პროექტ „გუტენბერგზე“ აბიგაილ ადამსი — ნამუშევრები საიტზე Internet Archive აბიგაილ ადამსი — ნამუშევრები საიტზე LibriVox (უფასო აუდიო წიგნები)
ისმეთ ინენიუ

ისმეთ ინენიუ (თურქ. Mustafa İsmet İnönü; დ. 24 სექტემბერი, 1884, იზმირი, თურქეთი — გ. 25 დეკემბერი, 1973, ანკარა, თურქეთი) — თურქეთის სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე, თურქეთის მე-2 პრეზიდენტი. ქემალ ათათურქის შემცვლელი. წარმოშობით ქურთი ისმეთ ინენიუ დაიბადა 1884 წლის 24 სექტემბერს ქალაქ იზმირში, ოსმალეთის იმპერიის ჩინოვნიკის ოჯახში. 1903 წელს დაამთავრა სტამბოლის სამხედრო ინჟინრების საიმპერატორო სკოლა, შემდეგ კი საარტილერიო სასწავლებელი. სამხედრო სამსახური დაიწყო ბალკანეთში. 1908 წელს ახალგაზრდა თურქების რევოლუციის დროს იყო ათათურქის ახლო თანამებრძოლი. პირველი მსოფლიო ომის დროს იბრძოდა კავკასიისა და პალესტინის ფრონტებზე მუსტაფა ქემალის დაქვემდებარებაში, სადაც მიაღწია პოლკოვნიკის ჩინს. 1915 წლის ოქტომბრიდან მე-2 არმიის შტაბის უფროსია, შემდეგ მე-20 და მე-3 საარმიო კორპუსების სარდალი. პირველი მსოფლიო ომის ბოლო მსახურობდა სამხედრო მინისტრის სამდივნოში. ომის დასრულებისა და ბრიტანელების მიერ სტამბოლის ოკუპაციის შემდეგ მიემხრო მუსტაფა ქემალის მიერ ანატოლიაში დაწყებულ წინააღმდეგობის მოძრაობას და დაინიშნა ანატოლიაში მოქმედი ე. წ. ნაციონალური ძალების მეთაურად, შემდეგ კი დიდი ეროვნული კრების მთავრობის დასავლეთის ფრონტის სარდლად. მიენიჭა გენერლის ჩინი. 1922-24 წლებში მუშაობდა თურქეთის გენერალური შტაბის უფროსის თანამდებობაზე. თურქეთის დამოუკიდებლობის ომის დასრულებისას ხელმძღვანელობდა თურქეთის დელეგაციას მუდანიისა და ლოზანის კონფერენციებზე. რესპუბლიკური მმართველობის დამყარების შემდეგ გახდა ქვეყნის პირველი პრემიერ-მინისტრი და ეს თანამდებობა ეკავა 1937 წლამდე, ხოლო ათათურქის გარდაცვალების შემდეგ 1938 წლის 11 ნოემბერს აირჩიეს თურქეთის პრეზიდენტად და ამ თანამდებობაზე დარჩა 1950 წლამდე. 1950 წელს თავი დაანება პოლიტიკურ ცხოვრებას, თუმცა პოლიტიკაში დაბრუნდა 1960 წლის სამხედრო გადატრიალების შემდეგ და ეკავა პრემიერ-მინისტრის პოსტი 1961–1965 წლებში. პოლიტიკიდან საბოლოოდ წავიდა 1972 წელს. გარდაიცვალა 1973 წლის 25 დეკემბერს, ანკარაში. მცირე ბიოგრაფიული მონაცემები
ტაპირისებრნი

ტაპირისებრნი (Tapiridae) — ძუძუმწოვარი ცხოველების ოჯახი კენტჩლიქოსნების რიგისა. აქვთ მასიური ტანი, პატარა ხორთუმი დინგზე, მოკლე ყურები, კუდი და ფეხები (წინა ფეხებზე 4-4 თითი, უკანაზე 3-3). თითები ჩლიქებით მთავრდება. მათი სხეულის სიგრძე 180-250 სმ, სიმაღლე 75-120 სმ, მასა 200-300 კგ აღწევს, გავრცელებული არიან ცენტრალურ და სამხრეთ ამერიკაში, სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში. ყველაზე გავრცელებულია ამერიკული ტაპირი, რომელიც ფერად შავია, და ორთუკიანი ტაპირი, რომელიც ბირმაში, ტაილანდში, მალაკის ნახევარკუნძულზე და კუნძულ სუმატრაზე გვხვდება. ტაპირისებრნი ბინადრობენ ნოტიო-ჭაობიან ტყეში. მაკეობა 400 დღე-ღამე გრძელდება. შობს ერთ ნაშიერს. იყენებენ ტაპირისებრთა ხორცსა და ტყავს. ჯანაშვილი ა., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 659.
ტაპირი

ტაპირები (ლათ. Tapirus) — კენტჩლიქოსანი ძუძუმწოვარი ცხოველების გვარი ტაპირისებრთა ოჯახისა. გვარში ოთხი სახეობაა: ბეირდის ტაპირი, ბრაზილიური ტაპირი, მთის ტაპირი, მალაიური ტაპირი, მათგან ყველაზე გავრცელებულია მალაიური ტაპირი და ბეირდის ტაპირი. იკვებებიან მცენარეებით, აქვთ მოგრძო დინგი, სხეულის ფორმით ჰგვანან ღორებს, არიან ფრთხილი ცხოველები, მათი ბუნებრივი მტერია იაგუარი, ანაკონდა, ნიანგი. ბინადრობენ აზიაში, სამხრეთ და ცენტრალურ ამერიკაში.
ამერიკული ტაპირი

ამერიკული ტაპირი (ლათ. Tapirus bairdii) — კენტჩლიქოსანი ცხოველი ტაპირისებრთა ოჯახისა. დარქმეულია ამერიკელი ზოოლოგის, სპენსერ ფულერტონ ბეირდის (1823—1887) პატივსაცემად. უდიდესი ძუძუმწოვარი ცხოველია ცენტრალურ ამერიკაში. ↑ Bo Beolens, Michael Watkins, and Mike Grayson. The eponym dictionary of mammals. Baltimore: The Johns Hopkins University Press, 2009. p. 26.
ველის ტაპირი

ველის ტაპირი (ლათ. Tapirus terrestris) — ძუძუმწოვარი ცხოველი ტაპირისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 220 სმ-მდე, კუდისა — 8 სმ; სიმაღლე 77–108 სმ. სხეულის მასა მერყეობს 150–270 კგ შორის, როგორც წესი დედალი 25–100 კგ-ით ნაკლებია მამალზე. სხვა ტაპირებისგან განსხვავებით, კეფაზე აქვს ფაფარი. შეფერილია მოშავო-მოყავისფროდ, ზურგი უფრო ღიაა, მუცელი კი — მუქი. ყელი და ლოყები ზოგჯერ თეთრია. წინა ფეხებზე ოთხ-ოთხი თით აქვს, უკანაზე — სამ-სამი. თითები ბოლოვდება ჩლიქებით. გავრცელებულია ანდების აღმოსავლეთით, კოლუმბიიდან და ვენესუელიდან ბრაზილიის სამხრეთამდე, პარაგვაისა და ჩრდილოეთ არგენტინამდე. ბინადრობს ტროპიკულ ტყეებში, წყალსატევებთან ახლოს. აქტიურია ღამით. მარტოსული ცხოველია და აგრესიას იჩენს თავისივე სახეობის წარმომადგენლებისადმი. მისი ბუნებრივი მტრები არიან: პუმა, იაგუარი და ნიანგი. იკვებება მცენარეებით: ფოთლებით, წყალმცენარეებით, ნაყოფებით, კვირტებით და ტოტებით. მაკეობა 385–412 დღე-ღამეს გრძელდება. დედალი შობს 1 (იშვიათად 2) 4–7 კგ-იან ნაშიერს, რომელსაც თავდაპირველად სხეულზე გასდევს თეთრი ლაქები, ამ ლაქებს ის 5–8 თვემდე ინარჩუნებს. 6 თვემდე დედა რძით კვებავს და მასთან ერთ წლამდე რჩება. სიცოცხლის ხანგრძლივობაა 25–30 წელი, უდიდესი — 35. T. t. aenigmaticus T. t. colombianus T. t. spegazzinii T. t. terrestris Ronald M. Nowak. Walker’s Mammals of the World. — The Johns Hopkins University Press, Baltimore 1999. — ISBN 0-8018-5789-9.