laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
მიხეილ ლაზარევი

მიხეილ პეტრეს ძე ლაზარევი (რუს. Лазарев, Михаил Петрович; დ. 14 ნოემბერი [ძვ. სტ. 3 ნოემბერი], 1788, ვლადიმირი — გ. 23 აპრილი [ძვ. სტ. 11 აპრილი] 1851, ვენა, დაკრძალულია სევასტოპოლში) — რუსეთის ფლოტის სარდალი, ზღვაოსანი, ადმირალი (1843). 1800 წელს შევიდა საზღვაო კადეტთა კორპუსში. 1803 წელს მიავლინეს ინგლისის ფლოტში, სადაც 5 წელი განუწყვეტელ ნაოსნობაში გაატარა. 1808-1813 წლებში მსახურობდა ბალტიის ფლოტში. რუსეთ-შვედეთის ომისა (1808-1809) და სამამულო ომის (1812) მონაწილე. 1813–1816 წლებში გემ „სუვოროვით“ იმოგზაურა დედამიწის გარშემო, კრონშტადტიდან ალასკის ნაპირებამდე და უკან, აღმოაჩინა სუვოროვის ატოლი. როგორც გემ „მირნის“ მეთაურმა და დედამიწის ირგვლივ ექსპედიციის უფროსის ფადეი ბელინსგაუზენის თანაშემწემ, 1819-1821 წლებში მონაწილეობა მიიღო ანტარქტიდისა და მრავალრიცხოვანი კუნძულების აღმოჩენაში. 1822 წელს, როგორც ფრეგატ „კრეისერის“ მეთაურმა, მესამედ იმოგზაურა დედამიწის ირგვლივ (1822-1825). ამ მოგზაურობის დროს ჩატარდა ფართო მეცნიერული გამოკვლევები მეტეოროლოგიაში, ეთნოგრაფიაში და სხვა. 1826 წლიდან მეთაურობდა სახაზო გემ „აზოვს“, რომლითაც მონაწილეობდა ადმირალ ლოგან გეიდენის ესკადრის ლაშქრობაში ხმელთაშუა ზღვაზე, აგრეთვე ნავარინის ბრძოლაში (1827). ამ ბრძოლაში თავის გამოჩენისათვის მიენიჭა კონტრ-ადმირალის წოდება. 1828-1829 წლებში ხელმძღვანელობდა დარდანელის ბლოკადას, 1830 წელს დაბრუნდა კრონშტადტში და მეთაურობდა ბალტიის ფლოტის ხომალდების რაზმს. 1832 წელს იყო შავი ზღვის ფლოტის შტაბის უფროსი. 1833 წლის თებერვალ-ივნისში სათავეში ედგა რუსეთის ფლოტის ექსპედიციას ბოსფორში (1833). 1833 წლიდან შავი ზღვის ფლოტისა და ნავსადგურების მთავარი მეთაური აგრეთვე სევასტოპოლისა და ნიკოლაევის სამხედრო გუბერნატორი. ლაზარევმა აღზარდა ნიჭიერი ფლოტის მეთაურთა პლეადა (პავლე ნახიმოვი, ვლადიმერ კორნილოვი, ვლადიმერ ისტომინი, გრიგორი ბუტაკოვი და სხვა). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 103. М. П. Лазарев. Документы, т. 1—3, М., 1952—61; Никульченков К. И., Адмирал Лазарев, М., 1956; Соколов А. В. и Кушнарёв Е. Г., Три кругосветных плавания М. П. Лазарева, М., 1951; Русские мореплаватели, М., 1953.
ლუი მალი

ლუი მალი (ფრანგ. Louis Malle; დ. 30 ოქტომბერი, 1932, ტიუმერი, საფრანგეთი — გ. 23 ნოემბერი, 1995, ბევერლი ჰილზი, აშშ) — ფრანგი კინორეჟისორი, სცენარისტი და პროდიუსერი. მოღვაწეობდა ფრანგულ კინემატოგრაფსა და ჰოლივუდში და იღებდა ფრანგულენოვან და ინგლისურენოვან ფილმებს. იყო ფრანგული ახალი ტალღის ერთ-ერთი წარმოამდგენელი. 1956 - მდუმარე სამყარო (Le Monde du silence) 1960 - ზაზი მეტროში (Zazie dans le métro) 1961 - პირადი ცხოვრება (Vie privée) 1965 - ვივა, მარია! (Viva Maria!) 1974 - ლაკომბ ლუსიენი (Lacombe Lucien) 1980 - ატლანტიკ სიტი (Atlantic City) 1987 - ნახვამდის, ბავშვებო (Au revoir, les enfants) Louis Malle კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში Biography on newwavefilm.com They Shoot Pictures, Don't They? Rialto Pictures Website დაარქივებული 2012-10-23 საიტზე Wayback Machine. - entry for Elevator to the Gallows.
ჟან-კლოდ კარიერი

ჟან-კლოდ კარიერი (ფრანგ. Jean-Claude Carrière; დ. 17 სექტემბერი, 1931 — გ. 8 თებერვალი, 2021, პარიზი) — ფრანგი სცენარისტი და მსახიობი. მჭიდროდ თანამშრომლობდა ლუის ბუნიუელთან. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჟან-კლოდ კარიერი Jean-Claude Carrière Internet Movie Database.-ზე ↑ ფრანგი რეჟისორი და სცენარისტი ჟან-კლოდ კარიერი გარდაიცვალა. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-03-01. ციტირების თარიღი: 2021-02-10.
სამხრეთ-აღმოსავლეთი რეგიონი (ჩრდილოეთი მაკედონია)

სამხრეთ-აღმოსავლეთი რეგიონი (მაკედ. Југоисточен регион) — რეგიონი ჩრდილოეთ მაკედონიაში. სახელწოდება მომდინარეობს გეოგრაფიული მდებარეობიდან. მოიცავს 10 თემს, 2002 წლის აღწერით რეგიონში ცხოვრობს 171 416 კაცი. ფართობი — 2 735 კმ². ჩრდილოეთ მაკედონიის სტატისტიკური რეგიონები ↑ Результаты переписи населения 2002 года
სამხრეთ-დასავლეთი რეგიონი (ჩრდილოეთი მაკედონია)

სამხრეთ-დასავლეთი რეგიონი (მაკედ. Југозападен регион) — რეგიონი ჩრდილოეთ მაკედონიაში. სახელწოდება მომდინარეობს გეოგრაფიული მდებარეობიდან. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ოჰრიდი. მოიცავს 13 თემს, 2002 წლის აღწერით რეგიონში ცხოვრობს 221 651 კაცი, ფართობი — 3 278 კმ². ჩრდილოეთ მაკედონიის სტატისტიკური რეგიონები ↑ Результаты переписи населения 2002 года
7 სექტემბერი

7 სექტემბერი — გრიგორიანული კალენდრის 250-ე დღე (ნაკიან წლებში – 251-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 115 დღე. ძვ. წ. 1251 : მზის დაბნელება, რომელიც თებეში, საბერძნეთი, ლეგენდარული ჰერაკლეს დაბადების თარიღად მიიჩნევა. 70 : რომაული არმია გენერალი ტიტუსის მეთაურობით იერუსალიმს იპყრობს. 1191 : მესამე ჯვაროსნული ლაშქრობა - არსუფის ბრძოლა - ინგლისის მეფე რიჩარდ I სალადინს ამარცხებს არსუფთან. 1812 : ნაპოლეონის ომები - ბოროდინოს ბრძოლა - ნაპოლეონი ამარცხებს ალექსანდრე I-ის რუსეთის არმიას სოფელ ბოროდინოსთან. 1822 : ბრაზილია პორტუგალიისგან დამოუკიდებლობას აცხადებს. 1921 : ატლანტიკ-სიტიში, ნიუ-ჯერსი, პირველი მის ამერიკის კონკურსი ჩატარდა. 1940 : მეორე მსოფლიო ომი - ბლიცი - ნაცისტები ლონდონის მასიურ დაბომბვას იწყებენ, რომელიც 57 ღამეს გრძელდება. 1953 : ნიკიტა ხრუშჩოვი საბჭოთა კავშირის ცენტრალური კომიტეტის მეთაური ხდება. 1986 : დეზმონდ ტუტუ პირველი შავკანიანი ხდება, რომელიც სამხრეთ აფრიკის ანგლიკანური ეკლესიის მეთაური გახდა. 1996 : ლას-ვეგასში, ნევადა, კრივის მატჩის შემდეგ მსახიობი და მომღერალი ტუპაკ შაკური ავტომატით დაცხრილეს, რომელიც მოგვიანებით საავადმოყოფოში გარდაიცვალა. 1998 : ჩამოყალიბდა გუგლი - ინტერნეტში ინფორმაციის ძიების დღეისთვის ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული სისტემა. 2005 : ეპლ კომპიუტერმა აიპოდ ნანო გამოუშვა. 2005 : პირველი საპრეზიდენტო არჩევნები ჩატარდა ეგვიპტეში. 2012 : კანადამ ირანთან დიმპლომატიური კავშირი გაწყვიტა. 2013 : საერთაშორისო ოლიმპიურმა კომიტეტმა ტოკიო 2020 წლის ოლიმპიური თამაშების მასპინძლად აირჩია. 2015 : ევროპის ჩემპიონატის შესარჩევი ეტაპის ფარგლებში ირლანდიის ნაკრებმა საქართველოს ნაკრები ანგარიშით 1:0 დაამარცხა. 2019 : ვენეციის კინოფესტივალის მთავარი პრიზი, „ოქროს ლომი“ საუკეთესო ფილმის ნომინაციაში გადაეცა ტოდ ფილიპსის ფილმს ჯოკერი. 1533 : ელისაბედ I — ინგლისის დედოფალი 1816 : ფერდინანდ ფონ ჰებრა — ავსტიელი მეცნიერ-მედიკოსი. 1861 : ამბროსი — საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი 1870 : კუპრინი, ალექსანდრე — რუსი მწერალი 1917 : კორნფორტი, ჯონ — ავსტრალიელი ქიმიკოსი, ნობელის პრემიის ლაურეატი 1930 : ბაიახჩევი, ლევ — ფერმწერი 1930 : ბოდუენ I — ბელგიის მეფე 355 : კლაუდიუს სილვანუსი — რომაელი უზურპატორი 1312 : ფერდინანდ IV — კასტილიის მეფე 1496 : ფერდინანდ II — ნეაპოლის მეფე 1548 : პერი, კატრინ — ჰენრი VIIIს უკანასკნელი ცოლი 1552 : გურუ ანგად დევი — სიქხების მეორე გურუ 1566 : სულეიმან I — ოსმალეთის სულთანი 1632 : სისენიოსი — ეთიოპიის იმპერატორი 1777 : ტეკლე ჰაიმანოტ I — ეთიოპიის იმპერატორი 1809 : ბუდა იოდფა ჩულალოკე — ტაილანდის მეფე 1985 : პორტერი, როდნი რობერტ — ბრიტანელი ბიოქიმიკოსი, ნობელის პრემიის ლაურეატი 1987 : ჟაროვი, ალექსანდრე — რუსი პოეტი 1991 : მაკმილანი, ედვინ მეტისონ — ამერიკელი ფიზიკოსი, ნობელის პრემიის ლაურეატი 1997 : მუბუტუ სესე სეკო — ზაირის დიქტატორი  დედამიწა — სამხედრო სათამაშოების განადგურების მსოფლიო დღე  ბრაზილია — დამოუკიდებლობის დღე.  უკრაინა — სამხედრო დაზვერვის დღე (აღინიშნება 1992 წლიდან).  მოზამბიკი — გამარჯვების დღე. მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს: აღმოყვანება ნაწილთა წმიდისა მოციქულისა ბართლომესი ტიტე მოციქული წმინდა ბარსისე და წმინდა ევლოგი - ედესელი ეპისკოპოსნი და წმინდა პროტოგენი კარიელი ეპისკოპოსი მინა სხვა თვეები:
ჩრდილო-აღმოსავლეთი რეგიონი (ჩრდილოეთი მაკედონია)

ჩრდილო-აღმოსავლეთი რეგიონი (მაკედ. Североисточен регион) — რეგიონი ჩრდილოეთ მაკედონიაში. სახელწოდება მომდინარეობს გეოგრაფიული მდებარეობიდან. მოიცავს 6 თემს, 2002 წლის აღწერით რეგიონში ცხოვრობს 173 814 კაცი, ფართობი — 2 308 კმ². ჩრდილოეთ მაკედონიის სტატისტიკური რეგიონები ↑ Результаты переписи населения 2002 года
სკოპიეს რეგიონი

სკოპიეს რეგიონი (მაკედ. Скопски регион) — რეგიონი ჩრდილოეთ მაკედონიაში. მისი ადმინისტრაციული ცენტრია დედაქალაქი სკოპიე. მოიცავს 17 თემს, 2002 წლის აღწერით რეგიონში ცხოვრობს 571 040 კაცი, საიდანაც 506 926 დედაქალაქის მცხოვრებია. ჩრდილოეთ მაკედონიის სტატისტიკური რეგიონები ↑ Результаты переписи населения 2002 года
ოსკარის 44-ე დაჯილდოება

ოსკარის 44-ე დაჯილდოების ცერემონია — საუკეთესო ფილმებისა და კინოხელოვანების რიგით 44-ე დაჯილდოება კინემატოგრაფიულ ხელოვნებათა და მეცნიერებათა აკადემიის პრემიით. ცერემონია გაიმართა 1972 წლის 10 აპრილს ლოს-ანჯელესში, კალიფორნია და მასში მონაწილეობა მიიღეს 1971 წელს გამოსულმა ფილმებმა. ოსკარის დაჯილდოებას აშშ-ში გადასცემდა NBC. დაჯილდოებაზე ყველაზე მეტი, 5 ჯილდო მიიღო ფილმმა „ფრანგი მეკავშირე“.
ტეტოვო

ტეტოვო (მაკედ. Tetovo; ალბ. Tetova) — ქალაქი ჩრდილოეთ მაკედონიის პოლოგის რეგიონში. მდებარეობს შარ-პლანინას მთისწინეთში. მოსახლეობა — 52 915 კაცი (2002). ქალაქი XIII საუკუნეში დაარსდა, როგორც მცირე მართლმადიდებლური დასახლება ღვთისმშობლის ეკლესიის გარშემო და ეწოდებოდა ხტეტოვო. XIV საუკუნეში ტეტოვო, ისევე როგორც მთელი ჩრდილოეთი მაკედონია, დაიპყრო ოსმალეთის იმპერიამ. მუსულმანური მოსახლეობის ზრდამ გამოიწვია ქალაქში მეჩეთების, აბანოებისა და ბაზრების მომრავლება. ტეტოვო გახდა ადგილობრივი მიწათმფლობელებისა და ოსტატების მთავარი სავაჭრო ცენტრი. თურქების ბატონობის პერიოდში ტეტოვოს ეწოდებოდა კალკანდელენი. 1912 წელს ბალკანეთის პირველი ომის შემდეგ ტეტოვო სერბეთის ხელში გადავიდა. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში მართავდა იტალია და მისი მარიონეტი ალბანეთის რეჟიმი. ტეტოვოს თემის საიტი
დოირანის ტბა

დოირანის ტბა (მაკედ. Дојранско Езеро; ბერძ. Λίμνη Δοϊράνη) — გამდინარე ტბა მაკედონიასა და საბერძნეთში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 147 მ სიმაღლზე. ფართობი 43,1 კმ². მაქსიმალური სიღრმე 10 მ. ტბის ჩრდილოეთ სანაპიროზე გაწოლილია მთის მასივი ბელასიცა. ტბა მომრგვალო ფორმისაა. ქვაბული წარმოიქმნა მეოთხეულ პერიოდში და აქვს ტექტონიკურ-ვულკანური გენეზისი. ერთვის რამდენიმე მდინარე. გამოედინება მდინარე ვარდარის ერთ-ერთი შენაკადი. სიახლოვეს გაშენებულია დასახლებული პუნქტები. მდიდარია თევზით. გვხვდება 16 სახეობის თევზი. ბოლო წლებში შეინიშნება ტბის წყლის მოცულობის შემცირება. საბერძნეთის ტბების სია შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „დოირანის ტბა“ ვიკისაწყობში. დოირანის ტბა (ინგლისური)
მაკედონელები

მაკედონელები (მაკედ. Маке́донци) — სამხრეთსლავი ხალხი, რომლებიც ცხოვრობენ ძირითადად ჩრდილოეთ მაკედონიაში. მაკედონიური დიასპორა ასევე ცხოვრობს მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში. მშობლიური ენა — სამხრეთსლავური მაკედონური. მაკედონელები ცხოვრობენ ჩრდილოეთ მაკედონიაში, ავსტრალიაში, იტალიაში, საბერძნეთში, ალბანეთში, სერბეთსა და სხვა ქვეყნებში. საერთო რაოდენობა 2-2,5 მლნ. მათი უმრავლესობა აღიარებს მართლმადიდებლობას, ტორბეშები კი - ისლამს. კრსტე პეტკოვი, ფილოლოგი დიმიტრი ჩუპოვსკი, მწერალი ჩედე ფილიპოვსკი-დამე, პარტიზანი მეთოდია ანტონოვ-ჩედო, პოლიტიკოსი ლაზარ კოლიშევსკი, პოლიტიკოსი ბორის ტრაიკოვსკი, პრეზიდენტი ბრანკო ცრვენკოვსკი, პრეზიდენტი გორან პანდევი, ფეხბურთელი კალიოპი, მომღერალი კაროლინა გოჩევა, მომღერალი კატარინა ივანოვსკა, მომღერალი ტოშე პროესკი, მომღერალი პასკო კუზმანი, არქეოლოგი Кто такие Македонцы? დაარქივებული 2009-02-12 საიტზე Wayback Machine. МАКЕДОНСКІЙ ГОЛОСЪ — Но. 1 (9 Июня 1913 года). Македония — Энциклопедия «Славяне» Парадоксы македонской истории დაარქივებული 2007-10-29 საიტზე Wayback Machine. Из истории македонского литературного языка Македонцы დაარქივებული 2007-10-11 საიტზე Wayback Machine. ↑ Nasevski, Boško; Angelova, Dora. Gerovska, Dragica (1995). Македонски Иселенички Алманах '95. Skopje: Матица на Иселениците на Македонија, გვ. 52 & 53.  ↑ Перепись 2002. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2004-06-21. ციტირების თარიღი: 2014-01-02.
სავო კლიმოვსკი

სავო კლიმოვსკი (მაკედ. Саво Климовски, დ. 13 ივნისი, 1947, სკოპიე) — მაკედონელი პოლიტიკოსი, იურისტი, პარლამენტის ყოფილი თავმჯდომარე (1998-2000 წწ.) და ქვეყნის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი (1999 წ.). სავო კლიმოვსკიმ მაგისრის სამეცნიერო ხარისხით 1974 წელს დაამთავრა სკოპიეს უნივერსიტეტის იურიდული ფაკულტეტი. სადოქტორო დისერტაცია დაიცვა 1978 წელს ლიუბლიანაში. 1971 წლიდან იურიდიული ფაკულტეტის ასისტენტია, შემდეგ დოცენტი და პროფესორი. 1992 წლიდან ფაკულტეტის დეკანია ორი ვადით. არის მრავალრიცხოვანი მონოგრაფიის და სახელმძღვანელოს ავტორი. 1986-1991 წლებში მაკედონიის სოციალისტური რესპუბლიკის განათლების, კულტურისა და ფიზიკური კულტურის მინისტრია. 1992-2000 წლებში პარლამენტის წევრია, ხოლო 1998-2000 წლებში პარლამენტის თავმჯდომარე. კირო გლიგოროვის უფლებამოსილების გასვლიდან ბორის ტრაიკოვსკის გაპრეზიდენტებამდე პერიოდში ასრულებდა მაკედონიის პრეზიდენტის მოვალეობას. ბიოგრაფია პარლამენტის ოფიციალურ საიტზე დაარქივებული 2013-01-26 საიტზე Wayback Machine.
მაკედონიის სოციალისტური რესპუბლიკა

მაკედონიის სოციალისტური რესპუბლიკა, (მაკედ. Социјалистичка Република Македонија) მაკედონიის სახალხო რესპუბლიკა (1943-1963) — იუგოსლავიის სოციალისტური ფედერაციული რესპუბლიკის შემადგენლობაში შემავალი 6 რესპუბლიკიდან ერთ-ერთი, ამჟამად მაკედონია. იუგოსლავიის დაშლის დროს მაკედონია ერთადერთი ქვეყანა იყო, რომლის მიერ დამოუკიდებლობის გამოცხადებას ბელგრადის წინააღმდეგობა არ მოჰყოლია. თანამედროვე მაკედონიის სახელმწიფო ჩამოყალიბდა მეორე მსოფლიო ომის დროს, 1944 წლის 2 აგვისტოს „დემოკრატიული მაკედონიის“ სახელწოდებით (ოსმალეთის წინააღმდეგ 1903 წლის ილინდენის აჯანყების წლისთავზე), მაკედონიის სახალხო გათავისუფლების ანტიფაშისტური ასამბლეის პირველ პლენარულ სხდომაზე. 1945 წელს ოფიციალურად ეწოდა მაკედონიის სახალხო რესპუბლიკა. 1946 წელს მაკედონია ოფიციალურდ შევიდა იუგოსლავიის სოციალისტური ფედერაციული რესპუბლიკის შემადგენლობაში. 1963 წელს ეწოდა მაკედონიის სოციალისტური რესპუბლიკა. იუგოსლავიის ფედერაციის შემადგენლობაში შესვლის შემდეგ ქვეყანას ჰქონდა საკუთარი კონსტიტუცია, კოლექტიური სახელმწიფოს მეთაური, მთავრობა, პარლამენტი, ოფიციალური ენა, სახელმწიფო სიმბოლოები, შინაგან საქმეთა სამინისტრო და სხვა პრივილეგიები. გარდა ამისა, მაკედონიის სოციალისტურ რესპუბლიკას ჰყავდა მცირე რაოდენობის შეიარაღებული ძალები და ჰქონდა საგარეო საქმეთა სამინისტრო. 1990 წელს მშვიდობიანად შეიცვალა მმართველობის სისტემა სოციალისტური რესპუბლიკიდან საპარლამენტო დემოკრატიით. პირველი მრავალპარტიული არჩევნები ჩატარდა 1990 წლის 11 ნოემბერს. კირო გლიგოროვი გახდა მაკედონიის სოციალისტური რესპუბლიკის პირველი დემოკრატიულად არჩეული პრეზიდენტი. 1991 წლის 16 აპრილს ქვეყნის სახელწოდებიდან ოფიციალურად ამოიღეს სიტყვა „სოციალისტური“. საბოლოოდ, მაკედონიამ დამოუკიდებლობა გამოაცხადა 1991 წლის 8 სექტემბერის რეფერენდუმის შემდეგ. მაკედონიის რესპუბლიკა გახდა მაკედონიის სოციალისტური რესპუბლიკის ოფიციალური სამართალმემკვიდრე. The Question of Self-determination and Union of the Macedonian Nation დაარქივებული 2008-12-12 საიტზე Wayback Machine. Macedonia after the Second World War (1945-1991) დაარქივებული 2009-03-13 საიტზე Wayback Machine.
მაკედონიის სახალხო გათავისუფლების ანტიფაშისტური ასამბლეა

მაკედონიის სახალხო გათავისუფლების ანტიფაშისტური ასამბლეა (მაკედ. Антифашистичко Собрание на Народното Ослободување на Македонија) — ჩამოყალიბდა 1944 წლის 2 აგვისტოს, ოსმალეთის წინააღმდეგ 1903 წლის ილინდენის აჯანყების წლისთავზე და თავი გამოაცხადა დემოკრატიული მაკედონიის უმაღლეს საკანონმდებლო, წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოდ. ასამბლეის ხელმძღვანელი იყო მეთოდია ანდონოვ-ჩენტო და კირო გლიგოროვი - მაკედონიის რესპუბლიკის პირველი პრეზიდენტი. ასამბლეამ გადაწყვიტა გამოეცხადებინა მაკედონიის დამოუკიდებლობა, მაკედონური ენის ოფიციალურობა და მაკედონიის ყველა მოქალაქის თანასწორუფლებიანობა. ასამბლეამ უარყო ბულგარეთის ოკუპაციის ქვეშ დაარსებული მაკედონიის დამოუკიდებელი რესპუბლიკა. Список на народните претставници од Македонија избрани за првото заседание на АСНОМ დაარქივებული 2007-12-21 საიტზე Wayback Machine. АСНОМ прогласено за врховно, законодавно и извршно народно претставничко тело დაარქივებული 2011-08-19 საიტზე Wayback Machine. Наташа Бунтеска „Документите на АСНОM фасцинираат со својата демократичност“ დაარქივებული 2011-08-24 საიტზე Wayback Machine.
ძვლოვანი თევზები

ძვლოვანი თევზები (ლათ. Teleostei) — თევზების ინფრაკლასი. აქვთ ძლიერი ჩონჩხი, ორმხრივ შეზნექილი მალები, ძლიერ გაძვალებული ქალა. მისი სხეულის სიგრძე 1 სმ (ზოგიერთი ღორჯო) — 5 მ (ლოქოები, ბარაკუდა, შიმშერი, თინუსი) აღწევს, დაფარულია ქერცლით ან ქიცვაკებითა და ძვლოვანი ფირფიტებით; ზოგი უქერცლოა. ამჟამად ძვლოვანი თევზები გაერთიანებული არიან დაახლოებით 40 რიგში და თანამედროვე თევზების 90%-ზე მეტს შეადგენენ. ბინადრობენ ნებისმიერ წყალსატევში, სადაც კი შეუძლია თევზს არსებობა. ძვლოვანი თევზები განსხვავებულსქესიანები არიან, მხოლოდ ზოგიერთია ჰერმაფროდიტი (ზღვის ქორჭილა Serranus-ის გვარისა). უმეტესობას ჩვეულებრივ ახასიათებს გარეგანი განაყოფიერება, ზოგს შინაგანი განაყოფიერება, ზოგი ცოცხლადმშობია (გამბუზიები, ქიცვიანი ზვიგენი, სკაროსი და სხვა). ძვლოვანი თევზების ერთი ნაწილი იკვებება მცენარეულობით, სხვები — ცხოველებით. ზოგი სხვა თევზებზე პარაზიტობს. ძვლოვან თევზებს განეკუთვნება სარეწაო თევზების ძირითადი ნაწილი და მსოფლიო ჭერის 98%-ზე მეტს შეადგენს. შარვაშიძე ვ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 272.
ქიცვიანი ზვიგენი

ქიცვიანი ზვიგენი, კატრანი (ლათ. Squalus acanthias) — თევზი ნამდვილი ზვიგენების ქვერიგისა. სხეულის სიგრძე 1,5 მ, ხოლო წონა 10 კგ აღწევს. ქარავნული პელაგური მტაცებელია. გავრცელებულია ყველა ოკეანის ზომიერ წყლებში. გვხვდება 1460 მ სიღრმეზე. რაციონი მრავალფეროვანია. იკვებება თევზებით. აქვს სხეულის გარსშემოდენილი ფორმა. შეწყვილება ხდება გაზაფხულზე. კვერცხცოცხლადმშობია. გვხვდება შავი ზღვის საქართველოს ფარგლებში, სადაც მისი ღვიძლისაგან დამზადებულ ექსტრაქტს, „კატრექსს“ იყენებენ როგორც ბიომოდულატორს და ტკივილგამაყუჩებელ საშუალებას. ქიცვიანი ზვიგენი რეწვის ობიექტია. ადამიანისთვის საშიშროებას არ წარმოადგენს. ↑ კატრანი — ბიოლოგიური და სამედიცინო ტერმინები და ცნებები ↑ ქიცვიანი ზვიგენი — დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია
ქიცვკუდა

ქიცვკუდა (ლათ. Uromastyx) — ხვლიკების გვარი აგამისებრთა ოჯახისა. აქვთ მოკლე, გაბრტყელებული თავი. მათი სხეულის სიგრძე 80 სმ-ს აღწევს, ზედა მხარე დაფარულია წვრილი ქერცლით, ხოლო მოკლე გაბრტყელებული კუდი ზემოდან — დიდი ეკლიანი ქერცლით. გავრცელებულია ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ აფრიკასა და სამხრეთ-დასავლეთ აზიაში. ბინადრობენ მშრალ კლდოვან და უდაბურ ადგილებში. ღრმად თხრიან სოროს. ახალგაზრდა ქიცვკუდები იკვებებიან წვრილ-წვრილი უხერხემლოებით, ზრდასრულნი — მცენარეებით. ქიცვკუდას ხორცსა და ქონს ზოგ ქვეყანაში საკვებად ხმარობენ. მუსხელიშვილი თ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 539.
ფიფა-ს წლის ფეხბურთელი

ფიფა-ს წლის ფეხბურთელი (ინგლ. FIFA World Player of the Year) — ყოწელწლიური ჯილდო, რომელსაც მსოფლიოს წლის საუკეთესო ფეხბურთელ ქალს და მამაკაცს გადაეცემოდა ფიფას მიერ. საუკეთესო ფეხბურთელის შერჩევა ხდებოდა ფიფას წევრ ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებთა მწვრთნელების და კაპიტნების გამოკითხვის საფუძველზე. თითოეულ პიროვნებას საშუალება ჰქონდა დაესახელებინა სამი პიროვნება და მიენიჭებინა მათთვის 5, 3 ან 1 ქულა, გამარჯვებულის გამოვლენა ხდებოდა ქულების საერთო რაოდენობის საფუძველზე. ჯილდო 1991 წლიდან ვაჟ ფეხბურთელებს გადაეცემოდათ, ხოლო 2001 წლიდან ასევე აჯილდოებდნენ ფეხბურთელ ქალებსაც. 2010 წლიდან ფიფას წლის საუკეთესო ვაჟი ფეხბურთელის დაჯილდოება და ფრანგული საფეხბურთო ჟურნალის France Football-ის თითქმის ანალოგიური ტიპის დაჯილდოება — ოქროს ბურთი (ფრანგ. Ballon D'or) გაერთიანდა ერთ საერთო დაჯილდოებად — ფიფა-ს ოქროს ბურთი, რომელმაც 2015 წლამდე იარსება. ამ პერიოდში ქალ ფეხბურთელებს კვლავ ძველებური სახით გადასცემდნენ ჯილდოს. 2016 წლიდან ფიფა-მ კვლავ დამოუკიდებელი დაჯილდოება დააარსა, ამჯერად ფიფა-ს საუკეთესო ფეხბურთელის სახელწოდებით. * როდესაც ერთ პოზიციაზე რამდენიმე ფეხბურთელი მოხვდა თანაბარი ქულებით ფიფა-ს საუკეთესო ფეხბურთელი France Football-ის ოქროს ბურთი Onze D'or ფიფა-ს წლის ფეხბურთელის დაჯილდოება ფიფა-ს ოფიციალურ საიტზე დაარქივებული 2014-08-29 საიტზე Wayback Machine. ფიფა-ს წლის ფეხბურთელი — rsssf.com
დამატი რუსტემ-ფაშა

დამატი რუსტემ-ფაშა ასევე რუსტემ-ფაშა მეკრი (ოსმ. رستم پاشا, ხორ. Rustem-paša Opuković; დ. 1500 — გ. 1561) — ოსმალეთის სულთან სულეიმან I-ის დიდი ვეზირი ეროვნებით ხორვატი. დაქორწინებული იყო სულთან სულეიმანის ერთადერთ ქალიშვილ მიჰრიმაჰზე. იყო ჰიურემ სულთნის მომხრე და სავარაუდოდ დიდი წვლილი მიუძღვის მუსტაფას სიკვდილით დასჯის საქმეში. უნდოდა გაეტარებინა რეფორმა ოსმალეთის შეიარაღებულ ძალებში, მაგრამ წააწყდა დიდ წინააღმდეგობას და უარი თქვა თავის წინადადებაზე. ↑ von Hammer-Purgstall, Joseph (1827—1833). «Geschichte des Osmanischen Reiches 10 vols» (History of the Ottoman empire). Pest Hartleben 1833. ↑ Рустем-паша Мекри. Все полководцы мира. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-05-10. ციტირების თარიღი: 2013-05-06.
ხენდრო

ხენდრო (ლათ. Fragaria moschata) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ვარდისებრთა ოჯახისა. მისი სიმაღლე 30-35 სმ აღწევს, აქვს სამყურა, დიდი, ღია მწვანე ფოთოლი, თეთრი, ხუთფოთოლაკიანი, ჩვეულებრივ ცალსქესიანი ყვავილი (კულტურაში გვხვდება ორსქესიანი ყვავილებიც). ნაყოფი წვრილია, მოვარდისფრო-მოიისფრო, რბილობი — თეთრი, ტკბილი, ძლიერი სპეციფიკური არომატით. ხენდრო საკმაოდ ზამთარგამძლეა, ვერ იტანს გვალვას, უკეთ იზრდება და მსხმოიარობს ოდნავ ჩრდილიან ადგილებში. ველურად იზრდება ევროპაში. ნაყოფს იყენებენ ნედლად და გადამუშავებული სახით (მურაბა და სხვა). ცნობილია ჯიშები: შპანკა, მილანური და სხვა. ხენდროს ხშირად არასწორად მარწყვსაც უწოდებენ. ხენდრო ცნობილია აგრეთვე მუშკის მარწყვის სახელწოდებით. საქართველოში ყველგანაა გავრცელებული. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 469.
ნახვამდის, ბავშვებო

ნახვამდის, ბავშვებო (ფრანგ. Au revoir les enfants) — ლუი მალის 1987 წლის ავტობიოგრაფიული ფილმი. ფილმმა მიიღო ოქროს ლომი და სეზარი საუკეთესო ფილმისთვის, ხოლო რეჟისორმა BAFTA საუკეთესო რეჟისურისთვის. ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები. ფილმის მოქმედება მიმდინარეობს მეორე მსოფლიო ომის პერიოდის ოკუპირებულ საფრანგეთში. კათოლიკური კოლეჯის დირექტორი კოლეჯში სამ ებრაელ ბავშვს შეიფარებს საიდუმლოდ. ფრანგი ბიჭი, ჟულიენ კანტენი ერთ-ერთ მათგანს დაუმეგობრდება. კოლეჯის დირექტორს გესტაპოში დაასმენენ და დირექტორსა და სამივე ებრაელ ბიჭს იჭერენ. „Au revoir les enfants“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) „Au revoir les enfants“ — Allmovie-ზე Au Revoir les Enfants screenplay at Google Books Criterion Collection essay by Philip Kemp დაარქივებული 2007-09-29 საიტზე Wayback Machine.
აღმოსავლეთ ევროპის ბაქანი

აღმოსავლეთ ევროპის ბაქანი, რუსეთის ბაქანი — ევროპის ბაქანი, დედამიწის ქერქის ერთ-ერთი ყველაზე მსხვილი და შედარებით მყარი მონაკვეთი, რომელიც მიეკუთვნება უძველესი ბაქნების რიცხვს. იკავებს აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ ევროპის მნიშვნელოვან ნაწილს, სკანდინავიის მთებიდან ურალამდე და ბარენცისა და შავ და კასპიის ზღვამდე არსებულ ტერიტორიას. აღმოსავლეთ ევროპის ბაქნის აღმოსავლეთი საზღვარი ჰერცინულ ნაოჭა სტრუქტურებზე გადის, ახალი მიწის დასავლეთი სანაპიროს, იუგორსკი-შარის, პაი-ხოის, ურალის მთებისა და მდინარე ემბის გაყოლებით; სამხრეთი საზღვარი — იმიერკავკასიაზე, ჩრდილოეთ ყირიმზე, დობრუჯაზე; დასავლეთი — კარპატების რკალზე, დაახლოებით მდინარე ვისლის გაყოლებით, და იუტლანდიის ნახევარკუნძულზე; ჩრდილოეთით აღმოსავლეთ ევროპის ბაქანი ემიჯნება ნორვეგიის კალედონიდებს, საიდანაც საზღვარი ფრანც-იოსების მიწის არქიპელაგზე გადადის. ბაქნის ჩრდილო ნაწილს ბარენცის ზღვა ფარავს. ბაქნის საზღვრებში გამოიყოფა ფარები, ანტეკლიზები და სინეკლიზები. ეს სტრუქტურული ელემენტები თანამედროვე რელიეფშია ასახული. კამბრიულამდელი საძირკვლის გამოსავლები ზედაპირზე ბალტიისა და უკრაინის ფარების სახით აღინიშნება. აღმოსავლეთ ევროპის ბაქნის ყველაზე ღრმა და მოძრავი უბანია კასპიისპირა სინეკლიზა. აღმოსავლეთ ევროპის ბაქნის ისტორიაში გამოიყოფა ორი მსხვილი პერიოდი. პირველი პერიოდის მსვლელობისას, რომელმაც მოიცვა მთელი არქეული, ადრეული და შუა პროტეროზოური ეონი (3500-1600 მლნ. წელი), მიმდინარეობდა კრისტალური ფუნდამენტის ფორმირება; მეორე პროცესის მსვლელობისას საკუთრივ, ბაქნისებური განვითარება, დანალექი საფრისა და თანამედროვე სტრუქტურის წარმოქმნა. ბაქნის საფუძველი აგებულია კამბრიულისწინა ინტენსიურად დანაოჭებული კრისტალური ქანებით (გნაისები, კრისტალური ფიქლები), რომლებიც ბალტიისა და უკრაინის ფარის ფარგლებში გაშიშვლებულია, სხვაგან, კი დიდ ფართობზე დაფარულია დანალექი ქანებით. იქ, სადაც ბაქნის საფუძველი გაშიშვლებულია ან ახლოსაა ზედაპირთან, წარმოდგენილია დენუდაციური მაღლობები და ჭიუხები, ხოლო ბაქნის ღრმად დაძირულ საფუძველზე ვაკეები და დაბლობებია განვითარებული. ფუნდამენტის სასარგებლო წიაღისეულებია: რკინის მადნები, ნიკლის, სპილენძის, ტიტანის, ქარსის, პეგმატიტის, აპატიტისა და სხვათა მადნები. დანალექი საფარი შეიცავს საწვავი აირისა და ნავთობის ბუდობებს, ქვისა და კალიუმის მარილების საბადოებს, წიაღისეულ ნახშირს, ფოსფორიტებს, ბოქსიტებს, სამშენებლო ნედლეულის საბადოებს, აგრეთვე მტკნარი და მინერალური წყლების ბუდობებს. ↑ დავიდოვა მ., კამენსკი ა., ნეკლიუკოვა ნ., ტუშინსკი გ., სსრკ ფიზიკური გეოგრაფია, განათლება, 1988. — გვ. 259-260. ↑ აღმოსავლეთ ევროპის ბაქანი | დიდი რუსული ენციკლოპედია. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-04-23. ციტირების თარიღი: 2021-01-21. ↑ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 51-52. ↑ აღმოსავლეთ ევროპის ბაქანი — სამთო ენციკლოპედია (რუსული)