laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ბოლივიის გეოგრაფია

მთავარი სტატია: ბოლივია. ბოლივია — სახელმწიფო სამხრეთი ამერიკის ცენტრალურ ნაწილში. ჩრდილოეთიდან და ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება ბრაზილია, სამხრეთ აღმოსავლეთიდან პარაგვაი, სამხრეთიდან არგენტინა, ხოლო სამხრეთ-დასავლეთიდან და სამხრეთიდან ჩილე და პერუ. ბოლივიის ფართობი შეადგენს 1 098 580 კმ². მას უკავია 27-ე ადგილი მსოფლიოს ქვეყნებს შორის ფართობის მიხედვით ეთიოპიის შემდეგ. საზღვრის საერთო სიგრძეა 6743 კმ (მათ შორის: არგენტინასთან — 832 კმ, ბრაზილიასთან — 3400 კმ, ჩილესთან — 861 კმ, პარაგვაისთან— 750 კმ, პერუსთან — 900 კმ). ქვეყნის უმაღლესი მწვერვალია — ვულკანი ნევადო-სახამა (6542მ), რომელიც მდებარეობს ორუროს დეპარტამენტში. ბოლივიას 1879 წლიდან არ გააჩნია ზღვაზე გასასვლელი, ამ წელს მან ჩილეს სასარგებლოდ დაკარგა ზღვისპირა ოლქი ანტოფაგასტა წყნარი ოკეანის მეორე ომის შედეგად. მაგრამ ატლანტის ოკეანეში გასასვლელი გზა მაინც აქვს ესაა მდინარე პარაგვაი. ბოლივიის ტერიტორია წარმოადგენს განსაკუთრებით მრავალფეროვან ეკოლოგიურ ზონას. დასავლეთით გადაჭიმულია ანდების მთები და ალტიპლანოს პლატო. ხოლო აღმოსავლეთის დაბლობი უკავია ამაზონის ტროპიკულ ტყეებს და გრან-ჩაკოს. ტბა ტიტიკაკა მდებარეობს ბოლივიისა და პერუს საზღვარზე, ხოლო ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში პოტოსის დეპარტამენტშია მსოფლიოში ყველაზე დიდი მარილის ტბა სალარ-დე-უიუნი. ბოლივიის უდიდესი ქალაქებია: ლა-პასი, ელ-ალტო, სანტა-კრუს-დე-ლა-სიერა და კოჩაბამბა. 2009 წლის მაისში, ბოლივიაში, პერუსა და ჩილეში თავისი ვიზიტისას აშშ-ს ყოფილმა პრეზიდენტმა ჯიმი კარტერმა ამ ქვეყნის ლიდერებთან წამოაყენა წინადადება შეთანხმებულიყვნენ იმაზე რომ, ბოლივიას გადაეცეს გეოგრაფიული მისადგომი წყნარ ოკეანეში. ბოლივიის მდინარეების სია ბოლივიის ტბების სია ბოლივიის ვულკანების სია ბოლივიის ქალაქების სია http://kruzo.com.ua/voksvet/boliviy.htm დაარქივებული 2008-03-15 საიტზე Wayback Machine. ↑ Jimmy Carter propone acuerdo trilateral para solucionar mediterraneidad boliviana(ესპანური).
ჩრდილოეთის ყინულოვანი ოკეანე

ჩრდილოეთის ყინულოვანი ოკეანე აგრეთვე არქტიკის ოკეანე („ჩრდილოეთის პოლარული ზღვა“ 1935 წლამდე) — ძირითადად ჩრდილოეთ პოლარულ რეგიონში მდებარე ოკეანე. იგი მსოფლიოს ხუთი ოკეანიდან უმცირესია სიდიდითა და სიღრმით. მიუხედავად იმისა, რომ საერთაშორისო ჰიდროგრაფიული ორგანიზაცია მას ოკეანედ ცნობს, ოკეანოგრაფები მას არქტიკის ხმელთაშუა ზღვას შემოკლებით არქტიკის ზღვას უწოდებენ და ატლანტის ერთ-ერთ ხმელთაშუა ზღვად განიხილავენ. ოკეანის ზედაპირის უდიდესი ნაწილი ყინულით არის დაფარული წლის ყველაზე ცივ თვეებში ან მთელი წლის განმავლობაში. ოკეანის ტერიტორია შეადგენს 14.75 მილიონი კმ², წყლის მოცულობა შეადგენს 18.07 მილიონ კმ. ოკეანის საშუალო სიღრმე 1225 მეტრია, მაქსიმალური სიღრმე 5527 მეტრი. ჩრდილოეთის ყინულოვანი ოკეანის აუზში შედის: ბარენცის, კარის, ლაპტევების, აღმოსავლეთ ციმბირის, ჩუკოტკის, ბოფორტის, ლინკოლნის, გრენლანდიის, ნორვეგიის, თეთრი და ბაფინის ზღვები. უდიდესი ყურეა ჰუდსონის ყურე. თავისი კუნძულების რაოდენობით ჩრდილოეთის ყინულოვანი ოკეანე მეორე ადგილს იკავებს წყნარი ოკეანის შემდეგ. ეს კუნძულებია: იან-მაიენი, ისლანდია, გრენლანდია, კანადის არქტიკული არქიპელაგი, ვრანგელის კუნძული, ნოვოსიბირსკის კუნძულები, ჩრდილოეთის მიწა, ახალი მიწა, ფრანც-იოსების მიწა, შპიცბერგენი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 159. Neatby, Leslie H., Discovery in Russian and Siberian Waters 1973 ISBN 0-8214-0124-6 Ray, L., and bacon, B., eds., The Arctic Ocean 1982 ISBN 0-333-31017-9 Thorén, Ragnar V. A., Picture Atlas of the Arctic 1969 ISBN 0-8214-0124-6 შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ჩრდილოეთის ყინულოვანი ოკეანე“ ვიკისაწყობში.
დინერის ჩანჩქერი

დინერი — ჩანჩქერი აღმოსავლეთ ავსტრალიაში, კვინსლენდის შტატში. ეს ადგილი მდებარეობს ქალაქ კერნზის სიახლოვეს, მთა ჰიპიპამეს ეროვნული პარკში. ჩანჩქერი წარმოიქმნება მდინარე ბარონზე. დინერის ჩანჩქერიდან 55 კილომეტრში მდებარეობს მარჯნის ზღვა, ხოლო ჩანჩქერიდან 1353 კილომეტრში მდებარეობს შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი ბრიზბენი. ავსტრალიის ჩანჩქერების სია
ელაბანის ჩანჩქერი

ელაბანა — ჩანჩქერი აღმოსავლეთ ავსტრალიაში, კვინსლენდის შტატში. ეს ადგილი მდებარეობს ლამინგტონის ეროვნული პარკში. ჩანჩქერი წარმოიქმნება მდინარე ბინაზე. ელაბანას ჩანჩქერიდან 29 კილომეტრში მდებარეობს ტასმანიის ზღვა, ხოლო ჩანჩქერიდან 82 კილომეტრში მდებარეობს შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი ბრიზბენი. ავსტრალიის ჩანჩქერების სია
ელიზაბეთ-გრანტის ჩანჩქერი

ელიზაბეტ-გრანტი — ჩანჩქერი აღმოსავლეთ ავსტრალიაში, კვინსლენდის შტატში. ეს ადგილი მდებარეობს ტულის ეროვნულ პარკში. ელიზაბეტ-გრანტის ჩანჩქერიდან 53 კილომეტრში მდებარეობს მარჯნის ზღვა, ხოლო ჩანჩქერიდან 1316 კილომეტრში მდებარეობს შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი ბრიზბენი. ავსტრალიის ჩანჩქერების სია
ელინჯას ვარდნობი

ელინჯა — ჩანჩქერი ვარდნობი აღმოსავლეთ ავსტრალიაში, კუინზლენდის შტატში. ეს ადგილი მდებარეობს ატერტონის პლატოში. ელინჯას ვარდნობიდან 43 კილომეტრში მდებარეობს მარჯნის ზღვა, ხოლო ჩანჩქერიდან 1337 კილომეტრში მდებარეობს შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი ბრიზბენი. ავსტრალიის ჩანჩქერების სია
ქვეყნების სია მოსახლეობის სიმჭიდროვის მიხედვით

ამ სტატიაში ჩამოთვლილია სახელმწიფოთა სია, სორტირებული მოსახლეობის სიმჭიდროვის მიხედვით. სიაში მოყვანილია მხოლოდ დამოუკიდებელი ქვეყნები 2004 წლისთვის, მაგრამ არ არის გათვალისწინებული დამოკიდებული ტერიტორიები. ა.^ შენიშვნა: საქართველოს მონაცემები წარმოდგენილია მიახლოებით 3 713 804-ს (2014) დამატებული 52 000 (ცხინვალის რეგიონი) და 240 000 (აფხაზეთი). «CIA World Factbook 2004 დაარქივებული 2019-01-07 საიტზე Wayback Machine. » მსოფლიოს ქვეყნები ფართობის მიხედვით მსოფლიოს ქვეყნები მოსახლეობის მიხედვით ქვეყნების სია
ემერალდ-კრიკის ჩანჩქერი

ემერალდ-კრიკი — ჩანჩქერი აღმოსავლეთ ავსტრალიაში, კვინსლენდის შტატში. ეს ადგილი მდებარეობს ქალაქ კერნზის სიახლოვეს. ემერალდ კრიკის ჩანჩქერიდან 33 კილომეტრში მდებარეობს მარჯნის ზღვა, ხოლო ჩანჩქერიდან 1361 კილომეტრში მდებარეობს შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი ბრიზბენი. ავსტრალიის ჩანჩქერების სია
ენდევორის ჩანჩქერი

ენდევორი — ჩანჩქერი აღმოსავლეთ ავსტრალიაში, კვინსლენდის შტატში. ეს ადგილი მდებარეობს ქალაქ კუკთაუნის სიახლოვეს. ენდევორის ჩანჩქერიდან 24 კილომეტრში მდებარეობს მარჯნის ზღვა, ხოლო ჩანჩქერიდან 1573 კილომეტრში მდებარეობს შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი ბრიზბენი. ავსტრალიის ჩანჩქერების სია
სამხრეთის ოკეანე

სამხრეთის ოკეანე (ასევე ანტარქტიკის ოკეანე) — წყლის აუზი, რომელიც ანტარქტიდას აკრავს გარს. ის მსოფლიოს სიდიდით მეოთხე ოკეანეა, მისი საზღვრები ყველაზე გვიან განისაზღვრა და ოკეანედ მსოფლიო ჰიდროგრაფიულმა ორგანიზაციამ (მჰო) ოფიციალურად მხოლოდ 2000 წელს სცნო, მიუხედავად იმისა, რომ მეზღვაური-მკვლევრები მას დიდი ხანია ამ სახელით მოიხსენიებდნენ (მიუხედავად თავად ტერმინ „ოკეანის“ მნიშვნელობისა, რომელიც აღნიშნავს კონტინენტთაშორისო წყლის მასივს). სამხრეთის ოკეანეს მხოლოდ სამხრეთ ამერიკასთან აქვს სრუტე, წყნარი და ატლანტის ოკეანეებისგან გამოყოფილია წარმოსახვითი მე-60 პარალელის სამხრეთით მდებარე ნაწილია. გადაწყვეტილებაზე იმოქმედა ოკეანოგრაფების მიერ ოკეანის დინებათა მნიშვნელობის ბოლო დროინდელმა აღმოჩენებმა. სხვა წყაროები, მათ შორის აშშ-ის ეროვნული გეოგრაფიული საზოგადოება, ატლანტის, წყნარი და ინდოეთის ოკეანეების საზღვრებს დღემდე ანტარქტიკამდე მიიჩნევენ. ფართობი — 20327000 კმ². ყველაზე ღრმა ადგილი სამხრეთ სანდვიჩის ღრმული — 7235 მ. Oceanography Image of the Day, ვუდს-ჰოლის ოკეანოგრაფიული ინსტიტუტისგან The CIA World Factbook's დაარქივებული 2017-02-13 საიტზე Wayback Machine. სტატია სამხრეთ ოკეანეზე The Fifth Ocean დაარქივებული 2008-09-06 საიტზე Wayback Machine. from Geography.About.com NOAA In-situ Ocean Data Viewer დაარქივებული 2006-02-11 საიტზე Wayback Machine. Plot and download ocean observations NOAA FAQ about the number of oceans დაარქივებული 2007-03-13 საიტზე Wayback Machine.
ფიშერის ჩანჩქერი

ფიშერი — ჩანჩქერი აღმოსავლეთ ავსტრალიაში, კვინსლენდის შტატში. ეს ადგილი მდებარეობს ქალაქ კერნზის სიახლოვეს, ვურუნურანის ეროვნული პარკში. ფიშერის ჩანჩქერიდან 8 კილომეტრში მდებარეობს მარჯნის ზღვა, ხოლო ჩანჩქერიდან 1353 კილომეტრში მდებარეობს შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი ბრიზბენი. ავსტრალიის ჩანჩქერების სია
გომოლაჰრის ჩანჩქერი

გომოლაჰრა — ჩანჩქერი აღმოსავლეთ ავსტრალიაში, კვინსლენდის შტატში. ეს ადგილი მდებარეობს სპრინგბრუკის ეროვნული პარკში. გომოლაჰრას ჩანჩქერიდან 24 კილომეტრში მდებარეობს ტასმანიის ზღვა, ხოლო ჩანჩქერიდან 83 კილომეტრში მდებარეობს შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი ბრიზბენი. ავსტრალიის ჩანჩქერების სია
მარჯნის ზღვა

მარჯნის ზღვა მდებარეობს ავსტრალიის ჩრდილო-აღმოსავლეთში. მას ესაზღვრება დასავლეთიდან ავსტრალია, აღმოსავლეთიდან ვანუატუ და ახალი კალედონია, ჩრდილოეთით სოლომონის კუნძულები, ხოლო სამხრეთით — ტასმანიის ზღვა. დიდი ბარიერული რიფის დიდი ნაწილი მარჯნის ზღვაში ვრცელდება. მარჯნის ზღვის კუნძულები ↑ Australia — Coral Sea — Islands and Dangers ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მარჯნის ზღვა
ჰოუმ-რულის ჩანჩქერი

ჰოუმ-რულის ჩანჩქერი — ჩანჩქერი აღმოსავლეთ ავსტრალიაში, კვინსლენდის შტატში. ეს ადგილი მდებარეობს ქალაქ კუკთაუნის სიახლოვეს. ჰომ რულის ჩანჩქერიდან 8 კილომეტრში მდებარეობს მარჯნის ზღვა, ხოლო ჩანჩქერიდან 1521 კილომეტრში მდებარეობს შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი ბრიზბენი. ავსტრალიის ჩანჩქერების სია
ჩილეს გეოგრაფია

ჩილე — სახელმწიფო სამხრეთ ამერიკაში, უკავია გრძელი ვიწრო ზოლი წყნარი ოკეანის სანაპიროს გასწვრივ, ატაკამას უდაბნოდან (17° ს. გ.) ფროუორდამდე (54° ს. გ.). ჩილეს ეკუთვნის ასევე ცეცხლოვანი მიწის არქიპელაგი (რომლის ყველაზე დიდ კუნძულს იყოფს არგენტინასთან), ხუან-ფერნანდესის არქიპელაგი, აღდგომის კუნძული და ვულკანური კუნძული სალა-ი-გომესი. ჩილე ასევე პრეტენზიას აცხადებს ანტარქტიკის ტერიტორიის გარკვეულ ნაწილზე. ჩილეს ფართობია (აღდგომის კუნძულისა და ანტარქტიკის ჩილეს სექტორის გარდა) — 756 950 კმ², საიდანაც წყალია— 8150 კმ². აღდგომის კუნძულების ფართობია — 163,6 კმ², ჩილეს ანტარქტიკული სექტორისა — დაახლოებით 1,25 მლნ. კმ². სანაპირო ზოლის სიგრძეა 6435 კმ, სახმელეთო საზღვარი უდრის — 6171 კმ (არგენტინა — 5150 კმ, ბოლივია — 861 კმ, პერუ — 160 კმ). ჩილე მდებარეობს ანდების სამხრეთ ნაწილში. ჩილეს უმაღლესი მწვერვალია მთა ოხოს-დელ-სალადო (6880 მ). ჩილე სეისმურად აქტიურ ზონაში მდებარეობს. 1960 წლის 22 მაისს ჩილეში მოხდა მსოფლიოს ისტორიაში ყველაზე ძლიერი მიწისძვრა, რომლის სიმძლავრე 9,5 მაგნიტუდას შეადგენდა. ჩილეში მდებარეობს ნიტრატების ერთ–ერთი მსხვილი საბადო მსოფლიოში. მოიპოვებენ ასევე სპილენძს, რკინის მადანს, მარგანეცს, ვერცხლისწყალს, თუთიას, ნავთობს და ნახშირს. ჩილეს ტბების სია: ბუენოს-აირესის ტბა ვილიარიკა ლიანკიუე პუეირედონი სან-მარტინის ტბა ფანიანო ჩილეს ტერიტორიაზე ჩრდილოეთით გავრცელებულია ტროპიკული კლიმატის ტიპი, სამხრეთით გადადის ზომიერად ოკეანურში, ხოლო ანტარქტიკულ სექტორში სუბანტარქტიკული და ანტარქტიკული ტიპებია გავრცელებული. ჩილეს სანაპირო საკმაოდ ცივია, რაც გამოწვეულია ჰუმბოლდტის ცივი დინების გამო, რომელიც წარმოადგენს დასავლეთის ქარების დინების ტოტს, აღნიშნული დინება კლიმატზე გავლენას ახდენს გალაპაგოსის არქიპელაგზე, რომელიც თითქმის ეკვატორთან მდებარეობს. ჩილეს ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარეობს უდაბნო ატაკამა — მსოფლიოში ყველაზე უნალექო ტერიტორია, სადაც წვიმა რამდენიმე ათეულ წელიწადში ერთხელ მოდის. სამხრეთით ნალექების რაოდენობა წელიწადში 2300 მმ აღწევს (ვალდივია და კუნძული ჩილოე). ჩილეს კუნძულების სია ჩილეს ვულკანების სია ჩილეს მდინარეების სია ჩილე
ჰერბერტ-რივერის ჩანჩქერი

მდინარე ჰარბერტი — ჩანჩქერი აღმოსავლეთ ავსტრალიაში, კვინსლენდის შტატში. ეს ადგილი მდებარეობს გირინგუნის ეროვნული პარკში. მდინარე ჰარბერტის ჩანჩქერიდან 64 კილომეტრში მდებარეობს მარჯნის ზღვა, ხოლო ჩანჩქერიდან 1293 კილომეტრში მდებარეობს შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი ბრიზბენი. ავსტრალიის ჩანჩქერების სია
კარპენტარია

კარპენტარია (ინგლ. Gulf of Carpentaria) — ყურე წყნარის ოკეანის არაფურის ზღვაში, ჩრდილოეთ ავსტრალიის ნაპირებთან. დასავლეთიდან შემოზღუდულია არნემ-ლენდის ნახევარკუნძულით, ხოლო აღმოსავლეთიდან კეიპ-იორკის ნახევარკუნძულით. ხმელეთში შეჭრილია 600 კილომეტრზე. ფართობი 310 000 კმ². წყალი შედარებით წყალმარჩხია. წყლის მაქსიმალური სიღრმე 69 მ. წყლის ზედაპირის საშუალოთვიური ტემპერატურა ზამთარში 23-25 °C, ხოლო ზაფხულში 29 °C აღწევს. მარილიანობა 34,8 ‰. ნაპირებთან დამახასიათებელია ძლიერი მიქცევა-მოქცევითი დინებები. ყურეში მდებარეობს ბევრი კუნძული, მათ შორის: უელსლის კუნძულები, გრუტ-აილენდი და ბიკერტონი. კარპენტარია წარმოადგენს ეპიკონტინენტური ზღვის იშვიათ თანამედროვე მაგალითს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 415. კარპენტარია – ენციკლოპედია ბრიტანიკა (ინგლისური) კარპენტარია – დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია[მკვდარი ბმული] (რუსული)
ტორესის სრუტე

ტორესის სრუტე — მდებარეობს ავსტრალიასა და ახალ გვინეას შორის. დაახლოებით 150 კმ სიგანისაა. სამხრეთით ესაზღვრება კეიპ-იორკის ნახევარკუნძული, ჩრდილოეთით პაპუა-ახალი გვინეის დასავლეთი პროვინცია. ტორესის სრუტე ერთმანეთთან აკავშირებს მარჯნისა და არაფურის ზღვებს. არის მნიშვნელოვანი საერთაშორისო სანაოსნო გზა. სრუტეში მდებარეობს სულ მცირე 274 პატარა კუნძული, რომელთა ჯგუფსაც ტორესის სრუტის კუნძულებს უწოდებენ. ტორესის სრუტის კუნძულები
ჯოუნზის ჩანჩქერი (კუინზლენდი)

ჯოუნსი — ჩანჩქერი აღმოსავლეთ ავსტრალიაში, კვინსლენდის შტატში. ეს ადგილი მდებარეობს ვურუნურანის ეროვნული პარკში. ამავე სახელწოდების ჩანჩქერი მდებარეობს აშშ-ს შტატ მერილენდში. ჯოუნსის ჩანჩქერიდან 1390 კილომეტრში მდებარეობს შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი ბრიზბენი. ავსტრალიის ჩანჩქერების სია
დარლინგი (მდინარე)

დარლინგი — რიგით მეოთხე ყველაზე გრძელი მდინარე ავსტრალიაში (სიგრძე 1,462 კმ). იგი სათავეს იღებს შტატ ახალი სამხრეთი უელსის ჩრდილოეთით, შემდეგ კი უერთდება მდინარე მურეის. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „დარლინგი (მდინარე)“ ვიკისაწყობში. ↑ Longest Rivers. Geoscience Australia. ციტირების თარიღი: 2011-08-1.
ჯოზეფინას ჩანჩქერი

ჯოზეფინა — ჩანჩქერი აღმოსავლეთ ავსტრალიაში, კვინსლენდის შტატში. ეს ადგილი მდებარეობს ვურუნურანის ეროვნული პარკში, მდინარე რუსელზე. ამ ჩანჩქერს გააჩნია 3 ვარდნობი. ჯოზეფინას ჩანჩქერიდან 19 კილომეტრში მდებარეობს მარჯნის ზღვა, ხოლო 1 331 კილომეტრში მდებარეობს შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი ბრიზბენი. ავსტრალიის ჩანჩქერების სია
მურეი (მდინარე)

მურეი, მარი (ინგლ. Murray /mʌri/) — ავსტრალიის უდიდესი მდინარე. სიგრძე 2530 კმ (მდ. დარლინგთან ერთად — 3490 კმ), აუზის ფართობი 1600 ათასი კმ². სათავეს იღებს ავსტრალიის ალპების თოვლიან კალთებზე, კონტინენტის უმაღლესი მწვერვალის — კოსციუშკოს (2228 მ) მთის ძირში. მიედინება დასავლეთით და ჩრდილო-დასავლეთით, ქალაქ მორგანთან ახლოს უხვევს სამხრეთით და ჩაედინება ენკაუნტერის ყურეში (ინდოეთის ოკეანის ავსტრალიის დიდი ყურის ნაწილი). მთავარი შენაკადებია: მარამბიჯი, დარლინგი (მარჯვენა) და მიტა-მიტა, ოვენსი, გოულბერნი, ლოდონი (მარცხენა). სამდინარო სისტემის დინებათა საერთო სიგრძე 89 ათასი კმ-ია. წყალშემკრები აუზის მდინარეები უპირატესად წვიმის წყლებით იკვებება. ნალექებს ხშირად თავსხმის ხასიათი აქვს. წვიმების პერიოდში მდინარეებში წყლის დონე სწრაფად იზრდება, რაც ხშირად წყალმოვარდნებს იწვევს. წლის მშრალ დროს შენაკადების უმეტესობა შრება და მთავარ მდინარემდე ვერ აღწევს, მურეი ძლიერ მცირდება. წყლის საშუალო მრავალწლიური ხარჯი ქვემო წელზე 258 მ³/წმ-ია (ჩამონადენის წლიური მოცულობა — 8,1 კმ³, ბუნებრივ პირობებში შეადგენდა 23,9 კმ³-ს), მაქსიმალური — 2044 მ³/წმ, მინიმალური — 12 მ³/წმ. შესართავის ოლქი (ფართობი 1400 კმ²) მოიცავს ქვემო მურეის კალაპოტს, ალეგზანდრინისა და ალბერტის მტკნარწყლიან ტბებს, კურონგის ლაგუნას (სიგრძე 100 კმ-ზე მეტი, სიგანე 100 მ-დან 5 კმ-მდე), რომელიც ენკაუნტერის ყურისგან გამოყოფილია იანგჰაზბენდის ნახევარკუნძულით (120 კმ სიგრძისა და 2–3 კმ სიგანის ვიწრო ცელა). სერ-რიჩარდისა (შესართავის ოლქიდან ჩრდილო-დასავლეთით) და იანგჰაზბენდის (სამხრეთ-დასავლეთით) ნახევარკუნძულებს შორის მოქცეულია ვიწრო სრუტე — მურეის უშუალო გასასვლელი ოკეანეში, რომელიც ჩვეულებრივ მდინარის შესართავად ითვლება. ენკაუნტერის ყურეში მოქცევათა უდიდესი ნიშნული 2,2 მ-ია, შესართავში — 1,3 მ. კურონგის ლაგუნა ფრინველთა საბინადრო და საბუდარი ადგილია, კერძოდ ავსტრალიური ვარხვების დიდი კოლონიისა. მურეის ჩამონადენის შემცირებამ ლაგუნაში წყლის მარილიანობის გაზრდა გამოიწვია, 1980-იანი წლებიდან მასში მნიშვნელოვნად შემცირდა გადამფრენ ფრინველთა და თევზის მრავალი სახეობის რაოდენობა. მურეის ჩამონადენი რეგულირდება წყალსაცავებით, რომელთაგან უდიდესებია: დარტმუთი (3,9 კმ³), ჰიუმი, მალუეილა, ვიქტორია. ყველა წყალსაცავის დანიშნულებაა გაზაფხულზე მთებში თოვლის აქტიური დნობის დროს მომატებული დინების პერიოდში წყლის დაგროვება შემდგომში წლის მშრალ პერიოდებში (ზაფხული – შემოდგომა) გასახარჯად, წყლის გამოყენება მიწების მოსარწყავად, სამრეწველო და საქალაქო წყალმომარაგებისათვის, ელექტროენერგიის გამოსამუშავებლად და რეკრეაციის მიზნებისთვის. მდინარის რეჟიმს ასევე არეგულირებს მრავალი დაბალდაწნევიანი კაშხალი და რაბი. ჰიდროტექნიკური სისტემა „თოვლიანი მთები“ (აგებულია 1974 წელს), რომელიც მოიცავს წყალსაცავებს, ჰესებს, გვირაბებს ჩამონადენის გადასასროლად, მდინარეების მურეის, დარლინგისა და მარაბრიჯის შუამდინარეთის რწყვის საშუალებას იძლევა. მურეის ზემო წელზე მდებარეობს კოსციუშკოს ეროვნული პარკი. მდინარეზე განლაგებულია ქალაქები (დინების მიმართულებით) ოლბერი, ეჩუკა, სოუნ-ჰილი, მილდიურა, რენმარკი, მურეი-ბრიჯი, გულვა. ↑ 1.0 1.1 Михайлова М. В. Муррей // Большая российская энциклопедия. т. 21. — М., 2013. — стр. 494–495.
პალუმის ქედის ეროვნული პარკი

პალუმის ქედი — ეროვნული პარკი ავსტრალიის შტატ კუინზლენდში, ბრიზბენის ჩრდილო-დასავლეთით, 1 188 კილომეტრში, კერნზა და ტაუნსვილის შორის. ეროვნული პარკი მოიცავს ბელენდერ კერის ქედის ნაწილს, აქვე მდებარეობს რამდენიმე ჩანჩქერი მათ შორის ჩანჩქერი ჯურამა, აგრეთვე აქ არის ტბა პალუმა.
დიდი წყალგამყოფი ქედი

დიდი წყალგამყოფი ქედი (ინგლ. Great Dividing Range) — მთათა სისტემა ავსტრალიაში. გადაჭიმულია ავსტრალიის აღმოსავლეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ სანაპიროს გასწვრივ 3500 კმ სიგრძეზე. განფენილია ვიქტორიის, ახალი სამხრეთი უელსისა და კუინზლენდის შტატების ტერიტორიებზე. ქედის უმაღლესი მწვერვალია კოსციუშკო (2228 მ). დიდი წყალგამყოფი ქედი ჰერცინული დანაოჭებისაა. აღმოსავლეთი კალთები ციცაბოა, დასავლეთი — დამრეცი. არის ნავთობისა და ბუნებრივი აირის, ნახშირის, კალის, პოლიმეტალებისა და ოქროს საბადოები. დიდი წყალგამყოფი ქედი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული) დიდი წყალგამყოფი ქედი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
კერნეის ჩანჩქერი

კერნეი — ჩანჩქერი აღმოსავლეთ ავსტრალიაში, კვინსლენდის შტატში. ეს ადგილი მდებარეობს ვურუნურანის ეროვნული პარკში. კერნეის ჩანჩქერიდან 16 კილომეტრში მდებარეობს მარჯნის ზღვა, ხოლო 1 341 კილომეტრში მდებარეობს შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი ბრიზბენი. ავსტრალიის ჩანჩქერების სია
კონდალილის ჩანჩქერი

კონდალილა — ჩანჩქერი აღმოსავლეთ ავსტრალიაში, კვინსლენდის შტატში. ეს ადგილი მდებარეობს ქალაქ მაპლტონის სიახლოვეს. კონდალილას ჩანჩქერიდან 23 კილომეტრში მდებარეობს ტასმანიის ზღვა, ხოლო ჩანჩქერიდან 89 კილომეტრში მდებარეობს შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი ბრიზბენი. ავსტრალიის ჩანჩქერების სია
ლეიჩარდის ჩანჩქერი

ლეიჩარდი — ჩანჩქერი აღმოსავლეთ ავსტრალიაში, კვინსლენდის შტატში. ეს ჩანჩქერი წარმოიქმნება მდინარე ლეიჩარდზე. ლეიჩარდის ჩანჩქერიდან 50 კილომეტრში მდებარეობს კარპენტარიის ყურე. ავსტრალიის ჩანჩქერების სია
მიჭპა

მიჭპა — ქართულ მითოლოგიაში (სვანებში) ღვთაება - მსხვილი რქოსანი საქონლის მფარველი ზამთრის პერიოდში.
ოლივერ უოლკოტი

ოლივერ უოლკოტ უმცროსი (ინგლ. Oliver Wolcott; დ. 11 იანვარი, 1760 — გ. 1 ივნისი, 1833) — აშშ-ის ხაზინის მდივანი 1795–1800 წლებში, კონექტიკუტის გუბერნატორი 1817–1827 წლებში. დაიბადა კონექტიკუტში, ქალაქ ლიჩფილდში, 1778 წელს დაამთავრა იელის უნივერსიტეტი. 1795 წელს დაინიშნა აშშ-ის ხაზინის მდივნად, ალეგზანდერ ჰამილტონის ადგილზე, მაგრამ 1800 წელს გადადგა საზოგადოების მხრიდან უარყოფითი დამოკიდებულების გამო. პრესამ ის დაადანაშაულა აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის შენობაში ხანძრის გაჩენაში. 1803–1815 წლებში უოლკოტი კერძო ბიზნესით იყო დაკავებული ქალაქ ნიუ-იორკში, შემდგომში დაბრუნდა ლიჩფილდში. 1817 წელს აირჩიეს გუბერნატორად, მან 10 წელი დაჰყო ამ პოსტზე. მისი მმართველობის პერიოდში კონექტიკუტის შტატის ეკონომიკა შესამჩნევად განვითარდა. ოლივერ უოლკოტი გარდაიცვალა ნიუ-იორკში. დაკრძალულია ლიჩფილდში. ოლივერ უოლკოტი — Find a Grave-ზე
მალანდის ჩანჩქერი

მალანდა — ჩანჩქერი აღმოსავლეთ ავსტრალიაში, კვინსლენდის შტატში. ეს ადგილი მდებარეობს ატერტონის პლატოში, მალანდა წარმოიქმნება მდინარე ჯონსონზე. მალანდას ჩანჩქერი 45 კილომეტრში მდებარეობს მარჯნის ზღვა, ხოლო ჩანჩქერიდან 1 354 კილომეტრში მდებარეობს შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი ბრიზბენი. ჩანჩქერის კოორდინატები 17°21′18″ ს. გ. 145°35′11″ ა. გ.﻿ / ﻿17.35500° ს. გ. 145.58639° ა. გ.﻿ / -17.35500; 145.58639. ავსტრალიის ჩანჩქერების სია
მილა-მილა (ჩანჩქერი)

მილა-მილა — ჩანჩქერი აღმოსავლეთ ავსტრალიაში, კვინსლენდის შტატში. ეს ადგილი მდებარეობს ატერტონის პლატოზე, მისი სიმაღლე შეადგენს 18.3 მეტრს და მას გააჩნია 1 ვარდნობი. მილა-მილას ჩანჩქერიდან 48 კილომეტრში მდებარეობს მარჯნის ზღვა, ხოლო ჩანჩქერიდან 1 357 კილომეტრში მდებარეობს შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი ბრიზბენი. ჩანჩქერის კოორდინატები 17°29′44″ ს. გ. 145°36′36″ ა. გ.﻿ / ﻿17.49556° ს. გ. 145.61000° ა. გ.﻿ / -17.49556; 145.61000. ავსტრალიის ჩანჩქერების სია
მილსტრიმის ჩანჩქერი

მილსტრიმი — ჩანჩქერი აღმოსავლეთ ავსტრალიაში, კვინსლენდის შტატში. ეს ადგილი მდებარეობს ატერტონის პლატოში, მილსტრიმის ჩანჩქერების ეროვნულ პარკში. მილსტრიმის ჩანჩქერიდან 81 კილომეტრში მდებარეობს მარჯნის ზღვა, ხოლო 1 342 კილომეტრში მდებარეობს შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი ბრიზბენი. ჩანჩქერის კოორდინატები 17°38′35″ ს. გ. 145°27′27″ ა. გ.﻿ / ﻿17.64306° ს. გ. 145.45750° ა. გ.﻿ / -17.64306; 145.45750. ავსტრალიის ჩანჩქერების სია
მილმილგის ჩანჩქერი

მილმილგი — ჩანჩქერი აღმოსავლეთ ავსტრალიაში, კვინსლენდის შტატში. ეს ადგილი მდებარეობს ქალაქ კერნზის სიახლოვეს. მილმილგის ჩანჩქერიდან 12 კილომეტრში მდებარეობს მარჯნის ზღვა, ხოლო ჩანჩქერიდან 1 384 კილომეტრში მდებარეობს შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი ბრიზბენი. ავსტრალიის ჩანჩქერების სია
მორანსის ჩანჩქერი

მორანსი — ჩანჩქერი აღმოსავლეთ ავსტრალიაში, კვინსლენდის შტატში. ეს ადგილი მდებარეობს ლამინგტონის ეროვნული პარკში, მისი სიმაღლე შეადგენს 80 მეტრს და მას გააჩნია 1 ვარდნობი. მორანსის ჩანჩქერიდან 22 კილომეტრში მდებარეობს ტასმანიის ზღვა, ხოლო ჩანჩქერიდან 83 კილომეტრში მდებარეობს შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი ბრიზბენი. ავსტრალიის ჩანჩქერების სია მორანსის ჩანჩქერი — ვიდეო მასალა YouTube-ზე
მუჰალის ჩანჩქერი

მუჰალი — ჩანჩქერი აღმოსავლეთ ავსტრალიაში, კვინსლენდის შტატში. ეს ადგილი მდებარეობს ვურუნურანის ეროვნული პარკში. მუჰალის ჩანჩქერიდან 42 კილომეტრში მდებარეობს მარჯნის ზღვა, ხოლო ჩანჩქერიდან 1329 კილომეტრში მდებარეობს შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი ბრიზბენი. ავსტრალიის ჩანჩქერების სია
მურეის ჩანჩქერი

მურეი — ჩანჩქერი აღმოსავლეთ ავსტრალიაში, კვინსლენდის შტატში. ეს ადგილი მდებარეობს ზემო მურეის ეროვნულ პარკში და მისი სიმაღლე შეადგენს 30 მეტრს. მურეის ჩანჩქერიდან 20 კილომეტრში მდებარეობს მარჯნის ზღვა, ხოლო ჩანჩქერიდან 1268 კილომეტრში მდებარეობს შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი ბრიზბენი. ავსტრალიის ჩანჩქერების სია Murray Upper National Park EPA/QPWS დაარქივებული 2009-07-03 საიტზე Wayback Machine.
ნანდროის ჩანჩქერი

ნანდროი — ჩანჩქერი აღმოსავლეთ ავსტრალიაში, კვინსლენდის შტატში. ეს ადგილი მდებარეობს ვურუნურანის ეროვნულ პარკში. ნანდროის ჩანჩქერიდან 41 კილომეტრში მდებარეობს მარჯნის ზღვა, ხოლო ჩანჩქერიდან 1362 კილომეტრში მდებარეობს შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი ბრიზბენი. ავსტრალიის ჩანჩქერების სია