laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
თეფეჯიქი (ფინდიქლის რაიონი)

თეფეჯიქი (თურქ. Tepecik) — სოფელი ფინდიქლის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 68 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ ფინდიქლიდან 8 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 114 ადამიანი ცხოვრობს. ↑ Tepecik Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Rize Fındıklı Tepecik Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020.
იაილაჯილარი (ფინდიქლის რაიონი)

იაილაჯილარი (თურქ. Yaylacılar) — სოფელი ფინდიქლის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 75 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ ფინდიქლიდან 15 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 120 ადამიანი ცხოვრობს. ↑ Yaylacılar Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Rize Fındıklı Yaylacılar Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020.
იენიქოი (ფინდიქლის რაიონი)

იენიქოი (თურქ. Yeniköy) — სოფელი ფინდიქლის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 64 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ ფინდიქლიდან 7 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 321 ადამიანი ცხოვრობს. ↑ Yeniköy Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Rize Fındıklı Yeniköy Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020.
დმანისის ფაუნა

დმანისის ფაუნა — პლიოცენის დასასრულისა და მეოთხეული პერიოდის დასაწყისის (ეოპლეისტოცენი) ხერხემლიანთა ფაუნა, აღმოჩენილია ქვემო ქართლში, დმანისის ნაქალაქარის ტერიტორიაზე. დმანისის ფაუნის შემადგენლობაში დადგენილია გიგანტური სირაქლემა, მაჩვზღარბა, ეტრუსკის მგელი, ფოცხვერი, ჯიქი, დათვი, ხმალკბილა ვეფხვი, ეტრუსკის მარტორქა, სტენონის ცხენი, გიგანტური ირემი, ჟირაფი, ირემლაღი, ზორგელია, პირველყოფილი ძროხა და სხვ., დ. ფ-ს განსაკუთრებულ მეცნიერულ მნიშვნელობას ანიჭებს ფაუნის ნაშთებთან ერთად აღმოჩენილი აფრიკული წარმოშობის ადრეული ჰომინიდის Homo ergaster-ის („მშრომელი ადამიანი“) თავის ქალა და ქვედა ყბა. დმანისელი ჰომინიდი (Homo georgicus) უძველესია ევროპაში და მისი აბსოლუტური ასაკი 1,8 მილიონი წელია. დმანისში ადრეული ჰომინიდისა და ვილაფრანგული ფაუნის აღმოჩენას დიდი მნიშვნელობა აქვს უძველესი ადამიანისა და ფაუნის ისტორიის, მიგრაციის დროისა და გზების დასადგენად. ფაუნისა და პალინოლოგიური ნაშთების გამოკვლევით ირკვევა, რომ აღმოსავლეთ საქართველოში (ქვემო ქართლი) 1,8 მლნ. წლის წინ, სავარაუდოდ, ტერიტორიის უმეტესი ნაწილი ეკავა სავანური ტიპის ლანდშაფტს თბილი და ზომიერად ტენიანი ჰავით. ვეკუა ა., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. ?.
იენიშეჰითლიქი (ფინდიქლის რაიონი)

იენიშეჰითლიქი (თურქ. Yenişehitlik) — სოფელი ფინდიქლის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 75 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ ფინდიქლიდან 15 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 87 ადამიანი ცხოვრობს. ↑ Yenişehitlik Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Rize Fındıklı Yenişehitlik Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020.
კულა

კულა — ღვინის გრძელყელიანი, მრგვალმუცლიანი სასმისი, უმთავრესად ხის, აგრეთვე აყოროსა (გოგრა) და ლითონის (ვერცხლი, სპილენძი). კულის ყელის ხვრელი პირისკენ თანდათანობით ვიწროვდება და სმის დროს რაკრაკა ხმას გამოსცემს, ხმიანი სასმისი ქართულ სუფრაზე სალაღობოდ იხმარებოდა, ზოგჯერ მოჭედილი იყო ვერცხლის ჭედური ფირფიტებით, აყიროს კულას კი გიშრით ამკობდნენ. გაბუნია ლ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 63.
ალექსანდრე დობორჯგინიძე

ალექსანდრე მათეს ძე დობორჯგინიძე (დ. 15 აგვისტო, 1902, ფოთი, — გ. 20 ივლისი, 1950, ბორჯომი) — ქართველი საჭადრაკო კომპოზიტორი. მისი პირველი საჭადრაკო ნაწარმოები დაიბეჭდა 1928 წელს. გამოქვეყნებული აქვს 150-ზე მეტი კომპოზიცია. იყო საკავშირო და საერთაშორისო კონკურსების რამდენიმე პირველი პრიზის მფლობელი. აღზარდა ქართველ საჭადრაკო კომპოზიტორთა მთელი თაობა. მისი თაოსნობით საქართველოში პირველად მოეწყო საჭადრაკო კომპოზიტორთა საკავშირო კონკურსები (1930, 1933). ალექსანდრე დობოჯრგინიძე „შახმატი ვ სსსრ“, 1936, I პრიზი ამოხსნა: 1. მფf7 1. ... f:e4 2. მf5+ მფ:f5 3. g4# 1. ... d:e4 2. მc4+ მფd5 3. მb6# ტაბიძე ო., გამოჩენილი ქართველი საჭადრაკო კომპოზიტორი, «მერანი», 1986, №12. გიორგაძე თ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 464. გიორგაძე თ., ქართული ჭადრაკის მატიანე, ნაწ. I, თბ., 1995. — გვ. 52.
კონსტანტინე დობჟინსკი

კონსტანტინე ანდრიას ძე დობჟინსკი (რუს. Константин Андреевич Добжинский; დ. 25 დეკემბერი, 1889, ასტრახანი, — გ. 24 აპრილი, 1967, თბილისი) — რუსი მსახიობი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1954). სასცენო მოღვაწეობა დაიწყო 1906 წელს ქალაქ მიკოლაივში (ნიკოლაევში). გამოდიოდა რუსეთის სხვადასხვა თეატრის სცენაზე. 1936 წლიდან გარდაცვალებამდე მუშაობდა თბილისის ა. გრიბოედოვის სახელობის თეატრში. მისი საუკეთესო როლები იყო: ფროლ ფედულიჩი, ჩუგუნოვი (ა. ოსტროვსკის „უკანასკნელი მსხვერპლი", "მგლები და ცხვრები"), ბერესტი (ა. კორნეიჩუკის „პლატონ კრეჩეტი"), ჟელეზნოვი (მ. გორკის „ვასა ჟელეზნოვა"), სტოროჟევი (ნ. ვირტას „მიწა"), კრასავინი (ს. ნაიდენოვის „ვანიუშინის ოჯახი"), დუბასოვი (ი. ბეხტერევისა და ა. რაზუმოვსკის „მხედართმთავარი სუვოროვი"), რომან კოშკინი (კ. ტრენიოვის „ლიუბოვ იაროვაია"), ვასინი, პროფ. ვორონცოვი (კ. სიმონოვის „რუსი ადამიანები", „ასეც იქნება") და სხვ. ცუცქირიძე შ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 464. Константин Андреевич Добжинский — Виртуальный музей Тбилисского государственного академического русского драматического театра имени А.С. Грибоедова. ↑ საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1954. №2. გვ. 8.
რაინდ მინდაძე

რაინდ მინდაძე (დ. 22 ივლისი, 1939, სოფელი ორბელი, ცაგერის რაიონი, საქართველოს სსრ — გ. 1994, საქართველო) — ქართველი ბიოლოგი, მეღვინე და საჭადრაკო კომპოზიტორი. კონკურსებზე მისი საუკეთესო შედეგებია: ოდესის ფესტივალი - I პრიზი (1984), 1983 და 1986 წლებში მოიპოვა III პრიზი. რაინდ მინდაძე ოდესის ფესტივალი, 1982 საქები შეფასება ამოხსნა: 1. მc5 გიორგაძე თ., ქართული ჭადრაკის მატიანე, ნაწ. I, თბ., 1995. — გვ. 54. გიორგაძე თ., ქართული ჭადრაკის მატიანე, ნაწ. II, თბ., 1997. — გვ. 331.
მერი შილდელი

მერი შილდელი (მერი მიჩილაშვილი; დ. 10 ოქტომბერი, 1915, სოფელი შილდა, ყვარლის რაიონი — გ. 13 მაისი, 1982) — ქართველი მომღერალი, რომანსების უბადლო შემსრულებელი. საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1956). 1935–1937 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიაში (ვოკალური). 1936–1937 წლებში მღეროდა სანდრო კავსაძის გუნდში (კონტრალტო). 1937 წლიდან გამოდიოდა ესტრადაზე ვადაჭკორიას გვარით, 1940 წლიდან კი შილდელის ფსევდონიმით. 1940 წელს ესტრადის საკავშირო დათვალიერების დროს არკადი რაიკინმა მიიწვია თავის თეატრში. მალე დაბრუნდა თბილისში, სადაც იმ პერიოდში ქართულ ესტრადაზე ნაყოფიერად მოღვაწეობდა ერთ-ერთი საესტრადო ბრიგადა, რომელშიც შედიოდნენ: ძაგნიძისა და ჩხიკვაძის დუეტი, საშა გომელაური, კაკო კვანტალიანი, გოგუცა კუპრაშვილი, ვასო გოძიაშვილი და მისი მეუღლე – ევგენია ათაბეგოვა. ცნობილია, რომ იმ ბრიგადასთან ერთად მერი შილდელი მეორე მსოფლიო ომის დროს ფრონტის ხაზზეც გამოდიოდა კონცერტებით. გამსვლელი ბრიგადა და, მათ შორის მერიც, ომის დროს სამხედრო ნაწილებსა და ჰოსპიტლებში ჯარისკაცებისთვის მღეროდა. მისმა ხმამ რამდენიმე სასიკვდილოდ გადადებული ჯარისკაცი კომიდან გამოიყვანა და მათ სიცოცხლე დაუბრუნა. მისი სიმღერა გულგრილს ვერ ტოვებდა მსმენელს. მერის საკმაოდ დიდი რეპერტუარი ჰქონდა, რომელიც გიორგი ჩუბინაშვილის, ირაკლი ჯაბადარისა და გიორგი ცაბაძის ნაწარმოებებისგან შედგებოდა. ქართული მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი. – თბ., 2015. – გვ. 520 მერი შილდელი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1956 №4. გვ. 9. ↑ მერი შილდელი mematiane.ge-ზე
ოთარ მამულაშვილი

ოთარ მამულაშვილი (დ. 7 ივლისი, 1933, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი აგრონომი და საჭადრაკო კომპოზიტორი. ოთარ მამულაშვილი „შამათი“ (გორი), 1992 ამოხსნა: 1. მh3 თუ 1. ... მფe5 2. კg7# თუ 1. ... მფd3 2. მf2# გიორგაძე თ., ქართული ჭადრაკის მატიანე, ნაწ. I, თბ., 1995. — გვ. 52. გიორგაძე თ., ქართული ჭადრაკის მატიანე, ნაწ. II, თბ., 1997. — გვ. 330.
ფილიპე მამულია

ფილიპე მამულია (დ. 9 სექტემბერი, 1932, საქართველოს სსრ) — ქართველი საჭადრაკო კომპოზიტორი. იბეჭდებოდა 1950-იანი წლების ქართულ პრესაში. იყო საავიაციო ქარხნის თანამშრომელი. ფილიპე მამულია „64 - შახმატნოე ობოზრენიე“, 1986 ამოხსნა: 1. ლh5 გიორგაძე თ., ქართული ჭადრაკის მატიანე, ნაწ. I, თბ., 1995. — გვ. 52. გიორგაძე თ., ქართული ჭადრაკის მატიანე, ნაწ. II, თბ., 1997. — გვ. 330.
კულაკთაუ

კულაკთაუ — კლდოვანი მწვერვალი საქართველოსა და რუსეთის (ყაბარდო-ბალყარეთი) საზღვარზე, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ცენტრალური კავკასიონის მთავარ წყალგამყოფ ქედზე, უღელტეხილებს — ტვიბერსა და ყვითლოდს შორის. სიმაღლე ზღვის დონიდან 4143 მ. კულაკთაუ აგებულია პალეოზოური კრისტალური ფიქლებითა და გრანიტოიდებით. კალთების ძირას იწყება მყინვარები. დამახასიათებელია ნივალური ლანდშაფტი. დევდარიანი გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 63.
ანზორ მაჩიტიძე

ანზორ მაჩიტიძე (დ. 14 მარტი, 1930, სოფელი ბაში, სამტრედიის რაიონი, საქართველოს სსრ — გ. დეკემბერი, 2001, საქართველო) — ქართველი აგრონომ-ტექნოლოგი, მწვრთნელი და საჭადრაკო კომპოზიტორი. ანზორ მაჩიტიძის სახელთანაა დაკავშირებული სამტრედიის და ვანის საჭადრაკო კლუბების მუშაობა. მისი ინიციატივით 1983 წელს სამტრედიაში გიორგი ნიკოლაძის, ხოლო 1984 და 1985 წლებში ვანში გალაკტიონ და ტიციან ტაბიძეების მემორიალები გაიმართა. ანზორ მაჩიტიძე „64 - შახმატნოე ობოზრენიე“, 1987 ამოხსნა: 1. თუ g8ლ? პატი 1. g8ე! მფa2 2. მფc2 ა ვარიანტი: 2. ... მფa1 3. ეa8 ბ ვარიანტი: 2. ... მფa3 3. ეg4 გ ვარიანტი: 2. ... a3 3. ეa8 გიორგაძე თ., ქართული ჭადრაკის მატიანე, ნაწ. I, თბ., 1995. — გვ. 52. გიორგაძე თ., ქართული ჭადრაკის მატიანე, ნაწ. II, თბ., 1997. — გვ. 331. გურგენიძე დ., ქართული ჭადრაკი 2002, თბ., 2002. — გვ. 44.
ალექსანდრე დობრჟანსკი

ალექსანდრე ნიკოლოზის ძე დობრჟანსკი (რუს. Алекса́ндр Никола́евич Добржа́нский; დ. 19 აპრილი, 1873, თბილისის გუბერნია, — გ. 15 ნოემბერი, 1937, პარიზი) — რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი (1917). დაამთავრა თბილისის კადეტთა კორპუსი (1891), კონსტანტინეს სამხედრო სასწავლებელი (1893), საგარეო საქმეთა სამინისტროს აღმოსავლური ენების კურსები (1900). სხვადასხვა დროს მსახურობდა 149-ე ქვეითთა შავიზღვისპირა პოლკში, კავკასიის პირველ მსროლელთა ბატალიონში, ლაიბგვარდიის ეგერთა პოლკში. იყო ცნობილი მსროლელი, რუსეთის ნაკრების შემადგენლობაში მონაწილეობდა სტოკჰოლმის 1912 წლის საზაფხულო ოლიმპიურ თამაშებში. 1913 წელს მიენიჭა პოლკოვნიკის წოდება. მონაწილეობდა პირველ მსოფლიო ომში, მეთაურობდა 1-ლ საავტომობილო მეტყვიამფრქვევეთა ასეულს (1916 წლიდან — 1-ლი ჯავშნოსანი საავტომობილო დივიზიონი), ისტორიაში პირველ საავტომობილო სამხედრო ქვედანაყოფს. 1917 წლის ბოლშევიკური გადატრიალების შემდეგ ემიგრაციაში ცხოვრობდა. მიღებული ჰქონდა სხვადასხვა სამხედრო ჯილდო, მ. შ. ოქროს იარაღი „მამაცობისთთვის“ (1916) და წმინდა გიორგის IV ხარისხის ორდენი (1917). გოგიტიძე მ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. ?. Добржанский, Александр Николаевич. // Проект «Русская армия в Великой войне» (რუსულ ენაზე).
დოგი (საკრავი)

დოგი — ძველი ქართული დასარტყამი საკრავი. წყაროებში იშვიათად გვხვდება. მოიხსენიება XI საუკუნეში დუმბულთან ერთად. დღესდღეობით საკრავი დაკარგულია. მისი აგებულება და ზუსტი დანიშნულებაც უცნობია. ჟორდანია ს., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. ?.
ნიკო ფანჯაკიძე

ნიკო ფანჯაკიძე (დ. 2 აპრილი, 1941, სოფელი ბარალეთი, ახალქალაქის რაიონი, საქართველოს სსრ — გ. 26 ოქტომბერი, 1988, წაღვერი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ფიზიკოსი და საჭადრაკო კომპოზიტორი. მრავალი საჭადრაკო კონკურსის მონაწილე, დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. ნიკო ფანჯაკიძე „ფემეია მოლდოვეი“, 1983 სპეციალური პრიზი ამოხსნა: 1. 0-0-0! b2+ 2. მფb1 კe8 3. ეg1 კc6 4. ეe1! მფb4 5. g7 კd5 6. ეe8 მფa3 7. g8ლ კe4+ 8. ეe4 c2+ 9. მფ:c2 b1ლ+ 10. მფc3 ლc2+ 11. მფd4 ლc3+ 12. მფd5 ლb3+ 13. ეc4 მოგებით გიორგაძე თ., ქართული ჭადრაკის მატიანე, ნაწ. I, თბ., 1995. — გვ. 60. გიორგაძე თ., ქართული ჭადრაკის მატიანე, ნაწ. II, თბ., 1997. — გვ. 331.
დოგუზოვი

საკუთარი სახელი დოგუზოვი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან: გიორგი დოგუზოვი — ფერმწერი პავლე დოგუზოვი — ისტორიკოსი, პედაგოგი, პოლიტიკოსი
გიორგი დოგუზოვი

გიორგი ვასილის ძე დოგუზოვი (ოს. Дыгъуызти Васили фырт Георги; დ. 8 ოქტომბერი, 1923, ქ. ხარბინი, ჩინეთი, — გ. 1 ივლისი, 1990, მოსკოვი) — ოსი ფერმწერი, საქართველოს დამსახურებული მხატვარი (1967). ისტორიკოს პავლე დოგუზოვის ძმა. დაიბადა რკინგიზის მოსამსახურის ოჯახში ხარბინში. 1934 წლიდან ცხოვრობდა საქართველოში, ქალაქ ცხინვალში). მამამისი დახვრიტეს 1938 წ. რეპრესიების დროს. დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია (1953). მის ნამუშევრებში ძირითადად ასახულია ოსების ყოფა-ცხოვრება, საქართველოს ბუნების პეიზაჟები [„ძველი ცხინვალი“ (1965), პოეტ კოსტა ხეთაგუროვის პორტრეტი (1966), „გაზაფხული მთებში“, „ძველი ხიდი“ (ორივე 1969), „გუფთის ხეობა“ (1970), სერია „ოსური პეიზაჟები“ (1958-1971) და სხვ.] მონაწილეობდა საქართველოს მხატვართა ჯგუფურ გამოფენებში, იყო საქართველოს მხატვართა კავშირის პრეზიდიუმის წევრი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 465.
კოტე დოდაშვილი

კოტე ივანეს ძე დოდაშვილი (დ. წ. უცნობია, — გ. ნოემბერი, 1919, თბილისი) — ქართველი ენათმეცნიერი და ლიტერატურათმცოდნე, სოლომონ დოდაშვილის შვილთაშვილი. ლიტერატურულ ასპარეზზე გამოვიდა 1880-იანი წლებიდან. ავტორია ქართულ პრესაში გამოქვეყნებული გრამატიკისა და ქართული ლექსთწყობის საკითხებისადმი მიძღვნილი რამდენიმე წერილისა („საგრამატიკო ესკიზი, ზოგიერთი მოსაზრებანი ზმნაზე და ზმნის გამო“, „ქართული ლექსთწყობა“, „საგრამატიკო კვლევა“, „ახალი გზა-კვალი ქართული გრამატიკის კვლევა-ძიებისა“, „სხვადასხვა წერილები“, „ივერიულის ფონეტიკისათვის“ და სხვ.). მათში განხილულია სახელთა ბრუნებისა და ზმნის უღვლილების, ქართული ენის თანხმოვანთა კლასიფიკაციის, ქართული ბგერების ლათინური და რუსული სატრანსკრიფციო ნიშნების, ქართველურ („ივერიულ“) ენათა გენეტიკური ურთიერთობის და სხვა საკითხები. აბესაძე ნ., გრამატიკის საკითხები XIX საუკუნის ქართულ პერიოდულ გამოცემებში, თბ., 1960. გაწერელია ა., ქართული კლასიკური ლექსი, თბ., 1953; ქართული პოეტიკის ქრესტომათია (XVIII–XIX სს.), გ. მიქაძის რედ., თბ., 1954. გაწერელია ა., სუხიშვილი მ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 465.
კულექსი

კულექსი (ლათ. Culex), კოღოების გვარი Culicidae-თა ოჯახისა. გვარში 400-ზე მეტი სახეობაა, მათგან ყოფილ სსრკ-ში 20 სახეობა გვხვდება, უმთავრესად შორეულ აღმოსავლეთში, შუა აზიასა და კავკასიაში. სისხლისმწოვი მწერებია, ზოგი დაავადებათა (ფილარიოზი, იაპონური ენცეფალიტი, ენცეფალომიელიტი და სხვა) გადამტანია. ყველაზე მეტად გავრცელებულია ფრინველების სისხლმწოვი Culex pipiens. ადამიანს თავს ესხმის უმთავრესად სამხრეთში. უფრო ხშირად გვხვდება დასახლებულ პუნქტებში, შედის სახლებშიც. კვერცხებს დებს არხებში, კასრებში, ორმოებში. ზაფხულის განმავლობაში რამდენიმე თაობას იძლევა. იზამთრებს სარდაფებში. კულექსის გვარში შედის ფრინველთა სისხლის პლაზმოდიუმის გადამტანი სახეობებიც. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 64.
დოიაშვილი

საკუთარი სახელი დოიაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: დავით დოიაშვილი — რეჟისორი თეიმურაზ დოიაშვილი — ლიტერატურათმცოდნე, კრიტიკოსი
თეიმურაზ დოიაშვილი

თეიმურაზ იოსების ძე დოიაშვილი (დ. 29 დეკემბერი, 1948, თბილისი) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე, კრიტიკოსი. ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1995). დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი (1970). სხვადასხვა დროს იყო ჟურნალების — „კრიტიკის“, „ქართული მწერლობის“, „ცისკრის“, „ლაშარის“ მთავარი რედაქტორი; ხელმძღვანელობდა კრიტიკის ბიუროს საქართველოს მწერალთა კავშირში. 1973 წლიდან მუშაობს შოთა რუსთაველის სახ. ქართული ლიტერატურის ინსტიტუტში. 1999–2004 წლებში იყო ამავე ინსტიტუტის ლიტერატურის თეორიისა და ლექსთმცოდნეობის განყოფილების გამგე. 2004 წლიდან ხელმძღვანელობს „გალაკტიონის კვლევის ცენტრს“. გამოქვეყნებული აქვს რამდენიმე ათეული ნაშრომი ლიტერატურის ისტორიის, ლიტერატურის თეორიის, ლექსთმცოდნეობისა და კრიტიკის პრობლემებზე. მიღებული აქვს ვაჟა-ფშაველას სახელობის პრემია (1994), ლიტერატურული პრემია „საბა“, მიხეილ ჯავახიშვილის სახელობის პრემია (ორივე 2004), ილია ჭავჭავაძის სახელობის პრემია „საგურამო“ (2009), გ. კიკნაძის სახელობის პრემია (2010). თეიმურაზ დოიაშვილის შვილია თეატრის რეჟისორი დავით დოიაშვილი. დაბრუნება : კრიტიკული წერილები, ესსები, რეცენზიები, ინტერვიუები (ავტორი). - თბილისი, მერანი, 2003. - 296გვ.. - ISBN: 99940-753-6-5 პოლემიკას რა უნდა : კრიტიკულ - პოლემიკური წერილები (ავტორი). - თბილისი, ლომისი, 2001. - 159გვ. Enjambement (ავტორი). - თბილისი, საარი, 2000. - 64გვ. ვერსიფიკაციული პორტრეტები (ავტორი). - თბილისი, მეცნიერება, 1999. - 64გვ. გუშინ, დღეს, ხვალ (ავტორი). - თბილისი, საბჭოთა საქართველო, 1989. - 254გვ. დაკარგული გასაღების ძიებაში (ავტორი). - თბილისი, მერანი, 1985. - 162გვ. პოეზია (შემდგენელი). - თბილისი, 1984. - 227გვ. ლიტერატურულ - კრიტიკული წერილები (ავტორი). - თბილისი, მერანი, 1982. - 223გვ. ლექსის ევფონია (ავტორი). - თბილისი, საბჭოთა საქართველო, 1981. - 211გვ. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. თეიმურაზ დოიაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
დოკუმენტები საქართველოს სოციალური ისტორიისათვის

დოკუმენტები საქართველოს სოციალური ისტორიისათვის — საქართველოს სოციალურ ისტორიასთან დაკავშირებული ისტორიული დოკუმენტების კრებული, შედგენილი და გამოცემული ნიკო ბერძენიშვილის რედაქციით, ორ წიგნად (I წიგნი — 1940 წ., II წიგნი — 1953 წ.). ესაა დოკუმენტთა პირველი კრებული, რომელიც შედგენილია მანამდე გამოცემული დოკუმენტებისაგან განსხვავებული წესით: აქ წარმოდგენილი მასალა შერჩეულ-დალაგებულია თემატურ ბუდობრივ-ქრონოლოგიურად. თემატურად კრებულში შესულ საბუთებში ასახულია ბატონყმური ურთიერთობა XV–XIX საუკუნეებში. ამ ურთიერთობათა წარმოსაჩენად გამოყენებულია წყალობის, შეწირულობის, აზატობის, ნასყიდობის, სითარხნის, პირობის, ბატონყმობისა და სხვა საბუთები, ოქმები, არზები, სამართლის წიგნები, განჩინებები. საქართველოს სხვადასხვა კუთხიდან წარმომავალი საბუთები მოცემულია ცალ-ცალკე. დოკუმენტთა I წიგნში შესულია 676 საბუთი, აქედან ნომერი 1–501 ქართლისაა, 502–597 — კახეთის, 598–676 — იმერეთის. II წიგნში 479 საბუთია, რ-თაგან ნომერი 1–409 ქართლისაა, 410–434 — კახეთის, 435–466 — იმერეთის, ხოლო 467– 479 — გურიის. დოკუმენტთა ორივე წიგნს ახლავს პირთა და გეოგრაფიულ სახელთა საძიებელი. ბერძნიშვილი მ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. ?.
ნანული დოლაბერიძე

ნანული მიხეილის ასული დოლაბერიძე (დ. 8 ნოემბერი, 1942, ქუთაისი) — ქართველი ქიმიკოსი. ქიმიის მეცნიერებათა დოქტორი (1999). დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ქიმიისა და კვების ტექნოლოგიის ფაკულტეტი (1964). 1966 წლიდან მუშაობს საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის (2006 წლიდან — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის) პ. მელიქიშვილის სახელობის ფიზიკური და ორგანული ქიმიის ინსტიტუტში. 1979–1981 წლებში კონსულტანტად მივლენილი იყო ავღანეთში, ქ. მაზარ-ი-შარიფის აზოტოვანი სასუქების საწარმოში. კვლევის ძირითადი თემაა: ალუმინსილიკატურ სისტემებში მიმდინარე ცეოლითწარმოქმნის და იონმიმოცვლითი პროცესები. მიღებული აქვს ალექსანდრე თვალჭრელიძის პრემია (2005). ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 470.
ნიკოლოზ იაპონელი

ნიკოლოზ იაპონელი (ნამდვილი სახელი ივან დმიტრიევიჩ კასატკინი რუს. Иоанн Димитриевич Касаткин დ. 1 აგვისტო, 1836, ბერეზოვსკის ეკლესიის ეზო, ბელსკის ოლქი, სმოლენსკის პროვინცია ― გ. 3 თებერვალი, 1912) — რუსი მართლმადიდებელი მღვდელი, ბერი და ეპისკოპოსი. მან აღმოსავლური მართმადიდებლური ეკლესია გაავრცელა იაპონიაში. ტოკიოს მართლმადიდებლურ საკათედრო ტაძარს და ტოკიოს აღდგომის ტაძარს, არაოფიციალურად დაარქვეს მის საპატივსაცემო სახელი, ნიკორაი-დო. ნიკოლოზი დაიბადა რუსეთში, სმოლენსკის პერეფექტურაში, რუსი მართლმადიდებელი დიაკვნის დიმიტრი კასატკინის ოჯახში. დედა 5 წლის ასაკში გარდაეცვალა. 1857 წელს ჩაირიცხა სანქტ-პეტერბურგის სასულიერო აკადემიაში. 1860 წლის 24 ივნისს აკადემიის რექტორმა ეპისკოპოსმა ნექტარიუს ნადეჟდინმა აკურთხა სახელით, ნიკოლოზი. იმავე წლის 29 ივლისს ნიკოლოზი დიაკვნად აკურთხეს; მეორე დღეს, აკადემიის ეკლესიის სამსხვერპლოზე (იულიუსის კალენდრით, წმინდა მოციქულთა დღესასწაულზე) მღვდლად აკურთხეს. 1861 წლის 2 ივლისს ნიკოლოზი ჩავიდა იაპონიის კუძულ ჰოკაიდოში ქალაქ ჰაკოდატეში, მღვდლის სტატუსით. საკონსულოში მისვლის შემდეგ მან შეისწავლა იაპონური და სწრაფად დაეუფლა ენას. იგი სწავლობდა ბუდიზმს იაპონიაში ყოფნის პირველი რვა წლის განმავლობაში, მისი სიტყვებით, „მთელი მონდომებით ცდილობდა შეესწავლა იაპონიის ისტორია, რელიგია და იაპონელი ხალხის სული“. საკონსულოს სამლოცველოში ყოფნისას მან მონათლა სამი იაპონელი, რომელთაგან ერთი, ყოფილი სამურაი იყო და შინტო მღვდელი სახელად სავაბე ტაკუმა, რომელიც თავდაპირველად მის სახლში იყო მის მოსაკლავად. ნათლობის შემდეგ სავაბე გახდა ერთ-ერთი პირველი იაპონელი მართლმადიდებელი მღვდელი. 1870 წელს ნიკოლოზი არქიმანდრიტი გახდა და გადავიდა ტოკიოში, სადაც დაიწყო მისიონერული საქმიანობა. მან იყიდა სახლი კანდა სურუგადაის სიმაღლეზე შტაბ-ბინისთვის, რომელიც მოგვიანებით გახდა იაპონიის მართლმადიდებელი არქიეპისკოპოსის საყდრის ადგილი. მისი ხელმძღვანელობით 1870 წლისთვის მართლმადიდებლური თემი 4000-ზე მეტ ადამიანს ითვლიდა, ხოლო 1912 წლისთვის დაახლოებით 33000 ადამიანი და 266 მართლმადიდებლური თემი. ნიკოლოზი აკურთხეს ეპისკოპოსად 1880 წლის 30 მარტს, რეველის ეპისკოპოსად, რიგის არქიეპისკოპოსის დამხმარედ. მიუხედავად იმისა, რომ ნიკოლოზი არასოდეს წვევია ქალაქს, რეველის მრევლი ფინანსურად უჭერდა მხარს მის იაპონურ მისიას. აღმოსავლეთის მართლმადიდებლური ეკლესიის ტრადიციის თანახმად, ეპისკოპოსები ხელს აწერენ თავიანთ საყდართან, მაგრამ ნიკოლოზმა ჩვევად მიიღო ხელი მოაწეროს როგორც „ეპისკოპოსი (ეპისკოპოსი) ნიკოლაი“, რეველის ხსენების გარეშე. იგი ხელმძღვანელობდა 1891 წელს ტოკიოს აღდგომის ტაძრის კურთხევას და 1907 წლის 6 აპრილს რუსეთის მართლმადიდებლური წმინდა სინოდის მიერ ამაღლებული იქნა სრულიად იაპონიის მთავარეპისკოპოსის ღირსებამდე. იაპონიის მართმადიდებლური ეკლესია ↑ Identifiants et Référentiels — ABES, 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q47757534"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2826570"></a> ↑ "Святый Николае, иерарше равноапостольне... молися о всем мире", Pravoslavie.RU, February 2007, in Russian ↑ St. Nicholas, Equal of the Apostles and Archbishop of Japan[მკვდარი ბმული] ↑ Saint Nicholas, Equal of the Apostles, Archbishop of Japan ↑ St. Nicholas of Japan on Buddhism ↑ 小野貞治「聖アンドロニク主教来日百周年」、『西日本正教』、2007年
დოლაბი

დოლაბი — ბუნებრივი ან ხელოვნური მრგვალი, გათლილი ქვა, რომელიც ასეთსავე უძრავ ქვაზე ბრუნავს, წისქვილის ერთ-ერთი ძირითადი ელემენტი. იყენებენ მარცვლოვანი კულტურებისათვის ჩენჩოს შემოსაცლელად, მარცვლეულისა და სხვა მასალის დასაღერღად, დასაფქვავად. ბუნებრივ დოლაბს ამზადებენ მყარი ქანების (კვარციტი, ქვიშაქვა, გრანიტი) ერთი ან რამდენიმე ნატეხისაგან, ხელოვნურს — მსხვრეული კაჟის, კვარციტისა და ზუმფარისაგან ან ზუმფარისა და კაჟის ნარევისაგან (ნაწილაკებს ერთმანეთთან აცემენტებენ მაგნიუმქლორიდით ან კაუსტიკური მაგნეზიტით). დოლაბის პირზე, დასაფქვავი მასალის უკეთ დასანაწევრებლად ნაჭდევებს აკეთებენ („მოკოდვა“). რაჭასა და ხევსურეთში „დოლაბი“ წისქვილს ერქვა. მოლოდინი ლ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. ?. გელაზი
დოლბანდი

დოლბანდი (სპარს. دلبند, დულბანდ) — თეთრი, თხელი, რბილი ქსოვილი; ასეთივე ქსოვილის მრგვლად დახვეული თავსაბურავი მაჰმადიანი მამაკაცებისა, ჩალმა; გურიასა და იმერეთში თეთრი მარმაშის ოთხკუთხა თავსაფარი, რომელსაც ქალები თავზე მოიხვევდნენ და წინ სამკუთხედად გაკეცავდნენ ხოლმე; ქიზიყში ქალის გრძელი ჩასაცმელი, სახელოგახსნილი და მაჯაშეხსნილი. მოლოდინი ლ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. ?.