laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
მშველიეთის კვირაცხოვლის ეკლესია

მშველიეთის კვირაცხოვლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ მშველიეთში. აგებულია შუა საუკუნეებში. ეკლესია მდებარეობს სოფელ ლარგვისის წმ. თევდორეს სახელობის სამონასტრო ანსამბლის ჩრდილო-დასავლეთით 70-80 მეტრში, მთის ფერდზე. ამჟამად ძეგლი დანგრეულია, შემორჩენილია მხოლოდ ჩრდილოეთი კედელი ბათქაშის ნაშთით. ბათქაშზე ჯერ კიდევ იკითხება ფრესკული წარწერის ფრაგმენტები „ .... რგი..... სენე....უფალ.....“. წარწერის ქვეშ ნიშაა. ეკლესია გეგმით სწორკუთხა ყოფილა. სწორკუთხა საკურთხევლის ცენტრში იკითხება სარკმლის კვალი. სამშენებლო მასალად გამოყენებულია ფლეთილი კლდოვანიქვა და კირისდუღაბი. ჩრდილოეთ კედლის ზედა ნაწილი ინტერიერის მხარეს ოვალურად იწევს, რაც იმაზე მიგვანიშნებს, რომ ეკლესია შიგნიდან გადახურული ყოფილა კამარით. მიმობნეული სამშენებლო მასალიდან ჩანს, რომ ეკლესიას ჰქონია შირიმის კარნიზი. ამჟამად ეკლესიის ინტერიერი ნიშის დონემდე ამოვსებულია მიწითა და ქვით. შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 140-141
აბრევის ნიში

აბრევის ნიში — არქიტექტურული ძეგლი ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ აბრევში. ადგილობრივ მოსახლეობას ძველი ეკლესიის ადგილას ეკლესიისავე ქვებით ნიში აუგია. ძეგლის გარშემო მიმოფანტულია ქვები. ახალგორის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია შიდა ქართლი : ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ.: ილიას ფონდი, 2008. — გვ. 9. 274 გვ, ISBN 978-99928-0-931-0.
არმაზის ნაეკლესიარი

არმაზის ნაეკლესიარი — არქიტექტურული ძეგლი ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ არმაზში. აგებულია შუა საუკუნეებში. ეკლესია შემორჩენილია ფრაგმენტების სახით. ჩანს მხოლოდ საძირკველი. მიმობნეულია ეკლესიის ქვები. გეგმა არ იკითხება. ახალგორის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 12
ჩიგოიანის ზურგიანი კოშკი

ჩიგოიანის ზურგიანი კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩიგოიანში. აგებულია IX-X საუკუნეებში. ძეგლი მდებარეობს ნასოფლარ თოგოიანის მიდამოებში. 5–6 მეტრის სიმაღლეზე, შემორჩენილი ზურგიანი კოშკი დიდი ზომის ქვითაა ნაგები. მისი ინტერიერი ამოვსებულია ჩამონაშალი ქვა-ღორღით. ახალგორის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია შიდა ქართლი : ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ.: ილიას ფონდი, 2008. — გვ. 204. 274 გვ, ISBN 978-99928-0-931-0. ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა : 1985-1986 წლების ექსპედიციის მასალები
დაბაკნეთის წმინდა მარიამის ნაეკლესიარი

დაბაკნეთის წმინდა მარიამის ნაეკლესიარი — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ დაბაკნეთში. აგებულია შუა საუკუნეებში. ნანგრევებად ქცეული ეკლესიიდან შემორჩენილია დასავლეთი კედელი, რომელშიც გაჭრილია არქიტრავული სარკმელი. სამშენებლო მასალად გამოყენებულია ფლეთილი ქვა. შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 43
ბალაანის ცეცხლიჯვრობას კოშკი

ბალაანის ცეცხლიჯვრობას კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი, საფორტიფიკაციო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბალაანში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. გეგმით ოთხკუთხა კოშკი ფლეთილი და რიყის ქვითაა ნაგები. კოშკი სამსართულიანია. აქვს სხვენი და ორფერდა გადახურვა. ყველა სართულზე სარკმელი და სათოფურია. არქიტრავული კარი გაჭრილია სამხრეთით. მეორე სართულზე შემორჩა რამდენიმე სართულშუა გადახურვის კოჭი. ჩრდილოეთ კედელში მოწყობილია ბუხარი. შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 26
მშველიეთის წმინდა ელიას სამლოცველო

მშველიეთის წმინდა ელიას სამლოცველო — არქიტექტურული ძეგლი ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ მშველიეთში. აგებულია შუა საუკუნეებში. სოფლის ჩრდილოეთით მდებარეობს კირქვის ლოდებით ნაგები, სწორკუთხა გეგმის მცირე სამლოცველო. სწორკუთხა საკურთხევლის ცენტრში გაჭრილია სარკმელი. ნაგებობაში შესასვლელი ჩრდილოეთიდანაა. აღმოსავლეთი კედლის სიმაღლე 1,5 მეტრია. იქვე ხატის სამხრეთით მცირე ნიშაა. შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 144-145
ჩიგოიანის მეორე ეკლესია

ჩიგოიანის მეორე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩიგოიანში. აგებულია გვიანი შუა საუკუნეებში. ნასოფლარ „თოგოიანის“ მიდამოებში მდებარე სწორკუთხა გეგმის დარბაზული, უაბსიდო ეკლესია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვითაა ნაგები. ნაგებობის კამარა ჩამოქცეულია. დასავლეთით არქიტრავული შესასვლელია გაჭრილი. მისგან მარჯვნივ, კედლის გარე წყობაში ჩადგმულია ძაღლის თავის სკულპტურული გამოსახულება. ბალავარი — წითელი ქვის ბრტყელი ფილაა, ზედ ჯვრისა და ორი რგოლის პრიმიტიული გამოსახულებებია. ახალგორის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია შიდა ქართლი : ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ.: ილიას ფონდი, 2008. — გვ. 210–211. 274 გვ, ISBN 978-99928-0-931-0. ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა : 1985-1986 წლების ექსპედიციის მასალები
ხეტიანის ნაგებობა

ხეტიანის ნაგებობა — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფელ დორეთკარის მიდამოებში ნასოფლარ ხეტიანის ტერიტორიაზე, ბერციხის დაბლა, ქსნის დინებაზე. აგებულია შუა საუკუნეებში. ნაგებობის გეგმა არ იკითხება. შემორჩენილი კედლების სიმაღლე 1 მეტრს აღწევს, ზოგან უფრო ნაკლებია. სამშენებლო მასალად გამოყენებულია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვა. სერიოზული დაზიანების გამო ნაგებობის სახეობის დადგენა ვერ ხერხდება. შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 59
ცხავათის კვირაცხოვლის ეკლესია

ცხავათის კვირაცხოვლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ცხავათში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. სოფლიდან ჩრდილოეთით 3 კმ-ზე, ცხავატურას ხევში, ადგილ კაროეთში დგას მცირე დარბაზული ეკლესია. ეკლესიის გადახურვა ჩანგრეულია. საკურთხეველი სწორკუთხაა, თითო პატარა ნიშა საკურთხევლის სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებშია მოთავსებული. სარკმლები გაჭრილია აღმოსავლეთით და დასავლეთით. კარი სამხრეთ კედელშია დატანებული. ეკლესიის ტერიტორია გარშემოვლებულია გალავნით. წრიული გალავნის სიმაღლე ზოგან ერთ მეტრს აღწევს, დიდი ნაწილი კი დანგრეულია. ახალგორის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია შიდა ქართლი : ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ.: ილიას ფონდი, 2008. — გვ. 240. 274 გვ, ISBN 978-99928-0-931-0. ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა : 1985-1986 წლების ექსპედიციის მასალები
ჩიგოიანის ზურგიანი კოშკი (IX-X საუკუნეები)

ჩიგოიანის ზურგიანი კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩიგოიანში. აგებულია IX–X საუკუნეებში. მდ. ქსნის მარცხენა სანაპიროზე, მთაზე დგას კოშკი, რომელიც დიდი ზომის უხეშად დამუშავებული ქვითაა ნაგები. ბრტყელი პირით მიმართულია ხეობისაკენ. დასავლეთ კედელში გაჭრილია შესასვლელი. კოშკი შემორჩენილია მიწიდან დაახლოებით 15 მეტრის სიმაღლეზე. ახალგორის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია შიდა ქართლი : ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ.: ილიას ფონდი, 2008. — გვ. 215. 274 გვ, ISBN 978-99928-0-931-0. ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა : 1985-1986 წლების ექსპედიციის მასალები
გარუბნის ღვთისმშობლის ეკლესია

გარუბნის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ გარუბანში. აგებულია გარდამავალ ხანაში. სოფლიდან აღმოსავლეთით 2 კმ-ზე, ტყეში დგას სამეკლესიანი ბაზილიკა, რომელიც სხვადასხვა ზომის რიყისა და ფლეთილი ქვითაა ნაგები. მარკანტულ ნაწილებზე გამოყენებულია შირიმი. ეკლესიიდან ყველაზე უკეთ შემორჩენილია ჩრდილოეთი ნავი. აქ აბსიდი ნახევარწრიულია, ჩრდილოეთით და სამხრეთით თითო სწორკუთხა ნიშაა. ცენტრში გაჭრილია სარკმელი. სატრიუმფო თაღი აბსიდის მხრებს ეყრდნობა. ოდნავ შეისრული კამარის საბრჯენი თაღი პილასტრებს ეყრდნობა. პილასტრებს ეყრდნობა აგრეთვე ჩრდილოეთის და სამხრეთის კედლის თაღებიც. დარბაზი მთავარ ეკლესიას არქიტრავული შესასვლელით უკავშირდება. დასავლეთის შესასვლელი ამჟამად ამოშენებულია. მთავარი ეკლესიიდან შემორჩენილია გრძივი კედლები, დასავლეთი, სამხრეთ-დასავლეთი კუთხე და აბსიდის მოხაზულობის ჩრდილოეთი ნაწილი. მასში მოთავსებულია სწორკუთხა ნიშა. სამხრეთი ნავი ფრაგმენტულადაა შემორჩენილი. ეკლესია სერიოზულადაა დაზიანებული. კამარა და კონქი ჩამოქცეულია. თითქმის ყველა კედელი დეფორმირებულია. ტერიტორია სავსეა ჩამონაშალი ქვით. მიწის დონე აწეულია. შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 33-34
მშველიეთის ღვთისმშობლის ეკლესია

მშველიეთის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ მშველიეთში. აგებულია გარდამავალ შუა საუკუნეებში. ეკლესია მდებარეობს სოფელ მშველიეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთით 200 მეტრზე, გარშემო სასაფლაოა. რელიეფი სამხრეთისაკენაა დაქანებული. გეგმით ეკლესია წაგრძელებული სწორკუთხა მოხაზულობისაა. საკურთხეველი დარბაზიდან ერთსაფეხურიანი მხრებითაა გამიჯნული. დარბაზს შემოუყვება ერთსაფეხურიანი ხარისხი; იატაკი აყრილია. საკურთხეველში ქვის იატაკის ორი საფეხურითაა ამაღლებული. აქვეა სწორკუთხა ამბიონი. ეკლესიაში შესასვლელი სამხრეთიდანაა. გასანათებლად არის ორი სარკმელი - დასავლეთ კედელში და აღმოსავლეთით საკურთხეველში. ეკლესია ნაშენია კირქვითა და კირის დუღაბით. ბათქაში ინტერიერში და ექსტერიერში აცვენილია. შესასვლელის ორივე მხარეს არის თითო, წყობაში დატანებული ფილების მცირე თაროები. ეკლესია გადახურულია ფიქალის ფილებით. იქვე, სამხრეთით მოწყობილია ეკლესიასთან მისასვლელი სუბსტრუქცია. საკურთხევლის სამხრეთ კუთხეში კედელი გაბზარულია. შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 141-142
მახიარეთის კვირაცხოვლის ეკლესია

მახიარეთის კვირაცხოვლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა, ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ მახიარეთში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. ძეგლი მდებარეობს სასაფლაოს ტერიტორიაზე. ეკლესია ადგილობრივი წარმოშობის უხეშად დამუშავებული მოთეთრო ქვითაა ნაგები. კედლები შემორჩენილია 3 მეტრის სიმაღლეზე, ზოგან უფრო ნაკლები. მცირე ზომის დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა, სწორკუთხა საკურთხევლის ცენტრში გაჭრილია არქიტრავული სარკმელი. ცილინდრული კამარის მხოლოდ აღმოსავლეთი ნაწილია შემორჩენილი. დასავლეთ კედელში მცირე, სწორკუთხა სარკმელია. სამხრეთ კედელში შესასვლელის კვალია, ამავე კედელში მოთავსებულია ნიშა. ეკლესია ამოვსებულია ჩამონაშალი ქვით. შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 121
წუბენის ეკლესია თვაბაცილა

წუბენის ეკლესია თვაბაცილა — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ წუბენში. აგებულია შუა საუკუნეებში. სოფლის დასავლეთით ნახევარ კმ. დგას ეკლესია, რომელიც რიყისა და ფლეთილი ქვითაა ნაშენი. ამჟამად იგი მთლიანად დანგრეულია. შემორჩენილია საძირკვლის ფრაგმენტები და შირიმის რამდენიმე ქვა. ნაგებობის ძლიერი დაზიანების გამო გეგმა არ იკითხება. ახალგორის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია შიდა ქართლი : ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ.: ილიას ფონდი, 2008. — გვ. 175. 274 გვ, ISBN 978-99928-0-931-0. ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა : 1985-1986 წლების ექსპედიციის მასალები
გარუეთის წმინდა გიორგის ეკლესია

გარუეთის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ გარუეთში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. სოფლიდან აღმოსავლეთით 3 კმ., მთაზე მდებარე ეკლესია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვითაა ნაგები. ალაგ-ალაგ წყობაში გამოყენებულია ფლეთილი ქვაც. დარბაზული ეკლესია გეგმით კვადრატს უახლოვდება, აღმოსავლეთით გააჩნია ნახევარწრიული აბსიდი, რომლის ცენტრში გაჭრილია შიგნით თაღოვანი - გარედან არქიტრავული სარკმელი. სარკმლის ძირში დგას ტრაპეზის ქვა. სამხრეთით და ჩრდილოეთით თითო ნიშაა. კონქი სფერულია, მისი დიდი ნაწილი ჩამონგრეულია. აბსიდი დარბაზისაგან გამოყოფილია მცირე მხრებით. საკურთხევლის წინ შემორჩენილია კანკელის მარცხენა ნაწილი. აბსიდის ხარისხი მისსავე მოხაზულობას იმეორებს. ეკლესიის სამხრეთის კედელი თითქმის ჩამონგრეულია. შეისრული კამარის მხოლოდ ჩრდილოეთი მხარეა შემორჩენილი. ჩრდილოეთ და დასავლეთ კედელს ხარისხი გასდევს. ამავე კედლებშია გაჭრილი სწორკუთხა სარკმლები. ინტერიერი ამოვსებულია ჩამონაშალი ქვით. შესასვლელის კვალი არ ჩანს. ჩრდილოეთის ფასადზე შემორჩენილია მარტივპროფილიანი შირიმის კარნიზი. შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 34-35
აბრევის თედოწმინდის ეკლესია

აბრევის თედოწმინდის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ აბრევში. აგებულია შუა საუკუნეებში. დარბაზული ეკლესია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვითაა ნაგები. მარკანტულ ნაწილებში გამოყენებულია შირიმი. ნაგებობა გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა, აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აბსიდით, რომლის ცენტრში თაღოვანი და საფეხურებიანი სარკმელია გაჭრილი. აბსიდის ჩრდილოეთით და სამხრეთით სწორკუთხა ნიშია მოწყობილი. კონქის მხოლოდ აღმოსავლეთის მცირე ნაწილია შემორჩენილი. აბსიდის სამხრეთი მხარის, ჩრდილოეთი და დასავლეთი კედლის დიდი ნაწილია ჩამონგრეული. საკურთხევლის წინ გვიანდელი კანკელის ფრაგმენტებია შემორჩენილი. გრძივი კედლები პილასტრების საშუალებით ორ არათანაბარ ნაწილად იყოფა. სამხრეთი შესასვლელი გარედან არქიტრავულია, შიგნით კი თაღოვანი. ეკლესიის კამარა ჩამოქცეულია, კედლები გარღვეულია, ხოლო ინტერიერი ამოვსებულია ჩამონაშალი ქვით. ახალგორის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 8
კიტრიულის ღვთისმშობლის ეკლესიის ნანგრევი

კიტრიულის ღვთისმშობლის ეკლესიის ნანგრევი — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ კიტრიულში. აგებულია შუა საუკუნეებში. ეკლესიიდან შემორჩენილია ნახევარწრიული აბსიდის სამხრეთი ნაწილი. მისი სიმაღლე 60 სმ-ს აღწევს. დანარჩენი კედლები მიწის პირზეა დასული; სამშენებლო მასალად გამოყენებულია ფლეთილი და რიყის ქვა. შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 98
მახიარეთის მთავარანგელოზის ეკლესია

მახიარეთის მთავარანგელოზის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა, ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ მახიარეთში. აგებულია გარდამავალ ხანაში. დარბაზული ეკლესია კარგად თლილი ქვითაა ნაგები. წყობა სწორხაზოვანია. ეკლესია გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა, აღმოსავლეთით აქვს ასევე სწორკუთხა საკურთხეველი, რომლის ცენტრში გაჭრილია მაღალი, თაღოვანი, საფეხურებიანი სარკმელი. სარკმლის ძირში ორმაგთაღიანი ტრაპეზის ქვა დგას. ჩრდილოეთით და სამხრეთით თითო თაღოვანი ნიშია. სფერულ კონქზე გადასვლა ხდება ტრომპების საშუალებით. სატრიუმფო თაღი აბსიდის მხრებს ეყრდნობა. აბსიდის იატაკის დონე სამი საფეხურით მაღალია დარბაზთან შედარებით. გრძივი კედლები პილასტრების საშუალებით ორ არათანაბარ ნაწილად იყოფა. ცილინდრული კამარის საბრჯენი თაღი პილასტრების კაპიტელს ეყრდნობა. ეკლესია ნათდება აღმოსავლეთის, სამხრეთის და დასავლეთის შეისრულთაღიანი სარკმლებით. ჩრდილოეთ და დასავლეთ კედელში თითო სწორკუთხა ნიშაა. სამხრეთის არქიტრავული შესასვლელი ნაოთხალია. კარის თავზე ლუნეტი ამოშენებულია. ეკლესიის მთელ პერიმეტრს ერთსაფეხურიანი ხარისხი გასდევს. იატაკი მიწაყრილია. ეკლესიას სამხრეთიდან თანადროული მინაშენი აქვს. მინაშენის კედლები შემორჩენილია 2 მეტრის სიმაღლეზე, შესასვლელი დასავლეთ კედელშია. აღმოსავლეთით - ვიწრო სარკმელია. ეკლესიის საბურავად გამოყენებულია ფიქალი. ლავგარდანი მარტივპროფილიანია. ეკლესიიდან სამხრეთით 3-4 მეტრში შემორჩენილია სატრაპეზო. მისი კედლები 2-3 მეტრზეა, გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა, აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებში მოწყობილია არქიტრავული ნიშები. ეკლესიის კედლები დეფორმირებულია. შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 121-122
ქურთის ნაეკლესიარი

ქურთის ნაეკლესიარი — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა, ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქურთაში. აგებულია შუა საუკუნეებში. ძეგლი მდებარეობს ნასოფლარ მეტეხში. ეკლესიიდან შემორჩენილია ჩრდილოეთი კედლის ფრაგმენტები 30 სმ სიმაღლის. ქვა ადგილობრივი წარმოშობისაა და ფლეთილია. დანარჩენი კედლების მხოლოდ საძირკვლის კვალია. მთლიანი გეგმა არ იკითხება. შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ.,185
მშველიეთის ეკლესია

მშველიეთის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ მშველიეთში. აგებულია გარდამავალ შუა საუკუნეებში. ეკლესია მდებარეობს სოფლის ჩრდილო-აღმოსავლეთით ქედის დასასრულში. ჩრდილოეთიდან და სამხრეთიდან აქვს გვიანდელი მინაშენები. მინაშენთა სახურავები ჩაქცეულია. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. დარბაზს შემოუყვება ერთსაფეხურიანი ხარისხი. საკურთხეველი დარბაზიდან გამიჯნულია ერთსაფეხურიანი მხრებით. დგას ტრაპეზის ქვა. ეკლესიის ინტერიერი განათებულია დასავლეთიდან და საკურთხევლის სარკმლიდან. იატაკი აყრილია. ბათქაში შიგნიდანაც და გარედანაც აყრილია. კარ-სარკმელი არქიტრავულია, კარნიზი სწორკუთხა; დეკორი არ არის. სამშენებლო მასალად გამოყენებულია კირქვა და კირის ხსნარი. გადახურულია ფიქალის ფილებით. ეკლესიაში ხატობა იმართება აღდგომიდან 7 ან 9 კვირის შემდეგ, 24 ივნისს (ხალარჯობა). ეკლესიის კედლები დაბზარულია და დეფორმირებული. შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 142
თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი (ბაქო)

თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი (აზერ. Müasir incəsənət muzeyi) — მუზეუმი აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში. გაიხსნა 2009 წლის 20 მარტს. მუზეუმში შენახულია ძირითადად ავანგარდულ სტილში მომუშავე აზერბაიჯანელი მხატვრებისა და სკულფტორების 800-მდე ნამუშევარი. მუზეუმში გამოფენილი არიან ძირითადად ისეთი განთქმული მხატვრები როგორებიც არიან სათარ ბაჰლულზადე, ბეიუქაღა მირზაზადე, ელმირა შაჰთაჰთინსკაია, თაირ სალახოვი, ომარ ელდაროვი, ნადირ აბდურახმანოვი, გენადი ბრიჟატიუკი. ცალკე დარბაზში გამოფენილი არის ისეთი დასავლეთის ავანგარდიზმის წარმომადგენლები, როგორებიც არიან სალვადორ დალი, პაბლო პიკასო და მარკ შაგალი. მუზეუმის დიზაინის ავტორი არის ცნობილი მხატვარი ალთაი სადიჰზადე. მუზეუმის გახსნას ესწრებოდა აზერბაიჯანის პრეზიდენტი ილჰამ ალიევი, აზერბაიჯანის პირველი ლედი, იუნესკოს კეთილი ნების ელჩი მეჰრიბან ალიევა და იუნესკოს გენერალური დირექტორი კოიშირო მაცურა. მუზეუმს არ გააჩნია კონკრეტული თემატიკა. ექსპონატები, ნახატები, დიზაინი და არქიტექტურა ყველაფერი ერთმანეთთანაა კავშირში. მუზეუმის არქიტექტურული ხაზის იდეაა - დარბაზები კუთხეების გარეშე, ღია გასასვლელები, დახრილი კედლები კი ხელსუწყობს მოძრაობის ხილვადობას. მუზეუმს არ აქვს იზოლირებული ფორმები. ორი სართული განლაგებულია ღია სივრცეში და უკავშირდება ხელოვნების ობიექტს "დავიწყებული კიბე". მუზეუმის კონცეფციის, არქიტექტურის, დიზაინისა და ექსპონატების შერჩევის ავტორია მხატვარი ალთაი სადიჰზადე. ერთიანი დიზაინის შემადგენელია  თეთრი ფერი, რომლითაც წარმოდგენილია მუზეუმი. მუზეუმი მთლიანად თავისი თავისუფალი არქიტექტურით, ფერწერებითა და ქანდაკებების ექსპოზიციით წარმოადგენს ავანგარდული ხელოვნების ნიმუშს. მოცემული პროექტის მიზანია აზერბაიჯანული ფერწერის პოპულარიზაცია და განვითარება. ასევე ახალგაზრდა და უკვე ცნობილი მხატვრების მხარდაჭრა. მუზეუმის ექსპოზიციაში წარმოდგენილია ევროპის ოსტატების ნამუშევრები - ავანგარდის სტილის დამფუძნებლები მსოფლიო ხელოვნებაში - სალვადორ დალის, პაბლო პიკასოს, მარკ შაგალის. ექსპოზიციის გარკვეული ნაწილი ასახავს საბჭოთა ხელისუფლების ატმოსფეროს. მასში შედის აშრაფ მურადის, ქემალ ახმედის, მირჯავად ჯავადის, რასიმ ბაბაევის უნიკალური ნამუშევრები. მუზეუმში ასევე ბავშვთა სახვითი ხელოვნების ექსპოზიციაა, რომელიც ხელსუწყობს  ბავშვთა ინტერესების განვითარებას. ამის გარდა დოკუმენტური ფილმების ჩვენების ვიდეო-დარბაზი, საგამოფენო სალონი კერძო გამოფენების ორგანიზებისთვის, აგრეთვე ბიბლიოთეკა და წიგნის მაღაზია, სადაც სტუმრებს გადაეცემათ მსოფლიო ხელოვნების, არქიტექტურისა და სკულპტურის ისტორიის წიგნები. ოფიციალური საიტი (აზერბაიჯანული) (რუსული) (ინგლისური) ↑ История музея Официальный сайт музея ↑ 2.0 2.1 Музей Современного Искусства Баку
მახიარეთის ღვთისმშობლის ნიში

მახიარეთის ღვთისმშობლის ნიში — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა, ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ მახიარეთში. აგებულია XIX საუკუნეში. ნიში ადგილობრივი მოსახლეობის მიერ სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვითაა აგებული. წყობა მშრალია. შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 123
მახიარეთის კოშკი

მახიარეთის კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი, საფორტიფიკაციო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ მახიარეთში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. სოფელში შემავალი გზის მარცხნივ, შემაღლებულ ადგილზე შემორჩენილია მრგვალი კოშკის დასავლეთ კედლის ნანგრევი. სამშენებლო მასალა ადგილობრივი წარმოშობის ფლეთილი ქვაა. კედლის სიმაღლე 2 მეტრს აღწევს. შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 123
მახიარეთის ნაგებობა და კოშკი

მახიარეთის კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი, საფორტიფიკაციო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ მახიარეთში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. სოფელში შემავალი გზის მარცხნივ, შემაღლებულ ადგილზე შემორჩენილია მრგვალი კოშკის დასავლეთ კედლის ნანგრევი. სამშენებლო მასალა ადგილობრივი წარმოშობის ფლეთილი ქვაა. კედლის სიმაღლე 2 მეტრს აღწევს. შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 123
აბრევის ეკლესია

აბრევის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ აბრევში, „საკორინთლოს“ მიდამოებში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. სასაფლაოს ტერიტორიაზე მდებარე დარბაზული ეკლესია რიყის ქვითაა ნაგები. ის გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა. აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აბსიდით. აბსიდის ცენტრში გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი, რომლის ძირში დგას ტრაპეზის ქვა. აბსიდის ჩრდილოეთ და სამხრეთ მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშაა. კონქი სფერულია, სატრიუმფო თაღი აბსიდის მხრებს ეყრდნობა. ეკლესიის ცილინდრული კამარის საბრჯენი თაღი იმპოსტებს ეყრდნობა. სამხრეთის შესასვლელი არქიტრავულია. ეკლესიას სამხრეთიდან აქვს თანადროული მინაშენი, რომელსაც გადახურვა კამაროვანი ჰქონდა. ამჟამად კამარა მრავალ ადგილას ჩამონგრეულია. ჩრდილოეთ კედელზე გადასულია კედლის თაღი, რომელიც კუთხის პილასტრებს ებჯინება. საბურავი ჩამოცვენილია, კედლები ბევრ ადგილას გამონგრეულია, დაზიანებულია მინაშენიც. ახალგორის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 8
ქვემო გრუს წმინდა გიორგის ეკლესია

ქვემო გრუს წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვემო გრუში. აგებულია შუა საუკუნეებში. ნანგრევებად ქცეული ეკლესია მდებარეობს სასაფლაოზე. მისი კედლები შემორჩენილია 1-1,5 მეტრის სიმაღლეზე. სამშენებლო მასალად გამოყენებულია დიდი ზომის ფლეთილი ქვა. გეგმით სწორკუთხა ეკლესიის აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებში თითო სწორკუთხა ნიშაა დატანებული. შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტორული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 175
გდუს სამების ეკლესია

გდუს სამების ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ გდუში, „საფერშეთის“ ხეობა. აგებულია IX-X საუკუნეებში. სასაფლაოზე მდებარე ეკლესია დიდი ზომის ფლეთილი ქვითაა ნაგები. დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხაა, აღმოსავლეთით აქვს ნახევარწრიული აბსიდი, რომლის ცენტრში გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი. სამხრეთით ერთი სწორკუთხა ნიშაა. კონქი სფერულია. სატრიუმფო თაღი შირიმის კაპიტელებს ეყრდნობა, კაპიტელებს თარო-ლავგარდანის ფორმა აქვს. აბსიდი დარბაზისაგან გამოყოფილია მხრებით. ეკლესიის გრძივი კედლები პილასტრების მეშვეობით ორ თანაბარ ნაწილად იყოფა. პილასტრები სრულდება კაპიტელებით, რომელსაც კამარის საბრჯენი თაღები ეყრდნობოდა. კამარა ამჟამად ჩამონგრეულია. სამხრეთ კედელში მოთავსებულია დიდი ზომის თაღოვანი ნიშა. იმის გამო, რომ ინტერიერში მიწის დონე საგრძნობლადაა აწეული, სამხრეთი შესასვლელი თაღის მხოლოდ მცირე ნაწილი შემორჩა. დასავლეთ კედელზე სარკმლის კვალი შეინიშნება. ჩრდილოეთ კედელში, აბსიდის მხართან მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშაა მოწყობილი. ამავე კედელში გაჭრილია შიგნით თაღოვანი - გარეთ არქიტრავული შესასვლელი, რომელიც მინაშენს უკავშირდება. მინაშენი გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა, მის აღმოსავლეთ კედელში სარკმელია მოთავსებული, ხოლო სამხრეთით ერთი ნიშა. მინაშენის კედლების სიმაღლე 1,5-2 მეტრს აღწევს. ეკლესიას ასეთივე მინაშენი სამხრეთიდანაც ჰქონდა. მინაშენის კედლები თითქმის ჩამონგრეულია. იკითხება მხოლოდ გეგმა, რომელიც ასევე სწორკუთხაა. მიუხედავად იმისა, რომ ეკლესიაში მიწის დონე აწეულია, ინტერიერი მაინც აზიდულია. ირგვლივ ტერიტორია ჩახერგილია ჩამონაშალი ქვით. ეკლესია დაზიანებულია. შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 35-36