laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ქაბუს ბინ საიდ ალ საიდი

ქაბუს ბინ საიდ ალ საიდი (არაბ. قابوس بن سعيد آل سعيد; დ. 18 ნოემბერი 1940 — გ. 10 იანვარი, 2020, მასკატი) — ომანის სულთანი 1970 წლის 23 ივლისიდან გარდაცვალებამდე, 2020 წლის 10 იანვრამდე. ომანი აბსოლუტური მონარქიაა ქვეყანაში მოქმედი 1996 წელს მიღებული კონსტიტუციის მიხედვით. 1970 წლიდან მისი უდიდებულესობა სულთანი ქაბუსი, სახელმწიფოსა და მთავრობის მეთაურია, სწორედ მის ხელშია მთელი ძალაუფლება. სულთანი ქვეყნის თავდაცვის, ფინანსთა და საგარეო საქმეთა მინისტრია და სათავეში უდგას ქვეყნის ცენტრალურ ბანკს. განსხვავებით სხვა არაბული მონარქიული ქვეყნებისაგან, სადაც ქვეყნის ხელისუფლება გადანაწილებულია სამეფო ოჯახის წევრებს შორის, ომანში ხელისუფლება კონცენტრირებულია სულთნის ხელში. ქაბუსი მეფობს 1970 წლის 23 ივლისიდან, მამამისის ტახტიდან ჩამოგდების შემდეგ. იგი ალ-ბუსაიდთა დინასტიის მე-14 წარმომადგენელი და დამოუკიდებელი ომანის პირველი მონარქია. ქაბუსი დაიბადა 1940 წლის 18 ნოემბერს ქალაქ სალადაში, ომანის სიდიდით მეორე ქალაქში. ის თავისი მშობლების ერთადერთი ვაჟია. მან დაწყებითი და საშუალო განათლება ომანსა და ინდოეთში მიიღო, ხოლო 16 წლის ასაკში სწავლის გაგრძელების მიზნით გაემგზავრა გაერთიანებულ სამეფოში, სადაც მიიღო უმაღლესი სამხედრო განათლება სენდჰასის სამეფო აკადემიაში. მოგვიანებით მსახურობდა ბრიტანეთის ჯარში. სამხედრო განათლების მიღების შემდეგ სწავლა გააგრძელა ინგლისში. მოგვიანებით, მოგზაურობდა მსოფლიოს გარშემო. ომანში დაბრუნების შემდეგ კარგად დაეუფლა ისლამისა და სამშობლოს ისტორიას. ტახტზე ასვლამდე 6 წლის განმავლობაში, ქაბუსი შინაპატიმრობაში იმყოფებოდა სალალაჰის სამეფო რეზიდენციაში. 1970 წელს სამხედროების დახმარებით დაამხო მამამისის ხელისუფლება — ის ტახტიდან გადადგა. ქაბუსს ხელისუფლების აღებაში მხარს უჭერდა ბრიტანეთი. ტახტზე ასვლისთანავე, იგი გადმოვიდა ქვეყნის დედაქალაქ მასკატში, შეცვალა ქვეყნის სახელწოდება და უწოდა ომანის სასულთნო. მმართველობის პირველსავე წლებში ქაბუსი ისეთი პრობლემის წინაშე დადგა, როგორიც იყო სამხრეთ იემენიდან კომუნისტების შემოტევა. მათ მოგერიებაში მას დიდი დახმარება გაუწია დიდმა ბრიტანეთმა. ქაბუსის ტახტზე ასვლის შემდეგ ბევრი რამ შეიცვალა ქვეყნის სოციალურ-ეკონომიკურ ცხოვრებაში. გაუმჯობესდა ქვეყნის განათლებისა და ჯანდაცვის სისტემა, განვითარდა მომსახურების სფეროს დარგები და ა.შ. მნიშვნელოვნად გაიზარდა მისი საერთაშორისო ავტორიტეტი, გაუმჯობესდა ურთიერთობა მეზობელ და მუსლიმანურ ქვეყნებთან. ომანს მეგობრული ურთიერთობა აქვს აშშ-სა და დიდ ბრიტანეთთან. სულთნის დაბადების დღე — 18 ნოემბერი, ქვეყანაში აღინიშნება, როგორც ეროვნული დღესასწაული. განსხვავებით მისი მეზობლებისაგან, ქაბუსს არ დაუსახელებია თავისი მემკვიდრე — ტახტის ვაკანსიის შემთხვევაში, ქვეყნის კონსტიტუციის მე-6 მუხლის შესაბამისად, მემკვიდრეს ასახელებს მმართველი ოჯახის საბჭო. ქაბუსი აბადიტი მუსლიმანი იყო. ის 1975 წელს დაქორწინდა თავის ახლო ნათესავზე, ქამილზე, მაგრამ ეს ქორწინება ბედნიერი არ აღმოჩნდა და ისინი მალევე დაშორდნენ ერთმანეთს. სულთანს ამ ქორწინებიდან მემკვიდრე არ ჰყავს. ის მეორედაც დაქორწინდა, თუმცა ვრცელდებოდა ინფორმაცია მისი ჰომოსექსუალურობისაკენ გადახრის შესახებ. გ. ჭანტურია, ს. ჭანტურია, მსოფლიოს მონარქები, თბ., 2008
ნოროდომ სიამონი

ნოროდომ სიამონი (ქმერ. នរោត្ដម សីហមុនី; დ. 14 მაისი 1953) — კამბოჯის მეფე 2004 წლის 14 ოქტომბრიდან. ნოროდომ სიამონი დაიბადა 1953 წლის 14 მაისს. იგი არის ერთადერთი ვაჟი მეფე სიანუკისა და მისი მეუღლის, დედა-დედოფალ ნოროდომ მონინეათ სიანოუკისა. მან გვირგვინი 2004 წელს მიიღო მამამისის ტახტიდან გადადგომის შემდეგ. იგი 1994 წლის 1 თებერვლიდან ატარებდა „დიდი პრინცის“ ტიტულს. გამეფებამდე ცნობილი იყო, როგორც „კულტურის ელჩი“ ევროპაში და კლასიკური ცეკვების მასწავლებელი. გამეფების შემდეგ მიიღო ტიტული „მისი უდიდებულესობა კამბოჯის სამეფოს მეფე ნოროდამ სიამონი“. ის არის ერთადერთი მონარქი მსოფლიოში, რომელიც თავისუფლად საუბრობს ჩეხურ ენაზე. მეფეს 12 ნახევარ და-ძმა ჰყავს. მისი ღვიძლი ძმა გარდაიცვალა 2003 წელს. 1962 წელს პატარა პრინცი მამამისმა გაგზავნა ჩეხოსლოვაკიაში, სადაც მან მიიღო როგორც დაწყებითი, ასევე საშუალო და უმაღლესი განათლება - დაამთავრა პრაღის ეროვნული კონსერვატორია და პრაღის მუსიკალური ხელოვნების აკადემია. მოგვიანებით პრინცი დაეუფლა კინემატოგრაფიას ჩრდილოეთ კორეაში. ის თავისუფლად საუბრობს ჩეხურ, ფრანგულ, ინგლისურ და რუსულ ენებზე. 1981 წლიდან 20 წლის განმავლობაში ცხოვრობდა საფრანგეთში, სადაც შეისწავლა ბალეტის ხელოვნება და მოგვიანებით გახდა კიდეც ქჰმერული ცეკვის ასოციაციის პრეზიდენტი. მომავალი მონარქი 1992 წელს აირჩიეს კამბოჯის მუდმივ წარმომადგენლად გაეროში, შემდეგ დაინიშნა ქვეყნის ელჩად იუნესკოში. სასტიკი წინააღმდეგი იყო გამხდარიყო სამეფოს ელჩი საფრანგეთში. გ. ჭანტურია, ს. ჭანტურია - მსოფლიოს მონარქები, თბ., 2008 წ. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ნოროდომ სიამონი“ ვიკისაწყობში. ოფიციალური საიტი ↑ ENCYCLOPÆDIA BRITANNICA
პროლოგი

პროლოგი (ბერძ. πρόλογος - შესავალი) — ლიტერატურული, თეატრალური და მუსიკალურ-სცენური ნაწარმოების შესავალი ნაწილი. ლიტერატურულ პროლოგში, როგორც წესი, მოთხრობილია იმ მოვლენების შესახებ, რომლითაც მოტივირებულია ნაწარმოების ძირითადი მოქმედები, წინ უსწრებს მას ან განმარტებულია ავტორის მხატვრული ჩანაფიქრი და ესთეტიკური კრედო. პროლოგი, საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკის საიტი.
ინგრიდ ბერგმანი

ინგრიდ ბერგმანი (შვედ. Ingrid Bergman; დ. 29 აგვისტო, 1915 — გ. 29 აგვისტო, 1982) — შვედი მსახიობი. ამერიკის კინოაკადემიის ოსკარის ორგზის ლაურეატი, ოქროს გლობუსის სამგზის ლაურეატი. ბერგმანი აღმერთებდა იტალიელი რეჟისორის რობერტო როსელინის ფილმებს. 1949 წელს მან მისწერა წერილი როსელინის, გამოხატა მისი აღფრთოვანება და შესთავაზა თანამშრომლობა. ასე აღმოჩნდა ბერგმანი ფილმში „სტრომბოლი, ღმერთის მიწა“. გადაღებებისას როსელინისა და ბერგმანს ერთმანეთი შეუყვარდათ, ბერგმანი დაფეხმძიმდა და წყვილს 1950 წლის 2 თებერვალს ეყოლა შვილი რენატო როსელინი ამ ურთიერთობამ სკანდალი გამოიწვია აშშ-ში. ბერგმანი დაშორდა მეუღლეს, გაემგზავრა იტალიაში და 1950 წლის 24 მაისს დაქორწინდა როსელინიზე. გარდა რენატოსი, მათ ეყოლათ ტყუპი ქალიშვილი. 1949-1955 წლებში როსელინიმ ბერგმანი გადაიღო ხუთ ნეორეალისტურ ფილმში და ერთი დოკუმენტური ფილმის ეპიზოდში. ნეორეალისტურ ფილმებში ძირითადად არაპროფესიონალ მსახიობებს იყენებდნენ, ამიტომ ბერგმანის გამოჩენამ კრიტიკა გამოიწვია. როსელინისთან განშორების შემდეგ 1956 წელს ფილმში „ანასტასია“ შესრულებული ანასტასია რომანოვას როლით ბერგმანი ტრიუმფალურად დაბრუნდა ამერიკის კინოეკრანებზე. ამ როლისთვის მან დაიმსახურა ოსკარის რიგით მეორე და ოქროს გლობუსის მესამე ჯილდო მთავარი როლისთვის. Bergman, Ingrid and Burgess, Alan (1980). Ingrid Bergman: My Story. New York: Delacorte Press. ISBN 0-440032-99-7.  Chandler, Charlotte (2007). Ingrid: Ingrid Bergman, A Personal Biography. New York: Simon & Schuster. ISBN 0-7432-9421-1.  Leamer, Laurence (1986). As Time Goes By: The Life of Ingrid Bergman. New York: Harper & Row. ISBN 0-060154-85-3.  Dagrada, Elena (2008). Le Varianti Trasparenti. I Film con Ingrid Bergman di Roberto Rossellini. Milano: LED Edizioni Universitarie. ISBN 978-88-7916-410-8.  ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ინგრიდ ბერგმანი ინგრიდ ბერგმანი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ინგრიდ ბერგმანი TCM-ის კინოფილმების მონაცემთა ბაზაში Ingrid Bergman site run by CMG დაარქივებული 2009-04-30 საიტზე Wayback Machine. Ingrid Bergman Collection დაარქივებული 2006-09-14 საიტზე Wayback Machine. at Wesleyan University ↑ Bondanella, Peter E. The Films of Robert Rossellini, Cambridge University Press (1993)
საბაჰ ალ-აჰმედ ალ-ჯაბერ ალ-საბაჰი

საბაჰ ალ-აჰმედ ალ-ჯაბერ ალ-საბაჰი (დ. 16 ივნისი 1929 — გ. 29 სექტემბერი, 2020) — ქუვეითის ამირა 2006 წლის 29 იანვრიდან. მისი წინამორბედი საად ალ-აბდულაჰ ალ-სალიმ ალ-საბაჰი ათდღიანი მმართველობის შემდეგ პარლამენტმა 2006 წლის 24 იანვარს გადააყენა ავადმყოფობის გამო და ხუთი დღის შემდეგ ფიცი დადო დღევანდელმა ამირამ. ის დამოუკიდებელი ქუვეითის მეხუთე ამირაა და ქუვეითთან ერთად სათავეში უდგას ალ-საბაჰთა საგვარეულოს. ამირას განსაკუთრებული გამოცდილება აქვს საგარეო ურთიერთობაში, იგი 40 წლის განმავლობაში (1963-2003) მეთაურობდა ქვეყნის საგარეო საქმეთა სამინისტროს, 2003-2006 წლებში კი პრემიერ-მინისტრის პოსტი ეკავა. ამირა ქვრივია, მისი მეუღლე ჯერ კიდევ ერაყ-ქუვეითის ომამდე გარდაიცვალა. მას ორი ვაჟი ჰყავს, უფროსი, შეიხი ნასერი, მინისტრია და ისლამური ხელოვნების ნიმუშთა მსოფლიოში უდიდესი კოლექციის მფლობელია. მეორე - შეიხ ჰამედი ბიზნესმენია და საბანკო-საფინანსო ბიზნესში მოღვაწეობს. ამირას ჰყავდა ასევე სხვა ორი შვილიც. ქალიშვილი - შეიხა სალვა 2002 წელს მკერდის სიმსივნით გარდაიცვალა. მამას ძალიან უყვარდა თავისი ქალიშვილი და სასახლეს, სადაც ცხოვრობს, „დარ სალვა“ - „სალვას სასახლე“ უწოდა. მონარქის მეოთხე შვილი 1969 წელს ბავშვობისას ავტოკატასტროფაში დაიღუპა. ამირას განსაკუთრებით იტაცებს ფოტოგრაფია და თევზაობა. დღევანდელი მონარქის მემკვიდრეა მისი ნახევარძმა ამირა ნაუფ ალ-აჰმედ ალ-ჯაბერ ალ-საბაჰი. იგი მემკვიდრედ ოფიციალურად გამოცხადდა 2006 წლის 7 თებერვალს. გ. ჭანტურია, ს. ჭანტურია - მსოფლიოს მონარქები, თბ., 2008 წ.
მონარქიები ოკეანეთში

მონარქიები ოკეანეთში — ავსტრალიისა და ოკეანეთის მონარქიული ქვეყნები. ამჟამად ამ რეგიონში ექვსი მონარქიული ქვეყანაა, რომელთაგან ერთს (ტონგას) საკუთარი მონარქი ჰყავს, ხუთი კი თავიანთი სახელმწიფოს მეთაურად აღიარებს გაერთიანებული სამეფოს მონარქს, ჩარლზ III-ს. ეს ხუთი ქვეყანაა: ავსტრალია, ახალი ზელანდია, პაპუა-ახალი გვინეა, სოლომონის კუნძულები და ტუვალუ. გ. ჭანტურია, ს. ჭანტურია, მსოფლიოს მონარქები, თბ., 2008
გლენგადი

გლენგადი (ინგლ. Glengad; ირლ. Gleann an Ghad) — გელტახტი სოფელი ირლანდიაში, მდებარეობს მეიოს საგრაფოს ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, კონაქტის პროვინციაში. 1999 წელს, სოფელთან ახლოს, კაუბინის მთაზე დაამონტაჟეს რადარი. მეიოს საგრაფო
ბრიფი

ბრიფი (ინგლ. Breaffy, ოფიციალურად Breaghwy; ირლ. Bréachmhaigh, „მგლის ვაკე“) — სოფელი ირლანდიაში, მდებარეობს მეიოს საგრაფოში, კონაქტის პროვინციაში, კასლბარის სამხრეთ-აღმოსავლეთით. მეიოს საგრაფო
კაროუტეიგი

კაროუტეიგი (ინგლ. Carrowteige; ირლ. Gleann an Ghad) — გელტახტი სოფელი ირლანდიაში, მდებარეობს მეიოს საგრაფოს ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, კონაქტის პროვინციაში. მეიოს საგრაფო ↑ Placenames Database of Ireland ↑ http://www.celt.dias.ie/publications/cat/e/e2-9.html
ბეკანი (ირლანდია)

ბეკანი (ინგლ. Bekan ან Becan; ირლ. Béacán) — სოფელი ირლანდიაში, მდებარეობს მეიოს საგრაფოში, კონაქტის პროვინციაში, ქალაქებს: კლერმორისს, ბალიჰონისსა და ნოკს შორის. მეიოს საგრაფო ↑ Placenames Database of Ireland: Bekan townland ↑ Placenames Database of Ireland: Bekan parish
მსვატი III

მსვატი III — ესვატინის მეფე 1986 წლიდან. სანამ მეფე სრულწლოვანი გახდებოდა, ქვეყანას რეგენტის სტატუსით დედამისი — დედოფალი ნტომბი მართავდა სამი წლის განმავლობაში. დღეისათვის მეფე მსვატი III წარმოდგენილია, როგორც ქვეყნის ადმინისტრაციული მეთაური, ხოლო დედამისი სვაზილენდის სულიერი და ეროვნული ლიდერია. მეფე მსვატი III დაიბადა 1968 წლის 19 აპრილს. ის მეფე სობჰუზა II-ის 67 ვაჟიდან მეორე და დედოფალ ნტომბის ერთადერთი ვაჟია. პრინცი დაიბადა ქვეყნის მიერ დამოუკიდებლობის მოპოვებიდან რამდენიმე თვის შემდეგ. იგი დღეების იყო, როცა ის და დედამისი მეფის ერთ-ერთ სასახლეში გადაიყვანეს საცხოვრებლად. მისი დაბადების სახელი იყო მაკჰოსეტივე — ერის მეფე. მომავალმა მონარქმა განათლება სამშობლოში, დიდ ბრიტანეთსა და სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში მიიღო. მამამისის სიკვდილის შემდეგ პრინცი ტახტის მემკვიდრედ დასახელდა. ამ დროს იგი არასრულწლოვანი (14 წლის) იყო და ბრიტანეთში სწავლობდა. სრულწლოვანების მიღწევისთანავე, 1986 წლის 25 აპრილს მოეწყო მისი მეფედ კურთხევის ცერემონიალი. ის გახდა ყველაზე ახალგაზრდა მონარქი მსოფლიოში. ამ დროს იგი 18 წლის და 6 დღის იყო. ამ დღიდან მოყოლებული, მსვატი III დედასთან ერთად მართავს ქვეყანას. ესვატინის დღევანდელ მონარქს 15 ცოლი და 35 შვილი ჰყავს. გ. ჭანტურია, ს. ჭანტურია - მსოფლიოს მონარქები, თბ., 2008 წ.
ჯაფარ პანაჰი

ჯაფარ პანაჰი (სპარს. جعفر پناهی; დ. 11 ივლისი, 1960) — ირანელი კინორეჟისორი. პანაჰის პირველი ფილმი „თეთრი ბუშტი“ 1995 წელს კანის კინოფესტივალზე ოქროს კამერას იღებს. მისი მეორე ფილმი „სარკე“ ლოკარნოს კინოფესტივალზე ოქროს ლეოპარდით დაჯოლდოვდა. მისი ყველაზე გამორჩეული ნამუშევარი დღეისთვის არის „წრე“ (2000), რომელშიც ირანის ისლამისტური რეჟიმის მიერ ქალთა მიმართ მოპყრობაა აღწერილი. ამ ფილმისთვის იგი ვენეციის კინოფესტივალზე ოქროს ლომით დაჯილდოვდა. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ჯაფარ პანაჰი“ ვიკისაწყობში. ჯაფარ პანაჰი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
ჟიტვატოროკის ზავი

ჟიტვატოროკის ზავი (უნგრ. Zsitvatoroki béke; სლოვაკ. Žitavský mier; თურქ. Zitvatorok Anlaşması) — 1606 წლის 11 ნოემბრის სამშვიდობო ხელშეკრულება, რომელმაც დაამთავრა ცამეტწლიანი ომი ავსტრიასა და ოსმალეთის იმპერიას შორის. ზავი დაიდო 20 წლით სულთან აჰმედ I-სა და ავსტრიის ჰერცოგ მათეს შორის, მიუხედავად იმისა, რომ მათეს ძმა, იმპერატორი რუდოლფ II ამის წინააღმდეგი იყო. ხელშეკრულების თანახმად ყოველწლიური ხარკის სახით ავსტრიას ოსმალეთის იმპერიისთვის უნდა გადაეხადა ერთდჯერადი კომპენსაცია, ხოლო ოსმალებს თავი უნდა შეეკავებინათ ავსტრიის მფლობელობაში მყოფ უნგრეთის სამეფოში ლაშქრობაზე. ზოგიერთი ისტორიკოსი ვარაუდობს, რომ ეს ხელშეკრულება გულისხმობდა სულთანსა და ჰერცოგს შორის თანასწორი უფლებების აღიარებას.. სამშვიდობო ხელშეკრულებების სია ოსმალეთის იმპერიის ხელშეკრულებების სია Gustav Beyerle: „The Compromise at Zsitvatorok“, Archivum Ottomanicum, Bd. 6 (1980), S. 5–53. Peter F. Sugar (Hrsg.): A History of Hungary, Indiana University Press, Bloomington 1990, ISBN 0-253-35578-8.
ნევდიურ ჰანიმეფენდი

ნევდიურ ჰანიმეფენდი (თურქ. Devletlu Üçüncü Ikbal Nevdür Hanımefendi Hazretleri; დ. 1861, ბათუმი — გ. 1927, სტამბოლი) — ოსმალეთის იმპერიის სულთნის, მურად V-ის ქართველი ცოლი. ნევდიურ ჰანიმეფენდი დაიბადა 1861 წელს ბათუმში, რუსტემ ნაქაშვილის და ფევზიე ჰანიმის ოჯახში. სასახლეში ადრეულ ასაკში შეფქეფზა ვალიდე სულთნის მოსამსახურედ მიიყვანეს. თუმცა მალევე ის სულთან მურად V-ს მოეწონა და 1880 წელს ჩირაღანის სასახლეში (სულთნის რეზიდენცია) მასზე იქორწინა. მურად V-ის სხვა ქართველი ხარჭა, ფილიზთენ ჰანიმეფენდი ნევდიურზე წერს: მას შვილები არ ჰყოლია. 1904 წელს, მურად V-ის გარდაცვალების შემდეგ ნევდიურ ჰანიმეფენდი ჯევჰერიზ ჰანიმეფენდთან, რემიშნაზ ჰანიმეფენდთან და ფილიზთენ ჰანიმეფენდთან ერთად ბურსაში გაგზავნეს. ისინი წაიყვანეს ჰატიჯე სულთნის სასახლის თავშესაფარში, სადაც გარკვეული ხანი იცხოვრეს, მოგვიანებით კი ისევ სტამბოლში დაბრუნდნენ. ნევდიურ ჰანიმეფენდი გარდაიცვალა 1927 წელს ბეშიკტაშში, სტამბოლში. ↑ (2010) The Concubine, the Princess, and the Teacher: Voices from the Ottoman Harem. University of Texas Press. ISBN 978-0-292-78335-5.
აზოტოვანი ფუძეები

აზოტოვანი ფუძეები — ჰეტეროციკლური ორგანული ნაერთი, რომელსაც ახორციელებენ პირიმიდინები და პურინები, რომლებიც ნუკლეინის მჟავის შემადგენლობაში შედიან. შემოკლებული აღნიშვნისთვის გამოიყენება დიდი ლათინური ასოები. აზოტოვან ფუძეებს განეკუთვნებიან ადენინი (A), გუანინი (G), ციტოზინი (C), რომლებიც შედიან, როგორც დნმ-ის, ასევე რნმ-ის შემადგენლობაში. თიმინი (T) შედის მხოლოდ დნმ-ის შემადგენლობაში, ხოლო ურაცილი (U) გვხდება მხოლოდ რნმ-ში. Кнорре Д. Г., Мызина С. Д., Биологическая химия, 3, Москва: Высшая школа, 2000. 7000 ეგზ., ISBN 5060037207. Марри Р., Греннер Д., Мейес П., Родуэлл В., Биохимия человека: в двух томах, ტ. 1, Москва: Мир, 2004, ISBN 5030036008. Марри Р., Греннер Д., Мейес П., Родуэлл В., Биохимия человека: в двух томах, ტ. 2, Москва: Мир, 2004. 2000 ეგზ., ISBN 5030036016. ↑ Кнорре Д. Г., Мызина С. Д., Биологическая химия, 3, Москва: Высшая школа, 2000. 7000 ეგზ., ISBN 5060037207.
უორენ ბიტი

ჰენრი უორენ ბიტი (Henry Warren Beaty; დ. 30 მარტი, 1937) — ამერიკელი მსახიობი, პროდიუსერი, სცენარისტი, რეჟისორი. მირებული აქვს ოსკარის 15 და ოქროს გლობუსის 16 ნომინაცია. მხოლოდ ბიტი და ორსონ უელსი იყვნენ წარდგენილები ოსკარზე როგორც საუკეთესო რეჟისორი, სცენარისტი, მსახიობი და პროდიუსერი ერთიდაიმავე ფილმისთვის. არის მსახიობ შირლი მაკლეინის ძმა. 1978 - ზეცას შეუძლია დაელოდოს (Heaven Can Wait) 1981 - წითლები (Reds) ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: უორენ ბიტი უორენ ბიტი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში უორენ ბიტი — AllMovie
დეზოქსირიბოზა

დეზოქსირიბოზა C5H10O4 — ნახშირწყალი, ალდოპენტოზა: მონოსაქარიდი, რომელიც შეიცავს ნახშირბადის ხუთ ატომსა და ალდეჰიდის ჯგუფს ხაზოვან სტრუქტურაში. ეს დეზოქსიშაქარი წარმოქმნილია რიბოზისგან, სადაც ნახშირბადის მეორე ატომის ჰიდროქსილის ჯგუფი ჩანაცვლებულია წყალბადით, რის გამოც დაკარგულია ჟანგბადის ატომი (დეზოქსი — ჟანგბადის ატომის ნაკლებობა). ქიმიური ფორმულა 1929 წელს აღმოაჩინა ფიბუს ლივენმა (ინგლ. Phoebus Levene).
სეგედის ზავი

სეგედის ზავი — სამშვიდობო ხელშეკრულება, რომელიც დაიდო ოსმალეთის იმპერიასა და უნგრეთის სამეფოს შორის 1444 წლის 15 აგვისტოს ვარადში, ვარნის ლაშქრობის დასრულებამდე რამდენიმე თვით ადრე. ვარნის ლაშქრობაში მიღწეული წარმატებების მიუხედავად, ვლადისლავ III-მ მურადს შესთავაზა ზავის დადება. ზავის დადების პროცესში დიდი როლი მიუძღვოდა სერბეთის დესპოტს დურად ბრანკოვიჩს. ხელშეკრულების შესახებ დისკუსიები დაიწყო ედირნეში მურად II-ისა და ვლადისლავ III-ის ელჩებს შორის. რამდენიმე დღეში სეგედში გააგზავნეს მურადის ელჩი რათა ვლადისლავის მიერ ხელშეკრულების რატიფიცირება დასრულებულიყო. მოლაპარკებები გაგრძელდა კიდევ რამდენიმე დღის განმავლობაში და ხელშეკრულება საბოლოოდ გაფორმდა ვარადში. ხელშეკრულების თანახმად მურად II-მ დათმო ვლახეთი და სერბეთი, თუმცა შეინარჩუნა გავლენა დანარჩენ ევროპულ სამფლობელოებზე. ხელშეკრულება მოქმედებდა 10 წლის განმავლობაში. სამშვიდობო ხელშეკრულებების სია Sugar, Peter (1977). „Chapter 1: The Early History and the Establishment of the Ottomans in Europe“, Southeastern Europe Under Ottoman Rule, 1354-1804 (Reprint), University of Washington Press.  Военная Литература - Турция
ხოტინის ხელშეკრულება

ხოტინის ხელშეკრულება — 1621 წლის 8 ოტომბრის სამშვიდობო ხელშეკრულება პოლონეთ-ლიტვის თანამეგობრობისა და ოსმალეთის იმპერიის შორის, რომელიც დაიდო 1621 წლის ხოტინის ბრძოლის შემდეგ. ხელშეკრულებამ დაასრულა ომი პოლონეთსა და თურქეთს შორის და დაადგინა საზღვარი რეჩ-პოსპოლიტასა და ომსალეთის იმპერიას შორის მდინარე დნესტრზე. ოსმალეთის იმპერია და ყირიმის სახანო ვალდებულებას იღებდა არ დასხმოდა თავს უკრაინას და პოლონეთს , ხოლო პოლონეთი აძლევდა თურქეთს თავის ვასალ მოლდავეთის ქალაქ ხოტინს და ვალდებულებას იღებდა შეეწყვიტა ზაპოროჟიელი კაზაკების ლაშქრობები ყირიმზე და თურქეთზე. უკრაინელი კაზაკები ამ ხელშეკრულებით უკმაყოფილო დარჩნენ და მომალავში ამზადებდნენ პოლონეთის წინააღმდეგ აჯანყებას. სამშვიდობო ხელშეკრულებების სია ოსმალეთის იმპერიის ხელშეკრულებების სია ხოტინის ხელშეკრულების ტექსტი
ფოსფორმჟავა

ფოსფორმჟავა ან ორთოფოსფორფმჟავა — სუსტი არაორგანული მჟავა, ქიმიური ფორმულით H3PO4. ნორმალურ პირობებში წარმოადგენს უფერო ჰიგროსკოპულ კრისტალებს. კონცენტრირებული, ანუ 85%-იანი ფოსფორმჟავა არის გამჭირვალე ბლანტი სითხე. 213 °C-ზე უფრო მაღალ ტემპერატურაზე იგი გადაიქცევა პიროფოსფორულ მჟავად: H4P2O7 + H2O ⇌ 2H3PO4 ფოსფორმჟავას წარმოების ორი ინდუსტრიული ხერხი არსებობს.. პირველია ფოსფატოვან მარილზე ძლიერი მჟავის მოქმედება, მაგალითად გოგირდმჟავასა და კალციუმის ჰიდროქსიაპატიტის რეაქციისას, ფოსფორმჟავას მჟავურ ნაშთს ანაცვლებს გოგირდმჟავას ნაშთი, მიიღება ფოსფორმჟავა კალციუმის სულფატი და წყალი: Ca 5 ( PO 4 ) 3 OH + 5 H 2 SO 4 ⟶ 3 H 3 PO 4 + 5 CaSO 4 ↓ + H 2 O {\displaystyle {\ce {Ca5(PO4)3OH + 5H2SO4 -> 3H3PO4 + 5CaSO4v + H2O}}} მეორე ხერხით ფოსფორმჟავას იღებენ ფოსფორის პენტოქსიდისა და წყლის ურთიერთქმედებით: P 2 O 5 + 3 H 2 O ⟶ 2 H 3 PO 4 {\displaystyle {\ce {P2O5 + 3H2O -> 2H3PO4}}} ↑ Christensen, J. H. and Reed, R. B. (1955). „Design and Analysis Data—Density of Aqueous Solutions of Phosphoric Acid Measurements at 25 °C“. Ind. Eng. Chem. 47 (6): 1277–1280. doi:10.1021/ie50546a061.CS1-ის მხარდაჭერა: მრავალი სახელი: ავტორების სია (link) ↑ Haynes, p. 4.80 ↑ http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.979.html ↑ Becker, Pierre. (1988) Phosphates and phosphoric acid. New York: Marcel Dekker. ISBN 978-0824717124.  ↑ Greenwood, Norman N.; Earnshaw, Alan (1997). Chemistry of the Elements, 2nd, Butterworth-Heinemann, გვ. 520–522. ISBN 0-08-037941-9.
ნასუჰ-ფაშას ხელშეკრულება

ნასუჰ-ფაშას ხელშეკრულება (თურქ. Nasuh Paşa Antlaşması;) — 1612 წლის 20 ნომებრის ხელშეკრულება ოსმალეთის იმპერიასა და სეფიანთა იმპერიას შორის. 1590 წელს სპარსეთის შაჰი აბას I დიდი იძულებული გახდა დაეთმო ამიერკავკასია ომსალეთის იმპერიისთვის. თუმცა 1593 წელს ოსმალეთის იმპერია ევროპასთან ხანგრძლივ ომში ჩაერთო. შაჰ აბასმა ძლიერი არმია მოამზადა და როცა 1603 წელს ოსმალეთის ტახტზე 14 წლის აჰმედ I ავიდა, თურქებთან ახალი ომი დაიწყო. 1612 წელს ოსმალეთის იმპერიის ახალმა დიდმა ვეზირმა, ნასუჰ-ფაშამ სპარსეთთან სამშვიდობო ხელშეკრულებას ხელი მოაწერა. ხელშეკრულების პირბობის თანამხად: ოსმალეთის იმპერია სპარსეთს უბრუნებდა 1590 წელს წართმეულ მიწებს. დამტკიცდა 1555 წელს ამასიის ზავით დადგენილი საზღვრები. სპარსეთი დათანმხდა ყოველწლიურად გადაეხადა 200 ფუთა აბრეშუმი. სპარსელი მომლოცველები ამის შემდეგ მექაში ივლიდნენ არა ერაყის, არამედ სირიის გავლით. ნასუჰ-ფაშა სამშვიდობო ხელშეკრულებების სია ოსმალეთის იმპერიის ხელშეკრულებების სია ↑ Prof.Yaşar Yücel-Prof Ali Sevim:Türkiye tarihi vol.III, AKDTYKTTK Yayınları, 1991, 43-44 ↑ Shah Abbas however, committed himself to sent 59000 kilograms raw silk annually to the Ottoman King ... lifesciencesite.com
ანრი (ლუქსემბურგის დიდი ჰერცოგი)

ანრი (ფრანგ. Henri Albert Gabriel Félix Marie Guillaume; დ. 16 აპრილი, 1955) — ლუქსემბურგის დიდი ჰერცოგი 2000 წლიდან, მას შემდეგ, რაც მამამისი, ლუქსემბურგის დიდი ჰერცოგი ჟანი მის სასარგებლოდ ტახტიდან გადადგა. ანრის მშობლები დიდი ჰერცოგი ჟანი და ჰერცოგინია ჟოსეფინა-შარლოტ იყვნენ. ისინი 1953 წლის 9 აპრილს დაქორწინდნენ და ანრის გარდა კიდევ ოთხი შვილი ეყოლათ. დედა - ბელგიის სამეფო ოჯახის წარმომადგენელი, ბელგიის მეფე ლეოპოლდ III-ისა და დედოფალ ასტრიდის უფროსი და ერთადერთი ქალიშვილი იყო. ის 1927 წლის ოქტომბერში დაიბადა ბრიუსელში. იგი სათავეში ედგა არაერთ საქველმოქმედო ორგანიზაციას, მათ შორის ლუქსემბურგის წითელ ჯვარს (1958 წლიდან). ჰერცოგინია 2005 წლის 10 ივნისს 77 წლის ასაკში ფილტვების კიბოთი გარდაიცვალა. ანრი დაიბადა 1955 წლის აპრილში, ბეთზდორფის ციხესიმაგრეში, ლუქსემბურგში. განათლება მიიღო როგორც სამშობლოში, ასევე საფრანგეთში, დაამთავრა ჟენევის უნივერსიტეტი პოლიტიკური მეცნიერების სპეციალობით. ასევე მიიღო უმაღლესი სამხედრო განათლება სენდჰასის სამეფო სამხედრო კოლეჯში, ბრიტანეთში. მონარქი თავისუფლად ფლობს ფრანგულ, ინგლისურ და გერმანულ ენებს. თავის მომავალ მეუღლეს, მარია ტერეზა მესთრს, პრინცი შეხვდა შვეიცარიაში, ჟენევის უნივერსიტეტში სწავლისას. მიუხედავად პრინცის დედის წინააღმდეგობისა, ანრი დაქორწინდა მარიაზე 1981 წლის 14 თებერვალს ლუქსემბურგში. სამეფო წყვილს შეეძინა ხუთი შვილი - 4 ვაჟი და ერთი ქალიშვილი. 2006 წლის 12 მარტს ჰერცოგსა და ჰერცოგინიას შეეძინათ შვილიშვილი - მათ მესამე ვაჟს - პრინც ლუის შეეძინა ვაჟი - გაბრიელი. ქვეყნის კონსტიტუციის საფუძველზე, დიდი ჰერცოგი სახელმწიფოს მეთაურია. მონარქის პოზიციები ასახულია ქვეყნის მთავარი კანონის 33-ე და 49-ე თავებში. იგი ნიშნავს პრემიერსა და მთავრობის სხვა წევრებს, ხსნის და ხურავს ქვეყნის უმაღლესი საკანონმდებლო ორგანოს დეპუტატთა პალატას, ნიშნავს ელჩებს და ა.შ. თუ სამი თვის განმავლობაში ჰერცოგმა ხელი არ მოაწერა დეპუტატთა პალატის მიერ წარმოდგენილ კანონპროექტს, იგი შემდეგში გაუქმებულად ითვლება. ჰერცოგი ქვეყნის შეიარაღებული ძალების მთავარსარდალია. ქვეყნის დედაქალაქში ლუქსემბურგის დიდი ჰერცოგის ოფიციალური რეზიდენციაა Grand Ducal Palace, სწორედ აქ ემსახურება ის სამშობლოს, როგორც სახელმწიფოს მეთაური. კონსტიტუციის 44-ე მუხლის თანახმად, მონარქის ოფიციალური რეზიდენციაა, ასევე, ბერგის ციხესიმაგრე. ტახტის უშუალო მემკვიდრე — პრინცი ვილჰელმი 1981 წლის ნოემბერში დაიბადა. მან დაწყებითი განათლება სამშობლოში მიიღო, შემდეგ კი სწავლობდა შვეიცარიის ერთ-ერთ დახურულ სკოლაში. სამხედრო განათლება მიიღო ბრიტანეთში, სენდჰასის სამეფო აკადემიაში. ბრიტანეთშივე მიიღო უმაღლესი განათლება - სწავლობდა დარემისა და ბრანელის უნივერსიტეტში (ლონდონი). პრინცი დღესაც აგრძელებს სწავლას შვეიცარიაში და აქტიურ მონაწილეობას იღებს ქვეყნის ცხოვრებაში. უკრავს პიანინოზე, აინტერესებს მუსიკა, ცურვა და კალათბურთი. საუბრობს გერმანულ, ფრანგულ და ინგლისურ ენებზე. პრინცი ხშირად წარმოადგენს მშობლებს საზღვარგარეთ. გ. ჭანტურია, ს. ჭანტურია - მსოფლიოს მონარქები, თბ., 2008 წ.
ნური ბილგე ჯეილანი

ნური ბილგე ჯეილანი (თურქ. Nuri Bilge Ceylan; დ. 26 იანვარი, 1959, სტამბოლი) — თურქი კინორეჟისორი. დაამთავრა ბოღაზიჯის უნივერსიტეტი საელექტრო ინჟინრის სპეციალობით, შემდეგ ორი წელი კინოხელოვნებას ეუფლებოდა. მისი პირველი მოკლემეტრაჟიანი ფილმი „კოზა“ წარმოდგენილი იყო კანის კინოფესტივალზე 1995 წელს. მისი მესამე ფილმი „უზაკი“ (შორეული) ჟიურის გრან-პრისა და საუკეთესო მსახიობის პრიზს იმსახურებს ამავე ფესტივალზე. მისი ფილმი „იკლიმლერ“ (კლიმატები) 2006 წელს გამოვიდა და ფიპრესის კინოკრიტიკოსთა ჯილდო დაიმსახურა კანის ფესტივალზე. 2014 წელს მისმა ფილმმა „ზამთრის ძილი“ კანის ფესტივალის უმაღლესი ჯილდო, ოქროს პალმის რტო მოიგო. ჯეილანის ფილმების მთავარი თემებია ადამიანის გაუცხოება, ბუნებრივი ეგზისტენციალიზმი, ადამიანთა ცხოვრების მონოტონურობა და სიცოცხლის დეტალების ფუნდამენტალურობა. კარიერა ფოტოხელოვნებით დაიწყო და მისი მინიმალისტური ფილმები უკიდურესად მწირ ბიუჯეტზე იქმნება. მის ფილმებში ძირითადად დამწყები მსახიობები მონაწილეობენ, რომელთა შორის მრავალი მისი ოჯახის წევრია, მათ შორის მისი მშობლები. ნური ბილგე ჯეილანი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ↑ Awards 2014 : Competition დაარქივებული 2013-10-23 საიტზე Wayback Machine. . კანის ფესტივალი