მთავარი გვერდი (მარტივი)

ფერენც (ფრანც) ლისტი — რომანტიზმის ეპოქის უნგრელი კომპოზიტორი, ვირტუოზი პიანისტი და პედაგოგი. ექვს ათწლეულზე მეტ დროში შექმნილი ნამუშევრებით, იგი მიიჩნევა თავისი ეპოქის ერთ-ერთ ყველაზე გავლენიან და ნაყოფიერ კომპოზიტორად და დღემდე პოპულარულია თანამედროვე საფორტეპიანო რეპერტუარში. ლისტმა, როგორც პიანისტმა, თავისი ვირტუოზული შესაძლებლობებით ევროპაში სახელი ადრეულ მეცხრამეტე საუკუნეში გაითქვა. იგი იმ დროისთვის უკვე მიიჩნეოდა ყველა დროის ერთ-ერთი საუკეთესო პიანისტად. 1830-იან და 1840-იან წლებში ლისტი ევროპაში კონცერტების ჩასატარებლად მოგზაურობდა და ხშირად ქველმოქმედებისთვის უკრავდა. ცხოვრების ამ პერიოდში, ლისტმა თავისი გამორჩეული შესრულებითა და ფიზიკური მიმზიდველობით რეპუტაცია შეიქმნა. მისმა თაყვანისმცემლებმა გამოავლინეს ისტერიული ქმედებებისა და რეაქციის ფენომენი, ლისტომანია, რაც მისი წინამორბედი ვირტუოზების შემთხვევაში არასდროს მომხდარა. როდესაც ადრეული შემსრულებლები მხოლოდ ზედა კლასს ემსახურებოდნენ, ლისტმა მოიზიდა უმეტესწილად უბრალო ადამიანებისგან შემდგარი აუდიტორია. ლისტი მეგობრობდა და მფარველობდა თავისი დროის მრავალ კომპოზიტორს. ლისტი ახალი გერმანული სკოლის ერთ-ერთი ყველაზე გამოჩენილი წარმომადგენელი იყო. მისმა ვრცელმა და მრავალფეროვანმა ნამუშევრებმა გავლენა იქონია მის თანამედროვეებზე და განჭვრიტა XX საუკუნის იდეები და მიმართულებები. ლისტის მუსიკალურ წვლილს შორისაა: სიმფონიური პოემა, თემატური ტრანსფორმაციის შემუშავება, როგორც მუსიკალური ფორმის ექსპერიმენტების ნაწილი, და რადიკალური ინოვაციები ჰარმონიაში. ლისტი ასევე მიიჩნევა მუსიკალური იმპრესიონიზმის მამად. ნობელის პრემია ქიმიაში დევიდ ბეიკერს, ჯონ ჯამპერს (ორივე აშშ) და დემის ჰასაბისს (გაერთიანებული სამეფო) მიენიჭათ. ნობელის პრემია ფიზიკაში ჯონ ჰოპფილდს (აშშ) და ჯეფრი ჰინტონს (კანადა) მიენიჭათ. ნობელის პრემია ფიზიოლოგიასა და მედიცინაში ამერიკელ მეცნიერებს, ვიქტორ ემბროსსა და გერი რავკანს microRNA-ების აღმოჩენისათვის მიენიჭათ. ნიდერლანდების ყოფილი პრემიერ-მინისტრი მარკ რიუტე (სურათზე) ნატოს გენერალური მდივანი გახდა. იაპონიის პრემიერ-მინისტრი შიგერუ იშიბა გახდა. ისრაელის არმიის ბეირუთზე შეტევის შედეგად ჰეზბოლას ლიდერი ჰასან ნასრალა მოკლეს. მიმდინარე: რუსეთის შეჭრა უკრაინაში; ისრაელ-ჰამასის ომი. 1446 : ჰანგული ანბანი გამოქვეყნდა კორეაში. 1701 : იელის უნივერსიტეტი დაარსდა კონექტიკუტში. 1776 : სან-ფრანცისკოს ჩაეყარა საფუძველი. 1874 : ბერნის ხელშეკრულებით მსოფლიო საფოსტო კავშირი ჩამოყალიბდა. 1888 : ვაშინგტონის მონუმენტი გაიხსნა ვაშინგტონში. 1934 : მარსელში იუგოსლავიის მეფე ალექსანდრე I მოკლეს. 1967 : ჩე გევარა (სურათზე) დახვრიტეს ბოლივიაში რევოლუციის მოწყობის მცდელობისთვის. ვიკიპედიის ახალი მასალებიდან: რალფ ნორმან ენჯელი არის ერთადერთი ნობელის პრემიის ლაურეატი, რომელმაც ჯილდო წიგნის გამოცემისთვის მოიპოვა. იოანე II პირველი პაპი იყო, რომელმაც სახელი შეიცვალა პაპად არჩევის შემდეგ. უილიამ პიტი (სურათზე) დიდი ბრიტანეთის ყველაზე ახალგაზრდა პრემიერ-მინისტრია, 1783 წელს თანამდებობის დაკავების მომენტში იგი 24 წლის იყო. მეტამორფოზის ბოლო სტადიაზე (იმაგო) ერთდღიურები არ იკვებებიან და ცოცხლობენ ცოტა ხანს — რამდენიმე საათიდან ერთ ან რამდენიმე დღემდე. ჰაიტის პრეზიდენტი ჟან-კლოდ დიუვალიე მსოფლიოში ყველაზე ახალგაზრდა პრეზიდენტად ითვლება, მან თანამდებობა 19 წლის ასაკში დაიკავა. ზღვის მამლებს მკერდის წინა 3 სხივი თითისებრ გამონაზარდებად აქვთ გარდაქმნილი, რომელთა დახმარებითაც ფსკერზე ცოცავენ და საკვებს ეძებენ. ტორეს-დელ-პაინეს ეროვნული პარკი (ესპ. Parque Nacional Torres del Paine) — ეროვნული პარკი ჩილეში, სამხრეთ პატაგონიაში. პარკი გამოირჩევა ულამაზესი მთებით, ტბებით, მყინვარებით და მდინარეების სიუხვით. პარკი მდებარეობს მაგელანური სუბპოლარული ტყეებისა და პატაგონიის სტეპების ერთმანეთში გარდამავალ შუალედში, ქალაქ პუნტა-არენასიდან 312 კმ-ით ჩრდილოეთით. დასავლეთიდან ესაზღვრება ბერნარდო ო'ჰიგინსის ეროვნული პარკი, ხოლო ჩრდილოეთით არგენტინაში მდებარე ლოს-გლასიარესის ეროვნული პარკი. ავტორი: Winky