laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
გენო ვაჩიბერიძე

გენო დავითის ძე ვაჩიბერიძე (დ. 15 მარტი, 1931, ქუთაისი) — ქართველი ფიზიკოსი. ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (2003), საქართველოს საინჟინრო აკადემიის ნამდვილი წევრი (2007). დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტი (1954). 1955–1958 წლებში მუშაობდა სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის გამოყენებითი გეოფიზიკის ინსტიტუტში (მოსკოვი). 1959–1975 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის მართვის სისტემების ინსტიტუტში იყო ლაბორატორიის გამგე, 1976–1991 წლებში იყო სსრკ თავდაცვის მრეწველობის სამინისტროს ავტომატიკისა და ჰიდრავლიკის ცენტრალური სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის (მოსკოვი) თბილისის ფილიალის დირექტორი. 1991–2005 წლებში იყო ავტომატიკისა და გამოთვლითი ტექნიკის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი, 2004 წლიდან — საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ინფორმატიკისა და მართვის სისტემების ფაკულტეტის პროფესორი. მონაწილეობდა საქართველოში პირველი ციფრული (იმპულსური) ელექტრონული გამოთვლითი მანქანის „დელისის“ შექმნაში. 1975–1989 წლებში იყო სარაკეტო და სამხედრო დანიშნულების სხვა სისტემების ციფრული მართვის მოწყობილობათა კომპლექსების დაპროექტებისა და შექმნის ხელმძღვანელი (მთავარი კონსტრუქტორი). ვაჩიბერიძის სამეცნიერო შრომები ეხება ციფრული სისტემების სიზუსტისა და სწრაფქმედების, მდგრადობისა და საიმედოობის საკითხებს. მოდელირების საფუძვლები, თბ., 2009. კომპიუტერების არქიტექტურის საფუძვლები, თბ., 2010. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. ?.
გიორგი ვაჩნაძე (ფიზიკოსი)

გიორგი ემანუკის ძე ვაჩნაძე (გურგენიშვილი) (დ. 10 იანვარი, 1935, სოფ. ნანიანი, ახლანდ. გურჯაანის მუნიციპალიტეტი, — გ. 3 აგვისტო, 1997, თბილისი) — ქართველი ფიზიკოსი. ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერების დოქტორი (1984), საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ–კორესპონდენტი (1997). დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი (1958). ამავე წლიდან მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ფიზიკის ინსტიტუტში. 1989 წლიდან იყო ამავე ინსტიტუტის კონდენსირებულ გარემოთა თეორიის განყოფილების ხელმძღვანელი. მისი სამეცნიერო შრომები ეხება ნახევრადგამტარებში ციკლოტრონული და კომბინირებული რეზონანსის მოვლენებს, მყარი სხეულების მაგნიტურ თვისებებსა და თხევადი He-ის ზედენადი ფაზების ანიზოტროპიისა და სპინური დინამიკის თეორიას. Комбинированный резонанс в деформированном р-Gе, «Физика твердого тела», 1963, т. 5. Гибридизация коллективных коллебаний в 3Не-А вблизи перехода в А-фазу, «Письма в Журнал экспериментальной и теоретической физики», 1980, т. 31 (თანაავტ. Г. Харадзе). ხარაძე გ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 207.
ალექსანდრე ვაჩნაძე

ალექსანდრე ივანეს ძე ვაჩნაძე (დ. 8 აგვისტო, 1855, სოფ. კოლაგი, ახლანდ. გურჯაანის მუნიციპალიტეტი, — გ. 24 დეკემბერი, 1922) — თავადი, რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი (1913). დაამთავრა პოლტავის სამხედრო გიმნაზია და თბილისის იუნკერთა სასწავლებელი. 1871 წლიდან მსახურობდა კავალერიაში, პიატიგორსკის 151-ე ქვეით პოლკში. მონაწილეობდა რუსეთ-ოსმალეთისა (1877–1878) და რუსეთ-იაპონიის (1904–1905) ომებში. მეთაურობდა ასეულს, ბატალიონს. 1905 წელს მიენიჭა პოლკოვნიკის წოდება. 1913 წელს თადარიგში გავიდა გენერალ-მაიორის წოდების, პენსიისა და მუნდირის მინიჭებით. I მსოფლიო ომის დაწყების შემდეგ, 1915 წლის თებერვალში კვლავ სამხედრო სამსახურში ჩაირიცხა და დაინიშნა ამიერკავკასიის მე-2 სარეზერვო ქვეითი ბრიგადის მეთაურად, 1917 წლის მაისში — სახელმწიფო ლაშქრის 42-ე ბრიგადის მეთაურად. 1917 წლის ივნისიდან კავკასიის სამხედრო ოლქის შტაბის რეზერვში იყო. 1914 წლიდან ვაჩნაძე იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების სიღნაღის განყოფილების წევრი. მისი ძმა პოლკოვნიკი კონსტანტინე ვაჩნაძე გარდაიცვალა მსოფლიო ომში მიღებული ჭრილობებისგან. ვაჩნაძე დაჯილდოებულია წმ. ვლადიმერის IV (მახვილებითა და ბაბთით, 1877) და III (1909), წმ. სტანისლავის II (1889), წმ. ანას II (1893) ხარისხის ორდენებით, ოქროს იარაღით (1906). გოგიტიძე მ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 206. ალექსანდრე ვაჩნაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი Вачнадзе Александр Иванович — Генералитет российской императорской армии и флота.
დუპუიტრენის კოტნრაქტურა

დუპუიტრენის კოტნრაქტურა — დუპუიტრენის კოტნრაქტურა არის ხელის მტევნის დეფორმაცია, რომელიც ყალიბდება ნელ-ნელა, წლების განმავლობაში. დუპუიტრენის კონტრაქტურა აზიანებს ქსოვილის ფენას, რომელიც მდებარეობს ხელის გულზე კანქვეშ. წარმოიქმნება ქსოვილოვანი კვანძები კანქვეშ, რის შედეგადაც ფორმირდება სქელი კვანძი, რომელიც ქაჩავს ერთ ან მეტ თითს თავისკენ. პროცესის შედეგად თითი მოხრილ მდგომარეობაში გადადის. კონტრაქტურის განვითარების შემდგომ, თითის ბოლომდე გაშლა შეუძლებელია, რაც იწვევს სირთულეებს ყოველდღიურ ცხოვრებაში, მაგალითდ: ჯიბეში ხელის ჩაყოფას, ხელთათმანის გაკეტებას ან ხელის ჩამორთმევას. დუპუიტრენის კონტრაქტურა ყველაზე ხშირად არათითს და ნეკა თითს აზიანებს. დაავადება ძირითადად ჩრდილოევროპელ მოხუც მამაკაცებში გვხვდება. დუპუტრიენის კონტრაქტურის ჩამოყალიბების შესაფერხებლად და სიმპტომების შესამსუბუქებლად ბევრი სამკურნალო მეთოდი არსებობს. დუპუიტრენის კონტრაქტურა, როგორც წესი, ყალიბდება ნელ-ნელა, წლების განმავლობაში. თუმცა, ზოგჯერ, მისი განვითრება კვირების ან თვეების განმავლობაში ხდება. რიგ პაციენტებში დაავადება მუდმივად, სტაბილურად პროგრესირებს, დანარჩენებში კი პროცესი იწყება და გარკვეულ ეტაპზე ჩერდება. დუპუიტრენის კონტრაქტურის ადრეულ ეტაპებზე ხდება კანის შესქელება ხელისგულზე. პროცესის პროგრესირებასთან ერთად, ხელისგულს ეძლევა შეჭმუხნულის შესაედაობა. ყალიბდება ქსოვილის მკვრივი გროვა ხელისგულზე. ეს გროვა შესაძლოა იყოს მგრძნობიარე შეხებისას, თუმცა იშვიათადაა მტკივნეული. დუპუიტრენის კონტრაქტურის გვიანდელ ეტაპებზე, ქსოვილის კვანზები კანქვეშ შესაძლოა დაგრძელდეს და გადაიჭიმოს თითებამდე. კვანძების გამკვრივება იწვევს თითების გამოქაჩვას ხელისგულისკენ. არათითი და ნეკა თითი ყველაზე ხშირად ზიანდება, თუმცა შესაძლოა ჩართული იყოს შუა თითიც. საჩვენებელი და ცერა თითი იშვიათადაა დაზიანებული. დუპუიტრენის კონტრაქტურა შესაძლაო განვითარდეს ორივე ხელზე, თუმცა, როგორც წესი, ერთი მტევანი უფრო მძიმედაა ჩართული, ვიდრე მეორე. დამაკავშირებელი ქსოვილის პათოლოგიური პროცესი; ნივთიერებათა ცვლის დარღვევა; მოწევა – დამოუკიდებელი ფაქტორი, რომელიც აჩქარებს აღნიშნული დაავადების განვითარებას; შაქრიანი დიაბეტი; ალკოჰოლზე დამოკიდებულება; მემკვიდრეობითი ფაქტორი. ფიზიოთერაპია; სპეციალური ვარჯიშები ხელის გულისთვის; ლონგეტური სახვევების ტარება; ულტრა-ბგერით მკურნალობა; კორტიკოსტეროიდული პრეპარატების ინექცია; მასაჟი; ჰორმონალური თერაპია; თბილი აბაზანები; ქირურგიული ჩარევა; ნემსების აპონეიროტომია. ↑ დუპუიტრენის კოტნრაქტურა ↑ დუპუიტრენის დაავადების სიმპტომები ↑ დუპუიტრენის დაავადების გამომწვევი მიზეზები ↑ მკურნალობის მეთოდები
ტუსკაკუესკო

ტუსკაკუესკო (ესპ. Municipio de Tuxcacuesco) ― მუნიციპალიტეტი ხალისკოს შტატში, მექსიკის ცენტრალურ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 5 482 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 29.5%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 430 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 12.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ხალისკოს შტატის შემადგენლობაში 1823 წლის 21 ივნისს შევიდა. ხალისკოს მუნიციპალიტეტები ↑ Instituto Nacional de Estadística y Geografía — 1983. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q795074"></a> ↑ https://web.archive.org/web/20210518073418/http://www.inafed.gob.mx/work/enciclopedia/EMM14jalisco/municipios/14106a.html ↑ Censo de Población y Vivienda 2020 — Instituto Nacional de Estadística y Geografía. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q795074"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q20245523"></a> ↑ 4.0 4.1 http://www.snim.rami.gob.mx/ ↑ https://micodigopostal.org/jalisco/tuxcacuesco/ ↑ Censo de Población y Vivienda 2020 - SCITEL es. INEGI. ციტირების თარიღი: 2021-01-27 ↑ Censo de Población y Vivienda 2010 - SCITEL es. INEGI. ციტირების თარიღი: 2021-01-27 ↑ México en cifras - Medio Ambiente - Jalisco es. INEGI. ციტირების თარიღი: February 12, 2021 ↑ (1996) Estado de Jalisco División Territorial de 1810 a 1995. (es). Mexico: INEGI. ISBN 970-13-1499-9.
ტუსკუეკა

ტუსკუეკა (ესპ. Municipio de Tuxcueca) ― მუნიციპალიტეტი ხალისკოს შტატში, მექსიკის ცენტრალურ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 6 702 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 6.1%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 132.4 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 50.6 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ხალისკოს შტატის შემადგენლობაში 1886 წლის 20 აპრილს შევიდა. ხალისკოს მუნიციპალიტეტები ↑ Censo de Población y Vivienda 2020 - SCITEL es. INEGI. ციტირების თარიღი: 2021-01-27 ↑ Censo de Población y Vivienda 2010 - SCITEL es. INEGI. ციტირების თარიღი: 2021-01-27 ↑ México en cifras - Medio Ambiente - Jalisco es. INEGI. ციტირების თარიღი: February 12, 2021 ↑ (1996) Estado de Jalisco División Territorial de 1810 a 1995. (es). Mexico: INEGI. ISBN 970-13-1499-9.
ტუსპანი (ხალისკო)

ტუსპანი (ესპ. Municipio de Tuxpan) ― მუნიციპალიტეტი ხალისკოს შტატში, მექსიკის ცენტრალურ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 37 518 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 9.8%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 725.5 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 51.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ხალისკოს შტატის შემადგენლობაში 1823 წლის 15 აგვისტოს შევიდა. ხალისკოს მუნიციპალიტეტები ↑ Censo de Población y Vivienda 2020 - SCITEL es. INEGI. ციტირების თარიღი: 2021-01-27 ↑ Censo de Población y Vivienda 2010 - SCITEL es. INEGI. ციტირების თარიღი: 2021-01-27 ↑ México en cifras - Medio Ambiente - Jalisco es. INEGI. ციტირების თარიღი: February 12, 2021 ↑ (1996) Estado de Jalisco División Territorial de 1810 a 1995. (es). Mexico: INEGI. ISBN 970-13-1499-9.
უნიონ-დე-სან-ანტონიო

უნიონ-დე-სან-ანტონიო (ესპ. Municipio de Unión de San Antonio) ― მუნიციპალიტეტი ხალისკოს შტატში, მექსიკის ცენტრალურ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 19 069 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 10.1%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 728.8 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 26.2 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ხალისკოს შტატის შემადგენლობაში 1823 წლის 15 აგვისტოს შევიდა. ხალისკოს მუნიციპალიტეტები ↑ http://www.cuentame.inegi.org.mx/monografias/informacion/jal/territorio/div_municipal.aspx ↑ Censo de Población y Vivienda 2020 - SCITEL es. INEGI. ციტირების თარიღი: 2021-01-27 ↑ Censo de Población y Vivienda 2010 - SCITEL es. INEGI. ციტირების თარიღი: 2021-01-27 ↑ México en cifras - Medio Ambiente - Jalisco es. INEGI. ციტირების თარიღი: February 12, 2021 ↑ (1996) Estado de Jalisco División Territorial de 1810 a 1995. (es). Mexico: INEGI. ISBN 970-13-1499-9.
უნიონ-დე-ტულა

უნიონ-დე-ტულა (ესპ. Municipio de Unión de Tula) ― მუნიციპალიტეტი ხალისკოს შტატში, მექსიკის ცენტრალურ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 13 799 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 0.5%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 443 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 31.1 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ხალისკოს შტატის შემადგენლობაში 1832 წლის 21 სექტემბერს შევიდა. ხალისკოს მუნიციპალიტეტები ↑ Instituto Nacional de Estadística y Geografía — 1983. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q795074"></a> ↑ http://www.inafed.gob.mx/work/enciclopedia/EMM14jalisco/municipios/14110a.html ↑ Censo de Población y Vivienda 2020 — Instituto Nacional de Estadística y Geografía. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q795074"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q20245523"></a> ↑ 4.0 4.1 http://www.snim.rami.gob.mx/ ↑ https://micodigopostal.org/jalisco/union-de-tula/ ↑ Censo de Población y Vivienda 2020 - SCITEL es. INEGI. ციტირების თარიღი: 2021-01-27 ↑ Censo de Población y Vivienda 2010 - SCITEL es. INEGI. ციტირების თარიღი: 2021-01-27 ↑ México en cifras - Medio Ambiente - Jalisco es. INEGI. ციტირების თარიღი: February 12, 2021 ↑ (1996) Estado de Jalisco División Territorial de 1810 a 1995. (es). Mexico: INEGI. ISBN 970-13-1499-9.
ვალიე-დე-გუადალუპე (ხალისკო)

ვალიე-დე-გუადალუპე (ესპ. Municipio de Valle de Guadalupe) ― მუნიციპალიტეტი ხალისკოს შტატში, მექსიკის ცენტრალურ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 6 627 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 1.2%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 352.3 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 18.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ხალისკოს შტატის შემადგენლობაში 1922 წლის 7 ივნისსს შევიდა. ხალისკოს მუნიციპალიტეტები ↑ http://www.cuentame.inegi.org.mx/monografias/informacion/jal/territorio/div_municipal.aspx ↑ Censo de Población y Vivienda 2020 - SCITEL es. INEGI. ციტირების თარიღი: 2021-01-27 ↑ Censo de Población y Vivienda 2010 - SCITEL es. INEGI. ციტირების თარიღი: 2021-01-27 ↑ México en cifras - Medio Ambiente - Jalisco es. INEGI. ციტირების თარიღი: February 12, 2021 ↑ (1996) Estado de Jalisco División Territorial de 1810 a 1995. (es). Mexico: INEGI. ISBN 970-13-1499-9.
ვალიე-დე-ხუარესი

ვალიე-დე-ხუარესი (ესპ. Municipio de Valle de Juárez) ― მუნიციპალიტეტი ხალისკოს შტატში, მექსიკის ცენტრალურ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 6 151 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 6.1%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 195.2 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 31.5 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ხალისკოს შტატის შემადგენლობაში 1922 წლის 7 ივნისს შევიდა. ხალისკოს მუნიციპალიტეტები ↑ http://www.cuentame.inegi.org.mx/monografias/informacion/jal/territorio/div_municipal.aspx ↑ Censo de Población y Vivienda 2020 - SCITEL es. INEGI. ციტირების თარიღი: 2021-01-27 ↑ Censo de Población y Vivienda 2010 - SCITEL es. INEGI. ციტირების თარიღი: 2021-01-27 ↑ México en cifras - Medio Ambiente - Jalisco es. INEGI. ციტირების თარიღი: February 12, 2021 ↑ (1996) Estado de Jalisco División Territorial de 1810 a 1995. (es). Mexico: INEGI. ISBN 970-13-1499-9.
ვილია-კორონა

ვილია-კორონა (ესპ. Municipio de Villa Corona) ― მუნიციპალიტეტი ხალისკოს შტატში, მექსიკის ცენტრალურ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 19 063 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 12.3%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 318.2 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 59.9 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ხალისკოს შტატის შემადგენლობაში 1823 წლის 15 აგვისტოს შევიდა. ხალისკოს მუნიციპალიტეტები ↑ http://www.cuentame.inegi.org.mx/monografias/informacion/jal/territorio/div_municipal.aspx ↑ Censo de Población y Vivienda 2020 - SCITEL es. INEGI. ციტირების თარიღი: 2021-01-27 ↑ Censo de Población y Vivienda 2010 - SCITEL es. INEGI. ციტირების თარიღი: 2021-01-27 ↑ México en cifras - Medio Ambiente - Jalisco es. INEGI. ციტირების თარიღი: February 12, 2021 ↑ (1996) Estado de Jalisco División Territorial de 1810 a 1995. (es). Mexico: INEGI. ISBN 970-13-1499-9.
ვილია-გერერო (ხალისკო)

ვილია-გერერო (ესპ. Municipio de Villa Guerrero) ― მუნიციპალიტეტი ხალისკოს შტატში, მექსიკის ცენტრალურ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 5 525 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 2%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 673.3 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 8.2 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ხალისკოს შტატის შემადგენლობაში 191 წლის 30 აპრილს შევიდა. ხალისკოს მუნიციპალიტეტები ↑ Instituto Nacional de Estadística y Geografía — 1983. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q795074"></a> ↑ http://www.inafed.gob.mx/work/enciclopedia/EMM14jalisco/municipios/14115a.html ↑ Censo de Población y Vivienda 2020 — Instituto Nacional de Estadística y Geografía. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q795074"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q20245523"></a> ↑ 4.0 4.1 http://www.snim.rami.gob.mx/ ↑ https://micodigopostal.org/jalisco/villa-guerrero/ ↑ Censo de Población y Vivienda 2020 - SCITEL es. INEGI. ციტირების თარიღი: 2021-01-27 ↑ Censo de Población y Vivienda 2010 - SCITEL es. INEGI. ციტირების თარიღი: 2021-01-27 ↑ México en cifras - Medio Ambiente - Jalisco es. INEGI. ციტირების თარიღი: February 12, 2021 ↑ (1996) Estado de Jalisco División Territorial de 1810 a 1995. (es). Mexico: INEGI. ISBN 970-13-1499-9.
დავით ვაჩნაძე (გენერალი)

დავით თამაზის ძე ვაჩნაძე (დ. 6 ნოემბერი, 1844, გურჯაანი, — გ. 1918) — თავადი, რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი (1901). 1866 წლიდან სამხედრო სამსახურში იყო კავკასიის სამხედრო ოლქის ჯარებში. მონაწილეობდა რუსეთ-ოსმალეთის (1877–78) ომში. შემდგომ წლებში იყო ტვერის დრაგუნთა 43-ე პოლკის მეთაურის მოადგილე. 1898 წელს მიიღო პოლკოვნიკის წოდება. 1901 წელს თადარიგში გავიდა გენერალ-მაიორის წოდების მინიჭებით, მუნდირითა და პენსიით. 1902 წლიდან მუშაობდა მომრიგებლად თბილისის გუბერნიის დუშეთის მაზრაში. დაჯილდოებულია წმ. სტანისლავის III (1875) და II (მახვილებით, 1878), წმ. ანას III (მახვილებითა და ბაბთით, 1877) და II (მახვილებით, 1879), წმ. ვლადიმერის IV (ბაბთით, 1884) ხარისხის ორდენებით, ასევე რუმინეთის რკინის ჯვრის ორდენით (1881). ჯავახიშვილი ნ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 208. Вачнадзе Давид Тамазович — Генералитет российской императорской армии и флота. ↑ გაზ. «Грузия», 1918, №6. — გვ. 1.
ვალენტინა ვაჩნაძე

ვალენტინა იურის ასული ვაჩნაძე (დ. 6 ოქტომბერი, 1931, ბაქო) — ქართველი ფარმაკოქიმიკოსი. ფარმაციის მეცნიერების დოქტორი (1977), პროფესორი (1992). დაამთავრა ლენინგრადის ფარმაკოქიმიის ინსტიტუტი (1955). 1956–1958 იყო თბილისის ფარმაკოქიმიის ქარხნის ინჟინერი, 1958 წლიდან მუშაობდა ფარმაკოქიმიის ინსტიტუტში (1980 წლიდან — ალკალოიდების განყოფილების ხელმძღვანელი). ვაჩნაძის სამეცნიერო ნაშრომები ეხება კვლევის ძირითადი მიმართულებაა საქართველოს მოზარდი და ინტროდუცირებული მცენარეების ქიმიის შესწავლა ფიზიოლოგიურად აქტიური ალკალოიდების შემცველობაზე და მათ საფუძველზე სამკურნალო პრეპარატების შემუშავება თანამედროვე ფიტოტექნოლოგიების გამოყენებით. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 208.
ვახტანგ ვაჩნაძე

ვახტანგ დიმიტრის ძე ვაჩნაძე (დ. 20 ივნისი, 1929, ქ. ბობრუისკი, ბელარუსი, — გ. 25 ოქტომბერი, 2018, მოსკოვი) — რუსეთში მოღვაწე ინჟინერ-მექანიკოსი, წარმომავლობით ქართველი. დაამთავრა მოსკოვის საავიაციო ინსტიტუტი (1953). მუშაობდა მანქანათმშენებლობის სხვადასხვა დაწესებულებაში მოსკოვის ოლქში. 1977-1991 წლებში იყო სამეცნიერო საწარმოო გაერთიანება „ენერგიის“ გენერალური-დირექტორი, 1991-1992 წლებში — კოსმონავტიკის კომერციულ-ტექნიკური ცენტრ „ენერგიის“ გენერალური-დირექტორი, 1992 წლიდან — ს. პ. კოროლიოვის სახ. სარაკეტო-კოსმოსური კორპორაცია „ენერგიის“ სამეცნიერო კონსულტანტი. მისი ხელმძღვანელობის პერიოდში აიგო კოსმოსური ხომალდები „სოიუზი“ და „პროგრესი“, ორბიტული სადგური „სალუტი“ და ორბიტული კომპლექსი „მირი“. ვაჩნაძეს დიდი წვლილი მიუძღვის რუსეთში კოსმოსთან დაკავშირებულ სამხედრო და სამეცნიერო კვლევების განვითარებაში. დაჯილდოებულია საპატიო ნიშნის (1956), შრომის წითელი დროშის (1957), ლენინის (1965), ოქტომბრის რევოლუციის (1976) ორდენებით, მედლებით. მიღებული აქვს ლენინური პრემია (1960) და სსრკ სახელმწიფო პრემია (1989). დოლიძე ლ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 208.
იური ვაჩნაძე

იური ანატოლის ძე ვაჩნაძე (დ. 8 მარტი, 1933, თბილისი, — გ. 7 ნოემბერი, 2019) — ქართველი პუბლიცისტი, ჟურნალისტი. დაამთავრა თბილისის ცენტრალური სამუსიკო სკოლა ვიოლინოს განხრით და თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტი (1956). 1960–1990 წლებში ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში. 1994 წლიდან ამერიკული რადიოსადგურის „სვობოდას“ კოლუმნისტი და საკუთარი კორესპონდენტია თბილისში. ეთერში გავიდა მისი 200-ზე მეტი მხატვრული გადაცემა. 2004–2008 წლებში რადიო „თავისუფლების“ ეთერში მიჰყავდა ყოველკვირეული საავტორო გადაცემა „მუსიკა, მუსიკა“, რომელმაც დიდი პოპულარობა მოიპოვა. გამოცემულია მისი მხატვრული რადიო-გადაცემების კომპაქტ-დისკების ალბომი (2010), ორენოვანი წიგნი „ქართულ-რუსული კონტრაპუნქტი“ (2011), აგრეთვე პოეტური კრებულები „ბედ-იღბლის საზომით“ (2012), „ჩემი ფაეტონი“ (2013) და „საუბრები მუსიკაზე“ (2013). ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 209. ავტორი იური ვაჩნაძე — რადიო „თავისუფლება“.
მერაბ ვაჩნაძე

მერაბ დიმიტრის ძე ვაჩნაძე (დ. 27 ივნისი, 1948, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი. ისტორიულ მეცნიერებათა დოქტორი (1999), პროფესორი (2001). დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი (1973). 1974 წლიდან თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში კითხულობდა საქართველოსა და რუსეთის ისტორიის კურსებს. 1997–2005 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტის დეკანი, 1995–2004 წლებში — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მოსამზადებელი ცენტრის დირექტორი, 1999–2005 წლებში — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტის სამეცნიერო საბჭოს თავმჯდომარე, 2002–2006 წლებში — რუსეთის ისტორიის კათედრის გამგე, 2008–2011 წლებში — წმინდა ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ქართული უნივერსიტეტის პროფესორი. ვაჩნაძე იკვლევს საქართველოსა და რუსეთის ახალ და უახლეს ისტორიას (XIX–XX საუკუნეები), ქართული პოლიტიკური აზრისა და საქართველოს პოლიტიკური პარტიების ისტორიას, საქართველო-რუსეთის ურთიერთობისა და საქართველოს საგარეო-პოლიტიკური ორიენტაციის ისტორიას. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1998). რუსეთის ეკლესიის ისტორია : სალექც. კურსი (თანაავტორი) // ნაწ. 1 : (988-1801). - თბილისი, არტანუჯი, 2008. საქართველოს ისტორია (XIX-XX სს.) : აბიტურიენტებისათვის (თანაავტორი). - თბილისი, 1999. საქართველოს ახალი და უახლესი ისტორიის საკითხები (ავტორი). - თბილისი, ინტელექტი, 1998. საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული ორგანიზაციები 1907-1914 წლებში (ავტორი). - თბილისი, მერიდიანი, 1998. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 209.
სიკო ვაჩნაძე

სიმონ (სიკო) გიორგის ძე ვაჩნაძე (დ. 9 ოქტომბერი, 1908, თბილისი, — გ. 23 მაისი, 1974, იქვე) — ქართველი რეჟისორი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1966). სასცენო მოღვაწეობა დაიწყო 1923 წლიდან. 1928 წელს დაამთავრა ლენინგრადის მასობრივ სანახაობათა და ზეიმთა სტუდია. იმავე წლიდან მსახიობად მუშაობდა თბილისის კინოსტუდიაში (1928–1929) და სატირის თეატრში (1929–1930). რეჟისორულ მოღვაწეობას ეწეოდა 1930 წლიდან. სხვადასხვა დროს დამდგმელ რეჟისორად მუშაობდა ბათუმის, ფოთის, თბილისის კ. მარჯანიშვილის სახელობის თეატრებში; სამხატვრო ხელმძღვანელად, მთავარ რეჟისორად და დირექტორად — ბაქოს ქართულ, გორის გ. ერისთავის სახელობის, ხაშურისა და ცხინვალის თეატრებში. 1967 წლიდან იყო ქუთაისის თოჯინების სახელმწიფო თეატრის დამდგმელი რეჟისორი, 1969 წლიდან — მთავარი რეჟისორი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 211.
არქანჯელო ლამბერტი

არქანჯელო ლამბერტი (იტალ. Arcangelo Lamberti) — იტალიელი მისიონერი, თეატინელთა ორდენის ბერი, ქ. ნეაპოლის მკვიდრი. 1630-1649 წლებში რომის კათოლიკური სარწმუნოების პროპაგანდის კონგრეგაციის დავალებით ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა საქართველოში, ოდიშის სამთავროში. სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ, 1655, გამოაქვეყნა წიგნი, რომელშიც მოცემულია XVII საუკუნის შუა წლების ოდიშის სამთავროსა და საერთოდ საქართველოს პოლიტიკური და სოციალურ-ეკონომიკური ვითარების, ყოფისა და კულტურის, ადგილობრივი წეს-ჩვეულებებისა და ქვეყნის ბუნებრივი სიმდიდრეების ვრცელი მიმოხილვა. არქანჯელო ლამბერტის ნაშრომი ამ სახის პირველი თხზულებაა საქართველოს შესახებ. იგი XVII საუკუნის საქართველოს ისტორიის პირველხარისხოვანი წყაროა და მკვლევართა დიდი ყურადღებით სარგებლობს. არქანჯელო ლამბერტს ეკუთვნის აგრეთვე ნაშრომი „წმინდა კოლხიდა“, რომელშიც ავტორი ეხება ოდიშის სამთავროს სარწმუნოებრივ მდგომარეობას. ეს წიგნი ქართულად არ თარგმნილა. ზოგიერთი ცნობით, არქანჯელო ლამბერტი თავისი დროისთვის საკმაოდ დახელოვნებული ექიმი და მხატვარიც ყოფილა. ანთელავა ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 116. არქანჯელო ლამბერტი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი არქანჯელო ლამბერტი – “სამეგრელოს აღწერა — ბურუსი
სიმონ ვაჩნაძე

სიმონ მიხეილის ძე ვაჩნაძე (დ. 15 თებერვალი, 1888, თბილისი, — გ. 4 აპრილი, 1959, იქვე) — ქართველი ენათმეცნიერი, რუსისტი, ლექსიკოგრაფი. ფილოლოგიურ მეცნიერებათა კანდიდატი (1950). დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტის ფილოლოგიური ფაკულტეტის სლავურ-რუსული განყოფილება (1918). 1930 წლამდე ქართულ და რუსულ ენებს ასწავლიდა თბილისის I გიმნაზიასა და საშუალო სკოლებში. 1930 წლიდან სამეცნიერო-პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიური ფაკულტეტის რუსული ენისა და ლიტერატურის (შემდეგ რუსული ენის) კათედრაზე. 1938 წლიდან გარდაცვალებამდე ხელმძღვანელობდა რუსული ენის კათედრას თბილისის ა. პუშკინის სახელობის პედაგოგიურ ინსტიტუტში. იმავე წლებში იყო ინსტიტუტის პრორექტორი სასწავლო-სამეცნიერო დარგში და ფილოლოგიური ფაკულტეტის დეკანი. ვაჩნაძე იკვლევდა რუსული ენის ისტორიასა და თანამედროვე რუსული ენის, რუსული და ქართული ენების შეპირისპირებითი შესწავლის საკითხებს. იყო „ქართული ენის განმარტებითი ლექსიკონის“ მთავარი რედაქციის წევრი და V ტომის ერთ-ერთი რედაქტორი, რისთვისაც სხვა რედაქტორებთან ერთად მიენიჭა საქართველოს სახელმწიფო პრემია მეცნიერებისა და ტექნიკის დარგში (1971). კობახიძე ა., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 211.