laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
გიორგი გრუზინსკი

გიორგი ალექსანდრეს ძე გრუზინსკი (რუს. Георгий Александрович Грузинский; დ. 2 ნოემბერი, 1762, მოსკოვი, — გ. 15 მაისი, 1852, სოფ. ლისკოვო) — რუსეთის იმპერიის მემამულე, მეცენატი, რუსეთში ემიგრირებული მეფე ბაქარის შვილიშვილი და ალექსანდრე ბაქარის ძის შვილი. განათლება მიიღო ოჯახში. შეისწავლა უცხო ენები. 1768 წელს იმპერატორ ეკატერინე II-ის ბრძანებით ჩარიცხეს პეტერბურგის ქვეითთა პოლკში, 1776 წლიდან ელიზავეტგრადის მსუბუქ ცხენოსანთა პოლკში იყო, მიიღო კაპიტნის (1778) და მაიორის (1786) წოდებები. მის სამხედრო კარიერას ხელი შეუშალა მამის, ალექსანდრე ბაქარის ძის ქართლის ტახტისთვის ბრძოლამ და ამ ნიადაგზე ეკატერინე II-თან წარმოქმნილმა უთანხმოებამ. 1786 წელს მაიორის წოდებით გადადგა და დასახლდა ნიჟნი-ნოვგოროდის გუბერნიის სოფელ ლისკოვოში. 1792 წელს აირჩიეს ჯერ მაკარიევოს მაზრის თავადაზნაურთა წინამძღოლად, 1795 წელს კი — ნიჟნი-ნოვგოროდის გუბერნიის თავად-აზნაურთა წინამძღოლად. 1798 წელს პავლე I-მა ხისტი ხასიათის გამო გადააყენა. საქართველოს რუსეთთან შეერთების წინა წლებში გრუზინსკი შეხვდა იმპერატორ ალექსანდრე I-ს და მის მამულში დაცული რელიკვია — წმ. ნინოს ჯვარი — გადასცა. 1807–1828 ნიჟნი-ნოვგოროდის გუბერნიის თავად-აზნაურთა წინამძღოლი იყო. საფრანგეთ-რუსეთის ომის (1812) დროს სათავეში ჩაუდგა ნიჟნი-ნოვგოროდის სახალხო ლაშქარს. გრუზინსკი თავისი დროის ერთ-ერთი მდიდარი მემამულე იყო რუსეთში. თავისი შემოსავლის ნაწილი მან ნიჟნი-ნოვგოროდის ცენტრში სასახლეების გაფართოებას მოახმარა. მან დააარსა ინვალიდთა თავშესაფარი, აღსაზრდელთა სახლი; ლისკოვოში გახსნა აფთიაქი, 1800 წელს კი ააშენა სამრეკლო, დიდი ქვის ტაძარი, თვითონვე იკისრა საეკლესიო მსახურების ყველა ხარჯი. 1848 წელს ქალაქის სასწავლებელს თავისი სასახლე აჩუქა. თვითონვე ინახავდა მოსწავლეებსაც. მფარველობდა და ეხმარებოდა დეკაბრისტებს. ჰქონდა მდიდარი ბიბლიოთეკა ქართულ, რუსულ და ევროპულ ენებზე. დაკრძალულია თავისსავე აშენებულ ტაძარში. სიხარულიძე ფ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 166.
ედუარდ კაკაბაძე

ედუარდ კაკაბაძე (დ. 2 აგვისტო, 2001, ქუთაისი) — ქართველი სპორტსმენი (ძალოსნობა), ჭაბუკებს შორის ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (2018, მილანი, იტალია, 77 კგ). ედუარდ კაკაბაძე[მკვდარი ბმული] — ქართული სპორტი
გიორგი კაციაშვილი

გიორგი კაციაშვილი (დ. 21 აპრილი, 1996, კასპი) — ქართველი სპორტსმენი (ძიუდო), ჭაბუკებს შორის საქართველოს ჩემპიონი (2012, 55 კგ). გიორგი კაციაშვილი — ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ნამეტია ბერძენიშვილი

ნამეტია (ივლიტე) ბერძენიშვილი (დ. 3 მარტი, 1891, შუა ფარცხმა — გ. 1 აგვისტო, 1988, პარიზი) — ქართველი ემიგრანტი, „ლევილის დედა“, სახალხო გვარდიელი, ვლადიმერ გოგუაძის მეუღლე. დაიბადა გურიის სოფელ შუა ფარცხმაში ღარიბი და მრავალშვილიანი გლეხების, ანტონ ბერძენიშვილისა და რუსუდან ჯიბლაძის ოჯახში მეცხრე შვილად. ამიტომ შეარქვეს ნამეტია. 1918 წელს შევიდა ახალგახსნილი თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საბუნებისმეტყველო ფაკულტეტზე. 1919 წელს, მე-2 კურსის სტუდენტი, ცოლად გაჰყვა ვლადიმერ გოგუაძეს, მიატოვა სწავლა და გოგუაძესთან ერთად იბრძოდა სახალხო გვარდიის ჯავშნოსან მატარებელზე. 1921 წელს სტამბოლში ჩააკითხა დაჭრილ მეუღლეს. 1923 წელს ისინი რუმინეთ-პოლონეთის გავლით პარიზში ჩავიდნენ და თავი ლევილის მამულს შეაფარეს. აქ მათ ააგეს ნალია გურულ ყაიდაზე, მოჰყავდათ სიმინდი, ამზადებდნენ ყველსა და თაფლს, აყენებდნენ ღვინოს ნამეტია ბერძენიშვილის ინიციატივით შეგროვებული იქნა თანხა, რომლითაც შეძენილ იქნა მიწა ქართული სასაფლაოსთვის და მოეწყო ლევილის ქართული სასაფლაო. მანამდე პარიზში და მის ახლომახლო მცხოვრები ქართველებიც სულ სხვადასხვა ადგილას საფლავდებოდნენ. ადგილობრივმა კომუნამ ემიგრანტ ქართველებს ლევილს გარეთ მცხოვრებ ქართველების დასაფლავების ნებაც დართო. ამის გამო ნამეტიას „ლევილის დედა“ შეარქვეს. შარაძე, გ., უცხოეთის ცის ქვეშ, ტ. II, თბილისი: „მერანი“, 1993. — გვ. 156-162. წერეთელი გ., ლევილის დიდედის გარდაცვალება // გუშაგი, 1988, № 17, გვ. 83-87. სამგლოვიარო // ჩვენი დროშა, 1988, № 139-144, გვ. 139-144. „მებრძოლი საქართველო“ N6 გვ. 64-66 — პარიზი, 1988 „მებრძოლი საქართველო“ N3 გვ. 55-56 — პარიზი, 1987
ნუგზარ ბაგრატიონ-გრუზინსკი

ნუგზარ პეტრეს ძე ბაგრატიონ-გრუზინსკი (დ. 25 აგვისტო, 1950, თბილისი) — ქართველი რეჟისორი, პოეტ პეტრე გრუზინსკის შვილი, ბაგრატიონთა შთამომავალი. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი 1971 წელს და სარეჟისორო ფაკულტეტი 1976 წელს. რეჟისორად მუშაობდა საქართველოს ტელევიზიაში (1975, 1980-1984), თბილისის კინომსახიობთა თეატრში (1975-1980, 1984-1991). 1991-1994 წლებში ასწავლიდა ხელოვნების აკადემიაში. 1996-1997 წლებში იყო გრიბოედოვის თეატრის მთავარი რეჟისორი, 1997 წლიდან — კინომსახიობთა თეატრის მთავარი რეჟისორი. დადგმული აქვს სპექტაკლები: მ. ფერმოს „კარებს აჯახუნებენ“, მიხეილ მრევლიშვილის „წამება დედოფლისა“, ილია ჭავჭავაძის „განდეგილი“, გურამ დოჩანაშვილის „აღდგენითი სამუშაოები“, ნოდარ დუმბაძის „ასტვაც ინჩუ ჰამარ“ და სხვ. ნუგზარ ბაგრატიონ-გრუზინსკი არის „საქართველოს სამეფო სახლის“ მეთაური, თუმცა ბაგრატიონთა შთამომავლებს შორის სამეფო სახლის უფროსობის საკითხი სადავოა გრუზინსკის ყოფილი სიძის, დავით ბაგრატიონ-მუხრანელის ანალოგიური პრეტენზიის გამო. საქართველოს საპატრიარქოს მეცადინეობით დავით მუხრანელი 2009-2013 წლებში დაქორწინებული იყო ნუგზარის ქალიშვილზე, ანაზე. ვინ ვინაა საქართველოში: ქართული ბიოგრაფიული ცნობარი. – თბ., 1998-1999. - გვ. 31 ნუგზარ ბაგრატიონ-გრუზინსკი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ ბატონიშვილი ნუგზარის საქართველოს სამეფო სახლის მეთაურად და სამეფო ტახტის მემკვიდრედ აღიარება. საქართველოს სამეფო სახლის კანცელარიის 2010 წლის განცხადების დანართი №10. 2006 წლის მემორანდუმი.
გრუნერის აისი

გრუნერის აისი (Anthocharis gruneri) — პეპელა თეთრულასებრთა ოჯახისა, იშვიათი სახეობა, აღმოსავლეთ ხმელთაშუაზღვის ენდემი. ამიერკავკასიაში გვხვდება მისი ქვესახეობა. გრუნერის აისის გავრცელების ჩრდილოეთი საზღვარია საქართველო. გვხვდება სამხრეთ მთიანეთის (ახალციხე-ახალქალაქი, თბილისის მიდამოები) და კავკასიონის (თუშეთი) ქსეროფიტულ დაჯგუფებებში მცირე პოპულაციების სახით. პეპელა ძირითადად გვხვდება ივნის-ივლისში (ზოგჯერ ადრეც), მთაში კი — უფრო გვიან. გრუნერის აისის მატლი იკვებება ღორღორას (Sysimbrium) გვარის წარმომადგენლებით. დიაპაუზას გადის ჭუპრის ფაზაში. საქართველოში დაცულია საგურამოს, ბორჯომისა და ახმეტის ნაკრძალებში. დიდმანიძე ე., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012.
ნიკოლოზ კახელაშვილი

ნიკოლოზ კახელაშვილი (დ. 14 ნოემბერი, 1995, თბილისი) — ქართველი სპორტსმენი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა), ახალგაზრდებს შორის მსოფლიო ჩემპიონატის გამარჯვებული (2015, სალვადორ დი ბაჰია, ბრაზილია, 96 კგ), ახალგაზრდებს შორის საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული (2015, რიგა, ლატვია, 96 კგ). ნიკოლოზ კახელაშვილი[მკვდარი ბმული] — ქართული სპორტი
მიხეილ გრუშევსკი

მიხეილ სერგეის ძე გრუშევსკი (უკრ. Михайло Сергійович Грушевський, რუს. Михаи́л Серге́евич Груше́вский; დ. 17 სექტემბერი, 1866, ქ. ხოლმი, ახლანდ. ხელმი, პოლონეთი, — გ. 25 ნოემბერი, 1934, ქ. კისლოვოდსკი) — უკრაინელი პოლიტიკური მოღვაწე, ისტორიკოსი, ლიტერატურათმცოდნე, პუბლიცისტი; რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1910), უკრაინის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1924), საბჭოთა კავშირის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1929). დაიბადა ქალაქ ხელმში არისტოკრატულ ოჯახში. ბავშვობა საქართველოში გაატარა, სწავლობდა ტფილისის პირველ გიმნაზიაში (მემორიალური დაფა, 1996). უმაღლესი განათლება მიიღო კიევის წმ. ვლადიმირის უნივერსიტეტში. იცავდა უკრაინის ეროვნულ იდეებს, რისთვისაც მუდმივად დევნიდნენ. 1914 ნოემბერში გრუშევსკი დააპატიმრეს და ქალაქ სიბირსკში გადაასახლეს. თებერვლის რევოლუციის და რუსეთის მონარქიის დამხობის (1917) შემდეგ იგი დაბრუნდა კიევში, აირჩიეს უკრაინის ცენტრალური რადის თავმჯდომარედ (1917–1918), იბრძოდა უკრაინისათვის ფართო პოლიტიკური და ეროვნულ-კულტურული ავტონომიის მოსაპოვებლად ფედერალიზმის საფუძველზე. უკრაინის მმართველ დირექტორიასთან კონფლიქტის გამო 1919 წელს გრუშევსკი იძულებული გახდა ემიგრაციაში წასულიყო. მოგვიანებით ბოლშევიკების მიმართ შემრიგებლური პოზიცია აირჩია. 1924 წელს საბჭოთა უკრაინის მთავრობის მიწვევით გრუშევსკი დაბრუნდა უკრაინაში, თუმცა 1931 წელს დააპატიმრეს და ბრალი დასდეს „უკრაინის ეროვნული ცენტრის“ ხელმძღვანელობაში. განთავისუფლების შემდეგ იძულებით ცხოვრობდა მოსკოვში. დაკრძალულია კიევში. მისი სახელობისაა ქალაქ თბილისის №41 საჯარო სკოლა. Історія Украïни–Руси, т. 1–10 (в 13 кн.), К., 1898–1936 (т. 1–11, К., 1991–98). ცირეკიძე შ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012.
ზაურ კენჭაძე

ზაურ კენჭაძე (დ. 31 მარტი, 1998, თბილისი) — ქართველი სპორტსმენი (ძიუდო), ახალგაზრდებს შორის ევროპის თასისგამარჯვებული (2018, კლუჟ-ნაპოკა, რუმინეთი, 100 კგ). ზაურ კენჭაძე[მკვდარი ბმული] — ქართული სპორტი
კუკური კირცხალია

კუკური კირცხალია (დ. 23 ოქტომბერი, 1994, სენაკი) — ქართველი სპორტსმენი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა), 23-წლამდელებს შორის საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული (2016, სოფია, ბულგარეთი, 98 კგ). კუკური კირცხალია[მკვდარი ბმული] — ქართული სპორტი
საქსონიური დინასტია

საქსონიური დინასტია — გერმანელ მეფეთა (919-1024) და საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორთა (962 წლიდან) დინასტია. მისი ფუძემდებელია ჰაინრიხ I ფრინველმჭერი (მეფე 919-936). მისი მემკვიდრეები იყვნენ: ოტო I (მეფე 936-961, იმპერატორი 962-973), ოტო II (მეფე 961-983), იმპერატორი 973-983), ოტო III (მეფე 983-1002, იმპერატორი 996-1002). ოტო III-ის გარდაცვალების შემდეგ საქსონიური დინასტიის პირდაპირი შტო შეწყდა. მეფე გახდა საქონიური დინასტიის გვერდითი შტოს წარმომადგენელი, ბავარიის ჰერცოგი ჰაინრიხ II (მეფე 1002-1024), იმპერატორი 1014-1024). საქსონიური დინასტია ფრანკონიულმა დინასტიამ შეცვალა. ჰაინრიხ I ფრინველმჭერი, აღმოსავლეთ ფრანკთა სამეფოს მეფე და საქსონიის გრაფი. მოკვდა 936 წელს. ოტო I დიდი, საღვთო რომის იმპერატორი და საქსონიის გრაფი. მოკვდა 973 წელს. ოტო II წითური, საღვთო რომის იმპერატორი. მოკვდა 983 წელს. ოტო III, საღვთო რომის იმპერატორი. მოკვდა 1002 წელს. წმინდა ჰაინრიხ II (სრი), საღვთო რომის იმპერატორი. მოკვდა 1024 წელს. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: საქსონიური დინასტია ვორმსის კონკორდატი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 198-199. Karl Leyser, "Ottonian Government" The English Historical Review 96.381 (October 1981), pp 721–753.
კორუნიის ბრძოლა

კორუნიის ბრძოლა — ბრძოლა საფრანგეთის და ბრიტანეთის ჯარებს შორის 1809 წლის 16 იანვარს ესპანეთში, ქალაქ კორუნიასთან (ლა-კორუნია), ნაპოლეონის ომებისა და ნახევარკუნძულის ომის ერთ-ერთი ეპიზოდი. 1808 წლის ნოემბერ-დეკემბრის კამპანიაში ნაპოლეონის მიერ ესპანეთის ჯარების დამარცხების შემდეგ ბრიტანეთის საექსპედიციო კორპუსმა (დაახლ. 16 ათასი კაცი, 12-მდე ქვემეხი) გენერალ-ლეიტენანტ ჯონ მურის სარდლობით უკან დაიხია სანაპიროსკენ, კორუნიას მიმართულებით, საიდანაც სამეფო ფლოტს მისი ევაკუაცია უნდა განეხორციელებინა. ბრიტანელებს ფეხდაფეხ მისდევდა საფრანგეთის მარშალ ნიკოლა ჟან დე დიე სულტის კორპუსი (დაახლ. 16 ათასი კაცი, 20 ქვემეხი), რომლის მოგერიებაც ბრიტანელებს უწყვეტი არიერგარდული ბრძოლებით უწევდათ. 1809 წლის 16 იანვარს ფრანგებმა იერიში მიიტანეს კორუნიას ნავსადგურში გემებში ჩასხდომის პროცესში მყოფ მტრის ჯარებზე. ბრძოლა დაღამებამდე გაგრძელდა. ფრანგებმა კორუნია დაიკავეს, თუმცა ბრიტანელების ევაკუაციისთვის ხელის შეშლა ვერ შეძლეს. ბრძოლაში ბრიტანელებმა მოკლულთა და დაჭრილთა სახით 900 კაცამდე დაკარგეს, 300 ავადმყოფი კი კორუნიაში დატოვეს. სასიკვდილოდ დაიჭრა გენერალი მურიც. ფრანგების დანაკარგები მოკლულთა და დაჭრილთა სახით 700 კაცამდე იყო. Gates, David (2002) [1986], The Spanish Ulcer: A History of the Peninsular War. Pimlico, ISBN 0-7126-9730-6.
ჰენკ აარონი

ჰენრი ლუის „ჰენკ“ აარონი (ინგლ. Henry Louis "Hank" Aaron; დ. 5 თებერვალი, 1934, მობილი, ალაბამა, აშშ, – გ. 22 იანვარი, 2021, ატლანტა, ჯორჯია, აშშ) — ამერიკელი ბეისბოლისტი (აუტფილდერი). ბეისბოლის მთავარ ლიგაში აარონის დებიუტი 1954 წელს შედგა „მილუოკი ბრეივზის“ (1965 წლიდან ეწოდებოდა „ატლანტა ბრეივზ“) შემადგენლობაში. 1975 წელს გადავიდა „მილუოკი ბრიუერსში“, ხოლო 1976 წელს აქტიურ სპორტულ მოღვაწეობას ჩამოშორდა. ბეისბოლის ძირითად ლიგებში საერთო ჯამში 23 სეზონი ითამაშა. მიჩნეულია ყველა დროის ერთ-ერთი უდიდეს ბეისბოლისტად. მისი რეკორდების (755 „ჰოუმრანი“, 1477 „დამატებითი დარტყმა ბაზაზე“, 2297 „გარბენი დარტყმის შემდეგ“) გაუმჯობესება ჯერჯერობით ვერავინ შეძლო. მხოლოდ ტაი კობმა და პიტ როუზმა აჯობეს აარონს დარტყმების საერთო რაოდენობით (3771). დაჯილდოებულია თავისუფლების საპრეზიდენტო მედლით (აშშ, 2002). ჰენკ აარონი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
Boeing

ბოინგი (The Boeing Company; NYSE: BA, TYO: 7661 ) — ერთ-ერთი უმსხვილესი საავიაციო და თავდაცვის ტექნიკის მწარმოებელი კორპორაცია; დააფუძნა უილიამ ედვარდ ბოინგმა, როგორც პასიფიკ აერო პროდაქტს ქომფანი (The Pacific Aero Products Company). საერთაშორისო შტაბ-ბინა განლაგებულია ჩიკაგოში, ილინოისი. ბოინგი უმსხვილესი გლობალური თვითმფრინავების მწარმოებელია შემოსავლების მიხედვით, სიდიდით მეორე წარმოეული ტექნიკის რაოდენობით და ასევე მეორე უმსხვილესი საჰაეროს და თავდაცვის პროექტების კონტრაქტორი მსოფლიოში. ბოინგი დიდი ხნის განმავლობაში მსოფლიოს უმსხვილესი სამოქალაქო ავიამფრენების მწარმებელი კომპანია იყო. 2006 წელს მის წილზე მოვიდა გლობალური კომერციული თვითმფრინავების შეკვეთების 55%, პირველად 2000 წლის შემდეგ. უმსხვილეს ექსპორტიორს აშშ-ში, ბოინგის აქციები დოუ-ჯონსის ინდუსტრიული საშუალოს კომპონენტია. 2009 147 Boeing 737 -1 Boeing 747 -3 Boeing 767 18 Boeing 777 -70 Boeing 787 2008 484 Boeing 737 4 Boeing 747 28 Boeing 767 54 Boeing 777 93 Boeing 787 2007 846 Boeing 737 21 Boeing 747 36 Boeing 767 141 Boeing 777 369 Boeing 787 2009 309 Boeing 737 6 Boeing 747 11 Boeing 767 68 Boeing 777 2008 290 Boeing 737 14 Boeing 747 10 Boeing 767 61 Boeing 777 2007 330 Boeing 737 16 Boeing 747 12 Boeing 767 83 Boeing 777 ოფიციალური გერმანული საიტი დაარქივებული 2012-10-25 საიტზე Wayback Machine. Boeing Media Boeing Satellite Systems
ლიხაურის ღვთისმშობლის ხატები

ლიხაურის ღვთისმშობლის ხატი — ღვთისმშობლის სამი ხატი ლიხაურის ეკლესიის საგანძურიდან. აღნიშნული ხატი (0,37x0,3 მ.) დიმიტრი ბაქრაძემ პირველად მოინახულა და აღწერა 1873 წელს, ხოლო 1890 წელს — ნიკოდიმ კონდაკოვმა და 1907 წელს კი ექვთიმე თაყაიშვილმა გამოაქვეყნეს თავის ნაშრომებში. ხატი შეტანილია ერმაკოვის კატალოგშიც (№2014, 2015). ღვთისმშობლის ხატი ჩვილედით შემკული იყო ვერცხლის პერანგით, რომლის წინა მხარეს ქვევით არშიაზე ეწერა: უკანა მხარეს: ღვთისმშობლის ხატი ღვთისმშობლის ხატის ზურგი ღვთისმშობლის ვერცხლის ეს ხატი (0,12x0,1 მ.) აღწერილი აქვს დიმიტრი ბაქრაძეს, ფოტო შეტანილი აქვს კონდაკოვსაც თავის აღწერაში და შესულია ერმაკოვის კატალოგშიც (№2012, 2013). ღვთისმშობლის ხატი ღვთისმშობლის ხატის ზურგი აღნიშნული ხატი (0,31x0,23 მ.) არ აქვს დიმიტრი ბაქრაძეს აღწერილი, თუმცა გვხვდება კონდაკოვთან, თაყაიშვილთან და დიმიტრი ერმაკოვის კატალოგშიც (№2041). ღვთისმშობლის ხატზე, რომელიც მდარე ხელობისაა, მხედრულის ხელით ზემოთ აწერია: და ქვემოთ: ღვთისმშობლის ხატი Бакрадзе Д., „Археологическое путешествие по Гурии и Адчаре“. СПб. ст. 109-110, 1878г. Кондаков Н. П., Бакрадзе Д. „Опись памятников древности в некоторых храмах и монастырях Грузии“. СПб. ст. 138-139, 1890г. თაყაიშვილი ექ., არხეოლოგიური მოგზაურობანი და შენიშვნანი, წიგნი I, 1907, გვ. 27-28.
უშაკოვის კუნძული

უშაკოვის კუნძული (რუს. Остров Ушакова) — კუნძული კარის ზღვის ჩრდილოეთ ნაწილში. რუსეთის ფედერაციის შემადგენლობაში. ფართობი 328 კმ², სიმაღლე 350 მეტრამდე. დაფარულია 15–20 მეტრის სიმაღლის მყინვარული ქუდით. აღმოაჩინა საბჭოთა ექსპედიციამ 1935 წელს ყინულმჭრელი ორთქლმავლით „სადკო“. სახელი ეწოდა გიორგი უშაკოვის პატივსაცემად. 1954 წლიდან საბჭოთა კავშირის დაშლამდე ფუნქციონირებდა პოლარული სადგური. ადამიანების გამოჩენასთან ერთად კუნძულზე ცხოველებიც გამოჩნდნენ. 1955–1962 წლებში 104 თეთრი დათვი დაფიქსირდა სადგურის სიახლოვეს. 1959 წელს კი სადგურის ნაგობობებს შორის პოლარული მეთოვლიის ბუდე აღმოაჩინეს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 195. ↑ 1.0 1.1 1.2 Грек, Александр; Каменев, Андрей. (22 декабря 2013) Остров Ушакова. National Geography Россия. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-09-28. ციტირების თარიღი: 5 აპრილი, 2020. ↑ Ушакова остров // Большая Советская Энциклопедия / Гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская Энциклопедия, 1977. — Т. 27 : Ульяновск — Франкфорт. — С. 165. — 632 000 экз.
იშხნის საქტიტორო რელიეფი

იშხნის საქტიტორო რელიეფი — იშხნის ტაძრის ტიმპანის ქვა. აღმოჩნდა იშხნის ტაძრის სარესტავრაციო სამუშაოების მიმდინარეობისას, კომპლექსის ეზოში მიწის დადაბლების დროს. აღმოჩენის ზუსტი ადგილი და სხვა დეტალები უცნობია. რელიეფს 2014 წლის ივლის-აგვისტოში მიაკვლია ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის მეცნიერთა ჯგუფმა პროექტის „ტაო-კლარჯეთი – ისტორიისა და კულტურის ძეგლები“ ექსპედიციის ფარგლებში, ქალაქ რიზეს მუზეუმში. ტიმპანი დაზიანებულია. მისი ზომებია: სიგანე — 113 სმ, სიმაღლე — 57,5 სმ, სისქე — 26,5 სმ. მეცნიერების მოსაზრებით იგი დასავლეთი კარიბჭის ნაწილი უნდა ყოფილიყო. რელიეფის გაფორმებისა და სტილის მიხედვით თარიღდება XI საუკუნით. ტიმპანის ქვის ზედაპირი სრულად არის დამუშავებული. გარშემო დატოვებულია ვიწრო ზოლი, დანარჩენი არე კი შემოსაზღვრულია დამუშავებული კანტით, რომელიც ალაგ-ალაგ ან მარყუჟს აკეთებს, ან კომპოზიციის გასაფორმებელ იგივე ტიპის კანტებს ეწვნის. ცენტრში გამოსახულია ღვთისმშობელი ყრმით, მარჯვნივ კი ქტიტორი. მარცხენა მხარეს წნული კანტებით მოსაზღვრული ორი მედალიონია, რომლებშიც ლომი და კურდღელია გამოქანდაკებული. ღვთისმშობლისა და მაცხოვრისკენ შებრუნებულ ქტიტორს ხელში ტაძრის მოდელი უჭირავს. ღვთისმშობლის გამოსახულებასთან არის განმარტებითი ასომთავრული წარწერა თავთან, აქეთ-იქით: „დ(ე)დ(ა)ჲ ღ(მრთისა)ჲ“. ქტიტორის გამოსახულებასთან არანაირი განმარტებითი წარწერა არ გვხვდება. ტიმპანი მეცნიერების აზრით განზრახ არის დაზიანებული. ღვთისმშობლის, მაცხოვრის და ქტიტორის სახეები ჩამოთლილია. ჩამოტეხილია ქტიტორის მარცხენა ხელი, აგრეთვე მაცხოვრის ხელის მტევანი, რომელშიც გრაგნილი უჭირავს. ქვა ქტიტორის გამოსახულებასთან ორ ნაწილადაა სიგრძეში გაპობილი. ვინაიდან საქტიტორო რელიეფი რელიგიურ კომპოზიციასა და ადამიანთა გამოსახულებებს შეიცავდა იგი ტაძრის მეჩეთად გადაკეთებისთანავე უნდა ჩამოაგდოთ. კუდავა ბ., საითიძე გ., ახლად აღმოჩენილი საქტიტორო რელიეფი იშხნიდან, საქართველოს სიძველენი, 18, თბ., 2015
ჩრდილოეთი აფრიკა

ჩრდილოეთი აფრიკა — მდებარეობს აფრიკის კონტინენტის ყველაზე ფართო ნაწილში. გეოპოლიტიკურად, გაეროს განსაზღვრებით მასში შედიან: ალჟირი ეგვიპტე ლიბია მაროკო სუდანი ტუნისი დასავლეთი საჰარა ხშირად ამ ნაწილს მიაკუთვნებენ ეთიოპიას, ერიტრეას, მავრიტანიას, კანარის კუნძულებსა და მადეირას. North of Africa დაარქივებული 2010-01-13 საიტზე Wayback Machine. ↑ 1.0 1.1 ALGERIA. The World Factbook. CIA. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-10-13. ციტირების თარიღი: 2013-11-04. ↑ LIBYA. The World Factbook. CIA. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-09-12. ციტირების თარიღი: 2013-11-04. ↑ Site institutionnel du Haut-Commissariat au Plan du Royaume du Maroc. ↑ MOROCCO. The World Factbook. CIA. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-12-26. ციტირების თარიღი: 2013-11-04. ↑ SUDAN. The World Factbook. CIA. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-02-05. ციტირების თარიღი: 2013-11-04. ↑ TUNISIA. The World Factbook. CIA. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-10-16. ციტირების თარიღი: 2013-11-04. ↑ Estimate based on the 2004 Moroccan census. No census specific to the borders of the territory since 1975. ↑ WESTERN SAHARA. The World Factbook. CIA. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-06-12. ციტირების თარიღი: 2013-11-04. ↑ The World Factbook. CIA. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-08-12. ციტირების თარიღი: 2011-02-11.
გრძელი მცურავი

გრძელი მცურავი, ასევე ესკულაპის გველი (ლათ. Zamenis longissimus, ყოფ. Elaphe longissima) — უშხამო გველი ანკარასებრთა ოჯახისა (მცურავები). მისი სხეულის სიგრძეა 100–150 სმ. გავრცელებულია სამხრეთ-დასავლეთ და ცენტრალურ ევროპაში, მცირე აზიაში, ჩრდილოეთ ირანში, მოლდოვაში, სამხრეთ-დასავლეთ უკრაინაში, ყირიმში, კავკასიაში. საქართველოში გვხვდება როგორც დასავლეთ, ისე აღმოსავლეთ ნაწილში. ბინადრობს ტყეებში, ბუჩქნარში, მთის ფერდობზე ზ. დ. 2000 მ-მდე. იმალება ნაპრალებში, ფუღუროებში და ა. შ.; კარგად დაცოცავს ხეებზე. იკვებება წვრილი ხერხემლიანებით (ძირითადად თბილსისხლიანებით). ივნისსა და ივლისის დასაწყისში ფხვიერ მიწაზე ან ხმელ ფოთლებში დებს 4–10 კვერცხს. ნაშიერები იჩეკებიან აგვისტო-სექტემბერში. შეტანილია „საქართველოს წითელ წიგნში“. მუსხელიშვილი თ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 168–169.
გრძელიძე

საკუთარი სახელი გრძელიძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: დავით გრძელიძე — არქიტექტორი თამარ გრძელიძე — თეოლოგი, დიპლომატი თეიმურაზ გრძელიძე — უშიშროების გენერალ-მაიორი რევაზ გრძელიძე — ისტორიკოსი
დავით გრძელიძე

დავით ვლადიმერის ძე გრძელიძე (დ. 30 სექტემბერი, 1921, თბილისი, — გ. 1 ოქტომბერი, 1992, იქვე) — ქართველი არქიტექტორი, საქართველოს დამსახურებული არქიტექტორი (1967). დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი (1948), მოსკოვის არქიტექტურის ინსტიტუტის კვალიფიკაციის ამაღლების კურსები (1952). მუშაობდა „თბილქალაქპროექტში" (1956–1958), ტიპობრივი და ექსპერიმენტული დაპროექტების თბილისის ზონალურ სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში (1964–1991); ამავდროულად 1989 წლიდან იყო არქიტექტურისა და ქალაქთმშენებლობის თეორიის ინსტიტუტის თბილისის ფილიალის დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო ნაწილში; 1979 წლიდან ასწავლიდა თბილისის სამხატვრო აკადემიაში. გრძელიძის მთავარია ნამუშევრებია: თბილისის საბურთალოს რაიონის დეტალური დაგეგმარების პროექტი (1958; ალექსანდრე ბაქრაძესთან , ი. და შოთა ყავლაშვილებთან ერთად); ტიპური სერია 5–9-სართულიანი მონოლითური რკინაბეტონის საცხოვრებელი სახლებისა (1977; ზაურ ბერუაშვილთან და გურამ ხიზანიშვილთან ერთად); გვინეის რესპუბლიკაში ქ. დებელეს დაგეგმარებისა და 173 განაშენიანების პროექტი (1978; გ. ბერიძესთან ერთად); თბილისში 16-სართულიანი მონოლითური რკინაბეტონის საცხოვრებელი სახლი (1987, მუხიანი) და სხვ. კინწურაშვილი ს., მაისურაძე მ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012.
აღმოსავლეთი აფრიკა

აღმოსავლეთი აფრიკა — აფრიკის კონტინენტის უკიდურეს აღმოსავლეთში მდებარე რეგიონი, რომელსაც გეოგრაფია და გეოპოლიტიკა განსაზღვრავს. გაეროს გეოგრაფიული რეგიონების სქემის მიხედვით მასში 19 ტერიტორია შედის: კენია, ტანზანია და უგანდა – აღმოსავლეთ აფრიკის თანამეგობრობა (EAC) ჯიბუტი, ერიტრეა, ეთიოპია და სომალი – აფრიკის რქა ბურუნდი და რუანდა – EAC-ის წევრები 2007 წლის 18 ივნისიდან, ხანდახან ცენტრალურ აფრიკად მოიაზრებიან მოზამბიკი და მადაგასკარი – ხანდახან სამხრეთ აფრიკად მოიაზრებიან მალავი, ზამბია და ზიმბაბვე – ხშირად მოიაზრებიან სამხრეთ აფრიკის ნაწილად კომორის კუნძულები, მავრიკი და სეიშელის კუნძულები – მცირე კუნძული-ქვეყნები ინდოეთის ოკეანეში რეიუნიონი და მაიოტა – საფრანგეთის ტერიტორიები ინდოეთის ოკეანეში გეოგრაფიულად, ეგვიპტე და სუდანიც ზოგჯერ ამ რეგიონში მოიაზრება.
თეიმურაზ გრძელიძე

თეიმურაზ ივანეს ძე გრძელიძე (დ. 5 აგვისტო, 1956, ბათუმი) — ქართველი უშიშროების სამსახურის გენერალ-მაიორი (1994). დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ავტომატიკისა და გამოთვლითი ტექნიკის ფაკულტეტი 1978 წელს. 1978–1980 წლებში მუშაობდა საკავშირო სამეცნიერო-კვლევით და საპროექტო-საკონსტრუქტორო ინსტიტუტში ინჟინრად. სწავლობდა საბჭოთა სახელმწიფო უშიშროების კომიტეტის ქ. მინსკის უმაღლეს კურსებზე 1980-1981 წლებში. 1981 წლიდან მუშაობდა საქართველოს სახელმწიფო უშიშროების ორგანოებში. საქართველოს მიერ დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ იყო დაზვერვის სახელმწიფო დეპარტამენტის თავმჯდომარის პირველი მოადგილე (1997-2000), უშიშროების მინისტრის მოადგილე (2000-2001), დაზვერვის სახელმწიფო დეპარტამენტის თავმჯდომარის მოადგილე (2001-2004). იყო პანკისის ხეობაში საქართველოს შინაგან საქმეთა და უშიშროების ძალების ოპერაციის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი. დაჯილდოებულია ვახტანგ გორგასლის III (1996) და II ხარისხის (2001) და ღირსების (1996) ორდენებით. დოლიძე ლ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 169.
გრძელთითა წყლის ბიგა

გრძელთითა წყლის ბიგა (ლათ. Neomys teres) — ძუძუმწოვარი ცხოველი ბიგასებრთა ოჯახისა. ტანად პატარაა, გარეგნულად სახლის თაგვს წააგავს. სხეული დაფარულია გრძელი ბალნით. გავრცელებულია ზღვის დონიდან 2600 მეტრამდე. ბინადრობს ტყეებში, წყალსატევებთან ახლოს. კარგად ცურავს და ყვინთავს. ცხოვრობს სოროში, რომელსაც თვითონ თხრის, ან სხვის მიტოვებულში სახლდება. წელიწადში შობს 3–8 ნაშიერს. იკვებება მწერებით, მათი მატლებით, კიბოსნაირებით, ლიფსიტებით, პატარა თევზებით. საქართველოს ფარგლებში გვხვდება ახალქალაქისა და ბაკურიანის მიდამოებში, ფშავში, სვანეთში. საქართველოს გარდა, გავრცელებულია ჩრდილოეთ კავკასიაში, რუსეთის ევროპულ ნაწილში, აზერბაიჯანში. ქვირითისა და ლიფსიტების საკვებად გამოყენების გამო ზიანს აყენებს თევზის მეურნეობებს. ზოგიერთი წყარო მოიხსენიებს როგორც წყლის ბიგის ქვესახეობას — Neomys fodiens leptodactylus. ფირცხელაური ვ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 168. ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 Mammal Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference, Volume 1. edited by Don E. Wilson, DeeAnn M. Reeder. Baltimore, 2005. p. 279