laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ოქროპილაურის ციხე

ოქროპილაურის ციხე, ოქროპილაურის ყალაბოინი — ციხესიმაგრე შუახევის მუნიციპალიტეტის სოფელ ოქროპილაურში. მდებარეობს ჩირუხის და უჩამბისწყლის შესართავში, მდინარე აჭარისწყლიდან 1 კმ-­ში. ციხესიმაგრე კარგად აკონტროლებდა სხვადასხვა მიმართულებით აქ გამავალ გზებს. იგი დაშენებულია მდინარეების შესართავის მარცხენა მხარეს არსებულ კლდოვან ბორცვზე. სამი მხრიდან მიუვალია. აქვს ერთადერთი მისადგომი სამხრეთის მხრიდან. ნაგებობა მცირე მოცულობისაა. გალავნის კედლებს შორის მოქცეული შიდა სივრცე ორადაა გაყოფილი. შედარებით კარგადაა შემორჩენილი აღმოსავლეთისა და ჩრდილოეთის კედლები. სამხრეთის მხარეს ციხეს აქვს დამატებითი დამცავი კედელი. მისი დიდი ნაწილი დანგრეულია. ნაშენია დაუმუშავებელი ფილა ქვებით. მათ შემაკავშირებლად კირდუღაბია გამოყენებული. ციხესიმაგრე აკონტროლებდა აქ გამავალ გზას, რომელიც იმერხევის სოფლების ივეთისა და ფაფართის უღელტეხილით გადმოდიოდა გოგაძეებში, უჩამბისწყლის ხეობით ეშვება ოქროპილაურის ციხემდე, ხოლო შემდეგ უერთდება აჭარისწყლის ხეობაზე გამავალ ცენტრალურ გზას. ამ გზას აკონტროლებდა საკუთრივ იმერხევის ხეობაში არსებული ჩაქველთის, ხევწრულისა და ცინარეთის ციხესიმაგრები. იგი ერთ-­ერთი უმოკლესი გზა იყო აჭარისწყლის ხეობის შუა წელის მოსახლეობის შავშეთ­-იმერხევთან და შემდეგ არტანუჯთან დაკავშირებისა. მეორე მხრივ მარეთის ხეობის სათავეებიდან ერთ­-ერთი მნიშვნელოვანი გზა გადავიდოდა ჩირუხში და იქიდან ხიხანის ციხის ძირში, ან კიდევ კალოთისწყლის დაყოლებით ციხისყელის ციხის მიდამოებში უერთდებოდა ბათუმ­-ახალციხე-­არტაანის ცენტრალურ გზას. ჩირუხიდან მარეთისწყლის ხეობით დარჩიძეების (გოგოლაურის) ციხის ძირში გავლით ასევე შეიძლება შუახევში, აჭარისწყლის ხეობაში გამავალ ცენტრალურ არტერიასთან დაკავშირება. ოქროპილაურის ციხე დარჩიძეების, მახალაკიძეების და ცინარეთის საფორტიფიკაციო ნაგებობებთან ერთად, არა მარტო ახორციელებდა კონტროლს აქ გამავალ მაგისტრალებზე, არამედ ამ გზით დაკავშირებულ მხარეებზეც. მამულაძე შ., კახიძე ა., აჭარის არქეოლოგიური ძეგლები, თბ. 2016, გვ., 89-90  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 11844 № ციხე ოქროპილაურის ციხე ↑ სიხარულიძე ი. აჭარის მატერიალური კულტურის ძეგლები, ბათუმი, 1962, გვ. 50-51
ყვარლის დიდი სალოცავი

ყვარლის დიდი სალოცავი — არქიტექტურული ძეგლი, დგას ქალაქ ყვარელში, სამების სერზე. თარიღდება გვიანი შუა საუკუნეებით. ეკლესია დარბაზულია, გეგმით სწორკუთხა (7,1 x 4,6 მეტრი) ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვითა და აგურით. დარბაზულია შენობის ლავგარდანი და გადახურვა. შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი გარედან თაღოვანია, შიგნიდან - სწორკუთხა. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია. აფსიდის ღერძზე შეისრული სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ორივე მხარეს მოწყობილია თითო ოთხკუთხა ნიშა. აფსიდი დარბაზისგან გამოყოფილია მხრებით, რომლებსაც შესრული ფორმის სატრიუმფო თაღი ეყრდნობა. შეისრულია კამარაც. შენობა გადახურულია კრამიტით. კუპრაშვილი ბ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 331.
პრაკრიტი

პრაკრიტი (სანსკ. प्रकृति prakṛti ”ქმნილება”) — ცნება ინდუიზმში, მატერიალური სამყარო და მისი მიზეზი, ასევე ყოველივე ის, რაც მასში არსებობს. პრაკრიტი ანუ ბუნება მდედრია, მის განაყოფიერებისთვის იზრუნა მამრმა საწყისმა პურუშამ - ღმერთმა ვიშნუმ, რის შედეგადაც უსულო ბუნებაში სიცოცხლე ჩაისახა.
მიხეილ ბახბახაშვილი

მიხეილ ბახბახაშვილი (დ. 22 თებერვალი, 2000, თელავი) — ქართველი ძიუდოისტი და სამბისტი. ძიუდოში ჭაბუკებს შორის ევროპის ჩემპიონი (2017, კაუნასი, ლიეტუვა, 66 კგ), ჭაბუკებს შორის ევროპის თასის მფლობელი (2017, ბიელსკო ბიალა, პოლონეთი, 66 კგ). სამბოში ჭაბუკებს შორის მსოფლიო ჩემპიონატის ვერცხლის პრიზიორი (2016, 66 კგ). მიხეილ ბახბახაშვილი — ქართული სპორტი
ცინარეთის ციხე

ცინარეთის ციხე — ციხესიმაგრე შუახევის მუნიციპალიტეტის სოფელ ცინარეთში. მდებარეობს მარეთის ხეობის მარცხენა შენაკად უჩამბისწყლის ხეობაში, შუახევი-­ცინარეთის საავტომობილო გზის მარცხენა მხარეს. იგი შუახევის ადმინისტრაციული ცენტრიდან დაშორებულია 12 კმ-­ით. ციხესიმაგრე უზარმაზარი კლდის მასივზეა დაშენებული. შემორჩენილი ნაშთების მიხედვით ჩანს, რომ გალავნის კედლები კლდის გარეპირზეა მორგებული. ამიტომაც ციხის გეგმას კლდის კონფიგურაცია განსაზღვრავს. აქა­-იქ შემორჩენილია გალავნის კედლებისა თუ შიდა ნაგებობათა ნაშთები. ციხის მთლიანი ფართობი დაახლოებით 3 6­40 კვ. მ­.-ია. მრავლად გვხვდება ქვევრების მთლიანი თუ დაზიანებული მონაკვეთები. ციხის ზედა ნაწილში დაცულია კლდეში ნაკვეთი ოთხკუთხა ფორმის წყლის რეზერვუარი. მამულაძე შ., კახიძე ა., აჭარის არქეოლოგიური ძეგლები, თბ. 2016, გვ., 90
გრავიურა

გრავიურა (ფრანგ. gravure) — გრაფიკის სახე, რომელიც მოიცავს მყარი მასალის ფირფიტის გრაფიკული დამუშავების მრავალრიცხოვან ხერხს და ამ ფირფიტაზე შესრულებული ნახატის ანაბეჭდის მიღებას ქაღალდზე ან მსგავს მასალაზე. ამ მეთოდით მიღებულ გამოსახულებასაც გრავიურა ეწოდება. გრავიურას წიგნებისა და ალბომების გასაფორმებლად, ესტამპის, ლუბოკის, ექსლიბრისის შესაქმნელად. მისი მხატვრული დამუშავებისთვის იყენებენ კონტურული ხაზს, შტრიხს, ლაქას, ტონს და ზოგჯერ ფერს. გრავიურა იძლევა ტირაჟირების — დიდი რაოდენობით ერთნაირი ხარისხის ანაბეჭდის მიღების შესაძლებლობას. ამობურცული გრავიურა — ამ ტიპის გრავიურის შექმნისას ნახატისგან თავისუფალი ფირფიტის ნაწილი 2-5 მმ ღრმავდება. ნახატი რელიეფური ხდება, საღებავით იფარება და მისი ანაბეჭდი ქაღალდზე გადააქვთ. ამობურცულ გრავიურას მიეკუთვნება გრავიურა ხეზე (ქსილოგრაფია) და ლინოლეუმზე (ლინოგრავიურა), ასევე რელიეფური გრავიურა ლითონზე. ჩაღრმავებული გრავიურა — ნახატს ლითონის ფირფიტაზე აღრმავებენ მექანიკური ან ქიმიური საშუალებებით (მჟავით ამოჭმა). ჩაღრმავებულ ადგილებში ტამპონით შეაქვთ საღებავი, შემდეგ ფირფიტას დასველებულ ქაღალდს ადებენ და საბეჭდი დაზგის ლილვებს შორის ატარებენ. არსებობს კვეთილი გრავიურა (ლითონის ზედაპირზე შტრიხებით იკვეთება ხაზები), ოფორტი (მჟავაგამძლე ლაქით დაფარულ ზედაპირზე საგრავიურო ნემსით ნახატის ამოკაწვრა) და გრავიურა მშრალი ნემსით (ნახატის სუფთა ფირფიტაზე ამოკაწვრა). გრავიურას მიაკუთვნებენ ხშირად ლითოგრაფიასაც, თუმცა მისი შექმნა არ არის დაკავშირებული გრავირების პროცესთან. გრავიურის წარმოშობა დაკავშირებულია ჩუქურთმების ჭრის, საიუველირო საქმის და იარაღის მოვარაყების განვითარებასთან. ანაბეჭდის მისაღებად ქაღალდი პირველად ჩინეთში გამოიყენეს: აქ გრავიურები ცნობილია VI–VII საუკუნეებიდან, პირველი დათარიღებული გრავიურა კი 868 წელს განეკუთვნება. ქაღალდზე ანაბეჭდი გრავიურა ევროპაში შუა საუკუნეებში გავრცელდა და განსაკუთრებით პოპულარული რენესანსის ეპოქაში გახდა. გრავირების ხელოვნება განსაკუთრებით სრულყო გერმანელმა ალბრეხტ დიურერმა. საქართველოში გრავიურას და, კერძოდ, ქსილოგრაფიას საფუძველი ჩაუყარა გრიგოლ ტატიშვილმა XIX საუკუნის II ნახევარში. მის მიერ დაარსებულ საგრავიურო სახელოსნოში ბეჭდავდნენ დასურათებულ წიგნებს. შემდგომ პერიოდში ქსილოგრაფიაში მუშაობდნენ ვლადიმერ ქუთათელაძე, ვლადიმერ გრიგოლია, დავით გაბაშვილი და სხვ., ოფორტის ტექნიკის გამოყენებით ნამუშევრები შექმნეს დავით ქუთათელაძემ, ვლადიმერ კეშელავამ, ა. ნაცვლიშვილმა, ლორეტა შენგელია-აბაშიძემ , ნანა ცინცაძემ, ლალი ზამბახიძემ, ც. ტერელაძემ, ნანა ჭურღულიამ და სხვ. ესტამპის განვითარებაში მნიშვნელოვანი ღვაწლი მიუძღვით დინარა ნოდიას, რევაზ თარხან-მოურავს. 50–60-იანი წლებისათვის განსაკუთრებით გაიზარდა ინტერესი ლინოგრავიურისადმი (დინარა ნოდია, რევაზ თარხან-მოურავი, თეიმურაზ ყუბანეიშვილი, ზაურ დეისაძე, ჯემალ ლოლუა, გ. ა. ქუთათელაძე, ოთარ ჯიშკარიანი და სხვ.). განვითარდა ასევე სერიგრაფია (ნინო ფერაძე, ია გიგოშვილი, ლორეტა შენგელია-აბაშიძე და სხვ.). ჩხარტიშვილი, ა, ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. გორდეზიანი, ბ. ქართული საბჭოთა გრაფიკა. — თბ.: ხელოვნება, 1952 (საქპოლიგრაფსამმართვ. ბ.ს. კომბ-ტი). ურუშაძე მ., პირველი ქართველი გრავიორი გრიგოლ ტატიშვილი, თბ., 1953.
რობინზონ ბეგლარაშვილი

რობინზონ ბეგლარაშვილი (დ. 4 აპრილი, 1998, გორი) — ქართველი სპორტსმენი (ძიუდო), ჭაბუკებს შორის ევროპის თასის გამარჯვებული (2016, ანტალია, თურქეთი, 60 კგ), ევროპის ზაფხულის XIII ახალგაზრდული ოლიმპიური ფესტივალის გამარჯვებული (2015, თბილისი, საქართველო, 60 კგ), ახალგაზრდებს შორის ევროპის თასის გამარჯვებული (2016, ათენი, საბერძნეთი, 60 კგ). რობინზონ ბეგლარაშვილი[მკვდარი ბმული] — ქართული სპორტი
დუბის ღვთისმშობლის ეკლესია

დუბის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, დგას ქალაქ ყვარლის სამხრეთ განაპირას. დუბედ წოდებულ ადგილზე. თარიღდება VI საუკუნით. 1990-იანი წლებიდან აქ დედათა მონასტერია. ძეგლი სამეკლესიანი ბაზილიკაა. ნაგებია სხვადასხვა ზომის, მეტ-ნაკლებად სწორხაზოვან რიგებად ნაწყობი რიყის ქვით. გარეთა კედლების (ძირითადად კუთხეების) წყობაში გამოყენებულია საკმაოდ დიდი ზომის რიყის ქვები და ალაგ-ალაგ შირიმი. შენობის გეგმის სწორკუთხედში (21,8 x 17 მ) ჩაწერილია ერთმანეთისგან კედლებით გამიჯნული და თითო კარით დაკავშირებული სამი ნავი, რომლებიც დამოუკიდებელ ეკლესიებს წარმოადგენენ და გვერდითი სადგომების დამაკავშირებელი დასავლეთ გარშემოსავლელი. ჩრდილოეთ ეკლესიას აღმოსავლეთიდან ეკვრის გეგმით სწორკუთხა სათავსი, რომელიც სამხრეთ კედელში გაჭრილი კარით მხოლოდ მთავარ ეკლესიას უკავშირდება. შენობა გადაკეთებულია, ამდროინდელია მთავარი ეკლესიის კამარისა და საბჯენი თაღების შემორჩენილი ნაწილები, კონქი, პილასტრები, კანკელი, გვერდის ნავების და დასავლეთ გარშემოსასვლელის კედლები, სამხრეთ ნავის აღმოსავლეთ ბოლოში მოწყობილი სათავსის მნიშვნელოვანი ნაწილი და სხვა. მომდევნო ხანებში გარშემოსავლელის ჩრდილო-დასავლეთ კუთხეში მოუწყვიათ მცირე კვადრატული სათავსი, ხოლო ჩრდილოეთ ფასადზე მიუშენებიათ გაურკვეველი დანიშნულების ნაგებობა, რომლისგანაც კედლების მცირე ნაწილიღაა შემორჩენილი. ეკლესიას სამი შესასვლელი აქვს დასავლეთით, აღმოსავლეთითა და ჩრდილოეთით. პირველი ორი განიერია, ჰქონდათ თაღოვანი გადახურვა. მთავარი ეკლესია მნიშვნელოვნად აღემატება გვერდით ეკლესიებს. აქვს სამი შესასვლელი: ორი მათგანი გვერდის ეკლესიებიდანაა, სამივე კარი გარედან თაღოვანია, შიგნიდან კი ხის მოზრდილი ძელებით იყო გადახურული. ეკლესიის შიდა სივრცე, აღმოსავლეთით, დახურულია ნახევარწრიული აფსიდით, აფსიდის ღერძზე გაჭრილია განიერი, მაღალი, ნალისებრი თაღით გადახურული, პარალელურწირთხლებიანი სარკმელი. იგი მოგვიანებით ამოუშენებიათ და მნიშვნელოვნად დაუვიწროებიათ. ჩრდილო-აღმოსავლეთ სათავსი გეგმით სწორკუთხაა, გადახურულია ბრტყელი კამარით, რომლის სამხრეთ ქუსლი მთავარი ეკლესიის კედელზე მიშენებულ პილასტრსა და მასზე გადაყვანილ ორ თაღს ეყრდნობა. აღმოსავლეთ კედელში ვიწრო თაღოვანი სარკმელია. სამხრეთ ეკლესია თავდაპირველად ერთ სივრცეს წარმოადგენდა, აღმოსავლეთით დასრულებული იყო სწორი კედლით, რომელშიც მცირე ზომის თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. ეკლესიის ერთ-ერთი გადაკეთების დროს, სადგომის აღმოსავლეთ ბოლოში მოუწყვიათ მცირე სათავსი. რომლის შესასვლელი დასავლეთიდან, მოგვიანებით ჩაშენებულ კედელშია მოწყობილი. კარი დაუდევრადაა გამოყვანილი, გადახურულია თარაზულად. აღმოსავლეთ სარკმლის გარდა, ოთახს კიდევ ერთი, სამხრეთ კედელში გაჭრილი თითქმის კვადრატული ფორმის სარკმელიც აშუქებს. დასავლეთ გარშემოსავლელის დასავლეთ კედელში სამი განიერი, პარალელურწირთხლებიანი ღიობის ნაშთებია შემორჩენილი. გარშემოსავლელი, ისევე როგორც გვერდის ეკლესიები, გადახურული იყო ბრტყელი კამარით, რომელიც მთავარი ეკლესიის კედლებზე მიდგმულ პილასტრებსა და მათზე გადაყვანილ თაღებს ეყრდნობოდა. 1988 წელს, ძეგლზე, სარესტავრაციო სამუშაოები ჩაატარა სპეციალური სამეცნიერო-სარესტავრაციო საწარმოო სახელოსნომ. აღდგა მთავარი ეკლესიის, სამკვეთლოს და სამხრეთ ნავის აღმოსავლეთ ბოლოში მოწყობილი სათავსის გადახურვა. გამაგრდა გვერდის ნავების და დასავლეთ გარშემოსავლელის კედლების შემორჩენილი ნაწილები. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 331-333.
ფრომის ტბა

ფრომის ტბა (ინგლ. Lake Frome) — დიდი გაუდინარი ტბა ავსტრალიაში, სამხრეთ ავსტრალიაში. გაწოლილია ბრტყელ ღრმულში, ფლინდერსის ქედის აღმოსავლეთით, ზღვის დონიდან 1 მ სიმაღლეზე. წარმოადგენს წყალმარჩხსა და შრობად ტბას, რომელიც წელიწადის დიდ დროს მარილის ქერქითაა დაფარული. ზედაპირის ფართობი 2596 კმ². სიგრძე დაახლოებით 100 კმ, ხოლო სიგანე 40 კმ. მაქსიმალური სიღრმე 0,5 მ. ტბის დიდი ნაწილი მსოფლიო ოკეანის დონეზე დაბლა მდებარეობს. ზოგჯერ შრობადი კრიკებიდან ივსება მარილიანი წყლით, ზოგჯერ უშუალოდ წყლით მდინარე სტშელეცკი-კრიკიდან. ტბის რაიონში ატმოსფერული ნალექების რაოდენობა წელიწადში 149-216 მმ უდრის. დასავლეთით ფრომის ტბა ებჯინება ვულკათუნა-გამონის ქედის ეროვნული პარკის ტერიტორიას, ჩრდილოეთით მდინარე სოლტ-კრიკით დაკავშირებულია კალაბონის ტბასთან, აღმოსავლეთით ესაზღვრება სტშელეცკის უდაბნოს, ხოლო სამხრეთით ფრომ-დაუნსის მეურნეობას. ტბის სიახლოვესაა ურანის ორი დიდი საბადო. ტბას სახელი ეწოდა 1843 წელს ბრიტანელი ოფიცერისა და სამხრეთი ავსტრალიის გენერალური მიწისმზომელის ედვარდ ჩარლზ ფრომის პატივსაცემად. 1991 წელს ფრომის ტბა გამოაცხადეს რეგიონულ ნაკრძალად. ფრომის ტბა — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური) ↑ Lake Frome, South Australia ↑ Компания «Curnamona Energy» займётся добычей урана в Южной Австралии ↑ Regional reserves
ტერორის მმართველობა

ტერორის მმართველობა, შემოკლებით ტერორი (ფრანგ. La Terreur) — დაახლოებით 10-თვიანი პერიოდი საფრანგეთის რევოლუციის დროს, რომლის დროსაც რადიკალურად მიმართული მოწინააღმდეგე ფრაქციები ერთმანეთს სასტიკად უსწორდებოდნენ, გილიოტინაზე მასიური დასჯის ჩათვლით. ეს პერიოდი ზოგადად ასოცირდება რობესპიერისა და ჟორჟ დანტონის ფიგურებთან და რევოლუციური ძალადობის არქეტიპს წარმოადგენს. ტერორი 1793 წლის 5 სექტემბერს დაიწყო. რეპრესიებმა პიკს მიაღწია 1794 წლის ივნის-ივლისში, პერიოდი რომელსაც „გრანდ-ტერორს“ (la Grande Terreur) უწოდებენ და რომელიც გაგრძელდა 1794 წლის 27 ივლისის გადატრიალების ეგზეკუციამდე, რომელშიც თვით ტერორის მმართველობის რამდენიმე წამყვანი ლიდერი გაასამართლეს, მათ შორის სენ-ჟუსტი და მაქსიმილიან რობესპიერი. ტერორმა 40,000-მდე ადამიანის სიცოცხლე იმსხვერპლა. მხოლოდ ამ პერიოდის ბოლო თვეს 1900 ადამიანს მოკვეთეს თავი. Andress, David (2006). The Terror: The Merciless War for Freedom in Revolutionary France. New York: Farrar, Straus and Giroux. ISBN 0-374-27341-3.  Beik, William (August, 2005). „The Absolutism of Louis XIV as Social Collaboration: Review Article“. Past and Present (188): 195–224. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |date=-ში (დახმარება) Kerr, Wilfred Brenton (1985). Reign of Terror, 1793–1794. London: Porcupine Press. ISBN 0-87991-631-1.  Moore, Lucy (2006). Liberty: The Lives and Times of Six Women in Revolutionary France. London: HarperCollins. ISBN 0-00-720601-1.  Steel, Mark (2003). Vive La Revolution. London: Scribner. ISBN 0-7432-0806-4.  ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ტერორის მმართველობა The French Revolution's reign of terror
ჩხუტუნეთის ციხე

ჩხუტუნეთის ციხე, ყალივაკის ციხე — ციხესიმაგრე ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვედა ჩხუტუნეთში, მდებარეობს მაჭახელისწყლისა და დავითეთისღელის შესართავთან არსებულ კლდოვან ბორცვზე. ციხესიმაგრე XI-XIII საუკუნეებით თარიღდება. გალავნის კედლები თითქმის საძირკვლის დონემდეა დანგრეული. გალავნის შიგნით აქა-­იქ შეიმჩნევა სხვადასხვა დანიშნულების ნაგებობათა ნანგრევები. კლდოვანი ბორცვის ჩრდილოეთ მონაკვეთში შემორჩენილია კოშკის (5X4 მ) ნაშთები. შემორჩენილი კედლების მაქსიმალური სიმაღლე 1,5 მ-­ია. ციხის შიდა ტერიტორიიდან ორი გვირაბი გადიოდა. ერთი მათგანი დასავლეთით დავითეთისწყლისკენ დაშვებულ ფერდობს მიუყვებოდა (ნაწილი ჩაქცეულია). მეორე გვირაბი ციხის ტერიტორიიდან მაჭახლის წყლისკენ ეშვება. ადგილობრივი მოსახლეობის ცნობით მისი ბოლო მონაკვეთი საავტომობილო გზის გაყვანისას დანგრეულა. ციხე აკონტროლებდა მაჭახლის ხეობაზე გამავალ გზებს. ციხის კომპლექსში შედის ჩრდილოეთ ფერდობზე არსებული მარანი. მარანი ღია ტიპისაა. აქ ფიქსირებულია ათამდე ქვევრი. გვხვდება მთლიანი ნიმუშებიც. ქვევრები ჩაკირულია. საჭიროა მათი შესწავლა, ერთ­-ერთი ქვევრის გაწმენდისაას ყურძნის წიპწებიც აღმოჩნდა. მამულაძე შ., კახიძე ა., აჭარის არქეოლოგიური ძეგლები, თბ. 2016, გვ., 92  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 11724
ბექა ბერძენიშვილი

ბექა ბერძენიშვილი (დ. 2 აგვისტო, 1990, კასპი) — ქართველი ძიუდოისტი და სამბისტი. სამბოში მსოფლიო თასის გამარჯვებული (2016, მოსკოვი, რუსეთი, +100 კგ), საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული (2017, ყაზახეთი, +100 კგ), საერთაშორისო ტურნირის „პრეზიდენტის თასი“ გამარჯვებული (2017, მინსკი, ბელარუსი, +100 კგ), არჩილ ჩოხელის მემორიალის გამარჯვებული (2018, თბილისი, საქართველო,+100 კგ) არჩილ ჩოხელის მემორიალის გამარჯვებული (2019, თბილისი, საქართველო, +100 კგ), მსოფლიო თასი (ხარლამპიევის მემორიალი) გამარჯვებული (2019, მოსკოვი, რუსეთი, +100 კგ), საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული (2019, მინსკი, ბელარუსი,+100 კგ), ევროპული თამაშების გამარჯვებული (2019, მინსკი, ბელარუსი,+100 კგ), ევროპის ჩემპიონატის გამარჯვებული (2016, ყაზანი, რუსეთი, +100 კგ). ძიუდოში საქართველოს ჩემპიონატის ვერცხლისა (2011, 100 კგ) და ბრინჯაოს პრიზიორი (2011, 100 კგ), ახალგაზრდებს შორის საქართველოს ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (2008, 90 კგ). ბექა ბერძენიშვილი — ქართული სპორტი
ავთო მუკბანიანი

ავთო მუკბანიანი (დ. 11 მარტი, 2000, ლენტეხი, სვანეთი) — ქართველი სპორტსმენი (ძიუდო,სამბო). ჭაბუკებს შორის მსოფლიო ჩემპიონი (2018, თბილისი, საქართველო). ჭაბუკებს შორის ევროპის ჩემპიონატის (2018, პრაღა, ჩეხეთი) ვერცხლის მედლის მფლობელი. ავთო მუკბანიანი[მკვდარი ბმული] — ქართული სპორტი
ლევან ბერიანიძე

ლევან ბერიანიძე (დ. 10 ოქტომბერი, 1990, ოჩამჩირე, აფხაზეთის ასსრ, საქართველოს სსრ) — ქართველი სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა, სუმო). თავისუფალი სტილით ჭიდაობაში მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (2010, მოსკოვი, რუსეთი, 120 კგ), საერთაშორისო ტურნირების ვიცე-ჩემპიონი (2010, ოქროს გრან-პრი, 120 კგ). სუმოს ევროპის ჩემპიონატის გამარჯვებული (2013, პონიცი, გერმანია, 115 კგ). 2014 წლის ნოემბრიდან ასპარეზობს სომხეთის სახელით . ლევან ბერიანიძე[მკვდარი ბმული] — ქართული სპორტი
ყვარლის მეხუთე ეკლესია

ყვარლის მეხუთე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს ქალაქ ყვარელში, ილია ჭავჭავაძის ქუჩაზე, თარიღდება განვითარებული შუა საუკუნეებით. ეკლესია დარბაზულია (6,2 x 4,6 მეტრი), ნაგებია უხეშად დამუშავებული, სხვადასხვა ზომის ქვებით, ძლიერ დაზიანებულია. ჩაქცეულია კამარა, დანგრეულია სამხრეთ და დასავლეთ კედლების, კონქის დიდი ნაწილი, კედლებიდან ჩამოცვენილია საპირე ქვები. ერთადერთი შესასვლელი ეკლესიას დასავლეთიდან ჰქონდა. აღმოსავლეთით ნახევარწიული აფსიდია, რომლის ღერძზე ვიწრო და მაღალი, თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ორივე მხარეს მოწყობილია თითო, გეგმით ნალისებრი ნიშა. ჩრდილოეთ კედელში, აფსიდის მხართან, ერთი ოთხკუთხა ნიშაა. კუპრეიშვილი ბ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 333.
გასპაჩო

გასპაჩო (ესპ. gazpacho) — ესპანური კერძი, ცივი წვნიანი პამიდვრებისგან. დამატებითი ინგრედიენტებია — წყალი, პური, ზეითუნის ზეთი, ნიორი, შავი პილპილი და მარილი. ასევე ემატება წვრილად დაჭრილი კიტრი, წიწაკა, ხახვი, ცოტაოდენი ძმარი და სანელებლები. კერძი წარმოშობით ანდალუსიიდან არის და ტიპური ხმელთაშუაზღვისპირა დიეტის ნაწილია. არსებობს ასევე ლამანჩის გასპაჩო, რომელსაც არავითარი კავშირი არ აქვს ანდალუსიურთან. ეს წვნიანი ნანადირევი ფრინველით კეთდება. The Ultimate Gazpacho
დიმიტრი ნასყიდაშვილი

დიმიტრი ნასყიდაშვილი (დ. 22 მაისი, 2000, ქარელი) — ქართველი სპორტსმენი (ძიუდო), სამბოში ახალგაზრდებს შორის მსოფლიო ჩემპიონი (2019, ტაშკენტი, უზბეკეთი) და ჭაბუკებს შორის მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი. დიმიტრი ნასყიდაშვილი[მკვდარი ბმული] — ქართული სპორტი
ყვარლის მეშვიდე ეკლესია

ყვარლის მეშვიდე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, დგას ქალაქ ყვარლის მიდამოებში, 3,5 კილომეტრზე. წინკლდეებად წოდებულ ადგილზე. ტყეში, თარიღდება განვითარებული შუა საუკუნეებით. ეკლესია დარბაზულია (5,8 x 4 მეტრი). ნაგებია ნატეხი ქვით. დაზიანებულია: აყრილია სახურავის საფარი. გამონგრეულია აფსიდის ჩრდილოეთ გვერდის ნაწილი, ჩამოცვენილია ნალესობა. ერთადერთი, გარედან სწორკუთხა, შიგნიდან კი თაღოვანი შესასვლელი დასავლეთიდანაა. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია. მის ღერძზე გაჭრილია ვიწრო, ოთხკუთხა სარკმელი, რომლის ქვემოთ ქვის ტრაპეზია. ერთი მსგავსი სარკმელი დასავლეთ კედელშია - შესასვლელის ზემოთ. აფსიდის სარკმლის გვერდებზე თითო მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშაა. ჩრდილოეთ ნიშა კედლის სისქეში მოწყობილ სამალავს უკავშირდება. ერთი ოთხკუთხა ნიშა დასავლეთ კედელში, შესასვლელის სამხრეთითაცაა. ინტერიერი მოხატული ყოფილა. მოხატულობა შედარებით უკეთ სამხრეთ კედელზეა შემორჩენილი, სადაც გველეშაპის დამლახვრელი წმინდა გიორგია გამოსახული. საკურთხეველში ეკლესიის მამების ფიგურების ფრაგმენტებია. ჩანს საღებავით შესრულებული წარწერებიც. შიგნით ეკლესია გადახურულია ნახევარწრიული კამარით. ნახევარწრიულია კონქის თაღიც. შენობის ფასადები დასრულებულია აგურის წყობით გამოყვანილი ხერხულა ლავგარდნით. აბაშიძე მ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 334-335.
ტორენსის ტბა

ტორენსის ტბა (ინგლ. Lake Torrens) — გაუდინარი მლაშე ტბა ავსტრალიაში, სამხრეთ ავსტრალიაში. მდებარეობს ტექტონიკურ ქვაბულში, ფლინდერსის ქედის დასავლეთით, ზღვის დონიდან 28 მ სიმაღლეზე. გაწოლილია ქალაქ პორტ-ოგასტიდან 65 კმ-ში, ხოლო ქალაქ ადელაიდიდან ჩრდილოეთთ 345 კმ-ში. ფართობი ძლიერ ცვალებადია სეზონის მიხედვით: ზამთარში, წვიმების შემდეგ, ფართობი აღწევს 5,7 ათ. კმ²-ს, ზაფხულში თითქმის მთლიანად შრება და იფარება მარილის ქერქით. მაქსიმალური სიგრძე 250 კმ, სიგანე 30 კმ, მაქსიმალური სიღრმე 1 მ. ირგვლივ ბუჩქნარები გვხვდება, მათ შორის ნაცარქათამა. უკანასკნელი 150 წლის განმავლობაში ტორენსი მთლიანად მხოლოდ ერთხელ აივსო. ტბა აღმოაჩინა ედვარდ ჯონ ეირმა 1839 წელს, შემდეგი 20 წლის განმავლობაში ფიქრობდნენ, რომ ტორენსის ტბა ნალის ფორმის დიდი წყალმარჩხი მარილიანი ტბაა, რომელიც შემოზღუდავს ფლინდერსის ქედს და აბრკოლებს გზას ქვეყნის შიდა ნაწილში. პირველი ევროპელი, რომელმაც დაძლია აღნიშნული ბარიერი იყო ოგასტეს ჩარლზ გრეგორი. ტბა წყლით აივსო 1897 წელს და კვლავ 1989 წლის აპრილში. დაახლოებით 35 000 წლის წინ წყალი ტბაში სუსტად მარილიანი იყო, თუმცა დროთა განმავლობაში მარილიანობის ხარისხმა მოიმატა. ტბას სახელი უწოდა ედვარდ ჯონ ეირმა ბრიტანელი ოფიცერისა და ეკონომისტის რობერტ ტორენსის პატივსაცემად. ამჟამად შედის ტორენსის ტბის ეროვნული პარკის შემადგენლობაში. ტორენსის ტბა — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
ნიკო ჭავჭავაძის სახლი

ნიკო (დიდი ნიკო) ზურაბის ძე ჭავჭავაძის სახლი — არქიტექტურულ-ისტორიული ძეგლი, მდებარეობს ქალაქ ყვარლის ცენტრში. რუსთაველის ქუჩაზე. ილია ჭავჭავაძის სახლ-მუზეუმის მოპირდაპირე მხარეს. აგებულია XIX საუკუნის დასაწყისში. სახლი დროთა განმავლობაში სხვადასხვა დანიშნულებისათვის გამოიყენებოდა, რის შედეგადაც მნიშვნელოვნად შეეცვალა თავდაპირველი სახე. ერთხანს აქ სკოლა იყო, შემდეგ — კოტე მარჯანიშვილის სახლ-მუზეუმს გადაეცა დამხმარე ნაგებობად. ამჟამად შენობის ორი ოთახი მუზეუმის ადმინისტრაციას უკავია, ნაწილი საწყობადაა გამოყენებული. სახლი ერთსართულიანია, დანაშენით შუა ნაწილზე. ნაშენია აგურით. შენობა გეგმით სამხრეთიდან ჩრდილოეთის მიმართულებითაა წაგრძელებული და მთავარი ფასადით მიმართულია ეზოსკენ. ოთახები სწორკუთხაა, განლაგებულია ანფილადურად. შუა ნაწილის პირველ სართულში ლოჯია, რომელიც ეზოს მხარეს გახსნილია სამი განიერი და მაღალი თაღით. მათგან შუა თაღი ღიაა, ხოლო გვერდითებში ადრე ხის ჭვირული მოაჯირი იყო ჩასმული. შუა თაღის წინ სამსაფეხურიანი კიბეა. კავშირი შენობის დანარჩენ ნაწილთან, ლოჯიდან ხდებოდა. მეორე სართულზე ასასვლელი ხის კიბეც სწორედ ლოჯის ჩრდილო-დასავლეთ კუთხეში იყო მოწყობილი. სახლის მთავარი, ეზოსკენ მიმართული ფასადი შელესილია. ლოჯის სამივე თაღი დამუშავებულია ნალესობაში გამოყვანილი რუსტებით. მეორე სართულის საფასადო სიბრტყე, რომელიც პირველისგან პროფილირებული ლავგარდნითაა გამოყოფილი, სადა პილასტრებით დაყოფილია სამ ნაწილად, შუა ნაწილში გადმოკიდებულ აივანზე გამოსასვლელი კარით. გვერდით ნაწილებში კი - თითო ვიწრო, მაღალი, სწორკუთხა სარკმელი. ფასადი დასრულებულია მაღალი, საფეხუროვანი ლავგარდნით. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 351-352.
ბარლის ტბა

ბარლის ტბა (ინგლ. Lake Barlee) — პერიოდული მლაშე ტბა ავსტრალიაში, დასავლეთ ავსტრალიაში. მდებარეობს იილგარნის კრატონში, ზღვის დონიდან 382 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 1980 კმ². დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმულია 80 კმ-ზე, ხოლო ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ 100 კმ-ზე. ბარლისა და ამ არეალის ფარგლებში მყოფი ტბები კაინოზოური ასაკის პალეოხეობებს წარმოადგენენ, რომლებიც უმეტესწილად მიწისქვეშა წყლებით იკვებებიან, რომლებიც თავის მხრივ, ძველი პალეოარხების გავლით მიედინებიან. არხები ამოვსებულია კალიჩეთი და ალუვიური თიხოვან-კვარციანი ქანებით. ბარლის ტბა ჩვეულებრივ გამშრალია, თუმცა 10 წელიწადში ერთხელ წყლით ივსება ხოლმე, რის შედეგადაც ქვაბულში წყალი 1 წელიწადზე ნაკლები ხნის განმავლობაში რჩება. საზრდოობს წვიმის წყლითა და მრავალრიცხოვანი კრიკებით. ფსკერი მოშიშვლებულია, ბევრია კუნძული, რომელთა სიმაღლე 10 მ-ზე ნაკლებია. წყლის ფრინველების გამრავლების მნიშვნელოვანი ადგილია. როდესაც ტბა ავსებულია ან გადავსებულია სულ მცირე ხუთი კუნძულია ისეთი, სადაც ფრინველები ბუდობენ. ↑ A guide to managing and restoring wetlands in Western Australia ↑ Australia: The Land Where Time Began ↑ Lake Barlee. Data zone. Birdlife International
საბუის წმინდა გიორგის ეკლესია (ყვარელი)

საბუის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი. მდებარეობს ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ საბუის საბავშვო ბაღის ეზოში. მთლიანად დანგრეული. შემორჩენილია საძირკვლის ფრაგმენტები და გროვად დაყრილი მოზრდილი ნატეხი ქვები. კუპრეიშვილი პ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 442.
სახარის ჯვარი

სახარის ჯვარი — ეკლესია, მდებარეობს ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ შილდაში, ლ. მამუკიშვილის ეზოში. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. ეკლესია დარბაზულია (5,4 X 3,4 მ) ნაგებია რიყის ქვით და კირის დუღაბით. დაზიანებულია: ჩამოქცეულია კამარა, მორღვეულია კედლის ზედა ნაწილი. შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი გარედან თაღოვანია, შიგნიდან სწორკუთხა. ეკლესია უაფსიდოა. აღმოსავლეთით დასრულებულია სწორი კედლით, რომელშიც ვიწრო, ოთხკუთხა სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ქვემოთ დგას ოთხკუთხა ტრაპეზი. ჩრდდილოეთ კედლის აღმოსავლეთ კუთხეში ნიშაა. შენობას ხის ნივნივებზე მოწყობილი კრამიტის გადახურვა აქვს. კიკაჩეიშვილი პ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 462.