laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
აჩოლი (ხალხი)

აჩოლი — ხალხი რომელიც უგანდასა და სამხრეთ სუდანის აღმოსავლეთ ეკვატორიის შტატის დასავლეთ ნაწილში ცხოვრობს. ისინი აჩოლის ენაზე საუბრობენ. 2013 წლის მონაცემებით სამხრეთ სუდანში დაახლოებით 60 000 აჩოლი ცხოვრობს, ხოლო უგანდაში 1.6 მილიონი. აჩოლების ხალხის ბელადებს ეწოდებათ რვოდი. ბელადი აერთიანებს რამდენიმე ნათესაურ კლანს. ტრადიციულად ითვლებოდა, რომ რვოდებს ზებუნებრივი ძალები ჰქონდათ, თუმცა გადაწყვეტილების მიღება უხუცესთა საბჭოზე ხდება. წარმომადგენელთა საბჭო განიხილავს კლანებს შორის წარმოქმნილ უთანხმოებებს. საქორწილო რიტუალი ახალგაზრდა მამაკაცის მიერ გოგოს მხრიდან სიმპატიის მოპოვების მერე ნიშნობით გრძელდება. ნიშნობის დროს ახალგაზრდას გოგოს მამასთან მიაქვს მცირე გამოსასყიდ ხოლო ქორწილამდე მან მთლიანად უნდა გადაიხადოს პატარძლის ღირებულება, რომელიც როგორც წესი მსხვილფეხა ან წვრილფეხა საქონელია. აჩოლის ხალხს სწამს ერთი უმაღლესი ძალის ნიარუნბაგასი, რომელიც ადამიანის მოკვლას კრძალავს. მკვლელობის შემთხვევაში მსხვერპლის ოჯახი აწარმოებს სისხლის გამოსასყიდის რაოდენობაზე მოლაპარაკებას. ამის შემდეგ ტარდება მკვლელთან შერიგების რიტუალი. დღეისთვის აჩოლების უმეტესობა ქრისტიანია. აჩოლების მიწა ნგომ კვარო არ ეკუთვნის ინდივიდებს და ზოგადად კლანის საკუთრებად ითვლება. მიწა გამოიყენება როგორც სოფლის მეურნეობის ასევე ნადირობისთვის, კლანებს შორის უთანხმოებებს აგვარებენ რვოდები. აჩოლები თავიდან ბაჰრ-ელ-გაზალში ცხოვრობდნენ, თუმცა XVII საუკუნეში სამხრეთით მიგრირდნენ და დღეისთვის უგანდის ერთ–ერთ უმსხვილეს ეთნიკურ ჯგუფს წარმოადგენენ. Atkinson, Ronald Raymond (1994) The roots of ethnicity: the origins of the Acholi of Uganda before 1800. Kampala: Fountain Publishers. ISBN 9970-02-156-7. Dwyer, John Orr (1972) 'The Acholi of Uganda: adjustment to imperialism'. (unpublished thesis) Ann Arbor, Michigan: University Microfilms International . Girling, F.K. (1960) The Acholi of Uganda (Colonial Office / Colonial research studies vol. 30). London: Her majesty's stationery office. Latigo, James, "The Acholi Traditional Conflict Resolution in Light of Current Circumstances:" National Conference on Reconciliation, Hotel Africana, Kampala, Law Reform Journal (Uganda Law Reform Commission), 4 September 2006) Webster, J. (1970) 'State formation and fragmentation in Agago, Eastern Acholi', Provisional council for the social sciences in East Africa; 1st annual conference, vol 3., p. 168-197. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: აჩოლი (ხალხი) Acholi Web Site The Acholi Business and Social Network Portal დაარქივებული 2015-02-21 საიტზე Wayback Machine. South Sudanese Acholi community at Gurtong Peace Project დაარქივებული 2009-02-18 საიტზე Wayback Machine. Rupiny დაარქივებული 2010-01-14 საიტზე Wayback Machine. ↑ Acholi გვ. 1. Gurtong. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 21 თებერვალი 2014. ციტირების თარიღი: 3 Feb 2014. ↑ Mitigating Land Conflicts in Northern Uganda გვ. 9, Volume IV. URI & ARLPI, Supported by IFA/ZIVIK (2012). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 21 თებერვალი 2014. ციტირების თარიღი: 3 Feb 2014.
დიდინგა (ხალხი)

დიდინგა — ხალხი, რომელიც სამხრეთ სუდანში, აღმოსავლეთი ეკვატორიის შტატში, დიდინგას მთებში ცხოვრობს. ისინი საუბრობენ დიდინგას ენაზე (რომელიც არის სურმიკული ენების ოჯახიდან), ამ ენაზე ასევე საუბრობენ სამხრეთ-დასავლეთ ეთიოპიაში მცხოვრები ხალხები საიდანაც ისინი სავარაუდოდ 1700–იანებში მიგრირდნენ. 1960–იანებში სამოქალაქო ომის დროს ბევრი გადასახლდა უგანდაში, თუმცა უმეტესობა 1970–იანებში ისევ უკან დაბრუნდა. დიდნგას ხალხი ძირითადად მისდევს მეცხოველეობას. მათი უმეტესობა ტრადიციული რელიგიების მიმდევარია და დიდ პატივს მიაგებენ გარდაცვლილ წინაპრებს.
ტინეტი (ხალხი)

ტინეტი — ხალხი რომელიც სამხრეთ სუდანის აღმოსავლეთ ეკვატორიის შტატში ცხოვრობს და საუბრობს ტინეტზე. ისინი თვლიან, რომ ადრე იყვნენ უფრო დიდი ეთნიკური ჯგუფის წევრი რომელიც მოიცავდა სხვა სურმიკულ ენებზე მოსაუბრე ხალხებსაც. ისინი ძირითადად მისდევენ მიწათმოქმედებას და მეცხოველეობას. სიმდიდრის მთავარ საზომად ითვლება მსხვილფეხა საქონელის რაოდენობა. ტენეტის ხალხის მართვა ხდება გარკვეული ასაკის მქონე წევრების მიერ, რომლებსაც მონიომიჯი ეწოდებათ. მონიომიჯი შეიძლება იყოს მხოლოდ მამაკაცი რომელსაც შეუძლია იარაღის ხმარება და საქონელის მწყემსვა. Arensen, Jonathan E. 1992. Mice are men: Language and society among the Murle of Sudan. International Museum of Cultures Publication, 27. Dallas: International Museum of Cultures. Arensen, Jonathan, Nicky de Jong, Scott Randal, Peter Unseth. 1997. "Interrogatives in Surmic Languages and Greenberg's Universals," Occasional Papers in the Study of Sudanese Languages 7:71–90. Nairobi: Summer Institute of Linguistics. Arensen, Jonathan E. 1998. "Murle categorization" in Gerrit Dimmendaal and Marco Last (eds.), Surmic Languages and Cultures. 181–218. Köln: Rüdiger Köppe Verlag. Tennet Focus On South: Facts About Eastern Equatoria State დაარქივებული 2011-09-28 საიტზე Wayback Machine.
ცაიშვილი

საკუთარი სახელი ციციშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ცაიშვილი, სარგის — ლიტერატურათმცოდნე ცაიშვილი, სოლომონ — პუბლიცისტი
ბაგარები

ბაგარები — არაბული ტომები, რომელთა რაოდენობაც ჯამში დაახლოებით 1 მილიონს შეადგენს. მათი უმეტესობა ცხოვრობს ჩადიში და სუდანის დარფურის რეგიონში (ძირითადად ფურები, ნუბა და ფულბეები). ისინი პერიოდულად მიგრირებენ სამხრეთ სუდანსა და მიმდებარე რეგიონებში. დასავლეთი ბაჰრ-ელ-ღაზალის ჩრდილოეთ ნაწილი არის ბაგარების სამხრეთ სუდანში გადმოსახლების ტრადიციული არეალი. მათი დასახელების არაბულიდან პირდაპირი თარგმანი არის მეძროხე, ისინი საუბრობენ ჩადის არაბულზე. 1880–იანი წლების მაჰდისტების აჯანყების მთავარი მონაწილეები იყვნენ დარფურის და კორდოფანის ბაგარები. 1985 წლიდან მათ სუდანის მთავრობა სამხრეთ სუდანის დინკების მიერ შექმნილი არმიის წინააღმდეგ საბრძოლველად აიარაღებდა. Owens, Jonathan. 2003. Arabic dialect history and historical linguistic mythology. Journal of the American Oriental Society. Scheinfeldt, Laura B, et al. 2010. Working toward a synthesis of archaeological, linguistic, and genetic data for inferring African population history. In John C. Avise and Francisco J. Ayala, eds., In the light of evolution. Volume IV: the human condition. Washington, D.C.: National Academies Press. Series: Arthur M. Sackler Colloquia. United States Department of State. 2008-06-04. Trafficking in Persons Report 2008—Sudan. Adam, Biraima M. 2012. Baggara of Sudan: Culture and Environment, Amazon online Books Baggara of Sudan: Culture and Environment.
ბარისანი

ბარისანი (ინდონ. Pegunungan Bukit Barisan) — ქედი კუნძულ სუმატრის დასავლეთ ნაწილში, ინდონეზიაში. ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ გადაჭიმულია დაახლოებით 1700 კმ-ზე. ქედის უმაღლესი წერტილია ვულკანი კერინჩი (3805 მ). აგებულია მეტწილად პალეოზოური ასაკის კრისტალური ფიქლებით, კვარციტებით, კირქვებით, გრანიტებით, აგრეთვე ვულკანური ქანებით. ფერდობები ძლიერაა დანაწევრებული მდინარეთა ხეობებით. შედგება ძირითადად ვულკანებისაგან, რომლებიც დაფარულია ხშირი ჯუნგლებით, მათ შორის სუმატრის ტროპიკული ფიჭვის ტყეებით. სულ 35 მოქმედი ვულკანია. ქედის ფარგლებშია ბუკიტ-ბარისან-სელატანის ეროვნული პარკი. ზღვის დონიდან 905 მ სიმაღლეზე მდებარეობს მსოფლიოს უდიდესი ვულკანური ტბა ტობა. არის ჩანჩქერები, ცხელი წყაროები, ფუმაროლები, მღვიმური სისტემები. განვითარებულია ნოტიო ტროპიკული კლიმატი, დამახასიათებელია მარადმწვანე ტყეები. სახელწოდება ბუკიტ-ბარისანი ინდონეზიური ენიდან ნიშნავს „ბორცვების მწკრივს“ ან „ბორცვები, რომლებიც ქმნიან მწკრივს“. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ბარისანი“ ვიკისაწყობში. ბარისანი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
რონ ჯერემი

რონ ჯერემი (ინგლ. Ron Jeremy; დ. 12 მარტი, 1953, კუინზი, ნიუ-იორკი, აშშ) — ამერიკელი პორნო მსახიობი და პორნოგრაფიული ფილმების რეჟისორი. მას პირველი ადგილი უჭირავს ჟურნალ AVN-ს სიაში: „ყველა დროის TOP 50 პორნო მსახიობი“, პორნოინდუსტრიაშია 1979 წლიდან. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: რონ ჯერემი რონ ჯერემი — ზრდასრულთა კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა რონ ჯერემი — ზრდასრულთა კინოფილმების მონაცემთა ბაზა რონ ჯერემი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
ივანე ჩხენკელი

ივანე ნოეს ძე ჩხენკელი (დ. 16 სექტემბერი, 1910, ბათუმი — გ. 7 ნოემბერი, 1991, თბილისი) — ქართველი არქიტექტორი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1961), შოთა რუსთაველის და საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი. 1933 წელს დაამთავრა საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტი. 1955–1958 წლებში საქართველოს არქიტექტორთა კავშირის პასუხისმგებელი მდივანია. 1959 წელს დაინიაშნა თბილისის მთავარ არქიტექტორად, რომელიც 13 წლის მანძილზე ეკავა ააღნიშნული თანამდებობა. მისი ხელმძღვანელობით დამუშავდა და შეიქმნა საცხოვრებელი სახლების ტიპური სექციები. 1962–1980 წლებში საქართველოს არქიტექტორთა კავშირის გამგეობის თავჯდომარეა. ივანე ჩხენკელის პროექტით აშენებული შენობებია: დავით აღმაშენებლისა და მეგობრობის პროსპექტებზე, საქართველოს ფილარმონიის დიდი საკონცერტო დარბაზი და სხვები. მისი პროექტით გაუკეთდა რეკონსტრუქცია რუსთაველის პროსპექტზე კავშირგაბმულობის სახლს. 1949 წელს კოლეგებთან ერთად შეისწავლა და დააფიქსირა კახეთის ხალხური ხუროთმოძღვრული ძეგლების ნიმუშები. მისი დაუღალავი შრომის შედეგია თბილისის გენერალური გეგმაც. 1944 წლიდან ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას თბილისის სამხატვრო აკადემიაში არქიტექტური ფაკულტეტზე. წლების მანძილზე იყო კათედრის გამგე და პროფესორი. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 390, თბ., 1994
ნოდარ ჩხეიძე (კრიტიკოსი)

ნოდარ ბარნაბის ძე ჩხეიძე (დ. 15 თებერვალი, 1928, ობჩა — გ. 9 იანვარი, 1968, თბილისი) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე, კრიტიკოსი. 1943 წელს დაამთავრა საშუალო სკოლა თბილისში. 1945 წელს შევიდა უნივერსიტეტის ფილოსოფიის ფაკულტეტზე, რომლის დასრულების შემდეგ სწავლა განაგრძო ასპირანტურაში კრიტიკისა და ესთეტიკის ისტორიის სპეციალობით. 1955 წლიდან თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტზე კითხულობდა ლექციებს. 1950 წლიდან ნიჭიერი კრიტიკოსი აქვეყნებდა თეორიული ხასიათის წერილებს ჟურნალ-გაზეთებში. სულ ოთხი წიგნისა და რამდენიმე ათეული სამეცნიერო თუ კრიტიკული წერილის შექმნა დასცალდა, მაგრამ ყველა ისინი გამოირჩევიან ღრმა ანალიზითა და პრინციპულობით, მათში კარგად ჩანს ავტორის ერუდიცია და ფართო ჰორიზონტი. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. თითმერია ჯ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 174-175. ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 387, თბ., 1994
ნოდარ ჩხეიძე (მსახიობი)

ნოდარ (ბიჭიკო) გიორგის ძე ჩხეიძე (დ. 1 სექტემბერი, 1917, თბილისი — გ. 3 ოქტომბერი, 1981, იქვე) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1966). დაიბადა პოეტ გიორგი ქუჩიშვილის ოჯახში. 1935 წელს დაამთავრა საშუალო სკოლა და სწავლა განაგრძო სამედიცინო ინსტიტუტში, მაგრამ სამი წლის შემდეგ გადავიდა რუსთაველის სახელობის თეატრთან არსებულ სტუდიაში. 1939 წელს შეიქმნა თეატრალური ინსტიტუტი და ეს სტუდიაც მას შეუერთდა. ინსტიტუტის დამთავრების შემდეგ ნ. ჩხეიძე მიიწვიეს რუსთაველის თეატრში მსახიობად, სადაც დაჰყო 1963 წლამდე. მსახიობის მიერ შესრულებული როლებიდან აღსანიშნავია გიქო (გ. სუნდუკიანის „პეპო“), ჩინჩახოვი (კ. ბუაჩიძის „ეზოში ავი ძაღლია“), ფილიპო (კ. გოლდონის „საპატარძლო აფიშით“), ვახტანგ ობელიანი (ს. შანშიაშვილის „კრწანისის გმირები“), კურჩაევი, ნეზნამოვი (ა. ოსტროვსკის „ზოგჯერ ბრძენიც შეცდება“, „უდანაშაულო დამნაშავენი“), ჰამლეტი, ედგარი, როდრიგო (უ. შექსპირის „ჰამლეტი“, „მეფე ლირი“, „ოტელო“), ფრანც მოორი (ფ. შილერის „ყაჩაღები“), ცრუ დიმიტრი (ა. პუშკინის „ბორის გოდუნოვი“), ტირეზია (სოფოკლეს „ოიდიპოს მეფე“) და სხვები. მოზარდ მაყურებელთა თეატრის სცენაზე წარმატებით სარგებლობდა მის მიერ დადგმული ვაჟა-ფშაველას „სათაგური“. თეატრში მოღვაწეობის პარალელურად ნ. ჩხეიძე მუშაობდა თბილისის ბორის ძნელაძის სახელობის პიონერთა და მოსწავლეთა სასახლეში რეჟისორად, შემდეგ სამხატვრო ხელმძღვანელად. ამ დრამატულ წრეში მისი ხელმძღვანელობით აღიზარდა თეატრის საამაყო მსახიობები: რამაზ ჩხიკვაძე, თენგიზ არჩვაძე, ოთარ მეღვინეთუხუცესი, ლანა ღოღობერიძე, გურამ საღარაძე, რევაზ თავართქილაძე და სხვები. დაჯილოდოვებული იყო „საპატიო ნიშნის“ ორდენით და მედლებით. რეჟისორ თემურ ჩხეიძის მამაა. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. 1959: „მაია წყნეთელი“ (ქერიმ-აღა) რეჟ. რევაზ (რეზო) ჩხეიძე 1960: „ლევანა“ (ლევანა) რეჟ. ლეილა გორდელაძე 1961: „ბურთი და მოედანი“ რეჟ. ყარამან (გუგული) მგელაძე 1961: „ჭიაკოკონა“ (გიორგი) რეჟ. იური ქავთარაძე 1961: „განძი“ (ყარამანი) რეჟ. რევაზ (რეზო) ჩხეიძე 1963: „შემთხვევა გზაზე“ (მგზავრი) რეჟ. თეიმურაზ მიქაძე 1965: „ხევსურული ბალადა“ (გიორგი) რეჟ. შოთა მანაგაძე გაბრიელ სუნდუკიანის „პეპო“ (გიქო) კიტა ბუაჩიძის „ეზოში ავი ძაღლია“ ( ჩინჩახოვი ) კარლო გოლდონის „საპატარძლო აფიშით“ ( ფილიპო) სანდრო შანშიაშვილის „კრწანისის გმირები“ ( ვახტანგ ობელიანი) ალექსანდრე ოსტროვსკის „ზოგჯერ ბრძენიც შეცდება“ ( კურჩაევი) ალექსანდრე ოსტროვსკის „უდანაშაულო დამნაშავენი“ ( ნეზნამოვი) უილიამ შექსპირის „ჰამლეტი“ (ჰამლეტი ) უილიამ შექსპირის „მეფე ლირი“ ( ედგარი ) უილიამ შექსპირის „ოტელო“ ( როდრიგო) ფრიდრიხ შილერის „ყაჩაღები“ (ფრანც მოორი ) ალექსანდრე პუშკინის „ბორის გოდუნოვი“ (ცრუ დიმიტრი ) სოფოკლეს „ოიდიპოს მეფე“ (ტირეზია ) ვაჟა-ფშაველას „სათაგური“ 1957: საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი 1966: საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი საპატიო ნიშნის ორდენი ცუცქირიძე შ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 175. ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 388, თბ., 1994 ნოდარ ჩხეიძე (მსახიობი) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ნოდარ ჩხეიძე (მსახიობი) [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია ↑ საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1957. №5. გვ. 24.
ჩინჩეროს რაიონი

ჩინჩეროს რაიონი (ესპ. Distrito de Chinchero) — რაიონი პერუში, კუსკოს რეგიონის ურუბამბის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 762 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 958 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 110 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 94.57 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
უაილიამამბის რაიონი (ურუბამბა)

უაილიამამბის რაიონი (ესპ. Distrito de Huayllabamba) — რაიონი პერუში, კუსკოს რეგიონის ურუბამბის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 866 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 185 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 51 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 102.47 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
მაჩუპიქჩუს რაიონი

მაჩუპიქჩუს რაიონი (ესპ. Distrito de Machupicchu) — რაიონი პერუში, კუსკოს რეგიონის ურუბამბის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 060 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 436 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 13 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 271.44 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
მარასის რაიონი

მარასის რაიონი (ესპ. Distrito de Maras) — რაიონი პერუში, კუსკოს რეგიონის ურუბამბის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 385 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 167 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 54 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 131.85 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
ოლიანტაიტამბოს რაიონი

ოლიანტაიტამბოს რაიონი (ესპ. Distrito de Ollantaytambo) — რაიონი პერუში, კუსკოს რეგიონის ურუბამბის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 846 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 828 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 15 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 640.25 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
ურუბამბის რაიონი

ურუბამბის რაიონი (ესპ. Distrito de Urubambao) — რაიონი პერუში, კუსკოს რეგიონის ურუბამბის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 871 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 18 348 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 140 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 128.28 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
იუკაის რაიონი

იუკაის რაიონი (ესპ. Distrito de Yucay) — რაიონი პერუში, კუსკოს რეგიონის ურუბამბის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 857 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 019 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 43 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 70.57 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
ლარვა

ლარვა — ცხოველების ინდივიდუალური განვითარების სტადია. ლარვა დამოუკიდებლად ცხოვრობს, აღჭურვილია სპეციალური ორგანოებით და ჯერ არ აქვს სრულასაკოვანი ორგანიზმის მრავალი ნაწილი. ლარვის სტადიას გაივლიან ცხოველები, რომელთა კვერცხში არსებული საკვები ნივთიერებანი საკმარისი არ არის ჩანასახოვანი განვითარების დასრულებისათვის (მრავალი უხერხემლო, ხერხემლიანთაგან ზოგი თევზი, ამფიბია). მრავალი ცხოველის ლარვა მკვეთრად განსხვავდება სრულწლოვანი ორგანიზმისაგან, რაც განპირობებულია მათი ცხოვრებით განსხვავებულ გარემოში (მაგალითად, თავკომბალა ე.ი. ბაყაყის ლარვა წყალში ცხოვრობს, ბაყაყი კი ხმელეთზე). ნაკლებმოძრავი ცხოველების მცურავი ლარვა უზრუნველყოფს მათ განსახლებას. ლარვის სრულასაკოვან ცხოველად გადაქცევისას ხდება ორგანიზმის გარდაქმნა (მეტამორფოზი), რომელიც მით უფრო ღრმაა, რაც უფრო დიდია განსხვავება ლარვასა და სრულწლოვან ცხოველს შორის. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 130.
ალექსანდრე ბენდიანიშვილი

ალექსანდრე ბენდიანიშვილი (დ. 1926 — გ. 2010) — ქართველი ისტორიკოსი. ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. დისერტაცია დაიცვა 1968 წელს. დაიბადა 1926 წელს ონის რაიონში. 1949 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ისტორიის კათედრის უფროს მასწავლებლად, ისტორიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის უფროს მეცნიერ-თანამშრომლად, ისტორიის კათედრის გამგედ, განყოფილების გამგედ, ეწეოდა სამეცნიერო კვლევით მუშაობას, გამოქვეყნებული აქვს 13 წიგნი, 50 სამეცნიერო სტატია, საგაზეთო წერილები. საქართველოს პირველი რესპუბლიკა, თბილისი, მემატიანე, 2001 საქართველოს ისტორია 1801 - 1921 წწ., თბილისი, განათლება, 1999 ISBN 99928-24-85-9 გლეხთა კლასი და გლეხთა მოძრაობა საქართველოში, თბილისი, საბჭოთა საქართველო, 1989 საქალაქო თვითმმართველობა და ბრძოლა მისი დემოკრატიზაციისათვის საქართველოში 1875 - 1917 წლებში, თბილისი, საბჭოთა საქართველო, 1985 ეროვნული საკითხი საქართველოში 1801 - 1922წწ., თბილისი, მეცნიერება, 1980 სოციალისტური რევოლუციის წანამძღვრები საქართველოში, თბილისი, მეცნიერება, 1971 საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ.V, VI, თბილისი, საბჭოთა საქართველო, 1970 აგრარული ურთიერთობანი საქართველოში 1890 - 1917 წწ., თბილისი, მეცნიერება, 1965 თბილისის საქალაქო თვითმმართველობა 1875 - 1917 წწ., თბილისი, მეცნიერება, 1960 საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა, ბიოგრაფიული ლექსიკონი — ალექსანდრე ბენდიანიშვილი
ვახტანგ გოილაძე

ვახტანგ გოილაძე (დ. 11 მარტი, 1938, ყვიბისი, ბორჯომის რაიონი) — ქართველი ისტორიკოსი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი. დაიბადა 1938 წელს ბორჯომის რაიონის სოფელ ყვიბისში. 1965 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტის წამყვანი მეცნიერი თანამშრომელი. 1966-1976 წლებში იყო ქართული საბჭოთა ენციკლოპედიის სპეციალური სამეცნიერო რედაქტორი. სადოქტორო დისერტაციის თემა – „ქართლის სამეფო III ს. 50-იანი წლების დასასრულამდე (ურთიერთობა სასანიანთა ირანთან და რომ-ბიზანტიასთან)“, დაიცვა 1998 წელს. ვახტანგ გორგასალი, თბილისი, 2009 აბრეშუმის დიდი სავაჭრო გზა და საქართველო, თბილისი, თსუ, 1997 ქართული ეკლესიის სათავეებთან, თბილისი, 1991, ISBN 5-529-00958-1 ფარნავაზიანთა სახლის ქრისტიან მეფეთა ქრონოლოგია, თბილისი, 1990 ვახტანგ გოილაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ჭუპრი

ჭუპრი — მწერების განვითარების შუალედური სტადია მეტამორფოზის დროს. ჭუპრის სტადიაში მწერი უძრავია, არ იკვებება, მასში მიმდინარეობს ინტენსიური შინაგანი გარდაქმნა, რის შედეგადაც მწერი მატლიდან იმაგოდ გარდაიქმნება. არსებობს ჭუპრის 3 ფორმა: თავისუფალი ჭუპრი — კარგად ემჩნევა სხეულის დანაწევრება, კიდურები და დანამატები. დაფარული ჭუპრი — სხეულის დანამატები და კიდურები ისე მჭიდროდაა მიკრული კანზე, რომ ოდნავ შესამჩნევია და ჭუპრის სხეული გარედან გარსით დაფარულს ჰგავს. კასრისებრი ჭუპრი — მალული, ანუ ცრუ ჭუპრი. მატლს დაჭუპრების წინ კანი არ სძვრება, იგი გამოცვლილ და გახევებულ პარკშია მოთავსებული ისე, რომ გარეგნულად ჭუპრის შთაბეჭდილებას არ ტოვებს. ჭუპრის შინაგანი ცვლილებები 2 პროცესად იყოფა: მატლის ქსოვილისა და ორგანოთა დაშლა და ზრდასრული მწერის ახალი ქსოვილებისა და ორგანოების წარმოქმნა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 408.
წაფათაღი

წაფათაღი (სომხ. Ծափաթաղ) — სოფელი სომხეთში. მდებარეობს გეღარქუნიქის პროვინციაში. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 429 ადამიანს შეადგენდა. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
წოვაგიუღი

წოვაგიუღი (სომხ. Ծովագյուղ) — სოფელი სომხეთში, გეღარქუნიქის პროვინციაში. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 208 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 78 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 53.74 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
წოვასარი

წოვასარი (სომხ. Ծովասար) — სოფელი სომხეთში, გეღარქუნიქის პროვინციაში. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 839 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 125 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 22.8 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
წოვაზარდი

წოვაზარდი (სომხ. Ծովազարդ) — სოფელი სომხეთში, გეღარქუნიქის პროვინციაში. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 177 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 90 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 24.32 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
წოვაკი

წოვაკი (სომხ. Ծովակ) — სოფელი სომხეთში, გეღარქუნიქის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 920 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 860 ადამიანს შეადგენდა. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
წოვინარი

წოვინარი (სომხ. Ծովինար) — სოფელი სომხეთში, გეღარქუნიქის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 920 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 105 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 106 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 48 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
თთუჯური (გეღარქუნიქი)

თთუჯური (სომხ. Թթուջուր) — სოფელი სომხეთში, გეღარქუნიქის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 900 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 013 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 34 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 30.1 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
ვაღაშენი

ვაღაშენი (სომხ. Վաղաշեն) — სოფელი სომხეთში, გეღარქუნიქის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 950 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 235 ადამიანს შეადგენდა. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
ვაჰანი (სომხეთი)

ვაჰანი (სომხ. Վահան) — სოფელი სომხეთში, გეღარქუნიქის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 920 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 238 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 43 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 28.5 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
ვანევანი

ვანევანი (სომხ. Վանևան) — სოფელი სომხეთში, გეღარქუნიქის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 950 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 394 ადამიანს შეადგენდა. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
ვარდაძორი

ვარდაძორი (სომხ. Վարդաձոր) — სოფელი სომხეთში, გეღარქუნიქის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 980 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 112 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 93 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 33.33 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
ვარდენიკი

ვარდენიკი (სომხ. Վարդենիկ) — სოფელი სომხეთში, გეღარქუნიქის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 990 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 669 ადამიანს შეადგენდა. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
ვარსერი

ვარსერი (სომხ. Վարսեր) — სოფელი სომხეთში, გეღარქუნიქის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 900 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 017 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 1 121 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 1.8 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
ვერინ-გეტაშენი

ვერინ-გეტაშენი (სომხ. Վերին Գետաշեն) — სოფელი სომხეთში, გეღარქუნიქის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 970 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 031 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 135 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 37.4 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
ვერინ-შორჟა

ვერინ-შორჟა (სომხ. Վերին Շորժա) — სოფელი სომხეთში, გეღარქუნიქის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 340 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 28 ადამიანს შეადგენდა. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
ერანოსი

ერანოსი (სომხ. Երանոս) — სოფელი სომხეთში, გეღარქუნიქის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 000 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 127 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 170 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 36 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები