laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
მონტენეგროს ენები

მონტენეგროს ენები — მონტენეგროს 2007 წლის კონსტიტუციის მიხედვით აქვს მხოლოდ ერთი სახელმწიფო ენა – ჩერნოგორიული. 2011 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმეტესობამ მშობლიურ ენად გამოაცხადა სერბული და მხოლოდ მოსახლეობის 37 %–მა ჩერნოგორიული. ლინგვისტური თვალსაზრისით ისინი ორივე სერბულ-ხორვატული ენის დიალექტებს წარმოადგენენ. ჩერნოგორული ენის სტანდარტების დამუშავების პროცესი ჯერ არ დასრულებულა. უმცირესობის ენებად აღიარებულია: ბოსნიური, ალბანური და ხორვატული. ალბანური არის ასევე ულცინის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური ენა. ქვეყნის მასშტაბით ასევე არიან სლოვაკურ ენაზე მოსაუბრეებიც. კოტორის ყურესა და სანაპირო ზოლში ასევე ცხოვრობს რამდენიმე ასეული იტალიურ ენოვანი მონტენეგროელი. ისინი არიან ვენეციის რესპუბლიკის დროს ჩამოსახლებული იტალიელების შთამომავლები. მონტენეგრულის დამწერლობისთვის გამოიყენება როგორც ლათინური დამწერლობა ასევე კირილიცაც. ქვეყანაში არის მზარდი პოლიტიკური მოძრაობა, რომლის მიზანია ევროკავშირში შესვლის შემდეგ ხმარებაში დარჩეს მხოლოდ ლათინური დამწერლობა. CIA World Factbook დაარქივებული 2012-12-05 საიტზე Archive.isCategory:Webarchive template archiveis links
ყაზახეთის სტეპი

ყაზახეთის სტეპი ან ყირგიზეთის სტეპი — დიდი ეკორეგიონი ცენტრალურ აზიაში. მოიცავს ჩრდილოეთ ყაზახეთსა და მის მიმდებარე რუსეთის ტერიტორიების სტეპებს. გადაჭიმულია დასავლეთით პონტოურ-კასპიურ სტეპამდე, ხოლო აღმოსავლეთით ემინის ველის სტეპამდე. სტეპი გადაჭიმულია 2200 კმ-ზე კასპიისპირა დაბლობის აღმოსავლეთით და არალის ზღვის ჩრდილოეთით, ალტაიმდე. ეს მსოფლიოში უდიდესი სტეპური რეგიონია და მას დაახლოებით 804.5 ათასი კმ² უკავია. ტერიტორიის უდიდეს ნაწილს სტეპები, ნახევარუდაბნოები და უდაბნოები შეადგენენ. CIA, The World Factbook, 2004 ყაზახეთის სტეპი (National Geographic) ყაზახეთის სტეპი (World Wildlife Fund)
უტოპია

უტოპია, უტოპიზმი (სიტყვა ნაწარმოებია ორი ბერძნული სიტყვის οὐ-არა და τόπος-ადგილი შეერთებით) — დადებითი მნიშვნელობით სრულყოფილი, მაგრამ მოცემულ პირობებში მიუღწევადი საზოგადოებრივი წყობა, წარმოსახვითი სრულყოფილი სამყარო. უტოპიათა უმეტსობა ნანატრის ასრულებას, ძალადობისა თუ ჩაგვრის მოსპობას, სრულ იდილიას გულისხმობს. უტოპიზმი თეორიული პოლიტიკური აზროვნების ფორმაა, რომელიც არსებულ წყობას აკრიტიკებს და იდეალური და სრულყოფილი ალტერნატივის მხოლოდ წარმოსახვით მოდელს გვთავაზობს. ამის თვალსაჩინო მაგალითებია ანარქიზმი და მარქსიზმი. უტოპიური თეორიები, როგორც წესი, ადამიანური თვითგანვითარების უსაზღვრო შესაძლებლობების რწმენას ემყარება, ოღონდ ხშირად ამ ტერმინს აგდებული დამოკიდებულების ელფერიც დაკრავს — ფუჭი მეოცნებეობისა და მიუღწეველი მიზნებისადმი ლტოლვის სახით. სიტყვა უტოპია მომდინარეობს ტომას მორის წიგნიდან De Optimo Reipublicae Statu deque Nova Insula Utopia (ითარგმნება: რესპუბლიკის საუკეთესო წყობის და ახალი კუნძული უტოპიის შესახებ). რომელშიც აღწერილია საზოგადოება, რომელიც თითქოსდა არსებობდა არარსებულ კუნძულ უტოპიაზე. Hine, Robert V. (1983) California's Utopian Colonies (University of California Press) ISBN 0-520-04885-7 Kumar, K (1987) Utopia and Anti-utopia in Modern Times (Oxford: Blackwell) ISBN 0-631-16714-5 Shadurski, Maxim. (2007) Literary Utopias from More to Huxley: The Issues of Genre Poetics and Semiosphere. Finding an Island (Moscow: URSS) ISBN 978-5-382-00362-7 ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: უტოპია Utopia - The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition, 2001 Intentional Communities Directory History of 15 Finnish
რეუტი

რეუტი (რუმ. Răut) — მდინარე მოლდოვაში. მდინარე სათავეს იღებს სოფელ რედიულ-მარეს სიახლოვეს, მიედინება სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ორჯერ იცვლის დინებას და სოფელ უსტიასთან ჩაედინება მდინარე დნესტრში. მდინარის საერთო სიგრძე 286 კილომეტრია, ხოლო აუზის ფართობი 7760 კმ². მოლდოვის მდინარეების სია რეუტი moldovenii.md-ზე
ბიკი

ბიკი (რუმ. Râul Bîc) — მდინარე მოლდოვაში. მდინარე სათავეს იღებს კოდრის მაღლობზე და მიედინება მის ხეობებში. წელიწადის ზოგიერთ დროს რამდენიმე დღიდან რამდენიმე თვემდე მდინარე პერიოდულად შრება და ტბების ჯაჭვად იქცევა. მდინარის საერთო სიგრძე 155 კილომეტრია, ხოლო აუზის ფართობი 2150 კმ². მოლდოვის მდინარეების სია რეუტი moldovenii.md-ზე
ცინიზმი

ცინიზმი (ბერძ. κυνισμός, ლათ. cynismus) — რწმენა ადამიანის ბუნების მანკიერების შესახებ, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც ეს გამოიხატება მოცემულ საზოგადოებაში დამკვიდრებული წესების დემონსტრაციულ უგულველყოფაში. სიტყვა მომდინარეობს ანთისტენეს მიერ დაარსებული ბერძენი ფილოსოფოსების ჯგუფის, კინკოსების სახელიდან. ნიჰილიზმი პესიმიზმი პრაგმატიზმი Mazella, David, (2007), The Making of Modern Cynicism, University of Virginia Press. ISBN 0-8139-2615-7 Sloterdijk, Peter, (1988), Critique of Cynical Reason, University of Minnesota Press. ISBN 0-8166-1586-1 (გერმანული) ვ. ტინერი, ცინიზმი, ცინიკური დაარქივებული 2009-08-17 საიტზე Wayback Machine. , ფილოსოფიის ისტორიული ლექსიკონი.
ფარუხი

აბუ ლ-ჰასან ალი იბნ ჯოლულ სისტანი ფარუხი (სპარს. ابوالحسن علی بن جولوغ فرخی سیستانی) (გ. 1038) — სპარსულ-ტაჯიკური პოეზიის წარმომადგენელი. სახელი გაითქვა ჩაღანიდთა ემირის, შემდეგ კი მაჰმუდ ღაზნევის კარზე, სადაც იმ დროს მოღვაწეობდნენ ფირდოუსი, უნსური, მანუჩეჰრი. ფარუხს დივანში (თეირანი, 1932) შესული 281 ლექსიდან 213 კასიდა ეძღვნება მაჰმუდს, მის ძმას და ვაჟს. სახოტბო კასიდებს ცალკეულ ბეითებში ფარუხი ეხება სხვა თემებსაც (ნადირობის ეპიზოდები, ჩოგნის თამაში, იარაღის, ციხე-დარბაზების, ინდოეთის ქალაქების აღწერა). წერდა ღაზალებს, რობაიებს, სატირულ ლექსებს. ფარუხის პოეზია გამოირჩევა დახვეწილობით და სინატიფით. თარგმნილია ქართულად. Бертельц Е. Э., История персидско-таджикской литературы. Избранные труды. [т. 1], М. 1960 ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 234.
ფარფლები

ფარფლები — წყლის ცხოველების მოძრაობის ორგანოები. უხერხემლოთა შორის ფარფლები აქვთ მუცელფეხიან, თავფეხიან მოლუსკებს და ჯაგარყბიანებს, ხოლო თანამედროვე ხერხემლიანთაგან — მრგვალპირიანებს, თევზებს, ზოგიერთ ამფიბიას და ძუძუმწოვარს. მრგვალპირიანებს მხოლოდ ცალადი ფარფლები აქვთ (ზურგის და კუდის). თევზებს შორის განასხვავებენ წყვილად და ცალად ფარფლებს. წყვილადია წინა (მკერდის) და უკანა (მუცლის) ფარფლები. მათი ძირითადი ფუნქციაა თევზის მოძრაობის წარმართვა ვერტიკალურ სიბრტყეში (სიღრმის საჭე). ცალადია ზურგის, უკანა გასავლისა და კუდის ფარფლები. ზურგისა და უკანა გასავლის ფარფლები განაპირობენ თევზის მოძრაობის მიმართულების რეგულაციას, თუმცა ისინი ზოგჯერ დამატებით (მაგ. მსხვერპლის მიზიდვის) ფუნქციასაც ასრულებენ. კუდის ფარფლები მოძრაობის ძირითადი ორგანოა. ამფიბიებს შორის ცალადი ფარფლები (ჩონჩხს მოკლებული კანის ნაოჭების სახით), როგორც მუდმივი ან დროებითი წარმონაქმნები, აქვთ წყალში მცხოვრებ ლარვებს, აგრეთვე მოზრდილ კუდიან ამფიბიებს და უკუდო ამფიბიების ლარვებს. ძუძუმწოვართაგან ფარფლები აქვთ ვეშაპისნაირებსა და სირენებს. მათი ცალადი ფარფლები უჩონჩხოა, ხოლო მათ წყვილად ფარფლებს შინაგანი ჩონჩხი აქვთ და ისინი ყველა დანარჩენი ოთხფეხა ხერხემლიანის წინა კიდურების ჰომოლოგიურია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 234.
ნიჰილიზმი

ნიჰილიზმი (ლათ. nihil, არაფერი) — მსოფლმხედველობა, რომელიც უარყოფს ეთიკური ნორმების, ქცევის წესების ან ზოგადად ადამიანის არსებობის რაიმე აზრს, მიზანს. ნიჰილიზმს, როგორც ფილოსოფიურ მიმდინარეობას, ხშირად ფრიდრიხ ნიცშეს უკავშირებენ. ხელოვნების მიმდინარეობები, როგორიცაა დადაიზმი, ფუტურიზმი, ასევე ნიჰილისტურ მოძრაობებად მიიჩნევა. ათეიზმი სკეპტიციზმი ცინიზმი Barnett, Christopher (2011), Kierkegaard, pietism and holiness, Ashgate Publishing. Carr, Karen (1992), The Banalisation of Nihilism, State University of New York Press. Cunningham, Conor (2002), Genealogy of Nihilism: Philosophies of Nothing & the Difference of Theology, New York, NY: Routledge. Thus spake Zarathustra დაარქივებული 2011-09-04 საიტზე Wayback Machine. Internet Encyclopedia of Philosophy: Nihilism დაარქივებული 2010-04-12 საიტზე Wayback Machine. "Fathers and Sons" by Ivan Turgenev
ჩალაყვავილა

ჩალაყვავილა (ლათ. Butomus) — მცენარეთა გვარი ჩალაყვავილისებრთა ოჯახისა. მოიცავს ორ სახეობას (Butomus umbellatus და Butomus junceus). ერთ-ერთი სახეობა Butomus umbellatus მრავალწლოვანი ბალახია. გავრცელებულია ევროპასა და აზიაში, ძირითადად ზომიერ სარტყელში, ჩრდილოეთ ამერიკაში შეტანილია. იზრდება ჭაობებში, ტბების, წყალსაცავებისა და მდორე მდინარეთა სანაპიროებზე, ბრინჯის ყანებში. საქართველოში გვხვდება ყველგან. ჩალაყვავილას ფესურა მდიდარია სახამებლით, შემწვარი იჭმება; მისგან იღებენ მოყვითალო-თეთრ სახამებლის ფქვილს. ფოთლებს იყენებენ ჭილობებისა და ჩანთების მოსაწნავად. ფესურა, თესლი და ფოთოლი ხალხურ მედიცინაში იხმარება ტკივილის დასაამებელ საშუალებად. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 76. ↑ Search results — The Plant List en. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-04-19. ციტირების თარიღი: 2017-01-31 ↑ Butomaceae in Flora of North America @ efloras.org. ციტირების თარიღი: 2017-01-31
სიონიზმი

სიონიზმი (ებრ. צִיּוֹנוּת) — იდეოლოგია, რომლის საფუძველზე განვითარდა ებრაული ნაციონალისტური მოძრაობა — ებრაელი ერის განთავისუფლებისა და ებრაული სახელმწიფოს დაარსებისთვის ერეც ისრაელში. სიტყვა „სიონიზმი“ მომდინარეობს იერუსალიმის ერთ-ერთი ბორცვის სახელიდან — „სიონი“. ფილოსოფოსმა ნათან ბირნბაუმმა (1864-1937) პირველად გამოიყენა ეს სიტყვა ერთ-ერთ პუბლიკაციაში 1893 წელს, ჰოვევეი სიონის მოძრაობის აღწერისას. ეს სიტყვა მოძრაობის სახელი საყოველთაო გახდა პირველი მსოფლიო სიონისტური კონგრესის (ვენა 1897) შემდეგ, სადაც ჰერცლმა თავის გამოსვლაში ნაციონალური მოძრაობა ამ სიტყვით მოიხსენია. სიონიზმი გაჩნდა იმპერიალიზმის ხანაში. სიონიზმი ითვალისწინებდა დიდი სახელმწიფოების დახმარებით დამოუკიდებელი ებრაული სახელმწიფოს შექმნას. სიონიზმი აისახა ავსტრიელი ჟურნალისტის, თეოდორ ჰერცელის წიგნში „ებრაული სახელმწიფო“ (1896). 1897 წელს ჩატარდა I მსოფლიო სიონისტური კონგრესი. სიონისზმის საფუძველია იუდაიზმი, საიდანაც სიონიზმმა აიღო დებულებები ებრაელი ერის რჩეულობის, განსაკუთრებული ისტორიული ბედის და აღთქმულ ქვეყანაში თავმოყრის შესახებ. სიონისტები ამტკიცებენ, რომ მიუხედავად განსხვავებებისა, ებრაელები წარმოადგენენ ექსტრეიტორიულ ერთიან მსოფლიო ერს. 1948 წლიდან სიონიზმი გახდა ისრაელის სახელმწიფოს იდეოლოგია. იგი ცდილობს უზრუნველყოს ებრაელების თავმოყრა პალესტინაში, გააფართოვოს მისი საზღვრები. გაბიძაშვილი, ო., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 380. Central Zionist Archives site in Jerusalem
ბოსნია და ჰერცეგოვინა-თურქეთის ურთიერთობები

ბოსნია და ჰერცეგოვინა-თურქეთის ურთიერთობები — წარმოადგენს ურთიერთობებს თურქეთსა და ბოსნია და ჰერცეგოვინას შორის. იუგოსლავიის დაშლის შემდეგ თურქეთმა 1992 წლის 6 თებერვალს აღიარა ბოსნია და ჰერცეგოვინის დამოუკიდებლობა. ქვეყნებს შორის დიპლომატიური ურთიერთობა დამყარდა 1992 წლის 29 აგვისტოს. ბოსნია და ჰერცეგოვინას აქვს ორი საელჩო თურქეთში ანკარაში და იზმირში და საკონსულო სტამბოლში. ბოსნია და ჰერცეგოვინაში კი მოქმედებს სალეჩო სარაევოში და საკონსულო მოსტარში. 1995 წელს თურქეთის პრეზიდენტი სულეიმან დემირელი იყო შუამავალი ბოსნია და ჰერცეგოვინას და ხორვატიას შორის სპლიტის ხელშეკრულების ხელმოწერის დროს. ↑ Dates of Recognition and Establishment of Diplomatic Relations. Ministry of Foreign Relations of Bosnia and Herzegovina. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 19 დეკემბერი 2010. ციტირების თარიღი: 16 July 2012. ↑ Ivo Pukanić (10 June 2003). „Ante Gotovina: "Spreman sam razgovarati s haaškim istražiteljima u Zagrebu"“ [Ante Gotovina: "I am ready to talk to ICTY investigators in Zagreb"]. Nacional (weekly) (Croatian). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 24 ივლისი 2012. ციტირების თარიღი: 15 July 2012.
არუნაჩალ-პრადეში

არუნაჩალ პრადეში (ჰინ. अरुणाचल प्रदेश [ərʊˈɳaːtʃəl prəˈdeːʃ], ინგლ. Arunachal Pradesh) — შტატი ინდოეთში, ჰიმალაებში, ტიბეტისა და მიანმარის საზღვართან. ადრე ასამის შტატის ნაწილი იყო. შტატი გახდა 1986 წელს. სახელწოდება “ამომავალი მზის მთებს” ნიშნავს. მოსახლეობა - 1,382 ათასი; ფართობი - 84 ათასი; ქალაქები (ათ.) - იტანაგარი (C, 36). არუნაჩალ-პრადეშის ოლქების სია შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „არუნაჩალ-პრადეში“ ვიკისაწყობში. არუნაჩალ-პრადეში, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე ოფიციალური საიტი Tourism in Arunachal Pradesh (ოფიციალური) Arunachal Pradesh Territorial Dispute between India and China დაარქივებული 2010-10-01 საიტზე Wayback Machine. reviewNE - all things North East India STD Codes of Arunachal Pradesh დაარქივებული 2016-05-31 საიტზე Wayback Machine. Languages of Arunachal Pradesh (Roger Blench) დაარქივებული 2016-06-01 საიტზე Wayback Machine.
მილიტარიზმი

მილიტარიზმი — იდეოლოგია, რომელიც სახელმწიფო პოლიტიკის მთავარ ამოცანად მიიჩნევს სახელმწიფოს სამხედრო ძლიერებას, სამხედრო მოქმედების წამოწყების შესაძლო მიზნით. მილიტარისტული პოლიტიკისთვის დამახასიათებელია: გამალებულ შეიარაღება, სამხედრო ბიუჯეტის ზრდა, ქვეყნის ეკონომიკის გასამხედროება, ომის პროპაგანდა, სხვა ქვეყნებთან სამხედრო ბლოკების შექმნა, კონფლიქტების სამხედრო გზით გადაწყვეტის მცდელობა, ომების წამოწყება და სხვა სახელმწიფოების წინააღმდეგ. Barr, Ronald J. "The Progressive Army: US Army Command and Administration 1870–1914." St. Martin's Press, Inc. 1998. ISBN 0-312-21467-7. Barzilai, Gad. Wars, Internal Conflicts and Political Order. Albany: State University of New York Press. 1996. Bond, Brian. War and Society in Europe, 1870–1970. McGill-Queen's University Press. 1985 ISBN 0-7735-1763-4 Conversi, Daniele 2007 'Homogenisation, nationalism and war’, Nations and Nationalism, Vol. 13, no 3, 2007, pp. 1–24 Military Expenditure by Total, Per Capita, and Percentage of GDP დაარქივებული 2005-12-17 საიტზე Wayback Machine.
ბულგარეთ-თურქეთის ურთიერთობები

ბულგარეთ-თურქეთის ურთიერთობები — წარმოადგენს ურთიერთობებს თურქეთსა და ბულგარეთს შორის. ბულგარეთს აქვს საელჩო თურქეთში ანკარაში და გენერალური საკონსულო სტამბულსა და ედირნეში. ასევე მოქმედებს კანცელარია ბურსაში. ბულგარეთში კი მოქმედებს სალეჩო სოფიაში და ორი გენერალური საკონსულო პლოვდივსა და ბურგასში. ორივე ქვეყანა არის ნატოს წევრი. ბულგარეთი ევროპის კავშირის წევრი, ხოლო თურქეთი კანდიდატია. Turkish embassy in Sofia დაარქივებული 2009-08-08 საიტზე Wayback Machine. Bulgarian embassies in Turkey Turkish Ministry of Foreign Affairs about relations with Bulgaria
თურქეთ-ხორვატიის ურთიერთობები

თურქეთ-ხორვატიის ურთიერთობები — წარმოადგენს ურთიერთობებს თურქეთსა და ხორვატიას შორის. ხორვატიას აქვს საელჩო თურქეთში ანკარაში და გენერალური საკონსულო სტამბულსა და იზმირში. ხორვატიაში კი მოქმედებს საელჩო ზაგრებში. ორივე ქვეყანა არის ნატოსა და ევროსაბჭოს წევრი. ხორვატია ევროპის კავშირის წევრი, ხოლო თურქეთი კანდიდატია. თურქეთმა 1991 წელს აღიარა ხორვატიის დამოუკიდებლობა. დიპლომატიური კავშირი კი დაამყარეს 1992 წელს. List of international treaties and acts signed between Croatia and Turkey დაარქივებული 2013-02-17 საიტზე Archive.isCategory:Webarchive template archiveis links Turkey´s Political Relations with Croatia / Rep. of Turkey Ministry of Foreign Affairs
იდეოლოგია

იდეოლოგია (ბერძ. ιδεολογία < ιδεα — „იდეა“; λογος — „სიტყვა“, „მოძღვრება“) — იდეების, შეხედულებების ერთობლიობა, რომელიც ადამიანების გარკვეულ ჯგუფში (მაგალითად სახელმწიფოში) მიღებულ ნორმად, სახელმძღვანელო იდეებად არის აღიარებული, ან შეიძლება იყოს აღიარებული. გარკვეული კლასის, პოლიტიკური პარტიის, საზოგადოებრივი ჯგუფის და ა.შ. იდეათა, შეხედულებათა სისტემა, რომელიც ვლინდება საზოგადოებრივი ცნობიერების სხვადასხვა ფორმაში — ფილოსოფიაში, პოლიტიკაში, სამართალში, ხელოვნებაში და ა. შ. იდეოლოგიის ცნება საფრანგეთის რევოლუციის შემდეგ პერიოდში შეიქმნა. ვინაიდან საფრანგეთის რევოლუციამ ეკლესია სახელმწიფოსაგან გამოყო და უარყო პოლიტიკის რელიგიურ იდეებზე დამყარების ტრადიცია, საჭირო გახდა რელიგია შეცვლილიყო რაღაც სხვა მოძღვრებით, რომელიც იმავე ფუნქციას შეასრულებდა, ოღონდ, ახალი დროების შესაფერისად და ორიენტირებული იქნებოდა რაციონალობაზე, მეცნიერებაზე (სიტყვის მეორე ნაწილი — ლოგია — სწორედ ამაზე მიანიშნებს). შემდგომში სიტყვა „იდეოლოგია“ სხვადასხვა აზრით იხმარებოდა, მაგრამ უპირატესად იგი მაინც სხვადასხვა პოლიტიკური პროგრამის ფილოსოფიური წინამძღვრების ერთობლიობას აღნიშნავს, ანუ მასში ძირითადად იგულისხმება სამი ელემენტი: გარკვეული ზოგადი წარმოდგენა სამყაროზე, რეალობაზე (არსებითად, ცხადია, სოციალურ რეალობაზე - ადამიანთა საზოგადოებაზე); ღირებულებით წარმოდგენათა ერთობლიობა, ე. ი. შეხედულებები იმაზე, თუ რა ღირებულებებს უნდა მიენიჭოს უპირატესობა სოციალური სისტემის აგებისას (პიროვნების თავისუფლება, თანასწორობა, ტრადიციების დაცვა და ა.შ.); პრაქტიკული მოქმედების პრინციპი, რასაც უშუალოდ ემყარება პოლიტიკური პროგრამები (ე.ი. წარმოდგენები იმაზე, თუ როგორ უნდა განხორციელდეს უპირატესად მიჩნეული ღირებულებები სოციალურ რეალობაში). იდეალურ შემთხვევაში, პოლიტიკური პარტია სხვა არა უნდა იყოს რა, თუ არა გარკვეული იდეოლოგიით გაერთიანებულ ადამიანთა ერთობლიობა. ზურაბიშვილი, დ., გობრონიძე გ., სამოქალაქო განათლების ლექსიკონი, საიას იურიდ. განათლ. ხელშეწყობის ფონდი, თბ., 2011. ISBN 978-9941-0-3354-4. იდეოლოგია — ენციკლოპედიური ლექსიკონი
თურქეთ-საბერძნეთის ურთიერთობები

თურქეთ-საბერძნეთის ურთიერთობები — წარმოადგენს ურთიერთობებს თურქეთსა და საბერძნეთს შორის. 1821 წლიდან თურქეთმა და საბერძნეთმა მძიმე ურთიერთობები გამოიარეს. იყო დაპირისპირებაც და შერიგებაც. ქვეყნებს შორის გაიმართა ოთხი ძირითადი ომი: საბერძნეთ-თურქეთის პირველი ომი (1897), ბალკანეთის პირველი ომი (1912-1913 წწ.), პირველი მსოფლიო ომი (1914-1918 წწ.) და თურქეთის ომი დამოუკიდებლობისთვის. თურქეთში მოქმედებს საბერძნეთის საელჩო ანკარაში, სამი გენერალური საკონსულო იზმირში, ედირნესა და სტამბოლში. საბერძნეთში მოქმედებს თურქეთის საელჩო ათენში და სამი გენერალური საკონსულო თესალონიკში, კომოტინში და როდოსში. Turkish PM on landmark Greek trip Greece-Turkey boundary study by Florida State University, College of Law დაარქივებული 2009-03-16 საიტზე Wayback Machine. Greece's Shifting Position on Turkish Accession to the EU Before and After Helsinki (1999) Turkish Ministry of Foreign Affairs about the relations with Greece Greek Ministry of Foreign Affairs about the relations with Turkey დაარქივებული 2006-07-17 საიტზე Wayback Machine.
Europa Universalis IV

Europa Universalis IV — სტრატეგიული ვიდეო თამაში „Europa Universalis“ სერიიდან, რომელიც შექმნილია Paradox Development Studio-ის მიერ და გამოქვეყნებულია Paradox Interactive-ს მიერ. თამაში გამოვიდა 2013 წლის 13 აგვისტოს. თამაშში მოქმედება მიმდინარეობს ადრეულ თანამედროვე პერიოდში, 1444 წლის 11 ნოემბრიდან 1821 წლის 2 იანვრამდე. Europa Univeralis IV-ის მოქმედება ხდება შეზღუდულ დროში, 1444 წლიდან 1821 წლამდე. მოთამაშემ უნდა შეარჩიოს საწყისი დრო და დაიწყოს თამაში თითქმის ყველა ქვეყანად რომელიც მაშინ არსებობდა. ყველა დედამიწის გეორგრაფიული ადგილი შეიძლება იყოს მფლბელობაში, ასევე შეიძლება მისი დაპყრობა და კოლონიზაცია, რამდენიმე შეზღუდვებით - უდაბნოები, ჯუნგლები, ან ტუნდრა, ეს ადგილები ითვლება დაუსახლებლად. გარდა ოფიციალური დამატებებისა, ასევე უფასოდ ხელმისაწვდომი არის მესამე მხარის მიერ შექმნილი მოდები. მათი უმეტესობა განთავსებულია Steam Workshop-ზე. მოდების საშუალებით შესალებელია სხვადასხვა ახალი მახასიათებლების დამატება და ამოღება/გაუქმება. შემუშავება დაიწყო 2011 წელს. 2012 წლის ნოემბერში გაჩნდა შემქმნელთა პირველი დღიური, რომელიც მოგვითხრობდა თამაშის შესახებ. ყოველ კვირეულად გამოდიოდა შემქმნელების ახალი დღიური, რომელთა საერთო რაოდენობა 47-მდე აღწევვს. 2013 წელს დეველოპერებმა გულშემატკივრებს სთხოვებს დახმარებოდათ მათ თავიანთი მეგობრების მოზიდვაში და შედეგად მიიღებდნენ ჯილდოს, მათ შორის თამაშის ბეტა ვერსიას. „Europa Universalis IV“ დადებითად მიიღო სათამაშო პრესამ. საერთო განხილვის საიტ Metacritic-ზე ფლობს 100-დან 87 ქულას. კრიტიკოსებმა ძირითადად შეაქეს მისი ახალი მექანიკა და გრაფიკა.. თამაშმა 2013 წელს პოლონური საიტ „gikz.pl“-ისგან მიიღო „წლის თამაშის“ ჯილდო. ასევე მიენიჭა „საუკეთესო სტრატეგიისა“ და „საუკეთესო ისტორიული თამაშის“ ტიტული სხვადასხვა გამოცემისგან. 2014 წლის მონაცემით, გაიყიდა თამაშის 300,000 ეგზემპლიაერი. 2016 წელს Steam-ზე დარეგისტრირებული იყო დაახლოებით 900,000-მდე მომხმარებელი, ხოლო 2016 წლის 21 ივნისის მონაცემით, გაყიდვების სრული რაოდენობა 1 მილიონ ასლს გაუტოლდა. ოფიციალური საიტი დეველოპერის დღიურის არქივი თამაშის ვიკი დაარქივებული 2016-10-31 საიტზე Wayback Machine. ↑ Europa Universalis IV review. Metacritic. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-08-29. ციტირების თარიღი: 9 ოქტომბერი, 2013. ↑ Europa Universalis IV review. GameSpot. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-08-23. ციტირების თარიღი: 2016-09-06. ↑ Europa Universalis IV review. IGN. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-01. ციტირების თარიღი: 2016-09-06. ↑ Europa Universalis IV review. PC Gamer. ↑ Bitterman, Tom. Europa Universalis IV. ციტირების თარიღი: 28 ივნისი, 2015. ↑ Brown, Fraser. Review: Europa Universalis IV. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-08-16. ციტირების თარიღი: 28 ივნისი, 2015. ↑ Wielkie Derby - Gra Roku. ↑ Europa Universalis IV. ციტირების თარიღი: 28 ივნისი, 2015. ↑ Aziz, Hamza. (2 მაისი, 2014) How Paradox Interactive found success in a niche market. Destructoid. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-04. ციტირების თარიღი: 9 ოქტომბრი, 2014. ↑ Europa Universalis IV. Steam Spy. ციტირების თარიღი: 12 თებერვალი, 2016. ↑ Paradox Interactive Announces Grand Successes for Grand Strategy Titles (21 ივნისი, 2016). ციტირების თარიღი: 4 ივლისი, 2016.
ექსპლუატაცია

ექსპლუატაცია — ადამიანის, მისი შრომის არაკეთილსინდისიერი გამოყენება სხვა ადამიანების სასარგებლოდ. სხვა მნიშვნელობით ექსპლუატაცია ნიშნავს რაიმეს მიზნობრივ გამოყენებას. მარქსისტული თეორიის მიხედვით კაპიტალისტური წყობა ემყარება ერთი სოციალური კლასის — ბურჟუაზიის მიერ მეორე სოციალური კლასის - პროლეტარიატის ექსპლუატაციას. მარქსიზმი მონობა პროლეტარიატი ყმობა ექსპლუატაცია — სამოქალაქო განათლების ლექსიკონი
ფარფლფეხიანები

ფარფლფეხიანები (ლათ. Pinnipedia), ასევე ცნობილი, როგორც სელაპები — წყლის ძუძუმწოვრების ჯგუფი. მათი სხეული თითისტარისებურია. უმეტესობა შემოსილია უხეში ფაცახით. თივთიკი არა აქვთ. კუდი მოკლეა. ხუთთითიანი კიდურები ფარფლებადაა გარდაქმნილი. ზოგის კანქვეშა ცხიმის სისქე 8 სმ აღწევს. აქვთ 18-იდან (მორჟები) 38-მდე (ყურებიანი სელაპები) კბილი, მძლავრი ეშვები, კარგად განვითარებული თავის ტვინი. ფარფლფეხიანები წყალში კარგად ხედავენ, გრძნობენ ბგერებსა და სუნს. ნესტოები იხსნება მხოლოდ ამოსუნთქვისა და ჩასუნთქვის დროს. ფარფლფეხიანებს ხანგრძლივად შეუძლიათ წყალქვეშ ყოფნა. წყალში საკმაოდ სწრაფად, ხოლო ხმელეთზე მოუხეშავად მოძრაობენ. იკვებებიან თევზებით, მოლუსკებით, კიბოსნაირებით და სხვა. ყვინთვის დროს პულსი კლებულობს (წუთში 55—180-იდან 4—15-მდე). სხეულის ტემპერატურაა 36—37°C. ფარფლფეხიანები უფრო მეტ დროს წყალში ატარებენ, დროდადრო ზედაპირზე ამოტივტივდებიან ან ნაპირზე გამოდიან დასასვენებლად. განსაკუთრებით გამრავლების დროს, დედალი სელაპები, ზღვის კატები და ზოგიერთი სხვა ფარფლფეხიანები სქესობრივად მწიფდებიან 3 წლისა, მორჟი — 6 წლისა. მამლები კი ერთი წლის დაგვიანებით აღწევენ სქესობრივ სიმწიფეს. მაკეობა გრძელდება 8—12 თვემდე. შობენ ერთ (იშვიათად ორ) ნაშიერს. რძე დაახლოებით 36—52%-მდე ცხიმს შეიცავს. ფარფლფეხიანები მეტწილად გავრცელებული არიან ჩრდილოეთ და სამხრეთ ნახევარსფეროს ცივი და ზომიერი სარტყლების ზღვებში. თითო სახეობა მოიპოვება კასპიის ზღვაში, ბაიკალის, ლადოგისა და საიმის ტბებში. ფარფლფეხიანების უმრავლებობა ხროვად ცხოვრობს და ყინულოვან სანაპიროებზე ქმნის საკმაოდ ფართო საწოლარებს. ერთიანდებიან 20 გვარსა და 3 ოჯახში (მორჟისებრნი, ყურებიანი სელაპები და ნამდვილი სელაპები). მრავალ მათგანს სარეწაო მნიშვნელობა აქვს. ხმელთაშუა ზღვაში ბინადრობს თეთრმუცელა სელაპი, რომელიც ზოგჯერ შავ ზღვაში შედის და იშვიათად საქართველოს სანაპიროსთანაც გვხვდება. იგი მცირერიცხოვანი და გადაშენების გზაზე მდგომი სახეობაა, შეტანილია „წითელ წიგნში“. ნამდვილ სელაპებს (Phocidae) ყურის ნიჟარები არ გააჩნიათ, მათი ორივე წყვილი კიდური გარდაქმნილია ფარფლებად და ბრჭყალებით ბოლოვდება. უკანა ფარფლები უკნისაკენაა მიმართული და წყალში სამოძრაო აპარატს წარმოადგენს. აერთიანებს 12 გვარის 20-მდე სახეობას. ფართოდ არიან გავრცელებული; განსაკუთრებით ბევრია პოლარული წრის განედებში. ყურებიან სელაპებს (Otariidae) ყურის პატარა ნიჟარები აქვთ, მათი წინა ფარფლები მოკლებულია ბრჭყალებს, უკანა ფარფლები წინისაკენ მოიკეცება და, ისე როგორც წინა ფარფლები, წარმოადგენს სხეულის საყრდენს ხმელეთზე მოძრაობისას. გავრცელებული არიან ორივე ნახევარსფეროს ზომიერ სარტყელში: ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში მხოლოდ წყნარ ოკეანეში, სამხრეთში — ყველა ოკეანეში. მათ განეკუთვნება ზღვის ლომები (5 გვარი 5 სახეობით) და ზღვის კატები (2 გვარის 6 ან 9 სახეობა). ჯანაშვილი ა., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 234. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 275.
ვილნიუსი-კლაიპედის რკინიგზა

ვილნიუსი-კლაიპედის რკინიგზა (ლიეტ. Geležinkelis Vilnius - Klaipėda) — ერთ-ერთი მთავარი ადგილობრივი რკინიგზა ლიეტუვაში. რკინიგზა ლიეტუვის დედაქალაქ ვილნიუსს ქვეყნის უდიდეს ზღვისპირა ქალაქ კლაიპედასთან აკავშირებს. აღნიშნულ მარშრუტზე მატარებლები დღის განმავლობაში 3 რეისს ასრულებენ. ვილნიუსის რკინიგზის სადგური კაიშიადორისის რკინიგზის სადგური იონავის რკინიგზის სადგური კედაინიაის რკინიგზის სადგური რადვილიშკისის რკინიგზის სადგური შიაულიაის რკინიგზის სადგური ტელშიაის რკინიგზის სადგური პლუნგეს რკინიგზის სადგური კრეტინგის რკინიგზის სადგური გირულიაის რკინიგზის სადგური კლაიპედის რკინიგზის სადგური ↑ Tvarkaraštis. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-02-02. ციტირების თარიღი: 2015-05-14.