laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
იტალიური ენციკლოპედია

იტალიური ენციკლოპედია - "ენციკლოპედია ტრეკანი", "იტალიანა"; სრული დასახელებაა "მეცნიერების, ლიტერატურისა და ხელოვნების იტალიური ენციკლოპედია". იტალ. l’Enciclopedia Italiana di scienze, lettere ed arti — უმსხვილესი იტალიური უნივერსალური ენციკლოპედია. პირველი გამოცემა 1925–36 წლებში გამოვიდა 35 ტომად, პლუს ერთი საცნობარო ტომი. თითოეული ტომის მოცულობა ათასი გვერდია (საშულოდ 1015). სტატიათა საერთო რაოდენობა ენციკლოპედიაში 60 ათასია და 50 მილიონი სიტყვაა გამოყენებული. 1938–2006 წლებში "იტალიური ენციკოპედიის" დამატებით 26 ტომი გამოვიდა ენციკლოპედიები ენების მიხედვით ოფიციალური საიტი
აბუნას პროვინცია

აბუნა — პროვინცია ბოლივიაში, პანდოს დეპარტამენტის ჩრდილოეთ ნაწილში. სახელი მიიღო მდინარე აბუნასგან, რომელიც მას ბრაზილიისგან გამოყოფს. პროვინცია ბოლივიის დაბლობში მდებარეობს. ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ გადაჭიმულია 120-250 კმ-ზე, აღმოსავლეთიდან დასავლეთით ასევე 350 კმ-ზე, ხოლო მთლიანი ფართობი 7 468 კმ²-ია. 2001 წლის მონაცემებით, პროვინციის მოსახლეობა 2 996 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო 2010 წლისთვის, სავარაუდოდ 3 729 უნდა გამხდარიყო. მოსახლეობის 45.4 % 15 წელზე ნაკლები ასაკისაა. მოსახლეობის ნახევარზე მეტი, 52.3 % ესპანურად ლაპარაკობს; 2.0 % კეჩუაზე, 2.8 % აიმარაზე და 52.8 სხვა ადგილობრივ ენებზე (1992). მოსახლეობის 87.6 %-ს არ აქვს ელექტროენერგია, 83.6 %-ს სასმელი წყალი. (1992) წერა-კითხვის მცოდნეა 47.4 %. (1992) მორწმუნეთა 83.5 % კათოლიკეა, 15.4 % პროტესტანტი. (1992) პროვინცია შედგება ორი მუნიციპალიტეტისაგან, რომლებიც თავის მხრივ კანტონებად იყოფიან. დედაქალაქია სანტა-როსა-დელ-აბუნა. ბოლივიის პროვინციები პროვინციის რუკა დაარქივებული 2012-04-27 საიტზე Wayback Machine. ბოლივიის სტატისტიკის ეროვნული ისნტიტუტი პანდოს დეპარტამენტის სოციალური მონაცემები
ფედერიკო-რომანის პროვინცია

ფედერიკო-რომანი — პროვინცია ბოლივიაში, პანდოს დეპარტამენტის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა გენერალ ფედერიკო რომანის პატივსაცემად. პროვინცია ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ გადაჭიმულია 150 კმ-ზე, აღმოსავლეთიდან დასავლეთით ასევე 200 კმ-ზე, ხოლო მთლიანი ფართობი 13 200 კმ²-ია. მდებარეობს ბოლივიის ამაზონის დაბლობზე. ესაზღვრება ბენის დეპარტამენტსა და ბრაზილიას. პროვინციის ტერიტორიაზე გაედინება მდინარეები — ბენი, მადეირა, რიო-აბუნა. ბოლო ოცი წლის განმავლობაში, პროვინციის მოსახლეობა 100%-ზე მეტით გაიზარდა. 2001 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 242 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო 2010 წლისთვის, სავარაუდოდ 3 600 უნდა გამხდარიყო. მოსახლეობის 39.6 % 15 წელზე ნაკლები ასაკისაა. (1992) მოსახლეობის ძირითადი ნაწილი 52.3 % ესპანურად ლაპარაკობს; 3.1 % კეჩუაზე, 26.5 % პორტუგალიურად, რაც პროვინციის ბრაზილიასთან სასაზღვრო ზოლში მდებარეობით არის განპირობებული. (1992) მოსახლეობის 83.1 %-ს არ აქვს ელექტროენერგია, 59.1 %-ს სასმელი წყალი. (1992) წერა-კითხვის მცოდნეა 72.6 %. (1992) მორწმუნეთა 83.1 % კათოლიკეა, 15.2 % პროტესტანტი. (1992) პროვინცია შედგება სამი მუნიციპალიტეტისაგან, რომლებიც თავის მხრივ კანტონებად იყოფიან. დედაქალაქია ნუევა-ესპერანსა. ბოლივიის პროვინციები პროვინციის რუკა დაარქივებული 2009-01-06 საიტზე Wayback Machine. ბოლივიის სტატისტიკის ეროვნული ისნტიტუტი პანდოს დეპარტამენტის სოციალური მონაცემები
ამერიკა (მრავალმნიშვნელოვანი)

ამერიკა შეიძლება აღნიშნავდეს: ამერიკა — ხმელეთის ნაწილი რომელიც მოიცავს სამხრეთი ამერიკის და ჩრდილოეთი ამერიკის კონტინენტებს. ამერიკა — ამერიკის შეერთებული შტატების შემოკლებული ფორმა სალაპარაკო ენაში.
ბუბა კუდავა

ბუბა კუდავა (დ. 25 ოქტომბერი, 1972, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი ისტორიკოსი. ისტორიის დოქტორი, ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის დირექტორი 2006-2015 წლებში. დაიბადა თბილისში 1972 წლის 25 ოქტომბერს. დაამთავრა თსუ-ის ისტორიის ფაკულტეტი (1995). თსუ-ის ქართული სახელმწიფო და სახალხო დიპლომატიის ისტორიის სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრის ლაბორანტი, მეცნიერი თანამშრომელი (1994-2006), საქართველოს ისტორიის კათედრის მასწავლებელი, დოცენტი (2000-2006), ისტორიის ფაკულტეტის დეკანი (2005); ჰუმანიტალური ფაკულტეტის დეკანის მოადგილე (2005), ასოცირებული პროფესორი (2006-2012); კითხულობდა ლექციებს თბილისის სასულიერო აკადემიასა და სემინარიაში (2003-2005); ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის დირექტორის მოადგილე (2006), დირექტორი 2006-2015 წლებში. არის ისტორიის დოქტორი, დისერტაციის თემა: „დასავლეთ საქართველოს ეკლესია (IX-XI სს.)“ (2003). არის V კლასის ისტორიის სასკოლო სახელმძღვანელოს — „ჩვენი სამშობლოს მატიანე“ (2003-2010) თანაავტორი. მისი მთავარი სამეცნიერო ინტერესებია: შუა საუკუნეების საქართველოს ისტორია, ტაო-კლარჯეთის რეგიონი, საქართველოს ეკლესიის ისტორია, ისტორიული გეოგრაფია, ქართული საისტორიო და კულტურული მემკვიდრეობა საზღვარგარეთ, ქართული ხელნაწერი და საარქივო მემკვიდრეობა, ქართული პალეოგრაფია. სამხრეთ კავკასიისა და ანატოლიის კვლევის ცენტრის დამფუძნებელი და წევრი (2003 წლიდან). ტაო-კლარჯეთში ცენტრის მიერ ორგანიზებული სამეცნიერო ექსპედიციების მონაწილე და ხელმძღვანელი (2003-2012), საგამომცემლო სერიის — „სამხრეთ კავკასია და ანატოლია“ — სარედაქციო ჯგუფის წევრი; თურქულ-ქართული ჟურნალის — ფიროსმანი ერთ-ერთი რედაქტორი (სტამბოლი, 2007-2010). ჟურნალ „არტანუჯის“ დამფუძნებელი და რედაქტორ-გამომცემელი (1993 წლიდან), გამომცემლობა „არტანუჯის“ დამფუძნებელი (2000), დირექტორი (2000-2006). საგამომცემლო სერიების — „არტანუჯის წყაროები“, „კოლხური სერია“, „საქართველოს ეკლესიის ისტორია“, „აფხაზეთის სერია“ — მთავარი რედაქტორი. ვიკიწყაროში არის სტატია: ბუბა კუდავა ბუბა კუდავა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის დირექტორის პოსტიდან ბუბა კუდავა საბოლოოდ გაუშვეს. კვირის პალიტრა (16 მაისი, 2015). ციტირების თარიღი: 9 ივნისი, 2019.
ყელი (გეოგრაფია)

ყელი — ხმელეთის ვიწრო ზოლი, რომელიც აერთებს ხმელეთის დიდ ნაწილებს, მაგალითად ორ კონტინენტს (სუეცის ყელი) ან 2 ქვეყნის ნაწილს (კავკასიის ყელი), ნახევარკუნძულს კონტინენტთან (პერეკოპის ყელი) ან ყოფს 2 წყალსატევს (მაგალითად: კარელიის ყელი). მასზე ზოგჯერ მოთავსებულია ტბები და სხვა გეოგრაფიული ობიექტები. ყელი წარმოადგენს სრუტის საპირისპიროს, რომელიც განთავსებულია ხმელეთს შორის და რომელიც აერთიანებს ორ მსხვილ წყალსატევს. ყელი არხების მშენებლობის შესაფერისი ადგილია, რამეთუ მანძილი, რომელიც უნდა დაძლიოს არხმა (რადგან გახადოს შესაძლებელი წყალსატევებს შორის კავშირი) აქ უმცირესია. ამის კარგი მაგალითია სუეცისა და პანამის არხები. აღსანიშნავია კავკასიის ყელი, რომელშიც იგულისხმება ტერიტორია, რომელიც შავსა და კასპიის ზღვებს შორისაა მოქცეული. აზიისა და აფრიკის დამაკავშირებელი და ხმელთაშუა ზღვისა და წითელი ზღვის გამყოფი ტერიტორიას სუეცის ყელი ეწოდება, რომლის სიგანე თითქმის 116 კმ-ია. პანამის ყელი აკავშირებს ცენტრალურ ამერიკას სამხრეთ ამერიკასთან. კავკასიის ყელი კორინთის ყელი კარელიის ყელი პანამის ყელი პერეკოპის ყელი სუეცის ყელი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 633. ყელი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
დიანა უინ ჯოუნსი

დიანა უინ ჯოუნსი (ინგლ. Diana Wynne Jones; დ. 16 აგვისტო, 1934 — გ. 26 მარტი, 2011) — ინგლისელი მწერალი. მან ძირითადად სახელი გაითქვა ფენტეზის ჟანრის ნაწარმოებით, ისევე როგორც არამხატვრული ლიტერატურის ჟანრის ნაშრომებით. მის ცნობილ ნამუშევრებს შორის არის კრესტომანსის სერია და რომანები — ჰაულის მოსიარული სასახლე და დერკჰოლმის ბნელი მბრძანებელი. ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2005-06-19 საიტზე Wayback Machine. დიანა უინ ჯოუნსი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ↑ 1.0 1.1 Eldridge A. Encyclopædia Britannica <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741"></a> ↑ 2.0 2.1 SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ 3.0 3.1 Internet Speculative Fiction Database — 1995. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2629164"></a> ↑ 4.0 4.1 http://web.archive.org/web/20170324045154/http://jeugdliteratuur.org/auteurs/diana-wynne-jones ↑ NooSFere — 1999. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3343389"></a> ↑ 6.0 6.1 BD Gest' <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2876969"></a> ↑ Vegetti Catalog of Fantastic Literature <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q23023088"></a> ↑ 8.0 8.1 ПроДетЛит — 2019. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q124821483"></a> ↑ 9.0 9.1 Bell A. Encyclopædia Britannica — Encyclopædia Britannica, Inc., 1768. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q455"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2846567"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2743906"></a> ↑ http://www.guardian.co.uk/books/2011/mar/27/diana-wynne-jones-obituary ↑ 11.0 11.1 11.2 11.3 Oxford Dictionary of National Biography / C. Matthew — Oxford: OUP, 2004. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17565097"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5145336"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q34217"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595"></a> ↑ https://www.theguardian.com/books/2001/mar/12/guardianchildrensfictionprize2001.guardianchildrensfictionprize ↑ http://www.mythsoc.org/awards/awards-winners.htm ↑ https://www.britishfantasysociety.org/british-fantasy-awards/bfawinners/ ↑ http://www.worldfantasy.org/awards/winners/ ↑ Who's who — (untranslated), 1849. — ISSN 0083-937X <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3304275"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2567271"></a>
დავიდ ტორო

დავიდ ტორო (ესპ. José David Toro Ruilova, დ. 24 ივნისი, 1898, სუკრე, ბოლივია — გ. 25 ივლისი, 1977, სანტიაგო, ჩილე) — ბოლივიელი პოლიტიკოსი, ბოლივიის პრეზიდენტი 1936-1937 წლებში. თანამდებობა დაიკავა 1936 წლის 20 მაისს — დატოვა 1937 წლის 13 ივლისს. Querejazu Calvo, Roberto. "Masamaclay." Farcau, Bruce W. "The Chaco War: Bolivia and Paraguay, 1932-1935." Mesa José de; Gisbert, Teresa; and Carlos D. Mesa, "Historia De Bolivia." ბოლივიის პრეზიდენტი
სანჩარო (სოხუმის მუნიციპალიტეტი)

სანჩარო — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში (ფსხუს თემი), აფხაზეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1020 მ, სოხუმიდან 98 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ ↑ კანონი ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ დაარქივებული 2011-01-01 საიტზე Wayback Machine. . ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 91.
სერებრიანოე

სერებრიანოე — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში (ფსხუს თემი), მდინარე ბზიფის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 640 მ, სოხუმიდან 90 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 297. ↑ კანონი ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-01-01. ციტირების თარიღი: 2011-03-30.
სტარუშკინო

სტარუშკინო — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში (შრომის თემი), მთა ჩუმკუზბის სამხრეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 640 მ, სოხუმიდან 20 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 551. ↑ კანონი ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ დაარქივებული 2011-01-01 საიტზე Wayback Machine. .
უაზაბაა

უაზაბაა — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში (ზემო ეშერის თემი), აფხაზეთის ბორცვიან მთისწინებზე. ზღვის დონიდან 220 მ, სოხუმიდან 14 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 93-94. ↑ კანონი ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ დაარქივებული 2011-01-01 საიტზე Wayback Machine. .
ხერმან ბუში

ხერმან ბუში (ესპ. Germán Busch Becerra, დ. 23 აპრილი, 1904, San Javier, ბოლივია — გ. 23 აგვისტო, 1939, ლა-პასი, ბოლივია) — ბოლივიელი პოლიტიკოსი, ბოლივიის პრეზიდენტი 1937-1939 წწ. პირველად დროებითი პრეზიდენტი იყო 3 დღით, 1936 წლის 17 მაისიდან — 1936 წლის 20 მაისამდე. ბოლივიის პრეზიდენტი იყო 1937 წლის 13 ივლისიდან, მის გარდაცვალებამდე, 1939 წლის 23 აგვისტომდე. Querejazu Calvo, Roberto. "Masamaclay." Farcau, Bruce W. "The Chaco War: Bolivia and Paraguay, 1932-1935." Mesa José de; Gisbert, Teresa; and Carlos D. Mesa, "Historia De Bolivia." Latin America: The Development of Its Civilization, By Helen Miller Bailey, Abraham Phineas Nasatir, Published by Prentice-Hall, 1968 The New West Coast Leader, Published by s.n., Item notes: v.28 no.1429-14541939 ბოლივიის პრეზიდენტი
ქვემო ბირცხა

ქვემო ბირცხა (ყოფილი ბურსი) ― სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში (ბესლეთის თემი), აფხაზეთის ბორცვიან მთისწინეთში, მდინარე ბესლეთის ნაპირას. ზღვის დონიდან 150 მ, სოხუმიდან 8 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 513. ↑ 1989 წლის სსრკ-ს მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა, აფხაზეთის ასსრ ↑ კანონი ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ დაარქივებული 2011-01-01 საიტზე Wayback Machine. .
ქვემო იაშთხვა

ქვემო იაშთხვა — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში (თავისუფლების თემი), აფხაზეთის ბორცვიან მთისწინეთში. ზღვის დონიდან 100 მ, სოხუმიდან 4 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეთამბაქოეობა. ამჟამად ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 514.
8 აპრილი

8 აპრილი — გრიგორიანული კალენდრის 98-ე დღე (ნაკიან წლებში – 99-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 267 დღე. 217 : მოკლეს რომის იმპერატორი კარაკალა. 1820 : ეგეოსის ზღვის კუნძულ მილოსზე აღმოაჩიენეს ქანდაკება მილოსის ვენერა. 1867 : პარიზში გაიხსნა პირველი მსოფლიო გამოფენა. 1904 : გაფორმდა ბრიტანულ-ფრანგული შეთანხმება აფრიკაში გავლენის სფეროების განაწილების შესახებ 2005 : რომის პაპ იოანე-პავლე II-ის დაკრძალვა. 2013 : ნიკოლას მადურო ვენესუელის პრეზიდენტად აირჩიეს. 2014 : კომპანია Microsoft-მა Windows XP-ის მხარდაჭერა ოფიციალურად შეწყვიტა. კრიტიკულმა დაუცველობამ Heartbleed კრიპტოგრაფიულ პროგრამულ უზრუნველყოფაში OpenSSL ინტერნეტის უსაფრთხო ვებსერვერების სავარაუდოდ 17% მონაცემთა მოპარვის საფრთხის ქვეშ დატოვა. მომხმარებლებმა მთელს მსოფლიოში, სასურველია, პაროლები გამოცვალონ. 1818 : ჰოფმანი, ავგუსტ ვილჰელმ — გერმანელი ქიმიკოსი 1859 : ჰუსერლი, ედმუნდ — გერმანელი ფილოსოფოს-იდეალისტი 1875 : ალბერტ I — ბელგიის მეფე 1892 : პიკფორდი, მერი — ამერიკელი კინომსახიობი 1908 : ბაბილოძე, გრიგოლ — ქართველი პედაგოგი, საზოგადო მოღვაწე 1938 : ანანი, კოფი — განელი პოლიტიკოსი, გაეროს გენერალური მდივანი 1968 : პატრიცია არკეტი — ამერიკელი მსახიობი 217 : კარაკალა — რომის იმპერატორი 1364 : ჟან II — საფრანგეთის მეფე 1835 : ჰუმბოლდტი, ვილჰელმ — გერმანელი ენათმეცნიერი, ფილოსოფოსი 1848 : დონიცეტი, გაეტანო — იტალიელი კომპოზიტორი 1914 : არბესი, იაკუბ — ჩეხი მწერალი 1965 : ჰანსონი, ლარს — შვედი მსახიობი 1973 : პიკასო, პაბლო — ესპანური წარმოშობის ფრანგი მხატვარი 1977 : სტეფანია ტურკევიჩი — პირველი უკრაინელი ქალი კომპოზიტორი 2010 : მაკ-ლარენი, მალკოლმ — ბრიტანელი მუსიკალური პროდიუსერი 2013 : მარგარეტ ტეტჩერი — გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრი. 2018 : ლეილა აბაშიძე — ქართველი მსახიობი 2024 : პიტერ ჰიგსი — ნობელის პრემიის ლაურეატი. მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს მთავარანგელოზ გაბრიელის კრების დღეს: აგრეთვე: სინგაპური, იაპონია - ბუდას დაბადების დღე ბოშების საერთაშორისო დღე. სხვა თვეები
ქვემო ლინდა

ქვემო ლინდა — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის სოხუმის მუნიციპალიტეტში (ოდიშის თემი). მდებარეობს აფხაზეთის ბორცვიან მთისწინეთში, მდინარე ჩალბაშის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 200 მ, სოხუმიდან 10 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 514. ↑ კანონი ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-01-01. ციტირების თარიღი: 2011-03-30.
იჩან-ყალა

იჩან-ყალა (უზბეკ. Ichan Qa'la) — უზბეკეთის ქალაქ ხივაში მდებარე დღემდე შემონახული შიდა ქალაქის სახელწოდება. ცნობილია თავისი არქიტექტურითა და ისტორიით. ქალაქში დაცული მეჩეთებიდან, მედრესეებიდან, მინარეთებიდან და მავზოლეუმებიდან ყველაზე ძველი ნაგებობა XVI საუკუნისაა. ქალაქი ძეგლად და ნაკრძალად აღიარებულ იქნა 1968 წელს. 1990 წლიდან შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: იჩან-ყალა Itchan Kala - UNESCO World Heritage Centre
უესტპაკი (სტადიონი)

უესტპაკი ადრე ცნობილი როგორც, უესტპაკ თრასთი – წარმოადგენს მთავარ სპორტულ არენას ველინგტონში, ახალი ზელანდია. მისი ფორმისა და ვერცხლისფერი ფერის გამო მას ხშირად კალის ტორტსაც უწოდებენ, თუმცა მიუხედავად ამისა ადგილობრივები თავის სახელს, ან უბრალოდ სტადიონს ეძახიან. ↑ http://www.austadiums.com/stadiums/stadiums.php?id=136
აბრუპტივი

აბრუპტივი (ლათ. abruptus — „მოწყვეტილი“) — ხშული თანხმოვანი, რომლის წარმოთქმისას პირის ღრუს ხშვასთან ერთად იხშვება სახმო სიმები ხორხში. ასეთია, მაგალითად ქართული პ, ტ, კ, წ, ჭ, ყ. წინათ „აბრუპტივის“ ნაცვლად იხმარებოდა ტერმინები „მკვეთრები“ და „კავკასიური თანხმოვნები“. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 37.
ანჯარი (ლიბანი)

ანჯარი (არაბ. عنجر) — ქალაქი ლიბანში. მდებარეობს ბეირუთიდან 58 კილომეტრში. მოსახლეობა 2 400 კაცი (2008), ძირითადად სომხები. ქალაქის ძველი სახელწოდებაა „გერა“. 1984 წლიდან შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში. თანამედროვე ქალაქი 1939 წელს ლიბანის მთებში დააარსეს სომხებმა, რომლებმაც მიატოვეს მშობლიური სოფლები მუსა-დაღის მთების მიდამოებში (თურქეთი). ქალაქი იყოფა 6 კვარტლად, რომელთა მაცხოვრებლები არიან თურქეთის 6 სოფლიდან ემიგრირებული სომხები. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ანჯარი (ლიბანი) ანჯარის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2016-06-14 საიტზე Wayback Machine. ანჯარი დაარქივებული 2010-12-13 საიტზე Wayback Machine. ვებ-საიტი ანჯარის შესახებ Lebanon, the Cedars' Land: Anjar ანჯარის ფოტოები(ინგლისური)
ფურისულა

ფურისულა (ლათ. Primula) — მცენარეთა გვარი ფურისულასებრთა ოჯახისა. მრავალწლოვანი ბალახებია. ფესვის ყელთან როზეტად შეკრებილი ფოთლები აქვთ. ყვავილი ყვითელი, წითელი ან ვარდისფერია, უმეტესად ქოლგისებრ ყვავილედშია თავმოყრილი. ცნობილია დაახლოებით 500 სახეობა. გავრცელებულია მთელ მსოფლიოში, უპირატესად ზომიერ ზონებში და მთის ალპურ სარტყელში. საქართველოში გვხვდება 22 სახეობა, მათგან 10 კავკასიის ენდემია, ორი — Primula abchasica და Primula saguramica — საქართველოსი. ჩვენში გავრცელებულია დაბლობიდან სუბნივალურ სარტყლამდე, მაგრამ სახეობათა უმეტესობა ალპურ მდელოებსა და ტყეებში იზრდება. ყველაზე ძველის სუბტროპიკული აზიის, ტროპიკული აფრიკისა და სინის ნახევარკუნძულის სახეობები. საქართველოში უძველესი რელიქტური სახეობა Primula magaseifolia, რომელიც აჭარის დაბლობის ტყეებში იზრდება. ბევრი სახეობა შეიცავს საპონინებს, ეთერზეთებს, გლიკოზიდებს და ვიტამინებს. იყენებენ ავიტამინოზისა და ხველების სამკურნალოდ, აგრეთვე ლიქიორ-არყის წარმოებაში. თაფლოვანი და დეკორატიული მცენარეებია. დიდი ხანია შეტანილია კულტურაში. ქიმერიძე კ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 429.}
ბაალბექი

ბაალბექი (არაბ. عنجر) – ძველი ქალაქი ლიბანში. მდებარეობს ბეირუთიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 80 კილომეტრში. ზღვის დონიდან 1160 მეტრზე. მოსახლეობა 82 000 კაცი. მიუხედავად იმისა, რომ ქალაქი უხსოვარი დროიდანაა დასახლებული, მის შესახებ ისტორიული წყაროები არ არსებობენ ალექსანდრე მაკედონელის ეპოქამდე. მისი გარდაცვალების შემდეგ სირია და ლიბანის დღევანდელი ტერიტორია გადავიდა პტოლემე I სოტერის ხელში და ქალაქს უწოდეს ჰელიოპოლი ეგვიპტური ჰელიოპოლის პატივსაცემად. ამ პერიოდში იგი უკვე დიდი რელიგიური ცენტრია, სადაც ხდება ბაალის (აქედან ეწოდა ქალაქს სახელი) – სემიტური ღმერთის და დიონისეს თაყვანისცემა. ძვ. წ. 200 წელს ქალაქი დაიპყრო ანტიოქე დიდმა. ოქტავიანე ავგუსტუსის მმართველობის დროს (ძვ. წ. 27–14) შედიოდა რომის ერთ-ერთ პროვინციაში, I–III საუკუნეებში ქალაქში აშენდა უამრავი რომაული ტაძარი. VII საუკუნეში ქალაქი დაიპყრეს არაბებმა. 1984 წლიდან შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში ბაალბექი – ენციკლოპედია ბრიტანიკაში
ლიუდმილა გურჩენკო

ლიუდმილა მარკის ასული გურჩენკო (რუს. Гурченко, Людмила Марковна; დ. 12 ნოემბერი, 1935, ხარკივი — გ. 30 მარტი, 2011, მოსკოვი) — რუსი თეატრისა და კინოს მსახიობი. ესტრადის მომღერალი. სსრკ სახალხო არტისტი (1983). რუსეთის ფედერაციის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (2004). ლიუდმილა მარკის ასული გურჩენკო დაიბადა 1935 წლის 12 ნოემბერს ქალაქ ხარკივში მარკ გურჩენკოსა (1898-1973) და ელენა სიმონოვა-გურჩენკოს ოჯახში (1917-1999). სკოლის დამთავრების შემდეგ იგი მოსკოვს გაემგზავრა და ჩააბარა ს. გერასიმოვის სახელობის კინემატოგრაფიულ უნივერსიტეტში, რომელიც დაამთავრა 1958 წელს. გურჩენკოს კინოდებიუტი შედგა ფილმში „სიმართლის გზა“ (1956). ამავე წელს გამოდის ელდარ რიაზანოვის „კარნავალის ღამე“, სადაც მთავარი როლები შეასრულეს იგორ ილინსკიმ და ლიუდმილა გურჩენკომ. ფილმმა დიდი წარმატება მოიპოვა. მოგვიანებით გამოდის ფილმი „გოგონა გიტარასთან ერთად“. შემდეგ წლებში გამოვლინდა გურჩენკოს სამსახიობო ნიჭი. მის კარიერაში მნიშვნელოვანი გარდატეხა მოხდა მას შემდეგ, რაც გამოვიდა ვიქტორ ტრეგუბოვიჩის კინო „ძველი კედლები“, სადაც შეასრულა ანა გიორგის ასულის როლი. მნიშვნელოვანია გურჩენკოს კინოროლები ლეონიდ კვინიხიძის ფილმში „ჭილის ქუდი“ და აგრეთვე ელდარ რიაზანოვის ცნობილ ფილმში „ვაგზალი ორისთვის“, სადაც მისი პარტნიორი ოლეგ ბასილაშვილი იყო. სხვადასხვა დროს გურჩენკო 5-ჯერ იყო დაქორწინებული. პირველი მეუღლე იყო სცენარისტი და ისტორიკოსი ბორის ანდრონიკაშვილი. მეორეჯერ იქორწინა მსახიობ ალექსანდრე ფადეევზე. აგრეთვე ქორწინებაში იმყოფებოდა იოსებ კობზონთან, კონსტანტინე კუპერვეისთან, სერგეი სენინთან. 2011 წლის 14 თებერვალს გურჩენკომ საკუთარ სახლთან თეძო მოიტეხა. მეორე დღეს მას ქირურგიული ოპერაციის გაკეთება დასჭირდა. რამდენიმე დღეში იგი გამოწერეს. თუმცა 30 მარტს მისი ჯანმრთელობა გაუარესდა, რაც გამოწვეული იყო წინა დღეებში გაკეთებული ოპერაციით. იგი 2011 წლის 30 მარტს გულის შეტევით გარდაიცვალა. გურჩენკო თავისი ხანგრძლივი კინოკარიერის განმავლობაში გადაღებულია მრავალ ფილმში. ლიუდმილა გურჩენკო კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ოფიციალური საიტი (რუსული) ლიუდმილა გურჩენკო ერთ-ერთ გადაცემაში (რუსული) ინტერვიუ ლიუდმილა გურჩენკოსთან ერთად (რუსული) ინტერვიუ ლიუდმილა გურჩენკოსთან ერთად დაარქივებული 2011-04-04 საიტზე Wayback Machine. (რუსული) ინტერვიუ ლიუდმილა გურჩენკოსთან ერთად (რუსული) ინტერვიუ ლიუდმილა გურჩენკოს შესახებ (რუსული)
ფაეტონი

ფაეტონი — ძველი ბერძნული მითოლოგიის მიხედვით, მზის ღვთაების, ჰელიოსის ვაჟი იყო. ერთხელ მან მამას ერთი დღით სთხოვა ეტლი, რათა ზეცაში ,,ემოგზაურა” , მაგრამ ცხენების მართვა ვერ შეძლო და დაიღუპა. ლეგენდის თანახმად, ზეცაში ღვთიური ეტლის ნამსხვრევები მიმოიფანტა. მეცნიერებნა ივარაუდეს, რომ მარსსა და იუპიტერს შორის არსებობდა პლანეტა ფაეტონი, რომელიც ღვთაებრივი ეტლის მსგავსად დაიმსხვრა. ასე წარმოიქმნა ასტეროიდები. The Fall of Phaeton Comet Phaethon's Ride დაარქივებული 2006-04-02 საიტზე Wayback Machine. Comet Phaethon's Ride დაარქივებული 2006-04-02 საიტზე Wayback Machine. Theoi Project: Phaethon, Greek demigod child of the sun Theoi Project: Phaethon, Greek god of the star Jupiter
მადრე-დე-დიოსის პროვინცია

მადრე-დე-დიოსი — პროვინცია ბოლივიაში, პანდოს დეპარტამენტის სამხრეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა მდინარე მადრე-დე-დიოსისგან, რომელზეც პროვინციის ჩრდილოეთ საზღვარი გადის. მდებარეობს ბოლივიის ამაზონის დაბლობში და ესაზღვრება ლა-პასისა და ბენის დეპარტამენტებს. ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან სამხრეთ-დასავლეთისკენ გადაჭიმულია 390 კმ-ზე, ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისკენ 150 კმ-ზე, ხოლო მთლიანი ფართობი 10 879 კმ²-ია. ბოლო ოცი წლის განმავლობაში, პროვინციის მოსახლეობა 50%-ზე მეტით გაიზარდა. 2001 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 521 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო 2010 წლისთვის, სავარაუდოდ 12 290 უნდა გამხდარიყო. მოსახლეობის 49.8 % 15 წელზე ნაკლები ასაკისაა. (1992) მოსახლეობის ძირითადი ნაწილი 99.3 % ესპანურად ლაპარაკობს; 0.7 % კეჩუაზე, 0.1 % აიმარაზე და 5.6 % სხვა ადგილობრივ ენებზე (1992) მოსახლეობის 94.7 %-ს არ აქვს ელექტროენერგია, 71.8 %-ს სასმელი წყალი. (1992) წერა-კითხვის მცოდნეა 82.4 % (1992) მორწმუნეთა 80.2 % კათოლიკეა, 18.8 % პროტესტანტი. (1992) პროვინცია შედგება სამი მუნიციპალიტეტისაგან, რომლებიც თავის მხრივ კანტონებად იყოფიან. დედაქალაქია პუერტო-გონსალეს-მორენო. ბოლივიის პროვინციები პროვინციის რუკა დაარქივებული 2012-04-27 საიტზე Wayback Machine. ბოლივიის სტატისტიკის ეროვნული ისნტიტუტი პანდოს დეპარტამენტის სოციალური მონაცემები
მანურიპის პროვინცია

მანურიპი — პროვინცია ბოლივიაში, პანდოს დეპარტამენტის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა მდინარე მანურიპისგან, რომელიც მის ტერიტორიაზე გაედინება. მდებარეობს ბოლივიის ამაზონის დაბლობზე. ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან სამხრეთ-დასავლეთისკენ გადაჭიმულია 370 კმ-ზე, ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისკენ 100 კმ-ზე, ხოლო მთლიანი ფართობი 22 461 კმ²-ია. ბოლო ოცი წლის განმავლობაში, პროვინციის მოსახლეობა 40 %-ით გაიზარდა. 2001 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 230 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო 2010 წლისთვის, სავარაუდოდ 10 164 უნდა გამხდარიყო. მოსახლეობის 47.7 % 15 წელზე ნაკლები ასაკისაა. (1992) მოსახლეობის ძირითადი ნაწილი 98.0 % ესპანურად ლაპარაკობს; 0.4 % კეჩუაზე, 0.2 % აიმარაზე (1992) მოსახლეობის 91.0 %-ს არ აქვს ელექტროენერგია, 68.5 %-ს სასმელი წყალი. (1992) წერა-კითხვის მცოდნეა 75.4 % (1992) მორწმუნეთა 84.4 % კათოლიკეა, 14.6 % პროტესტანტი. (1992) პროვინცია შედგება სამი მუნიციპალიტეტისაგან, რომლებიც თავის მხრივ კანტონებად იყოფიან. დედაქალაქია პუერტო-რიკო. ბოლივიის პროვინციები პროვინციის რუკა დაარქივებული 2012-04-27 საიტზე Wayback Machine. ბოლივიის სტატისტიკის ეროვნული ისნტიტუტი პანდოს დეპარტამენტის სოციალური მონაცემები