laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ვაჩნაძიანის მეორე ეკლესია

ვაჩნაძიანის მეორე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაჩნაძიანის სამხრეთით, გუჯიაურებად წოდებულ ტერიტორიებზე, ოთხსართულიანი კოშკებიდან ათიოდე მეტრზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (7,6X5,5 მ),ნაგებია რიყის წვრილი ქვითა და კირის დუღაბით - წყობაში მეტნაკლებად გამოყვანილია სწორხაზოვანი რიგები. შიგნით კედლები შელესილი და შეთეთრებულია. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია. ჩამოშლილია საბურავი,ლავგარდნის უმეტესი ნაწილი და აქა-იქ კედლების ზედა ნაწილები,დაბზარულია კამარა. ერთადერთი შესასვლელი დასავლეთ კედლის ჩრდილოეთ ნაწილშია გაჭრილი. ღიობი გარედან გადახურულია კვადრატული აგურით ნაწყობი ოდნავ შეისრული თაღით, შიგნით კი - მოზრდილი ზომის ბრტყელი ქვით (თარაზულად). ნახევარწრიულ აფსიდში დაბალია და განიერი თაღოვანი სარკმელია და მის სამხრეთით მდებარე მცირე კვადრატული ნიშაა. აფსიდის თაღი დადაბლებული პროპორციებისაა, მისი წვერი აგურითაა გამოყვანილი. აფსიდის თაღის ანალოგიური ფორმისაა კამარიც. ეკლესიის ფასადები მოურთველია. აღმოსავლეთ ფასადზე სარკმლის თაღი აგურითაა გამოყვანილი. კედლები დასრულებული ყოფილა აგურის ორსაფეხურიანი ლავგარდნით (ნაწილობრივ შემორჩენილია აღმოსავლეთ ფასადზე), რომლის ქვედა საფეხური შედგენილია კუთხით შვერილი აგურებით, მეორე - ჩვეულბრივად დაწყობილი აგურის ორი რიგით. მარკოზაშვილი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 96.
ბოჭორმის მეოთხე ნამოსახლარი

ბოჭორმის მეოთხე ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბოჭორმის აღმოსავლეთით, 3 კილომეტრზე, ადგილ მქლიავანაში, ტყეში. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. შემორჩენილია რამდენიმე ნასახლარი ბუდე (10 x 5 მეტრი; 7 x 4 მეტრი და ასე შემდეგ, კედლების სისქეა 0,4–0,6 მეტრი). შენობები ნაგები ყოფილა ნატეხი ქვითა და კირის ხსნარით. ნასახლარი ბუდეები ნაწილობრივ ამოვსებულია მიწით. ირემაშვილი შ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 371.
მირზა გელოვანის ძეგლი

მირზა გელოვანის ძეგლი — მონუმენტი ხელოვნების ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის დაბა თიანეთის საშუალო სკოლის ეზოში. გაიხსნა 1964 წელს. გრანიტის პიედესტალზე (სიმაღლე 2 მეტრი) დგას პოეტის მარმარილოს ბიუსტი (მოქანდაკე ბ. ავალიშვილი). სკოლის შენობაზე მიმაგრებულია თეთრი მარმარილოს დაფა წარწერით: „ამ სკოლაში სწავლობდა პოეტი–მეომარი, საქართველოს კომკავშირისა და რუსთაველის პრემიების ლაურეატი მირზა (რეზო) გედეონის ძე გელოვანი“. ბერძენიშვილი ც., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 364.
ბოჭორმის მეხუთე ნამოსახლარი

ბოჭორმის მეხუთე ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბოჭორმის აღმოსავლეთით, 3 კილომეტრზე, მქლიავანად წოდებულ ადგილზე. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. შემორჩენილია ნასახლარი ბუდეები. შემორჩენილია კედლების წყობის 5-10 რიგი, რომლებიც ნაგებია რიყისა და ფლეთილი ქვით. ირემაშვილი შ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 371.
ბოჭორმის მეექვსე ნამოსახლარი

ბოჭორმის მეექვსე ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბოჭორმის აღმოსავლეთით, 4 კილომეტრზე, საჯდომგორაზე. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. შენობები გეგმით სწორკუთხაა (7 x 4 მეტრი; 5 x 4 მეტრი; 6 x 5 მეტრი და ასე შემდეგ). შემორჩენილია ნატეხი ქვითა და კირის ხსნარით ნაგები კედლების წყობის 3-5 რიგი. ირემაშვილი შ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 371.
ყვავის საყდარი (ვაჩნაძიანი)

ვაჩნაძიანის ყვავის საყდარი — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაჩნაძიანის ჩრდილო-აღმოსავლეთით 1,5 კილომეტრზე ვენახებში, ულეჯიანად წოდებულ ადგილზე. განეკუთვნება გარდამავალ ხანას. სამ ეკლესიანი ბაზილიკაა. ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვითა და კირის ხსნარით. წყობა ირეგულარულია. გარეთა კედლების წყობაში გაცილებით მოზდილი ქვებია გამოყენებული, რომელთა შორის დარჩენილი არეები ამოვსებულია წვრილი ქვითა და დუღაბით. კედლები შიგნით და გარედან შებათქაშებულია. ძეგლი ძლიერაა დაზიანებული: მთავარ ეკლესიის კამარა. კონქი და კედლების ზედა ნაწილები ჩამონგრეულია; მონგრეულია გარეთა კუთხეები. განგრეულია აფსიდის შუა ნაწილი. ინტერიერი დაახლოებით 1,5 მეტრი სიმაღლეზე ქვითა და მიწითაა ამოვსებული. სამხრეთ ეკლესიიდან შემორჩენილია აღმოსავლეთ კედლის მცირე ნაწილი და კამარის ქუსლი მთავაი ეკლესიის სამხრეთი კედლის მთელ სიგრძეზე. ინტერიეში ჩაყრილია რკინაბეტონის ძეგლები და შიგ ეკალ-ბარდებია ამოსული. სამხრეთ ეკლესიის მსგავსად თითქმის მთლიანადაა დანგრეული დასავლეთ გარშემოსავლელიც და ისიც მიწითა და ქვებითაა ამოვსებული. შემორჩენილია მხოლოდ ჩრდილოეთ კედლის მცირე ნაწილი და კამარის ქუსლი. ჩდილოეთ ეკლესიას შემორჩენილი აქვს კედლების დიდი ნაწილი და კამარა, რომელსაც მთელ სიგრძეზე განიერი ბზარი გასდევს და ჩამონგრევის პირასაა. დასავლეთი და აღმოსავლეთ კედლები კი სანახევროდ დგას. მთავარი ეკლესიის ჩრდილოეთ ეკლესიაზე ორნახევარჯერ უფრო განიერი და გაცილებით მაღალია. აქვს ნახევარწიული თაღით დახურული ორი შესასვლელი სამხრეთ ეკლესიიდა და დასავლეთ გარშემოსავლელიდან. ერთი თაღოვანი ღიობი ჩრდილოეთ კედლის შუაშია, რომელიც ჩრდილოეთ ეკლესიაში გადის. შუა ეკლესიის დარბაზი კვადრატს მიახლოებული სწორკუთხედია. აღმოსავლეთით მას ეკვრის ოდნავ ნალისებრი აფსიდი, რომლის შუაში შემორჩენილია სარკმლის ნახევარწრიული თაღის მცირე ნაწილი. საკურთხეველი დარბაზისგან გამოყოფილია მოკლე მხრებით მათგან სამხრეთისა მთელ სიმაღლეზეა შემორჩენილი. სამხრეთ კედელში ბრტყლად გადახურული ორი მაღალი სარკმელია, რომელთაგან დასავლეთით მდებარეს გადახურვა და წირთხლების დიდი ნაწილი ჩამონგრეულია აღმოსავლეთით მდებარე სარკმლის გარეთა საპირე წყობის დიდი ნაწილიც. გვერდითი ეკლესიები უაფსიდოა და აღმოსავლეთით სწორი კედლითაა დასრულებული. ჩრდილოეთ ეკლესიის აღმოსავლეთ კედელში სარკმლის სამხრეთ წირთხლია შემორჩენილი. დანარჩენი კედლები ყრუა. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 105-106.
ბოჭორმის მეშვიდე ნამოსახლარი

ბოჭორმის მეშვიდე ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბოჭორმის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, 5 კილომეტრზე, ადგილ კაკლიანაში, ტყეში. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. შენობათა ნაშთები გეგმით სწორკუთხაა (7 x 5 მეტრი; 4 x 5 მეტრი; 6 x 4 მეტრი და ასე შემდეგ). შემორჩენილია ნატეხი ქვითა და კირის ხსნარით ნაგებ შემობათა კედლების წყობის 4-8 რიგი, კედლების სისქეა 0,4-0,6 მეტრი. შენობების წინა, ღია მხარე, შესაძლოა, ხის კონსტრუქციებით იყო ამოყვანილი. ირემაშვილი შ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 371.
ბოჭორმის მერვე ნამოსახლარი

ბოჭორმის მერვე ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბოჭორმის ჩრდილოეთით, 7 კილომეტრზე, სტალიანაგორაზე. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. ძლიერ დაზიანებულია. შემორჩენილია ოცამდე ნასახლარი ბუდე. შენობები ნაგებია ნატეხი ქვითა და კირის ხსნარით. გეგმით ყველა შენობა სწორკუთხაა (8 x 5 მეტრი; 7 x 4 მეტრი; 6 x 5 მეტრი და ასე შემდეგ). კედლების სისქეა 0,4-0,6 მეტრი. ირემაშვილი შ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 371.
კეხაციხე

კეხაციხე — კოშკი, არქიტექტრული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის დაბა თიანეთში, ბაღიანების უბნის ჩრდილოეთით, 1 კილომეტრზე, ნამოსახლარის ტერიტორიაზე. განეკუთვნება განვით შუა საუკუნეებს. კოშკი ზურგიანია (6,6 x 5,1 მეტრი; სიმაღლე 7 მეტრი), ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით. ძლიერ დაზიანებულია: შემორჩენილია ორი სართული და III სართულის კედლების მცირე ნაწილი (დაახლოებით 0,2 მეტრ სიმაღლეზე). I სართულზე სამი მცირე ზომის სარკმელია: თითო-თითო გრძივ კედლებშია (აღმოსავლეთით და დასავლეთით), ხოლო ერთი — ზურგის (სამხრეთით) კედელში. სართულის ჩრდილოეთ კედლის ზედა ნახევარი თითქმის მთელ სიგრძეზე განგრეულია. სართული გადახურულია სხმული კამარით, რომელსაც განივკვეთში ბრტყელი თაღის ფორმა აქვს. კოშკის II სართულის მნიშვნელოვამი ნაწილი მოგვიანებითაა განახლებული. სართულის გრძივ კედლებში თითო სწორკუთხა სარკმელი და მათ ქვემოთ, ერთ დონეზე, განლაგებული პატარა კვადრატული ფორმის ნიშებია (აღმოსავლეთით — ექვსი, დასავლეთით — ხუთი). თითო მსგავსი ნიშაა მოწყობილი ორივე სარკმელთან ახლოს, გადახურვის დონეზე. ექვსი ანალოგიური, მაგრამ სხვადასხვა სიმაღლეზე განლაგებული ნიშაა სართულის ზურგის კედელშიც, შესასვლელი, როგორც ჩანს, ჩრდილოეთ კედელში იყო მოწყობილი. ამჟამად კედლის უმეტესი ნაწილი დანგრეულია. სართულის ხის ბრტყელი გადახურვა ჰქონია. შემორჩენილია სართულშუა გადახურვის ძელების ბუდეები. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 364-365.
იახსარის ხატი

იახსარტის ხატი — საკულტო ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის დაბა თიანეთის განაპირას, დასავლეთით, ადგილ ხაზირში, აგებულია ძველ ნაეკლესიარზე XX საუკუნის დასაწყისში. შენობა გეგმით ოთხკუთხაა (4,2 x3,6 მეტრი), ნაგებია აგურით. ჩრდილოეთ კედლის აღმოსავლეთ ნაწილში და სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილში გაჭრილია ბრტყლად გადახურული კარი. სამხრეთ კედელში ერთი, გარეთკენ შევიწროებულიი თაღოვანი სარკმელია. აღმოსავლეთ ფასადზე, ზემოთ, წყობის შეღრმავებით გამოყვანილია ტოლმკლავა ჯვარი, ნაგებობას ღარიანი კრამიტის ორფერდა სახურავი აქვს. ნუცუბიძე ა., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 364.
რევაზ თევდორაძე

რევაზ თევდორაძე (დ. უცნობია) — ქართველი სპორტსმენი (მკლავჭიდი). შეზღუდულ შესაძლებლობათა მქონე პირთა შორის მსოფლიო ჩემპიონატის ვერცხლის მედლის მფლობელი (2019, კონსტანცა, რუმინეთი). შშმ პირთა შორის ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედლის პრიზიორი (2019, ლატრაკი, საბერძნეთი). რევაზ თევდორაძე დაარქივებული 2020-06-22 საიტზე Wayback Machine. — ქართული სპორტი
ვაჩნაძიანის მესამე ეკლესია

ვაჩნაძიანის მესამე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაჩნაძიანის სამხრეთ-დასავლეთით, გუჯიაურებად წოდებულ ტერიტორიაზე. თარირდება XVIII საუკუნით. ეკლესია დარბაზულია (9,2X6,1 მეტრზ), ნაგებია წვრილი რიყის ქვის სწორხაზოვანი რიგებით. კონსტრ. ნაწილები და კარ-სარკმელთა ღიობები გამოყვანილია კვადრატული აგურით. კედლების ზედაპირი გარედან ბათქაშითაა გასწორებული, შიგნიდან - შელესილია. ეკლესიის საბურავი და ლავგარდანი ჩამოშლილი აქვს, აღმოსავლეთით და დასავლეთ კედლებს, მთელ სიმაღლეზე, განიერი ბზარი დაუყვება. სახურავზე მცენარეულობაა ამოსული. შესასვლელი ორია - დასავლეთიდან და სამხრეთიდან. ორივე შისრულთაღოვანია (სამხრეთ კარის თაღის ნაწილი ჩამოშლილია) და გარედან ჩასმულია კედლის სწორკუთხა შეღრმავებაში, რომელიც დასრულებულია, კუთხით შვერილი და ჩვეულებრივად დაწყობილი აგურის რიგებით გამოყვანილი სამსაფეხურიანი ფრიზით. შესასვლელები შიგნით ხის ძეგლებით თარაზულადაა გადახურული. სამხრეთ კარის შიდა გადახურვა ჩამოშლილი აქვს. დასავლეთ კარის წირთხლებში მოწყობილია საურდულე ხვრელები. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რომელშიც თაღოვანი სარკმელი და სამი შეისრულ თაღოვანი ნიშაა. ნიშებიდან ორი სარკმელი ჩრდილოეთითაა. ერთი - სამხრეთით. სარკმლის ქვემოთ, ნალესობაზე, ამოკაწრულია მხედრულით შესრულებული დაქარაგმებული წარწერა. აფსიდის შუაში დგას ოთხწახნაგა ტრაპეზი (შემორჩენილია ნაწილი).აღმოსავლეთ სარკმლის გარდა, თითო მსგავსი სარკმელი დანარჩენ კედლებშიცაა. დარბაზის გრძივი კედლები და კამარა მარტივი პილასტრების წყვილითაა და მათზე დაყრდნობილი შეისრული საბჯენი თაღით ორ თანაბარ ნაწილადაა გაყოფილი. შეისრულია კამარაც. ერთი საბჯენი თაღი კამარის დასავლეთ კიდეშია. იგი კუთხის პილასტრებზეა გადაყვანილი. აფსიდის რივე ბოლოში, კონქის ქუსლის დონეზე, ორი კვადრატული ხვრელია, რომლებიც, როგორც ჩანს, ხის კანკელის საყრდენათ იყო განკუთვნილი. ფასადებიდან მხოლოდ განივი ფასადებია მორთული. ორივე ფასადზე, ფრონტნის არეში, აგურის წყობის შეღრმავებით გამოყვანილია საფეხურიან კვარცხელბეკზე დაყრდნობილი ჯვარი. ფასადებზე სარკმლები თავისებურადაა გადაწყვეტილი - სარკმლის ღიობი ჩვეულებისამებრ კედლის სიბრტყეში კი არ არის ქცეული, არამედ ღიობის ღერძისაკენ ირიბად შეღრმავებულ (დაახლოებით 20 სანტიმეტრით) სწორკუთხა არეში, რომელსაც ხერხულა ფრიზი აგვირგვინებს. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 95-96.
თიანეთის სამაროვანი

თიანეთის სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის დაბა თიანეთის მიდამოებში, საკირვებად წოდებულ ადგილზე. განეკუთვნება ადრინდელ შუა საუკუნეებს. მიწის სამუშაოების დროს გამოვლინდა რამდენიმე ქვის სამარხი, რომლებშიც აღმოჩნდა ბრინჯაოს საკინძის ღეროები, ბეჭედი, სარდიონის მძივები და სხვები, რომელიც ინახება თიანეთის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში. ჯორბენაძე ბ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 365-366.
თიანეთის პირველი ეკლესია

თიანეთის პირველი ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის დაბა თიანეთის დასავლეთით, თანდგირაანთკარში, მთის ფერდობზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (5,1 x 4,2 მეტრი), ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით. თითქმის მთლიანადაა დანგრეული, შემორჩენილია აფსიდის ჩრდილოეთ ნახევარი და ჩრდილოეთ კედლის აღმოსავლეთ ნაწილი (სიმაღლე 2,6 მეტრი). სამხრეთ და დასავლეთ კედლების მხოლოდ კვალი შეიმჩნევა. შესასვლელი სამხრეთიდან ჰქონია. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე გაჭრილია სწორკუთხა სარკმელი, რომლის მარცხნივ მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშაა. აფსიდს შემორჩა კონქის, მხოლოდ ჩრდილოეთ კედელს კამარის ქუსლის მცირე ნაწილი. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 364.
ტარიელ თვალიაშვილი

ტარიელ თვალიაშვილი (დ. უცნობია) — ქართველი სპორტსმენი (მკლავჭიდი). შეზღუდულ შესაძლებლობათა მქონე პირთა შორის მსოფლიო ჩემპიონატის გამარჯვებული. მკლავჭიდში 2019 წელს მსოფლიო ჩემპიონატი ჩატარდა კონსტანცაში (რუმინეთი). ტარიელ თვალიაშვილი დაარქივებული 2020-06-22 საიტზე Wayback Machine. — ქართული სპორტი.
ველისციხის წმინდა მარიამის ეკლესია

ველისციხის წმინდა მარიამის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ველისციხეში, ღვთისმშობლის ეკლესიის გვერდით. აგებულია XIX საუკუნეში. 1989-90 წლებში ადგილობრივმა მოსახლეობამ დეკანოზ იოანე მიტიჩაშვილის თაოსნობით ეკლესია შეაკეთა და თუნუქით გადახუა; შიგნით მთლიანად შელესეს, მოაწყეს კანკელი და პატრონიკე. ხოლო დასავლეთიდან, ადრე არსებული სამრეკელოს ბოძების შემორჩენილი ნაშთების მიხედვით, ააგეს აგურის ორსართულიანი სამრეკელო, რომლის ორივე სართული კვადრატულ ბოძებზე დაყრდნობილი ნახევარწრიული თაღებითაა გახსნილი. სამრეკელოს I სართულის ერთ-ერთ ბურჯში ჩასმულია შავი მარმარილოს პატარა ფილა წარწერით: „ამ ტაძრის აღმდგენელ-გამამშვენებელი არის დეკანოზი მამა იოანე მატიჩაშვილი“. 1990 წლიდან ეკლესია მოქმედია. ეკლესია დარბაზულია, უაფსიდო. ნაგებია ე.წ. კახური წყობით წვრილი რიყის ქვისა და აგურის ჰორიზონტალური რიგების მონაცვლეობით. კამარა და საბჯენი თაღები მთლიანად აგურისაა. შიგნით და გარედან შელესილი და შეთეთრებული ყოფილა. შესასვლელი ორია, დასავლეთიდან და სამხრეთიდან. გარედან ორივე ღიობი სწორკუთხაა. გამოყვანილია საფლავის ქვებით, შიგნით კი ისრული თაღი ხურავს. ისრული ფორმისაა კამარაც. იგი დაყრდნობილია ანალოგიუი ფორმის ექვს საბჯენ თაღზე. თაღები პილასტრებზე. მათგან აღმოსავლეთ წყვილი დაგვირგვინებულია თაროსებრი კაპიტლებით. ინტერიერი განათებულია ექვსი განიერი და მაღალი თაღოვანი სარკმლით. ერთი მათგანი აღმოსავლეთითაა, სამი ჩრდილოეთით, ხოლო ორი სამხრეთით, შესასვლელის ორსავე მხარეს. დასავლეთ კედელში შესასვლელის ზემოთ თაღოვანი ღიობია, რომელიც პატრონიკედან სამრეკელოს II სართულზე გასასვლელად გამოიყენება. საკურთხევლის აღმოსავლეთ კედლის ჩრდილოეთ ნაწილში ერთი თაღოვანი ნიშაა, სამხრეთ კედელში ერთი სწორკუთხა ნიშა, ხოლო ჩრდილოეთ კედელში ორი თაღოვანი ნიშაა. ფასადებიდან მორთულობით გამოირჩევა აღმოსავლეთ ფასადი. იგი დანაწევრებულია სამი თაღით. შუა თაღი ერთიმეორეზე დადგმული ორი თაღისგან შედგება და გვერდითებზე გაცილებით მაღალია. ქვედა თაღში საკურთხევლის სარკმელია მოთავსებული. განაპიებში კი კედლის სიბტყებში საფეხურით შეღრმავებული თითო თაღოვანი არეა, რომლებიც შევსებულია საფეხურებისგან შედგენილი და თევზიფხურად განლაგებული, რელიეფური ზოლებით. ფასადის ზედა ნაწილში, ფრონტონის ძირის დონეზე. ორმაგი ლილვით მოჩარჩოებული სამი წრიული მოხაზულობის ყრუ სარკმელია. შუა თაღის წვერზე კი წითლად შეღებილი რელიეფური ჯვარია დადგმული. მსგავსი ჯვარია დაგმული სამხრეთ ფასადის ერთ-ერთ თაღზე, რომელშიც შესასვლელია მოქცეული. დასავლეთ ფასადზე სამი თაღია. შუა თაღში, რომელიც სიდიდით დანარჩენ ორს ბევრად აღემატება, ეკლესიის შესასვლელია გაჭრილი. ჩრდილოეთ ფასადზე ხუთი თაღია. მაქთგან სამში სარკმლებია მოქცეული, დანარჩენი ორი კი ყრუა. ფასადები დასრულებულია ლეკალური აგურით ნაწყობი, მაღალი ლავგარდნით, რომლის პროფილს შეადგენს: თარო, შეზნექილი მრუდე ზედაპირი და ლილვი. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 113-114.
თიანეთის მეორე ეკლესია

თიანეთის მეორე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის დაბა თიანეთის ბაღიანების უბნის ჩრდილოეთით, 1 კილომეტრზე, ნამოსახლარის ტერიტორიაზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (6,1 x 4,2 მეტრი), ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით. კონქის თაღი და აფსიდის მხრები ტლანქად დამუშავებული შირიმის ქვითაა ნაწყობი. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამოშლილია კამარისა და კონქის თაღის უმეტესი ნაწილი, მონგრეულია (თითქმის მთლიანად) ოთხივე გარეთა კუთხე, ფასადებზე ჩამოცვენილია საპირე ქვების დიდი ნაწილი. შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ კიდეშია. ამჟამად მისგან აღმოსავლეთ წირთხლის ქვედა ნახევარია შემორჩენილი. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე სწორკუთხა სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს თითო მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშაა. ინტერიერი შელესილია. დასავლეთ კედელზე შემორჩენილია მოხატულობის ფრაგმენტები. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 364.
თიანეთის მესამე ეკლესია

თიანეთის მესამე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დგას თიანეთის მუნიციპალიტეტის დაბა თიანეთის ჩრდილო–დასავლეთით, 1 კილომეტრზე, ბოდორჯის სასახლესთან ახლოს (დასავლეთით), 40–50 მეტრ მანძილზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (7,2 x 4,8 მეტრი), ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვით. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამონგრეულია კამარა და კონქი, დანგრეულია სამხრეთი კედლის დიდი ნაწილი, მონგრეულია დასავლეთ კედლის ზედა ნაწილი. ერთადერთი შესასვლელი სამხრეთიდან კედლის დასავლეთ ნაწილშია (შემორჩენილია ორივე წირთხლის ქვედა ნახევარი). ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი, რომელსაც საფეხურებად დამუშავებული რაფა აქვს. სარკმლის ორივე მხარეს თითო კვადრატული ნიშაა. გრძივი კედლების შუა ნაწილში გამოყოფილია თითო პილასტრი, რომლებზეც კამარის სამჯენი თაღი ყოფილა გადაყვანილი. დასავლეთ კედელში შემორჩენილია სარკმლის ქვედა ნაწილი. ამავე კედელზე მოხატულობის რამდენიმე ფრაგმენტია. ეკლესიის ჩრდილოეთ კედლის დასავლეთ ნაწილზე მიდგმულია პატარა სწორკუთხა (4,7 x 2 მეტრი) სადგომი. რომლისგანაც შემორჩენილია აღმოსავლეთ კედელი (სიმაღლე 1,5 მეტრი) და ჩრდილოეთ კედლის ნაწილი. აღმოსავლეთ კედელში მცირე ზომის სწორკუთხა სარკმელია. სადგომს შესასვლელი დასავლეთიდან ჰქონია. ამჟამად დასავლეთ კედელი მთლიანად დანგრეულია და შესასვლელის კვალი არ ჩანს. ეკლესიის მცირეფართობიანი ეზო (ფართობით დაახლოებით 180 კვადრატული მეტრია) გარშემორტყმული ყოფილა გალავნით, რომელიც ამჟამად თითქმის მთლიანად დანგრეულია. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 364.
თიანეთის მეოთხე ეკლესია

თიანეთის მეოთხე ეკლესია— არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის დაბა თიანეთის ბაღიანების უბნის ჩრდილოეთით, 1 კილომეტრზე. განუკთვნება შუა საუკუნეებს. თითქმის მთლიანად დანგრეულია. შემორჩენილია ნახევარწრიული აფსიდის ჩრდილოეთ ნახევარი (დაახლოებით 2,8 მეტრის სიმაღლეზე) ორსაფეხურიან მხართან ერთად და დასავლეთ კედლის ნაწილი (სიმაღლე 0,3 მეტრი) სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლები ისეა დანგრეული, რომ მათი კვალიც კი აღარ ჩანს. ეკლესია დარბაზულია (7,6 x 4,2 მეტრი), შემოსასვლელი დასავლეთიდან ჰქონია (შემორჩენილია ორივე წირთხლის მცირე ნაწილი). კედლები ნაგებია თითქმის თანაბარი ზომის ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით. აფსიდს შემორჩა ერთი სწორკუთხა ნიში. ეკლესიის ირგვლივ ნასახლარების კვალია, ხოლო დასავლეთით — სამი მიწისქვეშა აკლდამა. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 364.
თიანეთის ნამოსახლარი

თიანეთის ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის დაბა თიანეთის ბაღიანების უბნის ჩრდილოეთით, დიდგორის ხევის ნაპირზე. განეკუთვნება XI–XII საუკუნეებს. 1964 წელში სადაზერვო გათხრები ჩაატარა ისტორიის არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსიტუტის ჟალეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ თიანეთის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმთან ერთად, რომელსაც ხელმძღვანელობდა დ. მუსხელიშვილი. ხევის ორივე ნაპირზე გაჭრილ თხრილებში გამოვლინდა კლდის ქვითა და დუღაბით ნაგები კედლის ნაშთები. ერთ-ერთ კედელთან აღმოჩნდა ჩაკირული ქვევრის ნაწილი. ნამოსახლარზე გამოვლინდა მოჭიქულიდა მოუჭიქავი ჯამების, ქოთნებისა და ხელადების ნატეხები. აღმოჩენილი მასალა ინახება არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზასა და თიანეთის მხარეთმცმოდნეობის მუზეუმში. რამიშვილი რ. ჯორბენაძე ბ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 365.
თიანეთის მთავარანგელოზთა ეკლესიის კომპლექსი

თიანეთის მთავარანგელოზთა ეკლესიის კომპლექსი — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის დაბა თიანეთის ბაღიანების უბნის ჩრდილო-დასავლეთით, ტყეში. კომპლექსში შედის მთავარანგელოზთა ეკლესია, კოშკი და გალავანი. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (6,4 x 4,6 მეტრი). დგას გალავნით შემოფარგლული ეზოს შუა ნაწილში. ნაშენია ნატეხი ქვით, ძლიერ დაზიანებულია : კამარა და კონქი ჩამონგრეულია, თითქმის მთლიანად დანგრეულია სამხრეთი კედელი. შესასვლელი ეკლესიას სამხრეთიდან უნდა ჰქონოდა. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე გაჭრილია სწორკუთხა სარკმელი, რომლის ორივე მხარეს თითო პატარა სწორკუთხა ნიშაა. კონქის შემორჩენილ ნაწილში რეზონატორის კვალი ჩანს. კოშკი (3,5 x 3,5 მეტრი) ორსართულიაია, ნაგებია დიდი ზომის ნატეხი ქვით. მისი სამხრეთ-დასავლეთ კედელი გალავანშია ჩართული. I სართული კარიბჭეა, გალავანში ჩართულ კედელში გაჭრილი კარი გარედან თაღოვანია შიგნით — სწორკუთხა. მეორე ჩრდილოეთ კედელში გაჭრილი კარი სწორკუთხაა. სართული ნახევარწრიული კამარითაა გადახურული. II სართლზე მოხვედრა შეიძლებოდა მისადგმელი კიბით. აქ, სამხრეთ-დასავლეთ კედელში, ზემოთკენ შევიწროებული და ბრტყლად გადახურული შესასვლელია, სამხრეთ-აღმოსავლეთ კედელში კი — ვიწრო სწორკუთხა სარკმელი. კოშკი გადახურულია ნატეხი ქვის ფილებით, სახურავი ორფერდაა. გალავანი თითქმის წრიული მოხაზულობისაა. იგი თითქმის მთელ პერიმეტრზეა შემორჩენილი (სიმაღლე 0,8–1,3 მეტრი). გალავნის ჩრდილო—დასავლეთ ნაწილში კარიბჭის ნაშთია. ბაქრაძე ზ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 365.
თიანეთის მარიამწმინდის ეკლესია

თიანეთის მარიამწმინდის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის დაბა თიანეთის დასავლეთით, შემაღლებულ ადგილზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (4,2 x 3 მეტრი). აქვს სწორკუთხა საკურთხეველი. ნაგებია ნატეხი ქვით. ძლიერ დაზიანებულია, ჩამონგრეულია გადახურვა, მთლიანად დანგრეულია სამხრეთი კედელი, დანარჩენი კედლები 2–2,5 კილომეტრზეა შემორჩენილი. შესასვლელი სამხრეთიდან ჰქონია. აღმოსავლეთ კედლის შუა ნაწილში სწორკუთხა სარკმელია გადაჭრილი. მეორე სარკმელი დასავლეთ კედელშია საკურთხევლის სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლების აღმოსავლეთ კიდეში თითო პატარა სწორკუთხა ნიშაა (სამხრეთი ნიშის მხოლოდ ძირია შემორჩენილი). ინტერიერი შელესილი ყოფილა. ბაქრაძე ზ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 365.
თიანეთის ეკლესია (მრავალმნიშვნელოვანი)

თიანეთის ეკლესია შესაძლოა აღნიშნავდეს: თიანეთის პირველი ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დაბა თიანეთის დასავლეთით; თიანეთის მეორე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დაბა თიანეთის ბაღიანების უბნის ჩრდილოეთით; თიანეთის მესამე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დაბა თიანეთის ჩრდილო–დასავლეთით; თიანეთის მეოთხე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დაბა თიანეთის ბაღიანების უბნის ჩრდილოეთით 1 კილომეტრზე.
ბოჭორმის ნამოსახლარი

ბოჭორმის ნამოსახლარი შესაძლოა აღნიშნავდეს: ბოჭორმის პირველი ნამოსახლარი; ბოჭორმის მეორე ნამოსახლარი; ბოჭორმის მესამე ნამოსახლარი; ბოჭორმის მეოთხე ნამოსახლარი; ბოჭორმის მეხუთე ნამოსახლარი; ბოჭორმის მეექვსე ნამოსახლარი; ბოჭორმის მეშვიდე ნამოსახლარი; ბოჭორმის მერვე ნამოსახლარი.
ვაჩნაძიანის ეკლესია (მრავალმნიშვნელოვანი)

ვაჩნაძიანის ეკლესია შესაძლოა აღნიშნავდეს: ვაჩნაძიანის პირველი ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაჩნაძიანის სამხრეთით; ვაჩნაძიანის მეორე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაჩნაძიანის სამხრეთით; ვაჩნაძიანის მესამე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაჩნაძიანის სამხრეთ-დასავლეთით.
მჟაუნმჟავას ანჰიდრიდი

მჟაუნმჟავას ანჰიდრიდი — ჰიპოთეტური ორგანული ნივთიერება, ქიმიური ფორმულით C2O3. წარმოადგენს მჟაუნმავას, რომელსაც ერთი მოლი წყალი აქვს წართმეული ან ეთილენის ოქსიდს, რომელსაც ორივე ნახშირბადზე ჟანგბადები აქვს დამატებული, ანუ ორი კეტონის ფუნქციური ჯგუფი. მიეკუთვნება ოქსოკარბონებს და არის ნახშირბადის ერთ-ერთი ოქსიდი. ნაერთის დიმერი, ანუ დიოქსან ტეტრაკეტონი არსებობს, იგი მჟაუნმჟავას ანჰიდრიტის ციკლური დიმერია, რომელიც 0 °C-ზე იშლება. ↑ Paolo Strazzolini; Alberto Gambi; Angelo G. Giumanini; Hrvoj Vancik (1998). „The reaction between ethanedioyl (oxalyl) dihalides and Ag2C2O4: a route to Staudinger’s elusive ethanedioic (oxalic) acid anhydride“. J. Chem. Soc., Perkin Trans. 1 (16): 2553–2558. doi:10.1039/a803430c. ↑ Strazzolini, P.; Gambi, A.; Giumanini, A. G.; Vancik, H. (1998). „The reaction between ethanedioyl (oxalyl) dihalides and Ag2C2O4: a route to Staudinger’s elusive ethanedioic (oxalic) acid anhydride“. Journal of the Chemical Society, Perkin Transactions 1. 1998 (16): 2553–2558. doi:10.1039/a803430c.
გენადი ჩირგაძე

გენადი ჩირგაძე (დ. თარიღი უცნობია, ქუთაისი) — ქართველი სპორტსმენი (სამბო), არჩილ ჩოხელის მემორიალის გამარჯვებული (2015, თბილისი, საქართველო, 52 კგ), მსოფლიო ჩემპიონატის გამარჯვებული (2014, ნარიტა, იაპონია, -52 კგ). გენადი ჩირგაძე[მკვდარი ბმული] — ქართული სპორტი