laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ალექსი გერასიმოვი

ალექსი გერასიმოვი (დ. 26 აპრილი, 1936, თბილისი — გ. 2019) — ქართველი მეცნიერი, ფიზიკოსი. ფიზიკა-მათემატიკის დოქტორი, პროფესორი. 1959 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტი. 1959-1962 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასპირანტი. 1962-1965 წლებში კი თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტის მეცნიერ-თანამშრომელი. ნახევრადგამტარულ ხელსაწყოთა სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის ლაბორატორიის გამგე იყო 1965-1976 წლებში, ხოლო 1976-1982 წლებში სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტ „მიონის“ დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო დარგში და მთავარი ინჟინერი. 1997-2003 იყო წლებში საქართველოს პრეზიდენტის თანაშემწე ეროვნებათაშორის საკითხებში. თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ნახევარგამტარული მიკროელექტრონიკის კათედრის გამგე 1982-2006 წლებში, ნახევარგამტარული მიკროელექტორინიკის ფიზიკური საფუძვლების სამეცნიერო კვლევითი ლაბორატორიის ხელმძღვანელი. 2006-2010 წლებში კი „Gerasimov research Lab, Seattle“, თბილისის ფილიალის აღმასრულებელი დირექტორი. გამოქვეყნებული აქვს 232 სამეცნიერო სტატია, 2 მონოგრაფია, არის 9 პატენტისა და 1 სამეცნიერო აღმოჩენის ავტორი. საკანდიდატო დისერტაციის თემა - „რადიაციული დეფექტების გამოკვლევა T=77K-ზე ჩქარი ელექტრონებით და გამა-კვანტებით გასხივებულ გერმანიუმში“, დაიცვა 1974 წელს. სადოქტორო დისერტაციის თემა - „წერტილოვანი დეფექტების მიგრაციის და ურთიერთქმედების მექანიზმი არამეტალური მასალების რადიაციულ ფიზიკაში“, დაიცვა 1989 წელს. 2005 - ილია ვეკუას სახელობის პრემია 1993 - აშშ-ის ფიზიკური საზოგადოების ჯილდო ნანოტექნოლოგიის საწყისები = Introduction to nanotechnology, თბ., 2009, გვ. 185 ISBN 978-9941-0-1105-4 ნახევარგამტარული ხელსაწყოების შექმნის დაბალტემპერატურული ტექნოლოგიის საფუძვლები, თბ., 2005, გვ. 235 ვინ ვინაა საქართველოში: ქართული ბიოგრაფიული ცნობარი, თბ., 1998-1999, გვ. 83 ალექსი გერასიმოვი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
მედანი (ინდონეზია)

მედანი (ინდონ. Medan) — ინდონეზიის ჩრდილოეთ სუმატრის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. კუნძულ სუმატრის ყველაზე უფრო დიდი და მოსახლეობის მიხედვით ინდონეზიაში მეოთხე ქალაქი ჯაკარტის, სურაბაიის და ბანდუნგის შემდეგ. განლაგებულია პროვინციის ჩრდილოეთით, ქალაქის ცენტრში მდებარეობს საერთაშორისო აეროპორტი Polonia, დასავლეთით საერთაშორისო აეროპორტი Kualanamu, ჩრდილოეთით — უდიდესი პორტი ბელავანი. ქალაქ მედანის დაარსების ოფიციალური თარიღია — 1590 წლის 1 ივლისი. მედანმა განვითარება დაიწყო ჯერ კიდევ როგორც სოფელმა სახელად კამპუნგ მედანი (სოფელი მედანი). ქალაქი 1590 წელს დააარსა რაჯა გურუ პატიმპუსმა. მედანის პირველი მოსახლეები იყვნენ ბატაკები — პროტომალაელების შთამომავლები, ჩრდილოეთ სუმატრის მკვიდრი მოსახლეობა. 1860-იან წლებამდე მედანი ვითარდებოდა ნელა, შემდგომ ნიდერლანდელმა კოლონისტებმა, რომლებმაც 1872 წელს წაართვეს მედანი ადგილობრივ სულთან დელის, დაიწყეს მიწის გასუფთავება თამბაქოს პლანტაციებისთვის. მედანი მალე გახდა ადმინისტრაციული და კომერციული მოქმედების ცენტრი, რომელიც განსაზღვრავს ინდონეზიის დასავლეთ ნაწილის განვითარებას. 1915 წელს მედანი ოფიციალურად გახდა ჩრდილოეთ სუმატრის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი, ხოლო ქალაქის ოფიციალური სტატუსი მიიღო 1918 წელს. ქალაქ მედანში ცხოვრობს 2 მილიონზე მეტი ადამიანი. «მედანი» ინდონეზიურ და მალაიურ ენებზე ნიშნავს მინდორს, მაგრამ სიტყვა გაჩნდა კაროს ენიდან და ის ნიშნავს «კარგს», «ჯანმრთელს». მედანის მოსახლეობას აქვს შერეული ეთნიკური და რელიგიური შემადგენლობა. ის ინდონეზიაში ცნობილია, როგორც ბატაკების სამშობლო, თუმცა ეს ხალხი გაბნეულია მთელ ჩრდილოეთ სუმატრაში. ამას გარდა, ქალაქში ცხოვრობს იაველების მსხვილი ეთნიკური ჯგუფი, ძირითადად იავის კუნძულიდან, რომლებიც აქ XX საუკუნეში გადმოსახლდნენ ხელისუფლების შიდა მიგრაციული პოლიტიკის შედეგად და რომლის მიზანი იყო კუნძულ იავის მოსახლეობის სიმჭიდროვის შესუსტება. მედანში მცხოვრები ჩინელები აკონტროლებენ ქალაქის ბიზნესის მნიშვნელოვან ნაწილს. მათთან ერთად ცხოვრობს ტამილების მნიშვნელოვანი ნაწილი. ინდონეზიური ენის გარდა მედანში ასევე ლაპარაკობენ იავურ, ტამილურ, ჩინურ და ინგლისურ ენებზე. მედანში ცხოვრობენ ქრისტიანები, მუსლიმები, ბუდისტები და დაოსისტები.  მალაიზია პენანგი (1984)  იაპონია იტიკავა (1989)  სამხრეთ კორეა კვანჯუ (1997)  ჩინეთი ჩენდუ მედანი (ინდონეზია), ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე Official Government website Medanesia – Medan Forum ↑ 1.00 1.01 1.02 1.03 1.04 1.05 1.06 1.07 1.08 1.09 1.10 1.11 1.12 1.13 1.14 1.15 1.16 1.17 1.18 1.19 1.20 Indonesian Minister of Home Affairs Decree Number 050-145 of 2022 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q112136164"></a>
მერაბ რობაქიძე

მერაბ რობაქიძე (დ. 24 აპრილი, 1938, ბათუმი) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე, მეცნიერი, პედაგოგი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (2003), პროფესორი. 1962 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი; ამავე უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტის არმენოლოგიის კათედრის ასპირანტურა — 1965 წელს. 1966-1970 წლებში — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, არმენოლოგიის კათედრის ლაბორანტი; 1970-1980 წლებში — ამავე კათედრის უფროსი ლაბორანტი; 1980-2000 წლებში — არმენოლოგიის კათედრის მასწავლებელი, უფროსი მასწავლებელი; 2000-2004 წლებში — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, არმენოლოგიის კათედრის დოცენტი; 2004 წლიდან — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, არმენოლოგიის კათედრის ასოცირებული პროფესორი. მონაწილეობდა ქართულ-სომხური და სომხურ-ქართული ლექსიკონების შექმნაში. სამეცნიერო შრომების ავტორი. საკანდიდატო დისერტაციის თემა — დაიცვა 1999 წელს „შუშანიკის წამების“ ანთროპოლოგიურ ცნებათა ინტერპრეტაციისათვის“; სადოქტორო დისერტაციის თემა — დაიცვა 2003 წელს „ვეფხისტყაოსნის“ ანთროპოლოგიურ ცნებათა ინტერპრეტაცია“. "შუშანიკის წამების" ანთროპოლოგიურ ცნებათა ინტერპრეტაცია („დედათა ბუნების იწროება“) : ქართ.-სომხ. ენობრივ ურთიერთობათა შუქზე (ავტორი), თბ., ნეკერი, 2009, გვ. 186 — ISBN: 9789941404900 "ვეფხისტყაოსნის" ანთროპოლოგიურ ცნებათა ინტერპრეტაციისათვის (ავტორი). თბ., ნეკერი, 2009, გვ. 172 — ISBN: 9789941404894 სომხურ-ქართული ლექსიკონი (რედაქტორი). თბ., ნეკერი, 1996, გვ. 334 საქართველოს მეცნიერებათა დოქტორები, 1992-2006/შემდგ. და რედ.: ჯაფარიძე ი., თბ., 2012, გვ. 486; მერაბ რობაქიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ფასანაური

ფასანაური — დაბა დუშეთის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (ვეშაგურნი, ზემო ამირნი, მეჯილაურნი, უკანამხარი, ჩირიკი, ცხვედიეთი, წინამხარი, წინკობანი, წიფორი, ჭიკანი, ხევშა). მდებარეობს მდინარეების მთიულეთის და გუდამაყრის არაგვის შესაყართან, საქართველოს სამხედრო გზაზე, ზღვის დონიდან 1050 მ, დუშეთიდან 47 კმ. ჰავა ზომიერად ნოტიოა, იცის ზომიერად ცივი ზამთარი და ხანგრძლივი გრილი ზაფხული. საშუალო წლიური ტემპერატურაა 7,8°C, ინავრისა -4,1°C, ივლისის 18,5°C; აბსოლუტური მინიმუმი -30°C, აბსოლუტური მაქსიმუმი 36°C. ნალექები 1000 მმ წელიწადში. ფასანაური ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარის, მთიულეთის ცენტრია. გადმოცემის მიხედვით ეს ადგილი ძველად წარმოადგენდა ვაჭრობის ერთ–ერთ ცენტრს. მისი სახელწოდებაც სწორედ ამ ფაქტმა განაპირობა, სავარაუდოდ ის დაკავშირებული სიტყვასთან „ფასი“. დაბის სტატუსი მიენიჭა 1966 წელს. საბჭოთა პერიოდში მოქმედებდა მეცხოველეობის მეურნეობა, საშუალო და სამუსიკო სკოლა, საავადმყოფო, აფთიაქი (მეცხრამეტე საუკუნის 80-იანი წლებიდან), 2 ბიბლიოთეკა, მატყლის შეგროვებისა და პირველადი დამუშავების საწარმო, ტურბაზა და ორი სასტუმრო „ინტურისტი“ და „არაგვი“. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით დაბაში ცხოვრობს 1148 ადამიანი. ფასანაური ადგილობრივი მნიშვნელობის კურორტია და წარმოადგენს ტურისტული მიზიდულობის ცენტრს. მოქმედებს სასტუმრო „არაგვი“. ფასანაური ცნობილია მთიულური სამზარეულოთი და ფასანაურული ხინკლით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 236. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 6 სექტემბერი 2016. ↑ საქართველოს სატელეფონო კოდები — „სილქნეტი“. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-06. ციტირების თარიღი: 2011-08-14. ↑ საქართველოს საფოსტო ინდექსები — „საქართველოს ფოსტა“ ↑ ს. მაკალათია, „მთიულეთი“, ტფ., 1930, გვ. 12 ↑ 5.0 5.1 საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის შედეგბი, ტომი I. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2003). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-09-28. ციტირების თარიღი: 28 სექტემბერი, 2016.
მიხეილ ქოჩაკიძე

მიხეილ ქოჩაკიძე (დ. 1909, მუხიანი — გ. 1997) — ქართველი არქიტექტორი, ინჟინერი. 1932 წელს დაამთავრა საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი არქიტექტურის სპეციალობით და მოსკოვის საინჟინრო-სამშენებლო ინსტიტუტის ასპირანტურა. 1932-1936 წლებში მუშაობდა სამშენებლო ორგანიზაცია „მოსკოვმშენში“ ტექნიკოსად, სამუშაოთა მწარმოებლად და მშენებლობის უბნის უფროსად. 1936-1942 წლებში მუშაობდა საპროექტო ინსტიტუტ „საქქალაქსახპროექტის“ უფროს არქიტექტორად, მთავარ ინჟინრად, პროექტის მთავარ არქიტექტორად, არქიტექტურული სახელოსნოს ხელმძღვანელად. 1942-1946 წლებში მუშაობდა საქართველოს სახალხო კომისარიატის სახელმწიფო კონტროლის მთავარ კონტროლიორად, კომუნალური მეურნეობისა და მშენებლობის დარგში. 1946-1948 წლებში იყო კომუნალური მეურნეობის სახალხო კომისარიატის უფროსის მოადგილე. 1949-1950 წლებში იყო ქუთაისის საავტომობილო ქარხნის დირექტორის მოადგილე მშენებლობის დარგში. 1950-1952 წლებში საქართველოს მინისტრთა საბჭოსთან არსებული არქიტექტურისა და მშენებლობის საქმეთა განყოფილების უფროსი. 1952-1953 წლებში იყო ქუთაისის საოლქო კომიტეტის აღმასკომის თავმჯდომარის მოადგილე მშენებლობის დარგში. 1953-1960 წლებში საქართველოს მინისტრთა საბჭოს უფროსი რეფერენტი, საქართველოს მშენებლობის საქმეთა სახელმწიფო კომიტეტის „საქსახმშენის“ თავმჯდომარის მოადგილე, საქართველოს მინისტრთა საბჭოს უფროსი რეფერენტი. 1960 წლიდან მუშაობდა საქართველოს განათლების მინისტრის მოადგილედ მშენებლობის დარგში. დიდი წვლილი აქვს შეტანილი საქართველოს განათლების სისტემის ინფრასტრუქტურის განახლებისა და განვითარების საქმეში. მისი ნამუშევრებია: ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტის შენობათა კომპლექსის რეკონსტრუქცია (პიონერთა სასახლედ გადაკეთება), თბილისის №31 ქარხნის საცხოვრებელი დასახლების, საცხოვრებელი სახლების (თბილისში საბჭოსა და უნივერსიტეტის ქუჩებზე), მრავალსართულიანი საცხოვრებელი სახლების (საქართველოს სხვადასხვა ქალაქებსა და რაიონებში) და სხვა პროექტები. მიღებული ჰქონდა სახელმწიფო ჯილდოები. 1996 — ღირსების ორდენი საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი საქართველოს დამსახურებული არქიტექტორი საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, თბ., 2017, გვ. 573 წიგნი ღირსებისა: თამაზ ყიფიანი, თენგიზ გაჩეჩილაძე, გურამ სიმონიშვილი, თბ., 2000, გვ. 413 მიხეილ ქოჩაკიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
იოსებ ქართველიშვილი

იოსებ ქართველიშვილი (დ. 25 დეკემბერი, 1941, თბილისი — გ. 20 მარტი, 1996) — ქართველი გეოგრაფი, მეცნიერი, პედაგოგი და კარტოგრაფი.. 1966 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი კარტოგრაფიის სპეციალობით. 1965 წელს შრომითი საქმიანობა დაიწყო საქართველოს კვების მრეწველობის სამინისტროს საპროექტო ინსტიტუტის საძიებო განყოფილებაში მუშის თანამდებობაზე. 1966-1969 წლებში მუშაობდა ქართული საბჭოთა ენციკლოპედიის კარტოგრაფიის რედაქციაში ჯერ რედაქტორად, შემდეგ კი უფროს რედაქტორად. 1969-1971 წლებში — ამავე რედაქციაში სამეცნიერო რედაქტორად. 1971-1988 წლებში — ენციკლოპედიის კარტოგრაფიისა და ილუსტრაციის რედაქციის უფროს სამეცნიერო რედაქტორად. 1971-1972 წლებში მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ქვეყანათმცოდნეობის კათედრაზე, 1973-1989 წლებში — კარტოგრაფია-გეოდეზიის კათედრის უფროსი მასწავლებელია, სადაც კარტოგრაფიის სპეციალობის სტუდენტებთან ლექციებს კითხულობდა. 1989 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე იგი შეთავსებით იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტის კარტოგრაფიისა და აეროკოსმოსური მეთოდების განყოფილების გამგე. 1969-1973 წლებში დაუსწრებელი ასპირანტურის კურსი გაიარა ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტში და ამუშავებდა საკვალიფიკაციო თემას. ამ პერიოდში დაეუფლა თემატური რუკების შექმნის მეთოდებს. 1978 წელს მოსკოვში სტაჟირება გაიარა უმაღლესი სასწავლებლების მასწავლებელთა კვალიფიკაციის ამაღლების ფაკულტეტზე სპეციალობით „აეროკოსმოსური მეთოდები გეოგრაფიულ კვლევაში“ და „კოსმოსური კარტოგრაფია“, ხოლო 1986 წელს სსრკ მინისტრთა საბჭოსთნ არსებულ გეოდეზიისა და კარტოგრაფიის მთავარი სამმართველოს N8 ფაბრიკაში რუკების შედგენის, გაფორმების და რედაქტირების საკითხებზე. მისი სამეცნიერო კვლევითი მუშაობა ძირითადად მოსახლეობის სიმჭიდროვისა და განლაგების პრობლემებს ეხებოდა. ასევე, ეროვნული სტრუქტურის ტერიტორიული დინამიკის რეტროსპექტულ კარტოგრაფირებას. შრომებში და რუკებზე განხილული და ასახულია საქართველოს ტურიზმის, ალპინიზმისა და კურორტების განვითარების პრობლემები. საინტერესო სამუშაო ჩაატარა კოსმოსურ კარტოგრაფირებაში. გამოქვეყნებული აქვს ათზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი და მისი რედაქტორობით გამოცემულია ათეულობით რუკა. განსაკუთრებით აღსანიშნავია ენციკლოპედიაში მოთავსებული რუკების რედაქტირება. საქართველოს სახელმწიფო პრემია, მეცნიერებისა და ტექნიკის დარგში (ერთობლივი გამარჯვება, გარდაცვალების შემდეგ) საქართველოს მეცნიერებისა და ტექნიკის დარგის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები 1993-2004 წლებში, თბ., 2012, გვ. 71 ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი, თბ., 2003, გვ. 259 იოსებ ქართველიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ზურაბ ლეკვეიშვილი

ზურაბ ლეკვეიშვილი (დ. 11 მარტი, 1934, იანეთი, სამტრედიის რაიონი) — ქართველი ინჟინერი. 1958 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი. 1958-1969 წლებში მუშაობდა საპროექტო ინსტიტუტ "საქქალაქმშენსახპროექტში" ინჟინრად, უფროს ინჟინრად, ჯგუფის ხელმძძღვანელად, პროექტისა და განყოფილების მთავარ ინჟინრად და განყოფილების უფროსად. 1969 წელს გადაიყვანეს საპროექტო ინსტიტუტ "საქსახწყალპროექტში" მთავარ ინჟინრად. იყო საქართველოს საბინაო-კომუნალური მეურნეობის სამინისტროს სამშენებლო ტრესტ "საქკომუნრეწმმშენის" მთავარი ინჟინერი 1972 წლიდან, 1978 წლიდან კი ამავე ტრესტის მმართველი. 1987 წელს დაინიშნა საქართველოს კომუნალური მეურნეობის სამინისტროს საპროექტო ორგანიზაციის "საქბინრემპროექტის" მთავარ სპეციალისტად. 1988 წელს იყო თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის სამმართველოს მთავარ ინჟინერი 1991 წელს კი საქართველოს კომუნალური მეურნეობის გაერთიანების თავმჯდომარის პირველ მოადგილედ. ხელმძღვანელობდა ქალაქებისა და რაიონული ცენტრების წყალსადენ-კანალიზაციის მაგისტრალური ქსელსბისა და ნაგებობების ტექნიკური დოკუმენტაციის დამუშავებას, შავნაბადაში ახალგაზრდული ქალაქის, უმაღლესი სასამართლოს, მწერალთა კავშირის ადმინისტრაციული შენობების სარეკონსტრუქციო სამუშაოებს, რესპუბლიკური სასტუმროების მშენებლობას. დაჯილდოებულია საქართველოს უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის საპატიო სიგელით. საპატიო ნიშნის ორდენი საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, თბ., 2017, გვ. 339-340 ზურაბ ლეკვეიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ლონდა სამსონიძე

ლონდა სამსონიძე (დ. 15 თებერვალი, 1945, თბილისი — გ. 29 მაისი, 2000) — ქართველი მუსიკოსი, პედაგოგი, ხელოვნებათმცოდნემ პიანისტი, ფსიქოლოგიის მეცნიერებათა კანდიდატი, ხელოვნებათმცოდნეობის მეცნიერებათა დოქტორი. 1968 წელს დაამთავრა ვანო სარაჯიშვილის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია (საფორტეპიანო). იყო ვ. სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის პედაგოგი, 1998 წლიდან პროფესორი, 1991-1999 წლებშ პრორექტორი; საკანდიდატო დისერტაციის თემა — დაიცვა 1978 წელს „მუსიკის განცდის განვითარების თავისებურებათა ზოგიერთი ასაკობრივი ფსიქოლოგიური თავისებურებანი“. სადოქტორო დისერტაციის თემა — დაიცვა 1995 წელს „მუსიკალური აზროვნების განვითარების საწყისები“. საქართველოს პედაგოგიკის მეცნიერებათა აკადემია, წევრი (1998-2000) 1996 — ღირსების მედალი მუსიკის ფსიქოლოგია : ლექციები მუსიკოს-პედაგოგების, სტუდენტებისა და მოსწავლეებისათვის (ავტორი), თბ., ვ. სარაჯიშვილის სახ. სახელმწ. კონსერვატორია, 2012, გვ. 136 — ISBN: 9789941919756 ქართული მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი. თბ., 2015, გვ. 418 წიგნი ღირსებისა: ტ. 1/ შემდგ.: ყიფიანი თ., (რედ.), გაჩეჩილაძე თ., სიმონიშვილი გ., თბ., 2000, გვ. 395 საქართველოს მეცნიერებათა დოქტორები, 1992-2006/შემდგ. და რედ.: ჯაფარიძე ი., თბ., 2012, გვ. 586 ლონდა სამსონიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ტრენინგი

ტრენინგი — ტერმინის ზოგადი მნიშვნელობაა სწავლება, წვრთნა. ამ ტერმინით აღინიშნება ისეთი სახის ინტერაქტიული საგანმანათლებლო ან სასწავლო პროგრამა, ხშირად მოკლევადიანი, რომელიც მიმართულია ადამიანისთვის გარკვეული სპეციფიკური უნარ-ჩვევების შეძენაზე. ტრენინგის მიზანია, ადამიანებს შეასწავლოს ისეთი სპეციფიკური უნარ-ჩვევები, რაც მათ აუმაღლებს კვალიფიკაციას და დაეხმარება, ჩაერთონ ახალ სამუშაო პროცესში. ზურაბიშვილი დ., გობრონიძე გ., სამოქალაქო განათლების ლექსიკონი, საიას იურიდ. განათლ. ხელშეწყობის ფონდი, თბ., 2011. ISBN 978-9941-0-3354-4.
ტრიბუნალი

ტრიბუნალი (ლათ. tribunal — სამსჯავრო) — საგანგებოდ შექმნილი სასამართლო ან სხვაგვარი მართლმსაჯულების ორგანო, რომელიც, როგორც წესი, განიხილავს სამხედრო დანაშაულებს და მათთან დაკავშირებულ საქმეებს. განსაკუთრებულ შემთხვევებში, ტრიბუნალი შეიძლება გამოყენებულ იქნეს უაღრესად მძიმე (სისხლის სამართლებრივი ან სხვა სახის) დანაშაულის ჩამდენი სამოქალაქო პირების მიმართაც. უახლესი ისტორიიდან ყველაზე ცნობილი ტრიბუნალებია: ნიურნბერგის პროცესი — მეორე მსოფლიო ომში გერმანელი ომის მთავარი დამნაშავეების გასამართლება საერთაშორისო სამხედრო ტრიბუნალის მიერ ქალაქ ნიურნბერგში (გერმანია). ჰააგის ტრიბუნალი — საერთაშორისო ტრიბუნალი ყოფილი იუგოსლავიის საკითხებზე, გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის სტრუქტურა, ქალაქ ჰააგაში (ნიდერლანდები). ზურაბიშვილი დ., გობრონიძე გ., სამოქალაქო განათლების ლექსიკონი, საიას იურიდ. განათლ. ხელშეწყობის ფონდი, თბ., 2011. ISBN 978-9941-0-3354-4.
უდანაშაულობის პრეზუმფცია

უდანაშაულობის პრეზუმფცია — სისხლის სამართლის ერთ-ერთი პრინციპი, ადამიანის უფლებების ერთ-ერთი ძირითადი შემადგენელი უფლება, რომლის შესაბამისად, დანაშაულის ჩადენაში ეჭვმიტანილი და / ან ბრალდებული პირი არ მიიჩნევა დამნაშავედ მანამდე, ვიდრე მიუკერძოებელი და დამოუკიდებელი სასამართლო არ დაამტკიცებს მის ბრალეულობას. ამასთან, მნიშვნელოვანია, რომ საქმის განხილვის პროცესში უზრუნველყოფილი უნდა იყოს ბრალდებულის დაცვისათვის საჭირო კანონით გათვალისწინებული ყველა აუცილებელი საპროცესო გარანტია, რომლიდანაც ერთ-ერთი არის მაგალითად, ადვოკატის ყოლის უფლება. უდანაშაულობის პრეზუმფციის პრინციპი დღეს დაფიქსირებულია მსოფლიოს პრაქტიკულად ყველა ქვეყნის შიდასახელმწიფოებრივ აქტში, მათ შორის საქართველოს კონსტიტუციაშიც და, ასევე, მრავალ საერთაშორისო სამართლებრივ დოკუმენტში. ზურაბიშვილი დ., გობრონიძე გ., სამოქალაქო განათლების ლექსიკონი, საიას იურიდ. განათლ. ხელშეწყობის ფონდი, თბ., 2011. ISBN 978-9941-0-3354-4.
ოლორი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ოლორი შეიძლება აღნიშნავდეს: ოლორი — მდინარე დასავლეთ საქართველოში, ენგურის მარჯვენა შენაკადი; ოლორი — სოფელი წალენჯიხის მუნიციპალიტეტში.
სალომე ომიაძე

სალომე ომიაძე (დ. 30 მარტი, 1969) — ქართველი ენათმეცნიერი, მეცნიერი, პედაგოგი. სამეცნიერო შრომების ავტორი. ერთი რომანის, 7 მოთხრობის, 100-ზე მეტი საბავშვო ლექსის ავტორი. ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტის ქართველურ ენათა განყოფილება 1991 წელს და ამავე უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტის ასპირანტურა 1994 წელს. დოქტორანტურა კი 2006 წელს. 1991-1994 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის, ახალი ქართული ენის კათედრის ასპირანტი, 1995-1997 წელს კი ამავე უნივერსიტეტის ახალი ქართული ენის კათედრის მასწავლებელი. ახალი ქართული ენის კათედრის დოცენტი იყო 1997-2006 წლებში. 2006 წლიდან იყო ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტის, ასოცირებული პროფესორი. 1993-1995 წლებში იგი აგრეთვე იყო ეგზიუპერის სახელობის ქართულ-ფრანგული კოლეჯის, ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებელი. სატელევიზიო სტუდია "აუდიენცია", სტილისტ-რედაქტორი 1995-1996 წლებში და 2004-2009 წლებში საქართველოს საზოგადოებრივ საქმეთა ინსტიტუტის. 2004-2007 წლებში იყო მიწვეული ლექტორი, 2007-2009 წლებში კი სრული პროფესორი. 2008-2016 წლებში იყო კავკასიის უნივერსიტეტის, მიწვეული ლექტორი. 2011-2015 წლებში კი არნ. ჩიქობავას სახელობის ენათმეცნიერების ინსტიტუტის, ზოგადი ენათმეცნიერების განყოფილების მთავარი მეცნიერ-თანამშრომელი. ასევე იყო ამავე ინსტიტუტის ზოგადი ენათმეცნიერების განყოფილების უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი 2015-2018 წლებში. ზოგადი ენათმეცნიერების განყოფილების მთავარი მეცნიერ-თანამშრომელია 2018 წლიდან. კვლევის ძირითადი მიმართულებები: ლინგვოკულტუროლოგია, ქართული ენის სტილისტიკა, პრაგმატიკა, სემიოტიკა, კოგნიტიური ლინგვისტიკა, პედაგოგიკა. საგანმანათლებლო რესურსების ნაკრები ჩვენი სამყარო : პირველი სერიის მეხუთე მოდული ”წითელი ჭიამაია”, თბ., 2015, გვ. 36 ISBN 9789941946011 საპნის ბუშტები : მოთხრობა, თბ., 2015, გვ. 16 საგანმანათლებლო რესურსების ნაკრები ჩვენი სამყარო : მეორე სერიის მერვე მოდული "პარკში", თბ., 2015, გვ. 30 ISBN 9789941943904 ანას : წერილები და მოგონებები ანა კალანდაძეზე, თბ., ენათმეცნიერების ინ-ტი, 2014, გვ. 253 დედები და შვილები : ლექსი, თბილისი, სანი, 2002, გვ. 12 ISBN 9992898593 საქართველოს მეცნიერებათა დოქტორები, ირინა ჯაფარიძე, თბ., 2012,გვ. 484 სალომე ომიაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
მზია მილაშვილი

მზია მილაშვილი (დ. 1959, თბილისი) — ქართველი არქიტექტორი, მეცნიერი. 1982 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის არქიტექტურის ფაკულტეტი და 1989 წელს მოსკოვის საცხოვრებლის ტიპური და ექსპერიმენტული პროექტების ცენტრალურ სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის ასპირანტურა. 1982-1986 წლებში მუშაობდა სოხუმში, „საქსახლკოლმშენპროექტის“ აფხაზეთის და ს. ი. „საქსოფლმშენსახპროექტის“ სოხუმის ფილიალებში ჯერ არქიტექტორის, მერე უფროსი არქიტექტორის თანამდებობაზე. ამ პერიოდში მისი ავტორობით და თანაავტორობით შეიქმნა სოხუმის ეთრზეთების ფაბრიკის, ოჩამჩირის რაიონის სოფელ ჭლოუს საშუალო სკოლის, აბრსკილის მღვიმის ადმინისტრაციული შენობების გამწვანება, ასევე სხვა პროექტები. 1995 წლიდან ის პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწევა. თავდაპირველას საქართველოს სახელმწიფო აგრარულ უნივერსიტეტის სატყეო-სამეურნეო ფაკულტეტზე მუშაობს, სადაც ახლად შექმნილი „მწვანე მშენებლობის არქიტექტურის“ სპეციალობისთვის შეადგინა სასწავლო გეგმები, პროგრამები და სალექციო კურსები მთელი რიგი დისციპლინებისთვის. 1996 წლიდან ის საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის არქიტექტურის ინსტიტუტში იწყებს მოღვაწეობას. აქ ჯერ მოწვეული პედაგოგის, ხოლო 1999 წლიდან ამავე ინსტიტუტის ინტერიერისა და დიზაინის კათედრის დოცენტის თანამდებობაზე მუშაობს. 2006 წელს ის არქიტექტურის, ურბანისტიკია და დიზაინის ფაკულტეტზე სრული პროფესორის თანამდებობას იკავებს. 2007 წელს მზია მილაშვილი დაინიშნა არქიტექტურის, ურბანისტიკია და დიზაინის ფაკულტეტის არქიტექტურის საფუძვლებისა და თეორიის დეპარტამენტის უფროსად. პედაგოგიურ და სამეცნიერო მოღვაწეობასთან ერთად ის აქტიურად განაგრძობს პრქტიკულ და შემოქმედებით მუშაობას არქიტექტურს დარგში, არის ავტორი მთელი რიგი არქიტექტორული პროექტებისა, მათ შორისაა: კ. ჩაჩავას სახელობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის შენობის რეკონსტრუქციის პროექტი, ვაშლოვანის ეროვნული პარკის ადმინისტრაციული შენობის პროექტი და სხვა. თბილისის არქიტექტურის და ქალაქთმშენებლობის თანამედროვე პრობლემები: სამეცნ. კონფერენციის თეზისები, თბ., სტუ, 2010, გვ. 50 ISBN 9789941148385 მეთოდური მითითებები არქიტექტურის, ურბანისტიკისა და დიზაინის ფაკულტეტის ბაკალავრებისათვის, თბ., სტუ, 2009, გვ. 24 ISBN 9789941145445 საცხოვრებელი სახლი-სასტუმრო საქართველოს საკურორტო განაშენიანებისათვის: მეთოდ. მითითება, თბ., სტუ, 2008, გვ. 15 ISBN 9789941142321 საქართველოს ინჟინერი ქალები, თბ., 2008, გვ. 105-106 მზია მილაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
თამარ სხილაძე

თამარ სხილაძე (დ. 6 მაისი, 1965, თბილისი) — ქართველი ინჟინერი და მეცნიერი. 1989 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი სამრეწველო და სამოქალაქო მშენებლობის სპეციალობით. საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ასპირანტურა. 1989-2010 წლებში მუშაობდა სახელმწიფო საპროექტო ინსტიტუტ „თბილქალაქპროექტში“. X არქიტექტურულ სახელოსნოში ინჟინერ-კონსტრუქტორად, ჯგუფის ხელმძღვანელად. 2011 წლიდან მუშაობს შპს „თბილქალაქპროექტში“ ჯგუფის ხელმძღვანელად, პროექტის კოორდინატორად. 2008 წლიდან შპს „ტრიადას“ დირექტორია. მისი უშუალო მონაწილეობითა და ხელმძღვანელობით დამუშავებულ იქნა მრავალი სამრეწველო, სასოფლო-სამეურნეო და საზოგადოებრივი დანიშნულების მნიშვნელოვანი ობიექტის მშენებლობის პროექტი. მათ შორის: ოთარ ღუდუშაურის სახელობის მრავალპროფილური საავადმყოფოს, საქართველოს საცნობარო ლაბორატორიის, სამონასტრო კომპლექსის ქალაქ ახალციხეში, სულხან-საბას სახელობის სასწავლო უნივერსიტეტის, დიაბეტიან ბავშვთა სარეაბილიტაციო ცენტრის, რკინიგზის სადგურ „თბილისი საკვანძოს“ საკონტეინერო ტერმინალის, ქალაქი ახალციხის სარკინიგზო სადგურის ინფრასტრუქტურის ობიექტების, მცირე სასტუმროების ქალაქ თბილისსა და დ. ბაკურიანში, ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლების ქალაქ თბილისში, საგურამოში, სოფელ კოტორაანთკარში, სასათბურე კომპლექსის ქალაქ ქობულეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ გვარაში და სხვა. მრავალწლიანი პროფესიული შრომითი საქმიანობისა და დამსახურებისათვის მიღებული აქვს საუწყებო ჯილდოები და საპატიო სიგელები. დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია და მიენიჭა ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატის ხარისხი. საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, წიგნი 2, თბ., 2021, გვ. 238 თამარ სხილაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ჭალე (მრავალმნიშვნელოვანი)

ჭალე შეიძლება აღნიშნავდეს: ჭალე — სოფელი მესტიის მუნიციპალიტეტში ჭალე — სოფელი წალენჯიხის მუნიციპალიტეტში