laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
სუარესი (ტოლიმა)

სუარესი (ესპ. Suárez) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ტოლიმის დეპარტამენტში. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 472 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 190 კმ²-ია. ტოლიმის დეპარტამენტი statoids.com-ის მონაცემები კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტის 2005 წლის მონაცემები დაარქივებული 2008-06-11 საიტზე Wayback Machine.
ვალიე-დე-სან-ხუანი

ვალიე-დე-სან-ხუანი (ესპ. Valle de San Juan) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ტოლიმის დეპარტამენტში. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 131 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 198 კმ²-ია. ტოლიმის დეპარტამენტი statoids.com-ის მონაცემები კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტის 2005 წლის მონაცემები დაარქივებული 2008-06-11 საიტზე Wayback Machine.
ვენადილიო

ვენადილიო (ესპ. Venadillo) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ტოლიმის დეპარტამენტში. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 18 576 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 352 კმ²-ია. ტოლიმის დეპარტამენტი statoids.com-ის მონაცემები კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტის 2005 წლის მონაცემები დაარქივებული 2008-06-11 საიტზე Wayback Machine.
ვილიაერმოსა (ტოლიმა)

ვილიაერმოსა (ესპ. Villahermosa) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ტოლიმის დეპარტამენტში. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 919 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 188 კმ²-ია. ტოლიმის დეპარტამენტი statoids.com-ის მონაცემები კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტის 2005 წლის მონაცემები დაარქივებული 2008-06-11 საიტზე Wayback Machine.
ვილიარიკა (ტოლიმა)

ვილიარიკა (ესპ. Villarrica) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ტოლიმის დეპარტამენტში. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 010 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 204 კმ²-ია. ტოლიმის დეპარტამენტი statoids.com-ის მონაცემები კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტის 2005 წლის მონაცემები დაარქივებული 2008-06-11 საიტზე Wayback Machine.
21 ნოემბერი

21 ნოემბერი — გრიგორიანული კალენდრის 325-ე დღე (ნაკიან წლებში – 326-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 40 დღე. 1272 : ჰენრი III-ის გარდაცვალების შემდეგ ინგლისის მეფედ პრინცი ედუარდი აკურთხეს. 1386 : თემურლენგმა აიღო და გაძარცვა საქართველოს დედაქალაქი თბილისი, მეფე ბაგრატ V კი დაატყვევა. 1789 : ჩრდილოეთი კაროლინა აშშ-ის მე-12 შტატი ხდება. 1806 : ნაპოლეონი ინგლისს კონტინენტურ ბლოკადას უცხადებს. 1877 : თომას ედისონი ხმის ჩამწერი აპარატის ფონოგრაფის გამოგონების შესახებ აქვეყნებს განცხადებას. 1905 : გამოქვეყნდა ალბერტ აინშტაინის სტატია „ემყარება სხეულის ინერცია მის ენერგიას?“, რომელშიც აღწერილია ენერგიასა და მასას შორის დამოკიდებულება, რამაც საფუძველი ჩაუყარა განთქმულ ფორმულას e=mc². 1920 : სისხლიანი კვირა ინგლის-ირლანდიის ომში. 1922 : რებეკა ლატიმერ ფელტონი ჯორჯიიდან პირველი ქალი სენატორი ხდება აშშ-ში. 1934 : ელა ფიცჯერალდის სასიმღერო დებიუტი შედგა აპოლოს თეატრში, ჰარლემში, ნიუ-იორკი. 1962 : არადი ქალაქად გამოცხადდა. 1995 : დოუ ჯონსის ინდუსტრიული საშუალო დაიხურა 5.000 ნიშნულს ზემოთ პირველად. 2002 : ნატო იწვევს ბულგარეთს, ესტონეთს, ლატვიას, ლიტვას, რუმინეთს, სლოვაკეთსა და სლოვენიას გასაწევრიანებლად. 2004 : პარიზის კლუბი თანხმდება ერაყის საგარეო ვალის 80%-ის ($100 მილიარდ) ჩამოწერას. 2005 : საქართველოს ხელისუფლების ინიციატივით ეროვნული გმირის ქაქუცა ჩოლოყაშვილის ნეშტი 75 წლის შემდეგ პარიზიდან სამშობლოში ჩამოასვენეს და მთაწმინდის მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში დაკრძალეს. 2005 : ისრაელის პრემიერ-მინისტრი არიელ შარონი პარტია ლიკუდს ტოვებს და საკუთარ პარტიას, კადიმას, აყალიბებს. 2006 : საერთაშორისო კონსორციუმმა ხელი მოაწერა ექსპერიმენტული თერმობირთვული რეაქტორის განვითარების პროექტს. 2007 : საქართველოსა და თურქეთის პრეზიდენტებმა თავისუფალი ვაჭრობის შესახებ ხელშეკრულებას და ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შეთანხმებას მოაწერეს ხელი. 2017 : ზიმბაბვეში მომხდარი სამხედრო გადატრიალების შედეგად პრეზიდენტი რობერტ მუგაბე თანამდებობიდან გადადგა. 1694 : ვოლტერი — ფრანგი მწერალი, ფილოსოფოსი (გ. 1778) 1854 : ბენედიქტე XV — რომის პაპი (გ.1922) 1862 : გაბაშვილი, გიორგი (გიგო) — ქართველი ფერმწერი 1931 : რევაზ დოღონაძე — ქართველი მეცნიერი 1938 : იზა ორჯონიკიძე — ქართველი პოეტესა 1965 : ბიორკი — ისლანდიელი მომღერალი 496 : გელასიუს I — რომის პაპი 1844 : ივანე კრილოვი — რუსი მწერალი 1916 : ფრანც-იოსები I — ავსტრიის იმპერატორი და უნგრეთის მეფე 1969 : მუტესა II ბუგანდელი — უგანდის პრეზიდენტი 1970 : ჩანდრასეხარა ვენკატა რამანი — ინდოელი ფიზიკოსი 1983 : ჯაყელი, გაიოზ — ქართველი ინჟინერი 1996 : აბდუს სალამი — პაკისტანელი ფიზიკოსი 2001 : სალაჰუდინ აბდულ აზიზ შახ იბნ ალმარჰუმი სულთანი ჰისამუდინ ალამ შახ ალ-ჰაჯი — მალაიზიის სულთანი მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს: მთავარანგელოზობა – კრება წმიდისა მთვარანგელოზისა მიქაელისა და სხვათა უხორცოთა ზეცისა ძალთა; მთავარანგელოზთა: გაბრიელისა, რაფაელისა, ურიელისა, სელაფიელისა, ეგუდიელისა, ვარახიელისა და იერომიელისა. სხვა თვეები:
მერი დავითაშვილი

მერი (მარიამ) შალვას ასული დავითაშვილი (დ. 13 მარტი, 1924, თბილისი — გ. 17 თებერვალი, 2014) — ქართველი კომპოზიტორი, საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1976). შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1981). თბილისის საპატიო მოქალაქე (2011). 1946 წელს დაამთავრა თბილისის ვანო სარაჯიშვილის სახელობის სახელმწიფო კონსერვატორია (ხელმძღვანელი პროფესორი ანდრია ბალანჩივაძე), 1968–1992 წლებში იყო საქართველოს კომპოზიტორთა კავშირის მდივანი და სსრკ კომპოზიტორთა კავშირის სარევიზიო კომისიის წევრი. მისი ხელმძღვანელობით სისტემატურად ტარდებოდა საბავშვო მუსიკის კვირეულები. 1973 წლიდან თბილისის კონსერვატორიის პედაგოგი იყო (ინტსრუმენტირების კლასი). ნაყოფიერად მუშაობს საბავშვო მუსიკის დარგში. დაწერილი აქვს ორი საბავშვო ოპერა — „ქაჯანა“ (1965, დაიდგა 1966) და „ნაცარქექია“ (1972), მრავალი საბავშვო სიმღერა, მუსიკა საბავშვო სრულმეტრაჟიანი და ნახატი ფილმებისათვის („მანანა“, „მტრობა“, „ხელმარჯვე ოსტატი“, „ჩხიკვთა ქორწილი“, „წუნა და წრუწუნა“, „რწყილი და ჭიანჭველა“, „სათაგური“ და სხვა), 2 საორკესტრო სიუიტა ბალეტ „მზის ქორწილისათვის“ (1954), სიმფონიური, კამერულ–ინსტრუმენტული და საგუნდო ნაწარმოებები, მუსიკა დრამატული სპექტაკლებისათვის, ხუთი რომანსი ანა კალანდაძის ლექსებზე და სხვა. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1997). გარდაიცვალა 2014 წლის 17 თებერვალს, 89 წლის ასაკში. დაკრძალულია თბილისში, საბურთალოს პანთეონში. 1960 — საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე 1976 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი 1981 — შოთა რუსთაველის სახელობის პრემია 1994 — იაკობ გოგებაშვილის სახელობის პრემია 1997 — ღირსების ორდენი 2005 — ბორჯომის საპატიო მოქალაქე 2011 — თბილისის საპატიო მოქალაქე მერი დავითაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1976. №6. გვ. 327.
ვიურტემბერგის სამეფო

ვიურტემბერგის სამეფო (გერმ. Königreich Württemberg) არსებობდა გერმანიაში 1806 წლიდან 1918 წლამდე. წინამორბედი — იმავე სახელწოდების საჰერცოგო. მმართველები — ვიურტემბერგის დინასტიიდან. დედაქალაქი — შტუტგარტი. ამჟამად ყოფილი სამეფოს ტერიტორიები შედის ბადენ-ვიურტემბერგის შემადგენლობაში. 1890 წლის მდგომარეობით სამეფოში იყ 9844 დასახლებული პუნქტი, მათ შორის 136 ქალაქი. უფრო მსხვილ ქალაქებში 1904 წელს მოსახლეობა შეადგენდა: შტუტგარტში — 196 ათასს, ულმში — 46 ათასს, ჰაილბრონში — 41 ათასს, ესლინგენში — 30 ათასს, კანშტადტში — 29 ათასს; დანარჩენ დასახლებულ პუნქტებში იყო არაუმეტეს 25 ათასი მცხოვრებისა. რელიგიური დაყოფის მიხედვით, სამეფოში ლუთერანობა ბატონობდა. 1885 წლის 1 დეკემბერს ვიურტემბერგში იყო 1 377 805 ლუთერანი, 598 223 კათოლიკე, 5986 სხვა ქრისტიანული აღმსარებლობის მქონე და 13 171 ებრაელი. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ვიურტემბერგის სამეფო Das Königreich Württemberg in Zahlen. Website des Landesarchivs Baden-Württemberg დაარქივებული 2009-09-25 საიტზე Wayback Machine. Geschichte, Daten, Zahlen und Fakten zum Königreich Württemberg Überblicksseite zur Geschichte Württembergs zwischen 1250 und 1933 mit Links zu den einzelnen Epochen, darunter die folgenden drei zur Geschichte des Königreichs Württemberg Geschichte Württembergs in der ersten Hälfte des 19. Jahrhunderts Geschichte Württembergs von 1850 bis zur Reichsgründung 1871 Geschichte des Königreichs Württemberg als Bundesstaat des Deutschen Reiches (1871–1918)
მეორე კოალიციის ომი

მეორე კოალიცია (1799—1802) — შეიქმნა დიდი ბრიტანეთის ინიციატივით მას შემდეგ, რაც შვეიცარია საფრანგეთის კონტროლის ქვეშ მოექცა. არსებობდა 1798 წლის სექტემბრიდან 1799 წლის მარტამდე. კოალიციაში მონაწილეობდნენ ავსტრია, ინგლისი, რუსეთი, ნეაპოლის სამეფო, თურქეთი, რამდენიმე გერმანული სამთავრო და შვედეთი. მათი მიზანი იყო რევოლუციური საფრანგეთის გავლენის შესუსტება 1792—1802 წლების რევოლუციური ომებისა და მონარქიული წყობის აღდგენის დროს. История войны России с Францией в царствование Императора Павла I в 1799 году на сайте «Руниверс»
ჟოზეფ ფეში

მისი უსამღვდელოესობა კარდინალი ჟოზეფ ფეში (ფრანგ. Joseph Fesch; 3 იანვარი 1764, აიაჩო, კორსიკა — 13 მაისი 1839, რომი, პაპის ოლქი) — ფრანგი კარდინალი. ლიონის არქიეპისკოპოსი 1802 წლის 31 ივლისიდან. სანტა-მარია-დელა-ვიტორიას ეკლესიის მღვდელი-კარდინალი 1803 წლის 17 იანვრიდან 1822 წლის 2 დეკემბრამდე, იმავე დღიდან კომენდატორი. სან-ლორენცო-ინ-ლუჩინას ეკლესიის მღვდელი-კარდინალი 1822 წლის 2 დეკემბრიდან. კარდინალი-პროტოპრესვიტერი 1837 წლის 12 სექტემბრიდან. ნაპოლეონის დედის ძმა, რომელიც მისი დახმარებით გახდა კარდინალი და მიიღო ლიონის არქიეპისკოპოსის კათედრა. ნაპოლეონის ომების დროს შეისყიდა 3000-მდე სურათი, რომლებმაც შექმნეს ფეშის მუზეუმის ბირთვი აიაჩოში. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ჟოზეფ ფეში“ ვიკისაწყობში. Ausführliche Biografie von Kardinal Fesch in Catholic Encyclopedia (ინგლისური) Das Fesch-Museum auf Korsika დაარქივებული 2013-06-15 საიტზე Wayback Machine. (გერმანული)
იოჰან ფილიპ ფონ შტადიონი

იოჰან ფილიპ ფონ შტადიონი, ვერჰაუზენის გრაფი (გერმ. Johann Philipp Karl Joseph Stadion, Graf von Warthausen; დ. 18 ივნისი, 1763 — გ. 15 მაისი, 1824) — ავსტრიელი სახელმწიფო მოღვაწე და დიპლომატი, საგარეო საქმეთა მინისტრი, მოგვიანებით ავსტრიის იმპერიის ფინანსთა მინისტრი, ავსტრიის ეროვნული ბანკის დამაარსებელი. იყო ავსტრიის ელჩი სტოკჰოლმსა და ლონდონში. Roman von Prochazka: Genealogisches Handbuch erloschener böhmischer Herrenstandfamilien. Neustadt an der Aisch 1973, Stammfolge Stadion, Seite 305, ISBN 3-7686 5002-2 mit zahlreichen weiteren Quellenhinweisen in deutscher und tschechischer Sprache.
პარიზის სამშვიდობო ხელშეკრულება (1814)

1814 წლის პარიზის სამშვიდობო ხელშეკრულება — სამშვიდობო შეთანხმება მეექვსე ანტიფრანგული კოალიციის წევრებსა (რუსეთი, დიდი ბრიტანეთი, ავსტრია და პრუსია) და ლუდოვიკო XVIII-ს შორის. ხელი მოეწერა პარიზში 30 მაისს. მოგვიანებით ხელშეკრულებას შეუერთდა შვედეთი, ესპანეთი და პორტუგალია. ხელშეკრულება ითვალისწინება საფრანგეთისთვის იმ საზღვრების შენარჩუნებას, რომლებიც მას 1792 წლის 1 იანვრისთვის გააჩნდა. ამ საზღვრებს ემატებოდა მხოლოდ სავოის საჰერცოგოს, რომის პაპის ყოფილი სამფლობელოების, ავინიონისა და ვენესენის ნაწილი და მიწების მცირე ზოლი ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ საზღვრებზე, რომლებიც მანამდე ავსტრიულ ნიდერლანდებსა და სხვადასხვა გერმანულ სამფლობელოებს ეკუთვნოდათ (სხვათა შორის, სუფთა გერმანული ქალაქი საარბრიუკენი, რომელიც მდიდარი იყო ქვანახშირით), საერთო ჯამში 5 ათას კმ²-ზე და 1 მილიონ ადამიანზე მეტი. Дебидур А. Дипломатическая история Европы. Ростов-на-Дону: Феникс, 1995. Т. 1. Стр. 27-29 ISBN 5-85880-088-2 ხელშეკრულების ტექსტი (საიდუმლო ნაწილის გარეშე)(ფრანგული)
იოჰან იაკობ მოზერი

იოჰან იაკობ მოზერი (გერმ. Johann Jacob Moser; 18 იანვარი, 1701, შტუტგარტი — 30 სექტემბერი, 1785, შტუტგარტი) — გერმანელი ისტორიკოს-პუბლიცისტი, სახელმწიფო სამართლის სპეციალისტი. მოზერი პროფესორი იყო ტიუბინგენში, ერთი პერიოდი ოდერის ფრანკფურტის უნივერსიტეტის დირექტორი იყო. გულახდილი, მტკიცე, უშიშარი და ღრმად რელიგიური „წმინდანი“, მოზერი — XVIII საუკუნის გერმანიის ერთ-ერთი ტიპობრივი ფიგურა. როგორც პროფესორი, ის მკაცრად ახორციელებდა თავის მოვალეობებს აუდიტორიისადმი და ულმობლად ამხელდა თავის კოლეგებს არაკეთილსინდისიერების შემთხვევაში. 1737 წელს თავისი სამეცნიერო მოღვაწეობის გამო მას პირადი უთანხმოება ჰქონდა პრუსიის მეფესთან, ფრიდრიხ ვილჰელმ I-თან, ხოლო 1758 წელს საერო ჩინების ინტერესების გაბედული დაცვისთვის ვიურტემბერგის ტირანმა ჰერცოგმა მოზერი სასამართლოს გარეშე მოათავსა მკაცრ ერთკაციან პატიმრობაში, ჰოენტვილის ციხე-სიმაგრეში: მხოლოდ 6 წლის შემდეგ მოზერი, რომლის ცოლიც წუხილით გარდაიცვალა, გაათავისუფლა იმპერატორის რესკრიპტმა. A. E. Adam: Johann Jakob Moser als württ. Landschaftskonsulent 1751-1771. Stuttgart 1887. K. S. Bader: Johann Jakob Moser und die Reichsstädte. In: Esslinger Studien. Bd. 4, 1958. K. S. Bader: Johann Jakob Moser, Staatsrechtslehrer und Landschaftskonsulent. In: M. Miller u. R. Uhland (Hrsg.): Lebensbilder aus Schwaben und Franken. Bd. 7, Stuttgart 1960.
ტუია

ტუია (ლათ. Thuja) — წიწვოვან მცენარეთა გვარი კვიპაროზისებრთა ოჯახისა. მარადმწვანე ხეები და ბუჩქებია. მათი სიმაღლე 20—60 მ აღწევს. აქვთ ბრტყელი ყლორტები, ქერქლისებრი მოპირისპირედ განლაგებული წიწვები, პატარა და მოგრძო გირჩა. გვარი შეიცავს 5 სახეობას, რომლებიც ბუნებრივად არიან გავრცელებულ ჩრდილოეთ ამერიკასა და აღმოსავლეთ აზიის სუბტროპიკული ზომიერი ჰავის სარტყლებში. ბიოტას სამშობლოდ ითვლება ჩინეთი და კორეა. კავკასიაში (მათ შორის საქართველოში) მწვანე მშენებლობაში იყენებენ ინტროდუცირებულ 3 სახეობას, რომლებიც მაღალდეკორატიულობითა და გვალვაგამძლეობით გამოირჩევა. ტუიას მერქანი რბილია, ხმარობენ ქაღალდის მრეწველობაში. ტუია გვალვაგამძლეა. კარგად იტანს სხვლას. ლორია მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 67.
ტულუზური ბატი

ტულუზური ბატი — ბატის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია საფრანგეთში, ქ. ტულუზის შემოგარენში. აქვს ღია ნაცრისფერი გვერდები, მუქი ნაცრისფერი ზურგი, მუქი ცისფერი ყელი, ნაცრისფერი თავი. მამლის მასაა 9-10 კგ, დედლისა — 7-8 კგ, 3 თვის მოზარდეულისა — დაახლოებით 3,8 კგ, 5 თვისა — 4,4 კგ. ხორცი მაღალხარისხოვანია. მეკვერცხულობა 25-30 ცალი წელიწადში. კვერცხის მასაა 150-165 გ. გავრცელებულია საფრანგეთში. მოშენებულია რუსეთში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 69.
ტუპაიასებრნი

ტუპაიასებრნი (Tupaiidae) — ნახევრად მაიმუნების ოჯახი პრიმატების რიგისა. მათი სხეულის სიგრძე 10—25 სმ, მასა 30—350 გ. აქვთ მოკლე ფეხები, თითებზე — ნამგლისებური ბრჭყალები. ცერი არ უპირისპირდება დანარჩენ თითებს. აქვთ 38 კბილი. ბეწვი ხშირი და რბილია, უმეტესად მურა. აერთიანებს 5 გვარის 18 სახეობას. ბინადრობენ ინდოსტანისა და ინდოჩინეთის ტროპიკულ წვიმისა და მთის ტყეებში, კუნძულ ხაინანზე და მალაის არქიპელაგის მრავალ კუნძულზე. აქტიური არიან დღისით, ცხოვრობენ წყვილებად ან მარტოულად ხეებზე, ბუჩქებში, ხშირად მიწაზე. იკვებებიან მწერებით და ნაყოფებით. შობენ 1—4 ნაშიერს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 75.
ჰეკლბერი ფინის თავგადასავალი

ჰეკლბერი ფინის თავგადასავალი (ინგლ. Adventures of Huckleberry Finn) — მარკ ტვენის რომანი. რომანი არის ბიჭუნაზე, რომელიც მდინარე მისისიპიზე მოგზაურობს. ჯერ გამოქვეყნდა გაერთიანებულ სამეფოში 1884 წელს და შემდეგ აშშ-ში 1885 წელს. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ჰეკლბერი ფინის თავგადასავალი“ ვიკისაწყობში. Adventures of Huckleberry Finn (Full-Text) დაარქივებული 2014-03-16 საიტზე Wayback Machine. Adventures of Huckleberry Finn. Digitized copy of the first American edition from Internet Archive (1885). „Adventures of Huckleberry Finn“ — Project Gutenberg-ზე Free MP3 Audiobook დაარქივებული 2021-04-12 საიტზე Wayback Machine.
ქარა აჰმედ-ფაშა

ქარა აჰმედ-ფაშა (დ. დაახლ. 1500 - 29 სექტემბერი, 1555) — ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირი 1553 წლის 6 ოქტომბერიდან, 1555 წლის 29 სექტემბრამდე. ქარა აჰმედ-ფაშას თანამდებობა ეკავა სულთან სულეიმან I-ის მმართველობის დროს. დიდი ვეზირის თანამდებობის დაკავებამდე იყო რუმელიის ბეგლარბეგი. დაქორწინებული იყო სელიმ I-ის ასულ ფატმა სულთანზე. 1553 წლის 6 ოქტომბერს, მას შემდეგ, რაც დამატი რუსტემ-ფაშა გადააყენეს თანამდებობიდან, აჰმედ-ფაშამ დაიკავა მისი ადგილი. 1555 წელს რუსტემ-ფაშამ ჰიურემთან ერთად დაგეგმილი შეთქმულების შედეგად დაადანაშაულა მექრთამეობაში და სულეიმან I-მა იგი სიკვდილით დასაჯა. დაკრძალულია მიმარ სინანის მიერ, მის პატივსაცემად აგებულ მეჩეთში. სულეიმან I დამატი რუსტემ-ფაშა ფატმა სულთანი დიდი ვეზირი ოსმალეთის იმპერიაში[მკვდარი ბმული] ოსმალეთის იმპერიის ენციკლოპედია ↑ TOPKAPI / GAZI KARA AHMET PASA CAMII. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-04-30. ციტირების თარიღი: 2013-04-20. ↑ Türk Nostalji - Kara Ahmet Paşa'nın Öldürülmesi - Topkapı Sarayı Cinayetleri Dizisi - 2. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-04-30. ციტირების თარიღი: 2013-04-20. ↑ Milta.com - Kara (Gazi) Ahmet Paşa Külliyesi. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-04-30. ციტირების თარიღი: 2013-04-20.
წამწამიანი ჭიები

წამწამიანი ჭიები, ტურბელარიები (ლათ. Turbellaria) — ბრტყელი ჭიების კლასი; ორმხრივ-სიმეტრიული ცხოველების ყველაზე პრიმიტიული ჯგუფი. აქვთ თითისტარის, წვეთის, ფოთლის ან თასმისებური ფორმის სხეული, რომლის სიგრძე მმ-ის მერამდენიმე ნაწილიდან 35 სმ აღწევს. დაფარულია წამწამოვანი ეპითელიუმით. მარტივი ფორმები მოძრაობენ წამწამებით, მსხვილი — კუნთების შეკუმშვით. სხეულის ღრუ არა აქვთ, შინაგან ორგანოთა შორის არეები პარენქიმითაა ამოვსებული. პირის ღრუ მოთავსებულია მუცლის მხარეზე, სხეულის შუაში, წინა ან უკანა ბოლოზე. პრიმიტიულ ფორმებში საჭმლის მონელება განსაკუთრებულ საჭმლის მომნელებელ უჯრედებსა ან პარენქიმის განსაკუთრებულ ღრუებში. დანარჩენ წამწამიანი ჭიებს აქვთ ტომრისებრი ან განტოტვილი ნაწლავი. უკანა ხვრელი არ გააჩნიათ. სუნთქავენ კანით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 290.
24 ნოემბერი

24 ნოემბერი — გრიგორიანული კალენდრის 328-ე დღე (ნაკიან წლებში – 329-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 37 დღე. 1642 : აბელ ტასმანმა კუნძული ტასმანია აღმოაჩინა. 1859 : ჩარლზ დარვინმა გამოაქვეყნა „სახეობათა წარმოშობა“. 1944 : მეორე მსოფლიო ომი : ტოკიოს დაბომბვა - პირველი რეიდი აწარმოა 88 ამერიკულმა ავიაბომბდამშენმა იაპონიის დედაქალაქზე. 1951 : ბროდვეიზე დაიდგა „გიგი“, რომელშიც აქამდე ნალკებად ცნობილი ოდრი ჰეპბერნი ასრულებდა მთავარ როლს. 1956 : სკკპ-ის ცენტრალური კომიტეტის დადგენილებით აღდგა ყალმუხების, ყარაჩაელების, ბალყარების, ჩეჩნებისა და ინგუშების ეროვნული ავტონომიები. 1965 : ჯოსეფ დესირე მობუტუ კონგოში უსისხლო სამხედრო გადატრიალებას აწყობს და პრეზიდენტი ხდება მომდევნო 30 წლის განმავლობაში, 1997 წლის ხელახალ ამბოხებამდე. 1969 : აშშ და სსრკ ხელს აწერენ ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის პაქტს. 1971 : ძლიერი ჭექა-ქუხილის დროს ვაშინგტონის შტატზე, თვითმფრინავის გამტაცებელი დენ კუპერი ნორზვესტ ორიენტ ეარლაინის თვითმფრინავიდან პარაშუტით ხტება $200.000 გამოსასყიდი თანხით - ფულის და გამტაცებლის აღმოჩენა ვერასდროს მოხერხდა. 2008 : ბრაზილიის მთავრობამ ქვეყანაში საგანგებო მდგომარეობა გამოაცხადა სამხრეთის რეგიონის შტატ სანტა კატარინაში წყალდიდობის გამო, რომელმაც 99 ადამიანი იმსხვერპლა, ხოლო 78 000 უბინაოდ დატოვა. 2009 : 300 000-ზე მეტი ცხოველი დაკლეს გადჰიმაის ფესტივალზე სამხრეთ ნეპალში, მსოფლიოს უდიდეს ცხოველთა მსხვერპლშეწირვაზე. 2013 : ხუან ორლანდო ერნანდესი ჰონდურასის პრეზიდენტად აირჩიეს. 2017 : ბათუმში, სასტუმრო „ლეოგრანდში“ გაჩენილ ხანძარს 11 ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა. 2021 : შვედეთის რიქსდაგის მიერ პირველ ქალ პრემიერ-მინისტრად არჩეული მაგდალენა ანდერსონი ბიუჯეტის პროექტის ჩავარდნის გამო რამდენიმე საათში გადადგა. 1730 : ალექსანდრე სუვოროვი — რუსი მხედართმთავარი და სამხედრო თეორეტიკოსი 1898 : კონსტანტინე ბაქრაძე — ქართველი ფილოსოფოსი 1916 : რევაზ მარგიანი — ქართველი პოეტი. 1072 : ბაგრატ IV — საქართველოს მეფე 1577 : ისმაილ II — სეფიანთა დინასტიის მესამე წარმომადგენელი. 1920 : ალექსი-მესხიშვილი, ვლადიმერ (ლადო) — ქართველი მსახიობი და რეჟისორი. 1991 : ფრედი მერკური — ბრიტანელი მუსიკოსი. მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს: წმინდა მინა ბიქტორი და სტეფანიდა წმინდა ბიკენტი თეოდორე სტუდიელი სტეფანე დეჩანელი სხვა თვეები: ↑ ხანძარი ბათუმში, საზოგადოებრივი მაუწყებელი
რეშიცა

რეშიცა (რუმ. Reşiţa) — ქალაქი სამხრეთ-დასავლეთ რუმინეთში, კარაშ-სევერინის ჟუდეცში. 2011 წლის მდგომარეობით ქალაქში ცხოვრობდა 65,509 ადამიანი. რეშიცაშია ქვეყნის ერთ-ერთი უდიდესი და უძველესი მეტალურგიული კომბინატი. მსხვილი სამრეწველო ცენტრი და სატრანსპორტო კვანძია. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ მეტალურგიული ქარხანა და მეტალურგიული კომბინატი მოდერნიზებული იქნა. ქალაქის გავლით გადის საავტომობილო გზები და რკინიგზა. რეშიცა — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური) ↑ Rezultatele alegerilor locale din 2016 — Central Electoral Bureau. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q23725837"></a>
მედიაში

მედიაში (რუმ. Mediaş) — ქალაქი რუმინეთის ცენტრალურ ნაწილში, სიბიუს ჟუდეცში. მდებარეობს ტრანსილვანიის ცენტრალურ ნაწილში, ზღვის დონიდან 330 მ სიმაღლეზე, მდინარე ტირნავა-მარეს ნაპირას. 2011 წლის მდგომარეობით ქალაქში ცხოვრობდა 44,169 ადამიანი. დააარსეს გერმანელმა კოლონისტებმა XIII საუკუნეში რომაული ბანაკის — „მედიას“ ადგილას. მნიშვნელოვანი სამრეწველო ცენტრია. მოიპოვებენ ბუნებრივ აირს. ქალაქშია XV საუკუნის წმინდა მარგარიტას სახელობის ეკლესია. მიდამოებში არის ვენახები. მედიაში — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური) ↑ Rezultatele alegerilor locale din 2016 — Central Electoral Bureau. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q23725837"></a> ↑ Cod Postal Medias, Sibiu
იუსტინე (რუმინეთის პატრიარქი)

პატრიარქი იუსტინე (რუმ. Patriarhul Iustin, ერისკაცობაში იუსტინ მოისესკუ, რუმ. Iustin Moisescu; დ. 5 მარტი, 1910, კინდეშტი, რუმინეთი — გ. 31 ივლისი, 1986, ბუქარესტი, რუმინეთი) — რუმინეთის რელიგიური მოღვაწე, სრულიად რუმინეთის პატრიარქი (1977–1986). დაიბადა 1910 წელს არჯეშის ჟუდეცის სოფელ კინდეშტში, სოფლის მასწავლებლის ოჯახში. სწავლობდა ათენის უნივერსიტეტის ღვთისმეტყველების ფაკულტეტზე. 1977 წელს აირჩიეს რუმინეთის პატრიარქად. გარდაიცვალა 1986 წლის 31 ივლისს 76 წლის ასაკში. Justin Moisescu დაარქივებული 2007-05-02 საიტზე Wayback Machine. in Dicţionarul Teologilor Români, Mircea Păcurariu, Ed. Univers Enciclopedic, Bucharest, 1996.
ტურნეფსი

ტურნეფსი, საკვები თალგამი (ლათ. Brassica rapa subsp. rapirera) — ორწლოვანი მცენარე კომბოსტოსებრთა ოჯახისა. დათესვის წელს ივითარებს ფესვთანური ფოთლების როზეტს და მსხვილ ხორცოვან ფესვებს. დარგული მცენარეების ძირხვენებიდან მე-2 წელს ვითარდება ღეროები, ყვავილედი და თესლიანი ნაყოფები. გავრცელებულია კულტურული მიწათმოქმედების რაიონებში. მოჰყავთ ყველა სასოფლო-სამეურნეო ცხოველის საკვებად, ფოთლებს ასილოსებენ. 100 კგ შეიცავს დაახლოებით 9 საკვებ ერთეულს, 0,7 მონელებად პროტეინს. თესავენ გაზაფხულზე ან შემოდგომაზე, ნაწვერალზე თესვისას — ზაფხულში. სამხრეთ რაიონებში იყენებენ როგორც მოზამთრე კულტურას. ძირხვენის მოსავალი 1 ჰა-ზე 400—500 ც შეადგენს. ინახავენ საცავებში, ზვინებად და თხრილებში. ყრუაშვილი ვ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 80.
მერკურია-ჩუკი

მერკურია-ჩუკი (რუმ. Miercurea Ciuc) — ქალაქი ცენტრალურ რუმინეთში, ჰარგიტის ჟუდეცის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს მდინარე ოლტის ხეობაში, ზღვის დონიდან 662 მ სიმაღლეზე. 2002 წლის მდგომარეობით ქალაქში ცხოვრობდა 42,029 ადამიანი. 1952-1968 წლებში შედიოდა უნგრეთის ავტონომიური ოლქის შემადგენლობაში. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ გატარდა ინდუსტრიალიზაცია. აშენდა ტრაქტორის ქარხანა, ტექსტილის ფაბრიკა და ლუდსახარში ქარხანა. მერკურია-ჩუკი — ენციკლოპედია ბრიტანიკა (ინგლისური) ↑ Rezultatele alegerilor locale din 2020 — Permanent Electoral Authority. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q28726168"></a>
ზალეუ

ზალეუ (რუმ. Zalău) — ქალაქი ჩრდილო-დასავლეთ რუმინეთში, სელაჟის ჟუდეცში. მდებარეობს ტრანსილვანიის ისტორიული ოლქის ტერიტორიაზე, მეზეშის მთების კალთებზე, მდინარე ზალეუს ხეობაში, ზღვის დონიდან 275 მ სიმაღლეზე. 2011 წლის მდგომარეობით ქალაქში ცხოვრობდა 56,202 ადამიანი. არის ღირსშესანიშნაობები. ზალეუ — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური) ↑ Rezultatele alegerilor locale din 2016 — Central Electoral Bureau. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q23725837"></a> ↑ https://coduripostaleok.ro/salaj/zalau-sj
ტუჩოსანნი

ტუჩოსანნი (ლათ. Labiatae ანუ Lamiaceae) — ორლებნიან მცენარეთა ოჯახი. ერთწლოვანი ან მრავალწლოვანი ბალახები, ნახევრად ბუჩქები, უფრო იშვიათად — ლიანები ან პატარა ხეები. ღერო მეტწილად ოთხწახნაგოვანია, ფოთლები — მარტივი და უთანაფოთლო. ყვავილები ორსქესიანი და ზიგომორფულია, შეკრებილია ყვავილედებად, იშვიათად მარტოულია; გვირგვინი შეზრდილფურცლებიანია, ორტუჩა, ზოგჯერ ზუჩები სუსტადაა გამოხატული. ნაყოფი მომწიფებისას ერთთესლიან კაკლუჭად იშლება. ფართოდ გავრცელებული ოჯახია, განსაკუთრებით მრავლადაა ხმელთაშუა ზღვის სანაპირო ქვეყნებში. ოჯახი აერთიანებს 200-ზე მეტი გვარის 3500 სახეობას. საქართველოში 37 გვარის 160 სახეობაა. ეთერზეთოვანი მცენარეებია, იყენებენ პარფიუმერიაში (ლავანდი, როზმარინი), მედიცინაში (შავბალახა, პიტნა, სამკურნალო სალბი, ბეგქონდარა და სხვა), სუნელ-სანელებლად (მაიორანი, რეჰანი, ქონდარი და სხვა). ცხიმოვანი ტექნიკური ზეთების მისაღებად მოჰყავთ პერილა და ლალემანცია. დეკორატიის მიზნით — სალბი, კოლეუსი და სხვა. ტუჩოსანთა შორის ბევრი კარგი თაფლოვანი მცენარეა. ხინთიბიძე ლ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 82.