laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
გრიგოლ ღუღუნიშვილი

გრიგოლ ღუღუნიშვილი (დ. 14 ნოემბერი, 1901, დარკვეთი — გ. 26 იანვარი, 1995) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი, პედაგოგი, პროფესორი, თანამდებობის პირი. 1925 წელს დაამთავრა თბილისის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი ინჟინერ-მექანიკოსის კვალიფიკაციით. მუშაობა დაიწყო თბილისის ტრამვაის მეურნეობაში სახელოსნოების უფროსად, შემდგომ — ტრამვაის მეურნეობის მთავარი ინჟინრის მოადგილედ. 1932-1934 წლებში იყო ავტოსარემონტო ქარხნის მთავარი ინჟინერი და ტექნიკური დირექტორი. ამ თანამდებობაზე მუშაობის პერიოდში განახორციელა მშენებარე ქარხნის ხელახალი დაპროექტება, რითაც მიღწეულ იქნა საწარმოს სიმძლავრეთა გაზრდა და მნიშვნელოვანი ეკონომიკური ეფექტი. 1934-1937 წლებში საქართველოს კომუნალური მეურნეობის კომისარიატის საქალაქო ტრანსპორტის ხელმძღვანელი. 1937-1938 წლებში თბილისის ტრამვაი-ტროლეიბუსის ტრესტის მთავარი ინჟინერი. 1938-1940 წლებში იყო საქკომუნპროექტის საპროექტო ჯგუფის ხელმძღვანელი. 1940-1942 წლებში თბილქალაქპროექტის საპროექტო ჯგუფის ხელმძღვანელი. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში, 1942-1943 წლებში თბილისის საავიაციო ტექნიკუმის სასწავლო საწარმოო სახელოსნოებს ედგა სათავეში. 1943-1945 წლებში სამშენებლო მასალების სამმართველოს მთავარი მექანიკოსი. 1945-1947 წლებში იყო თბილისის „ლუდლიმონათის“ ტრესტის საწარმოო განყოფილების უფროსი. იგი ქვეყნისათვის მნიშვნელოვანი სამრეწველო საწარმოების პროექტირებას ხელმძღვანელობდა. შედგენილი იქნა თბილისის ვაგონშემკეთებელი ქარხნის ტექნიკური პროექტი, თბილისის საავტობუსო მეურნეობისა და ქუთაისის ტრამვაის მეურნეობის, თელასის საწარმოო კორპუსის პროექტები და სხვა. საინჟინრო-საწარმოო საქმიანობასთან ერთად, 1929-1947 წლებში სასწავლო-პედაგოგიურ და სამეცნიერო-კვლევით მოღვაწეობას ეწეოდა საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში. 1947 წელს დაიცვა დისერტაცია ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატის სამეცნიერო ხარისხის მოსაპოვებლად. იმავე წელს აირჩიეს გზათა მიმოსვლის ინჟინერთა თბილისის ინსტიტუტის ლითონთა ტექნოლოგიის კათედრის გამგედ. 1959-1962 წლებში იყო საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის შედუღების კათედრის გამგე. ამ პერიოდში მან შექმნა სახელმძღვანელო „ლითონთა ტექნოლოგია“, რაც ერთ-ერთი პირველი წიგნი იყო მშობლიურ ენაზე. შემდგომ მან მოამზადა სახელმძღვანელო „ლითონთა წნევით დამუშავება“. 1962 წლიდან გარდაცვალებამდე მუშაობდა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მეტალურგიის ფაკულტეტის ჯერ სამსხმელი წარმოების, შემდგომ ლითონთა წნევით დამუშავების კათედრაზე. მეტალურგიის ფაკულტეტის საბჭოსა და სახელმწიფო-საგამოცდო კომისიის წევრი. 1962 — საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი ფერადი ლითონების ცივი შედუღება, თბ., საბჭ. საქართველო, 1961, გვ. 55 ლითონების შედუღება, ჭრა და რჩილვა, თბ., ცოდნა, 1958, გვ. 290 გამოჩენილი ინჟინრები და მეცნიერები: კრებული, მიტროპოლიტი ანანია ჯაფარიძე, თბ., 2012, გვ. 146-147 გრიგოლ ღუღუნიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
კარეტა (მწვერვალი)

კარეტა — კლდოვანი მწვერვალი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კავკასიონის მთავარი წყალგამყოფი ქედის სამხრეთ ტოტზე, მდინარე ენგურისა და ხალდეჭალის (ენგურის მარჯვენა შენაკადი) წყალგამყოფზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3524 მეტრი. კარეტა აგებულია პალეოზოური გრანიტოიდებითა და კრისტალური ფიქლებით. მთის ჩრდილოეთი ფერდობი თოვლიანია. მარუაშვილი ლ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 4, თბ., 2018. — გვ. 546.
მწარე აბლაბუდიანი სოკო

მწარე აბლაბუდიანი სოკო (ლათ. Cortinarius causticus) — სოკოს სახეობა აბლაბუდიანი სოკოების გვარისა. არასაჭმელი სოკოა. იზრდება წიწვოვან და ფოთლოვან ტყეებში, მშრალ ქვიშიან ნიადაგზე, ზაფხულიდან შემოდგომამდე. სოკო პირველად აღწერა შვედმა მიკოლოგმა ელიას მაგნუს ფრისმა 1838 წელს. სამეცნიერო სინონიმები: Cortinarius causticus var. cariosipes Melot 1995 Cortinarius causticus Fr. 1838 var. causticus Cortinarius causticus var. tenuisporus Moënne-Locc. & Fillion 2000 Hygramaricium causticum (Fr.) Locq. 1979 ქუდის დიამეტრი — 3-6 სმ, თავიდან ნახევარსფეროსებრი, შემდგომში — ბრტყლად ამობურცული, ლორწოვანი ზედაპირით. წითურ-ჟანგისფერი მოწითალო-ყავისფრამდე. კიდეები უფრო ღია ფერისაა და დახეთქილი. ფეხის სიგრძე — 3-7 სმ, სისქე — 0,6-2 სმ, ძირში დაწვრილებული, ჟანგმიწისფერი, ოდნავ წებოვანი ზედაპირით. ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, ფირფიტები შეზრდილია კბილით, თავიდან ღია ჟანგისფერია, შემდგომში — წითურ-ჟანგისფერი. რბილობი — მოთეთრო, კანქვეშ ჟანგისფერი, სუსტი სუნითა და მომჟავო გემოთი. ქუდის კანი მწარეა. სპორები — ელიფსისებრი, წვრილხორციანი ზედაპირით, მუქ-ჟანგისფერი, 6–7,5×3,5–4,2 (5) მკმ. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „მწარე აბლაბუდიანი სოკო“ ვიკისაწყობში. მწარე აბლაბუდიანი სოკო Index Fungorum-ზე (ინგლისური) ↑ Fries, E.M. (1838) , In: Epicr. syst. mycol. (Upsaliae):270. ↑ ნახუცრიშვილი ივ., საქართველოს სოკოები / რედ. და თანაავტ. არჩ. ღიბრაძე, თბ.: „ბუნება პრინტი“ და საქართველოს ბუნების შენარჩუნების ცენტრი, 2006. — გვ. 188, ISBN 99940-856-1-1. ↑ 3.0 3.1 Mycoquebec. Cortinarius causticus. ციტირების თარიღი: 2018-01-05.
ეპიგრამა

ეპიგრამა (ბერძ. epigramma, სიტყვასიტყვით — „წარწერა“, „ეპი“ – ზევიდან და „გრამა“ – ნაწერი) — მოკლე, საინტერესო, დასამახსოვრებელი, ზოგჯერ სატირული გამონათქვამი. ძველ საბერძნეთში ასე უწოდებდნენ მოკლე წარწერებს ტაძარზე, ქანდაკებათა კვარცხლბეკზე, საკურთხეველზე შეწირულ საგნებზე. თავდაპირველად წარწერები არ ატარებდა პოეტურ ხასიათს, მაგრამ მოგვიანებით დაიწყეს წარწერის მოკლე ლექსის სახით ამოკვეთა ან მოჭედვა და ეპიგრამა მხატვრული ლიტერატურის ნიმუშად გადაიქცა. ძველ ბერძნულ ეპიგრამას ფართო მნიშვნელობა ჰქონდა. ამ სიტყვით აღინიშნებოდა სხვადასხვა შინაარსის მოკლე ლირიკული ლექსი: სატრფიალო, სალხინო, ელეგიური, სატირული, სახოტბო და სხვ. ეპიგრამა განსაკუთრებით განვითარდა ძველბერძნულ ლიტერატურაში — ელინისტი პოეტების შემოქმედებაში (ძვ. წ. III ს. – ახ. წ. I ს.) და რომაულ ლიტერატურაში, კერძოდ, მარციალისის სატირულ შემოქმედებაში (ახ. წ. I ს.). ეპიგრამის ტრადიციები გრძელდებოდა შუა საუკუნეებსა და რენესანსის ეპოქაში როგორც ბიზანტიურ, ისე ლათინურ ლიტერატურაში. ახალ ევროპულ ლიტერატურაში ეპიგრამა სატირული პოეზიის მცირე ჟანრად იქცა. ეპიგრამის ძირითადი კომპოზიციური ხერხია ექსპოზიციისა (საწყისი მოქმედების გარემოსა და გარემოების ამსახველი ნაწილი) და ენამახვილური დასასრულის დაპირისპირება. ქართულ ლიტერატურაში ეპიგრამის თვალსაჩინო ნიმუშებია ბესიკის „მზეჭაბუკ ორბელიანს“; აკაკი წერეთლის გამკილავი ეპიგრამა, მიმართული რუსეთის იმპერიის შინაგან საქმეთა მინისტრ გრაფ მიხეილ ლორის-მელიქოვისადმი; ილია ჭავჭავაძის ეპიგრამა თავადაზნაურობის მარშალ რევაზ ანდრონიკაშვილისადმი, რომელმაც იმპერატორს საქართველოში უმაღლესი სასწავლებლის გახსნის ნაცვლად სთხოვა კადეტთა კორპუსის გახსნა. აფორიზმი ეპიტაფია ჭილაია რ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. ?. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ეპიგრამა“ ვიკისაწყობში. ეპიგრამა — სიტყვიერებისა და ლიტერატურის თეორიის ლექსიკონი.
კარეტა (მთა)

კარეტა — მთა საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ლეჩხუმის ქედზე, მდინარე ლუხუნის მარჯვენა შენაკადის — ხეორისწყლის სათავესთან. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3354 მ. აგებულია ბაიოსური პორფირიტებით. კალთები შემოსილია სუბალპური და ალპური მდელოებით. მარუაშვილი ლ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 4, თბ., 2018. — გვ. 546.
უკრაინის გამომცემლობების სია

ქვემოთ მოცემულია უკრაინული გამომცემლობების არასრული სია. Книгоспілка — спільнота книговидавців Форум видавців Портал української книжкової індустрії Український видавничий портал «Книгобачення»
მელანოციტი

მელანოციტები — წარმომქმნელი ნერვული ღერძის უჯრედები, რომლებიც განლაგებულია კანის ეპიდერმისის ქვედა შრეში (ძირის ბაზალური ფენა), თვალის შუა შრეში (უვეა), შიდა ყურში, საშოს ეპითელიუმში, მენინგებში, ძვლებში და გულში. მელანინი არის მუქი პიგმენტი, რომელიც პასუხისმგებელია კანის ფერზე. სინთეზის შემდეგ, მელანინი შეიცავს სპეციალურ ორგანელებში, რომელსაც ეწოდება მელანოსომა, რომელიც შეიძლება ტრანსპორტირდეს მიმდებარე კერატინოციტებში პიგმენტაციის გამოწვევის მიზნით. ამრიგად, მუქ კანს უფრო მეტი მელანოსომა აქვს, ვიდრე ღია კანის ფერებში. ფუნქციურად, მელანინი იცავს ულტრაიისფერი გამოსხივებისგან. მელანოციტებს როლი აქვთ ასევე იმუნურ სისტემაში. ↑ Cramer SF (February 1991). „The origin of epidermal melanocytes. Implications for the histogenesis of nevi and melanomas“. Archives of Pathology & Laboratory Medicine. 115 (2): 115–9. PMID 1992974. ↑ Barden H, Levine S (June 1983). „Histochemical observations on rodent brain melanin“. Brain Research Bulletin. 10 (6): 847–51. doi:10.1016/0361-9230(83)90218-6. PMID 6616275. S2CID 4783099. ↑ Markert CL, Silvers WK (May 1956). „The Effects of Genotype and Cell Environment on Melanoblast Differentiation in the House Mouse“. Genetics. 41 (3): 429–50. doi:10.1093/genetics/41.3.429. PMC 1209793. PMID 17247639. ↑ (2011-12-28) Modern Colposcopy Textbook and Atlas (en). Lippincott Williams & Wilkins. ISBN 9781451153835.  ↑ Mintz B (1971). „Clonal basis of mammalian differentiation“. Symposia of the Society for Experimental Biology. 25: 345–70. PMID 4940552. ↑ Theriault LL, Hurley LS (October 1970). „Ultrastructure of developing melanosomes in C57 black and pallid mice“. Developmental Biology. 23 (2): 261–75. doi:10.1016/0012-1606(70)90098-9. PMID 5476812.
ეხო მასკვი

ეხო მასკვი (რუს. Э́хо Москвы́) — რადიოსადგური რუსეთში. მაუწყებლობდა რუსეთის ბევრ ქალაქში, ზოგიერთ ყოფილ საბჭოთა რესპუბლიკაში (ადგილობრივ რადიოსადგურებთან პარტნიორობის გზით) და ინტერნეტის საშუალებით. მისი არსებობის მანძილზე ერთადერთი მთავარი რედაქტორი იყო ალექსეი ვენედიქტოვი. საკუთარი არსებობის განმავლობაში ორჯერ გაითიშა: პირველად, 1991 წელს, რუსეთში გადატრიალების მცდელობის დროს და მეორედ, უკრაინაში რუსეთის შეჭრის დროს 2022 წელს. 2022 წლის 1 მარტს როსკომნადზორმა რადიო ეთერიდან გათიშა უკრაინაში რუსეთის შეჭრის გაშუქების გამო. 3 მარტს დირექტორთა საბჭომ მხარი დაუჭირა სადგურის დახურვის (ლიკვიდაციის) გადაწყვეტილებას. გაუქმების შემდეგ რადიოს სიხშირე რუსეთის სახელმწიფო პროპაგანდისტულ სადგურ Sputnik-ს გადაეცა. ეხო მასკვი საერთაშორისო ყურადღების ცენტრში პირველად რუსეთში 1991 წლის გადატრიალების მცდელობის დროს მოექცა. ეს იყო ერთ-ერთი იმ რამდენიმე საინფორმაციო წყაროებიდან, რომელიც საგანგებო მდგომარეობის სახელმწიფო კომიტეტის (გკჩპ) წინააღმდეგ საუბრობდა. კომიტეტის დადგენილება ნომერი 3 იყო რადიოს მაუწყებლობის შეჩერების შესახებ. ამ დადგენილებას რადიოს ჟურნალისტები ყველაზე მნიშვნელოვან „სახელმწიფო ჯილდოდ“ მიიჩნევდნენ. მთავარი რედაქტორის, ალექსეი ვენედიქტოვის თქმით, სსრკ-ის სახელმწიფო უშიშროების კომიტეტის ჯგუფმა ალფა რამდენჯერმე სცადა რადიოს ტრანსმიტერზე წვდომა შეეწყვიტა, მაგრამ რადიოს თანამშრომლებმა მოახერხეს სატელეფონო ხაზზე გადასვლა და გააგრძელეს მაუწყებლობა. „ეხო მასკვის“ არსებობის პირველივე დღიდან ერთ წესს იცავდა: „მოვლენებთან დაკავშირებით ყველა მნიშვნელოვანი თვალსაზრისი უნდა იყოს წარმოდგენილი“. ჟურნალისტები რადიოს ხუმრობით „მოსკოვის ყურს“ ეძახდნენ. 2022 წლის 1 მარტს რუსეთის გენერალურმა პროკურატურამ მიმართა როსკომნადზორს ეხო მასკვისა და დოჟდის გათიშვის მოთხოვნით რუსეთის უკრაინაში შეჭრის გაშუქების გამო. იმავე დღეს „ეხო მასკვი“ 1991 წლის შემდეგ მეორედ გაითიშა. 3 მარტს დირექტორთა საბჭომ მხარი დაუჭირა სადგურის დახურვას (ლიკვიდაციას). ↑ 1.0 1.1 Anton Troianovski (3 March 2022). „Echo of Moscow, a liberal Russian radio station, is shut down“. The New York Times. ↑ Постановление N 3 (1991-08-26). ციტირების თარიღი: 2018-07-31 ↑ „"Эху Москвы" исполнилось 25 лет“. Interfax.ru (რუსული). 2015-08-22. ციტირების თარიღი: 2018-07-31. ↑ Венедиктов сообщил, что "Эхо Москвы" отключено от эфира (1 March 2022). ↑ Генпрокуратура потребовала ограничить доступ к "Эху Москвы" и "Дождю" (1 March 2022).
ახალდაბა

ტერმინით „ახალდაბა“ შეიძლება აღნიშნულის იყოს: ახალდაბა — დაბა ბორჯომის მუნიციპალიტეტში. ახალდაბა — სოფელი ახმეტის მუნიციპალიტეტში. ახალდაბა — სოფელი გორის მუნიციპალიტეტში. ახალდაბა — სოფელი ახალგორის მუნიციპალიტეტში. ახალდაბა — სოფელი მცხეთის მუნიციპალიტეტში. ახალდაბა — სოფელი ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში. ახალდაბა — სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში. ახალდაბა — სოფელი შუახევის მუნიციპალიტეტში. ახალდაბა — სოფელი თბილისის ადმინისტრაციულ ფარგლებში
თეიმურაზ შაბურიშვილი

თეიმურაზ შაბურიშვილი (დ. 14 ოქტომბერი, 1935, თბილისი — გ. 27 ნოემბერი, 2020, კუკიის სასაფლაო) — ქართველი ინჟინერი. 1959 წელს დაამთავრა თბილისის რკინიგზის ტრანსპორტის ინჟინერთა ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი. 1959-1961 წლებში შრომითი საქმიანობა დაიწყო სახელმწიფო საპროექტო ინსტიტუტ „კავგიპროტრანსში“ ტექნიკოსად და ინჟინრად. 1961-1980 წლებში მუშაობდა სამშენებლო ტრესტ „ამიერკავკასტრანსმშენში“ სხვადასხვა თანამდებობაზე. 1980-1989 წლებში ამავე ტრესტის მმართველის მოადგილე. 1989 წლიდან ხელმძღვანელობდა საქართველოს ძეგლთა დაცვის მთავარ სამმართველოსთან არსებულ აღმოსავლეთ საქართველოს სამმართველოს. 1991 წლიდან მუშაობდა სს „ხიდმშენში“. აქტიურად მონაწილეობდა და ხელმძღვანელობდა თბილისის აეროვაგზლის, ავტოვაგზლისა და რკინიგზის სადგურების მშენებლობას, თბილისის ელმავალთმშენებელი და ელექტროვაგონშემკეთებელი და ელექტროვაგონშემკეთებელი ქარხნების რეკონსტრუქციას, „მარაბდა-ახალქალაქისა“ და „ზუგდიდი-ჯვრის“ ახალი სარკინიგზო ხაზების მშენებლობას, ამიერკავკასიის რკინიგზის „თბილისი-სამტრედიისა“ და „გარდაბან-კიროვაბადის“ (აზერბაიჯანში) მე-2 სარკინიგზო ხაზების ელექტრიფიცირებას, საცხოვრებელი სახლების, სანატორიუმების, დასასვენებელი სახლების, სამდინარო ხიდების მშენებლობას. ჩართული იყო სომხეთში მიწისძვრით დაზარალებული ობიექტების აღდგენა-მშენებლობაში (1967), იაკობ გოგებაშვილის (ვარიანში) და ივანე მაჩაბლის სახლ-მუზეუმების, ალავერდის ტაძრის, შუამთის მონასტრის, სურამის ციხის, ბოდბის წმ. ნინოს ეკლესიის და აღმოსავლეთ საქართველოს სხვა ძეგლების აღდგენაში. მიღებული აქვს სახელმწიფო და საუწყებო ჯილდოები, საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირი სატრანსპორტო მშენებლობის სამინისტროს სახელობითი საჩუქარი. საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, თბ., 2017, გვ. 600 თეიმურაზ შაბურიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ნოსფერატუ: საშინელებათა სიმფონია

„ნოსფერატუ: საშინელებათა სიმფონია“ (გერმ. Nosferatu – Eine Symphonie des Grauens) — ფრიდრიხ ვილჰელმ მურნაუს 1922 წლის გერმანული მუნჯი ხუთ მოქმედებიანი მხატვრული ფილმი. ბრემ სტოკერის რომანის დრაკულას უნებართვო ადაპტაცია და მოგვითხრობს გრაფ ორლოკზე (ნოსფერატუ), ვამპირი კარპატების მთებიდან, რომელსაც შეუყვარდება მშვენიერი ელენ და შიში მოაქვს მის მშობლიურ ქალაქ ვისბორგში. ნოსფერატუ ითვლება საშინელებათა ფილმის ერთ-ერთ პირველ წარმომადგენელად და თავისი ვიზუალური დიზაინით დიდი გავლენა მოახდინა ჟანრზე. ამავდროულად, ნაწარმოები თავისი დემონური მთავარი გმირითა და ოცნების მსგავსი, ტანჯული გონებით, ვაიმარის რესპუბლიკის კინოს ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს ნაწარმოებად ითვლება. 1925 წელს საავტორო უფლებების დავის შემდეგ ფილმი უნდა განადგურებულიყო, მაგრამ გადარჩა უთვალავი დამუშავებული ვერსიით და ახლა ხელმისაწვდომია რამდენიმე აღდგენილი ვერსიით. Nosferatu: History and Home Video Guide Serie, detailliert die Filmgeschichte, verschiedene Versionen und jede weltweite Veröffentlichung der Restaurierungen (englisch) Nosferatu auf der Internetseite der Friedrich-Wilhelm-Murnau-Stiftung Nosferatu bei filmhistoriker.de. Sammlung von zeitgenössischen Kritiken und Bildmaterial. 100 Jahre Nosferatu: Ein brandaktueller Stummfilm – hintergründiges Radiogespräch mit Filmhistoriker Rolf Giesen, Deutschlandfunk Kultur, 2. März 2022 Nosferatumovie.com Englischsprachige Seite zum Film. Drehbuch დაარქივებული 2022-05-17 საიტზე Wayback Machine. bzw. Transkript der „Bremen-Version“ (ინგლისური) ↑ 1.0 1.1 1.2 Nosferatu: History and Home Video Guide (18 ნოემბერი 2015). ↑ Nosferatu: History and Home Video Guide, Part 2: 1920s Screenings (30 ნოემბერი 2016).
ნანა შათაშვილი

ნანა შათაშვილი (დ. 1959, თბილისი) — ქართველი მეცნიერი, პედაგოგი, ფიზიკოსი, ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (2005), პროფესორი, თბილისის ებრაული სახლის ერთ-ერთი დამფუძნებელი. 1980 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტი, 1984 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტის ასპირანტურა, სპეციალობით „თეორიული ფიზიკა“. 1980 წლიდან მუშაობს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. სხვადასხვა დროს ხანგრძლივი დროით მუშაობდა, როგორც მიწვეული პროფესორი ან მკვლევარი, უცხოეთის წამყვან სამეცნიერო ცენტრებსა და სასწავლო დაწესებულებებში. 2009 წლიდან არის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ზუსტ და საბუნებისმეტყვლო მეცნიერებათა ფაკულტეტის ფიზიკის დეპარტამენტის პროფესორი. 2013 წლიდან ამავე დეპარტამენტის ასტროფიზიკის კათედრის გამგე. 2014 წლიდან — საქართველოს განათლების განვითარების ეროვნული ცენტრის „ავტორიზაციისა და აკრედიტაციის სტანდარტების შემუშავების“ ზუსტ და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა სამუშაო ჯგუფის კოორდინატორი. მიღებული აქვს სხვადასხვა ჯილდო და სამეცნიერო პრემია. მისი ძირითადი სამეცნიერო ინტერესებია: თეორიული პლაზმური ასტროფიზიკა, არაწრფივი მაგნიტური ჰიდროდინამიკა, მაგნიტო-სითხური ბმების თეორია, მზის ფიზიკა, დისკი-ჯედის სისტემების ფიზიკა, რელატივისტური პლაზმის დინამიკა, კომპაქტური ობიექტების ფიზიკა. მის მიერ შემოთავაზებული თეორიები და აღიარებული ძირითადი სამეცნიერო შედეგებია: ვარსკვლავთა ატმოსფეროებში ჩაკეტილი სტრუქტურების ერთდროული ფორმირებისა და პირველადი გაცხელების და ასევე დინების აჩქარების/გენერაციის მაგნიტო-სითხური ბმების განზოგადებული თეორია. დიდ-მასშტაბიანი მაგნიტური ველის გენერაციის თეორია მძლავრი გამოსხივებით. განზოგადებული ბელტრამის დინების მოდელი დისკი-ჯედის სისტემის ფორმირების უნივერსალური ბუნების ასახსნელად. გამოქვეყნებული აქვს 63 სამეცნიერო პუბლიკაცია, მათ შორის 40-მდე მაღალი იმპაქტ-ფაქტორის მქონე საერთაშორისო სამეცნიერო ჟურნალებში. არის არაერთი საერთაშორისო კონფერენციისა და თანამშრომლობის პროექტის თანაორგანიზატორი, ასევე მიწვეული რეფერი არაერთი მაღალი იმპაქტ-ფაქტორის მქონე სამეცნიერო ჟურნალისა. საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „კინეტიკური ეფექტების ზეგავლენა ლენგმიურის ტალღების არაწრფივ დინამიკაზე“, დაიცვა 1986 წელს. სადოქტორო დისერტაციის თემა — „მაგნიტო-ჰიდროდინამიკური დინებები ორ-სითხოვან პლაზმაში“, დაიცვა 2005 წელს. საქართველოს მეცნიერებათა დოქტორები, 1992-2006, ირინა ჯაფარიძე, თბ., 2012, გვ. 52 ნანა შათაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი შათაშვილი
აბას აბდულა

აბას აბდულა (ნამდვილი სახელი და გვარი — აბას აბდულას ძე აჯალოვი აზერ. Abbas Abdulla) (12 მაისი, 1940 წ. ბოლნისის რ/ნი, სოფ. ქიაფანაქჩი, საქართველოს სსრ — 4 სექტემებრი, 2019) — აზერბაიჯანელი პოეტი, ლიტერატურათმცოდნე, მთარგმნელი, კრიტიკოსი. აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირის წევრი. აზერბაიჯანის სსრ კულტურის დამსახურებული მოღვაწე (1984). აბას აბდულლამ 1963 წელს დაამთავრა ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1964–1965 წწ. სტაჟირება გაირა უკრაინის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ტ. გ. შევჩენკოს სახელობის ლიტერატურის ინსტიტუტში. 1987 წლიდან ლიტერატურულ ჟურნალ „ულდუზ“-ის (ვარსკვლავი) მთავარი რედაქტორი იყო. ავტორია კრებულებისა — „მშობლიური ზღურბლი“ (1970), „შავ-თეთრი სამყარო“ (1980), „პირისახით გათენებამდე“ (1984), „მარადისობაში მიმავალი ქარავანი“ (1987). ამ კრებულებიდან მეორე და მესამე შესულია ლექსების ციკლში „უკრაინული მოხატულობა“. მონოგრაფიაში „აზერბაიჯანულ-უკრაინული ლიტერატურული კავშირები“ (1982) იკვლევდა ორი ქვეყნის ლიტერატურულ ურთიერთობებს 1840 წლიდან 1940 წლამდე. გამოაქვეყნა კვლევა აზერბაიჯანულ შევჩენკიანაზე და რევოლუციამდე ბაქოში არსებულ გაერთიანებაზე „პროსვიტა“ („განმანათლებლობა“). პოეტურ შემოქმედებასთან ერთად სახელი გაითქვა, როგორც ლიტერატურის კრიტიკოსმა და მთარგმნელმა. მან უკრაინულიდან თარგმნა მწერლების: ტ.შევჩენკოს, ლ.უკრაინკას, ი.დრაჩას, ლ.შაპოვალოვას და სხვათა ნაწარმოებები. აზერბაიჯანულ ენაზე თარგმნა ტარას შევჩენკოს პოემა „კავკასია“ (1973). რამდენიმე სტატია მიუძღვნა ტარას შევჩენკოს მემკვიდრეობის შესწავლასა და მისი თხზულებების პოპულარიზაციას აზერბაიჯანში. როგორც მთარგმნელი და შემდგენელი მონაწილეობდა თანამედროვე უკრაინული პოეზიის ორი ანთოლოგიის — „დროშა და მზე“ (1978), „ხიდები“, ტ. შევჩენკოს ლექსების კრებულის — „ჩემი ფიქრები, ჩემი ფიქრები“ და უკრაინული პროზის კრებულის „ოქროს თავთავის“ (ყველა 1979 წ.) შექმნაში. მისი თარგმანით გამოვიდა ი. კოტლიარევსკის „ნატალკა პოლტავკა“, ლესია უკრაინკას კრებული „რუსალკა“ (ქალთევზა), მ. რილსკის „ჟაჟდა“ (წყურვილი), ი. დრაჩას „გულის პროტუბერანცები“ და „ლექსები და პოემები“. აბას აბდულას ზოგიერთი ნაწარმოები მ. მიროჩნიჩენკომ, პ. მოვჩანმა, დ. პავლიჩკომ, პ. პერებეინოსმა და სხვებმა უკრაინულ ენაზე თარგმნეს. 1984 წელს დაჯილდოვდა მაქსიმ რილსკის სახელობის უკრაინის რესპუბლიკის ლიტერატურული პრემიით. გარდაიცვალა 2019 წლის 4 სექტემებერს. ↑ „Умер поэт Аббас Абдулла – ФОТО“ (რუსული). 2019-09-05. ციტირების თარიღი: 2022-03-15. ↑ Скончался поэт Аббас Абдулла (Обновлено). KASPIY.AZ. ციტირების თარიღი: 2019-09-05.
ოვუნდუს ციხე

ოვუნდუს ციხე — ციხე თურქეთში, ქალაქ გუმუშხანედან 15 კილომეტრითაა დაცილებული. იგი ჩრდილო–დასავლეთით სოფელ ოვუნდუს აღმოსავლეთით 30-40 მ სიმაღლის კლდის პლატოზეა დაშენებული. მისგან ჩრდილოეთით მდინარე ხარშიტი, ხოლო დასავლეთით მეორე მდინარე იქისუ მიედინება. ციხიდან ხარშიტისა და იქისუს ხერთვისამდე 200 მეტრია. აქედან იქსაქსება შავიზღვისპირეთიდან მომავალი გზები სხვადასხვა მიმართულებით. ერთ-ერთი გზა გუმუშხანესაკენ, ხოლო შემდეგ ბაიბურთისაკენ მიდიოდა. მეორე კი შირან ერზიჯანისაკენ. ამ გზების გასაყარს აკონტროლებდა სწორედ ოვუნდუს და მისგან მდინარის მარცხენა სანაპიროს მაღალ კლდოვან კონცხზე დაშენებული იქისუს, იგივე გიპოტამოსის ციხე. ორივე საფორტიფიკაციო ნაგებობა ერთმანეთს გაჰყურებს. მათ შორის დაახლოებით ხუთას მეტრამდე იქნება დაცილება. ოვუნდუს ციხის ძირში გაივლიდა სწორედ ცენტრალური ტრასა და 5 კილომეტრის შემდეგ ნაწილდებოდა გუმუშჰანე ბაიბურთისა თუ ერზიჯან შირანისაკენ. აქედან ერზიჯანამდე 160 კმ-ია. საკუთრივ ციხის კედლების დიდი ნაწილი დანგრეულია. ციხის სამხრეთით დღეისათვის შემორჩენილია 7 მ. სიგრძისა და 6 მ სიმაღლის კედელი. სისქე 90 სმ-ია. ციხეზე ასვლა საკმაოდ ძნელია. შიდა სივრცის სამხრეთ მონაკვეთში დაცულია 1,60 მ. დიამეტრის და 0,70 მ სიღრმის კლდეში ნაკვეთი წყლის ცისტერნა. ციხის მშენებლობაში გამოყენებულია საშუალო ზომის ნათალი ქვები. რიგებს შორის ჰორიზონტალურობა დაცულია. მისი მშენებლობაც ადგილობრივ ხალდეურ მოსახლეობასთან უნდა იყოს დაკავშირებული. მას, როგორც ჩანს თავისი სტრატეგიული ადგილმდებარეობის გამო იყენებდნენ ბიზანტიურ თუ ოსმალურ ხანაშიც. ისტორიული ჭანეთის ცენტრალურ ნაწილში დაცული კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები (საფორტიფიკაციო ნაგებობები, ეკლესიები, საკომუნიკაციო და საყოფაცხოვრებო არქიტექტურის ნიმუშები), ბათ., 2019, გვ. 43-44 ISBN 978-9941-8-1990-2.
აფაგ მასუდი

აფაგ მასუდი (აზერ. Afaq Məsud; დ. 3 ივნისი, 1957, ბაქო) — აზერბაიჯანელი მწერალი და დრამატურგი. აზერბაიჯანის თარგმანის ცენტრის სამეურვეო საბჭოს თავმჯდომარე, „დიდების“ ორდენის კავალერი (2017), აზერბაიჯანის სახალხო მწერალი (2019), აზერბაიჯანის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (2005), პეტროვსკის მეცნიერების და ხელოვნების აკადემიის წევრი, ჟურნალ „ხაზარი“-ს მთავარი რედაქტორი. აფაგ მასუდი ცნობილია როგორც რომანებისა და მოთხრობების ავტორი. ავტორია პიესების: „ზღურბლზე“, „გზაზე“, „როლი გამომშვიდობებისას“, „ქერბელა“, „მანსურ ხალაჯი“. პიესების „ზღურბლზე“ და „მე მას ვუყვარვარ“ მიხედვით, აზერბაიჯანის სახელმწიფო თეატრ „იუხ“-ის სცენაზე დადგმულია სპეტქტაკლები, ხოლო პიესა „როლი გამომშვიდობებისას“ მიხედვით, დაიდგა სპექტაკლი აზერბაიჯანის სახელმწიფო ეროვნულ დრამატულ თეატრში. აფაგ მასუდის წიგნები თარგმნილი და გამოცემულია მსოფლიოს სხვადასხვა ენაზე. არის „პატრიარქის შემოდგომა“ (გაბრიელ გარსია მარკესი), „დედამიწის აბლაბუდა“ (თომას ვულფი), მ. ნასაფის უძველესი სუფისტური ხელნაწერის „ჭეშმარიტება ყოფიერების შესახებ“, იბნ-ალ არაბის „მექური გამოცხადების“, ჯალალედინ რუმის და სხვა სუფი მოაზროვნეების ნაწარმოებების თარგმანების ავტორი. 2000 წელს ვენის უნივერსიტეტში აფაგ მასუდის შემოქმედების შესახებ დაცულ იქნა სადოქტორო დისერტაცია (ს. დოგანი „ქალთა სახეები ევროპულ აღმოსავლეთმცოდნეობაში“). თეატრალურ ხელოვნებაში შეტანილი წვლილისათვის არერთხელ იქნა დაჯილდოებული შესაბამისი მედლით. 2015 წელს გახდა თურქეთის კულტურის სამინისტროსა და ევრაზიის მწერალთა კავშირის მიერ დაწესებული „სასცენო ნაწარმოებების საერთაშორისო კონკურსის“ გამარჯვებული. 2017 წელს აზერბაიჯანში მთარგმნელობითი საქმიანობის განვითარებისათვის პრეზიდენტ ილჰამ ალიევის მიერ დაჯილდოებულ იქნა „დიდების“ ორდენით. 2019 წელს პრეზიდენტ ილჰამ ალიევის განკარგულებით აზერბაიჯანული კულტურის განვითარებაში შეტანილი დამსახურებისათვის „სახალხო მწერლის“ საპატიო წოდება მიენიჭა. აფაგ მასუდის ოფიციალური საიტი ↑ Azərbaycan Respublikasının mədəniyyət xadimlərinə fəxri adların verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı. president.az (25 may 2019). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 13 oktyabr 2020. ციტირების თარიღი: 13 oktyabr 2020. ↑ Haqqında. afaqmesud.az. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 13 oktyabr 2020. ციტირების თარიღი: 13 oktyabr 2020.