laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ნიუ-იორკის მოდის კვირეული

ნიუ-იორკის მოდის კვირეული (ინგლ. New York Fashion Week) — მოდის ჩვენების კვირეული ქალაქ ნიუ-იორკში, რომელიც წელიწადში ორჯერ ტარდება (თებერვალსა და სექტემბერში). ეს არის მოდის ინდუსტრიაში ოთხი უმთავრესი მოდის კვირეულიდან ერთ-ერთი. პირველი ნიუ-იორკის მოდის კვირეული, იმჟამად წოდებული როგორც „პრესის კვირეული“, იყო მსოფლიოში პირველი ორგანიზებული მოდის ჩვენება. ჩატარდა 1943 წელს და მისი მიზანი მეორე მსოფლიო ომის დროს ფრანგული მოდისგან ყურადღების მოქცევა იყო, ვინაიდან ამ ინდუსტრიის მესვეურებს ომის გამო პარიზში მგზავრობა არ შეეძლოთ ფრანგული მოდის ჩვენებების საყურებლად. მოდის პუბლიცისტმა ელეანორ ლამბერმა ორგანიზება გაუწია ღონისძიებას, რომელსაც მან „პრესის კვირა“ (ინგლ. Press Week) უწოდა, რათა მოდის ჟურნალისტები ამერიკელი დიზაინერებით დაეინტერესებინა. ჩვენებაზე მყიდველები არ დაიშვებოდნენ, მათ მხოლოდ დიზაინერთა პავილიონში შეეძლოთ მისვლა. პრესის კვირა წარმატებული გამოდგა და მოდის ჟურნალმა „ვოგმა“, რომელიც მანამდე მხოლოდ ფრანგულ დიზაინს უწევდა პოპულარიზაციას, ამერიკული მოდელების ბეჭდვაც დაიწყო. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ნიუ-იორკის მოდის კვირეული“ ვიკისაწყობში. ოფიციალური საიტი (დაარქივებული) ნიუ-იორკის მოდის კვირეული — სიახლეები და კომენტარები „New York Times“-ის საიტზე. ↑ History of New York Fashion Week – New York Fashion Week. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-05-05. ციტირების თარიღი: 2019-12-19. ↑ 2.0 2.1 Fortini, Amanda. (2006-02-08) A brief history of the fashion show. Slate.com. ციტირების თარიღი: 2014-04-21.
ლაპლანდია

ლაპლანდია (საამთა ენაზე Sápmi, Sámeednam, ფინურად Lappi, შვედურად Lappland და ნორვეგიულად Lapland) — ტრადიციულად საამებით (ლოპარებით, ლაპლანდებით) დასახლებული კულტურული რეგიონის დასახელება. მდებარეობს ჩრდილოეთ ევროპაში (ფენოსკანდინავიის ჩრდილოეთი). ლაპლანდია ერთიანი სახელმწიფო არასდროს ყოფილა; დღესდღეობით ის დანაწილეობული აქვს ოთხ სახელმწიფოს, ესენია: ნორვეგია, შვედეთი, ფინეთი და რუსეთი. შვედეთის ლაპლანდია უამრავი მდინარის ველებით და ხეობებით დასერილ მთისწინეთს წარმოადგენს. მისი ჩრდილო და დასავლეთი ნაწილი კელენის მაღლობების წანაზარდებით არის დაკავებული. ამ მთიანეთს ტბებითა და ჭაობებით მდიდარი ტერასა მოსდევს, მის იქით კი ტყეებითა და საძოვრებით მდიდარი საზღვაო ზოლია. ეს მხარე შედარებით განვითარებული მოსახლეობით არის დასახლებული, მთებში კი მომთაბარე საამები სახლობენ. ლაპლანდიის ტერიტორიაზე ისეთი დიდი მდინარეები მიედინება, როგორიცაა: ტურნეო, მუონიო, კემიიოკი, ოულუიოკი, კალიქსი, ლულე, პიტე, ტულომა, ივალოიოკი. რეგიონის ტერიტორიაზე ტუნდრა და მუდმივი ყინულიც ხშირი სანახავია. საამების ეროვნული პარკი - ევროპაში უმსხვილეს ეროვნულ პარკად არის მიჩნეული. ლაპლანდიაში ნადირობისა და თევზჭერის ნეოლითის დროინდელი კვალია აღმოჩენილი. ჩვენს წელთ აღრიცხვამდე, დაახლოებით, 100 წელს, ლაპლანდია საამებით დასახლდა, რომლებიც XVII საუკუნეში შვედებმა შეავიწროვეს, ჩრდილოეთისკენ განდევნეს და დახარკეს. ლაპლანდიის სამხრეთი ნაწილი 1809 წლამდე შვედეთს ეკუთვნოდა. მომდევნო პერიოდებში კი თანამედროვე ფინეთის ტერიტორია და მასთან ერთად ლაპლანდიაც რუსეთის იმპერიის საზღვრებში მოექცა. შესაბამისად, 1809 წლიდან სამხრეთი ლაპლანდია გაიყო დასავლეთ (შვედურ) და აღმოსავლეთ (ფინურ) ნაწილებად. 1917 წელს ფინეთმა ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ დამოუკიდებლობა აღიდგინა, თუმცაღა, მოკლე ხანში თავისი ჩრდილო-აღმოსავლეთი ტერიტორიები (კარელია, კოლის ნახევარკუნძული) დაკარგა. აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ ლაპლანდიის მოსახლეობა მსოფლიოს თეთრკანიან მოსახლეობას შორის, ცხოვრების ერთ-ერთი ყველაზე ჩამორჩენილი წესით ცხოვრობს. ნორვეგიის ლაპლანდიის გერბი შვედეთის ლაპლანდიის გერბი ფინეთის ლაპლანდიის გერბი ოთხ ქვეყანაში მდებარე ლაპლანდია შემდეგ ადმინისტრაციულ ერთეულებად იყოფა: Sami Domicile Area — გუბერნია(ლიანი) ლაპლანდია ფინეთში ფინმარკი— გუბერნია (ფიულკე) ნორვეგია ნურლანი — გუბერნია (ფიულკე) ნორვეგია ნურ-ტრენდელაგი — გუბერნია (ფიულკე) ნორვეგია ტრომსი— გუბრნია (ფიულკე) ნორვეგია მურმანსკის ოლქი — რუსეთის მხარე ლენ ემტლანდი — გუბერნია (ლენი) შვედეთი ლენ ნორბოტენი— გუბერნია (ლენი) შვედეთი ლენ ვესტერბოტენი — გუბერნია (ლენი) შვედეთი უმსხვილესი ქალაქები: კირუნა, როვანიემი, იოკმოკი, არვიდსიაური, ტორნიო, ინარი, კოლის ნახევარკუნძულზე ქალაქი მურმანსკი, რომელიც რეგიონის უდიდესი ქალაქია. 1.^ http://snl.no/Lappi/landskap_i_Finland; http://snl.no/Lappland/landskap_i_Sverige ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ლაპლანდია
Blood of Eden

Blood of Eden — პიტერ გებრიელის სიმღერა ალბომიდან Us. მისი სტუდიური ვერსია სრულდება შინედ ო’კონორთან ერთად. სინგლი სიმღერით გამოიცა 1993 წელს. Blood of Eden (ალბომის ვერსია) – 6:35 Mercy Street (უილიამ ორბიტის მიქსი) – 8:00 Blood of Eden (ვიმ ვენდერსის ფილმის სამყაროს დასასრულამდე ვერსია) – 6:15 ინფორმაცია საიტზე Discogs
Kiss That Frog

Kiss That Frog — პიტერ გებრიელის სიმღერა ალბომიდან Us. ეს სიმღერა არის აგებული ცნობილ ზღაპარზე, რომელშიც საუბარია პრინცესაზე და პრინცზე, რომელიც ბაყაყად გადაქცეული იყო. სინგლი ამ სიმღერით გამოვიდა 1993 წელს. ტიმოთი უაიტი წერდა, რომ გებრიელმა სიმღერა დაწერა ბრუნო ბეტელჰაიმის წიგნის „The Uses of Enchantment“ გავლენით. Kiss That Frog - 4:15 Digging In The Dirt (Rich E Mix) - 7:20 Kiss That Frog (Mindblender Mix) - 6:45 ინფორმაცია საიტზე Discogs
ერნსტ ჰაპელი (სტადიონი)

ერნსტ-ჰაპელის სტადიონი, ასევე ცნობილია, როგორც პრატერის სტადიონი — სტადიონი ავსტრიის დედაქალაქ ვენაში. იგი შენდებოდა 1929–1931 წლებში და გაიხსნა 1931 წელს. სტადიონს სახელი გადაერქვა 1992 წელს, როდესაც ავსტრიელი ფეხბურთელი, ერნსტ ჰაპელი გარდაიცვალა. სტადიონზე გაიმართება უეფა ევრო 2008-ის ფინალი. ერნსტ-ჰაპელი არის ყველაზე დიდი სტადიონი ავსტრიაში. იგი ეკუთვნის ავსტრიის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებს. აქ იმართება როგორც შიდა ჩემპიონატის მატჩები, ასევე უეფას თასისა და უეფას ჩემპიონთა ლიგის მატჩებიც. სტადიონი მიეკუთვნება უეფას ხუთვარსკვლავიან სტადიონების რიცხვს. სტადიონის ტევადობა გაიზარდა 49,825-დან 53,008-მდე, სპეციალურად უეფა ევრო 2008-ისთვის. სტადიონზე ყველაზე მრავალრიცხოვანი დასწრება დაფიქსირდა 1960 წელს, როდესაც ავსტრია საბჭოთა კავშირს ეთამაშებოდა. მაშინ თამაშს 92,706 მაყურებელი დაესწრო. სტადიონზე ჩატარებულა არაერთი როკ კონცერტი, რომლებსაც 56,000-მდე მაყურებელი ესწრებოდა. სტადიონზე გამოსული მუსიკოსებიდან და ჯგუფებიდან აღსანიშნავია: რობი უილიამსი, მაიკლ ჯექსონი, ბონ ჯოვი, Three Tenors, როლინგ სტოუნზი, U2, განზ-ენ-როუზიზ, პინკ ფლოიდი და ტინა ტერნერი. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ერნსტ–ჰაპელის სტადიონი ერნსტ–ჰაპელის სტადიონის სურათები დაარქივებული 2008-07-02 საიტზე Wayback Machine. ერნსტ–ჰაპელის სტადიონის 3D მოდელი დაარქივებული 2008-05-08 საიტზე Wayback Machine.
Lovetown

Lovetown — პიტერ გებრიელის სიმღერა, რომელიც შეტანილია ფილმში „ფილადელფია“. ეს სიმღერა სრულდებოდა პიტერის 1993 წლის ტურნეში, თუმცა არ არის შეტანილი ფილმში Secret World Live. იგი ასევე სრულდებოდა პიტერის 2007 წლის ტურის ყოველ კონცერტზე. Lovetown - 5:27 Love To Be Loved - 5:16 A Different Drum - 4:40 ინფორმაცია საიტზე Discogs
აღმოსავლეთმცოდნეობა

აღმოსავლეთმცოდნეობა (ასევე ორიენტალისტიკა) — სამეცნიერო დისციპლინა, რომელიც აღმოსავლეთის ენების, სულიერი და მატერიალური კულტურის შესწავლითაა დაკავებული. ევროპაში, აღმოსავლეთმცოდნეობა როგორც აკადემიური დისციპლინა პარიზში 1795 წელს დაარსდა სახელწოდებით — École spéciale des langues orientales. პარიზის ამ სკოლაში ასწავლიდა სილვესტრ სასი (Silvestre de Sacy, 1758—1838), რომელმაც თავისი მოღვაწეობით დიდი გავლენა იქონია აღმოსავლეთმცოდნეობითი მეცნიერების განვითარებაზე. გერმანიაში 1845 წელს დაფუძნდა გერმანიის აღმოსავლური საზოგადოება, რომელიც დღემდე შეისწავლის აზიის, აფრიკის და ოკეანეთის ქვეყნებს, მათ ენებს, საზოგადოებებს, კულტურებს. ვენაში 1886 წელს შეიქმნა ორიენტალისტიკის ინსტიტუტი. ავსტრიის დედაქალაქში არსებულ ამ ინსტიტუტში დღესდღეობით ფუნქციონირებს ძველსემიტური ფილოლოგიისა და წინა აზიის არქეოლოგიის, არაბისტიკისა და თურქოლოგიის სპეციალობები. ორიენტალისტიკის დისციპლინებია ასირიოლოგია, ირანისტიკა, თურქოლოგია, ოსმანისტიკა, სემიტოლოგია და ზოგჯერ სემიტოლოგიისაგან განცალკევებით დგას აგრეთვე არაბისტიკა და ისლამოლოგია. სიტყვის ფართო გაგებით აღმოსავლეთმცოდნეობა შეიძლება მოიცავდეს ეგვიპტოლოგიასაც. ეგვიპტოლოგიას ხშირად აფრიკანისტიკას მიაკუთვნებენ. იაპონიაშიც არსებობს სამეცნიერო დისციპლინა, რომელიც პირიქით ევროპის, ან დასავლეთის შესწავლითაა დაკავებული. (იხ. რანგაკუ.) ორიენტალიზმი იაპონოლოგია, სინოლოგია აზიისა და აფრიკის ინსტიტუტი თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. აღმოსავლეთმცოდნეობა დაარქივებული 2007-07-08 საიტზე Wayback Machine. გოეთეს სახ. ინსტიტუტი: გერმანული ორენტალისტიკა. კლასიკური ორიენტალისტიკის ცუდი სახელის გამო ისლამურ სამყაროში რომან ლოიმეიერი: ედვარდ საიდი და გერმანულენოვანი ორიენტალისტიკა: Eine Kritische Würdigung. Wiener Zeitschrift für kritische Afrikastudien 2/2001, Jg. 1
სანქტ-იაკობ პარკი

სანქტ–იაკობ პარკი — სპორტული სტადიონი შვეიცარიის ქალაქ ბაზელში. ეს არის ყველაზე დიდი სტადიონი შვეიცარიაში. თავდაპირველად სტადიონის ტევადობა იყო 38,500, ხოლო სპეციალურად უეფა ევრო 2008–ისთვის, იგი გაიზარდა 42,500 სკამამდე. სტადიონი გაყოფილია ოთხ ბლოკად A, B, C და D, რომლებიც განლაგებულია სხვადასხვა მხარეს. ბლოკი G, რომელიც წარმოადგენს მაღლა აშენებულ აივანს, აშენდა მოგვიანებით. უეფამ შეაფასა სტადიონი ოთხი ვარსკვლავით, რაც საუკეთესოა, თუ გავითვალისწინებთ მის ტევადობას. სტადიონის არქიტექტორია შვეიცარიული ფირმა ჰერცოგი & დე მერონი. საბოლოოდ სტადიონის მშენებლობაში დაიხარჯა 220 მილიონი შვეიცარიული ფრანკი. სტადიონში არის 32 სხვადასხვა სახის მაღაზია, მათ შორის რესტორანიც. სტადიონს აქვს 680 მანქანის დასაყენებელი ადგილი. სტადიონამდე მისვლა შესაძლებელია ავტობუსით, ტრამვაითა და მატარებლით (სტადიონს აქვს საკუთარი მატარებლის სადგური). სანქტ–იაკობ პარკის სტადიონზე გაიმართება 6 თამაში უეფა ევრო 2008–დან: 3 თამაში ჯგუფიდან (მათ შორის გახნის თამაში), ორი მეოთხედფინალი და ერთი ნახევარფინალი. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: სანქტ–იაკობ პარკი ბაზელის საფეხბურთო გუნდის საიტი
ქაჩიბასძეები

ქაჩიბასძეები, ქაჩიბაძეები, ქაჩიბაიძეები — ფეოდალური საგვარეულო შუა საუკუნეების საქართველოში, ქვემო ქართლში, ბარათაშვილების წინაპრები. ქაჩიბასძეთა ძირითადი წარმომადგენლები XV საუკუნის დოკუმენტებში ჩანან. მათი წინაპარი უნდა იყოს ფიტარეთის მონასტრის უთარიღო წარწერაში მოხსენიებული ქავთარ ქაჯიფაჲსძე, გიორგი მეფის (სავარაუდოდ, გიორგი V ბრწყინვალის) ამირეჯიბი, რომელსაც განუახლებია ეს ტაძარი, აუშენებია ღვთისმშობლის ეკლესია და შეუწირავს მისთვის „ხმლით მონაგები“ სოფელი ტანძია და თევდორეწმინდა. XV საუკუნის მოღვაწეთაგან ცნობილია მეფის სალაროს მოლარე ბარათა „დიდი“ ქაჩიბასძე (ჩანს 1425-1461), მისი მეუღლე თინათინი და შვილები — დავითი (ჩანს 1425-1479), ლაპა და გერმანოზი. დავითს, რომელიც ასევე მოლარის სახელოს ფლობდა, ჰყავდა მეუღლე შუენიერი და შვილები — ლაპა, ბარათა, სურამელი და ქავთარი. ქავთარ დავითს ძე ქაჩიბასძე და მისი ზოგიერთი სახლიკაცი XV საუკუნის მიწურულიდან უკვე ბარათაშვილებად იხსენიებიან. ისტორიკოს სიმონ ჯანაშიას ვარაუდით ქაჩიბასძეები ჯიქეთის გავლენიანი საგვარეულოს, გეჩბების ერთ-ერთი შტოა, რომელიც აფხაზეთიდან ქართლში და XIII საუკუნისთვის ალგეთის ხეობაში დამკვიდრებულან. სხვა მოსაზრებით (კ. თუმანოვი, გ. ალასანია, ქ. ქუთათელაძე) ქაჩიბასძეები ბაღვაშ-ორბელთა შთამომავლები არიან — გ. ალასანიას აზრით, ქავთარ ივანეს ძის ხაზით. ბარათაშილთა გენეალოგია // შრომები : ტ. 2 / სიმონ ჯანაშია. - თბილისი, 1952. - გვ. 464-481. ბარათაშვილების წარმომავლობისათვის // ალასანია გიული, „ანალები“, 2002, №2, გვ. 10-15. პირთა ანოტირებული ლექსიკონი : IV / რედ.: ელენე ცაგარეიშვილი. თბილისი : არტანუჯი , 2007, გვ. 360-361. ქვემო ქართლი: პოლიტიკური ისტორიის საკითხები / ქეთევან ქუთათელაძე. თბილისი: მთაწმინდელი, 2001. Toumanoff, Cyril, Manuel de généalogie et de chronologie pour l’histoire de la Caucasie chrétienne (Arménie, Géorgie, Albanie), Éd. Aquila, Rome, 1976, გვ. 359-360.
ორბელიანები

ორბელიანები (იგივე ორბელიშვილები, ყაფლანიშვილები, XIX საუკუნის პირველ ნახევარში ჯამბაკურ-ორბელიანებადაც იხსენიებოდნენ), ფეოდალური საგვარეულო XVII-XIX საუკუნეების საქართველოში. ქაჩიბაიძე-ბარათაშვილების ერთ-ერთი შტო. გვარის ფუძემდებელი იყო ორბელ ბარათაშვილი, რომელიც 1536 წელს გაეყარა თავის სახლიკაცს იოთამ ბარათაშვილს. ორბელს ერგო 59 სოფელი, 617 კომლი გლეხითურთ ლოქის მთის ნახევარი, ფიტარეთის და დმანისის ეკლესიების ნახევარი (ეს ეკლესიები შემდეგ მთლიანად ორბელიანების საკუთრება გახდა). 1610-იან წლებში ორბელიანების შთამომავლებს შორის ამტყდარი საადგილმამულო შუღლის ნიადაგზე ბარათა ორბელიანმა გაწყვიტა თავისი სახლიკაცები და მათ მამულებს დაეპატრონა. გადარჩა მხოლოდ ყაფლან ორბელიანი, რომელმაც თავი ირანს შეაფარა და 1625 წ. მარაბდის ბრძოლაში ქართველთა წინააღმდეგ იბრძოდა. ამ ბრძოლაში დაიღუპა ბარათა და მის მამულებს ყაფლანი დაეუფლა. ყაფლანს აუშენებია „მკვიდრი მამული... სოფელი სამოცდაერთი“, განუახლებია ფიტარეთის მონასტერი, აუგია ხულუტის ციხე და სხვ. მან 80-მდე სოფელი დაუტოვა თავის შთამომავლობას. ორბელიანთა სამფლობელო (საორბელო ან საყაფლანიშვილო) XVIII საუკუნეში მოიცავდა ხრამის და დმანისის ხეობათა დიდ ნაწილს, აგრეთვე ტაშირს. ორბელიანებს ჰყავდათ 100-მდე ვასალი აზნაური და 2000-მდე ყმა გლეხი, რომლებიც ცხოვრობდნენ 160-მდე სოფელში; სასახლეები და კარის ეკლესია ჰქონდათ სოფელ ტანძიას, ციხე-კოშკები - დმანისს, ქვეშსა და ხულუტს, მონასტრები - ფიტარეთსა და დმანისს. XVIII საუკუნის ბოლოს ქვემო ქართლის აოხრებასთან დაკავშირებით ორბელიანები გადმოსახლდნენ თბილისში. ორბელიანები იყვნენ მეწინავე სადროშოს სარდლები, ქართლის სახლთუხუცესები, ეშიკაღასბაშები, მდივანბეგები და სხვ. ორბელიანთა გვარიდან იყვნენ ცნობილი ქართველი მოღვაწეები: სულხან-საბა ორბელიანი, პაპუნა ორბელიანი, დავით ორბელიანი, ვახტანგ ორბელიანი, გრიგოლ ორბელიანი ჯამბურია გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 555. ლორთქიფანიძე ი., ქვემო ქართლი XVIII საუკუნის პირველ მეოთხედში, ნაწ., 3-4, თბ., 1938;
ცენტრალური დოგმა (მოლეკულური ბიოლოგია)

მოლეკულური ბიოლოგიის ცენტრალური დოგმა ამბობს რომ გენეტიკური ინფორმაციის გადატანა შესაძლებელია ნუკლეინის მჟავიდან როგორც ნუკლეინის მჟავაში ასევე ცილაში, მაშინ როდესაც შეუძლებელია ინფორმაციის დაბრუნება ცილიდან უკან ნუკლეინის მჟავაში ან მისი გავრცელება სხვა ცილაში. ცენტრალური დოგმა ჩამოყალიბებული იქნა ფრენსის კრიკის მიერ 1957 წელს და თავდაპირველად გულისხმოდა გენეტიკური ინფორმაციის ნაკადს მიმართულებით: დნმ – რნმ – ცილა. ფერმენტი უკუტრანსკრიპტაზის აღმოჩენის შემდეგ, რომელიც ახდენს დნმ-ს სინთეზს რნმ-დან, ცენტრალურმა დოგმამ განიცადა ცვლილებები და 1970 შემოთავაზებული იყო კრიკის მიერ დღევანდელი სახით.
აფრიკანისტიკა

აფრიკანისტიკა — აფრიკის ხალხთა, სოციალურ-პოლიტიკური პრობლემების, ისტორიის, სამართლის, საზოგადოებრივი აზრის განვითარების, ეთნოგრაფიის, ენების, ლიტერატურის, ხელოვნების შემსწავლელ მეცნიერებათა ერთობლიობა. საფრანგეთი, ინგლისი, ამერიკა, რუსეთი, იტალია, გერმანია და შვეიცარია, ეს ქვეყნებია, რომლებშიც ისტორიულად ყალიბდებოდა აფრიკის კონტინეტის მეცნიერულად შესწავლის ინტერესი. თუ გერმანულენოვან ქვეყნებში აფრიკანისტიკა უფრო ფილოლოგიური მიმართულებითაა დაკავებული, ამერიკის შეერთებულ შტატებში ძირითადად სოციოლოგიური გეზი აქვს აღებული. ფრანგული აფრიკანისტიკა საუნივერსიტეტო კვლევასა და სწავლებაში ორივე აქცენტს სვამს — ფილოლოგიურსა და სოციოლოგიურს. აფრიკის კვლევის ცენტრს წარმოადგენს ბაზელი, სადაც 2002/03 წლიდან აფრიკის კვლევების სპეციალობა ფუნქციონირებს, სადაც იმის გამო კვლევა და სწავლება თითქმის მთლიანად ინგლისურ ენაზე მიმდინარეობს, მას ინგლისური სახელწოდებითვე — African Studies მოიხსენიებენ. თვითონ ამერიკის შეერთებულ შტატებში კი აფრიკანისტიკას სულ სხვა სახელწოდებით იცნობენ, კერძოდ კი — area studies. რაც შეეხება რუსეთს, აქაური აფრიკანისტები ტრადიციულად ყოველთვის აფრიკის საჰარის სამხრეთით არსებულ გეოგრაფიულ სივრცეზე იყვნენ კონცენტრირებული. საზოგადოდ, აფრიკანისტიკა წარმოადგენს კომპლექსს ცალკეული, დამოუკიდებელი სამეცნიერო დისციპლინებისა, რომლებიც ხშირად მჭიდრო ურთიერთკავშირშია ერთმანეთთან; იგი შეისწავლის აფრიკის არა მარტო ენებსა და ლიტერატურებს, ან ამ კონტინენტის საზოგადოებათა სოციალურ პრობლემებს, არამედ აკვირდება და იკვლევს ასევე პოლიტიკურ მიმდინარე პროცესებს. აფრიკანისტიკა მოცემული სივრცის ფარგლებში დაკავებულია ეკონომიკისა და ეკონომიკური გეოგრაფიის საკითხების კვლევითაც. ისტორიულად, აფრიკის შესწავლის პირველმიზეზი ამ კონტინენტზე მცხოვრები ხალხების კოლონიალიზაცია იყო. შუა საუკუნეებში აფრიკის კვლევის საქმეში დიდი წვლილი შეიტანეს არაბმა სწავლულებმა, ვაჭრებმა და მოგზაურებმა ალ-მასუდიმ, ალ-იდრისიმ, იბნ ჰალდუნიმ და სხვ., რომელთაც სხვადასხვა დროს მოუვლიათ კონტინენტის ჩრდილოეთით, დასავლეთითა და აღმოსავლეთით ესა თუ ის მხარე. სწორედ ეს არაბულენოვანი ჩანაწერები წარმოადგენს იშვიათ წყაროებს შუა საუკუნეებისდროინდელი ფაქტობრივად უმწერლობო აფრიკის შესახებ. ახალ დროში აფრიკანისტიკის განვითარებას გარკვეული ბიძგი მისცა ევროპელ კოლონიზატორთა დაინტერესებამ; 1795 წელს შეიქმნა „ლონდონის გეოგრაფიული საზოგადოება“, ხოლო 1821 წელს კი „პარიზის გეოგრაფიული საზოგადოება“ დაფუძნდა. ამ დროის გამორჩეული მოგზაურები იყვნენ მ. პარკი, დ. ლივინგსტონი, ჰ. ბარტი, გ. შვაინფურტი, რ. კაიე, ა. ბულატოვიჩი. XIX საუკუნის ბოლოს ევროპის სპეციალურ სკოლებში (ბერლინის უნივერსიტეტში კი 1887 წლიდან) დაიწყეს აფრიკული ენების სწავლება, სადაც ამზადებდნენ მომავალ კადრებს კოლონიალური ადმინისტრაციისათვის. ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკაში დიდი ინტერესი შეიმჩნევა აფრიკის კონტინეტისადმი, რაც ამ კონტინენტის ენების შესწავლაში გამოიხატება. ჩინური ბიზნესი მეტად წარმატებულია აფრიკის არა ერთ და ორ ქვეყანაში. საქართველოში აფრიკას არ შეისწავლიან არც ენათმეცნიერული, და არც სოციოლოგიური, და არც სხვა რამ თვალსაზრისით, თუმცა არსებობს კი ე.წ. აზიისა და აფრიკის ინსტიტუტი. აფრიკული ენები აზიისა და აფრიკის ინსტიტუტი აფრიკანისტიკის პრობლემები რუსეთსა და მსოფლიოში
ციციშვილები

ციციშვილები — ფეოდალური საგვარეულო საქართველოში, ფანასკერტელების ჩამომავლები. მე-14 საუკუნის მეორე ნახევარში მეფე ბაგრატ V-ს ტაოდან ქართლში გადმოუსახლებია ფანასკერტის მფლობელი ზაზა და მძოვრეთის ხეობაში (მდ. ძამაზე) მამულები უბოძებია. მის განაყოფთ მამულები ნიჩბისში მიუღიათ. შემდეგ ზაზამ ნასისხლად მიიღო ორბოძლელთა მამულები ხვედურეთში. მისი ერთ-ერთი მემკვიდრე, თაყა, მეფე ალექსანდრე I-ის დაახლოებული პირი იყო. ვახტანგ IV-ის გამეფების შემდეგ თაყას ურთიერთობა მეფესთან გამწვავდა. მან თავი შეაფარა და ყმად გაუხდა მეფის ძმას, დიმიტრის. თაყას მემკვიდრეები ერთგულად ემსახურებოდნენ მეფე გიორგი VIII-ს, ებრძოდნენ მის წინააღმდეგ აჯანყებულ ბაგრატს (შემდგომ ბაგრატ VI). ერთიანი საქართველოს დაშლის შემდეგ ისინი ქართლის მეფე კონსტანტინეს ერთგულობდნენ. ამ დროისათვის ჩამოყალიბდა მათი სათავადო: 1467 წ., ჯერ კიდევ უფლისწულობაში კონსტანტინემ ზაზა (II) ფანასკერტელს გაუახლა მამულების მფლობელობა და დამატებით უბოძა უფლისციხე, ქვახვრელი და კარალეთი ეკლესიითურთ; უფრო გვიან კი ზაზას შვილს, ციცის, თავადობა უბოძა. ციცის შთამომავლები უკვე ციციშვილებად იწოდებოდნენ, მათი სათავადო კი - საციციანოდ. მე-18 საუკუნეში ციციშვილებს მამულები ჰქონდათ ხვედურეთში, ძამისა და გუჯარეთის ხეობებში, გვერდისძირში. რუსეთის იმპერიის მიერ საქართველოს ანექსიის შემდეგ ციციშვილები კეთილშობილთა რიგებში აღირიცხნენ და შესაბამისი პრივილეგიებით სარგებლობდნენ. ნიჩბისი ციციშვილების ციხე შ. ხანთაძე, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 235. ციციშვილი დაარქივებული 2007-10-24 საიტზე Wayback Machine. , იოანე ბატონიშვილის „შემოკლებით აღწერა საქართველოსა შინა მცხოვრებთა თავადთა და აზნაურთა გვარებისა“-ს მიხედვით
ფანასკერტელები

ფანასკერტელები — წარჩინებული ფეოდალური საგვარეულო XII—XVI საუკუნეების საქართველოში, ასპანისძეთა განშტოება და ციციშვილების წინამორბედი. გვარის სახელწოდება წარმოდგება მისი სამამულე ციხე-ქალაქ ფანასკერტიდან (ტაოშია). გვარის ფუძემდებელი გახდა შავში აზნაური ზაქარია ასპანისძე, რომელსაც თამარ მეფემ უწყალობა ფანასკერტი და ტაოს ერისთავობა. XII-XIII საუკუნეებში ზემო ქართლის უძლიერესი ფეოდალები და გამგებლები იყვნენ. ასპანისძეთა ფეოდალურ სახლს არ შეუწყვეტია არსებობა ფანასკერტელთა გამოყოფის შემდეგაც. მათი საფეოდალო შავშეთში არსებობდა XV საუკუნემდე, ვიდრე მას ბეენაშვილები არ დაეპატრონენ. ფანასკერტელების სამფლობელოები კიდევ უფრო გაფართოვდა XIV—XV საუკუნეებში ორბოძლელ-ჩიჟავაძეებისა და ჯავახიშვილების მამულების ხარჯზე შიდა ქართლში. ამ მხარეში მათ ეკუთვნოდათ: ხვედურეთი, კეხიჯვარი, ქვახვრელი, უფლისციხე, კარალეთი, ძამის ციხე და ყინწვისისა და სამწევრისის ეკლესიები. ჰქონდათ ყმა-მამული ქვემო ქართლშიც, რაზეც მიუთითებს სოფელ წერაქვის ეკლესიის საამშენებლო წარწერა. XV საუკუნის შუა ხანებში გამწვავდა ბრძოლა ჯაყელების სამთავრო სახლსა და მეფის მომხრე ფანასკერტელებს შორის. სამცხედან განდევნილი ზაზა ფანასკერტელი - მეფის მეჭურჭლეთუხუცესი - შიდა ქართლში დამკვიდრდა და საფუძველი ჩაუყარა შემდგომში სათავადოს, რომელიც შემდგომში საციციანოდ იქცა. ქართლში დაფუძნებული ფანასკერტელ-ციციშვილები დაუნათესავდნენ მეფეებსა და ქართლის თავადებს. XV საუკუნეში ერთხანს ფანასკერტელებს სამეფო ქალაქის— ატენის მოურავობა ეპყრათ. ფანასკერტელთა ერთი შტო თავის ძველ მამულში - ტაო-შავშეთში დარჩა და ჯაყელებს ეყმო. მესხური მატიანის მიხედვით, ფანასკერტელ იობის ძე ჯარასონი ყვარყვარე ჯაყელის ერთგული ყოფილა და 1576 წ. ფეოდალთა შეთქმულების დროს იგი დაღუპვისგან გადაურჩენია. ფანასკერტელები მონაწილეობდნენ აგრეთვე საქართველოს კულტურულ ცხოვრებაში. აშენებდნენ ეკლესია-მონასტრებს, მატერიალურ დახმარებას წევდნენ ქართულ კულტურულ კერებს, როგორც საქართველოში, ისე მის ფარგლებს გარეთ. XIII საუკუნის II ნახევარში გრიგოლ ფანასკერტელს იერუსალიმის ჯვრის მონასტრისთვის ჯერ 7 000, ხოლო შემდეგ — 30 000 თეთრი გაუგზავნია. ასევე დიდი მატერიალური დახმარება (8 000 თეთრი) გაუწია ჯვრის მონასტერს თაყა ფანასკერტელის (XIII—XIV საუკუნეების მიჯნა) ცოლმა — დემეტრე თავდადებულის ასულმა რუსუდანმა. ზაზა ფანასკერტელმა სამშენებლო მუშაობა ჩაატარა ყინწვისის ეკლესიაში, ხოლო მისმა შვილმა — მერაბმა — სამწევრისში, რასაც გვამცნობს ამ ეკლესიების ეპიგრაფიკული ძეგლები. ზაზა ფანასკერტელმავე შეადგინა „სამკურნალო წიგნი — „კარაბადინი“. ბასილი ეზოს მოძღუარი, ცხოვრება მეფეთ-მეფისა თამარისი, წგნ.: ქართლის ცხოვრება, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც., ტ. 2 თბ.1959; ისტორიანი და აზმანი შარავანდელთანი, იქვე; ჟამთააღმწერელი, იქვე ქართლის ცხოვრების გაგრძელებები, იქვე; იერუსალიმის ჯვრის მონასტრის აღაპები, წგნ.: მეტრეველი ე., მასალები იერუსალიმის ქართული კოლონიის ისტორიისათვის (XI—XVII სს.), თბ., 1962; სამხრეთ საქართველოს ისტორიის მასალები (XV—XVI სს.), ქრ. შარაშიძის გამოც., თბ., 1961 ბერძენიშვილი დ., ფანასკერტელთა ფეოდალური საგვარეულოს ისტორიიდან (წერაქვის უცნობ წარწერასთან დაკავშირებით), «საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიის კრებული», 1960, ტ. 1 შოშიაშვილი ნ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 217.
რიჩარდ კრომველი

რიჩარდ კრომველი (ინგლ. Richard Cromwell; დ. 4 ოქტომბერი, 1626 — გ. 12 ივლისი, 1712) — ოლივერ კრომველის მესამე შვილი, ინგლისის, შოტლანდიისა და ირლანდიის მეორე ლორდ-პროტექტორი. (ინგლისური) რიჩარდ კრომველი – BBC–ის ბიოგრაფია
მოაგარაკე

„მოაგარაკე“ (გერმ. Kurgast) — მოთხრობა. ნობელის პრემიისა და სხვადასხვა ლიტერატურული პრემიების ლაურეატი, გერმანელი მწერალი ჰერმან ჰესე მოთხრობაში „დამსვენებელი“ (მოაგარაკე) ბევრ ისეთ პრობლემას წამოჭრის, რომლის გადაჭრასაც მოგვიანებით ტრამალის მგელში 1927 წ. შეეცდება. ესაა სულსა და გუნებას, პიროვნებასა და კოლექტივს, ისდეასა და მის გამოვლინებას შორის არსებული კონფლიქტი, რომელიც აგრერიგად მტანჯველი იყო მწერლისათვის სიცოცხლის არსზე დაფიქრების ჟამს.