laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ივანე მიჩურინის ქუჩა

ივანე მიჩურინის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ჩუღურეთის რაიონში (ახალი კუკია); ართვინისა და როსტოვის ქუჩებს შორის. წარმოიქმნა XIX საუკუნის დასასრულს. თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც არდაგანის შესახვევი. 20-იან წლებში დაერქვა არტაანის ქუჩა და გრძელდებოდა ნორიოს აღმართამდე. ასევეა დატანილი თბილისის 1934 წლის გეგმაზეც. 40-იან წლებში ივანე მიჩურინის სახელი ეწოდა და 90-იან წლებამდე გრძელდებოდა ვასილ კიკვიძის ქუჩამდე, ხოლო მონაკვეთს ამ ქუჩიდან როსტოვის ქუჩამდე როსტოვის გასასვლელი ერქვა. აქვს ერთი შესახვევი (თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც ფარავნის შესახვევი) და ერთი ჩიხი. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 122, ISBN 978-99928-20-35-3.
გიორგი მინდელის ხიდი

გიორგი მინდელის ხიდი — დიდი დიღმისა და ზღვისუბნის (ყოფილი თემქა) მიმდებარე ტერიტორიების დამაკავშირებელი ხიდი თბილისში, მდინარე მტკვარზე. ადრე დიღმის ხიდი ერქვა. აშენდა 1989 წელს; კონსტრუქტორი — ხ. ხაჭაპურიძე. 1994 წელს ხიდს ინჟინერ-მშენებელ გიორგი მინდელის სახელი დაერქვა. 592-მეტრიანი, თორმეტმალიანი ნაგებობა ერთ-ერთი ყველაზე გრძელი ხიდია საქართველოში. ფაქტობრივად, ის ორი პარალელური ხიდისგან შედგება - თითოეულის სიგანეა 17 მ. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 122, ISBN 978-99928-20-35-3. სარალიძე, ა., „თბილისის ხიდები“, გვ. 21, „ტფილისის ჰამქარი“, თბილისი, 2012
სერგეი ლაზოს ქუჩა

სერგეი ლაზოს ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს გლდანის რაიონში (ავჭალა); დავით სარაჯიშვილის ქუჩიდან წყალსადენის ქუჩამდე. სერგეი ლაზოს სახელი დაერქვა XX საუკუნის 60-იან წლებში. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 104, ISBN 978-99928-20-35-3.
ეკლესიის ქუჩა

ეკლესიის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ნაძალადევის რაიონში (ლოტკინი); კაჭრეთისა და ნიკოლოზ დობროლიუბოვის ქუჩებს შორის. წარმოიქმნა XX საუკუნეში. 1925 წლამდე საეკლესიო ქუჩა ერქვა. XX საუკუნის დასაწყისში ნაძალადევი რევოლუციური მოძრაობის ერთ-ერთი მძლავრი კერა იყო თბილისში, სადაც ხშირად იმართებოდა მიტინგები; ქუჩის სახელწოდებაც ამ ფაქტთანაა დაკავშირებული. 2017 წლის 29 სექტემბერს ეკლესიის ქუჩა ეწოდა. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 122, ISBN 978-99928-20-35-3. ↑ ქ. თბილისში, ნაძალადევის რაიონში, მიტინგის ქუჩისათვის ეკლესიის სახელის მინიჭების შესახებ. საკანონმდებლო მაცნე (29 სექტემბერი, 2017). ციტირების თარიღი: 26 დეკემბერი, 2019.
ვახტანგ ლეჟავას ქუჩა

ვახტანგ ლეჟავას ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ვაკის რაიონში (ვაკე); ქაიხოსრო (ქაქუცა) ჩოლოყაშვილის გამზირიდან სოლიკო ხაბეიშვილის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 50-იან წლებში. ქუჩას ვახტანგ ლეჟავას სახელი ეწოდა 1977 წელს. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 105, ISBN 978-99928-20-35-3.
ალექსანდრე მრევლიშვილის ქუჩა

ალექსანდრე მრევლიშვილის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ნაძალადევის რაიონში (ნაძალადევი); დეპოს ქუჩიდან ზესტაფონის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 30-იან წლებში. თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც საწყობის ქუჩა. 1954 წელს ალექსანდრე მრევლიშვილის სახელი ეწოდა. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 123, ISBN 978-99928-20-35-3.
მოლითის ქუჩა

მოლითის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ნაძალადევის რაიონში (ღრმაღელე); დავით გურამიშვილის გამზირიდან დიდუბის დასახლების ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 40-იან წლებში. ადრე აგურის მთა ერქვა. 60-იან წლებში მოლითის ქუჩა ეწოდა. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 122, ISBN 978-99928-20-35-3.
რკინის რიგი

რკინის რიგი — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს კრწანისის რაიონში (კალა); ბამბის რიგიდან ვახტანგ გორგასლის მოედნამდე. XIX საუკუნემდე რკინის რიგის უმეტესი ნაწილი ეჭირა ყასაბხანას (ხორცის რიგს). 10-იან წლებში კავკასიის მთავარმმართველის ალექსანდრე პეტრეს ძე ტორმასოვის ბრძანებით სასაკლაოები გადაიტანეს გარეთუბანში. შემდგომ წლებში აქ განლაგდა რკინის ნაწარმის ოსტატ-ხელოსანთა სავაჭრო-სახელოსნოები. დატანილია თბილისის 1876 წლის გეგმაზე. 1981 წელს ჩატარდა რკინის რიგის განაშენიანება-რეგენერაციის სამუშაოები. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 145, ISBN 978-99928-20-35-3.
ლაითურის ქუჩა

ლაითურის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ნაძალადევის რაიონში (ლოტკინი); მაჩხაანის ქუჩიდან მთის ფერდობამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 50-იან წლებში. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 104, ISBN 978-99928-20-35-3.
კოტე მესხის ქუჩა

კოტე მესხის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (მთაწმინდა); დიმიტრი ყიფიანის ქუჩიდან რიწის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. თბილისის 1867 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც მთის II ქუჩა. 1900 წელს თავშესაფრის ქუჩა დაერქვა. შეტანილია თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში. 30-იან წლებში დაერქვა კოტე მესხის სახელი. დატანილია თბილისის 1934 წლის გეგმაზე (გრძელდებოდა ალექსანდრე ჭავჭავაძის ქუჩამდე, ხოლო ქუჩის ბოლო მონაკვეთი, ალექსანდრე ჭავჭავაძის ქუჩიდან რიწის ქუჩამდე, დატანილია როგორც გრაკალის შესახვევი). აქვს ორი აღმართი და ერთი ჩიხი. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 118, ISBN 978-99928-20-35-3.
მოსე ხონელის ქუჩა

მოსე ხონელის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს კრწანისის რაიონში (ხარფუხი); ხარფუხის ქუჩიდან სოღანლუღის შესახვევამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. ადრე მუღანის შესახვევი ერქვა. შეტანილია თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში. 1960 წელს მოსე ხონელის სახელი ეწოდა. აქვს ერთი ჩიხი. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 122, ISBN 978-99928-20-35-3.
მიხეილ ლერმონტოვის ქუჩა

მიხეილ ლერმონტოვის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდისა და კრწანისის რაიონებში (კალა, სოლოლაკი); ლადო გუდიაშვილის მოედნიდან ივანე მაჩაბლის ქუჩამდე (2014 წლამდე გრძელდებოდა დანიელ ჭონქაძის ქუჩამდე). წარმოიქმნა XIX საუკუნის 20-30-იან წლებში. 1843 წელს შედგენილ თბილისის ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც მთის ქუჩა. 1900 წელს დაერქვა მიხეილ ლერმონტოვის სახელი და მაშინვე მიიერთა ყოფილი დიდი მრუდე (ახლანდელი აბო თბილელის) ქუჩის პატარა მონაკვეთი (გადმოცემით თბილისში ყოფნისას ქუჩის ამ მონაკვეთზე მდებარე სახლში ცხოვრობდა მიხეილ ლერმონტოვი). 2014 წელს ქუჩის ერთ მონაკვეთს გიგა ლორთქიფანიძის ქუჩა ეწოდა. ქუჩა განაშენიანებულია XIX საუკუნის II ნახევრისა და XX საუკუნის დასაწყისის რენესანსულ-ბაროკოული სტილისა და თბილისური საცხოვრებელი სახლის ტიპის შენობებით. ↑ 1.0 1.1 ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 105, ISBN 978-99928-20-35-3. ↑ „თბილისში რამდენიმე ქუჩას ახალი სახელი მიენიჭა“. www.ambebi.ge. 21 თებერვალი, 2014. ციტირების თარიღი: 29 დეკემბერი, 2023. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date= და |date=-ში (დახმარება)
ლაილაშის ქუჩა

ლაილაშის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ჩუღურეთის რაიონში (ახალი კუკია); აბაშის ქუჩიდან დავით გივიშვილის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 50-იან წლებში. ლაილაში ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 104, ISBN 978-99928-20-35-3.
მიხეილ მრევლიშვილის ქუჩა

მიხეილ მრევლიშვილის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ისნის რაიონში (ელია); თამაზ მუჯირიშვილის ქუჩიდან მთის ფერდობამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის დასაწყისში. ადრე კავთისხევის ქუჩა ერქვა, 1933 წლიდან — ზნაურისა. 1994 წელს მიხეილ მრევლიშვილის სახელი ეწოდა. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 123, ISBN 978-99928-20-35-3.
მიხეილ მესხის ქუჩა

მიხეილ მესხის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ნაძალადევის რაიონში (ნაძალადევი); მიხეილ მესხის I შესახვევიდან ნიკოლოზ ხუდადოვის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის დამდეგს. ქუჩას, მოსახლეობის მოთხოვნით, დაერქვა შოთა რუსთაველის სახელი. შეტანილია თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში. დატანილია თბილისის 1934 წლის გეგმაზე, შემდეგ „პრავდის“ ქუჩა ერქვა. ასეა შეტანილია თბილისის ქუჩების 1940 წლის ცნობაში. 1992 წელს მიხეილ მესხის სახელი ეწოდა. აქვს სამი შესასვლელი (თბილისის 1934 წლის გეგმაზე II შესახვევი დატანილია როგორც მორის ქუჩა). ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 118, ISBN 978-99928-20-35-3.
ლალიონის ქუჩა

ლალიონის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ჩუღურეთის რაიონში (ახალი კუკია); ცოტნე დადიანის ქუჩიდან სოლომონ ქურდიანის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნის ბოლოს. თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილი ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც ბუფერის შესახვევი. 60-იან წლებში ლალიონის სახელი დაერქვა. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 104, ISBN 978-99928-20-35-3.
ლერწმის ქუჩა

ლერწმის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ისნის რაიონში (დირსიჭალა); მტკვრის მარცხენა სანაპიროდან მანავის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის I ნახევარში. 1925–1926 წლების ცნობათა წიგნში „მთელი ტფილისი“ შეტანილია როგორც შესახვევი, თბილისის ქუჩების 1960 წლის ცნობარში — როგორც ქუჩა. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 105, ISBN 978-99928-20-35-3.
სერგეი მესხის ქუჩა

სერგეი მესხის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (სოლოლაკი); გერგეტის ქუჩიდან შხეფის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნის 60-იან წლებში. თავდაპირველად ერქვა კონსტანტინე ორლოვსკის სახელი. ასეა შეტანილი თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შდგენილ ქუჩების სიაში. 1921 წელს სერგეი მესხის სახელი ეწოდა. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 118, ISBN 978-99928-20-35-3.
შუალედური ფილამენტები

შუალედური ფილამენტები — ციტოჩონჩხის შემადგენელი კომპონენტი. ამ ფილამენტებს შუალედური მათი დიამეტრის გამო ჰქვიათ. შუალედური ფილამენტები დასპეციალებული არიან დაჭიმულობის წარმოქმნაში (მსგავსად მიკროფილამენტებისა). ისინი წარმოადგენენ ციტოჩონჩხის ელემენტების მრავალფეროვან კლასს. თითოეული ტიპი აგებულია განსხვავებული მოლეკულური სუბერთეულებისაგან, რომლებიც მიეკუთვნებიან ცილების იმ ოჯახს, რომლის წევრსაც კერატინი წარმოადგენს. შუალედური ფილამენტები უჯრედის უფრო მუდმივი მკვიდრნი არიან, ვიდრე მიკროფილამენტები და მიკრომილაკები, რომლებიც ხშირად იშლებიან და ისევ ეწყობიან უჯრედის სხვადასხვა ნაწილებში. თვით უჯრედის სიკვდილის შემდეგაც კი, შუალედური ფილამენტების ქსელი ხშირად ნარჩუნდება, მაგალითად კანის გარეთა შრე შედგება ცილებით სავსე მკვდარი უკრედებისგან. ქიმიური დამუშავება რომელიც მიკროფილამენტებსა და მიკრომილაკებს გამოჰყოფს ცოცხალი უჯრედის ციტოპლაზმისგან, ტოვებს შუალედური ფილამენტების ხლართს, რომელიც თავის საწყის ფორმას ინარჩუნებს. ასეთი ტიპის ექსპერიმენტები მიგვანიშნებენ რომ შუალედური მიკროფილამენტები განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია უჯრედის ფორმის განმტკიცებისა და გარკვეული ორგანოიდების პოზიციის დასაფიქსირებლად. ბირთვი, ჩვეულებრივ, ზის შუალედური ფილამენტებისაგან გაკეთებულ გალიაში, სადაც ადგილზე დაფიქსირებულია იმ ფილამენტების ტოტებით, რომლებიც ციტოპლაზმაშია განფენილი. სხვა შუალედური ფილამენტები წარმოქმნიან ბირთვის თხელ ფენას, რომელიც ბირთვის გარსს ეკვრის შიგა მხარეზე. იმ შემთხვევაში, როდესაც მთელი უჯრედის ფორმა ფუნქციას შეესაბამება, სწორედ შუალედური ფილამენტები ამყარებენ ამ ფორმას. ნერვული უჯრედის გრძელი აქსონები, რომლებიც იმპულსებს ატარებენ, გამყარებულია შუალედური ფილამენტების ერთი კლასის მიერ. ამგვარად, სხვადასხვა სახის შუალედურ ფილამენტებს შეუძლიათ მთელი ციტოჩონჩხის საყრდენის როლი შეასრულონ. ნილ კემპბელი, ჯეინ ბ. რისი, ბიოლოგია, VII გამოცემა, გვ. 148-149, თბ., 2009 წელი.
პლაზმოდესმები

მცენარეული უჯრედის კედლები დახვრეტილია არხებით, რომელთაც პლაზმოდესმები ეწოდება. პლაზმოდესმები ციტოპლაზმაში გადის და მეზობელი უჯრედების ქიმიურ გარემოს უკავშირდება. ეს დაკავშირება მცენარე უმეტესობას აერთიანებს ერთ ცოცხალ უწყვეტობად. მეზობელი უჯრედების პლაზმური მემბრანები თითოეული პლაზმოდესმის არხს შიგნიდან ამოფენენ და ასევე უწყვეტები არიან. წყალსა და მცირე ზომის გახსნილ ნივთიერებებს უჯრედიდან უჯრედში თავისუფლად გადასვლა შეუძლიათ. თანამედროვე ექსპერიმენტებით ირკვევა, რომ გარკვეულ შემთხვევებში, სპეციფიკური ცილები და რნმ-ის მოლეკულებიც შეიძლება მოიქცნენ ასე. მეზობელ უჯრედებში ტრანსპორტირებადი მიკრომოლეკულები პლაზმოდესმებამდე ციტოჩონჩხის ბოჭკოების გასწვრივ მოძრაობით აღწევენ. ნილ კემპბელი, ჯეინ ბ. რისი, ბიოლოგია, VII გამოცემა, გვ. 153. თბ., 2009 წელი.
ხიზაბავრის ქუჩა

ხიზაბავრის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს გლდანის რაიონში (გლდანის მასივი). თენგიზ შეშელიძის ქუჩიდან ქერჩის ქუჩამდე. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 210, ISBN 978-99928-20-35-3.
ანატოლი სობჩაკის ქუჩა

ანატოლი სობჩაკის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს მთაწმინდის რაიონში (გარეთუბანი); რევაზ თაბუკაშვილის ქუჩიდან გიორგი ათონელის ქუჩამდე. ყოფილ გიორგის (წმინდა გიორგის) ქუჩას (ახლანდელი ჯორჯაძის ქუჩა) გამოეყო XIX საუკუნის ბოლოს. თავდაპირველად მას — ალექსანდრეს, 1900 წელს კი, აქ მდებარე სახაზინოს გამო, ხაზინის ქუჩა უწოდეს. 2004 წელს ანატოლი სობჩაკის სახელი ეწოდა. ქუჩას მარცხენა მხარეს გიორგი ლეონიძის ბაღი მიუყვება (ყოფილი ალექსანდრეს ბაღის ქვედა ნაწილი). ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 161, ISBN 978-99928-20-35-3.
ხიდისთავის ქუჩა

ხიდისთავის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ისნის რაიონში. კონსტანტინე ცუცქირიძის ქუჩიდან დუშეთის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. 1923 წლამდე მირქმის ქუჩა ერქვა. დატანილია თბილისის 1876 წლის გეგმაზე. ხიდისთავის და დუშეთის ქუჩის შესაყარზე დგას XIX საუკუნის წმინდა მარინეს ეკლესია, რომელსაც ერთხანს მირქმის ეკლესია ერქვა. ქუჩაზე და მეორე ჩიხში შემორჩენილია XIX საუკუნის საცხოვრებელი სახლები, აქვს 2 შესახვევი და 3 ჩიხი. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 210, ISBN 978-99928-20-35-3.
საბუნებისმეტყველო ფილოსოფია

ნატურფილოსოფია (ლათ. natura — ბუნება), ასევე საბუნებისმეტყველო ფილოსოფია (ლათ. philosophia naturalis) — მცდელობა აიხსნას ბუნება სამეცნიერო მეთოდებით მიღებული შედეგების საფუძველზე, რათა შესაძლებელი გახდეს ზოგიერთ ფილოსოფიურ საკითხებზე პასუხის გაცემა. სწავლობს მნიშვნელოვან საბუნებისმეტყველო მცნებებს (სუბსტანცია, მატერია, ძალა, სივრცე, დრო, სიცოცხლე, განვითარება, ბუნების კანონი), ასევე ბუნებრივი მოვლენების კანონზომიერებისა და მათ შორის კავშირის შემეცნებას. მეცნიერების სხვადასხვა ფორმები ისტორიულად ფილოსოფიისგან, ან უფრო კონკრეტულად ნატურფილოსოფიისგან განვითარდა. ძველ უნივერსიტეტებში ოდითგანვე არსებულ საბუნებისმეტყველო ფილოსოფიის კათედრას ამჟამად ფიზიკის პროფესორები განაგებენ. მეცნიერებისა და მეცნიერთა თანამედროვე გაგება მე-19 საუკუნიდან მომდინარეობს. მანამდე კი სიტყვა "მეცნიერება" უბრალოდ ცოდნას ნიშნავდა და გაგება "მეცნიერი" როგორც ასეთი არ არსებობდა. ისააკ ნიუტონის 1687 წლის მეცნიერული ტრაქტატი ცნობილია როგორც "ნატურფილოსოფიის მათემატიკური პრინციპები". შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „საბუნებისმეტყველო ფილოსოფია“ ვიკისაწყობში.
ომარ ხიზანიშვილის ქუჩა

ომარ ხიზანიშვილის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს გლდანის რაიონში (გლდანის მასივი). დასაწყისი თენგიზ შეშელიძის ქუჩიდან. გლდანში გამავალი ცენტრალური ქუჩა. ომარ ხიზანიშვილის სახელი ეწოდა 2000 წელს. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 210, ISBN 978-99928-20-35-3.
სიღნაღის ქუჩა

სიღნაღის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ჩუღურეთის რაიონში (სვანეთისუბანი); ლამის ქუჩიდან გიორგი ჯაბაურის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 20-იან წლებში. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 161, ISBN 978-99928-20-35-3.
ომარ ფხაკაძის ქუჩა

ომარ ფხაკაძის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ვაკის რაიონში (საბურთალო); დასაწყისი უნივერსიტეტის ქუჩიდან. ნაფეტვრებისკენ მიმავალი გზის პარალელურად არსებული უსახელო მონაკვეთს ომარ ფხაკაძის სახელი ეწოდა 2003 წელს. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 176, ISBN 978-99928-20-35-3.
ტექსელის ხეივანი

ტექსელის ხეივანი — ქუჩა თბილისში, დიდუბის რაიონში (დიღომი); ალექსანდრე (სანდრო) ახმეტელისა და ევგენი მიქელაძის ქუჩებს შორის, რობერტ ბარძიმაშვილის ქუჩის გასწვრივ. ტექსელის სახელი ეწოდა 1999 წელს (იხ. ტექსელის აჯანყება). ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 170, ISBN 978-99928-20-35-3.
რევაზ ჯაფარიძის გასასვლელი

რევაზ ჯაფარიძის გასასვლელი — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს მთაწმინდის რაიონში (ზემო ვერე); გურამ რჩეულიშვილის ქუჩიდან რევაზ ჯაფარიძის ქუჩამდე. ყოფილი ზემო ვაკის გასასვლელი. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 212, ISBN 978-99928-20-35-3.
ნადირა ხოშარაულის ქუჩა

ნადირა ხოშარაულის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს დიდუბის რაიონში (დიდუბე); აკაკი წერეთლის გამზირიდან კოსმონავტების სანაპირომდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 20-იან წლებში. ადრე დიდუბის VI შესახვევი ერქვა. 60-იან წლებში ნადირა ხოშარაულის სახელი ეწოდა. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 210, ISBN 978-99928-20-35-3.
რევაზ ჯაფარიძის ქუჩა

რევაზ ჯაფარიძის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს მთაწმინდის რაიონში (ზემო ვერე); გურამ რჩეულიშვილის ქუჩიდან მთის ფერდობამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 50–იან წლებში. ადრე ზემო ვაკის ქუჩა ერქვა. 2002 წელს რევაზ ჯაფარიძის ქუჩა ეწოდა. აქვს 1 გასასვლელი, 2 შესახვევი და 1 ჩიხი. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 212, ISBN 978-99928-20-35-3.
რუსუდანის შესახვევი

რუსუდანის შესახვევი — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ისნის რაიონში (დირსიჭალა); დასაწყისი ბერი გაბრიელ სალოსის გამზირიდან. წარმოიქმნა XXI საუკუნის ბოლოს. შეტანილია თბილისს გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 149, ISBN 978-99928-20-35-3.
ოგიუსტ როდენის ქუჩა

ოგიუსტ როდენის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს მთაწმინდის რაიონში (ვერე); პეტრე მელიქიშვილის ქუჩიდან გიორგი ქუჩიშვილის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნის ბოლოს. თბილისის 1897 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც წყნეთის შესახვევი. 1925 წელს იაკობ ნიკოლაძის წინადადებით ოგიუსტ როდენის სახელი დაერქვა. №6-ში გახსნილია იაკობ ნიკოლაძის სახლ-მუზეუმი. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 145, ISBN 978-99928-20-35-3.
ვანო სარაჯიშვილის ქუჩა

ვანო სარაჯიშვილის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს მთაწმინდის რაიონში (მთაწმინდა); შოთა რუსთაველის გამზირიდან პოლიკარპე კაკაბაძის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნეში. დააპროექტა პოლკოვნიკმა ბანოვმა 1809 წელს. თბილისის 1867 და 1884 წლების გეგმებზე დატანილია როგორც ეკლიანი ხევი. 60–70-იანი წლებიდან აქ ჩნდება სამსახურიდან გადამდგარი ჯარისკაცების პატარა სახლები. 1910 წელს ეკლიანი ხევისა და ალექსანდრე გრიბოედოვის ქუჩის შესაყარზე, ყოფილ ფოსტის მოედანზე, აშენდა წმინდა ფეოდოსი ჩერნიგოველის ეკლესია და ქუჩასაც ფეოდოსის ქუჩა დაერქვა. 1923 წელს — ეგორ საზონოვის (ეგორ სოზონოვის), 40-იან წლებში — ივანე პაპანინის, 60-იან წლებში კი ვანო სარაჯიშვილის სახელი ეწოდა. შემონახულია XIX საუკუნის 40–50-იანი წლებისა და XX საუკუნის დასაწყისის საცხოვრებელი სახლები. აქვს 3 ჩიხი. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 157, ISBN 978-99928-20-35-3.
ივანე სიხარულიძის გასასვლელი

ივანე სიხარულიძის გასასვლელი — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ნაძალადევის რაიონში (ზღვისუბანი); ივანე სიხარულიძის ქუჩიდან ალექსანდრე ბარამიძის ქუჩამდე. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 161, ISBN 978-99928-20-35-3.
რუსთავის გზატკეცილის lll გასასვლელი

რუსთავის გზატკეცილის III გასასვლელი — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს სამგორის რაიონში; რუსთავის გზატკეცილიდან მარნეულის ქუჩამდე. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 149, ISBN 978-99928-20-35-3.
ურბნისის ქუჩა

ურბნისის ქუჩა — ქუჩა თბილისში,მდებარეობს ისნის რაიონში (ავლაბარი); ღვინის აღმართიდან ისნის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. თავდაპირველად — ციხის, შემდეგ მაცხოვრის ქუჩა ერქვა. შეტანილია 1903 წელს თბილისის გამგეობის მიერ შედგენილ ქუჩების სიაში. 1923 წელს ურბნისის ქუჩა ეწოდა. ქუჩაზე არის ერეკლე II-ის მეუღლის დარეჯანის სასახლის კომპლექსი „საჩინო“ (XVIII საუკუნე, გადაკეთებულია XIX საუკუნეში), ციხის გალავნის ნაშთი (XVII საუკუნეში). ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 174, ISBN 978-99928-20-35-3.
პეტრე სარაჯიშვილის ქუჩა

პეტრე სარაჯიშვილის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს საბურთალოს რაიონში (ვაშლიჯვარი). იწყება მარშალ გელოვანის გამზირიდან. ამ ქუჩას პეტრე სარაჯიშვილის სახელი ეწოდა 1984 წელს. ქუჩაზეა იოველ ქუთათელაძის სახელობის ფარმაკოქიმიის ინსტიტუტი. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 157, ISBN 978-99928-20-35-3.
სოლომონ ქურდიანის გასასვლელი

სოლომონ ქურდიანის გასასვლელი — ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (ახალი კუკია); სოლომონ ქურდიანისა და ცოტნე დადიანის ქუჩებს შორის. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 181, ISBN 978-99928-20-35-3.
ჯვრის დაღმართი

ჯვრის დაღმართი — ტოპონიმი გაჩნდა XIX საუკუნეში. 1900 წლის მაგიდის კალენდარზე დართულ თბილისის ქუჩების სიაში შეტანილია ჯვრის ქუჩა, ჯვრის დაღმართი და ჯვრის ხიდი. ჯვრის ქუჩა ერქვა ოლღას (ახლანდელი მერაბ კოსტავას ქუჩის) მონაკვეთს, ჯვრის ხიდი – მდინარე ვერეზე გადებულ ძველ ხიდს, ხოლო დაღმართი — აბრეშუმის საქსოვ ფაბრიკასთან არსებულ დაღმართს. სახელწოდება უკავშირდება ამ დაღმართზე 1846 წელს აღმართულ თუჯის ჯვარს, რომელზეც გამოსახული იყო „ყოვლისა მხედველი თვალი“. 1837 წელს თბილისიდან რუსეთში მიმავალი ნიკოლოზ I-ის ეტლი გადაბრუნდა, იმპერატორი სასწაულად გადარჩა და ჯვარი ამ ფაქტის აღსანიშნავად აღიმართა. შემდეგ საგანგებოდ გაიყვანეს გზა, რომელიც მცხეთაში მიმავალ გზას გამოეყოფოდა და დაღმართის მარჯვენა მხარეს აღმართულ ჯვარს ჩაუვლიდა. XX საუკუნის 20–იან წლებში ჯვარი აიღეს. ქუჩა გასწორდა, ამაღლდა და პირდაპირ დაუკავშირდა საქართველოს სამხრეთ გზას. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 212, ISBN 978-99928-20-35-3.
ალექსანდრე დიუმას ქუჩა

ალექსანდრე დიუმას ქუჩა — ქუჩა თბილისში, მდებარეობს კრწანისის რაიონში (ზემო უბანი); კოტე აფხაზის ქუჩიდან ვერცხლის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნის დასაწყისში. ძველად მაცხოვრის ქუჩა ერქვა, რაც უკავშირდებოდა ქუჩაზე მდგარ მაცხოვრის სახელზე აგებულ სამლოცველოს, სადაც მაცხოვრის ხელთუქმნელი ხატი ესვენა. პლატონ იოსელიანის ცნობით, აქ ძველთაგანვე, ყოველ შაბათს, სალოცავად სომეხი გრიგორიანელებიც კი დადიოდნენ. 1818 წელს საქართველოს ეგზარქოსმა თეოფილაქტემ ხატი საზეიმოდ გადაიტანა სიონის ტაძარში, რის შედეგადაც ქუჩას სახელი შეეცვალა. 1841 წელს შედგენილ თბილისის ქუჩების სიაში დიუმას ქუჩა შეტანილია ტალახიანი ქუჩის სახელწოდებით. თბილისის 1867 წელს გეგმაზე დატანილია როგორც დიდი ტალახიანი ქუჩა, 1900 წელს გეგმაზე — როგორც სოლომონის ქუჩა. სახელი დაერქვა იმერეთის მეფის სოლომონ II-ის პატივსაცემად. 1923 წელს — ანდრეი ჟელიაბოვის, 1989 წელს ალექსანდრე დიუმას სახელი ეწოდა. შემონახულია XIX საუკუნის 80-იანი წლების საცხოვრებელი სახლები. აქვს 2 ჩიხი. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 62, ISBN 978-99928-20-35-3.
კოშკოვანის ქუჩა

კოშკოვანის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარებოს ისნის რაიონში (ავლაბარი); შირაქის ქუჩიდან ავლიპი ზურაბაშვილის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 20-იან წლებში. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 101, ISBN 978-99928-20-35-3.
სართიჭალის ქუჩა

სართიჭალის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ისნის რაიონში (ავლაბარი); ისააკ ალიხანიანის ქუჩიდან ავთანდილ კვეზერელი-კოპაძის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. ადრე ერქვა ლაიბგვარდიის ჰუსართა პოლკის როტმისტრის მიხეილ დიმიტრის ძე მასლოვის სახელი. დატანილია თბილისის 1876 წლის გეგმაზე. თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წლის შედგენილ ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც შემახის ქუჩა, ასევეა თბილისის 1934 წლის გეგმაზე. შემდეგ სტალინგრადის ქუჩა ერქვა. 1958 წლიდან სართიჭალის ქუჩა ჰქვია. აქვს 1 შესახვევი. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 157, ISBN 978-99928-20-35-3.
საჩხერის ქუჩა

საჩხერის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ნაძალადევის რაიონში. უსახელო ქუჩიდან შატილის ქუჩამდე. ყოფილი თემქის დასახლების 65-ე ქუჩა. საჩხერის ქუჩა დაერქვა XX საუკუნის 60-იან წლებში. თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დატანილია ამავე სახელწოდების ქუჩა. მდებარეობდა ახალქალაქისა და ახლანდელი ცოტნე დადიანის ქუჩებს შორის. გაუქმდა მიმდებარე ტერიტორიის რეკონსტრუქციის შედეგად. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 160, ISBN 978-99928-20-35-3.
შალვა კოხრეიძის ქუჩა

შალვა კოხრეიძის ქუჩა — ქუჩა თბილისში,მდებარეობს ნაძალადევის რაიონში (ნაძალადევი); გიორგი ჭყონდიდელის ქუჩიდან რიონჰესის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 30-იან წლებში. ადრე ხარატის ქუჩა ერქვა, 70-იან წლებში შალვა კოხრეიძის სახელი ეწოდა. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 101, ISBN 978-99928-20-35-3.
სურენ სპანდრიანის ქუჩა

სურენ სპანდრიანის ქუჩა — ქუჩა თბილისში.მდებარეობს ჩუღურეთის რაონში(ჩუღურეთი).ელენე ახვლედიანის ქუჩიდან ვიქტორ გაბესკირიას მოედნამდე.წარმოიქმნა XIX საუკუნეში.ადრე ერქვა სპარტაკის შესახვევი და გრძელდებოდა სპარტაკის ქუჩმდე.თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დატანილია მხოლოდ გასასვლის მონაკვეთი,სპარტაკის ქუჩიდან ბახვის შესახვევამდე,დატანილია როორც ბობოთის შესახვევი. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 164, ISBN 978-99928-20-35-3.