laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
მოსკოვის მაცხოვრის კვართის ტაძარი (დონი)

მოსკოვის მაცხოვრის კვართის ტაძარი (რუს. Храм Ризоположения) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია XVIII საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის სამხრეთის ადმინისტრაციული ოლქის დონის რაიონში. ტაძრის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია მაცხოვრის კვართის სახელზე, ეგვტერები კი იაკობ ალფესისა და წმინდა ბარბარეს სახელზე. ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას. ხის ეკლესია ააგეს ჯერ კიდევ 1690 წელს, იმ ადგილზე სადაც ერთმანეთს შეხვდნენ 1625 წელს სპარსეთის შაჰის აბას I-ის ელჩობა და რუსეთის სასულიერო საზოგადოება, რომელთაც მეფე მიხეილ თევდორეს ძესა და პატრიარქ ფილარეტს გადასცეს, ქისტიანული სამყაროს სიწმინდე ქრისტეს კვართი, იმ ტანსაცმლის ნაწილი, რომელიც ქრისტეს გოლგოთისკენ მიმავალ გზაზე ეცვა. ქრისტეს კვართი დააბრძანეს კრემლის ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარში. შეხვედრის ადგილზე ააგეს ხის ტაძარი, მოგვიანებით - ობელისკი, რომელიც შემონახულია დღემდე. ამ პერიოდიდან საეკლესიო კალენდარში გაჩნდა ახალი ჩანაწერი: „მაცხოვრის წმინდა კვართის მდებარეობა მოსკოვში (1625)“. ამ დრესასწაულს მხოლოდ ერთი, რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს. ქვის ეკლესია ააგეს ძველი ხის ეკლესიის ადგილზე 1701-1716 წლებში მოსკოვური ბაროკოს სტილში. 1886-1889 წლებში ააგეს მოციქულ იაკობ ალფესის სახელობის ეგვტერი, ხოლო დაახლოებით 1894 წელს ზემოდან დააშენეს სამრეკლო. ეკლესიის ინტერიერში შემნახულია XVIII საუკუნის პერიოდის გაფორმება, ამავე პერიოდს მიეკუთვნება ბაროკოს სტილის საუკეთესო ნიმუში, ეკლესიის კანკელი. XX საუკუნეში ეკლესია არ დაუხურავთ. 1930-იან წლებში მისი წინამძღვარი იყო მღვდელმოწამე ალექსანდრე ხოტოვიცკი. 1944-1960 წლებში ეკლესიაში მდებარეობდა მოჟაისკის მთავარეპისკოპოსის მაკარი დაევის კათედრა. 1949-1963 წლებში ეკლესიაში მსახურობდა წინამძღვარი ნიკოლა გოლუბცოვი. 2011 წლიდან ტაძრის საპატიო წინამძღვარია მიტროპოლიტი იობ ტივონიუკი. Виртуальный тур по храму Положения Ризы Господней на Донской в Москве დაარქივებული 2018-04-12 საიტზე Wayback Machine. Официальный сайт Официальная страница на сайте Донского Благочиния
რიურიკ ბიომე

რიურიკ ლევის ძე ბიომე (რუს. Рюрик Львович Бёме; დ. 25 აგვისტო, 1927, ვლადიკავკაზი — გ. 5 ივნისი, 2000, მოსკოვი) — რუსი და საბჭოთა ორნითოლოგი. ცნობილ ორნითოლოგ — ლევ ბიომეს (1895–1954) ვაჟი. 1953 წელს დაამთავრა მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბიოლოგიური ფაკულტეტი. 1953–1964 წლებში მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ზოოლოგიური მუზეუმის უფროსი მკვლევარის თანაშემწედ მუშაობდა. 1958 წელს მიიღო ბიოლოგიურ მეცნიერებათა კანდიდატის ხარისხი. კანდიდატობის დისერტაციის თემად აირჩია „ცენტრალური კავკასიის ფრინველები“. 1972 წელს გახდა ბიოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი ზოოლოგიის სპეციალობით. დისერტაციის თემა იყო „პალეარქტიკის მთების ფრინველები“. 1990 წელს მიიღო პროფესორის წოდება. 1976–2000 წლებში ხელმძღვანელობდა მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ორნითოლოგიურ ლაბორატორიას. Памяти профессора Р. Л. Бёме: к 80-летию со дня рождения // Орнитологические исследования в зоопарках и питомниках. Вып. 2: Межвед. сб. науч. и науч.-метод. тр.. — М.: Московский зоопарк, 2007. — С. 117-199. — 200 с. — 500 экз. ↑ 1.0 1.1 Czech National Authority Database <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863"></a>
მწვანეყვავილას პანთეონი

ქუთაისის მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონი ან მწვანეყვავილას პანთეონი — პანთეონი საქართველოში, ქალაქ ქუთაისში, მწვანეყვავილას ზაქარია ქვარიანისეული მთავარანგელოზის სახელობის ეკლესიის ეზოში. პანთეონს ჩვეულებრივი სასაფლაოდან ერთი ბილიკი ჰყოფს. იგი მწვანეყვავილას კონცხის პლატოზეა განთავსებული. ის ქალაქს ჩრდილო-აღმოსავლეთით ესაზღვრება და მდინარე რიონის ხეობას დაჰყურებს. მწვანეყვავილაზე მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონი 1956 წელს დაარსდა. პირველ ეტაპზე პანთეონში გამოჩენილ ადამიანთა ნეშტები ქალაქის სხვადასხვა სასაფლაოდან გადმოასვენეს. აქ განისვენებენ: იოსებ ოცხელი, რომელმაც გახსნა პირველი ქართული გიმნაზია დასავლეთ საქართველოში, მელიტონ ბალანჩივაძე — ქართული საოპერო მუსიკის ფუძემდებელი, ვალერიან მიზანდარი — ცნობილი მხატვარი და მოქანდაკე, ვასილ ამაშუკელი — პირველი კინო-დოკუმენტალისტი და სხვები. თუმცა, მათ გვერდით ნაკლებად ცნობილი პიროვნებებიც გვხვდებიან. პანთეონში დღეისათვის სულ 41 ადამიანია დაკრძალული. ბოლოს აქ საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობის დასაცავად ომში დაღუპული ლევან კოხრეიძე და დამსახურებული ექიმი ამური ბაბუხადია დაკრძალეს. ↑ რა ლეგენდა უკავშირდება „მწვანეყვავილას“ პანთეონს? ↑ მწვანეყვავილას პანთეონი[მკვდარი ბმული]
მოსკოვის ქრისტეშობის ტაძარი (ჩერნოვო)

მოსკოვის ქრისტეშობის ტაძარი (რუს. Храм Рождества Христова) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია XVIII საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის სამხრეთ-დასავლეთი ადმინისტრაციული ოლქის იუჟნოე-ბუტოვოს რაიონში. ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას. ხის ტაძარი, სოფელ ჩერნოვოში არსებობდა ჯერ კიდევ XVI საუკუნეში. ქვის ეკლესიის მშენებლობა გაგრძელდა 1709 წლიდან 1722 წლამვე. XIX საუკუნის შუა წლებში კი ტაძრის რეკონსტრუქცია მიმდინარეობდა. საბჭოთა ხელისუფლებამ 1930-იან წლებში ეკლესია დახურა და ღვთისმასხაურება შეწყდა, მაგრამ ტაძრის შენობა დიდი სამამულო ომის პერიოვშიც კი ხელიხლებელი იდგა. 1974 წელს მოსკოვის ქრისტეშობის ტაძარი შეიტანეს არქიტექტურის ძეგლების სიაში და მოექცა სახელმწიფო დაცვის ქვეშ, თუმცა ტაძარი მაინც გაძარცვული რჩებოდა, ეკლესია ისეთ მდგომარეობაში იყო, რომ არ არსებობდა სართულშორისი იატაკებიც კი. 1990-იან დასაწყისში ტაძარი გუმბათისა და გადახურვის გარეშე იყო. მოსკოვის ქრისტეშობის ტაძარი რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას დაუბრუნდა 1989 წელს. თანამედროვე ტაძრის ცხოვრება აღსდგა 1994 წელს. პირველი ლოცვა აღევლინა ავარიული ეკლესიის ახლოს. კაჩალოვის დიდმოწამე პარასკევას ტაძრის, წინამძღვარმა, ანატოლი კოჟამ აღდგენით სამუშაოებზე თავისი მრევლის წარმომადგენლები გამოაგზავნა დასახმარებლად. ძეგლთა დაცვის საზოგადოების კომისიამ გამოიტანა ტექნიკური გადაწყვეტილება: ტაძარში ღვთისმსახურება შესაძლებელი იყო. ძალიან მალე მოსკოვის საპატრიარქოსგანაც მიიღეს ღვთისმსახურების აღდგენის შესახებ განკარგულება. 1994 წლის ზაფხულიდან დაიწყო პერიოდული ღვთისმსახურება. დროებითი ამბიონი თავად მოაწყვეს. მოსახლეობა აგროვებდა სამშენებლო მასალებს. 1995 წლის 29 ივლისს აღდგენილი ტაძარი აკურთხეს. Ц. Рождества Христова в селе Черневе // Чтения в Императорском Обществе Истории и Древностей Российских при Московском Университете. 1892 год. Книга первая. — М. 1892. — С. 139—140 Инна Буторина Возрождение храма Рождества Христова в Черневе. Летопись по документам, преданиям, рассказам // «Воскресная школа». 2001. — № 48 Храм Рождества Христова в Черневе : в прошлом и настоящем : летопись по док., преданиям, рассказам / [авт.-сост.: И. К. Буторина]. — Москва : Бутово, 2006 (М. : Щербинская типография). — 39 с. — ISBN 5-9243-0115-X
უფეხურასნაირნი

უფეხურასნაირნი (ლათ. Caprimulgiformes) — ფრინველთა რიგი ახალსასიანების ქვეკლასისა. მოიცავს 5 (ან 4) ოჯახის 20–21 გვარის 120-მდე სახეობას. წვრილი და საშუალო ფრინველებია, მათი მასა 50-დან 700 გ-მდეა. დამახასიათებელი ნიშანია მოკლე ნისკარტი და დიდი ზომის პირი. როგორც წესი ღამის ცხოვრებას ეწევიან. სუსტი განათების პირობებშიც კარგად ხედავენ. კარგი სმენა აქვთ. გუახარო ბუდობს მღვიმეებში, შეუძლია ექოლოკაცია. გავრცელებული არიან ყველა კონტინენტზე (ანტარქტიდის გარდა), ძირითადად თბილ ქვეყნებში. დებენ უმთავრესად 1–3 კვერცხს. Caprimulgidae — უფეხურასებრნი (16–20 გვარის 90-მდე სახეობა) Steatornithidae — გუახაროსებრნი (1 გვარის 1 სახეობა) Podargidae — ბაყაყპირასებრნი (2–3 გვარის 12-16 სახეობა) Aegothelidae — ბუსებრი უფეხურასებრნი (1 გვარის 10–13 სახეობა) Nyctibiidae — ტყის უფეხურასებრნი (1 გვარის 7 სახეობა) Козодои // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
მოსკოვის სერაფიმ საროველის ტაძარი (კუნცევო)

მოსკოვის სერაფიმ საროველის ტაძარი (რუს. Храм Святого Преподобного Серафима Саровского) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია 1900 წელს. მდებარეობს მოსკოვის დასავლეთის ადმინისტრაციული ოლქის მოჟაისკის რაიონში. მისამართი ბაგრიცკის ქუჩა № 10 ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას. ტაძრის ისტორია იწყება, 1900 წელს სპასკის მაზრაში ქალთა თავშესაფრის ორგანიზებით, რომელიც მოგვიანებით გადაკეთდა პოლუნინის ქალთა თემად. თავშესაფარმა სახელწოდება მიიღო დაამაარსებელ ვასილ ივანეს ძე პოლუნინის სახელისაგან. 1906 წელს ერთ-ერთმა მეფსალმუნემ, სოფელ კრილატსკოეს მახლობლად, ადგილობრივი გლეხების მიერ გადაცემულ მიწაზე დაიწყო ტაძრის მშენებლობა არქიტექტორ ვიაჩესლავ ჟიგარდლოვიჩის პროექტის მიხედვით. 1909 წლის 9 აგვისტოს ტაძარი აკურთხა რიაზანისა და მიხაილოვსკის ეპისკოპოსმა ნიკოდიმმა. 1915 წელს ტაძრის მახლობლად დაიწყო სამრეკლოს, ჭიშკრისა და საყოფაცხოვრებო შენობების მშენებლობა, თუმცა საბოლოოდ მშენებლობა არ დასრულებულა. 1917 წელს მეტოქი გადააკეთეს სერაფიმე საროველის თემად და დაუქვემდებარეს მოსკოვის ეპარქიას, საზოგადოება ასევე ცნობილი იყო, როგორც კუნცევოს მონასტერი. მონასტერი გააუქმეს 1922 წელს, ხოლო ტაძარი გადააქციეს სამრევლოდ, გაიტაცეს ყველანაირი ღირებულება, მაგრამ ღვთისმსახურება არ შეწყვეტილა. 1924-1925 წლებში ეკლესიას რემონტი ჩაუტარდა მრევლის ფინანსებით. ეკლესია დახურეს 1927 წელს. შენობის მფლობელი ხშირად იცვლებოდა, თავიდან შენობაში განათავსეს საბავშვო განყოფილება, შემდეგ სამრეწველო განყოფილება. 1994 წელს კერძო სატრანსპორტო საშუალებებმა შენობის დანგრევა დაიწყეს, მაგრამ ადგილობრივთა ზრუნვის შედეგად, დანგრევა შეწყდა. 2000 წელს ეკლესია სავინო-სტოროჟევის მონასტრის მეტოქი გახდა. 2001 წელს შეიქმნა ორსართულიანი ტაძრის პროექტი, რომლის აშენებაც ივარაუდება სამლოცველოს ადგილზე. Паламарчук П. Г. Окраины Москвы. Инославие // Сорок сороков Краткая иллюстрированная история всех Московских храмов. — М.: Астраль, 2004. — Т. 3. — С. 179 — 183. — 696 с. — 7000 экз. — ISBN 978-5-271-07711-X. Денисов Л. И. Православные монастыри Российской империи. — М.: издание Ступина А. Д., 1908. — С. 730. ↑ История храма преподобного Серафима Саровского в Кунцеве. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-04-11. ციტირების თარიღი: 2018-04-19.
ქვემო ისტ-საიდი

ქვემო ისტ საიდი (ინგლ. Lower East Side) — საცხოვრებელი უბანი ნიუ-იორკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, მანჰეტენზე. იგი ბროდვეის და ისტ-რივერის, და კანალ სტრიტის და ჰიუსტონ სტრიტის ქუჩებს შორის მდებარეობს. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ქვემო ისტ-საიდი“ ვიკისაწყობში. ქვემო ისტ-საიდი, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე ქვემო ისტ-საიდი — Neighborhood Profile
ბაყაყპირასებრნი

ბაყაყპირასებრნი (ლათ. Podargidae) — ფრინველთა ოჯახი უფეხურასნაირთა რიგისა. მოიცავს 2 ქვეოჯახის 3 (ან 2) გვარის 12–16 სახეობას. ენათესავებიან უფეხურებს. მათი სხეულის სიგრძეა 23–40 სმ. გავრცელებულნი არიან სამხრეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში, ავსტრალიაში, ტასმანიაზე, ახალ გვინეასა და ოკეანეთის კუნძულებზე. იკვებებიან ბაყაყებით, თაგვებითა და სხვ. Herausgeber: Forshaw, Joseph: Enzyklopädie der Vögel, 1999 — ISBN 3-8289-1557-4 Галушин В. М., Дроздов Н. Н., Ильичев В. Д. и др. Фауна Мира: Птицы: Справочник / под ред. д.б.н. В. Д. Ильичева. — М.: Агропромиздат, 1991. — С. 173—175. — 50 000 экз. — ISBN 5-10-001229-3.
უფეხურასებრნი

უფეხურასებრნი (ლათ. Caprimulgidae) — ფრინველთა ოჯახი უფეხურასნაირთა რიგისა. მოიცავს 16–20 გვარის 90-მდე სახეობას. მეღამური და ბინდის ფრინველებია. ახასიათებს დიდი თავი და თვალები, მოკლე და სუსტი ნისკარტი, დიდი ზომის პირი, გრძელი ფრთები და კუდი, აგრეთვე მოკლე ფეხები. ბუმბული რბილი, ფერად ქვიშისფერი, მურა ან ყავისფერია; კარგად ერწყმის ხის და ნიადაგის ფერს, რაც ფრინველს შეუმჩნეველს ხდის. იკვებებიან ფრენის დროს დაჭერილი მწერებით. გავრცელებულნი არიან ანტარქტიდის გარდა ყველა კონტინენტზე. რამდენიმე სახეობა შეტანილია IUCN-ის წითელ ნუსხაში; საქართველოს კანონმდებლობით ჩვეულებრივი უფეხურას უკანონო მოპოვების გამო იურიდიული ან ფიზიკური პირი ჯარიმდება 1 კგ-ზე 15 ლარით. N. Cleere. 1999. Family Caprimulgidae (Nightjars). In del Hoyo J., Elliott A., Christie D., eds. Vol. 5. // Путеводитель по птицам мира = Handbook of the birds of the world. — Barcelona: Lynx Edicions, 1999. — 759 с. — ISBN 8487334253. Charles Gald Sibley, Jon Edward Ahlquist. Phylogeny and classification of birds. — New Haven, Conn.: Yale University Press, 1990. ↑ საქართველოს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების მინისტრი — ბრძანება N 538
ემუსებრნი

ემუსებრნი (ლათ. Dromaiidae) — ფრინველთა ოჯახი კაზუარისნაირთა რიგისა. მოიცავს 1 თანამედროვე და 1 ამომწყდარი გვარის 1 თანამედროვე და 3 ამომწყდარ სახეობას. ზოგჯერ ამ ოჯახის წარმომადგენლებს კაზუარისებრთა ოჯახში აერთიანებენ. თანამედროვე სახეობა — ემუ გავრცელებულია ავსტრალიასა და კუნძულ ტასმანიაზე. Dromaius — ემუ † Emuarius Gill F. and Donsker D. (eds), Family Dromaiidae, in IOC World Bird Names (ver 6.2), International Ornithologists’ Union, 2016.
კაზუარისებრნი

კაზუარისებრნი (ლათ. Casuariidae) — ფრინველთა ოჯახი კაზუარისნაირთა რიგისა. მოიცავს ერთი თანამედროვე გვარის 3 სახეობას. გავრცელებულნი არიან ავსტრალიის კონტინენტზე. დიდი ტანის არამფრენი ფრინველები არიან, ფერად — შავი, კისერი და თავი — ლურჯი ან ნარინჯისფერი. თავზე აქვთ რქოვანი წანაზარდი (კორძი), ფეხებზე სამი თითი და რედუცირებული ფრთები. ახასიათებთ მონოგამია. იკვებებიან მცენარეთა თესლებით, მათი ნაყოფითა და კეკნკრით. Casuarius — კაზუარი Casuarius casuarius — სამხრეთული კაზუარი Casuarius unappendiculatus — ჩრდილოური კაზუარი, ან ნარინჯისფერყელა კაზუარი Casuarius bennetti — კაზუარი-მურუკი, ან ჯუჯა კაზუარი Casuarius lydekkeri (ამომწყდარი სახეობა) Boles, Walter E. (2001): A new emu (Dromaiinae) from the Late Oligocene Etadunna Formation. Emu 101: 317–321. HTML abstract Brands, Sheila (14 August 2008). "Systema Naturae 2000 / Classification, Family Casuariidae". Project: The Taxonomicon. Retrieved 4 February 2009.
წანგიონი

წაღა, წანგიონი ან წანგია (ბერძ. τζαγγίον. τζαγγία) — ფეხსაცმლის ტიპი ბიზანტიის იმპერიაში, რომელიც მოგვიანებით ბიზანტიის იმპერატორების უმნიშვნელოვანეს საიმპერატორო რეგალიად გადაიქცა. IV საუკუნეში წანგები ელეგანტურ ფეხსაცმლის ტიპად ითვლებოდა, თუმცა ის საიმპერატორო რეგალიად გვიან მოგვევლინა, რაც სავარაუდოდ აღმოსავლური, სასანიანთა ირანის გავლენის შედეგია. პირველად წანგები, როგორც სამეფო ძალაუფლების ნიშანი, იოანე მალალას ჩანაწერებში გვხვდება, როდესაც ის აღწერს ლაზეთის მეფე წათე I-ის გამეფებას იმპერატორ იუსტინეს კარზე, სადაც წათე ძვირფასი სამოსით, სამეფო გვირგვინითა და ასევე წანგებით შეიმოსა, რომელიც მორთული იყო ძვირფასი თვლებით — „აღმოსავლურ სტილში“ — განსხვავებით რომაელი იმპერატორებისგან, რომლებიც კოტურნუსებს ატარებდნენ. X საუკუნისთვის წანგების ტარება უკვე ასოცირდებოდა საიმპერატორო წოდებასთან, იმდენად რომ ყოველი მეამბოხე და ტახტის პრეტენდენტი მისი ჩაცმით ამტკიცებდა საიმპერატორო წოდების უზურპაციას. XIV საუკუნის შუა ხანებში, ბიზანტიელი მწერალი, გიორგი კოდინოსი გვამცნობს, რომ „წანგია“ იყო მაღალი ფეცსაცმელი, რომელიც მორთული იყო მარგალიტებითა და ძვირფასი ქვებით. ტერმინი წანგარიოსი (ბერძ. τζαγγάριος) მოგვიანებით ბერძნული სიტყვა წანგარის (ბერძ. τσαγκάρης) ფუძე გახდა, რაც ქართულად მეწაღეს ნიშნავს. Kazhdan, Alexander (1991). „Tzangion“. In Kazhdan, Alexander (ed.). The Oxford Dictionary of Byzantium. Oxford and New York: Oxford University Press. p. 2135. ISBN 978-0-19-504652-6.CS1-ის მხარდაჭერა: ref=harv (link) ↑ წაღა, წუღა - ქართული მატერიალური კულტურის ეთნოგრაფიული ლექსიკონი. ციტირების თარიღი: 2023-10-18 ↑ მარი ნ., „Из поездки в Турецкий Лазистан“ (Впечатления и наблюдения), გვ. 630 ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 3.4 Kazhdan 1991, p. 2135.
მოსკოვის წყლის მუზეუმი

წყლის მუზეუმი (რუს. Музей Воды) — მუზეუმი და საინფორმაციო-ეკოლოგიური ცენტრი, რომელიც მოგვითხრობს მოსკოვის წყალსადენისა და კანალიზაციის სისტემის განვითარების შესახებ. წყლის მუზეუმი გაიხსნა 1993 წლის 15 ივნისს, გახსნის თარიღი დაამთხვიეს მოსკოვში მიმდინარე რუსეთის პირველი წყალსადენის ყრილობის 100 წლისთავს. მუზეუმი მდებარეობს კრუტიცკის მეტოქის გვერდით, მოსკოვის პირველი საკანალიზაციო სატუმბი სადგურის ტერიტორიაზე. იგი ექსპლუატაციაში შევიდა 1898 წელს და 219 ოჯახს ემსახურებოდა. ისტორიული ნაგებობების კომპლექსი შეიქმნა მაქსიმ გეპენერის პროექტის მიხედვით და წარმოადგენს XIX საუკუნის დასასრულისა და XX საუკუნის დასაწყისის სამრეწველო არქიტექტურის ძეგლს. მთავარი საკანალიზაციო სატუმბი სადგურის ყველა შენობა შესრულებულია ე. წ. „აგურის სტილში“, რომელიც ახასიათებს ამ პერიოდის სამრეწველო არქიტექტურას. შენობა, რომელშიც ამჟამად განთავსებულია მუზეუმი ააგეს მოგიანებით 1947-1948 წლებში. სამუზეუმო ექსპოზიცია ლოგიკურად იყოფა ორ ნაწილად: საარქივოდ და აქტუალურად. პირველი მოსკოვში წყალმომარაგების ქსელების წარმოქმნისა და განვითარების ისტორიას წარმოაჩენს. აქ შესაძლებელია კრემლის პირველი წყალსადენი მილების ხილვა, რომელიც მოქმედებდა ივანე კალიტას, ივანე III-სა და მიხეილ I რომანოვის პერიოდში, ასევე მოგვითხრობს მიტიშჩინის წყალსადენის შესახებ, რომელიც დააპროექტეს ეკატერინე II-ის ბრძანებით. აქვე წარმოდგენილია ისტორიული დოკუმენტები - ატლასები, ტექნიკური წიგნები, ხელნაწერთა ალბომები, რუკები და სამუშაო ნახაზები. ექსპონატების სხვა ნაწილი, რომელიც განთავსებულია პირველ სართულზე მოსკოვის კანალიზაციის სისტემის შექმნის ისტორიას წარმოგვიდგენს. ისტორიული დარბაზის ვიტრინებში წარმოდგენილია VIII-XIX საუკუნეების წყლისთვის გამოსაყენებელი საყოფაცხოვრებო საგნები. დარბზები აღჭურვილია ვირტუალური გიდით, რომლის დახმარებითაც შესაძლებელია მუზეუმის დამოუკიდებლად დათვალიერება. მუზეუმში პერიოდულად ეწყობა დროებითი გამოფენები. ↑ Пресс-служба Мосводоканала. Информация о музее на сайте Мосводоканала. Мосводоканал. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-03-07. ციტირების თარიღი: 2017-03-25. ↑ Юбилейный посетитель музея Воды. Департамент жилищно-коммунального хозяйства и благоустройства города Москвы (2012-12-05). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-03-26. ციტირების თარიღი: 2017-03-25. ↑ Раиса Ханукаева. (2013-07-30) 115 лет столичной канализации: как очищают воду в Москве. m24.ru. ციტირების თარიღი: 2017-03-25. ↑ Музей Воды – самый уютный музей в Москве. lifeglobe.net (2010-12-07). ციტირების თარიღი: 2017-03-25. ↑ alekka4alin2012. (2013-07-03) Насосная станция 1890-х гг, Музей воды (Москва). livejournal.com. ციტირების თარიღი: 2017-03-25. ↑ Музей воды: фото, описание. вОтпуск.ru. ციტირების თარიღი: 2017-03-25. ↑ Памятники промышленной архитектуры (PDF). Московское наследие (2015-04). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-03-26. ციტირების თარიღი: 2017-03-25. ↑ Людмила Корнетова. Описание Музея воды на сайте TimeOut. Сетевое издание «TIMEOUT». ციტირების თარიღი: 2017-03-25. ↑ Наталья Тарасова, Юрий Филимонов, Илья Скорина. (2014-11-06) В московском Музее воды открылась выставка канализационных люков. ТВцентр. ციტირების თარიღი: 2017-03-25.
მოსკოვის სამების ტაძარი (კონკოვო)

მოსკოვის სამების ტაძარი (რუს. Храм Живоначальной Троицы) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. მისამართი 117437, პროფკავშირის ქუჩა 116. ეკლესია დაარსებულია XVII საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის სამხრეთ-დასავლეთის ადმინისტრაციული ოლქის კონკოვოს რაიონში. ტაძრის მშენებლობა მიმდინარეობდა 1690-1694 წლებში. ტაძარე აგებულია მოსკოვური (ნარიშკინების) ბაროკოს სტილში. ტაძრის მთავარი საკურთხეველი აკურთხეს სამების სახელზე. ეგვტერები სერგი რადონეჟელისა და უფლის კვართის მდებარეობის სახელზე. ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას. მოსკოვის სამების ტაძარი აგებულია არქიტექტორ გავრილ ივანეს ძე გოლოვკინის (სხვა მონაცემებით ს. ტოლჩანოვის) პროექტის მიხედვით. მისი მშენებლობა მიმდინარეობდა 1690 წლიდან 1694 წლამდე და იგი იყო კარის ეკლესია. თავდაპირველად ტაძრის მთავარი საკურთხეველი აკურთხეს იღუმენ სერგი რადონეჟელის სახელზე, ხოლო ეგვტერები ქრისტეს კვართის მდებარეობისა და მოსკოვის მიტროპოლიტ ფილიპე განმანათლების სახელზე. 1808 წელს ტაძარს დააშენეს სამრეკლოს მეორე იარუსი და მიაშენეს სამრეკლო. საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ ეკლესია გარკვეული პერიოდი კიდევ მოქმედებდა და დახურეს 1939 წელს. ტაძარს მოხსნეს ჯვარი, მოანგრიეს ცენტრალური გუმბათი და გუმბათის ყელი, დაშალეს სამრეკლო, ჩამოხსნეს ზარები. 1990 წლისთვის ეკლესია უკვე რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის საკუთრებაშია და ამავე წელს აღსდგა ღვთისმსახურება. აღადგინეს გუმბათი და სამრეკლო. ღვთისმსახურება მიმდინარეობს ყოველდღიურად დილის ლოცვები 8:00 საათზე, ხოლო კვირას და დღესასწაულის დღეებში 7:00 საათზე და 10:00 საათზე. ხოლო მწუხრის ღვთისმსახურება იწყება 17:00 საათზე. 1998 წლიდან დღემდე ტაძრის წინამძღვარია იღუმენი მაქსიმ რიჟოვი. Храм Троицы Живоначальной в Конькове на сайте «Православный календарь»
ეფრემი

ეფრემი — XIII-XIV საუკუნეების მიჯნის ქართველი მინიატიურისტი და კალიგრაფი. ცნობილია მის მიერ 1300 წელს გადაწერილი მოქვის ოთხთავის ხელნაწერზე დართული ანდერძიდან. ეფრემმა სახარება მოქვის ეპისკოპოსის დანიელის შეკვეთით გადაწერა. ეს ერთ-ერთი უმდიდრესი ქართული ხელნაწერია მინიატიურებისა და მორთული საზედაო ასოების რაოდენობის მხრივ (152 მინიატიურა, 531 საზედაო ასო). ხელნაწერის მორთულობა ტრადიციულია: 10 კამარა, ვედრება, მახარებლები ყოველი სახერების წინ, თავსამკაულები, მინიატიურები სახარების სიუჟეტებით და საზედაო ასოებით. საგანგებოდ უნდა მოვიხსენიოთ სიუჟეტის მხრივ იშვიათი გამოსახულება — ქრისტეს გენეალოგიური ხე და ღვთისმშობელი ყრმით, რომელთა წინაც მუხლი მოუყრია დანიელ მოქველს. ეფრემი მორთულობისთვის იყენებს მცენარეებს, ფრინველებისა და ცხოველთა ფიგურებს. სახარების საზედაო ასოების ნაწილი კვანძებიანი ფერადი ზოლებით (ოქროსი, ლურჯი, წითელი) არის გამოყვანილი, ზოგი ფიგურა საკმაოდ რეალისტურადაა გადმოცემული. ჭიჭინაძე ი., მოქვის ოთხთავის გაფორმების მხატვრული პრინციპები, თბ., 2004. ბერიძე ვ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 111.
ეფრემ მაწყვერელი

ეფრემ მაწყვერელი — აწყურის ეპისკოპოსი (მაწყვერელი) დაახლოებით 845-885 წლებში. მის შესახებ ცნობები დაცულია გიორგი მერჩულის „გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრებაში“. დაიბადა ქართლში, დიდებული აზნაურის ოჯახში, იზრდებოდა ხანძთის მონასტერში, შემდეგ ცხოვრობდა ნეძვის მონასტერში. იყო გრიგოლ ხანძთელის მოწაფე. წყაროებში იხსენიება „დიდი ეფრემის“ სახელით. ეფრემ მაწყვერელი სარგებლობდა დიდი ავტორიტეთით, მან კათოლიკოს არსენ I-ის წინააღმდეგ მოწყობილი ძლიერი დაჯგუფება მშვიდობიანი გზით დაშალა, კათოლიკოსს შეარიგა უკმაყოფილო ეპისკოპოსები და მთავარი გვარამ მამფალი. ერთ-ერთი ვერსიით, ეფრემ მაწყვერელის მცდელობით ქართულმა ეკლესიამ იერუსალიმის პატრიარქის სერგის (843-859) თანხმობით მიიღო უფლება „მირონის კურთხევისა“ ქართლში, თუმცა ზოგიერთი მკვლევარი თვლის, რომ მირონის კურთხევის უფლება მცხეთის ეკლესიას მანამდეც ჰქონდა. ეფრემი დაუკრძალავთ აწყურის ტაძარში. საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მიერ შერაცხულია წმინდანად, მისი ხსენების დღეა 17 (30) აპრილი. ბოგვერაძე ა., ერთი ქრონოლოგიური საყრდენი გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრებისა (აშოტ I დიდი კურაპალატის სიკვდილის თარიღის შესახებ), კრ.: საქართველოს ფეოდალური ხანის ისტორიის საკითხები, წგნ. 1, თბ., 1970; ჯავახიშვილი ივ., ქართველი ერის ისტორია, წგნ. 2, თბ., 1965; ლომინაძე ბ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 112. ↑ გოილაძე, ვ. მირონის კურთხევის დაწესება საქართველოში, თბ., 2008. — გვ. 25.
მოსკოვის სამების ტაძარი (პიატნიცკის სასაფლაო)

მოსკოვის სამების ტაძარი (რუს. Храм Живоначальной Троицы) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ეკლესია დაარსებულია XIX საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ჩრდილო-აღმოსავლეთის ადმინისტრაციული ოლქის ალექსეევის რაიონში. ტაძრის მშენებლობა მიმდინარეობდა 1830-1835 წლებში. ტაძრის მთავარი საკურთხეველი აკურთხეს სამების სახელზე. ეგვტერები ღირსი პარასკევა სერბისა და იღუმენ სერგი რადონეჟელის სახელზე. ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას. ტაძარი მდებარეობს მისამართზე დრობოლიტეინი ქუჩა ნომ. 5. პიატნიცკის სასაფლაო დაარსდა 1771 წელს ჭირის ეპიდემიის დროს და მიიღო იქ მდებარე ეკლესიის სახელის მიხედვით წმინდა პარასკევას სახელი. ქვის ეკლესიას საფუძველი ჩაუყარეს 1830 წელს, ხოლო აკურთხეს 1835 წელს. XX საუკუნის დასაწყისში ეკლესიასთან ამოქმედდა საეკლესიო სამრევლო სკოლა. 1916 წელს სასაფლაოს ახლოს ააშენეს წმინდა სვიმონ სპარსის სახელობის ტაძარი. ქვეყანაში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ ეკლესია დახურეს და მის შენობას გამოიყენებდნენ როგორც სასაფლაოს ინვენტარის შესანახ ნაგებობას. 1979 წელს იგი დაუბრუნეს სამების ტაძარს. 1930-იან წლებიში ეკლესია არ დახურულა, მაგრამ გადაეცა რუსეთის მართლადიდებელი ეკლესიის სექტანტებს, ობნოვლენცებს, ხოლო მოსკოვის საპატრიარქს დაუბრუნდა მხოლოდ 1943 წელს, მოსკოვის სხვა სასაფლაოს ეკლესიებთან ერთად. 1937 წელს ტაძარი მოსკოვის შვიდი ობნოვლენცური ეკლესიის შემადგენლობაში შედიოდა. Храм Троицы Живоначальной на Пятницком кладбище на сайте «Храмы России»