laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
აგრონომი

აგრონომი (ძვ. ბერძნ. ἀγρόνόμος < ἀγρός — მინდორი, νόμος — კანონი) — უმაღლესი განათლების მქონე სოფლის მეურნეობის სპეციალისტი უპირატესად მიწათმოქმედებისა და მემცენარეობის დარგში. სასოფლო-სამეურნეო განათლება ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 71.
ერწოს ველის არქეოლოგიური ძეგლები

ერწოს ველის არქეოლოგიური ძეგლები — ერწოს ველზე (თიანეთის რაიონი) აღმოჩენილი სხვადასხვა დროის ნამოსახლარები და სამაროვნები, ეკლესიის, საკულტო და სამეურნეო ნაგებობათა ნანგრევები. აღრიცხულია 200-მდე არქეოლოგიური ძეგლი. მათ შორის ჯერჯერობით ყველაზე ადრინდელია სოფ. თრანის "რკინის კალო" (ითხრებოდა 1963-1965 და 1969). იგი მდებარეობს მდ. თრანულის მარჯვენა ნაპირზე და წარმოადგენს 1 მ სისქის ქვაყრილს, რომელიც ძვ. წ. IX-VIII საუკუნეებში ორმოსამარხების თავზეა წარმოქმნილი. ქვაყრილში ჩაშვებულია ძვ. წ. VII-VI საუკუნეების სამარხები. მათში დაკრძალვის წესი კარგად არაა გარკვეული. არქაულ ორმოსამარხებში კი (სიღრმე - 1,2-1,5 მ) მიცვალებულები ესვენა გვერდზე, კიდურებმოხრილი, თავით უმეტესად სამხრეთისაკენ. სამარხებში აღმოჩნდა ბრინჯაოსა და რკინის იარაღი, ბრინჯაოს სამკაული და მცირე ზომის ქანდაკებები, აგრეთვე ძვლის ისრიპისპირები სარდიონის მძივები და მრავალნაირი ფორმის თიხის ლეგა ჭურჭელი. გვაინდელ ანტიკურ ხანაში ერწოს ველი მჭიდროდ ყოფილა დასახლებული. ამ დროის ძეგლებს შორის შესწავლილია სოფ. მაგრანეთის ქუშანაანთ გორის ნამოსახლარი და სამაროვანი. აქ რიგითი ორმოსამარხების გვერდით აღმოჩნდა არმაზისხევის ტიპის მდიდრული სამარხების ჯგუფი, რომელთაგან გამოირჩევა № 1 სამარხი. 1 მ სიღრმის ორმოში დაკრძალული იყო ერთი მიცვალებული, ზურგზე მწოლი, გაშოტილი, თავით დასავლეთისაკენ. სამარხი გადახურილი იყო ხის კონსტრუქციაზე დაყრდნობილი კრამიტის ორფერდა სახურავით, შიგ აღმოჩნდა ოქროსა (ბეჭდები, საყურეები) და ვერცხლის (არმაზულ-წარწერიანი თასი, 2 სურა, ქამრის ნაწილები, ბეჭდები) ნივთები, მინის ჭურჭელი, გიშრის მძივები და სხვა. ქუშანაანთ გორის სამაროვანი გაბატონებულ სოციალურ ფენას განეკუთუვნბეა, სოფ. მაგრანეთი კი გვიანდელი ანტიკური ხანის ერწოს პოლიტიკური ცენტრი უნდა ყოფილიყო. ადრინდელ ფეოდალურ ხანაში ერწოს ველი კვლავ აღმავლობას განიცდიდა. ნამოსახლართა და სამაროვანთა სიმრავლე და მრავალფეროვანი მასალა იმ ხანის ეკონომიკური და კულტურული ცხოვრების დაწინაურებაზე მიუთითებს. ამ მხრივ საყურადღებოა თრანის სამაროვანი, სადაც შირიმის ფილებით ნაგებ ქვის სამარხებში რკინისა და ბრინჯაოს სამკაულების გვერდით გვხვდება ოქროსთავიანი საკინძებიც. ადრინდელი ფეოდალური ხანის ძეგლთა შორის მნიშვნელოვანია ქუშანაანთ გორის ნამოსახლარი და ქრისტიანული ხუროთმოძრვრების რამდენიმე ძეგლი (ბენწეწურების ეკლესია, არჩილის მონასტერი, საყრდიონის ეკლესია და სხვა). შუა ფეოდალურ ხანაში ერწოს ველი პოლიტიკურად "ჟალეთის ქვეყანას" ეკუთვნოდა. იმ ხანის ძეგლები მრავლადაა აღმოჩენილი. აბას I-ის შემოსევის შემდეგ ერწოს ველზე ინტენსიური ცხოვრება დიდი ხნით შეწყდა. რამიშვილი რ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 94-95. რამიშვილი რ., ივრის ხეობის არქეოლოგიური ძეგლები, წგნ. 1 — სიონი, თბ., 1970
აგრონომია

აგრონომია (ძვ. ბერძნ. ἀγρός — მინდორი, νόμος — კანონი; სიტყვასიტყვით — მეცნიერება მემინდვრეობის კანონების შესახებ) — სასოფლო-სამეურნეო წარმოების მეცნიერული საფუძველი, სოფლის მეურნეობის ყველა დარგის ცოდნის ერთობლიობა. სასოფლო-სამეურნეო წარმოების თეორიისა და პრაქტიკის განვითარების შედეგად აგრონომიას გამოეყო, სოფლის მეურნეობის ეკონომიკა და ორგანიზაცია, ზოოტექნიკა, მეცნიერება სასოფლო-სამეურნეო მანქანების შესახებ, სასოფლო-სამეურნეო პროდუქტების გადამუშავების ტექნოლოგია და სხვა. აგრონომიის ცნებაში ამჟამად გულისხმობენ აგრონომიულ მეცნიერებათა კომპლექსსა და სასუფლო-სამეურნეო კულტურების მოყვანის პრაქტიკულ ხერხებს (ზოგადი მიწათმოქმედება, აგროქიმია, აგროფიზიკა, მემცენარეობა, სელექცია, მეთესლეობა, ფიტოპათოლოგია, სასოფლო-სამეურნეო ენტომოლოგია, სასოფლო-სამეურნეო მელიორაცია და სხვა). მეცნიერული აგრონომია ემყარება ზოგად ბიოლოგიას, გენეტიკას, ნიადაგმცოდნეობას, მცენარეთა ფიზიოლოგიას, ბიოქიმიას, მიკრობიოლოგიას, ბიოფიზიკას, სასოფლო-სამეურნეო მეტეოროლოგიას და სხვა საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებს. აგრონომია იყენებს ლაბორატორიულ და სავეგეტაციო მეთოდებს, საველე ცდას, აგრეთვე ნიადაგის, მცენარეულობის და ა. შ. საექსპედიციო გამოკვლევების შედეგებს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 71-73.
ერწოს ტბა

ერწოს ტბა — კარსტული ტბა საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარე ყვირილის აუზში, ზღვის დონიდან 1710 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 0,31 კმ². საშუალო სიღრმე 2,1 მ, მაქსიმალური სიღრმე 19 მ. აუზში განვითარებულია საშუალომთიანი რელიეფი. ტბას ერთვის 3 მუდმივი შენაკადი. ტბა მოქცეულია ერწო-წონის ქვაბულის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. აქვს განედური მიმართულებით გადაჭიმული არასწორი ოვალური ფორმა. ტბის წყლით გამოვსებულია 4 კარსტული ძაბრი, მათი შემჩნევა მახლობელი მთებიდანაც შეიძლება. საზრდოობს წვიმისა და თოვლის წყლით. მიწისქვეშა წყლების როლი ტბის მომარაგებაში შედარებით მცირეა. ტბის წყლით საზრდოობს მდინარე ყვირილის ერთ-ერთი მდგენელი ერწოსწყალი. ტბის მაქსიმალური დონე მაის-ივნისშია, უმცირესი — აგვისტო-სექტემბერში. ზაფხულში კარგად თბება. წყალი სუსტად მინერალიზებულია. ზამთარში იყინება თითქმის 5 თვის განმავლობაში. ტბაში თევზი არ იცის. ერწოს ტბა შეტანილია „საქართველოს წითელ წიგნში“. ტბის აღმოსავლეთით განლაგებულია სოფელი ერწო. ↑ საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2009. — გვ. 64. ↑ ილია აფხაზავა, ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 95. ↑ Апхазава И. С. Озера Грузии. Тбилиси: Мецниереба, 1975. 181 с. ↑ 4.0 4.1 საქართველოს სსრ წითელი წიგნი, „საბჭოთა საქართველო“, გვ. 218, წ. 1982.
ერწოს ქვაბული

ერწოს ქვაბული — ტექტონიკური ღრმული საქართველოში, თიანეთის მუნიციპალიტეტში. გაწოლილია მდინარე ივრის აუზში. ირწყვის ივრის მარჯვენა შენაკად აძეძით. ქვაბული მიმართულია ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ. სიგრძე 15 კმ, სიგანე 7 კმ. ქვაბულის ბრტყელი ფსკერის აბსოლუტური სიმაღლეა 1000–1100 მ. აგებულია ნეოგენური (კალთები) და მეოთხეული (ფსკერი) დანალექი ქანებით. ტყე შემორჩენილია მხოლოდ კალთებზე. ათვისებულია სასოფლო-სამეურნეო კულტურებისათვის. ერწოს ქვაბულზე გადადის თბილისი–თიანეთის საავტომობილო გზა. ↑ საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2009. — გვ. 64. ↑ ლევან მარუაშვილი, ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 95.
ტროპიკანა (კლუბი)

ტროპიკანა (ესპ. Tropicana) — მსოფლიოში განთქმული კაბარე და კლუბი კუბის დედაქალაქ ჰავანაში. გაიხსნა 1939 წელს ჰავანის მარიანოს უბნის ერთ-ერთ კერძო მამულში (24 ჰა). ტროპიკანას თვალისმომჭრელი წარმოდგენების დამდგმელი ქორეოგრაფი როდერიკო „როდნი“ ნეირა იყო. მთავარ შემსრულებლებს შორის სხვადასხვა დროს იყვნენ ხავიერ კუგა, კარმენ მირანდა, ნატ კინგ კოული და ჯოზეფინ ბეიკერი. მეტსახელით „სამოთხე ვარსკვლავების ქვეშ“ ტროპიკანამ სახელი გაითქვა მისი მოცეკვავე გოგონებით, კონგას ხმებით, დომინოს ტურნირებით და თვალისმომჭრელი წარმოდგენებით. ცნობილ ხალხთა შორის, რომლებიც ტროპიკანას სტუმრობდნენ იყვნენ ედიტ პიაფი, ერნესტ ჰემინგუეი, ჯიმი დურანტე და მარლონ ბრანდო. 1956 წლიდან კუბანა ეარლაინსის ტროპიკანა სპეშიალ ტურს კლუბის სტუმრები და კლიენტები ჩამოჰყავდა მაიამიდან ტროპიკანაში და უკან ფლორიდაში მიყჰავდა ისინი მეორე დილის 4 საათზე. ტროპიკანამ ხელი შეუწყო კუბის კულტურის საზღვარგარეთ პოპულარიზაციას. ნიუ-იორკის ამავე სახელწოდების დაწესებულება ლათინური მუსიკის კლუბი იყო, რომელიც 1945 წელს ორმა კუბელმა რესტორანის მფლობელმა წამოიწყეს, და რომელიც მალე ბრონქსში ყველაზე განთქმული ღამის კლუბი გახდა. სატელევიზიო სერიალში „მე მიყვარს ლუსი“ (I Love Lucy), მოქმედი გმირი რიკი რიკარდო (რომელსაც კუბაში დაბადებული დეზი არნაზი თამაშობს) მანჰეტენის გამოგონილი ღამის კლუბი ტროპიკანას მომღერალი და ბენდლიდერი იყო. 2004 წელს ატლანტიკ-სიტის ტროპიკანამ გახსნა ახალი უბანი, რომელიც ცდილობს 1940-იანი წლების ძველი ჰავანის არქიტექტურა, ატმოსფერო და სამზარეულო გაიმეოროს. ტროპიკანა დაარქივებული 2007-06-13 საიტზე Wayback Machine. (ესპანური) ტროპიკანა (გერმანული)
ბეისბოლი

ბეისბოლი (ინგლ. baseball, სიტყვებისგან base „ბაზა, საფუძველი“ და ball „ბურთი“) — გუნდური სპორტული თამაში ბურთითა და კეტით. შეჯიბრში მონაწილეობს ორი გუნდი, თითოეულში ცხრა (ან ათი) მოთამაშით. ბეისბოლი აშშ-ში გაჩნდა XIX საუკუნის დასაწყისში. ითვლება, რომ თამაშს საფუძვლად დაედო ინგლისური „რაუნდერსი“. პირველი ოფიციალური მატჩი გაიმართა ნიუ-იორკში 1820 წელს. 1845 წელს შეიქმნა პირველი პროფესიული კლუბი. თამაში გავრცელებულია აშშ-ში, კანადაში, მექსიკაში, ლათინურ ამერიკასა და კარიბებზე, ავსტრალიაში, იაპონიაში, კორეაში და სხვაგან. ამჟამად ბეისბოლს თამაშობენ 120 ქვეყანაში. ყველაზე მეტად პოპულარულია აშშ-ში, კუბაში, იაპონიაში, ჩინეთსა და კორეაში. აშშ-ში, იაპონიაში, ჩეხეთსა და რამდენიმე სხვა ქვეყანაში გავრცელებულია ასევე სოფტბოლი — ბეისბოლის გამარტივებული ვარიანტი — მისი თამაში დახურულ შენობაში და მცირე ზომის მოედანზეც შეიძლება. ბეისბოლის სათამაშო მოედანს რომბის ფორმა აქვს. ბეისბოლის მონათესავე თამაშებია კრიკეტი, პესაპოლო ფინეთში, ოინა რუმინეთში და ლაპტა რუსეთში. Bradbury, J.C. The Baseball Economist: The Real Game Exposed (Dutton, 2007). ISBN 0-525-94993-3 Dickson, Paul. The Dickson Baseball Dictionary, 3d ed. (W. W. Norton, 2009). ISBN 0-393-06681-9 Elias, Robert (2010) The Empire Strikes Out: How Baseball Sold U.S. Foreign Policy and Promoted the American Way Abroad. New York: The New Press. ISBN 978-1-59558-195-2 Elliott, Bob. The Northern Game: Baseball the Canadian Way (Sport Classic, 2005). ISBN 1-894963-40-7 Euchner, Charles. The Last Nine Innings: Inside the Real Game Fans Never See (Sourcebooks, 2007). ISBN 1-4022-0579-1 Fitts, Robert K. Remembering Japanese Baseball: An Oral History of the Game (Southern Illinois University Press, 2005). ISBN 0-8093-2629-9 ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ბეისბოლი Major League Baseball International Baseball Federation Minor League Baseball British Baseball Federation
მოსკოვის ფილიპე მიტროპოლიტის ეკლესია

მოსკოვის ფილიპე მიტროპოლიტის ეკლესია (რუს. Церковь Филиппа Митрополита) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ეკლესია დაარსებულია XVII საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის აღმოსავლეთის ადმინისტრაციული ოლქის მეშჩანის რაიონში. ეკლესია აგებულია მეფე ალექსი მიხეილის ძისა და ფილიპე მტროპოლიტის ნეშტის შეხვედრის ადგილზე, როდესაც ამ უკანასკნელის ცხედარი გადაჰქონდათსოლოვეცკის მონასტერში. ეკლესია არის XVIII საუკუნის მოსკოვური კლასიციზმის ერთ-ერთი საუკეთესო მაგალითი. ეკლესიის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია ფილიპე მიტროპოლიტის სახელზე. ეგვტერები კი - ალექსი ღვთისკაცისა და სერგი რადონეჟელის სახელზე. ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას. 1652 წლის 9 ივლისს მიტროპოლიტ ნიკონს წმინდა ფილიპეს ნეშტი მიჰქონდა სოლოვკის მონასტერში, მეშჩანის სლობოდაში მეფის მონაწილეობით გამართული ლიტანიობა შეეგება და ნეშტი გადაიტანეს მოსკოვის კრემლის ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარში. მათი შეხვედრის ადგილზე აღმართეს ხის ჯვარი, ხოლო 1677 წელს ააგეს პირველი ხის ეკლესია წმინდა ფილიპეს სახელზე. 1689 წელს ეკლესია მოძველდა და დაანგრიეს, ხოლო 1691 წელს ააგეს ახალი ქვის ეკლესია. 1710 წელს აკურთხეს ეგვტერი ალექსი ღვთისკაცის სახელზე, რომელიც 1750-1752 წლებში გადააკეთეს ეკლესიის სატრაპეზოდ. ამავე პერიოდს მიეკუთვნება სამრეკლოს აშენებაც. ეკლესიის რეკონსტრუქცია დაიწყო 1777 წელს, გეგმა შეიმუშავა მატვეი კაზაკოვმა. სარესტავრაციო სამუშაოები გაგრძელდა 10 წელი. ეკლესიის კურთხევა მოხდა 1788 წელს. 1827 წელს სატრაპეზოს მიაშენეს ეგვტერი სერგი რადონეჟელის სახელზე. XIX საუკუნეში ეკლესიასთან ააგეს ეკლესიის მსახურებისთვის სახლი. 1889 წელს ეკლესიასთან ააშენეს სათნოების სახლი. 1896 წელს კი ეკლესიასთან გაიხსნა საეკლესიო-სამრევლო სკოლა. საბჭოთა ხელისუფლებამ ეკლესია დახურა 1939 წელს. 1991 წელს ეკლესია დაუბრუნეს რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას. 1992 წლის 16 ივლისს მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის პატრიარქმა ალექსი II-მ აღასრულა ტაძრის კურთხევის ცერემონიალი. 1994 წელს ეკლესიასთან დაიწყო ციმბირის მეტოქის მშენებლობა. Церковь святителя Филиппа митрополита московского в Мещанской слободе. — М: Православная Таганка, б.г.. — С. 36.
ბერძენაულის იოანე ღვთისმეტყველის ეკლესია

ბერძენაულის იოანე ღვთისმეტყველის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბერძენაულში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. სოფლის ცენტრში დგას იოანე ნათლისმცემლის დარბაზული ტიპის ეკლესია (13,65X6,2 მ). გადაკეთებულია XIX საუკუნეში. ადრეული კედლები ნაგებია დიდი ზომის გათლილი ქვებით, XIX საუკუნისა – აგურით. აქვს ნახევარწრიული აფსიდა ვიწრო სარკმლით. შესასვლელი სამხრეთიდან და დასავლეთიდანაა. 2002-2008 წლებში ჩაუტარდა რესტავრაცია სოფლის მოსახლეობის შემწეობით, კერძოდ, აღდგა სამრეკლო. ეკლესიის შიდა ეზოში მდებარეობს ბერძენაულის სასაფლაო. ბერძენაული
ნატ კინგ კოული

ნათანიელ ადამს კოულზი (ინგლ. Nathaniel Adams Coles), უკეთ ცნობილი როგორც ნატ კინგ კოული (ინგლ. Nat King Cole) (დ. 17 მარტი, 1919 — გ. 15 თებერვალი, 1965) — ამერიკელი მომღერალი, სიმღერების მწერალი და ჯაზ პიანისტი. მიუხედავად იმისა, რომ იგი იყო სრულყოფილი პიანისტი, წარმატებას მიაღწია ნაზი ბარიტონული ვოკალით. იგი იყო ერთ-ერთი პირველი შავკანიანი ამერიკელი მუსიკოსი, რომელიც გამოვიდა ტელეშოუში. მთავარი სტატია: ნატ კინგ კოულის დისკოგრაფია. The King Cole Trio (1945) The King Cole Trio, Volume 2 (1946) The King Cole Trio, Volume 3 (1947) The King Cole Trio, Volume 4 (1949) Nat King Cole at the Piano (1950) King Cole for Kids (1951) Penthouse Serenade (1952) Top Pops (1952) Harvest of Hits (1952) Nat King Cole Sings for Two In Love (1953) Unforgettable (1954) Penthouse Serenade (1955) Nat King Cole Sings for Two In Love (1955) Love is the Thing, Japanese Import (1957) The Piano Style of Nat King Cole (1955) After Midnight (1957) Just One of Those Things (1957) Love Is the Thing (1957) Cole Español (1958) St. Louis Blues (1958) The Very Thought of You (1958) To Whom It May Concern (1958) Welcome to the Club (1958) A Mis Amigos (1959) Tell Me All About Yourself (1960) Every Time I Feel the Spirit (1960) Wild Is Love (1960) The Magic of Christmas (1960) The Nat King Cole Story (1961) The Touch of Your Lips (1961) Nat King Cole Sings/George Shearing Plays (1962) Ramblin' Rose (1962) Dear Lonely Hearts (1962) More Cole Español (1962) Those Lazy-Hazy-Crazy Days of Summer (1963) Where Did Everyone Go? (1963) Nat King Cole Sings My Fair Lady (1964) Let's Face the Music! (1964, recorded 1961) I Don't Want to Be Hurt Anymore (1964) L-O-V-E (1965) ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ნატ კინგ კოული ნატ კინგ კოული კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ნატ კინგ კოული AllMusic-ზე ნატ კინგ კოული საიტზე Discogs გვერდი NPR.org-ზე ნატ კინგ კოულის საზოგადოება The Unforgettable Nat King Cole ↑ 1.0 1.1 Deutsche Nationalbibliothek Record #11909908X // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a> ↑ 2.0 2.1 Southern E. Biographical Dictionary of Afro-American and African Musicians — Greenwood Publishing Group, 1982. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q51333926"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3116159"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5349457"></a>
ჩინაბი

ჩინაბი (ჰინ. चनाब, ურდუ چناب) — მდინარე ინდოეთსა და პაკისტანში, სიგრძე დაახლოებით 1100 კმ, აუზის ფართობი 138 ათ. კმ², სათავე აქვს დასავლეთ ჰიმალაის მყინვარებში. ინდოეთის ტერიტორიაზე ღრმა ხეობაში მიედინება, პაკისტანში — პენჯაბის ვაკეებზე. მთავარი შენაკადებია ჯელამი და რავი, რომელთა შეერთების შემდეგ მდინარეს ტრიმაბი ეწოდება. ერთვის მდინარე სატლეჯს (ინდის აუზი). საზრდოობს მყინვარების, თოვლისა და წვიმის წყლით. უხვწყლიანია ივნისიდან ნოემბრამდე. მთებიდან გადმოსვლისას წყლის საშუალო ხარჯი 890 მ³/წმ. ჩინაბის ხეობა მჭიდროდ არის დასახლებული. მთავარი ქალაქებია ვაზირაბადი, ჩინიოტი, მულტანი (პაკისტანი). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 124.
ანდრეას კაპელანი

ანდრეას კაპელანი (ლათ. Andreas Capellanus, ინგლ. Andrew the Chaplain, ფრანგ. André le Chapelain) — მე-12 საუკუნის ავტორი, საფრანგეთის სამეფო კართან დაახლოებული პირი. ავტორია შუა საუკუნეების ეთიკური თხზულებისა: „De Amore“ („სიყვარულის შესახებ“), ან უფრო ვრცელი სახელწოდებით: „De Arte Honeste Amandi“ („რაინდული სიყვარულის ხელოვნება“). ანდრეას კაპელანის ცხოვრების შესახებ მხოლოდ ის არის ცნობილი, რომ წარმოშობით სავარაუდოდ საფრანგეთიდან იყო და მსახურობდა საფრანგეთის სამეფო კარზე. ეთიკური თხზულება „De Amore“ სავარაუდოდ 1186–1190 წლებშია შექმნილი ელეონორ აკვიტანიელისა და საფრანგეთის მეფე ლუი VII-ის ქალიშვილის, მარიამ შამპანელის, მოთხოვნით. მასში მოცემულია კურტუაზული სიყვარულის ძირითადი ასპექტები და განხილულია რამდენიმე ძირითადი საკითხი, რომლებიც რაინდული სიყვარულის მოთხოვნებს, პარტნიორულ ურთიერთობასა და სექსუალურ კავშირს ეხება. „De Amore“ შედგება სამი წიგნისაგან. პირველ წიგნში მოცემულია სიყვარულის ეტიმოლოგია და განმარტება, რაც აკადემიური ლექციის სტილშია გადმოცემული. მეორე წიგნში სხვადასხვა სოციალური ჯგუფის წარმომადგენლებს შორის მიმდინარეობს დიალოგი და განხილულია საკითხი, თუ როგორ მიმდინარეობს სასიყვარულო პროცესი სხვადსახვა სოციალური ჯგუფის წარმომადგენლებს შორის. მესამე წიგნში განხილულია კურტუაზული სიყვარულის ძირითადი თავისებურებები. ანდრეას კაპელანი შუა საუკუნეების ერთ-ერთ ყველაზე დიდ მორალისტადაა აღიარებული, თუმცა ამის საწინააღმდეგოდ მისთვის სიყვარულის კეთილშობილური ფორმაა ადიულტერი და არა — ოჯახური იდილია. კაპელანისთვის ცოლქმრული სიყვარული არ შეიძლება ჭეშმარიტი იყოს იქიდან გამომდინარე, რომ იგი მოიცავს მოვალეობისა და აუცილებლობის ელემენტებს: „სიყვარული, რომელიც ყოველივე მშვენიერისა და საუკეთესოს წყაროა, ამავე დროს, არის მანდილოსნის მიერ გაცემული ჯილდოც. მაგრამ მხოლოდ საუკეთესოთა საუკეთესოს ძალუძს ჯილდოს გაცემა. ცოლი კი არ არის და არც შეიძლება იყოს საუკეთესო. ქალს მხოლოდ მაშინ შეუძლია გახდეს სიყვარულისა და სილამაზის დედოფალი, თუკი სხვისი ცოლია. როგორ შეძლებს მანდილოსანი, რომლის ძირითად მოვალეობასაც ქმრის მორჩილება შეადგენს, გახდენს midons, ანუ ყველა რაინდული ორთაბრძოლისა თუ საგმირო საქმის შთამაგონებელი არსება?“ ამავე თხზულებაში ანდრეასი საუბრობს ჭეშმარიტი სიყვარულისა და ავხორცობის ურთიერთმიმართების შესახებ. მისთვის სიყვარული ამაღლებული ფორმაა, რომელშიც შედის ღვთისმოშიშებისა და უბიწოებისადმი მოწიწების ელემენტები: „ზოგიერთი უგუნური თავს იწონებს სატრფოს წინაშე ეკლესიის უგულებელყოფით. ამგვარი პიროვნება უძლურია შეიგრძნოს სიყვარულის მაცოცხლებელი ძალა“. კურტუაზია ↑ 1.0 1.1 Deutsche Nationalbibliothek Record #118502905 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a> ↑ ელბაქიძე მ., ვეფხისტყაოსნის პოეტიკის საკითხი შუასაუკუნეების ფრანგულ სარაინდო რომანთან ტიპოლოგიურ მიმართებაში, თბ. 2005, გვ. 34. ↑ Lewis C. S., The Allegory of Love, Oxford University Press, London, Oxford, New York, 1973, P. 34 ↑ Lewis C. S., The Allegory of Love, Oxford University Press, London, Oxford, New York, 1973, P.40
მარგერიტა გონძაგა

მარგერიტა გონძაგა (დ. 2 ოქტომბერი 1591 — გ. 7 თებერვალი 1632) — მანტუას ჰერცოგ ვინჩენცო გონძაგასა და მისი ცოლის, ჰერცოგინია ელეონორა მედიჩის შუათანა ქალიშვილი. საღვთო რომის იმპერატრიცა ელეონორა გონძაგას უფროსი და. 1606 წლის 24 აპრილს დაქორწინდა ლოთარინგიის ჰერცოგ შარლ III-ის ვაჟ ანრიზე. 1608 წელს ქმრის ტახტზე ასვლით იგი გახდა ლოთარინგიის ჰერცოგინია. 1624 წელს ანრის გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე მარგერიტას მაზლი ფრანსუა ავიდა. ქვრივი მარგერიტა სიცოცხლის ბოლომდე ლოთარინგიაში ცხოვრობდა და გარდაიცვალა 1632 წლის 7 თებერვალს, 40 წლის ასაკში. მარგერიტას და ანრის 4 გოგონა შეეძინათ, რომელთაგან მხოლოდ ორმა მიაღწია ზრდასრულობამდე: მკვდარშობილი გოგონა (თებერვალი 1607); ნიკოლი (3 ოქტომბერი 1608 - 23 თებერვალი 1657),ცოლად გაჰყვა თავის ბიძაშვილს, ლოთარინგიის ჰერცოგ შარლ IV-ს; გოგონა (10 თებერვალი 1611 - 11 თებერვალი 1611); კლაუდია (15 ოქტომბერი 1612 - 2 აგვისტო 1648),ცოლად გაჰყვა თავის ბიძაშვილს,ლოთარინგიის ჰერცოგ ნიკოლას II-ს; https://web.archive.org/web/20080308191845/http://it.encarta.msn.com/sidebar_981555173/Manzoni_La_guerra_del_Monferrato.html http://www.thepeerage.com/p4221.htm#i42205
ივდითი და ჰოლოფერნესის თავი

ივდითი და ჰოლოფერნესის თავი (ასევე ივდით I) — გუსტავ კლიმტის ზეთით შესრულებული 1901 წლის ტილო. მასზე გამოსახულია ბიბლიური პერსონაჟი ივდითი ჰოლოფერნესის მოჭრილი თავით. Kinsella, Eileen (January 2007), "Gold Rush", Artnews. Sabarsky, Serge (1983), Gustav Klimt: Drawings, Moyer Bell. Whitford, Frank (1990), Klimt, Thames and Hudson. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ივდითი და ჰოლოფერნესის თავი Gallery of works by Gustav Klimt at Zeno.org (გერმანული) iKlimt.com ↑ As Klimt painted another one, Judith II. (See image at right)
ესკიზი

ესკიზი (ფრანგ. esquisse) — მხატვრული ნაწარმოების (სურათი, ქანდაკება, არქიტექტურული პროექტი, თეატრის ან კინოს დეკორაცია და სხვა) ან მისი რომელიმე ნაწილის ჩანახატი. ესკიზი სრულდება გრაფიკულად, ფერწერულად ან სკულპტურულად. ესკიზში გადმოცემულია ავტორის ძირითადი აზრი, მომავალი ნაწარმოების არსებითი და მნიშვნელოვანი მხარეები, კომპოზიცია, კოლორიტი, პროპორციები, რიტმი. დიდი მხატვრების ესკიზები მაღალი მხატვრული ღირსების არის (მიქელანჯელო, რემბრანდტი, რუბენსი, დელაკრუა და სხვა). ფართო მნიშვნელობით ესკიზი ეწოდება სახვითი ხელოვნების დაუმთავრებელ ნაწარმოებს, რომელიც შესრულებულია წარმოსახვით ან ნატურიდან. ქართველ მხატვართაგან აღსანიშნავია პეტრე ოცხელის, ლადო გუდიაშვილის, სერგო ქობულაძის, აპოლონ ქუთათელაძის, სულიკო ვირსალაძის, დიმიტრი ერისთავის ესკიზები მონუმენტურ-დეკორატიული მხატვრობის, ილუსტრაციების, თეატრალური და კინო-დეკორაციებისათვის, დაზგური ფერწერისა და გრაფიკული ნიმუშებისათვის. ინჟინერული თვალსაზრისით, ესკიზი წარმოადგენს რაიმე დეტალის ხელით, სახაზავი ხელსაწყოების გარეშე, შესრულებულ ნახაზს, რომელზეც, ასევე, მოცემულია მის დასამზადებლად აუცილებელი ინფორმაცია (ზომები, მასალა, დაშვებები და ა.შ.). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 217. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 104.
მოსკოვის ღვთისმშობლის კვართის ტაძარი (რუბცოვო)

მოსკოვის ღვთისმშობლის კვართის ტაძარი (რუს. Храм Покрова Богородицы) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია XVII საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალური ადმინისტრაციული ოლქის ბასმანის რაიონში. ეკლესია აგებულია 1619-1627 წლებში. ტაძრის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია ღვთისმშობლის კვართის სახელზე. ეგვტერები კი დიმიტრი უგლიცკისა და სერგი რადონეჟელის სახელზე ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას. სოფელი რუბცოვო-პოკროვსკოე ცნობილია XVII საუკუნიდან, როდესაც მასთან ახლოს მდინარე იაუზზე მეფე მიხეილ თევდორეს ძემ ააგო ქალაქაგარე სასახლე და მის ირგვლივ დიდი ბაღი. მეფე მიხეილ თავდორეს ძე ამ სასახლეში ცხოვრობდა პირველი წლები, შემდეგ განაახლეს პოლონეთ-ლიტვასთან ბრძოლის შემდეგ დანგრეული კრემლი. 1618 წელს მეფე მიხეილმა სოფელ რუბცოვო-პოკროვსკოეში ააშენა ხის ტაძარი. 1627 წელს ხელმწიფემ ძველი ქვის ეკლესიის ადგილზე ააშენა ახალი ქვის ტაძარი, რომელიც ჩვენს ეპოქამდეა შემონახული. ტაძრის მთავარი კუბის აღმოსავლეთის კუთხეებში მიაშენეს ორი ერთგუმბათიანი ეგვტერი, რომელიც დიმიტრი უფლისწულისა და სერგი რადონეჟელის სახელზე აკურთხეს. ასავლეთის მხარეს ააშენეს სამრეკლო. ეკლესიის სახელის მიხედვით ამ დროიდან სოფელსაც და სასახლესაც ეწოდა პოკროვსკოე (რუს. Покров - კვართი). მიიჩნევენ, რომ ქვის ტაძარი არის რუსული სამხედრო დიდების ძეგლი, რადგან სწორედ მისი მშენებლობით სრულდება არეულობის ხანა და იწყება ქვეყნის აღორძინება. 1820-იან წლებში ღვთისმშობლის კვართის ტაძარი ხდება სამრევლო ეკლესია. XIX საუკუნის შუა წლებში ეკლესიასთან დაარსდა მოწყალების დების საზოგადოება. საზოგადოებასთან დაარსდა ბავშვთა სახლი, აფთიაქი, ამბულატორია, ხანდაზმულთა სახლი. ტაძარს აქვს სარდაფი. 1787 წელს ააგეს თანამედროვე სამრეკლო ძველი სამრეკლოს ადგილზე. ტაძრის გალავანი ააგეს 1879 წელს არქიტექტორ პეტრე სკომოროშენკოს პროექტის მიხედვით (პროექტი არ შემონახულა). საბჭოთა ხელისუფლებამ ტაძარი 1934 წელს დახურა. ტაძარი გაძარცვეს, გალავანი მოანგრიეს, ეკლესიის გარშემო მდებარე სასაფლაო გაანადგურეს. ტაძრის შენობა გადასცეს მეტრომშენის ელექტოსამონტაჟო საამქროს მოგვიანებით კი მასში განათავსეს მოქანდაკის სახელოსნო. შენობა არ გადაუკეთებიათ და შემონახულია უცვლელი სახით. 1961 წელს შენობა გადაეცა კაპელის გუნდს (ამჟამად ა. ორლოვის რუსეთის სახელმწიფო აკადემიური კაპელის გუნდი). ორი წლის განმავლობაში მიმდინარეობდა ტაძრის რესტავრაცია. 1992 წელს მიიღეს გადაწყვეტილება შენობის ეპარქიისათვის გადაცემის შესახებ. 1998 წელს ქვედა იარუსის ერთ-ერთ შენობაში მოაწყვეს ეკლესია. ეპარქიის ხელში ეკლესია მთლიანად გადავივა 2003 წელს, როდესაც კაპელამ მიიღო ახალი თანამედროვე შენობა. ამჟამად ეკლესია სტაროობრიადული სტილით მოქმედებს. 2009 წლის 3 ივლისს აქ დაარსდა ძველი რუსული ღვთისმსახურების ტრადიციის საპატრიარქო ცენტრი. Покровский храм на archi.ru Покровский храм на russian-church.ru Покровский храм на sobory.ru Церковь Покрова в Рубцове დაარქივებული 2009-02-17 საიტზე Wayback Machine.
ალტუფიევო

ტოპონიმი ალტუფიევო შეიძლება აღნიშავდეს: ალტუფიევო (სოფელი) — ძველი სოფელი ამჟამად მოსკოვის შემადგენლობაში. ალტუფიევო (მოსკოვის მეტრო) — მოსკოვის მეტროპოლიტენის სადგური. ალტუფიევო (მამული) — მამული მოსკოვის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. ალტუფიევსკ (მოსკოვის რაიონი) — მოსკოვის რაიონი.