laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
კოსმოსური გეოდეზია

კოსმოსური გეოდეზია — კოსმოსის ეპოქაში ჩამოყალიბები სამეცნიერო დარგი, რომელსაც დასაბამი მიეცა სსრკ-ის მიერ მსოფლიოში პირველი დედამიწის ხელოვნური თანამგზავრის გაშვების დღიდან (1957 წლის 4 ოქტომბერი). კოსმოსური გეოდეზია საკუთარი პროგრამის შესაბამისად დედამიწის ხელოვნურ თანამგზავრთა საშუალებით მოპოვებული მასალების გეოდეზიური თვალსახედვით დამუშავების საფუძველზე იკვლევს ისეთ პრობლემებს, როგორებიცაა: დაკვირვების ადგილების გეოცენტრული კოორდინატების განსაზღვრის საფუძვლეზე დედამიწის ფორმისა და ზომის დადგენა; კონტინენტების გეოდეზიური ურთიერთდაკავშირება; მზის დაბნელებისა და მთვარის მიერ ვარსკვლავების დაფარვის მასალების გეოდეზიური თვალთახედვით დამუშავება და სხვა. თევზაძე ნ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 691.
ამიერკავკასიის პურის ბზუალა

ამიერკავკასიის პურის ბზუალა (ლათ. Zabrus tenebrioides elongatus) — მარცვლეულის მწერი ბზუალა ხოჭოების ოჯახისა, ხოჭო შავია, 14-16 მმ სიგრძის, მატლი - ცილინდრული ფორმის, 20-25 მმ ამიერკავკასიის პურის ბზუალას ახასიათებს ერთწლიანი გენერაცია, იზამთრებს ნიადაგში. გავრცელებულია უკრაინაში, ჩრდილოეთ კავკასიაში, ამიერკავკასიაში. ჩვენში გვხვდება აღმოსავლეთ საქართველოში. აზიანებს თავთავიან კულტურებს, იშვიათად — სიმინდსა და შვრიას. მატლი მცენარის ფოთლებით იკვებება, ხოჭო — ჭყინტი მარცვლით. მავნებლის გავრცელების ადგილას ჰექსაქლორანის ფხვნილის მოფრქვევა ან ქლოროფოსის შესხურება, აგროტექნიკური და ორგანიზაციულ-სამეურნეო ღონისძიებების ჩატარება. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 387.
მოციქულები

მოციქულები — სახარების მიხედვით, იესო ქრისტეს რჩეული 12 მოწაფე, მისი მუდმივი თანამგზავრები, ქრისტეს ამაღლების შემდეგ ქრისტიანულ საზოგადოებათა მეთაურები. მოციქულები იყვნენ: სიმონ-პეტრე, ანდრია პირველწოდებული, იაკობ ზებედესი, იოანე ღვთისმეტყველი, მათე, ფილიპე, ნათანიელ-ბართლომე, თომა, იაკობ ალფესი, იუდა იაკობის (თადეოსი), სვიმონ კანანელი, იუდა ისკარიოტელი. როდესაც იუდამ იესო გასცა და მერე თავი ჩამოიხრჩო, თერთმეტმა მოციქულმა მის ნაცვლად კენჭისყრით ქრისტეს სამოცდაათ მოწაფეთაგან ერთი — მატათა აირჩია. მოციქულები მოღვაწეობდნენ იერუსალიმში და მის ფარგლებს გარეთ. საქართველოში ანდრია პირველწოდებულმა და სვიმონ კანანელმა იქადაგეს. სვიმონ კანანელი საქართველოში ეწამა, იგი ახალი ათონის მთაზე დაუკრძალავთ. მოციქულების თემას მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს ქრისტიანულ ხელოვნებაში. გადატანითი მნიშვნელობით მოციქულები ეწოდება რომელიმე იდეის, მოძღვრების თავგადადებულ მიმდევარს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 152.
New Blood Live In London

New Blood Live In London — მუსიკოს პიტერ გებრიელის ვიდეო ალბომი, რომელიც გამოიცა 2011 წლის 25 ოქტომბერს. მასში შეტანილია გებრიელის მიერ ლონდონში, 2011 წელს გამართული კონცერტის ჩანაწერი. ჩანაწერი წარმოდგენილია DVD და 3D Blu-ray ფორმატში. კონცერტზე წარმოდგენილია სიმღერები გებრიელის ალბომიდან Scratch My Back და სხვა დისკებიდან, შესრულებული ორკესტრთან ერთად. Intruder Wallflower The Boy In The Bubble Après Moi The Drop Washing Of The Water* The Book Of Love Darkness The Power Of The Heart Biko San Jacinto Digging In The Dirt Signal To Noise Downside Up Mercy Street The Rhythm Of The Heat Blood Of Eden Red Rain Solsbury Hill In Your Eyes Don’t Give Up The Nest That Sailed The Sky არ არის წარმოდგენილი 3D ვერსიაში დამატება Blood Donors - დოკუმენტური ფილმი. გამოცემის ანონსი[მკვდარი ბმული] ↑ http://www.allmusic.com/album/new-blood-live-in-london-video-mw0002212640
მოჩიკა

მოჩიკა — უძველესი ცივილიზაცია, რომელიც არსებობდა თანამედროვე პერუს ჩრდილოეთ სანაპიროზე, მდინარეების ჩიკამის, ვირუს, სანტისა და ნეპენიის ხეობებში ახ.წ.-ის დასაწყისიდან VIII საუკუნემდე. კულტურის ცენტრი იყო მდინარე მოჩეს დაბლობში (აქედან სახელწოდება), სადაც შემორჩენილია უზარმაზარი საფეხურებიანი ნაგებობანი (ე.წ. მზისა და მთვარის პირამიდები). მოჩიკისთვის დამახასიათებელია მაღალმხატვრული ტექნიკით ნაძერწი (ღმერთების, ადამიანებისა და ცხოველთა ფიგურებიანი) და წითელი, თეთრი და შავი საღებავებით მოხატული კერამიკა, საბრძოლო სცენები და სხვა. მოსახლეობამ იცოდა ლითონის (ოქრო, ვერცხლი, სპილენძი) დამუშავება, რომლისგანაც უმთავრესად სამკაულს ამზადებდნენ. მოჩიკის ინდიელთა მეურნეობა სარწყავ მიწათმოქმედებას ემყარებოდა. მათი საზოგადოებრივი წყობა კლასობრივი იყო. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 151.
პატრისტიკა

პატრისტიკა (ბერძ. πατήρ, ლათ. pater — მამა) — ქრისტიანული ფილოსოფია. II — VIII საუკუნეების ფილოსოფიურ-თეოლოგიური აზროვნება, რომელიც დაკავშირებულია ადრექრისტიანულ ავტორებთან — ეკლესიის მამებთან. წმინდა მამების მიერ შემუშავებულმა სწავლებამ ქრისტიანობის რელიგიურ მსოფლმხედველობას ჩაუყარა საფუძველი. პატრისტიკის სემანტიკურ-აქსიოლოგიური წყაროებია ანტიკური ფილოსოფია (საერთორაციონალური მეთოდი და ისეთი ფილოსოფიური მიმართულებების კონკრეტული შინაარსი, როგორიცაა პლატონიზმი, ნეოპლატონიზმი, სტოიციზმი და სხვა) და ქრისტიანული თეოლოგიური დოქტრინა (უპირველესად, გამოცხადების იდეა და ასევე თეიზმის, კრეაციონიზმისა და თელეო-ლოგიზმის სემანტიკური ფორმები). პატრისტიკის ევოლუცია 3 ეტაპად იყოფა: 1. ადრეული პატრისტიკა ანუ აპოლოგეტიკა (II-III სს.), დაკავშირებული ისეთ ავტორებთან, როგორებიც იყვნენ იუსტინი, ტატიანი, ათენაგორი, ტერტულიანე, კლიმენტ ალექსანდრიელი, ორიგენი. 2. მოწიფული პატრისტიკა (III-V სს.), რეალიზებული ბერძნულენოვან აღმოსავლეთში, კაპადოკიელ მოღვაწეთა წრეში: ბასილი დიდი, გრიგოლ ნოსელი, გრიგოლ ღვთისმეტყველი. 3. გვიანდელი პატრისტიკა (V-VIII სს.), მიმართული ქრისტიანული მოძღვრების სისტემატიზაციის პრობლემებზე. პატროლოგია ეკლესიის მამები ადრექრისტიანული ლიტერატურა თეოლოგია სქოლასტიკა ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 712-713. Ancient Christian writers, ed. by J.Quasten and J.С.Plumpe. West-minster–L, 1946; Reallexikon für Antike und Christentum. Sachwörterbuch zur Auseinanderselzung des Christentums mit der Antiken Welt, hrsg. von Th. Klauser u. a. Stuttg., 1950–; Болотов В.В. Лекции по истории древней церкви, т. 1–4. СПб., 1907–17 (М., 1994); Спасский А. История догматических движений в эпоху вселенских соборов (в связи с философскими учениями того времени), т. 1, 2-е изд. Сергиев Посад, 1914; Флоровский Г.В. Восточные отцы IV века. Париж, 1931 (М., 1992); Он же. Восточные отцы V–VIII веков. Париж, 1933 (М, 1992); Христианство. Энциклопедический словарь, т. 3. М., 1995, с. 489–557; Kern C. Les traductions russes des textes patristiques. Guide bibliographique. Chévétogne–P., 1957; Bibliographia partistica. Internationale patristische Bibliographie. В.–N. Y., 1956; Stewardson J.L. A bibliography of bibliographies on patristics. Evangton, 1967; Sieben H.J. Voces. Eine Bibliographie zu Wörtern und Begriffen aus der Patristik (1918–78). B.–N.Y., 1980. პატრისტიკა — ფილოსოფიური ლექსიკონი
Dead Can Dance

Dead Can Dance (აგრეთვე ცნობილი როგორც DCD) — ნეოკლასიკური მსოფლიო მუსიკის ჟანრის შემსრულებელი დუეტი მელბურნიდან (ავსტრალია). მასში შედიან ლიზა ჯერარდი და ბრენდან პერი. კოლექტივი ჩამოყალიბდა 1982 და დაიშალა 1998 წელს, თუმცა 2005 და 2012 წელს დროებითი საკონცერტო ტურნეს ფარგლებში გაერთიანდა. მათმა 1996 წლის ალბომმა Spiritchaser „ბილბორდის“ ჩარტში #1 ადგილამდე მიაღწია. მთავარი სტატია: Dead Can Dance-ის დისკოგრაფია. Dead Can Dance (1984) Spleen and Ideal (1986) Within the Realm of a Dying Sun (1987) The Serpent's Egg (1988) Aion (1990) Into the Labyrinth (1993) Spiritchaser (1996) Anastasis (2012) Dionysus (2018) შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „Dead Can Dance“ ვიკისაწყობში. ოფიციალური საიტი ჯგუფის ინტერვიუები დაარქივებული 2007-04-28 საიტზე Wayback Machine. Dead Can Dance Last.fm-ზე
ამილახორი

ამილახორი, ამირახორი, ამილახვარი (არაბ. أمير „ამირ“ — უფროსი, არაბ. أﺧﻭر „ახურ“ — ბაგა; საჯინიბოს ამირა) — მეჯინიბეთ უხუცესი, გაერთიანებული ფეოდალური საქართველოს ცენტრალური სახელმწიფო აპარატის სამხედრო უწყების მოხელე - ამირსპასალარის თანაშემწე, სავაზიროს წევრი სათათბირო ხმით. მისი ხელქვეითი მოხელენი იყვნენ მეაბჯრეთუხუცესი და მეჯინიბეთუხუცესი. XV საუკუნეში მეფე გიორგიმ იოთამ ზედგენიძის შთამომავლებს მისი გადარჩენისათვის უბოძა „სპასპეტობას ქართლისას, მოურაობას გორისას, ციხეთა და მამულთა და მეფის კარის ამილახორობა“. მას შემდეგ სიტყვა „ამილახორი“ ნიშნავდა ქართლის სარდალს. დარბაზობის დროს ამილახორი პატივით მეჭურჭლეთუხუცესთან და მსახურთუხუცესთან იყო გათანაბრებული. საქართველოს სამეფოს პოლიტიკური დაშლის (XVI ს.) შემდეგ ამილახორი ზემო ქართლის სადროშოს სარდალი და, როგორც წესი, გორის მოურავიც იყო. ამ თანამდებობისგან წარმოდგა თავადთა გვარი ამილახვარი. სურგულაძე ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 392.
მედეა ამირანაშვილი

მედეა პეტრეს ასული ამირანაშვილი (დ. 10 სექტემბერი, 1930, თბილისი — გ. 2 დეკემბერი, 2023, იქვე) — ქართველი მომღერალი (ლირიული სოპრანო), საქართველოს სახალხო არტისტი (1965). ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის პრემიის ლაურეატი (1971), სსრკ სახალხო არტისტი (1976). ღირსების ორდენის კავალერი (1997). დაიბადა გამოჩენილი ქართველი საოპერო მომღერლების პეტრე ამირანაშვილისა და ნადეჟდა ცომაიას ოჯახში. 1954 წელს დაამთავრა ვ. სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია (პროფესორ ალექსანდრე ინაშვილის კლასი). იმავე წელს შედგა მისი დებიუტი ზ. ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სცენაზე (მარგარიტა, გუნოს „ფაუსტი“), რის შემდეგ ამ თეატრის წამყვანი სოლისტია და ასრულებს სოპრანოს მთავარ პარტიებს: მარო, ეთერი და მარეხი (ფალიაშვილის „დაისი“ და „აბესალომ და ეთერი“), მზია (თაქთაქიშვილის „მინდია“), ლელა (ლაღიძის „ლელა“), ტატიანა (ჩაიკოვსკის „ევგენი ონეგინი„), ზემფირა (რახმანინოვის „ალეკო“), ბატერფლაი (საერთაშორისო პრემია, ტოკიო, 1970), მიმი (პუჩინის „ჩიო-ჩიო-სანი“ და „ბოჰემა“), ლეონორა, ვიოლეტა (ვერდის „ტრუბადური“ და „ტრავიატა“), ელზა (ვაგნერის „ლოენგრინი“) და სხვა. ამირანაშვილისთვის დამახასიათებელია ფართო ვოკალურ-არტისტული დიაპაზონი, შინაგანი ექსპრესია და შემოქმედებითი დისციპლინა. 1972 წლიდან ასწავლიდა თბილისის კონსერვატორიაში, 1982 წლიდან — პროფესორი. 1991-2006 წლებში იყო ქუთაისის ოპერის თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელი. 2016 წელს ლეგენდარულ სოპრანოს ვარსკვლავი გაუხსნეს თბილისის ოპერის თეატრის წინ. მედეა ამირანაშვილი გარდაიცვალა 2023 წლის 2 დეკემბერს. დაკრძალულია დიდუბის პანთეონში. 2021 — თამარ მეფის ორდენი „ქართული საოპერო ხელოვნების განვითარებასა და პოპულარიზაციაში შეტანილი განსაკუთრებული პირადი წვლილისათვის“. 1997 — ღირსების ორდენი 1986 — ხალხთა მეგობრობის ორდენი 1976 — სსრკ სახალხო არტისტი 1971 — ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის პრემია 1970 — „მადამ ბატერფლაის“ საერთაშორისო კონკურსი (ოსაკა) 1965 — საქართველოს სახალხო არტისტი 1962 — გლინკას სახელობის კონკურსი(მოსკოვი) 1961 — საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი საპატიო ნიშნის ორდენი ქუთაისის საპატიო მოქალაქე წულუკიძე ა., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 396. მედეა ამირანაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ ბოგვერაძე, მარიამ (9 მარტი, 2021). „პრეზიდენტმა თამარ მეფის ორდენით კულტურის სფეროში მომუშავე 8 ქალი დააჯილდოვა“. netgazeti.ge. ციტირების თარიღი: 27 დეკემბერი, 2021. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date= და |date=-ში (დახმარება) ↑ Большая Российская энциклопедия: В 30 т. / Председатель науч.-ред. совета Ю. С. Осипов. Отв. ред С. Л. Кравец. Т. 1. А — Анкетирование. — М.: Большая Российская энциклопедия, 2005. — 766 с.: ил.: карт. ↑ საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1965. № 2. გვ. 19. ↑ საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1961. № 14. გვ. 412.
ლინდა ფიორენტინო

ლინდა ფიორენტინო (ინგლ. Linda Fiorentino; დ. 9 მარტი 1958, ფილადელფია, აშშ) — ამერიკელი კინომსახიობი. იგი მეტად ცნობილი გახდა ისეთ ფილმებში შესრულებული როლებით, როგორებიცაა „დოგმა“, „მხედველობის ძებნა“, „მამაკაცები შავებში“, „სამსახურის შემდეგ“, „უკანასკნელი ცდუნება“. ლინდა ფიორენტინო დაიბადა ქალაქ ფილადელფიაში (პენსილვანია). ფიორენტინო იტალო-ამერიკელი წარმოშობისაა. დაამთავრა ვაშინგტონის უმაღლესი სკოლა, რის შემდეგ ხდება როუზმონტ კოლეჯის უმაღლეს სკოლადამთავრებული ფილადელფიის გარეუბანში. 1987 წლიდან სწავლობდა ფოტოგრაფობაზე, საერთაშორისო ფოტოგრაფიის ცენტრში, ქალაქ ნიუ-იორკში. ლინდა ფიორენტინომ თავისი პირველი როლი კინოში მიიღო 1985 წელს, როდესაც მან ითამაშა ფილმში „მხედველობის ძებნა“. 1990-იან წლებში ფიორენტინო ცნობილი მსახიობი ხდება. 1994 წელს შეასრულა როლი ფილმში „უკანასკნელი ცდუნება“, სადაც ითამაშა ფატალური ქალის ბრიჯიტის როლი. აღნიშნული როლისთვის ფიორენტინოს ჯილდოები მიენიჭა, ამასთანავე ერთხანს დაიწყო საუბრები ლინდა ფიორენტინოსთვის ოსკარის შესაძლო ნომინაციაზე, თუმცა მანამ ფილმს კინოთეატრებში გამოუშვებდნენ იგი საჩვენებლად საკაბელო ტელევიზიაში (HBO) გაუშვეს, რამაც გამოიწვია მსახიობის დისკვალიფიკაცია. მოგვიანებით ფიორენტინო რეჟისორ ჯონ დალთან თანამშრომლობს. 1996 წელს ჯონ დალმა გადაიღო ფილმი „დაუვიწყარი“, სადაც ერთ-ერთი მთავარი როლი ფილმში ლინდა ფიორენტინომ შეასრულა. 2000 წელს ითამაშა კომედიურ-კრიმინალურ ფილმში „იქ სადაც ფულია“, სადაც მისი პარტნიორი გახდა ჰოლივუდის ვარსკვლავი პოლ ნიუმანი. 2002 წელს მიიღო მონაწილეობა ფილმში „მიზანში“, ხოლო 2009 წელს კინოფილმში „კიდევ ერთხელ გრძნობით“. 1992-1993 წლებში ქორწინებაში იმყოფებოდა რეჟისორ ჯონ ბაირამთან. ლინდა ფიორენტინო კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ლინდა ფიორენტინოს ბიოგრაფია, ფილმოგრაფია ↑ 1.0 1.1 Linda Fiorentino Biography. filmreference.com. ↑ http://www.mahalo.com/Linda_Fiorentino ↑ Seitz, Matt Zoller. Iron butterfly: Last Seduction star Linda Fiorentino revels in bitchiness დაარქივებული 2011-06-17 საიტზე Wayback Machine. , Dallas Observer, November 24, 1994. Accessed July 3, 2008. ↑ "Linda Fiorentino prevails with dignity", The Philadelphia Inquirer, July 16, 2003, Page E02 ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-11-27. ციტირების თარიღი: 2011-08-25.
ჩრდილოეთი ირლანდია

ჩრდილოეთი ირლანდია (ინგლ. Northern Ireland; ირლანდიურად Tuaisceart Éireann) სხვადასხვაგვარად აღწერილია როგორც ქვეყანა, პროვინცია ან რეგიონი, რომელიც გაერთიანებული სამეფოს ნაწილია. მდებარეობს ირლანდიის კუნძულის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ჩრდილოეთ ირლანდია ინაწილებს სამხრეთ და დასავლეთ საზღვრებს ირლანდიასთან. 2021 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობა 1.8 მილიონს აღემატება, რაც ირლანდიის მთლიანი მოსახლეობის დაახლოებით 30 %-ს შეადგენს, ხოლო გაერთიანებული სამეფოს მოსახლეობის 3 %-ს. ჩრდილოეთ ირლანდიის ასამბლეა დაარსდა 1998 წელს, ჩრდილოეთ ირლანდიის კანონებზე დაყრდნობით. მას პასუხისმგებლობა ეკისრება მთელ რიგ პოლიტიკურ საკითხებზე, როდესაც სხვა სფეროები მხოლოდ ბრიტანეთის მთავრობას ეკუთვნის. ჩრდილოეთ ირლანდია თანამშრომლობს ირლანდიასთან რამდენიმე სფეროში. ფართობი — 14 130 კვ.კმ. მოსახლეობა — 1,8 მლნ. სარწმუნოება: პროტესტანტიზმი — 42,8 %, კათოლიციზმი — 38,4 %. ყველაზე დასახლებული ქალაქი და დედაქალაქი — ბელფასტი (Belfast/Béal Feirste). ჩრდილოეთ ირლანდია შეიქმნა 1921 წელს, როდესაც ირლანდია გაიყო 1920 წელს ირლანდიის მთავრობის საკანონმდებლო შტოს მიერ. ჩრდილოეთ ირლანდიის მოსახლეობის უმრავლესობა იყოპროფკავშირის წევრი, რომელთაც გაერთიანებულ სამეფოში დარჩენა სურდათ. ისინი იყვნენ პროტესტანტი შთამომავლები დიდი ბრიტანეთის კოლონისტებისა. ამავდროულად, სამხრეთ ირლანდიის (რომელიც გახდა ირლანდიის თავისუფალი სახელმწიფო 1922 წელს) მოსახლეობის უმრავლესობა და მნიშვნელოვანი უმცირესობა ჩრდილოეთ ირლანდიისა, იყვნენ ირლანდიელი ნაციონალისტები და კათოლიკეები, რომელთაც სურდათ ერთიანი დამოუკიდებელი ირლანდია. დღეს, პირველნი თავიანთ თავს ბრიტანელებად თვლიან, ხოლო მეორენი მიიჩნევენ თავს ირლანდიელებად. Jonathan Bardon, A History of Ulster (Blackstaff Press, Belfast, 1992), ISBN 0-85640-476-4 Brian E. Barton, The Government of Northern Ireland, 1920–1923 (Athol Books, 1980) Paul Bew, Peter Gibbon and Henry Patterson The State in Northern Ireland, 1921–72: Political Forces and Social Classes, Manchester (Manchester University Press, 1979) Tony Geraghty (2000). The Irish War. Johns Hopkins University Press. ISBN 0-8018-7117-4.  Robert Kee, The Green Flag: A History of Irish Nationalism (Penguin, 1972–2000), ISBN 0-14-029165-2 Osborne Morton, Marine Algae of Northern Ireland (Ulster Museum, Belfast, 1994), ISBN 0-900761-28-8 Henry Patterson, Ireland Since 1939: The Persistence of Conflict (Penguin, 2006), ISBN 978-1-84488-104-8 P. Hackney (ed.) Stewart's and Corry's Flora of the North-east of Ireland 3rd edn. (Institute of Irish Studies, Queen's University of Belfast, 1992), ISBN 0-85389-446-9(HB) ჩრდილოეთ ირლანდიის მთავრობა გაერთიანებული სამეფოს ცენტრალური მთავრობა აღმოაჩინე ჩრდილოეთი ირლანდია
ლიზოგენიზაცია

ლიზოგენიზაცია — ბაქტერიული არალიზოგენური უჯრედების ლიზოგენურ მდგომარეობაში გადასვლის პროცესი ე.წ. ზომიერი ბაქტერიოფაგით ინფიცირების გამო. ლიზოგენიზაციის დროს მიმდინარეობს ბაქტერიოფაგის გამრავლების ე.წ. რედუქციული ციკლი, რომლის შედეგადაც ფაგების გენომი ინტეგრირდება — ჩაერთვება უჯრედის ქრომოსომაში და გადადის პროფაგის მდგომარეობაში. ქსე ტ. 6, გვ. 227, თბ., 1983 წელი
პროფაგი

პროფაგი (ბერძ. pró — ადრე, მანამდე და phágos — შთანმთქმელი) — ზომიერი ბაქტერიოფაგის ლიზოგენურ ბაქტერიებში არსებული ლატენტური (ფარული), არაინფექციური ფორმა. წარმოადგენს ლიზოგენიზებული ბაქტერიის დნმ-თან გაერთიანებულ ზომიერი ფაგის დეზოქსირიბონუკლეინმჟავას. პროფაგის დნმ ზომებში წარმოადგენს დაახლოებით 1/50—1/100 ბაქტერიული ქრომოსომის დნმ-ის ზომიდან და შეიცავს დაახლოებით 105 წყვილ ნუკლეოტიდს. Mc Grath S and van Sinderen D (editors). Bacteriophage: Genetics and Molecular Biology
სულა

ლუციუს კორნელიუს სულა ფელიქსი (ლათინურად: L·CORNELIVS·L·F·P·N·SVLLA·FELIX) (ძვ. წ. 138 - †ძვ. წ. 78) — რომაელი მხედართმთავარი და დიქტატორი. ლუციუს კორნელიუს სულა დაიბადა ძვ. წ. 138 წელს. ის ძველ არისტოკრატიულ პატრიციულ ოჯახს ეკუთვნოდა, მაგრამ ბავშვობა სიღარიბეში გაატარა. ახალგაზრდობაში ხელმომჭირნეობის გამო ნაქირავებ ბინაში ცხოვრობდა, დიდი ხანი კი მიკედლებული იყო ვიღაც მდიდარი როსკიპი ქალის ვილას. სულა ჭაბუკობიდანვე იჩენდა ინტერესს ქალბატონების მიმართ, რასაც ის მშვენივრად იყენებდა გაჭირვების ჟამს. ხშირად ჭორაობდნენ სულას თავშეუკავებელ და სექსუალურ თავგადასავლებზე.ჰყავდა მისთვის შეუფერებელი სამეგობრო წრე, ის მეგობრობდა მეძავებთან, ტაკიმასხარებთან, ჯამბაზებთან და მოცეკვავე ქალებთან, ხშირად თვითონაც ცეკვავდა და ტაკიმასხარობდა. ამ ყველაფერს ხელი არ შეუშლია სულას არისტოკრატული ბუნების ჩამოყალიბებაში, ის იყო უაღრესად განათლებული, ბავშვობიდანვე ინტერესს იჩენდა ბერძნული კულტრის მიმართ, უყვარდა პოეზია, ლიტელატურა, ფილოსოფია. მისი კოზირი იყო ადამინების დადებითად განწყობა, მოხიბვლა, რასაც ის მშვენივრად იყენებდა. იყო ჭკვიანი, ცბიერი და ასევე სისასტიკითაც გამოირჩეოდა, ამიტომაც მას ლომ-მელა უწოდეს. ძალაუფლებისკენ სწრაფვამ და მარიუსთან დაპირისპირებამ ის აიძულა სამოქალაქო ომი ეწარმოებინა, რამაც, საბოლოო ჯამში, მისი გამრაჯვება და „ბედნიერი დიქტატორის“ - „Felix Dictator“ - დაბადება გამოიწვია. აღმოსავლეთიდან დაბრუნების შემდეგ მან გაამძაფრა ტერორი და რეპრესიები, რასაც უამრავი უდანაშაულო ადამიანი და მარიუსთან დაახლოებული პირების სიცოცხლე შეეწირა. ძვ. წ.79 წელს მოულოდნელად გადადგა, რამაც მოსახელობაში სერიოზული დაბნეულობა გამოიწვია. გადადგომის შემდეგ მან სულ დატოვა რომი და ცხოვრობდა მდიდრულ ვილაში, პუტეოლში. გარდაიცვალა ძვ. წ.78 წელს, საშინელი ტკივილებით. ფორუმ რომანუმზე მის ქანდაკებასთან დაწერეს „აქ წევს სულა, რომლის მსგავსად ჯერ არავის მიუზღავს სიკეთე მეგობრებისთვის და ბოროტება მტრებისთვის“.
ლიტერი

ლიტერი (ლათ. lit(t)era — ასო-ნიშანი) — ლითონის, პლასტმასის ან ხის სწორკუთხა კვეთის ძელაკი, რომლის ერთ-ერთ წახნაგზე არის ასოს ან ნიშნის რელიეფური გამოსახულება. რელიეფური ანუ ამოზნექილი გამოსახულების დანიშნულებაა ასოებისა და ნიშნების აღწარმოება. პოლიგრაფიული ხერხით ბეჭდვისას ასო-ნიშნის თვალს საღებავით ფარავენ და ქაღალდზე ანაბეჭდს იღებენ. ყველაზე მეტად გავრცელებულია სასტამბო შენადნობისგან ჩამოსხმული ლითონის ლიტერი. ლიტერის ზომას განსაზღვრავს მისი კეგელი (k), სისქე(d) და სიმაღლე(h). ეს უკანასკნელი ყველა ლიტერისთვის მუდმივია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 259.
ლიტვის მეტრიკა

ლიტვის მეტრიკა (პოლ. metryka — არქივი) — ლიტვის დიდი სამთავროს არქივი, რომელიც ინახება მოსკოვში, ძველი აქტების ცენტრალურ სახელმწიფო არქივში. ლიტვის მეტრიკა ლიეტუვის ისტორიის უმნიშვნელოვანესი წყაროა. დიდი მნიშვნელობა აქვს მას აგრეთვე ბელორუსის, უკრაინისა და რუსული მიწების ისტორიისათვის. ლიტვის მეტრიკის საბუთები შეკრულია დაახლოებით 600 წიგნად და დალაგებულია თემატურად. XV-XVI სს. საბუთები შედგენილია ძირითადად ბელორუსულ ენაზე, შემდეგი პერიოდისა — ლათინურნარევ პოლონურ ენაზე. ლიტვური მეტრიკის ბევრი მასალა გამოქვეყნებულია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 260.
ლიქიორი

ლიქიორი (ფრ. liqueur < ლათ. licour — სითხე) — მაგარი სპირტიანი სასმელი, რომელიც შეიცავს 35 %-მდე შაქარს და 45 %-მდე (მოცულობით) სპირტს. დასავლეთ ევროპაში ლიქიორი პირველად ნიდერლანდებში დაამზადეს. ძველად ლიქიორის დასამზადებლად იყენებდნენ სამკურნალო ბალახებს, ყვავილებს, ნაყოფს. განსაკუთრებით მაღალი ხარისხის ლიქიორს ამზადებდნენ საფრანგეთში. უძველესი ფრანგული ლიქიორებია შარტრეზი და ბენედიქტინი. განასხვავებენ მაგარ, სადესერტო და კრემლიქიორებს. ლიქიორს ამზადებენ ხილისა და კენკრის დასპირტული წვენების, ფესვების, თესლების, ყვავილების, ციტრუსების ნაყოფის კანის, კაკაოსა და ყავის მარცვლების, სანელებლების (ვანილი, მიხაკი, დარიჩინი და სხვა.). დასპირტული ნაყენის, ეთერზეთების, არომატული სპირტების, შაქრის სიროფის (ზოგჯერ სახამებლის ბადაგის), კარგად გაწმენდილი რექტეფიცირებული სპირტის (ზოგჯერ კონიაკის სპირტის), ლიმონის მჟავასა და დარბილებული წყლისაგან. Comprehensive coverage of most liqueurs ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 269.
ლიცენცია

ლიცენცია (ლათ. licentia — ნებართვა) — პოეტური, მხატვრული ხერხი, როდესაც მკაფიო პოეტური გამომსახველობის მიზნით ირღვევა ლოგიკურ-აზრობრივი, გრამატიკული ან სტილისტური ნორმა. ამ საფუძველზე შექმნილი სახე მაინც ინარჩუნებს მხატვრულობას, ემოციურობას. მაგ: „აწ მოყვარე გიპოვნივარ დისაგანცა უფრო დესი“ (რუსთაველი). „ეხლა კი გზა ეკლებზე უფრო უეკლესია“ (ტაბიძე). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 270.
ლიცეუმი

ლიცეუმი (ძვ. ბერძნ. Λύκειον) — საშუალო ზოგადსაგანმანათლებლო სასწავლო დაწესებულებების ტიპი. XVIII-XIX საუკუნეებში (1917-მდე) — საშუალო და უმაღლესი სასწავლებლების სახეობა. XX-XXI სს. — საშუალო უმაღლესი სასწავლებელი, რომლის მიზანია უფროსკლასელთა მომზადება უმაღლეს სასწავლებელში ჩასაბარებლად. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. VI, გვ. 270, თბ., 1983 პოლონეთის განათლების სისტემა დაარქივებული 2004-10-19 საიტზე Wayback Machine.
ლოდი (დინასტია)

ლოდი — ავღანელ გამგებელთა დინასტია დელის სასულთნოში 1451-1526 წლებში. დააარსა ბაჰლულმა (სასულთნოს განაგებდა 1451-89 წწ.), რომელმაც განგისა და ჯამნის შუამდინარეთისა და პენჯაბის ტერიტორიებს შეუერთა ჯაუნპური, გვალიორი, კალპი დჰოლპური. სიქანდარ-შაჰმა (1489-1517) დაიმორჩილა ბიჰარი. იბრაჰიმ შაჰი (1517-26) ებრძოდა გაძლიერებულ ავღანელ დიდგვაროვან ფეოდალებს. მან 1526 წელს პანიპატის სიახლოვეს გამართულ ბრძოლაში ბაბურთან მარცხი განიცადა და დაიღუპა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. VI, გვ. 278, თბ., 1983 წელი.
სამინისტრო

სამინისტრო (ლათ. ministro — ვმსახურობ, ვმართავ) — სახელმწიფო მმართველობის ცენტრალური დარგობრივი ორგანო, მთავრობის ძირითადი სტრუქტურული ერთეული, უწყება, რომელიც იქმნება კანონის საფუძველზე, სახელმწიფოებრივი და საზოგადოებრივი ცხოვრების განსაზღვრულ სფეროში სახელმწიფო მმართველობის უზრუნველსაყოფად. სამინისტროს ხელმძღვანელობს მინისტრი. სამინისტროები თავდაპირველად დასავლეთ ევროპის ქვეყნები შეიქმნა აბსოლუტური მონარქიის განმტკიცების შედეგად (XVI-XVII სს.) და თანდათანობით ცენტრალურ სამთავრობო დაწესებულებათა ერთიან სისტემად ჩამოყალიბდა. მინისტრი მისი დამნიშნავი მონარქის მითითებებს ასრულებდა და მის წინაშე იყო პასუხისმგებელი. სამინისტროები არსებითად ხელუხლებლად დატოვა ბურჟუაზიულმა რევოლუციებმა. ზოგ ქვეყანაში კონსტიტუციური მონარქიის დამყარებისა და პარლამენტარიზმის განვითარების დროიდან სამინისტროები პარლამენტის წინაშე არიან პასუხისმგებელნი. სამინისტროები, როგორც წესი, იქნმება საკანონმდებლო ორგანოს, სახელმწიფო მეთაურის, კანონის, ან მთავრობის აქტით. მთავრობა საქართველოს სამინისტროები სამინისტრო, საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 14. ა. დემეტრაშვილი; ი. კობახიძე (2010). კონსტიტუციური სამართალი. თბილისი.
რელიეფი (სკულპტურა)

რელიეფი — სკულპტურული გამოსახულება სიბრტყეზე. რელიეფის დამახასიათებელი გამომსახველობითი საშუალებები — კომპოზიციის გაშლა სიბტყეზე, პერსპექტიული აგებისა და მოცულობების სიმგვრლის ილუზიის შექმნის შესაძლებლობა, ფორმირების ნატიფი მოდელირება — შესაძლებელს ხდის რელიეფში აისახოს მრავალფიგურიანი სცენები, აგრეთვე აქიტექტუტული და პეიზაჟური მოტივები. რელიეფი ხშირად ჩართულია კედლის, კამარის, სკულპტურული ძეგლისა და სხვა კომპოზიციებში; იგი, შესაძლებელია, დამოუკიდებელი დაზგური ნაწარმოებიც იყოს. განარჩევენ ჩაღრმავებულ და ამობურცულ რელიეფს. ჩაღრმავებული რელიეფი (ე.წ. კოილანოგლიფი) გავრცელებული იყო ძველ ეგვიპტურ არქიტექტურაში, აგრეთვე ძველი აღმოსავლეთის და ანტიკურ გლიპტიკაში. ამობურცულ რელიეფში განარჩევენ ბარელიეფსა და ჰორელიეფს, რომელიც უფრო მეტად არის გავრცელებული; იგი ცნობილი იყო პალეოლითის ეპოქაში, მოგვიანებით — ძველ ეგვიპტურ, ასურეთის, ინდოეთის, ჩინეთის, განსაკუთრებით ანტიკურ ხელოვნებაში, რენესანსის ეპოქაში, აგრეთვე მოგვიანო ხანის ქანდაკებაში. ბარელიეფი ჰორელიეფი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 351. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: რელიეფი (სკულპტურა) Heilbrunn Timeline of Art History, "American Relief Sculpture", Metropolitan Museum of Art, New York. Melissa Hardiman, "Bas-Relief Pathfinder" დაარქივებული 2008-09-19 საიტზე Wayback Machine.