laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
იონიშკის რაიონი

იონიშკის რაიონი (ლიეტ. Joniškio rajonas) — რაიონი ჩრდილოეთ-დასავლეთ ლიეტუვაში, შიაულიაის მაზრაში. 2 ქალაქი – იონიშკისი და ჟაგარე; 2 დაბა – კრიუკაი და სკაისტგირისი; 290 სოფელი. მოსახლეობის რაოდენობა (2001): იონიშკისი – 11 329 ჟაგარე – 2 312 სკაისტგირისი – 964 კრიუკაი – 602 იურდაიჩიაი – 578 გატაუჩიაი – 562 ბარუნაი – 552 რუდიშკიაი – 471 ლინკაიჩიაი – 462 კალნელისი – 451 რაიონი მოიცავს 10 სამამასახლისოს: გაიჟაიჩიაის (ლიეტ. Gaižaičių seniūnija) გატაუჩიაის (ლიეტ. Gataučių seniūnija) იონიშკისის (ლიეტ. Joniškio seniūnija) კიაპალიაისკის (ლიეტ. Kepalių seniūnija) კრიუკაის (ლიეტ. Kriukų seniūnija) რუდიშკიაის (ლიეტ. Rudiškių seniūnija) სატკუნაის (ლიეტ. Satkūnų seniūnija) საუგელაუკის (ლიეტ. Saugėlaukio seniūnija) სკაისტგირისის (ლიეტ. Skaistgirio seniūnija) ჟაგარეს (ლიეტ. Žagarės seniūnija) ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 Visuotinė lietuvių enciklopedija <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q76499581"></a>
ლივები

ლივები — ფინურ-უნგრული წარმოშობის ტომები (რუსულ მატიანეებში „ლიბ“). უძველეს ხანაში სახლობდნენ თანამედროვე ჩრდილოეთ და დასავლეთ ლატვიის ტერიტორიაზე. IX-XII საუკუნეებში ლატვიის რიგის ყურის მომიჯნავე ტერიტორიები ეკავათ. მათი მთავარი საქმიანობა იყო მიწათმოქმედება. დიდ როლს თამაშობდა თევზჭერა, ტყიური მეფუტკრეობა, აგრეთვე ვაჭრობა. ამჟამად მათი შთამომავლები წარმოადგენენ მცირერიცხოვან ეთნიკურ ჯგუფს, რომლებიც ცხოვრობენ ლატვიაში ბალტიის ზღვის სანაპიროზე, ვენტსპილსის რაიონში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 225.
მაგადი

მაგადი (ინგლ. Magadi) — მლაშე ტბა კენიაში, ფართობი 300-900 კმ². მდებარეობს აღმოსავლეთ აფრიკის რღვევების ზონაში. მაგადის ფსკერზე ქემოგენური გზით წარმოქმნილი 3,5-4 მეტრი სისქის ტრონის (წყლიანი ნატრიუმის კარბონატი) ფენაა, რომლის გადამუშავებით იღებენ კალცინირებულ სოდას. ტრონის საერთო მარაგია დაახლოებით 200 მლნ ტონა. ტბის აუზის ამომშრალ ნაწილში ქვამარილების შრეებია. მაგადის ტბა -ინფორმაცია
მაი-ნდომბე

მაი-ნდომბე (ინგლ. Mai Ndombe; 1973 წლამდე ლეოპოლდ II-ის ტბა) — ტბა კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში, კონგოს ღრმულის ცენტრალურ ნაწილში. ფართობი 2325 კმ². (წვიმების დროს 8200 კმ²-მდე), საშუალო სიღრმე 2,5-5 მეტრი, მაქსიმალური — 7 მ. ნაპირები შეჭრილ-შემოჭრილია, დაჭაობებული, დაფარულია ეკვატორული ტყით. უდიდესი წყლის დონეები სექტემბერ-ოქტომბერშია, ტბიდან გამოედინება მდინარე ფიმი (მდინარე კასაის შენაკადი, კონგოს აუზი). ტბა 1882 წელს აღმოაჩინა ჰენრი სტენლიმ. განვითარებულია თევზჭერა. იყენებენ სანაოსნოდ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 363.
ანტონ გენათელი

ანტონ გენათელი — გელათის მთავარ-ეპისკოპოსი XVI საუკუნის II ნახევარში. ადრე აწყურის ეპისკოპოსი (მაწყვერელი). სამცხე-საათაბაგოში ოსმალთა მომძლავრების გამო იძულებული გახდა იმერეთში გადასულიყო. ანტონ გენათელი მონაწილეობდა იმერეთის მეფის ბაგრატ III-ის მიერ მოწვეულ საეკლესიო კრებაში (კათოლიკოსთა სამართალი). გიორგი II-ის დროს (1565-1585) ანტონ გენათელმა შეაკეთა და მოახატვინა გელათის ღვთისშობლის ტაძრის ჩრდილოეთ კარიბჭე, რომლის კედლებს დღესაც ამკობს იმდროინდელი ფრესკები და წარწერები. სამხრეთის კედლის ასომთავრულ წარწერაში იხსენიება ანტონ გენათელი. ლომინაძე ბ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 498.
The Fireman

The Fireman — ინგლისელი მუსიკოს პოლ მაკ-კარტნისა და მარტინ გლოვერის (Youth) მუსიკალური პროექტი, რომელიც არსებობს 1993 წლიდან. მუსიკოსების თანამშრომლობის მანძილზე დღემდე გამოცემული სამი სტუდიური ალბომი, ჩაწერილი ელექტრონული ემბიენტური მუსიკის ჟანრში. ამ ალბომებიდან ყველაზე მეტად აღსანიშნავია 2008 წლის წარმატებული Electric Arguments. 2009 წლის თებერვალში გაიხსნა დროებითი რადიოსადგური Fireman Radio, რომელიც პროექტის მუსიკას მიეძღვნა. Strawberries Oceans Ships Forest (1993) Rushes (1998) Electric Arguments (2008) ბრიტანეთი #79; აშშ #67 "Bison (long one)" (1998) ფირფიტიდან "Fluid" "Fluid (out of body and mind mix)" (1999) "Fluid (out of body mix)" (1999) "Fluid (out of body with sitar mix)" (1999) ეს მიქსები აღებულია დისკიდან "Fluid - Nitin Sawhney Remixes" "Lifelong Passion (Sail Away)" (2008) "Sing the Changes" (2008) "Dance Til We're High" (2009) პროექტის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2008-12-01 საიტზე Wayback Machine. The Fireman პორტალზე Youtube Fireman Radio დაარქივებული 2009-02-11 საიტზე Wayback Machine.
ტაიკა

ტაიკა (იაპ. 大化, სიტყვასიტყვით — დიდი ცვლილება) — იმპერატორ კოტოკუს (645-654) გამგებლობის პირველი ნახევრის წლების (645-650) სახელწოდება იაპონურ ოფიციალურ წელთაღრიცხვაში. ამ წლებში ჩატარდა რიგი რეფორმები, რომლებიც ისტორიულ ლიტერატურაში „ტაიკის გადატრიალებით“ ან „ტაიკის რეფორმებითაა“ ცნობილი. ამ რეფორმების შედეგად იაპონიაში შეიქმნა ადრინდელი ფეოდალური ცენტრალიზებული სახელმწიფო. მთელი მიწა სახელმწიფოს საკუთრებად გამოცხადდა და მეთემეებს აძლევდნენ ნადელის სახით. გლეხებს უნდა გადაეხადათ მძიმე გადასახადი და შეესრულებინათ შრომითი ბეგარა. აგრარულ ურთიერთობათა სფეროში ცვლილებებს თან ახლდა სახელმწიფო გამგებლობის ძლიერი ცენტრალიზებული აპარატის შექმნა, გვარტომობრივი წყობის გადმონაშთების ლიკვიდაცია, „ტაიკის რეფორმები“ იურიდიულად გაფორმდა ტაიჰორიოს კოდექსში (701).
ტალავერი

ტალავერი — ხის ან რკინაბეტონის ბოძებით აგებული და ვაზით გადახურული საჩრდილობელი. მაღლარი მევენახეობის ერთ-ერთი უძველესი ფორმაა საქართველოში. სატალავრე ვაზი ლაღად იზრდება და უხვმოსავლიანია, მსხვილი მტევნები აქვს. ტალავერის სიცოცხლის ხანგრძლივობა 200—300 წელს აღწევს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 643.
მოა

მოა (ლათ. Dinornis novaezealandiae) — დიდი ზომის (3,5 მ სიმაღლის) ამომწყდარი მორბენალი ფრინველი მოასნაირთა რიგისა. ჰქონდათ პატარა და ბრტყელი თავი, მოკლე ნისკარტი, გრძელი კისერი, მასიური ტანი, უტროპო მკერდის ძვალი, სამ- ან ოთხთითიანი ღონიერი, მაღალი ფეხები და განუვითარებელი ფრთები. მოას ნაშთები ცნობილია ადრინდელი პლიოცენური და პლეისტოცენური ნალექებიდან. გავრცელებული იყო ახალი ზელანდიის კუნძულებზე, სადაც შემორჩა XIX საუკუნის დასაწყისამდე. მჭედლიძე გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 53. ვიქსიკონში განმარტებულია სიტყვა: მოა ↑ 1.0 1.1 1.2 Коблик Е. А. Система рецентных и субрецентных палеогнат // Древненёбные птицы (очерки филогении, систематики, биологии, морфологии и хозяйственного использования) / под ред. О. Ф. Черновой, Е. А. Коблика. — М.: Т-во научных изданий КМК, 2010. — С. 57. — 212 с. — ISBN 978-5-87317-635-9
ტალავერი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტალავერი შეიძლება ნიშნავდეს: ტალავერი — ვაზით გადახურული საჩრდილობელი; ტალავერი — სოფელი ბოლნისის მუნიციპალიტეტში.
ტანიე

ტანიე — მთა საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს თუშეთ-ხევსურეთის კავკასიონის მთავარ ქედზე, მდინარეების ხევსურეთის არაგვისა და არღუნის სათავეებში. გაწოლილია კალოთანის უღელტეხილის აღმოსავლეთით. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3499 მ. ტანიე აგებულია ქვედიაურული თიხაფიქლებითა და ქვიშაქვებით. მთის კალთები შემოსილია სუბალპური და ალპური მდელოებით. უთმელიძე მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 654. ↑ საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2009. — გვ. 161. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 97.
პეროქსიდი

პეროქსიდი — ჟანგბადშემცველ ნაერთთა განსაკუთრებული ჯგუფია. ოქსიდებისაგან განსხვავებით, პეროქსიდში ჟანგბად–ატომები ერთმანეთსაც უკავშირდება და წარმოქმნის პეროქსიდ ჯგუფს. მაგალითად, წყალბადის პეროქსიდის მოლეკულური ფორმულაა H2O2, სტრუქტურული ფორმულა კი H - O - O - H. ნატრიუმის პეროქსიდის მოლეკულური ფორმულაა Na2O2, სტრუქტურული ფორმულა კი Na - O - O -Na და ა. შ. წყალბადის პეროქსიდი უფერო, წყალში კარგად ხსნადი სითხეა. აფთიაქებში წყალბადის ზეჟანგის სახელწოდებით იყიდება მისი 3%-იანი ხსნარი. წყალბადის პეროქსიდის 30%-იან წყალხსნარს პერჰიდროლი ეწოდება. ოზონი
ატომური მასა

ატომური მასა, ატომური წონა (ma) — მასის ატომური ერთეულებით გამოსახული ატომის მასის მნიშვნელობა. ერთეულთა საერთაშორისო სისტემაში წონის ერთეულია — კილოგრამი, თუმცაღა ფაქტობრივად გამოიყენება სისტემგარეშე ერთეული — მასის ატომური ერთეული. ატომური მასის გაზომვისათვის განსაკუთრებული სიდიდის გამოყენება იმასთანაა დაკავშირებული, რომ ატომთა მასა ძალიან მცირეა (10−22 — 10−24 გ) და გრამებში მისი გამოსახვა მოუხერხებელია. ატომური მასის ერთეულად მიღებულია ნახშირბადის 12C იზოტოპის ატომის მასის 1/12 ნაწილი. ნახშირბადის ერთეულის (ნ. ე.) მასა (1,66043±0,00031)·10−24 ტოლია. აღნიშNული სისტემგარეშე მასის საზომი ერთეულმა მიიღო სახელწოდება — მასის ატომური ერთეული (მ. ა. ე.) ან დალტონი. ატომური მასის ცნება ჯ. დალტონმა შემოიტანა 1803 წელს. მასვე ეკუთვნის ატომური მასის განსაზღვრის პირველი ცდები. ჯ. დალტონმა ატომური მასის ერთეულად წყალბადის ატომის მასა (წყალბადის სკალა) მიიღო. 1906 წელს ატომური მასის ერთეულად ქიმიკოსებმა ჟანგბადის ატომური მასის 1/16 ნაწილი (ჟანგბადის სკალა) მიიღეს. მოგვიანებით, ჟანგბადის იზოტოპების (16O, 17O, 18O) აღმოჩენის შემდეგ, შემოიღეს ორი სკალა: ქიმიური, რომლის მიხედვით ატომურ მასას გამოსახავდნენ ბუნებრივი ჟანგბადის ატომური მასის საშუალო მნიშვნელობის 1/16 ნაწილის ტოლი ერთეულით, და ფიზიკური , რომლის მიხედვით ატომური მასის ერთეულად მიღებული იყო ჟანგბადის იზოტოპის 16O ატომური მასის 1/16 ნაწილი. ორი სკალის გამოყენება უხერხულობას ქმნიდა, ამიტომ 1961 წლიდან მიღებულია ერთიანი, ნახშირბადის სკალა. უნიფიცირებული ნახშირბადის სკალით მოცემული ატომური მასა 1,000043-ჯერ მეტია, ვიდრე ქიმიური სკალით განსაზღვრული ატომური მასის მნიშვნელობა. ატომური მასის ზუსტი (0,001%-მდე უფრო ზუსტი) განსაზღვრა შეიძლება მას-სპექტროსკოპული მეთოდით. ქიმიური ელემენტის ატომური მასა (ასევე „საშუალო ატომური მასა“, „სტანდარტული ატომური მასა“) წარმოადგენს, ამ კონკრეტული ელემენტის, ბუნებაში არსებულ ყველა სტაბილური და არასტაბილური ელემენტთა საშუალო შეწონილ მასას, მათი დედამიწის ქერქსა და ატმოსფეროში გავრცელების პროპორციულად. სწორედ აღნიშნული ატომური მასის სიდიდეა წარმოადგენილი დ. მენდელეევის ელემენტთა პერიოდულ სისტემაში. მონოიზოტოპური ელემენტთათვის (როგორებიცაა: იოდი, ოქრო და სხვ.) ელემენტის ატომური მასა ემთხვევა ბუნებაში არსებულ მის ერთადერთი იზოტოპის ატომურ მასას. ბუნებაში არარსებულ და სინთეზირების გზით მიღებულ იმ ელემენტთა ატომური მასები (როგორებიცაა: ტეხნიცი, კიური და სხვ.), ელემენტთა პერიოდულ სისტემაში პირობითად წარმოდგენილია აღნიშნული ელემენტის ყველაზე სტაბილური იზოტოპი კვადრატულ ფრჩხილებში. ატომური მასების ყველაზე ზუსტი სიდიდეები ქვეყნდება იუპაქის ეგიდით გამოცემულ პუბლიკაციებში. ატომის ფარდობითი მასა (მოძველებული სახელწოდება — ატომური წონა) — ატომის მასის მნიშვნელობა, გამოხატული მასის ატომურ ერთეულებში, განისაზღვრება, როგორც მოცემული ელემენტის ატომის ფარდობა ნახშირბადის იზოტოპის 12C ნეიტრალური ატომის 1/12- თან. მოლეკულის მასის მნიშვნელობა, რომელიც გამოსახულია მასის ატომური ერთეულებით, უდრის მოლეკულის შემადგენლობაში შემავალი ყველა ატომის მასების ჯამს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 679.
ფუძე

ფუძე (ინგლ. base) — რთული ნივთიერება, რომლის მოლეკულა შედგება მეტალის ატომისა და მასთან შეერთებული ჰიდროქსილის ერთი ან რამდენიმე ჯგუფისაგან. ფუძეები ისეთი ელექტროლიტებია, რომლებიც წყალხსნარებში დისოცირდება და წარმოქმნის ჰიდროქსილიონებს. მაგ: KOH ↔ K+ + OH- NH4OH ↔ NH4+ + OH- როგორც ჩანს. ფუძეების დისოციაცია წყალხსნარებში წარმოიქნება მეტალის იონები და ჰიდროქსილ–იონები. ჰიდროქსილ–იონთა რაოდენობა ფუძის მოლეკულაში მის მჟავურობას განსაზღვრავს. მაგალითად: NaOH ერთმჟავური ფუძეა, Ba(OH)2 — ორ მჟავურია. ფუძეთა ძალა დამოკიდებულია მათი დისოციაციის ხარისხზე. ფუძეები მყარი ნივთერებებია, რომელსაც სხვადასხვა შეფერილობა აქვს, მაგალითად ნატრიუმის ჰიდროჟანგი NaOH, კალიუმის ჰიდროჟანგი KOH, კალციუმის ჰიდროჟანგი Ca(OH)2 თეთრია, რკინის ჰიდროჟანგი Fe(OH)3 მურა წითელია, კობალტის ჰიდროჟანგი Co(OH)3 ვარდისფერია. მეტალების მეტი წილი წყალში უხსნადია. კარგად იხსნება წყალში ნატრიუმის, კალიუმის, ბარიუმის და შედარებით ნაკლებად კალციუმის ჰიდროჟანგები. ფუძეები იყოფა ორ ჯგუფად: წყალში ხსნად და უხსნად ფუძეებად. წყალში ხსნად ფუძეებს ტუტეები ეწოდება. ტუტეებია NaOH, KOH და სხვა. მათ ძლიერი ტუტე რეაქცია აქვთ. ტუტეების ხსნარების აორთქლებისას გამოიყოფა მყარი ტუტე. ამონიუმის ჰიდროჟანგი NH4OH აორთქლებისას იშლება ამიაკად და წყლად: NH4OH = NH3 + H2O რომელთაგან ორივე ორთქლდება. 1. ფუძეების ყველაზე დამახასიათებელი თვისებაა ურთიერთქმედება მჟავასთან, რომლის დროსაც მიიღება მარილი და წყალი: 2NaOH+H2SO4=Na2SO4+2H2O ამ რეაქციის შედეგად მიღებულ ხსნარში არ არის არც მჟავა და არც ტუტე. ხსნარს,რომელშიც არ არის არც მჟავა და არც ტუტე, ნეიტრალური ხსნარი ეწოდება. მჟავასთან რეაქციაში შედიან ასევე უხსნადი ფუძეებიც: Cu(OH)2+2HCl=CuCl2+2H2O მჟავას ურთიერთქმედებას ფუძესთან, რის შედეგადაც მიიღება მარილი და წყალი, ნეიტრალიზაციის რეაქცია ეწოდება. 2. ტუტეები ურთიერთმოქმედებს მჟავაოქსიდებთან: 2NaOH+CO2=Na2CO3+H2O 2KOH+SO3=K2SO4+H2O 3. ტუტე ურთიერთქმედებს მარილთან, თუ რეაქციის შედეგად გამოიყოფა წყალში უხსნადი ფუძე ან მარილი: 2NaOH+CuCl2=Cu(OH)2(ილექება)+2NaCl 4. წყალში უხსნადი ფუძე გახურებით იშლება: Cu(OH)2 → CuO+H2O 2Fe(OH)3 → Fe2O3+3H2O 5. ტუტეების კონცენტრირებული ხსნარები მოქმედებს ორგანულ ნივთიერებებზე და შლის მათ. ამიტომ NaOH-ს, KOH-ს და სხვ. მწვავე ტუტეებს უწოდებენ სხეულზე მათი მოხვედრა ძალიან სახიფათოა.
მჟავა

მჟავები — რთული ნივთიერებები, რომელთა მოლეკულების შემადგენლობაში შედის წყალბადატომები, ამ უკანასკნელთ მეტალის ატომებით ჩანაცვლების ან მათთან გაცვლის უნარი აქვთ. მჟავები ისეთ ელექტროლიტებია, რომლებიც წყალხსნარებში დისოცირდებიან და წარმოქმნიან წყალბად–იონებს. როგორც ქვემოთ ჩანს, მჟავების დისოციაციით წყალხსნარებში წარმოიქმნება წყალბად–იონები და მჟავას ანიონები. მჟავათა ძალა დამოკიდებულია მათი დისოციაციის ხარისხზე. მაგალითად: HCl = H+ + Cl_ HNO3 = H+ + NO3- ან უფრო ზუსტად, H2O+HNO3=H3O++NO3- ამიტომ მჟავა მით უფრო ძლიერია, რაც უფრო მტკიცეა არამეტალის ცენტრალური ატომის ბმა ჟანგბადთან. ცხადია, მუხტის გადიდება, ე.ი არამეტალის ცენტრალური ატომის ვალენტობის მატება და მისი რადიუსის შემცირება ადიდებს მჟავას ძალას. მაგ. სილიციუმის მჟავა სუსტია, ფოსფორმჟავა საშუალო ძალისაა, გოგირდმჟავა ძლიერი და ქლორმჟავა მეტად ძლიერია. ამასთავე ცნობილია, რომ ნახშირმჟავა სილიციუმმჟავაზე ძლიერია, ხოლო აზოტმჟავა-ფოსფორმჟავაზე. H2CO3, HNO3 H2SiO3, H3PO4, H2SO4, ___________________________ მჟავათა ძალის მატება თუ არამეტალი რამდენიმე მჟავას წარმოქმნის, უფრო ძლიერი იქნება ის, რომელშიც არამეტალი მაქსიმალურ ვალენტობას იჩენს. მაგ, გოგირდმჟავა ძლიერია, ვიდრე გოგოირდოვანი მჟავა ან ქლორის მჟავები მთავარი სტატია: ჟანგბადიანი მჟავები. ნებისმიერი მჟავა შეიცავს წყალბადს და ელემენტს, რომელიც წყალბადთან ერთად მჟავას წარმოქმნის. ზოგიერთი მჟავა ამ ორი ელემენტის გარდა ჟანგბადსაც შეიცავს, ასეთ მჟავებს ჟანგბადიანი მჟავები ეწოდება. შესაბამისად, შედგენილობის მიხედვით გვაქვს ჟანგბადიანი და უჟანგბადო მჟავეები. მეტალის ატომებით ჩანაცვლების უნარის მქონე წყალბადის ატომების რიცხვით განასხვავებენ ერთფუძიან, ორფუძიან და სამფუძიან მჟავებს. ერთფუძიანია:HCl, HF, HBr, HNO3 ორფუძიანია:H2S, H2SO4, H2SO3, H2CO3 სამფუძიანია:H3PO4, H3PO3. მარილმჟავა, აზოტმჟავა, გოგირდმჟავა და ზოგი სხვა მჟავა უფერო სითხეებია. ფოსფორმჟავა, ბორისმჟავა, მეტაფოსფორმჟავა და სხვ. მყარი კრისტალური ნივთიერებებია. თითქმის ყველა მჟავა იხსნება წყალში და მიღებულ ხსნარს აქვს მჟავე გემო. მკვახე ხილის მჟავე გემო გამოწვეულია სხვადასხვა ორგანული მჟავებით. სილიციუმის(H2SiO3) მჟავა წყალში უხსნადია. მჟავათა ხსნარები ფერს უცვლის ინდიკატორებს. მჟავას ხსნარში ლაკმუსი წითლდება, მეთილნარინჯი ვარდისფერი ხდება, ფენოლფთალეინი ფერს არ იცვლის. მჟავები ქიმიურად მეტად აქტიური ნივთიერებებია. ბევრ ნივთიერებასთან ისინი ჩვეულებრივ ტემპერატურაზეც ენერგიულად რეაგირებენ: 1.მჟავა ურთიერთქმედებს ფუძესთან, მიიღება მარილი და წყალი: HNO3+NaOH=NaNO3+H2O H2SO4+2KOH=K2SO4+2H2O
ხსნარები

ხსნარი ქიმიაში — ნარევი, რომელიც შედგება ორი ან მეტი ნივთიერებისგან . ის ნივთიერება, რომელშიც იხსნება სხვა ნივთიერება, ცნობილია როგორც გამხსნელი. ჩვეულებრივ, ხსნარში გამხსნელი ნივთიერება უფრო მეტია, ვიდრე გახსნილი. ხსნარში გახსნილი ნივთიერების კონცენტრაცია მასაში გამოისახება მთლიანი ხსნარის მასის პროცენტულად. ტერმინ „წყალხსნარში“ კი იგულისხმება ხსნარი სადაც ერთ-ერთი ნივთიერება აუცილებლად წყალია. თუ გამხსნელი არის აირი მოცემულ პირობებში მასში მხოლოდ აირები იხსნება. ამგვარი ხსნარის მაგალითია ჰაერი (აზოტში გახსნილი ჟანგბადი და სხვა აირები). ლიტერატურის ნაწილში, ისინი არც კი განიხილებიან, როგორც ხსნარები, მაგრამ განიხილებიან, როგორც ნარევები. თუ გამხსნელი თხევადია, მაშინ თითქმის ყველა აირის, სითხეების და მყარი ნივთიერებების გახსნაა მასში შესაძლებელი. ზოგიერთი მაგალითი: აირი თხევად გამხსნელში წყალში გახსნილი ჟანგბადი წყალში გახსნილი ნახშირორჟანგი - ნაკლებად მარტივი მაგალითია, რადგან თან ახლავს ქიმიური რეაქცია (წარმოიქმნება იონები). თხევადი თხევად გამხსნელში ორი ან ორზე მეტი თხევადი ნივთიერების შერევით მაგრამ სხვადასხვა კონცენტრაციით, რთა მივიღოთ ხსნარის მუდმივა. (ხსნარის ჰომოგენიზაცია) ალკოჰოლური სასმელების, ძირითადად წყალში ეთანოლის გახსნა. მყარი თხევად გამხსნელში საქაროზას წყალში გახსნა. ნატრიუმის ქლორიდი (NaCl) (სუფრის მარილი) ან ნებისმიერი სხვა მარილი წყალში გახსნა, რომლებიც ქმნიან ელექტროლიტებს: დაშლისას, მარილი იყოფა იონებად. არა-წყალხსნარში სადაც გამხსნელი წყალი არ არის. მოცემულია მაგალითები როდესაც თხევადი ხსნარები არ არის ერთგვაროვანი ასეთებია: კოლოიდები, სუსპენზიები ემულსიები კი არ განიხილება ხსნარებად. იმ შემთხვევაში თუ გამხსნელი მყარი ნივთიერება, მაშინ მასში შეიძლება გაიხსნან აირები, სითხეები და მყარი ნივთიერებები. აირი მყარ გამხსნელში წყალბადი საკმაოდ კარგად იხსნება მეტალებში, განსაკუთრებით პალადიუმში; ეს შესწავლილია, როგორც წყალბადის შენახვის საშუალება. თხევადი მყარ გამხსნელში ვერცხლისწყლის ოქროში გახსნა(ფორმირდება ამალგამი). წყლის გახსნა შაქარში ფორმირდება (ტენიანი მყარი ნივთიერება). ჰექსანის პარაფინის ცვილში გახსნა. მყარი მყარ გამხსნელში ფოლადი ნახშირბადის და რკინის შენადნობი (ნარევი). შენადნობები რომლებიც ჰგვანან ბრინჯაოს და სხვა მრავალს. პოლიმერების დანამატები(ნივთიერებები რომლებიც ზრდიან პლასტიურობას ან ამცირებენ მასალების სიბლანტეს). IUPAC, Compendium of Chemical Terminology, 2nd ed. (the "Gold Book") (1997). Online corrected version: (2006–) "solution". doi:10.1351/goldbook.S05746 ↑ 1.0 1.1 Solutions. Washington University. ციტირების თარიღი: 13 April 2018.
Starless and Bible Black

Starless and Bible Black (ქართ. უვარსკვლავო და ბიბლიური სიბნელე) — პროგრესული როკ-ჯგუფ King Crimson-ის მეექვსე სტუდიური ალბომი, გამოცემული 1974 წლის 29 მარტს. მისი სიმღერების უმეტესობის ვოკალური ნაწილი სატირულ ხასიათს ატარებს. ეს არის კომენტარები საზოგადოების მატერიალისტურ მისწრაფებებზე, განსაკუთრებით - მუსიკალურ ინდუსტრიაზე. იგივე შეიძლება ითქვა წინა ალბომის კომპოზიციაზე „Easy Money“. დისკზე გამეფებულ საერთო განწყობას ნეიტრალურ ხასიათს ანიჭებს „The Night Watch“. რობერტ ფრიპი – გიტარა, მელოტრონი, ელექტრონული ფორტეპიანო ჯონ უეტონი – ბას გიტარა, ვოკალი ბილ ბრუფორდი – დასარტყმელი საკრავები, პერკუსია დეივიდ კროსი – ვიოლინო, ვიოლა, მელოტრონი, ელექტრონული ფორტეპიანო ↑ Eder, Bruce. (2011 [last update])Starless and Bible Black - King Crimson | AllMusic. allmusic.com. ციტირების თარიღი: 28 June 2011. ↑ Christgau, Robert. (2011 [last update])Robert Christgau: CG: King Crimson. robertchristgau.com. ციტირების თარიღი: 28 June 2011. ↑ Fletcher, Gordon. (6 June 1974) King Crimson: Starless and Bible Black : Music Reviews : Rolling Stone. web.archive.org. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 16 იანვარი 2009. ციტირების თარიღი: 28 June 2011.
იურბარკასის რაიონი

იურბარკასის რაიონი (ლიეტ. Jurbarko rajonas) — მუნიციპალური გაერთიანება ლიეტუვაში, ტაურაგეს მაზრაში. 2 ქალაქი – იურბარკასი და სმალინინკაი 9 დაბა – ერჟვილკასი, რაუდონე, სერეჯიუსი, სტაკიაი, შიმკაიჩიაი, ვაჯგირისი, ველიუონა და ვეშვილე 380 სოფელი. მოსახლეობის რაოდენობა (2001): იურბარკასი – 13 797 კლაუსუჩიაი – 1 050 ვეშვილე – 1 045 სკირსნემუნე – 905 იურბარკაი – 898 ველიუონა – 883 სერეჯიუსი – 749 რაუდონე – 716 სმალინინკაი – 653 ერჟვილკასი – 518 რაიონი მოიცავს 11 სამამასახლისოს: ერჟვიკასის (ლიეტ. Eržvilko seniūnija) გირჯიაის (ლიეტ. Girdžių seniūnija) იუოდაიჩიაის (ლიეტ. Juodaičių seniūnija) იურბარკაის (ლიეტ. Jurbarkų seniūnija) იურბარკასის საქალაქო (ლიეტ. Jurbarko miesto seniūnija) რაუდონეს (ლიეტ. Raudonės seniūnija) სერეჯიუსის (ლიეტ. Seredžiaus seniūnija სკირსნემუნეს (ლიეტ. Skirsnemunės seniūnija) სმალინინკაის (ლიეტ. Smalininkų seniūnija) შიმკაიჩიაის (ლიეტ. Šimkaičių seniūnija) ველიუონა(ლიეტ. Veliuonos seniūnija) ვეშვილეს (ლიეტ. Viešvilės seniūnija) ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 Visuotinė lietuvių enciklopedija <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q76499581"></a>
მირჰოროდი

მირჰოროდი, მირგოროდი (უკრ. Миргород) — ქალაქი უკრაინაში, მდინარე ხოროლის (დნეპრის აუზი) ნაპირზე. მირჰოროდის რაიონის ცენტრი. ქალაქში არის დავით გურამიშვილის ლიტერატურულ-მემორიალური მუზეუმი. 1741 წელს ვახტანგ VI-ის ამალის ქართველებმა, მათ შორის დავით გურამიშვილმა მიიღეს მამული მირჰოროდის განაპირას. 1743 წლიდან გურამიშვილი დროგამოშვებით ცხოვრობდა მირჰოროდში, სადაც 1760 წლიდან საბოლოოდ დაეფუძნა. აქ შეიქმნა დავით გურამიშვილის ნაწარმოებათა მნიშვნელოვანი ნაწილი. პოეტი დაკრძალულია მირჰოროდის მიძინების ეკლესიის სასაფლაოზე. 1949 წლის 1 აგვისტოს — დავით გურამიშვილის ხსოვნის დღეს მის საფლავზე დაიდგა ძეგლი (მოქანდაკე ა. ნემენკო). დავით გურამიშვილის სახელს ატარებს ქალაქის ერთ-ერთი ქუჩა, ბიბლიოთეკა და სკოლა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 10. ოფიციალური საიტი ქალაქის საბჭოს ოფიციალური საიტი მირჰოროდი დაარქივებული 2010-04-17 საიტზე Wayback Machine. ფოტოები დაარქივებული 2009-01-06 საიტზე Wayback Machine.
კაიშიადორისის რაიონი

კაიშიადორისის რაიონი (ლიეტ. Kaišiadorių rajonas) — რაიონი ლიეტუვაში კაუნასის მაზრაში. 2 ქალაქი – კაიშიადორისი და ჟეჟმარიაი; 3 დაბა – კრუონისი, რუმშიშკესი და ჟასლიაი; 401 სოფელი. მოსახლეობის რაოდენობა (2001): კაიშიადორისი – 10 002 ჟეჟმარიაი – 3 884 პრავენიშკეს II – 2 672 რუმშიშკესი – 1 833 გუდენა– 1 664 ჟასლიაი – 818 სტასიუნაი– 812 კრუონისი – 726 დოვაიონონისი – 695 პრავენიშკესი– 562 ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 Visuotinė lietuvių enciklopedija <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q76499581"></a>
ალექსანდრე I იაგელონი

ალექსანდრე I იაგელონი (ლიეტ. Aleksandras Jogailaitis; პოლ. Aleksander Jagiellończyk; 1461 წლის 5 აგვისტო - 1506 წლის 19 აგვისტო) — ლიტვის დიდი მთავარი და მოგვიანებით პოლონეთის მეფე, იყო პოლონეთის მეფე კაზიმირ IV იაგელონის მეოთხე ვაჟი. მამამისის გარდაცვალების შემდეგ აირჩიეს ლიტვის დიდ მთავრად (1492) წელს, ხოლო პოლონეთის მეფე გახდა 1501 წელს თავისი ძმის იან I ობლახტის გარდაცვალების შემდეგ. ალექსანდრე I იაგელონი იყო პოლონეთის მეფის კაზიმირ IV-ისა და ელენე მოსკოველის შვილი, დაიბადა 1461 წელს. ალექსანდრეს არ ჰქონდა საკმარისი ფულადი სახსრები, ამიტომაც იძულებული გახდა ქედი მოეხარა პოლონეთის სენატისა და დიდებულების წინაშე, რომლებმაც ჩამოართვეს მას უფლება, ეკონტროლებინა ზარაფხანა (მემდეგში მნიშვნელოვანი შემოსავლიანი წყარო პოლონეთის მეფეებისთვის). ამ ნაბიჯით, სენატი და დიდებულები ცდილობდნენ ალექსანდრე დაემორჩილებინათ. თუმცა, იგი ფულადი სახსრების გარეშე ვერ გაუწევდა წინააღმდეგობას ტევტონელ რაინდებს და ვერც ლიტვის დიდი სამთავროს დაცვას თათართა და მოსკოვის დიდი მთავრის ვასილ III-ის თავდასხმებისგან. ყველაზე დიდი რისი გაკეთებაც შეეძლო ლიტვის დიდ მთავარს, იყო გაემაგრებინა სმოლენსკი და სხვა ციხე-სიმაგრეები, ან გამოეყენებინა თავისი ცოლი ელენე, ვასილ III-ის ასული, ეშუამდგომლა მამამისთან ვადროშას ბრძოლაში (1500) განცდილი კატასტროფული მარცხის შემდეგ. ამ ზავის პირობებით, ალექსანდრე I იძულებული იყო რუსეთისთვის გადაეცა ლიტვის შემადგენლობაში მყოფი რუსული მიწები, რომლებიც ლიტვის ფართობის მესამედს შეადგენდნენ. ალექსანდრეს ზეობისას პოლონეთს განუდგა ქვეშევრდომი მოლდავეთის სამთავრო, რაც შეურაცხმყოფელი იყო პოლონეთისთვის, მისი რეპუტაციისთვის. მხოლოდ სტეფენ III-ის გარდაცვალების შემდეგ გახდა შესაძლებელი პოლონეთი დაპატრონებოდა თავის სამფლობელოებს მდინარე დუნაიზე. გულუხვობას იჩენდა პაპ იულიუს II-ც, რომელმაც გამოსცა 29 ბულა პოლონეთის დასახმარებლად. იგი ალექსანდრე I-ს ფინანსურადაც უმართავდა ხელს, რათა აელაგმა ტევტონთა ორდენის ქედმაღლობა. ალექსანდრე იაგელონი პოლონეთში თავს უცხოდ გრძნობდა, ლიტვა მისთვის ნამდვილი სამშობლო იყო. თანამემამულე ლიტველების მიმართ უმთავრესად კეთილგანწყობილი იყო. თუმცა, ყველაზე მეტად აფასებდა სახელოვან ლიტველ მსხვილ მემამულეს, მიხეილ გლინსკის. მან მეფის ნდობა მოიპოვა კლეხთან თათრების გამანადგურებელი დამარცხების შემდეგ (1506 წლის 19 აგვისტო). ეს იყო სასიხარულო ამბავი, რომელიც ვილნიუსში, სასიკვდილო სარეცელზე ახარა გლინსკიმ მომაკვდავ ალექსანდრეს. არის საბუთი იმისა, რომ ალექსანდრეს ჰყავდა ერთი შვილი მაინც, რომელიც მეთავეობდა იაგელონების შტოს მამის გარდაცვალების შემდეგ. თუმცა, ეს არ არის ამომწურავი მოსაზრება. იგი დაკრძალეს ვილნიუსის საკათედრო ტაძარში. აღსანიშნავია ის, რომ ალექსანდრე იაგელონი იყო ბოლო გედიმინოვჩი მეფე, რომელმაც მემკვიდრეობით შეინარჩუნა ლიტვური იაგელონების ოჯახის ენად. მისი გარდაცვალების შემდეგ მათი ოჯახი პოლონურენოვანი გახდა. ამგვარად, იაგელონები სრულად გაპოლონელდნენ. Pages and Forums on the Lithuanian History დაარქივებული 2020-09-22 საიტზე Wayback Machine. Aleksander Jagiellon on Find-A-Grave
პოლიკარპული მცენარეები

პოლიკარპული მცენარეები (პოლი... და ბერძ. karpos — ნაყოფი) — მცენარეები, რომლებიც სიცოცხლეში მრავალჯერ ყვავილობენ და ნაყოფმსმოიარობენ. მიეკუთვნება მრავალწლოვან ყვავილოვან მცენარეთა უმრავსელობა. მონოკარპული მცენარეები ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 130.