laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ბაიაზიდ II

ბაიაზიდ II (ოსმ. بايزيد ثانى‎ — Bâyezîd-i sânî , თურქ. İkinci Bayezid; დ. 3 დეკემბერი, 1447, სხვა მონაცემებით იანვარი 1448 — გ. 26 მაისი, 1512) — ოსმალეთის იმპერიის მერვე სულთანი 1481-1512 წწ. მეჰმედ II-ის, კონსტანტინოპოლის დამპყრობელისა და სითი მიუქრიმე ხათუნის შვილი. 1481 წელს მამის გარდაცვალების შემდეგ ავიდა ტახტზე. მისი მმართველობის პერიოდში მიმდინარეობდა უწყვეტი ომები უნგრეთთან, პოლონეთთან, ვენეციასთან, ეგვიპტესთან, სპარსეთთან. ეს ომები მეტ-ნაკლები წარმატებებით მიმდინარეობდა და ოსმალეთს ასუსტებდა. ბაიაზიდმა იარაღი აღმართა თავისი ძმის ჯემის წინააღმდეგ, რომელიც ტახტს ეცილებოდა ეგვიპტის დახმარებით. საბოლოოდ 1495 წელს ჯემი რომში მოაწამვლინა. მისი მმართველობის ბოლო პერიოდი არეულობით გამოირჩევა. მიმდინარეობდა ტახტისათვის ბრძოლა ბაიაზიდის ვაჟებს შორის. ბაიაზიდს მრავალი შვილი ჰყავდა, მაგრამ განსაკუთრებით ცნობილია მისი სამი ვაჟი: შეჰზადე აჰმედი (მანისის სანჯაყ-ბეი 1481-1483 წწ. და ამასიის სანჯაყ-ბეი 1483-1513 წწ.), შეჰზადე ქორქუთი (მანისის სანჯაყ-ბეი 1483-1502 წწ. და ანტალიის სანჯაყ-ბეი 1502-1513 წწ.) და შეჰზადე სელიმი (მომავალი სულთანი). ტახტისთვის ბრძოლა 1509 წლიდან მნიშვნელოვნად გამძაფრდა. ამ წელს, ქორქუთი ეგვიპტეში გაიქცა, რათა ეთხოვა დახმარება ტახტზე ასვლაში, მაგრამ უარი მიიღო და დედაქალაქში დაბრუნდა. ამასთან ერთად, სელიმსა და ბაიაზიდს შორის მოხდა დაპირისპირება, რომელშიც ბაიაზიდის არმიამ იმარჯვა და სელიმი თავის სიმამრ ყირიმის ხან მენგლი I-თან გაიქცა ყირიმში. აჰმედი კი სელიმის დამარცხების შემდეგ თავს უკვე ანატოლიის სულთნად თვლიდა და დედაქალაქში მიემართებოდა. მისი არმია საკმაოდ დიდ ძალას წარმოადგენდა, თუმცა დედაქალაქში წასვლასა და ბაიაზიდის ტახტიდან ჩამოგდებაზე არმიისაგან უარი მიიღო და ამიტომ იძულებული გახდა ანატოლიაში დარჩენილიყო. ბაიაზიდს ძალზე ეშინოდა აჰმედის. როცა ამ ყველაფერმა სელიმის ყურამდე მიაღწია, ის დედაქალაქში დაბრუნდა და ბაიაზიდს უთხრა, რომ თუ ტახტიდან მის სასარგებლოდ გადადგებოდა, მაშინ ის აჰმედს დაამარცხებდა. სელიმის დაბრუნებასთან ერთად, შეჰზადე ქორქუთი ჯერ მანისაში ჩავიდა მალულად, ხოლო შემდეგ უკვე დედაქალაქშიც გადავიდა. ის შეხვდა სელიმს, რომელმაც მოახერხა ძმის დარწმუნება, რომ დაბრუნებულიყო საკუთარ სანჯაყში და უარი ეთქვა ტახტზე. ქორქუთი დაბრუნდა საკუთარ სანჯაყში და უარიც თქვა ძალაუფლებაზე, ოღონდ მხოლოდ ცოტა ხნით. ბაიაზიდი 1512 წლის 25 აპრილს ტახტიდან გადადგა და იგი სელიმს დაუთმო. ერთი თვის შემდეგ კი გარდაიცვალა. ერთ-ერთი ვერსიით, მამა სელიმმა მოაკვლევინა. სელიმის მმართველობის პირველ თვეებში აჰმედი განაგრძობდა ანატოლიის კონტროლს, ხოლო ქორქუთი თავს აჩვენებდა სელიმს, რომ არ იყო მისი წინააღმდეგი, თუმცა სელიმმა გამოიჭირა იგი, როცა ამბოხებისთვის ემზადებოდა და 1513 წელს ემეთში სიკვდილით დაასჯევინა. ამავე 1513 წელს მან დაამარცხა აჰმედის არმია, თავად აჰმედი ტყვედ იგდო და რამდენიმე დღეში, ბურსაში, ისიც სიკვდილით დაასჯევინა. შეჰზადე აჰმედი შეჰზადე ქორქუთი სელიმ I ოსმალეთის სულთნების სია Bayezid II, ენციკლოპედია ბრიტანიკა
მარკ შვარცერი

მარკ შვარცერი (ინგლ. Mark Schwarzer; დ. 6 ოქტომბერი, 1972) — ავსტრალიელი ფეხბურთელი, მეკარე. უკანასკნელად თამაშობდა პრემიერ ლიგის კლუბ „ლესტერ სიტიში“. მონაწილეობა აქვს მიღებული 2006 და 2010 წლების მსოფლიო ჩემპიონატებზე. მას ავსტრალიის ნაკრებში ყველაზე მეტი მატჩი აქვს ჩატარებული. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „მარკ შვარცერი“ ვიკისაწყობში. მარკ შვარცერი — სტატისტიკა საიტზე Soccerbase.com (ინგლისური) მარკ შვარცერი — ფიფას ჩანაწერი[დაარქივებული] მარკ შვარცერი — National-Football-Teams.com მარკ შვარცერი დაარქივებული 2012-04-20 საიტზე Wayback Machine. — footballaustralia მარკ შვარცერი — ozfootball.net ↑ 1.0 1.1 (2010) The PFA Footballers' Who's Who 2010–11. Mainstream Publishing, გვ. 372. ISBN 978-1-84596-601-0.  ↑ M. Schwarzer. Soccerway. ციტირების თარიღი: 31 ივლისი, 2014. ↑ Mark Schwarzer EPL: Aussie goalkeeper to leave Chelsea for Leicester City. Fox Sports.
ელენა ბულგარელი

ელენა ბულგარელი (ბულგ. Елена Българска) — სერბეთის დედოფალი. მეფე სტეფან დუშან IV-ის ცოლი და სტეფან უროშ V-ის დედა. ელენა ბულგარელი იყო სამი ბალკანური დიდებული საგვარეულოს - კომნენოსების, ასენისა და შიშმანების დინასტიის - შთამომავალია. 1332 წლის 19 აპრილს, აღდგომას, იგი სერბეთის მეფე სტეფან დუშანზე დანიშნეს. ნიშნობა პოლიტიკურად მოტივირებული იყო. დასუსტებული ბულგარეთი ბიზანტიის წინააღმდეგ მოკავშირეს ეძებდა. 1347 წელს ელენა ბულგარელი მეუღლესა და შვილთან ერთად ეწვია ათონის მთას. რამდენიმე ისტორიული წყარო მას ათონის წმინდა მთის პირველ სტუმარ ქალად მიიჩნევს. 1355 წელს მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ გახდა თავისი მცირეწლოვანი შვილის რეგენტი. გარდაიცვალა 1374 წლის 7 ნოემბერს. Acta et diplomats res Albaniae mediae aetatis illustrantia, II, ed. L. Thalloczy, C. Jirecek, M. Šufflay, Vindobonae. 1918. Actes d’Esphigmenou. Textes, édition diplomatique par J, Lefort. Paris, 1973. Actes de Kutlumus; éd. P. Lemerie, Paris, 1945. Божилов, И. Родословието на цар Иван-Александър. ИПр., 3-4, 1981. Димитријевић, С. Нова серија нових врста српског средњовековног новца. Старинар, XV—XVI, 1964. Ioannis Cantacuzeni imperatoris historiarum libri IV, cura L. Schopeni, I—III, Bonnae, 1828—1832. Lemerle, P. Philippes et la Macédoine orientale à l’époque chrétienne et byzantine, Paris, 1945.*Nicol, D. The Byzantine Family of Kantakouzenos (Cantacuzenus) ca 1100—1460, Dumbarton Oaks, 1968. Mercati, G. Notizie di Procoro e Demetrio Cydone, Studi е Testi, 56, Roma, 1931.
მუსალა

მუსალა (ბულგ. Мусала; არაბულიდან ან ოსმალურიდან: „ღმერთთან ახლოს“ ან „მლოცველის ადგილი“) — ბალკანეთის ნახევარკუნძულის უმაღლესი მთა. მისი სიმაღლეა 2,925 მ. მთა მდებარეობს სამხრეთ-დასავლეთ ბულგარეთში, რილის მასივში. ის ასევე ალპებსა და კავკასიას შორის მდებარე უმაღლესი მწვერვალია. მუსალას სახელი ეწოდება მყინვარს კუნძულ გრინვიჩზე, რომელიც ერთ-ერთია სამხრეთ შეტლანდის კუნძულებიდან ანტარქტიდაში. მთამსვლელები მწვერვალთან ახლოს მუსალადან შესაძლებელია პირინის მთების დანახვა მუსალადან ასევე ჩანს მარიცას სათავე მუსალას ხედი (2002) „Мусала“, Българска енциклопедия А-Я (Bulgarian). БАН, Труд, Сирма. ISBN 954-8104-08-3. OCLC 163361648.  ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მუსალა ↑ в-к 24 часа, Мусала е “докосващ бога”, а Кърджали - “побелелият Али”, 30.07.2010 г., Мила Гeшакова. (ბულგარულად).
ბულგარეთის ჰიმნი

სიმღერა „მილა როდინო“ არის ბულგარეთს ეროვნული ჰიმნი 1964 წლიდან. იგი მრავალჯერ გადაკეთდა და საბოლოო ვარიანტი 1990 წელს დამკვიდრდა. მუსიკისა და ტექსტის ავტორია ცვეტან რადოსლავოვი, რომელმაც აღნიშნული კომპოზიცია და ლექსი 1885 წელს დაწერა. თარგმანში ტექსტი ასე ჟღერს: ამაყი ბულგარული მთები, მათ გვერდით ლურჯდება დუნაი. თრაკიის თავზე მზე ანათებს და პირინთან ალდება. ძვირფასო სამშობლო, შენ ამქვეყნიური სამოთხე ხარ და შენს სილამაზეს და მომხიბვლელობას არ აქვს საზღვარი. ხოლო 1990 წლამდე ჰიმნის ნაწილი იყო შემდეგი ორი სტროფიც: დაეცა უთვალავი მებრძოლი ჩვენი საყვარელი სამშობლოსთვის, დედა, მოგვეცი ძალა და სიმამაცე, განვაგრძოთ მათი გზა. მეგობრულად, ძმებო ბულგერელებო, ჩვენს გვერდით მოსკოვია, ომშიც და მშვიდობაშიც. დიდი პარტია მიგვიძღვის მწყობრად, გამარჯვებისკენ. მოქმედი ჰიმნი დედანში ასე ჟღერს: Горда Стара планина, до ней Дунава синей, слънце Тракия огрява, над Пирина пламеней. Мила Родино, ти си земен рай, твойта хубост, твойта прелест, ах, те нямат край. ბულგარეთის პარლამენტის ოფიციალური გვერდი. კონსტიტუციის 168-ე მუხლი დაარქივებული 2014-06-25 საიტზე Wayback Machine.
ბუქარესტის საზავო ხელშეკრულება (1886)

ბუქარესტის საზავო ხელშეკრულება — საზავო ხელშეკრულება, რომელსაც ხელი მოაწერეს სერბეთმა და ბულგარეთმა. ხელშეკრულებით დასრულდა სერბეთ-ბულგარეთის ომი. ხელი მოეწერა 1886 წლის 3 მარტს ბუქარესტში ოსმალეთის იმპერიის ელჩის თანდასწრებით. ხელშეკრულება შეიცავდა ერთ მუხლს, სადაც ნათქვამი იყო, რომ მშვიდობა აღდგა ორ ქვეყანას შორის. ხელშეკრულებამ აღმოსავლეთ რუმელიის და ბულგარეთის სამთავროს ერთიანობა გაამყარა. სამშვიდობო ხელშეკრულებების სია ↑ Coleman Phillipson, «Termination of War and Treaties of Peace», 2008, p.173 ↑ Hertslet, Edward (1891), „Treaty of Peace between Bulgaria and Servia, Signed at Bucharest, 3rd March 1886. (Translation)“, The Map of Europe by Treaty; which have taken place since the general peace of 1814. With numerous maps and notes, IV (1875-1891) (First რედ.), London: Her Majesty's Stationery Office, pp. 3151, http://archive.org/stream/mapofeuropebytre04hert#page/3150/mode/2up. წაკითხვის თარიღი: 2013-01-04
ანდრეს ესკობარი

ანდრეს ესკობარი (ესპ. Andrés Escobar დ. 13 მარტი, 1967 — გ. 2 ივლისი, 1994) — კოლუმბიელი ფეხბურთელი. იყო „ატლეტიკო ნასიონალისა“ და კოლუმბიის ნაკრების მცველი. მონაწილეობა მიიღო 1990 და 1994 წლების მსოფლიო ჩემპიონატებზე. 1994 წლის მუნდიალზე გაიტანა ავტოგოლი საკუთარ კარში. მსოფლიო ჩემპიონატის დასრულების შემდეგ, 1994 წლის 1 ივლისს ესკობარი მოკლეს მშობლიურ ქალაქ მედელინში. Andrés Escobar — ფიფას ჩანაწერი[დაარქივებული] Andrés Escobar's profile at Soccerway.com
ბუქარესტის საზავო ხელშეკრულება (1918)

ბუქარესტის საზავო ხელშეკრულება (გერმ. Friede von Bukarest, უნგრ. Bukaresti béke, ბულგ. Букурещки договор, რუმ. Tratatul de la București) — სეპარატისტული სამშვიდობო ხელშეკრულება, რომელიც დაიდო 1918 წლის 7 მაისს რუმინეთსა და ცენტრალურ სახელმწიფოებს შორის. დასრულდა ომი ერთი მხრივ გერმანიას, ავსტრია-უნგრეთს, ბულგარეთს, ოსმალეთსა და, მეორე მხრივ რუმინეთს შორის. მას შემდეგ, რაც უკრაინამ ხელი მოაწერა ბრესტის სეპარატისტულ ზავს 9 თებერვალს და რუსეთმა ბრესტ-ლიტოვსკის ზავს 3 მარტს, რუმინეთი გახდა ერთადერთი სახელმწიფო, რომელიც საომარ მდგომარეობაში აღმოჩნდა ცენტრალურ სახელმწიფოებთან. 1918 წლის 1 მარტს ბუქარესტში დაიწყო მოლაპარაკებები სეპარატისტულ ზავზე. ზავის თანახმად რუმინეთმა ბულგარეთს დაუბრუნა 1913 წლის ზავით მიღებული სამხრეთი დობრუჯა. ჩრდილოეთ დობრუჯაზე 4 სახელმწიფოს კონდომინიუმი დაწესდა. ცენტრალური სახელმწიფოები შეთანხმდნენ არ შეწინააღმდეგებოდნენ ბესარაბიისა და რუმინეთის გაერთიანებას. ხელშეკრულება არ ყოფილა რუმინეთის მხრიდან რატიფიცირებული, ხოლო პირველ მსოფლიო ომში გერმანიის დამარცხების შემდეგ საერთოდ გაუქმდა. სამშვიდობო ხელშეკრულებების სია 1918 წლის ბულგარეთის საზავო ხელშეკრულების სრული ტექსტი დაარქივებული 2013-02-23 საიტზე Wayback Machine.
ვაჩოვსკები

ლანა ვაჩოვსკი (დ. 21 ივნისი, 1965) და ლილი ვაჩოვსკი (დ. 29 დეკემბერი, 1967) — ამერიკელი დედმამიშვილები, რომლებიც მოღვაწეობენ კინემატოგრაფიაში. ორივე მათგანი ტრანსგენდერია და დაიბადნენ შესაბამისად, როგორც ლორენს (ლარი) ვაჩოვსკი და ენდრიუ პოლ (ენდი) ვაჩოვსკი. პროფესიულად ისინი ცნობილები იყვნენ, როგორც ძმები ვაჩოვსკები, შემდეგ კი, როგორც უბრალოდ ვაჩოვსკები. ვაჩოვსკები თავად არიან საკუთარი ფილმების რეჟისორები, სცენარისტები და პროდიუსერები. მათი ყველაზე ცნობილი ნამუშევარია „მატრიცას“ ტრილოგია. 1996 - კავშირი (Bound ) 1999 - მატრიცა (The Matrix) 2003 - მატრიცა: გადატვირთვა (The Matrix Reloaded) 2003 - მატრიცა: რევოლუცია (The Matrix Revolutions) 2006 - V ანუ ვენდეტა (V for Vendetta) სცენარისტები და პროდიუსერები 2012 - ღრუბლების ატლასი (Cloud Atlas) 2015 - იუპიტერის აღზევება (Jupiter Ascending) შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ვაჩოვსკები“ ვიკისაწყობში. Lana Wachowski კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში Andy Wachowski კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ↑ Larry Wachowski Biography (1965-). FilmReference.com. ციტირების თარიღი: March 9, 2016. ↑ Andy Wachowski Biography (1967–). FilmReference.com. ციტირების თარიღი: July 19, 2012. ↑ Rachel Janik. (2015-02-24) Wachowskis: Jupiter Ascending and Sense8 on Netflix: What to Expect. Time.com. ციტირების თარიღი: 2016-03-11.
პრებენ ელკიერი

პრებენ ელკიერ ლარსენი (დან. Preben Elkjær Larsen) — ყოფილი დანიელი ფეხბურთელი. თამაშობდა თავდამსხმელის პოზიციაზე ევროპული ფეხბურთის უმაღლეს დივიზიონის კლუბებში და დანიის ეროვნულ ნაკრებში, სადაც 1977-1988 წლებში 69 მატჩი ჩაატარა და 38 გოლი გაიტანა. ელკიერი მეორე ადგილზე გავიდა ოქროს ბურთის გამოკითხვაში 1985 წელს, შემდეგ წელს კი მესამე პოზიცია დაიკავა. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „პრებენ ელკიერი“ ვიკისაწყობში. პრებენ ელკიერი — ფიფას ჩანაწერი[დაარქივებული] ელკიერის ინფო footballplayers.ru-ზე დაარქივებული 2016-03-12 საიტზე Wayback Machine. (რუსული)
წმინდა ძრავები

წმინდა ძრავები (ინგლ. Holy Motors) — გერმანულ-ფრანგული 2012 წლის მხატვრული ფილმი. სცენარის ავტორი და რეჟისორია ლეოს კარაქსი. ფილმი წარდგენილი იყო ოქროს პალმის რტოზე, მაგრამ ვერ მიიღო ის, ამასთან ის ჩავარდა კომერციული თვალსაზრისითაც. „წმინდა ძრავები“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) „წმინდა ძრავები“ — Box Office Mojo-ზე „წმინდა ძრავები“ — Rotten Tomatoes „წმინდა ძრავები“ — Metacritic-ზე
ჟან ტიგანა

ჟან ტიგანა (ფრანგ. Jean Tigana; დ. 23 ივნისი 1955, ბამაკო, მალი) — ფრანგი საფეხბურთო მწვრთნელი და ყოფილი ფეხბურთელი. კარიერის განმავლობაში თამაშობდა საფრანგეთის საფეხბურთო ჩემპიონატის წამყვან გუნდებში. ეროვნულ ნაკრებში 56 მატჩი ჩაატარა და 1 გოლი გაიტანა. 1984 წელს ტიგანამ ევროპის ჩემპიონატზე გაიმარჯვა ეროვნულ გუნდთან ერთად, წლის ბოლოს კი მეორე ადგილი დაიკავა ოქროს ბურთის ევროპის საუკეთესო ფეხბურთელის გამოკითხვაში და პირველობა თანამემამულე მიშელ პლატინის დაუთმო. 1999 წელს Placar-ის ვერსიით XX საუკუნის 100 საუკეთესო ფეხბურთელს შორის 97-ე ადგილზე დასახელდა. ჟან ტიგანა — ფიფას ჩანაწერი[დაარქივებული] ჟან ტიგანას ინფო Soccerbase-ზე ჟან ტიგანას ინფო l'equipe-ის საიტზე ↑ Jean Amadou Tigana. Historical Soccer Database. bdfutbol.com. წაკითხვის თარიღი: 22 ივლისი, 2018. ↑ Placar's 100 Craques do Século · In November 1999, Placar (Brazil) published a list of the best 100 players of all time, ranked from 1 to 100 · 23 დეკემბერი, 2015. Karel Stokkermans for the Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation. წაკითხვის თარიღი: 1 სექტემბერი, 2019.
უილიამ მონაჰენი

უილიამ მონაჰენი (ინგლ. William Monahan; დ. 3 ნოემბერი, 1960, ბოსტონი) — ამერიკელი სცენარისტი, ჟურნალისტი, ესეისტი, კრიტიკოსი, ნოველისტი და რეჟისორი და პროდიუსერი. მიღებული აქვს ოსკარის ჯილდო 2006 წელს ფილმისთვის „მიცვალებულები“. 2010 წელს შედგა მისი სარეჟისორო დებიუტი ფილმით „ლონდონის ბულვარი“. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „უილიამ მონაჰენი“ ვიკისაწყობში. უილიამ მონაჰენი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
კუბრატი

კუბრატი (ბულგ. Кубрат, ბერძ. Χουβρατις), კრობატი (ბულგ. Кробат), კურტი (ბულგ. Куртъ) (დ. დაახლ. 600 — გ. 665) — ბულგარეთის ტომების უტიგურებისა და კუტრიგურების ხანი. მიეკუთვნება დულოს დინასტიას. დიდი ბულგარეთის დამაარსებელი და მისი პირველი მმართველი. ქვეყანას მართავდა VII საუკუნეში. მის გამგებლობაში შედიოდა თანამედროვე უკრაინის, რუსეთისა და ჩრდილოეთ კავკასიის ტერიტორიები. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: კუბრატი Khan Kubrat დაარქივებული 2007-04-04 საიტზე Wayback Machine. Khan Kubrat and the Birth of Bulgaria დაარქივებული 2007-04-04 საიტზე Wayback Machine. Khan Kubrat's treasure ↑ А. В. Комар «Ранние хазары в Северном Причерноморье (постановка проблемы)» ↑ Именнник болгарских ханов. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-11-10. ციტირების თარიღი: 2014-07-03.
ბატბაიანი

ბატბაიანი (ბულგ. Бат-баян; დ. უცნობია — გ. 690) — დიდი ბულგარეთის ხანი. მიეკუთვნება დულოს დინასტიას. დიდი ბულგარეთის დამაარსებელისა და მისი პირველი მმართველის კუბრატის შვილი. ქვეყანას მართავდა VII საუკუნის II ნახევარში, სულ 3 წლის განმავლობაში. თეოფანე აღმსარებელის თქმით, მისმა ძმებმა არ შეასრულე მამის ანდერძი და ქვეყანა დატოვეს. მხოლოდ ბატბაიანი აღმოჩნდა მამის ანდერძის შემსრულებელი და დარჩა დიდ ბულგარეთში. ხაზარების თავდასხმებს ვერ გაუძლო, ბატბაიანმა აღიარა მათი უპირატესობა და დიდმა ბულგარეთმაც არსებობა შეწყვიტა. Имена ранных болгарских правителях Великая Болгария დაარქივებული 2007-12-11 საიტზე Wayback Machine.
ძიაგუვენი

ძიაგუვენი (ჩინ.: 甲骨文; ფინინი jiǎgǔwén) — არქაული იეროგლიფების სამკითხაო წარწერები. ჩინური დამწერლობის წარმოშობის თარიღის შესახებ მეცნიერები სხვადასხვა აზრისანი არიან, თუმცა შანის დინასტიის პერიოდის ცხოველთა ძვლებსა და კუს ბაკნებზე შემორჩენილი უძველესი სამკითხაო წარწერები უკვე ჩამოყალიბებული დამწერლობის ნიმუშებად ითვლებიან. იმ დროს მეფეები თავიანთ ყველა მნიშვნელოვან მოვლენას მკითხაობის ცერემონიის შემდეგ იწყებდნენ. მკითხავები სპეციალური დანებით ცხოველთა ძვლებზე და კუს ბაკნებზე ამოკაწრავდნენ ტექსტს-შეკითხვებს ღმერთისადმი, შემდეგ მათ ცეცხლში ყრიდნენ და მათზე გაჩენილი ბზარების რაოდენობის მიხედვით „ამოიცნობდნენ“ ხოლმე ღვთის ნებას. „სამკითხაო წარწერები“ დაწერილია ვერტიკალურად, ზემოდან ქვემოთ; თითოეული იეროგლიფისთვის კი დამახასიათებელია მსგავსება მის მიერ გამოხატულ საგანთან. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ძიაგუვენი More on Oracle Bone Script, at BeyondCalligraphy.com
ასპარუხი

ასპარუხი (ბულგ. Аспарух, ასევე ისპერიხი, ესპერიხი, ისპორი, ესპორი, ესპერერიხი, ასპარ-ხრუკი) (დ. დაახლ. 640 — გ. 700) — ბულგარეთის ხანი. მიეკუთვნება დულოს დინასტიას. დუნაიზე ბულგარული სამეფოს დამაარსებელი. დიდი ბულგარეთის ხანის კუბრატის მესამე შვილი. მან აწარმოა შავიზღვისპირეთში დაპყრობები. 679 წელს დობრუჯის დაპყრობის შემდეგ დააარსა პირველი ბულგარული სამეფო. სლავებსა და ბულგარელებს შორის დაიდო შეთანხმება, რომ დაეხმარებოდნენ ერთმანეთს სამხედრო ძალით ბიზანტიის წინააღმდეგ ბრძოლაში. ბიზანტიის იმპერატორმა კონსტანტინე IV-მ 681 წელს ბულგარელების სამეფო აღიარა. ამ აღიარებას დიდი პოლიტიკური მნიშვნელობა ჰქონდა, ბულგარეთის სამეფომ მეზობელი ქვეყნების პატივისცემა დაიმსახურა. 689 წელს ასპარუხმა გააუქმა სამშვიდობო ხელშეკრულება ბიზანტიასთან და მისი არმია დაამარცხა თრაკიაში. ეს გახდა იუსტინიანე II-ის მაკედონიაში ლაშქრობის მიზეზი. მისი მიზანი იყო გადაესახლებინა ადგილობრივი სლავები მცირე აზიაში. თავდაპირველად მან წარმატებებს მიაღწია სლავებთან და ბულგარელებთან ბრძოლაში. მივიდა თესალონიკში და სლავების დიდი ნაწილი აჰყარა საცხოვრებელი ადგილებიდან, მაგრამ უკანა გზაზე, მთებში, მას ბრძოლა მოუხდა ასპარუხის ძალებთან. ბულგარელებით ალყაშემორტყმულმა იუსტინიანემ ძლივს შეძლო გაქცევა, უამრავი ადამიანი დაიჭრა და დაიღუპა. ასპარუხ-ხანი ბულგარეთის ხანების სახელობითი სიის მიხედვით ქვეყანას 61 წელი მართავდა, თუმცა ეს ცნობა ნაკლებად სარწმუნოა. მისი ბიოგრაფიის შესახებ სარწმუნო ცნობებს შეიცავს თეოფანე აღმსარებლისა და კონსტანტინოპოლის პატრიარქ ნიკიფორეს ქრონიკები. ნიკიფორე, Краткая история со времени после царствования Маврикия თეოფანე აღმსარებელი, Жизнеописания византийских царей
ტერველი

ტერველი (ბერძ. Τερβελισ), ასევე იზოტი (გ. 721) — ბულგარეთის პირველი სამეფოს ხანი 700-721 წლებში. დულოს დინასტიის წარმომადგენელი. ასპარუხ-ხანის შვილი. ასევე ატარებდა ცეზარის ტიტულს, რაც იყო პრეცედენტი ისტორიაში სავარაუდოდ, იყო ქრისტიანი, როგორც მისი პაპა კურბატი. მადარის ცხენოსანი ↑ ДВОЙНИ ВЛАДЕТЕЛСКИ ИМЕНА И ПРОЗВИЩА ПРИ РАННИТЕ БЪЛГАРСКИ ВЛАДЕТЕЛИ Иван Танев Иванов
დუნაის დაბლობი (ბულგარეთი)

დუნაის დაბლობი (ბულგ. Дунавска равнина დუნავსკა რავნინა) — წარმოადგენს ბულგარეთის ჩრდილოეთ ნაწილს და მდებარეობს ბალკანეთის მთების ჩრდილოეთით და დუნაის სამხრეთით. მისი აღმოსავლეთი საზღვარია შავი ზღვა, ხოლო დასავლეთი მდინარე ტიმოკი. დაბლობი მოიცავს 31523 კმ²-ს. მისი სიგრძეა დაახლოებით 500 კილომეტრი, ხოლო სიგანე 120 კილომეტრი. დუნაის დაბლობის რელიეფი ბორცვიანია. მოიცავს რამდენიმე პლატოსა და მდინარის ხეობას. კლიმატი კონტინენტალურია. წლის განმავლობაში დაახლოებით 450–650 მმ ნალექი მოდის. დაბლობის მნიშვნელოვანი მდინარეებია: დუნაი, ისკირი, იანტრა, ოსიმი, ვიტი, რუსენსკი ლომი, ოგოსტა და ლომი. დაბლობის უმსხვილესი ქალაქებია: ვარნა, რუსე, პლევენი, დობრიჩი, შუმენი, ველიკო-ტირნოვო, ვრაცა, ვიდინი, მონტანა, ლომი, სილისტრა, ტირგოვიშტე და რაზგრადი. ქვემო დუნაის ვაკე Collective (2002). Balgarska entsiklopediya A-YA. Sofia: IK Trud.
დავით გაბუნია

დავით გაბუნია (დ. 12 აპრილი, 1982, ფოთი) — ქართველი დრამატურგი, მთარგმნელი. დავით გაბუნია დაიბადა 1982 წლის 12 აპრილს ფოთში. 2003 წელს დაამთავრა თბილისის ილია ჭავჭავაძის სახელობის უნივერსიტეტის ინგლისური ენისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი. 2003 წლიდან მისი რეცენზიები და თარგმანები ინგლისური და შვედური ენებიდან იბეჭდება სხვადასხვა ლიტერატურულ ჟურნალებში. ნათარგმნი აქვს სტრინდბერგის, იბსენის, შექსპირის, ასევე თანამედროვე დრამატურგების ნაწარმოებები. 2008 წელს დავით გაბუნიას პიესამ „ჩემი საქორწინო კაბა“ გაიმარჯვა ფესტივალზე ARDIfest (სამეფო უბნის თეატრი). 2010 წელს გაიარა სტაჟირება ლონდონის ნაციონალურ თეატრში. მისი პიესები დადგმულია სამეფო უბნის, რუსთაველის, ფოთისა და ბათუმის თეატრებში. სხვისი შვილები, საპნის ოპუსი (ორი პიესა) თბ., გამომცემლობა სიესტა, 2010, ISBN 978-9941-414-48-0 პიესები, თბ., გამომცემლობა დიოგენე, 2013, ISBN 978-9941-11-446-5 ავგუსტ სტრინდბერგი - რომანი და პიესები, თბ., ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა, 2013, ISBN 978-9941-15-778-3 სხვისი შვილები — სამეფო უბნის თეატრი, რეჟისორი დათა თავაძე, 2008 საპნის ოპუსი, ბათუმის ილია ჭავჭავაძის სახელობის სახელმწიფო დრამატული თეატრი, რეჟისორი მიხეილ ჩარკვიანი, 2012 ტროელი ქალები — სამეფო უბნის თეატრი, რეჟისორი დათა თავაძე, 2013 ბეჩავი, სამეფო უბნის თეატრი, რეჟისორი მიხეილ ჩარკვიანი, 2014 ბრმა ფერი — პენელოპა სკინერი, სამეფო უბნის თეატრი , რეჟისორი ნინი ჩაკვეტაძე, 2011 კატცელმახერი — რაინერ ვერნერ ფასბინდერი, სამეფო უბნის თეატრი რეჟისორი მიხეილ ჩარკვიანი, 2012 ფრეკენ ჟული — აუგუსტ სტრინდბერგი, სამეფო უბნის თეატრი , რეჟისორი დათა თავაძე, 2012 ანტიგონე — სოფოკლე, მუსკომედიის თეატრი , რეჟისორი პაატა ციკოლია, 2013 მოჩვენებები — ჰენრიკ იბსენი, მუსკომედიის თეატრი, რეჟისორი მიხეილ ჩარკვიანი, 2013 დორიან გრეის პორტრეტი — ოსკარ უაილდი, მუსკომედიის თეატრი, რეჟისორი ნინი ჩაკვეტაძე, 2014 2012 — თუმანიშვილის ფონდის კონკურსის „ახალი ქართული პიესა-2012“ გამარჯვებული; პიესისათვის „რამდენიმე დამამძიმებელი გარემოება“ 2012 — მარჯანიშვილის თეატრისა და გაეროს ქალთა ფონდის მიერ გამოცხადებული კონკურს-სემინარის, „ქალთა მიმართ ძალადობის წინააღმდეგ“ პროექტის გამარჯვებული; პიესისათვის „რამდენიმე დამამძიმებელი გარემოება“ 2012 — დამოუკიდებელი თეატრალური პრემია „დურუჯი“ ნომინაციაში: „წლის საუკეთესო პიესა“; ბათუმის თეატრში დადგმული პიესისათვის „საპნის ოპუსი“ 2013 — დამოუკიდებელი თეატრალური პრემია „დურუჯი“ ნომინაციაში: „წლის საუკეთესო პიესა“; ფოთის თეატრში დადგმული პიესისათვის HOLLAND HOLLAND „აქტუალურობა - ამ სიტყვის ყველა შესაძლო გაგებით - აი, რას ვითხოვ თეატრისგან“ Gabunia, Davit'
გიულბაჰარ ხათუნი

გიულბაჰარ ხათუნი (1453 — 1510) — ოსმალეთის სულთნის ბაიაზიდ II-ის მეექვსე ცოლი. გიულბაჰარ ხათუნი დაიბადა 1453 წელს ტრაპიზონში. დაბადების სახელი — აიშე. მამის სახელი — აბდუსამედი 1465 წელს გულბაჰარ ხათუნს და ბაიაზიდ II შეეძინათ შეჰზადე სელიმი. გიულბაჰარ-ხათუნი გარდაცივალა 1510 წელს, მაშინ, როდესაც სელიმი ტრაპიზონის გუბერნატორი იყო. 1514 წელს სულთან სელიმმა ტრაპიზონში ააშენა ხათუნიეს მეჩეთი, დედამისის ხსოვნისთვის. ეს მეჩეთი ითვლება პირველ ისლამურ მეჩეთად ტრაპიზონში. ზოგი მკვლევარი თვლის, რომ სელიმ იავუზ I-ის დედა ბაიაზიდ II-ის მეშვიდე ცოლი - აიშე-ხათუნი იყო, თუმცა ისტორიკოსების უმრავლესობა მაინც გიულბაჰარ ხათუნის დედობას ემხრობა. Trabzon Ülkü İlköğretim okulu დაარქივებული 2013-05-05 საიტზე Wayback Machine. Gülbahar Hatun Camii დაარქივებული 2007-09-30 საიტზე Wayback Machine. ↑ Gülbahar Hatun Camii. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-09-30. ციტირების თარიღი: 2014-07-04. ↑ Yavuz Sultan Selim Han. Republic of Turkey Ministry of Culture and Tourism. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-04-17. ციტირების თარიღი: 2009-02-06. ↑ Mother Of Yavuz Sultan Selim. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-12-08. ↑ Yavuz Bahadıroğlu, Resimli Osmanlı Tarihi, Nesil Yayınları (Ottoman History with Illustrations, Nesil Publications), 15th Ed., 2009, page 157, ISBN 978-975-269-299-2
გიორგი კახელიშვილი

გიორგი კახელიშვილი (დ. 22 მაისი, 1987, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, რუსული „სახალინის“ თავდამსხმელი. უმაღლესი ლიგა ჩემპიონი (1): 2006/2007 უმაღლესი ლიგა მეორე ადგილი (3): 2009/2010, 2010/2011, 2012/2013 საქართველოს თასის გამარჯვებული (2): 2004/2005, 2011/2012 საქართველოს თასის ფინალისტი (1): 2009/2010 საქართველოს სუპერთასის გამარჯვებული (1): 2009/2010 საქართველოს სუპერთასის ფინალისტი (3): 2005/2006, 2007/2008, 2012/2013 პროფილი Transfermarkt-ზე (ინგლისური) პროფილი Soccerway-ზე (ინგლისური) პროფილი უეფა-ს ოფიციალურ საიტზე (ინგლისური)
კორმესი

კორმესი (ბერძ. Κоρμεσιоς) — ბულგარეთის პირველი სამეფოს ხანი 721-738 წლებში. დულოს დინასტიის წარმომადგენელი. კორმესის შესახებ ძალიან მწირი მონაცემები არსებობს. ისტორიკოსები დიდი ხნის განმავლობაში ტერველის მემკვიდრედ სევარს მიიჩნევდნენ. კორმეს-ხანი პირველად მოხსენიებულია 716 წელს თეოფანე აღმსარებელის მატიანეში. სამშვიდობო ხელშეკრულება, რომელიც ტერველმა ბიზანტიასთან დადო, ხელი მოაწერა თავად ტერველმა, ან ბულგარელების წარმომადგენელი იყო კორმესი. ამ ფაქტის საფუძველზე ისტორიკოსები ვარაუდობენ, რომ კორმესი იყო თანამმართველი, რაც ნაკლებად სავარაუდოა, ან ტერველის შვილი. მადარის ცხენოსნის ქვეშ, არის წარწერა, რომელშიც მოხსენიებულია კორმესი, მაგრამ ტექსტი ძალიან დაზიანებულია და ჯერ კიდევ არაა სრულად აღდგენილი. მადარის ცხენოსანი Mosko Moskov, Imennik na bălgarskite hanove (novo tălkuvane), Sofia 1988. Jordan Andreev, Ivan Lazarov, Plamen Pavlov, Koj koj e v srednovekovna Bălgarija, Sofia 1999. ↑ Хронография Феофана Исповедника по переводу версии О. Бодянского, 1854 год. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-09-27. ციტირების თარიღი: 2014-07-04. ↑ Хан Кормесий. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-11-17. ციტირების თარიღი: 2014-07-04.