laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
მერცხალა სოკო

მერცხალა სოკო, გველის სოკო (ლათ. Coprinus comatus) — ქუდიანი სოკო კოპრინუსისებრთა ოჯახისა. მერცხალა სოკოს თეთრ ქუდს ჯერ ცილინდრის ფორმა აქვს, შემდეგ კი რამდენადმე გაშლილია (სიგრძე 4-10 სმ, სიგანე 3-6 სმ), ზედაპირი დაფარულია ქერცლებით. ფირფიტები ჯერ თეთრია, შემდეგ — ვარდისფერი, მომწიფებისას — შავი. ფეხი თეთრია და ძირში გამსხვილებული, აქვს მოძრავი საყელო. მომწიფებისას ქუდი ფირფიტებთან ერთად ლღვება — იშლება შავ სითხედ (ძველად მას მელნად ხმარობდნენ). საჭმელად იხმარება ნორჩი. იზრდება მთელი წლის მანძილზე ბაღებში, ბოსტნებში, დანაგვიანებულ და ნაკელიან ადგილებზე. ნახუცრიშვილი ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 596. მერცხალა სოკო Index Fungorum-ზე (ინგლისური)
მერცხალი (გაზეთი)

„მერცხალი“ — ქართული ყოველდღიური პოლიტიკური და ლიტერატურული გაზეთი. გამოდიოდა 1912–1913 წლებში ქუთაისში (გამოვიდა 1912 — №№ 1— 16, 1913 — №№ 1—101). თანამშრომლობდნენ შ. შარაშიძე (თაგუნა), ი. კვიცარიძე, ს. ერთაწმინდელი და სხვები. რედაქტორ-გამომცემელი — პ. ბაბუნაშვილი. „მერცხლის“ რედაქცია დამატების სახით ცალკეულ ფურცლებად გამოსცემდა „დეპეშებს“. გაზეთის გამოცემა შეწყდა 1913 წლის 29 ოქტომბერს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 596.
მესადაფე

მესადაფე (Union) — მტკნარი წყლის მოლუსკები გვარი ორსაგდულიანების კლასისა. აქვთ მკვრივი. ოვალური ნიჟარა (სიგრძე 14,5 სმ-მდე), იკვებებიან წყალში გახსნილი ორგანული ნივთიერებებით. გატოფილსქესიანია. დედალი მესადაფე განაყოფიერებულ კვერცხებს ლაყუჩებში ათავსებს, საიდანაც 20-40 დღის შემდეგ იჩეკებიან გლოქიდიები. ზრდასრული მესადაფე ფეხის მეშვეობით შლამიან ფსკერზე ნელა მოძრაობს (1-1,5 მ საათში). მესადაფე ფართოდაა გავრცელებული ევროპაში, აზიაში, აფრიკაში, ჩრდილოეთ და ცენტრალურ ამერიკაში, იაპონიაში, მალაის არქიპელაგზე. ყოფილ სსრკ-ის ევროპულ ნაწილში მესადაფის 3 სახეობა იყო გავრცელებული: ჩვეულებრივი, სოლისებრი, სქელი. ამ უკანასკნელის ქვესახეობა გავრცელებულია ამიერკავკასიაში. მესადაფეს საგდულებისაგან სადაფის ღილებს ამზადებენ. ლეჟავა გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 596.
გიორგი ბადრიძე (ჟურნალისტი)

გიორგი დავითის ძე ბადრიძე (დ. 23 ივნისი, 1928, თბილისი — გ. 19 აგვისტო, 1999) — ქართველი ჟურნალისტი, კინოდრამატურგი, მსახიობი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1980), ღირსების ორდენის კავალერი (1998) დავით ბადრიძის შვილი. 1951 წელს დაამთავრა თსუ ისტორიის ფაკულტეტი და მოსკოვის პედაგოგიური ინსტიტუტის ასპირანტურა (1954). მუშაობდა გაზეთ „ზარია ვოსტოკას“ მოსკოვის კორესპონდენტად (1954–1962), საქართველოს კინემატოგრაფიის სახელმწიფო კომიტეტის მთავარ რედაქტორად (1962–1964), საქართველოს კინემატოგრაფისტთა კავშირის ორგანიზაციის მდივნად (1964–1971), კონცერნ „ქართული ფილმის“ სასცენარო-სარედაქციო კოლეგიის წევრად (1971-იდან). ლიტერატურული მოღვაწეობა დაიწყო 1954-იდან. მისი მონაწილეობით შეიქმნა სცენარები ქართული მხატვრული ფილმებისათვის, მათ შორის: „ჩარი რამა“ (1974, რეჟისორი ნ. სანიშვილი), „კავკასიელი ტყვე“ (1975, რეჟისორი გ. კალატოზიშვილი), „აშიკ-ყარიბი“ (1988, რეჟისორი ს. ფარაჯანოვი), საქართველო-საფრანგეთის ერთობლივი ფილმი „XXI საუკუნე და..“ (1988, რეჟისორი ო. გვასალია), „კროსვორდის ამოხსნის მოყვარულთათვის“ (1982, რეჟისორი ბ. წულაძე), „ვინ არის მეოთხე?“ (1984, რეჟისორი ო. კობერიძე), „ისინი“ (1992, რეჟისორი ლ. ზაქარეიშვილი), „და სასახლეში ეპოვებ სიხარულს“ (1992, რეჟისორი ქ. დოლიძე) და სხვ. მისი სცენარებით შექმნილია სატელევიზიო ფილმები: „მეარღნე“, „ხაბაზები“ და სხვა. როგორც მსახიობი გადაღებულია ფილმებში: „არ დაიდარდო“, „რამდენიმე ინტერვიუ პირად საკითხებზე“, „ოგარიოვის 6“, „ქართველები ცაში“, „გასეირნება თბილისში (ნამდვილი თბილისელი და სხვები)“ და სხვა. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 324. გიორგი ბადრიძე (ჟურნალისტი) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი გიორგი ბადრიძე — ეროვნული ფილმოგრაფია გიორგი ბადრიძე კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
მესამე დასი

მესამე დასი — პირველი სოციალ-დემოკრატიული ჯგუფი საქართველოსა და ამიერკავკასიაში. შეიქმნა 1892 წლის დეკემბრის დამლევს ეგნატე ნინოშვილისა და მიხა ცხაკაიას ინიციატივით გამართულ ზესტაფონის კრებაზე, რომელსაც ესწრებოდნენ ეგნატე ნინოშვილი, მიხა ცხაკაია, ნოე ჟორდანია, სილიბისტრო ჯიბლაძე, ნიკოლოზ ჩხეიძე, ისიდორე რამიშვილი, ილია კაკაბაძე, დიმიტრი კალანდარიშვილი, ე. ვაწაძე, რ. კალაძე, არსენ წითლიძე, ისიდორე კვიცარიძე. კრებამ უარყო ნოე ჟორდანიას მიერ შედგენილი ეროვნულ-დემოკრატიული ხასიათის პროგრამის პროექტი და მიიღო ამ დროს ვარშავაში მყოფი ფილიპე მახარაძის წერილობითი წიდადადება სოციალ-დემოკრატიული პროგრამის შემუშავების შესახებ. საბოლოოდ ნოე ჟორდანიამ მოამზადა მესამე დასის პროგრამა, რომელიც პირველად საჯაროდ წაიკითხა სილიბისტრო ჯიბლაძემ 1894 წლის მაისში, ეგნატე ნინოშვილის დაკძრალვაზე, სოფელ ჩანჩეთში. დასში არსებობდა კონსენსუსი სოციალური საკითხების მიმართ. შიდა დისკუსიების და დაპირისპირების საგანი იყო ეროვნული საკითხი. ამ საკითხზე მესამე დასში ოთხი პოლიტიკური მიმართულება არსებობდა. ერთი ინტერნაციონალისტური მიმართულება სრულიად უარყოფდა ეროვნულ საკითხს და ეწინააღმდეგებოდა სახელმწიფოს ყოველგვარ დანაწილებას და ავტონომიებს. ამ მიმართულების ლიდერი იყო ირაკლი წერეთელი. მეორე, უფრო ზომიერი პოზიცია ეჭირა ნოე ჟორდანიას, რომელიც აღიარებდა ეროვნული საკითხის მნიშვნელობას. მესამე მიმართულების ლიდერი იყო აკაკი ჩხენკელი, რომელიც უფრო აქტიურად აყენებდა ეროვნულ საკითხს. მისი მიდგომა ემყარებოდა ევროპული, განსაკუთრებით, ავსტრიის სოციალ-დემოკრატიული პარტიების პლატფორმებს. ავტონომისტური მიმართულება ეჭირა ვლადიმერ დარჩიაშვილს, რომლის ხედვები მოიცავდა პოლიტიკურ და ეკონომიკურ ავტონომიას. მისი ხედვები დასის ძირითადი ხაზის იდეებისგან ძალზე დაშორებული აღმოჩნდა, რის გამოც დარჩიაშვილი ფაქტობრივად პარტიის სხვა ლიდერებისგან გარიყული აღმოჩნდა. მესამე დასში აგრეთვე გაერთიანებული იყვნენ რადიკალი მარქსისტებიც. ამ მიმართულების თვალსაჩინო წარმომადგენელი იყო ალექსანდრე წულუკიძე. 1903 წლის შემდეგ ამ მიმართულების მიმდევრები ლენინიზმის მხარდამჭერებს შეუერთდნენ. საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული პარტია ლომაშვილი ფ., გეგეშიძე ზ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 596—597. ქართული მემარცხენეობის ქრესტომათია, ტ. I, თბილისი, 2015 მესამე დასი Civil ენციკლოპედიური ლექსიკონი ↑ გაზეთი „კვალი“ N22 გვ 14-16 — 1894 წ.
მარათონელი (ფილმი)

მარათონელი (ინგლ. Marathon Man) — 1976 წლის ფილმი, რომელშიც მონაწილეობენ: დასტინ ჰოფმანი, ლორენს ოლივიე, როი შაიდერი და სხვები. ფილმი გადაღებულია ამავე სახელწოდების რომანის მიხედვით, რომლის ავტორია უილიამ გოლდმენი. ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები. ის ასპირანტია და მეცნიერებითაა გატაცებული, ჰყავს საყვარელი ძმა, რომელიც მისგან შორსაა და აქვს ჰობი - სირბილი. მოულოდნელად მის ირგვლივ იწყება მკვლელობათა სერიები და მას მარტო მოუწევს დაქირავებულ მკვლელთა ბრბოსთან გამკლავება. დასტინ ჰოფმანი — ბეიბი ლევი ლორენს ოლივიე — კრისტიან ზელი როი შაიდერი — ჰენრი ლევი მარტი კელერი — ელსა ოპელი ლორენს ოლივიემ მიიღო ოქროს გლობუსი საუკეთესო მსახიობი კაცისთვის მეორეხარისხოვან როლში. ფილმმა მიიღო დავიდ დი დონატელოს ორი პრიზი: საუკეთესო უცხოური ფილმისთვის (პროდიუსერმა რობერტ ევანზმა) და საუკეთესო უცხოელმა მსახიობისთვის (დასტინ ჰოფმანმა). ფილმმა აგრეთვე მიიღო ოსკარისა და BAFTA-ს თითო და ოქროს გლობუსის 4 ნომინაცია. მარათონელი „მარათონელი“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) ↑ Marathon Man: FSM Online Linear Notes. დაარქივებული 2014-10-20 საიტზე Wayback Machine. Film Score Monthly. Retrieved 4 აპრილი, 2013 ↑ Marathon Man, Box Office Information. The Numbers. ციტირების თარიღი: 23 იანვარი, 2012.
მესამე ინტერნაციონალი

„მესამე ინტერნაციონალი“ — საქართველოს ახალგაზრდობის რევოლუციური ორგანიზაციის „სპარტაკის“ ქუთაისის კომიტეტის ორგანო; გამოვიდა 1917 წლის 12 ნოემბერს ქუთაისში არალეგალურად. გამოიცა სულ 5 ნომერი. პირველი სამი გამოვიდა როგორც ჟურნალი, ბოლო ორი კი როგორც გაზეთი. თავისი იდეურ-პოლიტიკური მიმართულებით ბოლშევიკური იყო. „მესამე ინტერნაციონალი“ თანმიმდევრულად ეწეოდა ოქტომბრის რევოლუციის იდეათა პროპაგანდას, დიდ ყურადღებას უთმობდა საქართველოში ახალგაზრდობის კომუნისტური ორგანიზაციების შექმნის საკითხს. მის ფურცლებზე გამოქვეყნდა „სპარტაკის“ წესდება, სტატიები მიძღვნილი საბჭოთა სახელმწიფოს მიერ მიღებული დეკრეტებისადმი და სხვა სტატიები. „მესამე ინტერნაციონალის“ ნაცვლად 1918 წლის 29 დეკემბერს გამოვიდა გაზეთი „ახალგაზრდა კომუნისტი“. გაგოშიძე შ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 597.
გიორგი ბათიაშვილი

გიორგი (გიგა) ირაკლის ძე ბათიაშვილი (დ. 29 მარტი, 1934, თბილისი — გ. 31 დეკემბერი, 2021) — ქართველი არქიტექტორი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1982). არქიტექტურის კანდიდატი (1968), პროფესორი (1988). არქიტექტურის საერთაშორისო აკადემიკოსი (1992). 1958 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია. 1967-იდან ეწევა პედაგოგიურ საქმიანობას სამხატვრო აკადემიაში. 1973–1979 იყო ტექნიკის ესთეტიკის საკავშირო სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტის საქართველოს ფილიალის მთავარი მხატვარი და დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო დარგში. 1978-იდან ხელმძღვანელობის საპროექტო ინსტიტუტის "თბილქალაქპროექტის" თბილისის სახელმწიფო დაცვითი ზონის რეკონსტრუქცია-რეგენერაციის სპეციალური არქიტექტურის სახელოსნოს. არჩეულია საქართველოს არქიტექტორთა კავშირის გამგეობის წევრად (1980-1992 მდივანი), რუსეთის არქიტურისა და სამშენებლო მეცნიერებათა აკადემიის უცხოელი წევრი (1994). ბათიაშვილი ავტორია სამეცნიერო გამოკვლევებისა ისტორიული ქალაქების აღდგენა-განაშენიანების დარგში. ძირითადი ნამუშევრები: თბილისის მეტროპოლიტენის სადგური "300 არაგველი" (1967; მოქანდაკე თეიმურაზ გიგაური, მხატვარი გივი გიგაური), თბილისის ფუნიკულიორის ქვედა სადგური (1970-1971; თანაავტორები: არქიტექტორი ტ. ქუთათელაძე, მხატვარი ვ. ქოქიაშვილი), იტალიელთა წინააღმდეგობის მოძრაობის გმირთა მემორიალი პერეზაში (ქ. არონის მახლობლად, იტალია, 1972; მოქანდაკე თეიმურაზ გიგაური), თბილისის ისტორიული უბნების — შარდენის ქუჩის, ბამბის და რკინის რიგების, კონსტანტინე ლესელიძისა და დუტუ მეგრელის ქუჩების, ღვინის აღმართის, ქარვასლის, სიონის ტაძრის მიმდებარე ტერიტორია და ორბელიანთ უბნის განაშენიანების რეკონსტრუქცია-რეგენერაცია (1979-1989), ძველი თბილიის ცალკეული შენობები. ბათიაშვილი ავტორია „მეიდნის“, ქეთევან წამებულის პროსპექტისა და ბარათაშვილის აღმართის მიმდებარე ტერიტორიის რეკონსტრუქცია-რეგენერაციის პროექტებისა თბილისის ისტორიულ უბნებში. თბილისის ისტორიული ნაწილის ქალაქთმშენებლობითი გარემოს ორგანიზაციისათვის 1985 მიენიჭა საერთაშორისო არქიტექტორთა კავშირის პრემია, ხოლო 1987 — სსრკ სახელმწიფო პრემია (შოთა ყავლაშვილთან ერთად). მიღებული აქვს საქართველოს მართლმადიდებული ეკლესიის ჯილდო — სამკერდე ჯვარი (1983). ბერიძე გ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 328. გიორგი ბათიაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ 87 წლის ასაკში გარდაიცვალა არქიტექტორი გიგა ბათიაშვილი. „პირველი არხი“. 31 დეკემბერი, 2021.
ახალგაზრდა ლენინელი

„ახალგაზრდა ლენინელი“ — საბჭოთა დროს ქართული ყოველთვიური პოლიტიკური, ლიტერატურულ-სამეცნიერო ჟურნალი, საქართველოს ალკკ ცკ-ის ორგანო. გამოვიდა 1924 წელს თბილისში შვიდი ნომერი. ითვლებოდა პროლეტარიული პოეზიის, ახალი კუტურის, ხელოვნების და ეთიკის მქადაგებლად. სისტემატურად ბეჭდავდა სტატიებს იდეოლოგიის, ლიტერატურისა და ხელოვნების მნიშვნელოვან საკითხებზე. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 81.
ტაბახმელა

ტაბახმელა — სოფელი თბილისში მთაწმინდის რაიონში. ზღვის დონიდან 1020 მ. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2073 კაცი. სოფელი ისტორიულ წყაროებში პირველად თამარის ისტორიკოსთან მოიხსენიება, როგორც მისი ერთ-ერთი სააგარაკე ადგილი. ტაბახმელა თავად სოლოღაშვილების, XVIII საუკუნის II ნახევრიდან კი ორბელიანების სამფლობელო მამული იყო. ქართველებმა ტაბახმელასთან არაერთი მძიმე ბრძოლა გადაიტანეს. 1921 წლის თებერვალში რუსეთის XI არმიის შემოტევას ტაბახმელასთან და კოჯორთან გმირულად იგერიებდნენ ქართველები. 2007 წლამდე ექვემდებარებოდა გარდაბნის მუნიციპალიტეტს და იყო თემის ცენტრი (სოფლები: წავკისი, შინდისი), 2007 წლიდან დაექვემდებარა ქალაქ თბილისის დიდგორის რაიონს, 2013 წლის თბილისის ტერიტორიული რეფორმის შემდეგ გადავიდა მთაწმინდის რაიონის შემადგენლობაში. საქართველოს ისტორიული სოფლები ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 634. ალ. ბოშიშვილი, თბილისის გარეუბნების ისტორია — კოჯორი, ტაბახმელა, შინდისი, წავკისი, წყნეთი, თბ. 2010. ↑ Кавказскій календарь на 1912 годъ, Тифлись, 1911, стр. 205. ↑ pop-stat.mashke.org — საქართველოს დასახლებული პუნქტების მოსახლეობა. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-19. ციტირების თარიღი: 2013-09-16. ↑ საქართველოს სტატისტიკის სახელმწიფო დეპარტამენტი — სოფლების მოსახლეობა 2002 წელი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2013-09-16. ↑ georgia-ethnic-2014
ახალგაზრდა კომუნისტი (ქუთაისი)

„ახალგაზრდა კომუნისტი“ — ქართული ყოველკვირეული გაზეთი, ქუთაისის ახალგაზრდა კომუნისტუსთა ორგანიზაციის „სპარტაკის“ ორგანო, გაზეთ „მესამე ინტერნაციონალის“ გაგრძელება. გამოვიდა 1918 ლის 29 დეკემბერს, ქუთაისში. მეხუთე ნომრის გამოსვლის შემდეგ „ახალგაზრდა კომუნისტი“ ადგილობრივმა ხელისუფლებამ დახურა. დაცულია მხოლოდ პირველი ნომერი, რომელშიც დაბეჭდილია ორგანიზაცია „სპარტაკის“ მიმართვა „ამხ. ახალგაზრდა მუშებს, მუშა-ქალებს და მთელ მშრომელ ახალგაზრდობას“, ამ ორგანიზაციის წესდება, საერთაშორისო მუშათა მოძრაობის მიმოხილვა, წერილები რევოლუციური ინტერნაციოლიზმის, დიქტატურის და სხვა მასალების შესახებ. გაგოშიძე შ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 81.
ახალგაზრდა კომუნისტი (თბილისი)

„ახალგაზრდა კომუნისტი“ — კომკავშირულ-ახალგაზრდული გაზეთი, საქართველოს ახალგაზრდა ლენინური კომუნისტური კავშირის ცენტრალური კომიტეტის ორგანო. დაარსდა 1925 წელს თბილისში, ქართულ ენაზე, გამოდიოდა კვირაში სამჯერ, 1925-1990 წლებში. 1990 წლიდან მის ნაცვლად გამოდიოდა ახალგაზრდა ივერიელი. „ახალგაზრდა კომუნისტის“ წინამორბედი გაზეთებია: „მესამე ინტერნაციონალი“ (1917), „ ახალგაზრდა კომუნისტი“, „სპარტაკი“ (1922-1925). „ ახალგაზრდა კომუნისტი“ აშუქებდა კომკავშირული ცხოვრების აქტუალურ პრობლემებს; ემსახურებოდა ახალგაზრდობის კომუნისტური აღზრდის საქმეს; ასახავდა იდეოლოგიის, მრეწველობის, სოფლის მეურნეობის, კულტურისა და ხელოვნების მნიშვნელოვან მოვლენებს. „ახალგაზრდა კომუნისტი“ დაჯილდოებულია საქართველოს სსრ უმაღლესისაბჭოს პრეზიდიუმის, საკ. ალკკ ცკ-ის და საქართველოს ალკკ ცკ-ის სიგელებით. სხვადასხვა დროს გაზეთის რედაქტორები იყვნენ: გ. ძიგრაშვილი, ა. ანდღულაძე, ვ. კუპრაძე, დ. ვოლსკი, ა. მახათაძე, ვ. მიქაძე, ა. მგელაძე, კ. ჩარკვიანი, ე. ენუქიძე, მ. ცქვიტინიძე, ა. მირცხულავა, ს. აბულაძე, ლ. წერეთელი. დ. მჭედლიშვილი, გ. ფირცალავა, შ. გაგოშიძე, გ. ვარდოსანიძე, მ. კაკაბაძე, გ. გელაშვილი, ა. სანებლიძე, ჯ. ნინუა. ტირაჟი იყო 220 ათასი ცალი. გელაშვილი გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 81.
სპარტაკი (მრავალმნიშვნელოვანი)

სპარტაკი შეიძლება აღნიშნავდეს: სპარტაკი — ძველ რომში მონათა უდიდესი აჯანყების ბელადი; სპარტაკი — ფილმი 1960 წ.; სპარტაკი — ფილმი 2004 წ.; სპარტაკი — სერიალი; სპარტაკი — ახალგაზრდობის რევოლუციური ორგანიზაცია საქართველოში; სპარტაკი — ქართული გაზეთი; სპარტაკი — ტელესერიალი.
გურამ ბათიაშვილი

გურამ აბრამის ძე ბათიაშვილი (დ. 10 იანვარი, 1938, კულაში, სამტრედიის მუნიციპალიტეტი) — დრამატურგი, პროზაიკოსი, საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1987), მსოფლიოს ებრაელთა კონგრესისა (1991, ვიცე-პრეზიდენტი 2018–2021 წწ.) და საერთაშორისო სიონისტური ორგანიზაციის (1993) გამგეობების წევრი. 1962 წელს დაამთავრა თსუ აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი. 1965–1967 მუშაობდა „ლიტერატურულ გაზეთში“, 1984–2018 წლებში რედაქტორობდა ჟურნალ „თეატრსა და ცხოვრებას“, 1993-იდან გამოსცემს გაზეთ „მენორას“. პირველი კრიტიკული წერილი გამოაქვეყნა 1962 ჟურნალ „მნათობში“. თანამედროვე ახალგაზრდობის ცხოვრებას მიუძღვნა პირველი პიესა „ძახილი“ (1969 დაიდგა გორისა და ჭიათურის თეატრებში). აღსანიშნავია აგრეთვე დოკუმენტური დრამა „კოტე მარჯანიშვილის ოთხი დღე“ (1972 დაიდგა ბათუმის დრამატულ თეატრში), „ლალი, სიყვარული და სხვები“ (1976 დაიდგა მოსკოვის ნ. გოგოლის სახელობის თეატრში), „ვალი“ (1976 დაიდგა ქუთაისისა და რუსთავის თეატრებში), „შეთქმულება“ (დაიდგა სოხუმის, ფოთისა და თბილისის თეატრებში), „სოფლის გარდაცვალება“ (1985); ცალკე კრებულად გამოსცა პიესები „ოთხი დღე“ (1972), „სერობის შემდეგ“ (1975), „ვალი“ (1980), „წერილები შვილებს“ (1988), კრებული „დრამატურგია“ (2023). თანამედროვე ლიტერატურისა და თეატრის პრობლემებს მიეძღვნა მისი წიგნები „შენაკადები“ (1977), „კვალი“ (1985). ბათიაშვილმა თარგმნა ნ. ჰიქმეთის, ა. ნესინის, მ. შატროვის, საბაჰათინ ალის და სხვათა ნაწარმოებები. წიგნისათვის „მზე ღრუბლებში“ მიენიჭა საქართველოს მინისტრთა საბჭოს პრემია (1990). ავტორია რომანებისა: „თუ დაგივიწყო, იერუშალაიმ“, „მეათე კაცი“, „ელიგულა და ხავა“, „მზის კარავში“; მონოგრაფიებისა: „ნაზიმ ჰიქმეთი“, „დავით ბენგურიონი“; ჩანაწერების წიგნისა „სახეები და სიტუაციები“. 1981 – საქართველოს მწერალთა კავშირის პრემია 1991 — საქართველოს მინისტრთა საბჭოს პრემია 1998 — ღირსების ორდენი 1998 — საქართველოს სახელმწიფო პრემია დავით კლდიაშვილის სახელობის პრემია [წყარო არ არის მითითებული 308 დღე] პოლიკარპე კაკაბაძის სახელობის პრემია [წყარო არ არის მითითებული 308 დღე] ბორჯომის საპატიო მოქალაქე [წყარო არ არის მითითებული 308 დღე] 2024 — თბილისის საპატიო მოქალაქე ისრაელის პრეზიდენტმა ეზერ ვაიცმანმა საქართველო-ისრაელის ურთიერთობაში შეტანილი მნიშვნელოვანი წვლილისათვის, დააჯილდოვა ღირსების რწმუნებით („თეუდათ ო კარა“). მინიჭებული აქვს „ქართული კულტურის ამაგდარის“ წოდება, ევრაზიის ებრაელთა კონგრესის „ღირსების სიგელი“. [წყარო არ არის მითითებული 308 დღე] ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 328. გურამ ბათიაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი საქართველოს ებრაელთა მსოფლიო კონგრესი ↑ Czech National Authority Database <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863"></a> ↑ „თბილისის საპატიო მოქალაქის წოდება 25 ადამიანს მიენიჭა“. 1tv.ge. ციტირების თარიღი: 5 ოქტომბერი, 2024. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date=-ში (დახმარება)
მესამეული სისტემა

მესამეული სისტემა (პერიოდი) — კაინოზოური ჯგუფის (ერის) პირველი სისტემა (პერიოდი). ტერმინი „მესამეული სისტემა“ შემოიღო იტალიელმა გეოლოგმა არდუინომ 1759 წელს. მესამეული სისტემის ნალექები განლაგებულია ცარცული სისტემის ნალექებზე და დაფარულია ანთროპოგენური (მეოთხეული) სისტემის ნალექებით. 1959 წლიდან ყოფილ სსრკ-ში მესამეული სისტემის (პერიოდის) ნაცვლად გამოყოფენ პალეოგენურ სისტემას (პერიოდი) და ნეოგენურ სისტემას (პერიოდს), რომლებიც ადრე მესამეული სისტემის (პერიოდის) სექციებად (ეპოქებად) ითვლებოდა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 597.
მესაფლავე ხოჭოები

მესაფლავე ხოჭოები (ლათ. Necrophorus) — ხოჭოების გვარი ლეშიჭამიასებრთა ოჯახისა. მათი სხეულის სიგრძე 11-40 მმ აღწევს, ფერად შავია. გავრცელებული არიან ფართოდ (ტროპიკულ აფრიკასა და ავსტრალიის გარდა). იკვებებიან ლეშით. კვერცხებს დებენ პატარა ძუძუმწოვრებისა და ფრინველების ლეშზე, რომელსაც წინასწარ მიწაში ფლავენ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 6.
მესაწოლე

მესაწოლე — მეფის საწოლის მომსახურე და მცველი გაერთიანებულ ფეოდალურ საქართველოში. მესაწოლნი ბევრნი იყვნენ: ხელმწიფის კარის გარიგების მიხედვით „შჳდასი სახლი მესაწოლე არის; და გლეხი რვა სახლია და სხვა ყოველივე — აზნაური“. მესაწოლთა ერთ ჯგუფს „წინამწოლნი“ შეადგენდნენ, რომელთაგან ერთ-ერთს საწოლის ღვთისმშობლის სანიადაგო სანთელ-კანდელი ებარა. როდესაც მეფე სადმე გაემგზავრებოდა, მას „შჳდასივე შუბოსანი“ მესაწოლე მცველად მიჰყვებოდა. მესაწოლეები მესაწოლთუხუცესს ემორჩილებოდნენ. ჯავახიშვილი ივ., ქართული სამართლის ისტორია, წგნ. 2, ნაკვ. 1, ტფ., 1928; სურგულაძე ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 597.
მესაწოლეთუხუცესი

მესაწოლეთუხუცესი — მესაწოლეთა უფროსი, მეფის საწოლის გამგებელი მოხელე გაერთიანებულ ფეოდალურ საქართველოში. მესაწოლეთუხუცესი ემსახურებოდა მეფეს მისი ჩაცმა-მოკზმის დროს. იგი მსახურთუხუცესის უწყებაში შედიოდა და თავისი პატივით ოდნავ ჩამორჩებოდა მოლარეთუხუცესს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 596.
მესეფენი

მესეფენი — ქართული მითოლოგიური პანთეონის გმირები, რომლებიც შავი ზღვის სანაპიროზე მცხოვრებ ქართველ ტომთა წარმოდგენით, მესეფობის პერიოდში (28 ოქტომბრიდან 3 ნოემბრამდე ძველი სტილით) ამოდიან ზღვიდან. მათზეა დამოკიდებული თევზისა და ნადირთ სიმრავლე, ამინდის ცვალებადობა და სხვა. ნადირი მფარველი მესეფენი მართავენ ღრეობებს, ჭამენ და კვლავ აცოცხლებენ ნადირს. მონადირეებს მხოლოდ მათ მიერ შეჭმული და გაცოცხლებული ნადირი ერგება. ტერმინი „მესეფე“ გამრიგებელს, მეუფეს უნდა ნიშნავდეს. ვირსალაძე ე., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 598. კიკნაძე ზ., ქართული მითოლოგია, თბილისი: ბაკმი, 2007. — გვ. 126-127, ISBN 978-99940-27-10-1. ვირსალაძე ე., ქართული სამონადირო ეპოსი, თბ., 1964; ჯავახიშვილი ივ., ქართველი ერის ისტორია, წგნ., 1, თბ., 1960;
დიმიტრი ბათიაშვილი

დიმიტრი (დიმა) ირაკლის ძე ბათიაშვილი (დ. 27 თებერვალი, 1940, თბილისი — გ. 16 ივნისი, 2007, იქვე) — ქართველი კინორეჟისორი. პოლიტიკოს ირაკლი ბათიაშვილის მამა. 1963 წელს დაამთავრა საქართველოს შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტი და მუშაობა დაიწყო საქართველოს ტელევიზიის საბავშვო გადაცემათა რედაქციაში. საქართველოს სატელევიზიო ფილმების სტუდიაში გადაიღო ფილმები: "ფანჯარა" (1965), "გია და ზურა" (1965), "ქერათმიანი ქალიშვილი" (1968), "ბავშვობა" (1970), "მჭედელი" (1971), "სერგო ზაქარიაძე" (1972), "სვანეთი" (1974), "ავლიპი ზურაბიშვილი" (1975, დიდი პრიზი, პრემია და დიპლომი ბათუმში ქართული ფილმების რესპუბლიკურ კინოფესტივალზე, 1976), "სიმებიანი კვარტეტი" (1976), "შნო" (1977), "არასერიოზული კაცი" (1980, 3 პრიზი ერევანში სატელევიზიო ფილმების IX სატელევიზიო ფილმების IX საკავშირო კინოფესტივალზე, 1981), "ფრაგმენტები ქალაქის ცხოვრებიდან" (1984), "ცარიელი ბინა" (1987) და სხვა. გვენცაძე ა., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, გვ. 328, თბ., 1997
ეჩერი

ეჩერი (უნგრ. Ecser) ადგილია პეშტის ადმინისტრაციულ რაიონში, უნგრეთი, ბუდაპეშტის მახლობლად. ტოპონიმი ეჩერი სლოვაკურად ფონეტიკურად (Ečer) გადაიტანება, იმის გამო, რომ ამ რაიონში საკმაოდ მოზრდილი სლოვაკური უმცირესობა ცხოვრობს. დასახლება ბუდაპეშტის სამხრეთაღმოსავლეთში, საერთაშორისო აეროპორტის მახლობლად მდებარეობს. მეზობელი დასახლებები არის მაგლოდი, ვეჩესი, გიომრო და ულო. იქვე, დასახლებასთან ავტოსტრადა და სარკინიგზო ხაზი (ბუდაპეშტი–უისასი-სოლნოკი) გადის. მიუხედავად იმისა, რომ ეჩერი 896 წლიდან არსებობს, ანუ იმ დროიდან უნგრელები საერთოდ ამ მიწაზე მოსულან, წერილობით ძეგლებში ეს დასახლება პირველად მაინც 1315 წლის 15 დეკემბერს მოიხსენიება. ერთ–ერთი ლეგენდის მიხედვით, ამ დასახლების სახელი უნგრელ ტომთა მეთაურ არპადს უკავშირდება; ის ერთხელ აქ შეჩერებულა, შეუსვენია და ადგილის სახელი უკითხავს. ადგილობრივთ ვერაფერი პასუხი გაუციათ, არპადს კი უთქვამთ, რახან ასეა, "ჩერი" ერქვასო, რაც უნგრულად (cser) მუხას ნიშნავს. თურქთა ბატონობის დროს (1526-1686) ეჩერი დაცარიელებულა. პირველმოსახლენი აქ მხოლოდ 1699 წლიდან ჩნდებიან ისევ. (1703-1711) წლებში რაკოცის დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლაში 11 ეჩერელ ჯარისკაცს მიუღია მონაწილეობა. 1700 წლიდან კი აქ გრაფ ანტალ გრასალკოვიჩი დაფუძნებულა, როგორც ეჩერის ადგილმეპატრონე. ადგილის მთავარი ღირსშესანიშნაობაა 1740 წელს აგებული კათოლიკური ეკლესია. ადგილის მცხოვრებთ აქვთ საკუთარი ხალხური ცეკვა, რომელსაც „ეჩერული ქორწილი“ (Ecseri lakodalmas) ჰქვია. ეკლესიის გერბზე გამოსახულია ადგილის სიმბოლო მუხა და „ეჩერული ქორწილი“. ზლატე კლასი (სლოვაკეთი) ქუმბაღი (თურქეთი)
თამაზ ბათიაშვილი

თამაზ ალექსის ძე ბათიაშვილი (დ. 18 მარტი, 1941, თბილისი) — ქართველი მევიოლინე და პედაგოგი. საქართველოს სახალხო არტისტი (1980), პროფესორი (1986), შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი, საქართველოს თეატრალური საზოგადოების წევრი. 1963 წელს დაამთავრა თბილისის ვ. სარაჯიშვილის სახელობის კონსერვატორია, 1966 — ასპირანტურა (პროფესორი შ. შანიძის კლასი). 1963 მუშაობა დაიწყო საქართველოს სახელმწიფო კამერულ ორკესტში (რომლის დაარსების ერთ-ერთი ინიციატორი და მონაწილეცაა) კონცერტმაისტერად, ხოლო 1966 წლიდან — საქართველოს სახელმწიფო სიმებიან კვარტეტთან ერთად კონცერტებს მართავდა ყოფილ სსრკ-ის ქალაქებში და საზღვარგარეთ (გერმანია, ავსტრია, ნიდერლანდები, იტალია, შვედეთი, ფინეთი, ესპანეთი, სამხრეთ ამერიკა, ჩეხოსლოვაკია, საბერძნეთი და სხვა). 1967 წლიდან თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის პედაგოგია. ზ. ფალიაშვილის სახელობის სახელმწიფო პრემიისა (1971) და ვაინერის სახელობის საერთაშორისო კონკურსის ლაურეატი (1973, ბუდაპეშტი, კვარტეტის სხვა წევრებთან — კ. ვარდელთან, ო. ჩუბინიშვილთან, ნ. ჟვანიასთან ერთად). საყვარელიძე ლ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 328. თამაზ ბათიაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
რკინის კაცი (საუნდტრეკი)

რკინის კაცი (ინგლ. Iron Man) — მუსიკალური ალბომი, რომელშიც შეტანილია მუსიკალური თემები 2008 წლის ფილმიდან „რკინის კაცი“. მათი კომპოზიტორია რამინ ჯავადი. დისკი გამოვიდა 2008 წლის 6 მაისს. ყველა კომპოზიციის ავტორია რამინ ჯავადი, გარდა მითითებულისა. საუნდტრეკი Amazon-ზე SoundtrackNet SoundtrackINFO საუნდტრეკის მიმოხილვადაარქივებული 2016-03-03 საიტზე Wayback Machine. საიტზე Tracksounds ↑ http://www.allmusic.com/album/iron-man-original-motion-picture-soundtrack-mw0000786391