laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ქრისტეფორე არაქელოვი

ქრისტეფორე არაქელოვი (დ. 6 ნოემბერი, 1915, ჩარდახლო, შამქორის რაიონი, აზერბაიჯანი — გ. 1995) — აზერბაიჯანელი მეცნიერი, მუსიკოსი, პედაგოგი, ხელოვნებათმცოდნე. დაიბადა ჩარდახლოში, შამქორის რაიონში, აზერბაიჯანში. დაამთავრა თბილისის ვანო სარაჯიშვილის სახელობის სახელმწიფო კონსერვატორიის თეორიულ–საკომპოზიციო ფაკულტეტი, ხოლო 1953 წელს ასპირანტურა. ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას ფოთის (1937–1939 წწ.) და თბილისის (1940–1966 წწ.) სამუსიკო სასწავლებლებში. 1950 წლიდან კითხულობდა თბილისის ვანო სარაჯიშვილის სახელობის სახელმწიფო კონსერვატორიაში მუსიკალური ნაწარმოებების ანალიზისა და ქართული ჰარმონიის კურსს. იგი სწავლობდა რუსულ–ქართული მუსიკალური ურთიერთობის საკითხებს, და ეწეოდა სარედაქციო მუშაობას. გარდა ამისა იგი არის მრავალი სამეცნიერო ნაშრომისა და კრიტიკული წერილის ავტორი. მონაწილეობდა II მსოფლიო ომში. მიღებული აქვს სახელმწიფო და საბრძოლო ჯილდოები. საბჭოთა კავშირის კომპოზიტორთა კავშირი, წევრი (1963) 1979 - საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე 1967 - საქართველოს დამსახურებული პედაგოგი ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 187. ქრისტეფორე არაქელოვი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ ქრისტეფორე არაქელოვი
ომარ კიკვიძე

ომარ კიკვიძე (დ. 13 დეკემბერი, 1961, ქუთაისი) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი, პედაგოგი. 1978 წლიდან იყო მუსხელიშვილის სახელობის ქუთაისის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ავტომექანიკური ფაკულტეტის სტუდენტი. 1980 წლიდან სწავლა გააგრძელა და 1984 წელს დაამთავრა ბაუმანის სახელობის მოსკოვის სახელმწიფო ტექნიკური უნივერსიტეტი, „მანქანების დინამიკა და სიმტკიცე“ სპეციალობით. 1989 წელს დაამთავრა მსტუ-ს ასპირანტურა „მყარი დეფორმირებადი სხეულების მექანიკა“ სპეციალობით. 1992-1995 წლებში იყო რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის ბლაგონრავოვის სახელობის მანქანათმცოდნეობის ინსტიტუტის დოქტორანტი. 1984-1986 წლებში იყო მუსხელიშვილის სახელობის ქუთაისის სახელმწიფო ტექნიკური უნივერსიტეტის მასალათა გამძლეობის კათედრის ასისტენტი. 1989-1992 წლებში ლითონების წნევით დამუშავების კათედრის გამგე. 2004-2006 წლებში მშენებლობის კათედრის გამგე. 1997-2005 წლებში სამაგისტრო სწავლების ფაკულტეტის დეკანი. 2006 წლიდან აკაკი წერეთლის სახელმწიფო უნვიერსიტეტის მექანიკა-მანქანათმშენებლობის დეპარტამენტის პროფესორი. 2011-2012 წლებში სამეცნიერო ჟურნალის „აკაკი წერეთლის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მოამბე“ სარედაქციო კოლეგიის წევრი. მოღვაწეობდა ესენოვის სახელობის კასპიის ტექნოლოგიებისა და ინჟინერინგის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. მისი სამეცნიერო ინტერესთა სფეროა მყარი დეფორმირებადი სხეულების მექანიკა, ტექნილოგიური მექანიკა, მასალებისა და კონსტრუქციის ელემენტების არადრეკადი დეფორმირება, თერმოდრეკადი ღეროების გეომეტრიულად არაწრფივი ამოცანები, არაწრფივი-ბლანტი-განმტკიცებადი მასალების არხებში დინების გაანგარიშების მეთოდების დამუშავება, ფორმის მეხსიერების მასალებისა და კონსტრუქციის ელემენტების არადრეკადი დეფორმირების გაანგარიშება, სადაც, მასალის მდგრადობის ინტეგრალური პირობის საფუძველზე მიღებულია განმსაზღვრელი განტოლებები არადრეკადი დეფორმირებისათვბის თერმომექანიკური დატვირთვისას. გამოქვეყნებული აქვს 86 სამეცნიერო სტატია. 1997 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაციის თემა — „ფორმის მეხსიერების მქონე მასალებისა და კონსტრუქციის ელემენტების არადრეკადი დეფორმირების ანგარიში.“ კონტურული იარაღებით დამუშავების ეფექტიანობა : მონოგრაფია ქუთაისი, აკაკი წერეთლის სახელმწ. უნ -ტის გამ-ბა, 2014 გვ. 151- ISBN: 9789941455896 საქართველოს მათემატიკოსები და მექანიკოსები: ბიოგრაფიული ცნობარი/ნოდარ მახვილაძე თბ., 2016 გვ. 235-236 ომარ კიკვიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ ომარ კიკვიძე
ანა დანელია

ანა დანელია (დ. 13 ოქტომბერი, 1975, ლეხაინდრავო, მარტვილი) — ქართველი მათემატიკოსი. ანა დანელია დაიბადა 1975 წელს, ლეხაინდრავოში. 1997 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მექანიკა–მათემატიკის ფაკულტეტი. 1999-2006 წლებში იყო საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის თანამშრომელი. 2006 წლიდან არის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასისტენტ–პროფესორი. მან ადრეულ ასაკში გამოავლინა მათემატიკური ნიჭი. 18 წლის ასაკში ჰქონდა მიღებული სამეცნიერო შედეგი რიცხვთა თეორიაში. მისი სამეცნიერო შრომები ეძღვნება ჰარმინიული ანალიზის პრობლემებს, კერძოდ შეუღლებულ ფუნქიებთან დაკავშირებით სხვადასხვა საკითხებს. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 309. ანა დანელია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ ანა დანელია
ნუგზარ ალექსიძე

ნუგზარ ალექსიძე (დ. 9 ივნისი, 1935, სენაკი) — ქართველი ბიოლოგი, მეცნიერი. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბიოლოგიის ფაკულტეტი 1959 წელს.1973-2007 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბიოქიმიისა და ბიოტექნოლოგიის კათედრის გამგე. 1979 მიენიჭა პროფესორის წოდება. 1999 წლიდან საქართფველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ბიოლოგიის განყოფილების აკადემიკოს-მდივნის მოადგილე. 300-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი აქვს გამოქვეყნებული, მათ შორის 8 სახელმძღვანელო, 4 მეთოდურიმითითება და მონოგრაფიები. შეყვანილია მსოფლიოს 500 გამოჩენილ მეცნიერთა სიაში. 2002 — პეტრე ქომეთიანის სახელობის პრემია 1996 — ღირსების ორდენი 1995 — ივანე ჯავახიშვილის სახელობის მედალი 1990 — შრომის ვეტერანის მედალი 1976 — ივანე ჯავახიშვილის სახელობის მედალი ნუგზარ ალექსიძე, „ზოგადი ბიოქომიის საფუძვლები“, თბილისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2005, გვ. 520 ნუგზარ ალექსიძე, „ეკოლოგიური ბიოქიმიის საფუძვლები“, თბილისი, 1999, გვ. 285 ნუგზარ ალექსიძე, „ეკოლოგიური კატასტროფებიი“, თბილისი, 1997, გვ. 56 ნუგზარ ალექსიძე, „ნეიროქიმიის საფუძვლები“, თბილისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 1992, გვ. 256 ნუგზარ ალექსიძე, „ეხსიერების ბიოქიმიური მექანიზმების შესახებ“ თბილისი, მეცნიერება, 1966, გვ. 79 ნუგზარ ალექსიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ნუგზარ ალექსიძე ↑ 1.0 1.1 https://tsu.ge/ka/library/lib-authors/10108
გაი კავასაკი

გაი კავასაკი (დ. 30 აგვისტო, 1954) — ამერიკელი მწერალი, მარკეტოლოგი. დაიბადა 1954 წლის, 30 აგვისტოს ჰონოლულუ, ჰავაიში. მშობლები ჰონოლულუს მიღმა უბანში ცხოვრობდა, რომელსაც სახელწოდებაც კალიჰის ველი იყო. მისი მამა სახელად დიუკი, მეხანძრედ და სახელმწიფოს მუშაკად მუშაობდა ხოლო დედა კი დიასახლისი იყო. სწავლობდა ოილანის სკოლაში რომელიც დაამთავრა 1972 წელს, რის შემდეგადაც მან ჩააბარა სთენფორდის უნივერსიტეტში და დაამთავრა 1976 წელს, ფაკულტეტი: ბაკალავრის ხარისხი ფსიქოლოგიაში. 1983 წელს დაიწყო მუშაობა კომპანია apply, მისი თანამემამულე მაიკ ბოიჩის მეშვეობით, სადაც 4 წელი მუშაობდა. კავასაკიმ დატოვა ACIUS 1989 წელს, თავისი მეტყველების და მწერლობის კარიერის გასაგრძელებლად. 1990 წელს მან დაწერა სვეტები რომლებიც წარმოდგენილი იყო ჟურნალ: Forbes და MacUser. გაი კავასაკი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ↑ SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ Discogs — 2000. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q504063"></a> ↑ Babelio — 2007. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2877812"></a>
ოთარ შუბითიძე

ოთარ შუბითიძე (დ. 27 ივნისი, 1932, ქუთაისი, საბჭოთა კავშირი) — ქართველი გეოგრაფი, ინჟინერი, მკვლევარი. დაიბადა და გაიზარდა ქუთაისში. ოდესის ჰიდრომეტეოროლოგიური ინსტიტუტი დამთავრებული აქვს ხმელეთის ჰიდროლოგიის სპეციალობით. 1976 წლიდან მუშაობდა კოლხეთის ჰიდრომეტეოროლოგიისა და გარემოს მონიტორინგის ცენტრის უფროსად. აგრეთვე იგი იყო ქუთისის პოლიტექნიკური უნივერსიტეტის დოცენტი. მისი კვლევის შედეგები ასახულია სამეცნიერო სტატიებში. 1970-იან წლებში აქტიურად მონაწილეობდა კოლხეთის დაბლობის სასოფლო-სამეურნეო ათვისების მეცნიერულ დამუშავებაში. ამ საკითხებზე, ქართველ მეცნიერებთან ერთად, გამოქვეყნებული აქვს ნაშრომები ქართულ, რუსულ და ინგლისურ ენებზე. მუშაობდა დასავლეთ საქართველოს ბუნებრივი რესურსების რაციონალურად გამოყენების საკითხებზე, კერძოდ, მდინარეთა და ქარის ენერგეტიკულ რესურსები, რადიაციული ბალანსი და სხვ. გარდა ამისა, ჟურნალ-გაზეთებში ბეჭდავდა სამეცნირო-პოპულარული ხასიათის წერილებს კლიმატზე, ამინდის თავისებურებებზე, ეკოლოგიაზე და სხვ. იგი გახლავთ ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატი, დოცენტი. 1985 წელს დაცული აქვს საკანდიდატო დისერტაციის თემა „რიონის კალაპოტის პროცესები“. 1982 — საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი ოთარ შუბითიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ ოთარ შუბითიძე
ალინა აბაშმაძე

ალინა აბაშმაძე (დ. 5 აგვისტო, 1945) — ქართველი რეჟისორი, ფილოლოგი. ალინა აბაშიძე დაიბადა 1945 წლის 5 აგვისტოს, თბილისში. 1967 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დასავლეთ ევროპის ენებისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი და 1974 წელს შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტი. მუშაობდა "ქართულ ფილმში" რეჟისორის ასისტენტად. გადაიღო სატელევიზიო დოკუმენტური ფილი "ალექსი მაჭავარიანი" 1976 წელს, ქართლოსიანთა დინასტიის დამაარსებლის-ფარნავაზის ცხოვრების ერთი დრამატული მომენტი დაედო საფუძვლად "ქართული ფიმის" გაერთიანება "დებიუტში" დადგმულ ფილმს "ქართლოსიანთა საკურთხეველი". ქართული კონო, 1896-2011, თბ. 2011, გვ. 30; ალინა აბაშმაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
კობა კიკნაველიძე

კობა კიკნაველიძე (დ. 16 ივლისი, 1966) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი, პედაგოგი. 1992 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი. 1992-1993 წლებში თბილისის სამედიცინო აკადემია, ზოგადი ქირურგია, ექიმი-ინტერნი. 1993-1995 წლებში თბილისის უროლოგიის ინსტიტუტის, ორდინატორი. 1995-2000 წლებში უროლოგიის ეროვნული ცენტრი მეცნიერ-თანამშრომელი. 2000-2011 წლებში უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 2003-2004 წლებში მანჰაიმის საუნივერსიტეტო კლინიკია უროლოგიის დეპარტამენტი. 2007-2009 წლებში კლინიკა „მერამედი“-ის ექიმი-უროლოგი. 2009-2011 წლებში კლინიკა „გიდმედი“-ის, ექიმი-უროლოგი. 2011-2017 წლებში იყო დასავლეთ საქართველოს ინტერვენციული მედიცინის ცენტრიში უროლოგი. 2017-2019 წლებში დასავლეთ საქართველოს ონკოლოგიის ცენტრში უროლოგი. 2011 წლიდან დასავლეთ საქართველოს ინტერვენციული მედიცინის ცენტრი, უროლოგია, განყოფილების ხელმძღვანელი. 2011-2015 სამედიცინო დირექტორი. 2015-2019 წლებში დასავლეთ საქართველოს ონკოლოგიის ცენტრი, სამედიცინო დირექტორი. 2015-2019 წლებში აკაკი წერეთლის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, მიწვეული სპეციალისტი. 2019 წლიდან ასისტენტ პროფესორი. კვლევის თემა: პროანგიოგენური ზრდის ფაქტორების ექსპრესია პროსტატის კიბოს დროს. საქართველოს მეცნიერებათა დოქტორები, 1992-2006/შემდგ. და რედ.: ირინა ჯაფარიძე. თბ., 2012.გვ. 338; აკაკი წერეთლის სახელმწიფო უნივერსიტეტი კობა კიკნაველიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ კობა კიკნაველიძე
ჯემალ გაბაიძე

ჯემალ გაბაიძე (დ. 24 აგვისტო, 1948, ხიხაძირი) — ქართველი გეოგრაფი და პედაგოგი. მსახურობდა საბჭოთა არმიის რიგებში 1970 წლიდან. არმიიდან დემობილიზაციის შემდეგ მუშაობა დაიწყო სოფელ ფუშრუკაულის არასრულ საშუალო სკოლაში გეოგრაფიის მასწავლებლად. მუშაობდა ბათუმის სახელმწიფო პედაგოგიურ ინსტიტუტში გეოგრაფიის კათედრის ლაბორანტად 1978 წლიდან. კათედრის მასწავლებლად 1980 წლიდან. 1982-1986 წწ. იყო ვახუშტი ბაგრატიონის გეოგრაფიის ინსტიტუტის ეკონომიკური და სოციალური გეოგრაფიის განყოფილების მაძიებელი, პროფესორ რ. კვერენჩხილაძის ხელმძღვანელობით. 1992-1993 წწ. გეოგრაფიის კათედრის მოადგილის მოვალეობას ასრულებდა. ნამუშევარი აქვს თემაზე „აჭარის ავტონომიური რესუბლიკის ტრანსპორტი და კავშირგაბმულობა“. გამოქვეყნებული აქვს 10-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი. კითხულობს ლექციებს ტოპოგრაფია-კარტოგრაფიაში, საქართველოს ეკონომიკურ და სოციალურ გეოგრაფიაში და სხვ. ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი, თბილისი, 2003, გვ. 52 ჯემალ გაბაიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ზურაბ ადამია

ზურაბ ადამია (დ. 1 მაისი, 1949) — ქართველი ფიზიკოსი. ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი და პროფესიონალი ექსპერიმენტატორი. ზურაბ ადამიამ 1973 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1990 წელს (საბჭოთა კავშირის დროს) ВАК-ის დადგენილებით მიენიჭა უფროსი მეცნიერ-თანამშრომლის წოდება. მონაწილეობა აქვს მიღებული საერთაშორისო, რესპუბლიკურ და ადგილობრივ კონფერენციებში და ფლობს 3 პატენტს. 1989 წელს ჩიკაგოს უნივერსიტეტთან ერთობლივი კვლევა აქვს ჩატარებული. Institute of High Pressure Physics (Academy of Sciences – WARSAW)-ში იყო მიწვეული 1997 წელს. 2012 წელს შექმნა უნიკალური ფიზიკის ლაბორატორია საქართველოს უნივერსიტეტში, სადაც თანამედროვე ინფორმაციული ტექნოლოგიები იქნა გამოყენებული.2017 წელს მან საშუალო სკოლისთვის National Instruments ტექნოლოგიების შესწავლის აპარატურა და პროგრამები დაამზადა საქართველოს უნივერსიტეტთან ერთად. გამოქვეყნებულიაქვს 61 სამეცნიერო შრომა, მათ შორის, 19 იმპაქტ-ფაქტორის მქონე ჟურნალებში. 2012 წლიდან მუშაობს საქართველოს უნივერსიტეტში, და კითხულობს საგნებს რომლებიც აირს: მექანიკა, ელექტროობა და მაგნეტიზმი, თერმოდინამიკა და რადიოტექნიკა. თეორიული კურსები: ნახევარგამტარების საფუძვლები, წრედთა თეორია, ანალოგური ელექტრონიკა, ციფრული ელექტრონიკა, მიკროპროცესორები, სისტემების მოდელირება და კონტროლი, LabView დაპროგრამირება, სიგნალები და სისტემები. არის ასოცირებული პროფესორი: საქართველოს უნივერსიტეტის ინფორმატიკის, ინჟინერიის და მათემატიკის სკოლაში. ზურაბ ადამია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
გულნარა სიხარულიძე

გულნარა სიხარულიძე (დ. 1951) — ქართველი მოცეკვავე. 1961-1969 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო ქორეოგრაფიულ სასწავლებელში. 1868 წელს (ჯერ კიდევ ქორეოგრაფიულ სასწავლებელში მოსწავლემ) მუშაობა დაიწყო საქართველოს ხალხური ცეკვის სახელმწიფო აკადემიურ ანსამბლში. შეასრულა ანსამბლის რეპერტუარის მრავალი წამყვანი პარტია ცეკვებში: „ყარაჩოხელი“, „ებრაული“, „ბერძნული“, „აზერბაიჯანული“, „სომხური“, „აფხაზური“, „ხევსურული“ და სხვა. 1982 წლიდან ეწეევა პედაგოგიურ მოღვაწეობას. ღირსების ორდენი საქართველოს სახალხო არტისტი თბილისი: ენციკლოპედია, თბილისი, 2002, გვ. 833 თამაზ ყიფიანი, თენგიზ გაჩეჩილაძე, გურამ სიმონიშვილი, წიგნი ღირსებისა, ტ. 1, თბილისი, 2000, გვ. 283 გულნარა სიხარულიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
მუდმივი დენი

მუდმივი დენი — ელექტრული მუხტის ცალმხრივი ნაკადი. ელექტროქიმიური ელემენტი არის მუდმივი დენის მშვენიერი მაგალითი. მუდმივი დენი შეიძლება გადიოდეს გამტარში, მაგალითად სადენში, მაგრამ ასევე შეიძლება გავიდეს ნახევარგამტარში, დიელექტრიკში (იზოლატორში) ანაც ვაკუუმშიც ელექტრონის ან იონის სხივის ფორმით. მუდმივი დენი მიედინება მუდმივი მიმართულებით, რაც განასხვავებს მას ცვლადი დენისგან. ამ ტიპის დენის ასაღწერად ადრე გამოიყენებოდა ტერმინი გალვანური დენი. ინგლისურში ცვლადი და მუდმივი დენის მაგიერ ხშირად გამოიყენება აბრევიატურა DC და AC. მუდმივი დენი შეიძლება იყოს მიღებული ცვლადი დენისგან რექტფიკატორის გამოყენებით, რომელიც შეიცავს ელექტრონულ ელემენტებს (ჩვეულებრივ) ან ელექტრომექანიკურ ელემენტებს (ისტორიულად), რომლებიც დენს მხოლოდ ერთი მიმართულებით დინების საშუალებას აძლევს. მუდმივი დენი ინვერტორის საშუალებით შეიძლება გარდაიქმნას ცვლად დენად. მუდმივ დენს აქვს მრავალი დანიშნულება: ბატარეების დატენვა, არის კვების წყარო ელექტრონული სქემებისთვის, ძრავებისთვის, ფოტოდიოდებისთვის და სხვა. მუდმივი დენის საშუალებით მოწოდებული დიდი რაოდენობით ელექტროენერგია გამოიყენება ალუმინის დასადნობად და სხვა ელექტროქიმიური პროცესებისთვის. ასევე გამოიყენება ზოგიერთ რკინიგზაზე, განსაკუთრებით ქალაქებში. მუდმივი დენი პირველად წარმოიქმნა 1800 წელს იტალიელი ფიზიკოსი, ალესანდრო ვოლტას ბატარეის, ვოლტას სვეტის მიერ. დენი როგორ მიედინებოდა ჯერ არ იყო ცნობილი. ფრანგი ფიზიკოსი ანდრე-მარი ამპერი ვარაუდობდა რომ დენი მოძრაობდა ერთი მიმართულებით, დადებითიდან უარყოფითისკენ. როდესაც ფრანგმა ინსტრუმენტების მწარმოებელმა იპოლიტე პიქსიმ ააშენა პირველი ელექტროდინამო 1832 წელს, მან აღმოაჩინა, რომ როდესაც გამოყენებული მაგნიტი გადიოდა მავთულის ხვევების გვერდით, ყოველ ნახევარ ბრუნვაში ელექტროენერგიის ნაკადი იცვლიდა მიმართულებას, წარმოქმნიდა ცვლად დენს. ამპერის შეთავაზების მიხედვით, პიქსიმ დაამატა კომუტატორი, სადაც ლილვის კონტაქტები და კომუტატორის „ფუნჯები“ ერთად მუშაობს როგორც ჩამრთველი, რათა წარმოქმნას მუდმივი დენი. ↑ Andrew J. Robinson, Lynn Snyder-Mackler (2007). Clinical Electrophysiology: Electrotherapy and Electrophysiologic Testing, 3rd, Lippincott Williams & Wilkins, გვ. 10. ISBN 978-0-7817-4484-3.  ↑ N. N. Bhargava and D. C. Kulshrishtha (1984). Basic Electronics & Linear Circuits. Tata McGraw-Hill Education, გვ. 90. ISBN 978-0-07-451965-3.  ↑ National Electric Light Association (1915). Electrical meterman's handbook. Trow Press, გვ. 81.  ↑ Alessandro Giuseppe Antonio Anastasio Volta – grants.hhp.coe.uh.edu. ციტირების თარიღი: 2017-05-29 ↑ Breithaupt, Jim (2010). Physics. Palgrave Macmillan, გვ. 175. ISBN 9780230231924.  ↑ Pixii Machine invented by Hippolyte Pixii, National High Magnetic Field Laboratory. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-09-07. ციტირების თარიღი: 2008-06-12
ავტოლიკე

ავტოლიკე (ბერძ. Αὐτόλυκος — „მარტოხელა მგელი“), ავტოლიკოსი — დეიმაქეს შვილი, ასირიელი გმირი, არგონავტი, რომელიც უწინ ჩამორჩა ამაძონებზე სალაშქროდ მიმავალ ჰერაკლეს (ორ ძმასთან ერთად). ითვლებოდა ქალაქ სინოპის დამაარსებლად. იქვე იყო მისი კულტი. გელოვანი ა., „მითოლოგიური ლექსიკონი“, თბილისი, 1983, გვ. 32
დეიმაქე

დეიმაქე (ძვ. ბერძნ. Δηιμάχος) — პერსონაჟი ბერძნული მითოლოგიიდან. ტრიკის (თესალიის) მმართველი. ოთხი ვაჟის მამა, ჰერაკლეს თანამგზავრები (ფრონიუსი, დემოლეონტი, ავტოლიკე და ფლოგიუსი), რომელიც წავიდა ამაძონის სარტყელის მოსაძიებლად და დარჩა იქ და მოგვიანებით შეუერთდა არგონავტებს. აპოლონიუსის ცნობით, მისი სამი ვაჟის სახელებია დეიმონტი, ავტოლიკუსი და ფლოგიუსი. ↑ გელოვანი ა., „მითოლოგიური ლექსიკონი“, თბილისი, 1983, გვ. 32 ↑ Гигин. Мифы 14 (с.35) ↑ Аполлоний Родосский. Аргонавтика II 949
ავტოლიკე პიტანელი

ავტოლიკე პიტანელი (ძვ. ბერძნ. Αὐτόλυκος ὁ Πιταναῖος, დ. დაახ. ძვ. წ. 360 — გ. დაახ. ძვ. წ. 290) — ძველი ბერძენი ასტრონომი და მათემატიკოსი. ავტოლიკეს ეკუთვნის ტრაქტატები „მოძრავი სფეროს შესახებ“ (ძვ. ბერძნ. περὶ κινουµένης σφαίρας) და „აისისა და დაისის შესახებ“ (ძვ. ბერძნ. περὶ ἐπιτολῶν καὶ δύσεων). ორივე მათგანი ეხება სფერული გეომეტრიის საკითხებს, ასტრონომიაში გამოსაყენებლად. ეს ტრაქტატები არის უძველესი მათემატიკური ნაშრომები, რომლებიც დღემდე შემორჩა. ავტოლიკე სწავლობდა ღერძის ირგვლივ თანაბრად მბრუნავ სფეროს და მასზე წრიულ მონაკვეთებს: მერიდიანებს, პარალელებს და ეკლიპტიკის დახრილ წრეს. თუმცა ახსნა წარმოებს წმინდა გეომეტრიული ენით და მასში ასტრონომიული ტერმინები არ გამოიყენება. ჰორიზონტის ცნების შემოღებით, ავტოლიკე განიხილავს სფეროს ზედაპირზე წერტილების მოძრაობას მასთან მიმართებაში. ჰორიზონტის სხვადასხვა პოზიციების შესწავლისას, როდესაც ის ღერძის პერპენდიკულარულია, გადის პოლუსებზე და დახრილია ღერძისკენ. ასევე შესწავლილია ეკლიპტიკაზე მდებარე წერტილების აღმა- და დაღმასვლები. ავტოლიკის ნაშრომები არაბულად ითარგმნა IX-X საუკუნეების დასაწყისში, როდესაც აღმოსავლელი მეცნიერები პირველად დაინტერესნდენ ძველი ბერძნული თხზულებებით. ტრაქტატი „მოძრავი სფეროს შესახებ“ თარგმნა ისჰაკ იბნ ჰუნაინ ან-ნასრანიმ, ტრაქტატი „მზის ამოსვლისა და მზის ჩასვლის შესახებ“ — კუსტა იბნ ლუკა ალ-ბაალბაკიმ. აღნიშნული თარგმანები მალევე შესწავლილ იქნა ცნობილი მათემატიკოსის ტაბიტ იბნ ქორის მიერ. მოგვიანებით, XIII საუკუნეში, ნასირ ად-დინ ატ-ტუსმა კომენტარი გააკეთა ავტოლიკის ნაშრომებზე. მის საპატივცემულოდ მთვარის კრატერს ეწოდა მისი სახელი ავტოლიკე. Греческий текст со схолиями (1885) Серия «Collection Budé»: Autolycos de Pitane. La Sphère en mouvement. Levers et couchers héliaques. Testimonia. Texte établi et traduit par G. Aujac, avec la collaboration de J.-P. Brunet et R. Nadal. 2e tirage 2002. 340 p. ISBN 978-2-251-00071-8 Автолик Питанский. О движущейся сфере. Пер. И. П. Рушкина. Scripta Antiqua VI (2017), 577. Автолик Питанский. О восходах и заходах. Пер. И. П. Рушкина. Schole 17.1 (2023) 401-463. Матвиевская Г. П. Очерки истории тригонометрии. Ташкент: Фан, 1990. Матвиевская Г. П. Сферика и сферическая тригонометрия в древности и на средневековом востоке. Развитие методов астрономических исследований, Вып.8, Москва-Ленинград, 1979. ↑ 1.0 1.1 Deutsche Nationalbibliothek Record #118924044 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a> ↑ 2.0 2.1 2.2 MacTutor History of Mathematics archive — 1994. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q547473"></a>
კუსებურასებრნი

კუსებურასებრნი (ლათ. Pentatomidae) — მწერების ოჯახი ნახევრადხეშეშფრთიანების რიგისა. აქვს მრავალგვარი ფორმის 3-41 მმ სიგრძის სხეული, 5-, იშვიათად 6-ნაწევრიანი ულვაში, რომელიც თავის ქვედა მხარეზეა მიმაგრებული. მწერების საკმაოდ დიდი ოჯახია და მოიცავს 900-მდე გვარის 4700-ზე მეტ სახეობას. საქართველოში ამ ოჯახიდან გვხვდება აზიური ფაროსანა (2015 წლიდან), აგრეთვე ადრე ამ ოჯახში შემავალი 3 სახეობა: მავნე კუსებურა (Eurygaster integriceps), ავსტრალიური კუსებურა (Eurygaster austriaca) და მავრული კუსებურა (Eurygaster maurus). კუსებურასებრთა შორის ბევრი სოფლის მეურნეობის მავნებელია. მავნე კუსებურა აზიანებს მარცვლოვანებს, Nezara viridula — ბამბის ბუჩქს, Eurydema-ს გვარის სახეობები — ბოსტნის ჯვაროსან მცენარეებს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 87. ↑ Family Pentatomidae - Stink Bugs. Bugguide.net. ციტირების თარიღი: 26 თებერვალი, 2018. ↑ Robert G. Foottit, Peter H. Adler Insect Biodiversity: Science and Society, John Wiley and Sons, 2009, ISBN 1-4051-5142-0 ↑ აზიური ფაროსანა. სურსათის ეროვნული სააგენტო. nfa.gov.ge. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-07-28. ციტირების თარიღი: 28 ივლისი, 2020.
ავტოლიკე (მრავალმნიშვნელოვნება)

საკუთარი სახელი ავტოლიკე (ძვ. ბერძნ. Αὐτόλῠκος — „მარტოხელა მგელი“) შეიძლება აღნიშნავდეს შემდეგს: ავტოლიკოსი — ბერძნულ მითოლოგიაში ჰერმესისა და ქიონის ვაჟი. ავტოლიკე — ძველ ბერძნულ მითოლოგიაში დეიმაქის ვაჟი, სინოპის დამაარსებელი. ავტოლიკე პიტანელი — ძველი ბერძენი ასტრონომი და მათემატიკოსი. ავტოლიკე — მთვარის კრატერი.
რაკეტა-მატარებელი

რაკეტა-მატარებელი — მრავალსაფეხურიანი (2-4) ბალისტიკური რაკეტა, რომლის დანიშნულებაა კოსმოსში დედამიწის ხელოვნური თანამგზავრების, ავტომატური საპლანეტათშორისო კოსმოსური ხომალდებისა და სხვათა გაყვანა. ენერგეტიკული მახასიათებლებისა და სასარგებლო ტვირთის ორბიტაზე გაყვანის მიხედვით არის მსუბუქი (500 კგ-მდე), საშუალო (10 ტ-მდე), მძიმე (100 ტ-მდე) და ზემძიმე (100 ტ-ზე მეტი). რაკეტა-მატარებელის პირველ საფეხურებზე საწვავად უმეტესად ნავთს ან თხევად ჟანგბადს იყენებენ. მაღალი საფეხურის რაკეტულ ძრავებში — სათბობის მაღალდუღებად კომპონენტებს, აგრეთვე თხევად წყალბადსა და ჟანგბადს. რაკეტა-მატარებლებს აქვთ შედარებით მცირე მასა და საწვავის დიდი მარაგი — 85-90% სასტარტო მასისა, რომელიც ათეულებიდან ათასეულ ტონამდე აღწევს. რაკეტა-მატარებლის მოძრაობის ხანგრძლივობა აქტიურ უბანზე შეიძლება 15-18 წთ-ს აღწევდეს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 296.
ლევან მებონია

ლევან მებონია (დ. 23 ოქტომბერი, 1956, წალენჯიხა, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი ინჟინერი და კავკასიის რეგიონში ერთ-ერთი უდიდესი ჰიდროელექტროსადგურის ენგურის კაშხლის დირექტორთა საბჭოს თავმჯდომარე. ლევან მებონიამ 1978 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ენერგეტიკის ფაკულტეტი, მოგვიანებით 2014–2018 წლებში ამავე მიმართულებით აიღო დოქტორის ხარისხი. 1981 წელს გაიარა სარელეო დაცვისა და ავტომატიკის კურსი სანქტ-პეტერბურგში, კვალიფიკაციის ამაღლების კურსი გაიარა მოსკოვშიც, ხელმძღვანელი მუშაკების კვალიფიკაციის ამაღლების საკავშირო ინსტიტუტში 1985 წელს. 1979–1981 წლებში მუშაობდა მშენებარე ენგურჰესის ელექტრო საამქროს ინჟინრად, შემდგომ 1981–1984 წლებში იყო ელექტრული ლაბორატორიის უფროსი, 1984–1991 წლებში მუშაობდა ენგურის ჰესების კასკადის საწარმოო-ტექნიკური განყოფილების უფროსად. შემდგომ კი ენგურის ჰესების კასკადის მთავარი ინჟინრის მოადგილედ, ხოლო 1992 წელს დაინიშნა „ენგურჰესის“ მთავარ ინჟინრად. 2001–2002 წლებში „ენგურჰესის“ დირექტორის მოვალეობის შემსრულებელი იყო, 2003 წლამდე კი დირექტორი. 2005 წლიდან არის დირექტორთა საბჭოს თავმჯდომარე. მისი დირექტორთა საბჭოს თავმჯდომარობის პერიოდში ჩატარდა ენგურჰესის რეაბილიტაციის პროექტი, რომელიც სიდიდიდან გამომდინარე, მიმდინარეობდა სამ ეტაპად, პირველი ეტაპი 2003-დან 2009 წლამდე გაგრძელდა. სწორედ ამ დროს სამი აგრეგატის რეაბილიტაცია მოხდა, დანარჩენ ელექტრომოწყობილობებს კი სარემონტო სამუშაოები ჩაუტარდა. გარდა ამისა, 2006 წელს, ენგურჰესის კაშხლისა და სადერივაციო გვირაბის რეაბილიტაციასთან ერთად, სხვა მნიშვნელოვანი სამუშაოები ჩატარდა. შესაბამისად, 2015 წელს რეაბილიტაციის სამი ფაზა დასრულდა, მეოთხე ეტაპი კი 2016 წელს დაიწყო და გარკვეული სამუშაოები 2020–2021 წლებშიც დაემატა. ამ ყველაფრის შედეგად ენგურჰესი და ვარდნილჰესი დღეს გამართულად მუშაობს. ლევან მებონია არის ორგზის ღირსების ორდენის მფლობელი, მას 2009 წელს გადაეცა ვახტანგ გორგასლის მესამე ხარისხის ორდენი. ლევან მებონია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ენგურჰესის ოფიციალური ვებგვერდი ინფორმაცია ლ. მებონიას შესახებ ენგურჰესის ვებგვერდზე
ელიფსისი

ელიფსისი (ძვ. ბერძნ. ἔλλειψις, élleipsis – გამოტოვება, გამოვარდნა) — მეტყველების პროცესში ან წერილობით ტექსტში დაკლება სიტყვის ან სიტყვებისა, რომლებიც ადვილად საგულისხმებელია კონტექსტით ან სამეტყველო სიტუაციით. ელიფსისი მეტყველებას სისხარტესა და ლაკონიურობას ანიჭებს. როგორც სტილისტიკური ხერხი, ელიფსისი ფართოდ გამოიყენება ორატორულ ხელოვნებასა და მხატვრულ ლიტერატურაში წინადადების მხატვრული გაცხოველების მიზნით. ელიფსისის შედეგად მიიღება არასრული წინადადებები, ნაკლული კონსტრუქციები, მაგრამ ინფორმაციის სიზუსტე დაცულია. ელიფსისის ნიმუშია შოთა რუსთაველის „ვეფხისტყაოსნის“ სტრიქონები: „ვითა ცხენსა შარა გრძელი და გამოსცდის დიდი რბევა, მობურთალსა – მოედანი, მართლად ცემა, მარჯვედ ქნევა, მართ აგრეთვე მელექსესა – ლექსთა გრძელთა თქმა და ხევა...“ გამოტოვებული სიტყვა „გამოსცდის“ ტირეთია აღნიშნული. ხინთიბიძე ა., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. ?. კვანტალიანი ლ., ქართული ენა: ენციკლოპედია, თბ., 2008. — გვ. 158-159.