laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
რიჰო ტერასი

რიჰო ტერასი (ესტ. Riho Terras; დ. 17 აპრილი 1967, კოჰტლა-იარვე, ესტონეთის სსრ) — ესტონელი ბრიგადის გენერალი; 2011 წლის 5 დეკემბრიდან — ესტონეთის შეიარაღებული ძალების მეთაური. რიჰო ტერასი დაიბადა 1967 წლის, 17 აპრილს, ქალაქ კოჰტლა-იარვეში, ესტონეთის საბჭოთა სოციალისტურ რესპუბლიკაში. სამხედრო სამსახური გაიარა სსრკ-ის სამხედრო-საზღვაო ფლოტში, ბალტიის ზღვაში. 1988 წლიდან 1993 წლამდე სწავლობდა ტარტუს უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტზე. 1991 წელს მსახურობდა ესტონეთის შეიარაღებულ ძალებში, სადაც გაიარა უმცროსი ოფიცრის კურსები და 1992 წლის მარტიდან ნოემბრამდე მეთაურობდა კალევსკის ბატალიონის, ცალკეულ ქვეით ასეულს. (ნოემბრიდან — ბატალიონის შტაბის უფროსი). 1998 წელს დაამთავრა მიუნხენის ბუნდესვერის უნივერსიტეტის საზოგადოებრივი და სოციალური მეცნიერებების ფაკულტეტი და მიიღო მაგისტრის წოდება. 2000 წლის იანვრიდან 2001 წლის იანვრამდე მეთაურობდა კაიტსელიიტის მილიციის მთავარ შტაბს. ამის შემდეგ, 2004 წლამდე იყო ესტონეთის სამხედრო ატაშე გერმანიასა და პოლონეთში. 2005 წლიდან 2008 წლამდე მუშაობდა ესტონეთის თავდაცვის ძალების მთავარ შტაბში, სამხედრო ანალიზის და დაგეგმის დეპარტამენტში, 2006 წლიდან კი ამ დეპარტამენტის ხელმძღვანელიც გახდა. 2007 წელს შეცვალა სასწავლო მისიის ხელმძღვანელი ერაყში. 2008 წლის დეკემბრიდან 2010 წლამდე იყო თავდაცვის სამინისტროს კანცლერი, 2011 წლის 1 მარტიდან გახდა - ესტონეთის თავდაცვის ძალების მეთაური. 1993 წლიდან 2005 წლამდე გაიარა რამდენიმე სწავლება სხვადასხვა ქვეყნის სამხედრო აკადემიებში, ასეულის და ბატალიონის სამეთაურო კურსებზე. დაასრულა სამხედრო პოლიტიკის კურსი ჟენევაში, აგრეთვე გაიარა შტაბის უფროსი ოფიცრის კურსები ბალტიის სამხედრო კოლეჯში, სწავლობდა ბრიტანეთის თავდაცვით-კვლევით სამეფო კოლეჯში. 2011 წლის 5 დეკემბერს გახდა ესტონეთის თავდაცვის ძალების მეთაური. 2012 წლის მარტში, თავისი ახალ თანამდებობის რანგში ტერასმა მოუწოდა ფინეთს ჩრდილო ატლანტიკურ ალიანსში გაწევრებისკენ. რიჰო ტერასი ფლობს ესტონურ, ინგლისურ, გერმანულ და რუსულ ენებს. ტერასი დაქორწინებულია და ჰყავს ორი ვაჟი. ↑ ესტონეთის თავდაცვის ძალების მეთაური - რიჰო ტერასი ↑ ბრიგადის გენერალი რიჰო ტერასი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-05-27. ციტირების თარიღი: 2013-01-07. ↑ ესტონეთის თავდაცვის ძალების ახალი მეთაური მოუწოდებს ფინეთს, შევიდეს ჩრდილო ატლანტიკურ ალიანსში
მისტეკები

მიჰტეკები (ესპ. Mixtecos) — ძველი მესოამერიკული ერი, მექსიკის შტატ ოახაკასა და მის ჩრდილოეთით მდებარე შტატებში დასახლებული. დასახელება „მიჰტეკები“ ნაუატლიდან თარგმანში ნიშნავს „ერი ღრუბლების ქვეყნიდან“. საერთო რაოდენობა — დაახლოებით 270 ათასი ადამიანი. საუბრობენ მიჰტეკურ ენაზე, ასევე გავრცელებულია ესპანური ენა. მიჰტეკები იყვნენ მაღალგანვითარებული კოლუმბამდელი კულტურის მატარებლები სამხრეთ მექსიკაში. VII საუკუნეში მიჰტეკებმა თავიანთი კულტურის აყვავებას მიაღწიეს. ისინი ცნობილნი იყვნენ ხშირი ომებით საპოტეკების წინააღმდეგ. 1455 წელს მიჰტეკები აცტეკებმა დაიპყრეს. მიჰტეკები მარჯვე ხელოსნები იყვნენ, მათი ნაკეთობები ძვირად ფასობდნენ მეზობელ ქვეყნებში. ისინი აწარმოებდნენ ნათელი საღებავებით შეღებილ კერამიკის ნაკეთობებს, ქმნიდნენ ძვირფას ფირუზის მოზაიკებს და იყვნენ მეტალის დამუშავების ოსტატები. მრავალრიცხოვანი არტეფაქტების ნამარხები, რომლებიც მოწმობდნენ მეტალების დამუშავების მაღალ ოსტატობაზე, აღმოაჩინეს მონტე-ალბანში. მიჰტეკების კულტურული გავლენა გავრცელდა ჩოლულაშიც. მიჰტეკებს ჰქონდათ საკუთარი იდეოგრაფიული დამწერლობა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 31. საპოტეკებისა და მიჰტეკების სახელმწიფო მიჰტეკებისა და საპოტეკების ისტორია, კულტურა, ეკონომიკა და სოციალური ორგანიზაცია
ენე ერგმა

ენე ერგმა (ესტ. Ene Ergma; დ. 29 თებერვალი, 1944, რაკვერე, ესტონეთის სსრ) — ესტონელი (ეთნიკურად ბალტიისპირელ-ფინელი) ასტროფიზიკოსი და პოლიტიკოსი, ესტონეთის პარლამენტის თავმჯდომარე 2003-2006 წწ. და 2007 წლიდან. ესტონეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი. ენე ერგმამ 1962 წელს დაამთავრა ვილიანდის საშუალო სკოლა, ხოლო 1962-1964 წწ. სწავლობდა ტარტუს უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტზე, ხოლო 1969 წელს დაამთავრა მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტი ასტროფიზიკური განხრით. 2002 წელს გახდა პარტია Res Publica-ს წევრი, 2003 წელს გახდა მეათე მოწვევის რიიგიკოგუს წევრი. ესტონეთის პარლამენტის საიტი Эне Эргма в радиопередаче «В рамках приличия» დაარქივებული 2013-11-06 საიტზე Wayback Machine. Интервью с Эне Эргма
ტოომპეის ციხესიმაგრე

ტოომპეის ციხესიმაგრე (ესტ. Toompea loss) — შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე ესტონეთში, მდებარეობს ტალინის ცენტრში. წარმოადგენს ესტონეთის უძველეს და უდიდეს არქიტექტურულ კომპლექსს. ციხესიმაგრე ააგეს XIII-XIV საუკუნეებში ტოომპეის ბორცვის ციცაბო ფერდობზე, ზღვის დონიდან 50 მეტრზე. საუკუნეების განმავლობაში ციხესიმაგრე იყო ქვეყნის ძალაუფლების ერთ-ერთი მთავარი სიმბოლო. XIV საუკუნის ბოლოს ციხესიმაგრის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში ააშენეს 48 მეტრიანი სათვალთვალო კოშკი დიდი ჰერმანი (სახელწოდება მიიღო შუა საუკუნეების გმირის Lange Hermann-ის მიხედვით). საბჭოთა პერიოდში ციხესიმაგრეში მდებარე შენობაში განთავსებული იყო ესტონეთის სსრ-ის უმაღლესი საბჭო. ამჟამად იქ განთავსებულია ესტონეთის პარლამენტი - რიიგიკოგუ დიდ ჰერმანზე კი აღმართულია ესტონეთის დროშა. რიიგიკოგუს ოფიციალური საიტი ტოომპეის ისტორია და არქიტქტურა გვერდი ტოომპეის შესახებ
ტოოლსეს ციხესიმაგრე

ტოოლსეს ციხესიმაგრე (ესტ. Toolse ordulinnus, გერმ. Tolsburg) — ყველაზე ჩრდილოეთით მდებარე და ყველაზე „ახალგაზრდა“ შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე ესტონეთში. მდებარეობს ლიაენე-ვირუმაას მაზრაში, ქალაქ კუნდის მახლობლად. ციხესიმაგრის აგების თარიღად ითვლება 1471 წელი. მისი დამარსებელია ლივონიის ორდენის მაგისტრი იოჰან ვოლთუს ფონ ჰერსე. ციხესიმაგრე სავარაუდოდ რაკვერეს პორტს იცავდა მეკობრეების თავდასხმებისაგან. ლივონიის ომის პერიოდში ციხესიმაგრე დაინგრა. XVII საუკუნეში აღადგინეს თუმცა ჩრდილოეთის ომის პერიოდში კვლავ ნანგრევებად იქცა. Sihtasutus Virumaa Muuseumid Toolse ordulinnusest Понарамные фотографии замка დაარქივებული 2011-04-17 საიტზე Wayback Machine. Toolse ordulinnus[მკვდარი ბმული] Замок Тоолсе (Толсбург - Tolsburg)
ფაფელაანთ ეკლესია

ფაფელაანთ ეკლესია — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭანდრებში. მდებარეობს სოფლის სამხრეთით ერთ კილომეტრზე, სიმონის ველის პირას, ტყეში. სტილისტური ნიშნებით თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. ეკლესია დარბაზულია (6,3 X 4,1 მ), ნაგებია ნატეხი ქვიშაქვით; წყობაში ჩართულია სხვადასხვა ფერის (ღვინისფერი, მომწვანო, ღია იასამნისფერი) ქვები; შენობის კუთხეები და სარკმლის წირთხლები ამოყვანილია შირიმით. ეკლესიაში შესასვლელი სამხრეთიდან ყოფილა. შებრტყელებულ ნახევარწრიულ აფსიდში, ღერძიდან ოდნავ სამხრეთით ვიწრო სარკმელია. აქვეა ორი სწორკუთხა ნიში. კონქი დამრეცია. ერთი სწორკუთხა, ბრტყელი ზღუდარით გადახურული სარკმელი დასავლეთ კედელშია. დარბაზის გრძივ კედლებს ცილინდრული კამარა ეყრდნობოდა (მცირე ფრაგმენტია შემორჩენილი დასავლეთ კუთხეში). საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 412. ფაფელაანთ ეკლესია[მკვდარი ბმული]
ჭანდრების ქაშვეთის ეკლესია

ჭანდრების ქაშვეთის ეკლესია — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭანდრებში. მდებარეობს სოფლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით 2-2,5 კილომეტრზე, მთაში, სოფელ კოშკებისაკენ (გორის რ-ნი) მიმავალი გზის მარჯვენა მხარეს 300 მეტრზე. სტილისტური ნიშნებით თარიღდება ფეოდალური ხანის გარდამავალი პერიოდით. ეკლესია დარბაზულია (7,2 X 5,5 მ), შვერილაფსიდიანი, ნაგებია ნატეხი ქვიშაქვით, წყობა ირეგულარულია; შენობის კუთხეები, აფსიდის კიდეები, კონქის გადახურვა (შემორჩენილია ჩრდილოეთ ქუსლის ქვა), დასავლეთ კედლის კუთხის პილასტრები ამოყვანილია შირიმით. შესასვლელი სამხრეთით ყოფილა (შემორჩენილია დასავლეთ მხარის წყობა.) ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია. მის ქვემოთ, კედელზე მიდგმულია სატრაპეზო ქვა. საკურთხეველში ორი ნიშია. ერთი ნიში ჩრდილოეთ კედელშია, აფსიდის კუთხესთან. კონქი დამრეცი იყო (შემორჩენილია დასავლეთის წყობა). დასავლეთ კედლის თაღის ძირში გაჭრილია ერთი თაღოვანი სარკმელი. დარბაზის კედლებზე გაირჩევა შელესილობის ორი ფენა. ცილინდრული კამარა ეყრდნობოდა დარბაზის გრძივ კედლებს, დასავლეთის დეკორატიულ თაღს და სატრიუმფო თაღს. დასავლეთ ფასადის წყობაში ჩართულია დიდი ზომის ქვები. საკურთხეველს ორფერდა სახურავი ჰქონდა. შენობა დასრულებული იყო თაროსებრი ლავგარდნით. ეკლესიის პატარა ეზოს შემოვლებული ჰქონდა ნატეხი ქვით ნაგები გალავანი. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 412.
ჭანდრების ღვთისმშობლის ეკლესია

ჭანდრების ღვთისმშობლის ეკლესია — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭანდრებში. მდებარეობს სოფლის განაპირას, სამხრეთ-აღმოსავლეთით, სასაფლაოზე. სტილისტური ნიშნებით თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. 1983 წელს ადგილობრივმა მოსახლეობამ ნაგებობა შეაკეთა -კედლების დანგრეული ნაწილები განახლებულია ბეტონის საფუძველზე ამოყვანილი პემზაბეტონის ბლოკებით. თავდაპირველი ნაგებობიდან შემორჩენილია მხოლოდ დასავლეთის და აღმოსავლეთის კედლების ფრაგმენტები. ეკლესია დარბაზულია (9 X 4 მ), ნაგები იყო ნატეხი ქვით. ხის ძელებით გადახურული შესასვლელი დასავლეთითაა. შებრტყელებული ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე ვიწრო თაღოვანი სარკმელია. ასეთივე სარკმელია დასავლეთით. საკურთხეველში ერთი შეისრულთაღიანი ნიშია. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 412. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჭანდრების ღვთისმშობლის ეკლესია
სანტა-როსას დეპარტამენტი

სანტა-როსა (ესპ. Santa Rosa) — დეპარტამენტი გვატემალაში. დედაქალაქია კუილაპა. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ ნაწილში, წყნარი ოკეანის სანაპიროს სიახლოვეს. 2002 წლის მონაცემებით მოსახლეობა 301 370 ადამიანს შეადგენს. დეპარტამენტი 14 ადმინისტრაციული მუნიციპალიტეტისგან შედგება. გვატემალის დეპარტამენტები Interactive department map
სოლოლის დეპარტამენტი

სოლოლა (ესპ. Sololá) — დეპარტამენტი გვატემალაში. დედაქალაქია სოლოლა. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ–დასავლეთ ნაწილში. დეპაარტამენტის ტერიტორიაზე მდებარეობს ატიტლანის ტბა. 1838 წლის 2 თებერვალს, რამდენიმე სხვა დეპარტამენტთან ერთად სოლოლა შედიოდა მოკლე ისტორიის მქონე ლოს-ალტოსის სახელმწიფოს შემადგენლობაში, რომელიც 1840 წელს გენერალმა რაფაელ კარერამ დაანგრია და გვატემალის პრეზიდენტი გახდა. სოლოლის დეპარტამენტი 20 ადმინისტრაციული მუნიციპალიტეტისგან შედგება. გვატემალის დეპარტამენტები Interactive department map
სუჩიტეპეკესის დეპარტამენტი

სუჩიტეპეკესი (ესპ. Suchitepéquez) — დეპარტამენტი გვატემალაში. დედაქალაქია მასეტენანგო. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ–დასავლეთ ნაწილში. ჩრდილოეთით ესაზღვრება კეცალტენენგოს, სოლოლისა და ჩიმალტენანგოს დეპარტამენტები, სამხრეთით — წყნარი ოკეანე, აღმოსავლეთით ესკუინტლას, დასავლეთით კი რეტალულეუს დეპარტამენტები. 2002 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 403 945 ადამიანს შეადგენს. დეპარტამენტი 20 ადმინისტრაციული მუნიციპალიტეტისგან შედგება. გვატემალის დეპარტამენტები Interactive department map
ლოს-ალტოსი

ტოპონიმი ლოს-ალტოსი შეიძლება აღნიშნავდეს: ლოს-ალტოსი — ქალაქი არგენტინაში ლოს-ალტოსი — ქალაქი ესპანეთში ლოს-ალტოსი — ქალაქი კალიფორნიაში, აშშ. სან-ანტონიო-დე-ლოს-ალტოსი — ქალაქი მირანდას შტატში, ვენესუელა. ლოს-ალტოსი — სახელმწიფო ცენტრალურ ამერიკაში 1838—1840 წწ.
ჭანდრების წმინდა გიორგის ეკლესია

ჭანდრების წმინდა გიორგის ეკლესია — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭანდრებში. მდებარეობს სოფლის სამხრეთით, სასაფლაოზე. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. ეკლესია დარბაზულია (11,2 X 5,4 მ), ნაგებია ქვიშაქვის დიდი ზომის კვადრებით. დასავლეთით შეისრულთაღიანი შესასვლელია. სამხრეთის შესასვლელი შიგნიდან და გარედან თაღოვანია. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშია. შესასვლელების ზემოთ თითო სარკმელია. აღმოსავლეთ ფასადზე, სარკმლის ზედანის შუა არეში რელიეფია - ჯვრის გვერდებზე ზემოთ ანგელოზებია გამოსახული, ქვემოთ - ადამიანი. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 412.
ჭეშმარიტას ეკლესია

ჭეშმარიტას ეკლესია — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭანდრებში. მდებარეობს სოფლის ცენტრში, მდინარე ხვედრულის მარჯვენა ნაპირზე. სტილისტური ნიშნებით თარიღდება ფეოდალური ხანის გარდამავალი პერიოდით. ეკლესია დარბაზულია (10,9 X 4,6 მ), ნაგებია ნატეხი ქვიშაქვით, წყობა ირეგულარულია; აფსიდის კუთხეები და კარ-სარკმლის ღიობები მოპირკეთებულია შირიმით. სამხრეთით გარედან არქიტრავით გადახურული, შიგნიდან თაღოვანი შესასვლელია, დასავლეთის შესასვლელი სწორკუთხაა. ეკლესიის, საკმაოდ წაგრძელებული დარბაზი, აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აფსიდით, რომლის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია. სარკმლის ორივე მხარეს ღრმა სწორკუთხა ნიშებია. კონქი დამრეცია. ორი სწორკუთხა სარკმელი სამხრეთ კედელშია. ნახევარცილინდრული კამარა დარბაზის გრძივ კედლებს და სატრიუმფო თაღს ეყრდნობოდა. აღმოსავლეთ ფასადის ფრონტონის კეხზე შემორჩენილია თაროსებრი ლავგარდნის ორი ქვა. ნაგებობის კედლებში ჩატანებულია რამდენიმე მხატვრულად საინტერესო ქვა. ინტერიერში ჩრდილოეთის კედლის წყობაში ჩასმულია ქვიშაქვის სტელა (მოჩანს ერთი გვერდი და მისი წიბოები). ჩანს ძლიერ დაზიანებული, ვიწრო განივი ზოლით გაყოფილი ორი კომპოზიციის ფრაგმენტები: ზედა მონაკვეთზე ორი ფეხზე მდგომი ფიგურა იყო გამოსახული (დარჩენილია ტანის ქვედა ნაწილები), ქვედაზე შემორჩენილია ორი შარავანდიანი გამოსახულება. წიბოები დამუშავებულია ორ ვიწრო ლილვს შორის მოქცეული ჩაჭრილი სამკუთხედებით. დარბაზის სამხრეთ კედლის აღმოსავლეთ ნაწილში და სამხრეთ ფასადზე ჩასმული ღვინისფერი ქვები შემკულია რელიეფური უჯრედებით. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 412-413.
ვიეტნამისტიკა

ვიეტნამისტიკა (ვიეტნამურად Việt Nam học, ან Nghiên cứu Việt Nam) — აკადემიური დისციპლინა და სპეციალობა, რომელიც ვიეტთა ენის, ისტორიისა და დღევანდელი ვიეტნამის კულტურის შესწავლითა და მეცნიერული კვლევითაა დაკავებული. ყოველივეს მიზანი სხვადასხვა თეორიულად და მეთოდოლოგიურად შემუშავებული ვიეტნამისტიკური დისციპლინისა, უპირველეს ყოვლისა კი ჰუმანიტარული და საზოგადოებათმცოდნეობითი კვლევის სფეროში, არის ვიეტნამური ენის, ისტორიის ღრმა წვდომა, მთლიანად ამ ქვეყნის კულტურის უკეთ გაგება. ვიეტნამისტიკა, როგორც დარგი მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში (ძირითადად მაინც ფილოლოგიური განხრით: ამერიკა, საფრანგეთი, იტალია, გერმანია, რუსეთი) საუნივერსიტეტო სწავლებას ეფუძნება, ხოლო საქართველოში, სადაც მას ჯერ კიდევ იმ ე.წ. დარგებს მიათვლიან, რომელთა დაფუძნება ჯერჯერობით ვერადავერ მოხერხდა. ზოგიერთი ქვეყნის უნივერსიტეტში ამ ენის სწავლის მსურველთ კლასიკურ საენათმეცნიერო განათლების მიღებასთან ერთად სთავაზობენ ასევე ე. წ. აღმოსავლეთ აზიის „ლათინურს“ — კლასიკური ჩინური (სადამწერლობო) ენის შესწავლას. ჰამბურგის აზია-აფრიკის ინსტიტუტი აზიისა და აფრიკის ქვეყნების ინსტიტუტი (მოსკოვი) ვიეტნამის ონლაინ გაკვეთილები დაარქივებული 2009-10-10 საიტზე Wayback Machine. ჩრდილოეთ ილინოისის უნივერსიტეტისაგან შეისწავლე ვიეტთა ენა ვიეტნამური ენის შესავალი კურსი ვიეტნამური ენის საბაზისო კურსი
ცილინდრი

ცილინდრი (ძვ. ბერძნ. κύλινδρος - გრაგნილი) — გეომეტრიული ფიგურა. ცილინდრი წარმოადგენს ორი ტოლ წრეს და მათ შორის სივრცეს რომლებიც განლაგებულია პარალელურ სიბრტყეებზე და მათი ცენტრების შემაერთებელი მონაკვეთი ამ სიბრტყეების მართობულია. Surface area of a cylinder Volume of a cylinder
გოუმი

გოუმი, გომი, ნათსუგუმი, ვერცხლის ალუბლის კენკრა (ლათ. Elaeagnus multiflora) — ფშატის სახეობა, რომლის სამშობლოა ჩინეთი, კორეა და იაპონია. გოუმი ფოთლოვანი ან ნახევრად მარადმწვანე ბუჩქი ან პატარა ხე. იზრდება 2-8 მ სიმაღლის, 30 სმ დიამეტრის მუქი ყავისფერი მერქნით; ფოთლებით 3-10 სმ სიგრძის და 2-5 სმ სიგანის, მომწვანო ზემოდან და მოვერცხლისფეროდან ფორთოხლისფერ–მოყავისფრო ქვემოდან. ფერმკრთალი მოყვითალო–თეთრი 1.5 სმ სიგრძის ყვავილები სურნელოვანია და წარმოდგენილია ჯგუფებად; ყვავის შუა გაზაფხულზე. ნაყოფი გამოაქვს ივნისის შუა რიცხვებში. იწევა შემოდგომით. ნაყოფი მრგვალი ან ოვალურია. 1 სმ–მდე სიგრძის, ვერცხლისფერი, ფორთოხლისფერი, მღვრიე მოწითალო, მოვერცხლისფრო ან ყავისფერი. ნაყოფი წვნიანია და საკვებად ვარგისი, ტკბილია, მაგრამ ოდნავ მომჟაო. ისევე, როგორც სხვა ჯიშის კენკროვანი მცენარეები, იზრდება ღარიბი ნიადაგის პირობებშიც. ჩინელების ტრადიციების მიხედვით, აქვს სამკურნალო ღირებულებები. ის ამცირებს ქოლესტერინის რაოდენობას სისხლში და შეიცავს სხვადასხვა სარგებელო ვიტამინს. თუმცა, მეცნიერული მტკიცებულება აღნიშნულზე, ჯერჯერობით, არ არსებობს. გოუმი ზოგჯერ იზრდება ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში, როგორც ეგზოტიკური და დეკორატიული სახეობა. ↑ PLANTS Profile for Elaeagnus multiflora (cherry silverberry). USDA Natural Resources Conservation Service. ციტირების თარიღი: 2013-01-08. Goumi berries, Гуми იაპონური ხეების ენციკლოპედია: Natsugumi (Elaeagnus multiflora) დაარქივებული 2011-05-18 საიტზე Wayback Machine. მომავლის მცენარეები: Elaeagnus multiflora დაარქივებული 2016-03-03 საიტზე Wayback Machine. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: გოუმი
საპოტეკები

საპოტეკები — მექსიკის ინდიური ხალხი. დასახლებულნი არიან ოახაკას შტატსა და ჩიაპასის, გერეროსა და ვერაკრუსის შტატების რაიონებში. მოსახლეობა — 450 ათასი ადამიანი. რელიგიის მიხედვით ფორმალურად კათოლიკეები, მაგრამ ინახავენ ტრადიციულ სარწმუნოებას. ენა — საპოტეკი, ეკუთვნის ოტო-მანგური ენების ოჯახის საპოტეკურ ჯგუფს. დიალექტები: სამხრეთ მთიური, ჩრდილოეთ მთიური და ვაკეური. ძველად საპოტეკებს თავიანთი საპოტეკური დამწერლობა ჰქონდათ. ამჟამად საპოტეკები ხმარობენ ლათინურს ესპანური ორთოგრაფიის საფუძველზე. ძირითადი საქმიანობა — მიწათმოქმედება (სიმინდი,შაქრის ლერწამი, პარკოსნები, გოგრისებრნი და მარცვლეული კულტურები), მეთევზეობა, მეცხოველეობა (მსხვილფეხა და წვრილფეხა საქონელი, ცხენები, ღორები, ჩიტები), ხელობა (ქსოვა). სამოსი — საზოგადო-მექსიკური ტიპის. ქალები თავს იხვევენ ტურბანის მსგავსი მოსახვევით ან ფართო შარფით, რომელიც მხრებამდე წვდება. ორგანიზაციის საფუძველი — მცირე ოჯახია. ნათესავები ხშირად სახლდებიან მეზობლად. ქორწინება - მონოგამური, პატრილოკალური ან ნეოლოკალურია. საპოტეკების ღმერთებიდან ცნობილია პიტაო-შოო, კოსაანა და უიჩაანა, კოსიჰო-პიტაო („დიდებული კოსიჰო“), პიტაო-კოსობი, პიტაო-სიჰი, პიტაო-პიჰი, პიტაო-შიკალა, კოკი-ლაო, პიშეე. ყოფასა და ფოლკლორში შეინიშნება ესპანეთამდელი წარსულის ტრადიციების გავლენა. არსებობს საპოთეკური იეროგლიფური დამწერლობა, რომელიც ჰგავს ოლმეკებისა და მაიას დამწერლობას. გამოქვეყნებულია 50 ტექსტზე მეტი. ესენია წარწერები ქვის ძეგლებსა და დაკრძალვის სარდაფებში. ბენიტო ხუარესი მსოფლიოს ერები, ისტორიულ-ეთნოგრაფიული ცნობარი, ი. ბრომლეის რედაქტირებით, 1998 ენციკლოპედოია „მსოფლიოს ერები და რელიგიები“, ვ. ტიშკოვას რედაქტირებით, 1998 ენციკლოპედია „ლათინური ამერიკა“, ტომი 2, 1982 ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: საპოტეკები საპოტეკებისა და მიჰტეკების სახელმწიფო საპოტეკების ისტორია, კულტურა და ხელოვნება
ტარტუს უნივერსიტეტი

ტარტუს უნივერსიტეტი (ესტ. Tartu Ülikool, ლათ. Universitas Tartuensis) — კლასიკური უნივერსიტეტი ესტონეთში ქალაქ ტარტუში, დააარსა 1632 წელს, შვედეთის მეფე გუსტავ II ადოლფმა, ლივონიაში Academia Gustaviana-ს სახელწოდებით. ტარტუს სასწავლებელი გახდა შვედეთის მეორე უნივერსიტეტი - (უპსალის უნივერსიტეტის შემდეგ) — Universitas Gustaviana. მეფე გუსტავ II ადოლფმა აკადემიის პირველ რექტორად თავისი პირველი მასწავლებელი და დამრიგებელი, ლივონიის, უნგრეთის და კარელიის გენერალ-გუბერნატორი იოჰან შუტე დანიშნა. XVIII საუკუნეში, ესტონეთის რუსეთთან შეერთების შემდეგ უნივერსიტეტი დაიხურა, თუმცა ალექსანდრე I-მა 1802 წელს კვლავ გახსნა სასწავლებელი. უნივერსიტეტი გაწევრებულია ევროპის უნივერსიტეტთა ასოციაციაში - უტრეხტის ქსელი. სადღესიოდ უნივერსიტეტში არის 9 ფაკულტეტი (საღვთისმეტყველო, იურიდიული, მედიცინის, ფილისოფიის, ეკონომიკური, მათემატიკა-ინფორმატიკის, ფიზიკური აღზრდის, საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა და ტექნოლოგიის, სოციალური და საგანმანათლებლო მეცნიერებათა ფაკულტეტები) და 5 კოლეჯი (ევროპის, ნარვის, პიარნუს და ტიურის კოლეჯები, აგრეთვე ვილიანდის კულტურის აკადემია). სტუდენტების რიცხვი 2009 წლის ბოლოს 17 000-ზე მეტი იყო (აქედან დაახლოებით 600 უცხოელი სტუდენტი). უნივერსიტეტში მუშაობს 3 200-ზე მეტი ადამიანი (აქედან 180 პროფესორი, აგრეთვე 500-ზე მეტი მკვლევარი). ტარტუს უნივერსიტეტის მთავარი კორპუსი — ესტონეთის კლასიკური არქიტექტურის ერთ-ერთი თვალსაჩინო ნიმუშია. შენობა 1804—1809 წლებში არქიტექტორ იოჰან ვილჰემ კრაუზეს პროქტით აშენდა, ძველ მარიამის ტაძრის ადგილზე. უნივერსიტეტის რექტორი 1892 წელს საიდუმლო მრჩეველი, პროფესორი ოტომარ მეიკოვი იყო. 1821-1853 წლებში უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტის პროფესორი ფრიდრიხ კარლ გერმან კრუზე იყო. უნივერსიტეტის კურსდამთავრებული იყო იული ფერდინანდ მაციონი (დ. 1817, 22 აპრილი, რიგა - გ.† 1885, 20 დეკემბერი, კიევი) - ექიმი-თერაპევტი და პათოლოგი,წმიდა ვლადიმირის უნივერსიტეტის პათოლოგიის და პათ. ანატომიის პროფესორი, ალექსანდრიული საავადმყოფოს პირველი დირექტორი (1875 - 1885 წწ). 1886-1896 წლებში ფარმაკოლოგიის და ტოქსიკოლოგიის პროფესორი მედიცინის ფაკულტეტიზე იყო გერმანელი სპეციალისტი რობერტ კუბერტი. ტარტუს უნივერსიტეტი (2021) ტარტუს უნივერსიტეტი შობის დროს (2006) უნივერსიტეტის სტადიონი ↑ https://www.ut.ee/en/university/general ↑ https://eua.eu/about/member-directory.html ↑ https://www.the-guild.eu/members/ ↑ https://web.archive.org/web/20240112184553/https://datacite.org/members/ ↑ http://www.elixir-europe.org/about-us/who-we-are/nodes/estonia
ოთომი

ოთომი (ესპ. Otomi) — ცენტრალური მექსიკის ერთ-ერთი ძირითადი ინდიური ერი. ამჟამად ოთომის მნიშვნელოვანი ნაწილი ცხოვრობს მექსიკის ტლასკალისა და გუანახუატოს შტატებში. ოთომის ზოგიერთი ჯგუფი საკუთარ თავს „ჰნიაჰნიუს“ (Hñähñu) უწოდებს, მაგრამ ეს თვითდასახელება დამოკიდებულია ოთომის ენის გამოყენებულ სახეობაზე. ოფიციალური რელიგია — კათოლიციზმი, ასევე გავრცელებულია ქრისტიანული ზეგავლენის მქონე ტრადიციული სარწმუნოებები. ოთომის დედაქალაქი შალტოკანი ტბა ტესკოკოს ჩრდილოეთით მდებარეობს. დაახლოებით 1399 წელს ოთომი დაიპყრეს აცტეკებმა, რომლებიც შემდგომ მათ დაქირავებულ მებრძოლებად იყენებდნენ. ტლასკალანელი ოთომი იყო პირველი, რომელიც შეებრძოლა ესპანელთა ჯარს. ოთომის რაზმების დამარცხების შემდეგ, ბევრი ტომი გამოეყო აცტეკებს და კონკისტადორებს შეუერთდა. ზოგიერთი ტომი შალტოკანის დასაცავად დარჩა. მოგვიანებით ის ესპანელებმა დაიპყრეს. მთავარი სტატია: ოთომი (ენა). ოთომის ენა ოტო-მანგური ოჯახის დასავლეთ განშტოების ოტო-პამეს ჯგუფს ეკუთვნის. ოტო-მანგურ ოჯახში ასევე ერთიანდებიან მექსიკის მსხვილი ენები: მასაუა, მიჰტეკური, საპოტეკური, ჩინაკტეკური, ტლაპანეკური, მასატექსური და სხვა. ოთომის ინდიელები ვალე-დე-მასკიტალიდან საუბრობენ nHa:nHu დიალექტზე, ხოლო სამხრეთ ოთომი კერეტაროდან nHa:nHo-ზე. ენის მატარებლების საერთო რაოდენობაა 300 ათასი ადამიანი, აქედან 5-6% ფლობს მხოლოდ ამ ენას. სტატია დიდი საბჭოდა ენციკლოპედიიდან[მკვდარი ბმული] ოთომი: ჩახლართული ისტორია, ადვილად ადაპირებადი კულტურა, ზოგადი მემკვიდრეობა David Wright Carr, Los Otomíes დაარქივებული 2011-01-30 საიტზე Wayback Machine. (ესპანური)
გიგოს საყდარი

გიგოს საყდარი — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ყინწვისში. 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია. მდებარეობს სოფელში, მდ. ძამის ხეობაში, მაღლობზე. თარიღდება XVII საუკუნით. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია ნატეხი ქვით, სარკმლისა და შესასვლელის წირთხლები თლილი ქვისაა. შესასვლელი დასავლეთიდანაა. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე სარკმელია, რომლის ჩრდილოეთით მცირე ნიშია. მეორე სარკმელი დასავლეთითაა, შესასვლელი თავზე. დარბაზის გრძივი კედლები და ცილინდრული კამარა დანაწევრებულია წყვილი პილასტრითა და საბჯენი თაღებით. დასავლეთის ფასადზე შესასვლელის შეისრული თაღი მორთულია ფიგურულ-რელიეფური კომპოზიციით. ცენტრში გამოსახულია შარავანდმოსილი ნახევარფიგურა. მას ცალ ხელში სახარება უჭირავს, მეორეთი კი აკურთხებს. თავთან, ორივე მხარეს, მრგვალი მედალიონებია. მარცხენა მედალიონში ანგელოზის ნახევარფიგურაა, მარჯვენა შეუვსებელია. კომპოზიციის ქვემოთ ფრინველთა რელიეფებია. აღმოსავლეთის სარკმელთან გველეშაპი, ხოლო დასავლეთის სარკმლის ქვემოთ ირემია გამოსახული. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 404. ↑ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-07-01. ციტირების თარიღი: 2020-02-02.
ეთიოპისტიკა

ეთიოპისტიკა — სამეცნიერო დისციპლინა, რომელიც, ვიწრო გაგებით, ეთიოპიისა და ერიტრეას ენების, კულტურების, ასევე ისტორიის შესწავლითაა დაკავებული, ხოლო უფრო ფართო გაგებით კი - „აფრიკის რქად“ წოდებული მთელი რეგიონის შესწავლით. ეთიოპისტიკა არის ორიენტალისტიკის ერთ-ერთი ნაწილი. ეთიოპიასა და ერითრეაში ლაპარაკობენ 70-ზე მეტ ენაზე, რომელთა შორისაა: ამჰარული ენა; ეთიოპიის სახელმწიფო ენა, (სემიტური ენები). არაბული ენა; ეთიოპიელ მუსლიმთა კულტურის ენა (სემიტური). ტიგრინია; ერიტრეას და ეთიოპიის ფედერალური შტატის ტიგრაის სახელმწიფო ენა (სემიტური). ორომო; ეთიოპიის ყველაზე მეტად გავრცელებული ენა (ყუშიტური ენები). ტიგრე; ერიტრეას მნიშვნელობით მეორე ენა (სემიტური). ეთიოპიის კვლევის დარგში საერთაშორისო მასშტაბით არაერთი გამოცემა არსებობს, მაგრამ ყველაზე საყურადღებო გამოცემებად მიჩნეულია: ჯორნალ ოფ ეთიოპიან სტადიზ Journal of Ethiopian Studies (ეთიოპია) ეთიოპიკა Aethiopica (გერმანია) რასენია დი სტუდი ეტიოპიჩი Rassegna di Studi Etiopici (იტალია) კვადერნი დი სტუდი ეტიოპიჩი Quaderni di studi Etiopici (იტალია) ნორთისტ აფრიკან სტადიზ Northeast African Studies (აშშ) ენციკლოპედია ეთიოპიკა Encyclopaedia Aethiopica სემიტოლოგიისა და არაბისტიკის სემინარი, ბერლინის თავისუფალი უნივერსიტეტი: ეთიოპისტიკა დაარქივებული 2013-01-30 საიტზე Wayback Machine. აფრიკანისტიკისა და არაბისტიკის ინსტიტუტი, ჰამბურგი დაარქივებული 2007-06-11 საიტზე Wayback Machine. აზია-აფრიკის ინსტიტუტი (ა-ა-ი), ჰამბურგი
ტოტონიკაპანის დეპარტამენტი

ტოტონიკაპანი (ესპ. Totonicapán) — დეპარტამენტი გვატემალაში. დედაქალაქია ტოტონიკაპანი. მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთ მთიანეთში; ფართობი 1 061 კმ². 2002 წლის მონაცემებით მოსახლეობა 339 254 ადამიანს შეადგენს, რომელთა უდიდესი ნაწილი მაიას ჯგუფის კიჩეს ხალხია. დეპარტამენტი 8 ადმინისტრაციული მუნიციპალიტეტისგან შედგება. გვატემალის დეპარტამენტები