laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ჩხავერი

ჩხავერი, ჩხაველი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში გურიიდან. „ჩხა“ ვაზზე აჭრილ რამდენიმემტევნიან რქას ეწოდება. რადგანაც ჩხავერის ყურძენს მოსახლეობა საზამთროდ ასეთი აჭრილი რქებით ინახავდა, გამორიცხული არ არის, რომ ვაზს სახელწოდებაც აქედან მიეღო. გავრცელებულია გურიაში, ასევე მცირედ ქედისსა და ვანისა და ბაღდათის მუნიციპალიტეტებში. წარსულში ჩხავერი ფართოდ იყო გავრცელებული გურიის მხარის თითქმის ყველა სოფელში ადგილობრივი მოსახლეობა მისგან მაღალხარისხიან ღვინოს ამზადებდა, რომელიც გამოირჩეოდა სინაზით, გემოვნებითა და ალკოჰოლის ნორმალური შემცველობით. გასული საუკუნის 30-იან წლებში ჩხავერი 14 ჰექტარზე გააშენეს და ამგვარად, გადაშენებას გადაარჩინეს. ჯიშის აღდგენის პროცესი ამჟამადაც მიმდინარეობს. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომის და მომრგვალო ფორმისაა, სამნაკვთიანი. ფოთლო ქვედა მხარის შებუსვა ქეჩისებრია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ან საშუალოზე მცირ. ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ზოგჯერ ცალფრთიანი, თხელი, გვხვდება საშუალო სიკუმსის მტევნებიც. მარცვალი მუქი წითელ-ვარდისფერია, საშუალო ზომის ან საშუალოზე მცირე, თითქმის მრგვალი. კანი სქელი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით საკმაოდ დაფარული. რბილობი საკმაოდ ხორციანი და წვნიანია, ტკბილი და სასიამოვნო გემოთი. ჩხავერი საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 201-222 დღეა, ხოლო სრულ სიმწიფეში ნოემბრის პირველი რიცხვებიდან შედის. მტევნის საშუალო წონა 135 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 5.0-5.5 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19.5-21.0%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8.1-9.6 გ/ლ-ს. ჩხავერი მაღალხარისხიანი საღვინე ვაზის ჯიშია. მისი ყურძნისგან მზადდება სუფრისა ცქრიალა ღვინოები. დამზადებული ღვინო ღია ვარდისფერია, ნაზი და ჰარმონიული, დამახასიათებელი ჯიშური არომატით, ალკოჰოლის საკმაო შემცველობით და ოდნავ მომეტებული, მაგრავ სასიამოვნო სიმჟავით. ჯიში ზიანდება სოკოვანი დაავადებებით, განსაკუთრებით მილდიუთი, განსაკუთრებით ზიანდება ჭრაქით და ნაცრით. ასევე, ფილოქსერის მიმართ სუსტად გამძლეა. მასზე საკმაოდ მოქმედებს ეკოლოგიური პირობებიც. XIX საუკუნემდე მასიურად იყო გავრცელებული მაღლარების სახით თითქმის მთელ გურიაში, აგრეთვე, აჭარაში, იმერეთში, მოგვიანებით, აფხაზეთშიც. გურიის აბორიგენულ ვაზის ჯიშებს შორის ჩხავერი განსაკუთრებით გამორჩეულია, როგორც მაღალხარისხოვანი საღვინე ჯიში. ღვინო ძირითადად ღია ვარდისფერია, ნაზი, ჰარმონიული, ზომიერად ალკოჰოლიანი. ჩხავერისგან, გარდა სუფრის მშრალი ღვინისა, შეიძლება დაყენდეს ნახევრდატკბილი სუფრის ღვინო. ჩხავერის ნახევრადტკბილ ღვინო საქართველოში 1934 წლიდან იწარმოებოდა. მას სხვადასხვა კონკურსებზე და ფესტივალებზე მიღებული აქვს 1 ოქროს, 4 ვერცხლის და 1 ბრინჯაოს მედალი. ჩხავერს ასევე იყენებენ ცქრიალა ღვინოების დასაყენებლადაც. 1929 წელს შეიქმნა სპეციალიზებული საბჭოთა მეურნეობა ბახვში და საჭამიასერში. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 440 ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 172. შარაშიძე გ., „გურიის წარსულიდან“, თბილისი, 2006. — გვ. 173-176, 178, ISBN 99940-62-66-2.
ლიუბიმოვკა (ასკინოს რაიონი)

ლიუბიმოვკა (ბაშკ. Любимовка) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ასკინოს რაიონში. 2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 19 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკინოდან დაშორებულია 3 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია კუედა, რომელიც დაშორებულია 107 კმ-ით. Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
მატალა (ასკინოს რაიონი)

მატალა (ბაშკ. Мәтәле) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ასკინოს რაიონში. 2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 56 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკინოდან დაშორებულია 23 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია კუედა, რომელიც დაშორებულია 134 კმ-ით. Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
მიხაილოვკა (ასკინოს რაიონი)

მიხაილოვკა (ბაშკ. Мәтәле) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ასკინოს რაიონში. 2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 56 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკინოდან დაშორებულია 23 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია კუედა, რომელიც დაშორებულია 134 კმ-ით. Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
მუტა-ელგა

მუტა-ელგა (ბაშკ. Мутайылға) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ასკინოს რაიონში. 2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 237 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკინოდან დაშორებულია 30 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ჩერნუშკა, რომელიც დაშორებულია 40 კმ-ით. Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
ნოვაია-ბურმა

ნოვაია-ბურმა (ბაშკ. Яңы Борма) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ასკინოს რაიონში. 2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 189 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკინოდან დაშორებულია 8 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია კუედა, რომელიც დაშორებულია 122 კმ-ით. Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
ნოვაია-კარა

ნოვაია-კარა (ბაშკ. Яңы Ҡара) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ასკინოს რაიონში. 2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 167 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკინოდან დაშორებულია 46 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია კუედა, რომელიც დაშორებულია 89 კმ-ით. Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
ნოვოკოჩკილდინო

ნოვოკოჩკილდინო (ბაშკ. Яңы Күскилде) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ასკინოს რაიონში. 2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 330 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკინოდან დაშორებულია 25 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია კუედა, რომელიც დაშორებულია 132 კმ-ით. Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
ნოვიე-ბაგაზი

ნოვიე-ბაგაზი (ბაშკ. Яңы Бағаҙы) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ასკინოს რაიონში. 2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 277 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკინოდან დაშორებულია 12 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია კუედა, რომელიც დაშორებულია 126 კმ-ით. Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
ნოვიე-კაზანჩი

ნოვიე-კაზანჩი (ბაშკ. Яңы Ҡаҙансы) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ასკინოს რაიონში. 2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 443 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკინოდან დაშორებულია 53 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ჩერნუშკა, რომელიც დაშორებულია 67 კმ-ით. Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
ლუარსაბ II

ლუარსაბ II (დ. 1592 — გ. 1622) — ქართლის მეფე 1606-1615 წლებში. 14 წლისა მეფედ დაამტკიცა თბილისში მყოფმა შაჰ აბას I-მა უეცრად გარდაცვლილი გიორგი X-ის ნაცვლად. ლუარსაბ II-ს ირან-ოსმალეთის წინააღმდეგ ბრძოლა ევალებოდა. თავი გამოიჩინა ტაშისკარის ბრძოლაში (1609). 1610 წელს ლუარსაბ II ირანში ესტუმრა შაჰს, რომელმაც ამ ვიზიტის შედეგად მას დაუბრუნა თბილისის ციხე (ამ ციხეში ადრე ოსმალები, 1606 წლიდან კი ყიზილბაშები იდგნენ). 1611 წლის ბოლოს ლუარსაბ II-მ ცოლად შეირთო გიორგი სააკაძის და, რომელსაც დიდ თავადთა მოთხოვნით მალე გაეყარა, ამას მოჰყვა შეთქმულება სააკაძის წინააღმდეგ. ლუარსაბ II-ს ცოლი აღარ შეურთავს, თუმცა ქართლის სამეფო ტახტს პირდაპირი მემკვიდრე არ ჰყავდა. 1612 წელს ლუარსაბ II-მ მოაკვლევინა ყაზახის ხანი მოჰამედი, რომელიც შაჰის წაქეზებით მტრობდა ქართლს. იმავე წელს ლუარსაბ II-ის და ხორეშანი ცოლად შეირთო კახეთის მეფემ თეიმურაზ I-მა. ამით ქართლსა და კახეთს შორის შეიკრა კავშირი, რომლის მიზანი იყო ერთობლივი ბრძოლა ირანის მოსალოდნელი აგრესიის წინააღმდეგ. 1614 წლის დასაწყისში, შაჰ აბას I-ის შემოსევის დროს, ლუარსაბ II იმერეთში გადავიდა და სხვა ქართველ მეფეებთან ერთად ოსმალეთს სთხოვა დახმარება სეფიანთა წინააღმდეგ. 1614 წლის ოქტომბერში ლუარსაბ II შადიმან ბარათაშვილის მეცადინეობით ქართლში დაბრუნდა და შაჰთან მივიდა, რათა ქართლი აოხრებისაგან ეხსნა. შაჰმა 1615 წელს ლუარსაბ II ირანში წაიყვანა და ციხეში დაამწყვდია, რადგან მან გამაჰმადიანებაზე უარი თქვა. ქართველ პოლიტიკურ მოღვაწეთა თხოვნით ლუარსაბ II-ის გასათავისუფლებლად შაჰთან იშუამდგომლა რუსეთის ხელმწიფემ, მაგრამ უშედეგოდ. ლუარსაბ II შაჰის ბრძანებით შირაზის ციხეში საბლით მოაშთვეს. იგი ქართულმა ეკლესიამ წმინდანად შერაცხა. ჯამბურია გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 301.
ხიხვი

ხიხვი, ჯანანურა, ხიხვი (მწვანე) — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან. ივ. ჯავახიშვილმა ჯიშის ხნიერების განსაზღვრისათვის სახელწოდებათა ენობრივი ანალიზი გამოიყენა და დაადგინა, რომ ხიხვი რქაწითელზე უფრო ხნიერი ჯიშია, ხოლო მისი წარმოშობა დაახლოებით III-IV საუკუნეებს უნდა ეკუთვნოდეს. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან საშუალოზე დიდი ზომისაა, მომრგვალო, სამ, იშვიათად ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე საშუალო სიხშირის აბლაბუდისებრად და ჯაგრისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალოზე მცირეა, ცილინდრული ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, მხრიანი. მხრების სიგრძე ხშირად მტევნის ნახევარს აღწევს. მეცხერია, იშვიათად საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ძირითადად მომრგვალო, ზოგჯერ ოვალური ფორმის მარცვლებიც გვხვდება მომწვანო-მოყვითალო ელფერით, მზის მხარეს სიდამწვრის ლაქებით. კანი თხელი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით სუსტად დაფარული. რბილობი წვნიანი და მდნარია, ძალიან სასიამოვნო გემოთი და გამოხატული ჯიშური არომატით. წვენი უფერულია. ხიხვი საშუალო ზრდით გამოირჩევა, ხოლო მისი მოსავლიანობა საშუალოზე მცირეა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 145 დღეა. მტევნის წონა 80-250 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.0-6.5 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 26-27%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 5.2-8.3 გ/ლ-ს. მისგან მზადდება მაღალხარისხიანი, ევროპული სუფრის თეთრი, მშრალი და კახური სუფრის ღვინოები. ევროპული სუფრის ღვინო ღია ჩალისფერია, გამჭვირვალე, სასიამოვნო ჯიშური არომატით, ნაზი, სრული და ჰარმონიული გემოთი. კახურად დაყენებული კი — მუქი ჩალისფერია, საკმაოდ სხეულიანი, სრული და ჰარმონიული. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 519 მ. ხარბედია, „ქართული ღვინის გზამკვლევი“, გვ. 50-51, თბ., 2013 ჯიშების მრავალფეროვნება დაარქივებული 2016-12-24 საიტზე Wayback Machine.
ნოვი-კარტკისიაკი

ნოვი-კარტკისიაკი (ბაშკ. Яңы Ҡарткиҫәк) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ასკინოს რაიონში. 2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 58 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკინოდან დაშორებულია 16 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია კუედა, რომელიც დაშორებულია 134 კმ-ით. Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
ნოვი-კუბიაზი

ნოვი-კუბიაზი (ბაშკ. Яңы Ҡубыяҙ) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ასკინოს რაიონში. 2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 0 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკინოდან დაშორებულია 5 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია კუედა, რომელიც დაშორებულია 87 კმ-ით. Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
ნოვი-მუტაბაში

ნოვი-მუტაბაში (ბაშკ. Яңы Мутабаш) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ასკინოს რაიონში. 2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 45 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკინოდან დაშორებულია 42 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ჩერნუშკა, რომელიც დაშორებულია 60 კმ-ით. Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
ნოვი-სუიუში

ნოვი-სუიუში (ბაშკ. Яңы Сөйөш) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ასკინოს რაიონში. 2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 127 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკინოდან დაშორებულია 42 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია კუედა, რომელიც დაშორებულია 138 კმ-ით. Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
ოლხოვი-კლიუჩი

ოლხოვი-კლიუჩი (ბაშკ. Ерекле Шишмә) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ასკინოს რაიონში. 2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 42 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკინოდან დაშორებულია 18 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია კუედა, რომელიც დაშორებულია 117 კმ-ით. Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
პეტროპავლოვკა (ასკინოს რაიონი)

პეტროპავლოვკა (ბაშკ. Петропавловка) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ასკინოს რაიონში. 2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 184 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკინოდან დაშორებულია 12 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია კუედა, რომელიც დაშორებულია 100 კმ-ით. Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
რუსკაია-კარა

რუსკაია-კარა (ბაშკ. Урыҫ Ҡара) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ასკინოს რაიონში. 2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 3 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკინოდან დაშორებულია 45 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია კუედა, რომელიც დაშორებულია 88 კმ-ით. Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
სტარაია-კარა

სტარაია-კარა (ბაშკ. Иҫке Ҡара) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ასკინოს რაიონში. 2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 39 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკინოდან დაშორებულია 46 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია კუედა, რომელიც დაშორებულია 88 კმ-ით. Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
სტაროკოჩკილდინო

სტაროკოჩკილდინო (ბაშკ. Иҫке Күскилде) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ასკინოს რაიონში. 2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 274 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკინოდან დაშორებულია 25 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია კუედა, რომელიც დაშორებულია 133 კმ-ით. Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
სტარიე-კაზანჩი

სტარიე-კაზანჩი (ბაშკ. Иҫке Ҡаҙансы) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ასკინოს რაიონში. 2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 331 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკინოდან დაშორებულია 35 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია კუედა, რომელიც დაშორებულია 79 კმ-ით. Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
ქისი

ქისი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან. მას რქაწითელსა და მწვანეს შორის შუალედური ადგილი უჭირავს. ვაზის საერთო შეხედულებით, ფოთლის ფორმითა და მისი ფირფიტის მოხაზულობით რქაწითელს ჰგავს, ხოლო მარცვლების შეფერვით და ძლიერი ჯიშური არომატით — მწვანეს. დანარჩენი ნიშნებითაც ქისს შუალედური ადგილი უჭირავს ნახსენებ ჯიშებს შორის. ღვინის ხარისხით ქისი რქაწითელს არ ჩამოუვარდება, ხოლო ზოგიერთ წლებში მწვანესაც კი უსწრებს. ამჟამად ქისი გავრცელებულია კახეთში, ძირითადად ახმეტის, თელავის, ყვარლისა და გურჯაანის მუნიციპალიტეტებში რქაწითელისა და მწვანეს ვენახებში შენარევების და იშვიათად წმინდა ნარგავების სახით. მას სოფელ ქისტაურში შეცდომით „წობენურას“ ეძახიან, ხოლო ხოდაშენში „დამპალას“. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური,სამ-ხუთნაკვთიანი.ფოთლის ქვედა მხარე შებუსულია საშალო აბლაბუდისებრი და მის ქვეშ მოფენილი საშუალო სიხშირის ჯაგრისებრი შებუსვით.ყვავილი ორსქესიანია.მტევანი საშუაოზომისაა, კონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ზოგჯერ ფრთიანი. ფრთის სიგრძე ხანდახან მტევნის ნახევარს აღწევს. საშუალო სიკუმსისაა, იშვიათად გვხვდება როგორც თხელი, ისე კუმსი მტევნებიც. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ოვალური, ზოგჯერ მომრგვალო. სრულ სიმწიფეში მომწვანო-ყვითელია. მონაცრისფრო ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. მზის მხარეზე მარცვლებს უჩნდება ყავისფერი ლაქები. კანი თხელი და ნაკლებმკვრივია. რბილობი საშუალოდ წვნიანი, მდნარი. გემო სასიამოვნო და ჰარმონიული აქვს, კარგად გამოხატული ჯიშური არომატით. ქისი საშუალო ან საშუალოზე ძლიერი ზრდისა და საშუალომოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 152 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის შუა რიცხვებში შედის. მტევნის საშუალო წონა 170-180 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.0-8.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20-24%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6-8.5 გ/ლ-ს. ქისი მაღალხარისხიანი საღვინე ჯიშია. კარგად გამოხატული არომატით, ნაზი და სასიამოვნო. გემო სრული და ჰარმონიული აქვს. კახური წესით დაყენებული ღვინო უფრო მაღალი ღირსებისაა — მუქი ჩალისფერი, კარგად გამოხატული ხილის სასიამოვნო არომატით, ნაზი, სრული, შინაარსიანი, ჰარმონიული და ხავერდოვანი გემოთი. ცერცვაძე ნ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 537. ხარბედია მ., „ქართული ღვინის გზამკვლევი“, გვ. 51-52, თბ., 2013 უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 381-382
სტარი-მუტაბაში

სტარი-მუტაბაში (ბაშკ. Иҫке Мутабаш) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ასკინოს რაიონში. 2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 218 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკინოდან დაშორებულია 37 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია კუედა, რომელიც დაშორებულია 80 კმ-ით. Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
სტეპანოვკა (ასკინოს რაიონი)

სტეპანოვკა (ბაშკ. Степановка) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ასკინოს რაიონში. 2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 122 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკინოდან დაშორებულია 32 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია კუედა, რომელიც დაშორებულია 139 კმ-ით. Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
სულტანაი (ასკინოს რაიონი)

სულტანაი (ბაშკ. Солтанай) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ასკინოს რაიონში. 2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 243 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკინოდან დაშორებულია 9 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია კუედა, რომელიც დაშორებულია 117 კმ-ით. Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
სულტანბეკოვო (ასკინოს რაიონი)

სულტანბეკოვო (ბაშკ. Солтанбәк) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ასკინოს რაიონში. 2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 459 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკინოდან დაშორებულია 55 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ჩერნუშკა, რომელიც დაშორებულია 148 კმ-ით. Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
ტალოგი

ტალოგი (ბაშკ. Талог) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ასკინოს რაიონში. 2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 26 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკინოდან დაშორებულია 30 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია კუედა, რომელიც დაშორებულია 134 კმ-ით. Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
ტაშლიკული (ასკინოს რაიონი)

ტაშლიკული (ბაშკ. Ташлыкүл) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ასკინოს რაიონში. 2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 26 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკინოდან დაშორებულია 32 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია კუედა, რომელიც დაშორებულია 139 კმ-ით. Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
ტულგუზბაში

ტულგუზბაში (ბაშკ. Төлгөҙбаш) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ასკინოს რაიონში. 2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 265 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკინოდან დაშორებულია 18 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ჩერნუშკა, რომელიც დაშორებულია 79 კმ-ით. Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
ტუპრალი

ტუპრალი (ბაშკ. Төпрәле) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ასკინოს რაიონში. 2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 41 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკინოდან დაშორებულია 40 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ჩერნუშკა, რომელიც დაშორებულია 61 კმ-ით. Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
ტიუისკი

ტიუისკი (ბაშკ. Төй) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ასკინოს რაიონში. 2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 257 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკინოდან დაშორებულია 28 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია კუედა, რომელიც დაშორებულია 131 კმ-ით. Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
ულუ-ელგა

ულუ-ელგა (ბაშკ. Олойылға) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ასკინოს რაიონში. 2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 136 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკინოდან დაშორებულია 55 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ჩერნუშკა, რომელიც დაშორებულია 35 კმ-ით. Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
უპკანკული

უპკანკული (ბაშკ. Упҡанкүл) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ასკინოს რაიონში. 2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 404 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკინოდან დაშორებულია 20 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია კუედა, რომელიც დაშორებულია 128 კმ-ით. Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
გვერდკისერა კუები

გვერდკისერა კუები (ლათ. Pleurodira) — ქვეწარმავლების ქვერიგი კუების რიგისა. აქვთ გრძელი კისერი, 30-77 სმ სიგრძის ბაკანი. თავის შეზიდვა ჯავშანში არ შეუძლიათ. ამიტომ კისერს ღრიცავენ და თავს მარჯვენა ამ ნარცხენა იღლიის ფოსოში მალავენ. ბინადრობენ სამხრეთ ამერიკაში, ავსტრალიასა და მადაგასკარის მტკნარ წყლებში. რიგში 2 ოჯახია: პელომედუზისებრნი და გველკისერა კუსებრნი. გვერდკისერა კუები იშვიათად გამოდიან წყლიდან, ბევრი წყალსატევის ფსკერზე ცხოვრობს. იკვებებიან მცირე ზომის თევზებით. ზოგ სახეობას სარეწაო მნიშვნელობა აქვს (საკვებად იყენებენ მათ ხორცსა და კვერცხს). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 141. ↑ Cope, E. D. (1865). „Third Contribution to the Herpetology of Tropical America“. Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia. 17 (4): 185–198. JSTOR 4624040. ↑ Иорданский Н. Н. ЧЕРЕПАХИ // Большая российская энциклопедия. т. 34. — М., 2017. — стр. 452–453.
აივენჰო

აივენჰო (ინგლ. Ivanhoe) — XIX საუკუნის შოტლანდიელი მწერლის, უოლტერ სკოტის ყველაზე ცნობილი რომანი. პირველად გამოიცა 1820 წელს. რომანი მოგვითხრობს XII საუკუნის მეორე ნახევრის ინგლისზე, ნორმან დამპყრობელთა მიერ შევიწროებულ საქსონელებზე. ინგლისის ისტორიის ამ მნიშვნელოვან ნაწილთან ერთად, სკოტი მოგვითხრობს რომანის გმირების საოცარ თავგადასავლებზე. მეფე რიჩარდ ლომგულზე, რომელიც საკუთარ თავს მალავს და "შავი რაინდის" სახელით ებრძვის მტრებს. მათ შორის საკუთარ ძმას, ჯონსაც, რომელსაც სურს, რომ ინგლისის ტახტი დაიკავოს. რომანის მთავარი გმირი კი რიჩარდის ერთგული მსახური უილფრედ აივენჰოა. რომანში ასევე, ერთ-ერთ გმირად გვევლინება ლეგენდარული ყაჩაღი რობინ ჰუდი, თავის მეგობრებთან ერთად. აივენჰო არის ერთ-ერთი მცირერიცხოვან საქსონელ დიდებულთაგან. იგი არის სედრიკ საქსონელის ვაჟი, თუმცა მამისადმი დაუმორჩილებლობისა და ჯვაროსნულ ლაშქრობაში მეფესთან დარჩენის გამო, უილფრედი უარყოფილია მამის მიერ. მხოლოდ ნაწარმოების ბოლოს ხდება მათი შერიგება. უოლტერ სკოტი თავის რომანში აგრეთვე ეხება ებრაელების ცუდ მდგომარეობას იმდროინდელ ინგლისში. ნაწარმოების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი გმირია ებრაელი ისააკ იორკელი თავის ულამაზეს ქალიშვილ, რებეკასთან ერთად. იგი მევახშეა, რომელსაც იყენებენ, როცა ფული სჭირდებათ, მაგრამ შემდგომ უპატივცემულოდ ექცევიან თავისი ეროვნების გამო. აივენჰ ონლაინ ვერსია დაარქივებული 2004-10-12 საიტზე Wayback Machine. სრული ტექსტი დაარქივებული 2008-12-04 საიტზე Wayback Machine. „აივენჰო“ — Project Gutenberg-ზე
ვარშავის ხელშეკრულება (1705)

ვარშავის ხელშეკრულება — სამშვიდობო ხელშეკრულება, რომელიც აიდო 1705 წლის 18 ნოემბერს, ჩრდილოეთის ომის მიმდინარეობის პერიოდში. ხელშეკრულების შედეგად შედგა ალიანსი შვედეთის იმპერიას და პოლონეთ-ლიტვის თანამეგობრობას შორის, რომლის მეფეც იყო სტანისლავ ლეშჩინსკი. Anisimov, Evgeniĭ Viktorovich (1993). The reforms of Peter the Great. Progress through coercion in Russia, The New Russian history. M.E. Sharpe. ISBN 1-56324-047-5.  Bromley, J. S. (1970). Rise of Great Britain & Russia, 1688-1725, The New Cambridge Modern History. CUP Archive. ISBN 0-521-07524-6.  Frost, Robert I (2000). The Northern Wars. War, State and Society in Northeastern Europe 1558-1721. Harlow: Longman. ISBN 978-0-582-06429-4.  Scan of the treaty at IEG (Institut für Europäische Geschichte) Mainz, 57 pages
რობერტ კოლდევეი

რობერტ იოჰან კოლდევეი (დ. 10 სექტემბერი, 1855, ბლანკერბურგი – გ. 4 თებერვალი, 1925, ბერლინი) — გერმანელი არქიტექტორი, არქეოლოგი, რომელმაც განსაზღვრა ადგილი, სადაც ჩაატარებდა გათხრებს. ამ გათხრების შედეგად, რომელიც მიმდინარეობდა 1898-1999 წლებში, მან დაადასტურა ბიბლიური ბაბილონის არსებობა. ასევე მიიღო მონაწილეობა ტროას გათხრებში და კუნძულ ლესბოსზე. მის საფლავზე, აღიარების ნიშნად დადგეს ძეგლი, ბაბილონური ზიქურათის სახით. Clayton, Peter A. and Martin J. Price, Ed. "The Seven Wonders of the Ancient World." Routledge: New York, 1988. p 54-55. რობერტ იოჰან კოლდევეი დაარქივებული 2016-05-12 საიტზე Wayback Machine. ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 Deutsche Nationalbibliothek Record #116314230 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a> ↑ 2.0 2.1 ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ 3.0 3.1 Brozović D., Ladan T. Hrvatska enciklopedija — LZMK, 1999. — 9272 გვრ. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1264934"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q429032"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18446"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1789619"></a> ↑ 4.0 4.1 4.2 http://arch-pavouk.cz/index.php/architekti/1537-koldewey-robert ↑ http://www.britannica.com/EBchecked/topic/321351/Robert-Koldewey ↑ https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/friedhoefe_begraebnisstaetten/downloads/eg-liste.pdf
გვერდნერვიანები

გვერდნერვიანები (Amphineura) — უხერხემლო ცხოველების ქვეტიპი მოლუსკების ტიპისა. მოლუსკების ყველაზე პრიმიტიული ჯგუფი. ზოგის ნიჟარა შედგება ზურგზე კრამიტის წყობასავით განლაგებული 8 მოძრავი ფირფიტისაგან. ზოგს ნიჟარა სულ არ აქვს. გვერდნერვიანებში გაერთიანებულია ჯავშნიანი და ღრმამუცლიანი მოლუსკების კლასები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 141.