laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ფრიც ალბერტ ლიპმანი

ფრიც ალბერტ ლიპმანი (დ. 12 ივნისი, 1899, კენიგსბერგი ― გ. 24 ივლისი, 1986) — გერმანული წარმოშობის ამერიკელი ბიოქიმიკოსი, აშშ-ის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის (1950) და ლონდონის სამეფო საზოგადოების (1962) წევრი. 1924 წელს დაამთავრა ბერლინის უნივერსიტეტი. 1939 წელს წავიდა ემიგრაციაში აშშ–ში. 1941 წლამდე მუშაობდა კორნელის, 1941-1949 წლებში ჰარვარდის უნივერსიტეტებში, 1949-1957 წლებში მასაჩუსეტსის ჰოსპიტალში. 1957 წლიდან კი როკფელერის ინსტიტუტში. იკვლევდა უჯრედში ნივთიერებათა ცვლას და ცილის ბიოსინთეზს. 1947 წელს მტრედის ნაღველიდან გამოყო და შეისწავლა A კოფერმენტის ქიმიური სტრუქტურა და ბიოლოგიური როლი. 1953 წელს მიიღო ნობელის პრემია ფიზიოლოგიასა და მედიცინაში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 249. ფრიც ალბერტ ლიპმანი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური) ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 Deutsche Nationalbibliothek Record #118728512 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a> ↑ 2.0 2.1 Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ 3.0 3.1 SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ 4.0 4.1 ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ 5.0 5.1 Gran Enciclopèdia Catalana — Grup Enciclopèdia, 1968. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18696256"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2664168"></a> ↑ 6.0 6.1 Munzinger Personen <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683"></a> ↑ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1953 — Nobel Foundation. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1781959"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q23684016"></a> ↑ Table showing prize amounts — Nobel Foundation, 2019. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1781959"></a> ↑ List of Royal Society Fellows 1660-2007 — ლონდონის სამეფო საზოგადოება. — გვ. 219. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q111806251"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123885"></a> ↑ L'Information universitaire — 1947. — ISSN 2024-3693 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q116209929"></a>
ბიჭვინთის საწინამძღვრო ჯვარი

ბიჭვინთის საწინამძღვრო ჯვარი — საწინამძღვრო ჯვარი ბიჭვინთის ტაძრიდან. ჯვარი შეწირულია ბიჭვინთის ტაძრისადმი აფხაზეთის კათალიკოს ევდემონ ჩხეტიძის მიერ. დამზადებულია 1565 წლის ახლო ხანებში ცნობილი ოსტატის მამნეს მიერ და წარმოადგენს მის ბოლო ნამუშევარს. შედგება: ჯვრის, სიონისა და მოოქრული ვერცხლის ტარისაგან. მასალად გამოყენებულია: ოქრო მოოქრული ვერცხლი, პატიოსანი თვლები. ზოგადი ფორმებითა და აგებულებით ჯვარი ერთიანდება საქართველოში X-XI საუკუნეებში ფართოდ გავრცელებულ ჯვრების ჯგუფში. აქვს ბოლოებგაფართოებული მკლავები, რომელთა კიდეები ფორმდება მედალიონებით. ჯვრის წინა პირზე რელიეფურად გამოსახულნი არიან: ჯვარცმული მაცხოვარი, ღვთისმშობელი, წმინდა იოანე მახარებელი, გაბრიელ მთავარანგელოზი, წმინდა ნიკოლოზ მარლიკიელი, სიონზე: ბიჭვინთის კათედრალური ტაძრის პატრონი — ყრმიანი ღვთისმშობელი (ოდიგიტრია) თანამდგომებით წმინდა პეტრეთი და პავლეთი, მთავარანგელოზები მიქაელი და გაბრიელი, საქართველოში ქრისტიანობის მქადაგებეი მოციქულები წმინდა ანდრია პირველწოდებული და სვიმონ კანანელი, ასევე წმინდა იოანე ნათლისმცემელი და წმიდნა იოანე ოქროპირი, მღვდელთმთავრები: გრიგოლ ღვთისმეტყველი და ბასილი დიდი გაშლილი გრაგნილით ხელში. ყოველ გამოსახულებას თან ახლავს ქართული ასომთავრულით შესრულებული განმსაზღვრელი წარწერა. წარწერებში მოიხსენიებიან საერო პირებიც, ჯვრის მომგებელი — აფხაზეთის კათალიკოსი ევდემონ ჩხეტიძე, ასევე ოსტატი მამნე და მისი მეუღლე ულუმპია. ჯვარი ინახება საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში. ბიჭვინთის ღვთისმშობელი, ჟურ. მრევლი, №148, 2011, გვ. 34-35
არახვეთის სახიზარი

არახვეთის სახიზარი — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ არახვეთში. თარიღდება შუა საუკუნეებით. სახიზარი მიწის ზედაპირიდან დაახლოებით 10-15 მეტრის სიმაღლეზე მდებარეობს. სახიზრის ქვეშ მიწის დონეზე კლდის ფლეთილი ქვებით ამოყვანილია ერთგვარი კოშკის მსგავსი ბაქანი. ბაქნიდან ზემოთ სახიზრამდე კლდის გაშიშვლებული ვერტიკალურ კედელია. შესაძლოა ამ კლდოვან ქანში ხის სოლებზე გამართული კიბეები ან სხვა სახის კონსტრუქცია იყო მოწყობილი რომლის საშუალებითაც სახიზარში ხდებოდა ასვლა ან თოკის კიბეც გამოეყენებინოთ სახიზარში მოსახვედრად. სახიზარი წარმოადგენს 2 სართულად განლაგებულ სივრცეს. რომლის საფასადე მხრიდან ორივე კუთხეში კარგად დამუშავებული მოზრდილი ბოლკის მსგავსი კვადრებით არის ამოყვანილი კუთხეები. ცენტრალური სივრცე კედლების გარეშეა წარმოდგენილი და ღიაა დღეისათვის. კუთხეებში ამოყვანილ კედელში ჰორიზონტალურად განთავსებულია ხის ძელები, რომლებიც ორ სართულად ყოფს მთლიან სივრცეს. პირველი სართულის იატაკის დონეზე კარგად ჩანს ქვემოდან სახიზარში ამოსასვლელი ოთხკუთხა ფოსო. მეორე სართულის იატაკი არ ფიქსირდება მთლიანად ჩაქცეულია. ძნელია ზუსტად სახიზრის შიდა სივრცის მოცულობის განსაზღრა, თუმცა დრონით გადაღებული ფოტოებიდან ჩანს რომ საფასადე მხრიდან სიღრმეში დაახლოებით 1.5-2 მეტრამდეა შეწეული.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 39270
ჯაღმიანის ნასოფლარი

ჯაღმიანის ნასოფლარი — არქეოლოგიური ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჯაღმიანთან. ნასოფლარს გარემოში დომინანტური ადგილი უკავია, ის გადაჰყურებს სოფლებს: ზაქათკარს, ჯაღმიანსა და კაიშაურნს. აქედან პანორამული ხედი იშლება მთლიან დიდველის პლატოზე, თეთრი არაგვის ხეობაზე და ასევე, ხადის ხეობის შუა წელზე. ნასოფლარის ტერიტორიაზე იკითხება სათავსი თუ საცხოვრებელი ნაგებობების ბუდეები. ასევე, კედლის ნაშთები. ერთ-ერთ მცირედ შემაღლებულ ბორცვზე ფიქსირდება მოზრდილი ზომის უხეშად დამუშავებული ქვის ლოდებისგან აგებული კედლის ნაშთი. შესაძლოა ეს კოშკის ნანგრევებს წარმოადგენდეს. ნაგებობების ჩაღმავებები კარგად ჩანს აეროფოტოებზე, შესაძლებელია მათი სწორკუთხა ფორმების გარჩევაც. თუმცა, უმეტესი მათგანი მიწითაა დაფარული. ნასოფლარის დასაწყისში, ქორდის ქედის ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარეობს წმინდა გიორგის ნიში. კვარცხლბეკზე მდგარ ორსაფეხურიან ბაზისში ჩადგმულია ერთიან ქვაში გამოჭრილი ქვაჯვარი.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 35126
კაიშაურნის ციხე

კაიშაურნის ციხე — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ კაიშაურნში, დიდველის პლატოზე. კოშკიდან პანორამული ხედი იშლება როგორც დიდველის პლატოზე, ასევე ხადის ხეობის ნაწილზე და თეთრი არაგვის ხეობაზე. აქედან, ასევე კარგად ჩანს დიდველის პლატოს ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილი. კოშკი კლდოვან ქანზეა აგებული. აშენებულია ბაზალტის დიდი მართკუთხა და ირეგულარული ფორმის ქვებით. წყობა ჰორიზონტალურია. კოშკის ზურგიანი მხარე ჩრდილო-დასავლეთითაა მიმართული, ხოლო შუბლი - სამხრეთ-აღმოსავლეთით. კოშკი სამი სართულის დონეზეა შემორჩენილი. ზედა სართულების კედლები მიწისძვრის შედეგადაა მორღვეული. პირველი სართული ყრუა. სამხრეთ-აღმოსავლეთ ფასადზე, მეორე სართულის დონეზე მიწის ზედაპირიდან 5-6 მეტრის სიმაღლეზე, გაჭრილია სწორკუთხა, ნაოთხალიანი კარი, რომელიც არქიტრავის მასიური ქვითაა გადახურული. ჩრდილოეთ კედელში კვადრატული ნიშია მოწყობილი. ზედა სართულში ასასვლელი სწორკუთხა ღიობი სამხრეთ-აღმოსავლეთ მხარესაა მოქცეული. სამხრეთ-დასავლეთ ფასადის ერთ-ერთ, ჰორიზონტალურად წაგრძელებულ ქვაზე კონტრრელიეფში შესრულებულია ბუნზე დაფუძნებული, მცირე ზომის, მკლავებგაფართოებული ჯვარი. კოშკს სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან ბაზალტის მოზრდილი ლოდებით ამოყვანილი ცოკოლი შემოუყვება. კოშკი ადრეული ხადის ხეობაში მეტად გავრცელებული ადრეული ეტაპის ზურგიანი კოშკების შესანიშნავ ნიმუშს წარმოადგენს, რომელიც დღემდე შედარებით კარგადაა შემორჩენილი.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 6602
ბოგდან კიცაკი

ბოგდან კიცაკი (დ. 2 სექტემბერი, 1992) — უკრაინელი პოლიტიკოსი. არის უკრაინის უმაღლესი რადის წევრი 2019 წლის 29 აგვისტოდან. პოლიტიკური პარტია „ხალხის მსახურის“ წევრი. ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2019-08-15 საიტზე Wayback Machine.
გროზნო

გროზნო (ჩეჩ. Соьлж-ГIала, Sölƶ-Ġala; რუს. Гро́зный) — ჩეჩნეთის დედაქალაქი რუსეთში. ქალაქი დაარსდა 1918 წელს და მდებარეობს მდინარე სუნჯაზე. 2002 წლის სრულიად რუსეთის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენდა 210 720 ადამიანს (ათი წლის წინანდელი მოსახლეობის ნახევარზე ოდნავ მეტს), ხოლო 2008 წლის მონაცემებით მოსახლეობამ 230 100 შეადგინა. მშობლიური სახელი Соьлж-ГІала — ითარგმნება, როგორც „ქალაქი სუნჯაზე“. სახელი რუსულად Грозный — ითარგმნება, როგორც „მრისხანე“. 1818 წელს დაარსდა რუსული ციხესიმაგრე გროზნაია რუსულ საბრძოლო ხაზზე, რომელიც კავკასიის ომის დროს გადიოდა მდინარე სუნჯაზე. 1869 წელს მას ეწოდა გროზნო და მიენიჭა ქალაქის სტატუსი. ამ დროისთვის ქალაქის მაცხოვრებელთა დიდ ნაწილს წარმოადგენდნენ თერგის კაზაკები. მოსახლეობის სწრაფი ზრდა მას შემდეგ დაიწყო რაც XX საუკუნის დასაწყისში საფუძველი ჩაეყარა ქალაქის მახლობლად ნავთობის მოპოვება-გადამუშავებას. რუსეთის ოქტომბრის რევოლუციის პერიოდში ქალაქი დენიკინის ძალებსა და წითელ არმიას შორის ბრძოლის არეალს წარმოადგენდა 1919 წელს ქალაქი დენიკინის არმიის ხელში იყო 1920 წელს ბრძოლის შედეგად ქალაქი წითელმა არმიამ დაიკავა. 1921 წლიდან გროზნო ჩეჩნური ნაციონალური ოლქის ცენტრი გახდა, რომელიც თერგის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის შემადგენლობაში არსებობდა. 1922 წელს თერგის სსრ გაუქმდა და გროზნო ჩაჩნეთ-ინგუშეთის ავტონომიური ოლქის ცენტრი გახდა. 1934 წელს ავტონომიური ოლქი გაუქმდა და გროზნო ჩაჩნეთ-ინგუშეთის ასსრ დედაქალაქი გახდა. 1991 წელს გამოცხადდა ჩეჩნეთის დამოუკიდებელი რესპუბლიკა იჩქერია და დედაქალაქად გროზნო განისაზღვრა. 1994 წელს დაიწყო რუსეთ-ჩეჩნეთის პირველი ომი და ქალაქი მასშტაბური ბრძოლების არეალად იქცა. პრეზიდენტ ჯოხარ დუდაევის ლიკვიდაციის შემდეგ ქალაქს მის პატივსაცემად ჯოხარ-ღალა ეწოდა. ბრძოლების შედეგად გროზნო იჩქერიის ძალების კონტროლის ქვეშ დარჩა. 1999 წელს დაწყებულ ჩეჩნეთის მეორე ომამდე, ბრძოლების შედეგად ქალაქი თითქმის პირწმინდად განადგურდა. 2000 წლიდან რუსულმა ძალებმა ჩეჩნეთის უმეტეს ტერიტორიაზე და ქალაქ გროზნოზე კონტროლი აღადგინეს. ჩეჩნეთმა ფედერალური რესპუბლიკის სტატუსი მიიღო, გროზნო ჩეჩნეთის რესპუბლიკის დედაქალაქი გახდა. 2007 წლიდან ქალაქის მასშტაბური აღდგენა-რეაბილიტაცია დაიწყო. გროზნოზე გადის ჩრდილოეთ კავკასიის ცენტრალური მაგისტრალი, ქალაქი რკინიგზით უკავშირდება ჩეჩნეთისა და რუსეთის სხვადასხვა ქალაქებს. ქალაქის მახლობლად ორი აეროპორტია: ხანკალას აეროდრომი და გროზნოს საერთაშორისო აეროპორტი. 90-იან წლებში წარმოებულ ბრძოლებამდე ქალაქში არსებობდა ტრამვაის და ტროლეიბუსის მუნიციპალური ტრანსპორტი თუმცა ბრძოლების შედეგად ხაზები ისე განადგურდა რომ შეუძლებელი გახდა მათი რეაბილიტაცია და ხაზები საბოლოოდ გაუქმდა. ↑ https://grozgorduma.ru/глава/ ↑ http://grozmer.ru/vlast/myer-goroda.html ↑ World Weather Information Service - Groznyj. World Meteorological Organisation. ციტირების თარიღი: 14 მაისი, 2019. ↑ GROZNYJ 1961–1990. NOAA. ციტირების თარიღი: 14 მაისი, 2019. ↑ Indices Data – Groznyj Station 1379. KNMI. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-07-09. ციტირების თარიღი: 14 მაისი, 2019. ↑ Kraków Official Website - Partnership Cities. (in English, German, French, Chinese and Polish). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-12-22. ციტირების თარიღი: 2008-11-01. © 1996-2008 ACK CYFRONET AGH}} ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: გროზნო
გაზი III გირეი

გაზი III გირეი (ყირიმ. III Gazi Geray, غازى كراى‎‎; დ. 1673 — გ. 1709, იამბოლი, ოსმალეთის იმპერია) — ყირიმის ხანი 1704–1707 წლებში, სელიმ I გირეის ვაჟი. გაზი გირეი ხან სელიმ I-ის 13 ვაჟიდან ერთ-ერთი იყო. ის 1690-იან წლებში აჯანყდა საკუთარი ძმის დევლეთ II-ის წინააღმდეგ. ბუჯაკების ურდოსა და ყუბანის ნოღაელთა დახმარებით გაიბრძოლა ყირიმის ტახტისთვის, თუმცა დამარცხდა და კუნძულ როდოსზე გადასახლება მოუწია. 1703 წელს მამამისმა თავისი მეოთხე მმართველობის დროს იხმო სახანოში და კალგას ტიტული უბოძა. 1704 წელს, სელიმ გირეის გარდაცვალების შემდეგ, ოსმალებმა სწორედ გაზი III დაამტკიცეს ყირიმის ხანად. გაზიმ უმცროსი ძმები, ყაფლანი და მენლი თავის კალგად და ნურედინად დანიშნა. გაზი III რელიგიურად შემწყნარებელი იყო. მან კათოლიკურ ეკლესიას ბახჩისარაიში მისიონერული საქმიანობის წარმართვის ნება დართო. 1706 წელს მოუწია ნოღაელთა დაშოშმინება. გაზის ტახტისათვის მოცილე ბევრი ძმა და ნათესავი ჰყავდა, ეს კი სახანოს საგრძნობლად ასუსტებდა იმ პერიოდში, როცა მის მეზობლად პეტრე I რუსეთს ავითარებდა. 1707 წელს სტამბოლში სულთნის დივანმა მიიღო გადაწყვეტილება, რომლის თანახმადაც ყირიმის ახალ ხანად დაინიშნა ყაფლან I გირეი. ოსმალებმა გაზი III-ს ჩამოართვეს ყირიმის ხანის ტიტული და ბულგარეთის პროვინციაში გადაასახლეს. გაზი გარდაიცვალა 36 წლის ასაკში, იამბოლში, 1709 წელს, დაკრძალეს ქალაქის მეჩეთში. ყირიმის სახანო გირეის დინასტია ყირიმის ხანების სია Гайворонский О. «Созвездие Гераев» Гирай Х. «Розовый куст ханов» (история крымских ханов) ↑ İnalcık, Halil. GAZİ GİRAY III tr. ციტირების თარიღი: 2021-07-17
ყაფლან I გირეი

ყაფლან I გირეი (ყირიმ. I Qaplan Geray, قاپلان كراى‎; დ. 1678 — გ. 1738, ჩეშმე, ოსმალეთის იმპერია) — ყირიმის ხანი სამჯერ: 1707–1709, 1713–1716 და 1730–1736 წლებში, სელიმ I გირეის ვაჟი. ყაფლან გირეი მამამისისა და მისი ძმა გაზის მმართველობის პერიოდში დანიშნული იყო ნურედინად. ის მამის, სელიმ გირეის მსგავსად გამოირჩეოდა სამეხდრო ნიჭით. 1707 წელს პირველად მიიღო ხანის ტიტული. ყაფლანი შეეცადა ჩერქეზი მთავრების ყირიმის სახანოს დაქვემდებარებაში დაბრუნებას. გადავიდა 10 ათას კაციანი არმიით ჩერქეზეთში, მაგრამ დამარცხდა, რის გამოც 1709 წელს ოსმალებმა გადააყენეს თანამდებობიდან და მისი უფროსი ძმით, დევლეთ II გირეით შეცვალეს. 1713 წელს ყაფლან გირეი ისევ დაბრუნდა სახანოს ხელისუფლების სათავეში. მეორე მმართველობის დროს მოუწია ყუბანში მცხოვრები ნოღაელების ამბოხის ჩახშობა. ამ აჯანყებას მისი ძმისშვილი, ბაჰთი გირეი მეთაურობდა. ამის შემდგომ ოსმალებმა ყაფლან I გაიწვიეს ჰაბსბურგები წინააღმდეგ ომში დასახმარებლად, მაგრამ ყირიმელმა ბეგებმა უარი თქვეს მისთვის სამხედრო ძალის მიწოდებაზე. მიუხედავად იმისა, რომ ხანმა მაინც მოახერხა ჯარის შეკრება და უნგრეთის საზღვრამდე მიყვანა, მან დააგვიანა, რადგან ოსმალები უკვე დამარცხდნენ. 1716 წელს აჰმედ III-ის ბრძანებით ყაფლანმა დატოვა ყირიმის ტახტი მისი ნათესავის, დევლეთ III-ის სასარგებლოდ და საცხოვრებლად ბურსაში გადავიდა. 1730 წელს ოსმალეთმა ყაფლან I გირეი მესამედ დააბრუნა ყირიმის ტახტზე. 1735 წელს სულთან მაჰმუდმა მას სეფიანთა ირანის წინააღმდეგ ლაშქრობის დაწყება უბრძანა. ყაფლანმა სულთანს ურჩია, გულდასმით აწონ-დაწონილიყო და ეფიქრა ამ ომის ყველა შესაძლო შედეგზე. ირანი გაძლიერებული რუსეთის იმპერიის მოკავშირე იყო და ყირიმელთაგან ასეთ აგრესიას შეიძლება გამოეწვია რუსებთან ახალი ომი. სულთანმა არ გადაიფიქრა თავისი გადაწყვეტილება, ყაფლან გირეიც დაემორჩილა მის ბრძანებას და ჩრდილოეთ კავკასიის გავლით სეფიანთა ფრონტისკენ გაემართა. მარბიელი ლაშქრობების შემდეგ არგუნის ხეობაში ჩეჩნების დიდ წინააღმდეგობას შეხვდა, რის შედეგადაც სასტიკად დამარცხდა. რუსეთის ჯარებმა, როგორც ყაფლანი ელოდა, წამოიწყეს შეტევა ყირიმზე და 1736 წლის გაზაფხულზე დამანგრეველი თავდასხმა მოაწყვეს სახანოს ტერიტორიაზე. მათმა შემოსევამ გამოიწვია მრავალი მსხვერპლი და ნგრევა (კერძოდ, დედაქალაქ ბახჩისარაიში არსებული ხანის სასახლე გადაწვეს, ასევე ყირიმის სახანოს ერთადერთი პორტი კეზლევი). სულთნის ბრძანებით ყაფლანი ნაჩქარევად დაბრუნდა ყირიმში, მაგრამ ჯარში გამეფებული განხეთქილების გამო, მან ვერ შეძლო თავდაცვის სათანადო ორგანიზება. რუსეთის არმიამ ყირიმი ეპიდემიის გამო დატოვეს. ამის შემდგომ, ოსმალთა სულთნის დივანის განკარგულებით ყაფლან გირეი ჩამოშორდა სახელმწიფო საქმიანობას და თურქეთში გადასახლდა. გარდაიცვალა 1738 წელს, ეგეოსის ზღვის პირას მდებარე ქალაქ ჩეშმეში, დაკრძალეს იქვე. მოგვიანებით მისმა ვაჟმა, სელიმმა შეძლო ყირიმის ხანის ტიტულის მიღება. ყირიმის სახანო გირეის დინასტია ყირიმის ხანების სია Гайворонский Алексей. Созвездие Гераев. — Симферополь, 2003 г. О. Гайворонский «Повелители двух материков» тома 1-2 Халим Гирай «Розовый куст ханов» (история крымских ханов) ↑ Надырпаша Сотавов (2017-09-05). Крах "Грозы Вселенной" в Дагестане. Litres. ISBN 978-5-457-67632-9.  ↑ René Grousset, L'Empire des steppes, Éditions Payot, Paris, réédition 1980, p. 554. ↑ İnalcık, Halil. GAZİ GİRAY III tr. ციტირების თარიღი: 2021-07-17
Yeah Yeah Yeahs

Yeah Yeah Yeahs — ამერიკული ინდი-როკ ჯგუფი, ჩამოყალიბებული ნიუ-იორკში 2000 წელს. მასში შედიან ვოკალისტი და პიანისტი კარენ ო, გიტარისტი და კლავიშისტი ნიკ ზინერი და დრამერი ბრაიან ჩეიზი. ცოცხალი გამოსვლების დროს მათ უერთდება მეორე გიტარისტი დევიდ პაჯო. ჯგუფს გამოცემული აქვს ოთხი სტუდიური ალბომი. მთავარი სტატია: Yeah Yeah Yeahs-ის დისკოგრაფია. Fever to Tell (2003) Show Your Bones (2006) It's Blitz! (2009) Mosquito (2013) შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „Yeah Yeah Yeahs“ ვიკისაწყობში. ოფიციალური საიტი Yeah Yeah Yeahs საიტზე MySpace Yeah Yeah Yeahs Twitter-ზე ↑ NY-based Yeah Yeah Yeahs headline Love Garage ↑ McLean, Craig. (June 13, 2009) Yeah Yeah Yeahs: why fans of the art-punk trio can't say no. The Times. დაარქივებულია ორიგინალიდან — ივნისი 15, 2011. ციტირების თარიღი: January 2, 2010. ↑ Phares, Heather. (May 17, 2002) Yeah Yeah Yeahs. AllMusic. ციტირების თარიღი: 2011-10-09.
გვერდისუბნის ღვთისმშობლის ეკლესია

გვერდისუბნის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფელ გვერდისუბანში, მდებარეობს სოფლის ჩრდილო-დასავლეთ განაპირას, ბორცვის კალთაზე, ფიჭვებით შემოსაზღვრული ეკლესიის ნანგრევებია. ეკლესია დარბაზული ტიპისაა, ჩრდილოეთის მცირე მინაშენით. კედლები მხოლოდ 1,5-2 მეტრის სიმაღლეზეა შემორჩენილი. ეკლესიის ასაგებად გამოყენებულია უხეშად გათლილი, დიდრონი, რუხი ფერის ქვები. ტაძრის შიგნით ნალესობა არ შეიმჩნევა. ძეგლს ერთადერთი შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს, რომელსაც უხეშად გათლილი მოზრდილი არქიტრავის ქვა ასრულებს. აღნიშნული ტაძრის აგებას ხუროთმოძღვრული მონაცემების საფუძველზე, ფართო ქრონოლოგიური მონაკვეთით VIII-X საუკუნის დასაწყისით ათარიღებენ. ბერძენიშვილიდ., გიორგიძედ., ჩაჩხუნაშვილი დ., ჭანიშვილი გ., არქიტექტურულ-ისტორიული გზამკვლევი გუჯარეთი, თბ., 1987 მაკალათია ს., ბორჯომის ხეობა (ისტორიულ-ეთნოგრაფიული ნარკვევი), თბ., 1957
ანდრეი ბობლიახი

ანდრეი ბობლიახი (დ. 5 მარტი, 1985) — უკრაინელი პოლიტიკოსი. არის უკრაინის უმაღლესი რადის წევრი 2019 წლის 29 აგვისტოდან. რივნას სახელმწიფო ჰუმანიტარული ინსტიტუტის კურსდამთავრებული. ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2019-08-18 საიტზე Wayback Machine.
სვოდეშის სია

სვოდეშის სია (ინგლ. Swadesh list;) — ამერიკელ ლინგვისტის მორის სვოდეშის მიერ შემუშავებული სიტყვების სია, რომელიც გამოიყენება სხვადასხვა ენებს შორის სავარაუდო ნათესაობის ხარისხის გამოსაკვლევად. არსებული სია წარმოადგენს სტანდარტიზებულ ჩამონათვალს საბაზისო ლექსემებისა, რომლებიც სისტემატიზირებულია „საბაზისო“ ან ისტორიული მდგრადობის თვალსაზრისიდან. მორის სვოდეშის სიტყვარი შეიცავს მინიმალურ 100 სიტყვას, თუმცა აგრეთვე გამოიყენება გაცილებით მოძველებული და სემანტიკურად ნაკლებად სტაბილური 200-სიტყვიანი სია. ლაიფციგ-ჯაკარტის სია დოლგოპოლსკის სია A. Kassian, G. Starostin, A. Dybo, V. Chernov: The Swadesh wordlist. An attempt at semantic specification. სვოდეშის სია შეპირისპირებული სხვადასხვა ენის შესაბამისი სიტყვარის მასალასთან (ინგლისური, ბასკური, შუმერული, ხურიტული, ბურუშასკი, ჩეჩნური და ინგუშური ენები) სინონიმების და დიალექტიზმების გარეშე.
ტბისის ეკლესია

ტბისის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფელ ტბისში. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვიშა და კლდის ქვით დუღაბზე. ფართო და თაღოვანი შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. ნახევარწრიული აფსიდი ნათალი ქვის ამოყვანილი მხრებითაა გამოყოფილი დარბაზისგან. კონქი მხრის მარტივპროფილირებულ კაპიტელებზე გადასულ თაღს ეყრდნობოდა. აღმოსავლეთის ვიწრო და თაღოვანი სარკმელი ორ ქვაშია ამოჭრილი. ადგილ-ადგილ შერჩენილია დეკორატიული მორთულობა.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 39279
დევლეთ III გირეი

დევლეთ III გირეი იგივე ქარა დევლეთ გირეი (ყირიმ. III Devlet Geray, Qara Devlet Geray, دولت كراى‎‎; დ. 1647 — გ. 1717, იამბოლი, ოსმალეთის იმპერია) — ყირიმის ხანი 1716–1717 წლებში, ნურედინ ადილ გირეის ვაჟი, სელამეთ I გირეის შვილიშვილი. დევლეთ გირეის მამა, ადილი სახანოს ნურედინი იყო 1651–1659 წლებში. თვითონ დევლეთს ქარა (შავი) დევლეთ გირეი ყირიმელმა ხალხმა მისი ნათესავის დევლეთ II-ისგან გასარჩევად შეარქვა. ქარა დევლეთი თავისი ბიძაშვილის, საფა გირეის კალგა იყო 1691–1692 წლებში. 1716 წელს ქარა დევლეთ გირეი ოსმალებმა ყირიმის ხანად დანიშვნის შემდეგ გაგზავნეს ჰაბსბურგთა ავსტრიის წინააღმდეგ ლაშქრობაში, მონაწილეობა მიიღო პეტროვადინის ბრძოლაში. დევლეთ III გირეის სახანოს დიდებულთა უდიდესი ნაწილი არ უჭერდა მხარს. ყირიმელები თვლიდნენ, რომ სელიმ I გირეის შთამომავლები უნდა ყოფილიყვნენ სახანოს მმართველები. ისინი პატივს სცემდნენ სელიმ I-ის ხსოვნას. ამის გამო ყირიმელი ხალხი აღშფოთდა სულთნის გადაწყვეტილებაზე. 1717 წელს ყირიმში იფეთქა აჯანყებამ, მოსახლეობამ ტახტზე სელიმ გირეის ერთ-ერთი შვილის ასვლა მოითხოვა. მძიმე სამხედრო მდგომარეობისა და დიდი არეულობის გათვალისწინებით, სულთანმა აჰმედ III-მ საუკეთესოდ ჩათვალა ყირიმელთა აზრის მოსმენა. ქარა დევლეთ III-ს სახანოს მონახულების გარეშე ჩამოართვეს ტიტული და მის ნაცვლად ტახტზე სელიმ გირეის ვაჟი საადეთ IV აიყვანეს. ქარა დევლეთ გირეის ოსმალებმა პენსია დაუნიშნეს და გადაასახლეს ბუჯაკის ურდოში, ხოლო შემდეგ იამბოლში, სადაც იმავე წელს, 70 წლის ასაკში გარდაიცვალა. დაკრძალეს ქალაქის მეჩეთში. ყირიმის სახანო გირეის დინასტია ყირიმის ხანების სია О. Гайворонский «Созвездие Гераев» О. Гайворонский «Повелители двух материков» тома 1-2 Халим Гирай «Розовый куст ханов» (история крымских ханов)
კავკასიონის მთავარი ქედის ანტიკლინორიუმი

კავკასიონის მთავარი ქედის ანტიკლინორიუმი — კავკასიის ერთ-ერთი მთავარი გეოტექტონიკური ერთეული. ჩამოყალიბდა ალპური ტექტოგენეზისის დროს კავკასიონის გეოსინკლინის დანაოჭებისა და აზევების შედეგად. შედგება ცენტრალური აზევებისა და დასავლეთ და აღმოსავლეთ დაძირვის ზონებისაგან. ცენტრალური აზევების ზონა აგებულია ძლიერ დისლოცირებული კამბრიულისწინა, ქვედა- და შუაპალეოზოური მეტამორფული ქანებითა და პალეოზოური გრანიტოიდებით. დასავლეთ და აღმოსავლეთ დაძირვის ზონებში განვითარებულია ძირითადად ქვედა- და შუაიურული ასპიდური ფორმაცია და აგრეთვე (დასავლეღ დაძირვის ზონაში) ზედაიურულ-ცარცულ-ქვედაპალეოგენური ფლიშური ფორმაცია. გამყრელიძე ე., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 311.
სერჰი გრივკო

სერჰი გრივკო (უკრ. Сергій Дмитрович Гривко; დ. 12 დეკემბერი, 1985) — უკრაინელი პოლიტიკოსი. არის უკრაინის უმაღლესი რადის წევრი 2019 წლის 29 აგვისტოდან. ჩერნიგოვის ეკონომიკისა და მენეჯმენტის სახელიმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებული. Слово і Діло
კავკასიონის მთავარი წყალგამყოფი ქედი

კავკასიონის მთავარი წყალგამყოფი ქედი — უწყვეტი ქედი, კავკასიონის სისტემის ოროჰიდროგრაფიული ღერძი, რომელიც ყოფს ჩრდილო კავკასიისა და ამიერკავკასიის მდინარეთა აუზებს. უმაღლესი მწვერვალია შხარა (5058 მ). მდინარე ბელაიის (ყუბანის მარცხენა შენაკადი) სათავეებსა და ადაი-ხოხის მთათა ჯგუფს შორის. ქედი აგებულია პალეოზოურ-პროტეროზოური კრისტალური ქანებით, სხვაგან — ძირითადად მეზოზოური თიხაფიქლებით, ქვიშაქვებითა და კირქვებით. მნიშვნელოვანი უღელტეხილებია: ჯვრის (ხევისყელის), მამისონის (ჭანჭახის), კლუხორისა და სხვა. დამახასიათებელია მთა-ტყის, სუბალპური, ალპური და გლაციალურ-ნივალური ლანდშაფტები. მარუაშვილი ლ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 4, თბ., 2018. — გვ. 448.
კავკასიონის სამხრეთი ფერდის ნაოჭა სისტემა

კავკასიონის სამხრეთი ფერდის ნაოჭა სისტემა, კავკასიის ერთ-ერთი მთავარი გეოტექტონიკური ერთეული. ჩამოყალიბდა ალპური ტექტოგენეზისის დროს კავკასიონის სამხრეთი ფერდის გეოსინკლინის დანაოჭე3ბისა და აზევების შედეგად. გამოყო პეტრე გამყრელიძემ 1949 წელს. კავკასიონის სამხრეთი ფერდის ნაოჭა სისტემა პეტეროგენულ გეოტექტონიკური ერთეულია და შედგება ყაზბეგ—ლაგოდეხის, მესტია—თიანეთის (ჭიათურა—დიბრარის), ჩხალთა—ლაილისა და გაგრა—ჯავის ერთმანეთისაგან სიღრმული რღვევებით გამოყოფილი ტექტონიკური ზონებისაგან. კავკასიონის სამხრეთი ფერდის ნაოჭა სისტემა აგებულია სილურული (?), დევონური, ზედაპალეოზოური, ტრიასული, ქვედა- და შუაიურული ტერიგენული, შუაიურული ვულკანოგენური, აგრეთვე ზედაიურული, ცარცული და პალეოგენური ფლიშური კარბონატულ-ტერიგენული ფორმაციებით. კავკასიონის სამხრეთი ფერდის ნაოჭა სისტემა ინტენსიურადაა დისლოცირებული და შედგება მრავალი ასიმეტრული სამხრეთისაკენ გადახრილი, გადაბრუნებული და შეცოცებებით გართულებული კავკასიონური მიმართების ნაოჭისაგან. კავკასიონის სამხრეთი ფერდის ნაოჭა სისტემის აღმოსავლეთი ნაწილი (მესტია—თიანეთის ზონა) შარიაჟული აგებულებისაა. გამყრელიძე ე., ქსე, ტ. 5, გვ. 311, თბ., 1980
კავკასიური ბელადონა

კავკასიური ბელადონა, შმაგა (ლათ. Atropa caucasica) — მცენარე ძაღლყურძენასებრთა ოჯახისა. Atropa belladonna-ს მონათესავეა, მაგრამ, მისგან განსხვავებით, შეუბუსავი, ლეგა ნაფიფქით დაფარული ღერო და უფრო დიდი მოიისფრო-მოწითალო ყვავილები აქვს. გავრცელებულია კავკასიაში, აგრეთვე თურქეთისა და ირანის მომიჯნავე რაიონებში. საქართველოში — კოლხეთში, ქართლსა და შიგა კახეთში. იზრდება მთის შუა სარტყლამდე ტყეში (განსაკუთრებით წიფლნარში), მეტ-ნაკლებად ჩრდილიან და ტენიან ადგილებში, ტყის პირებზე, ველობებზე, ნაკაფებზე, ნახანძრალებზე და სხვა. სამკურნალო თვისებებით ბელადონას მსგავსია და სავსებით ცვლის მას (ალკალოიდები კავკასიურ ბელადონაში კიდევ უფრო მეტია). ფოთოლს აგროვებენ მაისის დამლევიდან ივლისამდე (ჩვეულებრივ ყვავილობს დაწყებისას). ფესურების შეგროვება სასურველია მაისში ან შემოდგომაზე. მოჰყავთ ღრმა, ფხვიერ, ტენიან და ნოყიერ ნიადაგზე (სასურველია კირიანი). ამრავლებენ თესლით, ფესურის ნაწილებით და კალმით. ნაყოფი შხამიანი. სახოკია მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 311.