laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
დაშოგუზი

დაშოგუზი (თურქმ. Daşoguz) - ქალაქი თურქმენეთში, დაშოგუზის ველაიათის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა 227 184 კაცი. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. აშხაბადიდან ჩრდილოეთით 546 კმ.-ზე. ქალაქი დაარსდა 1631 წელს. თურქმენეთის ქალაქების სია დაშოგუზი
თურქმენაბადი

თურქმენაბადი (თურქმ. Türkmenabat) - ქალაქი თურქმენეთში, ლებაპის ველაიათის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა 253 000 კაცი. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, მდინარე ამუდარიის მარცხენა სანაპიროზე. აშხაბადიდან აღმოსავლეთით 470 კმ.-ზე. თურქმენეთის ქალაქების სია Фотографии Чарджоу. Школы Чарджоу დაარქივებული 2022-01-03 საიტზე Wayback Machine. Сайт города Чарджоу დაარქივებული 2008-07-09 საიტზე Wayback Machine. Городище Амуль Амуль-Чарджуй на трассе Великого шёлкового пути
ძვ. წ. 446

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ძვ. წ. 446 რომის კონსულები: ტიტუს კინკტიუს ლ.ფ. კაპიტოლინუს ბარბატუსი IV, აგრიპა ფურიუს ფუსუსი კამილუსი - რომაელი მხედართმთავარი, ხუთგზის დიქტატორი, ოთხგზის ტრიუმფატორი, ცენზორი
დელფინარიუმი

დელფინარიუმი — ზღვის წყლით სავსე დიდი აკვარიუმი (ოკეანარიუმი), რომელშიც ჰყავთ დელფინები მათი ბიოლოგიის შესასწავლად, გასაწრთვნელად და სადემონსტრაციოდ. პირველი დელფინარიუმი ააგეს 1938 წელს სენტ-ოგასტინში, აშშ-ში (დიამეტრი 23 მ, სიგრძე 3,7 მ). დელფინარიუმები 1970 წლის მონაცემებით 14 ქვეყანას ჰქონდა: აშშ-ს, (მათ შორის უდიდესი „მერილენდი“, ლოს-ანჯელესის მახლობლად, 3 ათ. მ3-მდე მოცულობისა), იაპონიაში 10, ინგლისში 3, სამხრეთ აფრიკაში, კანადაში, ავსტრალიაში — ორ-ორი, ჰავაის კუნძულებზე, ახალ ზელანდიაში, ნიდერლანდებში, გერმანიაში, დანიაში, ნორვეგიაში, მონაკოში — თითო. მსოფლიოს დელფინარიუმებში ბინადრობს ვეშაპისნაირთა 26 სახეობა, მათ შორის 20 სახეობის დელფინი, რომელთაგან დელფინარიუმის პირობებს ყველაზე უკეთ აფალინა ეგუება და მრავლდება კიდეც. აღმოსავლეთ ევროპაში არის ორი დელფინარიუმი: ყირიმში, ყარადაღის ბიოსადგურთან, სადაც ჰყავთ შავი ზღვის სამივე სახეობის დელფინი და აქვთ სამეცნიერო-სადემონსტრაციო დელფინარიუმი, და ბათუმის დელფინარიუმი, რომელიც შეიქმნა 1974 წელს თევზის საზღვაო მეურნეობისა ოკეანოგრაფიის საკავშირო სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის საქართველოს განყოფილების ბაზაზე, მისი სიგრძეა 36 მ, სიგანე 14 მ, ხოლო სიღრმე 5 მ. აქვეა საწვრთნელი აუზები, რომელთა დიამეტრია 9 მ. ყველა აუზის მოცულობა 3 ათ. მ3 აღემატება. ბათუმის დელფინარიუმი მსოფლიოს უდიდესი დელფინარიუმების რიცხვში შედის. ზღვის სუფთა წყლით უწყვეტი მომარაგება უზრუნველყოფს აუზებში წყლის ხუთჯერად დღეღამურ ცვლას. ბათუმის დელფინარიუმში მთელი წლის განმავლობაში ჰყავთ აფალინა. დელფინარიუმის საერთო მოცულობა საშუალებას იძლევა მასში ერთდროულად იყოლიონ 15-მდე დელფინი. აქ ტარდება სისტემატური მეცნიერული დაკვირვებანი დელფინების მოსათვინიერებლად და გასაწვრთნელად, მათი ქცევების შესასწავლად; რისთვისაც შექმნილია ზღვის ცხოველთა ბიოლოგიური შემსწავლელი ლაბორატორია, რომლის თემატიკა ითვალისწინებს როგორც თეორიული, ისე პრაქტიკული ხასიათის კვლევას. ჯანაშვილი ა., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 456.
მარი (თურქმენეთი)

მარი (თურქმ. Mary) — ქალაქი თურქმენეთში, მარის ველაიათის ადმინისტრაციული ცენტრი. თავდაპირველი სახელი ეწოდა ძველი ქალაქის მერვის სახელწოდების მიხედვით. მოსახლეობა 100 000 კაცი. მდებარეობს ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილში. თურქმენეთის ქალაქების სია Mary city დაარქივებული 2012-03-31 საიტზე Wayback Machine. ↑ Туркменистан ↑ Refine — РПС Туркменистана
დელფოს ორაკული

დელფოს ორაკული — აპოლონის ტაძრის სამისნო დელფოში, ძველი საბერძნეთის ერთ-ერთ უძველეს რელიგიურ ცენტრში. ესქილეს მიხედვით, დელფოს ორაკული თავდაპირველად უძველეს წინასწარმეტყველს ქალღმერთ გეას ეკუთვნოდა. გეამ იგი თავის ასულს თემიდას გადასცა, თემიდამ — თავის დას, მან კი თავის შვილიშვილს — აპოლონს. ჰომეროსის ეპოსში დელფოს ორაკული აპოლონმა მას შემდეგ მოიპოვა, რაც ისრით განგმირა გეას შვილი, დელფოს ორაკულის მცველი — გველი პითონი. დელფოს ორაკული დიდი პოპულარობით და გავლენით სარგებლობდა როგორც ბერძნებში, ისე სხვა ხალხებში. ძვ. წ. VI საუკუნეში იგი დაიწვა, მაგრამ მაშინვე ააშენეს ძველზე გაცილებით ბრწყინვალე ტაძარი. სალოცავის წინ ოქროს სამფეხა სკამზე, ექსტაზში მყოფი ქალი პითია ორაზროვანი და ბუნდოვანი სიტყვებით აპოლონის ნება-სურვილს ამცნობდა შემკითხველებს. ჯერ კიდევ პისისტრატეს (ძვ. წ. 600-527) დროს არსებობდა დელფოს სამისნოს წინასწარმეტყველებათა კრებულები. ზოგიერთმა წინასწარმეტყველებამ ჩვენამდე მოაღწია ჰეროდოტეს ნაშრომებითა და სხვა ძველი წყაროებით. პელოპონესის ომის (431-404) შემდეგ დელფოსის სამისნომ საგრძნობლად დაკარგა გავლენა (მფარველობდა გარკვეულ პოლიტიკურ პარტიებს და ქრთამის აღებასაც არ ერიდებოდა). ახ. წ. 390 წელს იმპერატორმა თეოდოსიუს I-მა დელფოს ორაკული სამუდამოდ გაანადგურა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 467. ნაციონალური გეოგრაფიული საზოგადოების ინფორმაცია გეოლოგები დელფოს ორაკულის შესახებ დელფო დაარქივებული 2007-10-01 საიტზე Wayback Machine. დელფოს არქეოლოგიური მუზეუმი დაარქივებული 2007-10-01 საიტზე Wayback Machine.
ძვ. წ. 445

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ძვ. წ. 445 რომის კონსულები: მარკუს გენუციუს აუგურინუსი, გაიუს (გაიუსი ან აგრიპა) კურტიუს თილო ართახშასა II - სპარსეთის მეფე.
დემარში

დემარში (ფრ. démarche სიტყვასიტყვით — „გამოსვლა“) — დიპლომატიურ პრაქტიკაში სახელმწიფოს მთავრობის, საგარეო საქმეთა უწყების ან დიპლომატიური წარმომადგენლობის მიმართვა მეორე სახელმწიფოს მთავრობისადმი. დემარში შეიძლება სხვადასხვანაირი იყოს როგორც ფორმით (ნოტა, მემორანდუმი, განცხადება და სხვა), ისე შინაარსით (თხოვნა, პროტესტი, გაფრთხილება, მუქარა — გარდა ძალისმიერი მუქარისა, რაც საერთაშორისო სამართლით აკრძალულია). 2023 წლის 27 თებერვალს საქართველოში ევროკავშირის ელჩმა პაველ ჰერჩინსკიმ, შვედეთის ელჩთან, ულრიკ ტიდესტრომთან, ერთად (რომელიც ევროკავშირის თავმჯდომარე ქვეყანას წარმოადგენდა) იუსტიციის მინისტრ რატი ბრეგაძეს მიხეილ სააკაშვილთან დაკავშირებით ევროკავშირის სახელით დემარში გამოუცხადა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 457. ↑ პაველ ჰერჩინსკიმ იუსტიციის მინისტრს სააკაშვილთან დაკავშირებით ევროკავშირის სახელით დემარში გადასცა
კუა

კუა (ესპ. Cúa) — პატარა ქალაქი ვენესუელაში, მირანდას შტატში, ურდანეტის მუნიციპალიტეტის დედაქალაქი. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში, ზღვის დონიდან 490 მეტრზე. ქალაქი გამოირჩევა თბილი და კარგი ამინდით, წელიწადის განმავლობაში მხოლოდ 60 დღეა ნალექიანი. საშუალი წლიური ტემპერატურა 18 °C — 28 °C შორის მერყეობს. ტენიანობა შედარებით დაბალია. გავრცელებულია ფოთლოვანი ტყეები და მდელოები. 2009 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა 127 900 ადამიანს შეადგენს, რომელთა უმრავლესობაც მიწათმოქმედებას (კაკაო, ყავა, შაქრის ლერწამი) და შინაურ ცხოველთა (ღორი, მსხვილფეხა საქონელი) მოშენებას მისდევს. ვენესუელის ქალაქების სია FallingRain Map - elevation = 227 (Red dots are railways as at 2000) (Estado Miranda) Urdaneta Municipality website დაარქივებული 2006-02-22 საიტზე Wayback Machine.
სსრკ-ის სამხატვრო აკადემია

სსრკ-ის სამხატვრო აკადემია — უმაღლესი სამეცნიერო დაწესებულება სსრკ-ში. დაარსდა 1947 წელს მოსკოვში სრულიად რუსეთის სამხატვრო აკადემიის რეორგანიზაციის შესახებ სსრკ-ის მინისტრთა საბჭოს 1947 წლის 5 აგვისტოს დადგენილების საფუძველზე. აკადემიის შემადგენლობაში (1983 წლის მონაცემებით) შედიოდა 12 საპატიო აკადემიკოსი, 56 ნამდვილი წევრი, 86 წევრ-კორესპონდენტი. აკადემიის დაწესებულებები მოსკოვში: სახვითი ხელოვნების თეორიისა და ისტორიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი, სამეცნიერო ბიბლიოთეკის ფილიალი, სამეცნიერო კვლევითი მუზეუმის ს. კონიონკოვის ბინა-მუზეუმის ფილიალი, ვ. სურიკოვის სახელობის მოსკოვის სახელმწიფო სამხატვრო ინსტიტუტთან არსებული მოსკოვის საშუალო სამხატვრო სკოლა, „ცარიცინოს“ ანსამბლის აღდგენისა და კეთილმოწყობის კაპიტალური მშენებლობის სამმართველო. აკადემიური დაწესებულებები სანქტ-პეტერბურგში: ი. რეპინის სახელობის ფერწერის, ქანდაკებისა და არქიტექტურის ინსტიტუტი, ბ. იოგანსონის სახელობის სანქტ-პეტერბურგის საშუალო სამხატვრო სკოლა, სამეცნიერო-კვლევითი მუზეუმი, სახლ-მუზეუმი „პენატები“ დაბა რეპინოში, ი. ბროდსკის ბინა-მუზეუმის ფილიალი, სამეცნიერო ბიბლიოთეკა, სამეცნიერო-ბიბლიოგრაფიული არქივი, სამხატვროსამმრთველო, სახელოსნოებისა და ლაბორატორიების სამმართველო. სსრკ სამხატვრო აკადემიას ჰქონდა შემოქმედებითი სახელოსნოები, მოსკოვში, სანქტ-პეტერბურგში, კიევში, თბილისში, ბაქოში. დაჯილდოებული იყო ლენინის ორდენით (1975). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 51.
დედანი

დედანი — თავდაპირველი, ავტორისეული ნაწარმოები, რომლის პირი გადააქვთ გადაწერით ან გადაბეჭდვით; სახვითი ხელოვნების ნაწარმოების ან დოკუმენტის ორიგინალი; სტამბური წესით გასამრავლებელი დედანი შეიძლება იყოს ტექსტი, ფოტოსურათი, გრაფიკული გამოსახულება და მისთ., რასაც ამზადებენ გამომცემლობაში — კითხულობენ რედაქტირების თვალსაზრისით, შემდეგ მიუთითებენ, რა შრიფტით უნდა აიწყოს ტექსტი, სათაურები, გამყოფები და სხვ.; რა ზომაზე დაკაბადონდეს გვერდები და როგორ განლაგდეს ოლუსტრაციები, ადგენენ სპეციფიკაციას ბეჭდვის ტექნოლოგიისა და აკინძვის სახეობის შესახებ და გადასცემენ სტამბას. შეიძლება დედნის კოდირება მაგნიტზე ან პერფოლენტზე. ამ თვალსაზრისით დედანს შეესატყვისება ლათინური სიტყვა-ტერმინი „ორიგინალი“ (originalis). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 432.
დეაერატორი

დეაერატორი — მოწყობილობა, რომლის დანიშნულებაა წყლის დეაერაცია (ე.ი. წყლისგან მასში გახსნილი აირების მოცილება). დეაერაციას აყენებენ თბოელექტროსადგურებში მოსაწოდებელი საკვები წყლის დეაერაციისათვის. დეაერაციის გარეშე ორთქლგენერატორში ან თბურ ქსელში გამოყოფილ წყალში გახსნილი კოროზიულ-აქტიური აირები (ჟანგბადი და თავისუფალი ნახშირორჟანგი) ლითონის კოროზიას იწვევს. მოქმედების პრინციპის მიხედვით დეაერატორი არის თერმული (ყველაზე მეტად გავრცელებული), დესორბციული, ქიმიური და სხვა. ქსე, ტ.3. გვ.416, თბ. 1978
ჭეჭკეტასოკო

ჭეჭკეტასოკო (ლათ. Lactarius volemus) — ხორცოვანი ქუდიანი სოკო. ქუდის დიამეტრია 15 სმ, მოწითალო-ყავისფერი, ნარინჯისფერი-ყავისფერი ან მოყვითალოა; ჯერ ამობურცულია, მომწიფებისას შუაში ჩაღრმავდება და ხშირად დახეთქილი ზედაპირი აქვს. ნაყოფსხეულის (განსაკუთრებით ფირფიტების) დაზიანებისას გამოიყოფა თეთრი, რძისმაგვარი სითხე, რომელიც ჰაერზე წენგოსფერი და წებოვანი ხდება, გაშრობისას მის ადგილას ჩნდება მურა ლაქა. იზრდება ფოთლოვან წიწვოვან ტყეებში ზაფხულში (აგვისტო) და შემოდგომით (ოქტომბერი). საჭმელად იხმარება ახალი — შემწვარი, ზოგჯერ უმიც. დასავლეთში იგი დელიკატესად მიიჩნევა. მოიპოვება თბილ ზომიერ მხარეებში, ასევე ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს სუბტროპიკულ და ტროპიკულ მხარეებში. იზრდება განცალკევებით, ზოგჯერ პატარა ჯგუფებით. ჭეჭკეტასოკო ფართოდ არის გავრცელებული მთელი ევროპის ტერიტორიაზე. მცირე რაოდენობით არის შემორჩენილი ნიდერლანდების (და ფლანდრიის) ტერიტორიაზე. ამერიკის კონტინენტზე გავრცელების ჩრდილოეთ საზღვარი აღწევს სამხრეთ კანადას დიდი დაბლობების აღმოსავლეთით,, სადაც სახეობა ვრცელდება აშშ-ის აღმოსავლეთ სანაპირომდე, მექსიკასა და გვატემალაში. ჭეჭკეტასოკო აზიაშიც არის ცნობილი. აქ მისი გავრცელების არეალია ჩინეთი, იაპონია, ინდოეთი, კორეა, ნეპალი და ვიეტნამი. მისი კოლექციები შეგროვებულია ირანსა და თურქეთში. ჭეჭკეტასოკო Index Fungorum-ზე (ინგლისური) ↑ ნახუცრიშვილი ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 392. ↑ Shimono Y, Hiroi M, Iwase K, Takamatsu S. (2007). „Molecular phylogeny of Lactarius volemus and its allies inferred from the nucleotide sequences of nuclear large subunit rDNA“. Mycoscience. 48 (3): 152–57. doi:10.1007/s10267-006-0346-0.CS1-ის მხარდაჭერა: მრავალი სახელი: ავტორების სია (link) ↑ Species: Lactarius volemus (Fr.) Fr. 1838. Global Biodiversity Information Facility. ციტირების თარიღი: 2010-11-18. ↑ The fishy milkcaps (Lactarius volemus sensu lato), cryptic species with a long and pandemic history. Department of Biology, Ghent University (2010). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-11-09. ციტირების თარიღი: 2010-11-18. ↑ Smith AH. (1977). „Variation in two common Lactarii“. Kew Bulletin. 31 (3): 449–53. doi:10.2307/4119385. JSTOR 4119385. ↑ Arora D. (1986). Mushrooms Demystified. Berkeley, California: Ten Speed Press, გვ. 78. ISBN 978-0-89815-169-5.  ↑ Montoya L, Bandala VM, Guzmán G. (1996). „New and interesting species of Lactarius from Mexico including scanning electron microscope observations“. Mycotaxon. 57: 411–24.CS1-ის მხარდაჭერა: მრავალი სახელი: ავტორების სია (link)
ძვ. წ. 444

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ძვ. წ. 444 რომის კონსულები: ლუციუს პაპირიუს მუგილანუსი და ლუციუს სემპრონიუს ა.ფ. ატრატინუსი
თურქმენეთის ქალაქების სია

სიაში წარმოდგენილია თურქმენეთის ქალაქები. თურქმენბაში თურქმენაბადის აეროპორტი თურქმენბაში - საპორტო ქალაქი მარი ↑ «Атлас мира» — М.: ПКО «Картография» Федерального агентства геодезии и картографии Министерства транспорта Российской федерации: Издательство Оникс, 2007 ISBN 5-85120-243-2 (картография) ↑ გამუქებული შრიფტით დატანილია ველაიათების ადმინისტრაციული ცენტრები ↑ http://bevoelkerungsstatistik.de/wg.php?x=1318383088&men=gpro&lng=de&des=wg&geo=468095296&srt=npan&col=adhoq&msz=1500&geo=-211 Население Туркменистана по городам ↑ ქალაქი აშხაბადი წარმოადგენს ცალკე ადმინისტრაციულ ერთეულს, რომელიც გათანაბრებულია ველაიათთან
გუარენასი

გუარენასი (ესპ. Guarenas) — ქალაქი ვენესუელაში, მირანდას შტატში. დაარსდა 1621 წელს სახელით ნუესტრა-სენიორა-დე-კოპაკაბანა-დე-ლოს-გუარენასი. 1989 წლის 27 თებერვალს, ქალაქში დაწყებული სახალხო პროტესტი ავტობუსის მგზავრობის ფასის გაზრდასთან დაკავშირებით, მოედო ქვეყნის დედაქალაქ კარაკასსაც, რომელმაც რამდენიმედღიანი აჯანყება გამოიწვია. დღეს ეს მოვლენები კარაკასოს სახელითაა ცნობილი. ამჟამად, გუარენასი ვირტუალურად შერწყმულია მის მეზობელ ქალაქ გუატირესთან. 2006 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობა 185 010 ადამიანს შეადგენს. ორივე ქალაქს ელექტროენერგიით დღემდე 1933 წელს გახსნილი ელექტროსადგური უზრუნველყოფს. გუარენასში დაიბადა ბეისბოლის პროფესიანალი მოთამაშე ხუან რივერა. ქალაქში მდებარეობს მირანდას შტატის კინოწარმოება ვილია-დელ-სინე. ვენესუელის ქალაქების სია guarenasonline.com
ძვ. წ. 443

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ძვ. წ. 443 რომის კონსულები: მარკუს გეგანიუს მ.ფ. მაცერინუსი II, გაიუს კინკტიუს კაპიტოლინუს ბარბატუსი V
ძვ. წ. 442

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ძვ. წ. 442 რომის კონსულები: მ. ფაბიუს კ.ფ. ვიბულანუსი, პოსტუმიუს ებუტიუს ჰელვა კორნიცენი
ნაურუული ენა

ნაურუული ენა — 7000 კაცის მშობლიური ენაა, მოლაპარაკეთა აბსოლუტური უმრავლესობა ნაურუში ცხოვრობს, სადაც ამ ენას ოფიციალური სტატუსი აქვს. ნაურუ ოკუპირებული იყო გერმანიის მიერ, რამაც ენაზე გარკვეული ზეგავლენა მოახდინა, ნაურუულ ენაში შესაძლებელია სიტყვების პოვნა რომელსაც კავშირი აქვს ინდო-ევროპულთან. დამწერლობა — ლათინური. სიტყვები Anubumin-ღამე arian-დღე dott-კარგი low-მშვიდობა
დავით აღმაშენებლის სამხედრო რეფორმები

სამხედრო რეფორმები — XII საუკუნის პირველი მეოთხედის საქართველოში დავით აღმაშენებლის მიერ გატარებული ღონისძიებების კომპლექსი, რომელიც მიზნად ისახავდა საქართველოს ლაშქრის გაწვრთნა-ორგანიზებას და საომარ მოქმედებათა ტაქტიკისა და სტრატეგიის გარდაქმნა-გაუმჯობესებას. დავით აღმაშენებელმა მკაცრი სამხედრო დისციპლინა შემოიღო ჯარში. განსაკუთრებული ყურადღება მიექცა ლაშქრის კარგად გაწვრთნას, ამ მიზნით მან არსებულ წესებში საგრძნობი ცვლილებები შემოიტანა. მოქმედების სისწრაფისათვის ქვეითი ჯარი შეიცვალა ცხენოსანი რაზმებით. ფართოდ იქნა გამოყენებული მტრის შემოტყუებისა და მასზე მოულოდნელად თავდასხმის ხერხი. შეიქმნა მზვერავების (მსტოვრები) ფართო ქსელი. საქართველოს ლაშქრის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი თვისება იყო სწრაფი მანევრირების უნარი, რასაც ხელი შეუწყო დავითის მიერ აგებულმა ხიდებმა და მოწესრიგებულმა გზებმა. დიდი ყურადღება მიექცა წინამბრძოლებს, რომელთა მოვალეობა იყო პირველნი შებრძოდნენ მტერს. თვით დავით აღმაშენებელი „უმსგავსო სპასპეტი და წინამბრძოლი“ ყოფილა. საქართველოში მუდმივი ლაშქრის შექმნისათვის არსებითი მნიშვნელობა ჰქონდა ყივჩაყთა ჩამოსახლებას საქართველოში 1118—1120 წლებში. დავით აღმაშენებელმა „წყობად განმავალი რჩეული ორმოცი ათასი“ ყივჩაყი უზრუნველყო საჭურვლითა და ცხენებით და კარგად გაწვრთნა. ყივჩაყთა ვალდებულება საქართველოს ფეოდალური სახელმწიფოს მიმართ მხოლოდ სამხედრო სამსახური იყო, ამდენად ისინი მუდმივ ლაშქარს წარმოადგენენ. საჭიროების შემთხვევაში მეფეს შეეძლო შეეყარა „თვისისა სამეფოსა სპანი, რჩეულნი და მოკაზმულნი, ცხენ-კეთილნი და პირშეუქცეველნი“, რომლებსაც, როგორც ჩანს, გადამწყვეტ მომენტებში იყენებდა მეფე. მაგ., დიდგორის ბრძოლაში საქართველოს ლაშქარი ასე გამოიყურებოდა: ქართველთა ლაშქარი — ქართველი მოსახლეობისაგან შედგენილი, ომის წინ საგანგებოდ შეკრებილი ლაშქარი; „მონა-სპა“ — მეფის თანმხლები 5 ათასი მხედრისაგან შემდგარი ლაშქარი; ყივჩაყთა ლაშქარი — მუდმივი ლაშქარი; „როქის სპა“ — დაქირავებული ლაშქარი. ეროვნების მიხედვით: 40 ათასი ქართველი, 15 ათასი ყივჩაყი, 500 ალანი და 100 ევროპელი რაინდი. საქართველოს სამეფო კარის მიერ გატარებულმა სამხედრო ღონისძიებებმა ქვეყანა გაამაგრა და გააძლიერა, შექმნა მტკიცე საფუძველი ფეოდალური საქართველოს ერთიანობის აღდგენისათვის. ცხოვრება მეფეთ-მეფისა დავითისი, წგნ.: ქართლის ცხოვრება, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც., ტ. 1, თბ., 1955 მესხია შ., ძლევაჲ საკვირველი, თბ., 1972; მეტრეველი რ., დიდნი საქმენი (XI საუკუნის მეორე ნახევრისა და XII საუკუნის პირველი მეოთხედის საქართველოს ისტორიის ზოგიერთი საკითხი), თბ., 1978;
ძვ. წ. 441

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ძვ. წ. 441 რომის კონსულები: გაიუს ფურიუს პაცილუს ფუსუსი, მანიუს პაპირიუს კრასუსი
აკდეპე

აკდეპე (თურქმ. Akdepe) – ქალაქი თურქმენეთში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში, შავათის არხის ნაპირზე. მოსახლეობა 15 580 კაცი. თურქმენეთის ქალაქების სია Akdepe City Guide & Information
პუერტო-კაბელიო

პუერტო-კაბელიო (ესპ. Puerto Cabello) — ქალაქი ჩრდილოეთ ვენესუელაში, კარიბის ზღვის სანაპიროზე. მდებარეობს კარაბობოს შტატში, კარაკასიდან 75 კმ-ით დასავლეთით. 2001 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 154 000 ადამიანს შეადგენდა. ქალაქში მდებარეობს ქვეყნის უდიდესი საზღვაო პორტი, რომელიც სასიცოცხლო ფუნქციას ასრულებს ქვეყნის ვრცელ ნავთობინდუსტრიაში. მისი მდებარეობსი გამო, პუერტო-კაბელიო ხშირად ხდებოდა მეკობრეების თავდასხმის ობიექტი, ამავე დროს XVII საუკუნეში წარმოადგენდა ჰოლანდიელი კონტრაბანდისტების პოპულარულ ბაზარს. კონტრაბანდისტული საქმიანობის უმეტესი ნაწილი მოიცავდა კაკაოთი ვაჭრობას მეზობელ კუნძულ კურასაოსთან, რომელიც ჰოლანდიის მიერ იყო კოლონიზებული. ამ პერიოდში პუერტო-კაბელიოც ჰოლანდიელთა კონტროლის ქვეშ ომყოფებოდა. 1730 წელს პორტი ესპანელებმა აიღეს და აქ გადმოიტანეს სავაჭრო კომპანია რეალ კომპანია გიპუსკოანა დე კარაკასი (ესპ. Compañía Guipuzcoana de Caracas). ეს კომპანია აშენებდა საწყობებს, ნავმისადგომებსა და ფორტების სიმაგრეებს ნავსადგურის დაცვის მიზნით. 1770-იან წლებში პუერტო-კაბელიო ვენესუელის სანაპირო ზოლის ყველაზე დაცული ქალაქი იყო, ისე რომ 1743 წელს გაუძლო ბრიტანეთის ძალების შემოტევას პუერტო-კაბელიოს ბრძოლისას. შემორჩენილია ამ პერიოდის ორი ფორტი. ვენესუელის დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლაში, იგი იყო ესპანელი როიალისტების უკანანსკნელი დასაყრდენი, რომელიც 1823 წელს ხოსე ანტონიო პაესმა აიღო. 1962 წელს პუერტო-კაბელიოში მიმდინარეობდა ფიდელ კასტროს მომხრე საზღვაო ოფიცრების აჯანყება. ვენესუელის ქალაქების სია World Press Photo of the Year award winner from 1962 rebellion. დაარქივებული 2011-07-18 საიტზე Wayback Machine. ↑ „Venezuela: Siege of Puerto Cabello“. The New York Times. June 15, 1962. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 21 ივლისი 2011. ციტირების თარიღი: 28 December 2009.
ძვ. წ. 440

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ძვ. წ. 440 რომის კონსულები: პროკულუს გეგანიუს მაცერინუსი, ლუციუს მენენიუს აგრიპე ლანატუსი II
გუაკარა

გუაკარა (ესპ. Guacara) — ქალაქი ვენესუელაში, კარაბობოს შტატში, გუაკარის მუნიციპალიტეტის ცენტრი. მდებარეობს ზღვის დონიდან 438 მეტრზე, ვალენსიის ტბის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, კარაკას-ვალენსიის ავტომაგისტრალზე, ვალენსიიდან 12 კმ-ში. ქალაქი დაარსდა 1624 წელს სახელით — სან-აგუსტინოდე გუაკარა (San Agustín de Guacara), თუმცა მის ტერიტორიაზე უძველესი დასახლებები 4500 წლის წინანდელია. 2011 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 197 523 ადამიანს შეადგენს. წარმოადგენს კარაბობოს შტატის სიდიდით მესამე ქალაქს მოსახლეობის მხრივ, ვალენსიისა და პუერტო-კაბელიოს შემდეგ, მთელი ქვეყნის მასშტაბით კი ამ მაჩვენებლით ოცდამესამეა. ვენესუელის ქალაქების სია Página oficial de la Alcaldía de Guacara. [1] დაარქივებული 2009-06-27 საიტზე Wayback Machine. Página de la Empresa TORCAR (Tornillos Carabobo C.A.) დაარქივებული 2008-04-14 საიტზე Wayback Machine. ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-12-20. ციტირების თარიღი: 2011-10-12.
სახსარი

სახსარი — ძვლების მოძრავად შეერთების ადგილი. ასეთი შეერთებისას, როგორც წესი, ერთ-ერთ ძვალს აქვს ღრმული — ფოსო, რომელშიც ზუსტად ჯდება მეორე ძვლის გაფართოებული ნაწილი — თავი. ფოსოს ზედაპირი და ძვლის თავი ხრტილითაა დაფარული. ძვლებს ერთმანეთთან მტკიცე იოგები აერთებს. სახსარი სასახსრე ჩანთაშია მოთავსებული, რომელიც სასახსრე სითხეს შეიცავს. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: სახსარი Illustration of synovial joints at shockfamily.net Synovial joints Illustrations and Classification
ტოსკანა

ტოსკანა (იტალ. Toscana) — რეგიონი ცენტრალურ იტალიაში. მისი ფართობი 23 000 კმ²-ია, მოსახლეობა კი 3 75 მლნ ადამიანი. რეგიონული დედაქალაქია ფლორენცია. ტოსკანური დიალექტი ლიტერატურული იტალიურის საფუძველია. ტოსკანა ცნობილია თავის თვალისმომჭრელი ლანდშაფტით, ხელოვნების მდიდარი მემკვიდრეობით და მისი დიდი გავლენით მაღალ კულტურაზე. ტოსკანა მიჩნეულია იტალიური რენესანსის დაბადების ნამდვილ ადგილად და წარმოადგენს ხელოვნებასა და მეცნიერებაზე უდიდესი გავლენის მომხდენი ადამიანის სამშობლოს, ისეთების, როგორებიც არიან პეტრარკა, დანტე, ბოტიჩელი, მიქელანჯელო, ლეონარდო და ვინჩი, გალილეო გალილეი, ჯორდანო ბრუნო, ლუკა პაჩოლი და პუჩინი. აქედან გამომდინარე, რეგიონში გახსნილია რამდენიმე მუზეუმი (მათ შორის უფიცის, პიტის, ჩანსიანოს). ტოსკანას უნიკალური კულინარიული ტრადიციები გააჩნია, ცნობილია თავის ღვინოებით. ტოსკანიდან ექვსი ობიექტი იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაშია შეტანილი: ფლორენციის ისტორიული ცენტრი (1982), სიენის ისტორიული ცენტრი (1995), პიზის კათედრალის მოედანი (1987), სან-ჯიმინიანოს ისტორიული ცენტრი (1990), პიენცის ისტორიული ცენტრი (1996) და ვალ-დ’ორჩა (2004). გარდა ამისა, ტოსკანას გააჩნია 120-მდე დაცული ბუნების ნაკრძალი. ამ ყოველივეს შედეგად, ტოსკანა და მისი დედაქალაქი ფლორენცია ძლიერ პოპულარული ტურისტული ღირსშესანიშნაობებია, რომლებიც ყოველწლიურად მილიონობით ტურისტს იზიდავს. თავის მხრივ ფლორენცია წელიწადში 10 მლნ ტურისტს იღებს და მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე მონახულებადი ქალაქია. ტოსკანა ადრე იყო რომაული ეტრურია, დასახლებული ეტრუსკებით ძვ.წ. 500 წელს. შუა საუკუნეებში გაყოფილი იყო ორ პატარა სახელმწიფოდ, რომლებიც XV-XVI საუკუნეებში ფლორენციის მმართველობის ქვეშ გაერთიანდნენ. 1861 წელს ტოსკანა იტალიის ნაწილი გახდა. ტოსკანას უხეში სამკუთხედის მოხაზულობა აქვს და მდებარეობს ტირენიის ზღვის ჩრდილოეთ ნაწილთან, ცენტრალურ აპენინებში. გარს არტყავს და გადაკვეთს მთავარი მთაგრეხილები, ცოტაა (მაგრამ ძლიერ ნაყოფიერი) დაბლობები, საბოლოო ჯამში რელიეფი გორაკ-ბორცვიანია. მეურნეობის ძირითადი დარგია სოფლის მეურნეობა. მთებს უკავია რეგიონის ტერიტორიის 25 % — 5770 კმ², ვაკეებს კი 8,4 %, რომელთა უმრავლესობაც ემთხვევა მდინარე არნოს ველებს. რეგიონის კლიმატი სანაპირო არეალებში რბილია, შიდა ნაწილებში კი უფრო უხეში და ნალექიანი, ტემპერატურის მნიშვნელოვანი რყევით ზამთარსა და ზაფხულს შორის, რასაც განაპირობებს აქტიური ფრიზი, რაც ერთ დროს განაპირობებდა რეგიონის ყველაზე უხვმოსავლიანობას ძველ რომში. ტოსკანის რეგიონი ადმინისტრაციულად ათ პროვინციად იყოფა: იტალიის ადმინისტრაციული დაყოფა (იტალიური)ოფიციალური საიტი Leaning Tower (Official page) Borghi di Toscana დაარქივებული 2011-07-23 საიტზე Wayback Machine. Valleys of Tuscany ↑ Caroline Bremner. (11 Oct 2007) Top 150 City Destinations: London Leads the Way. Euromonitor International. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 9 თებერვალი 2010. ციტირების თარიღი: 10 March 2010. ↑ TOSCANA - Geography and history. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 21 ივლისი 2011. ციტირების თარიღი: 9 March 2011. Text finalised in March 2004 - Eurostat. ↑ Military (Discovery network) Channel documentary series: "Rome: Power and Glory", episode title: "The Grasp of an Empire", copyright unknown, rebroadcast 11-12:00 hrs EDST, 2009-06-29.
ანადირი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი ანადირი შეიძლება აღნიშნავდეს: ანადირი — მდინარე რუსეთში ანადირი — ქალაქი რუსეთში
ელ-ტიგრე

ელ-ტიგრე (ესპ. El Tigre) — ქალაქი აღმოსავლეთ ვენესუელაში, ანსოატეგის შტატში. წარმოადგენს სიმონ-როდრიგესის მუნიციპალიტეტის ცენტრს. მდებარეობს შტატის სამხრეთ ნაწილში, მდინარე ორინოკოსა და კარიბის ზღვას შორის, ზღვის დონიდან 285 მეტრზე. ქალაქს კვეთს მდინარე ტიგრე. საშუალო წლიური ტემპერატურა 26,5°C-ია, ნალექების რაოდენობა 1 200 მმ. ვენესუელის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მიხედვით, ელ-ტიგრეს მოსახლეობა 147 800 ადამიანს შეადგენს. ქალაქი დაარსდა 1933 წლის 3 თებერვალს, როდესაც ნავთობკომპანიებმა აქ ნავთობის საბადოები აღმოაჩინეს. მას შემდეგ, რაც დადასტურდა, რომ ორინოკოს ნავთობის სარტყელი მსოფლიოს ერთ-ერთ უდიდეს მარაგებს მოიცავს, ელ-ტიგრე ვენესუელის უმნიშვნელოვანესი ქალაქი ხდება. ამავე მიზეზით, ქალაქის ზრდა დღემდე გრძელდება. ვენესუელის ქალაქების სია Ciudad El Tigre su Gente Guía de la Zona დაარქივებული 2011-10-18 საიტზე Wayback Machine. Guanipaweb Sus Pueblos y su Gente Guía de la Zona დაარქივებული 2009-01-07 საიტზე Wayback Machine. Guanipanoticias todo el tiempo sobre la región sur de Anzoátegui Tigrevision[მკვდარი ბმული] Diario Antorcha დაარქივებული 2011-10-12 საიტზე Wayback Machine. Descubriendo la Ciudad de El Tigre ↑ Primeros Resultados XIII Censo General de Población y Vivienda. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-11-03. ციტირების თარიღი: 2011-10-12.
ძვ. წ. 439

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ძვ. წ. 439 რომის კონსულები: აგრიპა მენენიუს ტ.ფ. ლანატუსი, ტიტუს კინკტიუს ლ.ფ. კაპიტოლინუს ბარბატუსი VI