laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ოსიაურის ღვთისმშობლის ეკლესია

ოსიაურის ღვთისმშობლის ეკლესია — ეკლესია დგას ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ოსიაურის დასავლეთით. აქ ძველი ეკლესიის ნანგრევები ყოფილა, რომელზეც 1990 წელს გიორგი ხარსელს აუგია დღევანდენი ეკლესია. ეკლესია დარბაზული ტიპისაა (4,6X7,1). ნაგებია ქვიშაქვით, კუთხეებში გამოყენებულია კოზმანის ქვა. ნახევარწრიული აფსიდის ცენტრში გაჭრილია სარკმელი, რომლის ორივე მხარეს ტოლი ნიშებია. ჩრდილოეთით და სამხრეთით თითო სარკმელია. ყველა სარკმლის თაღი ნახევარწრიულია, როგორც შიგნიდან, ასევე გარედან. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. მისი თაღიც ნახევარწრიულია. დარბაზი გადახურულია ცილინდრული კამარით, რომელიც კედლებს ებჯინება. გადახურვა კედლებიდან გამოყოფილია უბრალო კარნიზით. ასეთივე კარნიზით არის გამოყოფილი აფსიდი კონქისაგან. იატაკი მოზაიკის ფილებითაა მოპირკეთებული. საკურთხევლის იატაკი ამაღლებულია დარბაზის იატაკთან შედარებით. კანკელი ხისაა და უბრალოა. შიგნითა კედლები შელესილია გაჯით. დასავლეთის ფასადზე აგურით გამოსახულია ჯვარი. გადახურვა ორფერდაა და თუნუქისაა. სამხრეთისა და ჩრდილოეთის კედლებს შემოუყვება აგურის სამსაფეხურიანი კარნიზი, ხოლო დასავლეთის და აღმოსავლეთის კედელს ორსაფეხურიანი. ლაცაბიძე თ., ,,ოსიაური", ხაშური, 2013 წ.
ნიკორთი

ნიკორთი — ნასოფლარი საქართველოში, ხაშურის მუნიციპალიტეტში, მდინარე ტილიანას აუზში, სოფელ ოსიაურის ჩრდილოეთით. ნასოფლარი ნიკორთი შიდა ქართლის ვაკეზე, მდინარე ტილიანას აუზში, ოსიაურის ჩრდილოეთით მდებარეობს. ვახუშტი და იოანე ბატონიშვილები ამ სოფელს არ იცნობენ, ის არც სხვა ისტორიულ და ეკონომიკური ხასიათის ძეგლებში გვხვდება. 1930 წლის 15 ნოემბრისთვის აქ ცხოვრობდა 21 კომლი, სულ 96 კაცი. მოსახლეობა, ეროვნული შემადგენლობის თვალსაზრისით მთლიანად ქართულია. ნიკორთში სახლობდნენ გვარები: გელაშვილი, გორგაძე, გოგოლაძე, ბუხრიკიძე, კურტანიძე. XX საუკუნის 40–იან წლებში მოსახლეობა გადაასახლეს ახალციხის მხარეში და სოფელი მოიშალა. ნასოფლარ ნიკორთის ტერიტორიაზე მდებარეობს ნიკორთის ღვთისმშობლის შობის ეკლესია. ლაცაბიძე თ., ოსიაური, ხაშური, 2013 წ. გვ. 20 ლაცაბიძე თ., ხაშურის მუნიციპალიტეტის ისტორია ტოპონიმებში, გაზ. ხაშურის მოამბე, 20 მაისი, 2019, № 20, გვ. 4 ლაბაძე ჯ., ტილიანას ხეობის სოფლების ისტორია, მასალები საქართველოს სოფლების ისტორიისათვის, ტ. IV, თბილისი, 2022
ფრეგატი (კუნძული)

ფრეგატი (ინგლ. Frégate Island, ფრანგ. Île de Frégate) — სეიშელის შიდა კუნძულების ერთ-ერთი კუნძული. მდებარეობს ინდოეთის ოკეანეში, ეკუთვნის სეიშელის კუნძულების სახელმწიფოს. მდებარეობს 55 კმ-ით აღმოსავლეთით კუნძულ მაედან. ფართობი — 2,19 კმ². ცნობილია როგორც განმარტოვებული კერძო კურორტი. ჟურნალმა «Times»-მა ფრეგატის პლაჟები მიიჩნია მსოფლიოში ყველაზე საუკეთესოებად. ფრეგატის კუნძულზე ყველაზე მაღალი წერტილი მდებარეობს სინიალეს მთაზე, კუნძულის დასავლეთ ნაწილში, ზღვის დონიდან 125 მეტრზე. მთიდან დაახლოებით 300 მეტრში ჩრდილო-აღმოსავლეთით მოედინება მდინარე ბამბოუსი, რომლის კალაპოტი გადის გროს-ბუა ნუარის და პლეინ მანიანის გვერდით კუნძულის შიდა ნაწილში. შესართავი მდებარეობს ფრეგატის კუნძულის აეროპორტის ასაფრენ-დასაჯდომი ზოლის სიახლოვეს. კუნძულის ჩრდილოეთ სანაპიროზე მდებარეობს 7 პლაჟი. სამხრეთით გაშენებულია პლანტაცია. ფრეგატის კუნძულზე მცენარეულობა წარმოდგენილია Calophyllum inophyllum-ის სახეობით, კეშუს კაკლით და ინდური ნუშის ხით. ცხოველთა შორის გვხვდება ენდემური სეიშელის შამა-შაშვი (Copsychus sechellarum), გიგანტური კუ (Megalochelys gigantea) და შავტანიანი ხოჭო. ადამიანები კუნძულზე მოვიდნენ XVII საუკუნეში და თან მოიყვანეს კატები, ძაღლები, ვირთხები, ტარაკანები და ქოქოსის ხეები. ეს სახეობები მნიშვნელოვნად ემუქრებიან ადგილობრივ ფლორას და ფაუნას და 10 წლის განმავლობაში ცდილობდნენ აღმოეფხვრათ ადამიანების მიერ მიყენებული ზარალი. ფრეგატის კუნძულზე შექმნილია სეიშელის კუნძულების ყველაზე დიდი საცდელი, ათობით ათასი ადგილობრივი ხე-ნარგავების აღსადგენად. ოფიციალური საიტი (ინგლისური) The Islands of the Seychelles დაარქივებული 2010-09-01 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) ↑ 1.0 1.1 Carpin, Sarah, «Seychelles», 1998. (ინგლისური)
ლუბრუმა

ლუბრუმა — ნასოფლარი საქართველოში, ხაშურის მუნიციპალიტეტში, მდინარე ტილიანას აუზში, მის მარჯვენა ნაპირზე, შიდა ქართლის ვაკეზე. ნასოფლარი ლუბრუმა შიდა ქართლის ვაკეზე, მდინარე ტილიანას აუზში მდებარეობს. ვახუშტი და იოანე ბატონიშვილები, აგრეთვე ქართული საისტორიო წყაროები ლუბრუმას იცნობენ ლუბრმად. იოანე ბატონიშვილის დროს ლუბრუმაში მოსახლეობა არ ჩანს (XVIII ს–ის 90–იანი წლები). 1715 წლის რუისის სამწყსოს დავთარში ლუბრუმიდან დაფიქსირებულია 11 კომლი საეკლესიო გლეხი. 1728 წლის თბილისის ვილაიეთის დიდი დავთრის მიხედვით ლუბრუმა ექვემდებარება ამილახვარს. აქ 13 კომლია დაფიქსირებული. ლუბრუმა იტრიელი ჩხეიძეების კუთვნილი სოფელია. 1737 წლის ერთ–ერთი საბუთიდან ჩანს, რომ მას სეხნია ჩხეიძე ფლობს. უფრო ადრე, 1584 წელს, გიორგი ბატონიშვილი ლუბრუმას იტრიის ეკლესიას წირავს. 1693 წლის 20 აპრილს ქაიხოსრო ბატონიშვილი ლუბრუმაში ოთხი დღის მიწას წირავს იტრიის ღვთისმშობლის ეკლესიას. 1700 წლის 12 აპრილს ერეკლე I-ის მეუღლე ანა, იტრიის ეკლესიას ხელმეორედ წირავს და უმტკიცებს ლუბრუმაში ადრე ბოძებულ თორმეტი დღის მიწას. XVIII საუკუნის 70–იან წლების შემდეგ ლუბრუმა ვეზირიშვილების ხელში გადასულა. 1816-1818 წლების მეორე კამერალური აღწერის თანახმად სახაზინო სოფელ ლუბრუმაში აღწერილია სახაზინო გლეხი 8 კომლი - 26 მამაკაცი, 26 ქალი, სულ 52 სული. აქვთ მიწა, 150 დღიური ვარგისი, 80 დღიური უვარგისი, ტყე — 20 დღიური. სოფელში არ აქვთ არც ვენახები, არც წისქვილი. მისდევენ ხვნა-თეასვას, მესაქონლეობას. 1930 წლის 15 ნოემბრისათვის სოფელ ლუბრუმაში 54 კომლი მოსახლეა. ამ დროს აქ სახლობდნენ გვარები: ქიმერიძე, ღვალაძე, დეკანოიძე, მაისურაძე, კუჭაძე, ხაბელაშვილი... 1944 წელს ლუბრუმის მოსახლეობა ახალციხის მხარეში გადაასახლეს და სოფელმა შეწყვიტა არსებობა. სულხან–საბა ორბელიანის მიხედვით, ლუბრუმას მნიშვნელობა ასეთია „მდინარე ღრმა და მდოვრე“. ნასოფლარ ლუბრუმას ტერიტორიაზე მდებარეობს ლუბრუმის ღვთისმშობლის ეკლესია. ლაცაბიძე თ., ოსიაური, ხაშური, 2013, გვ. 19–20 ლაბაძე ჯ., ტილიანას ხეობის სოფლების ისტორია, მასალები საქართველოს სოფლების ისტორიისათვის, ტ. IV, თბილისი, 2022 ↑ ხაჩიძე დ. მეორე (1816 - 1818 ) კამერალური აღწერა, გაზ., „ხაშურის მოამბე“, № 18, 6 მაისი, 2019, გვ., 2-3 ↑ ლაცაბიძე თ., ხაშურის მუნიციპალიტეტის ისტორია ტოპონიმებში, გაზ., „ხაშურის მოამბე“, № 18, 6 მაისი, 2019, გვ., 4
ოსიაურის საჯარო სკოლა

ოსიაურის საჯარო სკოლა (სრული სახელი - სსიპ - ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ოსიაურის საჯარო სკოლა) — ხაშურის მუნიციპალიტეტის ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულება. 1891 წლის 24 სექტემბერს გაზეთი ,,ივერია" წერდა, რომ ზემო ოსიაურში არ არსებობდა სასწავლებელი. ამიტომ ოსიაურელი ახალგაზრდების ერთი ნაწილი სოფლიდან მოშორებით, ზემო ჭალის, ხოლო შემდეგ XIX საუკუნის 90–იანი წლებიდან, რკინიგზის ხაშურის ორკლასიან სკოლაში ეუფლებოდნენ განათლებას. ოსიაურში მხოლოდ 1912 წელს გაიხსნა პირველდაწყებითი სკოლა, რომლის გამგეც ყვავაძე ყოფილა. სკოლა თავდაპირველად ოსიაურის მკვიდრის, გორა მახარაშვილის სახლში იყო გამართული. 1932 წლისათვის ოსიაურის დაწყებით სკოლაში იყო ოთხი ჯგუფი 173 მოსწავლით. ლუბრუმის დაწყებით სკოლაში, ამ დროს 3 ჯგუფი 66 მოსწავლით. აზარმის დაწყებით სკოლაში გახსნილი იყო 4 ჯგუფი 97 მოსწავლისთვის. 1939 წელს ოსიაურის დაწყებითი სკოლა გადაკეთდა რვაწლიან სკოლად. 1941 წლისთვის სკოლაში სწავლობდა 427 მოსწავლე. 1920–იან წლებში, ოსიაურის საშუალო სკოლას გადაეცა ვეზირიშვილების სასახლე. შენობაში სასწავლო პროცესი 1974 წლამდე მიმდინარეობდა, ვიდრე ახალი შენობა არ აშენდა ოსიაურის სკოლისთვის. დღეის მდგომარეობით ვეზირიშვილების სასახლის შენობა კვლავ სკოლის შემადგენლობაშია და მინიჭებული აქვს კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსი, თუმცა შენობა ნგრევის პირასაა და უფუნქციოდაა. ლაცაბიძე თ., ოსიაური, ხაშური, 2013 ↑ სსიპ - ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ოსიაურის საჯარო სკოლა
იერვანდ II

იერვანდ II (სომხ. Երվանդ Բ) — იერვანდ I-ის ვაჟი, ერვანდუნების დინასტიის წევრი და სომხეთის სატრაპიის მეფე. სომხეთს მართავდა ძვ. წ. 336 წლიდან ძვ. წ. 331 წელამდე. ძვ. წ. 336 წელს არტაქსერქსე IV-ის გარდაცვალების შემდეგ სპარსეთის იმპერიის სამეფო ტახტზე კოდომანი ავიდა და დარიოს III გახდა. იერვანდს კი სამართავად სომხეთის სატრაპია გადაეცა. ძვ. წ. 331 წელს იერვანდი გავგამელის ბრძოლაშიც იბრძოდა მეფეთ-მეფე დარიოს III-ის მხარეს, მარჯვენა ფლანგზე. ბრძოლაში იერვანდი 40 000 ქვეითსა და 7 000 ცხენოსანს მეთაურობდა. საბოლოოდ ბრძოლა ალექსანდრე დიდის გამარჯვებით დასრულდა, იერვანდ II კი ბრძოლაში დაიღუპა. ირონიული, მაგრამ მისი ვაჟი მიჰრანისი, ლიდიის სატრაპი ძვ წ. 334 წელს სარდისთან ბრძოლაში დამარცხების შემდეგ ალექსანდრე II დიდის მხარეს გადავიდა. მოგვიანებით ისიც იბრძოდა გავგამელის ბრძოლაში ალესანდრეს მხარეს. ბრძოლის შემდეგ ალესანდრემ მას სომხეთის სატრაპის ტიტული უბოძა. სომხეთის მეფეების სია ორონთიდების დინასტია დაარქივებული 2015-11-05 საიტზე Wayback Machine. სომხეთის ორონთიდების დინასტი ერვანდუნების (ორონთიდების) დინასტია დაარქივებული 2015-09-24 საიტზე Wayback Machine. ერვანდუნების დინასტია - მეფეები და სატრაპები ↑ Lang, David Marshall. „Iran, Armenia and Georgia: Political Contacts“. Cambridge History of Iran. 3.
მიჰრანი

მიჰრანი (სომხ. Միհրան) — სომეხი მეთაური ერვანდუნების დინასტიიდან, რომელიც თავდაპირველად სპარსულ სამხედრო ძალებს მეთაურობდა, მოგვიანებით კი სომხეთის სატრაპიის მმართველი (სატრაპი) გახდა, ამ თანამდებობაზე იგი ძვ. წ. 331 წლიდან ძვ. წ. 317 წლამდე, გარდაცვალებამდე იმყოფებოდა. თავდაპირველად მიჰრანი სპარსულ სამხედრო შენაერთს მეთაურობდა, მისი გარნიზონი სარდისის ციხესიმაგრეში იდგა, თუმცა გრანიკოსის ბრძოლის შემდეგ მიჰრანი ნებაყოფლობით დანებდაალექსანდრე მაკედონელს და მაკედონელთა მხარეს გადავიდა. მიჰრანი გავგამელის ბრძოლაშიც იბრზოდა სპარსეტის წინააღმდეგ, აღსანიშნავია, რომ მოწინააღმდეგეთა რიგერბში მისი მამა სომხეთის იმჟამინდელი სატრაპი იერვანდ II-ც იყო, რომელიც ბრძოლაში დაიღუპა. ბრძოლის დასრულების შემდეგ ალექსანდრემ მიჰრანი სომხეთის ახალ სატრაპად დანიშნა. დღეისათვის უცნობია, რეალურად მოახერხა თუ არა მიჰრანისმა სატრაპიაზე კონტროლის დამყარება. რუფუს კვინტუს კურციუსის მიხედვით, ძვ. წ. 330 წელს ჰეკატომფილოსში სიტყვით მიმართვის დროს ალექსანდრემ მაკედონელთა მიერ დაპყრობილ მიწებში სომხეთიც მოიხსენია, რაც შესაძლოა ადასტურებსდეს, რომ მიჰრანისმა სატრაპიაზე საკუთარი ძალაუფლების გავრცელება შეძლო. თუმცა მეორე მხრივ ჯასტინის გვთავაზობს გნეუს პომპეუს ტროგოსის მიმართვას მითრიდატე VI ევპატორს სადაც იგი აღნიშნავს, რომ ალექსანდრე დიდმა სომხეთის არ დაიპყრო. ზაფხულში, მიჰრანესი სატრაპიას ახალი მაკედონური რეჟიმით მართავდა. მიუხედავად ამისა, ალექსანდრე III-ის გარდაცვალების შემდეგ, ნეოპტოლემუსი სომხეთის ახალ სატრაპად დაინიშნა, რომელიც სომხეთის ძვ. წ. 323 წლიდან ძვ. წ. 321 წლამდე მართავდა. როგორც ჩანს, ნეოპტოლემუსის სიკვდილისა და დიახში მიმდინარე ბრძოლების შემდეგ, მიჰრანესმა არა მართო დაიბრუნა საკუთარი თანამდებობა, არამედ თავი მეფედ გამოაცხადა. ძვ. წ. 317 წელს მისი გარდაცვალების შემდეგ მმართველობა მისმა თანამმართველმა და ვაჟმა იერვანდ III-მ განაგრძო. სომხეთის მეფეების სია ორონთიდების დინასტია დაარქივებული 2015-11-05 საიტზე Wayback Machine. სომხეთის ორონთიდების დინასტი ერვანდუნების (ორონთიდების) დინასტია დაარქივებული 2015-09-24 საიტზე Wayback Machine. ერვანდუნების დინასტია - მეფეები და სატრაპები
იერვანდ III

იერვანდ III (სომხ. Երուանդ Գ) — სომხეთის მეფე ერვანდუნების დინასტიიდან დინასტიიდან. მმართველობის პერიოდში იერვანდი სელევკიდების მეფესთან ანტიოქე II თეოსთან ერთად ცდილობდა სოფენეს სამეფოს დაპყრობას. თუმცა ძვ. წ. 272 დამარცხდა და იძულებული გახდა დიდი ხარკი გადაეხადა, რომელიც მოიცავდა 300 ვერცხლის ტალანტს, ასევე 1000 ცხენსა და ჯორს. ძვ. წ. 260 წელს იერვანდ III მოკლეს, მისმა ვაჟმა სამესიმ კი სოფენეს მართვა განაგრძო. სომხეთის მეფეების სია ორონთიდების დინასტია დაარქივებული 2015-11-05 საიტზე Wayback Machine. სომხეთის ორონთიდების დინასტი ერვანდუნების (ორონთიდების) დინასტია დაარქივებული 2015-09-24 საიტზე Wayback Machine. ერვანდუნების დინასტია - მეფეები და სატრაპები
სამესი (კომაგენე)

სამესი (სომხ. Շամուշ) — კომაგენეს სატრაპი ერვანდუნების დინასტიიდან. სამესი სომხეთის მეფის იერვანდ III-ის ვაჟი იყო, სამესი დაახლოებით ძვ. წ. 260 მართავდა კომაგენეს სატრაპიას, მის შემდეგ კი მმართველობა მისმა ვაჟმა არშამ I-მ განაგრძო. როგორც ჩანს, პტოლემეების სამეფოსა და სელევკიდების იმპერიას შორის არსებულმა ომებმა, სამესს დამოუკიდებლობის საშუალება მისცა. დანამდვილებით უცნობია თუ რა სახით ღებულობდა მონაწილეობას სამესი სირიულ ომებში, დღეისათვის წყაროთა უმეტესობა დაკარგულია, თუმცა სავარაუდოდ სამესი პტოლემეებს უჭერდა მხარს, დიდი მეზობლის სელევკიდების წინააღმდეგ ბრძოლაში. წყაროთა უმეტესობის მიხედვით სომხეთისა და სოფენეს მეფის იერვანდ III-ის ვაჟი იყო. როგორც ცნობილია, იერვანდ III ძვ. წ. 260 წელს მოკლეს, ამის შემდეგ არ არსებობს ცნობები, თუ როდის განაგრძო მმართველობა სამესმა, როგორც ვარაუდობენ, მისი მმართველობა მამის გარდაცვალებიდან ძვ. წ. 260 წლიდან უნდა დაწყებულიყო. ორონთიდების დინასტია დაარქივებული 2015-11-05 საიტზე Wayback Machine. სომხეთის ორონთიდების დინასტი ერვანდუნების (ორონთიდების) დინასტია დაარქივებული 2015-09-24 საიტზე Wayback Machine. ერვანდუნების დინასტია - მეფეები და სატრაპები
არშამ I

არშამ I (სომხ. ) — სომხეთის, კომაგენესა დასოფენეს მეფე ერვანდუნების დინასტიიდან დინასტიიდან. არშამმის მმართველობა ძვ. წ. 260 წელს დაიწყო, მან სავარაუდოდ პაპის იერვანდ III მემკვიდრეობა განაგრძო, როგორც სომხეთისა და სოფენეს მეფემ და მამის სამესის მმართველობა, რომელის კომაგენეს სატრაპი იყო. უცნობია, თუ რატომ გარდაიცვალა ორივე მათგანი ერთ წელს, რაც საეჭვოდ გამოიყურება. ცნობილი, რომ სელევკიდების იმპერიას ყოველთვის ცდილობდა სომხეთის დინასტიების დამხობას, რომელთაც ჯერ კიდევ ჰქონდათ წინაპრებისგან მემკვიდრეობით მიღებული მიწები, წინაპრებისგან, რომლებიც ჯერ კიდევ აქემენიანთა იმპერიის დროს მართავდნენ სომხეთში მდებარე მიწებს. მამის სამეფოდან გამოქცეულმა ზიაილასმა თავშესაფარი სწორედ მეფე არშამის სასახლეში ჰპოვა, ხოლო მეფე ნიკომედე I-ის გარდაცვალების შემდეგ ძვ. წ. 254 წელს, იგი კვლავ სამსობლოში დაბრუნდა რათა საკუთარი მემკვიდრეობა მოეთხოვა ბითინიის ტახტზე. არშამ I-ის გარდაცვალების შემდეგ, ძვ. წ. 228 წელს სამეფო ტახტზე მისი ვაჟი ქსერქსე ავიდა. სომხეთის მეფეების სია ორონთიდების დინასტია დაარქივებული 2015-11-05 საიტზე Wayback Machine. სომხეთის ორონთიდების დინასტი ერვანდუნების (ორონთიდების) დინასტია დაარქივებული 2015-09-24 საიტზე Wayback Machine. ერვანდუნების დინასტია - მეფეები და სატრაპები
აზარმა

აზარმა — ნასოფლარი საქართველოში, ხაშურის მუნიციპალიტეტში, ოსიაურის ჩრდილოეთით, ლიხის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე ტილიანას მარჯვენა სანაპიროზე. ნასოფლარი აზარმა მდინარე ტილიანას მარჯვენა სანაპიროზე მდებარეობს. ვახუშტი და იოანე ბატონიშვილები, აგრეთვე ქართული საისტორიო წყაროები აზარმას არ იცნობენ. 1886 წლის აღწერით აქ ცხოვრობდა 18 კომლი (72 კაცი და 55 ქალი, სულ 127 კაცი). მოსახლეობა ეროვნული შემადგენლობის თვალსაზრისით მთლიანად ქართული იყო. 1930 წლის მონაცემებით, აზარმაში 70 კომლი ცხოვრობდა (186 კაცი და 211 ქალი, სულ 386 კაცი). მოსახლეობა ამ დროსაც ეროვნული შემადგენლობის თვალსაზრისით ქართულია. აქ სახლობდნენ გვარები: ლომსაძეები, მოდებაძეები, ქიმერიძეები, ქურდაძეები, ჩუტკერაშვილები, ხმალაძეები, ჯიოშვილები... 1944 წელს აზარმის მოსახლეობა გადაასახლეს ახალციხის მხარეში და სოფელი მოიშალა. აზარმის სახელით ცნობილია დასახლებული პუნქტი სამხრეთ საქართველოში, საიდანაც მომდინარეობს აზარმელთა ცნობილი ფეოდალური გვარი. ლაცაბიძე თ., ,,ოსიაური", ხაშური, 2013 წ. გვ. 14–15 ლაბაძე ჯ., ტილიანას ხეობის სოფლების ისტორია, მასალები საქართველოს სოფლების ისტორიისათვის, ტ. IV, თბილისი, 2022
თუგაი ქერიმოღლუ

თუგაი ქერიმოღლუ (თურქ. Tugay Kerimoğlu; დ. 24 აგვისტო, 1970, ტრაპიზონი) — თურქი ფეხბურთელი. 2006 წელს დასახელდა თურქეთის საუკეთესო ფეხბურთელად. მონაწილეობა მიიღო ევროპის ორ (1996, 2000) და სმოფლიოს ერთ (2002) ჩემპიონატზე. თუგაი ქერიმოღლუ — ფიფას ჩანაწერი[დაარქივებული] Tugay Kerimoğlu — სტატისტიკა საიტზე Soccerbase.com (ინგლისური)
გოტარზ I

გოტარზ I — პართიის მეფე არშაკიდების დინასტიიდან. გოტარზ I სამეფო ტახტზე მითრიდატე II|მითრიდატე II-ის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო ძვ. წ. 91 წელს და დასრულდა ძვ. წ. 81, მის შემდეგ კი ტახტზე ოროდ I ავიდა. არშაკიდები პართიის იმპერია, ირანის ისტორია
ოროდ I

ოროდ I — პართიის მეფე არშაკიდების დინასტიიდან. ოროდ I სამეფო ტახტზე გოტარზ I-ის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო ძვ. წ. 80 წელს და დასრულდა ძვ. წ. 77, მის შემდეგ კი ტახტზე სანატრუკი ავიდა. არშაკიდები პართიის იმპერია, ირანის ისტორია
ფრაატ III

ფრაატ III — პართიის მეფე არშაკიდების დინასტიიდან. ფრაატ III სამეფო ტახტზე სანატრუკის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო ძვ. წ. 70 წელს და დასრულდა ძვ. წ. 57, მის შემდეგ კი ტახტზე ოროდ II და მითრიდატე III ავიდა. არშაკიდები პართიის იმპერია, ირანის ისტორია
ოროდ II

ოროდ II — პართიის მეფე არშაკიდების დინასტიიდან. ოროდ II სამეფო ტახტზე ფრაატ III-ის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო ძვ. წ. 57 წელს და დასრულდა ძვ. წ. 37, მის შემდეგ კი ტახტზე ფრაატ IV ავიდა. არშაკიდები პართიის იმპერია, ირანის ისტორია
ფრაატ IV

ფრაატ IV — პართიის მეფე არშაკიდების დინასტიიდან. ფრაატ IV სამეფო ტახტზე ოროდ II-ის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო ძვ. წ. 38 წელს და დასრულდა ძვ. წ. 2, მის შემდეგ კი ტახტზე ფრაატ V და მუსა ავიდა. არშაკიდები პართიის იმპერია, ირანის ისტორია
ფრაატ V

ფრაატ V — პართიის მეფე არშაკიდების დინასტიიდან. ფრაატ V სამეფო ტახტზე ფრაატ IV-ის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო ძვ. წ. 2 წელს და დასრულდა 4, მის შემდეგ კი ტახტზე ოროდ III ავიდა. არშაკიდები პართიის იმპერია, ირანის ისტორია
ოროდ III

ოროდ III — პართიის მეფე არშაკიდების დინასტიიდან. ოროდ III სამეფო ტახტზე ფრაატ V-ის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო 4 წელს და დასრულდა 7, მის შემდეგ კი ტახტზე ვონონ I ავიდა. არშაკიდები პართიის იმპერია, ირანის ისტორია
ვონონ I

ვონონ I — პართიის მეფე არშაკიდების დინასტიიდან. ვონონ I სამეფო ტახტზე ოროდ III-ის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო 7 წელს და დასრულდა 12, მის შემდეგ კი ტახტზე არტაბან III ავიდა. არშაკიდები პართიის იმპერია, ირანის ისტორია
ვარდანი

ვარდანი — პართიის მეფე არშაკიდების დინასტიიდან. ვარდანი სამეფო ტახტზე არტაბან III-ის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო 39 წელს და დასრულდა 48, მის შემდეგ კი მმართველობა გოტარზ II-მ განაგრძო. არშაკიდები პართიის იმპერია, ირანის ისტორია
არტაბან III

არტაბან III — პართიის მეფე არშაკიდების დინასტიიდან. არტაბან III სამეფო ტახტზე ვონონ I-ის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო 12 წელს და დასრულდა 38, მის შემდეგ კი ტახტზე გოტარზ II და ვარდანი ავიდნენ. არშაკიდები პართიის იმპერია, ირანის ისტორია
გოტარზ II

გოტარზ II — პართიის მეფე არშაკიდების დინასტიიდან. გოტარზ II სამეფო ტახტზე არტაბან III-ის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო 39 წელს და დასრულდა 51, მის შემდეგ კი ტახტზე ვონონ II ავიდა. არშაკიდები პართიის იმპერია, ირანის ისტორია
ვონონ II

ვონონ II — პართიის მეფე არშაკიდების დინასტიიდან. ვონონ II სამეფო ტახტზე გოტარზ II-ის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო 51 წელს და დასრულდა 51, მის შემდეგ კი ტახტზე ვოლოგეზ I ავიდა. არშაკიდები პართიის იმპერია, ირანის ისტორია
ვოლოგეზ I (პართია)

ვოლოგეზ I — პართიის მეფე არშაკიდების დინასტიიდან. ვოლოგეზ I სამეფო ტახტზე ვონონ II-ის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო 51 წელს და დასრულდა 81, მის შემდეგ კი ტახტზე პაკორ II ავიდა. არშაკიდები პართიის იმპერია, ირანის ისტორია
პაკორ II

პაკორ II — პართიის მეფე არშაკიდების დინასტიიდან. პაკორ II სამეფო ტახტზე ვოლოგეზ I-ის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო 78 წელს და დასრულდა 109, მის შემდეგ კი ტახტზე ოროზი ავიდა. არშაკიდები პართიის იმპერია, ირანის ისტორია
ოროზი

ოროზი — პართიის მეფე არშაკიდების დინასტიიდან. ოროზი სამეფო ტახტზე პაკორ II-ის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო 109 წელს და დასრულდა 128, მის შემდეგ კი ტახტზე მითრიდატე IV ავიდა. არშაკიდები პართიის იმპერია, ირანის ისტორია
მითრიდატე IV (პართია)

მითრიდატე IV — პართიის მეფე არშაკიდების დინასტიიდან. მითრიდატე IV სამეფო ტახტზე ოროზის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო 128 წელს და დასრულდა 147, მის შემდეგ კი ტახტზე ვოლოგეზ III ავიდა. არშაკიდები პართიის იმპერია, ირანის ისტორია
ვოლოგეზ III

ვოლოგეზ III — პართიის მეფე არშაკიდების დინასტიიდან. ვოლოგეზ III სამეფო ტახტზე მითრიდატე IV-ის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო 148 წელს და დასრულდა 192, მის შემდეგ კი ტახტზე ვოლოგეზ IV ავიდა. არშაკიდები პართიის იმპერია, ირანის ისტორია
ვოლოგეზ IV

ვოლოგეზ IV — პართიის მეფე არშაკიდების დინასტიიდან. ვოლოგეზ IV სამეფო ტახტზე ვოლოგეზ III-ის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო 191 წელს და დასრულდა 208, მის შემდეგ კი ტახტზე ვოლოგეზ V ავიდა. არშაკიდები პართიის იმპერია, ირანის ისტორია
ვოლოგეზ V

ვოლოგეზ V — პართიის მეფე არშაკიდების დინასტიიდან. ვოლოგეზ V სამეფო ტახტზე ვოლოგეზ IV-ის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო 208 წელს და დასრულდა 223, მის შემდეგ კი ტახტზე არტაბან V ავიდა. არშაკიდები პართიის იმპერია, ირანის ისტორია
არტაბან V

არტაბან V — პართიის მეფე არშაკიდების დინასტიიდან. არტაბან V სამეფო ტახტზე ვოლოგეზ V-ის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო 216 წელს და დასრულდა 224, მის შემდეგ კი ტახტზე არდაშირ I ავიდა. არშაკიდები პართიის იმპერია, ირანის ისტორია
ხაშურის მეცხრე საჯარო სკოლა

ხაშურის მეცხრე საჯარო სკოლა (სრული სახელი - სსიპ - ქალაქ ხაშურის შოთა რუსთაველის სახელობის №9 საჯარო სკოლა) — ქალაქ ხაშურის ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულება. ხაშურის მე–9 საჯარო სკოლა მდებარეობს ქალაქის ჩრდილო-აღმოსავლეთით. იგი დაარსდა 1972 წელს. სკოლის საერთო ფართია 2624 კვადრატული მეტრი. სკოლის ეზო კი მოიცავს 1.7 ჰა. სკოლას აქვს სპორტული დარბაზი, სასადილო, საკონცერტო დარბაზი 250 მსმენელისათვის, კეთილმოწყობილი სანიტარული კვანძები და კაბინეტ-ლაბორატორიები. ცალკე ფლიგელი უჭირავს დაწყებით კლასებს, სადაც განთავსებულია თანამედროვე ტექნიკით აღჭურვილი საკლასო ოთახები, ხელოვნების კაბინეტი და იაკობ გოგებაშვილის სახელობის მემორიალური დარბაზი. სკოლაში ასევე არსებობს ,,ქართული ენის”, საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისადმი მიძღვნილი და ,,ჩირაღდნის" დარბაზები, ასევე დარბაზი სახელწოდებით ,,საქართველოს დიდება”. მოსწავლეთა განათლების მიღების სამსახურშია საბუნებისმეტყველო, ხელოვნების და კომპიუტერების კაბინეტ-ლაბორატორიები. დირექტორები: ლევან კაკიშვილი 1972-1981 – სკოლის პირველი დირექტორი, ცნობილი ჟურნალისტი და საზოგადო მოღვაწე თინათინ თიგიშვილი 1982–1989 თამარ მახათაძე 1989-2007 მურად მთვარელიძე 2007–2011 – მწერალი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი ალექსი ცერიაშვილი 2011–2014 მამუკა ხაჩიძე 2014–დან ↑ ქალაქ ხაშურის №9 საჯარო სკოლა ↑ ქალაქ ხაშურის №9 საჯარო სკოლა
სანატრუკი (პართია)

სანატრუკი — პართიის მეფე არშაკიდების დინასტიიდან. სანატრუკი სამეფო ტახტზე ოროდ I-ის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო ძვ. წ. 77 წელს და დასრულდა ძვ. წ. 70, მის შემდეგ კი ტახტზე ფრაატ III ავიდა. არშაკიდები პართიის იმპერია, ირანის ისტორია
მითრიდატე III (პართია)

მითრიდატე III — პართიის მეფე არშაკიდების დინასტიიდან. მისი მმართველობა დაიწყო ძვ. წ. 56 წელს პართიის მეფე ოროდ II-ის მეფობის დროს და დასრულდა ძვ. წ. 55 წელს. არშაკიდები პართიის იმპერია, ირანის ისტორია
რეფრენი

რეფრენი (ფრანგ. refrain < ძვ. ფრანგ. refraindr - დამსხვრევა), 1. ტაეპები, რომლებიც ლექსში გარკვეული წესით მეორდება. რეფრენზე აგებული მყარი სალექსო ფორმებია: ტრიოლეტი, რონდელი, რონდო, ბალადა და ა.შ. 2. იგივეა, რაც მისამღერი, ანუ კუპლეტის ნაწილი, რომელიც მეორდება. განვითარდა ხალხური სასიმღერო ლექსიდან, სადაც გუნდი სოლისტის ნათქვამს იმეორებდა. მისამღერი რამდენიმე სახისაა: ა) უბრალოდ იმეორებს სტროფის ტაეპს (მთლიანად ან ნაწილობრივ), ბ) გამეორებას ემატება ან ხმაბაძვითი სიტყვები, რომლებსაც, შესაძლებელია, ადრე რაიმე საწესჩვეულებო მნიშვნელობა გააჩნდა, ანდა მისამღერის ტრადიციული ფორმა შეიძინეს. გ) დასრულებული ფრაზა ტაეპის სახით, ტექსტთან დაკავშირებული და სიმღერიდან სიმღერაში გადასული. დ) რამდენიმე ტაეპი, რომლებიც უშუალოდაა დაკავშირებული ტექსტთან. ბროკჰაუზისა და ეფრონის ენციკლოპედიური ლექსიკონი
ტირიდატ II

ტირიდატ II — პართიის მეფე არშაკიდების დინასტიიდან. მისი მმართველობა დაიწყო ძვ. წ. 30 წელს და დასრულდა ძვ. წ. 22. პართიელებმა ფრაატ IV-ის წინააღმდეგ გამოიყენებს, მისი ჩამოგდების მიზნით. თუმცა, მოგვიანებით, როდესაც ფრაატი სკვითების დამხმარე არმიასთან ერთად დაბრუნდა ტირიდატი სირიაში გაიქცა, სადაც ოქტავიანე ავგუსტუს დახმარება სთხოვა, მაგრამ ოქტავიანემ დახმარებაზე უარი უთხრა, თუმცა დარჩენის ნება მისცა. არშაკიდები პართიის იმპერია, ირანის ისტორია
არზაკანის ღვთისმშობლის ეკლესია

სურბ-ასტვაწაწინის ეკლესია (სომხ. Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի) — მონასტერი სომხეთში. მდებარეობს კოტაიქის პროვინციის სოფელ არზაკანიდან 5 კილომეტრში ჩრდილო-აღმოსავლეთის მიმართულებით, გზის მარჯვენა მხარე ტყიან ფერდობზე. ტაძარი აგებულია 1207 წელს. ნაგებობა გუმბათოვანი ყოფილა, მისი მასშტაბურობა, ორნამენტებისა და კედლის წარწერების სიმრავლე ცხადყოფს, რომ XIII საუკუნეში აქ ძლიერი რელიგიური კერა ყოფილა. მონასტერი შეისწავლა და მის შესახებ ნაშრომი გამოაქვეყნა გაგიკ სარქისიანმა. წარწერა ეკლესიის შიდა ფასადზე ჯაბა ლაბაძის ფოტო კაჩკარი არზაკნის ღვთისმშობლის ეკლესიიდან ჯაბა ლაბაძის ფოტო საინფორმაციო დაფა ტაძარზე ტაძრის ორნამენტი Գ. Սարգսյան, Արձանագրություն Թեղենյաց վանքից, Լրաբեր հաս. գիտ., 1997, N 8.
ელ-ამარა

ელ-ამარა (არაბ. العمارة), ასევე ცნობილია ამარას სახელით — ქალაქი ერაყში. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში და იგი არის მაისანის მუჰაფაზის ადმინისტრაციული ცენტრი. მაისანის მუჰაფაზა მდებარეობს ირანის საზღვარზე, თუმცა არა ქალაქი ელ-ამარა, რადგან იგი საკუთარი მუჰაფაზის ზუსტად ცენტრშია მოქცეული. ქალაქი მდებარეობს მდინარე ტიგრის მარცხენა სანაპიროზე. ის 50 კილომეტრითაა დაშორებული ერაყის დედაქალაქ ბაღდადიდან. ამარა მდებარეობს 12 მეტრზე ზღვის დონიდან, ხოლო მისი მოსახლეობა 2012 წლის აღწერის მონაცემებით 511 542 ადამიანს შეადგენდა. ელ-ამარას ჰყავს მერი. თანამედროვე ქალაქი დაარსებულია 1860 წელს, მაშინ, როდესაც ერაყზე ოსმალეთის იმპერია ბატონობდა. მაისანის მუჰაფაზა Marsh - GlobalSecurity.org Amarah - GlobalSecurity.org Iraq: Sorting Out Events in Amarah - Jeff Severns Guntzel - Google Groups