laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
რეჯო-ემილიის პროვინცია

რეჯო-ემილიის პროვინცია (იტალ. Provincia di Reggio Emilia) — პროვინცია იტალიაში, ემილია-რომანის რეგიონში. დედაქალაქია რეჯო-ემილია, რომელიც ამავე დროს პროვინციის ყველაზე ხალხმრავალი ქალაქიცაა. პროვინციის ფართობი 2 293 კმ²-ია, მოსახლეობა კი 530 343 ადამიანი (2010). შედგება 44 კომუნისგან. პროვინცია მოქცეულია მდინარე პოსა (ჩრდილოეთით) და აპენინის მთის მასივს შორის (სამხრეთით). დასავლეთით ესაზღვრება პარმის პროვინცია, აღმოსავლეთით — მოდენის პროვინცია, ჩრდილოეთით კი ლომბარდიისა და ტოსკანის რეგიონები. პროვინციაში მდებარეობს ისტორიული კანოსკის ციხესიმაგრე, რომელიც გრაფის ასულ მატილდა ტოსკანელს ეკუთვნოდა. სწორედ აქ მოხდა ისტორიული მოვლენა — კანოსაში წასვლა. ცხრილში მოცემულია პროვინციის მნიშვნელოვანი კომუნები მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ: იტალიის პროვინციები ოფიციალური საიტი ↑ http://www.comuni-italiani.it/035/statistiche/ Dati statistici sulla Provincia di Reggio Emilia (Emilia-Romagna), Accessed 10 July 2011.
სამკაული

სამკაული — სხეულისა და ტანსაცმლის შესამკობელი ნივთი. ცნობილია როგორც მუდმივი (მყარი), ისე მოძრავი სამკაული. უძველეს ხანაში მუდმივი სამკაული კეთდებოდა მოხატვით, ტატუირებით ან დაშრამვით. იკეთებდნენ სხვადასხვა მიზნით (სხეულის ფორმების ხაზგასმა, ასაკობრივი მდგომარეობისა და რანგის, ომისა და ნადირობის მიმდევრობის, რომელიმე ტომის კუთვნილების გამოხატვა და სხვა). Borel, F. 1994. The Splendor of Ethnic Jewelry: from the Colette and Jean-Pierre Ghysels Collection. New York: H.N. Abrams (ISBN 0810929937). Evans, J. 1989. A History of Jewellery 1100–1870 (ISBN 0486261220). LaGamma, Alisa (1991). Metropolitan jewelry. New York: The Metropolitan Museum of Art. ISBN 978-0870996160.  Nemet-Nejat, Karen Rhea 1998. Daily Life in Ancient Mesopotamia. Westport, CT: Greenwood Press (ISBN 0313294976). Tait, H. 1986. Seven Thousand Years of Jewellery. London: British Museum Publications (ISBN 0714120340).
რიმინის პროვინცია

რიმინის პროვინცია (იტალ. Provincia di Rimini) — პროვინცია იტალიაში, ემილია-რომანის რეგიონში. დედაქალაქია რიმინი. ესაზღვრება სან-მარინოს რესპუბლიკას. 2006 წლის რეფერენდუმის შემდეგ, მარკეს რეგიონში მდებარე ისტორიულ რეგიონ მონტეფელტროს პროვინცია პეზარო და ურბინოს გამოეყო 7 მუნიციპალიტეტი (კომუნა) და 2009 წლის 15 აგვისტოს შეუერთდა რიმინის პროვინციას. პროვინციის ფართობი 863 58 კმ²-ია, მოსახლეობა 325 219 (2009). შედგება 27 კომუნისგან. ცხრილში მოცემულია პროვინციის მნიშვნელოვანი კომუნები მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ: იტალიის პროვინციები (იტალიური) ოფიციალური საიტი ↑ (იტალიური) Article about the legislation დაარქივებული 2011-07-22 საიტზე Wayback Machine. ↑ (იტალიური) Article დაარქივებული 2016-04-19 საიტზე Wayback Machine. on "il Resto del Carlino"
წანერის უღელტეხილი

წანერის უღელტეხილი — უღელტეხილი საქართველოსა და რუსეთის (ყაბარდო-ბალყარეთი) საზღვარზე, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3887 მ. აგებულია პალეოზოური და კამბრიულისწინა გრანიტოიდებითა და კრისტალური ფიქლებით. თოვლ-ყინულიანია. აკავშირებს მდინარეების ენგურისა (მესტიის მუნიციპალიტეტი) და ბეზენგის ჩერეკის (ყაბარდო-ბალყარეთი) აუზებს. უკლება დ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 290-291.
ჩათინი

ჩათინი, ჩათინთაუ — მწვერვალი საქართველოსა და რუსეთის (ყაბარდო-ბალყარეთი) საზღვარზე, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 4412 მ. ჩათინი აგებულია პალეოზოური გრანიტოიდებით. დამახასიათებელია ნივალური ლანდშაფტი. მწვერვალის კალთებიდან ჩამონადენი ნაკადებით საზრდოობს მყინვარი ჭალაათი. პირველი საბჭოთა ასვლა განხორციელდა 1937 წელს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 70.
მიხეილ ვაშაძე

მიხეილ ვაშაძე (დ. 14 დეკემბერი, 1908, ჭიათურა — გ. 30 ივნისი, 1996, თბილისი) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1965). მიხეილ ვაშაძე დაიბადა 1908 წელს ქალაქ ჭიათურაში. 1923 წლიდან 2010 წლამდე მოღვაწეობდა აკაკი წერეთლის სახელობის ჭიათურის დრამატულ თეატრში. 1965 წელს მიენიჭა საქართველოს სსრ სახალხო არტისტის წოდება. მსახიობი 2007 წელს გახდა ჭიათურის საპატიო მოქალაქე. სპექტაკლში „ყვარყვარე თუთაბერი“, მიხეილ ვაშაძე სცენური სახის ერთ-ერთ საუკეთესო შემსრულებლად ითვლებოდა. მიხეილს ვაშაძე აქტიურად მოღვაწეობდა კინოშიც. მას შესრულებული აქვს 48 კინოროლი. 1950 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი 1965 — საქართველოს სახალხო არტისტი 1958: „მამლუქი“ (ტაგუია, ხვიჩას მამა) რეჟ. დავით რონდელი 1967: „მალე გაზაფხული მოვა“ რეჟ. ოთარ აბესაძე 1968: „ტარიელ გოლუა“ (ყარამანი) რეჟ. ლევან ხოტივარი 1968: „განგაში“ (არჩილი) რეჟ. ნიკოლოზ სანიშვილი 1969: „მოლოდინი“ (ბეჟანი) რეჟისორები შოთა მანაგაძე, ნოდარ მანაგაძე 1970: „დიდოსტატის მარჯვენა“ (ეპისკოპოსი) რეჟისორები ვახტანგ ტაბლიაშვილი, დევი აბაშიძე 1971: „დაისი“ (გლეხი) რეჟ. ნიკოლოზ სანიშვილი 1971: „ჩაძირული ქალაქის მაძიებლები“ (ერმილე) რეჟ. დევი აბაშიძე 1972: „ნერგები“ (დათეშიძე) რეჟ. რეზო ჩხეიძე 1973: „მთვარის მოტაცება“ (ლომკაც ესვანჯია) რეჟ. თამაზ მელიავა 1975: „ვალსი მთაწმინდაზე“ რეჟ. ბაადურ წულაძე 1975: „ბორანი“ (გლეხი) რეჟ. გენო ხოჯავა 1978: „ყვარყვარე“ (მეწისქვილე) რეჟ. დევი აბაშიძე 1980: „მშობლიურო ჩემო მიწავ!“ (აბესალომ დევნოსაძე) რეჟ. რეზო ჩხეიძე 1982: „მარადისობის კანონი“ (გამზრდელი პაპა) რეჟ. ვალერიან კვაჭაძე 1987:„ლომა“ რეჟ. ბიძინა რაჭველიშვილი 1987: „ჩემი ბოშები“ (ლევარსო ბელერჟიანი) რეჟ. ლეილა გორდელაძე 1988: „ჭა“ (ექიმი) რეჟ. პავლე ჩარკვიანი 1988: „უცხო“ რეჟ. გოდერძი ჩოხელი 1988: „გამოცხადება“ რეჟ. გიორგი (გია) მატარაძე 1991: „მე, პელეს ნათლია!“ რეჟ. მიხეილ ჭიაურელი (უმცროსი) 1992: „ოქროს ობობა“ (პროფ. ტორონჯაძე) რეჟისორები: მიხეილ ანთაძე, გიორგი (გოგი) ქავთარაძე, დავით კვირცხალია 1993: „ექსპრეს-ინფორმაცია“ (მიტროფანე) რეჟ. ელდარ შენგელაია მიხეილ ვაშაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი მიხეილ ვაშაძე საქართველოს ეროვნული კინოცენტრის მონაცემთა ბაზაში დაარქივებული 2007-10-30 საიტზე Wayback Machine. მიხეილ ვაშაძე კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ↑ საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1950. №19. გვ. 17 ↑ საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1965. №2. გვ. 19.
ჩათინის უღელტეხილი

ჩათინი — უღელტეხილი საქართველოსა და რუსეთის (ყაბარდო-ბალყარეთი) საზღვარზე, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე, უშბის პლატოს ჩრდილო-აღმოსავლეთით. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3660 მ. დამახასიათებელია ნივალური ლანდშაფტი. აკავშირებს მდინარეების ენგურისა და ბაქსანის ხეობებს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 70.
უშბა (ჟურნალი)

„უშბა“ — ქართული ორკვირეული ლიტერატურული ჟურნალი. გამოვიდა 1926 წელს ქალაქ ქუთაისში. სულ გამოიცა 6 ნომერი. გამომცემელი — სარედაქციო კოლეგია. დაბეჭდილია ლექსები, ნოველები, კრიტიკული წერილები, ბიბლიოგრაფია და სხვ. თანამშრომლობდნენ: ი. ასათიანი, ვ. გაბესკირია, ტერენტი გრანელი, ვანლერ დიასელი (გაბუაძე), ი. ჯორჯაძე, მ. ორბელი, პ. ფრანგიშვილი, ა. ქელბაქიანი, შ. ჩარკვიანი, დია ჩიანელი (ჩხეიძე), ი. ჩხაიძე, ჯ. ჯორჯიკია, დ. თომაშვილი და სხვ. ლორთქიფანიძე ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 195.
მდინარე იორდანეს დასავლეთი ნაპირი

მდინარე იორდანეს დასავლეთი ნაპირი (არაბ. الضفة الغربية, ებრ. יהודה ושומרון, იეჰუდა-ვე-შომრონი, „იუდეა და სამარია“) — რეგიონი ახლო აღმოსავლეთში. გაეროს მირ მიღებული პალესტინის გაყოფის გეგმის მიხედვით დასავლეთი სანაპიროს უდიდესი ნაწილი განკუთვნილია პალესტინის არაბული სახელმწიფოსათვის. 75 % — მუსლიმები 17 % — იუდეველები 8 % — ქრისტიანები პალესტინის სახელმწიფო იუდეა სამარია Statistical Atlas of Palestine დაარქივებული 2010-05-14 საიტზე Wayback Machine. Global Integrity Report: West Bank დაარქივებული 2011-05-04 საიტზე Wayback Machine. Palestinian Territories Palestine დაარქივებული 2008-06-07 საიტზე Wayback Machine. Palestine Facts & Info დაარქივებული 2004-12-11 საიტზე Wayback Machine. United Nations – Question of Palestine Disputed Territories: Forgotten Facts about the West Bank and Gaza Strip – from the Israeli government ↑ План ООН по разделу Палестины. 1947 год.. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-07-28. ციტირების თარიღი: 2011-11-24. ↑ Religions in West Bank. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-07-06. ციტირების თარიღი: 2011-11-24.
სასაფლაო

სასაფლაო — მიცვალებულთა დასამარხად სპეციალურად გამოყოფილი ტერიტორია. სასაფლაოს ტიპს განსაზღვრავს ამა თუ იმ ხალხში, სარწმუნოებაში, სოციალურ ჯგუფში მიღებული დაკრძალვის წესები. პირველყოფილი თემური წყობილებისა და ადრინდელი ფეოდალური საზოგადოების სამარხთა ჯგუფებს სამაროვანი ჰქვია, ანტიკურ სამყაროს, ძველ აღმოსავლეთის, ხმელთაშუაზღვისპირეთისა და შავისღვისპირეთის სასაფლაოებს ჩვეულებრივ უწოდებენ ნეკროპოლისს. გამოჩენილ ადამიანთა დასაკრძალავ ადგილს პანთეონს უწოდებენ. ზოგჯერ საფლავის ქვებსა და სტელებს მხატვრული ღირებულება, ხოლო წარწერებს (ეპიტაფიები) ისტორიული მნიშვნელობა აქვს. სასაფლაოები ეკლესია-მონასტრების გვერდითაც არის მოწყობილი. XVIII—XIX საუკუნეებში რუსეთში შეიქმნა სამხედრო, საზღვაო, სატუსაღოების, ინფექციური და სხვა სასაფლაოები. მიწაში დამარხვა დაკრძალვის ძველი და ყველაზე გავრცელებული წესია. ნიადაგში ორგანული ნივთიერებები სრულ მინერალიზაციამდე იხრწნება, გვამის გახრწნის ნორმალური პროცესისათვის დიდი მნიშვნელობა აქვს ნიადაგის შედგენილობას (უმჯობესია ქვიშიან-ფორებიანი ნიადაგი). ცხელი ჰავის პირობებში, ზედმიწევნით მშრალ ნიადაგში გვამი მუმიფიკაციას განიცდის, ე. ი. ისე გამოშრება, რომ მისი გახრწნა შეუძლებელი ხდება. ტენიან ნიადაგში, იქ, სადაც გრუნტის წყლების დონე მაღალია, შეიძლება განვითარდეს რთული ქიმიური პროცესი, რაც ასევე შეუძლებელს ხდის გვამის მინერალიზაციას. არლინგტონის ნაციონალური სასაფლაო აშშ-ში მუსლიმური სასაფლაო მარაქეშში, მაროკოში საბჭოთა სამხედრო სასაფლაო საარემააში, ესტონეთში. სოფლის სასაფლაო პოლონოთში სასაფლაო იპრში, ბელგიაში ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 117. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „სასაფლაო“ ვიკისაწყობში. სასაფლაოები, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე სასაფლაოები საიტზე Curlie
სასაფრასი

სასაფრასი (ლათ. Sassafras) — დაფნისებრთა ოჯახის ფოთოლმცვივანი ხეებისა და ბუჩქების გვარი. აქვს მთლიანი და 2—7-ნაკვთიანი ფოთლები აქვს. წვრილი, მომწვანო-მოყვითალო ყვავილები შეკრებილია ნახევარქოლგა ყვავილებად. ნაყოფი კურკიანაა. გვარში 3 სახეობაა. გავრცელებულია ჩრდილოეთ ამერიკის ატლანტისპირა შტატებში, ჩინეთის კონტინენტურ რაიონებში და კუნძულ ტაივანზე. სამკურნალო სასაფრასი ანუ ანისულის ხე ინტროდუცირებულია სოხუმში. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „სასაფრასი“ ვიკისაწყობში. Drug Digest, "Sassafras" დაარქივებული 2017-04-13 საიტზე Wayback Machine.
IPFilter

IPFilter (შემოკლებით IPF) — მოდული, რომელიც ასრულებს ფაირვოლის როლს სხვადასხვა ოპერაციულ სისტემაში: იუნიქსი, ლინუქსი, BSD. IPFilter-ს აქვს IPv4-ის და IPv6-ის პროტოკოლის მხარდაჭერა და არის მდგომარეობის მქონე ფაირვოლი. იგი შესაძლოა იყოს ინტეგრირებული იუნიქსის ბირთვში, ან იყოს დინამიურად ჩატვირთული მუდული. მისი ავტორია დარენ რიდი (Darren Reed). მეხსიერებაში ორი კონფიგურაცია არის შეტანილი; ერთი აქტიური და მეორე არა აქტიური. პირველი კონფიგურაციიდან მეორე კონფიგურაციაზე გადასვლა შესაძლოა ახალი კონფიგურაციის გასასინჯად, სინჯვის შემდეგ კი შესაძლოა პირველ კონფიგურაციაზე დაბრუნება შემდეგი ბრძანების მეშვეობით: ipf -s ; sleep 10 ; ipf -s. პრაქტიკულად არცერთ კომერციულ ფაირვოლს შეუძლია ამის გაკეთება ; რადგან იგი ფუნქციონირებას ბევრ მრავალპლატფორმულ იუნიქსისნაირ ოპერაციულ სისტემებზე ასრეულებს მისი გამოყენება შესაძლოა უმრავლეს მოწყობილობაზე (PC, სერვერი RISC პროცესორის აღჭურივილი, PlayStation, Mac…) უსაფრთხოების გამო IPF-ი ქსელის სერვისების ინსპექციას მინიმალურად უზრუნველყოფს ბირთვის ზონაში ყოფნისას. რადგან სერვისების ინსპექცოა რთული პროცესია, ყოველივე ბუგს შეიძლება ოყოს კრიტიკული დონის და შესაძლებლობა ნისცეს პირატს რომ კომპიუტერში შეახწიოს. მხოლოდ ხშირად ნახმარი პროტოკოლები (როგორიცაა FTP, H323 ან IKE) არიან ანალიზირებული ბირთვის ზონაში ყოფნისას. სხვა სერვისების ანალიზირებისთვის საჭიროა პროქსის დაყენება, რომელიც მომხმარებლის ზონაში მოქმედებს ; IPF-ის (როგორც PF-ს) სერვისების ანალიზის პროცესი პროქსების მეშვეობით აფერხებს ანალიზის სიჩქარეს და ანალიზს შეძლებელს ხდის ზოგიერთი პროტოკოლითვის თუ მისთვის პროქსი არ არსებობს, მაგალითად RPC-სთვის არ არსებობს პროქსი ; როგორც უმთავრესი თავისუფალი ფაირვოლო, IPF-ს არ აქვს IPsec-ის, IDS-ების, და აუთანთირების სერვერების მხარდაჭერა, ასეთი ამოცანისთვის სხვა BSD მოდულების გამოყენებაა საჭიროაღჯურივილი ; IPFilter-ი არის ინტეგრირებული : FreeBSD v2.2 ვერსიიდან; NetBSD v1.2 ვერსიიდან ; Solaris 10 ვერსიიდან. ადრე იგი მოყვებოდა OpenBSD-ის, 3.0 ვერსიამდე, შემდეგ იგი Packet Filter-მა შეცვალა რადგან IPFilter-ის ლიცენზია არ იძლევდა შეცვლილი კოდის გამოქვეყნებას, შემდეგ კი დაშვებული იქნა მაგრამ უკვე გვიან იყო. ოპერაციული სისტემები რომლებზეც IPFilter-ს შეუძლაი მოქმედება : 386BSD 1.1-დან 4-მდე ; FreeBSD 2.0.0-დან 2.2.8-მდე ; IRIX 6.2 და 6.5 ; HP-UX 11.00 (IPFilter 4.0alpha*) ; Linux 2.4-დან 2.6-მდე ; NetBSD 1.0-დან 1.4-მდე ; OpenBSD 2.0-დან 3.5-მდე ; QNX 6 ; Solaris eდა Solaris-x86 2.3-დამ 10-მდე ; SunOS 4.1.3-დან 4.1.4-მდე ; Tru64 5.1a. iptables ipfw Packet Filter (ინგლისური) IPFilter Homepage (ინგლისური) The IPFilter FAQ by Phil Dibowitz (ინგლისური) IPFilter How-To დაარქივებული 2006-04-09 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) Current IPFilter license დაარქივებული 2005-02-04 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) FreeBSD handbook - The IPFILTER (IPF) Firewall ↑ http://marc.info/?l=openbsd-cvs&m=99118909527873
Veriexec

Veriexec-ი — ფაილის ხელმოწერის ტექნიკა NetBSD ოპერაციულ სისტემაში. ციფრული ხელმოწერების სიის ბირთში ჩატვირთვა ხდება სპეციალურად შექმნილი მოწყობილობის კვანძის (/dev/veriexec) მეშბეობით. ეს სია მოიცავს ფაილების მდებარეობას, ჰეშებს და მონდომებულ ფაილის ტიპს („DIRECT“ პროგრამებისთვის, „INDIRECT“ სკრიპტებისთვის, და „FILE“ დინამიკური ბიბლიოთეკებისთვის და ჩვეულებრივი ფაილებისთვის). ამით ბირთვს შეუძლია შეამოწმოს ციფრულად ხელმოწერილი ფაილების მონაცემები და მათი ჰეშები სანამ მათი გახსნა შესრულდება exec() ან open() სისტემის დაძახების ფუნქციით. როდესაც Veriexec-ი არის დაშვებული დონე 0-ზე, ბირთვი მხოლოდ შენიშვნას გასცემს ხელმოწერის არდამთხვევის დროს. დონე 1-ზე, იგი არ დაუშვებს ხელმოწერის არდამთხვევის შემთხვევაში ფაილით სარგებლობას. დონე 2-ზე, არ დაუშვებს ხელმოწერილი ფაილის ხელმეორეთ შექნას ან გადაგდებას. ყველაზე მაღალ დონეზე, დონე 3, ბირთვი საერთოთ არ დაუშვებს არა ხელმოწერილი ფაილებით სარგებლობას. Lymn, Brett (2003) The NetBSD Guide
ოფოფი

ოფოფი (ლათ. Upupa epops) — მცირე ზომის ფრინველი გრძელი და ვიწრო ნისკარტითა და მარაოსებრი ქოჩრით. ის ფართოდაა გავრცელებული ევროპისა და აზიის ცენტრალურ და სამხრეთ ნაწილებში, აგრეთვე აფრიკის თითქმის მთელ ტერიტორიაზე. მათი ყველაზე საყვარელი საცხოვრებელი ადგილია ღია და ნათელი ტერიტორიები მცირე ბუჩქნარებითა და ხეებით, როგორიცაა სავანები, მდელოები და საძოვრები. ისინი აგრეთვე გვხვდებიან კულტივირებულ ლანდშაფტებში, როგორიცაა ხილის ბაღები და ვენახები. ოფოფი დიდ დროს ატარებს მიწაზე მწერებზე ნადირობაში. ოფოფი ყაპყაპისნაირთა რიგის ერთადერთი წარმომადგენელია ოფოფისებრთა ოჯახიდან. ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“
შხელდის მყინვარი

შხელდის მყინვარი — ხეობის ტიპის მყინვარი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ენგურის მარჯვენა შენაკადის — დოლრაჭალის აუზში. წარმოადგენს უშბის მყინვარის მარჯვენა შენაკადს. სიგრძე 3,2 კმ, ფართობი 4,1 კმ². მყინვარის ენის სიმაღლე ზღვის დონიდან 2600 მ-მდეა. საზრდოობს შხელდის მასივიდან ჩამონადენი მყინვარებითა და თოვლის ზვავებით. შხელდა უშბის მყინვარი ხაზარაძე რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 65.
ანზორ კავსაძე

ანზორ კავსაძე (დ. 7 აგვისტო, 1930, ჭიათურა — გ. 2008, თბილისი) — ქართველი საგუნდო დირიჟორი, მუსიკოსი, პედაგოგი. საქართველოს სახალხო არტისტი (1970). საქართველოს ხალხური სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლ — ერისიონის სამხატვრო ხელმძღვანელი 1957-1966 წლებში. ცნობილი მომღერლის სანდრო კავსაძის შვილიშვილი. ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1958). ანზორ კავსაძე დაიბადა 1930 წელს ჭიათურაში. საშუალო სკოლის დასრულების შემდეგ თბილისის პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში მოეწყო, პარალელურად თბილისის II მუსიკალურ ტექნიკუმში საგუნდო ხელოვნების შესწავლა დაიწყო გრიგოლ კაპანაძესთან, რომელიც შთააგონებდა მას მომავალ პროფესიას - დირიჟორობას. შემდეგ იგი ნიჭიერ ბავშვთა მუსიკალურ სკოლა-ინტერნატში შედის, იქიდან კი უკვე 1951 წელს თბილისის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიაში აბარებს და 1956 წელს წარჩინებით ამთავრებს გიორგი ხახანაშვილის კლასს. მცირე ხნით სანდრო ინაშვილთანაც ეუფლება ვოკალს. შემდეგ სწავლას აგრძელებს ასპირანტურაში, ჯერ საგუნდო-სადირიჟორო განხრით, ხოლო 1961 წლიდან - სიმფონიურ-საოპერო დირიჟორის ოსტატობის დასაუფლებლად. 1949 წელს მღეროდა ბიძის, მიხეილ კავსაძის, გუნდში, სადაც სიმღერამ მას ბევრი რამ შესძინა. ანზორ კავსაძის მიერ ჭიათურაში მომზადებულმა გუნდმა 1951 წლის ოლიმპიადაზე პირველი ადგილი დაიკავა. 1952 წლიდან მუშობდა თავის მასწავლებელ გიორგი ხახანაშვილთან ერთად რადიოკომიტეტის კაპელაში. 1954 წლიდან კონსერვატორიის საოპერო სტუდიის გუნდის ქორმეისტერია, 1956 წლიდან - სახელმწიფო კაპელის დირიჟორი, ხოლო მომდევნო წლიდან საქართველოს ხალხური სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლის მხატვრული ხელმძღვანელია. 1958 წელს ანსამბლმა ქართული ხელოვნების მეორე დეკადაზე მოსკოვში თავი ისახელა კარგი რეპერტუარითა და დახვეწილი შესრულებით. ამავე წელს მიენიჭა ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწის საპატიო წოდება. 1951 წლიდან საქართველოს რადიოს კაპელის დირიჟორი და მომღერალია, შემდეგ კონსერვატორიასთან არსებული გუნდისა და სახელმწიფო ფილარმონიის კაპელის დირიჟორი. 1957-1966 წლებში საქართველოს ხალხური სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო დამსახურებული ანსამბლის სამხატვრო ხელმძღვანელი და მთავარი დირიჟორი. ანზორ კავსაძე ანზორ კავსაძის ბიოგრაფია ↑ საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1970 №2. გვ. 34
უშბის მყინვარი

უშბის მყინვარი — ხეობის ტიპის მყინვარი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე. სიგრძე 5,4 კმ, ფართობი 9,5 კმ². მყინვარის ენა ეშვება ზღვის დონიდან 2520 მეტრამდე. მყინვარის ზედაპირი ზემო ნაწილში დანაპრალებულია, ქვემოთ დაფარულია მორენული მასალით. მწვერვალების უშბისა და მაზერის კალთებზე იერთებს ორ მცირე, ხოლო შუაწელში, მარჯვნიდან — უფრო დიდ შენაკადს. საზრდოობს მწვერვალების მაზერის, უშბის, შჩუროვსკისა და შხელდის კალთებიდან ჩამონადენი მყინვარების ნაკადებით და თოვლის ზვავებით. მყინვარის ბოლოდან გამოდის მდინარე დოლრაჭალის (ენგურის მარჯვენა შენაკადი) ერთ-ერთ შემდგენელი, რომელიც 200 მ სიმაღლის ვერძის შუბლებზე ჩანჩქერებს ქმნის. უშბა შხელდის მყინვარი ხაზარაძე რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 195.
ძინალი

ძინალი — ხეობის ტიპის მყინვარი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ენგურის აუზში. წარმოადგენს ტვიბერის მყინვარის მარცხენა შენაკადს. სიგრძე 4,3 კმ, ფართობი 4,7 კმ². საზრდოობს მწვერვალ კულაკთაუს კალთებიდან ჩამონადენი მყინვარებით. ძინალის ფირნში (ზღვის დონიდან 3150 მ) თოვლის ზედაპირზე არის წითელი წყალმცენარეები. მისასვლელი გზაა სოფელ ჟაბეშიდან. ტვიბერი ხაზარაძე რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 275.
დავით გამრეკელი

დავით ალექსანდრეს ძე გამრეკელი (დ. 27 ივლისი, 1911, ჭიათურა — გ. 29 ნოემბერი, 1977, მოსკოვი) — ქართველი საოპერო მომღერალი, ბარიტონი, საქართველოს სახალხო არტისტი. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია, პროფესორ ვრონსკის კლასით. იმავე წელს ახალგაზრდა ქართველმა ბარიტონმა თბილისის საოპერო თეატრის სცენაზე იმღერა ელეცკის პარტია პეტრე ჩაიკოვსკის ოპერაში „პიკის ქალი“. 1937 წელს მოსკოვში, ქართული ლიტერატურისა და ხელოვნების დეკადაზე, მომღერალმა დიდი წარმატებით შეასრულა კიაზოს პარტია ზაქარია ფალიაშვილის „დაისიდან“. კიდევ ერთი წლის შემდეგ გამრეკელი ვოკალისტთა პირველი საკავშირო კონკურსის ლაურეატი გახდა. მომდევნო პერიოდში თბილისის საოპერო თეატრის სცენაზე მან წამყვანი პარტიები იმღერა ქართულ და უცხოურ ოპერებში. 1943 წელს მომღერალს საქართველოს სსრ სახალხო არტისტის წოდება მიენიჭა. სულ მალე გამრეკელის შემოქმედებით ცხოვრებაში ახალი ეტაპი დადგა — ის მოსკოვის დიდ თეატრში სოლისტად მიიწვიეს. საბჭოთა კავშირის მთავარ სცენაზე ქართველმა ბარიტონმა რვა წელი, 1944-დან 52-მდე, გაატარა. თავისი შემოქმედებითი ცხოვრების მანძილზე დავით გამრეკელმა ოცდაათამდე საოპერო პარტია შეასრულა. შთამბეჭდავია მათი ჩამონათვალი: ჩაიკოვსკის ევგენი ონეგინი, ჯუზეპე ვერდის რიგოლეტო, ჟერმონი და რენატო, ჟორჟ ბიზეს ესკამილიო და სხვ. გრამფირფიტაზე ჩაწერილია ნიკოლოზ რიმსკი-კორსაკოვის ოპერა „სადკო“, სადაც გამრეკელს პარტნიორობას უწევდნენ სახელგანთქმული საბჭოთა მომღერლები ბარსოვა, ხანაევი, რეიზენი, პეტროვი. განუმეორებელი იყო გამრეკელის მიერ მშობლიურ თბილისში შესრულებული პარტიები ქართულ ოპერებში „აბესალომ და ეთერი“, „დაისი“, „თქმულება შოთა რუსთაველზე“. 1944 წელს მან, კიდევ ერთ ცნობილ ქართველ მომღერალ დავიდ ბადრიძესთან ერთად, მონაწილეობა მიიღო სიკო დოლიძისა და დავით რონდელის ფილმში „ჯურღაის ფარი“, რომელმაც მოგვიანებით სტალინური პრემია დაიმსახურა. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 95, თბ., 1994 სტატია დავით გამრეკელის შესახებ (რადიო "თავისუფლება")
შდავლერი

შდავლერი — ხეობის ტიპის მყინვარი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე, შდავლერის ქედზე. ვრცელდება მდინარე ენგურის მარჯვენა შენაკადის — ნენსკრის აუზში. სიგრძე 3,2 კმ, ფართობი 2,3 კმ². შდავლერის მყინვარის ენის სიმაღლე მდებარეობს ზღვის დონიდან 2680 მ სიმაღლეზე. საზრდოობს მწვერვალ შდავლერის ჩრდილო-დასავლეთ კალთებიდან ჩამონადენი მყინვარების ნაკადებით. მისასვლელი გზაა სოფელ ტიტიდან. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 698.
სასაქმო

სასაქმო — სადავო, სასამართლო საქმე ძველ საქართველოში. სამართლებრივი წიგნთაგან ტერმინი „სასაქმო“ მხოლოდ გიორგი ბრწყინვალის სამართალში იხმარება (შესავალი, მ. 26). იგი ზოგადი შინაარსისა იყო, აღნიშნავდა როგორც საერო, ისე საეკლესიო იურისდიქციის სრულიად სხვადასხვანაირ საქმეებს, სასისხლო და სამოქალაქო ხასიათის ყოველგვარ სამართალდარღვევებსა თუ მათს გამო წამოჭრილ დავებს („რა რიგად ვის რა ეყოს ერთმანეთის ავი, სისხლი დგეს ანუ სხუა სასაქმო რა გინდა რა იყოს“). დოლიძე ი., გიორგი ბრწყინვალის სამართალი, თბ., 1957 ფუტკარაძე ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 118.
თბილისა

თბილისა, თბილისი — ხეობის ტიპის სამხრეთ-აღმოსავლეთური ექსპოზიციის მყინვარი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ონის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს რაჭის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ბუბისწყლის მარცხენა შენაკადის თბილისას აუზში. საშუალო ზომის მყინვარია. სიგრძე 3,3 კმ, ფართობი 3,8 კმ². სიმაღლე ზღვის დონიდან 2770 მ. როგორც ცნობილია XX საუკუნეში დაიწყო გლობალური დათბობა, რამაც მაგ., საქართველოში გამოიწვია მყინვართა დამოკლება და დათხელება. ამ საკითხების შესწავლა დაევალა საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტს, სადაც კვლევებს უშუალოდ ხელმძღვანელობდა აკადემიკოსი თეოფანე დავითაია. შედეგად აქ მრავალი წლის განმავლობაში მიმდინარეობდა დეტალური გლაციოლოგიური, ჰიდროლოგიური და მეტეოროლოგიური დაკვირვებები. დადგინდა, რომ, როგორც ყველა მყინვარი, ასევე „თბილისაც“ უკან იხევს. თეოფანე დავითაიამ სწავლის პროგრამაში ჩართო მყინვარის ზედაპირის ტემპერატურაზე დაკვირვება. გამოვლინდა, რომ მყინვარის ზედაპირის ტემპერატურა დადებითი იყო, ხოლო მიმდებარე ჰაერისა კი უარყოფითი. ეს აღმოჩენა მკვლევარმა ახსნა ადამიანის სამეურნეო საქმიანობით გამოწვეული ატმოსფეროს დაჭუჭყიანებით (ე.ი. ანთროპოგენური დაჭუჭყიანება). მიმდინარეობდა მყინვარის ზედაპირის ანთროპოგენური მტვერის თხელი ფენით დაფარვა, რის გამოც იზრდებოდა ზედაპირის მიერ მზის სითბური ენერგიის შთანთქმის უნარი და შედეგად მყინვარი იხევდა უკან. ამის შედეგად შეიძლება ითქვას, რომ თბილისა არის საქართველოს ერთ-ერთი ყველაზე უფრო უკეთ შესწავლილი მყინვარი. მყინვარის ენა GPS-ის გამოყენებით ბოლოს 2010 წელს დაფიქსირდა, ამ დროს ენის ბოლო მონაკვეთი რიგელზე იყო გადმოკიდებული. 2012 წლის ექსპედიციის დროს მყინვარის ენის GPS-ით აგეგმვა უკვე შეუძლებელი იყო, რადგან მექანიკური ნგრევის და აბლაციის შედეგად ენის ბოლო მონაკვეთი ჩამოიშალა. შეიძლება ითქვას, რომ მომავალში მყინვარის დინამიკის დაფიქსირება მხოლოდ კოსმოსური სურათების და ფოტო გადაღების საშუალებით იქნება შესაძლებელი. ↑ საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2009. — გვ. 79. ↑ ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 494. ↑ 3.0 3.1 კვინიკაძე ზ., დავითაია ზ., კვინიკაძე ლ., ეკოლოგიის მოკლე კურსი, თბ., 2010 ↑ ლევან ტიელიძე, საქართველოს მყინვარები. გამომცემლობა „კოლორი“, თბ., 2014
ჟან ნიკო

ჟან ვილმან ნიკო (ფრანგ. Jean Nicot; 1530—1600) — ფრანგი დიპლომატი და სწავლული. დაიბადა სამხრეთ საფრანგეთის ქალაქ ნიმში.1559-1561 წწ. იყო საფრანგეთის ელჩი პორტუგალიაში. პორტუგალიაში ელჩად გააგზავნეს, რათა განეხილა 6 წლის პრინცესა მარგარიტა დე ვალუასა და 5 წლის სებასტიან I-ის ქორწინების საქმე. პორტუგალიიდან დაბრუნების შემდეგ შეიძინა თამბაქოს პლანტაციები. ესპანეთიდან საფრანგეთში გააგზავნა თამბაქო, რომლის აქტიური მომხმარებელიც გახდა ეკატერინე მედიჩი. მისი სახელის პატივსაცემად ნარკოტიკულ ნივთიერებას, რომელსაც შეიცავს თამბაქო, ეწოდა ნიკოტინი. Website dedicated to Nicot's Thresor დაარქივებული 2010-03-02 საიტზე Wayback Machine. -Search the Thresor online