laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ჰირქანი

ჰირქანი (აზერ. Hirkan; 1999 წლამდე ავრორა) — დაბა აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლენქორანის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 1 781 კაცი. ჰირქანი GEOnet სახელების სერვერზე ↑ http://www.azerpost.az/?options=content&id=188
კახა თორელი

კახა გამრეკელის ძე თორელი (გ. დაახლ. 1177) — XII საუკუნის შუა წლების მოღვაწე ქართველი დიდგვაროვანი ფეოდალი, ახალქალაქის (ე. ი. ჯავახეთის) ერისთავთერისთავი. საისტორიო წყაროებში იხსენიება 1152-1177 წლების ამბებთან დაკავშირებით. თორელი მოხსენიებულია საორბისის ეკლესიის (თეძმის ხეობა) 1152 წლის წარწერაში, როგორც მაშენებელი და ამ მხარის მემამულე (ე. ი. თავისი ძირითადი საგვარეულო მამულის თორის გარდა, ამ პერიოდში მას უკვე ჰქონდა მამული თეძმის ხეობაშიც). თამარის ისტორიკოსის ცნობით, 1163 თორელი გიორგი III-ს სომხეთის (შირაქის) ცენტრის — ანისის — გამგებლად დაუნიშნავს. ამ ცნობაში ის იხსენიება როგორც „დიდი და სახელგანთქმული მოლაშქრე“. 1177 წელს თორელი თავისი შვილებით დემნა უფლისწულის ამბოხებას მიმხრობია, მაგრამ შემდეგ კვლავ მეფის მხარეზე გადასულა. ამის შემდეგ თორელი საისტორიო წყაროებში აღარ იხსენიება. მუსხელიშვილი ლ., თორელთა გენეალოგიის გარკვევის ცდა ჰამამლუს XII საუკუნის წარწერებთან დაკავშირებით, «საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის მოამბე», 1940, ტ. 10 B; შოშიაშვილი ნ., თორელთა ფეოდალური სახლის ისტორია და შოთა რუსთაველი, კრ.: შოთა რუსთაველი, თბ., 1966; Чубинашвили Г. Н., Саорбисская церковь, «Христианский Восток», 1915, т. 4, в. 2; შოშიაშვილი ნ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 693.
ჰორავენჯი

ჰორავენჯი (აზერ. Horavenc) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლენქორანის რაიონში. ჰორავენჯი GEOnet სახელების სერვერზე
ისთისუ (ლენქორანი)

ისთისუ (აზერ. İstisu; 1999 წლამდე ცნობილი იყო როგორც კიროვსკი და კიროვი) — დაბა აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლენქორანის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 3038 კაცი. ისთისუ GEOnet სახელების სერვერზე
თბილისის საცხოვრებელი სახლი (მ. წინამძღვრიშვილის 148)

საცხოვრებელი სახლი მიხეილ წინამძღვრიშვილის N148-ში — კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლი, საცხოვრებელი სახლი თბილისში. საცხოვრებელი სახლი აშენებულია XIX საუკუნის მიწურულს. შენობის სადარბაზოს შესასვლელში შესასვლელში მოზაიკის იატაკია, რომელშიც წარწერა - SALVE-ა ჩართული. შენობა მთავარი ფასადით მიხეილ წინამძღვრიშვილის ქუჩაზე გამოდის. იგი სამსართულიანია, შელესილი და შეღებილიa. მის გეგმას ლათინური ასო U-ს ფორმა აქვს. მთავარ ფასადი სადაა და სიმეტრიული ღერძის მიმართ. შენობის ფასადი რუსტირებულია. მისი ცენტრალური ნაწილი აქცენტირებულია სამივე სართულზე პილასტრებით, რომლებიც ისევეა დამუშავებული, როგორც ფასადის დანარჩენი ნაწილი. ფასადს ჰორიზონტალურად კი პროფილირებული კარნიზები გასდევს. ფასადი დანაწევრებულია ღიობების მკვეთრი რიტმით. მისი პირველ სართულის რუსტიკა ხაოიანი ლესვით არის დამუშავებული, მეორე კი შედარებით დაბალი ღარიანი გლუვი ლესვით. მესამე უბრალოდ შელესილია. ღიობები სადაა, მხოლოდ II და III სართულებს აქვთ პროფილირებული საპირეები. ფასადზე ოთხი ლითონის აივანია, აქედან ორი პირველ, ხოლო ორი - მეორე და მესამე სართულზეა განლაგებული. აივნები ლითონისაა, ჭედური ელემენტებით. ფასადი ბოლოვდება პროფილირებული კარნიზით, რომელსაც თავზე პარაპეტი აბოლოებს. პირველ სართულზე სადარბაზოში შესასვლელი ხის, ფრამუგიანი კარია, რომელიც შემკობილია ხის ორნამენტებითა და ლითონის ჭედური ელემენტებით. კარის მარჯვენა მხარეს ეზოში გასასვლელი გვირაბია. ეზო ვიწროა და სიღრმეში წაგრძელებული. ეზოს ფასადებს პერიმეტრზე ხის შუშაბანდები გასდევს.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 3218 ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 3218
ჯიქური

ჯიქური — ქართველი სახელმწიფო მოღვაწე XIII საუკუნის 40-50-იანი წლებში, მესტუმრე (მანდატურთუხუცესის ხელქვეითი), მეფის ერთგული მოხელე. შეძლო ქვეყანაში წესრიგის დამყარება. როდესაც დავით VII ულუ ბათო-ყაენის ურდოში დაიბარეს, სახელმწიფოს გამგებლობა მან მწიგნობართუხუცესს კი არ დაუტოვა, არამედ დედოფალ ჯიგდა-ხათუნს და მესტუმრე ჯიქურს, რაც ქართული სახელმწიფო სამართლის უხეში დარღვევა იყო. ეს ფაქტი მონღოლთა შორის მიღებული წესის გავლენით უნდა აიხსნას. ჯიგდა-ხათუნის გარდაცვალების შემდეგ მეფის ახალ მეუღლეს გვანცასა და ჯიქურს შორის მტრული ურთიერთობა დამყარდა, რითაც ისარგებლეს მესტუმრის მოწინააღმდეგეებმა (მისი აღზევებით უკმაყოფილო ძირძველმა ფეოდალებმა). ჯიქურს დასწამეს საიდუმლო ურთიერთობა ილხანთან. დავით ულუმ ააკლებინა ჯიქურის სახლი, თავად ჯიქური ისნის ციხეში დაამწყვდევინა და საქმის გამოუძიებლად სიკვდილით დასაჯა (ისნის ციხიდან მტკვარში გადააგდებინა). მისი გვამი ქალაქის ღატაკებმა და ქვრივ-ობლებმა დამარხეს. კიკნაძე, რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 568. ↑ „ასწლოვანი ისტორია“ დაარქივებული 2012-04-01 საიტზე Wayback Machine. , ჟამთააღმწერელი - გვ. 582-583.
კახა თორელი (XIII საუკუნე)

კახა გამრეკელის ძე თორელი — XIII საუკუნის 50-60-იანი წლების მოღვაწე ქართველი დიდგვაროვანი ფეოდალი, ახალქალაქის ერისთავთერისთავი, მეჭურჭლეთუხუცესი. მისი საგვარეულო მამულო იყო თორის მხარე და თეძმის ხეობა, მამული თავის საერისთავო ქვეყანაში — ჯავახეთშიც ჰქონდა. XIII საუკუნის 50-იან წლებში თორელი სხვა ქართველ მეომრებთან ერთად, მონაწილეობდა ბაღდადზე მონღოლთა ლაშქრობაში. ბაღდადის აღების შემდეგ (1258) დავით VII ულუმ ის დიპლომატიური მისიით ირანში ჰულაგუ-ყაენთან გაგზავნა. ამ ელჩობის დროს თორელმა ორთაღებისაგან (სავაჭრო-საჯრედიტო ორგანიზაცია) სესხად აიღო ფული და ირანში იაფად შეიძინა „ბაღდადური ალაფი“, შემდეგ მოგებით გაყიდა და იყიდა სოფ. ხოვლე, რომელიც შესწირა თავის საპატრონო მონსტერს რკონში. ამ ფაქტის შესახებ თორელისა და მისი მეუღლის ხათუთას „დაწერილი“ წარმოადგენს ძველი ქართული საბუთების ბრწყინვალე ნიმუშს, როგორც თავისი დიპლომატიური ფორმით, ისე შინაარსით. იგი ერთ-ერთი ძირითადი წყაროა საქართველოში მონღოლთა მფლობელობის ეპოქის შესასწავლად. ისტორიული დოკუმენტის თანახმად, 1258 წელს ჰასან სუმბატისძისგან (იხ. სუმბათაშვილები) ნაყიდი სოფელი ხოვლე, კახა თორელმა რკონის ღვთისმშობლის ეკლესიას შესწირა. 1260 წელს თორელმა მხარი არ დაუჭირა დავით ულუს აჯანყებას მონღოლების წინააღმდეგ. მონაწილეობა მიიღო მონღოლთა ლაშქრობაში. როგორც ჩანს, ამის გამო ჩამოურთმევია დავით ულუს მისთვის მეჭურჭლეთუხუცესობა და სარგის ჯაყელისთვის გადაუცია. ალბათ თორელებისა და ჯაყელების მეტოქეობის შედეგი იყო ის, რომ თორელმა ჟამთააღმწერლის გადმოცემით, გადამწყვეტი როლი ითამაშა მონღოლთა დამსჯელი რაზმის გამარჯვებაში აჯანყებული ულუ დავითისა და სარგის ჯაყელის ლაშქარზე. მუსხელიშვილი ლ., თორელთა გენეალოგიის გარკვევის ცდა ჰამამლუს XII საუკუნის წარწერებთან დაკავშირებით, «საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის მოამბე», 1940, ტ. 10 B; შოშიაშვილი ნ., თორელთა ფეოდალური სახლის ისტორია და შოთა რუსთაველი, კრ.: შოთა რუსთაველი, თბ., 1966; შოშიაშვილი ნ, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 693-694. ↑ ბიჭიკაშვილი, იოსებ; ჩიქოვანი, იური. თავად სუმბათაშვილების საგვარეულოს ისტორიული ნარკვევი. საქართველოს ეროვნული არქივი. ციტირების თარიღი: 3 ივნისი, 2023
თორთომი

თორთომი, თორთუმი — პროვინცია ისტორიულ საქართველოს სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ამჟამად თურქეთის ტერიტორიაზე (ერზრუმის პროვინციის თორთუმის რაიონი). პროვინციის ცენტრი, თორთომის ციხე ნანგრევების სახითაა შემორჩენილი მდინარე თორთომისწყლის შუა წელზე, ახლანდელ სოფელ თორთუმკალესთან. თორთომი ტაოს მხარეში შედიოდა და მოიცავდა მდინარე ოლთისის (თურქ. ოლთუჩაი) შენაკად მდინარე თორთომისწყლის (თურქ. თორთუმჩაი) ხეობას, ეკლესიურად ექვემდებარებოდა იშხნის ეპისკოპოსს. აქ იყო ქართული კულტურის მძლავრი კერები — ოშკისა და ხახულის მონასტრები. თავისი მდებარეობის გამო თორთომს ერთ-ერთ პირველს უხდებოდა სამხრეთიდან შემოსეული მტრის იერიშის მოგერიება. XIII საუკუნეში ტაოს ერისთავმა თაყა ფანასკერტელმა თორთომის ციხესთან დაამარცხა თურქთა მომთაბარე ტომები. შემდგომში თორთომი სამცხე-საათაბაგოს შემადგენლობაში შედიოდა. 1401 წელს მოაოხრა თემურლენგმა. XVI საუკუნეში მას საქართველოს სხვა ტერიტორიის ნაწილთან ერთად ოსმალეთი დაეუფლა. მუსხელიშვილი დ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 694. http://www.tortum.bel.tr/
გიორგწმინდის ციხე

გიორგწმინდის ციხე — შუა საუკუნეების ხუროთმოძღვრების ძეგლი ხევში (ყაზბეგის მუნიციპალიტეტი); პირველი სადარაჯო კოშკი მდ. თერგზე. კოშკის ზედა ბაქანზე დანთებული კოცონით ატყობინებდნენ მტრის მოახლოებას მთელი ხეობის სიგრძეზე განლაგებულ სხვა კოშკებსა და თრუსოს ხეობის სათვალთვალოებს. გიორგწმინდის ციხე თერგის ზედა წელის გაყოლებით ერთმანეთთან აკავშირებდა სოფ. ხურთისისა და გორისციხის თავზე მდებარე კოშკებს. ციხის მშენებლობისას გამოყენებულია კლდის ბუნებრივი გამონაშვერები — 2 ვეებერთელა, ერთმანეთისკენ გადმოხრილი, კლდესმოწყვეტილი ლოდი შეერთებულია წყობის მცირე მონაკვეთის ჩაშენებით. ასე აქციეს იგი თავდაცვითი კოშკის ბუნებრივ კვარცხლბეკად. მეორე კოშკი ლოდებით მოფენილი ფერდობისკენ ჩაჭრილი კონცხის ნაპირას დგას. იგი საბჯენი კედლით გამაგრებულ კლდოვან მასივზეა აშენებული. აქვეა მომცრო ბაქანზე აგებული პატარა ეკლესიაც. შმერლინგი რ., დოლიძე ვ., თბილისიდან კავკავამდე, თბ., 1991. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 35.
გირავნობის კანონი ერეკლე II-ისა

გირავნობის კანონი ერეკლე II-ისა — საგანგებო დადგენილება, რომელიც აწესრიგებდა აღა-მაჰმად-ხანისაგან 1795 წელს თბილისის აოხრებისა და დაწვის შემდეგ წარმოშობილ სადავო საკითხებს დაგირავებული სახლებისა და დუქნების თაობაზე. გამოსცა ერეკლე II-მ ქალაქის მოხელეთა „თანდასწრებით“, ითვალისწინებდა სახლის დამგირავებლის ვალის შემცირებას 1/4-ით. დამწვარი დაგირავებული დუქანი მოგირავნეს (კრედიტორს) უნდა აღედგინა, ხოლო დამგირავებელს სესხი სრულად გაესტუმრებინა. კანონი ხელს უწყობდა ქალაქის აღორძინებას. „საქართველოს ძველთაგან და ჩვეულებითად ქართველ მეფეთ დროთა შემოღებულნი სჯულნი“, მ.12, ი. დოლიძის გამოც., მის წგ.: საქართველოს ჩვეულებითი სჯული, თბ., 1960. ფურცელაძე დ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 35-36.
გირგალ-საჯიხვის ქედი

გირგალ-საჯიხვის ქედი — ქედი საქართველოში, ყვარლის მუნიციპალიტეტში. კახეთის კავკასიონის სამხრეთი განშტოება, მდინარეების ლოპოტისა და ინწობის (ალაზნის მარცხენა შენაკადები) წყალგამყოფი. იწყება კავკასიონზე საჯიხვისთავის მთასთან (2872 მ), მთავრდება სოფ. შაქრიანთან. ქედის ჩრდილოეთი მონაკვეთი საჯიხვის, ხოლო სამხრეთი გირგალის სახელითაა ცნობილი. აგებულია იურიული თიხაფიქლებითა და ქვიშაქვებით. გარდა საჯიხვისთავისა, ქედზე აღმართულია მთები: გირგალი, ქვათახევისთავი, ხერხემლისმაღალი და სხვა. ქედის კალთები ძლიერ დანაწევრებულია ხევ-ხეობებით, რომელთა შორის კარგად განვითარებული წყალგამყოფებია (პირჩიტა, მერქნისწვერი). გირგალ-საჯიხვის ქედის კალთები დაფარულია ფართოფოთლოვანი ტყით (ჭარბობს წიფელი). ჩრდილოეთ მონაკვეთის თხემზე სუბალპური და ალპური მდელოებია. უკლება დ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 36.
სიმონ გირგოლავა

სიმონ სიმონის ძე გირგოლავა (რუს. Семён Семёнович Гирголав) (დ. 14 თებერვალი, 1881, თბილისი — გ. 25 იანვარი, 1957, ლენინგრადი) — რუსეთში მოღვაწე ქართული წარმოშობის სამხედრო ქირურგი, სამედიცინო სამსახურის გენერალ-ლეიტენანტი (1943), სსრკ მედიცინის მეცნიერების აკადემიის ნამდვილი წევრი (1944), სსრკ სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1943), სსრკ მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1945). 1904 დაამთავრა პეტერბ. სამხ.- სამედ. აკადემია. ათეული წლების განმავლობაში ეწეოდა პედ. მოღვაწეობას, 1919–37 იყო ლენინგრადის (ახლანდ. სანქტ-პეტერბურგი) სამხ.-სამედ. აკად. ზოგადი ქირურგიის, 1937–57 – ამავე აკად. ჰოსპიტალური ქირურგიის კათედრის უფროსი, 1932-იდან – ლენინგრადის ტრავმატოლოგიისა და ორთოპედიის ინ-ტის სამეცნ. ხელმძღვანელი. მისი შრომები ეძღვნება უმთავრესად ნეიროქირურგიის, ქირურგ., ენდოკრინოლოგიის, ონკოლოგიის და სხვა პრობლემებს. მანვე დაამუშავა ჭრილობების კლასიფიკაცია. იყო II მსოფლიო ომის მონაწილე, საბჭ. არმიის მთ. ქირურგის მოადგილე (1941–45). 1942 მიენიჭა სამედ. სამსახურის გენ.-მ. წოდება. დაჯილდოებულია მრავალი ორდენითა და მედლით. Отморожение, Л., 1940; Учебник частной хирургии, 2 изд., т. 1–2, М., 1944; Огнестрельная рана, Л., 1956. დოლიძე ლ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 36. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 166. Шейнис В. Н., Памяти С.С. Гирголава, «Вестник хирургии», 1957, т. 79, №8.
გლეოკაფსა

გლეოკაფსა (ლათ. Gloeocapsa) — ლურჯ-მწვანე წყალმცენარეთა (ლათ. Cyanophyta) გვარი. უმეტესად გვხვდება მიკროსკოპული, 2–8 უჯრედისაგან შემდგარი, ზოგჯერ მრავალუჯრეგლდანის ლორწოვანი კოლონიები, იშვიათია ერთუჯრედიანი ფორმები. უჯრედები სფეროსებრია, ზოგჯერ ოდნავ ელიფსური, ნახევარსფეროსებრი ან კუთხოვანი. ლორწოვანი გარსი სხვადასხვა სიმკვრივის, უფერული ან შეფერილი, შრეებიანი ან სადაა. გლეოკაფსა მრავლდება ვეგეტატიურად და უსქესოდ. ბინადრობს როგორც მშრალ ადგილებში კლდეებზე, ქვებზე, კედლებზე და ა. შ. (უმთავრესად შეფერილი ფორმები), ისე წყალში (ძირითადად უფერული ფორმები), ზოგიერთი – პლანქტონშიც. საქართველოსთვის ცნობილია გლეოკაფსის გვარის 27 წარმომადგენელი (16 სახეობა და 11 ფორმა). ფართოდ გავრცელებული სახეობებია ლათ. Gloeocapsa turgida, Gloeocapsa minuta, Gloeocapsa montana, Gloeocapsa minor, Gloeocapsa punctata. კუხალეიშვილი ლ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 41.
კელი დეგნანი

კელი დეგნანი (ინგლ. Kelly Colleen Degnan) — ამერიკელი დიპლომატი, აშშ-ის საზღვაო ძალების ევროპის ხელმძღვანელობის პოლიტიკური მრჩეველი. დეგნანი იტალიაში აშშ-ის მისიის ხელმძღვანელის მოადგილედ, სახელმწიფო დეპარტამენტის აღმასრულებელი მდივნის მოადგილედ და კოსოვოში აშშ-ის მისიის ხელმძღვანელის მოადგილედ მსახურობდა. 2019 წლის 4 სექტემბერს ამერიკის შეერთებული შტატების პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა საქართველოში აშშ-ის საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩის თანამდებობაზე წარადგინა. სამხრეთ კალიფორნიის უნივერსიტეტის სამართლის სკოლის დასრულების შემდეგ კელი დეგნანი აქტიურ და წარმატებულ სამართლებრივ კარიერას ეწეოდა. სახელმწიფო დეპარტამენტში გადასვლამდე ხუთი წლის განმავლობაში დეგნანი მიკრონეზიის ფედერაციული შტატებისა და პალაუს რესპუბლიკის სამართლებრივი მრჩეველი იყო. დეგნანი ასევე არის ჩრდილო-დასავლეთის უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის პროგრამის ბაკალავრი. 2019 წლის 29 ოქტომბერს აშშ-ის სენატში გაიმართა საქართველოში აშშ-ის ელჩობის კანდიდატის, კელი დეგნანის, მოსმენა. სენატის საგარეო ურთიერთობების კომიტეტის წინაშე გამოსვლისას დიპლომატმა ხაზი გაუსვა აშშ-სა და საქართველოს შორის ნაყოფიერ პარტნიორობას და აღნიშნა, რომ ელჩად დანიშვნის შემთხვევაში იმუშავებს ამ ურთიერთობების გასაღრმავებლად. მოსმენისას დეგნანმა გაიხსენა თურქეთში მისი მსახურობის დროს რუსეთის აგრეისია საქართველოს წინააღმდეგ და აღნიშნა, რომ ყურადღებით ადევნებდა თვალს ამ პროცესს. ელჩობის კანდიდატმა ასევე გაიხსენა საკუთრი გამოცდილება ნატოში, სადაც, მისი თქმით, „საქართველო იყო და არის პარტნიორი“. მან მაღალი შეფასება მისცა საქართველოს სამხედრო კონტინგენტის ყოფნას ავღანეთში, ასევე საქართველოს როლს შავი ზღვის რეგიონში. კელი დეგნანი საქართველოში 2020 წლის 29 იანვარს ჩამოვიდა. 2024 წლის 31 მაისს საქართველოს პრემიერ-მინისტრმა ირაკლი კობახიძემ განაცხადა რომ „ქართულ-ამერიკული ურთიერთობები“ უნდა გადაიხედოს და აშშ-სთან ურთიერთობა უნდა გაჯანსაღდეს. მან უარყოფითად შეაფასა აშშ-ის ყოფილი ელჩის, კელი დეგნანის მუშაობა. დეგნანი საუბრობს იტალიურ, თურქულ, ინგლისურ და ურდუ ენებზე. ↑ 1.0 1.1 ტრამპმა საქართველოში აშშ-ის ელჩის პოზიციაზე კელი დეგნანი წარადგინა, თაზო კუპრეიშვილი — 04.09.2019 ↑ United States Department of State ↑ FULL COMMITTEE HEARING Nominations ↑ 4.0 4.1 კელი დეგნანი: განუხრელად მოვუწოდოთ რუსეთს, შეასრულოს 2008 წლის შეთანხმება ↑ აშშ-ის ახალი ელჩი კელი დეგნანი თბილისში ჩამოვიდა ↑ ირაკლი კობახიძე — აშშ-ის წინა ელჩის პირობებში ბევრი რამ გაფუჭდა, ქართულ-ამერიკულ ურთიერთობებს გადახედვა სჭირდება, ყველაფერს გავაკეთებთ, რომ ურთიერთობები მაქსიმალურად გაჯანსაღდეს ↑ Georgian PM calls for review of relations with US
გლეხი (გაზეთი)

„გლეხი“ — გაზეთი, ქართველ სოციალისტ-ფედერალისტთა ორგანო. გამოდიოდა თბილისში 1906 (22 ივნ. – 3 აგვ.); სულ გამოვიდა 7 ნომერი. ოფიციალური რედაქტორ-გამომცემელი – მ. ადამაშვილი (მიხეილ ჯავახიშვილი), ფაქტობრივი რედაქტორი – ს. ფირცხალავა. „გლეხი“ პროპაგანდას უწევდა გლეხთა ბრძოლას მიწისა და სოციალური თავისუფლებისთვის. გაზეთში მწვავედ იყო დასმული ქართ. ენის უფლების დაცვის, ერობისა და იმ დროს აქტუალური სხვა პრობლემები. გარდა პუბლიცისტური მასალისა, გაზეთი აქვეყნებდა ი. ევდოშვილის, დუტუ მეგრელის, ბ. ახოსპირელისა და სხვათა ორიგინიზებულ და ნათარგმნ მხატვრულ თხზულებებს. ხელისუფლებამ დახურა რევოლუციური მიმართულებისათვის. 1906 წლის სექტემბერში გაზეთი აღადგინეს „მიწის“ სახელწოდებით. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 42.
ერიკ IX (შვედეთი)

ერიკ IX წმინდა (შვედ. Erik IX Sankt; დ. 1125 — გ. 18 მაისი, 1160) — ერიკის დინასტიის დამაარსებელი და შვედეთის მეფე 1156-1160 წლებში. კათოლიკური ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღეა 18 მაისი. ერიკი დაიბადა 1125 წელს შვედეთში. იგი იყო ადგილობრივი მაგნატის, იედვარდის ვაჟი, თუმცა დედამისის ვინაობა დღემდე უცნობია. 1150 წლიდან იგი აპლანდელმა შვედებმა თავიანთ მეფედ აირჩიეს, რომლებიც უკმაყოფილონი იყვნენ მეფე შვერკერ I-ის მიერ დანიასთან წამოწყებული ომით. 1156 წლის 25 დეკემბერს, საშობაო მესაზე მიმავალი შვერკერი შეთქმულებმა მოკლეს და მეფედ ერიკ IX დასვეს. მისი მმართველობა მთელმა შვედეთმა სუვერენულად სცნო, თუმცა ბევრი მატიანე მას მაინც უზურპატორს უწოდებს. ტახტზე უფლებების შესაქმნელად იგი სასწრაფოდ დაქორწინდა შვედეთის მეფე ინგე I-ის შვილთაშვილ კრისტინა დანიელზე, რომელიც იმავდროულად დანიის მეფის ნათესავიც იყო, რაც შემდგომში დანიასთან მშვიდობის დამყარებაში გამოადგა. თავისი ხანმოკლე მეფობის პერიოდში ერიკმა არაერთი რელიგიური ხასიათის ნაწარმოები შექმნა. მან დაასრულა და აკურთხა უფსალას კათედრალი და ამასთან მოაწყო პირველი ჯვაროსნული ლაშქრობა ფინეთში, სადაც საბოლოოდ მოაქცია ქრისტიანობაზე ჯერ კიდევ წარმართი ფინელები. ამ ჯვაროსნული ლაშქრობის შემდეგ ფინეთი შვედეთის შემადგენლობაში შევიდა და მხოლოდ მეცხრამეტე საუკუნეში დაკარგა იგი შვედეთმა, როდესაც მას იგი რუსეთის იმპერიამ ჩამოაჭრა. 1160 წლის 18 მაისს, უფსალაში მოსალოცად წასულ ერიკს თავს დაესხნენ განსვენებული მეფე შვერკერ I-ის ნათესავები, რომლებმაც მოკლეს და გაძარცვეს იგი. შვერკერის დინასტიის წარმომადგენლები ამ გზით ცდილობდნენ ძალაუფლების აღდგენას, მაგრამ ტახტი მაგნუს II-მ დაიკავა. Carl M. Kjellberg, "Erik den heliges ättlingar och tronpretendenter bland dem", Historisk tidskrift 43, 1923. Christian Lovén, "Erikskulten i Uppsala - dubbelhelgonet och den långa stationsvägen", Årsboken Uppland 2004. Svenskt biografiskt lexikon, band 14. Bengt Thordeman (ed.), Erik den helige - historia, kult, reliker. Stockholm, 1954. Lauritz Weibull, "Erik den Helige", in Stockholms blodbad och andra kritiska undersökningar. Stockholm, 1965. Henrik Ågren, Erik den helige - Landsfader eller beläte? En rikspatrons öde i svensk historieskrivning från reformationen till och med upplysningen, 2013.
მაგნუს II (შვედეთი)

მაგნუს II ჰენრიკსსონი (შვედ. Magnus II Henriksson; დ. 1130 — გ. 1161) — ესტრიდსენების დინასტიის წარმომადგენელი. შვედეთის უზურპატორი მეფე 1160-1161 წლებში. მაგნუსი დაიბადა 1130 წელს დანიაში. იგი იყო დანიის მეფე სვენ II-ის უკანონო ვაჟის, ჰენრიკ სკატელორისა და მისი მეუღლის, შვედეთის მეფე ინგე I-ის შვილიშვილ ინგრიდ რაგვალდსდოტერის ვაჟი. დედის წარმომავლობის გამო, მაგნუსი ყოველთვის აცხადებდა შვედეთის ტახტზე პრეტენზიას. 1156 წელს, მეფე შვერკერ I ენდო მას და თავის მსახურად დაინიშნა, მაგრამ იგი ამავე წელს მოკლეს და ტახტზე დასვეს მეფე ერიკ IX. ამის შემდეგ, მაგნუსი შვერკერის ვაჟთან, კარლთან ერთად აწყობდა შეთქმულებას ერიკის წინააღმდეგ, რომელიც მათ 1160 წლის 18 მაისს გაძარცვეს დაა მოკლეს. მალევე მაგნუსმა უღალატა კარლს და ტახტზე თავად ავიდა მაგნუს II-ის სახელით. მისი მმართველობა შვედეთის ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე ხანმოკლე იყო, რადგანაც სულ ერთ წელიწადში, კარლი ნორვეგიის მეფის დამხმარე ჯარებით დაბრუნდა შვედეთში, ბრძოლაში დაამარცხა მაგნუსი, მოკლა იგი და ტახტზე თავად ავიდა კარლ VII-ის სახელით. Saxo Grammaticus, Danmarks krønike. København: Asschenfeldt's, 1985 (ISBN 87-414-4524-4). Tunberg, Sven, Sveriges historia till våra dagar. Andra delen: Äldre medeltiden. Stockholm: P.A. Norstedt & Söners Förlag, 1926. Gillingstam, Hans, "Magnus Henriksson", Svenskt biografiskt lexikon
გლოვის მგოსანი

„გლოვის მგოსანი“ — ქართული სამგლოვიარო რიტუალის ერთ-ერთი შემადგენელი ნაწილის – დატირების – შემსრულებელი; მიცვალებულის პროფესიული თუ ნახევრად პროფესიული დამტირებელი. ტერმ. „გლოვის მგოსანი“ დადასტურებულია ძვ. ქართულ წყაროებში. საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში, განსაკუთრებით მთაში, შემორჩენილია დატირების ტრადიციული წესი; აქ დღესაც არიან „გლოვის მგოსნები“, რომლებიც ლექსად დაიტირებენ ხოლმე გარდაცვლილს. ეს ლექსები გამოირჩევა ღრმა ემოციურობით, თავისებური ფორმით. ხმით ნატირალი ბარდაველიძე ჯ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 49. კეკელიძე კ., ეტიუდები ძველი ქართული ლიტერატურის ისტორიიდან, ტ. 1, თბ., 1956; ქართული ხალხური პოეზია თორმეტ ტომად, ტ. 1, ნაკვ. 2, თბ., 1973; ჩიქოვანი მ., ქართული ხალხური სიტყვიერების ისტორია, თბ., 1956.
ვახტანგ გლუნჩაძე

ვახტანგ სამსონის ძე გლუნჩაძე (დ. 23 ივნისი, 1925, თბილისი — გ. 2 იანვარი, 2006, იქვე) — ქართველი მომღერალი (ტენორი); საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1967). ქართულ საოპერო ხელოვნებაში მოვიდა მხატვრული თვითმოქმედებიდან. 1953–1960 მღეროდა თბილისის ზ. ფალიაშვილის სახელობის ოპერისა და ბალეტის თეატრის გუნდში. 1960–1970 იყო ამავე თეატრის სოლისტი, ხოლო 1970–1977 — ქუთაისის საოპერო თეატრის წამყვანი სოლისტი. წარმატებით ასრულებდა ტენორის მთავარ პარტიებს ზაქარია ფალიაშვილის („დაისი“ და „აბესალომ და ეთერი“), ოთარ თაქთაქიშვილის („მინდია“, „სამი ნოველა“), სულხან ცინცაძის („განდეგილი“), არჩილ კერესელიძის („ბაში-აჩუკი“), ჟორჟ ბიზეს („კარმენი“, „მარგალიტის მაძიებლები“), ჯუზეპე ვერდის („ტრუბადური“), ჯაკომო პუჩინის („ტოსკა“), პიეტრო მასკანის („სოფლური ღირსება“), გაეტანო დონიცეტის („ლუჩია დი ლამერმური“), მიხეილ გლინკას („რუსლან და ლიუდმილა“), სერგეი რახმანინოვის („ალეკო“) და სხვა კომპოზიტორთა ოპერებში. ასრულებდა ქართველ კომპოზიტორთა რომანსებსა და სიმღერებს. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 49. ვახტანგ გლუნჩაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ნაირა გლუნჩაძე

ნაირა ვახტანგის ასული გლუნჩაძე (დ. 30 მარტი, 1955, თბილისი) — ქართველი მომღერალი (სოპრანო). ტულუზის (საფრანგეთი) საერთაშორისო კონკურსის დიპლომანტი (1987), ბუსეტოს (იტალია) „ვერდის ხმების“ საერთაშორისო კონკურსის ლაურეატი (1992, I პრემია). 1981 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია (პროფ. გ. ქართველიშვილის კლასი). ამავე წელს ჩაირიცხა ზაქარია ფალიაშვილის ოპერისა და ბალეტის თეატრის დასში და გახდა წამყვანი სოლისტი. ასრულებდა ქართულ და უცხოურ ოპერების მთავარ პარტიებს: მარო და მარიხი (ზაქარია ფალიაშვილის „დაისი“, „აბესალომ და ეთერი“), ვიოლეტა და დეზდემონა (ჯუზეპე ვერდის „ტრავიატა“, „ოტელო“), ცერლინა (ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტის „დონ ჟუანი“), მარგარიტა (შარლ გუნოს „ფაუსტი“), ტატიანა (პეტრე ჩაიკოვსკი „ევგენი ონეგინი“), ალინა (გაეტანო დონიცეტის „სიყვარულის ნექტარი“), მიმი და ლაურეტა (ჯაკომო პუჩინის „ბოჰემა“, „ჯანი სკიკი“), ლეილა (ჟორჟ ბიზეს „მარგალიტის მაძიებლები“), ლუიზა და პრინცესა ნინეტა (სერგეი პროკოფიევის „დუენია“, „სამი ფორთოხლის სიყვარული“) და სხვ. გლუნჩაძის შესრულებისათვის დამახასიათებელია ნატიფი ლირიზმი, დახვეწილი გამომსახველობითი საშუალებები. ეწევა საკონცერტო მოღვაწეობას კამერული რეპერტუარით. გასტროლები გამართა საზღვარგარეთის მრავალ ქვეყანაში (საფრანგეთი, ავსტრია, გერმანია, იტალია, შვეიცარია). 1992-იდან მოღვაწეობს გერმანიაში. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 49-50. ქართული მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი. – გვ. 112. თბ., 2015. ნაირა გლუნჩაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ნაირა გლუნჩაძე — ეროვნული არქივი
ნუგზარ ჯუღელი

ნუგზარ ჯუღელი (დ. 2 ივნისი, 1937 — გ. 1 სექტემბერი, 2019) — ქართველი სპორტული კომენტატორი, ტელედიქტორი და მსახიობი. დაიბადა 1937 წლის 2 ივნისს, თბილისში. 1955 წელს დაამთავრა მე-19 საშუალო სკოლა. 1955-1959 წლებში სწავლობდა შოთა რუსთაველის სახელობის თბილისის თეატრალური ინსტიტუტის კინოსა და დრამის ფაკულტეტზე (კუკური პატარიძის ჯგუფი). 1959-1971 წლებში იყო რუსთაველის თეატრის მსახიობი. 1968 წლიდან დაიწყო მუშაობა სა­ქარ­თვე­ლოს ტე­ლე­ვი­ზი­ა­ში, სადაც 2004 წლამდე მუშაობდა. წლე­ბის მან­ძილ­ზე მი­ჰყავ­და სა­ინ­ფორ­მა­ციო პროგ­რა­მა „მო­ამ­ბე“. აღი­ა­რე­ბა და ­პუოპულარობა მოიპოვა, როგორც სპორ­ტუ­ლი გა­და­ცე­მე­ბის წამ­ყვანმა და პირ­და­პი­რი რე­პორ­ტა­ჟე­ბის კო­მენ­ტა­ტო­რმა. გადაღებულია მხატვრულ ფილბებში: „დღე უკანასკნელი, დღე პირველი“ (1959), „ალავერდობა“ (1962). 2014 წლის 30 დე­კემ­ბერს მთაწ­მინ­და­ზე, სა­ტე­ლე­ვი­ზიო ან­ძას­თან, სა­ქარ­თვე­ლოს ტე­ლე­ვი­ზი­ის პირ­ვე­ლი თა­ო­ბის წამ­ყვა­ნებს ვარ­სკვლა­ვი გა­უხ­სნეს, მათ შო­რის არის ნუგ­ზარ ჯუღელის სა­ხე­ლო­ბის ვარ­სკვლა­ვიც. გარდაიცვალა 2019 წლის 1 სექტემბერს 82 წლის ასაკში, ხანგრძლივი ავადმყოფობის შემდეგ. ტელევარსკვლავი კუკიის სასაფლაოზე, დედის გვერდით დაკრძალეს. ნუგზარ ჯუღელი [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია ნუგზარ ჯუღელი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ ცნობილი ტელეწამყვანი ნუგზარ ჯუღელი კუკიის სასაფლაოზე, დედის გვერდით დაკრძალეს — 1tv.ge