laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
მინტაი

მინტაი (ლათ. Gadus chalcogrammus) — თევზი ვირთევზასებრთა ოჯახისა. სხეულის სიგრძე 55 სმ-ს აღწევს, მასა 1,5 კგ-მდე. აქვს 2 ანალური (სიგრძით თითქმის ტოლი) და 3 ზურგის ფარფლი, კუდის ფარფლი მცირედაა ამოკვეთილი. გავრცელებულია წყნარი ოკეანის ჩრდილოეთი ნაწილის ზღვებში, ბერინგის სრუტიდან კორეამდე და ჩრდილოეთ კალიფორნიამდე, 500–700 მეტრის სიღრმეზე. სქესობრივ სიმწიფეს 3–4 წელში აღწევს. ტოფობს გაზაფხულზე ან ზაფხულის დასაწყისში (ბერინგის ზღვაში). ქვირითი პელაგური და წვრილია. მრავალრიცხოვანი თევზია. იკვებება წვრილი კიბოსნაირებითა და თევზებით. მისი ღვიძლი შეიცავს ვიტამინებით მდიდარ ქონს. მინტაის სარეწაო მნიშვნელობა აქვს, წლიურად 2,5 მლნ. ტონას იჭერენ. ადრე Theragra-ს გვარში შედიოდა. ნორვეგიის ზღვაში დაჭერილი რამდენიმე ეგზემპლარის საფუძველზე აღწერეს მეორე სახეობა — ატლანტური მინტაი (Т. finnmarchica), რომელიც დღეს ცალკე სახეობად აღარ მიიჩნევა. ↑ 1.0 1.1 ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 8. ↑ 2.0 2.1 Минтаи // Большая российская энциклопедия. т. 20. — М., 2012. — стр. 413. ↑ Coulson MW, Marshall HD, Pepin P, Carr SM (2006). „Mitochondrial genomics of gadine fishes: implications for taxonomy and biogeographic origins from whole-genome data sets“ (PDF). Genome. 49 (9): 1115–1130. doi:10.1139/g06-083. PMID 17110992. დაარქივებულია ორიგინალიდან (PDF) — 2013-12-20. ციტირების თარიღი: 2012-04-27.
მინჩხური

მინჩხური — ქართულ ჰიმნოგრაფიაში დამკვიდრებული მეტრული ზომის სახეობა, რომლის შემომტანად მიიჩნევენ იოანე მინჩხს. მინჩხურის გამართულ ჰიმნოგრაფიულ კანონში სტროფულ-ტაეპობრივი სალექსო ზომა იცვლებოდა არა 9-ჯერ (ოდების რაოდენობის შესაბამისად), არამედ 5-ჯერ: ერთნაირი სალექსო ზომით იწერებოდა II და III, IV და V, VI და VII ოდები. მინჩხურით არის დაწერილი იოანე მიჩხის აკროსტიქული „გალობანი გიორგისნი“ (ხელნაწერთა ინსტიტუტი, Sin-2). ჯღამაია ლ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 8. ინგოროყვა პ., თხზ. კრ. შვიდ ტომად, ტ. 3, თბ., 1965.
მიო...

მიო... (ბერძნ. mys, ნათ. ბრ. myos — კუნთი) — რთული სიტყვის შემადგენელი ნაწილი, მიუთითებს კუნთზე. მაგ. მიოპლასტები, მიოფიბრილი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 8.
რობერტ ლაი

რობერტ ლაი (გერმ. Robert Ley; დ. 15 თებერვალი, 1890, ნიდერბრაიდენბახი (რაინლანდ-პფალცი), გერმანია — გ. 25 ოქტომბერი, 1945, ნიურნბერგი, გერმანია) — გერმანელი სახელმწიფო მოღვაწე, გერმანულ მუშათა ფრონტის შეფი მესამე რაიხის დროს.
მირაბელი

მირაბელი — ქლიავის ჯიშების ჯგუფი. მირაბელის ხე ძლიერ დატოტვილია. აქვს წვრილი, მომრგვალო ან ოვალური, უმეტესად ყვითელი ნაყოფი, მკვრივი, ძლიერ ტკბილი რბილობი. კურკა ადვილად სცილდება რვილობს. ნაყოფს იყენებენ ნედლად, ამზადებენ ჩირს, კომპოტს და სხვა. მირაბელის ცნობილი ჯიშებია ყვითელი მირაბელი, ნანსის მირაბელი, მირაბელების დედოფალი და სხვა ჯიშები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 9.
მირზაანი

საკუთარი სახელი მირზაანი შეიძლება აღნიშნავდეს: მირზაანი - დაბა დედოფლისწყაროს რაიონში მირზაანი - სოფელი დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში
მირზაანის ნავთობის საბადო

მირზაანის ნავთობის საბადო მდებარეობს დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში. ექსპლუატაცია დაიწყო 1939 წელს. აგებულია ზედასარმატული და შირაქის წყების თიხა-ქვიშაქვიანი ნალექებით, რომელთა ზედა ნაწილში კონგლომერატების შუაშრეებია; ტექტონიკურად — თარუღ ნაწილში გარღვეული ანტიკლინური ნაოჭია. ნავთობი დაკავშირებულია შირაქის წყების ნალექებთან, რომლებიც 27 ქვიშაქვიან ჰორიზონტს მოიცავს. ნავთობის ბუდობები ფენობრივ-თაღურია, ტექტონიკურად ეკრანირებული და ლითოლოგიურად შეზღუდული. კოლექტორები ალევროლითური ქვიშაქვებია. ნავთობის საწყისი დებიტი 2-4 ტ/დღ-ღ არ აღემატებოდა. ბუდობების განლაგების სიღრმეა 1000-1300 მ. ბულეიშვილი დ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 10.
ჰეკატე

ჰეკატე, ჱეკატა — ღმერთქალი ბერძნულ მითოლოგიაში, პერსეს ასული და მეუღლე აჲეთისა. უყვარდა ნადირობა. თუ ნადირი არ შეხვდებოდა, ხოცავდა კაცებს. ყველაზე მეტად შეისწავლა წამლების გაკეთება და აღმოაჩინა წამალი aconitum. მოიგონა-რა წამლები, მოწამლა თავისი მამა და დაიპყრა მისი სამეფო და მერე ააგო ტაძარი არტემიდისა, რომელსაც სწირავდა ყველა უცხოელს, რომელიც გაბედავდა მის ქვეყანაში შემოსვლას. ჱეკატას პატივად ააგეს ბრწყინვალე ტაძარი. მას იცავდნენ გველები ნორჩ მუხის ტოტების ჩდილში. ლამპრები ანათებდნენ არემარეს. მის გარშემო ძაღლების საშინელი ყეფა ისმოდა. ველები ირყეოდნენ მის ფერხთ ქვეშ და ყუოდნენ წყლის ალები, მცხოვრებნი ამარანთის ფაზისის ჭაობებში (შეადარე: Amaranta ქართულს ამირან-თა, ამირანის მთა). მას მოიხსენიებდნენ მაგიის, ჯადოქრობის, სინათლისა და სულების ქალღმერთად. იდუმალებით მოცულ ქვესკნელის ძალთა განსახიერება, საბერძნეთში ხორცშესხმული და დიდ ქალღმერთად ცნობილი. მართალია ჰომეროსი არ ახსენებს, მაგრამ ან მაშინ ჯერ კიდევ არ იყო საბერძნეთში განდიდებული, ან ეს შემთხვევით მოხდა, მით უფრო, რომ თავის ჰიმნში ჰომეროსი ადიდებს სულით ნაზ ჰეკატეს, „მშვენიერსამოსიანს“ (25). ჰესიოდესთან კი შესაძლოია ეს სახე გამოჩნდა იმავე ორფიკების ჩანართიდან, რომელთაც მოგვიანებით ჰეკატე უაღრესად განადიდეს. აქ (თეოგ. 411-452) ის ტიტან პერსეს (ან პერსეოსის) და ასტერიას ასულია, ან ზევსის და დემეტრეს, ტარტაროზის და ასე შემდეგ. ეს უკანასკნელი უფრო ლოგიკური უნდა იყოს, რადგან თავისი ბუნებით ის უფრო ქვესკნელის, მიწის წიაღის ზარდამცემი ხთონიური ღვთაებაა, ვიდრე ზევსის ნათელი, ამაღლებული შვილები (არტემიდე, ჰებე და სხვა). ამასთან აპოტროფიული ღვთაებაცაა (სიძვისაგან დამცველი). ორფიკული მოძღვრებით, რაც თავისთავად, თეოგონიაშიც ასახულია, ბევრი ფუნქცია ეკისრება. ტიტანიდებს შორის ყველაზე მეტად პატივდებულია, ვითარცა მბრძანებელი ცათა, მიწისა და ზღვის წიაღისა, მცენარეთა ნაყოფიერებისა, მეჯოგეობისა, სიჭაბუკისა, მონადირეთა, მეზღვაურთა და მიწის მაშვრალთა, მშობიარეთა მფარველი, სიბრძნის მეტყველი და მრჩეველი ოლიმპიელთა სამართალსა და საკრებულოზე, ბედნიერებისა და გამარჯვების მომნიჭებელი. ყოველივე ეს ჰერას და ათენას სიმაღლეზე აყენებს. მეზღვაურებს ქარკეთილს უგზავნის, მესაქონლეს საქონელს უმრავლებს, მეთევზეს ბადეს უვსებს, პოეტს დაფნით აგვირგვინებს, მშობიარეს ტკივილებს უმსუბუქებს. მართალია, ტიტანიდაა, მაგრამ არ მოხვედრილა ტარტაროზში, ზევსმა ძალაუფლება შეუნარჩუნა და ასევე ყველა ღმერთი პატივსა სცემს. ეს ნათელია. მაგრამ ჰეკატეს ნამდვილი პოეტური სახე, რასაც თუნდაც არგონავტიკაში ვხედავთ, მაინც უფრო ბნელის, ზარდამცემის იერს ატარებს და მთლიან ასპექტში ეძლევა ის სახე, რაც ორფიკებმა მიანიჭეს: მისტიკური, იდუმალებით მოცული, შემაძრწუნებელი, რამდენიმე ჯუფთი და გაიგივებულიც კი ისეთ ქალღმერთებთან, როგორიც არიან პერსეფონე, რეა-კიბელე, დემეტრა. როგორც ახალი თაობის გამომზრდელი (კოიროტროფოსი), ჰეკატე გაიგივებულია არტემიდესთან, ორივე ერთად კი — სელენესთან, მთვარის ქალღმერთთან, ამ სახით, ნადირთა ქალღმერთიცაა (პოტნია თერონ). ჰეკატე, ციფრული უნივერსალური სასკოლო ლექსიკონი, საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა. ↑ მ. გ. ჯანაშვილი „საქართველოს ისტორია უძველეს დროითგან 985 წლ. ქრ. შ.“: ბ. ღმერთ-კაცნი. ჱ. ჱეკატა. ტომი I, გვერდები: 94, 95.
მირი

მირი სტეფანოზის ძე (გ. 738) — VIII საუკუნის I ნახევრის ქართველი პოლიტიკური მოღვაწე. ისტორიკოსი ჯუანშერი მას „მეფეს“ უწოდებს და აღნიშნავს, რომ მირს საუხუცესოდ ჰქონდა ეგრისი, სვანეთი, არგვეთი და გურია. ებრძოდა არაბ დამპყრობლებს. თავის უმცროს ძმასთან, არჩილთან ერთად ხელმძღვანელობდა ანაკოფიის ციხე-ქალაქის დაცვას. გარდაიცვალა იქ მიღებული ჭრილობებისაგან. დაკრძალეს მცხეთას. მემატიანე არჩილ სტეფანოზის ძის ე. წ. რეფორმას მირის ანდერძის განხორციელებად მიიჩნევს. მირს ჰყავდა 7 ასული. მისი ასულებისთვის მომავალი მეუღლეები დანიშნა მისმა ძმამ, არჩილმა. სამთავროს სახელების უმრავლესობა უცნობია. არჩილი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 11.
მირმინკელა

მირმინკელა, მირმიქელა — სვანური ორ- და სამსართულიანი ფერხული. ცეკვის შინაარსი საბრძოლო ხასიათისაა. მამაკაცთა ერთი ჯგუფი შეკრავს წრეს და ჩაიჩოქებს. მათ მხრებზე შეადგება მამაკაცთა მეორე ჯგუფი, რის შედეგად ორსართულიანი ფერხული მოძრაობას იწყებს წრეზე. მირმინკელას ქვედა სართული ემუქრება ზედას ჩამოგდებით, თავის მხრივ ზედა სართული ცდილობს გაუმკლავდეს, ბოლოს ზედა სართული მაინც ჩამოვარდება და იწყება საერთო ცეკვა-თამაში. ცეკვა სრულდება სართულებს შორის გამართული სათანადო დიალოგის ფონზე. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 13.
მირონი (მრავალმნიშვნელოვანი)

მირონი შეიძლება აღნიშნავდეს: მირონი - მცენარეული სურნელოვანი ზეთი მირონი - ბერძენი მოქანდაკე
მირონი

მირონი — მცენარეული სურნელოვანი ზეთი, იხმარება ქრისტიანულ ეკლესიაში მირონცხების საიდუმლოს შესრულების დროს, ტაძრისა და წმინდა ტრაპეზის კურთხევისას, აგრეთვე მეფის კურთხევაზე, გადმოცემის თანახმად, საქართველოში წმინდა მირონი გადმოდიოდა მცხეთაში იმ ხიდან, რომელიც იესო ქრისტეს მიწაში დაფლულ კვართზე იყო ამოსული. შემდგომში იმ ადგილზე სვეტიცხოვლის ტაძარი აუგიათ. ამჟამად მირონს ამზადებენ 30-ზე მეტი სურნელოვანი ნივთიერებისაგან (ზეითუნის ზეთი, თეთრი ღვინო, საკმელი, სხვადასხვა ყვავილი, ვარდის ზეთი და სხვა). მირონი მზადდება ყველა დამოუკიდებელ ეკლესიაში, ეს არის ეკლესიის ავტოკეფალიის ერთ-ერთი ნიშანი. მირონის ხარშვა იწყება აღდგომის წინ, დიდ ორშაბათს, და 3 დღეს გრძელდება. მირონს აკურთხებს პატრიარქი საპატრიარქო ტაძარში, საზეიმო წირვის შესრულების დროს. საქართველოში მირონს აკურთხებს სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 13.
მირტისებრნი

მირტისებრნი (ლათ. Myrtaceae) — ორლებნიან მცენარეთა ოჯახი. უმეტესად მარადმწვანე ხეები და ბუჩქებია. ოჯახში 3000-მდე სახეობაა. სახეობათა უმრავლესობა თავმოყრილია ტროპიკულ ამერიკასა და ავსტრალიაში. ყირიმში, კავკასიასა და საქართველოს შავი ზღვის სანაპიროზე კულტივირებულია ევკალიპტი, მირტი და სხვა. ზოგიერთი სახეობის ნაყოფი იჭმება (გუაიავა, ფეიხოა და სხვა), ზოგს ძვირფასი მერქანი აქვს (განსაკუთრებით ზოგიერთი ევკალიპტი), ზოგი იძლევა ეთერზეთებსა და სუნელ-სანელებლებს (მიხაკის ხე, კაეპურის ხე და სხვა), აგრეთვე სამკურნალო ნივთიერებებს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 14.
მირჩილი

მირჩილი — მთა საქართველოში, შიდა ქართლის მხარეში, ჯავის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს გერმუხის ქედზე, მდინარეების დიდი ლიახვისა და მისი მარცხენა შენაკადის გუდისისწყლის წყალგამყოფზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2430 მ. აგებულია ქვედაცარცული ქვიშაქვებით, თიხაფიქლებითა და მერგელებით. კონუსისებრი ფორმისაა. მცირე ნაკადებით რადიალურადაა დანაწევრებული. შემოსილია სუბალპური მდელოებით. ნემანიშვილი ს., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 14.
მისიმიელები

მისიმიელები — ერთ-ერთი ძველი ქართული (სვანური) ტომი. სახელწოდება „მისიმიელები“ სვანთა ადგილობრივი სახელის „მუშვჳნის“ ბერძნული სახეცვლილი ფორმა უნდა იყოს. არსებობს სხვა მოსაზრებაც, რომლის მიხედვითაც მისიმიელები ერთ-ერთი აფხაზური ტომია. იხსენიებენ ბიზანტიელი ავტორები. მისიმიელები ცხოვრობდნენ თანამედროვე აფხაზეთის ტერიტორიაზე. მათი ადგილსამყოფელი აფსილების მიწაწყალს თანამედროვე წებელდასთან ესაზღვრებოდა. აგათია სქოლასტიკოსის (VI საუკუნე) ცნობით, მისიმიელები, ისევე როგორც აფსილები, კოლხეთის სამეფოს (ე. ი. ლაზთა) მეფის ქვეშევრდომები იყვნენ, მაგრამ ტომთაგან განსხვავებით სხვა ენა და ზნე-ჩვეულებები ჰქონდათ. მისიმიელებმა აქტიური მონაწილეობა მიიღეს VI საუკუნის შუა წლებში ბიზანტია-ირანის ომში, რომელიც დასავლეთ საქართველოს ტერიტორიაზე მიმდინარეობდა. მისიმიელთა აჯანყება მელიქიშვილი გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 15-16. საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 1, თბ., 1970; საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 2, თბ., 1973; ყაუხჩიშვილი ს., მისიმიანთა ტომი, «თსუ შრომები» , 1936, ტ. 1; Анчабадзе З. В., Очерк этнической истории абхазского народа, Сух., 1976;
მისიმიელთა აჯანყება

მისიმიელთა აჯანყება 555 — ბიზანტიელთა ბატონობის წინააღმდეგ მიმართული აჯანყება. საბაბი გახდა ბიზანტიელი სარდლის სოტერიქეს თავხედური მოქცევა: სოტერიქე მისიმიელთა ქვეყანაში მივიდა, რათა კავკასიონის ჩრდილოეთით მცხოვრებ ბიზანტიის მოკავშირე ტომებისათვის განკუთვნილი ფული დაერიგებინა. მისიმიელებს ეჭვი აღეძრათ, რომ სოტერიქე ეგრისის საზღვარზე მდებარე ციხე ბუქლოოსს ალანებს გადასცემდა. ამის გამო მას 2 წარჩინებული მიუგზავნეს და წასვლა მოსთხოვეს. სოტერიქემ მისიმიელთა წარგზავნილები ჯოხით აცემინა, რითაც მთელი ხალხი შეურაცხყო. იმავე ღამეს მისიმიელები თავს დაესხდნენ ბიზანტიელთა ბანაკს და ყველანი გაჟლიტეს, შემდეგ ირანელების მხარეზე გადავიდნენ და მათ დახმარება სთხოვეს. ბიზანტიელებმა სასტიკად ჩაახშვეს აჯანყება და მისიმიელები ისევ მათ დაემორჩილდნენ. ბიზანტიელებმა ვერ გაბედეს სოფლებში რაზმი ჩაეყენებინათ და ცენტრალურ ეგრისში დაბრუნდნენ. მისიმიელები კი კვლავ ძველებური ცხოვრების აღდგენა-განახლებას შეუდგნენ. საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 1, თბ., 1970; საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 2, თბ., 1973; ყაუხჩიშვილი ს., მისიმიანთა ტომი, «თსუ შრომები» , 1936, ტ. 1; Анчабадзе З. В., Очерк этнической истории абхазского народа, Сух., 1976; ბოგვერაძე ა., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 16.
მისური (მრავალმნიშვნელოვანი)

მისური შეიძლება აღნიშნავდეს: მისური - მდინარე აშშ-ში მისური - შტატი აშშ-ში
მიტარბი (მრავალმნიშვნელოვანი)

მიტარბი შეიძლება აღნიშნავდეს: მიტარბი – ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფლების ძველი სახელწოდება მიტარბი – მინერალური წყალი
მიტარბი

მიტარბი — ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფლების დიდი მიტარბისა და პატარა მიტარბის ძველი სახელწოდება. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 18.
მიტარბი (წყალი)

მიტარბი — ნახშირორჟანგიანი და კაჟმჟავიანი ჰიდროკარბონატული კალციუმ-ნატრიუმიანი სამკურნალო და სუფრის მინერალური წყალი. საბადო მდებარეობს ბორჯომის მუნიციპალიტეტში მდინარე მიტარბულის (გუჯარეთისწყლის მარცხენა შენაკადი) ხეობაში. ქიმიური შედგენილობა CO21,1 H2SiO3 0,08 H C O 3 96 C a 44 ( N a + K ) 43 {\displaystyle \mathrm {\tfrac {HCO_{3}96}{Ca44(Na+K)43}} } T 20 °C. საბადო დაკავშირებულია შუაეოცენური ასაკის ვულკანოგენურ წყებასთან. დებიტი 100-110 ათ. ლ/დღ-ღ. ასხამენ ბოთლებში, წელიწადში (1980) 38 მლნ. ბოთლის (0,5 ლ). სამკურნალო თვისებებით „საირმის“ № 1 წყაროს წყლის მსგავსია. ჩიჩუა ტ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 18.
მიულერის ლარვა

მიულერის ლარვა (გერმ. Müllersche Larve) — ზღვის ზოგი წამწამიანი ჭიის მატლი. აღმოაჩინა იოჰანეს მიულერმა 1850 წელს. მიულერის ლარვას კვერცხისებრი სხეულის მუცლის მხარეზე აქვს პირი, რომელიც ხახაში გადადის. განვითარებასთან ერთად სხეულის უკანა ნაწილი გრძელდება, სხეული ბრტყელდება. მიულერის ლარვა ეშვება ფსკერზე და ჭიად გარდაიქმნება. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 20.
მიუსერის ნაკრძალი

მიუსერის ნაკრძალი — ნაკრძალი შავი ზღვის სანაპიროზე აფხაზეთში, გუდაუთის მუნიციპალიტეტში. შეიქმნა 1934 წელს შავიზღვისპირეთის ფლორისა და ფაუნის დაცვა-შენარჩუნების მიზნით. ფართობი 2300 ჰა, რელიეფი მთაგორიანია. ნაკრძალის 2254,6 ჰა დაფარულია ტყით. ტყის ძირითადი ჯიშებია ქართული მუხა, რცხილა, ცაცხვი, წიფელი, წაბლი; ქვეტყეში ხარობს ხისებრი მანანა, წვავი, შქერი, მინდი, ზღმარტლი, ზღვისპირა კლდოვან კომპლექსებზე გვხვდება ბიჭვინთის ფიჭვი, მდინარეთა ნაპირებს ფარავს ლაფანი და მურყანი, ლიანებიდან — კოლხური სურო და ეკალღიჭი. ნაკრძალში ხემარწყვა (ხმელთაშუაზღვისპირეთის ფლორის ელემენტი) ერთეულ ხეებადაა გავრცელებული. ცხოველებიდან გვხვდება გარეული ღორი, შველი, კავკასიური ციყვი, ტელეუტერი ციყვი, კავკასიური კურდღელი, მგელი, მელა, ტურა, კვერნა და სხვა ცხოველები. ბევრია მგალობელი ფრინველი. მიუსერის ნაკრძალში შედის აგრეთვე კავაკლუკას შემაღლებაზე გავრცელებული ლიძავის მუხნარი, რომლის ფართობია 1319 ჰა. აქ ქართული მუხას ერევა ბიჭვინთის ფიჭვი, რცხილა, ჯაგრცხილა, ხისებრი მანანა, ხემარწყვა და სხვა მცენარეები. მამისაშვილი კ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 23.
მიქაელ I (მთავარეპისკოპოსი)

მიქაელ I — ქართლის ეპისკოპოსი (მთავარეპისკოპოსის ტიტულით) V ს-ის 50-იანი წლებიდან 60-იანი წლების ბოლომდე. ბიზანტიიდან მოწვეული ბერძენი. ვახტანგ გორგასლის აღმზრდელ-მასწავლებელი. მიქაელი იღვწოდა ქრისტიანობის განმტკიცებისათვის, ენერგიულად ებრძოდა ქართლში ფეხმოკიდებულ სხვადასხვა ერესს და მაზდეანობას. დაწვა ქართლის ეპისკოპოსის მობიდანის ერეტიკული წიგნები. მიქაელი არ ემხრობოდა ვახტანგ გორგასლის საეკლესიო-სახელმწიფოებრივ პოლიტიკას, რომელიც ზღუდავდა ეკლესიის დამოუკიდებლობას. მეფესა და მიქაელს შორის უთანხმოება ისე გამწვავდა, რომ განაწყენებულმა ეპისკოპოსმა მასთან საამბორებლად მისულ ვახტანგს ფიზიკური შეურაცხყოფა მიაყენა. ამ კადნიერებისათვის მიქაელი ქართლიდან გააძევეს. საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურები მეტრეველი, როინ. (რედ.), საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქები, თბ.: „ნეკერი“, 2000. ლომინაძე ბ., სახელმწიფოსა და ეკლესიის ურთიერთობა VIII-XII საუკუნეების საქართველოში, წგნ.: საქართველო რუსთაველის ხანაში, თბ., 1966; ლორთქიფანიძე მ., ქართლი V საუკუნის მეორე ნახევარში, თბ., 1979; საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 1 თბ., 1973; ჯავახიშვილი ივ., თხზულებანი თორმეტ ტომად, ტ 1, თბ., 1979; ლომინაძე გ., ქსე, ტ. 7, გვ. 23-24, თბ., 1984
მიქაელი (ანტიოქია)

მიქაელი, მიხაელი — იერუსალიმისა და ანტიოქიის პატრიარქი (დაახლოებით 1470/74-1484). მიქაელი დასავლეთ საქართველოში მოსულა დაახლოებით 1470-1478 წლებში. მოსვლის მიზანი, ჩანს შეწირულებათა შეგროვება იყო. მიქაელი აქტიურად ერეოდა საეკლესიო საქმეებში. მმართველმა წრემ იგი გამოიყენა თავისი სეპარატისტული მიზნებისათვის: ბაგრატ იმერთა მეფემ და შამადავლა დადიან-გურიელმა მიქაელს „აფხაზთა კათოლიკოსად“ აკურთხებინეს იოაკიმე ცაიშელ-ბედიელი. მიქაელის ამგვარმა ჩარევამ „აფხაზეთის“ (დასავლეთ საქართველო) კათოლიკოსი საბოლოოდ ჩამოაშორა მცხეთის კათოლიკოს-პატრიარქის უმაღლეს ხელისუფლებას, ამით კიდევ უფრო გაღრმავდა პოლიტიკური განკერძოებულობა აღმოსავლეთ და დასავლეთ საქართველოს შორის. მიქაელს შეუდგენია კანონიკური ძეგლი „მცნებაჲ სასჯულოჲ“, რომელშიაც იგი ცდილობს თეორიულად დაასაბუთოს მის მიერ იოკიმეს კურთხევის კანონიერება. აფხაზეთის საკათალიკოსო ლომინაძე ბ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 24.
ენიგმა (მანქანა)

ენიგმა — გერმანული წარმოების პორტატიული ელექტრომექანიკური მანქანა, ის იყენებს როტორებს, უხმობს მათ ავიდნენ ცილინდრებზე ინფორმაციის კოდირებისათვის და\ან დეკოდირებისათვის. უფრო სწორედ, „ენიგმა“ — მანქანების მთელი ოჯახია, ვინაიდან არსებობდა მრავალი სხვადასხვა ვარიანტი. ის იქნა გამოშვებული გაყიდვაში ევროპასა და მთელს დანარჩენ მსოფლიოში 1920 წლიდან. ის ასევე იყო გამოყენებული სამხედრო და დიპლომატიური დანიშნულებით არაერთ ნაციაში. ყველაზე მეტად მას იყენებდნენ გერმანელები და მათი მოკავშირეები, მეორე მსოფლიო ომში და მის დაწყებამდე. მიუხედავად იმისა რომ მეორე მსოფლიო ომამდე, მისი მომხმარებლების მიერ ის იყო განხილული როგორც ზუსტი, ინგლისელ კრიპტოლოგების შეეძლოთ ამ მანქანით დაშიფრული გზავნილების გაშიფრვა ელექტრომექანიკური ბომბებით. ამ წყაროს წყალობით მიღებულმა ინფორმაციამ საკმაოდ წინ წაწია ინგლისი ომში. ნავარაუდებია რომ ევროპის ბრძოლა დასრულდა ერთი წლით ადრე გერმანული კრიპტოანალიზის კოდის ხარჯით, რომელშიც საკმაო როლი ითამაშა ენიგმათი დაშიფრული ინფორმაციის გაშიფრვამ. თუმცა მანქანას ჰქონდა თავისი ნაკლებიც, დაშვებული ენიგმას გამომყენებელი დამშიფრველების მიერ, ისევე როგორც პოლიტიკოსების არასწორი ნაბიჯები, რომლებმაც შეამცირეს დაშიფრვის სირთულე. (ფრანგული) Ars Cryptographia, Enigma (ფრანგული) Principe de fonctionnement de la Machine Enigma (ფრანგული) Dossier très complet (92 pages) et Simulateur en php (ფრანგული) Si les Allemands avaient changé leurs rotors plus souvent (ფრანგული) Dossier complet et simulateur დაარქივებული 2008-06-12 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) The world's first electronic Enigma machine დაარქივებული 2008-05-05 საიტზე Wayback Machine. (YouTube video) La Guerre secrète - Anthony Cave Brown L'histoire des codes secrets(version traduite) de Simon Singh
ნიკოლაოზ სიონის დეკანოზი

ნიკოლაოზ სიონის დეკანოზი (დ. 1720 — გ. 1780), XVIII საუკუნის ერთ-ერთი საუკუთესო ოსტატი. მისი შემკვეთნი წრის პირები იყვნენ (მეფე თეიმურაზ II, ვახტანგ აბაშიძე, კათოლიკოსი ანტონ I და სხვა). ნიკოლოზის გადაწერილი წიგნებია: კრებული (S—1295), ლოცვანი (H—1061), დოგმატიკონი (H—601), სადღესასწაულო (A—1454, ყველა ხელნაწერთა ინსტიტუტი) და სხვა. იგი ტექსტებს ჩარჩოებში სვამდა, ამკობდა თავსართებით და ფიგურებით. განსაკუთრებით ლამაზად წერდა ნუსხურს. სტატია „მიქაძეები“, ქსე, ტ. 7, გვ. 26, თბ., 1984
მიქსინები

მიქსინები (Myxini) — ხერხემლიანი ცხოველების ქვეკლასი მრგვალპირიანთა კლასისა. სხეულის სიგრძე — 45-70 სმ. შეიცავს ერთ რიგს ერთი ოჯახით (დაახლოებით 15 სახეობას). გავრცელებულია მსოფლიო ოკეანის ზომიერ და სუბტროპიკულ წყლებში. მიქსინები მტაცებლებია, იკვებებიან დასუსტებული თევზის შიგნეულობით და კუნთებით. ჭამენ ბადეში გაბმულ თევზებს, რითაც მიქსინები ერთგვარ ზიანს აყენებენ თევზმოპოვებას. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 29.
Live at Innercity: Amsterdam RAI

Live at Innercity: Amsterdam RAI — ტიესტოს კრებული. გამოიცა 1999 წლის 15 მარტს. Push - The Anthem — 6:17 Fire & Ice - Out Of Darkness — 4:49 აგნელი & ნელსონი - El Nino — 3:55 Kamaya Painters - Endless Wave — 4:08 Systematic Parts - Deja-Vu — 3:42 Stray Dog - Mirror — 4:53 Loop Control - Reflections — 5:12 Orbital Velocity - Last Voyage [Club Mix] — 3:28 Lord Of Tranz Featuring DJ Hoxider - Sanctificum — 4:33 Yves Deruyter - Feel Free — 5:06 Plastic Boy - Twixt — 5:26 DJ Tiësto - Theme From Norefjell [DJ Jan & Christophe Chantzis Mix] — 3:24 Evolver - Evolver [Wavestate Instrumental Mix] — 3:41 რალფ ფრიჯი - Paradise [Nu Gray Mix] — 4:09 Gouryella - Gouryella/small> — 4:45 Cygnus X - The Orange Theme [Moonman's Orange Juice Mix] — 5:49 ↑ http://www.allmusic.com/album/live-at-innercity-amsterdam-rai-mw0000460748
ნოეს კიდობანი

ნოეს კიდობანი — ბიბლიური ნაგებობა, რომელშიც ჩაეტია ყველა ცხოველი წყვილ-წყვილად, ყველა თესლი და ნოეს ჯალაბობა.იგი დამზადებული იყო ურთხელის ხისაგან. მისი ზომები იყო: 300 წყრთა (~157 მეტრი) სიგრძეში, 50 წყრთა (~26.2 მეტრი) სიგანეში, ხოლო 30 წყრთა (~15.7 მეტრი) სიმაღლეში. როდესაც ყველაფერი წყალმა დაფარა, კიდობანი წარმატებით ატივტივდა და იცურა უკიდეგანო ოკენაში, ბოლოს მიადგა არარატის მთას თუმცა რომელი მთა იგულისხმება ათონის, არარატის თუ პარნასის (საბერძნეთში) მთას არავინ იცის. ორჯერ წარუმატებლად გაგზავნილი ყორნის შემდეგ გაგზავნილმა მტრედმა აუწყა ნოეს წარღვნის დასრულება ზეთისხილის ტოტის მოტანით. პატრიარქი გადმოვიდა, გამოიყვანა ცხოველები და დაიწყო ახალი მოდგმის ისტორია. წარღვნა, რასაც პარალელები მოეძებნება შუამდინარეთის, ბაბილონის, მესოპოტამიის, საბერძნეთის ხალხთა მითოლოგიაში, მსოფლიოს მრავალმა დიდოსტატმა ასახა ხელოვნებაში (მიქელანჯელო, დორე, კაუბახი და სხვა). წარღვნა ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ნოეს კიდობანი
საცეკვავო ველი

საცეკვავო ველი — ყოველწლიური საცეკვავო მუსიკალური ფესტივალი. პირველი ფესტივალი ჩატარდა სპაარნვოუდში, ნიდერლანდები, 1995 წელს. ამ ფესტივალს ესწრებოდა 8000 მაყურებელი. საცეკვავო ველი გაიზარდა სწრაფად, ხანგრძლივობაშიც და მაყურებლებშიც. 2005 წლის ფესტივალზე დაფიქსირდა რეკორდული მაჩვენებელი: 53,000 მაყურებელი. ბევრი ცნობილი დიჯეი გამოსულა საცეკვავო ველზე. ესენი არიან: პაულ ვან დიკი, ტიესტო, რიჩი ჰაუიტი, რიკარდო ვილალობოსი, პოლ ოკენფოლდი, ფერი კორსტენი და იოაი ბიომეჰანიკა. საცეკვავო ველის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2008-11-08 საიტზე Wayback Machine.
Another Day at the Office

Another Day At The Office — ვიდეო ნიდერლანდელი დიჯეი ტიესტოს შესახებ. იგი გადაღებულია რამდენიმე ტურნეს პერიოდში, მთელი მსოფლიოს გარშემო. ფილმში შეტანილია მისი გამოსვლები, ინტერვიუები და მუსიკალური ვიდეოები. „Another Day at the Office“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
Just a Job to Do

„Just a Job to Do“ — ჯგუფ ჯენესისის სიმღერა ალბომიდან Genesis. მაიკ რეზერფორდის თქმით, მოხდა ისე, რომ ამ სიმღერის მთავარ თემად იქცა იგივე, რაც მოგვიანებით იყო პიტერ გებრიელის შემოქმედების თემა, კერძოდ, მის სიმღერაში „We Do What We're Told“. ჯგუფთან საუბრის შემდეგ აღმოჩნდა, რომ ეს სიმღერა არის უბრალო ჯაშუშზე, რომელიც სადაზვერვო სამსახურებისათვის მუშაობს. ამას ხაზს უსვამს ალბომის გარეკანის ბუკლეტში ამ სიმღერის ტექსტის გასწვრივ გამოტანილი კომიქსის სტილის პერსონაჟი, რომელიც ჯაშუშს ჰგავს. ჯგუფის მიერ სიმღერა კონცერტებზე არ შესრულებულა. 2011 წელს მას საკუთარ კონცერტებზე უკრავდა დერილ სტერმერი, ჯენესისის დამატებითი გიტარისტი. ინფორმაცია AllMusic-ზე