laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
იტუასუ

იტუასუ (პორტ. Ituaçu) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 18 127 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 216.149 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 14.91 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
მაეტინგა

მაეტინგა (პორტ. Maetinga) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 031 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 368.390 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 19.09 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
მალიადა-დი-პედრასი

მალიადა-დი-პედრასი (პორტ. Malhada de Pedrasa) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 452 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 479.393 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 17.63 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
ტექტონიკური ციკლები

ტექტონიკური ციკლები — დედამიწის ისტორიის პერიოდები, რომლებსაც ახასიათებს ტექტონიკური და საერთოდ გეოლოგიური მოვლენების გარკვეული კანონზომიერი თანმიმდევრობა. ტექტონიკური ციკლები განსაკუთრებით მკაფიოდ ვლინდება გეოსინკლინებში. ციკლის I სტადიაში მიმდინარეობს დედამიწის ქერქის დაძირვა — ღრმა ზღვიური აუზების წარმოქმნა, II სტადიაში-აზევება (მთათწარმოშობა). გვიანდელი კამბრიულისწინა და ფანეროზოული დროის ევროპაში და ნაწილობრივ ჩრდილოეთ ამერიკასა და აზიაში გამოიყოფა შემდეგი ტექტონიკური ციკლები: გრენვილური (შუარიფეული), ბაიკალური (გვიანდელი რიფეულ-ვენდური), კალედონიური (კამბრიულ-დევონური), ჰერცინული (დევონურ-პერმული), კიმერიული (ტრიასულ-იურული), ალპური (იურულ-კაინოზოური). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 708.
პირიპა

პირიპა (პორტ. Piripá) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 12 789 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 651.302 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 19.64 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
პრეზიდენტი-ჟანიუ-კუადრუსი

პრეზიდენტი-ჟანიუ-კუადრუსი (პორტ. Presidente Jânio Quadros) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 657 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 327.379 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 10.29 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
რიუ-დუ-ანტონიუ (ბაია)

რიუ-დუ-ანტონიუ (პორტ. Rio do Antônio) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 14 786 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 986.990 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 14.98 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
ტანიასუ

ტანიასუ (პორტ. Tanhaçu) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 20 022 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 341.793 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 14.92 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
ტრემედალი

ტრემედალი (პორტ. Tremedal) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 17 032 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 779.422 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 9.57 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
კაკულე

კაკულე (პორტ. Caculé) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 22 236 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 668.367 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 32.4 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
კაეტიტე

კაეტიტე (პორტ. Caetité) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 47 524 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 2 306.382 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 20.61 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
კანდიბა

კანდიბა (პორტ. Candiba) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 210 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 417.975 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 31.6 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
გუანამბი

გუანამბი (პორტ. Guanambi) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 78 833 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 301.799 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 60.56 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
იბიასუსე

იბიასუსე (პორტ. Ibiassucê) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 077 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 382.472 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 26.35 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
იგაპორანი

იგაპორანი (პორტ. Igaporã) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 15.194 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 789.252 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 0.02 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
იუიუ

იუიუ (პორტ. Iuiú) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 905 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 095.715 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 9.95 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
ჟაკარასი

ჟაკარასი (პორტ. Jacaraci) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 656 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 241.918 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 11 კმ²-ზე. ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი (პორტუგალიური), (ესპანური) მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
ლოკ-საბჰა

ლოკ-საბჰა (ჰინდი लोकसभा; ქართ. სახალხო პალატა) — ინდოეთის პარლამენტის ქვედა პალატა. ლოკ-საბჰას წევრები აირჩევიან მაჟორიტარული სისტემის საფუძველზე პირდაპირი, საყოველთაო, ფარული კენჭისყრის შედეგად. კონსტიტუციის თანახმად, ლოკ-საბჰის მაქსიმალური რაოდენობა განისაზღვრება — 552 დეპუტატით (530 შტატიდან, 20 მოკავშირე ტერიტორიიდან და 2 პრეზიდენტის მიერ დანიშნული წევრისაგან — ბრიტანული წარმოშობის ინდოელთა ინტერესების დასაცავად.) ლოკ-საბჰა ირჩევა 5 წლის ვადით, თუმცა, საგანგებო მდგომარეობის გამოცხადების პერიოდში, მისი მოქმედების ვადა შეიძლება გაიზარდოს კიდევ ერთი წლით. მე-14 ლოკ-საბჰა დაკომპლექტდა 2004 წლის აპრილ-მაისის არჩევნების საბოლოო შედეგებით. ამჟამად, მოქმედებს 2009 წელს არჩეული მე-15 ლოკ-საბჰა. ლოკ-საბჰას დეპუტატი შეიძლება გახდეს ფსიქიკურად ჯანმრთელი, ინდოეთის ნებისმიერი მოქალაქე 25 წლის ასაკიდან. კანდიდატმა უნდა წარმოადგინოს, აგრეთვე, მოწმობა იმის შესახებ, რომ მის წინააღმდეგ არ არის აღძრული სისხლის სამართლის საქმე. ლოკ-საბჰას ხელმძღვენელობა შედგება შემდეგი თანამდებობის პირთაგან: სპიკერი ვიცე-სპიკერი პალატის ლიდერები (ისინი თვალყურს ადევნებენ სამთავრობო კანონპროექტების მსვლელობას პალატაში) ოპოზიციის ლიდერი გენერალური მდივანი ინდოეთის პარლამენტის ოფიციალური საიტი ინდოეთის ლოკ საბჰას სპიკერები ინდოეთის პარლამენტი პოლიტიკურ ატლასზე დაარქივებული 2010-04-07 საიტზე Wayback Machine.
ბაჰადურ შაჰ ზაფარი

ბაჰადურ შაჰ ზაფარი (სიარჯ უდ-დინ აბუ-ლ-მუზაფარი ან ბაჰადურ შაჰი ან ბაჰადურ შაჰ II — ურდუ ابو ظفر سِراجُ الْدین محمد بُہادر شاہ ظفر — დ. 24 ოქტომბერი, 1775 წელი — გ. 7 ნოემბერი, 1862 წელი, რანგუნი) — დიდ მოგოლთა მე-19 და უკანასკნელი იმპერატორი თემურიდების დინასტიიდან, 1837 წლის 28 სექტემბერიდან 1857 წლის 14 სექტემბრამდე, იმპერატორ აქბარ II-ისა და მისი მეუღლის, ლალბა ბეგუმის ვაჟი. 1837 წლის სექტემბერში, მამის — აქბარ II-ის გარდაცვალების შემდეგ ბაჰადურ შაჰი გახდა დიდ მოგოლთა უკანასკნელი იმპერატორი. სიცოცხლის დიდ მანძილზე ის არ ფლობდა რაიმე რეალურ ძალაუფლებას. ცხოვრობდა ფულით, რომელსაც უხდიდა მას ბრიტანეთის ოსტ-ინდოეთის კომპანია. ატარებდა დროს სასახლის პოეტებისა და მუსიკოსების გარემოცვაში. წერდა ლექსებს. სიცოცხლის 82-ე წელს, დიდი მოგოლი განწირული იყო იმისთვის, რომ მნიშვნელოვანი როლი შეესრულებინა 1857—1858 წლების ინდოელი ხალხის აჯანყების მსვლელობაში. 1857 წლის 11 მაისს აჯანყებულმა სიფაებმა დაიკავეს ქალაქი დელი და აიძულეს ბაჰადურ შაჰს, ხელი მოეწერა მანიფესტზე, რომლის თანახმად, ინდოეთის საიმპერატორო ხელისუფლება ცხადდებოდა აღდგენილად და მოუწოდებდა ყველა ინდუსს სამშობლოსა და რწმენისათვის საბრძოლველად. ასე რომ, აჯანყებულთა ნებით უსუსური, დაბალი სულისკვეთების და მოხუცი სხეულის პატრონი ბაჰადური იქნა დაყენებული ანტიინგლისური აჯანყების მოთავედ. მის ვაჟებს გადაეცათ სიფაების არმიის მნიშვნელოვანი თანამდებობანი, თუმცა ვერავითარ რეალურ ძალაუფლებას ფადიშაჰი წინანდებურად ვერ ფლობდა. მოგვიანებით, როდესაც დელიში აჯანყების დაცემის შემდეგ დაიწყო სასამართლო განხილვა, ბაჰადურ შაჰმა მისცა ჩვენება, რითაც ამტკიცებდა, რომ ის სიფაების ხელში იყო სრულიად. ის ამბობს: "ყველა დოკუმენტი, რომელსაც სიფაები თვლიდნენ აუცილებლად, იწერებოდა მათი ბრძანებით. ამის შემდეგ მოჰქონდათ ჩემთან და მაიძულებდნენ დამესვა ბეჭედი. ხშირად ისინი მაიძულებდნენ დამესვა ბეჭედი ცარიელ, შეუვსებელ კონვერტზე. ყოველ ჯერზე, როცა უფლისწულებს მირზა მოგოლს, მირზა ჰაირ სულთანს ან აბუ ბაქრს მოჰქონდათ ჩემთან პეტიციები თან ახლდნენ სიფაების მეთაურები, რომლებიც მიბრძანებდნენ, რა იყო მათთვის სასურველი უკვე დაწერილი ქაღალდის თითოეულ ფურცელზე და მაიძულებდნენ, გადამეწერა ის ჩემი ხელით. მე ვიყავი ჯარისკაცთა ნების ქვეშ და ისინი მაიძულებდნენ გამეკეთებინა ის, რაც მათ სურდათ." 1858 წლის სექტემბერში ინგლისელებმა შტურმით აიღეს დელი. უკანასკნელი მოგოლი ფადიშაჰი ბაჰადურ შაჰი ტყვედ დანებდა. მისი ორი ვაჟი — მირზა მოგოლი და მირზა ჰაირ სულთანი, აგრეთვე, შვილიშვილი მირზა აბუ ბაქრი ინგლისელთა მიერ ღალატით იქნენ მოკლული. ინგლისელებმა მოგოლთა იმპერია გაუქმებულად გამოაცხადეს. ბაჰადურ შაჰი დააპატიმრეს, გადასცეს სასამართლოს და გაამწესეს გადასახლებაში. 1862 წლის ნოემბერში, რანგუნში გარდაიცვალა 87 წლის ბაჰადურ შაჰი. უკანასკნელი მოგოლი იმპერატორი ისტორიაში შევიდა, აგრეთვე, როგორც უდიდესი პოეტი ურდუს ენაზე. ინდოეთის აჯანყება (1857) დიდ მოგოლთა იმპერატორების სია
1848 წლის რევოლუციები

1848 წელს აჯანყებებმა და საპროტესტო გამოსვლებმა მთელი ევროპა მოიცვა, რაც მთავრობებისადმი ხალხის უკმაყოფილებამ განაპირობა. ამ აჯანყებების უმრვალესობას საფუძვლად იგივე მიზეზები ედო, რაც საფრანგეთის რევოლუციას. ევროპის მრავალი ქვეყნის მოსახლეობას გაუჩნდა იმის შეგნება, რომ ხალხი უფრო მთავარია, ვიდრე „სახელმწიფო“ და მასაც უნდა ჰქონდეს სიტყვის უფლება საკუთარ მთავრობებში. აჯანყებებისა და მძაფრი პოტესტების საპასუხოდ, ზოგიერთ ქვეყნის ხელისუფლება შეეცადა, აღედგინა ძველი სახელისუფლებო სისტემები, მაგრამ 1848 წლის მოვლენებმა ცხადყო, რომ ცვლილებები გარდაუვალი იყო. 1848 წლის რევოლუციების ერთ-ერთი მთავარი მიზეზი იყო ერთ ენაზე მოლაპარაკე ხალხის სურვილი, შეექმნათ საკუთარი ერთიანი დამოუკიდებელი სახელმწიფო. ეს განსაკუთრებით იგრნობოდა მრავალ პატარ-პატარა სახელმწიფოდ დაყოფილ იტალიაში, გერმანიასა და ავსტრიის იმპერიაში. ზოგიერთი აჯანყებების მეთაურები აყენებდნენ უფრო სოციალურ პრობლემებს — იბრძოდნენ სიღარიბის წინააღმდეგ და მიწის საკუთრების უფლებისათვის. ზოგიერთ ქვეყანაში ხალხის ძირითადი მოთხოვნა საარჩევნო ხმის უფლება იყო. ეს იყო ერთ-ერთი იმ რეფორმათაგანი, რომლის გატარებასაც მოითხოვდა ბრიტანეთის ჩარტისტული მოძრაობა. „სახალხო ქარტია“ პირველად 1838 წლის მაისში გამოქვეყნდა. 1 200 000 ადამიანის მიერ ხელმოწერილი პეტიცია პარლამენტს 1839 წლის ივნისში გადაეცა, რომლებმაც იგი არ დააკმაყოფილა. 1848 წლის თებერვალში, საფრანგეთის რევოლუციის კვალდაკვალ, პეტიცია საბოლოო სახით ჩამოყალიბდა და მას ხელს აწერდა უკვე სამ მილიონ ადამიანზე მეტი. 1848 წელს 10 აპრილს ლონდონში პარლამენტისთვის პეტიციის წარსადგენად გაიმართა მასობრივი მსვლელობა. პეტიცია ისევ არ მიიღეს და ჩარტიზმმაც ძალა დაკარგა. ბოლოდროინდელმა ცვლილებებმა აჯანყებები გაადვილა, რადგან სულ უფრო მეტმა ადამიანმა ისწავლა წერა-კითხვა და ხალხი უკვე გაზეთებიდან იგებდა, რა ხდებოდა სხვა ქვეყნებში. რადგან პოლიციური ძალები მცირერიცხოვანი იყო, მეამბოხეთა წინააღმდეგ ჯარს იყენებდნენ. 1848 წლის რევოლუციების უმეტესობამ გადაუდებელი მოთხოვნები დააყენა, მაგრამ უშედეგოდ; მომდევნო ხუთ წელიწადში გაძლიერდა ნაციონალიზმი და ბევრი ქვეყნის მთავრობა მიხვდა, რომ დემოკარტიული რეფორმების გატარება აუცლიებელი იყო. საფრანგეთში ნაპოლეონ ბონაპარტის ძმისშვილმა, ლუი ნაპოლეონმა, „პრინც-პრეზიდენტის„ რანგში, მეორე რესპუბლიკა დააფუძნა. აჯანყებები გავრცელდა იტალიის სეპარატისტულ სახელმწიფოებშიც, მაგრამ წლის ბოლოსთვის ჩაახშეს. გადადგა ავსტრიის კანცელარი მეტერნიხი, ხოლო იმპერატორმა ფერდინანადმა ტახტი ფრანც იოსებს დაუთმო. საპროტესტო გამოსვლები იყო ბერლინში, ვენაში, პრაღაში, ბუდაპეშტში, კატალონიაში, ვალახეთში, პოლონეთსა და ბრიტანეთში. გერმანიაში, ფრანკფურტში, მოიწვიეს ეროვნული კრება, ხოლო ნიდერლანდებში ძალაში შევიდა ახალი კონსტიტუცია. ბელგიაში გამოქვეყნდა კარლ მარქსისა და ფრიდრიხ ენგელსის „კომუნისტური პარტიის მანიფესტი“. მთელ ევროპაში არმიამ და გლეხობამ თავიანთ მონარქიების მიმართ ლოიალობა შეინარჩნა. აჯანყებები ჩაახშვეს პრუსიასა და იტალიაში, თუმცა გატარდა გარკვეული რეფორმები. მსოფლიოს ისტორიის ენციკლოპედია, 2009, 2010, გამ. ელფი, ISBN-13 978-99940-44-08-5
ტაკასაკი

ტაკასაკი — ქალაქი იაპონიაში, კუნძულ ჰონსიუზე, მდინარე ტორიგავის ნაპირზე, გუმის პრეფექტურის ცენტრალურ ნაწილში. მოსახლეობა 375,342 კაცი (2010). არის მნიშვნელოვანი სატრანსპორტო კვანძი. მეაბრეშუმეობის რაიონის სავაჭრო ცენტრი. საფეიქრო, სამკერვალო, ქაღალდის, საფქვავი მრეწველობები. საფეიქრო მანქანათსამშენებლო და ელექტროხელსაწყოთსამშენებლო ქარხნები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 643. ↑ 総務省 > 電気通信番号制度 > 市外局番の一覧 — Ministry of Internal Affairs and Communications. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1322293"></a>
ტაიტელები

ტაიტელები — ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი აბორიგენი პოლინეზიელი ხალხი ოკეანეთში. საერთო რაოდენობა 178,133 კაცი (2007 წლის შეფასებით). ცხოვრობენ საფრანგეთის პოლინეზიაში, კუნძულ ტაიტზე და სხვა კუნძულებზე. ლაპარაკობენ ერთ-ერთ პოლინეზიურ ენაზე. უმრავლესობა ქრისტიანია (კალვინისტები, კათოლიკეები). ტაიტელების ძირითადი საქმიანობაა მიწათმოქმედება (ქოქოსის პალმა, შაქრის ლერწამი და სხვა), თევზჭერა და მეურნეობის სხვა დარგები. ინარჩუნებენ თვითმყოფად კულტურას. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 642. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ტაიტელები“ ვიკისაწყობში.
ფერჰად-ფაშას ლაშქრობანი საქართველოში

ფერჰად-ფაშას ლაშქრობანი საქართველოში — ოსმალეთის სარდლის ფერჰად-ფაშას ლაშქრობა საქართველოში 1578-1590 წლების ირან-ოსმალეთის ომის დროს. ამ ომში საქართველოს მეფე-გამგებლები ირანის მოკავშირეები იყვნენ. მუსტაფა ლალა-ფაშას ლაშქრობის შედეგად ოსმალეთმა დაიპყრო ამიერკავკასიისა და საქართველოს მრავალი ტერიტორია, მაგრამ ქართველი ხალხი სიმონ I-ის მეთაურობით მტერს მედგარ წინააღმდეგობას უწევდა. 1583 წლის14 ივლისს ოსმალეთის სარდალი ფერჰად-ფაშა საქართველოსკენ გამოემართა. ლაშქრის ერთი ნაწილი მან სამცხე-საათაბაგოში გაგზავნა, ხოლო თვითონ მთავარი ძალებით ლორე და დმანისი დაიპყრო. ფერჰად-ფაშას სიმონ I-ის ძმა დავით XI (დაუთ-ხანი) დახმარებას შეპირდა. სიმონ I თავს დაესხა ოსმალთა ლაშქარს და სცადა დაუთ-ხანის ხელში ჩაგდება, მაგრამ უშედეგოდ. ფერჰად-ფაშა სამცხისაკენ გაემართა. მანუჩარ II პარტიზანულ ბრძოლაზე გადავიდა. ფერჰად-ფაშამ ახალციხეში ციხის გამაგრება სცადა, მაგრამ ვერ შეძლო. ქართველთა გამუდმებული თავდასხმებისაგან ოსმალთა ლაშქარი მძიმე მდგომარეობაში აღმოჩნდა და ფერჰად-ფაშა სასწრაფოდ უკან გაბრუნდა. 1587 წლის ზაფხულში იგი კვლავ საქართველოსკენ გამოემართა. ლაშქრის ერთი ნაწილი ისევ ახალციხისკენ გაგზავნა, ხოლო თვითონ დმანისის გზით თბილისისაკენ გაეშურა. მანუჩარ II-მ დახმარებისათვის სიმონ I-ს მიმართა. ფერჰად-ფაშამ სიმონ I-ის ლაშქრის ბორჯომის ხეობაში მომწყვდევა განიზრახა. ამის გამო სიმონ I სამცხიდან ქართლში დაბრუნდა. ოსმალებმა ახალციხე დაიპყრეს. სიმონ I დამპყრობელთა წინააღმდეგ ბრძოლას განაგრძობდა. 1588 წელს ფერჰად-ფაშასა და სიმონ მეფეს შორის ზავი დაიდო. სიმონ I ვალდებული იყო ოსმალეთისათვის ყოველწლიურად ხარკი ეხადა. ოსმალეთმა სცნო სიმონ I ქართლის მეფედ (ქრისტიანობით). აღიარა მისი მემკვიდრეობითი უფლება და ვალდებულება აიღო არ ჩარეულიყო ქვეყნის საშინაო საქმეებში. ოსმალეთი ქართლში ინარჩუნებდა მთავარ ციხე-ქალაქებს (თბილისი, გორი, ახალციხე და სხვა), ხოლო სიმონ I-ის ხელისუფლება ვრცელდებოდა დანარჩენ ტერიტორიაზე. საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 4, თბ. 1973; სვანიძე მ., საქართველო-ოსმალეთის ურთიერთობის ისტორიიდან XVI—XVII საუკუნეებში, თბ., 1971; მისივე, საქართველო-ოსმალეთის კულტურულ-პოლიტიკური ისტორიიდან XVI საუკუნის 80-იან წლებში (დავით XI და მისი „იადაიგარ დაუდი“), კრ.: აღმოსავლური კულტურა, თბ., 1980; სვანიძე მ., ჯიქია ს., საქართველო-ოსმალეთიის ურთიერთობის ისტორიიდან, 1588—1590 წწ., «მაცნე», 1966, № 6; ტაბატაძე კ., შერეფ-ხან ბითლესელის ცნობები საქართველოს შესახებ, «კავკასიურ-ახლოაღმოსავლური კრებული», 1962, [ტ.] 2; სვანიძე მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 275.
ანდორის ადმინისტრაციული დაყოფა

ანდორა ადმინისტრაციული თვალსაზრისით იყოფა 7 ოლქად (კატ. parròquies, მხ. რ. კატ. parròquia). უკანასკნელი, მეშვიდე ოქლი — ესკალდეს-ენგორდანი დაარსდა 1978 წელს. ზოგიერთ ოლქს აქვს შემდგომი ტერიტორიული დაყოფა. ზოგიერთი იყოფა მეოთხედებად კატ. quarts („კვარტები“): ორდინო — 5 quarts: Sornàs, Ansalonga, la Cortinada, Llorts და თვითნ ორდინო. ლა-მასანა — 7 quarts: Pal, Arinsal, Erts, Sispony, Anyós, l’Aldosa და დედაქალაქი მასანა სანტ-ჟულია-დე-ლორია — 5 quarts: Quart de Bixessarri, Quart d’Aixirivall, Quart d’Auvinyà, Quart de Fontaneda და Quart de Nagol. ხოლო კანილო დაყოფილია ⩾ 10 {\displaystyle \geqslant 10} (კატ. veïnats) („სამეზობლო“), რომლებიც შეესაბამება სხვა ოლქსების სოფლებს.
ლეონარდ მაკ-კოი

ლეონარდ მაკ-კოი (ინგლ. Leonard McCoy) — „ვარსკვლავური გზის“ პერსონაჟი. ვარსკვლავური გზა: ორიგინალური სერიალის და სრულმეტრაჟიანი ფილმების ერთ ერთი მთავარი გმირი. ლეონარდ მაკ-კოი დაიბადა 2227 წელს ატლანტაში. მამამისი უგზო-უკვლოდ დაიკარგა ხომალდ იორკთაუნთან ერთად. დედა დაეღუპა და ზრდიდა პაპა. სწორედ პაპამ, რომელიც პროფესიით ექიმი იყო, იმოქმედა მისი პროფესიის არჩევაზე. ლეონარდის მამა გამოჩნდა რამდენიმე რლის შემდეგ, მაგრამ იგი იყო ავად განუკურნებელი სენით. ლეონარდი უვლიდა მამას. როცა ავადმყოფია ტანჯვა გახდა აუტანელი მან სთხოვა შვილს გამოერთო აპარატი. ხანგრძლივი ყოყმანის შემდეგ ლეონარდმა შეასრულა მისი თხოვნა. ამ შემთხვევამ ძლიერ იმოქმედა მასზე, რადგან 6 თვის შემდეგ აღმოაჩინეს წამალი რომელსაც შეეძლი მამამისის განკუნვა. 2253 წელს მან შეიმუშავა თავის ტვინზე ოპერაციის გაკეთების ახალი მეთოდი. 2266 წელს მაკ-კოი დაინიშნა ხომალდზე USS ენტერპრაიზ NCC-1701 მთავარ ექიმად. მიუხედავად იმისა, რომ მისი აზრი ხშირად არ ემთხვეოდა კაპიტან კირკის აზრს, ისინი მალე დამეგობრდნენ. სწორედ კირკმა მისცა მას მეტსახელი ბოუნსი. მაკ-კოი ხშირად კამათობდა მისტერ სპოკთან , ძირითადა თემაზე „ლოგიკა ემოციის წინააღმდეგ“, თუმცა საბოოლოოდ მათ შორი ჩამოყალიბდა მეგობრული ერთიერთობა. ხუთწლიანი მისიის დასრულების შემდეგ მაკ-კოი დაბრუნდა დედამიწაზე. მან გადაწყვიტა აღარასოდეს დაბრუნებულიყო ვარსკვლავურ ფლოტში, მიუხედავად ამისა 18 თვის შემდეგ ადმირალმა ნოგურამ, გამოიყენა რა კანონი რემობილიზაციის შესახებ, დააბრუნა იგი სამსახურში. ადმირალმა კირკმა სთხოვა მას დახმარება ვიჟერის პრობლემის მოგვარებაში. კრიზისის დასრულების შემდეგ მაკ-კოი დარჩა ხომალდზე. 2285 წელს მაკ-კოი და კირკი ამზადებენ ახალ გუნდს რომელიც უნდა დაინისნოს ახალ ხომალდზე ენტერპრაიზ NCC-1701-A, როცა ხან ნუნენ სინგხი თავს ესხმის რეგულა 1_ს. სპოკი იძულებულია ხომალდის გადასარჩენად შევიდეს რეაქტორში, რომელიც სავსეა რადიაციით. იგი ასწრებს და გადასცემს თავი კატრას მაკ-კოის. კირკი რისკავს თავის კარიერას და ბრუნდება პლანეტა გენეზისსე რათა იპოვოს სპოკის სხეული. რამდენიმე წლის შემდეგ მაკ-კოი და ჯეიმზ კირკი დაადანაშაულეს კლინგონთა კანცლერის მკვლელობაში და მუსაჯეს სამუდამო პატიმრობა, თუმცა სპოკის დახმარებით ისინი გაამართლეს და გაათავისუფლეს. ლეონარდ მაკ-კოი აგრძელებს თავის კარიერას 24-ე საუკუნეშიც. იგი ჩანს სერიალ შემდეგი თაობის პირველ ეპიზოდში. 2009 წლის ფილმში გადმოცემულია ალტერნატიული რეალობა, მაკ-კოი და კირკი დამეგობრდნენ ვარსკვლავური ფლოტის აკადემიაში, სადაც მაკ-კოი შევიდა განქორწინების შემდეგ. მოგვიანებით იგი ეხმარება კირკს ენტერპრაიზზე მოხვედრაში. 2009 წლის ფილმში ლეონარდ მაკ-კოის როლს ასრულებს კარლ ურბანი. დეფორესტ კელლი ვარსკვლავური გზა: ორიგინალური სერიალი ვარსკვლავური გზა: ანიმაციური სერიალი ვარსკვლავური გზა: ფილმი ვარსკვლავური გზა II: ხანის რისხვა ვარსკვლავური გზა III: სპოკის ძიება ვარსკვლავური გზა IV: გზა შინისაკენ ვარსკვლავური გზა V: უკანასკნელი ზღვარი ვარსკვლავური გზა VI: აღმოუჩენელი ქვეყანა ვარსკვლავური გზა (2009) ვარსკვლავური გზა: ბნელში კარლ ურბანი ლეონარდ მაკ-კოი — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) მაკ-კოი დაარქივებული 2010-06-16 საიტზე Wayback Machine. საიტზე startrek.com memory-alpha memeory-beta ↑ http://www.startrek.com/database_article/mccoy-leonard ↑ Burr, Ty (2009-05-05). „Star Trek“. The Boston Globe. p. 1. ციტირების თარიღი: 2009-05-06.
მონტგომერი სკოტი

მონტგომერი სკოტი (ინგლ. Montgomery Scott) — „ვარსკვლავური გზის“ პერსონაჟი. ვარსკვლავური გზა: ორიგინალური სერიალის და სრულმეტრაჟიანი ფილმების ერთ ერთი მთავარი გმირი. მონტგომერი სკოტი დაიბადა 2222 წელს შოტლანდიაში. იგი შევიდა ვარსკვლავურ ფლოტში 2241 წელს და დაიწყო მუშაობა როგორც ინჟინერმა. თავისი 51 წლიანი კარიერის მანძილზე იგი მსახურობდა 11 ხომალდზე. 2265 წელს სკოტი დაინიშნა ხომალდზე USS ენტერპრაიზ NCC-1701 კაპიტან ჯეიმზ კირკის მეთაურობის ქვეშ, სადაც იგი ასრულებდა მეორე ოფიცრისა და მთავარი ინჟინრის მოვალეობებს. როგორც მეორე ოფიცერი იგი იღებდა ხომალდის მეთაურობას იმ შემთხვევებში როცა კაპიტანი კირკი და სპოკი ხომალდზე ამ იმყოფებოდნენ. ასე რომ იგი ხშირად ხვდებოდა სერიოზულ სამხედრო და დიპლომატიურ სიტუაციებში. ერთხეოლ ხომალდმა რომელზედას სკოტი იმყოფებოდა განოცადა ავარია დაისონის სფეროზე. სკოტი და მისი ამხანაგი შევიდნენ ტრანსპორტერში, ლომელიც დააყენეს განსაკუთრებულ რეჟიმში. ისინი 75 წლის შემდეგ იპოვა ხომალდმა ენტერპრაიზ D, რომელრაც მეთაუროდბა კაპიტანი ჟან-ლუკ პიკარი. მისი გამოცდილება დაეხმარა ხომალდის გადარჩენაში, რომელიც ცდილობდა სფეროს შიგნიდან შესწავლას. ჯეიმზ დუჰანი ვარსკვლავური გზა: ორიგინალური სერიალი ვარსკვლავური გზა: ანიმაციური სერიალი ვარსკვლავური გზა: ფილმი ვარსკვლავური გზა II: ხანის რისხვა ვარსკვლავური გზა III: სპოკის ძიება ვარსკვლავური გზა IV: გზა შინისაკენ ვარსკვლავური გზა V: უკანასკნელი ზღვარი ვარსკვლავური გზა VI: აღმოუჩენელი ქვეყანა ვარსკვლავური გზა: თაობები ვარსკვლავური გზა (2009) ვარსკვლავური გზა: ბნელში საიმონ პეგი მონტგომერი სკოტი — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) startrek.com დაარქივებული 2010-07-11 საიტზე Wayback Machine. memory-alpha memory-beta ↑ http://www.startrek.com/database_article/scott