laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ჩრდილო-აღმოსავლეთის მიწა

ჩრდილო-აღმოსავლეთის მიწა (ნორვ. Nordaustlandet) — მეორე უდიდესი კუნძული შპიცბერგენის არქიპელაგში, ნორვეგია. კუნძულის ფართობი შეადგენს 14 443 კმ². სამხრეთ-დასავლეთით მდებარეობს დასავლეთი შპიცბერგენი. მისგან ჩრდილო-აღმოსავლეთის მიწა გამოყოფილია ჰინლოპენის სრუტით. კუნძულის მნიშვნელოვანი ნაწილი უკავია მყინვარებს, მათგან ფართობით ყველაზე დიდია აუსტფონა და ვესტფონა. კუნძულის ძირითადი ნაწილი, მოქცეულია ტუნდრაში. ჩრდილო-აღმოსავლეთის მიწა, ჩრდილოური ირემის და მორჟის საცხოვრებელი ადგილია. შპიცბერგენის არქიპელაგის ეს მიდამოები სრულიად უკაცრიელია. კუნძული დაუსახლებელია. კუნძულის უმაღლესი წერტილი შეადგენს 700 მეტრს. Conway, W. M. 1906. No Man’s Land: A History of Spitsbergen from Its Discovery in 1596 to the Beginning of the Scientific Exploration of the Country. Cambridge: At the University Press. დასავლეთ ჩრდილო-აღმოსავლეთის მიწა დაარქივებული 2004-12-09 საიტზე Wayback Machine. აღმოსავლეთ ჩრდილო-აღმოსავლეთის მიწა დაარქივებული 2004-12-08 საიტზე Wayback Machine. ჩრდილო-აღმოსავლეთის მიწის რუკა დაარქივებული 2011-10-07 საიტზე Wayback Machine. ჩრდილო-აღმოსავლეთის მიწის გეოლოგია დაარქივებული 2011-10-07 საიტზე Wayback Machine.
ქიმიური მოვლენა

ქიმიური მოვლენა, (ან ქიმიური რეაქცია) ეწოდება ისეთ მოვლენას როდესაც ხდება ერთი ნივთიერების გარდაქმნა მეორეთი. ქიმიური მოვლენის პროცესისას, ფიზიკურისაგან განსხვავებით ყოველთვის ხდება ერთი ნივთიერების გარდაქმნა მეორეთი. თუ წყალში ჩადებულ ელექტროდებში დენს გავატარებთ, რომლებზედაც დაფარებულია სიჟარები, ცოტა ხნის შემდეგ ვნახავთ რომ სინჯარებში სხვადასხვა როადენობის აირები დაგროვდება. თუ კი იმ სინჯარაში სადაც ნაკლები აირია მივიტანთ მბჟუტავ ასანთს ის უცებ აალდება, ეს იმის მაჩვენებელია რომ ეს — ჟანგბადია. ხოლო იქ სადაც მეტი აირია მივიტანთ ანთებულ ასანთს მაშინ აირი აალდება, ეს — წყალბადია. ამ შემთხვევაში მოხდა მოვლენა (რეაქცია) როდესაც წყლიდან წარმოიქმნა 2 ნივთიერება — ჟანგბადი და წყალბადი. ქიმიური მოვლენა იგივეა რაც ქიმიური რეაქცია ნივთიერებები რომლებიც შედიან რეაქციაში ეწოდებათ - რეაგენტები ან საწყისი ნივთიერებები, ხოლო რომლებიც მიიღება მათ რეაქციის პროდუქტები ეწოდებათ. ქიმიურ მოვლენას (რეაქციას) თან ახლავს ერთი ან რამდენიმე ფიზიკური ეფექტი: ფერის ცვლა, სუნის წარმოქმნა ან გაქრობა, ნალექის წარმოქმნა, გაზის გამოყოფა, სითბოს გამოყოფა ან შთანთქვა, სინათლის გამოსხივება, ელექტროდენის წარმოქმნა და ა.შ. ყველა ეს ნიშნები მაჩვენებელია იმისა რომ მიმდინარეობს ქიმიური მოვლენა (რეაქცია). მაგალითად: თუკი ალში შევიტანთ მაგნიუმის ლენტს, ის აალდება და დაიწვება, კაშკაშა სინათლისა და დიდი სითბოს გამოყოფით. და ამასთან მაგნიუმი გარდაიქმნება თეთრ ფხვნილად - მაგნიუმის ოქსიდად. ამ რეაქციაში გარდა ახალი ნივთიერების წარმოქმნისა არის კიდევ 2 ნიშანი - სინათლისა და სითბოს გამოყოფა. თუკი მაგნიუმის წვისას საჭიროა გახურება მხოლოდ რეაქციის დასაწყისში ხოლო შემდეგ მიმდინარეობს თვითონ, მალაქიტის დაშლისას ყველაფერი ხდება საწინააღმდეგოდ. ის გახურებას საჭიროებს არა მარტო რეაქციის დასაწყისში არამედ მთელი პროცესის განმავლობაში, რადგან რეაქციის პროცესში ხდება სითბოს შთანთქვა. ასე რომ რეაქციის წარმოქმნისა და მიმდინარეობის ერთ ერთი მნიშვნელოვანი პირობა უმეტესწილად არის მისი გახურება განსაზღვრულ ტემპერატურამდე. სხვა საჭირო პირობებია - ნივთიერებების არევა და დაქუცმაცება. ამით ხდება ნივთიერებების უფრო მჭიდრო ურთიერთშეხება. ქიმიური რეაქციის მეშვეობით ხდება პრაქტიკულად ყველა მნიშვნელოვანი ნივთიერების მიღება, რომლებიც ბუნებაში შედარებით მცირე რაოდენობით არსებობენ, მაგ. აზოტიანი სასუქები ან საერთოდ არ არსებობენ მაგ. სინთეთიკური წამლის პრეპარატები, პლასტმასები. ქიმია იძლევა იმის შესაძლებლობას სინთეზირებულ იქნას ახალი (უცნობი) და ბუნებრივი ნივთიერებები, ადამიანის სიცოცხლის საჭიროებისათვის. ამასთანავე აღსანიშნავია რომ ინტენსიური ქიმიური ზემოქმედება გარემოზე შეიძლება გამოიწვიოს მდგრადი ბუნებრივი ქიმიური ციკლების დარღვევა, რის გამოც აქტუალური ხდება ეკოლოგიური პრობლემები. რაც ართულებს ბუნებრივი რესურსების რაციონალურ გამოყენებას და სიცოცხლი ბუნებრივი გარემოს შენარჩუნებას. ქიმიური რეაქცია
კენიის დროშა

კენიის დროშა – კენიის ეროვნული სიმბოლო. წარმოადგენს სწორკუთხა ნაჭერს პროპორციით 2:3. მიღებულია 1963 წლის 12 დეკემბერს. კენიის დროშა შედგება სამი ჰორიზონტალური ზოლისაგან, რომელთა ფერებია:შავი, წითელი და მწვანე. მათ შორის კი ორი თეთრი ვიწრო გამყოფი ზოლია. დროშის ცენტრალურ ნაწილში მდებარეობს მასაის შავ-წითელ-თეთრი ფარი, შუბი და ისრები. ფერებს აქვთ შემდეგი სომბოლური დატვირთვა: შავი ფერი აღნიშნავს აფრიკის მოსახლეობას. წითელი ფერი კენიის დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლის დროს დაღვრილი სისხლის ასოციაციაა. მწვანე ფერი აღნიშნავს ქვეყნის სოფლის მეურნეობას და ქვეყნის ბუნებრივ სიმდიდრეს. თეთრი ფერი მშვიდობის აღმნიშვნელია. მასაის ფარი, შუბი და ისრები ასოცირდება მშვიდობის დაცვასთან. ვიტუს დროშა ბრიტანეთის აღმოსავლეთ აფრიკის დროშა კენიის გერბი კენიის ჰიმნი
საუნივერსიტეტო ქალაქი (მექსიკა)

საუნივერსიტეტო ქალაქი მექსიკაში (ესპ. Ciudad Universitaria ) — მექსიკის ეროვნული ავტონომიური უნივერსიტეტის მთავარი საუნივერსიტეტო ქალაქი, რომელიც მდებარეობს პატარა ქალაქ კოიოაკანში, დედაქალაქ მეხიკოს სამხრეთ ნაწილში. დაპროექტებულ იქნა არქიტექტორების – მარიო პანის და ენრიკე დელ მორალის მიერ. კომპლექსი მოიცავს ოლიმპიურ სტადიონს, 40-მდე ინსტიტუტს, კულტურულ ცენტრს, ეკოლოგიურ ნაკრძალს, ცენტრალურ ბიბლიოთეკას და რამდენიმე მუზეუმს. მშენებლობა დაიწყო 1950 წელს და დამთავრდა 1954 წელს. მიუხედავად იმისა, რომ მექსიკის ეროვნულ ავტონომიურ უნივერსიტეტს აქვს სხვა შენობებიც მეხიკოში, მექსიკის სხვა შტატებში და სხვა ქვეყნებშიც კი (კანადა, აშშ) ეს საუნივერსიტეტო ქალაქი ყველასთვის მის მთავარ სიმბოლოდ აღიქმება. 2007 წელს, საუნივერსიტეტო ქალაქი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები მექსიკაში მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ამერიკაში ↑ Tavares Lopez, Edgar (February, 2008). „Ciudad Universitaria“. México Desconocido. 372: 90–92. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |date=-ში (დახმარება)
კენიის გერბი

კენიის გერბი — კენიის ეროვნული სიმბოლო. ორ ლომს უჭირავს მასაის ფარი და ისრები. ფარი შეფერადებულია ეროვნულ ფერებში, რომელთაც ასეთი დატვირთვა აქვთ: შავი ფერი აღნიშნავს აფრიკის მოსახლეობას. წითელი ფერი კენიის დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლის დროს დაღვრილი სისხლის ასოციაციაა. მწვანე ფერი აღნიშნავს ქვეყნის სოფლის მეურნეობას და ქვეყნის ბუნებრივ სიმდიდრეს. თეთრი ფერი მშვიდობის აღმნიშვნელია. ფარის წითელ ველზე გამოსახულია მამალი, რომელსაც ნაჯახი უკავია. ფარი და ლომები დგანან კენიის მთაზე, რომელიც ფერდობებზეც გამოსახულია. ყავა, აგავა, ჩაი, სიმინდი და ანანასი. გერბის წითელ ბაფთაზე სუაჰილის ენაზე აწერია harambee, რაც ითარგმნება, როგორც „ყველა ერთისათვის“. კენიის დროშა კენიის ჰიმნი ↑ Kenya National Archives. Kenya Armorial Ensigns. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2006-06-10. ციტირების თარიღი: 2008-07-31.
კერიო

კერიო – მდინარე კენიაში, რიფტ-ველის პროვინციაში. ერთვის ტურკანის ტბას, ჩრდილოეთ ნაწილში. კერიო კენიის ერთ-ერთი უგრძესი მდინარეა. სათავეს იღებს ეკვატორის სიახლოვეს. იგი მიემართება სამხრეთისკენ, კერიოს ველზე, ტუგენის მაღლობებსა და ელგეიოს ესკარპებს შორის. ვიდეო კერიო დაარქივებული 2011-01-05 საიტზე Wayback Machine.
კისუმუ

კისუმუ (ინგლ. Kisumu) — სიდიდით მესამე ქალაქი კენიის დასავლეთ ნაწილში. 2009 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 388 311 ადამიანს. ქალაქი წარმოადგენს ნიანზის პროვინციის ადმინისტრაციულ ცენტრს. ვიქტორიის ტბაზე მდებარე პორტი რკინიგზის ხაზის საშუალებით უკავშირდება მომბასის პორტს (ინდოეთის ოკეანეზე). ქალაქთან ახლოს მდებარეობს უმსხვილესი შაქრის ქარხანა. ქალაქის სიმაღლე ზღვის დონიდან შეადგენს 1131 მეტრს. ქალაქი დაარსდა 1901 წელს, როგორც ტერმინალი უგანდის რკინიგზაზე და თავდაპირველად პორტ-ფლორენსის სახელს ატარებდა (რკინიგზის მშენებლობის ხელმძღვანელის რ. ო. პრესტონის ცოლის — ფლორენს პრესტონის პატივსაცემად). ქალაქის (city) სტატუსი მიიღო 1996 წელს. კისუმუ სასოფლო-სამეურნეო რაიონის ცენტრია (შაქრის ლერწამი, მარცვლეული კულტურები, მესაქონლეობა). მოქმედებს ტექსტილის, (ბამბის ქსოვილები), ტყავის ფეხსაცმელების, საკვები (შაქრის წარმოება, თევზის გადამუშავება) მრეწველობის საწარმოები. მიმდინარეობს გემთმშენებლობა და მათი რემონტი, განვითარებულია თევზჭერა. ქალაქიდან შორიახლოს მდებარეობს რამდენიმე ბუნების დაცვის ობიექტი (კისუმუს ნაკრძალი, ნდერეს კუნძულის ეროვნული პარკი), სადაც შეიძლება შევხვდეთ ბაბუინებს და ბეჰემოთებს. აშშ-ის პრეზიდენტის ბარაკ ობამას ბებია — სარა ობამა ცხოვრობს ქალაქიდან 60 კმ-ში მდებარე სოფელ კოგელოში. 1980 წელს ქალაქში გაიხსნა კისუმუს მუზეუმი. ↑ Geohive. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-03-03. ციტირების თარიღი: 2015-12-04. ↑ Kisumu, Kenya Page. Fallingrain Global Gazetteer. ციტირების თარიღი: 2013-12-26. ↑ Mu Xuequan. Obama's grandmother set to attend inauguration. chinaview.cn. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-03-27. ციტირების თარიღი: 2009-03-11. ↑ Kisumu. National Museums of Kenya. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-12-18. ციტირების თარიღი: 2014-03-15.
ტერკუელი

ტერკუელი – მდინარე კენიაში. სათავეს იღებს ელგონის მთაზე და ერთვის ტურკანის ტბას. აღსანიშნავია, რომ სათავეში მდინარეს სუემი ჰქვია და იგი იწყება უგანდიდან. შემდეგ მას უერთდება კიდევ ერთი მდინარე და მხოლოდ ამის შემდეგ ატარებს იგი სახელს – ტერკუელი. ეს სახელი მომდინარეობს ტურკანას ენიდან და ნიშნავს “ბევრი თევზის მდინარეს”. 1990 წელს, კენიის მთავრობამ, მიუხედავად დიდი სჯა-ბაასისა, საფრანგეთის დახმარებით მდინარეზე ააშენა ტერკუელის ჰიდროელექტროსადგური. მშენებლობის დასაწყისში, პროექტის ღირებულებად დასახელდა 4 მლრდ კენიური შილინგი, მაგრამ საბოლოოდ მას 20 მლრდ კენიური შილინგი დასჭირდა. მიუხედავად ამისა, კენიის ამ მშრალ მხარეში, წყლის არასაიმედოობის გამო, სადგური ძალიან მცირე სიმძლავრის ელექტროენერგიას გამოიმუშავებს. მდინარე ტერკუელი
ჯონ რასელი

ჯონ რასელი, პირველი გრაფი რასელი 1861 წლამდე აგრეთვე ცნობილი როგორც ლორდი ჯონ რასელი (დ. 18 აგვისტო, 1792 — გ. 28 მაისი, 1878) — ინგლისელი ვიგი და ლიბერალი პოლიტიკოსი, რომელმაც ორგზის იმსახურა ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრის პოსტზე. იგი იყო გამოჩენილი ფილოსოფოსის და მათემატიკოსის ბერტრან რასელის პაპა. რასელი ბრიტანული არისტოკრატიის უმაღლეს ეშელონში დაიბადა. რასელთა ოჯახი მეჩვიდმეტე საუკუნიდან მოყოლებული ვიგების ერთ-ერთ მთავარ დინასტიას წარმოადგენდა და ბრიტანეთის ყველაზე მდიდარ მიწათმფლობელ არისტოკრატიულ ოჯახთა შორის იყო. თუმცა, როგორც მეექვსე თავადი ბედფორდის უმცროს ვაჟს, ჯონ რასელს მემკვიდრეობით ოჯახის უძრავი ქონება არ მიუღია. რასელი სწავლობდა უესტმინსტერის სკოლასა და ედინბურგის უნივერსიტეტში, საიდანაც მას დიპლომი არ აუღია.
ტარსტონი

ტარსტონი (ინგლ. Thurston Island) — ყველა მხრიდან ყინულით დაფარული კუნძული ანტარქტიდაში, რომელსაც უშუალოდ ზღვაზე გასასვლელი არ გააჩნია. მდებარეობს ელსუორტის მიწიდან დაახლოებით ჩრდილო-დასავლეთ სანაპიროზე. ტარსტონის სიგრძე შეადგენს 215 კილომეტრს, ხოლო სიგანე 90 კილოემეტრს, კუნძულის ფართობია 15 700 კმ². იგი მესამეა ფართობით ანტარქტიდაში ალექსანდრეს მიწის და ბერკნერის შემდეგ. კონტინენტის სანაპიროსთან დაკავშირებულია აბოტის შელფური მყინვარის მეშვეობით. კუნძული 1940 წლის 27 თებერვალს ჰაერიდან აღმოაჩინა კონტრ-ადმირალმა რიჩარდ ბერდმა, რომელმაც მას სახელი ნიუ-იორკის ქსოვილების მწარმოებლის, ქარდამცავი ტანსაცმლის — «Byrd Cloth»-ის დიზაინერის და ანტარქტიდის ექსპედიციების სპონსორის ვ. ჰარი ტარსტონის პატივსაცემად დაარქვა. კუნძული თავიდან რუკებზე დატანილი იყო, როგორც ნახევარკუნძული, მხოლოდ 1960 წელს აღმოაჩინეს სრუტე, რომელიც მას გამოყოფს კონტინენტისგან. ↑ Antarctic Gazetteer: Thurston Island. Australian Antarctic Division. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-03-16. ციტირების თარიღი: 2008-08-02.
ახალი კალედონიის გეოგრაფია

ახალი კალედონია (ფრანგ. Nouvelle-Calédonie) — კუნძულების ჯგუფი სამხრეთ წყნარ ოკეანეში, მისგან დასავლეთით მდებარეობს ავსტრალია, ხოლო აღმოსავლეთით ოკეანეთის ქვეყნები. ახალი კალედონიის ტერიტორია განსაკუთრებული სტატუსის მქონე საფრანგეთის ზღვის გადაღმა ტერიტორიების ნაწილია. წარმოადგენს ერთ დიდ კუნძულ გრანდ-ტერს (ფრანგ. Grande Terre) რამდენიმე პატარა კუნძულებით და კლდეებით. ახალი კალედონიის კუნძულების ფართობი შეადგენს 19 060 კმ²-ს, აქედან 485 კმ² წყალს უკავია. კუნძულის სანაპირო ხაზის სიგრძე შეადგენს 2254 კილომეტრს. სანაპირო ზოლი ძირითადად ვაკე ტერიტორიას უკავია, თუმცა კუნძულის ცენტრალური ნაწილი ძირითადად მთიან რელიეფს უკავია. უმაღლესი მწვერვალია — მთა პანე, 1628 მეტრი სიმაღლით. ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთამდე გადის ცენტრალური ქედი. სანაპირო ძლიერ დაგრეხილია და აქვს ბევრი მოსახერხებელი უბე, რომელთანაც მიახლოება გართულებულია მარჯნის რიფებით. ახალი კალედონიის კუნძულებს გარს აკრავს ახალი კალედონიის ბარიერული რიფი, ძირითადად ჩამოყალიბებულია ოფიოლითური კომპლექსებით. კუნძულებზე ბევრი მდინარეებია, მაგრამ ისინი მოკლეებია და ჩაედინებიან მარჯნის ზღვაში. ჭარბობს ნაყოფიერი წითელმიწიანი ნიადაგი. კლიმატური პირობები საკმაოდ კარგია. საშუალო წლიური ტემპერატურაა — +23-24,5 °C. ახალი კალედონია მოქცეულია ტროპიკულ სარტყელში, აქ არის მუდმივი პასატები. კლიმატი ცხელი მაგრამ ტენიანია. ამ გარემოებამ ხელი შეუწყო ახალი კალედონიის ევროპელ გადასახლებულთა კოლონიად გადაქცევაში. კუნძულის ძირითადი სასარგებლო წიაღისეულია: ნიკელი, ქრომი, რკინა, კობალტი, მანგანუმი, ვერცხლი, ოქრო, ტყვია და სპილენძი. 1993 წლის მონაცემებით აქ ტერიტორიის 12 % საძოვრებს, ხოლო 39 % ტყიან რელიეფს ეკავა. დღეისთვის ვითარება მნიშვნელოვნად შეცვლილია, ტყე კუნძულის ტერიტორიის 15 %-ს მოიცავს. სამხრეთ-დასავლეთი ნაპირი უპირატესად საძოვრებიანია, ალაგ-ალაგ გვხვდება მანგროს ტყეები. იზრდება მთელი რიგი ძვირფასი ხის ჯიშები, მათ შორის წიწვოვანი აგათისის და არაუკარიის (ახალი კალედონიის გერბზე გამოსახულია Araucaria columnaris) სხვადასხვა სახეობები. ახალი კალედონიის ფაუნა შედარებით ღარიბია, მიუხედავად ამისა არსებობენ ენდემები. კუნძულებზე ბინადრობენ ძალიან დიდი რაოდენობით ლათ. Diplodactylidae. ახალი კალედონიის კუნძულები
ჰალმაჰერა

ჰალმაჰერა — უდიდესი კუნძული მოლუკის არქიპელაგში. შედის ინდონეზიის ჩრდილოეთის მოლუკის პროვინციაში. ჰალმაჰერას ფართობი შეადგენს 17,780 კმ² (6,865 კვ.მი), ხოლო მოსახლეობა 1995 წლის მონაცემებით 162,728 ადამიანს. კუნძული მოქცეულია ეკვატორულ კლიმატურ სარტყელში, ყოველწლიური საშუალო ტემპერატურა შეადგენს 25-28 °C. ნალექების რაოდენეობა საშუალოდ აქ 2000-3000 მმ-ს შეადგენს. კუნძულის ტერიტორიის მნიშვნელოვანი ნაწილი ტყებს უკავია, აქ მრავლადაა ქოქოსის პლანტაციები, ქოქოსი მოსახლეობის ერთ-ერთი მთავარი შემოსავლის წყაროა. აქ არის ოქროს, ნიკელის და კობალტის საბადოები. მოსახლეობის უმრავლესობა აღმსარებლობის მიხედვით მუსლიმანია, თუმცა აქ აგრეთვე ცხოვრობენ ქრისტიანებიც. ეს ტერიტორია შედიოდა ჰოლანდიის იმპერიიაში რიგითი კოლონიის სტატუსით. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში ეს ადგილი ოკუპირებული იქნა იაპონელების მიერ. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჰალმაჰერა Halmahera history დაარქივებული 2010-12-13 საიტზე Wayback Machine.
ბანანალი (კუნძული)

ბანანალი (პორტ. Ilha do Bananal) – დიდი კუნძული მდინარე ამაზონის შენაკადის მდინარე არაგუას ტერიტორიაზე, ტერიტორიულად მდებარეობს ტოკანტინსის შტატში, ბრაზილია. ბანანალი მსოფლიოში პირველი კუნძულია ფართობის მხრივ, რომელიც მდებარეობს მდინარეში. კუნძულის სიგრძე შეადგენს 350 კილომეტრს ხოლო სიგანე 55 კილომეტრს, მისი ფართობია19,162.25 კმ². ფართობით ეს კუნძული აღებატება ისეთ ქვეყნებს როგორებიცაა ლიბანი და იამაიკა. კერამიკული ქანდაკება
ჯომო კენიატა

ჯომო კენიატა (ინგლ. Jomo Kenyatta; დ. 1894, გატუნდუ, კენია — გ. 22 აგვისტო, 1978, მომბასა, კენია) — კენიის პოლიტიკური მოღვაწე, კენიის პრემიერ-მინისტრი 1963–1964 წლებში და პრეზიდენტი 1964–1978 წლებში. უწოდებენ "კენიელების მამას". ეკუთვნის კიკუიოს ტომს. ახალგაზრდობაში ერქვა ნგენგი კამაუ, 23 წლის ასაკში მიიღო ქრისტიანობა და დაირქვა ჯონსტონ კამაუ, ხოლო ამის შემდეგ მიიღო სახელწოდება ჯომო კენიატა. 1920-იან წლებში მუშაობდა კენიის უზენაეს სასამართლოში თარჯიმნად. 1928 წელს დაიწყ პოლიტიკური კარიერა და გახდა კიკუიოს ცენტრალური ასოციაციის მდივანი. 1929 წლიდან ცხოვრობს ევროპაში, მეორე მსოფლიო ომის დროს კი – ინგლისში და ეწევა სოფლის მეურნეობას. 1946 წელს ბრუნდება კენიაში და ხდება კენიის აფრიკელთა ეროვნული კავშირის თავმჯდომარე. 1952 წელს აპატიმრებენ და უსჯიან 7 წლით თავისუფლების აღკვეთს მაუ-მაუს აჯანყების ორგანიზებისათვის. იბრძოდა კენიის დამოუკიდებლობისათვის. ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ ქვეყანაში დაამყარა ერთპარტიული მმართველობა. გარდაიცვალა თანამდებობაზე. მისი შემცვლელი გახდა ვიცე-პრეზიდენტი დანიელ არაპ მოი. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჯომო კენიატა Speech by Kenyatta at the Kenya African Union Meeting at Nyeri, July 26, 1952 დაარქივებული October 26, 2010[Date mismatch], საიტზე Wayback Machine.Category:Webarchive-ის თარგის შეტყობინებები Mzee Jomo Kenyatta Famous People in Kenya: Jomo Kenyatta
კენიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები

კენიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები წარადგენს კენიას საერთაშორისო ასპარეზზე. მართავს კენიის ფეხბურთის ფედერაცია. არასოდეს გამოსულა ფიფა-ს მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფინალურ ეტაპზე. კენია გამოდის აფრიკის ეროვნებათა თასზე, თუმცა მეორე რაუნდისათვის არასოდეს მიუღწევია. 1974 წელს ნაკრები პირველად გამოვიდა მსოფლიო ჩემპიონატის საკვალიფიკაციო ეტაპზე, თუმცა ფინალურ ეტაპზე არასოდეს გასულა. 2004 წელს კენიის მთავრობის მიერ კენიის ფეხბურთში ჩარევისათვის ფიფა-მ ნაკრები სამი თვით ყველა საფეხბურთო გათამაშებიდან მოხსნა. ბლოკირება მოხსნეს მას შემდეგ, რაც ქვეყანამ ახალი ღონისძიებები გაატარა. 2006 წლის 25 ოქტომბერს კენიის ნაკრები კიდევ ერთხელ დაიბლოკა 2006 იანვრის ხელშეკრულების შეუსრულებლობის გამო, რომელიც კენიის ფეხბურთის ფედერაციაში პრობლემების აღმოფხვრას ითვალისწინებდა. ფიფა-მ განაცხადა, რომ ბლოკირება ძალაში იქნებოდა მანამ, სანამ ფედერაცია ხელშეკრულების პირობებს არ შეასრულებდა. CECAFA-ს თასი : გამარჯვებული (5-ჯერ) (1975, 1981, 1982, 1983, 2002). ფინალისტი (4-ჯერ). Kenyan Footie დაარქივებული 2020-03-31 საიტზე Wayback Machine. - კენიის საფეხბურთო პორტალი ↑ Kenya International Matches. Kenya International Matches. RSSSF (1 February 2000). ციტირების თარიღი: 2007-04-10. ↑ 2.0 2.1 FIFA suspends Kenya - news.bbc.co.uk - BBC sport, BBC, October 25, 2006. ↑ FIFA Suspends Kenya Indefinitely - allAfrica.com - The East African Standard (Nairobi), October 25, 2006.
დაუსრულებელი თხზულებები

„დაუსრულებელი თხზულებები“ (ინგლ. Unfinished Tales) (აგრეთვე ცნობილი როგორც „ნუმენორისა და შუახმელეთის დაუსრულებელი თხზულებები“) — ჯ. რ. რ. ტოლკინის თხზულებებისა და ესეების კრებული, გამოცემული მისი შვილის, კრისტოფერ ტოლკინის რედაქციით. განსხვავებით „სილმარილიონისგან“, სადაც წარმოდგენილია არდის სამყაროს ქრონოლოგია, დაწყებული მისი შექმნით და ამა თუ იმ ამბის თხრობაც ბოლომდეა მიყვანილი, წიგნში „დაუსრულებელი თხზულებები“ ეფუძნება ტოლკინის დაუსრულებელ ხელნაწერებს. ამასთან, ყოველ მოთხრობას თან ახლავს ახსნა-განმარტებები, სადაც გამოხატულია ვარაუდები ამა თუ იმ ამბის შესაძლო განვითარებაზე - ისევ სხვა ხელნაწერებიდან გამომდინარე. ისევე, როგორც სილმარილიონის შემთხვევაში, კრისტოფერ ტოლკინმა ეს წიგნიც გამოსცა მხოლოდ მაშინ, როდესაც საფუძვლიანად შეისწავლა მამის მიერ არქივში დატოვებული ჩანაწერები. "დაუსრულებელი თხზულებები" ინტერესს იწვევს ბეჭდების მბრძანებელში მხოლოდ ნაწილობრივ ნახსენები ფაქტების უფრო ვრცელი სახით გადმოცემით - მოთხრობელია ისტარის, ისილდურის დაღუპვის, როჰანის სამეფოს ჩამოყალიბების შესახებ. განსაკუთრებულად საინტერესოა ალდარიონისა და ერენდისის ამბის გადმოცემა, რაც წარმოადგენს კუნძულ ნუმენორის ლეგენდებიდან ყველაზე სრული სახით გადარჩენილ ჩანაწერს. წიგნის კომერციული წარმატებისა და ტოლკინის მოყვარულთა მხრიდან მისი აღიარების შემდეგ, კრისტოფერი წლების განმავლობაში გამოსცემდა წიგნების არანაკლებ მნიშვნელოვან სერიას „შუახმელეთის ისტორია“. ნაწილი 1 - პირველი ეპოქა ტუორსა და მის გონდოლინში მისვლაზე Narn i Chîn Húrin (ამბავი ჰურინის შვილებისა) ნაწილი 2 - მეორე ეპოქა ნუმენორის კუნძულის აღწერა ალდარიონი და ერენდისი - მეზღვაურის ცოლი ელროსის ხაზი: ნუმენორის მეფენი ამბავი გალადრიელისა და კელებორნისა ნაწილი 3 - მესამე ეპოქა მარცხი ზამბახის ველებზე კირიონი და ეორლი და გონდორისა და როჰანის მეგობრობა მოგზაურობა ერებორში ნადირობა ბეჭედზე ბრძოლა იზენთან ნაწილი 4 დრუადანები ისტარი პალანტირი წიგნის ისტორია
კოტელნი

კოტელნი (რუს. Котельный, იაკუტ. Олгуйдаах арыы) — ახალი ციმბირის კუნძულების არქიპელაგის ყველაზე დიდი და მაღალი კუნძული (რუსეთის ტერიტორია, იაკუტია). შედის ანჟუს კუნძულების ჯგუფში. ფართობი 23,2 ათასი კმ². ნაპირები დასერილია დიდი ყურეებითა და უბეებით; ბევრი კონცხია. ჭარბობს მთაგორიანი რელიეფი. სიმაღლე 361 მეტრამდე (მთა მალაკატინ-ტასი). ზღვის თავთხელების დაშრობის შედეგად კოტელნის შეუერთდა ორი ყოფილი კუნძული — ბუნგეს მიწა და ფადეევის; წარმოიქმნა ხმელეთის ერთობლივი მასივი. დამახასიათებელია არქტიკული უდაბნოს ლანდშაფტები მეჩხერი ბალახოვან-ბუჩქოვანი საფარით, ქვაყრილებითა და პოლიგონური ყინვაბზარული ნაპრალებით. სხვადასხვა ადგილას ზედაპირზეა გამოსული ნამარხი ყინულები. 1933 წლიდან არსებობს პოლარული სადგური. ↑ საბჭოთა კავშირის გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 109. ↑ Генкал, С. И.; Габышев, В. А. (2020). „ДИАТОМОВЫЕ (BACILLARIOPHYTA) ВОДОЕМОВ И ВОДОТОКОВ ОСТРОВА КОТЕЛЬНЫЙ (НОВОСИБИРСКИЕ ОСТРОВА)“. Ботанический журнал (რუსული). 105 (8): 750–761. doi:10.31857/S0006813620080049. ციტირების თარიღი: 19 თებერვალი, 2024. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date=-ში (დახმარება) ↑ Котельный // Большая российская энциклопедия. т. 15. — М., 2010. — стр. 506.
ბოტანიკა

ფაილი:504px-Pinguiculagrandiflora1web.jpg ბოტანიკა (ბერძნ. botanē „ბალახი, მცენარე“) — მეცნიერება მცენარეთა სიცოცხლის შესახებ. შეისწავლის მცენარეთა გარეგანი და შინაგანი აგებულების კანონზომირებებს (მორფოლოგია, ანატომია), მცენარეთა სისტემატიკას, მათ განვითარებას გეოლოგიურ დროში (ევოლუცია), ნათესაურ კავშირებს (ფილოგენია), წარსულსა და აწმყოში დედამიწაზე მათ გავრცელებას (მცენარეთა გეოგრაფია), მცენარეული ორგანიზმების სასიცოცხლო პროცესებს (მცენარეთა ფიზიოლოგია), გარემოსთან მათ ურთიერთდამოკიდებულებას (მცენარეთა ეკოლოგია), მცენარეული საფრის აგებულებას (გეობოტანიკა, ანუ ფიტოცენოლოგია), მცენარეთა სამეურნეო გამოყენების შესაძლებლობას (გამოყენებითი ბოტანიკა). კვლევის ობიექტის მიხედვით, ბოტანიკაში გამოიყოფა აგრეთვე მეცნიერება წყალმცენარეეთა შესახებ — ალგოლოგია, სოკოების შესახებ — მიკოლოგია, ლიქენების ანუ ლიქენების შესახებ — ლიქენოლოგია, ხავსების შესახებ — ბრიოლოგია და სხვა. მიკროსკოპულ მცენარეულ ორგანიზმებს შეისწავლის მიკრობიოლოგია, მცენარეთა დაავადებებს — ფოტოპათოლოგია. A Basic Introduction to the Science Underlying NCBI Resources. National Center for Biotechnology Information (March 30, 2004). ციტირების თარიღი: March 5, 2012. Botany. Online Etymology Dictionary (2012). ციტირების თარიღი: February 24, 2012. Early Herbals – The German Fathers of Botany. National Museum of Wales (July 4, 2007). დაარქივებულია ორიგინალიდან — ივნისი 29, 2012. ციტირების თარიღი: February 19, 2012. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ბოტანიკა Native Plant Information Network USDA plant database The Virtual Library of Botany
კენიის ფეხბურთის ფედერაცია

კენიის ფეხბურთის ფედერაცია დაარსდა 1960 წელს და იმავე წელს გაწევრიანდა ფიფა-ში. ატარებს კენიის უმაღლეს ჩემპიონატს – პრემიერ-ლიგას. ფედერაცია ორ უთიერთსაწინააღმდეგო ფრაქციებად არის გაყოფილი, პირველს მუჰამედ ჰატიმი ხელმძღვანელობს, რომელსაც მხარს ფიფა უჭერს, მეორეს კი სემ ნიამვეია. ამ უკანასკნელს მხარს კენიის მთავრობა უჭერს. კენეთ მატიბა 1974-1978 კლემენტ გაჩანია ჯობ ომინო პიტერ კენეთი 1996-2000 მაინა კარიუკი 2000-2004 ალფრედ სამბუ 2004-2007 მუჰამედ ჰატიმი 2007- Kenyan Footie დაარქივებული 2020-03-31 საიტზე Wayback Machine. - კენიის საფეხბურთო პორტალი. კენია დაარქივებული 2015-09-05 საიტზე Wayback Machine. ფიფა-ს ვებგვერდზე. კენია CAF Online-ზე. Kenyan Football კენიის ფეხბურთის ისტორიის არაოფიციალური საიტი. Kenyafootball ახალი ამბების საიტი. ↑ The Standard, 7 ივნისი, 2008: KFF dispute to go for full trial[მკვდარი ბმული]
ცენტრალური პროვინცია (კენია)

ცენტრალური პროვინცია (ინგლ. Central, სუაჰ. Kati) — კენიის რვა პროვინციიდან ერთ-ერთი. მდებარეობს ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში. დედაქალაქი — ნიერი. შედგება 5 ოლქისგან. 2009 წლის აღწერის მონაცემებით პროვინციის მოსახლეობა შეადგენს 4 383 743 კაცს. მისი ფართობია 13 164 კმ². კლიმატი ცენტრალურ პროვინციაში უფრო გრილია, ვიდრე კენიის სხვა ნაწილებში, რადგანაც რეგიონი მდებარეობს შედარებით მაღლა ზღვის დონიდან. წელიწადში ორი აშკარად გამოხატული წვიმების სეზონია: მარტის დასაწყისი — მაისი და ოქტომბერ — ნოემბერი. ცენტრალური პროვინცია არის ყავის ძირითადი მწარმოებელი, რომელიც წარმოადგენს კენიის ეკონიმიკის ძირითად საექსპორტო პროდუქტს. Provinces of Kenya, Statoids.com ↑ Kenya Census 2009. Kenya Bureau of Statistics (August 28, 2009). დაარქივებულია ორიგინალიდან — აპრილი 30, 2013. ციტირების თარიღი: May 22, 2011.
ივერია

საკუთარი სახელი ივერია შესაძლებელია აღნიშნავდეს: ივერია — უძველესი სახელმწიფო აღმოსავლეთ და სამხრეთ საქართველოს ტერიტორიაზე; ივერია — ი. ჭავჭავაძის დაარსებული და რედაქტორობით გამოცემული გაზეთი XIX საუკუნის მეორე ნახევარში; ივერია — ყოველკვირეული გაზეთი; ივერია — მუსიკალურ-იუმორისტული საშემსრულებლო ანსამბლი; ივერია — ქალაქ ხაშურის საფეხბურთო კლუბი; რადისონ ბლუ ივერია — სასტუმრო თბილისში, ვარდების რევოლუციის მოედანზე; ივერია — ვაშლის ქართული ჯიში; ივერია — ქართული კულტურის ცენტრი ქალაქ სოჭში; იბერია (მრავალმნიშვნელოვანი)
კენიის ტბები

კენიის ტბების სია – აქ წარმოდგენილია კენიის ტბების სია: ბარინგო ბოგორია ელმენტეიტა ვიქტორია კამნაროკი ლოგიპი მაგადი ნაივაშა ნაკურუ ტურკანის ტბა ჩეუ-ბაჰირი ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: კენიის ტბები
კენიის მდინარეების სია

კენიის მდინარეების სია – აქ წარმოდგენილია კენიის მდინარეების სია: ათი გუჩა დავა ევუასო-ნგირო თიკა იალა კერიო მარა მბაგათი მოგონგა მონონოასე ნაირობი ნარო-მორუ ნზოია ნიანდო ნჯორო რუირუ სუამი ტანა ტერკუელი ცავო იენისეი ვოლგა დნეპრი ვისტულა შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „კენიის მდინარეების სია“ ვიკისაწყობში.