laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
სატურნის ჯილდო საუკეთესო სატელევიზიო დადგმისთვის

სატურნის ჯილდო საუკეთესო სატელევიზიო დადგმისთვის (ინგლ. Saturn Award for Best Television Presentation) — გადასცემს სამეცნიერო ფანტასტიკის, ფენტეზისა და საშინელებათა ფილმების აკადემია, 1995 წლიდან მოყოლებული. ამ ნომინაციაში ძირითადად წარადგენენ ჟანრულ ფილმებს, მინისერიალებს, სერიალის სეზონებს, სერიალის ეპიზოდებსა და სპეციალურ გამოცემებს. Official Siteდაარქივებული 2012-06-26 საიტზე Wayback Machine. Internet Movie Database: 21st, 22nd, 23rd, 24th, 25th, 26th, 27th, 28th, 29th, 30th, 31st, 32nd, 33rd, 34th, 35th, 36th, 37th, 38th, 39th, 40th, 41st
მაიკ ჰენრი

მაიკლ „მაიკ“ ჰენრი (ინგლ. Michael „Mike“ Henry; დ. 25 მარტი, 1964) — ამერიკელი ფილმების გამხმოვანებელი, სცენარისტი, პროდიუსერი და კომიკოსი, რომელიც ყველაზე მეტად ცნობილი არის ამერიკული ანიმაციური სიტკომის, „გრიფინების“, როგორც სცენარისტი, პროდიუსერი და გამხმოვანებელი. იგი ასევე ახმოვანებს სხვა პერსონაჟებსაც, მათ შორის კლივლენდ ბრაუნს, ჰერბერტს, ბრიუსსა და კონსუელას. 2009 წელს მაიკ ჰენრიმ რიჩარდ ეპელთან და სეთ მაკფარლეინთან ერთად შექმნა „გრიფინების“ სპინოფი, სახელწოდებით კლივლენდის შოუ, რომელიც გადაიცემოდა Fox-ისა და MuchMusic-ის ეთერში 2009 წლიდან 2013 წლამდე. კინოფილმები შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „მაიკ ჰენრი“ ვიკისაწყობში. ოფიციალური საიტი მაიკ ჰენრი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში მაიკ ჰენრი Channel 101-ზე მაიკ ჰენრი Twitter-ზე ↑ Mike Henry Biography ↑ 'Cleveland' spins off from 'Family Guy' Sunday — Kansas City Star[მკვდარი ბმული]
დავლეკანოვო

დავლეკანოვო (ბაშკ. Дәүләкән) — ქალაქი ბაშკირეთის რესპუბლიკაში, ქალაქ უფიდან 96 კმ-ში სამხრეთ დასავლეთში, მდებარეობს მდინარე დიომაზე. დავლეკანოვოს რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქში გადის ტრანსციმბირის მაგისტრალი. ქალაქი დავლეკანოვო დაარსდა XVIII საუკუნის შუა წლებში. მისი სახელი წარმოქმნილია ვოტჩინის მფლობელის დავლეკან სირტლანოვის სახელიდან. ამ სახელით მოიხსენიება პირველად 1735 წლის ერთ-ერთ დოკუმენტში. დავლეკანოვო წარმოიქმნა ორი ბაშკირული სოფლის დავლეკანოვოსა და იტკულოვს შეერთების შედეგად. სოფელი დავლეკანოვო პირველად იხსენიება 1735 წელს, ხოლო სოფელი იტკულოვი დაარსდა 1797 წელს ბაშკირი იტკულ ბასკუნოვის მიერ. მოხერხებულმა გეოგრაფიულმა მდებარეობამ იგი მთავარ სავაჭრო და ეკონომიკურ ცენტრად აქცია რეგიონში. პირველი მსოფლიო ომის წინ დავლეკანოვოში ცხოვრობდა 15 500 ადამიანი. რუსეთის სამოქალაქო ომის პერიოდში სოფელი მნიშვნელოვანი ბრძოლების ცენტრი იყო. მეორე მსოფლიო ომის დროს დავლეკანოვოს რაიონიდან ფრონტზე გაემგზავრა 11 000-ზე მეტი ადამიანი, საიდანაც 5 000 მეტი დაიღუპა. მათგან ოთხს საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება მიენიჭა. 2010 სრულიად რუსეთის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის ეროვნული შემადგენლობა ასეთია: რუსები — 47,1 %, ბაშკირები — 26 %, თათრები — 17,9 %, უკრაინელები — 4,4 %, ჩუვაშები — 1,3 %, სხვა — 3,3 %. Хисматов М. Ф. Давлеканово.// Статья в Башкирской энциклопедии[მკვდარი ბმული] Официальный сайт муниципального района Давлекановский район დაარქივებული 2020-08-03 საიტზე Wayback Machine. Совет Муниципального района Давлекановский район Республики Башкортостан Давлекановская центральная районная больница[მკვდარი ბმული] ↑ Итоги Всероссийской переписи населения 2010 года по Республике Башкортостан[მკვდარი ბმული]
ბლაგოვეშჩენსკი (ბაშკირეთი)

ბლაგოვეშჩენსკი (ბაშკ. Благовещен) — ქალაქი ბაშკირეთის რესპუბლიკაში, ქალაქ უფიდან 42 კმ-ში ჩრდილოეთით, მდებარეობს მდინარე ბელაიის მარჯვენა ნაპირზე. ბლაგოვეშჩენსკის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქის სახელწოდების წარმოშობაზე რამდენიმე ვერსია არსებობს. დიდი ხნის განმავლობაში ფიქრობდნენ, რომ დასახლებას სახელი ეწოდა ქალაქში მდებარე ხარების (რუს. Благовещение) ეკლესიის გამო. თუმცა როგორც ადგილობრივი ისტორიკოსის ვ. მეშჩერიაკოვის კვლევებმა ცხადყო ქალაქს აღნიშნული სახელი ეწოდებოდა ეკლესიის აშენებამდეც. ქალაქის ისტორია იწყებბა სპილენძსადნობი ქარხნით, რომელიც ააგეს 1756 წელს მდინარე პოტეხეზე. 175 წლის მანძილზე დასახლებას ეწოდებოდა ბლაგოვეშჩენსკის ქარხანა. 1941 წელს დასახლებამ მიიღო რაიონული დაქვემდებარების ქალაქის სტატუსი და ეწოდა ბლაგოვეშჩენსკი. 1989 წლიდან რესპუბლიკური დაქვემდებარების ქალაქია. 2005 წლიდან ბლაგოვეშჩენსკის მუნიციპალური რაიონის შემადგენლობაშია. ქალაქი მდებარეობს მდინარე ბელაიის (კამის შენაკადი) მარჯვენა ნაპირზე. ქალაქ უფის ცენტრიდან 42 კილომეტრში. ბლაგოვეშჩენსკის საქალაქო ოლქის საზღვრიდან უფის საქალაქო ოლქის საზღვრამდე 10 კილომეტრზე ნაკლები დაშორებაა. 2010 სრულიად რუსეთის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის ეროვნული შემადგენლობა ასეთია: რუსები — 62,8 %, თათრები — 15,5 %, ბაშკირები — 14 %, მარიელები — 4,8 %, სხვა — 2,9 %. ბლაგოვეშჩენსკის რაიონის ადმინისტრაცია დაარქივებული 2012-10-11 საიტზე Wayback Machine. ↑ Итоги Всероссийской переписи населения 2010 года по Республике Башкортостан[მკვდარი ბმული]
ბელებეი

ბელებეი (ბაშკ. Бәләбәй) — ქალაქი ბაშკირეთის რესპუბლიკაში. ბელებეის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქი დააარსეს ჩუვაშებმა. პირველად მოიხსენიება 1757 წელს როგორც სოფელი ბელებეევო. 1781 წელს მიიღო სამაზრო ქალაქის სტატუსი და გახდა ბალებეევოს მაზრის ცენტრი. 1796 წლიდან ორენბურგის გუბერნიის შემადგენლობაშია. 1865 წელს ორენბურგის გუბერნია გაიყო უფის და ორენბურგის გუბერნიებად, ბელებეი უფის გუბერნიის შემადგენლობაში შევიდა. 2010 წლამდე ჰქონდა ისტორიული ქალაქის სტატუსი, მაგრამ რუსეთის ფედერაციის კულტურის სამინისტროს ბრძანების საფუძველზე ეს სტატუსი ჩამოართვეს. ქალაქი მდებარეობს სამხრეთ ურალში, ევრაზიის ცენტრში, ბუგულმინ-ბელებეის დაბლობზე. ქალაქ უფიდან 180 კმ-ზე სამხრეთ-დასავლეთით. ბელებეის გადაკვეთს 54 გრადუსიანი პარალელი, მდებარეობს ზღვის დონიდან 300 მეტრზე, მდინარე უსენთან ახლოს. 2010 სრულიად რუსეთის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის ეროვნული შემადგენლობა ასეთია: რუსები — 47 %, თათრები — 23,1 %, ჩუვაშები — 12,5 %, ბაშკირები — 12,5 %, უკრაინელები — 1,7 % , მორდვები — 1 %, სხვა — 2,2 %. Администрация МР Белебеевский район Республики Башкортостан Сайт города Белебей Сайт белебеевского театра-студии "Пилигрим" დაარქივებული 2013-05-20 საიტზე Wayback Machine. ↑ Приказ Министерства культуры Российской Федерации, Министерства регионального развития Российской Федерации от 29 июля 2010 г. № 418/339 г. Москва «Об утверждении перечня исторических поселений» ↑ Итоги Всероссийской переписи населения 2010 года по Республике Башкортостан[მკვდარი ბმული]
დიურტიული

დიურტიული (ბაშკ. Дүртөйлө) — ქალაქი ბაშკირეთის რესპუბლიკაში. დიურტიულის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. პირველად მოიხსენიება საარქივო დოკუენტში, რომელიც განეკუთვნება 1796 წელს. მისი პირველი მოსახლეები იყვნენ რუსი ვაჭრები მიტროფანე ტრაპეზნიკოვი, ნიკიტა დიაკონოვი, ვასილი ჩისტიაკოვი და ფილიპ ვასილევიჩი. დასახლებაში სწორედ მათი სახლები იდგა პირველად და ქალაქის სახელწოდებაც სწორედ აქედან წარმოსდგება. 1964 წლიდან დაბაა, ხოლო 1989 წლიდან რაიონული დაქვემდებარების ქალაქი. ქალაქი მდებარეობს ბაშკირეთის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, მდინარე ბელაიას მარცხენა ნაპირზე. ქალაქ უფიდან 124 კილომეტრში. მისი სახელწოდება წარმოსდგება ბაშკირული სიტყვისაგან „дүртөйлө“, სადაც „дүрт“ — ოთხი, „өй“ — სახლი და „-лө“ — აფიქსია. 2010 სრულიად რუსეთის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის ეროვნული შემადგენლობა ასეთია: თათრები — 64,1 %, ბაშკირები — 23,2 %, რუსები — 9,6 %, მარიელები — 1,6 %, სხვა — 1,5 %. Официальный сайт органов местного самоуправления муниципального района Дюртюлинский район Республики Башкортостан დაარქივებული 2017-01-10 საიტზე Wayback Machine. Панорама города ↑ Официальный сайт Администрации муниципального района Дюртюлинский район Республики Башкортостан. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-12-01. ციტირების თარიღი: 2016-12-04. ↑ Дюртюли в народной энциклопедии «Мой город» ↑ Итоги Всероссийской переписи населения 2010 года по Республике Башкортостан[მკვდარი ბმული]
ქუმერთაუ

ქუმერთაუ (ბაშკ. Күмертау) — ქალაქი ბაშკირეთის რესპუბლიკაში. ქუმერთაუს საქალაქო ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი. დასახლება დაარსდა 1947 წელს ქვანახშირის საბადოს აღმოჩენასთან დაკავშირებით. 1949 წლამდე დასახლების ოფიციალური სახელი იყო - დასახლებული პუნქტი „ბაშუგლერაზრეზსტროის“ სამშენებლო მოედანზე. არაოფიციალური დასახელება იყო „დასახლება ბაბაი“. 1949 წლის 5 ოქტომბერს რსფსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის გადაწყვეტილებით უწოდეს ქუმერ-თაუ. 1953 წლის 16 თებერვალს მიიღო ქალაქის სტატუსი. 1965-1990 წლებში ქუმერთაუს რაიონის ცენტრი იყო. მდებარეობს ბაშკირეთის სამხრეთ ნაწილში. ქალაქ უფიდან სამხრეთით 250 კმ-ში და ქალაქ სტერლითამაქიდან ასევე სამხრეთით 102 კილომეტრში. ქალაქის სახელწოდება წარმოსდგება ბაშკირული სიტყვისაგან „күмертау“ და ნიშნავს „ნახშირის მთას“. 2010 სრულიად რუსეთის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის ეროვნული შემადგენლობა ასეთია: რუსები — 61,1 %, ბაშკირები — 19 %, თათრები — 13 %, ჩუვაშები — 3,7 %, უკრაინელები — 2 %, სხვა — 2,2 %. Официальный сайт городского округа город Кумертау ↑ Итоги Всероссийской переписи населения 2010 года по Республике Башкортостан[მკვდარი ბმული]
მელეუზი

მელეუზი (ბაშკ. Мәләүез) — ქალაქი ბაშკირეთის რესპუბლიკაში. მელეუზის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქი დაარსდა XVIII საუკუნის მეორე ნახევარში, როგორც სავაჭრო სოფელი. მისი დაარსების პირობითი თარიღია 1766 წელი. 1863 წლიდან თემის ცენტრია. 1958 წლის 6 აგვისტოს მუშათა დასახლება მელეუზი გახდა რაიონული დაქვემდებარების ქალაქი. 1960 წელს დაიწყო შაქრის ქარხნის მშენებლობა. 1973 წელს დაიწყეს ქიმიური ქარხნის მშენებლობა. 1977 წლის 24 მარტიდან მელეუზი რესპუბლიკური დაქვემდებარების ქალაქია. ქალაქი მდებარეობს მდინარე მელეუზისა და ბელაიის შეერთების ადგილთან. უფიდან დაშორებულია 225 კმ-ით. კლიმატი ზომიერად კონტინენტურია, ცივი ზამთრით და ცხელი ზაფხულით. 2010 სრულიად რუსეთის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის ეროვნული შემადგენლობა ასეთია: რუსები — 47,9 %, ბაშკირები — 29,1 %, თათრები — 15,8 %, ჩუვაშები — 3,8 %, უკრაინელები — 1,3 %, სხვა — 2,1 %. Официальный сайт муниципального района Мелеузовский район ↑ Итоги Всероссийской переписи населения 2010 года по Республике Башкортостан[მკვდარი ბმული]
იანაული

იანაული (ბაშკ. Яңауыл) — ქალაქი ბაშკირეთის რესპუბლიკაში. იანაულის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქი დაარსდა 1941 წელს, მას შემდეგ რაც მეორე მსოფლიო ომის დროს საჭირო გახდა სამხედრო-ფინანსური სასწავლებლის მთლიანი შემადგენლობის ევაკუაცია. ქალაქის სახელწოდება მომდინარეობს ბაშკ. Яңауыл-დან: „яңы“ — ახალი, „ауыл“ — სოფელი. ქალაქი მდებარეობს მდინარეებზე იანაულკა და ბუიზე. უფიდან დაშორებულია 218 კილომეტრით. ფართობი 26 კმ². რკინიგზის სადგური მოსკოვი-ეკატერინბურგის ხაზზე. 2010 სრულიად რუსეთის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის ეროვნული შემადგენლობა ასეთია: ბაშკირები — 39,4 %, თათრები — 29,9 %, რუსები — 16,5 %, უდმურტები — 9 %, მარიელები — 3,9 %, სხვა — 1,3 %. Официальный сайт администрации муниципального района Янаульский район Республики Башкортостан Книга памяти Янаула и Янаульского района РБ ↑ Словарь топонимов Республики Башкортостан. Уфа: Китап, 2002. — 256 с. — С.240. ↑ Матвеев А. К. Географические названия Урала: Топонимический словарь. — Екатеринбург: ИД «Сократ», 2008. — 352 с.— С.337. ↑ Итоги Всероссийской переписи населения 2010 года по Республике Башкортостан[მკვდარი ბმული]
ხალხთა ტაძარი

ხალხთა ტაძარი — ქრისტიანული სექტა, რომელიც აღიარებულია ყველაზე საშიშად ისტორიაში. იგი დაარსდა ჯიმ ჯონსის მიერ, 1955 წელს, ინდიანაპოლისში. ჯონსის ქადაგებაში ერთმანეთში შერწყმული იყო ქრისტიანული და სოციალისტური ელემენტები, ის ასევე ქადაგებდა რასათა თანასწორობას. როგორც თვითმხილველები იხსენებენ, ჯონსის ქადაგება უფრო მეტად პოლიტიკური მიტინგის მსგავსი იყო. 1974 წელს სექტის მიმდევრებმა დააარსეს სოფელი „ჯონსთაუნი“ გაიანას ჯუნგლებში, სადაც მსოფლიოსგან მოშორებით დაიწყეს ცხოვრება. სოფელში იყო არაადამიანური პირობები, მათ შორის 11 საათიანი სამუშაო დღე, წამება. მიუხედავად ამისა, სექტისგან თავის დაღწევის მსურველები თითქმის არ იყვნენ. სოფელში ერთ-ერთი ქუჩა ლენინის სახელობის იყო და ყოველ დილით საბჭოთა კავშირის ჰიმნი ჟღერდა. 1978 წლის 18 ნოემბერს 918-მა სექტის წევრმა, მათ შორის 200-მა ბავშვმა სიცოცხლე თვითმკველობით დაასრულა. აგრეთვე, არსებობს ვერსია, რომ ეს იყო ამერიკის სპეცსამსახურების მიერ მოწყობილი მასიური მკვლელობა. San Diego State University: Extensive site with source documents, list of dead, pictures Audio Recording of Jonestown Suicide Transcription of Suicide Tape დაარქივებული 2014-12-15 საიტზე Wayback Machine. ↑ ექვსი ყველაზე გავრცელებული სექტა ↑ ათი ყველაზე საშიში სექტა
ალექსანდრე ზალდოსტანოვი

ალექსანდრე ზალდოსტანოვი, აგრეთვე ცნობილი როგორც ქირურგი (რუს. Алекса́ндр Серге́евич Залдоста́нов, ზოგიერთი მონაცემებით, გვარის სწორი ფორმაა Залдастанов; დ. 19 იანვარი, 1963, კიროვოგრადი, უსსრ, სსრკ) — საბჭოთა და რუსი ბაიკერი, რუსეთში უხუცესი ბაიკერული კლუბის, „ღამის მგლების“ (Ночные Волки) ლიდერი და დამაარსებელი, ასევე არაკომერციული საზოგადოებრივი ორგანიზაცია „რუსი მოტოციკლისტების“ ხელმძღვანელი. კლუბი „ღამის მგლების“ საიტი (რუსული) ↑ Указ Президента Российской Федерации от 12.03.2013 № 190 «О награждении государственными наградами Российской Федерации» ↑ Какую фамилию носит «Хирург»? ЗалдОстанов или ЗалдАстанов? ↑ Александр Залдастанов ↑ Александр Хирург (Залдастанов): «„Славянский батальон“ — это ответ на призыв сербов о помощи» ↑ «Хирург» приехал в Казань за патриотами и встретился с президентом ↑ Александр Залдастанов. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-05-18. ციტირების თარიღი: 2016-12-04. ↑ Лауреаты Всероссийской премии «Грани Театра масс» — 2013. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-05-18. ციტირების თარიღი: 2016-12-04. ↑ Александр Залдостанов. Эхо Москвы.
ალეიდა ასმანი

ალეიდა ასმანი (გერმ. Aleida Assmann, დ. 22 მარტი, 1947, ბილეფილდი) — გერმანელი ისტორიკოსი და კულტურის მკვლევარი. ალეიდა ასმანი დაიბადა ბილეფილდში. იგი სწავლობდა ინგლისურ ენას და ეგვიპტოლოგიას ჰაიდელბერგის და ტუბინგენის უნივერსიტეტებში (1966-1972). 1993 წელს გახდა კონსტანცის უნივერსიტეტის პროფესორი. იგი მიიწვიეს ქალაქ ჩიკაგოს, ვენის და ჰიუსტონის უნივერსიტეტებში პროფესორად. მისი პირველი ნამუშევრები ეძღვნება ინგლისურ ლიტერატურას. 1990 წლიდან მან დაიწყო მუშაობა კულტურული და ანთროპოლოგიური ნამუშევრების შექმნაზე. მის მეუღლესთან, იან ასმანთან ერთად მუშაობდა ეგვიპტოლოგიურ ნამუშევრებზე. 1980 — Die Legitimität der Fiktion: Ein Beitrag zur Geschichte der literarischen Kommunikation; 1993 — Arbeit am nationalen Gedächtnis: Eine kurze Geschichte der deutschen Bildungsidee; 1999 — Zeit und Tradition. Kulturelle Strategien der Dauer; 1999 — Geschichtsvergessenheit — Geschichtsversessenheit: Vom Umgang mit deutschen Vergangenheiten nach; 1999 — Erinnerungsräume: Formen und Wandlungen des kulturellen Gedächtnisses; 2004 — Das kulturelle Gedächtnis an der Millenniumsschwelle. Krise und Zukunft der Bildung; 2004 — Die Unverzichtbarkeit der Kulturwissenschaften mit einem nachfolgenden Briefwechsel; 2006 — Введение в науки о культуре/ Einführung in die Kulturwissenschaft. Grundbegriffe, Themen, Fragestellungen; 2006 — Der lange Schatten der Vergangenheit. Erinnerungskultur und Geschichtspolitik; 2007 — Von der individuellen Erfahrung zur öffentlichen Inszenierung; 2012 — Auf dem Weg zu einer europäischen Gedächtniskultur? 2012 — Cultural Memory and Western Civilization: Functions, Media, Archives; 2013 — Ist die Zeit aus den Fugen? Aufstieg und Fall des Zeitregimes der Moderne; 2013 — Das neue Unbehagen an der Erinnerungskultur. Eine Intervention. 1998 — ბერლინის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი; 1999 — გიოტინგენის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი; 2001 — ავსტრიის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი; 2008 — საპატიო დოქტორის წოდება ოსლოს უნივერსიტეტში; 2009 — მაქს პლანკის სახელობის პრემია. პერსონალური გვერდი დაარქივებული 2018-09-16 საიტზე Wayback Machine. (გერმანული) Aleida Assmann, Was bedeutet eigentlich Erinnerung? Aleida Assmann, Soziales und kollektives Gedächtnis (PDF; 122 kB)
ჩერემისების ომები

ჩერემისების ომები — ომები რუსეთის იმპერიასა და ჩერემისებს შორის. ყაზანის აღების შემდეგ მარეთის მხარის და რუსეთის იმპერიის იურიდიული შეერთება მოხდა. თუმცა ყაზანის სახელმწიფოს აღდგენის მცდელობები გრძელდებოდა რამდენიმე ათწლეულის განმავლობაში. მარეთის მხარის თავადები მართლმადიდებელი ეკლესიის ზეწოლის შედეგად აპროტესტებდნენ რუსეთის იმპერიისათვის დამატებითი გადასახადების გადახდას. საბოლოოდ მარიელი, უდმურტი და თათარი მოსახლეობის დიდი ნაწილი აღსდგა რუსეთის იმპერიის წინააღმდეგ. ისტორიოგრაფიაში ეს ცნობილია ჩერემისების ომების სახელით. 1552-1557 წლებში მოხდა მარიელების ხალხის აჯანყება რუსეთის სამეფოსთან შეერთებისა და მოსკოვის საპასუხო ექსპედიციის წინააღმდეგ. ომში, რომელშიც დაიღუპა 10 000-მდე მარიელი და განადგურდა ასობით სოფელი, უარყოფითი გავლენა იქონია მარიული ეთნოსის განვითარებასა და ერთიანობაზე. რუსეთის სამეფომ, პრაქტიკულად დაასრულა ყაზანის სახანოს შეერთება. აჯანყება დაიწყო 1571 წელს, მას შემდეგ რაც მოსკოვს თავს დაესხა და გადაწვა ყირიმის ხანმა დევლეთ I გირაიმ. აჯანყების მომზადებაში მონაწილეობდა მარიელების მთავარი, მარიელების ეროვნულ-განმათვაისუფლებელი მოძრაობის ლიდერი კაჩაკი. აჯანყება ატარებდა ანტიფეოდალურ და ეროვნულ-განმათავისუფლებელ ხასიათს. ამბოხებულებმა გათვალეს, რომ ყირიმის ხანი დაეხმარებოდა მათ, მაგრამ მას შემდეგ, რაც რუსების ჯარმა ყირიმელები სასტიკად დაამარცხეს, დახმარება შეუძლებელი გახდა. აჯანყებულებზე დიდ გავლენას ახდენდნენ ადგილობრივი რელიგიის მსახურები. მეფის ხელისუფლების პოლიტიკით უკმაყოფილო მარიელი ხალხის შეიარაღებული აჯანყება დაიწყო 1581 წელს. მარიელებთან ერთად აჯანყებაში მონაწილეობდნენ ვოლგისპირეთის რეგიონის ხალხები: ჩუვაშები, მორდვები, თათრები. აჯანყების ჩასახშობად გააგზავნეს ძალები ივან მსტისლავსკის მეთაურობით. განხირციელდა სადამსჯელო ოპერაციები, ასევე აშენდა ახალი ციხესიმაგრეები: კოზმოდემიანსკი, ცარევოკოქშაისკი, ცარევოსანჩურსკი. 1584 წელს შედგა უკანასკნელი ზამთრის ლაშქრობა. 1585 წელს ბორის გოდუნოვმა დაარწმუნა აჯანყებულები, რომ მეფე დაივიწყებდა მათ შეცდომებს და შეიწყალებდა მათ თუკი გულწრფელად მოინანიებდნენ. აჯანყება ჩაახშეს არა ძალით, არამედ დაპირებებით და საჩუქრებით. მარიელებმა ერთგულების ფიცი დაუდეს მეფეს. Марийский край в 13—16 вв. Вхождение в состав Российского государства // Энциклопедия Республики Марий Эл / Гл. редкол.: М. З. Васютин, Л. А. Гаранин и др.; Отв. лит. ред. Н. И. Сараева; Мар. НИИ яз., лит. и истории им. В. М. Васильева. — М.: Галерия, 2009. — С. 86—87. — 870 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1. А. Г. Бахтин. Марийский край в XIII—XVI веках: очерки по истории: монография. — Йошкар-Ола, 2012. — С. 321—554. — 660 с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-94808-678-1. ↑ Черемисские (Марийские) войны в отечественной и зарубежной историографии.. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-06-06. ციტირების თარიღი: 2016-12-05. ↑ Н. М. Карамзин. История государства Российского. Том 10. Глава 1. Царствование Феодора Иоанновича. Г. 1584—1587.. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-05-07. ციტირების თარიღი: 2016-12-05.
ალტუ-პარანა

ალტუ-პარანა (პორტ. Alto Paraná) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 635 მეტრზე. მიეკუთვნება ჩრდილო-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პარანავაის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 663 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 33.51 კმ²-ზე. ფართობი 407 719 კმ²-ია. პარანა ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil
ამაპორანი

ამაპორანი (პორტ. Amaporã) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 512 მეტრზე. მიეკუთვნება ჩრდილო-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პარანავაის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 443 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 14.15 კმ²-ზე. ფართობი 384 735 კმ²-ია. პარანა ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil
კრუზეირუ-დუ-სული (პარანა)

კრუზეირუ-დუ-სული (პორტ. Cruzeiro do Sul) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 358 მეტრზე. მიეკუთვნება ჩრდილო-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პარანავაის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 563 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 17.61 კმ²-ზე. ფართობი 259 103 კმ²-ია. პარანა ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil
დიამანტი-დუ-ნორტი

დიამანტი-დუ-ნორტი (პორტ. Diamante do Norte) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მიეკუთვნება ჩრდილო-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პარანავაის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 516 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 22.71 კმ²-ზე. ფართობი 242 886 კმ²-ია. პარანა ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil
გუაირასა

გუაირასა (პორტ. Guairaçá) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მიეკუთვნება ჩრდილო-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პარანავაის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 197 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 12.55 კმ²-ზე. ფართობი 493 940 კმ²-ია. პარანა ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil
ინაჟა (პარანა)

ინაჟა (პორტ. Inajá) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 408 მეტრზე. მიეკუთვნება ჩრდილო-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პარანავაის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 988 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 15.35 კმ²-ზე. ფართობი 194 704 კმ²-ია. პარანა ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil
იტაუნა-დუ-სული

იტაუნა-დუ-სული (პორტ. Itaúna do Sul) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მიეკუთვნება ჩრდილო-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პარანავაის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 583 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 27.8 კმ²-ზე. ფართობი 128 870 კმ²-ია. პარანა ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil
ჟარდინ-ოლინდა

ჟარდინ-ოლინდა (პორტ. Jardim Olinda) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მიეკუთვნება ჩრდილო-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პარანავაის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 409 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 10.96 კმ²-ზე. ფართობი 128 515 კმ²-ია. პარანა ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil
ლუანდა (პარანა)

ლუანდა (პორტ. Loanda) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 495 მეტრზე. მიეკუთვნება ჩრდილო-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პარანავაის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 21 201 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 29.34 კმ²-ზე. ფართობი 722 496 კმ²-ია. პარანა ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil
მარილენა

მარილენა (პორტ. Marilena) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მიეკუთვნება ჩრდილო-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პარანავაის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 858 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 29.51 კმ²-ზე. ფართობი 232 363 კმ²-ია. პარანა ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil
მირადორი (პარანა)

მირადორი (პორტ. Mirador) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მიეკუთვნება ჩრდილო-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პარანავაის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 327 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 10.5 კმ²-ზე. ფართობი 221 708 კმ²-ია. პარანა ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil
ნოვა-ალიანსა-დუ-ივანი

ნოვა-ალიანსა-დუ-ივანი (პორტ. Nova Aliança do Ivaí) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მიეკუთვნება ჩრდილო-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პარანავაის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 431 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 10.9 კმ²-ზე. ფართობი 131 272 კმ²-ია. პარანა ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil
ნოვა-ლონდრინა

ნოვა-ლონდრინა (პორტ. Nova Londrina) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მიეკუთვნება ჩრდილო-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პარანავაის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 067 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 48.51 კმ²-ზე. ფართობი 269 389 კმ²-ია. პარანა ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil