laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ლინკმენასი

ლინკმენასი (ლიეტ. Linkmenas) — ტბა ლიეტუვაში, აკუშტაიტის ეროვნულ პარკში, იგნალინის რაიონში. ქალაქ იგნალინიდან 10 კმ-ის დაშორებით. სიგრძე 2,3 კმ. სიგანე — 0,6 კმ. პატარა ნაკადით დაკავშირებულია ასეკასის ტბასთან. Linkmenas. Visuotinė lietuvių enciklopedija, T. XIII (Leo-Magazyn). V.: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 2008, 413 psl.
როზა როგომბე

როზა როგომბე (დ. 20 სექტემბერი, 1942, ლამბარენე, გაბონი — გ. 10 აპრილი, 2015, პარიზი, საფრანგეთი) — გაბონელი პოლიტიკური მოღვაწე, გაბონის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი 2009 წლის 10 ივნისიდან ამავე წლის 16 ოქტომბრამდე. დაიბადა ქალაქ ლამბარენეში, საფრანგეთში სწავლის შემდეგ დაბრუნდა სამშობლოში და მუშაობა დაიწყო მოსამართლედ. 1980-იან წლებში მუშაობდა ქალთა მოძრაობისა და ადამიანის უფლებების სამინისტროში, 2007 წელს მიიღო თეოლოგიის დოქტორის წოდება. 2008 წელს ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნებში აირჩიეს მშობლიური ქალაქის კანცლერად. 2009 წლის იანვარში კი სენატორად ამავე ქალაქიდან. 16 თებერვალს აირჩიეს სენატის პრეზიდენტად. 2009 წლის 8 ივნისს გარდაიცვალა გაბონის პრეზიდენტი ომარ ბონგო. გაბონის საკონსტიტუციო სასამართლომ კონსტიტუციის საფუძველზე დროებით პრეზიდენტად როზა როგომბე გამოაცხადა და დაევალა 45 დღეში საპრეზიდენტო არჩევნების მომზადება. გარდაიცვალა 2015 წლის 10 აპრილს პარიზში, სადაც იგი წავიდა სამკურნალოდ რამდენიმე დღით ადრე. ქალი პრეზიდენტების სია "Gabon: Le Sénat rend hommage à Madame le président de la République, Rose Francine Rogombé" დაარქივებული 2009-07-05 საიტზე Wayback Machine. ↑ Jacques Jarele Sika, "France : Rose Rogombé a tiré sa révérence à Paris", Gabonews, 10 April 2015 (ფრანგული). ↑ Gabon: Francine Rogombe, the first woman senator died. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-06-08. ციტირების თარიღი: 2016-07-22.
ვახტანგ ორბელიანი (საგარეჯოს მოურავი)

ვახტანგ დიმიტრის ძე ორბელიანი (დ. 1769 — 3 მარტი, 1812), თავადი, ორბელიანთა სახლის წევრი, საგარეჯოს მოურავი. 1800 წელს ცოლად შეირთო ერეკლე II-ის ასული თეკლე ბატონიშვილი; პოეტების ვახტანგ და ალექსანდრე ორბელიანების მამა. რუსეთის მიერ ქართლ-კახეთის სამეფოს ანექსიის შემდეგ მიიღო რუსეთის არმიის პოლკოვნიკის წოდება. დაიღუპა აჯანყებულ კახელებთან შეტაკებაში.
ბერი ეგნატაშვილი

ბერი ეგნატაშვილი (გ. დაახლოებით XVIII საუკუნის 60-იანი წლების დასაწყისში) — ქართველი ისტორიკოსი, ჩამომავლობით აზნაური. იყო ვახტანგ VI-ის მიერ „ქართლის ცხოვრების“ გაგრძელების დასაწერად შედგენილი კომისიის ერთ-ერთი მონაწილე (სწავლულ კაცთა კომისია), შესაძლოა ხელმძღვანელიც. „ახალი ქართლის ცხოვრების“ ხელნაწერის აშიაზე გაკეთებული ორი მინაწერი (1779) მოწმობს, რომ ეგნატაშვილი ამ თხზულების ერთ-ერთი ავტორი იყო. ამავე დროს ძეგლის ჯანაშვილისეული ხელნაწერის ერთი მინაწერი გვაუწყებს „ამას ქვემოთ ამ წიგნში ყველა სწორედ არ უწერიათ. ღმერთმან მიუტეოს ეგნატაშვილს ბერს იმდენი შურით და მტრობით სიცრუე“. ივანე ჯავახიშვილი „ახალ ქართლის ცხოვრებას“ კოლექტიურ ნაშრომად მიიჩნევდა, ხოლო ეგნატაშვილის შესახებ წერდა: „ის ან კომისიის მეთაური და ხელმძღვანელი იქნებოდა, ან მისი მდივანი და საერთო ნამუშევარისა და კვლევა ძიების აღმწერელი“. გარდა ამისა, ეგნატაშვილის ავტორობის კვალი თხზულების ტექსტშიც ჩანს. ვარაუდობენ, რომ ეგნატაშვილი მჭიდროდ უნდა ყოფილიყო დაკავშირებული ერეკლე II-ის მოწინააღმდეგე პირებთან, რომლებიც შემდეგში 1765 წლის შეთქმულებაში მონაწილეობდნენ. „ახალი ქართლის ცხოვრება“. XVIII საუკუნის დამდეგი, I. ტექსტი, ივ. ჯავახიშვილის წინასიტყვაობა და რედაქტირება, თბ., 1940 ცინცაძე ი., ბერი ეგნატაშვილის ვინაობის საკითხისათვის, «მნათობი», 1968, № 1 ვიკიწყაროში არის სტატია: ბერი ეგნატაშვილი ბერი ეგნატაშვილი - ახალი ქართლის ცხოვრება ბერი ეგნატაშვილი-ს შემოქმედება Allgeo.org-ზე ბერი ეგნატაშვილი, ახალი ქართლის ცხოვრება (ტექსტი ძველი ქართულიდან ახალ ქართულზე გადმოიტანა და კომენტარები დაურთო გიორგი მაჭარაშვილმა)
ქსნის საერისთავო

ქსნის საერისთავო — ფეოდალური საქართველოს სამხედრო-ადმინისტრაციული ერთეული, XV საუკუნიდან საერისთავო-სათავადო. წარმოიშვა ქსნისა და მის აღმოსავლეთით და დასავლეთით მდებარე მცირე ხეობებში. ქსნის ხეობაში ბინადარი ცხოვრების ნიშნები უწყვეტად ჩანს ძველი ქვის ხანიდან. განსაკუთრებით ინტენსიური იყო აქ განვითარება — ცხოვრება გვიანდელი ბრინჯაოსა და ანტიკურ ეპოქაში. ანტიკური და უფრო მოგვიანო ხანაში ქსანზე რამდენიმე ცენტრი (საძეგური, ყანჩაეთი, აღაიანი) არსებობდა. ქართლში სახელმწიფოს წარმოშობის დროიდან (ძვ. წ. III საუკუნე) ქსნის ხეობა მომიჯნავე ხეობითურთ სასპასპეტოს ანუ შიდა ქართლის საერისთავოს შემადგენლობაში შედიოდა. ადრინდელი ფეოდალურ ხანაში ქსნის ხეობაში ორი ადმინისტრაციული ერთეული იყო: ქსნისხევი (ცენტრი ქვენიფნევი) და ცხრაძმისხევი (ცხრაზმისხევი) (ცენტრი ლარგვისი). ქსნის საერისთავოს ისტორია ფაქტობრივად ცხრაზმისხევისა და ქსნის ხევის ანუ მთისა და ბარის ურთიერთობის ისტორიაა. X საუკუნიდან დაიწყო ცხრაზმისხევის აღზევება. ამ დროს იგი მდინარეების ლეხურის, მეჯუდას, პატარა ლიახვის ზემო ნაწილებსაც მოიცავდა. საერისთავო გაფართოვდა სამხრეთითაც, რის გამოხატულებაც უნდა იყოს რეზიდენციის გადატანა ლარგვისიდან ქვენიფნევს. ვახუშტის ცნობით, თამარ მეფის დროს ქართლი და ქსანი ცალ-ცალკე საერისთავოები იყო. მონღოლების შემოსევების შემდეგ, XIII საუკუნის II ნახევრიდან, დასტურდება ცხრაზმისხევის ერისთავი, რომელიც პოლიტიკური მემკვიდრე იყო ადრინდელი ფეოდალური ხანის ცხრაზმისხევის ხელისუფლისა. ქსნის ერისთავებად არიან ბიბილურები, რომლებმაც რეზიდენციის სახელწოდების მიხედვით მიიღეს ზედწოდება „ქვენიფნეველი“. XIII-XIV საუკუნეების მიჯნაზე ცხრაზმისხევის ერისთავებმა საგრძნობლად გააფართოვეს მამულები. მათს სამფლობელოში შედიოდა: ცხრაზმა, ჟამური, ქარჩოხი, ჭურთა, ქოლოთი, ისროლისხევი, აბაზასძეთა მამული, თრუსოს ხეობა, ღუდა, გაგასძენი, მლეთა; არახვეთი, ხანდო, ყანჩაეთი, ძაგნაკორა, დიღუამი, გავაზი, აწერისხევი, ბეხუშე. XIV საუკუნის შუა წლებისათვის ქსნის ერისთავებმა გააფართოვეს მიწები ქართლის ვაკის მიმართულებით. აქ დაეუფლნენ კარბს, გარეჯ-ვარბაკურისუბანს და იკორთის მონასტერს. ხელი მიუწვდათ ქნოლისა და მაღრანდვალეთზე. XIV საუკუნეში ქსნის საერისთავოს დაპირისპირება ჰქონდა არაგვის საერისთავოსთან. ლომისისმთაზე გამართულ ბრძოლაში ქსნის საერისთავომ გაიმარჯვა. XV საუკუნის დასაწყისიდან ქსნის საერისთავო ფაქტობრივად ერისთავების მამულად, ანუ სათავადოდ გადაიქცა. ამ ხნისათვის ისინი იყვნენ საგვარეულო საძვალის, ციხე-დარბაზების, დიდი ყმა-მამულის პატრონი. შეიქმნა ერისთავთა საგვარეულო მატიანე „ძეგლი ერისთავთა“. 1688 წელს ქსნის საერთისთავი არაგვის საერისთავოს უჭერდა მხარს ქართლის მეფის წინააღმდეგ. 1736 წელს შანშე ქსნის ერისთავმა მეფისგან საჩუქრად მიიღო არაგვის ერისთავთა კუთვნილი მამულები ნარეკვავის ხეობაში. 1739 წელს შანშემ თავისი ძმის, იასე ყულარაღასის და იასეს მეუღლის შეპყრობის გამო შური იძია არაგვის ერისთავებზე, 12 000 ლეკით აიღო და გადაწვა ანანური. ქსნის საერისთავო 1775 წელს გააუქმა ერეკლე II-მ. გვასალია ჯ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 563-564. ↑ ქიქოძე, გ., „ერეკლე II“, თბილისი: სახელგამი, 1942. — გვ. 121.
დიმიტრი ჩრდილელი

დიმიტრი (მიტო) ნიკოლოზის ძე ჩრდილელი (დ. ნოემბერი 1894 — გ. 20 მაისი, 1923, თბილისი) — ქართველი ოფიცერი, საქართველოს ეროვნული გმირი. ქართლელ აზნაურთა საგვარეულოდან. დაამთავრა თბილისის კადეტთა ქვეითი სასწავლებელი. I მსოფლიო ომის (1914-1918) წლებში პოდპორუჩიკის ჩინით რუსეთის იმპერიის არმიის 1-ლ გრენადერთა საარტილერიო ბრიგადის რიგებში იბრძოდა დასავლეთის ფრონტზე. ორჯერ დაიჭრა უკრაინის ტერიტორიაზე ბრძოლებისას. ტყვედ იყო გერმანელებთან. 1918-1921 წლებში ჩრდილელი მსახურობდა საქართველოს რესპუბლიკის არმიაში. ჰქონდა მაიორის წოდება. 1921 წლის თებერვალში თბილისის დაცვის დროს ტაბახმელის პოზიციებზე მეთაურობდა საარტილერიო ნაწილებს. საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ ემიგრაციაში არ წასულა. მსახურობდა საქართველოს წითელ არმიაში მე-2 ქართული გაერთიანებული საარტილერიო დივიზიონის 1-ლი ბატარეის უფროსად. ამავდროულად მონაწილეობდა წინააღმდეგობის იატაკქვეშა მოძრაობაში. იყო ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის სამხედრო ორგანიზაციისა და საქართველოს დამოუკიდებლობის კომიტეტის „სამხედრო ცენტრის“ წევრი. დახვრიტეს „სამხედრო ცენტრის“ სხვა მეთაურებთან ერთად თბილისში, ვაკის პარკის ტერიტორიაზე. მშვიდობით ძმებო, გვხვრეტენ ამაღამ! დაარქივებული 2020-11-26 საიტზე Wayback Machine. / [საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს არქივი ; პროექტის ხელმძღვანელი ომარ თუშურაშვილი. თბ., 2016 . ISBN 9789941094361. - გვ. 433-458. ↑ საქართველოს პრეზიდენტის განკარგულება N04/07/02 2023 წლის 4 ივლისი საქართველოს ეროვნული გმირის ორდენით დაჯილდოების შესახებ [1] ↑ Чрдилели Дмитрий Николаевич. «Памяти героев Великой войны 1914–1918». ↑ 1923 წელს დახვრეტილი ქართველი სამხედროები. ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტი (IDFI). 18 იანვარი 2016.
კრეტინგა

კრეტინგა (ლიეტუვ Kretinga, გერმ. Crottingen, ასევე Krettingen) 1915 წლამდე ოფიციალურად კრეტინგენი) — ქალაქი ლიეტუვის ჩრდილო-დასავლეთში, კლაიპედის მაზრაში კრეტინგის რაიონის თვითმმართველობის ცენტრში. ჟემაიტიის რიგით მეექვსე ქალაქი. განლაგებულია მდინარე აკმიანეზე (ლიეტუვ Akmena) ბალტიისპირა კურორტ პალანგიდან 13 კიმლომეტრში, საპორტო ქალაქ კლაიპედადან 35 კილომეტრში. ქალაქში განთავსებულია შალეულის ფაბრიკა, კარაქმრეწვი, სატყეო, ცხოველთა ფერმა (ეწევიან მოშავო-მოვერცხლისფრო მელიების და წაულების მოშენებას. XIX საუკუნის დამლევს დაახლოებით 1600 მოსახლე იყო, 1959 — 9 690 მცხოვრები, 1970 — 13 ათასი, 1989 — 19 200 ადამიანი; დღეისათვის 21, 4 ათასი (2005). განვითარება პირველად კურლანდიის ეპისკოპოს ჰენრიხის სიგელში იხსენიება 1253 წელს. 1534 წლიდან სოფელიცა და მამულიც ლიტვის დიდი მთავრების საკუთრება გახდა. 1572-დან მამულს გრაფები - ჰოკდევიჩები ფლობდნენ. ლიტვის დიდი სამთავროს ჰეტმანმა იან მეფე ჰოდკევიჩმა აქ 1603 წელს ბერნარდის ტაძარი დააარსა, 1610-1617 წწ საყდარი ააგო. 1621 წლიდან მამულის მფლობელები საპეგები გახდნენ. 1652 წელს კრეტინგენში ხის აკლესია აიგო. დასახლების მესაკუთრეები რამდენიმეჯერ შეიცვალნენ, სანამ მისმა მფლობელმა გრაფმა ზუბოვმა 1875 წელს გრაფ ტიშკევიჩს არ მიჰყიდა. XIX საუკუნეში პრუსიის საზღვართან საბაჟოს ფუნქციასაც ასრულებდა. 1924 წელს კრეტინგამ ქალაქის უფლება მოიპოვა; გახდა მაზრისა და თემის ცენტრი. 1950 წლიდან რაიონული ცენტრია.
პლაკოდერმები

პლაკოდერმები, ჯავშნიანი თევზები (ლათ. Placodermi) — ნამარხი თევზების ჯგუფი. მათი სხეულის სიგრძე 5-6 მ აღწევდა. თავი და სხეულის წინა ნაწილი ჯანისეული წარმოშობის ძვლოვანი ფირფიტების ჯავშნით იყო დაფარული, ტანის უკანა ნაწილი კი ქერცლიანი ან შიშველი ჰქონდათ. თავისა და გულმკერდის ძვლოვანი ჯავშანი ერთმანეთს 2 მოძრავი სახსრით უკავშირდებოდა. პლაკოდერმების ყბები კიდეწამახვილებული ძვლოვანი ფირფიტებისაგან იყო აგებული. ძირითადად ფსკერის ცხოველები იყვნენ. ცხოვრობდნენ დევონურ პერიოდში. მჭედლიძე გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 94.
მემელე

მემელე (ლიეტ. Nemunėlis, ლატ. Mēmele) — მდინარე ჩრდილოეთ ლიეტუვასა და სამხრეთ ლატვიაში. სათავეს როკიშკისიდან სამხრეთით 6 კილომეტრში იღებს. საერთო სიგრძით 191 კმ-ია, პირველი 75 კმ ლიეტუვაში მიედინება, დარჩენილი 76 კმ ლატვიაში, ოღონდ, გარკვეულ მონაკვეთზე ლიეტუვა-ლატვიას საზღვარია, ხოლო შემდგომ ქალაქ ბაუსკთან მდინარე მუშას ერთვის. ამ მდინარეების შეერთებით მდინარე ლიელუპე — ლატვიისთვის მნიშვნელობით მეორე მდინარე იქმნება, რომელიც მხოლოდ დაუგავას ჩამორჩება. მდინარის დასახელება „მემელე“ სავარაუდოდ პრუსიული ენიდან მომდინარეობს, სადაც „წყლით შემოფარგლულს“ ან „ჭაობნარს“ ნიშნავს. ევროკავშირმა 100 000 ევრო გამოყო მდინარეზე ტურისტული მარშრუტის შესაქმნელად. Apašča (ლიეტუვა) Vīžona (ლიეტუვა) Dienvidsusēja (114 კმ) Viesīte (59 კმ) Nereta (25 კმ) Rikon (18 კმ) Žūru (9 კმ) მზის წყალი (7 კმ) Mēmele Mēmele Campo maršruti დაარქივებული 2006-05-26 საიტზე Wayback Machine. }
მერკისი

მერკისი (ასევე მიარკისი, ლიეტუვ. Merkys, ბელორ. Мяркіс, Мерычанка) — მდინარე ლიეტუვის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, მდინარე ნიამუნასის მარჯვენა შენაკადი. მდინარის სათავე ბელარუსში, ოშმიანის მაღლობზეა, ლიეტუვის საზღვართან. ერთვის მერკინეს დრუსკინინკაიადან 20 კილომეტრში ჩრდილო-აღმოსავლეთით. მდინარე ზემო და ქვემო დინებებში დაკლაკნილია, საერთო სიგრძე 206 კმ-ია, აქედან ლიეტუვის ტერიტორიაზე 190 კმ, აუზის ფართობით 4.440 კმ², წყლის დანაკარგი შესართავიდან 14 კილომეტრში 35,2 მ³/წმ, უმეტესი — 49,8 მ³/წმ-მდე. მერკისის შევსება შერეულად ხდება, ძირითადად ნიადაგიდან. წყალდიდობა მარტიდან მაისამდე იცის. იყინება დეკემბერში, მარტში ყინულცურვა იწყება. ყინული მდინარეზე არამყარია. მერკისი ხე-ტყის დასაცურებლად გამოიყენება, სამეურნეო დანიშნულების ნაოსნობა არ ფიქსირდება. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „მერკისი“ ვიკისაწყობში. ↑ Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2000. — 560 с.: іл. ISBN 985-11-0188-5 (т. 11), ISBN 985-11-0035-8. — С. 75.
მუშა (მდინარე)

მუშა, მუსა (ლიეტუვ. Mūša, ლატ. Mūsa) — მდინარე ლიეტუვის ჩრდილოეთ და ლატვიის სამხრეთ ნაწილში. სიგრძე — 164 კმ, აქედან 140 კმ — ლიეტუვის ტერიტორიაზე, შემდეგი 6 კმ ლატვიასთან საზღვარზეა, დარჩენილი 18 კმ ლატვიის ტერიტორიაზე მიედინება და მდინარე მემელესთან შერთვით ქალაქ ბაუსკასთან ჩაედინება. მდინარე მუშის სათავე ქალაქ ჟაგარედან 16 კილომეტრში მდებარეობს სამხრეთით. სოფლის მეურნეობის გამო მდინარე ფოსფორითა და აზოტით ბინძურდება. Vilkvedis, Voverkis, Kulpa, Kruoja, Daugyvenė, Mažupė, Lėvuo, Pyvesa, Viekšmuo, Tatula, Čeriaukštė. ყველა შენაკადი მარჯვენა მხრიდან არის.
შეშუპე

შეშუპე (შეშუპა, შიაშუპე, ლიეტ. Šešupė) — მდინარე პოლონეთში, ლიეტუვასა და კალინინგრადის ოლქში (რფ) მდინარე ნიამუნასის მარცხენა შენაკადი. შეშუპეს მონაკვეთი კალინინგრადის ოლქსა და ლიეტუვას შორის საზღვარზე მდებარეობს. მდინარის სიგრძე — 298 კმ-ია (27 კმ პოლონეთის, 158 კმ — ლიეტუვის, 62 კმ — რუსეთის ტერიტორიაზე, მათ შორის, 51 კმ რუსეთ-ლიეტუვის საზღვარზე. აუზის ფართობი 6.100 კმ²-ია. სათავეს ბალტიისპირეთის მთაგრეხილიდან იღებს, ივსება შერეულად, მეტწილად წვიმით. წყლის საშუალო დანაკარგი შენაკადიდან 43 კმ-ში — 33,2 მ³/წმ. იყინება ზამთრობით, ნოემბრის ბოლოდან იანვრამდე, ლღვება თებერვლის ბოლოდან ან მარტის დასაწყისიდან. შეშუპეზე გაშენებულია ქალაქები კალვარია, კაპსუკასი, კუდირკოს-ნაუმესტისი, კრასნოზნამენსკი (კალინინგრადის ოლქში). შეშუპეს აღწერილობა ტურისტებისთვის[მკვდარი ბმული] ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: შეშუპე
ლარგვისი

ლარგვისი (ყოფ. მონასტერი) — სოფელი საქართველოში, ახალგორის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ლარგვისი, დორეთკარი, გავაზი, გარუეთი, დოგუზაანი, ველისა, კარა, კუცხოვეთი, მშველიეთი, საბარკლეთი, ჩკუნეთი, ცხავათი, ძანგათი, ხარბალი, ხრამისწყარო). მდებარეობს მდინარე ქსნის ხეობის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1100 მ, ახალგორიდან 18 კმ. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. სოფლის ძველი სახელია „მონასტერი“. ლარგვე ერისთავის გარდაცვალების შემდეგ ეწოდა სახელი — ლარგვისი. ამ სახელს იხსენებს XIV საუკუნის „ძეგლი ერისთავთა“ VI საუკუნის მოვლენების თხრობისას, როდესაც აქ აშენდა ეკლესია და ქალაქი. ადრეფეოდალურ ხანაში ლარგვისი ცხრაძმისხევის ცენტრი იყო. ლარგვისის ციხე მნიშვნელოვანი სტრატეგიული პუნქტი იყო ქსნის ხეობაში. ლარგვისის მონასტერი წარმოადგენდა ქართული კულტურის ერთ-ერთ კერას. აქ მოღვაწე მწგნობართაგან აღსანიშნავია ავგაროზ ბანდაისძე და მისი ვაჟი გრიგოლ ბანდაისძე (XV საუკუნე). ლარგვისის მონასტრის მდიდარი ბიბლიოთეკიდან შემორჩენილია რამდენიმე ძვირფასი ხელნაწერი. საბჭოთა პერიოდში შეიქმნა მონასტრის სასოფლო საბჭო. 1948 წლის 28 აპრილს, საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს დადგენილებით სოფელს ეწოდა ლარგვისი. ლარგვისის სასოფლო საბჭო მოიცავდა სოფლებს: გარუეთი, დაბაკნეთი, დადიანეთი, ზოდეხი, თოხთა, მარტიანი, მახიარეთი, მუჯუხი, მშველიეთი, უკანამხარი, უკანაუბანი, ყველდაბა, ჩიტიანი, ცხავათი, ხარბალი, ხრამისწყარო. განვითარებული იყო მეცხვარეობა. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 259 ადამიანი, მათ შორის 97% ეთნიკურად ქართველი.2008 წლის აგვისტოდან ახალგორის მუნიციპალიტეტის ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ. სოფელში, მდინარე ქსნის მარჯვენა მხარეს შემორჩენილია არქიტექტურული კომპლექსი, რომელშიც შედის XVIII საუკუნის კოშკებიანი ციხე-გალავანი, მონასტრის ტაძარი და სხვა ნაგებობები. ლარგვისის ციხე შედგება ეზოს და მისგან მაღალი გალავნით გამოყოფილი ციტადელისგან. გეგმით მართკუთხა დიდი გუმბათოვანი ტაძარი აშენებულია XIV საუკუნის ეკლესიის ადგილას 1759 წელს დავით ქსნის ერისთავის მიერ. შესასვლელი სამხრეთიდან და დასავლეთიდან აქვს. უხვად არის განათებული ზემოდან და ქვემოდან ერთნაირად მომრგვალებული ორიგინალური ფორმის სარკმლებით. საკურთხევლის გვერდის სათავსის ზემოთ მოწყობილია სამალავები, აქვს სათოფურები. კლესია შემოსილია ცუდად დამუშავებული ქვით, მწირი მორთულობა ხელოსნური დონისაა. მენაბდე ლ., გვასალია ჯ., საღარაძე შ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 129. მაკალათია ს., ქსნის ხეობა, თბ. 1968 წ. ↑ მოხელის სამაგიდო ლექსიკონი – საქართველოს ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულები ↑ საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს უწყებები, №1-2 (14-15), გვ. 23, თბ., 1948 წ. ISSN 0203-2023 ↑ 2002 წლის აღწერის შედეგები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-19. ციტირების თარიღი: 2010-10-08.
შუშვე

შუშვე (ლიეტ. Šušvė) — მდინარე ცენტრალურ ლიეტუვაში, მდინარე ნევეჟისის მარჯვენა შენაკადი. სათავეს იღებს კელმენის რაიონში, ქალაქ ტიტუნევაიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 6 კმ-ში. მიედინება სამხრეთ-აღმოსავლეთის მიმართულებით, გაედინება ტიტუვენისა და სულინკის ჭაობებში. ჩაედინება მდინარე ნეჟევისში სოფელ გრაუჟაისთან ახლოს (კედაიანის რაიონი). სიგანე: ზემო დინებაში 2-3 კმ , ხოლო ქვემო დინებაში 350—450 მ. ფერდობების სიმაღლე 6—15 მ. იყინება დეკემბერში, ლღვება მარტში. მთავარი შენაკადებია: ბერჟე, ჟიედუპე, სრაუტასი, სარვა (მარცხენა), ჰომერტა, ჟადიკე, აჟიტე, ლიედასი, ლაფსკოიისი, ვიქშრუპისი, პუტნუტისი (მარჯვენა). მდინარე შუშვეზე განლაგებულია დასახლებები: შიაულენაი, პაშუშვისი, გრინკიშკისი, ვაიტეკუნაი, ანგირაი, იოსვაინიაი.
სმილგა

სმილგა (ლიეტუვ. Smilga) — მდინარე ლიეტუვის ცენტრალურ ნაწილში, კედაინის რაიონში, მდინარე ნევეჟისის მარჯვენა შენაკადი. სათავეს ადგილ კრაკესიდან იღებს. მიედინება სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ. ნეჟევისს ქალაქ კედაინიაიში ერთვის. კალაპოტი ქვემო დინებაში დარეგულირებულია. ზაფხულობით ალაგ-ალაგ შრება. მთავარი შენაკადებია: სმილგაიტისი, კლაპუტისი (მარჯვენა), ტრაინისი, გრაისუპისი, იაუგილა, ვიშტუპისი (მარცხენა). ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: სმილგა
ვიშტინეცი

ვიშტინეცის ტბა (ლიეტუვ. Vištyčio ežeras, გერმ. Wystiter See, ზოგჯერ, „ევროპულ ბაიკალსაც“ უწოდებენ) — ტბა რუსეთის კალინინგრადის ოლქსა და ლიეტუვის მარიამპოლის მაზრაში. კალინინგრადის მხარის ყველაზე ფართო, ღრმა და სუფთა ტბა. ტბაში თევზის 22 სახეობა ბინადრობს, გარდა ამისა, აქ უხერხემლოთა 150-ზე მეტი ნაირგვაროვნებაა, მათ შორის, სხვადასხვა მიკროსკოპული კიბორჩხალები, მოლუსკები და სხვა. ტბაზე საზღვარი გადის რუსეთსა და ლიეტუვას შორის. ვიშტინეცის ტბა (რუსული)
დრისვიატი

დრისვიატი (ლიეტუვ. Drūkšiai, ბელარ. Дрысвяты) — ტბა ლიეტუვის ზარასაის რაიონსა და ბელაორუსის ვიტებსკის ოლქის ბრასლავის რაიონში. ლიეტუვის სამხრეთით, ბალტიისპირეთის მთაგრეხილის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაპირში. ბრასლავის ტბათა ჯგუფში ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანესი. იგნალინის აესისთვის წყლის მიმწოდებელი წყაროა. ტბის 44.79 კმ² ფართობიდან დაახლოებით 34 კმ² ლიეტუვაშია, 10 კმ²-მდე ბელარუსში. მყინვარების მოძრაობის დროს ორი სამხრეთიდან ჩრდილოეთში და აღმოსავლეთიდან დასავლეთში გადაჭიმული ჩაღრმავებაა წარმოქმნილი. პირველის მაქსიმალური სიღრმე 29 მ-ია, მეორისა 33,3 მ. სიღრმეები ტბის ცენტრშია. ნაპირების უმეტესი ნაწილი ქვიშიანია. ტბას მასში მოხვედრილი მცირე ზომის მდინარეები ავსებს. დრისვიატიდან მდინარე პრორვა გამოედინება, რომელიც ობოლის ტბისა და მდინარე დრისვიატკის გავლით ტბას მდინარე დისნასთან აერთებს (დასავლეთ დვინის შენაკადი). დრისვიატი — სტატია დიდი საბჭოთა ენციკლოპედიიდან (რუსული) დრისვიატი ბროკჰაუზისა და ეფრონის ენციკლოპედიურ ლექსიკონში
კოდალასებრნი

კოდალასებრნი (ლათ. Picidae) — ფრინველების ოჯახი კოდალასნაირთა რიგისა. აერთიანებს ტანად საშუალო და მომცრო (8-50 სმ-მდე) ფრინველებს. ნაირგვარი, მკვეთრი შეფერილობა აქვთ. თავი ზემოდან და ზოგჯერ ბოლოსქვეშა ბუმბულიც წითელია. ბუმბულსაფარველი უხეშია. საჭის ბუმბული მოქნილი და მაგარღერძიანია. ფრთა ფართოა, ბოლოში მომრგვალებული. თავის ქალა დიდი და მაგარია. სწორი ნისკარტი დაფარულია სქელი საფარველით და ბოლოში სატეხისებურადაა წამახვილებული. ჭიისმაგვარი გრძელი ენის წაწვრილებულ ბოლოზე ჯაგრისებური გამონაზარდები აქვთ. მოკლე ფეხებზე 2 თითი წინ, ორიც უკანაა მიმართული, ზედ მოხრილი, ბასრი ბრჭყალებია. კოდალასებრთა უმრავლესობა ტყეში ცხოვრობს, კარგად ცოცავენ ხის ღეროებსა და ტოტებზე. სატეხისებური ნისკარტით ტეხენ ქერქს, საიდანაც გრძელი, წვეტიანი ენით ამოჰყავთ სხვა ფრინველებისათვის მიუწვდომელი მწერები და მათი მატლები. ჩვეულებრივად ბუდობენ ხის ფუღუროში. მრავლდებიან წელიწადში ერთხელ. კოდალასებრნი გავრცელებულია ტყეებსა და ბუჩქნარებში ყველგან, გარდა ავსტრალიის, მადაგასკარისა და პოლინეზიის კუნძულებისა. ოჯახში 36-45 გვარი და 224-მდე სახეობაა, ამათგან საქართველოში გვხვდება 4 გვარის 8 სახეობა. კოდალასებრნი სასარგებლო ფირნველია. კუტუბიძე მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 568.
მუტანტი (Marvel Comics)

Marvel-ის კომიქსების წიგნებში, მუტანტი ეწოდება ინდივიდს, რომელიც ფლობს გენეტიკურ შტრიხს, ე.წ. იქს-გენს, რისი მეშვეობითაც ბუნებრივად შეუძლია გამოავლინოს ზეადამიანური ძალები და შესაძლებლობები. მუტანტები წარმომადგენლები არიან Homo Superior-ის სახეობისა, რაც Homo sapiens-ის ევოლუციური შთამომავალია, და ადამიანის ევოლუციაში მომდევნო საფეხურად მიიჩნევიან. ომეგა-დონის მუტანტი მათი ზეადამიანური შესაძლებლობების ერთ-ერთი უძლიერესი გენეტიკური პოტენციალია. ტერმინი შემზარავი იქს-ადამიანების 207-ე ნომრიდან გახდა ცნობილი (1986), თუმცაღა სრულიად განუმარტავი იყო. მას შემდგომ გამოჩნდა 2001 წლის ლიმიტირებულ სერიებში იქს-ადამიანები სამუდამოდ. ომეგა-დონის შესაძლებლობების რიცხვს განეკუთვნება მაგ. უკვდავება, მატერიისა და ენერგიის უკიდურეს დონეზე მართვა, უმაღლესი დონის გონებრივი შესაძლებლობები, ძლიერი ტელეკინეზისი და პოტენცია, რომელიც ცნობილი მატერიალური სამყაროს მიღმა არსებობს. მყარი დეფინიცია ტერმინისა კომიქსებიდან ცნობილი არ არის. ცნება ’ომეგა-დონის მუტანტი’ აერთიანებას უკიდურესაც ძლიერ მუტანტებს, როგორიცაა: ჯინ გრეი, ვულკანი, რეიჩელ სამერსი, ელიქსირი, ფრანკლინ რიჩარდსი და სხვები. ინფორმაცია Marvel ვიკიზე
ალიტუსის მაზრა

ალიტუსის მაზრა (ლიეტ. Alytaus apskritis) – მაზრა ლიეტუვაში, ესაზღვრება მარიამპოლეს, კაუნასის და ვილნიუსის მაზრები, ასევე პოლონეთი და ბელარუსის გროდნოს ოლქი. მაზრა მოიცავს: ქალაქ ალიტუსის თვითმმართველობას. ალიტუსის რაიონის თვითმმართველობას. (11 მამასახლისი) დრუსკინინის თვითმმართველობას. (2 მამასახლისი) ლაზდიის რაიონის თვითმმართველობას. (14 მამასახლისი) ვარენის რაიონის თვითმმართველობას. (8 მამასახლისი) მაზრის ადმინისტრაცია ↑ Visuotinė lietuvių enciklopedija <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q76499581"></a> ↑ Sapere.it — De Agostini Editore, 2001. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q63346450"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2521786"></a>
კოდალასნაირნი

კოდალასნაირნი (ლათ. Piciformes) — ფრინველების რიგი. აერთიანებს ტანად მომცრო და საშუალო მეხეური ფრინველების რამდენიმე ჯგუფს. შეიცავს 9 (ან 5; დანარჩენი ოთხი ერთი მოსაზრებით ქვეოჯახებია) ოჯახის 74 გვარის 400-მდე სახეობას, იყოფა 2 ქვერიგად: 1. იაკამარები (Galbulae) - გავრცელებულია ცენტრალურ და სამხრეთ ამერიკის ტროპიკებში; 2. კოდალები (Pici) — მეტად ნაირგვარია და მოიცავს 4 (ან 7) ოჯახს: წვეროსანასებრნი (Capitonidae)- გავრცელებულია აზიის, აფრიკის და ამერიკის ტროპიკებში; მეთაფლიასებრნი (Indicatoridae), კოდალასებრნი (Picidae). კუტუბიძე მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 568. კოდალასნაირნი (TSN 178140). ინტეგრაციული ტაქსონომიის საინფორმაციო სისტემა.