laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ჩრდილო-დასავლეთი (სარ)

ჩრდილო-დასავლეთი (ინგლ. North West, აფრ. Noordwes, კოს. Nyakatho-Ntshonalanga, ტსვანა Bokone Bophirima) — სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის 9 პროვინციიდან ერთ-ერთი. 2011 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 3 509 953 ადამიანს, რითაც იგი მეშვიდეა სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის პროვინციებში, ხოლო მისი ფართობია – 104 882 კმ². პროვინციას ჩრდილო-აღმოსავლეთით ესაზღვრება ლიმპოპო, დასავლეთით – გაუტენგი, სამხრეთ-აღმოსავლეთით ფრი-სტეიტი, სამხრეთ-დასავლეთით ჩრდილოეთი კაპლანდი, ხოლო ჩრდილოეთით – ბოტსვანა. შეიქმნა 1994 წელს ადმინისტრაციული რეფორმის შემდეგ. პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი მაფიკენგი. ყველაზე დიდი ქალაქია — რუსტენბურგი. ტერიტორიის დიდი ნაწილი წარმოადგენს სწორ ველებს ბალახოვანი მცენარეულობით და ცალკეული ხეებით. მაგალისბერგის მთის ქედი გადაჭიმულია ჩრდილო-აღმოსავლეთით 130 კმ-ზე პრეტორიიდან რუსტენბურგამდე. მდინარე ვაალი ასევე წარმოადგენს პროვინციის სამხრეთ საზღვარს. ტემპერატურა მერყეობს 17 °С-დან 31 °С-მდე ზაფხულის თვეებში და 3 °С-დან 21 °С-მდე ზამთრის თვეებში. ნალექების წლის საშუალო დონე შეადგენს 360 მმ-ს, რომელთა დიდი ნაწილი მოდის ოქტომბრიდან აპრილის ჩათვლით. მოსახლეობის დიდი ნაწილი ლაპარაკობს ტსვანა (65,4 %) ენაზე, სხვა ენებიდან გავრცელებულია აფრიკაანსი, სესოთო, კოსა, ინგლისური. მოსახლეობის დიდი ნაწილი ქრისტიანობის მიმდევარია. განათლების დონე სულ შეადგენს 57 %-ს, პროვინციას უმაღლესი განათლების მქონე მოსახლეობის მხრივ ქვეყანაში ყველაზე დაბალი წილი გააჩნია. ჩრდილო-დასავლეთის პროვინცია იყოფა 4 ოლქად, რომლებიც თავის მხრივ იყოფიან 20 ადგილობრივ მუნიციპალიტეტებად. პროვინციის ეკონომიკის საფუძველია სამთომომპოვებელი მრეწველობა, რომელიც შეადგენს მისი მთლიანი შიდა პროდუქტის ნახევარზე მეტს და სამუშაო ადგილებით უზრუნველყოფს მოსახლეობის დაახლოებით მეოთხედს. ძირითადი სასარგებლო წიაღისეულს მოიცავენ ოქრო, ურანი, პლატინა და ალმასი. პროვინციის ჩრდილოეთში და დასავლეთში განვითარებულია მეცხვარეობა და მსხვილი რქოსანი საქონლის გამრავლება. პროვინციის აღმოსავლეთი და სამხრეთი – სასოფლო-სამეურნეო რეგიონებია, სადაც მოჰყავთ სიმინდი, მზესუმზირა, თამბაქო, ბამბა, ციტრუსები. ოფიციალური ვებ გვერდი დაარქივებული 2010-05-27 საიტზე Wayback Machine. North West Parks and Tourism Board Rustenburg SkyDiving Club ↑ https://www.news24.com/SouthAfrica/News/job-mokgoro-sworn-in-as-north-west-premier-20180622 ↑ http://www.nwpg.gov.za/Cabinet.htm ↑ SouthAfrica.info. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-11-21. ციტირების თარიღი: 2016-07-06. ↑ Statistics South Africa. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-11-13. ციტირების თარიღი: 2016-07-06. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჩრდილო-დასავლეთი (სარ)
რიდოს არხი

რიდოს არხი (ფრანგ. Canal Rideau) — საწყლოსნო არხი კანადაში, რომელიც ერთმანეთთან აერთებს ქალაქ ოტავასა და კინგსტონს. გაიხსნა 1832 წელს, როგორც წინასწარი სამზადისის შემადგენელი ნაწილი აშშ-თან ომის შემთხვევაში და ის დღემდე გამოიყენება. მისი სტრუქტურის უდიდესი ნაწილი ხელუხლებელია და თავდაპირველ სახეს ინარჩუნებს. არხის სისტემა იყენებს მდინარეთა სექციებს, მათ შორისაა რიდო და კატარაკი, ასევე ზოგიერთ ტბას. იგი უწყვეტად ფუნქციონირებადი უძველესი არხის სისტემაა მთელს ჩრდილოეთ ამერიკაში. 2007 წლიდან შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში. დღეისათვის არხი ფუნქციონირებს როგორც რეკრეაციული ატრაქცია. სისტემის ჩამკეტები იხსნება მაისის შუა რიცხვებში და იხურება ოქტომბრის შუა რიცხვებში. იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები კანადაში მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ამერიკაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: რიდოს არხი Official Parks Canada Site: Rideau Canal National Historic Site of Canada დაარქივებული 2011-06-05 საიტზე Wayback Machine. History of the canal დაარქივებული 2011-10-06 საიტზე Wayback Machine. Rideau Canal Waterway Rideau Heritage Route - Tourism Rideau Canal Festival[მკვდარი ბმული] Rideau Canal Skateway დაარქივებული 2011-06-10 საიტზე Wayback Machine.
ალჟირული დინარი

ალჟირული დინარი — ფულის ერთეული ალჟირში, 1 ალჟირის დინარი = 100 სანტიმის. მიმოქცევაშია ბანკნოტები ნომინალით 100, 200, 500, 1000 და 2000 დინარი და მონეტები ნომინალით 1/4, 1/2, 1, 2, 5, 10, 20, 50 და 100 დინარი. ალჟირის დამოუკიდებლობამდე ქვეყნის ფულის ერთეული იყო ალჟირული ფრანკი. დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ 1964 წელს, ალჟირის ეროვნული ვალუტა გახდა  — ალჟირის დინარი. 1994 წლის სექტემბერში და აპრილში დინარის დევალვაციის დროს დანერგილი მცოცავი სავალუტო კურსის შედეგად, ალჟირის დინარმა დაკარგა ღირებულების 60%. 1998 წელს ბიუჯეტის გამოთვლის დროს მისი კურსი ფასდებოდა 58 დინარი=1 დოლარი. ↑ ალჟირი მსოფლიოს ვალუტები ალჟირის ცენტრალური ბანკი
კვანზა

კვანზა — ფულის ერთეული ანგოლაში. ISO 4217 — AOA. აბრევიატურა (სიმბოლო) — Kz ან kz. 1 კვანზა = 100 სანტიმი. კვანზამდე ფულის ერთეული ანგოლაში იყო ლვეია. მიმოქცევაში არის ბანკნოტები ნომინალით 1, 5, 10, 50, 100, 200, 500, 1000 და 2000 სხვადასხვა დროს გამოშვებული კვანზა. წვრილი ბანკნოტები 1 და 5 კვანზა თანდათან იცვლება მონეტებით ნომინალით: 1, 2, 5 კვანზა (ფოლადი, ნიკელით დაფარული). 1999 წელს შემოღებული იქნა ახალი კვანზა, ადრინდელი სერიის ბანკნოტები ანულირებული იქნა. 1999 წლის სერია 1 კვანზა 5 კვანზა 10 კვანზა 50 კვანზა 100 კვანზა 200 კვანზა 500 კვანზა 1000 კვანზა მსოფლიოს ვალუტები კვანზა დაარქივებული 2011-10-07 საიტზე Wayback Machine.
ატაბე

ატაბე — სოფელი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში. ხევსურეთის თემის შემადგენლობაში. მდებარეობს მდინარე ხევსურეთის არაგვის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1700 მ სიმაღლეზე. ქალაქ დუშეთიდან დაშორებულია 98 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 3 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 664. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 6 სექტემბერი 2016. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 18. ↑ საქართველოს ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულები ↑ სერგი მაკალათია, „ხევსურეთი“ (მეორე გამოცემა), თბილისი, ნაკადული, 1984 წ., გვ. 16. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05.
ვარსიმაანი

ვარსიმაანი, ყოფ. ვარსიმაანთკარი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში (მცხეთა-მთიანეთის მხარე), დუშეთის მუნიციპალიტეტში (ბაზალეთის ადმინისტრაციული ერთეული). მდებარეობს მდინარე დუშეთისხევის (არაგვის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 960 მ სიმაღლეზე. ქალაქ დუშეთიდან დაშორებულია 3 კილომეტრით. სოფლის სამხრეთით, ადგილ ვარსიმაანთქედებზე, აღმოჩენილია ძვ. წ. V-IV საუკუნეების ნამოსახლარი და სამაროვანი. ვარსიმაანის დასავლეთით, სასაფლაოზე, დგას გვიანდელი შუა საუკუნეების წმ. გიორგის დარბაზული ეკლესია. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 80 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 305. ვარსიმაანი // ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. ?. ↑ 1.0 1.1 1.2 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 6 სექტემბერი 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05.
ვაშლობი

ვაშლობი — სოფელი საქართველოში (მცხეთა-მთიანეთის მხარე), დუშეთის მუნიციპალიტეტში (ჭართლის ადმინისტრაციული ერთეული). მდებარეობს გუდამაყრის ქედის დასავლეთ კალთაზე, მდინარე ჯუღისის (მთიულეთის არაგვის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1300 მ სიმაღლეზე. ქალაქ დუშეთიდან დაშორებულია 43 კილომეტრით. 2017 წელს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტოს ექსპედიციამ ვაშლობში ადრეული შუა საუკუნეების ტაძრის ნანგრევები აღმოაჩინა. გამოვლინდა სამნავიანი ბაზილიკა, სამხრეთის და ჩრდილოეთის სათავსოები, ტაძრის მიმდებარედ — ამავე პერიოდის სამაროვნები. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 10 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 331. ↑ 1.0 1.1 1.2 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 6 სექტემბერი 2016. ↑ სოფელ ვაშლობში შუა საუკუნეების ტაძრის ნანგრევები აღმოაჩინეს დაარქივებული 2017-08-22 საიტზე Wayback Machine. . 1tv.ge. 2017-08-22. ↑ ს. მაკალათია, „მთიულეთი“, ტფ., 1930, გვ. 12 ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05.
ველთაურთკარი

ველთაურთკარი, ველთაურები — სოფელი საქართველოში (მცხეთა-მთიანეთის მხარე), დუშეთის მუნიციპალიტეტში (ჭონქაძის ადმინისტრაციული ერთეული). მდებარეობს ალევის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდ. ჭალახევის (არყალის მარჯვენა შენაკადი; არაგვის აუზი) მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1040 მ-ზე, ქალაქ დუშეთიდან 7 კმ-ში. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 13 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 348. ველთაურთკარი // ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. ↑ 1.0 1.1 1.2 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 6 სექტემბერი 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05.
ვეშაგურნი

ვეშაგურნი — სოფელი საქართველოში (მცხეთა-მთიანეთის მხარე) დუშეთის მუნიციპალიტეტში (ფასანაურის ადმინისტრაციული ერთეული). მდებარეობს ალევის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდ. ხანდოსხევის (არაგვის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში, ზღვის დონიდან 1320 მ სიმაღლეზე, ქალაქ დუშეთიდან დაშორებულია 45 კმ-ით. სოფლის სახელწოდება უკავშირდება ვეშაგურებს — ხანდოს ხევის ერთ-ერთ ძირითად გვარს, რომელიც, გადმოცემით, ამ მხარეში ინგუშეთიდან მოსულა. არაგვის ხეობის 1774 წლის აღწერაში იხსენიება ვეშაგურთკარის სახელით. ვეშაგურები ხანდოს მთავარი სალოცავის — „მთავარანგელოზის“ ყმებად ითვლებოდნენ. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 24 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 388-389. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. ↑ 1.0 1.1 1.2 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 6 სექტემბერი 2016. ↑ ითონიშვილი ვ., ხანდოს ხევი, თბ., 2003. — გვ. 29-30. ↑ თოფჩიშვილი რ., არაგვის ხეობის დაბლობი და მისი მკვიდრნი: ეთნოისტორიული საკითხები, თბ., 2020. — გვ. 10-11. ↑ ს. მაკალათია, „მთიულეთი“, ტფ., 1930. — გვ. 12. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05.
ვეძათხევი

ვეძათხევი — სოფელი საქართველოში (მცხეთა-მთიანეთის მხარე), დუშეთის მუნიციპალიტეტში (ჭონქაძის ადმინისტრაციული ერთეული). მდებარეობს ალევის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე ჭალახევის (არყალის მარჯვენა შენაკადი]) მარცხენა ნაპირას, ზღვის დონიდან 1000 მ სიმაღლეზე. ქალაქ დუშეთიდან დაშორებულია 10 კილომეტრით. ტოპონიმი „ვეძათჴევი“ და მასთან დაკავშირებული ჰიდრონიმი „ვეძათჴევისჴევი“ მოხსენიებული აქვს XVIII საუკუნის სწავლულ ვახუშტი ბატონიშვილს არაგვისპირის აღწერისას. 2005 წლიდან ვეძათხევი მოქცეულია მეწყერულ ზონაში, რის გამოც სოფელი თვეობითაა მოწყვეტილი გარესამყაროს. 2015 წელს საქართველოს მთავრობის გადაწყვეტილებით, ვეძათხევი სტიქიური უბედურების ზონად გამოცხადდა და მოსახლეობის ნაწილი სოფლიდან გაასახლეს (რამდენიმე ოჯახს განსახლებაზე უარი ეთქვა, რის გამოც მათ ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოს მიმართეს). 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 18 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 390. ვეძათხევი // ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. ინფორმაცია და ფოტოგალერეა დაარქივებული 2014-02-01 საიტზე Wayback Machine. ვეძათხევი, სოფელი მეწყერსაშიშ ზონაში დოკუმენტური ფილმი ↑ 1.0 1.1 1.2 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 6 სექტემბერი 2016. ↑ EMC-ის მიმართვის შედეგად, მეწყერსაშიშ სოფლებში მცხოვრები 7 ოჯახი ალტერნატიული საცხოვრებლით დაკმაყოფილდა, სოციალური სამართლიანობის ცენტრი, 20 თებერვალი 2015. ↑ EMC სოფელ ვეძათხევის მაცხოვრებლების ინტერესებს სტრასბურგში იცავს, სოციალური სამართლიანობის ცენტრი, 5 თებერვალი 2018. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05.
ზანდუკი

ზანდუკი (ყოფ. ნათიანი) — სოფელი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში. გუდამაყრის თემის შემადგენლობაში. მდებარეობს გუდამაყრის ხეობაში. ზღვის დონიდან 1360 მ სიმაღლეზე. ქალაქ დუშეთიდან დაშორებულია 61 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 22 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 481. ↑ 1.0 1.1 1.2 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 6 სექტემბერი 2016. ↑ ს. მაკალათია, „მთიულეთი“, ტფ., 1930, გვ. 12 ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05.
სოფიო ამირაჯიბი

სოფიო ვასილის ასული ამირაჯიბი (ქალიშვილობის გვარია არღუთაშვილი-მხარგრძელი) (დ. 14 ოქტომბერი [ ძვ. სტ. 1 ოქტომბერი], 1847, თბილისი — გ. 27 ივნისი [ ძვ. სტ. 14 ივნისი], 1906, მოსკოვი) — ქართველი მთარგმნელი და ქველმოქმედი. კონსტანტინე ამირაჯიბის დედა. დაიბადა წარჩინებული თბილისელი სომხის, ვასილ არღუთინსკის (არღუთაშვილი) ოჯახში. პირველდაწყებით განათლება შინ მიიღო, შემდეგ სწავლობდა თბილისში ფავრის პანსიონში. დამოუკიდებლად შეისწავლა რუსული და ფრანგული ენები. სოფიო ადრე გათხოვდა გენერალ მიხეილ ამირაჯიბზე. ჰყავდა სამი შვილი: ანასტასია, ბარბარე და კონსტანტინე. რუსულად თარგმნა გრიგოლ, ვახტანგ და ნინო ორბელიანის, მ. თუმანიშვილის, ნ. ბარათაშვილის, ი. ჭავჭავაძის, რ. ერისთავის, ა. წერეთლის, ვაჟა-ფშაველას, შ. არაგვისპირელის, განდეგილის, ი. ევდოშვილის, დუტუ მეგრელის, მ. გურიელის, ია ეკალაძისა, ე. მიქელაძის და ლ. ციციშვილის ნაწარმოებები. ამირაჯიბის თარგმანები იბეჭდებოდა თბილისის იმდროინდელ რუსულ პრესაში („კავკაზსკი ვესტნიკი“, „არგონავტი“, „ნოვოე ობოზრენიე“, „ტიფლისსკი ლისტოკი“), ცალკე წიგნად კი სათაურით „ქართველი პოეტების ლექსთა კრებული“ გამოიცა მოსკოვში 1909 წელს. სიცოცხლის უკანასკნელი წლები სოფიო ამირაჯიბმა მოსკოვში გაატარა. მის სახლში არბატზე ხშირად იყრიდნენ თავს ხელოვნებისა და კულტურის გამოჩენილი მოღვაწეები. მათ შორის, პეტრე ჩაიკოვსკის ძმა მოდესტი, რუსული თეატრის მშვენება მარია ერმოლოვა, ანასტასია ამირაჯიბის პედაგოგი ხატვაში ვალენტინ სეროვი და სხვები. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. ხუციშვილი ს., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 397-398. ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 58, თბ., 1994 ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 113. ↑ 1.0 1.1 ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 113.
ზეისტეჩო

ზეისტეჩო — სოფელი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში. ხევსურეთის თემის შემადგენლობაში. მდებარეობს მდინარე ესაჩოს (ხევსურეთის არაგვის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 2000 მ სიმაღლეზე. ქალაქ დუშეთიდან დაშორებულია 75 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 1 ადამიანი. ბოლო მცხოვრები, მიქაელ (მიხა) არაბული 2023 წლის 14 იანვარს გარდაიცვალა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 503. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 6 სექტემბერი 2016. ↑ საქართველოს ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულები ↑ „სოფელ ზეისტეჩოს ბოლო ადგილობრივი, მიქაელ არაბული, იგივე „მიხა პაპა“ გარდაიცვალა“. www.interpressnews.ge. 14 იანვარი, 2023. ციტირების თარიღი: 14 იანვარი, 2024. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date= და |date=-ში (დახმარება) ↑ სერგი მაკალათია, „ხევსურეთი“ (მეორე გამოცემა), თბილისი, ნაკადული, 1984 წ., გვ. 16. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05.
ზენუბანი

ზენუბანი — სოფელი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში. ჭართლის თემის შემადგენლობაში. მდებარეობს ალევის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1440 მ სიმაღლეზე. ქალაქ დუშეთიდან დაშორებულია 40 კილომეტრით. ისტორიული ძეგლი საისტორიო წყაროებში XVI საუკუნის მიწურულიდან იხსენიება, როგორც საკათალიკოსო სოფელი. შედიოდა ერწო-თიანეთის საეპისკოპოსოში. ზენუბანზე გადიოდა შიდასამიმოსვლო გზები, ერთი დიდგორისაკენ მიემართებოდა, მეორე - ნიჩბის-კავთურის გამყოფ ქედზე გადიოდა. სოფელს არაერთხელ შემოსევიან მთის უცხო ტომები. XVIII საუკუნის I ნახევარში სოფლის შემოგარენში მოხდა დიდი შეტაკება ოსებსა და მთიულებს შორის. მოსახლეობა ამ ადგილს „სისხლის ტბას“ უწოდებს. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 9 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 514. კახაძე კ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 255. ↑ 1.0 1.1 1.2 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 6 სექტემბერი 2016. ↑ ს. მაკალათია, „მთიულეთი“, ტფ., 1930, გვ. 12 ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05.
ზაქათკარი

ზაქათკარი — სოფელი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში. ქვეშეთის თემის შემადგენლობაში. მდებარეობს მდინარე მთიულეთის არაგვის ხეობაში, დიდველზე ანუ კაიშაურის პლატოზე. ზღვის დონიდან 1640 მ სიმაღლეზე. ქალაქ დუშეთიდან დაშორებულია 70 კილომეტრით. სოფლის სახელწოდება იქ მცხოვრებ ზაქაიძეთა გვარიდან მომდინარეობს. შემორჩენილია ფეოდალური ხანის ციხესიმაგრის კომპლექსი, რომელსაც „ციხისთავიანთს“ უწოდებენ. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 57 ადამიანი. ზაქათკარის წმინდა გიორგის ეკლესია ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 488. ↑ 1.0 1.1 1.2 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 6 სექტემბერი 2016. ↑ ს. მაკალათია, „მთიულეთი“, ტფ., 1930, გვ. 11 ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05.
თენგიზ ამირეჯიბი

თენგიზ (გიზი) კონსტანტინეს ძე ამირეჯიბი (დ. 30 სექტემბერი, 1927, თბილისი — გ. 9 მარტი, 2013, თბილისი) — ქართველი პიანისტი, საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1961). საქართველოს სახალხო არტისტი (1982), სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი, თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის პროფესორი და სპეციალური ფორტეპიანოს კათედრის გამგე. თენგიზ ამირეჯიბი მრავალი ქართველი პიანისტის აღმზრდელია, მათ შორის ოცზე მეტი პრესტიჟული საერთაშორისო კონკურსის ლაურეატისა (მანანა დოიჯაშვილი, ალექსანდრე კორსანტია, ელისო ბოლქვაძე, მ.ნადირაძე, თამარ ლიჩელი, ხატია ბუნიათიშვილი და სხვ.). 1950 წელს დაამთავრა მოსკოვის კონსერვატორია (კ. იგუმნოვისა და ლ. ობორინის კლასები). 1951 წელს ახალგაზრდობისა და სტუდენტთა მე-3 მსოფლიო ფესტივალზე (ბერლინში) ამირეჯიბი საპატიო სიგელით დააჯილდოვეს. ამირეჯიბი თბილისის კონსერვატორიის ასპირანტურის (ფორტეპიანოს კათედრა, ხელმძღვანელი ანა თულაშვილი) დამთავრების შემდეგ ეწევა პედაგოგიურ და საკონცერტო მოღვაწეობას. კონცერტებით გამოდიოდა რუსეთში, გერმანიაში, კანადაში, პოლონეთში, იუგოსლავიაში, აშშ-ში. განსაკუთრებული ადგილი მის რეპერტუარში უჭირავს შოპენის ნაწარმოებებს, რომელთა ინტერპრეტაციაში ნათლად ჩანს პიანისტის არტისტული ბუნების თავისებურება. მნიშვნელოვანია თენგიზ ამირეჯიბის დამსახურება თანამედროვე ქართული მუსიკის შესარულების თვალსაზრისითაც; ის მრავალი ქართული საფორტეპიანო ნაწარმოების პირველი ინტერპრეტატორია. 2015 წელს დაარსდა თენგიზ ამირეჯიბის სახელობის პიანისტთა ბორჯომის საერთაშორისო კონკურსი. კონკურსის დამაარსებელი და სამხატვრო ხელმძღვანელია გამოჩენილი ქართველი პიანისტი თამარ ლიჩელი. პირველი ორი კონკურსი ჩატარდა საქართველოს მასშტაბით, მაგრამ კონკურსის მიმართ ინტერესმა და მონაწილეთა უხვმა რაოდენობამ განაპირობა კონკურსისთვის საერთაშორისო სტატუსის მინიჭება. წლების განმავლობაში კონკურსის ჟიურის წევრები იყვნენ მსოფლიოში ცნობილი ისეთი მუსიკოსები, როგორებიც არიან ლიანა ისაკაძე, ალექსანდრე კორსანტია, სერგეი ბაბაიანი და სხვ. კონკურსი ტარდება 4 ასაკობრივ კატეგორიაში. მასში მონაწილეობის მიღება 6-დან 25 წლის ასაკის ჩათვლით მსოფლიოს ნებისმიერი ქვეყნის მოქალაქეს შეუძლია. 1961 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი 1982 — საქართველოს სახალხო არტისტი 1992 — საქართველოს სახელმწიფო პრემია 1997 — ღირსების ორდენი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 398. თენგიზ ამირეჯიბი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი თენგიზ ამირეჯიბის შესრულებული ნაწარმოებები იუთუბზე ↑ 1.0 1.1 1.2 კონკურსის შესახებდაარქივებული 2020-12-03 საიტზე Wayback Machine. ↑ საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1961. N 14. გვ. 412. ↑ საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1982. N 6. გვ. 20. ↑ თ. ამირეჯიბის ღირსების ორდენით დაჯილდოების შესახებ
შოთა ქელდიშვილი

შოთა ქელდიშვილი (დ. 1 ივლისი, 1980, თბილისი)— ქართველი სპორტსმენი. შოთა ქელდიშვილი დაიბადა თბილისში 1980 წლის 1 ივლისს. 1997 წელს დაამთავრა მე-40 საჯარო სკოლა. 1997-2003 წლებში წარჩინებით დაამთავრა საქართველოს ფიზიკური აღზრდისა და სპორტის აკადემია (მწვრთნელთა ფაკულტეტი). 2001-2013 წლებში დაამყარა 27 მსოფლიო რეკორდი: 3; 5; 6; 7; 7,5; 8; 9 და 10 კილოგრამიანი ჰანტელებით, ასევე ესპანდერებით და აზიდვის დისციპლინაში. ასპარეზობები გამართა საქართველოში, თურქეთსა და უკრაინაში (თბილისი, სტამბოლი, კიევი და ლუცკი.) 2008 წელს დააარსა სპორტული კლუბი „რეკორდი“ (Sport Club Record) და არის დღემდე თავმჯდომარე. გამოავლინა მრავალი ნიჭიერი ახალგაზდა. 2012 წელს მიწვეული იყო სხვადასხვა გინესის მსოფლიო რეკორდების შოუებზე როგორც პიარ მენეჯერი, „კაცი მაგნიტის“ - ეიტიბარ ელჩიევის (იტალია, გერმანია, ჩინეთი) საიდანაც დაბრუნდნენ გინესის მედლებით. 1990-1998 წლებში ვარჯიშობდა თავისუფალ ჭიდაობაში. არის სხვადასხვა ტურნირის ჩემპიონი და პრიზიორი. 1999-2001 წლებში სავალდებულო სამსახური გაიარა საქართველოს სახელმწიფო დაცვის სპეციალურ სამსახურში. 2001-2004 წლებში მუშაობდა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს გენერალ გია გულუას სახელობის პოლიციის სპეციალური დანიშნულების სამმართველოს საბრძოლო განყოფილებაში. 2004 წელს მუშაობდა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მთაწმინდა-კრწანისის შს სამმართველოში. 2005-2006 წლებში მუშაობდა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს განსაკუთრებულ დავალებათა I სამმართველოში. 2009-2010 წლებში მუშაობდა მე-40 საჯაროს სკოლის ფიზიკური აღზრდის პედაგოგად. 2010-2011 წლებში კი 172-ე საჯაროს სკოლის სპორტის მასწავლებლად. 2012 წლიდან დღემდე მუშაობს კომპანია „ჰუალინგში“, რომელიც არის მისი მხარდამჭერი სპორტულ კარიერაში.
სამსხვერპლოს თანავარსკვლავედი

სამსხვერპლოს თანავარსკვლავედი (ლათ. Ara) — ცის სამხრეთ ნახევარსფეროს თანავარსკვლავედი. ყველაზე ბრწყინვალე ვარსკვლავების ვიზუალური ვარსკვლავიერი სიდიდეებია 2,8 და 3,0დაკვირვებისათვის ყველაზე ხელსაყრელი პირობებია ივნის-ივლისში. საქართველოდან უხილავია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 34. Star Tales -Ara
ზემო ამირნი

ზემო ამირნი, ამირნი — სოფელი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში. ფასანაურის სადაბო თემი. მდებარეობს მთიულეთის არაგვის ხეობაში. ზღვის დონიდან 1450 მ სიმაღლეზე. ქალაქ დუშეთიდან დაშორებულია 52 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 66 ადამიანი. ზემო ამირნის კვირიას ეკლესია ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 506. ↑ 1.0 1.1 1.2 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 6 სექტემბერი 2016. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 16. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05.
ზემო მლეთა

ზემო მლეთა — სოფელი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში. ქვეშეთის თემის შემადგენლობაში. მდებარეობს ალევის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე მთიულეთის არაგვის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1680 მ სიმაღლეზე. ქალაქ დუშეთიდან დაშორებულია 70 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 99 ადამიანი. ზემო მლეთის ღვთისმშობლის ეკლესია ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 509. ↑ 1.0 1.1 1.2 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 6 სექტემბერი 2016. ↑ ს. მაკალათია, „მთიულეთი“, ტფ., 1930, გვ. 11 ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05.