laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ტირანა დერბიეს

ტირანა დერბიეს — ტერმინი, რომელიც აღნიშნავს ადგილობრივ დერბის ტირანაში, რომელიც ითამაშა სამიდან ორ პროფესიონალურ საფეხბურთო კლუბს KF Tirana, დინამოს ან პარტიზანს შორის. ის კონკრეტულად ეხება ინდივიდუალურ მატჩებს კლუბებს შორის, მაგრამ ასევე შეიძლება გამოყენებულ იქნას კლუბებს, მოთამაშეებსა და/ან გულშემატკივრებს შორის ზოგადი მიმდინარე მეტოქეობის აღსაწერად. ტირანა ერთადერთი ქალაქია ალბანეთში, რომელიც მასპინძლობს სამ პროფესიულ საფეხბურთო კლუბს და ერთადერთი, რომელსაც ჰყავს ერთზე მეტი პროფესიონალური კლუბი. დიდი დერბი ეწოდება ნებისმიერ მატჩს, რომელიც იმართება KF Tirana და Partizani Tirana საფეხბურთო კლუბებს შორის, ორი უდიდესი მეტოქე ალბანეთის დედაქალაქ ტირანაში . 2 გუნდის შორს მატჩებს ააქვთ გრძელი ისტორია და თითქმის ყოველთვის იყო რელევანტური. თუმცა, 2008 წლიდან, ფარცანის დაქვეითების შემდეგ, დერბი ცოტა ხნით გაქრა, სანამ ისინი არ დაბრუნდნენ 2013–2014 წლების სეზონში. მას შემდეგ დერბიმ კიდევ ერთხელ მიიღო მნიშვნელობა. KF Partizani-ს ააქვს ისტორიული უპირატესობა 20 მოგების და 50 გოლის ლიგაში . KF Tirana-სა და Dinamo Tirana-ს შორის დაპირისპირება არის ერთ-ერთი ყველაზე ხანგრძლივი მიმდინარე დერბი ალბანეთში. ეს ორი ყველაზე წარმატებული კლუბია ქალაქიდან. KF Tirana დომინირებს ან ისტორიულად, ან ბოლო 25 სეზონის განმავლობაში დინამოს წინააღმდეგ. თუმცა, თასების შეჯიბრში მათ თანაბარი კავშირი აქვთ. დერბი ტირანას პარტიზანსა და ტირანას დინამოს შორის არაერთხელ გაიმართა და თანაბრად ძლიერ ემოციებს იწვევს. იმის გამო, რომ ბოლო დროს ორ გუნდს განსხვავებული ბედი ჰქონდა, ორივე პერიოდი უმაღლეს ლიგას მოშორებით, დერბის მნიშვნელობა გაიზარდა. ვინაიდან დინამო ისტორიულად დაკავშირებული იყო შინაგან საქმეთა სამინისტროსთან და როგორც პარტიზანი იყო დაკავშირებული ეროვნულ-განმათავისუფლებელ მოძრაობასთან, ამ მატჩს ხშირად დამამცირებლად მოიხსენიებენ, როგორც "კომუნისტურ დერბის". ↑ Derbys between 1997-present. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 15 მარტი 2012. ციტირების თარიღი: 17 March 2018. ↑ Derbys between 1990-present. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 15 მარტი 2012. ციტირების თარიღი: 17 March 2018. FootballDerbies.com
ხავიერ სერკასი

ხავიერ სერკასი (ინგლ. Javier Cercas) — ესპანელი მწერალი, ესპანური ლიტერატურის პროფესორი ჟირონას უნივერსიტეტში, ესპანეთში. დაიბადა იბერნანდოში. ის El País ჟურნალის კატალონიური გამოცემისა და ყოველკვირეული დანართის მუდმივი თანამშომელია. ხავიერ სერკასი ორი წლის განმავლობაში მუშაობდა ილინოისის უნივერსიტეტში, ილინოისში, ამერიკის შეერთებული შტატები. ის არის ცნობილ ესპანელ რომანისტთა ჯგუფის წევრი, რომლებმაც გამოაქვეყნეს მხატვრული ლიტერატურული ნაწარმოებები "ისტორიული მეხსიერება", რომელთა მთავარი თემა არის ესპანეთის სამოქალაქო ომი და ფრანკოისტური სახელმწიფო. რომანისტთა ჯგუფის წევრებში შედიოდნენ ხულიო ლამაზარესი, ანდრეს ტრაპიელო და ხესუს ფერერო. ნაწარმოებმა "სალამინის ჯარისკაცები" (ინგლისურად თარგმნა ენ მაკლინმა) მოიგო დამოუკიდებელი უცხოური მხატვრული ლიტერატურის პრიზი 2004 წელს. მაკლინის თარგმანები მისი რომანებისთვის "სინათლის სიჩქარე" და "გაძევებული" ასევე მოხვდა საერთაშორისო დუბლინის ლიტერატურული ჯილდოს მოკლე სიაში, შესაბამისად, 2008 და 2016 წლებში. 2014–15 აკადემიური წლების განმავლობაში ის იყო ვაიდენფელდის მოწვეული პროფესორი სენტ-ანას კოლეჯში ოქსფორდში, ინგლისი. 2016 წელს მას მიენიჭა ევროპული წიგნის პრემია The Imposter-ისთვის. • 2001 Soldados de Salamina (სალამინის ჯარისკაცები) ↑ Clubcultura. Biografía es. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 20 მარტი 2015. ციტირების თარიღი: 17 August 2014 ↑ ABC. (26 September 2012) Javier Cercas: "No soy independentista y no me gustan las aventuras" es. ციტირების თარიღი: 17 August 2014 ↑ Javier Cercas in conversation en. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2022-10-13. ციტირების თარიღი: 2022-10-13 ↑ Gina Herrmann, Mass Graves on Spanish TV, essay in Unearthing Franco's Legacy, p.172, 2010 ↑ Arts Council England : Press release detail (2007-09-27). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-06-15. ციტირების თარიღი: 2017-08-17 ↑ Weidenfeld Visiting Professorship in Comparative European Literature.
ხალები

ხალები — ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფლების დიდი ხალებისა და პატარა ხალების ძველი, ამჟამადაც გავრცელებული სახელწოდება. საქართველოს თანამედროვე ტერიტორიული მოწყობით ხალები ხაშურის მუნიციპალიტეტის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული ერთეულია (სოფლები: დიდი ხალები, ალექსანდრესწყარო, პატარა ხალები, სარტყელა, ღართა, ღვრიაწყალი). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 417.
ხორში

ხორში — სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფლების დიდი ხორშის და შუა ხორშის ძველი, ამჟამადაც გავრცელებული სახელწოდება. საქართველოს თანამედროვე ტერიტორიული მოწყობით ხორში სენაკის მუნიციპალიტეტის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული ერთეულის სახელია (სოფლები: დიდი ხორში, პატარა ზანა, საადანაიო, საგუგუნავო, შუა ხორში, ციზეთი). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 501.
სვანები

სვანები — ქართველთა სუბეთნიკური ჯგუფი. ძირითადად ცხოვრობენ სვანეთში, მესტიისა და ლენტეხის რაიონებში, აგრეთვე აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გულრიფშის რაიონის ჩრდილოეთ ნაწილში (კოდორის ხეობა, დალის ხეობა, ისტორიული მისიმიანეთი, იგივე აფხაზეთის სვანეთი). სვანი ეკომიგრანტები დღეს საქართველოს ბევრ რეგიონშია ჩასახლებული: იმერეთი, ქვემო ქართლი, კახეთი. სვანურ ტომებს წარსულში უზარმაზარი ტერიტორია ეკავათ კავკასიონის როგორც სამხრეთ კალთებზე, ასევე ჩრდილოეთში (მდინარე ყუბანის ზემო წელში). წარსულში სვანებს ახასიათებდათ კულტურისა და ყოფის ლოკალური თავისებურებები, როგორებიც იყო კოშკური არქიტექტურის ორიგინალური ფორმები, ალპური მეურნეობის განვითარება, სამხედრო დემოკრატიის გადმონაშთები და სხვა. სვანების დიდი ნაწილი ორენოვანია: ისინი საუბრობენ ქართულ ენაზე, ხოლო ყოველდღიურ ყოფაში იყენებენ სვანურს, რომელიც ქართველურ ენებს მიეკუთვნება. ამჟამად საქართველოში მცხოვრები დაახლოებით 3.600.000 ქართველიდან დაახლოებით 80.000 ქართველი, სვანური ეთნოგრაფიული ჯგუფის წარმომადგენელია. დონ კრისტოფორო დე კასტელი წერს სვანებს შორის ყველაზე გავრცელებული Y-ქრომოსომული ჰაპლოჯგუფია G2a (90%), მეორე ადგილზეა Y-ქრომოსომული ჰაპლოჯგუფი R1a (5%), მესამეზე Y-ქრომოსომული ჰაპლოჯგუფია J2a1 (დაახლოებით 3%). მიტოქონდრიულ ჰაპლოჯგუფებს შორის გავრცელებულია ჰაპლოჯგუფები H (17,9%), K (15,8%), W6 (13%), T (9,24%), U1 (7,61%), X2 (6, 52%), U2 (5,98%). მამა და შვილი, სვანეთი სვანური სამოსი ↑ დონ კრისტოფორო დე კასტელი. ცნობები და ალბომი საქართველოს შესახებ. თბილისი, 1977წ ↑ Yardumian A. et al. Genetic diversity in Svaneti and its implications for the human settlement of the Highland Caucasus ↑ Генетический портрет сванов на фоне народов Южного Кавказа
კუდაროს ქედი

კუდაროს ქედი, გორმაღალის ქედი — ქედი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში. მდებარეობს კავკასიონის სამხრეთ შტოქედზე, მდინარეების ქვედრულისა (ჯეჯორის მარჯვენა შენაკადი) და ჯეჯორის წყალგამყოფი. ჩრდილოეთით იწყება მთა გორმაღალასთან (3187 მ) და მთავრდება სამხრეთ-დასავლეთით მთა ველიანთით (2223 მ). აგებულია ქვედაცარცული კირქვებითა და ზედაეოცენური თიხებით, ქვიშაქვებითა და ბრექჩიებით. კალთების ქვედა ნაწილში მთა-ტყის ლანდშაფტია, ზედაში — მთა-მდელოსი (ალპური და სუბალპური მდელოები). დევდარიანი გ., ქსე, ტ. 6, გვ. 55, თბ., 1983
რამბუიე

რამბუიე (ფრანგ. Rambouillet) — ქალაქი საფრანგეთში, ილ-დე-ფრანსის რეგიონის იველინის დეპარტამენტში. იგი მდებარეობს პარიზის გარეუბანში, მისი ცენტრიდან სამხრეთ-დასავლეთით 44.3 კმ-ში. 2021 წელს კომუნაში 26816 კაცი ცხოვრობდა. რამბუიე განლაგებულია რამბუიეს უზარმაზარი ტყის პირას; იგი ცნობილია თავისი ისტორიული ციხესიმაგრე შატო დე რამბუიეთი, რომელიც მასპინძლობდა რამდენიმე საერთაშორისო სამიტს. პარიზთან და ვერსალთან სიახლოვის გამო რამბუიე დიდი ხნის მანძილზე წარმოადგენდა მთავრობის დროებითი რეზიდენციას. 1975 წლის 15-17 ნოემბერს აქ გამართული იყო „დიდი ექვსიანის“ (G6) პირველი არაოფიციალური სამიტი. ოფიციალური ვებრგვერდი (in French) ↑ Ministry of the Interior French National Directory of Representatives <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3456281"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1518496"></a> ↑ Populations légales 2021 — The National Institute of Statistics and Economic Studies, 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q156616"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q124036546"></a> ↑ Base officielle des codes postaux — La Poste, 2018. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q66049091"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q373724"></a> ↑ Annuaire de service-public.fr <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3480047"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q97451652"></a>
უნგრეთის პარლამენტის შენობა

უნგრეთის პარლამენტის შენობა (უნგრ. Országház) — უნგრეთის ეროვნული ასამბლეის რეზიდენცია. მდებარეობს კოშუტის მოედანზე მდინარე დუნაის მარცხენა ნაპირზე, ბუდაპეშტი. შენობა დააპროექტა უნგრელმა არქიტექტორმა იმრე შტეინდლმა ნეო-გოთურ სტილში და გაიხსნა 1902 წელს. ეს იყო ყველაზე დიდი შენობა უნგრეთში მისი დასრულების შემდეგ. უნგრეთის პარლამენტის შენობის არქიტექტურულ სტილზე გავლენა მოახდინა გოთური სტილის ვენის რატუშამ, რენესანსის ისეთი ელემენტები, როგორიცაა გუმბათი, განიცდის ვენაში მდებარე ღვთისმშობლის ეკლესიის გავლენას. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: უნგრეთის პარლამენტის შენობა Parliament site House of the Nation: Information system of the Hungarian National Assembly Assembly hall for 199 and formerly 386 Members of Parliament ↑ Craig Turp (2010). DK Eyewitness Top 10 Travel Guide: Budapest. Dorling Kindersley Ltd, გვ. 8–9. ISBN 9781405353076.  ↑ Parliament. Budapest Info (4 March 2015). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 13 სექტემბერი 2015. ციტირების თარიღი: 8 April 2016 ↑ The perfect Parliament article of the Daily Mail. Link:[1]
ედემის აღმოსავლეთით

ედემის აღმოსავლეთით — ამერიკელი მწერლისა და ნობელის პრემიის ლაურეატი ჯონ სტეინბეკის რომანი, რომელიც გამოქვეყნდა 1952 წლის სექტემბერში. ბევრი მიიჩნევს ნაწარმოებს, როგორც სტეინბეკის ყველაზე ამბიციურ რომანს. სტეინბეკმა თქვა ედემის აღმოსავლეთის შესახებ: „მასში ყველაფერია, რაც ამ წლების განმავლობაში შემეძლო შემესწავლა ჩემი ხელობისა თუ პროფესიის შესახებ“ და მოგვიანებით თქვა: „ვფიქრობ, ყველაფერი, რაც დავწერე, გარკვეული გაგებით, პრაქტიკაა, ამისთვის." სტეინბეკმა რომანი თავდაპირველად მიმართა თავის ვაჟებს, ტომსა და ჯონს. სტეინბეკს სურდა მათთვის დეტალურად აღეწერა სალინას ველი: ხედები, ხმები, სუნი და ფერები. ედემის აღმოსავლეთი აცოცხლებს ორი ოჯახის, ტრასკებისა და ჰამილტონების ცხოვრების რთულ დეტალებს და მათ ერთმანეთთან დაკავშირებულ ისტორიებს. ამბობენ, რომ რომანში ჰამილტონების ოჯახი დაფუძნებულია სტეინბეკის დედის ბაბუის, სამუელ ჰამილტონის რეალურ ოჯახზე. ახალგაზრდა ჯონ სტეინბეკი ასევე ჩნდება მოკლედ რომანში, როგორც უმნიშვნელო პერსონაჟი. სიუჟეტი ძირითადად ვითარდება სალინას ველზე, კალიფორნია, მეოცე საუკუნის დასაწყისსა და პირველი მსოფლიო ომის დასასრულს შორის. პირველი თოთხმეტი თავი, რომელიც ვითარდება კონექტიკუტსა და მასაჩუსეტში, ჯერ კიდევ ამერიკის სამოქალაქო ომამდეა და ემსახურება ადამ ტრასკის, მისი ძმის, ჩარლზის, მათი მამის, საირუსის და კეტი ეიმსის ისტორიას. ედემის აღმოსავლეთის დასაწყისში, სანამ გააცნობს თავის პერსონაჟებს, სტეინბეკი გულდასმით ადგენს გარემოს ცენტრალურ კალიფორნიაში მდებარე სალინას ველის აღწერით. ↑ Ditsky, John (1977). Essays on East of Eden. Muncie, Indiana: Steinbeck Society of America, Ball State University, გვ. 3.  ↑ Nolte, Carl. (February 24, 2002) In Steinbeck Country. San Francisco Chronicle. ციტირების თარიღი: June 18, 2018 ↑ Steinbeck, John (1952). East of Eden. London: Penguin Books, გვ. 1,496. ISBN 978-0140186390.
შტეფი ხოტივარი-იუნგერი

შტეფი ხოტივარი-იუნგერი (დ. 24 მარტი, 1952, ლაიფციგი) — გერმანელი ქართველოლოგი, ლიტერატურათმცოდნე, მთარგმნელი. შტეფი ხოტივარი-იუნგერი დაიბადა 1952 წელს ქალაქ ლაიფციგში. დაამთავრა ბერლინის ჰუმბოლდტის სახელობის უნივერსიტეტი რუსულ-ტაჯიკური ენებისა და ლიტერატურის განხრით. XX საუკუნის 70-იან წლებში დაინტერესდა ქართული ენითა და ლიტერატურით. ქართული ენა შეისწავლა იენის უნივერსიტეტში გერმანელი ქარ­თველოლოგის გერტრუდ პეჩის ხელმძღვანელობით; 1973 წელს სა­ქარ­თვე­ლოში ჩა­მო­ვი­და და თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში სტაჟირება გაიარა; 1979 ბერლინის უნივერსიტეტში დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე: "კონსტანტინე გამსახურდია და მისი შემოქმედების ადრინდელი რომანები (1912–1935)", ხოლო 1994 თსუ-ში – სადოქტორო დი­სერტაცია თემაზე: "ქართული ისტორიული რომანის განვითარების გზები". შტეფი ხოტივარი-იუნგერი 1990 წლიდან ჰუმბოლდტის უნივერსიტეტის მეცნეირ-თანამშრომელია, 1994 წლიდან ასწავლის ქართულ ენას ბერლინის თავისუფალ უნივერსიტეტში. იგი 1992-1995 წლებში რედაქტორობდა პერიოდულ გამოცემას „საქართველოდან და საქართველოზე“. გერმანელი ქართველოლოგის ნაშრომთა შორის არის პუბლიკაციები მეოცე საუკუნის ქართველ მწერლებზე, ქართული ლიტერატურის განვითარებაზე, გერმანიაში ქართული ლიტერატურის გავრცელებაზე, რუსულ და ქართულ ისტორიულ რომანებზე, გერმანიაში მყოფ ქართველებზე და ა.შ. იგი გერმანულ პრესაში სისტემატურად აქვეყნებს ქართული ლიტერატურის და ქართველი მწერლების შესახებ სტატიებს, რეცენზიებს, ქართველ მწერალთა ნაწარმოებების თარგმანებს (ი. ჭავჭავაძე, ვაჟა-ფშაველა, ა. წერეთელი, გ. ტაბიძე, ა. კალანდაძე, ნ. დუმბაძე, ი. აბაშიძე და სხვ.); მისი სტატიები იბეჭდებოდა ქართულ ჟურნალებშიც ("კრიტიკა", "ცისკარი"). მისი პირველი სამეცნიერო გამოკვლე­ვა "კონსტანტინე გამსახურდია გერმანიაში (1912-13წწ.)" გამოქვეყნდა საქართველოში 1978 წელს; პირველი მონოგრაფია "ქართული ისტორიული რომანის განვითარება (მ. ჯავახიშვილი, კ. გამსახურდია, გ. აბაშიძე, ო. ჭილაძე, ჭ. ამირეჯიბი)" – ბერლინში 1993 წელს. აღნიშნული ნაშრომისთვის 1994 წლის 25 მარტს გერმანელ ქართველოლოგს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტმა მიანიჭა ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორის სამეცნიერო ხარისხი. მან ელგუჯა ხინთიბიძის დახმარებით მოიპოვა და მასთან ერთად 2005 წელს საქართველოში გამოსცა XX ს. 50-იან წლებში მარიამ პრიტვიცის მიერ გერმანულ ენაზე შესრულებული "ვეფხისტყაოსნის" თარგმანი. იგივე თარგმანი 2011 წელს გამოიცა ბერლინში; 2010 წელს გამოსცა წიგნი "ქართული სახელმძღვანელო სპეციალურად უცხოელებისათვის", რომლის პრეზენტაციაც თბილისში გაიმართა. იგი ერთ-ერთი მთარგმნელთაგანია 2016 წელს გერმანიაში გამოცემული ქართული პოეზიის ანთოლოგიისა. განსაკუთრებული ადგილი მის მეცნიერულ მემკვიდრეობაში უჭირავს 2003 წელს გამოცემულ ფუნდამენტურ გამოკვლევას "Die Literaturen der Völker Kaukasiens" (კავკასიის ხალხთა ლიტერატურა). 2005-2012 წლებში იყო გერმანულენოვანი ქართველოლოგიური ჟურნალ "გეორგიკის" რედაქტორი (მარიკა ლორთქიფანიძესთან ერთად). შტეფი ხოტივარი-იუნგერი გერმანიაში ქართული კულტურის ელჩია. მისი მეუღლე არის გერმანისტი და მთარგმნელი არჩილ ხოტივარი. ჭყონია ს., გერმანელი მეცნიერი - ქართული მწერლობის მკვლევარი // საქართველოს რესპუბლიკა. თბილისი, 1994. 7 მაისი. N76. - 3 გვ. შტეფი ხოტივარი-იუნგერი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი იუნგერ-ხოტივარი შტეფი | საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია შტეფი ხოტივარი-იუნგერი | უცხოეთში მოღვაწე ქართველოლოგები
რუზველტ მარცვალაშვილი

რუზველტ მარცვალაშვილი (დ. 15 თებერვალი, 1956, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი პოეტი და საჭადრაკო კომპოზიტორი. 1973 წელს დაამთავრა დუშეთის საშუალო სკოლა-ინტერნატი. 1883-1888 წლებში სწავლობდა საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში. ცხოვრობს სოფელ ჩარგალში, მუშაობს ვაჟა-ფშაველას სახლ-მუზეუმში ექსკურსიამძღოლად. გამოცემული აქვს ლექსების კრებულები: „არწივი ყივის, არ წივის“ და „საარწივოს მარგალიტები“ (2021 წ.). რუზველტ მარცვალაშვილმა პირველი საჭადრაკო ამოცანა გამოაქვეყნა გაზეთ ლელოში 1973 წელს, ხოლო პირველი ეტიუდი - 1984 წელს. მას შედგენილი აქვს ათეულობით ორსვლიანი, სამსვლიანი, მრავალსვლიანი ამოცანები, აგრეთვე ეტიუდები, ნადიშამათები, თვითშამათები. მისმა ერთ-ერთმა მრავალსვლიანმა ამოცანამ მეორე პრიზი დაიმსახურა ნიდერლანდებში ტიმ კრაბეს 60 წლის იუბილის აღსანიშნავად გამართულ კონკურსზე. რუზველტ მარცვალაშვილი, 2003 ამოხსნა: 1.მe6  cxd3 2.ეe5+  მფc4 3.ეe4+  მფb5 4.მd4+  მფc4 5.მxc2+  მფb5 6.მd4+  მფc4 7.მe2+  მფb5 8.ეe5+  მფc4 9.b3+  axb3+ 10.ეe4+  მფb5 11.მc3+  bxc3 12.a4# „საწყის პოზიციაში ძნელი წარმოსადგენია, რომ საშამათო სვლას a2 პაიკი გააკეთებდა. ასეთ ამოცანებს ძალიან აფასებდა ლოიდი“. მარცვალაშვილი რუზველტ, საარწივოს მარგალიტები, თბ., 2021. გიორგაძე თენგიზ, ქართული ჭადრაკის მატიანე, ნაწ. I, თბ., 1995. — გვ. 52. ↑ კობა დავითაია, ჩარგალის საჭადრაკო მუზა, „საქართველოს რესპუბლიკა“ (საჭადრაკო დამატება „ლაზიერი“), N113, 2003, გვ.7
კლავიხოს ბრძოლა

კლავიხოს ბრძოლა — მითური ბრძოლა, რომელიც საუკუნეების განმავლობაში ნამდვილად მიაჩნდათ. შესულია ესპანურ ფოლკლორში, რომელიც ესპანეთიდან მუსლიმების განდევნას ეხება. ისტორიები ბრძოლის შესახებ პირველად გაჩნდა თითქოს მისი მოხდომის თარიღიდან რამდენიმე საუკუნის შემდეგ; ამ ამბების მიხედვით, კლავიხოსთან ბრძოლა გაიმართა ქრისტიანებსა და მუსლიმებს შორის, სადაც რამირო I ასტურიელი მეთაურობდა ქრისტიანებს, ხოლო მუსლიმებს კორდოვის ამირა. ესპანეთის ისტორიის ლექსიკონში (1968) აღნიშნულია: „სერიოზული ისტორიკოსისთვის კლავიხოს ბრძოლის არსებობა განხილვის საგანიც კი არ არის“. ↑ Collins, Roger (1983). Early Medieval Spain: Unity in Diversity, 400–1000. New York: St. Martin's Press. pp. 236–237. ISBN 0-312-22464-8.
ქუჩუქალთინბულაქი (კოლის რაიონი)

ქუჩუქალთინბულაქი (თურქ. Küçükaltınbulak) — სოფელი კოლის რაიონში, არტაანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 65 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ კოლიდან 21 კილომეტრში. 2022 წლის მონაცემებით სოფელში 669 ადამიანი ცხოვრობს. სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა პატარა ხარაბა. ↑ Küçükaltınbulak Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-06-03. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Ardahan Göle Arpaşen Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020. ↑ Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, ISBN 9786052100271.
ალბელდის ბრძოლა

ალბელდის ბრძოლა — გაიმართა 851 წელს, კორდოვის საამიროსა და ფრანკთა სახელმწიფოს შორის. კორდოველებს ხელმძღვანელობდა მუსა იბნ მუსა ალ-კასავი, რომელიც უპირისპირდებოდა ფრანკებისა და გასკონის არმიებს. მუსლიმებმა, რომლებიც, სავარაუდოდ, ბრძოლის ინიციატორები იყვნენ, გაიმარჯვეს. ბრძოლა დაკავშირებულია ასტურიის ორდონიო I-ის კამპანიასთან ბასკების აჯანყების ჩასახშობად და შესაძლოა უკავშირდებოდეს აგრეთვე ზოგიერთი ფრანკი და გასკონელი ლიდერის დატყვევებას. წარსულში მას აერთიანებდნენ მონტე-ლატურსის ბრძოლასთან, რომელიც მოხდა 859 ან 860 წელს. Pérez de Urbel, Justo. 1954. "Lo viejo y lo nuevo sobre el origen del Reino de Pamplona". Al-Andalus, 19:1–42, especially 20–6.
მოლაჰასანი (კოლის რაიონი)

მოლაჰასანი (თურქ. Mollahasan) — სოფელი კოლის რაიონში, არტაანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 66 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ კოლიდან 23 კილომეტრში. 2022 წლის მონაცემებით სოფელში 315 ადამიანი ცხოვრობს. სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდება არ შემორჩენია. ↑ MollahasanKöyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Ardahan Göle Arpaşen Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020. ↑ Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, ISBN 9786052100271.
ოქჩუ (კოლის რაიონი)

ოქჩუ (თურქ. Okçu) — სოფელი კოლის რაიონში, არტაანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 44 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ კოლიდან 1 კილომეტრში. 2022 წლის მონაცემებით სოფელში 465 ადამიანი ცხოვრობს. სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა შეკილი. ↑ Okçu Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Ardahan Göle Arpaşen Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020. ↑ Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, ISBN 9786052100271.
სამანდიოქენი (კოლის რაიონი)

სამანდიოქენი (თურქ. Samandöken) — სოფელი კოლის რაიონში, არტაანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 59 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ კოლიდან 14 კილომეტრში. 2022 წლის მონაცემებით სოფელში 789 ადამიანი ცხოვრობს. სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა სინოთი. ↑ Samandöken Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Ardahan Göle Arpaşen Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020. ↑ Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, ISBN 9786052100271.
სენემოღლუ (კოლის რაიონი)

სენემოღლუ (თურქ. Kuytuca) — სოფელი კოლის რაიონში, არტაანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 49 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ კოლიდან 6 კილომეტრში. 2022 წლის მონაცემებით სოფელში 986 ადამიანი ცხოვრობს. სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა არ შემორჩენილა. ↑ Senemoğlu Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Ardahan Göle Arpaşen Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020. ↑ Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, ISBN 9786052100271.
სერინჩაიირი (კოლის რაიონი)

სერინჩაიირი (თურქ. Serinçayır) — სოფელი კოლის რაიონში, არტაანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 62 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ კოლიდან 17 კილომეტრში. 2022 წლის მონაცემებით სოფელში 95 ადამიანი ცხოვრობს. სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა კოლპენეკი. ↑ Serinçayır Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Ardahan Göle Arpaşen Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020. ↑ Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, ISBN 9786052100271.
გვადალასეტეს ბრძოლა

გვადალასეტეს ბრძოლა — გაიმართა 852 წელს, ასტურიისა და ნავარის სამეფოს კოლაიციური ჯარები დაუპირისპირდა კორდოვის საამიროს, რომელსაც მუჰამედ I მეთაურობდა. შედეგად, მუჯამედ I-ის ორგანიზებულმა ჯარმა შეძლო ქრისტიანების დამარცხება. კასტილიის ისტორია
სურუგუდენი (კოლის რაიონი)

სურუგუდენი (თურქ. Kuytuca) — სოფელი კოლის რაიონში, არტაანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 34 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ კოლიდან 14 კილომეტრში. 2022 წლის მონაცემებით სოფელში 277 ადამიანი ცხოვრობს. სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა ხევი. ↑ Sürügüden Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Ardahan Göle Arpaşen Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020. ↑ Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, ISBN 9786052100271.
თაჰთაქირანი (კოლის რაიონი)

თაჰთაქირანი (თურქ. Tahtakıran) — სოფელი კოლის რაიონში, არტაანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 34 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ კოლიდან 14 კილომეტრში. 2022 წლის მონაცემებით სოფელში 291 ადამიანი ცხოვრობს. სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა ტაჰტაკრანი. ↑ Tahtakıran Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Ardahan Göle Arpaşen Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020. ↑ Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, ISBN 9786052100271.
თელიოღლუ (კოლის რაიონი)

თელიოღლუ (თურქ. Tellioğlu) — სოფელი კოლის რაიონში, არტაანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 41 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ კოლიდან 24 კილომეტრში. 2022 წლის მონაცემებით სოფელში 193 ადამიანი ცხოვრობს. სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდება არ შემორჩენილა. ↑ Tellioğlu Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Ardahan Göle Arpaşen Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020. ↑ Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, ISBN 9786052100271.
თოფთაში (კოლის რაიონი)

თოფთაში (თურქ. Toptaş) — სოფელი კოლის რაიონში, არტაანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 62 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ კოლიდან 18 კილომეტრში. 2022 წლის მონაცემებით სოფელში 362 ადამიანი ცხოვრობს. სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდება არ შემორჩენილა. ↑ Toptaş Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ https://www.nufusune.com/36409-ardahan-gole-toptas-koy-nufusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020. ↑ Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, ISBN 9786052100271.