laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ფილადელფიის მუსიკის აკადემია

მუსიკის აკადემია ფილადელფიაში (პენსილვანია) — უძველესი ოპერის თეატრი აშშ-ში, რომელიც ამჟამადაც მისი თავდაპირველი მიზნებისთვის გამოიყენება. „ბროდ სტრიტის დიდი მხცოვანი ლედი“ (Grand Old Lady of Broad Street), აკადემია პენსილვანიის ბალეტისა და ფილადელფიის საოპერო კომპანიის ბინაა. მრავალი წლის განმავლობაში ის ასევე ფილადელფიის ორკესტრის ბინა იყო და მასში კვლავ ტარდება საორკესტრო კონცერტები. შენობის მშენებლობა 1855 წელს დაიწყო და 1857 წლის 26 იანვარს აკადემია დიდი ბალით გაიხსნა. ამ შენობაში შესრულებული პირველი ოპერა იყო დასავლეთ ნახევარსფეროში ვერდის "ილ ტროვატორეს" პრემიერა, იმავე წლის 25 თებერვალს. აკადემია მას შემდეგ მუდმივად ფუნქციონირებს, მასპინძლობდა რა მრავალ მსოფლიოში განთქმულ შემსრულებელს, დირიჟორსა და კომპოზიტორს. აქ სტანდარტული საოპერო და კლასიკური რეპერტუარის მრავალი ამერიკული პრემიერა მოწყობილა. შენობა გამოიყენება ასევე არა-სამუსიკო ღირსშესანიშნაობებისთვისაც—გროვერ კლივლანდსა და რიჩარდ ნიქსონს მონაწილეობა მიუღიად აქ გამართულ ოფიციალურ წვეულებებზე, ხოლო ალბერტ აინშტაინს კი ლექცია გაუმართავს. დარბაზის დიზაინი ევროპის დიდი ოპერის სახლების მანერითაა შესრულებული, მოხატული ჭერითა და სამ იარუსიანი ბალკონით, რომელთაც არწივები და სხვა დეკორაციები ამშვენებს. დარბაზის სივრცეს დომინირებს ორნამენტებიანი პროსცენიუმი და უზარმაზარი ბროლის ჭაღი. მიუხედავად იმისა, რომ სახელი შესაძლოა კონსერვატორიაზე მიუთითებდეს, აკადემიას რაიმე სახის სასწავლო პროგრამა ან ფაკულტეტი არ ჰქონია. თუმცა აქ ხშირად ჩატარებული ხმისა და ინსტრუმენტალური კონკურსები, მათ შორის პავაროტის კონკურსი. მუსიკის აკადემიის საიტი დაარქივებული 2005-07-28 საიტზე Wayback Machine.
ვლადიმირის ოლქი

ვლადიმირის ოლქი (რუს. Влади́мирская о́бласть) — რუსეთის ფედერაციის სუბიექტი, შედის ცენტრალურ ფედერალურ ოლქში. ესაზღვრება მოსკოვის, იაროსლავლის, რიაზანისა და ნიჟნი-ნოვგოროდის ოლქებს. ფართობი — 29 000 კმ² მოსახლეობა — 1439,8 ათას. ადამიანი (2009 წლის იანვარი) ოლქის ცენტრი — ქალაქი ვლადიმირი, მოსკოვამდე მანძილი 190 კმ. ჩამოყალიბდა 1944 წლის 14 აგვისტოს. ვლადიმირის ოლქი რუსეთის ევროპულ ნაწილში, ვოლგა-ოკას შუამდინარეთის სამხრეთით მდებარეობს. ოლქის სიგრძეა 170 კმ ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ და 280 კმ დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ. ოლქის ჰავა ზომიერად კონტინენტურია, 0 °C ქვემოთ ტემერატურის დღე-ღამური ხანგრძლივობა 137 დღეა, საშუალო წლიური ტემპერატურა 5 °C-ია (სტანდარტული გადაცდომა 12 °C), იანვრის საშუალო ტემპერატურაა −13 °C, ივლისისა +19 °C, თოვლის საფარის საშუალო სისქე 40 მმ-ია (დაახლოებით 144 დღე დევს). ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობაა 420—740 მმ, ვეგეტაციური პერიოდის ხანგრძლივობა 160-180 დღეა. ნაპოვნია ადამიანის სადგომები - „სინგირი“ - ზემო პალეოლითის დროიდან (დაახ. 25 ათასი წლის წინ ჩვენს ერამდე). მურომის არქეოლოგიური გათხრებით ამ მიწების ფინო-უგორული წარმომავლობა მტკიცდება. შუა საუკუნეებიდან ამ ტერიტორიებს უკვე რუსები იკავებენ. მოსახლეობა 1449,5 ათ. ადამიანი (იანვარი 2008) (1472,6 — 2006; 1487,2 — 2005) მოსახლეობის სიმჭიდროვე: 49,8 ად./კმ² (იანვარი 2008) ქალაქის მოსახლეობის კუთრი წონა: 77,8 % (იანვარი 2008) (77,5 % — (2006) 78,5 % — (2005)) ვლადიმირის ოლქის ოფიციალური სერვერი დაარქივებული 2009-02-11 საიტზე Wayback Machine. Официальный сервер города Владимира и Владимирской области დაარქივებული 2007-03-11 საიტზე Wayback Machine. Памятники архитектуры Владимирской области Владимирская область в справочнике-каталоге «Вся Россия» დაარქივებული 2008-05-16 საიტზე Wayback Machine. Законодательное Собрание Владимирской области დაარქივებული 2012-01-28 საიტზე Wayback Machine. Узкоколейные железные дороги Владимирской области[მკვდარი ბმული] на «Сайте о железной дороге» Сергея Болашенко
სამეფო ფლოტი

სამეფო სამხედრო-საზღვაო ფლოტი (ინგლ. Royal Navy) — დიდი ბრიტანეთისა და ჩრდილოეთ ირლანდიის გაერთიანებული სამეფოს სამხედრო-საზღვაო ძალების ძირითადი ნაწილი. მსოფლიოს სამხედრო-საზღვაო ფლოტებს შორის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი და ტრადიციებით მდიდარი. XVIII ს. დასაწყისიდან 1956 წლამდე მსოფლიოში ყველაზე დიდი და ძლიერი იყო, რამაც მეტწილად განაპირობა ბრიტანეთის იმპერიის სიძლიერე და უზრუნველყო მისი განვითარება. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: სამეფო ფლოტი სამეფო ფლოტის ოფიციალური საიტი სამეფო ფლოტის ისტორია სამეფო ფლოტის მუზეუმის გვერდი დაარქივებული 2019-03-16 საიტზე Wayback Machine. Navy News – სამეფო ფლოტის გაზეთი YouTube - სამეფო ფლოტი
პარკი (მრავალმნიშვნელოვანი)

პარკი შეიძლება აღნიშნავდეს: პარკი — მიწის ნაკვეთი პარკი — მცენარის ნაყოფი პარკი — გარსი
პოეტი-ლაურეატი

პოეტი-ლაურეატი — სამეფო კარის პოეტის წოდება დიდ ბრიტანეთში, რომელსაც მონარქი ამტკიცებს და რომლის დანიშნულება ტრადიციულად სამეფო ოჯახის ცხოვრებასა და სახელმწიფოს მოვლენებისადმი ლექსებით ან პოემებით გამოხმაურებაა. ეს ტიტული ლაურეატს მთელი ცხოვრებით ენიჭება. XIX საუკუნიდან ეს ტიტული უფრო საპატიოდ მიიჩნევა და მისი მფლობელი უფრო საკუთარ ლიტერატურულ კარიერას აგრძელებს. ამ წოდების წინამორბედი იყო კარის პოეტი, თუმცა მიუხედავად იმისა, რომ კარის პოეტები ინგლისის ისტორიაში მუდამ არსებობდნენ, ოფიციალური სტატუსი მათ მხოლოდ 1790 წელს მიენიჭათ. Poet Laureate of Canada დაარქივებული 2008-10-07 საიტზე Wayback Machine. Map of Canadian Poets Laureate Poets Laureate of South Africa დაარქივებული 2005-02-15 საიტზე Wayback Machine. List of U.S. Poets Laureate Poets Laureate for the Commonwealth (state) of VIRGINIA, United States of America via The Poetry Society of Virginia დაარქივებული 2011-07-26 საიტზე Wayback Machine. Poets Laureate for the Commonwealth (state) of VIRGINIA, United States of America via The Library of Congress, Washington DC Poet Laureate of Winona, Minnesota (2009 - )
ვოპი

ვოპი (რუს. Вопь) — მდინარე სმოლენსკის ოლქში, მდინარე დნეპრის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე — 158 კმ, აუზის ფართობი — 3300 კმ². სათავე აქვს სმოლენსკის მაღლობის ჭაობებში. წყლის ხარჯი შესართავთან 22 მ³/წმ. მდინარის ნაპირზე მდებარეობს ქ. იარცევო. პოჟარნა (რუს. Пожарна) ჩერნეია (რუს. Чернея) ლეხვინკა (რუს. Лехвинка) სვეტა (რუს. Света) უსოხა (რუს. Уссоха (Уссота)) კოკოში (რუს. Кокошь) უსაჩევკა (რუს. Усачёвка) გოროდნა (რუს. Городна) ვოტრია (რუს. Вотря) კამენკა (რუს. Каменка) ვედოსა (რუს. Ведоса) ხალიმკა (რუს. Халымка) ცარევიჩი (რუს. Царевич) პალნა (რუს. Пальна) დუბროვინკა (რუს. Дубровинка) ოსოტნია (რუს. Осотня) სტრელკა (რუს. Стрелка) კუროჩკა (რუს. Курочка) დუბნა (რუს. Дубна) კასიცკაია (რუს. Касицкая) ლოინია (რუს. Лойня) ტუნკა (რუს. Тунька) ტრუბოტნია (რუს. Труботня) ↑ Вопь // Большая советская энциклопедия. — 3-е изд., т. 5 — М., 1971. ↑ Вопь // Большая советская энциклопедия. — 3-е изд., т. 5 — М., 1971. ↑ Вопь // Большая советская энциклопедия. — 3-е изд., т. 5 — М., 1971.
ტარაკანები

ტარაკანები (ლათ. Blattodea) — მწერების რიგი; ახასიათებს არასრული გარდაქცევა. მათი ბრტყელი ან ოვალური სხეულის სიგრძე 4 მმ—9,5 სმ აღწევს. აქვთ სამკუთხა თავი, რომელიც დაფარულია ფარისებრი წინა ზურგით, მღრღნელი ტიპის პირის ორგანოები, მრავალნაწევრიანი, ჯაგრისები ულვაშები, მკვრივი ზედა და სიფრიფანა ქვედა ფრთები. სარბენი ფეხები, 5-ნაწევრიანი თათები, 8—10-ნაწევრიანი ბრტყელი მუცელი ბოლოზე გრძელი ცერკებით, მთლიანად ჩამალული კვერცხსადები. ბინადრობს ტყეში, გამხმარი ხეების, ჩამოცვენილი ფოთლების ქვეშ, მღრღნელების სოროებში, ადამიანის საცხოვრებელ ბინებში (სინანთროპული ორგანიზმები). კვერცხებს დებენ სპეციალურ კაფსულებში — ოოთეკებში. ზოგიერთი ტროპიკული სახეობა ცოცხლადმშობია. მატლების განვითარება რამდენიმე თვიდან (Blattella germanica) 4 წლამდე (Blatta orientalis) გრძელდება. იკვებებიან ცხოველური და მცენარეული ნარჩენებით. ტარაკანები აბინძურებენ საკვებ პროდუქტებს, აზიანებენ ტყავის ნაწარს, წიგნის ყდებს, ოთახისა და სათბურის მცენარეებს. ზოგი ტარაკანები ინფექციური დაავადების (მაგ. დიზენტერიის), პარაზიტული ჭიების კვერცხების გადამტანია. ნამარხი ტარაკანები ცნობილია ქვანახშირის პერიოდიდან (დაახლოებით 3000 სახეობა). ტარაკანები ბევრია ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში. საქართველოში გვხვდება ტარაკანების 8 სახეობა (ამერიკული ტარაკანები, შავი ტარაკანები, ქარცი ტარაკანები და სხვა). სეფერთელაძე მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 659.
ყალმუხეთი

რესპუბლიკა ყალმუხეთი (ყალმ. Хальмг Таңһч) — რუსეთის ფედერაციის სუბიექტი, რომელიც შედის სამხრეთის ფედერალურ ოკრუგში. დედაქალაქი — ქ. ელისტა. სამხრეთით ესაზღვრება სტავროპოლის მხარეს, სამხრეთ-აღმოსავლეთით — დაღესტანს, ჩრდილოეთით — ვოლგოგრადის ოლქს, ჩრდილო-აღმოსავლეთით — ასტრახანის ოლქს, ხოლო დასავლეთით — როსტოვის ოლქს შეიქმნა 1920 წლის 4 ნოემბერს. ყალმუხეთი მდებარეობს რუსეთის ევროპული ნაწილის უკიდურეს სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, სტეპურ ზონაში. სამხრეთიდან რესპუბლიკა შემოსაზღვრულია ყუმა-მანიჩის ღრმულით და მდინარეებით — მანიჩით და ყუმით. ყალმუხეთს სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში ესაზღვრება კასპიის ზღვა. რესპუბლიკის ტერიტორიაზე ვრცელდება კასპიისპირა დაბლობი. ჰავა კონტინენტურია, ცხელი მშრალი ზაფხულითა და ცივი, მცირეთოვლიანი ზამთრით. გაედინება მდინარე ვოლგა. შექმნილია რამდენიმე წყალსაცავი. დღევანდელი ყალმუხების წინაპრები (ოირატები) რესპუბლიკის ტერიტორიაზე XVII-XVIII საუკუნეებში დასახლდნენ. 1825 წლისთვის მათი მიწები საბოლოოდ შევიდა რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში. 1920 წელს შეიქმნა ყალმუხეთის ავტონომიური ოლქი, რომელიც მოგვიანებით ავტონომიურ საბჭოთა სოციალისტურ რესპუბლიკად გადაკეთდა. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში ყალმუხები მასობრივად გაასახლეს ციმბირსა და ცენტრალურ აზიაში. 1956 წელს მოხდა ყალმუხების რეაბილიტაცია და მათი დაბრუნება რესპუბლიკის ტერიტორიაზე. 1994 წელს მიღებული იქნა კონსტიტუცია, რომლის მიხედვითაც ყალმუხეთი გამოცხადდა რუსეთის ფედერაციის განუყოფელ ნაწილად და ჯუნღარის საყაენოს სამართალ მემკვიდრედ. 2006 წლის მონაცემებით, რესპუბლიკის მოსახლეობა შეადგენდა 288,7 ათას კაცს, სიმჭიდროვე - 3,9 კაცს კვ.კმ-ზე. მოსახლეობის 57,4 %-ს ყალმუხები შეადგენენ, ასევე სახლობენ რუსები (30,2 %), დარგუელები (2,7 %), ყაზახები (1,7 %), მუსლიმი მესხები (1,3 %), ჩეჩნები (1,2 %) და ა. შ. მოსახლეობის მნიშვნელოვანი ნაწილი ტიბეტური ბუდიზმის მიმდევერია. ცხოვრობენ მართლმადიდებლები, მუსლიმები და ა. შ. უმსხვილესი დასახლებული პუნქტია ელისტა, მნიშვნელოვანი ქალაქებია ლაგანი, ტროიცკოე. ყალმუხეთის რესპუბლიკას გააჩნია განვითარებული სოფლის მეურნეობა, კვების და ნავთობ-გაზის მრეწველობა. რესპუბლიკა მშრალი კლიმატის გამო იგი ინტენსიურ ირიგაციას საჭიროებს. მორწყვისთვის საჭირო წყალი თერგისა და ყუმის აუზებიდან მოედინება. ყალმუხეთის რესპუბლიკის მთავრობის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2007-03-21 საიტზე Wayback Machine. ყალმუხეთის საინფორმაციო პორტალი ↑ Steppe Code (Constitution), Article 17 ↑ Steppe Code (Constitution), Article 4 ↑ Official website of the Government of the Republic of Kalmykia. Kirsan Nikolayevich Ilyumzhinov (ინგლისური)
ანდრია კურბსკი

ანდრია მიხეილის ძე კურბსკი (რუს. Андрей Михайлович Курбский) (დ. 1528 — გ. 1583) — რუსი პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე, პუბლიცისტი, იაროსლავის მთავართა გვარს განეკუთვნებოდა. 40-50-იან წლებში ივანე IV-ის უახლოეს პირთაგანი იყო, მაღალი სამხედრო და ადმინისტრაციული თანამდებობები ეჭირა, რჩეულ რადაში შედიოდა, მონაწილეობდა ყაზანის 1545-1552 წლების ლაშქრობებში. 1561 წელს დანიშნეს რუსეთის არმიის მთავარსარდლად ლივონიის ომში და რამდენიმე გამარჯვება მოიპოვა. ალექსი ადაშევის მთავრობის დაცემის შემდეგ, 1564 წელს გაიქცა ლიტვაში; პოლონეთის მეფემ კურბსკის მამულები უბოძა და სამეფო რადაში შეიყვანა. იმავე წელს რუსეთის წინააღმდეგ მოქმედი არმიის ერთ-ერთი სარდალი გახდა. 1564-1579 წლებში მიმოწერა ჰქონდა ივანე IV-თან. 1573 წელს დაწერა „მოსკოვის დიდი მთავრის ისტორია“, რომელიც მნიშვნელოვანი ისტორიული წყაროა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 79. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ანდრია კურბსკი
სუფსა (ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი)

სუფსა — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სუფსა, ახალსოფელი, გრიგოლეთი, ტაბანათი, ჩქუნი, ხიდმაღალა). მდებარეობს მდინარე სუფსის ნაპირებზე, ზღვის დონიდან 7 მ. სოფელში დგას ყოველთა წმინდათა სახელობის ეკლესია, არის საბავშვო ბაღი, სამუსიკო სკოლა, საჯარო სკოლა. დასახლება გაჩნდა 1883 წელს ბათუმის რკინიგზის გაყვანის შემდეგ, რკინიგზის სადგურის ირგვლივ. 1890-იან წლებში სუფსაში იყო ხე-ტყის საწყობი. სუფსაში ცხოვრობდა ტელემაკ გურიელი. ამჟამად მისი სასახლის ერთი სვეტი სუფსის საჯარო სკოლის შენობაშია მოქცეული. 1895 წელს ტელემაკ გურიელს სუფსაში სტუმრობდნენ მარჯორი და ოლივერ უორდროპები. 1896 წელს სოფელში გაიხსნა ბიბლიოთეკა-სამკითხველო. 1911 წელს სოფელში გაიხსნა საკრედიტო ამხანაგობა, რომელშიც 3000 ადამიანი იყო გაწევრებული.საბჭოთა პერიოდში სოფელში მოქმედებდა ტორფის ქარხანა. სუფსაში არის რკინიგზის სადგური სამტრედია-მახინჯაურის ხაზზე, გადის საერთაშორისო მნიშვნელობის გზა საქართველოს საავტომობილო მაგისტრალი ს12. სოფელში არის საჯარო და სამუსიკო სკოლები, ნავთობის მომპოვებელი ჭაბურღილი. მდ. სუფსის მარცხენა ნაპირზე განლაგებულია სუფსის ნავთობტერმინალი, რომელიც ექსპლუატაციაში 1999 წლის აპრილში შევიდა და წარმოადგენს ბაქო-სუფსის მილსადენის დაბოლოებას. ტერმინალის სასაწყობე ავზების მთლიანი მოცულობა 160 000 კუბური მეტრია. ოთხივე ავზი თანაბარი ზომისაა. სასაწყობე ავზების ავსების შემდეგ ნავთობის ტრანსპორტირება მილსადენების მეშვეობით ხდება სანაპიროდან მოცილებულ ტანკერებზე. ვალერიან კანდელაკი — დრამატურგი ტარიელ ჭანტურია — პოეტი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 615. ↑ მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 26 ივლისი 2016. ↑ საგანმანათლებლო დაწესებულებების კატალოგი[მკვდარი ბმული] ↑ შარაძე, გ., ბედნიერებისა და სათნოების საუნჯე, თბილისი: საბჭოთა საქართველო, 1984. — გვ. 446-447. ↑ ქ შ წ კ გ საზოგადოების პროსოპოგრაფიული ბაზა ↑ Кавказскій календарь на 1914 годъ, Тифлись, 1913, стр. 197. ↑ Кавказскій календарь на 1910 годъ, Тифлись, 1909, стр. 370. ↑ Кавказскій календарь на 1912 годъ, Тифлись, 1911, стр. 205.
ვიტრუვიუსის ადამიანი

ვიტრუვიუსის ადამიანი — ლეონარდო და ვინჩის მიერ 1490 წელს შესრულებული წარწერებიანი ნახატი. მასზე გამოსახულია შიშველი მამაკაცის ფიგურა ორ ერთმანეთზე დადებულ პოზიციაში — წრეში ჩასმული გაშლილი ხელებითა და ფეხებით და კვადრატში ჩასმული შერწყმული ფეხებითა და გაშლილი ხელებით. თვითონ სურათს და მის აღწერილობას ხშირად კანონიკურ პროპორციებსაც უწოდებენ. იგი ინახება ვენეციის აკადემიის გალერეის კოლექციაში ვენეციაში. თავისი სახელი ნახატმა მიიღო მარკუს ვიტრუვიუსის საპატივსაცემლოდ, მისი ათტომიანი ნაშრომისთვის, რომელშიც მან ადიდა „საღვთო პროპორცია“. Gallerie dell’Academia website დაარქივებული 2007-03-04 საიტზე Wayback Machine. Willamette University site on Vitruvian man დაარქივებული 2004-06-22 საიტზე Wayback Machine. Stanford University site on Vitruvian man Mathematics of the Vitruvian man დაარქივებული 2009-02-18 საიტზე Wayback Machine. Витрувианский человек (проект «Под знаком Leonardo da Vinci»)
შუა რუსეთის მაღლობი

შუა რუსეთის მაღლობი — მაღლობი რუსეთის ევროპული ნაწილის ცენტრში, აღმოსავლეთ ევროპის ვაკის ფარგლებში. გადაჭიმულია მდინარე ოკიდან დონეცის ჭიუხამდე, დაახლოებით 1000 კილომეტრზე. სიგანე 500 კილომეტრი. მაქსიმალური სიმაღლე 293 მეტრი, სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილს ეწოდება კალაჩის მაღლობი. მაღლობს ქვეშ უდევს კამბრიულისწინა კრისტალური ფუნდამენტი. ჩრდილოეთი ნაწილი აგებულია დევონური და კარბონული კირქვებით, რომლებიც ზემოდან დაფარულია იურული და ქვედა ცარცული ქვიშიან-თიხიანი ნალექებით. სამხრეთი ნაწილი აგებულია ზედა ცარცული ნალექებით - ცარცით, მერგელებით, რომლებიც დაფარულია პალეოგენური თიხებით, ქვიშებითა და ქვიშაქვებით. ზედაპირზე ყველგან გვხვდება ლიოსები და ლიოსისებრი თიხნარები. მაღლობი მდიდარია რკინის მადნით (კურსკის მაგნიტური ანომალია), მურა ნახშირითა და სხვა წიაღისეულით. რელიეფი ეროზიულია, დახრამული. შუა რუსეთის მაღლობი კასპიის, შავი და აზოვის ზღვების წყალგამყოფია. მოქცეულია ტყის, ტყესტეპისა და სტეპის ზონაში. განვითარებულია შავმიწა ნიადაგები. უმთავრესად დახრამულია. არის ნაკრძალები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 51.
რომან მსტისლავის ძე

რომან მსტისლავის ძე (დაბ. დაახ. 1150 წ. - გ. 1205 წ.) – ნოვგოროდისა (1168-1169 წწ.) და ვლადიმირ-ვოლინის (1170-1205 წწ.) მთავარი, 1199 წლიდან ერთდროულად გალიჩის მთავარიც. კიევის დიდი მთავრის მსტისლავ იზიასლავის ძისა და პოლონეთის მეფის ბოლესლავ პირმრუდის ქალიშვილის აგნეშკას ვაჟი. მთავრის ხელისუფლების გასაძლიერებლად ებრძოდა ბოიარებსა და ეკლესიას. პოლონეთში გავლენის განსამტკიცებლად ადგილობრივ მთავართა ბრძოლაში ჩაერია, მაგრამ 1205 წელს მოკლეს. Галицко-Волынская летопись. Под ред. Н. Ф. Котляра — СПб: «Алетейя», 2005. — 424 с. Котляр Н. Ф. Даниил, князь Галицкий — СПб: «Алетейя»; Киев: «Птах», 2008. — 320 с. Славянская энциклопедия. Киевская Русь — Московия: в 2 т. / авт.-сост. В. В. Богуславский. М.: Олма-Пресс, 2001. Войтович Л. Княжеские династии Восточной Европы (конец IX — начало XVI века): состав, общественная и политическая роль. — Львов, 2000 Татищев В. Н. История Российская.., Т.3. — М., 1964. — 360 с. Майоров А. В. Из истории внешней политики Галицко-Волынской Руси времен Романа Мстиславовича //Древняя Русь. Вопросы медиевистики. 2008. № 4 (34). С. 78-96. Горовенко А. В. Меч Романа Галицкого. Князь Роман Мстиславич в истории, эпосе и легендах.— СПб: «Дмитрий Буланин», 2011. — 480 с.,
ციხესულორი

ციხესულორი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ვანის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი. მდებარეობს იმერეთის დაბლობზე, მდინარე რიონის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 70 მეტრი, ვანიდან 3 კილომეტრი. სოფელში არის საჯარო სკოლა. ციხესულორი იყოფა ორ უბნად — ზედა და ქვედა ციხესულორად. 1981 წელს ზედა ციხესულორი შეუერთდა ქალაქ ვანს, 2000 წელს კი მიენიჭა სოფლის სტატუსი და ციხესულორის თემში გაერთიანდა, ასევე სოფლის სტატუსის მქონე ქვედა ციხესულორთან (თემის ცენტრი) ერთად. მოგვიანებით ზედა და ქვედა ციხესულორი კვლავ ერთ სოფლად გაერთიანდა. სოფელში შემორჩენილია ციხის ნანგრევები, ე. წ. ნაციხვარი, სადაც ადრინდელი, შუა და გვიანდელი ფეოდალური ხანის სამშენებლო ფენები გამოირჩევა. ციხის მიდამოებში 1973-1975 წლებში გათხრებს აწარმოებდა ვა­ნის არ­ქე­ო­ლო­გი­უ­რი ექ­ს­პე­დი­ცი­ის ერთ-ერ­თი რაზმი მარინე მიწიშვილის ხელ­მ­ძღ­ვა­ნე­ლო­ბით. კლდო­ვან მა­სივ­ზე აღ­მო­ა­ჩენილ იქნა ელი­ნის­ტუ­რი პე­რი­ო­დის კედ­ლის ნაშ­თი, კოლხური სას­მი­სები, ყურმილიანი დოქები, სა­რი­ტუ­ა­ლო ქოთ­ნები და ქვის ბირ­თ­ვის ფორმის საბ­რ­ძო­ლო ჭურ­ვები, რო­მე­ლიც, ყვე­ლა ნიშ­ნით, სამხრეთიდან იყო გას­რო­ლი­ლი ქა­ლა­ქის­კენ. 2012 წელს სოფლის ტერიტორიაზე არქეოლოგიური გათხრები აწარმოა ილიას უნივერსიტეტის სტუ­დენ­ტურ­მა ექ­ს­პე­დი­ცი­ამ, პროფესორ გურამ ყიფიანის ხელმძღვანელობით, რის შედეგად სოფელში აღმოაჩინეს ანტიკური ქა­ლა­ქის სუ­რი­ო­ნის ნამარხი ფე­ნე­ბი, ანტიკური კრა­მი­ტე­ბი, არ­ქე­ო­ლო­გი­უ­რი დე­ტა­ლე­ბი, კე­რა­მი­კის ნი­მუ­შე­ბი, ბრინ­ჯა­ოს სა­მა­ჯუ­რე­ბი და კოლხური კულტურის სხვა ნაშთები. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1135 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 498. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 510. „საქართველოს არქეოლოგია“ / რედ: აფაქიძე ა., თბილისი: თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 1959. — გვ. 232. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება №389. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-10-01. ციტირების თარიღი: 2015-02-06. ↑ ვანის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს დადგენილება №17. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-10-01. ციტირების თარიღი: 2014-06-10. ↑ ციხესულორის არქეოლოგიური აღმოჩენები — 24 საათი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-09. ციტირების თარიღი: 2014-06-10. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II. ორი სოფლის, ზედა ციხესულორისა და ქვედა ციხესულორის მოსახლეობის ჯამი.
რომანეთი

რომანეთი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ვანის მუნიციპალიტეტში (საპრასიის თემი), მდებარეობს მდინარე ძულუხურის (სულორის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირებზე. ზღვის დონიდან 320 მეტრი. ვანიდან 18 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 276 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 426. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
სალხინო (ვანის მუნიციპალიტეტი)

სალხინო (ყოფ. საქორხიდე) — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ვანის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფელი: ზენობანი). მდებარეობს მდინარე სულორის (რიონის მარცხენა შენაკადი) ნაპირებზე. ზღვის დონიდან 100 მეტრი. ვანიდან 3 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 1820 (ზენობნის ჩათვლით) ადამიანი და მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მეორე დასახლებული პუნქტი იყო ქალაქ ვანის შემდეგ. გავრცელებული გვარებია: ძაგნიძე, ბაღდავაძე, დვალიშვილი, ქიმუცაძე, ლორთქიფანიძე, ეფრემიძე, ტრაპაიძე, როხვაძე და ჩახუნაშვილი. სოფელს ესაზღვრება ქალაქი ვანი, დიხაშხო, ზენობანი, ზედა ვანი, ტყელვანი და გადიდი. სოფელში არის თერმული წყლების რამდენიმე წერტილი. სოფელში დაიბადა ცნობილი მეცნიერი პედაგოგიკის დარგში, აკადემიკოსი დავით ლორთქიფანიძე. უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი ↑ მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ pop-stat.mashke.org — საქართველოს დასახლებული პუნქტების მოსახლეობა. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-19. ციტირების თარიღი: 2014-06-07. ↑ საქართველოს სტატისტიკის სახელმწიფო დეპარტამენტი — სოფლების მოსახლეობა 2002 წელი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2016-11-20.
საპრასია

საპრასია — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ვანის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფელი:რომანეთი). მდებარეობს მდინარე კვინისწყლის (რიონის სისტემა) ხეობაში. ზღვის დონიდან 420 მეტრი. ვანიდან 20 კილომეტრი. სოფელში მოდის თერმული წყალი. სოფელში დაიბადა მწერალი გრიგოლ ხურციძე. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 405 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 95. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
უხუთი

უხუთი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ვანის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფელი: იმერუხუთი). მდებარეობს იმერეთის სამხრეთ მთისწინეთზე, მდინარე კვინისწყლის (რიონის სისტემა) მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 450 მეტრი. ვანიდან 23 კილომეტრი. სოფელში არის საჯარო სკოლა. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 375 ადამიანი. სოფელში დაიბადნენ მწერლები ჯემალ ქარჩხაძე და რეზი თვარაძე. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 202. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ფერეთა (ვანის მუნიციპალიტეტი)

ფერეთა (ყოფ. სალომინაო) — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ვანის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფელი: ბაბოთი). მდებარეობს იმერეთის სამხრეთ მთისწინეთზე, მდინარე ფერეთის (რიონის სისტემა) ნაპირებზე. ზღვის დონიდან 210 მეტრი. ვანიდან 19 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 663 ადამიანი. ანდრო კობალაძე — ქართველი მსახიობი ტაგუ მებურიშვილი — ქართველი პოეტი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 262. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ყუმური (ვანის მუნიციპალიტეტი)

ყუმური (ყოფ. საპაიჭაო) — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ვანის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: დუცხუნი, მაისაური). მდებარეობს იმერეთის სამხრეთ მთისწინეთზე, მდინარე ყუმურის (რიონის სისტემა) ნაპირებზე. ზღვის დონიდან 210 მეტრი. ვანიდან 14 კილომეტრი. XIX საუკუნეში სოფელი შედიოდა საჯავახოს გამოჩინებულის საბლაღოჩინო ოლქში. სოფელში იდგა წმინდა გიორგის, ღვთისმშობლისა და ჯვარცმის ეკლესიები. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 445 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 663. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ ე. გვენეტაძე, გ. გაგუა „საჯავახოს მხარე“ „პარალელი“ N5, გვ. 222 — თბილისი, 2013 წ. ISSN 0235-8417 ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II