laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ვარვარა რიჟოვა

ვარვარა ნიკოლოზის ასული რიჟოვა (რუს. Варва́ра Никола́евна Рыжо́ва; დ 27 იანვარი, 1871, მოსკოვი — გ. 18 მაისი, 1963, მოსკოვი) — რუსი და საბჭოთა მსახიობი, მხატვრული კითხვის ოსტატი. სსრკ სახალხო არტისტი (1937). I ხარისხის სტალინური პრემიის ლაურეატი (1943). ლენინის ორი ორდენის კავალერი (1946, 1949). ვარვარა რიჟოვა დაიბადა მოსკოვში, ბოროზდინ-მუზილების მსახიობთა ოჯახში. 1893 წელს, მოსკოვის თეატრალურ სკოლაში დრამის კურსების (ახლანდელი შჩეპკინის სახელობის უმაღლესი თეატრალური სასწავლებელი; ალექსანდრე ლენსკის კლასი) დამთავრების შემდეგ, ვარვარა მცირე თეატრის დასში მიიღეს. აქ თამაშობდა 1956 წლამდე (1896 წლამდე - „მუზილ-1-ის“ ფსევდონიმით). ასევე გამოდიოდა თეატრის ახალგაზრდულ ფილიალში (ახალი თეატრი). მან დაიწყო კარიერა, როგორც კომიკოსმა და ვოდევილების მსახიობმა. შემდეგ გადავიდა სახასიათო როლებზე და კომიკურ მოხუც ქალთა როლებზე. იყო რუსული სასცენო მეტყველების ოსტატი. სახელმწიფო ტელერადიო ფონდის კოლექცია შეიცავს მსახიობის ხმის ჩანაწერებს. 1940-იან და 1950-იან წლებში მან ჩაწერა რადიოში რუსული ხალხური ზღაპრები, ი. კრილოვის იგავ-არაკები, ა. პუშკინის, ნ. ნეკრასოვის, ა. ტვარდოვსკის, გ. უსპენსკის ლიტერატურული ნაწარმოებები, რაც სახტელერადიოს კოლექციის „ოქროს ფონდს“ წარმოადგენს. ვარვარა რიჟოვა გარდაიცვალა 1963 წლის 18 მაისს მოსკოვში. დაკრძალულია ნოვოდევიჩის სასაფლაოზე (ნაკვეთი № 8). დედა - ვარვარა მუზილ-ბოროზდინა (1853-1927), მცირე თეატრის მსახიობი. მამა - ნიკოლაი მუზილი (1839-1906), მცირე თეატრის მსახიობი. საიმპერატორო თეატრების დამსახურებული არტისტი (1903) და - ნადეჟდა მუზილ-ბოროზდინა (1880-1952), თეატრისა და კინოს მსახიობი. რსფსრ დამსახურებული არტისტი (1937) და - ელენა მუზილი - „მუზილი-2“ (1871-1961), მცირე თეატრის მსახიობი ძმა - ნიკოლაი მუზილი - „მუზილ-2“ მეუღლე: ივან ანდრეის ძე რიჟოვი (1866-1932), მცირე თეატრის მსახიობი. რესპუბლიკის დამსახურებული არტისტი (1925) ვაჟი - ნიკოლაი ივანეს ძე რიჟოვი (1900-1986), მცირე თეატრის მსახიობი. სსრკ სახალხო არტისტი (1971) შვილიშვილი - ტატიანა ნიკოლოზის ასული რიჟოვა (1941-2012), მცირე თეატრის მსახიობი რსფსრ სახალხო არტისტი (1933) სსრკ სახალხო არტისტი (1937) პირველი ხარისხის სტალინური პრემია, (1943) - თეატრალური და დრამატული ხელოვნების სფეროში განსაკუთრებული მიღწევებისთვის. ლენინის ორი ორდენი (1946, 1949) შრომის წითელი დროშის ორი ორდენი (1937, 1961) მედალი „მოსკოვის თავდაცვისთვის“ მედალი „გერმანიის წინააღმდეგ გამარჯვებისთვის 1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში“. მედალი „1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში მამაცური შრომისათვის“ მედალი „მოსკოვის 800 წლისთავის ხსოვნისადმი“ მედალი „კავკასიის თავდაცვისთვის“ ↑ За многолетние выдающиеся достижения в области театрального искусства. ციტირების თარიღი: 2014-03-16 ↑ Большая Советская Энциклопедия. Гл. ред. Б. А. Введенский, 2-е изд. Т. 37. Рона — Самойлович. 1955. 668 стр., илл. и карты; 59 л. илл. и карт.
კულმუხო

კულმუხო (ლათ. Inula helenium) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე რთულყვავილოვანთა ოჯახისა. მისი ღეროს სიმაღლე 1—2 მ აღწევს. აქვს მორიგეობით განლაგებული ფოთლები, კალათა ყვავილედში თავმოყრილი ყვითელი ყვავილები. გავრცელებულია ევრაზიაში. თითქმის მთელ საქართველოში გვხვდება, სადაც იზრდება ნესტიან ადგილებში, მდინარის ნაპირებზე, ბუჩქნარებში დაბლობიდან მოკიდებული მთის შუა სარტყლამდე. მისი ფესურა და ფესვები ინულინს და ეთეროვან ზეთს შეიცავს. კულმუხოს პრეპარატებს ამოსახველებელ საშუალებად ხმარობენ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 66.
ბენინი 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

ბენინმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეათედ იასპარეზა 2016 წელს, ბრაზილიის ქალაქ რიო-დე-ჟანეიროში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს. სპორტული ბმულები ↑ „Le Côte-d'Orien Yémi Apithy sera le porte-drapeau du Bénin à Rio !“ [Côte-d'Orien's Yémi Apithy will be Bénin's flag bearer in Rio] (ფრანგული). Le Bien Public. 1 August 2016. ციტირების თარიღი: 2 August 2016.
ბენინი 2020 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

ბენინმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეთერთმეტედ იასპარეზა 2021 წელს, იაპონიის დედაქალაქ ტოკიოში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს. სპორტული ბმულები
ტარტუს უნივერსიტეტის მთავარი კორპუსი

ტარტუს უნივერსიტეტის მთავარი კორპუსი (ესტ. Tartu Ülikooli peahoone) — კულტურული ძეგლი ესტონეთის ქალაქ ტარტუში. ესტონეთში კლასიკური არქიტექტურის ერთ-ერთი ყველაზე ნათელი მაგალითი. შენობა ააგეს 1804-1809 წლებში, არქიტექტორ იოჰან ვილჰელმ კრაუზეს პროექტით, ყოფილი მარიინსკის ეკლესიის ადგილზე. მშენებლობის ნებართვა მიიღეს 1799 წლის მაისში. ფასადის ცენტრში ექვსი დორიული სვეტია. შენობაში ასევე განთავსებულია უნივერსიტეტის ხელოვნების მუზეუმი. შენობა ააგეს 1804-1809 წლებში ახლად დაარსებული დორპატის უნივერსიტეტისთვის, არქიტექტორ იოჰან ვილჰელმ კრაუზეს დიზაინის მიხედვით, მარიინსკის ეკლესიის ნანგრევების ადგილზე და გაიხსნა 1809 წლის 3 ივლისს. მოგვიანებით შენობას მიემატა ფლიგელები (1856-1859) და უნივერსიტეტის ეკლესია. 1965 წლის 21 დეკემბრის ღამეს შენობაში ხანძარი გაჩნდა, რომელმაც გაანადგურა 900 კვადრატული მეტრი (ძირითადი შენობის საერთო ფართი 6255 კვადრატული მეტრია). შენობა აღადგინეს 1966 წლის 1 სექტემბრისთვის, მაგრამ სააქტო დარბაზის აღდგენა გაგრძელდა 1967 წლის 28 აპრილამდე. მთავარი შენობა ააგეს ყოფილი ეკლესიის ნანგრევებზე. მშენებლობის დროს იპოვეს ადამიანის ნეშთები და დაკრძალეს ეკლესიის სასაფლაოზე. ხელახალი დაკრძალვის ადგილზე კრაუზეს დიზაინის მიხედვით, ამ ადამიანების საპატივსაცემოთ დაიდგა ძეგლი. 2010 წელს მთავარი შენობისა და ძველი Chemicum-ის ტერიტორიაზე ჩატარებული არქეოლოგიური გათხრებისას, წმინდა მარიამის ეკლესიის უძველეს სასაფლაოზე ახალი ნეშთები აღმოაჩინეს. ჩრდილოეთ ფრთის ბოლოს მემორიალური დაფაა, ქიმიკოს ვილჰელმ ფრიდრიხ ოსტვალდის პატივსაცემად, რომელიც ერთადერთი ნობელის პრემიის ლაურეატი იყო, რომელიც ასწავლიდა ტარტუში. სამხრეთის ფრთის ბოლოს ამშვენებს დაფა სტეფანე ბატორის პატივსაცემად, რომელმაც ქალაქს უბოძა ახლანდელი დროშა და დააარსა უნივერსიტეტის წინამორბედი — იეზუიტური გიმნაზია. შენობის უკან სამეფო მოედანზე მდებარეობს მეფე გუსტავ II ადოლფის ომამდელი ძეგლის ასლი, რომელმაც დააარსა გუსტავიანის აკადემია 1632 წელს. ↑ 6913 Tartu Ülikooli peahoone, 1802.-1809. a. ციტირების თარიღი: 2019-05-03 ↑ Ando Leps. The fire at the university. This year marks 45 years of fire to the main building of the University of Tartu. ციტირების თარიღი: 2017-03-14 ↑ Юри Саар. (2010-08-16) Археологи нашли множество скелетов. ციტირების თარიღი: 2017-03-14
ლოდი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ლოდი შეიძლება აღნიშნავდეს: ლოდი — პროვინცია იტალიაში; ლოდი — ქალაქი იტალიაში, ლოდის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი; ლოდი — ქალაქი ისრაელში, ცენტრალურ რაიონში; ლოდი — ავღანელ გამგებელთა დინასტია დელის სასულთნოში 1451-1526 წლებში; ლოდი — დიდი ქვა.
ტარტუს ქვის ხიდი

ქვის ხიდი (ესტ. Kivisild) — მდინარე ემაიიგიზე ესტონეთის ქალაქ ტარტუში , შემორჩენილი ქვის ხიდი, პირველი ქვის ხიდი ლივონიაში, ადრეული კლასიკური პერიოდის მნიშვნელოვანი არქიტექტურული ნამუშევარი. ქვის ხიდი აშენდა 1775 წელს ტარტუს დიდი ხანძრის შემდეგ, გენერალ-გუბერნატორის იური ბრაუნის ინიციატივით. პროექტის ავტორები არიან იოჰან ზაკლოვსკი და ი. ც. ზიგფრუდენი. ხიდის მშენებლობისთვის ქვები პუგაჩოვის აჯანყების მონაწილეებმა მოჭრეს, რომლებიც მძიმე შრომისთვის ესტონეთში ჩაიყვანეს. მშენებლობა დაიწყო 1779 წელს და დასრულდა 1784 წელს. ხიდი მოძრაობისთვის გაიხსნა 1784 წლის 16 სექტემბერს. ხიდის ცენტრალურ ნაწილს ამშვენებდა ტრიუმფალური თაღები, რომლებიც ანტიკურ პერიოდს მოგვაგონებდა. ხიდი ტარტუს ცენტრალური მოედნის ისტორიული ანსამბლის კომპოზიციის ერთ-ერთი მთავარი ელემენტი იყო. ხიდი მოედნის გრძივ ღერძზე მდებარეობდა და მასში ერთგვარ საზეიმო შესასვლელის როლს ასრულებდა. 1941 წლის 9 ივლისს ხიდი ააფეთქეს რუსულმა ჯარებმა უკანდახევისას. დღეს მის ადგილას კიდევ ერთი ხიდი — კაარსილდი დგას. ამჟამად არსებობს გეგმა ქვის ხიდის აღდგენის შესახებ. ↑ 1.0 1.1 Kivisild. ციტირების თარიღი: 2020-12-03 ↑ Вахтре Л., История эстонской культуры: краткий обзор, Институт Я. Тыниссона, 1994. — გვ. 229. ↑ Пуллат Р. Н., Тарвел Э. В., История города Тарту, Таллин: Ээсти раамат, 1980. — გვ. 109. ↑ Раам В. В., Архитектурные памятники Эстонии, Л.: Искусство. Ленинградское отделение, 1974. — გვ. 279. ↑ Милютина Т. П., Люди моей жизни, Тарту: Крипта, 1997. — გვ. 415. ↑ Hüvasti, Kivisild! Igaveseks? (2015-11-16). ციტირების თარიღი: 2020-12-03 ↑ The Kivisild stone bridge will rise again.. ციტირების თარიღი: 2022-04-23
ანზორ დოლენჯაშვილი

ანზორ მიხეილის ძე დოლენჯაშვილი (დ. 5 ოქტომბერი, 1954, სოფ. კარდანახი, ახლანდ. გურჯაანის მუნიციპალიტეტი, — გ. 8 აპრილი, 2022) — ქართველი რეჟისორი. დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი. 1975–1976 წლებში იყო მ. თუმანიშვილის სახ. კინომსახიობთა თეატრის რეჟისორის თანაშემწე, 1977–1978 წლებში — ფოთის ვ. გუნიას სახ. სახელმწიფო თეატრის მსახიობი. 1981 წელს საინგილოში დააარსა ი. ჭავჭავაძის სახელობის ალიბეგლოს ქართული სახალხო თეატრი (კახის რაიონი, აზერბაიჯანი). ამავე წლიდან 2000 წლამდე იყო მისი სამხატვრო ხელმძღვანელი და დირექტორი. თეატრის საუკეთესო დადგმები: გ. ერისთავის „უჩინმაჩინის ქუდი", ლ. ასათიანის „ბასიანის ბრძოლა", დ. აწყურელის „ბერბიჭები" (ინგილოურ დიალექტსა და აზერბ. ენაზე), ლ. უსტინოვის „პატარა მეარღნე", ა. გეწაძის „შუაზე გაყოფილი ცრემლი", ა. ჩხაიძის „თავისუფალი თემა", ბ. ლავრენიოვის „ორმოცდამეერთე", ნ. დუმბაძის „საბრალდებო დასკვნა", დ-ის „ალაზანს აქეთ ანუ მარტივი სიუჟეტები საინგილოს ცხოვრებიდან" (ისტ.- დოკუმენტური ქრონიკები და მასალები), ლ. თაბუკაშვილის „მაგრამ უფლება არ მიუცია", რ. გაბრიაძის „უცხო ჩიტი", უ. გიბსონის „ორნი საქანელაზე" (თარგმნა პ. ჭილაძემ), ბ. ბრეხტის „შიში და სიღატაკე მესამე იმპერიისა" (თარგმნა ლ. ბრეგაძემ), ო. იოსელიანის „სანამ ურემი გადაბრუნდება" და სხვ.; საკონცერტო პროგრამა: „ქართული სიმღერის საღამო", ლიტ. თეატრი „ჩვენი ილია" (ი. ჭავჭავაძის ნაწარმოებების მიხედვით). ანზორ დოლენჯაშვილი არის საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1988). დაჯილდოებულია ი. ჯავახიშვილის სახელობის მედლით. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 471. ანზორ დოლენჯაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
გურამ დოლენჯაშვილი

გურამ ნიკოლოზის ძე დოლენჯაშვილი (დ. 9 მარტი, 1943, ქუთაისი) — ქართველი გრაფიკოსი, ფერმწერი. საქართველოს დამსახურებული მხატვარი (1985). რუსეთის სამხატვრო აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (2004). დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია (1968, ვ. გრიგოლიას კლასი). 1969 წლდან მონაწილეობს სამხატვრო გამოფენებში. 1990-იანი წლებში გადასახლდა მოსკოვში. დოლენჯაშვილის თემატურ ციკლებად გაერთიანებული ნამუშევართაგან აღსანიშნავია „იმერეთის პეიზაჟი“ (1983), „ჩემი სამშობლო“ (1985), ომისა და მშვიდობისადმი მიძღვნილი სერიები „გაფრთხილება“ (1982), „განგაშის ზარები“ (1987) და სხვ. მისი ნამუშევრები ინახება საქართველოს საზღვარგარეთის ქვეყნების სხვადასხვა მუზეუმებსა და კერძო პირთა კოლექციებში. მისი შვილია მწერალი თეონა დოლენჯაშვილი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 471.
ბეიდერე (ფინდიქლის რაიონი)

ბეიდერე (თურქ. Beydere) — სოფელი ფინდიქლის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 70 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ ფინდიქლიდან 8 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 371 ადამიანი ცხოვრობს. ↑ Beydere Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Rize Fındıklı Beydere Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020.
ჯენეთი (ფინდიქლის რაიონი)

ჯენეთი (თურქ. Cennet) — სოფელი ფინდიქლის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 68 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ ფინდიქლიდან 8 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 119 ადამიანი ცხოვრობს. ↑ Cennet Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Rize Fındıklı Cennet Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020.
ჩაღლაიანი (ფინდიქლის რაიონი)

ჩაღლაიანი (თურქ. Çağlayan) — სოფელი ფინდიქლის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 66 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ ფინდიქლიდან 6 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 509 ადამიანი ცხოვრობს. ↑ Çağlayan Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Rize Fındıklı Çağlayan Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020.
ჩინარლი (ფინდიქლის რაიონი)

ჩინარლი (თურქ. Çınarlı) — სოფელი ფინდიქლის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 66 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ ფინდიქლიდან 5 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 206 ადამიანი ცხოვრობს. ↑ Çınarlı Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Rize Fındıklı Çınarlı Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020.
დერბენტი (ფინდიქლის რაიონი)

დერბენტი (თურქ. Derbent) — სოფელი ფინდიქლის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 72 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ ფინდიქლიდან 12 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 380 ადამიანი ცხოვრობს. ↑ Derbent Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Rize Fındıklı Derbent Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020.
დოღანაი (ფინდიქლის რაიონი)

დოღანაი (თურქ. Doğanay) — სოფელი ფინდიქლის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 70 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ ფინდიქლიდან 10 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 62 ადამიანი ცხოვრობს. ↑ Doğanay Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Rize Fındıklı Doğanay Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020.
დოლიანი

დოლიანი — ყოფილი სოფელი ახალგორის მუნიციპალიტეტში, ალევის ქედის დასავლეთ კალთის ძირას, მდ. ქსნის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 880 მ-ზე. ემიჯნებოდა დაბა ახალგორს. 1922-1990 წლებში შედიოდა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ლენინგორის რაიონში (ლენინგორის სადაბო საბჭო). 1990 წელს სოფელი გაუქმდა. 2008 წლიდან მოქცეულია რუსეთის მიერ ოკუპირებული ტერიტორიების ფარგლებში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 609. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 472.
კასპაროვის უკვდავი პარტია

კასპაროვი—ტოპალოვი (ინგლ. Kasparov's Immortal) — საჭადრაკო პარტია, რომელიც 1999 წელს გათამაშდა ვეიკ-ან-ზეეს ტურნირზე გარი კასპაროვსა და ვესელინ ტოპალოვს შორის. არაერთ საჭადრაკო ექსპერტს ის ყველა დროის საუკეთესო პარტიად მიაჩნია იმ კომბინაციის გამო, რომელიც კასპაროვმა გაითამაშა. თეთრები: კასპაროვი შავები: ტოპალოვი დებიუტი: უფიმცევის დაცვა 1. e4 d6 2. d4 მf6 3. მc3 g6 4. კe3 კg7 5. ლd2 c6!? 6. f3 b5 „ყოველივე ეს, როგორც იტყვიან, არ ახალია, ძველია. მხარეების გეგმა ნათელია. თეთრები, ყოველ შემთხვევაში, ჯერჯერობით, აქტიურ თამაშს აპირებენ მეფის ფრთაზე, ტოპალოვი კი ცდილობს ბრძოლა საწინააღმდეგო ფლანგზე გაამწვავოს“. 7. მge2 მbd7 8. კh6 კxh6 9. ლxh6 კb7 10. a3 e5 11. O-O-O ლe7 „ჯერჯერობით თითქოს ტოპალოვის პოზიციას არა უშავს. იგი ამზადებს გრძელ როქს, ფიგურებიც კარგად განავითარა, თუმცა, სჯობს, ნუ ვიჩქარებთ“. 12. მფb1! a6 13. მc1 O-O-O 14. მb3 exd4! 15. ეxd4 c5 16. ეd1 მb6 17. g3 მფb8 18. მa5 კa8 19. კh3?! d5 „როგორც მალე გამოირკვევა, თამაშის გახსნა მხოლოდ თეთრებისათვის არის ხელსაყრელი“. 20. ლf4+ მფa7 21. ეhe1 d4 „ეს იძულებითი სვლა თეთრებს ძლიერი იერიშის დაწყების საშუალებას აძლევს, რომელსაც ისინი მეტად მომხიბლავად წარმართავენ“. 22. მd5! მbxd5 23. exd5 ლd6 24. ეxd4!! „როგორც პარტიის შემდეგ მეტოქეთა ერთობლივი ანალიზისას გახდა ნათელი, კასპაროვმა ეტლის ამ ეფექტური შეწირვის შემდეგ კომბინაციის ყველა შესაძლებელი გაგრძელება 20 სვლით წინდაწინ გაითვალა. ხანდახან კარგია, როცა მანქანასავით თვლი - შენიშნა მსოფლიო ჩემპიონმა“. 24. ... cxd4? 25. ეe7+!! „იშვიათი სილამაზის სვლა. თეთრებმა უკვე შეწირეს ეტლი. ამ მეორე ეტლის შეწირვის მიღება უკვე აღარ შეიძლება, რადგან ტოპალოვი ფორსირებულად აგებდა“. 25. მb6 მფxa5 27. b4+ მფa4 „მეფეზე ასეთი ნადირობა შეიძლება მეცხრამეტე საუკუნეში ჩვეულებრივი მოვლენა იყო, ვთქვათ, ადოლფ ანდერსენისა და პოლ მორფის პარტიებში, დღეისათვის კი უფრო ეგზოტიკურ ხასიათს ატარებს. კასპაროვის მომხრეები ნუ აღელდებიან. მას ყველაფერი ბოლომდე აქვს გათვლილი, თუმცა, რამდენიმე სვლის წინასწარ განჭვრეტა, როგორც ახლა დავრწმუნდებით, სულაც არ იყო იოლი“. 28. ლc3?!ლxd5 29. ეa7 კb7 30. ეxb7 ლc4! 31. ლxf6 მფxa3?! 32. ლxa6+ მფxb4 33. c3+ მფxc3 34. ლa1+ მფd2 35. ლb2+ მფd1 36. კf1!! „მეტად ეფექტური სვლაა. ამასთან, კუს აყვანა არ შეიძლება“. 36. ... ეd2 37. Rე7!! ეxd7 38. კxc4 bxc4 39. ლxh8 ეd3 40. ლa8 c3 41. ლa4+ მფe1 42. f4 f5 43. მფc1 ეd2 44. ლa7. შავები დანებდნენ უკვდავი პარტია ↑ Kasparov's Immortal: Greatest Chess Game Ever?. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-03-01. ციტირების თარიღი: 2017-03-01. ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 გამრეკელი გ., კასპაროვი: ეს ყველაზე ბრწყინვალე პარტიაა მთელი ჩემი კარიერის მანძილზე, «ლაზიერი» («საქართველოს რესპუბლიკის» დამატება, N69, 1999), N2, 1999, გვ.7 პარტიის ანალიზი на Chess.com პარტია კასპაროვის ანოტაციით NM A. J. Goldsby's analysis of this game პარტიის მიმოხილვა от ჰიკარუ ნაკამურას მიერ
ავთანდილ დოლიძე

ავთანდილ ვახტანგის ძე დოლიძე (დ. 18 ივნისი, 1941, თბილისი) — ქართველი ქიმიკოსი, ქიმიის მეცნიერების დოქტორი (1988), პროფესორი (1990). დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი (1963). 1964 წლიდან მუშაობს საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის (2006 წლიდან — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის) პეტრე მელიქიშვილის სახელობის ფიზიკისა და ორგანული ქიმიის ინსტიტუტში სხვადასხვა თანამდებობაზე. 2004 წლიდან ევროპის უსაფრთხოებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაციის (ეუთო) საერთაშორისო ტექნიკური ექსპერტი. კვლევის ძირითადი მიმართულებაა: ნატიფი ორგანული სინთეზის, ქიმიური ეკოლოგიურად სახიფათო ნარჩენების უტილიზაციისა და დაბინძურებული ტერიტორიების რეაბილიტაციის ტექნოლოგიების მეცნიერული საფუძვლების შექმნა და პრაქტიკული გამოყენება. განხორციელებული აქვს მრავალტონაჟიანი სამუშოები სახიფათო სამხედრო ნარჩენების გაუვნებელყოფის დარგში. მიღებული აქვს პეტრე მელიქიშვილის პრემია (2007). დაჯილდოებულია ვახტანგ გორგასლის III ხარისხის ორდენით (2002). ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 473.
ბერმუდის კუნძულები 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

ბერმუდის კუნძულებმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეთვრამეტედ იასპარეზა 2016 წელს, ბრაზილიის ქალაქ რიო-დე-ჟანეიროში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს. სპორტული ბმულები ↑ „Long Jumper Tyrone Smith to Carry Bermuda Flag“. Bermuda Olympic Association. 5 August 2016. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 31 May 2019. ციტირების თარიღი: 10 August 2016.
ბერმუდის კუნძულები 2020 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

ბერმუდის კუნძულებმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეცხრამეტედ იასპარეზა 2021 წელს, იაპონიის დედაქალაქ ტოკიოში. ამ თამაშებზე მათ მხოლოდ ერთი ოქროს მედალი მოიპოვეს. სპორტული ბმულები
ევგენი ვრონსკი

ევგენი ვრონსკი (დ. 10 იანვარი, 1883, სოფ. სოროჩინსკოე, ახლანდელი სამარის ოლქი. — გ. 30 აპრილი, 1942) — საოპერო მომღერალი (ბარიტონი) და პედაგოგი. საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1941). 1909 წლიდან მღეროდა მოსკოვისა და ოდესის საოპერო თეატრების სცენებზე. 1915–1919 წლებში იყო ზ. ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტი. შესრულებული აქვს პარტიები: ონეგინი (პ. ჩაიკოვსკის „ევგენი ონეგინი“), რიგოლეტო (ჯ. ვერდის „რიგოლეტო“), დემონი (რუბინშტეინის „დემონი“). 1925 წლიდან პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა ვ. სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიაში (1932 წლიდან პროფესორი). ო. ბახუტაშვილ–შულგინასთან ერთად იგი ქართული ვოკალური პედაგოგიური სკოლის ერთ–ეერთი ფუძემდებელია. მისი მოწაფეები იყვნენ: დ. ანდღულაძე, დ. ბადრიძე, დ. გამრეკელი, ვ. კანდელაკი, ბ. კრავეიშვილი, ნ. ხარაძე. 1941 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი. თბილისი. 2007. გვ. 103 ევგენი ვრონსკი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
გიორგი კაკაბაძე (მოჭადრაკე)

გიორგი კაკაბაძე (დ. 21 მარტი, 1945, თბილისი, საქართველოს სსრ — გ. 30 ივნისი, 1995, თბილისი, საქართველო) — ქართველი ინჟინერი, ჟურნალისტი და საჭადრაკო კომპოზიტორი, საბჭოთა კავშირის ოსტატობის კანდიდატი ჭადრაკში, ადგენდა ორსვლიან და მრავალსვლიან ამოცანებს. მუშაობდა რადიო „თავისუფლებაში“. გიორგი კაკაბაძე „ლატვია-100“, 1990 ამოხსნა: 1. ლc7 ამოცანის მეორე ვარიანტში მხედარი b5-ის ნაცვლად დაფაზე დგას კუ f2 უჯრაზე. მისი ამოხსნაა 1. ლg5 გიორგაძე თ., ქართული ჭადრაკის მატიანე, ნაწ. I, თბ., 1995. — გვ. 48. გიორგაძე თ., ქართული ჭადრაკის მატიანე, ნაწ. II, თბ., 1997. — გვ. 326. გურგენიძე დ., ქართული ჭადრაკი 2004-2007, თბ., 2008. — გვ. 88.
კონსტანტინე ღამბარაშვილი

კონსტანტინე ღამბარაშვილი (დ. 1912 — გ. 1949, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ინჟინერი და საჭადრაკო კომპოზიტორი. იყო 1930-იანი წლების თბილისის ერთ-ერთი უძლიერესი მოჭადრაკე და თბილისის პირველობის მონაწილე. კონსტანტინე ღამბარაშვილი „ვეჩერნაია ზარია“, 1934 ამოხსნა: 1. მb4 მფ:b4 2. მფf4 e2 3. მფf3 e1ლ 4. კd2 ლ:d2 5.ეd8 პატი გიორგაძე თ., ქართული ჭადრაკის მატიანე, ნაწ. I, თბ., 1995. — გვ. 61-62. გიორგაძე თ., ქართული ჭადრაკის მატიანე, ნაწ. II, თბ., 1997. — გვ. 334.
ქეთო ლანდია

ქეთევან (ქეთო) ლანდია (დ. 29 მარტი, 1914, თბილისი — გ. 17 მაისი, 2001) — ქართველი მსახიობი, დიქტორი. საქართველოს სახალხო არტისტი (1976). საქართველოს ღირსების ორდენის კავალერი (1995). 1940 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. სტუდენტობიდანვე გამორჩეული დეკლამაციის ნიჭის წყალობით აღიარეს მხატვრული კითხვის ოსტატად. მონაწილეობდა მუშა-ახალგაზრდობის თეატრის სპექტაკლებში. მისი მხატვრული მეტყველების პედაგოგი იყო ნ. შიუკაშვილი. 1932-იდან, დიქტორების კონკურსში გამარჯვების შემდეგ, 60 წლის განმავლობაში იყო საქართველოს ტელევიზიისა და რადიომაუწყებლობის სახელმწიფო კომიტეტის დიქტორი. მონაწილეობდა ლიტერატურულ-დრამატულ და საბავშვო გადაცემებში. კითხულობდა ქართველი კლასიკოსების, თანამედროვე მწერლებისა, პოეტების ლექსებსა და მოთხრობებს. 1961 : საქართველოს დამსახურებული არტისტი 1976 : საქართველოს სახალხო არტისტი 1995 : ღირსების ორდენი ქეთო ლანდია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1961. №14. გვ. 415 ↑ საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1976. №6. გვ. 328
დავით დოლიძე

დავით იაგორის ძე დოლიძე (დ. 3 თებერვალი, 1908, სოფ. ბუკნარი, ახლანდ. ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი, — გ. 9 სექტემბერი, 1960, თბილისი) — ქართველი მათემატიკოსი და მექანიკოსი, საქართველოში ჰიდროაერომექანიკის დარგის მეცნიერული კვლევის ფუძემდებელი. ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1945), პროფესორი (1945). დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი (1928). 1934–1938 წლებში იყო თბილისის სატყეო ინსტიტუტის, ხოლო 1939–1947 წლებში — საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის მათემატიკის კათედრის გამგე, 1941–1945 წლებში — საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის მათემატიკის და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა განყოფილების სწავლული მდივანი, 1947–1954 წლებში — თსუ-ის პრორექტორი სასწავლო ნაწილში, 1949–1954 წლებში — ტექნიკის მექანიკის კათედრის გამგე, 1954–1960 წლებში — ჰიდროაერომექანიკის კათედრის გამგე. სწავლობდა ბლანტი სითხის არასტაციონარულ სასაზღვრო ამოცანათა ამონახსნების ეფექტური აგების, არსებობისა და ერთადერთობის საკითხებს. 1960 წელს სახელმძღვანელოს შედგენისათვის „ჰიდროაერომექანიკა“ მიენიჭა თსუ-ის ივ. ჯავახიშვილის სახელობის პირველი პრემია. დეფორმად სხეულთა მექანიკის შესავალი, თბ., 1951; თეორიული მექანიკის მოკლე კურსი, თბ., 1956; ჰიდროაერომექანიკა, თბ., 1960; Некоторые вопросы нестационарного течения вязкой жидкости, Тб., 1960. შარიქაძე ჯ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 473.
რაჭველები

რაჭველები — ქართველთა ეთნოგრაფიული ჯგუფი. ძირითადად ცხოვრობენ მდინარე რიონის ზემო წელზე, ამბროლაურისა და ონის რაიონებში. რაჭის გარდა მათი კომპაქტური დასახლებებია ქვემო ქართლშიც - თეთრი წყაროსა და ბოლნისის მუნიციპალიტეტებში. წარსულში ცნობილი იყვნენ როგორც განთქმული მშენებლები და ხაბაზები.რაჭველებისთვის დამახასიათებელი იყო კულტურისა და ყოფის ლოკალური თავისებურებები. საუბრობენ ქართული ენის რაჭულ დიალექტზე. ანთროპოლოგიურად (ქვემო) რაჭველები დასავლურ ქართულ ტიპს განეკუთვნებიან, რომელიც შავი ზღვის პირის ქართველებისგან ოდნავ ფართო სახით, შედარებით მსხვილი აღნაგობით გამოირჩევიან. ქვემო რაჭველები ხასიათდებიან საშუალოზე მაღალი აღნაგობით, ღია ფერის (ქერა, ძალიან ღია წაბლისფერი) თმითა და ღია და საშუალოზე ღია ფერის თვალებით (ცისფერიდან მუქ თაფლისფრამდე) ზემო რაჭველები განეკუთვნებიან კავკასიონის ქართულ ტიპს და გამოირჩევიან მკვეთრი ბრაქიკეფალიით, შედარებით დიდი ზომის თავით, მაღალი და ფართო ცხვირით, თხელი ტუჩებით, საშუალო შეფერილობის (მუქი ქერა, ღია წაბლისფერი) თმით და საშუალოზე ღია ფერის (ცისფერი, ლურჯი, მწვანე, მუქი მწვანე, თაფლისფერი) თვალებით. ვახუშტი ბაგრატიონი რაჭველებს ასე ახასიათებს: „კაცნი ტანოვანნი, მხნენი, ბრძოლასა შემმართებელნი, ძლიერნი. უსაქციელო-ბრიყუნი, უშუერ-მქცევნი, სხუათა მაოხარნი, მომხუეჭნი და ძვირნი. ქალნი მშუენიერნი, მქცევნი ეგრეთნივნე, რბილნი.“ ქართლის ცხოვრება, ტ.IV. ვახუშტი ბატონიშვილი „აღწერა სამეფოსა საქართველოსა“. გვ.770. თბილისი, 1973