laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
გიორგი გულია

გიორგი დიმიტრის ძე გულია (აფხ. Гиорги Дырмыт-иԥа Гулиа; დ. 1 მარტი, 1913, სოხუმი, სოხუმის ოკრუგი, რუსეთის იმპერია — გ. 18 ოქტომბერი, 1989, მოსკოვი, დაკრძალულია სოხუმში) — რუსი მწერალი, წარმოშობით აფხაზი, დიმიტრი გულიას შვილი. საქართველოს სსრ (1943) და აფხაზეთის ასსრ (1971) ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე, თბილისის საპატიო მოქალაქე (1986). გიორგი დიმიტრის ძე გულია დაიბადა 1913 წელს ქალაქ სოხუმში. ამიერკავკასიის რკინიგზების ინჟინერთა ინსტიტუტის დამთავრების შემდეგ მუშაობდა ინჟინრად შავი ზღვის რკინიგზის მშენებლობაზე. გააგრძელა რა მამამისის აფხაზური ლიტერატურის ფუძემდებლის დ. გულიას გზა, მან ბევრი ბევრი გააკეთა აფხაზური კულტურის განვითარებისათვის. პირველი ნაწარმოები გამოაქვეყნა 1930 წელს. ავტორია ტრილოგიისა „საკენელი მეგობრები" (1954), რომელშიც შევიდა მოთხრობები: „გაზაფხული საკენში" (1948; საბჭოთა კავშირის სახელმწიფო პრემია, 1949; ქართული თარგმანი, 1950; ეკრანიზაცია, რეჟისორი ნიკოლოზ სანიშვილი, 1951), „კეთილი ქალაქი" (1949), „კამა" (1951). ავტორია აგრეთვე მოთხრობებისა: „შაოსანი სტუმრები" (1950), „მოთხრობები კოცონთან" (1957); მოთხრობათა კრებულებისა: „თეთრი ღამე" (1958), „წაბლისფერი სახლი" (1961); რომანებისა: „მორევი" (1959), „სანამ დედამიწა ბრუნავს..." (1962), „მეფე ეხნატონი" (1968), „კაცი ათენიდან. ქრონიკა ექვს წიგნად" (1969), „სულა" (1971), „მიხეილ ლერმონტოვის ცხოვრება და გარდაცვალება" (1973), „თქმულება ომარ ხაიამზე" (1974) და სხვ. მწერალი გიორგი გულია ასევე ეწეოდა სახელმწიფო და ორგანიზაციულ სამუშაოებს. ოცდაათიანი წლების დამლევს მეთაურობდა აფხაზეთის ასსრ-ის მინისტრთა საბჭოსთან არსებულ ხელოვნების საქმეთა სამმართველოს. 1947 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე მუშაობდა „ლიტერატურნაია გაზეტაში“, იყო მისი სარედაქციო კოლეგიის წევრი. არაერთგზის იყო არჩეული აფხაზეთის მწერალთა კავშირის გამგეობის წევრად. გიორგი გულია გარგდაიცვალა 1989 წლის 18 ოქტომბერს. დაჯილდოებული იყო ორი შრომის წითელი დროშის ორდენით, სამი „საპატიო ნიშნის“ ორდენითა და მედლებით. მინიჭებული ჰქონდა ბულგარეთის სახალხო რესპუბლიკის პირველი ხარისხის კირილესა და მეთოდეს ორდენი. გაზაფხული საკენში (ავტორი). - თბილისი, სახელგამი, 1950. Собрание сочинений в 4-х томах, М., 1974–76. Тверской А. Д., Георгий Гулиа как он есть, Тб., 1981; ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 193. გაზ. „აფხაზეთის ხმა“, №229 (13095), 1 დეკემბერი, 1991 გიორგი გულია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ The Fine Art Archive — 2003. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166"></a> ↑ Czech National Authority Database <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863"></a>
თორნიკე ფოლადაშვილი

თორნიკე ფოლადაშვილი (დ. 3 თებერვალი, 2002, თბილისი) — ქართველი სპორტსმენი (ძიუდო), ჭაბუკებს შორის ევროპის თასის გამარჯვებული (2019, ანტალია, თურქეთი, 90 კგ). თორნიკე ფოლადაშვილი[მკვდარი ბმული] — ქართული სპორტი
დათვი

დათვი (ლათ. Ursus) — ძუძუმწოვრების გვარი დათვისებრთა ოჯახისა. ზოგიერთი წარმომადგენლის სხეულის სიგრძეა 3 მეტრი, მასა 700 კგ-მდე. აქვთ ხშირი ბალნით შემოსილი სხეული, მძლავრი, ხუთთითა კიდურები, დიდი თავი, მოკლე კუდი. ძირითადად ტყის ბინადრები არიან. სამხრეთის სახეობები შერეული საკვებით იკვებებიან. მრავლდებიან 3–4 წლის ასაკში. მაკეობა 7 თვემდე გრძელდება. სიცოცხლის ხანგრძლივობა 30–40 წელია. გვარში 4 სახეობაა. საქართველოში ბინადრობს მურა დათვის სამი ქვესახეობა: სირიული მურა დათვი, ჩვეულებრივი მურა დათვი და კავკასიური მურა დათვი. ელიავა ი., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 292.
დავით ფუტკარაძე

დავით ფუტკარაძე (დ. 26 სექტემბერი, 1999, ბათუმი) — ქართველი სპორტსმენი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა), ჭაბუკებს შორის ევროპის ჩემპიონარის ვერცხლის პრიზიორი (2015, 42 კგ). დავით ფუტკარაძე[მკვდარი ბმული] — ქართული სპორტი
თორნიკე ქათამაძე

თორნიკე ქათამაძე (დ. 30 იანვარი, 2000, ბათუმი) — ქართველი სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა), ჭაბუკებს შორის საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული (2015, თბილისი, საქართველო, 50 კგ), ჭაბუკებს შორის ევროპის ჩემპიონატის გამარჯვებული (2015, სუბოტიცა, სერბეთი, 50 კგ), ჭაბუკებს შორის საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული (2015, მინსკი, ბელარუსი, 42 კგ). თორნიკე ქათამაძე[მკვდარი ბმული] — ქართული სპორტი
ახიზის მონასტერი

ახიზის მონასტერი — შუა საუკუნეების ქართული საეპისკოპოსო ცენტრი და მონასტერი კლარჯეთში. კლარჯეთის 12 ლავრიდან ერთ-ერთი. მდებარეობს თურქეთის ართვინის პროვინციის სოფელი ფერათლის მიდამოებში, არტანუჯისწყლის მარცხენა მხარეს, დასავლეთ ფერდობზე, ახიზის ციხესთან. ჯუანშერის მიხედვით V საუკუნეში ააშენა ვახტანგ გორგასლის ძუძუმტე არტავაზმა, ვახტანგმა კი ის საეპისკოპოსო კათედრად დაადგინა. ახიზის ეპარქია მოიცავდა მდ. არტანუჯისწყლისა და იმერხევის ხეობებს. 730-იან წლებში ახიზა მურვან ყრუს შემოსევებმა გაანადგურა. მისი ეპარქია ანჩის საეპისკოპოსოს შეუერთდა. ახიზის მონასტერი ძლიერ დანგრეულია. 1913 წელს იქ მხარეთმცოდნე ა. ფლორენსკიმ სავარაუდო საკათედრო ტაძრის ინტერიერში მოზაიკის ფრაგმენტები ნახა ორანტის გამოსახულებით. მანვე იქიდან კრამიტის ანტეფიქსები ირმების, ჯვრებისა და ასოების გამოსახულებებით თბილისში ჩაიტანა. ახიზიდან 3 ანტეფიქსი დაცულია სიმონ ჯანაშიას სახელობის მუზეუმში თუმცა არცერთზეა ასოები. ისინი თარიღდება V საუკუნით. ვახტანგ ჯობაძემ 1960-იან წლებში შეისწავლა ახიზა და იქვე მდებარე რამდენიმე დანგრეული დარბაზული ეკლესიის ნანგრევი, მიწასთან გასწორებული მცირე სამლოცველოები და სხვა ნაგებობები, რომლებიც გაშენებულია მცირედ დაქანებულ ფერდობზე. ფერდობი მათ ზემო და ქვემო ბაქნებად ჰყოფს. ზემოთ ორი მათგანი ხვდება და IX საუკუნის ბოლო - X საუკუნის I ნახევრით თარიღდება. მისი თქმით საკათედრო ტაძარი მდებარეობს მონასტრის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში და დაანგრიეს განძის მაძიებლებმა. მასზე გამქრალია მორთულობა, რომელიც სტატუსიდან გამომდინარე უნდა ჰქონოდა, თუმცა ადგილობრივების გადმოცემით, დანგრევამდე კარ-სარკმლები მცენარეული ჩუქურთმებით იყო შემკული. ვ. სილოგავა, კ. შენგელია, ტაო-კლარჯეთი, თბილისი: კავკასიის უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2006. — გვ. 16-18, ISBN 99940-861-7-0. ვ. ჯობაძე, ადრეული შუა საუკუნეების მონასტრები ისტორიულ ტაოში, კლარჯეთსა და შავშეთში, თბილისი: უნივერსალი, 2007. — გვ. 37-38, ISBN 978-99940-61-11-2. ↑ ჯობაძის მიხედვით
ციურიხის უნივერსიტეტი

ციურიხის უნივერსიტეტი (გერმ.: Universität Zürich) — უმსხვილესი უნივერსიტეტი შვეიცარიაში, ქალაქ ციურიხში. დაარსდა 1833 წლის 29 აპრილს თეოლოგიის, იურისპრუდენციის, მედიცინისა და ფილოსოფიის ფაკულტეტებით. ამჟამად უნივერსიტეტის მიმართულებებია ხელოვნება, ეკონომიკა, იურისპრუდენცია, მედიცინა, მეცნიერება, თეოლოგია და ვეტერინარიული მედიცინა. გაერთიანებულია ევროპის კვლევითი უნივერსიტეტების ლიგაში.
ევროპის საბჭო

ევროპის საბჭო, შემოკლ. ევროსაბჭო (ინგლ. Council of Europe (CoE), ფრანგ. Conseil de l'Europe, CdE) — საერთაშორისო ორგანიზაცია, რომელიც შედგება ევროპის 46 სახელმწიფოსგან. მისი მიზნებია: ადამიანის უფლებების, პლურალისტური დემოკრატიის და კანონის უზენაესობის დაცვა; ევროპის კულტურული მრავალფეროვნების შესახებ ცოდნის ამაღლება, ევროპული კულტურის განვითარება; ევროპული საზოგადოების წინაშე მდგარ პრობლემათა გადაწყვეტის გზების ძიება (უმცირესობათა დისკრიმინაცია, ქსენოფობია, შეუწყნარებლობა, გარემოს დაცვა, კლონირება, შიდსი, ნარკოტიკები, ორგანიზებული დანაშაული და სხვა). შეიქმნა 1949 წლის 5 მაისს ლონდონში დასავლეთ ევროპის ათი სახელმწიფოს მიერ (ბელგია, დანია, გაერთიანებული სამეფო, ირლანდია, იტალია, ლუქსემბურგი, ნიდერლანდები, ნორვეგია, საფრანგეთი და შვედეთი). შტაბ-ბინა მდებარეობს სტრასბურგში. საქართველო ევროსაბჭოს სრულუფლებიანი წევრი გახდა 1999 წლის 27 აპრილს. საბჭოს მინისტრთა კომიტეტში საქართველოს წარმოადგენს ქვეყნის საგარეო საქმეთა მინისტრი. საბჭოში იმყოფება აგრეთვე საქართველოს მუდმივი წარმომადგენელი. საპარლამენტო ასამბლეასა და ადგილობრივ და რეგიონულ ხელისუფალთა კონგრესში საქართველოს დელეგაცია წარმოდგენილია 5 მუდმივი წევრითა და ამავე რაოდენობის შემცვლელით. 2022 წლის 25 თებერვალს ევროპის საბჭოს საპარლამენტო ასამბლეამ რუსეთის ფედერაციას წევრობიდან გაურიცხავად შეუჩერა წარმომადგენლობითი უფლებები რუსეთ-უკრაინის ომის დროს უკრაინაში სამხედრო შეჭრის გამო. ამავე წლის 15 მარტს რუსეთმა ევროსაბჭოს შეატყობინა, რომ ტოვებს ორგანიზაციას. თუკი რუსეთი ნებაყოფლობით გავა საბჭოდან, გასვლის თარიღად მიიჩნევა მომავალი წლის 1 იანვარი. მაგრამ ევროპის საბჭოს მინისტრთა კომიტეტს შეუძლია თავისი გადაწყვეტილებით შეუწყვიტოს მოსკოვს წევრობა იმ თარიღიდან, რომელსაც თვითონ დაადგენს. 16 მარტს ევროპის საბჭოს მინისტრთა კომიტეტმა საგანგებო სხდომაზე რუსეთი ევროპის საბჭოდან გარიცხა. 2022 წლის 17 მარტს ევროპის საბჭომ ბელარუსთან ურთიერთობები შეაჩერა, რის მიზეზად ევროპის საბჭოს მინისტრთა კომიტეტი ასახელებს ბელარუსის აქტიურ ჩართვას უკრაინის წინააღმდეგ მიმდინარე რუსეთის აგრესიაში. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო ევროპის კავშირი ევროპის უშიშროებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაცია ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 558. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ევროპის საბჭო ოფიციალური საიტი General Agreement on Privileges and Immunities of the Council of Europe ↑ Did you know?. ციტატა: „English and French are the official languages of the Council of Europe.“ ციტირების თარიღი: 1 November 2022 ↑ Приостановлено членство России в Совете Европы. ციტირების თარიღი: 2022-02-25 ↑ Членство России в Совете Европы приостановлено. ციტირების თარიღი: 2022-02-25 ↑ რუსეთი ევროპის საბჭოს ტოვებს ↑ 26-წლიანი წევრობის შემდეგ, რუსეთი ევროპის საბჭოდან საბოლოოდ გარიცხეს, ჩამოხსნილია მისი დროშაც ↑ ევროპის საბჭომ ბელარუსთან ურთიერთობები შეაჩერა
აბენაკები

აბენაკები, აბნაკები (ინგლ. Abenaki, Abnaki) — ალგონკინურ ენაზე მოლაპარაკე ჩრდილოამერიკელ აბორიგენ ხალხთა (ინდიელები) ჯგუფი (კონფედერაცია). ძირითადად ცხოვრობენ კვებეკსა (კანადა) და მენში (ამერიკის შეერთებული შტატები). საერთო რაოდენობა დაახლ. 8 ათასია. საკუთარ სამშობლოდ თვლიან სამხრეთ კვებეკსა და ამერიკის შტატებს — ვერმონტს, ნიუ-ჰემპშირს, ნაწილობრივ მენსა და ნიუ-იორკს. „აბენაკი“ სიტყვასიტყვით „აისის ხალხს“ ან „აღმოსავლელს“ ნიშნავს და ინდიელთა რამდენიმე სხვადასხვა ჯგუფის (ანდროსკოგინი, კენებეკი, მალისიტი, ურასტეგუიაკი და სხვ.) საერთო სახელწოდებაა. ამ ტომების კავშირი თავდაპირველად იროკეზების, განსაკუთრებით მოჰავკების, წინააღმდეგ შეიქმნა. XVII საუკუნეში აბენაკები ფრანგების მოკავშირეებად გამოდიოდნენ ინგლისელების წინააღმდეგ. 1720-იან წლებში მძიმე დამარცხების შემდეგ რაოდენობრივად მნიშვნელოვნად შემცირებული აბენაკები იძულებული გახდნენ კანადაში გადასულიყვნენ და საბოლოოდ კვებეკში, ტრუა-რივიერის მახლობლად, სენ-ფრანსუა-დიუ-ლაკისა და ბეკანკურის მიდამოებში დასახლდნენ. ცხოვრობენ ასევე რეზერვაციებში მენსა (აშშ) და ნიუ-ბრანსუიკში (კანადა). აბენაკები — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
გიორგი ქაცანაშვილი

გიორგი ქაცანაშვილი (დ. 30 სექტემბერი, 1999, გარდაბანი) — ქართველი სპორტსმენი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა). ჭაბუკებს შორის საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული (2016, ბათუმი, საქართველო, 85 კგ), ჭაბუკებს შორის საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული (2016, იზმირი, თურქეთი, 85 კგ). ახალგაზრდებს შორის საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული (2019, ბუქარესტი, რუმინეთი, 87 კგ). გიორგი ქაცანაშვილი[მკვდარი ბმული] — ქართული სპორტი
აგამემნონი

აგამემნონი (ძვ. ბერძნ. Ἀγαμέμνων) — მიკენის მეფე, ბერძენთა წინამძღოლი ტროის ომში, ატრევსის ვაჟი, მენელაოსის ძმა. როდესაც ატრევსი მოკლა ეგისთემ და მიკენის მეფე გახდა ეგისთეს მამა თიესტე, ჯერ კიდევ ყმაწვილები — აგამემნონი და მენელაოსი სპარტაში გაიქცნენ და დაქორწინდნენ ტინდარეოსის ქალიშვილებზე; აგამემნონი კლიტემნესტრაზე, ხოლო მოენელაოსი — ელენეზე. აგამემნონს შეეძინა ქალიშვილები: იფიგენია, ქრიზოთემიდა, ლაოდიკე (ტრაგიკოსებთან ელექტრა) და ვაჟი ორესტე. რამდენიმე ხნის შემდეგ, როდესაც მიკენში უკვე აგამემნონი იყო გამეფებული, მენელაოსის ცოლი ელენე მოიტაცა პარისმა. ადრევე დადებული ხელშეკრულების თანახმად, აგამემნონმა შეკრიბა საუკეთესო ბერძენ ვაჟკაცთა დიდი ლაშქარი და თავს დაესხა პარისის მშობლიურ ქალაქ ტროას. ტროაში მისვლამდე ბერძენთა ლაშქარს ავლიდთან პირქარი მოევლინა და წინსვლის ყოველგვარი საშუალება მოუსპო. რადგან ქარი არ აპირებდა ჩადგომას, სამისნოს მიმართეს. სამისნომ განაცხადა, რომ ქარი მანამ არ ჩადგებოდა, სანამ აგამემნონი მსხვერპლად არ გაიღებდა თავის ქალიშვილ იფიგენიას. აგამემნონი იძულებული გახდა შეესრულებინა ღმერთის ეს მეტად არასასიამოვნო სურვილი. მითის ამ დეტალზე ააგო ევრიპიდემ შესანიშნავი ტრაგედია „იფიგენია ავლიდში“. ტროას ომში აგამემნონმა დიდი გმირობა და სტრატეგიული ნიჭი გამოიჩინა, მაგრამ პატივმოყვარეობითა და სიამაყით ხშირად ვნებდა საერთო საქმეს. კერძოდ, საყოველთაოდ ცნობილია, რომ აქილევსის რისხვის მიზეზი გახდა ის, რომ აგამემნონმა უსამართლოდ წაართვა ტყვე ქალი ბრიზეიდა, მანვე შეურაცხყო აპოლონის ქურუმი ქრიზე და სხვა, რითაც უდიდესი მორალური და მატერიალური ზარალი მიაყენა თანამებრძოლებს. ომის დამთავრების შემდეგ, სამშობლოში დაბრუნებისას, უდიდესი გამარჯვებითა და შინდაბრუნების სიხარულით აღფრთოვანებული აგამემნონი, რომელსაც იმდენად ბედნიერად მიაჩნდა თავი, რომ ღმერთებსაც კი შესძახა, გშურდეთ, ღმერთებო, ჩემი ბედნიერებაო, ვერაგულად მოკლეს ცოლმა — კლიტემნესტრამ და მისმა საყვარელმა ეგისთემ. ბეოტიასა და პელეპონესის ზოგ ადგილებში არსებული აგმემნონის კულტი იმაზე მიუთითებს, რომ იგი ადრე ადგილობრივი ღმერთი უნდა ყოფილიყო და შემდგომ, ზევსისთვის დაეთმო ადგილი. ამაზე მიუთითებს მისი ერთ-ერთი საკულტო სახელი: — ზევს — აგამემნონი. ხელოვნებაშიც აგამემნონი ზევსისმაგვარად გამოისახებოდა — მშვიდი და დიდებული სახით, კვერთხით ხელში. აგამემნონის ტრაგიკული ბედი აღწერილია ესქილეს „აგამემნონში“, ევრიპიდეს ტრაგედიაში „იფიგენია ავლიდში“, რასინის „იფიგენიაში“ და სხვა. ათენის ეროვნული არქეოლოგიური მუზეუმი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 51.
ჰერეთის სამთავრო

ჰერეთის სამთავრო — ფეოდალური ხანის პოლიტიკური ერთეული საქართველოში, რომელიც VIII საუკუნის II ნახევარში გამოეყო ქართლის საერისმთავროს. ჰერეთის დამოუკიდებელი ფეოდალური სამთავროს შექმნა განაპირობა ქართლის საერისმთავროს სოციალური-ეკონომიკური განვითარების მაღალმა დონემ და ფეოდალური ურთიერთობის შემდგომმა გაღრმავებამ. სამთავროს ჩამოყალიბების პროცესი მიმდინარეობდა VIII საუკუნის I ნახევარში არაბი დამპყრობლების წინააღმდეგ ქართლის საერისმთავროს შეუპოვარი ბრძოლის პირობებში. VIII საუკუნის 40-50-იან წლებში ქართლის ერისმთავრის არჩილის შემწეობითა და ნებართვით ჰერეთში დამკვიდრდნენ ბაგრატიონთა საგვარეულოს ერთ-ერთი შტოს წარმომადგენლები. ქართლის უკანასკნელი ერისმთავრების იოვანესა და ჯუანშერის გარდაცვალების შემდეგ ამ ბაგრატიონებმა დაიპყრეს მთელი ჰერეთი შაკიხიდან (ე. ი. შაქიდან) გულგულამდე (დაახლოებით თელავამდე) და საფუძველი ჩაუყარეს ჰერეთის ფეოდალურ სამთავროს. ვახუშტი ბატონიშვილის ცნობით, ეს მოხდა 787. ახლადშექმნილი ჰერეთის სამთავროს ტერიტორია მოიცავდა გაღმამხარს, საინგილოს, შიგნიკახეთს, კამბეჩანსა და შაქს. ჰერეთის მთავარს ემორჩილებოდა აგრეთვე დაღესტნის მთიანეთის ნაწილი: ხუნძახი და დიდოეთი. პოლიტიკური-ადმინისტრაციული ცენტრი იყო ქ. შაქი. განსაკუთრებით ძლიერი იყო ჰერეთის სამთავრო IX საუკუნის უკანასკნელ მეოთხედში. ამ ხანაში ჰერეთის მთავარმა ჰამამმა 893 წელს მეფის ტიტული მიიღო. ასე შეიქმნა ჰერეთის სამეფო. ჰერეთი ჰერეთის სამეფო ყველაფერი ჰერეთის (საინგილო) შესახებ // hereti.webnode.com
აგამემნონი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი აგამემნონი შეიძლება აღნიშნავდეს: აგამემნონი — მითური მეფე; „აგამემნონი“ — ესქილეს ტრაგედია.
დავით ქოჩქიანი

დავით ქოჩქიანი (დ. 15 თებერვალი, 2000) — ქართველი სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა), ჭაბუკებს შორის საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული (2017, ბუქარესტი, რუმინეთი, 85 კგ), ახალგაზრდებს შორის საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული (2019, რიგა, ლატვია, 92 კგ). დავით ქოჩქიანი[მკვდარი ბმული] — ქართული სპორტი
თინათინ ქულუსაშვილი

თინათინ ქულუსაშვილი (დ. 11 აპრილი, 1989) — ქართველი სპორტსმენი (სამბო), ევროპის ჩემპიონატის ვერცხლის პრიზიორი (2008, თბილისი, საქართველო, 60 კგ). თინათინ ქულუსაშვილი[მკვდარი ბმული] — ქართული სპორტი
მალხაზ ქურდიანი

მალხაზ ქურდიანი (დ. 8 ივლისი, 1983, ბოლნისი) — ქართველი სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა), ახალგაზრდებში ევროპის ჩემპიონი (2005). მსოფლიო თასის ვიცე-ჩემპიონი (2011). საერთაშორისო ტურნირის ჩემპიონი (2010, ოქროს გრან პრი). მალხაზ ქურდიანი[მკვდარი ბმული] — ქართული სპორტი
გააზრებული სიზმარი

გააზრებული სიზმარი (ინგლ.: Lucid Dream) — სიზმარი, რომელშიც ადამიანს გააზრებული აქვს, რომ ის სიზმარშია სიზმრის მსვლელობის პროცესში. გააზრებულ სიზმარში ხშირად შესაძლებელია სიზმრის ხასიათისა და მსვლელობის კონტროლი, ისევე როგორც სხვაგვარად ფიზიკურად შეუძლებელი ქმედებების განხორციელება. გააზრებული სიზმრები მკაფიოდ რეალური და ნათელია ხოლმე. გააზრებული სიზმრის დაწყება შესაძლებელია ორი გზით. სიზმრით წამოწყებული გააზრებული სიზმარი იწყება ჩვეულებრივი სიზმრით, და სიზმრის მნახველი საბოლოოდ ლოგიკურად ასკვნის, რომ ის სიზმრის პროცესშია, ან სიფხიზლით გამოწვეული გააზრებული სიზმარი ჩნდება, როდესაც სიზმრის მნახველი ჩვეულებრივი ფხიზლობის მდგომარეობიდან პირდაპირ სიზმრის მდგომარეობაში გადადის გონებაში წარმოქმნილი აშკარა ლაფსუსის გარეშე. გააზრებული სიზმარი მეცნიერული კვლევის საგანია და მისი არსებობა კარგად არის შესწავლილი. მეცნიერებმა, როგორიცაა ალან ჰობსონი, მისი სიზმრის კვლევის ნევროფიზიოლოგიური მეთოდით, დიდი წვლილი შეიტანეს გააზრებული სიზმრის შემეცნებაში.
ჯორჯ ჰამილტონ-გორდონ აბერდინი

ჯორჯ ჰამილტონ-გორდონი, გრაფი აბერდინი (ინგლ. George Hamilton-Gordon, 4th earl of Aberdeen; დ. 28 იანვარი, 1784, ედინბურგი, შოტლანდია, — გ. 14 დეკემბერი, 1860, ლონდონი) — შოტლანდიელი მემამულე, დიდი ბრიტანეთის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე, დიპლომატი. 1852-1855 წლებში იყო დიდი ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრი. 1813 წელს საგანგებო მისიით იყო მივლენილი ავსტრიის იმპერიაში და მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა ნაპოლეონის საფრანგეთის წინააღმდეგ ევროპის სახელმწიფოთა VI კოალიციის შექმნაში. 1828-1830 და 1841-1846 წლებში იყო დიდი ბრიტანეთის საგარეო საქმეთა მდივანი, დაასრულა ხანგრძლივი სასაზღვრო დავა ამერიკის შეერთებულ შტატებთან კანადის მონაკვეთზე. 1852 წლის 28 დეკემბერს გახდა დიდი ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრი, ხელმძღვანელობდა ე.წ. პილიტების, ვიგებისა და რადიკალების კოალიციურ მთავრობას. 1853 წელს, კონფლიქტის არიდების წარუმატებელი დიპლომატიური მცდელობების შემდეგ, ჩაება რუსეთის იმპერიის წინააღმდეგ ყირიმის ომში. საომარი მოქმედებების დროს ბრიტანელი სამხედრო მეთაურების მიერ დაშვებული შეცდომების გამო საკუთარ თავზე აიღო კონსტიტუციური ვალდებულება და 1855 წლის 29 იანვარს თანამდებობიდან გადადგა. ჯორჯ ჰამილტონ-გორდონ აბერდინი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
რალფ აბერნატი

რალფ დევიდ აბერნატი (ინგლ. Ralph David Abernathy; დ. 11 მარტი, 1926, ლინდენი, ალაბამა, აშშ, — გ. 17 აპრილი, 1990, ატლანტა, ჯორჯია, აშშ) — ამერიკელი ბაპტისტი პასტორი, სამოქალაქო უფლებების დამცველი აქტივისტი. განათლება ალაბამას შტატის უნივერსიტეტსა და ატლანტას უნივერსიტეტში მიიღო. 1948 წელს დაადგინეს ბაპტისტ მღვდელმსახურად, ხოლო 1951 წელს გახდა ბაპტისტური ეკლესიის პასტორი მონტგომერიში. აქვე გაიცნო მარტინ ლუთერ კინგი. 1955-1956 წლებში კინგის და აბერნატის ორგანიზებით მოეწყო ქალაქის ავტობუსების სისტემის არაძალადობრივი ბოიკოტი, რამაც დასაბამი დაუდო შეერთებულ შტატებში სამოქალაქო უფლებებისათვის მოძრაობას. 1957 წელს მათ დააფუძნეს უფლებადამცველი ორგანიზაცია „სამხრეთის ქრისტიან ლიდერთა კონფერენცია“, რომლის პრეზიდენტიც გახდა აბერნატი კინგის მკვლელობის შემდეგ 1968 წელს. 1977 წელს ის ორგანიზაციის ხელმძღვანელობას ჩამოშორდა და განაგრძო პასტორად მოღვაწეობა ატლანტაში. გარდაიცვალა 1990 წელს. ავტორია ავტობიოგრაფიული შინაარსის წიგნისა „და ეცემოდა კედლები...“ (And the Walls Came Tumbling Down, 1989). რალფ აბერნატი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
აბერისტუითი

აბერისტუითი (ინგლ. Aberystwyth) — ქალაქი დიდ ბრიტანეთში, დასავლეთ უელსში, კარდიგანის ყურის (ირლანდიის ზღვის ნაწილი) ნაპირზე. კერედიგიონის საგრაფოს უდიდესი დასახლებული პუნქტი და ერთ-ერთი ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა (2011): 13.040. ქალაქი გაშენებულია XII საუკუნეში ნორმანების მიერ კლდოვან კონცხზე აგებული ციხესიმაგრის ირგვლივ. მოგვიანებით უელსის მთავარი სანავსადგურო ქალაქი და ერთდროს აქტიურად მომუშავე ტყვიის საბადოების საექსპორტო ცენტრი იყო. დღეისათვის პორტი აქტიურად აღარ გამოიყენება. ქალაქი უელსური კულტურის მნიშვნელოვანი ცენტრი, საუნივერსიტეტო ქალაქი და საზღვაო კურორტია. აბერისტუითი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური) ↑ https://www.nomisweb.co.uk/reports/localarea?compare=W04000359 ↑ Parish Profiles // 2021 United Kingdom census — Office for National Statistics. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1334971"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q16970190"></a>
აბჰაიაგირი

აბჰაიაგირი — თერავადას სკოლის ბუდიზმის ისტორიული სამონასტრო ცენტრი შრი-ლანკაში, ქალაქ ანურადჰაპურაში. აგებულია ანურადჰაპურას სამეფოს მმართველის — ვატაგამანი აბჰაიას (ზეობდა ძვ. წ. 29-17) მიერ. თავდაპირველად გაერთიანებული იყო მეზობლად მდებარე მაჰავიჰარას მონასტერთან („მწვანე მონასტერი“), თუმცა აბჰაიაგირი შემდეგ ცალკე გამოეყო რიგ საკითხებში (მ.შ. საერო პირებთან ურთიერთობა, ლიტურგიულ ტექსტებში პალის ენის გარდა სანსკრიტის გამოყენება) უთანხმოების გამო. მონასტერმა მნიშვნელოვანი სიმდიდრე და ძალაუფლება შეიძინა მეფე გაჯაბაჰუ I-ის (ახ. წ. 113-135) მფარველობის წყალობით, მსოფლიო ბუდისტური კულტურის ერთ-ერთ უმიშვნელოვანეს ცენტრად იქცა და გავლენას ინარჩუნებდა ანურადჰაპურას დაკნინებამდე XIII საუკუნეში. მონასტერი ნაწილობრივ მოქმედებას XVI საუკუნემდე განაგრძობდა. შემორჩენილია ნანგრევების სახით. სტუპა სრულად აღდგინეს 2015 წლისთვის. აბჰაიაგირი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
აბჰიდჰამა-პიტაკა

„აბჰიდჰამა-პიტაკა“ (პალურ ენაზე; სანსკრ. აბჰიდჰარმა-პიტაკა; სიტყვასიტყვით: „შემდგომი სწავლების კალათა“) — თერავადას სკოლის ბუდიზმის მესამე და ქრონოლოგიურად უკანასკნელი რელიგიური ტექსტების კრებული („კალათა“). პირველ ორ კრებულთან — „სუტა-პიტაკასა“ და „ვინაია-პიტაკასთან“ ერთად შეადგენს ე.წ. პალურ კანონს („ტრიპიტაკა“). წინამორბედი ტექსტებისგან განსხვავებით „აბჰიდჰამა-პიტაკა“ მიეწერება არა თვით ბუდას, არამედ მის შემდგომდროინდელ მიმდევრებსა და ბუდისტ სწავლულებს. უადრესი ტექსტები ახ. წ. III საუკუნეში უნდა იყოს შექმნილი. შინაარსობრივად შეეხება ეთიკის, ფსიქოლოგიისა და ეპისტემოლოგიის საკითხებს. აბჰიდჰამა-პიტაკა — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
აბჰიდჰარმაკოშა

„აბჰიდჰარმაკოშა“ (სანსკრ., სიტყვასიტყვით: „უმაღლესი კანონის ტრაქტატი“) — ბუდისტური პოეტური თხზულება, რომელიც წარმოადგენს სარვასტივადის სკოლის აბჰიდჰარმის მოძღვრების შვიდი ტრაქტატის შესავალს და მათი შინაარსის ენციკლოპედიურ რეზიუმეს. დაწერილია IV-V საუკუნეებში ჩრდილოეთ-დასავლეთ ინდოეთში მოღვაწე ბუდისტი ბერის — ვასუბანდჰუს მიერ. ნაწარმოები ახდენს სარვასტივადის მოძღვრების სისტემატიზებას, ეტყობა მაჰაიანის ზეგავლენა. „აბჰიდჰარმაკოშა“ მნიშვნელოვანი წყაროა ბუდიზმის ძველ სკოლებს შორის დოქტრინული განსხვავებების შესასწავლად. აბჰიდჰარმაკოშა — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
ბავშვის უფლებათა კონვენცია

ბავშვის უფლებათა კონვენცია — სახელმწიფოთაშორისი შეთანხმება, რომლის მიზანია, უზრუნველყოს ბავშვების სრულყოფილად მომზადება საზოგადოებაში დამოუკიდებელი ცხოვრებისათვის, აღზარდოს ისინი გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის წესდებაში გაცხადებული იდეალების, განსაკუთრებით კი მშვიდობის, ადამიანის ღირსების პატივისცემის, შემწყნარებლობის, თავისუფლების, თანასწორობისა და სოლიდარობის სულისკვეთებით. ბავშვის უფლებათა კონვენცია 1989 წელს ერთხმად მიიღო გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის გენერალურმა ასამბლეამ. ის შედგება პრეამბულის, სამი ნაწილისა და 54 მუხლისაგან. ბავშვის უფლებათა კონვენცია საქართველოში 1994 წლის 21 აპრილიდან შევიდა ძალაში. ზურაბიშვილი, დ., გობრონიძე გ., სამოქალაქო განათლების ლექსიკონი, საიას იურიდ. განათლ. ხელშეწყობის ფონდი, თბ., 2011. ISBN 978-9941-0-3354-4.
გასამხედროებული ფორმირება

გასამხედროებული ფორმირება — საზოგადოებრივი ორგანიზაცია, რომელიც ფორმალურად სამოქალაქო პროფილისაა, მაგრამ, ფაქტობრივად, წარმოადგენს შეიარაღებულ პირთა ჯგუფს თავისი იერარქიით და ორგანიზაციული სტრუქტურით. არცთუ იშვიათად გასამხედროებული ფორმირებები წარმოადგენს კრიმინალური დაჯგუფებების თავშესაფარს. როგორც წესი, ასეთი ფორმირებები ჩნდება ისეთ ქვეყნებში, სადაც სახელისუფლებო ვერტიკალი სუსტია და ვერ აკონტროლებს სიტუაციას. საქართველოში ტიპური გასამხედროებული ფორმირება იყო მხედრიონი. ავტორიტარული რეჟიმების დროს ასევე იქმნება რეჟიმის მხარდამჭერი გასამხედროებული ფორმირებები, რომლებიც არაოფიციალურად არსებობენ და ასრულებენ ხელისუფლების ბრძანებებს — არბევენ მიტინგებს, აშანტაჟებენ და უსწორდებიან პოლიტიკურ ოპონენტებს და ა. შ. განვითარებულ და დემოკრატიულ სახელმწიფოებში პრინციპულად გამორიცხულია ნებისმიერი ტიპის გასამხედროებული ფორმირების არსებობა. ზურაბიშვილი, დ., გობრონიძე გ., სამოქალაქო განათლების ლექსიკონი, საიას იურიდ. განათლ. ხელშეწყობის ფონდი, თბ., 2011. ISBN 978-9941-0-3354-4.
გაფიცვა

გაფიცვა — მუშაობის ორგანიზებული მასობრივი შეწყვეტა, რათა აიძულონ საწარმოს მეპატრონეები (ან ხელისუფლება), დააკმაყოფილონ მომუშავეთა მოთხოვნები. გაფიცვა არსებობს ეკონომიკური ან პოლიტიკური. ხშირად გაფიცვას თან ახლავს დემონსტრაციები. გაფიცვის ორგანიზებას ხშირად ახდენენ პროფკავშირები. გაფიცვა ოფიციალურად მიიჩნევა, როდესაც მას ფორმალურად მხარს უჭერს პროფკავშირი, ხოლო არაოფიციალურია, როდესაც მოსამსახურენი სპონტანურად მოქმედებენ, პროფკავშირის ოფიციალური მხარდაჭერის გარეშე. გაფიცვის უფლება მიეკუთვნება ადამიანის სოციალ-ეკონომიკურ უფლებებს, თუმცა, საერთაშორისო სამართლის მიხედვით, არავინ იძულებით არ უნდა მიიღოს მონაწილეობა გაფიცვაში, ისევე, როგორც იძულებით არ უნდა გახდეს პროფკავშირის წევრი. გაფიცვის უფლება შეიძლება შეიზღუდოს კანონმდებლობით ან სასამართლოს მიერ საზოგადოებრივი წესრიგის დაცვის მიზნით და საზოგადოებისათვის მნიშვნელოვანი ზარალის მიყენების თავიდან ასაცილებლად. ზურაბიშვილი, დ., გობრონიძე გ., სამოქალაქო განათლების ლექსიკონი, საიას იურიდ. განათლ. ხელშეწყობის ფონდი, თბ., 2011. ISBN 978-9941-0-3354-4.