laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ტატაბანია

ტატაბანია (უნგრ. Tatabánya) — ქალაქი ჩრდილო-დასავლეთ უნგრეთში, ცენტრალურ დუნაისგადაღმა რეგიონში. წარმოადგენს კომარომ-ესტერგომის მედიეს ადმინისტრაციულ ცენტრს. ქალაქი მდებარეობს გერეშესა და შერტესის მთებს შორის ხეობაში, ბუდაპეშტიდან 55 კილომეტრის დაშორებით. მდებარეობის წყალობით, ტატაბანია მნიშვნელოვანი სარკინიგზო და საგზაო კვანძია. არქეოლოგიური გათხრების შედეგად დასტურდება, რომ ეს არეალი დასახლებული ყოფილა ჯერ კიდევ ქვის ხანიდან. XVI საუკუნეში ის თურქებმა დაიპყრეს. ამავე პერიოდში მოსახლეობა პროტესტანტი გახდა. მოგვიანებით, მმართველმა ფეოდალმა ლორდებმა ჩამოასახლეს კათოლიკე გერმანელები და სლოვაკები. უნგრეთის ქალაქების სია ოფიციალური საიტი Civertan.hu, Aerial photography: Tatabánya ↑ https://www.valasztas.hu/d4/onk19/szavossz/onkval/hu/M12/T065/tjk.html
ტბეთის გორასამარხები

ტბეთის (ხადიკის) გორასამარხები — სხვადასხვა დროის არქეოლოგიური ძეგლები სოფელ ტბეთთან (ყოფ. ხადიკი; წალკის მუნიციპალიტეტი). 1947 წელს გათხარეს ადრინდელი ბრინჯაოს ხანის 2 გორასამარხი. № 1 გორასამარხის (დიამეტრი 25 მეტრი) დასავლეთ ნაწილში 2,10 მეტრ სიღრმეზე გამოვლინდა ძირითადი სამარხი. მასში მარჯვენა გვერდზე მოკუნტულად ესვენა მამაკაცი. ჩონჩხი წითლად იყო შეღებილი. სამარხში აღმოჩნდა არქაული ფორმის ჭურჭელი, აგრეთვე რქოსანი საქონლის ძვლები. აღნიშნულ გორასამარხში ჩაშვებული იყო ურარტული ხანის სამარხი. მიცვალებული დაკრძალული იყო მარჯვენა გვერდზე მოკრუნჩხულად. თავით აღმოსავლეთისაკენ, ჩატანებული ჰქონდა თიხის ჭურჭელი, იარაღი და სამკაული. ადგილ ჯარგვალზე გათხარეს გვიანდელი ბრინჯაოს ხანის № 2 გორასამარხი, სადაც აღმოჩნდა ჩონჩხების ნაშთი, ჩატანებული თიხის ჭურჭელი, ცხოველის ძვლები. სამარხის ძირზე არის ცეცხლის კვალი, რომელიც გარკვეული რიტუალის შესრულებაზე მიუთითებს. გოგაძე ე., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 413.
აწყურის წმინდა თევდორეს ეკლესია

აწყურის წმინდა თევდორეს ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, სოფელ აწყურში. დგას სოფლის სამხრეთით, თეთრი გიორგის ეკლესიის ჩრდილო-აღმოსავლეთით 300 მეტრზე, განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (7,2 X 3,3 მ), ნაგებია რიყის ქვით. ადგილობრივ მოსახლეობას 1970 წელს კედლების დანგრეული ნაწილები აგურით აღუდგენია და სახურავი ცემენტის სქელი ხსნარით გადაულესავს. შესასვლელი ჩრდილოეთიდანაა. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რომელშიც ერთი ვიწრო სწორკუთხა სარკმელია. დარბაზის გრძივ კედლებზე ორი წყვილი პილასტრია, რომლებსაც შეისრული კამარის საბჯენი თაღები ეყრდნობა. ეკლესიას აქვს აგურის სამსაფეხურიანი ლავგარდანი. ბაქრაძე მ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 60.
აპოლონი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი აპოლონი შეიძლება აღნიშნავდეს: აპოლონი — ძველბერძნულ მითოლოგიაში ერთ-ერთი უმთავრესი და უძველესი ღვთაება; აპოლონი — მცირე ცთომილი; აპოლონი — აშშ-ის კუთვნილი მთვარეზე გასაფრენი კოსმოსური ხომალდების სახელწოდება; აპოლონ 11; აპოლონი (პეპელა) — დღის პეპელა.
კაპოშვარი

კაპოშვარი (უნგრ. Kaposvár; გერმ. Ruppertsburg; თურქ. Kapoşvar; სლოვ. Rupertgrad; ხორვატ. Kapošvar; სერბ. Капошвар) — ქალაქი სამხრეთ-დასავლეთ უნგრეთში, ბალატონის ტბის სამხრეთით. იგი სამხრეთ დუნაისგადაღმა მეორე უდიდესი ქალაქია და წარმოადგენს შომოდის მედიეს ადმინისტრაციულ, სამრეწველო, ეკონომიკურ, ტურისტულ და კულტურულ ცენტრს. კაპოშვარში ასევე არის რომანულ-კათოლიკური ეკლესიის ეპარქიის რეზიდენცია. ქალაქი გაშენებულია დედაქალაქ ბუდაპეშტიდან 186 კილომეტრით სამხრეთ-დასავლეთით, მდინარე კაპოშის ორივე ნაპირზე. ბალატონის ტბიდან დაშორებულია დაახლოებით 50 კმ-ით. სახელი მომდინარეობს სიტყვებიდან „kapu“ and „vár“, რაც უნგრულად „ჭიშკარსა“ და „ციხეს“ ნიშნავს. ლეგენდის თანახმად, ქალაქი შვიდ ბორცვზე დაარსდა, რომის მსგავსად. არეალი დასახლებული იყო ჯერ კიდევ ძვ. წ. 5 000 წლისთვის. დაახლოებით ძვ. წ. 400 წლისთვის აქ კელტები დასახლდნენ. ახ. წ. 9-107 წლებში ქალაქი რომის პანონიას მიეკუთვნებოდა. მომდევნო წლებში აქ მრავალი სხვადასხვა ხალხი სახლობდა, ძირითადად გერმანული და ილირიული ტომები. 900 წელს, დამპყრობელ უნგრელებს ამ მიწაზე სლავური და გერმანული სოფლები დახვდათ. უნგრეთის ქალაქების სია ოფიციალური საიტი Aerial photography: Kaposvár Kaposvár slide show with music
ჩარლზ ბელი

ჩარლზ ბელი (ინგლ. Charles Bell დ. 12 ნოემბერი, 1774, ედინბურგი — გ. 28 აპრილი, 1842, ჰელოუპარკი, ვუსტერის მახლობლად) — შოტლანდიელი ანატომი, ფიზიოლოგი და ქირურგი. 1836-დან ედინბურგის უნივერსიტეტის პროფესორი. შეისწავლა ნერვული სისტემის ანატომიისა და ფიზიოლოგიის საკითხები, შეადგინა ქირურგიის ორტომიანი სახელმძღვანელო. პირველმა დაადგინა (1811), რომ ზურგის ტვინის ნერვების წინა ფესვები შეიცავს მამოძრავებელ ბოჭკოებს, უკანა კი მგრძნობიარეს. ბელის მიერ გამოქვეყნებული ექსპერიმენტული მონაცემები საფუძვლად დაედო ე. წ. ბელ-მაჟანდის კანონს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 283.
პიერ ბელონი

პიერ ბელონი (ფრანგ. Pierre Belon დ. 1517, ლემანის მახლობლად — გ. 1564, პარიზი) — ფრანგი ნატურალისტი. სწავლობდა ვიტენბერგსა (1540) და პარიზში (1542). მისი ძირითადი შრომები ეხება წყლის ცხოველებსა (1551-1555) და ფრინველებს (1555). აღწერა თევზების 113 სახეობა. შეისწავლა 200 სახეობის ფრინველის ჩონჩხი. პირველმა დაადგინა სხვადასხვა ხერხემლიანისა და ადამინის ძვლების აგებულების მსგავსება. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 290.
ერდი

ერდი (უნგრ. Érd; გერმ. Hanselbeck; ხორვატ. Andzabeg; თურქ. Hamzabey) — ქალაქი უნგრეთში, პეშტის მედიეში. მიეკუთვნება ბუდაპეშტის აგლომერაციას. ეს ტერიტორია ჯერ კიდევ უძველესი დროიდან ყოფილა დასახლებული. როგორც არქეოლოგიური გათხრები აჩვენებს, პრეისტორიულ ადამიანს აქ 50 000 წლის წინ უცხოვრია. თავად ერდი წერილობით წყაროებში პირველად 1243 წელს იხსენიება. სახელი მომდინარეობს უნგრული სიტყვებიდან „erdő“ (ტყე) და „ér“ (ნაკადული). ოსმალთა მიერ უნგრეთის ოკუპაციის დროს, 1543 წელს თურქემბა ერდიც აიღეს, მას შმდეგმ, რაც სეკეშფეჰერვარის ციხესიმაგრე დაეცა. შემდეგში თურქებმა მეჩეთი ააშენეს. უნგრეთის ქალაქების სია ოფიციალური საიტი Aerial photography: Érd ↑ Érd települési választás eredményei — 2014.
ნაყარი (ფუტკარი)

ნაყარი — პროცერი რომლის დროსაც დედოფალი ტოვებს საცხოვრებელს დიდი რაოდენობით მუშა ფუტკრებით. ნაყარის დროს მომუშავეთა 60% ტოვებს საცხოვრებელს სადაც ძველი დედოფალი არის. ნაყარში შეიძლება შედიოდეს ათასიდან ათი ათასამდე ფუტკარი. ამ დროს დედოფალი ძალიან მძიმეა იმისთვის რომ ნაყარი შორ დისტანციებზე წავიდეს ამიტომ მზვერავი ფუტკრები იპოვიან უახლოეს თავშესაფარს და იქ ჩერდებიან თუმცა ეს მუდმივი საცხოვრებელი არ ხდება, ჩვეულებრივ ნაყარი დროებითო საცხოვრებლიდან 3 დღეში გავა. ნაყრის გამოსვლის დროს ფუტკრების უმრავლესობა უსაქმოდ არიან, ისინი სკის გარეთ არიან შეგროვებულები, გამოსვლის დრო ჩვეულებრივ არის თბილი, მზიანი და წყნარი დაახლოებით 10-14 საათებში. მეფუტკრეები ტოტებზე ან ხეებზე დასახლებულ/შეფარებულ ფუტკრებს დედოფლიანად შესაფერის ყუთში ათავსებენ და სკაში გადაყავთ. ასევე არსებობს მახეები რომელიც ფუტკრების მოსაზიდად გამოიყენება და იმისთვის რომ მასში ფუტკრები დასახლდნენ იგივე მიზნით. სტატია მეფუტრკეობის გვერდზე. დაარქივებული 2013-05-09 საიტზე Wayback Machine. "ფუტკრის მოვლა და მოშენება" თბილისი, 2002 წელი დურმიშხან ყიფიანი.
მრგვალი ქალაქი

ალ-მანსურის მრგვალი ქალაქი (ასევე მშვიდობის ქალაქი — არაბ. ﻣﺪﻳﻨـة ﺍﻟسلام, „მადინატ ას-სალამ“) — უძველესი ქალაქი, თანამედროვე ბაღდადის დასავლეთ ნაწილში, აშენებულია აბასიანი ხალიფა ალ-მანსურის მიერ 767-სა და 912 წლებს შორის, როგორც აბასიანთა სამეფო კარი. აბასიანების დროს ქალაქის ოფიციალური სახელი სწორედ მშვიდობის ქალაქი იყო. მრგვალი ქალაქის ტერიოტიაზე მდებარეობს ცნობილი ბიბლიოთეკა სიბრძნის სახლი. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მრგვალი ქალაქი Al-Mansur’s Round City of Baghdad დაარქივებული 2011-11-05 საიტზე Wayback Machine. in «archnet» website Baghdad (Madinat al-Salam) დაარქივებული 2016-09-16 საიტზე Wayback Machine. in «islamic art» website
ხაზართა ლაშქრობები საქართველოში

ხაზართა ლაშქრობები საქართველოში — ხაზარებმა საქართველოში პირველად ილაშქრეს 627 წელს ბიზანტიის მოკავშირე თურქთა დასავლეთ სახაკანოს ჯარებთან ერთად. 628 წელს მათ თბილისი აიღეს. დაახლოებით 650 წელს ჩრდილოეთ კავკასიაში ხაზართა ძლიერი სახელმწიფოს შექმნას და სამხრეთისაკენ მათი აგრესიის გავრცელებას დაემთხვა ამიერკავკასიის ქვეყნებში არაბთა გაბატონება . ამ დროიდან ამიერკავკასიის ქვეყნებისათვის ბრძოლა ხაზარებს არაბთა სახალიფოსთან უხდებოდათ. ურთიერთბრძოლაში ხაზარები და არაბები დარუბანდთან ერთად ხშირად იყენებდნენ დარიალის კარს, რის გამოც საქართველოს ტერიტორია საბრძოლო ასპარეზად იქცეოდა. ძველი საისტორიო წყაროები მოგვითხრობენ 764 წელს ხაზართა მიერ კვლავ თბილისის აღების და ქართლიდან ერისმთავარ ჯუანშერისა და მისი დის შუშანის გატაცების ამბავს. გოილაძე ვ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 414.
ხაზართა სახაკანო

ხაზართა სახაკანო — ადრინდელი ფეოდალური სახელმწიფო. წარმოიშვა VII საუკუნის შუა წლებში ქვემო ვოლგისპირეთისა და ჩრდილოეთი კავკასიის აღმოსავლეთი ნაწილის ტერიტორიაზე. ხაზართა სახაკანოს დედაქალაქი VIII საუკუნის დასაწყისამდე იყო იყო სემენდერი დაღესტანში, შემდეგ — ითილი ქვემო ვოლგაზე. VII საუკუნის II ნახევარში ხაზარებმა მეზობელი სახანოები და სახელმწიფოები დაიპყრეს. 735 წელს დარუბანდის გასასვლელითა და დარიალის ხეობით ხაზართა სახკანოში არაბები შეიჭრნენ და ხაკანის არმია განადგურეს. ხაკანმა და მისმა ამალამ აღიარა ისლამი, რომელიც მოსახლეობის მხოლოდ მცირე ნაწილში გავრცელდა, ხოლო ჩრდილოეთ დაღესტანში მცხოვრებმა ხაზარებმა — იუდაიზმი. ხაზართა სახაკანოში მოსახლეობის ძირითადი საქმიანობა მომთაბარე მესაქონლეობა იყო. ქვემო ვოლგის ბარში განვითარდა მიწათმოქმედება და მებაღეობა. სახაკანოს დედაქალაქი ითილი ხელოსნობისა და საერთაშორისო ვაჭრობის მნიშვნელოვან ცენტრად იქცა. მდინარე დონსა და დონეცს შუა დასახლდნენ ჩრდილოეთ კავკასიელი ალანები, რის შედეგადაც ბინადარი მოსახლეობა წარმოიშვა. დაიწყო ფეოდალურ ურთიერთობათა ჩამოყალიბება. ხელისუფლება ფაქტობრივად ადგილობრივ ხაზარ და ბულგარელ ფეოდალთა ხელში იყო. VIII საუკუნეში ხაზართა სახაკანომ ფართო კავშირი შეინარჩუნა ბიზანტიასთან, რამაც ხელი შეუწყო ქრისტიანობის გავრცელებას. სახელმწიფო რელიგიად იუდაიზმი გამოაცხადეს. VII-VIII საუკუნეში ხაზარებმა საქართველოში ილაშქრეს. IX საუკუნის დასასრულს პაჭანიკებმა ჩრდილოეთ შავიზღვისპირეთი დაიპყრეს. ხაზართა სახაკანოზე დამოკიდებული მადიარები დუნაისკენ განდევნეს (895 წელი). სახაკანოს მთავარი მოწინააღმდეგე იყო ძველი რუსული სახელმწიფოს. ჯერ კიდევ IX საუკუნის დასასრულს რუსთა რაზმები გაიჭრნენ კასპიის ზღვაზე. კიევის დიდმა მთავრებმა ოლეგმა 913-914 და იგორმა 943-944 წლებში დაარბიეს ხაზართა სახაკანო. 964-966 იგორის ვაჟმა სვიატოსლავმა საბოლოოდ გაანადგურა ხაზართა სახაკანო, დაანგრია მისი დედაქალაქი ითილი და სხვა ქალაქები. შემდეგ ხაზარებმა სცადეს აღედგინათ სახაკანო, მაგრამ უშედეგოდ. X საუკუნის დასასრულს ხაზართა სახაკანომ არსებობა შეწყვიტა. თეიმურაზ ბატონიშვილი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 414.
ხათუსილი II

ხათუსილი II — ხეთების შუა სამეფოს მმართველი დაახლ. ძვ. წ. 1420 - 1400 წლებში. სავარაუდოდ არნუვანდა I-ის შვილი. ზოგიერთი ხეთოლოგი (ჰ. ოტენი) უარყოფს მის არსებობას. გიორგაძე გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 415.
ხათუსილი III

ხათუსილი III — ხეთების ახალი სამეფოს მმართველი დაახლ. ძვ. წ. 1304 - 1280 წლებში. მურსილი II-ის შვილი. გამეფდა მისი ძმისშვილის ურხითესუფის სამეფო ტახტიდან ჩამოგდების შემდეგ, რაც აღწერილი აქვს „ავტობიოგრაფიაში“ (რომელიც ერთ-ერთი უძველესია მსოფლიოში). ატარებდა ფართო საშინაო და საგარეო პოლიტიკას. ჩვენამე მოაღწია მისი სახელით შედგენილმა რელიგიური და ისტორიული ხასიათის ტექსტებმა, პოლიტიკურმა ხელშეკრულებებმა. გიორგაძე გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 415.
ხაიშის განძი

ხაიშის განძი — I საუკუნის არქეოლოგიური განძი, რომელიც აღმოჩნდა 1948 წელს სოფელ ხაიშთან (მესტიის მუნიციპალიტეტი) მიწის სამუშაოების დროს. შეიცავს 3 ერთნაირი ფორმის ორყურა, ფეხიან ვერცხლის სასმისს, ოქროს საკისრე რკალს, რომლის ბოლოები ფანტასტიკური ცხოველების გამოსახულებებითაა შემკული, ოქროს საკიდს, რომელიც ჩარდახიანი კოშკის მინიატურულ გამოსახულებას წარმოადგენს. ჩარდახის ქვეშ სალამურზე და ჭიანურზე დამკვრელის 2 ფიგურაა. ხაიშის განძის ერთ-ერთი ვერცხლის სასმისი შემკულია მაღალრელიეფური მცენარეული მოტივით და ანტიკური ტორევტიკის თვალსაჩინო ნიმუშია. იგი დამზადებული უნდა იყოს ელინისტური აღმოსავლეთის ერთ-ერთ სავაჭრო-სახელოსნო ცენტრში. ოქროს ნივთები კი ადგილობრივი, ხალხის ხელოსნური ნაწარმია და ადრინდელი ანტიკური ხანის ქართული ოქრომჭედლობის ტრადიციას აგრძელებს. გაგოშიძე ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 415-416.
ხალდები

ხალდები — ძველი დასავლურ-ქართული ტომი. ბერძნული წყაროებით (ქსენოფონტი, სტრაბონი) ცხოვრობდნენ შავი ზღვის სამხრეთ-აღმოსავლეთ სანაპიროზე. აღნიშნულ ავტორებთან „ხალდი“ შესატყვისია „ხალიბის“. სომხურ წყაროებში ხალდის ქვეყანა „ხალტიქის“ სახელწოდებით იხსენიება. „ხალდი“ სომხურად დასავლეთ ქართული ტომების - ჭანების სახელი იყო. VII საუკუნის სომხური გეოგრაფიის მიხედვით ჭანეთი არის ხალტიქი (ხალდები). ამრიგად ამ დროს „ხალტ“, „ხალდ“ იმ ეთნიკური ჯგუფის სომხური სახელწოდებაა, რომელიც ქართულ-ბერძნულ სამყაროში ცნობილი იყო ჭანების - სანების სახელით. სახელწოდება ხალდები დიდხანს შემორჩა სამხრეთ-აღმოსავლეთ შავიზღვისპირეთის ტერიტორიაზე, სადაც მდებარეობდა ბიზანტიური პროვინცია (თემი) „ხალდია“. ა. საგონას მოსაზრებით ხალდების თავდაპირველი განსახლების არეალი, სავარაუდოდ, უნდა ყოფილიყო მდ. არაქსის ჩრდილოეთით, ის ტერიტორია, რომელიც ერთ დროს ურარტუს გავლენის ქვეშ იყო, განსაკუთრებით მდინარე ზივინის ხეობა (ყარსსა და ტუშფას შორის). ინაძე მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 417. ↑ Sagona, A. G. (2004). Archaeology at the north-east Anatolian frontier, I. : an historical geography and a field survey of the Bayburt Province, Claudia Sagona, Louvain: Peeters Press, გვ. 30. ISBN 90-429-1390-8. OCLC 57178449.
ხალდი

ხალდი — ურარტუს სახელმწიფოს პანთეონის მთავარი ღვთაება. ხალდის გამოსახულება (მეომარი რომელიც ლომზე დგას) აღმოჩენილია ერებუნისა და მუსასირის ტაძრების გათხრების დროს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 417.
ანტონიო აბეტი

ანტონიო აბეტი (იტალ. Antonio Abetti; დ. 19 ივნისი 1846 — გ. 20 თებერვალი 1928) — იტალიელი ასტრონომი. ანტონიო აბეტი დაიბადა პიეტრო-დი-გორიციაში (სლოვენ. Šempeter pri Gorici). 1867 წელს მიიღო ხარისხი მათემატიკასა და საინჟინრო საქმეში პადუას უნივერსიტეტში, თუმცა მომდევნო წელს მიატოვა საინჟინრო საქმიანობა, რათა თავისი თავი მიეძღვნა ასტრონომიისადმი). 1879 წელს დაქორწინდა ჯოვანა კოლბაჩინზე. მისი ორი ვაჟიშვილიდან უმცროსი, ჯორჯო აბეტი, ასევე გახდა ასტონომი. 1868—1893 წლებში მუშაობდა ასისტენტად პადუას ობსერვატორიაში. 1894 წელს გახდა არჩეტრის ობსერვატორიის დირექტორი, რომელიც მან გახადა ევროპაში ერთ-ერთ წამყვან ობსერვატორიად. იყო აგრეთვე ფლორენციის უნივერსიტეტის პროფესორი. 1921 წელს გავიდა პენსიაზე, მაგრამ კვლევითი სამუშაოები არ მიუტოვებია. ჯერ კიდავ პადუაში მან განახორციელა მრავალი დაკვირვება ასტეროიდებზე, კომეტებსა და ვარსკვლავთა გადაფარვებზე. 1874 წელს მონაწილეობა მიიღო ინდოეთის ექსპედიციაში, რომელსაც ხელმძღვანელობდა პიეტრო ტაჩინი, და რომლის მიზანიც იყო სპექტროსკოპის დახმარებით ვენერის მიერ მზის დისკოზე გავლის დაკვირვება. Abetti, Giorgio (1970). «Abetti, Antonio.» In Dictionary of Scientific Biography, edited by Charles Coulston Gillispie. Vol. 1, p. 19. New York: Charles Scribner’s Sons. Camera, L. (1929). «Antonio Abetti.» Vierteljahresschrift der Astronomischen Gesellschaft 64: 2. Fowler, W. A. (1929). «Antonio Abetti.» Monthly Notices of the Royal Astronomical Society 89: 325—327. ↑ 1.0 1.1 Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ 2.0 2.1 Gran Enciclopèdia Catalana — Grup Enciclopèdia, 1968. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18696256"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2664168"></a> ↑ 3.0 3.1 Abetti G. Dizionario Biografico degli Italiani — 1960. — Vol. 1. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1128537"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q945807"></a>
ვესპრემი

ვესპრემი (უნგრ. Veszprém; გერმ. Weißbrunn; სლოვენ. Belomost) — უნგრეთის ერთ-ერთი უძველესი ქალაქი, ვესპრემის მედიეს ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ბალატონის ტბიდან დაახლოებით 15 კილომეტრით ჩრდილოეთით. ქალაქი გაშენებულია მდინარე შედის ორივე ნაპირზე, ბუდაპეშტიდან 110 კმ-ის მოშორებით. სახელი მომდინარეობს სლავური წარმოშობის სიტყვა Bezprym-დან, რაც თავდაპირველად ადამიანის სახელი იყო. ლეგენდის თანახმად, ქალაქი შვიდ ბორცვზე დაარსდა. ბოტროპი, გერმანია გლადსაკსე, დანია ოტინი-ლუვენ-ლა-ნევი, ბელგია პასაუ, გერმანია როვანიემი, ფინეთი სფინტუ-გეორგე, რუმინეთი ტარტუ, ესტონეთი ტირატ-კარმელი, ისრაელი ჟამბერკი, ჩეხეთი კურსკი, რუსეთი ჰასკოვო, ბულგარეთი უნგრეთის ქალაქების სია ოფიციალური საიტი ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2009-03-14 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) Pannon University (formerly University of Veszprém) Aerial photography: Veszprém ↑ http://www.veszprem.hu/veszpremieknek/onkormanyzat/kozgyules/kozgyulesi-meghivok/137-kozgyulesi-meghivok-2010/1403-kozgyulesi-meghivo-20101014 ↑ Kursk guide
ალონსო სანჩეს კოელო

ალონსო სანჩეს კოელო (დ. დაახლ. 1531, ბენიფაიო, ვალენსია — გ. 8 აგვისტო, 1588, მადრიდი) — ესპანელი ფერმწერი, წარმოშობით პორტუგალიელი. სწავლობდა ბრიუსელში; განიცადა მანიერიზმის გავლენა. 1557 წლიდან იყო ფილიპე II-ის კარის მხატვარი. სანჩეს კოელო ესპანური ეროვნული პორტრეტული სკოლის დამფუძნებელია (ინფანტა ისაბელ კლარა ეუხენიას პორტრეტი, 1579, პრადო, მადრიდი) ხუანა ავსტრიელი ალბერტ VII ავსტრიელი ანა ავსტრიელი ფილიპე II ისაბელ კლარა ეუხენია ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 91. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ალონსო სანჩეს კოელო“ ვიკისაწყობში. ალონსო სანჩეს კოელო Artcyclopedia-ზე ↑ Art UK — 2003. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q7257339"></a> ↑ Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ Athenaeum <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q32061534"></a> ↑ KulturNav — 2015. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q16323063"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q16323066"></a> ↑ AGORHA — 2009. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q21994367"></a> ↑ 6.0 6.1 Web umenia <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q50828580"></a> ↑ 7.0 7.1 Diccionario biográfico español — Real Academia de la Historia, 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q41705771"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2720582"></a> ↑ RKDartists — 2018. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517"></a> ↑ 9.0 9.1 9.2 Artists of the World Online, Allgemeines Künstlerlexikon Online, AKL Online / Hrsg.: A. Beyer, B. Savoy — B: K. G. Saur Verlag, Verlag Walter de Gruyter, 2009. — ISSN 2750-6088 — doi:10.1515/AKL <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q64"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q41640909"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q496126"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19276262"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q324303"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q98818"></a> ↑ Encyclopædia Britannica <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741"></a> ↑ Discogs — 2000. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q504063"></a> ↑ Alfonso E. Pérez Sánchez Sánchez Coello, Alonso // Grove Art Online / J. Turner — [Oxford, England], Houndmills, Basingstoke, England, New York: OUP, 2017. — doi:10.1093/GAO/9781884446054.ARTICLE.T075603 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q103965194"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q56691875"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q810196"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q21431157"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776"></a> ↑ Deutsche Nationalbibliothek Record #119349485 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a>
ვეძების ეკლესია

ვეძების ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ვეძებში. მდებარეობს სოფლის მახლობლად, ციხეებად წოდებულ ადგილზე. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. იგი გეგმით სწორკუთხაა (7,6 X 6,2 მ), ნაშენია რიყის ქვით და ნატეხი ქვით. წყობა ირეგულარულია. ძეგლი თითქმის მთლიანად დანგრეულია. შემორჩენილი კედლების სიმაღლე 1,5 მეტრს არ აღემატება. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რომლის ღერძზე სარკმლის ძირია შემორჩენილი. აფსიდის ჩრდილოეთ გვერდში გეგმით ოვალური თაღოვანი ნიშია. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 80.
ქორუბნის ეკლესია

ქორუბნის ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ ახშნის სამხრეთით 3 კილომეტრზე. ძველი სასაფლაოს ტერიტორიაზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (8 × 5,1 მ), ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვითა და კირის დუღაბით. კედლები შიგნით შელესილი ყოფილა. ძეგლი თითქმის მთლიანად დანგრეულია. შემორჩენილია ნახევარწრიული აფსიდი კონქით და დასავლეთ კედელი. შესასვლელი დასავლეთიდან ქონია (შემორჩენილია წირთხლების მცირე ნაწილი). აფსიდის ღერძზე გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი, რომლის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშია. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 67.
დართლოს ეკლესია

დართლოს ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ დართლოს განაპირას. აგებულია 1856 წელს ოსეთის სასულიერო კომისიის მიერ, ხოლო 1864 წელს ეკლესიას ჭერი ჩამოექცა. ეკლესია დარბაზულია (12,5 X 8,5 მ), ნაგებია ქვიშაქვით. შიგნიდან შელესილია. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: შემორჩენილია სამხრეთის კედელი, აღმოსავლეთის კედლის სამხრეთ ნახევარი და დასავლეთ კედლის მნიშვნელოვანი ნაწილი. შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი სწორკუთხაა. სწორკუთხა საკურთხევლის აღმოსავლეთ კედელში ფართო და მაღალი სწორკუთხა სარკმელია. ეკლესიის სამხრეთ კედლის შუა ნაწილში გაჭრილი სარკმელი შედარებით დაბალია. სამხრეთ კედელზე ორი წყვილი პილასტრია, რომელთა მარტივ იმპოსტებზე კედლის თაღებია გადაყვანილი. გრძივ კედლებზე, პილასტრების ზემოთ, თითო კონსოლია, რომლებსაც კამარის საბჯენი თაღები ეყრდნობა. დასავლეთ ფასადი ერთსაფეხურიან ცოკოლზე დგას და დასრულებულია ფრონტონით. ფრონტონის არეში ტოლმკლავა ჯვრის რელიეფია. ტიმპანიანი კარის ორივე მხარეს თითო მაღალი თაღოვანი ნიშია. ჯვრის რელიეფია აღმოსავლეთ ფასადის ფრონტონის არეშიც. სამხრეთ ფასადის განაპირა ნაწილებში ბრტყელი ნიშებია. ეკლესიას 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია. დართლოს ეკლესია, 1892 ადოლფ დირის ფოტო. 1913 წ. დართლოს ეკლესიის სამხრეთი ფასადი ქურდიანი პ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 73. ↑ Отчет общества восстановления православного христианства на Кавказе за 1864 ↑ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-07-01. ციტირების თარიღი: 2020-02-02.
ზემო ხალაწნის ბზიანის ეკლესია

ზემო ხალაწნის ბზიანის ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ხალაწნის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, მთის ფერდობზე, ტყეში. განეკუთვნება ადრინდელ შუა საუკუნეებს. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: შენობა თითქმის მთლიანად მიწაშია ჩაფლული და გარედან ბზის ხეებითაა დაფარული. ეკლესიის გეგმის გარეგან სწორკუთხედში (6 X 5 მ) დარბაზული ეკლესია და სამხრეთ მინაშენია ჩაწერილი. შენობა ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვით და კირის დუღაბით. წყობა ირეგულარულია. კედლები შიგნიდან და გარედან მობათქაშებულია. ეკლესიაში შესასვლელი სამხრეთიდანაა, მინაშენიდან. კარი მინაშენის მხრიდან თაღოვანია, შიგნიდან - სწორკუთხაა. აღმოსავლეთით, ღრმა ნალისებრი აფსიდის ღერძზე სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი. მსგავსი ერთი სარკმელია სამხრეთ კედელშიც, რომელიც მინაშენში გადის. აფსიდი გადახურულია დადაბლებული პროპორციების კონქით, დარბაზი - ცილინდრული კამარით. მინაშენი აღმოსავლეთით სწორი კედლით დასრულებული და ცილინდრული კამარით გადახურული ვიწრო სათავსია. ერთადერთი თაღოვანი შესასვლელი მას სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილში აქვს. მინაშენი ორი სწორკუთხა სარკმლითაა განათებული. მათგან ერთი აღმოსავლეთ კედლის ღერძზეა, მეორე — სამხრეთ კედელში. შენობის გარშემო ქვევრებია ჩაყრილი. აქა-იქ შეიმჩნევა გალავნის ნაშთი. კიკაჩეიშვილი პ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 87.