laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
სუინინი

იმპერატორი სუინინი (იაპონ. 垂仁天皇; დ. 1 იანვარი, ძვ. წ. 69 — გ. 14 ივლისი, 70) — იაპონიის იმპერატორი მემკვიდრეობის ტრადიციული წესის მიხედვით. ისტორიკოსები იმპერატორ სუინინს მოიხსენიებენ, როგორც ლეგენდარულ პიროვნებას. იმპერატორის ცხოვრების და მმართველობის წელი უცნობია. ადრეული ხანის იმპერატორების პირობითი სახელები არ იყო მიღებული „ტრადიციული წესით“ იმპერატორ კამუს მმართველობამდე, რომელიც იამატოს დინასტიის 50-ე მონარქი იყო. გუკანშო წერდა, რომ სუინინი მართავდა მაკიმაკუს ტამაკი ნო მიას სასახლიდან, რომელიც დღეს იამატოს პროვინციის სახელით არის ცნობილი. ისტორიკოსების აზრით სუინინი უდავოდ ლეგენდის ნაწილია. კოძიკი მის შესახებ მარტო სახელს და გენეოლოგიას წერს. გუკანშო წერს, რომ სუინინი იმპერატორ სუძინის და მისი მეუღლის, სუკულიტო საკაიამასის მესამე შვილი იყო. იაპონიის იმპერატორების სია William George Aston(1896). Nihongi: Chronicles of Japan from the Earliest Times to A.D. 697. London: Kegan Paul, Trench, Trubner. OCLC 448337491 Brown, Delmer M. and Ichirō Ishida, eds. (1979). Gukanshō: The Future and the Past. Berkeley: University of California Press. 10-ISBN 0-520-03460-0; 13-ISBN 978-0-520-03460-0; OCLC 251325323 Chamberlain, Basil Hall. (1920). The Kojiki. Read before the Asiatic Society of Japan on April 12, May 10, and June 21, 1882; reprinted, May, 1919. OCLC 1882339 Ponsonby-Fane, Richard Arthur Brabazon. (1959). The Imperial House of Japan. Kyoto: Ponsonby Memorial Society. OCLC 194887 Isaac Titsingh (1834). Nihon Odai Ichiran; ou, Annales des empereurs du Japon. Paris: Royal Asiatic Society, Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland. OCLC 5850691 Varley, H. Paul. (1980). Jinnō Shōtōki: A Chronicle of Gods and Sovereigns. New York: Columbia University Press. 10-ISBN 0-231-04940-4; 13-ISBN 978-0-231-04940-5; OCLC 59145842 ↑ Imperial Household Agency (Kunaichō), 安寧天皇 (3); retrieved 2011-10-19. ↑ Titsingh, Isaac. (1834). Annales des empereurs du japon, p. 4; Brown, Delmer M. (1979). Gukanshō, p. 251; Varley, H. Paul. (1980). Jinnō Shōtōki, p. 89; Nussbaum, Louis-Frédéric. (2002). "Traditional order of Tennō" in Japan encyclopedia, pp. 962-963. ↑ 3.0 3.1 Ponsonby-Fane, Richard. (1959). The Imperial House of Japan, p. 29. ↑ Aston, William George. (1896). Nihongi, pp. 109.
ერებუნის აეროპორტი

ერებუნის აეროპორტი (IATA: არა, ICAO: UDYE) (სომხ. Էրեբունի օդանավակայան) — თავდაპირველად სამოქალაქო, შემდეგ სამხედრო აეროპორტი სომხეთში. აეროპორტი მდებარეობს ერევნის ცენტრიდან სამხრეთით 7,8 კილომეტრში. 1938 წლის 21 ივლისს ერებუნის აეროპორტიდან განხორციელდა პირველი ფრენა თბილისის მიმართულებით, ხოლო ამავე წლის 25 დეკემბრიდან სრულდება რეგულარული რეისები. ამჟამად აეროპორტს იყენებენ სომხეთისა და რუსეთის სამხედროები. ასევე გამოიყენებენ ჩარტერული რეისებისათვის, როგორც ქვეყნის შიგნით, ასევე დსთ-ის ქვეყნებში. ზვართნოცის საერთაშორისო აეროპორტი შირაკის აეროპორტი სომხეთის სამოქალაქო ავიაციის მთავარი სამმართველო
კეიკო

იმპერატორი კეიკო (იაპონ. 景行天皇; დ. 12 — გ. 130) — იაპონიის იმპერატორი მემკვიდრეობის ტრადიციული წესის მიხედვით. ისტორიკოსები იმპერატორ კეიკოს მოიხსენიებენ, როგორც ლეგენდარულ პიროვნებას. იმპერატორის ცხოვრების და მმართველობის წელი უცნობია. ადრეული ხანის იმპერატორების პირობითი სახელები არ იყო მიღებული „ტრადიციული წესით“ იმპერატორ კამუს მმართველობამდე, რომელიც იამატოს დინასტიის 50-ე მონარქი იყო. ისტორიკოსების აზრით კეიკო უდავოდ ლეგენდის ნაწილია. კოძიკი მის შესახებ მარტო სახელს და გენეოლოგიას წერს. იმპერატორ კეიკოს 2 მეუღლე და 8 ხარჭა ჰყავდა. იმპერატორის პირველი მეუღლე ჰარიმა ნო ინაბი ონ ოირაცუმე, რომელიც პრინც კუსიცუნოვაკეს, პრინც ოუსუს და პრინც ტაკერუს (იმპერატორ ტიუმაის მამა) იყო; იმპერატორის მეორე მეუღლე იასაკაირიჰიმე, რომელიც კეიკოს 12 შვილის დედა იყო: იმპერატორი სეიმუ, პრინცი იოკირიჰიკო, პრინცი ოსინოვაკე, პრინცი ვაკაიამატონეკო, პრინცი ოსუვაკე, პრინცესა ნუნოსინოჰიმე, პრინცესა იოკირიჰიმე, პრინცესა კაგოიორიჰიმე, პრინცესა კაგოიორიჰიმე, პრინცი ისაკირიჰიკო, პრინცი კიბინეოჰიკო, პრინცესა ტაკაგირიჰიმე და პრინცესა ოტოჰიმე; მუძუჰანოირატუმე, რომელიც პრინცესა იონონოს დედა იყო; იკავაჰიმე, რომელიც პრინც კამუკუშის და ინასეირიჰიკო დედა იყო; აბე ნო ტაკადაჰიმე, რომელიც პრინც ტაკეკუნიკორივაკეს დედა იყო; ჰიმუკა ნო კამინაგაუტანე, რომელიც პრინც ჰიმუკა ნო სოცუჰიკოს დედა იყო; სონოტაკეჰიმე, რომელიც პრინც კუნიტივაკეს, პრინც კუნისევაკეს და პრინც ტოიოტოვაკეს დედა იყო; ჰიმუკა ნო მიჰაკასიჰიმე, რომელიც პრინც ტოიოკუნივაკეს დედა იყო; ინაბინოვაკაირაცუმე, რომელიც პრინც მავაკას და პრინც ჰიკოჰიტოეს დედა იყო; იგოტჰიმე, რომელიც პრინც იგოტოჰიკოს დედა იყო. იაპონიის იმპერატორების სია William George Aston(1896). Nihongi: Chronicles of Japan from the Earliest Times to A.D. 697. London: Kegan Paul, Trench, Trubner. OCLC 448337491 Brown, Delmer M. and Ichirō Ishida, eds. (1979). Gukanshō: The Future and the Past. Berkeley: University of California Press. 10-ISBN 0-520-03460-0; 13-ISBN 978-0-520-03460-0; OCLC 251325323 Chamberlain, Basil Hall. (1920). The Kojiki. Read before the Asiatic Society of Japan on April 12, May 10, and June 21, 1882; reprinted, May, 1919. OCLC 1882339 Ponsonby-Fane, Richard Arthur Brabazon. (1959). The Imperial House of Japan. Kyoto: Ponsonby Memorial Society. OCLC 194887 Isaac Titsingh (1834). Nihon Odai Ichiran; ou, Annales des empereurs du Japon. Paris: Royal Asiatic Society, Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland. OCLC 5850691 Varley, H. Paul. (1980). Jinnō Shōtōki: A Chronicle of Gods and Sovereigns. New York: Columbia University Press. 10-ISBN 0-231-04940-4; 13-ISBN 978-0-231-04940-5; OCLC 59145842 ↑ Imperial Household Agency (Kunaichō), 安寧天皇 (3); retrieved 2011-10-19. ↑ Titsingh, Isaac. (1834). Annales des empereurs du japon, p. 4; Brown, Delmer M. (1979). Gukanshō, p. 251; Varley, H. Paul. (1980). Jinnō Shōtōki, p. 89; Nussbaum, Louis-Frédéric. (2002). "Traditional order of Tennō" in Japan encyclopedia, pp. 962-963. ↑ Ponsonby-Fane, Richard. (1959). The Imperial House of Japan, p. 29. ↑ Aston, William George. (1896). Nihongi, pp. 109.
აბდელ რაჰმან სვარ ალ-დაჰაბი

აბდელ რაჰმან სვარ ალ-დაჰაბი (არაბ. عبد الرحمن سوار الذهب; დ. 1934 ომდურმანი, სუდანი — გ. 18 ოქტომბერი, 2018, ერ-რიადი) — სუდანის სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე. სუდანის პრეზიდენტი 1985-1986 წწ., ფელდმარშალი. დაიბადა 1934 წელს, 1958 წელს დაამთავრა სუდანის სამხედრო აკადემია უფროსი ლეიტენანტის წოდებით. სამხედრო კურსებს გადიოდა დიდ ბრიტანეთში და იორდანიაში, შემდეგ დაამთავრა გამალ აბდელ ნასერის სახელობის კაიროს სამხედრო აკადემია. იყო სუდანის სამხედრო ატაშე უგანდაში. 1976 წლიდან მსახურობს სუდანის დემოკრატიული რესპუბლიკის შეიარაღებული ძალების გენერალურ შტაბში. 1985 წლიდან თავდაცვის მინისტრია. 1985 წლის გაზაფხულზე, ჯაფარ ნიმეირის აშშ-ში ვიზიტის დროს სათავეში ჩაუდგა სამხედრო გადატრიალებას. 6 აპრილს გამოაცხადა ნიმეირის დამხობა და 9 აპრილს სათავეში ჩაუდგა სუდანის გარდამავალ სამხედრო საბჭოს. 1986 წელს ქვეყანაში გაიმართა არჩევნები და მოხდა ახალი მთავრობის ფორმირება. ალ-დაჰაბი გადადგა. დაქორწინებულია, ჰყავს 5 ბიჭი. აბდელ რაჰმან სვარ ალ-დაჰაბი
ტუვალუს კუნძულები

ტუვალუს კუნძულები (ინგლ. Tuvalu islands; 1975 წლამდე ელისის კუნძულები (ინგლ. Ellice) — მარჯნული კუნძულების ჯგუფი წყნარ ოკეანეში, პოლინეზიაში. შედგება 9 კუნძულისაგან, რომელთაგან 6 — ატოლია. იმის გამო, რომ ატოლი როგორც წესი შედგება რამდენიმე კუნძულისგან, ტუვალუს კუნძულების საერთო რაოდენობა შეადგენს 124-ს. ტუვალუს კუნძულების ხმელეთის ფართობი სულ 25,63 კმ²-ია, იმ დროს, როდესაც ტერიტორიის ფართობი, რომელიც უკავიათ ლაგუნებს შეადგენს — 520 კმ²-ს. კუნძულები განლაგებულია 5 ატოლზე (ნანუმეა, ნუი, ნუკულაელაე, ნუკუფეტაუ, ფუნაფუტი), 3 დაბლობ მარჯნულ კუნძულზე (ნანუმანგა, ნიულაკიტა, ნიუტაო) და ერთ ატოლ/რიფულ კუნძულზე (ვაიტუპუ), რომლებიც გადაჭიმულები არიან ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისკენ 595 კმ-ზე. არქიპელაგის ყველაზე დიდი კუნძულია (ხმელეთის ფართობის მიხედვით, და არა ლაგუნის წყლის ზედაპირის ფართით) ატოლი ვაიტუპუ (5,60 კმ²), ხოლო ყველაზე პატარა — ნიულაკიტა (0,4 კმ²). ყველა კუნძული დაბლობია, ხოლო ატოლები ძირითადად შედგება რამდენიმე მომცრო კუნძულისაგან, ანუ მოტუსაგან. ქვეყნის უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან აღწევს სულ 5 მეტრს. ტუვალუს ყველაზე ჩრდილოეთი კუნძულია ატოლი ნანუმეა, ხოლო ყველაზე სამხრეთი — ნიულაკიტა. არქიპელაგის ორ კუნძულს შორის ყველაზე უფრო მცირე მანძილი შეადგენს 67 კმ-ს (ნუკუფეტაუ/ვაიტუპუ), ხოლო ყველაზე უფრო დიდი — 172 კმ-ს (ნუი/ვაიტუპუ). ადმინისტრაციულად ტუვალუ დაყოფილია 7 კუნძულოვან (ნანუმეა, ნიუტაო, ნანუმანგა, ნუი, ვაიტუპუ, ნუკულაელაე და ნუკუფეტაუ) და 1 საქალაქო (ფუნაფუტი) საბჭოდ. 2002 წლის აღწერის თანახმად მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 9561 ადამიანს. მუდმივი მოსახლეობა მინიმუმ 11 კუნძულზეა, მათ შორის თითოეული ატოლის ყველაზე დიდ კუნძულზე და კიდევ ორ კუნძულზე, რომლებიც შედიან ატოლ ფუნაფუტიში. ცხრა კუნძულიდან ყველაზე პატარაა  — ნიულაკიტა — რომელიც იყო დაუსახლებელი, სანამ 1949 წელს მასზე არ დასახლდნენ კუნძულ ნიუტაოს მაცხოვრებლები. ↑ Maps of Tuvalu. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-08-17. ციტირების თარიღი: 2015-01-10. ↑ Islands of Tuvalu. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-07-27. ციტირების თარიღი: 2015-01-10. ↑ 3.0 3.1 Tuvalu. CIA. The World Fact Book.. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-07-01. ციტირების თარიღი: 12 ივლისი 2008. ↑ Ministry for Natural Resources and Environment., Sustainable Integrated Water Resources and Wastewater Management for Tuvalu. Diagnostic Report, 2007. ↑ Tuvalu. Location, size, and extent. Encyclopedia of the Nations. ციტირების თარიღი: 12 ივლისი 2008. ↑ Tuvalu. Oceandots. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-10. ციტირების თარიღი: 12 ივლისი 2008. ↑ Ministry for Natural Resources and Environment., 1.2.2 Geography // Tuvalu Initial National Communication Under the United Nations Framework Convention On Climate Change, 1999.
აჰმედ ალ-მირგანი

აჰმედ ალ-მირგანი (არაბ. أحمد الميرغني; დ. 16 აგვისტო, 1941, ჩრდილოეთი ხარტუმი, სუდანი — გ. 2 ნოემბერი, 2008, ალექსანდრია, ეგვიპტე) — სუდანის პოლიტიკური მოღვაწე. სუდანის პრეზიდენტი 1986-1989 წწ. დაიბადა 1941 წელს. 1986 წელს აირჩიეს სუდანის პრეზიდენტად. 1989 წლის 18 ივნისს გამოცხადდა ანტისახელისუფლებო შეთქმულების შესახებ. მალევე ათობით მაღალი და საშუალო კლასის ოფიცერი დააპატიმრეს. 30 ივნისს ქვეყანაში მოხდა მორიგი სამხედრო გადატრიალება, რომელსაც ბრიგადის გენერალი ომარ ალ-ბაშირი ედგა სათავეში. აჰმედ ალ-მირგანი გარდაიცვალა 2008 წლის 2 ნოემბერს ეგვიპტის ქალაქ ალექსანდრიაში. Former Sudan president dies in Egypt დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური)
უღელი (მრავალმნიშვნელოვანი)

უღელი შეიძლება აღნიშნავდეს: უღელი — გამწევი ძალის შესაბმელი იარაღი უღელი — საზოგადოება
სეიმუ

იმპერატორი სეიმუ (იაპონ. 成務天皇; დ. 84 — გ. 191) — იაპონიის იმპერატორი მემკვიდრეობის ტრადიციული წესის მიხედვით. ისტორიკოსები იმპერატორ სეიმუს მოიხსენიებენ, როგორც ლეგენდარულ პიროვნებას. იმპერატორის ცხოვრების და მმართველობის წელი უცნობია. ადრეული ხანის იმპერატორების პირობითი სახელები არ იყო მიღებული „ტრადიციული წესით“ იმპერატორ კამუს მმართველობამდე, რომელიც იამატოს დინასტიის 50-ე მონარქი იყო. ისტორიკოსების აზრით, სეიმუ უდავოდ ლეგენდის ნაწილია. კოძიკი მის შესახებ მარტო სახელს და გენეოლოგიას წერს. სეიმუ იმპერატორ კეიკოს და იმპერატორ სუძინის შვილიშვილის და კეიკოს პირველი ბიძაშვილის, იასაკა ნო ირი ბიმე ნო მიკოტოს შვილი იყო. იაპონიის იმპერატორების სია William George Aston (1896). Nihongi: Chronicles of Japan from the Earliest Times to A.D. 697. London: Kegan Paul, Trench, Trubner. OCLC 448337491 Delmer Brown and Ichirō Ishida, eds. (1979). Gukanshō: The Future and the Past. Berkeley: University of California Press. 10-ISBN 0-520-03460-0; 13-ISBN 978-0-520-03460-0; OCLC 251325323 Basil Hall Chamberlain(1920). The Kojiki. Read before the Asiatic Society of Japan on 12 April, 10 May, and 21 June 1882; reprinted May 1919. OCLC 1882339 Richard Ponsonby-Fane. (1959). The Imperial House of Japan. Kyoto: Ponsonby Memorial Society. OCLC 194887 Titsingh, Isaac. (1834). Nihon Odai Ichiran; ou, Annales des empereurs du Japon. Paris: Royal Asiatic Society, Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland. OCLC 5850691 H. Paul Varley (1980). Jinnō Shōtōki: A Chronicle of Gods and Sovereigns. New York: Columbia University Press. 10-ISBN 0-231-04940-4; 13-ISBN 978-0-231-04940-5; OCLC 59145842 ↑ "Genealogy of the Emperors of Japan" at Kunaicho.go.jp; retrieved 2013-8-28. ↑ Imperial Household Agency (Kunaichō), 安寧天皇 (3); retrieved 2011-10-19. ↑ Titsingh, Isaac. (1834). Annales des empereurs du japon, p. 4; Brown, Delmer M. (1979). Gukanshō, p. 251; Varley, H. Paul. (1980). Jinnō Shōtōki, p. 89; Nussbaum, Louis-Frédéric. (2002). "Traditional order of Tennō" in Japan encyclopedia, pp. 962-963. ↑ Ponsonby-Fane, Richard. (1959). The Imperial House of Japan, p. 29. ↑ Aston, William George. (1896). Nihongi, pp. 109.
ტიუაი

იმპერატორი ტიუაი (იაპონ. 仲哀天皇; დ. 149 — გ. 200 ) — იაპონიის იმპერატორი მემკვიდრეობის ტრადიციული წესის მიხედვით. ისტორიკოსები იმპერატორ ტიუაის მოიხსენიებენ, როგორც ლეგენდარულ პიროვნებას. იმპერატორის ცხოვრების და მმართველობის წელი უცნობია. ადრეული ხანის იმპერატორების პირობითი სახელები არ იყო მიღებული „ტრადიციული წესით“ იმპერატორ კამუს მმართველობამდე, რომელიც იამატოს დინასტიის 50-ე მონარქი იყო. ისტორიკოსების აზრით, ტიუაი უდავოდ ლეგენდის ნაწილია. კოძიკი მის შესახებ მარტო სახელს და გენეოლოგიას წერს. ტიუაი იმპერატორ კეიკოს შვილის, იამატო ტაკერუს და იმპერატორ კაიკას ქალიშვილის, ფუტაძი ნო ირი ჰიმე ნო მიკოტოს შვილი იყო. იაპონიის იმპერატორების სია William George Aston (1896). Nihongi: Chronicles of Japan from the Earliest Times to A.D. 697. London: Kegan Paul, Trench, Trubner. OCLC 448337491 Delmer Brown and Ichirō Ishida, eds. (1979). Gukanshō: The Future and the Past. Berkeley: University of California Press. 10-ISBN 0-520-03460-0; 13-ISBN 978-0-520-03460-0; OCLC 251325323 Basil Hall Chamberlain(1920). The Kojiki. Read before the Asiatic Society of Japan on 12 April, 10 May, and 21 June 1882; reprinted May 1919. OCLC 1882339 Richard Ponsonby-Fane. (1959). The Imperial House of Japan. Kyoto: Ponsonby Memorial Society. OCLC 194887 Titsingh, Isaac. (1834). Nihon Odai Ichiran; ou, Annales des empereurs du Japon. Paris: Royal Asiatic Society, Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland. OCLC 5850691 H. Paul Varley (1980). Jinnō Shōtōki: A Chronicle of Gods and Sovereigns. New York: Columbia University Press. 10-ISBN 0-231-04940-4; 13-ISBN 978-0-231-04940-5; OCLC 59145842 ↑ "Genealogy of the Emperors of Japan" at Kunaicho.go.jp; retrieved 2013-8-28. ↑ Imperial Household Agency (Kunaichō), 安寧天皇 (3); retrieved 2011-10-19. ↑ Titsingh, Isaac. (1834). Annales des empereurs du japon, p. 4; Brown, Delmer M. (1979). Gukanshō, p. 251; Varley, H. Paul. (1980). Jinnō Shōtōki, p. 89; Nussbaum, Louis-Frédéric. (2002). "Traditional order of Tennō" in Japan encyclopedia, pp. 962-963. ↑ Ponsonby-Fane, Richard. (1959). The Imperial House of Japan, p. 29. ↑ Aston, William George. (1896). Nihongi, pp. 109.
ნანუმეა

ნანუმეა (ინგლ. Nanumea) — ტუვალუს კუნძულების ჩრდილო-დასავლეთით მდებარე მარჯნული ატოლი წყნარ ოკეანეში, პოლინეზიაში. ტუვალუს ადმინისტრაციული ერთეული (კუნძულოვანი საბჭო). ფართობი — 3,87 კმ². ატოლი შედგება ხუთი კუნძულისგან : ყველაზე უფრო დიდი კუნძულის (ნანუმეა) სიგრძე შეადგენს დაახლოებით 3 კმ-ს. მასზე მდებარეობს ატოლის ერთადერთი დასახლებული პუნქტი — სოფელი ლოლუა (ინგლ. Lolua). სიდიდით მეორე კუნძული — ლაკენა (ინგლ. Lakena) — ასევე დასახლებულია. ლეგენდები ამბობენ, რომ ამ ატოლზე პირველი დასახლებულები იყო ორი ქალი — პაი და ვაუ, მაგრამ კაცმა, სახელად ტეფოლაჰა წაართვა მათ ატოლი. ნანუმეას მაცხოვრებლები ამის პატივსაცემად აღნიშნავენ ქრისტიანულ დღესასწაულს, სახელად პატი, რომელიც იმ ფრაზის აბრევიატურაა, რაც აღნიშნავს «ტეფოლაჰის და იესოს» დღე. 2002 წლის აღწერის თანახმად მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 664 ადამიანს. ↑ UN SYSTEM-WIDE EARTHWATCH Web Site. ტუვალუს კუნძულები. (ინგლისური). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-06-07. ციტირების თარიღი: 2015-01-10. ↑ Nanumea. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-03-08. ციტირების თარიღი: 2015-01-10. ↑ Islands of Tuvalu. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-07-27. ციტირების თარიღი: 2015-01-10.
უღელი (საზოგადოება)

„უღელი“ — საქართველოდან საზღვარგარეთ სასწავლებლად წასული ახალგაზრდობის მიერ დაარსებული საზოგადოება. ჩამოყალიბდა 1873 წელს ციურიხში. საზოგადოების მიზანი იყო საზღვარგარეთმყოფი ქართველი მოსწავლე ახალგაზრდობის გაერთიანება, ევროპის სოციალური მოძრაობის, საზოგადოებრივი აზრისა და ლიტერატურის შესწავლა და პოპულარიზაცია საქართველოში, საერთოდ, კავკასიაში. 1873 წლის ნოემბრის თვეში ციურიხის „უღელის“ წევრთა უმრავლესობა ჟენევაში გადავიდა და იქ ჩამოაყალიბა ჟენევის „უღელი“, რომელმაც 1876 წლამდე იარსება. მალე მათ შეუერთდნენ ქართველი ხალხოსანი რევოლუციონერები. „უღლის“ მესვეურები იყვნენ გიორგი წერეთელი, ნიკო ნიკოლაძე და სერგეი მესხი. „უღლის“ ყველა წევრის ოცნება იყო სამშობლოს განთავისუფლება, რის გამოც ცდილობდნენ კონტაქტის დამყარებას სხვა ქვეყნების ეროვნულ-განმათავისუფლებელ მოძრაობასთან. ისინი აიდეალებდენ სახელმწიფოებრიობის რესპუბლიკურ ფორმას. აქტიურად სწავლობდნენ სოციალისტურ იდეებს, ეცნობოდნენ I ინტერნაციონალური სექციის მუშაობას და მონაწილეობდნენ მის კრებებში. დიდ ყურადღებას უთმობდნენ ლიტერატურულ კრიტიკას და ესთეტიკას. ხელს უწყობდნენ ქართულ ლიტერატურაში ევროპული მხატვრული კულტურის ათვისებას. მათვე შეიმუშავეს ქართული სკოლებისათვის სახელმძღვანელოების შედგენის გეგმა და ჩამოაყალიბეს მთარგმნელთა კომისია.„უღელმა“ მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა რუსულ და ევროპულ ცივილიზაციასთან ქართული კულტურის შემოქმედებით დაკავშირებაში. აბზიანიძე გ., ნარკვევები XIX საუკუნის ქართული საზოგადოებრივი აზროვნების ისტორიიდან, თბ., 1959; ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 193.
ნუი

ნუი (ინგლ. Nui) — ტუვალუს კუნძულების ატოლი წყნარ ოკეანეში, პოლინეზიაში. ტუვალუს ადმინისტრაციული ერთეული (კუნძულოვანი საბჭო). შედგება 21 კუნძულისაგან (მოტუსაგან): ფენუა-ტაპუ (ყველაზე დიდი, 1,38 კმ²), მეანგი, მოტუპუაკაკა, პაკანტოუ, პილიაიევე, პონგალეი, ტალალოლაე, ტოკინივაე, უნიმაი და სხვა 12 უფრო პატარა მოტუ. ადგილობრივი ლეგენდების თანახმად ნუის მოსახლეობის წიმაპრები აქ მოვიდნენ გილბერტის კუნძულებიდან. კუნძულის პირველი ევროპელი აღმომჩენი 1568 წელს გახდა ესპანელი მოგზაური ალვარო მენდანია დე ნეირა, რომელმაც ატოლს სახელად დაარქვა იესოს კუნძული (ესპ. Isla de Jesús). 2002 წლის აღწერის მონაცემებით ატოლ ნუის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 548 ადამიანს. ატოლის მოსახლეობა ლაპარაკობს კირიბატულ ენაზე, კირიბატის ოფიციალურ ენაზე, და ტუვალუს ენაზე, ტუვალუს ოფიციალურ ენაზე. ↑ Islands of Tuvalu. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-07-27. ციტირების თარიღი: 2015-01-10.
ნუკულაელაე

ნუკულაელაე (ინგლ. Nukulaelae) — ტუვალუს კუნძულების ატოლი წყნარ ოკეანეში, პოლინეზიაში. ტუვალუს ადმინისტრაციული ერთეული (კუნძულოვანი საბჭო). მდებარეობს ტუვალუს კუნძულების სამხრეთ ნაწილში. შედგება 19 მომცრო კუნძულისაგან (ანუ მოტუსაგან): ადგილობრივი ლეგენდების თანახმად ნუკულაელაეს ატოლზე დასახლდნენ კუნძულ ვაიტუპუს მაცხოვრებლები. 1821 წელს ატოლი აღმოაჩინა ამერიკელმა ჯორჯ ბარეტმა (ინგლ. George Barrett), რომელმაც მას დაარქვა მიტჩელის (ინგლ. Mitchell Island) კუნძული, გემის მფლობელ აარონ მიტჩელის (ინგლ. Aaron Mitchell) პატივსაცემად. 1863 წელს ნუკულაელაეს მთელი მოსახლეობის ორი მესამედი დაატყვევეს პერუელმა მონათა ვაჭრებმა, რომლებმაც გადაიყვანეს შეპყრობილი მაცხოვრებლები პერუში ჩინჩას კუნძულებზე. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით ნუკულაელაეს ატოლის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 393 ადამიანს. მთავარი დასახლებული პუნქტია — სოფელი ფანგაუა. ↑ Nukulaelae. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-01-17. ციტირების თარიღი: 2015-01-10. ↑ Islands of Tuvalu. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-07-27. ციტირების თარიღი: 2015-01-10.
უღვირ-ზაგარის ქედი

უღვირ-ზაგარის ქედი — ქედი საქართველოში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. წარმოადგენს სვანეთის კავკასიონის სამხრეთ განშტოებას. წყალგამყოფია. ერთი მხრივ, მდინარეების ენგურისა და, მეორე მხრივ, ადიშჭალისა და მულხრის აუზებისა. ქედზე აღმართულია მწვერვალები: ტვიბმაშერი (3166 მ), ზურულდი (2348 მ), მეფთაში (2473 მ) და სხვა. აგებულია იურული დანალექი წყებებით და პალეოზოური კრისტალური ფიქლებით. დამახასიათებელია სუბალპური და ალპური ლანდშაფტი. მარგველანი გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 194.
ნუკუფეტაუ

ნუკუფეტაუ (ინგლ. Nukufetau) — ტუვალუს კუნძულების ცენტრალურ ნაწილში მდებარე ატოლი წყნარ ოკეანეში, პოლინეზიაში. ტუვალუს ადმინისტრაციული ერთეული (კუნძულოვანი საბჭო). იგი მდებარეობს 86 კმ-ში ფუნაფუტიდან ჩრდილო-დასავლეთით და 57 კმ-ში სამხრეთ-დასავლეთით ვაიტუპუდან. ატოლა აქვს მართკუთხედის ფორმა, რომლის სიგრძე შეადგენს 14 კმ-ს, ხოლო სიგანე — 10 კმ-ს. ხმელეთის საერთო ფართობია — 2,99 კმ². ნუკუფეტაუ შედგება 35 მომცრო კუნძულისგან (ანუ მოტუსგან), რომელთაგან ყველაზე დიდებია ფალე, მოტულალო და ლაფანგა. ლეგენდების თანახმად ნუკუფეტაუს ატოლი კოლნიზებული იქნა ტონგელების მიერ. ტრადიციულად ატოლის მოსახლეობა დაიყო სამ კლანად, რომლებიც ცხოვრობდნენ სამ ყველაზე დიდ კუნძულზე: ფალეზე, მოტულალოზე და ლაფანგაზე. ატოლზე მისიონერების გამოჩენის შემდეგ მთელი მოსახლეობა გადაასახლეს კუნძულ ფალეზე. ნუკუფეტაუ აღმოაჩინა ამერიკელმა 1819 წელს. 2002 წლის აღწერის თანახმად ატოლის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 586 ადამიანს. ატოლზე ერთადერთი დასახლებული პუნქტია — სოფელი სავავე. ↑ Nukufetau. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-01-17. ციტირების თარიღი: 2015-01-10. ↑ Islands of Tuvalu. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-07-27. ციტირების თარიღი: 2015-01-10.
უღვირი

უღვირი — უღელტეხილი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს უღვირ-ზაგარის ქედზე, ზემო სვანეთში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 1922 მ. აგებულია იურული თიხაფიქლებით, ქვიშაქვებით, მერგელებითა და კირქვებით. უღვირზე გადადის საავტომობილო გზა მესტიიდან უშგულისკენ. დამახასიათებელია მთა-ტყის (წიწვიანი) ლანდშაფტი. შემორჩენილია ძველი გამყინვარების კვალი. მარგველანი გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 194.
მაითრიპალა სირისენა

მაითრიპალა სირისენა (სინჰალ. පල්ලෙවත්ත ගමරාලගේ මෛත්‍රීපාල යාපා සිරිසේන, ტამილ. பல்லேவத்தை கமரலாலாகே மைத்திரிபால யாப்பா சிறிசேன; დ. 3 სექტემბერი 1951, იუანა, ჩრდილო-ცენტრალური პროვინცია, ცეილონი) — შრი-ლანკელი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. ქვეყნის მე-7 პრეზიდენტი 2015 წლის 9 იანვრიდან 2019 წლის 18 ნოემბრამდე. დაიბადა 1951 წელს ცეილონში. მამამისი იყო მეორე მსოფლიო ომის ვეტერანი ალბერტ სირისენა, რომელსაც ცეილონის პრემიერ-მინისტრმა სტეფენ სენანაიაკემ გადასცა ხუთი აკრი მიწა პოლონარუვაში პარაკრამა-სამუდრას ტბასთან ახლოს. დედამისი მასწავლებელი იყო. განათლება მიიღო პოლონარუვის ცენტრალურ სამეფო კოლეჯში. შემდეგ სამი წლის მანძილზე სწავლობდა სოფლის მეურნეობას კუნდასალეში. 1980 წელს კი მიიღო მოსკოვის ლიტერატურის ინსტიტუტის დიპლომი პოლიტოლოგიაში. 15 წლის ასაკში დაინტერესდა კომუნიზმით და შევიდა შრი-ლანკის კომუნისტურ (მაოისტურ) პარტიაში. 1989 წელს აირჩიეს პარლამენტის წევრად პოლონარუვის ოლქიდან. ამის შემდეგ 18 წლის მანძილზე ზედიზედ ირჩევდნენ პარლამენტში. მუშაობდა ირიგაციის მინისტრის მოადგილედ ჩანდრიკა კუმარატუნგას მთავრობაში. 1997 წელს კუმარატუნგამ დანიშნა პარლამენტის საქმეების მინისტრად. 2001 წელს სირისეა გახდა თავისუფლების პარტიის ლიდერი. 2004 წლიდან შრი-ლანკის პარლამენტის სპიკერია. 2007 წლიდან სოფლის მეურნეობის მინისტრია. 2010 წელს კვლავ აირჩიეს პარლამენტში და დაინიშნა ჯანმრთელობის დაცვის მინისტრად. 2015 წლის 8 იანვარს 51,3% -ით აირჩიეს შრი-ლანკის პრეზიდენტად, მოვალეობის შესრულებას შეუდგა 9 იანვარს. პრემიერ-მინისტრად დანიშნა რანილ ვიკრემასინგჰე. ოფიციალური საიტი.
ნანუმანგა

ნანუმანგა (ინგლ. Nanumanga) — ტუვალუს კუნძულების შემადგენელი კუნძული წყნარ ოკეანეში, პოლინეზიაში. ტუვალუს ადმინისტრაციული ერთეული (კუნძულოვანი საბჭო). ნანუმანგას აქვს ოვალის ფორმა. ფართობი — 2,78 კმ² კუნძულს აქვს სამი ლაგუნა, მათგან ყველაზე დიდია ვაიატოა, რომელსაც აქვს ოთხი კუნძული. ხმელეთი დაფარულია მშრალი მცენარეულობით, სანაპიროზე არსებობს მანგროს ტყეები. ნანუმანგა 1781 წლის 5 მაისს აღმოაჩინა ესპანელმა მოვაჭრემ ფრანსისკო მაურელემ (ესპ. Francisco Maurelle). 1986 წელს არქეოლოგებმა კუნძულზე აღმოაჩინეს გამოქვაბულები, რომლებშიც შენარჩუნებულია ნანუმანგას ისტორიამდელი მოსახლეობის ცეცხლის კვალი. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით ნანუმანგას მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 589 ადამიანს. კუნძულის ერთადერთი დასახლებული პუნქტებია — სოფლები ტონგა (308 ად.) და ტოკელაუ (281 ად.). ↑ Islands of Tuvalu. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-07-27. ციტირების თარიღი: 2015-01-10. ↑ Nanumaga. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-05-15. ციტირების თარიღი: 2015-01-10.
უშაკოვი

უშაკოვი შეიძლება აღნიშნავდეს: გიორგი უშაკოვი — არქტიკის მკვლევარი დიმიტრი უშაკოვი — რუსი ენათმეცნიერი თედორე უშაკოვი — რუსი ადმირალი სემიონ უშაკოვი — რუსი ფერმწერი