laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ავენარიუსის სახლი

ავენარიუსის სახლი (რუს. Усадьба Авенариуса) — ისტორიული შენობების კომპლექსი სესტრორეცკში. აგებულია XIX საუკუნეში. მიეკუთვნება ფედერალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლთა სიას. სახლი მდებარეობს ფედოტოვის ქუჩაზე № 42/22-ში. კარ-მიდამოს შემადგენლობაში შედის შენობა (ნანგრევებადაა შემორჩენილი), შადრევანი, ოთხი ქანდაკება და პარკი სესტრორეცკის ხელოვნური ტბის ნაპირზე. ამჟამად ერთ-ერთ შენობაში მოქმედებს სანატორიუმ „ტარხოვსკის“ ფილიალი სანატორიულ-კურორტული კომპლექსი „დასავლეთი“. კარ-მიდამოს მთავარი შენობა აგებულია ჩრდილოეთის მოდერნის არქიტექტურულ სტილში. კარ-მიდამომ სახელი მიიღო რუსი ინჟინრის პეტრე ალექსანდრეს ძე ავენარიუსის გვარის მიხედვით. თავდაპირველად სახლი ეკუთვნოდა თავად სვიატოპოლკ-მირსკის. 1910 წელს მოხდა მისი კაპიტალურ რემონტი არქიტექტორ ი. პ. ვოლოდიხინის პროექტით. 1923 წლიდან კარ-მიდამოს შენობებში განათავსეს სანატორიუმი. ტარხოვსკის სანატორიუმი ჩამოყალიბდა 1933 წელს. დიდი სამამულო ომის დროს მასში განთავსებული იყო ჰოსპიტალი, რომელიც შემდეგ მდებარეობვა ცერეპოვეცში, კიროვში, ვოლოგდაში, პერმში. 1945 წლიდან ჰოსპიტალი კვლავ სანატორიუმად გადააკეთეს. 1948 წელს ტერიტორიას შემოავლეს ტანკსაწინააღმდეგო თხრილი და ბლინდაჟები. 1973 წლიდან მოყოლებული ესაა სანატორიუმი სადაც გულით ავადმყოფებს მკურნალობენ. აღნიშნული ტერიტორია მთელი თავისი შენობებით იმყოფება რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს ბალანსზე. 2010 წლიდან ავარიული მდგომარეობის გამო სანატორუმმა შეწყვიტა მუშაობა და მოხდა შენობის დაკონსერვება. Курортный район. Страницы истории. Выпуск 1-3. СПб. изд. «Остров». 2005—2008 гг. Есть Фотография дома Авенариуса после ремонта Центральная библиотека им. М. М. Зощенко დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine. Виртуальный музей Курортного района http://sestroretsk-1.narod.ru/history3.htm http://lite.soiuz.ru/sng/polosa/sestrorets/istoria/[მკვდარი ბმული] http://zelenogorsk.spb.ru/railway/rw_dir_sestr.php https://web.archive.org/web/20081016070746/http://arkadiy-spb.by.ru/sestr_zd1.htm
ომალო

ომალო — სოფელი საქართველოში, ახმეტის მუნიციპალიტეტში მდინარე პირიქითი ალაზნის მარჯვენა ნაპირზე. თემის ცენტრი (სოფლები: დანო, დართლო, დოჭუ, კვავლო, ქუმელაურთა, შენაქო, შტროლთა, ჩიღო, წარო, ხახაბო, ხისო და სხვ.). ზღვის დონიდან 1880 მეტრი, ახმეტიდან 90 კილომეტრი. თუშეთის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. სოფელი დიდი კავკასიონისა და პირიქითა ქედებს შორის მდებარეობს. უგზოობის გამო ნახევარი წელიწადი დანარჩენი საქართველოსგან მოწყვეტილია. 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 37 ადამიანი. ზემო ომალო. საერთო ხედი ზემო ომალო. კესელოები ზემო ომალო. კესელოები ზემო ომალო. კესელოს ნაშთი ზემო ომალო. კესელო ზემო ომალო. ეთნოგრაფიული მუზეუმი კესელოში ახმეტის მუნიციპალიტეტის რუკა კესელოს ციხე ომალოს კოშკი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 523. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 6 სექტემბერი 2016. ↑ georgia-ethnic-2014 ↑ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05.
ქუთაისის რაიონი

ქუთაისის რაიონი — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული რაიონი დასავლეთ საქართველოს ტერიტორიაზე, მოიცავდა დღევანდელ ქალაქ ქუთაისს, წყალტუბოს მუნიციპალიტეტს და თერჯოლის მუნიციპალიტეტის ნაწილს. რაიონის ფართობი იყო - 826 კმ², მოსახლეობა 128 439 (1932). მის შემადგენლობაში 1932 წლისთვის შედიოდა 1 ქალაქი, 14 სასოფლო საბჭო და 4 სოფელი. ადმინისტარაციული ცენტრი იყო ქალაქი ქუთაისი. ქუთაისის რაიონის საზღვრები პირველად 1939 წელს შეიცვალა, როდესაც რაიონს გამოეყო დასავლეთ ტერიტორია: ახლად დაარსებული დაბა წყალტუბო და მიმდებარე სოფლები, სადაც შეიქმნა წყალტუბოს რაიონი, რის შემდეგაც რაიონის ტერიტორია თითქმის განახევრდა. 1959 წელს რაიონი გაუქმდა, ქალაქის სამხრეთ და ჩრდილოეთ ნაწილის დასახლებები შეუერთდა წყალტუბოს რაიონს, ხოლო ქალაქის აღმოსავლეთით მდებარე ტერიტორია შეუერთდა თერჯოლის რაიონს. აბულაძე, მედეა (2013). ქუთაისის არქიტექტურულ-გეგმარებითი განვითარება და მისი სამომავლო პერსპექტივები. თბილისი: სტუ.
პეტრე-პავლეს ციხესიმაგრის ნევის ჭიშკარი

პეტრე-პავლეს ციხესიმაგრის ნევის ჭიშკარი (რუს. Невские ворота Петропавловской крепости) — პეტრე-პავლეს ციხესიმაგრის ტრიუმფალური თაღი სანქტ-პეტერბურგში, ხელმწიფისა და ნარიშკინის ბასტიონებს შორის. კლასიციზმის არქიტექტურული ძეგლი. 1714-1716 წლებში აქ ააშენეს პირველი ხის ჭიშკარი. 1720-იანი წლების დასაწყისში ქვაში გადააკეთეს დომენიკო ტრეზინის პროექტის მიხედვით. მოგვიანებით 1731-1732 წლებში მიმდინარეობდა კიდევ ერთი სარემონტო სამუშაოები. ეს პროექტი შემონახულია თანამედროვე სახით პეტრე-პავლეს ეკლესიის მხარეს. კარიბჭის ფრონტონი შემკულია რელიეფური კომპოზიციით ფარით, დროშებითა და სამხედრო ნადავლით. 1746 წელს წარიმართა კარიბჭის კიდევ ერთი რესტავრაცია და მოაპირკეთეს სპეციალური ქვით. 1762-1767 წლებში არქიტექტორმა დ. სმოლიანინოვმა და ინჟინერმა ნ. მურავიოვმა შეიმუშავეს პროექტი, რომ გრანიტის სახე შეეცვალათ ხის მასალით. პროექტის რეალიზაცია მოხდა მხოლოდ 1777 წელს, ციხესიმაგრის კედლის რესტვრაციასთან დაკავშირებით. აღნიშნული პროექტის ავტორი იყო რ. ტ. ტომილოვი. 1780 წელს არქიტექტორმა ნიკოლაი ლვოვმა წამოაყენა წინადადება ნევის ჭიშკრის ახალი პროექტის შექმნის შესახებ. აღნიშნული პროექტის მიხედვით ახალი კარიბჭე ააშენეს 1784-1787 წლებში და ამ სახით მოაღწია ჩვენს ეპოქამდე. ახალი ჭიშკრის სიმაღლეა 12 მეტრი, ხოლო სიგანე 12,2 მეტრი. იგი დგას მაღალ ცოკოლზე, რომლის სიმაღლე თითქმის ერთი მეტრია. კარიბჭის მარჯვნივ და მარცხნივ დამონტაჟებულია ორმაგი ტოსკანური ორდენის სვეტი. А. Г. Раскин. Невские ворота Петропавловской крепости // Триумфальные арки Ленинграда. — Л.: Лениздат, 1985. — 160 с. Энциклопедия Санкт-Петербурга // Невские ворота დაარქივებული 2019-03-03 საიტზე Wayback Machine. , Ю. М. Пирютко.
ბორმანის სახლი

ბორმანის სახლი (რუს. Особняк Бормана) — XX საუკუნის დასაწყისის ქალაქთმშენებლობისა და არქიტექტურის ძეგლი. მდებარეობს დასახლება კომაროვოში, რომელიც ამჟამად სანქტ-პეტერბურგის საკურორტო რაიონის შემადგენლობაში შედის. მისამართზე საზღვაო ქუჩა, სახლი № 14. არის სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტი. ითვლება, რომ სახლის მფლობელი ამ მიწის ნაკვეთზე იყო გიორგი ბორმანი, რუსი მეწარმე, საპატიო მოქალაქე, საკონდიტრო ამხანაგობა „Жоржъ Борманъ“-ის დირექტორი. ზოგიერთი წყარო შენობას აღწერს, როგორც „ერგარდტის მიწის ნაკვეთზე მდებარე სახლს“. ომის შემდეგ აქ დაფუძნდა ლენინგრადის ხელმძღვანელობა (გარდა გრიგილ რომანოვისა). 2014 წლის ივნისში პეტერბურგის ხელისუფლებამ დაასრულა შენობების კომპლექსის სარეკონსტრუქციო სამუშაოები. ტერიტორიაზე ააშენეს აბანო და აუზი გუბერნატორისათვის. ნაგებობათა კომპლექსის შემადგენლობაში, რომელიც შეტანილია რუსეთის ფედერაციის ხალხთა კულტურული მემკვიდრეობის (ისტორიისა და კულტურის ძეგლი) ობიექტების ერთიან სახელმწიფო რეესტში, შედის: საცხოვრებელი სახლი, ჭა, მოსასახურე პერსონალის სახლი, მაცივარი, პარკი და შადრევანი. ბორმანის სახლი სახელმწიფოს მიერ დაცულია შემდეგი დოკუმენტალური ბაზის საფუძველზე: ლენინგრადის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 1988 წლის 5 დეკემბრის № 963 გადაწყვეტილება; რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტის 1995 წლის 20 თებერვლის № 176 ბრძანება; რუსეთის ფედერაციის მთავრობის 2001 წლის 10 ივლისის № 527 დადგენილება. Тюников К. Русская Финляндия. РИЦ «Карельский перешеек». СПб. 2004 г. http://kellomjaki.narod.ru/index.htm http://terijoki.spb.ru/history/tpl.php?page=history.php&lang=ru
გენოფონდი

გენოფონდი (ბერძ. γένος — გვარი და ფონდი) — სახეობის მთელი დასახლების ან ცალკეული პოპულაციის ორგანიზმთა გენების სხვადასხვა ფორმის (ალელთა) ერთობლიობა. ტერმინი შემოიღო რუსმა მეცნიერმა ა. სერებროვსკიმ 1928 წელს. გარდა სახეობრივი ნიშნებისა, ყოველ ორგანიზმს აქვს ინდივიდუალური გენოოტოპური თავისებურებები, რომლებიც სახეობის გენოფონდში ერთიანდება. ბუნებრივი გადარჩევის შედეგად სახეობა თავის მემკვიდრულ ფონდში აგროვებს გენთა უფრო ხელსაყრელ ერთობლიობას. ევოლუციურ პროცესში გენოფონდი ახალ სახეობათა წარმოქმნის საფუძველია. მუტაციური პროცესი პოპულაციის ან სახეობის გენოფონდის ცვლილებას იწვევს. სახეობათა გენოფონდი შესწავლას და სასოფლო სამეურნეო მცენარეებსა და ცხოველებში ცვალებადი მემკვიდრული ნიშნების ინვენტარიზაციას დიდი პრაქტიკული მნიშვნელობა აქვს. ი. ჭუჭულაშვილი, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 57.
ღალიის მონასტერი

ღალია — ძველი ქართული მონასტერი კუნძულ კვიპროსზე. კვიპროსზე მრავლად იყვნენ ქართველი მოღვაწენი. მათ კოლონია ჰქონდათ ნიქოზიაში, რამდენიმე მონასტერი — ალამინის რაიონში. ერთ-ერთი სავალე იყო ჟალია (ღალია), რომელიც მემატიანის ცნობით, აღაშენა და შეამკო ყოვლითა წესითა თამარ მეფემ (XII-XIII საუკუნეები). ჟალიაში ქართული მწიგნობრული კერის არსებობა დადასტურებულია სანქტ-პეტერბურგში დაცულ ძველ ქართულ ხელნაწერის ანდერძში (H-№ 18). მოგვიანებით ქართველ მოგზაურებმა ტიმოთე გაბაშვილმა (1758) და იონა გედევანიშვილმა (1784) კვიპროსზე ქართველთა ნაკვალევი ვეღარ ნახეს, მდოლოდ ბოლო ხანს ქართული სიძველეთა ნაშთი აღმოჩნდა კვიპროსის ბერძენთა სავანეში — კიკოს მონასტერში. ღალიის მონასტერი მდებარეობს კვიპროსის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, პაფოსის პროვინციის პატარა ისტორიული ქალაქის პოლის ქრისოქოსის მახლობლად ტყეში, სანაპიროდან დაახლოებით ხუთ კილომეტრის დაშორებით. მონასტრის ნანგრევები 1981 წელს აღმოაჩინა ამერიკაში ემიგრირებულმა ქართველმა მეცნიერმა ვახტანგ ჯობაძემ რომელიც XII საუკუნის ქართულ ცნობებს ეყრდნობოდა. სისტემატიური არქეოლოგიური გათხრები მხოლოდ 2006 წელს დაიწყო მას შემდეგ რაც საქართველოს და კვიპროსის წარმომადგენლებმა მიაღწიეს შეთანხმებას ერთობლივი კვლევა-ძიების ჩატარების თაობაზე. გათხრებმა გამოავლინა ქალწულ მარიამის ეკლესია, რომელიც არაუგვიანეს 1000 წლით თარითღება. უფრო გვიანდელი, წმ. გიორგის ტაძარი, XII საუკუნეს უნდა განეკუთვნებოდეს. მონასტერი საფუძვლიანად შეაკეთებინა თამარ მეფემ. მას შემდეგ იგი კიდევ ერთხელ განახლებულა XIII-XIV საუკუნეების მიჯნაზე. საქართველოსა და კვიპროსზე გართულებულმა პოლიტიკურმა სიტუაციამ აიძულა ქართველი ბერები მონასტერი მიეტოვებინათ. XVI საუკუნეში კი ღალია გაიძარცვა და ნანგრევებად იქცა. აღმოჩენილია XIII-XIV საუკუნეების ქართული ფრესკები და წარწერები, საყოფაცხოვრებო და რელიგიური დანიშნულების სხვადასხვა ნივთი. მენაბდე ლ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 239. Excavations at the Georgian Monastery of Gialia (Pafos) დაარქივებული 2007-09-27 საიტზე Wayback Machine. . The Government of Cyprus Press and Information Office. December 5, 2006. ღალიის მონასტერი, კვიპროსი დაარქივებული 2007-09-27 საიტზე Wayback Machine. . საქართველოს კულტურის, ძეგლთა დაცვისა და სპორტის სამინისტრო, 2006.
ბაღის ასპუჭაკა

ბაღის ასპუჭაკა (ლათ. Sylvia borin) — ფრინველი ასპუჭაკასებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 13–14,5 სმ, მასა — 16–22 გ. ბუმბულის შეფერილობა ერთტონალური, მკრთალია, მორუხო-მურა, მცირედ შესამჩნევი ზეთისხილისფერი იერით; მკერდისა და კუდის ქვედა მხარე და მუცელი თეთრია. დედალი და მამალი ერთნაირი იერისანი არიან, ახალგაზრდა ფრინველის ბუმბული მეტად მკრთალია. გავრცელებულია თითქმის მთელ ევროპასა და დასავლეთ ციმბირში. ბინადრობენ ტყის პირებსა და ველობებში. უყვართ მდინარისპირა ბუჩქნარები. უმთავრესად იკვებებიან ხოჭოებით, მუხლუხებით, ზაფხულის ბოლოსა და შემოდგომის დასაწყისში ეტანებიან მოცვის, ანწლის, ჟოლოს კენკრას. გადამფრენი ფრინველია. იზამთრებს ტროპიკულ და სამხრეთ აფრიკაში. ბუდეს ძირითადად ახალგაზრდა ხეების ან ბუჩქების ტოტებზე იკეთებს, მიწიდან 1–2 მ სიმაღლეზე, იშვიათად — ბებერი ხეების ქვემო ტოტებზე. მის შენებას ჩამოფრენიდან 5–8 დღეში იწყებს, რასაც 6–10 დღეს ანდომებს. წელიწადში ჩვეულებრივ 2-ჯერ ბუდობს: პირველად 5 კვერცხს დებს, მეორედ – 4-ს. მათი ფერი განსხვავებულია, უმეტესად მორუხო-მოთეთროებია, მოყავისფრო ან მორუხო ლაქებით. კრუხობს ორივე მშობელი, რომლებიც ცვლიან ერთმანეთს. ინკუბაცია 11–12 დღე-ღამე გრძელდება. ბარტყები სრულიად შიშვლები იჩეკებიან და ბუდეში მომდევნო 10–12 დღე რჩებიან. სქესობრივ სიმწიფეს 1 წლის ასაკში აღწევენ. სიცოცხლის ხანგრძლივობამ შესაძლოა 14 წელიც კი შეადგინოს. აერთიანებს 2 ქვესახეობას: S. b. borin (Boddaert, 1783) — ნომინალური ფორმა, გავრცელებული მთელ ევროპაში; S. b. woodwardi (Sharpe, 1877) ბინადრობს სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპაში ციმბირამდე. Энциклопедия декоративных и экзотических птиц/ Авт-сост. А. П. Умельцев. — М.: Локид-Пресс, 2002. — 368 с ISBN 5-320-00436-2; Bauer, H.-G.; Bezzel, E. & Fiedler, W.: Das Kompendium der Vögel Mitteleuropas - Alles über Biologie, Gefährdung und Schutz. Band 2: Passeriformes - Sperlingsvögel. 2. vollst. überarb. Aufl., AULA-Verlag Wiebelsheim, 2005. ISBN 3-89104-648-0; Svensson, L.; Grant, P. J.; Mullarney, K.; Zetterström, D.: Der neue Kosmos-Vogelführer - Alle Arten Europas, Nordafrikas und Vorderasiens. Franckh-Kosmos Verlags-GmbH & Co., Stuttgart. 1999. ISBN 3-440-07720-9. რუსეთის ხერხემლიანი ცხოველები: ბაღის ასპუჭაკა დაარქივებული 2017-12-01 საიტზე Wayback Machine. (რუსული). ↑ კუტუბიძე მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 642. ↑ კუტუბიძე მ., ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, თბ.: „მეცნიერება“, 1973. — გვ. 101. ↑ Hüppop, K. O. Hüppop: Atlas zur Vogelberingung auf Helgoland, Teil 5, Vogelwarte 47 [2009], Seite 215
გვაბანაკი

გვაბანაკი — ქეჩის მოკლე უსახელო მოსასხამი, რომელსაც ყაბალახის მსგავსი თავსაბურავი აქვს წაკერებული. შეიძლება იყოს სახელოებიანიც, ზოგჯერ უთავსაბურავო. გვაბანაკს მთაში ავდრის დროს ხმარობდნენ მეგრელი მწყემსები. მსგამსი მოსასხამები გვხვდება კავკასიის სხვა კუთხეებშიც (აფხაზეთი, ადიღე და სხვა). გ. ჩაჩაშვილი, „ქართლელი გლეხი მამაკაცის კოსტუმი XIX საუკუნისა“, «ს. ჯანაშიას სახ. საქაქრთველოს სახელმწიფო მუზეუმის მოამბე», 958, ტ. 19 A და 21 B. ც. ბეზარაშვილი, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 131.
ბრუსნიცინების სახლი

ბრუსნიცინების სახლი (რუს. Особняк Брусницыных) — XIX საუკუნის არქიტექტურის ძეგლი. აგებულია ეკლექტიკის არქიტეტურულ სტილში. მდებარეობს სანქტ-პეტერბურგის ვასილევსკის კუნძულზე. მისამართი ტყავის რიგი, სახლი № 27. არის სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტი. თანამედროვე სახით შეიქმნა 1884 წელს ვაჭარი ძმების ბრუსნიცინებისათვის, არქიტექტორ ა. ი. კოვშაროვის პროექტის მიხედვით. 1844 წელს სახლი შეიძინა ტვერის გუბერნიიდან ჩამოსულმა ნიკოლოზ ბრუსნიცინმა. 1847 წელს მან შექმნა ტყავის სახელოსნო, რომელიც თავიდან იყო პატარა და სულ ათი კაცი მუშაობდა, მაგრამ მალევე მან გააფართოვა სახელოსნო და მასში 600 კაცი დაასაქმა. 1857 წელს არქიტექტორ ა. ს. ანდრეევის პროექტის მიხედვით დასავლეთ მხრიდან შენობას მიაშენეს ახალი ნაგებობა. 1882 წელს სახლი გადავიდა ნიკოლოზ ბრუსნიცინის შვილების, ნიკოლოზის, ალექსანდრესა და გიორგის საკუთრებაში. ორი წლის შემდეგ სამივე ძმა შეთანხმდა გადაეკეთებინათ მშობლიური სახლი, რომელიც დაუკვეთეს არქიტექტორ ანატოლი კოვშაროვს. ამ გადაკეთების შემვეგ სახლმა მიიღო ის ფორმა, რა ფორმითაც დღემდეა შემონახული. მისი დაგეგმარება რუსული ასო Ш-ს მსგავსია. რევოლუციის გამო ძმები ნიკოლოზი და ალექსანვრე ემიგრაციაში წავიდნენ, ალექსანდრე დარჩა რუსეთში და მუშაობა გააგრძელა ქარხანაში მთავარი ინჟინრის თანამდებობაზე და ქარხნის მმართველი კოლეგიის თავმჯდომარედ. 1919 წლის 28 მაისს იგი დააპატიმრეს საკუთარ სახლში, თუმცა წითელი ჯვრის მოსკოვის წარმომადგენლობის თხოვნით 1920 წელს იგი გაათავისუფლეს. 1917 წლის შემდეგ სახლი ეკუთვნოდა ა. ნ. რადიშევის სახელობის ტყავის ქარხანას. 1925-1930 წლებში კარის ადგილზე განათავსეს ვესტიბიული. 1993 წელს რესტავრაცია ჩაუტარეს თეთრ დარბაზსა და სამზარეულოს. ამჟამად შემონახული აქვს ისტორიული სახე. ნაწილი იჯარით აქვთ აღებული ფირმებს, ხოლო ნაწილი არ ფუნქციონირებს. Фильм «Особняк братьев Брусницыных. Интерьеры эклектики.» Фотографии интерьеров Особняк Брусницыных на сайте «Петербург. Туристический гид.»
ბრანტის სახლი

ბრანტის სახლი (რუს. Особняк В. Э. Бранта) — XX საუკუნის დასაწყისის არქიტექტურის ძეგლი. აგებულია ჩრდილოეთის მოდერნის არქიტექტურულ სტილში. მდებარეობს სანქტ-პეტერბურგში. მისამართი ბოლშაია-დვორიანსკაია, სახლი № 4. არის სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტი. სახლი ააგეს 1909-1910 წლებში არქიტექტორ რ. ფ. მელცერის პროექტის მიხედვით პეტერბურგელი მეწარმის ვასილი ბრანტისათვის. სახლი შემკულია ბარელიეფებით. ვიტრაჟებზე მუშაობდა კ. ს. პეტროვ-ვოდკინი. ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ შენობაში განათავსეს ბავშვთა № 14 ინტერნატი. 1918 წელს შენობის ნაწილი გადასცეს პეტრგრადის შრომითი კომუნის საქალაქო მეურნეობის კომისარს მ. ი. კალინინს. აქვე ცხოვრობდნენ ლ. მ. მიხაილოვ-პოლიტიკუსი, ი. ე. კოლტიაკოვი, მ. მ. ვოლბერგი, გ. ე. ზინოვიევი. მოგვიანებით შენობაში განათავსეს ლენინგრადის სახელმწიფო გამომცემლობა. 1929 წელს შენობა დაიკავა კუჭ-ნაწლავის დაავადებათა პოლიკლინიკამ. ს. მ. კიროვის შემდეგ, 1937 წელს ინსტიტუტის თანამშრომლების რეპრესიები განხორციელდა, ხოლო თავად იგი მოკლეს. შენობა დაიკავა პარტიული კონტროლის კომისიამ, ლენინგრადის კომკავშირის საქალაქო და საოლქო კომიტეტებმა. 1957 წელს შენობა მეზობელ კშესინსკაიას სახლთან ერთად გადაეცა დიდი ოქტომბრის სოციალისტური რევოლუციის მუზეუმს. შენობა გადააკეთეს არქიტექტორ ნ. ნ. ნადიოჟინის პროექტის მიხედვით. მოაწყვეს საგამოფენო დარბაზი და მიაშენეს ახალი კორპუსი. ამ მომენტისათვის შენობაში განთავსებულია რუსეთის პოლიტიკური ისტორიის მუზეუმი. ბრანტის სახლში გადაიღეს ფილმის „ოსტატი და მარგარიტას“ რამდენიმე სცენა და ასევე კადრები შერლოკ ჰოლმსის შესახებ ფილმისათვის. Привалов Валентин. Улицы Петроградской стороны. Дома и люди. — М., 2013. С.305-307
კშესინსკაიას სახლი

კშესინსკაიას სახლი (რუს. Особняк Кшесинской) — XX საუკუნის დასაწყისის არქიტექტურის ძეგლი. აგებულია ჩრდილოეთის მოდერნის არქიტექტურულ სტილში. მდებარეობს სანქტ-პეტერბურგში. მისამართი კრონვერსკის პროსპექტი, სახლი № 1. არის სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტი. სახლი ააშენეს 1904-1906 წლებში არქიტექტორ ა. ი გოგენის პროექტის მიხედვით ბალერინა მატილდა კშესინსკაიასათვის. ინტერიერი გააფორმა ა. ი. დმიტრიევმა. თებერვლის რევოლუციის შემდეგ კშესინსკაიამ თავის შვილთან ერთად დატოვა სახლი. მიტოვებული სახლი თვითნებურად დაიკავეს ავტოჯავშანდივიზიის ჯარისკაცებმა. კშესინსკაია შეეცადა სასამართლოს გზით დაებრუნებინა თავისი საკუთრება. 1917 წლის 5 მაისის სასამართლოს გადაწყვეტილებით რსდმპ (ბ) ცენტრალურმა და პეტერბურგის კომიტეტებმა განაცხადეს სახლიდან გასვლის შესახებ, მაგრამ პარტიის სამხედრო ორგანიზაცია უარს ამბობდა სასამართლოს განაჩენის აღსრულებაზე ამასთანავე რსდმპ (ბ) პეტერბურგის ორგანიზაციაც მალევე დაბრუნდა უკან. 1917 წლის 6 ივლისს სამთავრობო ჯარებმა ბოლშევიკებთან კონფლიქტის დროს დაიკავეს სახლი. დააკავეს შვიდი ბოლშევიკი, მათ შორის ლენინის დაცვა ვასილი ვასილიევი. კშესინსკაიამ კი 1917 წლის 13 ივლისს საბოლოოდ დატოვა პეტროგრადი და ემიგრაციაში წავიდა საფრანგეთში. 1957 წელს შენობა მეზობელ ბრანტის სახლთან ერთად გადაეცა დიდი ოქტომბრის სოციალისტური რევოლუციის მუზეუმს. შენობა გადააკეთეს არქიტექტორ ნ. ნ. ნადიოჟინის პროექტის მიხედვით. 1991 წლის შემდეგ შენობაში განთავსებულია რუსეთის პოლიტიკური ისტორიის მუზეუმი. А. Кулегин. Тяжба Кшесинской и Ленина Особняк Кшесинской დაარქივებული 2019-10-27 საიტზე Wayback Machine. Матильда Кшесинская: Битва за особняк на Петроградке დაარქივებული 2018-01-03 საიტზე Wayback Machine.
ვარგუნინის სახლი

ვარგუნინის სახლი (რუს. Особняк Варгунина) — XIX საუკუნის არქიტექტურის ძეგლი. აგებულია ეკლექტიკის არქიტეტურულ სტილში. მდებარეობს სანქტ-პეტერბურგის ცენტრალურ რაიონში. მისამართი ფურშტატის ქუჩა, სახლი № 52. არის სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტი. სახლის შენობა ააგეს კ. ა. ვარგუნინისათვის, რომელიც ვარგუნინების ცნობილი ოჯახის წარმომადგენელი იყო, რომლებიც ფლობდნენ ნევის საწერი ქაღალდის ფაბრიკას სანქტ-პეტერბურგის მახლობლად. სახლი ააშენეს მართკუთხა მიწის ნაკვეთში, მარჯვენა მხარე ესაზღვრებოდა მეზობელ შენობას. პროექტის ავტორი იყო რუსი არქიტექტორი ალექსანდრე ფონ გოგენი, მაგრამ თავად კ. ა. ვარგუნინმა მიიღო აქტიური მონაწილეობა შენობის დაპროექტებაში. სახლი ააგეს ეკლექტიკის სტილში, თუმცა გამოყენებულია სხვა სტილის მოტივებიც. კერძოდ, კლასიციზმი (რუსტიკები), ბაროკო (თასები ნიშებში), რენესანსი (მეორე სართულის ფანჯრები), მოდერნი (არასიმეტრიული ფასადი). სასახლის ფასადის ცენტრი მდებარეობს სხვადასხვა ფორმისა და ზომის ორ რიზალიტს შორის. მისი ნათელი არქიტექტურის გამო, ვარგუნინის სახლი ფურშტატის ქუჩაზე მდებარე საცხოვრებელი სახლების საერთო ხაზიდან გამოირჩევა. თავად კ. ა. ვარგუნინს ამ სახლში არ უცხოვრია. აქ მისი ცოლი და შვილები ცხოვრობდნენ. 1912-1916 წლებში სახლი იჯარით გასცეს. 1916 წელს შენობაში განათავსეს ესპანეთის საელჩო. ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ სახლი გარკვეული წლები მიტოვებული აღმოჩნდა. 1930-1950 წლებში ყოფილ საკუთრებაში ლენინგრადის სტომატოლოგიური ინსტიტუტი, ხოლო ლენინგრადის ბლოკადის დროს ჰაერსაწინააღმდეგო თავდაცვის ადგილობრივი ორგანიზაცია იყო განთავსებული. 1963 წლიდან მოყოლებული დღემდე შენობაში ქორწინების № 2 სასახლე ფუნქციონირებს. Особняк К. А. Варгунина. Citywalls. Архитектурный сайт Санкт-Петербурга. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-04. ციტირების თარიღი: 2015-06-15. Дворец бракосочетания на Фурштатской. Едем в Санкт-Петербург. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-06-06. ციტირების თარიღი: 2015-06-15.
ნიკოლო პიზანო

ნიკოლო (ნიკოლა) პიზანო (დ. დაახლ. 1220, აპულია — გ. 1278–1284 წლებს შორის, ტოსკანა) — იტალიელი მოქანდაკე. პროტორენესანსის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. განიცადა სამხრეთიტალიური და ტოსკანური ქანდაკების ზეგავლენა, აგრეთვე გვიანრომაული სარკოფაგების პლასტიკა. ქანდაკების, როგორც არქიტექტურასთან ტექტონიკურად თანასწორუფლებიანი ხელოვნების განხილვისას, ნიკოლო პიზანო ნიკოლო პიზანომ შექმნა მძლავრი ძალით სავსე გამოსახულებები; ფიგურები მათში მყარად იდგნენ მიწაზე, გამოირჩეოდნენ დიდებული შესახედაობით, მასიურობითა და ფორმების პლასტიკური საგრძნობობით (კათედრები: ბაპტისტერიუმი პიზაში და ტაძრები სიენაში). პიზანო — სტატია დიდი საბჭოთა ენციკლოპედიიდან (რუსული)
ჯოვანი პიზანო

ჯოვანი პიზანო (იტალ. Giovanni Pisano; დ. დაახლ. 1245–1250, პიზა — გ. 1314 წლის შემდეგ) — იტალიელი მოქანდაკე და არქიტექტორი. ნიკოლო პიზანოს ვაჟი, მოსწავლე და დამხმარე. დაახლოებით 1270–1276 წლებში, როგორც ჩანს, საფრანგეთს ეწვია, სადაც გოტიკური პლასტიკის გავლენა განიცადა. ჯოვანი პიზანოს სკულპტურული ნამუშევრებისათვის (ქანდაკებები სიენის ტაძრის ფასადზე, 1284–1299, კათედრა პისტოიას სანტ-ანდრეას ეკლესიაში, დასრულდა 1301 წელს; ორივე ნამუშევარი მარმარილოსია), რომლებიც მხურვალე ემოციური დაძაბულობითაა გამსჭვალული, დამახასიათებელია პროტორენესანსული პლასტიკის გოტიკურთან შეხამება კონტურების დაკლაკნილობით. გოტიკური ნაკადი ჭარბობს ჯოვანი პიზანოს არქიტექტურულ შემოქმედებაში (სიენის ტაძრის ფასადის ქვედა ნაწილი, 1284–1299). პიზანო — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული) ↑ Пизано // Большая советская энциклопедия. — 3-е изд., т. 19 — М., 1975.
ნევის საწერი ქაღალდის ფაბრიკა

ნევის საწერი ქაღალდის ფაბრიკა (რუს. Невская писчебумажная фабрика) — მსხვილი სამრეწველო კომპანია რევოლუციამდელ რუსეთში. სრული სახელია „საქციო საზოგადოება ნევის საწერი ქაღალდის ფაბრიკა სანქტ-პეტერბურგში“. არის სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის რეგიონული ობიექტი. ნევის საწერი ქაღალდის ფაბრიკა დაარსდა 1839-1840 წლებში პირველი გილდიის ვაჭრის, საპატიო მოქალაქის ალექსანდრე ივანეს ძე ვარგუნინის მიერ, ბრიტანეთის მოქალაქე ჯონ ჰობერტთან ერთად, იმ მიწის ნაკვეთზე, რომელიც შეიძინა 65 000 რუბლად. ქარხნის აღჭურვილობა და მისი ხელოსანიც ჩამოიყვანეს ინგლისიდან. რამდენიმე ხნის შემდეგ ინგლისელ ჰობერტის წილი შეიძინა ა. ი. ვარგუნინის უმცროსმა ძმამ პავლე ივანეს ძე ვარგუნინმა. ფაბრიკის შენობების კომპლექსი ააგეს ამჟამინდელი ოქტომბრის სანაპიროს ტერიტორიაზე არქიტექტორ ლ. ლ. შაუფელბერგერის პროექტის მიხედვით. ინგლისურ სტილში აგებული ძმები ვარგუნინების ფაბრიკა იმ პერიოდისათვის ითვლებოდა ყველაზე მოწინავე საწარმოდ, როგორც ქვეყნის ასევე საერთაშორისო თვალსაზრისით. სწორედ ამ საწარმოში ქაღალდის დასამზადებლად პირველად რუსეთის ტერიტორიაზე გამოიყენეს ორთქლის მანქანა. 1874 წელს აქვე პირველად დაამზადეს ქაღალდი ნამჯისაგან. არაერთჯერადი მიშენებისა და დაშენებების წყალობით ვარგუნინების ფაბრიკა რუსეთში ყველაზე უმსხვილესი გახდა. ფაბრიკაში მუშაობდა ოთხი ქაღალდის დამამაზადებელი მანქანა, რომელსაც ემსახურებოდა 700 ადამიანი. ამის გამო ახალი სამრეწველო კორპუსების მშენებლობა არ შეწყვეტილა. 1907 წელს ფაბრიკაში ძლიერი ხანძარი გაჩნდა, განადგურდა ორი ქაღალდის გადამამუშავებელი მანქანა. 1910 წელს ფაბრიკა გადავიდა ახალი მფლობელების ხელში. მოხდა მისი რეორგანიზცია სააქციონერო საზოგადოებად და ამ ფორმით 1918 წელს მოახდინეს მისი ნაციონალიზაცია. საბჭოთა პერიოდში ფაბრიკას არაერთხელ შეუცვალეს სახელი:ვოლოდარის სახელობის ქაღალდის ფაბრიკა, ლენინგრადის ქაღალდის ფაბრიკა № 2. 1994 წელს კი ეწოდა შპს „ქაღალდის ფაბრიკა“. Официальный сайт компании