laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
იოსებ მეგრელიძე

იოსებ ბართლომეს ძე მეგრელიძე (დ. 9 აპრილი, 1909, ხიდისთავი — გ. 29 იანვარი, 1996) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე, ფილოლოგი. 1931 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 1959 წლიდან იყო საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის შოთა რუსთაველის სახელობის ქართული ლიტერატურის ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი, ძველი ქართული ლიტერატურის მკვლევარი. ავტორია ნაშრომებისა ქართული და ქართველური, დაღესტნურ-დიდოური ენების, რუსთაველოლოგიისა და ქართული მწერლობის, ქართული და კავკასიური ფოლკლორის, ეთნოგრაფიის, არქეოლოგიისა და ეპიგრაფიკის, არმენისტიკის საკითხებზე. გამოსცა ნიკო მარის, ექვთიმე თაყაიშვილის, მოსე გოგიბერიძის და სხვათა ნაშრომები. „ლაზური და მეგრეული შრეები გურულში“ 1938, რუსულ ენაზე „რუსთაველი და ფოკლკლორი“ 1960, რუსულ ენაზე „რუსთველოლოგები“, 1970 „იაკობ გოგებაშვილი და ახალი ქართული ენა, სახელმძღვანელოები და გრამატიკის საკითხები“, 1973 სიძველეები ლიახვის ხეობაში, 1984 „ჭოლა ლომთათიძე“ 1979 ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 536. იოსებ მეგრელიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ბათუმის აკვარიუმი

ბათუმის აკვარიუმი, შეიქმნა 1966 წელს ყოფილი თევზის საზღვაო მეურნეობისა და ოკეანოგრაფიის სრულიად საკავშირო სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის საქართველოს განყოფილების ბაზაზე (ამჟამად - შავი ზღვის ეკოლოგიისა და თევზის მეურნეობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი). ბათუმის აკვარიუმი რთული ტექნიკური კომპლექსია, რომელიც შედგება სადემონსტრაციო და ექსპერიმენტული ნაწილებისაგან. აკვარიუმში, რომლის ტევადობა 600 მ3, ბინადრობს შავი ზღვის, მტკნარი წყლის, აგრეთვე სხვა ზღვებისა და ოკეანეების ცხოველთა 60-მდე სახეობა. შავი ზღვის ფაუნიდან აღსანიშნავია: შავი ზღვის ზვიგენი - კატრანი, სკაროსისებრნი, ორაგული, კეფალი, სვია, კოლხური ზუთხი, ზღვის მამალი, ცხენთევზა და სხვა. მტკნარი წყლის თევზებიდან - გველთევზა, კალმახი, კობრი, წერი, ლოქო და ა. შ. აკვარიუმში თავმოყრილია შავი ზღვისა და წყნარი ოკეანის უხერხემლოთა ფაუნის წარმომადგენლები:აქტინიები, მიტილუსები, კიბორჩხალები, სავარცლურები, ზღვის ვარსკვლავები, ზღვის ზღარბები, ჰოლოთურიები და სხვა. წყალმომარაგების რთული სისტემა, რომელიც აერაციისა და ტემპერატურის რეგულირების საშუალებას ილევა, 1400 მ3 წყალს იტევს. სპეციალური ფილტრები უზრუნველყოფს წყლის ხანგრძლივ წრებრუნვას, რის გამოც აკვარეუმის წყლით მომარაგება დამოკიდებული არ არის სანაპირო ზოლში შედგენილობის ცვლილებებსა და მეტერეოლოგიურ პირობებზე. ბათუმის აკვარიუმის ექსპერიმენტული ნაწილი მრავალფეროვან სამეცნიერო მუშობას ემსახურება. შავი ზღვის ბიოლოგიური რესურსების ამაღლებისა და ხარისხობრივი გაუმჯობესების მიზნით იკვლევენ ამ წყალსატევის ფაუნის სხვადასხვა ობიექტს. აქვე ატარებენ მუშობას წყლის ორგანიზმების ტოქსიკოლოგიის საკითხებზე და ადგენენ მთელი რიგი ტოქსიკური ნივთიერებების (უპირველეს ყოვლისა ნავთობის) ზღვრულ კონცენტრაციებს. ბათუმის აკვარიუმის მნიშვნელოვანი ნაწილია დელფინარიუმი, სადაც იკვლევენ შავი და აზოვის ზღვების დელფინთა ბიოლოგიასთან დაკავშირებულ საკითხებს. ყოფილ სსრკ-ში იგი ითვლებოდა ერთ-ერთ უდიდეს აკვარიუმად. ცხომელიძე ო., ქსე, ტ. 2, გვ. 149-150, თბ., 1977
ირინე მელიქიშვილი

ირინე მელიქიშვილი (დ. 29 მაისი, 1943, თბილისი — გ. 2 დეკემბერი, 2013) — ქართველი ენათმეცნიერი, ფილოლოგი. 1965 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტის კავკასიურ ენათა განყოფილება. 1965-1968 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ენათმეცნიერების ინსტიტუტის ზოგადი ენათმეცნიერების განყოფილების უფროსი ლაბორანტი, 1968-1986 წლებში უმცროსი და უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი; 1995-2005 წლებში სულხან საბა ორბელიანის სახელობის პედაგოგიური ინსტიტუტის ქართულ ენათა კვლევის ლაბორატორიის მეცნიერ-თანამშრომელი; 1986-2006 წლებში გ. წერეთლის სახელობის აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტის ზოგადი ფონეტიკისა და აღმოსავლურ ენათა ტიპოლოგიის განყოფილების წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომელი; 2006 წლიდან ამავე ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი იყო; 2000 წლიდან იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჰუმანიტარული ფაკულტეტის თეორიული და შედარებითი ენათმეცნიერებისა და ფონეტიკის ინსტიტუტის პროფესორი, 2005-2006 წლებში კათედრის გამგის მოვალეობის შემსრულებელი; 2006 წლიდან ამავე ინსტიტუტის სრული პროფესორი. არის ავტორი 65 სტატიისა და 2 მონოგრაფიის: „მარკირების მიმართება ფონოლოგიაში“ (თბილისი, 1976); „ძირის სტრუქტურათა ტიპოლოგია და საერთო–ქართველური ძირი“ (თბილისი, 2009). საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „მარკირების მიმართება ფონოლოგიაში“, დაიცვა 1972 წელს. სადოქტორო დისერტაციის თემა — „საერთო ქართველური ძირი სტრუქტურული და ტიპოლოგიური თვალსაზრისით“, დაიცვა 1997 წელს. 2009 წლიდან იყო საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრ–კორესპონდენტი და ტიპოლოგთა საერთაშორისო ასოციაციის წევრი. ირინე მელიქიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ირინე მელიქიშვილის სამეცნიერო შრომების ბიბლიოგრაფია, ენათმეცნიერების საკითხები, 2014, გვ. 5. ↑ ვინფრიდ ბოედერი, ირინე მელიქიშვილი (1943-2013), ნეკროლოგი, ტიპოლოგიური ძიებანი, VII, თბ., 2015, გვ. 14, ↑ ენათმეცნიერების საკითხები, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2014, გვ. 3.
როლანდ მესხიშვილი

როლანდ მესხიშვილი (დ. 24 იანვარი, 1930, სოფელი დიმი, ბაღდათის რაიონი) — ქართველი ექიმი. 1953 წელს დაამთავრა ხარკოვის სამხედრო აკადემიის სამედიცინო ფაკულტეტი. 1953–1957 წლებში იყო სამხედრო ექიმი. 1957–1964 წლებში თბილისის N1 მედიკო–სანიტარული ნაწილის ექიმი. 1964–1970 წლებში თბილისის N8 საავადმყოფოს ქირურგი–ორდინატორი; 1970–1988 წლებში ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის კათედრის ასისტენტი; 1988 წლიდან კათედრის დოცენტი. ავტორია 32 სამეცნიერო ნაშრომის, რომლებიც ეხება ანგიოლოგიის, მუცლის ღრუს ქირურგიას. გამოქვეყნებული აქვს ორი მონოგრაფია. საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „კიდურების არტერიების მაობლიტერებელ დაავადებათა დიაგნოსტიკა და მკურნალობა“. არის თბილისის ქირურგიული საზოგადოების წევრი. 1995 — მედალი „მხედრული მამაცობისთვის“ 1985 — შრომის ვეტერანის მედალი 1955 — მედალი „ყამირი მიწების ათვისებისათვის“ როლანდ მესხიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ალექსანდრე მიქაბერიძე

ალექსანდრე მიქაბერიძე (დ. 1866, ყუმისთავი, წყალტუბოს რაიონი, გ. 1943) — ქართველი მწერალი, საზოგადო მოღვაწე. 1893 წელს დაამთავრა ვარშავის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. მასწავლებლად მუშაობდა თბილისის და ქუთაისის გიმნაზიებში; 1898 წლიდან იყო ქართულ გიმნაზიაში გამგის თანაშემწედ, ხოლო შემდეგ გამგედ; 1918 წელს მიწვეული იყო განათლების უწყების ცენტრალურ სამმართველოში დირექტორის მოადგილედ; XIX საუკუნის 90–იანი წლებიდან აქტიურად თანამშრომლობდა იმდროინდელ ქართულ პრესაში; მონაწილეობა აქვს მიღებული „საქართველოს განთავისუფლების ლიგის“ წესდების შემუშავებაში, რისთვისაც იგი დააპატიმრეს და ქუთაისის ციხეში მოათავსეს; ავტორია საბავშვო მოთხრობებისა: „უდანაშაულო მსხვერპლი“ (1895), „სამშობლოსათვის თავდადებული“ (1899), „სამშობლოს სიყვარული“ (1902); მას ეკუთვნის თარგმანები, ქართველი მწერლებისადმი და საზოგადო მოღვაწეებისადმი მიძღვნილი ნაშრომები — „მოგონებები იაკობ გოგებაშვილზე“ (1937), „სილოვან ხუნდაძე“, „შიო ჩიტიძე“; შეადგინა „ელინური მითები“ (1938–1949) ჰომეროსის პოემების მიხედვით – „ტროადის ომი“ და „ოდისეა“; წერდა „პელაგიაშვილისა“ და „უმისთაველის“ ფსევდონიმებით. იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების მდივანი. ბიოგრაფიული ლექსიკონი — ალექსანდრე მიქაბერიძე — საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა
ირაკლი მიქელაძე

ირაკლი მიქელაძე (დ. 3 აგვისტო, 1902, ერევანი, სომხეთი — გ. 23 აგვისტო, 1984) — ქართველი ეკონომისტი, მეცნიერი. 1925 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოციალურ-ეკონომიკური ფაკაულტეტი. 1926-1927 წლებში ამიერკავკასიის საშინაო ვაჭრობის სახალხო კომისარიატის მთავარი ეკონომისტია; 1928 წელს — საქართველოს ცენტრალური სტატისტიკური სამმართველოს მთავარი ეკონომისტი; 1929 წელს — სასაქონლო ბირჟის მთავარი ეკონომისტი; 1929-1954წლებში არის საქართველოს სახელმწიფო საგეგმო კომიტეტის განყოფილების გამგე; 1930-1960 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კათედრის გამგე და ფაკულტეტის დეკანი; 1936-1970 წლებში ხელმძღვანელობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკური ფაკულტეტის სოციალისტური დაგეგმვისა და დარგობრივი ეკონომიკის კათედრას. მისი სამეცნიერო კვლევის ძირითადი სფეროა მრეწველობის ეკონომიკა. დიდი ღვაწლი მიუძღვის რესპუბლიკის სახალხო მეურნეობის დაგეგმვის თეორიული და პრაქტიკული საკითხების დამუშავებაში. ძირითადი შრომები ეძღვნება საქართველოს სსრ სახალხო მეურნეობის სპეციალიზაციასა და კომპლექსურ განვითარებას. 1969 წლიდან იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი. 1982 - ხალხთა მეგობრობის ორდენი 1972 - საქართველოს სსრ სახელმწიფო პრემია 1971 - შრომის წითელი დროშის ორდენი 1966 - საპატიო ნიშნის ორდენი 1962 - საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე 1946 - საპატიო ნიშნის ორდენი ტერიტორიული დაგეგმვის პრობლემები (ავტორი). - თბილისი, მეცნიერება, 1980. - 287გვ. საქართველოს სოციალისტური მრეწველობის ეკონომიკის საკითხები (ავტორი). - თბილისი, თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 1976. - 309გვ. საბჭოთა საქართველოს ეკონომიკა (ავტორი). - თბილისი, ცოდნა, 1975. - 32გვ. საქართველოს სახალხო მეურნეობა და თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი (ავტორი). - თბილისი, თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 1968. - 91გვ. ბიოგრაფიული ლექსიკონი — ირაკლი მიქელაძე — საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა
ვახტანგ მოსიძე

ვახტანგ მიხეილის ძე მოსიძე (დ. 20 იანვარი, 1928, თბილისი, — გ. 26 თებერვალი, 1999) — ქართველი ფიზიოლოგი. 1949 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი. 1965 წელს იყო ფიზიოლოგიის ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერ–თანამშრომელი, უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი, ლაბორატორიის გამგე. 1991 წლიდან ი. ბერიტაშვილის სახელობის ფიზიოლოგიის ინსტიტუტის დირექტორი. ავტორია 170 სამეცნიერო ნაშრომის, რომელიც ეხება თავის ტვინის ჰემისფეროთა ფუნქციურ ასიმეტრიას. გამოქვეყნებული აქვს 6 მონოგრაფია. საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „პირობითი რეფლექსები კორძიანი სხეულის გადაკვეთის შემდეგ“. სადოქტორო დისერტაციის თემა — „თავის ტვინის ჰემისფეროთა წყვილადი და განცაკევებული მუშაობის შესახებ“, დაიცვა 1964 წელს. საქართველოს მეცნიერებათა აკადემია, წევრ–კორესპონდენტი საქართველოს სამედიცინო და მედიკო ბიოლოგიური აკადემიები, აკადემიკოსი 1998 — ღირსების ორდენი, ქართული ფიზიოლოგიური მეცნიერების განვითარებაში შეტანილი პირადი დიდი წვლილისა, ნაყოფიერი სამეცნიერო და საზოგადოებრივი მოღვაწეობისათვის 1995 — საქართველოს სახელმწიფო პრემია 1979 — საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე 1976 — ივანე თარხნიშვილის სახელობის პრემია ვახტანგ მოსიძის სახელს ატარებს თბილისის ერთ-ერთი ქუჩა. ვახტანგ მოსიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ვახტანგ მოსიძე, ივანე ბერიტაშვილის ექსპერიმენტული ბიომედიცინის ცენტრი.
ჰამლეტ მოსულიშვილი

ჰამლეტ მოსულიშვილი (დ. 31 მაისი, 1930, სიღნაღის რაიონი, სოფელი ქვემო მაჩხაანი — გ. 27 ოქტომბერი, 2011) — ქართველი არქიტექტორი. 1954 წელს დაამთავრა საქართველოს ს.მ. კიროვის სახელობის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი არქიტექტურის სპეციალობით. 1954-1957 წლებშ იყო ყაბარდო-ბალყარეთის საპროექტო ორგანიზაციაში უფროსი არქიტექტორი, შემდეგ პროექტის მთავარი ინჟენერი; 1957-1968 წლებში ქალაქ ნალჩიკის მთავარი არქიტექტორი. 1968-1970 წლებში ყაბარდო-ბალყარეთის ავტონომიური რესპუბლიკის სახმშენის ხელმძღვანელი; 1959-1970 წლებში ყაბარდო-ბალყარეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჯერ უფროსი მასწავლებელი, შემდეგ დოცენტი; 1965-1967 წლებში სსრკ არქიტექტორთა კავშირის ავტონომიური რესპუბლიკის განყოფილების თავმჯდომარე; 1970-1992 წლებშისაქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის არქიტექტურის ფაკულტეტის დოცენტი; 1993-2006 წლებში პროფესორი; 2009 წლიდან დღემდე საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის არქიტექტურის ფაკულტეტის სამოქალაქო და სამრეწველო შენობა-ნაგებობათა არქიტექტურული კონსტრუქციები და არქიტექტურული ფიზიკის ფაკულტეტის სრული პროფესორი. არის ავტორი მრავალი რეალიზებული არქიტექტურული პროექტებისა, მათ შორის: 115 ბინიანი საცხოვრებელი სახლი, საზაფხულო თეატრი 3000 მაყურებელზე, რესტორანი ტბის პირას 800 ადგილზე, კაფე-რესტორანი 100 დგილზე, სანატორიუმი 150 ადგილზე (ყველა ქალაქ ნალჩიკში); აგრარული ინსტიტუტი (თბილისი, თანაავტორი), 120 ბინიანი საცხოვრებელი სახლი ქალაქ ბათუმში, და სხვა. ავტორია 9 მონოგრაფიის, 33 სტატიის; მონაწილეა საერთაშორისო, რესპუბლიკური და ადგილობრივი კონფერენციებისა. არქიტექტურის მეცნიერებათა დოქტორი 1991 წლიდან. იყო აზერბაიჯანის არქიტექტურისა და მშენებლობის უნივერსიტეტის სამეცნიერო წოდებათა მინიჭების საბჭოს წევრი. 1994 წლიდან აღმოსავლეთის ქვეყნების არქიტექტურის საერთაშორისო აკადემიის აკადემიკოსი. ბიოგრაფიული ლექსიკონი — ჰამლეტ მოსულიშვილი — საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა
ელიზბარ ნადარაია

ელიზბარ ნადარაია (დ. 17 აპრილი, 1936, ხობის რაიონი, სოფელი ხიბულა) — ქართველი მათემატიკოსი, მეცნიერი. 1959 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მექანიკა– მათემატიკის ფაკულტეტი. 1964–1966 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის გამოთვლითი ცენტრის მეცნიერ-თანამშრომელი; 1966–1973 წლებში ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ილია ვეკუას სახელობის გამოყენებითი მათემატიკის ინსტიტუტის ალბათობის თეორიისა და მათემატიკური სტატისტიკის განყოფილების მეცნიერ-თანამშრომელი და შემდეგ განყოფილების გამგე; 1973–1978 წლებშ საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ეკონომიკისა და სამართლის ინსტიტუტის ალბათობის თეორიისა და მათემატიკური სტატისტიკის განყოფილების გამგე; 1978–1986 წლებში ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ალბათობის თეორიისა და მათემატიკური სტატისტიკის კათედრის დოცენტი და შემდეგ პროფესორი, ხოლო 1986 წლიდან ამავე კათედრის გამგე. 1964 წლიდან არის ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა კანდიდატი, სტეკლოვის სახელობის მათემატიკის ინსტიტუტი (მოსკოვი); 1981 წლიდან ფიზიკა მათემატიკის დოქტორი, რომანოვსკის სახელობის მათემატიკის ინსტიტუტი (ტაშკენტი). 2009 წლიდან თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ზუსტ და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა ფაკულტეტის ალბათობის თეორიისა და მათემატიკური სტატისტიკის მიმართულების სრული პროფესორი. 2001 წლიდან არის საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი. 1990 წელს მიიღო ილია ვეკუას სახელობის პრემია. ბიოგრაფიული ლექსიკონი — ელიზბარ ნადარაია — საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა
ჯონი სინსი

ჯონი სინსი (ინგლ. Johnny Sins; დ. 31 დეკემბერი, 1978, პიტსბურგი, პენსილვანია, აშშ) — ამერიკელი პორნო მსახიობი. მას მონაწილეობა აქვს მიღებული 150-ზე მეტ პორნოფილმში. ჯონის დებიუტი პორნოინდუსტრიაში შედგა 2006 წელს და მის შემდეგ ის ამ საქმეში აქტიურად განაგრძობს მოღვაწეობას. გამორჩეულია როგორც სიმაღლით, კარგი ფიზიკური აღნაგობითა და ასოს ზომით, ასევე თავზე თმის ნაკლებობით ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჯონი სინსი ჯონი სინსი — ზრდასრულთა კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა ჯონი სინსი — ზრდასრულთა კინოფილმების მონაცემთა ბაზა ჯონი სინსი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
მაია ნათაძე

მაია ნათაძე (დ. 27 მაისი, 1929, თბილისი) — ქართველი ფილოლოგი, პოლიტიკოსი. 1952 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დასავლეთ ევროპის ენებისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი. სამეცნიერო და პედაგოგიური მოღვაწეობა გააგრძელა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ინგლისური ფილოლოგიისა და დასავლეთ ევროპის ენებისა და ლიტერატურის კათედრებზე მასწავლებლის, დოცენტის და პროფესორის თანამდებობებზე. წლების მანძილზე იყო ქუთაისის უნივერსიტეტის და ბათუმის უნივერსიტეტის პროფესორი. 2006 წელს პროტესტი გამოუცხადა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში მიმდინარე ცვლილებებს და დატოვა უნივერსიტეტი, როგორც მეამბოხე პროფესორმა. მის სამეცნიერო სფეროს წარმოადგენს ენათმეცნიერება, ლიტერატურის ისტორია და თეორია. 100-ზე მეტი სამეცნიერო სტატიის და 5 მონოგრაფიის ავტორია. სხვადასხვა ევროპული ენიდან თარგმნილი აქვს მხატვრული ლიტერატურა: ო. ჰენრის ნოველების კრებული (ინგლისურიდან), კრისტიან პინოს ზღაპრების კრებული „ვარსკვლავი გალიაში“ (ფრანგულიდან), მე-20-ე საუკუნის ევროპული პოეზია (ინგლისური, გერმანული, ფრანგული, ესპანური და რუსული პოეზია). 50-მდე საკანდიდატო და სამი სადოქტორო დისერტაციის ხელმძღვანელია. საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „შექსპირის დრამების სტილის ავოლუცია“, დაიცვა 1960 წელს. სადოქტორო დისერტაციის თემა — „ლინგვისტური სტილისტიკის აგების პრინციპები და ენათა შეპირისპირების სტილისტური ასპექტი“, დაიცვა 1974 წელს. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა — თავისუფალი საქართველოდან“. მიღებული აქვს ივანე ჯავახიშვილის სახელობის მედალი. არასამთავრობო ორგანიზაცია „სოლიდრობა განათლებული საქართველოსთვის“, წევრი, ერთ-ერთი დამფუძნებელი ერევნის ენათმეცნიერების ინსტიტუტთან არსებული საკვალიფიკაციო საბჭოსა და ბაქოს უნევრსიტეტთან არსებული ლიტერატურული საბჭო, მიწვეული წევრი ლიტერატურის, საზღვარგარეთის ლიტერატურის და ზოგადი ენათმეცნიერების საკვლიფიკაციო საბჭო, წევრი საქართველოს უზენაესი საბჭო , წევრი (1990-1991) ქართული აკადემია, წევრი მაია ნათაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი მაია ნათაძე — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი
რევაზ ნათაძე

რევაზ ნათაძე (დ. 29 ოქტომბერი, 1903, თბილისი — გ. 11 ნოემბერი, 1984) — ქართველი მეცნიერი, ფსიქოლოგი. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სიბრძნისმეტყველების ფაკულტეტი ფსიქოლოგიის განხრით 1927 წელს. მუშაობა იქვე, ფსიქოლოგიის კათედრაზე დაიწყო. 1950 წლიდან იყო ამ კათედრის უცვლელი ხელმძღვანელი, პარალელურად მუშაობდა სხვა სახელმწიფო დაწესებულებებშიც: ფსიქოტექნიკური ლაბორატორიის გამგედ, სატრანსპორტო ფსიქოტექნიკური ლაბორატორიის სამეცნიერო ხელმძღვანელად, პედაგოგიკის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში ფსიქოლოგიის სექტორის გამგედ, გენეტიკური ფსიქოლოგიის განყოფილების გამგედ ფსიქოლოგიის ინსტიტუტში. ეწეოდა პედაგოგიურ მუშაობას სხვადასხვა უმაღლეს სასწავლებელში. მისი მრავალმხრივი ნაშრომები ითარგმნა და გამოქვეყნდა აშშ-ში, ინგლისში, საფრანგეთში, იტალიაში, გერმანიაში, უნგრეთში. რევაზ ნათაძის კვლევა-ძიების ძირითადი მიმართულებებია: ცნების ჩამოყალიბების ფსიქოლოგია და მისი ონტოგენოზი, სივრცის მიმართულებათა აღქმის ძირითადი ფაქტორების პრობლემა, წარმოსახვითი განწყობის შემუშავება, აღქმის კონსტანტობის ფსიქიკური საფუძვლები, სასცენო გარდასახვის ფსიქოლოგიური საფუძვლების პრობლემა და სხვა. არის ფსიქოლოგიის მრავალი სახელმძღვანელოს ავტორი. 1969 წლიდან იყო საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი. 1964-1974 წლებში იყო საქართველოს ფსიქოლოგთა საზოგადოების პრეზიდენტი. 1951 წელს მიანიჭეს საქართველოს სსრ მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწის წოდება. რევაზ ნათაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ალექსანდრე ნათიშვილი

ალექსანდრე ნათიშვილი (დ. 15 მაისი, 1878, თბილისი — გ. 3 მაისი, 1959) — ქართველი ექიმი და პედაგოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1944-1959), საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1940), ლენინის, საპატიო ნიშნის და შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალერი. დაამთავრა ხარკოვის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი 1905 წელს. 1918 წლიდან იყო თბილისის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტის ნორმალური ანატომიის კათედრის გამგე; 1919–1920 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტის დეკანი; 1921–1930 წლებში ხელმძღვანელობდა უნივერსიტეტის ჰისტოლოგიის კათედრას; 1923-1925 წლებში ამავე უნივერსიტეტის პრორექტორია; 1930–1932 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის პრორექტორი; 1944–1947 წლებში თბილისის ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე და სასწავლო ნაწილის გამგე; 1946-1950 წლებში საქართველოს სსრ-ის მეცნიერებათა აკადემიის ბიოლოგიურ და მედიცინის მეცნიერებათა განყოფილების თავმჯდომარე. მანვე შექმნა პლასტიკური ანატომიის კათედრა სამხატვრო აკადემიაში (1924), შინაურ ცხოველთა ანატომიის კათედრა ზოოვეტერინალურ ინსტიტუტში (1932), ანატომიის კათერდა ფიზკულტურის ინსტიტუტში. 1946 წელს ორგანიზება გაუკეთა და სათავეში ჩაუდგა ექსპერიმენტული მორფოლოგიის ინსტიტუტს, რომელიც 1959 წლიდან ატარებს მის სახელს. მეცნიერული ანატომიის ფუძემდებელი და უმაღლესი სამედიცინო განათლების ერთ-ერთი ორგანიზატორი საქართველოში. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1917), პროფესორი (1918). გამოქვეყნებული აქვს 80 სამეცნიერო შრომა, რომლებიც ძირითადად ეძღვნება ნაწლავების ანატომიას. დაამუშავა ანატომიური და ჰისტოლოგიური ტერმინოლოგია ქართულ ენაზე. გამოსცა ადამიანის ნორმალური ანატომიის, პლასტიკური ანატომიისა და შინაურ ცხოველთა ანატომიის და სხვა სახელმძღვანელო. თბილისის ანატომთა, ჰისტოლოგთა და ემბრიოლოგთა საკავშირო საზოგადოების გამგეობა, წევრი (1949–1959) ანთროპოლოგთა და ეთნოლოგთა საზოგადოების თავმჯდომარე (1924-) თბილისის ანატომთა, ჰისტოლოგთა და ემბრიოლოგთა საზოგადოება, თავმჯდომარე (1952–1959) საქართველოს სამედიცინო საზოგადოება, თავმჯდომარე (1926–1932) საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემია, აკადემიკოსი (1944–1959) 1951 — ლენინის ორდენი 1946 — შრომის წითელი დროშის ორდენი 1940 — საქართველოს სსრ მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე საპატიო ნიშნის ორდენი ალექსანდრე ნათიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ალექსანდრე ნათიშვილი — ბიბლიოვიკი
ზურაბაშვილი

ქართული გვარი ზურაბაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს შემდეგ პიროვნებათაგან: ავლიპი ზურაბაშვილი — ფსიქიატრი, ნეირომორფოლოგი გიორგი ზურაბაშვილი — სახელმწიფო მოხელე, დიპლომატი ზიგურდ ზურაბაშვილი — ჰისტოლოგი, ემბრიოლოგი ზურაბ ზურაბაშვილი — ფსიქიატრი მაყვალა ზურაბაშვილი — ექიმი, ჰიგიენისტი
სპირიდონ ვირსალაძე

სპირიდონ სიმონის ძე ვირსალაძე (დ. 17 მარტი, 1868, სოფელი ნახშირღელე, ახლანდელი თერჯოლის მუნიციპალიტეტი, — გ. 30 მარტი, 1930, თბილისი) — თერაპევტი, მეცნიერული თერაპიის და ტროპიკული მედიცინის ერთ-ერთი ფუძემდებელი საქართველოში. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1910), პროფესორი (1919). 1882 წელს დაამთავრა ქუთაისის სასულიერო სასწავლებელი და შევიდა თბილისის სასულიერო სემინარიაში, მაგრამ პროგრესულად განწყობილ ახალგაზრდობის წრეებში მონაწილეობისათვის დაითხოვეს. იძულებული გახდა წასულიყო კიევში და იქ დაემთავრებინა სემინარია. შემდეგ სწავლა განაგრძო ტომსკის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტზე, რომელიც დაამთავრა 1896 წელს და დაღესტანში გაამწესეს. 1898-1909 წლებში მუშაობდა პეტერბურგში ივანე პავლოვის, ალექსანდრე ნეჩაევისა და ვლადიმირ ბეხტერევის ხელმძღვანელობით. იმავე წელს დაბრუნდა თბილისში, სადაც დაინიშნა მიხეილის საავადმყოფოს მთავარი ექიმის მოადგილედ და თერაპიული განყოფილების გამგედ. 1919 წელს სპირიდონ ვირსალაძე აირჩიეს თბილისის უნივერსიტეტის კერძო პათოლოგიის და თერაპიის კათედრის გამგედ და პროფესორად, ხოლო 1921 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე განაგებდა ჰოსპიტალური თერაპიის კათედრას. 1919 წელს სპირიდონ ვირსალაძე შ. მიქელაძესთან ერთად პირველი ქართული სამედიცინო ჟურნალის „ექიმის“, 1924 წლიდან კი „ტროპიკულ სნეულებათა ინსტიტუტის ბიულეტენის“ დირექტორია. გამოქვეყნებული აქვს 70-მდე სამეცნიერო ნაშრომი ქართულ, რუსულ, გერმანულ და ფრანგულ ენებზე. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. სპირიდონ ვირსალაძის სახელს ატარებს პარაზიტოლოგიისა და ტროპიკული მედიცინის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი. სპირიდონ ვირსალაძეს ცოლად ჰყავდა პიანისტი ანასტასია აბდუშელიშვილი. მათი შვილები იყვნენ: ფილოლოგი დავით ვირსალაძე (დ. 1908 — გ. 1938, დახვრიტეს) და ექიმი კონსტანტინე ვირსალაძე (დ. 1914 — გ. 1992). მარუაშვილი გ., აბულაძე ს., სპირიდონ ვირსალაძე, თბ., 1969. ბაბუნაშვილი ზ., ნოზაძე თ., მამულიშვილთა სავანე, თბ., 1994. — გვ. 152. ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 476, ISBN 99928-20-32-2. არაბული ა., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 273. სპირიდონ ვირსალაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი სპირიდონ ვირსალაძე — საქართველოს პირველი რესპუბლიკის (1918-1921) პროსოპოგრაფიული ბაზა (ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ლინგვისტურ კვლევათა ინსტიტუტი)
ივანე ვეფხვაძე

ივანე ალექსის ძე ვეფხვაძე (დ. 25 იანვარი, 1888, თბილისი — გ. 13 იანვარი, 1971, თბილისი) — ქართველი ფერმწერი, საქართველოს სსრ სახალხო მხატვარი (1966). დაამთავრა საქალაქო სასწავლებელი და ხელი მოჰკიდა მხატვრობას. აკადემიური განათლება გვიან მიიღო. გიგო გაბაშვილის დახმარებით 1927 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია. შემოქმედების დაწყებით პერიოდში გატაცებული იყო ძველი თბილისის პეიზაჟებით, რომელშიც აშკარად იგრძნობოდა ნატურალიზმის ნიშნები. ივანე ვეფხვაძის პირველი ნამუშევრები გამოჩნდა ქართველ მხატვართა საზოგადოების მიერ მოწყობილ გამოფენაზე. აქედან მოყოლებული იგი რესპუბლიკური გამოფენების მუდმივი მონაწილეა. მას დიდი დამსახურება მიუძღვის ჩვენში პორტრეტული და ისტორიულ-რევოლუციური ჟანრის განვითარებაში. განსაკუთრებით აღსანიშნავია „გენერალ-პოლკოვნიკი კ. ლესელიძე“, „სვანეთის მთებში“, „სამგორის მშენებლობაზე“ და სხვა. დაჯილდოვებული იყო შრომის წითელი დროშის ორდენით და მედლებით. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. პანთეონში მის გვერდით დასაფლავებულია მისი მეუღლე — ელისაბედ გიორგის ასული დემუროვა (დ. 22 ივნისი, 1896, თბილისი — გ. 11 დეკემბერი, 1988, იქვე). ასევე ფერმწერები იყვნენ მისი ვაჟი — ალექსი ვეფხვაძე და შვილიშვილი — ჯოვანი ვეფხვაძე. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 386-387. ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 151, თბ., 1994 ივანე ვეფხვაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1966. № 2. გვ. 49. ↑ რეხვიაშვილი, ჯიმშერ (18 ნოემბერი, 2016). „ჯოვანი ვეფხვაძე – თბილისელი კანალეტო“. რადიო თავისუფლება. ციტირების თარიღი: 25 სექტემბერი, 2024. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date= და |date=-ში (დახმარება)