laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ხოჯალის ხოცვა-ჟლეტის მსხვერპლთა ძეგლი

ჰოჯალი (აზერ. Xocalı; გერმ. Chodschali) — ტრაგედია მოხდა 1992 წლის 25-26 თებერვალს (26 თებერვლის წინა ღამეს), როდესაც სომხური შეიარაღებული ფორმირებების მიერ განხორციელდა თავდასხმა აზერბაიჯანის ქალაქ ხოჯალის მშვიდობიან მოსახლეობაზე. ძეგლის ავტორებია - აზერბაიჯანელი მხატვრები აკიფ ასკეროვი, ალი იბადულაევი და სალხაბ მამედოვი. მონუმენტის აგების ინიციატორად და თანაავტორად გამოვიდა ბერლინში მაცხოვრებელი აზერბაიჯანელი მხატვარი და მოქანდაკე იბრაჰიმ ახრარი. მოქანდაკე სალხაბ მამედოვის თქმით, ძეგლის პროექტის იდეა ეკუთვნის ოთხივე ავტორს. გერმანიაში მაცხოვრებელი იბრაჰიმ ახრარის (მონუმენტის ერთ-ერთი თანაავტორის) თანამოღვაწეების, მათ შორის მთავრობის წევრების წყალობით, ასევე აზერბაიჯანის კულტურისა და ტურიზმის სამინისტროს მხარდაჭერით დაიწყო მსხვერპლთა ხსოვნის უკვდავყოფა. კომპოზიცია წარმოადგენს სამი ადამიანის - მამის, დედისა და შვილის გამოსახულებას. ძეგლის გახსნა შედგა 2011 წლის 30 მაისს. Enthüllung einer Skulptur im Lesegarten der Gottfried-Benn-Bibliothek (გერმანული) ხოჯალის ხოცვა-ჟლეტის მსხვერპლთა ძეგლი ↑ ხოჯალის ოკუპაციიდან 20 წელი სრულდება. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-04. ციტირების თარიღი: 2019-05-04. ↑ აზერბაიჯანის საგარეო უწყება: ახლა საფრანგეთი ვალდებულია ხოჯალის გენოციდიც აღიაროს
ჩიმნაზ ბაბაევა

ჩიმნაზ მამედ-ყიზი ბაბაევა (აზერ. Çimnaz Məmməd qızı Babayeva; დ. 23 დეკემბერი, 1946, ბაქო — გ. 23 დეკემბერი, 2019, იქვე) — აზერბაიჯანელი და საბჭოთა ბალერინა და ბალეტმეისტერი, აზერბაიჯანის სსრ-ის კავშირის სახალხო არტისტი ქალი (1978 წლის 10 იანვარი), აზერბაიჯანის სსრ-ის კავშირის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1974). ჩიმნაზ ბაბაევა დაიბადა 1946 წლის 23 დეკემბერს, ბაქოში. 1964 წელს დაამთავრა ბაქოს ქორეოგრაფიული სასწავლებელი (გამარ ალმასზადეს კლასი). 1964-1977 წლებში იყო მირზა ფათალი ახუნდოვის სახელობის აზერბაიჯანის სახელმწიფო ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრის სოლისტი. ↑ Respublikanın teatr xadimlərinə Azərbaycan SSR fəxri adlarının verilməsi haqqında Azərbaycan SSR Ali Sove Rəyasət Heyətinin 10 yanvar 1978-ci il tarixli Fərmanı — anl.az ↑ Бабајева Чимназ Мәммәд гызы / Под ред. Дж. Кулиева. — Азербайджанская советская энциклопедия: Главная редакция Азербайджанской советской энциклопедии, 1987. — Т. X. — С. 586. ↑ Ədəbiyyat, incəsənət və arxitektura sahəsində 1974-cü il Azərbaycan SSR Dövlət mükafatlarının verilməsi haqqında Azərbaycan KP MK-nın və Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin 1974-cü il tarixli Qərarı — anl.az
ლეილა ვექილოვა

ლეილა მახატ კიზი ვექილოვა (აზერ. Leyla Mahad qızı Vəkilova; 29 იანვარი 1927, ბაქო — 20 თებერვალი 1999, ბაქო) — აზერბაიჯანელი საბოთა ბალერინა, ბალეტმეისტერი, პედაგოგი. სსრკ -ს სახალხო არტისტ6ი ქალი (1967). 1943 წელს დაამთავრა დაამთავრა ბაქოს ქორეოგრაფიული სასწავლებელი ( გამერ ალმასზადეს კლასი). 1945—1946 წლებში კვალიფიკაციას იმაღლებდა მოსკოვის ქორეოგრაფიის სასწავლებელში. 1943 წლიდან — იყო მ.ფ.ახუნდოვის სახელობის აზერბაიჯანის სახელმწიფო ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრის სოლისტი. 1972 წლიდან — თეატრის რეპეტიტორი. 1953 წლიდან ატარებდა კლასიკური ბალეტის გაკვეტილებს ბაქოს ქორეოგრაფიის სასწავლებელში, 1992 წლიდან — ერთ-ერთი სასწავლო დაწესებულების სახატვრო ხელმძღვანელი, 1996 — პროფესორი. გასტროლები ჰქონდა საზღვარგარეთ: პოლონეთში (1956, 1962, 1968), სირიაში (1960), ჩეხოსლოვაკეთში (1964), ინდოეთში (1965), ბულგარეთში (1966), საფრანგეთში (1969, 1974), უნგრეთში (1973), იტალიაში (1976), თურქეთში (1977, 1982), საქართველოში (1979), გერმანიაში (1979), ნეპალში (1981). 1976—1982 წლებში — აზერბაიჯანის საცეკვაო ანსამბლის ხელმძღვანელი. გადაღებულია რამდენიმე ფიში. გარდაიცვალა 1999 20 თებერვალს. ↑ Театральная энциклопедия / под ред. С. С. Мокульского
ლორია

საკუთარი სახელი ლორია შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან: აბესალომ ლორია — ქართველი მსახიობი ალექსანდრე ლორია — ქართველი მწერალი და ბიბლიოგრაფი გიორგი ლორია — ქართველი ფეხბურთელი მამუკა ლორია — ქართველი მსახიობი პარმენ ლორია — ქართველი მწერალი ფილიპე ლორია — ქართველი პოლიტიკოსი
რიხარდ ზორგეს ძეგლი

რიხარდ ზორგეს ძეგლი (აზერ. Rixard Zorgenin heykəli) — მეორე მსოფლიო ომის საბჭოთა მზვერავის, საბჭოთა კავშირის გმირის — რიხარდ ზორგეს ძეგლი აზერბაიჯანის დედაქალაქ — ბაქოში. მისი ძეგლის მახლობლად საბუნჩის დასახლებაში დაიბადა თვითონ მზვერავი. ძეგლი აღიმართა 1981 წელს. მოქანდაკე — ვლადიმერ ციგალი, არქიტექტორები — რასიმ ალიევი, ლეონიდ პავლოვი, იუ. დუბოვი. რიხარდ ზორგეს ძეგლი შესრულებულია მოგრძო ფორმის ბრინჯაოს დაფის ფორმით. ძეგლზე გამოსახულია რელიეფური რადარის დანადგარი, ხოლო ცენტრში გამოსახულია მზვერავის სახის ნაწილი გამოჭრილი თვალებით. ამ გაერთიანებულ კომპოზიციაში მოქანდაკემ შექმნა საბჭოთა მზვერავის სიმბოლო. ↑ Владимир Цигаль. Монументальная и станковая скульптура / Составитель: Н. Голяндина. — М.: Художник РСФСР, 1989. — 250 с. — 5000 экз. ↑ Доронина Л. Мастера русской скульптуры XVIII-XX веков. — М.: Белый город, 2008. — Т. II. — С. 227.
თეზეპირის მეჩეთი

თეზეპირის მეჩეთი (აზერ. Təzəpir məscidi) — მეჩეთი ბაქოში. მეჩეთის მშენებლობა დაიწყო 1905 წელს მეცენატი ქალბატონის ნაბათ - ხანუმ აშურბეკოვას მხარდაჭერით. მეჩეთის არქიტექტორი იყო ზივიარ ბეგ ახმედბეგოვი. მეცენატი ქალბატონის გარდაცვალების შემდეგ მეჩეთის მშენებლობა შეჩერდა, მაგრამ მალე იქნა გაგრძელებული მისი შვილის მიერ და დასრულდა 1914 წელს. მეჩეთმა იფუნქციონირა მხოლოდ სამი წელი 1917 წლის ოქტომბრის რევოლუციის გამო მეჩეთი დაიხურა. სხვადასხვა წლებში მეჩეთს იტენებდნენ სხვადასხვა დანიშნულებით. მეჩეთის შენობაში განლაგებული იყო როგორც კინოთეატრი, ასევე საწყობი. მხოლოდ 1943 წლიდან დღემდე კვლავ დაიწყო ფუნქციონირება მეჩეთის სახით. 2005 წელს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის დავალებით შედგა მისი რეკონსტრუქციის გეგმა და პროექტი. 2009 წლის 6 ივლისს რესტავრაციის შემდეგ მოხდა კვლავ მისი საზეიმო გახსნა, რომელშიც მონაწილეობა პრეზიდენტმაც მიიღო. თეზეპირის მეჩეთი(აზერბაიჯანული)
როკ-მუსიკა

როკ-მუსიკა (ინგლ. Rock music) — მუსიკის პოპულარული ჟანრი, რომელიც განვითარდა 1960-იანების შემდეგ, განსაკუთრებით ამერიკასა და ბრიტანეთში. მას ფესვები 1940 და 1950-იანების როკ-ენ-როლიდან აქვს. როკ-მუსიკაზე დიდი გავლენა იქონია R&B-მ და ქანთრიმ. როკის ერთ-ერთი მთავარი ინსტრუმენტებია ელექტრო გიტარა, ბას-გიტარა და დასარტყმელი საკრავები. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: როკ-მუსიკა როკ-მუსიკა — Curlie
სანქტ-პეტრბურგის მაცხოვრის ლატვიური ეკლესია

სანქტ-პეტრბურგის მაცხოვრის ლატვიური ეკლესია (რუს. Латышская церковь Христа Спасителя) — დაკარგული ევანგელისტურ-ლუთერანული ეკლესია სანქტ-პეტერბურგში. აგებულია 1845-1849 წლებში. მდებარეობდა მისამართზე: საქნტ-პეტერბურგი, ზაგოროდნის პროსპექტი 62/1. თავდაპირველად ის ლატვიელები, რომლებიც ცხორობდნენ სანქტ-პეტერბურგში, ეკუთვნოდნენ წმინდა მიქაელის ლუთერანული ეკლესიის მრევლს, სადაც 1835 წელს იმპერატორის ბრძანების თანახმად მათთვის დაინიშნა სპეციალური მქადაგებელი. 1845 წელს ლატვიელმა მრევლმა დაიწყო საკუთარი შენობის მშენებლობა, რომელიც აკურთხეს 1849 წლის 3 მარტს. ეკლესიის მშენებლობისათვის რუსეთის იმპერატორმა ნიკოლოზ I-მა გამოყო 12 ათასი რუსული რუბლი, ხოლო ლატვიელმა ვაჭარმა პეტრე იანისმა 10 ათასი რუბლი. მრევლის ორგანიზებაში აქტიური მონაწილეობა მიიღო ბარონმა ივან ანდრიას ძე ფიტინგოფმა, რომელიც იყო საკავალერიო პლკის ლეიბ-გვარდიის მეთაური. რადგანაც მრევლის მეოთხედი იყვნენ გერმანელები მათთვის დაინიშნა სპეციალური მქადაგებელი. ეკლესიასთან ფუნქციონირებდა სკოლა და ბავშვთა თავშესაფარი. დროთა განმავლობაში ეკლესიის მრევლის რიცხვმა 10 000-ს მიაღწია, რამაც დააყენა ახალი ეკლესიის აგების საჭიროება, თუმცა ამის რეალიზება არ მომხდარა. საბჭოთა ხელისუფლებამ ეკლესია დახურა 1938 წელს „ლატვიელი მუშების მოთხოვნით“. ეკლესიის შენობა დაანგრიეს. დღესდღეობით მცირე ლატვიური საზოგადოება იკრიბება ვასილევსკის კუნძულზე მდებარე წმინდა ეკატერინეს ლუთერანულ ეკლესიაში. თავდაპირველი პროექტის ავტორი იყო ვასილი ეგორის ძე მორგანი (1846 წელი), მშენებელი — ოტონ ვასილის ძე ბრემერი (1847-1849 წლები). მოგვიანებით ეკლესია გააფართოვეს და გადააკეთეს. Е. Е. Князева, Г. Ф. Соколова «Лютеранские церкви и приходы России XVIII—XX вв.», Санкт-Петербург, «Литера», 2001, ISBN 5-89319-048-3 Латышская церковь Христа Спасителя в Энциклопедии Петербурга (здание) დაარქივებული 2017-12-05 საიტზე Wayback Machine. Латышская церковь Христа Спасителя в Энциклопедии Петербурга (приход) დაარქივებული 2017-05-08 საიტზე Wayback Machine.
ვანო ხოჯაბეგოვი

ვანო ხოჯაბეგოვი (ჰოვანეს ხოჯაბეკიანი; დ. 14 იანვარი, 1875, თბილისი, — გ. 16 ნოემბერი, 1922, იქვე) — თბილისელი მხატვარი, წარმოშობით სომეხი. დაიბადა, ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა თბილისში. ძირითადად იყო თვითნასწავლი. მხატვარმა ბორის ფოგელმა ნიკოლოზ სკლიფოსოვსკის კერძო სამხატვრო სკოლაში ჩარიცხა 1910 წელს. თავს ირჩენდა ფედოსეევის (ახლანდ. ვ. სარაჯიშვილის) ქუჩაზე საწვრილმანო დუქანში ვაჭრობით. 1916 წელს მონაწილეობდა „დიდების ტაძარში“ (ახლანდ. ეროვნული გალერეა) მოწყობილ მხატვართა გამოფენაში, შემდეგ — „სომეხ მხატვართა კავშირის“ გამოფენაზე თბილისში, კონსტანტინოპოლში და სხვ. შექმნა ძველი თბილისის ყოფის ამსახველი სერიები: ყოჩების ჭიდილი, ყეენობა, ყარაჩოხელთა ქეიფი, კრივი, ქართული ჭიდაობა და სხვ. მისი ილუსტრაციები თან დაერთო იოსებ გრიშაშვილის „ძველი თბილისის ლიტერატურული ბოჰემის“ გამოცემას. ხოჯაბეგოვის ნამუშევრები დაცულია თბილისის ისტორიის მუზეუმსა და საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში. ხოჯაბეგოვის ცხოვრების შესახებ 1983 წელს სომეხმა რეჟისორმა აგასი აივაზიანმა კინოსტუდია „არმენფილმში“ გადაიღო ბიოგრაფიული ფილმი „ანთებული ფანარი“. მესტვირე ძველი თბილისი მამლების ჩხუბი მამლების ჩხუბი 2 ახალი წლის შეხვედრა ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 996, ISBN 99928-20-32-2. მხატვარი ვანო ხოჯაბეგოვი // ბერიძე, თეიმურაზი. თბილისი: „ხელოვნება“, 1969. ვანო ხოჯაბეგოვი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ბასილ აპოკაპესი

ბასილ აპოკაპესი (ბერძ. Βασίλειος Ἀποκάπης) — მე-11 საუკუნის ბიზანტიელი მხედართმთავარი. ბასილი ქართულ-სომხური არისტოკრატიული საგვარეულოს აპოკაპესების წარმომადგენელი იყო. ის პატრიკიოს მიქაელ აპოკაპესის შვილად მიიჩნევა, რომელიც დავით კურაპალატის (მ. 966–1001) კარზე მსახურობდა და მეფის კარავს დარაჯობდა. მოგვიანებით ბიზანტიის იმპერატორის მიხეილ IV პაფლაგონელის (მ. 1034–1041) მმართველობის დროს ქალაქ ედესის გამგებელად დაინიშნა. 1054 წელს, პატრიკიოსმა და სტრატეგოსმა, ბასილ აპოკაპესმა მანასკერტის ბრძოლაში სელჩუკთა მეთაურის თოღრულ-ბეგის ლაშქარი უკუაქცია. 1059-1065 წლებში პარისტრიონის თემის (თანამედროვე ჩრდილოეთ ბულგარეთი, დუნაის გასწვრივ) არქონტად (მაგისტროსი და დუქსი) დაინიშნა. 1064 წელს, ოღუზ თურქთა შემოსევევების დროს, ბიზანტიის მომავალ იმპერატორთან, ნიკიფორე III ბოტანიატესთან ერთად ტყვედ ჩავარდა, თუმცა ეპიდემიის გავრცელებამ დამპყრობელთა ლაშქარი გაანადგურა და ტყვედ ჩავარდნილები მალევე განთავისუფლდნენ. 1071 წელს, ანდრონიკოს დუკას მიერ რომანოზ IV დიოგენის დამარცხების შემდეგ, ის სომეხი წარმოშობის ბიზანტიელი მხედართმთავრის, ფილარეტოს ბრახაიმიოსთან იმყოფებოდა, რომელიც კილიკიაში დამკვიდრდა. ამ უკანასკნელს ის 1077 წლიდან გარდაცვალებმდე, 1083 წლამდე ემსახურებოდა როგორც ედესის გამგებელი. Grünbart, M., "Die Familie Apokapes im Licht neuer Quellen," in N. Oikonomides, ed., Studies in Byzantine sigillography, V (Washington, DC, 1998), 29-41. Alexios G. C. Savvides. The Armenian-Georgian-Byzantine family of Apocapes/Abukab in the 11th c., Δίπτυχα 5 (1991), 96-104. ↑ Florin Curta (2006), Southeastern Europe in the Middle Ages, 500-1250, p. 298. Cambridge University Press, ISBN 0-521-81539-8. ↑ Speros Vryonis, Jr. The Will of a Provincial Magnate, Eustathius Boilas (1059). Dumbarton Oaks Papers, Vol. 11, 1957 (1957), pp. 263-277.
ელაგინის პირველი ხიდი

ელაგინის პირველი ხიდი (რუს. 1-й Ела́гин мост) — ხიდი სანქტ-პეტერბურგში მდინარე შუა ნევკაზე. აკავშირებს ელაგინისა და კამენის კუნძულებს. ხიდის სიგრძეა - 107,9 მეტრი, სიგანე - 11,53 მ, ხოლო სიმაღლე მდინარის ზედაპირიდან - 4,2 მ. პირველი ხიდი ამ ადგილზე გადაჭიმეს 1817 წელს და გახდა მერვე ხიდი სანქტ-პეტერბურგში. 1828 წელს შუბერტის გეგმით აქ აღმართეს პლაშკოუტიანი ხიდი. მან ჩაანაცვლა მუდმივი ხის ხიდი, რომელიც აგებული იყო დაახლოებით 1831 წელს ინჟინერ ა. მალტესა ა პიერ-დპმინიკ ბაზენის პროექტის მიხედვით. 1880 წელს მოხდა ხიდის რეკონსტრუქცია, რომელსაც შეუნარჩუნეს წინანდელი ათი მალა. ხიდის სიგანე აღემატებოდა 14 მეტრს. 1908 წელს ხიდი კვლავ გადააკეთეს: დაამატეს ახალი ხიმინჯები. ხიდის შემდეგი კაპიტალური რემონტი, რომლის დროსაც ძველი ხიმინჯები შეინარჩუნეს, გაიმართა 1931 წელს. 1936 წელს ხიდის წინ მდებარე პატარა მოედანზე დადგეს სერგეი კიროვის ბრინჯაოს ბიუსტი, რომელიც შესრულებული იყო მოქანდაკე ნ. ტომსკის მიერ. 1951-1952 წლებში ინჟინერ ვ. ბლაჟევიჩის პროექტის მიხედვით ელაგინის პირველი ხიდი შეცვალეს მეტალის ხიდით. შეცვლის მიზეზი გახდა ხიდის ხის ელემენტების მოძველება და ცვეთა. მომდევნო სერიული პროექტების მიხედვით ხიდი პრაქტიკულად არ განსხვავდებოდა ელაგინის მესამე ხიდისაგან, რომელიც ააგეს 1951 წელს. ხიდს ჰქონდა ცხრა მალა, საიდანაც ორი სანაოსნო იყო. მალების ბურჯები იდგნენ მეტალის საყრდენებზე. 1975-1976 წლებში არქიტექტორ ვ. კოშკინის პროექტის მიხედვით მიმდინარეობდა ხიდის კაპიტალური რემონტი. ხის ელემენტები შიეცვალა რკინით. საფეხნმავლო ტროტუარები უმაღლეს დონეზე მოეწყო. 2007 წლის 18 აპრილს სანქტ-პეტერბურგის მთავრობამ მიიღო 2015 წლამდე ქალაქის ნორმატიული მდგომარეობის განვითარების კონცეფცია, რომლის თანახმადაც ელაგინის პირველი ხიდის რეკონსტრუქცია უნდა მომხდარიყო და იგი გასახსნელი ხიდი აღარ იქნებოდა. დღეისათვის ხიდის გახსნა ხდება მხოლოდ სამუშაო დღეებში და მხოლოდ მაშინ, როცა მასში მცირე ზომის კატარღები გაივლიან. Горбачевич К. С., Хабло Е. П. Почему так названы? О происхождении названий улиц, площадей, островов, рек и мостов Ленинграда. — 3-е изд., испр. и доп. — Л.: Лениздат, 1985. — С. 437. — 511 с. Горбачевич К. С., Хабло Е. П. Почему так названы? О происхождении названий улиц, площадей, островов, рек и мостов Санкт-Петербурга. — 4-е изд., перераб. — СПб.: Норинт, 1996. — С. 301. — 359 с. — ISBN 5-7711-0002-1. Городские имена сегодня и вчера: Петербургская топонимика / сост. С. В. Алексеева, А. Г. Владимирович, А. Д. Ерофеев и др. — 2-е изд., перераб. и доп. — СПб.: Лик, 1997. — С. 45. — 288 с. — (Три века Северной Пальмиры). — ISBN 5-86038-023-2. Антонов Б. И. Мосты Санкт-Петербурга. — СПб.: Глагол России, 2002. — С. 61. — 192 с. — ISBN 5-89622-019-5. 1-й Елагин мост //СПб ГБУ «Мостотрест» ↑ „Что нам стоит мост построить“. Петербургский дневник (Russian). 2007-12-10. ციტირების თარიღი: 2007-12-28. დამოწმებას აქვს ცარიელი უცნობი პარამეტრ(ებ)ი: |coauthors= (დახმარება) ↑ „График разводки мостов в навигацию 2007 года“ (Russian). 007spb.ru. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-11-25. ციტირების თარიღი: 2007-12-28. დამოწმებას აქვს ცარიელი უცნობი პარამეტრ(ებ)ი: |coauthors= (დახმარება)
ბრძანება და უწყება

„ბრძანება და უწყება“ (1763-1787), თბილისი) — პირველი ქართული გაზეთის „საქართველოს გაზეთის“ წინამორბედს, რომელიც, ზაქარია ჭიჭინაძის შეგროვილ ცნობებს თუ დავუჯერებთ, გამოდიოდა 1763 - 1787 წწ. შუა, სპორადიკულად, ერთეულ ფურცლებად, ერქვა ჯერ „ბრძანება და უწყება”, შემდე კი „ლეპორტი”; შეიცავდა მეფისა და პატრიარქის ბრძანებებს, განკარგულებებსა და სხვადასხვა ოფიციალურ აქტებს. ერთადერთი ფაქტობრივი მასალა ამ გამოცემის შესახებ მხოლოდ ზაქარია ჭიჭინაძეს მოჰყავს თავის ბროშურაში. ზ. ჭიჭინაძე წერს: „საქართველოში გაზეთის მსგავსი ფურცლების ბეჭდვა 1760 წ. შემდეგ იწყეს, ანუ ქართლ-კახეთის დაკავშირებიდან, როცა ამ ორი კუთხის მეფედ ერეკლე II გამოცხადდა. 1763 წელს გამოიცა გაზეთის მსგავსად ერთი თაბახიან ქაღალდის ნაბეჭდი ფურცელი, რომელსაც სახელად „ბრძანება და უწყება” ეწერა. ამ „ბრძანებასა და უწყებაში“ იბეჭდებოდა სამეფო ცნობანი, მაგალითებრ სხვადასხვა მოურავთათვის საუწყებელი ცნობები, ბრძანება გვარიშვილობის აყრაზედ, მამულების ჩამორთმევაზედ, გვარიშვილობის ბოძებაზედ, სამეფო ბრძანება, მეფის მოწყალება, მოხმობა, მდევრის ძახილი და სხვანიც ამგვარნი საჭირო უწყებანი... შემდეგ პატრიარქის ბრძანება და განკარგულებანი“. „ამ გამოცემის გარდა 1783 წ. გამოიცა მეორე ამგვარივე განცხადების ფურცელი კვალადვე მეფის ბრძანებით, რომელსაც სახელად „ლეპორტი“ ეწოდა. „ლეპორტიც“ ისევე გამოდიოდა, როგორც „ბრძანება და უწყება“. „ლეპორტი“ მდაბიოთ შორის ძლიერ გავრცელდა. ანდაზასავებ გარდაიქცა თქმულებაგლეხთ შორის, რომ „ლეპორტი“ მომივიდა, „ლეპორტი“ მომერთოდა მრავალ ამ გვარი სხვანი. ჩვენმა მწიგნობარ მოხუცებულთა კარგად იცოდნენ და მასთან ხშირად ახსენებდნენ, რომ ლეპორტი გაზეთი იყოვო, ასევე სთქვა ქართველ ცენზორად ყოფილმა ლ.ს -ძე ისრალოვმა“ გვ.1. ქართული პერიოდიკა, 1819-1945 / ბიბლიოგრ. შედგენილი გ.ი. ბაქრაძის მიერ. ვ.ი. ეგნატაშვილის რედ.;თბ.: წიგნის პალატა,1946 ↑ ზაქარია ჭიჭინაძე. ქართული გაზეთების ასი წლის ისტორია. თბილისი. მეორე გამოცემა.1916.გვ.62-64
მარგარიტა III ფლანდრიელი

მარგარიტა III ფლანდრიელი (ფრანგ. Marguerite III de Flandre; დ. 13 აპრილი, 1350, დასავლეთი ფლანდრია, ბელგია — გ. 16 მარტი, 1405, არტუა, საფრანგეთი) — დამპიერთა დინასტიის წარმომადგენელი. ფლანდრიის გრაფ ლუი II-ის ასული. ფლანდრიის, ნევერისა და არტუას გრაფინია მემკვიდრეობით 1384-1405 წლებში. ბურგუნდიის ჰერცოგინია 1357-61 და 1369-1404 წლებში როგორც ფილიპ I-ისა და ფილიპ II-ის მეუღლე. მარგარიტა დაიბადა 1350 წლის 13 აპრილს ფლანდრიაში. იგი იყო ფლანდრიის გრაფ ლუი II-ისა და მისი მეუღლის, გრაფინია მარგარიტა ბრაბანტელის ქალიშვილი. 1355 წელს, 5 წლის მარგარიტა მიათხოვეს ბურგუნდიის ჰერცოგ ოდო IV-ის შვილიშვილ ფილიპს. 1357 წელს, ბაბუის გარდაცვალების შემდეგ ფილიპი ხდება ბურგუნდიის, არტუას, ოვერნისა და ბულონის გრაფი. 1361 წელს უბედური შემთხვევის შედეგად ახალგაზრდა ფილიპი დაიღუპა, ისე, რომ მარგარიტას მისგან შვილი არ ჰყოლია. მალევე მეზობელი საფრანგეთის მეფე ჟან II-მ ბურგუნდიასთან ალიანსის შექმნა მოისურვა, რა მიზნითაც 1364 წელს თავისი ვაჟი, ფილიპ დე ვალუა დანიშნა მარგარიტაზე. ფილიპისა და მარგარიტას ქორწინება 1369 წელს შედგა, რითაც ფილიპმა ბურგუნდიის ტახტი მიიღო. როდესაც 1384 წელს, მარგარიტას მამა გარდაიცვალა, მარგარიტას მემკვიდრეობით ერგო ფლანდრია, არტუა, რეთელი და ნევერი. ამის შემდეგ ფილიპე და მარგარიტა წლების მანძილზე მართავდნენ ამ სახელმწიფოებს. ფილიპ II გარდაიცვალა 1404 წელს, მარგარიტა კი მომდევნო 1405 წელს. ამით შეწყდა დამპიერების დინასტია და ტახტზე მათი ვაჟი ჟან I ადის, საუკუნეების შემდეგ კი ამ მიწებს ჰაბსბურგები დაეპატრონნენ. ჟან I უშიში — ბურგუნდიის ჰერცოგი (1371–1419); შარლი (1372–1373); მარგარიტა (1374–1441) — გრაფინია დე მორტენი, ჰოლანდიის, ენოს გრაფისა და ბავარია-შტაუბინგის ჰერცოგის ვილჰელმის მეუღლე; კატრინი (1378–1425) — ავსტრიის ჰერცოგის ლეოპოლდ IV-ის მეუღლე.; მარი (1384–1422) — სავოიის გრაფის ამადეო VIII-ს მეუღლე; ანტუანი (1384–1415) — ბრაბანტისა და ლიმბურგის ჰერცოგი; ფილიპ II (1388–1419) — ნევერის გრაფი; ბონა (1379–1399); ლუი (1377–1378). Sergio Boffa, Warfare in Medieval Brabant, 1356-1406, (Boydell & Brewer, 2004), xvii. Wim Blockmans and Walter Prevenier, The Promised Lands: The Low Countries Under Burgundian Rule, 1369-1530, transl. Elizabeth Fackelman, ed. Edward Peters, (University of Pennsylvania Press, 1999), 13. David M Nicholas, Medieval Flanders, (Routledge, 1992), 225-226, 442. W. Mark Ormrod, Edward III, (Yale University Press, 2011), 417 Richard Vaughan, Philip the Bold: The Formation of the Burgundian State, Vol. 1, (The Boydell Press, 2005), 152 Mapping Family Lines: A Late Fifteenth Century Example of Genealogical Display, Charlotte Bauer-Smith, Reputation and Representation in Fifteenth Century Europe, ed. Douglas L. Biggs, Sharon D. Michalove, Albert Compton Reeves, (Brill, 2004), 130. Wim Blockmans, Walter Prevenier, The Promised Lands: The Low Countries Under Burgundian Rule, 1369-1530, ed. Edward Peters, transl. Elizabeth Fackelman, (University of Pennsylvania Press, 1988), 1.
ლევან მენაბდე

ლევან ვასილის ძე მენაბდე (დ. 20 ნოემბერი, 1924, ქ. ქუთაისი — გ. 26 ივნისი, 2002, თბილისი) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი, ენათმეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე, ფილოლოგი. საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1985). 1945 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 1950 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე: „ასურელ მამათა საკითხისათვის“, ხოლო სადოქტორო დისერტაციის თემაზე: „ძველი ქართული მწერლობის კერები“ 1963 წელს. 1970-2000 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ძველი ქართული ლიტერატურის ისტორიის კათედრისა და რუსთაველის კაბინეტის (1966-2002) გამგე. 1994-2002 წლებში შოთა რუსთაველის სახელობის ქართული ლიტერატურის ინსტიტუტის რუსთველოლოგიის განყოფილების გამგე, 1995-2002 წლებში საქართველოს ლიტერატურათმცოდნეობის აკადემიის დამფუძნებელი წევრი და პრეზიდენტი. ალმანახ „მწიგნობარისა“ (1995-2002) და საქართველოს ლიტერატურათმცოდნეობის აკადემიის შრომების (ტ. I-III; 1997-2004) მთავარი რედაქტორი, საქართველოს ენციკლოპედიის ქართული ლიტერატურის სამეცნიერო საბჭოს თავმჯდომარე. ლევან მენაბდის ძირითადი მონოგრაფიებია: „სულხან-საბა ორბელიანი“ (1953, 1980, 2012), „ვახტანგ VI“ (1966, 2011), „ვეფხისტყაოსანი“ და „საქართველოს ეროვნულ-გამანთავისუფლებელი მოძრაობის მოღვაწენი“ (1967), „XIX საუკუნის ქართველი კლასიკოსები და ძველი ქართული მწერლობა“ (1973), „რუსთველი საზღვარგარეთულ ლიტერატურაში“ (1990), „XVII-XVII საუკუნეების ქართული ლიტერატურა“ (1997). ლევან მენაბდის ნაშრომებიდან განსაკუთრებით აღსანიშნავია მონოგრაფია „ძველი ქართული მწერლობის კერები“ (ტ. I. 1962, ტ. II. 1980), რომელშიც შესწავლილია საქართველოს საზღვრებსა და მის ფარგლებს გარეთ (პალესტინა-სირია, ათონი, კონსტანტინეპოლი, პეტრიწონი და სხვ.) აღმოცენებული ქართული კულტურის კერების ისტორია, აღნუსხულია იქ შექმნილი წერილობითი ძეგლები, გაშუქებულია მათი მნიშვნელობა ქართული სულიერი კულტურის ისტორიისათვის. ლევან მენაბდემ შეადგინა ლიტერატურულ-მხატვრული ძეგლებისა და სამეცნიერო გამოკვლევების 15 კრებული. მისი ხელმძღვანელობითა და რედაქტორობით გამოცემულია კაპიტალური კრებული „რუსთველი მსოფლიო ლიტერატურაში“ (ტ. I-IV, თბ., 1976-1988). შეადგინა და რუსულ ენაზე გამოსცა „ძველი ქართული ლიტერატურის ქრესტომათია (V-XVIIIსს.)“ (1982, 1987). ლევან მენაბდისა და დიმიტრი ლიხაჩოვის საერთო რედაქტორობით სანქტ-პეტერბურგის რუსული ლიტერატურის ინსტიტუტისა („პუშკინის სახლი“) და თსუ ძველი ქართული ლიტერატურის ისტორიის კათედრის მიერ ერთობლივად მომზადდა და გამოიცა ორი კრებული „შუა საუკუნეების ქართული და რუსული ლიტერატურა“ (ლენინგრადი, 1979, თბ., 1982). 1945-2002 წლებში ლევან მენაბდე თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას. იყო ფილოლოგთა რამდენიმე თაობის მასწავლებელი, საკანდიდატო და სადოქტორო დისერტაციების ხელმძღვანელი. გამოქვეყნებული აქვს 450-მდე დასახელების ნაშრომი, აქედან 150-ზე მეტი სპეციალური გამოკვლევა (მათ შორის 14 წიგნი და 8 ბროშურა). ლევან მენაბდე გარდაიცვალა 2002 წელს თბილისში. დაკრძალულია საბურთალოს პანთეონში. პროფესორ ლევან მენაბდის შრომების ბიბლიოგრაფია, თბ., 1999; ძველი ქართული ლიტერატურის პრობლემები, თბ., 2002. ლევან მენაბდე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
თეატრი (ჟურნალი)

„თეატრი“ — საქართველოს თეატრალური საზოგადოების ყოველკვარტალური ჟურნალი, დაარსდა 1910 წელს თბილისში. 1910-1926 წლებში გამოიცემოდა სამხატვრო-სალიტერატურო ყოველკვირეული ჟურნალი სახელწოდებით „თეატრი და ცხოვრება“ — იუმორისტული განყოფილებით და კარიკატურებით. მისი პირველი რედაქტორ-გამომცემელი იყო იოსებ იმედაშვილი. (1914 წლიდან 1917 წლის მე-№12-მდე) ჟურნალს რედაქტორობდა ანა იმედაშვილი. 1956-1990 წლებში ჟურნალი გამოდიოდა საქართველოს თეატრალური საზოგადოების მოამბის სახელწოდებით — „თეატრალური მოამბე“. ამ წლებში ჟურნალს რედაქტორობას უწევდნენ: მ. მრევლიშვილი, ნ. შვანგირაძე, შ. აფხაიძე, ოთარ ეგაძე, ბესარიონ ჟღენტი, აკაკი ხორავა, დოდო ანთაძე, ს. ჟღენტი, გიორგი ციციშვილი, ნოდარ გურაბანიძე, ნინო შვანგირაძე, ვასო გოძიაშვილი, გრიგოლ ფოფხაძე, ილია თავაძე, შალვა აფხაიძე, ნინო შვანგირაძე. 1968 წლიდან ჟურნალს რედაქტორობს ერემია ქარელიშვილი (1983 წლამდე, № 1 (131) — 6 (136)). ჟურნალის რედაქტორი ხდება გურამ ბათიაშვილი 1989 წლიდან 2015 წლამდე. 2018 წლიდან ჟურნალი გამოიცემა სახელწოდებით - „თეატრი“ და მისი მთავარი რედაქტორია დავით ანდრიაძე. 2018 წლის 2 მაისიდან „საქართველოსთეატრალური საზოგადოების პარტნიორია - საქართველოს ბიზნეს ასოციაცია - BAG“. 2018 წლის N2 (310) ზაფხულის ნომერში დაბეჭდილია სტატიები: თემურ ქუთათელაძის, ელენე ქუთათელაძის, დონალდ რეიფილდის, ნათელა არველაძის, ნინო მაჭავარიანის, დავით ანდრიაძის, თეა კახიანის, გიორგი ყაჯრიშვილის, გუბაზ მეგრელიძის, ნოდარ გურაბანიძის, მარინა ბუზუკაშვილის ავტორობით. სტატიები შეეხება: ქართული კინოსა და თეატრის სფეროში მოღვაწე რეჟისორებისა და მსახიობების ოსტატობას, ქართული მოზარდმაყურებელთა თეატრის ისტორიას, რეცენზიებს სპექტაკლებზე, ქართველ სცენოგრაფთა ოსტატობას, პიესების თარგანებს. 2018 წლის ჟურნალ „თეატრის“ დიზაინერია ბესიკ დანელია. ყდაზე გამოსახულია ელენე ახვლედიანი. კოსტიუმის ესკიზი სპექტაკლისათვის „კომბლე“. ჟურნალი „თეატრი“, 2018 წ. №2 ↑ ჟურნალი „თეატრი“, 2018 წ, №2 ↑ ჟურნალი „თეატრი“, 2017 წ, №3 ↑ ჟურნალი „თეატრი“, 2018 წ. №2