laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ანდრო ჭილაია

ანდრო რომანოზის ძე ჭილაია (დ. 3 ივნისი 1903, სოფ. ნახუნავო, მარტვილის მუნიციპალიტეტი — გ. 7 მარტი, 1973) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე. ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1965), პროფესორი (1966). ანდრო რომანოზის ძე ჭილაია დაიბადა 1903 წლის 3 ივნისს მარტვილის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნახუნავოში. დაწყებითი განათლება თავის სოფელში მიიღო. ხოლო საშუალო სკოლა დაამთავრა გეგეჭკორში. 1926 წელს მას ნიშნავენ მასწავლებლად მანგლისში. 1930 წელს, როგორც წარჩინებული მასწავლებელი, მივლინებულ იქნა თბილისში, უმაღლესი განათლების მისაღებად. 1936 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. უმაღლეს სასწავლებელში სწავლის პარალელურად მუშაობდა ლექტორად, ჯერ მასწავლებელთა დახელოვნების ინსტიტუტში, ხოლო შემდეგ პუშკინის სახელობის პედაგოგიურ ინსტიტუტში. 1940 წელს დაიწყო ლექციების კურსის კითხვა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში და სიცოცხლის ბოლომდე მუშაობდა. 1941-1945 წლების განმავლობაში ანდრო ჭილაია ხელმძღვანელობდა დაუსწრებელ სწავლებას ფილოლოგიის ფაკულტეტზე როგორც დეკანი. 1945-1950 წლებში მას ეკავა პრორექტორის თანამდებობა. მან ლიტერატურის თეორიის მრავალი საკითხი გაარკვია ქართველ მწერალთა შემოქმედებითი პრაქტიკის მიხედვით, როგორც პედაგოგი იგი მონაწილე იყო სახელმძღვანელოთა შედგენისა. უმაღლესი და საშუალო სკოლების პროგრამების დამუშავებისა. ახალი ქართული ლიტერატურის კათედრის მიერ მომზადებული ორტომიანი სახელმძღვანელოსი. მისი ნაშრომი გიორგი წერეთლის საზოგადოებრივი მოღვაწეობისა და მხატვრული შემოქმედების შესახებ გამოიცა ორჯერ 1964 და 1967 წლებში მნიშვნელოვანია მისი „ლიტერატურათმცოდნეობის ძირითადი ცნებები“ (1971). ჭილაია გარდაიცვალა 1973 წ. 7 მარტს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 398-399. ა. ჭილაია, გიორგი წერეთელი: შემოქმედების გზა, თბ., ცოდნა, 1964 ა. ჭილაია, გიორგი წერეთელი: ცხოვრება და შემოქმედება (მე-2 შევს. გამოც.), თბ., განათლება, 1967 ა. ჭილაია, ლიტერატურისმცოდნეობის ძირითადი ცნებები, თბ., თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 1971 ა. ჭილაია, ლიტერატურათმცოდნეობის ცნებები, თბ., თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 1984 ანდრო ჭილაია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ანდრო ჭილაია
ფეტვისხევის მარიამწმინდის ეკლესია

ფეტვისხევის მარიამწმინდის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი მდინარე ტანის ხეობაში, სოფელ ფეტვისხევიდან ჩრდილო-დასავლეთით, 3 კმ-ზე, ტყეში („შავტყე“). თარიღდება IX-X საუკუნეებით. ეკლესია დარბაზულია (12,25 X 11,1 მ.), ნაგებია ძირითადად ნატეხი ქვით. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. აღმოსავლეთით და დასავლეთით თითო სარკმელია. სამხრეთით — ორ-ორი. ღრმა ნახევარწრიულ აფსიდს მაღალი დასაჯდომი გასდევს. აფსიდის ცენტრში დგას ქვით ნაშენი სატრაპეზო. დარბაზი გადახურულია ნახევარწრიული კამარით, რომელიც მძლავრად გამოშვერილ ერთსაფეხურიან პილასტრებსა და თლილი ქვის საბჯენ თაღებს ეყრდნობა. აფსიდის სამხრეთ კედელზე შემორჩენილია მოხატულობის ფრაგმენტები, რომელიც სტილისტური ნიშნებით XII-XIII საუკუნეებს განეკუთვნება. საკურთხეველი დარბაზის იატაკიდან ორი საფეხურით არის ამაღლებული, აქ იდგა XV-XVI საუკუნეების ხის კანკელი (ამჟამად ინახება საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში). კანკელის არქიტრავის ასომთავრულ წარწერაში მოხსენიებულია ზაქარია ფანასკერტელი, რაც მოწმობს, რომ გვიანდელ ფეოდალურ ხანაში ეკლესია და მისი მიდამოები ამ გვარის ფეოდალთა სამფლობელო იყო. ჩრდილოეთისა და სამხრეთის კედლების მთელ სიგრძეზე ეკლესიის თანადროული ორი მინაშენია. ორივე მინაშენი აღმოსავლეთით, ეკლესიის აფსიდის კედლებში ღრმა ნიშით არის შეჭრილი. ეკლესიის აღმოსავლეთ კედლის ჩრდილოეთ კუთხეში გვიანდელ ფეოდალურ ხანაში მიუშენებიათ დარბაზული ეკლესია, რომელსაც კარი სამხრეთიდან აქვს, სარკმლები — აღმოსავლეთით და სამხრეთით. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 109-110.
ილია ფანცულაია

ილია სიმონის ძე ფანცულაია (ათონელი) (გარდ. XX ს–ის 30–იან წ.) — საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის სასულიერო პირი, მღვდელმონაზონი. საქართველოში მოღვაწეობამდე იგი წლების მანძილზე ათონის მთაზე, ივერონის მახლობლად მდებარე ელია წინასწარმეტყველის „კელიაში“ ცხოვრობდა. 1920 წელს სხვა ქართველ ბერებთან ერთად მასაც მოუხდა ათონიდან სამშობლოში დაბრუნება. 1922–1924 წლებში იყო ბეთანიის მონასტრის წინამძღვარი. 1924 წელს მან წინამძღვრობა გადააბარა, მღვდელმონაზონ იოანეს (მაისურაძე), თვითონ კი მანგლისის ახალსოფელში გადავიდა საცხოვრებლად. მღვდელომონაზონი ილია მხარს უჭერდა ქაქუცა ჩოლოყაშვილის ანტისაბჭოთა ამბოხებულებს და თვით ქაქუცას სულიერი მოძღვარი იყო. მას შემდეგ, რაც ქაქუცა ჩოლოყაშვილმა დატოვა საქართველო, ილია ფანცულაია იმყოფებოდა ძებნაში, რის გამოც იძულებული იყო დამალულიყო. მოგვიანებით (30-იან წლებში), მღვდელმონაზონი ილია, დააპატიმრეს და დახვრიტეს კომუნისტებმა. მღვდელმონაზონმა ილიამ ქართველებისგან დაცარიელებული ათონის ივერთა მონასტრიდან საქართველოში ჩამოიტანა რამდენიმე ქართული ხელნაწერი (A.-110, A.-1103, A.-1104, A.-1105). ცნობილია და გამოქვეყნებულია მისი მიმოწერა მოსე ჯანაშვილთან ამ ხელნაწერების გარშემო. არქიმანდრიტი ლაზარე აბაშიძე, ბეთანია – „სახლი სიგლახაკისა“, თბ., 2002 წ. გაზეთი „საპატრიარქოს უწყებანი“ № 35 (243), 2003 წ. ილია (ათონელი) ფანცულაია, ლიტერატურის მატიანე, თბ., 1985-1986, გვ.164-168 (წერილები მოსე ჯანაშვილისადმი, მის მიერ საქართველოში ჩამოტანილ XI ს–ის პერგამენტზე ნაწერ ხელნაწერის შესახებ) ბეთანიელი ბერები ბეთანიის მონასტერი
აცინანანის ტროპიკული ტყე

აცინანანის ტროპიკული ტყე – მადაგასკარის იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი 2007 წლიდან. შედგება 13 სპეციფიკური ტერიტორიისა და მადაგასკარის აღმოსავლეთით მდებარე 6 ეროვნულ პარკს. ეს პარკებია: მაროჯეჯის ეროვნული პარკი მასოალის ეროვნული პარკი ზაჰამენის ეროვნული პარკი რანომაფანის ეროვნული პარკი ანდრინგიტრის ეროვნული პარკი ანდოჰაჰელის ეროვნული პარკი 2010 წლის იუნესკოს 34-ე სესიაზე აცინანანის ტროპიკული ტყე შეიტანეს საფრთხის ქვეშ მყოფი ძეგლების სიაში ნადირობის შედეგად ლემურების გადაშენების გზაზე დაყენების გამო. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აფრიკაში UNESCO პარკის აღწერა Rainforests of the Atsinanana – მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი დაარქივებული 2016-03-03 საიტზე Wayback Machine. ↑ იუნესკოს განცხადება
CH-47 Chinook

Boeing CH-47 Chinook — მძიმე ტვირთმზიდი შვეულმფრენი ორ ძრავიანი როტორთა ტანდემით. მისი მაქსიმალური სიჩქარით 315 კილომეტრი/საათში იყო ყველაზე სწრაფი მისი თანამედროვე (1960-იანი წლების) შვეულმფრენებს შორის. იგი ერთ-ერთია იმ ეპოქის მცირერიცხოვანი თვითმფრინავებიდან C-130-სა და UH-1 'Huey'-სთან ერთად, რომელიც კვლავაც იწარმოება და აქტიურად მოიხმარება. დღეისათვის გამოშვებულია 1 179-ზე მეტი ეგზემპლარი. მისი ძირითადი ფუნქციებია ჯარისა და არტილერიის გადაადგილება და მათი მიწოდება ბრძოლის ველზე. ამ შვეულმფრენის სამხედრო ვერსიებს შეუძლიათ დასხდნენ წყალზეც. Chinook დააპროექტა და თავდაპირველად აწარმოებდა Boeing Vertol ადრეულ 1960-იანებში. შვეულმფრენს ამჟამად აწარმოებს Boeing Integrated Defense Systems. Chinook-ებს იყენებს კიდევ 16 ქვეყანა. მიუხედავად იმისა, რომ ზოგიერთი ქვეყანა იყენებს უფრო დიდ შვეულმფრენებს, როგორიცაა რუსული Ми-26, Chinook რჩება ერთ ერთ ყველაზე მძიმე ტვირთმზიდავ შვეულმფრენად, რომელსაც იყენებენ მისი უდიდესი ოპერატორები - აშშ-ის არმია და სამეფო სამხედრო-საჰაერო ძალები. ↑ CH-47D/F Chinook-ის გვერდი, ბოინგი ↑ Chinook ცვლის Blackhawk-ს შეიარაღებაში. Air Transportation (5 მარტი, 2008). ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: CH-47 Chinook
ფარავანი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ფარავანი შეიძლება აღნიშნავდეს: ფარავანი — ტბა ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში ფარავანი — მდინარე საქართველოში ფარავანი — ტერიტორიული ერთეული შუა საუკუნეების საქართველოში როდიონოვკა — სოფელი ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში, ყოფილი ფარავანი
გიონი

გიონი (祇園) — იაპონიის ქალაქ კიოტოს ერთ-ერთი უბანი. იგი შეიქმნა შუა საუკუნეებში იასაკას ტაძრამდე მიმავალი პილიგრიმების საჭიროებების დასაკმატოფილებლად, მაგრამ დღეს იგი ცნობილია როგორც გეიშების სამუშაოსა და ცხოვრების უბანი. გიონში განთავსებულია ორი ჰანამატი — გეიშების საცხოვრებელი და სამუშაო რაიობები — გიონ კობუ (祇園甲部) და გიონ ჰიგასი(祇園東). გიონი რჩება კონსერვატიულ ადგილად, სადაც შეიძლება ხელუხლებელი ტრადიციული კულტურის ხილვა. რაიონის ნაწილი გამოცხადებულია იაპონიის ეროვნულ საგანძურად და შემუშავდა მისი აღდგენის გეგმა, რომლის თანახმადაც ყველაფერი, რაც შეესაბამება გიონის ტრადიციულ არქიტექტურას ჩავა მიწის ქვეშ. გიონში შემორჩა მრავალი ძველი სახლი (მატტია), რომელთა ნაწილი არის ჩაის სახლები - ო-ტია. ხშირად გიონს არასწორად მიიჩნევენ „წითელი ფარნების ქუჩად“, რაც არასწორია. „წითელი ფარნების ქუჩა“ კიოტოში არის ყბანი სიმაბარა. ჰანამატი ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: გიონი ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: გიონი Kyoto Travel: Gion. ციტირების თარიღი: 2009-07-05. Gion District - Kyoto Guide - Wa-pedia. ციტირების თარიღი: 2009-07-05. Gion - Kyoto :: Japan Visitor. ციტირების თარიღი: 2009-07-05.
ფარგალი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ფარგალი შეიძლება აღნიშნავდეს: ფარგალი — იარაღი, რომლითაც გამოხაზავენ წრეწირისა და მის რკალს ფარგალი — თანავარსკვლავედი
აბერდინი (მრავალმნიშვნელოვანი)

აბერდინი შეიძლება აღნიშნავდეს: აბერდინი — ქალაქი შოტლანდიაში; აბერდინი — ქალაქი მერილენდის შტატში, აშშ; აბერდინი — შოტლანდიის საფეხბურთო კლუბი.
იესეს ხე

იესეს ხე აღნიშნავს ძველი აღთქმის პირველმღვდელმთავართა, წინასწარმეტყველთა და წმინდანთა წარმომავლობას იესესგან და მისი ძე დავით წინასწარმეტყველისგან მესიამდე - იესო ქრისტემდე. იესეს ხე პირველად მოხსენებულია ძველ აღთქმაში, წინასწარმეტყველ ესაიას წიგნში: ”და გამოვიდეს კუერთხი ძირისაგან იესესსა და ყუავილი ძირისაგან აღმოჴდეს. და განისვენოს მის ზედა სულმან ღმრთისამან” (ეს. 11:1). ახალ აღთქმაში იესო ქრისტეს წარმომავლობას აღწერენ წმ. მათე და წმ. ლუკა მახარებლები. ლუკას სახარებაში მოცემულია იესო ქრისტეს გენეალოგია ადამიდან (ლუკ. 3:22) . მათე მახარებელი თავის სახარებაში იესო ქრისტეს წარმომავლობას აღწერს აბრაამიდან : ”წიგნი შობისა იესუ ქრისტესი, ძისა დავითისი, ძისა აბრაჰამისი” (მათ.1:1). იესეს ხე ქრისტიანულ ხელოვნებაში მრავალფეროვნად არის დამუშავებული და წარმოდგენილია როგორც იკონოგრაფიაში, ისე საეკლესიო ფრესკებზე, მოზაიკებზე და ბარელიეფებზე. იესეს ხე. იორკის ტაძარი, ინგლისი, 1150 იესეს ხე. სენ-ეტიენის ეკლესია, საფრანგეთი, 1522-1524. იესეს ხე. ფრაგმენტი. ყველაწმინდას ტაძარი, სასექსი, ინგლისი. იესეს ხე. რელიეფი. წმ. პეტრეს საკათედრო ტაძარი, ვორმსი, გერმანია ↑ http://www.orthodoxy.ge/tserili/mtskheturi/es11-15.htm ძველი აღთქმა მცხეთური ხელნაწერის მიხედვით ↑ http://www.orthodoxy.ge/tserili/mtatsmindeli/luka1-8.htm სახარებაჲ ლუკაჲს ↑ http://www.orthodoxy.ge/tserili/mtatsmindeli/mate1-7.htm სახარებაჲ მათეს
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები იაპონიაში

2018 წლის მონაცემებით იაპონიაში იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის 22 ძეგლია. იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში მსოფლიოს მასშტაბით 1092 ძეგლია შეტანილი, მათ შორის 2 % იაპონიის ძეგლებია. მათ შორის: 18 კულტურული ობიექტი 4 ბუნების ძეგლი 4 კულტურული ობიექტი აღიარებულია ადამიანური გენიის შედევრად (კრიტერიუმი i). ცხრილში შეტანილია ძეგლები, იუნესკოს მიერ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში დამატების თარიღის მიხედვით. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 ცხრილში შეტანილია ძეგლები, იუნესკოს მიერ მსოფლიო მემკვიდრეობის კანდიდატების სიაში დამატების თარიღის მიხედვით. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 იუნესკოს ოფიციალური საიტი. იაპონიის მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია იაპონიის მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების საიტების კატალოგი ↑ ერაყის, ნიდერლანდის, საუდის არაბეთისა და იაპონიის ობიექტები მსოფლიო კულტურულ მემკვიდრეობად გამოცხადდა
ფარი

ფარი შეიძლება აღნიშნავდეს: ფარი — აქვს ორი მნიშვნელობა ფარი — თანავარსკვლავედი ფარი — ბაქნის ვრცელი დადებითი სტრუქტურა ფარი — სოფელი მესტიის მუნიციპალიტეტში ფარი — ქართული გაზეთი ფარი — ცივი იარაღისაგან თავდასაცავი საომარი ჭურჭელი ფარი — ჰერალდიკური ელემენტი
მეისიო

მეისიო (იაპონ. 明正天皇 ან ოკიკო იაპონ. 興子; დ. 9 იანვარი, 1624 — გ. 4 დეკემბერი, 1696) — იაპონიის 109-ე და მეშვიდე ქალი იმპერატორი. იმპერატორ გო-მიძუნოს მეორე ქალიშვილი. შვილები არ ჰყოლია. მისი სახელი მიღებულია წინამორბედი ორი ქალი-იმპერატორის, გემეის (707–715) და მისი ქალიშვილის გენსიოს (715–724) სახელების ბოლო მარცვლების შეერთების შედეგად. მთელი მისი იმერატორობის დროს ქვეყანას ფაქტობრივად მამამისი გო-მიძუნო მართავდა. 1943 წელს ტახტზე უარი თქვა თავისი უმცროსი ძმის გო-კომიოს სასარგებლოდ. Kobayashi, Sadayoshi; Makino, Noboru (1994) 西郷氏興亡全史 (Japanese). Rekishi Chosakenkyu-jo.  Meyer, Eva-Maria. (1999). Japans Kaiserhof in der Edo-Zeit: unter besonderer Berücksichtigung der Jahre 1846 bis 1867. Münster: LIT Verlag. 10-ISBN 3-8258-3939-7, 13-ISBN 978-3-8258-3939-0; OCLC 42041594
გო-საკურამატი

გო-საკურამატი (იაპონ. 後桜町天皇; დ. 23 სექტემბერი, 1740 — გ. 24 დეკემბერი, 1813) — იაპონიის 117-ე და მერვე, ბოლო, ქალი-იმპერატორი. იაპონიის ტახტს მართავდა 1762-1771 წწ. იგი იმპერატორ საკურამატის მეორე ქალიშვილი და იმპერატორ მომოძონოს უმცროსი დაა. ფრანკ ბრინკლი. (1907). A History of the Japanese People from the Earliest Times to the End of the Meiji Era. New York: Encyclopædia Britannica. OCLC 413099 ჯონ უიტნი ჰალი (1988). The Cambridge History of Japan, Vol. 4. Early Modern Japan. Cambridge: Cambridge University Press. 10-ISBN 0-521-22355-5; 13-ISBN 978-0-521-22355-3; OCLC 489633115
ფარცხისის ბრძოლა

ფარცხისის ბრძოლა — ამ სახელით საქართველოს ისტორიაში ორი ბრძოლაა ცნობილი. შესაძლოა, თქვენ იგულისხმეთ ერთ-ერთი მათგანი: 1074 წლის ფარცხისის ბრძოლა 1569 წლის ფარცხისის ბრძოლა
ილარიონ ახალი (VIII საუკუნე)

ილარიონ ახალი (გ. 754) — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 28 მარტი, ახალი სტილით - 10 აპრილი. ღირსი ილარიონ ახალი სიყრმითგან უფალს ემსახურებოდა და მრავალი წელი დაყუდებულად ცხოვრობდა. უბიწოებისა და სიწმიდისათვის ჯერ ხუცესად აკურთხეს, შემდეგ კი პელიკიტის მონასტრის იღუმენად (დარდანელის სრუტესთან). ღირსი ილარიონი უფლისაგან წინასწარჭვრეტისა და სასწაულთმოქმედების ნიჭით დაჯილდოვდა. მისი ლოცვით გვალვაში წვიმა მოდიოდა, ყანას საქონელი არ ეკარებოდა, მეთევზურთა ბადეები თევზით ივსებოდა. გარდა ამისა, იგი ავადმყოფებს კურნავდა და ბოროტ სულებს განასხმიდა. 754 წელს დიდ ხუთშაბათს პელიკიტის მონასტერს თავს დაესხა ხატმებრძოლი ლახანოდრაკონი, ლიტურღიისას შეიჭრა ტაძარში, შეაწყვეტინა მსახურება, წმიnდა ძღვენი მიწაზე დაყარა, 42 ბერი შეიპყრო, ეფესოში გაგზავნა და დაახრჩობინა. დარჩენილი ბერ-მონაზვნები სასტიკად ცემეს, წვერები ცეცხლით შეუტრუსეს, ზოგიერთი კი ცხვირისა და ყურების მოჭრით დაასახიჩრეს. ამ თავდასხმის დროს ხატთა თაყვანისცემისათვის მოწამეობრივად აღესრულა ღირსი ილარიონი. ღირსმა ილარიონმა დაგვიტოვა თხზულებები, რომლებიც ძირითადად ზნეობრივ დარიგებებს შეიცავს. „წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი I, თბილისი, 2001 წ.
ილარიონ ახალი (IX საუკუნე)

ილარიონ ახალი (გ. 845) — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 6 ივნისი, ახალი სტილით - 19 ივნისი. ღირსი ილარიონ ახალი ღვთისმოყვარე დიდებულების ოჯახში დაიბადა. მშობლები - პეტრე და თეოდოსია სათნოებაში წვრთნიდნენ შვილს და ღრმად განსწავლეს იგი წმინდა წერილში. თორმეტი წლის იყო წმინდა ილარიონი, როდესაც ბერად აღიკვეცა ისიხის მონასტერში ბიზანტიონის მახლობლად, იქიდან კი დალმატის მონასტერში გადავიდა, სადაც დიდი სქემა შეიმოსა და ღირსი გრიგოლ დეკაპოლელის (ხს. 3 დეკემბერს) მოწაფე გახდა. წმინდა მამა დიდ პატივს მიაგებდა თავის ღმერთშემოსილ თანამოსახელეს - ღირს ილარიონ დიდს (ხს. 3 ნოემბერს) და ცდილობდა მას მიმსგავსებოდა, ამიტომ უწოდეს ილარიონ ახალი. დალმატის მონასტერში წმინდანი მღვდლად აკურთხეს. იღუმენის გარდაცვალების შემდეგ, ძმებს სურდათ, მის ნაცვლად ღირსი ილარიონი აერჩიათ. მაგრამ, როდესაც ამის შესახებ ნეტარმა მამამ შეიტყო, ფარულად დატოვა იქაურობა და ბიზანტიონს მიაშურა. მაშინ დალმატის მონასტრის ბერებმა წმინდა პატრიარქ ნიკიფორეს მიმართეს თხოვნით, ილარიონი მათ წინამძღვრად დაედგინა და მონასტერში დაებრუნებინა. პატრიარქის ბრძანება ღირსმა მამამ ღვთის ნებად ჩათვალა, მონასტერში დაბრუნდა და რვა წლის განმავლობაში მშვიდად განაგებდა სავანეს, მაგრამ 813 წელს ხატმბრძოლი იმპერატორის ლეონ სომეხის (813-820) გამეფებამ და მართლმადიდებელთა დევნის განახლებამ დაარღვია ძმების ცხოვრების ჩვეული რიტმი. ღირსმა ილარიონმა ხატების შეურაცხყოფაზე უარი განაცხადა და გაბედულად ამხილა იმპერატორი მწვალებლობაში, რისთვისაც მრავალი ტანჯვის დათმენა მოუხდა: იგი რამდენიმეჯერ ჩააგდეს საპყრობილეში. ცრუპატრიარქი თეოდოტი, რომელმაც განდევნილი ნიკიფორეს ტახტი დაიკავა, ცდილობდა წამებით გადაედრიკა წმინდა აღმსარებელი, მაგრამ ამაოდ. დალმატის მონასტრის ბერებს ისე ძალიან უყვარდათ მათი წინამძღვარი, ისე უნდოდათ მისი ნახვა, რომ ეახლნენ იმპერატორს და უთხრეს, რომ წმინდა ილარიონის გათავისუფლების შემთხვევაში ისინი იმპერატორის ნებას დაემორჩილებოდნენ. მაგრამ მონასტერში მოძღვართან ერთად დაბრუნებულები კვლავ ხატთა თაყვანისცემის წესის ერთგულებად დარჩნენ. განრისხებულმა ლეონ სომეხმა ისევ დაატუსაღა ღირსი ილარიონი. უსჯულო იმპერატორი ვერ ასცდა ღვთის სასჯელს: იგი თავისმა მეომრებმა ტაძრის სწორედ იმ ადგილას აჩეხეს, საიდანაც პირველად წმინდა ხატი გადმოაგდო. ახალმა იმპერატორმა მიხეილ II-მ (820-829) გაათავისუფლა ღირსი ილარიონი და იგი განმარტოებულ კელიაში დაეყუდა. როდესაც ხატმებრძოლთაგან ნაწამები თეოდორე სტუდიელი (ხს. 24 ნოემბერს) მიიცვალა, ღირსმა მამამ იხილა, თუ როგორ აჰყავდათ ზეცად ანგელოზებს მისი სული. ხატმბრძოლი იმპერატორის თეოფილეს (829-842) დროს ღირსი ილარიონი კვლავ შეიპყრეს, სასტიკად სცემეს და კუნძულ ათუსიაზე გადაასახლეს. თეოფილეს სიკვდილის შემდეგ წმიდა იმპერატორმა თეოდორამ (842-855) აღმსარებლები დააბრუნა გადასახლებიდან. წმინდა ილარიონიც დაუბრუნდა დალმატის მონასტერს, კვლავ მისი იღუმენი გახდა და მშვიდობით მიიცვალა 845 წელს. „წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი II, თბილისი, 2001 წ.
ჰიროსიმის მშვიდობის მემორიალი

ჰიროსიმის მშვიდობის მემორიალი (იაპონ. 原爆ドーム) — დიდი მემორიალური პარკი იაპონიის ქალაქ ჰიროსიმის ცენტრში. ეძღვნება 1945 წლის ატომური დაბომბვის მსხვერპლთა ხსოვნას. მიუხედავად იმისა, რომ ჩინეთის და ამერიკის შეერთებული შტატების ხელისუფლება პროტესტს გამოთქვამდა, 1996 წელს მემორიალი იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში შეიტანეს. იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები იაპონიაში მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჰიროსიმის მშვიდობის მემორიალი Hiroshima Atomic Bomb Dome Entry on Official page Trade Promotion Hall Official UNESCO page
ნარა (ქალაქი)

ნარა (იაპონ. 奈良市) — ქალაქი იაპონიაში. ნარის პრეფექტურის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს კანსაის რეგიონში. ქალაქი ნარა იყო იაპონიის დედაქალაქი იაპონიის ისტორიის ნარის პერიოდში (710-784 წწ.). ქალაქი აშენდა ტანის პერიოდის ჩინეთის დედაქალაქ სიანის გეგმის მიხედვით. ქალაქში მრავალი ისტორიული ძეგლია, რომელთა გამოც 1998 წელს ქალაქი შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში. ბუდისტური ტაძრები ტოდაი-ძი (იაპონ. 東大寺) კოფუკუ-ძი (იაპონ. 興福寺) იაკუსი-ძი (იაპონ. 薬師寺) ტოსიოდაი-ძი (იაპონ. 唐招提寺) განგო-ძი (იაპონ. 元興寺) საიდაი-ძი (იაპონ. 西大寺) სინტოისტური ტაძრები კასუგა-ტაისია (იაპონ. 春日大社) სხვა ღირსშესანიშნაობები იმპერატორის ჰეიძიოს სასახლე (იაპონ. 平城宮跡) სიოსი-ინი (იაპონ. 正倉院) ნარა-მატი ნარის პარკი (იაპონ. 奈良公園)
ტოდაი-ძი

ტოდაი-ძი (იაპონ. 東大寺) – ძველი ბუდისტური ტაძარი იაპონიის ქალაქ ნარაში. ტაძარი 1998 წლიდან დაცულია როგორც იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი. ტაძარი წარმოადგენს ბუდისტური სკოლის კეგონის ტრადიციულ ცენტრს. იგი ითვლება მსოფლიოში ყველაზე დიდ ხის კონსტრუქციად. იაპონიის ქალაქ ნარეში მდებარეობს “დიდი აღმოსავლეთის ტაძარი“, იაპონურად, ტოდაი-ძი. მიუხედავად იმისა, რომ ქალაქი მცირე ფართობის მქონეა, ის ყველაზე წმინდა ადგილია მთელ იაპონიაში. აქ არის ყველაზე დიდი ხის შენობა, რომლის შიგნითაც ბუდას უზარმაზარი ბრინჯაოს ქანდაკება დგას. გიგანტური ხის შენობა იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაშია შეტანილი. აღსანიშნავია, რომ ტაძარი დღემდე მოქმედია. იქ ისევ მოღვაწეობენ ბუდისტი ბერები და რიტუალებს ატარებენ. ტოდაი-ძი  მე-8 საუკუნეში ააშენეს. რა თქმა უნდა, ტაძარი თავისი პირვანდელი იერით არ შემორჩა. იყო შემთხვევები, როდესაც ის ბოლომდე დაიწვა. მიუხედავად იმისა, რომ იაპონელი არქიტექტორები ცდილობდნენ ტაძრის რეკონსტრუქციისას ყველაფერი სრული სიზუსტით აღედგინათ, ტაძარში უცვლელი მხოლოდ ბუდას ქანდაკება აღმოჩნდა. მე-8 საუკუნის შუა ხანებში იაპონიამ გადაიტანა ერთ-ერთი ყველაზე მძიმე პერიოდი თავისი ისტორიის მანძილზე. მუდმივი ომები კლანებს შორის, სამურაები, რომლებიც ცდილობდნენ განემტკიცებინათ თავიანთი უფლებები და ტერიტორიები… ამ ყველაფერს თან ეპიდემიაც დაერთო. 743 წელს იპერატორმა სემუმ გადაწყვიტა, რომ ტაძრის მშენებლობა ქაოსს შეაჩერებდა. ხალხმა მას წინააღმდეგობა არ გაუწია. ტაძრის აშენებაში 2 180 000 ადამიანმა მიიღო მონაწილეობა. გრანდიოზული ხის ნაგებობის შემქმნელი კუნინაკა-ნო-მურაძი კიმიმაროა. სწორედ ის ხელმძღვანელობდა 15-მეტრიანი ქანდაკების აგებას. ტაძრის მშენებლობა 745 წელს დასრულდა, ხოლო ბუდას ქანდაკების- 751 წელს. ტოდაი-ძი იამატოს რაიონის მთავარ ტაძრად ითვლებოდა. ტაძარში ინახება ხელნაწერთა დიდი კოლექცია. ტაძარში ინახება ბუდას გიგანტური ბრინჯაოს ქანდაკება ვაიროჩანა, რომლის პარამეტრებია: სიმაღლე: 14.98 მ სახე: 5.33 მ თვალები: 1.02 მ ცხვირი: 0.5 მ ყურები: 2.54 მ სულ: 500 ტ
ტესიო

ტესიო (იაპონ. 天 塩 川 Teshio-gawa) — მდინარე იაპონიაში, ჰოკაიდოს რეგიონში. მისი სიგრძე 256 კმ-ია და ის სიგრძით მეოთხე მდინარეა იაპონიაში. ერთვის იაპონიის ზღვას. მდინარის სახელი მომდინარეობს აინუური ენის სიტყვიდან, რომელიც „თევზსაჭერ საგუბარს“ ნიშნავს. Charm of Hokkaido: Teshio River
აბსტრაქტული ალგებრა

აბსტრაქტული ალგებრა ან უმაღლესი ალგებრა — მათემატიკის დარგი, რომელიც შეისწავლის ალგებრულ სტრუქტურებს, როგორიცაა ვექტორული სივრცე, ჯგუფი, რგოლი, ველი, მოდული, ალგებრა და ა. შ. დღეს როგორც წესი სიტყვა ალგებრა იხმარება უმაღლესი ალგებრის აღსანიშნავად, ხოლო ეს უკანასკნელი უბრალოდ გამოიყენება თანამედროვე ალგებრის სასკოლო, ელემენტარული ალგებრისგან განსასხვავებლად. თანამდეროვე მათემატიკის ყველა დარგი დაწყებული მათემატიკური ლოგიკითა და რიცხვთა თეორიით და დამთავრებული მათემატიკური ფიზიკით ფართოდ იყენებს აბსტრაქტული ალგებრის ცნებებს და მეთოდებს. მაგალითად ლის ალგებრები გამოიყენებიან ფიზიკაში. კატეგორიათა თეორია და უნივერსალური ალგებრა სწავლობენ იმ საერთოს, რაც სხვადასხვა ალგებრულ სტრუქტურებს გააჩნიათ. საქართველოში ალგებრის განვითარებას სათავე დაუდო გიორგი ჭოღოშვილმა და მისმა მოსწავლემ ხვედრი ინასარიძემ. თანამედროვე ალგებრის განვითარებაზე უზარმაზარი როლი შეასრულა ჯგუფთა თეორიამ და ალგებრულმა რიცხვთა თეორიამ, რომლებიც მართალია მეცხრამეტე საუკუნეში შეიქმნენ, მაგრამ ძირითადად განვითარდნენ მეოცე საუკუნეში. ჯგუფის ცნების სათავეებთან დგანან აბელი, გალუა, გაუსი. კრონეკერმა პირველად მოგვცა აბელის ჯგუფის განსაზღვრა. ის დაინტერესებული იყო ძირითადად ალგებრულ რიცხთა რგოლებში მარტივ ნამრავლებად დაშლის პრობლემით და ვერ შეამჩნია აბელის ჯუფისა და გადანცვლებათა ჯგუფს შორის კავშირი. გადანცვლებათა ჯგუფი გვხდებოდა ალგებრულ განტოლებების რადიკალებში ამოხსნადობის საკითხის შესწავლაში ჯერ ლაგრანჟის, შემდეგ ვანდერმონდის, რუფინის და აბელის შრომებში. საკითხთა ეს წრე დაგვირგვინდა ევარისტ გალუას თეორიით, რომლის შედეგებიც დიდი დაგვიანებით გამუქვეყნდა. გალუას თეორიის გაგებაში და ჯგუფთა თეორიის განვითარების საწყის ეტაპზე განსაკუთრებული მნიშვნელობა ჰქონდა კოშის და ჟორდანის შრომებს. სხვა მნიშვნელოვან ცნებებთან ერთად იზომორფიზმის ცნება ჟორდანმა შემოიტანა. აბსტრაქტული ჯუფის ცნება პირველად გამოჩნდა 1854 წელს არტურ კელის შრომებში. მეოცე საუკუნის დასაწყისში ალგებრაისტები უკვე ფლობდნენ ჯგუფის, რგოლის და ველის ცნებებს. ეს ცნებები და მათი უმნიშვნელოვანესი თვისებები ძირითადად დამუშავდა გერმანიაში ერნსტ შტაინიცის, დავიდ ჰილბერტის, ემა ნოეთერის და ემილ არტინის მიერ, რომლებიც ფართოდ ეყრდნობოდნენ ერნსტ კუმერის, ლეოპოლდ კრონეკერის, რიხარდ დედეკინდის უფრო ადრინდელ შრომებს. ახალი დარგის შექმნა ფორმალურად გაფორმდა 1932 წელს როცა გამოქვეყნდა ბართელ ვან დერ ვარდენის ორტომეული სახელწოდებით „თანამედროვე ალგებრა“. გალუას თეორია კომუტატური ალგებრა უნივერსალური ალგებრა ჯგუფთა თეორია ლის ალგებრები Allenby, R.B.J.T. (1991), Rings, Fields and Groups, Butterworth-Heinemann, ISBN 978-0-340-54440-2 Artin, Michael (1991), Algebra, Prentice Hall, ISBN 978-0-89871-510-1 Burris, Stanley N.; Sankappanavar, H. P. (1999), A Course in Universal Algebra, http://www.math.uwaterloo.ca/~snburris/htdocs/ualg.html Gilbert, Jimmie; Gilbert, Linda (2005), Elements of Modern Algebra, Thomson Brooks/Cole, ISBN 978-0-534-40264-8
ტოკატი (მდინარე)

ტოკატი (十勝川) — მდინარე იაპონიაში, ჰოკაიდოს რეგიონში. ერთვის წყნარ ოკეანეს. მისი სიგრძეა 156 კმ. აუზის ფართობი — 9 010 კმ².
ირინეოს ლიონელი

ირინეოს ლიონელი – მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 23 აგვისტო, ახალი სტილით - 5 სექტემბერი . მღვდელმოწამე ირინეოს ლიონელი 130 წელს დაიბადა ქალაქ სმირნაში. აქვე მიიღო მან ბრწყინვალე განათლება: დაეუფლა პოეზიას, ფილოსოფიას, რიტორიკასა და სხვა მეცნიერებებს. ქრისტიანული მოძღვრების ჭეშმარიტებებში იგი მოციქულ იოანე ღვთისმეტყველის მოწაფემ, მღვდელმთავარმა პოლიკარპე სმირნელმა (ხს. 7 მარტს) განსწავლა. მანვე მონათლა ჭაბუკი, ხუცესად აკურთხა და გალიის ქალაქ ლუგდუნში (დღევანდელი ლიონი - საფრანგეთში) გაგზავნა მხცოვან მღვდელმთავარ პოთინესთან. მალე ირინეოსს საპასუხისმგებლო დავალება მიეცა - აღმსარებლებმა რომის პაპ ელეფთერს (175-189) მისი ხელით ეპისტოლე გაუგზავნეს. წმინდანის არყოფნაში ყველა გამორჩეული ქრისტიანი საპყრობილეში ჩაყარეს. 178 წელს, ეპისკოპოს პოთინეს მოწამეობრივი აღსასრულიდან ერთი წლის თავზე ნეტარ ირინეოსს ქალაქ ლუგდუნის ეპისკოპოსად დაასხეს ხელი. „მოკლე ხანში, - წერდა წმინდანის შესახებ მღვდელმთავარი გრიგოლ ტურელი, - თავისი ქადაგებით მან მთელი ლუგდუნი ქრისტიანულ ქალაქად აქცია!“ იმპერატორ სეპტიმიუს სევერუსის (193-211) ზეობის დროს, 202 წელს ჭეშმარიტი სარწმუნოების აღსარებისთვის მღვდელმთავარ ირინეოსს თავი მოჰკვეთეს. „წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი III, თბილისი, 2001 წ. გვ. 202