ფრანტიშკა პლამინკოვა

ფრანტიშკა პლამინკოვა (დ. 5 თებერვალი, 1875 – გ. 30 ივნისი, 1942) — ჩეხი ფემინისტი და საარჩევნო უფლების აქტივისტი. მასწავლებლად დატრენინგებული ჩაერთო ფემინიზმში, რადგან მასწავლებლებს ქორწინება ეკრძალებოდათ. იგი გადავიდა ჟურნალისტიკაში, წერდა სტატიებს უთანასწორობის შესახებ. აირჩიეს პრაღის საქალაქო საბჭოში და ეროვნულ ასამბლეაში, იგი მსახურობდა სენატის თავმჯდომარედ, როდესაც ჩეხოსლოვაკია გამოეყო ავსტრო-უნგრეთის იმპერიას. იყო ქალთა საერთაშორისო საბჭოს ვიცე-პრეზიდენტი, ასევე ქალთა საერთაშორისო ხმის უფლება ალიანსის და ესწრებოდა ბევრ საერთაშორისო ფემინისტურ კონგრესს. პლამინკოვა გესტაპომ 1942 წელს დააპატიმრა და სიკვდილით დასაჯეს. ფრანტიშკა ფაუსტინა პლამინკოვა დაიბადა 1875 წლის 5 თებერვალს პრაღაში, ავსტრია-უნგრეთი ფრანტიშკას (ძვ. კრუბნეროვა) და ფრანტიშეკ პლამინეკის ოჯახში. მისი ოჯახი ებრაული მემკვიდრეობის იყო. მისი მამა იყო კობლერი და ის იყო უმცროსი სამი ქალიშვილიდან. საბაზო განათლების დამთავრების შემდეგ სწავლობდა პრაღის სახელმწიფო მასწავლებელთა ინსტიტუტში. პლამინკოვამ სწავლება დაიწყო 1894 წელს ტაბორის დაწყებით სკოლაში და შემდეგ ასწავლიდა წლის ბოლო ექვსი თვის განმავლობაში სობესლავში . 1895 წელს დაბრუნდა პრაღაში, მან დაასრულა პედაგოგიური სტაჟირება 1900 წელს და მიიღო სერტიფიკატი ხატვის, მათემატიკის, ფიზიკისა და წერის მასწავლებლად. იგი შეუერთდა ჩეხ მასწავლებელთა ასოციაციას და გამოხატა პოზიცია ავსტრია-უნგრეთის კანონის წინააღმდეგ, რომელიც კრძალავდა მასწავლებლების ქორწინებას და მოითხოვს მათ დაუქორწინებლობას. 1901 წელს პლამინკოვამ დააარსა ქალთა კლუბი პრაღაში და ოთხი წლის შემდეგ ჩამოაყალიბა ქალთა საარჩევნო უფლების კომიტეტი. პლამინკოვა გახდა მამოძრავებელი ძალა ჩეხეთში ქალებისათვის უფლების მინიჭებისკენ და მუშაობდა საზოგადოების ცნობიერების ასამაღლებლად ხმის უფლების საჭიროების შესახებ. თავიანთ მიტინგებზე ქალები მხარს უჭერდნენ საყოველთაო ხმის უფლებას, როგორც მამაკაცებს, ასევე ქალებს, რომლებსაც ჰაბსბურგის წესით აკრძალული ჰქონდათ ხმის მიცემის უფლება. 1907 წელს ავსტრიის მთავრობამ იმპერიული არჩევნების უფლება მიანიჭა მამაკაცებს, მაგრამ ქალებს უარი განუცხადეს. პლამინკოვამ გააცნობიერა, რომ ადგილობრივი ბოჰემიის სამეფოს კანონი რეალურად არ კრძალავდა ქალებს პროვინციულ დონეზე და დაარწმუნა რამდენიმე პოლიტიკური პარტია, გამოეყვანათ ქალი კანდიდატები; მისმა კომიტეტმა წამოაყენა მარი ტიმოვა . თუმცა ვერცერთმა ვერ გაიმარჯვა, მათი კანდიდატურა განმეორდა შემდგომ არჩევნებში და ჩეხური ნაციონალიზმის სიმბოლოდ იქცა. 1912 წელს აირჩიეს პირველი ქალი, ბოჟენა ვიკოვა-კუნეტიკა და თუმცა გუბერნატორმა შედეგი გააბათილა, არჩევნებმა მოუტანა პლამინკოვას და ჩეხი ფემინისტებს საერთაშორისო აღიარება. ამავე დროს, პლამინკოვამ იმოგზაურა მთელ ევროპაში და მსახურობდა ახალი ამბების კორესპონდენტად ბალკანეთის პირველ ომში . 1925 წელს პლამინკოვა აირჩიეს ქალთა საერთაშორისო საბჭოს ვიცე-პრეზიდენტად. იმავე წელს მან მონაწილეობა მიიღო საპარლამენტო არჩევნებში და მოიპოვა ადგილი ჩეხოსლოვაკიის სენატში, თანამდებობა მას 1939 წლამდე ეკავა. 1930 წლისთვის ის ასევე მსახურობდა ქალ სუფრაჟისტთა საერთაშორისო ალიანსის ვიცე-პრეზიდენტად და ხელახლა აირჩიეს სენატში. 1938 და 1939 წლებში ჰიტლერის ჯარებმა დაიკავეს ჩეხოსლოვაკიის უდიდესი ნაწილი და ხელი მოეწერა მიუნხენის შეთანხმებას . პლამინკოვამ პასუხი ღია წერილად მიწერა ჰიტლერს, სადაც აკრიტიკებდა მის რეჟიმს და თავისუფლებების შეზღუდვას. 1939 წელს კოპენჰაგენში IWSA-ს მეცამეტე კონგრესზე დასწრებისას მეგობრებმა ურჩიეს მას , საზღვარგარეთ დარჩენილიყო მისი უსაფრთხოების გამო. მან უარი თქვა, თვლიდა, რომ სახლიდან საუკეთესოდ შეეძლო ჩეხებისთვის მუშაობა. იგი დააპატიმრა გესტაპომ 1939 წელს და მოგვიანებით გაათავისუფლეს, თუმცა მეთვალყურეობის ქვეშ იმყოფებოდა. პლამინკოვა ხელახლა დააპატიმრეს 1942 წელს რაინჰარდ ჰეიდრიხის მკვლელობის შემდეგ და გადაიყვანეს ტერეზიენშტადტის საკონცენტრაციო ბანაკში . ზოგიერთი ცნობით, პლამინკოვა ჩამოახრჩვეს ნაცისტებმა, მაგრამ კობილისის პოლიგონზე ჩანაწერები ადასტურებს, რომ ის დახვრიტეს 1942 წლის 30 ივნისს Campbell, Lilian (8 March 1930). „With the Women of Today“. Burlington Hawk-Eye Gazette. ციტირების თარიღი: 6 March 2016 – წარმოდგენილია Newspapers.com-ის მიერ. Chenoweth, Erica; Lawrence, Adria (2010) Rethinking Violence: States and Non-state Actors in Conflict. Cambridge, Massachusetts: MIT Press. ISBN 978-0-262-01420-5.  Churaň, Milan (1998) Kdo byl kdo v našich dějinách ve 20. století, Vyd. 1., Prague, Czech Republic: Libri. ISBN 80-85983-44-3.  დაარქივებული 2022-08-10 საიტზე Wayback Machine. Cornis-Pope, Marcel; Neubauer, John (2010) History of the Literary Cultures of East-Central Europe: Types and stereotypes. Amsterdam, The Netherlands: John Benjamins Publishing. ISBN 978-90-272-3458-2.  Plamínková, Františka (29 August 1920). „Czecho-Slovakia grants rights“. The Washington Herald. Washington, D.C. ციტირების თარიღი: 28 February 2016 – წარმოდგენილია Newspapers.com-ის მიერ. თარგი:Open access Fawn, Rick; Hochman, Jiří (2010) Historical Dictionary of the Czech State, 2nd, Historical Dictionaries of Europe, Lanham, Maryland: Rowman & Littlefield. ISBN 978-0-8108-5648-6.  Feinberg, Melissa (2006). Elusive Equality: Gender, Citizenship, and the Limits of Democracy in Czechoslovokia, 1918–1950. Pittsburgh, Pennsylvania: University of Pittsburgh Press. ISBN 978-0-8229-7103-0.  Hannam, June (2014). Feminism. London, England: Routledge. ISBN 978-1-317-86108-9.  Haan, Francisca de; Daskalova, Krasimira; Loutfi, Anna (2006) Biographical Dictionary of Women's Movements and Feminisms in Central, Eastern, and South Eastern Europe: 19th and 20th Centuries. Budapest, Hungary: Central European University Press. ISBN 978-963-7326-39-4.  Horáková, Pavla. (13 October 2003) Forced displacement of Czech population under Nazis in 1938 and 1943. ციტირების თარიღი: 6 March 2016 Hradecká, Anna Marie (2014). Studie Mirka Očadlíka Žena v české hudbě v kontextu sborníku Česká žena v dějinách národa (1940) (Bachelor) (Czech). Prague, Czech Republic: Univerzita Karlova. ციტირების თარიღი: 7 March 2016. Lawson, Kay; Römmele, Andrea; Karasimeonov, Georgi (1999) Cleavages, Parties, and Voters: Studies from Bulgaria, the Czech Republic, Hungary, Poland, and Romania. Westport, Connecticut: Greenwood Publishing Group. ISBN 978-0-275-95589-2.  Mesiereur, Jaroslav. (1984)Třicetpět Dnů Poprav Na Kobyliské Střelnici V Praze VIII cs. Obec historie Kobyliska. ციტირების თარიღი: 5 March 2016 Orzoff, Andrea (2009). Battle for the Castle : The Myth of Czechoslovakia in Europe, 1914–1948. New York, New York: Oxford University Press, USA. ISBN 978-0-19-970995-3.  Reinfeld, Barbara (1997). „Františka Plamínková (1875–1942), Czech feminist and patriot“. The Journal of Nationalism and Ethnicity. New York: Taylor & Francis Group. 25 (1): 13–33. doi:10.1080/00905999708408488. S2CID 153984280. Salátková, Denisa (2 July 2007). „Františka Plamínková“. Hospodářské noviny (ჩეხური). Prague, Czech Republic. ციტირების თარიღი: 5 March 2016. Uhrová, Eva. (18 January 2015) Františka Plamínková cs. Femistory. ციტირების თარიღი: 5 March 2016 1875, Plamínková, Františka cs. Prague City Hall (2 February 1875). ციტირების თარიღი: 4 March 2016 „Czech Business Woman Hanged“. The Decatur Daily Review. Decatur, Illinois. 9 April 1943. ციტირების თარიღი: 5 March 2016 – წარმოდგენილია Newspapers.com-ის მიერ. თარგი:Open access „Germans Tighten Sway at Prague“. The Nebraska State Journal. Lincoln, Nebraska. 18 March 1939. ციტირების თარიღი: 5 March 2016 – წარმოდგენილია Newspapers.com-ის მიერ. თარგი:Open access „Jewish Women Plan World-Wide Program“. The San Bernardino County Sun. San Bernardino, California. 28 December 1936. ციტირების თარიღი: 6 March 2016 – წარმოდგენილია Newspapers.com-ის მიერ. თარგი:Open access Plamínková, Františka cs. Langhans (2006). ციტირების თარიღი: 5 March 2016 Řád Tomáše Garrigue Masaryka cs. Československé řády a vyznamenání (2016). ციტატა: „Františka Plamínková, in memoriam III. třída, 1992“ ციტირების თარიღი: 6 March 2016 ↑ birth record 1875. ↑ Cornis-Pope & Neubauer 2010. ↑ The San Bernardino County Sun 1936. ↑ 4.0 4.1 4.2 4.3 Salátková 2007. ↑ 5.0 5.1 Uhrová 2015. ↑ Hannam 2014. ↑ 7.0 7.1 7.2 7.3 7.4 Feinberg 2006. ↑ Churaň 1998. ↑ Campbell 1930. ↑ Horáková 2003. ↑ Haan, Daskalova & Loutfi 2006. ↑ The Nebraska State Journal 1939. ↑ 13.0 13.1 Langhans 2006. ↑ The Decatur Daily Review 1943. ↑ Mesiereur 1984.