laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
გლიპტოთეკა

გლიპტოთეკა (Glyptothek) ჰქვია ანტიკური ქვის სკულპტურებისა და ნაკვეთი ქვების კოლექციას. ცნება „გლიპტოთეკა“ პირველად გამოიყენა მეფე ლუდვიგ I ბავარიელის ბიბლოთეკარმა. სიტყვა ნაწარმოებია ბერძნული ზმნა „გლიპტეინ“-ისაგან, რაც ქვის კვეთას, ქანდაკებას ნიშნავს. ეს სიტყვა წარმოების მიხედვით ძველი ბერძნული სიტყვის პინაკოთეკის მგავსადაა წარმებული, სადაც პინაქსი („Pinax“) დაფურ სურათს, ან ზოგადად სურათს ნიშნავს. „გლიპტონ“ (Glypton) ბერძნულად ქანდაკებას ნიშნავს . მსოფლიოში სკულპტურული ხელოვნების მხოლოდ სამი მუზეუმს აქვს ეს სახელი: გლიპტოთეკა მიუნხენში კენიგსპლატცთან ნი კარლსბერგის გლიპტოთეკა (შვედურად Ny Carlsberg Glyptotek) კოპენჰაგენში. ათენის გლიპტოთეკა, თანამედროვე ქანდაკების მუზეუმი. ლაპიდარიუმი ბარბერინის ფავნი
ჰამზატ გელაევი

ჰამზატ (რუსლან) გელაევი იყო ცნობილი საველე მეთაური ჩეჩნეთის სეპარატისტული მოძარობისა. მან მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა ჩეჩნეთის პირველ და მეორე ომებში. ასევე, მან მონაწილეობა მიიღო კოდორის ბრძოლებში 2001 წელს, ქართველების მხარდამხარ. იგი 2004 წლის, 28 თებერვალს, დაღესტანში დაიღუპა.
მიგ-1

მიგ-1 — საბჭოთა კავშირის გამანადგურებელი თვითმფრინავი მეორე მსოფლიო ომში. მიუხედავად სირთულეებისა მისი დაპროექტება მოხდა მიგ-3-ს ბაზაზე, რომელიც მაღალი რეპუტაციით სარგებლობდა, როგორც გადამტაცი თვითმფრინავი. საბჭოთა საჰაერო ძალები საბჭოთა საზღვაო ძალები Bergström, Christer (2007). Barbarossa The Air Battle July-December 1941. Ian Allen Pub. ISBN 978-1-85780-270-2.  Gordon, Yefim; Komissarov, Dmitriy (2009) OKB Mikoyan A History of the Design Bureau and Its Aircraft. Ian Allen Pub. ISBN 978-1-85780-307-5.  Gordon, Yefim; Dexter, Keith (2003) Mikoyan's Piston-Engined Fighters. Ian Allen Pub. ISBN 978-1-85780-160-6.  Gordon, Yefim (2008). Soviet Air Power in World War 2. Ian Allan Pub. ISBN 978-1-85780-304-4.  Gordon, Yefim; Khazanov, Dmitriĭ (1998) Soviet Combat Aircraft of the Second World War Twin-engined fighters, attack aircraft and bombers. ISBN 978-1-85780-083-8.  Green, William; Swanborough, Gordon (1977) Soviet Air Force Fighters. ISBN 0-354-01026-3.  Gunston, Bill (1995). The Osprey Encyclopedia of Russian Aircraft, 1875-1995. Osprey Publishing Company. ISBN 978-1-85532-405-3.  Stapfer, Hans-Heiri; Greer, Don (2006) Early MiG Fighters in Action. ISBN 978-0-89747-507-5.  Tessitori, Massimo (2006). Mikoyan - Gurevich MiG-1. ISBN 978-83-89450-26-5.  ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მიგ-1 MiG-1 from ctrl-c.liu.se დაარქივებული 2016-03-03 საიტზე Wayback Machine. SovietWarplanes.com page with photos of captured MiG-1's დაარქივებული 2017-11-07 საიტზე Wayback Machine.
კოდორის კრიზისი (2001)

კოდორის კრიზისი — შეტაკება კოდორის ხეობაში, რომელიც დაიწყო 2001 წლის 4 ოქტომბერს, როდესაც აფხაზეთის თვით-გამოცხადებულ რესპუბლიკაში კოდორის ხეობიდან შეიჭრნენ ქართველი და ჩეჩენი მებრძოლები, ჰამზატ გელაევის მეთაურობით. შეტაკებების შედეგად 40-მდე ადამიანი დაიღუპა. კრიზისი მსოფლიო მედიის ყურადღების მიღმა დარჩა იმ მიზეზით, რომ მსოფლიოს ყურადღება ძირითადად აშშ-ის ავღანეთზე შეტევაზე იყო გადატანილი. 2001 წლის 4 ოქტომბერს, ქართველი და ჩეჩენი მებრძოლები, ჰამზატ გელაევის მეთაურობით შიჭრნენ კოდორის ხეობაში საქართველოს მხრიდან. მათ შეტევა სოფელ გიორგიევსკოეზე მიიტანეს. 8 ოქტომბერს, ვერტმფრენი, რომელსაც გაეროს დამკვირვებლები გადაჰყავდა, ჩამოგდებულ იქნა. შედეგად 9 ადამიანი დაიღუპა. 18 ოქტომბერს, აფხაზმა სეპარატისტებმა გამოაცხადეს, რომ კოდორის ხეობის მთელს დაბალ ზონას აკონტროლებდნენ და ჩეჩენ-ქართველი მებრძოლები ისევ საქართველოს მიერ კონტროლირებად ტერიტორიაზე იყვნენ დაბრუნებულნი. ↑ 1.0 1.1 Radio Free Europe/ Radio Liberty ↑ 2.0 2.1 Radio Free Europe/ Radio Liberty ↑ Human Rights Watch World Report 2002: Europe & Central Asia: Georgia ↑ BBC News | WORLD | UN helicopter shot down in Georgia
აშოტ II

აშოტ II ერკათი (გ. 928) — სომხეთის მეფე ბაგრატუნების დინასტიისა. ებრძოდა არაბებსა მათ მომხრე სომეხ ფეოდალებს. 921 წელს სევანის ტბასთან დაამარცხა არაბები და სომხეთის დიდი ნაწილი გაათავისუფლა. არაბების წინააღმდეგ ბრძოლის წარმატება მნიშვნელოვნად განაპირობა აშოტ II-ის მიერ ტაო-კლარჯეთის ქართულ სამეფოსთან დადებულმა პოლიტიკურმა კავშირმა. 922 წელს ხალიფა იძულებული გახდა აშოტ II შაჰინ-შაჰად, ე. ი. ყველა სომეხი მეფე-ფეოდალის სიუზერენად ეცნო. არაბთა წინააღმდეგ ბრძოლებში გამოჩენილი მამაცობისა და სიმტკიცისათვის აშოტ II-ს ერკათი (რკინა) უწოდეს. ჯანაშია ლ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 69.
აშოტ III

აშოტ III მოწყალე (ვოღორმაწი) — ანისის მეფე (953-977) ბაგრატუნების დინასტიისა, იბრძოდა ქვეყნის ცივილიზაციისათვის. შექმნა ძლიერი მუდმივი ჯარი. 961 წელს თავისი რეზიდენცია ყარსიდან ანისში გადაიტანა. მის დროს ანისს მტკიცე გალავანი, ე. წ. „აშორის კედლები“ შემოავლეს (963-964). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 69.
ჰოვანეს ლაზარიანი

ჰოვანეს ლაზარიანი (დ. 1735 — გ. 1801) — ლაზარევების (ლაზარიანთა) აზნაურული ოჯახის თვალსაჩინო წარმომადგენელი, სახელმწიფო მოღვაწე. ახლოს იყო რუსეთის სამეფო კართან და დიდი როლი ითამაშა სომხეთის რუსეთთან დაახლოების საქმეში. იგი სათავეში ედგა სომხეთის განმათავისუფლებელი მოძრაობის ცენტრს და სხვა სომხეთის ორგანიზაციების მსგავსად ეროვნული სახელმწიფოს აღდგენას ქართველ-სომეხთა კავშირის იდეასთან ერთად განიხილავდა. ამ მიზნით მას საქმიანი ურთიერთობა ჰქონდა თეიმურაზ II-თან, შემდეგ კი — ერეკლე II-თან. მაისურაძე გ., ქსე, ტ. 6, გვ. 103, თბ., 1983
პინაკოთეკა

პინაკოთეკა (სიტყვასიტყვით ბერძნულად πινακοθήκη [პინაკოთეკე], => πίναξ — დაფა, სურათი და θήκη — საცავი) საბერძნეთში იყო „ძღვენთა, შემოწირულობათა (შემოწირული სურათების) საცავი ადგილი“. ძველ რომში პინაკოთეკა ერქვა სახლის ერთგვარ სივრცეს, სადაც სურათებს ინახავდნენ. რენესანსიდან მოყოლებული პინაკოთეკა ჰქვია სურათების გალერეას . ძველი პინაკოთეკა და ახალი პინაკოთეკა მათ შორის თანამედროვეობის პინაკოთეკა მიუნხენში. პინაკოთეკა ვატიკანში (ვატიკანის მუზეუმების ნაწილი). პინაკოტეკ დე პარი (Pinacothèque de Paris), პარიზში.
მოვსეს კალანკატვაცი

მოვსეს კალანკატვაცი (დასღურანცი), მოსე კალანკატუელი (სომხ. Մովսէս Կաղանկատուացի) — სომეხი ისტორიკოსი, „ალვანთა ისტორიის“ ავტორი. თხზულება შემონახულია ძველ სომხურ ენაზე. მკვლევართა ერთი ნაწილი მოვსეს კალანკატვაცს X საუკუნის ისტორიკოსად მიიჩნევს, ზოგი კი VII საუკუნის მოღვაწედ თვლის. არის აგრეთვე მოსაზრება, რომლის მიხედვითაც მოვსეს კალანკატვაცი და მოვსეს დასღურანცი სხვადასხვა დროის ისტორიკოსები არიან: პირველი მოღვაწეობდა VII საუკუნეში და „ალვანთა ისტორიის“ იმ ნაწილის ავტორია, სადაც თხრობა უძველესი დროიდან VII საუკუნემდეა დასრულებული, მეორე კი - X საუკუნეში ცხოვრობდა და ამ ისტორიის გამგრძელებელი და რედაქტორია. „ალვანთა ისტორიაში“ საკუთრივ კავკასიის ალბანეთის გარდა საყურადღებო ცნობებია დაცული ხაზარებისა და ჰუნების შემოსევების, ბიზანტიის იმპერატორ ჰერაკლეს, სპარსეთის მეფე ხოსროს ომებზე. ასევე ვახტანგ გორგასლის ბრძოლა ირანის წინააღმდეგ, იმდროინდელი სომხეთის სამეფოს ურთიერთობა ქართლთან, ბიზანტიასთან. ნაშრომში დაწვრილებით აღწერილია ბიზანტიელებისა და ხაზარების მიერ 627-628 თბილისის ალყა და მისი აღება. დაცულია მასალები სომეხ-ქართველთა საეკლესიო პაექრობის შესახებ და სხვა. მნიშვნელოვანია ცნობა რუსთა ლაშქრობისა ამიერკავკასიაში (943). მელიქსეთ-ბეგი ლ., ძველი სომხური ლიტერატურის ისტორია, თბ., 1941; მისივე, საქართველოს ისტორიის წერილობითი წყაროების პუბლიკაციები. კატალოგი, ტ. 1, თბ., 1949; Абегян М. Х., История древнеармянской литературы (пер. с. арм.), Ер., 1975 მაისურაძე გ., ქსე, ტ. 7, გვ. 64, თბ., 1984 ↑ Kushnareva, Karinė Khristoforovna (1997). რედ. H. N. Michael (trans): The Southern Caucasus in Prehistory. Univ. of Pennsylvania Museum History, გვ. 196. ISBN 0-924171-50-2. „The tenth century A.D. Armenian historian Movses Kalankatuatsi states that ...“  ↑ (გერმანული) Gesellschaft, Görres. Oriens Christianus. Leipzig, Germany: O. Harrassowitz 1905, p. 274 ↑ Encyclopædia Iranica, Arran დაარქივებული 2008-09-13 საიტზე Wayback Machine. ↑ James D. Howard-Johnston (2006). East Rome, Sasanian Persia and the End of Antiquity. Ashgate Publishing, Ltd., გვ. 49. ISBN 0-86078-992-6.
მოვსეს ხორენაცი

მოვსეს ხორენაცი, მოსე ხორენელი — სომეხი ისტორიკოსი, ტრადიციის მიხედვით, V საუკუნის მოღვაწე. მკვლევართა ერთი ნაწილი VI-VII საუკუნეების ავტორად მიიჩნევს, ზოგიერთი VII საუკუნის, სხვები კი VIII-IX საუკუნეების ისტორიკოსად ასახელებენ. აღსანიშნავია „სომხეთის ისტორია“, სადაც თხრობა იწყება ლეგენდარული ეთნარქი ჰაიკიდან (ჰაოსიდან) და გრძელდება 428 წლამდე. ეს იყო სომხეთის გაბმული ისტორიის დაწერის პირველი ცდა. მოვსეს ხორენაცმა ნაშრომში თავი მოუყარა ზეპირ, წერილობით, ეროვნულ და უცხოურ წყაროებს, პირველმა გამოიყენა ძველი სომხური ეპოსი, თეორიული მსჯელობითა და მეთოდოლოგიით დიდად გაუსწრო იმდროინდელ სომეხ ისტორიკოსებს, რისთვისაც მას „სომხეთის ისტორიის მამა“ უწოდეს. მოვსეს ხორენაცის თხზულებაში საყურადღებო ცნობებია საქართველოს შესახებ. მასში მოთხრობილია ქართველთა შორის კერპთაყვანისმცემლობაზე, ქართლის სეფეწულთა, გუგარეთის (ან ქვემო ქართლის) საპიტიახშოსა და წმინდა ნინოს მიერ ქართლის გაქრისტიანებაზე და სხვა ფაქტები. არსებობდა მოსაზრება, რომ ამ ნაშრომით უსარგებლიათ ლეონტი მროველსა და სხვა ქართველ ისტორიკოსებს, თუმცა დღეს მეცნიერებაში მიღებული მოსაზრებების თანახმად, როგორც ხორენელის „სომხეთის ისტორია“, ასევე „მეფეთა ცხოვრება“ დაახლოებით ერთი პერიოდის თხზულებებია და მათი ურთიერთზეგავლენის საკითხი დღემდე კვლევის საგანია. „ისტორია“ თარგმნილია სხვა ენებზე. არსებულა ძველი ქართული თარგმანიც. მოვსეს ხორენაცი: სომხეთის ისტორია / ძველი სომხურიდან თარგმნა, შესავალი და შენიშვნები დაურთო ა. აბდალაძემ; ივ. ჯავახიშვილის სახ. ისტორიის, არქეოლოგიის და ეთნოგრაფიის ინ-ტი - თბ. : მეცნიერება, 1984. მელიქსეთ-ბეგი ლ., ძველი სომხური ლიტერატურის ისტორია, თბ., 1941. მისივე, საქართველოს ისტორიის წერილობითი წყაროების პუბლიკაციები. კატალოგი, ტ. 1, თბ., 1949. Абегян М. Х., История древнеармянской литературы (пер. с. арм.), Ер., 1975. Мкрян М. М. Мовсе Хоренаци, Ер., 1969. მაისურაძე გ., ქსე, ტ. 7, გვ. 64, თბ., 1984. მოვსეს ხორენაცი „სომხეთის ისტორია“ (რუსულად) ↑ Stephen H. Rapp Jr. Studies in Medieval Georgian Historiography: Early Texts and Eurasian Contexts, Corpus Scriptorum Christianorum Orientalium, vol. 601, subsidia, vol. 113
დიმიტრი ნალბანდიანი

დიმიტრი არკადის ძე ნალბანდიანი (სომხ. Դմիտրի Արշակի Նալբանդյան; დ. 15 სექტემბერი [ძვ. სტ. 2 სექტემბერი], 1906, თბილისი — გ. 10 ივლისი, 1993, მოსკოვი) — სომეხი ფერმწერი, სსრკ სახალხო მხატვარი (1969), სსრკ სამხატვრო აკადემიის ნამდვილი წევრი (1953). სოციალისტური შრომის გმირი (1976). 1924-1929 წლებში სწავლობდა თბილისის სამხატვრო აკადემიაში. ნამუშევრები: „ს. კიროვის გამოსვლა პარტიის XVII ყრილობაზე“ (1935, მოსკოვი კრემლის მუზეუმი), ა. ისააკიანის (1940, სომხეთის სურათების გალერეა, ერევანი), ი. სტალინის (1945, სსრკ სახელმწიფო პრემია, 1946) პორტრეტები, „ძალაუფლება საბჭოებს — მშვიდობა ხალხს“ (თანაავტორებთან ერთად, 1950, ულიანოვის საოლქო სამხატვრო მუზეუმი, სსრკ სახელმწიფო პრემია, 1951), „ოქტომბრის რევოლუციის წინ“ (1970-1973, კრემლის დიდი სასახლე, მოსკოვი). დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშის ორდენითა და მედლებით. 1992 წელს მხატვარმა თავისი ნამუშევრების კოლექციიდან გარკვეული ნაწილი მოსკოვს გადასცა, რის საფუძველზეც ქალაქის ხელისუფლებამ გამოსცა დადგენილება „სსრკ სახალხო მხატვარ დ. ა. ნალბანდიანის მუზეუმ-სახელოსნოს შექმნის შესახებ“. შემდგომში კოლექცია შეივსო სურათებითა და ფერწერული ეტიუდებით, რომლებიც მხატვრის დამ გადასცა მუზეუმს. ამჟამად ეს მუზეუმი-სახელოსნო სამუზეუმო-საგამოფენო გაერთიანება „მანეჟის“ სტრუქტურულ ერთეულს წარმოადგენს. დიმიტრი ნალბანდიანის ნამუშევრები ინახება ტრეტიაკოვის გალერეაში, რუსეთის თანამედროვე ისტორიის მუზეუმში, მოსკოვის კრემლის მუზეუმში, სახელმწიფო რუსულ მუზეუმში. ერთ-ერთი ავტოპორტრეტი უფიცის გალერეაშია. 1946 — პირველი ხარისხის სტალინური პრემია 1951 — მეორე ხარისხის სტალინური პრემია 1969 — სსრკ-ის სახალხო მხატვარი 1976 — სოციალისტური შრომის გმირი 1976 — ლენინის ორდენი 1982 — ლენინური პრემია შრომის წითელი დროშის ორდენი მედალი „1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში მამაცური შრომისათვის“ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 304. დიმიტრი ნალბანდიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი დიმიტრი ნალბანდიანი დაარქივებული 2017-04-02 საიტზე Wayback Machine. შიშკინის გალერიის სიტზე მხატვრების ბიოგრაფია დაარქივებული 2010-05-31 საიტზე Wayback Machine. ↑ 1.0 1.1 The Fine Art Archive — 2003. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166"></a> ↑ 2.0 2.1 Armenian Soviet Encyclopedia, vol. 8 — ტ. 8. — გვ. 149–150. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2657718"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q124737635"></a> ↑ Налбандян Дмитрий Аркадьевич // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a> ↑ Музей-мастерская народного художника СССР Д. А. Налбандяна
სომეხი მწერლების სია

აბდიშო ბარ ბრიკა აბოვიანი, ხაჩატურ ადრბეტი აჰარონიანი, ავედის ანდრეასიანი, ანდრანიკ არამუნი, ვაჰანი აჯემიანი, არსენ აჯემიანი, მკრტიჩ აღანდიარი აღაიანი, ღაზაროს ალაზანი, ვაჰრამ ალიშანი, ღევონდ ანაისი ანანიანი, ვახტანგ ანუში, არმენ არლენ, მიხაილ არფიარიანი, არფიარ არშაკიანი, ჰერანუშ არსლანი, ანტონია ასადური, ზაბელ ასლანიანი, მკრტიჩ ატრპეტი აბადიანი, გევორგ ბაგრატუნი, არსენ კომიტას ბაკუნცი, აქსელ ბალაკიანი, პეტერ - (აშშ) ბალოიზიანი, არა ბარონიანი, ჰაგოპ ბარსამიანი, მერუჟან ბერბერიანი, რეთეოს ბეშიკტაშიანი, მგრდიჩ ბუიზანდი, იეღუდია ბოიაჯიანი, ედუარდ Zaruhi Galemkarian Garabed Baghishetsi Ghazar Sebastatsi Ghunkianos Karnetsi Gregor von Narek Grigor Kamahetsi Aghavni Grigoryan Adrine Dadrian Vahram Dadrian Aharon Dadurian Sarsand Darian Hatschik Daschtents David Baghishetsi Wahagn Davitan Yeghia Demircibaschian Srpouhi Dussap იევდოკაცი, ხაჩატურ სირბიედი, ჟაკ შაან დე (Jacques Chahan de Cirbied) ხაჩიანი, მკტრიჩ
კელნი

კელნი (გერმ. Köln, 1919 წლამდე აგრეთვე - Cöln) — სიდიდით მეოთხე გერმანული ქალაქი. ჩრდილოეთ რაინ-ვესტფალიის უდიდესი ქალაქი და ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი შიდა საკონტინეტო პორტი ევროპაში. კელნი ითვლება ერთ-ერთ უდიდეს საუნივერსიტეტო ქალაქად, სადაც სტუდენტთა რაოდენობა (85.183) მოსახლეობის 8,5 % შეადგენს. კელნი რაინლანდის ეკონომიკური, კულტურული და ისტორიული ცენტრია. თავისი 175 515 (17,2 %) უცხოელი მოსახლით კელნი ითვლება მულტიკულტურული საზოგადოების ცენტრად. ბერლინის შემდეგ აქ სიდიდით მეორე თურქული დიასპორაა მსოფლიოში. გერმანიის დიდი ქალაქების სია www.cologne-tourism.com Cologne Tourism at koeln.de დაარქივებული 2012-05-27 საიტზე Wayback Machine. City of Cologne KölnWiki, the city-wiki of Cologne Colonia 3D, a reconstruction of Roman Cologne
მიქაელ ნალბანდიანი

მიქაელ ნალბანდიანი (მიხეილ ლაზარეს ძე ნალბადოვი) (დ. 14 ნოემბერი [ძვ. სტ. 2 ნოემბერი], 1829, დონის ნახიჩევანი, ახლანდელი დონის როსტოვის რაიონი — გ. 12 აპრილი [ძვ. სტ. 31 მარტი], 1866, ქ. კამიშინი) — სომეხი მწერალი, ფილოსოფოსი რევოლუციონერ-დემოკრატი, უტოპისტ-სოციალისტი. 1855–1858 წლებში სწავლობდა მოსკოვის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტზე. 1858–1860 წლებში თანამშრომლობდა მოსკოვის სომხურ ჟურნალში „ჰიუსისაფაილში“ („ჩრდილოეთის ციალი“). 1860–1862 წლებში იმოგზაურა თურქეთში, ინდოეთში, დასავლეთ ევროპის ქვეყნებში, კონსტანტინოპოლში. სომხურ ჟურნალ „მეღუსთან“ („ფუტკარი“) შექმნა ფარული რევოლუციური საზოგადოება „ახალგაზრდობის პარტია“. ლონდონში დაუახლოვდა ა. გერცენს, ნ. ოგარიოვს, მ. ბაკუნინს დფა სხვებს. მიქაელ ნალბანდიანი იკვლევდა ფილოსოფიურ, პოლიტეკონომიკურ , ლინგვისტიკის, პედაგოგიურ საკითხებს. ლ. ფოიერბახისა და ნ. ჩერნიშევსკის ანთროპოლოგიური მატერიალიზმის მიმდევარი და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა მნიშვნელობის დაუღალავი მქადაგებელი იყო. მიქაელ ნალბანდიანიკრიტიკული რეალიზმისა და ესთეტიკის მამამთავარია სომხურ ლიტერატურაში. იღვწოდა ახალი სალიტერატურო ენის დანერგვისათვის. თარგმნა ა. პუშკინის, მ. ლერმონტოვის, ჰ. ჰაინესა და სხვათა ლექსები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 304. ↑ 1.00 1.01 1.02 1.03 1.04 1.05 1.06 1.07 1.08 1.09 1.10 Armenian Soviet Encyclopedia, vol. 8 — ტ. 8. — გვ. 150–152. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2657718"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q124737635"></a>
ვართან აჯემიანი

ვართან მკრტიჩის ძე აჯემიანი (დ. 28 სექტემბერი [ძვ. სტ. 15 სექტემბერი], 1905 — გ. 24 იანვარი, 1977, ერევანი) — სომეხი რეჟისორი, სსრკ სახალხო არტისტი (1965). სოციალისტური შრომის გმირი (1975). მესამე ხარისხის სტალინური პრემიის ლაურეატი (1951). 1927 წელს სასცენო მოღვაწეობა დაიწყო თბილისში. იყო ლენინაკანის თეატრის (1928, ამჟამად ა. მრავიანის სახელობის თეატრი) ერთ-ერთი ორგანიზატორი და სამხატვრო ხელმძღვანელი (1928–1938, 1943–1947), 1939 წლიდან ერევნის გ. სუნდუკიანის სახელობის თეატრის რეჟისორი, 1953 წლიდან — მთავარი რეჟისორი. ამ თეატრში მის მიერ დადგმული სპექტაკლები: შირვანზადეს „პატიოსნებისათვის“ (1939) და „ქაოსი“ (1959), დემირჭიანის „მშობლიური ქვეყანა“ (1940), „ახალგაზრდა გვარდია“ - ფადეევის მიხედვით (1947) და სხვა. 1944 წლიდან ეწევა პედაგოგიურ მოღვაწეობას. დაჯილდოებულია 2 ლენინის ორდენითა და „საპატიო ნიშნის“ ორდენით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 111. ვართან აჯემიანი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
ვაღარშ ვაღარშიანი

ვაღარშ ბოგდანის ძე ვაღარშიანი (სომხ. Վաղարշ Վաղարշյան; დ. 14 თებერვალი[ძვ. სტ. 2 თებერვალი] , 1894, ქ. შუშა — გ. 6 მაისი, 1959, მოსკოვი) — სომეხი მსახიობი, რეჟისორი, თეატრალური მოღვაწე, დრამატურგი, სსრკ სახალხო არტისტი (1954), სსრკ სახელმწიფო პრემიის ლურეატი (1941, 1952). დაამთავრა თბილისის კომერციული სასწავლებელი. სასცენო მოღვაწეობა დაიწყო 1915 წლიდან. სხვადასხვა წლებში მუშაობდა თბილისში, ბაქოში, კრასნოდარში, დონის როსტოვში. 1923 წლიდან იყო ერევნის გ. სუნდუკიანის სახელობის დრამატული თეატრის მსახიობი. როლები: სურენი (შირვანზეს „პატიოსნებისათვის“), არბენინი (ლერმონტოვის „მასკარადი“), ხლესტაკოვი (გოგოლის „რევიზორი“), ჰამლეტი (შექსპირის „ჰამლეტი“), ეგორ ბულიჩოვი (მ. გორკის „ეგორ ბულიჩოვი“) და სხვები. ვაღარშ ვაღარშიანმა სომხურ სცენაზე პირველმა შექმნა ვ. ი. ლენინის სახე ვ. პოგოდინის პიესაში „თოფიანი კაცი“. ვაღარშ ვაღარშიანის დადგმებიდან აღსანიშნავია მ. გორკის „ვასა ჟელეზნიოვა“ (1937), „დოსტიგაევი და სხვები“ (1934) და სხვა. 1917 წლიდან იღებდნენ კინოში. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით, შრომის წითელი დროშის ორდენითა და მედლებით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 327. ვაღარშ ვაღარშიანი — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
პიკასოს მუზეუმი (პარიზი)

პიკასოს მუზეუმი (ფრანგ. Musée Picasso) — მუზეუმი პარიზში. მდებარეობს სასტუმრო სალში (Hotel Sale) თორინის ქუჩაზე, მარეს უბანში. შენობა, რომელშიც მუზემის კოლექციაა მოთავსებული აშენებულია 1656-59 წლებში გრაფ პიერ ობერ დე ფონტენესათვის რომელიც ე.წ. მარილის გადასახადით გამდიდრებულა (შენობის სახელი „მარილიანს“ ნიშნავს). მისი არქიტექტორი ყოფილა ჟან ბულიე, აგრეთვე ცნობილი როგორც ჟან დე ბურგესი, და მარეს უბანში ერთ-ერთ ყველაზე შესანიშნავ ისტორიულ შენობად ითვლება. შენობამ მფლობელი გაყიდვითა და მემკვიდრეობით რამდენიმეჯერ შეიცვალა. მფლობელთა შორის იყვნენ: ვენეციის რესპუბლიკის საელჩო (1671); მარშალი დე ვილრუა; რევოლუციის დროს ექსპროპრირებულ იქნა; 1851 წელს გადაკეთდა სკოლად რომელშიც ბალზაკი სწავლობდა; ასევე მასში სახლობდა მუნიციპალური ხელოვნების მეცნიერებათა სკოლა. 1964 წელს პარიზის ქალაქის მმართველობამ შეიძინა, ხოლო 1968-ში ისტორიული მონუმენტის სტატუსი მიენიჭა. შენობას აღდგენითი სამუშაოები ჩაუტარდა 1974-80 წლებში. სასტუმრო სალი პიკასოს მუზეუმისთვის შეირჩა დიდი საზოგადოებრივი დებატების შედეგად. ინტერიერის დიზაინისთვის კონკურსი ჩატარდა, რის შედეგადაც როლან სიმონეს პროექტის მიხედვით შენობის ინტერიერი მის პირვანდელ სახეს იბრუნებს. 1968 წელს საფრანგეთში მიღებულ იქნა კანონი, რომელიც მემკვიდრეებს საშუალებას აძლევს მემკვიდრეობის გადასახადის ფულის ნაცვლად ხელოვნების ნიმუშებით დაფარვას. ხელოვნების ნიმუში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი უნდა იყოს, როგორც საფრანგეთის კულტურული დანატოვარი. კანონი ცნობილია, როგორც “დაცია” და მხოლოდ განსაკუთრებულ შემთხვევებში დაიშვება. ეროვნული მუზეუმების კურატორმა დომინიკ ბოზომ შეარჩია იმ ნამუშევართა სია, რომელიც დაცია შეიძლება გამხდარიყო. ეს სია რატიფიცირებულ იქნა 1979 წელს. ის შეიცავდა ყველა ტექნიკისა და პერიოდის ნამუშევრებს, და განსაკუთრებით იშვიათია სკულპტურათა ბრწყინვალე კოლექციით. ჟაკლინ პიკასოს გარდაცვალების შემდეგ (1986), მისმა ქალიშვილმა ახალი დაცია შემოიტანა. ამ კოლექციას შემდგომში კიდევ რამდენიმე ნამუშევარი დაემატა შესყიდვებისა და საჩექრების სახით. პიკასოს უთქვამს - “მე ვარ პიკასოს უდიდესი კოლექციონერი მსოფლიოში”. გარდაცვალებამდე (1973) მან საკუთარი ნამუშევრების (მონახაზებიდან დასრულებული ნახატების ჩათვლით) უდიდესი კოლექცია მოაგროვა. მასში ასევე შედიოდა სხვა ავტორთა მისეული კოლექცია, რომელშიც იყვნენ სეზანი, დეგა, რუსო, სიურატი და მატისი. ასევე იბერიული ბრინჯაო და პრიმიტიული ხელოვნების კარგი კოლექცია. მუზეუმის თვალსაჩინო ნაწილია პიკასოს ნამუშევრები, რომელიც მან მისი 70-ე წლისთავის შემდეგ შეასრულა. მუზეუმმა დიდი შრომა გასწია მასში არსებულ ნამუშევრებზე დეტალური ინფორმაციის მოსაპოვებლად. აქვე იხილავთ პიკასოს თანამედროვე კარიკატურისტის ნამუშევრებს, რომელიც პიკასოს მუშაობის პროცესს აღწერდა 1950-იან წლებში. რამდენიმე ოთახი თემატურ პრეზენტაციებს ეთმობა, თუმცა ძირითადად მუზეუმში ნამუშევრები ქრონოლოგიურად არის მოწყობილი. ფეწერული ნამუშევრების, მონახაზების, სკულპტურებისა და ანაბეჭდების გარდა აქ არის ფოტოები, მანუსკრიპტები, საგაზეთო ამონაჭრები დამატებითი კონტექსტუალური ინფორმაციისთვის. მეორე სართული სპეციალურ გამოფენებს ეთმობა ხოლმე. მესამე სართულზე ბიბლიოთეკა, დოკუმენტაცია, კურატორის ოფისი და კვლევისთვის განკუთვნილი საარქივო განყოფილებაა. პიკასო, პაბლო პიკასოს მუზეუმი (ბარსელონა) პიკასოს ეროვნული მუზეუმის საიტი დაარქივებული 2005-08-30 საიტზე Wayback Machine.
M (ბონდიანა)

M — ჯეიმზ ბონდზე დაწერილი წიგნების და გადაღებული ფილმების გამოგონილი პერსონაჟი. M არის ბრიტანული საიდუმლო სამსახურის, მი-6-ის, უფროსი. თვითონ სახელი გამოიგონა იენ ფლემინგმა, მან აიღო მისი უდიდებულესობის საიდუმლო სამსახურის უფროსის მენსფორდ სმიტ-კანინგემის სახელის პირველი ასო. M ჩნდება ბონდიანის ყველა ფილმში, გარდა ფილმისა ”მხოლოდ თქვენი თვალებისთვის”. M-ის ძირითადი მისია საიდუმლო სამსახურის მართვაა, თუმცა იგი ხშირად აძლევს ბონდს ბრძანებებს. მი-6-ის შტაბ-ბინაში (ლონდონი) M-ს გააჩნია საკუთარი კაბინეტი, რომლის წინ ზის მისი ასისტენტი - მის მანიპენი. მ-ის სახელი პიროვნება დრო და დრო იცვლება, იგი შეიძლება იყოს როგორც ქალი, ასევე კაცი. M-ის სახელები გასადიომლოებულია, თუმცა ამის მიუხედავად წიგნში ” ადამიანი ოქროს პისტოლეტით” ბონდი ასახელებს M-ს - სერ მაილზ მესვერი. The Bond Informant: M დაარქივებული 2012-03-23 საიტზე Wayback Machine.
მარკა

სიტყვას მარკა (გერმ. Mark < შუასაუკუნეების ზემო გერმანული გერმ. Marke, საზღვარი, სასაზღვრო ოლქი) რამდენიმე მნიშვნელობა აქვს: მარკა — ქვეყნის ადმინისტრაციული ერთეული; მარკა — წონის ერთეული; მარკა — ესპანური ყოველდღიური სპორტული ჟურნალი; მარკა — საგამომცემლო სახლი «მარკას» ჟურნალი დაარქივებული 2005-02-16 საიტზე Wayback Machine. მარკა — რუსეთის სახელმწიფი ფედერალური უნიტარული ერთეული რუსეთში, რომელიც ავრცელებდა და ბეჭდავდა საფოსტო მარკებს; მარკა — ფოლადის კლასიფიკაცია მისი ქიმიური შემადგენლობისა და ფიზიკური თვისებების მიხედვით; მარკა — ფულის ერთეული სხვადასხვა ქვეყნებში; გერმანული მარკა — გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკის და დასავლეთ ბერლინის ოფიციალური ვალუტა 1948 წლიდან 2001 წლამდე; აღმოსავლეთ გერმანული მარკა — გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკის ოფიციალური ვალუტა 1948 წლიდან 1990 წლამდე; კონვერტირებადი მარკა — ფულის ერთეული ბოსნია და ჰერცეგოვინაში; ფინური მარკა — ფინეთის ოფიციალური ვალუტა 2001 წლამდე; რაიხსმარკა — ვაიმარის რესპუბლიკის, მესამე რაიხის და ომისშემდგომი გერმანიის (1924—1948 წლები) ფულის ერთეული; ოკუპაციური რაიხსმარკა — რაიხის მიერ 1940—1945 წლებში ოკუპირებული ტერიტორიების ფულის ერთეული; მარკა — ქალაქი სომალიში. იხილეთ აგრეთვე: საფოსტო მარკა სავაჭრო მარკა მარკე (მნიშვნელობები) მარკი
იენი დალმანი

იენი მარია დალმან-რაიკონენი (ფინ. Jenni Maria Dahlman-Räikkönen; დ. 27 ოქტომბერი, 1981, პიიკიო, ფინეთი) — კიმი რაიკონენის მეუღლე. 2000 წელს იგი გახდა „მის ფინეთი“ და „მის სკანდინავია“. 2004 წლის 31 ივლისს დაქორწინდა კიმი რაიკონენზე ქ. ჰამეენლინაში Miss Scandinavia Jenni Dahlman.