laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ლაგუნა

ლაგუნა (იტალ. laguna < ლათ. lacus — ტბა) — ზღვის ან ოკეანის წყალმარჩხი აუზი, რომელიც ზღვას უერთდება ვიწრო სრუტით, ან მისგან გამოყოფილია ფსკერული ნატანის ზვინულით — ბარით, ცელათი ან სანაპიროს სხვა აკუმულაციური ფორმით. ღია ზღვასთან შედარებით ლაგუნაში წყალი მეტად ან ნაკლებად მარილიანია, გროვდება სპეციფიკური ლაგუნური ნალექები და განსხვავებული ფლორა და ფაუნა. ლაგუნა ჩვეულებრივი სანაპირო წარმონაქმნია და გავრცელებულია მსოფლიოს მრავალ ადგილას. ბარით გამოყოფილი ლაგუნა, წარმოქმნის სანაპიროს პარალელურად გადაჭიმულ ჯაჭვს, რითაც იქმნება ლაგუნური ტიპის სანაპირო — ინგრესიული ტიპის ნაპირი, რომლის სანაპირო ხაზი ღია ზღვისაგან გამოყოფილია ქვიშიანი ბარებით, ან მარჯნის რიფებით, რომლებიც სანაპიროს გასწვრივ ლაგუნების მწკრივს წარმოქმნის. ლაგუნური სანაპირო შეიძლება რამდენიმე ათას კმ-ზე გრძელდებოდეს. ასეთი ნაპირები გავრცელებულია შავი ზღვის ჩრდილოეთ და კასპიის ზღვის აღმოსავლეთ სანაპიროებზე. ლაგუნური ნალექები მარილიანი ან გამტკნარებულწყლიანი ნალექებია, რომელიც ძირითადად მდინარის მიერ მოტანილი წვრილმარცვლოვანი ქვიშები, ალევრიტები და თიხებია. წარმოადგენს წყალმარჩხ, ჩაკეტილ, ან ნახევრადჩაკეტილ აუზებში (ლაგუნებში) დალექილ მასალას. ლაგუნური ნალექებისთვის დამახასიათებელია კარგად გამოხატული შრეებრივობა. მტკნარ ლაგუნებში ნალექები ქვიშიან-თიხიანი ნაფენებითაა აგებული, მათში ხშირია ტორფისა და საპროპელის შუაშრეები, მლაშე აუზებში წარმოდგენილია კარბონატული და ჰალოგენური წარმონაქმნები (სხვადასხვა მარილები, თაბაშირი, ანჰიდრიდი). ორი შემხვედრი ნაკად-ნატანის შეერთების ადგილას შეიძლება წარმოიქმნას სამკუთხედი ფორმის ლაგუნა. იზოლაციის შესაბამისად, წყლის შედგენილობა ლაგუნაში ზღვასთან შედარებით განსხვავებულია. მარჯნის ლაგუნები წრიული მარჯნის რიფების შიგნით წარმოიქმნება. მათი ზომები დიამეტრში მერყეობს რამდენიმე კილომეტრიდან ათეულ კილომეტრამდე. მარჯნული ლაგუნა თუკი ზღვიდან გამოყოფილია ბარიერული მარჯნული რიფით შეიძლება გადაჭიმული იყოს ნაპირის გასწვრივ. მუდმივად ან მოქცევების დროს მარჯნული ლაგუნა ზღვას უკავშირდება მრავალრიცხოვანი სრუტით. მარჯნული ლაგუნის შიგნით არსებული წყალი როგორც წესი, ზღვის წყლისგან არ განსხვავდება, ვინაიდან მუდმივ განახლებას განიცდის. ლიმანი ↑ Лагуна | Большая российская энциклопедия. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-04-24. ციტირების თარიღი: 2021-02-23. ↑ Lagoon | Encyclopedia Britannica ↑ 3.0 3.1 География. Современная иллюстрированная энциклопедия. — М.: Росмэн. 2006 ↑ Лагунные отложения | Большая российская энциклопедия. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-06-25. ციტირების თარიღი: 2021-02-23. ↑ Лагунные отложения | Горная энциклопедия
მამორეს პროვინცია

მამორე — პროვინცია ბოლივიაში, ბენის დეპარტამენტში. მდებარეობს დეპარტამენტის ჩრდილო-აღმოსავლეთით. სახელი ეწოდა მდინარე მამორესგან, რომელიც მას დასავლეთით ჩამოუდის და გამოყოფს იუკამის პროვინციისგან. ფართობი შეადგენს 18 706 კმ²-ს. ბოლივიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტის თანახმად, ერთ-ერთი ყველაზე მრავალეროვნული პროვინციაა და მისი მოსახლეობა 13 695 ადამიანს შეადგენს (2006). მაგრამ სიმჭიდროვე 0.73 კმ²-ზე, ერთ-ერთი ყველაზე დაბალია ბოლივიაში. პროვინცია იყოფა 3 მუნიციპალიტეტად. დედაქალაქია სან-ხოაკინი. ბოლივიის პროვინციები კოორდინატები: 13°10′01″S 64°40′01″W﻿ / ﻿13.167° ს. გ. 64.667° დ. გ.﻿ / -13.167; -64.667 პროვინციის დეტალური რუკა დაარქივებული 2010-02-09 საიტზე Wayback Machine. ↑ http://www.ine.gob.bo/indice/poblacion92Proy.aspx?gestion=1992
კუტამაკუ

კუტამაკუ – მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი ტოგოში. კუტამაკუს რაიონი ნაწილობრივ მდებარეობს ბენინის ტერიტორიაზე. ამ დასახლებეში ცხოვრობს ბატამარიბას ხალხი. ეს ტალახით ნაგები სახლები, რომელსაც ადგილობრივი მოსახლეობა უწოდებს „ტაკიენტას“ , წარმოადგენს ტოგოს ერთ-ერთ სიმბოლოს. 2004 წელს ეს ნაგებობები შეიყვანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აფრიკაში UNESCO Koutammakou Site
მარბანის პროვინცია

მარბანი — პროვინცია ბოლივიაში, ბენის დეპარტამენტში. მდებარეობს დეპარტამენტის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. ესაზღვრება სანტა-კრუსისა და კოჩაბამბის დეპარტამენტებს. მისი ფართობი 15,126 კმ²-ია. ბოლივიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტის 2006 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენს 15 807 ადამიანს, სიმჭიდროვე 1.05 კმ²-ზე. მარბანის პროვინცია დაყოფილია ორ მუნიციპალიტეტად. დედაქალაქია ლორეტო. ბოლივიის პროვინციები ბენის დეპარტამენტის სოციალური მონაცემები პროვინციის დეტალური რუკა დაარქივებული 2010-02-09 საიტზე Wayback Machine.
მოხოსის პროვინცია

მოხოსი — პროვინცია ბოლივიაში, ბენის დეპარტამენტის სამხრეთში. ესაზღვრება კოჩაბამბის დეპარტამენტს. მისი ფართობი 33 316 კმ²-ს შეადგენს. პროვინცია საკმაოდ მრავალეროვანია. ბოლივიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტის 2006 წლის მონაცემების თანახმად, მოსახლეობა შეადგენს 23 873 ადამიანს, სიმჭიდროვე 0,72 კმ²-ზე. პროვინციაში მხოლოდ ერთი მუნიციპალიტეტია. დედაქალაქია სან-იგნასიო-დე-მოხოსი. ბოლივიის პროვინციები პროვინციის დეტალური რუკა დაარქივებული 2010-02-09 საიტზე Wayback Machine. ბენის დეპარტამენტის სოციალური მონაცემები ბოლივიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი
კონცხი

კონცხი — ზღვაში, ტბაში ან მდინარეში შეჭრილი ხმელეთის სანაპიროს ნაწილი. აგებულია მკვრივი ქანებით ან ნატანით. მათი წარმოშობა როგორც წესი დაკავშირებულია ეროზიულ პროცესებთან. კონცხის წარმოქმნას ხელ უწყობს სანაპირო ზონაში არსებული რბილი და მყარი ქანების ერთობლიობა. რბილი ქანები, როგორიცაა ქვიშა, ტალღების ზეგავლენით გაცილებით სწრაფად იმსხვრევა, ვიდრე მყარი ქანი, რის შედეგად წარმოიქნება კონცხი. სწორედ კონცხზე გაივლება ამა თუ იმ კონტინენტის უკიდურესი დასავლეთი, აღმოსავლეთი, ჩრდილოეთი და სამხრეთი წერტილები. მაგ., : ევროპის უკიდურესი ჩრდილოეთი კონცხია ნორდკინი, სამხრეთის — მაროკის კონცხი, ხოლო დასავლეთისა — როკის კონცხი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 654.
ვაკა-დიესის პროვინცია

ვაკა-დიესი — პროვინცია ბოლივიაში, ბენის დეპარტამენტში. მდებარეობს დეპარტამენტის ჩრდილოეთ ნაწილში. მისი ფართობი 22 434 კმ²-ია. ბოლივიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტის 2006 წლის მონაცემების თანახმად, პროვინცია ყველაზე ხალხმრავალია მთელს დეპარტამენტში და მოსახლეობა შეადგენს 136 083 ადამიანს, სიმჭიდროვე 6.06 კმ²-ზე. პროვინცია იყოფა ორ მუნიციპალიტეტად. დედაქალაქია რიბერალტა. ბოლივიის პროვინციები პროვინციის დეტალური რუკა დაარქივებული 2010-02-09 საიტზე Wayback Machine. გუაიკრამერინის მუნიციპალიტეტის საიტი დაარქივებული 2014-08-23 საიტზე Wayback Machine.
იაკუმის პროვინცია

იაკუმა — პროვინცია ბოლივიაში, ბენის დეპარტამენტში. მისი ფართობი შეადგენს 34 686 კმ²-ს. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენს 29 048 ადამიანს, სიმჭიდროვე 0,8 კმ²-ზე. პროვინცია შედგება ორი მუნიციპალიტეტისაგან. დედაქალაქია სანტა-ანა-დელ-იაკუმა. ბოლივიის პროვინციები პროვინციის დეტალური რუკა დაარქივებული 2010-02-09 საიტზე Wayback Machine. ბენის დეპარტამენტის სოციალური მონაცემები დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine. (ესპანური)
ლიმანი

ლიმანი (ბერძ. λιμένας — ნავსაყუდელი, უბე) — გეგმაში კლაკნილი, წაგრძელებული ყურე, დაბალი ნაპირებით; წარმოიშობა ზღვის მიერ ვაკის მდინარეთა შესართავების ან სანაპირო ჩადაბლებების დატბორვით. ლიმანი შეიძლება იყოს ზღვისკენ ღია (უბე) და ზღვისგან დახურული (ცელით გამოყოფილი). ლიმანში ჩვეულებრივ ილექება წვრილმარცვლოვანი ქვიშა, ალევრიტები და თიხა, აგრეთვე ხშირად ორგანული ნივთიერება, რომელიც დასაბამს აძლევს საწვავი ფიქალის, ნახშირისა და ნავთობის ბუდობებს. ლიმანი წარმოიქმნება სანაპირო ზოლის დაძირვის შედეგად. ლიმანში მშრალი ჰავისა და ზედაპირული ჩამონადენის სიმცირის პირობებში დამლაშებული ლამიანი ნალექი გროვდება, რომელსაც ხშირად სამკურნალოდ იყენებენ. ცხელ კლიმატურ პირობებში ლიმანში გროვდება ალუმინისა და რკინის ოქსიდები, რომლებიც ბოქსიტების ბუდობებს ქმნიან. არსებობს ზღვასთან მიმართებაში გახსნილი და ჩაკეტილი ლიმანი. როდესაც ლიმანი მთლიანად შორდება ზღვის წყალს, იქმნება ლიმანური ტბები. ლიმანების წარმოშობა წააგავს ლაგუნების წარმოშობას. იგი დაკავშირებულია ნატანების მოძრაობასთან ზღვის სანაპირო ზონაში. ეს მიმდინარეობს კონცხის კიდის მასალის წარეცხვისა და გადატანის, ნატანის დალექვის შედეგად, რომელთა ხარჯზე წარმოიქმნება წყალქვეშა ზვინული, რომელიც გადატიხრავს მდინარეების შესართავებსა და უბეებს ზღვიდან. ზრდის შესაბამისად, ზვინულები აზევებულია ზღვის დონეზე და წარმოშობს ყრილებსა და ცელებს. ლიმანები ფართოდ არის გავრცელებული შავი და აზოვის ზღვების ჩრდილოეთ სანაპიროებზე, სადაც მათი რაოდენობა ათობითაა. შავის ზღვის ლიმანებიდან გამოიყოფა: დნესტრის ლიმანი, დნეპრის ლიმანი, დნეპრო-ბუგის ლიმანი, ბუგის ლიმანი, ბერეზანის ლიმანი და სხვა. აზოვის ზღვაში გამოიყოფა ბეისუგის ლიმანი, ეისკის ლიმანი და სხვა. ლიმანის ფაუნა შეიცავს ისეთ სახეობებს, რომლებიც მარილიანობის მნიშვნელოვან ცვლილებასთანაა ადაპტირებული. შავ ზღვაში ლიმანებს ზღვის ნავსადგურების ასაშენებლად იყენებენ. ტერმინი ლიმანი ზოგჯერ ესტუარის სინონიმად გამოიყენება. მოქცევას მოკლებული ზღვის ნეიტრალური ნაპირის ტიპი, რომელიც მდინარეთა შესართავებთან დატბორვით წარმოიქმნება ლიმანური ნაპირის სახელწოდებითაა ცნობილი. ხასიათდება კლაკნილი, ვიწრო, ციცაბო აბრაზიულ ნაპირებიანი უბეებით. ლაგუნა ↑ 1.0 1.1 Лиман | Большая российская энциклопедия. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-04-25. ციტირების თარიღი: 2021-02-23. ↑ 2.0 2.1 География. Современная иллюстрированная энциклопедия. — М.: Росмэн. 2006. ↑ Grinevetsky, S.R., Zonn, I.S., Zhiltsov, S.S., Kosarev, A.N., Kostianoy, A.G. The Black Sea Encyclopedia. 2015 ↑ Экологический энциклопедический словарь. И.И. Дедю. 1989. ↑ Геологический словарь: в 2-х томах. — М.: Недра. 1978.
მეიძის ეპოქა

მეიძი (იაპ. – განათლებული მმართველობა) — იაპონიის იმპერატორის მუცუჰიტოს (1867-1912) გამგეობის პერიოდის ოფიციალური სახელწოდება (1868-იდან). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 552. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მეიძის ეპოქა Meiji Taisho 1868-1926 Meiji Period Architecture (1868-1912) დაარქივებული 2011-03-13 საიტზე Wayback Machine. overview plus illustrative images from library's collection[მკვდარი ბმული]
ნიკეა

ნიკეა (ბერძ. Νίκαια, თურქ. İznik) — ძველი ბერძნული და ბიზანტიური ქალაქი მცირე აზიაში. დღეს იზნიქი, ქალაქი და რაიონი თურქეთის ბურსას პროვინციაში. ქალაქი მდებარეობს იზნიქის ტბის აღმოსავლეთ სანაპიროზე. ქალაქის მთავარი ღირსშესანიშნაობაა ბიზანტიური ციხესიმაგრის კედლები. 1922 წლამდე ქალაქში შემონახული იყო მოზაიკით მორთული მიძინების ეკლესია, მცირე აზიაში ბიზანტიური ხელოვნების ყველაზე მნიშვნელოვანი ნიმუში. 1922 წელს დანგრეულ იქნა თურქეთის ხელისუფლების მიერ. ქალაქის დაარსების ზუსტი თარიღი უცნობია. თავდაპირველი ქალაქი, რომელიც ანკორეს, ან ჰელიკორეს სახელით იყო ცნობილი, დაანგრიეს მიზიელებმა. ძვ. წ. 316 წელს აღადგინა ანტიგონე I ცალთვალამ და თავის პატივსაცემად უწოდა ანტიგონია (ბერძ. Αντιγόνεια). ძვ. წ. 301 წელს ქალაქი გადავიდა თრაკიის მეფის, ლისიმაქეს ხელში, რომელსაც მან თავისი ცოლის, ნიკეას პატივსაცემად ნიკეა უწოდა. ქალაქმა დიდი როლი ითამაშა ქრისტიანობის განვითარებაში. მასში ჩატარდა ორი მსოფლიო საეკლესიო კრება: 325 წელს — ნიკეის პირველი საეკლესიო კრება 787 წელს — ნიკეის მეორე საეკლესიო კრება 1078 წელს ქალაქი გადავიდა თურქი სელჯუკების ხელში. 1097 წლის ჯვაროსნებისა და ბიზანტიელების ალყის შემდეგ, ქალაქი კვლავ ბიზანტილებების ხელში დაბურნდა (1330 წლამდე). 1204—1261 წლებში ქალაქი ნიკეის იმპერიის დედაქალაქია. დაახლოებით 1330 წელს ქალაქი დაიპყრეს თურქებმა და შევიდა ოსმანთა იმპერიის შემადგენლობაში. იმ დროიდან ქალაქი ატარებს თავის ამჟამინდელ სახელწოდებას – იზნიქი. Smith, William (editor); Dictionary of Greek and Roman Geography, "Nicaea", ლონდონი, (1854) Hazlitt, Classical Gazetteer, "Nicæa" T. Bekker-Nielsen, Urban Life and Local Politics in Roman Bithynia: The Small World of Dion Chrysostomos აართუსი, 2008. Pictures of the city and many examples of the pottery it is famous for Pictures from an Istanbul museum where masterpieces of İznik "pottery" are on display Golyaka Village, Bursa დაარქივებული 2021-06-16 საიტზე Wayback Machine. İznik photos with descriptions დაარქივებული 2011-01-03 საიტზე Wayback Machine. The Enchanted Forest of Iznik დაარქივებული 2010-06-18 საიტზე Wayback Machine.
Guitar World

Guitar World — ყოველთვიური მუსიკალური ჟურნალი, რომელიც ეძღვნება გიტარისტებს. მასში გამოიცემა ინტერვიუები, ალბომებისა და ტექნიკის მიმოხილვები და გიტარისა და ბას გიტარის აკორდები. ჟურნალი გამოდის აშშ-ში, წელიწადში 13-ჯერ (მე-13 ნომერი საშობაოა).
ხუანა-ასურდუი-დე-პადილიას პროვინცია

ხუანა-ასურდუი-დე-პადილია — პროვინცია ბოლივიაში, ჩუკისაკის დეპარტამენტში. მისი ფართობი 4 185 კმ²-ია. ბოლივიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტის 2012 წლის მონაცემების თანახმად, მოსახლეობა შეაგდენს 24 855 ადამიანს, სიმჭიდროვე 7.09 კმ²-ზე. ხუანა ასურდუი დე პადილია იყო ბოლივიელი გმირის, მანუელ ასენსიო პადილიას მეუღლე. ისინი ერთად იბრძოდნენ XIX საუკუნეში ესპანელი კოლონისტების წინააღმდეგ. პროვინცია შედგება ორი მუნიციპალიტეტისგან. დედაქალაქია ასურდუი. ბოლივიის პროვინციები ბოლივიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 2016-03-03 საიტზე Wayback Machine. პროვინციის დეტალური რუკა დაარქივებული 2009-10-11 საიტზე Wayback Machine. ჩუკისაკის პროვინციის სოციალური მონაცემები დაარქივებული 2013-10-29 საიტზე Wayback Machine.
ბელისარიო-ბოეტოს პროვინცია

ბელისარიო-ბოეტო — პროვინცია ბოლივიაში, ჩუკისაკის დეპარტამენტში. ფართობი შეადგენს 2 000 კმ²-ს. მდებარეობს დეპარტამენტის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. ესაზღვრება სანტა-კრუსისა და კოჩაბამბის დეპარტამენტებს, რომელთაგანაც მდინარე რიო-გრანდე გამოყოფს. ბოლივიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტის 2006 წლის მონაცემების თანახმად, მოსახლეობა შეაგდენს 12 728 ადამიანს, სიმჭიდროვე 6.36 კმ²-ზე. პროვინცია შედგება მხოლოდ ერთი მუნიციპალიტეტისაგან. დედაქალაქია ვილია-სერანო. ბოლივიის პროვინციები ბოლივიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 2016-03-03 საიტზე Wayback Machine. პროვინციის დეტალური რუკა დაარქივებული 2009-10-12 საიტზე Wayback Machine. ჩუკისაკის პროვინციის სოციალური მონაცემები დაარქივებული 2013-10-29 საიტზე Wayback Machine.
Candy and a Currant Bun

„Candy and a Currant Bun“ (ინგლ. კანფეტი და მოცხარის ფუნთუშა) — B-მხარე ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ პინკ ფლოიდის პირველი სინგლიდან „Arnold Layne“. 1967 წელს კონცერტებზე შესრულებისას იგი ცნობილი იყო, როგორც „Let's Roll Another One“ და შეიცავდა სტრიქონს I'm high - Don't try to spoil my fun, თუმცა ხმისჩამწერმა კომპანიამ სიდ ბარეტს, მის ავტორს, მოსთხოვა ტექსტის შეცვლა. მიზეზი იყო ის, რომ მათი აზრით, სტრიქონში იყო აშკარა მინიშნება ნარკოტიკებზე. როჯერ უოტერსი: BBC-მ მოითხოვა ჩვენგან სიმღერის ტექსტის მთლიანად შეცვლა, ვინაიდან მასში საუბარი იყო მარიხუანიანი მოსაწევების შეხვევაზე...იძულებულები ვიყავით, შეგვეცვალა სათაური. 2008 წელს სიმღერის საკუთარი ვერსია გამოსცა მარს ვოლტამ. ინფორმაცია სინგლზე საიტზე Discogs ↑ The Piper at the Gates of Dawn [3-CD Deluxe Edition]. Allmusic.com. ↑ მეისონი, ნიკ; ფილიპ დოდი (2005-03-17). „Chapter 2: Going Underground“, Inside Out: A Personal History of Pink Floyd, ილუსტრირებული, განახლებული, Chronicle Books, გვ. 53, გვ. 359. ISBN 9780811848244. ციტირების თარიღი: 2009-02-12. „„Candy and a Currant Bun-ს თავდაპირველად ეწოდებოდა Let's Roll Another One. იგი შეიცავდა ტექსტს I'm high, don't try to spoil my fun. კონსერვატიული მუსიკალური ინდუსტრიის პირობებში ეს ჩვენ წარმატებას ეჭვქვეშ დააყენებდა, ამიტომ აუცილებელი გახდა ტექსტის შეცვლა.““
ახალშენი (სოხუმის მუნიციპალიტეტი)

ახალშენი (ყოფ. ანდრეევკა — გადაერქვა 1944 წლის 5 იანვარს) — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის სოხუმის მუნიციპალიტეტში, მდინარე დასავლეთის გუმისთის მარცხენა ნაპირზე. თემის ცენტრი (სოფლები: აძიბჟარა, გუმა, მთისკალთა, ოჭუბურე, სათავე, შუბარა, ცუმური). ზღვის დონიდან 480 მ, შავი ზღვიდან 13 კმ, სოხუმიდან 22 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 290. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 20. ↑ საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის საინფორმაციო-სტატისტიკური განყოფილება, „საქართველოს სსრ ადმინისტრაციულ ტერიტორიული დაყოფა 1949 წლის 1 სექტემბრისათვის“, თბ., 1949 ↑ კანონი ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ დაარქივებული 2011-01-01 საიტზე Wayback Machine. .
აძიბჟარა (სოხუმის მუნიციპალიტეტი)

აძიბჟარა (ყოფ. ორწყალი, ჟირწყალი) — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის სოხუმის მუნიციპალიტეტში (ახალშენის თემი), მდინარე დასავლეთის გუმისთის ორივე ნაპირზე, ბზიფის ქედის სამხრეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 280 მ, სოხუმიდან 35 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 270. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 19. ↑ კანონი ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ დაარქივებული 2011-01-01 საიტზე Wayback Machine. .
აჩადარა

აჩადარა (აფხ. Ачадара, ყოფ. მილარა) — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში, მდინარე გუმისთის მარცხენა ნაპირზე. გუმისთის თემის ცენტრი (სოფლები: გუმისთა, ლეჩქოფი). ზღვის დონიდან 1280 მ, სოხუმიდან 6 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 269. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 19. ↑ კანონი ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ დაარქივებული 2011-01-01 საიტზე Wayback Machine. .
აღდარა

აღდარა (აფხ. Аӷдара), სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში (ზემო ეშერის თემი), მდინარე გუმისთის მარჯვენა ნაპირზე, აფხაზეთის მთისწინეთში. ზღვის დონიდან 360 მ, შავი ზღვიდან 7 კმ, სოხუმიდან 18 კმ., ზემო ეშერადან 7 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეციტრუსეობა. ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 261. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 48. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 18. ↑ კანონი ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ დაარქივებული 2011-01-01 საიტზე Wayback Machine. .
აძიგეჟი

აძიგეჟი — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში (ზემო ეშერის თემი), მდინარე გუმისთის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 200 მ, შავი ზღვიდან 6 კმ, სოხუმიდან 10 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 270. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 19. ↑ კანონი ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ დაარქივებული 2011-01-01 საიტზე Wayback Machine. .
აღურაფსთა

აღურაფსთა (აფხ. Аҕәраҧсҭа) — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში (ფსხუს თემი), მდინარე ბავიუს (ბზიფის შენაკადი) მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 870 მ, სოხუმიდან 60 კმ., ფსხუდან 6 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეცხოველეობა და მეფუტკრეობა. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 266. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 63. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 19. ↑ კანონი ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ დაარქივებული 2011-01-01 საიტზე Wayback Machine. .
აფიანდა

აფიანდა (აფხ. Аҧианда) — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში (შრომის თემი), მდინარე აღმოსავლეთ გუმისთის მარცხენა მხარეზე, აბიანდა-ჩაამის ქედის სამხრეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 600 მ, შავი ზღვიდან 11 კმ, სოხუმიდან 13 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 247. ↑ კანონი ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ დაარქივებული 2011-01-01 საიტზე Wayback Machine. .
რიფტი

რიფტი (ინგლ. rift — ნაპრალი, რღვევა) — დედამიწის ქერქის ხაზობრივი ტექტონიკური მაკროსტრუქტურა, რომელიც ვრცელდება ასეული ათასობით კმ-ზე და წარმოიქმნება ქერქის ჰორიზონტალური გაჭიმვის შედეგად. გაჭიმვას მეტწილად თან სდევს ქერქის გათხელება (სრულ გარღვევამდე). რიფტის წარმოქმნის საკმაოდ ციცაბო რღვევების (დახრის კუთხე 60-70°) ერთობლიობა, რომელთა გასწვრივ ხდება ქერქის ვერტიკალური და ჰორიზონტალური გადაადგილება. რიფტების ძირითადი სტრუქტურული ფორმაა გრაბენი. რიფტებმა რომლებმაც დაამთავრეს განვითარება, მაგრამ ვერ გადაიქცნენ ოკეანედ, თანდათანობით ივსებიან დანალექი ქანებით, და გეოლოგიურად ვლინდებიან როგორც მსხვილი ხაზობრივი დეპრესიები, რომლებიც თავის მხრივ, ამოვსებული არიან დიდი სიმძლავრის ნალექებით. ამ ყოველივეს ავლაკოგენი ეწოდება. სწორედ ამ უკანასკნელთან არის დაკავშირებული ნავთობის, ბუნებრივი აირის, ნახშირისა და სხვა საბადოების წარმოქმნა. პირველად ასეთი სტრუქტურები აღწერილ იქნა ცნობილი გეოლოგის ნიკოლოზ შატსკის მიერ. რიფტების შესახებ (ინგლისური) რიფტების შესახებ (ინგლისური) ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 398.
ქარი

ქარი — ჰაერის მოძრაობა ატმოსფეროში დედამიწის ზედაპირის თითქმის პარალელურად. ჩვეულებრივ, ქარში გულისხმობენ ამ მოძრაობის ჰორიზონტალურ მდგენელს, ზოგჯერ — ვერტიკალურსაც. მეტწილად ვერტიკალური მიმართულებით ჰაერის მასების მოძრაობის სიჩქარეზე ჰორიზონტალურზე ნაკლებია და მხოლოდ განსაკუთრებულ შემთხვევაში აღწევს მნიშვნელოვან სიდიდეს: ღრუბლებში ძლიერ განვითარებული კონვექციის დროს ან მთის კალთებზე ჰაერის დაშვებისას. ქარი წარმოიქმნება ატმოსფეროში წნევის არათანაბარი ჰორიზონტალური განაწილების გამო. ჰაერის მოძრაობაზე მოქმედებს კორიოლისის ძალა, ხახუნის ძალა, მრუდ-ხაზოვანი ტრაექტორიის დროს — ცენტრიდანული ძალაც. ხახუნის ძალის გავლენა მნიშვნელოვანია მხოლოდ ატმოსფეროს ქვედა ფენაში, ე.წ. ხახუნის ფენაში (1000-1500 მ სიმაღლემდე). ხახუნის ფენის ზევით, თავისუფალ ატმოსფეროში, ქარი თითქმის გეოსტროფულ ქარს წარმოადგენს. ქარს ახასიათებს მიმართულება და სიჩქარე. მიმართულებად ითვლება ჰორიზონტის მხარე, საიდანაც იგი ქრის (გამოსახავენ აზიმუტით ან რუმბებით); სიჩქარე გამოისახება მ/წმ, კმ/სთ, კვანძებით ან ბალებით ბოფორტის სკალის მიხედვით. დედამიწის ზედაპირთან ქარს აკვირდებიან ანემომეტრით, ანემოგრაფით, ფლუგერითა და სხვ; თავისუფალ ატმოსფეროში — ბურთ-პილოტით. ქარის სიჩქარესა და მიმართულებას ხმელეთის ზედაპირზე აქვს მკაფიოდ გამოხატული დღეღამური სვლა; ღამით ქარის სიჩქარე მინიმუმს აღწევს, ნაშუადღევს — მაქსიმუმს. ზღვაზე დღეღამური სვლა არ შეიმჩნევა. ქარის სიჩქარის წლიური სვლა არსებითად დაკავშირებულია ატმოსფეროს ზოგადი ცირკულაციის თავისებურებებთან. დედამიწის ზოგიერთ ადგილას იცის ადგილობრივი ქარები (ბორა, ბრიზი, სიროკო, ფიონი, სამუმი და სხვა), რომლებიც დაკავშირებულია ატმოსფერული ადგილის ცირკულაციასთან, ადგილის რელიეფთან და სხვა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 489.
ბესლეთი (სოხუმის მუნიციპალიტეტი)

ბესლეთი (აფხ. Баслаҭа; 1948 წლამდე წითელი ბესლეთი ) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის, სოხუმის მუნიციპალიტეტში (ბესლეთის თემი). მდებარეობს მდინარე ბესლეთის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 120 მ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 415. ↑ 1989 წლის სსრკ-ს მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა, აფხაზეთის ასსრ ↑ საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს უწყებები, №1-2 (14-15), გვ. 31, თბ., 1948 წ. ISSN 0203-2023 ↑ კანონი ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ დაარქივებული 2011-01-01 საიტზე Wayback Machine. .
ბირჯა

ბირჯა, სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში (კელასურის თემი), აბიანდა-ჩაამის ქედის სამხრეთ მთისწინეთზე, მდინარე კელასურის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 400 მ, შავი ზღვიდან 11 კმ, სოხუმიდან 15 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 443. ↑ კანონი ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ დაარქივებული 2011-01-01 საიტზე Wayback Machine. .
ბითაგა

ბითაგა, სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში (ფსხუს თემი), აფხაზეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, ფსხუს ქვაბულში, მდინარე ბითაგისა და ბზიფის შესართავთან. ზღვის დონიდან 720 მ, სოხუმიდან 70 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 433. ↑ კანონი ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ დაარქივებული 2011-01-01 საიტზე Wayback Machine. .
გუმა (სოხუმის მუნიციპალიტეტი)

გუმა (აფხ. Гәыма, Гәма) — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის სოხუმის მუნიციპალიტეტში (ახალშენის თემი). 1881-1943 წლებში ეწოდებოდა მიხაილოვსკოე, 1943-1996 წლებში — შრომა. მდებარეობს მდინარეების დასავლეთის გუმისთისა და აღმოსავლეთის გუმისთის წყალგამყოფზე, ზღვის დონიდან 380 მ, სოხუმიდან 23 კმ. სოფლის მიდამოებშია გუმის მღვიმოვანი. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 200.