laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
The Word Is Live

The Word Is Live — ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ Yes-ის საკონცერტო ალბომი. გამოვიდა 2005 წელს, ლეიბლზე Rhino. კრებული ითვლება 2002 წლის ბოქს-სეტის In a Word: Yes (1969 - ) გაგრძელებად, ჯგუფის საკონცერტო გამოსვლების დოკუმენტურ მასალად, დაწყებული BBC-ის ადრეული სესიებიდან, დამთავრებული 1988 წლის Big Generator-ის ტურნეს ჩანაწერებით. კრებულის ყველა სიმღერა, გარდა პირველი ორისა, მანამდე გამოუცემელი იყო. „Then“ (ჯონ ანდერსონი) – 5:25 „For Everyone“ (ჯონ ანდერსონი/კრის სკუაირი) – 4:44 სიმღერები 1 – 2: BBC, 1970 „Astral Traveller“ (ჯონ ანდერსონი) – 7:24 „Everydays“ (სტივენ სტილზი) – 11:01 სიმღერები 3 – 4: გეტებორგი, 1971 „Yours Is No Disgrace“ (ჯონ ანდერსონი/კრის სკუაირი/სტივ ჰაუ/ტონი კეი/ბილ ბრუფორდი) – 11:45 „I've Seen All Good People“ – 7:52 „Your Move“ (ჯონ ანდერსონი) „All Good People“ (კრის სკუაირი) „America“ (პოლ საიმონი) – 16:21 „It's Love“ (ფელიქს კავალიე/ედი ბრიგატი) – 11:07 სიმღერები 5 – 8: ლონდონი, 1971 „Apocalypse“ (ჯონ ანდერსონი/კრის სკუაირი/სტივ ჰაუ/ბილ ბრუფორდი) – 3:08 „Siberian Khatru“ (ჯონ ანდერსონი; თემები - ჯონ ანდერსონი/სტივ ჰაუ/რიკ უეიკმენი) – 10:10 „Sound Chaser“ (ჯონ ანდერსონი/კრის სკუაირი/სტივ ჰაუ/პატრიკ მორაზი/ალან უაიტი) – 11:17 სიმღერები 1 – 3: დეტროიტი, 1976 „Sweet Dreams“ (ჯონ ანდერსონი/დევიდ ფოსტერი) – 6:22 სიმღერა 4: ლონდონი, 1975 „Future Times“ (ჯონ ანდერსონი/კრის სკუაირი/სტივ ჰაუ/რიკ უეიკმენი/ალან უაიტი)/ Rejoice (ჯონ ანდერსონი) – 6:59 „Circus of Heaven“ (ჯონ ანდერსონი) – 4:52 სიმღერები 5 – 6: ოკლენდი, 1978 „The Big Medley“ (ჯონ ანდერსონი/დევიდ ფოსტერი/კრის სკუაირი)– 25:53 „Time and a Word“ „Long Distance Runaround“ „Survival“ „The Fish“ „Perpetual Change“ „Soon“ სიმღერა 7: ინგლვუდი, 1978 „Hello Chicago“ (ჯონ ანდერსონი/კრის სკუაირი/სტივ ჰაუ/რიკ უეიკმენი/ალან უაიტი) – 2:11 „Roundabout“ (ჯონ ანდერსონი/სტივ ჰაუ) – 8:42 სიმღერები 8 – 9: ჩიკაგო, 1979 „Heart of the Sunrise“ (ჯონ ანდერსონი/კრის სკუაირი/ბილ ბრუფორდი) – 10:56 სიმღერა 1: ოკლენდი, 1978 „Awaken“ (ჯონ ანდერსონი/სტივ ჰაუ) – 17:53 სიმღერა 2: ჩიკაგო, 1979 „Go Through This“ (სტივ ჰაუ) – 4:21 „We Can Fly from Here“ (ჯეფ დაუნზი/ტრევორ ჰორნი) – 6:46 „Tempus Fugit“ (ჯეფ დაუნზი/ტრევორ ჰორნი/სტივ ჰაუ/კრის სკუაირი/ალან უაიტი) – 5:53 სიმღერები 3 – 5: ნიუ-იორკი, 1980 „Rhythm of Love“ (ჯონ ანდერსონი/კრის სკუაირი/ტრევორ რებინი/ტონი კეი) – 6:42 „Hold On“ (ჯონ ანდერსონი/კრის სკუაირი/ტრევორ რებინი) – 7:24 „Shoot High, Aim Low“ (ჯონ ანდერსონი/კრის სკუაირი/ტრევორ რებინი/ტონი კეი/ალან უაიტი) – 8:27 „Make It Easy“/„Owner of a Lonely Heart“ (ჯონ ანდერსონი/კრის სკუაირი/ტრევორ რებინი/ტრევორ ჰორნი) – 6:09 სიმღერები 6 – 9: ჰიუსტონი, 1988 ↑ Monger, James Christopher. (2011)The Word Is Live - Yes | AllMusic. allmusic.com. ციტირების თარიღი: 25 July 2011.
ასმაშის უღელტეხილი

ასმაშის უღელტეხილი — უღელტეხილი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ცენტრალურ კავკასიონის სამხრეთ განშტოებაზე, მდინარე ენგურის მარჯვენა შენაკადის — მულხრის აუზში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3700 მ. აკავშირებს მყინვარ ტვიბერის აუზს და ლეხზირის ხეობას. დაფარულია თოვლითა და მყინვარებით. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 230. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 18.
ასონანსი

ასონანსი (ფრანგ. assonance - თანხმობა) — რამდენიმე მნიშვნელობა აქვს: სალექსო სტრიქონში ერთი და იმავე ხმოვნის გამეორება. ასონანსი აძლიერებს კეთილხმოვანებას, მაგ,., მზემ დასავლეთი დააიარა (გ. ტაბიძე); არაზუსტი რითმა, რომელშიც ხმოვნები საერთოა, თანხმოვანთა ერთი ნაწილი კი განსხვავებული. ასონანსურ რითმებს ქმნის: მსგავს თანხმოვანთა მონაცვლეობა (მაგ., კვირტი - ზვირთი), განსხვავებულთანხმოვანთა მონაცვლეობა (მაგ., გადამხედია - მტერია), თანხმოვნის დაკლება რითმის ბოლოში (მაგ., ვნახეთ - კახეთს), თანხმოვნის დაკლება რითმის შიგნით (მაგ., მოდებს - ისმოდეს), თანხმოვანთა მეტათეზისი (მაგ., წამსვე - სავსე). ქსე, ტ. 1, გვ. 638, თბ., 1975 Examples of assonance in poetry. დაარქივებული 2012-11-14 საიტზე Wayback Machine. Examples and definition of assonance.
Associated Press

Associated Press — აშშ-ის საინფორმაციო სააგენტო. დაარსდა 1848 წელს ნიუ-იორკში. არის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი მონოპოლია, რომელიც United Press International-თან ერთად კონტროლს უწევს აშშ-ის მთელ საინფორმაციო საქმიანობას. ჰყავს 100 ათასზე მეტი თანამშრომელი. Associated Press-ისგან იღებს ინფორმაციას მსოფლიოს მრავალი ქვეყნის სააგენტო. ქსე, ტ. 1, გვ. 638, თბ., 1975 ოფიციალური საიტი ფოტო არქივი ახალი ამბები
მუჰამედ I (გრანადა)

მუჰამედ I (არაბ. محمد بن نصر; დ. დაახლ. 1194, არხონა, ხაენის პროვინცია — გ. 22 იანვარი, 1273, გუადისი, ალ-ანდალუსია) — გრანადის ამირა 1232–1273 წლებში. 1212 წელს ლას-ნავას-დე-ტოლოსის ბრძოლაში კასტილიელების მიერ ალმოჰადების დამარცხების შემდეგ, მათი გავლენა მუსულმანურ ესპანეთში (ალ-ანდალუსია) მნიშვნელოვნად შესუსტდა. საბოლოოდ მათ ხელისუფლება დაკარგეს მურსიაში იბნ ჰუდას აჯანყების შედეგად. მიუხედავად იმისა, რომ იბნ ჰუდამ დაიპყრო ალ-ანდალუსიის თითქმის მთელი ტერიტორია, მან ვერ შეძლო კასტილიისა და ლეონის სამეფოზე თავდასხმა. ამ ამბებთან კავშირში 1232 წელს ხაენის მახლობლად ნასრიდების დინასტიის წარმომადგენელმა, მუჰამედ იბნ ნასრმა ამბოხება დაიწყო და თავი ამირად გამოაცხადა მუჰამედ I-ის სახელით. 1237 წელს იპყრობს გრანადას და მას ქვეყნის დედაქალაქად აცხადებს. მოგვიანებით, 1245 წელს კასტილიის გვირგვინმა გრანადის საამირო ცნო და იგი გახდა ერთადერთი მუსულმანური სახელმწიფო პირენეს ნახევარკუნძულზე. მუჰამედ I-ის მმართველობის პერიოდში გრანადის ეკონომიკა სწრაფად განვითარდა. მკვეთრად გაიზარდა საამიროს მოსახლეობა, ქრისტიანული ქვეყნებიდან მუსულმანების გადმოსახლებული მუსულმანების ხარჯზე. მუჰამედმა დაიწყო ალჰამბრის რესტავრაცია და მისი ამირას რეზიდენციად გადაქცევა. 1273 წელს მის წინააღმდეგ აჯანყდა რამდენიმე პროვინცია. მუჰამედ I-მა მათ წინააღმდეგ ლაშქრობა წამოიწყო. გრანადასთან ახლოს ხელში ჩაუვარდა ჩასაფრებულებს და მოკლეს. მუჰამედ I-ის მემკვიდრე გახდა მისი შვილი მუჰამედ II (1273-1303 წწ.). Thomas Freller: Granada. Königreich zwischen Orient und Okzident. Jan Thorbecke Verlag, Ostfildern 2009, ISBN 978-3-7995-0825-4. Ulrich Haarmann: Geschichte der Arabischen Welt. C.H. Beck, München 2001, ISBN 3-406-38113-8.
ასპარეზობა

ასპარეზობა — ძველ საქართველოში ცხენოსნობა ზოგადი მნიშვნელობით; საბას განმარტებით „მოასპარეზობაჲ არს მჴედართა მიერ ანძათა ისრისა სრევა, ბურთთა ყვანჭსა ცემა, საგანთა სროლა და ეგევითარნი“, მოასპარეზეს კი იგი ასპარეზობაში „წურთილს“ დახელოვნებულს უწოდებს. ასპარეზობის სახეებიდან საქართველოში გავრცელებული იყო საკუთრივ ცხენოსნობა (დგენა, დოღი, მარულა, ცხენნი, ჯირითი, თარჩია), ბურთაობა (ჩოგანბურთი, გადრი, რადი), საგანთსროლა (ყაბახი, აშფაშაგი), ჩალისობა და სხვა შეჯიბრი, რაც ცხენთან, ცხენოსნობასთან იყო დაკავშირებული. ასპარეზობა ნადირობასთან ერთად ფიზიკურ აღზრდის მთავარ საშუალებას წარმოადგენდა. თანამედროვე გაგებით ასპარეზობა ყოველგვარი სპორტის შეჯიბრებაა. მერკვილაძე გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 639.
კუ ნინძები (1987 წლის სერიალის ეპიზოდების სია)

აქ წარმოდგენილია 1987 წელს გამოსული ანიმაციური ტელესერიალის „კუ-ნინძები“ ეპიზოდების სია. მთლიანობაში, 1996 წლამდე გამოვიდა 193 ეპიზოდი. პირველი სამი სეზონი სატელევიზიო სინდიკაციის ფორმატში გავიდა, ხოლო დარჩენილი - შაბათობით, CBS-ზე. 2012 წლის 14 აგვისტოსთვის ათივე სეზონი DVD-ზე იქნა გამოცემული, აშშ-ში, Lionsgate Home Entertainment-ის მიერ. მთავარი სტატია: კუ ნინძები (1987 წლის სერიალი) (სეზონი 1). კუ ნინძების ვიკი ↑ TMNT Cartoon Episode 1 ↑ United States Copyright Office record ↑ United States Copyright Office record
მუჰამედ II (გრანადა)

აბუ აბდულაჰ მუჰამედ იბნ მუჰამედი (არაბ. أبو عبد الله محمد بن محمد), მეტსახელად ალ-ფაკიხი (არაბ. الفقيه; დ. 1235, არხონა, ხაენის პროვინცია — 7 აპრილი 1302, გრანადა, ალ-ანდალუსია) — გრანადის მეორე ამირა 1273 წლიდან 1302 წლამდე. მუჰამედ II დაიბადა 1235 წელს ხაენის პროვინციის ქალაქ არხონაში. მამამისის მმართველობის დროს ის ითვლებოდა ვეზირად, ხოლო 1273 წელს გახდა მისი მემკვიდრე. მანვე გააგრძელა არქიტექტურული სამუშაოები ალჰამბრაში. მუჰამედ II-ის მმართველობის დროს მიმდინარეობდა სამოქალაქო ომი მის ოჯახს და მათ კონკურენტ კლანს, აშკილულებს შორის. 1278 წელს მუჰამედ II-მ მალაგა აიღო, რომელიც აშკილულების კლანის ხელში იყო. მალაგის გუბერნატორად მისი ბიძაშვილი, აბუ საიდა ფარაჯი დანიშნა. მალაგის აღების შედეგად აშკილულების კლანის ყველაზე მნიშვნელოვანი წარმომადგენლები მაროკოში გაიქცნენ. მუჰამედ II ალ ფაკიხი გარდაიცვალა 1302 წლის 7 აპრილს. გარდაცვალების სავარაუდო მიზეზი მოწამვლა იყო. მუჰამედ II იყო მუჰამედ I ალ-ჰალიბის შვილი და მემკვიდრე. მუჰამედს ჰყავდა სამი ვაჟი: ფარაჯი, მუჰამედ III და ნასრ I. მუჰამედ II-ის ქალიშვილი ფატიმა დაქორწინებული იყო მის ბიძაშვილზე, აბუ საიდ ფარაჯზე. Harvey, Leonard Patrick. Islamic Spain 1250 to 1500. University of Chicago Press, 1992.(Chapter 10 Muhammad II 1273—1302) The Alhambra From the Ninth Century to Yusuf I (1354). vol. 1. Saqi Books, 1997. მუჰამედ II გრანადელი დაარქივებული 2014-03-31 საიტზე Wayback Machine. covadonga.narod.ru ↑ ნასრ I ქრისტიანი ხარჭის შვილი იყო.
ასპარუგი

ასპარუგი, ასპავრუკი — ქართლის მეფის პიტიახში (ერისთავი), რომლის სახელი, გამოსახულება და თანამდებობა ცნობილი გახდა არმაზისხევის ერისთავთა განსასვენებლის პირველი სამარხის გათხრებისას (1940). სამარხში აღმოჩენილ ოქრო-ვერცხლის ბივთთა შორის არის ოქროს დიდი ბეჭედ-საბეჭდავი, რომლის თვალზე ამოკვეთილია მამაკაცის მკერდზედა გამოსახულება. მას გარს შემორტყმული აქვს ბერძნული წარწერა Aspaurukis pitiaxs (ასპარუგ პიტიახში). სამარხი II საუკუნის II ნახევრისაა და შესაძლოა, ეს ასპარუგი იყოს ძე შარაგასის წარწერაში მოხსენიებული ზევახ (ჯავახ) უფლისა, მამა ზევახ (ჯავახ) მცირისა, სერაფიტის მამისა. აფაქიძე ა., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 639.
ასპასია

ასპასია (Aspasia) ( დაახლო. ძვ. წ. 470-401) — ცნობილი ბერძენი (მილეტელი) ქალი, განთქმული სილამაზითა და განათლებით. პერიკლეს მეორე ცოლი, მეგობარი და მრჩეველი.ცცხოვორბდა ქალაქ მილეტოსში. კარგ ოჯახში გაზრდილი გოგონა, რომელიც უკვე 20 წლისა საცხოვრებლად გადავიდა ათენში, სიჭკვიანის მიუხედავად მამაკაცებმა გაქანება არ მისცეს. მას მოუწია მონობაც და ხარჭობაც. მას არ ჰქონდა ათენის მოქალაქეობა, რადგან მას არც დედა და არც მამა არ ჰყავდა ათენელი. ის ანტიკურ საბერძნეთში ერთ-ერთი ყველაზე გამოჩენილი ჰეტერა იყო. ჭკვიანი, ლამაზი და განათლებული – ის არა მარტო იპყრობდა იმ მამაკაცების გულებს, რომლებიც ქვეყნის მმართველობაში პირველები იყვნენ, არამედ მათ თავის კონტროლქვეშ აქცევდა. მასზე შეყვარებულები იყვნენ ფიდიასი(მოქანდაკე, ძვ.წ490-430) და პერიკლე(ათენის მმართველი,ძვ.წ 494-429). მან პერიკლეზე იქორწინა კიდეც (ძვ.წ 449 წელს) . ეს უჭკვიანესი ქალი ტოლს არ უდებდა მეუღლის სწავლულებს. თავად სოკრატე აღფრთოვანებული იყო მისი გონიერებით, როდესაც მის მსჯელობას ისმენდა სხვადასხვა საკითხებზე. მან თავისი განსწავლულობით რიტორიკასა და ფილოსოფიაში მოახერხა, თავისი ქმრის მრჩეველთა მთელი გუნდის ადგილის დაკავება. ის პერიკლეს უწერდა სიტყვას გამოსვლებისთვის, ეხმარებოდა სერიოზული სოციალურ–პოლიტიკური გადაწყვეტილებების მიღებაში და საყვარელ მეუღლეს ომშიც კი აცილებდა, როგორც ეს მეთაურის მრჩეველს შეეფერებოდა. ეს იყო გამონაკლისი შემთხვევა ანტიკური საბერძნეთის ისტორიაში, როდესაც ფილოსოფოსები და პოლიტიკოსები ქალის რჩევებს მიჰყვებოდნენ. პერიკლემ და ასპაზიამ ერთად მანამდე იცხოვრეს სანამ ათენს აღმოსავლეთიდან მოსული შავი ჭირი არ დაატყდა, მან მმართველის სახლს გვერდი არ აუქცია – ბედნიერი წყვილის ბევრი ნათესავი დაიღუპა, ბოლოს თავად პერიკლეც გარდაიცვალა(ძვ.წ 429წ)... ასპასია ქვრივად დიდხანს არ დარჩენილა, ქმრის სიკვდილიდან მალევე ის ცოლად გაჰყვა ლისიკლეს(სახალხო ბელადი). ასპასია რეალურ ცხოვრებაში, არა მარტო წარმატებით იყენებდა საკუთარ ცოდნას კოსმეტოლოგიასა და მაკიაჟის ხელოვნებაში, არამედ მან დაწერა "ტრაქტატი სილამაზის შენარჩუნებაზე" ორ ნაწილად, სადაც გაამხილა გაახალგაზრდავების საიდუმლო – სახისა და თმის ნიღბები და სხეულის მოვლის სხვა საშუალებები. მის სახლში თავს იყრიდნენ გამოჩენილი მხატვრები, პოეტები, ფილოსოფოსები (ფიდიასი ანაქსაგორა, სოკრატე, პლატონი, ქსენოფონტი და სხვები). ასპასიას გარდაცვალების ზუსტი თარიღი უცნობია,თუმცა მისი გარდაცვალების თარიღად მიჩნეულია ძვ.წ 401. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 639. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ასპასია Aristophanes, Acharnians. See original text in Internet Archive Athenaeus, Deipnosophistae. Translated by the University of Wisconsin Digital Collections Center Cicero, De Inventione, I. See original text in the Latin Library. Diodorus Siculus, Library, XII. See original text in Perseus program. Lucian, A Portrait Study. Translated in sacred-texts
კუ ნინძები (2003 წლის ტელესერიალი)

კუ ნინძები (ინგლ. Teenage Mutant Ninja Turtles) — ამერიკული ანიმაციური ტელესერიალი, რომლის მოქმედება ძირითადად ნიუ-იორკში მიმდინარეობს. ეთერში პირველად გამოვიდა 2003 წლის 4 თებერვალს და დასრულდა 2009 წლის 28 თებერვალს. იგი ეფუძნება კევინ ისტმენის და პიტერ ლერდის კუ ნინძების ფრენჩაიზს. „კუ ნინძები“ საიტზე TV.com „კუ ნინძები“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) „კუ ნინძები“ — ანიმაციური ფილმების მონაცემთა დიდ ბაზაში
ასპერგილუსი

ასპერგილუსი (ლათ. Aspergillus) — ობის სოკოების გვარი ჩანთიანი სოკოების კლასისა. მრავლდებიან კონიდიუმებით — უსქესო გამრავლების დროს წარმოქმნილი სპორებით. ბინადრობენ ნიადაგში, საკვებ პროდუქტებზე და აფუჭებენ მათ. ზოგი სახეობა (ლათ. Aspergillus glaucus, Aspergillus fumigatus) იწვევს ადამიანისა და ცხოველის მიკოზს, ზოგს (ლათ. Aspergillus niger) იყენებენ ლიმონის მჟავისა და ყველის წარმოებაში, ხოლო ზოგი სახეობა (ლათ. Aspergillus fumigatus) წარმოქმნის ანტიბიოტიკებს, რომლებსაც ეფექტურად იყენებენ ფუტკრის ნოზემატოზისა და ამებური დიზენტერიის დროს. ამებიაზი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 639.
უხეშბალნიანი ფოქსტერიერი

უხეშბალნიანი ფოქსტერიერი (ინგლ. Wire Fox Terrier) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია დიდ ბრიტანეთში XIX საუკუნეში. ამ ჯიშის ყველაზე შესაძლო წინაპრია ახლა გადაშენებული უხეშბალნიანი ტერიერია ბრიტანეთის ნახშირმომპოვებელი რაიონიდან. უფრო პოპულარული, ვიდრე მისი გლუვბალნიანი მოძმე, უხეშბალნიანი ფოქსტერიერის საგამოფენო დებიუტი 1872 წელს შედგა. მ ჯიშის პოპულარობამ არაერთი აღმაფრენა და დაცემა განიცადა: პოპულარობის პიკი 1930-იან წლებში ჰქონდა, შემდეგ ნელ-ნელა მოდიდან გავიდა და ამ უკანასკნელ დრომდე ჩრდილში რჩებოდა, სანამ კვლავ არ გამოაცხადეს „კლასიკურ“ ინგლისურ ჯიშად. უხეშბალნიან ფოქსტერიერს არ უყვარს ადამიანებთან თავის დაფასება — ეს თავნება ძაღლია, რომელიც კბილების ჩვენებას არ ერიდება. ამ ჯიშის ერთ-ერთი დამახასიათებელი ნიშანია მიწის თხრისკენ ინსტინქტური მიდრეკილება. არანაკლებად უყვარს სხვა ძაღლებთან ძალის მოსინჯვა. თუ ამ ჯიშის ძაღლის შეფერილობაში თეთრი სჭარბობს, მას სიყრუისკენ აქვს მიდრეკილება. უხეშბალნიან ფოქსტერიერს აქვს ხშირი უხეში ბალანი, რომლის შეფერილობა შეიძლება იყოს თეთრი შავით, თეთრი ჟღალით, სამფერიანი — შავი, თეთრი, ჟღალი. აქვს ხშირი ბაკენბადები, წვერი და ულვაშები, სწორი წინა ფეხები. უხეშბალნიანი ფოქსტერიერი კარგად უძლებს სიცივეს და სიცხეს, ძნელად იწვრთნება და ცუდად ეგუება სხვა ძაღლებს. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: უხეშბალნიანი ფოქსტერიერი უხეშბალნიანი ფოქსტერიერი დაარქივებული 2014-09-25 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური)
ასპექტი

ასპექტი შეიძლება აღნიშნავდეს: ასპექტი — თვალსაზრისი ასპექტი — მცენარეთა თანასაზოგადოების ელფერი ასპექტი — გრამატიკული კატეგორია
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები სლოვაკეთში

2014 წლის მონაცემებით სლოვაკეთში იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის 7 ძეგლია, რაც მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების საერთო რაოდენობის (1007 2014 წლისთვის) 0,7 %-ს წარმოადგენს. მათ შორის 5 ობიექტი სიაში შეტანილია კულტურული, ხოლო 2 ძეგლი ბუნებრივი კრიტერიუმებით. გარდა ამისა, 2014 წლის მდგომარეობით სლოვაკეთის 14 ძეგლი შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის საცდელ სიაში. სლოვაკეთმა იუნესკოს მსოფლიო ძეგლების დაცვის კონვენციის რატიფიცირება 1993 წლის 31 მარტს მოახდინა. სლოვაკეთის ტერიტორიიდან პირველი სამი ობიექტი სიაში შეიტანეს 1993 წელს 17-ე სესიაზე. ცხრილში შეტანილია ძეგლები, იუნესკოს მიერ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში დამატების თარიღის მიხედვით. ბანსკა-შტიავნიცა სპიშკი-ჰრადი ვლკოლინეცი ბარდეიოვი სლოვაკეთის კარსტი წიფლის ტყეები კარპატების ხის ეკლესიები შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები სლოვაკეთში“ ვიკისაწყობში. Официальный сайт ЮНЕСКО. Список объектов Всемирного наследия для Словакии Каталог ссылок Всемирному наследию в Словакии ↑ Tentative. UNESCO World Heritage Centre. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-03-15. ციტირების თარიღი: 17 декабря 2010. ↑ The States Parties - Slovakia. unesco.org. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-03-15. ციტირების თარიღი: 17 декабря 2010.
სპიშკი-ჰრადი

სპიშკი-ჰრადი (სლოვაკ. Spišský hrad) — ყველაზე დიდი ციხესიმაგრე სლოვაკეთში, სპიშის ოლქის ისტორიული ცენტრი, იუნესკოს მემკვიდრეობის ძეგლი. მდებარეობს სპიშსკე-პოდგრადეს მახლობლად. ციხესიმაგრე ააშენეს XII საუკუნეში. XIII საუკუნეში დაამატეს რომანული სტილის სასახლე. 1241 წელს ციხესიმაგრემ გადაიტანა მონღოლ-თათართა ალყა. XIII საუკუნის ბლოს ციხესიმაგრის საფორტიფიკაციო ნაგებობები გაამაგრეს იტალიელმა არქიტექტორებმა. XIV საუკუნეში, მიაშენეს ქვედა ციხე. XV საუკუნეში ციხესიმაგრის მფლობელებმა, ზაპოლიამ, აქ მრავალი ახალი შენობა ააგო. ციხესიმაგრეში დაიბადა უნგრეთის მეფე იანოშ I ზაპოლია. XVIII საუკუნეში ციხესიმაგრე მიატოვეს, ხოლო 1780 წელს დაიწვა. ამჟამად მიმდინარეობს ციხესიმაგრის აღდგენა. იშტვან ზაპოლია იმრე ზაპოლია იანოშ I ზაპოლია კრისტინა ჩაკი Сайт Спишского Града История и архитектура Спишского града ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: სპიშკი-ჰრადი
ასპიდისტრა

ასპიდისტრა (Aspidistra) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარის გვარი შროშანისებრთა ოჯახისა. მცენარე უღეროა, აქვს მარადმწვანე ტყავისებრი ძირის ფოთლები, მოკლეყუნწიანი წვრილი ყვავილები. სამხრეთ და აღმოსავლეთ აზიისა და იაპონიის მთებში გავრცელებულია ასპიდისტრის 6 - 8 სახეობა. ყოფილ სსრკ-ში Aspidistra lurida (Aspidistra elatior) კულტივირებულია ორანჟერეებსა და ოთახის პირობებში და "მეგობრული ოჯახი" ჰქვია. ასპიდისტრა ჩრდილის ამტანი მცენარეა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 40.
იოზეფ ტისო

იოზეფ ტისო (სლოვაკ. Jozef Tiso; დ. 13 ოქტომბერი 1887, ბიტჩა — გ. 18 აპრილი 1947, ბრატისლავა) — სლოვაკეთის პირველი რესპუბლიკის პრეზიდენტი, თეოლოგი. დაიბადა ქალაქ ბიტჩაში, სწავლობდა ჟილინის გიმნაზიაში, შემდეგ ნიტრის სემინარიაში, საიდანაც როგორც წარჩინებული მოსწავლე ვენის უნივერსიტეტში გააგზავნეს, რომელიც დაამთავრა 1910 წელს. ამის შემდეგ ერთხანს მსახურობდა მღვდლად, ხოლო პირველი მსოფლიო ომის დროს იყო ავსტრია-უნგრეთის არმიის კაპელანი. 1918 წლიდან სლოვაკეთის სახალხო პარტიის წევრია, რომელიც ითხოვდა ავტონომიას ჩეხოსლოვაკიის ფარგლებში. 1925 წლიდან ჩეხოსლოვაკიის პარლამენტის წევრი, ხოლო 1927-1929 წლებში ჯანმრთელობის დაცვისა და სპორტის მინისტრია. 1938 წლიდან სახალხო პარტიის ლიდერია. 1939 წლის თებერვალში გერმანელმა პოლიტიკოსებმა დაიწყეს სლოვაკი პოლიტიკოსების დარწმუნება, რომ გამოეცხადებინათ დამოუკიდებლობა. 9 მარტს ჩეხოსლოვაკიის არმიამ დაიკავა სლოვაკეთის ტერიტორია და ტისო ჩამოაშორეს ხელისუფლებას. 13 მარტს ტისო მიიღო ჰიტლერმა და ფაქტობრივად იგი აღიარა მესამე რაიხის ქვეშევრდომი სლოვაკეთის პრეზიდენტად. 14 მარტს სლოვაკეთის პარლამენტმა დამოუკიდებლობა გამოაცხადა, ტისო გახდა პრემიერ-მინისტრი, ხოლო 26 ოქტომბრიდან — პრეზიდენტი. იგი ანტისემიტურად იყო განწყობილი და 1942 წლის 15 მაისს ხელი მოაწერა კანონს ებრაელების დეპორტაციის შესახებ. 1945 წელს ტისო ბავარიაში გაიქცა, სადაც დააპატიმრეს და დააბრუნეს ჩეხოსლოვაკიაში. გაასამართლეს სამშობლოს ღალატის მუხლით და განაჩენი შეასრულეს 1947 წლის 18 აპრილს. The Tiso plaque controversy დაარქივებული 2009-04-15 საიტზე Wayback Machine. Slovak Jews fear campaign to make fascism respectable დაარქივებული 2019-06-09 საიტზე Wayback Machine. Jozef Tiso - Slovak statehood at the bitter price of allegiance to Nazi Germany დაარქივებული 2008-01-05 საიტზე Wayback Machine. ↑ Йозеф Тисо
ასპირატი

ასპირატი (ლათ. aspiratio - სუნთქვა, ფშვინვა) — ფშვინვიერი თანხმოვანი ბგერა, მაგ., ქართულში ფ, თ, ქ, ჩ, ც. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 642.
კუ ნინძები (მრავალმნიშვნელოვანი)

კუ ნინძები — ანთროპომორფული მუტანტი კუების ოთხეული, რომლებიც თავდაპირველად კომიქსების პერსონაჟები იყვნენ. კუ ნინძები აგრეთვე შეიძლება აღნიშნავდეს: კუ ნინძები (Mirage Studios), Mirage Studios-ის კომიქსების ორიგინალური სერია კუ ნინძების მოთხრობები, Mirage Studios-ის კომიქსების ანთოლოგია კუ ნინძების თავგადასავლები, Archie Comics-ის კომიქსების სერია კუ ნინძები (IDW Publishing), IDW Publishing-ის კომიქსების სერია კუ ნინძები (1987 წლის ტელესერიალი) კუ ნინძები: შემდეგი მუტაცია, 1997 წლის ტელესატელევიზიო სერიალი, მსახიობების მონაწილეობით კუ ნინძები (2003 წლის ტელესერიალი) კუ ნინძები (2012 წლის ტელესერიალი) კუ ნინძები (ფილმების სერია) კუ ნინძები (1990 წლის ფილმი), 1990 კუ ნინძები II: შლამის საიდუმლო, 1991 კუ ნინძები III, 1993 კუ ნინძები (2007 წლის ფილმი), 2007 კუ ნინძები (2014 წლის ფილმი), 2014 კუ ნინძები 2, 2016 კუ ნინძები (საუნდტრეკი), 1990 კუ ნინძები II: შლამის საიდუმლო (საუნდტრეკი), 1991 კუ ნინძები III (საუნდტრეკი), 1993 კუ ნინძები (2007 წლის ფილმის საუნდტრეკი), 2007 კუ ნინძები (2014 წლის ფილმის საუნდტრეკი), 2014
თინათინ ყაუხჩიშვილი

თინათინ ყაუხჩიშვილი (დ. 10 მაისი, 1919, თბილისი — გ. 2011, იქვე) — ქართველი მეცნიერი და ფილოლოგი. ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი, საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1975), სიმონ ყაუხჩიშვილის შვილი. 1941 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტის ქართული ენისა და ლიტერატურის განყოფილება. 1945–1999 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ისტორიის ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, ხოლო 1999 წლიდან 2006 წლამდე საქართველოს ეროვნული აკადემიის ისტორიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომელი. მისი სამეცნიერო საქმიანობა მოიცავდა ბერძნულ ეპიგრაფიკას, ანტიკურ წყაროებს საქართველოს შესახებ, ასევე ანტიკურ ლიტერატურას, კერძოდ, ძველბერძნულ ენას. არის 120-მდე სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი. კითხულობდა ლექციებს თბილისის, ლენინგრადის (ახლანდელი სანქტ-პეტერბურგი), იენისა და ლაიფციგის უნივერსიტეტებში. არის საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1975) და ღირსების ორდენის კავალერი (1999). ასევე მიღებული აქვს სიმონ ყაუხჩიშვილის სახელობის პრემია (2008). ინაძე მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 631. ვიკიწყაროში არის სტატია: თინათინ ყაუხჩიშვილი თინათინ ყაუხჩიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი თინათინ ყაუხჩიშვილი — ფემინიზმი და გენდერული დემოკრატია ხსოვნა: აკადემიკოსი თინათინ ყაუხჩიშვილი დაარქივებული 2016-03-05 საიტზე Wayback Machine. — გაზეთი „საქართველოს რესპუბლიკა“. ↑ თინათინ ყაუხჩიშვილი. Feminism-boell.org. ციტირების თარიღი: 14 ივნისი, 2019.[მკვდარი ბმული] ↑ ხსოვნა: აკადემიკოსი თინათინ ყაუხჩიშვილი. საქართველოს რესპუბლიკა. ქართული პრესის ელექტრონული არქივი (1 აპრილი, 2011). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-05. ციტირების თარიღი: 14 ივნისი, 2019. ↑ თინათინ ყაუხჩიშვილის ხსოვნა. „საქართველოს რესპუბლიკა“. science.org.ge (1 აპრილი, 2011). ციტირების თარიღი: 14 ივნისი, 2019.
მიხაილ კოვაჩი

მიხაილ კოვაჩი (სლოვაკ. Michal Kováč; დ. 5 აგვისტო 1930, ლიუბიშა, ჩეხოსლოვაკია — გ. 5 ოქტომბერი, 2016, ბრატისლავა, სლოვაკეთი) — სლოვაკი პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე, სლოვაკეთის პირველი პრეზიდენტი 1993-1998 წლებში, ჩეხოსლოვაკიის ფედერალური ასამბლეის უკანასკნელი თავმჯდომარე 1992 წლის 25 ივნისიდან 31 დეკემბრამდე. დაამთავრა ბრატისლავის ეკონომიკური უნივერსიტეტი და მუშაობდა ჩეხოსლოვაკიის სახელმწიფო ბანკში. ხავერდოვანი რევოლუციის დროს და მის შემდეგ იყო სლოვაკიის ფინანსთა მინისტრი. 1993 წელს სლოვაკეთის ეროვნულმა საბჭომ ქვეყნის პრეზიდენტად აირჩია. ქვეყნის მეთაური იყო 1998 წლამდე. მისი უფლებამოსილების ვადის გასვლის შემდეგ ქვეყანაში დაიწყო პოლიტიკური კრიზისი, რომელიც წელიწადზე მეტ ხანს გრძელდებოდა. პარლამენტი ვერ ახერხებდა ახალი პრეზიდენტის არჩევას. პოლიტიკური კრიზისი დასრულდა 1999 წლის პირველი პირდაპირი საპრეზიდენტო არჩევნების შედეგად, რომლის დროსაც პრეზიდენტად რუდოლფ შუსტერი აირჩიეს. Bartl, Július (2002-04-01). Slovak history: chronology & lexicon. Bolchazy-Carducci Publishers, გვ. 181–. ISBN 978-0-86516-444-4. ციტირების თარიღი: 21 April 2011.
ასპიტისებრნი

ასპიტისებრნი (ბერძ. aspis „შხამიანი გველი“, ლათ. Elapidae) — გველების ოჯახი. ზედა ყბის წინა ნაწილში აქვთ ღარიანი შხამიანი კბილები. ყველა სახეობა ძლიერ შხამიანია. შხამი მოქმედებს ნერვულ სისტემაზე და იწვევს სუნთქვის ცენტრის დამბლას. ოჯახი აერთიანებს 41 გვარს 181 სახეობით. გავრცელებული არიან ავსტრალიაში, სამხრეთ აზიაში, აფრიკაში, სამხრეთ და ცენტრალურ ამერიკაში, ბინადრობენ მიწაზე. იშვიათად ხეებზე. იკვებებიან ბაყაყებით, ხვლიკებით, პატარა ფრინველებით, მღრღნელებით, აგრეთვე სხვა სახეობის გველებით. ასპიტისებრნთა უმრავლესობა ცოცხლადმშობია. აღსანიშნავია გვარები: კობრა (Naja) — გავრცელებულია აფრიკაში, სამხრეთ აზიაში; გვარი იქედნე (Pseudechis) — გავრცელებულია ავსტრალიაში, კრაიტი (Bungarus) — აზიაში, მამბა (Dendraspis) — აფრიკაში, მარჯნისფერი ასპიტები (Micrurus) — ტროპიკულ და სუბტროპიკულ ამერიკაში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 642.