laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ლიდია პოეტი

ლიდია პოეტი (26 აგვისტო 1855 - 25 თებერვალი 1949) იყო პირველი თანამედროვე იტალიელი იურისტი ქალი. მისმა ბარისტერის კოლეგიიდან გარიცხვამ ბიძგი მისცა მოძრაობას, რომ ქალებს მისცემოდათ უფლება, ეწარმოებინათ იურიდიული პრაქტიკა და დაეკავებინათ საჯარო თანამდებობა იტალიაში. დაიბადა 1855 წელს ტრავერსის სოფელში, პერეროს კომუნაში, ვალე გერმანასკაში, ჩააბარა იურიდიული გამოცდები ტურინის უნივერსიტეტში, იურიდიულ ფაკულტეტზე და მიიღო ხარისხი 1881 წლის 17 ივნისს მომდევნო ორი წლის განმავლობაში იგი "დაესწრო სასამართლო პრაქტიკას" ადვოკატის კაბინეტში და მუშაობდა ტრიბუნალების სხდომებზე. შემდეგ მან ჩააბარა ტურინის ადვოკატთა ორდენის თეორიული და პრაქტიკული გამოცდა და 50 ხმიდან 45 ხმით ჩაირიცხა ადვოკატთა სიაში (albo degli avvocati) 1883 წლის 9 აგვისტოს. თუმცა, ქალის ჩარიცხვა „არ მოეწონა“ გენერალური პროკურორის (procuratore generale) ოფისს, რომელმაც საჩივარი შეიტანა ტურინის სააპელაციო სასამართლოში. მიუხედავად სხვა ქვეყნებში გავრცელებული პრაქტიკისა და ადვოკატ ქალთა მაგალითებისა (როგორიცაა კლარა ს. ფოლცი), გენერალური პროკურორი ამტკიცებდა, რომ ქალებს კანონით და საჯარო პოლიტიკით ეკრძალებოდათ მილიცია ტოგატაში შესვლა. შემდგომში სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ პოეტის ჩარიცხვა უკანონო იყო. მან მიმართა უზენაეს საკასაციო სასამართლოს, მაგრამ ქვედა სასამართლოს გადაწყვეტილება დადასტურდა. დაიწყო საჯარო დებატები, სადაც 25-მა იტალიურმა გაზეთმა მხარი დაუჭირა ქალების საჯარო როლებს და მხოლოდ სამი იყო წინააღმდეგი. ეს უკანასკნელნი აკეთებდნენ განცხადებებს, როგორიცაა, მაგალითად ის, რომ ერთადერთი მამაკაცი, ვინც მხარს უჭერდა ქალების საჯარო როლებს, თავად იყვნენ დაუქორწინებლები. ლიდია მუშაობდა თავისი ძმის საადვოკატო ოფისში მას შემდეგ, რაც Corte Suprema di Cassazione-მა ადვოკატთა ასოციაციის წევრის სტატუსი. საინტერესოა, რომ პოეტი ეწეოდა იურიდიულ საქმიანობას იმის მიუხედავად, რომ არ ჰქონდა წერილების ხელმოწერისა თუ სასამართლო პროცესებში მონაწილეობის უფლება. როდესაც მისი ძმა ყოველწლიურად მიემგზავრებოდა ვიშიში საფრანგეთში, იგი დამოუკიდებლად ეწეოდა იურიდიულ პრაქტიკას და საჭიროების შემთხვევაში ეძებდა მამრობითი სქესის კოლეგებს, რათა მისი კლიენტების სახელით გამოსულიყვნენ სასამართლოს წინაშე. სიცოცხლის ბოლომდე პოეტი აქტიური იყო ჩართული ქალთა საერთაშორისო მოძრაობაში. 1919 წლის 17 ივლისის ქალებს მიეცათ უფლება დაეკავებინათ გარკვეული საჯარო თანამდებობები. მხოლოდ 1920 წელს, ლიდია პოეტი, 65 წლის ასაკში, მიიღეს ადვოკატთა საბჭოს წევრად და ოფიციალურად აღიარებულ იქნა იურისტად, როდესაც საბოლოოდ ჩაირიცხა ტურინის ადვოკატთა სიაში. ლიდია პოეტის ცხოვრების მიხედვით Netflix-მა გადაიღო სერიალი - კანონი ლიდია პოეტის მიხედვით, რომელშიც მთავარ როლს მატილდა დე ანჯელისი ასრულებს. პირველი ქალი იურისტები მთელ მსოფლიოში ↑ Lidia Poët Biografia www.studivaldesi.org, accessed 27 February 2023 ↑ ESSERE DONNE NELL’ITALIA REPUBBLICANA STORIA DI UN PERCORSO IMPERVIO: L’ACCESSO ALLA MAGISTRATURA www00.unibg.it, archived at archive.wikiwix.com, accessed 27 February 2023 ↑ Skuza, Sylwia (2014) The social and legal status of women in Italy between the XIX and XXI centuries, გვ. 35.  ↑ Lidia Poët. IMDb. ციტირების თარიღი: March 10, 2022
ბედია (გვარი)

საკუთარი სახელი ბედია შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ბორის ბედია — პოპ-მომღერალი ერმილე ბედია — საბჭოთა პარტიული და სახელმწიფო მოხელე
ჩინური კვარტალი

ჩინური კვარტალი ან ჩაინათაუნი (ჩინ.: 唐人街; ფინინი: Tángrénjiē) — ჩინელი ხალხის ეთნიკური ანკლავის სახელწოდება, მდებარეობს ჩინეთის საზღვრებს გარეთ, უმეტესად ქალაქის შიდა ტერიტორიაზე. ჩინური კვარტლის ან ჩაინათაუნის სახელით ცნობილი ტერიტორიები გვხვდება მთელ მსოფლიოში, მათ შორის ევროპაში, აზიაში, აფრიკაში, ოკეანეთსა და ამერიკაში. ჩინური კვარტლების დაარსება, როგორც წესი გამოწვეული იყო ჩინელების მზარდი მიგრაციით და რაიონში მათი რაოდენობის ზრდით. 1594 წელს, ბინონდო, მანილაში დაარსებული ჩინური კვარტალი, დღეს მსოფლიოში უძველეს ჩინურ კვარტლად არის აღიარებული. აზიის ფარგლებს გარეთ, უძველესი კვარტლები გვხვდება ამერიკის შეერთებულ შტატებსა და მელბურნში, ავსტრალიაში, დაარსებული 1850-იან წლებში, კალიფორნიისა და ვიქტორიას ოქროს ციებ-ცხელების პერიოდში. 2001 წლის 11 სექტემბრის ტერორისტული თავდასხმების შემდეგ, ახალი კვარტლები დაარსდა მონტვილში, კონექტიკუტში. ოქსფორდის ლექსიკონები „ჩაინათაუნს“-ს განსაზღვრავს, როგორც „რაიონი ნებისმიერი არააზიური ქალაქის, განსაკუთრებით ქალაქის ან საზღვაო პორტის ტერიტორიაზე, სადაც მოსახლეობა ძირითადად ჩინური წარმოშობისაა“. თუმცა, ზოგიერთ ჩინურ ქალაქს შესაძლოა მხოლოდ მცირედი კავშირი ჰქონდეს ჩინეთთან. ზოგიერთი "ვიეტნამური" ანკლავი ფაქტობრივად არის ქალაქის "მეორე ჩინური კვარტალი", ხოლო ზოგიერთი ჩინური კვარტალი ფაქტობრივად პან-აზიურია, რაც იმას ნიშნავს, რომ ისინი ასევე შეიძლება ჩაითვალოს კორეათაუნად ან პატარა ინდოეთად.აზიათაუნი კლივლენდში, ოჰაიოში თავდაპირველად მოიხსენიებოდა, როგორც ჩინური კვარტალი, მაგრამ შემდგომში არაჩინელი აზიელი ამერიკელების შემოდინების გამო, რომლებმაც ადგილზე ბიზნესები წამოიწყეს, კვარტალს სახელი შეუცვალეს და აზიათაუნი უწოდეს. დღეს ოლქი მოქმედებს როგორც გამაერთიანებელი ტერიტორია კლივლენდის ჩინური, ტაივანის, კორეული, იაპონური, ფილიპინელი, ინდოელი, ვიეტნამური, კამბოჯის, ლაოსის, ნეპალის და ტაილანდური თემებისთვის. ტერმინთან დაკავშირებული შემდგომი გაურკვევლობა შეიძლება შეიცავდეს ჩინურ ეთნიკურ თემებს, რომლებიც განიმარტება როგორც „გარეუბნების ეთნიკური კლასტერები საცხოვრებელი ტერიტორიებისა და ბიზნეს უბნების დიდ მეტროპოლიტებში." ↑ Connecticut's Unexpected Chinatowns. https://www.youtube.com/watch?v=a2dbKSxna6k. ↑ Definition of Chinatown. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-02-28. ციტირების თარიღი: 2024-04-25. ↑ Where You Live Chinatown. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-03-01. ციტირების თარიღი: 2024-04-25. ↑ Juan, Karin Aguilar-San (2009) Little Saigons: Staying Vietnamese in America. U of Minnesota Press, გვ. 33. ISBN 9780816654857.  ↑ Archived copy. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-04. ციტირების თარიღი: 2016-02-21 ↑ Ethnoburb: The New Ethnic Community in Urban America. ↑ „Asians in Thriving Enclaves Keep Distance From Whites“. Bloomberg.com. 26 June 2013. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 22 January 2015. ციტირების თარიღი: 2 May 2018. ↑ Tsui, Bonnie (24 January 2014). „Chinatown Revisited“. The New York Times. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-07-06.
გიორგი სტურუა

გიორგი თევდორეს ძე სტურუა (დ. 5 (17) ივნისი, 1884, სოფელი კულაში, ქუთაისის მაზრა, ქუთაისის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. 1 აპრილი, 1956, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი რევოლუციონერი, საბჭოთა სახელმწიფო და პარტიული მოღვაწე. კომპარტიის წევრი 1901 წლიდან. 1901–1903 წლებში მუშაობდა თბილისის, ბაქოსა და ბათუმის ქარხნებში და აქტიურ მონაწილეობას იღებდა მუშათა გაფიცვა-დემონსტრაციებში. 1903–1905 წლებში მუშაობდა რსდმპ ბაქოს კომიტეტის არალეგალურ სტამბაში, 1905 წელს — მოსკოვის რსდმპ ცკ-ის არალეგალურ სტამბაში. არაერთხელ იყო დაპატიმრებული და გადასახლებული. დიდი როლი შეასრულა ჩრდილოკავკასიასა და აზერბაიჯანში საბჭოთა ხელისუფლებისა დამყარებისათვის ბრძოლაში. 1919–1920 წლებში იყო რკპ (ბ) კავკასიის სამხარეო კომიტეტის წევრი. 1919 წლის ოქტომბერ-ნოემბერში საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობის წინააღმდეგ აჯანყების ერთ-ერთი ორგანიზატორი. მუშაობდა რკ (ბ) აზერბაიჯანის ცკ-ის მდივნად. 1921–1922 წლებში იყო საქართველოს სსრ-ის სასურსათო საქმეთა კომისრის მოადგილე; 1923–1925 წლებში საქართველოს კპ (ბ) თბილისის საქალაქო, 1925–1927 წლებში საქართველოს კპ (ბ) აფხაზეთის საოლქო კომიტეტის მდივანი; 1929–1931 წელბში საქართველოს სსრ-ის იუსტიციის სახკომი; 1932–1934 წლებში საქართველოს კპ (ბ) ცენტრალური საკონტროლო კომისიის და საქართველოს სსრ-ის მუშათა და გლეხთა ინსპექციის თავმჯდომარე; 1931–1933, 1934–1937 და 1953 წლებში საქართველოს პროფსაბჭოს თავმჯდომარე; 1938–1941 წლებში საქართველოს სსრ-ის სახკომსაბჭოს თავჯდომარის პირველი მოადგილე; 1942–1948 წლებში საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის თავმჯდომარე; 1955–1956 წლებში ლენინის ცენტრალური მუზეუმის თბილისის ფილიალის დირექტორი. არაერთხელ იყო საკავშირო კპ (ბ) ყრილობის დელეგატი, სსრკ-ის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. დაჯილდოვებულია 2 ლენინის ორდენით, შრომის წითელი დროშის ორდენით, სამამულო ომის I ხარისხის ორდენით, აგრეთვე მედლებით. გეგეშიძე ზ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 587.
ოთარ ჩერქეზია

ოთარ ევტიხის ძე ჩერქეზია (დ. 26 სექტემბერი, 1933, თბილისი, საქართველოს სსრ — გ. 23 ოქტომბერი, 2004, თბილისი) — საბჭოთა პარტიული და სახელმწიფო მოღვაწე, სკკპ წევრი 1955 წლიდან. 1956 წელს დაამთავრა საქართველოს ვ. ლენინის სახელობის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი, სპეციალობით ინჟინერ-მშენებელი. შრომითი საქმიანობა დაიწყო 1957 წლიდან. 1957-1959 წლებში იყო ალკკ ცკ-ის სტუდენტ ახალგაზრდობასთან მუშაობის გამგე. 1959-1960 წლებში მუშაობდა სრულიად საკავშირო ალკკ ცკ-ის აპარატში მოკავშირე რესპუბლიკების კომკავშირულ ორგანოთა განყოფილების პასუხისმგებელ ორგანიზატორად, შემდეგ — სტუდენტ ახალგაზრდობასთან მუშაობის განყოფილების გამგის მოადგილედ. 1961 წლიდან იყო საქართველოს ალკკ ცკ-ის პირველი მდივანი. 1967 წლიდან პარტიულ სამუშაოზეა: 1967-1970 წლებში საქართველოს კომპარტიის თბილისის ორჯონიკიძის რაიკომის პირველი მდივანი; 1970-1972 წლებში საქართველოს კპ ცკ-ის მეცნიერთა და მასწავლებელთა განყოფილების გამგე, ორგანიზაციულ-პარტიული მუშაობის განყოფილების გამგე. წლების მანძილზე ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში. 1973 წლის თებერვლიდან საქართველოს სსრ-ის მინისტრთა საბჭოს თავჯდომარის მოადგილეა, 1985 წლის სექტემბრიდან პირველი მოადგილე, 1986-1989 წლებში — თავჯდომარეა. 1989 წელს იყო საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის თავმჯდომარე. 1992 წლიდან იგი დიპლომატიურ სამუშაოზეა, იყო საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი დესპანი რუსეთის ფედერაციაში, ხოლო 2004 წლიდან ასოციაციაში „რუსეთ-საქართველოს საქმიანი საბჭო“. ჩერქეზია არჩეული იყო საქართველოს სსრ-ის VIII-X, სსრკ VII, XI მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად. იყო საქართველოს კპვ ცკ-ის ბიუროს წევრი. დაჯილდოვებული იყო შრომის წითელი დროშის, ხალხთა მეგობრობის, „საპატიო ნიშნის“ ორდენითა და მედლებით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 102-103. Газ. «Свободная Грузия», №193-194 (23190), 26 октябрь, 2004, ст. 8 გაზ. „საქართველოს რესპუბლიკა“, №247 (4976), 24 ოქტომბერი, 2004 გაზ. „საქართველოს რესპუბლიკა“, №248 (4977), 26 ოქტომბერი, 2004
თბოელექტრული გენერატორი

თბოელექტრული გენერატორი, თბოელექტრული გარდამქმნელი — მოწყობილობა, რომელიც თბურ ენერგიას უშუალოდ გარდაქმნის ელექტროენერგიად. თბოელექტრული გენერატორის მოქმედება ემყარება ზეემბეკის ეფექტს (არაერთგვაროვანი ნახევარგამტარების ან გამტარების წრედში მისი უბნების სხვადასხვა ტემპერატურამდე T 1 {\displaystyle T_{1}} და T 0 {\displaystyle T_{0}} გახურებისას წამოიქმნება თერმო ელექტრო მამოძრავებელი ძალა, E T {\displaystyle E_{T}} ). E T = α ( T 1 − T 0 ) {\displaystyle E_{T}=\alpha (T_{1}-T_{0})} , სადაც α {\displaystyle \alpha } არის თერმოემძ-ს კოეფიციენტი, რომელიც დამოკიდებულია მასალაზე. თბოელექტრული გენერატორი მოიცავს თბური ენერგიის წყაროს, თერმოელემენტებს, დენგამტარ წრედებსა და სითბოს არინების მოწყობილობას (რადიატორს). თბური ენერგიის წყაროა ბირთვული რეაქციები, წვის ქიმიური რეაქციები და მზე. თანამედროვე თბოელექტრული გენერატორებში იყენებენ მიმდევრობით შეერთებულ თბობატარეებად გაერთიანებულ ნახევარგამტარიან თერმოელემენტებს. თერმოელემენტი შედგება n {\displaystyle n} და p {\displaystyle p} გამტარობის ნახევარგამტარული ღეროებისა და ელექტრული სიმძლავრის ასართმევად განკუთვნილი ლითონის ფირფიტებისაგან. 350-600 K ტემპერატურის ინტერვალში თერმოელემენტის ყველაზე ეფექტური მასალაა მყარი ხსნარები Bi 2 Te 3 − Bi 2 Se 3 {\displaystyle {\ce {Bi2Te3-Bi2Se3}}} ( n {\displaystyle n} -ტიპი) და Bi 2 Te 3 − Sb 2 Se 3 {\displaystyle {\ce {Bi2Te3-Sb2Se3}}} ( p {\displaystyle p} -ტიპი). უფრო მაღალი ტემპერატურისათვის იყენებენ ნაერთებს: PbTe {\displaystyle {\ce {PbTe}}} , PbSe {\displaystyle {\ce {PbSe}}} , AgSbTe 2 {\displaystyle {\ce {AgSbTe2}}} , GeTe {\displaystyle {\ce {GeTe}}} და მათ საფუძველზე დამზადებულ მყარ ხსნარებს. XIX საუკუნის ბოლოსა და XX საუკუნის დასაწყისში ლითონის შენადნობთა საფუძველზე დამზადებული თბოელექტრული გენერატორის პირველი მოდელების მქკ ნაკლები იყო 1%-ზე. ნახევარგამტარიანი თბოელემენტებით აგებული თბოელექტრული გენერატორის მქკ კი T 1 − T 0 = 400 K {\displaystyle T_{1}-T_{0}=400K} ტემპერატურაზე უდრის 8-10%, ხოლო T 1 − T 0 = 1000 K {\displaystyle T_{1}-T_{0}=1000K} (როცა T 0 = 300 K {\displaystyle T_{0}=300K} ) ტემპერატურაზე 15-18%-ს. ხომერიკი ო., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 662.
სინქრონული ელექტროძრავა

სინქრონული ელექტროძრავა — სინქრონული ელექტრული მანქანა, რომელიც მუშაობს ძრავას რეჟიმით. სინქრონული ელექტროძრავის სტატორს აქვს მრავალფაზიანი (უმეტესად სამფაზიანი ღუზის გრაგნილი). როტორზე მდებარეობს აგზნების გრაგნილი, რომელსაც იმდენივე პოლუსი აქვს, რამდენიც სტატორის გრაგნილს. სტატორის გრაგნილს უერთებენ ცვლადიდ ენის ქსელს, როტორის გრაგნილს კი (სინქრონული ელექტროძრავას უმრავლეს კონსტრუქციაში) — მუდმივი დენის წყაროს. სინქრონული ელექტროძრავის აღსაგზნებად იყენებენ მუდმივი დენის გენერატორებს ან ტირისტორულ გამმრთველებს, რომლებიც უზრუნველყოფენ ძრავის მუშაობის უფრო მაღალ (ელექტრომანქანურ ამგზნებებთან შედარებით) საიმედოობას. მცირე სიმძლავრის (2 კვტ-მდე) სინქრონული ელექტროძრავას ზოგჯერ აღაგზნებენ მუდმივი მაგნიტით ან სტატორის რეაქტიული დენით. სინქრონული ელექტროძრავის ამუშავება შეიძლება სამნაირად: დამხამრე ძრავას მეშვეობით, სიხშირულად და ასინქრონულად (ყველაზე გავრცელებული). ასინქრონული ელექტროძრავასაგან განსხვავებით, სინქრონული ელექტროძრავას შეუძლია მოცემული დატვირთვის დროს იმუშაოს სხვადასხვა სიმძლავრის კოეფიციენტით ( cos ⁡ ϕ {\displaystyle \cos \phi } ). აღგზნების დენის გაზრდისას სიმძლავრის კოეფიციენტი იზრდება და ამ დენის გარკვეული მნიშვნელობის დროს უტოლდება 1-ს. აგზნების დენის სიდიდის შესაბამისად რეაქტიული სიმძლავრე შეიძლება გადაეცეს ქსელს (გადამეტაგზნება) ან მოხმარებულ იქნეს ქსელიდან (უკმარაგზნება). სინქრონული ელექტროძრავას იყენებენ ისეთ ელექტროამძრავებში , რომლებიც არ საჭიროებენ ბრუნვის სიხშირის რეგულირებას, მაშინ როცა ძრავას ლილვზე არაა მნიშვნელოვანი გადამეტვირთვა (მაგალითად, ტუმბოს, კომპრესორის, ვენტილატორისა და მისთა ასამუშავებლად). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 376.
ვლადიმერ ცხოვრებაშვილი

ვლადიმერ გედევანის ძე ცხოვრებაშვილი (დ. 1905, სოფელი ბუღაური, გორის მაზრა, ტფილისის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. 12 ოქტომბერი, 1976, თბილისი, საქართველოს სსრ) — საბჭოთა სახელმწიფო და პარტიული მოხელე. სკკპ წევრი 1926 წლიდან. 1916 წლიდან ცხოვრობდა და სწავლობდა დაბა სურამში, სადაც 1919-1920 წლებში მონაწილეობდა ადგილზე მოქმედი ბოლშევიკური პარტიზანული რაზმის ბრძოლებში. 1921 წელს შევიდა კომკავშირში. 1924 წელს დაამთავრა გორის სამაზრო პარტიული სკოლა. 1924-1931 წლებში იმყოფებოდა ხელმძღვანელ კომკავშირულ სამუშაოზეა. 1932-1938 წლებში აირჩიეს საქართველოს კპ (ბ) ბორჯომის რაიკომის მდივნად, საქართველოს კპ (ბ) თბილისის ორგანიზაციის ლენინის რაიონის რაიკომის მდივნად, საქართველოს კპ (ბ) თბილისის კომიტეტის მდივნად. 1938-1949 წლებში მუშაობდა საქართველოს კპ (ბ) სამხრეთ ოსეთის საოლქო კომიტეტის პირველ მდივნად. 1949 წლის იაანვარში საქართველოს კპ (ბ) ცკ-ის მდივნად. 1946 წელს ვ. ცხოვრებაშვილმა დაამთავრა საკავშირო დაუსწრებელი იურიდიული ინსტიტუტი. 1951-1953 წლებში მუშაობდა საქართველოს კპ ცკ-ის მდივნად, ცკ-ის მეორე მდივნად, საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის თავჯდომარედ. 1954-1964 წლებში მუშაობდა ხელმძრვანელ სამეურნეო სამუშაოზე, ხოლო 1965 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე იყო საქართველოს სსრ-ის მინისტრთა საბჭოს უფროსი რეფერენტი. იყო სსრ კავშირის I-III მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. დაჯილდოვებული იყო ლენინის ორდენით, სამამულო ომის პირველი და მეორე ხარისხის ორდენებით, შრომის წითელი დროში ორდენითა და მედლებით. გაზ. „კომუნისტი“, №243 (16673), 15 ოქტომბერი, 1976 გაზ. „კომუნისტი“, №244 (16674), 16 ოქტომბერი, 1976 1951 წლის საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს კანდიდატის საარჩევნო პლაკატი Цховребашвили (Цховребадзе) Владимир Гедеванович
მურმან დავითაძე

მურმან იუსუფის ძე დავითაძე (დ. 1 სექტემბერი, 1943, სოფ. ტბეთი, ახლანდ. შუახევის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი ბიოლოგი. ბიოლოგიის მეცნიერების დოქტორი (1998), პროფესორი (2000). დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის ბათუმის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის ბიოლოგიურ-გეოგრაფიული ფაკულტეტი (1968). 1968–1985 წლებში მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ბათუმის ბოტანიკურ ბაღში, 1985–1989 წლებში — ეკონომიკის, დაგეგმვისა და მართვის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში ბუნებრივი რესურსებისა და გარემოს დაცვის სექტორის გამგედ. 1995–2006 წლებში იყო შოთა რუსთაველის სახელობის ბათუმის უნივერსიტეტის ბოტანიკის კათედრის გამგე, 2006 წლიდან არის ამავე უნივერსიტეტის ბიოლოგიის დეპარტამენტის სრული პროფესორი. დავითაძის კვლევის საგანია აჭარის ადვენტურ მცენარეთა ფლორისტიკული და ბიომორფოლოიგური ანალიზი, ადაპტაციისა და განსახლების თავისებურებანი; სამხრეთ კოლხეთის — აჭარის ბუნების ღირსშესანიშნაობის პოპულარიზაცია. ჯაფარიძე ი., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 279.
აკაკი დავითიანი

აკაკი დავითიანი (დ. 26 ივნისი, 1924, სოფ. ლახამულა, ახლანდ. მესტიის მუნიციპალიტეტი, — გ. 15 მარტი, 1980, თბილისი) — ქართველი ენათმეცნიერი, პედაგოგი. ფილოლოგიის მეცნიერების დოქტორი (1970), პროფესორი (1971). დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი (1947). იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ენის, ისტორიისა და მატერიალური კულტურის ინსტიტუტის (ენიმკი) ქართველურ ენათა განყოფილების უმცროსი მეცნიერი თანამშრომელი (1947–1948), მასწავლებელი მესტიის რაიონისა და თბილისის სკოლებში (1948–1954), ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელობის პედაგოგიური ინსტიტუტის ქართული ენის კათედრის უფროსი მასწავლებელი (1954–1956), საქართველოს ი. გოგებაშვილის სახელობის პედაგოგიურ მეცნიერებათა სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის უფროსი მეცნნიერ თანამშრომელი (1955–1960), თბილისის ა. პუშკინის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის ქართული ენის კათედრის თანამშრომელი (1960 წლიდან). აქვს შრომები ქართილი ენის სტრუქტურისა და სკოლაში მისი სწავლების მეთოდიკის საკითხებს. იყო სახელმძღვანელოების ავტორი და თანაავტორი. ქართული ენის სწავლების მეთოდიკა, თბ., 1966. ქართული ენის სინტაქსი, თბ., 1973. პრაქტიკული ვარჯიშობა ქართულ ენაში, თბ., 1977. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 288.
არჩილ დავითიანი

არჩილ ივანეს ძე დავითიანი (დ. 27 დეკემბერი, 1917, სურამი, — გ. 30 იანვარი, 1987, თბილისი) — საქართველოში მოღვაწე პუბლიცისტი, მთარგმნელი, ეროვნებით სომეხი. მისი პირველი წერილი 1937 წელს ჟურნალ „ოქტომბერში" გამოქვეყნდა. დავითიანმა ქართულ ენაზე თარგმნა ა. შირვანზადეს, მურაცანის, რაფის, ნარ-დოსის, ჰ. თუმანიანის, ს. ზორიანის, რ. ქოჩარის, გ. მაჰარის, ს. ხანზადიანის, ბ. სეირანიანის და სხვა სომეხი კლასიკოსებისა და თანამედროვე მწერლების თხზულებანი. სომხურ ენაზე თარგმნა (ბ. სეირანიანთან ერთად) ნოდარ დუმბაძის ნაწარმოებები. კონსტანტინე გამსახურდია და სომხეთი (ავტორი). - თბილისი, 1987. თეატრალური მეგობრობის ფურცლები : ქართულ-სომხური თეატრალური ურთიერთობა (ავტორი). - თბილისი, ხელოვნება, 1984. მეგობრობის მერიდიანებზე : წერილების კრებული (ავტორი). - თბილისი, საბჭ. საქართველო, 1977. თითმერია ჯ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 288. არჩილ დავითიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
დაიჯესტი

დაიჯესტი (ინგლ. digest – მოკლე მონათხრობი, რეზიუმე < ლათ. digerere – დაყოფა) — პუბლიკაცია, კონკრეტული ტექსტიდან ადაპტირებული ან ამოკრებილი მასალების შენარჩევი, რომელშიც მოკლედაა გადმოცემული ამ ტექსტის შინაარსი; ასევე კრებული, რომელიც შეიცავს სხვა გამოცემებიდან გადმობეჭდილ (ხშირად შემოკლებული სახით) საინტერესო მასალას. დაიჯესტი უხშირესად თემატური ხასიათისაა და გამოიყენება ამა თუ იმ თემატიკის ირგვლივ გაერთიანებულ მთავარ სიახლეთა გასაცნობად. სიტყვა „დაიჯესტი" გვხდება მთელი რიგი გამოცემების დასათაურებაში, რომლებიც სხვა წყაროებიდან მასალების (როგორც წესი, შემცირებული და სისტემატიზებული სახით) გადმობეჭდვაზე სპეციალიზდება. ამგვარ გამოცემათა რიგს მიეკუთვნება ამერიკული ყოველთვიური ლიტერატურულ-პოლიტიკური ჟურნალი „რიდერს დაიჯესტი" („Reader’s Digest“). ხშირად გვხვდება ამ ტიპის გამოცემები ქართულ ინტერნეტსივრცეში; მათ შორისაა საქართველოს პარლამენტისა და სხვადასხვა სამინისტროს საინფორმაციო ინტერნეტ-გამოშვებები. თანამედროვე დაიჯესტების მსგავსი პერიოდული გამოცემები ჯერ კიდევ XVII–XVIII საუკუნეებში გავრცელდა, თუმცა სიტყვა „დაიჯესტის" ნაცვლად გამოიყენებოდა მსგავსი შინაარსიის სხვა სახელწოდებები (მაგ: Extract, „ამონარიდები“; Anmerkungen, „შენიშვნები“ და სხვ.) ქართულ ენაში ტერმინი „დაიჯესტი" 1980-იანი წლებიდან დამკვიდრდა და დღემდე ფართოდ გამოიყენება. სხვა ენებში მისი მნიშვნელობა უტოლდება „პრესის მიმოხილვის" ცნებას. შამილიშვილი მ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. ?.
კრაიტი

კრაიტი ანუ ბუნგარები (ლათ. Bungarus) — შხამიანი გველების გვარი ასპიტისებრთა ოჯახისა. ხერხემლის გასწვრივ მოზრდილი ქერცლები გასდევს. გვარში 12 სახეობაა. გავრცელებულნი არიან სამხრეთ-აღმოსავლეთ ირანიდან, ინდოეთის გავლით, სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში მალაის არქიპელაგამდე. საშუალო ზომის გველები (1,5 მ-მდე), მომრგვალო, ბლაგვი თავით. სხეული ბოლოვდება მოკლე კუდით. ზურგის გასწვრივ გააჩნიათ კილი, რომელიც წარმოქმნილია ექვსკუთხა ქერცლებისაგან. შხამიანი კბილები არც თუ ისე დიდი აქვთ. მათ შემდეგ გააჩნიათ 1-3 კბილი. ყველა სახეობა ეწევა ღამის ცხოვრებას. დღის განმავლობაში იმალებიან. ხშირად ეწევიან მთხრელ ცხოვრების წესს. ამ მხრივ წარმოადგენენ გარდამავალ რგოლს კობრებსა და მთხრელ ფორმებს შორის. საკვებს შეადგენს: პატარა გველები, ხვლიკები, წვრილი ხერხემლიანები. შხამს გააჩნია ნეირო-ტოქსიური მოქმედება. კვერცხმდები ფორმებია. მდედრი იცავს კვერცხებს გამოჩეკვამდე. მუსხელიშვილი თ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 12.
კიდეგანი (მრავალმნიშვნელოვანი)

კიდეგანი შეიძლება აღნიშნავდეს: კიდეგანი — კავკასიონის ქედი, დუშეთის მუნიციპალიტეტში; კიდეგანი — კავკასიონის მყინვარი, დუშეთის მუნიციპალიტეტში; კიდეგანისმაღალი — მთა კავკასიონზე, დუშეთის მუნიციპალიტეტში.
ატს

ატს – ავტომატური ტელეფონის სადგური, მოწყობილობათა სისტემა, რომელიც უზრუნველყოფს აბონენტთა შორის ოპერატორის ან ტელეფონისტის მონაწილეობის გარეშე სატელეფონო კავშირის დამყარებას ტელეფონის აპარატებით, ფაქსებით და სხვა. განასხვავებენ შიგასაუწყებო (დაწესებულებების გარე სატელეფონო ქსელთან ჩართვის არმქონე) და სატელეფონო ქსელში ჩართულ ატს-ებს. ავტომატური ტელეფონის სადგურები უზრუნველყოფენ კავშირის დამყარებას, შენარჩუნებას და კავშირის გაწყვეტას ტელეფონის აპარატებს შორის და ასევე დამატებით საშუალებებს. ეს ხდება სატელეფონო სიგნალიზაციის გამოყენებით. ატს-ის პატენტი (US Patent No. 447918 10/6/1891) 1889 წელს გაიცა ამერიკელ გამომგონებელ ელმონ ატროუჯერზე, რომელმაც შექმნა მუშა მაძიებლის (ბიჯური მაძიებელი, ატს-ს მთავარი შემადგენელი) ჯერ კიდევ 1888 წელს, როცა ის 49 წლის იყო. ერთ-ერთი ვერსიით დეკადურ-ბიჯური მაძიებლის შექმნისკენ ელმონ სტროუჯერს უბიძგა არაკეთილსინდისიერმა კონკურენციამ: მას ჰქონდა დამკრძალავი ბიურო კანზას-სიტიში და თანდათან აკლდებოდა სატელეფონო შეკვეთები, რადგან სატელეფონო სადგურში ტელეფონისტად მუშაობდა მისი პირდაპირი კონკურენტის ცოლი. ის აბონენტებს სტროუჯერის ნაცვლად საკუთარი ქმრის დამკრძალავ ბიუროსთან აერთებდა. ელმონ სტროუჯერმა დაიფიცა რომ ბოლოს მოუღებდა ტელეფონისტებს და გამოიგონა ავტომატური დეკადურ-ბიჯური სატელეფონო კომუტატორი 99 აბონენტამდე მოცულობით. ე. სტროუჯერის სისტემით აწყობილი ატს-ები საკმაოდ საიმედო იყო და აშშ-ში ექსპლუატაციაში იყო 1980-იანი წლების ჩათვლით. ასეთი ატს-ები საქართველოში 2005 წლამდე მოქმედებდა, რის შემდეგაც ციფრული ატს-ებით ჩანაცვლდა. ელმონ ბრაუნ სტროუჯერი ასევე არის მბრუნავი, დისკური ნომერამკრეფის გამომგონებელი რომელიც ათწლეულების განმავლობაში გამოიყენებოდა ტელეფონის აპარატებში. საქართველოში 1935 წლამდე მხოლოდ ხტს (ხელის ტელეფონის სადგური) მოქმედებდა, 1935 წელს ექსპლუატაციაში თბილისში ექსპლუატაციაში შევიდა შვედური კომპანია ერიქსონის წარმოების მანქანური ატს, რომლის ტევადობა 10 000 აბონენტი იყო და მასზე გადაერთო იმჟამინდელი ხტს-ს 3 400 აბონენტი. 1950-იანი წლებიდან თბილისსა და რეგიონებში გავრცელება ჰპოვა დეკადურ-ბიჯურმა ატს-ებმა, ხოლო 1978 წლიდან დაინერგა კოორდინატული ატს-ები. 1989-1990 წწ მიჯნაზე დამონტაჟდა ელექტრონული, ხოლო 1997 წლიდან ციფრული ატს-ები. საკომუტაციო მოწყობილობების (მაძიებლის) მიხედვით განასხვავებენ შემდეგი ტიპის ატს-ებს: მანქანური პანელური დეკადურ-ბიჯური კოორდინატული კვაზიელექტრონული ელექტრონული ანალოგური ელექტრონული ციფრული ინტერნეტ ატს პროგრამული ატს საექსპლუატაციო თვალსაზრისით ძირითადად განასხვავებენ შემდეგი სახის ატს-ებს: საქალაქთაშორისო, საქალაქო, საგარეუბნო, სასოფლო, სუწყებო, შიგასაუწყებო. ქსე - სტ. ავტომატური ტელეფონის სადგური