laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ჰოვანეს დავთიანი

ჰოვანეს დავთიანი (სომხ. Հովհաննես Դավթյան; დ. 25 ნოემბერი, 1983, ლენინაკანი, სომხეთის სსრ) — სომეხი ძიუდოისტი. იგი ბრძოლობს 60 კილოგრამამდე წონით კატეგორიაში;ამ დივიზიონის სხვა სპორტსმენებთან შედარებით იგი ძალიანი მაღალია. ჰოვანეს დავთიანი დაიბადა 1983 წლის 25 ნოემბერს ლენინაკანში, სომხეთის სსრ-ში (ახლანდელი გიუმრი, სომხეთი). ძიუდოში ვარჯიში 12 წლის ასაკში, ახლანდელი მწვერთნელის, კარენ სიმონიანის ზედამხედველობის ქვეშ დაიწყო. ჰოვანეს დავთიანის დებიუტი საერთაშორისო ღონისძიებებზე შედგა 2005 წლის იანვარში თბილისში ჩატარებულ მსოფლიო თასზე, სადაც მან მეხუთე ადგილი დაიკავა და შეჯიბრი მედლის გარეშე დატოვა. ამავე წლის მარტში იასპარეზა ტალინში გამართულ მსოფლიო თასზე, სადაც მან კარიერაში პირველად მოიგო მედალი (კერძოდ ვერცხლის მედალი) საერთაშორისო ტურნირში. აოქტომბერსა და ნოემბერში ევროპის ჩემპიონატისთვის მოსამზადებლად, დავთიანმა მეორე ადგილი მოიპოვა შვედეთის საერთაშორისო ტურნირზე და მოიგო ფინეთში ანტილოგიური ტურნირი. კიევში გამართულ 2005 წლის წვროპის ახალგაზრდულ თასზე დავთიანმა მე-5 ადგილი დაიკავა. 2006 წელი სომეხი სპორტსმენისთვის წარმატებული არ გამოდგა. მარტში, პრაღაში გამართულ მსოფლიო თასზე მან მეხუთე ადგილი დაიკავა. 2007 წელი დავთიანისთვის საკმაოდ წარმატევბული გამოდგა. იანვარში, თბილისში გამართულ მსოფლიო თასზე სომეხმა სპორტსმენმა მესამე ადგილი დაიკავა. შემდეგი თვის დასაწყისში პარიზში გამართულ სუპერ მსოფლიოს თასზე მან მე-5 ადგილი დაიკავა. რამდენიმე კვირის შემდეგ, თებერვალის დასასრულს, იგივე ტურნირის შემდეგ ეტაპზე დავთიანმა მოიგო ტურნირი; ეს იყო მისთვის საერთაშორისო დონეზე მოპოვებული პირველი ოქროს მედალი. 2007 წელს ბელგრადში გამართულ ევროპის თასზე მან მეორე ადგილი დაიკავა. ერთი თვის შემდეგ მოსკოვში გამართული მსოფლიო თასის შმდეგ ეტაპზე დავთიანმა ოქროს მედალი მოიგო. ამავე წლის ბოლოს, დავთიანმა მეორე ადგილი დაიკავა ერევანში გამართულ საერთაშორისო ტურნირზე და თეირანში გამართულ საერთაშორისო თასზე. 2008 წლის დასაწყისში ჰოვანეს დავთიანი ასპარეზობდა თბილისში ჩატარებულ მსოფლიო თასზე, სადაც მან მე-5 ადგილი დაიკავა. თებერვალის დასაწყისში პარიზში გამართული სუპერ მსოფლიოს თასი მან მე-7 ადგილით დაასრულა. გვიან თებერვალში, ჰამბურგში ჩატარებულ სუპერ მსოფლიოს თასზე მან მესამე ადგილი მოიპოვა. ლისაბონში, ევროპის ჩემპიონატში დავითიანმა ფინალი მე-7 ადგილით დასრულა. ამავე წელს, სომხეთის ეროვნული ნაკრების წევრის სტატუსით, იგი გაემგზავრა ბიიჯინგში რათა მონაწილეობა მიეღო 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიადაში. პირველ დაუნდში იუსმანი პიკერის დამარცხების შემდეგ იგი ჩრდილოეთ კორეის წარმომადგენელ კიმ კიუნგ-ჯინის წინააღმდეგ დამარცხდა. 28 თებერვალს ვარშავაში ჩატარებულ მსოფლიო თასზე დავთიანმა მეორე ადგილი დაიკავა. მაისში მოიგო მოსკოვში ჩატარებული გრანდ სლემის ტურნირი. აგვისტოში, როტერდამში გამართულ 2009 წლის ძიუდოს მსოფლიო თასზე მესამე ადგილი დაიკავა. შემდეგ, ნოემბერში, მოიგო სომხეთის ჩემპიონატი. წლის მიწურულს, დავთიანი ასპარეზობდა ტოკიოში გამართულ გრანდ სლემზე, რომელიც მე-7 ადგილით დაასრულა. Hovhannes Davtyan at JudoInside.com Hovhannes Davtyan დაარქივებული 2012-08-29 საიტზე Wayback Machine. at Olympics at Sports-Reference.com (archive) ↑ Լոնդոն-2012. Հայ օլիմպիականները. Հովհաննես Դավթյան (in Armenian). sport.news.am. Retrieved 24 February 2013.
ენი ლენოქსი

ენი ლენოქსი (ინგლ. Annie Lennox; დ. 25 დეკემბერი, 1954, აბერდინი, შოტლანდია) — ოსკარის, BRIT-ის, გრემის და ოქროს გლობუსის მფლობელი შოტლანდიელი პოპ-მუსიკოსი და ვოკალისტი. სოლო კარიერასთან ერთად, იგი დუეტის — Eurythmics-ს ყოფილი სოლისტია. ხშირად მას „უდიდეს ცოცხალ თეთრკანიან სოულის მომღერალს“ უწოდებენ (VH1, როკ-ენ-როლის 100 უდიდესი ქალი, 1999 წ.) მთავარი სტატია: ენი ლენოქსის დისკოგრაფია. სტუდიური ალბომები Diva (1992) Medusa (1995) Bare (2003) Songs of Mass Destruction (2007) A Christmas Cornucopia (2010) Nostalgia (2014) კრებულები The Annie Lennox Collection (2009) ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2010-12-06 საიტზე Wayback Machine. ოფიციალური არხი YouTube-ზე
აღდგომის მოედანი

აღდგომის მოედანი — მოედანი თბილისში, კრწანისის რაიონში (ზემო უბანი); იოანე შავთელის, ილია და ნინო ნაკაშიძეებისა და ჩახრუხაძის ქუჩებს შორის. სახელი ეწოდა 2006 წელს. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 24, ISBN 978-99928-20-35-3.
აწყურის ქუჩა

აწყურის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ისნის რაიონში (ავლაბარი); კასპის ქუჩიდან კახეთის გზატკეცილამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის I ნახევარში. 20-იან წლებამდე ფერმა-ავლაბრის დიდი პროსპექტი ერქვა. თბილისის ქუჩების 1926 წლის ცნობარში შეტანილია როგორც აწყურის დიდი პროსპექტი, 1940 წლის ცნობარში — როგორც აწყურის ქუჩა. აქვს 1 შესახვევი (ყოფილი შირაქის III შესახვევი, შემდგომ — აწყურის I შესახვევი). ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 24, ISBN 978-99928-20-35-3.
აჭარის ქუჩა

აჭარის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (ახალი კუკია); გიორგი მარუაშვილის ქუჩიდან ხევამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის I ნახევარში. ადრე ჯავახეთის ქუჩა ერქვა. 60-იან წლებში აჭარის ქუჩა ეწოდა. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 24, ISBN 978-99928-20-35-3.
ახალარსენალის I ქუჩა

ახალარსენალის I ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (არსენალი); არსენალის მთის ქუჩიდან ასპინძის შესახვევამდე. ქუჩა წარმოიქმნა XIX საუკუნის 60-იან წლებში ჩუღურეთის მიდამოებში განაშენიანების ზრდის გამო. ერთხანს ახალჩუღურეთის I ქუჩა ერქვა. ახალარსენალის II ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (არსენალი); არსენალის ხევიდან ზეგანის ქუჩამდე, ერთხანს ახალჩუღურეთის II ქუჩა ერქვა. ახალარსენალის ჩიხი — ჩიხი თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (არსენალი): დასაწყისი ახალარსენალის II ქუჩიდან. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 24-25, ISBN 978-99928-20-35-3.
ზიია ბუნიადოვი

ზიია მუსა ოღლუ ბუნიადოვი (აზერ. Ziya Bünyadov; ასევე ცნობილი როგორც ზია ბუნიატოვი) (დ. 21 დეკემბერი, 1923, ასტარა − გ. 21 თებერვალი, 1997, ბაქო) — აზერბაიჯანელი ისტორიკოსი, აკადემიკოსი და აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ვიცე-პრეზიდენტი. როგორც ისტორიკოსი, ბუნიადოვი მრავალი წლის მანძილზე ხელმძღვანელობდა აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიის ისტორიის ინსტიტუტს. ბუნიადოვი იყო მეორე მსოფლიო ომის ვეტერანი და საბჭოთა კავშირის გმირი. ზიია ბუნიადოვი დაიბადა 1923 წლის 21 დეკემბერს, აზერბაიჯანის ქალაქ ასტარაში. მამამისი წარმოშობით ბაქოს სოფელ ბიბიჰეიბათიდან იყო და საბაჟო მოხელედ მსახურობდა. სამსახურის ბუნების გამო ბუნიადოვების ოჯახმა რამდენჯერმე შეიცვალა საცხოვრებელი ადგილი. 1939 წლეს გოქჩაის საშუალო სკოლის დასრულების შემდეგ ზიია ბუნიადოვი ბაქოს სამხედრო სკოლაში ჩაირიცხა. 1942 წელს მეორე მსოფლიო ომში კავკასიის ფრონტზე საბრძოლველად, ქალაქ მოზდოკის მახლობლად წავიდა. საბჭოთა არმიის ოფიციალური გაზეთი, Krasnaya Zvezda („წითელი ვარსკვლავი“) 1942 წის ერთ-ერტ ნომერში მის შესახებ წერდა. შემდეგში ბუნიადოვი ევროპულ ფრონტზე გაეშურა და ვარშავისა და ბერლინის აღების ოპერაციებშიც მონაწილეობდა. ზიია ბუნიადოვი დაჯილდოებული იყო საბჭოთა კავშირის უმაღლესი სამხედრო ჯილდოთი, საბჭოთ კავშირის გმირის წოდებით, 1945 წლის 14 იანვარს პოლონეთში, მდინარე პილიცაზე გადებულ ხიდზე მომხდარ ბრძოლაში გამოჩენილი სიმამაცისთვის. აღნიშნულ ბრძოლაში მტრის 100 მეომარი დაიღუპა, 45 კი საბჭოელებმა ტყვედ აიყვანეს. ამ მედლის მსგავსად, მეორე მსოფლიო ომში მონაწილეობისა და ჰეროიზმისთვის ბუნიადოვი დაჯილდოვდა წითელი დროშის ორდენით, წითელი ვარსკვლავის ორდენით, ალექსანდრე ნევსკის ორდენითა და მეორე ხარისხის სამამულო ომის ორდენი. ომის დასრულებიდან 1 წელიწადში ლეიტენანტი ბუნიადოვი ბერლინში, პანკოვის რაიონში სამხედრო კომენდანტის მოადგილე იყო. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ზიია ბუნიადოვმა მოსკოპის აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტი დაამთავრა და 1954 წელს სადოქტორო დისერტაცია დაიცვა. დოქტორი ბუნიადოვი ბაქოში დაბრუნდა და აზერბაიჯანის საბჭოთა სოციალიტური რესპუბლიკის მეცნიერებათა აკადემიის ისტორიის ინსტიტუტში დაიწყო მუშაობა. აქ მან ასოცირებული მკვლევრიდან მთავარი მეცნიერი გახდა, შემდეგ ისტორიის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი, მეცნიერებათა აკადემიის კოსეპონდენტი წევრი და საბოლოოდ მეცნიერებათა აკადემიის სრული აკადემიკოსი და ვიცე-პრეზიდენტი. იყო არაერთი მონოგრაფიის, წიგნისა და სტატიის ავტორი კავკასიის ისტორიის შესახებ. საბჭოელი არმოსავლეთმცოდნე და ჟურნალისტი ფარიდ სეიფი-მულუკოვი ბუნიადოვის მიერ ყურანის თარგმნასთან დაკავშირებით წერდა: „იგი გამორჩეული მეცნიერი იყო. ყურანის თარგმნა არაბული ენის შესანიშნავ ცოდნას მოითხოვს და მხოლოდ ერთეულებს შეუძლიათ მსგავსი საქმის წამოწყება. ზიია ბუნიადოვმა კი წმინდა წიგნი შესანიშნავად თარგმნა“. З. Буниятов. «Азербайджан в VII-IX веках». 1973. Баку З. Буниятов. «Государство атабеков Азербайджана: 1136-1225». 1984. Баку Yo'av Karny. Highlanders: A Journey to the Caucasus in Quest of Memory, NY: Farrar, Straus and Giroux, 2001 [1] Thomas De Waal. Black Garden: Armenia and Azerbaijan Through Peace and War, New York University Press, 2004 [2] Short biography in Azerbaijani In memoriam book by Buniyadov's wife More on Tahira Bunyadova's book Arif Yunusov, "Islam in Azerbaijan", 2004 Full biography in Russian Ziya Bunyadov about participation in World War II
გენი

გენი — წარმოადგენს მემკვიდრეობის ფიზიკურ და ფუნქციურ ერთეულს, რომლის მეშვეობითაც ხდება ინფორმაციის გადატანა ორგანიზმების ერთი თაობიდან მეორეში. მოლეკულურ დონეზე იგი არის დნმ–ს მონაკვეთი, რომელიც მოიცავს ფუნქციური ცილის ან რნმ–ის სინთეზისათვის საჭირო ყველა ინფორმაციას. კერძოდ, გენის დნმ–ის ნუკლოტიდური თანამიმდევრობა მოიცავს ეგზონებს, ინტრონებს და არამაკოდირებელ ტრანსკრიფციის რეგულატორულ ელემენტებს. Dawkins, Richard (1990). The Selfish Gene. Oxford University Press. ISBN 0-19-286092-5.  Google Book Search[მკვდარი ბმული]; first published 1976. Dawkins, Richard (1995). River Out of Eden. Basic Books. ISBN 0-465-06990-8.  Ridley, Matt (1999). The Autobiography of a Species in 23 Chapters. Fourth Estate. ISBN 0-00-763573-7.  Comparative Toxicogenomics Database DNA From The Beginning - a primer on genes and DNA Genes And DNA - Introduction to genes and DNA aimed at non-biologist დაარქივებული 2012-11-15 საიტზე Wayback Machine. Entrez Gene - a searchable database of genes IDconverter - converts gene IDs between public databases iHOP - Information Hyperlinked over Proteins დაარქივებული 2005-10-17 საიტზე Wayback Machine. TranscriptomeBrowser - Gene expression profile analysis დაარქივებული 2011-07-20 საიტზე Wayback Machine. The Protein Naming Utility, a database to identify and correct deficient gene names დაარქივებული 2012-12-21 საიტზე Archive.isCategory:Webarchive template archiveis links
სექტემბრის დღეები

სექტემბრის დღეები (სომხ. 1918 թ. Բաքվի հայերի կոտորած) — ენვერ-ფაშას ძალების მიერ 1918 წლის სექტემბერში ბაქოში ეთნიკურად სომეხი მოსახლეობის მასობრივი მკვლელობა. შეტაკების შედეგად, დაიღუპა დაახლოებით 10 000 ეთნიკური სომეხი, თუმცა ზოგიერთი წყაროს თანახმად, ეს რიცხვი 30 000-ს შეადგენს. ეს იყო პირველი მსოფლიო ომის მსვლელობისას მომხდარი ბოლო უდიდესი ხოცვა-ჟლეტა. Richard G. Hovannisian: Armenia on the Road to Independence, 1918. University of California Press, Berkeley 1967, ISBN 0-520-00574-0. Christopher J. Walker: Armenia. The Survival of a Nation. St. Martin's Press, New York 1990, ISBN 0-7099-0210-7, S. 261. Հայերի կոտորածը Բաքվում Հայ-թուրք/թաթարական կռիվները և Բաքվի ջարդերը. 1918 დაარქივებული 2019-10-29 საიტზე Wayback Machine. Ստեփանյան, Գևորգ «Հայերի կոտորածներն ու ինքնապաշտպանական մարտերը Բաքվի նահանգում 1918–1920 թվականներին» დაარქივებული 2019-10-29 საიტზე Wayback Machine. ↑ Hovannisian, Richard G. (1967). Armenia on the Road to Independence, 1918. Berkeley: University of California Press, გვ. 227, 312, note 36. ISBN 0-520-00574-0.  ↑ Human Rights Watch. Playing the "Communal Card": Communal Violence and Human Rights დაარქივებული 2012-10-11 საიტზე Wayback Machine. . New York: Human Rights Watch, 1995. ↑ Croissant, Michael P. (1998). The Armenia-Azerbaijan Conflict: Causes and Implications. London: Praeger, გვ. 15. ISBN 0-275-96241-5.  ↑ 4.0 4.1 Andreopoulos, George (1997). Genocide: Conceptual and Historical Dimensions. Philadelphia: University of Pennsylvania Press, ISBN 0-8122-1616-4, p. 236.
არსენალის მთის ქუჩა

არსენალის მთის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (არსენალი). რკინიგზიდან ახალარსენალის I ქუჩამდე. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 21, ISBN 978-99928-20-35-3.
ახალდაბის ქუჩა

ახალდაბის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ნაძალადევის რაიონში (ღრმაღელე); დავით გურამიშვილის გამზირიდან რკინიგზამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 40-იან წლებში. აქვს 1 შესახვევი, 1 ჩიხი. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 25, ISBN 978-99928-20-35-3.
დარგავსი

დარგავსი — სოფელი ჩრდილოეთ ოსეთის რესპუბლიკის გარეუბან - ალანიაში. დარგავსკი ამ სოფლის დასახლების ადმინისტრაციული ცენტრია. მდებარეობს პრიგოროდის რაიონის სამხრეთ ნაწილში, მდინარე გიზელდონის მარჯვენა ნაპირზე, მთის ხეობის ცენტრში. იგი მდებარეობს ქალაქ ვლადიკავკაზის სამხრეთ-დასავლეთით 37 კმ-ში. სოფლის სახელის წარმოშობას მრავალი ახსნა აქვს, ასე მაგალითად ოსურად დურგუუსი (ხეობის კარიბჭეს ან დამცველს) აღნშნავს. ტერიტორია, სადაც სოფელი მდებარეობს, დასახლებული იყო ბრინჯაოს ხანიდან. აქ აღმოაჩინეს უამრავი არქეოლოგიური ძეგლი, მათ შორის ალანიის სამარხი, რომელიც დათარიღებულია ძველი წელთაღრიცხვის I ათასწლეულით. შუა საუკუნეებში დარგავსი იყო საზოგადოების ფორმირების ერთ-ერთი მთავარი ცენტრი. ისტორიული და გენეალოგიური ტრადიციების თანახმად, აქ ცხოვრობდა ცარევიჩ თაგა, კლანებისა და გვარების წინაპარი, რომლებიც მიეკუთვნებოდნენ აღმოსავლეთ ოსეთის ზემო კლასს. დარგავებიდან მოდიოდა ოსეთის მრავალი კეთილშობილი (ალდარული) გვარი. სოფლის მოსახლეობის უმეტესი ნაწილის დაბლობში გადასახლება დაიწყო 1763 წელს მოზდოკის ციხესიმაგრის დაარსების შემდეგ. 1830 წელს, ოსეთში აჯანყების დროს, ცარისტული ჯარები შეიჭრნენ დარგავში, გენერალ აფხაზოვის მეთაურობით. ამის შედეგად დარგავის მრავალი მკვიდრი დაიღუპა, რამდენიმე კოშკი განადგურდა. აჯანყების ლიდერები ციმბირში გადაასახლეს. ამჟამად მოსახლეობა კვლავ მცირდება. სოფელი ძალზედ მდიდარია სხვადასხვა არქიტექტურული ძეგლით, იგი განსაკუთრებით ცნობილია საბრძოლო კოშკებითა და "მიცვალებულთა ქალაქით" მდინარე ულაგდონის ნაპირზე დგას მამსუროვის კოშკი (ოსეთი. მუსგ), რომლის სიმაღლეა 16 მეტრი. მიუხედავად იმისა, რომ კოშკის ზედა ნაწილი განადგურებულია, იგი შთაბეჭდილებას ახდენს მისი ზომით და ქვის ხარისხით. თაღოვანი შესასვლელი მდებარეობს 2 მეტრის სიმაღლეზე. ალიკოვის კოშკი მაღლა დგას "მიცვალებულთა ქალაქზე", სოფლიდან რამდენიმე კილომეტრში, რამინირაგის მთის ფერდობზე. ეს კოშკი აკონტროლებდა დარგავების შესასვლელს გენალდონის ხეობიდან. კოშკი ძლიერ დაზიანდა მიწისძვრის შედეგად 1923 წელს. აულის აღმოსავლეთ გარეუბანში, დეგოევთა საცხოვრებელი კოშკი მდებარეობს, რომლის გვერდით აღმოჩენილია დეგოევსის საბრძოლო კოშკის ნანგრევები. დეგოევსის საცხოვრებელი კოშკი კარგად დაცული ციხესიმაგრე იყო, რომლის შიგნით იყო: კერა, რომელსაც ზემოთ ჯაჭვი ეკიდა, მოჩუქურთმებული ხის სავარძელი ხანდაზმული კაცისთვის (ცხელი), დაბალი სამნავიანი სასურსათო მაგიდები (ფანგი), ხის საყრდენი, ხის საწოლები, ცეცხლსასროლი იარაღი კედელზე საპატიო ადგილს იკავებდა. დარგავში შემორჩენილია შემდეგი არქიტექტურული ძეგლები: ტაროევსის კომპლექსი, სახმანოვის ციხე (გალუანი), ჯიბილოვის კოშკი, სასიევის კოშკი, ბაიმატოვის კოშკი და განანა. სოფელ დარგავსის გარეთ არის ალანური ნეკროპოლი, რომელსაც ეწოდება "მიცვალებულთა ქალაქი". იგი მოიცავს 99 სხვადასხვა სამარხს და კრიპტს. ზოგიერთი წყაროს ცნობით, ეს კრიპტოგრაფიული უძველესი ნაშთები XII საუკუნით თარიღდება, თუმცა ზოგი ამბობს, რომ უძველესი საძვალე თარიღდება XIV საუკუნით , ზოგის ვარაუდით კი XVI თარიღდება. კომპლექსის უკან არის კოშკი, თუმცა მისი ზედა ნაწილი დღეს განადგურებულია. Город 10 000 мертвецов Даргавс сегодня[მკვდარი ბმული]თარგი:Недоступная ссылка
ახალი კუკია

ახალი კუკია — კუკიის მიკროუბანი. XIX საუკუნის 40–50-იან წლებში ჩუღურეთიდან და ავლაბრიდან დაიწყო მოსახლეობის მასობრივი გადასვლა კუკიაზე დასასახლებლად, რის შედეგადაც ახლანდელი არნოლდ ჩიქობავას ქუჩის გადაღმა, ჩრდილოეთით და ჩრდილო-აღმოსავლეთით, გაჩნდა ახალი დასახლება. 80–90-იან წლებში ახალმა კუკიამ დაიკავა რკინიგზის გადაღმა, ძველი ნაძალადევისა და კუკიის სასაფლაოს მიმდებარე ტერიტორია. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 25, ISBN 978-99928-20-35-3.
ბუდუხები

ბუდუხები — კავკასიის რეგიონში ერთ-ერთ ყველაზე მაღალ ადგილას მცხოვრები ხალხი. მთიელები ცხოვრობენ აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე. ბუდუხები აზერბაიჯანის შაჰდაღის მთებში მცხოვრები მცირერიცხოვანი ხალხია. ადმინისტრაციულად ბუდუხების სოფელი ბუდუხი ყუბის რაიონს ეკუთვნის. ბუდუხები აზერბაიჯანის ბარის რამდენიმე სოფელშიც ცხოვრობენ, სადაც მთიდან გვიან არიან გადასახლებული. ბუდუხები საბჭოთა პერიოდში ცალკე ეთნოსად არ აღირიცხებოდნენ; მათ აზერბაიჯანელებად წერდნენ. დღეს ბუდუხების რაოდენობა დაახლოებით 3 ათასი კაცია. 1886 წლის საოჯახო სიების თანახმად, სოფელ ბუდუხში 369 კომლი იყო აღრიცხული. მათი რაოდენობა კი დღეს 2625 კაცს შეადგენს. 1910 წლის კავკაზსკი კალენდრის მიხედვით, სოფელ ბუდუხში 2165 კაცი მკვიდრობდა, თუმცა ისინი ლეზგიებისადმი იყვნენ მიკუთვნებულნი. ბუდუხური ენა კავკასიურ ენათა ლეზგიურ ჯგუფს მიეკუთვნება. ის უმწერლობო ენაა. აღნშნულ ბუდუხურ ენას დიალექტები არა აქვს, გენეტიკურად ახლოსაა კრიწულ ენასთან. 1950-იან წლებში ბუდუხში თუ 500 კომლი იყო, დღეს მათი რაოდენობა მხოლოდ 50-ის ფარგლებშია. ამას გზების ცუდი მდგომარეობით ხსნიან. სოფელში აღარც ერთი მაღაზია აღარაა და სოფლები თითქმის მოწყვეტილია გარესამყაროს. მოსახლეობას პროდუქტების საყიდლად 50-კილომეტრიან უგზოობის გადალახვა უხდებათ. ინტერნეტ-საიტებზე არსებულ წერილებში სინანულია გამოთქმული იმის შესახებ, რომ ბუდუხების ძველი ტრადიციები და ენა დღეს აღარავის აინტერესებს. ბუდუხების ძირითადი სამეურნეო საქმიანობა მეცხოველეობა იყო. სოფელ ბუდუხის ირგვლივ მდიდარი საძოვრები და სათიბები არსებობდა. ბუდუხები უპირატესობას მეცხვარეობას ანიჭებდნენ. 1929 წელს სოფელ ბუდუხში დაახლოებით 11 220 სული ცხვარი ჰყავდათ. ისინი ცხვარს ამთაბარებდნენ. ბუდუხებში მიწათმოქმედებას დამხმარე ხასიათი ჰქონდა და მეორეხარისხოვან დარგად ითვლებოდა. ბუდუხები ქსოვდნენ ფარდაგებს, ხალიჩებს, წინდებს, გრძელყელიან წინდებს. ბუდუხის რაიონი ექვსი უბნისაგან შედგებოდა. ბუდუხი ერთ სასოფლო თემს წარმოადგენდა. ბუდუხში ქორწინება მშობლების ნებასურვილის თანახმად ხდებოდა. იცოდნენ ქალის ოჯახისთვის გამოსასყიდის გადახდა. ქორწინება ენდოგამიური ხასიათის იყო. უპირატესობას ანიჭებდნენ კუზენურ ქორწინებებს. XIX-XX საუკუნეების მიჯნაზე ქალებისათვის საქორწინო ასაკი დაახლოებით 14-15 წლით იყო განსაზღვრული, კაცებისათვის კი პირიქით 18-20 წელი. აღსანიშნავია, ის ფაქტი, რომ დანიშნული ახალგაზრდები ხშირად 3-5 წლის შემდეგ ქორწინდებოდნენ. ამ ხნის განმავლობაში კაცის მხარე, ოჯახის წევრები ყველა დღესასწაულზე ქალის ოჯახს საჩუქრებს უგზავნიდა. თუმცა დანიშნული გოგონა საქმროს ნათესავებისაგან თავს საგულდაგულოდ მალავდა. ცნობისთვის უფროსი ძმის გარდაცვალების შემთხვევაში, უცოლო უმცროსი ძმა ვალდებული იყო ქვრივზე დაქორწინებულიყო. იგივე წესი ვრცელდებოდა დაქვრივებულ მამაკაცზეც, ის ცოლის გაუთხოვარ უმცროს დაზე ქორწინდებოდა. ბუდუხები მუსლიმი სუნიტები არიან. შემორჩენილი იყო წარმართული რწმენაწარმოდგენებიც, თაყვანს სცემდნენ ხეებს, ბუჩქებსა და ტყეებს. ჰქონდათ თავიანთი პანთეონი, სადაც არაერთი ღვთაება შედიოდა. როლანდ თოფჩიშვილი კავკასიის ხალხთა ეთნოლოგია, თბ.,2012
ახალუბნის ქუჩა

ახალუბნის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ისნის რაიონში (ელია); საინგილოს ქუჩიდან ფშავის ქუჩამდე. ქუჩის კონტურები თბილისის 1924 წლის გეგმაზეც არის მონიშნული. ახალუბანი, ამ სახელწოდების რამდენიმე პუნქტია საქართველოში. შესაძლებელია სახელწოდება დაკავშირებული იყოს ახალი უბნის განაშენიანებასთან. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 25, ISBN 978-99928-20-35-3.
ახალქალაქის ქუჩა

ახალქალაქის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ნაძალადევის რაიონში (ნაძალადევი); მერაბ ქავთარაძის ქუჩიდან ხევსურეთის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 30-იან წლებში და 40-იან წლებამდე საწყობის II ქუჩა ერქვა. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 25, ISBN 978-99928-20-35-3.
ახალციხის ქუჩა

ახალციხის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (ახალი კუკია); გიორგი ჩიტაიას ქუჩიდან რკინიგზამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. ადრე მთის ქუჩა ერქვა. თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც ახალციხის შესახვევი. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 25, ISBN 978-99928-20-35-3.
ოსთა რელიგია

ოსთა რელიგია — ოსები ძირითადად ქრისტიანები არიან; გვხვდებიან მაჰმადიანებიც. რაც შეეხება მაჰამდიანობას განსაკუთრებით დიგორელ ოსებში იყო გავრცელებული. ოს ხალხში ქრისტიანობა VI-VII საუკუნეებში ჯერ ბიზანტიიდან, შემდეგ კი საქართველოდან, თუმცა ამ სარწმუნოებამ აქ ფეხი მყარად ვერ მოიკიდა. გვიან შუა საუკუნეებში მთის ხეობებში მცხოვრებნი წარმართები იყვნენ. საქართველოს ხელისუფლება ცდილობდა მიგრირებული ოსებისათვის ქრისტიანობა მიეღებინებინა. ისლამი დასავლეთ ოსეთში ყაბარდოდან XVII-XVIII საუკუნეებში გავრცელდა. ოსებს ჰყავდათ ქრისტიანიზირებული ღვთაებები: უაც-გიორგი, უასტირჯი (წმინდა გიორგი); უაცილა - წმინდა ილია; უაც-ნიკოლა - წმინდა ნიკოლოზი; უაც-ტოტურ - წმინდა თევდორე და სხვ. ოსეთში იყო საერთო ოსური სალოცავებიც (ძუარები), სახეობო, სასოფლო და საგვარო კულტები. მაგალითად, ალაგირელთა სალოცავი იყო - რეკომი. აღნშნულ სალოცავში არსებულ ზარზე ქართული ნუსხურით შესრულებული წარწერა განტავსებული. ლოცვებში ხშირად ახსენებენ მიქალგაბრიტას და თარანჯელოზს. ნათელია, რომ ამ ორ მოსახსენებელში იგულისხმება მიქელგაბრიელი და მთავარანგელოზი. რაც შეეხება ქურთათისა და თაგაურის ხეობებს, აქ საერთო სახევო კულტები არ ყოფილა, აქ იყო მხოლოდ სასოფლო სალოცავები განთავსებული. მაგალითად, ასეთი იყო ძიგვისი ძუარ წმ. გიორგის სახელზე. ოსებმა, ისევე როგორც ქართველმა მთიელებმა, იცოდნენ სალოცავისადმი მიწის შეწირვა. ქრისტიანობა ოსეთში ბიზანტიისა და საქართველოს ზეგავლენით გავრცელდა. X საუკუნიდან ქრისტიანობა ალან-ოსთა ოფიციალურ სახელმწიფო რელიგიად გამოცხადდა. IX საუკუნის მოღვაწე, სლავური დამწერლობის შემქმნელი კონსტანტინე იგივე კირილე, ცნობილი ბერძენი სწავლული ალანებს მათ შორის იხსენიებს, რომლებსაც „დამწერლობა აქვთ და ადიდებენ ღმერთს მშობლიურ ენაზე“. ამ დროისათვის ითარგმნებოდა ქრისტიანული სასულიერო ლიტერატურა და ღვთისმსახურებაც ალანურ ენაზე სრულდებოდა. XVII-XVIII საუკუნეებში დიგორელი ოსების ერთმა ნაწილმა ყაბარდოს გავლენით ისლამი მიიღო. რამდენიმე საეკლესიო ტერმინი ოსურში ქართულიდანაა შესული: дзуар (ჯვარი), чырыстон (ქრისტიანი) და სხვ. კვირა დღეს ოსები ღვთის დღეს (Хуыцёубон) უწოდებენ. საქართველოს ტერიტორიაზე მცხოვრები ოსები, პატივს მიაგებდნენ ქართულ სალოცავებსაც. ჩრდილოეთ კავკასიის სხვადასხვა ხეობებიდან წამოსულ ოსებს მამა-პაპური სალოცავებიდან თან მოჰქონდათ რაიმე ნიშანი (მაგ: ქვა) და ახალ სამოსახლოზე აარსებდნენ საკუთარ სალოცავს, ქვით ამოშენებულ მცირე ნაგებობას, რომელშიც ძველი სალოცავიდან წამოღებულ საგანს ათავსებდნენ. ეს სალოცავი ძირითადი ოჯახიდან გასული ოჯახებისთვის თაყვანისცემის ადგილს წარმოადგენდა და მისი სახელობის დღესასწაულზე ყველა ერთად იყრიდა თავს. აღსანიშნავია, რომ ოსებში დღესაც შემორჩენილია ძველი ხალხური რწმენა-წარმოდგენები, რომელთა შორის იკვეთება როგორც ძველი ირანული, ასევე კავკასიური ელემენტებიც. მაგალითად სამხრეთელი ოსების რწმენა-წარმოდგენებიდან ბევრია დაკავშირებული აგრარულ კულტთან. ოსები დღესაც აღნიშნავენ ძველ და ტრადიციულ დღესასწაულებს: თიბვის დაწყებას, მოსავლის აღებას და სხვ. ოსეთში გვხვდება ტოტემური რწმენის ნაშთები. აქ მრავლადაა შემორჩენილი საგვარეულო და სასოფლო კულტები. განსაკუთრებული პატივისცემით იყო მოცული წმინდა გიორგის, წმინდა ილიას, მთავარანგელოზთა სალოცავები, რომლებსაც ოსები ქართველებთან ერთად მიაგებენ პატივს. როლანდ თოფჩიშვილი, კავკასიის ხალხთა ეთნოლოგია, თბ., 2012
ელენე ახვლედიანის აღმართი

ელენე ახვლედიანის აღმართი — ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (ჩუღურეთი); კოსტა ხეთაგუროვის ქუჩიდან მალხაზ აბდუშელიშვილის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნის II ნახევარში. თბილისის 1876 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც სურბ-კარაპეტის აღმართი, 1923 ეწოდა ნიკოლოზ კიბალჩიჩის, 1988 — ელენე ახვლედიანის სახელი. აღმართზე დგას ყოველთა ქართველთა წმიდათა სახელობის ეკლესია. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 25, ISBN 978-99928-20-35-3.
გიორგი ახვლედიანის ქუჩა

გიორგი ახვლედიანის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (ვერე); ლეო ქიაჩელის ქუჩიდან ნიკო ნიკოლაძის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნის II ნახევარში. თბილისის 1884 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც ახალი ქუჩა, შემდეგ დაერქვა რუსეთის იმპერატორ ნიკოლოზ II-ის ასულის ანასტასიას (1901–1918) სახელი. ამ სახელითაა შეტანილი თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში. 1923 წელს — სოფიო პეროვსკაიას, 1990 წელს გიორგი ახვლედიანის სახელი ეწოდა. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 25, ISBN 978-99928-20-35-3.
ელენე ახვლედიანის ქუჩა

ელენე ახვლედიანის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (ჩუღურეთი); ელენე ახვლედიანის აღმართიდან სამრეკლოს ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნის II ნახევარში. წარმოადგენდა სურბ-კარაპეტის აღმართის განშტოებას და სურბ-კარაპეტის ქუჩა ერქვა (სახელწოდება უკავშირდებოდა ავლაბარში მდგარ სურბ-კარაპეტის ეკლესიას). ძველი სახელით ქუჩა ქალაქის გეგმაზე აღნიშნულია 1876 წლიდან. 1923 ეწოდა ნიკოლოზ კიბალჩიჩის, 1988 წელს — ელენე ახვლედიანის სახელი. შემონახულია XIX საუკუნის დასასრულის საცხოვრებელი სახლები. აქვს 1 აღმართი, 1 შესახვევი, 1 ჩიხი. სურბ-პარაკეტი, ქართულად — წმინდა კარაპეტი. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 25, ISBN 978-99928-20-35-3.