laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
მეცნიერება

მეცნიერება — ადამიანის საქმიანობის სფერო, რომლის მიზანია გარემომცველი სამყაროს შესახებ ობიექტური ცოდნის მიღება, დამუშავება და სისტემატიზაცია. მეცნიერული ცოდნის დაგროვება ხდება ბუნების, საზოგადოების ან სხვა ობიექტის სამეცნიერო მეთოდის საშუალებით შესწავლის შედეგად. ამავე დროს მეცნიერება საზოგადოებრივი ცნობიერების ერთ–ერთი ფორმას წარმოადგენს (სამყაროს მეცნიერული სურათი). მეცნიერებათა კლასიფიკაციას მიეძღვნა უამრავი გამოკვლევა და ნაშრომი, მაგრამ ამ თემაზე რაიმე საერთო თვალთახედვა არ არსებობს. კლასიფიკაციის კრიტერიუმის შესაბამისად, შესაძლებელია ესა თუ ის მეცნიერება განხილულ იქნეს როგორც ცოდნის განცალკევებული სფერო ან როგორც სხვა მეცნიერების დარგი, შტო. უკანასკნელ ათწლეულებში მრავალი ახალი დარგი ჩამოყალიბდა მეცნიერებათა მიჯნაზე, როგორებიცაა მაგალითად: მათემატიკური ლინგვისტიკა, სოფლის მეურნეობის გეოგრაფია, ბიოქიმია, გეოფიზიკა და ა.შ., რომელთა ადგილის განსაზღვრა მეცნიერებათა სისტემაში არ არის ერთმნიშვნელოვანი პრობლემა. ყველაზე ხშირად მეცნიერებათა სისტემას შემდეგ ჯგუფებად ჰყოფენ: ფორმალური მეცნიერებები საბუნებისმეტყველო მეცნიერებები საზოგადოებრივი მეცნიერებები კულტურული მეცნიერებები გამოყენებითი მეცნიერებები მეცნიერებათაშორისი დისციპლინები მეცნიერება ანტიკურ ხანაში წარმოიშვა საზოგადოების პრაქტიკული მოთხოვნილებების გამო, მაგრამ ჩამოყალიბდა XVI-XVII საუკუნეებში. ამ დროიდან სამეცნიერო საქმიანობის (აღმოჩენების, სამეცნიერო ინფორმაციის, მეცნიერთა რიცხოვნობის) მოცულობა ყოველ 10-15 წელში ორმაგდებოდა. მეცნიერების განვითარების პროცესში ერთმანეთს ენაცვლებოდა ექსტენსიური და რევოლუციური პერიოდები. სამეცნიერო–ტექნიკური რევოლუციის შედეგად ჩამოყალიბდა ერთიანი სისტემა „მეცნიერება – ტექნიკა – წარმოება“, რომელშიც წამყვანი როლი მეცნიერებას ეკუთვნის. ისტორიული განვითარების პროცესში მეცნიერება მნიშვნელოვანი სოციალური ინსტიტუტი გახდა და დიდი გავლენა მოიპოვა საზოგადოებრივი ცხოვრების ყველა სფეროზე. მეცნიერება მჭიდროდაა დაკავშირებული ფილოსოფიასთან, იდეოლოგიასთან და პოლიტიკასთან, რაც განსაზღვრავს მის საზოგადოებრივ როლს. სამეცნიერო დისციპლინათა სახელდებისათვის გამოიყენება ტერმინები, რომლებიც უმეტეს შემთხვევაში ბერძნული წარმოშობისაა. ამ ტერმინების ფორმანტებს შორის ყველაზე ხშირად გვხვდება –ია, –იკა, აგრეთვე: -გრაფია – „grapho“ - ვწერ, აღვწერ; -იატრია – „iatreou“ - ვმკურნალობ; -ლოგია – „logos“ - სწავლება, მეცნიერება; -მეტრია – „metreo“ - ვზომავ; -ნომია – „nomos - კანონი; -პედია – „paideia“ - აღზრდა; -სკოპია – „skopeo“ - ვუყურებ; სამეცნიერო დაწესებულება არის მეცნიერთა და სხვა პირთა გაერთიანება, რომლებიც სამეცნიერო კვლევებს აწარმოებენ. იგი უძველეს ხანაში წარმოიშვა, ხოლო XV-XVI საუკუნეებიდან მეცნიერთა პროფესიული გაერთიანების სახე მიიღო (ხშირად მათ აკადემიებს უწოდებდნენ). XVI საუკუნეში გამოჩნდა სპეციალიზებული სამეცნიერო დაწესებულებები: გეოგრაფთა, მედიკოსთა და სხვა. ეროვნული სამეცნიერო ფონდი მეცნიერებათა აკადემია სამეცნიერო კომიტეტი სამეცნიერო საბჭო სამეცნიერო საზოგადოება სამეცნიერო ცენტრი სამეცნიერო–კვლევითი ინსტიტუტი სამეცნიერო–ტექნიკური საზოგადოება მეცნიერული აღმოჩენები სამეცნიერო დისციპლინების ნუსხა სამეცნიერო ლიტერატურა სამეცნიერო პრემიები და ჯილდოები გამოჩენილი მეცნიერები
დიდების ხელი

დიდების ხელი, აგრეთვე ცნობილი როგორც ჩამოხრჩობილის ხელი — მაგიის დახმარებით შენახული ჩამოხრჩობილი მკვლელის მოკვეთილი ხელი. ოდესღაც გამოიყენებოდა თილისმად შავი მაგიის შელოცვებში. ამბობდნენ, რომ ეს ეხმარებოდა მძარცველებს სახლებში შეღწევაში. ”დიდების ხელი” იყო მკვლელის იმ დროს მოკვეთილი მარჯვენა ხელი, როდესაც გვამი ჯერ კიდევ ეკიდა სახრჩობელაზე ან მთვარის დაბნელების მომენტში. მას ინახავდნენ სისხლით გაჟღენთილ სუდარაში, რომელიც ორი კვირის მანძილზე ინახებოდა მარილწყლითა და სხვადასხვა სახეობის წიწაკებით გავსებულ თიხის ქილაში. ამის შემდეგ მას აშრობდნენ ვერბენიან (ბალახი, რომელიც ითვლებოდა დემონების განმდევნელად) ღუმელში ან და თაკარა მზეზე, უმჯობესი იყო აგვისტოს მცხუნვარე დღეებში. ამგვარი დამუშავების შემდეგ თითებს შორის ამაგრებდნენ სანთელს, რომელსაც ”მკვდრის სანთელს” ეძახდნენ. ეს სანთელი მზადდებოდა ჩამომხრჩობილი მკვლელის ქონისგან, ხოლო ფითილად იყენებდნენ მისსავე თმებს. ამგვარი სანთლის დამზადების სხვა მეთოდიც არსებობდა: ”დიდების ხელიდან” გამოწურავდნენ სისხლის, აშრობდნენ და ძირავდნენ ფიჭაში, რათა თვითონ თითები გამოეყენებინათ სანთლებად. თვლიდნენ, რომ ანთებულ სანთლებს ან მოგიზგიზე თითებს შეეძლოთ მოსიარულე ხალხი გაეშეშებინათ და წაერთვათ მათთვის მეტყველების უნარი. მძარცველები სახლების გატეხვამდე ანთებდნენ ”დიდების ხელს” იმ იმედით, რომ ეს თილისმა მანამ არ მისცემდა სახლში მყოფთ გაღვიძების საშუალებას, სანამ მძარცველები თავიანთ საქმიანობას არ მოათავებდნენ. როდესაც ცერა თითი იწყებდა ქრობას, ეს იმის მაუწყებელი იყო, რომ ვიღაცას სახლში არ ეძინა ან მასზე ვერ მოქმედებდა ჯადო. გადმოცემის თანახმად მოგიზგიზე ”დიდების ხელის” ჩაქრობა შეიძლებოდა მხოლოდ რძის დახმარებით. ამ ჯადოს გასანეიტრალებლად სახლის პატრონები ამზადებდნენ მალამოს ჭოტის სისხლისგან, თეთრი ქათმების ქონისგან და შავი კატების ნაღველასგან და უსმევდნენ თავიანთი სახლის ზღურბლს. ჯადოქრებზე ნადირობის ხანაში ”დიდების ხელი” ითვლებოდა გრძნეულთა საქმიანობად. 1588 წელს ორი გერმანელი ჯადოქარი ქალი ნიჩელი და ბესერსი, რომელთაც ბრალი ედებოდათ ჯადოქრობასა და გვამთა ექსჰუმაციაში, იძულებულნი გახდნენ ეღიარებინათ, რომ ისინი ”დიდების ხელის” ანთებით წამლავდნენ დაუცველ ხალხს, რათა მათთვის წაერთმიათ მოძრაობის უნარი. ჯონ ფიანმა, რომელსაც 1590 წელს უმოწყალოდ აწამებდნენ ჯადოქართა სამსჯავროზე შოტლანდიაში, აღიარა, რომ ”დიდების ხელს” იყენებდა ტაძარში შესღწევად, სადაც ეშმაკს მსახურობდა. The Hand of Glory and other gory legends about human hands - Edited by D. L. Ashliman. Hand of Glory დაარქივებული 2012-02-01 საიტზე Wayback Machine. - Manufacture and use of the Hand of Glory.
ფერნანდო ბელაუნდე ტერი

ფერნანდო ბელაუნდე ტერი (ესპ. Fernando Belaunde Terry; დ. 7 ოქტომბერი, 1912, ლიმა, პერუ — გ. 4 ივნისი, 2002, იქვე) — პერუელი პოლიტიკური მოღვაწე. ორჯერ პერუს პრეზიდენტი 1963–1968 და 1980–1985 წლებში. დაიბადა ლიმაში, ესპანელი არისტოკრატების ოჯახში. აუგუსტო ლეგიას მმართველობის დროს რეპრესიების გამო 1924 წელს იძულებით გადასახლდნენ საფრანგეთში. სადაც მომავალმა პრეზიდენტმა მიიღო საშუალო და უმაღლესი განათლება. 1930–1935 წლებში. სწავლობდა არქიტექტურას აშშ-ში, მაიამის უნივერსიტეტში. ამის შემდეგ იგი გადასახლდა მექსიკაში და მცირე ხნით მუშაობდა არქიტექტორად, მანამ სანამ პერუში დაბრუნდებოდა (1936). 1937 წელს დააარსა ჟურნალი «Arquitecto Peruano». მისი პოლიტიკური კარიერა დაიწყო 1944 წელს. გარდაიცვალა ლიმაში 2002 წელს. დემოკრატიაში შეტანილი წვლილისათვის უწოდეს პერუს დემოკრატიის მამა. Tauro del Pino, Alberto: Enciclopedia Ilustrada del Perú. Tercera Edición. Tomo 11. MEN-OJE. Lima, PEISA, 2001. ISBN 9972-40-160-9 Vargas Ugarte, Rubén: Historia General del Perú. Octavo y Noveno Tomo. Primera Edición. Editor Carlos Milla Batres. Lima, Perú, 1971. Varios autores: Historia del Perú. Lima, Lexus Editores, 2000. ISBN 9972-625-35-4
პერუს სახალხო მოძრაობა

პერუს სახალხო მოძრაობა (ესპ. Acción Popular) – პერუს ცენტრისტული და სოციალ-დემოკრატიული პოლიტიკური პარტია. დაარსდა 1956 წელს ფერნანდო ბელაუნდე ტერის მიერ. ფერნანდო ბელაუნდე ტერი ვალენტინ პანიაგა სახალხო მოძრაობის ოფიციალური საიტიn Congress - Popular Action დაარქივებული 2007-11-14 საიტზე Wayback Machine.
ტუმბესის რეგიონი

ტუმბესი — რეგიონი პერუში. მისი ფართობია 4 045.86 კმ². მოსახლეობა - 191 713 (2004 წლის მონაცემებით). რეგიონის დედაქალაქია ტუმბესი. ტუმბესს აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება წყნარი ოკეანე და პერუს შემდეგი რეგიონები: სამხრეთიდან - პიურა, ხოლო ჩრდილოეთიდან – ეკვადორი. რეგიონის მთავარი ბუნებრივი რესურსებია: ნავთობი, თამბაქო და ბანანი. ტუმბესის რეგიონი იყოფა 3 პროვინციად და 20 რაიონად ტუმბესის რეგიონის პროვინციების სია: კონტრალმირანტე-ვილიარი (სორიტოსი) ტუმბესი (ტუმბესი) სარუმილია (სარუმილია)
უკაიალის რეგიონი

უკაიალი — რეგიონი პერუში. მისი ფართობია 101 830.64 კმ². მოსახლეობა - 402 445 (2004 წლის მონაცემებით). რეგიონის დედაქალაქია პუკალიპა. უკაიალი იყოფა 4 პროვინციად და 14 რაიონად. პერუს რეგიონებიდან მას ესაზღვრება: დასავლეთიდან - უანუკო, პასკო და ხუნინი, სამხრეთითდან - კუსკო და მადრე-დე-დიოსი, ხოლო ჩრდილოეთიდან - ლორეტო. უკაიალის აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება ბრაზილია. რეგიონის მთავარი ბუნებრივი რესურსებია: ხე-ტყე და ციტრუსი.
სატურნი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი სატურნი შეიძლება აღნიშნავდეს: სატურნი — პლანეტა სატურნი — ღვთაება
ფრანსისკო მორალეს ბერმუდესი

ფრანსისკო მორალეს ბერმუდესი (ესპ. Francisco Morales Bermúdez; დ. 4 ოქტომბერი, 1921, ლიმა, პერუ — გ. 14 ივლისი, 2022, ლიმა, პერუ) — პერუელი სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე. სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად გახდა პერუს პრეზიდენტი და ქვეყანას მართავდა 1975–1980 წლებში. დაიბადა ლიმაში, არისტოკრატების ოჯახში 1921 წლის 4 ოქტომბერს. მამამისი არმიის გენერალი, ხოლო მისი პაპა რემიხიო მორალეს ბერმუდესი 1890–1894 წლებში პერუს პრეზიდენტი იყო. 2021 წლის 4 ოქტომბერს გახდა 100 წლის და გარდაიცვალა ლიმის ჰოსპიტალში 2022 წლის 14 ივლისს. A short history of Peru დაარქივებული 2007-12-12 საიტზე Wayback Machine. U.S. Department of State - Background Note: Peru General Morales Bermúdez sorprendido de su inclusión en juicio italiano დაარქივებული 2007-12-29 საიტზე Wayback Machine. ↑ MORALES BERMÚDEZ CONVERSA HOY CON EL DIRECTOR DE "YO AMO A MI EJÉRCITO" es. Extra (2 October 2021). ციტირების თარიღი: 3 May 2022. ↑ „Francisco Morales Bermúdez falleció a los 100 años“. El Comercio (ესპანური). 15 July 2022. ციტირების თარიღი: 15 July 2022. ↑ Briceño, Franklin (15 July 2022). „Peru military leader who oversaw return of democracy dies“. Associated Press. ციტირების თარიღი: 16 July 2022.
ანდრეს აველინო კასერესი

ანდრეს აველინო კასერესი (ესპ. Andrés Avelino Cáceres Dorregaray; დ. 4 თებერვალი, 1833 , აიაკუჩო, პერუ – გ. 10 ოქტომბერი, 1923, ლიმა, პერუ) — პერუელი სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე. სამჯერ (1881–1882; 1886–1890 და 1894–1895 წწ.) ეკავა პერუს პრეზიდენტის თანამდებობა. პერუს დიდი მარშალი (1919). 1857–1860 წწ. იყო სამხედრო ატაშე პერუს საფრანგეთში პერუს საელჩოში. Basadre, Jorge: Historia de la República del Perú. 1822 - 1933, Octava Edición, corregida y aumentada. Tomo 2. Editada por el Diario "La República" de Lima y la Universidad "Ricardo Palma". Impreso en Santiago de Chile, 1998. Chirinos Soto, Enrique: Historia de la República (1821-1930). Tomo I. Lima, AFA Editores Importadores S.A, 1985. Tauro del Pino, Alberto: Enciclopedia Ilustrada del Perú. Tercera Edición. Tomo 11. MEN-OJE. Lima, PEISA, 2001. ISBN 9972-40-160-9 Vargas Ugarte, Rubén: Historia General del Perú. Octavo y Noveno Tomo. Primera Edición. Editor Carlos Milla Batres. Lima, Perú, 1971. Varios autores: Historia del Perú. Lima, Lexus Editores, 2000. ISBN 9972-625-35-4
პუნო

პუნო – ქალაქი პერუში, ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, ტიტიკაკას ტბის სანაპიროზე. პუნოს რეგიონისა და პუნოს პროვინციის დედაქალაქი. ქალაქი 1668 წელს დააარსა ვიცე-მეფე პედრო ანტონიო ფერნანდო დე კასტრომ, როგორც პაუკაროლას პროვინციის დედაქალაქი და მას სან-ხუან-ბაუტისტა-დე-პუნო უწოდა. მოგვიანებით ქალაქს სახელი შეეცვალა და ეწოდა სან-კარლოს-დე-პუნო, ესპანეთის მეფე კარლ II-ის პატივსაცემად. ქალაქში მრავლადაა კოლონიალიზმის პერიოდში აშენებული ეკლესია. დღეისათვის პუნო რეგიონის აგრარული ცენტრია. ქალაქში მრავლად შეხვდებით ნახევრად დაუმთავრებელ სახლს. ამის მიზეზი მარტივია – მოსახლეობას ძალიან უჭირს და თითქმის გადასახადებსაც ვერ იხდის. ქალაქის ეკონომიკის მნიშვნელოვან ნაწილს შეადგენს შავი ბაზარი, რომელიც გაჯერებულია ბოლივიიდან შემოტანილი იაფფასიანი კობტრაბანდული საქონელით. პრეზიდენტ ალან გარსიას დადგენილებით, ქალაქს მიენიჭა „სპეციალური ეკონომიკური ზონის" სტატუსი. პუნოს ემსახურება ინკა მანკო კაპაკის საერთაშორისო აეროპორტი. პუნოს პერუს ფოლკლორის დედაქალაქს უწოდებენ. აქ ხშირად იმართება სხვადასხვა კულტურული ღონისძიებები. პუნოს ტერიტორია ტიტიკაკას ტბის მისადგომებთან, გარშემორტყმულია 41 მცურავი კუნძულით. ეს ადამიანის ხელით შექმნილი კუნძულები დასახლებულია ჯერ კიდევ ინკებამდელი უროსის ხალხით და წარმოადგენს საკმაოდ პოპულარულ ტურისტულ ღირსშესანიშნაობებს. Puno's music General facts and travel information about Puno დაარქივებული 2011-01-08 საიტზე Wayback Machine. MSN Map - elevation = 3808m დაარქივებული 2011-06-06 საიტზე Wayback Machine.
ტორდესილასის ხელშეკრულება

ტორდესილასის ხელშეკრულება დაიდო 1494 წლის 7 ივნისს, ტორდესილასში (ესპანეთი), რომის პაპის ალექსანდრე VI-ის ინიციატივით, ესპანეთსა და პორტუგალიას შორის. ხელშეკრულების საფუძველზე, დადგენილ იქნა გამყოფი ხაზი, დასავლეთის გრძედის 46° მერიდიანი, რომლის დასავლეთით აღმოჩენილი ყველა ახალი ტერიტორია ცხადდებოდა ესპანეთის საკუთრებად, ხოლო მისგან აღმოსავლეთით აღმოჩენილი ახალი მიწები პორტუგალიის სამფლობელოებად. მაგრამ შემდგომში პორტუგალიელებმა დაარღვიეს ეს ხელშეკრულება, როდესაც მერიდიანის დასავლეთითაც აითვისეს მიწები და შექმნეს კოლონია ბრაზილია. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ტორდესილასის ხელშეკრულება ტორდესილასის ხელშეკრულება დაარქივებული 2014-07-11 საიტზე Wayback Machine. (about.com) ტორდესილასის ხელშეკრულება (ესპანური) Archivo General de Indias ტორდესილასის ხელშეკრულება[მკვდარი ბმული] English translation from Blair Compact Between the Catholic Sovereigns and the King of Portugal Regarding the Demarcation and the Division of the Ocean Sea[მკვდარი ბმული] English translation from Blair
გლიკოკალიქსი

გლიკოკალიქსი (glycocalyx ბერძნ.glycos – ტკბილი) — გლიკოპროტეიდული ზემემბრანული კომპლექსი, ასოცირებულია პლაზმოლემასთან. მნიშვნელოვანი როლი ენიჭება უჯრედის რეცეპტორულ ფუნქციებში. შედგება ცილა – ფერმენტებისაგან, გლიკოპროტეიდებისა და პოლისაქარიდებისაგან. Smart carbohydrate chemistry as a means to understand glycocalyx biology დაარქივებული 2016-07-10 საიტზე Wayback Machine. – Video by the Lindhorst group at Beilstein TV
ტალარა

ტალარა (ესპ. Talara) — ქალაქი ჩრდილო-დასავლეთ პერუში პიურას რეგიონში, ტალარის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა 103,2 ათ. ადამიანი (2005). მდებარეობს სამხრეთ ამერიკის ყველაზე დასავლეთ წერტილთან, პარინიასის კონცხთან, ახლოს. იგი წყნარი ოკეანის მნიშვნელოვანი პორტია. არის ნავთობმოპოვებისა და ნავთობგადამუშავების ცენტრი. Municipalidad de Talara Talara დაარქივებული 2008-03-18 საიტზე Wayback Machine.
პარინიასი

პარინიასის კონცხი (ესპ. Pariñas) — სამხრეთ ამერიკის ყველაზე დასავლეთით მდებარე წერტილი. გეოგრაფიული კოორდინატებია — 4°40′45″ ს. გ. 81°19′35″ დ. გ.﻿ / ﻿4.67917° ს. გ. 81.32639° დ. გ.﻿ / -4.67917; -81.32639. კონცხი მდებარეობს პერუს ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, ტალარის პროვინციის ლე-ბრეას რაიონში. უახლოესი დასახლებული პუნქტია კონცხიდან 5 კმ-ში, ჩრდილო-დასავლეთით მდებარე ნეგრიტოსების დასახლება. თანამედროვე გეოგრაფიული სახელების ლექსიკონი[მკვდარი ბმული]
ტოკეპალა

ტოკეპალის მღვიმე (ესპ. Cueva de Toquepala) — გამოქვაბული ტაკნის რეგიონში, პერუს სამხრეთ ნაწილში. გამოქვაბული მდებარეობს 10 მეტრის სიღრმეზე, სიგანე 5 და სიმაღლე 3 მეტრი. მღვიმის კედლებზე გვხვდება კედლის მხატვრობის ნიმუშები, რომლებიც აღწერენ ნადირობის სცენებს. სურათები შესრულებულია წითელი, ყვითელი, მწვანე და შავი ფერის საღებავებით. ნახატები თარიღდება ძვ. წ. 7600 წლით. La mine de Toquepala vue de l'espace დაარქივებული 2008-09-29 საიტზე Wayback Machine.
მარი დორენ-აბერი

მარი დორენ-აბერი (ფრანგ. Marie Dorin-Habert; დ. 19 ივნისი, 1986, ლიონი, საფრანგეთი) — ფრანგი ბიატლონისტი. 2010 წლის ოლიმპიური თამაშების ბრინჯაოს პრიზიორი სპრინტში. მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედლის მფლობელი 2009 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე. ოფიციალური საიტი
ვილკაბამბა

ტოპონიმი ვილკაბამბა შეიძლება აღნიშნავდეს: ვილკაბამბა — ინკების პერიოდის ქალაქი პერუში. ვილკაბამბა — ქალაქი ეკვადორში.
ნეპტუნი

ნეპტუნი (სიმბოლო: ♆) — მზის სისტემაში რიგით მერვე ანუ ბოლო პლანეტა. ყინულის გიგანტი. ნეპტუნის ორბიტის ექსცენტრისიტეტის კოეფიციენტი 0,011214269 უდრის. მიუხედავად იმისა, რომ გაზის გიგანტთა შორის ყველაზე მცირეა, ნეპტუნი ურანზე უფრო მასიურია. მისი მასა დედამიწის 17 მასის ტოლია. ნეპტუნის ზედაპირის მინიმალური ტემპერატურა -218 °C (55 °K). ხოლო მაქსიმალური -196 °C (77 °K). მძლავრი გრავიტაციული ველის გამო მისმა შემადგენელმა გაზმა მაღალი სიმჭიდროვის კომპრესია განიცადა. ვარაუდობენ რომ მის ცენტრში ტემპერატურა 5000 °C. (5273 °K). ნეპტუნი სიდიდით მესამე პლანეტაა (დიამეტრით მეოთხე). ნეპტუნის ატმოსფერო შედგება 90 % წყალბადისგან, 19 % ჰელიუმისგან და 1 % სხვა აირებისგან. მისი ეკვატორული დიამეტრი 49 500 კმ-ია, ხოლო პოლარული დიამეტრი 48 700 კმ. ორბიტაზე მოძრაობის სიჩქარეა 5430 მ/წმ, ხოლო მზის ირგვლივ ერთ ბრუნს 164 წელს 9 თვეს და 15 დღეს ანდომებს. თავისი ღერძის გარშემო ბრუნვის პერიოდია: 16 სთ 6 წთ 36 წმ. აფელიუმში მანძილი 4 553 946 490 კმ-ს (30.44125206 ა. ე.) უდრის, პერიჰელიუმში 4 452 940 833 კმ-ს (29.76607095 ა. ე.). საშუალო მანძილი 4 503 443 661 კმ-ია (30.10366151 ა. ე.). ბოლო დროს ოდნავ შესამჩნევი რუხი რგოლები იქნა შენიშნული ამ ლურჯი პლანეტის ირგვლივ, თუმცა ისინი სატურნისაზე ნაკლებად მასიურია. მათი აღმოჩენისას მიიჩნევდნენ, რომ ეს რგოლები არასრული იყო, მაგრამ „ვოიაჯერ 2“-მა ეს ჰიპოთეზა უარყო. ნეპტუნს ასევე ახასიათებს 2.100 კმ/სთ სიჩქარის წყალბადის, ჰელიუმისა და მეთანის ქარები, რაც მას ლურჯ შეფერილობას აძლევს. ნეპტუნს 13 თანამგზავრი ჰყავს.მისი უდიდესი თანამგზავრი ტრიტონი გამოირჩევა რეტროგრადული ორბიტით, ექსტრემალურად ცივია -235 °C (38 °K) და მას ექსტრემალურად შეკუმშული (14 მიკრობარი) აზოტ/მეთანის ატმოსფერო აქვს. პლანეტას რომაული ღმერთი ნეპტუნის სახელი ჰქვია მისი ლურჯი მეთანის ღრუბლების გამო. მისი ასტრონომიული სიმბოლო ღმერთის სამკაპის ნიშნის სტილიზებული ვერსიაა (♆). პლანეტა აღმოჩენილ იქნა 1846 წლის 23 სექტემბერს და დღემდე მას მხოლოდ ერთი ხომალდი ვოიაჯერ 2 ეწვია, რომელმაც მის გასწვრივ 1989 წლის 25 აგვისტოს ჩაიფრინა. ↑ Hamilton, Calvin J.. (August 4, 2001) Neptune. Views of the Solar System. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-17. ციტირების თარიღი: 2007-08-13. ↑ 2.00 2.01 2.02 2.03 2.04 2.05 2.06 2.07 2.08 2.09 2.10 2.11 2.12 2.13 Williams, David R.. (September 1, 2004) Neptune Fact Sheet. NASA. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-17. ციტირების თარიღი: 2007-08-14. ↑ 3.0 3.1 Espenak, Fred. (July 20, 2005) Twelve Year Planetary Ephemeris: 1995—2006. NASA. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-17. ციტირების თარიღი: 2008-03-01.
პერუს 20 უდიდესი ქალაქის სია

აქ წარმოდგენილია პერუს 20 უდიდესი ქალაქის სია მოსახლეობის მიხედვით. პერუს ქალაქები http://www.inei.gob.pe/biblioineipub/bancopub/Est/Lib0842/index.htm დაარქივებული 2014-10-29 საიტზე Wayback Machine. http://www.saludarequipa.gob.pe/ http://www.diresalalibertad.gob.pe/ http://www.minsa.gob.pe/ http://www.munichiclayo.gob.pe/g_urbanismo/ დაარქივებული 2013-02-10 საიტზე Wayback Machine.
ფორმალური მეცნიერებები

ფორმალური ეწოდება მეცნიერებას, რომელიც შეისწავლის აბსტრაქტულ თემებს, რომელთაც ერთი შეხედვით პრაქტიკული გამოყენება არ გააჩნიათ. გამოყენებითი მეცნიერებების საპირისპიროდ, მათ წმინდა მეცნიერებებსაც უწოდებენ. ჭეშმარიტების დადგენისათვის მათი კვლევის მეთოდი არის დედუქცია. ფორმალური მეცნიერებები და მათი კვლევის მთავარი საგანი: ასტროლოგია – სწავლება ციურ სხეულთა ციკლების და მათი ზეგავლენის შესახებ; ფილოსოფია – ბუნების და საზოგადოების განვითარების კანონები; მათემატიკა – რაოდენობა, ფორმები, ურთიერთკავშირები; ლოგიკა – აზროვნების ფორმები და კანონები;
პერუს ისტორიის ქრონოლოგია

აქ წარმოდგენილია პერუს ისტორიის ქრონოლოგია. 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 18 - 19 - 20 - 21st Archaeological information from the North of Peru დაარქივებული 2011-07-13 საიტზე Wayback Machine. Machu Picchu information, photos, maps and more World Almanac 2009 information about History of Peru and more[მკვდარი ბმული] U.S. State Department Background Note: Peru WorldStatesmen State of Fear დაარქივებული 2006-12-03 საიტზე Wayback Machine. is a documentary that tells the story of Peru's war on terror based on the findings of the Peruvian Truth and Reconciliation Commission. (ესპანური) Ayacucho República Aristocrática photo gallery დაარქივებული 2008-02-29 საიტზე Wayback Machine.
მირანდა კოსგროუ

მირანდა ტეილურ კოსგროუ (ინგლ. Miranda Taylor Cosgrove;დ. 14 მაისი,1993), ცნობილი, როგორც უბრალოდ მირანდა კოსგროუ — ამერიკელი მსახიობი და მომღერალი. მან კარიერა დაიწყო 3 წლის ასაკში, როდესაც მონაწილეობა მიიღო სატელევიზიო რეკლამაში. მისი სადებიუტი ფილმი იყო „School of Rock“ (2003). მირანდამ პირველი თვალსაჩინო როლი ითამაშა „Nickelodeon–ის“ საოჯახო კომედიაში „Drake and Josh“ (2004-2007), შემდეგ მიიღო მონაწილეობა ტელესერიალში „iCarly“ (2007–დღემდე). ამ ფილმის თითო ეპიზოდში მირანდა $180 000 იღებს.რითაც ის გახდა რიგით მეორე ბავშვი ანაზღაურებით ტელევიზიაში. მირანდას სადებიუტო ალბომი გამოვიდა 2010 წლის 27 აპრილს სახელწოდებით Sparks Fly. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მირანდა კოსგროუ ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2010-02-07 საიტზე Wayback Machine. მირანდა კოსგროუ კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ↑ California Birth Index, 1905–1995. Center for Health Statistics. California Department of Health Services. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-06-14. ციტირების თარიღი: 19 ოქტომბერი, 2009. ↑ Starr, Michael. (2010-05-10) Miley Cyrus, Miranda Cosgrove, Selena Gomez among TV's richest kids. NYPOST.com. ციტირების თარიღი: 2010-08-01.
რიკარდო ლეონსიო ელიასი

რიკარდო ლეონსიო ელიასი — (ესპ. Ricardo Leoncio Elías Arias; დ. 12 სექტემბერი, 1874, პისკო, პერუ — გ. 20 მარტი, 1951, ლიმა, პერუ) — პერუელი სამხედრო და პოლოიტიკური მოღვაწე, დროებითი სამთავრობო ხუნტის მეორე პრეზიდენტი (ფაქტობრივად პერუს სახელმწიფოს მეთაურის) პოსტი ეკავა 1931 წლის 1-დან 5 მარტამდე. იგი იბრძოდა აუგუსტო ლეგიას ხელისუფლების წინააღმდეგ, მაგრამ ლეგიას დამხობის შემდეგ სახელმწიფო მეთაურის თანამდებობა ჯერ მანუელ მარია პონსე ბრუსეტს (2 დღით), შემდეგ კი ლუის მიგელ სანჩეს სეროს ეკავა რამდენიმე თვის განმავლობაში. სულ მალე სანჩეს სერო იძულებული გახდა უარი ეთქვა თანამდებობაზე ელიასის სასარგებლოდ, თუმცა ეს უკანასკნელი თანამდებობაზე დარჩა მხოლოდ 4 დღე, მისი ხელისუფლება სახელმწიფო გადატრიელების შედეგად დაამხო ასევე "უდღეურმა" პრეზიდენტმა გუსტავო ხიმენესმა, რომელიც პოსტს 6 დღის მანძილზე ინარჩუნებდა. ელიასს ეკავა პერუს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარის თანამდებობაც. Basadre, Jorge: Historia de la República del Perú. 1822 - 1933, Octava Edición, corregida y aumentada. Tomo 2. Editada por el Diario "La República" de Lima y la Universidad "Ricardo Palma". Impreso en Santiago de Chile, 1998. Tauro del Pino, Alberto: Enciclopedia Ilustrada del Perú. Tercera Edición. Tomo 11. MEN-OJE. Lima, PEISA, 2001. ISBN 9972-40-160-9 Vargas Ugarte, Rubén: Historia General del Perú. Octavo y Noveno Tomo. Primera Edición. Editor Carlos Milla Batres. Lima, Perú, 1971. Varios autores: Historia del Perú. Lima, Lexus Editores, 2000. ISBN 9972-625-35-4
გუსტავო ხიმენესი

გუსტავო ხიმენესი — (ესპ. Gustavo Jiménezs; დ. 1886, სერო-დე-პასკო, პერუ — გ. 14 მარტი, 1933, პაიხანი, პერუ) — პერუელი სამხედრო და პოლოიტიკური მოღვაწე, დროებითი სამთავრობო ხუნტის მესამე პრეზიდენტი (ფაქტობრივად პერუს სახელმწიფოს მეთაურის) პოსტი ეკავა 1931 წლის 5-დან 11 მარტამდე. იგი იბრძოდა აუგუსტო ლეგიას ხელისუფლების წინააღმდეგ, მაგრამ ლეგიას დამხობის შემდეგ სახელმწიფო მეთაურის თანამდებობა ჯერ მანუელ მარია პონსე ბრუსეტს (2 დღით), შემდეგ კი ლუის მიგელ სანჩეს სეროს ეკავა რამდენიმე თვის განმავლობაში. სულ მალე სანჩეს სერო იძულებული გახდა უარი ეთქვა თანამდებობაზე რიკარდო ლეონსიო ელიასის სასარგებლოდ, თუმცა ეს უკანასკნელი თანამდებობაზე დარჩა მხოლოდ 4 დღე, მისი ხელისუფლება კი სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად დაამხო გუსტავო ხიმენესმა. აღნიშნული მწვავე პოლიტიკური კრიზისის ფონზე მარტის 11 დღეში პერუს სახელმწიფოს მეთაურის თანამდებობაზე სამი პიროვნება იმყოფებოდა. Basadre, Jorge: Historia de la República del Perú. 1822 - 1933, Octava Edición, corregida y aumentada. Tomo 2. Editada por el Diario "La República" de Lima y la Universidad "Ricardo Palma". Impreso en Santiago de Chile, 1998. Tauro del Pino, Alberto: Enciclopedia Ilustrada del Perú. Tercera Edición. Tomo 11. MEN-OJE. Lima, PEISA, 2001. ISBN 9972-40-160-9 Vargas Ugarte, Rubén: Historia General del Perú. Octavo y Noveno Tomo. Primera Edición. Editor Carlos Milla Batres. Lima, Perú, 1971. Varios autores: Historia del Perú. Lima, Lexus Editores, 2000. ISBN 9972-625-35-4
რატი I სურამელი

რატი I სურამელი — XII საუკუნის II ნახევრისა და XIII საუკუნის დასაწყისის ქართველი დიდგვარიანი ფეოდალი, შვილი ბეგა I სურამელისა და ხუაშაქ ცოქალისა. დემნა უფლისწულის აჯანყების შემდეგ გიორგი III-მ ქართლის ერისთავობა ჩამოართვა ამ აჯანყების მონაწილე ლიპარიტ სუმბატის ძე ორბელს და გადასცა რატი I სურამელს. ამის შემდეგ სურამელები გახდნენ ერისთავთერისთავები, ქართლის ერისთავები. გიორგი III-ის 1170 სიგელის ცნობით, სურამელის მღვიმის მონასტრისათვის შეუწირავს სოფ. კობალი. მისი ვაჟი ქართლის ერისთავი სულა. შოშიაშვილი ნ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 609-610.