1950-იანები

1950-იანი (ათას ცხრაას ორმოცდაათიანი) წლები, ასევე ცნობილი, როგორც 1950-იანები ან უბრალოდ ორმოცდაათიანები — გრიგორიანული კალენდრის ათწლეული, რომელიც დაიწყო 1950 წლის 1 იანვარს და დასრულდა 1959 წლის 31 დეკემბერს. მოვლენები სარჩევი: 1950 1951 1952 1953 1954 1955 1956 1957 1958 1959 26 იანვარი : ინდოეთში კონსტიტუცია ძალაში შევიდა და რაჯენდრა პრასადი გახდა ინდოეთის პირველი პრეზიდენტი. 8 მარტი : სსრ კავშირმა გამოაცხადა, რომ ატომურ ყუმბარას ფლობს. 27 აპრილი : დიდმა ბრიტანეთმა ოფიციალურად ცნო ისრაელი. 3 ივნისი : დაიპყრეს მსოფლიოში მეათე უმაღლესი მწვერვალი ანაპურნა I. 25 ივნისი : დაიწყო კორეის ომი. 28 ივნისი : კორეის ომი – ჩრდილოეთ კორეის ჯარმა სეული დაიპყრო. 23 ივლისი : მეფე ლეოპორდი III დაბრუნდა ბელგიაში. 28 ნოემბერი : საბერძნეთმა და იუგოსლავიამ აღადგინეს დიპლომატიური ურთიერთობა. 3 დეკემბერი : იტალიაში ვულკანა ეტნამ ამოხეთქა. 6 თებერვალი : დიდ ბრიტანეთში მეფე ჯორჯ VI გარდაიცვალა. ელისაბედ II დედოფალი გახდა. 14 თებერვალი : ოსლოში დაიწყო ზამთრის ოლიმპიური თამაშები (25 თებერვლამდე). 29 აპრილი : იაპონიამ ოფიციალურად დამოუკიდებლობა აღადგინა. 19 ივლისი : ჰელსინკიში დაიწყო მე-15 ოლიმპიური თამაშები (3 აგვისტომდე). 27 ივლისი : აშშ, ჩინეთი, სამხრეთი კორეა და ჩრდილოეთი კორეა დაზავდნენ. დამთავრდა კორეის ომი. ეილათს ქალაქის სტატუსი მიენიჭა. ქალაქად გამოცხადდა წყალტუბო, დაბად - ლაითური და ურეკი. დაბად გამოცხადდა ჩაქვი და ოჩხამური. 14 იანვარი: მერლინ მონროსა და ჯო დიმაჯიოს ქორწინება. 21 იანვარი: პირველი ატომური წყალქვეშა ნავი, USS Nautilus, გაიშვა ოკეანეში გროტონიდან, კონექტიკუტი, ქ-ნი დუაიტ ეიზენჰაუერის მიერ. 25 იანვარი: სსრკ, ბრიტანეთის, საფრანგეთისა და აშშ საგარეო საქმეთა მინისტრების შეხვედრა ბერლინის კონფერენციაზე. 27 იანვარი: უკიდურესად ყინვიანი დღე ევროპაში. 23 თებერვალი: პირველი მასიური ბავშვთა იმუნიზაცია პოლიოს წინააღმდეგ იწყება პიტსბურგში, პენსილვანია. 12 აპრილი: ფინეთი და გერმანია საომარი მდგომარეობის დასასრულს ოფიციალურად აცხადებენ. 19 აპრილი: ჯოი ჯიარდელო ამარცხებს ვილლი თორს მეშვიდე რაუნდით მედისონ სქუეა გარდენში (Madison Square Garden), ბრძოლაში, რომლის ტრნასლაცია პირველად იქნა გაშვებული ფერადი ტელევიზიით. 22 მარტი: ლონდონის ოქროს ბირჟა ანახლებს მუშაობას პირველად ომის შემდეგ. 25 მარტი: სსრკ სცნობს აღმოსავლეთ გერმანიას როგორც სუვერენულ სახელმწიფოს, თუმცა ამ ქვეყნიდან ჯარების გამოყვანაზე უარს აცხადებს. 30 მარტი: კანადის პირველი მეტროპოლიტენი იხსნება ტორონტოში. 1 მაისი: ქალაქი ტაკუ, იაპონია, ფუძნდება. 14 მაისი: ბოინგ 707 გამოდის დაახლოებით ორი წლის დამუშავების შემდეგ. 20 მაისი: რადიო თავისუფლება იწყებს მაუწყებლობას ბელორუსულ ენაზე. 1 ივნისი: რადიოსადგური Frei Berlin (თავისუფალი ბერლინი) იწყებს მაუწყებლობას. 15 ივნისი: უეფა (UEFA, ევროპის ფეხბურთის ასოციაციათა კავშირი) შეიქმნა ბაზელში, შვეიცარია. 17 ივნისი: სამხედრო გადატრიალება გვატემალაში. 27 ივნისი: მსოფლიოში პირველი ატომური ელექტროსადგური იხსნება ობნინსკთან, მოსკოვის ოლქი. 4 ივლისი: დასავლეთ გერმანია უგებს უნგრეთს ფეხბურთში ანგარიშით 3-2 1954 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალში. 15 ივლისი: ბოინგ 707-ის პირველი საცდელი ფრენა. 11 სექტემბერი: პირველი სილამაზის კონკურსი "მის ამერიკა" გადაიცა ტელევიზიით. 14 სექტემბერი: სსრკ ბირთვული იარაღის ცდას ატარებს. 18 ოქტომბერი: ტექსას ინსტრუმენტსი უშვებს მსოფლიოში პირველ ტრანზისტორულ რადიოს. 23 ოქტომბერი: დასავლეთ გერმანია უერთდება ნატოს (ჩრდილოატლანტიკური სამხედრო ალიანსი). 31 ოქტომბერი: ალჟირელთა ბრძოლა დამოუკიდებლობისათვის - ალჟირელთა ეროვნულ განმათავისუფლებელი ფრონტი იწყებს აჯანყებას საფრანგეთის მმართველობის წინააღმდეგ. 24 დეკემბერი: ლაოსი დამოუკიდებლობას აცხადებს. 1 იანვარი : გამოცხადდა სუდანის დამოუკიდებლობა. 23 თებერვალი : ნიკიტა ხრუშჩოვმა კომპარტიის XX ყრილობაზე გაკიცხა სტალინის პიროვნების კულტი. 2 მარტი : მაროკომ დამოუკიდებლობა გამოაცხადა საფრანგეთისაგან. 9 მარტი : საბჭოთა არმიის ნაწილებმა დახვრიტეს მშვიდობიანი დემონსტრაცია თბილისში 20 მარტი : ტუნისმა დამოუკიდებლობა გამოაცხადა საფრანგეთისაგან. 23 მარტი : პაკისტანი გახდა მსოფლიოში პირველი მუსლიმანური რესპუბლიკა. 28 ივნისი : პოლონეთის ქალაქ პოზნანში მოხდა აჯანყება. 23 ოქტომბერი : უნგრეთის რევოლუცია. იმრე ნადი გახდა პრემიერ-მინისტრი. რამდენიმე დღეში მან გამოაცხადა ვარშავის ხელშეკრულების ორგანიზაციიდან გასვლა. 4 ნოემბერი : უნგრეთში დაწყებული რევოლუციური მოძრაობის ჩასახშობად უნგრეთში შეიჭრა სსრ კავშირის ჯარი. მოჰყვა რამდენიმე ათასი მსხვერპლი. 22 ნოემბერი : ავსტრალიის ქალაქ მელბურნში დაიწყო მე-16 ოლიმპიური თამაშები. 12 დეკემბერი : იაპონია გახდა გაეროს წევრი. ქალაქად გამოცხადდა მცხეთა, დაბად - ბაკურიანის ანდეზიტი და ხარისთვალა. 15 მაისი : სსრ კავშირმა კოსმოსში გაუშვა კოსმოსური ხომალდი სპუტნიკი III. 14 ივლისი : ერაყის რევოლუცია - ნაციონალისტემბა გააუქმეს მონარქია. 2 ოქტომბერი : გვინეამ დამოუკიდებლობა გამოაცხადა საფრანგეთისაგან. 1 დეკემბერი : ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკა დამოუკიდებელი სახელმწიფო გახდა. 21 დეკემბერი : საფრანგეთის პრეზიდენტად არჩეულ იქნა შარლ დე გოლი. ქალაქად გამოცხადდა კასპი, დაბად - მახინჯაური.