laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
თენგიზ ბურჭულაძე

თენგიზ ბურჭულაძე (დ. 12 მარტი, 1929, თბილისი — გ. 2000) — ქართველი მათემატიკოსი, მეცნიერი, საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსი. 1952 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მექანიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი. 1955–1957 წლებში იყო რკინიგზის ტრანსპორტის ინჟინერთა ინსტიტუტის უმაღლესი მათემატიკის კათედრის ასისტენტი, 1957-1958 წლებში — მათემატიკის ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, 1958-1977 წლებში — უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, 1977-1989 წლებში — დირექტორის მოადგილე, 1989 წლიდან — მათემატიკური ფიზიკის განყოფილების გამგე, 1965 წლიდან — საქართველოს პოლიტექნიკური უნივერსიტეტის უმაღლესი მათემატიკის კათედრის პროფესორი. არის 130-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი. 1993 წლიდან იყო საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსი. 1987 — ილია ვეკუას სახელობის პრემია 1985 — საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე 1971 — საქართველოს სსრ სახელმწიფო პრემია, მეცნიერებისა და ტექნიკის დარგში თენგიზ ბურჭულაძე — ბიოგრაფიული ლექსიკონი — საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა
გიზო გაბესკირია

გურამ (გიზო) გაბესკირია (დ. 12 აპრილი, 1936, თბილისი) — ქართველი რეჟისორი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1980). 1965 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამთო ფაკულტეტი, 1971 წელს საკავშირო კინემატოგრაფიის სახელმწიფო ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტი. 1971 წელს კონოსტუდია „მოსფილმში“ თავისივე სცენარით გადაიღო სამნაწილიანი სადიპლომო მხატვრული ფილმი „პირველი გზა“. 1972 წლიდან მუშაობს კონცერნ „ქართულ ფილმში“. არის შემდეგი ფილმების დამდგმელი რეჟისორი: „დათა თუთაშხია“ (1977 წელი, გიგა ლორთქიფანიძესთან ერთად), „ვასილ კიკვიძე“ (1980 წელი გ. კალატოზიშვილთან ერთად), „ზღვის მაშვრალნი“ (1986 წელი, „ქართული ფილმისა“ და საფრანგეთის „პატესინემას“ ერთობლივი ნამუშევარი ე. საშენთან ერთად). 1987 წელს სახელმწიფო კინოკომიტეტის სატარიფიკაციო საბჭომ მიანიჭა მხატვრული ფილმების რეჟისორის უმაღლესი კატეგორიის კვალიფიკაცია; 1991 წელს დაინიშნა „ქართული ფილმის“ მე-2 შემოქმედებითი გაერთიანების სამხატვრო ხელმძღვანელად; 1992 წელს აირჩიეს კინოკორპორაცია „ქართული ფილმის“ კინოსტუდია „ფრესკას“ სამხატვრო ხელმძღვანელად; 1997 წლიდან მუშაობს სულხან-საბა ორბელიანის სახელობის თბილისის პედაგოგიურ უნივერსიტეტში; 2001–2004 წლებში საქართველოს პოლიტექნიკური უნივერსიტეტის ჰუმანიტარულ ფაკულტეტზე; 2006 წლიდან არის ილია ჭავჭავაძის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჰუმანიტარული ფაკულტეტის საპატიო პროფესორი. 1979 წლიდან იყო საკავშირო კინემატოგრაფისტთა კავშირის, ხოლო 1991 წლიდან არის საქართველოს კინემატოგრაფისტთა კავშირის წევრი. 1980 — საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე 1981 — სსრკ სახელმწიფო პრემია 2024 — თბილისის საპატიო მოქალაქე გიზო გაბესკირია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი გიზო გაბესკირია — ეროვნული ფილმოგრაფია გიზო გაბესკირია კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ↑ „თბილისის საპატიო მოქალაქის წოდება 25 ადამიანს მიენიჭა“. 1tv.ge. ციტირების თარიღი: 5 ოქტომბერი, 2024. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date=-ში (დახმარება)
რევაზ გაბიჩვაძე

რევაზ გაბიჩვაძე (დ. 11 ივნისი, 1913, თბილისი — გ. 1999) — ქართველი კომპოზიტორი. საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1967). დაიბადა მეღვინე-აგრონომის კონდრატე გაბიჩვაძის ოჯახში. 1935 წელს დაამთავრა თბილისის კონსერვატორია კომპოზიციის განხრით (პროფესორ ი. ტუსკიას კლასი). 1938–1980 წლებში იყო თბილისის კონსერვატორიის პედაგოგი. დააარსა საქართველოს სახელმწიფო საესტრადო ორკესტრი და 1941–1945 წლებში იყო მისი პირველი ხელმძღვანელი; პროფესორი (1963). მნიშვნელოვანი ნაწარმოებებია: ოპერა „ნანა“ (1957), ბალეტები – „ჰამლეტი“ (1970), „მედეა“ (1975), „კაცი, რომელიც იცინის“ (1986). ოპერეტა „ჭრიჭინა“ (1952). ორატორიები – „ვეფხისტყაოსანი“ (1938), „cantus humanus“ (1979); კონცერტები ვიოლინოსა და სიმფონიური ორკესტრისათვის, ჩელოსა და ორკესტრისათვის, სონატა ჩელოსა და ფორტეპიანოსათვის, საგუნდო ნაწარმოებები, საესტრადო სიმღერები, მუსიკა დრამატული სპექტაკლებისა და კინოფილმებისათვის და სხვ. 1982-1987 წლებში იყო საკავშირო კომპოზიტორთა სახლის სამხატვრო ხელმძღვანელი. 1948-1952 წლებში იყო საქართველოს კომპოზიტორთა კავშირის გამგეობის პასუხისმგებელი მდივანი. 1956 — საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე 1967 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი რევაზ გაბიჩვაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი რევაზ გაბიჩვაძე — ეროვნული ფილმოგრაფია
ოთარ გაბიძაშვილი

ოთარ გაბიძაშვილი (დ. 4 ოქტომბერი, 1929, წყალტუბოს რაიონი, სოფელი დერჩი — გ. 2003) — ქართველი ფილოსოფოსი. 1952 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოსოფიის ფაკულტეტი. 1956–1960 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი; 1969–1979 წლებში და 1994 წლიდან თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეთიკისა და რელიგიათმცოდნეობის კათედრის გამგე; 1979–1994 წლებში ფილოსოფიისა და ფსიქოლოგიის ფაკულტეტის დეკანი. მონაწილეობდა საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენციებში: გერმანიაში, ქალაქი გისენში (1990) და ჩეხეთში ქალაქ ბრნოში (1998). 1956 წლიდან იყო ფილოსოფიის მეცნიერებათა კანდიდატი, ხოლო 1986 წლიდან კი პროფესორი. ოთარ გაბიძაშვილი — ბიოგრაფიული ლექსიკონი — საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა
ანდრია გაბუნია

ანდრია გაბუნია (დ. 18 ივლისი, 1907, ფოთი — გ. 31 იანვარი, 1969) — ქართველი ინჟინერი, ჰიდროტექნიკოსი, კოლხეთის ჭაობის ამოშრობის ხელმძღვანელი. 1932 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. 1934–1938 წლებში იყო „კოლხეთმშენის“ მთავარი ინჟინერი; 1939–1940 წლებში საქართველოს მიწათმოქმედების სახალხო კომისარიატის წყალთა მეურნეობის სამმართველოს ინჟინერი; 1941–1943 წლებში წყალთა მეურნეობის კომისრის მოადგილე; 1943–1945 წლებში ფოთის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის თავმჯდომარე; 1945–1949 წლებში „კოლხეთმშენის“ უფროსი; 1949–1956 წლებში სამგორის სარწყავი სისტემების მშენებლობის უფროსი და თბილისის წყალსაცავის „თბილისის ზღვის“ მშენებლობის ხელმძღვანელი. 1956 წლიდან იყო საქართველოს მელიორაციისა და წყალთა მეურნეობის მინისტრის მოადგილე. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები. იყო საქართველოს უმაღლესი საბჭოს II და III მოწვევის დეპუტატი. მიღებული აქვს საპატიო ნიშნის და შრომის წითელი დროშის ორდენები. ანდრია გაბუნია ბიოგრაფიული ლექსიკონი — საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა
რონდონია

რონდონია (პორტ. Rondônia, RO) — ბრაზილიის შტატი 1981-დან, მანამდე ფედერალური ტერიტორია გუაპორე. მდებარეობს მდინარე მადეირას აუზში. ფართობი – 238 ათასი კმ². მოსახლეობა – 1,5 მლნ. ქალაქები (ათ.) – პორტუ-ველიუ (294), ჟი-პარანა (96).
შოთა გაგოშიძე

შოთა გაგოშიძე (დ. 6 ნოემბერი, 1924, თბილისი — გ. 2003) — ქართველი ისტორიკოსი, ჟურნალისტი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. 1948 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 1941–1945 წლებში მონაწილეობდა II მსოფლიო ომში; 1948–1953 წლებში იყო გაზეთ „ახალგაზრდა კომუნისტის“ რედაქტორი; 1953 წელს ქუთაისის საოლქო გაზეთ „სტალინელის“ რედაქტორი; 1953–1956 წლებში ჟურნალ „საქართველოს კომუნისტის“ განყოფილების გამგე; 1956–1957 წლებში ჟურნალ „აგიტატორის“ რედაქტორი.1957–1964 წლებში იყო საქართველოს კომუნისტური პარტიის აგიტაციისა და პროპაგანდის განყოფილების გამგის მოადგილე, ამავე განყოფილების გამგე 1964–1966 წლებში; 1966–1973 წლებში ჟურნალ „საქართველოს კომუნისტის“ რედაქტორი; 1973 წლიდან ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. 1981 წლიდან იყო ჟურნალისტიკის ისტორიის კათედრის გამგე. 1976 წელს გახდა ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, ხოლო 1982 წელს კი პროფესორი. მიღებული აქვს საბრძოლო და სახელმწიფო ჯილდოები. 1971 წელს მიანიჭეს საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული ჟურნალისტის წოდება. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 528. შოთა გაგოშიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ლადო გაგუა

ვლადიმერ (ლადო) იესეს ძე გაგუა (დ. 2 მაისი, 1860, სენაკის რაიონი, სოფელი კოტიანეთი — გ. 25 ივლისი, 1944) — ქართველი პედაგოგი, პუბლიცისტი. დაამთავრა ქუთაისის საოსტატო სემინარია 1884 წელს. მუშაობდა საქართველოს ქალაქებსა და სოფლებში (ნოსირი, წალენჯიხა, ხობი, ყულევი, ფოთი, სენაკი) მასწავლებლად; 1916 წელს იყო სენაკის მაზრის სახალხო განათლების მთავარი ინსპექტორი და ქუთაისის გუბერნიის სახალხო სკოლების ინსპექტორი; 1918–1929 წლებში სენაკის სამაზრო განათლების განყოფილების გამგე. 1901 წელს მისი მეურვეობით და ხარჯით სოფელ კოტიანეთში აშენდა სასკოლო შენობა და გაიხსნა სახალხო სკოლა, რომელიც ახლა მისი სახელობისაა. დ. გურგენიძე, ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 530. ლადო გაგუა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
სვიმონ გამსახურდია

სვიმონ გამსახურდია (დ. 1929, თბილისი; გ. 2006) — ქართველი ისტორიკოსი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. იყო სულხან–საბა ორბელიანის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საქართველოს ისტორიის კათედრის გამგე. უმაღლესი სკოლის დამსახურებული მუშაკი. სადისერტაციო თემა — „სწავლა–განათლება ძველ საქართველოში, უძველესი დროიდან XIX საუკუნემდე“. მიღებული აქვს ღირსების ორდენი და იაკობ გოგებაშვილის სახელობის პრემია. გიორგი გიორგაძე — ბიოგრაფიული ლექსიკონი — საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა
ალექსანდრე გამყრელიძე

ალექსანდრე გამყრელიძე (დ. 30 ოქტომბერი, 1918, ონის რაიონი, სოფელი ჯინჭვისი — გ. 29 ივლისი, 1971) — ქართველი ფილოლოგი, ლიტერატურათცოდნე. 1941 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტის ინგლისური ენისა და ლიტერატურის განყოფილება. 1945–1965 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ისტორიის ინსტიტუტის წყაროთმცოდნეობის განყოფილების უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი; 1965–1971 წლებში ხელნაწერთა ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე; ლიტერატურათცოდნე, 1948 წლიდან ფილოლოგიის მეცნიერებათა კანდიდატი. ალექსანდრე გამყრელიძე — ბიოგრაფიული ლექსიკონი — საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა
ნერქინ-ხნძორესკი

ნერქინ-ხნძორესკი (სომხ. Ներքին Խնձորեսկ) — სოფელი სომხეთში, სიუნიქის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 160 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 312 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 50 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 6.18 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
ნერქინ-ხოტანანი

ნერქინ-ხოტანანი (სომხ. Ներքին Խոտանան) — სოფელი სომხეთში, სიუნიქის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 150 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 73 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 17 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 4.36 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
ნორ-ასტღაბერდი

ნორ-ასტღაბერდი (სომხ. Նոր Աստղաբերդ) — სოფელი სომხეთში, სიუნიქის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 850 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 73 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 1.9 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 37.26 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
გოჩა ჯაფარიძე

გოჩა ჯაფარიძე (დ. 10 ივლისი, 1942, თბილისი, — გ. 15 ნოემბერი, 2020) — ქართველი ისტორიკოსი, თსუ-ს პროფესორი, ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის სასწავლო-სამეცნიერო ინსტიტუტის ხელმძღვანელი, ისტორიკოსი, ორიენტალისტი, დიპლომატი. 1964 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1968 წლიდან იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის გ. წერეთლის სახელობის აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტის უმცროსი, უფროსი და წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომელი; 1979-1983 წლებში დამასკოში (სირიის არაბთა რესპუბლიკა) სსრკ კულტურის ცენტრის დირექტორი; 1991-1998 წლებში თბილისის აზიისა და აფრიკის ინსტიტუტის პრორექტორი; 1995-1998 და 2004-2007 წლებში აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტის ახალი და უახლესი და შუა საუკუნეების განყოფილებების გამგე; 1998-2004 წლებში საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი დესპანი ეგვიპტის არაბთა რესპუბლიკაში; 2005-2007 წლებში თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობისა და ჰუმანიტარული ფაკულტეტების დეკანი, სრული პროფესორი; 2007-2008 წლებში საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი ქუვეითსა და სპარსეთის ყურის სხვა ქვეყნებში (საუდის არაბეთი, ბაჰრეინი, ყატარი, ომანი, არაბთა გაერთიანებული საამიროები), ხოლო 2009-2010 წლებში ეგვიპტისა და სირიის არაბთა რესპუბლიკებში. არის ავტორი მონოგრაფიებისა: „ნარკვევი ქართული მეტროლოგიის ისტორიიდან IX-XIX სს.“ (1973), „საქართველო და მახლობელი აღმოსავლეთის ისლამური სამყარო XII-XIII ს-ის I მესამედში“ (1995), „ახალი მასალები XVII ს-ის ეგვიპტის ეპიგრაფიკისათვის“ (თანაავტორი ა. სილაგაძე, 2002); სტატიების კრებულისა — „ძიებანი საქართველოსა და ახლო აღმოსავლეთის ისტორიაში“ (2012); ხელმძღვანელი და ერთ-ერთი ძირითადი ავტორი წიგნისა „ისლამი. ენციკლოპედიური ცნობარი“ (1999); სცენარის ავტორი ფილმებისა „სირია ქართველების თვალით“ (რეჟ. გ. ბარნოვი) და „ქართველი მამლუქები ეგვიპტეში“ (რეჟ. მ. კოკოჩაშვილი). სადოქტორო დისერტაციის თემა —– „საქართველო და მახლობელი აღმოსავლეთის ისლამური სამყარო XII-XIII ს-ის I მესამედში“, დაიცვა 1994 წელს. გარდაიცვალა 2020 წლის 15 ნოემბერს. გოჩა ჯაფარიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ნორაშენიკი

ნორაშენიკი (სომხ. Նորաշենիկ) — სოფელი სომხეთში, სიუნიქის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 060 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 115 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 13 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 9.16 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
ბათმანი

ბათმანი, საწყაო და წონის ერთეული ირანში, ოსმალეთში, რუსეთსა და კავკასიაში, კერძოდ საქართველოში. შემოიღო აყ-ყოიუნლუს თურქმანთა ტომების გამგებელმა უზუნ-ჰასანმა (XV საუკუნის II ნახევარში). იყენებდნენ აბრეშუმის, მარცვლეულისა და სხვა ასაწონად და საწყაოდ. XVIII საუკუნეში საქართველოში გავრცელებული იყო ირანული ბათმანი (საშუალო 3 კგ) და ოსმალური ბათმანი (საშუალო 7,3 კგ). ოსმალურ ბათმანს აღმოსავლეთ საქართველოში თილანის ბათმანი ან თილანი ეწოდებოდა. XIX საუკუნეში საქართველოში ბათმანის წონა ცვალებადი იყო. ჯაფარიძე გ., ქსე, ტ. 2, გვ. 148, თბ., 1977
ნორავანი (სიუნიქი)

ნორავანი (სომხ. Նորավան) — სოფელი სომხეთში, სიუნიქის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 700 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 521 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 13 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 41.44 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
ნრნაძორი

ნრნაძორი (სომხ. Նռնաձոր) — სოფელი სომხეთში, სიუნიქის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 650 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 141 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 1.2 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 117.73 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
ნჟდეჰი

ნჟდეჰი (სომხ. Նժդեհ) — სოფელი სომხეთში, სიუნიქის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 000 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 125 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 2.3 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 55.21 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
ოხტარი

ოხტარი (სომხ. Օխտար) — სოფელი სომხეთში, სიუნიქის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 070 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 114 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 35 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 3.3 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
სალვარდი

სალვარდი (სომხ. Սալվարդ) — სოფელი სომხეთში, სიუნიქის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 940 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 226 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 5.3 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 42.53 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
სარნაკუნქი

სარნაკუნქი (სომხ. Սառնակունք) — სოფელი სომხეთში, სიუნიქის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 170 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 480 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 4 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 120.51 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
სიუხვის რქა

სიუხვის რქა — სიუხვისა და ხვავრიელების სიმბოლო ანტიკურ მითოლოგიაში. მითების თანახმად, იგი არის თხის, ამალთეას რქა. ამალთეას ქძით ნიმფები კვებავდნენ ყრმა ზევსს, როდესაც მას მალავდნენ კრონოსისგან. ამალთეას შემთხვევით მოუტეხია რქა, რომელიც მერე ზევსმა აჩუქა თავის აღმზრდელ ნიმფებს. სხვა სიუჟეტის თანახმად, ამალთეას რქის ფასად ღვთაება აქელოემ ჰერაკლესაგან დაიბრუნა საკუთარი რქა, რომელიც ორთაბრძოლაში მოტეხა ჰერაკლემ. ამალთეას რქა ჰერაკლემ აჩუქა ნაიდებს, რომელთაც იგი ყვავილებით და ნაყოფით აავსეს და ნაყოფიერების ძალებს შესწირეს. სიუხვის რქის ანარეკლი გვხვდება საქართველოს მითოლოგიაშიც. აქ რქა აღნიშნავს ყოველგვარ წამონაზარდს, მცენარეულს თუ ცხოველურს (მაგალითად ვაზის რქა). სიუხვის რქის გამოსახულებები გვხვდება ქართულ არქეოლოგიურ ძეგლებზე. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 405.
ბათო-ყაენი

ბათო-ყაენი, ბათუ, საინ-ხანი (დ. 1208 — გ. 1255) — მონღოლი ხანი (ყაენი), ჯუჩის ძე, ჩინგიზ-ყაენის შვილიშვილი. მამის სიკვდილის შემდეგ (1227) სათავეში ჩაუდგა ჯუჩის ულუსს. 1236 წელს დაიპყრო დეშთი-ყივჩაყი (ყივჩაყთა ველები), 1237-1243 წლებში მეთაურობდა აღმოსავლეთ ევროპაში ლაშქრობას, რომლის დროსაც უკიდურესი სისასტიკით გაითქვა სახელი. რუსი ხალხის წინააღმდეგობამ, რიაზანის, მოსკოვის, ვლადიმირის, კოზელსკის, კიევისა და სხვა ქალაქების გმირულმა დაცვამ საგრძნობლად დაასუსტა მისი ლაშქარი. 1240 წელს ბათო-ყაენმა აღმოსავლეთ ევროპაში — პოლონეთში, ჩეხიაში, უნგრეთსა და დალმაციაში ილაშქრა. ამ ქვეყნების ხალხთა წინააღმდეგობამ და ზურგში დარჩენილი რუსეთის შიშმა აიძულა იგი 1242 წლის გაზაფხულზე უკან გაბრუნებულიყო. მონღოლთა დიდი ხანის უგედეის სიკვდილის (1241 წლის დეკემბერი) შემდეგ ბათო-ყაენი თავისი მდგომარეობის განსამტკიცებლად ჯუჩის ულუსში დაბრუნდა. 1243 წელს მდ. ვოლგის ქვემოწელზე მან დააარსა ფეოდალური სახელმწიფო ოქროს ურდო (სატახტო ქალაქი სარაი-ბათუ). 1251 წელს მისი მხარდაჭერით ყურულთაიმ იმპერიის დიდ ხანად მუნქე აირჩია. ბათო-ყაენთან ურთიერთობა ჰქონდა საქართველოს, რომელიც ამ დროს მონღოლთა დიდ ყაენს ემორჩილებოდა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 148.
სენახტერნა

სენახტერნა იაჰმესი — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეჩვიდმეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. უცნობია სენახტერნას მმართველობის წლები, თუმცა ცნობილია, რომ მან დაახლოებით ერთი წელი იმეფა. სენახტერნა სამეფო ტახტზე სეხემრე-ჰერუჰირმაატ ინტეფის შემდეგ ავიდა, სენახტერნას შემდეგ კი ეგვიპტის სამეფო ტახტზე ტაა II ავიდა. მეჩვიდმეტე დინასტია დაარქივებული 2015-03-11 საიტზე Wayback Machine. ეგვიპტის მეჩვიდმეტე დინასტია მეჩვიდმეტე დინასტიის ფარაონები დაარქივებული 2015-04-04 საიტზე Wayback Machine.
სეკენენრა ტაა

სეკენენრა ტაა — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეჩვიდმეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 1560 ან ძვ.წ. 1558 წელს, უცნობია მმართველობის დასრულების წელი, ცნობილია, რომ მან რამდენიმე წელს იმეფა. სეკენენრა ტაა სამეფო ტახტზე სენახტერნას შემდეგ ავიდა, მისი გარდაცვალების შემდეგ კი ეგვიპტის სამეფო ტახტზე კამოსი ავიდა. მეჩვიდმეტე დინასტია დაარქივებული 2015-03-11 საიტზე Wayback Machine. ეგვიპტის მეჩვიდმეტე დინასტია მეჩვიდმეტე დინასტიის ფარაონები დაარქივებული 2015-04-04 საიტზე Wayback Machine.
კამოსი

კამოსი — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეჩვიდმეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 1555 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 1550 წელს. კამოსი სამეფო ტახტზე სეკენენრა ტაას შემდეგ ავიდა, ძვ.წ. 1550 წელს კი მისი გარდაცვალების შემდეგ ეგვიპტის სამეფო ტახტზე იაჰმეს I ავიდა. მეჩვიდმეტე დინასტია დაარქივებული 2015-03-11 საიტზე Wayback Machine. ეგვიპტის მეჩვიდმეტე დინასტია მეჩვიდმეტე დინასტიის ფარაონები დაარქივებული 2015-04-04 საიტზე Wayback Machine.
ნებერეაუ I

ნებერეაუ I — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეთექვსმეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 1627 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 1601 წელს. ნებერეაუ სამეფო ტახტზე მენტუჰოტეპ VII-ის შემდეგ ავიდა, ძვ.წ. 1601 წელს კი მისი გარდაცვალების შემდეგ ეგვიპტის სამეფო ტახტზე ნებერეაუ II ავიდა. მეთექვსმეტე დინასტია დაარქივებული 2015-03-11 საიტზე Wayback Machine. ეგვიპტის მეთექვსმეტე დინასტია
ნებერეაუ II

ნებერეაუ II — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეთექვსმეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. ნებერეაუ II მმართველობის ზუსტი თარიღები უცნობია, იგი დაახლოებით ძვ.წ. 1582 წლისთვის მეფობდა. ნებერეაუ II სამეფო ტახტზე ნებერეაუ I-ის შემდეგ ავიდა, მის შემდეგ კი ეგვიპტის სამეფო ტახტზე სემენრა ავიდა. მეთექვსმეტე დინასტია დაარქივებული 2015-03-11 საიტზე Wayback Machine. ეგვიპტის მეთექვსმეტე დინასტია
ბებიანხი

ბებიანხი — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეთექვსმეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 1603 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 1591 წელს. თუმცა არსებობს სხვა მოსაზრებაც, რომ მისი მმართველობა ძვ.წ. 1600 წელს დაიწყო და ძვ.წ. 1588 წელს დასრულდა. ბებიანხი სამეფო ტახტზე ნებერეაუ II-ის შემდეგ ავიდა, ძვ.წ. 1591 ან ძვ.წ. 1588 წელს კი მისი გარდაცვალების შემდეგ ეგვიპტის სამეფო ტახტზე სეხემრე შედვასტი ან პეპი III ავიდა. მეთექვსმეტე დინასტია დაარქივებული 2015-03-11 საიტზე Wayback Machine. ეგვიპტის მეთექვსმეტე დინასტია
სეხემრე შედვასტი

სეხემრე შედვასტი — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეთექვსმეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. უცნობია თუ როდის დაიწყო და დასრულდა შედვასტის მმართველობა, ან რამდენს ხანს იმეფა. შედვასტი სამეფო ტახტზე ბებიანხის შემდეგ ავიდა, უცნობია ვინ გამეფდა მის შემდეგ. მეთექვსმეტე დინასტია დაარქივებული 2015-03-11 საიტზე Wayback Machine. ეგვიპტის მეთექვსმეტე დინასტია
დედუმოს I

დედუმოს I — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეთექვსმეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. უცნობია თუ როდის დაიწყო და დასრულდა დედუმოს I-ის მმართველობა, ან რამდენს ხანს იმეფა. დედუმოს I სამეფო ტახტზე ბებიანხის ან მონტემსაფის შემდეგ ავიდა, დედუმოს I-ის შემდეგ კი ეგვიპტის სამეფო ტახტზე დედუმოს II ავიდა. მეთექვსმეტე დინასტია დაარქივებული 2015-03-11 საიტზე Wayback Machine. ეგვიპტის მეთექვსმეტე დინასტია
დედუმოს II

დედუმოს II — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეთექვსმეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. უცნობია თუ როდის დაიწყო და დასრულდა დედუმოს I-ის მმართველობა, ან რამდენს ხანს იმეფა, ცნობილია, რომ ის დაახლოებით ძვ.წ. 1588 ან ძვ.წ. 1582 წლისთვის მეფობდა. დედუმოს II სამეფო ტახტზე დედუმოს I-ის შემდეგ ავიდა, დედუმოს II-ის შემდეგ კი ეგვიპტის სამეფო ტახტზე მონტემსაფი ავიდა. მეთექვსმეტე დინასტია დაარქივებული 2015-03-11 საიტზე Wayback Machine. ეგვიპტის მეთექვსმეტე დინასტია
თურიანჩაის ნაკრძალი

თურიანჩაის ნაკრძალი (აზერ. Türyançay Dövlət Təbiət Qoruğu) — სახელმწიფო ნაკრძალი აზერბაიჯანში. მდებარეობს ევლახის რაიონში. ნაკრძალი შეიქმნა 1958 წელს და მისი მიზანი არიდული ტყეების ლანდშაფტური კომპლექსების შენარჩუნება და აღდგენა იყო. აზერბაიჯანის ნაკრძალები
მონტემსაფი

მონტემსაფი — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეთექვსმეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. უცნობია თუ როდის დაიწყო და დასრულდა მონტემსაფის მმართველობა, ან რამდენს ხანს იმეფა, ცნობილია, რომ ის დაახლოებით ძვ.წ. 1590 წლისთვის მეფობდა. მონტემსაფი სამეფო ტახტზე დედუმოს II-ის შემდეგ ავიდა, მის შემდეგ კი ეგვიპტის სამეფო ტახტზე მენტუჰოტეპ VI ავიდა. მეთექვსმეტე დინასტია დაარქივებული 2015-03-11 საიტზე Wayback Machine. ეგვიპტის მეთექვსმეტე დინასტია
ზაქათალის ნაკრძალი

ზაქათალის ნაკრძალი (აზერ. Zaqatala Dövlət Təbiət Qoruğu) — სახელმწიფო ნაკრძალი აზერბაიჯანში. მდებარეობს ზაქათალის რაიონში. ნაკრძალი შეიქმნა 1929 წელს და მისი მიზანი მთის ტყიანი ლანდშაფტების დაცვა იყო. მდებარეობს აზერბაიჯანის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, ზღვის დონიდან 600-3600 მეტრამდე ზონაში. გავრცელებულია ვერხვი, ჭალის მუხა, ქართული მუხა, რცხილა, წიფელი, თელა, ცაცხვი, იფანი, წაბლი. ცხოველებიდან ბინადროს ჯიხვი, კავკასიური ირემი, არჩვი, გარეული ღორი, დათვი, კვერნა, შურთხი და სხვა. მისი ფართობია 25 200 ჰა, საიდანაც ტყეებს უკავია 15 772 ჰა, მინდვრებს — 5830 ჰა ნაკრძალში 800-ზე მეტი სახეობის მცენარე იზრდება. ტყის ქვედა საზღვარზე (1200 მ-მდე) იზრდება იბერიული მუხა, ნეკერჩხალი, და სხვა ჯიშის ხეები, რომლებიც შერეულ ტყეს ქმნიან. ტყეში მცირე ზომის ხეებსა და ბუჩქებში ბევრი კენკროვანი მცენარე იზრდება — თხილი, კუნელი, შინდი, უცვეთელა, იელი, ზღმარტლი და სხვ. საშუალოდ ტყის სარტყელში (1200—1800 მ) აღმოსავლური წიფლის ხელშეუხებელი ტყეებია (ნაკრძალის 75 %-ზე მეტ ფართობზე), ხეების საშუალო ასაკი 150 წელია. მდინარეების ხეობებში იზრდება შავი მურყანი, ზედა ტერასებზე — მრავალსაუკუნოვანი ცაცხვები, კაკლის ხეები, ხურმა, თხილი, ველური ბალი. ტყის სარტყლის ზედა დანოტივებულ ნაკვეთებზე (2000 მ-მდე) იზრდება ნეკერჩხლისა და შერეული (საყვირის ხე, წიფელი, ცირცელი, არყის ხე) ტყეეები, რომლებსაც ცვლიან მაღალმთიანი მუხნარები, არყის მეჩხერი ტყეები და კავკასიური როდოდენდრონის ბუჩქნარები. აქვე გვხვდება ფიჭვი ტყეებით დაკავებული მცირე მონაკვეთი. სუბალპური მთის ზოლის ფერდობი დაფარულია მაღალი ტანის ბალახებით, მწვანე მინდვრებით, რომლებიც გამოიყენება როგორც საძოვრები დაღესტნელი ჯიხვების, კეთილშობილი ირმებისა და შველების მიერ. 2400 მეტრის სიმაღლის გადასახედიდან ფართოდაა გადაჭიმული ალპური მინდვრები. ნაკრძალში არის 37 სახეობის ძუძუმწოვარა ცხოველი (ირმები, ტახები, დათვები, კვერნები, თახვები, ტყის კატები, ფოცხვერები), 8 სახეობის ამფიბია, 12 სახეობის რეპტილია, 104 სახეობის ფრინველი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 488. აზერბაიჯანის ნაკრძალები
მენტუჰოტეპ VI

მენტუჰოტეპ VI — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეთექვსმეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. უცნობია თუ როდის დაიწყო და დასრულდამენტუჰოტეპ VI-ის მმართველობა, ან რამდენს ხანს იმეფა, ცნობილია, რომ ის დაახლოებით ძვ.წ. 1585 წლისთვის მეფობდა. მენტუჰოტეპ VI სამეფო ტახტზე მონტემსაფის შემდეგ ავიდა, მის შემდეგ კი ეგვიპტის სამეფო ტახტზე სენუსერტ IV ავიდა. მეთექვსმეტე დინასტია დაარქივებული 2015-03-11 საიტზე Wayback Machine. ეგვიპტის მეთექვსმეტე დინასტია