laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ნ1 (რაკეტა)

ნ–1 (რუს. Н-1, Носитель-1) — საბჭოთა რაკეტა-მატარებელი, რომელიც 60-იან წლებში თავდაპირველად მუშავდებოდა, როგორც ორბიტაზე მძიმე ტვირთების გამტანი რაკეტა, ხოლო 1964 წლიდან საბჭოთა მთვარის პროგრამის ძირითადი საფუძველი გახდა. ყველა მისი გაშვება წარუმატებელი გამოდგა. მასა – 2788 ტონა, სიმაღლე – 105 მეტრი, საწვავი – ნავთი, მჟანგველი – თხევადი ჟანგბადი, საფეხურების რაოდენობა – 3, დიამეტრი – 16 მეტრი, სასარგებლო ტვირთი (საბოლოო გეგმის მიხედვით) – 90 ტონა (200 კილომეტრიან ორბიტაზე). კომპლექს ნ1–ლ3 პირველი გაშვება 1969 წლის 21 თებერვალს წარუმატებლად დამთავრდა პირველ საფეხურში №2 ძრავის ხანძრის და ძრავათა კონტროლის სისტემის მწყობრიდან გამოსვლის გამო, რომელმაც გაფრენიდან 68,7 წამის მერე გასცა ძრავების გამორთვის მცდარი ბრძანება. რაკეტა აფეთქდა 12,200 მეტრ სიმაღლეზე, აფრენილან 69 წამის შემდეგ. მეორედ ნ1 გაუშვეს 1969 წლის 3 ივლისს. პრაქტიკულად აფრენისთანავე რაკეტა პირველი საფეხურის № 8 ძრავის არასწორი მუშაობის გამო რაკეტა აფეთქდა. ეს იყო რაკეტების ისტორიაში უძლიერესი აფეთქება, რომელმაც მთლიანად გაანადგურა სასტარტო მოედანი. მესამეჯერ ნ1 გაუშვეს 1971 წლის 27 ივნისს. აფრენისთანავე რაკეტამ ბრუნვა დაიწყო და 51 წამის მერე აფეთქდა. მეოთხეჯერ ნ1 გაუშვეს 1972 წლის 23 ნოემბერს. რაკეტამ კარგად იფრინა 106,93 წამი, მაგრამ პირველი საფეხურის გამოყოფამდე 7 წამით ადრე მეოთხე ძრავის მჟანგველის ტუმბო განადგურდა, რასაც რაკეტის ლიკვიდაცია მოჰყვა. წარუმატებლობის ძირითად მიზეზად მიჩნეულია სწორედ ძრავების მეტისმეტად დიდი რაოდენობა – 30. ნ1-ის ისტორია საიტზე Astronautix.com სტატისტიკა და ინფორმაცია. ინტერაქტიული მოდელი ნ1-ის ფრენისას აფეთქების ვიდეო ჩანაწერი დაარქივებული 2020-03-04 საიტზე Wayback Machine.
დასავლეთი სულავესი

დასავლეთი სულავესი (ინდონ. Sulawesi Barat) — პროვინცია ინდონეზიაში. მდებარეობს კუნძულ სულავესიზე. ფართობი 16 796,19 კმ². შეიქმნა 2004 წელს. დედაქალაქია მამუჯუ. 2010 წლის მონაცემებით, პროვინციის მოსახლეობა 1 158 336 ადამიანს შეადგენს, საშუალო წლიური ზრდა 2,67 %–ს. ძირითადი ეკონომიკური საქმიანობაა სამთო–მოპოვება, სოფლის მეურნეობა და მეთევზეობა. ადმინისტრაციული თვალსაზრისით, დასავლეთი სულავესი იყოფა 5 სარეგენტოდ. ინდონეზიის პროვინციები (ინდონეზიური) ოფიციალური ვებ-გვერდი დაარქივებული 2011-07-21 საიტზე Wayback Machine. ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 West Sulawesi Province Administrative Division Data and Code 2015 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q23899304"></a> ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 Indonesian Minister of Home Affairs Decree Number 050-145 of 2022 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q112136164"></a> ↑ Central Bureau of Statistics: Census 2010, retrieved 17 January 2011 (ინდონეზიური)
დასავლეთი სუმატრა

დასავლეთი სუმატრა (ინდონ. Sumatera Barat) — პროვინცია ინდონეზიაში. მდებარეობს კუნძულ სუმატრის დასავლეთ სანაპიროზე. ჩრდილოეთით ესაზღვრება ჩრდილოეთ სუმატრის პროვინცია, აღმოსავლეთით — რიაუსა და ჯამბის პროვინციები, სამხრეთ–აღმოსავლეთით კი ბენკულუ. ასევე მოიცავს სანაპიროს სიახლოვეს მდებარე მანტევაის კუნძულებს. დედაქალაქია პადანგი. დასავლეთი სუმატრა მიწისძვრების მხრივ ერთ–ერთი ყველაზე სახიფათო არეალია ინდონეზიაში, რადგან მდებარეობს ტექტონიკურად აქტიურ ზოლში — ევრაზიისა და ინდო-ავსტრალიის ფილების გასაყარზე, ამას ემატება აქტიური ვულკანების აქტივობა. ბოლო მიწისძვრები მოხდა 2009 და 2010 წლებში. 2010 წლის მონაცემებით, პროვინციის მოსახლეობა 4 845 998 ადამიანს შეადგენს. ადმინისტრაციული თვალსაზრისით, დასავლეთი სუმატრა იყოფა 12 სარეგენტოდ და 74 ავტონომიურ ქალაქად. ინდონეზიის პროვინციები (ინდონეზიური) ოფიციალური ვებ-გვერდი დაარქივებული 2012-01-15 საიტზე Wayback Machine. Official tourism website დაარქივებული 2018-01-11 საიტზე Wayback Machine. Photos of West Sumatra დაარქივებული 2019-03-09 საიტზე Wayback Machine. ↑ 1.00 1.01 1.02 1.03 1.04 1.05 1.06 1.07 1.08 1.09 1.10 1.11 1.12 1.13 1.14 1.15 1.16 1.17 1.18 Indonesian Minister of Home Affairs Decree Number 050-145 of 2022 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q112136164"></a> ↑ Central Bureau of Statistics: Census 2010, retrieved 17 January 2011 (ინდონეზიური) ↑ Sieh, K. & Natawidjaja, D. 2000. Neotectonics of the Sumatran fault, Indonesia. Journal of Geophysical Research, 105 (B12), 28,295-28,326
ბარტელემი ბოგანდა

ბარტელემი ბოგანდა (ფრანგ. Barthélemy Boganda; დ. 4 აპრილი, 1910, ბობანგი, საფრანგეთის ეკვატორული აფრიკა — გ. 29 მარტი, 1959, ბანგისთან ახლოს ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკა) — ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის დამოუკიდებლობისთვის ბრძოლის ლიდერი. ფრანგულ თანამეგობრობაში შემავალი ცენტრალური აფრიკის ავტონომიური რესპუბლიკის პრემიერ-მინისტრი 1958 წლის 8 დეკემბრიდან 1959 წლის 29 მარტამდე. ბერტელემი ბოგანდა დაიბადა 1910 წლის 4 აპრილს გლეხის ოჯახში. წარმოშობით იგი ეკუთვნოდა მბაკას ეთნიკურ ჯგუფს. ის იყო პირველი კათოლიკე აფრიკელი მღვდელი საფრანგეთის კოლონია უბანგი-შარიში (დღევანდელი ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკა). სწორედ კათოლიკური ეკლესიის დახმარებამ განაპირობა ბოგანდას გამარჯვება 1946 წელს საფრანგეთის ეროვნული ასამბლეის არჩევნებში, მაგრამ მან მალევე დაგმო კოლონიური სისტემისა და ნაწილობრივ კათოლიკური ეკლესიის პოლიტიკა და ხელი აიღო სასულიერო ცხოვრებაზე. 1949 წელს ბოგანდამ დააარსა მოძრაობა შავი აფრიკის სოციალური ევოლუციისთვის (MESAN), რომელიც მომდევნო 30 წლის განმავლობაში ქვეყნის წამყვან პოლიტიკურ პარტიად დარჩა. თავიდან დემოკრატიისა და ეროვნული ორიენტაციის პარტია, ბოგანდის ძმიშვილის, ჟან ბედელ ბოკასას მმართველობის პერიოდში გადაიქცა რეპრესიების ინსტრუმენტად. რეგიონში ბოგანდას დიდი ავტორიტეტი ჰქონდა, ფრანგული კოლონიური ძალებიც კი მიხვდნენ, რომ მასთან დაპირისპირება უშედეგო იყო. ბოგანდა ასევე ცნობილია ცენტრალური აფრიკის გაერთიანების იდეით. ის იმავე პანაფრიკული იდეების მიმდევარი იყო, რისიც განის პრეზიდენტი კვამე ნკრუმა. 1957–1958 წლებში ბოგანდა იბრძოდა საფრანგეთის ეკვატორული აფრიკის ბაზაზე ერთიანი ფედერაციის შექმნისთვის. ამ ფედერაციას უნდა გაეერთიანებინა ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკა, ჩადი, გაბონი და ფრანგული კონგო (დღევანდელი კონგოს რესპუბლიკა). დასკვნით ეტაპზე იგეგმებოდა „ლათინური აფრიკის შეერთებული შტატების“ ჩამოყალიბება, სადაც ასევე უნდა შესულიყვნენ ანგოლა, ბელგიის კონგო (დღევანდელი კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა), რუანდა-ურუნდი (დღევანდელი რუანდა და ბურუნდი) და კამერუნი. თუმცა ეს იდეა განუხორციელებელი დარჩა. ბოგანდა არის ავტორი ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის დროშისა და სახელმწიფო ჰიმნის ტექსტისა. ბოკასას გარდა ბოგანდას ნათესავები იყვნენ რესპუბლიკის პირველი პრეზიდენტი დავიდ დაკო და პრემიერ-მინისტრი ელისაბედ დომიტიენი (1975–1976). ბარტელემი ბოგანდა დაიღუპა ავიაკატასტროფაში 8 დღით ადრე, სანამ ცენტრალურ აფრიკაში ჩატარდებოდა კოლონიური ეპოქის ბოლო არჩევნები. ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის დამაარსებლის სახელის უკვდავსაყოფად ბოგანდას გარდაცვალების დღე — 29 მარტი გამოცხადდა ეროვნულ დღესასწაულად. ბოგანდას სახელს ატარებს ეროვნული მუზეუმი და რესპუბლიკის მთავარი სტადიონი დედაქალაქ ბანგში. (1999) Encyclopedia Africana. New York City: Basic Books. ISBN 0-465-00071-1.  Chirot, Daniel (1996). Modern Tyrants: The Power and Prevalence of Evil in Our Age. Princeton: Princeton University Press. ISBN 0-691-02777-3.  (1997) Political Reform in Francophone Africa. Boulder: Westview Press. ISBN 0-8133-2785-7.  ბარტელემი ბოგანდას ბიოგრაფია ბარტელემი ბოგანდა დაარქივებული 2015-09-11 საიტზე Wayback Machine.
ბალინი (შუახმელეთი)

ბალინი — პერსონაჟი ჯ.რ.რ. ტოლკინის ლეგენდარიუმში. იგი არის ჯუჯა დვალინის ძმა და ერთ-ერთი ძირითადი პერსონაჟი რომანში ჰობიტი. პიტერ ჯექსონის ფილმების სერიაში ჰობიტი ბალინის როლს ასრულებს მსახიობი კენ სტოტი. ბალინი ფუნდინის ძე იყო, დაბადებული 2734 წელს. მას უმცროსი ძმა ჰყავდა, სახელად დვალინი. ოჯახი მომდინარეობდა დურინის საგვარეულოდან. ბავშვობა ბალინმა მარტოსულ მთაში გაატარა. როდესაც 2770 წელს მთას დაესხა დრაკონი სმაუგი, იგი თორინთან ერთად გარეთ იმყოფებოდა და თავს გაქცევით უშველა. მისი მამა მოკლული იქნა 2799 წელს, აზანულბიზარის ბრძოლაში, რის შემდეგაც ბალინი თრაინთან და თორინთან ერთად მოგზაურობდა და საბოლოოდ ლურჯ მთებში დაიდო ბინა. 2841 წელს ბალინი და დვალინი თრაინს მარტოსული მთის დაბრუნებაში ეხმარებოდნენ. ამ დროს მათ საურონის ჯარები დაესხნენ, რომლებმაც თრაინს ჯუჯების ერთ-ერთი ბეჭედი წაართვეს. 2845 წელს იგი შეპყრობილი და მიყვანილი იქნა დოლ გულდურში. ბალინი და დვალინი მწარედ დასტიროდნენ მის დაკარგვას. 2941 წელს ბალინი, განდალფისა და სხვა ჯუჯების, ასევე ბილბოს თანხლებით, გაეშურა მარტოსული მთისაკენ. ვინაიდან ის ბილბოსთან საკმაოდ დაახლოებული იყო, სწორედ ბალინი გაჰყვა მას სმაუგის მთის დერეფანში. დრაკონთან მეორე სტუმრობისას ბეგინსი აღელვებული იყო, რომ სმაუგს ბევრი ზედმეტი რამ უამბო - თბილი ხასიათის მქონე ბალინმა იგი დაამშვიდა. ხუთი ლაშქრის ბრძოლის შემდეგ ბალინი ხშირად აკითხავდა ბილბოს. მაგრამ 2989 წლისათვის იგი კვლავ მოუსვენარი იყო. ჯუჯამ გადაწყვიტა, კჰაზად-დუმად წოდებული მთა დაელაშქრა - იქ უამრავი ძვირფასეულობა იქნებოდა დამალული, მაგრამ ყველაზე ძვირფასი მითრილის ძვირფასი ლითონი იყო. მორიად წოდებულ კჰაზად-დუმში მას გაჰყვნენ სხვა ჯუჯებიც, ხოლო ცნობილი 13 ჯუჯიდან მას ახლდნენ ორი და ოინი. მორიაში ჯუჯებმა მრავალი ორკი გაანადგურეს. ბალინი გამოაცხადეს მორიის მბრძანებლად. მაგრამ ჯუჯების მიერ მორიის კოლონიზაციამ მხოლოდ 5 წელიწადს გასტანა. 2994 წლის 10 ნოემბერს ბალინმა სარკის ტბას მიაკითხა (რომელიც მორიასთან ახლოს მდებარეობდა). ორკებმა იგი სასიკვდილოდ დაჭრეს. ბალინი დამარხული იქნა მაზარბულის დარბაზში (სადაც ის გამეფდა). ჯუჯებს გამუდმებით თავს ესხმოდნენ როგორც ორკები, ასევე წყალში დამალული საზარელი მრავალსაცეციანი არსება. საბოლოოდ, ასეთ დიდ შემოტევას მათ ვერ გაუძლეს და ბალინის მთელი გუნდი ამოწყვეტილი იქნა. მათი ამბის შესახებ ბეჭდის საძმომ შეიტყო 3019 წლის 15 იანვარს, როდესაც აღმოაჩინა ბალინის სამარხი და მისი ჩანაწერების წიგნი, 'მაზარბულის წიგნად' წოდებული. ორკებთან ბრძოლისას ჩამოინგრა დარბაზის დიდი ჭერი, რომელმაც სამუდამოდ დაფარა ბალინის სამარხი. ბალინი (შუახმელეთი) — საიტზე Tolkien Gateway
დირბის წმინდა გიორგის ეკლესია

დირბის წმინდა გიორგის ეკლესია — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ დირბში. მდებარეობს სოფლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით 300 მეტრზე, სასაფლაოზე. თარიღდება განვითარებული ფეოდალური ხანით. ეკლესია დარბაზულია (11 X 5,9 მ), ნაგებია ნატეხი ქვიშაქვითა და რიყის ქვით. პილასტრები და საბჯენი თაღები თლილი ქვიშაქვისაა. შესასვლელი ორი აქვს - დასავლეთით (ამოშენებულია) და სამხრეთით. სამხრეთის შესასვლელი შიგნიდან შეისრული, ხოლო გარედან ნახევარწრიული თაღითაა გადახურული. აფსიდში ერთი სარკმელია, მის გვერდებზე - ღრმა ნიშები. ორი სარკმელი სამხრეთითაა. დარბაზის გრძივი კედლები და ნახევარწრიული კამარა დანაწევრებულია წყვილი ორსაფეხურიანი პილასტრით და მათზე გადასული საბჯენი თაღით. შემორჩენილია მოხატულობის ფრაგმენტები. ფასადების გრძივ კედლებზე თაროსებრი ლავგარდნის ფრაგმენტებია. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 369.
დირბის წმინდა გიორგის ზედაჯვრის ეკლესია

დირბის წმინდა გიორგის ზედაჯვრის ეკლესია — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ დირბში. მდებარეობს სოფლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით. სტილისტური ნიშნებით თარიღდება X საუკუნით. ეკლესია დარბაზულია (9,6 X 4 მ), ნაგებია უხეშად დატეხილი, პირგათლილი მოზრდილი ლოდებით, დარბაზის პილასტრები და სატრიუმფო თაღი თლილი ქვისაა. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. ღრმა ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე გაჭრილია სარკმელი, რომლის გვერდებზე ღრმად შეჭრილი ნახევარწრიული ნიშებია. თითოეული ნიში 2 მეტრის სიმაღლისაა და იწყება იატაკიდან 0,3 მეტრზე, აქვს ბრტყელი გადახურვა. დარბაზის გრძივი კედლები და ნახევარწრიული კამარა დანაწევრებულია წყვილი პილასტრითა და მათზე დაყრდნობილი საბჯენი თაღით. თაღის ქუსლებთან ქვის თაროსებრი კაპიტელებია. დარბაზის კედლები და კამარა მთლიანად იყო შელესილი და მოხატული. ამჟამად შემორჩენილია აფსიდის კომპოზიცია და მოხატულობის დაზიანებული ფრაგმენტები სამხრეთ კედელზე. აფსიდის კონქში გამოსახულია ვედრების კომპოზიცია. ქრისტე ზის ორნამენტით და ძვირფასი ქვებით შემკულ ტახტზე. იგი მარჯვენა ხელით აკურთხებს, მარცხენაში უჭირავს გადაშლილი სახარება, რომელშიც იკითხება ასომთავრულით შესრულებული ტექსტი. სამხრეთ კედელზე გაირჩევა სამეფო ტანსაცმელში გამოწყობილი მამაკაცის ფიგურა, ცხენოსანი და მის უკან კიდევ ორი გამოსახულება. პილასტრების ვიწრო მხარეებზე შემორჩენილია კიბისებრი და მცენარეული ორნამენტი. ნახატი ოსტატურია, კოლორიტი მონაცრისფრო, შავი, მოწითალო-ყავისფერი. შემორჩენილი ფრაგმენტების მიხედვით მხატვრობა განვითარებულ ფეოდალურ ხანას მიეკუთვნება. ეკლესია დგას ერთსაფეხურიან ცოკოლზე. ფასადების გლუვი კედლები გაცოცხლებულია თავისებური წყობით. აღმოსავლეთ ფასადზე სარკმლის ორივე მხარეს ჩასმულია ორი დიდი სამკუთხა ლოდი. ნაგებობას შემოვლებული აქვს თაროსებრი მასიური ლავგარდანი. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 369-370.
ჩრდილოეთის ომი

ჩრდილოეთის დიდი ომი — ბრძოლა შვედეთსა და ჩრდილოეთ ევროპის სახელმწიფოთა კოალიციას შორის ბალტიისპირეთის მიწებისათვის. მიმდინარეობდა 20 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში და დასრულდა შვედეთის დამარცხებით, რაშიც გადამწყვეტი როლი რუსეთის კოალიციის მხარეზე მონაწილეობამ შეასრულა. 1700 წელს შვედეთს ერთდროულად შეუტია დანიამ, საქსონიამ, პოლონეთმა და რუსეთმა. შვედეთის მეფე კარლ XII მხოლოდ თვრამეტი წლის იყო და მტრებს მისი გამოუცდელობის იმედი ჰქონდათ. მან ესტონეთში, ნარვასთან დაამარცხა რუსები; საქსონია, პოლონეთი და დანია აიძულა ომიდან გასულიყვნენ. რვა წლის შემდეგ კარლ XII რუსეთში შეიჭრა, მაგრამ 1708-1709 წლების ზამთარი მეტად მკაცრი აღმოჩნდა, რუსები უკან დახევის დროს გზაზე ყველაფერს სპობდნენ. რუსეთის განახლებული შეტევების დროს შვედები საკვების მარაგის მწვავე ნაკლებობამ შეაწუხა. გაზაფხულისთვის კარლ XII-ის ჯარი განახევრდა. პოლტავის ბრძოლაში რუსებმა შვედები დაამარცხეს და კარლი 1709 წელს თურქეთში გაიქცა. 1714 წელს იგი შვედეთში დაბრუნდა და დანიელთა ჯარი მოიგერია. შემდეგ შეიჭრა ნორვეგიაში, სადაც იგი მოკლეს 1718 წელს. 1721 წელს უმეფოდ დარჩენილი, ოცწლიანი ომით გამოფიტული შვედეთი ზავზე დათანხმდა. The Great Northern War დაარქივებული 2015-01-02 საიტზე Wayback Machine. A Guide to the Tactics of the Great Northern War დაარქივებული 2012-04-24 საიტზე Wayback Machine.
მშათა

მშათა — ხუროთმოძღვრების ძეგლი, ომაიანების დინასტიის ციხე-დარბაზი იორდანიაში (VIII საუკუნე; ზოგიერთი მკვლევარის აზრით III-IV სს.). მდებარეობს ამანის სამხრეთ-დასავლეთით 25 კმ-ზე. მშენებლობა არ ყოფილა დასრულებული. ახლა ნანგრევებადაა ქცეული. სახელი გაითქვა სამხრეთის თავდაცვითი კედლის ქვედა ნაწილის ქვის ფრიზზე ამოკვეთილი ორნამენტით. ფრიზი დანაწევრებულია სამკუთხა არეებად, რომლებიც შევსებულია რელისტურდ გადმოცემული, ერთმანეთში გადახლართული ვაზის ლერწის, პალმეტების, ვარდულების, აკანთის ფოთლების, ყვავილებისა და ცხოველთა გამოსახულებებით. ძეგლი შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის საცდელ სიაში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 240. ↑ მშათა იუნესკოს საცდელ სიაში
ნაბონიდი

ნაბონიდი, ნაბუნაიდი — ბაბილონის უკანასკნელი მეფე (ძვ. წ. 555-539 წწ.), წარმოშობით არამეელი. გამეფდა ქურუმთა მხარდაჭერით. გაატარა რელიგიური რეფორმები, რომელთა მიზანი იყო მთვარის ღვთაების სინის კულტის პოპულარიზაცია. ამან ბაბილონელი ქურუმებისა და მოსახლეობის უკმყოფილება გამოიწვია. თავისი რეზიდენცია გადაიტანა ჩრდილოეთ არაბეთის ტერიტორიაზე მდებარე თემის ოაზისში, რითაც კავშირი გაწყვიტა ბაბილონთან. ძვ. წ. 539 წელს ბაბილონი აიღო სპარეთის მეფე კიროსმა, რომელმაც ნაბონიდი დაატყვევა და გადაასახლა აღმოსავლეთ ირანში. ნაბონიდი იყო ბაბილონის მეფე, მაგრამ ის ქალდეელი არ იყო, ნაბონიდი ასურეთის ქალაქ ჰარანიდან იყო. მისი ისტორია ჩაწერილია სხვადასხვა თიხის ფირფიტაზე. ბერძენი ისტორიკოსი, ჰეროდოტე, თავის მემუარებში ნაბონიდის შესახებ დამატებით იმფორმაციასაც წერდა. სწორედ ამ წარწერებში თავად ნაბონიდი ამბობს, რომ იგი არის უმნიშვნელო წარმოშობის. აგრეთვე, მისი დედა ადა-გუპი, შეიძლება დაკავშირებული იყოს ჰარანში აქადელთა მთვარის ღმერთის სინის ტაძართან. იგი დაიბადა ძვ . წ. 649 და 68 წლის განმავლობაში ძვ . წ. 626 - 562 წლებში იყო ქურუმების მფარველი ღმერთი ტაძარ სინიში. ნაბონიდის დედის წარწერებში არ არის მოცემული ინფორმაცია მის წამომავლობასთან დაკავშირებით. მისი მამა კი ნაბუ-ბალაცუ-იქბი იყო თემთა პალატის წევრი და წარმოშობით იყო ბაბილონის დიდებულთა საგვარეულოდან. როგორც, წერილობითი წყაროები მოწმობენ, ჯერ კიდევ ძვ. წ. VI ს-ში ბაბილონის მეფე ნაბონიდის ბრძანებით თხრიდნენ ძველ სასახლეთა და ტაძართა ნანგრევებს და აღრიცხავდნენ ყოველგვარ მონაპოვარს. დიდი ხნის განმავლობაში მასთან ერთად იმპერიას მისი ვაჟი პრინცი ბალთაზარი მართავდა. ის იყო კარგი ჯარისკაცი, მაგრამ ცუდი პოლიტიკოსი. ამ ყველაფერმა კი მას მოუტანა არაპოპულარობა, განსაკუთრებით სასულიერო და სამხედრო კლასებში. მარდუქის მლოცველებს სძულდათ ნაბონიდი, რადგან მან აკრძალა მარდუქის კულტი, სამაგიეროდ მან უფრო დააწინაურა მთვარის ღმერთის სინის კულტი. კიროს II დიდი თავს მხსნელად განასახიერებდა, ის თვლიდა, რომ მარდუქმა იგი სამართლისა და წესრიგის აღსადგენად აირჩია. აღმოსავლეთით სპარსელების ძალა იზრდებოდა. კიროს II დიდი თვით ბაბილონშიც კი იყო პოპულარული ნაბონიდისგან განსხვავებით. ნაბონიდის რელიგიური გაგება ნეგატიური იმიჯით არის შემონახული ებრაულ ლიტერატურაში, მაგალითად ისტორიკოს იოსებ ფლავიუსის ჩანაწერებში. თუმცა ამ იმიჯზე ფიქრისას არ უნდა დაგვავიწყდეს ისიც, რომ ებრაელები საწყის ეტაპზე სპარსელებს ისე მიეგებნენ როგორც განმათავისუფლებლებს. კიროსმა გადასახლებაში მყოფი ებრაელები ბაბილონის ტყვეობიდან უკან ისრაელში დააბრუნა. ასევე ებრაელები არასდროს აჯანყებულან სპარსელი ოკუპანტების წინააღმდეგ, თუმცა ურჩობა გამოიჩინეს დარიოს I-ის და არტაქსერქსე I-ის მმართველობის დროს, მაგრამ ეს ურჩობა არც თუ ისე მძლავრი იყო, მან იარაღის გარეშე ჩაიარა და სადამსჯელო ოპერაციები არ მოჰყოლია სპარსეთის მთავრობის მხრიდან. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 281. Cylinder of Nabonidus დაარქივებული 2009-04-14 საიტზე Wayback Machine. — British Museum. Nabonidus Cylinder from Sippar დაარქივებული 2015-04-23 საიტზე Wayback Machine. Translation. Nabonidus Cylinder from Ur დაარქივებული 2015-06-10 საიტზე Wayback Machine. Translation. Lihyanite inscription of Nabonidus, at Nat. Museum of Natural History site დაარქივებული 2015-12-22 საიტზე Wayback Machine. Nabonidus archaeology დაარქივებული 2020-10-27 საიტზე Wayback Machine.
ნაბუქოდონოსორ I

ნაბუქოდონოსორ I — ბაბილონის მეფე. ე. წ. IV დინასტიის ერთ-ერთი ძლიერი წარმომადგენელი (ძვ. წ. 1146-ძვ. წ. 1123 წწ.). წარმატებით ებრძოდა ასურეთს, მდინარე ევლეზე ბრძოლაში გაანადგურა ელამელები, ილაშქრა ხმელთაშუაზღვისპირეთში. მის დროს გაიზარდა ბაბილონის ტერიტორია და განმტკიცდა ქვეყნის ეკონომიკური მდგომარეობა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 282.
ბალახის გვირგვინი

ბალახის ან ალყის გვირგვინი (ლათ. corona obsidionalis ან corona graminea). რომაულ ჯარში ითვლებოდა ერთ-ერთ უმაღლეს ჯილდოდ. მას აძლევდნენ ალყიდან გამომყვან მხედართმთავარს, ან მეომარს, რომელმაც თანამოქალაქენი ალყიდან იხსნა. გვირგვინი ბალახისგან მზადდებოდა, ბალახი კი აუცილებლად იმ ადგილას უნდა მოკრეფილიყო სადაც ალყა იყო.
ჯოკიაკარტის სპეციალური რეგიონი

ჯოკიაკარტის სპეციალური რეგიონი (ინდონ. Daerah Istimewa Yogyakarta) — ინდონეზიის ყველაზე პატარა პროვინცია. მდებარეობს კუნძულ იავაზე. ჯოკიაკარტა ერთადერთი პროვინციაა ინდნონეზიაში, რომელიც ჯერ კიდევ კოლონიალიზმამდელი მონარქიის გზით იმართება, ჯოკიაკარტის სულთანი პროვინციის მემკვიდრეობითი გუბერნატორია. დედაქალაქია ჯოკიაკარტა. მდებარეობს იავის სამხრეთ სანაიროს სიახლოვეს, მთლიანად მოქცეულია ცენტრალური იავის პროვინციის შიგნით. 2010 წლის მონაცემებით, პროვინციის მოსახლეობა 3 452 390 ადამიანს შეადგენს. ინდონეზიის პროვინციები (ინდონეზიური) ოფიციალური ვებ-გვერდი დაარქივებული 2001-01-24 საიტზე Wayback Machine. Sochaczewski, Paul Spencer (1994-06-14). „A True Javanese Fairy Tale: The Sultan and the Mermaid“. The New York Times. ციტირების თარიღი: 2011-02-07. ↑ 1.0 1.1 Yogyakarta Administrative Division Data and Code <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q23895081"></a> ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 Indonesian Minister of Home Affairs Decree Number 050-145 of 2022 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q112136164"></a> ↑ 5.1 // Regional Regulation of Special Region of Yogyakarta Number 02 Year 2021 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q106070588"></a> ↑ Central Bureau of Statistics: Census 2010 დაარქივებული 2012-02-01 საიტზე Wayback Machine. , retrieved 17 January 2011 (ინდონეზიური)
რეფლუქს-ეზოფაგიტი

საყლაპავის ფუნქციის დარღვევის შედეგად, კუჭის მჟავე შიგთავსი, საყლაპავის ქვედა ნაწილისკენ გადაადგილდება და წარმოშობს ეროზიასა და წყლულებს მილის შიგთავსზე. კონკრეტულად ეზოგაფიტი საყლაპავი მილის ანთებას ეწოდება. რეფლუქს-ეზოგაფიტის დროს მთავარი ჩივილია გულძმარვა, რომელიც წოლისას ძლიერდება.
ცნობილი ქართველები: ჟ

ა | ბ | გ | დ | ე | ვ | ზ | თ | ი | კ | ლ | მ | ნ | ო | პ | ჟ | რ | ს | ტ | უ | ფ | ქ | ღ | ყ | შ | ჩ | ც | ძ | წ | ჭ | ხ | ჯ | ჰ ჟამთააღმწერელი — XIV საუკუნის ანონიმი ისტორიკოსი ჟვანია, გივი — იურისტი, საერთაშორისო სამართლის სპეციალისტი ჟვანია, გივი — ექიმი-პედიატრი ჟვანია, გრიგოლ — ისტორიკოსი ჟვანია, გურამ — კინორეჟისორი ჟვანია, დავით — მეწარმე და პოლიტიკოსი უკრაინაში ჟვანია, ევტიხი — ფოტოგრაფი ჟვანია, ზურაბ — პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე ჟვანია, თამარ — ტრანსფუზიოლოგ-ჰემატოლოგი ჟვანია, ისაკ — ბოლშევიკური პარტიის მოღვაწე, პუბლიცისტი ჟვანია, ლაშა — პოლიტიკოსი და სახელმწიფო მოხელე ჟვანია, ნოდარ — მუსიკოსი ჟვანია, ქახაბერ — მოკრივე ჟიჟიაშვილი, ლევან — მათემატიკოსი ჟიჟილაშვილი, შალვა — სოციალისტური შრომის გმირი ჟორდანია, ანდრო — სპორტსმენი ჟორდანია, გივი — ისტორიკოსი, მედიევისტი ჟორდანია, თევდორე — ისტორიკოსი ჟორდანია, იოსებ — გინეკოლოგი ჟორდანია, ირაკლი — მეტალურგი ჟორდანია, ნოე — სოციალ-დემოკრატი ჟორჟოლიანი, გია — პოლიტოლოგი, პოლიტიკური მოღვაწე ჟორჟოლიანი, ალექსანდრე — მსახიობი ჟუანისძე, ანტონ — XVI ს. ბედიელი ეპისკოპოსი ჟუანისძე, კირილე — XVI ს. ცაიშელი ეპისკოპოსი ჟურული, გიორგი — რეჟისორი ჟურული, ვარლამ — პოეტი ჟღენტი, ალექსი — სამხედრო მოღვაწე ჟღენტი, ანა — თერაპევტი ჟღენტი, ბესარიონ — კრიტიკოსი, ლიტერატურათმცოდნე ჟღენტი, ვლადიმერ — პათოლოგ-ანატომი ჟღენტი, თენგიზ — რევოლუციური მოძრაობის მონაწილე საქართველოში ჟღენტი, ლეონტი — საქართველოს დამფუძნებელი კრების წევრი ჟღენტი, სერგი — ენათმეცნიერი ჟღენტი, სულიკო — კინოდრამატურგი ჟღენტი, ტარიელ — სპორტსმენი
ტრირის მაქს პლანკის გიმნაზია

ტრირის მაქს პლანკის გიმნაზია (შემოკლებით ემ-პე-გე, გერმ. Das Max-Planck-Gymnasium – MPG) — მეორე საფეხურის სკოლა ქალაქ ტრირში. აქ განსაკუთრებული ყურადღების ექცევა მათემატიკასა და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებების სწავლებას. სკოლა 1822 დაარსდა და იგი თავდაპირველად ვაჟთათვის იყო განკუთვნილი. მაშინდელი ვაჟთა სკოლა მოწოდებული იყო მამრობითი სქესის მომავალი მოქალაქეებისთვის შეესწავლებინა პრაქტიკული სპეციალობები. უმაღლესი საუნივერისტეტო განათლებისთვის მომზადება არ წარმოადგენდა მაშინ ტრირის ამ სკოლის მიზანს. 1896 წელს სკოლას ეწოდა კაიზერ ვილჰელმის სახელი. ამავე წელს, ქალაქ ტრირის მეორე სკოლასაც, პრუსიის სამეფო გიმნაზიასაც შეეცვალა სახელი და მას, სახელთა უკეთესი ურთიერთგარჩევითობის მიზნით დაერქვა ფრიდრიხ-ვილჰელმის გიმნაზია. 1948 წლის 15 მაისს სახელი ისევ შეეცვალა სკოლას და იგი მაქს პლანკის სახელობისა გახდა. მათემატიკასა და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებზე ორიენტაციის წყალობით გიმნაზიის მოსწავლეები მეცადინეობენ საათობრივად გაძლიერებული რეჟიმში (ოთხ-ოთხი საათი კვირაში) მათემატიკასა და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებში. გარდა ამისა, ყოველ საბუნებისმეტყველო მეცნიერებაში მოსწავლეებს უწევთ ე.წ. ლაბორატორიული პრაქტიკის გავლა და წარმატებით დასრულება. სკოლაში მე-5 კლასიდან ხდება უცხო ენის (ინგლისური, ან ფრანგული) არჩევა, ხოლო მე-6 კლასში მეორე უცხოური ენისა. მეორე ენაში არჩევანის გაკეთება რიგითობის (ფრანგული, ან ლათინური) მიხედვით თვითონ მოსწავლეებზეა მინდობილი. მე-9 კლასში მოსწავლეები ისევ დგებიან არჩევანის წინაშე აირჩიონ მესამე უცხო ენა, ანუ ისევ ლათინური, ან ფრანგული, ესპანური, იტალიური, ანდა რუსული. სკოლა აწარმოებს გაცვლით პროგრამებს ინგლისის, შოტლანდიის, საფრანგეთის, რუსეთის, ისლანდიის და ესპანეთის სხვადასხვა სკოლებთან. სკოლა მოსწავლეებს სთავაზობს ე.წ. "სპორტულ კლასსაც", რომელშიც ნიჭიერი ბავშვები გაძლიერებულად გადიან მომზადებას სპორტში. მე-7 და მე-8 კლასებში სპორტის მოყვარული ბავშვები ირჩევენ ერთ-ერთ სპორტულ სახეობას, რომელთაგანაა ფეხბურთი, ხელბურთი, კალათბურთი, ნიჩბოსნობა და მსუბუქი ათლეტიკა. მე-5 და მე-6 კლასებში (2003 წლიდან) მოსწავლეებს საშუალება აქვთ შეიწავლონ ერთ-ერთი ჩასაბერი ინსტრუმენტი, წარმატებული სწავლისა და სურვილის შემთხვევაში ბავშვებს საშუალება ეძლევათ მონაწილეობა დაუკრან სკოლის ჩასაბერი ინსტრუმენტების ორკესტრში. Raussen, Bernd (1993): Chronik des Max-Planck-Gymnasiums (მაქს პლანკის გიმნაზიის ქრონიკა) vom Schuljahr 1913/14 bis zum Schuljahr 1931/32: ein Beitrag zur Schulgeschichte. წიგნში: Staatliches Max-Planck-Gymnasium (Trier): Jahrbuch. 1990/93, გვერდი. 21–50. ტრირის მაქს პლანკის გიმნაზიის ოფიციალური საიტი
Decca Records

Decca Records — თავდაპირველად ბრიტანული ხმისჩამწერი ლეიბლი. დაარსდა 1929 წელს ედვარდ ლუისის მიერ. მასთან თანამშრომლობს ან თანამშრომლობდა მრავალი სოლო-შემსრულებელი თუ ჯგუფი, რომელთა შორის არიან: ლუი არმსტრონგი, დევიდ ბოუი, Camel, ჯიმი დეივისი, ბადი ჰოლი, ტომ ჯონსი, ენი ლენოქსი, უილიამ ორბიტი და სხვები. ოფიციალური საიტი Decca Classics - official siteოფიციალური საიტი Decca Label Group (აშშ) - ოფიციალური საიტი