laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
სვანური ენა

სვანური ენა (სვან. ლუშნუ ნინ) — ქართველურ ენათა ოჯახის ენა. იგი მშობლიური ენაა საქართველოს ჩრდილო-დასავლეთში, ძირითადად სვანეთში მცხოვრები სვანი ხალხისთვის. სვანურად დაახ. 30 000 ადამიანი საუბრობს მესტიისა და ლენტეხის მუნიციპალიტეტებში, ენგურის, ცხენისწყლისა და კოდორის ხეობის გასწვრივ მდებარე დასახლებებში. სვანურად მოსაუბრე ადამიანთა ნაწილი აფხაზეთის რეგიონში ცხოვრობს, რაც დაახ. 2500 ადამიანი უნდა იყოს, თუმცა იქ არსებული სოციალურ-პოლიტიკური ვითარება მათი რიცხვის ზუსტად დადგენას თითქმის შეუძლებელს ხდის. სვანური ენა ოჯახურ და არაოფიციალურ სოციალურ ურთიერთობაში გამოიყენება. მას წერილობითი სტანდარტი ან ოფიციალური სტატუსი არ გააჩნია. სვანურად მოსაუბრეთა უმრავლესობა ასევე ფლობს ქართულსაც, ქვეყნის ოფიციალურ ენას. სვანურის ფორმალური სწავლება არ არსებობს და ამ ენაზე მოსაუბრეთა რაოდენობა დღითიდღე კლებულობს გაუარესებული ეკონომიკური ვითარებით სვანი მოსახლეობის ქვეყნის სხვა რეგიონებში გაფანტვის გამო. სვანური ენა ამჟამად გაქრობის საშიშროების ქვეშ დგას, ვინადან ახალი თაობის უმეტესობა მას თავისუფლად უკვე ვეღარ ფლობს. სვანური ყველაზე გამორჩეული (განსხვავებული) წევრია ქართველურ ენათა შორის, და დანარჩენი სამი ენის (ქართული, ლაზური და მეგრული) ცოდნით მისი გაგება შეუძლებელია. მიიჩნევენ, რომ სვანური ქართველურ ენებს გაემიჯნა ძვ. წ. II ათასწლეულიდან, დაახ. ათასი წლით ადრე, ვინემ მას დანარჩენი ორი ენაც გამოეყოფოდა. ეს ფაქტი შესაძლოა განპირობებული იყოს სვანი მოსახლეობის შედარებით მიუვალ გეოგრაფიულ პირობებში განსახლებით, რაც სხვა ქართველურ ტომებთან აქტიურ ურთიერთობას გარკვეულწილად ზღუდავდა. მთავარი სტატია: სვანური დამწერლობა. სვანურ ენას აქვს ქართულისაგან მცირედ განსხვავებული ფონეტიკა. კერძოდ კი, ჩვეულიბრივ ხმოვნებთან ერთად გააჩნია უმლაუტიანი და გრძელი ხმოვნები, ასევე მეგრული და ლაზური ენებისთვის დამახასიათებელი შუალედური ხმოვანი. ასევე, გარდა ამისა ახასიათებს ძვ. ქართულისთვის დამახასიათებელი ბგერები — ჲოტა და ჴარი. ხმოვნები თანხმოვნები სვანური ენა შემდეგ დიალექტებად და სუბ-დიალექტებად იყოფა: ზემოსვანური (დაახ. 15 000 მოსაუბრე) ბალსზემოური: უშგული, კალა, იფარი, მულახი, მესტია, ლენჯერი, ლატალი. ბალსქვემოური: ბეჩო, ცხუმარი, ეცერი, ფარი, ჭუბერი, ლახამი, ლათა, აჟარა. ქვემოსვანური (დაახ. 12 000 მოსაუბრე) ლაშხური: ჟახუნდერი, ჩიხარეში, ცანა. ლენტეხური: ხელედი, ლენტეხი, ხოფური, რცხმელური. ჩოლურული: ჩოლური. გამარჯობა — ხოჩა ლადეღ საღამო მშვიდობისა — ხოჩა ნა̈ბოზ როგორ ხართ? — მაგუ̂ა̈რდ ხა̈რი? თქვენ როგორ ხართ? — სგა̈ჲ იმჟი ხა̈რი? სგა̈ჲ მაგუ̂ა̈რდ ხა̈რი? კარგად ვარ — ხოჩა̄მდ ხუ̂არი ცუდად ვარ — ხოლა̄მდ ხუ̂არი მადლობა — მაჴუ̂მარ მე/შენ/ის — მი/სი/ეჯა(ი) რიცხვები ვ. თოფურია, სვანური ენის სახელმძღვანელო, თბ., 2008 სვანური ენის ეთნოლოგიური მოკვლევა სვანური მონაცემთა ბაზაში TITUS დაარქივებული 2021-06-24 საიტზე Wayback Machine. სვანური, მსოფლიოს დამწერლობები და ენები. სვანეთი, სვანური ენა, სვანური სიმღერები დაარქივებული 2007-03-11 საიტზე Wayback Machine.
როჯერ ტეილორი

როჯერ მედოუზ-ტეილორი (ინგლ. Roger Meddows Taylor; დ. 26 ივნისი, 1949, კინგს-ლინი, გაერთიანებული სამეფო) — ბრიტანელი მუსიკოსი, კომპოზიტორი, მულტი-ინსტრუმენტალისტი და მომღერალი. ყველაზე მეტად იგი ცნობილია როგორც ბრიტანული როკ-ჯგუფ Queen-ის დრამერი და თანმხლები ვოკალისტი. როგორც დრამერი იგი ცნობილია მისი უნიკალური ხმით და ითვლება 1970-80 წლების ერთ-ერთ ყველაზე გავლენიან როკ დრამერად. როგორც კომპოზიტორი, ტეილორი მის ჯგუფს სიმღერებით მათი პირველივე ალბომებიდან ამარაგებდა - სულ ცოტა - ერთი სიმღერით თითო ალბომში. ახალგაზრდობაში როჯერი ხშირად მღეროდა საკუთარი სიმღერების მთავარ პარტიას. ტეილორს დაწერილი აქვს ჯგუფის ცნობილი სიმღერები — „Radio Ga Ga“, „A Kind of Magic“, „The Invisible Man“ და „These Are the Days of Our Lives“. იგი უკრავს უამრავ ინსტრუმენტზე გიტარის, ბასის და სინთეზატორის ჩათვლით. უკანასკნელ სოლო ალბომზე მხოლოდ იგი მღეროდა და უკრავდა ყველა ინსტრუმენტზე. 1980-იან წლებში ტეილორმა Queen-თან პარალელურად შექმნა ჯგუფი The Cross, სადაც იგი იყო ვოკალისტი და რითმ - გიტარისტი. 2005 წელს გაერთიანებულ სამეფოში, Planet Rock Radio -ს მიერ ჩატარებულ გამოკითხვაში არჩეულ იქნა მე-8 დრამერად კლასიკური როკ-მუსიკის ისტორიაში. „The Sunday Times“ ინფორმაციით კი იგი 2009 წლისთვის ფლობდა 65 მილიონ ფუნტს. მთავარი სტატია: როჯერ ტეილორის დისკოგრაფია და Queen-ის დისკოგრაფია. Fun in Space (1981) Strange Frontier (1984) Happiness? (1994) Electric Fire (1998) Fun on Earth (2013) ოფიციალური საიტი Rogersmeadows.com – როჯერისა და მისი მუსიკის ანალიზი
მაგნუს II ერიქსონი

მაგნუს II ერიქსონი, მაგნუს ერიქსონი (დ. 1316 — გ. 1 დეკემბერი, 1374) — შვედეთის მეფე, მაგნუს ლადულოსის შვილიშვილი. სამი წლისას ნორვეგიის ტახტი ერგო სამკვიდროდ, თუმცა შვედეთის ტახტზე დასვეს. მაგნუსის მეფობისას ქვეყნის სალაროს დიდი ზარალი მიადგა მისი და კარის მკვიდრთა მდიდრული ცხოვრების შედეგად. 1338 წელს შვედურ არისტოკრატიას უკმაყოფილების ტალღამ გადაუარა, რაც განსაკუთრებული სიმწვავით ნორვეგიაში გამოვლინდა. სწორედ ნორვეგიაში 1343 წელს ტახტზე მისი ვაჟი ჰოაკინი აიყვანეს. 1344 წელს მაგნუსის მეორე ვაჟი შვედეთის ტახტის მემკვიდრედ აკურთხეს. მაგნუს II-მ ესტლანდიისა და ლივონიის ხელში ჩაგდება რამდენიმეჯერ სცადა, თუმცა უშედეგოდ. ნოვგოროდში გერმანელი ვაჭრების შევიწროვებამ მაგნუსს ჰანზელებთან შეტაკებები მოუტანა. მეფესა და ქალაქებს შორის შუამავლად ჰერცოგი ალბრეხტ მაკლენბურგი გამოდიოდა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 338.
ალბრეხტ მაკლენბურგი

ალბრეხტ მაკლენბურგი (შვედ. Albrekt av Mecklenburg; დ. დაახლოებით 1340, მაკლენბურგი — გ. 1412, დობერანის მონასტერი) — შვედეთის მეფე 1363—1389 წლებში, მაკლენბურგის ჰერცოგი 1384—1412 წლებში როგორც ალბერტ III. მიუხედავად იმასა, რომ დასავლეთი შვედეთის უმეტესობა მას მხარს არ უჭერდა მან შეძლო შვედეთის ტახტი 19 წლის განმავლობაში შეენარჩუნებინა. მან სტოკჰოლმში მხარდაჭერა საბოლოოდ მას შემდეგ დაკარგა რაც 1389 წელს დიდ მიწათმფლობელებს მიწები ჩამოართვა. მიწების და სიმდიდრის დაკარგვის შემდეგ შვედეთის რეგენტის საბჭომ დახმარებისთვის მიმართა მარგარიტა დანიელს. მარგარიტამ დასახმარებლად იმავე წლის თებერვალში ჯარი გააგზავნა, რომელმაც ალბრეხტის მომხრეები ასლეს ბრძოლაში (slaget vid Åsle) დაამარცხა. ალბრეხტი შეიპყრეს და სკონეში ლინდოლმენის ციხე-სიმაგრეში 6 წლით ჩასვეს. ციხიდან ის 1395 წელს გამოუშვეს იმ პირობით, რომ სამი წლის განმავლობაში ის ან დატოვებდა სტიკჰოლმს ან მარგარიტას სანაცვლოდ დიდ თანხას გადაუხდიდა. სამი წლის შემდეგ, 1398 -ში ალბერტმა თანხის გადახდას სტოკჰოლმის დატოვება არჩია. ალბრეხტი 1412 წელს გარდაიცვალა და დასაფლავებულია მაკლენბურგის საგრაფოში კერძოდ დობერანის მონასტერში. Nordberg, Michael I kung Magnus tid. (Stockholm: Norstedts, 1995) ISBN 978-9-119-52122-4 Den svenska historien: Medeltid 1319–1520. (Stockholm: Bonniers, 1966) p. 74–83 Hagen, Ellen Margareta - Nordens drottning. (Stockholm: Saxon & Lindströms förlag, 1953) Larsson, Lars-Olof Kalmarunionens tid. (Stockholm: Prisma, Andra upplagan 1997) ISBN 91-518-4217-3
ვალდესის ნახევარკუნძული

ვალდესი (ესპ. Península Valdés) — ნახევარკუნძული არგენტინის ატლანტიკურ სანაპიროზე. ფართობი – 3625 კმ². კუნძულის დიდი ტერიტორია დაუსახლებელია. კუნძულზე რამდენიმე მარილიანი ტბა, რომელთაგანაც უდიდესი მდებარეობს ზღვის დონიდან 40 მეტრით ქვემოთ. ესაა სამხრეთ ამერიკაში ყველაზე დაბალი წერტილი. 1999 წელს ნახევარკუნძული შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში, თავისი განუმეორებელი და მდიდარი ფაუნის გამო. კუნძულის სანაპიროზე მდებარეობს ზღვის ძუძუმწოვრების კოლონიები, როგორიცაა სამხრეთის ზღვის სპილო (Mirounga leonina) და ყურებიანი სელაპი (Otariidae). ნუევოს ყურეში გვხვდება სამხრეთის ვეშაპი (Eubalaena australis). იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები არგენტინაში მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ამერიკაში ვალდესის ნახევარკუნძული
კუევა-დე-ლას-მანოსი

კუევა-დე-ლას-მანოსი, ხელების გამოქვაბული (ესპ. Cueva de las Manos) – გამოქვაბული არგენტინის სამხრეთ ნაწილში, მდინარე პინტურასის ხეობაში. ცნობილია არქეოლოგიური და პალეონტოლოგიური მონაპოვრებით, რომელთაგან აღსანიშნავია კედელზე გამოსახული ადამიანის ხელის ფიგურები, რომლებიც თარიღდება ძვ. წ. IX ათასწლეულით. უკანასკნელი ნახატები შესრულებულია ძვ. წ. I ათასწლეულში. საღებავი, რომლითაც შესრულებულია ნახატები, ბუნებრივი წარმოშობისაა. გარდა ხელებისა, გამოქვაბულის კედლებზე გამოსახულია ნადირობის სცენებიც. 1999 წელს გამოქვაბული შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში. იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები არგენტინაში მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ამერიკაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: კუევა-დე-ლას-მანოსი UNESCO World Heritage Sites Cueva de las Manos WorldHeritageSite.org Patagonia.com.ar (ესპანური) RedArgentina.com დაარქივებული 2006-02-21 საიტზე Wayback Machine. (ესპანური) ArteBaires.com.ar დაარქივებული 2007-02-02 საიტზე Wayback Machine. (ესპანური) Pinturas Canyon and Cuevas de las Manos - Pictures დაარქივებული 2008-05-31 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური)(ესპანური) Hand Paintings in Rock Art
პინტურასის ხეობა

პინტურასის ხეობა (ესპ. Cañadón Río Pinturas) — ხეობა არგენტინაში. მდებარეობს 160 კმ მანძილზე ქალაქ პერიტო-მორენოდან. ხეობაში მდებარეობს არგენტინაში და მთელ მსოფლიოში ყველაზე ცნობილი ხელების გამოქვაბული კუევა-დე-ლას-მანოსი, უძველესი კლდეში ნაკვეთი ხელოვნების ნიმუში, რომელიც თარიღდება ძვ. წ. IX ათასწლეულით. ხეობაში გადის მდინარე პინტურასი.
პინტურასი (მდინარე)

პინტურასი (ესპ. Río Pinturas) – მდინარე არგენტინის სამხრეთ ნაწილში პატაგონიაში. მიედინება პინტურასის ხეობაში. კუევა-დე-ლას-მანოსის გამოქვაბულთან. 1999 წელს გამოქვაბული შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში. არგენტინის მდინარეების სია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები არგენტინაში
ლაზერი

ლაზერული (ინგლ. laser, შემოკლებით: Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation — «სინათლის გაძლიერება იძულებული გამოსხივების მეშვეობით», «ოპრიკური კვანტური გენერატორი») — მოწყობილობა, რომელიც გარდაქმნის ტუმბვის ენერგიას კოჰერენტულ, მონოქრომატულ, პოლარიზებულ და მიმართულ სინათლის სხივად. ლაზერის სამუშაოს საფუძვლად ითვლება ინდუცირებული გამოსხივების კვანტურ მექანიკური მოვლენა. ფიზიკური საფუძველზე ლაზერული ოპერაცია კვანტური მექანიკა ფენომენი სტიმულირება (ინდუცირებული) გამოსხივება. არსებობს ლაზერთა ნაირსახეობის დიდი რაოდენობა, რომლებიც იყენებდნენ ნივთიერების აგრეგატულ მდგომარეობებს. ლაზერების უნიკალურმა შესაძლებლობებმა მისცეს საშუალება გამოყენებული იქნას მეცნიერებისა და ტექნიკის მრავალ სფეროში. 1916-1917 წლებში ალბერტ აინშტაინმა განაგრძო სინათლის ფიზიკური თვისებების შესწავლა . სხვა აღმოჩენებთან ერთად მან აღმოაჩინა, რომ შესაბამისი ენერგიით აგზნებული მოლეკულა გამოასხივებს სინათლის ერთ კონკრეტულ ფერს, ანუ მონოქრომატულ სხივს და მან გამოთვალა, რომ აგზნებულ მოლეკულაზე ელექტრომაგნიტური ელემენტის (ფოტონის) მოქმედებით მოლეკულა გადავიდოდა უფრო დაბალ ენერგეტიკულ დონეზე და გამოასხივებდა იდენტურ ფოტონს, რომელიც იმოძრავებდა იგივე მიმართულებით. საბოლოოდ იქნებოდა ორი ფოტონი, სადაც ერთი არსებობდა მანამდე და აძლიერებდა სიგნალს, ეს თეორია შემდგომში ჩარლზ თაუნსმა განავრცო და შექმნა მაზერი Microwave Amplification by Stimulated Emission of Radiation (MASER) Bertolotti, Mario (1999, trans. 2004). The History of the Laser, Institute of Physics. ISBN 0-7503-0911-3 Bromberg, Joan Lisa (1991). The Laser in America, 1950–1970, MIT Press. ISBN 978-0-262-02318-4 Csele, Mark (2004). Fundamentals of Light Sources and Lasers, Wiley. ISBN 0-471-47660-9 Koechner, Walter (1992). Solid-State Laser Engineering, 3rd ed., Springer-Verlag. ISBN 0-387-53756-2 Siegman, Anthony E. (1986). Lasers, University Science Books. ISBN 0-935702-11-3 ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ლაზერი Northrop Grumman's Press Release on the Firestrike 15kw tactical laser product. დაარქივებული 2015-07-20 საიტზე Wayback Machine. Website on Lasers 50th anniversary by APS, OSA, SPIE დაარქივებული 2022-02-25 საიტზე Wayback Machine. Advancing the Laser anniversary site by SPIE: Video interviews, open-access articles, posters, DVDs დაარქივებული 2021-04-23 საიტზე Wayback Machine. Bright Idea: The First Lasers დაარქივებული 2012-10-03 საიტზე Wayback Machine.
საფურა ალიზადე

საფურა (საფურა ალიზადე) (აზერ. Səfurə Əlizadə; დ. 20 სექტემბერი, 1992, ბაქო) — აზერბაიჯანელი მომღერალი. არის ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი 2010 წლის კონკურსანტი აზერბაიჯანიდან სიმღერით „Drip Drop“, საერთო ჯამში მე-5 ადგილი დაიკავა. სიმღერამ დიდი წარმატება მიაღწია ჰიტ-აღლუმებში. საფურამ Lady Gaga-სა და Ke$ha-ს გაუსწრო ბულგარულ ჩარტებში. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: საფურა ალიზადე საფურას გვერდი ევროვიზიის საიტზე
კოსმოსი (საიდუმლო მასალები)

კოსმოსი (Space) — ამერიკული ზებუნებრივი და სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის სერიალ საიდუმლო მასალების პირველი სეზონის მეცხრე ეპიზოდი, რომელიც ეთერში გავიდა 1993 წლის 12 ნოემბერს. ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები. მალდერს და სკალის ხვდება მიშელ ჯენერო, კოსმოსური ხომალდების მართვის ცენტრიდან. იგი მათ ამცნობს უცნაური ამბის შესახებ, რომელიც ერთ-ერთ კოსმოსურ შატლზე მოხდა - მოულოდნელ ტექნიკურ სირთულეზე. გამოძიების მსვლელობისას დადგინდება, რომ კოსმონავტებს ხელს უშლის გარკვეული ფორმის მქონე აჩრდილი. Space — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
ლევან ხარანაული

ლევან ბესიკის ძე ხარანაული (დ. 29 სექტემბერი, 1963, თბილისი) — ქართველი მხატვარი. ლევან ხარანაული დაიბადა 1963 წლის 29 სექტემბერს, თბილისში. მშობლები: დამანა მელიქიშვილი, ბესიკ ხარანაული. მეუღლე – ლელა სულაკაური (დაბადებული 1967 წ.). შვილები: მარიამი (1988), ქიტო (1990), ბესიკი (1992), გიორგი (1997), ელენე (2002), ფეფო (2005), მართა (2009). 1986 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის ფერწერის ფაკულტეტი. გამოფენებში მონაწილეობს 1983 წლიდან. 1988 წელს მთავარი როლი ითამაშა გოდერძი ჩოხელის ფილმში „აღდგომის ბატკანი“. გალერეა "ვერნისაჟი", თბილისი, საქართველო – 2009 წ. გალერეა "ვერნისაჟი", თბილისი, საქართველო – 2007 წ. საფრანგეთი – 1999 წ. გალერეა "TMS", თბილისი, საქართველო – 1998 წ. ბოლონია, იტალია – 1998 წ. ბოლონია, იტალია – 1996 წ. "ძველი გალერეა", თბილისი, საქართველო – 1993 წ. თიანეთი, საქართველო – 1987 წ. თიანეთი, საქართველო – 1980 წ. ბესიკ ხარანაული "ლექსები, პოემები", რედაქტორი ნ. ინასარიძე, გამომცემლობა "საქართველო", თბ. 1991 წ. ბესიკ ხარანაული "ლექსები (1992-2002)", რედაქტორი გივი ალხაზიშვილი, მხატვარი ლევან ხარანაული, თბ. "მერანი" 2002 მარიამ ხუცურაული "სანათას წიგნი", რედაქტორი მიხო მოსულიშვილი, გამომცემლობა "საარი", თბ. 2009 წ. გოდერძი ჩოხელი "ბინდისფერი ხეობიდან ცამდე", რედაქტორი მიხო მოსულიშვილი, გამომცემლობა "გრიგოლ ხანძთელის სახელობის ფონდი", თბ. 2013 წ. ISBN 978-9941-0-5805-9 სენტ ისაიას (Saint Isaiah) გალერეაში, იტალია. საქართველოს ეროვნულ გალერეაში. თბილისის მხატვრის სახლში. კერძო კოლექციებში - გერმანიაში, საფრანგეთში, ესპანეთში, ლუქსემბურგში და საქართველოში. თბილისის საკრებულოს ლიტერატურული პრემია "გალას" ლაურეატი, როგოროც "წიგნის მხატვრობის საუკეთესო ავტორი" ბავშვებისთვის ადაპტირებული "დონ კიხოტის" ილუსტრაციებისათვის – 2007 წ. ხაწირზე ღრუბლები დადიან მალაყით (მხატვრის ციკლი) სოფლის თავს მსახლობელისა ინტერვიუ ლევან ხარანაულთან სტუმრად ლევან ხარანაულთან ,,გალას’’ დაჯილდოების ცერემონიალი[მკვდარი ბმული] "აღდგომის ბატკანი" დაარქივებული 2012-03-15 საიტზე Wayback Machine. სისხლის ყივილი[მკვდარი ბმული] Kharanauli Levan დაარქივებული 2021-09-20 საიტზე Wayback Machine. ↑ გაიხარე, მკითხველო, წამებულო... (გოდერძი ჩოხელის რჩეული ნოველების წიგნი)
აჭარის სახელმწიფო მუზეუმი

აჭარის სახელმწიფო მუზეუმი – არის მუზეუმი ბათუმში, საქართველო. დაარსდა 1908 წელს. მუზეუმში დაცულია ძვ. წ. XII – IX სს.-ის, აგრეთვე VII - IV სს.-ის უნიკალური არქეოლოგიური მასალები: ანტიკური პერიოდის ბერძნული შავლაკიანი კრატერი, გრავირებული ცულები, ბრინჯაოს ვერძი, გონიოს განძი - ინტალიო აფროდიტესა და ეროსის გამოსახულებით, I-II სს.-ს ოქროს ჭედური ფიალა, ბადროს მტყორცნელის ოქროს ფიგურა, ოქროს სარტყლის ფრაგმენტები, გულსაკიდები ჰელიოსისა და სტილიზებული გამოსახულებებით, სხვადასხვა მასალისგან დამზადებული მძივები, კილიტები, გულსაბნევი, საკულტო დანიშნულების სკულპტურები (ბრინჯაო), სკივრის მორთულობის ფრაგმენტი მუხის ფოთლებისა და ნაყოფის გამოსახულებით; აგრეთვე: ბუნების იშვიათი ძეგლები (მათ შორის 25 მლნ. წლის გაქვავებული ხე), XIX-XX სს-ის მიჯნის ეთნოგრაფიული, ხალხური და გამოყენებითი ხელოვნების ნიმუშები, ხელნაწერები, სახვითი ხელოვნების ნიმუშები. აჭარის ხარიტონ ახვლედიანის სახელმწიფო მუზეუმი[მკვდარი ბმული]  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 7602
უნგრული რუნები

უნგრული რუნები, ძველი უნგრული დამწერლობა (უნგრ. rovásírás) — ძველი ევროპული დამწერლობა, რომელიც ძველი იტალიური ანბანის უნგრულ ენაზე ტრანსკრიფციაში გამოიყენებოდა. სახელწოდება მომდინარეობს იმ მსგავსების გამო, რომელიც უნგრულ რუნებს ძველ გერმანიკულ რუნებთან აქვთ, თუმცა ეს ამ ორი დამწერლობის ნათესაობაზე არ მეტყველებს. უნგრული რუნების ერთ–ერთი ვარიანტი. ასოთა ტრანსკრიფცია შეესაბამება თანამედროვე უნგრული ენის ორთოგრაფიას. უნგრული რუნები შესაძლოა ენათესავებოდეს თურქულ რუნებს (ორხონი). იწერება მარჯვნიდან მარცხნივ. Gábor Hosszú (2011): Heritage of Scribes. The Relation of Rovas Scripts to Eurasian Writing Systems. First edition. Budapest: Rovas Foundation, ISBN 978-963-88437-4-6, fully available from Google Books at http://books.google.hu/books?id=TyK8azCqC34C&pg=PA177 Edward D. Rockstein: "The Mystery of the Székely Runes", Epigraphic Society Occasional Papers, Vol. 19, 1990, pp. 176–183. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: უნგრული რუნები დეტალური წარმოდგენა ინგლისურად, თეზები ისტორიასთან დაკავშირებით დაარქივებული 2008-05-17 საიტზე Wayback Machine. მცირე წარმოდგენა ინგლისურად, მაგალითები
აჭარის ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი

აჭარის ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი — მუზეუმი საქართველოში, ქალაქ ბათუმში. მუზეუმში დაცულია ცნობილ ქართველ და უცხოელ მხატვართა ფერწერული ტილოები (ნიკო ფიროსმანი, დავით კაკაბაძე, ლადო გუდიაშვილი, ელენე ახვლედიანი, შტეფან ბაკალოვიჩი, ზომერი, ა. ტერნი, რუსუდან ფეტვიაშვილი, ნიკოლოზ იგნატოვი, ა. ზანკოვსკი, გოგი წერეთელი და სხვა), გრაფიკული (ნ. ჭურღულია, ლ. ზამბახიძე და სხვა) ნამუშევრები, კერამიკის, ხის, მინის, ჭედურობის, გობელენის ნიმუშები, სკულპტურა (ე. ფანტარელის „ნიმფა და პატარა ფავნი”, გ. ოჩიაურის „პორტრეტი“ და სხვა).  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 7424
ბათუმის არქეოლოგიური მუზეუმი

ბათუმის არქეოლოგიური მუზეუმი — მუზეუმი ბათუმში, საქართველო. დაარსდა 1994 წელს. მუზეუმში დაცულია აჭარისა და ქალაქ ბათუმის ტერიტორიაზე (ფიჭვნარი, ნამჭედური, ხიხაძირი, კვაშტა და სხვა) საქართველო-ინგლისის ერთობლივი არქეოლოგიური გათხრების შედეგად და შემთხვევით აღმოჩენილი უნიკალური მასალა მოყოლებული ბრინჯაოს ხანიდან ახ. წ. შუასაუკუნეების ჩათვლით. მათ შორის: ქართული და უცხოური წარმომავლობის მონეტების უნიკალური ნიმუშები, ბრინჯაოს, მინისა და კერამიკის ჭურჭელი და სხვა. 1998 წლიდან მუშაობს ბათუმის არქეოლოგიური და ოქსფორდის უნივერსიტეტის აშმოლის მუზეუმების ფიჭვნარის ერთობლივი ექსპედიცია, რომელმაც ახალი აღმოჩენებით გაამდიდრა მუზეუმის საგანძური. 2007 წლის ბოლოს მუზეუმში გაიხსნა მუდმივმოქმედი სამეცნიერო ექსპოზიცია, რომელიც ვიზიტორებს აცნობს აჭარის უძველეს ისტორიასა და კულტურას ცალკეული ეპოქების მიხედვით. ბათუმის არქეოლოგიური მუზეუმი, ბთ., 2008  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 7611
ეკვატორული კლიმატური სარტყელი

ეკვატორული კლიმატი — ტროპიკული კლიმატი, რომელიც წარმოდგენილია ეკვატორის გასწვრივ. ამ რეგიონისათვის დამახასიათებელია ხშირი ტროპიკული წვიმები. კლიმატის ამ სახეობას არ გააჩნია მშრალი სეზონი, ასევე მკვეთრად გამოხატული ზაფხული ან ზამთარი, საკმაოდ ცხელი და ტენიანია. ნალექების საშუალო წლიური მაჩვენებელი 2000 მმ-ია, ზოგიერთ ადგილას კი 5000-6000 მმ. ყოველი დღე საოცრად ჰგავს მომდევნო დღეს. დღისა და ღამის ტემპერატურებს შორის სხვაობა საკმაოდ დიდია და შეიძლება შევადაროთ ზაფხულისა (დღე) და ზამთრის (ღამე) ტემპერატურებს. კოპენის კლიმატის კლასიფიკაციაში აღინიშნება როგორც „Af.“ ტროპიკები კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაცია ↑ McKnight, Tom L; Hess, Darrel (2000), „Climate Zones and Types“, Physical Geography: A Landscape Appreciation, Upper Saddle River, NJ: Prentice Hall, pp. 205–8, ISBN 0-13-020263-0
Amesoeurs

Amesoeurs — ფრანგული შუგეიზინგ/პოსტ ბლეკ-მეტალ ჯგუფი, რომელიც ჩამოყალიბდა ბანოლ-სიურ-სეზში, საფრანგეთში 2004 წლის ზაფხულში. ჯგუფი შექმნეს გიტარისტმა და ვოკალისტმა ნეიჯიმ, ბასისტმა და ვოკალისტმა ოდრი სილვეინმა და გიტარისტმა ფურსი ტეისიერმა. ჯგუფი დაიშალა 2009 წელს. ჯგუფმა შექმნიდან ცოტა ხანში რამდენიმე სიმღერა ჩაწერა და კონცერტიც ჩაატარა. მალევე ფურსი ტეისიერმა გადაწყვიტა დაეტოვებინა ჯგუფი. 2005 წლის აპრილში ჯგუფმა ჩაწერა 3 სიმღერიანი მინი ალბომი სახელწოდებით Ruines Humaines. Ruines Humaines - EP, 2006 Valfunde/Amesoeurs - სპლიტ-ალბომი, 2007 Amesoeurs - სტუდიური ალბომი, 2009 Amesoeurs საიტზე Discogs Amesoeurs Last.fm-ზე Amesoeurs – დისკოგრაფია საიტზე MusicBrainz Amesoeurs საიტზე MySpace
ივანე ტბელი

ივანე ტბელი — ქართლის დიდი აზნაური X საუკუნის I მეოთხედში, ტბელების საგვარეულოდან. სოფელ ერედვის წმ. გიორგის ეკლესიის სამშენებლო წარწერაში ის მოხსენიებულია როგორც ქართლის უფალი (აფხაზთა მეფის ძის კონსტანტინეს შიდა ქართლში ბატონობის დროს). მის მიერ აშენებულ დოდოთის ცხრაკარის ეკლესიის სამშენებლო წარწერაში იხსენიება ერისთავად. ქართლის ერისთავად ალბათ აფხაზთა მეფის მიერ იყო დანიშნული. 920-იან წლებში ტბელებმა (ალბათ ივანემ და მისმა ხუთმა ძემ) მონაწილეობა მიიღეს ქართლის გამგებლის კონსტანტინეს აჯანყებაში მისი მამის, აფხაზთა მეფე გიორგი II-ის წინააღმდეგ. აჯანყებულები დამარცხდნენ. ნ. შოშიაშვილი, ქსე, ტ. 9, გვ. 680. თბ., 1985
კარსლბადის მღვიმეების ეროვნული პარკი

კარსლბადის მღვიმეების ეროვნული პარკი (ინგლ. Carlsbad Caverns National Park) — აშშ-ის ქალაქ კარლსბადის სამხრეთ-დასავლეთით, ნიუ-მექსიკოს შტატის სამხრეთ ნაწილში მდებარეობს მიწისქვეშა მღვიმეების მსოფლიოში უდიდესი სისტემა (საერთო სიგრძე 60 კილომეტრი), რომელმაც 1923 წელს ეროვნული ძეგლის, ხოლო 1930 წელს ეროვნული პარკის სტატუსი მიიღო. 81 მღვიმეში, რომელიც გადაჭიმულია 189 კმ2-ზე, ბინადრობს 11 სახეობის ღამურების მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვანი კოლონია. მღვიმეები კირქვის წყალში გახსნის შედეგად გაჩნდა. კირქვამ ჭერსა და კედლებზე სხვადასხვა ფორმა შექმნა, მათ შორის სტალაქტიტები და სტალაგმიტები. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ამერიკაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: კარსლბადის მღვიმეების ეროვნული პარკი ოფიციალური საიტი Climate data for Carlsbad Caverns National Park USGS 3D Photographic Geology Tour for Carlsbad Caverns National Park დაარქივებული 2009-08-27 საიტზე Wayback Machine. Historical Dates in the history of Carlsbad Caverns National Park and SouthEast New Mexico დაარქივებული 2007-03-12 საიტზე Wayback Machine. NPS geology fieldnotes website for Carlsbad Caverns National Park დაარქივებული 2007-01-19 საიტზე Wayback Machine. Carlsbad Caverns at AmazingPlanet.info დაარქივებული 2009-03-21 საიტზე Wayback Machine.
სტოუნჰენჯი

სტოუნჰენჯი (ინგლ. Stonehenge) — პრეისტორიული მეგალითური მონუმენტი ინგლისის სამხრეთ-დასავლეთში (სოლზბერის ვაკე). 1986 წელს, იუნესკომ სტოუნჰენჯი და მის შემოგარენში მდებარე არქეოლოგიური ძეგლები მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა საერთო სახელით - სტოუნჰენჯი, ეივბერი და ასოცირებული ძეგლები. მსოფლიოს ეს ცნობილი ძეგლი შედგება 3 სამშენებლო ფენისგან: 97,5 მ დიამეტრის მქონე ქვაყრილისგან, რომლის შიგნით ორმოებია(ნაწილი კრემაციული). ძველი მიწაყრილის შიგნით ვერტიკალურად განლაგებული ქვის(38 წყვილი) 2 კონცენტრირებული წრისგან. მიწაში ვერტიკალურად ჩასობილი თლილი ქვები(სიმაღლე დაახლოებით 8,5 მ, მასა 28 ტონა), რომლებსაც თავზე ქვის ფილები ადევს. ეს უკანასკნელი ქვათა კონსტრუქცია ქმნის 30 მ დიამეტრის წრეს. წრეში 5 ტრილიტია(ზემოდან ფილაგადაფარებული 2 ქვა), რომელიც თავის მხრივ საკურთხევლის ქვის გარშემოა განლაგებული. სტოუნჰენჯი ინგლისის ნეოლითისა და ბრინჯაოს ხანის მჭიდრო მონუმენტების კომპლექსის ცენტრია, რომელიც მოიცავს ასეულობით სამარხ მიწაყრილს. არქეოლოგები დარწმუნებულნი არიან, რომ ეს წარმოსადეგი ქვის მონუმენტი ძვ. წ. 2500 წლების ფარგლებში აღიმართა. მაგრამ არსებობს მოსაზრება, რომ იგი ძვ. წ. 3000 წელზე ადრეა აღმართული. გარს შემოვლებული მიწაყრილი, რომელიც მონუმენტის ყველაზე ადრეულ ეტაპს წარმოადგენს, ძვ. წ. 3 100 წლით თარიღდება. 2008 წელს, არქეოლოგებმა წარმოადგინეს მონაცემები, რომლის მიხედვითაც სტოუნჰენჯი ადრეული ადამიანებისთვის სამარხის როლს ასრულებდა. აღმოჩენილია ადამიანის კრემაციის ნარჩენები, რომლებიც ძვ. წ. 3000 წლით თარიღდება, ანუ იმ დროით, როდესაც სტოუნჰენჯის თავდაპირველი კომპონენტები - მიწაყრილები შექმნეს. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში კალანიშის ქვები ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: სტოუნჰენჯი Stonehenge, English Heritage - General information Stonehenge Landscape Ancient Places TV: HD Video of Stonehenge Excavations of 2008 დაარქივებული 2015-11-06 საიტზე Wayback Machine. Stonehenge Today and Yesterday The History of Stonehenge Stonehenge, a Temple Restor'd to the British Druids Stonehenge, and Other British Monuments Astronomically Considered ↑ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტომი 9, გვერდი 575, თბილისი, 1985 წელი. ↑ Christopher Young, Amanda Chadburn, Isabelle Bedu (July, 2008). „Stonehenge World Heritage Site Management Plan“. UNESCO: 18. აკლია |author1= (დახმარება); შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |date=-ში (დახმარება)CS1-ის მხარდაჭერა: მრავალი სახელი: ავტორების სია (link) ↑ Tim Darvill and Geoff Wainwright (2008-09-21). „Dig pinpoints Stonehenge origins“. BBC. ციტირების თარიღი: 22 სექტემბერი, 2008. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |accessdate=-ში (დახმარება)