laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
კლიფორდის დიდი კინო

„კლიფორდის დიდი კინო“ (ინგლ. Clifford's Really Big Movie) — 2004 წლის ანიმაციური კომედიური ფილმი, რომლის რეჟისორია რობერტ რამირესი. პერსონაჟებს ახმოვანებენ ჯონ რიტერი, უეინ ბრედი, კელ მიტჩელი, კრი სუმმერ, ჯუდგე რეინჰოლდი, ჯენა ელფმანი, ვილმერ ვალდერამა, ჯესი ჰარნელი, ჯონ გუდმენი დ კეტ სოუსი, გრეი დელიზი. ფილმი აწარმოა Scholastic Entertainment-მა, ხოლო დისტრიბუცია გაუწია Warner Bros. Pictures-მა. ჯონ რიტერი როგორც კლიფორდი უეინ ბრედი როგორც შეკელფორდი გრეი დელიზი როგორც ემილი-ელიზაბეტ ჰოვარდი ჯენა ელფმანი როგორც დოროთი ჯონ გუდმენი როგორც ჯორჯ ვოლფსბოტომი ჯუდგე რეინჰოლდი როგორც ლარი გეიბლგობლი ჯესი ჰარნელი როგორც დირკი კელ მიტჩელი როგორც ტ-ბონე ნიკ ჯეიმსონი როგორც შერიფ ლუისი კეტ სოუსი როგორც მედისონ ვოლფსბოტომი ორენ უილიამსი როგორც ჩარლი კრი სუმმერ როგორც კლეო ვილმერ ვალდერამა როგორც როდრიგო კამ კლარკი როგორც მარკ ჰოვარდი ერლ ბოენი როგორც ჰორაციუს ბლეკმანი ერნი ჰადსონი როგორც პ.ტ. „კლიფორდის დიდი კინო“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) „კლიფორდის დიდი კინო“ — Rotten Tomatoes „კლიფორდის დიდი კინო“ — Metacritic-ზე „კლიფორდის დიდი კინო“ — ანიმაციური ფილმების მონაცემთა დიდ ბაზაში „კლიფორდის დიდი კინო“ — Allmovie-ზე „კლიფორდის დიდი კინო“ — TCM-ის მონაცემთა ბაზაში ↑ Clifford's Really Big Movie. Box Office Mojo. ციტირების თარიღი: February 5, 2017
რამაზ ხოტივარი

რამაზ (ბუბა) ხოტივარი (დ. 23 ივნისი, 1946 — გ. 7 მაისი, 2021) — ქართველი კინორეჟისორი, კინოდრამატურგი, კინომსახიობი, პროფესორი, 1974 წლიდან საქართველოს კინემატოგრაფისტთა კავშირის წევრი. დაიბადა 1946 წლის 23 ივნისს ქ. თბილისში. 1966 წ. დაამთავრა საქართველოს შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის თეატრმცოდნეობის ფაკულტეტი. 1971 წელს კი — მოსკოვის საკავშირო კინოინსტიტუტი (ВГИК) — კინორეჟისურის ფაკულტეტი. გარდაიცვალა 2021 წ. 7 მაისს თბილისში. სხვადასხვა დროს მუშაობდა საქართველოს ტელეფილმების სტუდიისა და კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ კინორეჟისორად. იყო სტუდია „მემატიენეს“ დირექტორი, ს.ს. „ქართული ფილმის“ სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე, დამაარსებელი და დირექტორი ახალგაზრდული სტუდიისა „ადამ და ევა“, შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტისა და ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პედაგოგი, საქართველოს კინოაკადემიის პრეზიდენტი. გადაღებული აქვს დოკუმენტური და მხატვრული ფილმები: „ლეხაიმ!“, „ისლამი საქართველოში“, „მარკოზის სახარება“, „ლაზარეს თავგადასავალი“ (ქართლოს ხოტივართან ერთად), „დიმიტრი II“, „ჩირიკი და ჩიკოტელა“. იყო რამდენიმე ფილმის პროდიუსერი. „ჩირიკი და ჩიკოტელა“ „დიმიტრი II“ „ლაზარეს თავგადასავალი“ „ლეხაიმ!“ „მარკოზის სახარება“ „დიმიტრი II“ „ისლამი საქართველოში“ „ლეხაიმ!“ მარკოზის სახარება“ „მდგმურები“ „გზააბნეულნი“ „ლეხაიმ!“ „მარკოზის სახარება“, შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „რამაზ ხოტივარი“ ვიკისაწყობში. რამაზ ხოტივარი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ეროვნული ფილმოგრაფია რამაზ ხოტივარი — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) ბუბა ხოტივარის თავისუფლების დღიურები გამომშვიდობება ბუბა ხოტივართან
აბდულა-ბეი ასი

აბდულა-ბეი ასი (აზერ. Abdulla bəy Asi; 1841—1874) — აზერბაიჯანელი პოეტი. წერდა ფსევდონით ასი. აბდულა-ბეი ალი-ბექ ოღლი ასი (ფულადოვი) 1836 წელს შუშაში დაიბადა. ის არის იბრაჰიმ-ბექ აზერის უმცროსი ძმა, პოეტ გასიმ ბექ ზაქირის შვილიშვილი. ასიმ იცოდა თურქული, სპარსული, იაგატური ენები. ლექსების წერა ამ ენებზე ძალიან ადრეულ ასაკში დაიწყო. კარგად იცნობდა რუსულ მხატვრულ ლიტერატურას. რუსულ ლიტერატურაში ასი ცნობილია, როგორც პოეტთა წრის «ბეიტი-ხამუშან» (მდუმარეთა სახლის) ორგანიზატორი და ბელადი. ეს წრე იმითია ცნობრილი, რომ ორიგინალური მიმოწერითი კონტაქტი ჰქონდა პოეტთა მეორე წრესთან «ბეიტი-საფა»-თან (სიხარულის სახლი), სადაც სარკაზმით უდგებოდნენ სულიერიებისა და ბექის (თავად-აზნაურების) თემატიკის ლექსებს. იმ პერიოდში გავრცელებულმა ყალბმა კლასიკური ლიტერატურის გაზელებმა ასისთან ახალი დატვირთვა, სასულიერო პირების საწინააღმდეგო მიმართების გამოვლინების ფორმა, მიიღეს. პოეტი 1874 წელს გარდაიცვალა. ახალგაზრდა პოეტი ცნობილ პოეტ სეიდ აზიმ შირვანთან მეგობრობდა. მისი ქმნილებების უმრავლესობა დაკარგულია, მხოლოდ მცირედმა ნაწილმა (გასიდი და მერსიე) მოაღწია დღემდე. მისი პოეტური ნიმუშები პირველად გამოქვეყნებული იყო კრებული «აზერბაიჯანული ლიტერატურის» მეორე ნაწილში, ფ. კეჩარლის რედაქციით. Анвар Чингизоглы. Поладовы. — Баку: Сой, 2010. — С. 32-39.
ბეგთარი

ბეგთარი — საბრძოლო აბჯრის ჯაჭვ-ფირფიტოვანი სახეობა, რომელიც წარმოადგენს მეტალის ფირფიტებით გაძლიერებულ ჯაჭვის პერანგს. ბეგთარი აზიური წარმომავლობის აბჯარია, რომელიც შემდეგ აღმოსავლეთ ევროპასა და საქართველოში გავრცელდა. აქტიურად გამოიყენებოდა ისლამურ ქვეყნებში, ინდოეთში, ჩინეთში, კორეაში, იაპონიაში, ვიეტნამსა და მალაის არქიპელაგზე. სულხან-საბას მიხედვით, ბეგთარი „მორკინული საცმელია, საომარი“. ჯაჭვ-ფირფიტოვანი აბჯრის ყველაზე ადრეული გამოსახულებები XIV საუკუნის 70-იანი წლების ჯალაირიანთა ირანიდან გვაქვს, თავად აბჯრის ნაშთები კი ნაპოვნია ოქროს ურდოს ტერიტორიაზე. კიდევ უფრო ადრინდელი შეიძლება იყოს ბარტიმში აღმოჩენილი ბეგთარის ტიპის აბჯარი, რომელიც XIII-XIV საუკუნეებით თარიღდება. ბეგთარი ევრაზიის აღმოსავლეთ ნაწილში თავდაცვითი საჭურველის განვითარების უმაღლეს საფეხურად ითვლება. მასში ფირფიტოვანი აბჯრის მაღალი დაცვითი თვისებები შეერთებულია ჯაჭვის სიმსუბუქესა და მოქნილობასთან. ამავე დროს, რკინის ფირფიტების ჩამატება აჩქარებდა აბჯრის დამზადებასაც, რადგან ჯაჭვის ქსოვა ყოველთვის ხანგრძლივი პროცესი იყო. აღმოსავლეთ ევროპული (პოლონური და რუსული) და აზიური ბეგთრები განსხვავდება იმით, რომ ევროპულებს არ აქვს სახელოები, ხოლო აზიურებს — კი. აზიური ბეგთრის სახელო ჯავშნის მსუბუქ ვარიანტში ჯაჭვის რგოლებისგან შედგებოდა, ხოლო უფრო მძიმე ვარიანტში ჯაჭვთან ერთად რკინის ფირფიტები სახელოზეც იყო დატანებული. ეს უკანასკნელი უფრო იშვიათობას წარმოადგენდა და ძირითადად პირველი ვარიანტი იყო გავრცელებული. იაპონიაში ჯაჭვ-ფირფიტოვან აბჯარს „კარუტას“ უწოდებდნენ, ის მეტალის ან ტყავის ოთკუთხა ფირფიტებისა და მათი დამაკავშირებელი ჯაჭვის რგოლებისგან შედგებოდა. ქართულ ეთნოგრაფიულ სინამდვილეში დამოწმებული ბეგთარი შედგება ოთხი ფოლადის ნაჭრისაგან: საგულე — (წაგრძელებული მართკუთხა ფორმის), რომელსაც მარჯვნივ და მარცხნივ აქვს საფერდეები და საზურგე. ფოლადის ფირფიტები ერთმანეთთან დამაგრებულია წყვილ-წყვილი ტყავის თასმებით, საგულეზე ოთხივე კუთხეში ჩამაგრებულია თასმები, რომელნიც საფერდეებზე იკვრება ენიანი ბალთების საშუალებით, ხოლო საფერდეზე დამაგრებული თასმები საზურგეზე იკვრება ასევე ენიანი ბალთებით. ბეგთარის ჩაცმისას ტყავის ღვედებს (ქაფი) ბეჭებზეც გადაიკრავდნენ საგულედან საზურგეზე. ჩვენს დრომდე მოღწეული ასეთი ბეგთარები ძირითადად აღმოსავლური წარმომავლობისაა, რომლებიც აქტიურად გამოიყენებოდა ქართველ წარჩინებულთა საომარ აღკაზმულობაში. ბეგთარი ხშირად ჯაჭვის პერანგების ზემოდან კეთდებოდა, რაც პოეზიაშიც დასტურდება - „ჯაჭვი-ბეგთარი დევ-ქაჯთა მას დღესა დაიხევისა“(შაჰნ. I.1513-3). ქართული არქეოლოგიური მასალის მიხედვით ბექთარი ლითონის პატარა ფირფიტებით დაფარული, მორკინული, ტყავის ან მჭიდრო ქსოვილის ჯავშანია, ასეთი ტიპის ბეგთარი აქტიურად გამოიყენებოდა განვითარებული და გვიანი შუა საუკუნეების ქართულ შეიარაღებაშიც, ეთნოგრაფიულ ყოფაში აღარ გვხვდება. ↑ ბეგთარი (საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა) ↑ მამუკა წურწუმია (2014). შუა საუკუნეების ქართული ლაშქარი (900-1700) ორგანიზაცია, ტაქტიკა, შეიარაღება, თბილისი, გვ.113. ↑ მამუკა წურწუმია (2014). შუა საუკუნეების ქართული ლაშქარი (900-1700) ორგანიზაცია, ტაქტიკა, შეიარაღება, თბილისი, გვ.113 ↑ ბეგთარი (საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა).
ტონგა 1992 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

ტონგამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მესამედ 1992 წელს, ესპანეთის ქალაქ ბარსელონაში იასპარეზა. ტონგა თამაშებზე 2 სპორტის სახეობაში, ხუთი სპორტსმენით იყო წარმოდგენილი. ქვეყანამ თამაშებზე მედლის მოპოვება ვერ შეძლო. სპორტული ბმულები დაარქივებული 2017-12-06 საიტზე Wayback Machine.
საველე ჰოსპიტალი

საველე საავადმყოფო — დროებითი საავადმყოფო ან მობილური სამედიცინო პუნქტი, რომელიც ბრძოლის დროს დაშავებულებზე ზრუნავს იქამდე, ვიდრე მათ მუდმივ დაწესებულებებში გადაიყვანენ. ეს ტერმინი თავდაპირველად გამოიყენებოდა სამხედრო მედიცინაში, თუმცა სამხედრო ჰოსპიტლები შესაძლოა მოეწყოს სამოქალაქო სიტუაციაში, დაავადების აფეთქებისა და კატასტროფების დროს. საველე საავადმყოფო წარმოადგენს სამედიცინო პერსონალს, მობილური სამედიცინო აღჭურვილობით და ხშირად კარვის მსგავსი ფართო თავშესაფრით (ზოგჯერ გასაბერი სტრუქტურა), რათა საჭიროების შემთხვევაში მარტივად მოხდეს მისი მოწყობა.ურბანულ გარემოში, საველე საავადმყოფო ხშირად იქმნება ადვილად მისაწვდომ და ძალიან თვალსაჩინო შენობაში (როგორიცაა სასახლე, რესტორანი, სკოლა და ასე შემდეგ). საველე საავადმყოფო ზოგადად უფრო დიდია ვიდრე დროებითი დახმარების სადგური, მაგრამ უფრო მცირე ვიდრე მუდმივი სამხედრო ჰოსპიტალი . საერთაშორისო ჰუმანიტარული სამართალი, როგორიცაა ჟენევის კონვენციები კრძალავს თავდასხმას ექიმებზე, სასწრაფო დახმარების მანქანებზე, საზღვაო ჰოსპიტლებსა და იმ საავადმყოფოების შენობებზე სადაც გამოსახულია წითელი ჯვარი, წითელი ნახევარმთვარე ან სხვა ემბლემა, რომელიც დაკავშირებულია წითელი ჯვრისა და წითელი ნახევარმთვარის საერთაშორისო მოძრაობასთან . COVID-19-ის პანდემიის დროს სხვადასხვა ქვეყანაში მოეწყო საველე ჰოსპიტლები. 2021 წლის აგვისტოში, გართულებული ეპიდ-სიტუაციის გამო, საველე ჰოსპიტალი მოეწყო თბილისშიც, დიღმის ოლიმპიური სპორტ კომპლექსის ერთ-ერთ არენაზე. ↑ „In pictures: Field hospitals set up around world“. BBC News. 30 March 2020. ↑ 2.0 2.1 Serbu, Jared (27 March 2020). „Army Corps sees convention centers as good option to build temporary hospitals“. Federal News Network. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 14 April 2020. ↑ „ოლიმპიური სოფლის სპორტულ დარბაზში საველე ჰოსპიტალს აწყობენ“. რადიო თავისუფლება. 2021-08-15. ციტირების თარიღი: 2021-08-15.
თბილისის კათოლიკური საკათედრო ტაძარი

თბილისის კათოლიკური საკათედრო ტაძარი — ყოფილი კათოლიკური ეკლესია თბილისში. ტაძრის მშენებლობა დადგინდა ტფილისის ეპარქიის კოლეგიუმის გადაწყვეტილებით: „ტფილისში აიგოს საკათედრო ტაძარი, საეპისკოპოსო ეკლესია და ეწოდოს ტფილისის საეპისკოპოსო ეკლესია“. თბილისის კათოლიკური საეპისკოპოსო კათედრა აშენდა 1329 წელს, რომელმაც იარსება 1507 წლამდე. მას თანმიმდევრობით 14 ეპისკოპოსი მართავდა და უკანასკნელი დაინიშნა 1505 წელს. 1329 წელს თბილისის ლათინური წესის საეპისკოპოს სამღვდელმთავრო კათედრის პირველ ეპისკოპოსად, დომინიკეთა ორდენის წევრი, ფლორენციელი იოანე როგსანელი ინიშნება. მან 30 წელი იცხოვრა საქართველოში და რამდენიმე წიგნი თარგმნა ლათინურიდან ქართულად. მეორე ეპისკოპოსად რომის პაპი კლემენტი VI ნიშნავს ბერნარდო კოლეტს, რომელმაც 7 წელი იმსახურა საქართველოში, ხოლო შემდეგ მის ადგილს იკავებს ბერნარდო პაგეზი რომელსაც აღწერდნენ როგორც „დიდად განსწავლული დომინიკელი“. მოგვიანებით იგი კლემენტ VI-ის ბრძანებით გადააყენეს და მის ადგილზე განაწესეს ეპისკოპოსი ჰენრი რაცი, რომელიც მეოთხე ეპისკოპოსი გახლდათ, მაგრამ მალევე ბერნარდო პაგეზმა მოახერხა თავისი თანამდებობის დაბრუნება და 1387 წლამდე, გარდაცვალებამდე, იმსახურა. სამწუხაროდ ყველა ეპისკოპოსის სახელი უცნობია. პლ. იოსელიანი აღნიშნავს, რომ კათედრა მდებარეობდა „გარშემო ხარების ყოფილი ეკლესიისა, დღევანდელი კათოლიკეთა ეკლესიის მოპირდაპირედ, ქუჩის გადაღმად“. აქ ხარების ეკლესიაში იგულისხმება კათოლიკეების ძველი ეკლესია, რომელიც დღევანდელი გ. აბესაძის ქ. № 13 სახლის ადგილას იდგა, ხოლო „დღევანდელში“ ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესია. (პლ. იოსელიანი ამ ცნობის წყაროს არ უთითებს; საფიქრელია რომ ის ეყრდნობა ზეპირ გადმოცემას) ზაქარია ჭიჭინაძე, რომელიც კათოლიკეთა საქართველოში შემოსვლის თარიღად შეცდომით XII საუკუნეს მიიჩნევს და ეკლესიის აშენებასაც ამავე პერიოდს უკავშირებს, ამბობს, რომ ქუთათელაძე მ., კათოლიკობა საქართველოში ლათინური წესი, საქართველოს ისტორიულ-კულტურული მემკვიდრეობა, თბ., 2019, გვ. 16-26 ნაცვლიშვილი ნ., თბილისის კათოლიკური საკათედრო ტაძარი, კათოლიკური ეკლესიები საქართველოში: ისტორია და არქიტექტურა, ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი თბ., 2019, გვ. 12-16
სიურეია აღაოღლუ

სიურეია აღაოღლუ (თურქ. Süreyya Ağaoğlu, 1903–1989) — აზერბაიჯანული წარმოშობის თურქი მწერალი და იურისტი, პირველი ქალი-ადვოკატი თურქეთის ისტორიაში. სიურეია აღაოღლუ აზერბაიჯანელი, ხოლო შემდგომში თურქი პოლიტიკოსის აჰმედ-ბეგ აგაევის ქალიშვილი იყო. 1920 წელს აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის დაცემის შემდეგ ოჯახი თურქეთში გადავიდა, სადაც სიურეიამ სტამბოლის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი დაამთავრა. 1927 წლიდან გარდაცვალებამდე ადვოკატად მუშაობდა. არის ორი წიგნის ავტორი: „რა ვნახე ლონდონში“ (თურქ. Londra'da Gördüklerim) და „აი, როგორ გავიდა ცხოვრება“ (თურქ. Bir Hayat Böyle Geçti), რომლებშიც მრავალ სამართლებრივ საკითხებს შეეხო. იგი სტამბოლში ინსულტით გარდაიცვალა. 2003 წელს მის პატივსაცემად გამოიცა ვერცხლის სამახსოვრო მონეტა. ↑ Kim Kimdir? < S < Süreyya Ağaoğlu. TurkceBilgi.org. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-05-02. ციტირების თარიღი: 2019-03-05. ↑ Turkey – Silver Proof 15000000 15 Million Lira Coin 2003 Year Süreyya Ağaoğlu. EBay. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-03-06. ციტირების თარიღი: 2019-03-05.
ბახრამ-ბექ ახუნდოვი

ბაჰრამ-ბეგ მირზა ჯაფარ-ბეგ ოღლუ ახუნდოვი (აზერ. Bəhram bəy Mirzə Cəfər bəy oğlu Axundov; 1861, შუშა, ბაქოს გუბერნია, რუსეთის იმპერია — 1932, ბაქო, სსრკ) — აზერბაიჯანელი მედიკოსი, აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის პარლამენტის წევრი. ბაჰრამ-ბეგ ახუნდოვი 1861 წელს ქალაქ შუშაში დაიბადა. დაამთავრა შუშის რეალური სასწავლებელი, შემდგომ – გიმნაზია. 1893 წელს მიღებულ იქნა ქალაქ ლილის ფრანგული აკადემიის ასპირანტურაში. სწავლობდა ფიზიკას, ქიმიას, ბიოლოგიას. ასპირანტურის დასრულების შემდეგ, 1896 წელს, ახუნდოვი სწავლას აგრძელებს იმავე აკადემიის სამედიცინო ფაკულტეტზე და მისი დასრულების შემდეგ მედიცინის დოქტორის დიპლომს ღებულობს. რუსეთში დაბრუნების შემდეგ, 1904 წელს, აბარებს ხარკოვის საიმპერატორო უნივერსიტეტის მედიცინის ფაკულტეტზე, რომლის დასრულებისთანავე ენიჭება მკურნალი ექიმის წოდება. ბაქოს სამკურნალო დაწესებულებებში საექიმო საქმიანობით იყო დაკავებული. 1918-1920 წლებში იყო აზერაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის პარლამენტის წევრი, წარმოადგენდა „უპარტიოთა“ ფრაქციას. აზერბაიჯანში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ აზერბაიჯანის სსრ სახალხო კომისართა საბჭოში ექიმად მუშაობდა. 1920-1925 წლებში სახელმწიფო დაზღვევის დამსახურებული ექიმი იყო. ახუნდოვი გარდაიცვალა 1932 წელს. Bəhram bəy Axundov ↑ Адрес-календарь Азербайджанской Республики. — Баку, 1920. — С. 271
დედოფლის ყვავილი

დედოფლის ყვავილი (ლათ. Tropaeolum) — ერთ- ან მრავალწლოვანი ბალახების გვარი დედოფლისყვავილისებრთა ოჯახისა. ცნობილია 80-ზე მეტი სახეობა, რომლებიც გავრცელებული არიან სამხრეთ და ცენტრალურ ამერიკაში. ბალახოვანი მცენარეებია; ხშირად მცოცავი და ხვიარა (სიგრძე 2–4 მ). ფოთლები უმეტესად ფარისებრი ან ლაპოტისებრია გრძელი, მოჭიდების უნარის მქონე ყუნწებით. ყვავილები დიდია, დეზებით, მარტოულები; უპირატესად ყვითელი, ნარინჯისფერი, წითელი. სამშობლოში ყვავიან მთელი წლის განმავლობაში. მეყვავილეობაში კულტივირებულია დიდი (T. majus), ფაროსანი დედოფლის ყვავილის (T. peltophorum) ჯიშები, კულტურული დედოფლის ყვავილის ჰიბრიდები (T. cultorum) და სხვ. ზრდიან როგორც დეკორატიულ, მ.შ. როგორც ამპელურ და ნიადაგსაფარ მცენარეებს; იყენებენ აივნებისა და დეკორატიული ცხაურების მოსართავად (ხვიარა ჯიშებს). მოუმწიფებელ ნაყოფებს, კოკრებსა და კვირტებს ამარინადებენ როგორც კაპერსს. ბოლივიის, პერუსა და ჩილეს მთებში საკვებად გამოსაყენებლად (გამოიყენება ბოლქვები) ზრდიან მრავალწლოვან დედოფლის ყვავილებს: ბოლქვიანს (T. tuberosum), მრავალფოთლიანს (Т. polyphyllum) და სხვ. ამრავლებენ თესლით. ↑ Tropaeolum — ინგლისურ-ქართული ბიოლოგიური ლექსიკონი. ↑ Куленкамп А. Ю. Настурция // Большая российская энциклопедия. т. 22. — М., 2013. — стр. 123.
ტონგა 1988 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

ტონგამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეორედ 1988 წელს, სამხრეთ კორეის დედაქალაქ სეულში იასპარეზა. ტონგა თამაშებზე 2 სპორტის სახეობაში, ხუთი სპორტსმენით იყო წარმოდგენილი. ქვეყანამ თამაშებზე მედლის მოპოვება ვერ შეძლო. სპორტული ბმულები დაარქივებული 2017-12-06 საიტზე Wayback Machine.
ქერცლოვანი აბჯარი

ქერცლოვანი აბჯარი — საბრძოლო აბჯრის ერთ-ერთი სახეობა, რომელიც წარმოადგენს ტყავზე ან რაიმე ქსოვილზე კრამიტისებურად დამაგრებულ ფირფიტებს, რომელთაც ხშირად ლათინური U ასოს მსგავსი ფორმა აქვთ. ფირფიტები შეიძლება ყოფილიყო ბრინჯაოს, რკინის, ფოლადის ან ტყავის. ქერცლოვანი აბჯარი ეცვათ მსოფლიოს მრავალი ქვეყნისა და კულტურის მეომრებსა და მათ ცხენებს. მიიჩნევა, რომ ქერცლოვანი აბჯარი ახლო აღმოსავლეთში ძველი წელთაღრიცხვით მეორე ათასწლეულის შუა ხანებში გამოჩნდა და მისი უძველესი გამოსახულება გხვდება ეგვიპტეში ერთ-ერთ სარკოფაგზე, რომელიც დათარიღებულია ამენჰოტეპ II-ის მმართველობის პერიოდით. ქერცლოვანი აბჯრის რიგები 1/3-ზე გადაფარავენ ერთმანეთს და ცოტათი შეცილებული არიან, რაც თევზის ქერცლის მსგავს მრავალფერნიან ზედაპირს წარმოქმნის. ფირფიტების ფორმაც შესაბამისია — ერთი მხარი მომგრვალებულ-წაგრძელებული, მეორე კი — სწორი. ქერცლოვანი აბჯარი თითქმის ჯაჭვივით მოქნილია და მასავით გრძელი სახელოები და ქვედაბოლო შეიძლება ჰქონდეს. მრავალი დადებითი თვისების მიუხედავად (მოქნილობა, დაცვის კარგი ხარისხი, ტექნოლოგიურობა) ქერცლოვან აბჯარს ნაკლიც გააჩნდა. მოძრაობისას ქერცლოვანი აბჯრის ფირფიტები წამოიწეოდა ხოლმე, რაც მას საძგერებელი იარაღის წინაშე დაუცველს ხდიდა. ქერცლოვანი აბჯრისთვის განსაკუთრებით საშიში იყო ძგერებით დარტყმა ქვემოდან. ეს მეტად მნიშვნელოვანია ცხენოსანი მებრძოლისთვის, რომლის ქერცლოვანი აბჯრისთვის ქვეითის შუბი ყოველთვის ქვემოდან მიმართული იყო. ქერცლოვანი აბჯარი ჯაჭვის აბჯართან შედარებით უკეთეს დაცვას უზრუნველყოფდა ძგერებით ან ბლაგვი დარტყმების წინააღმდეგ. ის ასევე უფრო იაფი დასამზადებელი იყო, თუმცა ჯაჭვს ჩამოუვარდებოდა მოქნილობაში. ქერცლოვანი აბჯარი შეიძლება ყოფილიყო სახელოებით და მუხლებამდე სიგრძის ან კირასის ტიპის, რომელიც მხოლოდ ტორსს ფარავდა. ქერცლოვანი აბჯარი გამოიყენებოდა ახლო აღმოსავლეთში და ასევე სკვითი ცხენოსნების მიერ, ამას მოწმობს მრავალი იმდროინდელი ილუსტრაცია და სკვითურ ყორღანებში ნაპოვნი არქეოლოგიური მასალა. კირასის ტიპის რომაული ქერცლოვანი აბჯარი იყო ლორიკა პლუმატა. შუა საუკუნეების ევროპაში ქერცლოვანი აბჯარი გამოიყენებოდა, როგორც დამატებითი დაცვა, ჯაჭვის აბჯართან ერთად და ხშირად კირასის, სამხრეებისა და ზოგჯერ ზარადის ფორმითაც გვევლინებოდა. ქერცლოვანი აბჯარი გავრცელებული იყო ჩინეთში, იაპონიასა და კორეაშიც. ძვ.წ. I ათასწლეულის შუახანებიდან მოყოლებული ქერცლოვანი აბჯარი გავრცელებული იყო საქართველოშიც, ამას ვანისა და საირხის არქეოლოგიური აღმოჩენები მოწმობს. შუა საუკუნეების ქართული ქერცლოვანი გრძელი აბჯარი კარგადაა დეტალიზებული ჯუმათის წმ. გიორგის ხატზეც. წურწუმია მამუკა, შუა საუკუნეების ქართული ლაშქარი (900–1700): ორგანიზაცია, ტაქტიკა, შეიარაღება, თბ., 2014. ↑ წურწუმია, 2014, გვ. 90 ↑ H. Russell Robinson, Oriental Armour, Dover Publications, Inc., Mineola, New York, 2002. ↑ წურწუმია, 2014, გვ. 91 ↑ Goldman, Norma."Reconstructing Roman Clothing", in The World of Roman Costume. Eds. Judith Lynn Sebesta and Larissa Bonfante (Madison, Wisc.: University of Wisconsin Press, 1994): 213–237.
ავარიის სახაკანო

ავარიის სახაკანო — ავარების მიერ შექმნილი სახელმწიფო ცენტრალურ ევროპაში. ხაკანმა ბაიანმა გამოიყენა ბიზანტიას, ლანგობარდებსა და გეპიდებს შორის არსებული დაპირისპირება, დაიკავა კარპატების ქვაბული, დაიმორჩილა ადგილობრივი სლავური, გერმანული და რომანიზებული მოსახლეობა (567–568) და დააარსა ავარიის სახაკანო. მალე სახელმწიფომ დაიწყო ექსპანსია ბიზანტიის წინააღმდეგ. 582 წელს დაიპყრო ქალაქი სირმიუმი და VII საუკუნის დასაწყისში კონტროლი დაამყარა დალმაციაზე. ბიზანტიისაგან მიღებული გამოსასყიდი 120 ათას სოლიდუსამდე აღწევდა წელიწადში. ავარები იყენებდნენ ეფექტურ სამხედრო ორგანიზაციასა და აღჭურვილობას (რკინის უზანგები, საუკეთესო მშვილდები, აბჯარი და ა.შ.). ექსპანსიის ზღვარი აღმოჩნდა გაერთიანებული არმიის მარცხი კონსტანტინოპოლთან 626 წელს. გარეპოლიტიკური წარუმატებლობები, შიდა დაპირისპირებები 630-იან წლებში და სლავთა აჯანყებები (მ.შ. სამოს მეთაურობით) გახდა სახაკანოს კრიზისისა და სტრუქტურის გარდაქმნის მიზეზი (დასრულდა VII საუკუნის ბოლოს). სახელმწიფოში განვითარდა კომპლექსური ეკონომიკა, ავარები გადავიდნენ ნახევრად მომთაბარე მესაქონლეობაზე. მოქმედებდა მმართველობის იერარქიული ტერიტორიული სისტემა: ხაკანის გარდა ცნობილია ტუდუნები და ჟუპანები. სახაკანოში გაბატონებული იყო წარმართული რწმენები და წეს-ჩვეულებები, ცნობები ხაკანის მონათვლის შესახებ განეკუთვნება 805 წელს. შემორჩენილია რუნული დამწერლობის მცირე რაოდენობის ძეგლები. ფრანკთა ლაშქრობებმა კარლოს დიდის მეთაურობით, ბულგართა შემოსევებმა კრუმის მეთაურობით, სლავების გაერთიანებამ VIII საუკუნის ბოლოს – IX საუკუნის დასაწყისში გამოიწვია ავარიის სახაკანოს განადგურება. ვერდენის ხელშეკრულებაში (843) მოხსენიებულია „ავარიის სამეფო“, რომელიც კარლოს დიდის მემკვიდრეებს ეკუთვნოდათ. სახაკანოს სამხრეთ-აღმოსავლეთ მიწები ბულგარეთის შემადგენლობაში შევიდა, ზოგიერთ ტერიტორიაზე შეიქმნა სლავური პოლიტიკური წარმონაქმნები. ↑ Гавритухин И. О., Петрухин В. Я. Аварский каганат // Большая российская энциклопедия. т. 1. — М., 2005. — стр. 58.
ტონგა 1984 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

ტონგამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე პირველად 1984 წელს, აშშ-ის ქალაქ ლოს-ანჯელესში იასპარეზა. ტონგა თამაშებზე 1 სპორტის სახეობაში, შვიდი სპორტსმენით იყო წარმოდგენილი. ქვეყანამ თამაშებზე მედლის მოპოვება ვერ შეძლო. სპორტული ბმულები დაარქივებული 2017-12-06 საიტზე Wayback Machine.
სამო

სამო (გ. 658) — სლავი მთავარი (მეფე) 623 წლიდან. ე.წ. ფრედეგარის ქრონიკის (VII საუკუნე) მიხედვით იყო ფრანკი, წარმოშობით სენონაგოს შემოგარენიდან (ლოკალიზებულია ან თაანამედროვე საფრანგეთის ქალაქ სანსის მიდამოებში, ან თანამედროვე ბელგიის ქალაქ სუანის რაიონში); სხვა ცნობების მიხედვით („Conversio Bagoariorum et Carantanorum“, 870-იანები) — სლავი, რომელიც ხორუტანებთან (სლავური ტომი შუა დუნაის აუზში) ცხოვრობდა. 623 წელს მეთაურობდა აჯანყებას ავარების წინააღმდეგ. მისი წარმატებით დასრულების შემდეგ აირჩიეს მეფედ (ლათ. rex), დააარსა დასავლეთ და ნაწილობრივ სამხრეთ სლავების პირველი ცნობილი პოლიტიკური წარმონაქმნი (იხ. სამოს სახელმწიფო). 631 წელს შეიარაღებულ კონფლიქტში ჩაება დაგობერტ I-თან, დაამარცხა მისი მეომრები ციხესიმაგრე ვოგაცტიბურგთან (ზუსტი ადგილმდებარეობა უცნობია). სამოს მიერ კონტროლირებული ტერიტორია, როგორც რიგი ისტორიკოსები გვთავაზობენ, მოიცავდა ბოჰემიას, მორავიას, ქვემო ავსტრიას, დასავლეთ სლოვაკეთის ნაწილს. მნიშვნელოვანი საკითხები, როგორიცაა სამოს მიერ შექმნილი გაერთიანების ხასიათი (ტომთა კავშირი თუ სახელმწიფო), მისი ცენტრის ადგილმდებარეობა (ჰიპოთეზათა შორისაა: ჩეხეთი, სამხრეთი მორავია, კარინტია და სხვ.), გაერთიანების ისტორია მისი სიკვდილის შემდეგ (როგორც თვლიან, დაიშალა), დისკუსიის საგანია. ↑ Само // Большая российская энциклопедия. т. 29. — М., 2015. — стр. 283.