laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
აქიდრა

აქიდრა — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში (ჭლოუს თემი), მდინარე დუაბის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 220 მ, შავი ზღვიდან 20 კმ, ოჩამჩირიდან 24 კმ. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 258. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 18.
სტრუქტურული გეოლოგია

სტრუქტურული გეოლოგია — ტექტონიკის დარგი, რომელიც შეისწავლის დედამიწის ქერქში ქანების განლაგების ელემენტარული სტრუქტურული ფორმების (ხშირად გეოლოგიაში მათ „სტრუქტურებს“ უწოდებენ) მორფოლოგიასა და გენეზისს (წარმოქმნის კინემატიკური და დინამიკური პირობები). სტრუქტურული გეოლოგიის კვლევის ობიექტებს შორის განარჩევენ: პირველად, ე.ი. ქანის ჩამოყალიბების პროცესში წარმოქმნილ სტრუქტურებს; მეორეულ სტრუქტურებს, რომლებიც ძირითადად წარმოიქმნება ტექტონიკური პროცესების მოქმედებით. პირველს განეკუთვნება: შრე, ფენა, კონსედიმენტაციური ნაპრალები, განწევრება; მეორეს: ნაოჭი, სხვადასხვა ტიპის რღვეები (ნასხლეტი, შესხლეტვა, ნაწევი და სხვ.). სტრუქტურული გეოლოგია შეისწავლის აგრეთვე მაგმური სხეულების მორფოლოგიას. ტრადიციული გეოლოგიური მეთოდების (გეოლოგიური აგეგმვა, ფაციესთა ანალიზი, მიკროსტრუქტურული ანალიზი) გარდა სტრუქტურულ გეოლოგიაში გამოიყენება აგრეთვე ქანების დეფორმაციის კვლევის ფიზიკური მეთოდები, რომლებიც ეფუძნება დრეკადობისა და პლასტიკურობის თეორიებს; სტრუქტურულ გეოლოგიაში ფართოდ დაინერგა სტრუქტურების ექსპერიმენტული მოდელირების მეთოდი. სტრუქტურული გეოლოგიის მონაცემებს იყენებენ პრაქტიკული გეოლოგიის (სასარგებლო წიაღისეულის საბადოების ძებნა და ძიება, მოქმედი სამთამადნო საწარმოების გეოლოგიური მომსახურება და სხვ.) ამოცანების გადაწყვეტის დროს. სტრუქტურული გეოლოგია ჩამოყალიბდა XIX საუკუნეში ამერიკასა და კანადაში, რუსეთსა და დასავლეთ ევროპაში. შესწავლილ იქნა კლივაჟი და ნაოჭები; რუსეთში ამ დარგის განვითარება უკავშირდება ნიკოლოზ გოლოვკინსკის (აღმოსავლეთ ევროპის ბაქნის ფენების წარმოქმნა), ალექსანდრე კარპინსკისა და ვლადიმერ ობრუჩევის (ალთაის, საიანისა და ურალის მადანთა ადგილმდებარეობის აგებულება) სახელებს. დასავლეთ ევროპაში სტრუქტურულ გეოლოგიაში მუშაობდნენ მარსელ ბერტრანი და ემილ არგანი, რომლებმაც შეისწავლეს ალპების ნაოჭები და ნაწევები. მნიშვნელოვანი იყო ასევე ნიკოლოზ შატსკის, ვიქტორ ხაინის, ალექსანდრე იანშინისა და ვლადიმერ ბელოუსოვის კვლევები. სტერეოგრაფიული პროექცია გამყრელიძე ე., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 585. სტრუქტურული გეოლოგიის მეთოდები, თბ., 1979; Ажгирей Г. Д., Структурная геология, М., 1966; Белоусов В. В., Структурная геология, 2 изд., М., 1971.
სუპერკონტინენტი

სუპერკონტინენტი (ინგლ. Supercontinent) — კონტინენტი, რომელიც შეიცავს დედამიწის კონტინენტური ქერქის დიდ ნაწილს. კონტინენტების გადაადგილების შესწავლის ისტორიამ უჩვენა, რომ პერიოდულობით კონტინენტური ფილები განიცდიდნენ შეერთებას, შემდეგ კი ისინი იშლებოდნენ. ზოგიერთი მკვლევარი ასეთ კონსტიტენციას ხსნის დედამიწის მანტიის გადასვლით ერთი უჯრედიდან ორუჯრედიან დინების სისტემაზე. სუპერკონტინენტის განმეორებით წარმოქმნას ვარაუდობენ ამერიკელი მეცნიერები, რომლებსაც მიაჩნიათ, რომ რამდენიმე ათწლეულის შემდეგ, შესაძლებელია მოხდეს კონტინენტების ხელახალი გადაადგილება. აფრიკა შეუერთდება ევროპას, ავსტრალია მომავალშიც გააგრძელებს ჩრდილოეთით მოძრაობას და აზიასთან გაერთიანდება, ხოლო ატლანტის ოკეანე რამდენადმე გაფართოების შემდეგ სრულიადაც გაქრება. აფრიკის მოახლოებასთან ერთად გაიზრდება ალპებისა და პირენეების მთათა სისტემები, ხოლო თურქეთსა და საბერძნეთს ხშირი მიწისძვრები შეაწუხებენ. პანგეა ულტიმა (~250 — ~400 მლნ. წელი); ავსტრალია-ანტარქტიდა-აფროევრაზია (~130 მლნ. წელი); ავსტრალია-აფროევრაზია (~60 მლნ. წელი). აფროევრაზია; ამერიკა; ევრაზია; Xiao Xuchang & Liu Hefu (eds). Global Tectonic Zones: Supercontinent Formation and Disposal. Proceedings of the 30th International Geological Congress. Utrecht — Tokyo: VSP, 1997. John J. W. Rogers und M. Santosh: Continents and Supercontinents. 289 S., Oxford Univ. Press, Oxford [u.a.] 2004 ISBN 0-19-516589-6 Ted Nield: Superkontinent. Das geheime Leben unseres Planeten: Eine abenteuerliche Reise durch die Erdgeschichte. München, Verlag Antje Kunstmann 2008. Karten des Paleomap- Projektes Paläogeographische Rekonstruktion der letzten 600 Mio. Jahre დაარქივებული 2011-05-14 საიტზე Wayback Machine. Plattentektonik- Animationen des USGS დაარქივებული 2011-06-14 საიტზე Wayback Machine. Geologische Geschichte des Präkambriums Pannotia დაარქივებული 2012-02-04 საიტზე Wayback Machine. Am Anfang war Ur Die Spur des Lebens auf der Erde Glossar plattentektonischer und paläographischer Ausdrücke დაარქივებული 2006-06-18 საიტზე Wayback Machine. (PDF-Datei; 128 kB)
ძუარზენჯი

ძუარზენჯი — მწვერვალი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ონის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კედელას ქედის განშტოება ძუარზენჯზე, მდინარე რიონის მარცხენა შენაკადის — გომრულის სათავეში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3419 მ. ძუარზენჯი აგებულია ქვედაცარცული თიხაფიქლებით, ქვიშაქვებითა და კირქვებით. აქვს ციცაბო კალთები. დამახასიათებელია ალპური და სუბნივალური ლანდშაფტები. უკლება დ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 282.
მეაბჯრე

მეაბჯრე, აბჯრისმტვირთველი, საჭურველთმტვირთველი: დიდგვაროვანი მხედრის (რაინდის) აბჯრის (საჭურვლის) მზიდავი ახალგაზრდა მეომარი. როგორც საგანგებო თანამდებობა, ეძლეოდათ წარჩინებულთა შვილებსაც. მაგ., სარგის II ჯაყელი (1306-1341) „აღზრდილ იყო აბჯრის მტვირთველად“. აბჯრის მნე (მოხელე, განმგებელი) ძველ საქართველოში, იგივე ჯაბადარი (ჯაბახანის გამგე). ემორჩილებოდა ამილახორის თანაშემწეს - მეაბჯრეთუხუცესს. შაიშმელაშვილი ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 532.
ალექსანდრ დიუმა

ცნობილია ორი ალექსანდრ დიუმა. თქვენ შესაძლოა იგულისხმეთ ერთ-ერთი ამათგან: ალექსანდრ დიუმა (მამა) — ფრანგი მწერალი ალექსანდრ დიუმა (შვილი) — ფრანგი მწერალი
თატა

თატა — ისტორიული ქალაქი პაკისტანში, სინდჰის პროვინციაში. მდებარეობს ქვეყნის უდიდეს მტკნარი ტბის - კინჯჰარის სიახლოვეს. ბოლო მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 220 000 ადამიანს შეადგენს. ქალაქის მთავარ ღირსშეასნიშნაობას წარმოადგენს მაკლის ნეკროპოლისი, რომელიც 1981 წლიდან, იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაშია შეტანილი, ხოლო მის სიახლოვეს მდებარე შაჰ-ჯაჰანის მეჩეთი, რომელიც 1647–1649 წლებშია აშენებული, 1993 წლიდან იუნესკოს საცდელ სიაში იმყოფება. ქალაქი მოგოლთა იმპერიის მმართველი სამი დინასტიის დედაქალაქი იყო. მისი აყვავება გაძლიერება XIV-XVIII საუკუნეებში მიმდინარეობდა. 1739 წელს, თატა ნადირ-შაჰის ხელში აღმოჩნდა და ამ პერიოდიდან იწყება მისი დაღმასვლა. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში Historical Monuments of Thatta Thatta Tour from Karachi
როჰტასის ციხესიმაგრე

როჰტასის ციხესიმაგრე — ციხესიმაგრე პაკისტანში, პენჯაბის პროვინციაში. აშენებულია 1541-1543 წლებში ავღანეთის მეფე შერ-შაჰის მიერ. კომპლექსის გარშემოწერილობა 4 კმ-ია და წარმოადგენს პუშტუნური და ინდური არქიტექტურის ნაზავის პირველ მაგალითს მთელს ინდოეთის სუბ-კონტინენტზე. ციხის კედლების სიმაღლე 18 მეტრია, მთელს სიგრძეზე, მდებარეობს 68 ნახევრადწრიული ბასტიონი და რამდენიმე ქვიშაქვის ჭიშკარი. იმ დროისთვის, იგი შეუვალ ნაგებობად ითვლებოდა. ნაგებობას სახელი ეწოდა როჰტასის ბრძოლის პატივსაცემად, რომელიც შერ-შაჰმა მოგოლების წინააღმდეგ გამართა. მისი სიკვდილიდან 10 წლის შემდეგ, ციხესიმაგრე მოღალატეებმა მოგოლთა იმპერატორ უმაიუნს გადასცეს. მოგოლები ამ ციხეს დიდ მნიშვნელობას ანიჭებდნენ და მისი მსგავსი მრავალი სხვა ციხე ააგეს. 1997 წელს, იუნესკომ როჰტასის ციხესიმაგრე მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში www.rohtasfort.com დაარქივებული 2012-02-07 საიტზე Wayback Machine. UNESCO World Heritage Centre Web page Rohtas Conservation page on the Himalayan Wildlife Foundation website დაარქივებული 2007-03-11 საიტზე Wayback Machine. Rohtas fort latest pictures Website about Jhelum District where Rohtas fort is situated დაარქივებული 2003-10-15 საიტზე Wayback Machine. The official website of Rohtas Fort www.rohtasfort.com დაარქივებული 2012-02-07 საიტზე Wayback Machine.
Falcon Entertainment

Falcon Entertainment (აგრეთვე ცნობილი როგორც Falcon Studios), მსოფლიოში ერთ-ერთი უდიდესი გეი პორნოგრაფიული საპროდიუსერო, რომელიც მდებარეობს სან-ფრანცისკოში, კალიფორნია. ის დააარსა 1971 წელს ჩაკ ჰოლმსმა. წარმოადგენს მსოფლიო გეი ინდუსტრიის ერთ-ერთ ყველაზე ცნობად ბრენდს. ამჟამად მისი კონკურენტი ამერიკული კომპანიების მფლობელები და მმართველები Hot House Entertainment, Colt Studios, sing და Titan Media თავის დროზე Falcon Studios-ში მუშაობდნენ. ↑ Spencer, Jeremy. (November 2000)Chuck Holmes, Founder of Falcon Studios, Passes Away at 55. Boneyards. AVN Publications, Inc.. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2001-02-10. ციტირების თარიღი: 2007-12-29. Archived by web.archive.org.
აგა

აგა (ლათ. Rhinella marinus) — ცხოველი გომბეშოსებრთა ოჯახისა. გამოირჩევა დიდი ზომით (25 სმ). აქვს თვალბედისზედა ძვლოვანი ქედები და ყბა-ყურის დიდი ჯირკვლები. კანის ჯირკვლების გამონაყოფი შხამიანია. გვხვდება სამხრეთ და ცენტრალურ ამერიკაში. იკვებება მწერებით, მოლუსკებითა და სხვა პატარა ცხოველებით. აშენებენ შაქრის ლერწმის მავნებლების მოსასპობად. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 51.
კუკის ჭაობი

კუკის ჭაობი — უძველესი სასოფლო-სამეურნეო დასახლება და დღეს არქეოლოგიური ძეგლი კუნძულ ახალი გვინეის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, პაპუა-ახალი გვინეის ტერიტორიაზე. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1550 მეტრზე, ხეობაში და მოიცავს 116 აკრს. აქ აღმოჩენილია სასოფლო სამეურნეო სადრენაჟო სისტემა, რომლის ასაკიც 9 000 წელია. სისტემა გაერთიანებული ყოფილა ერთ ქსელში. 2008 წელს, იუნესკომ კუკის ჭაობი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში http://news.nationalgeographic.com/news/2003/06/0623_030623_kukagriculture.html http://whc.unesco.org/en/tentativelists/5059/
ნიკა თვაური

ნიკა თვაური (დ. 25 დეკემბერი, 1983, თბილისი, საქართველო) — ორივე თვალით უსინათლო და მარჯვენა ხელის მტევანამპუტირებული, S-11 კატეგორიის ქართველი მოცურავე. მისი მწვრთნელია ჰენრი კუპრაშვილი. 2011 წლის 1-10 აპრილს თურქეთის ქალაქ ალანიაში S-11 კატეგორიის მოცურავეთა შორის მსოფლიო ჩემპიონატზე ორმოცდაათ მეტრზე ბრასით ცურვაში მესამე ადგილი დაიკავა და ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა. მის მიერ მოპოვებული მედალი დამოუკიდებელი ქართული სპორტის ისტორიაში, ცურვის სახეობებს შორის პირველია. 2011 – საქართველოს ეროვნული პარალიმპიური ნაკრების წევრი ცურვაში. 2011 – უსინათლოთა შორის მსოფლიო თამაშების ბრინჯაოს მედლის მფლობელი - ალანია, თურქეთი. (პირველი საერთაშორისო მედალი დამოუკიდებელი საქართველოს ისტორიაში.) 2011 – მწვრთნელი ჰენრი კუპრაშვილი. 2012 – იტალიაში გამართულ საერთაშორისო ჩემპიონატზე ბრინჯაოს მედალის მფლობელი, დისტანცია 100 მ. / ბრასი და ოქროს მედალი დისტანცია 50 მ./ ბრასი. 2012 – ლონდონში გამართულ პარალიმპიური თამაშების მონაწილე. 2013 – ბერლინის საერთაშორისო ჩემპიონატზე 2 ვერცხლის მედალის მფლობელი დისტანცია – 100მ და 200მ/ ბრასი. 2013 – შვედეთში გამართულ საერთაშორისო ჩემპიონატზე ვერცხლის მედალის მფლობელი 100 მ./ ბრასი. 2014 – გერმანიაში გამართულ საერთაშორისო ტურნირზე ოქროს მედალის მფლობელი დისტანცია 50მ./ ბრასი. 2014 – გერმანიაში გამართულ საერთაშორისო ტურნირზე მოიპოვა ოფიციალური ლიცენზია ევროპისა და მსოფლიოს გასამართ ჩემპიონატზე, რომელიც პარაცურვის ისტორიაში იყო პირველი ოფიციალური ლიცენზია საქართველოსთვის. 2015 – სეულში გამართულ პარა ოლიმპიურ მსოფლიო თამაშებზე უსინათლოთა შორის გახდა ბრინჯაოს მედლის მფლობელი. 2017 – ბერლინის საერთაშორისო ჩემპიონატში მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი 50მ./ბრასი. 2011 – საუკეთესო პარა სპორტსმენი. 2012 – „ BP-საქართველოს“ ელჩი სპორტსმენი. ნიკა თვაური არის საქართველოს საუკეთესო პარა სპორტსმენი ცურვაში და საქართველოს ჩემპიონი, სამჯერ ნომინირებული საუკეთესო პარა სპორტსმენად. ვაჟა დანელია. ცურვამ მეორე სიცოცხლე დაუბრუნა. გაზ. "ლელო", #080, 2011 წლის 7 აპრილი ვაჟა დანელია. ბრინჯაოს დებიუტი და საგზური. გაზ. "ლელო", #081, 2011 წლის 8 აპრილი ვაჟა დანელია. მსოფლიო მოილიეს და ევროპაზე ფიქრობენ. გაზ. "ლელო", #088, 2011 წლის 16 აპრილი ნიკა თვაური ლონდონის 2012 წლის პარალიმპიური თამაშების ლიცენზიის მოპოვებისთვის იბრძოლებს თვაურმა მსოფლიოს ჩემპიონატზე ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა ქართველმა სპორტსმენმა მსოფლიო ჩემპიონატზე ცურვაში ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა ნიკა თვაურმა შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე სპორტსმენთა მსოფლიოს ჩემპიონატზე ცურვაში ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა[მკვდარი ბმული][მკვდარი ბმული] ნიკა თვაურის წარმატება პარალიმპიადაზე [1] დაარქივებული 2012-01-07 საიტზე Wayback Machine.
20 აპრილი

20 აპრილი — გრიგორიანული კალენდრის 110-ე დღე (ნაკიან წლებში – 111-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 255 დღე. 1303 : რომის პაპმა ბონიფაციუს VIII-ემ დააფუძნა რომის ლა საპიენცას უნივერსიტეტი. 1534 : ჟაკ კარტიე იწყებს თავის მოგზაურობას, რომლის შედეგადაც აღმოაჩენს კანადასა და ლაბრადორს. 1653 : ოლივერ კრომველმა დაითხოვა გავის პარლამენტი. 1657 : ადმირალმა რობერტ ბლეიკმა გაანადგურა ესპანური ვერცხლის გადამზიდავი ფლოტი ტენერიფესთან. 1657 : ახალი ამსტერდამის (შემდგომში ნიუ-იორკი) ებრაელებს მიეცათ მრწამსის თავისუფლების უფლება. 1770 : ასპინძის ბრძოლა. ერეკლე II-მ დაამარცხა ოსმალურ-ლეკური ჯარი. 1877 : ქართველებმა და რუსეთმა აიღეს ბაიაზეთი. 1921 : სამმხრივი შეთანხმება ამიერკავკასიის რკინიგზის გაერთიანების შესახებ. 1922 : შეიქმნა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქი. 1942 : ბრძოლა მოსკოვისათვის. 2009 : ნიუ-იორკ ტაიმზმა ხუთი პულიცერის პრემია მიიღო, მათ შორის საერთაშორისო რეპორტაჟებისთვის აშშ-ის „სამხედრო და პოლიტიკურ სირთულეებზე“ ავღანეთსა და პაკისტანში. 2011 : ლიბიაში, მისრატის ბრძოლაში, მოკლეს ფოტოგრაფები თიმ ჰეთერინგთონი და ქრის ჰონდროსი. 1808 : ნაპოლეონ III — საფრანგეთის იმპერატორი 1889 : ჰიტლერი, ადოლფ — გერმანელი სახელმწიფო მოღვაწე 1893 : მირო, ჟოან — კატალონიელი მხატვარი 1911 : ბაბილოძე, გიორგი — ქართველი სპორტსმენი-ტანმოვარჯიშე 1923 : საყვარელიძე, ტარიელ — ქართველი მსახიობი 1947 : სუვოროვი, ვიქტორ — რუსი მწერალი და ისტორიკოსი 1956 : კახა ბენდუქიძე — ქართველი სახელმწიფო მოღვაწე და ბიზნესმენი, საქველმოქმედო ორგანიზაცია ცოდნის ფონდის დამფუძნებელი, თავისუფალი და აგრარული უნივერსიტეტების სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე. 1314 : კლემენტ V — რომის პაპი 1918 : ბრაუნი, კარლ ფერდინანდ — გერმანელი ფიზიკოსი 1929 : ალბერტ ვილჰელმ ჰაინრიხ პრუსიელი — გერმანიის საიმპერიო სამხედრო ფლოტის გროსადმირალი 1932 : პეანო, ჯუზეპე — იტალიელი მათემატიკოსი 1965 : ასტანგოვი, მიხეილ — რუსი საბჭოთა მსახიობი 2001 : სინოპოლი, ჯუზეპე — იტალიელი დირიჟორი და კომპოზიტორი 2021 : იდრის დები — ჩადის პრეზიდენტი მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს: გიორგი აღმსარებელი მოწამე კალიოპე რუთინა დიაკონი, აკვილინა მცირე და მათთან 200 მხედარი სერაპიონ მონაზონი წინასწარმეტყველი მუჰამედის დაბადების დღე დიდი ბრიტანეთი, ენძელას დღე. ვენესუელა, დამოუკიდებლობის დეკლარაციის დღე. სიერა-ლეონე, რესპუბლიკის დღე. მესამე რაიხში 1933 წლიდან — ადოლფ ჰიტლერის დაბადების დღე. სხვა თვეები
აგავა

აგავა (ლათ. Agáve) — მცენარეთა გვარი სატაცურისებრთა ოჯახისა. აქვს მოკლე ღერო და როზეტისებრად შეკრული დიდი, ხორციანი, ზოგიერთ სახეობას ეკლიანი და ჭრელი ფოთლები. ყვავის ერთხელ, 6-15 წლის ასაკში, მაისიდან აგვისტომდე. ეზრდება 10-12 მ სიმაღლის ყვავილედის ყუნწი და უხვად გამოაქვს ყვავილი (17 ათასამდე). ნაყოფის მომწიფების შემდეგ მცენარის ყველა მიწისზედა ორგანო კვდება. ცნობილია აგავის სამასამდე სახეობა. ველურად ხარობს მექსიკაში. აგავა დეკორატიული მცენარეა. მეტწილად გავრცელებულია ამერიკული აგავა (Agave americana), რომელიც გაშენებულია ყირიმისა და კავკასიის შავი ზღვის სანაპიროს პარკებში. აგავის ბევრი სახეობის ფოთლებისაგან იღებენ ბოჭკოს (სიზალი, გენეკენი და სხვა) და ამზადებენ თოკებს, ჯაგრისებსა და უხეშ ქსოვილს. ნარჩენებისაგან მზადდება შესაფუთი ქაღალდი. აგავის შაქრიანი წვენისაგან ალკოჰოლიან სასმელებს აყენებენ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 51. აგავა. ჯანმრთელობა და მედიცინა
თურქეთის ტურიზმი

თურქეთში ტურიზმი დამყარებულია ძირითადად ისტორიულ ადგილებზე, ზღვისპირა კურორტებზე ეგეოსისა და ხმელთაშუა ზღვების სანაპიროებზე. 2010 წელს თურქეთს 28.6 მილიონზე მეტი ტურისტი ჰყავდა. სტამბოლი ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული ადგილია ტურისტებისთვის. აქ არის ათასობით სასტუმრო. ის არის ყველაზე დიდი ქალაქი და საკმაოდ დიდი ისტორია აქვს. აქ არის სულთან აჰმედის მეჩეთი (ლურჯი მეჩეთი), აია სოფია, ტოპკაპის სასახლე, გალატას კოშკი და ა.შ. სტამბოლში ასევე არის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი სავაჭრო ცენტრი Istanbul Cevahir Mall, რომელიც მსოფლიოს 7 უდიდეს სავაჭრო ცენტრს შორისაა. თურქეთის კურორტების უმრავლესობა სამხრეთ-დასავლეთ და სამხრეთ სანაპიროებზეა, რომელსაც ჰქვია თურქული რივიერა. ერთ-ერთი ასეთი კურორტია ანტალია _ ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროზე. იგი თურქეთის აღიარებული ტურისტული ცენტრია. მთავარი საკურორტო ქალაქებია ასევე ბოდრუმი, ფეტიე, მარმარისი... თურქეთში შეგიძლიათ ნახოთ ეფესოს, ტროას, პერგამონის, ტრაპიზონის ადგილები, ანტიოქიის ეკლესია, კაპადოკია. ანკარა ისტორიული ქალაქია. სწორედ აქ არის ანითკაბირი _ თურქეთის რესპუბლიკის დამაარსებლის ათათურქის მავზოლეუმი. ტურისტები ძირითადად ჩამოდიან გაერთიანებული სამეფოდან, გერმანიიდან, ისრაელიდან, უკრაინიდან, რუსეთიდან და იაპონიიდან, მაგრამ არც არაბეთის ქვეყნებიდან, ირანიდან, ჩრდილოეთ ამერიკიდან, საფრანგეთიდან და სკანდინავიის ქვეყნებიდან არიან ნაკლები ტურისტები. ბრიტანელი ტურისტები ეგეოსის ზღვის კურორტებზე ამჯობინებენ დასვენებას, როგორებიცაა ბოდრუმი და მარმარისი. გერმანელი და რუსი ტურისტები ისვენებენ ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროებზე, მაგალითად ანტალიაში, ხოლო იაპონელი ტურისტები ძირითადად სტუმრობენ სტამბოლს და ისტორიულ ადგილებს, როგორიცაა ეფესო. ესპანელი ტურისტების რაოდენობამ ბოლო წლებში შესამჩნევად მოიმატა. 2007 წელს 200 000 ესპანელი ესტუმრა თურქეთს. ესპანელი დამთვალიერებლების უმეტესობა სტამბოლში ჯავშნის სასტუმროებს და ბევრი მათგანი ნახულობს კაპადოკიას. 2002-2005 წლებში ტურისტების რაოდენობამ 12.8 მილიონიდან 21.2 მილიონამდე მოიმატა, რამაც თურქეთი ტურისტული თვალსაზრისით ტოპათეულში შეიყვანა. 2005 წელს წლიური შემოსავალი იყო 17.5 მილიარდი დოლარი, რამაც ასევე ტოპათეულში მოახვედრა თურქეთი, როგორც მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი წლიური შემოსავლის მქონე. თურქეთი, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე თურქეთის ტურიზმის პორტალი დაარქივებული 2021-01-09 საიტზე Wayback Machine.
აგათისი

აგათისი (ლათ. Agathis) — წიწვოვანი მცენარეების გვარი არაუკარიისებრთა ოჯახისა. ცნობილია 20-მდე სახეობა. ზოგის სიმაღლე 50 მ აღწევს. ძირითადად გვხვდება ავსტრალიაში, ახალ გვინეაში, ახალ ზელანდიაში, პოლინეზიის, მელანეზიისა და ფილიპინის კუნძულებზე. XX საუკუნიდან გაავრცელეს დასავლეთ საქართველოში როგორც კულტურული მცენარე. აგათისის მერქანი ძვირად ფასობს. ზოგიერთი სახეობა იძლევა მაღალხარისხოვან მაგარ და გამჭვირვალე ფისს: აგათისი ალბა (Agathis dammara) - კოპალს, ახალზელანდიური აგათისი (Agathis australis) - კაურის (კაურიკოპალს). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 51.
სემუაიზ გემჯი

სემუაიზ „სემ“ გემჯი (Samwise Gamgee) — პერსონაჟი ჯ.რ.რ. ტოლკინის ლეგენდარიუმში, რომანის „ბეჭდების მბრძანებელი“ ერთ-ერთი მთავარი პერსონაჟი. სემი არის ჰობიტი. ცხოვრობს შაირში და არის ცნობილი მებაღე და ფროდო ბეგინსის ერთ-ერთი მეგობარი. წიგნის მოვლენების მიხედვით, მან სახელი გაითქვა ფროდოსთან ერთად ბედისწერის მთისკენ გავლილი გზით. სემუაიზ გემჯი — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) სემუაიზ გემჯი — საიტზე Tolkien Gateway სემუაიზ გემჯი დაარქივებული 2015-01-21 საიტზე Wayback Machine. საიტზე The Thain's Book სემუაიზ გემჯი საიტზე TheOneRing.net
ბორომირი

ბორომირი (Boromir) — პერსონაჟი ჯ.რ.რ. ტოლკინის ლეგენდარიუმში. რომანის „ბეჭდების მბრძანებელი“ ერთ-ერთი პერსონაჟი, ბეჭდის საძმოს წევრი. ბორომირი არის ადამიანთა რასის წარმოდგენელი და ბეჭდის საძმოს ერთ-ერთი წევრი. იგი მოგზაურობს საძმოსთან ერთად მის დაშლამდე. რომანის სიუჟეტის მიხედვით, მას კლავენ მდინარე ანდუინთან, ჰობიტების, პერეგრინ ტუკისა და მერიადოკ ბრენდიბაკის დაცვისას. ბორომირის ძმა არის ფარამირი, ხოლო მამა - გონდორის მოურავი დენეთორი. პიტერ ჯექსონის „ბეჭდების მბრძანებელში“ მას განასახიერებს შონ ბინი. ბორომირი — საიტზე Tolkien Gateway
აგარა (ქედა)

აგარა — აჭარის ქედის მუნიციპალიტეტის სოფლების ზედა აგარისა და ქვედა აგარის ძველი სახელწოდება. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 41.
აგარაკი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი აგარაკი შეიძლება აღნიშნავდეს: აგარაკი — ქალაქი სომხეთში; აგარაკი — სოფელი თბილისის დაქვემდებარებაში; აგარაკი — სოფელი გუდაუთის მუნიციპალიტეტში; აგარაკი — სოფელი არაგაწოტნის პროვინციაში, სომხეთი. აგარაკი — სოფელი ლორეს პროვინციაში, სომხეთი. აგარაკი — სოფელი სიუნიქის პროვინციაში, სომხეთი. აგარაკი — დასასვენებელი ადგილი ქალაქგარეთ.
აგარანი (ციხე)

აგარათა ციხე, კოჯრის ციხე, ქოროღლის ციხე — ციხესიმაგრე თბილისში, დაბა კოჯორში, ისტორიულ აგარანში, აზეულას მთის ქიმზე. იცავდა გამავალ საქარავნო გზას, რომელიც ერთმანეთთან აკავშირებდა თბილისსა და სომხითს, ისტორიულ წყაროებში ხშირად მოიხსენიება აგრეთვე როგორც „აგარათა ციხე“. კოჯრის ციხე ამავე სახელწოდებით ნახსენებია ქარეთულ ეპოსში „ეთერიანი“. ვახუშტი ბატონიშვილის მიხედვით, ამ ციხეს ადრე აზეულას ციხე ერქვა. ერთ-ერთი გადმოცემით კოჯრის ციხეში იყო შეხიზნული ლეგენდარული გმირი ქოროღლი. ამიტომაა, რომ ამ ციხეს ზოგჯერ ქოროღლის ციხის სახელწოდებითაც იხსენიებენ. ეს სახელწოდება XVIII საუკუნიდან დამკვიდრდა XI საუკუნის 60-იან წლებში ბაგრატ IV-მ აგარანი წაართვა ამირა ფადლონს. „დიდი თურქობის“ დროს (1080) ციხე მტერმა ჩაიგდო ხელში. 1118 წლის ივლისში დავით აღმაშენებელმა ალყა შემოარტყა აგარანს და ერთ დღეში აიღო, ხოლო 1123 წელს ივანე ორბელს უწყალობა. 1177 წელს აგარანში გამაგრდნენ გიორგი III-ის წინააღმდეგ აჯანყებული დიდგვარიანები. იმავე წელს მეფემ აგარანი აიღო. „აგარათა ციხე“ ქართველ მეფეთა საზაფხულო სადგომი იყო. აქ გარდაიცვალა თამარ მეფე. XIII-XVII საუკუნეებში შეწყვეტილი იყო კოჯორში ზაფხულობით მეფეთა დგომის ტრადიცია. XV საუკუნიდან მას კოჯრის ციხე ეწოდებოდა და სოლაღაშვილებს ეკუთვნოდა. კოჯრის ციხე დიდად დააზიანა 1488 წელს იაყუბ ყაენის მიერ ლაშქარმა ხალილ-ბეგის მეთაურობით. მრავალრიცხოვანმა თურქმანმა მეთოფეებმა გამანადგურებელი ცეცხლი გაუხსნეს ქართველ მეციხოვნეებს. სოლაღაშვილების მცირერიცხოვან მეციხოვნეებს მაშველი ძალა არ ჰყავდათ და ხანგრძლივი ბრძოლის შემდეგ დატოვეს ციხე-სიმაგრე. 1625 წელს მარაბდის ბრძოლაში ქართველების დამარცხების შემდეგ ბრძოლა გაგრძელდა კოჯრის მიდამოებში, სადაც ქართველებმა დიდი ზიანი მიაყენეს ყიზილბაშებს. XVII საუკუნეში როსტომ მეფემ კვლავ აქცია კოჯრის ციხე მეფეთა საზაფხულო რეზიდენციად. აქვე ჰქონდათ მარნები, სადაც ღვინოებს ეზიდებოდნენ ქვემო ქართლის სოფლებიდან. კოჯორში იყო, აგრეთვე ქართველ მეფეთა მთავარი საჯინიბოები. გადმოცემის მიხედვით კოჯრის ციხეს აფარებდა თავს ქართველი გმირი ქალი თინა წავკისელი. შემორჩენილია გალავნისა და მის სამხრეთ-დასავლეთ და ჩრდილო-აღმოსავლეთ ბოლოებში მდგარი ორი კოშკის ნანგრევები. ციხესიმაგრე ნაგებია ნატეხი ქვითა და აგურით. მრავალჯერ არის შეკეთებული და განახლებული. მისი უძველესი ფენა არა უგვიანეს XI საუკუნის II ნახევრით თარიღდება, ხოლო დღემდე მოღწეული კედლის ფრაგმენტები XVI-XVIII სს თარიღდება. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: აგარანი (ციხე) ბერძენიშვილი დ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 52. კენკებაშვილი თ., კოჯრის ისტორია, „უნივერსალი“, 2009, ISBN 978-9941-12-810-3. კვირკველია, თ., ძველთბილისური დასახელებანი, თბილისი: საბჭოთა საქართველო, 1985. ბერძენიშვილი ნ., „ძველი თბილისის ტოპონიმიკიდან (აგარანი)“, საქართველოს ისტორიის საკითხები, ტ. I, თბ., 1964 წ.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 6855 ↑ ივანე ჯავახიშვილი, თხზულებანი. ტ.III. გვ. 369-370. — თბილისი, 1982
აკორდი (მუსიკა)

აკორდი — სამი და მეტი მუსიკალური ბგერის თანაჟღერადობა. ამასთან აღსანიშნავია, რომ აუცილებელი არ არის, ნოტები ერთად სრულდებოდეს. აკორდად შეიძლება ჩაითვალოს არპეჯიოც. როგორც წესი, აკორდები გამოიყენება თანამედროვე დასავლურ, დასავლეთ აფრიკულ და ოკეანიურ მუსიკაში. აკორდი არსებობს მრავალი სახის: მაჟორული და მონორული, ტონიკური, სუბდომინანტური, დომინანტური და კიდევ მრავალი სხვა. აკორდი შეიძლება იყოს კეთილხმოვანი და არაკეთილხმოვანი. კეთილხმოვანს ეწოდება კონსონანსი, ხოლო არაკეთილხმოვანს დისონანსი. ↑ http://theoryofmusic.wordpress.com/2008/01/16/an-explanation-for-the-emergence-of-jazz-1956/
ალთაის ოქროს მთები

ალთაის ოქროს მთები — 1998 წლიდან, იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში ამ სახელითაა შესული ერთ-ერთი ძეგლი რუსეთის ფედერაციიდან, რომელიც მოიცავს ალთაის მთებს, კათუნის ნაკრძალს, ტბა ტელეცკოეს, ბელუხის მთებს და უკოკის მაღლობს. იუნესკო ძეგლს შემდეგნაირად აღწერს: „რეგიონი წარმოადგენს ცენტრალურ ციმბირში მცენარეული ზონების ყველაზე სრულყოფილ თანამიმდევრობას სიმაღლის ზრდასთან ერთად, დაწყებული სტეპებით, ტყე-სტეპებით, შერეული ტყეებით, დამთავრებული სუბალბური და ალპური მცენარეულობით“. იუნესკომ ასევე განსაკუთრებული ყურადღება მიაქცია აქ გავრცელებულ მსოფლიო მასშტაბით ისეთ საფრთხის ქვეშ მყოფ ძუძუმწოვრებს, როგორებიცაა თოვლის ლეოპარდი და ალთაის ცხვარი. ტერიტორია მოიცავს 16 175 კმ²-ს. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში ალთაი იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები რუსეთში Location map დაარქივებული 2008-09-30 საიტზე Wayback Machine. Altai Republic Recreation Areas დაარქივებული 2007-09-27 საიტზე Wayback Machine. Golden Mountains, Altai Republic, Russia დაარქივებული 2007-08-13 საიტზე Wayback Machine. Golden Mountains of Altai at Natural Heritage Protection Fund