laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
პრეჯუდისი

პრეჯუდისი — ინგლისური სიტყვაა და ითარგმნება, როგორც წინასწარ შეგონება, ცრურწმენა, ცრუ აზრი, ცრუ შეხედულება. სოციალურ ფსიქოლოგიაში ამ ტერმინს მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია. პრეჯუდისი არის ზოგიერთი ჯგუფის წევრისადმი ჩამოყალიბებული ატიტუდი ( დამოკიდებულება, შეფასება), რომელიც ემყარება მხოლოდ მის ამ ჯგუფისადმი მიკუთვნებულობას. ეს ატიტუდი, ჩვეულებრივ, არის ხოლმე ნეგატიური ხასიათის და ძალიან მცირე შემთხვევებში თუა დადებითი შინაარსის მატარებელი. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ადამიანი, რომელსაც აქვს პრეჯუდისი გარკვეული სოციალური ჯგუფის მიმართ, მის წევრებს აფასებს ამ პრეჯუდისის შესაბამისად. ამ დროს ინდივიდუალური პიროვნული მახასიათებლები და მოქმედებები ძლიერ უმნიშვნელოა. ჯგუფის წევრები შეფასებულნი არიან ამგვარად უბრალოდ იმიტომ, რომ მიეკუთვნებიან კონკრეტულ სოციალურ ჯგუფს. პრეჯუდისი სქემის როლსაც ასრულებს. ეს ფაქტი გულისხმობს იმას, რომ ის ქმნის კოგნიტურ ჩარჩოს ინფორმაციის გაანალიზებისათვის, ორგანიზებისათვის, დამახსოვრებისათვის თუ აღდგენისათვის. შესაბამისად, პრეჯუდისებიანი ადამიანები თავიანთი პრეჯუდისების შესაბამისად აანალიზებენ კონკრეტული სოციალური ჯგუფის შესახებ მოცემულ ინფორმაციას. ისინი უფრო მეტ ყურადღებას აქცევენ და იმახსოვრებენ პრეჯუდისის კონსისტენტურ ინფორმაციას. პრეჯუდისი ასევე გულისხმობს მიმართული სოციალური ჯგუფის მიმართ არსებულ გრძნობებსა და ემოციებს. ის შეიცავს ჯგუფის წევრების მიმართ ჩამოყალიბებულ რწმენებსა და მოლოდინებს. ეს სტერეოტიპები ეხება ხოლმე იმას, თუ რა მახასიათებლების მატარებლები არიან კონკრეტული სოციალური ჯგუფის წევრები ან კიდევ როგორია მათი ქმედებები. პრეჯუდისები არიან რა მატარებლები მზა ინფორმაციისა, ადამიანს ეხმარებიან, რომ დაზოგოს თავისი კოგნიტური რესურსები და დიდი დრო და ენერგია აღარ დახარჯოს სოციალური სამყაროს გაგებასა და შეფასებაში. ესე იგი, პრეჯუდისი „მოკლე ჩართვის“ როლს ასრულებს. თუმცა, არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ ამ გზით გაკეთებული დასკვნები ხშირად მცდარია და მუდმივ მონიტორინგს საჭიროებს. როგორც უკვე აღვნიშნეთ, პრეჯუდისი ხშირად ნეგატიური ატიტუდია. ძლიერი ნეგატიური დამოკიდებულებები იჩენს ხოლმე თავს პრეჯუდისებში, რომლებიც გარკვეულ რასობრივ, ეთნიკურ ან რელიგიურ ჯგუფებს მიემართებიან. ეს ხშირად ხდება დისკრიმინაციისა და კონფლიქტის მიზეზი. არსებობს პრეჯუდისების შემცირების ტექნიკები. სოციალური ფსიქოლოგები ხშირად მიმართავენ ჯგუფთაშორის კონტაქტებს, მშობლებისა და სხვა მოზრდილების განათლებას, რათა მათ ბავშვებს აღარ ჩამოუყალიბონ ცრურწმენები და ა. შ. Robert A. Baron,Donn Byrne, Blair T. Johnson, Exploring Social Psychology, 4th edition.
იმპერატორის ახალი თავგადასავალი

იმპერატორის ახალი თავგადასავალი (ინგლ. The Emperor's New Groove) — Walt Disney Feature Animation-ის 2000 წლის ანიმაციური ფილმი. მისი დისტრიბუტორი იყო Buena Vista Distribution. ეს არის დისნეის რიგით მე-40 სრულმეტრაჟიანი ანიმაციური ფილმი. მისი რეჟისორია მარკ დინდელი, პროდიუსერი — რენდი ფალმერი, სცენარის ავტორი — დევიდ რეინოლდსი, ხოლო როლებს ახმოვანებენ დევიდ სპეიდი, ჯონ გუდმენი, პატრიკ უორბარტონი, ერთა კიტი და ვენდი მალიკი. სიუჟეტის მიხედვით, ბოროტი გრძნეული, იზმა, ეგოისტურ იმპერატორ კუზკოს ლამად აქცევს. მას მხოლოდ გლეხი პაჩა თუ დაეხმარება. პრობლემა კი ის არის, რომ მანამდე იმპერატორმა განაცხადა, რომ პაჩას სახლის ადგილზე აპირებს თავისთვის ახალი დიდი სახლის აშენებას. ექვსწლიანი წარმოების პერიოდში ფილმის სიუჟეტი მნიშვნელოვნად შეიცვალა. წარმოება დაიწყო მუსიკალური ფილმის იდეით, რომელსაც „მზის სამეფო“ ერქვა. რეჟისორები უნდა ყოფილიყვნენ დინდელი და როჯერ ალერსი (მეფე ლომი), თუმცა დისნეის აღმასრულებელმა პერსონალმა იგი უფრო მსუბუქი ჟანრის მეგობრების კომედიად აქცია. დოკუმენტურ ფილმში The Sweatbox ასახულია წარმოების ის სირთულეები, რომლებიც ფილმმა გამოიარა. „იმპერატორის ახალი თავგადასავალი“ ნომინირებული იყო ოსკარზე, საუკეთესო ორიგინალური სიმღერისთვის („My Funny Friend and Me“, სტინგი), თუმცა ჯილდო მოიგო ბობ დილანის „Things Have Changed“-მა („ვუნდერკინდები“). შემდგომში გამოვიდა ამ ფილმის ორი გაგრძელება, „კრონკის ახალი თავგადასავალი“ (პირდაპირ ვიდეოს სახით, 2005) და ტელესერიალი „იმპერატორის ახალი სკოლა“ (2006). ოფიციალური საიტი ოფიციალური საიტი (არქივი) „იმპერატორის ახალი თავგადასავალი“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) „იმპერატორის ახალი თავგადასავალი“ — Allmovie-ზე „იმპერატორის ახალი თავგადასავალი“ — ანიმაციური ფილმების მონაცემთა დიდ ბაზაში „იმპერატორის ახალი თავგადასავალი“ — Rotten Tomatoes „The Sweatbox“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) ↑ 1.0 1.1 The Emperor's New Groove. Box Office Mojo. ციტირების თარიღი: 2012-01-05.
ნაყოფი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ნაყოფი შეიძლება აღნიშნავდეს: ნაყოფი — ფარულთესლოვან მცენარეთა ორგანო ნაყოფი — ადამიანის ჩანასახი
კოჩაბამბის დეპარტამენტი

კოჩაბამბა (ესპ. Cochabamba) — დეპარტამენტი ბოლივიაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი კოჩაბამბა. ფართობი 55,631 ათასი კვ. კმ. იგი შეიქმნა 1826 წელს. კოჩაბამბის დეპარტამენტი დაყოფილია 16 პროვინციად, ეს პროვინციები იყოფა 47 მუნიციპალიტეტად, ხოლო მუნიციპალიტეტები, თავის მხრივ, იყოფა 144 კანტონად. კოჩაბამბის დეპარტამენტის პროვინციები და მათი დედაქალაქები: Cochabamba Travel Guide დაარქივებული 2014-12-22 საიტზე Wayback Machine. Weather in Cochabamba დაარქივებული 2020-10-06 საიტზე Wayback Machine. Bolivian Music and Web Varieties დაარქივებული 2006-08-21 საიტზე Wayback Machine. Pictures: Coca cultivation in the Cochabamba Tropic [1] ↑ www.bolivia.com (ინგლისური)
განახლება (გალის მუნიციპალიტეტი)

განახლება (ყოფილი მარჩხაფონი) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გალის მუნიციპალიტეტში, სამურზაყანოს დაბლობზე. თემის ცენტრი (სოფლები: გაგიდა, დიხაგუძბა, ოკვინორე). ზღვის დონიდან 10 მ, შავი ზღვიდან 7 კმ, გალიდან 21 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეცხოველეობა. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 549. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 675.
დიხაგუძბა

დიხაგუძბა — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გალის მუნიციპალიტეტში (განახლების თემი). მდებარეობს სამურზაყანოს დაბლობზე, შავი ზღვის პირას, ზღვის დონიდან 4 მ სიმაღლეზე, ქალაქ გალიდან 30 კმ დაშორებით. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 455.
ყვავილი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ვიქსიკონში განმარტებულია სიტყვა: ყვავილი ყვავილი შეიძლება აღნიშნავდეს: ყვავილი – თესლოვანი მცენარეების გამრავლების ორგანო; ყვავილი – ადამიანისა და ცხოველების მწვავე ინფექციური ვირუსული დაავადება; ყვავილი – სოფელი დუშეთის მუნიციპალიტეტში.
ვეშკუდელი

ვეშკუდელი — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გალის მუნიციპალიტეტში (ოტობაიის თემი). მდებარეობს სამურზაყანოს დაბლობზე, მდინარე ენგურის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 10 მ-ზე, გალიდან 35 კმ-ზე. 1989 წლის აღწერით იყო 587 მცხოვრები. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მებოსტნეობა. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 263. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 390.
ზენი (დიხაზურგის თემი)

ზენი — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გალის მუნიციპალიტეტში (დიხაზურგის თემი), მდინარე ენგურის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 120 მ, გალიდან 15 კმ. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 356.
ზენი (ნაბაკევის თემი)

ზენი — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გალის მუნიციპალიტეტში (ნაბაკევის თემი), სამურზაყანოს დაბლობზე, მდინარე ენგურის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 25 მ, გალიდან 26 კმ. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 356.
ზენი (ჭუბურხინჯის თემი)

ზენი — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გალის მუნიციპალიტეტში (ჭუბურხინჯის თემი), სამურზაყანოს დაბლობზე, მდინარე ენგურის მარჯვენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 100 მ, გალიდან 10 კმ. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 356.
შენე ნაცი

შონე ნაცი (სლოვაკ. Schöne(r) Náci), ნამდვილი სახელი და გვარი იგნაც ლამარი (სლოვაკ. Ignác Lamár; დ. 11 აგვისტო, 1897, პეტრჟალკა (ისტ. სახელწოდება Engerau), სლოვაკეთი — გ. 23 ოქტომბერი, 1967, ლეჰნიცე, სლოვაკეთი, 2007 წელს გადმოასვენეს ბრატისლავაში) — ბრატისლავის ქუჩებისა და ყავახანების კოლორიტის განუყოფელი ნაწილი, თითქმის 40 წლის განმავლობაში. მას იცნობდნენ, როგორც წესიერ, წყნარ და ღატაკ ადამიანს, თუმცა ყოველთვის ლაზათიანად ჩაცმულს, ფრაკში, ცილინდრითა და ხელჯოხით. თავდაპირველად იყო მეკონდიტრის მოწაფე, შემდეგ სცენის მუშა, მეწაღის თანაშემწე, დაჰქონდა ნახშირი, წმენდდა ხალიჩებს. გარდა ამისა, დადიოდა ქალაქის ეზოებში და მღეროდა. მისი, ნატურალური ზომის, ძეგლი დგას ბრატისლავის მთავარ მოედანზე, ყავახანა Mayer–თან. გარდაიცვალა 70 წლის ასაკში ლეჰნიცეს საოლქო საავადმყოფოში ტუბერკულოზით. ზიგიერთნი ამტკიცებენ, რომ იგი ცოლმა მიატოვა საკურთხეველთან და ამიტომაც შეიშალა, დადიოდა ლამაზად შეფუთული სასაჩუქრე კოლოფებით და ესალმებოდა ყველა გამვლელ ქალს. შონე ნაცის შესახებ სიმღერა ჯგუფ Lojzo–ს რეპერტუარშია. მის შესახებ გამოიცა წიგნი სახელწოდებით — „მას შონე ნაცის ეძახდნენ“, რომელიც მისი ბელეტრისტული ბიოგრაფიაა. ქალაქის კოლორიტი პლეხანოველი მარინა The Slovak Spectator, 'Schöne Náci finally buried in Bratislava', 17 Dec 2007. Twin City Journal, ‘Schöne Náci loved his town’, 4 September 2007. შონე ნაცი ბრატისლავაში სექტემბერში დაბრუნდება (Slovak) შონე ნაცი გვიბრუნდება დაარქივებული 2007-09-27 საიტზე Wayback Machine. (Slovak) Der Schöne Naci liebte seine Stadt დაარქივებული 2017-04-07 საიტზე Wayback Machine. (გერმანული) Der Schöne Náci – eine typische Gestalt des alten Bratislava დაარქივებული 2010-11-07 საიტზე Wayback Machine. (გერმანული) ↑ ROSA, L.O., Ladislav Ťažký Volali ho Schöne Náci. 3. vyd. Bratislava : Sprint vfra, 2000. ISBN 80-88848-56-3. S. 146. ↑ Ondriš, Ladislav (L. O. Rosa): Volali ho Schöne Náci, Vydal Sprint vfra Bratislava, 2000, třetí vydání, ISBN 80-88848-56-3
კოზმა ინდიკოპლევსტი

კოზმა ინდიკოპლევსტი (ბერძ. Κόσμας Ἰνδικοπλεύστης; VI ს.) — ბიზანტიელი მოგზაური და ვაჭარი. წარმოშობით ალექსანდრიიდან. თავის დროზე მეტად განათლებული პიროვნება ყოფილა. VI საუკუნეში, კერძოდ კი 535-547 წლებს შორის დაწერა თავის ცნობილი ტრაქტატი „ქრისტიანული ტოპოგრაფია“, რომელშიც უარყოფს პტოლემეს სისტემას დედამიწის სფეროსებრი ფორმის შესახებ. კოზმას მიხედვით, დედამიწა არის ბრტყელი სწორკუთხედი, რომელსაც ოკეანე ერტყმის. ღამით მზე მთის იქით იმალება. ყველა დიდი მდინარე სამოთხეში იწყება და ოკეანის ქვეშ მიედინება. აღმოსავლეთის ფეოდალურ ქვეყნებში ამ დროს მეცნიერება შედარებით მაღალ დონეზე იდგა. როგორც ირკვევა თავის შრომაში კოზმა ქადაგებს ბიბლიურ წარმოდგენებს დედამიწისა და საერთოდ კოსმოსის შესახებ. კოზმამდელი მეცნიერული მიღწევები (მაგ., პტოლემესი) კოზმას მიერ მკვეთრად იქნა უარყოფილი. თვით კოზმას ცხოვრების შესახებ მწირი ცნობებია შემონახული. ვაჭრობის მიზნით იმოგზაურა ინდოეთში, ასევე იმყოფებოდა თანამედროვე ეთიოპიის, ირანის, არაბეთისა და კუნძულ ცეილონის ტერიტორიებზე. მოგზაურობის დროს მან დიდი ინტერესი გამოიჩინა ნანახი ადგილების მიმართ. არის შეხვედრილი იუსტინიანე I-თან. როდესაც კოზმამ დაასრულა თავისი ცნობილი ნაშრომი „ქრისტიანული ტოპოგრაფია“, გადაწყვიტა მონასტერში წასულიყო. ამიტომ გაემგზავრა სინაზე. აღსანიშნავია, რომ კოზმას წიგნები ადრინდელი შუა საუკუნეების უნიკალური წყაროა, რომლებმაც ჩვენამდე ცოტად თუ ბევრად მთლიანობაში მოაღწია. Cosmas Indicopleustes Topographie chrétienne, t. 1, P., 1968. Пигулевская Н. В., Византия на путях в Индию, М.— Л., 1951; Wolska W., La Topographie chrétienne de Cosmas Indicopleustes. Théologie et science au Vl-e siècle. P., 1962.
წითელი ხატი

წითელი ხატი — მთა საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ახალგორის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ხარულის ქედზე, მდინარე პატარა ლიახვის მარცხენა შენაკადის — ფაჩურისწყლის სათავეებში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3026 მ. აგებულია ჰოლოცენური ასაკის ანდეზიტური და დაციტური ლავებით. ახალგაზრდა ვულკანური კონუსია. აქვს დაუნაწევრებელი კალთები. შემოსილია სუბალპური და ალპური ბალახეულით. წითელი ხატის ფერდობებზე მდებარეობს ორი მაღალმთიანი ტბა: დიდი წითელი ხატის ტბა და პატარა წითელი ხატის ტბა. ტაბიძე დ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 319.
ფურტიო

ფურტიო — მთა საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, შუახევის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარე აჭარისწყლის მარცხენა შენაკადების — სხალთისა და ჩირუხისწყლის წყალგამყოფ სხალთის ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 1558 მ. ფურტიო აგებულია ინტენსიურად დანაოჭებული შუაეოცენური ანდეზიტურგანფენებიანი ტლანქშრეებრივი ტუფ-ბრექჩიებით. შემოსილია შერეული ტყით. ჯაყელი ქ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 430. ↑ უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი. ციტირების თარიღი: 9 სექტემბერი 2016.
აბანოს მყინვარი

აბანოს მყინვარი, აბანო — მყინვარი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მყინვარწვერის მასივის აღმოსავლეთ კალთაზე, დევდარაკის მყინვარის სამხრეთით. მიემართება სამხრეთ აღმოსავლეთისაკენ. სიგრძე 4,2 კმ, ფართობი 1,6 კმ², უდიდესი სიგანე 610 მ. ასაზრდოებს მდინარე თერგის მარცხენა შენაკადს — ჩხერს. 1909–1910 წლებში ერთ-ერთი მთის ჩამოქცევის შედეგად მყინვარის ზედაპირზე წარმოიქმნა ოთხი კატასტროფული გლაციალური ღვარცოფი, რომელიც გაუყვა მდინარე ჩხერს და დაანგრია ჩხერის ხიდი, ხოლო საქართველოს სამხედრო გზის სიახლოვეს სასოფლო-სამეურნეო სავარგულებს ზიანი მიაყენა. ↑ ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 13. ↑ საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2009. — გვ. 13. ↑ აბანოს მყინვარის დახასიათება
ვაზის ლოკოკინა

ვაზის ლოკოკინა (ლათ. Helix pomatia) — ფილტვიანების ქვეკლასის უხერხემლო ცხოველი მუცელფეხიანების კლასისა. ფართოდ არის გავრცელებული ევროპაში. აქვს სპირალურად დახვეული ნიჟარა. მოძრაობის დროს ნიჟარას ზურგით ატარებს, ხოლო საფრთხის ან არასასურველი გარემო პირობების დროს ნიჟარაში იმალება. ნიჟარა ცხოველთან ერთად იზრდება და იხვევა. ნიჟარის ზომამ შესაძლოა მიაღწიოს 60 მმ-ს, ხოლო წონამ 30 გრამს. ცოცხლობს 5-7 წელს. გავრცელებულია ხმელთაშუა ზღვის და შავი ზღვის ქვეყნებში. საქართველოში ხშირია, განსაკუთრებით ადამიანის საცხოვრებელთან ახლოს (ბაღებში, პარკებში, ეზოებში). ვაზის ლოკოკინა საკვებად გამოიყენება და დელიკატესად ითვლება. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ვაზის ლოკოკინა ვაზის ლოკოკინა (ინგლისური) ვაზის ლოკოკინა (ინგლისური)
ანა ანტონოვსკაია

ანა არნოლდის ასული ანტონოვსკაია (რუს. Анна Арнольдовна Антоновская, ქალიშვილობაში ვეჟნერი; დ. 12 იანვარი, 1886/ ძვ. სტ. 31 დეკემბერი 1885, ტფილისი — გ. 21 ოქტომბერი, 1967, მოსკოვი) — რუსი მწერალი, სცენარისტი, დრამატურგი, პუბლიცისტი და ლიტერატურული კრიტიკოსი. სტალინის პრემიის II ხარისხის ლაურეატი (1942). 1904 წელს დაიწყო ლექსების წერა. 1918-1919 მისი ლექსები იბეჭდებოდა აკმეისტურ გამოცემებში. Opus magnum — რომანი „დიდი მოურავი“ გიორგი სააკაძის შესახებ (I წიგნი 1937, II წიგნი 1940, III წიგნი 1947, IV წიგნი 1953, V წიგნი 1957, VI წიგნი 1958). რომანი გადათარგმნილია რამდენიმე ენაზე. ქართულად თარგმნა ა. ჭუმბურიძემ. 1942 წელს გამოვიდა ფილმი „გიორგი სააკაძე“, რომელიც გადაღებული იყო რომანის მოტივებზე. ანა ანტონოვსკაია არის შემდეგი პიესების ავტორი: «ფერების რევოლუცია» (1921), «გიორგი სააკაძე» (1925) და «მოსკოვის ცეცხლი»; რომანები: «მშვიდობის ანგელოზები» საქართველოს ინტერვენიციის შესახებ (1945-1946), «დოკუმენტალური ნოველები საქართველოს შესახებ» (1961). თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა. ბიოგრაფია lib.ru (რუსული) «დიდი მოურავი» на aldebaran.ru დაარქივებული 2007-02-08 საიტზე Wayback Machine. (რუსული) და lib.druzya.org(რუსული) ↑ ჭუმბურიძე, ა. NPLG
ბივისი და ბატ-ჰედი (ეპიზოდების სია)

მოცემულ სიაში წარმოდგენილია ანიმაციური სერიალის „ბივისი და ბატ-ჰედი“ ეპიზოდების სია და მათი მოკლე აღწერა. სერიალის პირველი სერიები პირველად გამოჩნდა 1992 წელს, როდესაც მაიკ ჯაჯის მიერ წარდგენილი იქნა ორი ეპიზოდი - Frog Baseball და Peace, Love & Understanding. ისინი ნაჩვენები იქნა ტელეარხ Liquid Television-ის ეთერში. Beavis and Butthead Central, ფანების საიტი ბივისი და ბატ-ჰედი საიტზე Big Cartoon DataBase ბივისი და ბატ-ჰედი საიტზე epguides.com
აბანოს ღრუბელი

აბანოს ღრუბელი (ლათ. Euspongia officinalis) — ცხოველი ღრუბლების ტიპისა. მისი ჩონჩხი შეიცავს განსაკუთრებულ რქოვან ნივთიერებას — სპონგინს, რომლის მაგარი და ელასტიკური ძაფებისაგან წარმოქმნილი ღრუბლოვანი მასა იხმარება ტანის დასაბანად, რაიმეს გასარეცხად და გასაწმენდად. გვხვდება ხმელთაშუა ზღვაში. ზოგან ხელოვნურადაც აშენებენ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 14.
ეოზონოფილები

ეოზინოფილები, აციდოფილები — ხერხემლიანი ცხოველებისა და ადამიანის ლეიკოციტების ერთ-ერთი სახე. მიეკუთვნება გრანულოციტების ჯგუფს. ეოზინოფილები სუსტი ფაგოციტებია. ახასიათებთ ქემოტაქსისი, მაგრამ ნეიტროფილებთან შედარებით მათი მნიშვნელობა ორგანიზმის ინფექციისაგან დაცვაში მცირეა. ლეიკოციტურ ფორმულაში ეოზინოფილების რაოდენობა შეადგენენ 2-4%-ს. მათი დიამეტრი 12-15 მკმ-ია. ბირთვი შედგება ორი წილაკისგან. ციტოპლაზმაში სუსტად განვითარებული ენდოპლაზმური რეტიკულუმი, გოლჯის აპარატი და მიტოქონდირებია. დიდი რაოდენობითაა გლიკოგენის გრანულები. მთავარ საიდენთიფიკაციო ნიშანს დიდი ზომის, წაგრძელებული ფორმის სპეციფიკური ეოზინოფილური გრანულები წარმოადგენს. ეოზინოფილურ გრანუყლებს კრისტალოიდის გული აქვს, რომელიც გრანულის სიგრძივი ღერძის გასწვრივ არის მიმართული. იგი შეიცავს ცილას, რომელსაც მთავარ ბაზისურ (ფუძე) ცილას უწოდებენ. ციტოპლაზმის ეოზინოფილიას სწორედ ეს ცილა განსაზღვრავს. ეოზინოფილების რიცხვი მკვეთრად მატულობს სისხლში პარაზიტული ინფექციების დროს. პარაზიტების უმრავლესობა ძალიან დიდი ზომისაა და ეოზინოფილები ვერ ახდენენ მათ ფაგოციტოზს. ამის ნაცვლად ეოზინოფილები IgE-თი მარკირებულ პარაზიტებს ციტოპლაზმური რეცეპტორების საშუალებით უკავშირდება და ახდენს მისი ვეზიკულების დეგრანულაციას და უჯრედგარეთ მთავარი ფუძე ცილის გამოყოფას, რაც უზრუნველყოფს პარაზიტების კვდომას. ეოზინოფილების რიცხვი იმატებს ალერგიული დაავადებების დროსაც. ისინი სისხლის კალაპოტიდან მიგრირებენ იმ ქსოვილებში, სადაც ვითარდება ალერგიული რეაქციები, მაგალითად, ბრონქული ასთმით დაავადებულებში მათი ინფილტრაცია აღინიშნება ფილტვებში. ამის მიზეზი, ნაწილობრივ ის გარემოებაა, რომ პოხიერი უჯრედები და ბაზოფილები, რომლებიც მონაწილეობენ ალერგიულ რეაქციებში, გამოჰყოფენ ეოზინოფილების ქემოტაქსისის ფაქტორს, რის გამოც ეოზინოფილები გადმოდიან სისხლძარღვთა კალაპოტიდან და აღწევენ აღნიშნულ კერას. ალერგიული რეაქციებით მოცულ უბანში მოხვედრისას ეოზინოფილი აუვნებელყოფს ანთების გამომწვევ იმ ნივთიერებებს, რომლებსაც გამოჰყოფენ პოხიერი უჯრედები და ბაზოფილები, აგრეთვე, სავარაუდოდ აფაგოციტირებენ და ინელებენ ანტიგენ-ანტისხეულის კომპლექსს და ეწინააღმდეგებიან ანთებითი პროცესების გავრცელებას. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 163. ჰისტოლოგია, რუსუდან რუხაძე, თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის გამომცემლობა, მეორე გამოცემა, 2009.
იოჰან ლუდვიგ ბურკჰარდტი

იოჰან ლუდვიგ ბურკჰარდტი (გერმ. Johann Ludwig Burckhardt; დ. 24 ნოემბერი, 1784, ლაუზანე — გ. 15 ოქტომბერი, 1817, კაირო) — შვეიცარიელი აღმოსავლეთმცოდნე. იოჰან ლუდვიგი საკუთარ სახელს ხშირად ფრანგულად წერდა: Jean Louis . ბურკჰარდტი ცნობილი გახდა ეგვიპტეში 1813 წელს აბუ-სიმბალის ტაძრების აღმოჩენით. Dietmar Henze: Johann Ludwig Burckhardt. In: Enzyklopädie der Entdecker und Erforscher der Erde, Band 1. Akademische Druck- und Verlagsanstalt, Graz 1978, ISBN 3-201-00912-1 Therese Wollmann: Scheich Ibrahim. Die Reisen des Johann Ludwig Burckhardt. Reinhardt, Basel 1984, ISBN 3-7245-0559-0 იოჰან ლუდვიგ ბურკჰარდტი — ნამუშევრები პროექტ „გუტენბერგზე“ იოჰან ლუდვიგ ბურკჰარდტი — ნამუშევრები საიტზე Internet Archive
წიკუხისმაღალი

წიკუხისმაღალი — მთა საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს თუშეთ-ხევსურეთის კავკასიონის მთავარ ქედზე, მდინარე ასას მარჯვენა შენაკადის — წყაროსთავის სათავეში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3066 მ. აგებულია ლიასის ასპიდური ფიქლებით, თიხაფიქლებითა და ქვიშაქვებით. დასავლეთ, ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ კალთები ციცაბო და კლდოვანია, სამხრეთი შედარებით დამრეცი. ზოგან შემორჩენილია მყინვარული ფორმები. წიკუხისმაღალი უმეტესად შიშველია, აქა-იქ არის ალპური ბალახმცენარეული. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 323. ↑ საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2009. — გვ. 212. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 128.
უეფა-ს სუპერთასი

უეფა-ს სუპერთასი (ინგლ. UEFA Super Cup) — ყოველწლიური საფეხბურთო მატჩი, რომელსაც ატარებს უეფა. თამაშში უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგისა და უეფა-ს ევროპა ლიგის გამარჯვებულები მონაწილეობენ. როგორც წესი, მატჩი ტარდება აგვისტოში, ახალი საფეხბურთო სეზონის დაწყების წინ. 1972–99 წლებში, სუპერთასს ჩემპიონთა თასისა/ლიგისა და თასების მფლობელთა თასის გამარჯვებულები ეცილებოდნენ ერთმანეთს. თასების მფლობელთა თასის გაუქმების შემდეგ ის უეფა-ს თასმა შეცვალა, რომელსაც 2009 წელს უეფა-ს ევროპა ლიგა ეწოდა. ამასთანავე, 1998 წლამდე სუპერთასი 2 მატჩად იმართებოდა, ორივე მონაწილე გუნდის მოედანზე; 1998 წლიდან შეხვედრა წინასწარ გამოცხადებულ არენაზე ტარდება. გათამაშების ისტორიაში, ყველაზე წარმატებული კლუბები არიან „ბარსელონა“ და „მილანი“. ორივე კლუბს სუპერთასი ხუთჯერ აქვს მოგებული. სულ უეფა-ს სუპერთასი 24 სხვადასხვა კლუბს აქვს მოგებული. მოქმედი გამარჯვებულია „ატლეტიკო მადრიდი“. სუპერთასის ჩატარების იდეა ჰოლანდიელ სპორტულ ჟურნალისტ ანტონ ვიტკამპს დაებადა. ამ დროს ევროპაში „ტოტალური ფეხბურთი“ დომინირებდა, ევროტურნირების მთავარ ფავორიტებად კი ჰოლანდიური კლუბები მიიჩნეოდნენ. მისი მიზანი იყო გაერკვია, თუ რომელი იყო რეალურად ევროპის საუკეთესო კლუბი და კიდევ უფრო გამოეცადა ამსტერდამის აიაქსის შესაძლებლობები, რომელსაც იმ დროის ერთ-ერთი უძლიერესი ფეხბურთელი იოჰან კრუიფი ლიდერობდა. 1972 წელს ვიტკამპმა თავისი იდეა აიაქსის ხელმძღვანელობას გააცნო. ხელმძღვანელობამ ეს იდეა მოიწონა და ერთად ციურიხს ეწვივნენ, სადაც უეფას-გან გათამაშებისათვის ოფიციალური სახის მიცემა მოითხოვეს. ამ ეტაპზე ორგანიზაციამ უარი თქვა და სწორედ ამიტომ, 1972 წლის შეხვედრა აიაქსსა და რეინჯერსს შორის, არაოფიციალურად მიიჩნევა. ქვეყნების მიხედვით ყველაზე მეტი გამარჯვებული ესპანეთს ჰყავს. ესპანურმა გუნდებმა 15-ჯერ მოახერხეს უეფა-ს სუპერთასის მოგება და 12-ჯერ დამარცხდნენ. სულ 12 ქვეყნის გუნდებმა მოახერხეს უეფა-ს სუპერთასის მოპოვება. მოცემულია მწვრთნელთა ტიტულების რაოდენობა მათი ეროვნების მიხედვით. ოფიციალური საიტი (ინგლისური) European Super Cup ↑ „Atletico beat Madrid rivals Real in extra time to win Super Cup“. bbc.com. ციტირების თარიღი: 16 აგვისტო 2018.