laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ალექსანდრე გურგენიძე

ალექსანდრე ერმალოზის ძე გურგენიძე (დ. 8 ივლისი, 1916, სოფ. ხოტევი, ახლანდ. ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი, — გ. 20 მარტი, 1975, თბილისი) — ქართველი სამხედრო მფრინავი, მაიორი (1945), საბჭოთა კავშირის გმირი (6 მარტი, 1945). დაამთავრა თბილისის სასოფლო–სამეურნეო ტექნიკუმი (1934) და სწავლობდა ქ. სვერდლოვსკის სამშენებლო ინსტიტუტში (1934-1937). 1937 წელს გაიწვიეს წითელ არმიაში. 1940 დაამთავრა ქ. ჩკალოვის სამხედრო-საჰაერო სასწავლებელი. მუშაობდა ჩკალოვის აეროკლუბში მფრინავ-ინსტრუქტორად. II მსოფლიო ომის დროს იბრძოდა ყირიმში, ლენინგრადთან, ვიბორგთან, შემდეგ — ესტონეთსა და ლატვიაში. მტრის გემების ჩაძირვისათვის მიენიჭა საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება (1945). ჩინჩილაკაშვილი ტ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 212.
აივენგო რიკაძე

აივენგო რიკაძე (დ. 12 აპრილი, 1998, გარდაბანი) — ქართველი სპორტსმენი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა), საქართველოს ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (2019, 82 კგ), ახალგაზრდებს შორის საქართველოს ჩემპიონი (2018, 82 კგ), ჭაბუკებს შორის მსოფლიოს და ევროპის ჩემპიონი (2015, 63 კგ). აივენგო რიკაძე დაარქივებული 2021-05-02 საიტზე Wayback Machine. — ქართული სპორტი
იჩქით გურგენისძე

იჩქით გურგენისძე — XII-XIII საუკუნეების ქართველი დიდგვაროვანი ჯავახეთიდან, წუნდის მშენებელი და ვაჰანის ქვაბთა განმაახლებელი, თამარ მეფის თანამედროვე. იჩქითი შესაძლოა ბეშთაშენის ვახტანგ ერისთავის წარწერიდან ცნობილ გურგენისძეთა საგვარეულოს მიეკუთვნებოდა. გურგენისძე მოხსენიებულია წუნდის წმინდა იოანე ნათლისმცემლის ეკლესიის და ვაჰანის ქვაბთა ორ წარწერაში, ასევე იერუსალიმის ჯვრის მონასტრის 76-ე აღაპში (იჩქით გურგენისძის აღაპი 23 ნოემბერს იყო დადგენილი). მეტრეველი ე. მასალები იერუსალიმის ქართული კოლონიის ისტორიისათვის (XI-XVII სს.), თბ., 1962. გაფრინდაშვილი გ. ვანის ქვაბის განძი //ძეგლის მეგობარი.–1966.–№6.–გვ.3-9. სილოგავა ვ. სამცხე-ჯავახეთის ისტორიული მუზეუმის ქართული ეპიგრაფიული ძეგლები, ახალციხე. 2000.
აღმოსავლეთი გატები

აღმოსავლეთი გატები (ინგლ. Eastern Ghats) — ერთმანეთისაგან განცალკევებული რამდენიმე საშუალო სიმაღლისა და დაბალმთიანი მთების საერთო სახელწოდება. გაწოლილია ინდოსტანის ნახევარკუნძულის აღმოსავლეთ ნაწილში. წარმოადგენს დეკანის ზეგანის აღმოსავლეთ კიდეს. გადაჭიმულია დაახლოებით 1500 კმ-ზე. მდინარეებს მაჰანადსა და გოდავარს შორის ვრცელდება ლოდა, ბრტყელთხემიანი და ვიწრო ხეობებით დანაწევრებული აღმოსავლეთის მთები, რომლის მაქსიმალური სიმაღლეა 1501 მ. მდინარე კრიშნიდან სამხრეთით განლაგებულია ძლიერ დანგრეული ლოდა მთები ნალამალაი (917 მ-მდე) და ველიკონდა (1105 მ), სამხრეთით ისინი ენაცვლებიან ცალკეულ ჭიუხებს, მათ შორის შევაროის ბორცვებს (1934 მ — აღმოსავლეთ გატების უმაღლესი წერტილი). აგებულია უმეტესწილად გნაისებითა და კრისტალური ფიქლებით. ინდოეთის ოკეანისაგან გამოყოფილია ვაკეების ზოლით (კორომანდელის სანაპირო). აღმოსავლეთის მთები დაფარულია ნახევრად მარადმწვანე და ნოტიო ფოთოლმცვივანი ტყეებით, ნალამალაი, ველიკონდა და შევაროი — მშრალი ფოთოლმცვივანი ტყეებით, რომლებსაც ადგილ-ადგილ მეორეული მეჩხერი ტყე და ბუჩქანრი ცვლის. გვხვდება ინდური სპილო, ჯიქი, ვეფხვი, პანგოლინი. მის ფარგლებშია სუნაბედის, კოტგარჰის, მაჰანადისა და ბაისიპალის რეზერვატები. აღმოსავლეთი გატები — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
მუონიუმის ქლორიდი

მუონიუმის ქლორიდი — არაორგანული ნივთიერება. შედგება ქლორიდისა და მუონიუმისგან. ნაერთის ქიმიური ფორმულაა MuCl. 2001 წელს მეცნიერებმა საბოლოოდ შეძლეს მისი სინთეზი. ნივთიერებას შეუძლია დისოცირდეს ქლორიდის ანიონებად და დადებით მუონებად. ↑ W.H. Koppenol (IUPAC) (2001). „Names for muonium and hydrogen atoms and their ions“ (PDF). Pure and Applied Chemistry. 73 (2): 377–380. doi:10.1351/pac200173020377. ↑ MuCl is named “muonium chloride”, which yields positive muons (or muonium ions), Mu+, and chloride ions, Cl–, upon dissociation (PDF)
ციკლოტრონი

ციკლოტრონი — ნაწილაკების ამაჩქარებლის ერთ-ერთი ტიპი, რომელიც გამოიგონა მეცნიერმა ერნესტ ლოურენსმა 1929–1930 წლებში, კალიფორნიის უნივერსიტეტში, ბერკლიში. დაპატენტდა 1932 წელს. ამ აღმოჩენისთვის ლოურენსი წარადგინეს ნობელის პრემიაზე, ფიზიკის დარგში. ↑ Ernest Lawrence's Cyclotron. ციტირების თარიღი: 2018-04-06 ↑ Ernest Lawrence - Biographical. ციტირების თარიღი: 2018-04-06 ↑ აშშ-ის პატენტი 1 948 384 Lawrence, Ernest O. Method and apparatus for the acceleration of ions, filed: January 26, 1932, granted: February 20, 1934 ↑ Lawrence, Earnest O.; Livingston, M. Stanley (April 1, 1932). „The Production of High Speed Light Ions Without the Use of High Voltages“. Physical Review. American Physical Society. 40 (1): 19–35. Bibcode:1932PhRv...40...19L. doi:10.1103/PhysRev.40.19. ↑ Close, F. E.; Close, Frank; Marten, Michael (2004) The Particle Odyssey: A Journey to the Heart of Matter. Oxford University Press, გვ. 84–87. ISBN 978-0-19-860943-8.  ↑ Ernest Lawrence - Facts. ციტირების თარიღი: 2018-04-06
გიორგი თარგამაძე (მრავალმნიშვნელოვანი)

გიორგი თარგამაძე შეიძლება აღნიშნავდეს: გიორგი თარგამაძე — პოლიტიკოსი, ჟურნალისტი გიორგი თარგამაძე — საქართველოს პარლამენტის VI, VII,VIII მოწვევების წევრი
კაჟი

კაჟი — მინერალ კვარცის წვრილმარცვლოვანი, ფარულკრისტალური ფორმა, მცირე გარეშე მინარევებით. კაჟი რუხი ან შავია და თითქმის სრულად გაუმჭვირვალე, ყავისფრად შუქგამტარი თხელ ტკეჩებში. ქვის ხანაში ადამიანის იარაღის ძირითადი მასალა იყო. ამჟამად გამოიყენება როგორც აბრაზიული მასალა (ზუმფარა), ასევე კერამიკისა და საღებავის წარმოებაში ნედლეულის მასალის დასაფქვავ წისქვილებში.
სივალიკის მთები

სივალიკი, ჩურიის მთები, ჰიმალაისწინეთი (ჰინ. शिवालिक) — ჰიმალაის მთისწინეთის სამხრეთი კიდე ინდოეთსა და ნეპალში. გაწოლილია პირ-პანჯალისა და მაჰაბჰარატის ქედებს შორის. მკვეთრად არის ამაღლებული ინდ-განგის ვაკეზე. წარმოადგენს პარალელური ქედებისა და სერების მთაგრეხილს. სივალიკს მიაკუთვნებენ აგრეთვე ჰიმალაის გეოლოგიურად მსგავს მთისწინეთს ასამაში. გადაჭიმულია დაახლოებით 1700 კმ-ზე, სიგანე 8–50 კმ. აბსოლუტური სიმაღლე 3647 მ (მთა ჩაური). აგებულია დისლოცირებული მოლასებით, ჰიმალაისგან გამოყოფილია რღვევის ხაზით. კალთები ღრმად არის დასერილი. სამხრეთ კალთის დასავლეთ ნაწილში იცის სელური ღვარები, ხოლო სამხრეთი კალთის აღმოსავლეთ ძირში დაჭაობებული ჯუნგლებია ანუ ტერაი. კალთები შემოსილია ტროპიკული ფოთოლმცვივანი ტყით. გაშენებულია ჩაის პლანტაციები. სივალიკის მთების ფარგლებშია ჯიმ კორბეტის ეროვნული პარკი. სივალიკის მთები — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული) სივალიკის მთები — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
აგნატები

საკუთარი სახელი აგნატები შეიძლება აღნიშნავდეს: აგნატები — გერმანელ ხალხთა სამართალში — მამის მხრივ ნათესავი მამაკაცები; აგნატები — რომის სამართალში — მამის მხრივ ნათესავი მამაკაცები.
ბურინის რაიონი

ბურინის რაიონი (უკრ. Буринський район) — რაიონი უკრაინაში, სუმის ოლქში. მისი ფართობია 1 100 კმ². 2016 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 24 991 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 24,6 კაცს კმ²-ზე. ბურინის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ბურინი. უკრაინის ადმინისტრაციული დაყოფა უკრაინის რაიონები ↑ უკრაინის სახელმწიფო სტატისტიკის სამსახური. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-04-03. ციტირების თარიღი: 2020-04-17.
ველიკა-პისარივკის რაიონი

ველიკა-პისარივკის რაიონი (უკრ. Великописарівський район) — რაიონი უკრაინაში, სუმის ოლქში. მისი ფართობია 830 კმ². 2016 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 19 112 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 23,0 კაცს კმ²-ზე. ველიკა-პისარივკის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ველიკა-პისარივკა. უკრაინის ადმინისტრაციული დაყოფა უკრაინის რაიონები ↑ უკრაინის სახელმწიფო სტატისტიკის სამსახური. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-04-03. ციტირების თარიღი: 2020-04-17.
აბზიანიძე

საკუთარი სახელი აბზიანიძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ბადრი აბზიანიძე — პედაგოგი, პოლიტიკოსი გივი აბზიანიძე — თანამდებობის პირი გიორგი აბზიანიძე — ლიტერატურათმცოდნე ზაზა აბზიანიძე — კრიტიკოსი, მწერალი კობა აბზიანიძე — ლეიტენანტი, საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისათვის ბრძოლაში დაღუპული შალვა აბზიანიძე — ფილოსოფოსი ციური აბზიანიძე — მსახიობი
ლექსორის მონასტერი

ლექსორის მონასტერი — შუა საუკუნეების მონასტერი ტაოში, ბარდისის ხეობაში. 1907 წელს მოინახულა და აღწერა ექვთიმე თაყაიშვილმა. არ არის ამ სახელით მოხსენიებული ისტორიულ წყაროებში. სავარაუდოდ მცხეთის საბუთებში მოხსენიებული კოპასძეთა საკუთრებაში არსებული მონასტერია. ექვთიმემ ადგილზე აღწერა 6 მცირე ეკლესია და ერთი მთავარი ტაძარი, რომელიც ეკვდერებმიშენებულ ერთნავიან ბაზილიკად მიიჩნია, თუმცა სხვა მოსაზრებით სამეკლესიანი ბაზილიკაა, ზომებით 12 მ. სიგრძეში, 13 მ. სიგანეში. ბაზილიკის ეს ტიპი უცნობია რეგიონის არქიტექტურისთვის და შეიძლება ძეგლზე საქართველოს იმ მხარეების გავლენაზე მიუთითებდეს, სადაც ისტორიულად გავრცელებულია. მთავარ ტაძარს VIII-IX საუკუნეებით ათარიღებენ. ოდესღაც მოხატული იყო. მის კედლებზე დაფიქსირებულია ქართული, ბერძნული და სომხური ნაჩხაპნი წარწერები. კომპლექსიდან ყველაზე უკეთ ერთ-ერთი მომცრო დარბაზული ტაძარია შემონახული. ათარიღებენ X საუკუნით. გივიაშვილი ი. ბარდუსის ხეობის არქიტექტურული მემკვიდრეობის წინასწარი მიმოხილვა // სამეცნიერო პარადიგმები.-თბ., 2009.-გვ.658-662. ე.თაყაიშვილი - არქეოლოგიური ექსპედიცია კოლა-ოლთისში და სოფელ ჩანგლში 1907 წელს // saunje.ge (დაარქივებული ვერსია)
ჰლუხივის რაიონი

ჰლუხივის რაიონი (უკრ. Глухівський район) — რაიონი უკრაინაში, სუმის ოლქში. მისი ფართობია 1 700 კმ². 2016 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 23 087 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 13,6 კაცს კმ²-ზე. ჰლუხივის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ჰლუხივი. უკრაინის ადმინისტრაციული დაყოფა უკრაინის რაიონები ↑ უკრაინის სახელმწიფო სტატისტიკის სამსახური. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-07-01. ციტირების თარიღი: 2020-04-17.
კონოტოპის რაიონი

კონოტოპის რაიონი (უკრ. Коното́пський район) — რაიონი უკრაინაში, სუმის ოლქში. მისი ფართობია 1 667 კმ². 2016 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 28 974 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 17,4 კაცს კმ²-ზე. კონოტოპის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი კონოტოპი. უკრაინის ადმინისტრაციული დაყოფა უკრაინის რაიონები ↑ უკრაინის სახელმწიფო სტატისტიკის სამსახური. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-04-03. ციტირების თარიღი: 2020-04-17.
საქართველოს პარლამენტის მეშვიდე მოწვევის დეპუტატები

საქართველოს პარლამენტის მეშვიდე მოწვევის დეპუტატები — საქართველოს პარლამენტის წევრები 2008-2012 წლებში. ნუგზარ აბულაშვილი ანდრო ალავიძე მაგდალინა ანიკაშვილი კახაბერ ანჯაფარიძე გიორგი არსენიშვილი ზურაბ არსოშვილი გიორგი ასანიძე გიორგი ახვლედიანი კობა ბადაგაძე არმენაკ ბაიანდურიანი რამინ ბაირამოვი ვახტანგ ბალავაძე ბადრი ბასიშვილი დავით ბაქრაძე ჯონდო ბაღათურია დავით ბეჟუაშვილი ეკა ბესელია აკაკი ბობოხიძე ანზორ ბოლქვაძე რომანოზ ბჟალავა გოდერძი ბუკია ბეჟან ბუცხრიკიძე გიორგი გაბაშვილი კონსტანტინე გამსახურდია დავით გამყრელიძე ზაალ გამცემლიძე ლევან გაჩეჩილაძე მამუკა გაჩეჩილაძე არჩილ გეგენავა ემზარ გელაშვილი ზაზა გელაშვილი კახა გეწაძე მამუკა გოგატიშვილი ხათუნა გოგორიშვილი გია გოგუაძე გიორგი გოგუაძე გიორგი გოდაბრელიძე გიორგი გუგავა ზაზა გულიკაშვილი მირზა დავითაია პაატა დავითაია ვასილ დავითაშვილი კობა დავითაშვილი ლაშა დამენია დავით დარჩიაშვილი თამაზ დიასამიძე გოჩა ენუქიძე ნუგზარ ერგემლიძე ანზორ ერქომაიშვილი მარიკა ვერულაშვილი ლევან ვეფხვაძე მურთაზ ზოდელავა ასლან თავდგირიძე გიორგი თარგამაძე გიორგი თარგამაძე ჩიორა თაქთაქიშვილი რამაზ თედორაძე გოჩა თევდორაძე დავით თოდრაძე ფრიდონ თოდუა ოთარ თოიძე ლაშა თორდია გია თორთლაძე ირაკლი იაშვილი გიორგი იმნაძე გურამ კაკალაშვილი გიორგი კანდელაკი მამუკა კაციტაძე როლანდ კემულარია ირაკლი კენჭოშვილი რუსუდან კერვალიშვილი თამაზ კვაჭანტირაძე ელდარ კვერნაძე კანდიდ კვიციანი ზურაბ კიკალეიშვილი კარლო კოპალიანი თემურ კოხოძე პავლე კუბლაშვილი ზვიად კუკავა კორნელი კუკულავა გოჩა კუპრავა კობა კურდღელაშვილი ნიკოლოზ ლალიაშვილი ავთანდილ ლეკაშვილი პაატა ლეჟავა გოგი ლიპარტელიანი გელა ლონდარიძე დიმიტრი ლორთქიფანიძე ზაზა მადურაშვილი რატი მაისურაძე ელგუჯა მაკარაძე შოთა მალაშხია პეტრე მამრაძე რომან მარსაგიშვილი ვახტანგ მარტოლეკი ჯაბა მაღლაკელიძე მიხეილ მაჭავარიანი დავით მახნიაშვილი გიორგი მელაძე ზურაბ მელიქიშვილი აკაკი მინაშვილი ლაშა მინდელი გურამ მისაბიშვილი ენზელ მკოიანი დავით ნადაშვილი შალვა ნათელაშვილი კობა ნაყოფია დევი ოვაშვილი კახაბერ ოქრიაშვილი ხათუნა ოჩიაური თამაზ პეტრიაშვილი ლაშა ჟვანია გიორგი როინიშვილი ნიკოლოზ რურუა დავით საგანელიძე მერაბ სამადაშვილი რატი სამყურაშვილი მამუკა სანებლიძე გუბაზ სანიკიძე ავთანდილ სტურუა კობა სუბელიანი აზერ სულეიმანოვი კახაბერ სუხიშვილი თენგიზ სხირტლაძე გიორგი ტალახაძე გიორგი ტატიშვილი როლანდ ფიფია ირაკლი ქავთარაძე სერგო ქიტიაშვილი სამსონ ქუთათელაძე გიორგი ღვინიაშვილი ისვახან შამილოვი გოჩა შანიძე იოსებ შატბერაშვილი იაშა შერვაშიძე თეიმურაზ ჩარკვიანი გურამ ჩახვაძე გიორგი ჩივიაშვილი ფიქრია ჩიხრაძე (07-06-2008 – 20-06-2008) გიორგი ცაგარეიშვილი პეტრე ცისკარიშვილი მიხეილ ცქიტიშვილი კახაბერ ძაგანია ზვიად ძიძიგური გიორგი წერეთელი ნუგზარ წიკლაური თეიმურაზ წურწუმია დავით ჭავჭანიძე გიორგი ჭელიძე კობა ხაბაზი დილარ ხაბულიანი გიორგი ხაინდრავა გიორგი ხახნელიძე ეკატერინე ხერხეულიძე ოთარ ხინიკაძე ბეჟან ხურციძე ვანო ხუხუნაიშვილი გურანდა ჯაბუა ელენე ჯავახაძე ედიშერ ჯალაღონია ნაული ჯანაშია ჰარუთიუნ ჰოვჰანესიანი საქართველოს პარლამენტის მეშვიდე მოწვევის წევრები
კრასნოპილიის რაიონი (უკრაინა)

კრასნოპილიის რაიონი (უკრ. Краснопільський район) — რაიონი უკრაინაში, სუმის ოლქში. მისი ფართობია 1 350 კმ². 2016 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 28 558 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 21,2 კაცს კმ²-ზე. კრასნოპილიის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი კრასნოპილია. უკრაინის ადმინისტრაციული დაყოფა უკრაინის რაიონები ↑ უკრაინის სახელმწიფო სტატისტიკის სამსახური. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-04-03. ციტირების თარიღი: 2020-04-17.
გიორგი კანდელაკი (მრავალმნიშვნელოვანი)

გიორგი კანდელაკი შეიძლება აღნიშნავდეს: გიორგი კანდელაკი — სპორტსმენი გიორგი კანდელაკი — პოლიტიკოსი გიორგი კანდელაკი — ფეხბურთელი
კროლევეცის რაიონი

კროლევეცის რაიონი (უკრ. Кролевецький район) — რაიონი უკრაინაში, სუმის ოლქში. მისი ფართობია 1 284 კმ². 2016 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 38 358 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 29,9 კაცს კმ²-ზე. კროლევეცის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი კროლევეცი. უკრაინის ადმინისტრაციული დაყოფა უკრაინის რაიონები ↑ უკრაინის სახელმწიფო სტატისტიკის სამსახური. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-04-03. ციტირების თარიღი: 2020-04-17.
ლებედინის რაიონი

ლებედინის რაიონი (უკრ. Лебединський район) — რაიონი უკრაინაში, სუმის ოლქში. მისი ფართობია 1 700 კმ². 2016 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 19 758 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 11,6 კაცს კმ²-ზე. ლებედინის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ლებედინი. უკრაინის ადმინისტრაციული დაყოფა უკრაინის რაიონები ↑ უკრაინის სახელმწიფო სტატისტიკის სამსახური. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-04-03. ციტირების თარიღი: 2020-04-17.
აზმაიფარაშვილი

საკუთარი სახელი აზმაიფარაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: აზმაიფარაშვილი ზაზა აზმაიფარაშვილი — დირიჟორი ზურაბ აზმაიფარაშვილი — მოჭადრაკე შალვა აზმაიფარაშვილი — დირიჟორი, კომპოზიტორი
იერარქია

იერარქია (ბერძ. ἱεραρχία < ἱερός — „წმინდა“ და αρχία — „მმართველობა“) — თანამდებობათა, წოდებულებათა თანმიმდევრული სისტემა უდაბლესიდან უმაღლესისაკენ (დაქვემდებარების წესით); მთელი ნაწილების გაშლა ზემოდან ქვემოთ მიმავალი რიგით. ტერმინი პირველად გამოიყენებოდა ქრისტიანული ეკლესიის ორგანიზაციის დასახასიათებლად. თანამედროვე ლიტერატურაში ტერმინი იმავე მნიშვნელობით იხმარება სახელმწიფოს ბიუროკრატიული სტრუქტურის დასახასიათებლად. ტერმინი პირველად გამოიყენა დიონისე არეოპაგელმა. ასათიანი გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 85. ზურაბიშვილი, დ., გობრონიძე გ., სამოქალაქო განათლების ლექსიკონი, საიას იურიდ. განათლ. ხელშეწყობის ფონდი, თბ., 2011. ISBN 978-9941-0-3354-4.
ინდოქტრინაცია

ინდოქტრინაცია (ლათ. in — „შიგნით“ და doctrina — „სწავლება“, „თეორია“) — სახელმწიფოს ან პოლიტიკური ორგანიზაციის მიერ კომპლექსური რეკლამისა და პროპაგანდის მეშვეობით მოსახლეობის ცნობიერებაში შეხედულებათა გარკვეული სისტემისა და სტერეოტიპების ჩანერგვა და ჩამოყალიბება. ინდოქტრინაციის მიზნით, როგორც წესი, გამოიყენება მასმედია და განათლების სისტემის ინსტიტუტები — სკოლა, უმაღლესი სასწავლებლები და ა. შ. საზოგადოების ინდოქტრინაციის ტიპური მაგალითია საბჭოთა კავშირი, როცა მთელი სახელმწიფო მანქანა იდეოლოგიზირებული იყო და ემსახურებოდა ადამიანის შეხედულებების ჩამოყალიბებას საბჭოთა სისტემისა და მმართველი პარტიისათვის სასურველი ფორმით. ↑ ზურაბიშვილი, დ., გობრონიძე გ., სამოქალაქო განათლების ლექსიკონი, გვ. 84, საიას იურიდ. განათლ. ხელშეწყობის ფონდი, თბ., 2011. ISBN 978-9941-0-3354-4.
ვულარი

ვულარი (ინგლ. Wular Lake) — დიდი მტკნარწყლიანი ტბა ინდოეთში, ჯამუ და ქაშმირში. ტექტონიკური წარმოშობისაა. ზედაპირის ფართობი 31-259 კმ², მაქსიმალური სიღრმე 14 მ. ტბის სიგრძეა 16 კმ, სიგანე 10 კმ. გაწოლილია ქაშმირის ხეობის ჩრდილოეთ კიდეზე, ზღვის დონიდან 1580 მ სიმაღლეზე. ტბაზე გაედინება მდინარე ჯელამი. არის კუნძული ზაინულ-ლანკი. არსებით როლს თამაშობს ქაშმირის ხეობის ჰიდროგრაფიულ სისტემაში. სამხრეთ-დასავლეთ ნაპირზეა ქალაქი სოპორი. მდიდარია თევზით, მოიპოვება კობრი, გამბუზია, გოჭალა და სხვა. ბევრია ფრინველი. ვულარი 1990 წლის 23 მარტიდან დაცულია რამსარის კონვენციით. ტბა და მისი შემოგარენი დაფარულია მარშებით. ვულარი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური) ↑ 1.0 1.1 Wular Lake. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-02-03. ციტირების თარიღი: 2020-04-17. ↑ Wular Lake | Ramsar Sites Information Service
ორჯოხის ტრიკონქი

ორჯოხის ტრიკონქი — ტაძარი ისტორიულ იმიერტაოში, ოლთისის ოლქში, სოფელ ორჯოხთან (თანამედროვე ორუჯუკი, ორჯუკი, თურქ. Orucuk). სოფლის სამხრეთით 900 მეტრზე, მცირე ბორცვზე. გეგმაში არის ტრიკონქი და ისტორიული საქართველოს ამ ტიპის ტაძრებიდან ჰგავს ორთულის, ურაველის, დორთ-ქილისასა და ბაღჩალო-ყიშლას ეკლესიებს. ძლიერ დანგრეულია. შემორჩენილია ჩრდილოეთის კედლის ნაწილი. დანარჩენი ნაწილები დიდი ზომის დუღაბის ფრაგმენტების სახითაა მიმობნეული, რის გამოც ვარაუდობენ, რომ ეკლესია აფეთქებულია. მიაკუთვნებენ X საუკუნეს. სავარაუდოდ აშენებიდან მოგვიანებით, ჯაყელების სააღმშენებლო აქტიურობისას ეკლესია შიგნიდან შელესეს და მოხატეს (სავარაუდოდ XIII-XIV სს.). ფასადზე შემორჩენილია ტაო-კლარჯეთის ქართული ხუროთმოძღვრებისათვის ტიპური, სინგურით შესრულებული მარაოსებრი დეკორი. სილაგაძე ნინო, ახლადაღმოჩენილი ეკლესია ისტორიულ იმიერტაოში // „სპეკალის“ X ნომერი (დაარქივებული ვერსია) ↑ ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2016 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები, გვ. 234, კავკასიის უნივერსიტეტის გამომცემლობა, თბილისი, 2017, ISBN 978-9941-9470-8-7
ღრიალა მაიმუნები

ღრიალა მაიმუნები (ლათ. Alouatta) — ძუძუმწოვარი ცხოველების გვარი ობობასებრი მაიმუნების ოჯახისა. მათი სხეულის სიგრძეა 56–91,5 სმ, კუდისა — 58,5–91,5 მმ. წონა 4–11 კგ. შიშველი სახე და დიდი ეშვები აქვთ, ბეწვი უხეშია და მოკლე. ჩვეულებრივ, მოყვითალო-მურა, მოწითალო-მურა ან შავი ფერისაა. აქვთ მოსაჭიდი კუდი. გავრცელებულია ცენტრალური და სამხრეთი ამერიკის ტროპიკულ ტყეებში მექსიკიდან პარაგვაიმდე. აერთიანებს 15 სახეობას. მეტად ცნობილი სახეობებია: წითური ღრიალა (ლათ. Alouatta seniculus) და ცენტრალურამერიკული ღრიალა (ლათ. Alouatta pigra). პირველი გავრცელებულია ვენესუელასა და გვიანაში, ხოლო მეორე მექსიკასა და სამხრეთი ამერიკის ჩრდილო რაიონებში. ღრიალა მაიმუნები ბინადრობენ მაღალი ხეების ვარჯზე. იკვებებიან ნაყოფით, ფოთლებით, კაკლით, თესლით, წვრილი ხერხემლიანებითა და მწერებით. ჯგუფურად (4–17 ინდივიდი) ცხოვრობენ. მამრები ხმამაღლა ყვირიან და ლომების ღრიალს მოგვაგონებენ. მრავლდებიან მთელი წლის განმავლობაში. მაკეობა 140 დღემდე გრძელდება. ნაშიერი 10 თვემდე რძით იკვებება. სქესობრივ სიმწიფეს მდედრები 3–4, ხოლო მამრები 5 წლისა აღწევენ. ტყვეობაში ცოცხლობენ 23 წლამდე. ↑ Howler Monkeys | National Geographic ↑ Howler Monkeys - New England Primate Conservancy. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-06-07. ციტირების თარიღი: 2020-06-05. ↑ Ревуны | Большая российская энциклопедия. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-09-29. ციტირების თარიღი: 2020-06-05.
5G

5G (ხუთი ჯი) - უსადენო კომუნიკაციის მეხუთე თაობის ტექნოლოგია, რომელიც მობილური კავშირისთვის გამოიყენება. 5G ტექნოლოგიის გამოსაყენებლად აუცილებელია ტექნოლოგიის მხარდამჭერი მოწყობილობის (მაგ. მობილური) ქონა. 5G სიხშირეები განსხვავებულია და მერყეობს 24 გჰც-დან 72 გჰც-მდე. 2020 წელს, კორონავირუსის პანდემიის დროს სოციალურ ქსელებში აქტიურად გავრცელდა დეზინფორმაცია იმის შესახებ, რომ 5G ინტერნეტი ადამიანების ჯანმრთელობას უქმნის საფრთხეს. ამ თემაზე განმარტება გააკეთა საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნულმა კომისიამ და საქართველოს დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნულმა ცენტრმა. ორივე უწყებამ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ COVID-19 ან სხვა ვირუსები 5G მობილური ქსელით არ ვრცელდება. ამ საკითხს გამოეხმაურა ასევე გაერთიანებული სამეფოს მაუწყებლობის, ტელეკომუნიკაციებისა და საფოსტო ინდუსტრიის მარეგულირებელი სააგენტო. მარეგულირებლის განცხადების თანახმად, „სიხშირის იმ დიაპაზონს, რომელში 5G მუშაობს, არ აქვს საკმარისი ენერგია იმისათვის, რათა ადამიანის სხეულის ქსოვილებთან კონტაქტისას მათში დაარღვიოს ქიმიური ბმები ან მოხდეს ელექტრონების ამოვარდნა.“ 2023 წლის ბოლოს „სილქნეტმა“ და „სელფიმ“ (ყოფილმა „ბილაინმა“) საქართველოში პირველი 5G ქსელი გაუშვეს. ყველაფერი რაც 5G მობილური ინტერნეტის შესახებ უნდა ვიცოდეთ 5G მობილური კავშირი დაარქივებული 2021-12-02 საიტზე Wayback Machine. , ტელეკომპანია იმედი 5G კორონავირუსის გავრცელებასთან არანაირ კავშირში არ არის, საქართველოს პირველი არხი. ↑ ვირუსები არ გადაეცემა რადიოტალღების/მობილური ქსელების მეშვეობით ↑ კომუნიკაციების კომისია: 5G ტექნოლოგიას მალე დავნერგავთ, რადგან ქვეყნის ეკონომიკური განვითარების გზა ახალი თაობის ინტერნეტ ტექნოლოგიებზე გადის ↑ 5G-ისა და კორონავირუსის კავშირი მითია — ბრიტანეთის კომუნიკაციების მარეგულირებელი სააგენტო, მიხეილ ჭაბუკაშვილი, საქართველოს პირველი არხი ↑ „სილქნეტმა საქართველოში პირველი 5G ქსელი ერიქსონთან ერთად დანერგა“. On.ge. 27 დეკემბერი, 2023. ციტირების თარიღი: 3 თებერვალი, 2024. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date= და |date=-ში (დახმარება) ↑ „ეკატერინე იმედაძე - სიხშირული რესურსი, რომელიც „სელფი მობაილმა” 5G-ის დასანერგად გამოიყენა, შეესაბამება მსოფლიოს მოწინავე ქვეყნების სტანდარტს“. 1TV. ციტირების თარიღი: 3 თებერვალი, 2024. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date=-ში (დახმარება)
ინკლუზიური განათლება

ინკლუზიური განათლება ან ინკლუზიური სწავლება — შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე მოსწავლეთა ჩართვა ზოგადსაგანმანათლებლო პროცესში სხვა მოსწავლეებთან ერთად. ინკლუზიური სწავლება ითვალისწინებს სასწავლო გეგმების, პროგრამებისა და შეფასების სისტემის შედგენას, რომელიც საშუალებას მისცემს სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროების მქონე ბავშვებს, სრულფასოვნად იყვნენ ინტეგრირებული სასწავლო პროცესში და არ დასჭირდეთ სპეციალური კურსების გავლა. ბავშვის უფლებების კონვენციის თანახმად, განათლების მიღება ყველა ბავშვის ფუნდამენტური უფლებაა. კონვენციაში გამოკვეთილი თითოეული უფლება ეხება ყველა ბავშვს ყოველგვარი დისკრიმინაციული გამონაკლისის გარეშე. ინკლუზიური განათლების მიზანია, ყველა ბავშვს მისცეს თანაბარი შესაძლებლობა თანატოლებთან ერთად სწავლისა და ხარისხიანი განათლების მიღებისა საცხოვრებელ ადგილთან ახლოს. ინკლუზიური განათლების საერთაშორისო მოდელის მიხედვით, სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროების მქონე მოსწავლე ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლის და კლასის სრულუფლებიანი წევრია. ის სრულად უნდა მონაწილეობდეს სასკოლო და საკლასო აქტივობებში; სკოლაში მიმდინარე აკადემიურ (მაგ. წერა, კითხვა) და არააკადემიურ (მაგ. დასვენებებზე თანატოლებთან თამაში) პროცესებში. ზურაბიშვილი, დ., გობრონიძე გ., სამოქალაქო განათლების ლექსიკონი, საიას იურიდ. განათლ. ხელშეწყობის ფონდი, თბ., 2011. ISBN 978-9941-0-3354-4. ↑ საქართველოს განათლების სამინისტროს გზამკვლევი მასწავლებელთათვის 2011-2016 წლების ეროვნული სასწავლო გეგმის მიხედვით. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-09-20. ციტირების თარიღი: 2020-04-17.
თვალთეთრასებრნი

თვალთეთრასებრნი (ლათ. Zosteropidae) — ფრინველთა ოჯახი ბეღურასნაირთა რიგისა. მათი სხეულის სიგრძეა 10–14 სმ, მასა 8–15 გ. შებუმბვლა ფაფუკია, ზურგის შეფერილობაში ჭარბობს მომწვანო და ყვითელი ტონები, მუცელი უფრო ღიაა. ოჯახის სახეობათა უმრავლესობას თვალის გარშემო წვრილი აბრეშუმისებრი ბუმბულებისგან შემდგარი თეთრი წრე ან ლაქა აქვთ (აქედან სახელწოდება). ფრთები მომრგვალებულია, ფეხები მოკლე, ბოლო სწორი ან ოდნავ ამოჭრილი. ნისკარტი წვრილი, მახვილი, პირის კუთხეებში ჯაგარია გაზრდილი; ენა ბოლოში გაყოფილია. სქესობრივი დიმორფიზმი არ არის გამოხატული. ცნობილია 14 გვარი და 140-მდე სახეობა. გავრცელებული არიან აფრიკის, აზიისა და ავსტრალიის ტროპიკულ ოლქებში, ზოგიერთი ჩრდილოეთით ზომიერ სარტყელშიც შედის. ტროპიკული განედების სახეობები მკვიდრი ფრინველები არიან, დანარჩენი — გადამფრენი. უპირატესობას ანიჭებენ ტყის ლანდშაფტებს, მთებში აღწევენ ხეებისა და ბუჩქნარის გავრცელების ზემო საზღვრებამდე. მისდევენ მეხეურ, ხშირად გუნდურ, ცხოვრების წესს. იკვებებიან მწერებით, ხილით, კენკრით, თესლებით და სხვ.; ზოგიერთ რაიონში მნიშვნელოვან ზიანს აყენებენ ბაღებს. მონოგამები არიან. ჯამისებრ ბუდეს აგებენ ტოტების განშტოებებზე, ღარებში აფენენ ცხოველების ბეწვს. დებენ 2–4 კვერცხს. ბუდის მშენებლობაში, კრუხობასა და ბარტყების გაზრდაში ორივე მშობელი მონაწილეობს. ბევრი თვალთეთრა მჟღერი გალობით გამოირჩევა. რიგი სახეობები შეტანილია IUCN-ის წითელ ნუსხაში. Иваницкий В. В. БЕЛОГЛАЗКОВЫЕ // Большая российская энциклопедия. т. 3. — М., 2005. — стр. 228. ↑ კუტუბიძე მ., ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, თბ.: „მეცნიერება“, 1973. — გვ. 10, 116, 235. ↑ Gill, Frank; Donsker, David, eds. Sylviid babblers, parrotbills, white-eyes. World Bird List Version 9.1. International Ornithologists' Union (2019). ციტირების თარიღი: 25 იანვარი, 2019.