laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ჰარვი კეიტელი

ჰარვი კეიტელი (ინგლ. Harvey Keitel; 13 მაისი, 1939) — ამერიკელი მსახიობი. ცნობილია მარტინ სკორსეზეს, რიდლი სკოტისა და კვენტინ ტარანტინოს ფილმებში შესრულებული როლებით. ალ პაჩინოსა და ელენ ბიურსტინთან ერთად არის თანათავმჯდომარე მსახიობთა სტუდიისა, რომელიც ამერიკის ყველაზე პრესტიჟულ სამსახიობო სკოლადაა შეფასებული. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჰარვი კეიტელი ჰარვი კეიტელი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ↑ ლიპტონი, ჯეიმზ (2007-10-18). Inside Inside. Dutton Penguin, გვ. 14. ISBN 9780525950356.
ტორსენის მედალიონი (ფილმი)

ტორსენის მედალიონი (დან. Oskar & Josefine) — 2005 წლის დანიური მხატვრული ფილმი, რომლის რეჟისორია კარსტენ მილერუპი. ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები. ფილმი იწყება იმით, თუ როგორ გაიცნო ჟოზეფინამ ტორსენი, რომელსაც ჰქონდა დროის მანქანა. გადის რამდენიმე ხანი და ჟოზეფინა და მისი მეგობარი ოსკარი მიდიან ზაფხულის არდადეგებზე სოფელში. მდინარესთან ჟოზეფინა ხვდება ტორსენს. მან მოუთხრო მას თავის შინაგან ბრძოლებზე და გოგონას გადასცა მედალიონი დროის მანქანა. პერნილ კაა ჰოიერი - ჟოზეფინა კელდ ნორგაარდი - ტორსენი მიკელ კონიჰერი - ოსკარი ადამ გილბერტ ჯეფერსენი - პიტერ როლდი ანა ეგჰოლმი - კირსტენ როლდი სიორენ სეტერ-ლარსენი - ტორსენის დამხმარე, მედს სკედერი. „ტორსენის მედალიონი“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
კარიჯინის ეროვნული პარკი

კარიჯინის ეროვნული პარკი (ინგლ. Karijini National Park) — ეროვნული პარკი ჰამერსლის ქედზე, დასავლეთ ავსტრალიაში. ფართობი 627,442 ჰა. დაარსდა 1969 წელს. პარკის სიახლოვეს მდებარეობს ქალაქი ტომ-პრაისი. გაბატონებულია ტროპიკული მშრალი კლიმატი. ატმოსფერული ნალექების რაოდენობა წელიწადში 250-350 მმ. ზაფხულის დღეებში ჰაერის ტემპერატურა ხშირად აჭარბებს 40°C-ს. პარკის ტერიტორიაზეა იქედნისებრნი, გეკონისებრნი, სხვადასხვა სახეობის კენგურუ, ხელფრთიანები და სხვა. ქვეწარმავლებიდან აღსანიშნავია პითონი. კარიჯინის ეროვნული პარკი დაარქივებული 2012-08-26 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური)
ყაზახური ენა

ყაზახური ენა — ყაზახეთის ოფიციალური ენა. ეკუთვნის თურქულ ენათა ყივჩაყური ჯგუფის ყივჩაყურ-ნოღაურ ქვეჯგუფს. ახლოს ენათესავება ყირგიზულ და ყარაყალპაკურ ენებს. გავრცელებულია ძირითადად ყაზახეთში, აგრეთვე ჩინეთში, მონღოლეთში, რუსეთში, უზბეკეთში და ავღანეთში. ყაზახურ ენაზე საუბრობს 12 მილიონამდე ადამიანი. აქვს სამი დიალექტი: ჩრდილო-აღმოსავლური, სამხრეთ-დასავლური და დასავლური. სალიტერატურო ენა შეიქმნა XIX საუკუნის II ნახევარში ჩრდილო-აღმოსავლური დიალექტის საფუძველზე. თანამედროვე ანბანი შექმნილია 1940 წელს რუსული გრაფიკის მიხედვით და შეიცავს 42 გრაფემას. ენაში 9 ხმოვანია. ლექსიკაში უხვადაა არაბული, რუსული და მონღოლური ნასესხები სიტყვები. მცირე რაოდენობითაა რუსული, თათრული და უზბეკური ლექსემები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 616. Mark Kirchner: "Kazakh and Karakalpak". In: The Turkic languages. Ed. by Lars Johanson and É. Á. Csató. London [u.a.] : Routledge, 1998. (Routledge language family descriptions). S.318-332 Kazakhstan დაარქივებული 2018-12-26 საიტზე Wayback Machine. US Peace Corps Kazakh Language Courses
Blood of the Nations

Blood of the Nations — ჯგუფ Accept-ის მეთორმეტე სტუდიური ალბომი. გამოიცა 2010 წელს, თოთხმეტწლიანი შესვენების შემდეგ. დისკი გამოსცა ლეიბლმა Nuclear Blast. მარკ ტორნილიო - ვოკალი ვოლფ ჰოფმანი - გიტარა ჰერმან ფრანკი - გიტარა პეტერ ბალტესი - ბას-გიტარა, ვოკალი შტეფან შვარცმანი - დასარტყმელი საკრავები ინსტრუმენტები ↑ Bowar, Chad. Blood of the Nations review. About.com. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-07-07. ციტირების თარიღი: 2011-04-13. ↑ Alisoglu, Scott. Blood of the Nations review. Blabbermouth.net. Roadrunner. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-08-26. ციტირების თარიღი: 2011-04-13. ↑ Prato, Greg. Blood of the Nations review. Allmusic. Rovi Corporation. ციტირების თარიღი: 2011-04-13. ↑ Roks, Sjak. Blood of the Nations review. Lords of Metal webzine. ციტირების თარიღი: 2011-04-13. ↑ Samer, Sigfried. (11 აგვისტო 2010) Blood of the Nations review გერმანული. Stormbringer webzine. ციტირების თარიღი: 2011-04-13. ↑ Blood of the Nations review. Metal Psalter webzine (16 აგვისტო 2010). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-04-10. ციტირების თარიღი: 2011-04-13. ↑ Hartranft, Craig. (23 აგვისტო 2010) Blood of the Nations review. Dangerdog Music Reviews. ციტირების თარიღი: 2011-04-13. ↑ Wels, Todd. (21 აგვისტო 2010) Blood of the Nations review. Metal Underground.com. ციტირების თარიღი: 2011-04-13. ↑ Brackett, Brianna. (14 სექტემბერი 2010) Blood of the Nations review. Metal Assault.com. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-07-26. ციტირების თარიღი: 2011-04-13. ↑ Lawson, Dom. Blood of the Nations review. Brave Words & Bloody Knuckles. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-09-19. ციტირების თარიღი: 2011-04-13. ↑ "Accept - Blood Of The Nations" (გერმანულად). Austriancharts.at. Hung Medien. წაკითხვის თარიღი 2014-06-10. ↑ "Accept – Blood Of The Nations" (ფრანგულად). Ultratop.be. Hung Medien. წაკითხვის თარიღი 2014-06-10. ↑ ds. Čns Ifpi. Ifpicr.cz. ციტირების თარიღი: ნოემბერი 11, 2010. ↑ "Accept: Blood Of The Nations" (ფინურად). Musiikkituottajat – IFPI ფინეთი. წაკითხვის თარიღი 2014-06-10. ↑ "Accept – Blood Of The Nations". Lescharts.com. Hung Medien. წაკითხვის თარიღი 2014-06-10. ↑ "Accept - Blood Of The Nations". Charts.de. Media Control. წაკითხვის თარიღი 2014-06-10. ↑ "Archívum – Slágerlisták – MAHASZ – Magyar Hangfelvétel-kiadók Szövetsége". Mahasz.hu. LightMedia. წაკითხვის თარიღი 2014-06-10. ↑ ブラッド・オブ・ザ・ネイションズ アクセプトのプロフィールならオリコン芸能人事典-ORICON STYLE. Oricon.co.jp. ციტირების თარიღი: ნოემბერი 11, 2010. ↑ "Accept – Blood Of The Nations". Spanishcharts.com. Hung Medien. წაკითხვის თარიღი 2014-06-10. ↑ "Accept – Blood Of The Nations". Swedishcharts.com. Hung Medien. წაკითხვის თარიღი 2014-06-10. ↑ "Accept – Blood Of The Nations". Swisscharts.com. Hung Medien. წაკითხვის თარიღი 2014-06-10. ↑ „Accept ალბომების და სიმღერების ისტორია ჩარტებში (Billboard 200)“. Billboard. წაკითხვის თარიღი 2014-06-10. ↑ "Accept ალბომების და სიმღერების ისტორია ჩარტებში" ბილბორდის საუკეთესო მძიმე როკ-ალბომები - Accept. Prometheus Global Media. წაკითხვის თარიღი 2014-06-10. ↑ "Accept ალბომების და სიმღერების ისტორია ჩარტებში" ბილბორდის დამოუკიდებელი ალბომები - Accept. Prometheus Global Media. წაკითხვის თარიღი 2014-06-10.
სამხრეთ სახალინის ოპერაცია (1945)

სამხრეთ სახალინის ოპერაცია — სამხრეთ სახალინის გასათავისუფლებლად საბჭოთა არმიის მიერ 11-25 აგვისტოს ჩატარებული შეტევითი ოპერაცია მეორე მსოფლიო ომის (1939-1945) დროს. ოპერაციაში მონაწილეობდნენ II შორეულ აღმოსავლეთის ფრონტის მე-16 არმიის 56-ე მსროლელი კორპუსი და წყნარი ოკეანის ფლოტის ხომალდები და საზღვაო ქვეითი ჯარის ნაწილები. სამხრეთ სახალინზე იაპონიის 88-ე ქვეითი დივიზიის ჯარები, საზაზღვრო ჟანდარმების ნაწილები და რეზერვისტთა რაზმები. 18 აგვისტოსთვის საბჭოთა ჯარები დაეუფლნენ ყველა გამაგრებულ საყრდენ პუნქტს. 16 აგვისტოს სამხრეთ სანაპიროზე, ხოლო 19-25 აგვისტოს მაოკისა და ოტომარის პორტებში გადასხეს საზღვაო დესანტი. 25 აგვისტოს დაიკავეს სამხრეთ სახალინის ადმინისტრაციული ცენტრი ქალაქი ტოიჰარა. რუსეთ-იაპონიის 1904-1905 წლების ომის შედეგად რუსეთს მოწყვეტილი სახალინის სამხრეთ ნაწილი სსრკ-ს დაუბრუნდა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 74.
ყირგიზული ენა

ყირგიზული ენა, ან ყირგიზული (კირილური ანბანით Кыргыз тили, Кыргызча, ლათინური ანბანით Kyrgyz tili, Kyrgyzça) არის ყირგიზი ხალხის ეროვნული და ყირგიზეთის სახელმწიფოს ოფიციალურ ენას. იგი წარმოადგენს თურქულ ენათა ცენტრალურ (ნოღაურ-ყივჩაღურ) ჯგუფს. ყირგიზულს მშობლიურ ენად მიიჩნევს 5 მლნ. კაცი. ამ ენაზე მოლაპარაკენი ცხოვრობენ ჩინეთში, ავღანეთში, ყაზახეთში, თურქეთში, უზბეკეთში, პაკისტანსა და რუსეთში. ყირგიზული ენა ენათესავება ყაზახურს და ისე ახლოს დგას მასთან, რომ ენობრივი ურთიერთგაგება ყირგიზსა და ყაზახს შორის შეიძლება დაუბრკოლებლად მიმდინარეობდეს. შედარებით ენათმეცნიერებაში ყირგიზული მიჩნეულია ცენტრალურ და ჩრდილოთურქულ ენათა ჯგუფის ერთგვარ შემაკავშირებელ ენად. ყირგიზები ძველი ხალხია. ისინი IV, V საუკუნეებში გოქთურქების (Göktürk) ვასალები იყვნენ. სამხრეთ ციმბირის ენისეის რეგიონიდან მომდინარე ტომს 840 წელს დაუპყრია უიგურების ქვეყანა. 1876 წელს, სანამ მათ რუსები დაიპყრობდა, ყირგიზები კოკანდის სახანოს ვასალები იყვნენ. მიუხედავად დიდი გავლენებისა, რომელიც ყირგიზულმა განიცადა დროთა განმავლობაში ყივჩაღურ-თურქულისაგან (ყაზახური და ნოღაური), მაინც შეინარჩუნა სამხრეთ-ციმბირული (ჩრდილოაღმოსავლეთ) სუბსტრატი. გამაჰმადიანებისა და არამომთაბარე მუსლიმებთან კონტაქტის შედეგად ყირგიზულ ენას ძირითადად თურქული წარმოშობის ლექსიკა, მცირე რაოდენობით არაბულ-სპარსული და ევრო-რუსული ნასესხობები გააჩნია. რუსებმა, თავის დროზე, ყაზახებისაგან გამოსარჩევად ყირგიზებს „ყარა-ყირგიზები“, ხოლო ყაზახებს „ყაზახ-ყირგიზები“ უწოდეს. ზოგიერთი თურქულენოვანი ხალხი ყირგიზებს „ბურუთებს“ უწოდებს. სიტყვა „ბურუთი“ გვხვდება მონღოლურ ფოლკლორშიაც. მოსწრებული სიტყვა-პასუხი და სპონტანური თქმები მეტად მოწონებულია ყირგიზთა შორის. ცნობილია ზეპირსიტყვიერად ტრადირებული ეპოსები. საერთაშორისო აღიარება მოიპოვა ყირგიზი ეროვნების მწერალმა ჩინგიზ აიტმატოვმა, (1928-2008), რომელიც ყირგიზულ-რუსული ორენოვნების ერთგვარ მაგალითს წარმოადგენდა. ჩ. აიტმატოვის მშობლიური ენა ყირგიზული იყო, თუმცა რუსულად კი წერდა. აღსანიშნავია ისიც, რომ მწერლის რადიო- და სატელევიზიო გამოსვლებიდან ნათლად ჩანს ფონეტიკურად, მორფოლოგიურად, სინტაქსურად არასწორი რუსული მეტყველება. ყირგიზები ჯერ ძველთურქულ ანბანს გამოიყენებდნენ, ხოლო მოგვიანებით კი არაბულ ანბანს. 1923 წელს სტანდარტიზირებული იქნა ენის არაბული ორთოგრაფია. 1928 წელს ლათინური ანბანი გადაიღეს, რომელიც 1940 წელს კირილურით ჩანაცვლდა. 1995 წელს გადაწყდა შემოეღოთ ლათინური ანბანის ბაზაზე სისტემატიზირებული დამწერლობა, რომელიც დღემდე არ დანერგილა. ჩინეთში (ყიზილსუს რაიონში) მცხოვრები ყირგიზები არაბული დამწერლობით სარგებლობენ, თუმცა პეკინის სპეციალური ნებართვის გამო ოფიციალურად ლათინურ ანბანს იყენებენ. თურქეთის რესპუბლიკაში მცხოვრები ყირგიზები ლათინური ანბანით წერენ. ლათინური ანბანით წერა-კითხვა მეტად გავრცელებულია ყირგიზულენოვან ინტერნეტ-სივრცეშიც. Austin, Peter K. (გამომც.); 1000 Sprachen (lebendig, gefährdet, vergangen). "Spektrum". ISBN 97-3-8274-2100-5 (იხ. სტატია "Kirgisisch", გვერდი 150.)
სარაინდო აღზრდა

სარაინდო აღზრდა — ფეოდალთა ვაჟიშვილების აღზრდის სისტემა შუა საუკუნეების დასავლეთ და ცენტრალურ ევროპაში. 7 წლამდე ბავშვები შინ იზრდებოდნენ, შემდეგ მთავარი ფეოდალის კარზე გადაყავდათ, სადაც 14 წლამდე ისინი პაჟის მოვალეობას ასრულებდნენ. 21 წლამდე სიუზერენის საჭურჭელმტვირთველნი იყვნენ. ამ პერიოდში ახალგაზრდა უნდა დაუფლებოდა „შვიდ სარაინდო სიქველეს“; ნადირობას, ცხენოსნობას, ცურვას, ფარიკაობას, მშვილდოსნობას, შაშის თამაშს, ლექსების თხზვასა და სიმღერას; აგრეთვე სარაინდო ზნეობის ისეთ თვისებებს, როგოროცაა მამაცობა, ხასიათის სიმტკიცე, ერთგულება, კეთილშობილება, თავაზიანობა. სასულიერო პირები მომავალ რაინდებს ასწავლიდნენ წერა-კითხვას და საღვთო რჯულს. სარაინდო აღზრდამ დადებითი როლი ითამაშა კულტურული ჩვევებისა და, განსაკუთრებით ქალებისადმი მოკრძალებული დამოკიდებულების აღზრდის საქმეში. რაინდობის, როგორც სოციალურ მოვლენის, მოსპობის შედეგად სარაინდო აღზრდა შეწყდა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 98.
თათრული ენა

თათრული ენა, ან თათრული (თათრულად, კირილური ანბანით татар теле, татарча; ლათინური ანბანით tatar tele, tatarça) არის თათარი ხალხის ეროვნული ენა და ერთ-ერთი ოფიციალური ენა (რუსულთან ერთად) თათრეთის რესპუბლიკაში. თათრულ ენაზე ლაპარაკობენ არა მარტო რუსეთის ფედერაციაში შემავალ თათრეთში, არამედ დღევანდელი თათრეთის ავტონომიის საზღვრებს გადაღმაც, რუსეთის სხვადასხვა ავტონომიასა და ოლქში, ასევე ყოფილი საბჭოთა იმპერიის ევროპული ნაწილის არაერთ ქვეყანაში (ესტონეთი, ლატვია, ლიეტუვა, მოლდოვა, უკრაინა, ბელარუსი), ასევე ავღანეთში, ჩინეთში, ფინეთში, იაპონიაში, პოლონეთსა და თურქეთში. თათრული ენა, მოლაპარაკეთა რაოდენობის (გავრცელებულობის) მიხედვით, რუსულის შემდეგ მეორე ადგილზე დგას რუსეთის ფედერაციაში. თათრულ ენას სულ სამი დიალექტი გააჩნია : 1. აღმოსავლეთისა (მიშარი), 2. შუა (ყაზანის), 3. ციმბირისა. თათრული მიეკუთვნება თურქულ ენათა ჩრდილოაღმოსავლურ (ყივჩაღურ) ჯგუფს. მასში შედის ე.წ. „ვოლგის თათრული“ და „ყაზანის თათრული“. რაც შეეხება ყირიმის თათრულს, მას ენათმეცნიერებაში თათრულის მონათესავე, ცალკე ენად განიხილავენ. VIII და XIII საუკუნეებამდე თათრეთის ტერიტორიაზე ცხოვრობდა ხალხი, რომელიც ბოლგარების, ან ბოლღარების სახელითაა ცნობილი. ბოლგარების ენას ოგურული („r“-თურქული) ერქვა. ისინი ჯერ ძველთურქულ დამწერლობას, ხოლო ისლამიზაციის შემდგომ კი, დაახლოებით IX-დან საუკუნიდან, არაბულ დამწერლობას გამოიყენებდნენ. XI-XIV საუკუნეებში, როცა ამ გეოგრაფიულ სივრცეში კუმანები, ყივჩაღები და პაჭანიკები დასახლდნენ, წარმოიშვა ახალი ენა, რომელიც შეიცავდა ბოლგარულისა და ყივჩაღურის ელემენტებს: თათრული ენა არის ყაზანური თათრულის წინაპარი ენა. არაბული ანბანის მქონე ეს ენა ოქროს ურდოსა და ყაზანის სახანოს ენა იყო. ჩაგატაიურის, აზერბაიჯანულის, თურქმენულისა და ოსმალურის მსგავსად თათრულიც ერთ-ერთი თურქული ენაა, რომელსაც შუა საუკუნეებში საკმაოდ მდიდარი ლიტერატურა ჰქონდა. თათრული ლიტერატურის მწვერვალად მიიჩნევა XII საუკუნის პოემა „ყოლ-ღალიელი ყისა-ი-იოსიფი“. 1552 წელს, როცა რუსებმა დაიპყრეს ყაზანი, თათრულმა ენამ დაკარგა ოფიციალური სტატუსი, რომლის მოპოვება მხოლოდ 1917 წელს გახდა შესაძლებელი. საბჭოურ ხანაში თათრულმა ევრო-რუსული ნასესხობები აითვისა, მაგრამ თავის მხრივ გავლენა მოახდინა მეზობელ ენებზეც. თურქული ძირის სიტყვები რუსულში ძირითადად თათრული ენის შუალობით დამკვიდრდა. ასე მაგალითად; „утюг“ (უთო) = > „ütüg-დან“, ხოლო „изюм“ (ქიშმიში) = > „üzüm-დან“ მომდინარეობს. თათრულმა ენამ წარსულში მნიშვნელოვანი კვალი დაამჩნია კავკასიურ, სლავურ, ვოლგისპირა ფინურ-უგრულ, ან მადიარულ ენებს. 1927 წლამდე თათრები ლათინურ ანბანს იყენებდნენ, 1938 წლიდან კი — კირილურს. 1995 წლიდან არსებობს ახალი, ლათინური ანბანი, რომელსაც თურქეთის, ფინეთის, პოლონეთისა და იაპონიის თათრები იყენებენ. საზოგადოებრივი წარწერები თათრეთში ორ, თათრულ და რუსულ ენებზეა შესრულებული. Austin, Peter k.(გამომც.); 1000 Sprachen (lebendig, gefährdet, vergangen). "Spektrum". ISBN 97-3-8274-2100-5 (იხ. სტატია "Tatarisch", გვერდი 146.)
ვლად ფილატი

ვლადიმერ ვასილის ძე ფილატი (დ. 6 მაისი, 1969) — მოლდოვის პრემიერ-მინისტრი 2009 წლის 25 სექტემბრიდან 2013 წლის 25 აპრილამდე. დაიბადა სოფელ ლაპუშნაში, 1969 წლის 6 მაისს. 1986 წელს დაამთავრა საშუალო სკოლა, 1987 წელს გაწვეული იქნა საბჭოთა ჯარში სამსახუროდ. 1989 წლის ივლისიდან აგვისტოს ჩათვლით ვლადიმერ ფილატმა გაიარა მომზადება მოსკოვის რაიონის ქალაქ გოლიცინოს სუკის სკოლაში. წელს დაამთავრა კიშინიოვის კოოპერატიული კოლეჯი, ხოლო 1994 წელს კი Alexandru Ioan Cuza უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. 1994 წელს დააარსა ფირმა „რომოლტრეიდინგი“, რომლის საქმიანობასაც წარმოადგენდა ქაღალდით და სიგარეტებით ვაჭრობა. 1997-1998 წლებში იყო კომერციული საზოგადოება „დოსოფტეის“ ადმინისტრაციული საბჭოს თავმჯდომარე. 1997 წელს გახდა მოლდოვის დემოკრატიული პარტიის წევრი. 2000 წელს იგი აირჩიეს მოლდოვის დემოკრატიული პარტიის თავმჯდომარედ. 2007 წელს იგი მონაწილეობდა კიშინიოვის მერის არჩევნებში, სადაც პირველ ტურში ხმების დააგროვა მხოლოდ 8,30% აგროვებს და ვერ გავიდა მეორე ტურში. ამის შემდეგ მან დატოვა პარტიის რიგები და ჩამოაყალიბა ლიბერალ-დემოკრატიული პარტია, ხოლო 2007 წლის 8 დეკემბრის ყრილობაზე გახდა მისი თავმჯდომარე. 2009 წლის საპარლამენტო არჩევნებზე იგი ლიბერალ-დემოკრატიული პარტიის პირველი ნომერი იყო. პარტიამ არჩევნებზე მიიღო ხმების 12,43 % და ფილატი ხდება პარლამენტის დეპუტატი. 2009 წლის ვადამდელ საპარლამენტო არჩევნებში კვლავ აირჩიეს პარლამენტის წევრად, ამჯერად მისი პარტია ხმების 16,57 %-ით გავიდა. 2009 წლის 8 აგვისტოს არჩევნების შემდეგ პარლამენტში გასულმა 4 პარტიის ლიდერმა ხელი მოაწერა ევროპული ინტეგრაციის დეკლარაციას და ვლადიმერ ფილატი გახდა პრემიერ-მინისტრობის კანდიდატი. 2009 წლის 24 სექტემბერს იგი გახდა მოლდოვის პრემიერ მინისტრი. 2010 წლის 28-დან 30 დეკემბრამდე იგი მოლდოვის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი იყო. 2011 წლის 14 იანვრის ბრძანებით კვლავ პრემიერ მინისტრის თანამდებობა დაიკავა. 2013 წლის 5 მარტს მოლდოვის პარლამენტმა ვლადიმერ ფილატის მთავრობას უნდობლობა გამოუცხადა, მის გადაყენებას 54-მა დეპუტატმა დაუჭირა მხარი. 2013 წლის 8 მარტს მოლდოვის პრეზიდენტმა დააკმაყოფილა ვლად ფილატის გადადგომის მოთხოვნა. www.filat.md ბლოგი www.filat2007.md ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2016-04-22 საიტზე Wayback Machine.
სარბედართა აჯანყება

სარბედართა აჯანყება — სახალხო აჯანყებები ირანსა და შუა აზიაში XIV საუკუნეში მონღოლური უღლისა და ადგილობრივი ფეოდალების წინააღმდეგ. პირველი დიდი აჯანყება მოხდა 1337 წლის მარტში სოფელ ბაშთინში (ხორასანი). 1337 წლის აგვისტოში აჯანყებულებმა აიღეს ქალაქი საბზევარი, გაანადგურეს მომთაბარე დიდგვაროვან მონღოლ-თათართა ლაშქარი, დაიკავეს ქალაქები ნიშაბური და ტუსი. აჯანყებულთა მეთაურმა ვაჯიჰ ალ-დინ მასუდმა სულთნის ტიტული მიიღო. XIV საუკუნის 40-იან წლებში აჯანყებულებმა დაამარცხეს უკანასკნელი მონღოლი ილხანი, 1353 წელს მოკლეს იგი, დაარბიეს მისი ურდო და თავის სახელმწიფოს შეუერთეს გორგანი. ამ დროს სარბედართა სახელმწიფო მოიცავდა მთელ დასავლეთ ხორასანსა და გორგანს. სარბედართა ეს სახელმწიფო მოსპო თემურლენგმა 1381 წელს. 1365 წელს აღმოსავლეთ სამარყანდში იფეთქა მოგოლისტანიდან (აღმ. თურქესტანი) შემოჭრილ მომთაბარეთა წინააღმდეგ, რომლებმაც დაამარცხეს სამარყანდის ამირები და ალყა შემოარტყეს ქალაქს. სამარყანდის ამირებმა მოტყუებით შეიპყრეს აჯანყების ხელმძღვანელები და აიღეს ქალაქი. 1373 წელს სარბედართა აჯანყება ქერმანში დაიწყო. 1374 წელს აჯანყება ჩაახშო შაჰმა შუჯა მოზაფერიდმა. 1383 წელს სარბედართა მნიშვნელოვანი აჯანყება მოხდა თემურლენგის წინააღმდეგ საბზევარში. თემურლენგმა აიღო და დაანგრია ქალაქი, მოსახლეობა გაჟლიტა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 100-101.
სარეზის ტბა

სარეზის ტბა (ტაჯ. Кӯли Сарез) — ტბა პამირში, ტაჯიკეთში, მთიანი ბადახშანის ავტონომიურ ოლქში, ჩრდილოეთი ალიჩურისა და მუზქოლის ქედებს შორის, 3239 მეტრ სიმაღლეზე. ფართობი 86,5 კმ². სიგრძე დაახლოებით 75 კმ, სიგანე 3,4 კმ-მდე, საშუალო სიღრმე 190 მეტრი, მაქსიმალური 505 მეტრი. წარმოიქმნა 1911 წლის მიწისძვრის შედეგად. უმთავრესად საზრდოობს მყინვარის წყლით. დონის რყევა დაახლოებით 6 მეტრი. იყინება დეკემბრის ბოლო-იანვრის I ნახევარში. ყინულისაგან თავისუფლდება მარტის ბოლო-მაისში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 103.
რეზინი

რეზინი (ლათ. resina) — ელასტიური მასალა, რომელიც კაუჩუკის ვულკანიზაციით მიიღება. სიმკვრივე — 1,2 ტ/მ3. რეზინის ისტორია ამერიკის კონტინენტის აღმოჩენასთან ერთად იწყება. ცენტრალური და სამხრეთ ამერიკის მოსახლეოაბა, რომლებიც ე.წ. კაუჩუკის ხეებიდან წვენს აგროვებდა მისგან კაუჩუკს იღებდნენ. ჯერ კიდევ კოლუმბმაც მიაქცია ყურადღება, რომ ინდოელები რომლებიც სათამაშოდ მძიმე მონოლიტურ ბურთებს იყენებდნენ, უფრო კარგად ხტოდნენ , ვიდრე ცნობილი ევროპული ბურთები. ევროპაში კაუჩუკის არსებობა გაიგეს 1738 წელს, როცა ამერიკიდან დაბრუნებულმა მოგზაურმა კოდამინმა პარიჟის მეცნიერებათა აკადემიას წარუდგინა კაუჩუკის მასალა და აგრეთვე გაუმხილა მისი მიღების საშუალება. კაუჩუკის პირველადი პრაქტიკული გამოყენება მოხდა მაშინ როცა მისგან დაამზადეს საშლელი. 1839 წელს ამერიკელმა გამომგონებელმა ჩარლზ გუდიარმა მოახერხა ელასტიური კაუჩუკის ტემპარატურული სტაბილიზაცია - გოგირდის დამუშავებით და შემდგომი გაცხელებით . ამ მეთოდს ეწოდა ვულკანიზაცია, ხოლო პროდუქტს , რომელიც ვულკანიზაციის შედეგად მიიღება ეწოდა რეზინი. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: რეზინი ისტორია
ულუღ ბეგი

მუჰამად თარაღაი ულუღ ბეგი (დ. 22 მარტი, 1394 — გ. 27 ოქტომბერი, 1449) — უზბეკი ასტრონომი და მათემატიკოსი. თემურლენგის შვილიშვილი. 1409 წელს სამარყანდის მმართველი გახდა, 1447 წელს კი, მამის — შაჰრუჰის - გარდაცვალების შემდეგ, სათავეში ჩაუდგა თემურიდების დინასტიას. ადრეული ასაკიდან დაინტერესდა მეცნიერებით, პოეზიით, ისტორიითა და სხვ., განსაკუთრებული ინტერესი გამოიჩინა ასტრონომიისადმი. შემოიკრიბა იმდროინდელი გამოჩენილი მეცნიერები და სამარყანდის ახლოს ააგო ობსერვატორია, რომლის ბადალი მთელს მსოფლიოში არ იყო დიდი ხნის მანძილზე. მუსულმანმა სასულიერო პირებმა და ფეოდალებმა მას მწვალებლობა დააბრალეს, მუხანათურად მოკლეს, ობსერვატორია კი დაანგრიეს. ულუღ-ბეგის ობსერვატორია ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 141.
ბიატლონის მსოფლიო თასი 2012-13 – მე-9 ეტაპი

ბიატლონის მსოფლიო თასი 2012-13 – მე-9 ეტაპი — გაიმართა რუსეთის ქალაქ ხანტი-მანსიისკში 2013 წლის 14 მარტიდან - 17 მარტამდე.
სარიქოლის ქედი

სარიქოლის ქედი — ქედი აღმოსავლეთ პამირში, ტაჯიკეთისა და ჩინეთის საზღვრებზე. მდინარეების ტარიმის, ამუდარიისა და ყარაქოლის ტბის აუზების წყალგამყოფი. სიგრძე დაახლოებით 350 კმ, სიმაღლე 6351 მეტრამდე. უმთავრესად აგებულია კრისტალური ფიქლებითა და გრანიტოიდებით. ტაჯიკეთის ფარგლებში ეშვება 240 მყინვარი, რომელთა საერთო ფართობია 144 კმ². კალთების ქვედა ნაწილი შემოსილია ცივი მაღალმთის უდაბნოს მეჩხერი მცენარეულობით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 106.
უნია

სახელმწიფოების უნია — მონარქიული სახელმწიფოების გაერთიანება ერთ-ერთი სახელმწიფოს - სუვერენის მეთაურობით. სახელმწიფო სამართალში განასხვავებენ უნიის ორ სახეს - პიროვნულსა (პერსონალურს) და რეალურს (ორგანულს). პიროვნული უნია მაშინ წარმიშობოდა, როდესაც დინასტიური კავშირებისა და ტახტის მემკვიდრეობის წესის გამო ერთი და იგივე პირი გახდებოდა ორი ან მეტი სახელმწიფოს მონარქი. პიროვნულ უნიაში გაერთიანებული სახელმწიფოები ინარჩუნებდნენ თავიანთ სუვერენიტეტს. საერთო მონარქის ხელისუფლება კი ნომინალური იყო. რეალური უნია იქმნებოდა ხელშეკრულების საფუძველზე (მაგალითად შვედეთისა და ნორვეგიის უნია 1814-1905 წწ.) ან უფრო ძლიერი სახელმწიფოს ცალმხრივი აქტის შედეგად (ავსტრიისა და უნგრეთის უნია 1867-1918 წწ.). საერთაშორისო ურთიერთობებში რეალური უნია გამოდიოდა როგორც ერთიანი სუვერენული სახელმწიფო. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 158.
კონსტანტინე I დიდი

გაიუს ფლავიუს ვალერიუს აურელიუს კონსტანტინუსი (Gaius Flavius Valerius Aurelius Constantinus; დ. 27 თებერვალი, 272 — გ. 22 მაისი, 337), ცნობილია როგორც კონსტანტინე I, კონსტანტინე დიდი და წმინდა კონსტანტინე, მოციქულთასწორი (მართლმადიდებელ ქრისტიანთა და აღმოსავლეთის კათოლიკეთა შორის) — რომის იმპერატორი 306 წლიდან. იმპერატორ კონსტანციუს I ქლორუსის ძე. მამის სიკვდილის შემდეგ ლეგიონებმა ბრიტანეთში ყოფნისას ავგუსტუსად გამოაცხადეს, მართავდა გალიას. მის გარდა რომის იმპერიას კიდევ ჰყავდა 5 ავგუსტუსი. 313 წელს კონსტანტინე I-მა და მისმა მოკავშირემ ავგუსტუს ლიცინიუსმა ქალაქ მედიოლანუმში გამოსცეს ედიქტი ქრისტიანობის უფლებამოსილ რელიგიად გამოცხადების შესახებ. 325 წლიდან კონსტანტინე I დიდი რომის იმპერიის ერთპიროვნული მბრძანებელი გახდა. მის დროს საბოლოოდ ჩამოყალიბდა იმპერიის ბიუროკრატიული და აბსოლუტურ-მონარქიული სისტემა. კონსტანტინე I-მა გააუქმა პრეტორიანული გვარდია და დაადგინა სასახლის დაცვის კორპუსი. არმიები დაყო სასაზღვრო და შინა სამსახურების ნაწილებად. 330 წელს დააარსა იმპერიის ახალი დედაქალაქი კონსტანტინოპოლი. კონსტანტინე I-ის დროს ქალაქების მდგომარეობა გაუმჯობესდა, მონეტა სტაბილური გახდა, მოიგერიეს ბარბაროსების შემოტევები. იმპერატორმა იმპერიის იდეოლოგიურ საფუძვლად გამოაცხადა ქრისტიანობა. 325 წელს ქალაქ ნიკეაში მოიწვია ნიკეის პირველი საეკლესიო კრება, რომელმაც დაგმო იმდროინდელი მწვალებლური მოძრაობა არიოზელობა. და მიიღო ერთიანი რწმენის კანონი (სარწმუნოების სიმბოლო). ქრისტიანობა მიიღო სიკვდილის წინ. დაკრძალეს მისგანვე აშენებულ „მსოფლიო ქალაქში“, წმინდა მოციქულთა ტაძარში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 642. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: Constantine I ენციკლოპედია ბრიტანიკა, კონსტანტინე I ბიზანტიის მმართველები დაარქივებული 2016-07-18 საიტზე Wayback Machine. - 40 წუთიანი აუდიო ლექცია კონსტანტინე დიდი კონსტატნინეს მონეტები BBC - კონსტანტინე დიდი დაარქივებული 2006-11-07 საიტზე Wayback Machine. მეოთხე საუკუნის რომის კანონების კრებული
სამეფო ოპერის თეატრი

სამეფო ოპერის თეატრი — საშემსრულებლო ხელოვნებათა დაწესებულება ლონდონში. აგრეთვე ცნობილი როგორც კოვენტ გარდენი, უბნის სახელით, სადაც ეს თეატრი მდებარეობს. შენობაში ბინა აქვს სამეფო ოპერას, სამეფო ბალეტს და სამეფო ოპერის თეატრის ორკესტრს. თანამედროვე შენობა მესამე თეატრია ამ ადგილას. ფასადი, ფოიე და დარბაზი 1858 წლით თარიღდება, თუმცა თითქმის ყველა დანარჩენი ელემენტი ამჟამად არსებული კომპექსისა 1990-იან წლებში ჩატარებული რეკონსტრუქციის შედეგია. თეატრი 2.268 მაყურებელს იტევს და შედგება ოთხ იარუსიანი აივნებისა და ამფითეატრისაგან. პროსცენიუმი 12,20 მ-ია სიგანით და 14,80 მ სიმაღლით. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: სამეფო ოპერის თეატრი Royal Opera House official website Royal Opera House Collections Online (Archive Collections Catalogue and Performance Database) დაარქივებული 2014-05-16 საიტზე Wayback Machine. Royal Opera House elevation The Royal Ballet School official website დაარქივებული 2009-02-01 საიტზე Wayback Machine. Select Committee on Culture, Media and Sport's 1998 Report on funding and management issues at the Royal Opera House