laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
დავით ონიაშვილი

დავით ეფრემის ძე ონიაშვილი (დ. 22 დეკემბერი, 1883, ხიდისთავი, გორის მაზრა — გ. 14 ივლისი, 1937) — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი. დავით ონიაშვილი დაიბადა 1883 წლის 22 დეკემბერს, გორის მაზრის სოფელ ხიდისთავში. დაამთავრა ტფილისის სასულიერო სემინარია 1904 წელს. 1904 წლიდან იყო რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის წევრი; 1905 წლიდან მუშაობდა რსდმპ „მენშევიკების“ ფრაქციაში; თანამშრომლობდა პრესაში „დ-ლის“ და „ოს“ ფსევდონიმებით. აქტიურად მონაწილეობდა 1905 წლის რევოლუციურ მოძრაობაში გორის მაზრაში. 1917 წელს აირჩიეს საქართველოს ეროვნული საბჭოს წევრად. 1918 წლის თებერვლიდან იყო ამიერკავკასიის სეიმის წევრი. 1918 წლის განმავლობაში იყო საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პარლამენტის წევრი. 1919 წლის 12 მარტს საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის სიით აირჩიეს საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრად. იყო იურდიული კომისიის თავმჯდომარე, საბიუჯეტო-საფინანსო და თვითმმართველობის კომისიების წევრი. 1919 წელს აირჩიეს თბილისის სამაზრო ერობის ხმოსნად; იყო სამაზრო ერობის თავმჯდომარე. 1920 წელს დაინიშნა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მიწათმოქმედების მინისტრად. არჩეული იყო საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის არალეგალური ცენტრალური კომიტეტის პრეზიდიუმის წევრად. 1924 წელს ჩართული იყო ანტისაბჭოთა აჯანყების მომზადებაში. 1924 წლის სექტემბერში აჯანყების ჩახშობის შემდეგ საქართველოს სსრ-ის ხელისუფლებამ მოახდინა მისი ქონების კონფისკაცია. 1937 წლის 14 აპრილს „მენშევიკური კონტრრევოლუციური ცენტრის“ წევრობის ბრალდებით დააპატიმრეს. 1937 წლის 13 ივლისს, სსრკ უზენაესი სასამართლოს სამხედრო კოლეგიის გამსვლელმა სესიამ დახვრეტა მიუსაჯა. დახვრიტეს 14 ივლისის ღამეს. რეაბილიტირებულია სსრკ უზენაესი სასამართლოს სამხედრო კოლეგიის მიერ 1959 წლის 3 მარტს. 1962 წელს დაიბეჭდა მის მიერ ქართულად თარგმნილი „ფაუსტი“. ხვადაგიანი ი., საქართველოს დამფუძნებელი კრება 1919, თბ.: საბჭოთა წარსულის კვლევის ლაბორატორია, 2016. — გვ. 326. ↑ ჯიქია ლ., 1924 წლის აჯანყება დასავლეთ საქართველოში, თბ.: უნივერსალი, 2012. — გვ. 261. ↑ ონიაშვილი დავით ეფრემის ძე. საზოგადოებრივი არქივი. archive.ge. ციტირების თარიღი: 22 სექტემბერი, 2020.
ივან სუსანინი

ივან სუსანინი (რუს. Ива́н Суса́нин; გ. 1613) — XVII საუკუნის დასაწყისში, არეულობის ხანის რუსი ეროვნული გმირი და მოწამე. 1619 წელს, სოფელ დომნინოს მკვიდრმა ბოგდან სობინინმა კოსტრომას მახლობლად მეფე მიხეილ I-ისგან მიიღო სოფელ დერევიშის ნახევარი. სამეფო ქარტიის თანახმად, მან ეს წყალობა მისი სიმამრის ივან სუსანინის მიერ პოლონელებისთვის მეფის ოჯახის ადგილ-სამყოფელის გამჟღავნებაზე უარის თქმისთვის მიიღო. შემდგომი ქარტიები (1641, 1691, და 1837) იმეორებენ ტექსტს ივან სუსანინის შესახებ: „პოლონელების და ლიტველების მიერ სიკვდილამდე ნაწამებმა ივან სუსანინმა არ გასცა მეფის ოჯახის სამყოფელი“. XIX საუკუნის დასაწყისში ივან სუსანის მიმართ გაიზარდა ისტორიოგრაფების ინტერესი და ის გამოცხადდა რუსეთის ეროვნულ გმირად და გლეხის მიერ მეფის მიმართ თავდადების სიმბოლოდ. მას მიეძღვნა მიხეილ გლინკას ოპერა მეფისთვის ცხოვრება. Figes, Orlando A People's Tragedy: The Russian Revolution 1891–1924. London: The Bodley Head. ISBN 9781847922915.  Ivan Susanin — Legendary hero of Russia დაარქივებული 2010-07-31 საიტზე Wayback Machine. IVAN SUSANIN: LIFE FOR THE CZAR The book „Ivan Susanin: legends and reality“ written by N.A. Zontikov is dedicated to a Russian hero Ivan Susanin.[მკვდარი ბმული] ↑ Figes, p. 10
ანდრია ლოკუტოვი

ანდრია ლოსკუტოვი (დ. 1892, ტფილისი — გ. 28 დეკემბერი, 1937) — პოლიტიკოსი, საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი. ანდრია ლოსკუტოვი დაიბადა 1892 წელს, თბილისში. იყო რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის „მენშევიკების ფრაქციის“ წევრი. 1919 წლის 12 მარტს აირჩიეს საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრად საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის სიით. იყო შრომის კომისიის წევრი. 1921 წელს საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ოკუპირების შემდეგ დარჩა საქართველოში და პოლიტიკურ საქმიანობას ჩამოშორდა. შემდგომ წლებში მუშაობდა სხვადასხვა სახელმწიფო დაწესებულებებში: იყო „ცეკავშირის“ საანგარიშო განყოფილების გამგე. 1923 წელს დაპატიმრებული იყო პოლიტიკური საბაბით. 1930-იანი წლების მეორე ნახევარში მუშაობდა საქართველოს სსრ ადგილობრივი მრეწველობის სახალხო კომისარიატში ეკონომისტ-ფინანსისტად. 1937–1938 წლებში დიდი საბჭოთა ტერორის დროს დააპატიმრეს 1937 წლის 25 ოქტომბერს, თბილისში „მემარჯვენეთა კონტრრევოლუციური ტერორისტული ორგანიზაციის და ადგილობრივი მრეწველობის სახალხო კომისარიატის სისტემაში მავნებლობის“ ბრალდებით. საქართველოს სსრ შინსახკომთან არსებულმა განსაკუთრებულმა სამეულმა (ე. წ. „ტროიკა“) 1937 წლის 28 დეკემბერს დახვრეტა მიუსაჯა. დახვრიტეს 29 დეკემბრის ღამეს. ირაკლი ირემაძე, „საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918-1921), ენციკლოპედია-ლექსიკონი“, უნივერსიტეტის გამომცემლობა, გვ. 251, თბ., 2018 წელი. ირაკლი ხვადაგიანი. საქართველოს დამფუძნებელი კრება 1919. საბჭოთა წარსულის კვლევის ლაბორატორია, გვ. 290, თბილისი, 2016 ანდრია ლოსკუტოვი Сталинские списки из Грузии
ერმალოზ სირბილაძე

ერმალოზ სირბილაძე (დ. ივლისი, 1875, თელავი — გ. 26 დეკემბერი, 1937) — ქართველი პედაგოგი, პოლიტიკოსი, საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი. ერმალოზ სირბილაძე დაიბადა 1875 წლის ივლისში, თელავში. დაამთავრა თელავის ოთხკლასიანი სასწავლებელი, შემდეგ კი თბილისის სასულიერო სემინარია. 1893 წელს მონაწილეობა მიიღო სემინარისტების „ბუნტში“, რის გამოც სემინარია 1 წლით დახურეს და სემინარისტები სხვადასხვაგვარად დასაჯეს. 1900 სასწავლო წლიდან დანიშნეს მასწავლებლად დუშეთის მაზრის სოფელ სნოს სკოლაში. 1908 წელს დააკავეს რევოლუციური საქმიანობსთვის და ერთი წლით ჩასვეს ციხეში. 1917 წელს აირჩიეს მუშათა და ჯარისკაცთა დეპუტატების საბჭოს პრეზიდიუმის წევრად ქალაქ ნოვო-ნიკოლააევსკში. მუშაობდა არმიაში კულტურის მიმართულებით, აარსებდა ბიბლიოთეკებსა და მართავდა წარმოდგენებს. 1919 წლის 9 მაისიდან იყო საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი, საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის სიით. იყო აგრარული კომისიის თავმჯდომარის ამხანაგი. იმავე წლიდან იყო თბილისის ქალაქის საბჭოს ხმოსანი და საქართველოს სახალხო გვარდიის მთავარი შტაბის წევრი. 1921 წელს საბჭოთა ოუპაციის შემდეგ ცოტა ხნით იყო ემიგრაციაში და მალევე დაბრუნდა საქართველოში. 1922–1923 წლებში მუშაობდა საქართველოს ცენტრალურ კოოპერატიულ კავშირში ინსტრუქტორად. 1937 წლის 26 დეკემბერს საქართველოს სსრ შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატთან არსებულმა განსაკუთრებულმა სამეულმა დახვრეტა მიუსაჯა. დახვრიტეს იმავე ღამეს. გუნცაძე მ., საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 402. ხვადაგიანი ი., „საქართველოს დამფუძნებელი კრება 1919“, თბილისი: „საბჭოთა წარსულის კვლევის ლაბორატორია“, 2016. — გვ. 361, ISBN 978-9941-0-9318-0. ერმალოზ სირბილაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
კონსტანტინე ფანიევი

კონსტანტინე ფანიევი (დ. 1890, გორი — გ. უცნობია) — იურისტი, პოლიტიკოსი, საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი. კონსტანტინე ფანიევი დაიბადა 1890 წელს, გორში. 1915 წელს დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტის იურდიული ფაკულტეტი ნაფიცი ვექილის პროფესიით. 1904 წლიდან იყო რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის წევრი. 1910-1913 წწ. პოლიტიკური საბაბით - რსდმპ "ბოლშევიკების" ფრაქციის მოსკოვის ორგანიზაციის წევრობის გამო გადასახლებული იყო ვოლოგდის გუბერნიაში. 1915 წლიდან 1918 წლის აპრილამდე მუშაობდა მოსკოვში, სრულიად რუსეთის ერობების და ქალაქთა კავშირების არმიის მომარაგების კომიტეტში განყოფილების გამგედ. 1918 წლის ივნისიდან არჩეული იყო სოხუმის ქალაქის გამგეობის წევრად. 1919 წლის 12 მარტს საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის სიით აირჩიეს საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრად; იყო თვითმმართველობისა და საფინანსო-საბიუჯეტო კომისიების წევრი. 1919 წლის თებერვლიდან იყო თბილისის ქალაქის გამგეობის წევრი. 1921 წელს საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ოკუპირების შემდეგ დარჩა საქართველოში და ჩაბმული იყო წინააღმდეგობის მოძრაობაში. 1921 წლის აპრილიდან ივნისამდე მუშაობდა საქართველოს სსრ სახალხო მეურნეობის უმაღლესი საბჭოს მომარაგების საბჭოს თავმჯდომარედ, 19 ივნისიდან საქართველოს სსრ ჯანმრთელობის სახალხო კომისარიატის საქმეთა მმართველად. 1937 წლის 14 ნოემბერს საქართველოს სსრ შინსახკომთან არსებულმა განსაკუთრებულმა სამეულმა (ე. წ. "ტროიკა") მიუსაჯა 10 წლით გადასახლება შრომა-გასწორების კოლონიაში. შემდგომი ბედი უცნობია. ირაკლი ხვადაგიანი. საქართველოს დამფუძნებელი კრება 1919. საბჭოთა წარსულის კვლევის ლაბორატორია. თბილისი, 2016, გვ. 386. კონსტანტინე ფანიევი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
მიხეილ კოვალიოვი

მიხეილ კოვალიოვი (დ. 1879, ტფილისი — გ. უცნობია) — პოლიტიკოსი, საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი. მიხეილ კოვალიოვი დაიბადა 1879 წელს, ტფილისში. იყო რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის "მენშევიკების" ფრაქციის წევრი. 1917 წელს რსდმპ-ს "მენშევიკური" ფრაქციის სიით კენჭს იყრიდა რუსეთის დამფუძნებელი კრების არჩევნებზე. 1917 წელს იყო ტფილისის მუშათა და ჯარისკაცთა დეპუტატების საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის წევრი. 1919 წლამდე იყო საქართველოს რკინიგზის მატერიალური სამსახურის რევიზორი. 1919 წლის 12 მარტიდან არჩეული იყო საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრად საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის სიით; იყო გზათა და ტექნიკური კომისიების წევრი. 1921 წელს, საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ოკუპირების შემდეგ დარჩა საქართველოში. ირაკლი ხვადაგიანი. საქართველოს დამფუძნებელი კრება 1919. საბჭოთა წარსულის კვლევის ლაბორატორია. თბილისი, 2016, გვ. 278.
მკრტიჩ ვარდოიანცი

მკრტიჩ ვარდოიანცი (დ. 28 მაისი, 1871, ალექსანდროპოლი — გ. 6 დეკემბერი, 1955, პარიზი, საფრანგეთი) — პოლიტიკოსი, საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი. მკრტიჩ ვარდოიანცი დაიბადა 1871 წლის 28 მაისს, ალექსანდროპოლში. 1892 წელს დაამთავრა თბილისის 4-კლასიანი სახელოსნო სასწავლებლის 3 კლასი, ზეინკლის პროფესიით. მუშაობდა მემანქანედ კავკასიის რკინიგზის მთავარ სახელოსნოებში. 1898 წლიდან იყო რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის წევრი. 1902 წლიდან მუშაობდა ბაქოში. 1905 წლიდან იყო რსდმპ "მენშევიკების" ფრაქციის წევრი. 1905 წელს მონაწილეობდა რევოლუციურ მოძრაობაში ბაქოში, რის გამოც დაპატიმრებული იყო და იხდიდა სასჯელს 1906-1907 წლებში პეტერბურგში, ე. წ. "კრეპოსტში" და 1910-1911 წლებში - ბაქოში. მესამედ დააპატიმრეს 1911 წლის 30 სექტემბერს ბაქოში; ციხიდან გაიქცა და 1911-1913 წლებში არალეგალურად ცხოვრობდა ყარსსა და თბილისში. 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ იყო რუსეთის რკინიგზელთა კავშირის ცენტრალური კომიტეტის წევრი. 1917 წელს იყო ტფილისის მუშათა და ჯარისკაცთა დეპუტატების საბჭოს წევრი. 1917 წლის დეკემბერში იყო საქართველოს წითელი გვარდიის, შემდგომში სახალხო გვარდიის, ერთ-ერთი დამაარსებელი და ორგანიზატორი; არჩეული იყო სახალხო გვარდიის მთავარი შტაბის წევრად; იყო ჯავშნოსანი მატარებლების რაზმის სარემონტო ჯგუფის ხელმძღვანელი. 1918 წლის განმავლობაში იყო საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პარლამენტის წევრი. 1919 წლის 12 მარტიდან არჩეული იყო საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრად საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის სიით. 1921 წლისათვის მუშაობდა საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის თბილისის დეპოს ორგანიზაციაში. 1921 წელს საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ოკუპირების შემდეგ დარჩა საქართველოში და ჩაბმული იყო წინააღმდეგობის მოძრაობაში; მუშაობდა თბილისის ელექტროსადგურში. 1922 წლის 1 აპრილს საქართველოს სსრ საგანგებო კომისიის (ჩეკა) პრეზიდიუმმა კონტრევოლუციური აგიტაციის ბრალდებით 6 თვით პატიმრობა მიუსაჯა. 1923 წლის ოქტომბერში საცხოვრებლად გადავიდა პარიზში. 1932 წლისათვის მუშაობდა რენოს ქარხანაში მუშად. ირაკლი ხვადაგიანი. საქართველოს დამფუძნებელი კრება 1919. საბჭოთა წარსულის კვლევის ლაბორატორია. თბილისი, 2016, გვ. 231.
გიორგი ერაძე

გიორგი ერაძე (დ. დეკემბერი, 1882, დირბი, გორის მაზრა — გ. იანვარი, 1971, პარიზი, საფრანგეთი) — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი. გიორგი ერაძე დაიბადა 1882 წლის დეკემბერში, გორის მაზრის სოფელ დირბში. დაამთავრა ტფილისის სამოქალაქო სასწავლებელი. იყო რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის ბათუმისა და ტფილისის კომიტეტების წევრი. თანამშრომლობდა პარტიის ცენტრალურ გამოცემებში და აქტიურად მუშაობდა პროფკავშირებში. ცნობილი იყო პარტიული ფსევდონიმებით "ბრადიაგა", "ბრადინი", და "გიორგი". პრესაში იყენებდა ფსევდონიმებს "ბრ-გა" და "ბრადიაგა. მრავალჯერ იყო დაპატიმრებული (მინიმუმ ორჯერ - 1909 და 1910 წლებში) და გადასახლებული რუსეთში. იყო რსდმპ ლონდონის (1907) ყრილობის დელეგატი ტფილისის ორგანიზაციიდან. 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ იყო ტფილისის მუშათა და ჯარისკაცთა საბჭოს თავმჯდომარის ამხანაგი. 1917 წლის ნოემბერში აირჩიეს საქართველოს ეროვნული საბჭოს წევრად. 1918 წლის 26 მაისს ხელი მოაწერა დამოუკიდებლობის აქტს. პარტიის ცენტრალური კომიტეტის დავალებით პროპაგანდისტულ საქმიანობას ეწეოდა საქართველოს რეგიონებში. 1919 წლის თებერვალში არჩეული იქნა საქართველოს დამფუძნებელი კრების წევრად. 1918-1919 წწ. შრომის მინისტრის ამხანაგის (მოადგილის) პოსტს იკავებდა, 1919 წლის ბოლოს დაინიშნა შრომისა და მომარაგების მინისტრად. დამფუძნებელი კრების მიერ მინიჭებული მანდატით 1921 წლის მარტში მთავრობის სხვა წევრებთან ერთად ემიგრაციაში წავიდა. ცხოვრობდა საფრანგეთში, იყო სოციალ - დემოკრატიული პარტიის საზღვარგარეთული ბიუროს, დემოკრატიული რესპუბლიკის ყოფილი მთავრობის არქივის შემნახველი კომისიის და ლევილის ქართული მამულის მმართველი საზოგადოების წევრი. 1949-1970 წწ. იყო ლევილის ქართული მამულის საზოგადოების მმართველი. აქტიური წვლილი შეიტანა ლევილის მამულის განვითარებაში და მთავრობის არქივის შენახვის საქმეში. ირაკლი ხვადაგიანი. საქართველოს დამფუძნებელი კრება 1919. საბჭოთა წარსულის კვლევის ლაბორატორია. თბილისი, 2016, გვ. 225.
თავაზ-ყადირ გვარამაძე

თავაზ-ყადირ-მამაც გული-ოღლი გვარამაძე (დ. 1849 — გ. 24 აპრილი, 1919, ზიკილია) — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი. თავაზ-ყადირ გვარამაძე დაიბადა 1849 წელს. იყო რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის „მენშევიკების“ ფრაქციის წევრი. თანამშრომლობდა ქართულ სოციალ-დემოკრატიულ პრესაში, ათავსებდა სტატიებს „სამუსლიმანო საქართველოს“ ყოფა-ცხოვრების და სოციალურ-პოლიტიკური პროცესების შესახებ. 1917 წლიდან იყო ახალციხის მაზრის მიწის მუშათა დეპუტატების საბჭოს წევრი; აქტიურად მუშაობდა ახალციხის მხარეში და „სამუსლიმანო საქართველოში“ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ხელისუფლების განმტკიცებისათვის. 1919 წლის 12 მარტიდან არჩეული იყო საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრად საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის სიით. გარდაიცავლა 1919 წლის 24 აპრილს, მძიმე ავადმყოფობის შემდეგ სახადით, სოფელ ზიკილიაში. დამფუძნებელი კრების სახელით მის საფლავზე დადგეს ლითონის გვირგვინი, წარწერით — ყადირ გვარამაძის ღვაწლის აღსანიშნავად. ირაკლი ხვადაგიანი. საქართველოს დამფუძნებელი კრება 1919. საბჭოთა წარსულის კვლევის ლაბორატორია. თბილისი, 2016, გვ. 193-194.
ლევან რუხაძე

ლევან რუხაძე (დ. 1884, ხონი, ქუთაისის მაზრა — გ. 23 ოქტომბერი, 1937, სემიპალატინსკი, ყაზახეთის სსრ) — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი. ლევან (ლეო) პორფირეს ძე რუხაძე დაიბადა 1884 წელს, ქუთაისის მაზრის დაბა ხონში, გლეხის ოჯახში. მიიღო განათლება ხონის საოსტატო სემინარიაში. ეწეოდა პედაგოგიურ საქმიანობას. იყო რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის წევრი. 1915 წელს იყო რსდმპ კავკასიის საოლქო კომიტეტის წევრი. 1917 წლის დეკემბერში იყო საქართველოს წითელი გვარდიის ერთ-ერთი დამაარსებელი და ორგანიზატორი. თანამშრომლობდა პარტიულ პრესაში. პირველი რესპუბლიკის პერიოდში ეწეოდა პუბლიცისტურ საქმიანობას, აქვეყნებდა სტატიებს გაზეთ „ერთობაში“. ახალციხის მაზრაში იყო მთავრობის საგანგებო რწმუნებული. მისი თაოსნობით აღდგა ობოლთა თავშესაფარი ახალციხეში. მუშაობდა „სამუსლიმანო საქართველოში“ საქართველოს ხელისუფლების განმტკიცებისათვის. 1919 წლის 12 მარტიდან არჩეული იყო საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრად საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული პარტიის სიით; იყო საბიბლიოთეკო კომისიის წევრი. არჩეული იყო სახალხო გვარდიის მთავარი შტაბის წევრად. 1920 წელს მონაწილეობდა ევროპელი სოციალისტების დელეგაციის მასპინძლობაში. 1921 წელს საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ დარჩა საქართველოში და ჩაბმული იყო წინააღმდეგობის მოძრაობაში, მონაწილეობდა ანტისაბჭოთა გამოსვლებში. სავარაუდოდ 1922 წელს დააპატიმრეს. 1922 წლის 16 დეკემბერს სხვა 52 პოლიტპატიმართან ერთად გადააგზავნეს მოსკოვში, რსფსრ-ს საკონცენტრაციო ბანაკებში გადასანაწილებლად. მოთავსებული იყო სუზდალის ციხეში გრიგოლ ლორთქიფანიძესთან ერთად. სასჯელის ვადის გასვლის შემდეგ 1926 წლის 15 იანვარს ხელახლა გადაასახლეს ქალაქ ორიოლში. სიცოცხლის ბოლო წლებში ცხოვრობდა ყაზახეტში. 1937 წლის ოქტომბერში აღმოსავლეთ ყაზახეთის მხარის შინსახკომის სამმართველოსთან არსებულმა განსაკუთრებულმა სამეულმა ლეო რუხაძეს დახვრეტა მიუსაჯა. რეაბილიტირებულია 1989 წლის 25 აპრილს, სემიპალატინსკის მხარის პროკურატურის მიერ. ირემაძე ი., საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 338. ხვადაგიანი ი., „საქართველოს დამფუძნებელი კრება 1919“, თბილისი: „საბჭოთა წარსულის კვლევის ლაბორატორია“, 2016. — გვ. 348-349, ISBN 978-9941-0-9318-0.
ვაშლის მინაფრთიანა

ვაშლის მინაფრთიანა (ლათ. Synanthedon myopaeformis) — პეპელა ქერცლფრთიანების რიგისა. ფრთების შლილი 20-22 მმ. აქვს მოლურჯო-შავი სხეული. გამჭვირვალე ფრთები ზოგან ქერცლითაა დაფარული. საქართველოში გავრცელებულია უმთავრესად აღმოსავლეთ რაიონებში. აზიანებს სხვადასხვა მცენარეს, უმეტესად ვაშლს. მატლი ღეროსა და ტოტზე ქერქქვეშ აზიანებს ლაფანსა და მერქნის ზედაპირს, აკეთებს სავალებს. დაზიანებული ადგილიდან გადმოდის მოწითალო-ყავისფერი სითხე. მცენარეს ქერქი ეცვლება, სუსტდება და იღუპება.მატლი ზამთრობს ქერქქვეშ. პეპელა 250-მდე კვერცხს დებს ქერქზე. აქვს ორწლიანი გენერაცია. ბრძოლის ღონისძიებანი: მაღალი აგროტექნიკა, დაზიანებული ტოტებისა და ძველი ქერქის აცლა და დაწვა, ადრე გაზაფხულზე (კვირტის დაბერვამდე) 2%-იანი კარბოფოსის ან ტრიქლორმეტაფოს - ვაშლის შესხურება. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 330-331.
ღორისებრნი

ღორისებრნი (ლათ. Suidae) — არამცოხნელი ძუძუმწოვრების ოჯახი წყვილჩლიქოსნების რიგისა. აერთიანებს 1 (ადრე 2 — პეკარებსაც) ქვეოჯახს: საკუთრივ ღორებს (5 თანამედროვე გვარი). საშუალო ტანის ცხოველები არიან. მათი გრძელი დინგი ბოლოვდება ხრტილოვანი რგოლით, რომელზედაც იხსნება ნესტოები. აქვთ არახშირი ბალნით, უმეტესად ჯაგრით დაფარული სხეული, ბლაგვბორცვიანი ძირითადი კბილები, ბასრი და მოხრილი ეშვები, ოთხთითიანი კიდურები (არა აქვთ 1 თითი); გვერდითი (II და V) თითები ოდნავ ეხება მიწას. პოლიგამიური და ყოვლისმჭამელი ცხოველები არიან. ქმნიან კოლტებს. გავრცელებული არიან ევროპაში, აზიასა და აფრიკაში. ბინადრობენ ტყეებსა და სანაპირო ბარდებში. ცნობილია შემდეგი თანამედროვე გვარები და სახეობები: ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 597. ↑ (2011) Handbook of the Mammal Species of the World, vol. 2. Barcelona: Lynx Edicions, გვ. 274–291. ISBN 978-8496553774.
ვაშლის ნაყოფჭამია

ვაშლის ნაყოფჭამია (ლათ. Carpocapsa pomonella) — პეპელა ფოთოლხვევიების ოჯახისა. გავრცელებულია ყველგან. საქართველოში ძლიერ აზიანებს ვაშლს, მსხალს, კაკალს; ნაკლებად — კომშს, ქლიავსა და სხვა. პეპლის ფრთების შლილია 14–18 მმ. წინა ფრთები მუქი ნაცრისფერია, ხოლო უკანა მურა-ნაცრისფერი ღია ფერის ფოჩებით. მატლი მოვარდისფროა, 12–18 მმ სიგრძისა. პარკში მოთავსებული მატლი ზამთრობს მცენარის ქერქის ნაპრალებში, საწყობებში, იშვიათად ნიადაგში. პირველი თაობის პეპელა თითო კვერცხს დებს ფოთოლზე (სულ 50–100), შემდგომი თაობისა — ნაყოფზე. გამოსული მატლი შეიჭრება ნაყოფის გულში და ღრღნის მას. ვაშლის ნაყოფჭამია წელიწადში იძლევა 1–3 თაობას. ბრძოლის ღონისძიებანი: შტამბისა და ძირითადი ტოტების გამხმარი ნაწილების ჩამოფხეკა და დაწვა, ნაქარის სისტემატური შეგროვება და გატანა, ავტოციდური სარტყლის გამოყენება, ინსექტიციდების შესხურება და სხვა. გოდერძიშვილი გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 331.
ეშრეფიდები

ეშრეფიდები ან აშრაფიდები (თურქ. Eşrefoğulları ან Eşrefoğulları Beyliği) — ანატოლიის თურქმანული ბეილიქი, რომელიც XIII საუკუნეში იმავე სახელობის დინასტიამ დააფუძვნა. დინასტიის დამფუძნებელი სულეიმან იბნ ეშრეფია. 1284 წელს ილხანთა ყაენის აჰმედ თოგუდანის ბრძანებით, რუმის სულთანი ქეი-ხოსროვ III მოაკლევინეს და ტახტზე მისი ბიძაშვილი მასუდ II ღაის ად-დინი დანიშნეს. მოკლული სულთნის დედამ საკუთარი ორი შვილიშვილის დასაცავად თხოვნით ეშრეფოღულარებს მიმართა და ამ მოტივით ისინი კონიაში მოიწვია. მოგვიანებით მათ მასუდ II-სთან მეგობრული ურთიერთობები დამყარეს და რუმის სასულთნოს ქვეშევრდომობა მიიღეს. ამ დროისთვის ბეილიქის ცენტრი ბეიშეჰირი იყო. სხვა ანატოლიის ბეილიკებთან ერთად ილხანთა — ემირ ჩობანის მორჩილთა შორის ეფშეროღლი მეჰმედ ბეგიც (1314) ითვლებოდა. მეჰმედ ბეგის შემდეგ ემირი სულეიმან-შაჰ II (1326) გახდა. მას დაპირისპირება მოუწია ანატოლიის სხვა მონღოლ გამგებლებთან, კერძოდ კი ტიმურტაშთან. ტიმურტაშმა ბეილიქის დედაქალაქი ბეიშეჰირი დაიაკვა და სულეიმან-შაჰ II მოაკლევინა. Claude Cahen: Pre-Ottoman Turkey, 1969
ვაშლოვანი

ვაშლოვანი შეიძლება აღნიშნავდეს: ვაშლოვანი — სოფელი გაგრის მუნიციპალიტეტში ვაშლოვანი — გულრიფშის რაიონის სოფელ ჩერნიგოვკის ყოფილი სახელწოდება ვაშლოვანი — სოფელი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში ვაშლოვანი — სოფელი ახალგორის მუნიციპალიტეტში ვაშლოვანი — სოფელი ხულოს მუნიციპალიტეტში ვაშლოვანი — ადგილი ისტორიულ ტაოში ვაშლოვანი — სახელმწიფო ნაკრძალი საქართველოში, დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში ვაშლოვანი — ეროვნული პარკი საქართველოში, დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში
ვაშლის ჩრჩილი

ვაშლის ჩრჩილი (ლათ. Hyponomeuta malinellus) — პეპელა ყარყიმისებრი ჩრჩილების ოჯახისა. გავრცელებულია ყველგან. საქართველოში ვაშლის საშიშ მავნებლად ითვლება. ფრთების შლილია 18-22 მმ. წინა ფრთები თეთრია. მატლი ბაცი ყვითელია. მატლი და პეპელა დაფარულია შავი წერტილებით. დედალი კვერცხს დებს 1-2-წლიან ტოტებზე, ფარავს ლორწოთი, რომელიც ჰაერზე მკვრივდება და ფარს წარმოქმნის. მატლი იზამთრებს ფარის ქვეშ, გამოდის ადრე გაზაფხულზე და აზიანებს ფოთლის პარენქიმას. ფოთოლი მუქდება და ხმება. მოზრდილი მატლები ფოთლებს ერთად ახვევენ აბლაბუდას ქსელში, დაჩონჩხავენ და შიგ კოლონიებად იჭუპრებენ. ვაშლის ჩრჩილი წელიწადში იძლევა ერთ თაობას. ბრძოლის ღონისძიებანი: კვირტის დაბერვამდე მინერალური ნავთობის ზეთის 8%-იანი ემულსიის, ხოლო ყვავილობის შემდეგ - 0,2%-იანი ფოზალონის შესხურება. გოდერძიშვილი გ., ქსე, ტ. 4, გვ. 331, თბ., 1979 waarneming.nl (ნიდერლანდური ენა) http://webh01.ua.ac.be/vve/Checklists/Lepidoptera/Yponomeutidae/Ymalinellus.htm დაარქივებული 2012-03-18 საიტზე Wayback Machine. Apple Ermine at UKmoths (ინგლისური)
ტრაპიზონის ალყა (1461)

ტრაპიზონის ალყა — ოსმალთა იმპერიის სულთან მეჰმედ II-ის მეთაურობით, ტრაპიზონის იმპერიის წინააღმდეგ გამართული ექსპედიციის ფარგლებში, ამავე სახელით ცნობილი იმპერიის დედაქალაქ ტრაპიზონის ალყაში მოქცევა და შედეგად ტრაპიზონის იმპერიის დაცემა. ალყა რომელიც 1460 წლის 14 სექტემბერიდან - 1461 წლის 15 აგვისტომდე გრძელდებოდა, ნაწილი იყო ოსმალეთის იმპერიის ვრცელი დაპყრობითი კამპანიისა, რომელიც კოორდინირებული თუ დამოუკიდებელი პატარ-პატარა სახმელეთო და საზღვაო მანევრირებებისაგან შესდგებოდა. ტრაპიზონელი მმართველები იმედებს ქრისტიან მოკავშირეებზე ამყარებდა, რომლებსაც დახმარება უნდა აღმოეჩინათ მათვის, იმ შემთხვევაში თუ ოსმალეთი ოდესმე შეეცდებოდა ტრაპიზონის იმპერიის დაპყრობას, თუმცა მსგავსი ფაქტის წინაშე დამდგარ იმპერატორ დავით კომნენოს, დახმარება არავისგან არ მიუღია. ოსმალთა იმპერიის სახმელეთო კამპანია, რომელიც თავდაპირველად მიზნად სინოპის სამთავროს დაპყრობას ისახავდა ერთ თვეზე მეტ ხანს გაგრძელდა. ეს ლაშქრობა გაუდაბურებული მთების გადალახვით, სხვადასხვა ოპონენტებთან რამდენიმე მცირე შეტაკებებით და ქალაქ ტრაპიზონის ალყით დასრულდა. ოსმალთა ლაშქარი კარგად გამაგრებულ ქალაქს ხმელეთიდანაც და ზღვიდანაც იქამდე ბლოკავდნენ, სანამ იმპერატორი დავით კომნენოსი არ დასთანხმდა ქალაქ ტრაპიზონის დათმობას შემდეგ პირობებზე: მისი მცირე სამფლობელოს სანაცვლოდ, დავითი მიიღებდა ვრცელ სამფლობელოებს ოსმალეთის იმპერიის სხვა მხარეში, სადაც მისი ოჯახი და სასახლის წევრები მშვიდად იცხოვრებდნენ. ტრაპიზონელი მოქალაქეებისთვის ეს შეთანხმება საბედისწერო აღმოჩნდა, სულთანმა ტრაპიზონის მოსახლეობა სამ ჯგუფად დაჰყო; შედეგად ერთი ნაწილი კონსტანტინოპოლში გადაასახლეს, მეორე ჯგუფი სულთნის მონებად გამოცხადდა, ხოლო უკანასკნელ ჯგუფს ნება მიეცა მშვიდად ეცხოვრათ ტრაპიზონის მიდამოებში, თუმცა არა ქალაქის კედლებს შიგნით. ↑ 1.0 1.1 This is the date determined by Franz Babinger, "La date de la prise de Trébizonde par les Turcs (1461)", Revue des études byzantines, 7 (1949), pp. 205-207 doi:10.3406/rebyz.1949.1014 ↑ John Freely, The Grand Turk: Sultan Mehmed II, Conqueror of Constantinople and Master of an Empire (New York: Overlook Press, 2009), p. 67
ტრაპიზონის ალყა

ტერმინი ტრაპიზონის ალყა შეიძლება აღნიშნავდეს: ტრაპიზონის ალყა (1204) — საქართველოს სამეფოს მიერ ხალდიის ექსპედიციის ფარგლებში, ძმები ალექსი და დავით კომნენოსების სარდლობით ტრაპიზონის დაკავება. ტრაპიზონის ალყა (1205–1206) — სელჩუკთა სულთნის, ქეი-ხოსროვ I-ის მეთაურობით ტრაპიზონის იმპერიის დედაქალაქის ალყაში მოქცევის წარუმატებელი მცდელობა. ტრაპიზონის ალყა (1222–1223) — სელჩუკთა ლიდერის, მელიქის მეთაურობით ტრაპიზონის იმპერიის დედაქალაქის ალყაში მოქცევის წარუმატებელი მცდელობა. ტრაპიზონის ალყა (1282) — იმერეთის მეფის, დავით VI ნარინის მეთაურობით ტრაპიზონის იმპერიის დედაქალაქის ალყაში მოქცევის წარუმატებელი მცდელობა. ტრაპიზონის ალყა (1461) — ოსმალთა იმპერიის სულთან მეჰმედ II-ის მეთაურობით, ტრაპიზონის იმპერიის დედაქალაქის ალყაში მოქცევა და შედეგად იმპერიის დაცემა.