laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ტაიქი

ტაიქი (სომხ. Տայք) — ქართული ისტორიული პროვინცია ტაოს სომხური სახელწოდება. წარსულში დიდი სომხეთის ერთ-ერთი პროვინცია, მოგვიანებით ნახევრად დამოუკიდებელი სამთავრო. ოლქის სახელწოდება მომდინარეობს ქართველური ტომის – ტაოხებისაგან, რომლებიც ძვ. წ. XII საუკუნიდან სათავეში ედგნენ დიაოხის (იგივე ტაოხის, დაიაენის) სახელმწიფოებრივ გაერთიანებას. დიაოხს მოიხსენიებენ ასურული (ძვ. წ. XII—IX სს.) და ურარტული (ძვ. წ. IX—VIII სს.) ლურსმული წარწერები. დიაოხი, სახელწოდებით ტაოხი, აღწერილი აქვს ქსენოფონტს თხზულება ანაბასისში. მას თავად გაუვლია ამ ტერიტორიაზე ძვ. წ. 401 წელს 10 000 ბერძენი ჯარისკაცის თანხლებით. ძვ. წ. II საუკუნიდან, იბერიასთან წარმოებული ომების შედეგად, შემდგომი პერიოდის ტაიქის ტერიტორიას იპყრობს დიდი სომხეთის მეფე არტაშეს I. ამ ამბებთან დაკავშირებით მოგვიანო დროის სომხურ წყაროებში ჩნდება სახელწოდება "ტაიქი". წარმოადგენდა მამიკონიანების სამფლობელოს. VII საუკუნის სომეხი გეოგრაფი ანანია შირაკაცი „სომხურ გეოგრაფიაში“ ტაიქს 8 კანტონად (ხევებად) ჰყოფს: პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი იყო ბოღბერდი (ქართული წყაროების ბოლისციხე, ბოლი). პროვინციის ფართობი 40,105 კმ²-ს შეადგენდა. 387 წლიდან სპარსეთის გავლენის ქვეშ ექცევა. 591 წლიდან ბიზანტიის ხელშია. VIII საუკუნეში ბაგრატიონებმა ტაიქის (ტაოს) პროვინციას დაეუფლნენ– ის შეუერთდა ჯერ ქართლის საერისმთავროს, IX საუკუნის დასაწყისში ხდება ქართველთა სამეფოს (იგივე ტაო-კლარჯეთის სამეფოს) ნაწილი, ხოლო 1008 წლიდან ბაგრატ III-მ, მამის – გურგენ II-ის გარდაცვალების შემდეგ, პროვინცია საქართველოს სამეფოს შეუერთდა. ტაიქი (ტაო) ამჟამად მთლიანად თანამედროვე თურქეთის შემადგენლობაშია – მცირე ნაწილი ართვინის პროვინციაში, ხოლო დანარჩენი — ერზურუმის პროვინციაში. დიაოხი სომხეთის ისტორიული რეგიონები ტაო ტაო-კლარჯეთი ქართველთა სამეფო ინაძე მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 658-659. Г. А. Меликишвили Урартские клинообразные надписи. — М.: Изд. Академии наук СССР, 1960. Arutyunova-Fidanyan, Viada A. (1986-87). Some Aspects of the Military-Administrative Districts and Byzantine Administration in Armenia During the 11th Century. REArm 20, გვ. 309-20.  Garsoian, Nina (1977). „The Byzantine Annexation of the Armenian Kingdoms in the Eleventh Century“, The Armenian People from Ancient to Modern Times. New York: St. Martin’s Press, გვ. 192.  Hewsen, Robert (2001). Armenia. A Historical Atlas. Chicago: The University of Chicago Press, გვ. 341.  ↑ Меликишвили, 1960, стр. 424 ↑ ინაძე მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 658-659. ↑ 3.00 3.01 3.02 3.03 3.04 3.05 3.06 3.07 3.08 3.09 3.10 3.11 3.12 3.13 3.14 3.15 მუსხელიშვილი, დ. (1980). საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიის ძირითადი საკითხები : ნაწილი II. თბილისი : მეცნიერება, გვ. 160.  ↑ 4.00 4.01 4.02 4.03 4.04 4.05 4.06 4.07 4.08 4.09 ინგოროყვა, პ. (1954). რედ. რედაქტორი ვ. დონდუა: „გიორგი მერჩულე“. თბილისი: საბჭოთა მწერალი, გვ. 493.
ბანანცი (საფეხბურთო კლუბი)

საფეხბურთო კლუბი ბანანცი (სომხ. Ֆուտբոլային Ակումբ „Բանանց“ Երևան) — სომხური საფეხბურთო კლუბი ქალაქ ერევანში. დაარსდა 1992 წელს, აბოვიანში. ასპარეზობს სომხეთის პრემიერლიგაში. კლუბმა 2-ჯერ, 1992 და 2007 წლებში შეძლო სომხეთის თასის მოპოვება, 2013-14 წლების სეზონში პირველად გახდა სომხეთის ჩემპიონი. სომხეთის პრემიერლიგა: ჩემპიონი (2): 2013/2014, 2022-2023 მეორე ადგილი (4): 2003, 2006, 2007, 2010 სომხეთის თასი: გამარჯვებული (2): 1992, 2007 ფინალისტი (5): 2003, 2004, 2008, 2009, 2010 სომხეთის სუპერთასი: გამარჯვებული (1): 2014 სეზონის ბომბარდირი: 1993 — ანდრანიკ ოვსეპიანი (26) 2003 — არა აკოპიანი (45) 2006 — არამ აკოპიანი (25) 2011 — ვრუნუ კორეა (16) წლის ბომბარდირი: 2003 — არა აკოპიანი 2005 — არამ აკოპიანი საუკეთესო ახალგაზრდა ფეხბურთელი: 2010 — ვალტერ პოგოსიანი წლის აღმოჩენა: 2010 — ვალტერ პოგოსიანი მუქი შრიფტით შინ ჩატარებული მატჩების შედეგები. ვარუჟან სუკიასიანი (1992–94) პოღოს გალსტიანი (1 ივლისი, 1996 – 30 ივნისი, 1998) ოგანეს ზანაზანიანი (2001–05) აშოტ ბერსეღიანი (2005–06) ნიკოლაი კისელიოვი (2006–07) იან პოშტულკა (2007) ნიკოლაი კოსტოვი (1 ივლისი, 2007 – 8 აპრილი, 2008) ნედელჩო მატუშევი (8 აპრილი, 2008 – 30 ივნისი, 2008) კიმ სპილდსბოელი (2008) გიულბუდაგიანცი (1 იანვარი, 2009 – Dec 1, 2009) აშოტ ბარსეგიანი (მ.შ.) (2009) სტევიცა კუზმანოვსკი (1 იანვარი, 2010 – 31 დეკემბერი, 2010) რაფაელ ნარზარიანი (1 იანვარი, 2011 – 15 იანვარი, 2012) ვლადიმერ პიატენკო (17 იანვარი, 2013 – 30 ივნისი, 2013) ჟოლტ ჰორნიაკი (1 ივლისი, 2013 – 30 მაისი, 2015) არამ ვოსკანიანი (1 ივლისი, 2015–) ოფიციალური საიტი (ინგლისური), (რუსული), (სომხური). პროფილი Soccerway-ზე (ინგლისური)
ბერების სერი

ბერების სერი — VI-VIII საუკუნეების გამოქვაბულთა კომპლექსი, ბერთა თავშესაფარი ივრის ნაპირას, სიღნაღის მუნიციპალიტეტის სოფელ მაღაროს სამხრეთ-დასავლეთით. დავითგარეჯის მრავალმთის უდაბნო-მონასტრების განშტოება. ბერების სერის სავანეში არის გუმბათიანი, ბაზილიკური და დარბაზული ეკლესიები. ბერთა განცალკევებული ქვაბები განლაგებულია ერთ- და მრავალსართულიან კომპლექსებად. ქვაბებს აქვს შეისრული თაღები, შემკულია ჯვრის გამოსახულებებითა და ჩუქურთმებით. შემორჩენილია ქართული წარწერები, მ. შ., ფრესკული მხატვრობის ფრაგმენტებზე. ბერების სერს 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია. გაფრინდაშვილი გ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 399. ↑ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-07-01. ციტირების თარიღი: 2020-01-30.
კევინ მირალიასი

კევინ მირალიასი (ესპ. Kevin Mirallas; დ. 5 ოქტომბერი, 1987, ლიეჟი) — ბელგიელი ფეხბურთელი, ბელგიის ეროვნული ნაკრების წევრი. 2012 წელს გახდა საბერძნეთის სუპერლიგის ბომბარდირი. 2014 წელს მონაწილეობა მიიღო მსოფლიო ჩემპიონატზე. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „კევინ მირალიასი“ ვიკისაწყობში. კევინ მირალიასი – უეფას ჩანაწერი (ინგლისური) კევინ მირალიასი — ფიფას ჩანაწერი[დაარქივებული]
ბერე ბოსკი

ბერე ბოსკი, ალექსანდრეული — ფრანგული წარმოშობის საშემოდგომო მსხლის ჯიში. ნაყოფი მოგრძომსხლისებრია, იწონის 150—200 გ, თხელკანიანია, სრულ სიმწიფეში მოყვითალო-ქარვისფერია. რბილობი თეთრია, ნაზი, სურნელოვანი, წვნიანი, სასიამოვნო სიტკბო აქვს. კრეფენ სექტემბრის ბოლოს, სამომხმარებლო სიმწიფეს აღწევს ნოემბერ-დეკემბერში. საკონსერვო წარმოებისა და სუფრის მაღალხარისხოვანი ჯიშია. ხე საშუალო სიმაღლისაა, მოსავალს იძლევა მეხუთე-მეექვსე წელს. უხვად მსხმოიარეა (180—200 კგ ხიდან). ბერე ბოსკი გავრცელებულია მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში. საქართველოში დარაიონებულია მეხილეობის ყველა ზონაში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 315.
ბერეთისა

ბერეთისა — ჭიათურის მუნიციპალიტეტის სოფლების ზედა ბერეთისისა და ქვედა ბერეთისის ძველი სახელწოდება. ბერეთისა წერილობით წყაროებში პირველად იხსენიება XVII საუკუნეში. ვახუშტი ბატონიშვილის მიერ შედგენილ დასავლეთ საქართველოს რუკაზე აღნიშნულია ორი ბერეთისა - ზედა და ქვედა. 1773 წელს იმერეთის მეფე სოლომონ I-მა ბერეთისა იქ მოსახლე გლეხებით ქუთაისის ტაძარს გადასცა. ბერაძე თ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 399.
ბერენიკეს თმების თანავარსკვლავედი

ბერენიკეს თმების თანავარსკვლავედი (ლათ. Coma Berenices) — ჩრდილოეთის ცის მცირე ზომის, კაშკაშა ვარსკვლავებს მოკლებული თანავარსკვლავედი. მოთავსებულია მენახირის, ქალწულის, ლომისა და მწევრების თანავარსკვლავედებს შორის. ბერენიკეს თმების მიმართულებითაა მრავალი გარეგალაქტიკური ნისლეული, აგრეთვე ცაზე ჩვენი გალაქტიკის ჩრდილოეთით პოლუსი. საქართველოს განედებიდან დაკვირვებისათვიოს ყველაზე მოსახერხებელი დროა გაზაფხული. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 316. Star Tales -Coma Berenice
ახალი დრო

ახალი დრო ან ახალი ისტორია — პერიოდი კაცობრიობის ისტორიაში, რომელიც მოიცავს შუა საუკუნეების შემდგომ და უახლეს ისტორიამდე არსებულ დროის მონაკვეთს. ტერმინის გაგება გამოჩნდა აღორძინების დროის ევროპულ ისტორიულ-ფილოსოფიურ აზროვნებაში, როგორც ჰუმანისტების მიერ შემოთავაზებული ისტორიის სამნაწილიანი დაყოფის (უძველესი, შუა და ახალი) ელემენტი. ახალი დროის გამოყოფის კრიტერიუმი, მისი „ახლობა“ გასულ ეპოქასთან შედარებით, ჰუმანისტების აზრით აღორძინების ეპოქის მეცნიერებისა და კულტურის აღორძინება გახდა; უფრო ზუსტად კი, არა სოციალურ- ეკონომიკური, არამედ სულიერ-კულტურული აღორძინება. თუმცა ეს პერიოდი საკმაოდ წინააღმდეგობრივია საკუთარი შინაარსიდან გამომდინარე: აღორძინების მაღალი დონე, რეფორმაცია და ჰუმანიზმი არსებობდნენ მასობრივ „ჩქაფანში“ ირაციონალიზმთან, დემონოლოგიის განვითარებასთან, ასევე გამოვლინებასთან, რომელიც ცნობილია კუდიანებთან ბრძოლის სახელით. Boyd, Andrew, Joshua Comenetz. An atlas of world affairs. Routledge, 2007. ISBN 0-415-39169-5 Black, Edwin. Internal Combustion: How Corporations and Governments Addicted the World to Oil and Derailed the Alternatives. New York: St. Martin's Press, 2006. Briggs, Asa, and Peter Burke. A Social History of the Media: From Gutenberg to the Internet. Cambridge: Polity, 2002. Barzun, Jacques. From Dawn to Decadence: 500 Years of Western Cultural Life : 1500 to the Present. New York: HarperCollins, 2001.
რომანოს მელიქიანი

რომანოს მელიქიანი (დ. 1 ოქტომბერი, 1883, კიზლარი — გ. 30 მარტი, 1935, ერევანი) — სომეხი კომპოზიტორი. რომანოს მელიქიანმა 1905 წელს დაამთავრა როსტოვის მუსიკალური კოლეჯი, შემდეგ კი მიხეილ იპოლეტოვ-ივანოვის და ბ. იავორსკის კურსები. 1914 წელს, მან დაამთავრა სანქტ-პეტერბურგის კონსერვატორია. 1908 წელს, იგი თბილისის მუსიკალური ლიგის ორგანიზატორთა შორისაა, 1925 წელს მელიქიანმა დააარსა სტეფანაკერტის მუსიკალური სკოლა, ხოლო 1933 წელს კი - სომხეთის ოპერის თეატრის ერთ-ერთი დამფუძნებელი გახდა. რომანოს მელიქიანი გარდაიცვალა 1935 წლის 30 მარტს 51 წლის ასაკში. იგი დაკრძალულია კომიტასის პანთეონში, რომელიც ერევნის ცენტრში მდებარეობს. Biography (in Russian) Biography (in French) დაარქივებული 2012-02-29 საიტზე Wayback Machine. ↑ Հայկական սովետական հանրագիտարան — Երևան: 1981. — ტ. 7. — გვ. 389–390. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1953"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123625363"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2657718"></a> ↑ Melikian's memorial tombstone at Komitas Pantheon
საერთაშორისო სტილი (არქიტექტურა)

საერთაშორისო სტილი — არქიტექტურული მიმდინარეობა, რომელიც განვითარდა 1920-იანი წლებიდან 1980-იანი წლების დასაწყისამდე მთელი მსოფლიოს მასშტაბით. მისი მთავარი მახასიათებელია წარსულ ტრადიციებთან ყოველგვარი კავშირის გაწყვეტა, გლუვი ზედაპირების გამოყენება და ორნამენტების მოშორება. ეს არქიტექტორები ცდილობენ რეგულარობის პრინციპი შეინარჩუნონ და გამოიყენონ ამისთვის ბეტონის მასალა. საერთაშორისო სტილს ახასიათებს მკვეთრი მოდერნისტული ტენდენციები. საერთაშორისო სტილი მომდინარეობს მოდერნიუსტული მიმდინარეობისგან და ვითარდება 1920-1940 წლებში. გერმანიაში იგი წარმოდგენილია ბაუჰაუზის სკოლის, საფრანგეთში ახალი სულისკვეთებისა და ლე კორბუზიეს სახით. იგი ხასიათდება XIX საუკუნის ბოზ-არტთან კავშირის გაწყვეტით, თუმცა აგრძელებს ვიოლე-ლე-დუკისა და ახალი ხელოვნების ფუნქციონალისტურ იდეებს. გამოთქმა "საერთაშორისო სტილი" პირველად ჩნდება 1932 წელს ხელოვნების ისტორიკოსის, ჰენრი-რასელ ჰიჩკოკისა და ფილიპ ჯონსონის ნაშრომში, რომელიც ეხება ნიუ-იორკის MoMA-ს ექსპოზიციას, თანამედროვე არქიტექტურა. მოდერნისტული მიმდინარეობის გარდაქმნა საერთაშორისო სტილად მოხდა აშშ-ში ბაუჰაუზის იდეების გავრცელების შემდეგ. 1933 წელს გერმანიაში ნაცისტების მოთხოვნით ბაუჰაუზის სკოლა დაიხურა და ეს არქიტექტორები აშშ-ში გადავიდნენ. გერმანიაში მათი ნამუშევრები დაანგრიეს. აალტო, ალვარ ბეკეტი, უელტონ გრეი, ეილინ გროპიუსი, ვალტერ ბელუჩი, პიეტრო ლე კორბუზიე რუდოლფი, პოლ გოლდბერგი, ბერნარ კანი, ლუი ნიემეიერი, ოსკარ ნეუტრა, რიჩარდ რაფსონი, რალფ ტანჟი, კენზო ჯონსონი, ფილიპ ვეისელჰოფის მამული ვეისელჰოფის მამულის ფოტოგალერეა დაარქივებული 2008-02-23 საიტზე Wayback Machine. თელ-ავივის თეთრი ქალაქი - მოდერნისტული მიმდინარეობა დაარქივებული 2010-09-04 საიტზე Wayback Machine. One Wilshire Building[მკვდარი ბმული]
არაქელოცვანქი

არაქელოცვანქი (სომხ. Առաքելոց վանք; „მოციქულთა მონასტერი“) — XIII საუკუნის მონასტერი სომხეთში. მდებარეობს სოფელ კირანციდან სამხრეთ-დასავლეთით 3 კილომეტრში, ტავუშის პროვინციაში. სამონასტრო კომპლექსი განლაგებულია მდინარე კუნენის მარცხენა ნაპირზე, ბორცვის თავზე და გარშემორტყმულია უღრანი ტყით. მონასტრიდან დაბლა, დაახლოებით 80 მეტრში მდებარეობს ქარვასლის ნანგრევები. შემდეგ ბორცვზე, ასევევ, შემორჩენილია სამლოცველოს ნანგრევები. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „არაქელოცვანქი“ ვიკისაწყობში. Armeniapedia.org: Arakelots Monastery
დიალექტიკური მატერიალიზმი

დიალექტიკური მატერიალიზმი — მარქსიზმის მიმდევართა გარკვეული ნაწილის მიხედვით მარქსიზმის საფუძველი. იგი მიუთითებს, რომ კარლ მარქსის თეორია არის დიალექტიკის და მატერიალიზმის სინთეზი. თვითონ მარქსი ამ ტერმინს არ იყენებდა. მეცხრამეტე საუკუნეში, ბუნებისმეტყველებაში მომხდარი აღმოჩენების საფუძველზე, კარლ მარქსმა და ფრიდრიხ ენგელსმა გამოთქვეს შეხედულება, რომ ბუნება მუდმივად ვითარდება და განვითარებას ბუნებაში დიალექტიკური ხასიათი აქვს; ბუნებაში მიმდინარე ყველა პროცესი კი ურთიერთკავშირში და ურთიერთგანპირობებულობაშია. მეოცე საუკუნის დასაწყისში ვლადიმერ ლენინმა განაზოგადა იმდროინდელი სამეცნიერო აღმოჩენები და შემოიღო მატერიის ფილოსოფიური კატეგორია, რომელიც ასახავდა მთელ ობიექტურ სამყაროს და არა მის რომელიმე ფორმას, როგორც ეს სხვა ფილოსოფიური მიმდინარეობის წარმომადგენლებს ესმოდათ. მეოცე საუკუნეში მომხდარმა აღმოჩენებმა დაადასტურეს სამყაროს დიალექტიკურ-მატერიალისტური თეორიის ძირითადი დებულებები. მაგალითად, აინშტაინის ფარდობითობის თეორიამ დაადასტურა მარქსიზმის კლასიკოსთა მოსაზრებები სივრცისა და დროის, როგორც მატერიის არსებობის წესის შესახებ. კარლ მარქსი და ფრიდრიხ ენგელსი ფიქრობდნენ, რომ ბუნებაში აღმოჩენილი დიალექტიკური კანონზომიერებები ვრცელდებოდა საზოგადოებაზეც, ვინაიდან ეს უკანასკნელი ბუნების შემადგენელი ნაწილია. მათი აზრით, საზოგადოებასაც განვითარების მსგავსი კანონები აქვს. ისტორიისადმი დიალექტიკურ-მატერიალისტური მიდგომით, მარქსმა და ენგელსმა გამოთქვეს თავიანთი აზრი კაპიტალისტური სისტემის მჩაგვრელობითი ბუნების შესახებ და შექმნეს ექსპლუატაციისგან თავისუფალი საზოგადოების მოდელი. მათი იდეების ხორცშესხმა სცადეს მოგვიანებით საბჭოთა კავშირსა და სხვა ქვეყნებში. Ludwig Feuerbach and the End of Classical German Philosophy, Friedrich Engels Anti-Dühring, Friedrich Engels Dialectics of Nature, Friedrich Engels Materialism and Empirio-Criticism,
შეხვედრა

შეხვედრა (ინგლ. An Encounter) — რიგით მეორე ნოველა, ჯეიმზ ჯოისის ნოველათა კრებულში დუბლინელები. ამ ამბის გმირი ორი ბიჭია, ერთი თავად მთხრობელი და მეორე მისი მეგობარი მაჰონი, რომლებიც თავგადასავლებს ეძებენ მოსაწყენი ცხოვრების გასაფერადებლად და ამიტომ გადაწყვეტენ სკოლის გაცდენას და სანაპიროზე გაპარვას. როგორც მთხრობელი ამბობს,„საღამოობით ომობანას თამაშიც ისევე მოსაბეზრებელი მეჩვენებოდა, როგორც დილაობით გაკვეთილებზე ჯდომა, იმიტომ, რომ მსურდა ნამდვილ ხიფათს გადავყროდი; მაგრამ მჯეროდა, რომ ნამდვილ ხიფათს ვერ გადაეყრება ის, ვინც დღენიადაგ შინ ზის ფეხმოუცვლელად.“ სიუჟეტი ამ გასეირნების და იმ ხალხის გარშემო ტრიალებს რომლებსაც ბიჭები ხვდებიან. ბიჭები მოწმენი ხდებიან ძალიან ბევრი სოციალური ფაქტის. მაგალითად, ადგილობრივი ბავშვებს ისინი პროტესტანტებში შეეშლებათ. მთხრობელი ასევე აღნიშნავს რომ ბევრი ბავშვი "არათანაბარი" და ძალიან საბრალოა. დღის ბოლოსკენ, ბიჭები ხვდებიან ერთ მოხუც კაცს, რომელიც მათ უცნაურ გრძნობას უჩენს. თავდაპირველად, როგორც მკითხველიც ხვდება, კაცი გულის-ყურით აკვირდება და აფასებს ბიჭებს და მხოლოდ ამის შემდეგ იწყებს საუბარს ისეთ თემებზე როგორიცაა, მაგალითად სერ უოლტერ სკოტი და ახალგაზრდა შეყვარებულები. ნოველა შესანიშნავად აღწერს იმ დროინდელი დუბლინის საზოგადოებას — დაპირისპირებას და ძალადობას პროტესტანტ და კათოლიკე მოსახლეობას შორის, ირლანდიის ხელისუფლებას, გარყვნილ მოხუც კაცს, უცხოელებს და სკოლის მოსწავლე ბიჭებს. ნოველაში, ბიჭები ფართო წარმოდგენას უქმნიან მკითხველს დუბლინზე. სრული ტექსტი
გნდევანქი

გნდევანქი (სომხ. Գնդեվանք, მრგვალი კათედრალი) — X-XIII საუკუნეების მონასტერი სომხეთში, ვაიოცძორის პროვინციაში, ქალაქ ჯერმუკის გზაზე. Armeniapedia.org: Gndevank A Flickr photo of Gndevank Gndevank. 360 Panorama დაარქივებული 2016-03-08 საიტზე Wayback Machine. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: გნდევანქი
გარნაჰოვიტის წმინდა გიორგის ეკლესია

გარნაჰოვიტის წმინდა გიორგის ეკლესია (სომხ. Սուրբ Գեւորգ Եկեղեցի; სურფ გევორქი) — ეკლესია სომხეთში. მდებარეობს არაგაწოტნის პროვინციაში, სოფელ გარნაჰოვიტის ცენტრში. მისი შთამბეჭდავი არქიტექტურა დომინირებს მიმდებარე სოფელსა და ლანდშაფტზე. ეკლესიას აქვს ერთადერთი, დიდი, ბიზანტიური სტილის, წითელი კრამიტით გადახურული რვაკუთხა ქოლგისებრი გუმბათი, რომელიც ორიენტირებულია შენობის ცენტრზე. გუმბათოვანი გადახურვის ეს სტილი უჩვეულოა სომხური არქიტექტურისათვის, განსაკუთრებით კი დიდი ზომის ნაგებობებისათვის. გუმბათი დაფუძნებულია რვაკუთხა ყელზე, რომელშიც 12 პატარა სარკმელია გაჭრილი. წყვილ-წყვილი სარკმელი განთავსებულია ოთხ მხარეზე, თითო-თითო კი დარჩენილ ოთხზე. ეკლესია სულ მცირე ერთხელ მაინცაა განახლებული. ↑ 1.0 1.1 Kiesling, Brady; Kojian, Raffi (2005) Rediscovering Armenia: Guide, 2nd, Yerevan: Matit Graphic Design Studio, გვ. 49. ISBN 99941-0-121-8.  ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: გარნაჰოვიტის წმინდა გიორგის ეკლესია
ჯუხტაკვანქი

ჯუხტაკვანქი (სომხ. Ջուխտակ վանք) — XI ან XII საუკუნის მონასტერი სომხეთში. მდებარეობს ტავუშის პროვინციაში, დილიჯანის ეროვნული პარკის განაკაფში, 3,2 კმ-ით ჩრდილო-დასავლეთით ქალაქ დილიჯანიდან, მატოსავანქის ეკლესიის მახლობლად. დიდი, წმინდა გრიგორის ეკლესია ცენტრალურგუმბათოვანი ნაგებობაა. აქვს ერთი პორტალი და დიდი ხნის წინ ჩამოქცეული გუმბათი. ტაძრის კედლები უცვლელად დგანან, თუმცა, ამჟამად, მეტალის კონსტრუქციებითაა შეკრული მათი დანგრევის თავიდან ასაცილებლად (კონსტრუქციები, სავარაუდოდ, 1973-1977 წლებში დაამონტაჟეს, როდესაც სარეკონსტრუქციო სამუშაოს ჩატარების რამდენიმე მცდელობა იყო). წმინდა გრიგორის ეკლესია, სავარაუდოდ, XI ან XII საუკუნეშია აგებული. მცირე, სურფ ასტვაწაწინის ეკლესია წმინდა გრიგორის ეკლესიის მახლობლად დგას და წარწერის მიხედვით, 1201 წელსაა აგებული. Kiesling, Brady (2005), Rediscovering Armenia: Guide, Yerevan, Armenia: Matit Graphic Design Studio Brady Kiesling, Rediscovering Armenia, p. 107; original archived at Archive.org, and current version online on Armeniapedia.org. Armeniapedia: Jukhtak Monastery Armenian Travel Bureau: Jukhtak Monastery FindArmenia.com: Jukhtak Monastery ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჯუხტაკვანქი
პოლიტიკური პარტია

პოლიტიკური პარტია — ორგანიზაცია, რომელიც შექმნილია სახელმწიფოში პოლიტიკური ძალაუფლების მოსაპოვებლად, ჩვეულებრივ არჩევნების გზით. ხშირად, პარტია წარმოადგენდეს რაიმე იდეოლოგიას, მაგრამ ის ასევე შეიძლება იყოს სხვადასხვა ინტერესების მქონე ძალების კოალიცია. პოლიტიკური პარტია არის საერთო მსოფლმხედველობრივ და ორგანიზაციულ საფუძველზე შექმნილი მოქალაქეთა ნებაყოფლობითი დამოუკიდებელი და რეგისტრირებული გაერთიანება, რომელიც, როგორც წესი, მიზნად ისახავს ხელისუფლებაში მოსვლას და საკუთარი სამოქმედო პროგრამის განხორციელებას. პარტია, როგორც თავისუფალი, დემოკრატიული საზოგადოების აუცილებელი კონსტიტუციური სამართლებრივი ნაწილი, არჩევნების მეშვეობით და კანონმდებლობით ნებადართული სხვა საშუალებებით მონაწილეობს მოქალაქეთა პოლიტიკური ნების ფორმირებასა და გამოხატვაში. პირველი პოლიტიკური პარტიის ჩანასახებს ჯერ კიდევ მონათმფლობელურ და ფეოდალურ საზოგადოებებში ვხვდებით. ჯგუფად გაერთიანებული სხვადასხვა ფენის წარმომადგენლები ხელისუფლებისა ან მასზე ზეგავლენისთვის იბრძოდნენ. ასეთი დაჯგუფებების ტიპურ წარმომადგენლებად მიიჩნევიან ვიგები და ტორები, რომლებიც ინგლისში XVII ს-ის მეორე ნახევარში ჩამოყალიბდნენ. პირველი პარტია 1877 წელს ინგლისში შეიქმნა ლიბერალური პარტიის სახით. პარტიების კლასიფიკაციის საფუძვლად სხვადასხვა კრიტერიუმია მიღებული: სოციალური, იდეოლოგიური, ორგანიზაციის პრინციპი და სხვა. ამერიკელი პოლიტიკური მეცნიერის ჟოზეფ დე პალომბრას მიხედვით პოლიტიკური გაერთიანების პარტიად მიჩნევის 4 ძორითადი კრიტერიუმი არსებობს: 1) პარტიის ხანგრძლივობა (პარტია უნდა არსებობდეს დამფუძნებელზე დიდხანს) მას უნდა ქონდეს იდეოლოგია ან სულ მცირე პოლიტიკური კულტურა; 2) სტრუქტურული სიმტკიცე ( პარტიის ცენტრალური და რეგიონული ფილიალებიის არსებობა); 3) პარტიის მუდმივი მონაწილეობა პოლიტიკურ პროცესში (არჩევნები, მიტინგები, მანიფესტიები…) და ხესიუფლებაში მოსვლისთვის ბრძოლა; 4) პარტიის მასობრიობა (რიგითი წევრების, ამომრჩევლების და ფანების სიმრავლე). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 694-695. მიხეილ ჭაბაშვილი (1989). რედ. ი. ქვაჩახია, დ. ოდიშარია: უცხო სიტყვათა ლექსიკონი. თბილისი: განათლება, გვ. 372.  ზურაბიშვილი, დ., გობრონიძე გ., სამოქალაქო განათლების ლექსიკონი, საიას იურიდ. განათლ. ხელშეწყობის ფონდი, თბ., 2011. ISBN 978-9941-0-3354-4. კუპატაძე, ბონდო, პარლამენტარიზმის ისტორია (ნაწილი 1) პოლიტიკური პარტია. სპებ, Civil ენციკლოპედიური ლექსიკონი. საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო, საქართველოს პოლიტიკურ გაერთიანებათა რეესტრი დაარქივებული 2020-05-13 საიტზე Wayback Machine.
ბიზანტიური სომხეთი

ბიზანტიური სომხეთი ან დასავლეთ სომხეთი — ბიზანტიის იმპერიის სომხური ნაწილი, რომელიც იმპერიის აღმოსავლეთით მდებარეობდა. ბიზანტიისა და სასანიდების იმპერიებმა სომხეთი ორად გაყვეს 387 წელს. აღმოსავლეთ ნაწილს სასანიდები აკონტროლებდნენ, დასავლეთს კი ბიზანტიელები. ანისის სამეფოს შექმნის შემდეგ, სომხეთის ისტორიული ნაწილები და სომხების მიერ დაკავებული ახალი ტერიტორიები, მაინც ბიზანტიის იმპერიის მიერ იმართებოდა. სომხეთს არ ჰყავდა წარმომადგენლები ქალკედონის საეკლესიო კრებაზე. თუმცა 451 წელს სომხების აჯანყებამ სასანიდების იმპერიის წინააღმდეგ, გააღვივა კავშირი სომხურ და ბიზანტიურ ქრისტიანობას შორის. ბევრმა სომეხმა წარმატებას მიაღწია ბიზანტიის იმპერიაში, ბევრი იმპერატორი იყო ეთნიკურად სომეხი ან ნახევრად სომეხი. ყველაზე გამოჩენილი მაგალითია იმპერატორი ჰერაკლე, რომლის მამა სომეხი იყო, დედა კი კაბადოკიელი. ჰერაკლემ სათავე დაუდო ჰერაკლიანების დინასტიას. კიდევ ერთი გამორჩეული წარმომადგენელია ბასილ I, რომელმაც სათავე დაუდო მაკედონელთა დინასტიას. ასევე აღსანიშნავია რომანოზ I ლაკაპენოსი, იოანე I ციმისკე და ნიკიფორე II ფოკა. სომხებმა დიდი წვლილი შეიტანეს ბიზანტიის იმპერიის სამხედრო წარმატებაში. იმპერიის ჯარი მუდმივ მზადმყოფნას საჭიროებდა, რადგან მას ყოველი მხრიდან ემუქრებოდნენ. სომეხი მებრძოლებისგან შეიქმნა მუდმივი არმია, რომელის შემადგენლობა არასდროს აღემატებოდა 150 000 მებრძოლს. მიუხედავად მებრძოლთა სიმცირისა სომხების არმიამ უსასტიკეს ბრძოლებში მიიღო მონაწილეობა და დიდად ასარგებლა იმპერია. V საუკუნეში სომხური არმია ბიზანტიის იმპერიის ძირითადი არმიის მუდმივი წევრი იყო. სომეხი მებრძოლები შეირჩნენ იმპერატორის პირად არმიაშიც. სომეხმა მებრძოლებმა თავის გამოჩენა შემდგომშიც შეძლეს და ბიზანტიის იმპერიის ერთ-ერთი მოწინავე არმია შექმნეს IX-X საუკუნეებში. რომის იმპერიის ორ ნაწილად გაყოფის შემდეგ, მის აღმოსავლეთ ნაწილში უამრავმა უცხოურმა მმართველმა მიიღო ძალაუფლება. ამ დროის განმავლობაში ბიზანტიის იმპერიის მმართველი ბევრი ეთნიკურად სომეხი ან ნახევრად სომეხი იმპერატორი გახდა. ↑ Rivoira, Giovanni Teresio (1918). Moslem Architecture: Its Origins and Development. Oxford University Press, გვ. 188.  ↑ (1950) The Armenian Review, Volume 3. Boston: Hairenik Association, გვ. 25.  ↑ Baumstark, Anton (2011). On the Historical Development of the Liturgy. Collegeville, Minnesota: Liturgical Press, გვ. 102. ISBN 9780814660966.  ↑ The Glory of Byzantium | Publications for Educators | Explore & Learn | The Metropolitan Museum of Art ↑ Vahan Kurkjian - Armenians Outside of Armenia ↑ P. Charanis, "Ethnic Changes in the Byzantine Empire in the Seventh Century," (1959)
სომხეთის დამოუკიდებლობის რეფერენდუმი (1991)

სომხეთის დამოუკიდებლობის რეფერენდუმი გაიმართა სომხეთის რესპუბლიკაში 1991 წლის 21 სექტემბერს და რომელშიც მოსახლეობის აბსოლუტურმა უმრავლესობამ მხარი დაუჭირა ქვეყნის საბჭოთა კავშირიდან გამოყოფას. დამოუკიდებლობის მოთხოვნას მხარი ამომრჩეველთა 99.5%-მა დაუჭირა. საარჩევნო უბნებზე მოსახლეობის გამოცხადებამ 95.0% შეადგინა. ↑ Nohlen, D, Grotz, F & Hartmann, C (2001) Elections in Asia: A data handbook, Volume I, p329 ISBN 0-19-924958-X ↑ Nohlen, D, Grotz, F & Hartmann, C (2001) Elections in Asia: A data handbook, Volume I, p332 ISBN 0-19-924958-X
მაქენიაცვანქი

მაქენიაცვანქი (სომხ. Մաքենյաց վանք) — მონასტერი სომხეთში. მდებარეობს გეღარქუნიქის პროვინციაში, სევანის ტბიდან სამხრეთით 5 კილომეტრში, სოფელ მაქენისში. მონასტერი დაარსდა 851 წელს და წარმოადგენდა შუა საუკუნეების გეღარქუნიქის პროვინციის მთავარ კულტურულ და საგანმანათლებლო ცენტრს. მთავარი, ასტვაწაწინის ეკლესიის გეგმას ჯვარი წარმოადგენს. აქვს კონუსური გუმბათი, რომელიც წრიულ ყელს ეყრდნობა, რომელშიც ოთხი სარკმელია გაჭრილი, საიდანაც სინათლე ეკლესიის ინტერიერში აღწევს. ტაძრის მთავარ პორტალს ამშვენებს ცხენის რელიეფური გამოსახულება. სამხრეთ-დასავლეთი შესასვლელის თავზე განთავსებულია კუპოლა. ეკლესიის კედლების, ისევე, როგორც მონასტრის გარე კედლების გასწვრივ მრავალი ხაჩქარია განთავსებული. ეკლესიას, განსაკუთრებით კი დასავლეთ ბოლოს გარს ეკვრის სასაფლაო, რომელშიც როგორც შუა საუკუნეების, ისე თანამედროვე საფლავებია. მაქენიაცვანქი მაქენიაცვანქის პანორამული ხედი კუპოლა მონასტრის პერიმეტრის შემომსაზღვრელი კედელი ტაძრის კედლებთან განლაგებული ხაჩქარები დიდი ხაჩქარი ეკლესიის მთავარი შესასვლელის მარცხნივ შესასვლელის თავზე არსებული ცხენის დიდი ზომის დაბალი რელიეფი ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მაქენიაცვანქი Armeniapedia.org: Makenyats Monastery