laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
კუნტურ-უასი

კუნტურ-ვასი (კეჩ. Kuntur Wasi - კონდორის სახლი) — რელიგიური ცენტრის ნანგრევები პერუს ანდებში, კომპლექსი მოიცავს სხვადასხვა ნაგებობებსა და ქვის სკულპტურებს. დადასტურებულია, რომ იგი ეკუთვნოდა ჩავინის კულტურას. კუნტურ-ვასი მდებარეობს პერუს ჩრდილოეთ მთიანეთში, პატარა ქალაქ სან-პაბლოს სიახლოვეს, მდინარე ხაკეტეპეკის ხეობაში. ეს ხეობა ერთმანეთთან აკავშირებდა რეგიონის სანაპირო ზოლსა და მთიანეთს. კუნტურ-ვასი სწორედ დამაკავშირებელ რგოლს წარმოადგენდა. კომპლექსი სავარაუდოდ ძვ.წ 1000-700 წლებში აშენდა. შედგება შემაღლებული ტაძრის, ოთხკუთხა პლატფორმებისა, შიდა ეზოსა და ოთახებისაგან. ერთ-ერთ ოთახში აღმოჩენილია 75 სმ სიგრძის თიხისაგან დამზადებული ანთროპომორფული ფიგურა, რომელიც შეღებილია სხვადასხვა ფერებში, აქვს ოთხკუთხა თვალები და გაღებული პირიდან მოუჩანს ძაღლის კბილები. კომპლექსი 1945 წელს აღმოაჩინა ხულიო ტელომ. 1989 წელს, აქ არქეოლოგიური გათხრები ჩაატარეს ტოკიოს უნივერსიტეტის მეცნიერებმა. მათ უამრავი ძვირფასი ნივთი აღმოაჩინეს: ძვირფასი მძივები, ოქროს გვირგვინები, საყურეები და ა.შ. Moseley, Michael. The Incas and Their Ancestors. 1992: Thames and Hudson. Von Hagen, Adriana & Craig Morris. The Cities of the Ancient Andes. 1998: Thames and Hudson. ფოტოები
რაქჩი

რაქჩი — ინკების არქეოლოგიური ძეგლი პერუში, კუსკოს რეგიონში, იგი ასევე ცნობილია როგორც ვირაკოჩას ტაძარი. ახლომდებარე ქალაქი ატარებს ამავე სახელს. ორივე მათგანი მდინარე ურუბამბას გასწვრივ მდებარეობს. რაქჩის სანახავად ყოველწლიურად ათასობით ტურისტი მიეშურება და ეს რიცხვი ყოველწლიურად იმატებს. მაგალითად, 2000 წელს, აქ ჩამოვიდა 8 183 ტურისტი, უფრო ადრე, 2006 წელს კი — 83 334. რაქჩის კომპლექსი რამდენიმე განსხვავებული არეალისაგან შედგება, რომელთაგანაც, თითოეულ მათგანს სხვადასხვა ფუნქცია გააჩნია. კომპლექსის ყველაზე მნიშვნელოვანი ნაწილია ვირაკოჩას ტაძარი, რომელიც წარმოადგენს უზარმაზარ, ორსართულიანი მართკუთხა კონსტრუქციას. პერუს არქეოლოგიური ძეგლები ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: Raqchi (ესპანური) Master Plan for Raqchi Archaeological Park დაარქივებული 2008-12-14 საიტზე Wayback Machine. Instituto Nacional de Cultura Cusco.
ფერნან ბროდელი

ფერნან ბროდელი (ფრანგ. Fernand Braudel; დ. 24 აგვისტო, 1902 — გ. 27 ნოემბერი, 1985) — ფრანგი ისტორიკოსი, ანალების სკოლის წარმომადგენელი. დაიბადა 1902 წელს. 21 წლამდე სწავლობდა პარიზის უმაღლეს სასწავლებლებში. 1924–1932 წლებში ასწავლიდა ალჟირში, ხოლო 1935–1937 წლებში სან–პაულოს უნივერსიტეტში. 1937 წელს ბრუნდება პარიზში და ხდება უმაღლეს გამოკვლევათა პრაქტიკული სკოლის დირექტორი. მეორე მსოფლიო ომის დროს იყო გერმანელთა ტყვეობაში, სადაც, ერთი ვერსიით, ყოველგვარ ბიბლიოთეკებსა და არქივებს მოკლებულმა, საკუთარ მეხსიერებაზე დაყრდნობით დაწერა ნაშრომი: ხმელთაშუაზღვისპირეთი და ხმელთაშუაზღვისპირა სამყარო ფილიპე II-ის ეპოქაში, რომელიც 1947 წელს დისერტაციად იქნა დაცული, ხოლო 1949 წელს წიგნად იქნა გამოცემული. 1949 წლიდან ხდება კოლეჯ დე ფრანსის პროფესორი და თანამედროვე ცივილიზაციათა კვლევის კათედრის გამგე. ლუსიენ ფევრის გარდაცვალების შემდეგ 1956 წელს გახდა ჟურნალის ანალები, ეკონომიკა, საზოგადოებები, ცივილიზაციები მთავარი რედაქტორი, რომელიც დატოვა 1970 წელს თანამშრომლებთან უთანხმოების გამო. 1970 წელს გამოვიდა მისი ნაშრომი ისტორია და სოციალური მეცნიერებები, დიდი ხანგრძლივობის დრო, 1963 წელს ცივილიზაციათა გრამატიკა, ხოლო 1979 წელს მატერიალური ცივილიზაცია, ეკონომიკა და კაპიტალიზმი XVI-XVII საუკუნეებში (სამ ტომად); 1984 წელს გახდა საფრანგეთის აკადემიის წევრი. სიცოცხლის ბოლო პერიოდში მუშაობდა მრავალტომიან ნაშრომზე საფრანგეთის თვითმყოფადობა, რომლის დასრულება ვერ შეძლო და 1986 წელს მხოლოდ ორ ტომად გამოქვეყნდა. მიხეილ ქართველიშვილი, ფერნან ბროდელი (შტრიხები მეთოდოლოგიური პორტრეტისათვის), კრებული, მიძღვნილი ვლადიმერ ივანოვის და რევაზ ლასკარის ხსოვნისადმი, თბ., 2007
საიდა (მრავალმნიშვნელოვანი)

საიდა შეიძლება აღნიშნავდეს: საიდა — ზღვის თევზი საიდა — ქალაქი დასავლეთ ლიბანში საიდა — ქალაქი ალჟირში
საიდა (თევზი)

საიდა (ლათ. Pollachius virens) — ზღვის თევზი ვირთევზასებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძე 120 სმ, მასა 10 კგ აღწევს. გავრცელებულია ატლანტის ოკეანის ჩრდილოეთ ნაწილში, ჩვეულებრივ არის ბარენცის ზღვაში, შედის თეთრ ზღვაშიც. ახასიათებს მიგრაცია: გაზაფხულზე — ჩრდილოეთში, შემოდგომაზე — სამხრეთში. იკვებება წვრილი თევზებით და კიბოსნაირებით. საკვების ძებნაში დღე და ღამე ვერტიკალურად მოძრაობს. ტოფობს იანვარ-აპრილში. რეწვის ობიექტია. დემეტრაშვილი მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 661.
Woman

„Woman“ — ჯონ ლენონის 1981 წლის სიმღერა და სინგლი. იგი შეტანილია ლენონის უკანასკნელ სტუდიურ ალბომში Double Fantasy (1980). სიმღერის ტექსტის ავტორები არიან ლენონი და იოკო ონო. სიმღერა ეძღვნება ონოს და ყველა ქალს. სიმღერა იყო პირველი სინგლი ალბომიდან. თავდაპირველად სინგლმა გაერთიანებულ სამეფოში #3 ადგილი დაიკავა, მაგრამ მოგვიანებით #1 ადგილზეც გადაინაცვლა. აშშ-ში სინგლმა #2 ადგილი დაიკავა. ახალ ზელანდიურ ჩარტებში სინგლმა #1 ადგილი დაიკავა. ეს პოზიცია მას 5 კვირის განმავლობაში ეკავა. 2005 წელს ოზი ოსბორნმა ამ სიმღერის საკუთარი ვერსია გამოუშვა, რომელიც შევიდა მის 2005 წლის ალბომ Under Cover-ში. ↑ Playboy Interview, Sheff, 1980 ↑ Blaney, John (2005). John Lennon: Listen to This Book, illustrated, [S.l.]: Paper Jukebox, გვ. 196. ISBN 978-0-9544528-1-0.
ოსკარ ბენავიდესი

ოსკარ ბენავიდესი (ესპ. Óscar Benavides; დ. 5 მარტი, 1876, ლიმა, პერუ — გ. 2 ივლისი, 1945, ლიმა, პერუ) — პერუელი პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე. ორჯერ ეკავა პერუს პრეზიდენტის თანამდებობა 1914–1915 და1933–1939 წლებში პერუს დიდი მარშალი (1939). Basadre, Jorge: Historia de la República del Perú. 1822 - 1933, Octava Edición, corregida y aumentada. Tomo 2. Editada por el Diario "La República" de Lima y la Universidad "Ricardo Palma". Impreso en Santiago de Chile, 1998. Tauro del Pino, Alberto: Enciclopedia Ilustrada del Perú. Tercera Edición. Tomo 11. MEN-OJE. Lima, PEISA, 2001. ISBN 9972-40-160-9 Vargas Ugarte, Rubén: Historia General del Perú. Octavo y Noveno Tomo. Primera Edición. Editor Carlos Milla Batres. Lima, Perú, 1971. Varios autores: Historia del Perú. Lima, Lexus Editores, 2000. ISBN 9972-625-35-4
პერუ-ეკვადორის ომი

პერუ-ეკვადორის ომი (ესპ. Guerra peruano-ecuatoriana) — XX საუკუნის სამ კონფლიქტთაგან ერთ-ერთი, რომელიც წარმოიშვა პერუსა და ეკვადორს შორის. ომის მიზეზი იყო სადავო ტერიტორიები, რომლებიც მდებარეობდა ანდებსა და მდინარე მარანიონს შორის. კონფლიქტს სათავე ჯერ კიდევ კოლონიალურ პერიოდში დაედო. XIX-XX საუკუნეებში არაერთი კონფლიქტი მოხდა აღნიშნული ტერიტორიების გამო ჯერ პერუსა და დიდ კოლუმბიას, ხოლო შემდეგ პერუ-ეკვადორს შორის. ომი მიმდინარეობდა 1941 წლის 5 ივლისიდან 31 ივლისამდე მაგრამ ოფიციალურად დასრულდა რიო-დე-ჟანეიროს პროტოკოლის მიღებით 1942 წლის 29 იანვარს. პაკიშის ომი სენეპის ომი პერუ-დიდი კოლუმბიის ომი ჩაკოს ომი ომის ქრონოლოგია დაარქივებული 2008-04-20 საიტზე Wayback Machine. (რუსული)
Watching the Wheels

Watching the Wheels — The Beatles-ის ყოფილი წევრის, ჯონ ლენონის 1981 წელს გამოცემული სინგლი. სიმღერა შესულია ჯონ ლენონის უკანასკნელ ალბომში Double Fantasy, რომელიც გამოშვებული იქნა 1980 წელს. სიმღერის ხანგრძლივობა შეადგენს 3.30 წუთს. Watching the Wheels-ის ტექსტის ავტორები არიან ლენონი და იოკო ონო. სიმღერამ #30 ადგილი დაიკავა გაერთიანებულ სამეფოს ჩარტებში, ხოლო #10 ადგილი დაიკავა აშშ-ს ჩარტებში. „Watching the Wheels“ 2009 წელს გამოშვებული ფილმში სასაცილო ხალხის შეტანილი ერთ-ერთი სიმღერაა. „Watching the Wheels“ რამდენიმე მომღერალმა შეასრულა თავისებური ინტერპრეტაციით. მათგან აღსანიშნავია 1992 წელს გვენ გუტრინის შესრულება და მატისიაუს შესრულება. სიმღერის ტექსტი[დაარქივებული] საიტზე MetroLyrics ↑ Joel Whitburn's Top Pop Singles 1955–1990 – ISBN 0-89820-089-X
რიო-დე-ჟანეიროს პროტოკოლი

რიო-დე-ჟანეიროს პროტოკოლი (ესპ. Protocolo de Río de Janeiro) - სამშვიდობო ხელშეკრულება, ხელი მოაწერეს 1942 წლის 29 იანვარს ბრაზილის ქალაქ რიო-დე-ჟანეიროში პერუსა და ეკვადორის საგარე საქმეთა მინისტრებმა. მშვიდობის დამყარების გარანტად გამოდიოდნენ აშშ, ბრაზილია, ჩილე და არგენტინა. ამ პროტოკოლის საშუალებით ფაქტობრივად დამთავრდა პერუ-ეკვადორის ომი. Territorial Disputes and Their Resolution: The Case of Ecuador and Peru დაარქივებული 2009-05-09 საიტზე Wayback Machine. Text of the Rio Protocol დაარქივებული 2005-11-22 საიტზე Wayback Machine.
პაკიშის ომი

პაკიშის ომი — მოკლე სასაზღვრო კონფლიქტი პერუსა და ეკვადორს შორის. XX საუკუნის სამ კონფლიქტთაგან ერთ-ერთი. მიმდინარეობდა 1981 წლის იანვარ-თებერვალში. პერუს არმიამ საბრძოლო მოქმედებები დაიწყო 28 იანვარს, ხოლო უკვე 2 თებერვალს ამერიკის სახელმწიფოთა ორგანიზაციის სხდომაზე გაკეთდა განცხადება ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ. ტერიტორიული კონფლიქტი ამ ომით არ დამთავრებულა და გაგრძელდა 1995 წლამდე მორიგი ომის დროსაც. პერუ-ეკვადორის ომი პერუ-კოლუმბიის ომი სენეპის ომი ჩაკოს ომი Territorial Disputes and Their Resolution – The Case of Ecuador and Peru. დაარქივებული 2009-05-09 საიტზე Wayback Machine. United States Institute of Peace. Interview with Peruvian President Fernando Belaunder Terry, Falso Paquisha Incident დაარქივებული 2016-03-03 საიტზე Wayback Machine. Caretas Detailed information about the military actions in the Paquisha Incident The 1995 Peruvian-Ecuadorian border conflict
სენეპის ომი

სენეპის ომი — მოკლე სასაზღვრო კონფლიქტი პერუსა და ეკვადორს შორის. XX საუკუნის სამ კონფლიქტთაგან ერთ-ერთი. მიმდინარეობდა 1995 წლის იანვარ-თებერვალში. პაკიშის ომი პერუ-ეკვადორის ომი პერუ-კოლუმბიის ომი ჩაკოს ომი B. Simmons, Territorial Disputes and Their Resolution: The Case of Ecuador and Peru დაარქივებული 2009-05-09 საიტზე Wayback Machine. (pdf), United State Institute of Peace (1999). Retrieved November 10, 2005. G. Weidner G. Weidner, Operation SAFE BORDERS: The Ecuador-Peru Crisis დაარქივებული 2009-02-27 საიტზე Wayback Machine. (pdf), Joint Forces Quarterly (Spring 1996), U.S. National Defense University. Retrieved November 9, 2005. G. Marcella, War and Peace in the Amazon: Strategic Implications for the United States and Latin America of the 1995 Ecuador-Peru War დაარქივებული 2006-02-19 საიტზე Wayback Machine. (pdf), Department of National Security and Strategy, U.S. Army War College (1995). Retrieved November 10, 2005. Article in Spanish დაარქივებული 2005-11-29 საიტზე Wayback Machine. . Retrieved November 16, 2005. "Perú-Ecuador: Historia de 150 Años de Conflicto", Adonde? Todas las Páginas del Perú, (1997), (in Spanish). Retrieved November 14, 2005. (Offers detailed maps explaining the Peruvian- HK33: German Arms in Ecuador
პერუ-დიდი კოლუმბიის ომი

პერუ-დიდი კოლუმბიის ომი — დამოუკიდებლობის გამოცხადებიდან პირველი საერთაშორისო სასაზღვრო კონფლიქტი პერუსა და დიდ კოლუმბიას შორის. მიმდინარეობდა 1828 წლის 3 ივნისიდან 1829 წლის 28 თებერვლამდე. დღევანდელი ტერიტორიული დაყოფით პერუს გარდა იგი მოიცავდა კოლუმბიას, ეკვადორს, პანამასა და ვენესუელას. პაკიშის ომი პერუ-ეკვადორის ომი სენეპის ომი ჩაკოს ომი Chronology of a Brief History of Ecuador
ლუის მიგელ სანჩეს სერო

ლუის მიგელ სანჩეს სერო (ესპ. Luis Miguel Sánchez Cerro; დ. 12 აგვისტო, 1889 , პიურა, პერუ — გ. 30 აპრილი, 1933, ლიმა, პერუ) — პერუელი პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე. ორჯერ ეკავა პერუს პრეზიდენტის თანამდებობა 1930–1931 და 1931–1933 წწ. პირველად ხელისუფლების სათავეში მოექცა სამხედრო გადატრიალების შედეგად და დაიკავა დროებითი სამთავრობო ხუნტის პირველი პრეზიდენტის პოსტი, ხოლო მეორედ პირდაპირი არჩევნების შედეგად დაიკავა პრეზიდენტის თანამდებობა. 1933 წლის 30 აპრილს მოკლულ იქნა ამერიკის სახალხო-რევოლუციური ალიანსის წევრის მიერ. Basadre, Jorge: Historia de la República del Perú. 1822 - 1933, Octava Edición, corregida y aumentada. Tomo 2. Editada por el Diario "La República" de Lima y la Universidad "Ricardo Palma". Impreso en Santiago de Chile, 1998. Tauro del Pino, Alberto: Enciclopedia Ilustrada del Perú. Tercera Edición. Tomo 11. MEN-OJE. Lima, PEISA, 2001. ISBN 9972-40-160-9 Vargas Ugarte, Rubén: Historia General del Perú. Octavo y Noveno Tomo. Primera Edición. Editor Carlos Milla Batres. Lima, Perú, 1971. Varios autores: Historia del Perú. Lima, Lexus Editores, 2000. ISBN 9972-625-35-4
საქსაუმანი

საქსაუმანი („გამძღარი ქორი“; ესპ. Sacsayhuaman) — ციხესიმაგრე პერუს ქალაქ კუსკოში, რომელიც გადმოცემის მიხედვით ააგო პირველმა ინკამ მანკო კაპაკიმ. კუსკოს დაგეგმარებაში, რომელიც პუმას გვაგონებს, საქსაუმანი ამ პუმის კბილებია. ციხესიმაგრეს ჰქონდა რამდენიმე მთავარი შესასვლელი: ტიმპუნკუ (ქვიშის შესასვლელი), აკაუანაპუნკუ (ეს სახელწოდება უკავშირდება მის მშენებელ აკაუანას) და ვირაკოჩაპუნკუ (ღმერთი ვირაკოჩას პატივსაცემად). ციხესიმაგრე შედგებოდა ასევე სამი ძირითადი კოშკისაგან: მოიოკ-მარკა ან მუიუკ-მარკა (მრგვალი ციხესიმაგრე), ეკუთვნოდა ინკასა და მისი კარს და იყო მორთული ვარსკვლავებითა და ოქროს ცხოველებით. ორი დანარჩენი ციხესიმაგრე იყო კვადრატის ფორმის: პაუკა-მარკა და საკლა-მარკა, სადაც განლაგებულნი იყვნენ გარნიზონის რჩეული ჯარისკაცები. საქსაუმანი ააგო ოთხმა მთავარმა ოსტატმა, კერძოდ კი აპუ ვალპა რიმაჩმა, ინკა მანკანჩმა, აკავანა ინკამ და კალია-კუნჩუიმა. ნაგებობის ნახაზი შედგენილ იქნა იმპერატორ პაჩაკუტის დროს. მისი მშენებლობა კი დაიწყო ინკა ტუპაკ იუპანკმა, ხოლო დაასრულა უაიანა კაპაკმა. პერუს არქეოლოგიური ძეგლები
International Financial Reporting Standards

International Financial Reporting Standards (IFRS) — საერთაშორისო ფინანსური ანგარიშგების სტადარტების საწარმოებისათვის, რომელთაც International Accounting Standards Board (IASB) ადგენს. მისი მიზანია წლიური საწარმო ანგარიშები საერთაშორისო მასშტაბებით ურთიერთ შედარებითი გახადოს. მმართველი ორგანიზაცია არის International Accounting Standards Committee Foundation (IASCF). იგი 2001 წლის მარტში დელავერში, აშშ-ში დაარსდა და აქვს ორი ორგანო: IASB და Board of Trustees, ასევე ორი საბჭო IFRIC და SAC IFRIC-ის ამოცანაა IFRS-ის გამოყენება (IASB-სთან შეთანხმებით) განმარტოს. SAC (Standard Advisory Council) წარმოადგენს IASB-სა და Board of Trustees-ისთვის, როგორც მრჩეველ საბჭოს. იგი სულ მცირე 30 წევრისგან შედგება. ზოგადი ინფორმაციები საერთაშორისო ანგარიშგებებზე (გერმ.) IFRS-ის პორტალი (გერმ.) IAS-ის ქრონოლოგია (ინგ.)
აუგუსტო ლეგია

აუგუსტო ლეგია (ესპ. Augusto Leguía; დ. 19 თებერვალი, 1863, პერუ — გ. 7 თებერვალი, 1932, ლიმა, პერუ) — პერუელი პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე. ორჯერ ეკავა პერუს პრეზიდენტის თანამდებობა 1908–1912 და 1919–1931 წწ. დაიბადა პერუს ერთ-ერთ გავლენიანი ოლიგარქის ოჯახში, განათლება მიიღო ვალპარაისოში, ჩილე. მსახურობდა პერუს არმიაში ჩილესთან ომის დროს. Basadre, Jorge: Historia de la República del Perú. 1822 - 1933, Octava Edición, corregida y aumentada. Tomo 2. Editada por el Diario "La República" de Lima y la Universidad "Ricardo Palma". Impreso en Santiago de Chile, 1998. Chirinos Soto, Enrique: Historia de la República (1821-1930). Tomo I. Lima, AFA Editores Importadores S.A, 1985. Tauro del Pino, Alberto: Enciclopedia Ilustrada del Perú. Tercera Edición. Tomo 11. MEN-OJE. Lima, PEISA, 2001. ISBN 9972-40-160-9 Vargas Ugarte, Rubén: Historia General del Perú. Octavo y Noveno Tomo. Primera Edición. Editor Carlos Milla Batres. Lima, Perú, 1971. Varios autores: Historia del Perú. Lima, Lexus Editores, 2000. ISBN 9972-625-35-4
ლაურიკოჩა

ლაურიკოჩა — ტბა პერუში, მდებარეობს ცენტრალურ ანდებში. სიგრძე 7 კმ, სიგანე — 1,4 კმ, ხოლო მაქსიმალური სიღრმე — 75 მ. ტბიდან 20 კმ-ში მდებარეობს მთა ჯერუპახა. პერუს ტბების სია ლაურიკოჩა ბრიტანიკის ენციკლოპედიაში
პარონი

პარონი — ტბა პერუში, მდებარეობს კორდილიერა-ბლანკას მთის მასივზე, ანდები. სიგრძე — 3,7 კმ, სიგანე — 0,7 კმ, ხოლო მაქსიმალური სიღრმე — 75 მ. მდებარეობს ქალაქ კარასიდან 32 კმ-ში. პერუს ტბების სია პარონის ტბა
ალფ-არსლანი

ალფ-არსლან ბენ ჩაღრი (დ. 20 იანვარი, 1029 — გ. 15 დეკემბერი, 1072) — სელჩუკთა იმპერიის სულთანი 1063–1072 წლებში. ალფ-არსლანი სელჩუკთა სულთნის თოღრულ-ბეგის ძმის, ჩაღრი-ბეგის შვილი იყო. მან შეძლო მანამდე დანაწევრებული სელჩუკთა სამფლობელოების ერთ, ცენტრალიზებულ სახელმწიფოდ გაერთიანება. ალფ-არსლანმა საქართველოში ორჯერ ილაშქრა. 1064 წელს მან ჯერ სომხეთი დალაშქრა და ქალაქი ანისი აიღო. გადმოცემის თანახმად ალფ-არსლანმა სომეხ ტყვეებს თავები დააჭრა. სისხლით აუზი გაავსო და მასში იბანავა. სომხეთიდან წამოსული ალფ-არსლანი მესხეთს შემოესია, ახალქალაქი აიღო და გადაბუგა. 1068 წელს კი კახეთი დალაშქრა. 1071 წელს ალფ-არსლანმა მანასკერტის ბრძოლაში დაამარცხა ბიზანტიელები და მათი იმპერატორი რომანოზ IV დიოგენე დაატყვევა. Encyclopedia of World Biography on Alp Arslan
სამხრეთ პერუს რესპუბლიკა

სამხრეთი პერუს რესპუბლიკა (ესპ. República Sud-Peruana) — 1836-1839 წლებში პერუ-ბოლივიის კონფედერაციაში შემავალი საკმაოდ მოკლე ისტორიის მქონე სამი რესპუბლიკიდან ერთ-ერთი. სამხრეთი პერუ ჩამოყალიბდა პერუს რესპუბლიკის ორად გაყოფის შედეგად, როდესაც ის გაიყო ჩრდილოეთ და სამხრეთ პერუდ. 1836 წელს, ამ ორმა რესპუბლიკამ ბოლივიასთან ერთდ შექმნა პერუ-ბოლივიის კონფედერაცია. კონფედერაციამ ზუსტად 3 წელი იარსება, შემდეგ იგი ომში დამარცხდა ჩილესთან. 1839 წლის აგვისტოში, აგუსტინ გამარამ ხელი მოაწერა კონფედერაციის დაშლას. ჩრდილოეთ და სამხრეთ პერუს ბაზაზე შეიქმნა ერთი – პერუს გაერთიანებული რესპუბლიკა. Constitución del Estado Sud - Peruano (1836) დაარქივებული 2014-04-23 საიტზე Wayback Machine.
რომანოზ IV დიოგენე

რომანოზ IV დიოგენე (გ. 1071) – ბიზანტიის იმპერატორი 1068-1071 წლებში. წარმოშობით კაპადოკიელი ფეოდალი, მხედართმთავარ კონსტანტინე დიოგენეს შვილი. რომანოზი კონსტანტინე X დროს არმიის სარდალი იყო. იმპერატორის სიკვდილის შემდეგ მან აჯანყება მოაწყო ტახტის ხელში ჩასაგდებად, მაგრამ დამარცხდა და შეიპყრეს კიდეც. საპყრობილედან იგი იმპერატრიცა ევდოკიას წყალობით გაათავისუფლეს, რომელზეც მან მომდევნო 1068 წელს იქორწინა და ბიზანტიის იპერატორიც გახდა. რომანოზ IV მეფობის პირველ წლებში წარმატებით ებრძოდა თურქ-სელჩუკებს, თუმც 1071 წელს მანასკერტის ბრძოლაში სელჩუკთა სულთანმა ალფ-არსლანმა ბიზანტიელები სასტიკად დაამარცხა და თვით იმპერატორიც ტყვედ ჩაიგდო. ზავის გარანტიითა და 1 000 000 ბიზანტიური დრაჰმის ოდენობის გამომსასყიდის გადახდის აღთქმის შემდეგ, ალფ-არსლანმა რომანოზი ტყვეობიდან გაათავისუფლა. ამასობაში იმპერატორის მოწინააღმდეგეებმა ტახტზე კონსტანტინე X-ის ვაჟი — მიხეილ VII დუკა აიყვანეს, რომანოზ IV ტახტის დაბრუნებისათვის ბრძოლაში დაამარცხეს, ღალატით შეიპყრეს და თვალები დათხარეს. რამდენიმე დღის შემდეგ რომანოზ დიოგენე გარდაიცვალა. ბიზანტიის იმპერატორთა სია ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 428.
ჩრდილოეთ პერუს რესპუბლიკა

ჩრდილოეთი პერუს რესპუბლიკა (ესპ. República Nor-Peruana) — 1836-1839 წლებში პერუ-ბოლივიის კონფედერაციაში შემავალი საკმაოდ მოკლე ისტორიის მქონე სამი რესპუბლიკიდან ერთ-ერთი. ჩრდილოეთ პერუ ჩამოყალიბდა პერუს რესპუბლიკის ორად გაყოფის შედეგად, როდესაც ის გაიყო ჩრდილოეთ და სამხრეთ პერუდ. 1836 წელს, ამ ორმა რესპუბლიკამ ბოლივიასთან ერთდ შექმნეს პერუ-ბოლივიის კონფედერაცია. კონფედერაციამ ზუსტად 3 წელი იარსება და შემდეგ იგი ომში დაამარცხა ჩილემ. 1839 წლის აგვისტოში, აგუსტინ გამარამ ხელი მოაწერა კონფედერაციის დაშლას. ჩრდილოეთ და სამხრეთ პერუს ბაზაზე შეიქმნა ერთი – პერუს გაერთიანებული რესპუბლიკა. Decreto del 28 de octubre de 1836 (Establecimiento de la Confederación Perú-Boliviana) დაარქივებული 2014-02-02 საიტზე Wayback Machine. Ley Fundamental de la Confederación Perú Boliviana დაარქივებული 2005-03-11 საიტზე Wayback Machine. Constitución del Estado Nor-Peruano დაარქივებული 2009-04-10 საიტზე Wayback Machine. Constitución del Estado Sud-Peruano (1836) დაარქივებული 2014-04-23 საიტზე Wayback Machine.
ტუპაკ ამარუ II

ხოსე გაბრიელ ტუპაკ ამარუ II (1742-1781) — იგივე ხოსე გაბრიელ კონდორკანკი 1780 წელს სათავეში ჩაუდგა ინდიელთა აჯანყებას ესპანელი კოლონიზატირების წინააღმდეგ პერუში. მისმა მოძრაობამ მარცხი განიცადა, მაგრამ ტუპაკ ამარუ II-ის ფიგურა იქცა პერუს დამოუკიდებლობისა და ადგილობრივ ინდიელთა უფლებების დაცვისათვის ბრძოლის მითურ პერსონაჟად. 1871 წელს ის შეიპყრეს და კუსკოში თავი მოჰკვეთეს. მისმა საქციელმა და მოღვაწეობამ, ბიძგი მისცა ინდიელების შემდგომ მრავალრიცხოვან ამბოხებებს. მის პატივსაცემად სახელი დაერქვა ტუპაკ ამარუ შაკურს. ტუპაკ ამარუ შაკური ტუპაკ ამარუ II, ბიოგრაფია
ინკა როკა

ინკა როკა (კეჩ. inka roq’a – "სულგრძელი ინკა") — კუსკოს სამეფოს მეექვსე საპა ინკა, პირველი იმპერატორი ანანის დინასტიიდან. მას ჰყავდა მეუღლე მამა მიჩაი და ვაჟი - იაუარ უაკაკი. მამამისი იყო კაპაკ იუპანკი, რომლის მემკვიდრედაც ითვლებოდა მისი სხვა ვაჟი, ინკა როკას ძმა – კისპე იუპანკი. კაპაკ იუპანკის სიკვდილის შემდეგ, ინკა როკას მომხრეები აჯანყდნენ, მოკლეს კისპე იუპანკი და ტახტი ინკა როკას გადასცეს. ლეგენდის თანახმად, ინკა როკამ დაიპყრო ჩანკასის ხალხი და დააარსა სკოლები, სადაც დიდებულები სწავლობდნენ. მან ასევე მოაწესრიგა საირიგაციო სისტემა კუსკოსა და მის შემოგარენში. ინკა როკა, ბრიტანიკა
იაუარ უაკაკი

იაუარ უაკაკი (კეჩ. სისხლმტირალი ინკა) – კუსკოს სამეფოს მეშვიდე საპა ინკა, ანანის დინასტიის მეორე იმპერატორი. ინკა როკას ვაჟი. ჰყავდა მეუღლე მამა ჩიკია და ვაჟი – ვირაკოჩა ინკა. მისი სახელი მომდინარეობს ერთი ისტორიიდან: როდესაც იგი რვა წლის იყო, იგი მოიტაცა აიარმაკამ და ამ მძიმე განსაცდელისას იგი სისხლის ცრემლებით ტიროდა. ტყვეობიდან უაკაკი მისი გამტაცებლის დიასახლისებმა გააპარეს. იაუარ უაკაკის მმართველობისას, ინკებს გადამწყვეტი ბრძოლები ჰქონდათ ჩარკასის კულტურის ხალხთან. ერთ-ერთი ჟამთააღმწერლის მიხედვით, ჩარკასის საშინელი შემოტევის დროს, იაუარ უაკაკმა მიატოვა კუსკო და თავს უშველა. ქალაქი მისმა ვაჟმა, ვირაკოჩამ დაიცვა, დაამარცხა რა ჩარკასები. სხვა იმპერატორებისაგან განსხვავებით, იგი კუსკოში პატარა შენობების აგებას ანიჭებდა უპირატესობას და უარი თქვა საკუთარი სასახლის აშენებაზე. http://www.brooklynmuseum.org/opencollection/objects/2303
ნიკიფორე III ბოტანიატე

ნიკიფორე III ბოტანიატე (დ. დაახლ. 1002 — გ. 1 აპრილი, 1081, კონსტანტინოპოლი) — ბიზანტიის იმპერატორი 1078–1081 წლებში. ნიკიფორე ბოტანიატე თავის წინაპრებად რომაელ პატრიციუსებს ფაბიუსებს ასახელებდა. იგი ბიზანტიის არმიის სარდალი იყო მცირე აზიაში, როცა 1078 წელს იმპერატორ მიხეილ VII დუკას აუჯანყდა. თურქ-სელჩუკთა მხირდან უმოქმედობით ზურგგამაგრებულმა ნიკიფორემ გაილაშქრა ნიკეაზე, სადაც მან თავი იმპერატორად გამოაცხადა. დასავლეთში ამ დროს აჯანყდა მეორე სარდალი ნიკიფორე ბრიენი. ბიზანტიელმა არისტოკრატიამ და სამღვდელოებამ მხარი ბოტანეატესს დაუჭირა, რომელმაც ტახტზე ასვლისთანავე ცოლად შეირთო მიხეილ VII-ის მეუღლე მარიამ ბაგრატიონი, საქართველოს მეფის გიორგი II-ის და. ბოტანეატემ ალექსი კომნენოსის დახმარებით შეძლო დაემარცხებინა ნიკიფორე ვრიენიოსი და მისი მომხრეები და გამაგრებულიყო ტახტზე. თუმცა მცირე აზიაში შემოჭრილ თურქებთან ომში მარცხი განიცადა და ვერ შეძლო მათი განდევნა იმპერიის მიწებიდან. მომდევნო წლებში ბოტანეატესს უკვე თვით ალექსი კომნენოსი გადაექცა ტახტის კონკურენტად, რომლის გავლენამაც არმიის რიგებში საგრძნობლად იმატა. 1081 წელს ალექსიმ ნიკიფორე ბოტანიატე ტახტიდან ჩამოაგდო და იძულებით ბერად აღკვეცა მონასტერში. ბიზანტიის იმპერატორთა სია ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 428.
ვირაკოჩა ინკა

ვირაკოჩა ინკა — კუსკოს სამეფოს მერვე საპა ინკა, მესამე იმპერატორი ანანის დინასტიიდან . მამამის იყო იმპერატორი იაუარ უაკაკი და მისი ვაჟი იყო მომავალი უძლეველი იმპერატორი პაჩაკუტი. მისი ნამდვილი სახელი იყო ატუნ ტუპაკი. რაც შეეხება მისს სახელს "ვირაკოჩა" იგი მას ეწოდა ღმერთ ვირაკოჩადან გამომდინარე, რომელიც მას ხილვებში ეჩვენებოდა. ვირაკოჩა ინკამ აწარმოა გადამწყვეტი ბრძოლები ჩარკასის კულტურასთან. ქრონისტები მას სხვადასხვანაირად მოიხსენიებენ, ზოგი როგორც მშიშარას, ზოგი – როგორც მამაცს. მაგალითად, ქრონისტ ინკა გარსილაო დე ლა ვეგას თანახმად, მამამისმა იაუარ უაკაკმა ჩარკასების შემოტევისას, მიატოვა ქალაქი კუსკო და გაიქცა, კარსმომდგარი მტერი კი სწორედ ვირაკოჩა ინკამ დაამარცხა. რაც შეეხება სხვა ქრონისტს, მაგალითად პედრო სიესა დე ლეონს, ის აღწერს, რომ ვირაკოჩამაც მიატოვა ქალაქი და მტერი მისმა შვილმა, პაჩაკუტიმ განდევნა. ვირაკოჩა ინკა, ბრიტანიკა