laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ფარელ უილიამსი

ფარელ უილიამსი აგრეთვე ცნობილი, როგორც უბრალოდ ფარელი (დ. 5 აპრილი, 1973) — ამერიკელი მომღერალი-სიმღერების ავტორი, რეპერი, მუსიკალური პროდიუსერი, მუსიკოსი და მოდის დიზაინერი. ჩედ ჰუგოსთან ერთად შეადგენს დუეტს The Neptunes, რომელიც ასრულებს სოულის, რიტმ-ენდ-ბლუზის და ჰიპ ჰოპის ჟანრის სიმღერებს. სადებიუტო სინგლი „Frontin'“ ფარელმა 2003 წელს გამოსცა, რასაც მოჰყვა 2006 წლის სადებიუტო ალბომი In My Mind. მეორე ალბომი, Girl 2014 წლის 3 მარტს გამოვიდა. The Neptunes-ში უილიამსი არის სხვადასხვა შემსრულებლის მრავალი ჰიტ-სინგლის პროდიუსერი. არის შვიდი გრემის მფლობელი, აქედან ორის - The Neptunes-თან ერთად. ამჟამად ფლობს მედია ბიზნესს, რომელიც მოიცავს მუსიკას, მოდას და ხელოვანთა კოლექტივს i am OTHER, რომელსაც ექვემდებარება ფარელის ჩაცმულობის ბიზნესები, როგორიც არის Billionaire Boys Club და Ice Cream, აგრეთვე Billionaire Girls Club, ტექსტილის კომპანია Bionic Yarn და YouTube-ის არხი, გაშვებული 2012 წელს. მთავარი სტატია: ფარელ უილიამსის დისკოგრაფია, N.E.R.D#დისკოგრაფია, ფარელ უილიამსის საპროდიუსერო დისკოგრაფია და The Neptunes-ის საპროდიუსერო დისკოგრაფია. In My Mind (2006) Girl (2014) ↑ https://web.archive.org/web/20200509205310/https://www.theguardian.com/music/shortcuts/2014/apr/22/trouble-with-pharrell-williams-new-black-theory ↑ BBC. ციტირების თარიღი: December 11, 2011. ↑ Michaels, Sean (December 18, 2013). „Pharrell Williams signs to Columbia“. The Guardian. ციტირების თარიღი: December 22, 2013. ↑ G I R L by Pharrell Williams. iTunes. ციტირების თარიღი: 2014-02-24. ↑ Lee, Chris (June 1, 2008). „LA Times“. Los Angeles Times. ციტირების თარიღი: December 11, 2011. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ფარელ უილიამსი ოფიციალური საიტი ფარელ უილიამსი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში [[]]
არჯაკელი

არჯაკელი (ლათ. Lathyrus roseus) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე პარკოსანთა ოჯახისა. აქვს მტევნებად შეკრებილი ვარდისფერი ყვავილები და გამსხვილებული ფესურა, 30—100 სმ სიგრძის წახნაგოვანი ღერო და წყვილფოთოლაკიანი ფოთლები . გავრცელებულია მცირე აზიაში, ყირიმსა და კავკასიაში. საქართველოში თითქმის ყველგან გვხვდება ტყისპირებსა და ბუჩქნარებში. დეკორატიული მცენარეა. არჯაკელის ნორჩი ყლორტებისაგან მხალს ამზადებენ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 619.
სათესი ქერი

სათესი ქერი (ლათ. Hordeum vulgare) — ერთწლოვანი ბალახოვანი მცენარე მარცვლოვანთა ოჯახისა. სიმაღლე 30-60 სმ, კულტურული ჯიშებისა — 90 სმ. ღერო სწორია, შიშველი. მნიშვნელოვანი სასოფლო-სამეურნეო კულტურაა. კაცობრიობის ისტორიაში ერთ-ერთი უძველესი კულტურული მცენარე. ქერის მარცვალს ფართოდ იყენებენ სასურსათო, ტექნიკური და საკვები მიზნებისათვის. სათესი ქერი ველურად გვხვდება ჩრდილოეთი აფრიკიდან დაწყებული ტიბეტამდე დამთავრებული. Hordeum vulgare — სათესი ქერი (ინგლისური)
ჩვეულებრივი შვრია

ჩვეულებრივი შვრია (ლათ. Avena sativa) — ერთწლოვანი კულტურული ბალახოვანი მცენარე მარცვლოვანთა ოჯახისა. ფართოდ გამოიყენება სოფლის მეურნეობაში. სიმაღლე 50-170 სმ. ძლიერი ფესვები აქვს. გვალვაგამძლეა და კარგად ეგუება მლაშე ნიადაგს. კახეთში თეთრი ფშვრიო ეწოდება, ხოლო ჯავახეთში სუდას უწოდებენ. ↑ ჩვეულებრივი შვრია — ბოტანიკური ლექსიკონი
ანასტასია რომაელი

ანასტასია რომაელი (III ს.) — ადრექრისტიანული წმინდანი და წამებული. ერთი ცნობით იმპერატორ დეციუსის (249-251), სხვა წყაროს მოწმობით კი — ვალერიანეს (253-260) ზეობისას ეწამა ქრისტესთვის. წმიდანი სამი წლის იყო, როცა მშობლები გარდაეცვალა. ობოლზე ზრუნვა ერთმა კეთილმსახურმა დიაკონისამ, სოფიამ იტვირთა და იგი ღვთისმოშიშებით აღზარდა. როცა მართლმორწმუნეთა დევნა დაიწყო, ქალაქის თავმა პრობოსმა ბრძანა, მისთვის მიეგვარათ ანასტასია. ქრისტეს ტარიგი, რომელსაც თავისმა გამზრდელმა და მოძღვარმა მოწამეობრივ ღვაწლზე მისცა კურთხევა, მშვიდად შეხვდა შეიარაღებულ მეომრებს. პრობოსმა წმიდანის სიყმაწვილე და მომხიბვლელობა რომ იხილა, თავდაპირველად ლიქნით სცადა მისი გადაბირება: „რატომ ღუპავ შენს ყმაწვილქალობას, რად გაურბიხარ შვება-სიამოვნებას? რა მოსაგებელია ჯვარცმულისთვის ტანჯვა და სიკვდილი? ჩვენს ღმერთებს ეცი თაყვანი და ღირსეულ ქმარსაც შეიძენ, დიდებასაც და პატივსაც“. ანასტასიამ მტკიცედ მიუგო: „ჩემი სიძე, ჩემი საუნჯე, ცხოვრება და სიხარული — იესო ქრისტეა. ტანჯვის შიშით ვერ განმაშორებ უფალს!“. დაიწყო მისი სასტიკი ტანჯვა: მარტვილის არაადამიანური წამებისა და აბუჩად აგდების მოწმე ხალხი აღშფოთებამ მოიცვა, ქალაქის თავი იძულებული გახადა, შეეწყვიტა ანასტასიას ტანჯვა და მისთვის თავის მოკვეთის ბრძანება გასცა. ნეტარის ცხედარი ქალაქგარეთ დააგდეს მხეცების საჯიჯგნად, მაგრამ უფალმა არ დაუშვა სიწმიდის შეურაცხყოფა: ზეგარდამო მინიშნებით წმინდა ანასტასიას აღმზრდელმა სოფიამ მიაკვლია მოწამის ნეშტს და ორი სხვა ქრისტიანის დახმარებით მიწას მიაბარა. ღირსმოწამე ანასტასია რომაელი (III)
მარცვლეული კულტურები

მარცვლეული კულტურები — მცენარეების ჯგუფი, რომლებსაც ადამიანის სამეურნეო საქმიანობაში უმნიშვნელოვანესი ადგილი უკავია. იძლევა ადამიანის კვების ძირითად პროდუქტს — მარცვალს, ნედლეულს მრეწველობის მრავალი დარგისათვის და საკვებს სასოფლო-სამეურნეო ცხოველებისათვის. ძირითადი მარცვლეული კულტურებია: ხორბალი, ქერი, შვრია, ჭვავი, ფეტვი, სიმინდი, სორგო და სხვა; ფსევდომარცვლეული კულტურებია: წიწიბურა, შირბახტი და სხვა. პურეული მარცვლეული კულტურების დიდი ნაწილი, როგორებიცაა ხორბალი, ჭვავი, ბრინჯი, შვრია, ქერი, სიმინდი, სორგო, ფეტვი, ღომი, ურიში, დაგუსა და სხვა მიეკუთვნება მარცვლოვანთა ოჯახს; ფსევდომარცვლეული კულტურა — წიწიბურა ეკუთვნის მატიტელასებრთა ოჯახს. პურეული მარცვლეული კულტურების მარცვალი დიდი რაოდენობით შეიცავს ნახშირწყალს (მშრალ ნივთიერებაზე 60-80% ), ცილებს (მშრალ ნივთიერებაზე 7-20%), ფერმენტებს, В ვიტამინის კომპლექსებს (B1, B2, B6), PP და პროვიტამინ А-ს, რითაც განისაზღვრება მაღალი ყუათიანობა და ღირებულება ადამიანისათვის და საკვებად გამოყენებისათვის. მარცვლეული კულტურების კულტივირება დაიწყო 12 000 წლის წინ. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მარცვლეული კულტურები მარცვლეული კულტურები — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
არჯევანი

არჯევანი — მწვერვალი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორისა და ქვემო ქართლის მხარის წალკის მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს თრიალეთის ქედზე, მდინარე თეძმის სათავესთან. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2757 მ. აგებულია შუაეოცენური ვულკანოგენური ქანებით. არჯევანის კალთები შემოსილია (მცირედ) ალპური და სუბალპური მდელოებით. უფრო ქვევით წიფლის ტყეა. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 222. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 18.
თეიმურაზ ბერიძე

თეიმურაზ ბერიძე (დ. 16 ნოემბერი, 1956, თბილისი) — ქართველი ეკონომისტი. 1978 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი. 1988-1992 წლებში სწავლობდა სსრკ აკადემიის ეკონომიკის ინსტიტუტში. 1993-1995 წლებში მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ეკონომიკის ინსტიტუტში, 1995-1996 წლებში — მერილენდის უნივერსიტეტში; შემდგომ საქართველოს სტატისტიკის სახელმწიფო დეპარტამენტის თავმჯდომარედ. ამჟამად მუშაობს შავი ზღვის საერთაშორისო უნივერსიტეტში. ეკონომიურ მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. 1983 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია, 1992 წელს — სადოქტორო. საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი საყოველთაო ეროვნული აღწერის შედეგები (რედაქტორი). - თბილისი, 2004. - 140გვ.. - ISBN 99928-0-733-4 თეიმურაზ ბერიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა
ადოლფ I (ბერგის გრაფი)

ადოლფ I (გერმ. Adolf I.; გარდ. დაახ. 1082 წელს) — ჰერეზჰაინის ფოგტი 1056—1059 წლებში, ვერდენის ფოგტი 1059—1068 წლებში, დოიცის ფოგტი 1063—1065 წლებში, ბერგის ფოგტი 1068—1077 წლებშო, ბერგის გრაფი 1077—1082 წლებში, კელდახგაუს გრაფის, ადოლფ II-ის შვილი. ისტორიაში მასზე ძალზედ მცირე რაოდენობის ცნობაა შემონახული. ადოლფი იყო კელდეხგაუს გრაფის, ადოლფ II-ის უმცროსი შვილი. ის მოიხსენიება, როგორც ჰერეზჰაინის, ვერდენის, დოიცისა და ბერგის ფოგტი. დაახლოებით 1077 წლიდან ის მოიხსენიება გრაფის ტიტულით. ადოლფი გარდაიცვალა დაახლოებით 1082 წლეს, მისი მემკვიდრე გახდა ადოლფ II. ადოლფის ცოლის სახელი უცნობია. შვილი: ადოლფ II (გარდ. დაახ. 1090), ბერგისა და ჰეველის გრაფი დაახ. 1082 წლიდან. Dossmann Ernst, Wiening Günter., Auf den Spuren der Grafen von der Mark. Wissenswertes über das Werden und Wachsen der ehemaligen Grafschaft Mark und über den Märkischen Kreis, Verlag Mönnig Iserlohn, 1983. — 288 p, ISBN 3922885144.
ანატოლიის ზეგანი

ანატოლიის ზეგანი (თურქ. Anadolu Yaylası) — ზეგანი თურქეთში, მცირე აზიის მთიანეთის შიგა ნაწილი. ჩრდილოეთით ესაზღვრება პონტოს მთები, სამხრეთით ტავრის მთები. აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ გადაჭიმულია დაახლოებით 700 კმ-ზე, სიგანე 400 კმ-მდე. ზედაპირი ძირითადად მოსწორებულია; ალაგ-ალაგ აღმართულია დაკბილული ქედებიც. გაბატონებული სიმაღლეები 800–1500 მ. ცალკეული მწვერვალების სიმაღლე 2000 მ აღემატება. არის ჩამქრალი ვულკანები. მაქსიმალური სიმაღლეა 3917 მ (სტრატოვულკანი ერჯიასი). აგებულია პალეოგენური და ნეოგენური დანალექი ქანებით. ზეგნის საფუძველშია უძველესი მცირე მთის მასივები, რომლებიც აგებულია კამბრიუმამდელი კრისტალური და ნაწილობრივ, პალეოზოური დანალექი ქანებით. სამხრეთში არის ღრმულები, მლაშობები და მარილიანი ტბები. აღსანიშნავია მარილიანი თუზის ტბა. მთავარი მდინარეებია ყიზილ-ირმაქი და საქარია. დამახასიათებელია სუბტროპიკულ-კონტინენტური ჰავა, გრილი ზამთრით. ატმოსფერული ნალექების რაოდენობა წელიწადში ცენტრალურ ნაწილში — 200 მმ-იდან განაპირა ნაწილებში — 350–500 მმ-მდე. გაბატონებულია რუხი და მურა ნიადაგები. გვხვდება მშრალი სტეპები და ნახევარუდაბნოები. ზეგნის ჩრდილოეთ განაპირა მხარეს მდებარეობს თურქეთის დედაქალაქი ანკარა. განვითარებულია ოაზისური მიწათმოქმედება და მესაქონლეობა. Anatolian Plateau ↑ 1.0 1.1 1.2 Анатолийское плоскогорье | Большая российская энциклопедия. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-10-01. ციტირების თარიღი: 2020-06-06.
ლას-ვეგასის კულტურა

ლას-ვეგასის კულტურა — გვიანდელი პლეისტოცენისა და ჰოლოცენის დასახლებების კომპლექსი თანამედროვე ეკვადორის სანაპირო ზოლის გასწვრივ, რომელიც ძვ. წ. 8000-4600 წლებში ყვაოდა. ლას-ვეგასის კულტურა წარმოადგენს „ადრეულ, სანაპირო ზოლის გარემოს ეკოლოგიურ კომპლექსში ერთ ადგილას მყოფ ცივილიაციას“. ეკვადორში, სანტა-ელენას ნახევარკუნძულზე იდენტიფიცირებულია ლას-ვეგასის კულტურის 31 ქალაქი — ბიოლოგიური კომპლექსი, ტროპიკული ეკოტონი. რადიონახშირბადული დათარიღების მეთოდით, ლას-ვეგასთან მისი კუთვნილება დადასტურდა. ლას-ვეგასის ხალხი ნადირობასა და შემგროვებლობას მისდევდა, ასევე განვითარებული ჰქონდა პრიმიტიული სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკა. აღმოჩენილია ძვლის ისრები და ნიჩბები, რომლებსაც სავარაუდოდ ქსოვილების დასამზადებლად იყენებდნენ. ასევე აღმოჩენილია მრავალგვარი იარაღი და ნიჟარის ფორმის კონტეინერი; ხე-მასალა, ბამბუკი, ლერწამი, ტყავი, რომლებსაც სავარაუდოდ ასევე იარაღების დასამზადებლად იყენებდნენ. მიუხედავად იმისა, რომ ეკვადორის სანაპირო ზოლში მუმიები არაა აღმოჩენილი, ლას-ვეგასის ხალხი თანამედროვე და მსგავსი იყო იმ ხალხისა, რომელთა ნარჩენებიც ჩრდილოეთ ჩილეს სანაპირო ზოლშია შემორჩენილი და ცნობილია ჩინჩოროს კულტურის სახელით. ↑ Stothert, Karen E. (July 1985). „The Preceramic Las Vegas Culture of Coastal Ecuador“. American Antiquity. American Antiquity, Vol. 50, No. 3. 50 (3): 613–637. doi:10.2307/280325. JSTOR 280325. ↑ Stothert, Karen E.; Dolores R. Piperno; Thomas C. Andres (Fall 2004). „New Evidence of Early Holocene Agriculture from the Coast of Ecuador: A Multidisciplinary Approach“. Culture & Agriculture. 24 (2): 31–41. doi:10.1525/cag.2002.24.2.31. ↑ Bryan, Alan L.. (2000) Chapter 2: The Original Peopling of Latin America. General History of Latin America. UNESCO. ციტირების თარიღი: 2007-05-16.
მარიამ არჯევნიშვილი

მარიამ (მარო) ალექსის ასული არჯევნიშვილი (დ. 13 სექტემბერი, 1918, სოფ. ენისელი, ახლანდელი ყვარლის რაიონი ― გ. 25 დეკემბერი, 1958, თბილისი) — ქართველი მომღერალი, ხალხური სიმღერების შემსრულებელი, ლოტბარი და ფანდურზე დაკვრის ვირტუოზი. საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1951). ხელმძღვანელობდა თვითმოქმედ გუნდებსა და ხალხურ საკრავთა ანსამბლებს. დაკრძალულია ყვარელის მუნიციპალიტეტის გრემის მთავარანგელოზის ეკლესიის ეზოში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 619. მარიამ არჯევნიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ერჯიასი

ერჯიასი (თურქ. Erciyes Dağı) — დიდი სტრატოვულკანი თურქეთში, ანატოლიის ზეგნის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, ქალაქ კაისერიდან სამხრეთით 25 კმ-ში. სიმაღლე 3917 მ. ცენტრალური ანატოლიის უმაღლესი წერტილი. ფერდობებზე 28 კონუსია. აქვს ორი მწვერვალი. მწვერვალზე არის მყინვარი, რომელიც 3300 მ-მდე ეშვება. ანტიკურ დროში არგეუსი ეწოდებოდა. აღწერილი აქვს სტრაბონს. ვულკანი დიდწილად დანგრეულია. მთისძირში და ფერდობების ქვედა ნაწილებში არის მინდვრები, ბაღები და ვენახები. ერჯიასი პირველად დაიპყრო უილიამ ჯონ ჰამილტონმა 1837 წელს. ერჯიასი — გლობალური ვულკანიზმის პროგრამა დაარქივებული 2014-08-26 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) ერჯიასი — სტატია დიდი საბჭოთა ენციკლოპედიიდან (რუსული) ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ერჯიასი
ბექა გოცირიძე

ბექა გოცირიძე (დ. 17 აგვისტო, 1988, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, თავდამსხმელი. ბექა გოცირიძე — ფიფას ჩანაწერი[დაარქივებული] პროფილი Transfermarkt-ზე (ინგლისური) პროფილი Soccerway-ზე (ინგლისური)
ქრომატიდები

ქრომატიდა (ბერძ. chroma-დან — „ფერი“, „საღებავი“ და ბერძ. eidos — „ხედი“) — ქრომოსომის სტრუქტურული ელემენტი, რომელიც ფორმირდება ინტერფაზაში უჯრედის ბირთვში ქრომოსომის გაორმაგების (რეპლიკაციის) შედეგად. ქრომატიდას უწოდებენ დნმ-ის მოლეკულის ორი ასლიდან ნებისმიერს, რომლებიც ერთად ადგენენ რეპლიცირებულ ქრომოსომას და შეკავშირებულნი არიან ცენტრომერებით. ეს ტერმინი გამოიყენება მანამ, სანამ ცენტრომერები ჯერ კიდევ კონტაქტში არიან. მიტოზის ან მეიოზის ანაფაზის დროს ქრომოსომების გაყოფის შემდეგ ძაფებს უწოდებენ შვილობილ ქრომოსომებს. სხვა სიტყვებით, ქრომატიდები წარმოადგენენ რეპლიცირებული ქრომოსომების ნახევარ ნაწილებს. ქრომოსომა კარიოტიპი სასქესო ქრომოსომები ქრომატინი სომატური უჯრედები Bruce Alberts, Alexander Johnson, Julian Lewis, Martin Raff, Keith Roberts, Peter Walter (2002): Molecular biology of the cell, 4th ed. Verlag: Garland Science, New York. Online
ასაბია

ასაბია (არაბ. صاحب საჰიბ, მრავლობითი რიცხვი اصحاب ასჰაბ — მეგობარ-ამხანაგები) — ამხანაგი, თანამდგომი, მახლობელი, გულშემატკივარი (მაგ., მიცვალებულის დაკრძალვაზე შორიდან მოსული ჭირისუფლის მხლებელი). ძველ ქართულ სამართალში ასაბია ეწოდება თავდამსხმელის დამხმარეს, პიროვნების მიმართ ჩადენილი ძალადობის თანამონაწილეს. „წამყვანი კაცის“ (მთავარი დამნაშავის) და მისი ასაბიის პასუხისმგებლობა თანაბარი იყო. იმ პირს, ვისაც თავს დაესხნენ, ჰქონდა აუცილებელი მოგერიების უფლება როგორც „წამყვანელი კაცის“, ასევე ასაბიის მიმართ, პასუხს არ აგებდა მათი მოკვლისა თუ დაჭრისათვის. ასაბიის სისხლის საზღაურის გადახდა, როგორც წესი, „წამყვანელ კაცს“ ეკისრებოდა. ზოგიერთი საკანონმდებლო ძეგლი ითვალისწინებს ასაბიის თანამონაწილეობის ცალკეულ შემთხვევებს და სხვადასხვაგვარად აწესრიგებს „წამყვანელი კაცის“ პასუხისმგებლობას ასაბიის წინაშე. კორძაია-სამადაშვილი ნ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 620.
ასაგაი

ასაგაი — რკინისპირიანი სატყორცნი შუბი, დაახლოებით 2 მ სიგრძისა. მრავალი აფრიკის ტომის (ძირითადად სამხრეთ-აღმოსავლეთის ბანტუს) სანადირო და საბრძოლო იარაღი. XIX საუკუნის I ნახევარში ზულუს ტომების ბელადებმა ჩაკამ და დინგაანმა თავიანთ ჯარში საბრძოლო იარაღად გამოიყენეს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 620.
ჰოლიდეის სტრუქტურა

ჰოლიდეის სტრუქტურა — დინამიური ჯვრისებრი სტრუქტურა, რომელსაც წარმოქმნის დნმ-ის ოთხი ძაფი ჰომოლოგიური რეკომბინაციის დროს. სტრუქტურამ სახელწოდება მიიღო ბრიტანელი მოლეკულური ბიოლოგის, რობინ ჰოლიდეის სახელიდან. 1964 წელს რობინ ჰოლიდეიმ ივარაუდა ამგვარი სტრუქტურის არსებობა კროსინგოვერის საკუთარ მოდელში, რომელიც მან შექმნა გენური კონვერსიის მოვლენის ასახსნელად. ჰოლიდეის სტრუქტურა შედგება დნმ-ის ჰომოლოგიური თანმიმდევრობების წყვილისგან, ამიტომ შეუძლია დნმ-ის სპირალების გასწვრივ სრიალი. ეს პროცესი ხორციელდება ცილების მიერ და საჭიროებს ატფ-ს. ჰოლიდეის სტრუქტურის სრიალის შედეგად წარმოიქმნება ჰეტეროდუპლექსი, რომელიც შეიცავს დნმ-ის თითოეული ორი საწყისი სპირალიდან თითო-თითო ძაფს. ამ ჰეტეროდუპლექსის სიგრძეს განსაზღვრავს მანძილი მიგრაციის საწყის და საბოლოო წერტილებს შორის. ჰოლიდეის სტრუქტურები უჯრედში მხოლოდ დროებით არსებობს. ↑ Holliday R., A mechanism for gene conversion in fungi(ინგლისური), 1964, Vol. 5, № 2, P. 282-304. ↑ Нуклеиновые кислоты: от А до Я / Б. Аппель [и др.], М.: Бином: Лаборатория знаний, 2013. 700 ეგზ., ISBN 978-5-9963-0376-2.
კატალიზი

კატალიზი (ბერძ. κατάλυσις — განადგურება) — ქიმიური რეაქციის რამდენიმე შესაძლო თერმოდინამიკურად ნებადართული მიმართულების შერჩევითი დაჩქარება კატალიზატორ(ებ)ის მეშვეობით, რომელიც რეაქციის უბნებთან შუალედურ ქიმიურ ურთიერთქმედებაში მრავალჯერ აღწევს და ყოველი შუალედური ქიმიური ურთიერთქმედების ციკლის შემდეგ აღიდგენს საკუთარ ქიმიურ შემადგენლობას. ტერმინი „კატალიზი“ 1835 წელს შემოიღო შვედმა მეცნიერმა იენს იაკობ ბერცელიუსმა. კატალიზის მოვლენა ბუნებაში გავრცელებულია (ცოცხალ ორგანიზმებში მიმდინარე პროცესების უმრავლესობა კატალიტურია) და ფართოდ გამოიყენება ტექნიკაში (ნავთობგადამუშავებასა და ნავთობქიმიაში, გოგირდმჟავის, ამიაკის, აზოტმჟავის წარმოებაში და ა.შ.). სამრეწველო რეაქციების უმეტესი ნაწილი კატალიტურია. შემთხვევას, როცა კატალიზატორს წარმოადგენს რეაქციის ერთ-ერთი პროდუქტი ან მისი საწყისი ნივთიერება, ეწოდება ავტოკატალიზი. Боресков Г. К. Катализ. Вопросы теории и практики. — Новосибирск, 1987. Гейтс Б. Химия каталитических процессов / Б. Гейтс, Дж. Кетцир, Г. Шуйт. — М.: Мир, 1981. — 551 с. Журнал «Кинетика и катализ დაარქივებული 2004-10-13 საიტზე Wayback Machine. ». Колесников И. М. Катализ и производство катализаторов. — М.: Техника, 2004. — 399 с. Яблонский Г. С., Быков В. И., Горбань А. Н. Кинетические модели каталитических реакций. — Новосибирск: Наука (Сиб. отделение), 1983. — 255 c. ↑ Шмидт Ф. К. Физико-химические основы катализа — И.: Фрактал — 2004. — С. 9
ასამბლაჟი

ასამბლაჟი (ფრანგ. assamblage) — ზვრის სხვადასხვა ნაკვეთზე დაკრეფილი ერთი ან რამდენიმე ჯიშის ყურძნისაგან მიღებული ახალი ღვინის მასალების ურთიერთშერევა ცქრიალა ღვინოების დამზადებისას. ასამბლაჟის მიზანია ღვინის მასალის პატარ-პატარა პარტიების გაერთიანება დიდ ერთგვაროვან პარტიებად (წყნარი ღვინოების წარმოებაში ამ პროცესს ეგალიზაცია ეწოდება). ასამბლაჟს ხშირად უთავსებენ ტანიზაციისა და გაწებოიანების ოპერაციებს. ასამბლაჟი აადვილებს შემდგომ ტექნოლოგიურ ოპერაციას — კუპაჟს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 623.
ასათ I გრიგოლისძე

ასათ (ასამ) გრიგოლისძე — ქართველი დიდგვაროვანი ფეოდალი, გრიგოლისძეთა (გიშელთა) გვარის პირველი ცნობილი წარმომადგენელი. XII საუკუნის დასაწყისში ფლობდა ციხე გიშს. 1117 წლიდან, დავით აღმაშენებლის მიერ გიშის აღების შემდეგ, მეფის ვასალი გახდა და, როგორც ჩანს, მისგან ჰერეთის ერისთავობა მიიღო. XII-XIII საუკუნეებში ჰერეთის ცნობილი ერისთავები (გრიგოლისძენი) ასათის შთამომავლები იყვნენ. ცხოვრება მეფეთ-მეფისა დავითისი, წგნ.: ქართლის ცხოვრება, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც., ტ. 1, თბ., 1955. მუსხელიშვილი დ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 620. მუსხელიშვილი დ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 150.
16S რ-რნმ

16S რ-რნმ — რ-რნმ-ის სამი ძირითადი ტიპიდან ერთ-ერთი. ქმნის პროკარიოტების რიბოსომების საფუძველს და მდებარეობს მათ მცირე (30S) სუბერთეულში. სედიმენტაციის კონსტანტა ტოლია 16S-ის (სვედბერგის ერთეულის); ორი დანარჩენი მოლეკულის კონსტანტები ტოლია 5 და 23 S-ების. 16S რ-რნმ-ის სიგრძე დაახლოებით 1600 ნუკლეოტიდია. ეუკარიოტებში არსებობს ანალოგიური რიბონუკლეინის მჟავები 18S რ-რნმ, რომლებიც შედგება დაახლოებით 2500 ნუკლეოტიდისგან. რ-რნმ-ის სამი ტიპიდან ყველაზე მარტივად გასაანალიზებელი არის 16S და 18S რ-რნმ. ამ დროისთვის 16S და 18S რ-რნმ-ში ნუკლეოტიდების თანმიმდევრობა შესწავლილია ცოცხალი ბუნების სხვადასხვა სამეფოების 400-მდე სახეობისთვის. მიღებულ მონაცემებზე დაყრდნობით გამოყოფილია ევოლუციურად მსგავსი ორგანიზმების სამი ჯგუფი, რომლებმაც მიიღებს დომენების უმაღლესი რანგი: ეუკარიოტები; ჭეშმარიტი ბაქტერიები (ეუბაქტერიები), აგრეთვე ეუკარიოტების მიტოქონდრიები და ქლოროპლასტები; არქეები. R. Guttel, N. Larsen and C.Woese, «Lessons from an evolving rRNA:16S and 23S rRNA structures from a comparative perpective», Microbiological review (1994), т8, н1, p.10-24
მემკვიდრეობითობა

მემკვიდრეობითობა — ორგანიზმების თვისება, გადასცენ საკუთარი ნიშან-თვისებები და განვითარების მახასიათებლები შთამომავლობას. ამ თვისების წყალობით ყველა ცოცხალი ორგანიზმი საკუთარ შთამომავლებში ინახავს სახეობის დამახასიათებელ ნიშან-თვისებებს. მემკვიდრული ნიშნების ამგვარი დამემკვიდრება უზრუნველყოფილია გენეტიკური ინფორმაციის გადაცემით. ეუკარიოტებში მემკვიდრეობითობის მატერიალურ ერთეულებს წარმოადგენენ გენები, რომლებიც ლოკალიზებულია ბირთვის ქრომოსომებსა და ორგანელების დნმ-ში. მემკვიდრეობითობა ცვალებადობასთან ერთად უზრუნველყოფს სიცოცხლის ფორმების მუდმივობასა და მრავალფეროვნებას და საფუძვლად უდევს ცოცხალი ბუნების ევოლუციას. მემკვიდრეობითობა და ცვალებადობა გენეტიკის შესწავლის საგანს წარმოადგენს. ↑ Тарантул В.З., Толковый биотехнологический словарь. Русско-английский, М.: Языки славянских культур, 2009, ISBN 978-5-9551-0342-6.
ერწო-თიანეთი

ერწო-თიანეთი — საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარე. იგი მდებარეობს აღმოსავლეთ საქართველოში, მოიცავს მდ. ივრის ზემოთის ზეგანს (თიანეთის მუნიციპალიტეტი). ისტორიულად წარმოადგენდა ქართლის სამეფოს ორ ცალკეულ ისტორიულ-გეოგრაფიულ რეგიონს - ერწოსა და თიანეთს. ერთობლივი ისტორიული განვითარებისა და მჭიდრო კავშირის გამო ისინი უძველეს წყაროებშივე ერთად მოიხსენიებიან. ერწო-თიანეთი ადმინისტრაციულად კახეთის სამეფოში შედიოდა. ქართული ტრადიციის თანახმად, IV საუკუნეში ქართველთა განმანათლებელი ნინო აქ ქრისტიანობას ქადაგებდა. ხელსაყრელი გეოგრაფიული მდებარეობა ერწო-თიანეთს დიდ სტრატეგიულ და ეკონომიკურ მნიშვნელობას ანიჭებდა. აქ გადიოდა ერთ-ერთი განშტოება სავაჭრო მაგისტრალისა, რომელიც ქართლის ადრინდელი ფეოდალური სახელმწიფოს ალბანეთთან (კავკასიისა) და სომხეთთან აკავშირებდა. გარკვეულ პერიოდში თიანეთი იყო პლაცდარში, საიდანაც ქართლის სამეფო პოლიტიკურ და კულტურულ ზეგავლენას ახდენდა კავკასიის მთიანეთზე. საქართველოს პოლიტიკური გაერთიანებისათვის ბრძოლაში „აფხაზთა მეფეები“, უპირველეს ყოვლისა, თიანეთის დაპყრობით ცდილობდნენ კახეთი თავიანთი პოლიტიკური გავლენის ქვეშ მოექციათ. XIII საუკუნეში ერწო-თიანეთი არაერთხელ დალაშქრეს მონღოლებმა. XV საუკუნეში, ერთიანი საქართველოს ფეოდალური სახელმწიფოს პოლიტიკური დაშლის შემდეგ, ერწო-თიანეთი კახეთის სამეფოს ერთ-ერთი სამოურავო გახდა. იგი ხშირად საცილობელი ტერიტორიაა კახეთის სამეფოსა და არაგვის საერისთავოს შორის. ფშავ-ხევსურეთის მოსახლეობის ეკონომიკური ინტერესები ძირითადად ერწო-თიანეთთან იყო დაკავშირებული, ამიტომაცაა იგი ძირითადად მთიელი ქართველებით დასახლებული. თანამედროვე ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფით ერწო-თიანეთი შედის მცხეთა-მთიანეთის მხარის თიანეთის მუნიციპალიტეტში. მუსხელიშვილი დ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 94. თიანეთის ისტორია დაარქივებული 2011-07-21 საიტზე Wayback Machine. .
ასათ მოქმედი

ასათ მოქმედი - X საუკუნის ქართველი ოქრომქანდაკებელი, ავტორი სოფ. ბრილში 1898 წელს აღმოჩენილი ჯვრისა (27,7×16,2 სმ, საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი). მხატვრულ-ისტორიული ღირებულებით ბრილის ჯვარი მნიშვნელოვანი ნიმუშია ქართულ ოქრომჭედლობის განვითარების იმ ეტაპისა, როდესაც თავი იჩინა ინტერესმა ფიგურის სკულპტურული გადმოცემისადმი. ამასთანავე ნაწარმოებში ჯერ კიდევ ცოცხლობს ძვ. ტრადიციები: სიუჟეტის ემოციურობისა და ექსპრესიის გაძლიერების მიზნით ფიგურების ცალკეული ნაწილების ხაზგასმა. ასათ მოქმედის ჯვრის წინა პირზე გამოსახულია ჯვარცმული ქრისტესა და წმინდანთა ფიგურები. ფონი და ზურგი მთლიანად დაფარულია გრავირებული ფოთლოვანი ორნამენტით. წინა პირის ქვედა მკლავზე დამკვეთის, ტაოს მფლობელის დავით კურაპალატის სახელია ამოკვეთილი, ზურგზე - შემსრულებლის სახელი - "ასათ მოქმედი". ქრისტეს ტანჯვით აღბეჭდილი მეტყველი სახე, იოანეს მოკრძალებული ფიგურა და იოანესა და მარიამის სამოსლის ოსტატურად მოდელირებული ნაკეცები ოქრომქანდაკებლის ნიჭიერებაზე მეტყველებს. ბრილის ჯვარი ასათ მოქმედი – X საუკუნის ქართველი ოქრომჭედელი, ავტორი ბრილის ჯვარისა შ. ამირანაშვილი, ქართული ხელოვნების ისტორია, თბილისი, 1961, გვ.221-223. ქსე, ტ. I, გვ. 622,თ., 1975. საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის ენციკლოპედიური ლექსიკონი, ავტორ-შემდგენლები: ე.გაბიძაშვილი, მ. მამაცაშვილი, ა. ღამბაშიძე, თბილისი, 2007.
ასამური ენა

ასამური ენა ( অসমীয়া ) — ასამელთა ენა, ასამის შტატის (ინდოეთი) ოფიციალური ენა. განეკუთვნება ინდოევროპულ ენათა ინდურ შტოს. ლაპარაკობს 8 მილიონამდე ადამიანი, აქვს ორი ძირითადი დიალექტი - დასავლური და აღმოსავლური. სალიტერატურო ენას საფუძვლად აღმოსავლური დიალექტი უდევს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 624. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ასამური ენა Candrakānta abhidhāna : Asamiyi sabdara butpatti aru udaharanere Asamiya-Ingraji dui bhashara artha thaka abhidhana.