laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ყირიმის სურბ-ამენაფრკიჩის ეკლესია

ყირიმის სურბ-ამენაფრკიჩის ეკლესია (სომხ. Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցի, რუს. Церковь Сурб Аменапркич) — სომხური ეკლესია სოფელ ყირიმში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. მიეკუთვნება სომხეთის სამოციქულო ეკლესიას. მისამართი: რუსეთის ფედერაცია, როსტოვის ოლქი, მიასნიკოვის რაიონი, სოფელი ყირიმი, მიასნიკიანის ქუჩა 51. სურბ-ამენაფრკიჩის ეკლესია სოფელ ყირიმში ააგეს 1902 წელს. ეკლესიის მშენებლობას წინ უძღოდა სამშენებლო პროექტის შექმნა. 1892 წელს პროექტი გადასცეს ნახიჩევანისა და ბესარაბიის კონსისტერიას. მშენებლობა უნდა წარმართულიყო ეპარქიის მრევლის შემოწირულობით. სურბ-ამენაფრკიჩის ეკლესიის მშენებლობა გადაწყდა 1895 წლის 23 აგვისტოს იმპერატორ ნიკოლოზ II-ის ბრძანების საფუძველზე. მშენებლობა დასრულდა 1902 წელს. ეკლესიაში ააგეს ხის საკურთხეველი. 1902 წელს მრევლის დახმარებით ააგეს, ახალი ქვის საკურთხეველი. 1904 წელს სურბ-ამენაფრკიჩის ეკლესიასთან გაიხსნა ქალთა საკვირაო სკოლა. 1912-1913 წლებში სკოლაში სწავლობდა 149 მოსწავლე. ვაჟთა საკვირაო სკოლა დაარსდა 1910 წელს. ამავე წელს აქ სწავლობდა 174 მოსწავლე. სკოლასთან არსებობდა ბიბლიოთეკა რომლის წიგნადი ფონდიც შეადგენდა 318 წიგნს. 1930-იან წლებში სურბ-ამენაფრკიჩის ეკლესია დახურეს. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში ეკლესიაში კვლავ აღსდგა ღვთისმსახურება. 1960 წელს ეკლესია „მრევლის სიმცირის გამო“ დახურეს, გადააკეთეს სასწავლო-საწარმო სახელოსნოდ, ხოლო შემდეგ ააშენეს ხორბლის საცავი. 1982 წელს ლუკაშინის სახელობის კოლექტივმა დაიწყო ეკლესიის სარესტავრაციო სამუშაოები. ამჟამად ეკლესია სახელმწიფოს მიერ არის დაცული, როგორც რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული ძეგლი. 1996 წლის 21 სექტემბერს ეკლესია აკურთხეს და მასში დაიწყო ღვთისმსახურება. ეკლესია აგებულია სომხურ არქიტექტურულ სტილში. სომხური არქიტექტურის გავლენა იგრძნობა მთელ რიგ კონსტრუქციულ დეტალებში. ეკლესიის სამრეკლო ოთხკუთხაა. ეკლესიის ფანჯრები მეტალო-პლასტმასისგან არის დამზადებული. Вартанян В. Г., Казаров С.С. Армянская-Апостольская Церковь на Дону // Ростов н/Д., 2001. Халпахчьян О. X. Архитектура Нахичевани-на-Дону // Ер. 1988. Шахазиз Е. Новый Нахичеван и новонахичеванцы / Перевод с армянского Ш. М. Шагиняна // Ростов-на-Дону, 1999. Российская и Ново-Нахичеванская епархия Армянской Апостольской Церкви. Исторический путь. М., 2013. Церковь Сурб Аменапркич (Крым, Ростовская облась) Церковь Сурб Аменапркич დაარქივებული 2017-10-21 საიტზე Wayback Machine. Донские храмы
ბოლშიე-სალის სურბ-ასტვაწაწინის ეკლესია

ბოლშიე-სალის სურბ-ასტვაწაწინის ეკლესია (რუს. Церковь Сурб Аствацацин) — სომხური ეკლესია სოფელ ბოლშიე-სალიში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. მიეკუთვნება სომხეთის სამოციქულო ეკლესიას. მისამართი: რუსეთის ფედერაცია, როსტოვის ოლქი, მიასნიკოვის რაიონი, სოფელი ბოლშიე-სალი, ლენინის ქუჩა. იმპერატრიცა ეკატერინე II-ის 1778 წლის 9 მარტის განკარგულებით, რომელიც ეხებოდა სომეხთა განსახლებას დონის ტერიტორიაზე, მათ ნება დართეს აეშენებინათ ეკლესია და დამორჩილებოდნენ მხოლოდ ეჩმიაძინის საკათალიკოსოს - სრულიად სომხეთის პატრიარქს. ახალ მიწებზე დასახლების შემდეგ სომხებმა დაიწყეს ახალი ეკლესიის აშენება. 1848 წელს სოფელ ბოლშიე-სალის მრევლმა, რომელთა შორის იყვნენ სომხებიც, გადაწყვიტეს აეშენებინათ აგურის ეკლესია. 1860 წელს დაიწყეს მისი მშენებლობა. 1867 წელს ეკლესიის მშენებლობა დაასრულეს. ახალი ეკლესიის პროექტი შექმნა ტაგანროგელმა არქიტექტორმა ნ. მურატოვმა. ეკლესიის პროექტი დაამტკიცა სრულიად სომხეთის კათოლიკოსმა ნერსეს V-მ (1843-1857 წწ.). მისი გარდაცვალების შემდეგ მშენებლობას ხელს უწყობდა შემდეგი კათოლიკოსი მათევოს I (1858-1865 წწ.). მშენებლობის დასრულების შემდეგ 1867 წელს ეკლესია აკურთხა კათოლიკოსმა გევორქ IV-მ (1866-1882 წწ.). 1938 წელს ეკლესია დახურეს, მისი ნაწილი იყიდა ადგილობრივმა მაღაზიამ. მეორე მსოფლიო ომის დროს ეკლეია სერიოზულად დაზარალდა, ხოლო მისი შენობა გამოიყენებოდა, როგორც ხორბლის საწყობი. 1945 წელს, ომის დასრულების შემდეგ ეკლესია კვლავ მოქმედი გახდა. 2001 წლის 3 მაისს სოფელში დარეგისტრირდა რელიგიური ორგანიზაცია „სურბ-ასტვაწაწინის ეკლესია“. ამავე წელს დაიწყო ეკლესიის აღდგენითი სამუშაოები. 2003 წელს აღადგინეს გუმბათი და ეკლესიის კედლების ნაწილი. ეკლესიის სრული აღდგენა მოხდა 2008 წელს. ამავე წლის 7 სექტემბერს ეკლესია აკურთხა სრულიად სომეხთა კათალიკოსმა გარეგინ II-მ. ამავე დროს აკურთხეს სომხეთიდან ჩამოტანილი ხაჩქარი. აგვისტოს ბოლო კვირაში, ღვთისმშობლის მიძინების დღეს, 28 აგვისტოს ეკლესია აღნიშნავს მთავარ დღესასწაულს. Вартанян В. Г., Казаров С. С. Армянская-Апостольская Церковь на Дону // Ростов н/Д., 2001. Халпахчьян О. X. Архитектура Нахичевани-на-Дону // Ер. 1988/ Российская и Ново-Нахичеванская епархия Армянской Апостольской Церкви. Исторический путь. М., 2013. Большие Салы. Церковь Сурб Аствацацин დაარქივებული 2017-10-23 საიტზე Wayback Machine. Церковь Сурб Аствацацин (Большие Салы, Ростовская область, Россия) Донские храмы
ელმას მეჰმედ-ფაშა

ელმას მეჰმედ-ფაშა (თურქ. Elmas Mehmed Paşa; დ. 1661, დოღანიურთი, ოსმალეთის იმპერია — გ. 11 სექტემბერი 1697, ზენტა, სერბეთი) — ოსმალეთის იმპერიის სახელმწიფო მოღვაწე, დიდი ვეზირი 1695-1697 წლებში, მუსტაფა II-ის მმართველობისას. მისი ზედმეტსახელი ელმას თურქულად ალმასს ნიშნავს. ელმას მეჰმედ-ფაშა დაიბადა 1661 წელს, ქალაქ დოღანიურთში, თანამედროვე კასთამონუს პროვინციის ტერიტორიაზე. მამამისი საზღვაო კაპიტანი იყო (თურქ. reis). მეჰმედ IV-ის მმართველობის პერიოდში მან სულთნის სასახლეში დაიწყო სამსახური და ფადი-შაჰის პირადი მსახური გახდა. მეჰმედი ერთ-ერთი იყო იმ მცირე ოსმალეთის სახელმწიფო მოღვაწეთაგან, რომელთაც ადრეულ ასაკშივე მიაღწიეს კარიერულ წარმატებას. აჰმედ II-ის დროს მნიშვნელოვანი სახემლმწიფო დოკუმენტების დალუქვით და გაგზავნით იყო დაკავებული (თურქ. nişancı). ხოლო 1689 წელს დაინიშნა ვეზირად. ამ პერიოდში ოსმალეთის იმპერია სავალალო მდგომარეობაში იმყოფებოდა. მწვავედ მიმდინარეობდა ომი ჰაბსბურგების წინააღმდეგ, რომელიც 1683 წელს, ვენის წარუმატებელი ალყის შედეგად დაიწყო. მას შემდეგ, რაც ქარა მუსტაფა-ფაშა სიკვდილით დაისაჯა, ოსმალეთმა 11 დიდი ვეზირი გამოიცვალა, თუმცა ისინი ხშირად ვერ ამართლებდნენ სულთნის იმედებს. ელმას მეჰმედ-ფაშა დიდი ვეზირის პოსტზე 1695 წლის 3 მაისს, მუსტაფა II-ის მიერ დაინიშნა. იგი თავის წინამორბედებთან შედარებით წარმატებული დიდი ვეზირი გამოდგა. სულთან მუსტაფასთან ერთად მან ჰაბსბურგები დაამარცხა ლუგოსის და ულაშის ბრძოლებში. მეჰმედ-ფაშა არ იყო მხოლოდ სამხედრო ლიდერი. მან მნიშვნელოვანი რეფორმები გაატარა იმპერიის ხაზინაშიც. მე-17 საუკუნის ოსმალეთის უმთავრესი ეკონომიკური პრობლემა იყო გაუფასურებული მონეტები. ელმას მეჰმედ-ფაშამ მოჭრა ახალი ოქროსა და ვერცხლის მონეტები, მუსტაფა II-ის სახელზე. ელმას მეჰმედ-ფაშას წარმატებული მმართველობა 1697 წლის 11 სექტემბერს, ზენტის ბრძოლაში დასრულდა. ჰაბსბურგების არმიის ლიდერმა, პრინცმა ევგენი სავოიელმა მოახერხა და გაიგო ოსმალთა არმიის გეგმის შესახებ. ამის შემდეგ მან დაარბია ოსმალების ბანაკი და არმია მტინარე ტისაზე გადაიყვანა. მეჰმედ-ფაშა შეეცადა წესრიგი აღედგინა დაბნეულ და დაპანიკებულ არმიაში. ამისთვის მას ჯარისკაცებთან ბრძოლა მოუწია. მეჰმედი თავისსავე ჯარისკაცებმა თოკით დაახრჩვეს. ზენტასთან მარცხი ოსმალთათვის დამღუპველი აღმოჩნდა. ორი წლის შემდეგ იმპერია უნგრეთის დათმობას დათანხმდა. ოსმალეთის დიდი ვეზირების სია Danışmend, İsmail Hâmi (1971),Osmanlı Devlet Erkâni, İstanbul: Türkiye Yayınevi. Uzunçarşılı, İsmail Hakkı, (1954) Osmanlı Tarihi III. Cilt, 2. Kısım , XVİ. Yüzyıl Ortalarından XVII. Yüzyıl Sonuna kadar), Ankara: Türk Tarih Kurumu (Altıncı Baskı 2011 ISBN 978-975-16-0010) say.442-443 Buz, Ayhan, (2009) Osmanlı Sadrazamları, İstanbul: Neden Kitap, ISBN978-975-254-278-5.
ჰატი ჩირფანი

ჰატი ჩირფანი (თურქ. Hatı Çırpan; დ. 1890 ყაზანი, ანკარა, თურქეთი – გ. 21 მარტი 1956) — თურქი პოლიტიკოსი. თურქეთის რესპუბლიკის სოფლის პირველი ქალი მუჰთარი და ქვეყნის ერთ-ერთი პირველი ქალი დეპუტატი. თურქეთში ქალებისთვის არჩევნებში მონაწილეობის და არჩევის უფლების აღიარების შემდეგ, 1935 წლის საპარლამენტო არჩევნებში თავისი კანდიდატურა წამოაყენა და სხვა 17 ქალ დაპუტატთან ერთად შევიდა პარლამენტში, როგორც ანკარის წარმომადგენელი. 1890 წელს ანკარის სოფელ ქაჰრამანყაზანში, ქარა მეჰმათ ეფენდის და ემინე ჰანიმის ოჯახში დაიბადა. დაქორწინებული იყო ბალკანეთის ომის ვეტერანზე. ჰყავდა 5 შვილი. ფერმერობის შემდეგ, მამამისის თანამდებობა – სოფლის მუჰთარი (გამგე) გახდა. 1933 წლის 26 ოქტომბერს, ქალებს მიეცათ უფლება, რომ გახდნენ სოფლის მუჰთარები, შედეგად ჰატი ჰანიმმა მუჰთარობის არჩევნები მოიგო და სოფლის გამგე გახდა, რითაც ერთ-ერთი პირველი ქალი-მუჰთარიც გახდა. 1934 წელს, ქემალ ათათურქის სოფელ ქიზილჯაჰამამში ვიზიტის დროს, ჰატი ჰანიმმა მას გაეცნო, შედეგად ათათურქმა ჰატის ურჩია 1935 წლის საპარლამენტო არჩევნებში მიეღო მონაწილეობა. რჩევის თანახმად, ჰატი ჰანიმმა მიიღო მონაწილეობა 1935 წლის არჩევნებში და გახდა პარლამენტის წევრი. მისი პარლამენტარობის პერიოდში, მუსტაფა ათათურქი პროტოხეთებით იყო დაინტერესებული და მისივე რჩევით სატი ჰანიმმა თავისი სახელი ჰატი-ზე შეცვალა. ფართო საზოგადოებისთვის იგი სატი ჰანიმის სახელით ცნობილია, თუმცა პარლამენტის ჩანაწერებში ჰატი ჰანიმის სახელითაა ჩაწერილი. საპარლამენტო მანდატის დატოვების შემდეგ, თავის მშობლიურ სოფელში დაბრუნდა, სადაც 1956 წლის 21 მარტს გარდაიცვალა. ანკარის სოფელ ყაზანში, რომელიც მისი მშობლიური სოფელია, მისი მონუმენტი და სახლ-მუზეუმი მდებარეობს. ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-04-05. ციტირების თარიღი: 2017-03-26. ↑ Türkiye'de İlk Kadın Milletvekilleri; Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Yüksek Lisans Tezi). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-02-07. ციტირების თარიღი: 2017-03-26. ↑ Kadın Başını Nasıl Açtı?. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-02-14. ციტირების თარიღი: 2016-02-14. ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-10-21. ციტირების თარიღი: 2017-03-26. ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-01-29. ციტირების თარიღი: 2017-01-29. ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-10-16. ციტირების თარიღი: 2015-10-16.
ბორატები

ბორატები — ბორმჟავას, უმეტესად კი პოლიბორმჟავათა მარილები. ბორატებიდან წყალში იხსხნება მხოლოდ ტუტე ლითონების მარილები. ბორატებს იყენებენ წყლის დასარბილებლად, სარეცხი ფხვნილების დამზადებისას, მინის წარმოებაში; ლაბორატორიულ პრაქტიკაში მისგან ბუფერულ სისტემებს ამზადებენ. ტყვიის მეტაბორატს Pb ( BO 2 ) 2 {\displaystyle {\ce {Pb(BO2)2}}} იყენებენ რადიოაქტიური გამოსხივებისაგან დამცავი ეკრანებისთვის. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 467. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ბორატები Suanite at webmineral Johachidolite at webmineral Non-CCA Wood Preservatives: Guide to Selected Resources - National Pesticide Information Center დაარქივებული 2007-10-31 საიტზე Wayback Machine.
მილენა დრავიჩი

მილენა დრავიჩი (სერბ.-ხორ. Милена Дравић დ. 5 ოქტომბერი, 1940) — სერბი მსახიობი. დაიბადა ბელგრადში, ოთხი წლის ასაკში ჩაერთო საშემსრულებლო ხელოვნების დარგში: თავდაპირველად ცეკვა, შემდეგ კი კლასიკური ბალეტი. 1959 წელს, როდესაც დრავიჩ უმაღლეს სკოლაში სწავლობდა, ფრანტიშეკ ჩაპმა ის ჟურნალის გარეკანზე, ბალეტის მოცეკვავეთა საერთო ფოტოზე ნახა და გადაწყვიტა საკუთარ ფილმში („Vrata ostaju otvorena“) როლზე დაემტკიცებინა. რამდენიმე ფილმში მონაწილეობის შემდეგ მან სამსახიობო კარიერის გაგრძელება გადაწყვიტა და ბელგრადის დრამატულ სახელოვნებო აკადემიაში ჩააბარა. 1962 წელს მან ოქროს არენას საუკეთესო მსახიობის ტიტული (რომელიც ოსკარის იუგოსლავიურ ანალოგად ითვლებოდა) მოიპოვა ბრანკო ბაუერის ფილმში „Prekobrojna“. მილენა დრავიჩი გათხოვდა სამჯერ კოკან რაკონჟაცზე, პურიშა დორდევიჩზე და დრაგან ნიკოლიჩზე. მილენა დრავიჩი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში Complete filmography at the Complete Index to World Film (ინგლისური) Dean Sinovčić. (3 March 2008) Milena Dravić - novi uzlet srpske glumačke zvijezde Croatian. Nacional (weekly). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 22 ივლისი 2012. ციტირების თარიღი: 22 July 2012. (ინგლისური)
გირეის დინასტია

გირეის დინასტია (ყირიმ. كرايلر; Geraylar;) — მონღოლურ-თურქული დინასტია. ჩინგიზ-ყაენის უფროსი ვაჟის, ჯუჩის მეცამეტე შვილის შთამომავალმა, მუსლიმმა ჰაჯი-გირეიმ, 1441 წელს დააარსა ყირიმის სახანო და გირეის დინასტია, რომელიც მართავდა ყირიმს 1441 წლიდან მის დაცემამდე, 1783 წლამდე. გვარის წარმომადგენლები გარკვეული პერიოდით ფლობდნენ ასტრახანის, ყაზანისა და ქასიმის სახანოებსაც. 1783 წელს რუსეთის მიერ ყირიმის ანექსიის შემდეგ გირეიები გადასახლდნენ ოსმალეთის იმპერიაში, რუსეთსა და სხვა ევროპულ ქვეყნებში. გირეის დინასტიის პირველი მემკვიდრეობითი კანონის მიხედვით, ყირიმის ხანის გარდაცვალების შემდეგ, მას შეცვლიდა მის მიერ დანიშნული კალგა (მემკვიდრე), რომელიც აუცილებლად გირეის გვარის უნდა ყოფილიყო. ასევე არსებობდა მეორე მემკვიდრე - ნურედინი, რომელიც სახანოში მე-3 პირად ითვლებოდა. XVI საუკუნის ბოლოდან ოსმალების გავლენით კანონი შეიცვალა, რომლის მიხედვითაც მემკვიდრეობა სულთნის მიერ უნდა დადგენილიყო. ამან დინასტიური ომები და ხანების თითქმის მუდმივი ცვლა გამოიწვია, რაც ყირიმის სტაბილურობაზე მძიმედ აისახა. 1475 წელს, ოსმალეთის სულთანმა, მეჰმედ II-მ ყირიმის სახანო დაიპყრო. გირეის დინასტიის სახანო დიდი იმპერიის განუყოფელი ნაწილი გახდა 1774 წლამდე. ამ ხნის მანძილზე გირეიების უმეტესობა სპეციალურად იგზავნებოდა ოსმალეთში მძევლებად, სულთნის კარზე, სადაც იღებდნენ გამოცდილებას და ხშირად ხანის რანგში ბრუნდებოდნენ ყირიმში (მაგ. საჰიბ I გირეი, დევლეთ I გირეი, ისლამ II გირეი, მეჰმედ III გირეი და სხვ.). XVI საუკუნის 80-იან წლებამდე ყირიმის ხანი ითვლებოდა ოსმალეთის სულთნის შემდეგ მეორე პირად იმპერიაში. მისი და დიდი ვეზირის უფლებები თანასწორი იყო. თუმცა შიდა დინასტიური ომებისა და ოსმალეთის წინააღმდეგ ხშირი აჯანყებების შემდეგ, მურად III-მ ყირიმის ხანს წაართვა გავლენა. მიუხედავად ამისა, გირეის დინასტიის წევრები თავიანთ სახანოზე მაინც დიდ გავლენას ახდენდნენ და მოქმედებდნენ სულთნების თანხმობის გარეშე. რუსეთ-ოსმალეთის 1768-1774 წლების ომის შემდეგ დაიდო ქუჩუკ-კაინარჯის საზავო ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც ყირიმის სახანო რუსეთის იმპერიის ხელში გადავიდა. რუსეთი ყირიმის ანექსიას გეგმავდა და ეს კარგად იცოდნენ გირეის დინასტიის წევრებმაც. ისინი აჯანყდნენ თითქმის 4-ჯერ, თუმცა უშედეგოდ. 1783 წელს რუსეთის იმპერიის ჯარები ყირიმის დედაქალაქ ბახჩისარაიში შევიდნენ, გირეიების ბოლო წარმომადგენელი, შაჰინ გირეი გადააყენეს და სახანო გააუქმეს. გირეის დინასტია ამის შემდეგ გადაიხვეწა ოსმალეთსა და ევროპაში, საიდანაც რამდენიმეჯერ აჯანყდნენ, თუმცა ეს ყველა აჯანყება რუსების მიერ სასტიკად იქნა ჩახშობილი. შაჰინ გირეის შთამომავლები და გირეის გვარის სხვა წარმომადგენლები ამჟამად ცხოვრობენ თურქეთისა და რუსეთის ტერიტორიებზე. ჰაჯი I გირეი მენლი I გირეი მეჰმედ I გირეი საჰიბ I გირეი დევლეთ I გირეი გაზი II გირეი მეჰმედ III გირეი სელიმ I გირეი შაჰინ გირეი ყირიმის სახანო ყირიმის ხანების სია ყირიმის კალგების სია ყირიმის ნურედინების სია კალგა ნურედინი Олекса Гайворонский «Созвездие Гераев» დაარქივებული 2007-03-18 საიტზე Wayback Machine. Ибраим Абдулла — Предки Гераев: исторические версии и факты
სულაკი

სულაკი (რუს. Сулак) — მდინარე რუსეთში. მიედინება დაღესტნის ტერიტორიაზე. სიგრძე 169 კმ, აუზის ფართობი 15 200 კმ². წარმოიქმნება ავარიის ყოისუსა და ანდის ყოისუს შეერთებით. სათავე აქვს კავკასიონზე. ზემოთში მიედინება კანიონებში (სიღრმე 700-1500 მ), მთიდან გამოსვლის შემდეგ — განიერ დატერასებულ ხეობაში. სულაკი გიმრისა და სალათაუს ქედებს შორის წარმოქმნის კავკასიის უღრმეს და მსოფლიოს ერთ-ერთ უდიდეს კანიონს, რომლის სიგრძეა 53 კმ, სიღრმე 1900 მ, ხოლო სიგანე 3,5 კმ. სულაკი ერთვის კასპიის ზღვას და აჩენს დელტას. შერეული საზრდოობის მდინარეა, უმთავრესად იკვებება თოვლით. წყალდიდობა იცის აპრილიდან სექტემბრის ბოლომდე. წყლის საშუალო ხარჯი შესართავიდან 123 კმ-ზე 176 მ³/წმ. სულაკის ნაპირზეა ქალაქი ყიზილიურთი. სულაკზეა ჩირიურთის და ჩირკეის ჰესები. იყენებენ სარწყავად და წყალმომარაგებისათვის. სულაკის კანიონი სხვადასხვა დროს გამოკვლეულია ნიკოლოზ ანდრუსოვისა (1861-1924) და ბორის დობრინინის (1885-1951) მიერ. ↑ 1.0 1.1 ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 599. ↑ Сулакский каньон // სულაკის კანიონი დაარქივებული 2017-05-11 საიტზე Wayback Machine. (რუსული) ↑ Professor Boris Fyodorovich Dobrynin [მკვდარი ბმული]
ყირიმელი თათრების ენა

ყირიმელი თათრების ენა ან ყირიმული ენა (Къырымтатарджа Qırımtatarca, Къырымтатар тили Qırımtatar tili) — ყირიმელი თათრების ენა, განეკუთვნება თურქულ ენებს, სავარაუდოდ ალტაური ენათა ოჯახის ფარგლებში შესული. დამწერლობა დაფუძნებულია ლათინურ ანბანსა და კირილიცაზე. ყირიმის რესპუბლიკის ერთ-ერთი სახელმწიფო ენაა. ტრადიციულად ყირიმელი თათრების ენა მიღებულია, რომ განეკუთვნება ყიფჩაღურ-პოლოვეცურ ყიფჩაღური ენების ქვეჯგუფს, რომლებშიც ასევე შედის ყარაჩოელ-ბალკალური ენა, ყუმუხური ენა და კარაიტული ენა. თუმცა, საშუალო დიალექტი, რომელზეც დაფუძნებულია ლიტერატურული ენაც, იკავებს შუალედურ მდგომარეობას ყიფჩაღურსა და ოგუსურ ენებს შორის, ამიტომ ასეთი კლასიფიკაცია სრულად კორექტული არაა. ყირიმელი თათრების ენა განსხვავდება თათრული ენისგან, მსგავსება ამ ორ ენას შორის არის ის რომ ორივე შედის ყიფჩაღური ქვეჯგუფის თურქული ჯგუფის ენებში და ასევე ერთი წინაპარი ყავთ ძველთათრული ენის სახით. Berta, Árpád (1998) „West Kipchak Languages“, The Turkic Languages. Routledge, გვ. 301–317. ISBN 978-0-415-08200-6.  Kavitskaya, Darya (2010) Crimean Tatar. Munich: Lincom Europa.  Русско-крымскотатарский и крымскотатарско-русский словарь Лингвистический корпус крымско-татарского языка Крымско-татарская электронная библиотека დაარქივებული 2014-02-27 საიტზე Wayback Machine. Автоматическая транслитерация «кириллица ←→ латиница» текстов на крымско-татарском языке დაარქივებული 2017-03-05 საიტზე Wayback Machine. Ресурсы по крымско-татарскому языку Кыпчакские языки на сайте А. Н. Гаркавца ↑ 1.0 1.1 ნახერვარკუნძულის დიდი ტერიტორია რუსეთისა და უკრაინის შორის სადავოა. რუსეთის ფედელარული სტრუქტურის მიხედვით ყირიმის სადავო ტერიტორიაზე განლაგებულია რუსეთის ფედერაციის სუბიექტები, ყირიმის რესპუბლიკა და ფედერალური ქალაქი სევასტოპოლი. უკრაინის ადმინისტრაციული დაყოფის თვალსაზრისით ყირიმის სადავო ტერიტორიაზე განლაგებულია უკრაინა, ყირიმის რესპუბლიკა და ფედერალური ქალაქი სევასტოპოლი ↑ Изидинова С. И. Крымскотатарский язык
ერნესტ ავსტრიელი

ერნესტ ავსტრიელი (გერმ. Karl II. Ernst von Österreich; დ. 15 ივნისი 1553, ვენა — გ. 20 თებერვალი 1595, ბრიუსელი) — შუა ავსტრიის ერცჰერცოგი, ასევე ესპანური ნიდერლანდების შტატჰალტერი 1594-1595 წლებში, საღვთო რომის იმპერატორ მაქსიმილიან II-ისა და მარია ესპანელის მეოთხე შვილი. ერნესტი დაიბადა 1553 წელს, ქალაქ ვენაში, ფერდინანდ I-ის მმართველობის პერიოდში. აღიზარდა და განათლება მიიღო ესპანეთში, ბიძამისის,ესპანეთის მეფის, ფილიპე II-ის კარზე, მადრიდში. 1573 და 1587 წელს იყო პოლონეთის მეფობის კანდიდატი. მამის, მაქსიმილიან II-ის გარდაცვალების შემდეგ მემკვიდრეობით მიიღო მამულები შუა ავსტრიაში, აქტიურად დევნიდა პროტესტანტებს. 1590 წელს მისმა ძმამ, იმპერატორმა რუდოლფ II-მ, დანიშნა მისი ბიძაშვილის, შუა ავსტრიის ერცჰერცოგისა და მომავალი საღვთო რომის იმპერატორის ფერდინანდის რეგენტად. ერნესტმა დაკისრებულ მოვალეობას თავი წარმატებით გაართვა და დიდი როლი ითამაშა ფერდინანდის აღზრდაში. 1594-1595 წლებში იყო ესპანური ნიდერლანდების შტატჰალტერი. გარდაიცვალა 1595 წლის 20 თებერვალს, ბრიუსელში. Joseph Haydn, James Bertrand Payne: Haydn's universal index of biography from the creation to the present time: for the use of the statesman, the historian, and the journalist, E. Moxon, 1868. pp. 156 Almut Bues: Die habsburgische Kandidatur für den polnischen Thron während des Ersten Interregnums in Polen 1572/1573. Dissertationen der Universität Wien, Vereinigung der wissenschaftlichen Gesellschaften Österreichs, Wien 1984, ISBN 3-85369-559-0.
კარპოვსკის წმინდა გიორგის ეკლესია

კარპოვსკის წმინდა გიორგის ეკლესია (რუს. Церковь Георгия Победоносца) — მართლმადიდებლური ეკლესია ციმლიანის რაიონის ხუტორ კარპოვსკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს ვოლგოდონის ეპარქიას. მისამართი: რუსეთი, როსტოვის ოლქი, ციმლიანის რაიონი, ხუტორი კარპოვსკი. წმინდა გიორგის ეკლესიის მშენებლობა სოფელ კარპოვსკში დაიწყო 1914 წლის გაზაფხულზე. XIX საუკუნის ბოლოს სოფელ კუმშაცკაიიდან 500 მეტრში დაიწყო ხიდის მშენებლობა მდინარე კუმშაკზე. ხიდი იტალიური ფირმის წარმომადგენლებმა დაამზადეს რკინაბეტონისაგან. ადგილობრივი კაზაკები შეთანხმდნენ იტალიელებთან, რომ დხმარებოდნენ ახალი ტექნოლოგიებით სოფელ კარპოვსკში ეკლესიის მშენებლობაში. შეიქმნა ეკლესიის პროექტი, მასალები - ცემენტი და მეტალი მიაწოდეს იტალიელმა მშენებლებმა. ქვა ჩამოიტანეს ნოვოჩერკასკიდან. მშენებლობის დროს გამოიყენეს მონოლითური ჩამოსხმის ტექნოლოგია. ეკლესია ააშენეს თითქმის ნახევარ წელიწადში და 1914 წლის 9 დეკემბერს აკურთხეს. ახალი ეკლესიის კედლები მოხატეს. წმინდა გიორგის სახელობის ახალ ეკლესიაში მსახურება ტარდებოდა ყოველდღე. მრევლი ბევრი იყო, ისინი მოდიოდნენ ასევე მეზობელი ხუტორებიდან და კვირაობით ცხოვრობდნენ ხუტორში. აქ იმართებოდა მხიარული ბაზრობა. 1930-იან წლებში ეკლესია დახურეს, ხოლო მისი ძვირფასეულობა დაიტაცეს. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში, 1942-1943 წლებში ხუტორი დაიკავეს რუმინელმა ოკუპანტებმა. ამ წლებში ეკლესია გახსნილი იყო, მიმდინარეობდა ღვთისმსახურება, ნათლავდნენ ბავშვებს. ხუტორის გათავისუფლების შემდეგ ეკლესია დაანგრიეს, ხოლო მისი მღვდელი მოკლეს. მღვდელი დაკრძალეს ეკლესიის მარჯვენა ფრთაში. XX საუკუნის 50-80-იან წლებში ეკლესია ხორბლის საცავად გამოიყენებოდა, მისი კედლები შეაათეთრეს. 1995 წელს ვოლგოდონსკის წმინდა მოციქულების პეტრესა და პავლეს ეკლესიის მრევლის მონაწილეობით დაიწყო ეკლესიის აღდგენითი სამუშაოები. აღადგინეს საკურთხეველი რკინის კარკასში ჩააყენეს ხის ძელურები, რათა შესაძლებელი გამხდარიყო ღვთისმსახურება. მიმდინარეობდა სახურავის სარემონტო სამუშაოები, რომელიც 1992 წელს ძლიერმა ქარმა გადახადა. ტაძრის აღდგენის კოორდინაციული სამუშაოებისათვის შეიქმნა სამეურვეო საბჭო, რომლის შემადგენლობაშიც შევიდნენ ვოლგოდონსკის ეპარქიის ეპისკოპოსები. Карповский. Церковь Георгия Победоносца Храм великомученика Георгия Победоносца, x. Карпов Храм великомученика Георгия Победоносца, x. Карпов
ვიჯაია ლაქშმი პანდიტი

ვიჯაია ლაქშმი პანდიტი (ინგლ. Vijaya Lakshmi Nehru Pandit, ქაშმ. विजयलक्ष्मी नेहरू पंडित); დ. 18 აგვისტო, 1900, ალაჰაბადი, ბრიტანეთის ინდოეთი — გ. 1 დეკემბერი, 1990, დეჰრადუნი, ინდოეთი) — ინდოელი დიპლომატი და პოლიტიკოსი, ინდოეთის პრემიერ-მინისტრის ჯავაჰარლალ ნერუს და. დაიბადა ქვეყანაში ერთ-ერთ ყველაზე ცნობილ ოჯახში. მისი მამა მოტილალ ნერუ ინდოეთის ეროვნული კონგრესის ყოფილი პრეზიდენტია. 1921 წელს ვიჯაია ლაქშმი ნერუ ცოლად გაჰყვა რანჯიტა სიტარამა პანდიტს, რომელიც გარდაიცვალა 1944 წლის 14 იანვარს. ვიჯაია პანდიტი გახდა პირველი ინდოელი ქალი, რომელმაც მთავრობაში მიიღო თანამდებობა. 1937 წელს იგი აირჩიეს გაერთიანებული პროვინციების საკანონმდებლო კრებაში და დანიშნეს ადგილობრივი თვითმმართველობისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის საქმეთა მინისტრად. მას ეს თანამდებობა ეკავა 1939 წლამდე, და კიდევ 1946 წლიდან 1947 წლამდე. 1946 წელს გაერთიანებული პროვინციიდან აირჩიეს დამფუძნებელ კრებაში. 1947 წელს დიდი ბრიტანეთისაგან ინდოეთის დამოუკიდებლობის მიღების შემდეგ გადავიდა დიპლომატიურ სამსახურში და მუშაობდა ინდოეთის ელჩად საბჭოთა კავშირში (1947–1949), აშშ-სა და მექსიკაში (1949–1951), ირლანდიასა (1955–1961) და ესპანეთში (1958–1961). 1946 წლიდან 1968 წლამდე იყო გაერთიანებული ერების ორგანიზაციაში ინდოეთის დელეგაციის ხელმძღვანელი. 1953 წელს იგი გახდა პირველი ქალი, რომელმაც დაიკავა გაეროს გენერალური ასამბლეის თავმჯდომარის თანამდებობა. ინდოეთში ვიჯაია პანდიტს ეკავა მაჰარაშტრის გუბერნატორის თანამდებობა 1962–1964 წლებში, რის შემდეგაც აირჩიეს ინდოეთის პარლამენტის ქვედა პალატის ლოკ-საბჰის დეპუტატად. იგი პარლამენტის დეპუტატი იყო 1964–1968 წლებში. პანდიტი აკრიტიკებდა თავის ძისშვილს ინდირა განდის მას შემდეგ რაც ინდირა განდი აირჩიეს ქვეყნის პრემიერ-მინისტრად და წავიდა დიდი პოლიტიკიდან, მაშ შემდეგ, რაც მათ შორის გაფუჭდა ურთიერთობა. თანამდებობიდან გადადგომის შემდეგ გადავიდა დეჰრადუნში, დუნის ხეობაში, ჰიმალაის მთისწინეთში. 1979 წეს იგი დანიშნეს ინდოეთის წარმომადგენლად გაეროს ადამიანის უფლებათა კომისიაში. მისი ქალიშვილი ნაიანტარა საჰგალი ინდოეთში ცნობილი მწერალია. Ankit, Rakesh. "Between Vanity and Sensitiveness: Indo–British Relations During Vijayalakshmi Pandit’s High-Commissionership (1954–61)." Contemporary British History 30.1 (2016): 20-39, major scholarly stify Gupta, Indra. India’s 50 Most Illustrious Women. ISBN 81-88086-19-3.  ბიოგრაფია გაეროს საიტზე ↑ 1.0 1.1 Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ 2.0 2.1 Encyclopædia Britannica <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741"></a> ↑ 3.0 3.1 SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ FemBio database <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q61356138"></a> ↑ 5.0 5.1 ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a>