laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
გენადი ზაიჩიკი

გენადი ზაიჩიკი (დ. 11 თებერვალი, 1957, თბილისი, საქართველოს სსსრ) — ქართველი ჟურნალისტი და მოჭადრაკე, ოსტატი (1974), საერთაშორისო ოსტატი (1978), საერთაშორისო დიდოსტატი (1984), საქართველოს ჩემპიონი (1978, 1979, 1985). ოთხჯერ მონაწილეობდა საბჭოტა კავშირის პირველ ლიგაში. მსოფლიო XXX საჭადრაკო ოლიმპიადის მონაწილე საქართველოს ნაკრების შემადგენლობაში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი ჟურნალისტის სპეციალობით. გიორგაძე თ., ქართული ჭადრაკის მატიანე, ნაწ. I, თბ., 1995. — გვ. 45.
ალექსანდრე ბოკუჩავა

ალექსანდრე ბოკუჩავა (დ. 27 დეკემბერი, 1947, — გ. 15 იანვარი, 1980, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი მოჭადრაკე და მწვრთნელი, ოსტატი (1964), საქართველოს დამსახურებული მწვრთნელი (1984),საქართველოს ჩემპიონი (1971). მისი მოწაფეები იყვნენ ლაშა და ნათია ჯანჯღავები, გიორგი ბახტაძე და სხვ. გიორგაძე თ., ქართული ჭადრაკის მატიანე, ნაწ. I, თბ., 1995. — გვ. 35.
მეტრი წამ კვადრატში

მეტრი წამ კვადრატში (აღნიშვნა: მ/წმ², m/s²) — აჩქარების საზომი სკალარული სიდიდე ერთეულთა საერთაშორისო სისტემაში. ინერციულ საცნობარო სისტემებში სხეული მოძრაობს აჩქარების გარეშე მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მასზე არ მოქმედებს ძალა ან კომპენსირებულია სხვა ძალების მოქმედება. ობიექტი, რომელიც მოძრაობს 1 მ/წმ² აჩქარებით, ზრდის სიჩქარეს წამში ერთი მეტრი წამით. GHS-ში აჩქარების ძირითადი ერთეულია სანტიმეტრი წამში კვადრატში (რომელსაც თავისი სახელი აქვს გალ), 100-ჯერ უფრო მცირე ერთეული ვიდრე SI ერთეული. მისი სიმბოლო ჩაიწერება სხვადასხვა ფორმით m/s2, m·s−2 ან ms−2, m s 2 {\displaystyle {\tfrac {\operatorname {m} }{\operatorname {s} ^{2}}}} , ან მარტივად, როგორც (m/s)/s. ↑ Note that the SI standard does not permit the latter: NIST Special Publication 330, 2008 Edition: The International System of Units (SI) დაარქივებული 2016-06-03 საიტზე Wayback Machine. p. 130 "A solidus must not be used more than once in a given expression without brackets to remove ambiguities."
ბგერის სიჩქარე

ბგერის სიჩქარე — ბგერითი ტალღების გავრცელების სიჩქარე რომელიმე დრეკად გარემოში. ბგერის სიჩქარე განისაზღვრება გარემოს χ {\displaystyle \chi } მოცულობითი კუმშვადობით და ρ {\displaystyle \rho } სიმკვრივით: v = 1 χ ρ . {\displaystyle v={\sqrt {\frac {1}{\chi \rho }}}.} როცა შესაკუმში აირის ნაწილაკებს შორის სითბოს გაცვლას ადგილი არა აქვს, ამ აირის კუმშვადობა (ე. წ. ადიაბატური კუმშვადობა) გამოისახება ფორმულით: χ = 1 γ p 0 {\displaystyle \chi ={\frac {1}{\gamma p_{0}}}} , სადაც p 0 {\displaystyle p_{0}} არის ატმოსფერული წნევა, γ = c p / c v {\displaystyle \gamma =c_{p}/c_{v}} აირის თბოტევადობების ფარდობა მუდმივი წნევისა და მოცულობის დროს). ბგერის სიჩქარის პირველი გამოთვლა მოგვცა პ. ლაპლასმა XIX საუკუნის დასაწყისში. ბგერის სიჩქარე აირისთვის დამოკიდებულია ტემპერატურაზე: v t = v 0 T 273 K {\displaystyle v_{t}=v_{0}{\sqrt {\frac {T}{273K}}}} , სადაც v 0 {\displaystyle v_{0}} არის ბგერის სიჩქარე 0°C-ზე, T — აბსოლუტური ტემპერატურა. ზღვაში ბგერის სიჩქარე იცვლება ტემპერატურის, სიღრმისა და მარილიანობის შესაბამისად. მტკნარ წყალში ბგერის სიჩქარე მაქსიმალურ მნიშვნელობას აღწევს 74°C-ზე (1557 მ/წმ), ხოლო შემდეგ გახურებისას ხელახლა მცირდება. სითხეთა უმრავლესობაში (გარდა წყლისა) ბგერის სიჩქარე ტემპერატურის გადიდებით მცირდება. დრეკად მყარ სხეულში წნევის სიგრძივი ტალღების გარდა შეიძლება გავრცელდეს განივი და ზედაპირული ბგერითი ტალღებიც, რომელთა გავრცელების სიჩქარე საგრძნობლად განსხვავდება სიგრძივი ტალღების გავრცელების სიჩქარისაგან. ანიზოტროპულ სხეულებში ტალღების გავრცელების სიჩქარე სხვადასხვა მიმართულებით სხვადასხვაა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 261.
არდი სავეა

არდი სუემალო სავეა (დ. 14 ოქტომბერი 1993) — ახალი ზელანდიელი რაგბის კავშირის მოთამაშე. ის თამაშობს ფლანკერის ან 8 ნომრის პოზიციაზე Bunnings NPC-ში, სუპერ რაგბიში თამაშობს „ჰურიკანებში“, ხოლო საერთაშორისო დონეზე ახალი ზელანდიის ნაკრებში ასპარეზობს. სავეა 2019 და 2023 წლის რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატზე ახალი ზელანდიის ნაკრების წევრი იყო. 2023 წელს მსოფლიოს საუკეთესო მორაგბედ დასახელდა. სავეა იყო რონგოტაის კოლეჯის 1-ლი XV წევრი, მეორე კაპიტანი საშუალო სკოლის ბოლო წელს და იყო მთავარი პრეფექტი ბოლო კურსზე. სავეა უმაღლეს სკოლაში გარე ცენტრის პოზიციაზე თამაშობდა, პროფესიულ კარიერაში ფორვარდის პოზიციაზე გადავიდა. სავეა გამოვიდა ახალი ზელანდიის სახელით შვიდკაცა რაგბში. 2013 წლის სუპერ რაგბის სეზონში ის შეუერთდა ჰურიკანებს ორწლიანი კონტრაქტის გაფორმების შემდეგ. 2013 წლის ნოემბერში სავეა ოლ ბლექსთან ერთად ევროპაში გაემგზავრა. ეს იმიტომ მოხდა, რომ "გვსურს მას გავაცნოთ ყველა ოლ ბლექის ცხოვრების გზა", - თქვა მწვრთნელმა სტივ ჰანსენმა. სავეა, ჯორდი ბარეტი და ატუნაისა მოლი, იყვნენ პირველი ისეთი მოთამაშეები, რომლებიც ნაკრებში, როგორც შეგირდები ისე გამოიძახეს. ახალი ზელანდია რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატი მესამე ადგილი: 2019 მეორე ადგილი:2023 ინდივიდუალური 1x მსოფლიო რაგბის საუკეთესო მოთამაშე:2023 სუპერ რაგბი 2016 წლის ჩემპიონი All Blacks profile Ardie Savea at the World Rugby Men's Sevens Series Ardie Savea at ItsRugby.co.ukEdit Ardie Savea at ESPNscrumEdit დაარქივებული 2023-03-09 საიტზე Wayback Machine. ↑ 1.0 1.1 http://www.itsrugby.fr/joueurs/ardie-savea-25306.html ↑ "All Blacks flanker Ardie Savea nominated for World Rugby player of the year" ↑ Hurricanes sign Ardie Savea for two years ↑ "Ardie Savea profile" ↑ "Openside duels will whet appetites" ↑ "Ardie Savea to get his first All Blacks taste". დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-04. ციტირების თარიღი: 2024-06-24.
ალექსანდრე ედიბერიძე (ინჟინერი)

ალექსანდრე გიორგის ძე ედიბერიძე (დ. 13 მარტი, 1937, თბილისი, — გ. 2019) — ქართველი ინჟინერი გამოთვლითი ტექნიკის დარგში. ტექიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1986), პროფესორი (1987), საქართველოს საინჟინრო აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (2003). დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ავტომატიკისა და გამოთვლითი ტექნიკის ფაკულტეტი (1962). 1965 წლიდან მუშაობდა ელექტრონიკის, ავტომატიკისა და გამოთვლითი ტექნიკის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში, 1986 წლიდან — საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში გამოთვლითი ტექნიკის კათედრაზე; იმავდროულად, ხელმძღვანელობდა ბიზნესის ხელშემწყობ საკონსულტაციო-ანალიტიკურ სასწავლო ცენტრს. მისი სამეცნიერო კვლევები ეხება მათემატიკური მოდელირების, ალგორითმული ენებისა და პროგრამირების დამუშავებას საქართველოში. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 545.
ალექსანდრე ედიბერიძე (ექიმი)

ალექსანდრე იოსების ძე ედიბერიძე (დ. 8 აგვისტო, 1898, თბილისი, — გ. 18 მაისი, 1985, იქვე) — ქართველი ქირურგ-სტომატოლოგი, ქირურგიული სტომატოლოგიის ფუძემდებელი საქართველოში. მედივინის მეცნიერებათა დოქტორი (1943), პროფესორი (1943), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1961). დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი (1924). 1929–1933 წლებში ხელმძღვანელობდა ამავე ფაკულტეტის თერაპიული და ქირურგიული სტომატოლოგიის კათედრებს, 1935–1974 წლებში — თბილისის სახელმწიფო სტომატოლოგიურ და ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტების ქირურგიული სტომატოლოგიის კათედრებს. 1974 წლიდან იყო ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის ქირურგიული სტომატოლოგიის კათედრის პროფესორ-კონსულტანტი. შეისწავლა ალვეოლური პიორეის ეტიოლოგია და მკურნალობა, ოდონტოგენური და არაოდონტოგენური სიმსივნეებისა და პირისახის თანდაყოლილი ანომალიების კლინიკური ასპექტები და მკურნალობა, საქართველოში დანერგა პირისახის აღდგენითი ოპერაციები, შეადგინა ქირურგიული სტომატოლოგიის პირველი სახელმძღვანელო ქართულ ენაზე („ქირურგიული სტომატოლოგია“, 1966). 1932–1974 წლებში იყო საქართველოს სტომატოლოგთა საზოგადოების თავმჯდომარე, 1974 წლიდან — საპატიო თავმჯდომარე, 1968 წლიდან — სსრკ სტომატოლოგთა სამეცნიერო საზოგადოების საპატიო წევრი. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები. პირისახის აღდგენითი ქირურგია, თბ., 1968. ქირურგიული სტომატოლოგია და პირისახის აღდგენითი ოპერაციები, თბ., 1973. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 454.
ლუკა ზუნტუროვი

ლუკა ზუნტუროვი (დ. 30 ივლისი, 2006) — ქართველი ფეხბურთელი. საფეხბურთო კლუბ „სპაერის“ ნახევარმცველი. მისი დებიუტი „სპაერის“ რიგებში შედგა 2023 წლის 27 ნოემბერს, მარტვილის „„მერანის“ წინააღმდეგ, სადაც მოედანზე 28 წუთი გაატარა. მატჩი „სპაერის“ გამარჯვებით, 5–1 დასრულდა. ეროვნული ლიგა ↑ Flashscore
გივი ედიბერიძე

გივი კონსტანტინეს ძე ედიბერიძე (დ. 12 მაისი, 1924, თბილისი, — გ. 16 ნოემბერი, 1997, იქვე) — ქართველი ინჟინერ-მექანიკოსი. დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მექანიკის ფაკულტეტი (1949). 1949 წლიდან სხვადასხვა თანამდებობაზე მუშაობდა სამთო მიწათმოქმედებისა და სუბტროპიკული კულტურების სამეცნიერო-კვლევით და საკონსტრუქტორო-ტექნოლოგიურ ინსტიტუტში. ჩაის საკრეფი მანქანის „საქართველოს“ შექმნაში მონაწილეობისათვის 1967 წელს მიენიჭა საბჭოთა კავშირის ლენინური პრემია. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 454.
ალბატეგნიუსი (მთვარის კრატერი)

ალბატეგნიუსი (ლათ. Albategnius) — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილულ მხარის ცენტრალურ ნაწილში. სახელი ეწოდა შუა საუკუნეების არაბი ასტრონომისა და მათემატიკოსის ალ-ბათანის (ლათინიზებულად „ალბატეგნიუსი“) პატივსაცემად (დამტკიცებულ იქნა საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირის მიერ 1935 წელს). კრატერის ჩამოყალიბება სავარაუდოდ ნექტარიანული პერიოდით თარიღდება. კრატერი მდებარეობს ალფონსუსისა და პტოლემეოსის კრატერების აღმოსავლეთით მთიან მხარეში. კრატერის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილს გადაფარავს კლეინის კრატერი; კრატერის ჩრდილოეთით არის კრატერები ჰიპარქეს, ჰალეის, ჰინდის, მიულერის; აღმოსავლეთით არის რიჩის კრატერი; სამხრეთ-აღმოსავლეთით არის ბერნემის კრატერი; სამხრეთით არის ვოგელის და პაროტის კრატერები. კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია 11°08′S 4°01′E﻿ / ﻿11.14° ს. გ. 4.01° ა. გ.﻿ / -11.14; 4.01, დიამეტრი 130.84 კმ, სიღრმე 3.2 კმ. კრატერის თასი შედარებით ბრტყელია, სავსეა ლავით, სავარაუდოდ იმბრიული ზემოქმედების შედეგად და აქვს ორმოცზე მეტი პატარა კრატერი. კრატერის ცენტრალური მწვერვალი (ალბატეგნიუსი α), დასავლეთით გადაადგილებულია კრატერის ცენტრიდან, აქვს სიგრძე დაახლოებით 20 კმ და სიგანე დაახლოებით 10 კმ, მწვერვალის სიმაღლე ფსკერზე მაღლა. კრატერის თასი არის დაახლოებით 1500 მ. მწვერვალზე არის პატარა, შედარებით სუფთა კრატერი. კრატერის რგოლი მასიურია, არარეგულარული მრავალკუთხა ფორმის, გატეხილი მრავალი რღვევითა და ხეობით, მრავალი მაღალი მწვერვალებით. ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში კრატერის ზვინულის სიმაღლე 4000 მ-ს აღწევს, კრატერის ზვინულის საშუალო სიმაღლე მიმდებარე ტერიტორიის ზემოთ 1560 მ, კრატერის მოცულობა დაახლოებით 13000 კმ³. მთვარის კრატერების სია საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირი — Albategnius ↑ 1.0 1.1 Описание кратера на сайте The Moon-Wiki. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-05-30. ციტირების თარიღი: 2024-06-24. ↑ Кратер Аль-Баттани на карте LAC-77.. ციტირების თარიღი: 2019-12-02 ↑ Справочник Международного Астрономического Союза. ციტირების თარიღი: 2019-12-02 ↑ John E. Westfall’s Atlas of the Lunar Terminator, Cambridge Univ. Press (2000). ციტირების თარიღი: 2012-08-15
ლევან თავზარაშვილი

ლევან თავზარაშვილი (დ. 6 ოქტომბერი, 2002) — ქართველი ფეხბურთელი. საფეხბურთო კლუბ „ვარკეთილის“ ნახევარმცველი. 2022 წლის 3 დეკემბერს თავზარაშვილმა მატჩის 23-ე წუთზე ბოლნისის „სიონის“ წინააღმდეგ ეროვნულ ლიგაში თავისი სადებიუტი გოლი გაიტანა. „ვარკეთილის“ რიგებში თავზარაშვილის დებიუტი 2024 წლის 7 მარტს ქედის „ბეთლემის“ წინააღმდეგ შედგა. მატჩი ფრედ, 2–2 დასრულდა. 2024 წლის 4 აპრილს თავზარაშვილმა „მაჭახელას“ წინააღმდეგ დუბლი მიითვალა. 5 ივნისს თავზარაშვილმა „ზესტაფონის“ კარში გაიტანა, მატჩი „ვარკეთილის“ გამარჯვებით 2–1 დაამარცხა. საქართველოს საფეხბურთო თასის ფინალისტი: 2022 ეროვნული ლიგა ლევან თავზარაშვილი — Transfermarkt ლევან თავზარაშვილი — Soccerway ↑ მატჩის ჩანაწერი ↑ ვარკეთილი - ბეთლემი ↑ ვარკეთილი - მაჭახელა ↑ ვარკეთილი - ზესტაფონი
ალ-ბათანი

აბუ აბდ ალაჰ მუჰამად იბნ ჯაბირ იბნ სინან ალ-რაქი ალ-ჰარანი ას-საბი ალ-ბათანი, შემოკლებით ალ-ბათანი (დ. 858, ჰარანი — გ. 929, სამარა) — შუა საუკუნეების არაბი ასტრონომი და მათემატიკოსი. შუა საუკუნეების ევროპაში იგი ცნობილი იყო ლათინირებული სახელით ალბატეგნიუსი (ლათ. Albategnius). განავითარა მეცნიერება ტრიგონომეტრიული ფუნქციების შესახებ – სინუსი, კოსინუსი, კოტანგესი. დაადგინა რომ მართკუთხა სამკუთხედში მახვილი კუთხე შეიძლება განისაზღვროს ერთი კათეტის მეორესთან შეფარდებით. დაადგინა ტრიგონომეტრიული დამოკიდებულება, რომელიც არსებითად კოსინუსების თეორემას წარმოადგენს. ალ-ბატანიმ ჩაატარა მრავალი ასტრონომიული დაკვირვება რაქასა და დამასკოში 877-919 წლებში, შეადგინა „საბეან ზიჯი“ (არაბ. الزيج الصابئ‎) მათი შედეგების საფუძველზე. უფრო ზუსტად, ვიდრე პტოლემე, მან დაადგინა ეკლიპტიკის დახრილობა ეკვატორთან მიმართებაში - 23°35′41″, ხოლო ბუნიობის წინსვლა — 54,5″ წელიწადში, ანუ 1° 66 წელიწადში. მათემატიკურ ნაწილში ალ-ბათანიმ აღწერა სფერული სამკუთხედების გამოთვლის მეთოდები, რომლებიც მოგვიანებით შემუშავდა სხვა მათემატიკოსებმა ისლამური ქვეყნებიდან. ალ-ბათანიმ ასევე დაწერა „ტრაქტატი ქიბლას აზიმუტის შესახებ“, „ტრაქტატი ზეციურ სხეულებამდე მანძილების შესახებ“ და მრავალი ასტროლოგიური ნაშრომი. ალ-ბათანიმ ასევე მოახერხა მზის წლის გამოთვლა და მისი მონაცემები თითქმის მთლიანად ემთხვევა თანამედროვეებს (მხოლოდ 24 წამის ცდომილებით). ალ-ბატანის „ზიჯი“ ლათინურად თარგმნა პლატონმა ტივოლიელმა 1116 წელს. მან დიდი გავლენა მოახდინა ევროპულ ასტრონომიაზე, მათ შორის გეორგ პურბაზე, რეგიომონტანუსა და ნიკოლაუს კოპერნიკზე. ალ-ბატანის პატივსაცემად მთვარის ხილულ მხარეზე ერთ-ერთ კრატერს ეწოდა მისი სახელი — ალბატეგნიუსი. Колчинский И. Г., Корсунь А. А., Родригес М. Г. Астрономы: Биографический справочник. — 2-е изд., перераб. и доп. — Киев: Наукова думка, 1986. — 512 с. Матвиевская Г. П., Розенфельд Б. А. Математики и астрономы мусульманского средневековья и их труды (VIII—XVII вв.). В 3 т. — М.: Наука, 1983. Матвиевская Г. П. Очерки истории тригонометрии. — Ташкент: Фан, 1990. მათემატიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი ↑ 1.0 1.1 zbMATH Open Database <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18241050"></a> ↑ 2.0 2.1 https://books.google.cat/books?id=VUWno1sOwnUC&pg=PA78 — გვ. 78. ↑ 3.0 3.1 https://books.google.cat/books?id=N3l4Rngj4B0C&pg=PA38 — გვ. 38. ↑ Bell A. Encyclopædia Britannica — Encyclopædia Britannica, Inc., 1768. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q455"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2846567"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2743906"></a> ↑ Complete Dictionary of Scientific Biography — დეტროიტი: Charles Scribner's Sons, 2008. — ISBN 978-0-684-31559-1 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q12439"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q28970153"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845617"></a> ↑ 6.0 6.1 MacTutor History of Mathematics archive — 1994. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q547473"></a>
ევაგრე

საკუთარი სახელი ევაგრე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან: ევაგრე — XV საუკუნის II ნახევრის ქართველი საეკლესიო მოღვაწე, კათოლიკოსი ევაგრე პონტოელი — IV საუკუნის ბერძენი საეკლესიო მოღვაწე, თეოლოგი ევაგრიოს სქოლასტიკოსი — VI საუკუნის II ნახევრის ბიზანტიელი ისტორიკოსი, ღვთისმეტყველი, იურისტი ევაგრე ციხედიდელი — VI საუკუნის II ნახევრის ქართველი საეკლესიო მოღვაწე
ელია დიაკონი

ელია დიაკონი — VI საუკუნის ქრისტიანი ბერი, ერთ-ერთი ასურელი მამა. საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მიერ შერაცხულია წმინდანად. მისი ხსენების დღეა 4 (17) იანვარი (ღირს ევაგრესთან და სხვებთან ერთად). ელია იყო იოანე ზედაზნელის უახლოესი მოწაფე, ქართლში ანტიოქიიდან მოვიდა და იოანესთან ერთად ზედაზნის მთაზე ცხოვრობდა. გარდაიცვალა იქვე. ასურელ მამათა ცხოვრების მიხედვით ელიას იოანესთვის ყოველდღიურად მდინარიდან წყალი ამოჰქონდა, მისი თანამსახური კი იყო დათვი, რომელიც იოანეს ლოცვით მოშინაურდა. ასურელ მოღვაწეთა ცხოვრების წიგნთა ძველი რედაქციები, ილ. აბულაძის გამოც., თბ., 1955. ღირსნი მამანი : ევაგრე, ილია დიაკონი და სხვანი (VI ს.) // ქართველ წმინდანთა ცხოვრებანი / შემდგ.: დეკანოზი ზაქარია მაჩიტაძე, მანანა ბუკია და მაკა ბულია; რედ.: ავთანდილ მიქაბერიძე. - თბ.; ათენი, 2003. - გვ.15. ლომინაძე ბ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 641.
იუზა ევგენიძე

იუზა თედორეს ძე ევგენიძე (დ. 24 თებერვალი, 1943, სოფ. ახალსოფელი, ახლანდ. ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი, — გ. 2 იანვარი, 2013, თბილისი) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე. ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1995), პროფესორი (1997). დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი (1965). 1969 წლიდან მოღვაწეობდა თსუ-ში (2009 წლიდან — თსუ-ის ჰუმანიტარული ფაკულტეტის ასოცირებული პროფესორი). მონოგრაფიულად აქვს შესწავლილი ვაჟა-ფშაველას და გრიგოლ ორბელიანის ცხოვრება და შემოქმედება, ქართული რომანტიზმი. მისი თანაავტორობითა და მონაწილეობით გამოცემულია არაერთი წიგნი და კრებული. დაჯილდოებულია ივანე ჯავახიშვილის სახელობის მედლით (2003). ნარკვევები ქართული ლიტერატურის ისტორიიდან, ტ. 1. თბილისი, თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 2000. გრიგოლ ორბელიანი: ცხოვრება და მოღვაწეობა. თბილისი, მერიდიანი, 1995. ვაჟა-ფშაველა: ცხოვრებისა და შემოქმედებითი ისტორიის საკითხები. თბილისი, თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 1989. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 549. მინაშვილი, ლ., „ძვირფასი მხოლოდ სული გვაქვს“ (პროფესორ იუზა ევგენიძის ხსოვნას), «სჯანი», [ტ.] 14, 2013. — გვ. 266-270.
სევერიან მაისაშვილი

სევერიან დავითის ძე მაისაშვილი (დ. 21 სექტემბერი, 1900, თბილისი — გ. 21 თებერვალი, 1980, იქვე) — ქართველი საბჭოთა ფერმწერი, მინიატიურისტი, გრაფიკოსი. საქართველოს სახელმწიფო მხატვარი (1967). 1923-1925 წლებში სწავლობდა მ. თოიძის სამხატვრო სტუდიასა და თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიაში, რომელიც დაამთავრა 1931 წელს. სამხატვრო გამოფენებში მონაწილეობდა 1930 წლიდან, მათ შორის იყო რესპუბლიკათშორისი სამხატვრო გამოფენა თბილისსა (1942) და მოსკოვში (1943), საკავშირო სამხატვრო გამოფენა (ტრეტიაკოვის სახელმწ. გალერეა). 1967 წელსა და 1970 წელში თბილისში ჩატარდა მისი პერსონალური გამოფენები. თავდაპირველად გრაფიკის დარგში მუშაობდა, მომდევნო წლებში შექმნა ბატალური სურათების სერია: „გიორგი სააკაძის ბრძოლა სპარსელებთან მარაბდის ველზე“ (1941), „ნასაკირალის ბრძოლა“, „კრწანისის ომი“ (ორივე 1958), „ასპინძის ომი“ (1966) და სხვ. იგი პირველი ქართველი ხელოვანია, რომელმაც ტრადიციების გათვალისწინებით განავითარა თანამედროვე ქართული მინიატიურული ხელოვნება. მისი ნამუშევრები: „იშვიათი ნანადირევი“ (1946), „ყურძნის კრეფა გურიაში“ (1946), „კალოობა სვანეთში“ (1948), „ურმული“ (1948) დაცულია შ. ამირანაშვილის სახელობის საქართველოს ხელოვნების მუზეუმში. 1951-1976 წლბში მაისაშვილმა შექმნა მინიატიურების ციკლი „ძველი თბილისი“ (მხატვრის სახელოსნო). იგი წარმატებით მუშაობდა წიგნის გრაფიკაში [ა. ყაზბეგის რჩეული (1935-1937), სულხან-საბა ორბელიანის იგავ-არაკები (1938; შ. ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების მუზეუმი) და სხვ.]. მაისაშვილის ესკიზების მიხედვით შეიქმნა საიუბილეო საფოსტო მარკა შოთა რუსთაველის პორტრეტით (1937) და საქართველოს სსრ დროშა (1951). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 366.
აბესალომ მაისურაძე

აბესალომ შალვას ძე მაისურაძე (დ. 27 ივლისი, 1927, თბილისი — გ. 4 ივლისი, 1996, იქვე) — ქართველი კინოოპერატორი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1979). 1952-1954 წლებში სწავლობდა სპი-ში. 1962 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე მუშაობდა კინოსტუდია „ქართულ ფილმში“ დამდგმელ ოპერატორად. გადაიღო ფილმები: „პიერი, მილიციის თანამშრომელი“ (რეჟისორი დ. რონდელი, 1965), „გიორგობისთვე“, „პასტორალი“, „იყო შაშვი მგალობელი“ (სამივეს რეჟისორი ო. იოსელიანი, 1966, 1970, 1976), „მალე გაზაფხული მოვა“ (რეჟისორი ო. აბესაძე, 1967), „მუსიკოსები“ (ა. ანტიპენკოსთან ერთად, რეჟ. მ. კობახიძე, 1969), „ნერგები“ (რეჟ. რ. ჩხეიძე, 1972), „აკაციის ყვავილობა“, „სამი მანეთი“, „თერმომეტრი“ (სამივეს რეჟისორი რ. შარაბიძე, 1974, 1975, 1975), „წინაპართა მიწა“ (რეჟისორები: გ. ლორთქიფანიძე, გ. ჭოხონელიძე, 1979), „გამოაღეთ ფანჯრები“ (რეჟისორი დ. აბაიძე, 1981), „გაზაფხული გადის“ (რეჟისორი ნ. მანაგაძე, 1983), „სკაპენის ოინები“ (რეჟისორები: გ. და მ. კალატოზიშვილები, 1984), „ერთ პატარა ქალაქში“ (რეჟისორი გ. ლორთქიფანიძე, 1985), „ფესვები“ (რეჟისორი ყ. მგელაძე, 1987), „ჭა“ (რეჟისორი პ. ჩარკვიანი, 1988), „ომი ყველასთვის ომია“ (1990), „წითელი პატეფონი“ (1995, ორივეს რეჟისორი დ. აბაშიძე), „ანთიმოზ ივერიელი“ (რეჟისორები: გ. ჭოხონელიძე და ნ. ნოზაძე, 2001). მ. კერესელიძე, ენციკლოპედია „საქართველო“
მირანდა ხორავა

მირანდა ხორავა (დ. 19 ნოემბერი, 1977, საქართველოს სსრ) — ქართველი მოჭადრაკე, საერთაშორისო ოსტატი (1964), საქართველოს ჩემპიონი (1995). მსოფლიო პირველობის მონაწილე. გიორგაძე თ., ქართული ჭადრაკის მატიანე, ნაწ. I, თბ., 1995. — გვ. 311.
ზურაბ მიქაძე

ზურაბ მიქაძე (დ. 8 თებერვალი, 1947,საქართველოს სსრ) — ქართველი მოჭადრაკე და ინჟინერი, ოსტატი (1974), თბილისის ჩემპიონი (1974),საქართველოს ჩემპიონი (1971). გიორგაძე თ., ქართული ჭადრაკის მატიანე, ნაწ. I, თბ., 1995. — გვ. 54.
გიორგი ბაღათუროვი

გიორგი ბაღათუროვი (დ. 28 თებერვალი, 1964, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი მოჭადრაკე და მწვრთნელი, ოსტატი (1985), საერთაშორისო ოსტატი (1993), თბილისის ჩემპიონი (1981),საქართველოს ჩემპიონი (1989). დაამთავრა საქართველოს სახელმწიფო ფიზიკური კულტურის ინსტიტუტი. გიორგაძე თ., ქართული ჭადრაკის მატიანე, ნაწ. I, თბ., 1995. — გვ. 35.
თამაზ ტაბატაძე

თამაზ ტაბატაძე (დ. 30 მარტი, 1968, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი მოჭადრაკე, ოსტატი (1988), საერთაშორისო ოსტატი (1993), საქართველოს ჩემპიონი (1991). გიორგაძე თ., ქართული ჭადრაკის მატიანე, ნაწ. I, თბ., 1995. — გვ. 58.
ხვიჩა სუპატაშვილი

ხვიჩა სუპატაშვილი (დ. 31 მარტი, 1969, ქუთაისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი მოჭადრაკე და მწვრთნელი, საერთაშორისო ოსტატი (1993), საქართველოს ჩემპიონი (1992). 1990-იან წლებში საჭადრაკო ოლიმპიადებზე თამაშობდა საქართველოს ნაკრების შემადგენლობაში. გიორგაძე თ., ქართული ჭადრაკის მატიანე, ნაწ. I, თბ., 1995. — გვ. 58.
გიორგი ბართია

გიორგი ბართია (დ. 3 მარტი, 2004) — ქართველი ფეხბურთელი. საქართველოს ასაკობრივი ნაკრებებისა და „იბერია 1999“-ის ფეხბურთელი. 2023 წლის 26 ნოემბერს ბართიამ „ბახმაროს“ წინააღმდეგ გამართულ შეხვედრაში გაიტანა. მატჩი „იბერიელების“ გამარჯვებით, 2-1 დასრულდა. 2020 წლის 1 მარტს შედგა ბართაიას დებიუტი საქართველოს 17-წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებში, მან ლიეტუვის წინააღმდეგ ჩატარებულ შეხვედრაში ითამაშა. ბართაიას დებიუტი 19 წლამდელთა ნაკრებში 2022 წლის 21 სექტემბერს, დანიის წინააღმდეგ ჩატარებულ მატჩში შედგა. გიორგი ბართია — Transfermarkt ↑ ბახმარო - იბერია 1999 ↑ Transfermarkt ↑ Transfermarkt
გიორგი მაისურაძე (სსრკ-ის გმირი)

გიორგი ვასილის ძე მაისურაძე (დ. 1908, სოფელი ქვედი, ახლანდ. ონის მუნიციპალიტეტი — გ. 23 თებერვალი, 1966, იქვე) — საბჭოთა კავშირის გმირი (15 იანვარი, 1944). 1941 წლიდან იყო წითელი არმიის რიგებში, 1942 წლიდან მაისიდან – მოქმედ არმიაში. სოფელ გლუშეცის (ლოევის რაიონი, გომელის ოლქი) გათავისუფლებისათვის ბრძოლის დროს (10 ოქტომბერი, 1943) მაისურაძე მკერდით გადაეფარა მტრის საცეცხლე წერტილს, საშუალება მისცა თავისი ასეულის მებრძოლებს გადასულიყვნენ იერიშზე და შეესრულებინათ საბრძოლო დავალება, რისთვისაც გმირის წოდება მიენიჭა. მაისურაძე დაჯილდოებულია ლენინის ორდენითა და მედლებით. ჩინჩილაკაშვილი ტ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 367. Герои Советского Союза, т. 2, М., 1988.
გურამ მაისურაძე

გურამ იაკობის ძე მაისურაძე (დ. 12 იანვარი, 1933, თბილისი — გ. 3 ივლისი, 2021, იქვე) — ქართველი ისტორიკოსი, მედიევისტი, არმენოლოგი. ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1983), პროფესორი (1991). დაამთავრა თსუ-ის ისტორიის ფაკულტეტი (1956). 1969-2006 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ივ. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტის შუა საუკუნეების საქართველოს ისტორიის განყოფილების უმცროსი (1969-1973), უფროსი (1973-1986), შემდეგ წამყვანი (1986-2006) მეცნიერ თანამშრომელი, 1998-2006 წლებში მუშაობდა ქართული ენციკლოპედიის ი. აბაშიძის სახელობის მთავარ სამეცნიერო რედაქციაში. მაისურაძეს სამეცნიერო კვლევის სფერო იყო ქართულ-სომხური ურთიერთობები, ფეოდალური ურთიერთობების თავისებურებები კავკასიაში, „ქართლის ცხოვრების“ პოლიტიკური იდეოლოგიის საკითხები. გამოქვეყნებული აქვს სამეცნიერო და პუბლიცისტური ნაშრომები. ქართველი და სომეხი ხალხების ურთიერთობა XIII–XVIII საუკუნეებში, თბ., 1982; საქართველოს სომხური მოსახლეობის ისტორიის საკითხები, თბ., 1999; ნარკვევები საქართველოსა და სომხეთის ურთიერთობების ისტორიიდან IV–XII საუკუნეებში, თბ., 2002; ქართულ-სომხური ურთიერთობების ისტორიოგრაფიიდან, თბ., 2008; ლეონტი მროველის თვალსაზრისი კავკასიის ხალხთა საერთო წარმომავლობაზე, თბ., 2010; Из историографии грузино-армянских взаимоотношений, Тб., 2010. ენციკლოპედია „საქართველო“
დავით მაისურაძე

დავით (ავთო) ესტატეს ძე მაისურაძე (დ. 10 იანვარი, 1936, სოფელი წედისი, ონის რაიონი, საქართველოს სსრ — გ. 10 ივნისი, 1993, თბილისი, საქართველოს რესპუბლიკა) — ქართველი გენერალ-მაიორი (1993), ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქის დაზვერვის უფროსის მოადგილე (1984-1987), საქართველოს რესპუბლიკის თავდაცვის სამინისტროს დაზვერვის უფროსის მოადგილე, უფროსი (1991-1992), საქართველოს შეიარაღებული ძალების მთავარი შტაბის დაზვერვის უფროსი (1992-1993), შეიარაღებული ძალების სარდლის პირველი მოადგილე, შტაბის უფროსი (1993). გარდაცვალების შემდეგ დაჯილდოებულია ვახტანგ გორგასლის III ხარისხის ორდენით (1993). ლ. დოლიძე, ენციკლოპედია „საქართველო“