laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
გრამფირფიტა

გრამფირფიტა (ხშირად ითქმის უბრალოდ „ფირფიტა“, „ვინილი“) — ხმოვანი ინფორმაციის ანალოგური მატარებელი, დისკი, რომლის ერთ ან ორივე მხარეზე ამა თუ იმ მეთოდით იტვიფრება ჩაღრმავება, რომლის ფორმა (სიღრმე და სიგანე) ხმოვანი ტალღით არის მოდულირებული. ასეთი ჩანაწერიდან ხმის ამოღება ხდება სპეციალური ტექნიკით — გრამოფონით, პატეფონით ან შემდგომი თაობის, ფირფიტების დამკვრელით. მიუხედავად იმისა, რომ ტერმინი „გრამფირფიტა“ არის „გრამოფონის ფირფიტის“ შემოკლება, გრამოფონებს ფართოდ აღარ იყენებენ. პირველ გრამფირფიტად ითვლება ცვილის ფონოლილვაკი — ედისონის ფონოგრაფის ბგერათმატარებელი, რომელზეც 1877 წლის დეკემბერში ჩაიწერა მსოფლიოში პირველი ფონოგრამა. ბგერის მექანიკური ჩაწერისა და აღწარმოების პრინციპის პრიორიტეტი ეკუთვნის ფრანგ პოეტსა და გამომგონებელს შარლ კროს (ფრანგ. Charles Cros), რომელმაც 1877 წლის 3 აპრილს საფრანგეთის აკადემიას წარუდგინა თავისი ნაშრომი „სმენით აღსაქმელი მოვლენების ჩაწერისა და აღწარმოების პროცესი“. გრამფირფიტების შექმნის ისტორიაში ერთ-ერთ ყველაზე უფრო მნიშვნელოვან თარიღად ითვლება 1888 წელი, როდესაც გერმანიაში, კერძოდ, ჰანოვერში დაბადებული ამერიკელი ინჟინერი ემილ ბერლინერი (ინგლ. Emile Berliner) ბგერათმატარებელად ცვილის თხელი აფსკით დაფარული თუთიის დისკოს, ხოლო ამ დისკოდან ბგერის გადმოსაცემად — გრამოფონის გამოყენების წინადადებით გამოდის. ამის შემდეგ, გრამფირფიტების მასობრივი წარმოების მიზნით, ტექნიკურად შესაძლებელი ხდება ბერლინერის დისკოდან ლითონის მატრიცის გადაღების პროცესის ათვისება და მისი დანერგვა. XIX საუკუნის ბოლოს ამერიკის შეერთებული შტატების, კერძოდ ნიუ-ჯერსის შტატის ქალაქ კემპდენში (ინგლ. Camden, New Jersey) იხსნება მსოფლიოში პირველი გრამფირფიტების ფაბრიკა. აღნიშნული ფაბრიკის ბაზაზე 1901 წლის ოქტომბერში საფუძველი ეყრება PCA Victor-ის სახელით ცნობილ გრამფირფიტების უდიდეს კონცერნს, რომლის დამფუძნებელია ამერიკელი ინჟინერი და მეწარმე ელდრიჯ ჯონსონი (ინგლ. Eldridge R. Johnson). XIX საუკუნის ბოლოსა და XX საუკუნის დასაწყისში ამერიკის შეერთებულ შტატებში, დიდ ბრიტანეთში, საფრანგეთსა და იტალიაში იქმნება გრამფირფიტების, გრამოფონებისა და პატეფონების წარმოების კომპანიები და ფირმები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 251. ქართული ენის განმარტებითი ლექსიკონი, ერთტომეული, გვ. 446, თბ., 1986 წელი. Powell, James R. (2001). Broadcast Transcription Discs. Portage, MI: Gramophone Adventures. ISBN 0-9634921-4-4. [მკვდარი ბმული] Powell, James R. (1992). The audiophile's technical guide to 78 rpm, transcription, and microgroove recordings. Portage, MI: Gramophone Adventures. ISBN 0-9634921-2-8.  შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „გრამფირფიტა“ ვიკისაწყობში. ვინილის ისტორია დაარქივებული 2012-03-17 საიტზე Wayback Machine. როგორ მზადდება გრამფირფიტა რუსული რევოლუციამდელი გრამფირფიტების დისკოგრაფია ↑ Robert Wallace (17 ნოემბერი, 1952). First It Said 'Mary' · Life (magazine). Time Inc: გვ. 87–102. Google Books. წაკითხვის თარიღი: 10 მაისი, 2019.
სამხრეთის დედოფალი

„სამხრეთის დედოფალი“ (ესპ. La Reina del Sur) — ესპანურენოვანი ტელენოველა, რომელიც გადაღებულია აშშ-ში მოქმედი ქსელ ტელემუნდოს მიერ ესპანურ ტელეარხ ანტენა 3-თან და კოლუმბიურ RTI Producciones-თან ერთად. ტელენოველას საფუძვლად უდევს ესპანელი მწერლის — არტურო პერეს-რევერტეს ამავე სახელწოდების ნოველა. დრამა ასახავს მექსკიელი (კულიაკანი, სინალოას შტატი) ახალგაზრდა ქალის — ტერესა მენდოსას განდიდებას, რომელიც სამხრეთ ესპანეთში ყველაზე ძლევამოსილი ნარკომოვაჭრე ხდება. ტელენოველის აღმასრულებელი პროდიუსერია ტელემუნდოს სატელევიზიო სტუდიების პრეზიდენტი პატრისიო უილსი. სამხრეთის დედოფლის დასრულების შემდეგ მან ტელემუნდო დატოვა და RTI Producciones-ის პრეზიდენტად დაინიშნა. $10 მილიონიანი ბიუჯეტით, სამხრეთის დედოფალი ყველაზე ძვირადღირებული ტელენოველაა, რაც კი ოდესმე ტელემუნდოს შეუქმნია. მისი პრემიერა აშშ-ში სწორედ ამ არხზე შედგა 2011 წლის 28 თებერვალს, რაც არხის ყველაზე მაღალრეიტინგული პრემიერა გამოდგა, ხოლო ფინალურმა სერიამ ტელემუნდოს 19 წლიან ისტორიაში ყველაზე მაღალი რეიტინგი დააფიქსირა 4,2 მილიონი მაყურებლით, რომელთა ასაკიც ძირითადად 18-49 წელი იყო. ასეთმა წარმატებამ ტელემუნდოს უბიძგა პირველად წარედგინა თავის ნამუშევარი ემის ნომინაციაზე. სამხრეთის დედოფალი მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში უჩვენეს, მათ შორის კოლუმბიაში, ჩილეში, ნიკარაგუაში, კოსტა-რიკაში, მექსიკაში, კვიპროსში, სერბეთში, ალბანეთში, უნგრეთში, სლოვენიასა და ხორვატიაში. 2011 წლის ზაფხულიდან ტელენოველა გადის ასევე საქართველოში, ტელეკომპანია რუსთავი 2-ის ეთერით. ტელემუნდოს ოფიციალურ საიტზე დაარქივებული 2010-01-05 საიტზე Wayback Machine. ანტენა 3-ის ოფიციალურ საიტზე ↑ Guthrie, Marisa (1 April 2011). „How the Telenovela Is Beating the Networks“. The Hollywood Reporter. ციტირების თარიღი: 12 May 2011. ↑ Ng, Philiana. „Telemundo's 'La Reina Del Sur' Telenovela Has Strong Launch“. The Hollywood Reporter. ციტირების თარიღი: 12 May 2011. ↑ Gorman, Bill. "La Reina Del Sur" Draws Best Audience Ever For Telemundo Entertainment Program, Averaging Nearly 4.2 Million Total Viewers. TV by the Numbers. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 26 იანვარი 2013. ციტირების თარიღი: 1 June 2011. ↑ Keneally, Tim. Telemundo Launches Its First Emmy Campaign; Will Tout 'La Reina Del Sur'. The Wrap. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-09-10. ციტირების თარიღი: 2012-02-23. ↑ Anuncian estreno de La Reina del sur en tv colombiana. El Universal. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 20 მაისი 2011. ციტირების თარიღი: 13 May 2011. ↑ La Reina del Sur llegó a Chile este lunes. prlatam. ციტირების თარიღი: 13 May 2011. ↑ La Reina Del Sur lands in Cyprus - Telemundo Internacional
420

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 420 420 (ოთხას ოცი) წელი — იულიუსის კალენდრის ნაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ხუთშაბათი. ეს წელი არის V საუკუნის მე-2 დეკადის მე-10 წელი. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 420. გლიცერიუსი – რომის იმპერატორი (გ. 480) ანთიმოზი — რომის იმპერატორი (გ. 472) მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 420.
კლაიპედის მხარე

კლაიპედის მხარე (ლიეტ. Klaipėdos kraštas) ან მემელის მხარე (გერმ. Memelland) — პირველ და მეორე მსოფლიო ომებს შორის პერიოდში ამ სახელით მოიხსენიებოდა პრუსიის ის ნაწილი, რომელიც მდინარე ნემანის ჩრდილოეთით მდებარეობს. 1920 წელს იგი მოკავშირეთა და ასოცირებულ უფლებამოსილ მხარეთა მიერ ფრანგულ მმართველობას გადაეცა, 1923 წელს კი ანექსირებულ იქნა ლიეტუვის მიერ. ამ რეგიონის აღსანიშნავად გერმანულენოვან სივრცეში დღემდე გამოიყენება ტერმინი მემელ-ლანდი, მემელის მიწა. 1939 წელს კლაიპედის მხარეში 145.000 ადამიანი ცხოვრობდა. უდიდესი ქალაქი იყო კლაიპედა (გერმანულად მემელი) 40 000 მცხოვრებით, მას მოსდევდა შილუტე (გერმანულად ჰაიდეკრუგი) 5 000 და პაგეგიაი (პოგეგენი) 2 800 მცხოვრებით. გერმანია-ლიეტუვის ურთიერთობები, კლაიპედის მხარისათვის მიძღვნილი გამოცემა 2003 წელს სტატისტიკა კლაიპედის მხარეში კლაიპედის მხარეში გავრცელებული ენები 1900 წელს
421

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 421 421 (ოთხას ოცდაერთი) წელი — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა შაბათი. ეს წელი არის V საუკუნის მე-3 დეკადის 1-ლი წელი. კონსტანტიუს III დასავლეთ რომის იმპერატორი გახდა. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 421. მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 421. 2 სექტემბერი : კონსტანტიუს III — რომის იმპერატორი იაკობ სპარსი — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი
გერმანიის იმპერიის აღმოსავლეთი ტერიტორიები

გერმანიის იმპერიის აღმოსავლეთი ტერიტორიები ან გერმანიის ყოფილი აღმოსავლეთი ტერიტორიები (გერმ. Ostgebiete des Deutschen Reiches) — ოდერ-ნაისეს გამყოფი საზღვრის აღმოსავლეთით მდებარე ისტორიული გერმანული ტერიტორიები, რომლებიც 1937 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით გერმანიის იმპერიას ეკუთვნოდა, მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ 1945 წლიდან ფაქტობრივად გამოეყო დანარჩენ გერმანიას და დღეს პოლონეთისა და რუსეთის შემადგენლობაშია. პოლონეთში ეს ტერიტორიები კომუნისტური მთავრობის მიერ „დაბრუნებულ მიწებად“ (პოლ. Ziemie Odzyskane) ან „დასავლეთისა და ჩრდილოეთის მიწებად“ (Ziemie Zachodnie i Północne) მოინათლა. გერმანიის იმპერიის აღმოსავლეთ ტერიტორიებში ფართო გაგებით გულისხმობენ ასევე იმ მიწებს, რომლებიც ჯერ კიდევ პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ ვერსალის ხელშეკრულებით 1919-1920 წლებში ჩამოშორდა გერმანიას, ან რომლებზეც სახელმწიფომ უარი თქვა; ესენია პოზენისა და დასავლეთ პრუსიის პროვინციები, რომლებიც XVIII საუკუნეში პოლონეთის დანაწილებამდე პოლონეთს ეკუთვნოდა, მათ შორისაა ასევე თავისუფალი ქალაქი დანციგი, აღმოსავლეთი ზემო სილეზია, ჰულჩინის რეგიონი, ძიალდოვოსა და მემელის მხარეები. მსგავსი ისტორიული ბედის გამო იშვიათად გერმანიის იმპერიის აღმოსავლეთ ტერიტირებად მიიჩნევენ ასევე იმ მიწებსაც, რომლებიც ჰაბსბურგებს ეკუთვნოდათ. ოსტზიდლუნგი Dieter Blumenwitz: Denk ich an Deutschland. Antworten auf die Deutsche Frage. Bayerische Landeszentrale für politische Bildungsarbeit, მიუნხენი, 1989, 3 ნაწილად Manfred Raether: Polens deutsche Vergangenheit, Schöneck, 2004, ISBN 3-00-012451-9 Fritz Faust: Das Potsdamer Abkommen und seine völkerrechtliche Bedeutung. 4., neubearb. Aufl., Metzner, 1969, 420 გვერდი. გერმანია-პოლონეთი, 1945-2004 წლების ტერიტორიების მიმოხილვა Amtliche Aufzeichnung betreffend die Bezeichnung der Oder-Neiße-Gebiete im amtlichen deutschen Sprachgebrauch, 11. Dezember 1974 დაარქივებული 2012-02-11 საიტზე Wayback Machine. (PDF-ფაილი)
პრეზერვატივი

პრეზერვატივი — დამცავი კონტრაცეფციული საშუალება, რომელიც გამოიყენება სქესობრივი აქტის დროს როგორც არასასურველი ფეხმძიმობისგან, ასევე სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციებისგან თავის დასაცავად. ძირითადად მზადდება ლატექსისგან. პრეზერვატივები რამდენიმე საუკუნის მანძილზე გამოიყენება. XIX საუკუნიდან ეს არის კონტრაცეფციის ყველაზე გავრცელებული საშუალება. კამათს იწვევს იმის განხილვა, თუ რამდენად დასაშვებია მათი სკოლებში, სქესობრივი აღზრდის ფარგლებში დემონსტრირება. პრეზერვატივის გამოყენებას ხშირად აკრიტიკებს სხვადასხვა რელიგიის წარმომადგენელი. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: პრეზერვატივი ლატექსის პრეზერვატივები და სქესობრივი გზით გადამდები ვირუსები პრეზერვატივი
422

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 422 422 (ოთხას ოცდაორი) წელი — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა კვირა. ეს წელი არის V საუკუნის მე-3 დეკადის მე-2 წელი. თეოდოსიუს II-მ სპარსეთთან დადო საზავო ხელშეკრულება. დასრულდა ორწლიანი ომი რომსა და სასანიანებს შორის. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 422. მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 422. 22 სექტემბერი: ბონიფაციუს I — რომის პაპი (დ. უცნობია) აბრაამ კარიელი — კარიელი ეპისკოპოსი. (დ. 350)
ოკიჩობის ტბა

ოკიჩობის ტბა (ინგლ. Lake Okeechobee; სახელწოდება წარმოსდგება: oki (წყალი) და chubi (დიდი), ე.ი. „დიდი წყალი“) — მტკნარი ტბა აშშ-ის სამხრეთ ატლანტიკურ რეგიონში, ფლორიდის შტატში. აშშ-ში ფართობით მტკნარ ტბებს შორის 7 ადგილზეა. მდებარეობს ზღვის დონიდან დაახლოებით 4-5 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 1,900 კმ², მაქსიმალური სიღრმე 3,7 მ. არის პატარა კუნძულები, რომელთაგან უდიდესია კრიმერი. მოქცეულია მცირე სიღრმის ქვაბულში, რომელიც ამოვსებულია თიხებითა და კირქვებით. ტბასთან განვითარებულია ტრიპიკული ეკორეგიონი, ე.წ. ევერგლეიდსი, რომლის გარკვეული ნაწილი ამოშრობილია და ათვისებულია სოფლის მეურნეობისთვის. მოჰყავთ შაქრის ლერწამი. დაახლოებით 6,000 წლის წინ ქვაბული დამშრალი იყო. ზღვის დონის აწევას მოჰყვა გრუნტის წლების ამოწევა და შედეგად მოიმატა ნალექიანობამ. 6,000-4,000 წლის წინ წყალ-ჭაობური ტერიტორიები წარმოიქმნა დღევანდელი ქვაბულის დიდ ნაწილში, რომელსაც თან სდევდა ტორფის წარმოქმნა. საზრდოობს მდინარე კისიმის წყლით, რომელიც ტბას დაახლოებით ჩრდილოეთ ნაწილში ჩაერთვის. ტბაში ბინადრობს თევზი. მიმდინარეობს თევზის რეწვა. ძირითადად იჭერენ ქორჭილას, იშვიათად ქარიყლაპიას. 1926 წელს ოკიჩობის ტბის რაიონში დაფიქსირდა უძლიერესი ქარიშხალი, რომელმაც იმსხვერპლა დაახლოებით 300 ადამინის სიცოცხლე. ორი წლის შემდეგ, ოკიჩობის ქარიშხლის დროს დაიღუპა ათასობით ადამიანი. წითელი ჯვრის განცხადებით, სტიქიურ უბედურებას შეეწირა 1836 ადამიანი, თუმცა 2003 წელს გარდაცვლილთა რაოდენობა ხელახლა შეფასდა, რომლის მიხედვით კატასტროფას შეეწირა არა ნაკლებ 2500 ადამიანის სიცოცხლე. ორივე შემთხვევაში კატასტროფა გამოწვეული იყო შტორმული მოქცევების გამო. ტბის ირგვლივ გაშენებულია ჯებირები. ოკიჩობის ტბა — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური) ↑ Muller, Peter O. "Lake Okeechobee." World Book Online Reference Center. 2008. 12 Jan. 2008 ↑ National Hurricane Center: The Deadliest Atlantic Tropical Cyclones, 1492-1996. Nhc.noaa.gov. ციტირების თარიღი: 2011-11-27.
423

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 423 423 (ოთხას ოცდასამი) წელი — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ორშაბათი. ეს წელი არის V საუკუნის მე-3 დეკადის მე-3 წელი. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 423. მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 423. 15 აგვისტო : ჰონორიუსი – რომის იმპერატორი (გ. 384) აბრაამ კარიელი — კარიელი ეპისკოპოსი. (დ. 350)
424

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 424 424 (ოთხას ოცდაოთხი) წელი — იულიუსის კალენდრის ნაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა სამშაბათი. ეს წელი არის V საუკუნის მე-3 დეკადის მე-4 წელი. 23 ოქტომბერი: დასავლეთ რომის იმპერატორმა თეოდოსიუს II-მ ვალენტინიანე III აღმოსავლეთ რომის კეისრად დანიშნა. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 424. მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 424. შაო-დი — სუნის დინასტიის იმპერატორი (დ. 406)
ბორანი (ფონდი)

ბორანი — საქველმოქმედო ფონდი საქართველოში. ფონდი შეიქმნა კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების მიერ 2012 წლის 23 თებერვალს. ფონდის სახელწოდება გამომდინარეობს მისი ფუნქციიდან, რომელიც ბორანის მსგავსად სხვადასხვა ნაპირის დაკავშირებაში მდგომარეობს. ფონდი თავად არ ფლობს თანხას, რომელსაც ადმინისტრაცია თავისი შეხედულებებისამებრ გასცემს საჭიროების მქონე ადამიანებისათვის. მისი ამოცანაა დააკავშიროს ეს ადამიანები მათთან, ვისაც დახმარების აღმოჩენა შეუძლია. საზოგადოების ფენებს შორის კავშირების შექმნა; საჭიროების მქონე ადამიანების დახმარება მათი პრობლემების მოგვარებაში; საჭიროების მქონე ადამიანების დაკავშირება მათთან, ვისაც სხვისთვის დახმარების აღმოჩენა სურს და ამ კომუნიკაციის განვითარებისათვის ხელის შეწყობა; ქველმოქმედების იდეის გავრცელება და ქველმოქმედების კულტურის ჩამოყალიბებისათვის ხელის შეწყობა ფონდის მუშაობის მთავარი ინსტრუმენტი არის საიტი, რომელზეც თავსდება ინფორმაცია ადამიანებისა და მათი საჭიროებების შესახებ. ნებისმიერ მომხმარებელს, შეუძლია მისთვის სასურველი თანხა გადარიცხოს საიტზე განთავსებულ ნებისმიერ ადამიანის საჭიროების მოსაგვარებლად. აუცილებელი თანხის შეგროვების შემდეგ კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოება შეისყიდის საჭირო ნივთს და გადასცემს მის მომთხოვნს. საგნის გადაცემის შემდეგ საიტზე დაიდება გადაცემის ამსახველი ფოტო მასალა და აგრეთვე ყველა დოკუმენტი, რომელიც შესყიდვის დროს გაიცემა მყიდველზე. დემოკრატიულობა - ფონდი ხელს უწყობს საზოგადოების წევრებს შორის ჰორიზონტალური ურთიერთობების განვითარებას. გამჭვირვალობა/სანდოობა - ფონდი უზრუნველყოფსთითოეულ პროექტთან დაკავშირებული ინფორმაციის(დოკუმენტაციის, აუდიო და ფოტო მასალის) ფონდის საიტზე გამოქვეყნებას. ასევე ფონდი მუდმივად ანგარიშვალდებულია სამეთვალყურეო საბჭოს მიმართ, რომელიც საზოგადოების აქტიური წევრებისგან შედება. მრავალჯერადობა - ფონდის საქმიანობა არ არის ერთჯერადი თუ სეზონური ხასიათის და ეფუძნება სოციალური ქსელების ფუნქციონირების პრინციპს. მომხმარებელზე ორიენტირებულობა - ქველმოქმედს აქვს შესაძლებლობა მეტი ინფორმაცია ჰქონდეს მიმღების შესახებ. მას შეუძლია საიტის მეშვეობით რეალურ დროში აკონტროლოს პროექტის მიმდინარეობა, რომელშიც ერთვება. ეფექტურობა - ფონდის ფუნქციონირების სპეციფიკა ერთდროულად რამდენიმე ადამიანისთვის დახმარების აღმოჩენის საშუალებას იძლევა. ღირებულებების დამკვიდრება - ფონდი საშუალებას იძლევა უსასრულოდ ბევრი ადამიანის ჩართვას არა მხოლოდ თანხის გადარიცხვის არამედ ინფორმაციის მოძიების და საჭიროების გადაცემის პროცესში. ეს ბიძგს აძლევს ქველმოქმედების კულტურის გავრცელებას. საქველმოქმედო ფონდ ბორანის საიტი
ორდონიო III (ლეონი)

ორდონიო III (ესპ. Ordoño III; დ. დაახლ. 926 — გ. იანვარი, 956) — ლეონის მეფე 951–956 წლებში. რამირო II-ის შვილი და მემკვიდრე. პერესების დინასტიის წარმომადგენელი. ლეონის მეფეთა სია Реконкиста. Короли Леона დაარქივებული 2012-03-02 საიტზე Wayback Machine. Реконкиста. Хронология. X в. დაარქივებული 2012-04-28 საიტზე Wayback Machine. Historia de Leon. XV. დაარქივებული 2008-03-24 საიტზე Wayback Machine. Asturias & Leon, kings Ordogno III. ანონიმი ავტორი. Испанские средневековые хроники: Хроника Карденьи I. Хроника Карденьи II. Анналы Толедо I. Анналы Толедо II. Анналы Толедо III.. www.bloknot.info (А. Скромницкий). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-02-02. ციტირების თარიღი: 2011-09-28.
ჯანდაცვა

ჯანდაცვა (ჯანმრთელობის დაცვა) — სახელმწიფო, სოციალ–ეკონომიკურ, სამედიცინო და საზოგადოებრივ ღონისძიებათა სისტემა, რომლის მიზანია ადამიანთა ჯანმრთელობის დაცვა, დაავადებების თავიდან აცილება და მკურნალობა, სიცოცხლის გახანგრძლივება. ჯანდაცვა ზოგიერთ ქვეყანაში ეფუძნება უფასო სამედიცინო დახმარების და მედიცინის პროფილაქტიკური ღონისძიებების მიმართულებებს, სხვაგან - სახელმწიფოს მხრიდან იგი რეგლამენტირებულია ანტიეპიდემიური სამუშაოების ჩატარებით, ხოლო ძირითადი მომსახურება გადატანილია კერძო სექტორში. ჯანმრთელობის დაცვის მეთოდები, ინდივიდუალური და კომპლექსური პროფილაქტიკული ღონისძიებები, ბიოსფეროზე მეთვალყურეობისა და კონტროლის ხერხები, დაავადებათა დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის მეთოდები ინტერნაციონალურია, მაგრამ ყოველი ქვეყნისათვის დამახასიათებელია ეროვნული თავისებურებები და ტრადიციები. ჯანდაცვის სრულფასოვნად განხორციელებისათვის აუცილებელია ძვირადღირებული მატერიალურ-ტექნიკური ბაზა, საავადმყოფოების და ამბულატორიულ-პოლიკლინიკური დაწესებულებების (პოლიკლინიკა, დისპანსერი, პროფილაქტორიუმი) ფართო ქსელი, სანიტარულ-ეპიდემიოლოგიური, დედათა და ბავშვთა დაცვის სამსახურები. საქართველოს სახელმწიფო სამედიცინო დაწესებულებები ჯანმრთელობის დაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია მედიცინა პირველადი ჯანდაცვა „ჯანდაცვის ეკონომიკა და დაზღვევა“, თენგიზ ვერულავა, თბილისი, 2009 წ. „ჯანდაცვის ეკონომიკა“, თენგიზ ვერულავა, თბილისი, 2003 წ. „Health Care System in Georgia“, Tengiz Verulava, Tbilisi, 2002. World Health Organization UK National Health Service Health On the Net Foundation დაარქივებული 2012-07-23 საიტზე Wayback Machine. OECD Health Statistics Health and Medical Information დაარქივებული 2009-07-03 საიტზე Wayback Machine.
425

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 425 425 (ოთხას ოცდახუთი) წელი — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ხუთშაბათი. ეს წელი არის V საუკუნის მე-3 დეკადის მე-5 წელი. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 425. ზენონი – ბიზანტიის იმპერატორი მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 425.
დინამო თბილისის სეზონი 2008-2009

დინამო თბილისის სეზონი 2008–09, იყო საფეხბურთო კლუბ დინამო თბილისის სეზონი. ამ სეზონში მისი მთავარი მიღწევა იყო საქართველოს თასის დაუფლება, მან ფინალში რუსთავის ოლიმპი დაამარცხა პენალტების სერიაში. ბოლოს აიტვირთა: 31 მაისი წყარო: Dinamo FC პირველი სამეული: თ = ჩატარებული შეხვედრა; მ = მოგებული; ფ = ფრე; წ = წაგებული; გტ = გატანილი გოლი; გშ = გაშვებული გოლი; გს = გატანილ და გაშვებულ გოლთა სხვაობა; ქ = ქულა ↑ worldsport.ge
ბიოტექნოლოგია

ბიოტექნოლოგია — ცოცხალ არსებათა გამოყენებაა სასარგებლო პროდუქტების — სამედიცინო პრეპარატების, ვაქცინებისა და წამლების — დასამზადებლად. ის ხშირად მოიცავს მიკრობების — პაწაწინა, ერთუჯრედიანი არსებების, მაგალითად, ბაქტერიებისა და საფუვრის - გამოყენებას. მრავალი საუკუნეა, რაც პროდუქტის დასამზადებლად სწორედ მიკროფებს იყენებენ. მეპურეები საფურვის გამოყენებით პურსა და ლუდს, ხოლო ყველი ბაქტერიებისა და სოკოს გამოყენებით მზადდება. თანამედროვე ბიოტექნოლოგიები მეტწილად გენურ ინჟინერიას იყენებენ — მეცნიერები მარტივ ცხოველთა და მცენარეთა უჯრედებს ცვლიან, რათა სასარგებლო თვისებები მიანიჭონ. ამისი მაგალითია ადამიანის ინსულინის წარმოება. ინსულინი ნივთიერებაა, რომელიც სისხლში შაქრის დონეს არეგულირებს. დიაბეტით დაავადებული ადამიანისათვის ინსულინი მკურნალობის ნაწილს შეადგენს. ინსულინის დასამზადებლად მეცნიერები მცირე რაოდენობით იღებენ ადამიანის უჯრედებს და მისგან გენეტიკურ მასალას (დიენემი) გამოყოფენ, რომელიც ინსულინის დასამზადებელ ინსტრუქციებსაც შეიცავს. ისინი მრავალჯერ ამრავლებენ იმ გენებს, რომლებიც კონკრეტულად ინსულინის წარმოქმნაზე არიან პასუხისგებლები და სხვადასხვა მიკრობებში ნერგავენ, რომლებიც შემდეგ ინსულინს წარმოქმნიან. გენური ინჟინერია შეიძლება მცენარეთა გასაუმჯობესებლადაც იქნას გამოყენებული. საკვებ მცენარეებს, მაგალითად — ხორბალსა და ბრინჯს, შეიძლება სხვა მცენარეებიდან აღებული გენეტიკური მასალები ჩავუნერგოთ, რათა დაავადებისადმი უფრო გამძლე გავხადოთ ან რთულ პირობებში გაზრდაში შევუწყოთ ხელი. მედიცინაში ბიოტექნოლოგია კიდევ მრავალგვარად გამოიყენება. შესაძლოა მიკრობების გენეტიკური მოდიფიკაცია ახალი მედიკამენტებისა და ვაქცინების დასამზადებლად. ამას გარდა შესაძლოა სხვა პროდუქეტბის — ფერმენტების დამზადებაც. ფერმენტები ბიოლოგიური ნივთიერებებია, რომლებიც ორგანიზმში მიმდინარე პროცესებს აჩქარებს. ისინი ბევრნაირად გამოიყენება მედიცინასა და მრეწველობაში. ოქსფორდის დიდი საბავშვო ენციკლოპედია, ქართული გამოცემა შევსებული და განახლებული 2011 წელს, ISBN 978-99940-34-47-5 ენციკლოპედია „ბრიტანიკა Treccani
426

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 426 426 (ოთხას ოცდაექვსი) წელი — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა პარასკევი. ეს წელი არის V საუკუნის მე-3 დეკადის მე-6 წელი. ბიზანტიიის იმპერატორმა თეოდოსიუს II-მ გასცა ბრძანება, რომ ქ. ოლიმპიაში არსებული ყველა წარმართული ტაძარი დაენგრიათ. ზევსის ქანდაკება კონსტანტინოპოლში გადაიტანეს. სისინიუს I კონსტანტინოპოლის პატრიარქები გახდა. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 426. თეოდორიხ II — ვესტგუთების მეფე (გ. 466) მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 426.
აეტიუს ანტიოქიელი

აეტიუს ანტიოქიელი (დ. უცნობია — გ. 365, კონსტანტინოპოლი) — ანტიოქიელი თეოლოგი. მას მართლმადიდებლებმა მეტსახელად „ათეისტი“ შეარქვეს. იგი, ევნომიუსთან ერთად იყო ანომოიანური მიმდინარეობის დამაარსებელი. აეტიუსი დაიბადა სირიაში. წმინდა ბასილი დიდი წერდა, რომ იგი დაბადებიდან მონა იყო, რომელმაც გაქცევით მოიპოვა თავისუფლება. თუმცა IV საუკუნის ისტორიკოსი, ფილოსტორგიუსი ამ ფაქტს უარყოფს. მამის სიკვდილის შემდეგ აეტიუსმა მესპილენძედ დაიწყო მუშაობა, პარალელურად კი თეოლოგიისა და ფილოსოფიის შესწავლა დაიწყო პავლინესთან, ტვირის ეპისკოპოსთან და ათანასესთან, ანაზარბოსის ეპისკოპოსთან. ისინი არიოზის ერთ-ერთი ყველაზე სერიოზული მხარდამჭერები იყვნენ და ამიტომ მათთან მიღებული განათლება აეტიუსს ძალიან გამოადგა. მოგვიანებით, ლეონტი ანტიოქიელმა აეტიუსი დიაკვნად აკურთხა, რითიც იგი ოფიციალურად ჩაერთო სამების დოგმატის შესახებ დავაში. ამ დროს მან გაიცნო ევნომიუსი და ერთად ჩამოაყალიბეს ანომოიანური მიმდინარეობა. ამ პერიოდში აეტიუსი შეხვდა მანიქეანური სექტის ერთ-ერთ ლიდერს და ისე სასტიკად დაამარცხა დისკუსიაში, რომ დეპრესიაში ჩავარდნილი მალევე გარდაიცვალა. ისტორიკოსი ფილოსტორგიუსი აღწერს საინტერესო მოვლენას, რომელიც წმინდა ფოტი დიდმა შემოგვინახა. 360 წელს, კონსტანტინოპოლის კრებაზე, როცა აეტიუსი ჯერ კიდევ დიაკვანი იყო, ანომოიანელმა ეპისკოპოსებმა თხოვეს მას დისკუსიაში ჩაბმულიყო. როგორც ჩანს აეტიუსმა დისკუსიაში გაიმარჯვა, თუმცა იმპერატორი ამან ძალიან გააბრაზა და მოფსუესტიაში გადაასახლა. გასაკვირი არაა თუ რატომ უწოდა წმინდა ბასილი დიდმა მას „ღვთის სიმართლის მტერთა ხელში არსებული ინსტრუმენტი“. იმპერატორმა იულიანე განდგომილმა აეტიუსი დააბრუნა რის მერეც ანომოიანელმა ეპისკოპოსებმა აეტიუსი ეპისკოპოსად აირჩიეს. იგი 365 წელს გარდაიცვალა ქალაქ კონსტანტინოპოლში. ფილოსტორგიუსი, „ანომოიანელთა ისტორია“, შემონახულია წმინდა ფოტი დიდის მიერ. წმინდა ბასილი დიდი, „პირველი აპოლოგია ევნომიუსის წინააღმდეგ“.
427

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 427 427 (ოთხას ოცდაშვიდი) წელი — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა შაბათი. ეს წელი არის V საუკუნის მე-3 დეკადის მე-7 წელი. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 427. მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 427. ტაო იუანმინი — ჩინელი პოეტი (დ. 365)
428

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 428 428 (ოთხას ოცდარვა) წელი — იულიუსის კალენდრის ნაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა კვირა. ეს წელი არის V საუკუნის მე-3 დეკადის მე-8 წელი. ირანმა გადააყენა სომხეთის უკანასკნელი მეფე არტაშესი და გააუქმა მეფობა. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 428. მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 428.
429

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 429 429 (ოთხას ოცდაცხრა) წელი — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა სამშაბათი. ეს წელი არის V საუკუნის მე-3 დეკადის მე-9 წელი. მეფე გეიზერიხის მეთაურობით ვანდალების მიერ ჩრდილოეთ აფრიკაში განლაგებული რომაული პროვინციების დაპყრობა და დამოუკიდებელი სახელმწიფოს ჩამოყალიბება დედაქალაქით კართაგენში მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 429. მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 429. პეტრე გალატელი — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი
430

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 430 430 (ოთხას ოცდაათი) წელი — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ოთხშაბათი. ეს წელი არის V საუკუნის მე-3 დეკადის მე-10 წელი. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 430. ანასტასიოს I — ბიზანტიის იმპერატორი (გ. 518) იულიუს ნეპოტი — დასავლეთ რომის იმპერატორი ( გ. 480) ოლიბრიუსი — რომის იმპერატორი (გ. 472) მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 430. 28 აგვისტო: ნეტარი ავგუსტინე — ქრისტიანი თეოლოგი და ფილოსოფოსი (დ. 354) ფარამონდი — ფრანკთა ლეგენდარული წინაპარი და მეფე მეროვინგების დინასტიიდან (დ. 370) ღირსი დიოსი — მართლმადიდებელი წმინდანი
431

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 431 431 (ოთხას ოცდათერთმეტი) წელი — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ხუთშაბათი. ეს წელი არის V საუკუნის მე-4 დეკადის 1-ლი წელი. გაიმართა ეფესოს საეკლესიო კრება მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 431. მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 431.