laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ბასქალი

ბასქალი (აზერ. Basqal) — აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ისმაილის რაიონის დასახლება და მუნიციპალიტეტი. განლაგებულია ზღვის დონიდან 998 მეტრის სიმაღლეზე. მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 1500 კაცს. თათრულენოვანი ლაჰიჯისგან განსხვავებით, რომელიც განლაგებულია შედარებით უფრო ახლოს, მისი მოსახლეობა აზერბაიჯანულენოვანია. ზოგიერთი ისტორიკოსის აზრით ბასქალი დაარსდა, IV საუკუნეში. დასახლების ამჟამინდელი ტერიტორია უძველესი დროინდელი ალბანეთის სახელმწიფოს ეკუთვნის. აკადემიკოსი ზი ბუნიატოვას თანახმად, სიტყვა ბასგალი, „ბას“ და „გალ“ გამოთქმების კომბინაციისაგან შედგება, რაც ნიშნავს კოშკის აშენებასა და განდიდებას. ბასქალის გააჩნია წვრილი და მოპირკეთებული ქუჩები, განვითარებული საკანალიზაციო სისტემით. დასახლება ცნობილია თავისი სიძველითა და განუმეორებელი ბუნებით. აქ განლაგებულია შუა საუკუნეების მეჩეთები, რომელთაგანაც პირველი მიეკუთვნება XI საუკუნეს, მეორე კი XIV საუკუნეს. შემონახულა ძველი აბანო, რომელიც მიეკუთვნება XVI საუკუნეს. დასახლება შედის სახელმწიფო კულტურულ-ისტორიულ ნაკრძალში და მას იცავს სახელმწიფო. 2018 წლის 3 ოქტომბერს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევიმა ხელი მოაწერა განკარგულებას „ბასქალის“ სახელმწიფო ისტორიულ-კულტურულ ნაკრძალად გამოცხადების შესახებ. 1932–1933 წლებში ბასქალი იყო ისმაილის რაიონის ცენტრი. ბასქალი — აზერბაიჯანელი საბჭოთა მწერლისა და ჟურნალისტის აბულგასან ალეკპერზადეს და დიდი სამამულო ომის მონაწილისა და იტალიური წინააღმდეგობის მოძრაობის წევრის მამედ ბაგიროვის მშობლიური სოფელია. უძველესი დროიდან ბასქალი ხელნაკეთობების წარმოების ცენტრს წარმოადგენდა. ცნობილი იყო აბრეშუმის ქსოვით, ქალის ეროვნული თავსაბურავი-კიალაგაის წარმოებით. კერძოდ, ჩვენამდე მოაღწია დაზგებმა, რომლებზეც ძველად ართავდნენ აბრეშუმს. აქ მუშაობს ხალიჩის მქსოველი რამდენიმე ცეხი. დასახლებაში ასევე ფუნქციონირებს 4 რძის კომბინატი და მინერალური წყლის წარმოების ცეხი. აზერბაიჯანული ხელოვნება სახელწოდებით „კიალაგაის სიმბოლიზმი და ტრადიციული ხელოვნება“ შეტანილ იქნა იუნესკოს არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის სიაში. 2015 წლის 25 ივნისში სოფელში პირველად იქნა გაყვანილი ბუნებრივი აირი.· ცნობილია აზერბაიჯანული სახალხო ცეკვა „ბასქალი“. Azerbaijan international: „Basgal and Lahij Villages High Up in the Caucasus Mountains“ ↑ Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi: 2013-cü ilin əvvəlinə iqtisadi və inzibati rayonlar, eləcə də şəhər yaşayış məntəqələri üzrə əhalinin cins bölgüsündə sayı archive (min nəfər) ↑ „Basqal“ Dövlət Tarix-Mədəniyyət Qoruğu haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ↑ Баскал. Дорога, устланная шелком. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-10-31. ციტირების თარიღი: 2021-04-15. ↑ Aзербайджанское искусство кялагаи включён в Репрезентативный список нематериального культурного наследия ЮНЕСКО. ↑ Biləsuvar, Ağsu və İsmayıllı rayonlarının kəndlərinə təbii qaz verilmişdir. დაარქივებული 2018-10-27 საიტზე Wayback Machine. socar.az, 25.06.2015 ↑ Наслаждайтесь: норвежцы удивили земляков исполнением азербайджанского танца ↑ Басгалы в исполнении Автандила Исрафилова
ქაღალდის ტყვია (ტელესერიალი)

ქაღალდის ტყვია — ქართული მძაფრ-სიუჟეტიანი დრამა სერიალი, რომელიც ტელეკომპანია რუსთავი 2-მა გადაიღო 2007 წელს. სერიალის გადაღება ძირითადად მიმდინარეობდა თბილისში. ძირითადი ლოკაციები: კაფე დუბლინი, კაფე პროფილი, ღამის კლუბი ნაით ოფისი, საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტი. სერიალში გამოყენებულია ფილმების: მცველი, პროფესიონალი, ინდიანა ჯონსი, გიორგი სააკაძე, ქორწილი და ქართული მხატვრული ფილმის უდიპლომო სასიძოს კადრები. თენგო ჩერქეზიშვილი ლაშა რამიშვილი დათო ოდიაშვილი ვახტანგ კობაიძე ირაკლი კაკაბაძე ანდრო ჭიჭინაძე ბესო ნასყიდაშვილი ირაკლი ივანიშვილი - ხმის რეჟისორი მამუკა ტყეშელაშვილი - მხატვრული განათება მალხაზ დათუკიშვილი - მხატვარი გიორგი ნავროზაშვილი - მხატვარი ნიკოლოზ კობალავა - მხატვარი სალომე სხირტლაძე - კოსიუმების მხატვარი მზია კენჭიაშვილი - მხატვარი-გრიმიორი ვალერი ოდიკაძე - მონტაჟი გოგა ხაინდრავა (უმცროსი) - ოპერატორი ლელი მიმინოშვილი - რეჟისორის ასისტენტი მარინა ბახტაძე - რეჟისორის ასისტენტი თამარ შავგულიძე - რეჟისორის ასისტენტი დიმიტრი ჭუმბურიძე -რეჟისორის ასისტენტი ვანო თვაური - ოპერატორის ასისტენტი ვაჟა აფრასიძე - გამნათებელი ჯაბა კლდიაშვილი - გამნათებელი ნიკოლოზ თაბუკაშვილი - გამნათებელი სანდრო დევდარიანი - გამნათებელი ბიძინა ჩხაიძე - გამნათებელი დავით სიხარულიძე - ხმის რეჟისორის ასისტენტი გიორგი გოგოლაძე - ხმის რეჟისორის ასისტენტი აკაკი მიქაძე - ხმის რეჟისორის ასისტენტი ლევან იაშვილი - ხმის რეჟისორის ასისტენტი გიორგი ხარებაშვილი - ხმის რეჟისორის ასისტენტი ლილი დადიანი - კოსტუმების მხატვრის ასისტენტი ნანა ჭილაძე - კოსტუმების მხატვრის ასისტენტი ლიზა ლორთქიფანიძე - ფოტოგრაფი შალვა ლომსაძე - კომპიუტერული გრაფიკა ალექსანდრე კიზაკიანი - კომპიუტერული გრაფიკა დავით მამარდაშვილი - კომპიუტერული გრაფიკა ლევან ამაშუკელი - ფერი კორექცია ირაკლი სოლომანაშვილი - რედაქტორი ბესო გიორგაძე - ადმინისტრაცია ლიკა ხომერიკი - ადმინისტრაცია ვანო კერესელიძე - ადმინისტრაცია შალვა შუბლაძე - ადმინისტრაცია ბახვა აბრამიშვილი - ადმინისტრაცია დავით აბრამიშვილი - ადმინისტრაცია ლევან რეხვიაშვილი - ადმინისტრაცია სოსო ცუცუნაშვილი - მძღოლი ჯასიმ ატაშოვი - მძღოლი ვანო ჭინჭარაძე - მძღოლი დავით გოგილაშვილი - მძღოლი გუჯა ბაიაშვილი - მძღოლი გია ჩაღრმელაშვილი - მძღოლი დავით ლობჟანიძე - მძღოლი მიხო დევდარიანი - ფილმზე მუშაობდნენ ბაჩო ფირცხალაიშვილი - ფილმზე მუშაობდნენ ნინო ჩიქოვანი - ფილმზე მუშაობდნენ სანდრო ჯაფარიძე - ფილმზე მუშაობდნენ ლაშა ჩხიკვიშვილი - ფილმზე მუშაობდნენ მაქსიმ მაისეევი - ფილმზე მუშაობდნენ მაია კანკავა - ფილმზე მუშაობდნენ გოგა პიპინაშვილი - ტექსტის მთხრობელი აკა მორჩილაძე - ორიგინალური იდეის ავტორი
ტურარ რისკულოვი

ტურარ რისკულოვი (ყაზახ. Turar Ryskulov დ. 1894 — გ. 10 თებერვალი, 1938) — ყაზახი პოლიტიკოსი და სახელმწიფო მოღვაწე. 1919 წელს იყო თურქესტანის ასსრ-ს ცაკ-ისა და სახკომსაბჭოს თავმჯდომარე, თურქესტანის მუსლიმური ბიუროს თავმჯდომარე. 1921 წელს იყო რსფსრ-ს ნაციონალურ საკითხთა კომისარიატის სრულუფლებიანი წარმომადგენელი აზერბაიჯანში. წევრი. 1921-22 წლებში იყო ამავე კომისარიატში კომისრის მოადგილე. 1922-24 წლებში იყო კომინტერნის სრულუფლებიანი წარმოამდგენელი მონღოლეთის სახალხო რესპუბლიკაში. 1926-37 წლებში იყო რსფსრ-ს სახკომსაბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე. პარტიაში მხარს უჭერდა ხალხთა თვითგამორკვევის პრინციპებსა და პარტიულ თანამდებობებზე ეროვნული კადრების მოზიდვას, იყო პარტიის მემარჯვენე ფრთის წარმომადგენელი. 1937 წელს დაადანაშაულეს მარქსიზმისა და ლენინიზმის პრინციპებიდან და პარტიის გენერალური ხაზიდან გადახვევაში, გამოაცხადეს ხალხის მტრად, დააპატიმრეს და დახვრიტეს ანტისაბჭოთა შეთქმულებაში მონაწილეობის ბრალდებით. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ტურარ რისკულოვი Рыскулов на Форуме История Казахстана Статья о Рыскулове на сайте КаЭУ[მკვდარი ბმული] В центре Москвы установлена мемориальная доска Турару Рыскулову // ЦАОИнформ.ру, 11.08.2011[მკვდარი ბმული]
ფაიზულა ხოჯაევი

ფაიზულა ხოჯაევი (უზბეკ. Fayzulla Ubaydulloyevich Xo‘jayev დ. 1896 — გ. 13 მარტი, 1938) — უზბეკი პოლიტიკოსი და სახელმწიფო მოღვაწე, რევოლუციონერი 1917 წელს იყო ტაშკენტში გამომავალ გაზეთ „უჩკუნის“ რედაქტორი. 1920 წლიდან ალიანსში შედის ბოლშევიკებთან, ხდება რკპ(ბ) პარტიის წევრი და ბუხარის რევკომის თავმჯდომარე. 1920-24 წლებში იყო ბუხარის სახალხო საბჭოთა რესპუბლიკის მთავრობის თავმჯდომარე. 1922 წლიდან იყო საკავშირო კომუნისტური პარტიის შუა აზიის ბიუროს წევრი. 1925 წლიდან ხდება უზბეკეთის სსრ-ს სახალხო კომისართა საბჭოს თავმჯდომარე და ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტის წევრი. 1937 წელს უზბეკეთის სსრ კომპარტიის მე-7 ყრილობაზე გადააყენეს ყველა სახელმწიფო და პარტიული თანამდებობიდან და გარიცხეს პარტიიდან. იმავე წლის 9 ივლისს დააპატიმრეს და მოსკოვის მესამე პროცესზე გაასამართლეს ტროცკისტული ჯგუფის წევრობის, შეთქმულების მოწყობის და გერმანიის, იაპონიის, აშშ-სა და პოლონეთის სასარგებლოდ ჯაშუშობის ბრალდებით. მასთან ერთად გაასამართლეს ნიკოლაი ბუხარინი, ალექსეი რიკოვი, ჰენრიხ იაგოდა, ნიკოლაი კრესტინსკი. დახვრიტეს 1938 წელს. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ფაიზულა ხოჯაევი World Statesmen – Uzbekistan Archontology – Fayzulla Khodzhayev
ლევ კამენევი

ლევ ბორისოვიჩ კამენევი, ნამდვილი გვარი როზენფელდი (რუს. Лев Бори́сович Ка́менев დ. 1883, თბილისი — გ. 13 მარტი, 1936) — საბჭოთა პარტიული და სახელმწიფო მოღვაწე, ბოლშევიკი და რევოლუციონერი, ლენინის თანამოაზრე. 1901 წელს დაამთავრა თბილისის გიმნაზია. 1903 წელს ამზადებდა თბილისის რკინიგზელთა გაფიცვას. 1903 წლიდან პარიზშია, სადაც ეცნობა ლენინს. 1904 წელს ლენინის დავალებით კვლავ თბილისში ჩადის და ამიერკავკასიის მასშტაბით ეწევა აგიტაციას რსდმ პარტიის ახალი ყრილობის მოსაწვევად. 1907 წელს რსდმპ მე-5 ყრილობაზე ირჩევენ პარტიის ცეკა-ს წევრად. ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ ირჩევენ რუსეთის ცაკ-ის პირველ თავმჯდომარედ. მონაწილეობდა ბრესტ-ლიტოვსკის საზავო მოლაპარაკებებში. 1919 წლის მარტიდან რუსეთის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის პოლიტბიუროს წევრია. 1922 წლის 3 აპრილს სწორედ მისი რეკომენდაციის დაინიშნა სტალინი პარტიის ცენტრალური კომიტეტის გენერალურ მდივნად. 1922 წლის 14 სექტემბერს ინიშნება რსფსრ სახალხო კომისართა საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილედ. 1922 წლიდან იყო სსრკ ცაკ-ის პრეზიდიუმის წევრი. 1917-23 წლებში რუსეთის სამოქალაქო ომის დროს იყო ბოლშევიკთა ერთ-ერთი ლიდერი. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ლევ კამენევი Lev Kamenev Archive დაარქივებული 2017-06-15 საიტზე Wayback Machine. marxists.org-ზე Examination of Kamenev during his trial, 20 August 1936. Leon Trotsky on Kamenev and Grigory Zinoviev
JPEG

Joint Photographic Experts group (აკრონიმი JPEG; გართიანებულ ფოტოფრაფიულ ექსპერტთა ჯგუფი) — ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული გრაფიკული ფორმატი. 1986 წელს დაარსებული კომიტეტის სახელი შეიქმნა სხვადასხვა სურათის ინდუსტრიის სპეციალისტების ჯგუფების შეერთებით. ამ კომიტეტმა თავისი სახელი მისცა გახსნილ, შემცირებულ ციფრულ გამოსახულებას jpeg-ს ნორმაში. შემდეგ ამ ნორმამ მისცა სახელი თავისი ფორმატის განსაზღვრულ მონაცემებსა და ფაილებს. საერთოდ jpeg ირჩევს jpeg კომპრესიის ნორმას, ფორმალურად iSO/CEI 10918-1 ან UIT-T Recommandation T.81. ეს ნორმა აღწერს კომპრესიის მეთოდს, რომელიც შექმნილია DCT, რომელიც განსაზღვრულია ევროპული პროექტით ESPRIT PICA (Photographic Image Coding algorithm). ის სპეციალიზებულია მხოლოდ სურათის (image brute)-ის ბიტის ბოლიოთ გადაქცევისთვის. Jpeg ფორმატი ინახავს და იცავს ბევრ ფერად ინფორმაციას. დრეკადი შემცირება იძლევა JPEG ფაილის ზომის შემცირების საშუალებას და ეს მის ხარისხს არ ეხება. JPEG ნორმის პატენტი განთავსებული იყო საწარმო Forgent-ის მიერ. მაგრამ ის პოტენციურად გადახედილი იქნა ამერიკული პატენტების ოფისის მიერ, რომელმაც ამოიღო 19-46 კომპონენტი წერტილებიდან The Public Patent Foundation-ის საჩივრის საპასუხოდ, რომელიც განიხილავდა ამ არანამდვილ პატენტს. JPEG სტანდარტული ფაილური გამოსახულების ფორმატი იყენებს ათვლის სისტემა IPTC (IPTC CORE). JPEG-ს კომპრესია JPEG File Interchange Format JPEG 2000 MPEG მატრიცული გამოსახულება GIF PNG TIFF Site officiel du « Joint Photographic Experts Group » et du « Joint Bi-level Image Experts Group » Page de présentation des travaux d'un étudiant sur le JPEG (niveau technique moyen) CVISION PdfCompressor Formats graphiques pour le Web დაარქივებული 2006-06-18 საიტზე Wayback Machine. Page du site Lookimage დაარქივებული 2006-07-09 საიტზე Wayback Machine. qui présente les différents formats graphiques utilisés sur Internet.
ბექირ სამი კუნდუხი

ბექირ სამი კუნდუხი (ოს. Къуындыхаты Муссæйы фырт Бечыр დ. 1864, სოფ. სანიბა, თერგის ოლქი, რუსეთის იმპერია, დღევანდელი ჩრდილოეთი ოსეთი, — გ. 13 მარტი, 1932, სტამბოლი, თურქეთი) — ოსური წარმოშობის თურქი პოლიტიკოსი. დაიბადა ოსეთში მეფის ოფიცრის, სარწმუნოებით მუსლიმ გენერალ-მაიორ მუსა კუნდუხოვის ოჯახში. რუსეთის მიერ ჩრდილოეთ კავკასიის დაპყრობის შემდეგ მუჰაჯირების სახით ოჯახი გადასახლდა ოსმალეთის იმპერიაში. დაამთავრა გალათასარაის ლიცეუმი, შემდეგ პოლიტიკურ მეცნიერებათა სკოლა პარიზში. იყო სირიის გუბერნატორი. თავიდანვე მიემხრო ქემალისტურ მოძრაობას. იყო სივასის კონგრესის მონაწილე. 1920 წელს დაინიშნა ანკარის მთავრობის საგარეო საქმეთა მინისტრად. იყო ქემალისტთა მიერ მოსკოვში გაგზავნილი პირველი დელეგაციის ხელმძღვანელი. დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე მოსკოვმა ფინანსური, სამხედრო და ტექნიკური დახმარება გაუწია ქემალის მთავრობას. 1921 წელს ხელმძღვანელობდა ანკარის სამთავრობო დელეგაციას ლონდონში, ასევე აწარმოებდა საიდუმლო მოლაპარაკებებს ლოიდ-ჯორჯთან სევრის ხელშეკრულების პირობების შემსუბუქების მოთხოვნით. მანვე მოაწერა ხელი 9 და 11 მარტს საფრანგეთთან და იტალიასთან დადებულ ხელშეკრულებებს. 922 წლიდან ოპოზიციაში უდგება მუსტაფა ქემალს. 1924-25 წლებში იყო ოპოზიციური „პროგრესული დემოკრატიული პარტიის“ წევრი. მუსტაფა ქექმალის მიერ ოპოზიციის მიმართ გატარებული რეპრესიების შემდეგ თავს ანებებს პოლიტიკურ საქმიანობას. გარდაიცვალა 1932 წელს. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ბექირ სამი კუნდუხი ossetians.com по К.Челахсаты «Осетия и осетины»
აბსოლუტური „მე“

აბსოლუტური „მე“ — ფიხტეს ფილოსოფიის ძირითადი ცნება, აღნიშნავს სუბიექტს, რომელიც წინ უსწრებს მის დიფერენცირებას (გამოყოფას) კონკრეტულ „მედ“ და „არა-მედ“. აბსოლუტური „მე“ არის კანტის ტრანსცენდენტალური სუბიექტის, ტრანსცენდენტალური აპერცეფიის თავისებური გააზრება. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 39.
აბსოლუტური მოძრაობა

აბსოლუტური მოძრაობა — მოძრაობა ათვლის აბსოლუტური სისტემის მიმართ. სივრცისა და დროის მეტაფიზიკური თეორია ასეთ სისტემებად თვლიდა აბსოლუტურ სივრცესა და დროს, რომელთა მიმართ მოძრაობას იგი აბსოლუტურს უწოდებდა. „აბსოლუტური მოძრაობა, — წერდა ნიუტონი, — არის სხეულის გადაადგილება მისი ერთი აბსოლუტური ადგილიდან მეორეზე“. აბსოლუტურ მოძრაობას მეტაფიზიკური აზროვნება ნამდვილ ჭეშმარიტ მოძრაობად თვლიდა, ხოლო ფარდობით მოძრაობას — მოჩვენებითად. ფარდობითობის თეორიამ უარყო აბსოლუტური მოძრაობის არსებობის მეტაფიზიკური თვალსაზრისი. ამ თეორიის თანახმად, რეალური მოძრაობა მხოლოდ ფარდობითად უძრავი ათვლის სისტემის მიმართ სრულდება. ათვლის სისტემა ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 39.
აბსოლუტური უძრაობა

აბსოლუტური უძრაობა — უძრაობა ათვლის აბსოლუტური სისტემის მიმართ. სივრცისა და დროის მეტაფიზიკური თეორია ასეთ სისტემებად თვლიდა აბსოლუტურ სივრცესა და დროს, რომელთა მიმართ უძრაობას იგი აბსოლუტურს უწოდებდა. აბსოლუტურ უძრაობას მეტაფიზიკური აზროვნება ნამდვილ ჭეშმარიტ უძრაობად თვლიდა, ხოლო ფარდობით უძრაობას — მოჩვენებითად. ფარდობითობის თეორიამ უარყო აბსოლუტური უძრაობის არსებობის მეტაფიზიკური თვალსაზრისი. ამ თეორიის თანახმად, რეალური მოძრაობა მხოლოდ ფარდობითად უძრავი ათვლის სისტემის მიმართ სრულდება. ათვლის სისტემა ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 39.
აბსოლუტური სიდიდე

აბსოლუტური სიდიდე, ან მოდული x {\displaystyle x} რიცხვისა მათემატიკაში — სიდიდე ნამდვილი რიცხვისა, რომელიც ტოლია თვით ამ რიცხვისა, თუ იგი დადებითია, ხოლო მოპირდაპირე რიცხვისა თუ იგი უარყოფითია, და ნულისა, თუ რიცხვი ნულის ტოლია. a {\displaystyle a} რიცხვის აბსოლუტური სიდიდე აღინიშნება | a | {\displaystyle |a|} სიმბოლოთი. მაგალითად: | − 5.06 | = 5.06 {\displaystyle |-5.06|=5.06} ; | 5 | = 5 {\displaystyle |5|=5} ; | 0 | = 0 {\displaystyle |0|=0} . ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 40.
მოდული

არსებითი სახელი მოდული შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს: მოდული — მათემატიკაში; მოდული — პროგრამირებაში;
აბსოლუტური სმენა

აბსოლუტური სმენა — სმენის მიხედვით, ცნობილი სიმაღლის ბგერასთან შეუდარებლად, ცალკეული ბგერის სიმაღლის გამოცნობის ან წარმოთქმის უნარი. მუსიკალური სმენა ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 40.
თერმოდინამიკური ტემპერატურა

თერმოდინამიკური ტემპერატურა, აბსოლუტური ტემპერატურა (აღნიშვნა: T {\displaystyle T} ) — ფიზიკური სიდიდე, რომელიც ახასიათებს აბსოლუტური ნულიდან ათვლილი ტემპერატურა. ცნება „აბსოლუტური ტემპერატურა“ 1848 წელს შემოიღო უ. ტომსონმა თერმოდინამიკის მეორე კანონის საფუძველზე. აბსოლუტური ტემპერატურა შეიძლება გაიზომოს სხვადასხვა სკალით. საერთაშორისო აღიარება პოვა თერმოდინამიკურმა და საერთაშორისო პრაქტიკულმა სკალებმა. ორივე სკალის მიხედვით აბსოლუტური ტემპერატურის ერთეულია კელვინი ( K ) {\displaystyle (K)} . ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 40.
ერქან მერიჩი

ერქან მერიჩი (თურქ. Erkan Meriç; დ. 26 ივლისი, 1986, ადანა, თურქეთი) — თურქი მსახიობი და მოდელი. ერქან მერიჩი ქალაქ ადანაში დაიბადა. მის შესახებ თურქულ წყაროებში ძალიან მწირი ცნობები მოიპოვება. უცნონია, ვინ არიან მისი მშობლები. ცნობილია ის, რომ მსახიობს უფროსი ძმა ჰყავს. დაწყებითი და საშუალო განათლება მან მიიღო მერსინში, სადაც ოჯახი საცხოვრებლად გადავიდა. 2008 წელს დაამთავრა მერსინის ტექნიკური უნივერსიტეტის ელექტრონიკისა და ავტომატიზაციის ფაკულტეტი. თუმცა სპეციალობით მუშაობაზე მან უარი განახცხადა და სამოდელო ბიზნესით დაკავდა. ერქანი საუკეთესო მოდელი გახდა, როგორც საკუთარ ქვეყანაში, ისე მსოფლიოში. ის ხშირად ჩანს თურქული ჟურნალების წინა ყდებზე და მონაწილეობს პრესტიჟული სამოდელო სახლების ჩვენებებში. ერქანმა მთელი ყურადღება და ენერგია კარიერის აწყობისკენ მიმართა. ის თავდაპირველად საკუთარი საოჯახო სამოდელო სააგენტოს მოდელი გახდა. ის მონაწილეობდა ბოდი-არდის კონკურსებში. 2008 წელს „თურქეთის საუკეთესო მოდელის“ კონკურსში. აქ მან მიიღო თურქეთის მამაკაც მოდელთა შორის საუკეთესოს ტიტული და მომდევნო წელს წარადგინა ქვეყანა მსოფლიოს მამაკაც მოდელთა კონკურსზე. 2009 წელს „მსოფლიოს საუკეთესო მოდელის“ კონკურსში მან მოიპოვა „მსოფლიოს საუკეთესო მამაკაცი მანეკენის ტიტული“. კონკურსი ჩატარადა ბულგარეთში. ერქანი, ქენან იმირზარიოღლუსა და კივანჩ ტატლიტუღის შემდეგ, გახდა მესამე თურქი, რომელმაც მოიგო ეს ტიტული. ჯერ კიდევ სწავლის პერიოდში ერქანი მონაწილეობდა სამოყვარულო თეატრში. სამოდელო ბიზნესთან შედარებით, ფილმოგრაფიით, დღეს ერქანი, მაინცდამაინც ვერ დაიკვეხნის, რადგან სულ რამდენიმე სურათშია გადაღებული. თუმცა, საკუთარი უბადლო გარეგნობისა და სამსახიობო გარდასახვის ჩინებული ცოდნის წყალობით, მან არამარტო თურქი ტელემაყურებლის ყურადღება მიიპყრო. აღსანიშნავია, რომ მის მიერ განსახიერებულმა ყველა როლმა, კრიტიკოსებისგან დადებითი შეფასება დაიმსახურა, რომ არაფერი ვთქვათ მაყურებელზე. 2012 წელი. სატელევიზიო პროექტი „Acayip hikayeler“ / „უცნაური ისტორიები“. თარიქის როლი. 2014 წელი. მხატვრული ფილმი „Zeynep’in Hikayesi“ / „ზეინების ამბავი“. ჰაკანის როლი. იმავე წელს, სერიალი „Beyaz Karanfil“ / „თეთრი მიხაკი“. ერქანის როლი. 2015 წელი. სერიალი „Bedel“ / „ფასი“ — ჯენგიზის როლი. იმავე წელს. კინოფილში — „Ikimize Bir Dunya“ / „ერთი სამყარო ორისთვის“. 2016 წელი. სერიალი „Adini sen koy“ / „ტყუილი“. ომერ ქერვანჯიოღლუს როლი. პარალელურად, მხატვრული ფილმი „სიცოცხლის ხაზი“. ერქან მერიჩი 1999 წლიდან 2008 წლამდე სერიოზულ ფეხბურთს თამაშობდა. კვირაში ერთხელ, ის საფეხბურთო კლუბ „გალათასარაიში“ დადიოდა სავარჯიშოდ. მწვრთნელი ყოველთვის ამბობდა, რომ მას ბრწყინვალე მომავალი ექნებოდა, მაგრამ მშობლების გადაწყვეტილებით, ტრავმების შიშის გამო, მოულოდნელად შეწყდა მისი საფეხბურთო კარიერა. ფეხბურთთან გამომშვიდობების შემდეგ, მსახიობმა ბედი სამოდელო ბიზნესში სცადა. ფეხბურთის გარდა, ერქანი ჩართული იყო სპორტის სხვა სახეობებში. კერძოდ, წყალბურთი ფრენბურთი ცურვა ბოდიბილდინგში ეს მისი საყვარელი სახეობებია. რაც შეეხება ბოდიბილდინგს, ერქანი მისით დღემდეა დაკავებული და განსაკუთრებულად უვლის საკუთარ სხეულს. მოხდენილი ფიგურის შესანარჩუნებლად ერქანი უმაკაცრეს დიეტას იცავს. ერქან მერიჩი დაარქივებული 2017-12-27 საიტზე Wayback Machine. ერქან მერიჩი ერქან მერიჩი სერიალი „ტყუილი“
აბსორბერი

აბსორბერი (ლათ. absorbeo — „ვშთანთქავ“) — აბსორბაციისათვის განკუთვნილი დანადგარის ძირითადი აპარატი. იყენებენ აირების ნარევის შემადგენელ ნაწილებად დასაყოფად, ერთ-ერთი ან რამდენიმემათგანის გახსნით სითხეში. აბსორბერის საშუალებით სამრეწველო აირების ნარევისაგან გამოყოფენ მავნე მინარევებს ან საჭირო კომპონენტს. აბსორბერი ლითონის ან კერამიკის კოშკია, რომელსაც ხვრელებიანი ჰორიზონტალური თაროები აქვს. აირთან სითხის შეხების ზედაპირის გასადიდებლად თაროებზე ათავსებენ ჩანაწყობებს — კერამიკულ რგოლებს, ფაიფურის, კოქსის ან ხის ნაჭრებს. ზემო ნაწილში გაფრქვეული აბსორბენტი ჩანაწყობებს მოჰყვება და თანდათან ქვემოთ მოედინება, ქვემოდან ზევით კი აირების ნარევი ადის და სითხის დიდ ზედაპირს ეხება, სითხე აირებით გაჯერდება და გამოედინება აპარატის ქვემო ნაწილიდან, სითხეში გაუხსნელი აირები კი — ზემოდან. შეხების ზედაპირის გასადიდებლად ზოგჯერ აბსორბერში მიმართავენ აირის ბუშტებსა და ჭავლს, ან აირს გაატარებენ სითხის თხელი ფენის ზედაპირზე. იყენებენ მექანიკურ საშუალებებსაც. ზოგჯერ საჭირო ხდება აბსორბციისას წარმოქმნილი სითბოს არინება, რისთვისაც თბომცვლელებს იყენებენ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 40.
აბსორბცია

აბსორბცია (ლათ. absorptio — „შთანთქმა“) — აირის შთანთქმა სითხის ან მყარი სხეულის მიერ. ადსორბციისაგან განსხვავებით, აბსორბციის დროს შთანმთქმელია აბსორბენტის მთელი მოცულობა. აბსორბცის მოვლენა გახსნის ანალოგიურია: შთამნთქმელში იხსნება აირების ნარევის ან ხსნარის შემადგენელი ერთ-ერთი კომპონენტი. წნევის გაზრდა და ტემპერატურის შემცირება აბსორბციას მნიშვნელოვნად ზრდის. პრაქტიკაში გამოიყენაბა სითხეებით აირების აბსორბცია, ხსნარებიდან კომპონენტების გამოწვლილვა. აბსორბციაზე დაფუძნებულია მრეწველობისათვის მნიშვნელოვანი მრავალი საწარმოო პროცესი. მაგ., აზოტის, მარილის და გოგირდმჟავას წარმოება (აირადი აზოტის ორჟანგის, ქლორწყალბადის შთანთქმა წყლით), აირების ერთმანეთისაგან დაცილება და სხვა. ექსტრაჰირება ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 40.
აბსორბციული მიკროსკოპია

აბსორბციული მიკროსკოპია — ცხოველურ და მცენარეულ ორგანიზმთა უჯრედების სტრუქტურისა და ქიმიზმის მიკროსკოპით შესწავლის მეთოდი, რომელიც დამყარებულია უჯრედშიგა სტრუქტურების მიერ სინათლის შერჩევით შთანთქმის უნარზე. ულტრაიისფერ სხივებს შთანთქავს ნუკლეინის მჟავებისა და სხვა ნუკლეოტიდების, ცილების, ზოგადი ვიტამინისა და სტეროლების ციკლური დაჯგუფებანი, ხილულ სხივებს — პიგმენტები. გარკვეული ნივთიერების შთანმთქმელ ზონას ანათებენ სპექტრის ვიწრო ნაკვეთის სხივებით და აკვირდებიან უჯრედში აღნიშული ნივთიერების განაწილებასა და მისი შემცველი სტრუქტურების აგებულებას. სტრუქტურაში გამავალი სინათლის ნაკადის შესუსტების ხარისხის მიხედვით განსაზღვრავენ სინათლის შთანმთქმელი ნივთიერების კონცენტრაციას. მეთოდის ეფექტურობის გასაძლიერებლად იყენებენ საღებრებს. ულტრაიისფერი მიკროსკოპია ციტოფოტომეტრია ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 40.
აბსტენციონისტები

აბსტენციონისტები (ლათ. abstentio — „თავშეკავება“, „უარის თქმა“) — ბოიკოტისტები, საპარლამენტო არჩევნებისათვის ბოიკოტის გამოცხადების მომხრეები. სახელი ეწოდათ 1919-1920 წლებში იტალიის სოციალისტური პარტიის მემარცხენე ფრთის წარმომადგენლებს (ლიდერი ა. ბორდიგა). აბსტენციონისტებმა ამხილეს სოციალისტური პარტიის საპარლამენტო კორუფცია და მოითხოვეს სოციალისტური პარტიიდან რეფორმისტების განდევნა. ამავე დროს მათ არ ესმოდათ მუშაოთა მოძრაობაში ბრძოლის ლეგალური მეთოდების მნიშვნელობა და უარს ამბობდნენ საპარლამენტო არჩევნებში მონაწილეობაზე. ამგვარი სექტანტურ-იზოლაციური პოლიტიკა საფრთხეს უქმნიდა იტალიის მუშათა მოძრაობას. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 40.
ვეჰიბ-ფაშა

მეჰმედ ვეჰიბ-ფაშა (თურქ. Kaçı Vehip Paşa დ. 1877 — გ. 1940) — ალბანური წარმომავლობის ოსმალო სამხედრო მოღვაწე, გენერალ-ლეიტენანტი, თურქეთ-იტალიის (1911), ბალკანეთის (1912-13), პირველი მსოფლიო ომისა და იტალია-აბისინიის (1935-36) ომების აქტიური მონაწილე. 1899 წელს ამთავრებს სამხედრო-საინჟინრო სკოლას, შემდეგ იმპერიის სამხედრო კოლეჯს. კაპიტნის ჩინით სამსახურს იწყებს იემენში დისლოცირებულ ოსმალოთა მე-4 არმიაში. 1909 წელს სამსახურს აგრძელებს იმპერიის სამხედრო სამინისტროში. იმავე წელს იღებს მაიორის წოდებას და ინიშნება კადეტთა სკოლის უფროსად. ბალკანური ომების დროს მსახურობდა თავისი უფროსი ძმის, გენერალ ესად ფაშას, საარმიო კორპუსის შემადგენლობაში. 1913 წლის 20 თებერვალს ბერძნებთან ბრძოლის დროს ტყვედ ვარდება. ტყვეობიდან გათავისუფლების შემდეგ იგზავნება ჰიჯაზის არმიაში, სადაც იღებს პოლკოვნიკის სამხედრო წოდებას. პირველ მსოფლიო ომში მონაწილეობდა გალიპოლის ბრძოლაში, სადაც სარდლობდა XV საარმიო კორპუსს, შემდეგ მე-2 არმიას. აქვე იღებს ბრიგადის გენერლის წოდებას. 1917 წლისთვის ოსმალთა კავკასიის ფრონტის სარდალი და გენერალ-ლეიტენანტია. კავკასიის არმიათა ჯგუფში გაერთიანდა მე-9 (გენერალი იაყუბ შევქი ფაშა), მე-3 (გენერალი ესად ფაშა) და მე-6 (გენერალი ჰალილ ფაშა ქუთი) არმიები. 1918 წლის თებერვალ-მარტში წარმატებული შეტევითი კამპანიის შედეგად იღებს პირველი მსოფლიო ომის მსვლელობაში რუსული შენაერთების მიერ დაკავებულ ერზინჯანს, არზრუმსა და ტრაპიზონს. იმავე წლის აპრილს-მაისში მისი არმიების შენაერთები ახდენენ არტაანის, ყარსის, ბათუმის და ალექსანდროპოლისის ოლქების და ახალციხისა და ახალქალაქის მაზრების, ოზურგეთის ოკუპაციას. 1918 წლის ივნისში წამოიწყო შეტევა თბილისზე, რაც ეწინააღმდეგებოდა ოსმალეთის იმპერიასა და საქართველოს დრ-ს შორის გაფორმებულ ბათუმის სამშვიდობო ხელშეკრულებას. ამის გამო გადაყენებულ იქნა თანამდებობიდან. ვეჰიბ-ფაშა კონსტანტინოპოლში არ დაბრუნებულა, დარჩა ბათუმში. აქედან ის სოჭის კონფლიქტის დროს შეეცადა აფხაზეთის აღებს 800 კაციანი დესანტით. 1918 წლის ოქტომბრიდან ინიშნება სრუტეების რაიონში გაშლილი ოსმალთა 1-ლი არმიის სარდლად. პირველი მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ ბრიტანელები აპატიმრებენ, მაგრამ ახერხებს ციხიდან გაქცევას და ემიგრაციაში მიდის საზღვარგარეთ. თავს აფარებს ჯერ იტალიას, შემდეგ გადადის გერმანიაში, რუმინეთში, საბერძნეთსა და ეგვიპტეში. ოპოზიციაში უდგება გენერალ მუსტაფა ქემალის მიერ ანატოლიაში დაწყებულ წინააღმდეგობის მოძრაობას. აქტიურად მონაწილეობდა იტალია-აბისინიის ომში (1935-36) აბისინიელთა მხარეს. ომის დასრულების და იტალიური ოკუპაციის შემდეგ ტოვებს ეთიოპიას და გადადის ეგვიპტეში. 1938 წელს ათათურქის გარდაცვალების შემდეგ ბრუნდება თურქეთში და ფუძნდება სტამბოლში. გარდაიცვალა 1940 წელს. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ვეჰიბ-ფაშა Who is who დაარქივებული 2012-02-28 საიტზე Wayback Machine. (თურქული)