laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
პრეტენდენტთა VI ტურნირი მსოფლიოს პირველობაზე ჭადრაკში ქალთა შორის

პრეტენდენტთა VI ტურნირი მსოფლიოს პირველობაზე ჭადრაკში ქალთა შორის გაიმართა სუბოტიცაში 1967 წელს. გამართვის თარიღი: 7 სექტემბერი - 6 ოქტომბერი. მონაწილეთა შერჩევა მოხდა ზონალურ ტურნირებში. პერსონალურად იყვნენ მოწვეულნი: ალა კუშნირი და ტატიანა ზატულოვსკაია. სსრ კავშირის ზონიდან ტურნირში თამაშის უფლება მოიპოვეს ნანა ალექსანდრიამ, ვალენტინა კოზლოვსკაიამ და ალექსანდრა კისლოვამ. ტურნირის პირველ ნახევარში ლიდერობდა ტერეზა შტადლერი (8 ქულა 9-დან), მაგრამ შემდეგ წააგო რა კუშნირთან, დათმო პოზიციები.
მინგეჩაურის წყალსაცავი

მინგეჩაურის წყალსაცავი (აზერ. Mingəçevir su anbarı) — წყალსაცავი აზერბაიჯანის მინგეჩაურის რაიონში, მდინარე მტკვარზე. ზღვის დონიდან 71 მეტრ სიმაღლეზე. სიგრძე — 70 კილომეტრი, სიგანე — 18 კილომეტრი. ზედაპირის ფართობი — 605 კმ². მოცულობა — 16,1 კმ³. უდიდესი სიღრმე — 75 მეტრი, საშუალო სიღრმე — 27 მეტრი. შეიქმნა ენერგეტიკული მიზნებისათვის, ასევე მდინარე მტკვრის ქვემო დინებაში წყალდიდობის თავიდან ასაცილებლად. გამოიყენებენ სარწყავად. მისგან სათავეს იღებს ზემოყარაბაღისა (172 კმ.) და ზემოშირვანის (123 კმ.) სარწყავი არხები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 708.
აზერბაიჯან-ხორვატიის ურთიერთობები

ხორვატია-აზერბაიჯანის ურთიერთობები — ხორვატიასა და აზერბაიჯანს შორის განვითარებული საგარეო ურთიერთობები. ორ ქვეყანას შორის დიპლომატიური ურთიერთობა დამყარდა 1995 წლის 26 იანვარს. ხორვატია ურთიერთობებს აწარმოებს აზერბაიჯანთან ანკარაში არსებული საელჩოს მეშვეობით. ორივე ქვეყანა არის ევროსაბჭოს წევრი. 2005 წელი ხორვატიაში აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ოფიციალური ვიზიტის კომუნიკე, ზაგრები, 10-12 ივნისი, 2005. აზერბაიჯანისა და ხორვატიის მთავრობების შეთანხმება კულტურული თანამშრომლობის შესახებ, ზაგრები, 10 ივნისი, 2005 წელი. ხორვატიის საგარეო საქმეთა და ევროპასთან ინტეგრაციის სამინისტროსა და აზერბაიჯანის საგარეო საქმეთა სამინისტროს ურთიერთთანამშრომლობის პროტოკოლი, ზაგრები, 10 ივნისი, 2005 წელი. ხორვატიის ნაციონალური ავიახაზებისა და აზერბაიჯანის ნაციონალური ავიახაზების მემორანდუმი თანამშრომლობის შესახებ ზაგრები, 10 ივნისი, 2005 წელი. აზერბაიჯანის საგარეო საქმეთა სამინისტრო ხორვატიასთან ურთიერთობის შესახებ ხორვატიის საგარეო საქმეთა და ევროპასთან ინტეგრაციის სამინისტრო აზერბაიჯანთან ურთიერთობის შესახებ დაარქივებული 2011-07-19 საიტზე Wayback Machine.
ალექსანდრე ბაქარის ძე

ალექსანდრე ბაქარის ძე ბაგრატიონი (დ. დაახლ. 1724/1728; გ. 1791) — ქართლის სამეფო ტახტის პრეტენდენტი, ვახტანგ VI-ის შვილიშვილი, დაიბადა რუსეთში, იქვე მიიღო განათლება. ატარებდა გრუზინსკის გვარს, იყო გვარდიის ოფიცერი. ალექსანდრე იყო ქართლის ჯანიშინი ბაქარის ძე, რომელმაც რუსეთში გადახვეწილმა სიკვდილის წინ ფიცი დაადებინა შვილს, ალექსანდრეს, რომ ქართლის მეფის ტახტს დაიკავებდა.დაუახლოვდა და დაუმეგობრდა პეტრე III-ს. 1762 წელს ჰქონდა კარგი ჯამაგირი და კაპიტნის ჩინი, ასევე მამისგან დარჩენილი ქონება. რუსეთის იმპერიასა და სპარსეთს შორის გაფორმებული რეშტისა (1732) და განჯის (1735) ტრაქტატებით ალექსანდრე, როგორც ვახტანგ VI-ის შთამომავალი, ითვლებოდა ქართლის ტახტის მემკვიდრედ. ალექსანდრე ვერ ურიგდებოდა ქართლში თეიმურაზ II-ის, შემდეგ ერეკლე II-ის მეფობას. ამიტომ ბაქარის გარდაცვალების შემდეგ დაიწყო ბრძოლა ქართლის სამეფო ტახტის ხელში ჩასაგდებად. 1763 წლიდან ფარულად ემზადებოდა საქართველოში წამოსასვლელად, მაგრამ სამშობლოში უნებართვოდ დაბრუნების ცდა ჩაეშალა. 1765 წელს ჩავიდა მოზდოკში, მაგრამ საქართველოში ვერ ჩავიდა.1766 წელს ეკატერინე II-ის ბრძანებით სამხედრო წოდება ჩამოართვეს და სამშობლოში გამგზავრების ნება დართეს. 1767 წელს ალექსანდრე შირაზში ქერიმ-ხანთან მივიდა და დახმარება სთხოვა. ქერიმ-ხანის გარდაცვალების შემდეგ ალექსანდრე ჩავიდა ჩრდილოკავკასიელ მმართველებთან. ალექსანდრეს ბებია ყაბარდოს მთავრის ასული იყო და მას ჩრდილოკავკასიელების დახმარების იმედი ჰქონდა. ხანგრძლივი უნაყოფო ლოდინის შემდეგ იგი სოლომონ I-ის მიწვევით იმერეთში ჩავიდა და 1779 წელს, როდესაც ერეკლე ერევანს იყო სალაშქროდ, ქალაქში აჯანყების მოწყობა სცადა, მაგრამ უშედეგოდ. 1782 წელს ალექსანდრე ამილახვართან ერთად ფათალი-ხანთან გადავიდა დაღესტანში. მათ ერეკლეს წინააღმდეგ დიდი ჯარი მოაგროვეს. ერეკლე II-ის თხოვნით რუსეთის მთავრობამ 1783 წელს ალექსანდრე შეიპყრო, მკაცრი პოლიციური ზედამხედველობა დაუწესა და გადაასახლა სმოლენსკში, სადაც პატიმრობაში გარდაიცვალა. ალექსანდრე დაქორწინდა დარია ალექსანდროვა მენშიკოვაზე (1747–1817), რომელიც იყო ალექსანდრე დანილოვიჩ მენშიკოვას შვილიშვილი. მას და დარიას ეყოლათ 3 ვაჟი და 2 ქალიშვილი: ივანე ალექსანდრეს ძე გრუზინსკი (გარდაიცვალა ბავშვობაში) გიორგი ალექსანდრეს ძე გრუზინსკი (1762–1852), შეეძინ ვაჟი, რომელიც ბავშვობაში გარდაიცვალა და ასული ანა (1798-1899) ალექსანდრე ალექსანდრეს ძე გრუზინსკი (1763–1823), მემკვიდრე არ დარჩენია ანა გრუზინსკი-გოლიცინი (1763–1842) დარეჯან გრუზინსკი (გარდაიცვალა 1796) კიკვიძე ა., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 294. დავით ჯავახიშვილი, უფლისწულ ალექსანდრე ბაქარის ძე ბაგრატიონის წინაპრები და მისი პირდაპირი შთამომავლები „ახალი და უახლესი ისტორიის საკითხები“ N15 — თბილისი, „უნივერსალი“ 2014 ISSN 1512-3154 ↑ ჯავახიშვილი ნ. 1765 წლის შეთქმულების მონაწილეთა იდენტიფიკაციისთვის“ საქართველოს ისტორიის ინსტიტუტის შრომები ტ VII გვ. 161-164 — თბილისი, 2013 ↑ თედო ჟორდანია, „თხზულებანი“ გვ. 71 — თბილისი, 2011 ↑ ბერძენიშვილი ნ. საქართველოს ისტორიის საკითხები ტ IV გვ. 169 — თბილისი, 1967
აზერბაიჯან-იაპონიის ურთიერთობები

აზერბაიჯან-იაპონიის ურთიერთობები — წარმოადგენს ურთიერთობებს აზერბაიჯანსა და იაპონიას შორის. აზერბაიჯანმა დამოუკიდებლობა გამოაცხადა სსრკ-სგან 1991 წლის 30 აგვისტოს, ხოლო იაპონიამ დამოუკიდებლად სცნო 1991 წლის 28 დეკემბერს. დიპლომატიური ურთიერთობა ქვეყნებს შორის დამყარდა 1992 წლის 7 სექტემბერს. აზერბაიჯანის საელჩო ტოკიოში გაიხსნა 2005 წლის 12 ოქტომბერს. იაპონიის საელჩო ბაქოში გაიხსნა 2000 წლის 21 იანვარს. აზერბაიჯანი არის სრულუფლებიანი წევრი ევროსაბჭოსი და ევროპის უსაფრთხოებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაციისა. იაპონია დამკვირვებელია ევროსაბჭოში და თამნამშრომლობს ეუთოსთან. აზერბაიჯანის საელჩო იაპონიაში დაარქივებული 2015-07-23 საიტზე Wayback Machine. იაპონიის საელჩო აზერბაიჯანში დაარქივებული 2009-06-15 საიტზე Wayback Machine. Yaponiya Xarici İşlər Nazirliyi tərəfindən Azərbaycan dilində nəşr olunmuş "Salam, Yaponiya!" (yap. こんにちは、日本！) jurnalı (აზერბაიჯანული)
აზერბაიჯან-პაკისტანის ურთიერთობები

პაკისტან-აზერბაიჯანის ურთიერთობები — წარმოადგენს ურთიერთობებს აზერბაიჯანსა და პაკისტანს შორის. აზერბაიჯანმა დამოუკიდებლობა გამოაცხადა სსრკ-სგან 1991 წლის 30 აგვისტოს, ხოლო პაკისტანი იყო მეორე ქვეყანა (თურქეთის შემდეგ), რომელმაც აზერბაიჯანი დამოუკიდებლად სცნო. დიპლომატიური ურთიერთობა ქვეყნებს შორის დამყარდა 1992 წელს. პაკისტანი იყო პირველი ქვეყანა რომლის საელჩოც გაიხსნა ბაქოში, მოქმედებს აზერბაიჯანის საელჩო ისლამაბადშიც. პაკისტანი აღიარებს აზერბაიჯანის ტერიტორიულ მთლიანობას და მთიან ყარაბაღს განიხილავს, როგორც აზერბაიჯანის რეგიონს. აზერბაიჯანის საელჩო პაკისტანში დაარქივებული 2009-05-08 საიტზე Wayback Machine. პაკისტანის საელჩო აზერბაიჯანში
აზერბაიჯან-შვეიცარიის ურთიერთობები

შვეიცარია-აზერბაიჯანის ურთიერთობები — წარმოადგენს ურთიერთობებს აზერბაიჯანსა და შვეიცარიას შორის. აზერბაიჯანს აქვს საელჩო ბერნში. შვეიცარიას აქვს საელჩო ბაქოში. ორივე ქვეყანა არის სრულუფლებიანი წევრი ევროსაბჭოსი და ევროპის უსაფრთხოებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაციისა. შვეიცარიის საელჩო ბაქოში აზერბაიჯანის საელჩო ბერნში დაარქივებული 2016-01-09 საიტზე Wayback Machine.
დიპლომატიური მისიების სია აზერბაიჯანში

აქ წარმოდგენილია დიპლომატიური მისიების სია აზერბაიჯანში. ამჟამად ბაქოში არის 62 საელჩო. ბაქო ბაქო  ევროკავშირი (დელეგაცია)  დაღესტანი  ჩრდილოეთი მაკედონია (ეკონომიკური სამსახური)  ჩრდილოეთი კვიპროსი (წარმომადგენლობა)  თათრეთი შემდეგი არარეზიდენტი საელჩოები აკრედიტებულია აზერბაიჯანში: აზერბაიჯანის საგარეო ურთიერთობები აზერბაიჯანის დიპლომატიური მისიების სია დიპლომატიური მისიები აზერბაიჯანში დაარქივებული 2008-01-20 საიტზე Wayback Machine.
აზერბაიჯან-გაერთიანებული სამეფოს ურთიერთობები

გაერთიანებული სამეფო-აზერბაიჯანის ურთიერთობები — წარმოადგენს ურთიერთობებს აზერბაიჯანსა და გაერთიანებულ სამეფოს შორის. აზერბაიჯანს აქვს საელჩო ლონდონში. გაერთიანებულ სამეფოს აქვს საელჩო ბაქოში. ორივე ქვეყანა არის სრულუფლებიანი წევრი ევროსაბჭოსი და ევროპის უსაფრთხოებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაციისა. გაერთიანებული სამეფო-აზერბაიჯანის ურთიერთობები იწყება 1920 წლის 18 იანვარს, როდესაც ბრიტანეთის ექსპედიცია ლიონელ დანსტერვილის ხელმძღვანელობით გაიგზავნა ბაღდადიდან ბაქოში, ნავთობის საბადოების საკუთარი კონტროლის ქვეშ მოქცევის მიზნით, რომელიც მანამდე გერმანიისა და ოსმალეთის იმპერიის კონტროლქვეშ იყო. ფაქტობრივად ამ პერიოდში გაფორმდა დიპლომატიური ურთიერთობა აზერბაიჯანის დემოკრატიულ რესპუბლიკასა და ბრიტანეთის იმპერიას შორის კავკასიაში ბრიტანეთის უმაღლესი კომისრის საშუალებით, რომელიც თბილისში იმყოფებოდა. გაერთიანებული სამეფოს საელჩო ბაქოში დაარქივებული 2011-08-14 საიტზე Wayback Machine. აზერბაიჯანის საელჩო ლონდონში დაარქივებული 2007-01-11 საიტზე Wayback Machine.
ალექსანდრე იესეს ძე

ალექსანდრე იესეს ძე (ბაგრატიონი), ქართლის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე XVIII საუკუნის I ნახევარში. მეფე იესეს მესამე ვაჟი, დაიბადა ირანში. იწოდებოდა ისაკ-ბეგად. XVIII საუკუნის 40-იან წლებში იყო ქართლის ნაიბი. 1742 წელს, არაგვის საერისთავოს გლეხთა აჯანყების დროს, სცადა ამ საერისთავოში გაბატონება, მაგრამ თეიმურაზ II-მ განზრახვა ჩაუშალა. 1744 ალექსანდრე დაინიშნა ქართლის ჯანიშინად. თანამდებობიდან მალე გადააყენეს, რადგან მხარს უჭერდა აბდულა-ბეგის ბრძოლას ქართლის ტახტისათვის. 1750 წელს ალექსანდრე გაქრისტიანდა და საუფლიწულო მამულები მიიღო ქვემო ქართლში. 1759 წელს იძულებული გახდა რუსეთში გადასახლებულიყო; მსახურობდა ჯერ ასტრახანის გარნიზონში, შემდეგ (1761-იდან) - ყიზლარის ქართულ ესკადრონში და პოდპოლკოვნიკის წოდება დაიმსახურა. მისი შვილიშვილი იყო პეტრე ბაგრატიონი. ალექსანდრეს ჰყავდა 8 შვილი (5 ვაჟი და 3 ქალიშვილი): ივანე ალექსანდრეს ძე (1730–1795) სოლომონ ბაგრატიონი კირილე ბაგრატიონი (1750–1828) თამაზ ბაგრატიონი (1743–1759) ლ. ტუხაშვილი, ქსე, ტ. 1, გვ. 294, თბ., 1975
აზერბაიჯან-უკრაინის ურთიერთობები

უკრაინა-აზერბაიჯანის ურთიერთობები წარმოადგენს ურთიერთობებს აზერბაიჯანსა და უკრაინას შორის. 1918 წლამდე ორივე ქვეყანა იყო რუსეთის იმპერიის ნაწილი, ხოლო 1991 წლამდე სსრკ-ს ნაწილი. დიპლომატიური ურთიერთობა დამყარდა 1992 წელს. აზერბაიჯანს აქვს საელჩო კიევში. უკრაინას აქვს საელჩო ბაქოში. ორივე ქვეყანა არის სრულუფლებიანი წევრი ევროსაბჭოს, ევროპის უსაფრთხოებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაციის, დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობისა, სუამისა და შავი ზღვის ეკონომიკური თანამშრომლობის ორგანიზაციისა. აზერბაიჯანის საელჩო უკრაინაში უკრაინის საელჩო აზერბაიჯანში
აზერბაიჯან-შვედეთის ურთიერთობები

შვედეთ-აზერბაიჯანის ურთიერთობები — წარმოადგენს ურთიერთობებს აზერბაიჯანსა და შვედეთს შორის. აზერბაიჯანს აქვს საელჩო სტოკჰოლმში. შვეეთს აქვს საელჩო ბაქოში. ორივე ქვეყანა არის ევროსაბჭოსა და ევროპის უსაფრთხოებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაციის სრულუფლებიანი წევრი . აზერბაიჯანის საელჩო შვედეთში შვედეთის საელჩო აზერბაიჯანში
აზერბაიჯან-სერბეთის ურთიერთობები

სერბია-აზერბაიჯანის ურთიერთობები — წარმოადგენს ურთიერთობებს აზერბაიჯანსა და სერბეთს შორის. სერბეთი დიპლომატიურ ურთიერთობებს ახორციელებს ანკარის საელჩოს მეშვეობით. აზერბაიჯანს არც საელჩო აქვს სერბეთში და არც საკონსულო. ორივე ქვეყანა არის სრულუფლებიანი წევრი ევროსაბჭოს, ევროპის უსაფრთხოებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაციისა და შავი ზღვის ეკონომიკური თანამშრომლობის ორგანიზაციისა.
ალექსანდრე ლუარსაბის ძე

ალექსანდრე ლუარსაბის ძე (ბაგრატიონი) (გ. 1711) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, ვახტანგ V-ის ძის, ლუარსაბის შვილი. მსახურობდა ირანში; იყო შაჰის კარზე მყოფი ქართლის მეფის გიორგი XI-ის ნაცვალი ქირმანში, შემდეგ ავღანეთში. მეთაურობდა ავღანეთისა და ქირმანის ჯარების ქართულ რაზმებს (დაახლოებით 2 ათასი კაცი). ებრძოდა სპარსელთა წინააღმდეგ მირ ვაისის მეთაურობით აჯანყებულ ავღანელ და ბელუჯ ტომებს, დაიღუპა ყანდაართან ბრძოლაში. ტუხაშვილი ლ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 294.
აზერბაიჯან-რუმინეთის ურთიერთობები

რუმინეთ-აზერბაიჯანის ურთიერთობები — წარმოადგენს ურთიერთობებს აზერბაიჯანსა და რუმინეთს შორის. რუმინეთმა აზერბაიჯანის დამოუკიდებლობა ცნო 1991 წლის 11 დეკემბერს. დიპლომატიური ურთიერთობა კი დამყარდა 1992 წლის 12 ივნისს. აზერბაიჯანს აქვს საელჩო ბუქარესტში. რუმინეთს აქვს საელჩო ბაქოში. აზერბაიჯანის საელჩო ბუქარესტში დაარქივებული 2012-10-04 საიტზე Wayback Machine. რუმინეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრო - ბაქოში რუმინეთის საელჩოს განყოფილება
აზერბაიჯან-ლიეტუვის ურთიერთობები

ლიეტუვა-აზერბაიჯანის ურთიერთობები — წარმოადგენს ურთიერთობებს აზერბაიჯანსა და ლიეტუვას შორის. 1918 წლამდე ორივე ქვეყანა იყო რუსეთის იმპერიის ნაწილი, ხოლო 1991 წლამდე სსრკ-ს ნაწილი. აზერბაიჯანმა ლიეტუვის დამოუკიდებლობა ცნო 1991 წლის 10 სექტემბერს. ლიეტუვამ აზერბაიჯანის დამოუკიდებლობა ცნო 1991 წლის 20 დეკემბერს. დიპლომატიური ურთიერთობა დამყარდა 1995 წლის 27 ნოემბერს. აზერბაიჯანს აქვს საელჩო ვილნიუსში. ლიეტუვას აქვს საელჩო ბაქოში. ორივე ქვეყანა არის სრულუფლებიანი წევრი ევროსაბჭოსი და ევროპის უსაფრთხოებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაციისა.
აზერბაიჯან-საბერძნეთის ურთიერთობები

საბერძნეთ-აზერბაიჯანის ურთიერთობები — ესაა საბერძნეთისა და აზერბაიჯანს შორის განვითარებული საგარეო ურთიერთობები. საბერძნეთმა აღიარა აზერბაიჯანის დამოუკიდებლობა 1991 წლის 31 დეკემბერს. საბერძნეთის საელოჩო გაიხსნა ბაქოში 1993, აზერბაიჯანის ათენში კი 2004 წელს. ორივე ქვეყანა არის ევროსაბჭოს წევრი. აზერბაიჯანის საგარეო საქმეთა სამინისტრო საბერძნეთთან ურთიერთობის შესახებ დაარქივებული 2007-05-04 საიტზე Wayback Machine. აზერბაიჯანის საელჩო საბერძნეთში დაარქივებული 2015-02-20 საიტზე Wayback Machine. საბერძნეთის საგარეო საქმეთა და ევროპასთან ინტეგრაციის სამინისტრო აზერბაიჯანთან ურთიერთობის შესახებ
აზერბაიჯან-ლატვიის ურთიერთობები

ლატვია-აზერბაიჯანის ურთიერთობები — წარმოადგენს ურთიერთობებს აზერბაიჯანსა და ლატვიას შორის. აზერბაიჯანმა ლატვიის დამოუკიდებლობა ცნო 1991 წლის 30 აგვისტოს. ლატვიამ აზერბაიჯანის დამოუკიდებლობა ცნო 1991 წლის 8 იანვარს. დიპლომატიური ურთიერთობა დამყარდა 1994 წლის 11 იანვარს. აზერბაიჯანს აქვს საელჩო რიგაში. ლატვიას აქვს საელჩო ბაქოში. ორივე ქვეყანა არის სრულუფლებიანი წევრი ევროსაბჭოსი და ევროპის უსაფრთხოებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაციისა. ლატვიის საგარეო საქმეთა სამინისტრო აზერბაიჯანთან ურთიერთობის შესახებ დაარქივებული 2008-06-21 საიტზე Wayback Machine. აზერბაიჯანის საელჩო რიგაში დაარქივებული 2009-10-10 საიტზე Wayback Machine.
აზერბაიჯან-ყაზახეთის ურთიერთობები

ყაზახეთ-აზერბაიჯანის ურთიერთობები — წარმოადგენს ურთიერთობებს აზერბაიჯანსა და ყაზახეთს შორის. დიპლომატიური ურთიერთობა დამყარდა 1992 წლის 27 აგვისტოს აზერბაიჯანს აქვს საელჩო ნურ-სულთანში. ყაზახეთს აქვს საელჩო ბაქოში, 1994 წლის 16 დეკემბრიდან. ორივე ქვეყანა წევრია დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობისა და ევროპის უსაფრთხოებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაციისა. ყაზახეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრო აზერბაიჯანთან ურთიერთობის შესახებ დაარქივებული 2011-07-27 საიტზე Wayback Machine. აზერბაიჯანის საელჩო ყაზახეთში ყაზახეთის საელჩო აზერბაიჯანში
პანთეონი

პანთეონი (ლათ. Pantheon < ბერძ. Pantheion < pan — ყველა — theos — ღმერთი). 1. ყველა ღმერთის ტაძარი ძველ რომში. 2. გამოჩენილ ადამიანთა სასაფლაო ან აკლდამა, როგორც წესი, პანთეონისთვის იყენებენ საკულტო დანიშნულების შენობებს. ასეთი იყო უესტმინსტერის სააბატო ლონდონში (1245-1745), სენტ-ჟენევიევის ეკლესია პარიზში (1764-1790, პანთეონად იქცა 1791 საფრანგეთის დიდი რევოლუციის დროს). საქართველოში 1929 წელს, ა. გრიბოედოვის გარდაცვალების მე-100 წლისთავზე, მთაწმინდაზე მამადავითის ეკლესიის ეზო ოფიციალურად გამოცხადდა მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონად. თბილისში გამოჩენილი მეცნიერებისა და საზოგადო მოღვაწებისათვის არის კიდევ დიდუბის პანთეონი და საბურთალოს პანთეონი. პანთეონი (რომი) დიდუბის პანთეონი მთაწმინდის პანთეონი საბურთალოს პანთეონი ქართველ მოღვაწეთა პანთეონები მოსკოვში ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 662.
შირვანული თანგა

შირვანული თანგა, ვერცხლის მონეტა, მოჭრილი XV საუკუნეში შირვანში (აზერბაიჯანი) თემურლენგის მაღალხარისხოვანი ვერცხლის მონეტის მიხედვით. მასა 6,2 გ. დროთა განმავლობაში მასა კლებულობდა და ფარიხ იესარის მმართველობის დროს (1462-1500) 1,90-1,75 გ-მდე დაეცა. მონეტის შუბლზე და ზურგზე არაბული ზედწერილებია. შირვანული თანგის განძები აღმოჩენილია საქართველოშიც: სოფელ საქობოში (ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტი) XV საუკუნის I ნახევარში შემახასა და ბაქოში მოჭრილი შირვანული თანგები; სოფელ თამარაშენში (ცხინვალის რაიონი), რომელთაგან ყველაზე გვიანდელი მონეტა 1462-1463 წლებით თარიღდება; დუშეთის მუნიციპალიტეტში XV საუკუნის I ნახევრის შირვანული თანგები, რომლებიც მოჭრილია ბაქოში, დარუბანდსა და შემახაში და ქართული მონეტები; სოფელ ალში (ხაშურის მუნიციპალიტეტი) ხალილულა I-ისა (1417-1462) და ფარუხ იესარის დროს მოჭრილი შირვანული თანგა, რომელთაგან ყველაზე გვიანდელი მონეტა 1492-1493 წლებით თარიღდება. დუნდუა გ., „სამონეტო მიმოქცევის საკითხისათვის XV საუკუნის საქართველოში“, თბ., 1964; Джалагания И. Л., Дундуа Г. Ф., „Обращение Ширванских монет XV века в Грузии“, «Известия АН Азербачджанской ССР, Серия истории, философии и права, 1973, № 4, 1974, № 1. დუნდუა გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 8.
ხურამიტები

ხურამიტები, ხურამდინები (სპარს. ხურამდინ „ბედნიერი, სასიამოვნო სარწმუნოების მიმდევრები“) — რელიგიური მოძღვრების მიმდევრები და ანტიარაბული სოციალურ-პოლიტიკური მოძრაობის მონაწილენი ადრე შუა საუკუნეების ირანში, აზერბაიჯანში, ცენტრალურ აზიასა და სომხეთში. უკავშირდება მაზდაკიზმისა და მანიქეიზმის მოძღვრებას. ხურამიტები დუალისტები იყვნენ. სამყაროს საფუძვლად მიაჩნდათ სინათლე, სწამდათ სულის გარდასახვა, ნათელხილვის მუდმივობა და, რომ ყველა წინასწარმეტყველი შთაგონებულია ერთი ღვთაებრივი სულით; ერიდებოდნენ ადამიანის შეურაცხყოფას და სისხლის ღვრას. ხურამიტები მონაწილეობდნენ აბუ მუსლიმის აჯანყებაში 747-750 წლებში, სუმბატ მოგვის აჯანყებაში 755 წელს. ხურამიტების დროშით მიმდინარეობდა „წითელბაირაღიანთა“ აჯანყება 778-779 წლებში, მუკანას აჯანყება VIII საუკუნის 70-80-იან წლებში, ბაბექის აჯანყება IX საუკუნეში. უკანასკნელად იხსენიებიან XII საუკუნის I ნახევარში აზერბაიჯანსა და ჰამადანის მხარეში. ბაბექი შიიზმი ზოროასტრიზმი თოფურია ჰ., ქსე, ტ. 11, გვ. 517, თბ., 1987 Encyclopaedia Iranica, ḴORRAMIS Encyclopaedia Iranica, BĀBAK ḴORRAMI
ბაბექის აჯანყება

ბაბექის აჯანყება, დიდი სახალხო ანტიფეოდალური და ანტიარაბული აჯანყება აზერბაიჯანსა და დასავლეთ ირანში. ბაბექის წინამძღოლობით დაახლოებით 816-817 წლებში. მისი მთავარი მონაწილენი იყვნენ ხურამიტების მოძღვრების მიმდევარი გლეხები და ხელოსნები, რომლებიც იბრძოდნენ არაბთა ბატონობის, ფეოდალური ექსპლოატაციისა და გაბატონებული რელიგიის — ისლამის წინააღმდეგ. მათ ბევრი წვრილი მიწათმფლობელიც მიემხრო. შეიქმნა ძლიერი ლაშქარი, რომლის ცხენოსანი ჯარი 20 ათას მხედარს ითვლიდა. 819-827 წლებში აჯანყებულებმა დაამარცხეს არაბთა 6 ლაშქარი. მტრის გარნიზონების განდევნის შემდეგ ისინი დაეუფლნენ მთელ აზერბაიჯანს და ირანის ზოგიერთ პროვინციას. აჯანყებამ სომხეთისა და საქართველოს ზოგი რაიონიც მოიცვა. ბაბექის მომხრეთა რიცხვმა 300 ათას კაცს მიაღწია. ერთ ხანს არაბთა სახალიფომ აჯანყებულებს სერიოზული წინააღმდეგობა ვერ გაუწია, რადგან ბიზანტიასთან ომითა და ეგვიპტეში აჯანყების (830-833) ჩახშობით იყო დაკავებული. 833 წელს ბიზანტიასთან დაზავების შემდეგ, ხალიფა მუთასიმმა (833-842) მთელი ძალები აჯანყებულთა წინააღმდეგ მიმართა. 834 წელს ქ. ჰამადანთან ბრძოლაში აჯანყებულებმა მძიმე დამარცხება განიცადეს (არაბული წყაროების მიხედვით, დაახლოებით 60 ათასი კაცი დაკარგეს). 835 წელს ხალიფამ არაბთა ჯარის სათავეში გამოჩენილი სარდალი, უსრუშანის მმართველი ჰაიდარ იბნ კავუს აფშინი დანიშნა. აჯანყებულები თანდათან კარგავდნენ ძალებს. ფეოდალები, რომლებიც პირველ ხანებში მიემხრნენ აჯანყებას, თანდათან ჩამოშორდნენ მას. ბაბექის მომხრეები ბოლოს ბაძის ციხეში (თალიშის მთები, ყარაბაღი) გამაგრდნენ. ბაბექმა ბიზანტიის იმპერატორს არაბების წინააღმდეგ ერთობლივი ბრძოლა შესთავაზა. 837 წელს ბიზანტიის ლაშქარი შეება არაბებს, მაგრამ აჯანყებულთა მდგომარეობა ამით არ შემსუბუქებულა. მძიმე ბრძოლების შემდეგ, 837 წლის შემოდგომაზე არაბებმა ბაძი აიღეს. მიუხედავად დამარცხებისა, ბაბექის აჯანყებამ დაასუსტა სახალიფო და დააჩქარა მისი დაშლა. История Азербайджана, Баку, 1958, с. 117-125; Томара М., Бабек, М., 1936; Ямпольский З. И., Восстание Бабека, Баку, 1941; ქსე, ტ. 2, გვ. 118-119, თბ., 1977
ბაბექი

ბაბექი, ფაფაქი (ნამდვილი სახელი ჰასანი; დ. დაახლოებით 789-800 — გ. იანვარი, 838) — სახალხო აჯანყების ბელადი აზერბაიჯანსა და დასავლეთ ირანში დაახლოებით 816-837 წლებში (ბაბექის აჯანყება). დაიბადა ბილალაბადში (ირანის აზერბაიჯანი), წვრილი ვაჭრის ოჯახში. ბავშვობაში მწყემსობდა, მეაქლემედ დაჰყვებოდა ქარავნებს, თავრისში ხელოსნის შეგირდი იყო. მონაწილეობდა ხურამიტების მოძრაობაში. 816 წელს სათავეში ჩაუდგა ანტიარაბულ აჯანყებას. აჯანყების ჩახშობის შემდეგ ალბანელმა ფეოდალებმა ბაბექი არაბებს გადასცეს, რომლებმაც ხალიფის თანდასწრებით სიკვდილით დასაჯეს. История Азербайджана, Баку, 1958, с. 117-125; Томара М., Бабек, М., 1936; Ямпольский З. И., Восстание Бабека, Баку, 1941; ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 118. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ბაბექი
ჰენრი II (მრავალმნიშვნელოვანი)

ჰენრი II შეიძლება იყოს: ჰენრი II - ინგლისის მეფე ჰენრი II - საფრანგეთის მეფე
I საზონათაშორისო ტურნირი

I საზონათაშორისო ტურნირი 7 მაისი - 1 ივნისი 1971 ოხრიდი მსოფლიოს ჩემპიონობისათვის შეჯიბრების ერთ-ერთი ეტაპი. შემოღებულ იქნა ფიდეს მიერ 1968 წელს, ლუგანოს კონგრესზე. პირველი ასეთი ტურნირი ჩატარდა 1971 წელს იუგოსლავიის ქალაქ ოჰრიდში. ტურნირში მონაწილეობდნენ ზონალური ტურნირების 18 გამარჯვებული. თავიდანვე დაწინაურდა ნანა ალექსანდრია, რომელმაც ზედიზედ ექვსი პარტია მოიგო. ნანამ შემდგომშიც შეინარჩუნა ლიდერობა და პირველმა გადაკვეთა ფინიშის ხაზი. პრეტენდენტთა ტურნირის საგზურები მიიღეს ტატიანა ზატულოვსკაიამ და მილუნკა ლაზარევიჩმაც, რომლებმაც II-III ადგილები გაიყვეს. დამატებითი საკანდიდატო მატჩი
ომარ ალ-ბაშირი

ომარ ჰასან აჰმად ალ-ბაშირი (არაბ. عمر حسن أحمد البشير; დ. 1 იანვარი, 1944) — სუდანის პრეზიდენტი 1989-2019 წლებში. 1989 წელს ალ-ბაშირმა ოფიცერთა ჯგუფით მოაწყო უსისხლო სამხედრო გადატრიალება, რომლის შედეგადაც სუდანის დემოკრატიულად არჩეული პრემიერ-მინისტრის, სადიქ ალ-მაჰდის მთავრობა დაამხო. 2004 წლის ოქტომბერში ალ-ბაშირის მთავრობამ დაასრულა სუდანის მეორე სამოქალაქო ომი, მეოცე საუკუნის ერთ-ერთი ყველაზე გრძელი და სისხლიანი კონფლიქტი სამხრეთი სუდანისთვის შეზღუდული ავტონომიის მინიჭებით. ალ-ბაშირს ხშირად აკრიტიკებენ მისი მოქმედებისთვის დარფურის კონფლიქტის დროს, როდესაც სუდანის სამხედროების მიერ განხორციელებული ეთნიკური წმენდის შედეგად დაიხოცა 200,000-დან 400,000-მდე არაბი მოსახლე. 2008 წლის ივლისში საერთაშორისო კრიმინალური სასამართლოს ბრალმდებელმა ლუის მორენო-ოკამპომ ალ-ბაშირს ბრალი დასდო გენოციდში, ადამიანობის წინააღმდეგ დანაშაულებში და სამხედრო დანაშაულებში დარფურის კონფლიქტის დროს. 2009 წლის 4 მარტს საერთაშორისო სასამართლომ გასცა ალ-ბაშირის დაპატიმრების ორდერი, კაცობრიობის წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაულებისა და სამხედრო დანაშაულების გამო, თუმცაა დაასკვნა, რომ მის გენოციდში დასადანაშაულებლად არ იყო საკმარისი საბუთები. ორდერი გაუგზავნეს სუდანის მთავრობას, რომელიც არ გამოთქვამს ალ-ბაშირის დაპატიმრების სურვილს. ალ-ბაშირი არის პირველი სახელმწიფოს მოქმედი ლიდერი, რომელზეც გაიცა დაპატიმრების სანქცია. სასამართლოს ვიდეოჩანაწერი დაარქივებული 2009-03-07 საიტზე Wayback Machine. ↑ FACTBOX - Sudan's President Omar Hassan al-Bashir (2008-07-14). ციტირების თარიღი: 2008-07-16. ↑ BBC NEWS World Africa | Q&A: Sudan's Darfur conflict ↑ The Genocide in Darfur — Briefing Paper Save Darfur. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-05-14. ციტირების თარიღი: 2009-03-05. ↑ International Criminal Court. (2008-07-14) ICC Prosecutor presents case against Sudanese President, Hassan Ahmad AL BASHIR, for genocide, crimes against humanity and war crimes in Darfur. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-07-15. ციტირების თარიღი: 2008-07-17. ↑ 5.0 5.1 BBC News, 4 March 2009. Warrant issued for Sudan's Bashir . Accessed 4 March 2009.
სუდანის მეორე სამოქალაქო ომი

სუდანის მეორე სამოქალაქო ომი — სამხედრო კონფლიქტი სუდანში, 1983 წლიდან 2005 წლამდე. თავისი ჰუმანიტარული შედეგებით ეს იყო ყველაზე ტრაგიკული კონფლიქტი XX საუკუნის მეორე ნახევარში. 2001 წლის ცნობებით 2 მილიონი ადამიანი გახდა ომით გამოწვეული სისხლისღვრისა და დაავადებების მსხვერპლი, ხოლო 4 მილიონი - ლტოლვილი.. სამხედრო მოქმედებები მიმდინარეობდა არაბებს (ჩრდილოეთით) და სსგმ-ს შორის (სუდანის სახალხო განმათავისუფლებელი მოძრაობა; სამხრეთით). კონფლიქტი დაიწყო ნიმეირის მთავრობის ისლამიზაციის პოლიტიკის გამო და 2005 წელს ნაივაშის შეთანხმების ხელმოწერით დასრულდა. სამოქალაქო ომების სია სამხრეთი სუდანი სუდანის სახალხო განმათავისუფლებელი მოძრაობა ვ.პ.იურჩენკი სუდანში მშვიდობიანი ხელშეკრულების ხელმოწერაზე ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2004-12-10. ციტირების თარიღი: 2004-12-10.