laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ილია პატაშური

ილია (ილო) პატაშური (დ. 9 მაისი, 1939, სოფ. ხევშა, ახლანდ. დუშეთის მუნიციპალიტეტი — გ. 5 ივნისი, 2024, იქვე) — ქართველი მხატვარი, ფერმწერი. პროფესორი. საქართველოს დამსახურებული მხატვარი (1982). ილია პატაშური დაიბადა 1939 წლის 9 მაისს დუშეთის რაიონის სოფელ ხევშაში. მისი მშობლები იყვნენ: მამა — ვასილ პატაშური, დედა — სოფიო ქავთარაძე. ილია პატაშურის წინაპრები იყვნენ XVII-XVIII საუკუნეებში თეთრი არაგვის ხეობაში ხევის თავი ბაგრატინების სამეფო კარის მცველნი, მსახურნი დუშეთსა და ანანურში დიდი რუხა ივანე და გივი პატაშურები. ლომისის წმინდა გიორგის და ხევშის მთავარანგელოზის დეკანოზები. 1946 წელს შევიდა ხევშის დაწყებით სკოლაში. 1956 წელს დაამთავრა ფასანაურის საშუალო სკოლა. იმავე წელს ჩაირიცხა თბილისის ი. ნიკოლაძის სახელობის სამხატვრო სასწავლებელში, რომელიც 1960 წელს წარჩინებით დაამთავრა. 1960 წელს ჩაირიცხა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიაში ფერწერის სპეციალობით, რომელიც დაამთავრა წარჩინებით (სადიპლომო თემა: „დავით აღმაშენებელი დიდგორზე ბრძოლის წინ“), ნაშრომში მიიღო უმაღლესი შეფასება. ხელმძღვანელი სამხატვრო აკადემიის რექტორი, საბჭოთა კავშირის სახალხო მხატვარი — პროფესორი ა. ქუთათელაძე; ლექტორები: შ. მამალაძე, ჟ. ჯაში, კ. მახარაძე, ზ. ნიჟარაძე, ე. კალანდაძე; მხატვრულ დაოსტატებაში პროფესორები: საბჭოთა კავშირის სახალხო მხატვარი ლ. გუდიაშვილი და საქართველოს სახალხო მხატვარი ფ. ლაპიაშვილი. 1967 წელს დატოვეს სამხატვრო აკადემიაში ფერწერის კათედრაზე ლაბორანტად, ხოლო 1968 წელს მიიწვიეს ფერწერის კათედრაზე ფერწერის პედაგოგად. იმავე წლიდან გახდა საბჭოთა კავშირის მხატვართა კავშირის წევრი. 1970 წლიდან სწავლობდა სსრკ სამხატვრო აკადემიის ფერწერის შემოქმედებით სახელოსნოში. ხელმძღვანელი საბჭოთა კავშირის სახალხო მხატვარი უ. ჯაფარიძე. 1982 წელს მიენიჭა საქართველოს დამსახურებული მხატვრის წოდება. 1990 წელს მოსკოვში მიენიჭა დოცენტის წოდება. 1995 წელს აირჩიეს თბილისის სამხატვრო აკადემიის პროფესორად და დანიშნეს ფერწერის კათედრაზე პეიზაჟის სახელოსნოს ხელმძღვანელად. 1966 წლიდან მონაწილეობს საქართველოსა და უცხოეთის სამხატვრო გამოფენებზე: საბერძნეთი, ბელგია, იუგოსლავია, პოლონეთი, აშშ, ინგლისი, იაპონია, რუსეთი, აზერბაიჯანი, სომხეთი და ბალტიისპირეთის ქვეყნები. ი. პატაშურს არაერთი პერსონალური გამოფენა აქვს მოწყობილი საქართველოში. ილია პატაშური გარდაიცვალა 2024 წლის 5 ივნისს, დაკრძალულია მშობლიურ ხევშაში. ილია პატაშური — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ილო პატაშურის 75 წელი საიუბილეო გამოფენა ზეობა ↑ ipress.ge // ცნობილი მხატვარი, ფერწერის დიდოსტატი, ილია პატაშური გარდაიცვალა
მამედსალეჰ ისმაილოვი

ისმაილოვი, მამედსალეჰ ჯალილ ოღლუ (აზერ. Məmmədsaleh Cəliloğlu İsmayılov) — საბჭოთა მუსიკათმცოდნე, აზერბაიჯანის სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1972), ხელოვნებათმცოდნეობის კანდიდატი (1964). მამედსალეჰ ისმაილოვი 1912 წლის 22 აპრილს ელიზავეტპოლის გუბერნიაში, ნუხში დაიბადა. დაამთავრა ბიულბიულის სახელობის საშუალო სპეციალური მუსიკალური სასწავლებელი. 1846 წელს აზერბაიჯანის კონსერვატორიაში ასწავლიდა. 1938 წელს პროფესორი გახდა. 1960–1971 წლებში აზერბაიჯანული ხალხური მუსიკის კათედრის გამგე იყო, ხოლო 1980 წლიდან აზერბაიჯანული ხალხური მუსიკის ისტორიისა და თეორიის კათედრას ხელმძღვანელობდა. მამედსალეჰ ისმაილოვი 1994 წლის 10 მაისს ბაქოში გარდაიცვალა. 2013 წლის 17 მაისს აზერბაიჯანის კომპოზიტორთა კავშირმა მამაედსალეჰ იმსაილოვის 100 წლისთავისადმი მიძღვნილი საიუბილეო სამეცნიერო კონეფერნცია ჩაატარა. ↑ Ладовая теория азербайджанской музыки. ციტირების თარიღი: 2020-04-15 ↑ ИСМАЙЛОВ в музыкальном словаре. www.music-dic.ru. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-02-18. ციტირების თარიღი: 2020-04-15. ↑ Bülbül adına Orta Ixtisas Musiqİ Məktəbİ. www.bulbulschool.az. ციტირების თარიღი: 2020-04-15. ↑ В Союзе композиторов Азербайджана пройдёт научная конференция. Trend.Az (2013-05-16). ციტირების თარიღი: 2020-04-15. ↑ в Союзе композиторов Азербайджана прошла научная конференция.
ნარგიზ ალიაროვა

ნარგიზ ალიაროვა (აზერ. Nərgiz Əliyarova; დ. 1968, ბაქო) — აზერბაიჯანელი პიანისტი და მუსიკათმცოდნე კლასიკური მუსიკის განხრით. დაიბადა 1968 წელს ბაქოში. 1986 წელს ოქროს მედალზე დაამთავრა ბიულბიულის სახელობის საშუალო სპეციალური მუსიკალური სასწავლებელი და უზეირ ჰაჯიბეკოვის სახელობის აზერბაიჯანის სახელმწიფო კონსერვატორიაში ფორტეპიანოს ფალულტეტზე გააგრძელა სწავლა. სტუდენტობის წლებში სწავლაში გამოჩენილი მიღწევებისათვის წარდგენილ იქნა ლენინურ პრემიაზე. 1991 წელს მან წარჩინებით დაამთავრა კონსერვატორია და სწავლა იქვე - ასიტენტურაში გააგრძელა. 1992 წლიდან ალიაროვამ მუშაობა დაიწყო ბაქოს მუსიკალურ აკადემიაში, თავიდან მასწავლებლად, შემდეგ უფროს მასწავლებლად, დოცენტად და 2010 წლიდან პროფესორად. 2001 წელს მან დაიცვა დისერტაცია თემაზე: „აზერბაიჯანელ კომპოზიტორთა სონატები ვიოლინოსა და ფორტეპიანოსთვის“ (სტილისა და ინტერპრეტაციის საკითხები) და ხელოვნებათმცოდნეობის კანდიდატის ხარისხი მიენიჭა. 2002 წელს იგი აზერბაიჯანის ფილარმონიის მიერ შექმნილი საფორტეპიანო ტრიოს სოლისტი გახდა. 2009 და 2010 წლებში მან ორი კომპაქტ - დისკი გამოუშვა. ალიაროვა ათზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის და მეთოდური სახელმძღვანელოს ავტორია. ცხრა წლიდან ალიაროვამ სოლო კონცერტებით სხვადასხვა ანსამბლების, სიმფონიური და კამერული ორკესტრების შემადგენლობაში რესპუბლიკასა და ევროპის ზოგიერთ ქვეყანაში გამოსვლა დაიწყო. კონსერვატორიის დამთავრების შემდეგ მან სტაჟირება გაიარა რუსეთში, გერმანიასა და დიდ ბრიტანეთში. 2008 წელს ნარგიზ ალიაროვამ მეორე ადგილი დაიკავა პიეტრო არჯენტოს სახელობის მე-11 საერთაშორისო კონკურსში იტალიაში. იმავე წელს ალიაროვას აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დამსახურებული არტისტის წოდება მიენიჭა. 2010 წელს აზერბაიჯანის უმაღლემა საატესტაციო კომისიამ ალიაროვას პროფესორის წოდება მიანიჭა. იმავე წელს მას გადეცა პოლონეთის სახელმწიფოს საპატიო დიპლომი „შოპენის ნაწარმოებების პროპაგანდისათვის“. ↑ George Grella. (2019-04-25) Violinist Hemsing makes an impression in duo recital: Hemsing played with Azerbaijani pianist Nargiz Aliyarova. New York Classical Review. ციტირების თარიღი: 2020-04-08. ↑ BWW News Desk. (2020-03-03) The Kennedy Center Announces The Millennium Stage Schedule for April 2020. Broadway World. ციტირების თარიღი: 2020-04-08. ↑ Nargiz Aliyarova. Etcetera records. ციტირების თარიღი: 2020-04-08.
კერძო კაპიტალი

კერძო კაპიტალი(Private Equity) არის ალტერნატიული ინვესტიციის ფორმა, რომელიც ინვესტირებას ახდენს, ყიდულობს წილებს კერძო კომანიებში, რომლებიც არ არის აღნუსხული საფონდო ბირჟაზე. კერძო კაპიტალის ფონდები ინვესტირებას ახდენენ კერძო კომპანიებში და ერთვებიან საჯარო კომპანიების გამოსყიდვაში. ინსტიტუციური და საცალო ინვესტორები უზრუნველყოფენ კაპიტალს კერძო კაპიტალისთვის და კაპიტალი შეიძლება გამოყენებულ იქნას ახალი ტექნოლოგიების დასაფინანსებლად, შესყიდვების განსახორციელებლად, საბრუნავი კაპიტალის გასაფართოებლად და ბალანსის გასაძლიერებლად და გასამყარებლად. კერძო კაპიტალის ინვესტიცია ძირითადად მოდის ინსტიტუციური ინვესტორებისა და აკრედიტებული ინვესტორებისგან, რომლებსაც შეუძლიათ მნიშვნელოვანი თანხების გამოყოფა დიდი ხნის განმავლობაში. კერძო კაპიტალის ინვესტიციებისთვის ხშირად საჭიროა ხანგრძლივი პერიოდი თანხის დაკავების , რათა უზრუნველყოფილი იყოს გაჭირვბული კომპანიების დახმარება ან ლიკვიდურობის ღონისძიებები (A liquidity event მოვლენა რის შედეგედაც ინვესტორი იღებს შემოსავალს მაგ. მერჯერი, გაყიდვა ან პირველადი საჯარო შეთავაზება (IPO).) კერძო კაპიტალის დადებითი და უარყოფითი მხარეები კერძო კაპიტალი სთავაზობს რამდენიმე უპირატესობას კომპანიებსა და სტარტაპებს, დაფინანსება მიიღონ ისეთი წყაროებიდან, როგორიცაა მაგალითად სარისკო კაპიტალი. ნაცვლად ტრადიციული ფინანსური ინსტრუმენტების  გამოყენებისა, როგორიცაა მაღალპროცენტიანი საბანკო სესხები. თუ კომპანია ამოღებულია სიიდან ან ამოღებულია ბირჟიდან, კერძო კაპიტალის დაფინანსება უზრუნველყოფს, ზრდისა და განვითარების სტრატეგიებს საჯარო ბაზრებისგან მოშორებით. კერძო კაპიტალს აქვს არაორდინაური გამოწვევები, რადგან შეიძლება რთული იყოს კერძო კაპიტალში საკუთრების ლიკვიდაცია. ბირჟაზე ტრანზაციისგან განსხვავებით, ფირმამ უნდა მოძებნოს მყიდველი თავისი ინვესტიციის ან კომპანიის გასაყიდად. კომპანიის აქციების ფასი კერძო კაპიტალში განისაზღვრება მყიდველებსა და გამყიდველებს შორის მოლაპარაკებების გზით და არა ბაზრის დარეგულირებით. კერძო კაპიტალის აქციონერების უფლებები გადაწყდება ინდივიდუალურად, მოლაპარაკებების გზით, ნაცვლად ფართო მმართველობითი ჩარჩოსა, რომელიც, როგორც წესი, კარნახობს ინვესტორებს უფლებებს საჯარო ორგანიზაციებში ინვსტირების შემთხვევაში. 1901 წელს J.P. Morgan-მა ჩაატარა Carnegie Steel Corporation-ის პირველი ბერკეტული შესყიდვა, რომელიც მაშინ ქვეყანაში ფოლადის უმსხვილეს მწარმოებლებს შორის იყო , $480 მილიონით, კომპანია შეუერთდა Federal Steel Company-სა და National Tube-ს და შექმნა United States Steel, მსოფლიოში უდიდესი კომპანია. 1933 წლის Glass Steagall-ის აქტმა აკრძალა ბანკების მიერ დაპროექტებული მეგაკონსოლიდაციები. კერძო კაპიტალის ფირმებისთვის შემოსავლის ძირითადი წყარო არის მართვის საფასური. საკომისიო სტრუქტურა კერძო ინვესტიციის ფირმებისთვის მოიცავს მართვის საფასურსა და შესრულების საფასურს. ზოგიერთი ფირმა ყოველწლიურად იხდის 2% მართვის საფასურს მართულ აქტივებზე და მოითხოვს,კომპანიის გაყიდვიდან მიღებული მოგების 20%-ს.[1] https://www.investopedia.com/terms/p/privateequity.asp https://www.collinsdictionary.com/de/worterbuch/englisch/liquidity-event#:~:text=A%20liquidity%20event%20is%20something,into%20cash%20or%20marketable%20securities.
უძრავი ქონების საინვესტიციო ტრასტი

უძრავი ქონების საინვესტიციო (ეკ.)ტრასტი (ტრასტი-კაპიტალისტური მონოპოლიების ფორმა, რომლის დროსაც გაერთიანებული საწარმოები ზემოგების მიღების მიზნით, კარგავენ წარმოებითსა და კომერციულ დამოუკიდებლობას და ემორჩილებიან ერთიან მმართველობას.) - Real Estate Investment Trust (REIT). უძრავი ქონების საინვესტიციო ტრასტი არის კომპანია, რომელიც ფლობს, მართავს ან აფინანსებს შემოსავლისმომტან უძრავ ქონებას. როგორებიცაა: საცხოვრებელი აპარტამენტები, სასტუმროები, სამედიციონო დაწესებულებები, ოფისები, საწყობები და ა.შ. ბევრი REIT საჯაროდ ივაჭრება ყველა მთავარ საფონდო ბირჟაზე და ინვესტორებს შეუძლიათ, იყიდონ და გაყიდონ ისინი, აქციების მსგავსად მთელი სავაჭრო სესიის განმავლობაში.ეს მათ ძალიან ლიკვიდურს ხდის. (ფიზიკური უძრავი ქონების ინვესტიციისგან განსხვავებით). REIT-ების უმეტესობას აქვს მარტივი ბიზნეს მოდელი: REIT აქირავებს ფართსა და აგროვებს ქირას საკუთრებაზე, შემდეგ კი ამ შემოსავალს დივიდენდების სახით ანაწილებს აქციონერებზე. იპოთეკური REIT-ები არ ფლობენ უძრავ ქონებას, მაგრამ აფინანსებენ მათ: გასცემენ სესხებს სხვა ინვესტორებისთვის, ხოლო შემოსავალს უკან პროცენტის სახით იღებენ. REIT-ებს შეუძლიათ მნიშვნელოვანი როლი შეასრულონ საინვესტიციო პორტფოლიოს დივერსიფიცირებაში. ისინი ინვესტორს სთავაზობენ ძლიერ, სტაბილურ, წლიურ დივიდენდებს და გრძელვადიანი კაპიტალის ზრდის პოტენციალს. REIT-ის მთლიანმა შემოსავლების მაჩვენებელმა ბოლო 20 წლის განმავლობაში აჯობა S&P 500 ინდექსს, სხვა ინდექსებსა და ინფლაციის მაჩვენებლებს. როგორც ყველა ინვესტიციას, REIT-ებსაც აქვთ დადებითი და უარყოფითი მხარეები. დადებითი მხარეა ის, რომ REIT-ების ყიდვა-გაყიდვა მარტივია, რადგან უმეტესობა ივაჭრება საჯარო ბირჟებზე - ფუნქცია, რომელიც ამცირებს ზოგადად უძრავი ქონების ტრადიციულ ნაკლოვანებას. ეფექტურობის თვალსაზრისით, REIT-ი გთავაზობთ მიმზიდველ რისკზე მორგებულ შემოსავალსა და ფულადი სახსრების სტაბილურ ნაკადს. ასევე, უძრავი ქონების არსებობა შეიძლება კარგი იყოს პორტფოლიოსთვის, რადგან ის უზრუნველყოფს დივერსიფიკაციასა და დივიდენდებზე დაფუძნებულ შემოსავალს. ხშირად დივიდენდები უფრო მაღალია, ვიდრე სხვა სახის ინვესტიციების შემთხვევაში. თუმცა REIT-ები არ გვთავაზობენ საერთო კაპიტალის ზრდას. როგორც მათი სტრუქტურის ნაწილი, მათ უნდა დაუბრუნონ შემოსავლის 90% ინვესტორებს. ასე რომ, დასაბეგრი შემოსავლის მხოლოდ 10% შეიძლება დაბრუნდეს REIT-ში რეინვესტირების მიზნით და ახალი საკუთრების შესაძენად. სხვა უარყოფითი მხარე არის ის, რომ REIT-ების დივიდენდები იბეგრება როგორც რეგულარული შემოსავალი, ხოლო ზოგიერთ REIT-ს აქვს მართვისა და ტრანზაქციის მაღალი საკომისიო. https://www.investopedia.com/terms/r/reit.asp http://www.nplg.gov.ge/gwdict/index.php?a=term&d=3&t=40526
საკრედიტო დეფოლტის სვოპები

საკრედიტო დეფოლტის სვოპები (Credit Default Swap)-  არის საკრედიტო წარმოებული კონტრაქტები, რომლებიც ინვესტორებს საშუალებას აძლევს, შეცვალონ საკრედიტო რისკი კომპანიაზე, ქვეყანაზე ან სხვა სუბიექტზე, სხვა კონტრ-აგენტთან. კრედიტორი იძენს ‘’საკრედიტო დეფოლტის გაცვლა’’-ს (CDS) ინვესტორისგან, რომელიც თანახმაა, რომ გადაუხადოს კრედიტორს, იმ შემთხვევაში, თუ კონკრეტული მსესხებელი თავის ვალდებულებეს არღვევს. როგორც წესი, ‘’საკრედიტო დეფოლტის გაცვლა’’-ში მონაწილეობს სამი მხარე: სესხის გამცემი, მყიდველი და ‘’საკრედიტო დეფოლტის გაცვლის’’ გამყიდველი. კონტრაქტები მორგებულია მონაწილე მხარეებზე, რაც მათ გაუმჭვირვალეს, არალიკვიდურსა და მარეგულირებლისთვის ძნელად დასაკვირვებელს ხდის. https://www.investopedia.com/terms/c/creditdefaultswap.asp#:~:text=The%20term%20credit%20default%20swap,the%20case%20the%20borrower%20defaults.
ჰიპერინფლაცია

ჰიპერინფლაცია არის ტერმინი, რომელიც აღწერს ეკონომიკაში ფასების სწრაფ, გადაჭარბებულ და უკონტროლო ზრდას. ინფლაცია ზომავს საქონლისა და მომსახურების ფასების ზრდის ტემპს, ჰიპერინფლაცია კი სწრაფად მზარდი ინფლაციაა, რომელიც, როგორც წესი, თვეში 50%-ზე მეტს აღწევს. მიუხედავად იმისა, რომ ჰიპერინფლაცია იშვიათი მოვლენაა განვითარებული ეკონომიკებისთვის, ის მაინც ყოფილა  ისეთ ქვეყნებში, როგორებიცაა ჩინეთი, გერმანია, რუსეთი, უნგრეთი და საქართველო. ჰიპერინფლაციამ შეიძლება გამოიწვიოს ფასების მატება ძირითად პროდუქტებზე: საკვები, საწვავი და ა.შ. რადგან მოთხოვნა აჭარბებს მიწოდებას. მაგალითად, წარმოიდგინეთ, რომ ყოველთვის ერთსა და იმავე პროდუტებს ყიდულობთ სასურსათო მაღაზიაში. თუ ეკონომიკა განიცდის ინფლაციის მზარდ მაჩვენებელს, 5%-ს დღეში, თქვენი სასურსათო გადასახადი შეიძლება გაიზარდოს კვირაში $500-დან $675-მდე, მომდევნო კვირაში $911-მდე და ა.შ. ჰიპერინფლაცია შეიძლება რამდენიმე სხვადასხვა ასპექტმა გამოიწვიოს, თუმცა ყველაზე უფრო ხშირად გამომწვევი მიზეზი ფულის ჭარბი მასის მიწოდებაა ეკონომიკისთვის. ისეთ ვითარებაში, რომელიც  იძლევა ფულის მიწოდების გაზრდის უფლებას, როგორიცაა რეცესია ან დეპრესია, ცენტრალურ ბანკებს შეუძლიათ, გაზარდონ მიმოქცევაში არსებული ფულის რაოდენობა. ამ ქმედების მიზანია, რომ ბანკებმა მეტი სესხი გასცენ და მომხმარებლებმა, ბიზნესებმა მეტი სესხი აიღონ და დახარჯონ. თუმცა, თუ ფულის მიწოდების ზრდა არ იქნება მხარდაჭერილი ეკონომიკური ზრდით, ამან შეიძლება გამოიწვიოს ჰიპერინფლაცია. თუ მშპ - ეკონომიკის წარმოების საზომი - არ იზრდება, ბიზნესი ზრდის ფასებს, რათა გაზარდოს მოგება და დარჩეს კონკურენტუარიანი. იმიტომ, რომ  მომხმარებლებს მეტი ფული აქვთ, ისინი იხდიან მაღალ ფასებს და კვებავენ ინფლაციას. თუ ეკონომიკური გამომუშავება(output) აგრძელებს  კლებას, და ინფლაცია კვლავ იზრდება, კომპანიები ზრდიან ფასებს, მომხმარებლები იხდიან მეტს, და ცენტრალური ბანკი მეტ ფულს ბეჭდავს. ასეთ შემთხვევებში ჩნდება ინფლაციის მზარდი მაჩვენებლების ციკლი, რომელიც  იწვევს ჰიპერინფლაციას. https://www.investopedia.com/terms/h/hyperinflation.asp
ეპიფიტოტია

ეპიფიტოტია (< ეპი... და ბერძ. φυτόν — მცენარე) — მცენარეთა ინფექციური დაავადების გავრცელება მნიშვნელოვან ტერიტორიაზე დროის განსაზღვრულ მონაკვეთში. ეპიფიტოტიის სახით ჩვეულებრივ ჩნდება მცენარეთა ჟანგა და პურეული მარცვლოვნების გუდაფშუტა, კარტოფილის ფიტოფთოროზი, ვაშლის ქეცი და მრავალი სხვა ინფექციური დაავადება. როგორც წესი ეპიფიტოტია ხელსაყრელ პირობებში დაავადების რამდენიმე კერიდან ჩნდება. ფიტოპათოგენური მიკროორგანიზმები ვრცელდებიან რეზერვაციის ადგილებიდან და აავადებენ მცენარეთა დიდ რაოდენობას. ეპიფიტოტია ვითარდება დაავადების გამომწვევის რამდენიმე გენერაციიდან, რომლებიც რამდენიმე ახალ მსხვილ კერას წარმოქმნიან და აფართოებენ დაზიანების ზონას. ეპიფიტოტიის სისწრაფესა და გაჩენის პერიოდულობაზე გავლენას ახდენს დაავადების ტიპი, გამომწვევის თავისებურებები, მასპინძელი მცენარე და გარე ფაქტორები. ბრძოლის ღონისძიებები დამოკიდებულია დაავადების თავისებურებებზე. ↑ Эпифитотия // Большая российская энциклопедия. т. 35. — М., 2017. — стр. 415.
კლიტე

კლიტე — კარების ჩასაკეტი მოწყობილობა, იყო როგორც რკინის ასევე ხისაც. ქართულ საცხოვრისსა და სამეურნეო ნაგებობებზე დაფიქსირებულია კლიტეთა სხვადასხვა ტიპები, რომელთაგან ზოგიერთი თავისი არქაულობით გამოირჩევა. დათვა-ბოყვა. ქართული მატერიალური კულტურის ეთნოგრაფიული ლექსიკონი/ საქ. ეროვნ. მუზეუმი ; [პროექტის ავტ. და სამეცნ. ხელმძღვ. ელდარ ნადირაძე ; რედ. როინ მეტრეველი ; ავტ.-შემდგ.: გვანცა არჩვაძე, მარინა ბოკუჩავა, თამარ გელაძე და სხვ.]. - თბ. : მერიდიანი, 2011- ISBN 978-9941-10-489-3,
კლიენტი (ინფორმატიკა)

კლიენტი (ინგლ. Client) — კომპიუტერული სისტემის აპარატურული ან პროგრამული კომპონენტი, რომელიც აგზავნის მოთხოვნებს სერვერზე. ეს შეიძლება იყოს კომპიუტერი, მობილური ტელეფონი, ან სხვა ციფრული მოწყობილობა. ასევე კლიენტად შეიძლება მოიაზრებოდეს არა მოწყობილობა არამედ რამე აპლიკაცია. მაგალითად, ვებ-ბრაუზერი. კლიენტი პროგრამა სერვერთან კომუნიკაციას ახდენს კონკრეტული პროტოკოლის გამოყენებით. მას შეუძლია მოითხოვოს ნებისმიერი მონაცემი სერვერიდან, უშუალოდ სერვერზე მონაცემების მანიპულირება, სერვერზე ახალი პროცესების დაწყება და ა.შ. კლიენტის პროგრამას შეუძლია სერვერიდან მიღებული მონაცემები მიაწოდოს მომხმარებელს ან გამოიყენოს იგი სხვა მიზნით, პროგრამის დანიშნულებიდან გამომდინარე. კლიენტის პროგრამა და სერვერის პროგრამა შეიძლება მუშაობდეს ერთსა და იმავე კომპიუტერზე ან სხვადასხვა კომპიუტერზე. მეორე შემთხვევაში, მათ შორის ინფორმაციის გაცვლისთვის გამოიყენება ქსელური კავშირი. კლიენტების მრავალსახეობებია ტერმინალები — სამუშაო სადგურები მრავალ მომხმარებლის კომპიუტერებზე, რომლებიც აღჭურვილია მონიტორით და კლავიატურით და არ შეუძლიათ სერვერის გარეშე მუშაობა. 1990-იან წლებში გამოჩნდა ქსელური კომპიუტერები - რაღაც შუალედური ტერმინალსა და პერსონალურ კომპიუტერს შორის. ქსელურ კომპიუტერებს აქვთ გამარტივებული სტრუქტურა და დიდწილად არიან დამოკიდებული სერვერზე. ზოგჯერ ტერმინალი გაგებულია, როგორც ნებისმიერი კლიენტი, ან მხოლოდ დახვეწილი კლიენტი. თუმცა, კლიენტი ყოველთვის არ ნიშნავს კომპიუტერს სუსტი გამოთვლითი რესურსებით. ყველაზე ხშირად, „კლიენტის“ და „სერვერის“ ცნებები აღწერს როლების განაწილებას კონკრეტული დავალების შესრულებაში და არა გამოთვლით ძალას. პროგრამებს, რომლებიც ასრულებენ როგორც კლიენტის, ასევე სერვერის ფუნქციებს, შეუძლიათ ერთდროულად იმუშაონ ერთსა და იმავე კომპიუტერზე. მაგალითად, ვებ სერვერს შეუძლია, როგორც კლიენტმა, მიიღოს მონაცემები SQL სერვერიდან გვერდების გენერირებისთვის (ასე მუშაობს ვიკიპედია). X Window System-ში (ფანჯრული სისტემა, რომელიც გამოიყენება UNIX-ის მსგავს ოპერაციულ სისტემებში) სერვერი არის პროგრამა, რომელიც ახორციელებს მომხმარებლის გრაფიკულ ინტერფეისს, ხოლო კლიენტი არის პროგრამა, რომელიც იყენებს ამ ინტერფეისს. ამიტომ, დახვეწილ კლიენტს შეუძლია X Window System სერვერის გაშვება, რომელიც აჩვენებს კლიენტის პროგრამის შედეგებს, რომელიც მუშაობს აპლიკაციის სერვერზე. მომხმარებლის თვალსაზრისით, ეს არ არის ძალიან გავრცელებული, რადგან სერვერი ჩვეულებრივ დისტანციური პროგრამაა, ხოლო კლიენტი არის ადგილობრივი აპლიკაცია. რა არის და როგორ მუშაობს ინტერნეტი? კლიენტ-სერვერის ტექნოლოგია
კვანტური ინფორმატიკა

კვანტური ინფორმატიკა - ინტერდისციპლინარული სფერო, რომელიც ცდილობს გაიგოს ინფორმაციის ანალიზი, დამუშავება და გადაცემა კვანტური მექანიკის პრინციპების გამოყენებით. იგი აერთიანებს ინფორმაციული მეცნიერების შესწავლას ფიზიკაში კვანტურ ეფექტებთან. იგი მოიცავს თეორიულ საკითხებს გამოთვლით მოდელებში და უფრო ექსპერიმენტულ თემებს კვანტურ ფიზიკაში, მათ შორის, რა შეიძლება და არ შეიძლება გაკეთდეს კვანტური ინფორმაციის საშუალებით. ასევე გამოიყენება ტერმინი კვანტური ინფორმაციული თეორია, მაგრამ ის არ მოიცავს ექსპერიმენტულ კვლევას და შეიძლება აგვერიოს კვანტური ინფორმატიკის ქვეჯგუფში, რომელიც ეხება კვანტური ინფორმაციის დამუშავებას. კვანტური ტელეპორტაციის, კვანტური გადახლართულობის გასაგებად და კვანტური კომპიუტერული ტექნიკის წარმოებისთვის საჭიროა კვანტური ფიზიკისა და ინჟინერიის საფუძვლიანი ცოდნა. 2010-იანი წლებიდან შესამჩნევი პროგრესია კვანტური კომპიუტერების წარმოებაში, კომპანიები, როგორიცაა Google და IBM, დიდ ინვესტიციას ახორციელებენ კვანტური კომპიუტერული ტექნიკის კვლევაში. დღეს შესაძლებელია 100 კუბიტზე მეტი კვანტური კომპიუტერის შექმნა. თუმცა, შეცდომის მაჩვენებელი ძალიან დიდია კვანტური კომპიუტერების წარმოებისთვის შესაფერისი მასალის ნაკლებობის გამო. კვანტური კრიპტოგრაფიის მოწყობილობები უკვე კომერციალიზებულია. არსებობს ძველი შიფრი, რომელსაც უწოდებენ ერთჯერად პლატფორმას, და რომელიც ფართოდ გამოიყენებოდა ჯაშუშების მიერ ცივი ომის ეპოქაში. ის იყენებს შემთხვევითი კლავიშების დიდ თანმიმდევრობას. კვანტური მექანიკური კანონები იძლევა საფუძველს შემთხვევითი კოდების უსაფრთხო გაცვლისთვის. ამიტომ მოწყობილობების წარმოება, რომლებსაც შეუძლიათ კვანტური გადახლართული ნაწილაკების ტრანსპორტირება, მნიშვნელოვანი სამეცნიერო და საინჟინრო მიზანია. ასევე საჭიროა კვანტური კომპიუტერების პროგრამირების ენები. Qiskit, Cirq და Q Sharp პოპულარული კვანტური პროგრამირების ენებია. კვანტური ალგორითმი და კვანტური სირთულის თეორია არის ალგორითმებისა და გამოთვლითი სირთულის თეორიის ორი საგანი. 1994 წელს მათემატიკოსმა პიტერ შორმა გამოაქვეყნა თავისი პირველადი ფაქტორიზაციის ალგორითმი. თუ ადამიანს აქვს 4000 ლოგიკური კუბიტიანი კვანტური კომპიუტერი, შორის ალგორითმის გამოყენებით შეიძლება საფრთხე შეუქმნას ყველაზე ფართოდ გამოყენებულ შიფრებს, როგორიცაა RSA და ECC. ამან შეიძლება გამოიწვიოს უსაფრთხოების სერიოზული პრობლემები მრავალი ქვეყნისთვის. ამიტომ, მისმა ნაშრომმა გამოიწვია ინვესტიციების ზრდა კვანტურ გამოთვლით კვლევაში. ბევრი მათემატიკოსი და კრიპტოლოგი ემზადება კვანტური გამოთვლის ეპოქაში შესასვლელად. ინფორმაციის თეორია კვანტური მექანიკა კვანტური გადახლართულობა Nielsen, Michael A.; Chuang, Isaac L. (June 2012). Quantum Computation and Quantum Information, 10th anniversary, Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 9780511992773. OCLC 700706156.
გუანდრას ნამოსახლარი

გუანდრას ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი მდებარეობს გუდაუთის მუნიციპალიტეტ სოფელ ახალ ათონში. საერთო გათხრილ ფართობში დადასტურდა სამი კულტურული ფენა: ზედა -A სრულიად არეული, მიწის სამუშაოების გამო, Б განსაზღვრულია ადრებრინჯაოს ხანით, ხოლო Б-ენეოლითით. ამ ორ ფენას შორის სტერილური თხელი შრეა. მასალას შეადგენს ქვის ნაწარმი და კერამიკა. რიყის ქვის იარაღებიდან აღსანიშნავია ორი გვერდამოღარული ბადის საწაფი, ორმხრივდამუშავებული სატეხები და ცალპირლესილი სატეხები, "სოხუმისა" და "სოჭი-ადლერის" ტიპის თოხები, "პიკის" ტიპის უნივერსალური იარაღები, რომლებიც როგორც ჩანს, თოხებად ან სატეხებადაც გამოიყენებოდა. ბევრია სიგრძით გაპობილი რიყის ქვა გამოყენების კვალით. კაჟი ანატკეცებითაა წარმოდგენილია, თუმცა ავტორი გამოყოფს სახვრეტებს, საფხეკებს და ტრაპეციის ფორმის იარაღებსა. კერამიკა ხელით ნაძერწია, მოწითალო-მონაცრისფრო ან მურა-მოშავო. ცომს ურევია ქვიშა, კალციტი, კვარცი, შამოტი და გამომწვარია შედარებით სუსტად. კეცი თხელია, ფოროვანი, ზოგჯერ ანგობირებული, მოგლუვებული. ძირები ბრტყელია, პირი სწორი, ჩვეულებრივ დაძერწილქობიანი. ჭურჭლები ქილის ან ქოთნის ფორმისაა. მათ ახასიათებთ სწორი დათხელებული ან მომრგვალებული პირი. არის პირგადმოკეცილი ჭურჭლები და მომრგვალებულმუცლიანი ქოთნებიც. შედარებით მცირეა სწორკედლიანი ჭურჭელი. ფორმათა ნაირგვარობით ხასიათდება ჯამები: არის როგორც უყელო, ისე ყელჩაღარული, პირგადაშლილი, სწორკედლიანი; არის პირფართო, ქუსლიანი სასმისი; მაღალფეხიანი ლარნაკი; ბოკალისებური ჭურჭლები და რქიანი სადგრები. ყურებია როგორც ფართო, შუაში ღარით, ასევე მოგრძო ლენტისებური, კედელში ჩასამაგრებელი სპეციალური შვერილით. არის კოპისებური და უნაგირისებური დანაძერწებიც.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 24402