laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
რუხი მემინდვრია

რუხი მემინდვრია (ლათ. Microtus) — ძუძუმწოვართა გვარი ზაზუნასებრთა ოჯახისა. სხეულის სიგრძეა 11–20 სმ, კუდისა — 1,5–9,5 სმ. ტანი თითისტარისებრია, კუდი მოკლე, ყურები და თვალები პატარა. თმის საფარი მაღალი, ხშირი და რბილია. ზურგი ძირითადად შეფერილია მორუხო-ყავისფრად, მუქად, მუცელი უფრო ღიაა. ცნობილია 8 ქვეგვარის 60-მდე სახეობა. სისტემატიკა ბოლომდე გარკვეული არ არის. გავრცელებული არიან ძველ და ახალ სამყაროში — ჩრდილოეთის ყინულოვანი ოკეანის საზღვრებიდან ტროპიკული ზონის ჩრდილოეთ ნაწილამდე. მთებში ადიან ზღვის დონიდან 4500 მეტრამდე. უპირატესობას ანიჭებენ ტენიან ველებს ან ნახევრად დაჭაობებულ უბნებს. რამდენიმე სახეობა ბინადრობს განვითარებული ბალახოვანი საფრის მქონე ნათელ ტყეებში, არიან მშრალ სტეპებში ცხოვრებასთან ადაპტირებული სახეობებიც. მრავალი მემინდვრია ეტანება აგროცენოზს, საძოვრებს, მდელოებს, ბაღებს, მინდვრებსა და ბოსტნებს. ტიპური წარმომადგენლებია: ჩვეულებრივი მემინდვრია (M. arvalis), ეკონომიური მემინდვრია (M. oeconomus), საზოგადოებრივი მემინდვრია (M. cocealis). აქტიურები არიან დღისით, ღამით ან დღე-ღამურად. ახასიათებთ კოლონიები. თხრიან რთულ სოროებს ან სოროთა სისტემებს რამდენიმე (2–3) ან მრავალრიცხოვანი (300-მდე) ამოსასვლელით; აწყობენ საბუდარ კამერებსა და საწყობებს. იკვებებიან უპირატესად მცენარეთა მწვანე ნაწილებით, იშვიათად ქერქით, თესლებით, კენკრით. წელიწადში იძლევიან 3–4 (ზოგჯერ 7-მდე) თაობას, თითო დაყრაზე შობენ 5–6 ნაშიერს. სქესობრივ სიმწიფეს 1–2 თვეში აღწევენ. რიგი სახეობებისათვის დამახასიათებელია რიცხოვნობის მკვეთრი მერყეობა — პრაქტიკულად სრულად გაქრობიდან რამდენიმე ასეულ ინდივიდამდე 1 ჰექტარ ფართობზე. წარმოადგენენ ბეწვის მხრივ საინტერესო მტაცებელი ცხოველების ძირითად საკვებს. მათი მთხრელი საქმიანობა უზრუნველყოფს ნიადაგის დრენაჟსა და აერაციას, ხელს უწყობს ნაყოფიერების ამაღლებას. არქტიკაში, ლემინგებთან ერთად, მემინდვრიების რაოდენობა განსაზღვრავს მთლიანი ბიოტის ცხოვრების რიტმს. აგროცენოზებში მნიშვნელოვანი ზიანის მიყენება შეუძლიათ კულტურული მცენარეების მიწისქვეშა და მიწისზედა ნაწილების განადგურებით, ახალგაზრდა ხეების ქერქის შემოღრღნით. ბევრი სახეობა გადამწყვეტ როლს ასრულებს ადამიანისათვის საშიში დაავადებების გავრცელებაში, მ.შ. ტულარემიის, ლეპტოსპიროზის, ჭირის. რიგი მცირეარეალიანი სახეობები შეტანილია ბუნების დაცვის საერთაშორისო კავშირის წითელ ნუსხაში, აქვთ მოწყვლადი მდგომარეობის სტატუსი, ბავარიული მემინდვრიას (M. bavaricus) მდგომარეობა კრიტიკულად მიიჩნევა. ↑ Microtus — ინგლისურ-ქართული ბიოლოგიური ლექსიკონი. ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 Щипанов Н. А. Серые полёвки // Большая российская энциклопедия. т. 30. — М., 2015. — стр. 105.
ტიგრან ხაჩატარიანი

ტიგრან ხაჩიტიანი (სომხ. Տիգրան Խաչատրյան; დ. 11 დეკემბერი, 1970, ერევანი, სომხეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა, სსრკ) — სომეხი ეკონომისტი, პოლიტიკოსი. სომხეთის ფინანსთა მინისტრი 2021 წლის 3 აგვისტოდან. 1987-1992 წლებში ხაჩატარიანი სწავლობდა ერევნის სახალხო ეკონომიკის ინსტიტუტში, შრომის ეკონომიკის ფაკულტეტზე. 1993-1996 წლებში სომხეთის რესპუბლიკის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ეკონომიკის დოქტორი, ეკონომიკის მენეჯმენტში. 1996 წელს გამოყენებით საბაზრო ეკონომიკას სწავლობდა ვენის ერთობლივ ინსტიტუტში, 1996-2001 წლებში გაიარა საერთაშორისო სავალუტო ფონდისა და მსოფლიო ბანკის ინსტიტუტების საკვალიფიკაციო კურსები საჯარო მენეჯმენტისა და ფინანსების სფეროში. 1995 წელს იყო სომხეთის ეკონომიკის სამინისტრო წამყვანი სპეციალისტი. 1995-1996 წლებში იკავებდა ფინანსთა სამინისტროს მთავარი ეკონომისტის პოსტს. 1996-1998 წლებში იკავებდა სომხეთის ფინანსთა სამინისტროს სახელმწიფო შემოსავლების სამმართველოს უფროსის თანამდებობას. 1998-1999 წლებში ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს საგადასახადო პოლიტიკის დეპარტამენტის უფროსი. 1999-2001 წლებში სომხეთის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს სახელმწიფო შემოსავლების პოლიტიკის დეპარტამენტის უფროსი. 2001-2006 ხაჩატარიანი წლებში იკავებდა სომხეთის ფინანსთა და ეკონომიკის მინისტრის მოადგილის თანამდებობას. 2006-2016 Vallex Group of Companies ფინანსური დირექტორი. 2008-2014 წლებში იყო სომხეთის განვითარების სააგენტოს საბჭოს წევრი. 2016 წელს პან-სომხური ბანკის საბჭოს წევრი. 2016-2018 ხაჩატარიანი იყო სომხეთის ეკონომიკური განვითარების და ინვესტიციების მინისტრის მოადგილე. 2018 წლის მარტიდან ამავე წლის მაისამამდე ეკონომიკური განვითარების და ინვესტიციების მინისტრის პირველი მოადგილე. 2018 წლის სექტემბრიდან ოქტომბრამდე Hi-Tech Armenia-ს დირექტორი. 2018-2019 წლებში სომხეთის ეკონომიკური განვითარების და ინვესტიციების მინისტრი. 2019-2020 წლებში სომხეთის ეკონომიკის მინისტრი. 2021 წლის მარტიდან ამავე წლის ივლისამდე „International Power Corporation CJSC“-ს საბჭოს წევრი. 2021 წლის 3 აგვისტოს ხაჩატარიანი დაინიშნა სომხეთის ფინანსთა მინისტრის თანამდებობაზე. ტიგრან ხაჩატარიანს ჰყავს მეუღლე, ერთი ქალიშვილი და ორი ვაჟი. მშობლიური სომხური ენის გარდა ფლობს ინგლისურ და რუსულ ენებს. ბიოგრაფია სომხეთის მთავრობის საიტზე ↑ Տիգրան Խաչատրյանը gov.am կայքում ↑ 2.0 2.1 https://www.gov.am/en/gov-members/925/ ↑ ბიოგრაფია სომხეთის მთავრობის საიტზე ↑ ბიოგრაფია სომხეთის მთავრობის საიტზე ↑ ბიოგრაფია სომხეთის მთავრობის საიტზე
კავკაზსკი რაბოჩი ლისტოკი

„კავკაზსკი რაბოჩი ლისტოკ“ (რუს. „Кавказский рабочий листок“) — ყოველდღიური ბოლშევიკური გაზეთი; რსდმპ კავკასიის კავშირის კომიტეტის ორგანო; გამოდიოდა თბილისში 1905 წლის 20 ნოემბრიდან (3 დეკემბერი) 14 (27) დეკემბრის ჩათვლით რუსულ ენაზე. გაზეთს ხელმძღვანელობდა ი. სტალინი და ს. შაუმიანი. გაზეთმა გადმობეჭდა ვ. ი. ლენინის მთელი რიგი სტატიები. აშუქებდა მარქსისტულ-ლენინური თეორიის საკითხებს, რევოლუციური ბრძოლის და პარტიული მშენებლობის პრაქტიკულ ამოცანებს, დიდი როლი ითამაშა ბოლშევიკური ორგანიზაციების განმტკიცების საქმეში. გაზეთს დევნიდნენ და № 15-იდან მისი გამოცემა აკრძალეს კიდეც. ბოლო ორი ნომერი (№№ 16, 17) გამოიცა „ელისავეტპოლსკი ვესტნიკის“ სახელწოდებით. ტირაჟი 15-17 ათასი ცალი. ჟვანია გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 299. კავკაზსკი რაბოჩი ლისტოკ (რუსული)
მოსამართლე

მოსამართლე — სახელმწიფო მოსამსახურე, რომელსაც მინიჭებული აქვს უფლებამოსილება, მოისმინოს და გადაწყვიტოს საქმეები სასამართლოში. საქართველოში სასამართლო ხელისუფლებას ახორციელებენ საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლო და საქართველოს საერთო სასამართლოები. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს მოსამართლე შეიძლება იყოს საქართველოს მოქალაქე 35 წლის ასაკიდან, რომელსაც აქვს უმაღლესი იურიდიული განათლება, სპეციალობით მუშაობის არანაკლებ ათი წლის გამოცდილება და გამორჩეული პროფესიული კვალიფიკაცია. საკონსტიტუციო სასამართლოს მოსამართლე არ შეიძლება იყოს პირი, რომელსაც ადრე ეკავა ეს თანამდებობა. საკონსტიტუციო სასამართლოს მოსამართლის თანამდებობაზე განწესების ვადაა ათი წელი. საქართველოს საერთო სასამართლოს მოსამართლე შეიძლება იყოს საქართველოს მოქალაქე 30 წლის ასაკიდან, თუ მას აქვს უმაღლესი იურიდიული განათლება არანაკლებ მაგისტრის ან მასთან გათანაბრებული აკადემიური ხარისხით/უმაღლესი განათლების დიპლომით და სპეციალობით მუშაობის არანაკლებ ხუთი წლის გამოცდილება. საერთო სასამართლოს მოსამართლე თანამდებობაზე განწესდება უვადოდ, თუმცა 65 წლის ასაკის მიღწევამდე. მოსამართლე თავის საქმიანობაში დამოუკიდებელია და ემორჩილება მხოლოდ კონსტიტუციასა და კანონს. რაიმე ზემოქმედება მოსამართლეზე ან ჩარევა მის საქმიანობაში გადაწყვეტილების მიღებაზე ზეგავლენის მიზნით აკრძალულია და ისჯება კანონით. არავის აქვს უფლება მოსთხოვოს მოსამართლეს ანგარიში კონკრეტულ საქმეზე. ბათილია ყველა აქტი, რომელიც ზღუდავს მოსამართლის დამოუკიდებლობას. მოსამართლე ხელშეუხებელია. დაუშვებელია მისი სისხლის სამართლის პასუხისგებაში მიცემა, დაკავება ან დაპატიმრება, საცხოვრებელი ან სამუშაო ადგილის, მანქანის ან პირადი გაჩხრეკა იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს, ხოლო საკონსტიტუციო სასამართლოს მოსამართლის შემთხვევაში — საკონსტიტუციო სასამართლოს თანხმობის გარეშე. გამონაკლისია დანაშაულზე წასწრების შემთხვევა, რაც დაუყოვნებლივ უნდა ეცნობოს შესაბამისად იუსტიციის უმაღლეს საბჭოს ან საკონსტიტუციო სასამართლოს. თუ შესაბამისად იუსტიციის უმაღლესი საბჭო ან საკონსტიტუციო სასამართლო არ მისცემს თანხმობას, თავისუფლებაშეზღუდული მოსამართლე დაუყოვნებლივ უნდა გათავისუფლდეს. სასამართლო მაგისტრატი მოსამართლე საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლო საქართველოს საერთო სასამართლოები საქართველოს კონსტიტუცია.  დაარქივებული 2021-10-08 საიტზე Wayback Machine. „საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონი.  დაარქივებული 2021-10-08 საიტზე Wayback Machine. „საერთო სასამართლოების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონი.  დაარქივებული 2021-10-08 საიტზე Wayback Machine. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს ვებგვერდი საქართველოს საერთო სასამართლოების ვებგვერდი ↑ საქართველოს კონსტიტუციის 59-ე მუხლის პირველი პუნქტი. ↑ საქართველოს კონსტიტუციის მე-60 მუხლის მე-2 პუნქტი. ↑ საქართველოს კონსტიტუციის 63-ე მუხლის მე-6 პუნქტი. ↑ „საერთო სასამართლოების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის“ 34-ე მუხლის პირველი პუნქტი და 43-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ზ“ ქვეპუნქტი. ↑ საქართველოს კონსტიტუციის 63-ე მუხლის პირველი პუნქტი. ↑ საქართველოს კონსტიტუციის 63-ე მუხლის მე-2 პუნქტი.
ანტონ პოლიაკოვი

ანტონ ედუარდის ძე პოლიაკოვი (დ. 11 ნოემბერი, 1987 – გ. 8 ოქტომბერი, 2021) — უკრაინელი ბიზნესმენი და პოლიტიკოსი. დაიბადა ჩერნიგოვში. პოლიაკოვი იყო უკრაინის უმაღლესი რადის დეპუტატი 2019 წლიდან გარდაცვალებამდე. პოლიტიკური პარტია „ხალხის მსახურის“ წევრი. 2021 წლის 8 ოქტომბერს 33 წლის ასაკში გარდაიცვალა გულის გაჩერების შედეგად. დაიღუპა მაშინ როდესაც კიევში, ტაქსიში იჯდა. ↑ 1.0 1.1 Central Election Commission of Ukraine — 1997. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q913899"></a> ↑ 2.0 2.1 Депутата Антона Полякова знайшли мертвим — 2021. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3631725"></a> ↑ У Києві знайшли мертвим народного депутата Антона Полякова (in Ukrainian)
მაქსიმ მედვედევი

მაქსიმ მედვედევი (დ. 29 სექტემბერი, 1989) — აზერბაიჯანელი ფეხბურთელი. აღდამის „ყარაბაღისა“ და აზერბაიჯანის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების წევრი და კაპიტანი. თამაშობს მარჯვენა მცველის პოზიციაზე. მედვედევმა მთელი საფეხბურთო კარიერა ერთ საფეხბურთო კლუბში, აღდამის „ყარაბაღში“ გაატარა. მედვედევი გუნდს 2006 წელს შეუერთდა ამის შემდეგ არის გუნდის ისტორიაში ყველაზე მეტი მატჩის მონაწილე ფეხბურთელი. არის აზერბაიჯანის პრემიერ ლიგის 7-გზის ჩემპიონი და აზერბაიჯანის საფეხბურთო თასის 4-გზის გამარჯვებული. მედვედევის დებიუტი ნაკრების რიგებში 2009 წელს შედგა. ამ დროს მედვედევი 19 წლის იყო. არის ნაკრებში ჩატარებული მატჩების რაოდენობით მე-7 ფეხბურთელი. მისი ძირითადი პოზიციაა მარჯვენა მცველი ,მაგრამ აგრეთვე შეუძლია ითამაშოს როგორც ცენტრალურ, ისე მარცხენა მცველად. დაიბადა ბაქოში, აზერბაიჯანის საბჭოთა სოციალისტურ რესპუბლიკაში (ამჟამად აზერბაიჯანი). მედვედევი იყო „ყარაბაღის“ ახალგაზრდული აკადემიის პროდუქტი და ითველობდა ქვეყანაში ერთ-ერთი ყველაზე დიდი საფეხბურთო ტალანტის მქონე ფეხბურთელად. მედვედევის დებიუტი აზერბაიჯანის 21 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებში 2008 წელს შედგა. მანამდე მედვედევს ჰქონდა აზერბაიჯანის 17 წლამდე ფეხბურთელთა და 19 წლამდე ფეხბურთელთ ნაკრებებში თამაშის გამოცდილება. 2010 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის შესარჩევი ეტაპის დროს მედვედევი გახდა ნაკრების ძირითადი შემადგენლობის წევრი. ამის ერთ-ერთი მთავარი მიზეზი იყო მისი მონაწილეობა „ყარაბაღის“ მიერ წარმატებულ გამოსვლაში 2009 წლის უეფა-ს ევროპა ლიგაზე. 2016 წლის 3 ივნისს მან კანადის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების წინააღმდეგ ამხანაგურ შეხვედრაში პირველად ითამაშა ეროვნული ნაკრების კაპიტნის რანგში. პირველი გოლი ნაკრების რიგებში გაიტანა 2016 წლის 8 ოქტომბერს გაიტანა პირველი გოლი ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების მაისურით. 2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის შესარჩევი ეტაპის ფარგლებში გამართულ შეხვედრაში გაიტანა ნორვეგიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების წინააღმდეგ. შეხვედრა აზერბაიჯანის გამარჯვებით, 1-0 დასრულდა. 2018 წელს, მას შემდეგ რაც კარიერა დაამთავრა რაშად სადიკოვმა, მაქსიმ მედვედი არჩეული იქნა აზერბაიჯანის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ახალ კაპიტნად. ნაკრების მასიურით გოლი აგრეთვე გატანილი აქვს 2018 წლის 29 მაისს ყირგიზეთის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებთან გამართულ შეხვედრაში, აზერბაიჯანის მიერ ანგარიშით 3-0 მოგებულ შეხვედრაში მედვედევმა ანგარიში გახნა. რამდენიმე დღეში, 9 ივნისს ამხანაგურ შეხვედრაში გაუტანა ლატვიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების წინააღმდეგ. აზერბაიჯანის მიერ ანგარიშით 3-1 მოგებულ შეხვედრაში მედვედმა ანგარიში გახსნა. 2020 წლის 8 სექტემბერს ერთა ლიგაზე გაუტანა კვიპროსის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებს. შეხვედრა აზერბაიჯანის ნაკრების გამარჯვებით, 1-0 დასრულდა. მაქსიმ მედვედევი National-Football-Teams.com-ზე ↑ Maksim Medvedev: "Ermənilərlə qarşılaşmada meydanda ölməyə hazır idim"[მუდმივი მკვდარი ბმული] (in Azerbaijani) ↑ Maksim Medvedevlə əcnəbi klublar maraqlanırlar![მუდმივი მკვდარი ბმული] (in Azerbaijani) ↑ Берти Фогтс назвал футболистов, понравившихся ему в сборной დაარქივებული 2012-03-01 საიტზე Wayback Machine. (in Russian) ↑ "Qarabağ"ın yeni simvolu: MAKS (in Azerbaijani)
მეორე ობჩის წმინდა გიორგის ეკლესია

მეორე ობჩის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ბაღდათის მუნიციპალიტეტის სოფელ მეორე ობჩაში. ეკლესია გუმბათიანია. გეგმით წაგრძელებულ სწორკუთხედს წარმოადგენს, რომელიც აღმოსავლეთით დასრულებულია სამმაგი ნახევარწრიულად შვერილი აფსიდით. დასავლეთით თაღედიან კარიბჭეზე მდგომი ღია ფანჩატურიანი სამრეკლო აქვს მიდგმული. ეკლესია დგას სამსართულიან ცოკოლზე. კედლები ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვით, სქელ დუღაბზე. ფასადები მოპირკეთებულია ეკლარის მოყვითალო თლილი კვადრებით. ეკლესიის შიდა სივრცე დანაწევრებულია ოთხი სვეტით, რომლებზეც რვაწახნაგა გუმბათია აღმართული. გუმბათის ყელი ეფუძნება სვეტების კაპიტელებიდან გრძივად და განივად გადასულ ნახევარწრიულ თაღებს. აფსიდის სატრიუმფო თაღი აფსიდის წინ მდგარ ოთხკუთხა სვეტების კაპიტელებს ეყრდნობა. გვერდითი აფსიდების მცირე თაღები კი ამ სვეტებსა და კედლების პილასტრების იმპოსტებს. აფსიდის კონქები ამოყვანილია ქვის რადიუალური რიგებით. საკურთხევლის წინ ცენტრში ორსაფეხურიანი სოლეაა მოწყობილი. ეკლესიას თითო ფასადზე თითო თაღოვანი შესასვლელი აქვს, სულ სამი. შესასვლელებზე სარკმლებია გაჭრილი. დამატებით ორ-ორი მაღალი თაღოვანი სარკმელია სიმეტრიულად დატანილი შესასვლელების გვერდებზე. დასავლეთ მხარეს – ორი ცრუ სარკმელია. აფსიდის თითო შვერილში გაჭრილია თითო მაღალი თაღოვანი სარკმელი. სამსართულიანი სამრეკლოს პირველი სართულს თაღებით გახსნილი კარიბჭე წარმოადგენს, მეორე სართულზე დახურული სათავსოა მოწყობილი, ხოლო მესამე სართულზე თაღებით გახსნილი ფანჩატურია. დასავლეთ კედელშივეა მოწყობილი სამრეკლოზე ასასვლელი კიბის უჯრედი. რვაწახნაგა გუმბათში რვა სარკმელია გაჭრილი, გუმბათზე თუნუქის მცირე ზომის ჯვარია აღმართული. ეკლესიის საბურავი თუნუქისაა. ტაძრის მორთულობა სადაა. ეკლესიის ოთხივე კედელი მოპირკეთებულია ეკლარის თლილი ქვით. ტაძრის დასავლეთ ფასადზე კი ქვის ჩაკვეთილი წყობით გამოყვანილია სხვადასხვა გეომეტრიული ფორმის ორნამენტები და ჯვარი.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 15869
ველი ახუნდოვი

ვალი იუსიფ ოღლუ ახუნდოვი (აზერ. Vəli Yusif oğlu Axundov; დ. 14 მაისი, 1916 – გ. 22 აგვისტო, 1986), ცნობილი როგორც ვალი ახუნდოვი — აზერბაიჯანელი საბჭოთა პოლიტიკოსი და მეცნიერი. აზერბაიჯანის კომუნისტური პარტიის მე-10 პირველი მდივანი 1959-1969 წლებში. ახუნდოვი დაიბადა ბაქოში, რუსეთის იმპერიის ბაქოს გუბერნიაში 1916 წელს. 1941 წელს მან დაამთავრა აზერბაიჯანის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი და დაასრულა კვლევა 1964 წელს, მიიღო მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორის, პროფესორისა და აკადემიკოსის წოდება 1964 და 1966 წლებში. 1946 წლიდან 1949 წლამდე ახუნდოვი მუშაობდა სამედიცინო მუშაკთა პროფკავშირის კომიტეტის თავმჯდომარედ. 1949 წელს დაინიშნა აზერბაიჯანის სსრ საზოგადოებრივი ჯანდაცვის მინისტრის მოადგილედ და დატოვა პოსტი აზერბაიჯანის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის უფროსის მოადგილის თანამდებობაზე. 1953 წელს და 1954 წელს დაინიშნა აზერბაიჯანის სსრ საზოგადოებრივი ჯანდაცვის მინისტრად. თანამდებობაზე მუშაობდა 1958 წლამდე. ახუნდოვი მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე იყო ერთი წლის განმავლობაში და საბოლოოდ დაინიშნა აზერბაიჯანის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის პირველ მდივნად, თანამდებობა ეკავა 1969 წლამდე, როდესაც იგი შეიცვალა ჰეიდარ ალიევის მიერ. ველი ახუნდოვმა პირველი მდივნის თანამდებობაზე შეცვალა იმამ მუსტაფაევი, რომელიც პირველი მდივანი იყო 1954 წლის თებერვლიდან 1959 წლამდე. მისი კარიერის განმავლობაში ახუნდოვს ეკონომიკურ კრიზისში და კორუფციაში ადანაშაულებდნენ..1960 -იანი წლების შუა ხანებში აზერბაიჯანის კომუნისტური პარტიის რიგებში ეთნიკური აზერბაიჯანელების რიცხვი გაიზარდა 61%-ით, თუმცა, ბევრ ძირითად თანამდებობაზე კვლავ ეთნიკური რუსები და სომხები იყვნენ დანიშნულები.ახუნდოვს მიეწერება, რომ მან უარყო სომხური პრეტენზიები მთიანი ყარაბაღის ავტონომიური ოლქის მიმართ 1965 წელს, როდესაც ის იყო თანამდებობაზე. პოლიტიკური კარიერის დასრულების შემდეგ, ახუნდოვი მუშაობდა აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ვიცე-პრეზიდენტად 1972 წლამდე. ის იყო ვირუსოლოგიის, მიკრობიოლოგიისა და ჰიგიენის ინსტიტუტის დირექტორი გარდაცვალებამდე, 1986 წლამდე. ახუნდოვს მიღებული ჰქონდა ლენინის ორდენი, წითელი ვარსკვლავის ორდენი, სამამულო ომის ორდენი და სხვა ორდენები და საპატიო მედლები მთელი თავისი პოლიტიკური და სამეცნიერო კარიერის განმავლობაში.. ↑ 1.0 1.1 Directory of Biographies. Vali Akhundov. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-03. ციტირების თარიღი: 2021-10-09. ↑ 2.0 2.1 Presidential Library. Vali Akundov. ციტირების თარიღი: 2010-05-03[მუდმივი მკვდარი ბმული] ↑ Lewis Siegelbaum. Seventeen Moments in Soviet History. 1973: Shakeup in the Republics. ციტირების თარიღი: 2010-05-03 ↑ Cook, Bernard A. (2001). Europe since 1945: an encyclopedia, Volume 1. New York: Garland Publishing, Inc, გვ. 70. ISBN 0-8153-4057-5.  ↑ Swietochowski, Tadeusz; Collins, Brian C. (1999) Historical dictionary of Azerbaijan. Lanham, Maryland: Scarecrow Press, Inc, გვ. 70. ISBN 0-8108-3550-9.  ↑ Nazim Mamedov (2009-05-30). „Профессия служения людям“ [Profession of serving people]. Trend News Agency. ციტირების თარიღი: 2010-05-03.
იმამ მუსტაფაევი

იმამ დაშდემირ ოღლუ მუსტაფაევი (აზერ. Imam Daşdəmir oğlu Mustafayev; დ. 25 თებერვალი, 1910 – გ. 10 მარტი, 1997) — აზერბაიჯანელი პოლიტიკოსი და აზერბაიჯანის სსრ აზერბაიჯანის კომუნისტური პარტიის პირველი მდივანი. ღარიბი გლეხის შვილი, ის დაიბადა აზერბაიჯანის ყახის რაიონის ერთ-ერთ სოფელში. 1928 წელს დაამთავრა ზაქათალას სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკური სკოლა და 1932 წელს - აზერბაიჯანის სოფლის მეურნეობის ინსტიტუტი (ახლანდელი აზერბაიჯანის სახელმწიფო ეკონომიკური უნივერსიტეტი). მას შემდეგ მან ჩაატარა სამეცნიერო კვლევითი სამუშაოები. მუსტაფაევი დაჯილდოვებულია შრომის დიდების წითელი ბანერით და საპატიო ნიშნის ორდენებით. 1940 წელს მუსტაფაევი შეუერთდა აზერბაიჯანის კომუნისტურ პარტიას და ეკავა მრავალი მნიშვნელოვანი თანამდებობა. 1954 წელს მუსტაფაევი აირჩიეს აზერბაიჯანის კომუნისტური პარტიის პირველ მდივნად. 1956 წელს აზერბაიჯანის სსრ უმაღლესი საბჭოს მაშინდელ თავმჯდომარესთან, მირზა იბრაჰიმოვთან ერთად, მან შეძლო აზერბაიჯანის სსრ კონსტიტუციის ახალი პუნქტების დანერგვა, პირველად საბჭოთა შეჭრის შემდეგ აზერბაიჯანული ენა გამოაცხადა ოფიციალურ ენად აზერბაიჯანის საბჭოთა სოციალისტურ რესპუბლიკაში. ეს ნაბიჯი არ ყოფილა შეთანხმებული მოსკოვთან, რისი მიზეზიც პოტენციური უარის შიში გახდა. ამის შემდეგ აზერბაიჯანულმა ენამ სულ უფრო მნიშვნელოვანი სტატუსი შეიძინა მთელ ქვეყანაში. ეს იყო მისი მთავრობიდან ნაადრევი დათხოვნის მთავარი მიზეზი. მუსტაფაევი დაადანაშაულეს ნაციონალიზმში და 1959 წლის 12 ივნისს იგი გაათავისუფლეს იმის გამო, რომ „ვერ შეასრულა თავისი სამუშაო“. ამის შემდეგ გააძევეს აზერბაიჯანის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის ბიუროს წევრობიდან. თანამდებობიდან გათავისუფლების შემდეგ ის მუშაობდა აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის დირექტორად. 1997 წლის 10 მარტს იმამ მუსტაფაევი ქალაქ ბაქოში გარდაიცვალა. მიღებული ჰქონდა შრომის წითელი დროშის ორდენი, ხალხთა მეგობრობის ორდენი, საპატიო ნიშნის ორდენი და სხვა ჯილდოები. აზერბაიჯანის დიდების ორდენის კავალერი. იყო ნაშრომების ავტორი. ეკუთვნის ნაშრომები: „ხორბლის შერჩევა აზერბაიჯანში“ (1956), „მასალები აზერბაიჯანში ხორბლის, ჭვავის, ქერის და ეგილოპების შესწავლაზე“ (1961), „აზერბაიჯანის ხორბლის კოლექცია“ (1962), „აზერბაიჯანში მრავალი სახეობის ხორბალია“ (1964) და „შეიხი შამილი“ (1993; სადიქ მურთაზაიევთან ერთად). Azərbaycanda buğdanın seleksiyası. ბაქო: 1956; (ხორბლის შერჩევა აზერბაიჯანში) Azərbaycanda buğda, çovdar, arpa və egilopsların öyrənilməsi haqqında materiallar. ბაქო 1961; Azərbaycanın buğda kolleksiyası. ბაქო: 1962; Azərbaycan bir çox buğda növlərinin vətənidir. ბაქო: 1964. Şeyx Şamil. Bakı: Vətən, 1993, 240 გვ. (სადიქ მურთაზაიევთან ერთად) ↑ Directory of biographies. Imam Mustafayev. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-07. ციტირების თარიღი: 2010-05-03. ↑ Qayıdış… Dilimiz necə dövlət dili oldu?. Radio Free Europe/Radio Liberty (2009-06-25). ციტირების თარიღი: 2010-05-04.
კავკაზსკოე კნიჟნოე ობოზრენიე

„კავკაზსკოე კნიჟნოე ობოზრენიე“ (რუს. „Кавказское книжное обозрение“) — ყოველთვიური ილუსტრირებული ბიბლიოგრაფიული ჟურნალი; გამოდიოდა თბილისში 1900 წელს რუსულ ენაზე. რედაქტორი-გამომცემელი — კ. ბეგიჩევი. ნახევარი წლის შემდეგ ადგილობრივი მთავრობის განკარგულებით „კავკაზსკოე კნიჟნოე ობოზრენიე“ აიკრძალა. გურგენიძე რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 299.
კავკაზსკოე ობოზრენიე

„კავკაზსკოე ობოზრენიე“ (რუს. „Кавказское обозрение“) — ყოველდღიური ლიტერატურულ-პოლიტიკური გაზეთი. გამოდიოდა თბილისში 1886–1888 წლებში რუსულ ენაზე. რედაქტორი-გამომცემელი — ნ. ფრენკელი. ლორთქიფანიძე ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 299.
რევაზ ერისთავი

რევაზ შალვას ძე ერისთავი (დ. 24 ივლისი, 1827 — გ. 23 მაისი, 1899, კარალეთი, ახლანდ. გორის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი პოეტი, მთარგმნელი. ქსნის ერისთავთა საგვარეულოს წარმომადგენელი, გვარდიის პოლკოვნიკი. 1850–1860-იან წლებში თანამშრომლობდა ჟურნალ „ცისკართან“. პოპულარული იყო მისი ლექსები „ბიძაჩემს ყაფლანს“ და „ყაფლან ორბელიანს“. ერისთავმა თარგმნა ალექსანდრე პუშკინის, მიხეილ ლერმონტოვის, ვ. ჟუკოვსკის ნაწარმოებები. ი. კოზლოვის პოემის „შეშლილის“ ერისთავისეული თარგმანი 1861 წელს მკაცრად გააკრიტიკა ილია ჭავჭავაძემ, რითაც დაიწყო „მამებისა და შვილების ბრძოლა“. ერისთავის წერილს „პასუხი თავადი ილია ჭავჭავაძის კრიტიკისა“ ილია ჭავჭავაძე გამოეხმაურა სტატიაში „პასუხი“. დაქორწინებული იყო (1856 წლიდან) ნინო ესტატე ქსნის ერისთავის ასულზე. ჰყავდა 5 შვილი — ალექსანდრე, მიხეილი, ანასტასია, ეკატერინე, შალვა. ალანია ნ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 63. რევაზ ერისთავი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ 1.0 1.1 ჩიქოვანი ი., ქსნის ერისთავები, თბ., 2010. — გვ. 14. ↑ გაზ. „ივერია“, № 108, 25 მაისი, 1899. — გვ. 1.
ერისთავის ვარდისფერი

ერისთავის ვარდისფერი — ატმის ადგილობრივი სასუფრე ჯიში საქართველოში. გამოიყვანა ელენე ერისთავმა გორის სასელექციო სადგურში „ოქროს იუბილეს“ და „ხიდისთაური ვარდისფერის“ შეჯვარებით. ხე ინტენსიურად იზრდება, უხვმოსავლიანია. ნაყოფი მსხვილია, სახრავი, ოვალური. საადრეო ჯიშია, მწიფს ივლისის მეორე ნახევარში. ფართოდაა გავრცელებული აღმოსავლეთ საქართველოში. ერისთავი მ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 64.
თედორე ერისმანი

თედორე ერისმანი (დ. 1842 — გ. 1915) — შვეიცარელი ექიმი, ჰიგიენის ერთ-ერთი ფუძემდებელი რუსეთის იმპერიაში. 1865 წელს დაამთავრა ციურიხის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი. 1869-1872 წლებში მუშაობდა სანქტ-პეტერბურგში. 1879-1896 წლებში მუშაობდა მოსკოვში. 1882-1896 წლებში იყო მოსკოვის უნივერსიტეტის ჰიგიენის კათედრის პროფესორი. ჩაატარა მოსკოვის გუბერნიის ფაბრიკა-ქარხნების სანიტარული გამოკვლევა, შეისწავლა სანქტ-პეტერბურგის ღარიბი მოსახლეობის საბინაო პირობები, სასკოლო ჰიგიენის და სხვა საკითხები. 1891 წელს დააარსა მოსკოვის სანიტარული ლაბორატორია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 195. თედორე ერისმანი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული) ↑ 1.0 1.1 1.2 Deutsche Nationalbibliothek Record #118685171 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a> ↑ 2.0 2.1 2.2 Historische Lexikon der Schweiz, Dictionnaire historique de la Suisse, Dizionario storico della Svizzera — Bern: 1998. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q70"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q642074"></a> ↑ 3.0 3.1 Педагоги и психологи мира — 2012. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q126722605"></a> ↑ 4.0 4.1 Эрисман, Фёдор Фёдорович // Малая советская энциклопедия / под ред. Н. Л. Мещеряков — 2 — Советская энциклопедия, 1936. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q87327043"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q66386517"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1228391"></a> ↑ Historische Lexikon der Schweiz, Dictionnaire historique de la Suisse, Dizionario storico della Svizzera — Bern: 2005. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q70"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q642074"></a> ↑ Theodor Erismann (1883-1961)