laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ბაგრატის ციხე

ბაგრატის ციხე — ციხე-სიმაგრე საქართველოში, მდებარეობს აფხაზეთის ავტნომიურ რესპუბლიკაში, ქალაქ სოხუმის მახლობლად, მდინარე ბესლეთის მარცხენა ნაპირზე. განახლებულია X-XI საუკუნეების მიჯნაზე, საქართველოს მეფის ბაგრატ III-ის მიერ. X-XIV საუკუნეებში იგი წარმოადგენდა ცხუმის ერისთავთა რეზიდენციას. XVI საუკუნიდან, როდესაც ქალაქმა დასავლეთისაკენ, მდინარე ბესლეთის მარჯვენა ნაპირზე გადაინაცვლა, მან მნიშვნელობა დაკარგა და დაცარიელდა. ციხე გეგმაში ოვალური ფორმისაა. მისი კედლები კარგადაა შემონახული. ოთხკუთხა კოშკით დაცული კარიბჭე წარმოადგენდა შუა საუკუნეების ქალაქ ცხუმის (სოხუმის) ციტადელს. ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ციხის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია.ციხის კედლები მძიმე ფიზიკურ მდგომარეობაშია და იგი სასწრაფო კონსერვაციას საჭიროებს. ბაგრატის ციხეს მინიჭებული აქვს საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი. სოხუმის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია კულტურული მემკვიდრეობა აფხაზეთში, თბ., 2015
ამბარას ეკლესია

ამბარას ეკლესია — მდებარეობს საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გუდაუთის მუნიციპალიტეტში, მიუსერას კონცხზე. ამბარაში შემონახულია ადრე შუა საუკუნეების ხანის ქართული ხუროთმოძღვრების კომპლექსი - ეკლესია (VII –VIII სს.), ზღუდე (შუა საუკუნეები) და საერო შენობათა ნანგრევები (X ს.). ეკლესია ტლანქად დამუშავებული ქვის კვადრებითაა შემოსილი. მან ჩვენამდე თითქმის პირვანდელი სახით მოაღწია, იგი ე.წ. სამეკლესიანი ბაზილიკის ტიპის ნაგებობაა. მას დასავლეთ მხარეს ორსართულიანი ნართექსი და პატრონიკეები აქვს. მთავარი ნავის გადამხურავი კამარა გვიან შუა საუკუნეებშია აღდგენილი. ამბარის სამეკლესიანი ბაზილიკა მნიშვნელოვანი ნიმუშია ამ ტიპის არქიტექტურულ ძეგლთა შორის. ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ტაძრის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების შესრულება შეუძლებელია. ტაძარი მძიმე ფიზიკურ მდგომარეობაშია, ესაჭიროება სასწრაფო რეაბილიტაცია. ამბარას ეკლესიას მინიჭებული აქვს საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი. კულტურული მემკვიდრეობა აფხაზეთში, თბ., 2015
ბზიფის ტაძარი

ბზიფის ტაძარი — ქართული ტაძარი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, სოფელი ბზიფი. ბზიფის ციხის ეკლესია ჯვარ-გუმბათოვანი „ჩაწერილი ჯვრის“ ტიპისაა, სამი შვერილი აფსიდით და თარიღდება IX საუკუნის II ნახევრით. მისი კედლები მოპირკეთებულია თლილი ქვით, კარ-სარკმლები თავსართებითაა შემკული. ტაძრის აღმოსავლეთით ჩანს კიდევ ერთი, უფრო ძველი ტაძრის ნაშთები. ბზიფის ციხე ორი ნაწილისაგან შედგება. ციხის ზედა ნაწილში მდებარეობდა ტაძარი, ქვედა ნაწილის ეზოში გადიოდა ძველი გზა. ციხე კეტავდა ბზიფის ხეობას და გადასასვლელს მდინარეზე. ციხის გალავანს, რომელიც აგებულია კარგად დამუშავებული კირქვის კვადრებით, დატანებული აქვს ოთხკუთხა და ნახევრად წრიული კოშკები, კონტრფორსები და კარიბჭე. ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ტაძრის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების განხორციელება შეუძლებელია. გვაქვს ინფორმაცია, რომ ეკლესიაც და ციხეც, მძიმე ფიზიკურ მდგომარეობაშია. ეკლესია თითქმის ნანგრევებადაა ქცეული და სასწრაფოდ საჭიროებს კონსერვაციას. ბზიფის ტაძარს მინიჭებული აქვს საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი. კულტურული მემკვიდრეობა აფხაზეთში,თბ.,2015
გაგრის ეკლესია

გაგრის ეკლესია — ქართული ტაძარი აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკაში, ქალაქი გაგრა. გაგრის ეკლესიას 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია. ეკლესია თარიღდება VI საუკუნით. ის წარმოადგენს სამეკლესიიან ბაზილიკას. ტაძარი აგებულია უხეშად დამუშავებული კვადრების სწორი რიგებით. მთავარ ნავს შესასვლელი აქვს დასავლეთიდან, ხოლო სამხრეთ ნავს გრძივი კედლიდან. სამხრეთი ნავი, მთავარ ეკლესიას უერთდება ორი მცირე კარით. ერთი კარით გავდივართ, ასევე ჩრდილოეთის ეგვტერში, რომელსაც თავისი დამოუკიდებელი შესასვლელიც აქვს დასავლეთ კედელში. მთავარი ეკლესია ნათდება სამი სარკმლით, სამხრეთ კედელზე და თითო-თითო სარკმლით დასავლეთ კედელსა და საკურთხეველში. ტაძრის გაფორმება შემოფარგლულია მხოლოდ ე.წ. “ბოლნური” ჯვრებით, რომელიც განთავსებულია დასავლეთი კარის ტიმპანზე და სარკმლის გვერდით. ძველი გაგრის ტაძარი VI-IX საუკუნეებში აღმოსავლეთ საქართველოში გავრცელებული ბაზილიკების ანალოგიურია. ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ტაძრის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია. ჩვენთვის ცნობილია, რომ ტაძარი საჭიროებს გადახურვის შეცვლას, ხოლო ციხეს ესაჭიროება საკონსერვაციო სამუშაოები. გაგრის ბაზილიკას მინიჭებული აქვს საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი. „ძველი გაგრის ეკლესია“, // ჟურ. ძეგლის მეგობარი, №. 45 თბილისი: საბჭოთა საქართველო, 1977 წელი. — გვ. 16-27 კულტურული მემკვიდრეობა აფხაზეთში,თბ.,2015 ↑ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-12-04. ციტირების თარიღი: 2020-02-01.
კამანის ეკლესია

კამანის ეკლესია — მდებარეობს საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში, სოფელ შრომის მახლობლად. კამანის ეკლესიის თავდაპირველი მშენებლობა თარიღდება XI საუკუნით. ტაძრის ისტორია დაკავშირებულია წმინდა იოანე ოქროპირის სახელთან, რომელიც კონსტანტინეპოლიდან შავიზღვისპირეთში გადმოასახლეს და ერთ-ერთი ვერსიით აქვე არის დასაფლავებული. ტაძარი წარმოადგენს დარბაზული ტიპის ქვის ნაგებობას, რომელსაც რამდენიმე რესტავრაციის კვალი ეტყობა. XIX საუკუნეში ტაძარი აღადგინეს და იგი ფუნქციონირებდა, როგორც მონასტერი. საბჭოთა კომუნისტური ხელისუფლების წლებში კამანის ტაძარი, ბუნებრივია, არ მოქმედებდა. XX საუკუნის 90-იან წლებში ტაძარს ჩაუტარდა სარესტავრაციო სამუშაოები, კეთილმოაწყო და აქ დედათა მონასტერი დააარსა აფხაზმა მამულიშვილმა იური ანუამ, რომელიც ტაძრის ქართველ წინამძღვართან - მამა ანდრია ყურაშვილთან ერთად რუსეთ-საქართველოს შორის 1993 წლის საომარი მოქმედებებისას დახვრიტეს. ტერიტორია ამჟამად ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ტაძრის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია. ძეგლის ფიზიკური მდგომარეობა მძიმეა, ტაძარს აღენიშნება ბზარები. კამანის ეკლესიას მინიჭებული აქვს საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი. კულტურული მემკვიდრეობა აფხაზეთში, თბ., 2015
სოხუმის სტელა

სოხუმის სტელა — აღმოჩენილია საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში, მდინარე ბესლეთის მახლობლად. სოხუმის სტელა წარმოადგენს საფლავის ქვას, იგი მარმარილოსგან არის დამზადებული და აღმოჩენილია 1953 წელს მდ. ბესლეთისა და შავი ზღვის შესართავთან, ამჟამად ზღვით დაფარული უძველესი ქალაქის ნაწილში. სტელა (სიმაღლე 157 სმ; სიგანე 92 სმ) ოთკუთხაა, სამფიგურიანი. მიცვალებული გამოხატულია სავარძელში მჯდომარე პოზაში. მარჯვენა ხელი მოხვეული აქვს ტიტველ ყმაწვილზე, რომელიც მის მუხლებთანაა დაჩოქილი. უკანა ფონზე გამოსახულია ანტიკურ პეპლოსში გამოწყობილი ახალგაზრდა ქალი, რომელსაც მარცხენა ხელში უჭირავს პატარა ყუთი, სავარაუდოდ, მიცვალებულისთვის ჩასატანებელი სამკაულით. სავარაუდოდ ეს არის მიცვალებულთან გამოთხოვების სცენა. მთელი კომპოზიცია, დეკორი, დამზადების ტექნიკა ტიპურია ადრეანტიკური ხანის ხელოვნებისთვის და დათარიღებულია ძვ.წ. 430-420 წლებით. სტელის მთელი კომპოზიცია ანტიკური გავლენითაა შექმნილი, აშკარაა, რომ სტელა დამზადებულია ბერძენისთვის და განთავსებული იყო მის საფლავზე, რაც სოხუმში ბერძენ მოახალშენეთა მნიშვნელოვანი კასტის არსებობას ადასტურებს. სოხუმის სტელას შესახებ ინფორმაცია არ მოგვეპოვება, რადგან ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ და მისი ამჟამინდელი მდგომარეობის შესწავლა შეუძლებელია. ჩვენს ხელთ არსებული ინფორმაციით, იგი ინახება ქალაქ სოხუმის მუზეუმში. კულტურული მემკვიდრეობა აფხაზეთში, თბ., 2015
კუსიმოვო

კუსიმოვო (ბაშკ. Күсем; რუს. Кусимово) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის აბზელილოვოს რაიონში. 2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 419 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკაროვოდან დაშორებულია 44 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ტაშბულატოვო, რომელიც დაშორებულია 15 კმ-ით. 2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის აბსოლუტურ უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (97%). Совет муниципальных образований Республики Башкортостан. ↑ Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — приложение в формате Excel დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine. .
კუსიმოვსკოვო-რუდნიკა

კუსიმოვსკოვო-რუდნიკა (ბაშკ. Күсем руднигы; რუს. Кусимовского Рудника) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის აბზელილოვოს რაიონში. 2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 342 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკაროვოდან დაშორებულია 39 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ტაშბულატოვო, რომელიც დაშორებულია 10 კმ-ით. 2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის აბსოლუტურ უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (97%). Совет муниципальных образований Республики Башкортостан. ↑ Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — приложение в формате Excel დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine. .
წებელდის ციხე

წებელდის ციხე — ციხესიმაგრე აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის, გულრიფშის მუნიციპალიტეტის სოფელ წებელდაში. კომპლექსში შედის სამეთვალყურეო კოშკები, საეკლესიო ნაგებობები, სასახლის ნანგრევები და სხვადასხვა სახის თავდაცვითი ნაგებობები. წებელდის ციხე, ბერძნული წყაროების მიხედვით ადრე შუა საუკუნეების საქართველოს ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს საფორტიფიკაციო ნაგებობას წარმოადგენდა. VI საუკუნის ბიზანტიელი ისტორიკოსის პროკოფი კესარიელის ცნობით, წიბელიუმი იყო კარგად გამაგრებული ციხე-სიმაგრე, რომელიც ლაზთა (დასავლურ-ქართული ტომი) სამეფოს თავდაცვით სისტემაში მნიშვნელოვან როლს თამაშობდა. ციხე-სიმაგრის ნანგრევებში დღემდე შემორჩენილია: სამეთვალყურეო კოშკები, საეკლესიო ნაგებობები, სასახლის ნანგრევები და სხვადასხვა სახის თავდაცვითი ნაგებობები. გასული საუკუნის დასაწყისში წებელდის ციხის ერთ-ერთი ეკლესიის შესწავლისას აღმოჩნდა ფრესკული მოხატულობის ფრაგმენტებიც. ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ტაძრის ამჟამინდელი მდგომარეობის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების განხორციელება შეუძლებელია. 2019 წლის ივლისში ნაგებობას კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსი მიენიჭა. კულტურული მემკვიდრეობა აფხაზეთში, თბ., 2015 ↑ გულრიფშის მუნიციპალიტეტში მდებარე 19 ისტორიულ ნაგებობას კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსი მიენიჭა
წებელდის კანკელის ფრაგმენტები

წებელდის კანკელის ფრაგმენტები — შუა საუკუნეების მცირე ფორმის ქართულ არქიტექტურულ ნიმუშებს შორის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ადგილი უჭირავს საკურთხევლის კანკელის ორ ფილას, რომელიც XIX საუკუნეში სოფელ წებელდასთან აღმოჩნდა და დათარიღებულია VII-VIII საუკუნეებით. წებელდის საკურთხევლის კანკელის ფრაგმენტზე გამოსახულია ორნამენტები, მრავალრიცხოვანი ძველი და ახალი აღთქმის სიუჟეტები. ამ რაოდენობის ბიბლიური სიუჟეტით შემკული კანკელი უცნობია ქრისტიანული ხელოვნებისათვის. ეს ფილები გამოსახვის ხერხებითა და ტექნიკით ახლოს დგას საქართველოს სხვა რეგიონების მცირე ფორმის არქიტექტურულ ძეგლებთან. საქართველო, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა, გულრიფშის მუნიციპალიტეტი, სოფელი წებელდა. წებელდის კანკელის ფრაგმენტები ინახება საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში. კულტურული მემკვიდრეობა აფხაზეთში, თბილისი, 2015
შარვაშიძეების სასახლე

შარვაშიძეების სასახლე — სასახლე საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გუდაუთის მუნიციპალიტეტი, სოფელი ლიხნი. სასახლე მდებარეობს მინდორ ლიხნაშთას ნაპირზე, ღვთისმშობლის მიძინების ტაძრის მიმდებარედ. თავდაპირველად სასახლე ორსართულიანი იყო და აგებული ყოფილა სხვადასხვა მასალით (კირქვა, ქვიშაქვა, აგური და სხვა). კედლების წყობაში რამდენიმე სამშენებლო ფენა შეიმჩნევა. ამასთანავე, უფრო ძველი XVI-XVII საუკუნეების - აგებულია კირქვის ფილებით. XIX საუკუნეში სასახლე გადააკეთეს და მნიშვნელოვნად გააფართოვეს. 1866 წლის 26 ივლისს აქ დაიწყო რუსეთის ცარიზმის წინააღმდეგ მიმართული აფხაზთა ანტიკოლონიური აჯანყება, რომლის ჩახშობისას, იმავე წლის აგვისტოში, ქუთაისის გუბერნატორმა, რუსეთის გენერალ-ლეიტენანტმა სვიატოპოლსკ-მირსკიმ სასახლე გადაწვა. შარვაშიძეების უზარმაზარი სასახლიდან მხოლოდ კედლებიღა დარჩა. ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც სასახლის ამჟამინდელი მდგომარეობის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების განხორციელება შეუძლებელია. სასახლე მძიმე ფიზიკურ მდგომარეობაშია, საჭიროებს გადაუდებელ საკონსერვაციო-სარესტავრაციო სამუშაოებს. 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია. კულტურული მემკვიდრეობა აფხაზეთში, თბ., 2015 საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობა. აფხაზეთი, მეორე შევსებული გამოცემა, თბ. 2017 ↑ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-07-01. ციტირების თარიღი: 2020-02-22.
ჩინარლუს ციხე

ციხე ჩინარლუ — ციხესიმაგრე აზერბაიჯანში, საქართველოს ისტორიულ მხარე ჰერეთში, კახის რაიონში, კახიდან ჩრდილო-დასავლეთით 5 კმ-ში მდებარე ძველ ქართულ სოფელ ჩინარის საავტომობილო გზის მარჯვნივ, მაღალი მთის წვერზე. სოფელი ამჟამად ძირითადად წახებითაა დასახლებული. კედლებისა და სხვა ნაგებობათა ნანგრევები მოწმობენ, რომ ჩინარლუს ციხის ტერიტორიას და მის შემოგარენს საკმაოდ ვრცელი ფართობი ჰქონია დაკავებული. აქვე შეინიშნება მიწისქვეშა ნაგებობები, რომლებიც ამჟამად სრულიად ჩამოქცეულია. ციხის ტერიტორიაზე და მის გარშემო გაველურებული ვაზი ხარობს, რაც იმის მანიშნებელია, რომ აქ უძველესი დროიდან ვაზის კულტურა ყოფილა გავრცელებული. ეს გარემოება ძველი ნასახლარი ადგილების არსებობაზეც მეტყველებს. ადგილობრივი ხანდაზმული მოხუცების გადმოცემით, ძველად მას „გურჯი ოღუზს“ ეძახდნენ, რაც ქართველი გმირების, ანუ რაინდების ნაგებობას ნიშნავს. ლეკები ამჟამად მას სოფლის სახელს – ჩინარლუს უწოდებენ. თავისი არქაული ფორმით ციხე ერთ მთლიან გიგანტურ ბლოკს წარმოადგენს, რომლის შიგნით არავითარი სიღრუე არ შეიმჩნევა და ციკლოპური ნაგებობის შთაბეჭდილებას უფრო ტოვებს, ვიდრე ციხესიმაგრისას. აგებულია კვადრატული მოხაზულობის კარგად გამომწვარი აგურისაგან (29x22x5) მოჭარბებული კირის დუღაბზე. აღსანიშნავია, რომ ნაგებობას ადამიანის სიმაღლის დონეზე დატანებული აქვს ხვრელი, რომლის დიამეტრი 20 სმ-ს უდრის, ხოლო სიგრძე კი 470 სმ-ს აღწევს. უცნობია თუ რა დანიშნულებას ასრულებდა აღნიშნული ხვრელი. ციხის ნაგებობის წყობაში ნახმარი აგური, დუღაბის სტრუქტურა და მშენებლობის ტექნიკა ლექართის ტაძრის ტეტრაკონქის სვეტების წყობაში გამოყენებული აგურისა და ხსნარის იდენტურია. ციხე ჩინარლუ // Dzeglebi.ge დაარქივებული 2017-01-29 საიტზე Wayback Machine. ილია ადამია, ქართული ხალხური ხუროთმოძღვრება, საინგილო — თბილისი, 1979. ↑ SIL (Summer Institute of Linguistics) International Electronic Survey Reports 2005: The Sociolinguistic Situation of the Tsakhur in Azerbaijan დაარქივებული 2012-03-14 საიტზე Wayback Machine.
ქერჩი - დაკარგული გმირები

ქერჩი - დაკარგული გმირები — ქართული სატელევიზიო სერიალი, რომელიც GDS Production-მა და ტელეკომპანია GDS-მა გადაიღო 2015 წელს. სერიალი დაფუძნებულია რეალურ ფაქტებზე. რამდენიმე ეპიზოდი შეიცავს ბატალურ სცენებს საბრძოლო ქორეოგრაფიაზე, სადაც განსაკუთრებული დატვირთვა მოდის გამოსახულებაზე, ამიტომ სერიალში ხშირად არის გამოიყენებული კომპიუტერული გრაფიკა. 1942 წელი. ყირიმის ნახევარკუნძული. საბჭოთა ჯარები, ქერჩში დესანტირებენ. მათი მთავარი ამოცანა, ფეოდოსიისკენ მიმავალი გზის გერმანელებისგან გაწმენდაა. ეს ისტორია ეძღვნება ყველა ქართველ ჯარისკაცს და გმირს, რომელიც იბრძოდა და დღემდე იბრძვის საქართველოსთვის. სერიალი 1 სეზონსა და 7 ეპიზოდს მოიცავს, ერთი ეპიზოდის ხანგრძლივობა 60 წუთს შეადგენს ქერჩი - დაკარგული გმირები Facebook-ზე
სუხიშვილის სასწავლო უნივერსიტეტი

სუხიშვილის სასწავლო უნივერსიტეტი — საგანმანათლებლო დაწესებულება შიდა ქართლში, გორში. სუხიშვილის სასწავლო უნივერსიტეტი დაფუძნდა 1995 წლის იანვარში სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორის, პროფესორ ვალერი სუხიშვილის მიერ თავის მეუღლესთან რუსუდან გოხელაშვილთან და შვილთან ეკატერინე სუხიშვილთან ერთად. თავდაპირველად საქართველოს აგრარულ მეცნიერებათა აკადემიის ფილიალი იყო, 2003 წლიდან დამოუკიდებელი უნივერსიტეტია. ოფიციალური საიტი
წარჩეს ციხე

წარჩეს ციხე — ციხესიმაგრე აფხაზეთში. მდებარეობს გალის მუნიციპალიტეტის სოფელ წარჩეში. სოფელ წარჩესთან, მთის ქედზე დგას ციხე რომლის კედლები თითქმის დანგრეულია. ციხის გალავანი ქედის რელიეფს მიჰყვება, ამიტომ მისი გეგმა უწესო ფორმის ელიფსურია. როგორც ირკვევა, სამხრეთის მხარეზე გალავანი კლდის ზოლს მიჰყვებოდა და ბევრგან ძირი გამოცლია და ჩანგრეულა. თითქმის ისევეა აღმოსავლეთით. ერთადერთი ჩრდილოეთის რკალია 7-8 მეტრის სიმაღლეზე შერჩენილი. შუაში ქვის ვიწრო კიბეა, გალავანზე გამავალ საბრძოლო ბილიკზე ასასვლელად. ორ მეტრამდე სისქის კედელზე მეციხოვნეთა სასიარულო ბილიკია გაყვანილი, სადაც ორი ადამიანი თავისუფლად აუვლიდა ერთმანეთს გვერდს. ციხის ორივე ბოლო ძლიერ დარღვეულია, ამიტომ ფორმებზე გარკვეული წარმოდგენა არა გვაქვს. აღმოსავლეთის ბოლოში რაღაც სათავსი აშკარად მდგარა, მაგრამ კოშკი იყო თუ სხვა რამ ნაგებობა ამ ადგილის გაწმენდამდე ვერაფერს ვიტყვით. ციხის დასავლეთის ბოლოში ნანგრევის დიდი მასაა შერჩენილი, მაგრამ დაზიანების გამო, აქაც გაურკვევლობაა. ციხის ამ წვეტში დიდი მასაა, რომლის ზემოთ, 6-7 მეტრის სიმაღლეზე, დადგმულია ტრაპეციული გეგმის მქონე კოშკის მაგვარი ნაგებობა, ამჟამად მისი ქვედა ნაწილია შერჩენილი. არის კიდევ ერთი დეტალი, ესაა წყლის აუზი, რომელიც მდებარეობს ეზოს სამხრეთ-აღმოსავლეთის მონაკვეთში. იგი თითქმის ამოვსებულია. მისი კედლები კარგად, მკვრივად არის შელესილი. ციხე დაზიანებულია, მაგრამ ყველა მისი დეტალი იმაზე მეტყველებს, რომ იგი ადრეულია და ძველ ციხეთა ჯაჭვის ერთ-ერთ რგოლს წარმოადგენს. ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ციხის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია. ციხის კედლები მძიმე ფიზიკურ მდგომარეობაშია და იგი სასწრაფო კონსერვაციას საჭიროებს. კულტურული მემკვიდრეობა აფხაზეთში, თბ., 2015 ↑ Law of Georgia on Occupied Territories (23 October 2008). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 3 აგვისტო 2018. ციტირების თარიღი: 13 March 2017.
შედევის სახლი

შედევის სახლი (რუს. Дом Шедеви) — ძველი ერთსართულიანი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. განეკუთვნება რუსეთის ფედერაციის ადგილობრივი მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიას. სახლი აგებულია 1880-იანი წლებში. ამჟამად ნაგებობა საცხოვრებელი სახლია. მისამართი: ტაგანროგი, ჩეხოვის ქუჩა № 76. 1880-იან წლებში სახლი იყო სახელმწიფო მრცევლის, დოქტორ პავლე მატვეის ძე შედევის კუთვნილება. პავლე შეევი უნივერსიტეტში სწავლის პერიოდში მონაწილეობდა ჟურნალ „Земля и воля“-ს („მიწა და თავისუფლება“) დაარსებაში, ჟურნალისა, რომელსაც არ ჰქონდა ლეგალურად მოქმედების უფლება. 1875 წელს პავლე შედევი გახდა ტაგანროგის საქველმოქმედო დაწესებულების მთავარი ექიმი. ამავე დროს მან შეიმუშავა თავისი შემოსავლის მთავარი წყარო, კერძო პრაქტიკა, რომელიც საკმაოდ გონივრული იყო. XIX საუკუნის დასასრულს პავლე შედევმა დაიკავა ტაგანროგის მთავარი სანიტარული ექიმის თანამდებობა. გარდა ამისა იგი იყო ქალაქის საბჭოს წევრი და გამგეობის წევრი. არსებობს საფძველი ვარაუდისათვის, რომ პოლ პავლე შედევი იყო ანტონ ჩეხოვის მოთხრობის „იონიჩის“ პერსონაჟის, დოქტორ სტარცევის პროტოტიპი. ასევე ცნობილი იყო, რომ შედევის საკუთრებაში იყო ბაღი, თუმცა მისი ადგილმდებარეობა დღეისათვის არაა ცნობილი. 1927 წლის მონაცემებით ამ სახლში მდებარეობდა ქალაქის მხარეთმცოდნების მუზეუმის ბუნებრივ-ისტორიული განყოფილება. შედევის ყოფილი სახლი შემონახულია ჩვენს დრომდე და ამჟამად იგი საცხოვრებელი სახლია. ↑ Дом Шедеви//Объекты культурного наследия. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-02-22. ციტირების თარიღი: 2017-03-13. ↑ 2.0 2.1 2.2 Дом П.М. Шедеви//Министерство культуры Ростовской области ↑ Филологические науки, Высшая школа, 1996. С. 110 ↑ Таганрог. Планета, 1987 - Всего страниц: 189 с. – С. 98 ↑ Памятник Петру I появился в Таганроге по просьбе Чехова
დავით გურამიშვილი (ფერმწერი)

დავით ალექსანდრეს ძე გურამიშვილი (დ. 1857 — გ. 1926) — ქართველი ფერმწერი. რეალისტური მხატვრობის წარმომადგენელი. თბილისის გიმნაზიის დამთავრების შემდეგ, 1873 წელს გაემგზავრა პარიზში. 1886 წელს შევიდა მიუნხენის სამხატვრო აკადემიაში, სადაც 1888-მდე სწავლობდა. სხვადასხვა დროს თანამშრომლობდა ჟურნალ-გაზეთებში ("გალანგა", "ობზორი"). ადრინდელი ნამუშევრები განიცდიდა ო. დომიეს გავლენას. გურამიშვილისთვის დამახასიათებელია მახვილი თვალი, იუმორის გრძნობა და შესრულების მაღალი ოსტატობა. მისი ნამუშევრების ("მოგზაურობა უდაბნოში", 1886; "მოხუცის პორტრეტი", "ქალიშვილის პორტრეტი", "ავტოპორტრეტი", 1924, ყველა საქართველოს ხელოვნების მუზეუმი ) ნათელი, თბილი ფერადოვანი გამა, მზის სხივებით განათებული პეიზაჟები გ. გაბაშვილის შემოქმედებასთან სიახლოვეზე მიუთითებს. 1916 წელს დ. გურამიშვილი იყო ქართველ მხატვართა კავშირის დაარსების ინიციატორი და წესდების ავტორი. გაწეული ღვაწლისათვის 1924 წელს იგი ამ კავშირის საპატიო წევრად აირჩიეს. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 311. ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 118, თბ., 1994
შოთა მესხიას ზუგდიდის სახელმწიფო სასწავლო უნივერსიტეტი

შოთა მესხიას ზუგდიდის სახელმწიფო სასწავლო უნივერსიტეტი — საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 13 ივლისის #145 დადგენილებით დაფუძნდა სსიპ უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება სამეგრელოს რეგიონში სამი სრულიად განსხვავებული მისიის მქონე სასწავლებლის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ზუგდიდის ფილიალის, სსიპ ზუგდიდის პროფესიული ლიცეუმისა და სსიპ სენაკის აგრარულ–ეკონომიკური კოლეჯის ბაზაზე. საქართველოს მთავრობის 2008 წლის 15 მაისის #122 დადგენილებით უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებას გამოჩენილი ქართველი ისტორიკოსისა და საზოგადო მოღვაწის შოთა მესხიას სახელი ეწოდა და დაფუძნდა შოთა მესხიას ზუგდიდის სახელმწიფო ინსტიტუტი. საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 9 ოქტომბერის #182 დადგენილებით შოთა მესხიას ზუგდიდის სახელმწიფო ინსტიტუტის სახედ განისაზღვრა სასწავლო უნივერსიტეტი და შეეცვალა სახელი – შოთა მესხიას ზუგდიდის სახელმწიფო სასწავლო უნივერსიტეტი. 2009 წელს არჩეულ იქნა უნივერსიტეტის პირველი რექტორი, პროფესორი თეონა ხუფენია. ოფიციალური ვებ-გვერდი დაარქივებული 2016-08-05 საიტზე Wayback Machine.
სამცხე-ჯავახეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტი

სამცხე-ჯავახეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტი — უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება. 1990 წელს სამცხე-ჯავახეთში დაარსდა პირველი უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ახალციხის ფილიალი. 1991 წელს ფილიალის ბაზაზე დაფუძნდა "ახალციხის დამოუკიდებელი უნივერსიტეტი", რომელიც 1995 წელს თსუ ახალციხის ფილიალს შეუერთდა, როგორც ფასიანი სწავლების განყოფილება. 2002 წელს თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ახალციხის ფილიალს ეწოდა თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახლობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მესხეთის ფილიალი. 2007 წლს მთავრობის №161 დადგენილებით თსუ მესხეთის ფილიალის ბაზაზე დაფუძნდა დამოუკიდებელი უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება _ სსიპ ახალციხის ინსტიტუტი. 2007 წელს სსიპ ახალციხის ინსტიტუტმა გაიარა ინსტიტუციური აკრედიტაცია – მოიპოვა უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულების ლიცენზია. 2009 წელს მთავრობის №183 დადგენილებით სსიპ ახალციხის ინსტიტუტს მიენიჭა სასწავლო უნივერსიტეტის სტატუსი და ეწოდა სსიპ ახალციხის სახელმწიფო სასწავლო უნივერსიტეტი. 2011 წლის 14 დეკემბრის მთავრობის №476 დადგენილებით სსიპ ახალციხის სახელმწიფო სასწავლო უნივერსიტეტში განხორციელდა რეორგანიზაცია და ჩამოყალიბდა მისი უფლებამონაცვლე - ა(ა)იპ ახალციხის სახელმწიფო სასწავლო უნივერსიტეტი. 2012 წლის 3 ოქტომბერს მთავრობის 416 დადგენილებით განხორციელდა რეორგანიზაცია - ა(ა)იპ ახალციხის სახელმწიფო სასწავლო უნივერსიტეტისა და ახალქალაქის უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება-კოლეჯის ბაზაზე ჩამოყალიბდა ა(ა)იპ სამცხე-ჯავახეთის სახელმწიფო სასწავლო უნივერსიტეტი 2013წლის 30 ივლისის საქართველოს მთავრობის №194 დადგენილებით ა(ა)იპ სამცხე-ჯავახეთის სახელმწიფო სასწავლო უნივერსიტეტი რეორგანიზებულ იქნა სსიპ სამცხე-ჯავახეთის სახელმწიფო სასწავლო უნივერსიტეტად. 2014 წლის 24 თებერვლის უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულების ავტორიზაციის საბჭოს №8 გადაწყვეტილებით სსიპ სამცხე-ჯავახეთის სახელმწიფო სასწავლო უნივერსიტეტს მიენიჭა უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულების სტატუსი (უნივერსიტეტი). ოფიციალური ვებ-გვერდი დაარქივებული 2017-01-07 საიტზე Wayback Machine.