laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
მინეაპოლისი

მინეაპოლისი (ინგლ. Minneapolis /ˌmɪniˈæpʌlɪs/) — ქალაქი აშშ-ის შტატ მინესოტაში. ამ შტატის უდიდესი ქალაქი მდებარეობს მდ. მისისიპის ორივე ნაპირზე, მდ. მინესოტას შესართავთან, შტატის დედაქალაქ სენტ-პოლის გვერდით. ცნობილი როგორც ტყუპი ქალაქები, ეს ორი ქმნის აშშ-ის სიდიდით მე-16 აგლომერაციას, 3.2 მილიონი მოსახლეობით. 2006 წელს აშშ-ის ცენზის ბიუროს მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენდა 369.051 ადამიანს. მენეაპოლისს ჰყავს შემდეგი დამეგობრებული ქალაქები ნაჯაფი (ერაყი) 2009-დან კუერნავაკა (მექსიკა) 2008-დან უპსალა (შვედეთი) 2000-დან ელდორეტი (კენია) 2000-დან ჰარბინი (ჩინეთი) 1992-დან ტური (საფრანგეთი) 1991-დან ნოვოსიბირსკი (რუსეთი) 1988-დან იბარაკი (იაპონია) 1980-დან კუოპიო (ფინეთი) 1972-დან სანტიაგო (ჩილე) 1961-დან Lileks, James. (2003)Minneapolis. ციტირების თარიღი: 2007-04-02. Richards, Hanje (May 7, 2002). Minneapolis-Saint Paul Then and Now. Thunder Bay Press. ISBN 1-57145-687-2.  City of Minneapolis — ოფიციალური საიტი Minneapolis Past ↑ International Connections. City of Minneapolis. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-05-23. ციტირების თარიღი: 2012-11-12. ↑ Baran, Madeleine (2009-07-31). „City council approves Najaf, Iraq as Minneapolis' sister city“. Minnesota Public Radio. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-10-12. ციტირების თარიღი: 1 August 2009.
ჰონოლულუ

ჰონოლულუ (ინგლ. Honolulu) — ქალაქი აშშ-ში, ჰავაის შტატის დედაქალაქი და უდიდესი ქალაქი მოსახლეობის მიხედვით. ჰონოლულუს გარეუბან პერლ-ჰარბორში განლაგებულია აშშ-ის საზღვაო ძალების მთავარი ბაზა წყნარი ოკეანის ცენტრალურ ნაწილში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 687. ჰონოლულუ — ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2012-10-22 საიტზე Wayback Machine.
ტუსონი (არიზონა)

ტუსონი (ინგლ. Tucson წარმოითქმის /ˈtuːsɒn/ Too-sawn) — არიზონის შტატის პიმას ოლქის ცენტრალური ქალაქი. ქალაქი მდებარეობს ფინიქსიდან 188 კილომეტრში სამხრეთით. და 98 კილომეტრში, ამერიკა-მექსიკის საზღვრიდან ჩრდილოეთით. 2014 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობა შეადგენდა 527,972 ადამიანს, ხოლო აგლომერაციის მოსახლეობა 996,544 ადამიანს. 2014 წლის მიხედვით ის ამერიკაში მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით 33-ე ქალაქი იყო. ის არის უდიდესი ქალაქი არიზონას სამხრეთში და შტატის მასშტაბით მეორე ფინიქსის შემდეგ. ის არის არიზონას უნივერსიტეტის მშობლიური ქალაქი. ერმოსილიო, სონორა, მაქსიკა ალმათი, ყაზახეთი როსკომონის საგრაფო, ირლანდია ლიუპანშუი, ჩინეთი ნუაქშოტი, მავრიტანია პეჩი, უნგრეთი სეგოვია, კასტილია და ლეონი, ესპანეთი სულეიმანია, ერაყი ტაიჩუნი. ტაივანი ტრიკალა, საბერძნეთი ჟუან-პესოა, ბრაზილია მთავრობის ოფიციალური საიტი ტუსონის აგლომერაცია ტუსონის აგლომერაციის სავაჭრო პალატა ტუსონის უძველესი ისტორიული ღირსშესანიშნაობები დაარქივებული 2011-03-17 საიტზე Wayback Machine. ↑ Population Estimates. United States Census Bureau. ციტირების თარიღი: July 4, 2015.
პანგეა

პანგეა (ბერძ. Πανγαία — „მთელი დედამიწა“; ბერძ. παν პან — მთელი, მთლიანი; ბერძ. γαία გეა — დედამიწა) — სუპერკონტინენტი, რომელიც არსებობდა დაახლოებით 250 მილიონი წლის წინ, პალეოზოურ და მეზოზოურ ეპოქაში, სანამ ის გაიყოფოდა დღეს არსებულ კონტინეტებად. სახელი პირველად ახსენა, კონტინენტური დრიფტის თეორიის შემქმნელმა, გერმანელმა მეცნიერმა, ალფრედ ვეგენერმა თავის წიგნში „კონტინენტებისა და ოკეანეების წარმოშობა“ (გერმ. Die Entstehung der Kontinente und Ozeane). პანთალასა პანგეა ულტიმა ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: Pangaea ვიქსიკონში განმარტებულია სიტყვა: პანგეა USGS Overview დაარქივებული 2009-01-05 საიტზე Wayback Machine. PANGAEA data library An explanation of tectonic forces Europe's First Stegosaurus Boosts Pangaea Theory Map of Triassic Pangaea at Paleomaps ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: პანგეა
პანთალასა

პანთალასა (ბერძ. παν პან — მთელი, მთლიანი; ბერძ. Θάλασσα თალასსა — ზღვა) — მთლიანი მსოფლიო ოკეანე, რომელიც გარშემოერტყა სუპერკონტინენტ პანგეას, პალეოზოურსა და მეზოზოურ ეპოქაში. პანგეა ფილების ტექტონიკა Вегенер, А.Происхождение материков и океанов /пер. с нем. П. Г. Каминского под ред. П. Н. Кропоткина. — Л.: Наука, 1984. — 285 с. Van Andel, T. H. New Views on an Old Planet: A History of Global Change. Cambridge: Cambridge University Press, 1994. — 457p.
Ҍ

Ҍ, ҍ (ნახევრადრბილი ნიშანი) — კირილიცის ასო. გამოიყენება საამური ენის კილდინური დიალექტის ანბანში, სადაც 39-ე ასოს წარმოადგენს. ნახევრადრბილი ნიშანი Ҍ (на конце слов и перед следующими согласными) აღნიშნავს წინამორბედი ასოების „д“, „т“, „н“ ნახევრადსირბილეს. არ უნდა აგვერიოს წერით მის მსგავს ასოში ჲაწ (ѣ). აღნიშნული ასო გამოიყენება შემდეგ ენებში: Graphemica (Ҍ) Graphemica (ҍ)
ექსტრაპოლაცია

ექსტრაპოლაცია (ლათ. extra — გარეშე და polatio — განახლება, შეცვლა) მათემატიკაში არის ახალი მონაცემების მიღება არსებულ მონაცემებზე დაკვირვების შედეგად. ექსტრაპოლაციის მეთოდი ასევე ფართოდ გამოიყენება სტატისტიკაში და დარგებში, სადაც დაგეგმვა არის საჭირო. მეთოდი გულისხმობს არსებულ მონაცემებიდან გამომდინარე, ტენდეციის აღმოჩენას, და მის გაგრძელებას მომავალში. ინტერპოლაცია
დიოდი

დიოდი (დი... და ელექტრ[ოდი]) — ორელექტროდიანი ელექტრონული კომპონენტი, დამზადებული ნახევარგამტარი კრისტალის (გერმანიუმის, სილიციუმის, სელენისა და სხვათა) ფუძეზე და გამოიყენება ელექტრული დენის ცალმხრივად გასატარებლად. დიოდის მუშაობა ემყარება უმთავრესად p-n გადასვლის თვისებებს. ატარებს დენს ერთი მიმართულებით, ანოდიდან კათოდისაკენ. ანოდი მიერთებულია დენის წყაროს დადებით პოლუსთან, კათოდი — უარყოფით პოლუსთან. თანამედროვე ტექნიკაში ძირითადად ნახევარგამტარულ დიოდებს იყენებენ. მათ ამზადებენ ძირითადად გერმანიუმისაგან, ან სილიციუმისაგან. დანიშნულების მიხედვით დიოდი არსებობს სხვადასხვა სახის: გამმართველი დიოდი, სტაბილიტრონი (ზენერის დიოდი), ტუნელური დიოდი, შუქდიოდი, ფოტოდიოდი, ვარიკაპი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 350. Interactive Explanation of Semiconductor Diode Schottky Diode Flash Tutorial Animation დაარქივებული 2009-04-29 საიტზე Wayback Machine.
ნიუტონის კანონები

ნიუტონის კანონები — სამი კანონი, რომლებიც საფუძვლად უდევს ეგრეთ წოდებულ კლასიკურ მექანიკას. ჩამოაყალიბა ისააკ ნიუტონმა 1687 წელს. პირველი კანონი: „ყოველი სხეული ცდილობს შეინარჩუნოს თავისი უძრაობის ან თანაბარი წრფივი მოძრაობის მდგომარეობა, ვიდრე და რამდენადაც იგი იძულებული არ გახდება მოდებული ძალების გავლენით შეიცვალოს ეს მდგომარეობა“. მეორე კანონი: „მოძრაობის რაოდენობის ცვლილება პირდაპირპროპორციულია მოდებული მამოძრავებელი ძალისა და მიმართულია ამ ძალის მოქმედების წრფის გასწვრივ“. მესამე კანონი: „ქმედებას ყოველთვის აქვს ტოლი და საწინააღმდეგო უკუქმედება; სხვანაირად: ორი სხეულის ურთიერთქმედება ტოლია და მიმართულია ერთმანეთის საწინააღმდეგოდ“. ნიუტონის კანონები არის გალილეო გალილეის, კრისტიან ჰიუიგენსის, თვითნ ნიუტონისა და სხვათა მრავალი დაკვირვების, ცდებისა და თეორიული კვლევის შედეგი. თანამედროვე წარმოდგენებისა და ტერმინოლოგიის თანახმად, I და II კანონის განხილვისას სხეულში უნდა გვესმოდეს მატერიალური წერტილი, ხოლო მოძრაობაში — მოძრაობა ათვლის ინერციული სისტემის მიმართ. ნიუტონის კანონები მართებული აღარ არის ძალიან მცირე ზომის ობიექტების (ელმენტარული ნაწილაკების) მოძრაობისათვის და სინათლის სიჩქარის მახლობელ სიჩქარეებით მოძრაობისას. ნიუტონის კანონების ალტერნატიული ფორმულირება: I კანონი — ათვლის ინერციულ სისტემაში სხეული უძრავია ან მოძრაობს უცვლელი სიჩქარით, ვიდრე მასზე რაიმე ძალა არ იმოქმედებს. II კანონი — ათვლის ინერციულ სისტემაში სხეულზე მოქმედი ძალები იწვევს ამ სხეულის აჩქარებას და ეს აჩქარება ტოლია მოქმედი ძალების ტოლქმედის შეფარდებისა სხეულის მასასთან a → = F → m {\displaystyle {\overrightarrow {a}}={\frac {\overrightarrow {F}}{m}}} III კანონი — როდესაც ერთი სხეული რაიმე ძალით ზემოქმედებს მეორეზე, ის თავადაც განიცდის ზემოქმედებას მეორე სხეულისაგან იმავე სიდიდისა და საპირისპიროდ მიმართული ძალით. F 1 → = − F 2 → {\displaystyle {\overrightarrow {F_{1}}}=-{\overrightarrow {F_{2}}}} ნიუტონის აკვანი კლასიკური მექანიკა კვანტური მექანიკა ფარდობითობის თეორია ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 450.
ოკლენდი (კალიფორნია)

ოკლენდი (ინგლ. Oakland) — ქალაქი აშშ-ში, კალიფორნიის შტატში. მდებარეობს სან-ფრანცისკოს ყურის ნაპირზე. მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით შტატის ქალაქებს შორის მე-8 ადგილზეა.  მაროკო, აგადირი  ჩინეთი, დალიანი  ვიეტნამი, დანანგი  რუსეთი, ნახოდკა  იამაიკა, ოჩო-რიოსი  კუბა, სანტიაგო-დე-კუბა  განა, სეკონდი-ტაკორადი  იაპონია, ფუკუოკა ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2012-05-29 საიტზე Wayback Machine. ↑ https://www.oaklandca.gov/officials/sheng-thao ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 https://tools.usps.com/go/ZipLookupAction!input.action
ომაჰა

ომაჰა (ინგლ. Omaha) — ქალაქი აშშ-ში, ნებრასკის შტატის უდიდესი ქალაქი. მდებარეობს შტატის ავმოსავლეთ საზღვართან, მდინარე მისურის სანაპიროზე, მდინარე პლატის შესართავიდან ჩრდილოეთით დაახლოებით 30 კილომეტრში. ქალაქის დასახელება მომდინარეობს ინდიელთა ტომის სახელიდან „ომაჰა“. „ომაჰას“ ტომი XVII საუკუნიდან ცხოვრობდა ნებრასკის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. ↑ https://mayors-office.cityofomaha.org/meet-jean ↑ 2020 United States Census / აშშ-ის სტატისტიკური აღწერის ბიურო <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q637413"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q23766566"></a>
ბულგარისტიკა

ბულგარისტიკა არის ბალკანისტიკის ერთ-ერთი სამეცნიერო-კვლევითი და საუნივერსიტეტო დისციპლინა, რომელიც ბულგარული ენისა და ლიტერატურის შესწავლითაა (ბულგარული ფილოლოგია) დაკავებული. ფართო გაგებით ბულგარისტიკის ნაწილად მოიაზრება აგრეთვე თანამედროვე კულტუროლოგია, რომელიც ბულგარელი ერის, მისი ისტორიისა და ქვეყანათმცოდნეობითაა დაკავებული.
შაჰაბ-3

შაჰაბ-3 (ინგლ. Shahab-3) — ირანის საშუალო რადიუსის ქმედების ბალისტიკური რაკეტა. მისი ფრენის სიშორე განისაზღვრება 2100 კმ-ით. მუშავდება ჩრდილოეთკორეული ბალისტიკური რაკეტა "ნოდონ"-ის ბაზაზე.
ირანის ბირთვული პროგრამა

ირანის ბირთვული პროგრამის განხორციელება დაიწყო 1967 წელს, როდესაც აშშ-მა ირანის შაჰ მუჰამედ რეზა ფეჰლევის 5 მეგავატის სიმძლავრის ატომური რეაქტორი მისცა. რეაქტორების მშენებლობაში ტექნოლოგიურ დახმარებას ირანს შემდგომში უწევდნენ გერმანია და საფრანგეთი. ირანმა ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის შეთანხმებას ხელი მოაწერა 1968 წელს, ხოლო რატიფიცირება გაუკეთა 1970 წელს.
ბოჰემისტიკა

ბოჰემისტიკა წარმოადგენს სამეცნიერო-კვლევითი და საუნივერსიტეტო დისციპლინას, რომელიც ჩეხური ენისა და ლიტერატურის შესწავლითაა დაკავებული. ბოჰემისტიკა არის სლავისტიკური, კერძოდ კი დასავლეთსლავისტიკური მეცნიერების ერთ-ერთი დარგი, ანუ ამ დარგს ჩეხურ ფილოლოგიაც ჰქვია, თუმცა თავისი უფრო ფართო მნიშვნელობით შეიძლება მოიცავდეს ჩეხი ერის ისტორიულ, ქვეყანათმცოდნეობით, კულტუროლოგიურსა და სხვადასხვაგვარ მეცნიერულ შესწავლასა და კვლევას. სიტყვა ბოჰემისტიკა წარმოდგა ლათინური სახელწოდებიდან. ბოჰემია ერქვა უწინ დღევანდელი ჩეხეთის ტერიტორიის სამხრეთ ნაწილში არსებულ ბოჰემიის სამეფოს. ცნობილი ბოჰემისტები იყვნენ; იოზეფ დობროვსკი იოზეფ იუნგმანი იან გებაუერი ბოჰუსლავ ჰავრანეკი ubs.ff.cuni.cz – ბოჰემისტიკის (Institute of Czech Studies / Ústav bohemistických studií) ვებგვერდები, ფილოსოფიური ფაკულტეტი, კარლის უნივერსიტეტი პრაღაში. www.resbohemica.org დაარქივებული 2008-06-20 საიტზე Wayback Machine. – ბოჰემისტური საზოგადოების ვებგვერდები / Společnost pro bohemistiku. www.bohemistik.de – ევა ჰანისა (და ჰანს ჰენინგ ჰანი) ვებგვერდები .
ბელარუსისტიკა

ბელარუსისტიკა ჰქვია სამეცნიერო-კვლევითსა და საუნივერსიტეტო დისციპლინას, რომელიც ბელარუსული ენის და ლიტერატურის შესწავლითაა დაკავებული და მას ბელარუსულ ფილოლოგიასაც უწოდებენ. სიტყვის ფართო გაგებით თანამედროვე კულტუროლოგიაში ბელარუსისტიკას ბელარუსი ერისა, ისტორიისა და ქვეყანათმცოდნეობის შემწავლელ დარგებსაც მოიაზრებენ.
უკრაინისტიკა

უკრაინისტიკა (უკრ. українознавство, სამეცნიერო ტრანლიტერაციით ukrajinoznavstvo) ჰქვია სამეცნიერო-კვლევითსა და საუნივერსიტეტო დისციპლინას, რომელიც უკრაინული ენისა (იმავე რუთენული) და ლიტერატურის შესწავლითაა დაკავებული და მას უკრაინულ ფილოლოგიასაც უწოდებენ. სიტყვის ფართო გაგებით უკრაინისტიკაში უკრაინელები, ისტორიისა და ქვეყანათმცოდნეობის შემწავლელ დარგებსაც მოიაზრებენ. უკრაინისტიკა და კვლევები უკრაინის შესახებ დაარქივებული 2005-12-22 საიტზე Wayback Machine. მიუნხენის უკრაინული თავისუფალი უნივერსიტეტი
Ѧ

Ѧ, ѧ — პატარა ჲუსი, ძველი კირილური ასო. სამოქალაქო შრიფტში (გრაჟდანკაში) მეცნიერებმა მას Я,я [ჲა] შეუსაბამეს, თუმცა მეცნიერთავე ვარაუდით ეს მხოლოდ იმის გამო, რომ სლავურმა ენებმა დროთა განმავლობაში დაკარგეს ეს ფონემა და იგი დღესდღეობით მხოლოდ პოლონურს შემორჩა. Ѧѧ უწინ ძველ სლავურში უნდა წაეკითხათ დაახლ. როგორც თანამედროვე პოლონური ნაზალური Ę,ę. Graphemica (Ѧ) Graphemica (ѧ)
Ѫ

Ѫ, ѫ — დიდი ჲუსი. კირილური არქაული ასო. გამოითქმის, როგორც ჲო, იოტირებული ო. ბულგარულ ანბანში გამოიყენებოდა 1945 წლამდე. Graphemica (Ѫ) Graphemica (ѫ)
Ѩ

Ѩ, ѩ — იოტირებული პატარა ჲუსი. ძველ საეკლესიო სლავურში არსებული კირილური ასო. ѩ არის ლიგატურა, რომელიც მიღებულია i-სა და ѧ-ს შეერთებით, რაც თავის მხრივ ბგერათა შერწყმის შედეგი უნდა ყოფილიყო; ია დროთა განმავლობაში გადაიქცა ჲა. საქმე ის არის, რომ ამ ბგერათკომპლექსის ზუსტი გადმოცემა შეუძლებელია არათუ ქართულ, არამედ საკუთრივ თანამედროვე სლავურ ენებშიც კი. სწორედ ამ მიზეზის გამო ლამის მთელს სლავეთში ამ ასო-ნიშანს არასწორად ჲა-ს უწოდებენ.ენათმეცნიერთა მტკიცებით კი, უწინ ѩ-ს წარმოთქვამდნენ დაახლოებით როგორც ję-ს. ხმოვანი ę-ს რაც შეეხება მისი ადეკვატი დღესდღეობით სლავური ენებიდან მხოლოდ პოლონურშია შემორჩენილი და ცხვირისმიერად წარმოითქმის, ანუ დაახლ. ჲენ; ѩ-ს შემთხვევაში მივიღებთ არა ჲა-ს, არამედ იოტირებულ ცხვირისმიერ ჲე-ს. ბულგარული ენიდან წელს ეს ასო-ნიშანი 1910 ამოიღეს ფონეტიკური ფუნქციის დაკარგვის გამო. Graphemica (Ѩ) Graphemica (ѩ)
Ѭ

Ѭ, ѭ — იოტირებული დიდი ჲუსი. ძველი კირილური ასო. Graphemica (Ѭ) Graphemica (ѭ)
კლივლენდი

კლივლენდი (ინგლ. Cleveland) — ქალაქი აშშ-ის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, ოჰაიოს შტატში, ნავსადგური ერის ტბის სამხრეთ ნაპირზე, მდინარე კაიაჰოგის შესართავთან. ოფიციალური საიტი ↑ https://mayor.clevelandohio.gov/
მესა (არიზონა)

მესა (ინგლ. Mesa) — ქალაქი აშშ-ში, არიზონის შტატში. შტატში მესამე უდიდესი ქალაქია ფინიქსისა და ტუსონის შემდეგ. ქალაქი დააარსეს მორმონებმა 1878 წელს. ახლაც მოსახლეობის დაახლოებით 10% მორმონები არიან. ↑ Getty Research Institute Getty Thesaurus of Geographic Names — LA: Getty Research Institute, 1997. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q65"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q110250907"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q11203476"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1520117"></a>
ბუტერბროდი

ბუტერბროდი (გერმ. Butter - კარაქი, Brot - პური) — ერთ-ერთი ცივი კერძი. ბუტერბროდის კვებითი ღირებულება განისაზღვრება იმით, თუ როგორი ხარისხის პროდუქტისაგან არის დამზადებული. ისინი მრავალფეროვანია: ხორცის, თევზეულის, ტკბილეულის, ხილისა და ბოსტნეულის. ბუტერბროდი ორგვარია: ღია და დახურული. ბუტერბროდი უნდა დავამზადოთ მაგარი, მდგრადი პროდუქტისაგან.
ოსტროგის ბიბლია

ოსტროგის ბიბლია (უკრ.: Острозька Біблія; რუს.: Острожская Библия) — ერთ-ერთი ყველაზე ადრეული აღმოსავლეთ სლავური ბიბლიის თარგმანი და ძველ ეკლესიურ სლავონურ ენაზე ბიბლიის პირველი სრული ნაბეჭდი ვერსია, გამოცემული ოსტროგში, პოლონეთ-ლიტვის თანამეგობრობაში, მბეჭდავი ივან ფიოდოროვის მიერ 1581 წელს უკრაინელი თავადი კონსტანტინ ოსტროგსკის შემწეობით.
ალბუკერკე

ალბუკერკე (ინგლ. Albuquerque) — ქალაქი სამხრეთ-დასავლეთ აშშ-ში, ნიუ-მექსიკოს შტატში. მოსახლეობა 557,169 ადამიანი (2010). ქალაქი დააარსეს ესპანელებმა 1706 წელს. ქალაქის ღირსშესანიშნაობას წარმოადგენს პეტროგლიფების ეროვნული მონუმენტი. ოფიციალური საიტი ინფორმაცია ბიზნესმენებისა და ტურისტებისათვის ალბუკერკეს დიდი სამრეწველო-სავაჭრო პალატა ინფორმაცია და ფოტოგრაფია ქალაქის სტუმრებისათვის დაარქივებული 2007-02-24 საიტზე Wayback Machine. ↑ https://www.cabq.gov/mayor/mayor-tim-keller
ოლაფურ ელიასონი

ოლაფურ ელიასონი (Olafur Eliasson; დ. 1967, კოპენჰაგენი, დანია) — დანიელ-ისლანდიელი ხელოვანი, ცნობილი მისი სივრცული პროექტებით, მათ შორის ამინდის პროექტით ტეიტ-მოდერნში, ლონდონი, 2003 წელს და ნიუ-იორკის ჩანჩქერებით, 2008 წელს. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ოლაფურ ელიასონი ოფიციალური საიტი Video of Olafur Eliasson conference: The Sun has no money
საბერძნეთის რევოლუცია

საბერძნეთის რევოლუცია, ასევე საბერძნეთის დამოუკიდებლობისთვის ბრძოლა (ბერძნ. Ελληνική Επανάσταση του 1821) — ბერძენი ხალხის შეიარაღებული ბრძოლა ოსმალეთის იმპერიისგან დამოუკიდებლობისთვის (1821-32 წწ.), რომელიც დასრულდა კონსტანტინოპოლის სამშვიდობო ხელშეკრულებით, რომელმაც საბერძნეთი დაამკვიდრა, როგორც დამოუკიდებელი სახელმწიფო. ბერძნები პირველი ერი იყო, რომელიც ოსმალეთის იმპერიის დაქვემდებარებიდან გათავისუფლდა. საბერძნეთი საკუთარი დამოუკიდებლობის დღეს ყოველწლიურად 25 მარტს აღნიშნავს. ალექსანდრე მავროკორდატოსი დემეტრიუს იპსილანტისი კონსტანტინე კანარისი ლასკარინა ბოუბოულინა მანტო მავროგენოუსი ათანასიოს დიაკოსი ოდისეას ანდროუტსოსი პაპაფლესასი დიმიტრიოს პაპანიკოლისი მარკოს ბოტსარისი ანტონიოს კრიზისი გეორგიოს კარაისკაკისი პეტროს მავრომიხალისი იანის მაკრიანისი ჯორჯ გორდონ ბაირონი შარლ ნიკოლა ფაბიე ნიკიტას სტამატელოპოულოსი ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: საბერძნეთის რევოლუცია ბერძენი მონარქების მემკვიდრეობის კანონები საბერძნეთის ბრძოა დამოუკიდებლობისთვის საბერძნეთის დამოუკიდებლობის საკითხები: ბრიტანეთის როლი ახლო აღმოსავლეთში, 1821–1833 წლებში ↑ 1.0 1.1 The War Chronicles: From Flintlocks to Machine Guns: A Global Reference of ... , Joseph Cummins, 2009, p.60 ↑ 2.0 2.1 The War Chronicles: From Flintlocks to Machine Guns: A Global Reference of ... , Joseph Cummins, 2009, p.50
ირენ პაპასი

ირენ პაპასი (ბერძ. Ειρήνη Παππά; ირინი პაპა; დ. 3 სექტემბერი, 1926 — გ. 14 სექტემბერი, 2022) — ბერძენი მსახიობი და მომღერალი; ორმოცდაათწლიანი კარიერის განმავლობაში გადაღებულია სამოცდაათამდე კინოფილმში. დაიბადა როგორც ირინი ლელეკუ (Ειρήνη Λελέκου) ჩილიომოდიში, კორინთთან ახლოს (საბერძნეთი). საბერძნეთში უკვე საყოველთაოდ პოპულარული იყო, როდესაც საერთაშორისო ასპარეზზე გავიდა განთქმული ფილმებით „ნავარონის კუნძულის ტყვიამფქვრევები“ და „ბერძენი ზორბა“, ასევე კრიტიკოსთა მიერ ნაქებ კინოფილმებში „Z“ და „ელექტრა“. მისი ერთ-ერთი ბოლო გამოჩენა კინოფილმში იყო „კაპიტანი კორელის მანდოლინო". მოგვიანებით მოღვაწეობდა პორტუგალიაში. სტუდიური ალბომები Songs Of Theodorakis (1968) სინგლები „Per Te“ (1969) თანამშრომლობა Odes (ვანგელისთან, 1979) მონაწილეობა Aphrodite's Child - 666 (1972) გრეგორი მარკოპულოსი - "Οι Ελεύθεροι Πολιορκημένοι" Του Διονυσίου Σολωμού (1977) ვანგელისი - Rapsodies (1986) ირენ პაპასი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
ფობოსი

ფობოსი (ძვ. ბერძნ. φόβος — „შიში“) — პლანეტა მარსის უახლოესი თანამგზავრი (საშუალო მანძილი 9380 კმ). კრატერებით დაფარული არაწესიერი ფორმის სხეული. გარემოქცევის პერიოდია 7 სთ 39 წთ და 14 წმ, რაც მარსის ბრუნვის პერიოდზე მცირეა, რის გამოც ფობოსი ამოდის დასავლეთიდან და ჩადის აღმოსავლეთის მხარეს. ალბედო ≈5%. აღმოჩენილია 1877 წლის 11 აგვისტოს ამერიკელი ასტრონომის ასაფ ჰოლის მიერ. ფობოსი ბრუნავს თავის ღერძის გარშემო იგივე პერიოდით რაც მარსის გარშემო, ამიტომაც, როგორც მთვარე, ერთი მხრით არის მიმართული ზედაპირისკენ. მისი ორბიტა მდებარეობს როშის ზღვრის შიგნით და არ იშლება მხოლოდ თავისი შიდა სიმაგრის გამო. ასეთი ორბიტის გამო მისი ზედაპირიდან ცვივა ქვები, რომლებიც ხშირად ტოვებენ შესამჩნევ ზოლებს ზედაპირზე. მარსის გრავიტაციული ზემოქმედება იწვევს ფობოსის სიჩქარის შენელებას, რაც 20 მილიონი წლის შემდეგ გამოიწვევს მის მარსთან შეჯახებას. ფობოსის ზომებია 26.6×22.2×18.6 კმ, მის ზედაპირს აღენიშნება უამრავი კრატერი, რომელთაგან ყველაზე დიდია სტიკნი 9 კმ დიამეტრით. სავარაუდოდ, ამ კრატერის წარმოქმნამ გამოიწვია მის მიდამოებში პარალელური ზოლების შექმნაც. ეს ზოლები აღენიშნება 30 კმ მანძილზე და 100-200 მეტრის სიგანისა და 10-20 მეტრის სიღრმისაა. ფობოსის სურათები გადაიღეს რამდენიმე კოსმოსური აპარატის მეშვეობით, რომელთა მიზანს მარსის ფოტოგადაღება წარმოადგენდა. პირველი - Mariner 9 - 1971 წელს, შემდეგ 1 - 1977 წელს, ფობოსი (КА) - 1989 წელს, Mars Global Surveyor - 1998 და 2003 წლებში, Mars Express - 2004 წელს და Mars Reconnaissance Orbiter - 2007 და 2008 წლებში. ატმოსფეროს ნიშნები შემჩნეული არ არის. მარსის ორი თანამგზავრის არსებობის ვარაუდი 1610 წელს იოჰან კეპლერმა გამოთქვა. ის ეფუძნებოდა იმ ლოგიკას, რომ თუ დედამიწას აქვს ერთი თანამგზავრი, ხოლო იუპიტერს — ოთხი (იმ დროს ცნობილი), ე.ი. მზისგან დაშორების გამო თანამგზავრთა რაოდენობა იზრდება გეომეტრიული პროგრესიით. ამ ლოგიკის მიხედვით მარსს უნდა ჰყოლოდა ორი თანამგზავრი. ჯონატან სვიფტის „გულივერის მოგზაურობის“ წიგნის მე-3 თავში, რომელიც მფრინავ კუნძულ ლაპუტას აღწერს, ნათქვამია, რომ ლაპუტას ასტრონომებმა აღმოაჩინეს მარსის ორი თანამგზავრი, რომლებიც 3 და 5 მარსის დიამეტრის მანძილზე ბრუნავენ. სინამდვილეში კი ფობოსი და დეიმოსი მდებარეობენ 1.4 და 3.5 დიამეტრის მანძილზე მარსის ცენტრიდან. დეიმოსი ფობოსი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 350.
დეიმოსი

დეიმოსი (ბერძ. Δείμος — „საშინელება“) — პლანეტა მარსის ყველაზე პატარა და შორი თანამგზავრი. მისი დიამეტრია დაახლოებით 6 კილომეტრი. პლანეტის ცენტრიდან დაშორებულია 23.5 ათასი კილომეტრით. აღმოჩენილია 1877 წლის 12 აგვისტოს ამერიკელი ასტრონომის ასაფ ჰოლის მიერ. სახელი მომდინარეობს დეიმოსიდან, რომელიც არის შიშის განსახიერება ბერძნულ მითოლოგიაში. ფობოსი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 411.
სულორი (ვანის მუნიციპალიტეტი)

სულორი (ყოფ. დვალიშვილების თემი) — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ვანის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი. მდებარეობს მდინარე სულორის (რიონის მარცხენა შენაკადი) ნაპირებზე. ზღვის დონიდან 250 მეტრი. ვანიდან 11 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 702 ადამიანი. სოფელი ისტორიულად შედიოდა დვალიშვილების თემში. სოფელში დგას ისტორიული კოშკი — გორმაღალის ციხე. სულორი ადგილობრივი მნიშვნელობის კლიმატურ-ბალნეოლოგიური კურორტია. უშუალოდ კურორტის დაქვემდებარებაშია 3 ჰექტარი ტერიტორიაა. ჰავა ნოტიო სუბტროპიკულია. იცის რბილი უთოვლო ზამთარი (იანვრის საშუალო ტემპერატურა 5 °C) და ცხელი ზაფხული (აგვისტოს საშუალო ტემპერატურა 23 °C). ნალექები 1600 მმ წელიწადში. სამკურნალო ფაქტორია დაბალი მინერალიზაციის სუსტი სულფიდური, სულფატურ-ჰიდროკარბონატული ნატრიუმიანი მინერალური წყალი (ტემპერატურა 35 °C), რომელსაც იყენებენ აბაზანებისათვის საყრდენ-სამოძრაო აპარატის, პერიფერიული ნერვული სისტემის და გინეკოლოგიური დაავადებების სამკურნალოდ. სეზონი ივნისიდან ოქტომბრის ჩათვლით. კურორტს აქვს საკუთარი პოლიკლინიკა და ბალნეოთერაპიული მკურნალობისათვის განკუთვნილი 32 ინდივიდუალური აბაზანა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 601. კურორტი სულორი — MedGeo.Net ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ამაღლება (ვანის მუნიციპალიტეტი)

ამაღლება — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ვანის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ამაღლება და ინაშაური). მდებარეობს იმერეთის დაბლობზე მდინარე კვინისწყალის ორივე ნაპირზე. სოფელში დგას შუა საუკუნეების ორი ეკლესია, მათ შორის ერთი აშენებულია 1619 წელს. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1052 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობა ეთნიკურად ქართველია, ყველაზე მრავალრიცხოვანი გვარებია: ხურციძეები, ხელაძეები და სხვ. სოფლის ეკონომიკის ძირითადი დარგია სოფლის მეურნეობა. სოფელში განვითარებულია მეღვინეობა, ამაღლებაში არის ღვინის საწარმო და საკონიაკო საამქრო. სოფელი წარმოადგენს ადგილობრივი მნიშვნელობის ბალნეოლოგიურ კურორტს, რისი მიზეზიც იქ არსებული თერმული წყლებია. მინერალური თერმული წყლები შეიცავს ნატრიუმს, ქლორს, ნახშირორჟანგს და კაჟმჟავას. მისით მკურნალობენ: ქრონიკულ ართრიტს, ჰიპერტონულ დაავადებებს, ათეროსკლეროზს, რადიკულიტს, კარდიოსკლეროზს და სხვა. სოფელში მოქმედებს 1 საჯარო სკოლა, რომელიც შოთა რუსთაველის სახელს ატარებს. ასევე მოქმედებს ერთი დაწყებითი სკოლა. სოფელ ამაღლებაში უკვე XIX საუკუნეში არსებობდა კერძო სასწავლო დაწესებულება. XX საუკუნის 30-იან წლებში სოფელში აშენდა ხის სკოლა. 1963 წელს სკოლას რეკონსტრუქცია ჩაუტარდა. დღეს სკოლაში 200-მდე მოსწავლე სწავლობს. სოფელში მოქმედებს კლუბი და ბიბლიოთეკა. სოფელში დაიბადნენ: სერგო ამაღლობელი ― ქართველი დრამატურგი, კალისტრატე გაბუნია ― ქართველი გეოლოგი. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 16. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II