laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ბურეცუ

იმპერატორი ბურეცუ (იაპონ. 武烈天皇; დ. 489 — გ. 7 იანვარი, 507) — იაპონიის 25-ე იმპერატორი მემკვიდრეობის ტრადიციული წესის მიხედვით. იმპერატორი ქვეყანას 8 წელი მართავდა. იმპერატორი ბურეცუ ქვეყანას V საუკუნის ბოლოს და VI საუკუნის დასაწყისში მართავდა. ბურეცუ იმპერატორ ნინკენის და კასუგა ნო იურაცუმე ნო კოგიოს შვილი იყო. მისი დაბადების სახელი ოჰაცუსე ნო ვაკასაზაკი ნო მიკოტო იყო. თუ იმპერატორმა კეიტაიმ ახალი დინასტია შემქნა, როგორც ზოგიერთი ისტორიკოსი ამტკიცებს, მაშინ ბურეცუ იაპონიის პირველი დინასტიის უკანასკნელი იმპერატორი იყო. ბურეცუ იაპონიის ისტორიაში სუსტ ისტორიულ ფიგურად ითვლება. ნიჰონსოკი მას შანის დინასტიის იმპერატორ დი სინის ადარებს, თუმცა ამ აღვნიშნვას არ ეთანმხება კოძიკი. მისი აზრით, არსებობს რემდენიმე თეორია ამ განსხვავების შესახებ. ზოგიერთი მათგანი მიიჩინევს, რომ ეს მოსაზრება მისი მემკვიდრის, იმპერატორ კეიტაის გასამართლებლად და სადიდებლად გამოთქვეს, რომელმაც საეჭვო ვითარება წარმოშვა. მეორე მსოფლიო ომის დროს და მის შემდეგ ისტორიულ წიგნებში შეგნებულად გამოტოვილი იყო ბურეცუს შესახებ ჩანაწერები და ცნობები. იაპონიის იმპერატორების სია William George Aston (1896). Nihongi: Chronicles of Japan from the Earliest Times to A.D. 697. London: Kegan Paul, Trench, Trubner. OCLC 448337491 Delmer Brown and Ichirō Ishida, eds. (1979). Gukanshō: The Future and the Past. Berkeley: University of California Press. 10-ISBN 0-520-03460-0; 13-ISBN 978-0-520-03460-0; OCLC 251325323 Basil Hall Chamberlain(1920). The Kojiki. Read before the Asiatic Society of Japan on 12 April, 10 May, and 21 June 1882; reprinted May 1919. OCLC 1882339 Richard Ponsonby-Fane. (1959). The Imperial House of Japan. Kyoto: Ponsonby Memorial Society. OCLC 194887 Titsingh, Isaac. (1834). Nihon Odai Ichiran; ou, Annales des empereurs du Japon. Paris: Royal Asiatic Society, Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland. OCLC 5850691 H. Paul Varley (1980). Jinnō Shōtōki: A Chronicle of Gods and Sovereigns. New York: Columbia University Press. 10-ISBN 0-231-04940-4; 13-ISBN 978-0-231-04940-5; OCLC 59145842 ↑ "Genealogy of the Emperors of Japan" at Kunaicho.go.jp; retrieved 2013-8-28. ↑ Imperial Household Agency (Kunaichō), 安寧天皇 (3); retrieved 2011-10-19. ↑ Titsingh, Isaac. (1834). Annales des empereurs du japon, p. 4; Brown, Delmer M. (1979). Gukanshō, p. 251; Varley, H. Paul. (1980). Jinnō Shōtōki, p. 89; Nussbaum, Louis-Frédéric. (2002). "Traditional order of Tennō" in Japan encyclopedia, pp. 962-963. ↑ Aston, William. (1998). Nihongi, Vol. 1, pp. 393-407.
ჩინჩეროსის რაიონი

ჩინჩეროსის რაიონი (ესპ. Distrito de Chincheros) — რაიონი პერუში, აპურიმაკის რეგიონის ჩინჩეროსის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2772 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 706 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 43.1 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 132.4 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
ანკო-უალიოს რაიონი

ანკო-უალიოს რაიონი (ესპ. Distrito de Anco-Huallo) — რაიონი პერუში, აპურიმაკის რეგიონის ჩინჩეროსის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3204 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 898 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 280.15 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 38.9 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
კოჩარკასის რაიონი

კოჩარკასის რაიონი (ესპ. Distrito de Cocharcas) — რაიონი პერუში, აპურიმაკის რეგიონის ჩინჩეროსის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3030 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 254 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 20.51 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 109.9 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
უაკანის რაიონი

უაკანის რაიონი (ესპ. Distrito de Huaccana) — რაიონი პერუში, აპურიმაკის რეგიონის ჩინჩეროსის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3075 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 200 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 19.49 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 472.12 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
აღთქმა

აღთქმა — დაპირება, პირობა, სიტყვის მიცემა. რელიგიური აღთქმა გულისხმობს: ღვთისა ან „წმინდანისადმი“ (ღვთისმშობელი, მთავარანგელოზი, წმ. გიორგი და ა. შ.) პირობის მიცემას ნაკისრი „საღმრთო“ ვალდებულების (ლოცვა, მსხვერპლის შეწირვა, სანთელ-საკმევლის მირთმევა და მისთანა) შესრულებას. „ღვთის სიტყვას“ ადამიანთადმი, მის დარიგებას და პირობას, რომელიც, მონოთეისტების აზრით, უნაკლოდ და სრულად არის გადმოცემული „წმინდა წიგნებში“ (ძველი აღთქმა, ახალი აღთქმა, ყურანი, ბუდისტური წიგნები და სხვა). სოხაძე ა., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 50.
ოკობამბის რაიონი

ოკობამბის რაიონი (ესპ. Distrito de Ocobamba) — რაიონი პერუში, აპურიმაკის რეგიონის ჩინჩეროსის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3006 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 901 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 135.76 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 58.2 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
ონგოის რაიონი

ონგოის რაიონი (ესპ. Distrito de Ongoy) — რაიონი პერუში, აპურიმაკის რეგიონის ჩინჩეროსის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2768 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 942 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 33.43 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 237.56 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
რანრაკანჩის რაიონი

რანრაკანჩის რაიონი (ესპ. Distrito de Ranracancha) — რაიონი პერუში, აპურიმაკის რეგიონის ჩინჩეროსის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3400 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 642 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 104.27 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 44.52 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
ურანმარკის რაიონი

ურანმარკის რაიონი (ესპ. Distrito de Uranmarca) — რაიონი პერუში, აპურიმაკის რეგიონის ჩინჩეროსის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3100 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 040 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 20.44 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 148.73 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
აღმონაცენი

აღმონაცენი — მცენარის განვითარების ფაზა; თესლიდან, გორგლიდან, ბოლქვიდან და გამრავლების სხვა ორგანოებიდან ღივის გამოჩენა ნიადაგის ზედაპირზე. აღმონაცენის გამოჩენამდე ღივი იკვებება თესლის (გორგლის, ბოლქვის) საკვები ნივთიერებით, ხოლო შემდეგ, ფოთოლში ასიმილაციური მოვლენების განვითარებასთან ერთად, მცენარე იწყებს ორგანული ნივთიერებათა სინთეზს და მის ხარჯზე იზრდება. აღმონაცენი გარეგნულად მრავალნაირია. მარცვლოვანებში თესლის გაღივების დროს გარეთ გამოდის პირველადი ფოთოლი, რომელსაც წვეტიანი ჟიჟო აქვს და კოლეოპტილე ეწოდება. ორლებნიანი მცენარეების აღმონაცენი მეტწილად ლებნებიანი ღეროსაგან ან ღეროსა და პირველადი ფოთლებისაგან შედგება. აღმონაცენის მიხედვით შეიძლება დადგინდეს მცენარის სახეობა, ზოგჯერ სახესვაობა და ჯიშიც კი. აღმონაცენის ამოჩენის დრო და მისი მდგომარეობა დამოკიდებულია თესლის სისხოზე, თანაბრობაზე, გაღივების ენერგიაზე, თესვის სიღრმესა და ვადებზე, ტემპერატურაზე, ნიადაგის აერაციასა და სხვა პირობებზე. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 51.
დასავლეთი დარფური

დასავლეთი დარფური (არაბ. غرب دارفور‎‎) — სუდანის შტატი, მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთით, დარფურის რეგიონში. შედგება 7 ოლქისაგან. ფართობი 79 460 კმ². მოსახლეობა 1 308 225 კაცი (2008). ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი გენეინა. შტატს დასავლეთით ესაზღვრება ჩადი. სუდანის შტატები
სამხრეთი დარფური

სამხრეთი დარფური (არაბ. جنوب دارفور‎‎) — სუდანის შტატი, მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთით, დარფურის რეგიონში. შედგება 9 ოლქისაგან. ფართობი 127 300 კმ². მოსახლეობა 4 093 594 კაცი (2008). ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი ნიალა. შტატს დასავლეთით ესაზღვრება ჩადი და ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკა, ხოლო სამხრთიდან სამხრეთი სუდანი. სამხრეთ სუდანთან სადავო ტერიტორიაა კაფია-კინგის რაიონი, სადაც მდებარეობს რადომის ეროვნული პარკი. სუდანის შტატები
ჩრდილოეთი დარფური

ჩრდილოეთი დარფური (არაბ. شمال دارفور‎‎‎‎) — სუდანის შტატი, მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთით, დარფურის რეგიონში. შედგება 5 ოლქისაგან. ფართობი 296 420 კმ². მოსახლეობა 2 113 626 კაცი (2008). ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი ელ-ფაშერი. შტატს დასავლეთით ესაზღვრება ჩადი და ჩრდილო-დასავლეთით ლიბია. სუდანის შტატები
ცენტრალური დარფური

ცენტრალური დარფური (არაბ. ولاية وسط دارفور) — სუდანის შტატი, მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთით, დარფურის რეგიონში. შედგება 8 ოლქისაგან. იგი შეიქმნა 2012 წლის იანვარში დარფურის რეგიონში სამშვიდობო პროცესების მიმდინარეობის პერიოდში. შტატი ჩამოყალიბდა დასავლეთი დარფურისა და სამხრეთი დარფურის ტერიტორიაზე. ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი ზალინგეი. შტატს დასავლეთით ესაზღვრება ჩადი და სამხრეთით ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკა. სუდანის შტატები
აღმოსავლეთი დარფური

აღმოსავლეთი დარფური (არაბ. ولاية شرق دارفور) — სუდანის შტატი, მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთით, დარფურის რეგიონში. შედგება 9 ოლქისაგან. იგი შეიქმნა 2012 წლის იანვარში დარფურის რეგიონში სამშვიდობო პროცესების მიმდინარეობის პერიოდში. შტატი ჩამოყალიბდა სამხრეთი დარფურის ტერიტორიაზე. ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი ელ-დაეინი. შტატს სამხრეთით ესაზღვრება სამხრეთი სუდანი. სუდანის შტატები
აღმოსავლეთი კავკასიონი

აღმოსავლეთი კავკასიონი (რუს. Восточный Кавказ) — კავკასიონის მთიანეთის აღმოსავლეთი ნაწილი. გაწოლილია მწვერვალ მყინვარწვერსა და ილხიდაღს შორის. ჩრდილოეთ ოსეთის, ჩეჩნეთის, ინგუშეთის, დაღესტნის, საქართველოსა და აზერბაიჯანის ფარგლებში. უდიდესი სიგანე 160 კმ. სიმაღლე 350-4000 მ-მდე, მაქსიმალური 4493 მ. აღმოსავლეთ კავკასიონზე ნაკლებად არის გამოხატული ალპური რელიეფი და დამახასიათებელია სუსტი გამყინვარება. ჩრდილოეთ კალთა მნიშვნელოვნად არის გაგანიერებული ვიდრე სამხრეთი. სამხრეთ განშტოებებიდან მნიშვნელოვანია — გუდამაყრის, ქართლისა და კახეთის ქედები. ჩრდილოეთ კალთაზე გაწოლილია პირიქითი ქედი; მისგან სამხრეთ-აღმოსავლეთით — ანდის, ბოღოზის, ნუკატლის, სამურის, სალათაუს, გიმრის, კაბიაკისა და გვერდითი ქედები. აღმოსავლეთი კავკასიონის უმაღლესი წერტილია თებულოსმთა (4493 მ). მნიშვნელოვანია ასევე დიკლოსმთა (4285 მ), ადალა-შუხგელმერი (4151 მ), ნუკატლი (3903), დიულთიდაღი (4127 მ), დეავგაი (4016 მ), შალბუზდაღი (4142 მ), ტუფანდაღი (4191 მ), შაჰდაღი (4243 მ), ბაზარდუზუ (4466 მ), ბაბადაღი (3629 მ). არის თანადროული მყინვარები, მ.შ. პატარა მყინვარები არის დიკლოსმთაზე, შაჰდაღზე და სხვ. აღმოსავლეთ კავკასიონზე გაბატონებულია ძვ. მყინვარული, მყინვარული და ეროზიული რელიეფის ფორმები. ჰიდროგრაფიული ქსელი წარმოდგენილია მრავალი წყალუხვი მდინარით, რომლებიც კასპიის ზღვის აუზს განეკუთვნებიან. მდინარეთა დიდი ნაწილი მაღალმთიან ზონაში გაედინება, სიგრძეზე გასდევენ რა, წყალგამყოფ ქედებს, სულ ქვემო დინებებში ზღვისპირა დაბლობზე იშლებიან, სადაც წყლის ნელი დინება ახასიათებთ. მთავარი ქედის ჩრდილო კალთიდან სათავეს იღებენ მნიშვნელოვანი მდინარეები: სუნჯა (სიგრძე 278 კმ), ასა (სიგრძე 133 კმ), არღუნი (სიგრძე 148 კმ), ანდის ყოისუ (სიგრძე 203 კმ), სამური (სიგრძე 213 კმ). შედარებით უმნიშვნელოა: ფორტანგი, მართანი, შაროარღუნი, გამრიოზენი, ულუჩაი, რუბასი, გიულგერიჩაი, გუსარჩაი, გუდიალჩაი, ყარაჩაი, ათაჩაი და ა.შ. მთავარი ქედის სამხრეთი კალთიდან მოედინება — იორი, ალაზანი, დურუჯი, კაბალი, ალინჯაჩაი, გოქჩაი, გირდიმანჩაი, ფირსაათი და სხვ. გეოლოგიური თვალსაზრისით, აღმოსავლეთი კავკასიონი შედგება მეზოზოური და კაინოზოური ასაკის ქანებით. გუდამაყრის, ქართლისა და კახეთის ქედების სექტორი აგებულია იურული (ლიასის, დოგერის), ცარცული და პალეოგენური ნალექი ქანებით — ქვიშაქვებით, თიხაფიქლებითა და კირქვებით. მთავარი ქედის სამხრეთით არის მერგელები, გლაუკონიტური ქვიშაქვები და დოლომიტები. გვხვდება აგრეთვე ფიქლები და პორფირიტები. სამხრეთ-აღმოსავლეთ დაბოლოებაზე კავკასიონი სწრაფად დაბლდება (200-500 მ), სადაც მას გარს ეკვრის დაბალი, ტყიანი მთისწინეთი, წინა ქედები და ვაკეები. აღმოსავლეთი კავკასიონი თავისი უკიდურესი აღმოსავლეთი ბოლოთი მთავრდება კასპიის ზღვის სანაპიროსთან (აფშერონის ნახევარკუნძულის დასავლეთით), მდინარე სუმგაითის შესართავთან ახლოს, ილხიდაღის (327 მ) ბორცვით. აღმოსავლეთ კავკასიონზე გაბატონებულია მთა-მდელოს, მთა-ტყის (უმეტესად სამხრეთ ფერდობზე), მდელო-სტეპისა და სტეპის ლანდშაფტები. დასავლეთი კავკასიონი ცენტრალური კავკასიონი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 52. Щукин И. С. Очерки геоморфологии Кавказа, ч. 1, М., 1926. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 18.
უჩახარხი

უჩახარხი — მთა საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიისა და რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ლენტეხის მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს ეგრისის ქედისა და სვანეთის ქედის შემაერთებელ ხელერდის ქედზე, მდინარე ხელედულისა (ცხენისწყლის მარჯვენა შენაკადი) და კასლეთის (ენგურის სისტემა) სათავეებში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3278 მ. უჩახარხი აგებულია იერული პორფირიტებითა და მათი ტუფეებით. მთა შემოსილია ალპური მდელოებით. ჯაყელი ქ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 197.
მაკურიის სამეფო

მაკურიის სამეფო (ძველნუბიური: Ⲙⲁⲕⲟⲩⲣⲓⲁ, მაკურია; არაბ. مقرة, ალ-მუქურა) — შუა საუკუნეების სამეფო დღევანდელი სუდანის ჩრდილოეთ და ეგვიპტის სამხრეთ ნაწილში. მდებარეობდა ნილოსის ზემო წელში, დაახლოებით მესამე და მეექვსე ჩანჩქერებს შორის. სამეფო აკონტროლებდა სავაჭრო გზებს, საბადოებს და ოაზსებს. მისი დედაქალაქი იყო დონგოლა, ამიტომ სამეფოს ხანდახან დედაქალაქის სახელითაც მოიხსენიებენ. VI საუკუნეში სამეფო მოექცა ქრისტიანობაზე, მაგრამ VII საუკუნეში ეგვიპტე დაიპყრეს მუსლიმანებმა და ნუმიბია დანარჩენი ქრისტიანული სამყაროსგან მოწყვეტილი აღმოჩნდა. მაკურიაში 651 წელს შეიჭრა არაბული ჯარი, მაგრამ მოერხდა ბაქთის სახელით ცნობილი სამშვიდობო ხელშეკრულების დადება რომელიც XIII საუკუნემდე გრძელდებოდა. მერკურიოსის მეფობის დროს (697-722) მაკურიამ მოახერხა მისი ჩრდილოელი მეზობლის ნობატიის ანექსია. (750–1150) წლები სამეფოსთვის შედარებით მშვიდობიანი იყო, ეს პერიოდი მიიჩნევა მის ოქროს ხანად. XIV საუკუნეში შიდა არეულობებმა და 1312 წელს ეგვიპტელი მამლუქების შემოსევამ ქვეყანას ბოლო მოუღო. სუდანის ისტორია Adams, William Y. "The United Kingdom of Makouria and Nobadia: A Medieval Nubian Anomaly." Egypt and Africa: Nubia from Prehistory to Islam edited by W.V. Davies. London: British Museum Press, 1991. ISBN 978-0-7141-0962-6 E.A. Wallis Budge. A History of Ethiopia: Nubia and Abyssinia, 1928. Oosterhout, the Netherlands: Anthropological Publications, 1970. Godlewski, Wlodzimierz. "The Birth of Nubian Art: Some Remarks." Egypt and Africa: Nubia from Prehistory to Islam edited by W.V. Davies. London: British Museum Press, 1991. ISBN 978-0-7141-0962-6 Jakobielski, S. 1992. Chapter 8: "Christian Nubia at the Height of its Civilization." UNESCO General History of Africa, Volume III. University of California Press. ISBN 978-0-520-06698-4 Kropacek, L. 1997. Chapter 16: "Nubia from the late twelfth century to the Funj conquest in the early fifteenth century", UNESCO General History of Africa, Volume IV. History of Sudan at Encyclopedia of the Orient დაარქივებული 2016-03-03 საიტზე Wayback Machine.
უცვეთელა

უცვეთელა (ლათ. Philadelphus) — მცენარეთა გვარი ჰიდრანგეასებრთა ოჯახისა. ფოთოლმცვივანი ბუჩქებია. მათი სიმაღლე 2—3 მ აღწევს. დატოტვილი ღეროები და ზემოთ აშვერილი ყლორტები აქვთ. ფოთლები მოპირისპირედაა გაწყობილი. თეთრი ან კრემისფერი ყვავილები შეკრებილია მტევნისებრ ყვავილებად. ნაყოფი მრავალთესლიანი კოლოფია. 71 სახეობა გავრცელებულია ევროპაში, აღმოსავლეთ აზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. მრავალი სახეობა შეტანილია კულტურაში. კავკასიასა და საქართველოში ამ გვარის მხოლოდ 1 სახეობა იზრდება — კავკასიური უცვეთელა (Philadelphus caucasicus), რომელიც გვხვდება შუა სარტყლის ტყეებში, ტყისპირებსა და ბუჩქნარებს შორის. აქვს სურნელოვანი ყვავილები. თაფლოვანი და დეკორატიული მცენარეა. მოშენებულია ბაღებსა და პარკებში. იყენებენ პარფიუმერიაში. ხინთიბიძე ლ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 197.
ცენტრალურ-ამიერკავკასიური ცული

ცენტრალურ-ამიერკავკასიური ცული — საბრძოლო იარაღი, რომელსაც აქვს მომრგვალო სამუშაო პირი და მაღალი, ოვალური სატარე ნახვრეტი. ძვ. წ. III ათასწლეულიდან გავრცელებული იყო ცენტრალურ ამიერკავკასიაში. გავრცელების საზღვრები ჩრდილოეთით — კავკასიონის ქედი, აღმოსავლეთით — ნუხა-მინგეჩაურის ზოლი, სამხრეთით — მდინარე არაქსის შუა წელი, დასავლეთით — ძირითადად ლიხის ქედი (იშვიათად ამ ფარგლებს გარეთაც). შემდგომშიც, როდესაც ამ რეგიონში მატერიალური კულტურის რამდენიმე ლოკალური ვარიანტი ჩამოყალიბდა, ბრინჯაოს ცული ამ ტერიტორიისათვის ერთი და იგივე სახისა იყო. დაახლოებით ძვ. წ. VII საუკუნეში ამ ტიპის ცული ცენტრალურ ამიერკავკასიაში სრულად გაქრა. მისი ადგილი კოლხური ცულის ფორმის რკინის ცულმა დაიკავა. ფირცხელაური კ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 195.
ანკანი

იმპერატორი ანკანი (იაპონ. 安閑天皇; დ. 466 — გ. 536) — იაპონიის 27-ე იმპერატორი მემკვიდრეობის ტრადიციული წესის მიხედვით. იმპერატორი ქვეყანას 5 წელი მართავდა. იმპერატორის ცხოვრების და მმართველობის წლები უცნობია. ადრეული ხანის იმპერატორების პირობითი სახელები არ იყო მიღებული „ტრადიციული წესით“ იმპერატორ კამუს მმართველობამდე, რომელიც იამატოს დინასტიის 50-ე მონარქი იყო. კოძიკი წერს, რომ ანკანი იმპერატორ კეიტაის უფროსი შვილი იყო, რომელიც ქვეყანას VI საუკუნის დასაწყისში მართავდა. როდესაც ანკენი 66 წლის გახდა, კეიტაიმ უარი თქვა მის ტახტზე ასვლაზე, თუმცა 531 წელს მისი გარდაცვალების შემდეგ ანკენი იაპონიის 27 იმპერატორი გახდა. ანკანს ერთი მეუღლე და 3 ხარჭა ჰყავდა:იმპერატორ ნინკენის ქალიშვილი კასუგა ნო იამადა ნო ჰიმემიკო, კოსე ნო ოჰიტო ნო ოომის ქალიშვილი სატეჰიმე, სატეჰიმეს უმცროსი და კაკარიჰიმე და მონონონბე ნო იტაბი ონ ომურაძის ქალიშვილი იაკაჰიმე. იაპონიის იმპერატორების სია William George Aston (1896). Nihongi: Chronicles of Japan from the Earliest Times to A.D. 697. London: Kegan Paul, Trench, Trubner. OCLC 448337491 Delmer Brown and Ichirō Ishida, eds. (1979). Gukanshō: The Future and the Past. Berkeley: University of California Press. 10-ISBN 0-520-03460-0; 13-ISBN 978-0-520-03460-0; OCLC 251325323 Basil Hall Chamberlain(1920). The Kojiki. Read before the Asiatic Society of Japan on 12 April, 10 May, and 21 June 1882; reprinted May 1919. OCLC 1882339 Richard Ponsonby-Fane. (1959). The Imperial House of Japan. Kyoto: Ponsonby Memorial Society. OCLC 194887 Titsingh, Isaac. (1834). Nihon Odai Ichiran; ou, Annales des empereurs du Japon. Paris: Royal Asiatic Society, Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland. OCLC 5850691 H. Paul Varley (1980). Jinnō Shōtōki: A Chronicle of Gods and Sovereigns. New York: Columbia University Press. 10-ISBN 0-231-04940-4; 13-ISBN 978-0-231-04940-5; OCLC 59145842 ↑ "Genealogy of the Emperors of Japan" at Kunaicho.go.jp; retrieved 2013-8-28. ↑ Imperial Household Agency (Kunaichō), 安寧天皇 (3); retrieved 2011-10-19. ↑ Titsingh, Isaac. (1834). Annales des empereurs du japon, p. 4; Brown, Delmer M. (1979). Gukanshō, p. 251; Varley, H. Paul. (1980). Jinnō Shōtōki, p. 89; Nussbaum, Louis-Frédéric. (2002). "Traditional order of Tennō" in Japan encyclopedia, pp. 962-963. ↑ Ponsonby-Fane, Richard. (1959). The Imperial House of Japan, p. 29. ↑ Aston, William George. (1896). Nihongi, pp. 109.
სენკა

იმპერატორი სენკა ასევე ცნობილია, როგორც სენკვა (იაპონ. 宣化天皇; დ. 467 — გ. 539) — იაპონიის 28-ე იმპერატორი მემკვიდრეობის ტრადიციული წესის მიხედვით. იმპერატორი ქვეყანას 3 წელი მართავდა. იმპერატორის ცხოვრების და მმართველობის წლები უცნობია. ადრეული ხანის იმპერატორების პირობითი სახელები არ იყო მიღებული „ტრადიციული წესით“ იმპერატორ კამუს მმართველობამდე, რომელიც იამატოს დინასტიის 50-ე მონარქი იყო. როდესაც იმპერატორი ანკენი გარდაიცვალა, რადგანაც მას შვილები არ ჰყავდა, ტახტზე მისი უმცორსი ძმა სენკა ავიდა. იმის გამო, რომ იმპერატორი სენკა ტახტზე ასაკოვანი ავიდა, მისმა მმართველობამ მხოლოდ 3 წელს გასტანა. მისი მმართველობის დროს ქვეყანას სოგა ნო ინამე მართავდა, რომელიც „დიდი მინისტრის“ სახელით არის ცნობილი. იაპონიის იმპერატორების სია William George Aston (1896). Nihongi: Chronicles of Japan from the Earliest Times to A.D. 697. London: Kegan Paul, Trench, Trubner. OCLC 448337491 Delmer Brown and Ichirō Ishida, eds. (1979). Gukanshō: The Future and the Past. Berkeley: University of California Press. 10-ISBN 0-520-03460-0; 13-ISBN 978-0-520-03460-0; OCLC 251325323 Basil Hall Chamberlain(1920). The Kojiki. Read before the Asiatic Society of Japan on 12 April, 10 May, and 21 June 1882; reprinted May 1919. OCLC 1882339 Richard Ponsonby-Fane. (1959). The Imperial House of Japan. Kyoto: Ponsonby Memorial Society. OCLC 194887 Titsingh, Isaac. (1834). Nihon Odai Ichiran; ou, Annales des empereurs du Japon. Paris: Royal Asiatic Society, Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland. OCLC 5850691 H. Paul Varley (1980). Jinnō Shōtōki: A Chronicle of Gods and Sovereigns. New York: Columbia University Press. 10-ISBN 0-231-04940-4; 13-ISBN 978-0-231-04940-5; OCLC 59145842 ↑ "Genealogy of the Emperors of Japan" at Kunaicho.go.jp; retrieved 2013-8-28. ↑ Imperial Household Agency (Kunaichō), 安寧天皇 (3); retrieved 2011-10-19. ↑ Titsingh, Isaac. (1834). Annales des empereurs du japon, p. 4; Brown, Delmer M. (1979). Gukanshō, p. 251; Varley, H. Paul. (1980). Jinnō Shōtōki, p. 89; Nussbaum, Louis-Frédéric. (2002). "Traditional order of Tennō" in Japan encyclopedia, pp. 962-963. ↑ Ponsonby-Fane, Richard. (1959). The Imperial House of Japan, p. 29. ↑ Aston, William George. (1896). Nihongi, pp. 109. ↑ Titsingh, p. 33.
კიმეი

იმპერატორი კიმეი (იაპონ. 欽明天皇; დ. 509 — გ. 571) — იაპონიის 29-ე იმპერატორი მემკვიდრეობის ტრადიციული წესის მიხედვით. იმპერატორი კიმეი პირველი იაპონელი მონარქია რომლის არსებობა და მეფობა დასტურდება ისტორიული წყაროებით. რამდენიმე ქრონოლოგიური შეუსაბამობების გამო, ზოგერთი ისტორიკოსი ფიქრობს, რომ კიმეი იმპერატორ ანკანის და სენკას მეტოქე იყო. თუმცა ტრადიციული ჩანაწერების მიხედვით, იმპერატორი კიმეი ტახტზე მისი ძმის, სენკას გარდაცვალების შემდეგ ავიდა. ისტორიული ჩანაწერების მიხედვით, იმპერატორი სენკა 539 წელს 73 წლის ასაკში გარდაიცვალა. მისი მემკვიდრე იმპერატორი კეიტაის მესამე შვილი გახდა. იმპერიალ პრინცი იმპერატორ სენკას ძმა იყო. მოგივანებით იგი ცნობილი გახდა, როგორ იმპერატორი კიმეი. მას თავისი საკუთარი სასახლე ჰქონდა, კანაძასის სასახლე, რომელიც იამატოს პროვინციაში მდებარეობდა. ნისონკი წერს, რომ კიმეი ქვეყანას გარდაცვალებამდე, 571 წლამდე მართავდა. იმპერატორ კიმეის მშობლები იმპერატორი კეიტაი და იმპერატორ ნინკენის ქალიშვილი პრინცესა ტასირაკა იყვნენ. მისი ცხოვრების ბოლომდე იგი ამეკუნი ოსიჰარაკი ჰირონივას სახელით იყო ცნობილი. კიმეი 6 მეუღლე და 25 შვილი ჰყავდა (16 ვაჟი და 9 ქალიშვილი). იაპონიის იმპერატორების სია William George Aston (1896). Nihongi: Chronicles of Japan from the Earliest Times to A.D. 697. London: Kegan Paul, Trench, Trubner. OCLC 448337491 Delmer Brown and Ichirō Ishida, eds. (1979). Gukanshō: The Future and the Past. Berkeley: University of California Press. 10-ISBN 0-520-03460-0; 13-ISBN 978-0-520-03460-0; OCLC 251325323 Basil Hall Chamberlain(1920). The Kojiki. Read before the Asiatic Society of Japan on 12 April, 10 May, and 21 June 1882; reprinted May 1919. OCLC 1882339 Richard Ponsonby-Fane. (1959). The Imperial House of Japan. Kyoto: Ponsonby Memorial Society. OCLC 194887 Titsingh, Isaac. (1834). Nihon Odai Ichiran; ou, Annales des empereurs du Japon. Paris: Royal Asiatic Society, Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland. OCLC 5850691 H. Paul Varley (1980). Jinnō Shōtōki: A Chronicle of Gods and Sovereigns. New York: Columbia University Press. 10-ISBN 0-231-04940-4; 13-ISBN 978-0-231-04940-5; OCLC 59145842 ↑ "Genealogy of the Emperors of Japan" at Kunaicho.go.jp; retrieved 2013-8-28. ↑ Imperial Household Agency (Kunaichō), 安寧天皇 (3); retrieved 2011-10-19. ↑ Titsingh, Isaac. (1834). Annales des empereurs du japon, p. 4; Brown, Delmer M. (1979). Gukanshō, p. 251; Varley, H. Paul. (1980). Jinnō Shōtōki, p. 89; Nussbaum, Louis-Frédéric. (2002). "Traditional order of Tennō" in Japan encyclopedia, pp. 962-963.