პარიზის ალყა (845)

პარიზის ალყა (845) — დასავლეთ ფრანკიაში ვიკინგების შემოსევის კულმინაცია 845 წელს. ვიკინგების ძალებს ხელმძღვანელობდა სკანდინავიელი მეთაური, სახელად "რეგინჰერუსი", ან რაგნარი, რომელიც სავარაუდოდ გაიგივებული იყო ლეგენდარული საგის პერსონაჟთან, რაგნარ ლოდბროკთან. რაგნარის ფლოტი 120 გემისგან შედგებოდა, რომელებსაც ათასობით კაცი და ქალი გადაჰყავდათ, ისინი მარტში შევიდნენ მდინარე სენაში და მას გაყვნენ. ფრანკთა მეფემ შარლ მელოტმა საპასუხოდ შეკრიბა მცირე ჯარი, მაგრამ მას შემდეგ რაც ვიკინგებმა დაამარცხეს ერთი დივიზია, რომელიც შეადგენდა არმიის ნახევარს, დანარჩენმა ძალებმა უკან დაიხიეს. ვიკინგებმა პარიზი თვის ბოლოს, აღდგომის დროს აიღეს. მათ გაძარცვეს და დაიკავეს ქალაქი, უკან დაიხიეს მას შემდეგ, რაც შარლ მელოტმა გამოსასყიდი გადაიხადა 2,570 კგ (83,000 უნცია) ოქროსა და ვერცხლის სახით. ფრანკთა იმპერიას ვიკინგები პირველად თავს დაესხნენ 799 წელს (ინგლისში, პორტლენდში, დორსეტში, ვიკინგების ყველაზე ადრეული შეტევიდან ათი წლის შემდეგ), რის გამოც კარლოს დიდმა 810 წელს ჩრდილოეთ სანაპიროზე თავდაცვის სისტემა შექმნა. თავდაცვის სისტემამ მოიგერია ვიკინგების თავდასხმა სენას შესართავთან 820 წელს კარლოს დიდის სიკვდილის შემდეგ, მაგრამ ვერ გაუძლეს დანიელი ვიკინგების განახლებულ თავდასხმებს ფრიზიასა და დორესტადში 834 წელს. 820 და 834 წლებში მომხდარი თავდასხმები არ იყო დაკავშირებული წინა თავდასხმებთან და შედარებით უმნიშვნელო იყო. სისტემატური დარბევა არ დაწყებულა 830-იანი წლების შუა ხანებამდე, აქტივობა შედარებით ხშირი იყო ინგლისური არხის ორ მხარეს შორის. ვიკინგების თავდასხმები ხშირად იყო სკანდინავიელი თავადაზნაურების შორის ბრძოლა ძალაუფლებისა და სტატუსისთვის. ფრანკების მიმდებარე სხვა ერების მსგავსად, დანიელებიც კარგად იყვნენ ინფორმირებულნი ფრანკიის პოლიტიკური ვითარების შესახებ. 830-იან და 840-იანი წლების დასაწყისში მათ ისარგებლეს ფრანკთა სამოქალაქო ომებით.დიდი თავდასხმები მოხდა ანტვერპენსა და ნუარმუტიეში 836 წელს, რუანში (სენაზე) 841 წელს და კვენტოვიჩსა და ნანტში 842 წელს. 845 წლის მარტში120 გემისგან შემდგარი ფლოტი, რომელიც შეიცავდა 5000-ზე მეტ მეომარს შევიდა სენაში უფროსის მეთაურობით, სახელად „რეგინჰერუსი“, ანუ რაგნარი. ეს რაგნარი გაიგივებულია ლეგენდარული საგის ფიგურასთან რაგნარ ლოდბროკთან, მაგრამ ამის სიზუსტე სადავოა. დაახლოებით 841 წელს, რეგინერუსს მიენიჭა მიწა ტურჰოლტში, ფლანდრიაში, შარლ მელოტის მიერ, მაგრამ მან საბოლოოდ დაკარგა მიწა, ისევე როგორც მეფის კეთილგანწყობა. რაგნარის ვიკინგებმა დაარბიეს რუანი სენასკენ მიმავალ გზაზე 845 წელს, და შემოსევის საპასუხოდ, შარლზს გადაწყვეტილი ჰქონდა არ დაეშვა სენ-დენის სამეფო სააბატოს განადგურება. ჯარი, რომელიც მან ორ ნაწილად დაყო, განლაგებულნი იყვნენ ერთი მდინარის ორ მხარეს. ვიკინგები თავს დაესხნენ და დაამარცხეს მცირე ფრანკთა არმიის ერთ-ერთი დივიზია, ტყვედ აიყვანეს 111 მათი კაცი და ჩამოახრჩვეს კუნძულ სენაზე. ეს გაკეთდა სკანდინავიური ღმერთის, ოდინისპატივისცემის მიზნით, ასევე ფრანკთა დარჩენილ ძალებში ტერორის გასაღვივებლად. ვიკინგები პარიზში ჩავიდნენ აღდგომის კვირას, 29 მარტს, შევიდნენ ქალაქში და გაძარცვეს იგი. ალყის დროს მათ ბანაკში ჭირი გაჩნდა. სკანდინავიელები ქრისტიანულ რელიგიას ექვემდებარებოდნენ და მას შემდეგ, რაც პირველად სკანდინავიურ ღმერთებზე ლოცულობდნენ, მათ ერთ-ერთი ქრისტიანი პატიმრის რჩევით მარხვა დაიწყეს, რის შემდეგაც ჭირი ჩაცხრა. ფრანკებს არ შეეძლოთ ეფექტური თავდაცვის შეკრება და ვიკინგებმა უკან დაიხიეს მხოლოდ მას შემდეგ, რაც შარლ მელოტის მიერ 7000 ლივრი (ფრანგული ფუნტი) ვერცხლისა და ოქროს გამოსასყიდი გადაიხადეს, დაახლოებით 2570 კგ (5670 ფუნტი). ვიკინგების მიერ, შარლისთვის მიწის ადრე დაკარგვის გათვალისწინებით, სოლიდური გადახდა ასევე შეიძლება ჩაითვალოს ვიკინგების ლიდერის კომპენსაციის ერთგვარ ფორმად და თავად შემოსევა შურისძიების აქტად. ეს იყო პირველი შემთხვევა როდესაც ფრანკებმა გამოსასყიდი გადაიხადეს, რათა დაებრუნებინათ თავიანთი მიწა..ვიკინგები დათანხმდნენ პარიზიდან გასვლას და გასვლისას გზად რამდენიმე დასახლებული პუნქტი დაარბიეს, მათ შორის სენტ-ბერტინის სააბატო. მიუხედავად იმისა, რომ შარლსს მკაცრად აკრიტიკებდნენ ვიკინგებისთვის დიდი გამოსასყიდის გადახდის გამო, მას ჰქონდა სხვა უფრო კრიტიკული საკითხები, მათ შორის ძმებთან დავები, რეგიონალური აჯანყებები და უკმაყოფილო დიდებულები, ისევე როგორც ზეწოლა საზღვარგარეთიდან. იმის გამო, რომ მას გაუჭირდებოდა საკუთარი გრაფების ნდობის მოპოვება, რათა შეკრებილიყვნენ და მათი ჯარებით მეფეს დახმარებოდნენ, ვიკინგებისთვის გადახდა ჩარლზს დროს და შესაძლოა მშვიდობას მოაპოვებინებდა, ვიკინგების შემდგომი თავდასხმებისგან, სულ მცირე უახლოეს მომავალში. იმავე წელს, ვიკინგების ფლოტმა დაარბია ჰამბურგი, სადაც მართავდა პაპი გრიგოლ IV 831 წელს რომლის ინიციატივითაც ლუი ღვთისმოსავი, აყვანილი იყო არქიეპისკოპოსად საქსონიის ტერიტორიაზე და სკანდინავიაში ქრისტიანობის შემოღების მხარდასაჭერად. ამის საპასუხოდ, ფრანკთა მეფემ ლუდვიგ გერმანელმა დიპლომატიური მისიის ხელმძღვანელობა გრაფ კობოს დაავალა (ერთ-ერთი სასამართლო გრაფიდან), მან დანიის მეფეს მოსთხოვა დამორჩილებოდა ფრანკთა ბატონობას და გადაეხადა რეპარაცია შემოსევისთვის. ჰორიკი საბოლოოდ დათანხმდა პირობებს და მოითხოვა სამშვიდობო ხელშეკრულება ლუდვიგთან, ამასთანავე დაჰპირდა დარბევისგან განძის და ტყვეების დაბრუნებას. ჰორიკს დიდი ალბათობით სურდა საქსონიასთან საზღვრის დაცვა, რადგან მას შეექმნა კონფლიქტი შვედეთის მეფე ოლოფთან. ხელშეკრულების თანახმად, ლუიმ მოითხოვა ჰორიკის მორჩილება, რაც შემდგომში უზრუნველყოფილი იყო იმით, რომ ჰორიკი რეგულარულად უგზავნიდა საელჩოებს და საჩუქრებს ლუის და აღარ უჭერდა მხარს ვიკინგების თავდასხმებს. მიუხედავად იმისა, რომ ბევრი ვიკინგები გარდაიცვალა ჭირით პარიზის ალყის დროს, რაგნარმა იცოცხლა იმისთვის, რომ შინ დაბრუნებულიყო მეფე ჰორიკთან. კობოს საელჩოს წევრის მოთხრობის მიხედვით, რაგნარმა, რომელიც თავს დაესხა სენ-ჟერმენ-დე-პრეს სააბატოს, ჭირი მიაწერა სენ-ჟერმენის ძალაუფლებას. სანამ რაგნარმა აჩვენებდა ჰორიკს შეძენილ ოქროს და ვერცხლს და ტრაბახობდა, თუ რამდენად ადვილი იყო მისი აზრით პარიზის დაპყრობა, ჰორიკს სასაცილოდაც არ ყოფნიდა, როდესაც რაგნარი ყვებოდა, რომ ერთადერთი წინააღმდეგობა, რომელსაც შეხვდა დიდი ხნის გარდაცვლილი წმინდანისგან იყო. რაგნარის რამდენიმე კაცი ცოტა ხნის შემდეგ გარდაიცვალა, მეფე იმდენად შეშინებული იყო, რომ გადარჩენილთა სიკვდილით დასჯა და მისი ქრისტიანი ტყვეების გათავისუფლება ბრძანა.{Sfn |Hoops |Beck |2002 |p=90}} ამ მოვლენამ ნაწილობრივ აიძულა ჰორიკი მიეღო არქიეპისკოპოსი ანსგარი, "ჩრდილოეთის მოციქული", მეგობრული ურთიერთობებით საკუთარ სამეფოში.{Sfn |Hoops |Beck |2002 |p=90}} ვიკინგები ისევ და ისევ დაბრუნდნენ 860-იან წლებში და იპოვეს ნაძარცვი ან გამოსასყიდი, მაგრამ, საფრანგეთის ისტორიის გარდამტეხ მომენტში, ქალაქის კედლები ეწინააღმდეგებოდა ვიკინგების უდიდეს შემტევ ძალებს პარიზის ალყაში (885–86). პარიზის სინოდი იძულებული გახდა შეკრებილიყო მეოში ალყის გამო, მაგრამ ალყის მოხსნის შემდეგ იგი გადავიდა პარიზში. Duckett, Eleanor S (1988), Carolingian Portraits: A Study in the Ninth Century, University of Michigan, ISBN 978-0-472-06157-0, https://books.google.com/books?id=pQkkYygCpbUC Goldberg, Eric Joseph (2006), Struggle for Empire: Kingship and Conflict Under Louis the German, 817–876, Cornell University, ISBN 978-0-8014-3890-5, https://books.google.com/books?id=oyiTg0wgl58C Hoops, Johanne; Beck, Heinrich (2002) Reallexikon der Germanischen Altertumskunde (German). Walter de Gruyter. ISBN 978-3-11-017164-8.  Jones, Gwyn (2001), A History of the Vikings, Oxford University, ISBN 978-0-19-280134-0, https://books.google.com/books?id=lD74bDG3O5oC Kohn, George C (2006), Dictionary of Wars, Infobase, ISBN 978-1-4381-2916-7, https://books.google.com/books?id=OIzreCGlHxIC Mawer, Allen (1922), The Cambridge Medieval History, III, Cambridge University Press, OCLC 489937746 Ogg, FA (1908), A source book of mediæval history: documents illustrative of European life and institutions from the German invasion to the renaissance, American Book Co, OCLC 774441936, https://archive.org/stream/sourcebookofmedi00oggfrich#page/n3/mode/2up Sawyer, PH (2001), Illustrated History of the Vikings, Oxford University, ISBN 978-0-19-285434-6, https://books.google.com/books?id=nJqf8e1vHFgC Sprague, Martina (2007), Norse warfare: The Unconventional Battle Strategies of the Ancient Vikings, Hippocrene, ISBN 978-0-7818-1176-7, https://books.google.com/books?id=MmwK9pIh0AQC Zupko, Ronald Edward (1990), Revolution in Measurement: Western European Weights and Measures Since the Age of Science, 186, American Philosophical Society, ISBN 978-0-87169-186-6, https://archive.org/details/bub_gb_uYCNFkRgXCoC ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 Kohn 2006, p. 588. ↑ Jones 2001, p. 210. ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 Goldberg 2006, p. 134. ↑ Goldberg 2006, pp. 133–134. ↑ 5.0 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 5.7 Jones 2001, p. 212. ↑ Sawyer 2001, p. 39. ↑ 7.0 7.1 Sprague 2007, p. 225. ↑ 8.0 8.1 8.2 8.3 8.4 8.5 Duckett 1988, p. 181. ↑ 9.0 9.1 9.2 9.3 Sawyer 2001, p. 40. ↑ Mawer 1922, p. 330. ↑ According to a contemporary source, Annales Bertiniani, the sum was 7,000 French livres (Ogg 1908, p. 166). One "livre d'estelin" or "livre de Charlemagne", the mass standard used in France from c. 800 to c. 1350, is equivalent to 367.1 g (Zupko 1990, p. 346). Converted, 7,000 livres equals 2570 kg (7000 × .3671=2569.7). ↑ 12.0 12.1 Jones 2001, p. 213. ↑ 13.0 13.1 Hoops & Beck 2002, p. 90. ↑ Michael E. Moore (2011), A Sacred Kingdom: Bishops and the Rise of Frankish Kingship, 300–850, Catholic University of America Press, pp. 362–363.