laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
კიბორჩხალაჭამია მაკაკა

კიბორჩხალაჭამია მაკაკა (ლათ. Macaca fascicularis) — ძუძუმწოვარი ცხოველი ანთრისებრთა ოჯახისა. საშუალო ზომის მაიმუნია, სხეულის სიგრძე 40-დან 60–65 სანტიმეტრამდე მერყეობს. მამლის მასა 4–8,5 კგ-მდე, დედლისა კი 2,5–3,8 აღწევს. კუდი გრძელია, თითქმის ნახევარი მეტრის სიგრძისა. კიდურები მოკლეა. ბეწვი რუხია, დაჰკრავს მომწვანო ელფერი; თავზე აქვს მუქი ქოჩორი, ახასიათებს ღია ულვაშები და ბაკენბარდები. კიბორჩხალაჭამია მაკაკა ფართო არეალს იკავებს აღმოსავლეთ ბანგლადეშიდან მიანმარის, ტაილანდის, ინდოჩინეთისა და მალაის არქიპელაგის კუნძულების გავლით ფილიპინებამდე. წარმოადგენს ხმელეთის ძუძუმწოვრის იშვიათ შემთხვევას, რადგან არღვევს უოლესის ხაზს. ბინადრობს ვაკის ტროპიკულ ტყეებში, როგორც პირველად, ისე ხელშეხებულ და მეორეულში, მათ შორის ადამიანის სამოსახლოს სიახლოვეს, აგრეთვე მანგროს ტყეებში. კარგად ცურავს. აკლიმატიზირებულია ბუნებრივი არეალის გარეთ რამდენიმე რაიონში, ნაწილობრივ ახალი გვინეის დასავლეთ ნაწილში, პალაუს არქიპელაგის კუნძულ ანგუარსა და მავრიკზე. კუნძულებზე, სადაც ადგილობრივი ფაუნა ფორმირებულია დიდი ზომის ძუძუმწოვრების გარეშე, კიბორჩხალაჭამია მაკაკა ბიომრავალფეროვნებისათვის საფრთხეს წარმოადგენს. ყოვლისმჭამელია. მიუხედავად იმისა, რომ ნადავლის მოვოპება წყალშიც შეუძლია, კიბორჩხალები მისთვის მთავარ საკვებს არ წარმოადგენს. საჭმელად იყენებს ხილს, კენკრას, ფოთლებს, კაკალს, მწერებს, მუცელფეხიანებსა და კიბოსნაირებს. მრავლდება მთელი წლის განმავლობაში. ბუნებრივი არეალის ადგილებში შობადობის მაქსიმუმს წარმოადგენს გაზაფხული ან ზაფხულის დასაწყისი. სხვა კლიმატურ ზონებში ეს ვადები შეიძლება განსხვავდებოდეს. 2018 წელს გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ჩინელმა მეცნიერებმა ორი მაკაკის კლონირება მოახდინეს. Wilson D. E. & Reeder D. M. (eds). Mammal Species of the World. — 3rd ed. — Johns Hopkins University Press[en], 2005. — Vol. 1. — P. 743. — ISBN 0-8018-8221-4. OCLC 62265494. ↑ Liu, Zhen; et al. (24 January 2018). „Cloning of Macaque Monkeys by Somatic Cell Nuclear Transfer“. Cell (journal). doi:10.1016/j.cell.2018.01.020. ციტირების თარიღი: 24 January 2018. et al.-ის დაწვრილებითი გამოყენება |author=-ში (დახმარება) ↑ Briggs, Helen (24 January 2018). „First monkey clones created in Chinese laboratory“. BBC News. ციტირების თარიღი: 24 January 2018. ↑ Associated Press (24 January 2018). „Scientists Successfully Clone Monkeys; Are Humans Up Next?“. The New York Times. ციტირების თარიღი: 24 January 2018. ↑ Chinese Scientists Clone Monkeys Using Method That Created Dolly The Sheep. NPR (January 24, 2018).
შაჰ-თამაზ I-ის თეზქერე

„თეზქერე“ შაჰ-თამაზ I-ისა, თამაზ I-ის მიერ ოსმალეთის ელჩებთან 1562 წელს გამართული საუბრის ჩანაწერი. სხვა მოსაზრებით — შაჰ-თამაზ I-ის „დღიურები“ ან „მემუარები“. „თეზქერეში“ თანმიმდევრულადაა ასახული ირან-ოსმალეთის პირველი ომის (1514—1555) მსვლელობასთან დაკავშირებული მოვლენები, რომელთა დიდი უმრავლესობა ორგანულად უკავშირდება ამიერკავკასიის ქვეყნებს. გარდა ამისა, ძეგლში ნაჩვენებია ამიერკავკასიის საერთო პოლიტიკური მდგომარეობა, დაცულია ისეთი ცნობები აზერბაიჯანის, სომხეთისა და საქართველოს (კახეთის, სამცხე-საათაბაგოს, ქართლის) ისტორიის შესახებ, რომელთა მსგავსი არ გვხვდება იმ ეპოქის ამსახველ სხვა სპარსეულ წყაროებში. ტაბატაძე კ., ამიერკავკასიის ქვეყნები და სეფიანთა სახელმწიფო (შაჰ-თამაზ I-ის „თეზქერეს“ მიხედვით), კრ.: ნარკვევები მახლობელი აღმოსავლეთის ისტორიიდან, თბ., 1957; მისივე, შაჰ-თამაზ I-ის „თეზქერეს“ თბილისური ნუსხა, «აღმოსავლური კრებული», 1960, ტ. 1; შაჰ-თამაზის საუბარი ოსმალეთის ელჩებთან, კ. ტაბატაძის გამოც., თბ., 1976; ტაბატაძე კ., ქსე, ტ. 4, გვ. 637, თბ., 1979
მომეხმარეთ იალბუზზე ასვლაში

მომეხმარეთ იალბუზზე ასვლაში — 1981 წლის ქართული საბჭოთა მოკლემეტრაჟიანი ფილმი. სცენარის ავტორია ნანა ჯორჯაძე, გარდა ამისა, იგი არის ფილმის დამდგმელი რეჟისორიც. ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები. პრობლემებით სავსე ოჯახის უხუცესი წევრი გადაწყვეტს ერთფეროვანი რუტინის დარღვევას ბავშვობის ოცნების ასრულებას — მწვერვალ იალბუზზე ფეხის დადგმას. გივი სარჩიმელიძე ირაკლი სუთიძე გიორგი დადიანი მაკა მახარაძე ჟანრი ლოლაშვილი ნანა მჭედლიძე ბერტა ბაუერი გიორგი ხუციშვილი თამარ ურუშაძე „მომეხმარეთ იალბუზზე ასვლაში“ [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია
ოსკარი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ოსკარი შეიძლება აღნიშნავდეს: ოსკარი — ამერიკის შეერთებული შტატების კინოპრემია ოსკარი — 1995 წლის ქართული ფილმი
ხეისონ მურილიო

ხეისონ ფაბიან მურილიო სერონი (ესპ. Jeison Fabián Murillo Cerón; დ. 17 ივნისი, 1992, კალი, კოლუმბია) — კოლუმბიელი ფეხბურთელი, კოლუმბიის ეროვნული ნაკრების წევრი, ამპლუით ცენტრალური მცველი. თამაშობს საფეხბურთო კლუბ „სელტაში“. განსაკუთრებით გამოირჩა მილანის „ინტერში“ თამაშის პერიოდში. ვალენსია:(1) ესპანეთის თასი: 2018–19 ბარსელონა:(1) ესპანეთის ლა ლიგა: 2018–19 კოლუმბია: კოპა ამერიკა: მესამე ადგილი: 2016 ხეისონ მურილიო — Soccerway ხეისონ მურილიო — National-Football-Teams.com ↑ Jeison Murillo. Inter Milan. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-12-20. ციტირების თარიღი: 9 თებერვალი, 2017. ↑ Carci, Francesco (23 აგვისტო, 2015). „Inter-Atalanta 1–0, Icardi ko: entra Jovetic e decide all'ultimo respiro“ [Inter-Atalanta 1–0, Icardi ko: Jovetic comes in and decides it in the dying breath]. La Repubblica (Italian). ციტირების თარიღი: 20 სექტემბერი, 2018. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |accessdate= და |date=-ში (დახმარება) ↑ „'Tengo muchas ansias de ir a aprovechar esta oportunidad': Murillo“ ['I am very hungry to make the most of this opportunity': Murillo]. El Tiempo (Spanish). 6 ოქტომბერი, 2014. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-12-11. ციტირების თარიღი: 9 იანვარი, 2015. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |accessdate= და |date=-ში (დახმარება) ↑ „Brasil recibe una dura dosis de realidad“ [Hard reality check for Brazil]. Marca (Spanish). 18 ივნისი, 205. ციტირების თარიღი: 18 June 2015. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |date=-ში (დახმარება)
კოსოვოს მეცნიერებათა და ხელოვნების აკადემია

კოსოვოს მეცნიერებათა და ხელოვნების აკადემია (ალბ. Akademia e Shkencave e Arteve e Kosovës, ლათ. Academia Scientiarum et Artium Kosoviensis) — კოსოვოს ეროვნული აკადემია. კოსოვოს მეცნიერებათა და ხელოვნების აკადემია კოსოვოს პარლამენტის გადაწყვეტილებით დაარსდა 1975 წლის 20 დეკემბერს. პირველი პრეზიდენტი იყო ესად მეკული, რომელიც ყოფილ იუგოსლავიაში ალბანური პოეზიის მამად მიიჩნევა. აკადემია შედგება 4 განყოფილებისგან: ლინგვისტიკა და ლიტერატურა, სოციალური მეცნიერებები, საბუნებისმეტყველო მეცნიერებები და ხელოვნება. აკადემიას 24 ნამდვილი (აკადემიკოსი) და 11 წევრ-კორესპონდენტი ჰყავს. აკადემიის პრეზიდენტია ჰივზი ისლამი, ხოლო ვიცე-პრეზიდენტი პაიაზიტ ნუში. აკადემიის გენერალური მდივანია იუზუფ კრასნიქი. განყოფილებების ხელმძღვანელებია: ექრემ ბაშა, იუსუფ ბაირაკტარი, ფეიზულა კრასნიქი და ლუან მულიქი. ↑ https://web.archive.org/web/20240125131018/http://www.unionacademique.org/en/members ↑ https://allea.org/members ↑ https://web.archive.org/web/20221208195542/https://www.interacademies.org/network/member-academies ↑ Kosova Academy of Sciences and Arts Albanian. Kosova Academy of Sciences and Arts. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 23 May 2010. ციტირების თარიღი: 4 May 2010. ↑ Elsie, Robert (2004). Historical dictionary of Kosova. Scarecrow Press, გვ. 118. ISBN 978-0-8108-5309-6. ციტირების თარიღი: 28 April 2011.  ↑ Global Network of Science Academies. ციტირების თარიღი: 4 May 2010. ↑ Presidency of the Kosova Academy of Sciences and Arts Albanian. Kosova Academy of Sciences and Arts. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 4 April 2010. ციტირების თარიღი: 4 May 2010.
თეზქერე

თეზქერე (არაბ. თაზქირა) — პოეტთა ანთოლოგია, რომელშიც მათ ბიოგრაფიულ ცნობებთან ერთად მოთავსებულია რჩეული ნაწარმოებებიც. მასალა ნაწილდებოდა დინასტიური (მაგ., სამანიდთა, ღაზნევიდთა და სხვა ხანის პოეტები) ან გეოგრაფიული პრინციპის მიხედვით. თეზქერე შუა საუკუნეების სპარსულ-ტაჯიკური ლიტერატურის ისტორიის ერთ-ერთი ძირითადი წყაროა. ზოგი პოეტი ან თხზულება მხოლოდ თეზქერეს წყალობით შემორჩა ისტორიას. უძველესი თეზქერეა მუჰამად ავფის „ლუბაბ ალ-ალბაბი“ („გულთა გული“, XIII ს.), უახლესი — „მაჯმა ალ-ფუსაჰა“ („მჭევრმეტყველთა საკრებულო“) რეზა-ყულიხან ჰედიათისა (XIX ს.). მრავალრიცხოვან თეზქერთა შორის გამოირჩევა დავლათშაჰ სამარყანდის „თაზქირათ ლ-შოარა“ („პოეტთა ანთოლოგია“, XV ს.) და ალიშერ ნავოის „მაჯალის ალ-ნაფაისი“ („განძეულთა საკრებულო“, XV ს.). შაჰ-თამაზ I-ის თეზქერე ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 637.
კუშტრიმ მუშიცა

კუშტრიმ მუშიცა (ალბ. Kushtrim Mushica; დ. 1 მაისი, 1985, პრიშტინა, იუგოსლავია) — კოსოვოელი ფეხბურთელი, ამჟამად თამაშობს კლუბ „ბიულისში“. მუშიცა დაიბადა იუგოსლავიაში, ქალაქ პრიშტინაში. დღეს ეს ტერიტორია სერბეთის/კოსოვოს ნაწილია. მან ფეხბურთის თამაში 1991 წელს, 6 წლის ასაკში დაიწყო, მშობლიური ქალაქის გუნდ „რამიზ სადიკუში“. კოსოვოს ომის დაწყების შემდეგ მისი ოჯახი თურქეთში გადასახლდა. როდესაც იგი 14 წლის იყო, მისი მამა და ძმა დაბრუნდნენ პრიშტინაში და რამდენიმე თვეში მასაც მისცეს ამის უფლება. ომის დასრულებისთანავე იგი გახდა „პრიშტინას“ ფეხბურთელი. 2002 წელს 17 წლის ასაკში, იგი მიწვეული იქნა ძირითად გუნდში. 2015 წლის 21 აგვისტოს იგი გახდა ალბანეთის სუპერლიგის კლუბ „ბიულისის“ წევრი თავისუფალი აგენტის სტატუსით. ↑ კოსოვოს ომის შემდეგ სერბეთის ავტონომიური ერთეული კოსოვო და მეტოხია დე ფაქტოდ თვითგამოცხადებული სახელმწიფოა, რომელსაც გაერო და რამდენიმე სახელმწიფო აღიარებს, საქართველო — არა. ↑ Ralf Martin Keinath (1 August 2014). „Nationaltorwart Kushtrim Mushica: Eine große Nummer“. Report Erreisen (German). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 19 თებერვალი 2020. ციტირების თარიღი: 10 September 2015. ↑ „Zyrtare: Mushica firmos me Bylisin“. Gazeta Olle (Albanian). 21 August 2015. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 იანვარი 2016. ციტირების თარიღი: 10 September 2015.
სტევო პენდაროვსკი

სტევო პენდაროვსკი (მაკედ. Стево Пендаровски; დ. 3 აპრილი, 1963, სკოპიე, იუგოსლავია) — ჩრდილოეთ მაკედონიელი პოლიტიკოსი და აკადემიკოსი. ჩრდილოეთ მაკედონიის პრეზიდენტი 2019 წლის 12 მაისიდან 2024 წლის 12 მაისამდე. 1987 წელს დაამთავრა წმინდა კირილესა და მეთოდეს უნივერსიტეტი. მოიპოვა „ხელოვნების ოსტატისა“ და „ფილოსოფიის დოქტორის“ წოდება პოლიტიკის მეცნიერებაში. 2018 წლიდან სტეპო პენდაროვსკი არის სკოპიეს ამერიკული კოლეჯის პროფესორის ასისტენტი საერთაშორისო უსაფრთხოების, საერთაშორისო ურთიერთობებისა და გლობალიზაციის საკითხებში. მისი პოლიტიკური კარიერა დაიწყო 1998 წელს. იყო ჩრდილოეთ მაკედონიის შინაგან საქმეთა მინისტრის თანაშემწე საზოგადოებრივი ურთიერთობების საკითხებში, 1998–2001 წლებში იყო ამავე შინაგან საქმეთა სამინისტროს ანალიტიკისა და კვლევის დეპარტამენტის უფროსი. 2001-2004 და 2005-2009 წლებში იკავებდა ჩრდილოეთ მაკედონიის პრეზიდენტის მრჩევლის თანამდებობას ეროვნული უსაფრთხოებისა და საგარეო ურთიერთობების საკითხებში. ამ პერიოდში ქვეყანას ორი პრეზიდენტი ჰყავდა: ბორის ტრაიკოვსკი (1999-2004) და ბრანკო ცრვენკოვსკი (2004-2009). 2014 წლის 4 მარტს ქვეყნის მთავარმა ოპოზიციურმა, „სოციალ-დემოკრატიულმა პარტიამ“ იგი 2014 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებზე კანდიდატად წარადგინა. 2019 წელს „სოციალ-დემოკრატიულმა პარტიამ“ და დემოკრატიულმა კავშირმა ინტეგრაციისათვის“ ისევ წარადგინეს კანდიდატად. მან მოახერხა არჩევნების მეორე ტურში გასვლა და გამარჯვება, რის შედეგადაც გახდა ჩრდილოეთ მაკედონიის პრეზიდენტი. ↑ https://www.politico.eu/article/ruling-partys-pendarovski-wins-north-macedonia-presidency/ ↑ https://www.nytimes.com/2019/05/05/world/europe/north-macedonia-election.html ↑ https://www.aljazeera.com/news/2019/05/stevo-pendarovski-wins-north-macedonia-presidential-election-190506000053076.html ↑ Pendarovski, official presidential nominee of the Macedonian opposition, Independent Balkan News Agency, 05.03.2014/ ↑ Стево Пендаровски е консензуален претседателски кандидат на СДСМ и ДУИ, Точка.мк (01.03.2019)
ბაზელი (საფეხბურთო კლუბი)

„ბაზელი 1983“ (გერმ. Fussball Club Basel 1893) — შვეიცარული საფეხბურთო კლუბი, ამავე სახელწოდების ქალაქიდან. ქვეყნის ერთ-ერთი ყველაზე ტიტულოვანი კლუბი, 20-გზის შვეიცარიის სუპერლიგის, 12 გზის შვეიცარიის თასის და ერთგზის შვეიცარიის ლიგის თასის გამარჯვებული. დაფუძნდა 1893 წლის 15 ნოემბერს. 2001 წლიდან კლუბი საშინაო მატჩებს ატარებს სანქტ-იაკობ პარკის სტადიონზე. გუნდის ტრადიციული ფორმა წითელი და ლურჯი ფერისაა. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ბაზელი“ ვიკისაწყობში. ოფიციალური საიტი კლუბის სტატისტიკა (გერმანული) კლუბის პროფილი Soccerway-ზე ↑ Figures and facts. FC Basel 1893 (2011). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 3 თებერვალი, 2012. ციტირების თარიღი: 20 November 2011. ↑ MANAGEMENT & BOARD OF ADMINISTRATION. fcb.ch. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-05-07. ციტირების თარიღი: 8 მაისი, 2018.
Tennis for Two

„Tennis for Two“ (აგრეთვე ცნობილი როგორც „Computer Tennis“) — სპორტული ვიდეო თამაში, ერთ-ერთი ყველაზე ადრეული თამაში, რომელიც ახდენს ჩოგბურთის სიმულაციას. შექმნა ამერიკელმა ფიზიკოსმა უილიამ ჰიგინბოთამმა 1958 წელს, ბრუკჰეივენის ეროვნული ლაბორატორიის დამთვალიერებლებთა გასართობად. 1958 წლის შემოდგომაზე ბრუკჰეივენის ლაბორატორიაში იმართებოდა საჯარო გამოფენა. ჰიგინბოთამმა იცოდა, რომ შეკრებილ სტუმრებს ფოტოგრაფიებითა და სხვადასხვა სტატიკური ექსპონატებით ვერ გააკვირვებდა. ამიტომაც მას გაუჩნდა იდეა შეექმნა ელექტრონული თამაში. ელექტრონული სქემები შეიმუშავა ჰიგინბოთამმა, ხოლო აპარატი ააწყო ლაბორანტმა რობერტ დვორჟაკმა. ოსცილოსკოპის ეკრანზე ვერტიკალურად გამოსახული იყო ჩოგბურთის კორტი მოძრავი ბურთით, რომელიც იმართებოდა ორი ალუმინის კონტროლერით. ეკრანზე არ იყო ნაჩვენები არც მოთამაშე და არც ჩოგბურთის ჩოგანი. „Tennis for Two“ იქცა მეტად პოპულარულ ექსპონატად, თუმცა ჰიგინბოთამმა, იმ დროში ვერ გაიაზრა თავისი ქმნილების ღირებულება და ამიტომაც არ დააპატენტა იგი. თამაშის პოპულარობის მიუხედავად, ორი წლის შემდეგ „Tennis for Two“ დაშალეს, ხოლო ოსცილოსკოპი და ანალოგური კომპიუტერი გამოყენებული იქნა სხვა ლაბორატორიული სამუშაოებისთვის. მას შემდეგ იგი მიჩნეულია ერთ-ერთ ადრეულ ვიდეო თამაშად. 1997 წელს ბრუკჰეივენში შეიქმნა ადრინდელი მოწყობილობის ხელახალი ვერსია. ზოგიერთ წყაროზე დაყრდნობით, „Tennis for Two“ ითვლება პირველ ვიდეო თამაშად ისტორიაში. მიუხედავად იმისა, რომ მომდევნო წლებში გამოსულ თამაშებთან შედარებით ის არ გამოირჩეოდა ინოვაციური ტექნოლოგიებით, იგი შეიქმნა არა კვლევითი მიზნებისთვის, არამედ მხოლოდ და მხოლოდ გართობის მიზნით. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „Tennis for Two“ ვიკისაწყობში. Tennis for Two-ის ვიდეო Tennis for Two-ის სიმულაცია ↑ 1.0 1.1 Lambert, Bruce (2008-11-07). „Brookhaven Honors a Pioneer Video Game“. The New York Times. p. LI1. ციტირების თარიღი: 2009-03-23. ↑ Donovan, Tristan (2010-04-20). Replay: The History of Video Games. Yellow Ant, გვ. 1–9. ISBN 978-0-9565072-0-4.  ↑ 3.0 3.1 3.2 Smith, Alexander. (2014-01-28) Tennis Anyone?. They Create Worlds. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-12-25. ციტირების თარიღი: 2016-02-03. ↑ Lovece, Frank (June 1983). „The Honest-to-Goodness History of Home Video Games“. Video Review. Viare Publishing: 40. ISSN 0196-8793. ციტირების თარიღი: 2013-09-13. ↑ Smith, Alexander. (2014-01-22) The Priesthood At Play: Computer Games in the 1950s. They Create Worlds. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-12-22. ციტირების თარიღი: 2015-12-18. ↑ Wolf, Mark J. P. (2012-08-16). Encyclopedia of Video Games: The Culture, Technology, and Art of Gaming. Greenwood Publishing Group, გვ. XV–7. ISBN 978-0-313-37936-9.  ↑ Kowert, Rachel; Quandt, Thorsten (2015-08-27) The Video Game Debate: Unravelling the Physical, Social, and Psychological Effects of Video Games. Routledge, გვ. 3. ISBN 978-1-138-83163-6.
ცარსკოე-სელო

ცარსკოე-სელო (რუს.: Ца́рское Село́; „მეფის სოფელი“) — რუსეთის იმპერატორის ოჯახისა და მოწვეულ დიდგვაროვანთა ყოფილი რეზიდენცია 24 კმ-ში სანქტ-პეტერბურგის ცენტრიდან. ამჟამად ქალაქ პუშკინის ნაწილი და მსოფლიოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი სანქტ-პეტერბურგის მონუმენტთა ჯგუფთან ერთად. XVII საუკუნეში ეს მამული შვედ დიდგვაროვანს ეკუთვნოდა. მისი თავდაპირველი ფინური სახელი ჩვეულებრივ ითარგმნება როგორც „შემაღლებული მიწა“. შესაძლოა ასევე წარმოებული იყოს ფინური სიტყვისგან „საარი“ (კუნძული). XVIII საუკუნეში რუსებმა იგი „სარსკოე-სელოდ“ გადააკეთეს, მოგვიანებით კი „ცარსკოე-სელო“ დაარქვეს. 1708 წელს პეტრე დიდმა ეს მამული მის მეუღლეს - მომავალ იმპერატრიცა ეკატერინე I-ს - აჩუქა. მან კი თავის მხრივ აქ ხარების ეკლესია დააფუძნა 1724 წელს და ადგილსაც ბლაგოვეშენსკოე დაარქვა, თუმცა ეს ხელოვნური სახელი ხმარებიდან მალევე გავიდა. იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები რუსეთში ცარსკოე-სელო, პუშკინის სოფელი, ისტორიული ფაქტები ქალაქის შესახებ, რუკა, ამინდი, მარშრუტები სანტ-პეტერბურგიდან ცარსკოე-სელოს სახელმწიფო მუზეუმი დაარქივებული 2018-11-16 საიტზე Wayback Machine. ცარსკოე-სელო 1910 დაარქივებული 2011-07-07 საიტზე Wayback Machine. ცარსკოე-სელოს ფოტოტური ცარსკოე-სელოს სურათები. 2002 დაარქივებული 2016-03-03 საიტზე Wayback Machine. ცარსკოე-სელოს, ბერნარდ ეჩოუს სურათები. 1931
მეცნიერება და ტექნოლოგია ალბანეთში

მეცნიერება და ტექნოლოგია ალბანეთში — ალბანეთის ბიუჯეტში ტექბოლოგიასა და მეცნიერებაზე გაწეული ხარჯი არ აღემატებ მშპ-ს 0.18%-ს, რაც ევროპის მასშტაბით ყველაზე დაბალი მაჩვენებელია. მეცნიერებაში ადამიანური რესურსი 1993 წლიდან მნიშვნელოვნად შემცირდა. კვლევები აჩვენებს, რომ 1990-იან წლებში მეცნიერების 40% ემიგრაციაში წავიდა. ალბანეტში სულ 578 მეცნიერი მუშაობს: 274 მეცნიერებათა აკადენმიაში 304 კვლევით დაწესებულებებში კვლევით დაწესებულებებში მომუშავე ადამიანების წილი ალბანეთში შეადგენს 0,2-ს 1000-ზე. ↑ 1.0 1.1 1.2 Mapping Exercise - Albania, Albana Zotaj, GEOGRAPHIC STUDIES CENTER. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-10-27. ციტირების თარიღი: 2019-05-08.
ფერდინანდი (ფილმი)

„ფერდინანდი“ (ინგლ. Ferdinand) — 2017 წლის ამერიკული კომპიუტერული ანიმაციური კომედიური დრამის ჟანრის სათავგადასავლო ფილმი. გადაღებულია Blue Sky Studios-ის, ხოლო დისტრიბუცირებული 20th Century Fox-ის მიერ. ეფუძნება მანრო ლიფისა და რობერტ ლოუსონის საბავშვო წიგნ „ფერდინანდის ისტორიას“. ფილმის რეჟისორია კარლუს სალდანია, სცენარის ავტორები — რობერტ ლ. ბერდი, ტიმ ფედერლე და ბრედ კოუპლენდი. ახმოვანებენ ჯონ სინა (მთავარი პერსონაჟი), კეიტ მაკ-კინონი, ენტონი ანდერსონი, ბობი კანავალე, პეიტონ მენინგი, ჯინა როდრიგესი, მიგელ ანხელ სილვესტრე და დევიდ ტენანტი. ისტორია, რომელიც დაწერილია რონ ბიორჩის, დევიდ კიდისა და დონ რაიმერის მიერ, ეხება ხარს, სახელად ფერდინანდს, რომელიც თავისი სურვილის მიუხედავად ხვდება კორიდაზე, სადაც იგი მსოფლიოს უძლიერესი ხარების პირისპირ აღმოჩნდება, სწორედ კორიდაზე ბრძოლას შეეწირა მამამისი. ფილმი პრემიერა 2017 წლის 8 დეკემბერს შედგა დუბაის საერთაშორისო კინოფესტივალზე. ერთი კვირის შემდეგ, 15 დეკემბერს გაეშვა კინოთეატრებში, 2D და 3D ფორმატებში. მისი ბიუჯეტი შეადგენდა 111 მლნ აშშ დოლარს; მსოფლიოს მასშტაბით გამოიმუშავა 296 მლნ დოლარი. წარდგენილი იყო ოსკარის 90-ე დაჯილდოებაზე საუკეთესო ანიმაციური სრულმეტრაჟიანი ფილმის ნომინაციაში, მაგრამ ეს ჯილდო „კოკომ“ მოიპოვა. აგრეთვე წარდგენილი იყო ოქროს გლობუსის 70-ე დაჯილდოებაზე საუკეთესო სრულმეტრაჟიანი ანიმაციური ფილმისა და საუკეთესო ორიგინალური სიმღერის ნომინაციაში. „ფერდინანდი“ იყო Blue Sky Studios-ის უკანასკნელი ფილმი, რომელიც 20th Century Fox-მა გამოუშვა The Walt Disney Company-ის მიერ მის შეძენამდე (20 მარტი, 2019). ჯონ სინა — ფერდინანდი ბობი კანავალე — ვალიენტე და რენგი ჯინა როდრიგესი — უნა ჯეროდ კარმაიკლი — პაკო რაულ ესპარზა — მორენო კეიტ მაკ-კინონი — ლუპე ბორის კოჯო — კლაუსი კარლა მარტინესი — იზაბელა ფლულა ბორგი — ჰანსი სელი ფილიპსი — გრეტა მიგელ ანხელ სილვესტრე — ელ პრიმერო დავიდ დიგსი — დოსი გაბრიელ იგლესიასი — კუატრო ენტონი ანდერსონი — ხრტილი დევიდ ტენანტი — ანგუსი პეიტონ მენინგი — გუაპო ოფიციალური საიტი „ფერდინანდი (ფილმი)“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) „ფერდინანდი (ფილმი)“ — Rotten Tomatoes ↑ Film releases. Variety Insight. ციტირების თარიღი: 27 February 2017. ↑ Ferdinand. AMC Theatres. ციტირების თარიღი: November 22, 2017 ↑ Ferdinand (2017). AllMovie. ციტირების თარიღი: 23 June 2017. ↑ 4.0 4.1 Ferdinand (2017). Box Office Mojo. ციტირების თარიღი: July 2, 2018. ↑ D'Alessandro, Anthony. Blue Sky's Bull Toon ‘Ferdinand’ To Lock Horns With ‘Star Wars: The Last Jedi’ (February 9, 2017). დაარქივებულია ორიგინალიდან — ივლისი 28, 2017. ციტირების თარიღი: February 11, 2017. ↑ Past, present and future releases to Past, Present and Future Releases | UK Recent and Upcoming Movie. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 21 სექტემბერი 2017. ციტირების თარიღი: 8 მაისი 2019. ↑ Rubin, Rebecca. (December 11, 2017) Golden Globe Nominations: Complete List. Variety. ციტირების თარიღი: December 11, 2017.
ნიკოლოზ I გულაბერისძე

ნიკოლოზ I გულაბერისძე — საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი დაახლ. 1149-1178 წლებში, გიორგი III-ის დროს; მწერალი და ფილოსოფოსი. იყო კათოლიკოს-პატრიარქის სვიმონ IV-ს ძმისწული. მისი პატრიარქად კურთხევა უნდა მომხდარიყო 1149 წელს. ნიკოლოზ I პროგრესულად მოაზროვნე იყო და სამეფო ხელისუფლების ცენტრალიზაციას ემხრობოდა. დაახლოებით 1178 იგი კათალიკოსობოდან გადამდგარა და იერუსალიმში წავიდა. 1184 წელს ნიკოლოზ I თამარ მეფემ იერუსალიმიდან მოიწვია საქართველოში საეკლესიო საქმეების მოსაგვარებლად. იგი თამარის თხოვნით ანტონ ქუთათელთან ერთად ხელმძღვანელობდა საეკლესიო კრებას, რომელიც მიქელ მირიანის ძის მღვდელთმთავრობის მიზანშეწონილობას იხილავდა. ნიკოლოზ I მიჩნეულია ავტორად თხზულებისა "საკითხავი სუეტისა ცხოველისაჲ, კუართისა საუფლოჲსა და კათოლიკე ეკლესიისა". მასში აღწერილია საუფლო კვართისა და წმინდა ნინოს მიერ ქართველთა გაქრისტიანების ამბავი, აგრეთვე სვეტიცხოვლის ძველი და ახალი სასწაულთმოქმედება, რომელსაც ბოლოში დართული აქვს შესხმა "გიხაროდენ". საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურები პ. კარბელაშვილი, „იერარქია საქართველოს ეკლესიისა“ : კათალიკოსნი და მღვდელ-მთავარნი - თბილისი : ალექსანდრე ეპისკოპოსის გამოცემა, 1900 (მ. შარაძის და ამხ. სტ.). ნიკოლოზ გულაბერიძე
ფრანსუა ნავარელი

ფრანსუა ნავარელი (ბასკ. Frantzisko I.a Nafarroakoa, ფრანგ. François de Navarre; დ. 4 დეკემბერი, 1467 — გ. 7 იანვარი, 1483) — ფუას დინასტიის წარმომადგენელი და ნავარის მეფე 1479-83 წლებში. ნავარის დედოფალ ლეონორ I-ის შვილიშვილი. ფრანსუა დაიბადა 1467 წლის 4 დეკემბერს ბეარნში. იგი იყო ვიანის პრინც გასტონ დე ფუასა და მისი ცოლის, პრინცესა მადლენ დე ვალუას ვაჟი. მამის მხრიდან პაპა-ბებიად ნავარის დედოფალი ლეონორ I და ფუას გრაფი გასტონ IV, ხოლო დედის მხრიდან საფრანგეთის მეფე შარლ VII და დედოფალი მარია ანჟუელი ერგებოდნენ. აღსანიშნავია, რომ გასტონზე ქორწინებამდე, ფრანსუას დედა უნგრეთის მეფე ვლადისლავ I-ზე იყო დანიშნული. 1470 წელს ფრანსუას მამა გარდაიცვალა, რის გამოც იგი ვიანის პრინცი, ანუ ნავარის ტახტის რიგით პირველი მემკვიდრე ხდება. 1472 წელს, ბაბუის გარდაცვალების შემდეგ იგი ბეარნის ვიკონტი და ფუას გრაფი ხდება. 1479 წელს კი ბებიის, დედოფალ ლეონორის გარდაცვალებით იგი ნავარის მეფედ გვევლინება. მეფე ფრანსუას მცირეწლოვანების გამო, ნავარის რეგენტად დედა-დედოფალი მადლენ დე ვალუა დაინიშნა. ამის გამო, ნავარა ფაქტობრივად ფრანგების გავლენის ქვეშ მოექცა, რადგან მადლენი ყველაფერს თავისი ძმის, ლუი XI-ის მითითებით აკეთებდა. ცხადია ეს დიდად არ მოსწონდათ მეზობელი კასტილიის დედოფალ ისაბელ I-სა და არაგონის მეფე ფერდინანდ II-ს (რომლებიც ცოლ-ქმარნი იყვნენ). სულ მალე „კათოლიკობის დამცველი“ ცოლ-ქმრის ჯარები ნავარაში შეიჭრა და აგრამონტის, ბემონტისა და ვიანის რეგიონები დაიკავეს. სწორედ ესპანელთა შემოსევისას, როდესაც დედოფალი მადლენი ფრანგების დახმარებას ელოდა, სრულიად მოულოდნელად, 1483 წლის 7 იანვარს ფრანსუა 15 წლის ასაკში მემკვიდრის გარეშე დაიღუპა. იგი ტენისს დამაშობდა, შესვენებისას კი წყლით მოწამლეს. ამის გამო, ნავარის ტახტზე ფრანსუას და, კატალინა ავიდა, რომელმაც პრო-ფრანგული პოლიტიკის გატარება განაგრძო, რასაც 1512 წელს ესპანელების მიერ მთელი ნავარის დაპყრობით დაგვირგვინდა. Orpustan, Jean-Baptiste (n.d.). La Basse-Navarre dans la guerre de Navarre (1512-1530), récit historique, d’après Navarra, 1512-1530… de Pedro Esarte Muniain (Pamiela, Pamplona-Iruña 2001). Osses: Jean-Baptiste Orpustan. pp. 1–25. Retrieved 22 April 2016 – via Tipirena.net.
დაჩი ნანობაშვილი

დაჩი ნანობაშვილი (დ. 15 მარტი, 1979, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მათემატიკოსი და პედაგოგი, „მასწავლებლის ეროვნული ჯილდო 2018“-ის ფინალისტი და ოლიმპიადა „ევერესტის“ დამაარსებელი. დაჩი ნანობაშვილი დაიბადა 1979 წლის 15 მარტს, ქალაქ თბილისში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მექანიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი. 1999 წლიდან არის მათემატიკის პედაგოგი. 2009 წელს დააარსა ოლიმპიადა „ევერესტი“, სადაც მონაწილეობას იღებენ ბავშვები II-დან VI კლასის ჩათვლით. „ევერესტის“ პროექტის ფარგლებში გამოუშვა 13 ამოცანათა კრებული, რომელში შესულ ამოცანათა უმრავლესობა მისი შექმნილია. 2010 წელს იყო ეროვნული სასწავლო გეგმებისა და შეფასების ცენტრის გარე ექსპერტი. 2011 წელს იყო 1-6 კლასის მათემატიკის სახელმძღვანელოების გრიფირების ექსპერტი. 2018 წლიდან არის წმინდა გიორგის სახელობის საერთაშორისო სკოლის პირველი კლასების მენეჯერი. 2018 წელს მონაწილეობა მიიღო კონკურსში „მასწავლებლის ეროვნული ჯილდო“ და მოხვდა საუკეთესო ხუთეულში (შესაბამისად გავიდა ფინალში). დაჩი ნანობაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი დაჩი ნანობაშვილი დაარქივებული 2019-05-08 საიტზე Wayback Machine. — მასწავლებლის ეროვნული ჯილდოს საიტი