laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
დიმიტრი გორგიძე

ფაილი:დიმიტრი გორგიძე.jpg დეკანოზი დიმიტრი გორგიძე (ერისკაცობაში დიმიტრი ალექსანდრეს ძე გორგიძე; დ. 7 აპრილი, 1949, სოფ. მეჯვრისხევი, გორის რაიონი) — საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის სასულიერო პირი. 1987 წლიდან სიონის საპატრიარქო ტაძარში სტიქაროსნად მსახურობდა. 1991 წლის 28 აპრილს სიონის ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის მიძინების სახელობის საპატრიარქო ტაძარში უწმინდესმა და უნეტარესმა ილია II-მ დიაკვნად აკურთხა და სიონის საპატრიარქო ტაძრის ღვთისმსახურად დაინიშნა. 1991 წლის 17 აგვისტოს მღვდლად დაასხეს ხელი და რუსთავის წმინდა გიორგის სახელობის სამლოცველო სახლის წინამძღვრად დაინიშნა. დანიშვნამდე რამდენიმე თვე ქვათახევის მამათა მონასტერში იმსახურა. 1993 წლიდან რუსთავის წმინდა ვახტანგ გორგასლის სახელობის საკათედრო ტაძრის წინამძღვარად დაინიშნა, ოქროს ჯვრით დაჯილდოვდა და დეკანოზის წოდება მიენიჭა. 1996 წლის 24 ივნისს მიტრით დაჯილდოვდა. 1996 წლის 17 ნოემბერს რუსთავის ეპარქიის მოძღვართმოღძვრად აირჩიეს. 2011 წლის 28 აგვისტოს დადგინდა რუსთავის სიონის წინამძღვრად. დიმიტრი გორგიძე — ბიოგრაფია დაარქივებული 2013-10-11 საიტზე Wayback Machine.
არმხი (მდინარე)

არმხი (რუს. Армхи́; ოს. Мæхъхъæлдон) ― მდინარე ინგუშეთში, თერგის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 28 კმ, აუზის ფართობი 298 კმ2. არმხის მარცხენა შენაკადია შანდონი. მდინარის ქართული სახელწოდებაა ქისტეთისწყალი. მდინარეების არმხისა და ხდის წყალგამყოფია შავანის ქედი, ხოლო არმხისა და ასის ― კიდეგანის ქედი. არმხის ხეობა ↑ Государственный водный реестр РФ: Армхи. ციტირების თარიღი: 18 აგვისტო, 2017. ↑ ქართული ტოპონიმები ჩრდილოეთ კავკასიის ტერიტორიაზე (1944-1957 წლები). სპეკალი. ციტირების თარიღი: 18 აგვისტო, 2017.
ჩარლზ სუმნერი

ჩარლზ სუმნერი (დ. 6 იანვარი, 1811 — გ. 11 მარტი, 1874) — ამერიკელი პოლიტიკოსი და იურისტი. 1851 წლის 24 აპრილიდან გარდაცვალაბამდე იგი იყო სენატორი მასაჩუსეტსიდან. როგორც სწავლული იურისტი და ძლიერი ორატორი, სუმნერი მასაჩუსეტსში იყო მონობის წინააღმდეგ ძალებისა და რადიკალ რესპუბლიკელების ლიდერი აშშ-ის სენატში ამერიკის სამოქალაქო ომის დროს, რომელიც მუშაობდა, რათა გაენადგურებინა კონფედერაცია, გაეთავისუფლებინა ყველა მონა და შეენარჩუნებინა ევროპასთან კარგი ურთიერთობები. რეკონსტრუქციის პერიოდში ის იბრძოდა ყოფილი კონფედერატების ძალაუფლების მინიმუმამდე შემცირებას. სუმნერი სიტყვით გამოვიდა, რათა დაესრულებინა მონობა და თავს დასხმოდა კანზას-ნებრასკას აქტს. სუმნერი თავს დაესხა ბევრ სენატორს, მათ შორის სენატორ სტივენ ა. დუგლასს და სამხრეთ კაროლინის სენატორს ენდრიუ ბატლერს, ომისა და მონობის შესახებ. ეს გააკეთა სამხრეთ კაროლინას წარმომადგენელმა, პრესტონ ბრუკსა (ენრიუ ბატლერის დისშვილმა), რადგან გაბრაზებული იყო ბიძის გამო. ბრუკსმა აიღო თავისი ხელის ჯოხი და დაარტყა სენატის იატაკზე დაგდებულ სუმნერს. სუმნერი იძულებული გახდა შეეწყვიტა საკუთარი პოლიტიკური კარიერა, სანამ არ დაბრუნდა ორი წლის შემდეგ. სუმნერი დაიბადა 1811 წლის 6 იანვარს ბოსტონში, მასაჩუსეტსი. იგი სწავლობდა ბოსტონის ლათინურ სკოლაში და ჰარვარდის უნივერსიტეტში. იგი დაქორწინებული იყო ალისა ჰოპერზე 1866 წლიდან 1873 წლამდე, განქორწინებამდე. მათ შვილები არ ყოლიათ. ჩარლზი გარდაიცვალა 1874 წლის 11 მარტს ვაშინგტონში, გულის შეტევით 63 წლის ასაკში. სამოქალაქო უფლებების დამცველთა სია Mr. Lincoln and Freedom: Charles Sumner დაარქივებული 2013-05-08 საიტზე Wayback Machine. Sumner's "Crime Against Kansas" speech Charles Sumner — ნამუშევრები პროექტ „გუტენბერგზე“ The Liberator Files, Items concerning Charles Sumner from Horace Seldon's collection and summary of research of William Lloyd Garrison's The Liberator original copies at the Boston Public Library, Boston, Massachusetts. ↑ William James Hoffer, The Caning of Charles Sumner: Honor, Idealism, and the Origins of the Civil War (2010) p. 62 ↑ Long, William R. (August 8, 2005). „Charles Sumner (1811-74) - Three Essays on A Massachusetts Abolitionist“. www.drbilllong.com. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 25 მარტი 2012. ციტირების თარიღი: 23 December 2011.
ინდური ლეოპარდი

ინდური ლეოპარდი — (ლათ. Panthera pardus fusca) მტაცებელი ძუძუმწოვარი პანთერის გვარისა. ლეოპარდის ქვესახეობა. გავრცელებულია ბანგლადეშში პაკისტანში, ინდოეთში, ნეპალსა და ბჰუტანში. სახეობა Panthera pardus-ი (ლეოპარდი) IUCN-ის წითელ წიგნშია შესული, როგორც მოწყვლადი სახეობა. ინდური ლეოპარდის რაოდენობის ასეთი შემცირება გამოიწვია ჰაბიტატის დაკარგვამ, ბრაკონიერობამ და არალეგალურმა ვაჭრობამ მისი სხეულის ნაწილებით (ძირითადად ტყავით). ინდური ლეოპარდი ერთ-ერთია იმ დიდ კატებში, რომლებიც გავრველებულნი არიან ინდოეთის სუბკონტინენტზე (აზიური ლომი, ბენგალური ვეფხვი, თოვლის ლეოპარდი და კვამლა ლეოპარდი). Athreya, V., Odden, M., Linnell, J.D.C., Krishnaswamy, J., Karanth, U. (2013) Big Cats in Our Backyards: Persistence of Large Carnivores in a Human Dominated Landscape in India. PLoS ONE 8(3): e57872. doi:10.1371/journal.pone.0057872 Pandit, M. W.; Shivaji, S.; Singh L. (eds.) (2007) You Deserve, We Conserve: A Biotechnological Approach to Wildlife Conservation. I.K. International Publishing House, New Delhi. ↑ Stein, A.B.; Athreya, V.; Gerngross, P.; Balme, G.; Henschel, P.; Karanth, U.; Miquelle, D.; Rostro, S.; Kamler, J.F.; Laguardia, A. (2016). "Panthera pardus". IUCN Red List of Threatened Species. Version 2016.1 . International Union for Conservation of Nature.
ები კელი

ები კელი ფოსტერი (ინგლ. Abby Kelley Foster; დ. 15 იანვარი, 1811 — გ. 4 იანვარი, 1887) — ამერიკელი აბოლიციონისტი და 1830 წლიდან 1870 წლამდე რადიკალურ სოციალური რეფორმატორი. იგი იყო გავლენიანი ამერიკული მონობის წინააღმდეგ საზოგადოების საქველმოქმედო აქციების, კომიტეტისა და ლექციების ორგანიზატორი, სადაც იგი ახლოს მუშაობდა უილიამ ლოიდ გარისონთან და სხვა რადიკალებთან ერთად. იგი ცოლად გაყვა აბოლიციონისტსა და ლექტორს სტეფენ საიმონდს ფოსტერს. ისინი ორივენი მუშაობდნენ ქალთა თანასწორობისა და აფრო-ამერიკელი მონებისთვის. მისი ყოფილი სახლი თავისუფალი ფერმა ვურსესტერში, მასაჩუსეტსი, აღნიშნულია ეროვნულ ისტორიულ ღირსშესანიშნაობად. თავისუფლების ფერმა ვორსესტერში, მასაჩუსეტსი, ები კელისა და სტეფენ საიმონდს ფოსტერის სახლი აღნიშნულია ეროვნულ ისტორიულ ღირსშესანიშნაობად, აბოლიციონიზმში მათი წვლილის აღსანიშნავად. ეს არის კერძო საკუთრება და არ არის გახსნილი ვიზიტორებისთვის. ების სახლი, ქალთა თავშესაფარი, რომელიც გაიხსნა ვორსესტერში 1976 წელს, სახელი მის პატივსაცემად დაერქვა. 2011 წელს იგი შეიყვანეს ეროვნულ ქალთა დიდების დარბაზში. ები კელი ფოსტერის საჯარო სკოლა, K-12 სკოლა ვორსესტერში, მასაჩუსეტსი, რომელიც 1998 წელს გაიხსნა სახელი მის პატივსაცემად დაერქვა. სამოქალაქო უფლებების დამცველთა სია Sterling, Dorothy (1991). Ahead of Her Time: Abbey Kelly and The Politics of Antislavery. W.W. Norton and Company. ISBN 0-393-03026-1.  Mayer, Henry (1998). All on Fire: William Lloyd Garrison and the Abolition of Slavery. St. Martin's Press. ISBN 0-312-18740-8.  Pease, Jane, William Pease. "Foster, Abby Kelley." American National Biography. Feb. 2000 <http://www.anb.org/articles/15/15-00236.html>. Bacon, Margaret Hope (1974). I speak for my slave sister: the life of Abby Kelley Foster. Crowell. ISBN 978-0-690-00515-8.  Morin, Isobel V. (1994). Women Who Reformed Politics. Oliver Press, გვ. 13–27. ISBN 978-1-881508-16-8.  ვორსესტერის ქალთა ისტორიული პროექტი: Abby Kelley Foster Timeline Stephen Symonds Foster "Angels and Infidels" Liberty Farm დაარქივებული 2015-01-13 საიტზე Wayback Machine. , ეროვნულ-ისტორიული ღირსშესანიშნაობა, ები კელი ფოსტერის თავდაპირველი სახლი, ეროვნული პარკის სერვისი ↑ Liberty Farm. NPS. ციტირების თარიღი: 2010-07-23. ↑ Who Is Abby Kelley Foster?. Abby's House. ციტირების თარიღი: 2015-03-23. ↑ National Women's Hall of Fame. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-10-21. ციტირების თარიღი: 2017-08-21.
ევბლეფარისებრნი

ევბლეფარისებრნი (ლათ. Eublepharidae) — ხვლიკების ოჯახი. ახლოს დგანან გეკონისებრებთან, რომელთაგან განსხვავდებიან მოძრავი ქუთუთოებით, ორმხრივ ჩაზნექილი მალებით. ჩვეულებრივ აქვთ თხემის ერთი ძვალი. მათი სხეულის სიგრძე 16,5 სმ აღწევს. ცნობილია 5 გვარი და 25 სახეობა. გავრცელებული არიან ცენტრალურ ამერიკაში, აფრიკაში, წინა და სამხრეთ აზიაში. მუსხელიშვილი თ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 30.
ზედა ქარავან-სარაი

ზედა ქარავან-სარაი (აზერ. Yuxarı karvansaray) — XVII საუკუნის ისტორიული ძეგლი, რომელიც მდებარეობს აზერბაიჯანში, ქალაქ შაქიში. ქარავან-სარაის ნაწილი გამოიყენება სასტუმროს სახითაც. შუა საუკუნეებში ვაჭრობის სწრაფმა განვითარებამ მნიშვნელოვნად გაზარდა იმ დროს აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე არსებული ქარავან-სარაიების როლი და ხელი შეუწყო ახლების მშენებლობას. ძირითადად ქარავან-სარაიებს აშენებდნენ ციხესიმაგრის სახით ერთი ჭიშკრით, რომლებიც საშიშროების შემთხვევაში ხდებოდნენ შეუხწევადნი. შაქიში არსებული ქარავან-სარაიებიდან ჩვენს დრომდე შემორჩა მხოლოდ ორი. მათ ეწოდებათ „იუხარი“ და „აშაღი“ ქარავან-სარაიები, რაც აზერბაიჯანულიდან თარგმანში ნიშნავს „ზედა“ და „ქვედა“ ქარავან-სარაიებს. ეს ქარავან-სარაიები აშენდა XVII საუკუნეში. ზედა და ქვედა ქარავან-სარაიები აშენებულია ადგილობრივი ხელოსნების მიერ. თავისი დიდი ზომებით და კეთილმოწყობილობით არიან ყველაზე დიდები ამიერკავკასიაში. 1988 წლიდან ზედა ქარავან-სარაი გამოიყენება როგორც სასტუმრო კომპლექსი ტურისტებისათვის, ქალაქის სტუმრებისათვისა და ადგილობრივი მოსახლეობისათვის. კომპლექსის ტერიტორიაზე ფუნქციონირებს ეროვნული სამზარეულოს რესტორანი 100 კაცზე. საერთაშორისო სტანდარტების მიხედვით სასტუმროში ფუნქციონირებს ასევე ლუქს ნომრები. ქარავან-სარაის გააჩნია მართკუთხედის ფორმა დიდი შიდა ეზოთი, რომლის ცენტრშიც მდებარეობს აუზი. ქარავან-სარაის საერთო ფართი შეადგენს 6000 მ². ცენტრალური სავაჭრო ქუჩის მხრიდან შენობის სიმაღლე შეადგენს 14 მეტრს, ხოლო უკანა მხარის - 8 მეტრს. აქ 300 ოთახზე მეტია. ქარავან-სარაის ფასადი გადაჰყურებს გურჯანჩაის მდინარის ნაპირს. მდიდრულად დეკორირებული ძირითადი შემოსასვლელი თაღი განლაგებულია შენობის კუთხეში, მესამე სართულის დონეზე, რაც დაკავშირებულია მდინარის რელიეფთან. მშენებლებმა კვიანურად გამოიყენეს დაქანება ნაგებობის არქიტექტურაში. ძირითადი ფასადის სიბრტყე დანაწევრებულია ჰორიზონტალური სარტყელებით. ქვედა სარტყელის სიმაღლე შეადგენს ორი სართულს. იგი დამუშავებულია ორფერიანი ფანჯრებით, რომელნიც შემჯდარია თაღისებურად. ზედა სართულების ფანჯრების თაღები და შენობის თაღები ერთმანეთში შერწყმულნი არიან და ხაზს უსვამენ შენობის საერთო კომპლექსს. შიდა ეზოს სივრცე გადაწყვეტილია უბრალოდ. ყველა შენობებს გააჩნიათ სხვადასხვა ზომის გადახურვა. ეზოს ლოჯები, აუზები (ჰოუზები) და მწვანე ნარგავები ჩამჯდარია საერთო ნაგებობის საერთო კომპოზიციაში. სახედრებისათვის გათვალისწინებული იყო საჭირო რაოდენობის დასაბმელები და წყლის ავზები. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ზედა ქარავან-სარაი“ ვიკისაწყობში. ↑ 1.0 1.1 1.2 Саламзаде, Мамед-заде 1987. sfn error: no target: CITEREFСаламзаде,_Мамед-заде1987 (help)
დირი ბაბას მავზოლეუმი

დირი ბაბას მავზოლეუმი (აზერ. Diri Baba türbəsi) — შეიჰ დირი ბაბას მავზოლეუმი, რომელიც განლაგებულია აზერბაიჯანის ქალაქ გობუსტანი. დირი ბაბას მავზოლეუმის შესახებ აღწერილია კ. დე ბრუინის და ა. ოლეარის, ასევე ბ. დორნის ნამუშევრებში. მავზოლეუმი აღმართულია მაღალოი კლდის წვერვალზე. თვითონ ნაგებობა ორ სართულიანია. პირველ სართულზე განლაგებულია დარბაზი, რომელიც გადახურულია გუმბათით, რომელშიც შესაძლებელია შესვლა პატარა რვაკუთხა გუმბათიანი მისაღებიდან. სფერისებული გუმბათი წაწვეტებულია გვირგვინისებური ფორმით, რომელიც მორთულია მცენარისებური ორნამენტებით. ერთ-ერთ მათგანზე არის ამოტვიფრული თარიღი - 1402 წელი, ასევე ხუროთმოძღვრის სახელის ნაწილი - „... უსტად ჰაჯის შვილი“. ამ ადგილთან დაკავშირებულია უამრავი თქმულება და მითი. დირი ბაბა მორთულია ასაწყობი მოზაიკით, ეფექტური წარწერით, რომელიც გამოტვიფრა კალიგრაფმა, სახელით „დერვიშმა“. შემახიდან ბაქოს მიმავალ გზაზე, სოფელ მარაზაში, არის უნიკალური ძეგლი - ორსართულიანი XV საუკუნის მეჩეთ-მავზოლეუმი „დირი - ბაბას „ სახელწოდებით, რომელიც განლაგებულია ძველი სასაფლაოს გასწვრივ. დიდი ხნის განმავლობაში ადგილობრივი მკვიდრნი ჰყვებოდნენ, რომ აქ დაკრძალულია და გაუხრწნელად არის შენახული წმინდანი დირი-ბაბა. ამ ადგილთან დაკავშირებულია უამრავი მისტიური თქმულება. ამიტომაც, XVII საუკუნიდან აქ უამრავი მომლოცველი და ტურისტი სტუმრობს აქაურობას. ამ ნაგებობის უნიკალურობა ის არის, რომ ხუროთმოძღვარმა თითქოს და კლდეში ჩასვა იგი. თითქოსდა მავზოლეუმი ცაშია დაკიდებული. აკლდამა თავისი არქიტექტურით გახფრთოვანებს. უსწორ-მასწორო კლდის ფონზე, აკლდამის ნათელი და პრიალა კედლები საზეიმოდ გამოიყოფა. აღსანიშნავია, რომ ნაგებობასი მთავარ სართულად ითვკლება მეორე სართული. დარბაზის წინ მოწყობილია პატარა შესასვლელი, რომელიც გადახურულია რვაკუთხა გუმბათით, სადაც ფეხზე იხდიდნენ შემსვლელები. მისაღებიდან არის გასასვლელი ნახევრად ჩაბნელებულ კიბეზე, რომელიც გამოკვეთილია კლდეში და მიემართება მეორე სართულზე სადაც არის განლაგებული თვით საფლავი. დარბაზი 15 მ² სიდიდისაა. იგი გადახურულია სფერისებური გუმბათით. კედელზე ამიოტვიფრულია წარწერა, რომელშიც მოხსენსბულია შირვანშაჰ შეიჰ იბრაჰიმ I. სართულებ ჰყოფა დეკორატიული იარუსი წარწერით, რომელიც თითქოს და გარს არტყამს ნაგებობას. მავზოლეუმი უშუალოდ ებჯინება კლდეს, რომეშიც გამოკვეთილია წმინდანის დაკრძალვის ადგილი. აქეთ ასევე მოდის ვიწრო გასასვლელი ჩრდილოეთის კედლიდან. დირი - ბაბას არქიტექტურა ჰარმონიულად ერწყმის შენობას, მწვანე ხეებისა და კლდის პეიზაჟს. მავზოლეუმის შენობა არის შირვანის არქიტექტურული სკოლის შედევრი, ხელოვნების მშვენიერი ნაწარმოები, ძველი ხელოსნების მშვენიერი ქმნილება. ძეგლს იცავს სახელმწიფო. „დირი - ბაბას“ აკლდამის შემქმნელის სრული სახელი ვერ შენარჩუნდა, დარჩა მხოლოდ მისი სახელის ფრაგმენტი „... უსტა ჰაჯის შვილი“ და მშენებლობის თარიღი. – 1402 წელი. მავზოლეუმი ნახსენები აქვს გერმანელ მოგზაურს ადამ ოლეარიუსი. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „დირი ბაბას მავზოლეუმი“ ვიკისაწყობში. ↑ Л. С. Бретаницкий, Б. В. Веймарн. Очерки истории и теории изобразительных искусств. Искусство Азербайджана. ↑ Адам Олеарий. Описание путешествия в Московию (пер. А. М. Ловягина). М. Русич. 2003
ჯუმა მეჩეთი (განჯა)

ჯუმა მეჩეთი განჯაში (აზერ. Gəncə Cümə məscidi) — მეჩეთი, რომელიც განლაგებულია განჯის ცენტრში. იგი აშენებულია 1606 წელს შეიჰ ბაჰა ად დინის პროექტის მიხედვით. ასევე მას ხშირად „შაჰ აბასის მეჩეთსაც“ უწოდებენ (აზერ. Şah Abbas məscidi), ვინაიდან იგი იქნა აღმართული შაჰ აბას I, შაჰ-აბას დიდად წოდებულის მმართველობის ხანაში. 1776 წელს მეჩეთის შენობას მიუშენეს ორი მინარეთი. მეჩეთი აღმართულია განჯისთვის დამახასიათებელი წითელი აგურით. მეჩეთთან დიდი ხნის განმავლობაში არსებობდა მედრესე, რომელშიც კალიგრაფიას ასწავლიდა ცნობილი აზერბაიჯანელი პოეტი და მეცნიერი მირზა შაფი ვაზეჰი. 2008 წელს მეჩეთი კაპიტალურად იქნა რესტავრირებული. სარემონტო სამუშაოების მსვლელობის დროს აღმოჩენილი იქნა ძველი მეფის რუსეთის ფულადი ბანკნოტები, რომელნიც კონვერტში იყო ჩადებული. ამ აღმოჩენის შედეგად გაკეთდა დასკვნა, რომ ბოლოს ეს მეჩეთი გარესტავრირდა 1910 წელს, და არა XVIII საუკუნის ბოლოს ჯავად ხანის მმართველობის დროს, როგორც ვარაუდობდნენ აქამდე. ↑ В мечети Шаха Аббаса в Гяндже найдены старые купюры. დაარქივებული 2014-10-06 საიტზე Wayback Machine. 1news.az შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ჯუმა მეჩეთი (განჯა)“ ვიკისაწყობში.
ჯუმა მეჩეთი (ილისუ)

ჯუმა მეჩეთი (აზერ. Cümə məscidi), რომელიც ასევე ცნობილია, როგორც „ულუ მეჩეთი“ (აზერ. Ulu məscid) — საპარასკევო მეჩეთია, რომელიც განლაგებულ; ია ილისუს დასახლებაში აზერბაიჯანის კახის რაიონში. აშენებულია XVIII საუკუნეში. აზერბაიჯანის მინისტრთა კაბინეტის ისტორიული და კულტურული ძეგლების შესახებ განკარგულების თანახმად, იგი არის ეროვნული მნიშვნელობის არქიტექტურული ძეგლი. მეჩეთი განლეგებულია ილისუს ცენტრში — მთავარ მოედანზე და მას გააჩნია დიდი მნიშვნელობა ქალაქდაგეგმარებისათვის. მეჩეთის არქიტექტურულ-სივრცული სტრუქტურა განპირობებულია ადგილობრივი კლიმატით, მასალებით და მშენებლობის ხერხებით. მეჩეთი წარმპოადგენს მოგრძო მართკუთხედს 13 × 26 მმ. მთავარი კომპოზიციური ღერძით ჩრდილოეთი - სამხრეთი. ↑ Мурадов 1980. sfn error: no target: CITEREFМурадов1980 (help) შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ჯუმა მეჩეთი (ილისუ)“ ვიკისაწყობში.
ჯუმა მეჩეთი (ორდუბადი)

ჯუმა მეჩეთი (აზერ. Cümə məscidi) — XVII საუკუნის ჯუმა მეჩეთი, რომელიც განლაგებულია აზერბაიჯანის ქალაქ ორდუბადის ცენტრში. მეჩეთს გარშემო გააჩნია მცირე ზომის ეზო, განლაგებულია მაღლობზე და შორიდან კარგად ჩანს. მეჩეთის კარიბჭე მორთულია მწვანე და მომწვანო-მოცისფრო მინანქრით. მეჩეთის მთავარ შესასვლელში, აღმოსავლეთის მხრიდან, გაკეთებულია წარწერა, რომელშიც მოხსენებულია შაჰ აბას I, 1016 წლებში (1607/8). მისმა ვაზირმა ჰატემბეგ ორდუბადელმა, რომელიც ატარებდა „ეტიმად - ად - დოუელის“ წოდებას, 1607/1608 წწ. მოახერხა მიეღო საგადასახადო იმუნიტეტი — „მაუფი“ ქალაქ ორდუბადისათვის, რაზეც მოწმობს, შაჰის ბრძანება, რომელიც გამოკვეთილია ჯუმა — მეთესის შესასვლელზე. Фараджев А. С. Ордубад. Историко-экономический очерк. — Б.: Азербайджанской государственное издательство, 1970. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ჯუმა მეჩეთი (ორდუბადი)“ ვიკისაწყობში.
ფაჰრუდინ აჰმედი

ფაჰრუდინ აჰმედი (ბენგ. ফখরুদ্দীন আহমেদ; დ. 1 მაისი, 1940) — ბანგლადეშელი ეკონომისტი, პოლიტიკოსი, ბანგლადეშის პრემიერ-მინისტრი 2007–2009 წლებში. 2001 წლიდან 2005 წლამდე განაგებდა ქვეყნის მთავარ საბანკო დაწესებულებას — „ბანგლადეშის ბანკს“. ფაჰრუდინ აჰმედი ერთ-ერთი წარმატებული ბანგლადეშელი მეწარმეა. დამთავრებული აქვს დაკასა და „პრინსტონის“ უნივერსიტეტების ეკონომიკური ფაკულტეტები. 2009 წელს პრემიერ-მინისტრის პოსტის დატოვების შემდეგ დაასრულა პოლიტიკური კარიერა და გადაბარგდა აშშ-ში, სადაც დღემდე ცხოვრობს. ↑ "Head of Bangladesh's caretaker government leaves hospital", Xinhua (People's Daily Online), 4 June 2007.
ტომბუქტუს რეგიონი

ტომბუქტუს რეგიონი (ფრანგ. Tombouctou) — რეგიონი მალიში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ტომბუქტუ. რეგიონის სხვა დიდი ქალაქები — გუნდამი, გურმა-რარუსი, ნიაფუნკე. ფართობი — 496 611 კმ², მოსახლეობა — 674 793 ადამიანი (2009 წელი). აღმოსავლეთიდან რეგიონი ესაზღვრება კიდალის და გაოს რეგიონებს, სამხრეთიდან მოპტის რეგიონს, დასავლეთიდან და ჩრდილო-დასავლეთიდან მავრიტანიას, ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან ალჟირს, სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან ბურკინა-ფასოს. ფართობის მიხედვით მალის რეგიონებს შორის ტომბუქტუს რეგიონი ყველაზე უფრო დიდია. რეგიონში მდებარეობს რამდენიმე ტბა (ტინ-დაულიმი, ორაი-ტიგირიკორა). ტომბუქტუს რეგიონის ადმინისტრაციული თვალსაზრისით დაყოფილია 5 ოლქად: ↑ მოსახლეობის 2009 წლის აღწერა (citypopulation) ↑ Resultats Provisoires RGPH 2009 (Région de Tombouktou), République de Mali: Institut National de la Statistique, http://instat.gov.ml/documentation/tombouctou.pdf. წაკითხვის თარიღი: 2017-08-19 დაარქივებული 2013-01-17 საიტზე Wayback Machine. .
მონაკოს პრინცი

მონაკოს პრინცი ან პრინცესა — სახელმწიფოს მონარქისა და მმართველის ტიტული მონაკოში. ამ ტიტულის მატარებლები არიან გრიმალდების საგვარეულოდან. მონაკოს მონარქი აბსოლუტური უფლებებით სარგებლობს, ამტკიცებს და ათავისუფლებს თანამდებობებიდან მინისტრებსა და სხვა სახელმწიფო მოხელეებს, ასევე შეუძლია დაითხოვოს და ხელახლა მოიწვიოს პარლამენტი. ეს თანამდებობა ამჟამად პრინც ალბერ II-ის ხელშია. მისი მემკვიდრე არის თავისი ვაჟი, ჟაკი. ↑ Constitution de la Principauté de Monaco. 17 décembre 1962 // Notes et études documentaires. 1963. 14 octobre. № 3028. P. 3-9 ↑ Badts de Cugnac, Chantal. Coutant de Saisseval, Guy (2002). Le Petit Gotha. France: Laballery, გვ. 691–694, 699–703. ISBN 2-9507974-3-1.
ევკალიპტი

ევკალიპტი (ლათ. Eucalyptus) — მცენარის გვარი მირტისებრთა ოჯახისა. აერთიანებს 600-ზე მეტ სახეობას. სწრაფმზარდი ხე ან ბუჩქია, მარადმწვანე, სინათლის მოყვარული, უხვად ყვავილობს, ქმნის მეჩხერ კორომს. იგი იზრდება 150-160 მ-მდე, რომლებიც დაახლოებით 4-5 მეტრის სიმსხოა. ღერო სწორი ან მრუდეა, გლუვი ან დაღარული. ფოთოლი უმეტესად მარტივია, ხეშეში; ზოგიერთი სახეობისა დაფარულია ცვილისებრი ფიფქით; ყვავილი ორსქესიანია, თეთრი, იშვიათად ყვითელი ან მუქი წითელი. ნაყოფი კოლოფია, თესლი მრავალწახნაგოვანი და წვრილი, ვარჯი პირამიდული, კვერცხისებრი, სფეროსებრი ან მტირალა ფორმისაა. მისი ფოთოლი შეიცავს ძვირფას ეთეროვან ზეთებს და ქერქი კი 40%-მდე მთრთიმლავ ნივთიერებას. კარგად ხარობს სხვადასხვა ტიპის ნიადაგზე, ვერ ეგუება დამლაშებულ ნიადაგსა და მშრალ ქვიშას. მრავლდება თესლით და ამონაყარით. ბუნებრივ პირობებში ევკალიპტი გავრცელებულია ავსტრალიაში, ტასმანიასა და ახალი გვინეის კუნძულებზე. გავრცელებულია შავი ზღვის სანაპიროს სუბტროპიკულ ზონაში. XIX საუკუნის 80-იანი წლებიდან საქართველოში ევკალიპტის, როგორც დეკორატიული მცენარის, ასამდე სახეობაა კულტივირებული. ევკალიპტის საუკეთესო სახეობებია: მანეულისებრი ევკალიპტი, მაკართურის ევკალიპრი, ლურჯი (სფეროსებრი) ევკალიპტი, ცისფერი ევკალიპტი, ახოვანი ევკალიპტი და სხვა. ევკალიპტის მერქანს იყენებენ გემთმშენებლობაში, შენობის შიდა მოპირკეთებისათვის, ავეჯის დასამზადებლად და სხვა, ფოთლიდან მიღებულ ეთერზეთს — მედიცინაში, პარფიუმერიაში, ტექნიკაში და სხვა. საქართველოში იგი 20-25 წლის განმავლობაში 25-30 მ-ის სიმაღლეს აღწევს. ყინვას შედარებით კარგად უძლებს,მაგრამ ძლიერი ყინვების დროს იღუპება. მირზაშვილი ვ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 33. კეცხოველი ნ. კულტურულ მცენარეთა ზონები საქართველოში გვ 226,თბ., 1957
გაოს რეგიონი

გაოს რეგიონი (ფრანგ. Gao) — რეგიონი მალიში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი გაო. ფართობი — 170 572 კმ², მოსახლეობა — 542 304 ადამიანი (2009 წელი). გაოს რეგიონს დასავლეთიდან ესაზღვრება ტომბუქტუს რეგიონი, ჩრდილოეთიდან კიდალის რეგიონი, აღმოსავლეთიდან და სამხრეთიდან ნიგერი, სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან ბურკინა-ფასო. რეგიონის მთავარი წყლის არტერიაა მდინარე ნიგერი. გაოს რეგიონში სახლობს სონგაის, ბობოს, ტუარეგების და ბამბარას ხალხი. ადმინისტრაციული თვალსაზრისით გაოს რეგიონი იყოფა 4 ოლქად: ↑ მოსახლეობის 2009 წლის აღწერა (citypopulation) ↑ Resultats Provisoires RGPH 2009 (Région de Gao), République de Mali: Institut National de la Statistique, http://instat.gov.ml/documentation/gao.pdf. წაკითხვის თარიღი: 2017-08-20 დაარქივებული 2011-07-22 საიტზე Wayback Machine.
კაესის რეგიონი

კაესის რეგიონი (ფრანგ. Kayes) — რეგიონი მალიში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი კაესი, რომელიც 1892 წლიდან გახდა კოლონია საფრანგეთის სუდანის დედაქალაქი. ფართობი — 119 743 კმ², მოსახლეობა — 1 993 615 ადამიანი (2009 წელი). კაესის რეგიონს აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება კულიკოროს რეგიონი, სამხრეთიდან გვინეა, დასავლეთიდან სენეგალი, ჩრდილოეთიდან მავრიტანია. კაესის რეგიონი მდებარეობს ქვეყნის უკიდურეს სამხრეთ-დასავლეთში. კლიმატი რეგიონში არაერთგვაროვანია. მის სამხრეთში გადაჭიმულია ნოტიო სავანები, რომელიც თანდათან გადადის საჰელის მშრალ ლანდშაფტში. კაესის რეგიონის ტერიტორიაზე მომდინარე მდინარეები ბაფინგი და ბაკოე ჩაედინება მდინარე სენეგალში. კაესის რეგიონში ძირითადად ცხოვრობენ მანდინკას, სონინკების, ფულბეს და ხასონკეს ხალხის წარმომადგენლები. ადმინისტრაციული თვალსაზრისით კაესის რეგიონი იყოფა 7 ოლქად: ↑ მოსახლეობის 2009 წლის აღწერა (citypopulation) ↑ Resultats Provisoires RGPH 2009 (Région de Kayes), République de Mali: Institut National de la Statistique, http://instat.gov.ml/documentation/kayes.pdf. წაკითხვის თარიღი: 20 აგვისტო 2017 დაარქივებული 2011-07-22 საიტზე Wayback Machine. .
კიდალის რეგიონი

კიდალის რეგიონი (ფრანგ. Kidal) — რეგიონი მალიში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი კიდალი. ფართობი — 151 430 კმ², მოსახლეობა — 67 739 ადამიანი (2009 წელი). კიდალის რეგიონს სამხრეთიდან ესაზღვრება გაოს რეგიონი, დასავლეთიდან ტომბუქტუს რეგიონი, ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან ალჟირი, აღმოსავლეთიდან ნიგერი. კიდალის რეგიონი შეიქმნა 1991 წელს აქ მომხდარი მოსახლეობის ამბოხის შემდეგ. ბუნებრივი პირობები საკმაოდ მკაცრია, ტერიტორიის უდიდესი ნაწილი დაფარულია საჰარის უდაბნოთი. მდინარეები და მყარი საფარის მქონე ავტოგზები არარსებობს. საკმაოდ შესამჩნევია დღე-ღამის განმავლობაში არსებული ჰაერის ტემპერატურის ცვალებადობა. დღისით ტემპერატურა აღწევს +45 °C-მდე, ხოლო ღამით შეიძლება დაეცეს +12 °С-მდე. კიდალის რეგიონი ძირითადად დასახლებულია ტუარეგებით. ქალაქები — კიდალი და ტესალიტი, მაგრამ მოსახლეობის მნიშვნელოვანი ნაწილი მომთაბარეა. ადგილობრივი მოსახლეობა ძირითადად დასაქმებულია მესაქონლეობით, ვაჭრობით, კუსტარული ხელსაქმეობით. კიდალის რეგიონი ადმინისტრაციული თვალსაზრისით იყოფა 4 ოლქად, რომლებიც თავის მხრივ დაყოფილები არიან 11 კომუნად: ↑ მოსახლეობის 2009 წლის აღწერა (citypopulation) ↑ Resultats Provisoires RGPH 2009 (Région de Kidal), République de Mali: Institut National de la Statistique, http://instat.gov.ml/documentation/kidal.pdf. წაკითხვის თარიღი: 2017-08-20 დაარქივებული 2011-07-22 საიტზე Wayback Machine. დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-07-22. ციტირების თარიღი: 2017-08-20.
კულიკოროს რეგიონი

კულიკოროს რეგიონი (ფრანგ. Koulikoro) — რეგიონი მალიში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი კულიკორო. ფართობი — 95 848 კმ², მოსახლეობა — 2 422 108 ადამიანი (2009 წელი). კულიკოროს რეგიონს დასავლეთიდან ესაზღვრება კაესის რეგიონი, აღმოსავლეთიდან სეგუს რეგიონი, სამხრეთიდან სიკასოს რეგიონი, ჩრდილოეთიდან მავრიტანია, სამხრეთ-დასავლეთიდან გვინეა. ასევე რეგიონის ანკლავია დედაქალაქის ადმინისტრაციული რაიონი ბამაკო. კულიკოროს რეგიონი მდებარეობს მალის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. კულიკოროს რეგიონში მიედინებიან მდინარეები ნიგერი, ბაულე, სანკარანი, ბაოგე, ბანი, ბაფინგი. რეგიონის სამხრეთ ნაწილში ჭარბობენ ნოტიო სავანები, ჩრდილოეთით ტიპიურია საჰელის ზონის ლანდშაფტი. კულიკოროს რეგიონის მოსახლეობას წარმოადგენს ბამბარას, მანდინკას და სომონოს ხალხი. ადმინისტრაციული თვალსაზრისით კულიკოროს რეგიონი იყოფა 7 ოლქად: ↑ მოსახლეობის 2009 წლის აღწერა (citypopulation) ↑ Resultats Provisoires RGPH 2009 (Région de Koulikoro), République de Mali: Institut National de la Statistique, http://instat.gov.ml/documentation/koulikoro.pdf. წაკითხვის თარიღი: 2017-08-20 დაარქივებული 2011-07-22 საიტზე Wayback Machine.