laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
პიაჩენცა

პიაჩენცა (იტალ. Piacenza) — ქალაქი და კომუნა ჩრდილოეთ იტალიაში, ემილია-რომანიის რეგიონში, პიაჩენცის პროვინციის დედაქალაქი. სახელი მომდინარეობს ლათინური სიტყვიდან placēre (მოწონება). პიაჩენცა ემილია-რომანიისა და ლომბარდიის რეგიონების საზღვარზე მდებარეობს. ქალაქი მილანის ძლიერ გავლენას განიცდის, მათ შორის ეკონომიკურს. მასზე გაივლის მნიშვნელოვანი საავტომობილო და სარკინიგზო მაგისტრალების კვანძები. დასახლება ზღვის დონიდან 61 მეტრზეა გაშენებული იქ, სადაც მდინარე პოს ტრებია უერთდება. ქალაქიდან 15 კმ-ის სამხრეთით მდებარეობს ბორცვები, რომლებიც ნელ-ნელა იწევა და ლიგურიის აპენინებს უერთდება. ქალაქი ძვ. წ. 218 წელს დაარსდა როგორც რომაელი სამხედროების კოლონია, სახელით პლასენტია (Placentia). მას მალევე დამეუქრა საფრთხე გალებისგან, რომლებიც ჰანიბალს აუჯანყდნენ პოს ხეობის გადაკვეთისას. მათ ქალაქი დაანგრიეს. ძვ. წ. 187 წელს ის ემილია-რომის გზას მიუერთდა, რამაც პიაჩენცა რომიდან ჩრდილოეთ ევროპისკენ მიმავალ გზაზე მნიშვნელოვან პუნქტად აქცია, სწორედ ეს ფაქტორი იყო მთავარი მიზეზი პიაჩენცის ეკონომიკური კეთილდღეობისა შემდგომი ათასწლეულის მანძილზე. ახ. წ. 997 — 1035 წლებში, პიაჩენცაში საეპისკოპოსო მდებარეობდა. XII საუკუნეში მისმა მცხოვრებლებმა თვითმმართველობას მიაღწიეს და შეუერთდნენ ლომბარდიის ქალაქთა ლიგას, რომელიც პაპთან კონფრონტაციაში მხარს უჭერდა ფრიდრიხ ბარბაროსას. ამ ყველაფერმა კი პოლიტიკური სირთულეების საუკუნე მოიტანა. 1802 წელს ქალაქი ნაპოლეონის იმპერიამ შეიერთა. მეორე მსოფლიო ომის დროს, პიაჩენცა მძიმედ დაიბომბა. დაინგრა რკინიგზის ხიდი და სადგური, საავადმყოფო და იარაღის ფაბრიკა, მაშინ, როდესაც ქალაქის შემოგარენში მოწინააღმდეგეთა ჯგუფი ხელჩართულ ბრძოლებს აწარმოებდა გერმანულ არმიასთან. ბოლო წლებში, ქალაქი სწრაფად ვითარდება და ურბანულად იზრდება. პლასენსია, ესპანეთი ერფურტი, გერმანია ტოლიატი, რუსეთი პლასენტია, აშშ იტალიის ქალაქების სია მოსახლეობის მიხედვით Piacenza su Open Directory Project დაარქივებული 2012-01-18 საიტზე Wayback Machine. Sito istituzionale del Comune Piacenza. Cultura. Territorio. Turismo. Piacenza Night
ვისკონტების სახლი

ვისკონტები — ორი არისტოკრატული წარმოშობის გვარი შუა საუკუნეების იტალიაში: XII საუკუნეში პიზას რესპუბლიკაში მცხოვრები გვარი, რომლებმაც სახელი გაითქვეს ჯერ პიზაში და შემდეგ სარდინიაში, სადაც მათი წარმომადგენლები გახდნენ გალურას მმართველები. მილანის მმართველი დინასტია 1277—1447 წლებში. მილანელი ვისკონტები არის უფრო ცნობილი იდრე პიზელი და სარდინიელი ვისკონტები. ერთი გვარის მქონე ორ ოჯახს შორის საწყისი ნათესაური კავშირი ვერ მოიძებნა, სარდინიელი ვისკონტების გერბზე გამოსახულია მამალი, ხოლო მილანელი ვისკონტების გერბზე გველი, რომელიც ყლაპავს ჩვილს. ვისკონტების გვარის ცნობილ წარმომადგენელთა რიცხვს მიეკუთვნება რომის პაპი გრიგოლ X და კინორეჟისორი ლუკინო ვისკონტი. პირველი ვისკონტი მოიხსენიება პიზაში, ეს იყო ვინმე პატრიცი ალბერტო. მისი შვილი ელდიციო ატარებდა პატრიციას და კონსულის ტიტულს 1184-1185 წლებში, ხოლო შვილიშვილები ლამბერტო და უბალდო I პიაზასა და სარდინიაში იყვნენ ძალაუფლების მწვერვალზე. 1212 წელს პიზაში იყო სრული ანარქია და სხვადასხვა დაჯგუფებები იბრძოდნენ ძალაუფლებისთვის. 1213 წლის იანვრის შუა რიცხვებში გიერმო I სათავეში ჩაუდგა ვისკონტების წინააღმდეგ კოალიციას, რომელმაც ქალაქ მასასთან ბრძოლაში დაამარცხა ქალაქ ლუკას და უბალდო ვისკონტის მოკავშირეთა ძალები. შემდეგ პიზა გაყოფილი იქნა ოთხ «რექტორს» შორის, მათ შორის ერთ-ერთი იყო ვისკონტები. სარდინიელი ვისკონტები აგრძელებდნენ მონაწილეობის მიღებას პიზას პოლიტიკურ ცხოვრებაში საუკუნის დასასრულამდე, მაგრამ ქალაქ მასასთან ბრძოლის შემდეგ მათი გავლენა მნიშვნელოვნად შემცირდა. ლამბერტო (1207—1225) უბალდო (1225—1238) იოანი (1238—1275) ნინო (1275—1298) იოანა (1298—1308) მილანელი ვისკონტების დინასტიის რეალური დამაარსებელი იყო არქიეპისკოპოსი ოტონე ვისკონტი, რომელმაც 1277 წელს ქალაქზე კონტროლი წაართვა დელა ტორეს ოჯახს. ვისკონტების დინასტია მართავდა მილანს რენესანსის პერიოდიდან — თავიდან, როგორც უბრალო მმართველები, ხოლო ძლევამოსილ ჯან გალეაცო ვისკონტის (1351—1402) (რომელმაც თითქმის შეძლო ჩრდილოეთ იტალიის და ტოსკანის გაერთიანება) მოსვლის შემდეგ — ჰერცოგების რანგში. ვისკონტების დომინირება ქალაქზე დასრულდა ფილიპო მარია ვისკონტის სიკვდილთან ერთად 1447 წელს. ოტონე ვისკონტი, მილანის არქიეპისკოპოსი (1277—1294) მატეო I ვისკონტი (1294—1302; 1311—1322) გალეაცო I ვისკონტი (1322—1327) აცონე ვისკონტი (1329—1339) ლუკინო ვისკონტი (1339—1349) ჯოვანი ვისკონტი (1339—1354) ბერნაბო ვისკონტი (1354—1385) გალეაცო II ვისკონტი (1354—1378) მატეო II ვისკონტი (1354—1355) ჯან გალეაცო ვისკონტი (1378—1402) (მილანის პირველი ჰერცოგი) ჯან მარია ვისკონტი (1402—1412) ფილიპო მარია ვისკონტი (1412—1447) ვისკონტები მილანში
ტიბერინის რესპუბლიკა

ტიბერინას რესპუბლიკა (იტალ. Repubblica Tiberina) — მცირე ხნით არსებული საფრანგეთის ვასალი რესპუბლიკა ნაპოლეონის ომების დროს იტალიის ტერიტორიაზე. რესპუბლიკა გამოცხადდა 1798 წლის 4 თებერვალს ფრანგების მიერ დაპყრობილ ქალაქ პერუჯაში. რესპუბლიკის დასახელება წარმოიშვა მდინარე ტიბრის სახელიდან. რესპუბლიკის მეთაური იყო კონსული, რესპუბლიკის დროშად გამოიყენებოდა საფრანგეთის დროშა. 1798 წლის 8 მარტს ტიბერინას რესპუბლიკა შევიდა რომის რესპუბლიკის შემადგენლობაში. ტიბერინას რესპუბლიკა
ლეჩე

ლეჩე (იტალ. Lecce) — ისტორიული ქალაქი სამხრეთ იტალიაში, აპულიის რეგიონში, ლეჩეს პროვინციის დედაქალაქი. 2011 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობა 95 764 ადამიანს შეადგენს. იგი სალენტინის ნახევარკუნძულის მთავარი ქალაქია და მისი ასაკი 2 000 წელს მოითვლის. ქალაქში ბაროკოს სტილის არქიტექტურის სიმდიდრით გამოირჩევა, რის გამოც მას ზედმეტსახელად „სამხრეთის ფლორენციასაც“ უწოდებენ. მას ასევე ხანგრძლივი ტრადიციული მონათესაობა აქვს ბერძნულ კულტურასტან, რაც სათავეს მისი დაარსებიდან იღებს. ქალაქის დამაარსებელი მესაპები, როგორც ბერძნული ჩანაწერები იუწყება, აცხადებდნენ, რომ ისინი კრეტიდან იყვნენ. ნახევარკუნძულის ერთ-ერთ არელალშო, გრესია-სალენტინოში, რომელიც დასახლებების ჯგუფს მოიცავს და ლეჩეს შორიახლოს მდებარეობს, დღემდე ლაპარაკობენ გრიკოზე — ბერძნული ენის ერთ-ერთ ფორმაზე. ქალაქის მთავარი საექსპორტო საქონელია „ლეჩეს ქვა“, რომელიც საკმაოდ რბილი და ჭედადია, შესაბამისად სკულპტურებისთვის გამოსადეგი. იგი კირქვის ერთ-ერთი ნაირსახეობაა. ამავე დროს, ლეჩე მნიშვნელოვანი სასოფლო-სამეურნეო ცენტრია, ლიდერობს ზეთისხილი და მევენახეობა. გარდა ამისა, განვითარებულია კერამიკის წარმოებაც. მურსია, ესპანეთი, 2002-დან სკოპიე, ჩრდილოეთი მაკედონია, 2005-დან ოსტრუვ-ველიკოპოლსკი, პოლონეთი, 2006-დან ბრისტოლი, გაერთიანებული სამეფო, 2011-დან პრაღა, ჩეხეთი, 2011-დან მელბურნი, ავსტრალია პალერმო, იტალია ვალიადოლიდი, ესპანეთი ვერონა, იტალია ბარანკილია, კოლუმბია იტალიის ქალაქების სია მოსახლეობის მიხედვით Calendar of events in Lecce and Province დაარქივებული 2013-10-25 საიტზე Wayback Machine. (იტალიური) Photos of Lecce on flickr (იტალიური) Lecce, una città da bere? დაარქივებული 2014-02-25 საიტზე Wayback Machine. (იტალიური) ↑ http://www.lifeinitaly.com/tourism/puglia/lecce ↑ Herodotus, The Histories,7.170.1,"and made this their dwelling place, accordingly changing from Cretans to Messapians of Iapygia," ↑ Investigation on porosity change of Lecce stone. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-05-23. ციტირების თარიღი: 2011-11-04.
კრეზი

კრეზი, ან კრესე — ლიდიის სამეფოს უკანასკნელი მმართველი (ძვ. წ. 560-ძვ. წ. 546 წწ.). დაიმორჩილა მცირე აზიის დიდი ნაწილი (ფრიგია, პაფლაგონია, ბითინია, კარია და სხვ.). ძვ. წ. 550 წლიდან კიროს II-ს ებრძოდა კაპადოკიაში. ძვ. წ. 546 წელს კიროსის ლაშქარმა აიღო ლიდიის დედაქალაქი სარდისი და კრეზი დაატყვევა. ერთი ვერსიით მისთვის კოცონზე დაწვა მიუსჯიათ, მაგრამ კიროსს შეუწყალებია; მეორე ვერსიით - სიკვდილით დაუსჯიათ. ჰეროდოტეს გადმოცემით, კრეზის დელფოსის ორაკულს 3 000 სამსხვერპლო ოქროს ნივთი შეუწირავს. მან მოაჭრევინა პირველი მონეტა. გიორგაძე გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 23.
ტარანტოს ყურე

ტარანტოს ყურე (იტალ. Golfo di Taranto) — ყურე იონიის ზღვაში, იტალიის სამხრეთ სანაპიროზე. ყურეს თითქმის კვადრატის ფორმა აქვს. სიგანე 140 კმ-ია და შემოისაზღვრება სანტა-მარია-დი-ლეუჩასა (აღმოსავლეთი, აპულია) და კოლონის (დასავლეთი, კალაბრია) კონცხებით. გარს არტყავს იტალიის რეგიონები — აპულია, ბაზილიკატა და კალაბრია. ყველაზე მნიშვნელოვანი ჩამავალი მდინარეებია ბაზენტო, სინი და აგრი. ყურის სანაპიროებზე განლაგებული ყველაზე მნიშვნელოვანი ქალაქებია ტარანტო და კალიპოლი. წარსულში, აქ მდებარეობდა ბერძნული კოლონიები: კროტონი, ჰერაკლეა, თჰური და სიბარისი. იტალია მოითხოვს ყურის წყლების მის ეროვნულ წყლებად გაფორმებას და მასში საერთაშორისო გადაზიდვების ჩაკეტვას, ისევე როგორც ლიბია სიდრის ყურის შემთხვევაში, მაგრამ ამ მოთხოვნას არ აღიარებენ ზოგიერთი სახელმწიფოები, მათ შორისაა აშშ და გაერთიანებული სამეფო. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ტარანტოს ყურე Baie storiche del Mediterraneo Il mare territoriale
ტრიესტის ყურე

ტრიესტის ყურე (იტალ. Golfo di Trieste; სლოვენ. Tržaški zaliv, ხორვატ. Tršćanski zaljev) — წყალმარჩხი უბე ადრიატიკის ზღვაში, ხმელთაშუა ზღვის უკიდურეს ჩრდილოეთ ნაწილში. წარმოადგენს ვენეციის ყურის ნაწილს და იყოფა იტალიას, სლოვენიასა და ხორვატიას შორის. სამხრეთიდან ეღობება ისტრიის ნახევარკუნძული, რომელიც უდიდესია ადრიატიკის ზღვაში და სლოვენიასა და ხორვატიას შორის იყოფა. ყურე შემოსაზღვრულია წარმოსახვითი ხაზით, რომელიც პუნტა ტალიამენტოსა (იტალიის სანაპიროზე) და სავუდრიას (ხორვატიის სანაპიროზე) აერთებს. ფართობი დაახლოებით 550 კმ²-ია, საშუალო სიღრმე 16 მ, მაქსიმალური — 37 მ. ყურეში არაა კუნძულები, გარდა რამდენიმე პატარა ბრტყელი კუნძულისა, რომლებიც ლაგუნა-დი-გრადოში შესასვლელს კეტავენ. მისი აღმოსავლეთი სანაპირო, ტრიესტთან და სლოვენიის ლიტორალის რეგიონთან, უსწორმასწორო რელიეფით გამოირჩევა. ზღვის დინება ყურეში საათის ისრის საწინააღმდეგოდ მიემართება და 0,8 კვანძის სიჩქარით მოძრაობს. მიქცევა-მოქცევა ერთ-ერთი უდიდესია მთელი ადრიატიკის ზღვის მასშტაბით, მაგრამ არასდროს აჭარბებს 60 სმ-ს. მარილიანობის საშუალო დონეა 37-38‰. ყურის გამორჩეული მახასიათებლებია: პანცანოს უბე (იტალია) მუჯიის უბე (იტალია) კოპერის უბე (სლოვენია) პირანის ყურე, რომელზეც სუვერენიტეტის გავრცელება 1991 წლიდან ხორვატიასა და სლოვენიას შორის დავის საგანია. სლოვენიის მთლიანი სანაპირო ზოლი ტრიესტის ყურეზე მდებარეობს და მისი სიგრძე 46,6 კმ-ია. ტრიესტის ყურე Welcome to Trieste ↑ The World Factbook by CIA დაარქივებული 2020-04-24 საიტზე Wayback Machine. (retrieved 2008-02-12)
Spore

Spore — ცხოვრების სიმულატორისა და ღმერთის სიმულატორი ჟანრის ვიდეო თამაში, რომელიც შექმნა სტუდია Maxis-მა და გამოუშვა Electronic Arts-მა 2008 წლის 7 სექტემბერს, Microsoft Windows-სა და Mac OS X-ისთვის. თამაშში, ასევე გაერთიანებულია რეალური დროის სტრატეგიის და როლური ვიდეო თამაშის ელემენტები. მოთამაშე აკონტროლებს სხვადასხვა სახის არსებებს, ავითარებს მის შესაძლებლობებს სურვილის მიხედვით. თამაში შედგება ხუთი სტადიისგან, დაწყებული მიკროორგანიზმებით და დამთავრებული მაღალგანვითარებული ცივილიზაციით. Spore-მა მიიღო დადებითი შეფასებები მიმოხილველებისგან. British Academy Games Awards-ისგან გადაეცა ჯილდო საუკეთესო ტექნიკური მიღწევისთვის. საერთო განხილვების საიტებზე Metacritic-სა და GameRankings-ზე ფლობს 84.40% და 84%. Electronic Arts-ზე დაყრდნობით, გამოსვლიდან სამ კვირაში გაიყიდა 2 მილიონი ეგზემპლარი. თავიდან ირჩევთ პლანეტას და ცოცხალი არსების სახელს. სიცოცხლე იწყება წყლის წვეთიდან და ამ დროს თქვენ იბრძვით გადარჩენისთვის, რის შემდეგ ვითარდებით (თუ როგორ განვითარდება არსება ეს მოთამაშის ფანტაზიაზეა დამოკიდებული) და ამოდიხართ ხმელეთზე, შემდეგ არსებები ნელ ნელა ისწავლიან ურთიერთობას სხვა არსებებთან და განუვითარდებათ ტვინი (ანუ გადადიან თამაშის შემდეგ ეტაპზე, რომელსაც განსხვავებული ჟანრი ექნება). აქ უკვე იქმნება პირველი ცივილიზაცია ნელ ნელა განვითარდებიან სხვა არსებებიც, მოთამაშის გადასაწყვეტია მშვიდობის მოყვარე იქნებით თუ აგრესიული. შემდეგ არსებები ისწავლიან ქალაქის, მანქანების, გემების, თვითფრინავების და კიდევ ბევრი სხვა ტექნიკისა თუ შენობის გაკეთებას, მალე მოთამაშე დაიპყრობს მთელ პლანეტას და გაემგზავრებით კოსმოსში სამოგზაუროდ, რომ ცივილიზაცია კიდევ გაფართოვდეს და განვითარდეს. ოფიციალური საიტი Sporepedia Spore-ს ოფიციალურ საიტზე Spore-ს YouTube-ის ოფიციალური საიტი ↑ Spore Available at Retailers Worldwide This Week. IGN (1 სექტემბერი, 2008). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-09-07. ციტირების თარიღი: 4 სექტემბერი, 2008. ↑ EA and Maxis Announce That Spore Has Gone Gold. Electronic Arts. Electronic Arts (14 აგვისტო, 2008). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-03-03. ციტირების თარიღი: 14 აგვისტო, 2008. ↑ Spore (PC) Reviews – MetaCritic. Metacritic (9 სექტემბერი, 2008). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-19. ციტირების თარიღი: 9 სექტემბერი, 2008. ↑ Spore (PC) Reviews – GameRankings. GameRankings (4 სექტემბერი, 2008). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-12-10. ციტირების თარიღი: 14 სექტემბერი, 2008. ↑ „EA Reports Second Quarter Fiscal Year 2009 Results“ (პრეს-რელიზი). Electronic Arts. 30 ოქტომბერი, 2008. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-11-06. ციტირების თარიღი: 31 ოქტომბერი, 2008. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |accessdate= და |date=-ში (დახმარება)
ლევანცო

ლევანცო (იტალ. Levanzo; სიცილ. Lèvanzu) — კუნძული ხმელთაშუა ზღვაში, უმცირესი ეგადის სამ კუნძულს შორის, სიცილიის დასავლეთით. ეკუთვნის იტალიას. აყალიბებს ფავინიანის მუნიციპალიტეტს (კომუნას) ტრაპანის პროვინციაში. კუნძულის ფართობი 5,82 კმ²-ია, უმაღლესი მწვერვალია პიცო-მონაკო, ზღვის დონიდან 278 მეტრზე. მოსახლეობა 450 ადამიანს შეადგენს. დასახლება ძირითადად მოკრძალებული ნავსადგურის ირგვლივაა გაშენებული. მისი ძველი სახელწოდებაა, „ფორბანიტა“, რომელიც აქ მზარდ მცენარის ერთ-ერთ სახეობას ეწოდება. ლევანცო ცნობილია გროტე-დე-ლა-ჯენოვესის მღვიმით, რომელიც მოიცავს ნეოლითურ და პალეოლითურ მღვიმის მხატვრობას. Levanzo at the Open Directory Project დაარქივებული 2011-08-27 საიტზე Wayback Machine.
ჭანეთის ქედი

ჭანეთის ქედი, ლაზეთის ქედი (თურქ. Kaçkar Dağları) — ნაოჭა ქედი თურქეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილის რიზეს, ერზურუმის, ართვინის პროვინციებში და ნაწილობრივ საქართველოს ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში. მოქცეულია ლაზისტანის ბუნებრივ მხარეში. წარმოადგენს აღმოსავლეთ პონტოს მთების უკიდურეს აღმოსავლურ დაბოლოებასა და მის უმაღლეს ნაწილს. ვრცელდება შავი ზღვის სამხრეთ-აღმოსავლეთ სანაპიროს გასწვრივ და მიმართულია ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან სამხრეთ-დასავლეთისაკენ. ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის ფარგლებში შემოდის ჭანეთის ქედის მხოლოდ უკიდურესი ჩრდილო-აღმოსავლეთი ბოლო, რომელზეც აღმართულია მთა ბოლოკო (1531 მ). ჭანეთის ქედის უმაღლესი წერტილია მთა ქაჩქარი (3937 მ). დამახასიათებელია ალპური ტიპის რელიეფი, მყინვარული მთებითა და ციცაბო კლდოვანი მწვერვალებით. გვხვდება მრავალრიცხოვანი მთის ტბები. ქედზე არის პლეისტოცენური გამყინვარების კვლები და პატარა თანადროული მყინვარები. კალთები ღრმად არის დანაწევრებული მდინარეთა განივი ხეობებით. ჰავა ნოტიო სუბტროპიკულია. ტერიტორია უხვნალექიანია. ნალექების წლიური რაოდენობაა 3000 მმ. ქედის ჩრდილო-დასავლეთი კალთა შემოსილია კოლხური ტიპის უხვი ფოთლოვანი და წიწვიანი ტყითა და ალპური მცენარეულობით. ქვედა კალთებზე წითელმიწა ნიადაგია. სამხრეთ-აღმოსალვეთი კალთა უფრო მშრალია და მწირი. 1994 წელს ჭანეთის ქედის ტერიტორია ეროვნულ პარკად გამოცხადდა. განვითარებულია ტურიზმი, რომელთა შორის პოპულარულია საფეხმავლო ტურიზმი, კემპინგი, ალპინიზმი და ჰელისკი. ჭანეთის ქედი ცნობილია აგრეთვე ლაზისტანის ქედისა და ქაჩქარის მთების სახელწოდებით. kackarder.org დაარქივებული 2011-10-17 საიტზე Wayback Machine. kackar.net დაარქივებული 2010-12-29 საიტზე Wayback Machine. ↑ 1.0 1.1 მარუაშვილი ლ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 382. ↑ Лазистанский хребет // Малоазиатское нагорье. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-11-08. ციტირების თარიღი: 2018-12-08. ↑ Hadik, Jancsi (1 November 2005). "First Tracks". Skiing. Winter Park, Florida: Bonnier Corporation. 58 (3): 28. ISSN 0037-6264. Retrieved 11 October 2009.
ქაჩქარი

ქაჩქარი (თურქ. Kaçkar Dağı) — მწვერვალი ჩრდილო-აღმოსავლეთ თურქეთში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3937 მ. წარმოადგენს ჭანეთის ქედის უმაღლეს წერტილს. მწვერვალის თავზე და მიმდებარე დაცულ ტერიტორიებზე თოვლი მთელი წლის განმავლობაში ძევს. მთაზე ასვლა შესაძლებელია ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილიდან, ადგილ იუკარი-კავრუნიდან. ქალაქ რიზედან სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარეობს 60 კმ-ში. გეოლოგიურ აგებულებაში მონაწილეობენ ფიქლები და კირქვები. არის ვულკანოგენური ქანებიც. ზღვის დონიდან 2100 მ სიმაღლემდე ნაძვისა და სოჭის ტყეებია, უფრო მაღლა საძოვრებია. მწვერვალზე მყინვარებია. ჩრდილოეთ კალთა ხეობებითაა გადაკვეთილი, ხოლო სამხრეთი — შედარებით ციცაბოა. მთა ქაჩქარის სახელწოდება წარმოსდგება სომხური სიტყვისაგან „kaçkar“ (სომხ. Խաչքար — haçkar / ქაჩქარი, რაც ნიშნავს — ქვის ჯვარს). პონტოს მთები ჭანეთის ქედი ქაჩქარი — ინფორმაცია ქაჩქარი – სურათები დაარქივებული 2012-03-10 საიტზე Wayback Machine. ქაჩქარის შესახებ დაარქივებული 2009-05-29 საიტზე Wayback Machine. ლაზისტანის ქედი ↑ Kackar Dagi, Turkey ↑ Marc Dubin (1989). Trekking in Turkey. Lonely Planet, გვ. 125. ISBN 0-86442-037-4.  ↑ Robert H. Hewsen. Armenia: A Historical Atlas. — University of Chicago Press, 2001. — 341 p. — ISBN 0226332284, ISBN 9780226332284. P.212. "River between the port of Atina (now Pazar) on the coast and the great inland peak called Kajkar (Arm. Khach'k'ar) Dagh 'Cross-stone Mountain'"
ბავარიის ქრისტიან-სოციალური კავშირი

ბავარიის ქრისტიან-სოციალური კავშირი (ბქსკ) (გერმ. Christlich-Soziale Union in Bayern, CSU) — ქრისტიან-დემოკრატიული და კონსერვატიული პოლიტიკური პარტია გერმანიაში. პარტია ფუნქციონირებს მხოლოდ ბავარიაში, ხოლო მოკავშირე ქრისტიან-დემოკრატიული კავშირი დანარჩენ 15 ფედერალურ მხარეში. ბუნდესტაგში, სადაც ქრისტიან-დემოკრატიული კავშირთან ერთად ქმნის საერთო ქდკ/ქსკ ფრაქციას, ჰყავს 45 წარმომადგენელი. პარტიის თავმჯდომარეა მარკუს ზოდერი. 2018 წლიდან იგი ასევე არის ბავარიის მინისტრ-პრეზიდენტი. აღნიშნული თანამდებობა 1957 წლის შემდეგ უცვლელად უკავია ქრისტიან-სოციალური კავშირის წარმომადგენელს. ოფიციალური საიტი
კერკუანეს ნეკროპოლისი

კერკუანეს ნეკროპოლისი — ნეკროპოლისი ტუნისში, პუნიკურ ქალაქ კერკუანეს ჩრდილო-დასავლეთით 1,5 კმ-ის დაშორებით. 1985 წელს იუნესკომ ნეკროპოლისი და ქალაქი კერკუანე შეიტანა მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში, როგორც ფინიკილების (პუნების) გადაშენებული კულტურის ორიგინალური ნიმუში. ნეკროპოლისი 1929 წელს აღმოაჩინა ადგილობრივი სკოლის მასწავლებელმა. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია არაბულ ქვეყნებში მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აფრიკაში McKendrick, Paul (1980). The North African stones speak. Routledge. ISBN 0709903944.  McGuinness, Justin (2002). Footprint Tunisia Handbook. Footprint Travel Guides. ISBN 1903471281.  Ham, Anthony (2004). Tunisia. Lonely Planet. ISBN 1741041899.  Moscati, Sabatino (2001). The Phoenicians. I.B.Tauris. ISBN 1850435332.  ↑ UNESCO World Heritage List – Punic Town of Kerkuane and its Necropolis. ციტირების თარიღი: 2009-08-31.
ტერნი

ტერნი (იტალ. Terni) — ქალაქი იტალიაში, უმბრიის რეგიონში, ტერნის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქი მდებარეობს მდინარე ნერას დაბლობზე. ფართობი — 211 კმ² მოსახლეობის რაოდენობა — 108 999 ქალაქი ტერნი დაარსებულია ძვ. წ. VII საუკუნეში უმბრების მიერ. ძვ. წ. III საუკუნეში ქალაქი დაიპყრეს რომაელებმა. რომაელების დროს ქალაქის სახელი იყო Interamna, რაც ნიშნავს „ორ მდინარეს შორის“. რომის იმპერიის დროს ქალაქში აშენდა აკვედუკი, კედლები, ამფითეატრი, ტაძრები და ხიდები. ლანგობარდების მიერ ტერნის დაპყრობის შემდეგ (755) ტერნი გახდა სპოლეტოს საგრაფოს მეორეული ქალაქი. XIV საუკუნეში ქალაქმა მიიღო საკუთარი კონსტიტუცია. ისევე როგორც გვიან შუა საუკუნეების იტალიის კომუნების უმრავლესობა, ტერნი გაანადგურა შიდა დავებმა გველფებსა და გიბელინებს შორის. მოგვიანებით ქალაქი გახდა პაპის ოლქის ნაწილი. 1927 წელს ტერნი გახდა იმავე დასახელების პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. მარკუს კლაუდიუს ტაციტუსი — რომის იმპერატორი ვალენტინე ეპისკოპოსი — ეპისკოპოსი და წამებული წმინდანი ალესანდრო კასაგრანდე — პიანისტი, კომპოზიტორი აურელიო დე ფელიჩე — მოქანდაკე პაოლო ტაგლიავენტო — ფეხბურთის მსაჯი იტალიის ქალაქები ტერნის პროვინცია უმბრია ოფიციალური საიტი საიტი ტერნის შესახებ დაარქივებული 2005-03-28 საიტზე Wayback Machine.
ანდრონიკაშვილები

ანდრონიკაშვილები, ენდრონიკაშვილები — თავადთა საგვარეულო ფეოდალურ საქართველოში. გვარში დარჩენილი გადმოცემით, ჩამომავალნი არიან ბიზანტიის იმპერატორ ანდრონიკე კომნენოსისა, რომლის შვილი ალექსი კახეთში დამკვიდრებულა XII საუკუნის II ნახევარში. ანდრონიკაშვილებიე მამულები, ე.წ. „საანდრონიკო“ („საენდრონიკო“) მოიცავდა კახეთის სოფლებს — მელაანს, ჩალაუბანს, ფხოველსა და სხვა. XVI საუკუნიდან ანდრონიკაშვილებმა სამემკვიდრეო სახელოდ მიიღეს ქიზიყის მოურავობა, XVII საუკუნიდან კი მარტყოფის მოურავობაც. მარტყოფის მოურავები უმთავრესად ინიშნებოდნენ სოფ. ფხოვლის მებატონე ანდრონიკაშვილებისგან, რომლებიც ქიზიყელი ანდრონიკაშვილების განაყოფები იყვნენ. ისინი ზოგჯერ ზურაბაშვილების, ხოლო ქიზიყელი ანდრონიკაშვილები აბელაშვილების გვარითაც იხსენიებიან. XVIII საუკუნის ანდრონიკაშვილები თურქმანი ელების (ბაიდარი, ყარაჩა და სხვა) მოურავები და ქართლ-კახეთთან დროებით შემოერთებული განჯის სახანოს მმართველებიც იყვნენ. ანდრონიკაშვილებმა განსაკუთრებით გამოიჩინეს თავი სამხედრო და დიპლომატიურ ასპარეზზე. ეკავათ ბოდბის, ნინოწმინდის, ალავერდისა თუ ნეკრესის საეპისკოპოსო კათედრები. ანდრონიკაშვილების სათავადო შედარებით სუსტი იყო. მათი სიმდიდრე და პოლიტიკური წონა მეფის მოხელეობას ემყარებოდა. ამით აიხსნება ანდრონიკაშვილების განსაკუთრებული ერთგულება სამეფო ხელისუფლებისადმი. საქართველოს რუსეთთან შეერთების შემდეგ ანდრონიკაშვილები (რუსულ ტრადიციაში — ანდრონიკოვები; რუს. Андрониковы) ძირითადად სამხედრო ასპარეზზე მოღვაწეობდნენ. იოანე ბატონიშვილი ანდრონიკაშვილებზე წერს: ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ანდრონიკაშვილები ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 449. ↑ იოანე ბატონიშვილი, შემოკლებით აღწერა საქართველოსა შინა მცხოვრებთა თავადთა და აზნაურთა გვარებისა (1799 წ.). თბ., 1997
სტივ ბიკო

სტივ ბიკო (კოს. Steve Biko, სრული სახელი — სტივენ ბანტუ ბიკო კოს. Stephen Bantu Biko, დ. 18 დეკემბერი 1946, კინგ-უილიამზ-ტაუნი, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა — გ. 12 სექტემბერი, 1977, პრეტორია) — ანტი-აპართეიდის აქტივისტი სამხრეთ აფრიკაში XX საუკუნის 60-70-იან წლებში. როგორც სტუდენტთა ლიდერმა, მან დააარსა შავკანიანთა თვითშეგნების მოძრაობა, სტიმული მისცა და მობილიზება გაუწია რა ქალაქურ შავკანიან მოსახლეობას. პოლიციელთა ხელში გარდაცვალების შემდეგ ის ანტიაპართეიდის მოძრაობაში მოწამედ მოიხსენიება. სიცოცხლის განმავლობაში, მისი წერილებისა და აქტივიზმის მეშვეობით ის ცდილობდა შავკანიანებისთვის ძალა მიეცა. სახელი გაითქვა დევიზით „შავი ლამაზია“ (ინგლ. „black is beautiful“), რომლის მნიშვნელობა მან ასე აღწერა: „შენ მისაღები ხარ ისეთი, როგორიც ხარ, შეხედე საკუთარ თავს, როგორც ჰუმანურ არსებას“ (ინგლ. „man, you are okay as you are, begin to look upon yourself as a human being“. მიუხედავად დაპირისპირებისა აფრიკის ეროვნულ კონგრესსა და ბიკოს შორის 1970-იანი წლების განმავლობაში, აეკ-მა ბიკო წინააღმდეგობის გმირთა პანთეონში შეიყვანა, მისი გამოსახულება კი სამხრეთ აფრიკის პირველ არარასობრივ არჩევნებში გამოიყენა 1994 წელს. Young Black Leader Dies in Detention in South Africa, Raising Fears of New Unrest By John F. Burns, special to the New York Times Thesis on the prospects of Bikoism in today's South Africa დაარქივებული 2011-07-19 საიტზე Wayback Machine. The Steve Biko Foundation The relevance of Black Consciousness today Donald Woods talks in 1987 about his friendship with Steve Biko New Introduction to I Write What I Like Black Consciousness: The dialectics of liberation დაარქივებული 2008-02-27 საიტზე Wayback Machine. ↑ სტივენ ბანტუ ბიკო. სამხრეთ აფრიკის ისტორია ონლაინ (სექტემბერი 2007). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-06-06. ციტირების თარიღი: 2007-11-20. ↑ „Background: Steve Biko: martyr of the anti-apartheid movement“. BBC News. 1997-12-08. ციტირების თარიღი: 2007-04-16. ↑ ბიკო, სტივ (1986). ვწერ იმას რაც მომწონს. სან-ფრანცისკო: Harper & Row, გვ. 103–104.  ↑ იხ. მაგალითისთვის, რაიან მალანის წიგნი My Traitor's Heart
გველფები და გიბელინები

გველფები (იტალ. guelfi, გერმ. Guelfen / Welfen) — პაპის მომხრე პოლიტიკური მოძრაობა XII—XVI საუკუნის იტალიაში, რომელიც იბრძოდა საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორთა და იტალიაში მათი მომხრეების „გიბელინების“ - წინააღმდეგ (უპირატესად შედიოდნენ ვაჭრები და ხელოსნები). გიბელინები (იტალ. ghibellini, გერმ. Ghibellinen / Waiblinger) — პოლიტიკური მოძრაობა XII—XIII საუკუნის იტალიაში, რომელიც მხარს უჭერდა გერმანიის იმპერატორებს და ებრძოდა პაპის პარტიას - გველფებს (შედგებოდა უპირატესად ფეოდალურ დიდგვარიანთა წარმომადგენლებისაგან). გველფებსა და გიბელინებს შორის ბრძოლამ ასხვა ჰპოვა ცნობილი ფლორენციელის დანტე ალიგიერის პოემაში „ღვთაებრივი კომედია“ (1307-1321), რომელიც იყო ამ მოვლენების მონაწილე. გიბელინები (ქართ.) გველფები (ქართ.)
ფასისმთა

ფასისმთა — მწვერვალი საქართველოსა და რუსეთის (ყაბარდო-ბალყარეთი) საზღვარზე, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ონისა და ლენტეხის მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს რაჭის კავკასიონის მთავარ ქედზე, მდინარეების რიონისა და ცხენისწყლის სათავეებში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3786 მ. აგებულია პროტეროზოურ-ქვედაპალეოზოური გრანიტებითა და კრისტალური ფიქლებით. დამახასიათებელია ალპური რელიეფი — ცირკები და სხვა. ჩრდილოეთ კალთაზე არის თანამედროვე გამყინვარება. ფასისმთის კალთები შემოსილია ალპური და სუბალპური მდელოებით. ჯანელიძე ჭ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 238.