laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ყვითელი ღვინა

ყვითელი ღვინა (ლათ. Fritillaria collina) — სიმაღლე 15-20 სმ-ია. ზემო ნახევარი შეფოთლილია, ფოთოლი – 5-6, ვიწრო – ლანცეტა ან ხაზური ფორმის. ყვავილი ერთია, თავდახრილი, შეფერილობით – მუქი ყვითელი ან იისფერი, ჭადრაკულად განლაგებული ლაქებით. ყვ. ნაყ. IV-VI. იზრდება სუბალპურ და ალპურ სარტყლებში – ველობებზე. საქართველოში გავრცელებულია თითქმის ყველგან. გავრცელების საერთო არეალი მოიცავს კავკასიას და მცირე აზიის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილსა და ყირიმს. სუხიტაშვილი კ., საქართველოს ყვავილოვანი მცენარეები, თბ., 2018, გვ. 468.
ჩაძირული ქალაქის მაძიებლები

ჩაძირული ქალაქის მაძიებლები — 1972 წლის ქართული საბჭოთა ფილმი. რეჟისორი დევი აბაშიძე. ბანაკის პიონერებმა ჩაძირული ქალაქის აღმოჩენა გადაწყვიტეს. ბავშვებს ძიებაში ეხმარება მებაღე ერმილე, რომელსაც სახლში ზღვის ფსკერიდან ამოღებული, ჩაძირული ქალაქის არსებობის დამადასტურებელი არაერთი ნივთი აქვს. მას ფერწერული ტილოების კოლექციაც აქვს. ედიშერი უსინდისოდ ცდილობს ერთ-ერთი ძვირფასი ტილოს ხელში ჩაგდებას. ბევრი სიძნელის გადალახვის შემდეგ პიონერები ერმილეს ნახატის შენარჩუნებაში დაეხმარებიან. დუდუხანა წეროძე — დარეჯანი ლალი ბადურაშვილი — ლალი ლალი ანდრონიკაშვილი — გულიკო მიხეილ ვაშაძე — ერმილე ვიქტორ ნინიძე — ვიქტორი ოთარ კობერიძე — ედიშერი ოთარ მეღვინეთუხუცესი — კაცი სათვალეებით იმედა კახიანი — ირაკლი გიორგი (გია) მატარაძე — ნოდარი კახა თავართქილაძე — კახა დათო ყუფარაძე — დათო პაატა კალანდაძე — პაატა გოჩა ძიძიშვილი — გოჩა „ჩაძირული ქალაქის მაძიებლები“ [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია „„ჩაძირული ქალაქის მაძიებლები““ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) ↑ ეროვნული ფილმოგრაფია
ქატმი

ქატმი (ლათ. Lavatera thuringiaca) — მრავალწლიანი ბალახოვანი მცენარეა. ღერო დატოტვილია, სიმაღლე – 50-150 სმ, ნაცრისფერ-ხავერდივით შებუსული. გულის ფორმის ფოთლები გრძელყუნწიანია. ქვედა ფოთლები 5-ნაკვთიანია, ზედა – 3-ნაკვთიანი. შუა ნაკვთი უფრო პატარა ზომისაა, მრგვალკბილა ჯამქვეშა ფოთლები მომრგვალო ფორმისაა. გვირგვინის ფოთლები თეთრია ან მოვარდისფრო, დიდი ზომის, წვერში ამოკვეთილი და ძირში შევიწროებული. იზრდება ტენიან ადგილებში, მდინარეთა ნაპირებზე, დაბლობიდან სუბალპურ სარტყლამდე. საქართველოში გავრცელებულია თითქმის ყველგან. გავრცელების საერთო არეალი მოიცავს კავკასიას, ჩრდილოეთ, ცენტრალურ და სამხრეთ ევროპას, მცირე აზიასა და შუა აზიას. ყვავილი ფოთლები თესლები ილუსტრაცია სუხიტაშვილი კ., საქართველოს ყვავილოვანი მცენარეები, თბ., 2018, გვ. 490.
მაშავერის წმინდა გიორგის ეკლესია

მაშავერის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფელ მაშავერაში. აგებულია XIV-XVIII საუკუნეებში. ეკლესია ხელოვნურად მოსწორებულ კლდეზე დგას და ერთსაფეხურიანი ცოკოლი აქვს. ეკლესია ნაგებია უხეშად ნათალი და ბათქაშში ჩაძირული ბაზალტის ქვით. კუთხეები და კონსტრუქციული ელემენტები სუფთად ნათალი ქვათლილებითაა გამოყვანილი. ეკლესიის ერთადერთი კარი, რომელსაც დიდი არქიტრავი ხურავს, სამხრეთ კედელშია გაჭრილი. სამი სარკმელი აღმოსავლეთ, სამხრეთ და დასავლეთ კედლებშია. აღმოსავლეთი სარკმლის ღიობის წყვილი სადა ლილვი შემოუყვება, დასავლეთი ფასადის ორკალთა გადახურვის ქიმზე ოთხ მრგვალ სვეტზე დამყარებული სამრეკლო ფანჩატური დგას. ეკლესიის სადა თაროსებრი კარნიზები 1989 წლის რემონტის დროსაა გაკეთებული. შიგნიდან ეკლესიის კამარა პილასტრებზე დაყრდნობილი ერთი მზიდი თაღით ორ ნაწილადაა გაყოფილი. საკურთხევლის აფსიდის არდაბაგი იატაკიდან სამოცი სანტიმეტრითაა აწეული და მასზე ასასვლელად სამხრეთ და ჩრდილოეთ კიდეში ორი სამსაფეხურიანი კიბეა მოწყობილი. აფსიდის ჩრდილოეთ მხარეს ნიშაა, რომლის პირი შეისრული თაღებითაა გაშნებეული მსგავსად ქვემო ნიჩბისის წმინდა ნიკოლზის ეკლესიის ამგვარივე ნიშისაა. ჩრდილოეთი კედლის აღმოსავლეთ მონაკვეთში, კედელში, ორი ნიშაა დატანებული, დასავლეთისა შედარებით მაღალია აღმოსავლეთისაზე. ამავე კედლის დასავლეთ მონაკვეთში, პილასტრთან მიჯრით კედელზე მიდგმულია ქვის პროფილირებული ემბაზი, რომელსაც აქვს ბაზა, ზევითკენ გაფართოებული ფეხი და გემაში ნახევარწრიული ავზი. ავზის პირს სადა ლილვი შემოუყვება.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 17942
ჩემი ქალაქის ვარსკვლავი

ჩემი ქალაქის ვარსკვლავი — 1970 წლის ქართული საბჭოთა ფილმი. რეჟისორი ოთარ აბესაძე. ახალგაზრდა მსახიობი ქალი — ოლოლი ქმართან განქორწინების შემდეგ პროვინციულ ქალაქში ბრუნდება მშობლებთან. დედას და მამას არ ესმით ქალიშვილის პროფესიული და ცხოვრებისეული არჩევნის, რაც ხშირად ხდება ოჯახური უთანხმოების მიზეზი. ოლოლს მაშინვე მიაქცევს ყურადღებას თანამდებობის პირი მამის ხელქვეითი, მაგრამ, ქალი გრძნობს, რომ მამაკაცი კარიერული წინსვლის სურვილითაა შეპყრობილი და მხოლოდ ამიტომ ცდილობს მისი გულის მოგებას. პროვინციული თვალთმაქცობა, მლიქვნელობა, ჭორები, მშობლების დრომოჭმული შეხედულებები სულს უხუთავს ახალგაზრდა ქალს. ერთადერთი ადამიანი, ვინც ოლოლს მხარში უდგას, მისი ძმაა — რეჟისორი ფარნაოზი. მისი დახმარებით, ოლოლი ადგილობრივ თეატრში გადაწყვეტს თამაშს. მისივე მეოხებით, ქალი შემთხვევით გაიცნობს გუჯას, რომელიც მშენებლობაზე მძღოლად მუშაობს, მაგრამ, ამის მიუხედავად, ოლოლი მასში საინტერესო მოსაუბრეს და განსხვავებული ხედვის ადამიანს აღმოაჩენს. ახალგაზრდები ერთმანეთს უახლოვდებიან და მათ შორის გრძნობები ჩნდება, მაგრამ, განსხვავებული სოციალური მდგომარეობა და ინტერესები მაინც იჩენს თავს. გუჯას უჭირს ოლოლის ამაყ და თავისუფალ ხასიათთან შეგუება, ვერც საზოგადოების იმ ნაწილის აზრს აღწევს თავს, ვინც მსახიობის პროფესიას არასერიოზულად თვლის. იგი და ოლოლი სცილდებიან. ფარნაოზის დადგმულ სპექტაკლს დიდი მოწონება ხვდება წილად, ოლოლის შესახებ ადგილობრივი გაზეთები წერენ, მაგრამ წარმატებისაგან ტკბობის მაგიერ, მას ახალი ელდა ელის: გუჯა მშობლების მიერ შერჩეულ საცოლეზე ქორწინდება. ქორწილში თეატრის დასიცაა დაპატიჟებული. წამიერ შეხვედრას ორივე მტკივნეულად განიცდის. გუჯა ქორწინების ღამესვე ტოვებს პატარძალს და სახლიდან მიდის. მედეა ბიბილეიშვილი — ოლოლი ლეო ფილფანი — გუჯა კარლო საკანდელიძე — ფარნაოზი ზურაბ ქაფიანიძე — დურმიშხანი სესილია თაყაიშვილი — ვერიკო ეკატერინე ვერულეიშვილი — მამიდა არჩილ მაჩაბელი — ამბაკო თინათინ ჩარკვიანი — მართა სპარტაკ ბაღაშვილი იპოლიტე ხვიჩია — ყაფლანი ირაკლი ქოქრაშვილი — ძუკუ სეფისკვერაძე „ჩემი ქალაქის ვარსკვლავი“ [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია „ჩემი ქალაქის ვარსკვლავი“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) ↑ ეროვნული ფილმოგრაფია
მაქს ფონ ტილმანი

მაქს ფონ ტილმანი ― გერმანელი დიპლომატი, პოლიტიკოსი და მოგზაური, გერმანიის იმპერიის ხაზინის სახელმწიფო მდივანი. განათლება მიიღო ბერლინსა და ჰაიდელბერგში. 1864 წელს გახდა საქსო-ბორუსიის კორპორაციის წევრი. დიპლომატიურ სამსახურში შესვლის შემდეგ მსახურობდა გერმანიის საელჩოებში სანქტ-პეტერბურგში, კოპენჰაგენში, ბერნში, ვაშინგტონში, ბრიუსელში, პარიზსა და სტამბოლში. როგორც დიპლომატმა მოაწყო ხანგრძლივი მოგზაურობა კავკასიაში, სპარსეთსა და ამერიკაში. 1875 წელს გამოსცა „მოგზაურობა კავკასიაში, სპარსეთსა და აზიურ თურქეთში“. 1886 წელს გახდა გენერალური კონსული სოფიაში. 1888-1894 წლებში იყო პრუსიის დესპანი დარმშტადტში, ჰამბურგსა და მიუნხენში. 1895-1897 წლებში მსახურობდა ელჩად ვაშინგტონში. 1897 წელს მიიწვიეს სახელმწიფო მდივნად იმპერიის ხაზინაში. ეს თანამდებობა ეკავა 1903 წლამდე. 1909 წლიდან იყო პრუსიის ზედა პალატის წევრი. Max von Thielmann. სტატია Zeitschrift der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft-ში, ტომი 83, გვ. 262
ბალბატუხტი

ბალბატუხტი (ლათ. Malvalthaea transcaucasica) — 5-70 სიმაღლის ერთწლიანი ბალახოვანი მცენარეა. ღერო სწორია, მარტოული ან მრავალრიცხოვანი, მთელი მცენარე დაფარულია გაბნეული ვარსკვლავისებური ბეწვებით. ფოთლები ყუნწიანია, კიდეებზე მრგვალკბილა; ქვედა ფოთლები ოდნავ შესამჩნევი 3-5-ნაკვთიანია, გულისებურ-თირკმლისებური. ყვავილის ყუნწები ხეშეშბეწვინია, გვირგვინის ფურცლები – ვარდისფერი. იზრდება ავშნიან ნახევარუდაბნოებში, კლდოვან ადგილებში, იშვიათად – როგორც სარეველა. საქართველოში მხოლოდ კახეთშია გავრცელებული. გავრცელების საერთო არეალი მოიცავს სამხრეთ კავკასიას, შუა აზიასა და ირანს. სუხიტაშვილი კ., საქართველოს ყვავილოვანი მცენარეები, თბ., 2018, გვ. 494.
ხართუთა

ხართუთა (ლათ. Morus nigra) — 3-8 მ სიმაღლის ხეა. მოწითალო-მურა ფერის ტოტებით. ფოთლები ფორმით კვერცხისებურია, მთლიანი ან დანაკვთული, ორივე მხარეზე ხაოიანი, 5-10 სმ სიგრძისა და 3-8 სმ სიგანის. მდედრობითი მჭადები მჯდომარეა ან ყუნწიანი. ნაყოფი წვნიანია, 2-2,5 სმ სიგრძის, შავი ან მოშავო-იისფერი. იზრდება მთის ქვედა სარტყელში ჭალის ტყეებში, გაველურებულია. გავრცელებულია მთელ საქართველოში. გავრცელების საერთო არეალი მოიცავს სამხრეთ კავკასიას, სამხრეთ ევროპას, შუა და მცირე აზიას, ირანს. ფოთოლი ნაყოფი ილუსტრაცია სუხიტაშვილი კ., საქართველოს ყვავილოვანი მცენარეები, თბ., 2018, გვ. 500.
ყვითელი დუმფარა

ყვითელი დუმფარა (ლათ. Nuphar lutea) — მრავალწლიანი ბალახოვანი მცენარეა. ფოთლები ორნაირია: წყალში ჩაკიდებული, თხელი, თითქმის გამჭვირვალე ან წყლის ზედაპირზე მოტივტივე, ოვალურ-გულისებური, სქელი, თითქმის ტყავისებური. ყვავილი – 4-5 სმ დიამეტრის, სურნელოვანია, ყვითელი ფერის. იზრდება ტბებში, მდორე წყლებსა და ჭაობებში. გავრცელებულია აფხაზეთში, იმერეთსა და აჭარაში. გავრცელების საერთო არეალი მოიცავს კავკასიას, დასავლეთ და სამხრეთ ევროპას, მცირე აზიას. ყვავილი ფოთლები ილუსტრაცია სუხიტაშვილი კ., საქართველოს ყვავილოვანი მცენარეები, თბ., 2018, გვ. 502.
თეთრძირა

თეთრძირა (ლათ. Circaea lutetiana) — მრავალწლიანი ბალახოვანი მცენარეა. სიმაღლე – 2050 სმ. ღერო სწორად მდგომია, მარტივი ან დატოტვილი, რბილი ბეწვით შებუსული. ფოთლები პირისპირ არის განლაგებული, ფოთლის ფირფიტა კვერცხისებურია ან კვერცხისებურლანცეტა. ქვედა ნაწილში გაფართოებული და მჭიდროდ მიკრული ბეწვით შებუსული, ხერხკბილა. ყვავილედი მტევანია, იღლიური ან კენწრული, მარტივი ან დატოტვილი. გვირგვინის ფურცლები თეთრია, ორნაკვთიანი. იზრდება ტყეებსა და ბუჩქნარებში. საქართველოში გავრცელებულია ყველგან. გავრცელების საერთო არეალი მოიცავს კავკასიას, ევროპას, მცირე და შუა აზიას, ჩრდილოეთ აფრიკას, ირანსა და ჩრდილოეთ ამერიკას. სუხიტაშვილი კ., საქართველოს ყვავილოვანი მცენარეები, თბ., 2018, გვ. 506.
ჯაღმიანის ნაკოშკარი

ჯაღმიანის ნაკოშკარი — არქეოლოგიური ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჯაღმიანში. აგებულია შუა საუკუნეებში. ნაკოშკარი მდებარეობს სოფელ ჯაღმიანის შესასვლელში, სამანქანე გზიდან ხელმარცხნივ, მკვეთრად შემაღლებულ ბორცვზე. მისგან მხოლოდ საძირკველია შემორჩენილი. კედლის წყობა დასავლეთით იკითხება. კოშკი ნაგებია დიდი ზომის (0,55X1,13X1,44 მ.) ქვის ლოდებით. ის დასავლეთით სოფელ სეთურნს გადაჰყურებს, აღმოსავლეთით კი ჯაღმიანსა და კაიშაურნს.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 35102
ბედონის კვირაცხოვლის ეკლესია

ბედონის კვირაცხოვლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბედონში. აგებულია X-XV საეკუნეებში. ეკლესია მდებარეობს სოფელ ბედონის ჩრდილოეთით, ტყეში, ამავე სახელობის ნიშის თავზე ამავალი ქედის მცირე დავაკებაზე, 300 მეტრში. თარიღდება განვითარებული შუა საუკუნეებით. ეკლესია მცირე ზომის (2,80×3,30 მ) დარბაზული ტიპის ნაგებობაა, სწორკუთხა საკურთხევლით. ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვით კირის დუღაბზე. შესასვლელი სამხრეთი კედლის დასავლეთ ნაწილშია გაჭრილი. სწორკუთხა მოყვანილობის ვიწრო კარი დასრულებულია მოზრდილი არქიტრავის ქვით, სადაც, კარის ღიობის გასწვრივ მცირე სიღრმის ღარით მოხაზულია ნახევარწრე, რომლის ცენტრში ასეთივე ღარით ამოკვეთილია ჯვრის გამოსახულება. კარის დასავლეთით კირის ბათქაშზე ხელის მტევნის ანაბეჭდია. დასავლეთის და ჩრდილოეთის ფასადები გლუვია. ერთადერთი სარკმელი გაჭრილია აღმოსავლეთის კედელში, ცენტრიდან სამხრეთით. წაგრძელებული ფორმის, ზემოთ შევიწროებული სარკმლის ღიობი ფასადზე ვიწრო ჭრილს ქმნის. მის ორივე მხარეს, კირის ბათქაშზე ხელის მტევნების ანაბეჭდებია. აღმოსავლეთ-დასავლეთის კეხზე გადებულ ხის ძელზე დაყრდნობილი მასიური ფიქალის ქვებით მოწყობილია ორფერდა სახურავი, რომელსაც გათლილი ტუფის ქვის ლავგარდანი შემოუყვება. სახურავს ზემოდან გასდევს მაღალი ქვის კეხი, რომელსაც მცირე ზომის თხელი ფიქალის საბურველი ფარავს. ეკლესიის შიდა სივრცე პატარაა. აღმოსავლეთით გაჭრილი სარკმლის ვიწრო ღიობი შიგნითკენ ფართოვდება და საფეხურებად ეშვება დაბლა. სარკმლის ქვეშ ვიწრო, ფიქალის ქვის თაროა მოწყობილი. ჩრდილოეთის კედელში ერთ დონეზე განთავსებული სამი ნიშია, დასავლეთ კედლზე კი ორი. სამხრეთის მხარეს გათლილი ქვით ამოყვანილი ნაოთხალიანი კარის ღიობია, რომლის ორივე მხარეს საურდულე ხვრელებია დატანებული. ეკლესიის ნალესიდან, კირის ბათქაში კარგად არის შემორჩენილი დასავლეთ ფასადზე, ასევე, სამხრეთ ფასადის დასავლეთ მონაკვეთში და აღმოსავლეთ ფასადის სარკმლის გარშემო.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 35089
თხილაიშვილი

საკუთარი სახელი თხილაიშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: გიორგი თხილაიშვილი — ქართველი სპორტსმენი (მორაგბე) ხასან თხილაიშვილი — ქართველი საზოგადო და პოლიტიკური მოღვაწე
ხასან თხილაიშვილი

ხასან დედორეს ძე თხილაიშვილი (დ. 14 ივნისი, 1891 — გ. 1942) — ქართველი პოლიტიკური და საზოგადო მოღვაწე, ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის მონაწილე აჭარაში. აქტიურად იბრძოდა აჭარის საქართველოსთან შეერთებისა და იქიდან ოსმალო დამპყრობთა განდევნისათვის. ამ მიზნით მოსახლეობაში ეწეოდა ფართო საგანმანათლებლო მუშაობას. იყო საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრი. 1918 წლის მაისში შევიდა „სამუსლიმანო საქართველოს განმათავისუფლებელ კომიტეტში“; იმავე პერიოდში სათავეში ედგა ოსმალების მიერ ოკუპირებული ქობულეთის ტერიტორიაზე მოქმედ 75-კაციან პარტიზანულ „მფრინავ რაზმს“. 1918 წლის ივლისში თხილაიშვილმა თანამოაზრეებთან ერთად ჩაშალა ოსმალთა ცდა რეფერენდუმის ჩატარებისა ქობულეთის მხარეში, რისთვისაც იგი დააპატიმრეს. 1921 წელს საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ იყო ჩაქვის თემის მილიციის კომისარი, ქობულეთის სამაზრო მილიციის უფროსი, ქობულეთის მაზრის აღმასკომის თავმჯდომარე, სამაზრო სასამართლოს და აჭარის ცაკ-ის წევრი. წერდა პატრიოტული შინაარსის ლექსებს, რომელთა ძირითადი თემაა სამხრეთ საქართველოს წარსული. დიდი მუშაობა გასწია ქობულეთის რაიონში ქართული სკოლების გახსნისთვის. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 4, თბ., 2018. — გვ. 148.
ჰუსეინაღა ჰაჯიბაბაბეკოვი

ჰუსეინაღა სულთან ოღლუ ჰაჯიბაბაბეკოვი (აზერ. Hüseynağa Hacıbababəyov) — საბჭოთა აზერბაიჯანელი მომღერალი (ლირიკული ტენორი), აზერბაიჯანის სსრ სახალხო არტისტი (1938), ჯაზმენ სალმან გამბაროვის ბაბუა. დაიბადა 1898 წელს შემახაში. ჰაჯიბაბაბეკოვი რბილ მაღალ ხმას ფლობდა. ასრულებდა აზერბაიჯანულ მუღამებს და ხალხურ სიმღერებს. 1910 წლიდან მღეროდა საზოგადოება „ნიჯათის“ გუნდში (ბაქო). 1913 წლიდან საზოგადოება „საფას“ დრამტულ სპექტაკლებში მონაწილეობდა. 1916 წლიდან გახდა აზერბაიჯანული მუსიკალური ჯგუფის წევრი (ქალთა როლებს ასრულებდა), რომლის შემადგენლობაში გასტროლირებდა ამიერკავკასიაში, შუა აზიასა და ირანში. 1920 წლიდან აზერბაიჯანის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტი იყო. ამ დროიდან გამოდიოდა სოლო კონცერტებით. ასრულებდა რა ორიგინალის ენაზე რუსი, სომეხი და ქართველი კომპოზიტორების ნაწარმოებებს. 1928 წელს დაამთავრა აზერბაიჯანის კონსერვატორია. ↑ Azərbaycan diskoqrafiyası — Hüseynağa Hacıbababəyov ↑ Əfrasiyab Bədəlbəyli Hüseynağa Hacıbababəyov haqqda — Milli ənənələrlə qidalanan müğənni ↑ К. А. Касимов. Под ред. Ю. В. Келдыша. Гаджибабабеков Г. А. С. // Музыкальная энциклопедия. — М.: Советская энциклопедия, Советский композитор. — 1973—1982.. Музыкальная энциклопедия. — М.: Советская энциклопедия, Советский композитор. Под ред. Ю. В. Келдыша. 1973—1982.
ილჰამ ნაზაროვი

ილჰამ ისლამ ოღლუ ნაზაროვი (აზერ. İlham İslamoğlu Nəzərov; დ. 1985 წ. 5 ოქტომბერი შირვანი, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანელი ოპერის მომღერალი, აზერბაიჯანის დამსახურებული არტისტი, რომელიც ფლობს 5 ოქტავის დიაპაზონის ხმას. პირველი აზერბაიჯანელი კონტრტენორი. მ უსლიმ მაგომაევის სახელობის აზერბაიჯანის სახელმწიფო აკადემიური ფილარმონიისა და ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრის სოლისტი, რომელსაც აზერბაიჯანისა და მსოფლიოს საოპერო თეატრების სცენაზე 49-ზე მეტი სახე აქვს შექმნილი. ბაქოს მუსიკალური აკადემიის უფროსი მასწავლებელი. 2000 წლიდან დაკავებულია პროფესიული საკონცეტრო საქმიანობით. ოპერის მსახიობის რანგში პირველი გამოსვლა 2006 წელს შედგა ტ. კულიევის სპექტაკლში „ბაქო“ „პროფესიულ სცენაზე UNS“. მონაწილეობდა მრავალ ფესტივალსა და საერთაშორისო კონკურსებში, საოპერო სპექტაკლებში, გამოდიოდა სოლო პროგრამით. ნაზაროვი - კონტრტენორ სოპრანისტია, ხოლო ხმის დიაპაზონი ბასის, ბარიტონის, აგრეთვე ალტის, კონტრალტის, სოპრანოსა და მეცო-სოპრანოს პარტიების შესრულების საშუალებას აძლევს. მსახიობი ათეულობით ვოკალური კონკურსების გამარჯვებულია. 2018 წელს მსახიობმა შეასრულა ვოკალური პარტია შუბერტის ციკლში „გედის სიმღერა“ კონტრტენორის სახით, ხოლო 2020 წლის 6 აგვისტოს გამოსვლის ჩანაწერი CD-დისკის სახით გამოვიდა. ნაზაროვი მსოფლიოს 45-ზე მეტი ქვეყნის საოპერო და საკონცერტო სცენებზე გამოდიოდა. ↑ Уникальный владелец звука ↑ Azərbaycan Respublikasının teatr xadimlərinə fəxri adların verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ↑ İncəsənət xadimlərinə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin mükafatlarının verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ↑ Азербайджанский певец, покоривший мировую сцену
ავაზ აბდულაევი

ავაზ ბახშალის ძე აბდულაევი (აზერ. Əvəz Baxşəlioğlu Abdullayev; დ. 1976, ბაქო) — ოპერის მომღერალი (ბარიტონი), აზერბაიჯანის სახალხო არტისტი (2012). დაიბადა 1976 წელს აზერბაიჯანის სსრ-ს დედაქალაქ ბაქოში. 2004 წელს დაამთავრა ბაქოს მუსიკალური აკადემია. სწავლის პერიოდში მუშაობდა შოვქეთ მამედოვის სტუდიასა და სახელმწიფო გუნდურ კაპელაში სოლისტად. 2004–2015 წლებში მირზა ფატალი ახუნდოვის სახელობის აზერბაიჯანის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო აკადემიურ თეატრში წამყვანი სოლისტი იყო. ოპერისა და ბალეტის თეატრის სცენაზე რიგ კლასიკურ ოპერებში თამაშობდა, სადაც განუმეორებელი სახეები შექმნა, რომლებმაც მაყურებელთა მაღალი შეფასება დაიმსახურა. ესენია: რიგოლეტო (ჯ. ვერდის „რიგოლეტო“), ამონასრო (ჯ. ვერდის „აიდა“), ჟერმონი („ჯ. ვერდის „ტრავიატა“), გრაფ დე ლუნა (ჯ. ვერიდის „ტრუბადური“), სკაპია და ანჯელოტი (ჯ. პუჩინის „ტოსკა“), მარსელი (ჯ. პუჩინის „ბოჰემა“), შარპლესი (ჯ. პუჩინის „ მადამ ბატერფლეი“), ამინი ( ფრანგიზ ალიზადეს „ლოდინი“). არის აზერბაიჯანში გამართული რუსული სიმღერის რესპუბლიკური კონკურსის გამარჯვებული (2005), ბიულ-ბიულის სახელობის ვოკალისტთა მე-3 საერთაშორისო კონკურსის ლაურეატი (2005). 2006 წელს წარმატებით გამოვიდა კონცერტებზე მოსკოვსა და იაროსლავლში, რომელიც მუსიკოსთა საერთაშორისო კავშირის მიერ იყო ორგანიზებული, რისთვისაც ირინა არხიპოვის ფონდის მედლით დაჯილდოვდა. არაერთხელ იმყოფებოდა გასტროლებზე რუსეთში, საფრანგეთში, იტალიაში, გერმანიაში, ჩეხეთსა და სხვა ქვეყნებში. 2015 წლიდან გერმანიაში მანჰაიმის ნაციონალური თეატრის სოლისტია. VOKAL TRUPPASI
აგიგატ რზაევა

აგიგატ ალი ყიზი რზაევა (აზერ. Həqiqət Rzayeva; დ. 20 მაისი 1907, ლენქორანი, ბაქოს გუბერნია — გ. 2 აგვისტო 1969, ბაქო) — აზერბაიჯანელი საოპერო, სახალხო და ესტრადის მომღერალი, აზერბაიჯანის სსრ სახალხო არტისტი (1943). აგიგატ რზაევა ლენქორანთან მდებარე პატარა სოფელში დაიბადა. 1917 წელს აგიგატმა სწავლა დაიწყო მარიამ ბაირამალიბეკოვის სკოლაში, რომლის სახელოვნებო წრეებში მას სასიმღერო და დრამატული უნარების განვითარება შეეძლო. გასაბჭოების შემდეგ რზაევა ბაქოში გადავიდა პედაგოგიურ სწავლებელში სწავლის გასაგრძელებლად. აქ სასწავლების სამოყვარულო დრამატულ წარმოდგენებში გამოსვლისას იგი ოპერითა და პროფესიული თეატრით დაინტერესდა. 1927 წელს რზაევა მიწვეულ იქნა მოსმენზე, რომლის შედეგად იგი მიღებულ იქნა მირზა ფატალი ახუნდოვის სახელობის აზერბაიჯანის ოპერისა და ბალეტის თეატრში. იმავდროულად მან აზერბაიჯანის სახელმწიფო კონსერვატორიაში ჩააბარა, სადაც მუღამებსა და ოპერას სწავლობდა. დაქორწინებული იყო ჰუსეინ რზაევზე, რომელიც ოპერისა და ბალეტის თეატრის დამდგმელი იყო. მათი ორი ვაჟიშვილი მუსიკოსი გახდა, ხოლო ქალიშვილი - ბაქოს მუსიკალური აკადემიის ლიტერატურის მასწავლებელი. ↑ P3AEBA, Агигат Кули кызы // Театральная энциклопедия. — Советская энциклопедия, 1965. — Т. IV. — С. 605.
ზიარის კვირაცხოვლის ეკლესია

ზიარის კვირაცხოვლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზიარში. აგებულია XVI-XVIII საუკუნეებში. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია ქვიშაქვის თლილი კვადრებითა და კირის დუღაბით. შესასვლელი დასავლეთიდან არის მოწყობილი. ნახევარწრიულ აფსიდში ერთი თაღოვანი სარკმელია, რომლის ორსავ მხარესაც თითო ღრმა ნიშაა.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 21318
ვეჯინის აღდგომის ეკლესია

ვეჯინის აღდგომის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვეჯინში. აგებულია X-XV საუკუნეებში. დარბაზული ეკლესია რიყის ქვით არის აგებული, კონქის, საბჯენი თაღებისა და კრონშტაინების გამოსაყვანად კი აგური იყო გამოყვანილი. შესასვლელი ორი, დასავლეთ და ჩრდილოეთ მხრიდან არის გამართული. დასავლეთის კარის წინ ბაქანი იყო მოწყობილი. ამავე მხარეს ერთი სარკმელია გაჭრილი. ინტერიერი ნახევარწრიული აფსიდით არის განსაზღვრული, რომლის შუა ღერძზეც ერთი სარკმელია დასმული. დასავლეთ კედელთან ორგანყოფილებიანი საძვალეა, რომელსაც ოთხკუთხა ჩასასვლელი აქვს. ჩასასვლელი ქვის ფილებით იყო გადახურული.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 21068
ახალდაბის ღვთისმშობლის ეკლესია (ბორჯომი)

ახალდაბის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის დაბა ახალდაბაში, აგებულია შუა საუკუნეებში. ღვთისმშობლის ეკლესია მარტივი გეგმარების მქონე დარბაზული ტიპის ნაგებობა. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული მოხაზულობის განიერი საკურთხეველია, ორივე მხარეს ღრმა ნიშებით. საკურთხევლის ცენტრში მცირე ზომის სარკმელია გაჭრილი. ჩრდილოეთისა და სამხრეთის კედლებშიც საკმაოდ დაბლა, სხვადასხვა დონეზე ბრტყლად გადახურული სარკმლებია მოცემული. ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს დასავლეთით და ჩრდილოეთით. გარედან გადახურულია არქიტრავით, შიგნიდან კი რიყის ქვის სოლისებრად დაწყობილი ქვებისგან გამოყვანილი თაღით სრულდება. ანალოგიური გადაწყვეტა ჰქონდა ჩრდილოეთის შესასვლელსაც, იმ განსხვავებით, რომ ახლა გარედან არქიტრავის ქვა შეცვლილია ხის ძელით. ეკლესია აგებულია რიყის ქვით. ნაგებობა გარედან უხეშად არის შელესილი. მას ეტყობა გვიანდელი გადაწყობა-გადაკეთებებისა და რემონტის კვალი. შენობა ორფერდა სახურავით სრულდება. ირგვლივ თარო კარნიზი შემოუყვება. გადახურულია კრამიტით. გადაკეთების მიუხედავად ღვთისმშობლის ეკლესიას შენარჩუნებული აქვს ქართული ქრისტიანული ხუროთმოძღვრების ე.წ. გარდამავალი ხანის ადრეული ეტაპისთვის დამახასიათებელი ნიშნები.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 24786
შიმშილაქედის ღვთისმშობლის ეკლესია

შიმშილაქედის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის სოფელ შიმშილაქედში, აგებულია შუა საუკუნეებში. ეკლესია ნაგებია ფლეთილი ქვით.გადახურვა ორქანობაა, გადახურულია თუნუქის ფილებით. ეკლესიაში შესასვლელი კარი ჩრდილოეთ, დასავლეთ და სამხრეთ კედელშია გაჭრილი, სამივე კარის გარშემო პილასტრები. არიქტრავის ქვაზე სამივე კარის ტავზე ჯვრის რელიეფური გამოსახულებაა, ასევე ჯვრის რელიეფური ფილაა ჩასმული სამკუტხა ფრონტონების ცენტრში. სამხრეთ კარის არქიტრავზე გარდა ჯვრის გამოსახულებისა ერთმანეთზე გადაბმული კისერზე ჯაჭვმობმული ცხოველების გამოსახულებებია, მსგავსი რელიეფი ხშირად მეორედება ზესტაფონის და მთლიანად იმერეთის მასშტაბით ამ პერიოდში აშენებულ ეკლესიების არქიტრავის ქვებზე ინტერიერი მოხატულობის გარეშეა, კამარა თეთრადაა შელესილი, გაშიშვლებულია კედლები და პილასტრები ბათქაშის ფენისგან. რამდენიმე ადგილას ძველი მოხატულობის ფრაგმენტია დარჩენილი. კანკელი შემორჩენილი არაა, მხოლოდ გარდამავალი თაღები და მათი საყრდენი ორი სვეტია დარჩენილი. კუთხეებში კამარის დასაწყისთან ცატანილია მომცრო ზომის ქვევრები აკუსტიკის გაუმჯობესებისთვის.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 21545
ოქტომბრის მანიფესტი

ოქტომბრის მანიფესტი ― კონსტიტუციური მნიშვნელობის აქტი რუსეთის იმპერიაში. გამოიცა 1905 წლის 17 ოქტომბერს, რუსეთის რევოლუციის დროს. აქტი წერტილს უსვამდა რომანოვების 300-წლიან აბსოლუტურ მონარქიას, ხალხს ენიჭებოდა სამოქალაქო უფლებები. მანიფესტი ითვალისწინებდა ხალხის მიერ არჩეული სახელმწიფო სათათბიროს მოწვევას,დემოკრატიული რეფორმების გატარებას, სიტყვის, შეკრების, პრესის და სხვა თავისუფლებებს. ოქტომბრის მანიფესტი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
ყანის სანთელა

ყანის სანთელა (ლათ. Melampyrum arvense) — ერთწლიანი ბალახოვანი მცენარეა. ღერო 15-50 სმ სიმაღლისაა, სწორად მდგომია, დატოტვილი, შებუსულია. ფოთლები ლანცეტაა, კიდემთლიანი, 2-4 კბილით. ყვავილედი ცილინდრული თავაკია. თანაყვავილები მოგრძო-კვერცხისებურია, შეფერილობით მეწამულ-მოვარდისფრო ან მოთეთროა, ღრმად დანაკვთული, კიდეებზე წამწამებიანი. გვირგვინი დიდი ზომისაა, მეწამული ფერის. ქვედა ტუჩი ყვითელი ლაქებითაა დაფარული. იზრდება ველებზე, ტყის ველობებზე, ნათესებში, ყამირებზე. გავრცელებულია მთელ საქართველოში. გავრცელების საერთო არეალი მოიცავს თითქმის მთელ კავკასიას, ევროპას, ახლო აღმოსავლეთს, დასავლეთ ციმბირს. სუხიტაშვილი კ., საქართველოს ყვავილოვანი მცენარეები, თბ., 2018, გვ. 554.
საყურე

საყურე (ლათ. Rhynchocorys elaphas) — ერთწლიანი ბალახოვანი მცენარეა. ღერო 10-60 სმ სიმაღლისაა, მარტივი ან დატოტვილი, შებუსული ან შიშველი. ფოთლები მჯდომარეა ან მოკლეყუნწიანი, მოპირისპირედ განლაგებული, მოგრძო ან მოგრძოკვერცხისებური ფორმის. ყვავილები მარტოულია, იღლიური, ყვითელი, ხორთუმი სწორია ან აღმავალი. იზრდება ტყისა და სუბალპური სარტყლების ბუჩქნარებში, ტენიან მდელოებზე. საქართველოში გავრცელებულია თითქმის ყველგან. გავრცელების საერთო არეალი მოიცავს მთელ კავკასიას, სამხრეთ ევროპას, მცირე აზიას. სუხიტაშვილი კ., საქართველოს ყვავილოვანი მცენარეები, თბ., 2018, გვ. 568.
შავთარა

შავთარა (ლათ. Fumaria officinalis) — ერთწლიანი ბალახოვანი მცენარე. სიმაღლე 15-20 სმ. დატოტვილი, ფოთლები 3–4 ნაწილად არის დაყოფილი ვიწროხაზურ ნაკვთებად. ყვავილედი მტევანია. გვირგვინი მოვარდისფრო — იისფერია, უფრო მუქი ტუჩით. იზრდება ქვიან ადგილებში, ნათესებში, მინდვრებსა და ყამირებზე. ძირითადად გავრცელებულია აღმოსავლეთ საქართველოში. გავრცელების საერთო არეალი მოიცავს კავკასიას, ცენტრალურ და სამხრეთ ევროპას, მცირე აზიას და ციმბირს. ყვავილი ფოთლები თესლები ილუსტრაცია სუხიტაშვილი კ., საქართველოს ყვავილოვანი მცენარეები, თბ., 2018, გვ. 586.