ფუენტერაბიის ალყა (1523-1524)

ფუენტერაბიის ალყა (1523-1524) — ციხესიმაგრის ალყა მოხდა მაშინ, როდესაც ფრანკო-ნავარიის არმიამ აიღო იგი ახალი შემოსევის დროს, ნავარის სამეფოს ხელახლა დაპყრობის მესამე მცდელობის მარცხის შემდეგ, რომელიც მოხდა 1512 წელს კასტილიისა და არაგონის სამეფო ქვეითების მიერ. ასევე ოროვე მათგანის ჯარებში იყვნენ ნავარიელები. XVI საუკუნის ფუენტერაბია ასევე მოიცავდა ამჟამინდელი ქალაქ ირუნის, ლეზოს მუნიციპალიტეტის უმეტეს ნაწილს და ჰენდიას, ურუნას (ბეჰობიეს უბანი) და პასახესს (Pasajes de San Juan). ქალაქი და ციხე მდებარეობდა ბორცვზე, რომელიც გარშემორტყმული იყო კედლებით, მთებითა და ზღვით, მდინარე ბიდასოას შესართავთან. მისი სასაზღვრო მდგომარეობისა და მისი ოროგრაფიული მახასიათებლების გამო, კარლოს I-საც და საფრანგეთის მონარქ ფრანცისკო I-საც სურდათ მისი ფლობა. ამ მიზეზით, ორივე ერმა დანიშნეს კომისრები, რათა გაერკვიათ წყლის ლიმიტების პრობლემები ქალაქ ფუენტერაბიასა და ჰენდეის კონფლიქტებში, რაც მანამდე შეთანხმებით იყო გადაწყვეტილი. 1512 წელს იყო პირველი კონტრშეტევა ნავარას სამეფოს დასაბრუნებლად კასტილიისა და არაგონის გვირგვინების შემოჭრის შემდეგ, რომელშიც მარშალი პედრო დე ნავარა 2000 კაცით, იგი შეაჩერა ლუის I-მა. სოლერას მეორე მბრძანებელმა. მორიგი შემოსევის თავიდან ასაცილებლად, გამაგრება გაგრძელდა და იმავე წლის ნოემბერში ბეჰოვიაში ციხის აშენების ბრძანება გისცა, რამაც გააძლიერა ფუენტერაბიას ციხის ეფექტურობა. 1521 წლის ოქტომბრის დასაწყისში ბეჰოვიას ციხე აიღო ჯარმა, რომელსაც მეთაურობდა ფრანგი ადმირალი გილერმო გუფიერი, ბონნივეტის ლორდი, ეს ყველაფერი მოხდა თითქმის მსხვერპლის გარეშე, რადგან მტრებმა დიდი წინააღმდეგობა ვერ გაუწიეს. შემდეგ მან 6 ოქტომბერს შემოუარა ციხესიმაგრე ფუენტერაბიას, აიღო იგი თორმეტი დღის ალყის შემდეგ, ნავარიელი და გასკონელი მოხალისეების სამი თავდასხმის შემდეგ, რომელთა შორის თითქმის ათასი მსხვერპლი იყო. დიეგო დე ვერა, ციხესიმაგრის მცველი, დანებდა 18 ოქტომბერს. ბონივენტის ლორდმა დააარსა გარნიზონი 3000 კაცით, როელშიც 2000 გასკონელი და 1000 ნავარელი იყო, ლუდას ლორდის ჟაკ დ'აიონის მმართველობის ქვეშ, რომელიც დარჩა მოედნის მმართველად "ნავარის მეფის სახელით". ამის გამო, ნავარას დროშა ფრიალებდა მთელი ალყის განმავლობაში, მიუხედავად ფრანგების განზრახვისა, ისინი ვერ ბედავდნენ თავიანთი დროშის აწევას. ბელტრან დე ლა კუევა ი ტოლედო, ალბურკერკის ჰერცოგი, 1522 წლის 23 მაისს დაინიშნა გიპუზკოას ახალ კაპიტანად, თუმცა მანამდე უკვე ეკავა თანამდებობა, ამ ფაქტის შემდეგ მნიშვნელოვნად გაიზარდა ჯარების რაოდენობა სხვადასხვა პუნქტში, 3000-დან 4000-მდე. გერმანელი ლანსკენეტები და ჯარისკაცები აიყვანეს კასტილიაში, ნავარაში, არაგონში, ვიზკაიაში, ლა რიოხასა და ალავაში. ბეჰოვიის ციხის დაცვასთან დაკავშირებული სირთულეების წინაშე ფრანგულმა არმიამ გადაწყვიტა მიეეტოვებინა იგი. გაყვანა განხორციელდა სწორად, აიღეს ქვემეხები, იარაღები და დებულებები. მოგვიანებით, სხვადასხვა ასაფეთქებელი მუხტი მოაწყეს საჭირო პოზიციებზე, ციხესიმაგრის კედლების დანგრევის მიზნით, მაგრამ ისინის კასტილიის ჯარებმა კაპიტან ოჩოა სანზ დე ასუას მეთაურობით გაანადგურეს, რომელმაც მოგვიანებით ციხე აიღო. ორი დღის შემდეგ მოხდა ბრძოლა ალდაბეს ან სან მარსიალის მთაზე. 1522 წლის ივლისში გადაწყდა ციხე-სიმაგრის დათმობა, რესურსის უქონლობის და შიმშილის გამო. მათ რესურსის მიწოდება შეუწყდათ, ამ ფაქტიდან ათი თვის შემდეგ მეომრები შიმშილისაგან იხოცებოდნენ. მოვიდნენ ფრანგული ჯარები, რომლებმაც ბიდასოას გადაკვეთის შემდეგ, იმპერიულ ჯარებს აიძულეს გაქცეულიყვნენ, შეძლეს მოედანი გაემაგრებინათ და გარნიზონი განეახლებინათ. ამ მიზეზით გაათავისუფლეს ბელტრან დე ლა კუევა, რომელიც შეცვალა ინიგო ფერნანდეს დე ველასკომ, კასტილიის კონსტაბელმა. ციხის საზღვაო კონტროლი მას საშუალებას საშუალებას აძლევდა განახლებადი ყოფილიყო მარაგი. მთელი ალყის განმავლობაში ნავარის წითელი დროშა ფრიალებდა ციხესიმაგრეში, მიუხედავად იმისა, რომ ფრანგები ცდილობდნენ თავიანთი დროშის აფრიალებას. 1523-1524 წლების ზამთარში იმპერატორმა კარლ V-მ მოაწყო დიდი შეტევა ფრანცისკე I-ის წინააღმდეგ, ტულუზის, ქვემო ნავარის, ბაიონის და ფუენტერაბიის დაკავების განზრახვით. ეს კამპანია ჩაიშალა 24 დღის შემდეგ, ჯარის მეოთხედის დაკარგვის, დეზერტირებისა და დაავადებების გამო. ეს ჯარები გადაჯგუფდნენ და შეუერთდნენ ფუენტერაბიის მიმდებარე ჯარის დიდ ნაწილს. 2 თებერვალს დაიწყო ციხესიმაგრის დაბომბვა და დაიწყო მოლაპარაკებები დანებებაზე. 27 თებერვალს ფრანგებმა მიატოვეს ციხე და დატოვეს მხოლოდ ნავარიელი ჯარისკაცები, მათ შორის ყველაზე გამორჩეული იყო პედრო დე ნავარა, მარშალ პედრო დე ნავარას ვაჟი, რომელიც მოკლეს უცნაურ გარემოებებში, სავარაუდოდ მოკლეს 1522 წელს, სიმანკას ციხეში. 1524 წლის 29 თებერვალს შეწყალება მიენიჭათ დაპატიმრებულ ნავარელებს იმ პირობით, რომ დანებებოდნენ, ერთგულების ფიცს დადებდნენ და კარლ V-ის სამსახურში იქნებოდნენ. ციხე 29 აპრილს ჩაბარდა. Esarte, Pedro (2001). Navarra. Pamplona: Pamiela.  http://www.hondarribia.org/