laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
საკურთხისის მაცხოვრის ეკლესია

საკურთხისის მაცხოვრის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ წინარეხიდან სამხრეთით, 7-8 კილომეტრზე, ნასოფლარ საკურთხისის სასაფლაოზე. თარიღდება სავარაუდოდ IX-X საუკუნეებით. ეკლესია დარბაზულია (8,5 X 4,7 მ), ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვით. შესასვლელი ორია - სამხრეთ კედლის დასავლეთით და ჩრდილოეთ კედლის აღმოსავლეთ მონაკვეთში. სამხრეთის კარი შიგნიდან თაღოვანია, გარედან - სწორკუთხა, ჩრდილოეთსა - შიგნიდან და გარედან სწორკუთხა. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე ერთი სარკმელია. თითო სარკმელია სამხრეთ და დასავლეთ კედლებშიც. სამხრეთ ფასადზე შემორჩენილია თაროსებრი ლავგარდნის მხოლოდ ერთი ქვა. ეკლესიას სამხრეთით მთელ სიგრძეზე ჰქონია გვიანდელი მინაშენი. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 218.
ბეკასი

ბეკასი (ინდონ. Kota Bekasi) — ქალაქი ინდონეზიაში, დასავლეთ იავის პროვინციაში. მდებარეობს ჯაკარტის აღმოსავლეთ საზღვართან, ჯაბოდეტაბეკის მეტროპოლიურ რეგიონში. ჯაკარტას ემსახურება როგორც საძილე და ფაბრიკების ქალაქი. იგი ინდონეზიის ყველაზე დიდი საგარეუბნო დასახლებაა. ქალაქის ფართოობი 210,49 კმ²–ია, მოსახლეობა კი 2010 წლის მონაცემებით 2 378 211 ადამიანს შეადგენს. მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ ბეკასი ინდონეზიის მეოთხე უდიდესი ქალაქია. ინდონეზიის ქალაქების სია ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2012-02-08 საიტზე Wayback Machine. ↑ https://bekasikota.bps.go.id/publication/download.html?nrbvfeve=YWZhMTM0ODQyYThlMDliOTY0NmM2MDkx&xzmn=aHR0cHM6Ly9iZWthc2lrb3RhLmJwcy5nby5pZC9wdWJsaWNhdGlvbi8yMDE4LzA4LzE2L2FmYTEzNDg0MmE4ZTA5Yjk2NDZjNjA5MS9rb3RhLWJla2FzaS1kYWxhbS1hbmdrYS0yMDE4Lmh0bWw%3D&twoadfnoarfeauf=MjAxOS0wNi0wNSAwMjozNzo1Mg%3D%3D ↑ 2.00 2.01 2.02 2.03 2.04 2.05 2.06 2.07 2.08 2.09 2.10 2.11 Indonesian Minister of Home Affairs Decree Number 050-145 of 2022 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q112136164"></a> ↑ http://www.citypopulation.de/Indonesia-Mun.html
Rush (ჯგუფი)

Rush — კანადური როკ-ჯგუფი. ჩამოყალიბდა 1968 წლის აგვისტოში, უილოუდეილში (ტორონტო, ონტარიო). ჯგუფში შედიან: გედი ლი (ბას-გიტარა, კლავიშებიანი საკრავები, წამყვანი ვოკალი), ალექს ლაიფსონი (გიტარა, დამატებითი ვოკალი) და ნილ პირტი (დასარტყმელი საკრავები, პერკუსია, ტექსტები). 1967-1974 წლებში ჯგუფის შემადგენლობა რამდენიმეჯერ შეიცვალა. 1974 წლის ივლისში პირტმა ჯონ რატსი ჯგუფის პირველ ამერიკულ ტურნემდე ორი კვირით ადრე შეცვალა. მთავარი სტატია: Rush-ის დისკოგრაფია. სტუდიური ალბომები Rush (1974) Fly by Night (1975) Caress of Steel (1975) 2112 (1976) A Farewell to Kings (1977) Hemispheres (1978) Permanent Waves (1980) Moving Pictures (1981) Signals (1982) Grace Under Pressure (1984) Power Windows (1985) Hold Your Fire (1987) Presto (1989) Roll the Bones (1991) Counterparts (1993) Test for Echo (1996) Vapor Trails (2002) Feedback (2004) Snakes & Arrows (2007) Clockwork Angels (2012) შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „Rush“ ვიკისაწყობში. ოფიციალური საიტი Rush საიტზე Curlie ჯგუფის ტურნეების ფოტოგალერეები დაარქივებული 2012-12-25 საიტზე Wayback Machine.
ინდონეზიის ენები

ინდონეზიის ენები — ინდონეზიაში გამოყენებული 700-ზე მეტი ცოცხალი სალაპარაკო ენა. მათგან უმეტესობა მიეკუთვნება ავსტრონეზიული, ხოლო ნაწილი პაპუასურ ენებს. ოფიციალური ენა არის ინდონეზიური (ინდონ. Bahasa Indonesia), რომელიც წარმოადგენს მოდიფიცირებულ მალაიურ ენას. ოფიციალური ენა გამოიყენება ვაჭრობაში, ადმინისტრაციაში, განათლებასა და მედიაში, თუმცა ინდონეზიელების უმეტესობა მშობლიურ ენად მიიჩნევს ადგილობრივ ენებს. ქალაქებში მაცხოვრებელი მოსახლეობის უმეტესობისთვის ინგლისური წარმოადგენს მეორე სასაუბრო ენას. ინდონეზიელბს არ აქვთ საკუთარი ერთიანი დამწერლობითი სისტემა, სხვა და სხვა ეთნიკური ჯგუფები იყენებენ სხვა და სხვა სისტემებს, ძირითადად: სანსკრიტს, არაბულს, ლათინურს. მაგალითისთვის მალაიურ ენაზე მოსაუბრეები იყენებენ: ინდური დამწერლობის სისტემას, რაბულს და ლათინურს, ხოლო იავურ ენაზე მოსაუბრეები იყენებენ როგორც ინდურ დევანაგარს და პალავის დამწერლობის სისტემას ასევე საკუთარ კავის და იავურ ანბანს. Graph of Indonesian ethnolinguistics Linguistic maps of Indonesia ↑ 1.0 1.1 Lewis, M. Paul. (2009)Ethnologue: Languages of the World, Sixteenth edition.. SIL International. ციტირების თარიღი: 2009-11-17. ↑ Sneddon, James (2003). The Indonesian Language: Its history and role in modern society. Sydney: University of South Wales Press Ltd.
წითელი მოცვი

წითელი მოცვი ( ლათ. Vaccinium vitis-idaea) — მცენარე მანანასებრთა ოჯახისა. 25 სანტიმეტრამდე სიმაღლის ბუჩქია. სუსტად დატოტვილი მცენარეა. ტოტები სწორმდგომი ან მიწაზე გართხმულია. მხოხავი ფესვთა სისტემა აქვს, ნიადაგში 5-10 სანტიმეტრზე ჩადის, მაგრამ ვეგეტაციის პერიოდში 35-80 სანტიმეტრამდე ღრმავდება. ნაყოფი ბურთისებრი ღია-მოწითალო ფერისაა, ოთხბუდიანი. ფოთლები ელიფსური ან უკუკვერცხისებრია. ყვავილები ზარისებრია. გვირგვინი თეთრი ან მკრთალი ვარდისფერი აქვს. იზრდება წიწვოვან და შერეულ ტყეებში, ბუჩქნარებში, ტუნდრაში, მშრალ ტორფნარებში ჩრდილოეთ და ცენტრალურ ევროპაში, აზიაში, ჩრდილოეთ ამერიკაში. თესლი მორუხო-წითელი ფერის კურკაა. ყვავილობს მაის-ივნისში, ნაყოფი მწიფდება აგვისტო-სექტემბერში. ნაყოფი შეიცავს შაქარს 8-9%, ორგანულ მჟავებს, 2,3%-მდე. მათ შორის: ლიმონის, ვაშლის და ბენზოინის მჟავებს. აგრეთვე შეიცავს პექტონებს, თრიმლავ ნივთიერებებს, კაროტინს და სხვ. სამკურნალოდ გამოიყენება წითელი მოცვის ფოთლები და ნაყოფი; საქართველოში გვხვდება მთაგორიან ადგილებში, ტყეებში, ძირითადად შერეულ ან ფიჭვნარ ტყეებში, თითქმის ალპურ ზონამდე; ხშირია აჭარა-გურიის მთებში, აფხაზეთში, რაჭა-ლეჩხუმში, სვანეთში, ქართლში, თუშეთში, ფშავ-ხევსურეთში. ყვავილის ფორმულა: ∗ C a ( 4 ) C o ( 4 ) A 4 + 4 G ( 4 ¯ ) {\displaystyle \mathrm {\ast \;Ca_{(4)}\;Co_{(4)}\;A_{4+4}\;G_{({\overline {4}})}} } წითელი მოცვი – ინფორმაცია (ინგლისური) წითელი მოცვი – ინფორმაცია (ინგლისური) წითელი მოცვი – ინფორმაცია (რუსული) წითელი მოცვი – ინფორმაცია დაარქივებული 2012-11-25 საიტზე Wayback Machine. (რუსული) წითელი მოცვი – დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია[მკვდარი ბმული] (რუსული) ↑ წითელი მოცვი - ბოტანიკური ლექსიკონი ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 წითელი მოცვი – Vaccinium vitis-idaea[მკვდარი ბმული] ↑ წითელი მოცვი – Vaccinium vitis-ideae L.,. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-04-20. ციტირების თარიღი: 2012-12-07.
ძახველი

ძახველი (ლათ. Viburnum) — მცენარეთა გვარი ადოქსასებრთა ოჯახისა. მეტწილად ფოთოლმცვივანი ბუჩქები ან პატარა ხეებია. 120-200 სახეობა გავრცელებულია ევროპაში, აზიაში, ჩრდილოეთ აფრიკასა და ამერიკაში. დატოტვილი ბუჩქი, ან მცირე ზომის ხეა, მონაცრისფრო-რუხი დახეთქილი ქერქით. მისი სიმაღლე 1,5-4 მ აღწევს. საქართველოში გავრცელებულია ტყიან ადგილებში თითქმის სუბალპურ ზონამდე. გვხვდება აგრეთვე მდინარის პირებზე, ზოგჯერ ბაღებშიც. საქართველოში ველურად მხოლოდ 3 სახეობა იზრდება; ჩვეულებრივი ძახველი (ლათ. Viburnum opulus) 2-4 მ სიმაღლის ბუჩქია. აქვს თეთრი ყვავილები და წითელი ნაყოფი (შეიცავს C ვიტამინს). ფოთლები ერთმანეთის საპირისპიროდაა განლაგებული, ზემოდან მუქი მწვანეა, დანაოჭებული, ქვემოდან უფრო ღია ფოთლის ყუნწს ფუძესთან ორი ძაფისებრი თანაფოთოლი აქვს. ყუნწები ზედა ნაწილში ჯირკვლებიანია. ნაყოფი ღია წითელი ფერისაა, ოვალური ან სფეროსებრი, წვნიანი, 1 სმ-მდე დიამეტრის მსხვილი კურკით. ქერქი შეიცავს თრიმლავ ნივთიერებებს 2%-მდე, ფისებს 6,5%-მდე, ორგანულ მჟავებს, გლიკოზიდ ვიბურნინს, ფლავონოიდებს, ვიტამინებს C და K-ს, ნაყოფში ბევრია ასკორბინის მჟავა, შაქარი, მთრიმლავი ნივთიერებები, ორგანული მჟავები, კაროტინი, ვიტამინი PP. დეკორატიული და კარგი თაფლოვანი მცენარეა. ასევე კარგი დეკორატიული ბუჩქია მოლოზანა (ლათ. Viburnum orientalis), რომელიც ჩვეულებრივ ძახველს წააგავს. უზანი (ლათ. Viburnum lantana) საშუალო ზომის ბუჩქია. მისი ნაყოფი თავდაპირველად მწვანეა, შემდეგ წითელი, მწიფე კი შავი და პრიალა. სამივე სახეობა საქართველოში როგორც ბარში, ისე მთაში, უმთავრესად ზომიერად ტენიან პირობებში იზრდება. უწოდებენ აგრეთვე ძახველას, სამეგრელოში ძარწუფას, თუშეთში ძეხველს. ძახველი – Viburnum (ინგლისური) ↑ 1.0 1.1 1.2 მანჯავიძე დ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 265-266. ↑ სუხიტაშვილი კახაბერ, საქართველოს ყვავილოვანი მცენარეები, თბ.: კავკასიის გარემოსდაცვითი არასამთავრობო ორგანიზაციების ქსელი, 2018. — გვ. 14. ↑ 3.0 3.1 Viburnum – ძახველი – დახასიათება ↑ 4.0 4.1 ჩვეულებრივი ძახველი – Viburnum opulus[მკვდარი ბმული] ↑ ძახველა, ძახველი - ბოტანიკური ლექსიკონი
Arriving Somewhere...

Arriving Somewhere... — ბრიტანული პროგრესული როკ-ჯგუფ Porcupine Tree-ს პირველი ოფიციალური DVD. მისი პირველი დისკი შედგება ალბომის Deadwing და სხვა სიმღერების შესრულებისგან. გადაღებული პარკ უესტში ( ჩიკაგო, აშშ), 2005 წლის ოქტომბერში. ფილმის მონტაჟი ლასე ჰოილს ეკუთვნის. Revenant – 3:04 (B-გვერდი ალბომიდან Deadwing) Open Car – 4:46 (ალბომიდან Deadwing) Blackest Eyes – 4:41 (ალბომიდან In Absentia) Lazarus – 4:06 (ალბომიდან Deadwing) Hatesong – 9:14 (ალბომიდან Lightbulb Sun) Don't Hate Me – 8:38 (ალბომიდან Stupid Dream) Mother and Child Divided – 5:11 (B-გვერდი ალბომიდან Deadwing) Buying New Soul – 7:17 (B-გვერდი ალბომიდან Lightbulb Sun) So-Called Friend – 4:55 (B-გვერდი ალბომიდან Deadwing) Arriving Somewhere but Not Here – 12:57 (ალბომიდან Deadwing) Heartattack in a Layby – 4:07 (ალბომიდან In Absentia) Start of Something Beautiful – 7:19 (ალბომიდან Deadwing) Halo – 6:42 (ალბომიდან Deadwing) The Sound of Muzak – 5:14 (ალბომიდან In Absentia) Even Less – 6:54 (ალბომიდან Stupid Dream) Trains – 7:18 (ალბომიდან In Absentia) End Credits (სიმღერის Mother and Child Divided სპეციალური მიქსი) – 2:05 Futile - Rockpalast-იდან – 6:09 (B-გვერდი ალბომიდან In Absentia) Radioactive Toy - Rockpalast-იდან – 5:59 (ალბომიდან On the Sunday of Life...) Lazarus - პრომო ვიდეო, რეჟისორი - ლასე ჰოილი - 3:57 The Start of Something Beautiful – საკონცერტო ფილმი, პრზემისლავ ვშებორი და ლასე ჰოილი - 7:10 Halo – საკონცერტო ფილმი, ლასე ჰოილი - 5:54 Mother and Child Divided – საკონცერტო ფილმი, ლასე ჰოილი - 4:56 Cymbal Song - გევინ ჰარისონი, სტერეო და 5.1 აუდიო - 3:57 ფოტო-გალერეა, რიჩარდ ბარბიერისა და სტივენ უილსონის ექსკლუზიური მუსიკით მუსიკით - 9:21 ამავე DVD-ს თანმხლები აუდიო ვერსია. Revenant – 3:04 Open Car – 4:46 Blackest Eyes – 4:41 Lazarus – 4:06 Hatesong – 9:14 Don't Hate Me – 8:38 Mother and Child Divided – 5:11 Buying New Soul – 7:17 So Called Friend – 4:55 Arriving Somewhere But Not Here – 12:57 Heartattack in a Layby – 4:07 Start of Something Beautiful – 7:19 Halo – 6:42 The Sound of Muzak – 5:14 Even Less – 6:54 Trains – 7:18 End Credits (Mother and Child Divided) – 2:05 სტივენ უილსონი – ვოკალი, კლავიშები, გიტარა რიჩარდ ბარბიერი - კლავიშებიანი საკრავები კოლინ ედვინი - ბასი გევინ ჰარისონი - დასარტყმელი საკრავები ჯონ უესლი - გიტარა, ვოკალი ↑ Roy, Paul. (2011 [last update])Music DVD Review: Porcupine Tree - Arriving Somewhere... - Blogcritics Music. blogcritics.org. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 ივნისი 2011. ციტირების თარიღი: 6 July 2011. ↑ Kscope » Blog Archive » Porcupine Tree Live. kscopemusic.com (2011 [last update]). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 10 აგვისტო 2011. ციტირების თარიღი: 6 July 2011. ↑ Mettler, Mike. (2011 [last update])Sound & Vision Magazine - Pink Floyd & Porcupine Tree. web.archive.org. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 6 ივლისი 2008. ციტირების თარიღი: 6 July 2011. ↑ Studio M Live. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-04-20. ციტირების თარიღი: 2008-04-13. ↑ Billboard Comprehensive Music Videos - Arriving Somewhere. Billboard (2006-10-28). ციტირების თარიღი: 2008-04-03.[მკვდარი ბმული]
ბათუმის სახელმწიფო საზღვაო აკადემია

ბათუმის სახელმწიფო საზღვაო აკადემია (ბსსა) — უნივერსიტეტი საქართველოში, ქალაქ ბათუმში. არსებობს საჯარო სამართლის იურიდიული პირის ფორმით. უნივერსიტეტის დანიშნულებაა თანამედროვე მოთხოვნების შესაბამისი კვალიფიციური კადრების მომზადება საზღვაო-სავაჭრო ფლოტსა და საზღვაო ტრანსპორტის ინფრასტრუქტურაში დასასაქმებლად. საგანმანათლებლო საქმიანობა საზღვაო აკადემიაში ხორციელდება საქართველოს კანონმდებლობისა და „მეზღვაურთა მომზადების, დიპლომირებისა და ვახტის გაწევის სტანდარტების შესახებ“ საერთაშორისო კონვენციის (STCW) შესაბამისად. დაარსდა 1929 წელს ფოთის საზღვაოსნო კლასების ბაზაზე როგორც ბათუმის საზღვაოსნო სასწავლებელი. საბჭოთა პერიოდში ჰქონდა ორი განყოფილება: სანაოსნო და მექანიკური. უნივერსიტეტის შენობა კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 151. ბათუმის სახელმწიფო საზღვაო აკადემია დაარქივებული 2013-07-22 საიტზე Wayback Machine.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 7450
წითელი მოცხარი

წითელი მოცხარი, ჩვეულებრივი მოცხარი (ლათ. Ribes rubrum) — მცენარე ხუნწისებრთა ოჯახისა. ველურად იზრდება ევრაზიის ტყის ზონაში. უპირატესობას ანიჭებს მდინარეებისა და ნაკადულების სანაპიროებს, ქმნის ბუჩქნარებს. სიმაღლე 1-2 მ აღწევს. ყლორტი ნაცრისფერი ან მოყვითალოა. მერქანი მომწვანოა, შუაგული ღია ფერისაა. ყვავილები მოყვითალო მომწვანო ან მოწითალო მურა შეფერილობისაა. ყვავის მაისში. ნაყოფი ღია-მოწითალო წვნიანი კენკრაა, მომჟავო, დიამეტრი 8-12 მმ. ქმნის მტევანს. მისგან ამზადებენ ჯემსა და სხვ. სკანდინავიურ ქვეყნებში გამოიყენება როგორც სუპისა და პუდინგის კომპონენტი. თაფლოვანი მცენარეა. აჭარაში უწოდებენ ჯენეთყურძენას. ↑ 1.0 1.1 ჩვეულებრივი მოცხარი, წითელი მოცხარი - ბოტანიკური ლექსიკონი
მერსია

მერსია — ანგლოსაქსთა მიერ ბრიტანეთის დაპყრობის დროს ჩამოყალიბებული ერთ-ერთი სამეფო. დააარსეს ანგლებმა VI საუკუნის დამლევს. თავისი აყვავების ხანაში მერსია მოიცავდა ტერიტორიას ჰამბერის ყურესა და მდინარე ტემზას შორის (შუა ინგლისი). განსაკუთრებით გაძლიერდა VIII საუკუნეში, როდესაც სხვა ანგლოსაქსური სამეფოები დაიმორჩილა. IX საუკუნის 20-იან წლებში უესექსმა დაიპყრო. 585—593 — კრეოდა 593—606 — პიბა 606—633 — კიორლი 633—655 — პენდა 655—656 — პეანდა 656—658 — ოსვიუ 658—675 — ვულფჰერე 675—704 — ეთელრედ І 704—709 — კენრედი 709—716 — კეოლრედი 716 — კეოლვალდი 716—757 — ეთელბალდი 757 — ბეორნრედი 757—796 — ოფა 796 — ეკგფრიტი 796—821 — კიონვულფი 821 — კენელმი 821—823 — კიოლვულფ I 823—825 — ბერნვულფი 825—827 — ლუდეკანი 827—840 — ვიგლაფი 840 — ვიგსტანი (?) 840—852 — ბეორთვულფი 852—874 — ბურგრედი 874—879 — კიოლვულფ II 879—911— ეთელრედ II 888—918 — ეთელფლედა 918—919 — ელფვინა ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 591.
შოთა მესხია

შოთა მესხია (დ. 27 აპრილი, 1916, ობუჯი, ახლანდ. წალენჯიხის მუნიციპალიტეტი — გ. 15 მაისი, 1972, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1955), პროფესორი (1957), საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1967), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1967). იყო „საქართველოს ისტორიის ნარკვევების“ II ტომის რედაქტორი. 1937 წელს დაამთავრა თსუ ისტორიის ფაკულტეტი. მონაწილეობდა II მსოფლიო ომში. 1943 წლიდან მოღვაწეობდა თსუ საქართველოს ისტორიის კათედრაზე. 1956 წლიდან გარდაცვალებამდე იყო საქართველოს ისტორიის კათედრის გამგე, ისტორიის ფაკულტეტის დეკანი (1961 წლიდან). შოთა მესხია იკვლევდა შუა საუკუნეების საქართველოს ისტორიის ისეთ საკვანძო პრობლემებს, როგორიცაა: ფეოდალური საქართველოს სოციალ-ეკონომიკური და პოლიტიკური განვითარების საფეხურები (საქართველოს ისტორიის პერიოდიზაცია), ქალაქები და საქალაქო წყობილება ფეოდალურ საქართველოში, რუსეთ-საქართველოს ურთიერთობების ისტორია, ქართული წყაროთმცოდნეობა და ისტორიოგრაფია, საქართველოს ისტორიის სწავლების მეთოდიკა და სხვა. ამ პრობლემებს მან მიუძღვნა თავისი ნაშრომები: „ქალაქები და საქალაქო წყობილება ფეოდალურ საქართველოში“ (რუსულ ენაზე), „საქალაქო კომუნა შუა საუკუნეების თბილისში“, „დავით აღმაშენებელი“, „ძლევაი საკვირველი“ (მიენიჭა სიმონ ჯანაშიას სახელობის პრემია (1974)) და სხვა. მან გამოსცა საისტორიო წყარო „ძეგლი ერისთავთა“, მასალები შუა საუკუნეების საქართველოს ეკონომიკური ისტორიის, კლასობრივი ბრძოლისა და სამოხელეო წყობის შესახებ. მას ეკუთვნის წყაროთმცოდნეობითი და ისტორიოგრაფიული ხასიათის გამოკვლევები ძველი ქართველი ისტორიკოსების: ლეონტი მროველის, დავით აღმაშენებლის და თამარის ისტორიკოსების, ვახუშტი ბატონიშვილის, თეიმურაზ ბაგრატიონის, ნიკოლოზ დადიანის შესახებ. მონოგრაფია თავისი მასწავლებლის, გამოჩენილი ქართველი ისტორიკოსის სიმონ ჯანაშიას ცხოვრებასა და სამეცნიერო მოღვაწეობაზე. შოთა მესხია თანაავტორია საქართველოს ისტორიის დამხმარე სახელმძღვანელოსი (1958), აგრეთვე საქართველოს ისტორიის საშუალო სკოლის სახლემძღვანელოებისა, თბილისის ისტორიის, საქართველოს ისტორიის ნარკვევების II და III ტომებისა. მისი მეცნიერულ-პოპულარული ნარკვევები საქართველოს ისტორიაზე გამოქვეყნდა რუსულად დაუცხო ენებზე (ინგლისურად, ფრანგულად, გერმანულად). შოთა მესხიას პირადი არქივი დაცულია ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში. არქივი შემოსწირეს მისმა ქალიშვილებმა მანანა და მარინე მესხიებმა 2009 წლის 6 თებერვალს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 603. შოთა მესხია, „საშინაო პოლიტიკური ვითარება და სამოხელეო წყობა XII საუკუნის საქართველოში“, თბ., 1979, გვ. 3 ↑ შოთა მესხია (1916-1972)[მკვდარი ბმული]
ტერენს ტაო

ტერენს ტაო (ჩინ.: 陶哲軒; კანტონური გამოთქმა: tòuh jit hīn; მანდარინზე: Táo Zhéxuān; დ. 17 ივლისი, 1975) — წარმოშობით ჩინელი ავსტრალიასა და აშშ-ში მოღვაწე მათემატიკოსი; მუშაობს ჰარმონიულ ანალიზში, კერძოწარმოებულიან დიფერენციალურ განტოლებებში, კომბინატორიკაში, ანალიზურ რიცხვთა თეორიასა და წარმოდგენის თეორიაში. კალიფონიის უნივერსიტეტმა ლოს-ანჯელესში მას მათემატიკის სრულუფლებიანი პროფესორის წოდება მიანიჭა 24 წლის ასაკში, სადაც ის დღემდე იმყოფება. 2006 წელს მისი წვლილისთვის მათემატიკაში ფილდზის მედლით დაჯილდოვდა. ოფიციალური საიტი. ტერენს ტაო Mathematics Genealogy Project-ზე. ტერენს ტაო International Mathematical Olympiad-ზე.
შავი მოცხარი

შავი მოცხარი (ლათ. Ribes nigrum) — მონოტიპური ფოთოლმცვივანი მცენარე ხუნწისებრთა ოჯახისა. გავრცელებულია ევროპასა და აზიაში. ინტროდუცირებულია ჩრდილოეთ ამერიკაში. 1-2 მ-მდე სიმაღლის ბუჩქია. უპირატესობას ანიჭებს ნათელ ადგილებს, თუმცა ეგუება აგრეთვე მკრთალ-ჩრდილ ტერიტორიებსაც. იზრდება მეტწილად თიხნარ ნიადაგზე. ნორჩი ყლორტი ბუსუსიანია, მკრთალი. აქვს 3-5 ნაკვთიანი სურნელოვანი ფოთლები, რომელიც ზემოდან მუქი მწვანეა, ქვემოდან კი უფრო მკრთალი. ყვავილები მოწითალო რუხია, ფართო ზარისებრი. ყვავის მაის-ივნისში. ნაყოფი იჭმება; დიამეტრი საშუალოდ 1 სმ. მისგან ხარშავენ მურაბას, ხილფაფას, კომპოტსა და სხვ. ფართოდ კულტივირებული ბუჩქია. ნაყოფები შეიცავს 10-13 % შაქრებს, 2,6-3,7 % თავისუფალ მჟავებს 1 %-მდე პექტინურ ნივთიერებებს, მთრიმლავ და საღებავ ნივთიერებებს, P, B1 და A ვიტამინებს, განსაკუთრებით მდიდარია C ვიტამინით. განთქმულია შავი მოცხარის ღვინოები. დეკორატიული მცენარეა. ↑ შავი მოცხარი - ბოტანიკური ლექსიკონი ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 შავი მოცხარი - Ribes Nigrum L.[მკვდარი ბმული]
Anemone nemorosa

Anemone nemorosa — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ბაიასებრთა ოჯახისა. მისი სიმაღლე 25 სმ აღწევს. გავრცელებულია ევროპისა და ხმელთაშუაზღვისპირეთის ტყის ზონაში. მეტწილად იზრდება ფართოფოთლოვან ტყეებში. ფესურა ჰორიზონტალური და ცილინდრული აქვს. ყვავილები თეთრი ფერისაა. მრავალრიცხოვანი თესლი მწიფდება ივნისში. შხამიანი მცენარეა. Anemone nemorosa (გერმანული)
მილტიადე (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი მილტიადე შეიძლება აღნიშნავდეს: მილტიადე — თრაკიის ხერსონესის ტირანი. მილტიადე — ათენელი მხედართმთავარი. მილტიადე — რომის პაპი.
მილტიადე

მილტიადე (ძვ. ბერძნ. Μιλτιάδης; დაახლ. ძვ. წ. 550—489)  — ათენელი მხედართმთავარი და სახელმწიფო მოღვაწე. ძვ. წ. 523-513 წლებში ცხოვრობდა თრაკიის ქერსონესში, სადაც თავისი ძმის სტესაგორას სიკვდილის შემდეგ მისი ადგილი დაიკავა და ტირანი გახდა, ცოლად შეირთო თრაკიის მეფის ოლორის ასული, დაიპყრო კუნძული ლემნოსი და შეიმუშავა გეგმა იონიის ბერძნული ქალაქების სპარსელთა ბატონობისაგან გასათავისუფლებლად. მცირეაზიული ბერძნული ქალაქების აჯანყების (ძვ. წ. 500-494) ჩახშობის შემდეგ ათენში დაბრუნდა. აქ მტრებმა ბრალი დასდეს ტირანობის მიტაცებაში და სახალხო სამართალში მისცეს. მილტიადემ შესძლო თავის გამართლება. ძვ. წ. 490 წელს აირჩიეს ერთ-ერთ სტრატეგოსად სპარსელების წინააღმდეგ ომში. მილტიადემ ბრწყინვალე გამარჯვება მოიპოვა მარათონთან ბრძოლაში (ძვ. წ. 490 წ.). ძვ. წ. 489 წელს გაილაშქრა სპარსეთის მხარეზე მებრძოლი ბერძნული კუნძულების წინააღმდეგ, მაგრამ ლაშქრობა კ. პაროსის წინააღმდეგ წარუმატებლად დასრულდა. ამით ისარგებლეს მილტიადეს მტრებმა, განსაკუთრებით ალკმეონიდებმა, ბრალი დასდეს მას ხალხის ნდობის ბოროტად გამოყენებაში, გაასამართლეს და მიუსაჯეს დიდძალი ფულადი ჯარიმა, რომლის გადახდაც მილტიადემ ვერ შესძლო და დააპატიმრეს. გარდაიცვალა ციხეში. მეორე ცნობით გარდაიცვალა ჭრილობებისაგან განაჩენის გამოტანამდე. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 700.
მინის დინასტია

მინის დინასტია — ჩინეთის იმპერატორთა დინასტია (1368-1644 წწ.). დააარსა ჭუ იუანჭანმა მონღოლური დინასტიის იუანის დამხობის შემდეგ. XV საუკუნის დასაწყისში ატარებდა ექსპანსიონისტურ საგარეო პოლიტიკას. 1407 წელს ჩინეთის ჯარებმა მიიტაცეს ვიეტნამი. პორტუგალიელები ცდილობდნენ ჩინეთში ფეხის მოკიდებას, ამის გამო ამ დინასტიის იმპერატორმა უ-ძუნმა 1521 წელს ევროპელებს აუკრძალა ჩინეთში შემოსვლა და დაუხურა ყველა ნავსადგური აომინის (მაკაო) გარდა. 1644 წელს გლეხთა ომის შედეგად, რომელსაც ლი ძიჩენი მეთაურობდა, მინის დინასტია დაემხო. ჩინელი ფეოდალების ნაწილი მიემხრო მანჯურიელებს, რომლებიც შეიჭრნენ ჩინეთში, ჩაახშეს გლეხთა ომი და ქვეყანაში დაამკვიდრეს მანჯურიული დინასტია ცინი. ჭუ იუანჭანი ითვლება ერთ–ერთ ყველაზე ძლიერ იმპერატორად ჩინეთის ისტორიაში. მის ძალაუფლებას არაერთი ისტორიული ფაქტი უსვამს ხაზს, თუნდაც იმის მაგალითი, რომ მისმა რეფორმებმა განაპირობა ჩინეთის მომავალი განვითარება მინის დინასტიის განმავლობაში. ჭუ იუანჭანი 1363 წელს იკავებს ნანკინს და დააარსებს პირველ მმართველობის ორგანოს, რომელსაც დააკომპლექტებს ჩინელი კონფუციანელი კადრებისაგან, ვინც უკმაყოფილოა მონღოლური მმართველობით. 1368 წელს, მაშინ როცა ის იღებს მონღოლთა დინასტიის დედაქალაქ პეკინს. უკანასკნელი ჩინგიზხანის მემკვიდრე მონღოლი, რომელიც ჩინეთში იჯდა იძულებული ხდება გაიქცეს ჩრდილოეთით (ჩინეთიდან ჩრდილოეთით იგულისხმება) და დაუთმოს დედაქალაქი ჭუ იუანჭანს. თავისი იმპერიის ქვაკუთხედად მან გამოაცხადა მოძღვრება იმპერატორისა და ხალხის ჰარმონიული ერთიანობის შესახებ (民本), რაც გულისხმობდა, რომ იმპერატორი მუდამ იზიარებდა ხალხის ინტერესებს ნებისმიერი გადაწყვეტილების მიღებაში, თუმცა ხალხის ნება სრულიად მაინც არ განაპირობებდა მის ქმედებას. მისი შვილის, იუან ლეს (永樂) მმართველობის დროს (1403–1424 წლები) ჩინეთის სახელმწიფო გადადის ხანგრძლივი აყვავების პერიოდში. სწორედ გატარებული რეფორმის შედეგი იყო სახელმწიფო ხაზინის გამდიდრება, რაც იუან ლემ გონივრულად გამოიყენა და კონკრეტული თანხებით, პირველ რიგში, მომავალი საზღვაო ექსპედიციები დააფინანსა. ჩინეთი ამ დროიდან გადადის თავდაცვით პოლიტიკაზე მონღოლების შეტევების აღკვეთის მხრივ, რადგან მართალია ჭუ იუანჭანმა განდევნა მონღოლები ჩინეთიდან, მაგრამ მათ ჩრდილოეთით გადაინაცვლეს, საიდანაც ახორციელებდნენ მუდმივ დამარბეველ ლაშქრობებს არა მარტო ჩინეთის მშვიდობიან მოსახლეობაზე, არამედ იქ გამავალ ვაჭრებზეც. ხდება საზღვაო ტექნიკის წარმოება-განვითარება და იწყება სავაჭრო კონტაქტების დამყარება ევროპასთან. ჭუ იუანჭანის მმართველობის პერიოდიდან დაახლოებით XV საუკუნემდე ჩინეთი ორიენტირებულია საზღვაო სფეროს გაფართოვებასა და ტერიტორიების შემოერთებაზე. მინის ჩინეთი, ჩინური „მსოფლიო წესრიგის“ შესაბამისად, საზღვაო მოგზაურობებით ახდენს საკუთარი უპირატესი ძალისა და ცივილიზაციის დემონსტრირებას და ჩვეულებრივ მოითხოვს სხვა სახელმწიფოების მიერ მის პატივისცემას. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 713. [1] [2] [3]
საშუალო ნევკა

საშუალო ნევკა (რუს. Средняя Невка) — მდინარე, არხი რუსეთში, ლენინგრადის ოლქის ქალაქ სანქტ-პეტერბურგში. ნევის დელტის ერთ-ერთი განშტოება, ჩაედინება ნევის ყურეში. სიგრძე — 2,6 კმ, სიგანე — 100-300 მ, სიღრმე — 3,7-8,4 მ. წყლის საშუალო ხარჯი სათავესთან — 188 მ³/წმ. Перечень и описания рек и каналов Санкт-Петербурга График разводки мостов на Неве. დაარქივებული 2007-06-29 საიტზე Archive.isCategory:Webarchive template archiveis links
წყლის წიწმატი

წყლის წიწმატი (ლათ. Nasturtium officinale) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე კომბოსტოსებრთა ოჯახისა. ფრთისებრ დაყოფილი ფოთლები და წვრილი თეთრი ყვავილები აქვს. იზრდება დასავლეთ ევროპაში, ჩრდილოეთ ამერიკაში, დასავლეთ აზიაში, კავკასიასა (მათ შორის თითქმის მთელ საქართველოში) და შუა აზიაში, მდინარეებისა და არხების ნაპირებზე, ზღვის სანაპიროზე, ჭაობებში. ნორჩ ყლორტებსა და ფოთლებს (ზოგჯერ თესლსაც) სანელებლად იყენებენ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 370.
ხალთიანისებრნი

ხალთიანისებრნი (ლათ. Coleophoridae) — პატარა ჩრჩილისებრი პეპლების ოჯახი. აქვთ ფოჩებით შემოვლებული ვიწრო ფრთები, გრძელი ულვაშები. მუხლუხო ცხოვრობს აბრეშუმის ან ფოთლის ეპიდერმისის ნაკუწებისაგან გაკეთებულ მკვრივ ხალთაში, ან უხალთოდ — ღეროებსა და ნაყოფებში, ანდა წარმოქმნის გალებს. იკვებებიან მერქნიანი და ბალახოვანი მცენარეების ფოთლის რბილობით, ნაღმავენ მათ და ამით ხშირად ზიანს აყენებენ სასოფლო-სამეურნეო კულტურებსა და ტყეებს. სეფერთელაძე მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 418.
ჩრჩილისებრნი

ჩრჩილისებრნი (ლათ. Tineidae) — პეპლების ოჯახი. მათი ფრთების შლილი 6-60 მმ აღწევს. გავრცელებულია ძალიან ფართოდ. ოჯახი აერთიანებს 2000 სახეობას. იკვებებიან მცენარეული და ცხოველური ნარჩენებით, სოკოებითა და ლიქენებით. 40-მდე სახეობა მავნებელია (მაგალითად ტანსაცმლის, ავეჯის, შალეულის, ბეწვეულისა და ეგრეთ წოდებლი კოლექციის ჩრჩილები). საქართველოში გვხვდება ვაშლის, ზეთისხილის, კომბოსტოს, ჩაის, სიმინდისა და სხვა ჩრჩილები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 164.