laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
საღანძილე

საღანძილე — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ვანი, ზარანი, სხლითი, ჩხერი, ჯაფარაული). მდებარეობს მდინარე ჩხერიმელის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 520 მეტრი. ხარაგაულიდან 3 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 365 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 199. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
სხლითი (ხარაგაულის მუნიციპალიტეტი)

სხლითი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში (საღანძილის თემი). მდებარეობს მდინარე ჯინჯოურის (ჩხერიმელის მარცხენა შენაკადი) მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 600 მეტრი. ხარაგაულიდან 7 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 105 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 631. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ Кавказскій календарь на 1912 годъ, Тифлись, 1911, стр. 205. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
გოქჩაი (მდინარე)

გოქჩაი (აზერ. Göyçay) — მდინარე აზერბაიჯანში, გოქჩაის რაიონში. იტოტება მრავალრიცხოვან არხებად და იყენებენ სარწყავად. სიგრძე 113 კილომეტრია. აუზის ფართობი — 1770 კმ². Большая советская энциклопедия
ფრანც ქსავერ ზიუსმაირი

ფრანც ქსავერ ზიუსმაირი (გერმ. Franz Xaver Süßmayr; (დ. 1766, შვანენშტადტი, ავსტრია — გ. 17 სექტემბერი, 1803, ვენა, ავსტრია) — ავსტრიელი კომპოზიტორი. განთქმული კომპოზიტორი ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტის მოსწავლე. დაიბადა შვანენშტადში, ქალაქ ავსტრიაში — მასწავლებლის ოჯახში. დედამისი გარდაიცვალა, როდესაც ფრანც ქსავიერი 6 წლის იყო და 13 წლის ასაკში დატოვა სახლი. ის იყო ბენედიქტური ეკლესიის კანტორი (1779-1787). შემდეგ, როდესაც მისი ხმა შეიცვალა ის გახდა კრემსმიუნსტერის ორკესტრის ერთ-ერთი მევიოლინე. აქ ასრულებდნენ ოპერას, რამაც ფრანც ქსავერს შესაძლებლობა მისცა კარგად შეესწავლა ანტონიო სალიერის და ქრისტოფ ვილიბალდ გლუკის მუსიკა. 1787 წლის შემდეგ, ვენაში გახდა ანტონიო სალიერის მოსწავლე. ასევე, 1792 წელს გახდა კარნტერტორთეატრის (Kärntnertortheater) დირექტორი და კომპოზიტორი. ასევე ის ეხმარებოდა ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტს კლემენცა დი ტიტოსა და ჯადოსნური ფლეიტის გადაწერაზე, როგორც დაამთავრა მისი რეკვიემი. როგორც ჩანს, მათ ახლო ურთიერთობა ჰქონდათ. 1800 წლამდე ის იყო წარმატებული და განთქმული კომპოზიტორი ვენაში. შემდეგ მისი ჯანმრთელობა გაუარესდა. ტუბერკულოზის გამო გაუჭირდა მუსიკის წერა ან სცენაზე გასვლა. ზიუსმაირი თხოვდა თეატრის დირექტორს დაედგა მისი ბოლო ნაწარმოები - List und Zufall. მისი დაქორწინების გეგმები ჩაშალა ავადმყოფობამ და ადრეულმა სიკვდილმა. დღეს ის განთქმულია მოცარტის რეკვიემის დასრულებისთვის. საიტი ზიუსმაიერზე დაარქივებული 2016-03-10 საიტზე Wayback Machine. ზიუსმაიერის ნოტები
მარტყოფის ბრძოლა

მარტყოფის ბრძოლა — 1625 წლის 25 მარტს ქართლ-კახეთის ლაშქრის ბრძოლა ყიზილბაშ დამპყრობთა წინააღმდეგ; ქართლ-კახეთის აჯანყების (1625) ერთ-ერთი ეპიზოდი. ყიზილბაშთა დიდი არმია ყორჩიხა-ხანის სარდლობით მარტყოფის ველზე იდგა და კახეთის მოსახლეობის დასარბევად ემზადებოდა. ქართლ-კახეთი გიორგი სააკაძისა და დავით ჯანდიერის მეთაურობით აჯანყებისათვის მზად იყო. ქართლ-კახეთის მესვეურთა გეგმით, აჯანყებულები დათქმულ დროზე მოულოდნელად უნდა შესეოდნენ ირანელთა ბანაკს. გ. სააკაძესა და მის მხლებლებს, რომელნიც ირანელთა ბანაკში იმყოფებოდნენ, მოულოდნელი დარტყმით ჯარის სარდლები უნდა დაეხოცათ. მტრის ბანაკში იყო აგრეთვე სააკაძის შვილი ავთანდილი, თავადიშვილები ელია დიასამიძე და პაატა ხერხეულიძე, გლეხი პაპუნა ვაშაყაშვილი. 25 მარტს, გარიჟრაჟზე, ხარება დღეს, ქართლ-კახეთის ლაშქარი მტრის ბანაკს მიუახლოვდა. ხმაურზე გუშაგებმა განგაში დასცეს. ირანის ჯარის სარდლობამ სასწრაფოდ თავი მოიყარა ყორჩიხა-ხანთან და გიორგი სააკაძე იხმეს. შეკრებისთანავე, გიორგი სააკაძემ ყორჩიხა-ხანი განგმირა, ხოლო სანამ ირანელთა სარდლობა გონს მოვიდოდა, სააკაძის მხლებლებმა მათ ბოლო მოუღეს. ამასობაში ქართველთა ჯარი, რომელსაც ზურაბ ერისთავი მეთაურობდა, ბანაკში შეიჭრა. ბრძოლა მთელი დღე გაგრძელდა და გვიან ღამით აჯანყებულთა გამარჯვებით დამთავრდა. მტრის ბანაკიდან, რომელშიც 30 ათასამდე ყიზილბაში იყო, მხოლოდ 3 ათასმა უშველა თავს გაქცევით. ქართლ-კახეთის მოსახლეობა ამჯერადაც გადარჩა ამოწყვეტასა და აყრა-აოხრებას. შაჰ-აბას I-ის ბრძანებით თავი მოჰკვეთეს გიორგი სააკაძის ვაჟს პაატას, რომელიც მძევლად იყო ირანში. აბას I-მა დაიწყო სამზადისი საქართველოში დიდი დამსჯელი ექსპედიციის მოსაწყობად. გიორგი სააკაძე და თეიმურაზ I თავდაცვისათვის ემზადებოდნენ. საქართველოს ბრძოლების სია გ. ჯამბურია, ქსე, ტ. 6, გვ. 462, თბ., 1983
შირვანი (ქალაქი)

შირვანი — ქალაქი (1954 წლიდან) აზერბაიჯანში. მდებარეობს მდინარე მტკვარზე. 2008 წლამდე ეწოდებოდა ალიბაირამლი ალი ბაირამოვის პატივსაცემად. მოსახლეობა შეადგენს 68,7 ათ. კაცს (2002), რომელთა უმრავლესობა არის ეთნიკური აზერბაიჯანელი (97,9 %), ასევე ცხოვრობენ თათრები, თურქი-მესხები და რუსები (სულ 2,1 %). მოსახლეობის ძირითადი ნაწილი მუსლიმი შიიტი და მუსლიმი სუნიტია. განვითარებულია მანქანათმშენებლობა, მძიმე და კვების მრეწველობა. ქალაქი შირვანი შირვანის რეგიონის ნავთობმოპოვების მთავარი ცენტრია. შირვანი – რეგიონული განვითარების ცენტრი აზერბაიჯანში. დაარქივებული 2013-01-31 საიტზე Wayback Machine.
აღსთაფა (ქალაქი)

აღსთაფა (აზერ. Ağstafa) — ქალაქი აზერბაიჯანში, აღსთაფის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა – 20 200 კაცი (2010). 1920 წელს აღსთაფაში დაიდო აღსთაფის საზავო შეთანხმება საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკასა და აზერბაიჯანის საბჭოთა სოციალისტურ რესპუბლიკას შორის. ↑ Population by economic and administrative regions of the Azerbaijan Republic, The State Statistical Committee of the Republic of Azerbaijan
ასტარა

ასტარა (აზერ. Astara) — ქალაქი აზერბაიჯანში, ასტარის რაიონის ადმისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს აზერბაიჯანის სამხრეთით კასპიის ზღვის პირას, ირანის ისლამური რესპუბლიკის საზღვარზე. ბროკჰაუზისა და ეფრონის ენციკლოპედიური ლექსიკონი
აღსუ

აღსუ (აზერ. Ağsu) — ქალაქი აზერბაიჯანში, აღსუს რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი მოსახლეობა – 18 222 კაცი (2008). ოფიციალური ვებგვერდი
ბაბექი (ქალაქი)

ბაბექი — ქალაქი, ბაბექის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქი მდებარეობს ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში. მოსახლეობის რაოდენობა 2010 წელს 3 252 კაცი. ბაბექი GEOnet სახელების სერვერზე
ჰალკი (კომიქსები)

ჰალკი (დოქტორი ბრიუს ბანერი; ინგლ. Hulk, Dr. Robert Bruce Banner) — სუპერგმირი Marvel Comics-ის მსოფლიოში. პირველად გამოჩნდა კომიქსში გასაოცარი ჰალკი (The Incredible Hulk) №1 (1962 წ. მაისი). შექმნილია მწერალი სტენ ლისა და მხატვარი ჯეკ კიბრის მიერ. იგი Marvel Comics-ის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობადი პერსონაჟია. ჰალკი ცნობილია არა მარტო კომიქსებიდან, არამედ სატელევიზიო სერიებიდან, სრულმეტრაჟიანი ფილმებიდან: ჰალკი Hulk (2003) და გასაოცარი ჰალკი The Incredible Hulk (2008). ტელე-სერიალებში სუპერგმირს ლუ ფერიგნო ანსახიერებს. რაც შეეხება ფილმებს, პირველად, 2003 წელს ჰალკის როლი ერიკ ბანამ შეასრულა, 2008 წელს გადაღებული ფილმის მეორე სერიაში კი ედვარდ ნორტონმა. ჰალკი ასევე ცნობილია ანიმაციური სერიებიდან და ვიდეო-თამაშებიდან. საკუთარი ხელებით შექმნილი ბომბის აფეთქების შემდგომ, სასწაულით გადარჩენილი ბრიუს ბანერი საშინელ მონსტრად - ჰალკად გადაიქცა. მისი ქმედებები უკონტროლო და ძნელად გამოსათვლელია. ჰალკის კანის ფერი დროდადრო იცვლებოდა სხვადასხვა გამოცემებში, თუმცა საბოლოოდ ავტორებმა მწვანე ფერი ამჯობინეს. ულევი ფიზიკური ძალა მის გაცოფებაზეა დამოკიდებული,შეუძლია ხელის დარტყმით ძლიერი რადიაციული ტალღის წარმოქმნა.სწრაფი შეხორცების უნარი, რაც მას გაუნადგურებელს ხდის, მისი ულევი ძალის დასაწყისი 100 ტონის აწევის შესაძლებლობიდან იწყება.შეუძლია შეეჩვიოს ნებისმიერ გარემოს და ტემპერატურას.ძალაში დაუმარცხებელი.მსოფლიო გამანადგურებლის ასპექტში ის ასხივებს ატომური ბომბის ენერგიას და პოტენციურად შეუძლია გაანადგუროს პლანეტა. ანადგურებს დედამიწაზე 2 ჯერ დიდ ასტეროიდს ერთ დარტყმაში Marvel Comics Presents # 52 იჭერს 150 მილიარდ ტონა მთას Secret Wars #4 ამსხვრევს ონშლაგის აბჯარს Onslaught: Marvel #1 აერთებს გახლეჩილ პლანეტას The Incredible Hulk #102 წევს დიდი მასის კლდეს The Incredible Hulk v2 #150 მსოფლიო გამანადგურებელი
აღდაში

აღდაში (აზერ. Ağdaş) — ქალაქი აზერბაიჯანის ცენტრალურ ნაწილში. იმავე სახელწოდების რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქი მდებარეობს შირვანის ვაკეზე, თბილისი-ბაქოს გზატკეცილზე. ქალაქ აღდაშის დღევანდელი ტერიტორია სულ ცოტა XVI საუკუნიდან მაინც არის დასახლებული. ქალაქის სტატუსი აღდაშმა მიიღო 1900 წელს. აღდაში GEOnet სახელების სერვერზე
VI ტურნირი მსოფლიოს პირველობაზე ჭადრაკში ქალთა შორის

V ტურნირი მსოფლიოს პირველობაზე ჭადრაკში ქალთა შორის. ჩატარდა 1937 წლის ივლის-აგვისტოში სტოკჰოლმში. მონაწილეობდა 15 ქვეყნის 26 მოჭადრაკე. ტურნირი შვეიცარიული სისტემით (14 ტური) გაიმართა და ისევ ვერა მენჩიკის გამარჯვებით დასრულდა.
ჩინური ენა (HSK)

ჩინურის ენის გამოცდა (ჩინურად 漢語水平考試 / 汉语水平考试, Hànyǔ Shuǐpíng Kǎoshì სიტყვასიტყვით „ჩინურის დონის გამოცდა“, შემოკლებით HSK) არის მთავარი სტანდარტიზებული ტესტი ჩინურ ენაში მათთვის, ვინც ჩინურს როგორც უცხო ენას შეისწავლის. ამ ტესტის მიხედვით დგინდება თუ ენის შემსწავლელი რამდენად კარგად ფლობს ენას. გამოცდა ტარდება ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკასა და მის საზღვრებს გარეთ აკრედიტებულ სპეციალურ სასწავლო ცენტრებში. გამოცდას წინ უძღვის მოსამზადებელი კურსი. კურსგავლილ უცხოელებს უფლება ეძლევათ ისწავლონ ჩინეთის უნივერსიტეტებში. ენის დონე 100-დან 800 აკადემიურ საათამდე. გამოცდა ელემენტარული დონის შესამოწმებლად სამ ნაწილად დაიყოფა: აუდირება (35 წუთი) გრამატიკა (40 წუთი) კითხვა (60 წუთი) 400-დან 3000-მდე ლექსიკური ერთეული შესაბამისი გრაფიკული გამოსახულებების ცოდნით. ენის დონე 400-დან 2000 აკადემიურ საათამდე. გამოცდა ძირითადი და საშუალო საფეხურის შესამოწმებლად სამ ნაწილად დაიყოფა: მოსმენილი ტექსტის გაგება (35 წუთი) გრამატიკა (20 წუთი) წაკითხული ტექსტის გაგება (60 წუთი): ენის შემსწავლელმა უნდა შეძლოს უცნობი ტექსტის წაკითხვა და მისი გაგება. შეფასების დროს მთავარი კრიტერიუმია; ტონების სიზუსტე, გამართული ინტონაცია და წაკითხვის პროცესში გათანაბრებული ტემპო-რიტმი. შესავსები ტექსტი (30 წუთი): ამ შემთხვევაში მოცემულია ტექსტი, რომელშიც გამოტოვებულია იეროგლიფები, ანდა ზოგი მათგან არასრულადაა დაწერილი, ენის შემსწავლელი უნდა მიხვდეს ამას და გაასწოროს შეცდომები) ენის დონე 3000-ზე მეტ აკადემიურ საათამდე. სინოლოგია აზიისა და აფრიკის ინსტიტუტი Hànyǔ Shuǐpíng Kǎoshì-ის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2000-08-19 საიტზე Wayback Machine. HSK Vocabulary Lists levels 1 to 6 by HSK Academy
პარიზის სინდრომი

პარიზის სინდრომი (ფრანგ. syndrôme de Paris) — ნიშნებისა და სიმპტომების ერთობლიობა, რომელიც გამოუვლინდებათ ტურისტებს პარიზში, საფრანგეთში მოგზაურობის დროს. დადგენილია, რომ ამ სინდრომის მიმართ განსაკუთრებით მგრძნობიარები არიან იაპონელები. თავდაპირველად პარიზის სინდრომის აღწერა გამოქვეყნდა ფრანგულ ჟურნალში - ჟ. ფსიქიატრია - ა. ვიალასა და თანაავტორების მიერ. პარიზის სინდრომი სტენდალის სინდრომთან ერთად კლასიფიცირდება, როგორც მოგზაურთა სიდრომი (ფრანგ. Syndrome du voyageur) და განსაკუთრებით დიდი რაოდენობით რეპორტირდება. პარიზის სინდრომისათვის დამახასიათებელია: ენობრივი ბარიერის არსებობა - ტურისტმა არ იცის ფრანგული ან ფრანგებს არ ესმით მისი. მდგომარეობას ართულებს იდიომებისა და ყოველდღიური გამარტივებული ფრაზების გამოყნება. განსაკუთრებით მძაფრია ენობრივი ბაერიერი იაპონელებისათვის, რადგან ფრანგული და იაპონური ენები ძალიან განსხვავდება ჟღერადობით. კულტურული განსხვავებულობა გამოიხატება ადამიანურ ურთიერთობებში, მანერულობაში, ტემპერამენტში, იუმორში. ამას განსაკუთრებით გრძნობენ იაპონელები, როდესაც ფორმალური იაპონური ურთიერთობების საპირისპიროდ ფრანგულ გულღიაობას ხვდებიან. პარიზის იდეალიზირებული ხატი - ტურისტები, განსაკუთრებით იაონელები, პარიზს აიდიალებენ. გადაღლა - ტურისტები ხანმოკლე სამსახურეობრივი ან დასასვენებელი ვიზიტის დროს მიზნად ისახავენ რაც შეიძლება ბევრი რამის ნახვა მოასწრონ, არ დაკარგონ არც ერთი წამი, რაც იწვევს ემოციურ გადატვირთვას, გადაღლას, ენერგიულ გამოფიტვას და საბოლოოდ მათი ფსიქოლოგიური მდგომარეობა უარსედება. პარიზის სინდრომი არის ტურისტთა ფსიქოპათოლოგია და არა მოგზაურთა. ტურისტს აღენიშნება ემოციური აღგზნება, გულის რიტმის აჩქარება, შემოკლებული სუნთქვა, თავბრუ და სტენდალის სინდრომის მსგავსი ნიშნები, რომელიც აღწერა იტალიელმა ფსიქოლოგმა გრაციელა მაგერინიმ 1989წ. თავის წიგნში «სტენდალის სინდრომი» (La sindrome di Stendhal). სტენდალის სინდრომი იერუსალიმის სინდრომი სტოკჰოლმის სინდრომი ლიმის სინდრომი 1. A. Viala, H. Ota, M.N. Vacheron, P. Martin, and F. Caroli. - "Les Japonais en voyage pathologique à Paris : un modèle original de prise en charge transcuturelle" - 5 - p. 31-34. 2. Actualité: Voyage pathologique 3. Magherini, Grazielle (1989). La sindrome di Stendhal: Il malessere del viaggiatore di fronte alla grandezza dell'arte. Ponte alle Grazie. (ფრანგული) "მოგზაურობის პათოლოგია: დიფერენციული დიაგნოზის ისტორია. პარიზი,2005 (ინგლისური) პარიზის სინდრომი - როგორ აგიჟებს იაპონელებს რომანტიკული ქალაქი დაარქივებული 2007-01-26 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) პარიზის სინდრომი იაპონელებში: BBC-ის ახალი ამბები (ინგლისური) "ფრანგულ მანერებში დაოსტატება, კაროლინა უაიტი, BBC-ის ახალი ამბები
ინფორმატიკა

ინფორმატიკა — მეცნიერება გამომთვლელი მანქანების (კომპიუტერი) საშუალებით ინფორმაციის დამუშავების შესახებ. სიტყვა ინფორმატიკა ნაწარმოებია ფრანგული სიტყვიდან Informatique, რომელიც თავად წარმოიქმნა ორი ტერმინის Information (ინფორმაცია) და Automatique (ავტომატიკა) შეერთების საფუძველზე. მე-20 საუკუნეში მეცნიერების და მრეწველობის სწრაფმა განვითარებამ და ინფორმაციის რაოდენობის ზრდამ გამოიწვია ის, რომ ადამიანი უძლური აღმოჩნდა აღექვა და დანიშნულებისამებრი დაემუშავებინა ეს ინფორმაცია. შეიქმნა აუცილებლობა მოეხდინათ მისი კლასიფიცირება თემებად, შენახვა, გამოყენება, ინფორმაციის მოძრაობის კანონზომიერებების დადგენა და ა.შ. გამოკვლევებს, რომლებიც ამ პრობლემების მოსაგვარებლად წარმოებდა, უწოდეს ინფორმატიკა. ინფორმატიკა, მათემატიკის მსგავსად, სხვა მეცნიერებებს ემსახურება. იგი არ შეისწავლის კონკრეტულ მატერიალურ ობიექტებს ან პროცესებს. ინფორმატიკა სხვა სფეროებს ამარაგებს გამოთვლითი მეთოდებით, რომლებიც თავდაპირველად გამოიყენებოდა ატომური ფიზიკისა და საფრენის აპარატების მექანიკის დარგში, მოგვიანებით – ეკონომიკისა და ადმინისტრაციული მართვის სფეროში, ამჟამად კი მისი მომხმარებელია მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების თითქმის ყველა დარგი. ინფორმატიკის განვითარებას დიდი სტიმული მისცა კომპიუტერის გამოგონებამ და კომპიუტერული ტექნოლოგიის განვითარებამ. N.B. აღსანიშნავია, რომ არ არსებობს ერთიანი გაგება ამ ტერმინისა, მაგალითად, ინგლისური Informatics სულაც არ არის ზუსტი შესატყვისი იმ ცნებისა, რაც ფრანგებისთვის არის Informatique, ან გერმანელებისთვის - Informatik. ალგორითმი - ალგორითმიზაცია - არითმეტიკული მოწყობილობა - ბაიტი - ბიტი - ბლოკ–სქემა - გამოთვლითი ტექნიკა - პროგრამირება - პროგრამირების ენა - ინტერფეისი - ინფორმაცია - კოდირება - კომპიუტერი - მართვის მოწყობილობა - მასივი - მონაცემთა ბაზა - ოპერატორი - ოპერაციული სისტემა - პერიფერიული მოწყობილობა - პროგრამა - პროცესორი - რეგისტრი - სისტემური პროგრამა - ტრანსლატორი - ციკლი ბებიჯი, ჩარლზ – ეიკენი, ჰოვარდ – ეკერტი, პროსპერ – ვირტი, ნიკლაუს – ლავლეისი, ადა – ლაიბნიცი, გოტფრიდ ვილჰელმ – მოჩლი, ჯონ – ნოიმანი, ჯონ ფონ – პასკალი, ბლეზ – ტორვალდსი, ლინუს – შენონი, კლოდ – ციმერმანი, ფილ კომპიუტერული ტექნოლოგია ინფორმაციის თეორია საინფორმაციო მეცნიერება თეორიული ინფორმატიკა ინფორმატიკა საიტზე Curlie Scholarly Societies in Computer Science დაარქივებული 2011-06-23 საიტზე Wayback Machine. Best Papers Awards in Computer Science since 1996 Photographs of computer scientists
VII ტურნირი მსოფლიოს პირველობაზე ჭადრაკში ქალთა შორის

V ტურნირი მსოფლიოს პირველობაზე ჭადრაკში ქალთა შორის ჩატარდა 1939 წლის აგვისტო-სექტემბერში ბუენოს-აირესში ვაჟთა საჭადრაკო ოლიმპიადის დროს. მონაწილეობდა 17 ქვეყნის 20 მოჭადრაკე. ტურნირი ამჯერად ერთ წრედ ჩატარდა და ისევ ვერა მენჩიკის გამარჯვებით დასრულდა.
VIII ტურნირი მსოფლიოს პირველობაზე ჭადრაკში ქალთა შორის

VIII ტურნირი მსოფლიოს პირველობაზე ჭადრაკში ქალთა შორის გაიმართა 1949-1950 წლებში. 1944 წელს ვერა მენჩიკი გარდაიცვალა და ფიდემ გადაწყვიტა ჩაეტარებინა ტურნირი მსოფლიოს ახალი ჩემპიონის გამოსავლენად. ეს ტურნირი 1949 წლის 19 დეკემბერს დაიწყო მოსკოვში და 1950 წლის 19 იანვრამდე გაგრძელდა. მონაწილენი თავად ფიდემ შეარჩია. სულ მონაწილეობდა 12 ქვეყნის 16 მოჭადრაკე. ტურნირი საბჭოთა მოჭადრაკეების ტრიუმფით დასრულდა, რომლებმაც პირველი ოთხი ადგილი დაიკავეს. მსოფლიოს მეორე ჩემპიონი კი ლიუდმილა რუდენკო გახდა. Шахматы: энциклопедический словарь / гл. ред. А. Е. Карпов. — М.: Советская энциклопедия, 1990. — С. 411, 593. — 621 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-85270-005-3.
იაპონური ენა (T.JL)

იაპონური ენის ტესტი (შემოკლებით T.JL [თი-ჯეი-ელი], – Test of Japanese Language) არის გამოცდის ერთ-ერთი სახე, რომელიც მიზნად ისახავს არაიაპონელ, უცხოელ მოქალაქეთა ენობრივი კომპეტენციების შემოწმებას წინასწარ შემუშავებული გარკვეული სტანდარტის მიხედვით. ტესტის სახელწოდება გავრცელებულია ინგლისური შემოკლების T.JL, თი-ჯეი-ელის მიხედვით. მისი ძველი სახელწოდება კი არის ToJFL, – Test of Japanese as Foreign Language, რაც ქართულად „იაპონურის როგორც უცხო ენის ტესტი“ ითარგმნება. თი-ჯეი-ელის ტესტები საშუალებას იძლევა არსებობდეს იაპონური ენის ცოდნის სტანდარტი, რომლის მეშვეობითაც ხდება უცხოელთა ცოდნის შემოწმება გარკვეული კრიტერიუმების მიხედვით. წარმატებული კურსდამთავრებულნი მიიღებენ სერთიფიკატ „The Japan Connection“-ს. ევროპის კონტინენტზე ამ საქმეს მსახურებს „საფრანგეთ-იაპონიის საზოგადოება“ („Societé France-Japon“ (SFJ)), რომლის შტაბ-ბინა პარიზში მდებარეობს, მონმარტრზე. 1995 წლიდან „იაპონია-საფრანგეთის საზოგადოება“-ს უფლება აქვს ჩაატაროს თი-ჯეი-ელის ტესტები. ტესტი სირთულის მიხედვით შეიცავს 7 განსხვავებულ კიუს. (იაპონურად 級 [kyū] კიუ = დონე); დონე VII უმარტივესი, ხოლო დონე I კი ურთულესი არის. შესასრულებელი სავარჯიშოები ე.წ. მრავალჯერადი, ან მრავალგვარი არჩევნის (Multiple-Choice) პრინციპითაა აგებული. კურსის მონაწილეთა ცოდნა მოწმდება დიალოგების, ტრიალოგების და ა.შ. აუდირების მეშვეობით, მაგრამ ტესტი შეიცავს ასევე გადასწყვეტ სავარჯიშოებს გრამატიკაში, დიდი ყურადღება ექცევა სიტყვათა მარაგს. გარდა ამისა, კურსის მონაწილენი მოწმდებიან იაპონიის კულტურისა და ისტორიის ცოდნაში. სწორედ ეს უკანასკნელი პუნქტი განასხვავებს იაპონური ენის დღევანდელ ტესტს - T.JL-ს, იაპონური ენის მანამდელი ToJFL-ის ტესტისაგან-ისაგან. აზიისა და აფრიკის ინსტიტუტი იაპონოლოგია იაპონური კანჯის კომპეტენციათა ტესტი იაპონური ენის უნარ-ჩვევათა ტესტი (JLPT) იაპონური საქმიანი კომუნიკაციის უნარ-ჩვევათა ტექსტი უცხოური ენების ფლობის საერთო ევროპული კომპეტენციები
ლალა შევკეთი

ლალა შევკეთი (აზერ. Lalə Şövkət, დ. 7 ნოემბერი, 1951, ბაქო, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანელი პოლიტიკური მოღვაწე, აზერბაიჯანის ლიბერალური პარტიისა და მოძრაობა "ეროვნული ერთიანობის" ლიდერი. ლალა შევკეთი დაიბადა 1951 წლის 7 ნოემბერს ქალაქ ბაქოში. მამა — შევკეთ ბეკ ჰაჯიევი პროფესიით ფილოლოგი და ისტორიკოსი დაიბადა 1912 წელს კუბაში. 1940 წელს აქვე დააარსა აზერბაიჯანის სახალხო თავისუფლების პარტია, 1948 წლიდან პარტია გადავიდა იატაკქვეშა მოღვაწეობაზე. პარტიის მესვეურთა მიზანი იყო აზერბაიჯანის გათავისუფლება კომუნისტური რეჟიმისაგან. გარდაიცვალა 1983 წლის 2 მარტს. დედა - სიდიგა უსეინოვა დაიბადა ბაქოში 1920 წელს. 1950 წელს დაამთავრა აზერბაიჯანის სამედიცინო ინსტიტუტი, მეცნიერებათა კანდიდატი, დოცენტი. დაიღუპა 1988 წლის 8 მარტს. ლალა შევკეთმა დაამთავრა ბაქოს 189-ე სკოლა. 1968 წელი - ჩაირიცხა ბაქოს სამედიცინო ინსტიტუტში. 1976 წელი - დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია ქირურგიაში. 1988 წელი - დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია და გახდა სსრკ-ში ყველაზე ახალგაზრდა დოქტორი. ავტორია ასზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის. ჰყავს ერთი შვილი. მისი პოლიტიკური მოღვაწეობა გარდაქმნის პერიოდში დაიწყო. მაშინდელ საბჭოთა დემოკრატ ლიდერებთან (ედუარდ შევარდნაძე, ალექსანდრე იაკოვლევი, ანატოლი სობჩაკი, გავრილ პოპოვი, ალგირდას ბრაზაუსკასი) ერთად გახდა სსრკ-ში დემოკრატიული რეფორმების ინიციატორი. ამავე პერიოდში დააარსა საერთაშორისო-პოლიტიკური მოძრაობა "აზერბაიჯანში დემოკრატიული მოძრაობისა და პოლიტიკური უფლებებისათვის". 1993 წელი - ჰეიდარ ალიევმა მიიწვია აზერბაიჯანში და 7 ივლისს გახდა ქვეყნის მე-5 სახელმწიფო მდივანი. 1994 წელი - საკუთარი ნება-სურვილით გადადგა თანამდებობიდან. 1995 წელი - დააარსა აზერბაიჯანის ლიბერალური პარტია და 3 ივლისს დამფუძნებელ კონგრესზე აირჩიეს პარტიის ხელმძღვანელად. 1998 წელი - ბოიკოტი გამოუცხადა საპრეზიდენტო არჩევნებს. 2003 წელი - 15 ოქტომბრის საპრეზიდენტო არჩევნებში მიიღო ხმების 3,3 %. 2005 წელი - დააარსა მოძრაობა "ეროვნული ერთიანობა" და 7 ნოემბრის საპარლამენტო არჩევნების რეზულტატით გახდა მილი-მეჯლისის დეპუტატი. 2006 წელი - 17 თებერვალს დააარსა პოლიტიკური ბლოკი "აზადლიგი" (ბლოკში შედიან: აზერბაიჯანის ლიბერალური პარტია, სახალხო ფრონტი და სამოქალაქო განვითარების პარტია, რომელიც დღევანდელი ხელისუფლების რეალური ალტერნატივაა. ლალა შევკეთის ოფიციალური საიტი
თეიმურ რაჯაბოვი

თეიმურ ბორისის ძე რაჯაბოვი (აზერ. Teymur Rəcəbov; დ. 12 მარტი, 1987 , ბაქო — გ.) — აზერბაიჯანელი მოჭადრაკე, მსოფლიო დონის გროსმეისტერი (2011 წლიდან). 2019 წლის ოქტომბრის რეიტინგის მონაცემებით, აზერბაიჯანელ მოჭადრაკეებს შორის მე-2 და მსოფლიოს მოჭადრაკეებს მე-9 ადგილს იკავებს. 2001 წელს, 14 წლისას გროსმეისტერის წოდების მოპოვებით, ისტორიაში მეორე ყველაზე ახალგაზრდა გროსმეისტერი გახდა. 2003 წელს, „ლინარესის ტურნირზე“ იმ პერიოდის მსოფლიოს ნომერ პირველი მოჭადრაკის გარი კასპაროვის დამარცხების შემდეგ, ისტორიაში შევიდა, როგორც ყველაზე ახალგაზრდა მოჭადრაკე, რომელმაც მსოფლიოს ნომერ პირველი მოჭადრაკე დაამარცხა. მოგვიანებით იმავე წელს მსოფლიოს ყოფილი ჩემპიონები ვიშვანათან ანანდი და რუსლან პონომარიოვი დაამარცხა. ამ შედეგების მიხედვით, რაჯაბოვი 1 წელში ფიდე-ს სამი მსოფლიო ჩემპიონის დამმარცხებელი ოსტატი მოჭადრაკე გახდა. 2012 წლის ნოემბერში, მაქსიმალური რეიტინგით 2793 მოიპოვა და მსოფლიო მოჭადრაკეების სიაში მე-4 ადგილი დაიკავა. 2011 და 2013 წლებში ორჯერ იაპარეზა მოჭადრაკეების კანდიდატდა ტურნირზე და 2020 წლის ჭადრაკის მსოფლიო ჩემპიონატზე გამოსვლის უფლება მოიპოვა. 2009, 2013 და 2017 წლებში აზერბაიჯანის ეროვნული გუნდის შემადგენლობაში გაიმარჯვა ევროპის ჩემპიონატზე. მისი პირადი მიღწევებია 2007 წელს „ვეიკ-ან-ზის ტურნირის“, 2008 წლის „ელისტას გრან-პრის“, 2017 წლის ჟენევის გრან-პრისა და ბოლოს 2019 წლის მსოფლიო ჭადრაკის თასის მოგება. ↑ https://ratings.fide.com/toparc.phtml?cod=341 ↑ http://ratings.fide.com/toparc.phtml?cod=337 ↑ http://ratings.fide.com/toparc.phtml?cod=333 ↑ http://en.chessbase.com/post/first-fide-grand-prix-in-baku-azerbaijan/4 ↑ http://en.chessbase.com/post/baku-r2-adams-radjabov-and-inarkiev-win ↑ World Cup: Radjabov wins World Cup in blitz! (4 October 2019).
მონტესუმა I

მონტესუმა I იგივე მონტეკუჰსომა ილჰუიკამინა (ესპ. Montecuhzoma Ilhuicamina; ნაუატ. „ის ვინც თავისი მრისხანებით მბრძანებლობს და ცაში ისვრის“; დ. 1390, ტენოჩტიტლანი, მექსიკა — გ. 1469, იქვე) — აცტეკთა ერთ-ერთი ყველაზე დიდი ტლატოანი 1440-1469 წლებში. იგი იცკოატლის ძმისშვილი და ჩიმალპოპოკას და ტლაკაელელის ძმა იყო. მისი თაოსნობით შეიკრა სამხედრო ალიანსი ტლაკოპანთან სა ტეხკოკოსთან, რის შედეგადაც აცტეკებმა დიდი ტერიტორია დაიპყრეს. მათი სახელმწიფოს საზღვარმა პირველად მექსიკის ყურეს მიაღწია. მონტესუმამ მოახერხა ჩალკოს, ჰუასტეკებისა და ტოტონაკების დამორჩილება. მისი მმართველობის დროს აცტეკებში დაინერგა ყვავილების ომის ტრადიცია და აშენდა ორმაგი აკვედუკი ჩაპულტეპეკიდან ტენოჩტიტლანისაკენ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 105.
კორინთი

კორინთი (ბერძ. Κόρινθος) — თანამედროვე ქალაქი და ნავსადგური საბერძნეთში, კორინთის ყელზე, კორინთის არხთან. პელოპონესის კორინთიის ნომის ადმინისტრაციული ცენტრი. კორინთის გადასასვლელით აკავშირებს შუა საბერძნეთს პელოპონესთან, დასავლეთიდან კორინთის ყურე აკრავს, აღმოსავლეთიდან სარონიკის. კორინთი ათენიდან სამხრეთ-დასავლეთით 78 კილომეტრში მდებარეობს. თანამედროვე კორინთი დაარსდა 1818 წელს. 1858 წლის მიწისძვრის შემდეგ იქნა აღდგენილი ნაქალაქარიდან სამ კილომეტრში ჩრდილო-აღმოსავლეთით. ქალაქს ასევე ჩრდილო-აღმოსავლეთით 1881-1893 წლებში აშენებული კორინთის არხი მიუყვება (სიგრძე 6,2 კმ, სიგანე 22 მეტრი, სიღრმე 8 მ). ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: კორინთი ქალაქ კორინთიოს ოფიციალური საიტი კორინთოსი- საფეხბულთო კლუბის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2007-06-07 საიტზე Wayback Machine.
კრეონტი

კრეონტი - ძველბერძნული მითოლოგიის პერსონაჟი. კორინთოს მეფე. ლიკეფეოისს ან მენეკეოსის ვაჟი (როგორც ჩანს, სეხნიასთან ერევათ). სიზიფეს შთამომავლად წოდებული. ალკმეონმა აღსაზრდელად თავისი ორი ვაჟი მისცა. ევრიპიდეს ტრაგედიის "ალკმეონი კორინთოში" მოქმედი პირი. იასონის საცოლის კრეუსას მამა (სხვა წყაროებით, გლავკეს მამა), რომლის დახმარებაც სცადა როგორც ლეგენდაში, ასევე ევრიპიდესა და სენეკას ტრაგედიაში "მედეა".
წყება (გეოლოგია)

წყება — ადგილობრივი სტრატიგრაფიული ქვედანაყოფების ძირითადი ერთეული; წარმოადგენს მოცემულ რეგიონში გარკვეულ ფიზიკურ-გეოგრაფიულ პირობებში წარმოქმნილ ნალექთა ერთობლიობას, რომელსაც გარკვეულ სტრატიგრაფიული დონე უკავია. წყების გამოყოფას მეტწილად საფუძვლად უდევს ნალექების ნივთიერი შემადგენლობა, ზოგჯერ — განახევრებულ ცხოველთა და მცენარეთა ნაშთების არსებობა. წყების საზღვრები ხშირად არ ემთხვევა ერთიანი სტრატიგრაფიული სკალის ერთეულის საზღვრებს. წყებას აქვს საკუთარი გეოგრაფიული სახელწოდება (მაგ., დუშეთის წყება). წყებას ყოფენ ქვეწყებად. რამდენიმე წყების ერთობლიობა ქმნის სერიას. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 364.