laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ნეკერჩხალი

ნეკერჩხალი (ლათ. Acer) — მცენარეთა გვარი საპინდუსისებრთა ოჯახისა. 5-40 მ სიმაღლის ერთ-, ორ- ან მრავალსახლიანი (პოლიგამური) ფოთოლმცვივანი ხეები ან ბუჩქებია. შეიცავს 150-მდე სახეობას, რომელიც გავრცელებულია ევრაზიაში, ჩრდილოეთ და ცენტრალურ ამერიკასა და ზონდის არქიპელაგის კუნძულებზე, ზომიერი და სუბტროპიკული ჰავის პირობებში, ნოყიერ და დაწრეტილ ნიადაგებზე. ზოგი ეგუება ნიადაგის სუსტ დამლაშებას. უმეტესად მეზოფილური და ყინვაგამძლე მცენარეებია, ნაწილობრივ — ქსეროფიტები. კავკასიაში 11 სახეობაა, მათგან საქართველოში — 9. ჩვენში ნეკერჩხალი გავრცელებულია დაბლობიდან სუბალპურ სარტყლამდე, უმრავლესობა — მთის შუა და ზემო სარტყლამდე. მხოლოდ კავკასიის ენდემი — მაღალმთის ბოყვი (ლათ. Acer trautvetteri) — ქმნის სუბალპურ სარტყელში ნაირბალახოვან მეჩხერ კორომებს, დანარჩენი კი შერეულია ფოთლოვან და წიწვოვან (უფრო ნაკლებად) ტყეებში. მეორე ენდემი სოსნოვსკის ნეკერჩხალი (ლათ. Acer sosnowskyi) იზრდება მხოლოდ აფხაზეთში კირქვიანებზე. ქართული ნეკერჩხალი (ლათ. Acer ibericum) — მესამე კავკასიის ენდემი, რომელიც საქართველოს წითელ წიგნში არის შესული. სახეობებისა (ლეკა, თათრული ნეკერჩხალი, მთის და მაღალმთის ბოყვები) გამოსადეგია სატყეო და საცავი ნარგევებისათვის, ბაღ-პარკების გასაფორმებლად (შემოდგომაზე ძალზე ლამაზია, მათი ნაირფერი ფოთოლი და ნაყოფი); ზოგი მათგანი შეიცავს მრავალ მაღურ ფორმას. საქართველოში ინტროდუცირებული სახეობებიდან ამ მხრივ პერსპექტიულია ჩრდილოეთ ამერიკის წითელი ნეკერჩხალი (ლათ. Acer rubrum), შაქრის ნეკერჩხალი (ლათ. Acer saccharum), იფანფოთოლა ნეკერჩხალი (ლათ. Acer negundo) და სხვა. აღმოსავლეთ აზიური ნეკერჩხალი „გინალა“ (ლათ. Acer ginnala), თათისებრი ნეკერჩხალი (ლათ. Acer palmatum) და სხვა. ნეკერჩხალის მერქანი მკვრივი, გამძლე და მაგარია, კარგად პრიალდება. იყენებენ ავეჯის, სპორტის ნივთიერების, მუსიკალური საკრავებისა და სხვათა დასამზადებლად. ზოგიერთი სახეობა შეიცავს „ნეკერჩხლის შაქარს“. ფოთლებისაგან მიიღება საღებავი. თაფლოვანი მცენარეებია. ამრავლებენ თესლით, ბაღურ ჯიშებს — მყნობით. კალმები ძნელად ფესვიანდება. უხვად ივითარებს ძირკვის ამონაყარს. მიხეილ სახოკია, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 373. ↑ ნეკერჩხალი (TSN 28727). ინტეგრაციული ტაქსონომიის საინფორმაციო სისტემა.
ნეკრობაქტერიოზი

ნეკრობაქტერიოზი, ნეკრობაცილიოზი — შინაური და გარეული ცხოველების ინფექციური დაავადება. უფრო მეტად ცხვარი და ირემი ზიანდება. ზოგჯერ ფარაში ყველა ბატკანი დაავადებულია. აღინიშნება როგორც საძოვრული, ისე ბაგური შენახვის დროს. იწვევს ნეკროზის ჩხირი (Bact. necrophorum), რომელიც იჭრება დაზიანებულ ქსოვილში კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის, აგრეთვე ჭრილობის გზით, სწრაფად მრავლდება და გამოყოფილი ტოქსინით იწვევს უჯრედისა და ქსოვილის ნეკროზს. დაავადება მიმდინარეობს ქვემწვავედ ან ქრონიკულად. ინკუბაციური პერიოდი 1-3 დღე გრძელდება. ზიანდება კანი და ლორწოვანი გარსი, განსაკუთრებით ჩლიქები. აღინიშნება შესივება, ტკივილი, კოჭლობა, ტემპერატურა 40°C აღწევს. ინტოქსიკაციის შედეგად ცხოველი სუსტდება და კვდება. დიაგნოზს ადგენენ დაზიანებული კერიდან აღებული მასალის ბაქტერიოლოგიური გამოკვლევით. დაავადებული ცხოველი უნდა გავაცალკეოთ და ვუმკურნალოთ სადეზინფექციო ხსნარებით, სულფანილ-ამიდური პრეპარატებით, ანტიბიოტიკებით (ბიომიცინი და სხვა), დანეკროზებული ქსოვილის ამოკვეთით. ლეში უნდა დავწვათ და 30-დღიანი კარანტინი გამოვაცხადოთ, ჩავატაროთ დეზინფექცია. პროფილაქტიკის მიზნით ცხოველები უნდა ვამყოფოთ მშრალ სადგომში და მოვარიდოთ ჭაობიან საძოვარს. ფარცვანია ბ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 374.
ნელამავალნი

ნელამავალნი (ლათ. Tardigrada) — პატარა უხერხემლოების ტიპი, რომლებიც უახლოვდებიან ფეხსახსრიანებს. მათი სხეული მოკლეა (0,1-1,0 მმ), მკვეთრ სეგმენტაციას მოკლებული. ტიპში 300-მდე სახეობაა. გავრცელებული არიან ყველგან; ბინადრობენ ზღვაში, მტკნარ წყალში, ხავსსა და ნიადაგში. ხმელეთის ნელამავალნს შეუძლიათ გამოშრენ და წლობით ანაბიოზში იმყოფებოდნენ. რამდენიმე საათს უძლებენ გაცივებას –271°C-მდე და გახურებას 150 °C-მდე. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 375.
ნემატოდები

ნემატოდები (Nematoda), მრგვალი ჭიები — უმდაბლესი ჭიების კლასი Nemathelminthes-ის ქვეტიპისა. აქვთ წაგრძელებული, თითისტარისებრი ან ძაფისებრი, 80 მკმ-იდან 8 მ-მდე სიგრძის სხეული. სხეულის ღრუ სითხით არის ამოვსებული. სისხლის მიმოქცევისა და სუნთქვის ორგანოები არა აქვთ. გამომყოფი სისტემა პროტონეფრიდიული ტიპისაა. საჭმლის მომნელებელი სისტემა შედგება პირის ღრუს, საყლაპავის, ნაწლავისა და უკანა ხვრელისაგან. ნერვული სისტემა წარმოდგენილია ხახისირგვლივი რგოლით. გრძნობის ორგანოები ჯაგრებისა და დვრილების სახითაა წარმოდგენილი, ზოგს პრიმიტიული ქემო- და ფოტორეცეპტორებიც აქვთ. ნემატოდები გაყოფილსქესიანია. განაყოფიერებული კვერცხი გარეთ გამოიყოფა და გარემოში ვითარდება. ნემატოდების ზოგი ფორმა (სპირალური ტრიქინელა) ცოცხლადმშობია. ზოგი ნემატოდები (გეოჰელმინთები) ვითარდება შუამავალი მასპინძლის გარეშე (ადამიანის ასკარიდა). ზოგიერთის (ბიოჰელმინთების) განვითარებაში კი შუამავალი მასპინძელი მონაწილეობს. ნემატოდების კლასში 500 ათასამდე სახეობაა. ფართოდ არიან განვითარებული. ზოგი მათგანი პარაზიტია, ზოგი კი თავისუფლად ბინადრობს ნიადაგსა და წყალში. საქართველოში გავრცელებული ნემატოდებიდან აღსანიშნავია ადამიანის ასკარიდა (Ascaris lumbricoides), ადამიანის ბეწვთავა (Trihocephalus trichiurus), სპირალური ტრიქინელა (Trichinella spiralis), ბავშვთა ენტერობიუსი (Enterobius vermicularis), თორმეტგოჯას ანკილოსტომა (Ancylostoma duodenale) და სხვა. ასღსანიშნავია ფრინველთა სასუნთქი გზების პარაზიტი ნემატოდები სინგამუსის გვარისა (Syngamus trachea). გვხვდება აგრეთვე ფიტონემატოდების მრავალი მავნე სახეობა - კარტოფილის ღეროს ნემატოდები, ხახვისა და ნივრის ღეროს ნემატოდები, ხორბლის ნემატოდები, ციტრუსების ნემატოდები და სხვა. ყურაშვილი ბ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 376. ყურაშვილი ბ., უხერხემლოთა ზოოლოგია, თბ., 1973; Основы нематодологии, т. 1-22, М.,-Л., 1949-71;
ელეგია (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტერმინით ელეგია შეიძლება აღნიშნული იყოს: ელეგია — ლირიკული პოეზიის ჟანრი ელეგია (იაპონური კინო)
კულმინაცია

კულმინაცია: (ლათ. culmen — მწვერვალი) — მხატვრული ნაწარმოების სიუჟეტის ერთ-ერთი ძირითადი ელემენტი; მოქმედების განვითარების უმაღლესი წერტილი, საფეხური, რომლის შემდეგ წინააღმდეგობა ვერ გართულდება. კულმინაციის შემდეგ ბრძოლა ნელდება, იხსნება კვანძი და ნაწარმოების შინაარსი ფინალისკენ მიემართება. (მაგ.: „ალუდა ქეთელაურში“ ალუდას მიერ ხევისბერის წინაშე მოზვრისთვის საჯაროდ თავის მოკვეთა და სხვა). კულმინაცია — სამოქალაქო განათლების ლექსიკონი ↑ კულმინაცია. სამოქალაქო განათლების ლექსიკონი. ციტირების თარიღი: 20 მაისი, 2018.
ავტობიოგრაფია

ავტობიოგრაფია (ბერძნული ენიდან: αὐτός-აუტოს თვით + βίος-ბიოს ცხოვრება + γράφειν-გრაფეინ დაწერა), ავტოგრაფი — საკუთარი ხელმოწერა ან რაიმე ნაწარმოების ხელნაწერი, თვით ავტორის ხელით შესრულებული, ავტოპორტრეტი - მხატვრის მიერ დახატული საკუთარი პორტრეტი. ამიტომ სიტყვებთან ავტობიოგრაფია, ავტოპორტრეტი, ავტოგრაფი კუთვნილებითი ნაცვალსახელების: ჩემი, შენი, მისი, თავისი და ზედსართავი სახელების: პირადი, საკუთარი გამოყენება არ არის საჭირო, თუ ეს ნაცვალსახელი ან ზედსართავი და სუბიექტი ერთსა და იმავე პირს გამოხატავს. მაგალითად, არასწორია: მე დავწერე ჩემი ავტობიოგრაფია. მაგრამ ისეთ შემთხვევებში, როდესაც მოქმედების სუბიექტი ერთი პირია, ხოლო ავტოგრაფია კი სხვა პირისაა, კუთვნილებითი ნაცვალსახელი საჭიროა. მაგალითად: მოგიტანათ მან ჩემი ავტობიოგრაფია?\სიტყვა ავტობიოგრაფიის შემადგენელი პირველი ნაწილი ავტო, მომდინარეობს ბერძნული სიტყვისგან autos და ნიშნავს იმავეს, რასაც ქართული ნაცვალსახელი თვით ან თავისი. ავტო სიტყვის მონაწილეობით ქართულში სხვა სიტყვებიცაა შექნილი, მაგალითად: ავტოგრაფი, ავტოპორტრეტი. ბიოგრაფია დღიური (ჩანაწერი) მემუარები Barros, Carolyn (1998). Autobiography: Narrative of Transformation. ენ-არბორი: University of Michigan Press.  Buckley, Jerome Hamilton (1994). The Turning Key: Autobiography and the Subjective Impulse Since 1800. კემბრიჯი: Harvard University Press.  Lejeune, Philippe (1989). On Autobiography. მინეაპოლისი: University of Minnesota Press.
დოქტორი ნოუ

დოქტორი ნოუ (ინგლ. Dr. No) — პირველი ფილმი ჯეიმზ ბონდის შესახებ, რომელიც გადაღებულია იენ ფლემინგის ამავე სახელწოდების რომანის მიხედვით 1962 წელს. მისი რეჟისორია ტერენს იანგი. ამ ფილმში ბონდი, საიდუმლო დაზვერვის აგენტი, გაგზავნილია იამაიკაზე, რათა გამოიძიოს ბრიტანელი აგენტის სიკვდილის გარემოებები. გამოძიება მას მიიყვანს დოქტორ ჯულიუს ნოუსთან. ბონდი აღმოაჩენს, რომ ნოუ აპირებს ამერიკული რაკეტები და მის მიზნებს ჩაახშობს. ფილმში ჯერ არ არის ნახსენები, რომ ბონდს გააჩნია ორმაგი ნულის სტატუსი (რაც მას აძლევს ნებისმიერი ადამიანის მოკვლის ლიცენზიას) - იგი წარმოგვიდგება, როგორც ომის ვეტერანი. თუმცა, ბონდის ფილმებისათვის დამახასიათებელი ტრადიციები ჩამოყალიბდა უკვე ამ ნამუშევარში. აღსანიშნავია ფილმის დაწყებისას ეკრანზე ბონდის გამოსვლის სცენა და გასროლა მაყურებლის მიმართულებით და სტილისტური შესავალი სიმღერის თანხლებით. დიზაინერ კენ ადამის ინიციატივით შეიქმნა უნიკალური ვიზუალური სტილი, რომელიც დღემდე ახლავს 007-ის ყველა ფილმს. ფილმის წარმატებამ მის შემქმნელებს უბიძგა გაგრძელებებზე მუშაობა. ამასთან, ბონდის კინოში გამოჩენამ საფუძველი ჩაუყარა ე.წ. „ჯაშუშური ფილმების“ ტრადიციას და გავლენა იქონია ამ ქვეჟანრზე. მთავარი სტატია: დოქტორი ნოუ (საუნდტრეკი). „დოქტორი ნოუ“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) „დოქტორი ნოუ“ — Box Office Mojo-ზე
რუსეთიდან სიყვარულით

რუსეთიდან სიყვარულით (ინგლ. From Russia with Love) — მეორე ფილმი ჯეიმზ ბონდის შესახებ. ფილმი გადაღებულია იენ ფლემინგის ამავე სახელწოდების რომანის მიხედვით. მისი რეჟისორია ტერენს იანგი. ფილმში ბონდის დავალებაა, სოციალური სახელმწიფოდან გამოიყვანოს და გადაარჩინოს რუსი აგენტი ტატიანა რომანოვა. ტატიანას გააჩნია ინფორმაცია გამშიფრავ აპარატზე „ლექტორი“, მაგრამ ჩნდება დაბრკოლება - კიდევ ერთი აგენტი, რომელიც ცდილობს, დააპირისპიროს ინგლისი და რუსეთი. რუსეთიდან სიყვარულით კრიტიკოსებისა და თავად შონ კონერის მიერ ითვლება ბონდიანის ერთ-ერთ საუკეთესო ფილმად, რომელიც დიდ ინტერესს იპყრობს გამოსვლიდან 40 წლის შემდეგ. მაიკლ ჯ. უილსონის, ფილმის ამჟამინდელი თანაპროდიუსერის კომენტარი: „ჩვენ ყოველთვის ვცდილობთ, გადავიღოთ კიდევ ერთი რუსეთიდან სიყვარულით, მაგრამ შედეგად ვღებულობთ ცეცხლოვან ბურთს“. 2005 წელს ფილმი კომპიუტერულ თამაშად აქციეს, სახელწოდებით ჯეიმზ ბონდი 007: რუსეთიდან სიყვარულით. კომპანიის Electronic Arts მიერ შექმნილ ამ თამაშში შონ კონერის სპეციალურად ჩაწერილი ხმა არის გამოყენებული, ხოლო პერსონაჟები ვიზუალურად მაქსიმალურად ახლოს არიან ორიგინალურ მხასიობებთან. მთავარი სტატია: რუსეთიდან სიყვარულით (საუნდტრეკი). ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: რუსეთიდან სიყვარულით „რუსეთიდან სიყვარულით“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) „რუსეთიდან სიყვარულით“ — Allmovie-ზე „რუსეთიდან სიყვარულით“ — Rotten Tomatoes „რუსეთიდან სიყვარულით“ — Box Office Mojo-ზე
ნემერტინები

ნემერტინები (Nemertini), უხერხემლო ცხოველების ტიპი, რომელსაც ზოგჯერ განიხილავენ როგორც უმდაბლესი ჭიების ქვეტიპს. მათი სხეული ორმხრივსიმეტრიულია, დაუნაწევრებელი, სიგრძე 10-იდან 20 სმ, ზოგჯერ 2 მ-ზე მეტსაც აღწევს. სხეუი გარედან დაფარულია ერთშრიანი წამწამიანი ეპითელიუმით, რომლის ქვეშ კან-კუნთოვანი პარკია მოთავსებული. ნემერტინების უმრავლესობა მტაცებელია, ზოგი — პარაზიტი და მოლუსკების სიმბიონტი. აქვთ გრძელი მილის მსგავსი, სხეულის შიგნით ჩაბრუნებული ხორთუმი, რომელიც თავდასხმისა და თავდაცვის საშუალებაა. აქვთ საჭმლის მომნელებელი, სისხლის მიმოქცევის, გამომყოფი და ნერვული სისტემები, გრძნობის ორგანოები. ცალსქესიანი ცხოველებია. ვითარდება პირდაპირ ან მეტამორფოზით. ტიპში 110 გვარის 1000-მდე სახეობაა. გავრცელებული არიან ყველა ოკეანესა და ზღვაში. უმეტესად ბენთოსური ცხოველებია, მოძრაობენ კან-კუნთოვანი პარკის შეკუმშვით, ზოგი მცირე ფორმა — წამწამების რხევით. მრავალი სახეობიხ ნემერტინები თევზების საკვებია. ელიაშვილი ტ., ქსე, ტ. 7, გვ. 376, თბ., 1984
ნემსთევზასნაირნი

ნემსთევზასნაირნი, კონალაყუჩნაირნი (ლათ. Syngnathiformes ან Lophobranchii) — წვრილი ძვლოვანი თევზების რიგი. აქვთ მილისებრი დინგი. ბინადრობენ მსოფლიო ოკეანის ტროპუკულ და სუბტროპიკულ წყლებში, ზოგი — ზომიერად თბლის წყლებში. რიგში 6 ოჯახია, რომელთაგან საქართველოში გვხვდება მხოლოდ ნემსთევზასებრნი (Syngnathidae). ოჯახში 50-მდე გვარია. ოჯახში შემავალი სახეობები გავრცელებულია შავ, აზოვის, კასპიის, ბალტიისა და იაპონიის ზღვებში. საქართველოს შავი ზღვის სანაპიროებში ყველგანაა. ტოფობენ გაზაფხულ-ზაფხულში. დედალი ქვირითს ყრის მამლის გამოსაჩეკ კამერაში. სარეწაო მნიშვნელობა არა აქვთ. დემეტრაშვილი მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 377.
ეპოსი

ეპოსი (ბერძნ. epos — სიტყვა, თხრობა) — სინამდვილის ასახვა თხრობითი გზით, ავტორი უმეტესწილად არ ფიგურირებს. ადამიანისა და მისი ცხოვრების ასახვის ტიპის ეპოსი იყო პროზაულ და პოეტურ ფორმებად: დიდი, საშუალო და მცირე. დასავლეთის კულტურაში ეპოსის უძველესი და უთვალსაჩინოესი ნიმუშებია ილიადა, ოდისეა და ნიბელუნგენიადა, ხოლო აღმოსავლეთში — მაჰაბჰარატა, რამაიანა და შაჰნამე. ეპოსის ჟანრებია: ეპოპეა, სიმღერა (ხალხური ეპოსი), მოთხრობა, რომანი, პოემა, ბალადა, ნოველა, იგავ-არაკი, ეტიუდი, ესე. მხატვრულ-დოკუმენტური ჟანრები: მემუარი, დღიური, ავტობიოგრაფია, ბიოგრაფია, მოგზაურობა, ნარკვევი, საგმირო ეპოსი. პირველი ეპიკური ნაწარმოებები დაკავშირებულია წერა-კითხვამდელ საზოგადოებებთან და ზეპირ პოეტურ ტრადიციებთან. ამ ტრადიციებში პოეზია გადაეცემა მსმენელებსა და ერთი შემსრულებლიდან მეორეს წმინდა ზეპირი ფორმით. მსოფლიო ხალხურ ეპოსს განეკუთვნება ნაწარმოებები, რომელიც ლიტერატურულ შედევრებს არ წარმოადგენენ, თუმცა მსოფლიო ხალხთა კულტურის შემადგენელი ნაწილია. ისინი თავდაპირველად ზეპირ ლიტერატურას წარმოადგენდნენ, ხოლო მოგვიანებით კი ჩაიწერა ერთი ან რამდენიმე ავტორის მიერ. მწიგნობარ საზოგადოებაში ხშირად იყენებდნენ ეპოსის ფორმატს და ადრეული დღემდე მოღწეული ევროპული მაგალითია ვერგილიუსის „ენეიდა“, რომელშიც ჰომეროსის თხრობის სტილია განმეორებული. აღმოსავლეთში დაწერილი ეპოსის კარგი მაგალითია ფირდოუსის „შაჰნამე“, სპარსეთში. ძვ. წ. მე-20 საუკუნე: გილგამეშის ეპოსი (შუმერული მითოლოგია) ძვ. წ. მე-19 საუკუნე: რამაიანა (ჰინდური მითოლოგია) ძვ. წ. 1316: მაჰაბჰარატა (ჰინდური მითოლოგია) ძვ. წ. მე-8 საუკუნე: ჰომეროსის ილიადა (ბერძნული მითოლოგია) ჰომეროსის ოდისეა (ბერძნული მითოლოგია) შრომები და დღეები ჰესიოდე (ბერძნული მითოლოგია) თეოგონია ჰესიოდე (ბერძნული მითოლოგია) ქალის კატალოგი ჰესიოდე (ბერძნული მითოლოგია) ჰერაკლეს ფარი ჰესიოდე (ბერძნული მითოლოგია) ძვ. წ. მე-3 საუკუნე: არგონავტიკა აპოლონიოს როდოსელი ძვ. წ. 1-ლი საუკუნე: ვირგილიუსის ენეიდა ტაინ ბო კუალინგე (ირლანდიური მითოლოგია) მე-10 საუკუნე: ფირდოუსის შაჰნამე ბჰაგავატა პურანა (სანსკრიტი „უფლის ნაამბობი“) მე-11 საუკუნე: დიგენის აკრიტას (ბიზანტიური ეპიკური პოემა) როლანდის სიმღერა მეფე გესარის ეპოსი (ტიბეტი, მე-11 საუკუნეში დაიწერა ადრეული წყაროებიდან) მე-12 საუკუნე: შოთა რუსთაველის ვეფხისტყაოსანი მე-13 საუკუნე: ნიბელუნგენლიდი (გერმანიკული მითოლოგია) Jan de Vries: Heroic Song and Heroic Legend ISBN 0-405-10566-5 Cornel Heinsdorff: Christus, Nikodemus und die Samaritanerin bei Juvencus. Mit einem Anhang zur lateinischen Evangelienvorlage, Untersuchungen zur antiken Literatur und Geschichte 67, Berlin/New York 2003, ISBN 3-11-017851-6 Fallon, Oliver. Bhatti’s Poem: The Death of Rávana (Bhaṭṭikāvya). New York 2009: Clay Sanskrit Library, [1] დაარქივებული 2019-07-07 საიტზე Wayback Machine. . ISBN 978-0-8147-2778-2, ISBN 0-8147-2778-6
კომის რესპუბლიკა

კომის რესპუბლიკა (კომი Коми Республика) 1936 წლამდე ზირიანების მხარე - რუსეთის ფედერაციის სუბიექტი, ჩრდილო-დასავლეთის ფედერალური ოკრუგის შემადგენლობაშია. დედაქალაქი — ქ. სიქტივკარი. რესპუბლიკა ჩრდილოეთით და ჩრდილო-აღმოსავლეთით ესაზღვრება ნენთა ავტონომიური ოკრუგს, ჩრდილო-აღმოსავლეთით და აღმოსავლეთით — იამალ-ნენთა ავტონომიურ ოკრუგს, სამხრეთ-აღმოსავლეთით, სამხრეთით — ხანტა-მანსის ავტონომიურ ოკრუგს, სამხრეთით სვერდლოვსკის ოლქს, პერმის მხარეს, სამხრეთით, სამხრეთ-დასავლეთით და დასავლეთით — კიროვის ოლქს, ჩრდილო-დასავლეთით, ჩრდილოეთით არხანგელსკის ოლქს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 605—606. რუსეთის ჩრდილო-დასავლეთის ფედერალური ოკრუგი კარელიის რესპუბლიკა | კომის რესპუბლიკა | არხანგელსკის ოლქი | ვოლოგდის ოლქი | კალინინგრადის ოლქი | ლენინგრადის ოლქი | მურმანსკის ოლქი | ნოვგოროდის ოლქი | ფსკოვის ოლქი | ქალაქი სანქტ-პეტერბურგი | ნენთა ავტონომიური ოკრუგი
იანკი

იანკი (ინგლ. Yankee) — აშშ-ის ამერიკელთა მეტსახელი, რომელიც შეარქვეს ევროპელებმა. წარმოიშვა ნიდერლანდური სახელიდან (Yan), უებსტერის ლექსიკონის ვერსიით, ასე უწოდებდნენ კონექტიკუტის ინგლისელ კოლონისტებს ნიუ-იორკში ჩასახლებული ნიდერლანდელები. იხმარება როგორც დამამცირებელი ზედწოდება. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 49. Beals, Carleton; Our Yankee Heritage: New England's Contribution to American Civilization (1955) online Conforti, Joseph A. Imagining New England: Explorations of Regional Identity from the Pilgrims to the Mid-Twentieth Century (2001) online Online Etymology Dictionary Wordorigins.org დაარქივებული 2017-12-06 საიტზე Wayback Machine.
იანინა

იანინა, იოანინა (ბერძ. Ιωάννινα) — ქალაქი საბერძნეთში, ეპირის ოლქში, იანინის ტბის ნაპირზე, ზღვის დონიდან 480 მ სიმაღლეზე. იანინის ნომის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2011 წლის მდგომარეობით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენდა 112,486 ადამიანს. ↑ ΦΕΚ αποτελεσμάτων Μόνιμου Πληθυσμού — Αποτελέσματα της Απογραφής Πληθυσμού-Κατοικιών έτους 2021 που αφορούν στο Μόνιμο Πληθυσμό της Χώρας // Εφημερίδα της Κυβερνήσεως — Αθήνα: Ελληνική Στατιστική Αρχή, 2023. — გვ. 37. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1524"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1275124"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3559625"></a> ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: იანინა
გოლდფინგერი

გოლდფინგერი (ინგლ. Goldfinger) (1964) — მესამე ფილმი ჯეიმზ ბონდის შესახებ. გადაღებულია იენ ფლემინგის ამავე სახელწოდების რომანის მიხედვით. ეს იყო პირველი ოთხი ფილმიდან, რომლებიც გადაიღო რეჟისორმა გაი ჰემილტონმა. ფილმში ჯეიმზ ბონდი ეძებს აურიკ გოლდფინგერს, რომელიც გეგმავს ფორტ ნოქსის ოქროს საცავის ბირთვული ძალებით აფეთქებას. გოლდფინგერი ითვლება ჯეიმზ ბონდის პირველ ოფიციალურ ბლოკბასტერად, რომლის გადაღების დანახარჯი ანაზღაურებული იქნა რეკორდულ დროში, მიუხედავად მცირე ბიუჯეტისა. ეს აგრეთვე იყო ბონდის პირველი ფილმი, რომელშიც მთავარ მუსიკალურ თემას ასრულებდა პოპულარული მომღერალი. ეს ტრადიცია ყველა ფილმში გაგრძელდა, გარდა ერთადერთისა - მისი აღმატებულების საიდუმლო სამსახურში. მთავარი სტატია: გოლდფინგერი (საუნდტრეკი). შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „გოლდფინგერი“ ვიკისაწყობში. „გოლდფინგერი“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) „გოლდფინგერი“ — TCM-ის მონაცემთა ბაზაში „გოლდფინგერი“ — Allmovie-ზე „გოლდფინგერი“ — Rotten Tomatoes „გოლდფინგერი“ — Box Office Mojo-ზე
ექსპოზიცია (ლიტერატურა)

ექსპოზიცია (ბერძ. expositio — ახსნა, გადმოცემა) — ლიტერატურული ნაწარმოების სიუჟეტის შემადგენელი ელემენტი. ემსახურება გარკვეული განწყობის შექმნას. ექსპოზიციაში ხდება მოქმედი პირების განლაგება და ხდება სასიუჟეტო კონფლიქტის შემქმნელი მოვლენების აღწერა. ფოლკლორში ექსპოზიცია არის ასევე კულულიაციური ნაწარმების შემადგენელი ნაწილი. ი.ფ. ამროიანი ჯაჭვისებრი სტრუქტურების ტიპოლოგია ა.ა. კრეტოვი რეკურსიული მონათხრობი
სფერული ელვა (ფილმი)

სფერული ელვა (1965) — მეოთხე ფილმი ჯეიმზ ბონდის შესახებ. ფილმი გადაღებულია იენ ფლემინგის ამავე სახელწოდების რომანის მიხედვით, რომელიც თავის მხრივ, კინოსცენარს ეფუძნება. ფილმში ბონდი ეძებს ნატოს ორ ატომურ ბომბს, რომელიც მოიპარა კორპორაციამ ’’სპექტრი’’. ეს უკანასკნელი, აშანტაჟებს მსოფლიოს, რათა მას გადასცენ 100 მილიონი ფუნტი - წინააღმდეგ შემთხვევაში იგი ჰპირდება ყველას, რომ ბომბები ამოქმედებული იქნება ინგლისის ან აშშ-ს რომელიმე ქალაქში. ფილმის ეკრანებზე გამოსვლას დიდი წარმატება ხვდა წილად. მსოფლიო მასშტაბით შემოსავალმა მისი ჩვენებებიდან შეადგინა 141,2 მილიონი დოლარი, რაც ბევრად აღემატებოდა სამივე წინა ფილმის შემოსავალს. ფილმს გადაეცა ამერიკის კინოაკადემიის ჯილდო, სპეციალური ეფექტებისათვის და სპეციალური ვიზუალური ეფექტებისათვის. მიუხედავად კომერციული წარმატებისა, ფილმმა მწარე კრიტიკა დაიმსახურა. მთავარი სტატია: სფერული ელვა (საუნდტრეკი). „სფერული ელვა“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) „სფერული ელვა“ — Allmovie-ზე „სფერული ელვა“ — TCM-ის მონაცემთა ბაზაში „სფერული ელვა“ — Rotten Tomatoes „სფერული ელვა“ — Box Office Mojo-ზე ოფიციალური საიტი
ტაიისტიკა

ტაიისტიკა, ან ტაისტიკა (ტაიზე ไทยศึกษา — ტაისიქსა), აგრეთვე სიამისტიკა, ან სიამოლოგია — სამეცნიერო დისციპლინა, რომელიც სიამური ენისა და ტაილანდის მოსახლეობის, საერთოდ ამ ქვეყნის ისტორიისა და კულტურის შესწავლითაა დაკავებული. ტაისტიკის პირველი ცენტრს წარმოადგენდა 1904 წელს მეფის პატრონაჟით დაფუძნებული „სიამური საზოგადოება“. ერთ-ერთ მთავარ ცენტრად ითვლება ჩულალონკორნის უნივერსიტეტი. სასწავლო დაწესებულება, სადაც პირველად (1954 წ.) ხელი მოჰკიდეს ტაის ენის შესწავლას, იყო მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტი (МГИМО). პირველი საბჭოთა მასწავლებელი ტაიისტი იყო ლევ ნ. მორევი (Лев Николаевич Морев), მან შეადგინა ტაი-რუსული და ლაოსურ-რუსული ლექსიკონები. ტაილანდის დასავლურ კვლევებს სათავე პროტესტანტი მისიონერების საქმიანობით დაედო, რომელთა შორის იყო ჯონ ტეილორ ჯონსი (1802—1851). ჯონ ტეილორ ჯონსმა პირველმა თარგმნა ბიბლია ტაი ენაზე. ამერიკის შეერთებულ შტატებში ტაილანდის კვლევის პირველი აქტიური ცენტრი გახდა კორნელის უნივერსიტეტი დევიდ უაიეტის ხელმძღვანელობით. (ინგლისური) სიამური საზოგადოება (ინგლისური) ტაის კვლევების ცენტრი (ინგლისური) ტაილანდის საინფორმაციო ცენტრი დაარქივებული 2008-06-24 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) თაისტადის.ნეტ, ტაილანდელი სტუდენტების ჩრდილოეთ ილინოისის უნივერსიტეტთან არსებული საერთაშორისო ფორუმი დაარქივებული 2008-11-21 საიტზე Wayback Machine. (გერმანული) ტაიისტიკის საუნივერსიტეტო სწავლების აღწერა დაარქივებული 2008-04-04 საიტზე Wayback Machine. (რუსული) მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ტაი ენის კათედრა დაარქივებული 2011-10-17 საიტზე Wayback Machine. (რუსული) სიამოლოგია დაარქივებული 2016-03-05 საიტზე Wayback Machine. ჯუანოლოგია ასეანოლოგია შარლ არშამბო
თილისმა

თილისმა (ასევე ამულეტი, ლათ. amuletum) — მაგიური ნივთი, რომლის ფუნქცია მისი მფლობელის დაცვა ან მისი მაგიური ზემოქმედების ეფექტურობის გაზრდაა. ზოგიერთის რწმენით თილისმებს ასევე შეუძლია წარმატების მოტანა, განსაცდელისგან დაცვა, გუნების გაუმჯობესება და სხვა. თილისმა შეიძლება იყოს ნებისმიერი ნივთი — საიუველირო ნაწარმიდან დაწყებული, ქვის ნატეხითა და ხის ქერქის ნაჭრით დამთავრებული. მაგ. ქრისტიანების გარკვეული ნაწილი ყელზე ჯვარს ატარებს, როგორც ერთგვარ თილისმას, იმ ვარაუდით, რომ ის მათ უსიამოვნებებისგან დაიცავს (და არა მხოლოდ მათ კონფესიური მიმართულების სიმბოლოს). თილისმა შეიძლება გახდეს რაიმე პერსონაჟი ან ცხოველი. მაგ. სპორტული გუნდები და მუსიკალური ჯგუფები ხშირად იყენებენ რომელიმე პერსონაჟს საკუთარი სიმბოლო-თილისმის სახით. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: თილისმა Gonzalez-Wippler, Migene (1991). Complete Book Of Amulets & Talismans, Sourcebook Series. St. Paul, MN: Lewellyn Publications. ISBN 978-0-87542-287-9.
Bodysnatchers (სიმღერა)

„Bodysnatchers“ — ბრიტანული ალტერნატიული როკ-ჯგუფ Radiohead-ის სიმღერა ალბომიდან In Rainbows. ეს სიმღერა B-მხარის სახით გამოიცა სინგლზე „House of Cards“. პრომო სინგლის სახით იგი აგრეთვე გამოვიდა აშშ-ში, მას შემდეგ რაც ალბომი სხვადასხვა ჩარტში მოხვდა. Bodysnatchers ჩაიწერა ცოცხლად, ყოველგვარი დამატებითი სტუდიური ეფექტის დადების გარეშე. სიმღერა პირველად შესრულდა 2006 წლის 1 მაისს, ლონდონში, ტომ იორკისა და ჯონი გრინვუდის მიერ. ჯგუფმა სიმღერა პირველად დაუკრა 2006 წლის 6 მაისს, ტურის მსვლელობისას პრომო CD-R House of Cards (რადიოს ვერსია) – 4:35 Bodysnatchers – 4:01 ↑ Radiohead Discography დაარქივებული 2009-02-12 საიტზე Wayback Machine. . RHDiscog.com ↑ Radiohead Bodysnatchers / House Of Cards UK Promo CD-R acetate (438803). EIL. ციტირების თარიღი: June 30, 2013.
კვანძის გახსნა

კვანძის გახსნა — სიუჟეტის შემადგენელი ნაწილი, მისი განვითარების ბოლო საფეხური; მხატვრული ნაწარმოების ის ადგილი, სადაც ხდება მთავარ მოქმედ პირთა შორის წინააღმდეგობის გადაწყვეტა და მით მთავრდება ძირითადი ამბის გადმოცემა. ეპილოგში ავტორს შეუძლია მხოლოდ მოქმედ პირთა შემდგომი ბედის მოკლე აღწერა – გადმოცემა, რადგან მთავარი კონფლიქტი კვანძის გახსნის შემდეგ აღარ ვითარდება. გაჩეჩილაძე ს., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 489.
Weird Fishes/Arpeggi

Weird Fishes/Arpeggi — ჯგუფ Radiohead-ის სიმღერა ალბომიდან In Rainbows. სიმღერის ორიგინალური სახელწოდება იყო Arpeggi. ორმაგი სახელწოდება მომდინარეობს სიმღერის ტექსტიდან - I get eaten by the worms/And weird fishes (მე მჭამენ ჭიები/და შეშლილი თევზები) და იტალიური სიტყვის ’არპეჯიო’ მრავლობითი რიცხვიდან. სიმღერა პირველად შესრულდა ჯონი გრინვუდის და ტომ იორკის მიერ, 2005 წელს, ატმოსფერული სიმებიანი კომპოზიციის სახით, ნაზარეთის ორკესტრის თანხლებით. 2006 წელს სიმღერა იქნა შეცვლილი და მიიღო უფრო რითმული სახე. ჯგუფმა იგი პირველად შეასრულდა კოპენჰაგენში, 2007 წელს. 2007 წლის 1 ოქტომბერს ცნობილი გახდა, რომ იგი ასევე შეტანილი იქნება შემდეგ სტუდიურ ალბომში. ალბომის ვერსია ახლოს არის 2006 წელს წარდგენილთან, რომელშიც ფილ სელუეი დასარტყამებზეც უკრავს, მაგრამ 2005 წლის ვერსიასთან ატმოსფერული ჟღერადობით უფრო მეტი საერთო აქვს. 2006 წლის ტურის შემდეგ სიმღერის სტრუქტურა შეიცვალა. უკანასკნელი სტრიქონები გადატანილი იქნა იმ სექციის წინ, სადაც დასარტყმელი საკრავები ჟღერს. ჟურნალ როლინგ სტოუნის მიერ შედგენილ 2007 წლის საუკეთესო სიმღერების სიაში Weird Fishes/Arpeggi იყო #17 ადგილზე.