laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
თუხარლები

თუხარლები (მხ. რცხ. თუხარელი) — წარჩინებული ფეოდალური საგვარეულო სამხრეთ საქართველოში. გვარის სახელწოდება წარმოდგება მისი სამამულე ციხე-ქალაქ თუხარისიდან (ტაო-კლარჯეთი). IX-XI საუკუნეებში თუხარისი იყო ჯაყელთა საგვარეულოს ცენტრი და ერისთავთა რეზიდენცია. ცნობილია XI საუკუნის მოღვაწე ბეშქენ I ჯაყელი, რომელიც თუხარისის ერისთავი იყო. შესაძლებელია, ის იყო თუხარელთა გვარის ფუძემდებელი. თუხარელი თუხარისის ქვეყნის პატრონი იყო. ცნობილია XI საუკუნის სასულიერო მოღვაწე საბა თუხარელი, რომელსაც ხშირად იხსენიებდნენ შუასაუკუნეების ქართული სულიერი კულტურის უდიდეს მოამაგეებთან, ექვთიმე და გიორგი ათონელებთან, იოანე პეტრიწთან და ეფრემ მცირესთან ერთად. თუხარლებზე მნიშვნელოვან ცნობებს გვაწვდის რამდენიმე მინაწერი, რომელიც შესრულებულია XIV-XVI საუკუნეების ნუსხურ ხელნაწერთა აშიებზე. ურბნისის ოთხთავის აშიაზე მიწერილია თუხარელთა სახლის რამდენიმე წევრის სახელზე შესრულებული მოსახსენებელი: ასევე ერთ-ერთი სვინაქსარის მოსახსენებელი ასახელებს თუხარელს ბატონს თახოს და მის თანამეცხედრეს როდამს, აგრეთვე ფილადელფის. მოხსენებული არიან თუხარლები ბოცო და ელია: აღნიშნულ ხელნაწერებზე დართული სამცხე-საათაბაგოს მმართველი ფეოდალური სახლების: ჯაყელების, ფანასკერტელების, შალიკაშვილების გვერდით თუხარლების მოხსენიება აშკარად მიუთითებს ამ საგვარეულოს დაწინაურებული მდგომარეობის შესახებ. 1516 წლის სამცხე-საათაბაგოს თავადთა ნუსხა ასახელებს თუხარლებს სასაფლაოთი, მონასტრითა და კარის ეკლესიით. თუხარლები მოიხსენიებიან იმ შვიდ ძირძველ საგვარეულოთა შორის, რომელთა მფლობელობა საკუთარ მამულებზე არ შეწყვეტილა. 1578 წელს ლალა ფაშა მთლიანად იპყრობს სამცხე-საათაბაგოს. იქ დარჩენილი ქართველი თავადები: ჯაყელები, შალიკაშვილები, თავდგირიძეები, დიასამიძეები, თუხარლები და სხვები ვახუშტი ბატონიშვილის სიტყვებით ”არღარა იწოდებიან გუარითა, არამედ ფაშად, ბეგად და სანჯახად”. ასეთ პერსპექტივას ვერ ეგუება მესხი თავადი ამოან თუხარელი რომელიც ოჯახთან ერთად, XVII საუკუნის 20-იან წლებში ტოვებს სამცხე-საათაბაგოს და გადმოდის შიდა ქართლში. მზია სურგულაძე, ქართულ ფეოდალურ საგვარეულოთა ისტორიიდან, თბ., 1999
Ecce Homo

Ecce Homo: როგორ ხდება ადამიანი ის რაც ის არის (გერმ. 'Ecce homo: Wie man wird, was man ist) — გერმანელი ფილოსოფოს ფრიდრიხ ნიცშეს უკანასკნელი წიგნი. დაიწერა 1888 წელს, ნიცშეს ფსიქიკურად შეშლამდე სულ ცოტა ხნით და მის გარდაცვალებამდე ორი წლით ადრე. თუმცა, წიგნი 1908 წლამდე არ გამოცემულა. „Ecce homo, Wie man wird, was man ist“ — Project Gutenberg-ზე (გერმანულად)
ხერონიმო მენდესი

ხერონიმო მენდესი (ესპ. Jerónimo Méndez Arancibia; დ. 25 სექტემბერი, 1897 — გ. 14 ივნისი, 1959, სანტიაგო) — ჩილელი პოლიტიკური მოღვაწე, რომელიც იყო ჩილეს დროებითი პრეზიდენტი 1941–1942 წლებში. ხერონიმო მენდესი დაიბადა 1897 წლის 25 სექტემბერს ლა-სერენაში, სადაც მან მიიღო საშუალო განათლება. 1914 წელს მან დაამთავრა ჩილეს უნივერსიტეტი. პრეზიდენტ პედრო აგირე სერდას გარდაცვალების შემდეგ 1941 წლის 25 ნოემბრიდან ხერონიმო მენდესი დაინიშნა დროებით მმართველად. ხოლო საპრეზიდენტო არჩევნებზე ვეღარ მოიპოვა გამარჯვება და 1942 წლის 1 თებერვალს მის ნაცვლად პრეზიდენტი გახდა ხუან ანტონიო რიოსი. ჩილეს პრეზიდენტი
გაბრიელ გონსალეს ვიდელა

გაბრიელ გონსალეს ვიდელა (ესპ. Gabriel González Videla; დ. 22 ნოემბერი, 1898 — გ. 22 აგვისტო, 1980) — ჩილელი პოლიტიკური მოღვაწე. იყო ჩილეს პრეზიდენტი 1946–1952 წწ. გაბრიელ გონსალეს ვიდელა დაიბადა 1898 წლის 22 ნოემბერს. მან პოლიტიკური კარიერა დაიწყო 1917 წელს, როდესაც გაწევრიანდა „რადიკალურ პარტიაში“. იგი ასევე იყო ელჩი ბრაზილიაში. 1942 წელს ჩამოაყალიბა დემოკრატიული ალიანსი „რადიკალური დემოკრატები და კომუნისტები“. 1946 წლის 3 ნოემბერს აირჩიეს ჩილეს პრეზიდენტად და ამ თანამდებობაზე იყო 1952 წლის 3 ნოემბრამდე. ჩილეს პრეზიდენტი ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“ დიდი რუსული ენციკლოპედია[მკვდარი ბმული]
ლიაიმა

ლიაიმა (ესპ. Llaima) – ვულკანი ანდების მთებში, ჩილეს სამხრეთ ნაწილში. მდებარეობს არაუკანიის რეგიონში. იგი ჩილეს ერთ-ერთი მოქმედი ვულკანთაგანია. სიმაღლე ზღვის დონიდან – 3125 მ. ჩილეს ვულკანების სია ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ლიაიმა ვულკანზე დაკვირვების პროექტი დაარქივებული 2012-07-11 საიტზე Wayback Machine. (ესპანური)
ლიულიაილიაკო

ლიულიაილიაკო (ესპ. Llullaillaco) — ვულკანი ანდების მთებში, ჩილეს ჩრდილოეთ ნაწილში, არგენტინისა და ჩილეს საზღვარზე. მდებარეობს ანტოფაგასტის რეგიონში. სიმაღლე ზღვის დონიდან – 6739 მ. ჩილეს ვულკანების სია არგენტინის ვულკანების სია ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ლიულიაილიაკო ლიულიაილიაკო დაარქივებული 2012-10-23 საიტზე Wayback Machine. ხედი სატელიტიდან
მაიპო (ვულკანი)

მაიპო (ესპ. Maipo) — ვულკანი ანდების მთებში, ჩილეს ცენტრალურ ნაწილში, არგენტინისა და ჩილეს საზღვარზე. მდებარეობს სანტიაგოს რეგიონში. სიმაღლე ზღვის დონიდან – 5264 მ. ჩილეს ვულკანების სია არგენტინის ვულკანების სია Institution Global Volcanism Program: Maipo დაარქივებული 2022-12-03 საიტზე Wayback Machine.
სან-ხოსე (ვულკანი)

სან-ხოსე (ესპ. San José) – ვულკანი ანდების მთებში, ჩილეს ცენტრალურ ნაწილში, არგენტინისა და ჩილეს საზღვარზე. მდებარეობს სანტიაგოს რეგიონში. სიმაღლე ზღვის დონიდან – 5856 მ. მდებარეობს ვულკან მარმოლეხოდან სამხრეთით. ჩილეს ვულკანების სია არგენტინის ვულკანების სია Smithsonian Institution Global Volcanism Program: San José დაარქივებული 2009-01-26 საიტზე Wayback Machine.
ხუან ანტონიო რიოსი

ხუან ანტონიო რიოსი (ესპ. Juan Antonio Ríos; დ. 10 ნოემბერი, 1888 — გ. 27 ივნისი, 1946) — ჩილელი პოლიტიკური მოღვაწე. ჩილეს პრეზიდენტი 1942–1946 წლებში. ხუან ანტონიო რიოსი დაიბადა 1888 წლის 10 ნოემბერს. ჩილეს პრეზიდენტი იყო 1942 წლის 2 აპრილიდან — გარდაცვალებამდე, 1946 წლის 27 ივნისამდე. მას სახელმწიფოს მართვა მოუწია მეორე მსოფლიო ომის დროს. ჩილეს პრეზიდენტი Biographies of famous Chilean Freemasons (ესპანური)
ჭ

ჭ, ⴝ, Ⴝ, Ჭ (ჭარი) — ქართული ანბანის ოცდამეათე ასო (ძველ ქართულში ოცდამეცამეტე იყო). შეესაბამება წინაენისმიერ აბრუპტივი სისინა თანხმოვანს. ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ ხუთი ათასს (5000). ჭ-ს მოხაზულობა ასომთავრულში წრისა და რკალის კომბინაციაა, რომელსაც კვადრატის ნახევარი უკავია. ჭ ნუსხურში მარჯვნივაა გადახრილი და ქვედა სამ ხაზშია მოთავსებული. მხედრულში იგი მომრგვალებული ფორმისაა და ოთხ ხაზს შორის იწერება. Graphemica (ჭ) Graphemica (ⴝ) Graphemica (Ⴝ) ↑ Georgian Extended ↑ UNESCO, World Braille Usage, Third Edition, Washington, D.C. p. 45
ედუარ მიშლენი

ედუარ მიშლენი (ფრანგ. Édouard Michelin; დ. 13 აგვისტო, 1963, კლერმონ-ფერანი, საფრანგეთი — გ. 26 მაისი, 2006, ილ-დე-სენი) — ფრანგი მეწარმე. ედუარდ მიშლენი იყო საბურავების დამამზადებელი ფირმის „მიშლენის“ საქმეთა მმართველი და თანამფლობელი. მან დაამთავრა ცნობილი „ეკოლ სენტრალი“ პარიზში და 1985 წელს მუშაობა დაიწყო მამისის ფირმაში ხელმძღვანელ თანამდებობაზე. მოგვიანებით იგი ხელმძღვანელობდა „მიშლენის“ ქარხანას პიუი-ან-ველეში და შემდგომში „მიშლენის“ ჩრდილოამერიკულ ქარხნებს. 1991 წელს იგი ფრანსუა მიშლენთან და რენე ცინგრაფთან ერთად „მიშლენის“ დირექტორიის წევრი გახდა, ხოლო 1999 წელს დირექტორიის თავმჯდომარე. იგი საფრანგეთის ატლანტის ოკეანის სანაპიროზე მდებარე კუნძულის ილ-დე-სენის მახლობლად თევზაობისას დაიხრჩო. უბედური შემთხვევის გამომწვევი მიზეზი ჯერჯერობით უცნობია. ედუარ მიშლენი
ანიბალ პინტო

ანიბალ პინტო გარმენდია (ესპ. Aníbal Pinto Garmendia; დ. 15 მარტი, 1825, სანტიაგო, ჩილე — გ. 9 ივნისი, 1884, ვალპარაისო, ჩილე) — ჩილელი პოლიტიკური მოღვაწე. ჩილეს პრეზიდენტი 1876–1881 წწ. დაიბადა სანტიაგოში 1825 წლის 25 აპრილს. ყოფილი პრეზიდენტის ფრანსისკო ანტონიო პინტოს ვაჟი. განათლება მიიღო სანტიაგოში. 20 წლის ასაკში შევიდა დიპლომატიურ სამსახურში. ორი წლის შემდეგ 1850 წელს ის დაბრუნდა ჩილეში. კიდევ ორი წლის შემდეგ იგი არჩულ იქნა კონგრესის ქვედა პალატაში. მოგვიანებით ის გახდა სენატორი და 1861 წლიდან ათი წლის განმავლობაში ეკავა ინტენდანტის პოსტი. 1871 წელს პრეზიდენტმა ფედერიკო ერასურის სანიარტუმ ის ომისა და საზღვაო ძალების მინისტრად დაასახელა, რითიც ის პრეზიდენტობის რეალური კანდიდატი შეიქმნა. საპრეზიდენტო არჩევნებში დაამარცხა ბენჯამინ ვიკუნა მაკენა. ჩილეს პრეზიდენტი
დომინგო სანტა მარია

დომინგო სანტა მარია (ესპ. Domingo Santa María; დ. 4 აგვისტო, 1825, სანტიაგო, ჩილე – გ. 18 ივლისი, 1889, სანტიაგო, ჩილე) – ჩილელი პოლიტიკური მოღვაწე. ჩილეს პრეზიდენტი 1881–1886 წწ. 1847 წელს მან დაასრულა ჩილეს უნივერსიტეტი, იურისტის კვალიფიკაციით. მალევე გახდა კლერკი იუსტიციის სამინისტროში. ამავე დროს ის გახდა ლიბერალური პარტიის სეკრეტარი. 23 წლის ასაკში გახდა კოლჩაგუას პროვინციის ინტენდანტი. 1858 წელს ის იქნა არჩეული კონგრესის ქვედა პალატაში, ხოლო ერთი წლის შემდეგ, 1959 წლის რევოლუციის გამო ის იძულებული გახდა გადასახლებულიყო ევროპაში. დაბრუნების შემდეგ ის აღარ მონაწილეობდა აქტიურ პოლიტიკაში. 1879 წლის მარტში სენატორად აირჩიეს. როდესაც წყნარი ოკეანის მეორე ომი დაიწყო ის დაასახელეს საგარეო საქმეთა მინისტრად და მალევე შინაგან საქმეთა მინისტრად. ამ პოსტზე მას ომის მსვლელობის სრული კონტროლი ჰქონდა და შესაბამისად მიღწეული გამარჯვების ერთ-ერთ მთავარ შემოქმედად ითვლებოდა. ამის გათვალისწივებით ის პრეზიდენტ პინტოს ბუნებრივი მემკვიდრე შეიქმნა. შემდგომ არჩევნებში მან მხარი დაუჭირა თავის პროტჟესა და პოლიტიკურ მემკვიდრეს ხოსე მანუელ ბალმასედას, ხოლო თვითონ გააგრძელა მოღვაწეობა როგორც სენატის პრეზიდენტმა. ის 1889 წლის 18 ივლისს გულის შეტევით გარდაიცვალა . ჩილეს პრეზიდენტი Domingo Santa María // encyclopedia.com
მანიპულა

მანიპულა (ლათ. manipula — პეშვი, მუჭი. manus — ხელი) — რომაული ლეგიონის ძირითადი ტაქტიკური ქვედანაყოფი მანუპულარული ტაქტიკის პერიოდში, იყოფოდა ორ ცენტურიად. წარმოიქმნა ჯერ კიდევ რომულუსის დროს. მანუპულათა რიცხვოვნობა არ იყო ყოველთვის ზუსტად აღწერილი, რადგან ერთი და იგივე რაოდენობის დროს ლეგიონების რიცხვოვნობა შეიძლება განსხვავებული ყოფილიყო. მაგალითად, ლათინური ომის დროს ძვ. წ. 340 წელს მანიპულა 60 ჯარისკაცისგან, ორი ცენტურიონისგან და ერთი ვექსილაციისგან შედგებოდა. მანიპულის ჯარისკაცებს manipulares (manipularii) ერქვათ. რომის სამხედრო სტრუქტურები ლათინურიდან ინგლისურად თარგმნილია ლეიტენანტ ჯონ კლარკის მიერ 1767 წელს.
ვექსილაცია

ვექსილაცია (ლათ. vexillatio სიტყვიდან vexillum — „დროშა“, „ალამი“, „შტანდარტი“) — ლეგიონის მცირე, განსაკუთრებული დაჯგუფება, კოჰორტაზე და ნუმერზე იშვიათად გამოიყოფოდა საბრძოლო მოქმედებებში მონაწილეობის მისაღებად, როდესაც თავად ლეგიონი სხვა დავალებას ასრულებდა, ანდაც საგარნიზონო ან საპატრულო სამსახურში იდგა. დავალების შესრულების შემდეგ ვექსილაციას ითხოვდნენ და თავ-თავიანთ ქვედანაყოფებს უერთებდნენ. ვექსილაციის შექმნამ იმპერიის ადრეულ სტადიაზე, სავარაუდოდ, რომის არმიას დიდი სტრუქტურული მოქნილობა შესძინა, მაგრამ 235-დან 290-მდე ვექსილაციას იმდენად ხშირად მიმართავდნენ საზღვრიდან საზღვრებზე გადასასროლად, რომ ქვედანაყოფის შიდა შემადგენლობა ერთმანეთში აიარია, ამის შედეგად დიოკლეტიანე სამხედრო რეფორმის დროს იძულებული გახდა განცალკევებული ნაწილები — მუდმივად დაბინავებული სასაზღვრო ნაწილები და მობილური საჯარისო დანაყოფები შეექმნა. R.E. Dupuy and T.N. Dupuy, The Encyclopedia Of Military History: From 3500 B.C. To The Present. (2nd Revised Edition 1986), pp 147-148. Pat Southern and Karen Dixon, The Late Roman Army (1996), chapter 2. ISBN 0-415-22296-6
სიგნიფერი

სიგნიფერი (ლათ. Signa — ნიშანი, for — ტარება) — ძველი რომის არმიაში უმცროსი ოფიცერი, რომელსაც კოჰორტის ანდაც ლეგიონის ემბლემის — სიგნუმის ტარება ევალებოდა. ლეგიონში ყოველ ცენტურიას საკუთარი სიგნიფერი ჰყავდა (ამიტომაც მათი რაოდენობა 59 იყო). კოჰორტის სიგნიფერი მისი პირველი ცენტურიის სიგნიფერი უნდა ყოფილიყო. სიგნუმი კი ხის გრძელი ჭოკი იყო, რომელიც გაშლილი ხელისგულის (manus), ფიგურით მთავრდებოდა. ხელისგული ერთგულების ფიცს გამოხატავდა, რომელსაც ჯარისკაცები დებდნენ. სიგნუმს ხშირად დისკოებითა და მედალიონებითაც რთავდნენ. სიგნიფერის კიდევ ერთი ფუნქცია ჯარისკაცებისთვის ჯამაგირის გაცემა და ქვედანაყოფის ფინანსური მართვა იყო. თავად სიგნიფერები ორმაგ ჯამაგირს იღებდნენ. С. Рубцов, Знаменосцы нижнедунайских легионов // Военно-исторический журнал "PARA BELLVM". Записки Юлия Цезаря и его продолжателей о галльской войне, о гражданской войне, об александрийской войне, об африканской войне. М. , 1962. Флавий Вегеций Ренат. Краткое изложение военного дела // В кн. Греческие полиоркетики. Вегеций. СПб. , 1996. Robinson H. R. The Armour of Imperial Rome. London, 1975. Simkins M. , Embleton R. The Roman Army from Caesar to Trajan. London. 1991. Голыженков И. , Пархаев О. Армия императорского Рима I-II вв. н.э., Москва, 2000. Карышковский П. С. Материалы к собранию древних надписей Сарматии и Тавриды // ВДИ. 1959. №4. С. 111-130.
ფსიქე (მითოლოგია)

ფსიქე, ფსიქეა (ძველბერძ. Ψυχή — სული, სუნთქვა) — ძველ ბერძნულ მითოლოგიაში ადამიანის სულის განსახიერება. წარმოდგენილი ჰყავდათ როგორც პეპელა, ან მშვენიერი, ნაზი (პეპლისფრთიანი) ქალწული. ეროსის სატრფო. მითის სხვადასხვა ვერსიით, ეროსი ხან მისი მიჯნურია, ხან მისი მტანჯველი (ჩირაღდნის ალზე წვავს, ფრთებს აძრობს და სხვა). ლუციუს აპულეიუსმა თავის „მეტამორფოზებში“ შეაერთა ამ მითის სხვადასხვა ელემენტი და შექმნა მშვენიერი ზღაპარი (პლატონის ალეგორიების მსგავსად) ადამიანის სულის ბედზე, რომელიც მრავალ განსაცდელს უძლებს და განწმენდილი უკვდავებას აღწევს. ნოველის მიხედვით, ფსიქე მეფის ასულია, რომელსაც ეროსი გაუმიჯნურდა ისე, რომ ფსიქემ არ იცოდა ვინ იყო მისი სატრფო. შურიანი დების შთაგონებით ფსიქე გადაწყვეტს, იხილოს სატრფოს სახე, რის გამოც მას ეროსი დასჯის და მიატოვებს. ფსიქე მრავალ ტანჯვას და განსაცდელს უძლებს ეროსის ძებნაში, საბოლოოდ კი ცოდვებისგან განწმენდილი, თავისი სიმტკიცითა და ერთგულებით მარადიულად უერთდება ეროსს. მათი სიყვარულის ნაყოფს — ასულს — ბედნიერება ჰქვია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 410.
ფსილოფიტები

ფსილოფიტები(ლათ. Psilophyta), (ბერძ. psilos — შიშველი და phyton — მცენარე) — ამომწყდარ უმაღლეს მცენარეთა განყოფილება. ეს პატარა უფესვო მცენარეები ჭურჭელბოჭკოვანთა ყველაზე პრიმიტიული წარმომადგენლები არიან. ჰქონდათ სადა, დოქოტომიურად დატოტვილი, უფოთლო ან პატარ-პატარა, ზოგჯერ ქაცვისებრი გამონაზარდებით დაფარული ღეროები, კენწრული სპორანგიუმები, ერთგვაროვანი სპორებით (ჰომოსპორია). ფსილოფიტები ცნობილი არიან ზედა სილურული ეპოქიდან; დევონური ეპოქის ბოლოს თითქმის მთლიანად გადაშენდნენ. ზედა დევონური ეპოქიდან ნაპოვნია მხოლოდ ერთადერთი ტიპური ფორმა — ლათ. Psilophyton princeps. ჩოჩიევა კ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 410.
ჯემალ აჯიაშვილი

სიმონ (ჯემალ) აჯიაშვილი (დ. 23 მარტი, 1944, სენაკი, საქართველოს სსრ — გ. 5 იანვარი, 2013, ისრაელი) — ქართველი ებრაელი მწერალი, პოეტი, მთარგმნელი. საქართველოს სახელმწიფო საბჭოს წევრი (1992), ორი მოწვევის საქართველოს პარლამენტის დეპუტატი (1992, 1995), საქართველოს ებრაელთა მსოფლიო კონგრესისა (2003 წლის 22 იანვარიდან — ვიცე-პრეზიდენტი), ებრაულ თემთა ევროკავშირის ორგანიზაციათა წევრი. ჯემალ აჯიაშვილი დაიბადა 1944 წლის 23 მარტს დაბა სენაკში, საქართველო. 1967 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი. 1968-1971 წლებში სამსახურებრივი მივლინებით იმყოფებოდა ირანში. 1974-1990 წლებში მუშაობდა საქართველოს მწერალთა კავშირთან არსებული მხატვრული თარგმანისა და ლიტერატურული ურთიერთკავშირების მთავარ სარედაქციო კოლეგიაში უფროს სამეცნიერო რედაქტორად. კითხულობდა ლექციებს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტსა და უცხო ენების ინსტიტუტში. 1988 წლიდან არის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ქართულ–უცხოური ლიტერატურული ურთიერთობების სამეცნიერო-კვლევითი ლაბორატორიის თანამშრომელი. 1993 წელს არჩეულ იქნა სულხან საბა ორბელიანის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის აღმოსავლეთმცოდნეობის კათედრის გამგედ, 1997 წლიდან კი არის ებრაული სახალხო უნივერსიტეტის რექტორი. ჯემალ აჯიაშვილი არის საქართველოს თეატრალურ მოღვაწეთა კავშირის წევრი 1977 წლიდან, ხოლო საქართველოს მწერალთა კავშირის წევრი – 1980 წლიდან . ჯემალ აჯიაშვილმა თარგმნა მსოფლიო კლასიკური პოეზიის ნიმუშები: ბიბლიური ფსალმუნები, ანდალუსიელი ებრაელი პოეტების ლექსები, ძველბერძნული და სპარსული პოეზიის ნიმუშები, შექსპირის, ჩიკამაცუს, ტირსო დე მოლინას, კარლო გოცის დრამატული პოემები, დანტეს, პეტრარკას, მიქელანჯელოს, რილკეს სონეტები, ვლადიმერ მაიაკოვსკის, ბორის პასტერნაკის და სხვათა ლექსები. კოტე მარჯანიშვილის სახელობის დრამატულ თეატრში წარმატებით დაიდგა ჯ. აჯიაშვილის მიერ თარგმნილი კარლო გოცის პოემა-ზღაპარი „ცისფერი უკუნეთი“, ჩიკამაცუს დრამატული პოემა „შეყვარებულთა თვითმკვლელობა ციურ ბადეთა კუნძულზე“. ჯ. აჯიაშვილმა ქართველთა და ებრაელთა ურთიერთობას უძღვნა ისტორიული ესე „გაიღვიძე, ქნარო!“ — პიესა-მონოლოგი, რომელიც კოტე მახარაძემ დადგა ერთი მსახიობის თეატრში. სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1984) პარიზის ქართულ-ევროპული ინსტიტუტის ილ.ჭავჭავაძის სახ. პრემიის ლაურეატი (1991) ივანე მაჩაბელის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1995) ღირსების ორდენის კავალერი (1996) „საბა“ საუკეთესო თარგმანისთვის „ვარსკვლავთა ჩრდილში მაღალთა თანა“ (2005) ჯემალ აჯიაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ჯემალ აჯიაშვილი — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი (საქართველოს პარლამენტის მესამე მოწვევა) ჯემალ აჯიაშვილი — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი (საქართველოს პარლამენტის მეოთხე მოწვევა) ↑ პოეტი ჯემალ აჯიაშვილი გარდაიცვალა. მედიანიუსი, 06.01.2013.
კემერონ ბრაიტი

კემერონ ბრაიტი (ინგლ. Cameron Bright; დ. 26 იანვარი, 1993) — კანადელი კინომსახიობი. სხვადასხვა დროს ითამაშა კინოფილმებში: „სხვა“, „დაბადება“, „უკან მოუხედავად გაიქეცი“ და სხვა. კემერონ ბრაიტი დაიბადა კანადაში, ქალაქ ვიქტორიაში. პირველი როლი მიიღო 7 წლის ასაკში, სადაც ეპიზოდურ როლში გამოჩნდა სერიალში „მიწის ზემოთ“. პირველი მთავარი როლი მიიღო ფილმში „სხვა“, სადაც მასთან ერთად ითამაშა რობერტ დე ნირომ. უკანასკნელი საშინელებათა ჟანრის ფილმია, გამოვიდა 2004 წლის აპრილში. მოაგროვა 30 მლნ. აშშ დოლარი. 2004 წელს ბრაიტმა მთავარი როლი შეასრულა ფილმში „დაბადება“, სადაც მასთან ერთად ითამაშეს ცნობილმა მსახიობებმა ნიკოლ კიდმანმა, ლორენ ბეკოლმა და დენი ჰიუსტონმა. ამ მისტიკურ თრილერში შესრულებული როლისთვის არაერთი ჯილდო მოიპოვა. თავისი კარიერის განმავლობაში მოუწია თამაში ჰოლივუდის ვარსკვლავებთან: რობერტ დე ნიროსთან, გრეგ კინერთან, ეშტონ კაჩერთან, მილა იოვოვიჩთან, ჯენიფერ გარნერთან და სხვა. კამერონ ბრაიტი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ↑ 1.0 1.1 Ouzounian, Richard (2004-10-24). „Bright future“. Toronto Star. pp. D01. |access-date= საჭიროებს მიეთითოს აგრეთვე |url= (დახმარება) ↑ Godsend (2004). Box Office Mojo.
ხ

ხ, ⴞ, Ⴞ, Ხ (ხანი) — ქართული ანბანის ოცდამეთერთმეტე ასო (ძველ ქართულში ოცდამეთოთხმეტე იყო). შეესაბამება უკანაენისმიერ ფშვინვიერ ნაპრალოვან თანხმოვანს. ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ ექვსიათასს (6000). ხ-ს მოხაზულობა ასომთავრულში ურთიერთპერპენდიკულარული ხაზების კომბინაციაა, რომელიც კვადრატის ნახევარს იკავებს. ხ ნუსხურში მარჯვნივაა გადახრილი და ქვედა სამ ხაზშია მოთავსებული. ხ-ს მხედრულში მომრგვალებული ფორმები აქვს და ზედა სამ ხაზში იწერება. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 411. Graphemica (ხ) Graphemica (ⴞ) Graphemica (Ⴞ) ↑ Georgian Extended ↑ UNESCO, World Braille Usage, Third Edition, Washington, D.C. p. 45
მიტროპოლიტი

მიტროპოლიტი — ოლქის (ეპარქიის) ან პროვინციის მთავარი ქალაქის (მეტროპოლიის) მღვდელმთავარი. მიტროპოლიტის ხარისხი მიიღეს I მსოფლიო კრებაზე 325 წელს და ანტიოქიის კრებაზე 341 წელს საქართველოს ავტოკეფალურ ეკლესიაში მიტროპოლიტის ხარისხით დაჯილდოებული მღვდელმთავარი იერარქიულად ეპისკოპოსზე და მთავარეპისკოპოსზე მაღლა დგას. ეგზარქოსი მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის პატრიარქი List of Catholic Metropolitan Archdioceses in the world
ზაარლუი

ზაარლუი (გერმ. Saarlouis [zaːrˈlʊɪ]) — ქალაქი გერმანიაში, ზაარლანდში.
მერციგი

მერციგი (გერმ. Merzig) — ქალაქი გერმანიაში, ზაარლანდში. ↑ GeoNames — 2005. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q830106"></a>
ილია ეფრონი

ილია აბრამის ძე ეფრონი (რუს. Илья Абрамович Ефрон, ებრ. איליה אפרון; დ. 1847, ვილნო, რუსეთის იმპერია – 19 აპრილი, 1917, პეტროგრადი, რუსეთის იმპერია) — რევოლუციამდელი რუსეთის ერთ-ერთი ყველაზე გამოჩენილი ტიპოგრაფი და წიგნის გამომცემელი. დედის მხრიდან ელიაჰუ გაონის შვილთაშვილი. მამამისის ხელმძღვანელობით მიიღო საშინაო განათლება და სიმწიფის ატესტატის ასაღებად ლომჟინის გიმნაზიაში გამოცდების ჩაბარებაც შეძლო. ამის შემდეგ ლექციებს ვარშავის მთავარ სკოლაში ისმენდა. 1907 წლიდან ებრაული სამეცნიერო გამოცემების საზოგადოების წევრია. 1880 წელს ეფრონმა პეტერბურგში ტიპოლითოგრაფია შეიძინა, შემდეგ კი, 1889 წელს, გერმანულ საგამომცემლო ფირმა "ბროკჰაუზთან" ერთად დააარსა სააქციო საზოგადოება "ფ.ა.ბროკჰაუზი - ი.ა.ეფრონი", რომელმაც იმდროის ყველაზე მსხვილი რუსულენოვანი ენციკლოპედიები გამოსცა: "დიდი ენციკლოპედიური ლექსიკონი" 86 ტომად (1890—1907); "მცირე ენციკლოპედიური ლექსიკონი" ( 1 გამოც. 3 ტომად 1899—1902; მე-2 გამოც. 2 ტომად 1907—1909); "ახალი ენციკლოპედიური სიტყვარი" 48 ტომად, რომელთაგანაც მხოლოდ 29 ტომი გამოვიდა (1911—1916; (გამოცემა სიტყვა "ოტოზე" შეწყდა); "ებრაული ენციკლოპედია" 16 ტომად (1906—1913). გარდა ენციკლოპედიებისა, გამომცემლობამ შემდეგი სერიული გამოცემებიც გამოუშვა:"ბუნებისმეტყველების ბიბლიოთეკა" 18 ტომად; "სამრეწველო ცოდნათა ბიბლიოთეკა"; "პრაქტიკული მედიცის ენციკლოპედია" 5 ტომად. "თვითგანათლების იაფი ბიბლიოთეკა" გამოიცა 86 ტომი. "დიადი მწერლების ბიბლიოთეკა" 20 ტომად (რომელშიც შილერის, შექსპირის, ბაირონის, პუშკინისა და მოლიერის სრული კრებულებიც შევიდა); "ევროპის კულტურის საერთო ისტორია" 7 ტომად; "ევროპის ისტორია ეპოქებისა და ქვეყნების მიხედვით" გამოიცა 36 ტომად. ამას გარდა, გამოვიდა "ბიზანტიის იმპერიის ისტორია" ფ.ი. უსპენსკის რედაქციით. "ინკვიზიის ისტორია" გ.ჩ. ლისა. "ადამიანი და დედამიწა" ჟ.რეკლიუ (6 ტომად) და სხვა. 1917 წელს გამომცემლობა პეტროგრადის კერძო გამომცემლობათა გაერთიანებაში შევიდა; 1930 წელს არსებობა შეწყვიტა. МИХАИЛ БЕЙЗЕР, ЕВРЕИ В ПЕТЕРБУРГЕ დაარქივებული 2011-02-24 საიტზე Wayback Machine. ЧИТАЯ ПРОШЛОГО СТРАНИЦЫ (Из фонда редких книг) , 70-летию КОНБ им. Н.Н. Асеева посвящается, КУРСК, 2005 დაარქივებული 2007-09-30 საიტზე Wayback Machine.
მეტლახი

მეტლახი (გერმ. Mettlach) — ქალაქი გერმანიაში, ზაარლანდში. მისგან მომდინარეობს კაფელის დასახელება
გულქან-ხათუნი

გულქან-ხათუნი ან იმპერატრიცა ევდოკია ქართველი (ბერძ. Ευδοκία της Γεωργίας; გ. 2 მაისი, 1395) — ტრაპიზონის კონსორტ-იმპერატრიცა, მანუელ III-ის პირველი მეუღლე, ქართველი მეფის დავით IX-ისა და სინდუხტარ ჯაყელის ასული, დედოფლად კურთხევის სახელია ევდოკია. გულქანი დაიბადა საქართველოში, ქართველი მეფის დავით IX-ისა და სინდუხტარ ჯაყელის ოჯახში. გულქანი პირველ ქორწინებაში იყო ალექსი III-ის უკანონო ვაჟის, ანდრონიკე კომნენოსის მეუღლე. 1376 წლის 14 მარტს ანდრონიკე მოკლეს. როგორც გვაწვდის Europäische Stammtafeln: Stammtafeln zur Geschichte der Europäischen Staaten (1978) ის კოშკიდან იყო ჩამოგდებული. 1377 წლის 6 სექტემბერს გულქან-ხათუნი მანუელ III-ს გაჰყვა ცოლად. მანუელი ალექსი III-ისა და იმპერატრიცა თეოდორა კანტაკუნეზის უფროსი ძე იყო. წყვილს ვაჟი ეყოლათ, რომელიც შემდეგ იმპერიას მართავდა ალექსი IV-ის სახელით. 1390 წლის 20 მარტს გარდაიცვალა ალექსი III. ტახტზე ავიდა იმპერატორი მანუელ III და გულქანი, რომელიც კორონაციისას იმპერატრიცა ევოდკიას სახელად აკურთხეს. მისი დედოფლობა დიდხანს არ გაგრძელებულა, გულქან-ხათუნი 1395 წლის 2 მაისს გარდაიცვალა. მიქაელ პანარეტოსი „ტრაპიზონის ქრონიკა“ XIV საუკუნე ↑ 1.0 1.1 1.2 ალექსი III-ის პროფილი (ინგლისური) ↑ ბაგრატიონთა სია, გვ. 3 დაარქივებული 2009-02-27 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) ↑ ბაგრატიონთა გენეოლოგია. ისტორია.ჯე[მკვდარი ბმული] ↑ Detlev Schwennicke, Europäische Stammtafeln: Stammtafeln zur Geschichte der Europäischen Staaten (1978), ტომი 2, გვ. 176 ↑ ალექსი IV-ის პროფილი (ინგლისური)
ხორხების მღვიმე

ხორხების მღვიმე, ხორხების საყინულე — ყინულოვანი მღვიმე საქართველოში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ბედენის ლავური პლატოს სამხრეთ კიდეზე, მდინარე კლდეისისწყლის ზემო აუზში, ზღვის დონიდან 1400 მ სიმაღლეზე. გამომუშავებულია დიაბაზულ ლავებში. მღვიმეს საფეხურებრივი ფსკერი აქვს. საერთო სიღრმე 14 მ. ზაფხულში რამდენიმე შახტში ჩნდება მცირე ყინულის ფენა. 30 მ სიმაღლის დოლერიტული კედლის სამხრეთ ძირში, ადგილი ირგვლივ, 40 მ რადიუსით მოვაკებულია, რომელზედაც მიმოფანტულია დოლერიტის ჩამონგრეული ნაშალი მასალა. ლავური ღვარის ქვიან ზედაპირში იხსნება ხვრელები, რომლებშიც ადამიანს ჩასვლა შეუძლია. ხვრელები ლავაში გაჩენილია ტექტონიკური და, ალბათ, გრავიტაციული პროცესების შედეგად. ერთ-ერთი მათგანი 12 მ სიღრმის მქონე საფეხურებიანი გვირაბია, რომლის კედლებზე და ფსკერზე ზაფხულობით შეიძლება ბროლივით გამჭვირვალე ყინულის ნახვა. ყინული სხვა ხვრელებშიც ჩნდება. განსაკუთრებით უხვად ყინული ცხელ ზაფხულში წარმოიქმნება. ზამთრობით ყინული დნება და რამდენიმე მეტრის დაშორებით დასაბამს აძლევს თბილ წყაროს. მღვიმეში წარმოქმნილ ყინულს ადამიანები, სამეურნეო თვალსაზრისით, უხსოვარი დროიდან იყენებდნენ. ვახუშტის ეპოქასთან შედარებით, ამჟამად ყინული აქ ნაკლები რაოდენობით არის. იქვე შემონახულია დიდრონი ქვებით ტლანქად ნაგები გვირაბისებური სიღრუე, რომელიც, ალბათ, საიდუმლო სალოცავს წარმოადგენდა მტრის შემოსევების დროს. 1991 წლამდე, მღვიმის მიჯნაზე, სოფელ პატარა კლდეისში ცხოვრობდა მოსახლეობა. ამჟამად აქ მხოლოდ ნასახლარებია. ხორხების მღვიმე პირველად აღწერა ვახუშტი ბატონიშვილმა „საქართველოს გეოგრაფიულ აღწერაში“: ↑ საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2009. — გვ. 228. ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 კობა ხარაძე. საქართველოს ბუნების ფენომენები. თბ, 2014., გვ., 102–103 ↑ „საქართველოს სსრ წითელი წიგნი“, გამომცემლობა «საბჭოთა საქართველო», თბ., 1982. გვ. 190–191 ↑ ლევან მარუაშვილი. მღვიმეთმცოდნეობის საფუძვლები, თბ., 1973, გვ. 218 ↑ ვახუშტი ბატონიშვილი. საქართველოს გეოგრაფია. რედაქცია გ. ჯანაშვილისა. თფილისი, 1904