laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ჯიგმე ხესარ ნამგიელ ვანგჩუკი

ჯიგმე ხესარ ნამგიელ ვანგჩუკი (ბუტ. ; Jigme Khesar Namgyel Wangchuck; დ. 21 თებერვალი, 1980) — ვანგჩუკების დინასტიის მეხუთე მეფეა ბჰუტანში. მეფე გახდა 2006 წლის 14 დეკემბერს, ხოლო ოფიციალურად აკურთხეს 2008 წლის 6 ნოემბერს. ამჟამად იგი მსოფლიოს ყველაზე ახალგაზრდა მონარქი და ქვეყნის მეთაურია. ვანგჩუკების დინასტია ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჯიგმე ხესარ ნამგიელ ვანგჩუკი Bhutan's Royal Family More Royal Family Background დაარქივებული 2002-08-11 საიტზე Wayback Machine. Tim Fischer: Wise heads prevail in capital of happiness დაარქივებული 2008-10-13 საიტზე Wayback Machine. Bhutan 2008 Coronation of the Fifth King (Official Website) დაარქივებული 2008-03-18 საიტზე Wayback Machine. BBC, In pictures: Bhutan coronation Bhutan crowns a new King (gallery) Of Rainbows and Clouds: The Life of Yab Ugyen Dorji As Told to His Daughter ↑ A Legacy of Two Kings. Bhutan Department of Information Technology. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 27 მარტი 2012. ციტირების თარიღი: 6 November 2008.
კომპიენის ზავი

კომპიენის ზავი (ფრანგ. L'armistice de Compiègne) — ზავი, რომელიც დაიდო კომპიენის ტყეში (ქალაქ კომპიენთან, საფრანგეთი) 1918 წლის 11 ნოემბერს ანტანტის წევრებსა და გერმანიას შორის, რამაც ბოლო მოუღო პირველ მსოფლიო ომს. შეთანხმების ხელმოწერა მოხდა მარშალი ფერდინანდ ფოშის სარკინიგზო ვაგონში კომპიენის ტყეში. ინგლისელმა ადმირალმა როსლინ უიმისმა და ანტანტის ჯარების მთავარსარდალმა მარშალმა ფოშმა გერმანიის დელეგაცია მიიღეს გენერალ-მაიორ დეტლეფ ფონ ვინტერფელდტის მეთაურობით. დილის 5 საათსა და 10 წუთზე ხელი მოეწერა საზავო ხელშეკრულებას. ზავი ამოქმედდა დილის 11 საათიდან, რომლის აღსანიშნავად 101 ზალპი გაისროლეს. Best, Nicholas (2009) The Greatest Day in History: How, on the Eleventh Hour of the Eleventh Day of the Eleventh Month, the First World War Finally Came to an End. New York City: PublicAffairs. ISBN 978-1-58648-772-0. OCLC 191926322.  Breck, Edward (1922). The United States naval railway batteries in France, Department of the Navy, Office of Naval Records and Library, Washington, D.C.: Government Printing Office.  Brook-Shepherd, Gordon (1981) November 1918: the last act of the Great War. Collins. ISBN 978-0-00-216558-7. OCLC 8387384.  შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „კომპიენის ზავი“ ვიკისაწყობში. La convention d'armistice du 11 novembre 1918 დაარქივებული 2010-07-05 საიტზე Wayback Machine. (in French) The Armistice Demands, translated into English from German Government statement The World War I Document Archive, Brigham Young University Library, accessed 27 July 2006
ლიტრი

ლიტრი (აღნიშვნა: ლ, L ან l (ზოგჯერ ℓ)) — მოცულობის სისტემგარეშე საზომი ერთეული. 1 ლ = 10−3 მ3 (ერთი კუბური მეტრის მეათასედი) = 1 დმ3 ( ერთი კუბური დეციმეტრი) = 103 სმ3 (ათასი კუბური სანტიმეტრი). ერთეულთა საერთაშორისო სისტემის ერთეულებთან ერთად, ლიტრის გამოყენება დაშვებულია შეუზღუდავად, მსგავსად ზოგიერთი სხვა სისტემგარეშე ერთეულისა (მაგ., საათი – სთ, დღე-ღამე – დღ-ღ და სხვ.). 1901 წლიდან ლიტრს განმარტავდნენ როგორც 1 კგ სუფთა წყლის მოცულობას ნორმალური (760 მმ ვწყ. სვ.) წნევისა და 3.98°C ტემპერატურის პირობებში. შემდგომ გამოირკვა, რომ ეს მოცულობა 28 მემილიონედი ნაწილით აღემატება 1 დმ3-ს, ამასთანავე, დამოკიდებულია გარემოს ტენიანობასა და წყლის იზოტოპურ შედგენილობაზე. შედეგად ზომათა და წონათა XII გენერალურმა კონფერენციამ 1964 წელს მიიღო ლიტრის თანამედროვე განმარტება. ისტორიულად ტერმინი ლიტრი უკავშირდება მოცულობისა და მასის ერთეულს ლიტრას, რომელიც გავრცელებული იყო ბერძნულ-რომაულ კულტურაში და ასევე საქართველოში. ფართოდ გამოიყენება ლიტრის წარმოებული ერთეულები — სანტილიტრი (სლ, არ გამოიყენებოდა სსრკ-ში), მილილიტრი (მლ, ml), მიკროლიტრი, დეკალიტრი (დალ, dal) და ჰექტალიტრი (ჰლ). 1 მლ = 10−3 ლ = 10−6 მ3 = 1 სმ3 1 დალ = 10 ლ = 10−2 მ3 1 ჰეკტალიტრი = 100 ლ ლიტრი[მკვდარი ბმული]
წითელი

წითელი — ფერი მინიმალური სიხშირით, აღიქმება ადამიანის თვალით, აღქმის ზღვარი დამოკიდებულია ასაკზე. სინათლის სპექტრში წითელი ფერის ტალღის სიგრძის დიაპაზონია დაახლოებით 625-740 ნმ (სხვა მონაცემით — 630-760), რაც შეესაბამება 480-405 ტჰც სიხშირეს. იგი სამეულიდან ერთ-ერთი ძირითადი ფერია RGB სისტემაში, მასთან ერთად დამატებითი ფერია — ცისფერი. მისი ვებ-ფერია #FF0000. ↑ 1.0 1.1 Thomas J. Bruno, Paris D. N. Svoronos. CRC Handbook of Fundamental Spectroscopic Correlation Charts. CRC Press, 2005. Color ↑ Артюшин Л. Ф. Цвет // Физическая энциклопедия : [в 5 т.] / Гл. ред. А. М. Прохоров. — М.: Большая российская энциклопедия, 1999. — Т. 5: Стробоскопические приборы — Яркость. — С. 419. — 692 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85270-101-7. ↑ HTML 4.01 Specification | Basic HTML data types | Colors. W3C. ციტირების თარიღი: 8 July 2013
წითელი (მრავალმნიშვნელოვანი)

წითელი: წითელი - ფერი; წითელი არმია წითელი დროშის ორდენი წითელი ვარსკვლავის ორდენი წითელი ზღვა წითელი ქმერები წითელი მარჯანი წითელი მგელი წითელი მჭამელი
ლორენ ბეკოლი

ლორენ ბეკოლი (ინგლ. Lauren Bacall; დ. 16 სექტემბერი, 1924 — გ. 12 აგვისტო, 2014) — ამერიკელი კინოს, სცენის მსახიობი და მოდელი. ის ცნობილი იყო თავისი ჩახლეჩილი ხმითა და მძლავრი, გამომწვევი გამოხედვით. ბეკოლი გახდა მოდის ერთგვარი კერპი 1940-იან წლებში. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ლორენ ბეკოლი“ ვიკისაწყობში. ლორენ ბეკოლი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ლორენ ბეკოლი TCM-ის კინოფილმების მონაცემთა ბაზაში ლორენ ბეკოლი ბიბლიოთეკის WorldCat კატალოგში ↑ „Lauren Bacall Dies at 89; in a Bygone Hollywood, She Purred Every Word“. The New York Times. 2014-08-12. ციტირების თარიღი: 2014-08-13.
ჯინ ჰარლოუ

ჯინ ჰარლოუ (ინგლ. Jean Harlow) იყო ამერიკელი კინომსახიობი და 1930-იანი წლების სექს-სიმბოლო. თავისი ოქროსფერი ქერა თმების გამო, ის ასევე ცნობილია, როგორც "პლატინის ქერა" და "ქერა ბომბა". ჰარლოუს სახელი შესულია "ყველა დროის უდიდესი მსახიობების სიაში", რომელიც შედგენილია ამერიკული ფილმების ინსტიტუტის მიერ. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ჯინ ჰარლოუ“ ვიკისაწყობში. ოფიციალური საიტი ჯინ ჰარლოუ კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ჯინ ჰარლოუ — AllMovie ჯინ ჰარლოუ TCM-ის კინოფილმების მონაცემთა ბაზაში ჯინ ჰარლოუ — Find a Grave-ზე
ლუდი

ლუდი — მცირეალკოჰოლიანი არომატული სასმელი, რომელსაც სვიის მომწარო გემო დაჰკრავს; იღებენ ქერის ალაოს,სვიისა და წყლისაგან მიღებული ტკბილის ალკოჰოლური დუღილით. ზოგიერთი ხარისხის ლუდის მისაღებად ქერის ალაოს ნაწილობრივ ცვლიან ბრინჯის, სიმინდის ან ქერის ფხვნილით, აგრეთვე შაქრით. ლუდის მიღების ტექნოლოგიური პროცესის ძირითადი სტადიებია: ქერის, ალაოსა და ლუდის ტკბილის დუღილი ლუდის საფუვრით; დადუღება (დამწიფება); გაფილტვრა და ჩამოსხმა. ალაოს მისაღებად ქერს წმენდენ, ახარისხებენ, ალბობენ, აღივებენ. შემდეგ მწვანე ალაოს აშრობენ, აცლიან ღივებს და აყოვნებენ. ლუდის ტკბილის მისაღებად ალაოს აპრიალებენ, აქუცმაცებენ და წყალში ურევენ, მიღებულ მასალაში განსაზღვრულ ტემპერატურაზე მიმდინარეობს ფერმენტაციული პროცესები, რომელთაგან ძირითადია სახამებლის დაშაქრება, რომლის დამთავრების შემდეგ მასალას ფილტრავენ და გამჭვირვალე ტკბილის სვიასთან ადუღებენ საჭირო სიმკვრივის ნარევის მიღებამდე. შემდეგ ტკბილს აცლიან სვიას, წმენდენ და აცივებენ. ტკბილს ადუღებენ ლუდის სპეციალური საფუვრით. სადუღარ აპარატებში (ტემპერატურა 5-9 °C, დროის ხანგრძლივობა -7-8 დღე-ღღამე), რის შედეგად მიიღება მჭვანე ლუდი, რომელსაც დასადუღებლად და დასამწიფებლად გადიტანენ დახურულ ცილინდრულ ჭურჭელში, ე.წ. ტანკში (დროის ხანგრძლივობა 21-90 დღე-ღამე, ტემპერატურა 0-2 °C). აქ ლუდი გაჯერდება ნახშირორჟანგით, იწმინდება და იღებს საჭირო გემოს. საბოლოოდ ლუდს ფილტრავენ, შემდეგ კი ჩამოასხამენ. ლუდი — ქართული მატერიალური კულტურის ეთნოგრაფიული ლექსიკონი ლუდი — ენციკლოპედია ბრიტანიკა
კოკა-კოლა

კოკა-კოლა (ინგლ. Coca-Cola) — უალკოჰოლო გაზირებული სასმელი, რომელსაც კომპანია „კოკა-კოლა“ უშვებს. სასმელი „კოკა-კოლა“ შეიქმნა აშშ-ში, ქალაქ ატლანტაში 1886 წლის 8 მაისს ჯონ სტიტ პემბერტონის მიერ. სახელი პემბერტონის ბუღალტერმა მოიგონა. მას თავისი კალიგრაფია ჰქონდა და ლამაზად გამოყვანილი ასოებით დაწერა სიტყვა „Coca-Cola“, რაც დღემდე კოკა-კოლას ლოგოტიპია. კოკა-კოლას უმთავრესი ინგრედიენტი იყო კოკაინის ფოთლების სამი მილიგრამი მცენარე კოლას თხილის ერთ ნაწილზე. თავიდან კოკა-კოლას ყოველდღე ყიდულობდა საშუალოდ სულ 9 ადამიანი. პირველი წლის ზარალი სულ 20 დოლარი აღმოჩნდა. თანდათან კოკა-კოლა პოპულალური გახდა. 1888 წელს პემბერტონმა ბრენდი გაყიდა, ოთხი წლის შემდეგ, 1892 წელს, ასა გრიგს კენდლერმა დააარსა კომპანია „კოკა-კოლა“. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: კოკა-კოლა CocaCola.com Kinescope of a live 1954 TV commercial for Coca-Cola (Internet Archive) Coca-Cola Advertising History დაარქივებული 2010-05-07 საიტზე Wayback Machine. Coca-Cola loud Ad. Cardboard Whistles and Bottles 1910 – 1920 დაარქივებული 2012-06-13 საიტზე Wayback Machine. ↑ Liebowitz, Michael, R. (1983). 1903 წელს იგი სასმელიდან ამოიღეს. The Chemistry of Love. Boston: Little, Brown, & Co.
The Offspring

The Offspring — ამერიკული პანკ როკ-ჯგუფი, რომელიც 1984 წელს ჩამოყალიბდა კალიფორნიაში. ჯგუფის ახლანდელი შემადგენლობაა: დექსტერ ჰოლანდი — ვოკალი, გიტარა, ნუდლსი — გიტარა, რითმ გიტარა, ბექ ვოკალი, გრეგ კეი — ბასი, ბექ ვოკალი, პიტ პარადი — დასარტყმელი საკრავები. ჯგუფს 8 სტუდიური ალბომი აქვს გამოშვებული, რომელთა 40 მილიონი ასლი არის გაყიდული და ის ერთ-ერთ ყველაზე წარმატებულ პანკ ჯგუფად ითვლება. მთავარი სტატია: The Offspring-ის დისკოგრაფია. The Offspring (1989) Ignition (1992) Smash (1994) Ixnay on the Hombre (1997) Americana (1998) Conspiracy of One (2000) Splinter (2003) Rise and Fall, Rage and Grace (2008) Days Go By (2012) ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: The Offspring ოფიციალური საიტი
ნაოჭა-ლოდა მთები

ნაოჭა-ლოდა მთები — მთები, რომლებიც აგებულია ახალგაზრდა რღვევების გასწვრივ ბელტებად დატეხილი და სხვადასხვა სიმაღლეზე აიდული დანაოჭებული შრეებით. ნაოჭა-ლოდა მთები გავრცელებულია გეოსინკლინიკური და აქტივიზირებული ბაქნური ზონების ფარგლებში. ნაოჭა-ლოდა მთებია მაგ., ტიან-შანი, ალთაი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 314.
სერაფიტი

სერაფიტი — ქართველი დიდებულის პიტიახშ ზევახის ასული (II საუკუნე). ცოლად ჰყავდა ქართლის (იბერია) მეფის ხსეფარნუგის ეზოსმოძღვარს - იოდმანგანს. გარდაიცვალა 21 წლისა. მის შესახებ ცნობას გვაწვდის არმაზის ბილინგვა. არმაზის ბილინგვა საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 1, თბ., 1970; წერეთელი გ. არმაზის ბილინგვა, «ენიმკის მოამბე», ტ.13, 1942.
შარლ VII (საფრანგეთი)

შარლ VII დე ვალუა (ფრანგ. Charles VII de Valois) მეტსახელად ძლევამოსილი (ფრანგ. le Victorieux) (დ. 22 თებერვალი, 1403, პარიზი, საფრანგეთი — გ. 22 ივლისი, 1461, მეენ-სიურ-იევრი, საფრანგეთი) — საფრანგეთის მეფე 1422–1461 წლებში. მამის შარლ VI-ის სიკვდილის შემდეგ, მიუხედავად ტრუის ხელშეკრულებისა (1420 წელი), თავი საფრანგეთის მეფედ გამოაცხადა. ჟანა დ’არკის დახმარებით შარლ VII 1429 წელს რეიმსში მეფედ ეკურთხა და 1437 წელს პარიზში შევიდა. მან გაატარა მთელი რიგი რეფორმები მეფის ხელისუფლების გასამტკიცებლად.1439 წელს დააარსა მუდმივი არმია, დააწესა პირდაპირი გადასახადი — ტალია. 1435 წლიდან შეწყვიტა გენერალური შტატების რეგულარული მოწვევა. გამოსცა პრაგმატული სანქცია. ჩაახშო დიდებულთა აჯანყება — პრაგერია (1440 წელი). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 691.
სერიცინი

სერიცინი (ლათ. sericum - აბრეშუმი) — აბრეშუმის წებო, ბუნებრივი აბრეშუმის წებოვანი ცილა. დიდი რაოდენობით (40%-მდე) შეიცავს სერინს. აკავშირებს აბრეშუმის მეორე ცილის - ფიბრინის ძაფებს. სერიცინი იხსნება ცხელ წყალსა და ტუტიან ხსნარებში.
სერინი

სერინი - α-ამინო-β-ოქსიპროპიონმჟავა, HOCH2CH(NH2)CÓÓH, ბუნებრივი ამინომჟავა. არსებობს ოპტიკურად აქტიური L-, D- და რაცემული DL-ფორმების სახით. უჯრედში სერინი მონაწილეობს გლიცინის, გოგირდშემცველი ამინომჟავების (მეთიონინი, ცისტეინი), ტრიპტოფანის, ეთანოლამინის, სფინგოლიპიდების ბიოსინთეზში. იძლევა ერთნახშირბადიან ფრაგმენტს ქოლინის, პურინული ფუძეებისა და სხვა ნაერთების წარმოქმნისას. ორგანიზმში სერინის დაშლისას წარმოიქმნება პიროყურძენმჟავა, რომელიც A კოენზიმის მეშვეობით ერთვება ტრიკარბომჟავების ციკლში. მთელი რიგი ფერმენტების კატალიზური ფუნქცია განპირობებულია სერინის ჰიდროქსილური ჯგუფის რეაქციულობით. სერინის წარმოებული ანტიბიოტიკებია ციკლოსერინი აასერინი
დიკლო

დიკლო — სოფელი (ნასოფლარი) საქართველოში, ახმეტის მუნიციპალიტეტში (ადმინისტრაციული ერთეული თუშეთი). მდებარეობს ისტორიულ-გეოგრაფიულ მხარე თუშეთში, პირიქითის (თუშეთის) ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე თუშეთის ალაზნის ხეობაში, ზღვის დონიდან 2150 მეტრზე. ახმეტიდან დაშორებულია 100 კმ-ით. საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის საყოველთაო აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 16 ადამიანი, ძირითადად ქართველები. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში მუდმივი მოსახლეობა არ არის. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 551. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. ?. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 6 სექტემბერი 2016. ↑ 2.0 2.1 საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05.
სვანური კოშკი

სვანური კოშკი — სვანეთში გავრცელებული თავდაცვითი ნაგებობა, ჩვეულებრივ 20-25 მეტრი სიმაღლისა. შედგებოდა 4-5, ან იშვიათად 6 სართულისგან. ქვედა სართული, რომლის კედლები 1,5 მეტრამდე სისქისაა, მეტწილად ყრუა, შესასვლელი მეორე სართულის დონეზეა მოწყობილი. სიმაღლეში კოშკი ვიწროვდება და კედლების სისქეც 0.7 - 0.8 მეტრამდე მცირდება. სართულები შიგნით ერთმანეთთან გადასატანი ხის კიბეებითაა დაკავშირებული. გვირგვინით დასრულებული კოშკის უკანასკნელ სართულზე მოწყობილია საბრძოლო ბაქანი. გადახურულია ორფერდა სახურავით. აღჭურვილია სათოფურებით. სვანურ კოშკს აგებდნენ რიყის ქვითა და ლოდებით, იყენებდნენ ფიქალსაც (უშგულის თემი). კოშკებს გარედან ლესავდნენ იშვიათი სიმტკიცის ბათქაშით. სვანური კოშკი ან საცხოვრებელ სახლთანაა დაკავშირებული (მურყვამი ანუ კოშკიანი სახლი), ან ცალკე დგას (ქურდიანების კოშკი, სოფელ ბოგრეშის მიდამოები). უშგულის თემის სვანური კოშკები იუნესკო-ს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლებს წარმოადგენს. გარდა ამისა, 2011 წელს ქვის არქიტექტურის საერთაშორისო კონკურსზე (International Award Architecture in Stone) დაჯილდოვდა პრემიით „ხალხური არქიტექტურა“. სვანური ციხე-სახლი ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: სვანური კოშკი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 312. ↑ სვანური კოშკები - „ქვის არქიტექტურის საერთაშორისო ჯილდო 2011“-ის გამარჯვებული დაარქივებული 2015-04-02 საიტზე Wayback Machine. . საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტრო ↑ სვანურ კოშკებს ქვის არქიტექტურის საერთაშორისო გამოფენაზე დააჯილდოებენ დაარქივებული 2015-04-02 საიტზე Wayback Machine. . „24 საათი“
ლუი XI

ლუი XI (ფრანგ. Louis XI de Valois; დ. 3 ივლისი, 1423, ბურჟი, საფრანგეთი — გ. 30 აგვისტო, 1483, პლესი-ლე-ტური, საფრანგეთი) — საფრანგეთის მეფე 1461-1483 წლებში, ვალუას დინასტიისა. შარლ VII-ის ძე. გამეფებისთანავე დაიწყო ბრძოლა ფეოდალური არისტოკრატიის წინააღმდეგ. მისი პოლიტიკით უკმაყოფილო პრინცებმა - ბურგონის ჰერცოგის ვაჟმა შარლ გულადმა, მეფის ძმამ შარლ დე ბერიმ და ბრეტანის ჰერცოგმა - 1465 წელს შეადგინეს „საზოგადოებრივი კეთილდღეობის ლიგა“. მეფესა და ლიგას შორის გამართულ მონლერის ბრძოლას (1465 წ.) შედეგი არ გამოუღია. ლუი XI იძულებული გახდა დათმობაზე წასულიყო. ბრძოლა ფეოდალური დიდკაცობის წინააღმდეგ განსაკუთრებით გამწვავდა მას შემდეგ, რაც 1467 წელს ბურგონის ჰერცოგობა მიიღო შარლ გულადმა, რომელიც დამოუკიდებელი სახელმწიფოს შექმნაზე ოცნებობდა. 1477 წლის 5 იანვარს ნანსის ბრძოლაში შარლ გულადის დამარცხებისა და დაღუპვის შემდეგ დაიწყო „ბურგონული მემკვიდრეობისათვის“ ბრძოლა ლუი XI-სა და ავსტრიის მბრძანებელ მაქსიმილიან ჰაბსბურგს შორის (შარლ გულადის ასულისა და მემკვიდრის მარი ბურგონელის ქმარი). 1482 წელს არასის ზავით ლუი XI-მ დაპყრობილი ბურგონული მემკვიდრეობის მიწებიდან შეინარჩუნა ბურგონის საჰერცოგო და პიკარდია, შეიერთა ანჟუსა და მენის საგრაფოები და პროვანსი მარსელითურთ. ლუი XI-ის მმართველობაში არსებითად დასრულდა საფრანგეთის გაერთიანება და საფუძველი ჩაეყარა ფრანგულ აბსოლუტიზმს. ლუი XI-მ მოახდინა არმიის რეორგანიზაცია, ხელს უწყობდა ეკონომიკურ განვითარებას, შემოიღო საფოსტო სადგურების სისტემა. მფარველობდა უნივერსიტეტებს. დაიწყო წიგნის ბეჭდვა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 306.
სიმდი

სიმდი (ოს. Симд) — ოსური რიტუალური ცეკვა. ასრულებდნენ ვაჟები. ჩვენს დროში წყვილთა (ქალ-ვაჟი) ჯგუფური ცეკვაა, რომელიც იწყება ნელა და გადადის სწრაფ ტემპში. მუსიკის ზომა — 6/8. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 347. ვიდეოჩანაწერები ოსური სიმდი, ანსამბლი „ალანი“, 2011 ოსური სიმდი, ანსამბლი „სიმდი“, 1989 ოსური სიმდი, ფილმი „ფატიმა“, 1958 „ნართური სიმდი“ რექოში, 19.07.2010
ანტონიო სალიერი

ანტონიო სალიერი (დ. 18 აგვისტო, 1750 — გ. 7 მაისი, 1825) — იტალიელი კომპოზიტორი და დირიჟორი. იყო ავსტრიის სამეფო კაპელმეისტერი 1788 წლიდან 1824 წლამდე. იყო თავისი დროის ერთ-ერთი ყველაზე განთქმული მუსიკოსი. დაიბადა ლეგნაგოში. გაიზარდა ვაჭრების ოჯახში. ვიოლინოსა და კლავესინზე დაკვრას ძმა ფრანჩესკო ასწავლიდა. ფრანჩესკო ჯუზეპე ტარტინის მოსწავლე იყო. სალიერი მშობლების სიკვდილის შემდეგ საცხოვრებლად გადავიდა პადუაში, შემდეგ კი ვენეციაში, სადაც მუსიკას ჯოვანი ბატისტა პესცეტოსთან სწავლობდა. იგი იყო ფრანც შუბერტის (მუსიკალური მიმდინარეობის — რომანტიზმის პირველი წარმომადგენელი) კომპოზიციის მასწავლებელი. მაგრამ მათი მუსიკალური გაკვეთილები დიდ ხანს არ გაგრძელდა. სალიერი: სიმართლე თუ გამოგონილი
ნაოჭა მთები

ნაოჭა მთები — მთები, რომელთა ძირითადი ოროგრაფიული ელემენტები განვითარების ადრეულ სტადიაზე შეესაბამება ნაოჭა დისლოკაციებს. ნაოჭა მთებია მაგ., დაღესტნის მთები, ცენტრალური ქოფეთდაღი, საფრანგეთ-შვეიცარიის იურა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 314.
ნაოჭა სისტემა

ნაოჭა სისტემა — დედამიწის ქერქის უბანი, სადაც შრეები და ფენობრივი გეოლოგიური სხეულები დანაოჭებულია. ნაოჭა სისტემის ჩამოყალიბება გეოსინკლინის განვითარების კანონზომიერი სტადიაა. დედამიწის ქერქის განვითარებაში ტექტონიკური პროცესების არათანაბარი ინტენსიურობის გამო ნაოჭა სისტემების წარმოქმნა უმთავრესად დანაოჭების ეპოქებს უკავშირდება. დანაოჭების ასაკის მიხედვით გამოყოფენ ბაიკალურ, კალედონიურ, ჰერცონულ, კიმერიულ, ალპურ ნაოჭა სისტემებს. ნაოჭა სისტემები სივრცეში შედარებით ვიწრო ზოლების სახით არის წარმოდგენილი; მათი გამაპირობებელი ტექტონიკური მოძრაობები მკაფიოდ გამოტოფილ დროის მონაკვეთს მოიცავს. ზოგიერთი ნაოჭა სისტემა განვითარებულია ბაქნების ცალკეული უბნების აქტივიზაციის შედეგად ან ბაქნების პერიფერიებზე. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 314.
ნაოჭა სოკოები

ნაოჭა სოკოები (ლათ. Helvella) — ჩანთიანი სოკოების ჯგუფი ჰელველასებრთა (ლათ. Helvellaceae) ოჯახისა. მათი ნაყოფსხეული შედგება ქუდისა და ფეხისაგან. ქუდი დანაოჭებული ან ტალღოვანია. ნაოჭა სოკოებს შორის უფრო ცნობილია უნაგირა სოკო (ლათ. Helvella lacunosa), რომლის ნაცრისფერი ქუდი უნაგირს წააგავს. გვხვდება წიფლნარში გაზაფხულიდან შემოდგომამდე; კონუსური ხარისფაშვა (ლათ. Morchella conica), რომლის მოყვითალო-მურა ქუდის ზედაპირი დაფარულია მოგრძო ფიჭისებური უჯრედებით. იზრდება წიწვოვან და შერეულ ტყეში გაზაფხულზე; ნაოჭა სოკოს (ლათ. Gyromytra esculenta) — მომრგვალო, არასწორი ფორმის მურა ქუდის ზედაპირი ტვინისებურად აქვს დანაოჭებული. იზრდება გაზაფხულობით ფიჭვნარში, გზის პირსა და ნაცეცხლარ ადგილებში. ყველა სახეობა შეიცავს შხამიან ნივთიერებებს; ამიტომ საჭმელად მათი გამოყენება შეიძლება, თუ წვრილად დაჭრილ სოკოს 10 წთ ვადუღებთ. ნახუცრიშვილი ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 314.
ნაპირი

ნაპირი — ვიწრო ზოლი, სადაც ვლინდება ხმელეთისა და წყალსატევის (ზღვა, ტბა, წყალსაცავი) ან ხმელეთისა და წყლის ნაკადის (მდინარე, დროებითი კალაპოტური ნაკადი) ურთიერთმოქმედება. ზღვის ნაპირი წარმოიქმნება ძირითადად ზღვის აბრაზული მოქმედების, ნატანის გადაადგილებისა და აკუმულაციის შედეგად. განარჩევენ აბრაზიულ და აკუმულაციურ (ბარი, ცელა) ნაპირებს, რომელთა ჩამოყალიბება მნიშვნელოვნადაა დამოკიდებული ოკეანისა და ზღვის ნაპირის ზონაში ტალღების ენერგიის ხარჯვის ინტენსიურობაზე, რაც, თავის მხრივ, მჭიდროდაა დაკავშირებული ტალღების სიდიდესთან, წყალქვეშა კალთის დახრილობასა და ნატანის ბალანსთან. ზღვის ტრანსგრესიის შედეგად წარმოიქმნება ინგრესიული ნაპირები, რომელთა შორის განირჩევა მყინვარული (ფიორდული, შხერული), ეროზიული (რიასული, ლიმანური), ეოლური (არალის ტიპის ნაპირი), სტრუქტურულ-დენუდაციური (დალმაციური) ტიპის ნაპირები და სხვა. აბრაზიისა და აკუმულაციის ზემოქმედების შედეგად ინგრესიული ნაპირების მოხაზულობა სწორდება: კონცხები ჩამოიჭრება, უბეები ივსება ნატანით. ზღვის ნაპირების წარმოქმნაში მონაწილეობს სხვა ფაქტორებიც — დიდი მდინარეების შესართავებში ყალიბდენა დელტური ნაპირი, ტროპიკული ზღვების სანაპიროებზე რიფების წარმომქმნელი ორგანიზმები ქმნიან მარჯნის ნაპირებს (რიფები), პოლარული ზღვების სანაპირო ზოლის მზრალ ქანებზე ზღვის წყლის თერმული ზემოქმედების შედეგად წარმოიქმნება თერმოაბრაზიული ნაპირები და სხვა. ზღვის ნაპირების ჩამოყალიბებაზე გავლენას ახდენს აგრეთვე თანამედროვე ტექტონიკური მოძრაობები. მდინარის ნაპირები ყალიბდება მდინარის ეროზიული და აკუმულაციური მოქმედებისა და გრავიტაციული პროცესების (მეწყერი, ჩამონაზვავი, ჩამონაშალი) შედეგად. ნაპირების წარეცხვისა და მოლექვის ხასიათს განსაზღვრავს კალაპოტის მორფოლოგიისა და დინამიკის თავისებურებები (მეანდრირება, დატოტვა, ჩქერების გადანაცვლება). განარჩევენ ჭალის (რომელიც პერიოდულად იტბორება) და მკვიდრ (რომელიც არ იტბორება) ნაპირებს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 315. Зенкович В. П., Основы учения о развитии морских берегов, М., 1962; Леонтьев О. К., Никифоров Л. Г., Сафьянов Г. А., Феоморфология морских берегов., М., 1975.
ნაპირის ზონა

ნაპირის ზონა, ოკეანისა და ზღვისა — ხმელეთისა და ზღვის თანამედროვე ურთიერთმოქმედების არე. იყოფა წყალზედა ნაწილად (საკუთრივ ნაპირი) და წყალქვეშა კალთად. კალთის საზღვარი პირობითად იმ სიღრმეზე გაჰყავთ, რომელიც მოცემული რაიონისათვის ჩვეული უდიდესი შტორმული ტალღის გაორკეცებული სიმაღლის ტოლია. ნაპირის ზონის განვითარება გამყინვარების შემდგომ პერიოდში დაიწყო, როდესაც მსოფლიო ოკეანის დონე 90-100 მ-ით აიწია და გასტაბილურდა. ნაპირის ზონის თანამედროვე რელიეფის ჩამოყალიბებაში დიდ როლს თამაშობს ზვირთცემა და მოქცევის დინებები; მათი ზემოქმედება გართულებულია ადგილობრივი კლიმატური (გაბატონებული ქარები, ყინვა, ყინულსაფარი და სხვა), ფიზიკური, ქიმიური და ბიოგენური ფაქტორებით. ნაპირის ზონის განვითარება მიმართულია წონასწორობის პროფილის (ნაპირთან ციცაბო და ფსკერისაკენ დამრეცი ჩაზნექილი მრუდი) გამომუშავებისაკენ. აბრაზიულ ნაპირთან პროფილის ნაპირისპირა ნაწილი ჩაჭრილია დედაქანებში, ხოლო ფსკერისაკენ ხმელეთის ნგრევის პროდუქტებია დალექილი. აკუმულაციურ ნაპირთან, სადაც ზღვა ტერასას ან სანაპირო ბარს ქმნის, დანალექი ქანები ნაპირისპირა ნაწილშია, ფსკერისაკენ კი პროფილი შესაძლებელია დედაქანებშიც იყოს გამომუშავებული. ნაპირის ზონის მოხაზულობა დამოკიდებულია ნატანის ნაპირის გასწვრივ გადაადგილებაზე პლაჟსა და წყალქვეშა კალთაზე. ნაპირის ზონის რომელიმე მონაკვეთზე გაბატონებულია ნაპირისადმი ირიბად მიმართული ღელვა, მაშინ ნაპირისგასწვრივ ნაკადს მოცემულ კვეთში შეუძლია წლის განმავლობაში 100 ათ. მ³-ზე მეტი რიყნარი და დაახლოებით 1 მლნ. მ³ ქვიშა გადაიტანოს. იქ, სადაც ნაპირის ექსპიზიციის შეცვლის გამო ნაკადი შესუსტებულია, ნატანი ნაწილობრივ ილექება და წარმოიქმნება ნაპირის ზონის აკუმულაციური ფორმები (ცელა, ისარა, ზვინული და სხვა). თუ ნაპირისგასწვრივი ნაკადი გაძლიერდა, მაშინ შესაძლებელია ნაპირის ზონაში ნალექები წაირეცხოს, გაქრეს პლაჟი და დაიწყოს ნაპირის ამგები დედაქანების ნგრევა. ხშირად ამ შედეგამდე მივყავართ სამშენებლო მიზნით პლაჟიდან ნატანის არაგეგმაზომიერ გატანას. ნაპირის ზონაში ვითარდება ისეთი ორგანიზმების სპეციფიკური ბიოცენოზები, რომლებიც შეგუებული არიან ზვირთცემას. ზოგიერთი მათგანი თავდაცვის მიზნით თავშესაფარს დედაქანებშიც თხრის და ამით აჩქარებს ნაპირის ნგრევის პროცესს. წყალმცენარეთა სიუხვე ნაპირის ზონაში ხელსაყრელ პირობებს ქმნის სარეწაო ცხოველთა მოსაშენებლად. ნაპირის ზონის ცვლილებებს ითვალისწინებენ ნავიგაციაში, აგრეთვე ნავსადგურებისა და ზღვის არხების მშენებლობის დროს. სანაპირო ხაზი ნაპირი პლაჟი ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ნაპირის ზონა Wild Coast USA. Sierra Club. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-12-25. ციტირების თარიღი: 2008-12-11. Data Explorer. NOAA's National Ocean Service. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-12-21. ციტირების თარიღი: 2008-12-11. ზენკოვიჩი ვ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 315-316. ↑ „Coast“. The American Heritage Dictionary of the English Language: Fourth Edition. 2000. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-02-01. ციტირების თარიღი: 2008-12-11.
ნარა (მრავალმნიშვნელოვანი)

ნარა შეიძლება აღნიშნავდეს: ნარა - ხევი ისტორიულ დვალეთში ნარა - ქალაქი იაპონიაში ნარა - პრეფექტურა იაპონიაში