laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
Sony Interactive Entertainment

Sony Interactive Entertainment (აბრევიატურა SIE, ადრე ცნობილი როგორც Sony Computer Entertainment (SCE) და Sony Network Entertainment) — ამერიკული მრავალეროვნული ვიდეო თამაშებისა და ციფრული გასართობების მწარმოებელი კომპანია, რომელსაც სრულად ფლობს იაპონური კონგლომერატი Sony Corporation. დაარსდა ტოკიოში 1993 წლის 16 ნოემბერს Sony Computer Entertainment-ის სახელწოდებით. ორიგინალი კონსოლის PlayStation-ის გამოცემის შემდეგ (1994), კომპანია ქმნის PlayStation-ის ხაზის ვიდეო თამაშების კონსოლებსა (PlayStation, PlayStation 2, PlayStation 3, PlayStation 4) და აქსესუარებს. კომპანია ჩრდილოეთ ამერიკასა და სხვა ქვეყნებში საქმიანობის გაფართოების ფარგლებში, იქცა Sony-ს ვიდეო თამაშების და ინტერაქტიული გასართობების კვლევისა და შექმნის მთავარ რესურსად. 1994 წელს Sony Computer Entertainment America შეუდგა ორიგინალი კონსოლ PlayStation-ის გამოშვებას ჩრდილოეთ ამერიკაში. 2016 წლის აპრილში მოხდა SCE-ის და Sony Network Entertainment-ის რეორგანიზაცია და გაერთიანდნენ Sony Network Computer-ში, რომელმაც შეითავსა ორივე კომპანიის საქმიანობა. იმავე წელს SIE-ის შტაბ-ბინა ტოკიოდან გადავიდა სან-მატეოში, კალიფორნიაში. Sony Interactive Entertainment პასუხისმგებელია PlayStation-ის წარმოებაზე, აგრეთვე პროგრამული და აპარატული უზრუნველყოფის გაყიდვაზე. ამას გარდა, ის არის ვიდეო თამაშების დეველოპერი და გამომცემელი. მის შემადგენლობაში შედის რამდენიმე შვილობილი კომპანია განთავსებული ჩრდილოეთ ამერიკაში, ევროპასა და აზიაში. 2016 წლის სექტემბრის მონაცემით, მსოფლიოს მასშტაბით კომპანიას გაყიდული აქვს PlayStation-ის კონსოლების 486 მილიონი ასლი. მთავარი სტატია: Sony Interactive Entertainment-ის ვიდეო თამაშების სია. SIE Worldwide Studios შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „Sony Interactive Entertainment“ ვიკისაწყობში. ოფიციალური საიტი ↑ „Sony to Intro 32-Bit System!“. Electronic Gaming Monthly (53). EGM Media. დეკემბერი, 1993. p. 68. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |date=-ში (დახმარება) ↑ Sony COMPUTER Entertainment and Sony Network Entertainment announce the formation of Sony Interactive Entertainment LLC. www.sie.com. ციტირების თარიღი: 2017-03-21. ↑ Leonardi, Domenico. (დეკემბერი, 2014) Vendite Hardware e Software di PlayStation Italian. ციტირების თარიღი: 19 აგვისტო, 2017.
მოსკოვის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ტაძარი (ზელენოგრადი)

მოსკოვის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ტაძარი (რუს. Храм Николая Чудотворца) — მართლმადიდებლური ტაძარი-მუზეუმი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია XIX საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ზელენოგრადში. ტაძრის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელზე, ეგვტერები კი ქრისტეს აღდგომის, ღვთისმშობლის კვართის, ეკატერინე დიდმოწამის, იოანე მხედრისა და მიტროფანე ვორონეჟელის სახელზე. კომპლექსი შედგება საკუთრივ ეკლესიისაგან (ტაძარი), სამრეკლოსა და ბერების კელიებისაგან. ტაძარი და სამრეკლო არის ყველაზე ძველი ნაგებობა ქალაქის ტერიტორიაზე. ტაძრის სტილიზებული გამოსახულება გამოყენებულია სავიოლკის რაიონის დროშაზე და გერბზე. ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას. ტაძარი დგას ადგილზე, რომელიც ადრე ეკუთვნოდა მოსკოვის ნოვინის მონასტერს. პირველი, ხის ეკლესია, აკურთხეს წმინდა ნიკოლოზ მირონ ლუკიის მტავარეპისკოპოსის სახელზე. იგი ააგეს 1756 წელს. ეკლესიასთან ახლოს მდებარეობდა წმინდა ნიკოლოზის სასაფლაო, რომელსაც ამავე წელსვე ჩაეყარა საფუძველი. 1802 წელს მამულის ახალი მფლობელი გახდა ანდრეი ნიკოლოზის ძე დოლგორუკოვი, რომელმაც საფუძველი ჩაუყარა ქვის ეკლესიის მშენებლობას. მისი მშენებლობა დასრულდა 1827 წელს. ქვედა (თბილი) ეკლესია აკურთხეს 1827 წელს, ზედა (ცივი) კი - 1828 წელს. მალე ძველი ხის ეკლესია დაანგრიეს. საბჭოთა ხელისუფლებამ ტაძარი დახურა 1930-იანი წლების შუა პერიოდში, სამრეკლო დაანგრიეს. 1988 წელს მაცხოვრის ხელთუქმნელი ხატის ტაძრის მრევლის ინიციატივით ანდრეევკის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია დაუბრუნდა რუსეთის მართლმადივებელ ეკლესიას. აღორძინებული ტაძის პირველი წინამძღვარი გახდა ვლადიმერ ხარიტონოვი. Официальный сайт Никольского храма и Зеленоградского благочиния Церковь Николая Чудотворца в Ржавках // Храмы России ↑ 1.0 1.1 Никольская церковь დაარქივებული 2013-03-15 საიტზე Wayback Machine. // Достопримечательности Зеленограда ↑ Возрождение православной жизни в Зеленограде с 1980-х годов დაარქივებული 2010-02-06 საიტზე Wayback Machine. // Официальный сайт Никольского храма и Зеленоградского благочиния
მარო დუკა

მარო დუკა (ბერძ. Μάρω Δούκα; დ. 1947) — ბერძენი მწერალი, რომანისტი. 1966 წლიდან ცხოვრობს ათენში. სწავლობდა ისტორიასა და არქეოლოგიას ათენის კაპოდისტრიულ უნივერსიტეტში. მიეკუთვნება ეგრეთ წოდებულ 70-იანელთა თაობას. მის პირველ სადებიუტო თხზულებაში „კარდალა“ (Η Πηγάδα), რომელიც 1974 წელს გამოვიდა, გადმოცემულია ავტორის შთაბეჭდილებები პოლკოვნიკთა რეჟიმის შესახებ. დაჯილდოებულია ჰერაკლიონის მუნიციპალიტეტის ნიკოს კაზანძაკისის პრემიით რომანისთვის „სულელის ოქრო“ (Η αρχαία σκουριά). ასევე დაჯილდოებულია საბერძნეთის სახელმწიფო ლიტერატურული პრემიით რომანისთვის „მოფარფატე ქალაქი“ (Η πλωτή πόλη), ბალკანიკას ლიტერატურული პრემიით, ათენის აკადემიის კოსტას და ელენი ურანისების პრემიით, კავაფისის პრემიით რომანისთვის — „უდანაშაულო და დამნაშავე“ (Αθώοι και φταίχτες). დუკას ასევე მიენიჭა თემელისის პრიზი მისი ბოლო რომანისთვის „მოდი, გვიამბე ტყუილები“ (Έλα να πούμε ψέματα). სულელის ოქრო (Η αρχαία σκουριά, 1979) მოფარფატე ქალაქი (Η πλωτή πόλη, 1983) უმოძრაო ასპენები (Οι λεύκες ασάλευτες, 1987) ნახატის ძირზე (Εις τον πάτο της εικόνας, 1990) Ένας σκούφος από πορφύρα, 1995 ციური მოძრაობები (Ουράνια μηχανική, 1999) უდანაშაულო და დამნაშავე (Αθώοι και φταίχτες, 2004) სამართალი რთული რამ არის (Το δίκιο είναι ζόρικο πολύ, 2010) მოდი, გვიამბე ტყუილები (Έλα να πούμε ψέματα, 2014) კარდალა (Η Πηγάδα, 1974) სად არის ფრთები? (Πού ’ναι τα φτερά; 1975) კარე ფიქსი (Καρέ φιξ, 1976) Γιατί εμένα η ψυχή μου, 2012 Ο πεζογράφος και το πιθάρι του, 1992 Τα μαύρα λουστρίνια, 2005 Τίποτα δεν χαρίζεται, 2016 გიყვართ ბრამსი? (Σας αρέσει ο Μπραμς; 2001) მარო დუკას წიგნები ვებგვერდზე Ithaca online მარო დუკა ბერძენი ავტორების საზოგადოების ვებგვერდზე ↑ http://many-books.blogspot.com/2006/10/blog-post_30.html ↑ http://www.hri.org/cgi-bin/brief?/news/greek/mpegrb/2005/05-12-30.mpegrb.html#07 ↑ https://web.archive.org/web/20090821094713/http://www.dedalus.gr/gr/author.asp?id=83
ნოვინის მონასტერი

ნოვინის მონასტერი (რუს. Новинский монастырь) — უკვე აღარარსებული მამათა მართლმადიდებლური მონასტერი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებული ყოფილა XV საუკუნეში. მდებარეობდა მოსკოვის ცენტრალურ ადმინისტრაციულ ოლქში, არბატის რაიონში. მონასტერი კიევის მიტროპოლიტმა ფოტიმ დააარსა მდინარეების მოსკოვისა და პრესნის შეერთების ადგილზე არსებულ მაღალ ბორცვზე 1425-1431 წლებს შორის. 1540 წელს მონასტერში მიტროპოლიტი იოსები შეხვდა რჟევიდან მოსკოვში მიმავალ რჟევის სასწაულმოქმედ ღვთისმშობლის ხატს, რის შემდეგადაც ივანე IV-ის გადაწყვეტილებით ამ ადგილზე ააგეს ღვთისმშობლის ტაძრად მიყვანების სახელობის ტაძარი. დროთა განმავლობაში ტაძრის გარშემო დასახლება გაჩნდა, რომელშიც ცხოვრობდნენ მონასტრის მსახურები, გლეხები და ხელოსნები. სამრევლო ეკლესია აკურთხეს იესო ნავეს ძის სახელზე. სავარაუდოდ აქედან უნდა წარმოქმნილიყო ახლომდებარე დასახლების სახელი „ნოვინსკოე“, ისევე როგორც მონასტრის სახელიც. როგორც ჩანს, ნოვინსკის მონასტერს ჰქონდა საგუშაგო ტაძრის როლი, რადგან XVIII საუკუნეშიც კი ხშირად „საალყოსაც“ უწოდებდნენ. 1410 წელს მონასტერს გადაეცა სოფელი კუდრინო მინდვრებითა და ტყით მდინარე ხოდინკამდე. საუკუნეში მონასტერმა ვეღარ შეძლო საკუთარ მიწების მოვლა და ნაწილი გასცა იჯარით, მაგრამ XV-XVII საუკუნეებში მან თავად შექმნა დიდი მეურნეობა. 1736 წლის ხანძარმა მონასტრის დიდი ნაწილი გაანადგურა, ცოტა ხნით ადრე პატრიარქობა გაუქმდა და მონასტერი სინოდალურ პერიოდში გადავიდა. 1746 წელს საქართველოს უფლისწულის სიმონის ქვრივის თხოვნით სინოდმა ნოვინის ბერები სხვა მონასტერში განასახლა, ხოლო მონასტერი მთელი თავისი ადგილ-მამულით გადაეცა ქართველებს. 1764 წელს ეკატერინე II-მ მონასტერი გააუქმა. მონასტრის ეკლესიები მიატოვეს და სიძველის გამო გააუქმეს 1780, 1789 და 1870 წელს. მონასტრის გაუქმების შემდეგ მის შენობაში განათავსეს სკოლა მოსკოვის გარნიზონის ჯარისკაცების შვილებისთვის. XIX საუკუნის ბოლოსაკენ კი აქ სამხედრო ციხეც კი არსებობდა. საბოლოოდ მონასტრის ერთ-ერთი გადარჩენილი ეკლესია, ღვთისმშობლის ტაძრად მიყვანების სახელობის ტაძარი დაანგრიეს 1933 წელს. 1934 წელს კი მიწის ის ნაკვეთი, რომელზეც მდებარეობდა ნოვინის მონასტერი გადაეცა კურორტოლოგიის ინსტიტუტს. Новинский монастырь ↑ Фото Церкви Введения во храм Пресвятой Богородицы близ Новинского вала (бывший Новинский монастырь) на сайте Храмы России
ყარაქოლი

ყარაქოლი (ტაჯ. Қарокул) — გაუდინარი ტბა ტაჯიკეთში, პამირის ჩრდილო ნაწილში. მოქცეულია ბრტყელ მთიან ქვაბულში, ზღვის დონიდან 3914 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 380 კმ². მაქსიმალური სიგრძე 33 კმ, სიგანე 24 კმ. სიღრმე დასავლეთ ნაწილში 238 მ, აღმოსავლეთში — 22,5 მ. შედგება ორი ნაწილისაგან, რომლებიც ერთმანეთთან ორი ვიწრო სრუტითაა დაკავშირებული. ტბის ქვაბული გაჩნდა მეტეორიტული შეჯახების შედეგად დაახლოებით 25 მლნ. წლის წინ. წყალი მწარე-მლაშეა, გამჭვირვალობა 9 მ-მდე. ტბის ზედაპირი ღია ლურჯი ფერისაა. ნოემბრის ბოლოდან აპრილამდე ყინულით არის დაფარული. წყლის ტემპერატურა ზაფხულში 12°C-მდე. ყარაქოლს ერთვის პატარა მდინარეები, რომელთაგან მნიშვნელოვანია ყარაჯილღა და მუზქოლი. ტბა მოქცეულია ტაჯიკეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე. ↑ Таджикистан (Природа и природные ресурсы) Душанбе, Дониш, 1982, стр. 260 ↑ Kara-Kul Structure, Tajikistan ↑ Каракуль | Большая российская энциклопедия. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-10-30. ციტირების თარიღი: 2020-06-05.
ყარაგიე

ყარაგიე, ბათირი — მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე ღრმა (ოკეანის დონეზე 132 მ-ით დაბლა) გაუდინარი ღრმული. მდებარეობს ყაზახეთში, კასპიის ზღვის აღმოსავლეთით, მანგიშლაყის ნახევარკუნძულზე, ქალაქ აქთაუდან დაახლოებით 50 კმ-ში. აქვს არასწორი ოვალის მოხაზულობა. გადაჭიმულია სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ. სიგრძე 85 კმ, სიგანე 25 კმ. ყარაგიეს ფარგლებშია ბათირის ტბა, რომლის წყლის დონე და ფართობი მეტად ცვალებადია. ქვაბულის ძირი დაფარულია მლაშობებით. ყარაგიე — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
ყვითელლოყება

ყვითელლოყება (ლათ. Elopichthys bambusa) — მტაცებელი თევზი კობრისებთა ოჯახისა. აქვს წვრილი ქერცლით დაფარული და წაგრძელებული სხეული. მისი სიგრძე 2 მ, მასა — 30-40 კგ აღწევს. გავრცელებულია აღმოსავლეთ აზიაში, მდინარე ამურიდან დაწყებული, დამთავრებული ვიეტნამამდე, მდინარე კამდე. ლაყუჩის სახურავები ყვითელ-ოქროსფერია, საიდანაც წარმოსდგება თევზის სახელწოდება. დიდი პირი აქვს. იკვებება თევზით. ტოფობს ზაფხულში. ძვირფასი სარეწაო თევზია. ძალიან გემრიელი და მსუქანი ხორცი აქვს. იყენებენ ნედლს, დამარილებულს, შებოლილს. დემეტრაშვილი მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 640.
შავმუცელა

შავმუცელა (ლათ. Xenocypris) — თევზების გვარი კობრისებრთა ოჯახისა. მუცელი მუქი აქვს. მისი სხეულის სიგრძე 30 სმ აღწევს. ჩინეთში ცნობილია გვარის 4 სახეობა. გავრცელებულია აღმოსავლეთ აზიის მტკნარ წყლებში. დიდი რაოდენობით გვხვდება მდინარე ამურში. შავმუცელა უხარისხო თევზია — მჭლე ხორცი ქვს, ძვლიანია და სწრაფად ფუჭდება. შავმუცელას დიდი მნიშვნელობა აქვს მდინარე ამურის მტაცებელ თევზთა კვებაში. დემეტრაშვილი მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 675.
შავქლიავა

შავქლიავა — ქლიავის ქართული ჯიში. მიეკუთვნება უნგრულების ჯგუფს. ხე ძლიერ იზრდება, აქვს განიერი ვარჯი, მსხვილი კვერცხისებრი ნაყოფი, რომლის საშუალო მასაა 32,8 გ. მოლურჯო-შავი კანი, რომელიც დაფარულია მოცისფრო სანთლისებრი ფიფქით, საშუალო ზომის, ელიფსური, წვრილი კურკა. რბილობი მომწვანო-მოყვითალოა, წვნიანი, ტკბილი, საკმაოდ მკვრივი. ნაყოფის შაქრიანობა — 8,2%, მჟავიანობა — 0,91%. კრეფენ აგვისტოს II ნახევარში. იყენებენ ხილად, კომპოტად, ჩირად, მწიფდება ერთდროულად, ტრანსპორტირებულია, იძლევა საუკეთესო ხარისხის პროდუქციას. დარაიონებულია საქართველოს ყველა ზონაში. ახვლედიანი შ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 675. საქართველოს აგრარული ბიომრავალფეროვნება შავქლიავა ↑ მაღლაკელიძე, ელენე; ბობოქაშვილი, ზვიად (2015) ქლიავის ბაღის გაშენება. თბილისი: სოფლის მეურნეობის სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრი. ციტირების თარიღი: 15 აპრილი, 2020.  დაარქივებული 2021-08-03 საიტზე Wayback Machine.
შამბიანი

შამბიანი — მთა საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტისა და ქვემო ქართლის მხარის დმანისის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ საზღვარზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2882 მ. მდებარეობს ჯავახეთის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე. გუმბათისებრია. შამბიანი აგებულია ვულკანური ქანებით. შემოსილია სუბალპური და ალპური მდელოს ბალახეულით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 679-680.
შანის მთიანეთი

შანის მთიანეთი — მთიანეთი მიანმარის აღმოსავლეთ ნაწილში, გრძელდება ჩინეთის, ლაოსისა და ტაილანდის ტერიტორიებზე. ჩინეთში ეწოდება იუნანის მთიანეთი. დასავლეთ ნაწილში მაღალი ტალღოვანი ვაკეები და ბრტყელმწვერვალიანი მასივები ენაცვლება მთათაშორის ქვაბულებს, აღმოსავლეთ ნაწილში ჭარბობს ღრმა ხეობებით დანაწევრებული ქედები. სიმაღლე 2500-2600 მ-მდე. შანის მთიანეთი უმთავრესად აგებულია გნაისებით, კრისტალური ფიქლებით, კვარცებითა და კირქვებით. განვითარებულია კარსტი. არის პოლიმეტალების მადნებისა და ძვირფასი ქვების საბადოები. ჰავა სუბეკვატორულია, მუსონური. ნალექები 1300-2000 მმ წელიწადში. მდინარეები ჭორომიანია, იყენებენ ხე-ტყის დასაცურებლად და სარწყავად. კალთები შემოსილია მთის მარადმწვანე და ფოთოლმცვივანი ტყით, მშრალ ადგილებში სავანაა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 682.
შანდუნის მთები

შანდუნის მთები — ქედი ჩინეთის აღმოსავლეთ ნაწილში, შანდუნის პროვინციაში. სიგრძე 500 კმ-ზე მეტი. სიმაღლე 1524 მ-მდე. აგებულია არქეული კრისტალური ფიქლებით, გრანიტებითა და ქვედაპალეოზოური დანალექი ქანებით. კალთები დანაწევრებულია ღრმა ტექტონიკური ხეობებით. ადგილ-ადგილ გვხვდება მუხის ტყე და ბუჩქნარი. არის ქვანახშირის საბადო. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 682.
შაორის ქვაბული

შაორის ქვაბული — მთიანი ქვაბული მდინარე რიონის აუზში. სამხრეთ-დასავლეთიდან ისაზღვრება ნაქერალის, სამხრეთ-აღმოსავლეთით რაჭის, ჩრდილო-დასავლეთით გობიშურის ქედებით, ხოლო ჩრდილო-აღმოსავლეთით ნიკორწმინდა-თლუღის ამაღლებით. ქვაბულის ფსკერის აბსოლუტური სიმაღლეა 1000-1200 მ. ქვაბული წარმოქმნილია ტექტონიკური, მდინარეულ-ეროზიული და კარსტული პროცესებით. კარსტი უფრო მეტად ქვაბულის დასავლეთ ნაწილსა და ფერდობებზეა. ფსკერზე გვხვდება 4-5 მ სისქის ალუვიონი. შაორის ქვაბულში ზედაპირული წყლები და მათი ნაკადები იშვიათია. რელიეფი ნაკლებადაა დანაწევრებული. შაორის ქვაბულში შექმნილია შაორის წყალსაცავი, რომლის ფართობია 9,2 კმ², ხოლო მაქსიმალური სიღრმე 14,5 მ. ატმოსფერული ნალექების უდიდესი ნაწილი სწრაფად იჟონება კარსტულ ზედაპირში — ეგრეთ წოდებულ „სასულეებში“. ქვაბულის ჰავისათვის დამახასიათებელია მკაცრი ზამთარი და ხანგრძლივი ნოტიო ზაფხული. ჰაერის საშუალო წლიური ტემპერატურა 6,7°C, იანვრის —4,8°C, ივლისის 17,6°C; აბსოლუტურ მინიმალური —40°C (ხერგა), აბსოლუტურ მაქსიმალური 34°C. წლიურად 1000-იდან 1400 მმ-მდე ნალექი მოდის. თოვლის მყარი საფარი 142 სმ აღწევს. ქვაბულში განვითარებულია უმთავრესად კორდიან-კარბონატული, ადგილ-ადგილ — ტყის ყომრალი ნიადაგები. ქვაბულის ფსკერსა და დაბალ ფერდობებზე უფრო მეტად ბალახოვანი და ბუჩქნარი მცენარეულობა ხარობს. ნაწილობრივ ათვისებულია სასოფლო-სამეურნეო კულტურებისათვის. მაღალი ადგილები შემოსილია ფოთლოვანი და მუქწიწვოვანი ტყეებით. ნემანიშვილი ს., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 685.
შარახევი

შარახევი — მდინარე საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში. სათავე აქვს ქართლის ქედის დასავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2125 მ სიმაღლეზე. ერთვის მდინარე ფშავის არაგვს მარცხნიდან. სიგრძე 15 კმ, აუზის ფართობი 66 კმ². საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა გაზაფხულზეა, წყალმცირობა — ზამთარში, წყალმოვარდნები — ზაფხულ-შემოდგომაზე. აფხაზავა ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 686.
შარივცეკის უღელტეხილი

შარივცეკის უღელტეხილი, მაჩხაფარის უღელტეხილი — ყინულოვანი უღელტეხილი საქართველოსა და რუსეთის (ყაბარდო-ბალყარეთი) საზღვარზე, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ლენტეხის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის მთავარ ქედზე, მდინარე ცხენისწყლის მარჯვენა შენაკადის — ზესხოს სათავეში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3434 მ. შარივცეკის უღელტეხილის მიდამოები აგებულია პალეოზოური გრანიტოიდებით. აკავშირებს მდინარეების ყარასუსა (ჩერეკის მდგენელი) და ცხენისწყლის ხეობებს. უთმელიძე მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 690.
შოროხევი

შოროხევი — მდინარე საქართველოში, კახეთის მხარეში, ყვარლის მუნიციპალიტეტში. სათავე აქვს კახეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2295 მ სიმაღლეზე. ერთვის მდინარე ავანისხევს მარცხნიდან. სიგრძე 24 კმ, აუზის ფართობი 85 კმ². საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა გაზაფხულზეა, წყალმცირობა — ზამთარსა და ზაფხულში, წყალმოვარდნები — შემოდგომაზე. მდინარის ნაპირზეა სოფლები შოროხი, ახალსოფელი და სხვა. 2020 წელს სოფელ ბალღოჯიანსა და ახალსოფელში მდინარე შოროხევმა ადიდების შედეგად გაარღვია ნაპირი, რის შედეგადაც დაიტბორა სასოფლო სამეურნეო სავარგულები, ვენახები და მესაქონლეობის ფერმები. ↑ საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2009. — გვ. 195. ↑ აფხაზავა ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 691-692. ↑ ყვარელში მდინარეების ადიდების შედეგად სახნავ-სათესი მიწები და ვენახები დაიტბორა
მტრედი

მტრედი (ლათ. Columba) — ფრინველთა გვარი მტრედისებრთა ოჯახისა. მოიცავს 35 სახეობას, რომელთაგან საქართველოში ბინადრობს 3: გარეული მტრედი (ლათ. Columba livia), გვიძინი (ლათ. Columba oenas) და ქედანი (ლათ. Columba palumbus). მათი ფრთის შლილი 20–27 სმ, ხოლო მასა 200—650 გრამია. გავრცელებულნი არიან ევროპაში, აზიაში, აფრიკასა და ავსტრალიაში, მათ შორის ყველაზე ფართოდ — გარეული მტრედი, რომელიც ინტროდუცირებულია ყველა კონტინენტზე. Голуби / В. Ф. Ларионов // Гоголь — Дебит. — М. : Советская энциклопедия, 1972. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров ; 1969—1978, т. 7). (Проверено 6 октября 2017) Архивировано 6 октября 2017 года. (რუსული) Gibbs D., Barnes E., Cox J. Pigeons and Doves. — New Haven, CT, USA: Yale University Press, 2000. (ინგლისური) ↑ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 187.
შდავლერის ქედი

შდავლერის ქედი — ქედი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში. წარმოადგენს სვანეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ განშტოებას, მდინარე ენგურის მარჯვენა შენაკადების — ნაკრისა და ნენსკრის წყალგამყოფს. სიგრძე დაახლოებით 40 კმ. უმაღლესი მწვერვალია შდავლერი (3995 მ). აგებულია პალეოზოური გრანიტებით, ქვედაპალეოზოური მეტამორფული ფიქლებით, იურული გრანიტოიდებით, ტუფებით, ქვიშაქვებითა და ფიქლებით. დამახასიათებელია ნივალური, სუბნივალური, ალპური და სუბალპური ლანდშაფტი, ქვემოთ წიფლნარი და მუქწიწვოვანი ტყეებია. გვერგიშერი ნაკრის მყინვარი უთვირი უთვირის უღელტეხილი უთმელიძე მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 698.
ესპარცეტი

ესპარცეტი (ლათ. Onobrychis) — ბალახოვანი და ეკალბუჩქოვანი მცენარის გვარი პარკოსანთა ოჯახისა. აერთიანებს 80-მდე სახეობას. გავრცელებულია ევროპაში, ჩრდილოეთ აფრიკასა და დასავლეთ აზიაში. ფესვი მთავარღერძიანია, ღერო სწორმდგომი ან გართხმული, 40-80 სმ სიმაღლისა. ფოთოლი რთული კენტფრთისებრია. მოწითალო-ვარდისფერი ყვავილები შეკრებილია მტევნებად. ნაყოფი ერთთესლიანი პარკია, ნაპირებზე დაკბილული ან სადა, პარკი არ იხსნება. ესპარცეტს თესავენ შემოდგომაზე ან ადრე გაზაფხულზე უსაფროდ ან ხორბლისა და ქერის საფარქვეშ. ფართოდ იყენებენ ხელოვნური ბალახთესვისათვის როგორც წმინდა, ისევე სხვა მრავალწლოვან ბალახებიანი ნარევის სახით, განსაკუთრებით ტენით ნაკლებად უზრუნველყოფილ ადგილებში. ითიბება მეორე წელს. სეზონზე შეიძლება გაითიბოს 2-ჯერ. თივის მოსავალი ჰა-ზე 50-90 ც. იყენებენ პირუტყვის საკვებად. მწვანე მასა შეიცავს (მშრალ მასაზე %-ობით): 24 პროტეინს, 8 ცხიმს, 20 უჯრედისს; თივა — 22 პროტეინს, 3 ცხიმს, 25-იდან 30-მდე უჯრედისს. საქართველოში დარაიონებულია ესპარცეტი ახალქალაქური და სისიანური 34. მრავალი სახეობის ესპარცეტი თაფლოვანი მცენარეა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 232-233.
შევარდენა

შევარდენა — მთა საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარეში, ადიგენის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს არსიანის ქედის თხემზე, გოდერძის უღელტეხილის ჩრდილოეთით, მდინარე აჭარისწყლის სათავეებში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2413 მ. აგებულია ზედაოლიგოცენურ-ქვედამიოცენური ფერადი თიხებით, ქვიშაქვებითა და ანდეზიტ-ბაზალტებით (გოდერძის წყება). შემოსილია სუბალპური მდელოს ბალახეულით. ჯაყელი ქ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 702.
გვრიტი (გვარი)

გვრიტი (ლათ. Streptopelia, ძვ. ბერძნ. στρεπτο πέλεια — „მტრედი ყელსაბამით“) — ფრინველთა გვარი მტრედისებრთა ოჯახისა. მოიცავს 14 (ან 18) სახეობას. მცირე და საშუალო ზომის ფრინველებია, მათი სხეულის სიგრძეა 30 სმ-მდე, მასა 100-150 გ. აშენებენ ღია ბრტყელ ბუდეებს ხეებზე, დასახლებულ პუნქტებში — შენობათა კარნიზებზე (ლავგარდანზე). გავრცელებულნი არიან ევროპაში, აზიასა და აფრიკაში. საქართველოში გვხვდება გვრიტი (Streptopelia turtur). რამდენიმე სახეობა (მცირე გვრიტი, ხალებიანი გვრიტი) ინტროდუცირებულია ავსტრალიაში, ახალ ზელანდიასა და სხვა კუნძულებზე. Галушин В.М, Дроздов Н.Н., Ильичёв В.Д., Константинов В.М, Курочкин Е.Н., Полозов С.А., Потапов Р.Л, Флинт В.Е., Фомин В.Е. Фауна Мира: Птицы: Справочник. — М: Агропромиздат, 1991. — С. 154. — 311 с. — ISBN 5-10-001229-3. (რუსული) ↑ გვრიტი (TSN 177133). ინტეგრაციული ტაქსონომიის საინფორმაციო სისტემა. ↑ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 187.
შეკლტონის შელფური მყინვარი

შეკლტონის შელფური მყინვარი (ინგლ. Shackleton Ice Shelf) — მყინვარი აღმოსავლეთ ანტარქტიდაში, დედოფალ მერის მიწასა და უილქსის მიწის სანაპიროზე. გადაჭიმულია დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ 440 კმ-ზე, ხოლო სამხრეთიდან ჩრდილოეთისაკენ 170 კმ-ზე. ფართობი 33,820 კმ². მყინვარის სისქე 180-200 მ. შუა ნაწილში უერთდება დენმენისა და სკოტის მყინვარები. ადგილ-ადგილ აღმართულია 250-300 მ სიმაღლის ყინულის გუმბათები. აღმოაჩინა ამერიკის ჩარლზ უილქსის ექსპედიციამ 1840 წელს. სახელი ეწოდა ერნესტ შეკლტონის პატივსაცემად. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 706.
ესპლანადა

ესპლანდა (ფრანგ. esplanade ლათინურიდან explanare — გადასწორება) — ცარიელი, უშენი ადგილი ციხესიმაგრის წინ. მოწინააღმდეგეს რომ გართულებოდა თავდასხმა ციხესიმაგრეზე, მის წინ ადგილს ცარიელს ტოვებდნენ, მოჭრიდნენ ყველა ხეს და აკრძალავდნენ ხოლმე საცხოვრებელი სახლების მშენებლობას. ამის გამო მტერი შეუმჩნევლად ვერ მიუახლოვდებოდა სიმაგრეს ისე, რომ სროლისგან დაცული ყოფილიყო. ამჟამად ამ სიტყვას გააჩნია შემდეგი მნიშვნელობები: ცარიელი, უშენი ადგილი სიმაგრის ან ქალაქის კედლებსა და ახლომახლო ნაგებობებს შორის (სამხ.); მოედანი დიდი შენობის წინ; განიერი ქუჩა, რომლის შუაში ხეივანია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 233. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ესპლანადა
შემოდგომის ნათესების ხვატარი

შემოდგომის ნათესების ხვატარი (ლათ. Agrotis segetum) — პეპელა ხვატრისებრთა ოჯახისა. ბევრი სასოფლო-სამეურნეო კულტურის საშიში მავნებელია. წინა ფრთები მურა ან მოშავოა, უკანა — ღია ფერისა. საქართველოში გვხვდება ტენიან და სარწყავ რაიონებში. შემოდგომის ნათესების ხვატარის მატლი აზიანებს თავთავიან და ბოსტნის კულტურებს, თამბაქოს, სიმინდსა და სხვა. ხვატარი ნიადაგის ზედაპირთან ღრღნის ახალდათესილ თესლს, აღმონაცენსა და თვით მცენარეს. ზამთრობს მატლის ფაზაში, გაზაფხულზე ნიადაგის ზედაფენაში ჭუპრდება. 2 კვირის შემდეგ გამოდის პეპელა, რომელიც 2000-მდე კვერცხს დებს. საქართველოში წელიწადში 2-3 თაობას იძლევა. ბრძოლის ღონისძიებანი: აგროტექნიკური ღონისძიებანი, თესლის თესვისწინა დამუშავება, მოშხამული მისატყუარისა და ტრიქოგრამის გამოყენება. რაჭველიშვილი ე., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 711.
ესტაკადა

ესტაკადა (ფრანგ. estacade) — მიწისზედა (ან წყალზედა) ხიდური ნაგებობა, რომელზეც დედამიწის ზედაპირიდან გარკვეულ სიმაღლეზე გაყვანილია რკინიგზა (რკინიგზის ესტაკადა), საავტომობილო გზა (საავტომობილო ესტაკადა) და ა. შ., რათა შესაძლებელი იყოს ესტაკადის ქვეშ მდებარე სივრცის გამოყენება მოძრაობისათვის ან სხვა მიზნით. იგი შედგება საყრდნებისა (დგარი და სხვა) და მალის ნაშენისაგან. მასალის მიხედვით ესტაკადა არის რკინაბეტონის, ფოლადის, ხის, ხოლო კონსტრუქციის მიხედვით — კოჭური, დოინჯიანი, ჩარჩოიანი და სხვა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 233.
ესტამპი

ესტამპი (ფრანგ. estampe < estamper - ანაბეჭდის ამოღება), დაზგური ბეჭდვითი გრაფიკის ნაწარმოები, ნახატის ანაბეჭდი ქაღალდზე (ზოგჯერ პერგამენტზე ან ქსოვილზე). ესტამპის ყველაზე გავრცელებული სახეობებია გრავიურა და ლითოგრაფია. ფოტორეპროდიქციისაგან განსხვავებით ესტამპი იბეჭდება საანაბეჭდო ფორმიდან, რომელსაც მხატვარი, გრავიორი ან ლითოგრაფი ამზადებს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 233.
ესტონური საბეკონე ღორი

ესტონური საბეკონე ღორი — ჩამოყალიბდა ადგილობრივი ღორის შეჯვარებით ძირითადად დანიურ კერატთან, აგრეთვე გერმანული, ფინური და შვედური (ლანდრასის) ჯიშის ღორებთან. 1961 წელს დამტკიცდა ჯიშად. ესტონური საბეკონე ღორი მაგარი კონსტიტუციისაა, აქვს გრძელი სხეული, წვრილი ძვალეული, ხორცოვანი კისერი და დამრგვალებული ბარკლები. საშუალო განაზომებია (სმ-ობით): სხეულის სიგრძე კერატისა 180-184, გულმკერდის ირგვლივი 160-165; ნეზვისა, შესაბამისად, 164-165, 144-152. ცოცხალი მასა კერატისა 288-350კგ, ნეზვისა 233-250 კგ. ნაყოფიერება 11-12 გოჭი, მერძეულობა 70-80 კგ. დღეღამური საშუალო წონამატი 700 გ-მდე. საკვების ანაზღაურება 3,9-4 საკვები ერთეული. 6 თვისა იწონის 100 კგ. იყენებენ ხალასი და სამრეწველო მოშენებისათვის. გავრცელებულია ბალტიისპირეთში, რუსეთში, მოლდოვასა და სხვაგან. მელითაური ნ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 240.