laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ზაქარია ჩხუბიანიშვილი

ზაქარია ნიკოლოზის ძე ჩხუბიანიშვილი (დ. 1903, რუისპირი — გ. 24 აპრილი, 1980, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ინჟინერი, გამომგონებელი, პარტიული, საბჭოთა და სამეურნეო დარგის მუშაკი. სკკპ წევრი 1928 წლიდან. 1917 წლამდე სწავლობდა თელავის სასულიერო სასწავლებელში. სახსრების უქონლობის გამო, იგი იძულებული იყო თავი დაენებებინა სწავლისათვის. 1922 წლის დამლევს მუშაობდა სოფელ რუისპირის რევკომის მდივნად, ხოლო შემდეგ 1923 წელს არჩეულ იქნა გლეხკომის თავმჯდომარედ. 1925 წელს დაამთავრა თელავის საბჭოთა პარტსკოლა: იმავე წელს არჩეულ იქნა ალკკ სამაზრო კომიტეტის შემადგენლობაში და მუშაობდა ინსტრუქტორად. 1926 წელს გაიგზავნა ბორჯომის რაიონში, სადაც მუშაობდა მედსანშრომის კავშირის გამგეობის თავმჯდომარედ, შემდეგ 1929 წლამდე კახეთის ოლქის მედსანშრომის კავშირის გამგეობის თავმჯდომარედ იყო. 1929 წელს თბილისის სატყეო-ტექნიკურ ინსტიტუტში შევიდა და სწავლასთან ერთად მსახურობდა კიდეც. 1932 წლიდან იყო თბილისის სატყეო-ტექნიკური ინსტიტუტის კოლექტივის ბიუროს მდივანი. 1933 წლის აგვისტოში საქართველოს სატყეო ტრესტის საწარმოო-ტექნიკური განყოფილების უფროსად დაინიშნა და ამავე დროს პარტკომის მდივნად მუშაობდა სატყეო მრეწველობის სახალხო კომისარიატის რწმუნებული სამმართველოში. 1935 წელს დაინიშნა ამიერკავკასიის სატყეო მეურნეობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორად, სადაც მუშაობდა 1936 წლამდე. ამავე წელს გაიგზავნა ლენინგრადის სატყეო-ტექნუკური აკადემიის ასპირანტურაში. 1937 წლის ივნისში გამოწვეულ იქნა აკადემიიდან და დაინიშნა თბილისის სატყეო-ტექნიკური ინსტიტუტის დირექტორად. 1937–1940 წლებში იყო საქართველოს სსრ-ის სატყეო მეურნეობის სახალხო კომისარი; 1940–1941 წლებში პარტიის სიღნაღის რაიონული კომიტეტის პირველი მდივანი; 1942 წელს საქართველოს კპ ცკ-ის მდივანი მრეწველობის დარგში; 1944–1946 წლებში საქართველოს კპ თბილისის საქალაქო კომიტეტის მეორე მდივანი; 1946–1952 წლებში საქართველოს სსრ-ის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე; 1952–1953 წლებში საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის თავმჯდომარე; 1953 წლიდან საქართველოს ხე-ტყისა და ხის დამამუშავებელი მრეწველობის მინისტრი. 1959–1976 წლებში ხელმძღვანელობდა თავის ინიციატივით დაარსებულ სატყეო მრეწველობის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტს, არის 20-მდე სამეცნიერო ნაშრომისა და სამი მონოგრაფიის ავტორი. მისი ინიციატივით დაინერგა ფოთლოვანი ჯიშის მერქნის (მურყანი) გამოყენება ცელულოზა-ქაღალდის მრეწველობაში, ამ საკითხზე დაიცვა დისერტაცია „მურყანის მერქანი და მისი გამოყენება ცელულოზისა და ქაღალდის მრეწველობაში“ (მონოგრაფია, 1961 წელი). ზაქარია ჩხუბიანიშვილის უშუალო მონაწილეობითა და ინიციატივით აშენდა ავეჯის ფაბრიკა და ხის დამამუშავებელი კომბინატი თბილისში, ახმეტის სახერხი ქარხანა, ენგურის ქაღალდის კომბინატი, ახალდაბისა და ქუთაისის ავეჯის ფაბრიკები, ავეჯის მსხვილი საწარმო „განთიადი“ თბილისში. დაჯილდოებული იყო ორდენებითა და მედლები, მიღებული ჰქონდა სახელმწიფო ჯილდოები. საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი მურყნის მერქანი და მისი გამოყენების შესაძლებლობანი ცელულოზ-ქაღალდის მრეწველობაში, თბ., საბჭ. საქართველო, 1964, გვ. 173 მურყანი, როგორც ცელულოზისა და ქაღალდის მრეწველობის ახალი ნედლეული, თბ., საქ. სას-სამ. ინ-ტის გამ-ბა და სტ., 1960, გვ. 25 კახეთის გამოჩენილი ადამიანები/ოთარ ნაცარაშვილი, თბ., 2001, გვ. 194 გაზ. „კომუნისტი“, №99 (17742), 29 აპრილი, 1980 ზაქარია ჩხუბიანიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
გულთვათის ეკლესია

გულთვათის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თურქეთში. ნაგებობის დიდი ნაწილი თითქმის საძირკვლის დონემდეა დანგრეული, თუმცა ჩვენამდე მოღწეული ნაშთების მიხედვით შეიძლება მის გეგმაზე გარკვეული წარმოდგენის შექმნა. ეკლესია დარბაზული ტიპისაა, შვერილი აბსიდით. გეგმარებით და სამშენებლო წყობით ესადაგება ბიზანტიის იმპერიის აღმოსავლეთ პროვინციის სახელოვნებო ფორმას. ციხის კედლები და ეკლესია, როგორც ჩანს, ერთი და იგივე პერიოდისაა. მოხილვისა და ფოტოფიქსაციის დონეზე, კომპლექსი შეიძლება VI საუკუნის II ნახევრითა და VII საუკუნით დათარიღდეს. რაც შეეხება კარიბჭის თავდაცვით ნაწილს, კოშკებს შორის მოქცეულ კარი სავსებით შეესაბამება ადრე ბიზანტიური ფორტიფიკაციის ლოგიკას. ეკლესია დარბაზული ტიპისაა შვერილი აბსიდით, თუმცა გარე ბმაში დარბაზის აბსიდასთან შეუღლების არე გამოყოფილი არაა და ამით ძალიან წააგავს ადრეულ სირიულ დარბაზულ ეკლესიებსა და ბაზილიკებს, ეგრეთწოდებულ რეგიონულ ტიპებს. მისი ძირითადი მახასიათებელია რიყის ქვით მოპირკეთებული ნახევარწრიული აბსიდა. ეს წყობა ძალიან გვაგონებს რომაულ, რიყის ქვით ამოყვანილ სტილს. ისევე როგორც ეკლესიის აბსიდის კეხი, ცენტრალური სარკმელიდა აბსიდის შიდა სივრცეში 40 სანტიმეტრის სიგანის პრესბიტერიუმის მოდელი. ეკლესიის სიგრძე 10 მეტრია ,ხოლო სიგანე 4,10 მეტრი. მისი კედლები საშუალოდ 80 სანტიმეტრის სისქისაა. ისტორიული ჭანეთის აღმოსავლეთ ნაწილში დაცული კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები (საფორტიფიკაციო ნაგებობები, ეკლესიები, საკომუნიკაციო და საყოფაცხოვრებო არქიტექტურის ნიმუშები), ბათ., 2014, გვ. 59 ISBN 978-9941-0-6458-6.
ჭრელასებრნი

ჭრელასებრნი (ლათ. Cleridae) — მწერები ხოჭოების ოჯახისა. აქვთ ჭრელი, 3-25 მმ სიგრძის სხეული. ზედა ფრთებზე დასდევთ წითელი, ყვითელი, შავი ლურჯი და თეთრი ზოლები. დიდი რაოდენობით არიან ტროპიკებში. ოჯახში 3300-მდე სახეობაა, ყოფილ სსრკ-ში 60-მდე სახეობაა გავრცელებული. ჩვეულებრივია საკუთრივ ჭრელას (Thanasimus) და სკის ხოჭოს (Trichodes) გვარის სახეობები. ჭრელასებრთა უმრავლესობა მტაცებელია (ჭამენ სხვა მწერებს); მათი მატლები იკვებებიან ხოჭო-ქერქიჭამიების, ფუტკრების და კრაზანების მატლებით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 406.
ჰაპლოჯგუფი J-M172

ჰაპლოჯგუფი J2 (M172) — ადამიანის Y-ქრომოსომის ჰაპლოჯგუფი. მისი ასაკი დაახლოებით 19 000-დან 24 000 წლამდე შეადგენს. არსებობს ვარაუდი, რომ ის შეიძლება წარმოშობილიყო მესოპოტამიის, ლევანტის ან ირანის მახლობლად. J2-ის ერთ-ერთი უძველესი ნიმუში დასავლეთ საქართველოში, კოტიას კლდის გამოქვაბულში, 9 500 წლის წინ მცხოვრები კავკასიელი მონადირე-შემგროვებლის კბილში აღმოაჩინეს. ჰაპლოჯგუფი J2 ქართველების დაახლოებით 31%-ს აქვს. ის ასევე გავრცელებულია ახლო აღმოსავლეთის, კავკასიისა და ბალკანეთის ტერიტორიაზე მცხოვრებ მრავალ ერში. კავკასიელი მონადირე-შემგროვებლები ჰაპლოჯგუფი J2 „Eupedia“-ზე Haplogroup J/J2 ↑ https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4441248/ ↑ N. Al-Zahery et al. "Y-chromosome and mtDNA polymorphisms in Iraq, a crossroad of the early human dispersal and of post-Neolithic migrations" (2003)" (PDF). Family Tree DNA. Archived from the original (PDF) on 27 December 2010. Retrieved 1 September 2013. ↑ უძველესი პალეოგენომები საქართველოდან ↑ Upper Palaeolithic genomes reveal deep roots of modern Eurasians ↑ ↑ Battaglia V, Fornarino S, Al-Zahery N, et al. (June 2009). "Y-chromosomal evidence of the cultural diffusion of agriculture in southeast Europe". European Journal of Human Genetics. 17 (6): 820–30. ↑ Haplogroup J (Y-DNA)
ამიერკავკასიის საბჭოების ყრილობები

ამიერკავკასიის საბჭოების ყრილობები (აზერ. Ümum Qafqaz Sovetləri Konqresi, სომხ. Սովետների համակովկասյան համագումար; 1922 — 1936) — უმაღლესი საკანონმდებლო ორგანო ამიერკავკასიის სფსრ-ში. ამიერკავკასიის საბჭოების ყრილობების ჩატარების თარიღები: ამიერკავკასიის საბჭოების I ყრილობა გაიმართა 1922 წლის 10 — 13 დეკემბერს (ბაქო); ამიერკავკასიის საბჭოების II ყრილობა გაიმართა 1924 წლის 4 — 7 იანვარს (ტფილისი); ამიერკავკასიის საბჭოების III ყრილობა გაიმართა 1925 წლის 10 — 14 აპრილს (ტფილისი); ამიერკავკასიის საბჭოების IV ყრილობა გაიმართა 1927 წლის 5 — 9 აპრილს (ტფილისი); ამიერკავკასიის საბჭოების V ყრილობა გაიმართა 1929 წლის 6 — 11 მაისს (ტფილისი); ამიერკავკასიის საბჭოების VI ყრილობა გაიმართა 1931 წლის 20 — 26 თებერვალს (ტფილისი); ამიერკავკასიის საბჭოების VII ყრილობა გაიმართა 1935 წლის 15 — 18 იანვარს (ტფილისი). თოიძე ლ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 387-388. Высшие органы государственной власти СССРЗ - ЗСФСР
ციცინათელები

ციცინათელები (ლათ. lampyridae) — მწერები ხოჭოების ოჯახის. აქვთ წაგრძელებული მუქი ფერის სხეული. დედლები მატლს ჰგვანან. ღამის მწერები არიან. ციცინათელების ზოგი სახეობის ზრდასრულ დედლებს მუცლის ბოლოზე აქვს მანათობელი ორგანო. მრავალი სახეობის მატლები და კვერცხებიც ანათებენ. ციცინათელების ოჯახში 2000-მდე სახეობაა. ტროპიკულ აფრიკაში ციცინათელების ერთ სახეობას ფანრის მაგივრად იყენებენ. ამისათვის რამდენიმე მანათობელ ციცინათელას მარლის ტომარაში ათავსებენ და ასე ინათებენ გზას. ადგილობრივი გოგონები სილამაზისთვის ციცინათელებს თმაშიც იმაგრებენ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 235.
ფუნდურა

ფუნდურა, ფუნაგორია (ლათ. Geotrupidae) — ხოჭოების ჯგუფი მოცურალასებრთა ოჯახისა, მოიცავს რამდენიმე ქვეოჯახს (Apholiinae, Geotrupinae, Scarabaenae და სხვ.). მათი სხეულის სიგრძე 70 მმ აღწევს. ფერად მურა ან შავია, ზოგჯერ ლითონისებრი ბზინვარება დაკრავს. ხოჭო და მატლი ნაკელით იკვებება, ზოგი კი ლეშით, იშვიათად კი მცენარეებით. ჯგუფში 6000 სახეობაზე მეტია, აქედან ყოფილ სსრკ-ში 450-მდე სახეობა. საქართველოში აღსანიშნავია სიმინდის ფუნაგორია (ლათ. Pentodon idiota), რომელიც აზიანებს შაქრის ჭარხალს , სიმინდს, მზესუმზირასა და სხვ. ფუნაგორიებს დიდი მნიშვნელობა აქვთ როგორც ასენიზატორებს, ზოგი კი პარაზიტული ჭიების შორისული მასპინძელია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 425.
სსრ კავშირის საბჭოების ყრილობა

სსრ კავშირის საბჭოების ყრილობა, სრულიად საკავშირო საბჭოების ყრილობა (რუს. Съезд Советов СССР, Всесоюзный съезд Советов) — სსრ კავშირის უმაღლესი სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანო 1922 წლის 30 დეკემბრიდან — 1937 წლის 7 ივლისამდე. 1922-1937 წლებში ჩატარდა სსრ კავშირის საბჭოების 8 ყრილობა: სსრ კავშირის საბჭოების I ყრილობა გაიმართა 1922 წლის 30 დეკემბერს (მოსკოვი). სსრკ ცაკის სესიები: I სესია გაიმართა 1922 წლის 30 დეკემბერს (მოსკოვი). II სესია გაიმართა 1923 წლის 6 ივლისს (მოსკოვი). III სესია გაიმართა 1923 წლის 6 — 12 ნოემბერს (მოსკოვი). სსრ კავშირის საბჭოების II ყრილობა გაიმართა 1924 წლის 26 იანვარი — 2 თებერვალს (მოსკოვი). სსრკ ცაკის სესიები: I სესია გაიმართა 1924 წლის 2 თებერვალს (მოსკოვი). II სესია გაიმართა 1924 წლის 17 — 29 ოქტომბერს (მოსკოვი). III სესია გაიმართა 1925 წლის 3 — 7 მარტს (ტფილისი). სსრ კავშირის საბჭოების III ყრილობა გაიმართა 1925 წლის 13 — 20 მაისს (მოსკოვი). სსრკ ცაკის სესიები: I სესია გაიმართა 1925 წლის 21 მაისს (მოსკოვი). II სესია გაიმართა 1926 წლის 12 — 25 აპრილს (მოსკოვი). III სესია გაიმართა 1927 წლის 14 — 25 თებერვალს (მოსკოვი). სსრ კავშირის საბჭოების IV ყრილობა გაიმართა 1927 წლის 18 — 26 აპრილს (მოსკოვი). სსრკ ცაკის სესიები: I სესია გაიმართა 1927 წლის 27 აპრილს (მოსკოვი). II სესია გაიმართა 1927 წლის 15 — 20 ოქტომბერს (ლენინგრადი). III სესია გაიმართა 1928 წლის 11 — 21 აპრილს (მოსკოვი). IV სესია გაიმართა 1928 წლის 3 — 15 დეკემბერს (მოსკოვი). სსრ კავშირის საბჭოების V ყრილობა გაიმართა 1929 წლის 20 — 28 მაისს (მოსკოვი). სსრკ ცაკის სესიები: I სესია გაიმართა 1929 წლის 29 მაისს (მოსკოვი). II სესია გაიმართა 1929 წლის 29 ნოემბერი — 8 დეკემბერს (მოსკოვი). III სესია გაიმართა 1931 წლის 4 — 12 იანვარს (მოსკოვი). სსრ კავშირის საბჭოების VI ყრილობა გაიმართა 1931 წლის 8 — 17 მარტს (მოსკოვი). სსრკ ცაკის სესიები: I სესია გაიმართა 1931 წლის 18 მარტს (მოსკოვი). II სესია გაიმართა 1931 წლის 22 — 28 დეკემბერს (მოსკოვი). III სესია გაიმართა 1933 წლის 23 — 30 იანვარს (მოსკოვი). IV სესია გაიმართა 1933 წლის 28 დეკემბერი — 1934 წლის 4 იანვარს (მოსკოვი). სსრ კავშირის საბჭოების VII ყრილობა გაიმართა 1935 წლის 28 იანვარი — 6 თებერვალს (მოსკოვი). სსრკ ცაკის სესიები: I სესია გაიმართა 1935 წლის 7 — 8 თებერვალს (მოსკოვი). II სესია გაიმართა 1936 წლის 10 — 17 იანვარს (მოსკოვი). სსრ კავშირის საბჭოების VIII (საგანგებო) ყრილობა გაიმართა 1936 წლის 25 ნოემბერი — 5 დეკემბერს (მოსკოვი). სსრკ ცაკის სესიები: III სესია გაიმართა 1937 წლის 11 — 14 იანვარს (მოსკოვი). IV სესია გაიმართა 1937 წლის 7 — 9 ივლისს (მოსკოვი). ბოსტოღანაშვილი ბ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 537-538. Высшие органы государственной власти СССР ↑ გაზ. კომუნისტი, #50, 3 მარტი, 1925
სრულიად რუსეთის საბჭოების ყრილობა

სრულიად რუსეთის საბჭოების ყრილობა (რუს. Всероссийский съезд Советов) სრულიად რუსეთის საბჭოების ყრილობების ჩატარების თარიღები: სრულიად რუსეთის საბჭოების I ყრილობა გაიმართა 1917 წლის 3 (16) ივნისი — 24 ივნისს (7 ივლისი); სრულიად რუსეთის საბჭოების II ყრილობა გაიმართა 1917 წლის 25 ოქტომბერი (7 ნოემბერი) — 27 ოქტომბერს (9 ნოემბერი); სრულიად რუსეთის საბჭოების III ყრილობა გაიმართა 1918 წლის 10 (23) იანვარი — 18 (31) იანვარს; სრულიად რუსეთის საბჭოების IV ყრილობა გაიმართა 1918 წლის 14 — 16 მარტს; სრულიად რუსეთის საბჭოების V ყრილობა გაიმართა 1918 წლის 4 — 10 ივლისს; სრულიად რუსეთის საბჭოების VI ყრილობა გაიმართა 1918 წლის 6 — 9 ნოემბერს; სრულიად რუსეთის საბჭოების VII ყრილობა გაიმართა 1919 წლის 5 — 9 დეკემბერს; სრულიად რუსეთის საბჭოების VIII ყრილობა გაიმართა 1920 წლის 22 — 29 დეკემბერს; სრულიად რუსეთის საბჭოების IX ყრილობა გაიმართა 1921 წლის 23 — 28 დეკემბერს; სრულიად რუსეთის საბჭოების X ყრილობა გაიმართა 1922 წლის 23 — 27 დეკემბერს; სრულიად რუსეთის საბჭოების XI ყრილობა გაიმართა 1924 წლის 19 — 29 იანვარს; სრულიად რუსეთის საბჭოების XII ყრილობა გაიმართა 1925 წლის 7 — 16 მაისს; სრულიად რუსეთის საბჭოების XIII ყრილობა გაიმართა 1927 წლის 10 — 16 აპრილს; სრულიად რუსეთის საბჭოების XIV ყრილობა გაიმართა 1929 წლის 10 — 18 მაისს; სრულიად რუსეთის საბჭოების XV ყრილობა გაიმართა 1931 წლის 26 თებერვალი — 5 მარტს; სრულიად რუსეთის საბჭოების XVI ყრილობა გაიმართა 1935 წლის 15 — 23 იანვარს; სრულიად რუსეთის საბჭოების XVII ყრილობა გაიმართა 1937 წლის 15 — 21 იანვარს. გუბელიძე ბ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 527-531. Высшие органы государственной власти РСФСР
ახალგორი

ახალგორი (ყოფ. ლენინგორი) — დაბა საქართველოში, ახალგორის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. ახალგორში შემორჩენილია XVII ს-ის სამი ხუროთმოძღვრული ანსამბლის ნანგრევები. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. მდებარეობს ალევის ქედის დასავლეთ კალთაზე, მდინარე ქსნის ნაპირებზე, ზღვის დონიდან 800 მ., კასპიან 35 კმ, თბილისიდან 67 კმ, ცხინვალიდან 110 კმ. ახალგორში ზომიერად ნოტიო ჰავაა. იცის ზომიერად ცივი ზამთარი და ხანგრძლივი თბილი ზაფხული. საშუალო წლიური ტემპერატურაა 9,6 °C, იანვრისა -1,6 °C, ივლისისა 20,3 °C. აბსოლუტური მინიმუმი -28 °C, აბსოლუტური მაქსიმუმი 38 °C. ნალექები 730 მმ წელიწადში. ახალგორის ტერიტორიაზე ადამიანი ჯერ კიდევ ნეოლითის ხანაში ცხოვრობდა. XIV საუკუნიდან შედიოდა ქსნის საერისთავოში. 1569 წელს სიმონ I-მა ერისთავებს ღალატის გამო ახალგორი ჩამოართვა, თუმცა ერისთავებმა ის მალე დაიბრუნეს. XVI-XVII საუკუნეების მიჯნაზე ქსნის საერისთავოს ცენტრი ქვენიფნევიდან ახალგორში გადაიტანეს, აშენდა ციხე-დარბაზები. ახალგორს ჰქონდა მჭიდრო სავაჭრო ურთიერთობები საქართველოს სხვა მხარეებთან, ასევე ჩრდილოეთ კავკასიასთან. ცნობილი იყო ახალგორული ხელოსნური ნაწარმი. იყო ქსნის საერისთავოს კულტურულ-საგანმანათლებლო ცენტრი. აქ მოღვაწეობდნენ იესე ერისთავი, ელიზბარ ერისთავი და სხვები. 1781 წლისთვის ახალგორში 88 კომლი ცხოვრობდა და ის ქართლ-კახეთის სამეფოშ 8 ქალაქიდან ერთ-ერთი ქალაქი იყო. 1934-1990 წლებში ეწოდებოდა ლენინგორი. 1960 წელს მიენიჭა დაბის სტატუსი. ლენინგორის სადაბო საბჭო აგრეთვე მოიცავდა სოფლებს დოლიანი, იკოთი და მოსაბრუნი. დაბაში მოქმედებდა ხე-ტყის, ყველ-კარაქის, ხილის წვენების და ლიმონათის ქარხნები, სამკერვალო და ავტოსატრანსპორტო საწარმოები, სტამბა, მეცხოველეობის და სატყეო მეურნეობები, კინოთეატრი და საავადმყოფო. ქართულ-ოსური კონფლიქტის შემდეგ დარჩა საქართველოს იურისდიქციაში. რუსეთ-საქართველოს ომის შემდეგ რუსეთის ფედერაციამ მოახდინა მისი ოკუპაცია, შეიყვანა სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკაში და ხელახლა უწოდა ლენინგორი. ზარდალიშვილი გ., გვასალია ჯ., მენაბდე ლ., საღარაძე შ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 170. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 20. ↑ ჯავახიშვილი ივ., ქალაქები, საქალაქო წეს-წყობილება და ცხოვრების ვითარება საქართველოში XVII-XVIII სს // 1910-1920-იანი წლების ჟურნალები, თბილისი: ლიტერატურის მუზეუმი, 2011. — გვ. 254-269, ISBN 978-99940-28-60-3.
ARPANET

ARPANET (ინგლ. Advanced Research Projects Agency Network) — თავდაცვის მოწინავე კვლევითი პროექტების სააგენტოს (DARPA) პირველი გლობალური კომპიუტერული ქსელი პაკეტების გადართვის განაწილებული კონტროლით. ის შეიქმნა 1969 წელს აშშ-ში DARPA-ს მიერ და ერთ-ერთი პირველი ქსელია, რომელმაც დანერგა TCP/IP პროტოკოლების პაკეტი, რომელიც შემდგომში ინტერნეტის ტექნიკური საფუძველი გახდა. 1968 წელს აშშ-ს თავდაცვის სამინისტრომ ჩათვალა, რომ ომის შემთხვევაში საჭირო გახდებოდა ინფორმაციის გადაცემის საიმედო სისტემა და ამისათვის კომპიუტერული ქსელის შემუშავების წინადადება წამოაყენა. ასეთი ქსელის შექმნა დაევალა კალიფორნიის უნივერსიტეტს ლოს-სნჟელესში, სტენფორდის კვლევით ცენტრს, იუტას უნივერსიტეტს და კალიფორნიის უნივერსიტეტს სანტა-ბარბარაში. ქსელს შეურჩიეს სახელი ARPANET და თავდაპირველად აერთიანებდა ზემოთ ჩამოთვლილ 4 სამეცნიერო დაწესებულებას. შემდეგში ქსელი გაიზარდა და 1971 წელს კიდევ 15 ტერმინალი დაემატა. 1973 წელს ქსელს შეუერთდა პირველი უცხოური ორგანიზაციები დიდი ბრიტანეთიდან და ნორვეგიიდან. ამან ქსელი საერთაშორისო გახადა. 1977 წელს ARPANET უკვე 111, ხოლო 1983 წელს — 4000 ჰოსტ-კომპიუტერს აერთიანებდა. 1969 წელს ელიზაბეტ ფეინლერმა შექმნა პირველი რესურსების სახელმძღვანელო ARPANET-ისთვის, რამაც განაპირობა ARPANET-ის კატალოგის შემუშავება. ფეინლერის და მისი გუნდის მიერ შექმნილი კატალოგმა შესაძლებელი გახადა ARPANET-ში ნავიგაცია. ARPANET პროექტი ოფიციალურად გაუქმდა 1990 წელს. ინტერნეტის პიონერები Doug Engelbart Institute ARPANET Maps the 40th Anniversary of First ARPANET Transmission Internet History 1962 to 1992 Internet Hall of Fame ↑ NSFNET -- National Science Foundation Network
ვირა ჩორნი-მეშკოვა

ვირა ჩორნი-მეშკოვა (უკრ. Віра Чорний-Мешкова; დ. 25 აპრილი, 1963, ვოევოდინა) − უკრაინული წარმოშობის მაკედონელი მწერალი და მთარგმნელი, ჩრდილოეთ მაკედონიაში უკრაინული დიასპორის აქტივისტი. ვირა ჩორნი-მეშკოვა 1963 წლის 25 აპრილს დაიბადა ვოევოდინაში. დაამთავრა სკოპიეს წმინდა კირილესა და მეთოდეს უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი და კიევის მიხაილ დრაგომანოვის სახელობის ეროვნული პედაგოგიური უნივერსიტეტის უკრაინული ფილოლოგიის ინსტიტუტი. მუშაობს საკანდიდატო დისერტაციაზე. 2002 წლიდან ჩრდილოეთ მაკედონიაში უკრაინის საელჩოში თარჯიმნად და კულტურული და ჰუმანიტარული ურთიერთთანამშრომლობის ოფიცრად მუშაობს. 2003 წლიდან ვირა ჩორნი-მეშკოვა არის ჩრდილოეთ მაკედონიაში უკრაინელთა ლესია უკრაინკას თემის მდივანი. 2006 წლიდან 25 დეკემბერს არის უკრაინის მწერალთა ეროვნული კავშირის წევრი, ხოლო 2007 წლის 19 ოქტომბრიდან ― მაკედონიის მწერალთა კავშირის წევრი. ერებისა და მიგრაციის უკრაინის სახელმწიფო კომიტეტის დიპლომი (2005) ჩრდილოეთ მაკედონიაში უკრაინის საელჩოს დიპლომი (2007) უკრაინის მწერალთა ეროვნული კავშირის საპატიო ჯილდო Македонська письменниця Віра Чорний-Мешкова — українка з діда-прадіда / Сергій Дзюба ЧОРНИЙ-МЕШКОВА ВІРА | Електронна бібліотека «УКРАЇНІКА» ↑ Віра Чорний-Мешкова: «Серед українців багато письменників заслуговують на „Золотий вінок“»[მკვდარი ბმული] Розмову вела Тетяна Синьоок / «Літературна Україна» 11 жовтня 2012 року № 39 (5468)
ია კარგარეთელი

ილია (ია) კარგარეთელი (დ. 1867, სოფ. ერთაწმინდა, ახლანდელი კასპის მუნიციპალიტეტი — გ. 31 მარტი, 1939, თბილისი) — ქართველი კომპოზიტორი, ფოლკლორისტი, მომღერალი (ტენორი) და საზოგადო მოღვაწე. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1938). ბავშვობაში ია კარგარეთელი მღეროდა თბილისის სიონის ეკლესიისა და ვლადიმერ აღნიაშვილის გუნდებში (1884–1885), ხოლო სიმღერაში მეცადინეობდა ქართული გუნდის ხელმძღვანელთან ი. რატილთან. 1889–1891 წლებში სწავლობდა მოსკოვის ფილარმონიის მუსიკალურ-დრამატულ სასწავლებელში ვოკალურ და თეორიულ განყოფილებებზე. ამ წლებშივე ქართული ხალხური მუსიკის პოპულარიზაციის მიზნით კარგარეთელმა მოსკოვში ქართული მუსიკის საღამოები დააარსა, რომლებშიც მონაწილეობდა როგორც მომღერალი და გუნდის დირიჟორი. 1891 წელს მოსკოვში წაიკითხა მოხსენება „ქართული მუსიკის რაობა და ქართული მუსიკალური საკრავები“. 1895 წელს დაბრუნდა თბილისში. ამ პერიოდში შექმნა პირველი ნაწარმოებები — რომანსები „შევიშრობ ცრემლსა“ და „ლამაზო ქალო“. 1896 წლიდან ოპერის თეატრის სოლისტია, 1905-იდან — რეჟისორი. ვალერიან გუნიასთან ერთად პირველად თარგმნა ქართულ ენაზე „სევილიელი დალაქისა“ და „დემონის“ ლიბრეტოები. ეს ოპერები კარგარეთელმა თვითონვე დადგა და ბარტოლოსა და სინოდალის პარტიებიც შეასრულა. კარგარეთელმა თარგმნა ქართულად აგრეთვე ოპერების — „პიკის ქალის“, „ფაუსტის“, „ტრავიატას“, „რიგოლეტოს“, „ბალ-მასკარადის“, „ოტელოსა“ და „ბოჰემის“ ლიბრეტოები. მან აქტიური მონაწილეობა მიიღო საქართველოს ფილარმონიული საზოგადოების დაარსებასა (1903) და შემდგომ მუშაობაში. 1908 წელს კარგარეთელმა გამოსცა თავისი შეკრებილი ქართული პოეტური ფოლკლორის ნიმუშები. მის ფოლკლორისტულ მოღვაწეობას დიდად აფასებდნენ ა. წერეთელი, ა. ხახანაშვილი. 1910 წელს დააარსა ქართული საგუნდო საზოგადოება. 1910 წლიდან ასწავლიდა სიმღერასა და მუსიკას თბილისის სასულიერო სემინარიაში, 1922–1925 წლებში მუსიკის ისტორიასა და თეორიას თბილისის კონსერვატორიაში. ია კარგარეთელმა ერთ-ერთმა პირველმა შექმნა ქართული რომანსის ნიმუშები. მისი ნაწარმოებების საფუძველს წარმოადგენს ქართული ქალაქური ფოლკლორი. მას ეკუთვნის მრავალი საგუნდო ნაწარმოები. გამოაქვეყნა ქართული ხალხური სიმღერების 3 კრებული (1890, 1909, 1921 — „ქართული საბავშვო სიმღერები“). კარგარეთელის ნაშრომებია: „ქართული მუსიკის შესახებ“ (მოსკოვი, 1893), „მოკლე ნარკვევი ქართულ მუსიკაზე“ (1901), „მოკლე პოპულარული მუსიკალური ენციკლოპედია“ (1933) და მრავალი სტატია. არაყიშვილი დ., ია კარგარეთელი, „ლიტერატურა და ხელოვნება“, 1945, № 14; გავაშელი ლ., ია კარგარეთელი, თბ., 1959; ჩიქოვანი მ., ქართული ფოლკლორი, თბ., 1946 ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 398. ია კარგარეთელი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ ია კარგარეთელი (1867-1939). www.nplg.gov.ge. ციტირების თარიღი: 17 თებერვალი, 2021[მკვდარი ბმული]
კარდიო...

კარდიო... (ბერძნ. kardia — გული) — რთული სიტყვის ნაწილი. მიუთითბს გულთან კავშირზე, მაგ., კარდიოგრამა, კარდიოგრაფია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 399.
ნიკოლოზ ფირადაშვილი

ნიკოლოზ ფირადაშვილი (დ. 7 დეკემბერი, 1926, ველისციხე) — ქართველი ექიმი. 1948 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი. 1948-1950 წლებში იყო კურორტ ჯავას ექიმი-ორდინატორი. 1951-1952 წლებში სანატორიუმ „ჯავას“ მთავარი ექიმი. კურორტ კვაისის სამედიცინო ნაწილის პოლიკლინიკის გამგე. 1952-1955 წლებში სისხლის გადასხმის ინსტიტუტის კლინიკური ორდინაროტი. 1956-1958 წლებში რუსთავის მედიცინის სან. ნაწილის თერაპიული განყოფილების გამგე. 1958-1960 წლებში რენტგენ-რადიოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის კლინიკური განყოფილების მეცნიერ-თანამშრომელი. 1966-1969 წლებში კლინიკური განყოფილების ხელმძღვანელი, 1969-1977 წლებში სხივური თერაპიის განყოფილების ხელმძღვანელი. 1977-1996 წლებში ონკოლოგიური ცენტრის ჰემობლასტოზების განყოფილების ხელმძღვანელი, 1996 წლიდან ხელმძღვანელობდა მედიკამენტოზური მკურნალობის განყოფილებას. ავტორია 143 სამეცნიერო ნასრომისა, რომლებიც ძირითადად ეხება სისტემური დაავადებების დიაგნოსტიკას, მკურნალობისა და პროფილაქტიკის საკითხებს. გამოქვეყნებული აქვს მონოგრაფია: „სისხლის წარმოქმნის ფუნქციური თავისებურებანი ცენტრალური ნერვული სისტემის მკვეთრი მოშლის შემთხვევაში“, „საბჭოთა საქართველო“, თბილისი, 1960. მისი ხელმძღვანელობით დაცულია 5 საკანდიდატო დისერტაცია, დანერგილი აქვს მკურნალობის ახალი მეთოდები. საკავშირო მნიშვნელობის გამომგონებელი. ონკოლოგ-რადიოლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „სისხლის წარმოქმნის ფუნქციონალური თავისებურებანი სისხლის მრავალჯერადი გამოკვებისა და გადასხმისას კვებითი და დამცველობითი რეფლექსების ურთიერთქმედების შემდეგ“, დაიცვა 1956 წელს. სადოქტორო დისერტაციის თემა — „ლიმფოგრანულომატოზი“, დაიცვა 1965 წელს. 1970 — მედალი „ვ. ი. ლენინის დაბადებიდან 100 წლისთავის გამო“ პროფესორ ღვამიჩავას სახელობის II ხარისხის პრემია მედალი „ჯანმრთელობის დაცვის ფრიადოსანი“ ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში: თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია, თბ., 2000, გვ. 275 ნიკოლოზ ფირადაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
კარეტა (მრავალმნიშვნელოვანი)

კარეტა შეიძლება აღნიშნავდეს: კარეტა — მწვერვალი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში; კარეტა — მთა საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში.