laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ოდა (ჟანრი)

ოდა (ბერძ. ode - სიმღერა) — ლირიკული პოეზიისა და მუსიკის ჟანრი; საზეიმო პათეტიკური, მაღალი სტილის რიტორიკული ლექსი. წარმოიშვა ძველ საბერძნეთში. დამოუკიდებელ ლიტერატურულ ჟანრად იქცა ძველ რომაულ ლიტერატურაში. ოდის, როგორც ევროპული ლიტერატურის ჟანრის, ჩამოყალიბებაში განსაკუთრებული როლი ითამაშა ჰორაციუსის ოდებმა და ბერძენი პოეტის პინდარეს ეპინიკებმა. შუა საუკუნეების ლიტერატურა ოდის, როგორც ჟანრს, არ იცნობს. ოდის აღორძინება დაიწყო რენესანსის ეპოქაში. თვით ტერმინი „ოდაც“ ჟანრის აღსანიშნავად ამ დროს დამკვიდრდა (პ. რონსარის „პდები“, 1550). ოდამ გაბატონებული მდგომარეობა მოიპოვა ფრანგული კლასიციზმის ლიტერატურაში. მისმა მამამთავარმა ფ. მალერბმა ოდის ახალი კლასიცისტური პოეტიკა შექმნა, რომელიც თეორიული ტრაქტატებით დააკანონა ნ. ბუალომ. საფრანგეთიდან ოდა ევროპის სხვა ქვეყნებში გავრცელდა. რუსული ლიტერატურაში - ლომონოსოვისა და დერჟავინის ოდები. XVII საუკუნიდან დასავლეთ ევროპის ქვეყნებში ოდა რომელიმე მნიშვნელოვანი პიროვნების ან მოვლენის პატივსაცემად დაწერილ ვოკალურ-საკრავიერ მუსიკალურ ნაწარმოებსაც ეწოდებოდა. ინგლისში ასეთი ნაწარმოებები უახლოვდებოდა კანტატას (პერსელი, ჰენდელი), გერმანიაში კანტატის მსგავსი ოდის პარალელურად (ბახის „სამგლოვიარო ოდა“, ბეთჰოვენის IX სიმფონიის ფინალი) იქმნებოდა ოდის სიმღერა გენერალ-ბანით. მოგვიანებით შეიქმნა საკრავიერი ოდა (კერუბინი, ლისტი, ბიზე, სტრავინსკი, პროკოფიევი). XIX საუკუნის II ნახევარსა და XX საუკუნის პოეზიაში ოდა ეპიზოდურადღა გვხვდება. ქართულ მწერლობაში ოდა ანუ ხოტბა ძველთაგანვეა ცნობილი (იოანე საბანისძის „აბო თბილელის წამება“, თავი „ქებაჲ წმიდისა მოწამისა ჰაბოისი“, არსენ ბერის „მეფესა დავითს“). ქართულმა ოდამ თავისი განვითარების ზენიტს მიაღწია აბსოლუტური მონარქიზმის განმტკიცების პირობებში. ამ მხრივ განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია XII საუკუნის ქართული სახოტბო პოეზია, რომლის კლასიკური ნიმუშებია იოანე შავთელის „აბდულმესია“ და ჩახრუხაძის „თამარიანი“. შემდგომში აღორძინება ოდამ XVII-XVIII საუკუნეებში ქართულ პოეზიაში განიცადა. ამ დროს დაიწერა თეიმურაზ I-ის „გრემის სასახლეზედ“, თეიმურაზ II-ის „ქება სრისა“, ბესიკის „ქება სოლომონ მეფისა“, „ასპინძისათვის“. გაჩნდა ე. წ. სამგლოვიარო ოდას ჟანრი (ბესიკის „სამძიმარი“). ოდური სტილის ნიშნებმა იჩინა თავი XIX საუკუნის ქართულ რომანტიზმში (გ. ორბელიანის „სადღერგრძელო“). სახოტბო ლირიკის ნიმუშებია გ. ქუჩიშვილის „დიად სამშობლოს“, გ. ტაბიძის „ოქტომბრის სიმფონია“, ა. მირცხულავას „ჰიმნი სამშობლოს“ და სხვა.
მარკომანები

მარკომანები — ძველ გერმანელთა ტომი. ძვ. წ. I ათასწლეულის II ნახევარში სახლობდნენ თანამედროვე საქსონიისა და თიურინგიის ტერიტორიაზე. ძვ. წ. II საუკუნის დამლევს - I საუკუნის დამდეგს შუა და ზემო მაინისკენ წაიწიეს. ვარაუდობენ, რომ ძვ. წ. I საუკუნის დასაწყისში მარკომანები შედიოდნენ არიოვისტის ხელმძღვანელობით შექმნილ ტომთა კავშირში. ძვ. წ. 8 წელს რომაელების მიერ ჩრდილოეთ გერმანიის დაპყრობის შემდეგ გადასახლდნენ ახლანდელი ჩეხეთის ტერიტორიაზე, სადაც მარობოდის მიერ შექმნილ ტომთა კავშირში შევიდნენ, როდესაც მარობოდი ხერუსკების ბელადმა არმინიუსმა დაამარცხა (ახ. წ. 17 წელი), მარკომანებმა დუნაისკენ დაიხიეს. I-II საუკუნეებში მარკომანები და კვადები ხშირად ერთად უქმნიდნენ საფრთხეს რომაელებს დუნაის საზღვარზე, რასაც 166-180 წლებში მარკომანთა ომი მოჰყვა. IV საუკუნეში ხალხთა დიდი გადასახლების ტალღას შეუერთდნენ, ხოლო V საუკუნეში ახლანდელი ბავარიის ტერიტორიაზე დასახლდნენ. მარკომანთა ომი ბავარები მარკომანები ენციკლოპედია ბრიტანიკა
რონდო

რონდო (ფრანგ. rondeau < rond — წრე) — გავრცელებული მუსიკალური ფორმა, რომელიც დაფუძნებულია მთავარი, უცვლელი (რეფრენი) და ახალ-ახალი თემების მონაცვლეობაზე. რონდო აღმოცენდა ხალხური სიმღერისაგან, რომელშიც ახალ-ახალი ნამღერები უპირისპირდება სტაბილურ ჰანგს. ძველებური ანუ კუპლეტური რონდო გავრცელებული იყო XVII-XVIII საუკუნეებში ფრანგი კლავესინისტთა შემოქმედებაში. ვენის კლასიკოსები ხშირად იყენებდნენ რონდოს სონატურ-სიმფონიური ციკლების ფინალში. შემდგომში რონდოს მიეცა დამოუკიდებელი პიესის ფორმა. იგი დამკვიდრდა ვოკალურ ჟანრშიც (რომანსი, არია, საოპერო სცენა), ასევე საბალეტო მუსიკაში. ის არის 15 ტაეპიანი, 3 სტროფიანი ლექსი, სადაც ტაეპები იკვრება 2 რითმით და სტროფებში არის რეფრენი, რომელიც არ ირითმება. ტაეპი 10 მარცვლიანია, ხოლო რეფრენი 4 მარცვლიანი. ი. კარგარეთელის ,,მოკლე პოპულარული სამუსიკო ენციკლოპედია" (თბილისი, 1933). თ. დაფქვიაშვილის ,,მუსიკალურ ტერმინთა ლექსიკონი" (თბილისი, 1971). ა. ყიფშიძის და გრ. ჩხიკვაძის ,,მუსიკალური ლექსიკონი" (თბილისი, 1971). ა. ყიფშიძის ,,ხელოვნების განმარტებითი ლექსიკონი" (თბილისი, 1985).
პოსტოინსკა-იამა

პოსტოინსკა-იამა (სლოვენ. Postojnska jama; გერმ. Adelsberger Grotte; იგივეა რაც პოსტოინის მღვიმე, ადელსბერგის მღვიმე) — კარსტული მღვიმე სლოვენიაში, კარსტის პლატოზე. მდებარეობს დინარის კარსტში, ქალაქ პოსტოინის სიახლოვეს. წარმოადგენს დარბაზებისა და დერეფნების რთულ სისტემას, რომელთა საერთო სიგრძეა 20,570 მ; სიღრმე 115 მ. შესასვლელი ზღვის დონიდან 554 მ სიმაღლეზეა. კეთილმოწყობილია. ქვეყნის ერთ-ერთი ყველაზე მონახულებადი ობიექტი. არის განათება; გაყვანილია რკინიგზა. განთქმულია ეხების, სტალაქტიტებისა და სტალაგმიტების სილამაზით. მღვიმეში 800 მ სიგრძეზე გაედინება მდინარე პივკა. პოსტოინსკა-იამა პირველად აღწერა ისტორიკოსმა ივან ვარკჰარდ ვალვასორმა XVII საუკუნეში. დეტალურად გამოიკვლია და ახალი ადგილები აღმოაჩინა ლუკა ჩეხმა 1818 წელს. 1884 წელს გაკეთდა ელექტროგანათება. 1872 წელს გაიყვანეს მსოფლიოში პირველი მღვიმური რკინიგზა. მთელი წლის განმავლობაში ჰაერის ტემპერატურა აქ დაახლოებით 10°С-ის ტოლია. ცნობილია 1213 წლიდან. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „პოსტოინსკა-იამა“ ვიკისაწყობში. ოფიციალური საიტი (სლოვენური) პოსტოინსკა-იამა (ინგლისური) პოსტოინსკა-იამა — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
პივკა

პივკა (სლოვენ. Pivka) — კარსტული მიწისქვეშა მდინარე სლოვენიაში, სიგრძე 27 კმ. სათავე აქვს სოფელ ზაგორიეს მახლობლად, ზღვის დონიდან 555 მ სიმაღლეზე. გაედინება კარსტულ მხარეებში, კვეთს პოსტოინსკა-იამას 800 მ სიგრძეზე. მიწის ქვეშ ქმნის ჩქერებსა და სიფონებს. ბოლოს პოულობს პლანინის მღვიმეში, სადაც ერთვის რაკს. ევროპის ერთ-ერთი უდიდესი მიწისქვეშა მდინარეა. წყალუხვია იანვარში და მაისში, ჩამონადენის სიმცირე შეინიშნება აგვისტოსა და ოქტომბერში. მდინარის ქვემო წელში გაშენებულია სლოვენიის დედაქალაქი ლიუბლიანა. სლოვენიის მდინარეების სია პივკა — სტატია დიდი საბჭოთა ენციკლოპედიიდან (რუსული)
ინდონეზიის ქალაქების სია

სტატიაში მოცემულია ინდონეზიის ოფიციალური ქალაქების სია, ძირითადი კუნძულებისა და რეგიონების მიხედვით. მოსახლეობის მონაცემები ეყრდნობა 2005 წლის სტატისტიკას. ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-02-09. ციტირების თარიღი: 2012-12-02.
როლანდო ბიანკი

როლანდო ბიანკი (იტალ. Rolando Bianchi; დ. 15 თებერვალი, 1983, ბერგამო, იტალია) — იტალიელი ფეხბურთელი, რომელიც ამჟამად თამაშობს სერია ა-ს კლუბ ტორინოში. როლანდომ კარიერა ატალანტაში დაიწყო, სადაც დიდი ვერაფრით გამოირჩა. იგი ერთი სეზონით სერია ბ-ს გუნდ კალიარიში გაანათხოვრეს, სადაც მან თავისი წვლილიც შეიტანა იმაში რომ სარდინიული კლუბი სერია ა-ში დაბრუნდა. 2005 წელს როლანდო რეჯინაში გადავიდა, სადაც კარიერა ცუდად დაეწყო, რადგან მან სერიოზული ტრავმა მიიღო და მხოლოდ სეზონის ბოლოს შეუერთდა გუნდს. მომდევნო სეზონი კი როლანდოსთვის უფრო უკეთ აეწყო და რეჯიოელთა დამრტყმელი ძალა გახდა. მისმა კარგმა თამაშმა ინგლისური მანჩესტერ სიტი მოხიბლა და სეზონის ბოლოს 13 მილიონ ევროდ იგი ქალაქელი გახდა. მანჩესტერ სიტიში კარიერა თითქოს კარგად დაეწყო, დებიუტშივე მან ვესტ ჰემის კარში გოლი გაიტანა და ასევე კარლინგის თასის გათამაშებაზე ბრისტოლ სიტის კარიც დალაშქრა. მართალია როლანდო თითქოს გუნდს მოერგო, მაგრამ სვენ-გორან ერიქსონი სხვა არზე იყო და მან განუცხადა როლანდოს რომ მას შეეძლო ახალი გუნდი მოენახა. ზამთარში როლანდო იჯარით რომის ლაციოში გადავიდა, სადაც დებიუტშივე მოედნიდან გაძევებული იქნა. სადებიუტო გოლი კი მან თავის ყოფილ კლუბს რეჯინას გაუტანა. მთლიანობაში რომის გუნდში როლანდო კარგად მოერგო და მას იმედი ჰქონდა რომ რომაელები მას გამოისყიდნენ, თუმცა მისი რომაული ოცნება არ გამოდგა ნამდვილი და მანჩესტერ სიტიში დაბრუნდა. ზაფხულს კი როლანდო ტორინოში იქნა გაყიდული 7.3 მილიონ ევროდ. ტურინული კარიერა როლანდოსთვის კარგად დაიწყო, დებიუტშივე მან გოლის გატანა შეძლო ლეჩეს კარში. ნელ-ნელა როლანდო ტურინული კლუბისთვის იდოლი ხდებოდა და მალევე მას კაპიტნის საკმკლაურიც გადასცეს. იგი არ იყო ერთი რიგითი ფეხბურთელი ტორინოში, იგი უკვე ლეგენდა იყო კლუბის და მისმა კარგმა თამაშმა და ბრწყინვალე გოლებმა ტორინო ძალზედ ძლიერ გუნდათ გახადა, თუმცა ეს მხოლოდ სერია ბ-ში და 2011/12 სეზონში როგორც იქნა ასრულდა ტურინული ოცნება და ტორინო სერია ა-ს დაუბრუნდა, რაშიც როლანდომაც დიდი წვლილი შეიტანა. ახალ 2012/13 სეზონში როლანდოს ჯერჯერობით 4 გოლი აქვს გატანილი და რაც მთავარია გუნდის ნამდვილი კაპიტანია. მართალია თითქმის ყველა ასაკობრივი მოიარა როლანდომ, მაგრამ მთავარ ნაკრებში თამაში ჯერ არ მოუწია. საუკეთესო წლები ახალგაზრდულ ნაკრებში კი U21-ის გუნდში ჰქონდა, სადაც უდავოდ ლიდერი იყო ნაკრების. ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2013-03-19 საიტზე Wayback Machine.
ინდონეზიის პროვინციები

ინდონეზიის პროვინციები წარმოადგენს ინდონეზიის უმსხვილეს ადმინისტრაციულ ერთეულს. თითოეულ პროვინციას ჰყავს საკუთარი მთავრობა და საკანონმდებლო ორგანო. ადგილობრივი მთავრობები ირჩევა საყოველთაო არჩევნების გზით, ხუთი წლით. ინდონეზიას აქვს 33 პროვინცია, რომელთაგან 7 1999 წლის შემდეგ შეიქმნა, ხოლო 5-ს აქვს სპეციალური სტატუსი. პროვინციები თავის მხრივ იყოფა სარეგენტოებად და ქალაქებად. ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-02-22. ციტირების თარიღი: 2012-12-03. ↑ ISO 3166-2:ID (ISO 3166-2 ინდონეზიის პროვინციების კოდები) ↑ დასავლეთ პაპუას პროვინცია შეიქმნა 2003 წლის თებერვალში, თავიდან მისი სახელი იყო ირიან იაია ბარატი და 2007-02-07 წელს სახელი შეეცვალა პაპუა ბარატზე. 2004 წლის ნოემბერში ინდონეზიის სასამართლომ დაადგინა, რომ გაყოფა მოხდა პაპუას კანონმდებლობის საწინააღმდეგოდ. თუმცა გააწყვეტილება ახალი პროვინციის შექმნაზე დატოვა უცვლელად. იხილეთ: http://www.iso.org/iso/iso_3166-2_newsletter_ii-1_corrected_2010-02-19.pdf .
ბორუტ პაჰორი

ბორუტ პაჰორი (სლოვენ. Borut Pahor, დ. 2 ნოემბერი, 1963) — სლოვენი პოლიტიკოსი; სლოვენიის პრემიერ-მინისტრი 2008-2012 წწ. სლოვენიის პრეზიდენტი 2012 წლის 22 დეკემბრიდან. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ბორუტ პაჰორი Borut Pahor Office of the Slovenian Prime Minister ↑ ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ Munzinger Personen <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683"></a> ↑ State Gazette — 1879. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q4171503"></a> ↑ https://www.lex.bg/bg/mobile/ldoc/2136891682 ↑ https://www.hrad.cz/cs/pro-media/tiskove-zpravy/aktualni-tiskove-zpravy/prezident-republiky-udelil-statni-vyznamenani-5-13692#from-list ↑ https://www.quirinale.it/onorificenze/insigniti/331779 ↑ https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/483/2016#Text ↑ Par Atzinības krusta piešķiršanu // Latvijas Vēstnesis — Latvijas Vēstnesis, 2019. — გამ. 112. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q6497517"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27056014"></a> ↑ https://president.ee/en/estonia/decorations/bearer/19928/borut-pahor/ ↑ https://www.president.gov.ua/documents/3972021-39789
კატასტროფა

კატასტროფა (ძვ. ბერძნ. καταστροφή — გადატრიალება, ჩამოგდება, სიკვდილი) — ბუნებრივი ან ტექტოგენური საგანგებო მდგომარეობის შედეგად წარმოქმნილი მოვლენები, რომელსაც თან სდევს ადამიანთა მსხვერპლი ან რაიმე გამოუსწორებელი შედეგი ამა თუ იმ ობიექტის ისტორიაში. ტერმინი კატასტროფა მეცნიერებაში დაამკვიდრა ფრანგმა მათემატიკოსმა რენე ტომმა. განისაზღვრება როგორც ტრაგიკული მოვლენა, რომელიც მიწისძვრის, წყალდიდობის, კატასტროფული ავარიის, ხანძრისა და აფეთქების შემდეგ გამომდინარეობს. ეს ცნება ასე განისაზღვრება: ობიექტის ხარისხობრივი ცვლილება ამ ობიექტზე მოქმედი პარამეტრების თანაბარი, თანდათანობითი ცვლილებებისას. ჟორჟ კიუვიემ განავითარა „კატასტროფების თეორია“ — ცოცხალი ორგანიზმების ფორმების ცვალებადობის ახსნა გლობალური კატასტროფებით და ახალი ღვთაებრივი შემოქმედებითი აქტებით. არსებობს გაგება ეკოლოგიური კატასტროფა, რომელიც გულისხმობს 1) ბუნებრივ ანომალიას; 2) ატომური ელექტროსადგურის, ტანკერის და სხვა ავარიას; 3) სასიცოცხლო გარემოში ანთროპოგენურ საზიანო ჩარევას. ფართოდ არის ცნობილი მაგალითად ჩერნობილის კატასტროფა. The Disaster Roundtable დაარქივებული 2008-10-16 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) UN-SPIDER დაარქივებული 2020-05-13 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) ↑ კატასტროფა — ენციკლოპედიური ლექსიკონი ↑ ეკოლოგიური კატასტროფა — ბიოლოგიური და სამედიცინო ტერმინები და ცნებები
ალექსი I

ალექსი I შეიძლება იყოს: ალექსი კომნენოსი — ბიზანტიის იმპერატორი (1056–1118) ალექსი I — ტრაპიზონის იმპერიის პირველი იმპერატორი (1181–1222) ალექსი I — რუსეთის ცარი (1629–1676)
ცელულოზა-ქაღალდის მრეწველობა

ცელულოზა-ქაღალდის მრეწველობა — მრეწველობის დარგი, რომელიც ამზადებს სხვადასხვა სახეობის ქაღალდსა და მუყაოს და სხვადასხვა ნაწარმს მათგან, აგრეთვე ცელულოზას, საიზოლაციო ბოჭკოვან და მყარ მერქანბოჭკოვან ფილებს. დარგის თანაპროდუქტებია: ეთილის სპირტი, საკვები საფუარი, კანიფოლი, სკიპიდარი და ცხიმიანი მჟავები. ცელულოზა-ქაღალდის მრეწველობა სახალხო მეურნეობის უძველესი დარგია. ევროპაში ქაღალდი პირველად გაჩნდა XI-XII საუკუნეებში, რომელმაც შეცვალა პაპირუსი და პერგამენტი. საქართველოში ცელულოზა-ქაღალდის მრეწველობის ძირითადი საწარმოა ენგურის ცელულოზა-ქაღალდის კომბინატი, რომელიც მდებარეობს ზუგდიდში, მდინარე ენგურის მარცხენა ნაპირზე. წერეთელი ალ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 192.
ბაიკალის ცელულოზა-ქაღალდის კომბინატი

ბაიკალის ცელულოზა-ქაღალდის კომბინატი (რუს. Байкальский целлюлозно-бумажный комбинат) — საწარმოო საქმიანობა რუსეთის ქალაქ ბაიკალსკში. მდებარეობს ირკუტსკის ოლქში, ბაიკალის ტბის სანაპიროზე. კომბინატის მშენებლობა დაიწყო 1961 წლის 17 აპრლის. აქციის 49 % ეკუთვნის სახელმწიფოს, ხოლო 51 % საინვესტიციო კომპანია „კონტინენტალინვესტს“. 2008 წლის შემოდგომამდე ძლიერ აბინძურებდა ბაიკალის წყლებს. გრინპისის ცნობით, ბაიკალის ცელულოზა-ქაღალდის კომბინატს ყოველწლიურად ტბაში შეჰქონდა 100 ათ. მ³ ბინძური წყალი. ბაიკალის ცელულოზა-ქაღალდის კომბინატი. ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2012-11-03 საიტზე Wayback Machine. (რუსული) ↑ Анастасия Герасимова. Победа Дерипаски. // Ведомости, 15.07.2011, № 129 (2895). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-25. ციტირების თარიღი: 2011-7-15. ↑ 27 აგვისტო — ბაიკალის დღე
თედორე ხიტრუკი

თედორე ხიტრუკი (რუს. Фёдор Хитру́к; 18 აპრილი (1 მაისი), 1937 — 3 დეკემბერი, 2012) — რუსი ანიმატორი, რეჟისორი, სცენარისტი, პედაგოგი და მთარგმნელი. იყო სსრკ-ის სახალხო არტისტი (წოდება მიენიჭა 1987 წელს). აგრეთვე სსრკ-ის ორი სახელმწიფო პრემიის (1976, 1982) და გდრ-ის ეროვნული პრემიის ლაურეატი. 1949 წლიდან იყო საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრი. ხიტრუკი ცნობილია, როგორც მთელი რიგი საბჭოთა ანიმაციური ფილმების რეჟისორი. მათ შორის არის „ერთი დანაშაულის ამბავი“, „ბონიფაციუსის არდადეგები“, „ფილმი, ფილმი, ფილმი“, „ვინი პუჰი“, „ლომი და ხარი“ და სხვა. 1962 — ერთი დანაშაულის ამბავი 1964 — ტოპტიჟკა 1965 — ბონიფაციუსის არდადეგები 1966 — ადამიანი ჩარჩოში 1967 — ოტელო-67 1968 — ფილმი, ფილმი, ფილმი 1969 — ვინი პუჰი 1970 — ყმაწვილი ფრიდრიხ ენგელსი 1971 — ვინი პუჰი სტუმრად მიდის 1972 — ვინი პუჰი და საზრუნავის დღე  1973 — კუნძული 1974 — გჩუქნი ვარსკვლავს 1976 — იკაროსი და ბრძენები 1982 — ოლიმპიელები 1983 — ლომი და ხარი ინფორმაცია საიტზე animator.ru. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-02-08. ციტირების თარიღი: 10 ოქტომბერი 2008. ბიოგრაფია დაარქივებული 2007-05-09 საიტზე Wayback Machine. ↑ 95 წლის ასაკში გარდაიცვალა „ვინი პუჰის“ რეჟისორი თედორე ხიტრუკი
ახალციხის ბრძოლა

ახალციხის ბრძოლა რამდენიმე მოვლენაზე მიუთითებს: ახალციხის კედლებთან მომხდარი ბრძოლა რუსეთ-თურქეთის ომის (1828-29) დროს 1828 წლის 27 აგვისტოს რუსეთის ფელდ-მარშალ პასკევიჩის 9000-იანი ჯარსა და კიოს მაჰმეთ-ფაშას 30.000-იანი თურქების ჯარს შორის. რუსებმა ამ ბრძოლაში გაიმარჯვეს. იმავე ციხის დაცვა 20.000-იანი რუსეთის იმპერიის ჯარის მიერ გენერალ ნიკოლაი მურავიოვის მეთაურობით 1829 წლის 4 მარტს იმავე კონფლიქტში. ბრძოლა რუსეთის იმპერიის ძირთადად ქართველი არარეგულარულ ცხენოსანთა პოლკით დაკომპლექტებულ ჯარს, თავადი ივანე ანდრონიკაშვილის მეთაურობით და 18.000-იანი თურქთა ჯარს ალი-ფაშას მეთაურობით შორის ყირიმის ომის პერიოდში, 1853 წლის 12 ნოემბერს. რუსებმა მოჭრეს თურქების იერიში ამიერკავკასიაზე და უკან ყარსში დაახევინეს. Battle of Akhalzic
ვინი პუჰი

ვინი პუჰი (ინგლ. Winnie-the-Pooh, აგრეთვე ცნობილი როგორც დათუნია ვინი, Winnie-the-Pooh) — მწერალ ალან მილნის წიგნების პერსონაჟი წიგნებიდან „ვინი პუჰი“ (1926) და „სახლი პუჰის კუთხეში“ (1928). პუჰის შესახებ ლექსი მილნმა აგრეთვე გამოაქვეყნა საბავშვო წიგნში „როდესაც ძალიან პატარები ვიყავით“ (1924) და უფრო მეტი — წიგნში „ახლა ექვსი წლის ვართ“. ოთხივე წიგნის ილუსტრატორია ერნესტ შეპარდი. პუჰის შესახებ ისტორიები ნათარგმნია მრავალ ენაზე. არსებობს მისი თავგადასავლების ეკრანიზაციები. ძირითადად ცნობილია უოლტ დისნეის სტუდიების ფილმები და სატელევიზიო სერიალები და თედორე ხიტრუკის მიერ გადაღებული სამი მოკლემეტრაჟიანი ანიმაციური ფილმი. დათუნია ვინიმ თავისი სახელი, ისევე როგორც პერსონაჟების უმეტესობამ, ალან მილნის ვაჟიშვილის — კრისტოფერ რობინ მილნის სათამაშოებისაგან მიიღო (გამონაკლისები არიან ბუ და კურდღელი). თავად ალანის ვაჟიშვილი კი, კრისტოფერ რობინის პერსონაჟის პროტოტიპი იყო. ამჟამად კრისტოფერ რობინის სათამაშო დათვი გამოფენილი არის ნიუ იორკის საჯარო ბიბლიოთეკის მთავარ ფილიალში. ↑ 2014 წელს წიგნი ვინი პუჰის შესახებ ქართულად გამოიცა. ძველი თარგმანისაგან განსხვავებით, რომელიც წიგნის არასრული რუსული ვარიანტიდან იყო შესრულებული, ახალი გამოცემა ორიგინალის ენიდან ითარგმნა და ორივე ორიგინალური წიგნის სრულ ტექსტს შეიცავს. ამ გამოცემებში დათუნიას სახელია „ვინი ფუუჰი“. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ვინი პუჰი ორიგინალური დათვი ნამდვილი ადგილები წიგნიდან, ეშდაუნის ტყიდან დაარქივებული 2015-05-23 საიტზე Wayback Machine. ვინი პუჰი ნიუ-იორკის საჯარო ბიბლიოთეკაში ↑ ვინი ფუუჰი, „დიოგენე“. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-08-26. ციტირების თარიღი: 2014-06-15.
სუსილო ბამბანგ იუდჰოიონო

სუსილო ბამბანგ იუდჰოიონო (დ. 9 სექტემბერი 1949, პაჩიტანი, ინდონეზია) — ინდონეზიელი პოლიტიკური მოღვაწე. ინდონეზიის მეექვსე და პირველი ხალხის მიერ პირდაპირ არჩეული პრეზიდენტი 2004-2014 წლებში. 2009 წლის 8 ივლისს ხელმეორედ აირჩიეს პრეზიდენტად და შეუდგა ქვეყნის მეთაურის მოვალეობის შესრულებას მეორე საპრეზიდენტო ვადით. სხვა მრავალი ინდონეზიელის მსგავსად, მას არ გააჩნია გვარი „სუსილო ბამბანგ იოდჰოიონო“ მისი სახელია. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: სუსილო ბამბანგ იუდჰოიონო President of Indonesia, Dr. H. Susilo Bambang Yudhoyono
ლისტვიანკა

ლისტვიანკა (რუს. Листвянка) — დაბა რუსეთში, ირკუტსკის ოლქში. მდებარეობს მდინარე ანგარის ნაპირებზე, ბაიკალის ტბის სანაპიროსთან. სახელი მიიღო მცენარე ლარიქსისაგან (რუს. Лиственница), რომელიც იზრდება ამ დასახლების შემოგარენში. 2011 წლის აღწერის მონაცემებით ლისტვიანკაში ცხოვრობდა 1 834 ადამიანი. პირველად იხსენიება 1772 წელს. 1934 წლიდან აქვს ქალაქის ტიპის დასახლების სტატუსი. ეკონომიკას განსაზღვრავს ტურიზმი. ვაჭრობენ ბაიკალის ომულითა და სხვადასხვა სუვენირებით. არის ეკლესიები; სასტუმროები. დამუშავების პროექტშია „ბაიკალ-სიტი“. სახმელეთო და სანაოსნო გზით უკავშირდება ქალაქ ირკუტსკს. არის მრავალი ღირსშესანიშნავი ობიექტი. აღსანიშნავია ბაიკალის ლიმნოლოგიური მუზეუმი, ბაიკალის ასტროფიზიკური ობსერვატორია. ლისტვიანკა – ცნობები (რუსული) ლისტვიანკა – დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია[მკვდარი ბმული] (რუსული)
ტადაო ანდო

ტადაო ანდო (安藤忠雄) (13 სექტემბერი, 1941, ოსაკა, იაპონია) — იაპონელი არქიტექტორი, კრიტიკული რეგიონალიზმის წარმომადგენელი. ფორმალური განათლება არ მიუღია. არქიტექტორობამდე სატვირთო მანქანის მძღოლად მუშაობდა და ერთი პერიოდი მოკრივეც იყო. 1995 წელს პრიცკერის პრემიის მედლით დაჯილდოვდა. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ტადაო ანდო ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2015-02-11 საიტზე Wayback Machine. პროექტები გვერდი საიტზე greatbuildingsonline.com
ვინი პუჰი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ვინი პუჰი შეიძლება აღნიშნავდეს: ვინი პუჰი — ალან მილნის წიგნების მთავარი პერსონაჟი. ვინი პუჰი — ალან მილნის წიგნი დისნეის ანიმაციური ფილმები: ვინი პუჰის თავგადასავლები — Walt Disney Productions-ის 1977 წლის ფილმი. ვინი პუჰი — უოლტ დისნეის ანიმაციური სტუდიების 2011 წლის ფილმი. საბჭოთა ანიმაციური ფილმების სერია: ვინი პუჰი (1969) ვინი პუჰი სტუმრად მიდის (1971) ვინი პუჰი და საზრუნავის დღე (1972)
მარნის ბრძოლა

ტერმინი მარნის ბრძოლა შეიძლება აღნიშნავდეს მდინარე მარნის ნაპირზე გამართულ პირველი მსოფლიო ომის დროინდელ შემდეგ ბრძოლებს: მარნის ბრძოლა — გერმანიისა და ინგლის-საფრანგეთის ბრძოლა 1914 წელს; მარნის ბრძოლა — გერმანიისა და ინგლის-აშშ-საფრანგეთის ბრძოლა 1918 წელს.
ევროპის ხალხები

ევროპის ხალხები — ანთროპოლოგია ევროპაში განასხვავებს ასამდე ეთნოსს. Pan და Pfeil-ის 2002 წლის მნონოგრაფიის Minderheitenrechte in Europa მიხედვით, ევროპაში 87 ერია, რომელთაგან 33 შეადგენს მინიმუმ ერთი სუვერენული სახელმწიფოს მოსახლეობის უმეტესობას, ხოლო დანარჩენი 54 წარმოადგენს ეროვნული უმცირესობას. უმცირესობის წარმოამადგენლების სრული რაოდენობა დაახლოებით შეადგენს 105 მილიონს, რაც ევროპის მთლიანი მოსახლეობის 14%-ია. კონტინენტზე ძირითადი მოსახლეობა ინდო-ევროპელები, თურქი ხალხები, ფინკო-უნგრელები და კავკასიელებია. ევროკავშირის უდიდესი ერი გერმანელები (82 მ.) არიან, ხოლო მთელი ევროპის მასშტაბით - რუსები 90 მილიონი (რუსეთის აზიის ნაწილის გარეშე). 1-რუსები (95 მ.) (მხოლოდ ევროპული ნაწილი) 2-გერმანელები (82 მ.) 3-ფრანგები (60 მ.) 4-ბრიტანელები (60 მ.) 5-იტალიელები (55 მ.) 6-ესპანელები (50 მ.) 7-უკრაინელები (38–55 მ.) 8-პოლონელები (38 მ.) სლავები თურქულენოვანი ხალხები ირანული ენები გერმანიკული ენები ინდოევროპული ენები ↑ Christoph Pan, Beate Sibylle Pfeil (2002), Minderheitenrechte in Europa. Handbuch der europäischen Volksgruppen, Braumüller, ISBN 3700314221 (Google Books, snippet view). Also 2006 reprint by Springer (Amazon, no preview) ISBN 3211353070. ↑ unless otherwise indicated, population figures are those of Pan and Pfeil (2004) ↑ European Russia only; 122 million in all of Russia. ↑ Persian people
მარნის ბრძოლა (1914)

მარნის ბრძოლა, ბრძოლა მარნაზე — დიდი ბრძოლა მდინარე მარნაზე ინგლის-საფრანგეთის და გერმანიის ჯარებს შორის. გაიმართა 1914 წლის 5-12 სექტემბერს პირველი მსოფლიო ომის დროს; დამთავრდა გერმანიის ჯარების დამარცხებით. მარნის ბრძოლაში ორივე მხრიდან მონაწილეობდა 117 დივიზია, სულ 2 მლნ. კაცი, 6 600-ზე მეტი ქვემეხი. გერმანელთა დამარცხების მთავარი მიზეზები იყო ძალთა თანაფარდობის შეცვლა ფრონტის დასავლეთ ფრთაზე ანტანტის სასარგებლოდ, გერმანული რეზერვის უკმარისობა, აღმოსავლეთ პრუსიაში რუსული ჯარების გადამწყვეტი შეტევა, რომელმაც აიძულა გერმანელთა სარდლობა დასავლეთი ფრონტიდან აღმოსავლეთ ფრონტზე გადაესროლა 2 სარმიო კორპუსი და ერთი კავალერიის დივიზია. მარნის ბრძოლაში დამარხების შედეგად გერმანელებს ჩაეფუშათ ომის წარმოების საერთო გეგმა, რომელიც ეფუძნებოდა სწრაფ გამარჯვებას. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 450.
ხე-ტყის დაცურება

ხე-ტყის დაცურება — ტყის ტრანსპორტირების სახეობა წყალზე; ხის მასალის მდინარეებით გადატანა შეტივტივებულ მდგომარეობაში; ხე-ტყის გადასაზიდი ყველაზე გავრცელებული და მასობრივი საშუალება. დაცურება შეიძლება როგორც ცალკეული მორებისა, ისე ტივებად შეკრული ან სპეციფიკური მოტივტივე გადამღობი მორებით შემოფარგლული შეუკრავი მასალისა, რომელსაც თბომავალი ეწევა. როგორც ტექნოლოგიური პროცესი შედის ხე-ტყის დამზადების სამუშაოების შემადგენლობაში. ხე-ტყის დამზადება ეწოდება ხეების მოჭრას, სამანქანო გზამდე გადაზიდვასა და დახარისხებას. ხე-ტყის მრეწველობა წარმოადგენს მრეწველობის იმ დარგების ერთობლიობას, რომელთა დანიშნულებაა ხე-ტყის დამზადება მისი დამუშავება და გადამუშავება. ↑ ხე-ტყის დაცურება – დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია ↑ ხე-ტყის დამზადება – საქართველოს საკანონმდებლო ტერმინთა ლექსიკონი ↑ წერეთელი ა., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 473.
მასტაბა

მასტაბა (არაბ. مصطبة, სიტყვასიტყვით ქვის მერხი) — ადრინდელ (ძვ. წ. დაახლ. 3000-2800 წწ.) და ძველ (ძვ. წ. დაახლ 2 800-2250 წწ.) სამეფოთა პერიოდის ძველი ეგვიპტური სამარხების თანამედროვე სახელწოდება. მასტაბა შედგება ერთმანეთთნ ვერტიკალური შახტით დაკავშირებული, გეგმით სწორკუთხა, დამრეცკედლებიანი მიწისზედა ნაგებობისა და მიწისქვეშა სამარხი სათავსისაგან. ადრინდელი სამეფოს პერიოდის მასტაბა გარედან მოპირკეთებული იყო აგურით (I დინასტია) ან ქვით (II დინასტია). ძველი სამეფოს მასტაბის მიწისზედა ნაგებობის კედლები გლუვია, შიდა დაგეგმარება — რთული. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 485.
ინდონეზიის დროშა

ინდონეზიის ეროვნული დროშა (ინდონ. Sang Saka Merah-Putih – წმინდა თეთრი და წითელი) ეფუძნება აღმოსავლეთ იავაზე XIII საუკუნეში არსებულ მაჯაპაჰიტის იმპერიის დროშას. აღნიშნული დროშა საზოგადოების წინაშე წარდგა და სახალხოდ აღიმართა ინდონეზიის დამოუკიდებლობის დღის ცერემონიალზე 1945 წლის 17 აგვისტოს. დროშის მონახაზი იგივე დარჩა და არასდროს შეცვლილა. მონახაზი მოიცავს უბრალო ორი თანაბარი ზომის ზონარს, მაღლა წითელსა და დაბლა თეთრს შეფარდებით 2:3. ინდონეზიის დროშა პოლონეთისა და სინგაპურის დროშების მსგავსია. იდენტურია ჰესენისა (გერმანიის მხარე) და მონაკოს დროშებისა, განსხვავება მხოლოდ პროპორციაშია. წითელი განასახიერებს მამაცობას, თეთრი კი ყოველმხრივ სიწმინდეს. ინდონეზიის ფლოტი იყენებს საზღვაო დროშას. ინდონეზიის გერბი ინდონეზიის ჰიმნი ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ინდონეზიის დროშა Indonesia at Flags of the World ↑ 1.0 1.1 National Flag, Coat of Arms, Anthem. Embassy of Indonesia, Oslo, Norway (01-05-2007). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-10-19. ციტირების თარიღი: 2009-06-22.