laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
სანტიაგო-დე-კალიაპის მუნიციპალიტეტი

სანტიაგო-დე-კალიაპის მუნიციპალიტეტი (ესპ. Santiago de Callapa) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიაში, ლა-პასის დეპარტამენტის პაკახესის პროვინციაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 8 924 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 127 კმ²-ია. მუნიციპალიტეტი თავის მხრივ კანტონებად იყოფა. ბოლივიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი
სანტიაგო-დე-მაჩაკის მუნიციპალიტეტი

სანტიაგო-დე-მაჩაკის მუნიციპალიტეტი (ესპ. Santiago de Machaca Municipality) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიაში, ლა-პასის დეპარტამენტის ხოსე-მანუელ-პანდოს პროვინციაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 4 808 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 255 კმ²-ია. მუნიციპალიტეტი თავის მხრივ კანტონებად იყოფა. ბოლივიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი
საპააკის მუნიციპალიტეტი

საპააკის მუნიციპალიტეტი (ესპ. Sapahaqui) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიაში, ლა-პასის დეპარტამენტის ლოიასის პროვინციაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 15 789 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 823 კმ²-ია. მუნიციპალიტეტი თავის მხრივ კანტონებად იყოფა. ბოლივიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი
სიკა-სიკის მუნიციპალიტეტი

სიკა-სიკის მუნიციპალიტეტი (ესპ. Sica Sica) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიაში, ლა-პასის დეპარტამენტის არომას პროვინციაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 35 407 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 713 კმ²-ია. მუნიციპალიტეტი თავის მხრივ კანტონებად იყოფა. ბოლივიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 2011-08-03 საიტზე Wayback Machine.
ჯორჯია

ჯორჯია (Georgia, Ga) — შტატი აშშ-ში. მოსახლეობა 8,788 მილიონი ადამიანია, აქედან თეთრი 71 %, აფროამერიკელი 27 %, ლათინურამერიკელი 1,7 %. ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს შტატის მოსახლეობის 62,4 %-ს. დედაქალაქი და უდიდესი ქალაქია ატლანტა (402 ათასი). სხვა მნიშვნელოვანი ქალაქებია კოლუმბუსი (183 ათასი) და სავანა (136 ათასი). ტერიტორიას სახელი ეწოდა გაერთიანებული სამეფოს მეფის ჯორჯ II-ის მიხედვით. 1540 წელს ფერნანდო დე სოტომ დაიწყო ჯორჯიის ტერიტორიის გამოკვლევა. 1733 წელს დაარსდა კოლონია. 1776 ჯორჯიამ სხვა 12 კოლონიასთან ერთად გამოაცხადა დამოუკიდებლობა და აშშ-ის შექმნა. 1861-1865 წლებში სამოქალაქო ომის დროს, როგორც მონათმფლობელური შტატი, იყო კონფედერაციის წევრი. მდებარეობს სამხრეთ ატლანტიკურ რეგიონში. ფართობი შეადგენს 152,5 ათასი კმ²-ს. ტერიტორიის უდიდესი ნაწილი უჭირავს დაბლობ ზღვისპირა ვაკეს. ჩრდილოეთით და ჩრდილო-დასავლეთით შედის აპალაჩის მთების შტოქედები და მთისწინეთი. ჰავა სუბტროპიკულია ნოტიოა. ნალექები 1300-1600 მმ წელიწადში. მთავარი მდინარეებია ოლტამაჰო, ფლინტი, სავანა, ჩატაჰუჩი. შტატის ცნობილი ადამიანებია – ჯიმი კარტერი, მარტინ ლუთერ კინგი, მარგარეტ მიჩელი, ჯიმ ბოუი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 574. ↑ Unified Medical Language System — 1986. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q455338"></a> ↑ 2020 United States Census / აშშ-ის სტატისტიკური აღწერის ბიურო <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q637413"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q23766566"></a> ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 Geographic Names Information System <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q136736"></a> ↑ 4.0 4.1 4.2 4.3 4.4 Gazetteer <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q4117183"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q81661634"></a>
სორატის მუნიციპალიტეტი

სორატის მუნიციპალიტეტი (ესპ. Sorata) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიაში, ლა-პასის დეპარტამენტის ლარეკახის პროვინციაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 21 117 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 996 კმ²-ია. მუნიციპალიტეტი თავის მხრივ კანტონებად იყოფა. ბოლივიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 2011-08-03 საიტზე Wayback Machine.
ტაკაკომის მუნიციპალიტეტი

ტაკაკომის მუნიციპალიტეტი (ესპ. Tacacoma) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიაში, ლა-პასის დეპარტამენტის ლარეკახის პროვინციაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 5 4 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 834 კმ²-ია. მუნიციპალიტეტი თავის მხრივ კანტონებად იყოფა. ბოლივიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 2011-08-03 საიტზე Wayback Machine.
ტიუანაკოს მუნიციპალიტეტი

ტიუანაკოს მუნიციპალიტეტი (ესპ. Tiwanaku) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიაში, ლა-პასის დეპარტამენტის ინგავის პროვინციაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 14 351 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 472 კმ²-ია. ადმინისტრაციული ცენტრია სოფელი ტიუანაკო, რომელიც იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაშია შესული. მუნიციპალიტეტი თავის მხრივ კანტონებად იყოფა. ბოლივიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 2011-08-03 საიტზე Wayback Machine.
ტიპუანის მუნიციპალიტეტი

ტიპუანის მუნიციპალიტეტი (ესპ. Tipuani) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიაში, ლა-პასის დეპარტამენტის ლარეკახის პროვინციაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 6 155 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 276 კმ²-ია. მუნიციპალიტეტი თავის მხრივ კანტონებად იყოფა. ბოლივიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 2011-08-03 საიტზე Wayback Machine.
ტიტო-იუპანკის მუნიციპალიტეტი

ტიტო-იუპანკის მუნიციპალიტეტი (ესპ. Tito Yupanqui) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიაში, ლა-პასის დეპარტამენტის მანკო-კაპაკის პროვინციაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 3 160 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 16 კმ²-ია. მუნიციპალიტეტი თავის მხრივ კანტონებად იყოფა. ბოლივიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 2011-08-03 საიტზე Wayback Machine.
უმალის მუნიციპალიტეტი

უმალის მუნიციპალიტეტი (ესპ. Umala) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიაში, ლა-პასის დეპარტამენტის არომას პროვინციაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 13 430 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 849 კმ²-ია. მუნიციპალიტეტი თავის მხრივ კანტონებად იყოფა. ბოლივიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 2011-08-03 საიტზე Wayback Machine.
ვიაჩის მუნიციპალიტეტი

ვიაჩის მუნიციპალიტეტი (ესპ. Viacha) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიაში, ლა-პასის დეპარტამენტის ინგავის პროვინციაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 54 717 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 845 კმ²-ია. მუნიციპალიტეტი თავის მხრივ კანტონებად იყოფა. ბოლივიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 2011-08-03 საიტზე Wayback Machine.
ვალდო-ბალივიანის მუნიციპალიტეტი

ვალდო-ბალივიანის მუნიციპალიტეტი (ესპ. Waldo Ballivián) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიაში, ლა-პასის დეპარტამენტის პაკახესის პროვინციაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 1 996 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 122 კმ²-ია. მუნიციპალიტეტი თავის მხრივ კანტონებად იყოფა. ბოლივიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 2011-08-03 საიტზე Wayback Machine.
იაკოს მუნიციპალიტეტი

იაკოს მუნიციპალიტეტი (ესპ. Yaco) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიაში, ლა-პასის დეპარტამენტის ლოიასის პროვინციაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 9 178 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 592 კმ²-ია. მუნიციპალიტეტი თავის მხრივ კანტონებად იყოფა. ბოლივიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 2011-08-03 საიტზე Wayback Machine.
იანაკაჩის მუნიციპალიტეტი

იანაკაჩის მუნიციპალიტეტი (ესპ. Yanacachi) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიაში, ლა-პასის დეპარტამენტის სუდ-იუნგასის პროვინციაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 4 267 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 572 კმ²-ია. მუნიციპალიტეტი თავის მხრივ კანტონებად იყოფა. ბოლივიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 2011-08-03 საიტზე Wayback Machine.
ტრიტიუმი

ტრიტიუმი (Tritium < ძვ. ბერძნ. τρίτος [tritos] — „მესამე“; ქიმიური სიმბოლო — T {\displaystyle {\ce {T}}} ), წყალბადი-3 (ქიმიური სიმბოლო — H 3 {\displaystyle {\ce {^3H}}} ), ზემძიმე წყალბადი — წყალბადის რადიოაქტიური იზოტოპი, რომლის მასური რიცხვია 3. ტრიტიუმის ბირთვი შედგება პროტონისა და ორი ნეიტრონისაგან, მას უწოდებენ ტრიტონს და აღნიშნავენ t. ბუნებაში ტრეტიუმი წარმოიქმნება დედამიწის ატმოსფეროს ზედა ფენებში, კოსმოსური გამოსხივების ნაწილაკების დაჯახებით ატომების ბირთვებთან, მაგალითად, აზოტთან. ტრეტიუმის დაშლის პროცესში გარდაიქმნებიან 3He ელექტრონის და ანტინეიტრინოს (ბეტა-დაშლა) გაფრქვევით, ნახევარდაშლის პერიოდი — 12,32 წელი. დაშლის მისაწვდომი ენერგია ძალიან მცირეა (18,59 კევ), ელექტრონების საშუალო ენერგია 6,5 კევ-ია. ტრეტიუმი აღმოჩენილია ინგლისელი მეცნიერის ერნესტ რეზერფორდის, მარკ ოლიფანტის და პაულ ჰარტეკის მიერ, 1934 წელს. გამოიყენება ბიოლოგიაში და ქიმიაში როგორც რადიოაქტიური ნიშნული, ნეიტრინოს თვისებების კვლევებისას ექსპერიმენტებში, თერმობირთვულ იარაღში როგორც ნეიტრონების წყარო და ამასთან ერთად როგორც თერმობირთვული საწვავი, გეოელოგიაში ბუნებრივი წყლების დატირებისათვის. სამრეწველო ტრეტიუმს მიიღებენ ლითიუმ-6-ის ნეიტრონებით დასხივებისას ბირთვულ რეაქტორებში შემდეგი რეაქციით: Li 3 6 + 0 1 n ⟶ 1 3 H + 2 4 He {\displaystyle {\ce {^{6}_{3}Li +^{1}_{0}n->^{3}_{1}H +^{4}_{2}He}}} . ტრიტიუმის დაშლის მცირე ენერგიიგ გამო გამოფრქვეული ელექტრონები კარგად კავდება უბრალო დაბრკოლებით მაგ. ტანსაცმელით ან ქირურგიული რეზინის ხელთათმანები. მიუხედავად ამისა, ეს იზოტოპი წარმოადგენს რადიაციულ საშიშროებას ჩასუნთქვისას, საჭმელთან ერთად მიღებისას, კანით შეწოვისას. ტრიტიუმიანი წყლის ერთჯერადი მიღება არ იწვევს ტრიტიუმის ხანგრძლივ დაგროვებას ორგანიზმში, რადგანაც მისი ნახევარდაშლის პერიოდი მერყეობს 7-დან 14 დღემდე. ერთი კილოგრამი ტრიტიუმის წარმოება ჯდება 30 მლნ. დოლარი. გამოიყენება ტრიტიუმის განათებაში შუქის წყაროებში. პროთიუმი დეიტერიუმი ტრიტიუმი — ქიმიური ენციკლოპედია ტრიტიუმი — ნივთიერებების ცნობარი ↑ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 54. ↑ საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის არჩილ ელიაშვილის მართვის სისტემების ინსტიტუტი შრომათა კრებული ↑ ტრიტიუმი — უცხო სიტყვათა ლექსიკონი ↑ Backgrounder on Tritium, Radiation Protection Limits, and Drinking Water Standards. U.S.NRC (февраль 2011). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-10-14. ციტირების თარიღი: 2012-10-05. ↑ R. V. Osborne. (август 2007) Review of the Greenpeace report: «Tritium Hazard Report: Pollution and Radiation Risk from Canadian Nuclear Facilities» (pdf). Canadian Nuclear Association. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-10-14. ციტირების თარიღი: 2012-10-05. ↑ BBC News — Is fusion power really viable?
ლავრენციუ ბრანესკუ

ლავრენციუ ბრანესკუ (რუმ. Laurenţiu Brănescu; დ. 30 მარტი, 1994) — რუმინელი ფეხბურთელი, რუმინეთის 21 წლამდელთა ნაკრებისა და ტურინის იუვენტუსის ახალგაზრდული კლუბის მეკარე და ძირითადი გუნდის სათადარიგო მეკარე. ლავრენციუ ბრანესკუს გვერდი იუვენტუსის ოფიციალურ საიტზე დაარქივებული 2013-01-17 საიტზე Wayback Machine. Soccerway Profile (ინგლისური) Transfermarkt Profile
რუბინიო

რუბინიო (დ. 4 აგვისტო, 1982) — ბრაზილიელი ფეხბურთელი, რომელიც ამჟამად ასპარეზობს ტურინის იუვენტუსში. იუვენტუსი სერია A (4): 2012-13, 2013-14, 2014-15, 2015-16 იტალიის სუპერთასი (2): 2013, 2015; ვერცხლის პრიზიორი: 2014 იტალიის თასი: 2014-15 უეფას ჩემპიონთა ლიგა: 2014-15 რუბინიოს გვერდი იუვენტუსის ოფიციალურ საიტზე
451º ფარენჰაიტით

„451º ფარენჰაიტით“ — ამერიკელი მწერლის, რეი ბრედბერის დისტოპიური რომანი. მასში აღწერილია მომავლის საზოგადოება, რომელშიც აკრძალულია წიგნები, საზოგადოებრივ წესრიგს კი მეხანძრეები ამყარებენ. 451 გრადუსი ფარენჰაიტით არის ტემპერატურა, რომელზეც ქაღალდი იწვის. 1966 წელს გამოვიდა წიგნის ეკრანიზაცია, რომლის რეჟისორია ფრანსუა ტრიუფო. Tuck, D. H. (1974). The Encyclopedia of Science Fiction and Fantasy. Chicago: Advent, გვ. 62. ISBN 0-911682-20-1.  McGiveron, R. O. (1996). „What 'Carried the Trick'? Mass Exploitation and the Decline of Thought in Ray Bradbury's Fahrenheit 451“. Extrapolation. 37 (3): 245–256. McGiveron, R. O. (1996). „Bradbury's Fahrenheit 451“. Explicator. 54 (3): 177. ISSN 0014-4940. Smolla, R. A. (2009). „The Life of the Mind and a Life of Meaning: Reflections on Fahrenheit 451“ (PDF). Michigan Law Review. 107 (6): 895–912. დაარქივებულია ორიგინალიდან (PDF) — 2012-03-11. ციტირების თარიღი: 2013-02-17.
ბიკინი (მდინარე)

ბიკინი (რუს. Бикин) — მდინარე რუსეთის შორეულ აღმოსავლეთში, პრიმორიესა და ხაბაროვსკის მხარეში, მდინარე უსურის მარჯვენა შენაკადი. მდინარე სათავეს იღებს სიხოტე-ალინის ცენტრალური ნაწილებიდან, მიედინება სამხრეთით და სამხრეთ-აღმოსავლეთის მიმართულებით, ხოლო შედარებით დაბალ ტერიტორიებზე იცვლის მიმართულებას და მიედინება დასავლეთით. სოფელ ვასილევსკოესთან მარჯვენა მხრიდან ერთვის მდინარე უსურის. სიგრძე — 560 კმ, აუზის ფართობი — 22,3 ათასი კმ². ბიკინის მთავარი შენაკადებია: ალჩანი, ბაჩელაზა,ზევა და სხვა. ბიკინი[მკვდარი ბმული] — დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია ბიკინი გეოგრაფიული სახელების ლექსიკონში[მკვდარი ბმული] ბიკინი ↑ Арсеньев В. К., В дебрях Уссурийского края, М.: Московский рабочий, 1956. — გვ. 453.
იდი

იდი (ლათ. id, ინგლ. it, გერმ. das Es — იგი) — ზიგმუნდ ფროიდის მიხედვით, პიროვნების სტრუქტურის ერთ-ერთი კომპონენტი. იდი ენერგიის წყაროა პიროვნების სტრუქტურის ყველა ინსტანციისათვის. იდი ლტოლვების საბადოა და მუდმივად ცდილობს, დაიკმაყოფილოს მოთხოვნები. აღმოცენებული ლტოლვა, თუ ის არ დაკმაყოფილდა, დაუყონებლივ ქმნის დაძაბულობას. ლტოლვების დაკმაყოფილების შედეგად დაძაბულობა განიტვირთება. მას არ შეუძლია აიტანოს ენერგიის ზრდა, ამიტომაც იბრძვის ლტოლვების დაუყოვნებლივი დაკმაყოფილებისთვის. იდის ამოცანა არის დაძაბულობის მოხსნა ან მინიმუმამდე შემცირება, სიამოვნების გაზრდა და დისკომფორტის მოხსნა. იგი სიამოვნების პრინციპით მოქმედებს. იდის შინაარსი თითქმის მთლიანად არაცნობიერია. იდი მოიცავს პრიმიტიულ აზრებს, რომლებიც არასდროს ცნობიერდება და აზრებს, რომლებიც ცნობიერების მიერ განიდევნა მათი საშიშროების გამო. ფროიდის აზრით, განდევნილ და არაცნობიერ ინფორმაციას დიდი ზეგავლენის მოხდენა შეუძლია ქცევაზე. Л. Д. Столяренко. Основы Психологии. — Ростов-на-Дону: «Феникс», 2005, 13-е издание.
ფლორიდა

ფლორიდა (ინგლ. Florida, Fl) — შტატი აშშ-ში, მდებარეობს სამხრეთ ატლანტიკურ რეგიონში. აღმოჩენილ იქნა ხუან პონსე დე ლეონის მიერ ვნების კვირას (ესპ. Pascua Florida), სახელიც აქედან შეერქვა. ფლორიდა შეიქმნა 1513 წელს ესპანეთის მმართველობის ქვეშ, 1763 – გადაეცა ინგლისს, 1783 – დაიბრუნა ესპანეთმა. 1819 წელს იგი შესყიდულ იქნა ესპანეთისაგან 5 მლნ დოლარად. 1821-დან აშშ-ს ტერიტორიაა, 1845-დან - შტატი. 1861-1868 წლებში იყო კონფედერაციის წევრი. ფართობი – 140 ათასი. მოსახლეობა - 17 244 ათასი (თეთრი 79,1 %, აფროამერიკელი 13,6 %, კუბელი 10,2 %). ქალაქის მოსახლეობა - 84,3 %. ქალაქები – ტალაჰასი (დედაქალაქი), 137 ათასი, ჯექსონვილი, 794 ათასი, მაიამი, 365 ათასი, ტამპა, 285 ათასი. თავისებურებები – მდებარეობს ნახევარკუნძულზე, 50% ტყეებს უკავია, ეროვნული პარკი ევერგლეიდსი, კენედის კოსმოსური ცენტრი კანავერალის კონცხზე, დისნეილენდის პარკი. ცნობილი ადამიანები – კრის ევერტი, ჯეიმზ ჯონსონი, ფილიპ რენდოლფი. 2000 წლის მონაცემებით ფლორიდის მოსახლეობის უმეტესი ნაწილი არის კათოლიკე, ევანგელისტი და მეინსტრიმული პროტესტანტები. იქ ასევე არის საკმაოდ დიდი ებრაული დიასპორაც, რომელიც ცხოვრობს ძირითადად სამხრეთ ფლორიდაში. მოსახლეობის რელიგიური შემადგენლობა პროცენტულად არის შემდეგი: რომის კათოლიკური ეკლესია, 26 % პროტესტანტიზმი, 48 % ბაპტიზმი, 9 % მეთოდიზმი, 6 % ორმოცდაათიანელები, 3 % ებრაელები, 3 % იეჰოვას მოწმეები, 1 % მუსლიმანი, 1 % მართლმადიდებლობა, 1 % სხვა რელიგიები, 1 % არა რელიგიური, 16 % State website ფლორიდა საიტზე Curlie Florida State Guide, from the Library of Congress ფლორიდა, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე Florida Memory Project
აქაველები

აქაველები — ერთ-ერთი ძველი ბერძნული ტომი, რომელიც თავდაპირველად თესალიაში სახლობდა. ფიქრობენ, რომ კონტინენტურ საბერძნეთში აქაველები სხვა ელინურ ტომებთან ერთად დასახლებულან ძვ. წ. 1900 ან ძვ. წ. 1600 წლების შემდგომ. მოგვიანებით სახელწოდება „აქაველები“ სხვა ბერძნულ ტომებზეც გავრცელებულა. ჰომეროსთან აქაველებს ეწოდებათ ტროის ომის ეპოქის ბერძნებს. აქაველებმა შექმნეს ეგეოსის კულტურასთან ახლო მდგომი მიკენის კულტურა. ძვ. წ. XIII საუკუნის შუა ხანებიდან, ტროის ომის ეპოქის შემდეგ, აქაველების ძლიერება დაეცა, ძვ. წ. XII საუკუნიდან კი, დორიელთა შემოჭრის შემდეგ, მათმა ნაწილმა საბერძნეთიდან დასავლეთ მცირე აზიასა და ეგეოსის ზღვის კუნძულებზე იწყო გადასახლება, ხოლო ნაწილი კორინთის სრუტის ნაპირებზე დასახლდა და აქაიას ოლქი შექმნა. ძვ. წ. VIII საუკუნეში აქაველებმა სამხრეთ იტალიაში დააარსეს მთელი რიგი კოლონიები: სიბარისი, კროტონი და სხვა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 35.
ვარსკვლავური გზა VI: აღმოუჩენელი ქვეყანა

ვარსკვლავური გზა VI: აღმოუჩენელი ქვეყანა (ინგლ. Star Trek VI: The Undiscovered Country) — მეექვსე სრულმეტრაჟიანი მხატვრული ფილმი, რომლის მოქმედება მიმდინარეობს ვარსკვლავური გზის სამყაროში. 2293 წელი, ფედერაციის ხომალდი „ექსელსიორი“ აწარმოებს გამოკვლევას, როცა მოულოდნელად კლინგონური მთვარე პრაკსისი ფეთქდება. ორი თვის შემდეგ ჯეიმზ კირკი მიდის საიდუმლო თათბირზე, სადაც იგებს რომ აფეთქების შედეგად კლინგონური იმპერია მძიმე მდგომარეობაში ჩავარდა. იმპერია დარჩა მნიშვნელოვანი საწარმოო რესურსის გარეშე, აგრეთვე რიგი პლანეტები აღმოჩნდა დაზინძურებული აფეთქების შედეგად. კლინგონთა კანცლერმა გორკანმა შესთავაზა ფედერაციას სამშვიდობო მოლაპარაკება. „ენტერპრაიზი“ მიემგზავრება გორკანთან შესახვედრად, რათა გააცილონ იგი დედამიწამდე. შეხვედრისას კირკი პატიჟებს კანცლერს ბორტზე. მას შემდეგ რაც კანცლერი ბრუნდება საკუთარ ხომალდზე მოულოდნელად მას ხვდება ორი ტორპედო — სენსორების ჩვენების მიხედვით გაშვებული ენტერპრაიზიდან. „კრონოს 1“-ზე ითიშება ხელოვნური გრავიტაცია, რის შემდეგაც ორი უცნობი ფედერაციის სკაფანდრებში ადიან ბორტზე და ჭრიან კანცლერს. კლინგონები ემზადებიან საპასუხო დარტყმისთვის, მაგრამ კირკი ბარდება მათ და მაკ-კოისთან ერთად ადის „კრონოს 1“-ზე. მაკ-კოი ცდილობს დაეხმაროს კანცლერს, თუმცა უშედეგოდ, კანცლერი იღუპება. მისი შვილი ხდება ახალი კანცლერი. გენერალები სთავაზობენ მას დაიწყოს ომი ფედერაციასთან, მაგრამ ის წყვეტს გააგრძელოს მოლაპარაკებები — სასამართლოს შემდეგ. კირკს და მაკ-კოის ასამართლებენ და უსჯიან სამუდამო პატიმრობას კლინგონურ კატორღაში. სპოკი ხდება „ენტერპრაიზის“ კაპიტანი და ცდილობს გაარკვიოს რა მოხდა სინამდვილეში, იგი არკვევს რონ ტორპედოები გაუშვეს შენიღბული კლინგონური კრეისერიდან. ამასობაში კირკი და მაკ-კოი ახერხებენ გაქცევას, თუმცა აღმოჩნდება რომ მათი გაქცევა ჩაწყობილია — კლინგონებს სურთ მათი მოკვლა „გაქცევის მცდელობისას“, მაგრამ ბოლო მომენტში მათ შველის „ენტერპრაიზი“. სკოტი პოულობს ფორმებს რომლებიც ეცვათ მკვლელებს, ისინი აღმოჩნდება ეკიპაჟის წევრთა ფორმები, მაგრამ მოგვიანებით მათაც დახოცილებს პოულობენ. კირკი იძახებს სტენოგრაფისტს თითქოსდა გადარჩენილი მკვლელისგან ჩვენების ჩამოსართმევად. მას იმედი აქვს რომ დამნაშავე შეეცდება დაასრულოს საქმე. ასეც ხდება და აკავებენ ლეიტენანტ ვალერისს. მისგა სპოკი იგებს რომ მკვლელობის უკან დგანან ადმირალი კარტრაიტი, გენერალი ჩენგი და რომულანელი ელჩი ნანკლუსი. შეთქმულები აპირებენ მოკლან ფედერაციის პრეზიდენტი სამშვიდობო კონფერეციაზე. „ენტერპრაიზი“ და „ექსელსიორი“ მიდიან კონფერენციაზე, მაგრამ მათ გზას უღობავს კლინგონური ხომალდი რომელიც იყენებს შენიღბვას. „ენტერპრაიზი“ ახერხებს დააზიანოს მისი შენოღბვა, რის შემდეგაც ფედერაციის ხომალდები ანადგურებენ მას. კირკი და მისი გუნდი ახერხებს პრეზიდენტის გადარჩენას, რის შემდეგაც აკავებენ კარტრეიდს და ნანკლუსს. ფედერაცია და კლინგონური იმპერია აფორმებენ სამშვიდობო შეთანხმებას. ვარსკვლავური გზა ჯინ როდენბერი „ვარსკვლავური გზა VI: აღმოუჩენელი ქვეყანა“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2013-02-08 საიტზე Wayback Machine. „ვარსკვლავური გზა VI: აღმოუჩენელი ქვეყანა“ — Allmovie-ზე ვარსკვლავური გზა VI: აღმოუჩენელი ქვეყანა საიტზე memory-alpha.org
სმოლენსკის ბრძოლა (1812)

სმოლენსკის ბრძოლა — რუსეთის ჯარის თავდაცვითი საბრძოლო მოქმედებები ნაპოლეონის ჯარების წინააღმდეგ. გაიმართა 1812 წლის 16-18 აგვისტოს სამამულო ომის დროს. მცირე ხნით შესვენების შემდეგ ნაპოლეონის მთავარმა ძალებმა სმოლენსკის ხელში ჩაგდებისა და რუსეთის პირველი და მეორე არმიების ზურგში გასვლის მიზნით აგვისტოში განაახლეს შეტევა. გენერალ დიმიტრი ნევეროვსკის რაზმმა 14 აგვისტოს კრასნისთან ერთი დღე-ღამით შეაჩერა, ხოლო 16 აგვისტოს გენერალ ნიკოლაი რაევსკის კორპუსმა უკუაგდო ფრანგთა ავანგარდის შეტევები. 16 აგვისტოს საღამოსთვის სმოლენსკის ჩრდილოეთით განლაგდა რუსეთის პირველი და მეორე არმიები. არმიის შენარჩუნების მიზნით მთავარსარდალმა გენერალმა მიხეილ ბარკლაი-დე-ტოლიმ გადაწყვიტა სმოლენსკის დატოვება. მეორე არმიამ უკან დაიხია მოსკოვის გზატკეცილით, ხოლო პირველი არმია უზრუნველყოფდა უკან დახევას. 17 აგვისტოს რუსეთის ჯარები მედგრად იცავდნენ ცეცხლმოდებულ სმოლენსკს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 444.
სნეფრუ

სნეფრუ — IV დინასტიის პირველი ფარაონი ძველ ეგვიპტეში. მართავდა დაახლ. ძვ. წ. 2613-ძვ. წ. 2589 წლებში. ისტორიაში შევიდა როგორც პირამიდების მშენებელი. მას მიაწერენ 2 თუ 3 პირამიდის აშენებას (მედუმის პირამიდა, „გაბზარული პირამიდა“ და შესაძლოა, დაშურის „წითელი“ პირამიდაც). მის დროს ეგვიპტე ძლიერი სახელმწიფო იყო. ტურინის პაპირუსის მიხედვით სნეფრუ ეგვიპტეს 24 წელი მართავდა, ხოლო მანეთონის მიხედვით – 29 წელი. აწყობდა მძარცველურ ლაშქრობებს ნუბიაში, აზიაში. ფართო სავაჭრო ურთიერთობა ჰქონდა პალესტინასთან. შუა სამეფოს პერიოდის ლიტერატურა და გვიანდელი ტრადიცია სნეფრუს წარმოადგენს, როგორც ბრძენ მმართველს და უპირისპირებს შვილისა და მემკვიდრის – ხეოფსის დესპოტურ მმართველობას. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 446.
შოთა ჩანტლაძე

შოთა ჩანტლაძე (დ. 13 ივნისი, 1928, ზემო აკეთი, ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი — გ. 29 ნოემბერი, 1968, თბილისი) — ქართველი პოეტი. დაიბადა 1928 წლის 13 ივნისს ლანჩხუთის რაიონის სოფელ ზემო აკეთში, დედის სოფელში. ადრეული ბავშვობა გაატარა სოფელ ზემო ბჟოლიეთში. 1934 წელს ოჯახი თბილისში გადმოვიდა საცხოვრებლად. 1947 წელს დაამთავრა თბილისის 25-ე საშუალო სკოლა. იმავე წელს სწავლა განაგრძო უნივერსიტეტში, ფილოლოგიის ფაკულტეტზე, რომელიც 1952 წელს დაამთავრა. 1954 წელს პოეტი სოფელ პატარა ირაგაში (თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი) მუშაობდა ქართული ენის მასწავლებლად. სხვადასხვა დროს მუშაობდა სოფელ ლილოს ბიბლიოთეკაში, რედაქტორ-სტილისტად სხვადასხვა გამომცემლობაში, თანამშრომლობდა პერიოდულ პრესაში, წერდა რადიოსა და ტელევიზიისათვის. გარდაიცვალა 1968 წლის 29 ნოემბერს, უშანგი ჩხეიძის ქუჩაზე მდებარე მე-3 საავადმყოფოში, ბრმანაწლავის დაგვიანებული ოპერაციის შემდგომი გართულებების გამო. შოთა ჩანტლაძე, გარდა ლექსებისა, წერდა მოთხრობებს, მინიატურებს, იგავებს. თარგმნა ფინური ეპოსი "კალევალა", ირლანდიური საგები, პუშკინის, ლერმონტოვის, ტიუტჩევის თხზულებები. მისი დღიურები და პირადი წერილები მრავალ საინტერესო ცნობას შეიცავენ იმდროინდელი ლიტერატურული პროცესების შესახებ. შოთა ჩანტლაძის ლექსების კრებული მხოლოდ მისი გარდაცვალების შემდეგ გამოიცა: მათ შორის - "თენდება, ღამდება" (1984 წელი) და "შოთა ჩანტლაძე" (1998). შოთა ჩანტლაძის პოეზია ლიბ.ჯი-ზე დაარქივებული 2013-05-16 საიტზე Wayback Machine. შოთა ჩანტლაძე განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს გვერდზე დაარქივებული 2016-09-12 საიტზე Wayback Machine. "შოთას უნივერსიტეტი", კვირის პალიტრა
სელევკე I ნიკატორი

სელევკე I ნიკატორი (ძვ. ბერძნ. Σέλευκος Α' Νικάτωρ; დ. ძვ. წ. 358, ევროპოსი, მაკედონია — გ. ძვ. წ. 281, ლისიმაქია, თრაკია) — სელევკიდების სახელმწიფოსა და სელევკიდების დინასტიის დამაარსებელი, ალექსანდრე მაკედონელის მხედართმთავარი. განსაკუთრებით გამოიჩინა თავი ძვ. წ. 326 წელს ინდოეთში ლაშქრობის დროს. ალექსანდრე მაკედონელის სიკვდილის შემდეგ, დიადოქოსთა შორის სელევკე I ნიკატორი იყო ერთ-ერთი აქტიური მაძიებელი უმაღლესი მბრძანებლობისა, ძვ. წ. 321 წელს პერდიკასგან (ტახტის რეგენტი) მიიღო სატრაპია ბაბილონეთი. ძვ. წ. 312 წელს აქვე გამაგრდა და თავი დამოუკიდებელ მმართველად (სელევკიდური ერის დასაწყისი) გამოაცხადა. შემოიერთა სხვა პროვინციები: მიდია, სუსიანე, პერსიდა, ბაქტრია და ძვ. წ. 305 წელს თავი მეფედ გამოაცხადა. ამავე წელს წარმატებით ილაშქრა ინდოეთში. დაუზავდა აქაურ მეფეს, ჩანდრაგუპტას: დაუთმო მას მდინარე ინდის დასავლეთით მდებარე მიწები და სამაგიეროდ მიიღო 500 საბრძოლო სპილო. ძვ. წ. 301 წლის იფსოსის ბრძოლის შემდეგ დიადოქოსებს შორის მიწების განაწილების შედეგად მესოპოტამია და სირია მიიღო. ძვ. წ. 281 წელს დაამარცხა ლისიმაქე და თითქმის მთელი მცირე აზია დაიპყრო. ეწეოდა დიდ საქალაქო აღმშენებლობას. სამოცდაათამდე ქალაქი დააარსა. ცდილობდა ბალკანეთის, განსაკუთრებით, მაკედონიისა და თრაკიის დაპყრობას, ამ მიზნით ძვ. წ. 280 წელს ჯარებით გადალახა ჰელესპონტი, მაგრამ ლისიმაქეის მახლობლად პტოლემე კერავნუსმა მოკლა. სანიკიძე ლ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 275.
ქვემოგერმანული ვიკიპედია

ქვემოგერმანული ვიკიპედია (Plattdüütsche Wikipedia) — ვიკიპედიის განყოფილება ქვემოგერმანულ ენაზე. 2010 წლის 29 მაისითვის მოიცავდა 16 107 სტატიას. 2013 წლის თებერვლის მდგომარეობით ქვემოგერმანულ ვიკიპედიაში არსებობს დაახლოებით 20 ათასი სტატია. ჰყავს 6 ადმინისტრატორი. ქვემოგერმანული ვიკიპედია ვიკიპედია შეიცავს განყოფილებას ქვემოგერმანულ ენაზე Plattdüütsche Wikipedia
კეჩუა ვიკიპედია

კეჩუა ვიკიპედია — ვიკიპედიის განყოფილება კეჩუა ენაზე. შეიქმნა 2003 წლის ნოემბერში. თავისუფალი ენციკლოპედია. ფლობს ფონდი ვიკიმედია. 2007 წლის 31 ოქტომბრისთვის მოიცავდა 5000 სტატიას. 2013 წლის თებერვლის მდგომარეობით კეჩუა ვიკიპედიაში არსებობს დაახლოებით 17 ათასი სტატია. ჰყავს 2 ადმინისტრატორი. კეჩუა ვიკიპედია ვიკიპედია შეიცავს განყოფილებას კეჩუა ენაზე
ბუგიური ვიკიპედია

ბუგიური ვიკიპედია (ბუგ. Wikipedia basa Ugi) — ვიკიპედიის განყოფილება ბუგიურ ენაზე. გაეშვა 2005 წელს. თავისუფალი ენციკლოპედია. ფლობს ფონდი ვიკიმედია. 2013 წლის თებერვლის მდგომარეობით ბუგიურ ვიკიპედიაში არსებობს დაახლოებით 13 ათასი სტატია. ჰყავს 3 ადმინისტრატორი. ბუგიური ვიკიპედია ვიკიპედია შეიცავს განყოფილებას ბუგიურ ენაზე Wikipedia basa Ugi
ჩუვაშური ვიკიპედია

ჩუვაშური ვიკიპედია (ჩუვ. Чăваш Википедийĕ) — ვიკიპედიის განყოფილება ჩუვაშურ ენაზე. შეიქმნა 2004 წლის 22 ნოემბერს. თავისუფალი ენციკლოპედია. ფლობს ფონდი ვიკიმედია. 2007 წლის იანვრისთვის მოიცავდა 5000 სტატიას. ჩუვაშურ ვიკიპედიაზე ყველაზე დიდ გავლენას ახდენს რუსული ვიკიპედია. 2014 წლის 1 აგვისტოს მდგომარეობით ჩუვაშურ ვიკიპედიაში იყო დაახლოებით 30 ათასი სტატია. ჩუვაშური ვიკიპედია ვიკიპედია შეიცავს განყოფილებას ჩუვაშურ ენაზე Чăваш Википедийĕ