laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
X-ქრომოსომის ინაქტივაცია

X-ქრომოსომის ინაქტივაცია (ინგლ. X-inactivation, lyonization) — პროცესი, რომლის დროსაც მდედრი ძუძუმწოვრების უჯრედებში ინაქტივირდება X-ქრომოსომის ორი ასლიდან ერთ-ერთი. არააქტიური X-ქრომოსომის დნმ იფუთება ტრანსკრიპციურად არააქტიურ ჰეტეროქრომატინში. X-ქრომოსომის ინაქტივაცია მდედრი ძუძუმწოვრების უჯრედებში ხდება იმიტომ, რომ X-ქრომოსომების ორი ასლიდან არ წარმოიქმნას შესაბამისი გენების ორჯერ მეტი პროდუქტი, ვიდრე მამრ ძუძუმწოვრებშია. ამგვარ პროცესს ეწოდება გენების დოზური კომპენსაცია. პლაცენტარულებში X-ქრომოსომის არჩევა, რომელიც უნდა ინაქტივირდეს, შემთხვევითია. ინაქტივირებული X-ქრომოსომა არააქტიური რჩება ყველა შემდგომ შვილობილ უჯრედში, რომლებიც გაყოფის შედეგად წარმოიქმნება. Huynh KD, Lee JT (2005). „X-chromosome inactivation: a hypothesis linking ontogeny and phylogeny“. Nature Rev Genet. 9 (5): 41–8. doi:10.1038/nrg1604. PMID 15818384. X-inactivation as a possible cause for autoimmunity Goto T, Monk M (1 June 1998). „Regulation of X-chromosome inactivation in development in mice and humans“ (Review Article). Microbiol Mol Biol Rev. 62 (2): 362–78. PMID 9618446. ციტირების თარიღი: 2009-03-18. Lyon M (2003). „The Lyon and the LINE hypothesis“. Semin Cell Dev Biol (Review Article) |format= საჭიროებს |url=-ს (დახმარება). 14 (6): 313–8. doi:10.1016/j.semcdb.2003.09.015. PMID 15015738. Ng K, Pullirsch D, Leeb M, Wutz A (2007). „Xist and the order of silencing“ (Review Article). EMBO Rep. 8: 34–9. doi:10.1038/sj.embor.7400871. PMC 1796754. PMID 17203100.CS1-ის მხარდაჭერა: მრავალი სახელი: ავტორების სია (link)
მუტაცია

მუტაცია (ლათ. mutatio — ცვლილება) — გენოტიპის მტკიცე (ანუ ისეთი, როგორიც შეიძლება მემკვიდრულად გადაეცეს მოცემული უჯრედის ან ორგანიზმის შთამომავალს) სახეცვლილება, რომელიც ხორციელდება გარე ან შიდა გარემოს გავლენით. ტერმინი პირველად გამოიყენა ჰუგო დე ფრიზმა. მუტაციების წარმოქმნის პროცესმა მიიღო სახელწოდება მუტაგენეზი. მუტაგენები მუტაგენეზი Инге-Вечтомов С. В. Генетика с основами селекции. М., Высшая школа, 1989.
არყის სოკო

არყის სოკო (ლათ. Piptoporus betulinus) — სახეობა აბედოვანთა ოჯახისა. იზრდება მხოლოდ არყზე. ნაყოფსხეული ერთწლიანი, ბალიშის ან ცხენის ფლოქვის ფორმა აქვს, ზოგჯერ ცილინდრს ან ზარს წააგავს. გამხმარი რბილობი კორპის კონსისტენციისაა. ძველად საქართველოში მისგან სათამაშო ბურთებს თლიდნენ. ნახუცრიშვილი ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 612.
ძიუდოს მსოფლიო ჩემპიონატი 2014: კაცები, 81 კგ

2014 წლის ძიუდოს მსოფლიო ჩემპიონატი კაცთა შორის, 81 კგ წონით კატეგორიაში ჩატარდა 28 აგვისტოს. მსოფლიო ჩემპიონატი, კაცები, 81კგ (2014)
მუტაგენები

მუტაგენები (მუტაციიდან და ძვ. ბერძნ. γεννάω-დან — ვბადებ) — ქიმიური და ფიზიკური ფაქტორები, რომლებიც იწვევენ მემკვიდრულ ცვლილებებს — მუტაციებს. პირველად ხელოვნური მუტაციები 1925 წელს მიიღეს გეორგი ნადსონმა და გერმან ფილიპოვმა საფუარებში, რადიუმის რადიოაქტიური გამოსხივების მოქმედებით; 1927 წელს გერმან მელერმა რენტგენული გამოსხივების მოქმედებით მიიღო მუტაცია დროზოფილებში. ქიმიური ნივთიერებების (დროზოფილებზე იოდის მოქმედება) მიერ მუტაციების გამოწვევის თვისება აღმოაჩინა იოზეფ რაპოპორტმა. Mutation durch Strahlung und Chemikalien (გერმანული)
ალკილირება

ალკილირება — ალკილური ჩამნაცვლებლის შეყვანა ორგანული კავშირის მოლეკულაში. ტიპურ მაალკილირებელ აგენტებს წარმოადგენენ ალკილჰალოგენიდები, ალკენები, ეპოქსიკავშირები, სპირტები, იშვიათად ალდეჰიდები, კეტონები, ეთერები, სულფიდები, დიაზოალკინები. ალკილირებისას კატალიზატორის როლს ასრულებენ მინერალური მჟავები, ლუისის მჟავები, აგრეთვე ცეოლიტები. ალკილირება ფართოდ გამოიყენება ქიმიურ და ნავთობქიმიურ მრეწველობაში. მეთილირება ეთილირება Macrogalleria page on polycarbonate production
თავისუფალი რადიკალები

თავისუფალი რადიკალები ქიმიაში — ნაწილაკები (როგორც წესი, არამდგრადი), რომლებიც გარე ელექტრონულ შრეზე შეიცავენ ერთ ან რამდენიმე გაუწყვილებელ ელექტრონს. სხვა განმარტებით, თავისუფალი რადიკალი არის მოლეკულის ან ატომის სახეობა, რომელსაც შეუძლია დამოუკიდებლად არსებობა (ანუ ფლობს შედარებით სტაბილურობას) და ფლობს ერთ ან ორ გაუწყვილებელ ელექტრონს. გაუწყვილებელი ელექტრონი ატომურ ან მოლეკულურ ორბიტალს მარტო იკავებს. როგორც წესი, რადიკალებს აქვთ პარამაგნიტური თვისებები, ვინაიდან გაუწყვილებელი ელექტრონების არსებობა იწვევს მაგნიტურ ველთან ურთიერთქმედებას. გარდა ამისა, გაუწყვილებელი ელექტორნის არსებობას შეუძლია რეაქციული თვისებების მნიშვნელოვნად გაზრდა, თუმცა რადიკალების ეს თვისება ფართოდ ვარირებს. თავისუფალი რადიკალები. განსაზღვრა, ნომენკლატურა, კლასიფიკაცია. დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine. ჯაჭვური რეაქციები
არყნარი

არყნარი — არყის ტყე. ჩვეულებრივ ვითარდება მეორეული ტყის სახით წიწვოვანი ან შერეული ტყეების გაჩეხვის ადგილებსა და ნახანძრალებზე. შექმნილია ბუსუსიანი (მშრალსა და დრენირებულ ნიადაგზე) და მეჭეჭიანი (ტენიან ნიადაგზე) არყით. საქართველოში არყნარი უფრო ხშირად პირველადია. გავრცელებულია მაღალ მთებში და ძირითადად სუბალპურ ტყეებს ქმნის. არყნარი ორი ტიპისაა — სუბალპური მეჩხერი და სუბალპური ტანბრეცილი. ტანბრეცილობის მიზეზი თოვლის ხანგრძლივი მექანიკური მოქმედებაა. ზღვის დონიდან 1300-2600 მ ფარგლებშია გავრცელებული, უმთავრესად ჩრდილოეთ და დასავლეთ კალთებზე. კავკასიაში გვხვდება ლიტვინოვის, მეჭეჭიანი, რიდეს, მედვედევისა და მეგრული არყისაგან შექმნილი არყნარი. აღნიშნული სახეობების უმრავლესობა ენდემურია და მესამეული პერიოდის რელიქტებს განეკუთვნება. ნიადაგდაცვისა და წყალშენახვის თვისებების გამო არყნარს დიდი მნიშვნელობა აქვს. შარაშიძე ს., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 613.
დნმ-ის რეპარაცია

რეპარაცია (ლათ. reparatio-დან — აღდგენა) — უჯრედების განსაკუთრებული ფუნქცია, უჯრედში დნმ-ის ნორმალური ბიოსინთეზის დროს ან ფიზიკური და ქიმიური აგენტების ზემოქმედების შედეგად დაზიანებული დნმ-ის მოლეკულებში ქიმიური დაზიანებებისა და გახლეჩვების გამოსწორების შესაძლებლობა. მრავალი მემკვიდრული დაავადება დაკავშირებულია რეპარაციის სისტემის დარღვევასთან (მაგალითად, პიგმენტური ქსეროდერმა). Roswell Park Cancer Institute DNA Repair Lectures დაარქივებული 2008-08-25 საიტზე Wayback Machine. A comprehensive list of Human DNA Repair Genes დაარქივებული 2004-07-24 საიტზე Wayback Machine. 3D structures of some DNA repair enzymes დაარქივებული 2008-05-03 საიტზე Wayback Machine.
დნმ-ის რეპლიკაცია

რეპლიკაცია (ლათ. replicatio-დან — განახლება) — დეზოქსირიბონუკლეინის მჟავის შვილეული მოლეკულის სინთეზის პროცესი დნმ-ის მშობლიური მოლეკულის მატრიცაზე. მშობლიური უჯრედის შემდგომი გაყოფის შედეგად თითოეული შვილეული უჯრედი იღებს დნმ-ის მოლეკულის ერთ ასლს, რომელიც საწყისი მშობლიური უჯრედის დნმ-ის იდენტურია. ეს პროცესი უზრუნველყოფს თაობიდან თაობაზე ზუსტი გენეტიკური ინფორმაციის გადაცემას. დნმ-ის რეპლიკაციას ახორციელებს რთული ფერმენტული კომპლექსი, რომელიც შედგება 15-20 სხვადასხვა ცილისგან, რომლებსაც რეპლისომები ეწოდება (ინგლ. replisome). Сохранение ДНК в ряду поколений: Репликация ДНК (Фаворова О.О., СОЖ, 1996)PDF (151 KB) დნმ-ის რეპლიკაცია (ანიმაცია) (ინგლისური) ↑ Benjamin Lewin, Chapter 13: The replicon // Genes VIII, Upper Saddle River, NJ: Pearson Prentice Hall, 2004, ISBN 0131439812.
ანტუან ვალუა-ფორტიე

ანტუან ვალუა-ფორტიე (ინგლ. Antoine Valois-Fortier; დ. 13 მარტი, 1990) — კანადელი ძიუდოისტი, რომელმაც 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე 81 კგ წონით კატეგორიაში ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა. მცირე ბიოგრაფია ანტუან ვალუა-ფორტიე ანტუანი JudoInside.com-ზე
სოკრატ არშბა

სოკრატ იაკობის ძე არშბა (დ. 18 თებერვალი [ ძვ. სტ. 5 თებერვალი], 1905, ოჩამჩირე, სოხუმის ოკრუგი — გ. 4 იანვარი, 1985, თბილისი, საქართველოს სსრ) — აფხაზი ქირურგ-უროლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1955), პროფესორი (1961), საქართველოს სსრ (1961) და აფხაზეთის ასსრ (1961) მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე, აფხაზეთის სამედიცინო საზოგადოების (1965), თბილისის უროლოგთა სამეცნიერო საზოგადოებისა (1968) და სსრკ უროლოგთა სამეცნიერო საზოგადოების (1972) საპატიო წევრი. იყო საქართველოს კპ აფხაზეთის საოლქო კომიტეტის წევრი და აფხაზეთის ასსრ უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. 1930 წელს დაამთავრა თსუ-ის სამკურნალო ფაკულტეტი. სტალინის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტის დამთავრების შემდეგ არშბა მთელი რიგი წლების განმავლობაში მუშაობდა ქალაქ თბილისის სამკურნალო დაწესებულებებში, 1945 წლიდან კი — სოხუმის მეორე საავადმყოფოს ქირურგიული განყოფილების გამგედ. 1949 წლიდან მუშაობდა აფხაზეთის ასსრ ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს მთავარ ქირურგად. 1964 წლიდან განაგებდა საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს ა. წულუკიძის სახელობის უროლოგიისა და ნევროლოგიის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტს. შეისწავლიდა საქართველოს მინერალური წყლების უროლოგიურ დაავადებათა სამკურნალოდ გამოყენების, შარდკენჭოვანი დაავადებისა და თირკმლის უკმარისობის საკითხებს. იყო საქართველოს სსრ დამსახურებული ექიმი. აქტიურად მონაწილეობდა საზოგადოებრივ მუშაობაში. იგი მშვიდობის დაცვის აფხაზეთის რესპუბლიკური კომიტეტის თავმჯდომარე, არაერთხელ იყო არჩეული სოხუმის საქალაქო საბჭოს დეპუტატად. სკკპ წევრია 1944 წლიდან. დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშის ორდენით და მედლებით. თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 613. სოკრატ არშბა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
გავრიილ ილიზაროვი

გავრიილ ილიზაროვი (რუს. Илизаров, Гавриил Абрамович; დ. 15 ივნისი 1921, ბელოვეჟა, პოლონეთი — გ. 24 ივლისი 1992, კურგანი, რუსეთი) — საბჭოთა ქირურგი. სპეციალისტი ტრავმატოლოგიის, კლინიკური ფიზიოლოგიისა და ორთოპედიის დარგში. აღდგენითი ტრავმატოლოგიისა და ორთოპედიის ცენტრის დამფუძნებელი. გამოიგონა კომპრესიულ-დისტრაქციული სამედიცინო აპარატი, ეგრეთ წოდებული ილიზაროვის აპარატი. სოციალისტური შრომის გმირი (1981). სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1987), რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1991), მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1968), პროფესორი. რსფსრ დამსახურებული ექიმი (1965), სსრკ დამსახურებული გამომგონებელი (1985), რსფსრ მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1991). 1944 წელს დაამთავრა ყირიმის სამედიცინო ინსტიტუტი. იყო კურგანის ექსპერიმენტული, კლინიკური ორთოპედიისა და ტრავმატოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი. ლენინის პრემიის ლაურეატი 1978 წელს. ილიზაროვი 600-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომისა და 3 მონოგრაფიის, აგრეთვე 194 გამოგონების ავტორია. კურგანის ოლქის საპატიო მოქალაქე (2003, გარდაცვალების შემდეგ). ილიზაროვი გარდაიცვალა გულის უკმარისობით 71 წლის ასაკში. გავრიილ ილიზაროვის ბიოგრაფია (რუსული) ↑ 1.0 1.1 Base biographique — BIU Santé. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q867925"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q105958830"></a>
ფავილა

ფავილა (ესპ. Favila; დ. დაახლ. 715/720 — გ. 739) — ასტურიის სამეფოს მეორე მეფე. მეფე პელაიოს შვილი. ქვეყანას მართავდა 737-739 წლებში. ფავილა ტახტზე ავიდა მამის, პელაიოს გარდაცვალების შემდეგ. სამეფოს ამ დროისთვის ეკავა ტერიტორია მდინარე ეოსა და ანსინს შორის. მამისგან განსხვავებით მან ვერ შეძლო ტერიტორიების განვრცობა. იგი სულ 2 წელი იდგა ქვეყნის სათავეში და მისი მმარტველობის შესახებ მცირე ცნობებია შემონახული. ალფონსო III-ის ქრონიკის მიხედვით 737 წელს მან მაშინდელ დედაქალაქ კანგა-დე-ონისში დააარსა სანტა-კრუსის მონასტერი. ამავე წყაროს მიხედვით ფავილა 739 წელს დათვებზე ნადირობის დროს დაიღუპა. დაკრძალულია სანტა-კრუსის მონასტერში. ფავილას გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე ადის მისი დის ქმარი ალფონსო I. ასტურიის სამეფო ასტურიის მეფეთა სია ასტურიის მეფეები 718-914 წწ. Астурия. Реконкиста. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-05-27. ციტირების თარიღი: 2012-05-12. Хроника Альфонсо III. Восточная литература. ციტირების თარიღი: 16.7.2011.
ფრუელა I სასტიკი

ფრუელა I (ესპ. Fruela I el Cruel; დ. დაახლ. 740 — გ. 768) — ასტურიის სამეფოს მეოთხე მეფე. მეფე ალფონსო I-ის შვილი. ქვეყანას მართავდა 757-768 წლებში. ფრუელა ტახტზე ავიდა მამის, ალფონსო I-ის გარდაცვალების შემდეგ. ჯერ კიდევ მამის მმართველობის პერიოდში მონაწილეობდა მის ლაშქრობებში. მთელი თავისი მმართველობის განმავლობაში იგი აშენებდა და ამაგრებდა ქალაქებს რათა ისინი არაბებისაგან დაეცვა. 760 წელს მას აუჯანყდა გალისია და ბასკებით დასახლებული ოლქები. ფრუელამ დაიმორჩილა ბასკები და მათი ურჩი წინამძღოლები. ერთ-ერთი წინამძღოლის ქალიშვილი მუნია, ტყვედ წაიყვანა და შემდეგ მასზე იქორწინა. ალფონსო III-ის ქრონიკის მიხედვით ფრუელამ გალისიაში 54 ათასი მუსლიმი დახოცა. 761 წელს დააარსა ქალაქი ოვიედო, ასტურიის მომავალი დედაქალაქი. ფრუელა გარდაიცვალა 768 წელს, მისი შვილი ალფონსო II ჯერ კიდევ პატარა იყო და მეფედ აირჩიეს მისი ფრუელას ბიძაშვილი აურელიუსი. ასტურიის სამეფო ასტურიის მეფეთა სია ასტურიის მეფეები 718-914 წწ. Астурия. Реконкиста. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-05-27. ციტირების თარიღი: 2012-05-12. Хроника Альфонсо III. Восточная литература. ციტირების თარიღი: 16.7.2011.
არშიისებრნი

არშიისებრნი (ლათ. Tingitidae) — მწერების ოჯახი ნახევრადხეშეშფრთიანების რიგისა. აქვთ ბადისებრ-უჯრედული აგებულიბისა და არშიის მსგავსი ზედა ფრთები (აქედაა ოჯახის სახელწოდებაც). სხეულის სიგრძე 1,5–5 მმ. თათები ორწილაკოვანია. ცნობილია 300-ზე მეტი სახეობა, მათგან საქართველოში — 26. უფრო ხშირად გვხვდება მსხლის ბაღლინჯო (Stephanitis pyri), რომელიც გავრცელებულია მთელ საქართველოში და აზიანებს ვაშლის, მსხლისა და კურკოვანი მცენარეების ფოთლებს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 613-614.
ვინჩელსის ბრძოლა

ვინჩელსის ბრძოლა — ასწლიანი ომის საზღვაო ბრძოლა. გაიმართა 1350 წლის 29 აგვისტოს სამხრეთ ინგლისის ქალაქ ვინჩელსთან. ინგლიელების ფლოტმა. რომელსაც მეთაურობდა მეფე ედუარდ III და მისი შვილი ედუარდ შავი პრინცი, დაამარცხეს კასტილიის სამეფოს ფლოტი კარლ დე ლა სერდას მეთაურობით. ბრძოლის მიმდინარეობისას ინგლისელებმა დაკარგეს 2 ხომალდი, კასტილიელების დანაკარგი 14-დან 26 ხომალდამდე იყო. კასტილიელების დაკარგული ხომალდების რაოდენობა დღემდე არაა ცნობილი. ასწლიანი ომის ბრძოლების სია Batallas y Tacticas: Batalla Naval de Winchelsea (1350)
ოთარ ღუდუშაური

ოთარ ნასყიდას ძე ღუდუშაური (დ. 17 მაისი 1925, ყაზბეგი, — გ. 22 დეკემბერი 1991, მცხეთა) — ქართველი ტრავმატოლოგ-ორთოპედი. საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1974), მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1965), პროფესორი (1966), საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1982), სსრკ სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი. საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრი 1953 წლიდან. 1949 წელს დაამთავრა ქალაქ ორჯონიკიძის სამედიცინო ინსტიტუტი. 1949–52 წლებში მუშაობდა ჯერ ჩრდილოეთ კავკასიაში, შემდეგ, 1952–70 წლებში — მოსკოვში. საქართველოში დაბრუნების შემდეგ იყო საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს ტრავმატოლოგიისა და ორთოპედიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი, ერთდროულად, 1970 წლიდან თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ტრავმატოლოგიის, ორთოპედიისა და სამხედრო-საველე ქირურგიის კათედრის გამგე. 1972–75 წლებში იყო ამავე ინსტიტუტის რექტორი. ღუდუშაურმა საბჭოთა კავშირში პირველმა გამოიყენა პლასტიკური ოპერაციებისათვის კორუნდული კერამიკა; დანერგა კლინიკაში ოპერაციული მკურნალობის ორიგინალური მეთოდები — შეუხორცებელი ინფიცირებული მოტეხილობის, აგრეთვე ყალბი სახსრებისა და გრძელი ლულოვანი ძვლების დეფექტების მკურნალობა, მენჯ-ბარძაყისა და იდაყვის სახსრების ჩანაცვლება კონსერვირებული ჰომოტრანსპლანტატებით და სხვა. არაკეროვანი კომპრესულ-დისტრაქციული მეთოდის შექმნისა და დანერგვისათვის მიენიჭა ლენინური პრემია. ღუდუშაურის კომპრესიულ-დისტრაქციული აპარატი წარმოადგენს მოტეხილობების დროს ძვლოვანის ნატეხების რეპოზიციისა და ფიქსაციისათვის, ასევე კიდურების დაგრძელებისათვის საჭირო ორთოპედიულ აპარატს. 1975 წლიდან იყო ტრავმატოლოგთა და ორთოპედთა მსოფლიო ასოციაციის წევრი. 1971 წლიდან საქართველოს ტრავმატოლოგთა და ორთოპედთა სამეცნიერო საზოგადოების თავმჯდომარე. მიღებული აქვს სახელმწიფო პრემიები, მათ შორის ხალხთა მეგობრობის ორდენი, საპატიო ნიშნის ორდენი და მედლები. დაკრძალულია საბურთალოს პანთეონში. ღუდუშაურის სახელობის ეროვნული სამედიცინო ცენტრი არის მულტიპროფილური სამედიცინო დაწესებულება ამბულატორიული და დიაგნოსტიკური სერვისებით; გადაუდებელი მიმღებითა და ჰოსპიტალური სექტორით. ოთარ ღუდუშაური — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ 1.0 1.1 მიქელაძე ქ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 600. ↑ ღუდუშაურის კომპრესიულ-დისტრაქციული აპარატი ↑ ღუდუშაურის სახელობის ეროვნული სამედიცინო ცენტრი
ოპიუმის პირველი ომი

ოპიუმის პირველი ომი — დიდი ბრიტანეთის ომი ცინის დინასტიის წინააღმდეგ. ბრიტანული ჯარების მიზანი იყო ინგლისის სავაჭრო ინტერესების დაცვა ჩინეთში და ვაჭრობის გაფართოება, კერძოდ სურდა ოპიუმის დიდი რაოდენობით გაყიდვა, რომლის გაყიდვაც ჩინის იმპერიაში აკრძალული იყო. აქედან მომდინარეობს ომის სახელწოდებაც. 1839 წლის დასასრულიდან დაიწყო სამხედრო შეტაკებები ინგლისისა და ჩინეთის გემებს შორის. იმავე წელს ჩინეთის მთავრობის კომისარმა ლინ ძეს-იუმ გაანადგურა ოპიუმის მარაგები, რომლითაც კონტრაბანდულად ვაჭრობდნენ ინგლისელი კოლონიზატორები. ამის გამო 1840 წლის ივნისში დიდმა ბრიტანეთმა მოაწყო თავდასხმა გუანჯოუს რაიონში. 1842 წლის შუა ხანებში ინგლისებელმა დაიკავეს ჰონგ-კონგი, დინხაი, ნინბო, სიამინი, შანხაი, ჯენძიანი და აგვისტოში მიუახლოვნდნენ ნანკინს. ჩინეთის მთავრობამ კაპიტულაცია გამოაცხადა. 1842 წლის 29 აგვისტოს ხელი მოაწერეს ნანკინის ხელშეკრულებას. ხელშეკრულების შედეგად დიდ ბრიტანეთს გადაეცა ჰონგ-კონგი, ჩინეთს დაეკისრა უდიდესი კონტრიბუცია, დაახლოებით 21 მლნ დოლარი. ჩინეთის რამდენიმე პორტი (გუანჯოუ, სიამინი, ფუჯოუ, ნინბო, შანხაი) გაიხსნა სავაჭროდ ევროპელებისათვის. ოპიუმის პირველი ომი ცინის დინასტიის დაცემის დასაწყისი გახდა. ნანკინის ხელშეკრულება Музей опиумной войны в городе Хумэнь провинции Хэбэй Бутаков Александр Михайлович; барон Тизенгаузен Александр Евгеньевич, Опиумные войны. Обзор войн европейцев против Китая в 1840—1842, 1856—1858, 1859 и 1860 годах Tristan GASTON-BRETON «Lin Zexu : „Guerre à l’opium !“», Les Echos, 04/08/2008 დაარქივებული 2008-10-22 საიტზე Wayback Machine.
თომას შელინგი

თომას კრომბი შელინგი (ინგლ. Thomas Crombie Schelling; დ. 14 აპრილი, 1921, ოკლენდი, აშშ — გ. 13 დეკემბერი, 2016, ბეთესდა, მონტგომერი, მერილენდი, აშშ) — ამერიკელი ეკონომისტი. ნობელის პრემიის ლაურეატი ეკონომიკაში (2005). მერილენდის უნივერსიტეტის პროფესორი. ამერიკის ეკონომიკური ასოციაციიის პრეზიდენტი (1991). ფრენკ სეიდმანის პრემიის ლაურეატი (1977). თომას კრომბი შელინგი — ენციკლოპედია ბრიტანიკა ↑ Thomas C. Schelling, Master Theorist of Nuclear Strategy, Dies at 95 // The New York Times / J. Kahn — Manhattan: New York Times Company, A. G. Sulzberger, 2016. — ISSN 0362-4331; 1553-8095; 1542-667X <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q9684"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q6284490"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q11299"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q24743245"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2529982"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a> ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 Czech National Authority Database <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863"></a> ↑ https://web.archive.org/web/20100811202919/http://www.econometricsociety.org/news1.asp?ref=73 ↑ 4.0 4.1 4.2 4.3 Mathematics Genealogy Project — 1997. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q829984"></a> ↑ http://www.jstor.org/stable/1823708
არყისციხე

არყისციხე ― ციხე ისტორიულ სოფ. არყისციხეში (ახლანდელი ყულალისი, ახალციხის მუნიციპალიტეტი). არყისციხე მდგარა ბორბოლისხევის მაღალ, კლდოვან ნაპირზე. ციხის აქ აშენებას დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა, რადგან აქ გადადიოდა გზა ბორბოლისხევით ფოცხოვისა და არტაანისკენ. არყისციხე, როგორც ჩანს, ფეოდალურ ხანაში მუდამ მოქმედი იყო. „მატიანე ქართლისა“ მოგვითხრობს, რომ XI საუკუნეში ბაგრატ IV-ის ერთგულმა სულა კალმახის ერისთავმა და გრიგოლ არტანუჯის ერისთავმა მეფეს ლიპარიტ ბაღვაშის წინააღმდეგ მოუხმეს. მათ მიემხრნენ სხვა მესხი აზნაურებიც. ბაგრატმა გადმოიარა რკინის ჯვრის უღელტეხილი (ზეკარი) იმერეთ-სამცხის საზღვრებზე და არყისციხეში შეხვდა მოკავშირეებს. 1047 წელს კახელებისა და ბერძენ-სომეხთა დამხმარე ლაშქრით ლიპარიტი მოულოდნელად თავს დაესხა მეფეს და არყისციხესთან ბრძოლაში დაამარცხა იგი. სულა კალმახის ერისთავი და გრიგოლ აბუსერისძე ტყვედ ჩაცვივდნენ. ამ გამარჯვებით ლიპარიტმა ზემო ქართლის დაპატრონება შეძლო. XII-XIII საუკუნეებში ერთი ხელნაწერის ანდერძი გვამცნობს, რომ წიგნი, თქმული გრიგოლ ღვთისმეტყველის მიერ, წარმოუგზავნია მესხ აზნაურს, არყისციხელ გაბას, რომელიც არყისციხის პატრონი უნდა ყოფილიყო ამ დროს. წიგნი აღუწერია გაბას მამის ბიძას, საფარის წინამძღვარს ეფრემს. სოფ. არყისციხე „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთრის“ (XVI ს.) მიხედვით, იხსენიება ახალციხის ლივის ჩილდირის რაიონში. ამ დროს ციხე აღარ ფუნქციონირებდა, ხოლო ბორბოლისხევის გზას ხევის ზედა წელში ჩადგმული ორალის ციხე აკონტროლებდა. ბერძენიშვილი დ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 217-218. სიხარულიძე ი., ყულალისი-არყისციხე, კრ.: სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოს არქიტექტურული ძეგლები, ნაწ., 1, ბათ., 1980 ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონი
სილო

სილო (ესპ. Silo; დ. უცნობია — გ. 783) — ასტურიის მეფე 774 - 783 წლებში. სილოს ზუსტი წარმომავლობა უცნობია. 774 წელს აურელიუსის გარდაცვალების შემდეგ სილომ ცოლად შეირთო ალფონსო I-ის ქალიშვილი ადოსინდა, რის წყალობითაც მეფედ აირჩიეს. ზოგიერთი ინფორმაციით სილოს დედა მუსლიმი იყო, მაგრამ სხვა წყაროებით ეს ინფორმაცია არ დასტურდება. ყოველ შემთხვევაში სილო არაბებთან მშვიდობიან დამოკიდებულებაში იყო და მათთან კავშირიც კი დაამყარა თავისი მოწინააღმდეგეების საპირისპიროდ. სილოს მმართველობის დროს აჯანყდა გალისია, რომელიც დამოუკიდებლობისაკენ მიისწრაფვოდა. გალისიის აჯანყების ჩახშობის შემდეგ კანგას-დე-ონისიდან დედაქალაქი გადაიტანა პრავიაში. სილო გარდაიცვალა 783 წელს და მისმა ქვრივმა მოინდომა ტახტზე ასულიყო თავისი ძმისშვილი ალფონსო, მაგრამ მისმა ძმამ, ალფონსო I-ის უკანონო შვილმა, მაურეგატომ ტახტის უზურპაცია მოახდინა. ადოსინდა 785 წელს მონასტერში წავიდა. ასტურიის მეფეები 718-914 წწ. Астурия. Реконкиста. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-05-27. ციტირების თარიღი: 2012-05-12. Хроника Альфонсо III. Восточная литература. ციტირების თარიღი: 16.7.2011.
ევრობასკეტი 2015: კვალიფიკაცია

პირველი საკვალიფიკაციო რაუნდის გუნდები განაწილებული იყო 4 ჯგუფში. თითოეული ჯგუფის პირველადგილოსნებმა გააგრძელეს თამაშს პლეი-ოფში, რომელიც შედგებოდა ორთამაშიანი ნახერფინალებისა და ფინალისგან. პირველი საკვალიფიკაციო რაუნდის გამარჯვებულმა პირდაპირ მოიპოვა ევრობასკეტი 2015-ზე თამაშის უფლება, პლეი-ოფის დანარჩენმა გუნდებმა კი გააგრძელეს თამაში მეორე რაუნდში. ყველა დრო ადგილობრივია. 1The Netherlands were voided of two wins for playing two naturalised players. In the second round, 26 teams were drawn into five groups of four teams and two more groups of three teams. The first team in each group and the six best second place teams qualified for the FIBA EuroBasket 2015. The games were played between 10 August and 27 August 2014. The six best second-placed teams from the groups qualified directly for the tournament. In order to determine them, the results from the games against the fourth placed team, in each of the groups of four teams were removed from the ranking process. 1 One game less played. ↑ 2013 Draws set for saturday FIBA Europe. 5 December 2012 ↑ Netherlands Incur Penalty FIBA Europe, 15 August 2013 ↑ Seedings, Format of Qualifiers determined FIBA Europe. 1 February 2014 ↑ 2nd QR Groups Drawn FIBA Europe. 3 February 2014 ↑ Pálsson Is Day 1 Top Performer ↑ Teletovic Is Day 2 Top Performer ↑ Israel's Fischer Is Day 3 Top Performer ↑ Mahalbasic Is Day 4 Top Performer ↑ Schröder, Shengelia Are Top Performers ↑ Hervelle Is Day 6 Top Performer ↑ fibaeurope.com. (28 August 2014) Iceland Fall But Still Make History. fibaeurope.com. ციტირების თარიღი: 28 August 2014. ევრობასკეტი 2015, ფიბა ევროპა.
მაურეგატო

მაურეგატო (ესპ. Mauregato; დ. უცნობია — გ. 789) — ასტურიის მეფე 783–789 წლებში. მაურეგატოს დედის სახელი თანამედროვე ისტორიულ წყაროებში დაცული არ არის. უფრო გვიანდელი წყაროები კი მას სისალდას უწოდებენ. იგი იყო მუსლიმი მონა, რომელმაც ქრისტიანობა მიიღო. ალფონსო I-მა იგი თავის ხარჭად დასვა და მისგან შეეძინა მაურეგატო. 783 წელს მეფე სილო გარდაიცვალა და მისმა ქვრივმა, ადოსინდამ, მოინდომა ტახტზე ასულიყო თავისი ძმისშვილი ალფონსო, მაგრამ იგი ჯერ კიდევ პატარა იყო. მაურეგატომ ტახტის უზურპაცია მოახდინა, რაშიც არა მარტო ასტურიელი ფეოდალები, არამედ აბდ ალ-რაჰმან I-იც დაიხმარა, რის სანაცვლოდაც მაურეგატო ყოველწლიურ გადასახადს უხდიდა მავრებს. ალფონსო კი თავის თანამოაზრეებთან ერთად ალავაში გაიქცა, სადაც დედამისის ნათესავები ცხოვრობდნენ. მაურეგატოს დროს ეკლესიაში დაიწყო განხეთქილება, რაც გამოიწვია ადოფციონიზმის გაძლიერებამ, რომელსაც მხარს უჭერდა ტოლედოს არქიეპისკოპოსი ელიპანდი. მაურეგატო ქვეყანას მართავდა 789 წლამდე. მისი გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე ადის აურელიუსის ძმა ბერმუდო I. ასტურიის მეფეები 718-914 წწ. Хроника Альфонсо III. Восточная литература. ციტირების თარიღი: 16.7.2011.