laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ჰერმან აბენდროთი

ჰერმან აბენდროთი (გერმ. Hermann Abendroth; დ. 19 იანვარი 1883, ფრანკფურტი — გ. 29 მაისი 1956, იენა) — გერმანელი დირიჟორი. 1903 წლიდან ხელმძღვანელობდა მიუნხენის „საორკესტრო საზოგადოებას”, 1905-1910 წლებში — ლიუბეკის ოპერისა და კონცერტების კაპელმეისტერი, ესენისა და კიოლნის სიმფონიური ორკესტრების დირიჟორი; 1922-1923 წლებში ბერლინის სახელმწიფო ოპერის სიმფონიური კონცერტების, ხოლო 1934-1945 წლებში ლაიფციგისა და ჰევანდჰაუზის ორკესტრის დირიჟორი. ომის შემდგომ პერიოდში მოღვაწეობდა აღმოსავლეთ გერმანიაში (ყოფილი გდრ). 1945-1949 წლებში იყო ვაიმარის უმაღლესი მუსიკალური სკოლის მთავარი დირიჟორი და გენერალური მუსიკალური დირექტორი. 1949 წლიდან ლაიფციგის, ხოლო 1953 წლიდან ბერლინის რადიოს სიმფონიურ ორკესტრს ხელმძღვანელობდა. მართავდა გასტროლებს მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში. იყო ბრუკნერის, ბრამსისა და ბეთჰოვენის მუსიკის დიდებული ინტერპრეტატორი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 26. უნივერსალური ენციკლოპედიური ცნობარი, გამომცემლობა „აი ია”, თბ, 2007 წ. გვ. 121
ტოსნო (საფეხბურთო კლუბი)

ტოსნო (რუს. ФК Тосно) — რუსეთის საფეხბურთო კლუბი ტოსნოდან. კლუბი დაარსდა 2013 წელს და 2014-15 წლების სეზონში შედგა მისი დებიუტი რუსეთის მეორე დონის ჩემპიონატში. პირველ სეზონში რუსეთის თასზე, „ტოსნომ“ შეძლო მოსკოვის „სპარტაკის“ გამოგდება და 1/4 ფინალში გასვლა. შენიშვნა: დროშა აღნიშნავს ეროვნულ ნაკრებს რომელიც განსაზღვრულია ფიფა-ს წესებით. მოთამაშეები შესაძლოა რამდენიმე ფიფა-ს არაწევრ ქვეყანას/ტერიტორიას მიეკუთვნებოდნენ. ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2017-08-15 საიტზე Wayback Machine.
ადალბერტ ბრემენელი

ადალბერტ ბრემენელი (გერმ. Adalbert von Bremen; დ. 1000 — გ. 1072) — ბრემენის მთავარეპისკოპოსი საქსონელი გრაფების გვარიდან. მასზე ცნობები დაცულია ადამ ბრემენელის საისტორიო ნაშრომში „ჰამბურგის მონასტრის ეპისკოპოსთა მოღვაწეობანი”, წიგნი III. იგი განუხრელად ცდილობდა თავისი საეპისკოპოსოს გაფართოებას. 1043 წლიდან ჰამბურგ-ბრემენის არქიეპისკოპოსია. ცდილობდა ჰამბურგი სლავებსა და სკანდინავიაში ქრისტიანობის გავრცელების ცენტრად ექცია, მოეპოვებინა ჩრდილოეთ გერმანიის ეკლესიის დამოუკიდებლობა და ჩამოეყალიბებინა საპატრიარქო. რომის წინააღმდეგობის გამო იძულებული გახდა პაპის „ვიკარისა და ლეგატის” წოდებაზე დათანხმებულიყო (1053 წ.). 1063-1066 წლებში იგი რეგენტი და მცირეწლოვან ჰაინრიხ IV-ის მეურვეა, ხოლო 1069 წლიდან მისი მრჩეველი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 78. უნივერსალური ენციკლოპედიური ცნობარი, გამომცემლობა „აი ია”, თბ, 2007 წ. გვ. 450-451
ასან-მირზა

ასან-მირზა ( გ. თებერვალი, 1750) — კახეთის მეფის დავით II-ის (იმამყული-ხანის) მესამე ვაჟი, ირანული ორიენტაციის მომხრე. მხარს უჭერდა თავის ძმას ალექსანდრე ბატონიშვილს (ალი-მირზას) თეიმურაზ II-ისა და ერეკლე II-ის წინააღმდეგ ბრძოლაში. ალექსანდრეს დაღუპვის შემდეგ ასან-მირზამ მეფეთა მიმართ ლოიალურ პოლიტიკას დაადგა. შემდეგში ადილ-შაჰმა ირანში გაიწვია, სადაც მეთაურობდა შაჰის გვარდიის ქართულ რაზმებს. 1748 წელს თავისი რაზმებით საქართველოში დაბრუნდა. მონაწილეობდა თეიმურაზ II-ისა და ერეკლე II-ის საგარეო ომებში. გარდაიცვალა ყარაბაღზე ლაშქრობის დროს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 625.
გიორგი ადამია (ფეხბურთელი)

გიორგი ადამია (დ. 10 მარტი 1981, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, ამჟამად ბოლნისის „სიონის“ თავდამსხმელი. ვიტ ჯორჯია უმაღლესი ლიგა ჩემპიონი (1): 2003/2004 ნეფთჩი ბაქო აზერბაიჯანის პრემიერ ლიგა: 2005 (ჩემპიონი), 2007 (მეორე ადგილი) თანამეგობრობის თასი: 2005 (ფინალისტი), 2006 (ჩემპიონი) თანამეგობრობის თასის ბომბარდირი: 2005 აზერბაიჯანის პრემიერ ლიგის ბომბარდირი: 2010/2011 პროფილი Transfermarkt-ზე (ინგლისური) პროფილი Soccerway-ზე (ინგლისური) პროფილი სიონის ოფიციალურ საიტზე დაარქივებული 2016-10-15 საიტზე Wayback Machine. (ქართული ენა) ↑ Georgia 2003/04 – RSSSF ↑ Azerbaijan 2004/05 – RSSSF ↑ Azerbaijan 2006/07 – RSSSF ↑ 4.0 4.1 Commonwealth of Independent States Cup 2005 – RSSSF ↑ Commonwealth of Independent States Cup 2006 – RSSSF
ადჰერბალი

ადჰერბალი (ძვ. წ. I-II ს.ს.) — ნუმიდიის მეფე, ძე მიციფსისა, შვილიშვილი მასინისისა. ადჰერბალის ბიძაშვილმა, იუჰურთამ, მოკლა რა მისი ძმა, ჰიემფსალა, აიძულა იგი მისთვის მოკლული ძმის სამფლობელო გაეყო. გაყოფის შედეგად ადჰერბალმა ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილის მწირი რეგიონი მიიღო, თუმცა საბოლოოდ, იუჰურთა არც ამას დასჯერდა, თავს დაესხა ადერბალს და ცირტში ალყაში მოაქცია. ადჰერბალი ამაოდ ელოდა რომაელთა დახმარებას და საბოლოოდ იძულებული გახდა დანებებულიყო. 112 წელს იუჰურთამ ადჰერბალი სიკვდილით დასაჯა. უნივერსალური ენციკლოპედიური ცნობარი, გამომცემლობა „აი ია”, ტ.2, თბ, 2008 წ. გვ.260-261
გიორგი კორიფაძე

გიორგი კორიფაძე (დ. 3 ოქტომბერი, 1989) — ქართველი ფეხბურთელი, ამჟამად საჩხერის „ჩიხურას“ ნახევარმცველი. საქართველოს თასის გამარჯვებული (1): 2009/2010 საქართველოს სუპერთასის გამარჯვებული (1): 2009/2010 საქართველოს სუპერთასის ფინალისტი (1): 2010/2011 პროფილი Transfermarkt-ზე (ინგლისური) პროფილი Soccerway-ზე (ინგლისური)
ლაშა ჩიკვაიძე

ლაშა ჩიკვაიძე (დ. 4 ოქტომბერი, 1989) — ქართველი ფეხბურთელი, ამჟამად „ვარკეთილის“ მცველი. კარიერის უდიდესი ნაწილი გაატარა საჩხერის „ჩიხურაში“. საქართველოს თასის ფინალისტი (2): 2012/2013, 2013/2014 საქართველოს სუპერთასის გამარჯვებული (1): 2013/2014 პროფილი Transfermarkt-ზე (ინგლისური) პროფილი Soccerway-ზე (ინგლისური)
ადამ ბრემენელი

ადამ ბრემენელი (გერმ. Adam von Bremen — დაახლ. 1050-1081/85 წ.წ.) — შუა საუკუნეების გერმანელი მემატიანე, მთავარეპისკოპოსი, ადალბერტ ბრემენელის დაახლოებული პირი. წარმოშობით ზედა საქსონიიდან ან აღმოსავლეთ ფრანკონიიდან უნდა ყოფილიყო. განათლება ბამბერგის საეკლესიო სკოლაში მიუღია. 1066-1067 წლებში იყო კანონიკი. 1069 წელს მეთაურობს ბრემენის საკათედრო ტაძართან არსებულ სკოლას. იგი იყო ბრემენელი არქიეპისკოპოსის - ადალბერტ ბრემენელის ნდობით აღჭურვილი პირი. ადამ ბრემენელი ისტორიაში შევიდა როგორც „გერმანული ჩრდილოეთის ტაციტუსი” და პირველი გერმანელი გეოგრაფი. არქიეპისკოპოს ადალბერტის სიკვდილიდან (1072) ცოტა ხნის შემდეგ იგი მუშაობას იწყებს შრომაზე - „ჰამბურგის მონასტრის ეპისკოპოსთა მოღვაწეობანი”. მასალებად იყენებდა მატიანურ ქრონიკებსა და თანამედროვეთა დამოწმებებს, ნაწილობრივ, დანიის მეფის - სვენ ესტრიდსენისას. პირველი ორი წიგნი მოიცავს კარლოს დიდის მიერ საქსონიის დაპყრობის შესახებ ცნობებს, ასევე ჰამბურგ-ბრემენის საარქიეპისკოპოსოს საისტორიო მასალებს (ყველაზე დიდი საეპისკოპოსო იმ დროის ქრისტიანულ სამყაროში), მათ შორის ცნობებს მათ მეთაურთა შესახებ 1043 წლამდე. მესამე წიგნი მიძღვნილია არქიეპისკოპოს ადალბერტის მოღვაწეობისადმი. მეოთხე დამამთავრებელი წიგნი ფრიად საყურადღებოა გეოგრაფიული თვალსაზრისით. წიგნი - „ჩრდილოეთის კუნძულთა აღწერილობანი”, მოგვითხრობს ჩრდილოეთ ევროპისა და ბალტიისპირა ქვეყნებსა და ხალხებზე. განსაკუთრებით საყურადღებოა პირველი ცნობები ნორმანთა „ვინლანდიის კუნძულზე” გადასახლების შესახებ, რომელსაც მკვლევრები გრენლანდიასთან აიგივებენ. ადამის ქრონიკებში დაცულია ცნობები ძველ რუსეთზეც, სადაც ნახსენებია ქალაქი ოსტროგარდი (სავარაუდოდ ნოვგოროდი) და ჰავე (კიევი) - „კონსტანტინეპოლის ტაძრის - საბერძნეთის უდიდებულესი მშვენების” (ე.ი. ქრისტიანული სამყაროს) მეტოქე. ადამ ბრემენელის თხზულებებმა ფართო გავრცელება ჰპოვეს. მისთვის ამ საქმეში სანიმუშო იყო გვიანანტიკური და ადრეშუასაუკუნეთა ავტორების ნაწარმოებები. ადამის სტილზე ყველაზე დიდი გავლენა ისტორიკოსმა სალუსტიუსმა იქონია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 78. უნივერსალური ენციკლოპედიური ცნობარი, გამომცემლობა „აი ია”, თბ, 2007 წ.
არაბთა გაერთიანებული საამიროების ადმინისტრაციული დაყოფა

არაბთა გაერთიანებული საამიროები არის ფედერაციული მოწყობის ქვეყანა, რომელიც შედგება 7 საემიროსგან (არაბ. إمارات‎‎ — იმირატი მხ. რ. — إمارة — იმარა). თითოეული ემირატი წარმოადგენს მიკროსახელმწიფოს აბსოლუტური მონარქიით. არაბთა გაერთიანებული საამიროების ადმინისტრაციულ მოწყობაში უმთავრესი მომენტია თავის ტერიტორიაზე მდებარე ნახშირწყალბადის რესურსების განკარგვის უფლება — ფაქტობრივად ნავთობრსსურსების შესაბამისად განისაზღვრება ამა თუ იმ ემირატის გავლენა ქვეყნის საერთო პოლიტიკის განსაზღვრაში. ასე მაგალითად, ემირატებიდან ყველაზე მსხვილ და მდიდარ აბუ-დაბიის ემირატში მდებარეობს ქვეყნის დედაქალაქი — აბუ-დაბი და ერთდროულად აბუ-დაბის ემირი წარმოადგენს არაბთა გაერთიანებული საამიროების პრეზიდენტს. დუბაის ემირი წარმოადგენს მთავრობის ხელმძღვანელს. არაბთა გაერთიანებული საამიროების მოსახელობის რაოდებობა არაბთა გაერთიანებული საამიროები[მკვდარი ბმული] ინტერნეტის ვებ-სერვისები დაარქივებული 2014-11-05 საიტზე Wayback Machine. ემირატების გეოგრაფიული და სამთავრობო გვერდი დაარქივებული 2014-11-05 საიტზე Wayback Machine.
აბუ იაკუბი

აბუ იაკუბი (არაბ. أبو يعقوب يوسف Abū Ya‘qūb Yūsuf; 1135 – 14 ოქტომბერი 1184) — XII საუკუნეში ესპანეთში ალმოჰადების დინასტიის მეორე არაბი ემირი. 1171 წელს იგი შეიჭრა ესპანეთის სიღრმეში, დაიპყრო ანდალუსია და სევილია დედაქალაქად გამოაცხადა. მისი ბრძანებით აშენდა წყალგაყვანილობა, დიდი მეჩეთი და ხიდი მდინარე გვადალკივირზე. მეჩეთს ჩვენამდე არ მოუღწევია, მის ადგილას დღეს სევილიის საკათედრო ტაძარი დგას. არაბთა გადმოცემით, მეჩეთი თეთრი ყოფილა, ჩვიდმეტნეფიანი, მდიდრული, გრანდიოზული ნაგებობა ისრისებური ფორმის თაღებით, ზომით 150X100 მ-ზე. ესპანელთაგან სევილიის აღების შემდეგ ხანგრძლივი დროის განმავლობაში მეჩეთი ხელუხლებელი რჩებოდა, მასში მხოლოდ კაპელა ჩაუშენებიათ (კორდოვის მეჩეთის მსგავსად). დანგრეული აბუ იაკუბის მეჩეთის ადგილას მხოლოდ XV საუკუნის დასაწყისში დაიწყეს ქრისტიანული ტაძრის აგება. უნივერსალური ენციკლოპედიური ცნობარი, გამომცემლობა „აი ია”, თბ, 2007 წ. ↑ Abdelwahid al-Marrakushi "al-Mojib fi Talkhis Akhbar al-Maghrib" [The Pleasant Book in Summarizing the History of the Maghreb] (1224) pp.125-126
ვლადიმერ ადლერბერგი

ვლადიმერ თევდორეს ძე ადელბერგი (რუს. Владимир Фёдорович Адлерберг; დ. 10 ნოემბერი, 1791 — გ. 8 მარტი, 1884) — რუსეთის სახელმწიფო მოღვაწე, გრაფი. 1817 წლიდან ტახტის მემკვიდრის, დიდი თავადის ნიკოლოზ პეტრეს ძის ადიუტანტი და მეგობარი მთელი მისი მეფობის განმავლობაში. 1828 წლიდან გენერალ-ლეიტენანტი, 1847 წლიდან გრაფი. 1842-1857 წლებში ხელმძღვანელობდა რუსეთის იმპერიის სახელმწიფო საფოსტო დეპარტამენტს. მის დროს რუსეთში შემოიღეს საფოსტო მარკები. 1852–1870 წლებში კარისა და სამეფო მამულების მინისტრი. ნიკოლოზ I-ის ტახტზე ასვლის შემდეგ იყო მისი თანაშემწე 1825 წლის 14 დეკემბრის მოვლენათა (დეკაბრისტთა აჯანყება) საგამოძიებო კომისიის საქმიანობაში. იყო, აგრეთვე, გლეხთა საქმის შემსწავლელი საიდუმლო კომიტეტის წევრი, შემდეგ სახელმწიფო გლეხთა საყოფაცხოვრებო მოწყობის კომიტეტის წევრიც. უნივერსალური ენციკლოპედიური ცნობარი, გამომცემლობა „აი ია”, ტ.2, თბ, 2008 წ.
ალექსანდრე ადლერბერგი

ალექსანდრე ვლადიმერის ძე ადლერბერგი (დ. 1818 — გ. 1888) — რუსეთის სახელმწიფო მოღვაწე, გრაფი, 1855 წლიდან გენერალ-ადიუტანტი. ალექსანდრე II-ის პირადი მრჩეველი და უახლოესი მეგობარი. აღიზარდა პაჟთა კორპუსში. მონაწილეობდა კავკასიაში წარმოებულ სამხედრო მოქმედებებში. 1859 წლიდან წიგნის ბეჭდვითი კომიტეტის, 1860 წლიდან ცენზურის მთავარი სამმართველოს წევრი, ხოლო 1866 წლიდან სამხედრო საბჭოს წევრი, შემდეგ სამხედრო სასამართლო დადგენილებათა პროექტების გადასინჯვების სახელმწიფო საბჭოსა და კომიტეტის წევრიც. 1870 წელს კარის მინისტრის პოსტზე მამამისი, ვლადიმერ თევდორეს ძე შეცვალა. მას მინისტრის პოსტი 1881 წლამდე ეკავა. უნივერსალური ენციკლოპედიური ცნობარი, გამომცემლობა „აი ია”, ტ.2, თბ, 2008 წ.
ნიკოლოზ ადლერბერგი

ნიკოლოზ ვლადიმერის ძე ადლერბერგი (დ. 1819 — გ. 1892) — რუსეთის სახელმწიფო მოღვაწე, გრაფი. მონაწილეობდა კავკასიაში წარმოებულ სამხედრო მოქმედებებსა (1841-184) და უნგრეთის კამპანიაში (1849). 1853 წელს დაინიშნა ტაგანროგის ქალაქისთავად. 1854-1856 წლებში ეკავა ქალაქ სიმფეროპოლის სამხედრო გუბერნატორის, ხოლო 1866-1881 წლებში ტავრიჩის სამოქალაქო გუბერნატორის თანამდებობა. იყო ფინეთის დიდი სამთავროს გენერალ-გუბერნატორი. 1881 წელს დაინიშნა სახელმწიფო საბჭოს წევრად. იმოგზაურა საბერძნეთში, ეგვიპტესა და პალესტინაში. ამ მოგზაურობათა შთაბეჭდილებებზე შექმნა და 1853 წელს გამოსცა მცირე მოცულობის წიგნი „რომიდან იერუსალიმში”. მოგზაურული ჩანაწერების ჟანრის შესახებ გამოთქმული აქვს საყურადღებო მოსაზრებები ამავე წიგნის წინასიტყვაობაში. უნივერსალური ენციკლოპედიური ცნობარი, გამომცემლობა „აი ია”, ტ.2, თბ, 2008 წ.
გიორგი ნავალოვსკი

გიორგი ნავალოვსკი (დ. 28 ივნისი, 1986, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ფეხბურთელი, თამაშობდა მარცხენა მცველის პოზიციაზე. ნავალოვსკიმ კარიერა 2022 წელს დაასრულა. 2008-2021 წლებში საქართველოს ეროვნული ნაკრების ღირსებას იცავდა. დინამო თბილისი უმაღლესი ლიგა ჩემპიონი: 2004–2005 ინტერი ბაქო აზერბაიჯანის პრემიერლიგა ჩემპიონი: 2009–2010 ანჟი მაჰაჩყალა რუსეთის პირველი დივიზიონი ვიცე-ჩემპიონი: 2009 National Football Teams Transfermarkt Soccerway ↑ Георгий Наваловский — футболист минского Динамо. დაარქივებული 2019-10-31 საიტზე Wayback Machine. — Ряды минского «Динамо» пополнил 32-летний защитник из Грузии – Георгий Наваловский. Воспитанник тбилисского «Динамо» за свою достаточно продолжительную карьеру успел поиграть за клубы из Грузии, Азербайджана, Греции и России. Также Георгий является футболистом национальной сборной Грузии. В сезоне 2017/2018 Наваловский выступал за российский «СКА-Хабаровск» и принял участие в 22-х матчах. В составе нашего клуба он будет выступать под номером 88. dinamo-minsk.by. წაკითხვის თარიღი: 31 დეკემბერი, 2018. ↑ გიორგი ნავალოვსკიმ კარიერა დაასრულა (26 December 2022).
გვიდო ადლერი

გვიდო ადლერი (დ. 1855 — გ. 1941) — ავსტრიელი მუსიკის ისტორიკოსი. XX საუკუნის ვენის მუსიკათმცოდნეობის სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი, ვენის უნივერსიტეტის პროფესორი (1898-1927). მისი ხელმძღვანელობით გამოიცა მრავალტომიანი შრომა „ავსტრიის მუსიკალური ხელოვნების ძეგლები” (1894-1938). მისივე რედაქციით გამოიცა ფუნდამენტური გამოკვლევა „მუსიკის ისტორიის სახელმძღვანელო” (I გამოცემა 1924, II გამოცემა 1930). ავტორია შრომებისა მუსიკის ისტორიის მეთოდოლოგიისა და მუსიკის სტილის თეორიისა ესთეტიკაში. უნივერსალური ენციკლოპედიური ცნობარი, გამომცემლობა „აი ია”, ტ.2, თბ, 2008 წ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 97.
ადლერბერგი

საკუთარი სახელი ადლერბერგი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ვლადიმერ ადლერბერგი — 1791-1884, რუსეთის იმპერიის სახელმწიფო მოღვაწე. ნიკოლოზ ადლერბერგი — 1819-1892, რუსეთის იმპერიის სახელმწიფო მოღვაწე. ალექსანდრე ადლერბერგი — 1818-1888, რუსეთის იმპერიის სახელმწიფო მოღვაწე.
არაბთა გაერთიანებული საამიროების დემოგრაფია

ამ სტატიაში წარმოდგენილია არაბთა გაერთიანებული საამიროების დემოგრაფიის მიმოხილვა. ქვემოთ მოცემულია მონაცემები 1975 წლიდან 2005 წლამდე. ამ მონაცემების თანახმად არაბთა გაერთიანებულ საამიროებს მოსახლეობის ზრდის მიხედვით მსოფლიოში ყველაზე დიდი მაჩვენებელი აქვს, რისი ძირითადი მიზეზიც იმიგრაციაა. გაერთიანებული საამიროების დემოგრაფია 2014 არაბთა გაერთიანებული საამიროების დემოგრაფია დაარქივებული 2014-08-22 საიტზე Wayback Machine. ↑ მსოფლიოს მოსახლეობა: 2010 წლის მიმოხილვა ↑ არაბთა გაერთიანებული საამიროების რიცხვები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-07. ციტირების თარიღი: 2014-09-09.
ორშის ბრძოლა

ორშის ბრძოლა — XVI საუკუნის ერთ-ერთ ყველაზე მასშტაბური ბრძოლა. ეს იყო რუსეთ-ლიტვის ომის ნაწილი. პოლონეთის სამეფოსა და ლიტვის დიდი სამთავროს გაერთიანებულმა ძალებმა გაანადგურეს რიცხობრივად მეტი მოსკოვის დიდი სამთავროს ძალა და შეიპყრეს მათი მეთაური. ბრძოლა გაიმართა დღევანდელი ბელორუსიის ქალაქ ორშასთან ახლოს. Cherkas, B. Battle of Orsha. Prince of Ostroh against Prince of Moscow. Ukrayinska Pravda (originally from Tyzhden). July 24, 2013.
უმ-ელ-კაივაინის საამირო

უმ-ელ-კაივაინის საამირო — არაბთა გაერთიანებული საამიროების შემადგენლობაში შემავალი შვიდი საამიროდან ერთი-ერთი, მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთით. მოსახელეობის მიხედვით შვიდ საამიროს შორის უმ-ელ-კაივაინი ყველაზე მცირერიცხოვანია. საამიროს მართავს ამირა საუდ ბინ რაშინ ალ მუალა. 2003 წლისთვის უმ-ელ-კაივაინის საამიროს მოსახლეობა შეადგენდა 62 000 მაცხოვრებელს. აბუ-დაბის საამირო აჯმანის საამირო დუბაის საამირო რას-ელ-ხაიმის საამირო ფუჯაირის საამირო შარჯის საამირო უმ-ელ-კაივაინის შესახებ დაარქივებული 2015-02-21 საიტზე Wayback Machine. უმ-ელ-კაივაინი ვიკიტრეველზე
ადოლფ II (ბერგის გრაფი)

ადოლფ II (გერმ. Adolf II. von Berg; დ. 1090-იანი წლები — გ. 1170 წლის 12 ოქტომბერი) — ბერგის გრაფი 1115 (არა უგვიანეს) —1160 წლებში, გრაფ ადოლფ I-ის შვილი. ადოლფი პირველად მოიხსენიება 1115 წლის დოკუმენტებში, ამ დროს ის უკვე იყო ბერგის გრაფი და ვერდენის ბენედიქტელთა მონასტერის ფოგტი. 1120 წელს ადოლფი დაქორწინდა ადელაიდაზე, არნსბერგის გრაფის ქალიშვილზე. 1125 წლიდან ადოლფმა მიიღო ზიგბურგის სააბატოს საფოგტო. ასევე იყო ვერდენის, დიუნვალდის, დოიცისა და კაპენბერგის ფოგტი. დაახ. 1127 წელს მეორე ჯერზე დაქორწინდა ირმგარდზე (?), ენჰელბერტ ფონ შვარცენბურგის, კელნის არქიეპისკოპოსის, ფრიდრიხ I ფონ შვარცენბურგის ნათესავის ქალიშვილზე. ადოლფმა დააარსა ბურგის ციხე-სიმაგრე. ბერგის საგრაფოსთვის დიდი პოლიტიკური და ეკონომიკური მნიშვნელობა ჰქონდა კონტროლის დამყარებას კელნსა და დორტმუნდს შორის არსებულ ჰანზის სავაჭრო კავშირზე. აგრეთვე საგრაფოს ტერიტორიაზე არსებობდა ვერცხლის საბადო. ადოლფ II-მ მოჭრა თავისი მონეტა ვილდბერგში, ბენსბერგსა და ზიგბურგში. ადოლფი მონაწილეობდა მეორე ჯვაროსნულ ლაშქრობაში. ადოლფი გარდაიცვალა 1170 წლის 12 ოქტომბერს. მისი სამფლობელო გაიყვეს მისმა შვილებმა, ებერჰარდ I-მა და ენჰელბეტ I-მა. მისმა დანარჩენმა შვილებმა სასულიერო კარიერა აირჩიეს: ფრიდრიხ II ფონ ბერგი — კელნის არქიეპისკოპოსი 1156—1158 წლებში ბრუნო III ფონ ბერგი — კელნის არქიეპისკოპოსი 1191—1193 წლებში არნოლდ ფონ ბერგი — ოსნაბრუკის ეპისკოპოსი ადოლფ I — ვერდენის მონასტერის აბატი 1160—1174 წლებში. Thomas R. Kraus: Die Entstehung der Landesherrschaft der Grafen von Berg bis zum Jahre 1225. (= Bergische Forschungen. Band 16.) Schmidt, Neustadt an der Aisch 1981. Leopold von Eltester: Altena, Adolf Graf von. In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 1, Duncker & Humblot, Leipzig 1875, S. 361.
ვიქტორ ადლერი

ვიქტორ ადლერი (გერმ. Victor Adler; დ. 24 იანვარი, 1852 — გ. 11 ნოემბერი, 1918) — ავსტრიის სოციალ-დემოკრატიული პარტიის ერთ-ერთი ლიდერი. 1905 წლიდან პარლამენტის (რაიხსტაგი) დეპუტატი. პოლიტიკური მოღვაწეობა დაიწყო პანგერმანული ორგანიზაციების რიგებიდან. 1883 წლიდან დაინტერესდა მუშათა მოძრაობის საკითხებით და ამ მიზნით დაუახლოვდა სოციალ-დემოკრატებს. 1883 და 1889 წლებში ორჯერ შეხვდა ენგელსს, ჰქონდა მასთან მიმოწერაც (1889–1895). იყო ერთ-ერთი მთავარი ავტორი ავსტრიის სოციალ-დემოკრატიული პარტიის პროგრამის პროექტისა, რომელიც 1888 წლის 31 დეკემბერს — 1889 წლის 1 იანვარს ჰაინფელდში ჩატარებულმა დამფუძნებელმა ყრილობამ მიიღო. დიდი წვლილი მიუძღვის ავსტრიის სოციალ-დემოკრატიულ მოძრაობაში განხეთქილების აღმოფხვრასა და ერთიანი პარტიის შექმნაში. პირველი მსოფლიო ომის პერიოდში (1914–1918) იზიარებდა გერმანულ სოციალ-შოვინისტურ შეხედულებებს, შემდეგ ცენტრიზმისაკენ გადაიხარა და სოციალ-შოვინისტებს კაუცსკიანელთა პოზიციიდან აკრიტიკებდა, თუმცა, აღსანიშნავია, რომ მისი კრიტიკის ობიექტი იყო გერმანული სოციალ-დემოკრატიის მემარცხენე ფრთა (კ. ლიბკნეხტი და რ. ლუქსემბურგი). 1918 წელს ძალიან მოკლე ვადით (30 ოქტომბრიდან 11 ნოემბრამდე) იყო ავსტრიის ხელისუფლების საგარეო საქმეთა მინისტრი. ცნობილია, როგორც ავსტრომარქსიზმის კრიტიკოსი. უნივერსალური ენციკლოპედიური ცნობარი, გამომცემლობა „აი ია”, ტ.2, თბ, 2008 წ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 97.
მაქს ადლერი

მაქს ადლერი (გერმ. Max Adler; დ. 15 იანვარი, 1873, ვენა — გ. 28 ივნისი, 1937, ვენა) — ავსტრიელი ფილოსოფოსი, ავსტრომარქსიზმისა და ნეოკანტიანური რევიზიონიზმის ერთ-ერთი მთავარი წარმომადგენელი. ვენის უნივერსიტეტის პროფესორი. „Marx-Studen”-ის გამომცემელი (რ.გილფერდინგთან ერთად). განიხილავდა რა კანტის „საგანს თავისთავად” ნეოკანტიანიზმის ხედვით, იგი აქტიურად იბრძოდა ასახვის მატერიალისტური თეორიის წინააღმდეგ. სიტყვით აღიარებდა რა დიალექტიკურ მეთოდს, ადლერმა ის აქცია („ფიზიკური იდეალიზმის” მოთხოვნათა შესაბამისად) რელიატივურ მოძღვრებად პროცესთა შესახებ, რომელიც ყოველი არსებულის ფუნქციურ კავშირამდე და მოვლენათა შორის მიმართებამდე დადიოდა, რომელშიც „უკვე ადგილიც კი აღარ რჩებოდა მატერიალური სუბსტანციისათვის”. ადლერი ცდილობდა დაესაბუთებინა, რომ მარქსიზმის კლასიკოსების მიერ ისტორიის მატერიალისტურ გაგებას საერთო არაფერი ჰქონდა საერთო ფილოსოფიურ მატერიალიზმთან და თავისთავად წარმოადგენდა მხოლოდ ისტორიულ პოზიტივიზმს („სოციალური ცდის თეორიას”). „სოციალურს” ადლერი განიხილავდა როგორც აღქმის განსაკუთრებულ ფორმას, არსებითს ჩვენი შემეცნებისათვის, რომელიც გამომდინარეობდა საზოგადოების ყოფიერებისა და ცნობიერების იგივეობის იდეალისტური პრინციპიდან. იგი საწარმოო ურთიერთობებს განიხილავდა, როგორც „სულიერი ცხოვრების მოვლენას”. მისი ფილოსოფიური რევიზიონიზმი იყო რევიზიონიზმის თეორიის დაფუძნების მცდელობა. პირველი მსოფლიო ომის დროს იყო „მემარცხენე” ოპოზიციის ლიდერი. აქტიურად იბრძოდა ფაშიზმის წინააღმდეგ. მსჯელობდა ოპორტუნისტული ტაქტიკის სავალალო, დამღუპველ შედეგებზე. უნივერსალური ენციკლოპედიური ცნობარი, გამომცემლობა „აი ია”, ტ.2, თბ, 2008 წ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 97.
მორტიმერ ადლერი

მორტიმერ ადლერი (ინგლ. Mortimer J. Adler; დ. 28 დეკემბერი 1902 — გ. 28 ივნისი, 2001) — XX-XXI საუკუნეების აშშ-ის ფილოსოფოს ნეოთომისტი, ერთ-ერთი გამონაკლისთაგანი, რომელიც არაა კათოლიკური აღმსარებლობის მიმდევარი. უნივერსალური ენციკლოპედიური ცნობარი, გამომცემლობა „აი ია”, ტ.2, თბ, 2008 წ. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „მორტიმერ ადლერი“ ვიკისაწყობში.
ჩესკა-ტრშებოვა

ჩესკა-ტრშებოვა (ჩეხ. Česká Třebová) — ქალაქი ჩეხეთში, პარდუბიცის მხარეში, უსტი-ნად-ორლიცის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით სიდიდით მეორე ქალაქი პარდუბიცის მხარეში. ჩესკა-ტრშებოვას ფართობი 41 კმ²-ია, ხოლო მოსახლეობა 2014 წლის მონაცემებით დაახლოებით 15 ათ. მცხ. გაშენებულია მდინარე ტრშებოვკის ქვაბულში ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ, ხოლო აღმოსავლეთით და დასავლეთით ქალაქს აკრავს ტყიანი ქედები. 1845 წელს ქალაქზე გაიყვანეს რკინიგზა, რის შემდეგაც ჩესკა-ტრშებოვა სარკინიგზო კვანძად იქცა და დაიწყო ქალაქის სწრაფი ზრდა. 1995 წელს ქალაქის ისტორიული ცენტრი არქიტექტურულ დაცულ ზონად გამოცხადდა. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჩესკა-ტრშებოვა ჩესკა-ტრშებოვა — ოფიციალური საიტი ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 Czech location identification system — Czech Office of Surveying and Cadastre. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q11379528"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q24023889"></a> ↑ https://orlicky.denik.cz/zpravy_region/novy-starosta-ceske-trebove-rehak-chceme-radny-rozpocet-a-lepsi-komunikaci-20221.html ↑ Register of territorial identification, addresses and real estates <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q12049125"></a>
ადმირალ-ნეველი

ადმირალ-ნეველი (რუს. Адмираль-Невский) — წოდება, შემოღებული პეტრე I დიდის მიერ 1718 წელს. პეტრე I-მა მეზღვაურთა პოპულარიზაციის მიზნით საფუძველი ჩაუყარა ზღვაოსანთა სპორტულ ღონისძიებას. ყოველ კვირა დღეს გამართულ ღონისძიებას უძღვებოდა ნევის ადმირალი. ეს იყო საზღვაო სპორტის პირველი ჩანასახი. უნივერსალური ენციკლოპედიური ცნობარი, გამომცემლობა „აი ია”, ტ.2, თბ, 2008 წ.
ადონ ვიენელი

ადონ ვიენელი (ლათ. Ado Viennensis; დ. დაახლ. 800 — გ. 875) — წმინდანი, ბენედიქტელი ბერი, ვიენის არქიეპისკოპოსი, ისტორიკოსი და ჰაგიოგრაფი. დაიბადა არისტოკრატის ოჯახში. სიყმაწვილეში შევიდა ფერიერის სააბატოში, სადაც სწავლებას გადიოდა ცნობილ სწავლულთან და მწერალთან აბატ სერვატ ლუპასთან. 848 წელს იძულებული გახდა დაეტოვებინა მონასტერი, შემდეგ გაემგზავრა რომში, სადაც დაახლოებით ხუთი წელი გაატარა. 853 წელს დაბრუნდა საფრანგეთში. 860 წელს გახდა ვიენის ეპისკოპოსი. აქტიურად ჩაება თავის მიტროპოლიაში რეფორმების გასატარებლად წარმოებულ საქმიანობაში. ჰქონდა მიმოწერა პაპებთან ნიკოლოზ I-სა და ადრიანე II-სთან. ადონ ვიენელი განეკუთვნება კაროლინგური აღორძინების კულტურის მოღვაწეთა ჯგუფს. შეადგინა ქრონიკა, რომელიც, საბოლოოდ, მეროვინგების ეპოქის ყველა წმინდანის ცხოვრების აღწერად ჩამოყალიბდა. მანვე შეადგინა „მარტიროლოგი“, რომელმაც დიდი გავლენა მოახდინა შემდგომი დროის მარტიროლოგთა ტრადიციებზე. კათოლიკურ ეკლესიაში მისი ხსენების დღეა 16 დეკემბერი. უნივერსალური ენციკლოპედიური ცნობარი, გამომცემლობა „აი ია”, ტ.2, თბ, 2008
Mind the Gap (სკუტერის ალბომი)

Mind the Gap — გერმანული ჰარდ-დენს ჯგუფ სკუტერის მეათე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 2004 წელს. ალბომიდან გამოიცა და პოპულარული გახდა რამდენიმე სინგლი - "Jigga Jigga!", "One (Always Hardcore)", "Shake That!" და "Suavemente". სპეციალურ გამოცემას მოჰყვება დისკი 10th Anniversary Concert, საკონცერტო ჩანაწერი, რომელიც მანამდე მხოლოდ ჩამოსატვირთი ვერსიის სახით ვრცელდებოდა. ჩვეულებრივი ვერსია Killer Bees – 1:30 One (Always Hardcore) – 3:46 Shake That! – 3:19 My Eyes Are Dry – 2:54 All I Wanna Do – 4:21 Jigga Jigga! – 3:55 Panties Wanted – 4:33 Trance-Atlantic – 7:53 Stripped - 3.29 Suavemente– 3:38 The Chaser – 4:10 The Avenger's Back – 2:59 Trip to Nowhere – 5:02 ↑ David Jeffries. Mind the Gap - Scooter | სიმღერები, მიმოხილვები, ავტორობა, ჯილდოები | AllMusic. Allmusic. Rovi Corporation. ციტირების თარიღი: 28 ივლისი 2013. ↑ "Scooter - Mind the Gap" (გერმანულად). Austriancharts.at. Hung Medien. ↑ "Longplay-Chartverfolgung at Musicline" (გერმანულად). Musicline.de. Media Control. ↑ "Archívum – Slágerlisták – MAHASZ – Magyar Hangfelvétel-kiadók Szövetsége". Mahasz.hu. LightMedia. ↑ „Dutchcharts.nl – Scooter – Mind the Gap“ (ჰოლანდიურად). Hung Medien. ↑ "Scooter – Mind the Gap". Swedishcharts.com. Hung Medien. ↑ "Scooter – Mind the Gap". Swisscharts.com. Hung Medien.