laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ხარფუხის ქუჩა

ხარფუხის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, კრწანისის რაიონში (ხარფუხი); გერცელ ბააზოვის ქუჩიდან მოსე ხონელის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. დატანილია თბილისის 1876 წლის გეგმაზე. აქვს 1 შესასვლელი, 1 ჩიხი (ყოფილი ძეგამის შესასვლელი; შეტანილია თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წლის შედგენილ ქუჩების სიაში, 1934 წლის გეგმაზე და ქუჩების 1955 წლის ცნობარში). ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 96, ISBN 978-99928-20-35-3.
ბორჯომ-ბაკურიანის კურორტების ჯგუფი

ბორჯომ-ბაკურიანის კურორტების ჯგუფი — მთის კლიმატური და კლიმატურ-ბალნეოლოგიური კურორტები აღმოსავლეთ საქართველოში — ახალდაბა, ბაკურიანი, ბორჯომი (ლიკანით), პატარა ცემი, წაღვერი, ცემი, ციხისჯვარი, ჩითახევი, ქვიშხეთი, სურამი, აგრეთვე საკურორტო ადგილები — ვარდევანი, დაბა, დვირი, მზეთამზე, სადგერი, ტიმოთესუბანი და სხვ. კურორტები ამფითეატრად არის განლაგებული ბორჯომის, მდ. მტკვრისა და მისი შენაკადების — ბორჯომულისა და გუჯარეთისწყლის (შავი მდინარე) ხეობებში, აგრეთვე მესხეთისა და თრიალეთის ქედების ფერდობებზე, ზღვის დონიდან 800–1800 მეტრის სიმაღლეზე. ცალკეული კურორტებისა და საკურორტო ადგილების კლიმატური პირობები არსებითად განსხვავდება ერთმანეთისაგან, რაც აიხსნება რელიეფის სხვადასხვაგვარობით (კურორტების განლაგება სხვადასხვა სიმაღლეზე), ტყის მასივების სიხშირით, ჰაერის მასების ცირკულაციის თავისებურებებით და სხვა ფაქტორებით. ტერიტორია მდიდარია მინერალური წყაროებით (უმეტესად აზოტური ნახშირმჟავა). საკურორტო რესურსების სიმდიდრემ და მრავალფეროვნებამ განაპირობა აქ სხვადასხვა პროფილის კურორტების შექმნა. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997.
კარლ ბოუდა

კარლ ბოუდა (გერმ. Karl Bouda; დ. 10 თებერვალი, 1901, ჰამბურგი, — გ. 31 ივლისი, 1979, ნიურნბერგი) — გერმანელი ენათმეცნიერი, კავკასიოლოგი. ერლანგენის უნივერსიტეტის პროფესორი (1952). ბოუდას სამეცნიერო ნაშრომები ძირითადად ჩრდილოკავკასიურ ენებს ეხება. გამოსცა ხუნძური ტექსტები (1932). ცდილობდა ლექსიკურ მასალზე დაყრდნობით გამოევლინა კავკასიურ ენათა გენეტიკური თუ სტრუქტურულ-ტიპოლოგიური კავშირი ბასკურ, ჩინურ, ტიბეტურ, ფინურ-უნგრულ და პალეოაზიურ ენებთან. შედარებისას ფართოდ იყენებდა როგორც მთის კავკასიურ ენათა, ისე ქართველურ ენათა მასალას. Beiträge zur Kaukasischen und sibirischen Sprachwissenschaft, [Bd.] 3, Lpz., 1939 (Abhandlungen für die Kunde des Morgenlandes, XXIV, 1). Baskisch und Kaukasisch, «Zeitschrift für Phonetik und allgemeine Sprachwissenschaft», 1948, H. 3–6. Baskisch-kaukasische Etymologien, Hdlb., 1949. გუდავა ტ., [რეც.]: Bouda K., Introducción a la linguistica Caucásica («Acta Salmanticensia. Filosofia y Letras», 1960, t. 15, № 1), «იბერიულ-კავკასიური ენათმეცნიერება», 1966, ტ. 15. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997.}
იუსიფ გულიევი

იუსიფ გულიევი (აზერ. Quliyev Yusif Murad oğlu) — აზერბაიჯანელი მეცნიერი ნავთობის დარგში. იუსიფ მურად ოღლუ გულიევი — დაიბადა 1950 წელს აზერბაიჯანში, აღსუს რაიონში. 1972 წელს აზერბაიჯანის ნავთობის საბადოების ფაკულტეტზე სწავლობდა „ნავთობისა და გაზის ჭაბურღილების ბურღვის“ სპეციალობის განხრივ. ის ყაზახეთში გაგზავნეს, როგორც ახალგაზრდა სპეციალისტი წიაღის ექსპლუატაციაში მონაწილეობის მისაღებად. მან კარიერა უზენის ბურღვის განყოფილებაში მბურღლის თანაშემწედ დაიწყო. 1986 წელს „დახრილი ჭაბურღილების დაგების ტექნოლოგიის გაუმჯობესება საბურღი დანადგარის ქვედა ნაწილის რაციონალური პროფილის შემუშავებისა და გამოყენების გზით, ეფექტური განლაგება“. 1988 წელს ყაზახეთის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ფილიალის ხელმძღვანელობის მიერ მაღალკვალიფიციური პერსონალის - ჭაბურღვის ინჟინრების მომზადებაში მონაწილეობის მისაღებად გაგზავნეს, სადაც მუშაობდა უფროს ინჟინრად და ასოცირებულ პროფესორად. 1993 წლიდან მუშაობდა „ნავთობისა და გაზის ჭაბურღილების ბურღვის“ განყოფილების უფროსად. 1999-2001 წლებში იყო აქტაუს სახელმწიფო უნივერსიტეტის პეტროქიმიური ფაკულტეტის დეკანი, ხოლო 2001-2003 წლებში „ნავთობისა და გაზის ჭაბურღილების ბურღვა და ნავთობისა და გაზის გეოლოგიის“ განყოფილების გამგე. 2004 წლიდან დღემდე გულიევი არის „ბოლაშაკის“ ინსტიტუტის (ქალაქი მანგისტაუსი) პირველი პრორექტორი. გულიევის სამეცნიერო კვლევები ნავთობისა და გაზის ჭაბურღილების ბურღვის ტექნოლოგიის საკითხებს ეძღვნება. გულიევი არის 65 სამეცნიერო სტატიისა და 15 მეთოდოლოგიური სახელმძღვანელოს ავტორი.
ურხან ალექპეროვი

ურხან ქაზიმ ოღლუ ალექპეროვი (აზერ. Urxan Kazım oğlu Ələkbərovı; დ. 28 აპრილი, 1943, ბაქო) — აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტთან არსებული სახელმწიფო ადმინისტრაციის აკადემიის რექტორი, ბიოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი; აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსი; აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტთან არსებული მეცნიერების მხარდაჭერის ფონდის პრეზიდიუმის წევრი (2014 წლის ივლისიდან), სახელმწიფო სერვისების მართვის საბჭოს წევრი. მონასტერი კლდეკარი. მდებარეობს. შიდა ქართლი, ქ. ქარელი, ძამის ხეობა. მთა, გვირგვიან ძირში გაშენებული, ქ.ქარელის მხრიდან. წმიდა იოანე, ნათლისმცემლის, მესამედ თავის პოვნის ტაძარი. მოქმედია, 2005 წ. 5 მაისი. ↑ Ələkbərov Urxan Kazım oğlu Azərbaycan. science.gov.az. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 15-9-2021.
არნოლდ ზისერმანი

არნოლდ ზისერმანი (გერმ. Arnold Sissermann; რუს. Арнольд Львович Зиссерман) (დ. 23 ნოემბერი, 1824, კამიანეც-პოდილსკი, ახლანდ. ხმელნიცკის ოლქი, უკრაინა, — გ. 4 სექტემბერი, 1897, სოფ. ლუტოვინოვო, ახლანდ. ტულის ოლქი, რუსეთი) — გერმანული წარმოშობის რუსი სამხედრო ისტორიკოსი, მემუარისტი, რუსეთის იმპერიის არმიის პოლკოვნიკი (1863). დაიბადა რუსეთში მომსახურე გერმანელი სამხედრო ექიმის ოჯახში. 1842 წელს, 18 წლის ასაკში საკუთარი თხოვნის საფუძველზე ჩაირიცხა სამოქალაქო სამსახურში კავკასიაში. მუშაობდა საქმისმწარმოებელად თბილისსა და თიანეთში. 1849 წლიდან იყო სამხედრო სამსახურში. მონაწილეობდა კავკასიელ მთიელთა წინააღმდეგ ბრძოლებში, მათ შორის, ღუნიბის იერიშში (1859). კავკასიაში 25-წლიანი სამსახურის პერიოდში შეისწავლა ქართული ენა, ბევრს მოგზაურობდა, გამოაქვეყნა არაერთი სტატია და მოგონება იმდროინდელი კავკასიის შესახებ, მათ შორის, „ოცდახუთი წელი კავკასიაში — 1842-1867“. 1867 წელს თადარიგში გავიდა. სიცოცხლის უკანასკნელი წლებში ტულის გუბერნიაში, საკუთარ მამულში გაატარა. Двадцать пять лет на Кавказе. 1842—1867: в 2-х частях (СПб., 1879). История 80-го пехотного Кабардинского генерал-фельдмаршала князя Барятинского полка. 1726—1880: в 3-х томах (СПб., 1881). Фельдмаршал князь Александр Иванович Барятинский (М., 1888—1891). არნოლდ ლ ზისერმანის წიგნი „ოცდახუთი წელიკავკასიაში — 1842-1867“ // პიტერ ფ. სკინერი / ქართველოლოგი, № 27; - 2018. Зиссерман, Арнольд Львович // [Елисавета Петровна — Инициатива]. — СПб. ; [М.] : Тип. т-ва И. Д. Сытина, 1912. — С. 522. — (Военная энциклопедия : [в 18 т.] / под ред. К. И. Величко … [и др.] ; 1911—1915, т. 10). Зиссерман, Арнольд Львович // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890. — Т. Ia. — С. 797.
ალექსი ყამარაული

ალექსი (ალექსანდრე) იაკობის ძე ყამარაული, ფსევდონიმი: კავკაველი ა. ყ. (დ. 1885, სოფ. კარკუჩა, ახლანდ. ყაზბეგის მუნიციპალიტეტი, — გ. 12 ნოემბერი, 1937) — ქართველი ბოლშევიკი, პუბლიცისტი. რუსეთის 1917 წლის რევოლუციამდე ცხოვრობდა ვლადიკავკაზში (კავკავი); იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების კავკავის განყოფილების ნამდვილი წევრი (1916-1917). 1918 წლიდან იყო რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა (ბოლშევიკური) პარტიის წევრი. რევოლუციისა და რუსეთის სამოქალაქო ომის წლებში აქტიურად მონაწილეობდა ბოლშევიკების გამარჯვებისთვის ბრძოლაში ჩრდილოეთ კავკასიაში. საქართველოში საბჭოთა რეჟიმის დამყარების შემდეგ, 1921-1922 წლებში იყო საქართველოს სსრ ფოსტა-ტელეგრაფის სახალხო კომისარი, შემდეგ მუშაობდა სხვადასხვა პარტიულ და სამეურნეო თანამდებობაზე. 1927 წელს მოაწყო ექსპედიცია ხევსურეთში ადგილობრივი საზოგადოებრივი მდგომარეობის და ზნე-ჩვეულებების შესასწავლად, რაც ხელისუფლებას ამ მთიანი კუთხის საბჭოთა სისტემაში ინტეგრაციაში უნდა დახმარებოდა. მომდევნო წლებში რუსულ და ქართულ ენებზე გამოსცა ეთნოგრაფიული შინაარსის ნარკვევი ხევსურეთის შესახებ. სტალინური რეპრესიების დროს, 1937 წელს დააპატიმრეს და „მემარჯვენეთა კონტრრევოლუციური ორგანიზაციის“ წევრობის ბრალდებით დახვრიტეს. ხევსურეთი : [ნარკვევი]. - ტფ. : სახელგამი, 1932 (კომუნისტი-ს სტ.). Хевсурия : Очерки с приложением 41 фото-снимка / А.Я. Камараули. - Тифлис : Изд. "Культурного о-ва горцев Грузии", 1929 (Отд. тип. ККА). Водное хозяйство ССР Грузии : Очерк / А.Я. Камараули ; С предисл. Г.Н. Гехтмана. - [Тифлис] : Отд. тип. ККА, 1928. კავკაველი ა. ყ. — ჭოხონელიძე, გ. ფსევდონიმების ლექსიკონი. – [თბ., 2016]. – გვ. 68, 246. ალექსი იაკობის ძე ყამარაული — ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრები (1879–1927). ყამარაული ალექსი (ალექსანდრე) იაკობის ძე — სტალინური სიები საქართველოდან [ელექტრონული მონაცემთა ბაზა] ალექსი ყამარაული — საქართველოს პირველი რესპუბლიკის (1918-1921) პროსოპოგრაფიული ბაზა (ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ლინგვისტურ კვლევათა ინსტიტუტი)
შოთა ბოსტანაშვილი

შოთა აბრამის ძე ბოსტანაშვილი (დ. 13 მაისი, 1948, თბილისი, — გ. 29 მაისი, 2013, იქვე) — ქართველი ებრაელი არქიტექტორი, პედაგოგი. არქიტექტურის დოქტორი (2008), პროფესორი (1998). დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის არქიტექტურის ფაკულტეტი 1972 წელს. 1978 წლიდან მუშაობდა იქვე, საპროექტო ბიუროში; ეწეოდა პედაგოგიურ საქმიანობას. ძირითადი ნამუშევრებია: მონუმენტი „დიდება შრომას“ ქუთაისში (1981, ვ. დავითაიასთან ერთად; საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს პრემია „ხუთწლედის მატიანე“, 1983), მემორიალი „ხსოვნის ტაძარი“ სოფ. მუხრანში (1981, ვ. დავითაიასთან ერთად; სოფიის II საერთაშაშორისო ბიენალის ლაურეატობა და ქ. პლევნის პრემია, 1985; რუსეთის სამხატვრო აკადემიის დიპლომი, 1987), სამხატვრო გალერეა (1979) და მემორიალი „ხსოვნის კუბი“ სენაკში (1983, მოქანდაკე ვ. მელიქიშვილი; ორივე ნამუშევარი შესრულებულია არქიტექტორებთან გ. გეგელიასთან და ვ. დავითაიასთან ერთად), ხელოვნების ცენტრი დაბა გულრიფშში (1988, ვ. დავითაიასთან ერთად), „პოეზიის სასახლე“ თბილისში (1999-2000), თამარ მეფის ძეგლი მესტიაში (2012, მოქანდაკე ვაჟა მელიქიშვილი) და სხვ. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1998). ოთხი ლაპარაკი (ავტორი). - თბილისი, უნივერსალი, 2012. - 89გვ.. - ISBN: 978-9941-17-552-7 ბუცა = Butza : ხუროთმოძღვარი ვიქტორ ჯორბენაძე : ესსე, პოეტიკა, სემიოტიკა, კრიტიკული დისკურსი (ავტორი). - თბილისი, უნივერსალი, 2012. - 218გვ.. - ISBN: 978-9941-17-626-5 სინაგოგებისა და ებრაული სასაფლაოების არქიტექტურა საქართველოში (ავტორი). - თბილისი, 1998 ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. წიგნი ღირსებისა: ტ. 3/ შემდგ.: თამაზ ყიფიანი (რედ.), თენგიზ გაჩეჩილაძე, გურამ სიმონიშვილი.- თბ., 2001. - გვ.133. შოთა ბოსტანაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი შოთა ბოსტანაშვილი — თბილისის არქიტექტურის არქივი.
მიჰრან ბოსტანჯიანი

მიჰრან მიჰრანის ძე ბოსტანჯიანი (დ. 9 აგვისტო, 1913, სოფ. ზემო ეშერა, ახლანდ. სოხუმის მუნიციპალიტეტი, — გ. 14 თებერვალი, 1958, გაგრა) — საბჭოთა კავშირის არმიის ლეიტენანტი, ეთნიკურად სომეხი საქართველოდან. საბჭოთა კავშირის გმირი (1944). საბჭოთა არმიაში მსახურობდა 1935 წლიდან. II მსოფლიო ომის დროს იბრძოდა სტალინგრადთან, უკრაინაში, ავსტრიაში. 1943 წელს მდინარე დნეპრის გადალახვის დროს გამოჩენილი მამაცობისათვის მიენიჭა საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება. დემობილიზაციის შემდეგ ცხოვრობდა და მუშაობდა გაგრაში. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 469.
ვოლტი მეტრზე

ვოლტი მეტრზე (აღნიშვნა: ვ/მ, V/m) — ელექტრული ველის დაძაბულობის ერთეული, რომელიც შედის ერთეულთა საერთაშორისო სისტემაში. არის ერთგვაროვანი ელექტრული ველის დაძაბულობა, რომლის დროსაც ველის დაძაბულობის წირის გასწვრივ 1 მეტრით დაშორებულ წერტილებს შორის არსებობს 1 ვოლტი პოტენციალთა სხვაობა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 451.
ვოლტმეტრი

ვოლტმეტრი — ელექტრულ წრედში ემძ-ის, პოტენციალთა სხვაობის ან ძაბვის საზომი ელექტრული ხელსაწყო. ვოლტმეტრს, დატვირთვის ან ელექტრული ენერგიის წყაროსთან რთავენ პარალელურად. ელექტროტექნიკაში, ძაბვის გაზომვა ყველაზე ხშირად გაიგივებულია, პოტენციალთა სხვაობის გაზომვასთან. ვოლტმეტრის ჩვენებების სწორად ასახვისათვის, საჭიროა გაითვალისწინებულ იყოს მისი როგოც ელექტრული მექანიზმის გავლენა მიერთებულ ელექტრულ სისტემასთან. იდეალურ ვოლტმეტრს უნდა ჰქონდეს უსასრულოდ დიდი შიდა წინაღობა. შესაბამისად, რაც უფრო მაღალია რეალური ვოლტმეტრის შიდა წინაღობა, მით ნაკლები გავლენა აქვს მოწყობილობას გასაზომ ობიექტზე და შესაბამისად უფრო მაღალი იქნება მისი გაზომვის სიზუსტეც. 1745 წელს მსოფლიოში პირველი ვოლტმეტრი შექმნა რუსმა ფიზიკოსმა გ. რიხმანმა და მას „ელექტრული ძალის მაჩვენებელი“ უწოდა. „მაჩვენებლის“ მოქმედების პრინციპი გამოყენებული იქნა თანამედროვე ანალოგურ ელექტროსტატიკურ ვოლტმეტრებში. განასხვავებენ ორი ტიპის ვოლტმეტრს: ანალოგურს და ციფრულს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 451.
ნინო ბრაილაშვილი

ნინო პეტრეს ასული ბრაილაშვილი, ნამდვილი გვარი: ბრაილოვსკაია (დ. 19 იანვარი, 1899, ბაქო, — გ. 2 ივნისი, 1991, თბილისი) — უკრაინული წარმოშობის ქართველი მხატვარ–გრაფიკოსი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1960). დაიბადა სამთო ინჟინრის პეტრე ბრაილოვსკის და პიანისტის თამარ ერისთავის ოჯახში. დაამთავრა ლევანდოვსკის კერძო გიმნაზია თბილისში (ახლანდ. თბილისის № 49 საჯარო სკოლა) 1917 წელს. 1919 წლიდან ხატვას სწავლობდა ნატიფ ხელოვნებათა ხელშემწყობ კავკასიის საზოგადოების სკოლაში, 1924–1929 წლებში კი — თბილისის სამხატვრო აკადემიაში. 1930 წლიდან მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ისტორიის არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტისა და ს. ჯანაშიას სახელობის საქართველოს მუზეუმის ეთნოგრაფიის განყოფილებაში მხატვრად. მონაწილეობდა სამეცნიერო ექსპედიციებში საქართველოსა და დაღესტანში; ასრულებდა ჩანახატებს, სადაც წარმოდგენილი იყო ქართველი ხალხის შემოქმედების ყველა სახე. 1937 წელს თინათინ თუმანიშვილთან ერთად დააარსა თბილისის სათამაშოების მუზეუმი. 1964 წელს გამოსცა ქართული ეთნოგრაფიული ალბომების სერია. დაჯილდოებულია სიმონ ჯანაშიას სახელობის პრემიით (გარდაცვალების შემდეგ, 2003). ასეთი მახსოვს საქართველო : ეთნოგრ. ჩანახატები : ალბომი (ავტორი). - თბილისი, ხელოვნება, 1990. - 268გვ.. - ISBN: 5-89515-018-7. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 477. ნინო ბრაილაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
პეტრე ბრაილოვსკი

პეტრე ვლადიმერის ძე ბრაილოვსკი (დ. 31 დეკემბერი, 1862, თბილისი, — გ. 5 იანვარი, 1911, იქვე) — სამთო ინჟინერი, წარმოშობით უკრაინელი, დედით — ქართველი. დაამთავრა თბილისის ვაჟთა I გიმნაზია. სხვადასხვა დროს მუშაობდა ყაღიზმანში მარილის საბადოებზე, შუა აზიის რკინიგზის მშენებლობაზე, ბაქოში „მოსკოვ-კავკასიის“ ნავთის მწარმოებელი ამხანაგობის მმართველად. თავისი სახსრებით თბილისის ბოტანიკურ ბაღში, სოლოლაკის ქედში დაიწყო გვირაბის მშენებლობა (ინჟინერ კონსტანტინე ხატისოვთან ერთად). განზრახული ჰქონდა თბილისსა და კოჯორში ბალნეოლოგიური და კლიმატური კურორტების მოწყობა, რისთვისაც შეისყიდა ბოტანიკურ ბაღთან არსებული მუსლიმური სასაფლაოს მიმდებარე ტერიტორია. აქედან კოჯრისაკენ უნდა გაეყვანა ვიწროლიანდაგიანი რკინიგზა. პროექტი განუხორციელებელი დარჩა ბრაილოვსკის გარდაცვალების გამო. პეტრე ბრაილოვსკის შვილი იყო მხატვარი ნინო ბრაილოვსკაია (ბრაილაშვილი). კინწურაშვილი ს., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 478.
როჯერ მორტიმერი

როჯერ მორტიმერი, მარჩის პირველი გრაფი ინგლ. Roger Mortimer, 3rd Baron Mortimer, 1st Earl of March; დ. 25 აპრილი, 1287 — გ. 29 ნოემბერი, 1330) — ინგლისელი დიდგვაროვანი, ინგლისის დე-ფაქტო მმართველი სამი წლის განმავლობაში, ედუარდ II-ის წინააღმდეგ განხორციელებული წარმატებული აჯანყების შემდეგ. ის თავად ედუარდის ვაჟმა, ედუარდ III-მ ჩამოაგდო. მორტიმერი ასევე ედუარდ II-ის მეუღლის, იზაბელას საყვარელი იყო, რომელიც მას ქმრის ტახტიდან გადაგდებაში დაეხმარა. უიგმორის სასახლე BBC "House Detectives at Large" Press Release
სოლოლაკის გვირაბი

სოლოლაკის გვირაბი — გვირაბი თბილისში, გაჭრილია სოლოლაკის ქედში და აკავშირებს ქალაქის ისტორიულ ცენტრს (ლადო ასათიანის ქუჩა) თბილისის ბოტანიკურ ბაღთან. 2009 წლიდან საზოგადოებრივი დანიშნულებით აღარ გამოიყენება. სოლოლაკის ქედში გვირაბის გაჭრის იდეა პირველად ინჟინერ-პოლკოვნიკმა სტანისლავ ვეისენგოფმა წამოაყენა 1860-იან წლებში. მას ვასილ ბებუთოვის (ახლანდ. ლადო ასათიანის) ქუჩა უმოკლესი გზით უნდა დაეკავშირებინა აბანოების უბანთან. 1901 წელს თბილისის ქალაქის გამგეობაში განცხადება შეიტანეს ხმოსანმა ი. ა. ალიბეგოვმა და სამთო ინჟინრებმა პეტრე ბრაილოვსკიმ და კონსტანტინე ხატისოვმა მათთვის სოლოლაკსა და ბოტანიკური ბაღს შორის კონცესიის წესით გვირაბის გაჭრის უფლების მინიჭების თაობაზე. პროექტი ხანგრძლივი განხილვის შემდეგ დამტკიცდა. გვირაბის მშენებლობა 1909-1914 წლებში მიმდინარეობდა. ბრაილოვსკის გარდაცვალების შემდეგ (1911) მისმა ქვრივმა თამარ ერისთავმა მის წილ საკონცესიო უფლებაზე უარი თქვა და ხატისოვი ერთადერთი კონცესიონერი გახდა. გვირაბი ოფიციალურად 1916 წლის 28 ივნისს გაიხსნა; ლენტი საზეიმოდ მეფისნაცვლის თანაშემწემ სამხედრო საკითხებში, ინფანტერიის გენერალმა ნიკოლაი იანუშკევიჩმა გაჭრა. გვირაბის სიგრძე 109 საჟენი (232,56 მ) იყო, ხოლო სიგანე — დაახლ. 1-2 საჟენი (3-4,5 მ); აღჭურვილი იყო ელექტროგანათებით. საბჭოთა პერიოდში გვირაბი დაგრძელდა 360 მ-მდე და რამდენადმე გაფართოვდა. ის ათწლეულების განმავლობაში გამოიყენებოდა საქვეითო გადაადგილებისთვის. 2005 წელს გვირაბის ნაწილი დაეთმო ღამის კლუბ „გვირაბს“, რომელიც 2009 წელს გაუქმდა, ხოლო თავად გვირაბი საზოგადოებისთვის დაიხურა. 2019 წელს მოქალაქეების ნაწილმა შეადგინა პეტიცია გვირაბის აღდგენის მოთხოვნით. საპასუხოდ საქართველოს თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ ნაგებობა წარმოადგენდა უწყების ბალანსზე არსებულ „განსაკუთრებით მნიშვნელოვან საიდუმლო ობიექტს“. ↑ კვირკველია, თ. ძველთბილისური დასახელებანი. - თბ. : საბჭ. საქართველო, 1985. ↑ გაზ. „ივერია“, 1901, № 68. ↑ გაზ. Кавказ, 1912, №264. ↑ გაზ. Кавказ, 1916, №141. ↑ თავდაცვის სამინისტრო სოლოლაკისა და ბოტანიკური ბაღის დამაკავშირებელი გვირაბის შესახებ განცხადებას ავრცელებს. „პირველი არხი“. 10 მაისი, 2019.
ნატალია ბაგრატიონ-მუხრანელი

ნატალია ბაგრატიონ-მუხრანელი (დ. 19 აპრილი, 1914 - გ. 26 აგვისტო, 1984) — არისტოკრატი მუხრანბატონების სახლიდან. დაიბადა პავლოვსკში, თავად კონსტანტინე ბაგრატიონ-მუხრანელისა და საიმპერატორო სისხლის თავად ტატიანა კონსტანტინოვნა რომანოვას ოჯახში. ნატალია "ნატაშა" აერთიანებდა ორ გამოჩენილ დინასტიას - ბაგრატიონებს და რომანოვებს. მისი ნათლიები იყვნენ იმპერატორი ნიკოლოზ II და მისი უფროსი ქალიშვილი ოლგა ნიკოლაევნა. ნატალია დედის მხრიდან სისხლით ენათესავებოდა ბრიტანეთის სამეფო ოჯახს - იყო პრინცი ფილიპისა და პრინცესა მარინას მეორე რიგის ბიძაშვილი, და დედოფალ ელისაბედ II-ის მეოთხე რიგის ბიძაშვილი. რუსეთის რევოლუციის შემდეგ ის და მისი ოჯახი საცხოვრებლად იუგოსლავიაში წავიდნენ. იუგოსლავიის პრინცის ტომისლავის მოგონებების თანახმად, ნატაშა იყო მისი ბავშვობის პირველი სიყვარული. ნატაშა მუშაობდა ლონდონში, ემიგრაციაში მყოფი იოგუსლავიის მთავრობისთვის. ის პირველად დანიშნული იყო ლეიტენანტ კრისტოფერ ფერნესზე, მაგრამ 1940 წელს საქმრო დაიღუპა და ქორწილი არ შედგა. შემდეგ ნატალიამ გაიცნო და 1945 წელს ცოლად გაჰყვა ბრიტანელ დიპლომატს სერ ჩარლზ ჯონსტონს. ისინი ერთად თარგმნიდნენ რუსულ კლასიკურ ლიტერატურას. შვილები არ ეყოლათ. გარდაიცვალა 1984 წლის 26 აგვისტოს ლონდონში, დაკრძალულია განერსბერის სასაფლაოზე. მას ჰყავდა ძმა პრინცი თეიმურაზ ბაგრატიონ-მუხრანელი, რომელიც ცხოვრობდა შეერთებულ შტატებში. ნატალია ბაგრატიონ-მუხრანელი —საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ ბაგრატიონები – სამეცნიერო და კულტურული მემკვიდრეობა" – თბ. 2003 მუხრან-ბატონთა და ბაგრატიონ-მუხრანელთა გენეალოგია The Bagrations: Scientific and Cultural Heritage, Tbilisi, 2003, Genealogy of Lords of Mukhrani and Bagrations of Mukhrani ↑ Princess Natasha (née Bagration-Mukhransky), Lady Johnston National Portrait Gallery ↑ Memoari : Tomislav Karađorđević. ↑ British High Commissioner Sir Charles Johnston and Lady Johnston visit ABC studios, Gore Hill A New South Wales Government Site ↑ Natalia Konstantinovna Bagration-Mukhranskaya Johnston Find A Grave
ალანიის ციხესიმაგრე

ალანიის ციხესიმაგრე (თურქ. Alanya Kalesi) — შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე თურქეთის სამხრეთით მდებარე ქალაქ ალანიაში. ციხის უდიდესი ნაწილი ააგეს XIII საუკუნეში მას შემდეგ რაც 1220 წელს რუმის სელჩუკთა სულთანმა ალაედინ ქეიყუბად I-მა ქალაქი დაიპყრო. სამშენებლო კამპანია მოიცავდა წითელ კოშკსაც. ციხესიმაგრე ააგეს ადრინდელი ბიზანტიური ხანისა და რომაული ხანის საფორტიფიკაციო ნაგებობის ნაშთებზე. მას შემდეგ, რაც ტერიტორია გადავიდა ოსმალეთის იმპერიის მფარველობაში, ციხესიმაგრემ დაკარგა წმინდა თავდაცვითი ფუნქცია და XIX საუკუნის განმავლობაში მისი კედლების შიგნით აშენდა მრავალი ვილა. დღეს შენობა ღია ცის ქვეშ მუზეუმია. ზღვისპირა ციხეზე შესვლა ფასიანია, მაგრამ კედლის შიგნით არსებული ტერიტორიის დიდი ნაწილი ღიაა ფართო საზოგადოებისთვის. ციხესიმაგრე მდებარეობს 250 მეტრიან კლდოვან ნახევარკუნძულზე, რომელიც ხმელთაშუა ზღვაშია შეჭრილი და ზღვა იცავს მას სამი მხრიდან. ციხესიმაგრის კედლის სიგრძეა 6,5 კილომეტრი და მოიცავს 140 კოშკს. 2000 წლიდან ქალაქი ალანია ციხესიმაგრით და არსენალით შეტანილია იუნესკოს საცდელ სიაში. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ალანიის ციხესიმაგრე Go Turkey guide to Alanya Castle Nomad's Guide to Turkey დაარქივებული 2023-02-06 საიტზე Wayback Machine. ↑ „Alanya in line for 'World Heritage' tag“. Hürriyet. February 4, 2009. ციტირების თარიღი: February 5, 2009. - „5 more sites from Turkey on UNESCO’s World Heritage Tentative List“. Today's Zaman. April 24, 2009. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 26 April 2009. ციტირების თარიღი: April 24, 2009.
მონბლანი

მონბლანი (ფრანგ. Mont Blanc, იტალ. Monte Bianco, სიტყვასიტყვით „თეთრი მთა“) — კრისტალური მასივი და ამავე სახელწოდების მწვერვალი დასავლეთ ალპებში, საფრანგეთისა და იტალიის საზღვარზე, ყველაზე მაღალი დასავლეთ ევროპაში (4808 მ) და მე-11 მსოფლიოში. მასივის სიგრძეა 50 კმ. მონბლანის ქვეშ გაყვანილია 11,6 კმ სიგრძის საავტომობილო გვირაბი, რომელიც საფრანგეთსა და იტალიას აერთებს. მონბლანის დასავლეთ კალთის ძირში, საფრანგეთის მხარეს, მდებარეობს განთქმული სამთო-სათხილამურო კურორტი შამონი, სადაც ისტორიაში პირველი ზამთრის ოლიმპიური თამაშები გაიმართა. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მონბლანი Mont-Blanc summit webcam Mont-Blanc panoramic webcam Mont Blanc on Peakware დაარქივებული 2006-06-26 საიტზე Wayback Machine. Mont Blanc on Summitpost Descent into the Ice Chamonix-Mont-Blanc Map
წითელი კოშკი (ალანია)

წითელი კოშკი (თურქ. Kızıl Kule) — ისტორიული კოშკი თურქეთის ქალაქ ალანიაში. შენობა ითვლება ქალაქის სიმბოლოდ და გამოსახულია ქალაქის დროშაზე. წითელი კოშკი ალანიის ციხესიმაგრის შემადგენელი ნაწილია. კოშკის მშენებლობა დაიწყო ანატოლიის სელჩუკი სულთნის ალაედინ ქეიყუბად I-ის მეფობის დასაწყისში და დასრულდა 1226 წელს. სულთანმა მიიწვია არაბი არქიტექტორი ებუ ალი რეჰჩ ელ ქეთანი ალეპოდან (სირია) ალანიაში შენობის ასაგებად. კოშკმა სახელი მიიღო აგურის წითელი ფერის გამო, რომელიც მან გამოიყენა მშენებლობაში. საუკუნეების განმავლობაში კოშკი იცავდა ნავსადგურს თავდასხმებისგან. შენობა აშენდა ისეთი მაღალი ხარისხით, რომ დღემდე რჩება შუა საუკუნეების სამხედრო არქიტექტურის ერთ-ერთ საუკეთესო ნიმუშად. მიუხედავად 1950-იან წლებში შენობის რესტავრაციისა, ეს არის ყველაზე კარგად შემონახული სელჩუკთა ნაგებობა ქალაქში. კოშკი ვიზიტორებისთვის 1979 წელს გაიხსნა. შენობის სიმაღლეა 33 მ. ხოლო სიგანეა — 12,5 მ. კოშკი 1992 წლიდან 2005 წლამდე მოქმედი თურქული 250 000 ლირის ბანკნოტების უკანა მხარეს იყო გამოსახული. 1979 წელს კოშკის პირველ სართულზე გაიხსნა ალანიის ეთნოგრაფიული მუზეუმი. კოშკისა და ქალაქის ისტორიის თხრობის გარდა, მუზეუმი ყურადღებას აქცევს ჰერალდიკას, კერძოდ სელჩუკთა ორთავიან არწივს, რომელიც დროშაზეა გამოსახული. შენობა ღიაა 08:00 საათიდან 12:00 საათამდე და 13:30 საათიდან 17:30 საათამდე; ორშაბათობით დაკეტილია. ↑ Alanya Kızıl Kule. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-02-26. ციტირების თარიღი: 2007-06-12 ↑ Antalya Web Site - Historical Sites (Alanya) ↑ www.sunsearch.info/alanya დაარქივებული August 21, 2006, საიტზე Wayback Machine. ↑ Central Bank of the Republic of Turkey ↑ Antalya İli Antalya Kızıl Kule ↑ Alanya Guide 2000. ციტირების თარიღი: 2007-06-12
ჰაინრიხ შარერი

ჰაინრიხ შარერი (გერმ. Heinrich Scharrer) (დ. 21 ივლისი, 1828, მაგდებურგი, გერმანია, — გ. 24 სექტემბერი, 1906, ოდერის კროსენი, ახლანდ. კროსნო-ოჟანსკე, პოლონეთი) — გერმანელი ბოტანიკოსი, ლანდშაფტის დიზაინერი. სწავლობდა გეტინგენის უნივერსიტეტში, შემდეგ მუშაობდა პოტსდამის პარკსა და პრინც შტოლბერგ-ვერნიგეროდეს ბაღში. 1859 წელს გერმანელი ბოტანიკოსის პროფესორ კარლ ჰაინრიხ კოხის რეკომენდაციით მოიწვიეს ბაღების ინსპექტორად თბილისში, სადაც არქიტექტორ ოტო სიმონსონთან ერთად შეიმუშავა გოლოვინის გამზირზე ალექსანდრეს ბაღის მოწყობის გეგმა (გაიხსნა 1863 წელს). ეს იყო ევროპული სტილის პირველი დასასვენებელი პარკი თბილისში. 1860-იან წლებში შარერის ხელმძღვანელობით განახლდა მეფისნაცვლის სასახლის ბაღი თბილისში და მოეწყო საზოგადოებრივი პარკები ბორჯომსა და თეთრიწყაროში. 1861 წლიდან შერარი ხელმძღვანელობდა თბილისის ბოტანიკურ ბაღს, რომლის ტერიტორიაზეც მან 1871 წელს ააგო მებაღეობის შენობა. შარერმა მოგვიანებით სათბურები ააშენა და დაიწყო საქართველოში მანამდე უცნობი დეკორატიული მცენარეების მოშენება. 1886 წელს გაიხსნა ბოტანიკის მუზეუმი, ხოლო ბოტანიკური ბაღი საბოლოოდ გადაკეთდა სამეცნიერო-კვლევით დაწესებულებად. 1889 წელს შარერი პენსიაზე გავიდა, გერმანიაში დაბრუნდა და ქალაქ ოდერის კროსენში მეღვინეობისა და მეხილეობის სკოლას კურატორობდა. დაჯილდოებული იყო რუსეთის წმინდა სტანისლავის III ხარისხის ორდენით (მახვილებით და ბაბთით, 1889), ასევე კავკასიის სოფლის მეურნეობის საზოგადოების ოქროს მედლით (1875). 100 ღირსსახსოვარი სახელი = 100 памятных имен = 100 memorable names : საქართველოში და საქართველოს გარეთ მოღვაწე უცხოელები / სარედ. კოლ.: მარიამ ლორთქიფანიძე, როინ მეტრეველი, ზურაბ აბაშიძე [და სხვ.] .- თბ., 2014.-გვ.303. ჰაინრიხ შარერი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი