laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
აბდულა-ბეგი

აბდულა-ბეგი, არჩილი — ქართლის მეფის იესეს ძე, ანტონ კათალიკოსის ძმა, ქართლის სამეფოს ტახტის პრეტენდენტი. 1737 წელს აბდულა-ბეგი ირანელებმა ქართლის სამეფოს ნაიბად დანიშნეს, მაგრამ იმავე წელს უკან გაიწვიეს. 40-იანი წლების დამდეგს ნომინალურად ისევ ქართლის გამგებლად ითვლებოდა, ფაქტობრივად კი თბილისში მჯდომი ირანელი ხანის მრჩეველი იყო. 1744 წელს, ქართლში თეიმურაზ II-ისა და კახეთში ერეკლე II-ის გამეფების შემდეგ საუფლისწულოდ გადასცეს ქვემო ქართლი. 1747 წელს თეიმურაზ II სპარსეთში გაემგზავრა და ქართლის სამეფო მმართველობა ერეკლე II-ს დაავალა, ხოლო აბდულა-ბეგი დამხმარედ დაუტოვა. აბდულა-ბეგმა გამეფება მოინდომა, გამაგრდა თავის რეზიდენციაში — სამშვილდის ციხეში, დამხმარედ მიიწვია დაღესტნელი მოთარეშენი, მიიმხრო თბილისის ციხეში მყოფი ყიზილბაშები და ქართლის მეფობაზე პრეტენზია განაცხადა. ერეკლე II-მ სამშვილდის აღება ვერ შეძლო. აბდულა-ბეგი ციხიდან გამოვიდა და კოდასა და შინდისს შორის დადგა. მას შეუერთდა აზერბაიჯანის ხანი ამრ-ასლანის რვა ათასი ავღანელი მეომარი და საბარათიანოს ჯარი. ქართლის სხვა ფეოდალები ერეკლეს მიემხრნენ. ამაში დიდი როლი ითამაშა აბდულა ბეგის ძმის, ანტონ კათალიკოსის მიერ ერეკლეს მხარდაჭერამ. ბრძოლა გაიმართა სოლოლაკის მთის ფერდობზე. ერეკლეს მარცხენა ფრთაზე განლაგებულმა ქიზიყელების ჯარმა უკუაქცია აბდულა-ბეგის ჯარი და იაღლუჯის კალთებამდე სიდა მას. აბდულა-ბეგი კვლავ სამშვილდეში გამაგრდა. ერეკლემ ძალისხმევა თბილისზე მიმართა, აიღო თაბორის კოშკი, მეტეხისა და ნარიყალის ციხეები. ერთწლიანი დაპირისპირების შემდეგ, 1748 წელს, აბდულა-ბეგი დანებდა. ერეკლე მას შეურიგდა და საუფლისწულო მისცა. აბდულა ბეგს ცოლად ჰყავდა ქეთევან ბატონიშვილი, ერეკლე I-ის ასული. ამ ქორწინებიდან მათ ჰყავდათ 5 ვაჟი და 1 ქალიშვილი: აღას ბაგრატიონი (გარდაიცვალა 1765), 1745 წელს, ცოლად შეირთო მარიამ ორბელიანი დავით ბაგრატიონი (გარდაიცვალა 1767) იესე ბაგრატიონი (გარდაიცვალა 1812) როსტომ მირზა (1736–1755) ასან მირზა (გარდაიცვალა 1736) მარიამ ბეგუმი, დაქორწინდა აზად ხან ავღანზე, შემდეგ კი რევაზ ანდრონიკაშვილზე. მეგრელიძე დ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 26. მეგრელიძე დ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 23. ქიქოძე, გ., „ერეკლე II“, თბილისი: სახელგამი, 1942. — გვ. 84-88. ორბელიანი, პ., ამბავი ქართლისანი, წგნ.: ქართლის ცხოვრება, ნაწ. 2, დ. ჩუბინაშვილის გამოც., სპბ., 1854
ტერნერის სინდრომი

ტერნერის სინდრომი (აგრეთვე ცნობილი, როგორც 45,X ან 45,X0) — საკვერცხეებისა და შიგნითა სასქესო ორგანოების მკვეთრი ჰიპოპლაზია, ზოგჯერ კლიტორის ჰიპერტროფიით. ეს სინდრომი გვხვდება, როდესაც ინდივიდს აქვს ერთი სასქესო X ქრომოსომა. ამავე დროს, სომატური უჯრედების უმეტესობაში ქრომოსომების საერთო რიცხვი შემცირებულია 45-მდე. სიმპტომები ვარიაბელურია. ხშირად გვხვდება მოკლე კისერი, დაბალი ყურები, სიმდაბლე, დაბადებისას — შეშუპებული ფეხები, ხელები. ტერნერის სინდრომიით დაავადებული ინდივიდები დიაბეტის, ოსტეოპოროზისა და მაღალი წნევის რისკის ქვეშ იმყოფებიან. ტერნერის სინდრომის მკურნალობის ხერხი არ არსებობს, ვინაიდან იგი ქრომოსომული დეფექტია. თუმცა, არსებობს სიმპტომების შემსუბუქების მეთოდები, მათ შორის: ზრდის ჰორმონი (სომატოტროპინი) — უზრუნველყოფს სიმაღლეში ზრდას; საშვილოსნოს განვითარებას ხელს უწყობს ესტროგენის მიღება წლების განმავლობაში. ც. გაჩეჩილაძე, ნ. ჩიკვილაძე, ჰისტოლოგიის, ციტოლოგიის და ემბრიოლოგიის ტერმინთა განმარტებითი ლექსიკონი. ↑ 1.0 1.1 http://www.nichd.nih.gov/health/topics/turner/conditioninfo/symptoms ↑ http://academic.oup.com/jcem/article/92/9/3406/2597389 ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-06-22. ციტირების თარიღი: 2019-03-14.
პის დღე

პის დღე — მათემატიკური დღესასწაული. აღინიშნება 14 მარტს, რიცხვში π პირველი სამი ციფრია 3,1 და 4 (მესამე თვის 14 რიცხვი). 2009 წელს თეთრი სახლის წარმომადგენლებმა ეს დღესასწაული მთელ აშშ-ში აღნიშნეს. პირველად პის დღე ლარი შოუმ შექმნა 1989 წელს და ეს დღესასწაული აღინიშნა სან-ფრანცისკოში. 22/7 უფრო ახლოს არის პი რიცხვთან, ვიდრე 3,14, ამიტომ პი დღეს 22 ივლისსაც აღნიშნავენ. არსებობს პის წუთებიც. მაგალითად, 14 მარტს დილის 1:59 საათზე ან ღამის 1:59 საათზე. აგრეთვე არსებობს პის წამები: მაგალითად, 14 მარტს დილის 1:59:26 საათზე ან ღამის 1:59:26 საათზე. 2015 წელს იქნება პი წელი, რადგან 3,14-ის მომდევნო 2 ციფრია 15. ექსპლორატორიუმის გვერდი რიცხვ პის შესახებ Dr. Wilson Celebrates Pi Day (3/14) at The Maine School of Science and Mathematics როგორ აღვნიშნოთ პის დღე PiDay.org — 14 მარტის ოფიციალური საიტი პის დღის ჩატარების იდეები მასწავლებლებისთვის დაარქივებული 2012-01-25 საიტზე Wayback Machine.
პასიანს დაბანი

პასიანს მარი ჟოზეფინ კამა დაბანი (ფრანგ. Patience Marie Josephine Kama Dabany; დაბადებით — მარი ჟოზეფინ კამა, ასევე ცნობილია როგორც ჟოზეფინ ბონგო, დ. 22 იანვარი, 1944, ბრაზავილი, კონგოს რესპუბლიკა) — გაბონელი მუსიკოსი და მომღერალი, გაბონის ყოფილი პირველი ლედი, გაბონის მიმდინარე პრეზიდენტი ალი ბონგო ონდიმბას დედა. თითქმის ოცდაათი წელი ომარ ბონგო ონდიმბას მეუღლე იყო, რომელიც 1967-2009 წლებში გაბონის პრეზიდენტი იყო. განქორწინების შემდეგ მუსიკის კარიერას მიჰყვა. დაიბადა ბრაზავილში, კონგო, წარმოშობით სამხრეთ-აღმოსავლეთ გაბონელი მშობლების ოჯახში. დაბანი მუსიკალურ ოჯახში იზრდებოდა და სიმღერა ადრეულ ასაკში დაიწყო მამამისის აკორდეონისა და ძმის გიტარის აკომპანიმენტის თანხლებით. დედამისი ტრადიციული ხალხური სიმღერების შემსრულებელი იყო. მოზარდობაში ის ბრაზავილის ერთ-ერთ ეკლესიის გუნდში მღეროდა, მოგვიანებით კი ტრადიციული სიმღერების შესრულება დაიწყო. 1958 წელს დაბანი ალბერ-ბერნარ ბონგოს, ახალგაზრდა გაბონელ სტუდენტს, შეხვდა. 1959 წლის 31 ოქტომბერს, 15 წლის ასაკში, ის ალბერს ცოლად გაყვა. მათ ორი შვილი ეყოლათ: ვაჟი - ალენ ბერნარ ბონგო (9 თებერვალი 1959 წ.) და ქალიშვილი - აწ გარდაცვლილი ალბერტინ ამისა ბონგო (1964-1993). 1960 წელს გაბონის დამოუკიდებლობის აღიარების შემდეგ დაბანიმ ქმართან ერთად გაბონის დემოკრატიული პარტია დააარსა. პარალელურად ის მრავალ სოციალურ წამოწყებაში, მათ შორის ქალთა უფლებების დაცვის, ქველმოქმედებასა და სხვა პროექტებში, მონაწილეობს. 1967 წელს მისი მეუღლე ომარ ბონგო გაბონის პრეზიდენტი გახდა. 1986 წელს ჟოზეფინ და ალბერ ბონგო განქორწინდნენ. მარიმ პროფესიონალი მომღერლის კარიერას მიჰყო ხელი ახალი სახელით—პასიანს დაბანი. მის პირველ ალბომს "ლევეკიშა" მოჰყვა "Cheri Ton Disque Est Rayé", "Associé", და "Patience Dabany" 1994 წელს. 1997 წლის ალბომი "Nouvelle Attitude" აფრიკაში მის პოპულარობას ამყარებს. ამავე წელს ის სამშობლოში ბრუნდება და ლიბრევილში ფუძნდება. 2001 წელს გამოდის მისი ალბომი "Article 106". 2004 წლის ალბომი "Obomiyia" კი მას ჯეიმზ ბრაუნთან ევროპის ტურნეს გამართვის საშუალებას აძლევს. ამ ალბომში შეტანილი სიმღერა "La Connaissance" მისი ყოფილი მეუღლის 2005 წლის საპრეზიდენტო კამპანიის ერთ-ერთი ჰიმნი იყო. The Leopard Man's African Music Guide - პასიანს დაბანი დაარქივებული 2008-12-29 საიტზე Wayback Machine. (ფრანგული) ინტერვიუ პასიანს დაბანისთან პასიანს დაბანი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში პასიანს დაბანი: museke african artistes დაარქივებული 2016-04-19 საიტზე Wayback Machine.
გუაპორე

გუაპორე — მდინარე სამხრეთ ამერიკაში, ბოლივიისა და ბრაზილიის საზღვარზე. ბოლივიაში მას იტენესს უწოდებენ. მისი სიგრძე 1.530 კმ-ია. სათავეს იღებს ბრაზილიაში, მატუ-გროსუს შტატში. მდინარის აუზის დაახლოებით 186 460 კმ² ბოლივიაში მდებარეობს, ხოლო 80,000 კმ² ბრაზილიაში. მაქსიმალური სიღრმე 19.5 მეტრია. ერთვის მდინარე ალეგრეს. ბოლივიის მდინარეების სია გუაპორე, ენციკლოპედია ბრიტანიკა
რიო-გრანდე (ბოლივია)

რიო-გრანდე — მდინარე ბოლივიაში, მდინარე მამორეს მარჯვენა შენაკადი. სათავეს იღებს კოჩაბამბის მთებში, ზღვის დონიდან 3693 მეტრზე, სადაც მას რიო-როჩა ჰქვია. მისი მთავარი შენაკადია რიო-პირაი. რიო-გრანდეს სიგრძე 1438 კმ-ია, ხოლო აუზის ფართობი 101 900 კმ². იმის გარდა, რომ იგი ბოლივიის ერთ-ერთი უმთავრესი მდინარეა, ასევე შეტანილია მსოფლიოს ასი უმთავრესი მდინარის სიაში. ბოლივიის მდინარეების სია რიო-გრანდე დაარქივებული 2013-02-25 საიტზე Wayback Machine. თანამგზავრული ფოტოები
საქართველოს პრემიერ-მინისტრი

საქართველოს პრემიერ-მინისტრი — საქართველოს მთავრობის მეთაური. პრემიერ-მინისტრი განსაზღვრავს მთავრობის საქმიანობის ძირითად მიმართულებებს, ორგანიზებას უწევს მთავრობის საქმიანობას, ახორციელებს მინისტრების საქმიანობის კოორდინაციასა და კონტროლს, ხელს აწერს მთავრობის სამართლებრივ აქტებს. პრემიერ-მინისტრი წარმოადგენს საქართველოს საგარეო ურთიერთობებში, დებს საერთაშორისო ხელშეკრულებებს საქართველოს სახელით. პრემიერ-მინისტრი ნიშნავს და ათავისუფლებს მინისტრებს. იგი უფლებამოსილია ერთ-ერთ მინისტრს დააკისროს პირველი ვიცე-პრემიერის, აგრეთვე ერთ ან რამდენიმე მინისტრს − ვიცე-პრემიერის მოვალეობა. პრემიერ-მინისტრი მთავრობის საქმიანობისთვის ანგარიშვალდებულია პარლამენტის წინაშე. წელიწადში ერთხელ იგი პარლამენტს წარუდგენს მოხსენებას სამთავრობო პროგრამის შესრულების მიმდინარეობის შესახებ, აგრეთვე პარლამენტის მოთხოვნით − სამთავრობო პროგრამის ცალკეული ნაწილის შესრულების მიმდინარეობის ანგარიშს. პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა პირველად დაწესდა 1918 წელს საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის გამოცხადებისთანავე და მას მთავრობის თავმჯდომარე ერქვა. ამ პოსტზე მოღვაწეობდნენ ნოე რამიშვილი და ნოე ჟორდანია. 1921 წლის 25 თებერვალს რუსეთ-საქართველოს 1921 წლის ომის შედეგად საბჭოთა რუსეთმა დაიპყრო საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა, მთავრობის თავმჯდომარის თანამდებობა გაუქმდა, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობამ კი დატოვა საქართველო და ემიგრაციაში წავიდა. საქართველოს კონსტიტუციის მიხედვით საქართველო არის საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ისტორიულ-სამართლებრივი მემკვიდრე. 1995 წელს მიღებული საქართველოს კონსტიტუცია არ ითვალისწინებდა პრემიერ-მინისტრის თანამდებობას. 2004 წლის 6 თებერვალს განხორციელებულმა საკონსტიტუციო ცვლილებებმა საქართველოში შემოიღო მთავრობის ინსტიტუტი, შესაბამისად, ხელახლა გაჩნდა მთავრობის თავმჯდომარის პოსტი და მას კვლავ პრემიერ-მინისტრი ეწოდა. მოქმედი კანონმდებლობით, პრემიერ-მინისტრობის კანდიდატს პარლამენტის შემადგენლობის გათვალისწინებით წამოაყენებს პრეზიდენტი, ხოლო პარლამენტი კი ნდობას უცხადებს მას. პრემიერ-მინისტრი ნიშნავს და ათავისუფლებს მინისტრებს. საქართველოს სსრ-ის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე საქართველოს მთავრობა ↑ bpn.ge ↑ 2.0 2.1 2.2 საქართველოს კონსტიტუცია დაარქივებული 2022-05-21 საიტზე Wayback Machine. , საქართველოს კონსტიტუცია, მუხლი 55. ↑ 3.0 3.1 საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918-1921): ენციკლოპედია-ლექსიკონი. (2018). ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამომცემლობა. ISBN 978-9941-13-718-1. გვ. 149, 273, 322, 328. ↑ 4.0 4.1 მთავრობის განახლება. (26 ივნისი, 1918). ერთობა N130.. თბილისი: ამიერკავკასიის სოციალ-დემოკრატიულ მუშათა ორგანიზაციების ორგანო.
მადეირა (მდინარე)

მადეირა — მდინარე სამხრეთ ამერიკაში, ამაზონის უმსხვილესი შენაკადი. წარმოიქმნება ბოლივია-ბრაზილიის საზღვარზე მდინარეების - მამორესა და ბენის შერწყმის შედეგად. მასზე გადის ამ ორი ქვეყნის საზღვრის 100 კილომეტრიანი მონაკვეთი. შემდეგ სვლას აგრძელებს ბრაზილიის შტატების, რონდონიისა და ამაზონასის ტერიტორიებზე, რის შემდეგაც უერთდება ამაზონს. მისი სიგრძე 3 230 კმ-ია, ხოლო აუზის ფართობი 1 158 000 კმ². მადეირას წყლის დონეს სეზონურობის მიხედვით 12 მეტრით იცვლება. მაქსიმალურ დონეს ოქტომბერ-მაისში აღწევს. ქალაქ პორტუ-ველიუს შემდეგ ის სანაოსნოა. მდინარეში ბინადრობენ ამაზონის დელფინები. 2007 წელს, ბრაზილიის მთავრობამ განაცხადა, რომ მადეირაზე ორი ჰიდროელექტროსადგურის აშენებას აპირებს. ბოლივიის მდინარეების სია მდინარე მადეირა დაარქივებული 2008-09-07 საიტზე Wayback Machine. მდინარე მადეირა, ენციკლოპედია ბრიტანიკა
ევო მორალესი

ხუან ევო მორალეს აიმა (ესპ. Juan Evo Morales Ayma; დ. 26 ოქტომბერი, 1959, ორინოკა, ორურო, ბოლივია) — ბოლივიელი პოლიტიკური მოღვაწე, ბოლივიის პრეზიდენტი 2006-2019 წლებში. ეროვნებით აიმარა. იგი ესპანეთის კოლონიზაციიდან მოყოლებული ბოლივიის პირველი ადგილობრივი მმართველია. დაიბადა ღარიბი ინდიელი გლეხის ოჯახში. მისივე სიტყვებით: „ერთადერთი, რაც ჩვენს სახლში მუდმივად იდგა, ეს იყო სიმინდის ტომარა, მისგან დედა გვიმზადებდა საუზმეს, სადილს, ვახშამს. დღესასწაულებზე დედა გვაძლევდა გამხმარი ხორცის პატარა ნაჭრებს.“ მას საშუალო განათლება არ მიუღია. მისი ოჯახი გადასახლდა ქალაქ ორუროში, საიდანაც იგი გაიწვიეს სამხედრო სამსახურში, სადაც იგი უკრავდა სამხედრო ორკესტრში. 1980-იანი წლების დასაწყისში იგი გაემგზავრა ქვეყნის მთიან რეგიონში, რომელიც ცნობილი იყო კოკაინის ხის პლანტაციებით. რამდენიმე ხანში იგი გახდა კოკაინის ხის მწარმოებელთა პროფკავშირის ლიდერი. 1995 წელს დააარსა პოლიტიკური „მოძრაობა სოციალიზმისაკენ“ (ესპ. Movimiento al Socialismo; MAS) და მონაწილეობა მიიღო ეროვნული კონგრესის არჩევნებში. 2002 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში დაიკავა მეორე ადგილი, ხოლო 2005 წლის 18 დეკემბერს გამართულ საპრეზიდენტო არჩევნებში წარმატებას მიაღწია. პრეზიდენტის თანამდებობა დაიკავა 2006 წლის 22 იანვარს. ასევე წარმატებას მიაღწია 2009 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში და მიიღო ხმების 63 %. ბოლივიის პრეზიდენტი ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ევო მორალესი Официальный сайт Эво Моралеса დაარქივებული 2011-11-10 საიტზე Wayback Machine. Эво Моралес в Лентапедии[მკვდარი ბმული] Ю.Николаев. Эво Моралес: трудный путь от сельского мальчишки до президента страны Веб-сайт MAS (ესპანური) Evo Morales y Bolivia: el analisis de «La Patria Grande» de Caracas (ესპანური) ↑ Guardian.co.uk - Evo Morales wins landslide victory in Bolivian presidential elections (ინგლისური)
ზემო აჟარა

ზემო აჟარა — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გულრიფშის მუნიციპალიტეტში (აჟარის თემი), მდინარე კოდორის ხეობაში. ზღვის დონიდან 950 მ, გულრიფშიდან 79 კმ. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 322 კაცი. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 342.
ზიმა (აჟარის მუნიციპალიტეტი)

ზიმა — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, აჟარის მუნიციპალიტეტში, მდინარე კოდორის ხეობაში. ზღვის დონიდან 640 მ, გულრიფშიდან 75 კმ. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 64 კაცი. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 345. ↑ კანონი ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ დაარქივებული 2011-01-01 საიტზე Wayback Machine. .
ზემო ფშაფი

ზემო ფშაფი — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გულრიფშის მუნიციპალიტეტში (დრანდის თემი), მდინარე ფშაფის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 80 მ, გულრიფშიდან 10 კმ, დრანდიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 3 კმ. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 350.
ზემო ლათა

ზემო ლათა — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გულრიფშის მუნიციპალიტეტში (ლათის თემი), მდინარე კოდორის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 400 მ, გულრიფშიდან 62 კმ. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 346.
ალექსანდრე ზავარიცკი

ალექსანდრე ნიკოლოზის ძე ზავარიცკი (რუს. Заварицкий, Александр Николаевич; დ. 14 მარტი [ ძვ. სტ. 2 მარტი] 1884, უფა, — გ. 23 ივლისი 1952, მოსკოვი) — რუსი გეოლოგი და პალეონტოლოგი. სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1939). პროფესორი 1921 წლიდან. 1909 წელს დაამთავრა პეტერბურგის სამთო ინსტიტუტი. 1915–1935 წლებში მუშაობდა გეოლოგიურ კომიტეტში (შემდეგ — საკავშირო გეოლოგიურ ინსტიტუტში); 1939–1941 წლებში სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის გეოლოგიური ინსტიტუტის დირექტორი; 1944–1954 წლებში სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ვულკანოლოგიის ლაბორატორიის ორგანიზატორი და დირექტორი; 1946–1949 წლებში სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის გეოლოგია-გეოგრაფიის განყოფილების აკადემიკოს-მდივანი. ზავარიცკის შრომები მოიცავს გეოლოგიური მეცნიერების მრავალ დარგს: პეტროლოგიას, მინერალოგიას, კრისტალოგრაფიას, ვულკანოლოგიას, სასარგებლო წიაღისელის საბადოთა და ზოგად გეოლოგიას. ზავარიცკიმ დაამუშავა ქანების ქიმიური შემადგენლობის გამოსახვის გეომეტრიული მეთოდი, რამაც ხელი შეუწყო პეტროლოგიის ერთ-ერთი დარგის პეტროქიმიის განვითარებას. მან სრულყო ცნობილი რუსი მეცნიერის ევგრაფ ფიოდოროვის მინერალთა ოპტიმალური კვლევის მეთოდი. ზავარიცკის ეკუთვნის მნიშვნელოვანი პეტროლოგიური და გეოლოგიური გამოკვლევები ურალზე, ყაზახეთში და კავკასიაში. მან დეტალურად შეისწავლა კამჩატკა-კურილის კუნძულთა რკალის თამანედროვე, ხოლო სომხეთისა და ურალის ძველი ვულკანიზმი. ზავარიცკის სახელი ეწოდა მინერალს — ზავარიცკიტი. სსრკ სახელმწიფო პრემია (1943,1946) და ლენინური (1958) პრემიები. დაჯილდოებულია 2 ლენინის ორდენით. Гора Магнитная и ее месторождения железных руд, в. 1, ч. 1—3, Л., 1923—27 (Тр. Геологического комитета. Новая серия, в, 122); Геологический очерк месторождений медных руд на Урале, ч. 1—2, Л., 1927—29 (Тр. Геологического комитета. Новая серия, в, 173); Физико - химические основы петрографии изверженных горных пород, Л., 1926; Введение в петрохимию изверженных горных пород, 2 изд., М. — Л., 1950; Изверженные горные породы, М., 1955; Избр. труды, т. 1—4, М., 1956—63. ალექსანდრე ზავარიცკი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული) Бетехтин А. Г., О работах А. Н. Заварицкого в области учения о рудных месторождениях, "Записки Всесоюзного минералогического общества", 1953, т. 82, в. 2; А. Н. Заварицкий. [Некролог], там же. ↑ 1.0 1.1 1.2 Заварицкий Александр Николаевич // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a> ↑ https://archive.is/20121225053809/novodevichye.narod.ru/zavaritskiy-an.html
ზემო გულრიფში

ზემო გულრიფში — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გულრიფშის მუნიციპალიტეტში (მაჭარის თემი), შავიზღვისპირა ვაკე-დაბლობზე. ზღვის დონიდან 90 მ, გულრიფშიდან 2 კმ. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 344.
ზემო მაჭარა

ზემო მაჭარა (ყოფილი მეორე მაჭარა) — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გულრიფშის მუნიციპალიტეტში (მერხეულის თემი), მდინარე მაჭარის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 80 მ, გულრიფშიდან 10 კმ. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 347.
ზემო წყარო

ზემო წყარო (ყოფილი ზემო ლემსა - შუა ლემსა, გადაერქვა 1948 წლის 3 სექტემბერს) — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გულრიფშის მუნიციპალიტეტში (წებელდის თემი), მდინარე კოდორის ქვემო დინების ხეობაში. ზღვის დონიდან 620 მ, გულრიფშიდან 22 კმ. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 353. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 512. ↑ საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს უწყებები, №1-2 (14-15), გვ. 33, თბ., 1948 წ. ISSN 0203-2023
ჩაპარე

ჩაპარე — მდინარე ბოლივიაში, მამორეს მთავარი შენაკადი. განეკუთვნება ამაზონის აუზს. მისი სიგრძე 279 კმ-ია. სათავეს იღებს კოჩაბამბის დეპარტამენტში, მდინარეების - ესპირიტუ-სანტოსა და სან-მატეოს შერწყმის შედეგად. წარმოადგენს ჩაპარეს პროვინციის მთავარ საწყალოსნო გზას. მის წყლებში აღმოჩენილია თევზი Gephyrocharax chaparae, რომელსაც სახელი ამ მდინარისგან ეწოდა. ბოლივიის მდინარეების სია ტუნარის ეროვნული პარკი Chapare River Floods
რიკარდუ კარვალიუ

რიკარდუ ალბერტო სილვეირა დე კარვალიუ, დონ ენრიკეს ორდენი, (დ. 18 მაისი, 1978, არმარანტე, პორტუგალია) — პორტუგალიელი ფეხბურთელი, რომელიც მცველის პოზიციაზე თამაშობს. კარვალიო დაიბადა ამარანტეში, სადაც ის ადგილობრივ კლუბ „ამარანტეში“ თამაშობდა. Player profile on Transfermarkt Player profile on Chelsea FC official website Player profile on PortuGOAL დაარქივებული 2011-07-24 საიტზე Wayback Machine. Player profile on BBC დაარქივებული 2007-01-16 საიტზე Wayback Machine. ESPN Profile დაარქივებული 2012-10-23 საიტზე Wayback Machine.
ქვაბული

ქვაბული — დედამიწის ზედაპირის რელიეფის უარყოფითი ფორმა, რომელსაც აქვს მეტ-ნაკლებად იზომეტრიული მოხაზულობა ან ოდნავ წაგრძელებულია. მორფოლოგიურად შეიძლება იყოს ბრტყელძირიანი, ჯამისებრი და სხვა. წარმოშობით — ტექტონიკური, ვულკანური, ეროზიული, მყინვარული, დეფლაციური, კარსტული და სხვა. ზღვის ფსკერის გეომორფოლოგიაში გამოყოფენ გარდამავალი ზონის ქვაბულებს, რომლებიც დაკავებულია გეოსინკლინური ზღვებით, და ოკეანურ ქვაბულებს, ოკეანის საგების ყველაზე დიდ უარყოფით ფორმებს. როგორც წესი მოზრდილი ქვაბულები ამოვსებულია წყლით, შესაბამისად წარმოიქმნება ტბა. ქვაბული შეიძლება იყოს დახშული და ღია. საქართველოში როგორც ტიპურ მთიან ქვეყანაში კარგად არის გამოხატული რელიეფის ჩადაბლებული ფორმები, რაც ხშირად გეომორფოლოგიურ პროცესებთანაა დაკავშირებული. საინტერესო ისტორია აქვს მაგ., საქართველოს ჩრდილო-დასავლეთ მხარეში არსებული დიდი რიწის ტბის ქვაბულს. რიწის ტბის ქვაბული ეგზოტექტონიკურია და მისი წარმოქმნა დაკავშირებულია კლდეზვავთან, რომელმაც შეაგუბა მდინარე ლაშიფსე და შექმნა კავკასიის ერთ-ერთი ულამაზესი მთის ტბა. ანალოგიური ბედ-იღბალი განიცადეს საქართველოს სხვა ტბებმაც. დეპრესია ↑ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 505. ↑ გეომორფოლოფიური ლექსიკონი, გამომცემლობა ნეკერი, თბილისი, 1996.
თხუბუნი

თხუბუნი (ყოფილი ვარდისუბანი) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გულრიფშის მუნიციპალიტეტში (მაჭარა თემი). მდებარეობს შავიზღვისპირა დაბლობზე. ზღვის დონიდან 70 მ, გულრიფშიდან 1 კმ. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 4, თბ., 2018. — გვ. 153.
კადარი (გულრიფშის მუნიციპალიტეტი)

კადარი — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გულრიფშის მუნიციპალიტეტში, ლათის თემში. მდებარეობს კოდორის ხეობაში. ზღვის დონიდან 320 მ, გულრიფშიდან 57 კმ., ლათადან 5 კმ. 1948 წლამდე ეწოდებოდა ჩემბერგი საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეცხოველეობა. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 4, თბ., 2018. — გვ. 418. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 295. ↑ საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს უწყებები, №1-2 (14-15), გვ. 31, თბ., 1948 წ. ISSN 0203-2023
კელასური (მაჭარის თემი)

კელასური — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გულრიფშის მუნიციპალიტეტში (მაჭარა თემი), მდინარე კელასურის ხეობაში. ზღვის დონიდან 360 მ, გულრიფშიდან 3 კმ. 1948 წლამდე ეწოდებოდა პოლტავო-კელასური. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 4, თბ., 2018. — გვ. 617. ↑ საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს უწყებები, №1-2 (14-15), გვ. 31, თბ., 1948 წ. ISSN 0203-2023
კელასური (წებელდის თემი)

კელასური — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გულრიფშის მუნიციპალიტეტში (წებელდის თემი), აფხაზეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე კელასურის ხეობაში. ზღვის დონიდან 350 მ, გულრიფშიდან 42 კმ. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 4, თბ., 2018. — გვ. 617.
კირნათი (გულრიფშის მუნიციპალიტეტი)

კირნათი (1948 წლამდე სული) — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გულრიფშის მუნიციპალიტეტში (წებელდის თემი), აფხაზეთის მთისწინეთში. ზღვის დონიდან 800 მ, გულრიფშიდან 40 კმ. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 531. ↑ საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს უწყებები, №1-2 (14-15), გვ. 30, თბ., 1948 წ. ISSN 0203-2023