laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ყვანჩალა

ყვანჩალა (ლათ. Stachys sylvatica) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარეა ტუჩოსანთა ოჯახიდან. სწორადმდგომ ოდნავ გადახრილ 40-80 სმ-მდე სიმაღლის, მოწითალო მწვანე შებუსულ ღეროზე, გარდიგარმო განლაგებულია გულისებრი, მოგრძო, ლანცეტური, ხერხისებრ კიდეებდაკბილული ღია მწვანე ფოთლები. მუქი მეწამული ფერის შებუსული ყვავილები ღეროზე ფართოდაა გადაშლილი, ღეროს წვერში ვიწროვდება, თითებით გასრესვისას გამოსცემს არასასიამოვნო სურნელებას, ყვავის ივნის-სექტემბერში. კარგი თაფლოვანი მცენარეა. ყვანჩალა გავრცელებულია ევროპაში, აზიაში, კავკასიასა და თურქეთში. საქართველოში ვხვდებით შუა სარტყლიდან სუბალპურ და ალპურ ველებს, ტყისპირებსა და მაღალბალახოვანში. Die große Pflanzen-Enzyklopädie, Bd. 2., გვ. 1002 ა.მაყაშვილი,ბოტანიკური ლექსიკონი, თბილისი. ↑ ყვანჩალა - ბოტანიკური ლექსიკონი
ჯამბი

ჯამბი (ინდონ. Jambi) — პროვინცია ინდონეზიაში. მდებარეობს კუნძულ სუმატრის ცენტრალური ნაწილის აღმოსავლეთ სანაპიროზე. დედაქალაქია ჯამბი. პროვინციის ფართობი 50 058,16 კმ²–ია, მოსახლეობა კი 2010 წლის მონაცემებით 3 088 618 ადამიანს შეადგენს. ადმინისტრაციულად ჯამბი დაყოფილია ცხრა სარეგენტოდ და ორ ქალაქად. წარსულში, ჯამბის ტერიტორიაზე ყვაოდა შრივიჯაიის სამეფო. ინდონეზიის პროვინციები (ინდონეზიური) ოფიციალური ვებ-გვერდი დაარქივებული 2013-09-05 საიტზე Wayback Machine. Sager, Steven. Orang Rimba Customs and Religion in the Bukit Duabelas Region of Jambi, Sumatra დაარქივებული 2010-09-04 საიტზე Wayback Machine. ↑ 1.0 1.1 Indonesian Emergency Law Number 19 of 1957 — 1957. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q117233273"></a> ↑ 2.00 2.01 2.02 2.03 2.04 2.05 2.06 2.07 2.08 2.09 2.10 Jambi Province Administrative Division Data and Code 2015 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q23894830"></a> ↑ 3.00 3.01 3.02 3.03 3.04 3.05 3.06 3.07 3.08 3.09 3.10 Indonesian Minister of Home Affairs Decree Number 050-145 of 2022 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q112136164"></a> ↑ Central Bureau of Statistics: Census 2010, retrieved 17 January 2011 (ინდონეზიური)
ანტონი რევეილერი

ანტონი რევეილერი (ფრანგ. Anthony Réveillère; დ. 10 ნოემბერი, 1979; დუე-ლა-ფონტენი, საფრანგეთი) — ფრანგი ფეხბურთელი. აღიზარდა „რენის“ აკადემიაში და პროფესიონალური დებიუტიც ამავე კლუბში ჰქონდა. თამაშობს ლიგა 1-ის კლუბ „ლიონში“ და საფრანგეთის ეროვნულ ნაკრებში მარჯვენა მცველის პოზიციაზე. ცნობილია სისწრაფით და თავდასხმაში თამაშით, როდესაც გუნდის სათამაშო სტილი ამის საშუალებას იძლევა. მას თამაში შეუძლია როგორც მარჯვენა, ასევე მარცხენა ფლანგზე. ლიონი: ლიგა 1 (5): 2003–04, 2004–05, 2005–06, 2006–07, 2007–08 საფრანგეთის თასი (2): 2007–08, 2011–12 ჩემპიონთა ტროფი (5): 2003, 2004, 2005, 2006, 2007 მშვიდობის თასი (1): 2007 ანტონი რევეილერის სტატისტიკა footballdatabase.eu-ზე
ლამპუნგი

ლამპუნგი (ინდონ. Lampung) — პროვინცია ინდონეზიაში. მდებარეობს კუნძულ სუმატრის უკიდურეს სამხრეთ ნაწილში. ესაზღვრება ბენკულუსა და სამხრეთ სუმატრის პროვინციებს. ლამპუნგში ცხოვრობს ლამპუნგის ხალხი, რომელიც სუმატრის ყველა სხვა ხალხისგან განსხვავებულ ენაზე ლაპარაკობს, აქვთ საკუთარი ანბანიც. დედაქალაქია ბანდარ-ლამპუნგი. 2010 წლის მონაცემებით, პროვინციის მოსახლეობა 7 596 115 ადამიანს შეადგენს. მათი სამი მეოთხედი იავიდან, მადურიდან და ბალიდან მიგრირებულთა შთამომავალია. ეს მიგრანტები უკიდურესად მჭიდროდ დასახლებული კუნძულებიდან ახალი მიწების ძიებისას აღმოჩნდნენ სუმატრაზე. ლამპუნგი ერთ–ერთი პირველი დანიშნულების ადგილი იყო ინდონეზიის მთავრობის ტრანსმიგრაციის პროგრამაში. ბოლო დროს ლამპუნგი ცნობილია გეოგრაფიული არასტაბილურიბით, განსაკუთრებით მიწისძვრებითა და ვულკანური აქტივობებით. 2005 წლის 10 მაისს, მოხდა რიხტერის სკალით 6,4 ბალის მიწისძვრა. მნიშვნელოვანი ზიანი გამოიწვია ვულკან კრაკატაუს 1883 წლის ამოფრქვევამაც. ინდონეზიის პროვინციები (ინდონეზიური) ოფიციალური ვებ-გვერდი ↑ 1.00 1.01 1.02 1.03 1.04 1.05 1.06 1.07 1.08 1.09 1.10 1.11 1.12 1.13 1.14 Lampung Province Administrative Division Data and Code 2015 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q23894846"></a> ↑ 2.00 2.01 2.02 2.03 2.04 2.05 2.06 2.07 2.08 2.09 2.10 2.11 2.12 2.13 2.14 Indonesian Minister of Home Affairs Decree Number 050-145 of 2022 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q112136164"></a> ↑ Central Bureau of Statistics: Census 2010, retrieved 17 January 2011 (ინდონეზიური)
მუნქე

მუნქე (დ. 1208 — გ. 11 აგვისტო, 1259, ჩუნცინი) — მონღოლთა იმპერიის მე-4 დიდი ყაენი, ტოლუის ვაჟი, ჩინგიზ-ყაენის შვილიშვილი. ტახტზე ავიდა 1251 წელს, ბათო-ყაენის მხარდაჭერით. მუნქე ცდილობდა მმართველობის ცენტრალური აპარატის განმტკიცებას, ვაჭრობისა და ხელოსნობის მოწესრიგებას, დამპყრობლურ ლაშქრობათა გაგრძელებას. 1250-იან წლებში, მუნქეს დახმარებით მისმა ძმამ, ჰულაგუმ დაასრულა ირანის, ერაყისა და სირიის დაპყრობა, ასევე აბასიანთა 500 წლიანი ბატონობა ბაღდადში. მონღოლებმა 1259 წელს დაიწყეს სამხრეთ ჩინეთის სახელმწიფოს, სუნის დინასტიის დამორჩილება. მუნქე გარდაიცვალა ჩინეთში ლაშქრობის დროს. მუნქეს გარდაცვალებას მალევე მოჰყვა მის ძმებს შორის დაპირისპირება, რომელიც ტოლუიდების ომის სახელითაა ცნობილი. მონღოლთა იმპერიის მმართველთა სია ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 197.
ბრეთის ეკლესია

ბრეთის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბრეთში, სოფლის დასავლეთით, პლატოზე, ნასოფლარ წვერის ტერიტორიაზე. ეკლესია თარიღდება XVI-XVII საუკუნეებით. ეკლესია დარბაზულია (8,6 X 4,6 მ), ნაგებია რიყის ქვითა და აგურით. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. ნახევარწრიულ აფსიდში ერთი სარკმელი და ორი ნიშია. დარბაზი გადახურულია კამარით. კონქი და კამარა შეისრულია. თითო სარკმელი დასავლეთ და სამხრეთ კედლებშია. ნაგებობას ჰქონდა აგურის დაკბილული ლავგარდანი. ორფერდა სახურავი კრამიტისაა. მოგვიანებით ეკლესიის დასავლეთ კედელზე მიუდგამთ საყარაულო კოშკი, რაც პლატოს ხელსაყრელი სტრატეგიული მდებარეობით იყო გაპირობებული. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 360.
ბრეთის მამა პიროსის ეკლესია

ბრეთის მამა პიროსის ეკლესია — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი, მდებარეობს ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბრეთში. მონასტერი VI საუკუნეში დააარსა ღირსმა პიროსმა, რომლის წმინდა ნაწილებიც ამავე ეკლესიაში განისვენებს. 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია. ტოპონიმი, ბრეთა — აქ მონასტრის დაარსების შემდგომი დროინდელია. ბრეთი ბერეთიდან უნდა იყოს წარმომდგარი. ეს, კი, სავარაუდოდ, მონასტრის სიდიდეზე, ბერთა სიმრავლეზე მიგვანიშნეს. თუმცა ეკლესიის ირგვლივ დღეს სხვა სამონასტრო ნაშთების კვალი არსად ჩანს, მაგრამ ადრე აქ „საძმო სამარხები“ ყოფილა. მამა პიროსის ეკლესია გადაკეთებულია, დაკავშირებულია წმ. გიორგის ეკლესიასთან და მინაშენის შთაბეჭდილებას ტოვებს. დღეს არსებული ბრეთის წმ. გიორგის სახელობის ეკლესია VIII-IX საუკუნეებს განეკუთვნება. თუმცა იგი ერთბაშად არ აუგიათ. მისი ჩრდილოეთი მინაშენი თავდაპირვეალდ დამოუკიდებელ, მამა პიროსის ეკლესიას (ეკვდერს) წარმოადგენდა. სწორედ ეს მინაშენი უნდა ყოფილიყო პიროსის დროინდელი. ეს მცირე ზომის ერთნავიანი ნაგებობა ადრევე დანგრეულა, მაგრამ მისი ნაშთები მაინც შეუნარჩუნებიათ, შეუკეთებიათ და ორგანულად დაუკავშირებიათ მოგვიანო ნაგებობასთან. შესასვლელს შიგნით მიდგმული აქვს კიბე, რომლის საფეხურებად გამოყენებულია წარწერიანი საფლავის ქვები. გვიანდელ ფეოდალურ ხანაში ეკლესია საფუძვლიანად შეუკეთებიათ. ნაგებობის ზედა ნაწილები რიყის ქვითა და აგურით ამოუყვანიათ, აღუდგენიათ მინაშენებიც. ამ ხანაშია აგებული სამრეკლოც, რომელიც ნაგებობის სამხრეთ-დასავლეთ კუთხეზეა დაშენებული. ეკლესია შეაკეთეს XIX საუკუნეშიც: გარედან მთლიანად შელესეს, გადახურეს კრამიტით, ბევრგან გადააწყვეს კედლები და ამოაშენეს დანგრეული ნაწილები, კვადრატული აგურით აღადგინეს მინაშენების ლავგარდნები. XIX საუკუნისაა ძირითადი ნავის კარნიზიც. საბჭოთა პერიოდში, როგორც სხვა მრავალ ტაძარში ლიტურგიული მსახურება შეწყდა, ხოლო ეკლესია სურსათის საწყობად გადააქციეს. XX საუკუნის ბოლოს მამა პიროსის ეკლესიის ვიზუალური სახე სავალალოდ იკითხებოდა: ჩამოქცეული იყო სახურავი, აფსიდის კონქი, ჩანგრეული იყო იატაკი, ჩამოცლილი პერანგი, ეკლესიის ინტერიერი მიწითა და ქვით იყო სავსე. ნაგებობა ბოლოს XX საუკუნის შუა წლებში შეუკეთებიათ. ძეგლს, შეძლებისდაგვარად, დაბრუნებული აქვს თავდაპირველი სახე. ეკვდერს მხოლოდ ერთი კარი ჰქონდა სამხრეთის მხარეს. იგი დღესაც არსებობს და მთავარ ნავში გასასვლელს წარმოადგენს. საკურთხეველში ვიწრო სარკმელია გაჭრილი. მას გარედანაც და შიგნიდანაც სწორკუთხა მოყვანილობა აქვს. ამგვარივე სარკმელი ყოფილა დასავლეთითაც, მაგრამ იგი ამოქოლილია. თავდაპირველია აგრეთვე ფასადების საკმაოდ მოზრდილი მონაკვეთები. სამრეკლო აგურით ნაგები ექვსთაღიანი ფანჩატურია, რომელსაც საფუძველი მრგვალი აქვს, სახურავი — პირამიდული. ბრეთში სამონასტრო ცხოვრება ისევ აღორძინდა და დღეს აქ დედათა მოანსტერია. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 361. ხ. რაქვიაშვილი, „ცამეტი ასურელი მამა და მათ მიერ დაარსებული მონასტერები“, თბ., 2015, გვ. 150-152 ↑ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-12-04. ციტირების თარიღი: 2020-01-30.
მალუკუ

მალუკუ (ინდონ. Maluku) — პროვინცია ინდონეზიაში. მოიცავს მოლუკის კუნძულების ცენტრალურ და სამხრეთ ნაწილებს, რომლებიც კულტურულად და გეოგრაფიულად მელანეზიასთან იგივდება. მთავარი ქალაქი და დედაქალაქია პატარა კუნძულ ამბონზე მდებარე ამბონი. 2010 წლის მონაცემებით, პროვინციის მოსახლეობა 1 531 402 ადამიანს შეადგენს. 1950–დან 1999–წლამდე, მოლუკის ყველა კუნძული ინდონეზიის ერთ პროვინციაში ერთიანდებოდა, სანამ ცალკე შეიქმნებოდა ჩრდილოეთ მალუკუს პროვინცია. მალუკუს პროვინცია ადმინისტრაციული თვალსაზრისით ამჟამად ცხრა სარეგენტოდ და ორ ქალაქად იყოფა. ინდონეზიის პროვინციები (ინდონეზიური) ოფიციალური ვებ-გვერდი ↑ 1.00 1.01 1.02 1.03 1.04 1.05 1.06 1.07 1.08 1.09 1.10 Maluku Province Administrative Division Data and Code 2015 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q23899306"></a> ↑ 2.00 2.01 2.02 2.03 2.04 2.05 2.06 2.07 2.08 2.09 2.10 Indonesian Minister of Home Affairs Decree Number 050-145 of 2022 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q112136164"></a> ↑ Central Bureau of Statistics: Census 2010, retrieved 17 January 2011 (ინდონეზიური) ↑ www.irja.org/anthro/malmel.htm IRJA.org (via http://web.archive.org)
ბრეთის წმინდა გიორგის ეკლესია

ბრეთის წმინდა გიორგის ეკლესია — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბრეთში. მდებარეობს სოფლის ცენტრში, ეკლესია თარიღდება VI საუკუნით. 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია. ეკლესია დარბაზული ნაგებობაა (14,35 X 13,2 მ). მიუხედავად მრავალგზის გადაკეთებისა, უცვლელია ნაგებობის გეგმა, მასები და ცალკეული ფორმები. ეკლესიას სამი შესასვლელი აქვს - ჩრდილოეთით, სამხრეთით და დასავლეთით. შიდა სივრცე საკმაოდ ფართოა. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე ფართო სარკმელია, ხოლო მის ორივე მხარეს - ღრმა ნიშები. დარბაზის გრძივი კედლები ორსაფეხურიანი პილასტრებით ორ ნაწილად იყოფა. შუა საფეხურს კამარის საბჯენი თაღი ეყრდნობა, გვერდის საფეხურებს კი - კედლის დეკორატიული თაღები. ეკლესიას ჩრდილოეთით ეგვტერი (მამა პიროსის ეკლესია), ხოლო სამხრეთით და დასავლეთით მინაშენები ეკვრის. მამა პიროსის ეკლესია (ეგვტერი) და წმ. გიორგის ეკლესიის აღმოსავლეთ ფასადი თითქმის ერთნაირი საშენი მასალით არის ნაგები, მაგრამ კედლები გადაუბმელია, წყობა განსხვავებული. ეგვტერზე ფრონტონის კვალიც შეიმჩნევა. მოგვიანებით ეგვტერის კუთხეები აუმაღლებიათ, შენობა ცალფერდა სახურავით გადაუხურავთ და წმ. გიორგის ეკლესიისათვის დაუკავშირებიათ. ეგვტერის ფასადები რამდენჯერმეა განახლებული. ძველი ნაწილები შემორჩენილია ფრაგმენტების სახით. გადაკეთებულია ნაგებობის ინტერიერიც. კამარა აღდგენილია. უცვლელად არის მოღწეული აფსიდი და კედლის ქვედა ნაწილები. ღრმა, ნალისებრი აფსიდის ღერძზე ვიწრო სარკმელია. სამხრეთით გაჭრილი ერთადერთი კარი მთავარ ეკლესიაში გადის. სამხრეთის და დასავლეთის მინაშენები უწყვეტად არის დაკავშირებული ერთმანეთთან და გარშემოსავლელს წარმოადგენს. ორივე გადახურულია კირხსნარით დაბეტონებული ნახევარწრიული კამარით. სამხრეთ მინაშენს ნახევარწრიული აფსიდი აქვს. წმინდა გიორგის ეკლესიაში მოხვედრა შეიძლება მინაშენის სამხრეთ კედელში გაჭრილი შესასვლელით. გარშემოსავლელის სამხრეთ-დასავლეთ კუთხეზე მოგვიანებით დაუშენებიათ სამრეკლო - აგურით ნაგები ექვსთაღიანი ფანჩატური, რომელსაც საფუძველი მრგვალი აქვს, სახურავი - პირამიდული. ფანჩატურის ყოველი წახნაგი შემკულია დეკორატიული ლილვებით და თაღებით. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 361. ↑ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-12-04. ციტირების თარიღი: 2020-01-30.
ვსევოლოჟსკი

ვსევოლოჟსკი (რუს. Всеволожск) — ქალაქი რუსეთში, ლენინგრადის ოლქში, ვსევოლოჟსკის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს სანქტ-პეტერბურგიდან 7 კილომეტრის მოშორებით, რეგიონული მნიშვნელობის საგზაო მაგისტრალ A128-ისა („ცხოვრების გზა“) და H91 საგზაო მაგისტრალის გადაკვეთაზე. ქალაქის ყველაზე მაღალი ადგილი ზღვის დონიდან 68, 13 მეტრზე მდებარეობს, რუბოლოვსკის მთაზე, ყველაზე დაბალი ადგილი კი ზღვის დონიდან 11, 75 მეტრზეა. ქალაქი დაარსდა 1892 წელს, 2010 წლის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობდა 59,7 ათასი ადამიანი. პირველი დასახლება თანამედროვე ვსევოლოჟსკის ტერიტორიაზე ჯერ კიდევ 1500 წელს ჩატარებულ აღწერაშია ნახსენები, ეს იყო სოფელი „ლუბლიანა მდინარე ლუბნეზე“ და სამი სოფელი: რიაბოვო, ახალი რიაბოვო და რიაბოვო ვლადიკინო. დასახლება პირველად 1580 წელს დაიტანეს კარელიის რესპუბლიკის რუკაზე. 1892 წელს რიაბოვოში გაიხსნა ერთკლასიანი სახალხო სკოლები, 1895 წელს რიაბოვოს მახლობლად აშენდა სადგური — ვსევოლოჟსკი. დასახლებას 1963 წელს მიენიჭა ქალაქის სტატუსი. ↑ Индексы объектов почтовой связи, эталонный справочник.. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2006-12-12. ციტირების თარიღი: 2012-12-27. ↑ Всеволожск — о городе. ↑ Всеволожск — рельеф местности. ↑ Переписная окладная книга Водской пятины 1500 года, стр. 253. ↑ Гергард Вокка «На берегах озера Нево» ↑ Переписная окладная книга Водской пятины 1500 года, стр. 245, 250, 253. ↑ «Карта Карелии, составленная после взятия Кексгольма, Понтусом де ла Гарди», 1580 г.. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-11-07. ციტირების თარიღი: 2012-12-27. ლენინგრადის ოლქი ქალაქები: ბოქსიტოგორსკი  • ვოლოსოვო  • ვოლხოვი  • ვსევოლოჟსკი  • ვიბორგი  • ვისოცკი  • გატჩინა  • ივანგოროდი  • კამენოგორსკი  • კინგისეპი • კირიში  • კიროვსკი  • კომუნარი  • ლოდეინოე-პოლე • ლუგა  • ლიუბანი  • ნიკოლსკოე  • ახალი ლადოგი  • ოტრადნოე  • პიკალიოვო  • პოდპოროჟიე  • პრიმორსკი  • პრიოზერსკი  • სვეტოგორსკი  • სერტოლოვო  • სლანცი  • სოსნოვი-ბორი  • სიასტროი  • ტიხვინი  • ტოსნო  • შლისელბურგი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფა: რაიონები: ბოქსიტოგორსკი  • ვოლოსოვი  • ვოლხოვი  • ვსევოლოჟსკი  • ვიბორგი  • გატჩინი  • კინგისეპი  • კირიში  • კიროვსკი  • ლოდეინოპოლე  • ლომონოსოვი  • ლუგი  • პოდპოროჟიე  • პრიოზერსკი  • სლანცი  • ტიხვინი  • ტოსნო სტატია: გეოგრაფია | გერბი | ჰიმნი | ისტორია | მოსახლეობა | ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფა | დროშა
ზღვის ფიზიკა

ზღვის ფიზიკა (იგივეა რაც ოკეანის ფიზიკა, ფიზიკური ოკეანოგრაფია) — გეოფიზიკის ნაწილი, რომელიც შეისწავლის ზღვებსა და ოკეანეებში მიმდინარე ფიზიკურ პროცესებს. ზღვის ფიზიკის ძირითადი დარგებია: ზღვის თერმოდინამიკა, ზღვის ჰიდროდინამიკა, ზღვის აკუსტიკა, ზღვის ოპტიკა, ბირთვული ჰიდროფიზიკა და ოკეანეში ელექტრომაგნიტური ველების კვლევა. ზღვის ფიზიკის ერთ-ერთი ძირითადი პრობლემაა ატმოსფეროსა და ოკეანის ურთიერთქმედების შესწავლა. ეს ურთიერთქმედება განაპირობებს ოკეანის თერმოდინამიკურ მდგომარეობას და იწვევს ოკეანის წყლის მოძრაობათა სახესხვაობების უმეტესობას. ოკეანისა და ატმოსფეროს ურთიერთქმედება ჰავის ფორმირების ერთ-ერთი ძირითადი ფაქტორია. ზღვის ფიზიკას დიდი მნიშვნელობა აქვს ზღვაოსნობის უსაფრთხოებისა და ამინდის პროგნოზისათვის. ფიზიკური ოკეანოგრაფიის საწყისები ჩაისახა ანტიკურ ხანაში. იმ პერიოდში ფიზიკური ოკეანოგრაფიის საკითხებს აშუქებენ არქიმედე და პითეა. ძველ დროში მოღვაწე არაერთი მათემატიკოსი იკვლევდა ოკეანეს. ოკეანის პრობლემებზე მუშაობდა მრავალი მკვლევარი, მათ შორის ისააკ ნიუტონი, პიერ სიმონ ლაპლასი და სხვები. ზღვის თერმოდინამიკა შეისწავლის ზღვის წყლის თერმოდინამიკურ მახასიათებლებს (ტემპერატურას, მარილიანობას, თბოშემცველობასა და სხვ.) ამ მახასიათებლების განაწილებას ვერტიკალური და ჰორიზონტული მიმართულებით, მათ დღეღამურ, სეზონურ და წლიურ ცვალებადობას, ოკეანის სითბურ ბალანსსა და სხვ. ზღვის ჰიდროდინამიკა შეისწავლის ზღვის დინებებს, სხვადასხვაგვარ ტალღებს (ქარისმიერი, მოქცევა-მიქცევითი, ცუნამი, წყლის სტრატიფიკაციით გამოწვეული შინაგანი ტალღები და სხვ.), ტურბულენტურ მოძრაობასა და სხვ. ზღვის აკუსტიკა შეისწავლის წყალში ბგერითი ტალღების გავრცელებას, მათ გაბნევასა და შთანთქმას, ბუნებრივ ხმაურს (მათ შორის თევზებისა და კიბოსნაირების მიერ წარმოქმნილ ხმაურს). ზღვის ოპტიკა შეისწავლის წყალში სხვადასხვა ტალღის სიგრძისა და პოლარიზაციის მქონე სინათლის გავრცელებას, გაბნევასა და შთანთქმას, აგრეთვე სინათლის ბუნებრივ ველებს (მზის სინათლე, ბიოლუმინესცენცია). ბირთვული ჰიდროფიზიკა შეისწავლის ოკეანის წყლის ბუნებრივსა და ხელოვნურ რადიოაქტიურობას და მის ცვალებადობას. თანამედროვე ზღვის ფიზიკის აქტუალური ამოცანაა წყალში დაბალი სიხშირის ელექტრომაგნიტური შეშფოთებათა და სხვა საკითხების შესწავლა. ზღვის ფიზიკა – დიდი საბჭოთა ენციკლოპეიდა[მკვდარი ბმული] (რუსული) ფიზიკური ოკეანოგრაფიის ისტორია დაარქივებული 2011-12-30 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 551. Шулейкин В. В., Физика моря, 4 изд., М., 1968; Ерлов Н. Г., Оптическая океанография, пер. с англ., М., 1970; Нелепо Б. А., Ядерная гидрофизика, М., 1970; Каменкович В. М., Основы динамики океана, Л., 1973; Лакомб А., Физическая океанография, пер. с франц., М., 1974; Монин А. С., Каменкович В. М., Корт В. Г., Изменчивость Мирового океана, Л., 1974; Акустика океана, под ред. Л. М. Бреховских, М., 1974; Defant А., Physical oceanography, v. 1–2, Oxf. – L. – N. Y. – P., 1961; The Sea, v. 1–4, N, Y. – [a. o.], 1962–70.
ატოცის მთავარანგელოზის ეკლესია

ატოცის მთავარანგელოზის ეკლესია — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ატოცში. მდებარეობს სოფლის ჩრდილო-დასავლეთით. სტილისტური ნიშნებით თარიღდება X საუკუნით. ეკლესია დარბაზულია (8,2 X 5,3 მ), ნაგებია ქვის კარგად გათლილი კვადრებით. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. ღრმა ნახევარწრიულ აფსიდში სარკმელია, მის გვერდებზე თითო ოთხკუთხა ღრმა ნიშია. საკურთხევლის კედელს ჩამოსაჯდომი გასდევს, ხოლო სარკმლის ქვემოთ სატრაპეზო ქვა დგას. ეკლესიას სარკმლები დასავლეთით და სამხრეთითაც აქვს. ინტერიერში შემორჩენილია შელესილობისა და მოხატულობის კვალი. ეკლესიის ცოკოლი მაღალია, ორსაფეხურიანი და სწორკუთხა; ლავგარდანი შედგენილია სწორკუთხა ფილებისაგან. ეკლესია ლორფინებით ყოფილა გადახურული. ეკლესიის ჩრდილოეთ კედელზე მოგვიანებით მიშენებული პირამიდული კოშკისგან მხოლოდ ყრუკედლებიანი პირველი სართულია შემორჩენილი. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 357-358.
მირი (ორბიტული სადგური)

მირი (რუს. Мир) იყო მეტად წარმატებული საბჭოთა (შემდეგ რუსული) ორბიტული სადგური. ის იყო პირველი მუდმივადმოქმედი სადგური, რომელიც განკუთვნილი იყო ხანგრძლივი ექსპერიმენტების ჩასატარებლად კოსმოსში. სადგურზე ტარდებოდა საერთაშორისო ექსპერიმენტები სხვადასსხვა ქვეყნის კოსმონავტების მონაწილეობით. მირი ორბიტაზე ეწყობოდა რამდენიმე მოდულის შეერთებით, რომლებსაც კოსმოსში უშვებდნენ 1986-1996 წლებში. სადგურმა იარსება 2001 წლის 23 მარტამდე, როდესაც ის ორბიტიდან დაეშვა სამუხრუჭე ძრავის ჩართვის შედეგად და ატმოსფეროს მკვრივ ფენებში დაიწვა (ცალკეული ნაწილები წყნარ ოკეანეში ჩამოვარდა). მირის ისტორია იწყება 1976 წელს. როდესაც დაიწყო გრძელვადიანი ორბიტული სადგურის პროექტზე მუშაობა. 1984 წელს პროექტის დასრულება კითხვის ნიშნის ქვეშ დადგა, თუმცა სკკპ XXVII ყრილობაზე მაინც დაამტკიცეს პროექტი და 1986 წლის თებერვალში მირი ღია კოსმოსში გავიდა. 1995 წლიდან სადგურზე დაიწყო საერთაშორისო ექსპედიციები. 2001 წლის 23 მარტს მირი ორბიტიდან მოიხსნა. მისი ნაწილები ჩაიძირა წყნარი ოკეანის სამხრეთით. ფიჯის კუნძულებთან ახლოს.
ატოცის ღვთისმშობლის მცირე ეკლესია

ატოცის ღვთისმშობლის მცირე ეკლესია — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ატოცში. მდებარეობს სოფლის განაპირას, დასავლეთით, ადგილ გულიკაანთ უბანში. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. ეკლესია დარბაზულია (5,4 X 3,7 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით, კონსტრუქციულ ნაწილებში გამოყენებულია თლილი ქვა. შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია. ნახევარწრიულ აფსიდში ერთი თაღოვანი სარკმელია. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 358.
ატოცის ღვთისმშობლის დიდი ეკლესია

ატოცის ღვთისმშობლის დიდი ეკლესია — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ატოცში. მდებარეობს სოფლის ცენტრში. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. ეკლესია დარბაზულია (12,15 X 7,3 მ), ნაგებია აგურითა და ნატეხი ქვით, კონსტრუქციულ ნაწილებში გამოყენებულია თლილი კვადრები. სამხრეთით სწორკუთხა შესასვლელია, დასავლეთის შესასვლელი ამოშენებულია. ნახევარწრიული აფსიდი საკმაოდ ამაღლებულია. მის ღერძზე სარკმელია. აფსიდის ორივე მხარეს ვიწრო და მაღალი სამკვეთლო და სადიაკვნეა. სამკვეთლოში აღმოსავლეთით ერთი სარკმელია. თითო თაღოვანი სარკმელი სამხრეთის კარის თავზე და ჩრდილოეთ კედელშია. დარბაზის გრძივი კედლები და შეისრული კამარა დანაწევრებულია წყვილი მასიური პილასტრით და მათზე დაყრდნობილი საბჯენი თაღით. კედლები მთლიანად შელესილი და შეთეთრებულია. სამხრეთის კარის არქიტრავზე ჯვრის გრაფიკული გამოსახულებაა. დასავლეთ (კარის თავზე) და აღმოსავლეთ ფასადზე გამოსახულია რელიეფური ჯვარი. ნაგებობას აგურის ლავგარდანი და კრამიტის ორფერდა სახურავი აქვს. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 358.
ატოცის წმინდა გიორგის ეკლესია

ატოცის წმინდა გიორგის ეკლესია — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ატოცში. მდებარეობს სოფლის ცენტრში. გადმოცემით აგებულია 1903 წელს ძველი პატარა ეკლესიის ადგილზე. ეკლესია მოზრდილი გუმბათოვანი ნაგებობაა (17,1 X 11,7 მ), ნაგებია უხეშად ნატეხი ქვითა და აგურით. კონსტრუქციულ ნაწილებში თლილი კვადრებია გამოყენებული. საფუძვლად სამნავიანი ბაზილიკის გეგმა უდევს. ნავები ერთმანეთისაგან გამოყოფილია თითო ოთხკუთხა მასიური ბურჯითა და მათზე გადაყვანილი ფართო ნახევარწრიული თაღებით. გვერდის ნავები ტოლია და არქიტექტურულად მსგავსი. შუა ნავი საგრძნობლად მაღალია გვერდის ნავებზე. გადახურულია ნახევარსფერული კამარით და მაღალი თორმეტსარკმლიანი გუმბათი აქვს. შუა ნავის დასავლეთ შესასვლელის თავზე სამრეკლოს მეორე სართულზე გასასვლელი კარია. აღმოსავლეთით ფართოსარკმლიანი ნახევარწრიული აფსიდია. საკურთხეველი ორი საფეხურით ამაღლებულია და შუაში არდაბაგი აქვს. საკურთხეველს გასასვლელებით უერთდება სწორკუთხა სამკვეთლო და სადიაკვნე, რომლებიც გვერდის ნავების უწყვეტ გაგრძელებას წარმოადგენს და თითოეულს აღმოსავლეთით თითო ფართო სარკმელი აქვს. ინტერიერის მთელი აღმოსავლეთ ნაწილი საკურთხეველთან, სამკვეთლოსა და სადიაკვნესთან ერთად გამოყოფილია ხის მაღალი კანკელით, რომელშიც კარგად შემონახული მოგვიანო ხანის ხატებია ჩასმული. ჩრდილოეთით და სამხრეთით ექვს-ექვსი სარკმელია, ხოლო დასავლეთით - ორი. კედლები გარეთ და შიგნით მთლიანად შელესილი და შეთეთრებულია. ნაგებობას გარედან ბაზილიკური იერი აქვს - შუა ნავი მკვეთრად არის ამოწეული გვერდის ნავებიდან. გუმბათი როგორც შიგნით, ისე გარეთ არ შეესაბამება საერთო მასებს. ფასადების ქვედა ნაწილებში ნალესი დახაზულია და თლილი კვადრების იმიტაციას ქმნის. ფასადებზე სარკმლები ნახევარწრიულ დეკორატიულ თაღებშია ჩასმული. ლავგარდანი შედგენილია აგურის სამი რიგისაგან. ეკლესიაზე დასავლეთით მიშენებულია ნაგებობა, რომლის პირველი სართული ეკლესიის კარიბჭეა, ზედა სართული კი გახსნილთაღებიანი სამრეკლო. ეკლესიას შემოვლებული აქვს უსწორო ნატეხი ქვით ნაგები გალავანი. მის სამხრეთ-დასავლეთ მონაკვეთში თლილი ქვის ფართო თაღოვანი ალაყაფის კარია. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 358-359.
ატოცის წმინდა მარინეს მცირე ეკლესია

ატოცის წმინდა მარინეს მცირე ეკლესია — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ატოცში. მდებარეობს სოფლის სამხრეთით. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. ეკლესია დარბაზულია (4,2 X 2,6), ნაგებია წვრილად ნაგები ქვით. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. კარი შიგნით თაღოვანია, გარედან არქიტრავული. ნახევარწრიულ აფსიდში სარკმელია. საკურთხეველი დარბაზისგან გამოყოფილია კანკელით, რომელსაც შუაში აღსავლის კარი აქვს. ერთი სარკმელი დასავლეთითაა. დარბაზის გრძივ კედლებს გასდევდა ერთსაფეხურიანი ჩამოსაჯდომები. დარბაზი გადახურულია ნახევარწრიული კამარით. ეკლესია ერთსაფეხურიან ცოკოლზე დგას. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 359.
იერუსალიმური ლექციონარი

იერუსალიმური ლექციონარი — VIII საუკუნის ქართული ხელნაწერი, რომელიც პალიმფსესტის ქვედა ფენაზეა დაცული; ასახავს ღვტისმსახურების ადრეულ, იერუსალიმურ წესს. ენობრივად იგი ჰაემეტი ძეგლია და VIII საუკუნის ნორმებითაა შესრულებული. პირველწყარო ბერძნულია, თუმცა იგი დაკარგულია. შესრულებულია ეტრატზე, ფურცლის ზომებია 16X12,5 სანტიმეტრი. ლექციონარი ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრშია დაცული. მოღწეულია ფრაგმენტების სახით. მისი პირველი ნაწილი, რომელიც 51 ფურცელს შეიაცვს, H ფონდშია მოთავსებული (H-1329), მეორე ნაწილი კი Q ფონდში (Q-333). პალიმფსესტის (H-1329) ზედა ფენა XIII-XIV საუკუნეებით თარიღდება და გვიანდელ საღვთისმსახურო კრებულს, პარაკლიტონს წარმოადგენს. ქართული ხელნაწერი წიგნი, V-XIX საუკუნეები, თბილისი, 2012, გვ. 17