laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
პლატეოზავრი

პლატეოზავრი (ლათ. Plateosaurus) — ხვლიკმენჯა დინოზავრების გვარი პლატეოზავრისებრთა ოჯახიდან, რომელიც გავრცელებული იყო ტრიასულ პერიოდში. მისი სიგრძე აღწევდა 6-დან 12 მეტრს, ხოლო წონა — 4 ტონამდე. პირველად აღწერა გერმანელმა პალეონტოლოგმა, ჰერმან მაიერმა 1887 წელს და ასევე სახელი პლატეოზავრიც მანვე შურჩია. პლატეოზავრს ჰქონდა გრძელი კისერი და ტანთან შედარებით პატარა თავი, მკრივი სხეული და ძლიერი, გრძელი პროპორციული უკანა კიდურები, რისი წყალობითაც შეეძლო სწრაფად სირბილი. მცენარეებს ღეჭავდა ხერხივით ბასრი კბილების საშუალებით და მტრისგან თავს იცავდა წინა და უკანა კიდურების ბასრი ბრჭყალებით. იგი ტრიასული პერიოდის პირველი და კარგად შესწავლილი დინოზავრია. მისი ჩონჩხი აღმოჩენლი არის ევროპის სხვადასხვა ქვეყანაში, მათ შორის საფრანგეთში, შვეიცარიასა და გერმანიაში. პლატეოზავრები დიდ ჯოგებად ცხოვრობდნენ. დინოზავრების ეს სახეობა ოთხ ფეხზე დადიოდა. მაღალი ხიდან ფოთლების მოსაგლეჯად ან მტაცებლისგან თავის დასაცავად უკანა კიდურებზე დგებოდა. Gunga HC, Suthau T, Bellman A, Friedrich A, Schwanebeck T et al (2007). «Body mass estimations for Plateosaurus engelhardti using laser scanning and 3D reconstruction methods». Naturwiss 94 ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: Plateosaurus პლატეოზავრი დაარქივებული 2016-12-03 საიტზე Wayback Machine. Prehistoric Wildlife-ზე ↑ Huene, F. von (1926). "Vollständige Osteologie eines Plateosauriden aus dem schwäbischen Keuper" [Complete osteology of a plateosaurid from the Swabian Keuper]. Geologische und Paläontologische Abhandlungen, Neue Folge (in German). 15 (2): 139–179. ↑ "The digital Plateosaurus II: an assessment of the range of motion of the limbs and vertebral column and of previous reconstructions using a digital skeletal] ↑ Christian, Andreas; Koberg, Dorothee; Preuschoft, Holger (1996). "Shape of the pelvis and posture of the hindlimbs in Plateosaurus". Palaeontologische Zeitschrift. 70 (3–4): 591–601 ↑ "The digital Plateosaurus I: body mass, mass distribution and posture assessed using CAD and CAE on a digitally mounted complete skeleton" ↑ Sander, P.M. (1992). "The Norian Plateosaurus bonebeds of central Europe and their taphonomy". Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology. 93 (3–4): 255–299
ვილჰელმ კუბე

ვილჰელმ რიხარდ პაულ კუბე (გერმ. Wilhelm Richard Paul Kube; დ. 13 ნოემბერი, 1887, გერმანიის იმპერია — გ. 22 სექტემბერი, 1943, მინსკი, ბელარუსის სსრ) — გერმანელი პოლიტიკოსი და სახელმწიფო მოღვაწე. 1941–1943 წლებში ბელარუსის გენერალური ოკრუგის გენერალ-კომისარი. მოკლეს 1943 წელს. ვილჰელმ კუბე – ბუნდესარქივი Ночная ликвидация. Фильм Леонида Млечина
რენე მუავადი

რენე მუავადი (დ. 17 აპრილი, 1925, ზღარტა, ლიბანი — გ. 22 ნოემბერი, 1989, ბეირუთი, ლიბანი) — ლიბანის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. ლიბანის პრეზიდენტი 1989 წლის 5 ნოემბიდან 22 ნოემბრამდე, 17 დღის განმავლობაში. მოკლა უცნობმა თავდამსხმელმა. რენე მუავადი დაიბადა 1925 წლის 17 აპრილს ქალაქ ზღარტაში, რომელიც მდებარეობდა საფრანგეთის სამანდატო ტერიტორიაზე. იგი სწავლობდა ტრიპოლის სკოლა დე ლა სალიაში, რის შემდეგაც სწავლა განაგრძო წმინდა იოსების კოლეჯში, რომელიც მდებარეობდა ქალაქ აინტურაში. კოლეჯის დასრულების შემდეგ სწავლა განაგრძო ბეირუთის წმინდა იოსების უნივერსიტეტში, სადაც 1947 წელს მიენიჭა იურისტის სპეციალობა. მუშაობდა აბდალა იაფის იუიდიულ ფირმაში, რომელსაც 7-გზის ეკავა ლიბანის პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა. 1951 წელს მუავადმა პირველად მოსინჯა პოლიტიკაში ძალები, შეეცადა ეროვნულ ასამბლეაში კენჭი ეყარა ქალაქ ზღარტიდან, მაგრამ დამარცხდა, რადგან გამოვლინდა ალიანსი მასსა და ფრანგულ კლანს შორის. თუმცა იგი შემდგომ მაინც აირჩიეს ქვეყნის პარლამენტში. 1957 წელს იგი პარლამენტარი გახდა. მუავადის ხელახლა არჩევა მოხდა ასევე 1960, 1964, 1968 და 1972 წლებში. 1972 წლის არჩევნები აღმოჩნდა ბოლო მის მიერ პრეზიდენტის თანამდებობის დაკავებამდე, რადგან 1975-1990 წლებში ქვეყანაში მიმდინარე სამოქალაქო ომმა გარკვეული ვადით გადადო საპარლამენტო არჩევნები. 1952 წელს მუავადი დააპატიმრეს ქალაქ ალეიში, იმ მასობრივ არეულობებში მონაწილეობისათვის, რომელმაც გამოიწვია დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ ლიბანის პირველი პრეზიდენტის, ბიშარა ელ-ხურის გადადგომა, თუმცა მალევე გაათავისუფლეს და გაემგზავრა ლატაკიაში, სირიაში, ხოლო შემდეგ ეგვიპტეში სადაც იგი ცხოვრობდა რამდენიმე წლის განმავლობაში. ეგვიპტეში იგი შეხვდა და პირადად გაიცნო პრეზიდენტი გამალ აბდელ ნასერი. პარლამენტში არჩევის შემდეგ რენე მუავადი ფუად შეჰაბის აქტიური მომხრე გახდა, მასთან ერთად იგი ხელმძღვანელობდა პარლამენტის საფინანსო და საბიუჯეტო კომიტეტს, 1961 წლის 31 ოქტომბრიდან 1964 წლის 20 თებერვლამდე რაშიდ ქარამეს მთავრობაში ეკავა საფოსტო კავშირისა და ტელეკომუნიკაციების მინისტრის თანამდებობა. 1969 წლის 16 იანვრიდან 24 ნოემბრამდე ეკავა საზოგადოებრივ საქმეთა მინისტრის თანამდებობა. 1970 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში მან მხარი დაუჭირა სულეიმან ფრანჟიეს. ამის შემდეგ დიდი ხნის განმავლობაში იგი მნიშვნელოვან თანამდებობაზე არ ყოფილა. 1980 წლის 25 ოქტომბერს იგი პრეზიდენტ ილიას სარკისის მთავრობაში დაინიშნა განათლებისა და კულტურის მინისტრად და აღნიშნული თანამდებობა ეკავა 1982 წლის 24 სექტემბრამდე. 1989 წლის 5 ნოემბერს რენე მუავადი აირჩიეს ქვეყნის პრეზიენტად. 17 დღის შემდეგ, როდესაც იგი ბრუნდებოდა დამოუკიდებლობის დღისადმი მიძღვნილი ზეიმიდან, დასავლეთ ბეირუთში მისი ავტომანქანა კოლონასთან ერთად აფეთქდა. აფეთქების შედეგად დაიღუპა მუავადი და 23 ადამიანი. თავდასხმის მოტივი და ორგანიზატორები დღემდე არ არის გარკვეული. René MOAWAD Foundation Zgharta.com ↑ მუავადის მმართველობის პერიოდი სადავო იყო მიშელ აუნის მმართველობის პირველ პერიოდთან. ↑ 2.0 2.1 Lebanon A Bomb Aimed at Peace. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-08-25. ციტირების თარიღი: 2016-11-06. ↑ თავდასხმის ისტორია. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-06-13. ციტირების თარიღი: 2007-06-13.
ირემელი

ირემელი (რუს. Иремель; ბაშკ. Ирәмәл) — მთის მასივი რუსეთში, ბაშკირეთში. მდებარეობს სამხრეთ ურალში. წარმოადგენს მრავალმწვერვალიან მასივს, რომლის შემადგენლობაში ძირითადად გამოიყოფა: დიდი ირემელი (1582,3 მ) და მცირე ირემელი (1449,4 მ), რომლებიც ერთმანეთისაგან უნაგირისებრი მონაკვეთით არიან გამოყოფილი, რომლის სიგანეა დაახლოებით 1 კილომეტრი, ხოლო სიმაღლე 1200-1250 მ. მასივის შემადგენლობაშია აგრეთვე მთა ჟერებჩიკი (1184 მ). ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან სამხრეთ-დასავლეთისაკენ გადაჭიმულია 12 კილომეტრზე, ხოლო ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ 8 კილომეტრზე. მასივის მთისძირში განლაგებულია მდინარეების: თიგინის, სინიაკის, დიდი ავნიარის, კარაგაიკისა და თიულიუკის სათავეები. ეს მდინარეები ბაშკირეთის უგრძესი მდინარის — ბელაიის შენაკადებია. დამახასიათებელია რელიეფის სხვადასხვა ფორმები, მათ შორის: კურუმები, ქვიური ქალაქები და მოწმეები. ირემელი აგებულია კვარციტ-ქვიშაქვებით. ნიშანდობლივია ლანდშაფტების მაღალი სარტყლურობა. ფერდობები შემოსილია წიწვოვანი ტყით, ხოლო მწვერვალზე მთის ტუნდრაა. კალთები ძლიერ არის დანაწევრებული. ბაშკირეთის რესპუბლიკის მთავრობის გადაწყვეტილებით, ტერიტორია, რომელიც მიბჯენილია ირემელის მასივს (ავალიაკის ქედის ჩათვლით) ბუნების პარკად არის გამოცხადებული. ორონიმი (მწვერვალის სახელწოდება) ძალიან ძველია, არ აქვს ერთმნიშვნელოვანი ეტიმოლოგია, იგი რეკონსტრუირებულია ბაშკირული და მონღოლური ენებისაგან. ირემელი — ბაშკირული ენციკლოპედია დაარქივებული 2016-04-07 საიტზე Wayback Machine. (რუსული)
ვეფხვის ხევი

„ვეფხვის ხევი“ (ტაჯ. Бешаи палангон) — ნაკრძალი ტაჯიკეთში. მდებარეობს ტაჯიკეთის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ავღანეთის საზღვრის სიახლოვეს, მდინარეების ფანჯისა და ვახშის შეერთების ადგილას და 40 კილომეტრის მანძილზეა გადაჭიმული მდინარე ვახშის გასწვრივ. დაარსდა 1938 წლის 4 ნოემბერს. ჭალისა და ტუგაის ტყეების გარდა, ფანჯის მარჯვენა და ვახშის ორივე სანაპიროზე 320-325 მ სიმაღლეზე ნაკრძალის შემადგენლობაში შევიდა ქვიშიანი უდაბნოს — ქაშქაყუმისა (530 მ-მდე) და ბურითაუს მაღლობის (დაახლოებით 1000 მ) მონაკვეთები და აგრეთვე აქთაუს ქედის სამხრეთი ტოტების დაბალმთიანეთი — ხოჯა-ყაზიანის მთები (550 მ-მდე). ჯერ კიდევ XX საუკუნის დასაწყისში მდინარე ვახშის ხეობა იყო შუა აზიის ერთ-ერთი ყველაზე მეჩხრად დასახლებული და შეუსწავლელი რაიონი. მდინარის ნაპირი ტუგაის ტყით დაიფარა, ხოლო ყიშლაღები მეტად იშვიათად გვხვდებოდა. ჭალის მიწების, ტუგაის ტყეებისა და მათთან მიბჯენილი უდაბნოების იერ-სახე შეიცვალა 30-იან წლებში, როდესაც დაიწყო ვახშის ხეობის სასოფლო-სამეურნეო ათვისება. ვახშის ხეობის ათვისების პირველსავე წლებში იყო შემოთავაზება მისი თავისებური ტუგაის ტყის ლანდშაფტის დაცვის ქვეშ აყვანისა და სპეციალური ნაკრძალის შექმნის შესახებ. დამატებითი კვლევების შემდეგ, 1938 წელს ქურციკებისა და ურიალების სულადობის დაცვისათვის „ვეფხვის ხევის“ უროჩიშჩეში 50 000 ჰა ფართობზე შეიქმნა რესპუბლიკური სანადირო ნაკრძალი, რომლის შემადგენლობაში ტუგაის გარდა შევიდა აგრეთვე უდაბნოებისა და დაბალმთიანეთების მონაკვეთები. ნაკრძალის შექმნას ხელი უნდა შეეწყო ფლორის, ბაქტრიული ირემისა და ხოხობის შესწავლასა და დაცვას. თავდაპირველად ნაკრძალის ორგანიზაცია დააკისრეს ტაჯიკეთის სსრ სსრკ-ის მიწათმოქმედების სახალხო კომისარიატს. 1941 წლის იანვარში ნაკრძალი „ვეფხვის ხევი“ გადაეცა სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ტაჯიკეთის ფილიალს. 40-იანი წლების დასაწყისში ნაკრძალის ფართობი შეამცირეს 5-7 ათას ჰა-მდე, ბაქტრიული ირმებისა და ურიალების რაოდენობა მკვეთრად შემცირდა. შემდეგ წლებში „ვეფხვის ხევის“ ფართობი გაიზარდა 52 000 ჰა-მდე, თუმცა 1976 წელს სასოფლო-სამეურნეო საჭიროების გამო ვახშის მარჯვენანაპირეთს მოწყვიტეს ერთ-ერთი საუკეთესო ტყის მასივი „პოლვანტუგაი“ ფართობით 1000 ჰა. დღეისათვის „ვეფხვის ხევის“ ფართობია 49 700 ჰა. „ვეფხვის ხევისათვის“ დამახასიათებელია რელიეფის რბილი ფორმები და კარგად განვითარებული მდინარეთა ხეობები. ნაკრძალის ზედა ტერასებზე ფართოდ არის გავრცელებული ბორცვები და სერები. ფანჯისა და ვახშის კალაპოტების სიახლოვეს ბორცვიან-სერებიანი ზედაპირი თანდათან გადადის ბრტყელ ალუვიურ ვაკეში, რომელიც ძველ ფართო ხეობას წარმოადგენს. ვახშის ხეობაში სულ 6 ტერასა გამოიყოფა, რომელთაგან 3 ნაკრძალის ტერიტორიაზეა მოქცეული. „ვეფხვის ხევის“ კლიმატი მკვეთრად კონტინენტური და მშრალია. ზამთარში ჭარბობს ზომიერი განედების ჰაერის მასები, ხოლო ზაფხულში — ტრიპიკული. ჰაერის საშუალოწლიური ტემპერატურა შეადგენს 14-17 °C, ყველაზე ცივი თვის — იანვრის ტემპერატურა 2-0 °C; ივლისის 28-32 °C, უყინვო პერიოდის ხანგრძლივობა 250-310 დღეა. გვხვდება: ზოლებიანი აფთარი, ტურა, ლელიანის კატა, გარეული ღორი, ქურციკი, მაჩვზღარბა, ნუტრია, მგელი, ჩვეულებრივი მელა, ურიალი. არის ფრინველთა მრავალი სახეობა. 1954 წელს ნაკრძალის ტერიტორიაზე უკანასკნელად იყო რეგისტრირებული თურანის ვეფხვი. ნაკრძალზე ვრცელდება რამსარის კონვენცია. Заповедники СССР. Заповедники Средней Азии и Казахстана, Москва, «Мысль», Ст. 399, Г. 1990.
უსური

უსური (ჩინ.: 烏蘇里江, რუს. река Уссури) — მდინარე პრიმორიეს და ხაბაროვსკის მხარეებში რუსეთში და ხეილუნძიანის პროვნციაში ჩინეთის სახალხო რესპიბლიკაში. მდინარე ამურის მარჯვენა შენაკადი. რუსეთ-ჩინეთის სახელმწიფო საზღვრის დიდი ნაწილი უსურიზე გადის. 1972 წლამდე მდინარეს ზემო ნაწილში ჩუგევსკის რაიონის სოფელ არხიპოვკამდე იან-მუტ-ხოუზა ეწოდებოდა, შემდეგ ისევ ჩუგევსკის რაიონის სოფელ ზემო ბრევკამდე — სანდაგოუ, მდინარე დაუბიხამდე — ულახე და მხოლოდ დაუ ბიხის შემდეგ უსური. მდინარესთან ახლოს არაერთი დასახლებული პუნქტი მდებარეობს. უმეტესი ნაწილი აქედან სოფლებია. უსურის სიგრძე 897 კილომეტრია, აუზის ფართობი კი 193 000 კვადრატული კილომეტრი. მდინარის სათავე ოლგინსკის რაიონში, სიხოტე-ალინის მთათა სისტემაში, მთა თოვლიანის ფერდობებზე მდებარეობს. უსურის უდიდესი ნაწილი ბარის მდინარედ ითვლება (დინება მხოლოდ შუაწელზე ხვდება კლდოვან მთებს და სწრაფდება). მდინარე ზოგ ადგილას დატოტვილია, რამდენიმე ადგილზე მასზე კუნძულებიც არსებობს. მდინარის ძირითად საკვებ წყაროს წვიმის წყალი წარმოადგენს (დაახლოებით 60%), დიდთოვლობისას თოვლის წილი 30-35%-ს აღწევს, დანაჩენი ნაწილი მიწისქვეშა წყლებზე მოდის. მარტის ბოლოდან აგვისტომდე წყალდიდობების საწყისი თოვლის დნობაა, შემდეგ კი გადაუღებელი წვიმები. საშუალო წლიური ჩამონადენი ზემო წელში 143 მ³/წმ-ია, შუა წელში — 230 მ³/წმ, შესართავამდე 147 კილომეტრის დაშორებით კი 1150 მ³/წმ; მაქსიმალური ხარჯი შუაწელზე 10 300 მ³/წმ-ია, ქვემო წელზე კი 10 520 მ³/წმ. უსურის ახასიათებს ხშირი და დამანგრეველი წყალდიდობები. ყოველი წლის ნოემბრერში იყინება და მხოლოდ აპრილში დნება. მდინარეს მარცხნიდან ერთვის არსენევკა, დრაგუჩინა, სუნგაჩა და მულინხე, ნაოლიხე. მარჯვნიდან კი ჟუავლიოვკა, დიდი უსური, ბიკინი, შივკი, ბირა, პოდხორიონოკი, ხორი, კია, ჩირკი და კაბარგა. ზედა დინების მთავარი შენაკადებია: იზვილინკა, საკოლოვკა, მატვეევკა, კამენკა და პავლოვკა. უსური ერთ-ერთი იმ მდინარეთაგანია, რომელსაც მრავალფეროვანი ბიოსამყარო აქვს. ის აერთიანებს უდიდესი რაოდენობის სახეობების თევზებს. სუფთა, ცივ, გამჭვირვალე წყალში მცხოვრები თევზებს — ტაიმენებს, ლენოკებს, ხარიუსებს შეუძლიათ იარსებონ ისეთი თბილი, ტალახიანი წყლის მოყვარულ თევზებთან, როგორებიცაა კარასები, სოლდატოვის ლოქოები, კობრები და სქელშუბლები. 1655 წელს პირველად ევროპელმა ონუფრია სტეფანოვამ მდინარის სათავეს მიაღწია. 1969 წელს საბჭოთა სოციალური რესპუბლიკების კავშირსა და ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკას შორის სასაზღვრო კონფლიქტი მოხდა დამანსკის კუნძულისთვის. ამ მოვლენამ კუნძულთან ერთად მდინარეც ცნობილი გახადა. 1991 წლის 19 მაისს გადაწყდა, რომ კუნძული ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის იურისდიქციაში გადავიდოდა. ↑ Постановление Совета Министров РСФСР № 753 от 29 декабря 1972 г. ↑ Указ Президиума Верховного Совета РСФСР от 26 декабря 1972 г. и Постановление Совета Министров РСФСР № 753 от 29 декабря 1972 г. ↑ В. К. Арсеньев. По Уссурийскому краю ↑ Карта Приморского края, масштаб 1 : 1250000, Главное управление геодезии и картографии МВД СССР, 1958 год, отпечатана Новосибирской картографической фабрикой ГУГК, заказ № 66, тираж 17 500 экз. (цена карты 2 руб. 15 коп. «Денежная реформа в СССР (1961)» деньгами)
გენუის სამხატვრო სკოლა

გენუის სამხატვრო სკოლა — ფერწერის ერთ-ერთი სკოლა XVII საუკუნის იტალიაში. შეიქმნა XVI საუკუნის II ნახევრის იტალიის ფერწერის ტრადიციებისა და გენუაში მომუშავე ფლამანდური მხატვრების პ. რუბენსისა და ანტონის ვან დეიკის გავლენით. ფლამანდური ხელოვნების დამახასიათებელი მსუყე ფერწერულობა და მგრძნობიარობა თავს იცენს უკვე ამ სკოლის უფროსი თაობის წამყვანი მხატვრის ბ. სტროცის ადრეულ ნამუშევრებში. გენუელი მხატვრები ქმნიდნენ პარადულ არისტოკრატიის პორტრეტებს, რელიგიურ კომპოზიციებსა და დკორატიულ მოხატულებებს, მაგრამ ყველაზე თავისებური, რაც მათ შექმნეს, იყო პასტორალური ჟანრი (მასში დიდი ყურადღება ჰქონდა დათმობილი პეიზაჟისა და ცხოველთა გამოსახვას). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 59.
ვახში

ვახში (ტაჯ. Вахш; სპარს. وخش) — მდინარე ცენტრალურ აზიაში, ტაჯიკეთში, ამუდარიის მარჯვენა შემადგენელი. საერთო სიგრძე 786 კილომეტრი, აუზის ფართობი 39,1 ათ. კმ². აუზის დიდი ნაწილი პამირ-ალაის მთათა სისტემის ფარგლებშია მოქცეული. სათავე აქვს პამირზე, კორჟენევსკაიას პიკის რაიონში, ზღვის დონიდან 1834 მ სიმაღლეზე. წარმოიქმნება მდინარეების ყიზილსუსა და მუქსუს შეერთებით და მდინარე ობიხინგოუს (მარცხენა შენაკადი) შესართავამდე სურხობი ეწოდება; შემდეგ სამხრეთ-დასავლეთისაკენ უხვევს და უმეტესად ვიწრო, ღრმა ხეობაში მიედინება. შესართავიდან 170 კილომეტრზე გადის ვახშის ველზე და იტოტება. საზრდოობს მყინვარისა და თოვლის, ნაწილობრივ წვიმის წყლით. წყალდიდობა იცის მაისიდან სექტემბრამდე. მდინარეს იყენებენ სარწყავად. ნაოსნობა ქვემოთშია განვითარებული. ვახშის ნაპირზეა ქალაქები: ნურაქი, სარბანდი და ყურღან-თეფა. მდინარე ვახშის შესართავში მდებარეობს ტაჯიკეთის ნაკრძალი — ვეფხვის ხევი. ვახშის აუზში ითვლიან 569 მთის ტბას, რომელთა საერთო ფართობია 1737 კმ². ძირითადად ტბები ზღვის დონიდან 2800-3500 მ სიმაღლებზე ვრცელდებიან. მდინარეების ვახშისა და ყიზილუს წყალგამყოფს ვახშის ქედი წარმოადგენს, რომელიც 3141 მ სიმაღლის მწვერვალითაა დაგვირგვინებული. ქედის საერთო სიგრძე 80 კილომეტრია. საშუალო წლიური ხარჯი 660 მ³/წმ, უდიდესი (ივლისი) 3120 მ³/წმ, უმცირესი (თებერვალი) 130 მ³/წმ. ვარდნა 835 მ. მდინარე ვახშის წყალი, ისევე როგორც შუა აზიის სხვა მდინარეების წყალი დიდი სიმღვრივით გამოირჩევა (4,16 კგ/მ³), თუმცა ნურაქის ჰიდროელექტროსადგურის აშენების შემდეგ, წყალი გამჭვირვალე გახდა, ლურჯი ფერის. მდინარე ვახშზე აშენებულია სათავო, ნურაქის, სანგტუდის 1 და 2 და ბაიპაზიანის ჰიდროელექტროსადგურები. ნურაქის ჰიდროელექტროსადგურის კაშხალი წარმოქმნის ნურაქის წყალსაცავს, რომლის ფართობია 98 კმ², მოცულობა 10,5 კმ³, ხოლო მაქსიმალური სიღრმე 220 მ. 2009 წელს მწყობრში შევიდა სანგტუდის ჰიდროელექტროსადგური-1, ხოლო 2011 წელს სანგტუდის ჰიდროელექტროსადგური-2. მდინარეზე შენდება როგუნის ჰიდროელექტროსადგური. ვახშის წყლები ფართოდ გამოიყენება სარწყავად, წყალმომარაგებისათვის და ელექტროენერგიის მისაღებად. გამოყოფილია ვახშისა და შუროაბადის არხები. მდინარეს აქვს დიდი ჰიდროენერგეტიკული პოტენციალი — 251,15 კვტ. სთ. წელიწადში. მდინარე ვახშის ჰიდროლოგიური შესწავლა დაიწყო XX საუკუნის 30-იან წლებში. ვახში სეისმურად აქტიურ ზონაშია მოქცეული. მიწისძვრა ხშირ მეწყერს იწვევს. ვახში იწყება როგორც ყიზილსუ (ყირგიზულად „წითელი მდინარე“). მუქსუსთან შეერთების შემდეგ, სურხობი ეწოდება (ტაჯიკურად „წითელი მდინარე“). ორივე სახელწოდება წყლის რეალურ ფერს გამოხატავს, განპირობებულს ყიზილსუს ზემოთში არსებული წითელი თიხის წარეცხვით. ობიხინგოუს შეერთების ადგილიდან ვახში ეწოდება. ჰიდრონიმი მომდინარეობს ძველტაჯიკური ვახშისაგან — „მზარდი“, „მატებადი“ (წყალზე) და აგრეთვე „წყლის ღვთაება“. სახელწოდებაში გამოხატულია უკანასკნელი მნიშვნელობა: როგორც ალ-ბირუნი მიუთითებდა, ვახში — ანგელოზის სახელია, რომელიც წყალში ცხოვრობდა და კერძოდ, მდინარე ჯეიხუნში (ამუდარიაში). ვახში — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული) ვახში — გეოგრაფიული ენციკლოპედია (რუსული)
უზბეკეთის სავიზო პოლიტიკა

უზბეკეთის ვიზიტორებმა უნდა მიიღონ ვიზა უზბეკეთის რესპუბლიკის დიპლომატიურ მისიებში, თუ ვიზიტორი მოქალაქეა იმ ქვეყნის, სადაც ვრცელდება უზბეკეთის სავიზო პოლიტიკა. მომდევნო 9 ქვეყნის მოქალაქეებს, შეუძლიად უზბეკეთს ეწვიონ უვიზოდ 90 დღის განმავლობაში: უვიზო რეჟიმი ასევე ვრცელდება შემდეგი ქვეყნების დიპლომატიური პასპორტის მქონე მოქალაქეებზე: ბრაზილია, ჩინეთი, უნგრეთი, პოლონეთი, სამხრეთი კორეა, ტაჯიკეთი, თურქეთი და ვიეტნამი, და ასევე დიპლომატიური და სამსახურებრივი პასპორტის მქონე შემდეგი ქვეყნის მოქალაქეებზე: ლატვია, რუმინეთი და სლოვაკეთი. ვიზა არ არის საჭირო აშშ-ის სამხედრო და აშშ-ის თავდაცვის დეპარტამენტის სამოქალაქო პერსონალისთვის, შესაბამისი დოკუმენტაციის წარდგენის შემთხვევაში. ვიზა დადასტურების (ბეჭედი) მფლობელებს, რომელიც გაცემულია უზბეკეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს მიერ, შეუძლიათ მიიღონ ვიზა ტაშკენტის საერთაშორისო აეროპორტში ჩამოსვლის. შემდეგი ქვეყნის მოქალაქეებმა შეუძლიათ მიიღონ მრავალჯერადი ვიზები 1 თვის ვადით, არავითარი ტურისტული და მოსაწვევი წერილის გარეშე. ვიზები გაიცემა მათზე, 2 სამუშაო დღის ვადაში. დასაშვები ქვეყნებია: სატრანზიტო ვიზა ასევე ხელმისაწვდომია ყველა ეროვნების მოქალაქეებისთვის, ხანგრძლივობით 72 საათის განმავლობაში, რომელსაც არ სჭირდება მოწვევის წერილი და საგზური. სავიზო განაცხადის ფორმა ივსება ონლაინ, ბეჭდვითი და წარედგინება დიპლომატიურ მისიაში. ↑ Visa Information. Timatic. IATA. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 19 დეკემბერი 2019. ციტირების თარიღი: 5 January 2014. ↑ [1][მკვდარი ბმული] ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-09-06. ციტირების თარიღი: 2016-11-06. ↑ [2][მკვდარი ბმული] ↑ [3][მკვდარი ბმული] ↑ [4][მკვდარი ბმული] ↑ [5][მკვდარი ბმული] ↑ [6] ↑ [7][მკვდარი ბმული] ↑ [8][მკვდარი ბმული] ↑ [9][მკვდარი ბმული] ↑ Businessmen for up to 1 year, except Malaysia — up to 6 months ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-02-08. ციტირების თარიღი: 2016-11-06. ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-02-08. ციტირების თარიღი: 2016-11-06. ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-12-17. ციტირების თარიღი: 2016-11-06.
უზბეკეთის პასპორტი

უზბეკეთის პასპორტი (უზბეკ. O'zbekiston Respublikasi fuqarosi pasporti) — უზბეკეთის რესპუბლიკის საკუთრება, რომელიც გაიცემა უზბეკეთის მოქალაქეებს შიდა მოხმარებისთვის და საერთაშორისო მოგზაურობებისთვის. ჩვეულებრივი პასპორტი გაიცემა 16 წლის პირს და უნდა გადაიცვალოს ყოველ 10 წელიწადში. პასპორტი შეიძლება ასევე შეიცვალოს დაზიანების შემთხვევაში, ასევე, როდესაც პასპორტის მფლობელი შეცვალა თავისი სახელი. პასპორტი შეიცავს 32 გვერდს სპეციალური შენიშვნებისა და ვიზებისთვის. პასპორტი შედგება უზბეკურსა და ინგლისურ ენებზე. ორმხრივი და მრავალმხრივი ხელშეკრულებების მიხედვით, უზბეკეთის პასპორტის მფლობელს აქვს უფლება ეწვიოს დსთ-ს, გარდა მეზობელი ტაჯიკეთისა (ტაჯიკეთის მოქალაქეებიც ვალდებულნი არიან მიიღონ უზბეკეთის ვიზა), და დარჩეს 90 დღის განმავლობაში ყოველგვარი ვიზის გარეშე. თუმცა, უზბეკეთიდან გასვლისთვის, საჭიროა სპეციალური სამგზავრო ნებართვა ადგილობრივი პოლიციიდან. 2010 წლიდან, უზბეკეთი თანდათანობით გადავიდა ბიომეტრიული პასპორტის სისტემაზე. ძველი (არაბიომეტრიული) პასპორტები 2018 წლის თებერვლის შემდეგ გამოუსადეგარია, როგორც ეროვნულ, ისევე საერთაშორისო დონეზე. უზბეკეთის პასპორტის მფლობელებს შეუძლიათ გამგზავრონ რიგ ქვეყნებში უვიზოდ ან მიიღონ ვიზა ჩასვლისთანავე. უზბეკეთის პასპორტი შეიცავს შემდეგ მონაცემებს: ტიპი (PC — სამოქალაქო პასპორტი, PS — სამსახურებრივი პასპორტი, PD — დიპლომატიური პასპორტი) გამცემი სახელმწიფოს კოდი (UZB) პასპორტის სერიული ნომერი სახელი გვარი დაბადების ადგილი დაბადების თარიღი სქესი გაცემის თარიღი მოქმედების ვადა გამცემი ორგანო საკონტროლო ნომერი ↑ Как получить биометрический паспорт?. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-02-25. ციტირების თარიღი: 2016-11-06. ↑ БИОМЕТРИЧЕСКИЕ ПАСПОРТА — СОВРЕМЕННЫЙ ДОКУМЕНТ. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-03-06. ციტირების თარიღი: 2016-11-06. ↑ БИОМЕТРИЧЕСКИЙ ПАСПОРТ: ВОПРОСЫ И РЕШЕНИЯ. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-03-06. ციტირების თარიღი: 2016-11-06.
გენძი მონოგატარი

გენძი მონოგატარი (მოთხრობა უფლისწულ გენძის შესახებ) — X საუკუნის დასასრულისა და XI საუკუნის დასაწყისის იაპონური რომანი. საერთოდ, ხანდახან მას თვლიან პირველ რომანად მსოფლიო ლიტერატურის ისტორიაში, ასევე პირველ ფსიქოლოგიურ რომანად. მის ავტორად მიჩნეულია სეფექალი მურასაკი შიკიბუ. რომანი ითვლება IX-XII საუკუნეების იაპონური საკარო ლიტერატურის საუკეთესო ნიმუშად. მასში მოთხრობილია უფლისწულ გენძის სამიჯნური თავგადასავალი. ნაწარმოებში მთავარია ბედისწერის (ქარმა) თემა. რომანი ზედმიწევნით რეალისტურია. ჰყავდა ბევრი მიმბაძველი. მისი ცალკეული მოტივები არაერთხელ იქნა გადამღერებული. რომანმა გავლენა მოახდინა იაპონური ლიტერატურის განვითარებაზე. მონოგატარი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 59. ↑ რიუნოსკე აკუტაგავა, დიალოგი წყვდიადში, თბ., 1987, გვ. 429
ნეფტეკამსკი

ნეფტეკამსკი (რუს. Нефтека́мск; ბაშკ. Нефтекама) — ქალაქი ბაშკირეთში. მდებარეობს რესპუბლიკის ჩრდილოეთში, მდინარე კამას ნაპირზე. დედაქალაქ უფადან დაშორებულია 200 კილომეტრით. ის რესპუბლიკის მსხვილი ინდუსტრიული და კულტურული ცენტრია. 2010 წლის აღწერის მიხედვით მისი მოსახლეობა შეადგენს 121,733 ადამიანს. ქალაქს სახელი მდინარე კამასა და ნავთობის პატივსაცემად ჰქვია (нефть - რუსულა ნავთს ნიშნავს). ქალაქი ესაზღვრება კრასნოიარსკის და იანაულსკის რაიონებს ესაზღვრება. ქალაქი საავტომობილო გზით უკავშირდება: უფას, იჟევსკს, პერმს და ყაზანს. ქალაქვს ემსახურება ნეფტეკამსკის აეროპორტი. ნეფტეკამსკი 1957 წელს კრასნოკამის რაიონში ნავთობის აღმოჩენის შემდეგ დაარსდა. ქალაქის სტატუსი 1963 წელს მიენიჭა. ნეფტეკამსკი ბაშკირეთში მოსახლეობის მიხედვით მეოთხეა, დედაქალაქ უფას, სტერლიტამაკის და სალავატის შემდეგ. ქალაქში მდებარეობს ნეფტეკამსკის საავტომობილო ქარხანა, რომელიც რუსეთში სატრანსპორტო ავტობუსების უდიდესი მწარმოებელია.  რუსეთი სიბაი (2009) Они вернулись с победой: Кн. Памяти / ред. П.Федоров. — Нефтекамск: Нефтекам. гор. тип., 2000. — 218, [4] с.: ил. Нефтекамск. Официальный сайт городского округа
ტუიმაზი

ტუიმაზი (რუს. Туймазы́; ბაშკ. Туймазы) — ქალაქი ბაშკირეთში. დედაქალაქ უფადან დაშორებულია 145 კილომეტრით. 2010 წლის აღწერის მიხედვით მისი მოსახლეობა შეადგენდა 66,836 ადამიანს. 1912 დაარსდა როგორც მატარებლის სადგური და 1960 წელს ქალაქის სტატუსი მიიღო. 2002 წლის აღწერის მიხედვით ქალაქის მოსახლეობის ეთნიკური შემადგენლობა შემდეგი იყო: თათრები: 44.6% ბაშკირები: 25.3% რუსები: 27.7% სხვა ეთნიკური ჯგუფები, მათშორის: ჩუვაშები, მარები, უკრაინელები და სხვა. Official website of the Tuymazy Pedagogical College დაარქივებული 2021-02-26 საიტზე Wayback Machine.
გენწვიში

გენწვიში — აფხაზეთის გულრიფშის მუნიციპალიტეტის სოფლების მარცხენა გენწვიშისა და მარჯვენა გენწვიშის ძველი სახელწოდება. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ. სოფელში განლაგებულია რუსი ოკუპანტების და სეპარატისტების საგუშაგო. ↑ კანონი ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-01-01. ციტირების თარიღი: 2011-09-20. ↑ კოდორის ხეობაში რუსი სამხედროებისთვის ბაზების მშენებლობა მიმდინარეობს // Information Agency 'PirWeli'. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2022-08-12. ციტირების თარიღი: 2011-09-20. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 59.