laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
მათე მახარებელი

მათე მახარებელი, წმიდა მოციქული და მახარებელი მათე (სირ. ܡܬܝ, ძვ. ბერძნ. μαθθαιος, ებრ. מתי, ლათ. Matthaeus; დ. I საუკუნე, ქ. კაპერნაუმი, გალილეა — გ. დაახლოებით 74, ქალაქი მირმენა, ეთიოპია) — ძე ალფესი, ქრისტეს თორმეტ მოციქულთაგანი, პირველი სახარების ავტორი. დაწერა (დაახლოებით 41 წელს) ქრისტეს ამაღლებიდან 8 წლის შემდეგ. ებრაული ენის ასირიულ-ქალდეურ, ანუ არამეულ დიალექტზე. მართლმადიდებელ ეკლესიაში მახარებლის ხსენების დღეა — 16 (29) ნოემბერი და 30 ივნისი (13 ივლისი) [12 მოციქულის ხსენების დღე], ხოლო კათოლიკურ ეკლესიაში და სხვა დასავლურ ეკლესიებში — 21 სექტემბერი. მათე მახარებელზე ინფორმაცია საკმაოდ მწირია. მასზე ცნობები მხოლოდ ახალ აღთქმასა: მათეს სახარება (10:3), მარკოზის სახარება (3:18), ლუკას სახარება (6:15) და საქმე მოციქულთაში (1:13) გვხვდება. მარკოზის სახარებაში იგი მოხსენიებულია, როგორც ლევი ალფესი, რაც ალფესის ძეს ნიშნავს. სახარების მიხედვით მათე მახარებელი მეზვერე (გადასახადების ამკრეფი) იყო. მას სტუმრობდა იესო ქრისტე კაპერნაუმში ყოფნის დროს, რის შემდეგაც მან დატოვა თავისი ოჯახი, ქონება და ქრისტეს მიმდევარი გახდა. სულთმოფენობის შემდეგ მათე მახარებელმა იქადაგა იერუსალიმში, მაკედონიაში, სირიაში, სპარსეთში, პართიაში, მიდიასა და ეთიოპიაში. მირმენაში ააშენა ტაძარი, სადაც ეპისკოპოსად თავისი მეგზური, პლატონი დაადგინა. მათე მახარებლის სახარება, განსხვავებით იოანეს, ლუკას და მარკოზის სახარებებისაგან, ქრისტეს გენეალოგიის გადმოცემით იწყება და მასში ძირითადად საუბარია ქრისტეს ხორციელქმნასა და განკაცებაზე. ამ თავისებურების გამო მათე მახარებლის იკონოგრაფიული სიმბოლოა ფრთებიანი ყმაწვილი. მათე მახარებელი მოწამეობრივად აღესრულა. X საუკუნეში წმინდანის ნაწილები სალერნოში საკათედრო ტაძარში გადაასვენეს. მარკოზ მახარებელი ლუკა მახარებელი იოანე მახარებელი ენციკლოპედია „საქართველო“ წმიდა მოციქული და მახარებელი მათე წმიდა მოციქული მათე დაარქივებული 2016-03-05 საიტზე Wayback Machine. სალერნოს საკათედრო ტაძრის საიტი დაარქივებული 2009-09-14 საიტზე Wayback Machine. ↑ Calendarium Romanum: Ex decreto Sacrosancti Œcumenici Concilii Vaticani II instauratum auctoritate Pauli PP. VI promulgatum. Editio typica — Civitas Vaticana: Typis Polyglottis Vaticanis, 1969. — გვ. 30. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q98782022"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123141159"></a>
ფილიპე მოციქული

ფილიპე მოციქული (ბერძ. Φίλιππος, ლათ. Philippus) — ქრისტეს თორმეტ მოციქულთაგანი წარმოშობით გალილეის ქალაქ ბეთსაიდიდან იყო. ხსენების დღე - 14 (27) ნოემბერი. ფილიპე მოციქულზე მოგვეპოვება შემდეგი ინფორმაცია: წარმოშობით ბეთსაიდის გალილეიდან იყო. მოწოდებული იყო უფლის მიერ პეტრე და ანდრიას შემდეგ მეორე დღეს. მოწოდების შემდეგ ფილიპემ მეყსეულად აცნობა თავის მეგობარ ნათანიელს პოვა ფილიპე ნათანაელ და ჰრქუა მას: რომელი-იგი დაწერა მოსე სჯულსა და წინაწარმეტყუელთა, ვპოეთ: იესუ, ძე იოსებისი, ნაზარეთით. და ჰრქუა მას ნათანაელ: ნაზარეთით შესაძლებელ არსა კეთილისა რაჲსამე ყოფად? ჰრქუა მას ფილიპე: მოვედ და იხილე. (იოან.1:45). ერთი წლის შემდეგ კი ერთ-ერთ თორმეტ მოციქულად იქნა არჩეული (მარ.3:14-18). მისი სახელი ფიგურირებს 5000 კაცის დაპურების დროსაც (იოან.6:7). ასევე როცა მას მიმართეს ელინებმა, რათა ენახათ იესო (იოან.12:23). საიდუმლო სერობის შემდეგ ფილიპემ თქვა: ჰრქუა მას ფილიპე: უფალო, მიჩუენე ჩუენ მამაჲ შენი, და კმა არს ჩუენდა. (იოან.14:8). მკვლევართა ერთი ვერსიით ფილიპეს ჰყავდა ცოლი და სამი ქალიშვილი. სულიწმინდის გადმოსვლის შემდეგ ფილიპე მოციქული გალილეაში ქადაგებდა ღვთის სიტყვას. გალილეიდან ფილიპე მოციქული საბერძნეთში შემდეგ პართეთში გაემგზავრა, შემდეგ კი - ქალაქ აზოტში. აზოტიდან ფილიპე მოციქული სირიის იერაპოლში გადავიდა. შემდეგ ქადაგებით მოიარა სირია, მცირე აზია, ლიდია, მიზია. წმიდა ფილიპეს განუყრელად თან დაჰყვებოდა მისი და, მარიამნა, რომელიც ძმის გაჭირვების თანაზიარი იყო. როცა მოციქული ფრიგიაში, ქალაქ იერაპოლში ჩავიდა, იქ წარმართებმა აწამეს. ფილიპე მოციქული ჯვარზე აღესრულა. წმიდანის დამ, მარიამნამ მიწას მიაბარა ძმის ცხედარი, შემდეგ კი ბართლომე მოციქულთან რომელიც მოციქულ ფილიპესთან ერთად აწამეს მაგრამ სიკვდილს გადაურჩა,ერთად სომხეთში გაემგზავრა სახარების საქადაგებლად. აქ წმინდა ბართლომე ჯვარს აცვეს (ხს. 11 ივნისს), მარიამნა კი გააგრძელა ღვთის სიტყვის ქადაგება და ლიკაონიაში აღსასრულა (ხს. 17 თებერვალს). შობის მარხვას ფილიპე მოციქულის სახელს უკავშირებენ. ↑ ფილიპე მოციქული. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-05. ციტირების თარიღი: 2009-10-26. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ფილიპე მოციქული
იუდა იაკობისი

წმიდა მოციქული იუდა თადეოსი, იგივე იუდა ლევი ან იუდა იაკობისი — ქრისტეს თორმეტ მოციქულთაგანი, წარმოშობით დავითისა და სოლომონის ტომიდან, იგი მართალი იოსებ დამწინდველის ძე იყო პირველი ქორწინებიდან, რომელიც გალილეის ქალაქ ნაზარეთში დაიბადა. დაზუსტებით არ იციან, თუ ვინ იყო იუდას დედა, მაგრამ ზოგიერთის მოსაზრებით, ეს იყო სალომეა - აგეის ქალიშვილი, რომელიც იყო ვარახინის შვილი, ძმა წმინდა ზაქარიასი - მამა იოანე ნათლისმცემლისა. ანუ არა ესე არს ხუროჲსა მის ძე? ანუ არა დედასა მისსა ჰრქჳან მარიამ? და ძმანი მისნი იაკობ და იოსებ და სიმონ და იუდა? და დანი მისნი არა ყოველნი ჩუენ შორის არიანა? ვინაჲ უკუე არს ამისა ესე ყოველი? — (მათ.13:55-56) იუდა მოციქული მოიხსენიება - იუდა იაკობისად, ანუ იაკობ მოციქულის ძმად. გადმოცემის თანახმად, როცა ეგვიპტიდან დაბრუნებულმა იოსებ დამწინდველმა თავისი კუთვნილი მიწების გაყოფა დაიწყო ძეებს შორის, სამი ძმა წინ აღუდგა მამის განზრახვას . მხოლოდ მეოთხე უფროსმა ძმა - იაკობმა მიიღო იგი თავისი მამულის თანამფლობლად და ამიტომ მოიხსენიებენ მას როგორც უფლის ძმად. მოგვიანებით იუდამ ირწმუნა ქრისტე აღთქმულ მესიად და წრფელი გულით შეუდგა მის მსახურებას. მაგრამ ადრე დაშვებული შეცდომის გამო თავს უფლის ძმად წოდების ღირსად არ თვლიდა - თავისსავე კათოლიკე ეპისტოლეში იგი მხოლოდ იაკობის ძმად იხსენიება. იუდა, იესუ ქრისტეს მონაჲ და ძმაჲ იაკობისი, თქუენ, ღმრთისა მიერ მამისა განწმედილთა და იესუ ქრისტეს მიერ დამარხულთა ჩინებულთა. სახარებაში, იუდა სხვა სახელებითაც იხსენიება: ლებეოსი (მთ. 10,3); თადეოზი (მთ. 10,3; მკ. 3,18); ბარსაბა (საქმე, 15,22), რომლებიც ტყუილად როდი დაერქვა იუდა მოციქულს: ლებეოსი ნიშნავს - "сердечен", რაც მის გულის სინანულით მდგომარეობას შეესაბამება; თადეოზი - "хвалящий". იუდა მოციქულზე ძალზედ მწირე ინფორმაცია მოიპოვება. სულიწმინდის გარდამოსვლის შემდეგ მოციქული იუდა სახარების ქადაგებდა იუდეაში, გალილეაში, სამარიასა და იდუმეაში, შემდეგ არაბეთის, სირიისა და მესოპოტამიის ქვეყნებში მოგზაურობდა, ბოლოს კი ქალაქ ედესაში ჩავიდა, რომელიც მეფე ავგაროზს ეკუთვნოდა, სადაც სამოცდათ მოციქულთაგანი, თადეოზის მიერ დაწყებული საქმე დაასრულა. გადმოცემის თანახმად, იუდა სპარსეთში ქადაგებისას დაწერა თავისი კათოლიკე ეპისტოლე ბერძნულ ენაზე. გადმოცემით, წმიდა მოციქული მოწამეობრივად აღესრულა სომხეთის ქალაქ არათში დაახლოებით 80 წელს. კერპთაყვანისმცემლებმა ქურუმების ჩაგონებით მოციქული დაიჭირეს, ჯვარზე გააკრეს და ისრებით განგმირეს. ხსენება - 2 ივლისი(19 ივნისი) წმიდა მოციქული იუდა, ხორციელად ძმა უფლისა ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: წმ. მოციქული იუდა იაკობისი ↑ «Άγιος Θαδδαίος ο Απόστολος». Ορθόδοξος Συναξαριστής ↑ Calendar ortodox 2020 - iunie ↑ Czech National Authority Database <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863"></a>
კინეტიკური ენერგია

კინეტიკური ენერგია — დამატებითი ენერგია, რომელსაც ობიექტი (სხეული) იძენს მისი მოძრაობის გამო. სიდიდეს, რომელიც ტოლია სხეულის მასისა და სიჩქარის კვადრატის ნახევრისა, ეწოდება კინეტიკური ენერგია. იგი აღინიშნება ფორმულით E=mv²/2. M მასის უძრავ სხეულს, რომ მიენიჭოს V სიჩქარე, საჭიროა რაღაც ენერგია. გარკვეული სიჩქარით მოძრავი სხეულის კინეტიკური ენერგია ტოლია იმ მუშაობისა, რომელიც უნდა შესრულდეს, რომ უძრავ სხეულს ესმიენიჭოს ეს სიჩქარე. ბურთის გასაგორებლად აუცილებელია ბიძგი, ე.ი. მას უნდა გადაეცეს კინეტიკური ენერგია. ეს ენერგია მით მეტია, რაც მეტი იქნება ბურთის სიჩქარე. ყველა მოძრავ სხეულს გააჩნია კინეტიკური ენერგია. რაც მეტია სხეულის სიჩქარე მით მეტია მისი კინეტიკური ენერგია. სხეულზე მოქმედი ძალის მუშაობა სხეულის კინეტიკური ენერგიის ცვლილების ტოლია A=Eკ2-Eკ1. დედამიწის ზედაპირზე დავარდნილი სხეულის კინეტიკური ენერგია მით უფრო მეტია, რაც მეტია ამ სხეულის მასა და ვარდნის სიმაღლე. მაგალითად, ვარდნილი წყალს აქვს კინეტიკური ენერგია, რადგან კაშხალში არსებული წყლის პოტენციური ვარდნისას გარდაიქმნება კინეტიკურ ენერგიად, რომელსაც იყენებენ ელექტროენერგიის მისაღებად. ვარდნილი წყალი ეცემა ტურბინას და იწვევს ელექტროგენერატორის ამოძრავებას, რის შედეგადაც წარმოიქმნება ელექტრული დენი. ზედსართავი „კინეტიკური“ ფესვებს იღებს ბერძნული სიტყვიდან — κίνησις (იკითხება, როგორც „კინეზის” და ნიშნავს მოძრაობას). კინეტიკური ენერგიისა და პოტენციური ენერგიის გარჩევა მეცნიერებმა საკმაოდ დიდი ხნის წინ დაიწყეს, ჯერ კიდევ არისტოტელეს ჰქონდა კონცეფციები ე.წ. აქტუალურობისა და პოტენციურობისა. ის პრინციპი, რომ მოძრაობის ენერგია პროპორციულია მასისა და სიჩქარის კვადრატისა, პირველად გოტფრიდ ლაიბნიცისა და იოჰან ბერნულის მიერ იქნა ფორმულირებული. ისინი კინეტიკურ ენერგიას უწოდებდნენ ცოცხალ ძალას, ლათინურად —vis viva. ჰოლანდიელმა უილემ გრავეზანდმა ამ დამოკიდებულების ექსპერიმენტული მტკიცებები მოგვაწოდა. იგი სიმძიმეებს სხვადასხვა სიმაღლიდან აგდებდა თიხის ბლოკებზე. მან განსაზღვრა, რომ რბილ თიხაში სიმძიმის მიერ დატოვებული კვალი პროპორციული იყო დარტყმისას ამ საგნების სიჩქარისა. ემილი დიუ შატლემ ამ ექსპერიმენტის შედეგები გააანალიზა და მათი ახსნა-განმარტებებიც გამოაქვეყნა. ტერმინები „კინეტიკური ენერგია“ და „მუშაობა“ დღევანდელი სამეცნიერო აზრით მე-19 საუკუნის შუა ხნებიდან შემოვიდა. გასპარ-გუსტავ კორიოლისი იყო ამ ცნებების პირველავტორი, რომელმაც 1829 წელს გამოაქვეყნა სტატია სათაურით „Du Calcul de l'Effet des Machines“ (ფრანგ. ანგარიშიდან მანქანების ეფექტამდე). ამ სტატიაში იგი კინეტიკური ენერგიის მათემატიკურ გამოთვლებს იძლეოდა. უილიამ თომსონმა, პირველმა ბარონმა კელვინმა, შემდგომში ლორდმა კელვინმა უკვე საბოლოოდ მოჭრა ტერმინი „კინეტიკური ენერგია“ 1849-1851 წლებში. კინეტიკური ენერგია — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური) კინეტიკური ენერგია — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული) ↑ Judith P. Zinsser (2007). Emilie du Chatelet: Daring Genius of the Enlightenment. Penguin. ISBN 0-14-311268-6.  ↑ Crosbie Smith, M. Norton Wise (1989). Energy and Empire: A Biographical Study of Lord Kelvin. Cambridge University Press, გვ. 866. ISBN 0-521-26173-2.  ↑ John Theodore Merz (1912). A History of European Thought in the Nineteenth Century. Blackwood, გვ. 139. ISBN 0-8446-2579-5.
გედეონ I

გედეონ I გენათელი (ლორთქიფანიძე; გ. 1682) — გელათის ეპისკოპოსი მიტროპოლიტის წოდებით 1660-1682, დაახლოებით 1660-1664 იყო ნიკორწმინდის ეპისკოპოსიც. გედეონ I-მა შეძლო ოსმალთა ბატონობის შედეგად დაკნინებული გელათის საეპისკოპოსოს მეურნეობის ნაწილობრივ აღდგენა, გელათს შეუძინა თავისუფალი მიწები და იქ გლეხები დაასახლა, 1668 მდინარე ჭიშურაზე ააგო ხიდი. შეუდგა მეორე ხიდის აგებას მდინარე წყალწითელაზე, მაგრამ ვერ დაამთავრა. 1669 გედეონ I ბაგრატ IV-მ ელჩად გაგზავნა რუსეთში მეფე ალექსი მიხეილის ძესთან. მოსკოვში გედეონ I-ს, როგორც ბაგრატ IV-ის პოლიტიკის დამცველს, დაუპირისპირდა ტახტის მოცილე დარეჯან დედოფლის მომხრე ქართველი ბატონიშვილი ნიკოლოზი (შემდგომში ერეკლე I), რომელმაც შეძლო გედეონ I-ის პიროვნების კომპრომეტირება რუსეთის მეფის თვალში. 1672 წლის დეკემბერში გედეონ I კირილეს მონასტერში გადაასახლეს, საიდანაც 1676 სექტემბერს დასავლეთ საქართველოში დაბრუნდა. გედეონ I-ის მწიგნობრული მოღვაწეობიდან შემონახულია მხოლოდ ერთი ხელნაწერი სახარება-სამოციქულო, რომელიც მისი დაკვეთით გადაუწერიათ. ლომინაძე ბ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 575-576.
საბაწმინდის საყინულე

საბაწმინდის საყინულე — ბუნებრივი საყინულე საქართველოში, სოფელ საბაწმინდის მიდამოებში, ზღვის დონიდან 1100 მ-ზე, გუდისის ქედის დასავლეთი კალთის ამფითეატრისებრ ამაღლებაში, რომლის კალთები და ძირი მოფენილია ლოდნარით. ლოდნარებს შორის 1,5 - მ მ სიღრმისა და 3-4 მ სიგრძის სიცარიელეებია. მათ ფსკერზე ზაფხულშიც კი 2,3 სმ სისქის ყინული ძევს. ზოგან ყინულის ლოლუების ცაა. უკლება დ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 547.
საბედიანო

საბედიანო — ისტორიულ-გეოგრაფიული ტერმინი, რომელიც ივანე ჯავახიშვილმა შემოიტანა სამეცნიერო ლიტერატურაში XV საუკუნის II ნახევარში ოდიშის (სამეგრელოს) სამთავროს აღსანიშნავად. მომდინარეობს ისტორიულ წყაროებში მოხსენიებული დადიანთა წოდებისგან „ბედიანი“. მეცნიერის აზრით, 1470-1475 წლებში საბედიანო მოიცავდა საკუთრივ ოდიშს, აფხაზეთსა და გურიას. ბოლო წლების სამეცნიერო ლიტერატურაში საბედიანოს არსებობა ეჭვის ქვეშაა დაყენებული. სამეგრელო ოდიში სალიპარტიანო ბერაძე თ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 548.
ალექსანდრიის ბიბლიოთეკა

ალექსანდრიის სამეფო ბიბლიოთეკა — ძველი მსოფლიოს ერთ-ერთი უდიდესი ბიბლიოთეკა. მდებარეობდა ალექსანდრიაში. დაარსდა ძვ. წ. III საუკუნეში, პტოლემეების სამეფოს მეფის პტოლემე II-ის დროს. ბიბლიოთეკის დაარსებაში მონაწილეობდნენ პერიპატეტიკოსები დემეტრიუს ფალერელი და სავარაუდოდ სტრატონ ლამპსაკელიც. სხვადასხვა წყაროს მიხედვით, ბიბლიოთეკაში 400-დან 700 ათასამდე პაპირუსის გრაგნილი ინახებოდა. ზოგიერთი თანამედროვე მეცნიერი კი შედარებით მცირე ციფრს ასახელებს — 10-დან 50 ათასამდე გრაგნილი. ალექსანდრიის ბიბლიოთეკა აკადემია უფრო იყო, ვიდრე უბრალოდ წიგნსაცავი; აქ ცხოვრობდნენ და მუშაობდნენ მეცნიერები, რომლებიც დაკავებული იყვნენ, როგორც კვლევითი სამუშაოებით, ისე მასწავლებლობით. ბიბლიოთეკაში ასევე არსებობდა წიგნის გადამწერთა შტატი. ალექსანდრიის ბიბლიოთეკის პირველი მცველები იყვნენ ზენოდოტ ეფესელი (ძვ.წ 234 წლამდე), მის შემდეგ ერატოსთენე (ძვ.წ 236-დან 195-მდე), არისტოფანე ბიზანტიონელი (მიახლოებით ძვ.წ 185—180 წლები). ასევე მუშაობდნენ ელინიზმის ეპოქის სხვა გამოჩენილი მეცნიერებიც, მათ შორის ევკლიდე. ძვ.წ 48-47 წლებში იულიუს კეისარი იბრძოდა ეგვიპტეში, კლეოპატრასა და მისი ძმის, პტოლემე XIII–ის შორის არსებულ დინასტიურ ომში. საბრძოლო მოქმედებების შედეგად, კერძოდ ქალაქის აღების დროს, ხანძარი გაჩნდა და ალექსანდრიის ბიბლიოთეკაში არსებული წიგნების ნაწილი დაიწვა. მოგვიანებით ბიბლიოთეკის შენობა აღადგინეს და ერთ-ერთი ვერსიის თანახმად, მისი წიგნების საცავი მარკუს ანტონიუსმა შეავსო პერგამონის ბიბლიოთეკიდან გადატანილი წიგნებით. 2002 წელს ალექსანდრიაში, ძველი ბიბლიოთეკის ადგილას, აშენდა ახალი, თანამედროვე ტიპის ბიბლიოთეკა ალექსანდრინა (ახალი ალექსანდრიის ბიბლიოთეკა). ბიბლიოთეკით სარგებლობა ყველა მსურველს შეუძლია. ბიბლიოთეკის მშენებლობის შედეგად ეგვიპტეში შეიქმნა ახალი საგანმანათლებლო სისტემა, მთავრობისგან დამოუკიდებელი საჯარო საგანმანათლებლო ორგანიზაცია. 2011 წლის ეგვიპტის რევოლუციის დროს, ალექსანდრიის მცხოვრებლებმა ცოცხალი ჯაჭვი შემოარტყეს ბიბლიოთეკას, რათა იგი მაროდიორთა შეტევისგან დაეცვათ. ალექსანდრიის ბიბლიოთეკა — ენციკლოპედია ბრიტანიკა ალექსანდრიის ბიბლიოთეკა დაარქივებული 2014-08-15 საიტზე Wayback Machine. ↑ 1.0 1.1 Thomas Fagernes. (November 28, 2012) Snøhetta. Архитектурное бюро, Норвегия. Лекция Томаса Фагернеса, партнёра бюро и Senior Architect в Snøhetta. BLUEjeansWITHblueCORNFLOWERS.blogspot.com. ციტირების თარიღი: 2013-04-10.
ათანასეს ლავრა

წმ. ათანასეს ლავრა, ასევე დიდი ლავრა (ბერძ. Μονή Μεγίστης Λαύρας) — ათონის მთაზე ლიდერი მონასტერი თავისი პირველობით, მისიით და წინამძღოლობით. მდებარეობს ზღვიდან ნახევარი საათის სავალ გზაზე, ნახევარ კუნძულის სამხრეთ-აღმოსავლეთით მცირე პლატოზე. მონასტრის დღესასწაული — 5 ივლისი (იულიუსი), ღირსი ათანასე დიდის ხსენების დღეს. მონასტრის მფარველი კოკოზალისსას ღვთისმშობლის ხატი - თავად ხატი ისტორიით დაარქივებული 2016-03-06 საიტზე Wayback Machine. . ათანასეს ლავრა ათანასეს ლავრის მონასტრის ვებ გვერდი დაარქივებული 2016-03-07 საიტზე Wayback Machine. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ათანასეს ლავრა
ათრაქი

ათრაქი (სპარს. اترک; თურქ. Etrek derýasy) — მდინარე თურქმენეთსა და ირანში. დამახასიათებელია სწრაფი დინება. სათავეს იღებს ჩრდილო–აღმოსავლეთ ირანის მთებში და მიედინება 669 კილომეტრზე. აუზის ფართობი 27 300 კმ². ირანის ტერიტორიაზე ვიწრო ხეობაში მიედინება, სადაც ნიშაბურის მთებისა და ქოფეთ-დაღის გამყოფად გვევლინება. ჩაედინება კასპიის ზღვაში. ათრაქი – დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია[მკვდარი ბმული] (რუსული)
ალექსანდრიის შუქურა

ალექსანდრიის შუქურა (აგრეთვე ცნობილი როგორც ფაროსი, ბერძ. Φάρος - შუქურა) მდებარეობდა ალექსანდრიაში, ეგვიპტე, აშენდა ძვ.წ. 279 წელს მე-3 საუკუნეში და მსოფლიოს შვიდ საოცრებათაგან ერთ-ერთად მიიჩნევა. მან ფუნქციონირება შეწყვიტა და თითქმის სრულიად დაინგრა მე-14 საუკუნეში მომხდარი ორი ძლიერი მიწისძვრის შედეგად. მისი ნარჩენები ნაპოვნი იქნა მყვინთავების მიერ 1994 წელს, შემდეგ კი სატელიტური ფოტოებით შუქურის დანარჩენი ნაწილები აღმოაჩინეს. შუქურის კოშკი სავარაუდოდ 134 მეტრის სიმაღლის იყო და იმ დროისთვის, დედამიწაზე არსებულ, ადამიანის მიერ აგებულ ყველაზე მაღალ ნაგებობათა სიაში, მეორე ადგილას უნდა ყოფილიყო ხეოფსის პირამიდის შემდგომ. თეთრი ქვის ბლოკებით ნაგები კოშკი სამი ნაწილისგან შედგებოდა: ქვედა მართკუთხა პლატფორმა ცენტრალური ფუნდამენტით, შუა ოქტაგონური სექცია და მაღლა კი, მრგვალი სექცია. შუქურის თავში დიდი სარკე იყო დამონტაჟებული, რომელიც დღის განმავლობაში მზეს ირეკლავდა და მისი შუქი 100 კილომეტრზე აღწევდა, ღამე კი ცეცხლს ანთებდნენ. როგორც ალექსანდრიის ზარაფხანის რომაულ მონეტებზეა აღბეჭდილი, შუქურის პლატფორმის ოთხივე კუთხეში ტრიტონის ქანდაკებები იდგა. ასევე, რომაულ პერიოდში, კოშკის თავზეც უნდა მდგარიყო ერთი ქანდაკება. მოგვიანებით, მრავალი ადრეული ისლამური მეჩეთის მინარეთთა დიზაინი ფაროსის მსგავსი სამ-სექციანი პროექტით იქმნებოდა, რაც შუქურის დიდ არქიტექტურულ ზეგავლენაზე მეტყველებს. ჰერკულესის კოშკი Harris, William V., and Giovanni Ruffini. 2004. Ancient Alexandria Between Egypt and Greece. Leiden: Brill. Jordan, Paul. 2002. The Seven Wonders of the Ancient World. Harlow: Longman. Polyzōidēs, Apostolos. 2014. Alexandria: City of Gifts and Sorrows: From Hellenistic Civilization to Multiethnic Metropolis. Chicago: Sussex Academic Press, 2014. Thompson, Alice. 2002. Pharos. London: Virago. Tkaczow, Barbara, and Iwona Zych. 1993. The Topography of Ancient Alexandria: An Archaeological Map. Warszawa: Zaklad Archeologii Śródziemnomorskiej, Polskiej Akadmii Nauk. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: Lighthouse of Alexandria Ancient History Encyclopedia – Lighthouse of Alexandria Description of Alexandria and the Pharos
ბამი (ქალაქი)

ბამი (სპარს. بم) — ქალაქი ქერმანის ოსტანში, ჩრდილო-აღმოსავლეთ ირანი. 2005 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა 91 000 კაცს შეადგენს. ქალაქი მდებარეობს ზღვის დონიდან 1100 მეტრზე. იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ირანში მსოფლიო მემკვიდრეობის სია აზიასა და ოკეანეთში Travel magazine story on Bam as a tourist destination დაარქივებული 2012-07-02 საიტზე Wayback Machine. Newspaper item: "The Lost Beauty that was Bam" BBC story: "Bam: Jewel of Iranian heritage" Population figures from World-Gazetteer.com Digital Silk Roads Project – Citadel of Bam. Photos and movies To Bam & back by Asghar Riahi ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ბამი (ქალაქი)
მამა ღმერთი

მამა ღმერთი — წმინდა სამების პირველი ჰიპოსტასი. მამა ღმერთი, ძე ღმერთისა და სულიწმინდა ღმერთის თანასწორი ღმერთია, რომლებიც სამივე ერთად ერთ ღმერთს სამებას შეადგენენ.
მაზანდარანის ოსტანი

მაზანდარანის ოსტანი (სპარს. مازندران) — ირანის 31 ოსტანიდან ერთ-ერთი. ესაზღვრება ირანის 5 ოსტანი: დასავლეთიდან გილანი და ყაზვინი, სამხრეთიდან თეირანი და სემნანი, ხოლო აღმოსავლეთიდან გულისტანი. მაზანდარნს ოსტანს გასასვლელი აქვს კასპიის ზღვაზე. სწორედ მაზანდარანის ოსტანში არის ირანის ყველაზე მაღალი მთა დემავენდი, რომლის სიმაღლეა 5604 მეტრი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი — სარი. მაზანდარნის მოსახლეობის რაოდენობაა — 3 მლნ. ადამიანი, რომელიც ძალზედ მრავალფეროვანია. მათ უმრავლესობას შეადგენენ მაზანდარნელები და გილანელები, სპარსელები ასევე ქართველები (კერძოდ ფერეიდნელები) და სხვადასხვა პერიოდში ჩასახლებულები. ისტორიის განმავლობაში განსაკუთრებით XVII-XVIII საუკუნის პირველ ნახევარში, ხშირად ხდებოდა პროვინციის მმართველები იყვნენ ქართველები, ამათგან აღსანიშნავია გივი ანდუყაფარის ძე ამილახვარი. ოსტანი იყოფა 15 შაჰრესტანად. მაზანდარნის მოსახლეობა 50 წლის მანძილზე თანდათანობით იზრდება. ამჟამად მისი მოსახლეობა 3 მლნ-ს გადასცდა. მაზანდარნის ქალაქები მოსახლეობის მიხედვით: მაზანდარანის ოსტანის საერთო ფართობი შეადგენს 23 842 კმ²-ს. მაზანდარანის ოსტანი იყოფა 15 შაჰრისტანად. თითოეულ შაჰრისტანს გააჩნია თავის ადმინისტრაციული ცენტრი. კასპიის ზღვა რამსარი ტონაკაბონი ჩალუსი ნოუშახრი ნური მაჰმუდ აბადი ამოლი ბობლსერი ბობოლი კაემშეხრი ჯუიბარი სავადკუხი სარი ნეკა ბაშჰერი სემნანი თეირანი გილანი გულისტანი ყაზვინი ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მაზანდარანის ოსტანი მაზანდარანის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2007-06-08 საიტზე Wayback Machine. Mazandaran Cultural Heritage Organization დაარქივებული 2004-01-03 საიტზე Wayback Machine. ტურისტული საიტი Official website of Mazandaran Meteorology Organization დაარქივებული 2012-02-08 საიტზე Wayback Machine. ↑ 1.00 1.01 1.02 1.03 1.04 1.05 1.06 1.07 1.08 1.09 1.10 1.11 1.12 1.13 1.14 1.15 1.16 1.17 1.18 1.19 1.20 1.21 نتایج سرشماری جمعیت به تفکیک تقسیمات کشوری سال 1395 ↑ جمعیت به تفکیک تقسیمات کشوری — 1965. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q25016236"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q55678362"></a> ↑ جمعيت کشور برحسب جنس در نقاط شهری و روستایی به تفکیک استان (۱۳۹۰) — 1965. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q25016236"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q55678362"></a> ↑ جمعیت برحسب جنس به تفکیک سن و استان در سال ۱۳۸۵ — 1965. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q25016236"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q55678362"></a>
Grand Theft Auto: San Andreas

Grand Theft Auto: San Andreas (აგრეთვე ცნობილი აბრევიატურით GTA: SA) — მოქმედებითი-სათავგადასავლო ვიდეო თამაში, რომელიც შექმნა Rockstar North-მა და გამოსცა Rockstar Games-მა. გამოვიდა 2004 წლის 24 ოქტომბერს PlayStation 2-ისთვის, ხოლო 2005 წლის 7 ივნისს Xbox-ისა და Microsoft Windows-სთვის. 2015 წელს გამოვიდა თამაშის რემასტერინგული ვერსია Xbox 360-სა და PlayStation 3-ზე. „San Andreas“ არის „Grand Theft Auto“ -ს სერიის რიგით მეშვიდე ნაწილი. თამაშს გააჩნია ღია სამყაროს გარემო, სადაც ვირტუალური კამერა წარმოდგენილია მესამე პირის ხედვით. სიუჟეტი ვითარდება აშშ-ის გამოგონილ შტატ სან-ანდრეასში, რომელიც დაფუძნებულია ნევადისა და კალიფორნიის შტატზე. სან-ანდრეასი მოიცავს სამ ქალაქს: ლოს-სანტოსი, (რომელიც დაფუძნებულია ლოს-ანჯელესზე), სან-ფიერო (დაფუძნებული სან-ფრანცისკოზე) და ლას-ვენტურასი (დაფუძნებული ლას-ვეგასზე. ერთმოთამაშიანი რეჟიმი მოიცავს კარლ „სი ჯეი“ ჯონსონის ისტორიას — ყოფილი განგსტერი, რომელიც დედის სიკვდილის შემდეგ ბრუნდება ლიბერტი-სიტიდან სახლში, ლოს-სანტოსში, სადაც იგი აღმოაჩენს, რომ მისი მეგობრები და ოჯახი დასუსტებულია. თამაშის მიმდინარეობისას სი-ჯეი ცდილობს აღადგინოს თავისი ძველი ბანდა და გაიგოს დედის გარდაცვალების ნამდვილი მიზეზი. სიუჟეტი დაფუძნებულია ლოს-ანჯელესში მომხდარ სხვადასხვა რეალურ მოვლენებზე. „San Andreas“ მიჩნეულია ყველა დროის ერთ-ერთ საუკეთესო ვიდეო თამაშად. კრიტიკოსებმა ძირითადად შეაქეს თამაშის მუსიკა, სიუჟეტი და გეიმპლეი. იგი 2004 წლის და PlayStation 2-ის ყველაზე გაყიდვადი თამაშია. 2011 წლის მონაცემებით საერთო გაყიდვებმა 27.5 მილიონი ასლი შეადგინა. საერთო განხილვების საიტ Metacritic-ზე თამაში ფლობს 95/100. „San Andreas“ პორტირებული იქნა სხვადასხვა პლატფორმაზე: OS X, Xbox Live, PlayStation Network და მობილურ მოწყობილობებზე, როგორებიცაა iOS, Android, Windows Phone და Fire OS. ოფიციალური საიტი Grand Theft Auto: San Andreas საიტზე Curlie [[
გერმანე (XVIII ს.)

გერმანე — ქართველი საეკლესიო მოღვაწე. დავითგარეჯის მონასტრის არქიმანდრიტი 1769-1781 წლებში, თბილისის მიტროპოლიტი 1781-დან XVIII საუკუნის მიწურულამდე, ქართლის სამეფო კართან დაახლოებული პირი. მიტროპოლიტობის დროს იყო დიკასტერიის (საკათოლიკოსოსთან არსებული ადმინისტრაციულ-სასამართლო ორგანო) წევრი. ლომინაძე ბ., ქართული ფეოდალური ურთიერთობის ისტორიიდან, [ტ.] 1, თბ., 1966. ლომინაძე ბ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 599.
გვანცა დედოფალი

გვანცა დედოფალი (გ. დაახლოებით 1262) — საქართველოს დედოფალი, ჯერ ავაგ ათაბაგის, ხოლო მისი გარდაცვალების შემდეგ (1250 წ.) დავით VII ულუს მეუღლე, რაჭის ერისთავის — კახაბერის ასული. მონღოლთა წინააღმდეგ დავით ულუს აჯანყების გამო გვანცა დედოფალი და მისი მცირეწლოვანი შვილი დემეტრე (შემდეგში დემეტრე II თავდადებული) მონღოლებმა შეიპყრეს. ჰულაგუ-ხანმა დედოფალი სიკვდილით დასაჯა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 132.
ბონდო არველაძე

ბონდო ვალერიანის ძე არველაძე (დ. 23 მაისი, 1932, თბილისი) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე, არმენისტი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1980). 1956 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი სომხური ფილოლოგიის განხრით. ეწეოდა ჟურნალისტურ საქმიანობას. მისი შრომები, რომლებიც ძირითადად ეძღვნება ქართულ-სომხურ ლიტერატურულ-კულტურულ ურთიერთობას, გამოქვეყნებულია ქართულ, რუსულ და სომხურ ენებზე. არველაძის წიგნებიდან აღსანიშნავია: „ქართულ-სომხური ლიტერატურული ურთიერთობის ისტორიიდან“ (1967), „ნარკვევები XX საუკუნის ქართულ-სომხური ლიტერატურული ურთიერთობის ისტორიიდან“ (1969), „ოვანეს თუმანიანი და საქართველო“ (1969), „მეგობრობის ნათელი ფურცლები“ (1976), „ეღიშე ჩარენცი და საქართველო“ (1977), „იოსებ გრიშაშვილის პოეტური სამყარო“ (1976, თანაავტორი რ. კუსრაშვილი), „ქართულ-სომხური ლიტერატურული ურთიერთობანი XIX-XX საუკუნეებში“ (ქართული საზოგადოებისა და ხ. აბოვიანის, გ. სუნდუკიანის, ჰ. თუმანიანის შემოქმედება, 1978), „ვაჰან ტერიანი“ (1985), „ძმობის ჩუქურთმა“ (ი. გრიშაშვილი და მოძმე ხალხთა მწერლობა, 1987), „საიათნოვა“ (1988) და სხვა. შონია მ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, გვ. 194, თბ., 1997,