laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ნუგზარ გოგიბედაშვილი

ნუგზარ ვლადიმერის ძე გოგიბედაშვილი (დ. 9 თებერვალი, 1939, თბილისი — გ. 26 თებერვალი, 2021, იქვე) — ქართველი სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა) და ექიმი, ენდოკრინოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატი (1957). დაიბადა 1939 წლის 9 თებერვალს თბილისში. მამა — ვლადიმერ (ლადო) გოგიბედაშვილი იყო საქართველოს მრავალგზის ჩემპიონი ქართულ ჭიდაობაში, სსრკ-ის სპორტის ოსტატი, რესპუბლიკის დამსახურებული მსაჯი. დედა ნინო წულაძე — ეკონომისტი. ნუგზარ გოგიბედაშვილმა 1953 წელს დაიწყო ვარჯიში თავისუფალ ჭიდაობაში შალვა ნოზაძესთან. 1957 წელს დაამთავრა თბილისის მე-18 საშუალო სკოლა. იმავე წელს ჩაირიცხა თბილისის სამედიცინო ინსტიტუტში. 1956-1964 წლებში გახდა საქართველოს 10-გზის ჩემპიონი სხვადასხვა ასაკობრივ ჯგუფში. 1957 და 1958 წელს გახდა სსრკ-ის ჩემპიონი ჭაბუკებში. სსრკ-ის და საქართველოს ნაკრების წევრი თავისუფალ ჭიდაობაში. 1962 წელს გახდა სსრკ მე-3 პრიზიორი 97კგ. წონით კატეგორიაში (რიგა), 1964 წელს — სსრკ-ის ჩემპიონი 97 კგ. წონით კატეგორიაში (ბაქო), ხოლო 1966 წელს „აზიის მცირე ოლიმპიური თამაშების“ ჩემპიონი (ჯაკარტა). იგი არის 20-მდე სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი. 1982 წლიდან მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი. 1968-1982 წლებში იყო თბილისის ენდოკრინოლოგიური დისპანსერის მთავარი ექიმი. 1970-1982 წლამდე პარალელურად თბილისის მთავარი ენდოკრინოლოგი. 1982-2010 წლამდე კასპის რაიონის და რაიონული საავადმყოფოს მთავარი ექიმი. ნუგზარ გოგიბედაშვილი — ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ ნუგზარ გოგიბედაშვილი, vidal.ge, ციტირების თარიღი: 20 ნოემბერი, 2021 ↑ ნუგზარ გოგიბედაშვილი. 6анки.рф. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-04-11. ციტირების თარიღი: 2016-09-23. ↑ ნუგზარ გოგიბედაშვილი Mematiane.ge, ციტირების თარიღი: 20 ნოემბერი, 2021, დაარქივებულია ორიგინალიდან — 20 ოქტომბერი, 2021.
იუჯინ ორმანდი

უჯინ ორმანდი (დ. 18 ნოემბერი, 1899, ბუდაპეშტი ― გ. 12 მარტი, 1985, ფილადელფია) — უნგრული წარმოშობის ამერიკელი დირიჟორი. 1917 წელს დაამთავრა ბუდაპეშტის მუსიკის აკადემია ვიოლინოს განხრით. 1921 წლიდან ცხოვრობდა აშშ-ში. იყო კონცერტმაისტერი, 1924 წლიდან – დირიჟორი. 1931 წლიდან გამოდიოდა ფილადელფიის ორკესტრთან ერთად, შეცვალა ა. ტოსკანინი. 1931-1936 წლებში იყო მინეაპოლისის სიმფონიური ორკესტრის მთავარი დირჟორი. 1936 წლიდან იყო ფილადელფიის ორკესტრის მეორე დირიჟორი, ხოლო 1938 წლიდან – მთავარი დირიჟორი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 580. იუჯინ ორმანდი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური) ↑ 1.0 1.1 Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ 2.0 2.1 Encyclopædia Britannica <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741"></a> ↑ 3.0 3.1 SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ 4.0 4.1 ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ 5.0 5.1 Store norske leksikon — 1978. — ISSN 2464-1480 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q746368"></a> ↑ 6.0 6.1 Gran Enciclopèdia Catalana — Grup Enciclopèdia, 1968. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18696256"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2664168"></a> ↑ 7.0 7.1 Franz Liszt Academy of Music — 1875. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q847099"></a> ↑ 8.0 8.1 Munzinger Personen <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683"></a> ↑ 9.0 9.1 Deutsche Nationalbibliothek Record #12414652X // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a> ↑ Find a Grave — 1996. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q63056"></a>
ორმოცდაათის პროცესი

ორმოცდაათის პროცესი, მოსკოველთა პროცესი ― სასამართლო პროცესი რუსეთის იმპერიაში 1877 წელს. მიმდინარეობდა 21 თებერვლიდან 14 მარტამდე. პროცესი ღია იყო. მასში მონაწილეობდნენ ს. ბარდინა, ი. ჯაბადარი, პ. ალექსეევი, გ. ზდანოვიჩი, ვ. ფიგნერი და სხვა. ბრალდებულთა უმრავლესობა იყო 18-23 წლის. ეს იყო პირველი პოლიტიკური პროცესი რუსეთის იმპერიაში, რომელზეც აქტიურად გამოვიდნენ მუშები. ბრალდებულებს ბრალად ედებოდათ არსებული წყობილების დამხობის მცდელობა, რასაც ბრალდებულები უარყოფნენ. 3-დან 10 წლამდე კატორღა მიესაჯა 10, ციმბირში გადასახლება 26, ციხე და იძულებითი მუშაობა 10, ფსიქიატრიული მკურნალობა 1 კაცს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 581.
თენგიზ ჟღენტი

თენგიზ ჟღენტი (დ. 7 თებერვალი, 1887, დაბლაციხე, ოზურგეთის მაზრა — გ. 24 მაისი, 1937, თბილისი) — ქართველი რევოლუციონერი. 1903 წლიდან იყო რსდმპ-ის წევრი. რევოლუციურ საქმიანობას ეწეოდა გურიაში, ბათუმში, ქუთაისსა და ჭიათურაში. 1917 წლის მარტში იმყოფებოდა ირანში. 1918-1919 წლებში მონაწილეობდა სამოქალაქო ომში უკრაინაში. 1919 წლის თებერვლიდან მუშაობდა სამხედრო კომისრად ელიზავეტოპოლში. 1919-1921 წლებში მონაწილეობდა აზერბაიჯანისა და საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკების საბჭოთა ოკუპაციაში. 1921 წლის მარტიდან იყო ბათუმის ოლქის სამხედრო კომისარი. 1933 წლიდან იყო საქართველოს სსრ-ის ცაკის მდივანი. აქვს შრომები რევოლუციური მოძრაობის საკითხებზე. სიცოცხლე დაასრულა თვითმკვლელობით. თენგიზ ჟღენტის მეუღლე იყო ბენიამინ ჩხიკვიშვილის და. რევოლუციონური მოძრაობა სამეგრელოში 1905, „სახელგამი“, ტფილისი, 1929 1905 წელი გურიაში, ტფილისი, 1927 ბერიძე ს., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 263. თენგიზ ჟღენტი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ მახარაძე ი., ვაჭარაძე ა., „ბენიამინ (ბენია) ჩხიკვიშვილი (1880-1924)“, თბილისი: IDFI, 2020. — გვ. 18, ISBN 978-9941-8-2176-9.
იგორ პალიცა

იგორ პალიცა (დ. 10 დეკემბერი, 1972) — უკრაინელი ბიზნესმენი და პოლიტიკოსი. 2014-2015 წლებში ოდესის ოლქის გუბერნატორი. თანამდებობაზე შეცვალა მიხეილ სააკაშვილმა. 2019 წლიდან უკრაინის უმაღლესი რადის წევრი. Довідник «Хто є хто в Україні», видавництво «К. І. С.» Доходи Ігоря Палиці за 2015 рік
პეტრე ჟღენტი

პეტრე ჟღენტი (დ. 4 აპრილი, 1903, ბახვი, ოზურგეთის მაზრა — გ. უცნობია) — ქართველი საბჭოთა ეკონომისტი, სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი (1955), პროფესორი (1958), საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1961). 1930 წელს დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი. 1948-1950 წლებში იყო ამავე ინსტიტუტის მებაღეობა-მევენახეობის ფაკულტეტის დეკანი, 1958 წლიდან იყო ამავე ინსტიტუტის პროფესორი. 1960 წლიდან იყო საქართველოს სსრ-ის სოფლის მეურნეობის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი. იყო საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს VIII მოწვევის დეპუტატი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 263.
ციმბირული ზუთხი

ციმბირული ზუთხი (ლათ. Acipenser baerii) — მტკნარი წყლის თევზი ზუთხისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 2 მეტრამდე, მასა 200 კგ-მდე. ბინადრობს ციმბირის ყველა დიდ მდინარეში ობიდან კოლიმამდე. ყველაზე დიდი თავშეყრის ადგილები მდინარეთა დელტებია (აქ სუქდებიან). სელენგაში, ქვირითობის მთავარ მდინარეში, შედის 1000 კმ სიგრძეზე. ყველაზე გრძელი მიგრაცია (3000 კმ-ზე მეტი) აღწერილია ობსა და ირტიშში, რაც დაკავშირებულია ზამთარში თევზების ყოველწლიურ გაწყდომასთან ამ მდინარეების შუა და ქვემო წელზე. ხელოვნური მოშენების ობიექტია. ↑ Решетников Ю. С. Осетры // Большая российская энциклопедия. т. 24. — М., 2014. — стр. 527.
ჟან ფრანსუა ლესიუერი

ჟან ფრანსუა ლესიუერი (ფრანგ. Jean-François Lesueur ან Le Sueur; დ. 15 თებერვალი, 1760, დრიუკა-პლესიელი ― გ. 6 ოქტომბერი, 1837, პარიზი) — ფრანგი კომპოზიტორი, საგუნდო დირიჟორი, საფრანგეთის ინსტიტუტის წევრი (1813). 1786 წლიდან ხელმძღვანელობდა პარიზის ღვთისმშობლის ტაძრის კაპელას. 1793 წლიდან იყო პროფესორი და ეროვნული მუსიკის ინსტიტუტის ინსპექტორი. საფრანგეთის რევოლუციის წლებში მასობრივი დღესასწაულებისთვის შექმნა მრავალი საგუნდო სიმღერა და ჰიმნი, მათ შორის „საფრანგეთის რესპუბლიკის ტრიუმფების სიმღერა“. მისი მოწაფეები იყვნენ ჰექტორ ბერლიოზი, შარლ გუნო, შარლ ლუი ამბრუაზ ტომა. ეკუთვნის 9 ოპერა, მათ შორის გამოქვაბული (1793). ავტორია თხზულებებისა მუსიკალური თეორიის, ესთეტიკისა და განათლების ჟანრში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 201. ჟან ფრანსუა ლესიუერი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური) ↑ 1.0 1.1 Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ 2.0 2.1 SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ 3.0 3.1 Encyclopædia Britannica <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741"></a> ↑ 4.0 4.1 IMSLP — 2006. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q523660"></a> ↑ 5.0 5.1 Discogs — 2000. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q504063"></a> ↑ 6.0 6.1 ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ 7.0 7.1 Musicalics <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q63484499"></a>
პიერ ლესკო

პიერ ლესკო (ფრანგ. Pierre Lescot; დ. 1515, პარიზი ― გ. 10 ოქტომბერი, 1578, პარიზი) — ფრანგი არქიტექტორი, მუშაობდა პარიზში. ლესკოს ნამუშევრები მოასწავებდა ფრანგული აღორძინების აყვავებას. ლესკოს ნამუშევრებია სენ-ჟერმენ ლ’ოქსერუას ეკლესიის ამბიონი (1542–1544), ფრაგმენტები ლუვრში და ლუვრის სამეფო სასახლე. მას ასევე მიაწერენ ოტელ ლინერის აშენებას (1544) და უმანკოთა შადრევნის (1547–1549) მშენებლობაში მონაწილეობას. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 201. პიერ ლესკო — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური) ↑ Union List of Artist Names — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q110250907"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2494649"></a>
ლესკოვაცი

ლესკოვაცი (სერბ. Лесковац) ― ქალაქი სერბეთში. მდებარეობს მდინარე ვეტერნიცის ნაპირზე. არის ლესკოვაცის თემის და იაბლანიჩის ოლქის ცენტრი. მოსახლეობა 126 883 ადამიანი (2011). 1910–1912 წლებში იყო სერბეთის სამეფოს ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ქალაქი 14 300 მოსახლეობით. ქალაქში დაიბადა მსახიობი სლობოდა მიჩალოვიჩი. ოფიციალური საიტი ტურისტული პორტალი ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 http://pop-stat.mashke.org/serbia-cities.htm
ნიკოლოზ ლესკოვი

ნიკოლოზ ლესკოვი (დ. 4 თებერვალი, 1831, გოროხოვო ― გ. 21 თებერვალი, 1895, სანქტ-პეტერბურგი) — რუსი მწერალი. ერთხანს მუშაობდა ორიოლში, შემდეგ კიევში. მოგზაურობდა ბევრს, შეისწავლა უბრალო ხალხის ყოფა. მოღვაწეობა დაიწყო ეთნოგრაფიული და პუბლიცისტური სტატიებით. 1861 წლიდან დასახლდა სანქტ-პეტერბურგში. 1860-იანებში გამოაქვეყნა პირველი მნიშვნელოვანი მოთხრობები. მძაფრად აპროტესტებდა რუსეთის ცარისტულ რეჟიმს. მისი ნაწარმოებებია: „ერთი დიაცის ცხოვრება“ (1863), „ხარ-ვერძი“ (1863), „არსაითკენ“ (რომანი, 1864) „მცენსკის მაზრის ლედი მაკბეთი“ (1865), „მეომარი ქალი“ (1866), „დანასისხლად“ (რომანი, 1870–1871), „აღბეჭდილი ანგელოზი“, „მოჯადოებული ყარიბი“, (1873) „თქმულება ტულელ ელამ ლევაშსა და ფოლადის რწყილზე“ (1881), „მღამიობები“ (1891), „ზამთრის დღე“ (1894), „კურდღლის რემიზი“ (1891–1894). ბაისოგოლოვა მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 201}. ქორქია რ., „ლესკოვი ქართულ ენაზე“, „ცისკარი“ N3, 1960 ნიკოლოზ ლესკოვი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური) ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 Гроссман Л. П. Лесков Н. // Краткая литературная энциклопедия — Москва: Советская энциклопедия, 1962. — Т. 4. — С. 158–162. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q4239850"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3229778"></a> ↑ 2.0 2.1 Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ 3.0 3.1 3.2 С. Венгеров Лесков, Николай Семенович // Энциклопедический словарь — СПб: Брокгауз — Ефрон, 1896. — Т. XVIII. — С. 147–150. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2623051"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q656"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q602358"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q24052648"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19908137"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q23892930"></a> ↑ The Fine Art Archive — 2003. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166"></a> ↑ Library of the World's Best Literature / C. D. Warner — 1897. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q952614"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19098835"></a>
ბოლესლავ ლესმიანი

ბოლესლავ ლესმიანი (დ. 22 იანვარი, 1877, ვარშავა ― გ. 5 ნოემბერი, 1937, ვარშავა) — პოლონელი პოეტი, პოლონეთის ლიტერატურის აკადემიის წევრი (1933). 1899 წლიდან აქვეყნებდა ლექსებს, რომლებსაც ეტყობათ სიმბოლიზმის გავლენა. 1903 წელს დაამთავრა კიევის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. 1911 წელს ჩამოაყალიბა ვარშავის ექსპერიმენტული მხატვრული თეატრი. იყო ლოძის თეატრის მხატვრული ხელმძღვანელი. მისი კრებულებია „ბაღი გზაჯვარედინზე“ (1912), „მდელო“ (1920), „ტყის საქმენი“ (1938). გადაამუშავა ხალხური ზღაპრები „თქმულება სეზამზე“ (1913) და „სინდბად მეზღვაურის თავგადასავალი“ (1914). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 201. ბოლესლავ ლესმიანი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური) ↑ Internetowy Polski Słownik Biograficzny <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q96022943"></a>
ლესოზავოდსკი

ლესოზავოდსკი (რუს. Лесозаводск) ― ქალაქი რუსეთში, პრიმორიეს მხარეში. მდებარეობს მდინარე უსურის ნაპირზე. არის რკინიგზის სადგური ხაბაროვსკ–უსურიისკის ხაზზე. ქალაქის სტატუსი მიენიჭა 1938 წელს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 201. ლესოზავოდსკი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული) ↑ Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2023 года
სელიმ III გირეი

სელიმ III გირეი (ყირიმ. III Selim Geray, سليم كراى‎; დ. 1713 — გ. 1786, ვიზე, ოსმალეთის იმპერია) — ყირიმის ხანი ორჯერ: 1764–1767 და 1770–1771 წლებში, ფეთიჰ II გირეის ვაჟი. სელიმ გირეი იყო ფეთიჰ II-ის შვილი. ბიძამისის, არსლან გირეის მმართველობისას, 1748–1756 წლებში ეკავა კალგის თანამდებობა. 1764 წელს თავისი მეორე ბიძა ყირიმ გირეი ოსმალეთის სულთნის დივანმა ტახტიდან გადააყენა და სელიმ III დაამტკიცა ყირიმის ხანად. 1767 წელს სელიმი შეეცადა სულთნის დარწმუნებას რუსეთის იმპერიის წინააღმდეგ ჰაბსბურგთა ავსტრიასთან სამხედრო ალიანსის შექმნაში, რაზეც მტკიცე უარი მიიღო და ყირიმის ტახტიც დაკარგა. სელიმ III გირეი ოსმალებმა სახანოს მმართველად 1770 წელს აღადგინეს, მაშინ როცა გამძაფრებული ომი მიდიოდა რუსეთთან. ყირიმის სახანომ ვერ შეძლო თავისი მიწების დაცვა ჩრდილოეთ შავი ზღვის რეგიონში. ადგილობრივი ნოღაელები ჩამოშორდნენ ხანისა და ოსმალთა მორჩილებას და გადავიდნენ რუსეთის მხარეს. ოსმალეთის მფარველობიდან გასვლის წინადადება პეტერბურგიდან ბახჩისარაიში მივიდა. სელიმ III გირეიმ უარი თქვა რუსეთის ვასალობაზე და შეწყვიტა ყველანაირი მოლაპარაკება ამ საკითხზე, რის საპასუხოდაც, 1771 წლის ივნისში რუსული არმია შემოიჭრა ყირიმის ნახევარკუნძულზე. რუსებმა გენერალ დოლგორუკოვის მეთაურობით გაანადგურეს ყირიმის ხანის 70 ათას კაციანი ჯარი, დაიპყრეს პერეკოფი, ხოლო ორი კვირის შემდეგ, კაფას ბრძოლაში, სასტიკად დაამარცხეს ოსმალებისა და თათრების 95 ათას კაციანი არმია. მათ ასევე ხელში ჩაიგდეს ქალაქები არაბატი, ქერჩი, იენიკალე და ბალაკლავა. ყირიმელ დიდებულებსა და გირეის დინასტიის წევრებს შორის შეიქმნა პრორუსული დაჯგუფება, რომელმაც მოიწვია კრება და რუსეთის იმპერიასთან დაამყარა კავშირი. ყირიმელებმა გადაწყვიტეს ხანის დამოუკიდებლად არჩევა, რაც პირდაპირ ნიშნავდა სახანოს გამოსვლას ოსმალეთის იმპერიის მმართველობიდან და დამოუკიდებლობის დამყარებას. სელიმ III გირეიმ თავისი უძლურება გაანალიზა, დატოვა ყირიმის ტახტი და საცხოვრებლად ოსმალეთში გადავიდა. სელიმ გირეი 1786 წელს, მამისა და ბაბუის მსგავსად, ქალაქ ვიზეში გარდაიცვალა, დაკრძალეს იქვე. ყირიმის სახანო გირეის დინასტია ყირიმის ხანების სია Гайворонский О. Созвездие Гераев. Гайворонский О. Повелители двух материков. — Т. 1—2.
მაქსუდ გირეი

მაქსუდ გირეი (ყირიმ. Maqsud Geray, مقصود كراى; დ. 1720 — გ. 1780, ოსმალეთის იმპერია) — ყირიმის ხანი 1767–1768 წლებში, სელამეთ II გირეის ვაჟი, სელიმ I გირეის შვილიშვილი. მაქსუდი იყო სელიმ I გირეის ნაბოლარა ვაჟის, სელამეთ II-ის შვილი. მაქსუდ გირეი 1748–1756 წლებში ყირიმის ხანის არსლან გირეის ნურედინად იყო დანიშნული. 1762–1764 წლებში კი ყირიმ გირეის კალგა იყო.1767 წელს მაქსუდი დაინიშნა სახანოს მმართველად არსლან გირეის ნაცვლად, რომელიც გარდაიცვალა ყირიმისკენ მიმავალ გზაზე. მაქსუდის მმართველობამ მხოლოდ წელიწადსა და ორ თვეს გასტანა. მისი უმოქმედობითა და რუსეთ-ოსმალეთის ომში განცდილი მარცხებით უკმაყოფილო სულთან მუსტაფა III-მ მას 1768 წელს ხანის ტიტული ჩამოართვა და მცირე აზიაში გადაასახლა. მაქსუდის შემდეგ ყირიმის ხანად ოსმალებმა აღადგინეს ყირიმ გირეი. მაქსუდ გირეი 60 წლის ასაკში გარდაიცვალა საკუთარ მამულში, 1780 წელს. ყირიმის სახანო გირეის დინასტია ყირიმის ხანების სია О. Гайворонский «Созвездие Гераев» О. Гайворонский «Повелители двух материков» тома 1-2 Халим Гирай «Розовый куст ханов» (история крымских ханов)
დევლეთ IV გირეი

დევლეთ IV გირეი (ყირიმ. IV Devlet Geray, دولت كراى‎; დ. 1730 — გ. 1780, ვიზე, ოსმალეთის იმპერია) — ყირიმის ხანი ორჯერ: 1769–1770 და 1775–1777 წლებში, არსლან გირეის ვაჟი. დევლეთ გირეი 1750 წლიდან 1756 წლამდე ბუჯაკის ურდოს გამგებელი იყო. 1767 წელს მიიღო კალგის წოდება. 1769 წელს თავისი ბიძის, ყირიმ გირეის ლაშქრობაში მოულოდნელი გარდაცვალების შემდეგ, დევლეთს ოსმალებმა უბოძეს ყირიმის ხანის ტიტული. დევლეთ IV-ს დაევალა ჯარის შეკრება რუსეთ-ოსმალეთის ომში სახანოს დასაცავად. ხანმა არმიის მობილიზება ვერ შეძლო, რადგან ყირიმელებში გამოიკვეთა ახალი ფენა, რომელიც რუსეთის იმპერიასთან ფარულ მოლაპარაკებებს აწარმოებდა. შედეგად დევლეთ გირეიმ ვერ შეძლო ოსმალთათვის სათანადო დახმარების გაწევა და ყირიმის ტახტი დაატოვებინეს უმოქმედობის ბრალდებით. ტახტიდან გადადგომის შემდეგ დევლეთმა გააგრძელა ოსმალების მსახურება. აქტიურად იბრძოდა რუსების წინააღდმეგ. 1773 წელს ის სულთანმა გაგზავნა დოლგორუკოვის მიერ ოკუპირებული მიწების გასათავისუფლებლად, თუმცა უშედეგოდ. 1774 წელს დაიდო ქუჩუქ-კაინარჯის ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც ყირიმის სახანო რუსეთის მმართველობის ქვეშ მოექცა. 1775 წელს დევლეთ IV ქერჩის გავლით ყირიმში შევიდა, ნოღაელებისა და რუსი კაზაკების მხარდაჭერით საჰიბ II გირეი ტახტიდან ჩამოაგდო და ხანის ტიტული დაიბრუნა. 1776 წელს მან მოსთხოვა სულთან აბდულჰამიდ I-ს რუსებთან დადებული ხელშეკრულების დარღვევა და სახანოს თავის მმართველობაში დაბრუნება. სულთნის დივანმა რუსეთის იმპერიასთან ახალი ომის შიშით, ვერ გაბედა დევლეთ IV-ის მოთხოვნის შესრულება. დევლეთი 1777 წელს თავისმა ბიძაშვილმა შაჰინ გირეიმ ნოღაელთა და რუსული არმიის დახმარებით ტახტიდან გადააყენა. დევლეთ IV გირეიმ დატოვა ყირიმი და დასახლდა ოსმალეთის ქალაქ ვიზეში, სადაც 1780 წელს გარდაიცვალა. ყირიმის სახანო გირეის დინასტია ყირიმის ხანების სია О. Гайворонский «Созвездие Гераев» Халим Гирай «Розовый куст ханов» (история крымских ханов)
ინეზა აბესაძე

ინეზა აბესაძე (დ. 1940, თბილისი — გ. 7 მარტი, 2024, იქვე) — ქართველი და საბჭოთა თეატრისა და კინოს მსახიობი და პედაგოგი. დაამთავრა თბილისის თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი. მეუღლე — ელგუჯა ბურდული, შვილები — ლადო, მაკა (დ. 1965, მსახიობი და კინოდოკუმენტალისტი) და ბაკური (დ. 1975, მუსიკოსი). 1981: „მოცურავე“ (ეპიზოდი) რეჟ. ირაკლი კვირიკაძე 1989: „დღესასწაულის მოლოდინის დღესასწაული“ (ეპიზოდი) რეჟ. ლეილა გორდელაძე სიყვარულის ამბავი — გუჯა ბურდული და ინეზა აბესაძე Инесса Абесадзе // КиноПоиск ↑ გრძნობის გამო გაღებული მსხვერპლი და ბერად აღკვეცის სურვილი
ყაფლან II გირეი

ყაფლან II გირეი (ყირიმ. Qaplan Geray, قاپلان كراى; დ. 1739 — გ. 1771) — ყირიმის ხანი 1770 წელს, სელიმ II გირეის ვაჟი. ყაფლანი არსლან და ყირიმ გირეიების მმართველობისას, 1767–1769 წლებში ნურედინის მოვალეობას ასრულებდა. ყირიმის ტახტი მიიღო 1770 წელს. მან სცადა სიტუაციის გამოსწორება რუსეთ-ოსმალეთის ომში მოლდავეთის ფრონტზე, თუმცა სასტიკად დამარცხდა ლარგასთან ბრძოლაში და წარუმატებელი სამხედრო კამპანიების სერიის შემდეგ, დაბრუნდა ყირიმში. ყაფლან II-მ მალევე გაიგო ნოღაელების რუსეთის მხარეს გადასვლის შესახებ და თავადაც მიიღო მსგავსი შეთავაზება დიდებულებისგან. ხანმა აღშფოთებულმა უარყო ის, თუმცა ვერ მოახერხა იმ ყირიმელი ბეგების დაშოშმინება, რომლებიც რუსების დახმარებით აპირებდნენ ოსმალეთის იმპერიის მმართველობიდან გამოსვლას. მათ მალევე ყაფლან გირეისაც შეაცვლევინეს აზრი და დამოუკიდებლობის იდეით მოხიბლეს. ხანმა რუსეთთან სამშვიდობო მოლაპარაკებების გამართვა დაიწყო. ამის შესახებ შეიტყო ოსმალთა სულთანმა, რომელმაც დაუყოვნებლივ ბრძანა ყაფლან II-ის გადაყენება. 6 თვიანი მმართველობის შემდეგ ოსმალებმა ყაფლანს დაათმობინეს ყირიმის ხანის ტიტული და თურქეთის პროვინციაში გადაასახლეს. გარდაიცვალა 32 წლის ასაკში, 1771 წელს. დაკრძალულია სოფელ სუ-ბაშის მეჩეთში. ყირიმის სახანო გირეის დინასტია ყირიმის ხანების სია О. Гайворонский «Созвездие Гераев» О. Гайворонский «Повелители двух материков» тома 1-2 Халим Гирай «Розовый куст ханов» (история крымских ханов)
სახალინური ზუთხი

სახალინური ზუთხი (ლათ. Acipenser mikadoi) — თევზი ზუთხისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძე 2 მეტრზე მეტია, მასა 60 კგ-ს აღემატება. გავრცელებულია წყნარი ოკეანის ჩრდილოეთ ნაწილში, აზიის სანაპიროებზე — მდინარე ამურის შესართავიდან კორეის ნახევარკუნძულის ქალაქ ვონდანამდე და კუნძულ ჰოკაიდომდე. გამოირჩევა დაბალი ბუნებრივი რიცხოვნობით. ნაკლებად შესწავილი სახეობაა. გამსვლელი თევზია. ქვირითობის ერთადერთი ცნობილი ადგილი არის მდინარე ტუმნინი. მორფოლოგიურად და ეკოლოგიურად ძალიან ახლოს დგას მწვანე ზუთხთან (A. medirostris). ადრე ისინი ერთ სახეობად განიხილებოდნენ. ↑ Решетников Ю. С. Осетры // Большая российская энциклопедия. т. 24. — М., 2014. — стр. 527. ↑ Shedko, S. V. (მარტი, 2017). „The low level of differences between mitogenomes of the Sakhalin sturgeon Acipenser mikadoi Hilgendorf, 1892 and the green sturgeon A. medirostris Ayeres, 1854 (Acipenseridae) indicates their recent divergence“. Russian Journal of Marine Biology (ინგლისური). 43 (2): 176–179. doi:10.1134/S1063074017020080. ციტირების თარიღი: 22 ნოემბერი, 2021. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date= და |date=-ში (დახმარება)
ახალგორის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია

ახალგორის მუნიციპალიტეტის ობიექტების/ძეგლების სიაში წარმოდგენილია მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე არსებული კულტურული მემკვიდრეობის თვალსაზრისით ღირებული ობიექტები, რომელთა ნაწილს კანონით დადგენილი წესით მიენიჭათ კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსი. უძრავი ძეგლის სტატუსის მქონე ობიექტების ნაწილს ასევე განსაზღვრული აქვს ეროვნული კატეგორია. ახალგორის მუნიციპალიტეტის მასშტაბით კულტურული მემკვიდრეობის თვალსაზრისით ღირებული ობიექტები იყოფა 3 ჯგუფად: ობიექტები სტატუსის გარეშე კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლები ეროვნული კატეგორიის მქონე უძრავი ძეგლები შიდა ქართლი : ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ.: ილიას ფონდი, 2008. — გვ. 204. 274 გვ, ISBN 978-99928-0-931-0. heritagesites.ge — კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლების სია
ნიკოლოზ მახვილაძე

ნიკოლოზ მახვილაძე (დ. 1890, თეთრიწყარო — გ. 12 ნოემბერი, 1944, თბილისი) — ქართველი თერაპევტი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1925), პროფესორი (1930), საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1941). 1923 წელს გ. დიდებულიძესთან ერთად დაასაბუთა საქართველოში ანკილოსტომიდოზის ენდემურობა; იმავე წელს დაადგინა ბრუცელოზის ენდემურობაც. 1925 წელს მისი თაოსნობით დაარსდა პროფესიულ სნეულებათა პოლიკლინიკა. ამ ბაზაზე 1927 წელს შეიქმნა შრომის ჰიგიენისა და პროფესიულ სნეულებათა სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი, რომლის დირექტორიც იყო გარდაცვალებამდე. 1930-1936 წლებში იყო ჯერ თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის, შემდეგ კი თბილისის სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტის კერძო პათოლოგიისა და თერაპიის კათედრის გამგე. 1936-1938 წლებში განაგებდა ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის შინაგან სნეულებათა კათედრას, ხოლო 1938 წლიდან თბილისის სამედიცინო ინსტიტუტის პროპედევტიკული თერაპიის კათედრას. 1941 წელს დაამთავრა სამხედრო სამედიცინო აკადემია. მან პირველმა გამოთქვა აზრი საქართველოში პელაგრის ენდემურობის და მასთან ბრძოლის აუცილებლობის შესახებ. მან შეისწავლა სამხარეო პათოლოგიური რევმატიზმის, მალარიის კლინიკისა და გავრცელების, ჰიპერტონიული დაავადების პათოგენეზის, დიეთეტიკისა და სხვა საკითხები. 1959 წელს მისი სახელი მიენიჭა შრომის ჰიგიენისა და პროფესიულ სნეულებათა სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 519. ნიკოლოზ მახვილაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ნიკოლოზ მახვილაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ვარდევანის ეკლესია

ვარდევანის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვარდევანში. სოფლის სამხრეთით რამდენიმე ასეულ მეტრში შემაღლებულ ადგილას შემორჩენილია დარბაზული ეკლესიის ნანგრევები. იქვეა სოფლის სასაფლაოც. ეკლესიის კედლები მხოლოდ 1,5 მეტრის სიმაღლეზეა შემორჩენილი. სამშენებლო მასალად გამოყენებულია გათლილი, მოვარდისფრო ტუფის მოზრდილი კვადრები. ეკლესიას სამხრეთიდან აქვს შესასვლელი, სადაც კარგად დამუშავებული არქიტრავის ვარდისფერი ქვა გდია. აღნიშნულ ქვაზე ორი ლილვით შექმნილ წრეში ჩასმული ტოლმკლავიანი და ბოლოებგაშლილი ჯვარია გამოსახული. გოგოლაძე თ., ბორჯომის ხეობის ისტორიული და ხუროთმოძღვრული ძეგლები (გზამკვლევი), თბ., 2014 გვ. 94-95 ბერძენიშვილი დ., გიორგიძე მ., ჩაჩხუნაშვილი ც., ჭანიშვილი გ., არქიტექტურულ-ისტორიული გზამკვლევი გუჯარეთი, თბ., 1987 მაკალათია ს., ბორჯომის ხეობა (ისტორიულ-ეთნოგრაფიული ნარკვევი), თბ., 1957  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 26559