იუჰ მინ პეი

იუჰ მინ პეი (Ieoh Ming Pei, ჩინ.: 貝聿銘; საყოველთაოდ ცნობილი ინიციალებით ი. მ. პეი) (დ. 26 აპრილი, 1917 — გ. 16 მაისი, 2019) — პრიცკერის პრემიის ლაურეატი არქიტექტორი, მაღალი მოდერნიზმის არქიტექტურის ბოლო ხელოვანი. მუშაობდა აბსტრაქტული ფორმით, ქვის, ბეტონის, მინისა და ფოლადის გამოყენებით. პეი საყოველთაოდ აღიარებულია, როგორც XX საუნუნის ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული არქიტექტორი. პეი დაიბადა ჟუჟუში, ჩინეთის იუნანის პროვინციაში შეძლებული სუჟუს ოჯახში. მამამისი, მდიდარი ბანკირი, მოგვიანებით ჩინეთის ბანკის დირექტორი გახდა. ოჯახის რეზიდენცია ამჟამად მსოფლიო მემკვიდრეობის ნაწილია სუჟუს კლასიკური ბაღების სახელით. თავდაპირველი განათლება სენტ-ჯონის უნივერსიტეტში, შანხაი, გაიარა, შემდეგ კი სენტ-პოლის კოლეჯში, ჰონკონგი. 18 წლის ასაკში აშშ-ში მემგზავრება არქიტექტურის შესასწავლად. აქ პენსილვანიის უნივერსიტეტში იწყებს, შემდეგ კი მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიის ინსტიტუტში გადადის, სადაც ბაკალავრის ხარისხს იღებს 1940 წელს. იმავე წელს მიტის სამოგზაურო სტიპენდიით, ალფა-რო-ჩი მედალითა და AIA ოქროს მედლით ჯილდოვდება. ორის წლის შემდეგ ჰარვარდის დიზაინის სკოლაში ირიცხება; მცირე ხნის შემდეგ მსახურობდა ეროვნულ თავდაცვის კვლევის კომიტეტში პრინსტონში, ნიუ-ჯერსი. 1944 წელს ჰარვარდში ბრუნდება, სადაც 1946 წელს არქიტექტურის მაგისტრის ხარისხს იღებს და რჩება იქვე პროფესორის ასისტენტის თანამდებობაზე. 1951 წელს უილვრაიტის სამოგზაურო სტიპენდიას იღებს, ხოლო 1954 წელს აშშ-ის ნატურალიზებული მოქალაქე ხდება. 1955 წელს საკუთარ არქიტექტურულ ფიმას ი. მ. პეი და პარტნიორები აფუძნებს, რომელსაც 1989 წელს დაერქვა პეი კობ ფრიდი და პარტნიორები (ჯეიმზ ინგო ფრიდი და ჰენრი კობი პატრნიორები ხდებიან). პეის სამი ვაჟი და ერთი ქალიშვილი ჰყავდა. ორი ვაჟი მის კვალს გაჰყვა და ჰარვარდის დიზაინის სკოლაში სწავლობდნენ. ჩიენ ჩუნ პეი 1989-93 წლებში მამამისს ეხმარებოდა ლუვრის დამატების დიზაინში. მეორე ვაჟი ლი ჩუნ პეი კი 1989 წელს ჰონკონგში ჩინეთის ბანკის ტაუერის დიზაინში დაეხმარა. ორივე ვაჟს საკუთარი ერთობლივი პრაქტიკა აქვთ სახ. „პეი პარტიონები“. 1954–1959 — Mile High Center, დენვერი, კოლორადო, აშშ 1961–1967 — ატმოსფერული კვლევის ეროვნული ცენტრი, ბულდერი, კოლორადო, აშშ 1961 — კიპს ბეი პლაზა, ნიუ-იორკი, აშშ [1] 1961 — Government Center Master Plan, Boston, Massachusetts, USA 1962 — Place Ville-Marie, in Montreal, Quebec, Canada 1962 — Kennedy Theatre, University of Hawaii, USA, Official web page დაარქივებული 2001-06-20 საიტზე Wayback Machine. 1962 — Hale Manoa Dormitory, East West Center, University of Hawaii, USA 1963 — Luce Memorial Chapel, Tunghai University, Taichung, Taiwan 1963 — Society Hill Towers – Philadelphia, PA, Unofficial website 1964 — Green Building, Massachusetts Institute of Technology 1964 — S.I. Newhouse School of Public Communications at Syracuse University — Syracuse, New York 1966–1968 — Sculpture Wing of the Des Moines Art Center in Des Moines, Iowa Official page of Pei's Sculpture Wing დაარქივებული 2006-08-16 საიტზე Wayback Machine. 1966 — Silver Towers at New York University 1967 — Hoffman Hall at University of Southern California 1968–1972 — 50 FAA air traffic control towers, in various locations throughout the United States. 1968–1974 — Christian Science Center, in Boston, Massachusetts 1968 — Everson Museum of Art, in Syracuse, New York 1969 — Cleo Rogers Memorial Library, in Columbus, Indiana 1969 — Academic Center, State University of New York at Fredonia, Fredonia, New York 1970 — National Airlines terminal at JFK Airport in New York, New York 1971 — Harbor Towers 1972 — Governor's Residence Halls at SUNY Buffalo 1972 — Dallas, Texas City Hall 1972 — Paul Mellon Arts Center at Choate Rosemary Hall in Wallingford, Connecticut 1972 — Pei Residence Halls at New College of Florida 1973 — Commerce Court West in Toronto, Ontario 1973 — Spelman Halls at Princeton University 1973 — Herbert F. Johnson Museum of Art, Cornell University, in Ithaca, New York 1974–1978 — East Building, National Gallery of Art, in Washington, DC Official East Building project webpage დაარქივებული 2006-07-20 საიტზე Wayback Machine. 1975 — OCBC Centre in Singapore. 1975 — The Lamar Building Penthouse in Augusta, Georgia 1976 — John Hancock Tower, in Boston, Massachusetts — Pei gives Henry Cobb the credit for this building 1976 — University of Rochester's Wilson Commons დაარქივებული 2006-09-18 საიტზე Wayback Machine. 1978–1982 — Indiana University Art Museum in Bloomington, Indiana 1979 — John F. Kennedy Library, in Boston, Massachusetts 1979 — Baltimore World Trade Center, in Baltimore, Maryland 1979–1986 — Javits Convention Center in New York, New York 1980–1985 — Raffles City in Singapore. 1981 — the Texas Commerce Tower in Houston, Texas, currently the JPMorgan Chase Tower; (3D/International cooperated with Pei on the design of this building) 1982 — 16th Street Mall in Denver, Colorado. 1982–1990 — Bank of China Tower, in Hong Kong Bank of China Tower project website დაარქივებული 2006-08-20 საიტზე Wayback Machine. 1982 — Apartment for Steve Jobs 1983 — Energy Plaza, Dallas, Texas 1985 — Wiesner building, MIT, Cambridge, Massachusetts 1986 — Fountain Place, Dallas, Texas 1987 — CenTrust Tower, Miami, Florida 1989 — Morton H. Meyerson Symphony Center in Dallas, Texas 1989 — Carl Icahn Center for Science at Choate Rosemary Hall in Wallingford, Connecticut 1989 — Headquarters for Creative Artists Agency, Los Angeles, California 1989 — Pyramids of the Louvre, in Paris, France Pyramide du Louvre website. (See also: La Pyramide Inversée.) 1991 — Miho Museum, Shiga, Japan Official museum website დაარქივებული 2006-08-13 საიტზე Wayback Machine. Official information on the architecture დაარქივებული 2006-07-16 საიტზე Wayback Machine. 1992 — The Kirklin Clinic of the University of Alabama at Birmingham Health System, Birmingham, Alabama 1995 — Rock and Roll Hall of Fame, in Cleveland, Ohio 1999–2006 — Musée d'Art Moderne Grand-Duc Jean, in Luxembourg, Luxembourg Official museum website 2001 — Friend Center for Engineering, at Princeton University. 2002 — Tour EDF, La Défense, France 2003 — extension building to the Deutsches Historisches Museum (German history museum), in Berlin, Germany. 2005 — Ferguson Center for the Performing Arts at Christopher Newport University in Newport News, Virginia. 2006 — Martha Stewart Center for Living at Mt. Sinai Hospital in New York, New York (currently under construction). 1961 — ატმოსფერული კვლევის ეროვნული ცენტრი, ბულდერი, კოლორადო 1963 — ლუსის მემორიალური კაპელა, ტუნგაის უნივერსიტეტი, ტაივანი 1964 — მწვანე შენობა, მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიის ინსტიტუტი 1972 — პოლ მელონის ხელოვნების ცენტრი, ვოლინფორდი, კონექტიკუტი 1974 — ეროვნული ხელოვნების გალერეის აღმოსავლეთის შენობა 1989 — ჩინეთის ბანკის ტაუერი, ჰომკონგი პეი კობ ფრიდ და პარტნიორთა საიტი ნიუ-იორკის არქიტექტურის ფოტოები- პეი, კობ, ფრიდი ↑ Pei's audio tour of the East Building addition to the National Gallery of Art ↑ Conversation with I.M. Pei about JFK Museum, Boston - with Robert Campbell, critic, Boston Globe (audio/video stream). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-08-14. ციტირების თარიღი: 2006-08-05.