laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
კუნტურკანკის რაიონი

კუნტურკანკის რაიონი (ესპ. Distrito de Kunturkanki) — რაიონი პერუში, კუსკოს რეგიონის კანასის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 940 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 256 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 17 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 376.19 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
ლანგუის რაიონი

ლანგუის რაიონი (ესპ. Distrito de Langui) — რაიონი პერუში, კუსკოს რეგიონის კანასის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 969 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 032 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 16 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 187.1 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
ლაიოს რაიონი

ლაიოს რაიონი (ესპ. Distrito de Layo) — რაიონი პერუში, კუსკოს რეგიონის კანასის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 978 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 822 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 15 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 452.56 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
პამპამარკის რაიონი (კანასი)

პამპამარკის რაიონი (ესპ. Distrito de Pampamarca) — რაიონი პერუში, კუსკოს რეგიონის კანასის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 81 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 268 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 76 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 29.91 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
კეუეს რაიონი

კეუეს რაიონი (ესპ. Distrito de Quehue) — რაიონი პერუში, კუსკოს რეგიონის კანასის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 792 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 544 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 25 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 143.46 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
ტუპაკ-ამარუს რაიონი

ტუპაკ-ამარუს რაიონი (ესპ. Distrito de Túpac Amaru) — რაიონი პერუში, კუსკოს რეგიონის კანასის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 791 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 423 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 29 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 117.81 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
იანაოკის რაიონი

იანაოკის რაიონი (ესპ. Distrito de Yanaoca) — რაიონი პერუში, კუსკოს რეგიონის კანასის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 913 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 533 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 36 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 292.97 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
ორგანელები

ორგანელები (ბერძ. organon — იარაღი, ორგანო) — ერთუჯრედიანი ორგანიზმების სხეულის ნაწილები, რომლებიც ასრულებენ სხვადასხვა ფუნქციას. განარჩევენ ორგანელების შემდეგ ტიპებს: საჩონჩხე და საყრდენი, მამოძრავებელი და კუმღვადი, მგრძნობიარე ანუ რეცეპტორული, თავდაცვისა და თავდასხმის, მომნელებელს, ექსკრეციის, სეკრეციის და სხვა. ტერმინი ორგანელები ხშირად ორგანოიდების სინონიმად ხმარობენ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 561.
რაინჰარდ გელენი

რაინჰარდ გელენი (გერმ. Reinhard Gehlen; დ. 3 აპრილი, 1902, ერფრუტი — გ. 8 ივნისი, 1979, შტანბერგი) — გერმანიის ვერმახტის გენერალ-მაიორი, უცხოური არმიის ხელმძღვანელი აღმოსავლეთის ფრონტზე, ფედერალური დაზვერვის უფროსი. გელენი დაიბადა გერმანელი ბიურგერის ოჯახში. მისი მამა ვალტერი იყო ლეიტენანტი, მოგვიანებით წიგნებით მოვაჭრე. მისი დედა კატარინა წარმოშობით ფლანდრიიდან იყო. სკოლის დასრულების შემდეგ 1920 წელს გელენი ჩაირიცხა გერმანიის შეიარაღებულ ძალებში. 1926 წელს ჰანოვერის კავალერიის სკოლის დასრულების შემდეგ უფროსი ლეიტენანტის წოდება მიიღო. 1931 წელს დაქორწინდა ჰერტა ზიდლიც-კურცბახზე. მეორე მსოფლიო ომის დასაწყისში გელენი აღმოსავლეთ ფრონტზე უცხოური არმიის ხელმძღვანელად დაინიშნა. 1941 წელს მონაწილეობას იღებდა ოპერაცია „ბარბაროსას“ შედგენაში, რომლის მიზანიც საბჭოთა კავშირზე თავდასხმა იყო. სტალინგრადის მარცხის შემდეგ გელენი გადაიყვანეს ესეს-ის დაზვერვაში. ომის დასასრულს გელენმა თავისი ოჯახი ნაუმბერგში, ბავარიის ტყეში გადამალა, რათა საბჭოელებს არ ჩავარდნოდათ ხელში. 1945 წლის 9 აპრილს ჰიტლერმა გელენი დაითხოვა. ომის დასრულების შემდეგ გელენმა აღმოსავლეთ ფრონტზე დაზვერვის დროს მოპოვებული დოკუმენტები ამერიკელებს გადასცა. 1956 წელს გელენი გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკის დაზვერვის უფროსად დაინიშნა, ამ თანამდებობაზე იგი 1968 წლამდე მუშაობდა. "Disclosure" newsletter, Information promulgated by the U.S. National Archives & Records Administration Forging an Intelligence Partnership: CIA and the Origins of the BND, 1945–49 CIA declassified documents on the Gehlen Organization
არისტო ჭუმბაძე

არისტო მაქსიმეს ძე ჭუმბაძე (დ. 1 სექტემბერი, 1880, კლდეეთი ზესტაფონის რაიონი — გ. 28 ნოემბერი, 1971, თბილისი) — ქართველი მწერალი, ჟურნალისტი. 1905 წელს ჩაირიცხა და 1911 წელს დაამთავრა პარიზის სორბონის უნივერსიტეტი. იმავე წელს სამშობლოში დაბრუნდა და ქუთაისში დააარსა გაზეთი „კოლხიდა“, რომლის რედაქტორ-გამომცემელი თვითონ იყო. 1914 წელს იგი რედაქტორობდა „სახალხო ფურცელს“. მისი მახვილი პუბლიცისტური სტატიები იწვევდა ხელისუფლების გულისწყრომას, რისთვისაც იგი არაერთხელ დააპატიმრეს. ამიტომ მან ამჯობინა კვლავ პარიზსში წასვლა და სორბონის უნივერსიტეტში იწყებს დისერტაციაზე მუშაობას ფილოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხის მოსაპოვებლად თემაზე „გუსტავ ფლობერის ცხოვრება და შემოქმედება“. პირველმა მსოფლიო ომმა ხელი შეუშალა დასახული მიზნის ბოლომდე მიყვანას. 1915 წელს იაპონიაში საფრანგეთის ელჩად დაინიშნა ჟიუსენარი, რომელმაც ჭუმბაძეს შესთავაზა თანამშრომლობა. იგი გაემგზავრა იაპონიაში და გახდა საფრანგეთის საელჩოს თანამშრომელი. შემდეგ ალჟირშიც მუშაობდა. 1919 წელს იყო საქართველოს წარმომადგენელი სტოკჰოლმსა და ანკარაში. 1922-1924 წლებში იყო წითელი ჯვრის საზოგადოების უცხოეთის განყოფილების გამგე. შემდეგ ის სამშობლოში დაბრუნდა. 1937 წლამდე სხვადასხვა თანამდებობაზე მოღვაწეობდა: 1925-1926 წლებში იყო სახკინმრეწვში სასცენო განყოფილების გამგე; 1933-1935 წლებში — საქართველოს ცაკის საერთო განყოფილების გამგე. 1936-1949 წლებში მუშაობდა სტილისტად საქართველოს სააგენტოში და გაზეთ „კომუნისტის“ რედაქციაში. სამწერლო ასპარეზზე გამოვიდა 1905 წელს. გამოქვეყნებული აქვს მოთხრობები და ნოველები. აღსანიშნავია მოთხრობა „უნასთა ბუდე“, რომელშიც წარმოდგენილია 30-იან წლებში ქართულ სოფელში დაძაბული მდგომარეობა. მასვე ეკუთვნის ნოველები: „სასწაული“, „საქმის კაცი“, „ცხოვრების ქარაგმა“, „ფულიანი ბარათი“ და სხვა. ნათარგმნი აქვს ა. ფადეევის „განადგურება“, ლ. ტოლსტოის „ბავშვობა, ყრმობა, სიჭაბუკე“, სალტიკოვ–შჩედრინის „პომპადურები“, ანტონოვსკაიას „დიდი მოურავი“, მ. გორკის მოთხრობები. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918-1921), ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თსუ გამომცემლობა, 2018, გვ. 529 ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 412, თბ., 1994
სტეფანე ჭრელაშვილი

სტეფანე თევდორეს ძე ჭრელაშვილი (დ. 27 დეკემბერი, 1857, სოფ. მაღარო, სიღნაღის რაიონი, საქართველო — გ. 3 იანვარი, 1917, თბილისი) — ქართველი პუბლიცისტი. სწავლობდა თბილისის სასულიერო სემინარიაში, მაგრამ რევოლუციური მოღვაწეობისათვის გარიცხეს. 1876 წლიდან პეტერბურგის უნივერსიტეტის მსმენელია. შემდეგ გადავიდა მოსკოვში, მაგრამ დიდად გაიტაცა რევოლუციონერ-ხალხოსანმა იდეებმა და აქტიურად ჩაება მათი წრეების მუშაობაში. აღნიშნულის გამო მას 1878 წელს სამი თვით პატიმრობა და მუდმივი ზედამხედველობა მიუსაჯეს. ამავე მიზეზით ორჯერ იყო გაციმბირებულიც. 1887 წელს დაბრუნდა სამშობლოში და პუბლიცისტობას მიჰყო ხელი, თანამშრომლობდა „ივერიაში“, „ნოვოე ობოზრენიესა“ და სხვა პერიოდულ გამოცემებში, მუშაობდა თბილისის საქალაქო საბჭოში აგენტად, მდივნად (1894-1907). 1902 წლიდან გარდაცვალებამდე უწყვეტად იყო ქალაქის სათათბიროს ხმოსანი. წილად ხვდა ყოფილიყო თბილისის ფუნიკულიორის პირველი დირექტორი. სტეფანე ჭრელაშვილი თავის საინტერესო პუბლიცისტურ წერილებს ქართულ ჟურნალ გაზეთებში „სანოსა“ და „ტატალას“ ფსევდონიმით აქვეყნებდა. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 411, თბ., 1994 გაზ. „საქართველო“, №5, 6 იანვარი, 1917
კონსტანტინე ჭიჭინაძე (პოეტი)

კონსტანტინე არჩილის ძე ჭიჭინაძე (დ. 18 მაისი, 1891, სოფ. ხიმში, ამბროლაურის რაიონი) — გ. 18 იანვარი, 1960, თბილისი) — ქართველი პოეტი, მთარგმნელი ტექსტოლოგი, რუსთველოლოგი. საშუალო განთლება მიიღო ქუთაისსა და ბაქოში. 1916 წელს თბილისში დაამთავრა სამხედრო სასწავლებელი. ერთხანს სწავლობდა თბილისის უნივერსიტეტში. სპეციალობით მიწათმოქმედმა მთელი სიცოცხლე ქართულ ლიტერატურასა და მეცნიერებას შეალია. იგი აქტიურად მონაწილეობდა ჟურნალ „კავკასიონში“, რომლის გარშემოც შემოკრებილნი იყვნენ დ. კლდიაშვილი, ნ. ლორთქიფანიძე, ლ. ქიაჩელი, გ. რობაქიძე, პ. ინგოროყვა და სხვები. პირველი ლექსი 1908 წელს გაზეთ „ივერიაში“ გამოაქვეყნა. ქართულად თარგმნა ბაირონის რამდენიმე პოემა, ედგარ პოს, პუშკინის, ლერმონტოვის, ბლოკის ნაწარმოებები, „ამბავი იგორის ლაშქრობისა“, დანტეს „ღვთაებრივი კომედია“, გერმანული ეპოსი „სიმღერა ნიბელუნგებზე“, ვ. ბრიუსოვის ნაწარმოებები და სხვა. მნიშვნელოვანია მისი წვლილი რუსთველოლოგიაში. მას დაწერილი აქვს ვეფხისტყაოსანის კვლევა 1934 წელს. მასვე ეკუთვნის ღრმადმეცნიერული ნაშრომი „ალიტერაცია ქართულ შაირში და ვეფხისტყაოსნის პოემა“. კონსტამტინე ჭიჭინაძე დაჯილდოებული იყო „საპატიო ნიშნი“ს ორდენით და მედლებით. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. ავალიანი ლ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 403. ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 410, თბ., 1994 კონსტანტინე ჭიჭინაძე (პოეტი) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
მეგი წულუკიძე

მეგი სიმონის ასული წულუკიძე (დ. 1 იანვარი, 1921, თბილისი — გ. 6 ნოემბერი, 1993, იქვე) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი (1966). რეჟისორ სიკო დოლიძის მეუღლე. 1938 წელს დაამთავრა ბათუმის საშუალო სკოლა. 1939–1941 წლებში ცხოვრობდა ხაბაროვსკში და აქვე სწავლობდა სამედიცინო ინსტიტუტში. 1941 წელს დაბრუნდა ბათუმში. 1946 წელს სოხუმის დრამატულ თეატრში იწყებს მოღვაწეობას, 1948–1949 წლებში ბათუმის სახელმწიფო ფილარმონიაშია, ხოლო 1953 წლიდან საქართველოს სახელმწიფო ფილარმონიის მსახიობია. 1954 წელს იგი მიიწვიეს კინოსტუდია „ქართულ ფილმში“. მისი პირველი ფილმი იყო „ქართული ბალეტის ოსტატები“. მან ასევე ითამაშა ფილმებში: „ეთერის სიმღერა“, „სხვისი შვილები“, „ფატიმა“, „მე ვიტყვი სიმართლეს“, „დღე უკანასკნელი, დღე პირველი“, „აბესალომ და ეთერი“, „პალიასტომი“, „გაქცევა განთიადისას“, „ჭიაკოკონა“ და სხვები. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. 1955: „ქართული ბალეტის ოსტატები“ (სეფე ქალი) რეჟისორები შოთა მანაგაძე, ვახტანგ ჭაბუკიანი 1956: „ეთერის სიმღერა“ რეჟ. სიკო დოლიძე 1958: „ფატიმა“ (ზარეთა) რეჟ. სიკო დოლიძე 1959: „ყვავილი თოვლზე“ (პროფესორის მეუღლე) რეჟ. შოთა მანაგაძე 1959:„დღე უკანასკნელი, დღე პირველი“ (ექიმი მარია) რეჟ. სიკო დოლიძე 1960: „პაპა გიგია“ (ნინო მასწავლებელი) რეჟ. ზაქარია გუდავაძე 1961: „ჭიაკოკონა“ (კესარია) რეჟ. იური ქავთარაძე 1963: „პალიასტომი“ (თავადი ქალი ქეთევანი) რეჟ. სიკო დოლიძე 1966: „შეხვედრა წარსულთან“ (დარინე) რეჟ. სიკო დოლიძე 1966: „აბესალომ და ეთერი“ (დედოფალი ნათელა) რეჟ. ლეო ესაკია 1967: „ქალაქი ადრე იღვიძებს“ (მედეა) რეჟ. სიკო დოლიძე 1970: „სერამიდას ბაღები“ (მაგდა) რეჟ. სიკო დოლიძე 1971: „გელა“ (გელას დედა) რეჟ. ნანა მჭედლიძე 1972: „მხიარული რომანი“ (კატო) რეჟ. ლევან ხოტივარი 1975: „გაქცევა გათენებისას“ (ნატო) რეჟ. სიკო დოლიძე 1979: „კაცია ადამიანი?!“ (ხორეშანი) რეჟისორები სიკო დოლიძე, ქეთი დოლიძე 1986: „ახალი არკადია“ (გიას დედა) რეჟ. თემურ ფალავანდიშვილი 1986: „ორომტრიალი“ (მათიკო) რეჟ. ლანა ღოღობერიძე 1966 — საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 406, თბ., 1994 მეგი წულუკიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი მეგი წულუკიძე [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია
თურქეთ-იტალიის ომი

თურქეთ-იტალიის ომი ან იტალია-თურქეთის ომი (იტალიურად: Guerra di Libia, "ლიბიური ომი", თურქულად: Trablusgarp Savaşı, "ტრიპოლიტანური ომი") — ოტომანთა იმპერიასა და იტალიის სამეფოს შორის 1911 წლის 29 სექტემბრიდან 1912 წლის 18 ოქტომბრამდე მიმდინარე სამხედრო დაპირისპირება. ამ ომის შედეგად იტალიის სამეფომ მოახდინა ოტომანთა იმპერიის პროვინციების: ტრიპოლიტანიას, ფეზანის და კირენაიკას ოკუპაცია. სამშვიდობო ხელშეკრულებების სია ოსმალეთის იმპერიის ხელშეკრულებების სია Beehler, William Henry. The history of the Italian-Turkish War, September 29, 1911, to October 18, 1912. Editor: The Advertiser-republican, 1913. Reprint: Harvard University. Harvard, 2008 Biddle, Tami Davis, Rhetoric and Reality in Air Warfare: The Evolution of British and American Ideas about Strategic Bombing, 1914–1945. Princeton University Press, Princeton 2002. ISBN 978-0-691-12010-2. Childs, Timothy W. Italo-Turkish Diplomacy and the War Over Libya, 1911–1912. Brill, Leiden, 1990. ISBN 90-04-09025-8. Crow, Duncan, and Icks, Robert J. Encyclopedia of Armored Cars. Chatwell Books, Secaucus, New Jersey, 1976. ISBN 0-89009-058-0. Maltese, Paolo. "L'impresa di Libia", in Storia Illustrata #167, October 1971. Paris, Michael. Winged Warfare. Manchester University Press, New York, 1992, pp. 106–115. Turco-Italian War დაარქივებული 2013-06-14 საიტზე Wayback Machine. at Turkey in the First World War website ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: თურქეთ-იტალიის ომი Johnston, Alan (2011-05-10). „Libya 1911: How an Italian pilot began the air war era“. BBC News Online. ციტირების თარიღი: 2011-05-10. Map of Europe დაარქივებული 2015-03-16 საიტზე Wayback Machine. during Italo-Turkish War at omniatlas.com ↑ The History of the Italian-Turkish War, William Henry Beehler, page 96 ↑ 2.0 2.1 2.2 The History of the Italian-Turkish War, William Henry Beehler, page 14 ↑ World War I: A Student Encyclopedia, Spencer C. Tucker,Priscilla Mary Roberts, page 946 ↑ Emigrant nation: the making of Italy abroad, Mark I. Choate, Harvard University Press, 2008, ISBN 0-674-02784-1, page 176.
სავლე წერეთელი

სავლე ბენედიქტეს ძე წერეთელი (დ. 1 თებერვალი, 1907, სოფ. ჯვარისა, (ამბროლაურის რაიონი) — გ. 9 აგვისტო, 1966, თბილისი) — ქართველი ფილოსოფოსი, საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე, პროფესორი. დაწყებითი განათლება სოფელში მიიღო. 1930 წელს დამთვარა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ხოლო 1934 წელს ასპირანტურა ფილოსოფიის ისტორიის სპეციალობით. ის 14 წლის მანძილზე სათავეში ედგა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ფილოსოფიის ინსტიტუტს, რომლის შექმნასა და ორგანიზაციაში დიდი წვლილი მიუძღვის. იგი იყო მრავალმხრივი მკვლევარი, ფართო დიაპაზონის მეცნიერი, მაგრამ მისი დამსახურება განსაკუთრებით მნიშვნელობანია დიალექტიკური ლოგიკის დარგში. მეცნიერის კაპიტალური ნაშრომი „დიალექტიკური ლოგიკა“ ერთადერთი სერიოზული გამოკვლევაა საბჭოთა ფილოსოფიურ ლიტერატურაში. იგი ქართულ მეცნიერებას 35 წელი ემსახურა. 1977 წელს ნაშრომისათვის „დიალექტიკური ლოგიკა“ მიენიჭა (გარდაცვალების შემდეგ) საქართველოს სახელმწიფო პრემია. დაჯილდოვებული იყო წითელი დროშის, წითელი ვარსკვლავის, სამამულო ომის მეორე ხარისხის ორდენებითა და ოთხი საბრძოლო მედლით. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. ნარკვევები ფილოსოფიის ისტორიაში : სახელმძღვ. სტუდენტებისათვის, ტ. 1 : ანტიკური ფილოსოფია, თბილისი: თბილისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 1973. — 452 გვ. ანტიკური ფილოსოფია : სახელმძღვ. სტუდენტებისათვის, თბილისი: თბილისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 1968. — 449 გვ. დასაბუთების საწყისი, თბილისი: საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის გამომცემლობა, 1963. — 480 გვ. რაციონალური მარცვალი ჰეგელის დასკვნის თეორიაში, თბილისი: საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის გამომცემლობა, 1959. — 337 გვ. ლოგიკური კავშირის დიალექტიკური ბუნების შესახებ, თბილისი: სახელგამი, 1956. — 626 გვ. მეცნიერების კანონთა ბუნების შესახებ, თბილისი: სახელგამი, 1955. — 156 გვ. ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 405, თბ., 1994
თამარ წერეთელი

თამარ სიმონის ასული წერეთელი (დ. 1 აგვისტო, 1900, სოფ. სვერი (ჭიათურის რაიონი) — გ. 5 აპრილი, 1968, მოსკოვი) — ქართველი მომღერალი, საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1958). 1917 წელს ქუთაისში დაამთავრა წმინდა ნინოს სასწავლებელი და ჩაირიცხა თბილისის კონსერვატორიაში, მაგრამ სწავლა არ დაუმთავრებია. 1923 წელს გაემგზავრა მოსკოვში, სადაც კონსერვატორიის მცირე დარბაზში ტრიუმფალურად დაიწყო კარიერა, სადაც ის ორმოცი წლის განმავლობაში იდგა. მომღერლის შემოქმედებაზე დიდი გავლენა მოახდინაცნობილმა კომპოზიტორმა და პიანისტმა ბ. პროზოროვსკიმ, რომლის შესანიშნავ რომანსებს „ქარავანი“, „დამიბრუნდი“ და სხვა უბადლოდ ასრულებდა საესტრადო ხელოვნების გამოჩენილი ოსტატი. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 307. ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 404, თბ., 1994
უბანგიური ენები

უბანგიური ენები — აერთიანებს დაახლოებით 70 ენას, რომლებიც ძირითადად გამოიყენება ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის ეთნიკური ჯგუფების მიერ. ამ ნებზე დაახლოებით 2–3 მილიონი ადამიანი საუბრობს. მათ შორის არის ერთი ეროვნული ენა სანგო. ეს ენათა ოჯახი მიეკუთვნება ნიგერ-კონგოს ენებს. 1963 წელს გრინბერგმა იმ დროისთვის ნაკლებად ცნობილი უბანგური ენების ოჯახი შეიყვანა ნიგერ-კონგოს ენებში და მიაკუთვნა ადამავას ენებს, როგორც "დასავლეთადამავური". უბანგური ენები მალევე გადაიტანეს ნიგერ-კონგოს სავანურ ენებში. 2008 წელს წარმოიშვა მოსაზრება, რომ უბანგური ენები შეიძლება საერთოდ არ ეკუთვნოდნენ ნიგერ-კონგოს ენებს და ცალკე ენათა ოჯახს წარმოადგენდნენ. ვილიამსონის და ბლენჩის 2000 წლის მიხედვით უბანგიური ენები იყოფა შემდეგნაირად: Yves Moñino, 1988, Lexique comparatif des langues oubanguiennes ↑ Williamson, Kay & Blench, Roger (2000) 'Niger–Congo', in Heine, Bernd & Nurse, Derek (eds.) African languages: an introduction, Cambridge: Cambridge University Press. ↑ Gerrit Dimmendaal (2008) "Language Ecology and Linguistic Diversity on the African Continent", Language and Linguistics Compass 2/5:841.
მუჰამად I

მუჰამად I ან აბუ აბდ-ალაჰ მუჰამად იბნ აბდ ალ-რაჰმანი (არაბ. محمد بن عبد الرحمن الأوسط; დ. 823 — გ. 886) — კორდოვის საამიროს მეხუთე ომაიანი ამირა, რომელიც ალ-ანდალუსიას 852-886 წლებში მართავდა. მუჰამად I დაიბადა 823 წელს კორდოვაში. მისი მმართველობა აღინიშნება მულადებისა (იბერიული ეთნიკური წარმომავლობის მაჰმადიანები) და მოზარაბების (მაჰმადიანთა მიერ კონტროლირებად ტერიტორიებზე მცხოვრები ქრისტიანები) რამდენიმე აჯანყებითა და სეპარატისტული მოძრაობის გაძლიერებით. 880 წელს უმარ იბნ ჰაფსუნმა, სავარაუდოდ ვესტგოთური წარმოშობის პიროვნებამ, წამოიწყო აჯანყება, რომლის ჩახშობაც მხოლოდ 928 წელს, აბდ ალ-რაჰმან III-ის მმართველობისას მოხერხდა. მუჰამად I გარდაიცვალა 886 წელს, რის შემდეგაც ტახტზე ავიდა მისი ვაჟი, ალ-მუნზირი. Altamira, Rafael (1999). "Il califfato occidentale". Storia del mondo medievale II. pp. 477–515.
ალ-მუნზირი

ალ-მუნზირი (არაბ. المنذر; დ. 842/844 — გ. 888) — კორდოვის საამიროს მეექვსე ომაიანი ამირა, რომელიც ალ-ანდალუსიას 886-888 წლებში მართავდა. მისი წინამორბედის, მუჰამად I-ის ვაჟი. დაიბადა კორდოვაში. მამამისის მეფობის დროს ხელმძღვანელობდა სამხედრო ოპერაციებს ქრისტიანი მეზობლებისა და აჯანყებული მულადების წინააღმდეგ. ტახტზე ავიდა 886 წელს, მამის გარდაცვალების შემდეგ. განაგრძობდა ბრძოლას აჯანყებული უმარ იბნ-ჰაფსუნის წინააღმდეგ. გარდაიცვალა 888 წელს ორწლიანი მმართველობის შემდეგ. ზოგიერთი ვერსიით მოკლა ძმამ, აბდ ალ-ალაჰმა, რომელიც მის შემდეგ ავიდა ტახტზე. Altamira, Rafael (1999). "Il califfato occidentale". Storia del mondo medievale II. pp. 477–515.
ქიმიური კინეტიკა

ქიმიური კინეტიკა — ქიმიური რეაქციების კინეტიკა, მოძღვრება ქიმიურ რეაქციათა სიჩქარეებისა და მათი მექანიზმების შესახებ. გარდაქმნების პირველი გამოკვლევები ჩატარდა XX საუკუნის შუა წლებში. გერმანელმა ქიმიკოსმა ლუდვიგ ვილჰელმიმ (გერმ. Ludwig Ferdinand Wilhelmy) შეისწავლა შაქრის ლერწმის ინვერსიის სიჩქარე. 1884 წელს ვანტ-ჰოფმა განაზოგადა იმ დროისთვის დაგროვილი ფაქტობრივი მასალა და თავის შრომაში ჩამოაყალიბა კლასიკური კინეტიკის საფუძვლები. მან მათემატიკურად გამოსახა ქიმიური კინეტიკის ძირითადი კანონები (ვანტ-ჰოფის კანონი). მანვე დაადგინა რეაქციის სიჩქარის მუდმივას თერმოდინამიკური დამოკიდებულება ტემპერატურაზე. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 531.
ფრაიზინგი

ფრაიზინგი (გერმ. Freising) — ქალაქი ბავარიაში, სამხრეთ გერმანიაში; მდებარეობს მიუნხენიდან ჩრდილოეთით, მდინარე იზარზე, მიუნხენის საერთაშორისო აეროპორტთან ახლოს. ფრაიზინგის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2013 წლის აღწერის მიხედვით, ქალაქში ცხოვრობს 45 806 ადამიანი, სიმჭიდროვეა 520 ადამიანი კმ2-ზე, ფართობი კი 88,45 კმ2. ქალაქის ოფიციალური საიტი (გერმანული) http://www.dioezesanmuseum-freising.de Bavarian state library Pictures of Freising დაარქივებული 2011-09-27 საიტზე Wayback Machine. ↑ Alle politisch selbständigen Gemeinden mit ausgewählten Merkmalen am 31.12.2022 — DESTATIS, 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q122987347"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q764739"></a>
ნოი-ულმი

ნოი-ულმი (გერმ. Neu-Ulm) — ქალაქი ბავარიაში, სამხრეთ გერმანიაში. ნოი-ულმის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2013 წლის აღწერის მიხედვით, ქალაქში ცხოვრობს 54 969 ადამიანი, სიმჭიდროვეა 680 ადამიანი კმ2-ზე, ფართობი კი 80,50 კმ2. შტრაუბინგი დაძმობილებულია შემდეგ ქალაქებთან: ბოის-კოლომბესი, საფრანგეთი მაინინგენი, გერმანია ნიუ-ულმი, მინესოტა, აშშ ტრისინო, იტალია ქალაქის ოფიციალური საიტი ↑ Oberbürgermeisterin Katrin Albsteiger ↑ http://nu.neu-ulm.de/de/stadt-politik/stadtinfo/historie/ ↑ Alle politisch selbständigen Gemeinden mit ausgewählten Merkmalen am 31.12.2022 — DESTATIS, 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q122987347"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q764739"></a>
შტრაუბინგი

შტრაუბინგი (გერმ. Straubing) — დამოუკიდებელი ქალაქი ქვემო ბავარიაში, სამხრეთ გერმანიაში. შტრაუბინგ-ბოგენის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2013 წლის აღწერის მიხედვით, ქალაქში ცხოვრობს 45 502 ადამიანი, სიმჭიდროვეა 670 ადამიანი კმ2-ზე, ფართობი კი 67,58 კმ2. შტრაუბინგი დაძმობილებულია შემდეგ ქალაქებთან: რომანს-სურ-იზერი, საფრანგეთი ჩუმი, ირლანდია ველსი, ავსტრია ქალაქის ოფიციალური საიტი ↑ Alle politisch selbständigen Gemeinden mit ausgewählten Merkmalen am 31.12.2022 — DESTATIS, 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q122987347"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q764739"></a>
სტამბოლის არხი

სტამბოლის არხი (თურქ. Kanal İstanbul) — თურქეთში ახალი არხის მშენებლობის პროექტი, რომლის მშენებლობაც თურქეთის ევროპულ ნაწილზე იგეგმება. ის შავ ზღვას მარმარილოს ზღვასთან დააკავშირებს. ახალი არხი სტამბოლის ამჟამინდელ ევროპულ ნაწილს ორ ნაწილად გაყოფს და შედეგად ევროპისა და აზიის კონტინენტებს შორის ახალი კუნძული წარმოიქმნება (კუნძულს საზღვაო ზოლი ექნება შავ და მარმარილოს ზღვებთან, ბოსფორის სრუტესთან და ახალ არხთან). სტამბოლის არხი ბოსფორის სრუტის შემოვლითი საზღავო გზის როლს შეასრულებს. არხის მშენებლობის მთავარი მიზანი სტამბოლის სრუტეში გემთა მიმოსვლის შემცირებაა. პროექტის განხორციელება თურქეთის რესპუბლიკის დაარსებიდან 100-ე წლისთავს ეძღვნება, მისი დასრულება 2023 წლისთვისაა დაგეგმილი. სულთან სელიმ იავუზის ხიდი სტამბოლი ახალი აეროპორტი ↑ „Turkey plans 'crazy' new canal“. EXPRESS. 2011-04-27. ↑ „Turkey to build waterway to bypass Bosphorus Straits“. BBC News. 2011-04-27.
ბირთვაკი

ბირთვაკი (ლათ. nucleolus — ბირთვაკი) — ნუკლეოლი, მცირე ზომის სფერული ორგანელი, რომელიც ცხოველური და მცენარეული უჯრედების ბირთვშია მოთავსებული. უჯრედში ჩვეულებრივ 1 — 3, ზოგჯერ (მაგალითად ამფიბიებისა და თევზების კვერცხუჯრედში) ათეული და ასეული ბირთვაკია. ბირთვაკი შეიცავს ცილებსა და რიბონუკლეინის მჟავას (რნმ). უჯრედის არაპირდაპირი გაყოფის (მიტოზი) დროს, ჩვეულებრივ პროფაზის ბოლოს, ბირთვაკი იშლება, ტელოფაზაში კი აღდგება. პირდაპირი გაყოფისას (ამიტოზი) ბირთვაკი გადაიზონრება და ახლად წარმოქმნილი ბირთვაკები შვილეულ უჯრედებში გადადის. ბირთვაკში ხდება რნმ-ის სინთეზი; იგი თავის მხრივ ცილის სინთეზში მონაწილეობს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 398 — 399.
კარმირგიუღი

კარმირგიუღი (სომხ. Կարմիրգյուղ) — სოფელი სომხეთში, გეღარქუნიქის პროვინციაში. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 986 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 748 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 8 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
ხაჩაღბიური

ხაჩაღბიური (სომხ. Խաչաղբյուր) — სოფელი სომხეთში. მდებარეობს გეღარქუნიქის პროვინციაში. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 414 ადამიანს შეადგენდა. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
კუთი

კუთი (სომხ. Կութ) — სოფელი სომხეთში. მდებარეობს გეღარქუნიქის პროვინციაში. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 192 ადამიანს შეადგენდა. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
კუტაკანი

კუტაკანი (სომხ. Կուտական) — სოფელი სომხეთში, მდებარეობს გეღარქუნიქის პროვინციაში. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 261 ადამიანს შეადგენდა. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები