laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
სამეფო უბნის თეატრი

სამეფო უბნის თეატრი — თეატრი თბილისში, რომელიც მდებარეობს გია აბესაძის 10-ში, სოლოლაკში. შენობა, რომელშიც თეატრია განთავსებული, აგებულია 1875 წელს, როგორც სინაგოგა. XIX საუკუნის ბოლოს შენობა დაიწვა. მისი აღდგენა მხოლოდ XX საუკუნის ოცდაათიან წლებში მოხერხდა. ძირითადი რეკონსტრუქციის შემდეგ არსებული შენობა მნიშვნელოვნად გაფართოვდა. მასში დაარსდა 1 მაისის სახელობის კლუბი, სადაც სხვადასხვა ეროვნების შემოქმედებითი წრე ფუნქციონირებდა, თეატრალურის ჩათვლით. 1988 წელს სომხეთში მომხდარმა მიწისძვრამ, თბილისის სხვა მრავალ სახლთან ერთად, მნიშვნელოვნად დააზიანა. მას შემდეგ შენობა დაცარიელდა. უპატრონოდ მდგარი ისტორიული ნაგებობა ნელ-ნელა ინგრეოდა და ნადგურდებოდა. 1991-1992 წლებში უბნის ნაგავსაყრელად იქცა. შემდეგ კი მოულოდნელად გაჩენილი ხანძრისგან თითქმის დაიწვა. დაწყებული 1985 წლიდან, მსახიობმა იზა გიგოშვილმა ახალი მიმართულების თეატრი შექმნა. მისი ცდა ჯერ სასწავლო თეატრში განხორციელდა სპექტაკლით „უკვდავების სერაფიმები“, რომელიც მისმა მეუღლემ კინორეჟისორმა მერაბ თავაძემ დადგა, შემდეგ კი რუსთაველის სახელობის აკადემიური თეატრი „მოვედ სიყვარულისთვის“ (1991) დადგმა კვლავ მერაბ თავაძეს ეკუთვნოდა. 1993 წელს იზა გიგოშვილის და მერაბ თავაძის თაოსნობით გერმანიაში განხორციელდა ქართულ-გერმანული პროექტი „ოიდიპოს მეფე“ და „ოიდიპოსი კოლონოსში“. პროექტი, რომელიც მთლიანად გერმანულმა მხარემ დააფინანსა, ქართველი მსახიობების 15 კაციანი დასით თბილისის სხვადასხვა თეატრიდან, ქ. ესენში „გრილო-თეატრ“-ში განხორციელდა. სპეკტაკლის რეჟისორები იყვნენ მათიას კნისბეკი, მიხეილ ზევალდი და მერაბ თავაძე. გერმანიიდან ჩამოსვლის შემდეგ იზა გიგოშვილი, მერაბ თავაძე და ნიკა თავაძე შეუდგნენ ახალი თეატრისათვის შენობის შერჩევას და არჩევანი სწორედ იმ ნანგრევებად ქცეულ შენობაზე შეაჩერეს. შენობის აღდგენას წლები დასჭირდა. 1997 წლის 18 ივნისს პირველი სპექტაკლი ჩატარდა. მას შემდეგ სამეფო უბნის თეატრი აქტიურად ჩაება თეატრალურ ცხოვრებაში. თეატრმა მრავალ თეატრალურ დასს უმასპინძლა. 2002–2003 წლებში შ. რუსთაველის სახელობის თეატრს; 2004 წლიდან კახა ბაკურაძის მოძრაობის თეატრს; 2005 წელს სოხუმის კ. გამსახურდიას სახელმწიფო დრამატულ თეატრს. ამ თეატრში მუშაობდნენ და აგრძელებენ მუშაობას ქართველი თატრის ისეთი ოსტატები, როგორებიც არიან თემურ ჩხეიძე, რობერტ სტურუა, გოგა თავაძე, დათო საყვარელიძე, ცოტნე ნაკაშიძე, მაკა მახარაძე, მხატვრები: მურაზ მურვანიძე, გუგა კოტეტიშვილი, ანკა კალატოზისვილი. მსახიობები: იზა გიგოშვილი, მედეა ჩახავა, თამარ სხირტლაძე, მარლენ ეგუტია, ნატა მურვანიძე, ნინო ბურდული, ნიკა თავაძე, ზაალ ჩიქობავა, ლევან ყოციაშვილი, ეკა ჩხეიძე, გიორგი ნაკაშიძე, ლეო ანთაძე, მალხაზ აბულაძე და სხვ. 2004წელს თეატრში დაარსდა შემოქმედებითი სახელოსნო ბატონ თემურ ჩხეიძის ხელმძღვანელობით. თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელი (2003 წლიდან) არის საქართველოს სახალხო არტისტი მერაბ თავაძე. იზა გიგოშვილი და მერაბ თავაძე დამწვარი სამეფო უბნის თეატრის დარბაზი, 1993 წელი სამეფო უბნის თეატრში მსახიობების პირველი ვიზიტი, 1993 წელი სამეფო უბნის თეატრის დარბაზი რესტავრაციამდე, 1993 წელი სამეფო უბნის თეატრის სცენა დარბაზის ზედხედი სპექტაკლის მსვლელობის დროს თეატრის მაყურებელთა ფოიე თეატრის პარტერი  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 3968 ↑ სამეფო უბნის თეატრი. Yell.ge. ციტირების თარიღი: 24 აპრილი, 2021.
უჯრედების დიფერენცირება

უჯრედების დიფერენცირება — უჯრედების სპეციალიზებული ფენოტიპის ფორმირების გენეტიკურად განსაზღვრული პროგრამის რეალიზაციის პროცესი. დიფერენცირება ცვლის უჯრედის ფუნქციას, მის ზომას, ფორმასა და მეტაბოლურ აქტივობას. უჯრედების ფენოტიპი არის გენების განსაზღვრული ნაკრების კოორდინირებული ექსპრესიის (ანუ შეთანხმებული ფუნქციური აქტიურობის) შედეგი. დიფერენცირების პროცესში ნაკლებად სპეციალიზებული უჯრედი ხდება უფრო მეტად სპეციალიზებული. მაგალითად, მონოციტი ვითარდება და ხდება მაკროფაგი, პრომიობლასტი ხდება მიობლასტი, რომელიც სინციტიუმის წარმოქმნით აფორმირებს კუნთოვან ბოჭკოს. გაყოფა, დიფერენცირება და მორფოგენეზი ის ძირითადი პროცესებია, რომელთა მეშვეობითაც ცალკეული უჯრედი (ზიგოტა) გარდაიქმნება მრავალუჯრედიან ორგანიზმად, რომელიც სხვადასხვა სახის უჯრედებს შეიცავს. უჯრედების დიფერენციაცია ხდება არა მარტო ემბრიონული განვითარების დროს, არამედ ზრდასრულ ორგანიზმში (სისხლწარმოქმნის, სპერმატოგენეზის, დაზიანებული უჯრედების რეგენერაციის დროს). Artificial Life model of multicellular morphogenesis with autonomously generated gradients for positional information Turing’s theory of morphogenesis validated
აპოკალიფსი ახლა

აპოკალიფსი ახლა (ინგლ. Apocalypse Now) — ფრენსის ფორდ კოპოლას 1979 წლის ფილმი. მოქმედება ვითარდება ვიეტნამის ომის დროს. მარტინ შინი - კაპიტანი ბენჯამინ უილარდი რობერტ დიუვალი - ლეიტენანტ-პოლკოვნიკი უილიამ კილგორი მარლონ ბრანდო - უოლტერ კურცი ფრედერიკ ფორესტი - ჯეი ჰიკსი ალბერტ ჰოლი - ჯორჯ ფილიპსი სემ ბოტომსი - ლანს ჯონსონი ლოურენს ფიშბორნი - ტაილორ მილერი დენის ჰოპერი - ამერიკელი ფოტოჟურნალისტი ჰარისონ ფორდი - პოლკოვნიკი ლუკასი ოსკარი საუკეთესო ოპერატურა: ვიტორიო სტორარო საუკეთესო ხმა: უოლტერ მარჩი, მარკ ბერგერი, რიჩარდ ბეგსი, ნეტ ბოქსერი ოქროს გლობუსი საუკეთესო რეჟისორი: ფრენსის ფორდ კოპოლა საუკეთესო მსახიობი კაცი მეორეხარისხოვან როლში: რობერტ დიუვალი საუკეთესო ორიგინალური საუნდტრეკი: კარმინ კოპოლა, ფრენსის ფორდ კოპოლა BAFTA საუკეთესო რეჟისორი: ფრენსის ფორდ კოპოლა საუკეთესო მსახიობი კაცი მეორეხარისხოვან როლში: რობერტ დიუვალი კანის კინოფესტივალი ოქროს პალმის რტო „აპოკალიფსი ახლა“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) „ახლა/ აპოკალიფსი ახლა“ — Rotten Tomatoes ახლა „აპოკალიფსი ახლა“ — Metacritic-ზე „აპოკალიფსი ახლა“ — Allmovie-ზე ახლა.htm „აპოკალიფსი ახლა“ — Box Office Mojo-ზე
დუბონტის ტბა

დუბონტის ტბა, დიუბონტის ტბა (ინგლ. Dubawnt Lake) — ტბა კანადაში, ნუნავუტის ტერიტორიაზე. მდებარეობს პოლარული წრიდან სამხრეთით 350 კმ-ში, ზღვის დონიდან 236 მ სიმაღლეზე. ფართობი 3833 კმ². ტბაზე გაედინება მდინარე დუბონტი. აქვს ცვალებადი სანაპირო ხაზი. არის მრავალრიცხოვანი კუნძულები. წყალი გამჭვირვალეა. ნაპირები დაფარულია დაბალი არქტიკული ტუნდრით, სამხრეთ სანაპიროს ირგვლივ გვხვდება ნაძვი. დუბონტის ტბა აღმოაჩინა ინგლისელმა მოგზაურმა სემიუელ ჰირნმა 1770 წელს, თუმცა 1893 წლამდე ტბა პრაქტიკულად უცნობი დარჩა, მანამ სანამ ჯოზეფ ბერ ტირელმა განმეორებით არ შეისწავლა იგი. ზაფხულის პერიოდში ტბა სამოყვარულო თევზჭერის ობიექტია. მდიდარია თევზით; მოიპოვება ტბის კალმახი, სიგი, არქტიკული ჰარიუსი. მსოფლიოს უდიდესი ტბების სია კანადის ტბების სია დუბონტის ტბა დაარქივებული 2015-05-18 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) დუბონტის ტბა (ინგლისური)
ესპანური ამერიკა

ესპანური ამერიკა ან ისპანიკ ამერიკა (ესპ. Hispanoamérica) — რეგიონი, რომელიც ამერიკის ესპანურენოვან ქვეყნებს აერთიანებს. ამ ქვეყნებს მრავალი რამ აქვთ საერთო ერთმანეთთან და მათ ყოფილ კოლონიურ მეტროპოლისთან — ესპანეთთან. ყველა ამ ქვეყანაში ძირითადი ენა ესპანურია, რომელიც ოფიციალურ სტატუსს ზოგჯერ იყოფს ადგილობრივ ენებთან (გუარანი, კეჩუა, აიმარა, მაია) ან ინგლისურთან (პუერტო-რიკოში). ძირითადი რელიგია კათოლიციზმია. ესპანური ამერიკა იბერო-ამერიკისგან იმით განსხვავდება, რომ ეს უკანასკნელი ასევე მოიცავს ბრაზილიას (წარსულში „პორტუგალიური ამერიკა“), ზოგიერთ შემთხვევაში კი იბერიის ნახევარკუნძულის ქვეყნებს — ესპანეთსა და პორტუგალიასაც. ესპანური ამერიკა განსხვავდება ლათინური ამერიკისგან, რომელიც მასთან ერთად ასევე მოიცავს ბრაზილიას და საფრანგეთის ყოფილ კოლონიებს, გარდა აშშ-ისა და კანადის შემადგენლობაში მყოფი ასეთი ტერიტორიებისა. ასუნსიონი ბოგოტა ბუენოს-აირესი კარაკასი გვატემალა გუაიაკილი ჰავანა მარაკაიბო მედელინი მონტერეი მონტევიდეო სან-ხუანი სანტიაგო სანტიაგო-დე-კალი სანტო-დომინგო ↑ CIA – The World Factbook – Field Listing – Languages. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-03-07. ციტირების თარიღი: 2009-04-11. ↑ CIA – The World Factbook – Field Listing – Religions. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-12-24. ციტირების თარიღი: 2009-04-11. ↑ "Latin America" The Free Online Dictionary (American Heritage Dictionary of the English Language, 2000, 4th ed. Houghton Mifflin Company. Updated in 2003.) ↑ Data mostly refers to IMF staff estimates for the year 2013, made in April 2014. World Economic Outlook Database-April 2014, International Monetary Fund. Accessed on 9 April 2014. ↑ Data refers mostly to the year 2012. World Development Indicators database, World Bank. Database updated on 18 December 2013. Accessed on 18 December 2013. ↑ Demografia de Chile. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-01-27. ციტირების თარიღი: 2014-09-05.
ფერდინანდ I (არაგონი)

ფერდინანდ I (ესპ. Fernando I; დ. 27 ნოემბერი, 1380, მედინა-დელ-კამპო, კასტილია — გ. 2 აპრილი, 1416, იგუალადა, კატალონია) — არაგონის სამეფოს მეფე 1412-1416 წლებში და სიცილიის სამეფოს მეფე 1410-1416 წლებში. ხუან I-ისა დაელეონორა არაგონელის შვილი. 1406 წელს, როდესაც გარდაიცვალა მისი უფროსი ძმა ენრიკე III კასტილიელი, ფერდინანდს უარი უთხრეს კასტილიის მეფის თანამდებობის დაკავებაზე. კასტილიის მეფის ტახტზე ავიდა მცირეწლოვანი ხუან II, რომლის რეგენტი გახდა დედამისი ეკატერინე ლანკასტერელი. 1410 წელს არაგონის მეფე მარტინი, ფერდინანდის ბიძა დედის მხრიდან, გარდაიცვალა. მას მემკვიდრე არ დარჩენია. ფერდინანდი გახდა არაგონის მეფე. მისი ხანმოკლე მმართველობის ყველაზე მნიშვნელოვანი მოვლენა იყო ხელშეკრულების დადება ანტიპაპ ბენედიქტე XIII-სთან, რომლის ძალითაც დასრულდა 40-წლიანი დიდი განხეთქილება კათოლიკურ ეკლესიაში. დაკრძალულია პობლეტის მონასტერში. ლორენცო ვალამ დაწერა მისი ოფიციალური ბიოგრაფია „Historiarum Ferdinandi regis Aragonum libri sex“ („ფერდინანდის, არაგონის მეფის საქმეების შესახებ“). J. N Hillgarth, The Spanish Kingdoms. ISBN 0-19-822531-8 T. N. Bisson, The Medieval Crown of Aragon. ISBN 0-19-820236-9 ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ფერდინანდ I (არაგონი) Ferdinand I of Catalonia-Aragon in the Catalan Hyperencyclopaedia დაარქივებული 2013-02-21 საიტზე Archive.isCategory:Webarchive template archiveis links H. J. Chaytor, A History of Aragon and Catalonia, ch. 14, "The 'Compromise' of Caspe". La Monarquía Hispánica: Fernando I el de Antequera (1412-1416) (in Spanish) Article of Francesca Español Bertran on his tomb in Poblet დაარქივებული 2007-09-27 საიტზე Wayback Machine.
ფილიპ ვილჰელმი (პფალცის კურფიურსტი)

ფილიპ ვილჰელმი (გერმ. Philipp Wilhelm, დ.24 ნოემბერი, 1615, ნოიბურგის ციხესიმაგრე — გ. 2 სექტემბერი, 1690, ვენა) — ნოიბურგის პფალცგრაფი 1653-1690 წლებში, იულიხ-ბერგის ჰერცოგი 1653-1679 წლებში, კურპფალცის მმართველი 1685-1690 წლებში. ნოიბურგის პფალცგრაფ ვოლფგანგ ვილჰელმისა და მაგდალენა ბავარიელის ერთადერთი შვილი. 1685 წელს, თავისი პროტესტანტი ბიძაშვილის, პფალცის კურფიურსტ კარლ II-ის გარდაცვალების შემდეგ, საკურფიურსტო ფილიპმა ჩაიბარა. რადგანაც თვითონ კათოლიკე იყო, პფალცმა შეიცვალა ოფიციალური რელიგია. ფილიპ ვილჰელმი ორჯერ იყო დაქორწინებული. მისი პირველი მეუღლე იყო ანა კატარინა ვაზა (1619—1651), პოლონეთის მეფის, სიგიზმუნდ III-ის ქალიშვილი. 1645 წელს ანა კატარინას და პფალცის კურფიურსტს შეეძინათ ერთადერთი შვილი, რომელიც მალევე გარდაიცვალა. 1653 წელს ფილიპი დაქორწინდა ელიზაბეთ ამალია ჰესენ-დარმშტადტელზე (1635—1709), გეორგ II-ის ქალიშვილზე. წყვილს 17 შვილი შეეძინა, ხოლო მათგან დღეგრძელნი აღმოჩნდნენ: ელეონორა მაგდალენა (1655—1720), 1676 წელს გათხოვდა იმპერატორ ლეოპოლდ I-ზე; იოჰან ვილჰელმი (1658—1716), პფალცის კურფიურსტი 1690—1716; ვოლფგანგ გეორგი (1659—1683); ლუდვიგ ანტონი (1660—1694), ვორმსის ეპისკოპოსი 1693—1694 წლებში; კარლ ფილიპი (1661—1742), პფალცის კურფიურსტი 1716—1742 წლებში; ალექსანდრ სიგიზმუნდი (1663—1737), აუგსბურგის მთავარ-ეპისკოპოსი 1691—1737; ფრანც ლუდვიგი (1664—1732), არქიეპისკოპოსი და ტრირისა და მაინცის პფალცგრაფი 1716—1729 წლებში; ფრიდრიხ ვილჰელმი (1665—1689), იმპერატორის არმიის გენერალი; მარია სოფია (1666—1699), 1687 წელს გათხოვდა პორტუგალიის მეფე პედრუ II-ზე; მარია ანა (1667—1740), 1690 წელს გათხოვდა ესპანეთის მეფე კარლ II-ზე; ფილიპ ვილჰელმი (1668—1693), 1690 წელს დაქორწინდა მარია ანა ფონ საქსენ-ლაიენბურგზე; დოროთეა სოფია (1670—1748), 1690 წელს გათხოვდა პარმის ჰერცოგ ოდოარდო ფარნეზეზე, იზაბელა ფარნეზეს დედა; ჰედვიგა ელიზაბეტა (1673—1722), 1691 წელს გათხოვდა იაკუბ ჰედვიგ ფონ სობეზე; ლეოპოლდინა ელეონორა (1679—1693). ჰერცოგი ფილიპ ვილჰელმი[მკვდარი ბმული] გემანულ ენაზე.
გავარდნილები

„გავარდნილები“— 2008 წლის ქართული ანიმაციური ფილმი. ფილმი არის ეკრანიზაცია აკა მორჩილაძის „ცეცხლისმფრქვევლებისა“ , რომელიც თავის მხრივ დაფუძნებულია რეალურ ისტორიაზე, რომელიც მოხდა 1923 წელს გურიაში. ბოლშევიკი სამხედრო ხელმძღვანელი ალექსანდრე ობოლაძე ტერაქტის შედეგად მოკლა დევნილმა ფირალმა გოგია ღლონტმა. „გავარდნილები“ [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია ვიდეო YouTube-ზე
მოჰამედ ბინ რაშიდ ალ მაკტუმი

მოჰამედ ბინ რაშიდ ალ მაკტუმი (არაბ. محمد بن راشد آل مكتوم; დ. 22 ივლისი, 1949) — არაბთა გაერთიანებული საამიროების პრემიერ-მინისტრი და ვიცე-პრეზიდენტი ასევე დუბაის საამიროს მმართველი. აღნიშნული თანამდებობები მან 2006 წლის 4 იანვარს უფრო ძმის მაკტუმ ბინ რაშიდ ალ მაკტუმის გარდაცვალების შემდეგ მემკვიდრეობით მიიღო. აგს-ის პრემიერ-მინისტრი გვერდი დაარქივებული 2015-02-16 საიტზე Wayback Machine. მოჰამედ ბინ რაშიდ ალ მაკტუმის ფონდი
შავზურგა ქაშაყი

შავზურგა ქაშაყი (ლათ. Alosa kessleri) — თევზი ქაშაყისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძე 50 სმ, მასა — 1,8 კგ აღწევს. გამსვლელი თევზია. ტოფობს ივნის-ივლისში. იზამთრებს კასპიის ზღვის სამხრეთით, გაზაფხულზე აქედან მიემართება კასპიის ზღვის დასავლეთით და სატოფოდ მდინარე ვოლგაში შედის. ძვირფასი სარეწაო ობიექტია — მსუქანია და საამო საჭმელია. მისი რეწვა ძირითადად მაშინ ხდება, როდესაც დაიწყება ტოფობისათვის მიგრირება. ბესტავაშვილი ნ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 670.
ჯოვანი დომენიკო კასინი

ჯოვანი დომენიკო კასინი (იტალ. Giovanni Domenico Cassini; დ. 8 ივნისი, 1625 — გ. 14 სექტემბერი, 1712) — იტალიელი მათემატიკოსი, ასტროლოგი, ინჟინერი და ასტრონომი. მცირე ბიოგრაფია ჟან დომენიკო კასინი ჯოვანი დომენიკო კასინი კასინი - ასტრონომი ასტრონომიაზე ↑ 1.0 1.1 Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 2.8 MacTutor History of Mathematics archive — 1994. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q547473"></a> ↑ 3.0 3.1 SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ 4.0 4.1 Find a Grave — 1996. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q63056"></a> ↑ 5.0 5.1 ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ 6.0 6.1 Gran Enciclopèdia Catalana — Grup Enciclopèdia, 1968. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18696256"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2664168"></a> ↑ 7.0 7.1 Proleksis enciklopedija, Opća i nacionalna enciklopedija — 2009. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3407324"></a> ↑ 8.0 8.1 Кассини Джованни Доменико // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a> ↑ Deutsche Nationalbibliothek Record #119408007 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a> ↑ Mathematics Genealogy Project — 1997. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q829984"></a> ↑ https://cris.unibo.it/bitstream/11585/780073/4/Giunta%20Autobiografia%20Cassini.pdf — გვ. 207–210.
პონტოური ქაშაყი

პონტოური ქაშაყი (ლათ. Alosa immaculata, ადრე Alosa pontica) — თევზი ქაშაყისებრთა ოჯახისა. აქვს დიდი პირი კარგად განვითარებული კბილებით; სხეული დაბალი, წაგრძელებული და გვერდებიდან შებრტყელებულია. თავის ზედა ნაწილი და ზურგი მომწვანო-მოლურჯოა; გვერდები მოვერცხლისფრო-მოლურჯო, დაჰკრავს იისფერი ან ვარდისფერი ელფერი. განირჩევა ორი ბიოლოგიური რასა: მსხვილი (სიგრძე 45 სმ-მდე) და წვრილი (25 სმ-მდე). ადრინდელ წყაროებში მოხსენიებულია როგორც „შავი ზღვის ქაშაყი“ და ითვლებოდა შავზურგა ქაშაყის ქვესახეობად — Alosa kessleri pontica. გამსვლელი და ქარავნული თევზია; ძირითადად ზღვაში ბინადრობს, თუმცა ასევე შედის სანაპიროების გამტკნარებულ წყლებში, მდინარეებსა და ტბებში. გავრცელებულია შავ და აზოვის ზღვებში, საიდანაც შედის დონში, დნეპრში, ბუგში, დნესტრში, დუნაიში. საქართველოს შავი ზღვის სანაპიროებთან უმეტესად წვრილი ფორმაა. ჩვენში სანაპირო წყლებში გვხვდება შემოდგომიდან ზაფხულის დასაწყისამდე (იზამთრებს). შედის პალიასტომის ტბაში, მდინარეების რიონის, ხობისწყლის, ცივისა და ჭურიის შესართავებში, ზოგან უფრო ზევით ადის. უპირატესად იკვებება მცირე ზომის თევზებით (ქამსა, ქარსალა და სხვ.). ნაკლებად იყენებს პლანქტონს და ფსკერულ კიბოსნაირებს. მამალი სქესობრივ სიმწიფეს 2 წელში აღწევს, დედალი — სამ წელში. ქვირითს ყრის (10-დან 141 ათასამდე ცალს) მაისიდან აგვისტოს ნახევრამდე, მდინარეებსა და ტბებში. ტოფობის შემდეგ უმეტესობა იღუპება, თუმცა ზოგიერთი თავისი სიცოცხლის განმავლობაში მეორედ და მესამედაც მრავლდება. შავ ზღვაში, საქართველოს სანაპიროებთან იჭერენ მცირე რაოდენობით, შედარებით უხვად — მდინარე დონსა და ქერჩის სრუტეში. ქაშაყებში ყველაზე ცხიმიანი (18,8-21,8 %) და გემრიელია. უმეტესად იყენებენ დამარილებულს, ამზადებენ კონსერვებსაც. შეტანილია IUCN-ის წითელ ნუსხაში (როგორც მოწყვლადი სახეობა) და ბერნის კონვენციის III დანართში. ↑ Kuljanishvili, Tatia; Epitashvili, Giorgi; Japoshvili, Bella; Mumladze, Levan (2020). Kubík, Štěpán; Barták, Miroslav (eds.). „Freshwater fish species diversity in Georgia (South Caucasus Region) and their local names“. 12th Workshop on biodiversity (ინგლისური). Jevany: 48–64. ISBN 978-80-213-3072-6. ციტირების თარიღი: 16 იანვარი, 2023. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date=-ში (დახმარება) ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 ელანიძე რ., დემეტრაშვილი მ., ბურჭულაძე ო., ყურაშვილი ბ., შავი ზღვის ქაშაყი // საქართველოს მტკნარი წყლის თევზები : ატლასი, თბ.: „მეცნიერება“, 1970. — გვ. 10–11. ↑ 3.0 3.1 3.2 მესხიძე ჯ., ბურჭულაძე ო., შავი ზღვის ქაშაყი // საქართველოს შავი ზღვის სანაპიროს თევზები, ბათუმი: „საბჭოთა აჭარა“, 1982. — გვ. 22–23. ↑ 4.0 4.1 4.2 დემეტრაშვილი მ., შავი ზღვის ქაშაყი // ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 672. ↑ Freyhof, J. & Kottelat, M. (2008). „Alosa immaculata“. IUCN Red List of Threatened Species. 2008: e.T907A13093654. doi:10.2305/IUCN.UK.2008.RLTS.T907A13093654.en. ციტირების თარიღი: 28 იანვარი, 2023. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date=-ში (დახმარება)old-form url ↑ ნინუა ნ., ჯაფოშვილი ბ., ბოჭორიშვილი ვ., შავი ზღვის ქაშაყი // საქართველოს თევზები, თბ.: ემ-პი-ჯი, 2014. — გვ. 24.
არაბთა გაერთიანებული საამიროების ქალაქების სია

ეს არის არაბთა გაერთიანებული საამიროების ძირითადი ქალაქების სია. წარმოდგენილ სიაში მოცემულია არაბთა გაერთიანებული საამიროების 10 უდიდესი ქალაქი. ქალაქები დალაგებულია რიგზე მოსახლეობის კლებადობის მიხედვით. მონაცემები აღებულია 2005 წლის აღწერის მონაცემების მიხედვით. აქედან 5 ქალაქი წარმოადგენს საემიროების დედაქალაქებს. პ.ვ. გუსტერინი არაბული აღმოსავლეთის ქალაქები — მ.: აღმოსავლეთ-დასავლეთი, 2007. — 352 ც. — (ენციკლოპედია სარჩევი). — 2000 ეკზ. — ISBN 978-5-478-00729-4 ‎ ‎
რეტროვირუსები

რეტროვირუსები (ლათ. Retroviridae) — რნმ-ის შემცველი ვირუსების ოჯახი, რომლებიც უმეტესწილად ხერხემლიანებს აინფიცირებენ. ყველაზე ცნობილი და აქტიურად შესწავლადი წარმომადგენელია ადამიანის იმუნოდეფიციტის ვირუსი. რეტროვირუსის მიერ უჯრედის ინფიცირების შემდეგ ციტოპლაზმაში იწყება ვირუსული დნმ-გენომის სინთეზი, რომლის დროსაც მატრიცის როლში გამოიყენება ვირიონული რნმ. ყველა რეტროვირუსი საკუთარი გენომის რეპლიკაციისთვის იყენებს უკუტრანსკრიპციის მექანიზმს: ვირუსული ფერმენტი უკუტრანსკრიპტაზა (ან რევერტაზა) ვირუსული რნმ-ის მატრიცაზე ასინთეზირებს დნმ-ის ერთ ძაფს, შემდეგ კი დნმ-ის უკვე სინთეზირებული ძაფის მატრიცაზე აგებს მეორეს, მის კომპლემენტარულ ძაფს. წარმოიქმნება დნმ-ის ორძაფიანი მოლეკულა, რომელიც ინტეგრირდება უჯრედის ქრომოსომულ დნმ-ში უჯრედული გაყოფის დროს, როცა არ არის ბირთვის გარსი (გამონაკლისს წარმოადგენს აივ-ინფექციამ რომლის დნმ-იც აქტიურად იჭრება ბირთვში), და შემდგომში ასრულებს მატრიცის როლს ვირუსული რნმ-ის მოლეკულების სინთეზისთვის. ეს რნმ-ები გამოდის უჯრედის ბირთვიდან და უჯრედის ციტოპლაზმაში იფუთება ვირუსულ ნაწილაკებად, რომლებსაც ახალი უჯრედების ინფიცირება შეუძლია. ერთ-ერთი ჰიპოთეზის თანახმად, რეტროვირუსები შესაძლოა წარმოიშვნენ რეტროტრანსპოზონებიდან — ეუკარიოტების გენომის უძრავი უბნებიდან. NCBI retrovirus book online ↑ А. Марков. Данные сравнительной геномики проливают свет на происхождение ретровирусов.[1]
სანჩო I (არაგონი)

სანჩო რამირესი (ესპ. Sancho Ramírez de Aragón, კატ. Sanç d'Aragó, ფრანგ. Antso Aragoiko; დ. 1042/1043 — გ. 4 ივნისი, 1094) — არაგონის მეფე (სანჩო I) 1063 წლიდან და ნავარის მეფე (სანჩო V) 1076 წლიდან. რამირო I არაგონელის და გილბერგა დე ფუას ვაჟი. Medieval Lands Project on Infante don SANCHO Ramírez de Aragón
რესტრიქცია-მოდიფიკაციის სისტემა

რესტრიქცია-მოდიფიკაციის სისტემა — ბაქტერიების ფერმენტული სისტემა, რომელიც ანადგურებს უჯრედში მოხვედრილ უცხო დნმ-ს. მისი მთავარი ფუნქციაა უჯრედის დაცვა უცხო გენეტიკური მასალისგან, მაგალითად, ბაქტერიოფაგებისა და პლაზმიდებისგან. სისტემის კომპონენტებისთვის დამახასიათებელია აქტიურობის ორი ტიპი — მეთილტრანსფერაზური (მეთილაზური) და ენდონუკლეაზური. თითოეულ მათგანზე შეიძლება პასუხისმგებელი იყოს როგორც ცალკეული ცილები, აგრეთვე ერთი ცილა, რომელიც ორივე ფუნქციას აერთიანებს. რესტრიქციის ენდონუკლეაზები დნმ-მეთილტრანსფერაზა დნმ-ის მეთილირება CRISPR Daniel Nathans. Restriction Endonucleases, Simian Virus 40, and the New Genetics. Nobel Lecture, 1978 Hamilton O. Smith. Nucleotide Sequence Specificity of Restriction Endonucleases. Nobel Lecture, 1978 რესტრიქციის ფერმენტების მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) რესტრიქციის რუკების შესადგენი პროგრამა დაარქივებული 2014-06-27 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) Завильгельский Г.Б., Расторгуев С.М. მოლეკულური მიმიკრია „იმიგრაციული კონტროლის“ წინააღმდეგ. Химия и жизнь, 2006, №7, с. 42—45. ↑ Щелкунов С. Н. Генетическая инженерия: Учеб.-справ. пособие. — 2-е изд., испр. и доп. — Новосибирск: Сиб. унив. изд-во, 2004. — 496 с ISBN 5-94087-098-8
ხუან II (არაგონი)

ხუან II (ესპ. Juan II; დ. 29 ივნისი, 1398, მედინა-დელ-კამპო, კასტილია — გ. 20 იანვარი, 1479, ბარსელონა, კატალონია) — არაგონისა და სიცილიის მეფე 1458-1479 წლებში. ფერდინანდ I-ისა და ელეონორა ალბუკერკეს შვილი. შუა საუკუნეების ერთ-ერთი ყველაზე ხანგრძლივად მცხოვრები მეფე, იცოცხლა 80 წელი. იგი იყო ფერდინანდ I-ის მეორე შვილი. ტახტის მემკვიდრე კი იყო მისი უფროსი ძმა ალფონსო V. 1415 წლს, მამამისის კანონის მიხედვით იგი გახდა გენერალ-ლეიტენანტი სიცილიაში. 1416 წელს ფერდინანდ I გარდაიცვალა და ტახტზე ასული ალფონსო V-ის ინიციატივით ხუანი ესპანეთში დაბრუნდა. 1419 წელს დააქორწინეს ბლანკა I-ზე, ნავარის მეფე კარლ III-ის შვილზე, რომელთანაც შეეძინა ოთხი შვილი კარლი, ხუანა, ბლანკა და ელეონორა. 1425 წელს კარლ III გარდაიცვალა და ხუანი და ბლანკა გამოაცხადეს მეფეებად. ბლანკა მართავდა ქვეყანას, ხუანი ძირითადად ცხოვრობდა არაგონში. 1441 წელს ბლანკა I ნავარელი გარდაიცვალა, ტახტი კი ხუანმა ჩაიგდო ხელში. ბლანკას გარდაცვალების შემდეგ ხუანი მეორედ დაქორწინდა ხუანა ენრიკესზე, რომელიც იყო კასტილიის მეფის ხუან II-ის ფავორიტის ალვარო დე ლუნას პოლიტიკური მოწინააღმდეგის ფედერიკო ენრიკესის ქალიშვილი. წლის შემდეგ ხუანა ენრიკესმა გადაწყვიტა თავისი ხელით ემართა ნავარა, რამაც ნავარაში სამოქალაქო ომი გამოიწვია, რის შედეგადაც ნავარა მთლიანად არაგონის კონტროლის ქვეშ გადავიდა. 1458 წელს არაგონის მეფე ალფონსო V გარდაიცვალა უშვილოდ. მის ნაცვლად ტახტზე ავიდა ხუან II. 1460 წელს მან საკუთარი შვილი კარლი ციხეში გამოკეტა, რამაც კატალონიაში აჯანყება გამოიწვია. 1461 წელს ხუანი იძულებული გახდა კარლი გაეთავისუფლებინა და თავის მემკვიდრედ ეღიარებინა. 1461 წლის 23 სექტემბერს კარლ ვიანელი გარდაიცვალა, რის გამოც კატალონიელებმა უარი თქვეს ეღიარებინათ ხუან II-ის მეფობა. ხუანის ბარსელონაში ჩასვლამ სამოქალაქო ომის პროვოცირება მოახდინა. ამავდროულად რეგიონში დაიწყო გლეხთა მსხვილი აჯანყება, რამაც აიძულა ხუანი ლოიალური დამოკიდებულება გამოეჩინა მოწინააღმდეგეების მიმართ. 1469 წელს ხუან II-მ ვალიადოლიდში ერთმანეთზე დააქორწინა თავისი შვილი ფერდინანდი და კასტილიის მეფის ხუან II-ის შვილი ისაბელა, კასტილიის ტახტის მემკვიდრე. ამ ქორწინებამ საფუძველი ჩაუყარა ერთიანი ესპანეთის ჩამოყალიბებას. ხუან II გარდაიცვალა სიბერით, 80 წლის ასაკში. დაკრძალულია პობლეტის მონასტერში. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ხუან II (არაგონი) Rivadeneyra. "Cronicas de los reyes de Castilla," Biblioteca de autores espanoles, vols. Ixvi, Ixviii. Madrid, 1845. Zurita, G. Anales de Aragon. Saragossa, 1610. Prescott W. H. History of the Reign of Ferdinand and Isabella. 1854.