laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ვარსკვლავური ევოლუცია

ვარსკვლავური ევოლუცია (ვარსკვლავის ევოლუცია) - პროცესი, რომლითაც ვარსკვლავი მისი სიცოცხლის ხანგრძლივობის მანძილზე იცვლება. ეს სიცოცხლის ხანგრძლივობა რამდენიმე მილიონი წელიწადიდან (ყველაზე მასიური ვარსკვლავებისთვის) ტრილიონობით წელიწადამდე (ყველაზე ნაკლებად მასიურთათვის) მერყეობს, აქედან გამომდინარე, ვარსკვლავის სიცოცხლის ხანგრძლივობა დამოკიდებულია მის მასაზე. ცხრილზე ნაჩვენებია ვარსკვლავთა სიცოცხლის ხანგრძლივობა, როგორც მათი მასის ფუნქცია. ყველა ვარსკვლავი იბადება გაზისა და მტვრის ღრუბლების კოლაფსით, რომელთაც ხშირად ნისლეულებს ან მოლეკულურ ღრუბლებს უწოდებენ. მილიონობით წლების შემდეგ ეს ვარსკვლავები წონასწორობის მდგომარეობას აღწევს და ხდება მთავარი მიმდევრობის ვარსკვლავი. ვარსკვლავის ძირითადი საწვავი თერმობირთვული სინთეზია. თავდაპირველად ენერგია მთავარი მიმდევრობის ვარსკვლავის ბირთვში არსებული წყალბადის ატომების სინთეზით წარმოიქმნება. მოგვიანებით, როცა ჰელიუმის ატომების რაოდენობა დომინანტური ხდება ბირთვში, მზის მსგავსი ვარსკვლავი იწყებს წყალბადის სინთეზს სფერული გარსის გასწვრივ, რომელიც ბირთვს აკრავს გარშემო. ამ პროცესით ვარსკვლავი თანდათან იზრდება ზომაში და გადის ქვეგიგანტის ეტაპს, სანამ ის არ მიაღწევს წითელი გიგანტის ფაზას. ნახევარი მზის მასის ვარსკვლავებსაც შეუძლია ბირთვში ჰელიუმის სინთეზით ენერგია წარმოქმნას, ხოლო უფრო მასიურ ვარსკვლავებს შეუძლია უფრო მძიმე ელემენტების სინთეზი რამდენიმე გარსის გასწვრივ. როდესაც მზის მსგავსი ვარსკვლავი ამოწურავს ბირთვულ საწვავს, მისი ბირთვი მკვრივ თეთრ ჯუჯად კოლაფსირდება და გარე ფენები პლანეტურ ნისლეულად იფანტება. ათი ან მეტი მზის მასის ვარსკვლავს შეუძლია ზეახლად აინთოს, რადგან მათი ინერტული რკინის ბირთვი კოლაფსირდება უკიდურესად მკვრივ ნეიტრონულ ვარსკვლავად ან შავ ხვრელად. მიუხედავად იმისა, რომ სამყარო იმდენად ხნიერი არაა, რომ რომელიმე წითელ ჯუჯას სიცოცხლის დასასრულს მიეღწია, ვარსკვლავური მოდელები წინასწარმეტყველებს, რომ ისინი ნელ-ნელა უფრო კაშკაშა და ცხელი გახდება, სანამ წყალბადის საწვავს ამოწურავს და გახდება დაბალი მასის თეთრი ჯუჯა. ვარსკვლავური ევოლუცია არ შეისწავლება ერთი ვარსკვლავის სიცოცხლეზე დაკვირვებით, რადგან უმეტესი ვარსკვლავური ცვლილება იმდენად ნელა ხდება, რომ მათი დაფიქსირება საუკუნეების მანძილზეც კი შეუძლებელია. ამის ნაცვლად ასტრონომები აკვირდებიან სხვადასხვა სიცოცხლის ეტაპებზე მყოფ მრავალ ვარსკვლავს. ასევე ახდენენ ვარსკვლავის სტრუქტურის სიმულირებას კომპიუტერული მოდელირებებით. ვარსკვლავური ევოლუციის სიმულატორი ↑ Bertulani, Carlos A. (2013). Nuclei in the Cosmos. World Scientific. ISBN 978-981-4417-66-2.  ↑ Laughlin, Gregory; Bodenheimer, Peter; Adams, Fred C. (1997). „The End of the Main Sequence“. The Astrophysical Journal. 482: 420–432. Bibcode:1997ApJ...482..420L. doi:10.1086/304125.
პროტოვარსკვლავი

პროტოვარსკვლავი — დიდი მასა, რომელიც წარმოიქმნება გიგანტურ მოლეკულურ ღრუბელში არსებული გაზის შეკუმშვით ვარსკვლავთშორის სივრცეში. პროტოვარსკვლავური ფაზა ვარსკვლავის წარმოქმნის ადრეული ეტაპია. ერთი მზის მასის ვარსკვლავისათვის ის დაახლოებით 10 მილიონი წელიწადი გრძელდება. ის იწყება მოლეკულურ ღრუბელში გაზრდილი სიმკვრივის ბირთვით და მთავრდება მთავარ მიმდევრობამდელი ვარსკვლავის წარმოქმნით (ან T Tauri ვარსკვლავი, თუ ორ მზის მასაზე მცირეა, ან ჰერბიგ Ae/Be ვარსკვლავი, თუ 2-8 მზის მასისაა), რომელიც შემდეგ ვითარდება მთავარი მიმდევრობის ვარსკვლავად. Planet-Forming Disks Might Put Brakes On Stars (SpaceDaily) Jul 25, 2006 Planets could put the brakes on young stars Lucy Sherriff (The Register) Thursday 27 July 2006 13:02 GMT Why Fast-Spinning Young Stars Don't Fly Apart (SPACE.com) 24 July 2006 03:10 pm ET ↑ How the Sun Came to Be: Stellar Evolution. დაარქივებულია ორიგინალიდან — მაისი 21, 2014. ციტირების თარიღი: May 18, 2014.
მიხეილ კვესელავა

მიხეილ ალექსანდრეს ძე კვესელავა (დ. 27 მაისი, 1913, თბილისი — გ. 6 დეკემბერი, 1981, იქვე) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე, პროფესორი, საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე. 1936 წელს დაამთავრა თბილისის უნივერსიტეტის დასავლეთ ევროპის ენებისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი და, როგორც წარჩინებული სამი ევროპული ენის მცოდნე სტუდენტი, ასპირანტურაში დატოვეს. აქედანვე იწყებს პედაგოგიურ და სამეცნიერო მოღვაწეობას. მაგრამ სამამულო ომმა თავისი კორექტივები შეიტანა ახალგაზრდა მეცნიერის ცხოვრებაშიც. მ. კვესელავამ გაიარა ბრძოლის მძიმე და გრძელი გზა. მერე კი, როგორც კვალიფიციური გერმანისტი, თარჯიმნად მონაწილეობდა ნიურნბერგის პროცესში. შემდეგ ყოველივე ეს ასახა თავის ტრილოგიაში „ას ერგასის დღე“. ომის შემდგომ მ. კვესელავამ განაგრძო საზოგადოებრივი, სამეცნიერო და პედაგოგიური მოღვაწეობა. სხვადასხვა დროს იყო კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ დირექტორი, უცხოეთის ქვეყნებთან კულტურული ურთიერთობის საზოგადოების თავმჯდომარე, უცხო ენათა პედაგოგიური ინსტიტუტის რექტორი, თეატრალური ინსტიტუტის რექტორი და სხვა. 1963 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორია და მოიხსენიება იმ პროგრესულ მასწავლებელთა შორის, რომლებმაც ახალგაზრდობას თამამად „გაუღეს დასავლური კულტურის ერთ დროს დაგმანული კარი“. მეცნიერის კალამს ეკუთვნის ფუნდამენტური მონოგრაფიები: „ადამ მიცკევიჩი“, „ბულგარული ლიტერატურა“, ორტომეული „ფაუსტური პარადიგმები“, „პოეტური ინტეგრალები“ და სხვა. დაჯილდოვებული იყო ორი სამამულო ომის ორდენით, წითელი ვარსკვლავის, „საპატიო ნიშნის“ ორდნებითა და მედლებით. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. ყიასაშვილი ნ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 496. ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 218, თბ., 1994 მიხეილ კვესელავა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
კეშელავა

საკუთარი სახელი კეშელავა შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ბონდო კეშელავა — პოეტი ვაჟა კეშელავა — ფილოსოფოსი ვარლამ კეშელავა — ფილოსოფოსი, პოლიტიკოსი ვლადიმერ კეშელავა — გრაფიკოსი იური კეშელავა — უშიშროების გენერალ-მაიორი პლატონ კეშელავა — მწერალი
პლატონ კეშელავა

პლატონ გიორგის ძე კეშელავა (დ. 1893, ერკეთი, ოზურგეთის მაზრა — გ. 18 სექტემბერი, 1963, თბილისი) — ქართველი მწერალი, კრიტიკოსი, პუბლიცისტი. კეშელავას მამა იყო ნოვოროსიისკის ცემენტის ქარხნის მუშა, ხოლო დედა — დიასახლისი. ჰყავდა 7 დედმამიშვილი, თავად მეშვიდე შვილი იყო. პირველდაწყებითი განათლება სოფლის ორკლასიან სასწავლებელში მიიღო. 1907 წელს კეშელავას მამამ საწარმოო ტრავმა მიიღო, შრომის უნარი დაჰკარგა და სოფელს დაუბრუნდა. პლატონს სწავლის ფინანსური საშუალება არ ჰქონდა, ამიტომ განსაკუთრებული მონდომებით მეცადინეობდა სახლში. 1912 წელს ჩააბარა ქუთაისის სამასწავლებლო სემინარიაში და სტიპენდია მიიღო. სანაცვლოდ მას იქ უნდა ემუშავა სწავლის დასრუების შემდეგ, სადაც გაამწესებდნენ. სემინარია დაასრულა 1916 წელს და შევიდა ყაზანის უნივერსიტეტის ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტზე. იქ მალე მიაგნეს და სამხედრო სასწავლებელში გადაიყვანეს იუნკრად. 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შედეგად გათავისუფლდა სამხედრო სასწავლებლისგან პრაპორშჩიკის ჩინით. გაამწესეს სათადარიგო პოლკში სიმბირსკში. ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ აირჩიეს სამაზრო და საოლქო საბჭოებში. 1918 წელს შეიტყო მამისა და ორი ძმის გარდაცვალების შესახებ და საქართველოში დაბრუნდა. ჩაირიცხა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სიბრძნისმეტყველების ფაკულტეტის ენისა და ლიტერატურის განყოფილებაზე. პარალელურად ივანე ჯავახიშვილის დახმარებით დაიწყო მასწავლებლობა მეექვსე სამოქალაქო სკოლაში, სადაც ასწავლიდა ლიტერატურასა და ისტორიას. იყო სტუდენტთა ჟურნალ „მომავლის“ პასუხისმგებელი მდივანი. საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ მუშაობდა სხვადასხვა თანამდებობებზე ჯარში, ქალაქის საბჭოში, ხელოვნების სასახლეში. 1928-1939 წლებში იყო მწერალთა სასახლის დირექტორი. 1943-1947 წლებში. ხელმძღვანელობდა ყვარელში ილია ჭავჭავაძის სახლ-მუზეუმს. მუზეუმი შეავსო მრავალი ექსპონატით და აქცია ის რესპუბლიკის ერთ-ერთ საუკეთესო კულტურულ-საგანმანათლებლო კერად. ამასთანავე ეწეოდა კვლევით მუშაობასაც. ავტორია ნაშრომებისა: „ილია ჭავჭავაძის გენეალოგია“, „ილია ჭავჭავაძე გოგოლის მსოფლიო მნიშვნელობაზე“, „ილია ჭავჭავაძე სახელმწიფო საბჭოს წევრი 1906-0907 წლებში“, „ილია ჭავჭავაძე და არტურ ლაისტი“, „ილია შრომის შესახებ“, „ილია და ქართული თეატრი“ და სხვა. აღსანიშნავია მისი ნაშრომები: ი. ტურგენევზე, ლ. არდაზიანზე, არსენას ლექსზე, ვაჟა-ფშაველაზე და სხვა. იგი იყო კ. მარჯანიშვილის მემუარების რედაქტორი და მოლიერის პიესების თარგმანებს კრებულის წინასიტყვაობისა და შენიშვნების ავტორი. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. (2013) „პლატონ კეშელავა“, მწერალთა ავტობიოგრაფიები, წიგნი I. თბილისი: ლიტერატურის მუზეუმი, გვ. 667-670. ISBN 978-99940-28-84-9.  ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 214, თბ., 1994 პლატონ კეშელავა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ფრანკო-მალაგასიური ომები

ფრანკო-მალაგასიური ომები ან ფრანკო-ნოვას ომები — წარმოადგენდა 1883–1896 წლებში საფრანგეთის მადაგასკარზე ორ შეჭრას. შედეგად იმერინის სამეფოს მონარქია დაემხო და მადაგასკარი გახდა საფრანგეთის კოლონია. ნოვა მალაგასის კულტურაში უმაღლესი სოციალური სტატუსის კლასს წარმოადგენს. მთავარი სტატია: მადაგასკარის პირველი ექსპედიცია. საფრანგეთი მადაგასკარში 1883 წელს შეიჭრა, რაც პირველი ექსპედიციის სახელითაა ცნობილი. დაპირისპირება 1886 წელს დასრულდა. მადაგასკარი იძულებული იყო საფრანგეთისთვის გადაეცა ანცირანანა და ყოველწლიულად 10 მილიონი ფრანკი გადაეხადა. ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმება საფრანგეთს ასევე აძლევდა უფლებას ემართა მადაგასკარის საგარეო პოლიტიკა. მთავარი სტატია: მადაგასკარის მეორე ექსპედიცია. იმერინის მეფე რაინილაიარივონი ხელშეკრულების პირობებს ბოლომდე არ ეთანხმებოდა. სიტუაცია მკვეთრად შეიცვალა, როდესაც 1890 წელს ბრიტანეთმა აღიარა მადაგასკარი საფრანგეთის პროტექტორატად. ბრიტანეთმა სამაგიეროდ მიიღო ზანზიბარზე სრული კონტროლი. რაინილაიარივონი ემზადებოდა კუნძულის დასაცავად, მან იარაღის შესაძენად ევროპაში წარმომადგენელი გაგზავნა. აქტიური დაპირისპირება დაიწყო 1894 წლის 12 დეკემბერს, როდესაც ფრანგმა მეზღვაურებმა ტუამასინა დაიკავეს. ფრანგული არმის დანაყოფი "მფრინავი კოლონა" გენერალ ჯეკ დუშესნის მეთაურობით გადმოსხდა მაჰაძანგაში და დაიძრა ანტანანარივუსკენ. მათ დედაქალაქამდე 1895 წლის სექტემბრის ბოლო კვირაში მიაღწიეს. დამცველები ქალაქის სამხრეთით მთავარი გზის გასწვრივ იყვნენ განლაგებული. ფრანგული ჯარი ჩრდილოეთიდან შემოერტყა ქალაქს და დაიწყო ცრუ შეტევა. მთავარმა ძალამ შეუტია აღმოსავლეთიდან. მათ დაიკავეს მაღლობი საიდანაც შეეძლოდ დაებომბათ ქალაქის სამთავრობო შენობები, მათ შორის დედოფლის სასახლეც. სამი ჭურვის გასროლის შემდეგ ნოვას ჯარი დანებდა. გენერალი დუშესნი ქალაქში 1 ოქტომბერს შევიდა, დედოფალმა რანავალუნა III–მ ხელი მოაწერა შეთანხმებას რითიც მადაგასკარი საფრანგეთის მთავრობის სრული პროტექტორატი გახდა. 1896 წელს იმერინას სამეფო გამოცხადდა საფრანგეთის პროტექტორატად. მისი პირველი ხელმძღვანელი იყო გენერალ-რეზიდენტი ლაროშე. Timeline (in French) accessed 8/25/2007 დაარქივებული 2005-09-28 საიტზე Wayback Machine. The Quarterly Review, Vol. 184, pgs. 246-269 ↑ Virginia Thompson, Richard Adloff (1965). The Malagasy Republic: Madagascar today. Stanford University Press, გვ. 504..
ალექსანდრა ფოცხვერაშვილი

ალექსანდრა მელიტონის ასული კელენჯერიძე-ფოცხვერაშვილი (დ. 6 მაისი, 1900, ქუთაისი — გ. 3 თებერვალი, 1986, თბილისი) — ქართველი ხალხური მუსიკის მოამაგე, რესპუბლიკის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე. კომპოზიტორ კოტე ფოცხვერაშვილის მეუღლე. აღიზარდა მწერლისა და კრიტიკოსის მელიტონ კელენჯერიძის ოჯახში. დაამთავრა ქუთაისის ქალთა გიმნაზია. შემდეგ სწავლობდა თბილისის საოპერო სტუდიაში. 1921 წელს მოღვაწეობა დაიწყო როგორც მომღერალმა აკადემიურ გუნდში, რომლის დამააარსებელიდა სამხატვრო ხელმძღვანელი მისი მეუღლე იყო. 1933 წელს ალექსანდრა ფოცხვერაშვილმა ჩამოაყალიბა მეჩონგურეთა ქალთა ანსამბლი. მან კომპოზიტორ ი. დუნაევსკის თხოვნით მოსკოვის სახელმწიფო აკადემიურ გუნდში ჩამოაყალიბა მეჩონგურე ქალთა კოლექტივი. მისი უშუალო ხელმძღვანელობით ჩამოყალიბდა თვითმოქმედი ანსამბლები ბათუმში, ხაშურში, გორში და რესპუბლიკის სხვა ქალაქებში. დაჯილდოვებული იყო „საპატიო ნიშნის“ ორდენით და მედლებით. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 212, თბ., 1994
ნიკლას მოისანდერი

ნიკლას მოისანდერი (ფინ. Niklas Moisander; დ. 29 სექტემბერი, 1985) — ფინელი ფეხბურთელი, ფინეთის ეროვნული ნაკრებისა და საფეხბურთო კლუბ სამპდორიას წევრი. 2012 და 2013 წლებში დასახლედა ფინეთის საუკეთესო ფეხბურთელად. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ნიკლას მოისანდერი“ ვიკისაწყობში. ნიკლას მოისანდერი – უეფას ჩანაწერი (ინგლისური) ნიკლას მოისანდერი — ფიფას ჩანაწერი[დაარქივებული] Niklas Moisander — სტატისტიკა საიტზე Soccerbase.com (ინგლისური)
ჩოჩოპეს რაიონი

ჩოჩოპეს რაიონი (ესპ. Distrito de Chochope) — რაიონი პერუში, ლამბაიეკეს რეგიონის ლამბაიეკეს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 215 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 107 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 14 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 79.27 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
ილიმოს რაიონი

ილიმოს რაიონი (ესპ. Distrito de Illimo) — რაიონი პერუში, ლამბაიეკეს რეგიონის ლამბაიეკეს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 51 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 578 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 390 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 24.37 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
ხაიანკის რაიონი

ხაიანკის რაიონი (ესპ. Distrito de Jayanca) — რაიონი პერუში, ლამბაიეკეს რეგიონის ლამბაიეკეს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 61 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 14 206 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 21 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 680.96 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
ლამბაიეკეს რაიონი

ლამბაიეკეს რაიონი (ესპ. Distrito de Lambayeque) — რაიონი პერუში, ლამბაიეკეს რეგიონის ლამბაიეკეს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 17 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 61 025 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 180 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 332.73 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
მოჩუმის რაიონი

მოჩუმის რაიონი (ესპ. Distrito de Mochumi) — რაიონი პერუში, ლამბაიეკეს რეგიონის ლამბაიეკეს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 36 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 19 050 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 180 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 103.7 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
მოროპეს რაიონი

მოროპეს რაიონი (ესპ. Distrito de Morrope) — რაიონი პერუში, ლამბაიეკეს რეგიონის ლამბაიეკეს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 16 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 38 464 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 36 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 1 057 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
მოტუპეს რაიონი

მოტუპეს რაიონი (ესპ. Distrito de Motupe) — რაიონი პერუში, ლამბაიეკეს რეგიონის ლამბაიეკეს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 130 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 24 532 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 44 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 557.37 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
ოლმოსის რაიონი

ოლმოსის რაიონი (ესპ. Distrito de Olmos) — რაიონი პერუში, ლამბაიეკეს რეგიონის ლამბაიეკეს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 175 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 36 548 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 6.9 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 5 335 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
პაკორის რაიონი

პაკორის რაიონი (ესპ. Distrito de Pacora) — რაიონი პერუში, ლამბაიეკეს რეგიონის ლამბაიეკეს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 53 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 095 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 81 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 87.79 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
სალასის რაიონი (ლამბაიეკე)

სალასის რაიონი (ესპ. Distrito de Salas) — რაიონი პერუში, ლამბაიეკეს რეგიონის ლამბაიეკეს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 190 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 14 035 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 14 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 991.8 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
სან-ხოსეს რაიონი (ლამბაიეკე)

სან-ხოსეს რაიონი (ესპ. Distrito de San José) — რაიონი პერუში, ლამბაიეკეს რეგიონის ლამბაიეკეს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 8 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 12 156 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 260 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 46.73 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
ტუკუმეს რაიონი

ტუკუმეს რაიონი (ესპ. Distrito de Túcume) — რაიონი პერუში, ლამბაიეკეს რეგიონის ლამბაიეკეს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 43 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 20 951 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 310 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 67 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
ნიკოლოზ კახიანი

ნიკოლოზ საულის ძე კახიანი (დ. 11 ივლისი, 1883, სოფ. როკითი, ახლანდელი ბაღდათის მუნიციპალიტეტი — გ. 15 თებერვალი, 1928, თბილისი) — ქართველი ქირურგი, საქართველოში მეცნიერული და კლინიკური ქირურგიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი, პროფესორი. 1896 წელს ბიძამ, გიორგი კახიანმა ყმაწვილი ქუთაისის კლასიკურ გიმნაზიაში მიაბარა, ხოლო 1902 წელს გადაიყვანა ვლადიკავკაზის კლასიკური გიმნაზიის მეექვსე კლასში. მისი კლასელი იყო მომავალში ცნობილი რეჟისორი ევგენი ვახტანგოვი. ვლადიკავკაზსში ნიკოლოზი „ქართველთა შორის წერა-კითხვის საზოგადოების“ წევრი გახდა და ქართველ მოსწავლეებს ამეცადინებდა რუსულ ენასა და მათემატიკაში. აქვე ბიძის გავლენით გადაწყვიტა გამხდარიყო ექიმი და 1904 წელს გაემგზავრა ოდესაში, სადაც ჩაირიცხა უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტზე. ნიკოლოზ კახიანმა 1910 წელს დაამთავრა უნივერსიტეტი და ოთხი წელი იმუშავა იქვე ანატომიის კათედრაზე. ამ მოკლე ხანში იგი რამდენიმეჯერ მიავლინეს კაიროში ბალზამირების ეგვიპტური წესის შესასწავლად. ახალგაზრდა მეცნიერი ერთხანს მუშაობდა ეკატერინოსლავის უნივერსიტეტში ანატომიის კათედრის გამგედ, ხოლო 1919 წელს გადმოვიდა თბილისის ახლად დაარსებულ უნივერსიტეტში ტოპოგრაფიული ანატომიისა და ოპერატიული ქირურგიის კათედრის გამგედ, ხოლო 1921 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე განაგებდა სამკურნალო ფაკულტეტის ქირურგიული პათოლოგიის კათედრასა და პროპედევტიკის კლინიკას. თუმცა კლინიკა იმ დროს მინიმალური ინვენტარიტაც არ იყო აღჭურვილი, კოლექტივმა ნ, კახიანის თაოსნობით სერიოზული მუშაობა გაშალა. მან თბილისში გააკეთა და შემდეგ საქართველოში დანერგა კუჭის რეზექცია წყლულოვანი დაავადების დროს, ტვინის დანამატის ამოკვეთის, თირკმლის და თირკმლისზედა ჯირკვლის რეზექციის, ტუბერკულოზით დაზიანებული თირკმლის სისხლის ძარღვების გადაკვანძის, თავის ქალის ტრეპანაციის, გულის ჭრილობების გაკერვისა და სხვა ურთულესი ოპერაციები. ნ. კახიანის კალამს ეკუთვნის მრავალი სამეცნიერო ნაშრომი და სახელმძღვანელო. იგი ნიადა ზრუნავდა ქართული სამედიცინო ტერმინოლოგიის შექმნისა და სრულყოფისათვის. აღსანიშნავია, რომ მეცნიერმა დიდი ენერგია შეალი ჩვენში სოფლად მკურნალობის დრომოჭმული მეთოდების ნაცვლად ახალი მეცნიერული მკურნალობის მეთოდების დანერგვას. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 211, თბ., 1994
გიორგი კაჭახიძე

გიორგი ვარლამის ძე კაჭახიძე (დ. 3 თებერვალი, 1907, დიდი ჯიხაიში, ახლანდელი სამტრედიის მუნიციპალიტეტი — გ. 2 დეკემბერი, 1979, თბილისი) — ქართველი პოეტი, საბავშვო მწერალი და საზოგადო მოღვაწე. საშუალო განათლება მშობლიურ სოფელში მიიღო. იმავე წელს სწავლა გააგრძელა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტზე, რომელიც 1930 წელს დაამთავრა. სტუდენტობიდანვე დაუკავშირდა გაზეთ „ახალგაზრდა კომუნისტის“ გარშემო არსებულ ლიტერატურულ წრეს, აქვე გამოქვეყნდა მისი პირველი ლექსებიც. საზოგადოების ყურადღება მიიქცია ნიჭიერი ლიტერატორის პირველმა წიგნებმა; განსაკუთრებით აღსანიშნავია ვრცელი პოეტური ნაწარმოები „ის უბანი და ის კარმიდამო“, რომელიც მწერლის ნახევარსაუკუნოვანი თავდადებული შემოქმედებითი შრომის შედეგს წარმოადგენს. განსაკუთრებით უნდა აღინიშნოს მისი როგორც საბავშვო მწერლისა და ჟურნალების „ოქტომბრელისა“ და „პიონერის“ რედაქტორის ღვაწლი. მან არა ერთი პოეტური კრებულით გაამდიდრა ჩვენი საბავშვო ლიტერატურა: „ალუბლები ჰყვავიან“, „სწავლასა და სიხარულში“, „მალხაზებისათვის არც მიმღერია“ და სხვა. გიორგი კაჭახიძეს ეკუთვნის დიდი სიყვარულით დაწერილი მონოგრაფია შიო მღვიმელზე. პოეტს მინიჭებული ჰქონდა იაკობ გოგებაშვილის მედალი; დაჯილდოვებული იყო „საპატიო ნიშნის“ ორდენით და მედლებით. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 210, თბ., 1994
ინტეფ II

უაჰანხ ინტეფ II (ასევე ინიოტეფ II, ანტეფ II) — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეთერთმეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა პირველი გარდამავალი პერიოდის დროს. მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 2112, ინტეფ II-მ დაახლოებით 50 წელი იმეფა, მისი მმართველობა დასრულდა ძვ.წ. 2063 წელს, მისი გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე მისი ვაჟი ინტეფ III ავიდა. მისი მეფობის დროს დედაქალაქად თებე იყო გამოცხადებული, ინტეფის მეფობის დროს ეგვიპტე რამდენიმე ნაწილად იყო გაყოფილი და ერთდროულად რამდენიმე დინასტია მართავდა ეგვიპტის სხვადასხვა ნაწილებს. ინტეფ II (უაჰანხი) ინტეფ II, ეგვიპტის მეფე ინტეფ უაჰანხი (ინტეფ II) უაჰანხ ინტეფ II-ის სტელა მეფე ინტეფ II უაჰანხის სტელა ძველი ეგვიპტე, ინტეფ II უაჰანხი დაარქივებული 2016-05-22 საიტზე Wayback Machine. უაჰანხ ინტეფ II, ეგვიპტის ფარაონი ეგვიპტე: მეფეები და ფარაონები: ინტეფ II
მენტუჰოტეპ II

ნებჰეპეტრა მენტუჰოტეპ II — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეთერთმეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა შუა სამეფოს პერიოდში. მენტუჰოტეპ II-ის მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 2061 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 2010 წელს, მენტუჰოტეპმა დაახლოებით 51 წელი იმეფა. მენტუჰოტეპმა მმართველობის ოცდამეცხრამეტე წელს ეგვიპტე კვლავ გააერთიანა, რითაც ეგვიპტეში პირველი გარდამავალი პერიოდი დასრულდა და დაიწყო შუა სამეფოს პერიოდი, იგი მიჩნეულია შუა სამეფოს პერიოდის პირველ ფარაონად (მეფედ). მენტუჰოტეპ II (ისტორია) მენტუჰოტეპ II, ეგვიპტის მეფე ნებჰეპეტრა მენტუჰოტეპ II-ის რელიეფი ნებჰეპეტრა მენტუჰოტეპი (მენტუჰოტეპ II) მენტუჰოტეპ II-ის განსასვენებლის კომპლექსი ეგვიპტე: მენტუჰოტეპ II, შუა სამეფოს პირველი ფარაონი
მენტუჰოტეპ IV

ნებტაუირა მენტუჰოტეპ IV — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეთერთმეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა შუა სამეფოს პერიოდში. სავარაუდოდ მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 1998 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 1991 წელს, იმეფა დაახლოებით 7 წელი. მენტუჰოტეპ IV (ისტორია) მენტუჰოტეპ IV ნებტაუირა მენტუჰოტეპ IV (ნებტაუირა) მენტუჰოტეპ IV, ეგვიპტის მეფე მენტუჰოტეპ IV, XI დინასტიის უკანასკნელი ფარაონი
აჰმედ ზოგუ

აჰმედ ზოგუ (ალბ. Ahmet Zogu; დ. 8 ოქტომბერი, 1895 — გ. 9 აპრილი 1961) — ალბანეთის პრეზიდენტი 1925–1928 და პირველი მეფე 1928–1939 წლებში. 1922–1924 წლებში და 1925 წელს ალბანეთის სამთავროს პრემიერ-მინისტრი. დაიბადა 1895 წელს ალბანეთში. 1922 წლიდან ალბანეთის სამთავროს პრემიერ-მინისტრია. 1925 წლის იანვრის ბოლოდან პრეზიდენტის რანგში მართავს ქვეყანას, 1928 წლის 1 სექტემბრიდან კი თავი გამოაცხადა მონარქად და ეწოდა ზოგუ I. 1939 წელს იტალიის მიერ ალბანეთის ოკუპაციის შემდეგ გაიქცა საბერძნეთში, საიდანაც ლონდონში გადავიდა, ხოლო პრემიერ-მინისტრად დაინიშნა მისი პირადი მტერი შევქეთ ბერლაჯი. ცხოვრების უკანასკნელი წლები ცხოვრობდა პარიზში, წერდა დეტექტიურ რომანებს და მემუარებს. გარდაიცვალა პარიზში 1961 წელს. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: აჰმედ ზოგუ Albanian Royal Court Official Site Maison Royale d'Albanie – Site officiel en français Histoire de l'Albanie et de sa Maison Royale 1443-2007 Court of King Zog Research Society დაარქივებული 2011-05-14 საიტზე Wayback Machine. L'Albanie et le sauvetage des Juifs