laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ჯემალ პაპიაშვილი

ჯემალ პაპიაშვილი (დ. 15 თებერვალი, 1940, სნო) — ქართველი ინჟინერი. 1963 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სამშენებლო ფაკულტეტი. 1963-1971 წლებში მუშაობდა თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის საბინაო სამმართველოში ინჟინრად, გათბობის განყოფილების უფროს ინჟინრად, სამმართველოს სხვადასხვა ობიექტებზე — მშენებლობის ტექნიკურ ზედამხედველად, ინჟინერ-ინსპექტორად; 1971-1973 წლებში თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის თავმჯდომარის მოადგილის თანაშემწედ; 1973-1983 წლებში იყო ქალაქ თბილისის ლიფტების მეურნეობის სპეცსამშენებლო-სარემონტო სამმართველოში მთავარი ინჟინერი, უფროსის მოვალეობის შემსრულებელი; 1983-1987 წლებში მუშაობდა საქართველოს საბინაო-კომუნალური მეურნეობის სამინისტროს სისტემაში, ლიფტების მეურნეობის სარემონტო-საწარმოო სამმართველოს მთავარ ინჟინრად; შემდეგ ლიფტებისმეურნეობის რესპუბლიკური სამმართველო „საქლიფტის“ მთავარ ინჟინრად; 1987-1999 წლებში იყო საქართველოს ურბანიზაციისა და მშენებლობის სამინისტროს ლიფტების მეურნეობის სპეციალიზებული სამშენებლო-სარემონტო სამმართველოს უფროსი; 1999 წლიდან ხელმძღვანელობს ლიფტების მეურნეობის სპეციალიზებულ შპს „საქლიფტს“. ღირსების ორდენი საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, თბ., 2017, გვ. 476 ჯემალ პაპიაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
მიუსერა

მიუსერა (აფხ. Мысра) — დაბა საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში. დაბა მდებარეობს ბიჭვინთიდან სამხრეთით 8 კმ-ში, შავი ზღვის სანაპიროზე, ბიჭვინთა-მიუსერის სახელმწიფო ნაკრძალის ტერიტორიაზე. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. 1921–1949 წლებში „მისრას“ სახელწოდებით შედიოდა გუდაუთის რაიონის მგუძირხვის თემში. აფხაზეთის ასსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის 1987 წლის 20 ნოემბრის ბრძანებულებით (დამტკიცდა საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის 30 დეკემბრის ბრძანებულებით), გუდაუთის რაიონის სოფელ მუგუძირხვიდან გამოიყო მიუსერა და ის გარდაქმნა დაბად, ასევე შეიქმნა მიუსერის სადაბო საბჭო. სახელწოდება ქართულია, სვანურად „თოვლიანს“ (სვან. მუსერ, მუს – თოვლი, -ერ – წარმომავლობა-ვითარების აღმნიშვნელი სუფიქსი) ნიშნავს. მიუსერა გორაკზე მდებარეობს, სადაც დაბლობზე უფრო ხანგრძლივად იდო თოვლი. აქედან მომდინარეობს სახელწოდებაც. ↑ საქართველოს სატელეფონო კოდები — „სილქნეტი“ ↑ საქართველოს საფოსტო ინდექსები — „საქართველოს ფოსტა“ ↑ 3.0 3.1 ბ. ხორავა,  ნ. ჭანტურია, აფხაზეთის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფა 1921-1991 წლებში, თბილისი: უნივერსალი, 2019. — გვ. 73, ISBN 978-9941-26-675-1. ↑ საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს უწყებები, N12 (508), გვ. 32, თბ., 1987 წ. ISSN 0203-2023
ბალო ვაჩნაძე

აბრამ (ბალო) გიორგის ძე ვაჩნაძე (დ. 2 სექტემბერი, 1853, სოფ. კარდანახი, ახლანდ. გურჯაანის მუნიციპალიტეტი, — გ. 14 თებერვალი, 1941, თბილისი) — თავადი, ქართველი სამხედრო პირი, რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-ლეიტენანტი (1914). სწავლობდა ვორონეჟის მიხეილის სამხედრო გიმნაზიაში, დაამთავრა პავლეს სახელობის I სამხედრო სასწავლებელი (პეტერბურგი, 1874). სამხედრო სამსახურში 1872 წლიდან ირიცხებოდა. მსახურობდა ლაიბ-გვარდიის პავლეს პოლკში. თავი გამოიჩინა რუსეთ-ოსმალეთის ომში (1877–1878); ორჯერ დაიჭრა, ერთ-ერთი შეტაკების დროს ბრძოლის ველიდან გამოიყვანა დაჭრილი ოფიცერი, რისთვისაც დააჯილდოვეს ოქროს იარაღით და პორუჩიკის ჩინით. 1897 წელს მიიღო პოლკოვნიკის წოდება. დუელში მონაწილეობის შემდეგ (მძიმედ დაჭრა მოწინააღმდეგე) 1897-1901 წლებში დათხოვილი იყო სამხედრო სამსახურიდან. შემდეგ მეთაურობდა ჩერნიგოვის 29-ე ქვეით პოლკს. მოხალისედ იბრძოდა რუსეთ-იაპონიის ომში (1904-1905), დაიჭრა და ხანგრძლივად მკურნალობდა. 1906-1913 წლებში ვაჩნაძე იყო 31-ე ქვეითი დივიზიის მე-2 ბრიგადის მეთაური, 1913 წლის 31 დეკემბრიდან — პეტერგოფის კომენდანტი. 1908 წელს მიიღო გენერალ-მაიორის, 1914 წელს — გენერალ-ლეიტენანტის წოდება. 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ მცირე ხნით პატიმრობაში იყო. მონარქისტული მოსაზრებების გამო უარი თქვა რუსეთის დროებითი მთავრობასთან თანამშრომლობაზე. 1917 წლის მაისში ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო სამსახურიდან გადადგა. შემდგომ წლებში ოჯახთან ერთად ცხოვრობდა თბილისში. სამხედრო სამსახურის პარალელურად ვაჩნაძე კომერციულ საქმიანობასაც ეწეოდა. 1914 წელს პეტერბურგში დააარსა „რუსული ყურძნის ღვინის გაყიდვის საზოგადოება“, რომელიც ღვინოებს კახეთიდან იღებდა. თბილისში მისი ინიციატივით შეიქმნა ღვინის წარმოების საზოგადოება „იბერია“ (გაუქმდა 1921 წელს). დაჯილდოებულია წმ. სტანისლავის III (მახვილებითა და ბაბთით, 1878) და I (1912), წმ. ვლადიმერის IV (მახვილებითა და ბაბთით, 1878) და III (1896), წმ. ანას IV (1878), II (1889) და I (1916) ხარისხის ორდენებით. ცოლად ჰყავდა ბარბარე ალექსანდრეს ძე მაყაშვილი (დ. 1868 — გ. 1929). სამხედრო სამსახურში იყვნენ ბალო ვაჩნაძის ვაჟებიც: გიორგი და თეოდორე: გიორგი (დ. 1888 — გ. 9 დეკემბერი, 1937) — იმპ. ნიკოლოზ II-ის ნათლული, I მსოფლიო ომში ცხენოსანი არტილერიის მე-4 დივიზიონის კაპიტანი, შემდეგ მსახურობდა საქართველოს რესპუბლიკის არმიის საარტილერიო ბრიგადაში (პოდპოლკოვნიკი). დახვრიტეს 1937 წლის რეპრესიების დროს კარელიაში. რეაბილიტირებულია 1989 წელს. თეოდორე (დ. 29 თებერვალი, 1889 — გ. 1930-იანი წწ.) — განათლება მიიღო ვოლსკის სამხედრო სკოლაში და ტვერის საკავალერიო სასწავლებელში. მონაწილეობდა I მსოფლიო ომში (როტმისტრი). დაჯილდოებული იყო გიორგის იარაღით (მორთული ვადა, 1915) და რამდენიმე ორდენით. ჩერქეზიშვილი ნ., ჯავახიშვილი ნ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 206. ჯავახიშვილი ნ., ვაჩნაძენი, „ისტორიანი: ისტორიულ–შემეცნებითი ჟურნალი“, 2017, № 5. — გვ. 45. Российский Государственный исторический архив в Санкт-Петербурге, фонд 1276, опись 10, дело №734 (Дело кн. А. Г. Вачнадзе). ბალო ვაჩნაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი Вачнадзе Авраам Георгиевич — Русская армия в Первой мировой войне.
ნინო სავანელი

ნინო სავანელი (დ. 28 ივნისი, 1924, თბილისი — გ. 5 დეკემბერი, 2023) — ქართველი ექიმი და მეცნიერი. 1947 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის პედიატრიული ფაკულტეტი. 1947–1948 წლებში იყო მ. ასათიანის სახელობის სამეცნიერო კვლევითი ფსიქიატრიის უნივერსიტეტის უმცროსი მეცნიერ–თანამშრომელი ხოლო 1958 წელს უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. 1968 წელს სწავლული მდივანი, 1978 წელს ორგანული მეთოდური განყოფილების ხელმძღვანელი, 1979 წელს ნევროლოგიური განყოფილების მეცნიერ ხელმძღვანელი. 1979–1993 წლებში ნარკოლოგიური განყოფილების სამეცნიერო ხელმძღვანელი; 1993 წელს წამყვანი მეცნიერ მუშაკი; 1998 წლიდან უნივერსიტეტის საკონსულტაციო პოლიკლინიკის კონსულტანტია. ავტორია 50 სამეცნიერო ნაშრომის. გამოქვეყნებული აქვს რამდენიმე მონოგრაფია. კვალიფიკაციის ამაღლების მიზნით 1947–1948 წლებში მუშაობდა ი. ბერიტაშვილის უნივერსიტეტში, მოსკოვის უმაღლესი ნერვული მოქმედების უნივერსიტეტში, სერბსკის ზოგადი და სასამართლო–ფსიქიატრიული ექსპერტიზის სამეცნიერო კვლევით უნივერსიტეტში, მოსკოვის ფსიქოთერაპიის კურსებზე (1951; 1958; 1986), საზოგადოება „ცოდნის“ ხაზით გაზეთებსა და ჟურნალებში გამოქვეყნებული აქვს სტატიები, მეთოდური რეკომენდაციები, ბროშურები. იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის სადისერტაციო საბჭოს წევრი. საკანდიდატო დისერტაციის თემა — დაიცვა 1958 წელს „უმაღლესი ნერვული მოქმედების შესწავლა იპოქონდრიული სინდრომების დროს“. სადოქტორო დისერტაციის თემა — დაიცვა 1970 წელს „მეტყველებით–მოძრაობითი რეაქციების დინამიკური შესწავლა შიზოფრენიის პარანოიდული ფორმის დროს“. 1992 — მედალი „შრომის ვეტერანი“ 1988 — მედალი „შრომითი წარჩინებისთვის“ მოზარდთა ალკოჰოლიზმი (ავტორი), თბ., განათლება, 1989, გვ. 21 ალკოჰოლიზმი და სპორტი (ავტორი), თბ., განათლება, 1989, გვ. 11 ნარკოლოგია (ავტორი), თბ., განათლება, 1987, გვ. 158 ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია, თბ., 2000, გვ. 245 ნინო სავანელი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
იან ფრენკელი

იან აბრამის ძე ფრენკელი (რუს. Ян Абрамович Френкель; დ. 21 ნოემბერი, 1920, კიევი – გ. 25 აგვისტო, 1989, რიგა) — რუსი საბჭოთა კომპოზიტორი. სსრკ სახალხო არტისტი (1989). სსრკ სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1982). 1938–1941 წლებში სწავლობდა კიევის კონსერვატორიაში [იაკივ (იაკობ) მაგაზინერის ვიოლინოს კლასი]. საბჭოთა კავშირის დიდი სამამულო ომის წლებში დაასრულა ორენბურგის საზენიტო სასწავლებელი (1942), მონაწილეობას იღებდა საბრძოლო მოქმედებებში, იყო ფრონტის ბრიგადის არტისტი. 1946 წლიდან ცხოვრობდა მოსკოვში. შემოქმედების ძირითადი ჟანრი სიმღერა იყო; მისი ყველაზე ცნობილი სიმღერებია: „საფეიქრო ქალაქი“ («Текстильный городок», 1961), „აბა რა უნდა გითხრა სახალინზე“ («Ну что тебе сказать про Сахалин», 1965, ორივე მიხეილ ტანიჩის ტექსტზე), „წითელი ძახველი“ («Калина красная», 1963, ხალხური ტექსტი), „მეჩქარება, მაპატიე“ («Я спешу, извините меня», 1964), „განშორების ვალსი“ («Вальс расставания», 1965, ორივე კონსტანტინე ვანშენკინის ტექსტზე), „რუსეთის ველი“ («Русское поле», 1968, ხალხური ტექსტი), „წეროები“ («Журавли», 1968, რასულ გამზატოვის ტექსტზე, რუსულად თარგმნა ნაუმ გნებნევმა), „შენთვის“ («Для тебя» (1976, იგორ შაფერანის ტექსტზე). აგრეთვე თანამშრომლობდა პოეტებთან — მარკ ლისიანსკისთან, რობერტ როჟდესტვენსკისთან, მორის სლობოდსკოისთან. იან ფრანკელის სიმღერებს ასრულებდნენ საბჭოთა ესტრადის მომღერლები — მარკ ბერნესი, გეორგ ოტსი, იოსებ კობზონი, მაია კრისტალინსკაია და სხვ. მუსიკა დაწერა 20-ზე მეტი მულტფილმისა და 40-ზე მეტი კინოფილმისათვის, რომელთა შორის არის „ქალები“ («Женщины», 1966), „მოუხელთებელთა ახალი თავგადასავლები“ («Новые приключения неуловимых», 1968), „გამოუსწორებელი მატყუარა“ («Неисправимый лгун», 1973). 4 ფილმში გადაღებულია როგორც მსახიობი. ↑ Лебедева О. С. Френкель, Ян Абрамович // Большая российская энциклопедия. т. 33. — М., 2017. — стр. 615.
ყორნისი

ყორნისი (1931-91 წლებში ეწოდებოდა ზნაური) — დაბა საქართველოში, თიღვის მუნიციპალიტეტში. ოკუპირებულია რუსეთის მიერ. XVIII საუკუნეში ვახუშტი ბატონიშვილის მიერ დასახლება მოხსენიებულია, როგორც ტყისუბანი. მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე, მდინარე შუა ფრონის (დასავლეთის ფრონის მარცხენა შენაკადი) ნაპირზე. ზღვის დონიდან 790 მეტრი, ცხინვალიდან 25 კილომეტრი, აგარიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 22 კმ. 1933 წელს სახელი ეწოდა ოსი რევოლუციონერის, საბჭოთა ხელისუფლებისათვის მებრძოლი ზნაურ აიდაროვის პატივსაცემად. 1936-1991 წლებში იყო ზნაურის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. 1972 წელს მიენიჭა დაბის სტატუსი და იყო ყოფილი სადაბო საბჭოს ცენტრი (შედიოდა: ალიბარი, ახალსოფელი, ზემო ოქონა, თიღვა, ისაკყაუ, ნაბაკევი, ნედლათი, სუნისი, ქვემო ოქონა, შინდარა, ხუნდისუბანი). 1991 წელს ეწოდა ყორნისი და დაკარგა რაიონული ცენტრის სტატუსი, რადგან ზნაურის რაიონი შეუერთდა ქარელის რაიონს.. 1990-იანი წლების დასაწყისიდან ოკუპირებულია რუსეთის მიერ და დე-ფაქტო აკონტროლებს სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკა. სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკის ადმინისტრაციული დაყოფით შედის ზნაურის რაიონში, არის ამავე რაიონის და სადაბო საბჭოს (12 სოფელი) ცენტრი. საქართველოს კანონმდებლობით ყორნისი შედის თიღვის მუნიციპალიტეტის თიღვის ადმინისტრაციულ ერთეულში. ↑ საქართველოს სატელეფონო კოდები — „სილქნეტი“ ↑ საქართველოს საფოსტო ინდექსები — „საქართველოს ფოსტა“ ↑ მუნიციპალიტეტების რეესტრი ↑ გვ. 40 ↑ საქართველოს რესპუბლიკის კანონი ცხინვალისა და ყორნისის რაიონების გაუქმების შესახებ, 1991 წლის 27 აპრილი, საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს უწყებები, 4 გვ. 84 1991 წ ↑ Итоги всеобщей переписи населения Республики Южная Осетия 2015 года
ალექსანდრე ზაალოვი

ალექსანდრე მიხეილის ძე ზაალოვი (ზაალიშვილი) (გ. 20 ივლისი, 1944) — ქართველი სამხედრო პირი. ალექსანდრე ზაალოვი დაიბადა რუსეთის არმიის პოლკოვნიკის, აზნაურ მიხეილ ზაალოვის ოჯახში. 1908 წელს დაამთავრა ალექსეევკის სამხედრო სასწავლებელი. მსახურობდა ალექსანდროპოლის 161-ე ქვეითთა პოლკში პოდპორუჩიკის ჩინით. 1913 წელს ცხოვრობდა ქალაქ გომელში. 1913-1914 წლებში 160-ე ქვეითთა აფხაზური პოლკის პორუჩიკი იყო, შემდეგ იმავე წოდებით მსახურობდა 304-ე ქვეითთა ნოვგოროდ-სევერსკის პოლკში. 1915 წლის 20 მარტს დაჯილდოვდა წმინდა ანას მეოთხე ხარისხის ორდენით, წარწერით „სიმამაცისთვის“. 1918–1920 წლებში ალექსანდრე ზაალოვი პოდპოლკოვნიკის ჩინით მსახურობდა აღმოსავლეთის ფრონტზე მყოფ თეთრგვარდიელთა ჯარებში. 1918 წლის ოქტომბრიდან იყო ტიუმენის საინსტრუქტორო სკოლის უფროსი. იმავე წლის დეკემბრიდან სათავეში ედგა ყაზანის მსროლელთა 58-ე პოლკს, ხოლო 1919 წლის 9 მაისიდან ივლისამდე მეთაურობდა ლაიშევის 59–ე პოლკს. ემიგრაციაში ალექსანდრე ზაალოვი ცხოვრობდა ჩინეთში. გარდაიცვალა 1944 წლის 20 ივლისს ხარბინში. ჯავახიშვილი ნიკო. ალექსანდრე მიხეილის ძე ზაალოვი (ზაალიშვილი) // ქართული დიპლომატია. 2004. გვ.196 ალექსანდრე ზაალოვი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
კალიპეს ციკლი

კალიპეს ციკლი (27759 დღე-ღამე 76 მზისიერ წელიწადში, ანუ 365.25 დღე-ღამე/მზისიერ წელიწადში) — მთვარე-მზისიერი კალენდრის 76 წლიანი ციკლი, რომელიც გამოიყენებოდა მთვარისმიერი თვისა და მზისიერი წელიწადის შესათანხმებლად ძველ ბერძნულ კალენდრებში. შემოღებულ იქნა ათინელი მეცნიერის კალიპეს მიერ. კალიპეს ციკლი წარმოადგენდა ოთხ მეტონის ციკლს იმ განსხვავებით, რომ ბოლო წელი იყო არა ნაკიანი, არამედ უბრალო წელი. ძვ. წ. III საუკუნეში კალიპემ მეტონის ციკლში აღმოაჩინა უზუსტობები და შეიტანა მასში რიგი ცვლილება. მან აიღო ოთხი მეტონის 19-წლიანი ციკლი და შეამცირა ერთი დღით, ანუ ბოლო ნაკიანი წელი გამოაცხადა უბრალო წლად, რის შედეგადაც 76 წელიწადში საშუალოდ გამოუვიდა 365.25 დღე-ღამე. (4×6940-1)/76=27759/76=365.25 დღე-ღამე. კალიპეს ციკლი მიუხედავად იმისა, რომ წარმოადგენდა 19-წლიანი კალენდარული ტიპის ოთხი ციკლის ერთობას და იყო 12- და 13-თვიანი წლების ერთობა, მისი საშუალო წლიური სიდიდე უდრიდა ძვ. წ. 46 წელს მიღებული იულიუსის კალენდრის საშუალო წლიურ მნიშვნელობას — 365.25 დღე-ღამეს. კალიპეს ციკლი თავდაპირველად იყენებდა თვეების სახელებს ანტიკური კალენდრიდან. მოგვიანებით ასტრონომებმა, როგორიცაა ჰიპარქე, უპირატესობა მიანიჭეს სხვა კალენდრებს, მათ შორის ძველ ეგვიპტურ კალენდარს. ასევე ჰიპარქემ გამოიგონა საკუთარი ჰიპარქეს ციკლი, როგორც კალიპეს ციკლის გაუმჯობესებული ვარიანტი. მთავარი სტატია: ჰიპარქეს ციკლი. ძვ. წ. II საუკუნეში ჰიპარქემ შესთავაზა კალიპეს ციკლის (76 წლის) კორექტირება, რომელიც თავის მხრივ იყო შემოთავაზებული, როგორც მეტონიური ციკლის (19 წლის) კორექტირებული ვარიანტი. მზებუდობის დაკვირვებებიდან ჰიპარქმა აღმოაჩინა, რომ ტროპიკული წელი დაახლოებით 1⁄300 დღით მოკლეა, ვიდრე კალიპეს 365,25 დღე-ღამე. ამიტომ მან შეიტანა 1-დღიანი შესწორება ოთხ კალიპეს ციკლში, რითაც მიიღო 304 წელი = 3760 სინოდური თვე = 111035 დღე-ღამე, ანუ საშუალო წლიური ხანგრძლივობა — 365.24671 დღე-ღამე. Паннекук А. История астрономии. М.: Наука, 1966. Рожанский И. Д. История естествознания в эпоху эллинизма и Римской империи. М.: Наука, 1988. Neugebauer O. History of ancient mathematical astronomy, v. 1-3. Berlin: Springer, 1975. van der Waerden B. L. The Motion of Venus, Mercury and the Sun in Early Greek Astronomy. Archive for History of Exact Sciences, 26, 1982, p. 99-113. van der Waerden B. L. Greek astronomical calendars II. Callippos and his calendar. Archive for History of Exact Sciences, 29, 1984, p. 115—124.
კონვენცია გადაშენების საფრთხის წინაშე მყოფი სახეობებით საერთაშორისო ვაჭრობის შესახებ

კონვენცია „გადაშენების საფრთხის წინაშე მყოფი ველური ფლორისა და ფაუნის სახეობებით საერთაშორისო ვაჭრობის შესახებ“ (ინგლ. Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora, შემოკლ. CITES) — ველური ცხოველებისა და მცენარეების კომერციული ვაჭრობის რეგულირების მიზნით 1973 წლის მარტში მიღებული საერთაშორისო ხელშეკრულება. კონვენციის მიზანია იმის გარანტირება, რომ საერთაშორისო ვაჭრობა საფრთხეს არ შეუქმნის რომელიმე სახეობის არსებობას. 2021 წლისთვის ხელშეკრულების წევრია მსოფლიოს 183 სახელმწიფო. საქართველო კონვენციას 1996 წლის 13 სექტემბერს შეუერთდა. კონვენცია 1963 წელს ბუნების დაცვის საერთაშორისო კავშირის წევრი სახელმწიფოების შეხვედრაზე მიღებული რეზოლუციის შედეგი გახდა. ოფიციალური ტექსტი 1973 წლის 3 მარტს ვაშინგტონში საერთაშორისო კავშირის 80 წევრის შეხვედრაზე მიიღეს. ძალაში შევიდა 1975 წლის 1 ივლისს. CITES-ს იურიდიულად სავალდებულო ძალა აქვს წევრი სახელმწიფოებისათვის, რომლებიც ვალდებულნი არიან მიიღონ საკუთარი შიდა კანონმდებლობა მისი მიზნების განხორციელებისათვის. კონვენციაში მცენარეები და ცხოველები იმის მიხედვით, თუ რამდენად ახლოს დგანან გადაშენების საფრთხესთან, კლასიფიცირებულია სამ კატეგორიად ანუ დანართად. I დანართში შეტანილია საფრთხეში მყოფი სახეობები, რომლებსაც გადაშენება ემუქრება. ის პირდაპირ კრძალავს ასეთი მცენარეებითა და ცხოველებით ვაჭრობას; თუმცა ზოგიერთი მათგანის საზღვარგარეთ გადაყვანა საგანგებო სიტუაციებში სამეცნიერო ან საგანმანათლებლო მიზნებით დასაშვებია. II დანართში შეტანილია ისეთი სახეობები, რომლებსაც საფრთხე არ ემუქრებათ, თუმცა თუკი ვაჭრობა შეზღუდული არ იქნება, მათი რაოდენობა ძლიერ შემცირდება; მათით ვაჭრობა რეგულირდება ლიცენზიებით. III დანართის სახეობები დაცვის ქვეშ იმყოფებიან კონვენციის წევრ სულ მცირე ერთ სახელმწიფოში და ეს უკანასკნელი სხვებს მოუწოდებს ამ სახეობებით საერთაშორისო ვაჭრობის კონტროლში დახმარებისკენ. გარდა მცენარეების, ცხოველებისა და მათი ნაწილებისა, კონვენცია ზღუდავს ასეთი მცენარეებისა და ცხოველებისგან დამზადებული საგნების ვაჭრობასაც, როგორიცაა, მაგალითად, ტანსაცმელი, კვების პროდუქტები, წამლები და სუვენირები. 2019 წლისთვის ხელშეკრულება მოიცავს ცხოველების 5800-ზე მეტ და მცენარეების 30 000-ზე მეტ სახეობას. ↑ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსი. საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე. matsne.gov.ge (22 ივლისი, 1999). ციტირების თარიღი: 27 მაისი, 2022 ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 Convention on International Trade in Endangered Species en. Encyclopedia Britannica (1 ივლისი, 2019). ციტირების თარიღი: 27 მაისი, 2022 ↑ List of Contracting Parties en. CITES. ციტირების თარიღი: 27 მაისი, 2022
ვალერიან რამიშვილი

ვალერიან რამიშვილი (დ. 14 იანვარი, 1907, დიდი ვანი — გ. 14 ნოემბერი, 1990) — ქართველი მეცნიერი, პედაგოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1965), პროფესორი (1967). 1933 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. სხვადასხვა დროს მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, თბილისის პედაგოგიურ სამეცნიერო-კვლევით უნივერსიტეტში, გორის პედაგოგიურ უნივერსიტეტში; იყო განათლების სამინისტროს მეთოდგანყოფილების გამგე; პედაგოგიურ მეცნიერებათა ეროვნული უნივერსიტეტის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი; 1959 წლიდან მუშაობდა ა. პუშკინის სახელობის პედაგოგიურ უნივერსიტეტში; 1960-1968 წლებში იყო დაწყებითი განათლების პედაგოგი და მეთოდიკის კათედრის გამგე; 1968 წლიდან — ქართული ენისა და ლიტერატურის მეთოდიკის კათედრის გამგე. ავტორია 750 ნაშრომისა. მათი ძირითადი ნაწილი ეძღვნება ქართული ენის სწავლების მეთოდიკას; ავტორია დაწყებითი კლასების პროგრამებისა და სახელმძღვანელოებისა. 1978 — იაკობ გოგებაშვილის სახელობის პრემია 1977 — საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე 1960 — საქართველოს სკოლის დამსახურებული მასწავლებელი ქართული ენის სწავლების მეთოდიკის საფუძვლები : დაწყ. კლ. ქართ. ენის მასწავლებელთათვის (ავტორი), თბ., განათლება, 1987, გვ. 358 განმავითარებელი სწავლების პრობლემატიკა დედა ენაში (ავტორი), თბ., თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 1982, გვ. 91 მეტყველების კულტურის საკითხები: საშუალო სკოლაში : საშუალო სკოლაში (ავტორი), თბ., განათლება, 1971, გვ. 71 ქართული ენის სწავლების მეთოდიკა : [სახელმძღვ. პედ. ინ-ტების დაწყ. განათლ. პედ. და მეთოდ. ფაკ-ტების სტუდენტთათვის] (ავტორი), თბ., განათლება, 1969, გვ. 361 მშობლიური ლიტერატურა : V კლასის სახელმძღვ. (თანაავტორი), თბ., განათლება, 1969, გვ. 253 ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 298. ქართული ენა: ენციკლოპედია, თბ., 2008, გვ. 388 ვალერიან რამიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
გიორგი ვაჩნაძე

გიორგი ვაჩნაძე (დ. 13 ივლისი, 1967, თბილისი) — ქართველი პიანისტი. 2024 წლის 12 მარტიდან არჩეულია თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის რექტორად. ბაბუა, ანატოლი ვაჩნაძე პიანისტი იყო. მამამ, იური ვაჩნაძემ, „ნიჭიერთა ათწლედი“ დაამთავრა ვიოლინოს განხრით, თუმცა მუსიკას აღარ გაჰყვა. პროფესიით ფიზიკოსი, ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა კანდიდატი, პედაგოგი, პუბლიცისტი, 1994 წლიდან ამერიკის რადიოსადგურ „თავისუფლების“ კორესპონდენტი თბილისში, ცნობილი მელომანი და მუსიკალურ გადაცემათა ავტორია. გიორგი ვაჩნაძე თავდაპირველად სწავლობდა № 9 მუსიკალურ სკოლაში (პედაგოგი ლ. ბახტაძე). 1986 წელს დაამთავრა თბილისის ცენტრალური სამუსიკო სკოლა და სწავლა განაგრძო ვანო სარაჯიშვილის სახელობის სახელმწიფო კონსერვატორიაში (ვ. შიუკაშვილის კლასი). 1990 წელს (მეოთხე კურსიდან) სასწავლებლად გადავიდა აშშ-ში, ნიუ-იორკის მენეს-კოლეჯში — „Mannes College The New School for Music“ (დაამთავრა 1994), პედაგოგი ა. არონოვი (ფორტეპიანო); ასევე დაამთავრა ინდიანას შტატის „Indiana University South Bend“-ის მაგისტრატურა და ასპირანტურა, პედაგოგი: ლექსო თორაძე. გიორგი ვაჩნაძე არაერთი საერთაშორისო კონკურსის ლაურეატია: 1994 — ჯინა ბახაუერის სახელობის კონკურსი (სოლტ-ლეიკ-სითი) (IV ადგილი); 1996 — ალაბამას კონკურსი; 1997 — ნიუ-იორკის, ცინცინატის კონკურსი; 1998 — პალმ-ბიჩის დახურული კონკურსი. 1999 წელს შედგა გიორგი ვაჩნაძის საკონცერტო დებიუტი ნიუ-იორკის ლინკოლნ-ცენტრის „ალისტული-ჰოლში“. ამ დროიდან ეწევა წარმატებულ საკონცერტო მოღვაწეობას: აშშ, კანადა, დიდი ბრიტანეთი, ნიდერლანდები, საფრანგეთი, ფინეთი, იტალია, ისრაელი, რუსეთი, იაპონია, ტაივანი, ცენტრალური და სამხრეთ ამერიკა და სხვა. მონაწილეობს პრესტიჟულ საერთაშორისო ფესტივალებში: სანქტ-პეტერბურგი „თეთრი ღამეები“, თბილისი „აღდგომიდან ამაღლებამდე“, ჰოლივუდის, რავინიას, სტრესას, როტერდამის, „მიკელის“ (ფინეთი), ზალცბურგის, მაჯიოს, გილმორის, ვუდსტოკის, სტრავინსკის, წყნარი ოკეანის სიმფონიური ორკესტრის რახმანინოვის და სხვა. ედინბურგის ფესტივალზე მიიღო გაზეთ „Scottish Herald“-ის ჯილდო „ჰერალდ ენჯელი“. მონაწილეობა აქვს მიღებული ჰოლანდიის, BBC-სადა NPR-ის გადაცემებში, შექმნილი აქვს ჩანაწერები Sony-სადა Excelsior-ის ხმის ჩამწერ სტუდიებში. გიორგი ვაჩნაძე არის „Stienway“–ს არტისტი, ჩიკაგოს დეპოლის უნივერსიტეტის პედაგოგი, 2010 წლიდან ასოცირებული პროფესორი და საფორტეპიანო კათედრის გამგე, მას ჰყავს საერთაშორისო კონკურსის ლაურეატი ბევრი სტუდენტი. სხვადასხვა კონკურსებზე მიღებულმა ჯილდოებმა, მსოფლიოს ცნობილ სიმფონიურ ორკესტრებთან და დირიჟორებთან საუკეთესო საკონცერტო დარბაზებში გამოსვლამ მუსიკოსს საერთაშორისო აღიარება მოუტანა. დღეს პიანისტი შემოქმედებით ზენიტში იმყოფება. ის ერთნაირად ფლობს ყველა სტილისა და ჟანრის მუსიკას. მუსიკალური კრიტიკოსი და მწერალი ფაბიონ ბოუერსი (Faubion Bowers) კლასიკურ მუსიკალურ ჟურნალ „American Record Guide“-ში წერს: დენიელ კარიაგა, „Los Angeles Times“-ში: პატრიკ მინორი, „Listener“-ში: ქართული მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი, თბ., 2015. — გვ. 174. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 207. გიორგი ვაჩნაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ კონსერვატორიის რექტორად გიორგი ვაჩნაძე აირჩიეს. ghn. 12 მარტი 2024.
გრიგოლ იაშვილი

გრიგოლ იაშვილი (დ. 1902, ობჩაში — გ. 15 ნოემბერი, 1955) — ქართველი სამხედრო პირი. მისი მამის საკუთრებაში ყოფილა 120 დესეტინა ვენახი და ორი ხის სახლი, მათგან ერთი ქალაქ ქუთაისში. 1919 წელს გრიშამ დაამთავრა თბილისის რეალური სასწავლებელი. 1919 წლიდან 1921 წლამდე სწავლობდა თბილისის იუნკერთა სკოლაში. 1921 წლის იანვრიდან 11 მარტამდე მსახურობდა მენშევიკური გვარდიის გენშტაბში მთავარსარდლის პირად მცველად. 1921 წელს საქართველოს მთავრობის ემიგრაციაში გახიზვნის შემდეგ ქვეყანა დატოვეს იუნკერბმაც. პირველ ხანებში კონსტანტინეპოლში გაჩერდნენ, 1922 წელს, კი სხვადასხვა ქვეყნის სამხედრო სასწავლებლებში გადანაწილდნენ. გრიგოლ იაშვილი პოლონეთში გაემგზავრა, სადაც სამხედრო სკოლა დაამთავრა. 1921–1927 წლებში მსახურობდა პოლონეთის არმიაში ოფიცრის თანამდებობაზე პორუჩიკის ჩინით. 1927 წელს ცოლად შეირთო პოლონელი ფაბრიკანტი იანილა მიხეილის ასული ფრიდერუბნე. პოლონეთ–გერმანიის ომის დროს გრიშა იაშვილი ვარშავის გარნიზონის სამეურნეო ოცეულის მეთაური იყო. კაპიტულაციის შემდეგ დაუბრუნდა ძველ საცხოვრებელს ქალაქ პოზნანში. 1940 წელს გახდა „კავკასიური კომიტეტის“ წევრი. პოზნანში ცხოვრებისას იგი მიხეილ კვალიაშვილთან ერთად, რომელთანაც იუნკერთა სკოლიდან მეგობრობდა, ეწეოდა აქტიურ ანტისაბჭოთა საქმიანობას. ისინი კავკასიური წარმოშობის სამხედრო ტყვეებიდან იბირებდნენ ახალ–ახალ პირებს „კავკასიურ ლეგიონში“ საბრძოლველად. ასევე, ხშირად ეკონტაქტებოდნენ ქართულ სამხედრო ანტისაბჭოთა ორგანიზაციას ბერლინში — „ფერბინდუნგშტაბს“, რომელმაც კავკასიური ლეგიონის შექმნას დაუდო საფუძველი. 1943 წელს ორჯერ იმყოფებოდნენ ბერლინში, სადაც შეხვდნენ „კავკასიური კომიტეტის“ ბერლინის ცენტრის თავმჯდომარე გიორგი კერესელიძეს. საბჭოთა უშიშროების „განმათავისუფლებელმა“ ძალებმა პოლონეთში შესვლისთანავე დაიწყეს ნადირობა პოლონურ არმიაში მომსახურე ქართველებზე. გრიშა იაშვილი 1945 წლის 15 მაისს დააპატიმრეს. იმავე წლის 27 აგვისტოს გერმანიაში საბჭოთა საოკუპაციო ჯარების ჯგუფის სამხედრო ტრიბუნალმა მიუსაჯა 10 წლით თავისუფლების აღკვეთა შრომა–გასწორების ბანაკში პირადი ქონების კონფისკაციით. მისი შემდგომი ბედის შესახებ ვიგებთ იუნკერთა მოგონებებიდან. ნიკოლოზ მათიკაშვილი თავის წიგნში — „იუნკრები“ — იუწყება, რომ გრიგოლ იაშვილმა ციმბირში „ჰავა ვერ აიტანა, დაჭლექდა. ნება მისცეს თბილისში ძმასთან დაბრუნებისა, სადაც გარდაიცვალა“. გრიგოლ იაშვილის უმცროსი ძმა, სიმონი, ემიგრაციაში არ წასულა, საქართველოში დარჩა და რეპრესიებიც არ შეხებია. მიხეილ კვალიაშვილი 1967 წლის 7 თიბათვით დათარიღებულ ერთ–ერთ წერილში წერს, რომ გრიშა იაშვილმა ქვანახშირის საბადოებში მუშაობა ვერ აიტანა, „ჯერ ფილტვების გაგანიერება დაემართა, შემდეგ გულზე გადავიდა და საქართველოში თავის ძმა სიმონიკასთან დაბრუნდა. გეხსომება ჩვენი ამხანაგი უმცროსკურსელი იუნკერი. საქართველოში ჰავის რადიკალური შეცვლა ვერ აიტანა და 1955 წლის 15 ნოემბერს გარდაიცვალა“. კერესელიძე ლია, ქართველი იუნკერი–ლეგიონერები, საარქივო მოამბე= The archival bulletin, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს აკადემია, თბილისი, 2017, N 17, გვ. 99-106 გრიგოლ იაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი