laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
იორდასალამი

იორდასალამი (ლათ. Paeonia) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარეების, იშვიათად ბუჩქების ან ბუჩქ-ბალახების გვარი, იორდასალმისებრთა ოჯახისა. აქვთ წითელი, ვარდისფერი ან იშვიათად მოყვითალო, მარტოული დიდი ყვავილები, ფოთლურა ნაყოფი. გვარში 40-მდე სახეობაა, რომლებიც გავრცელებულია აღმოსავლეთ აზიაში, სამხრეთ ევროპაში, იაპონიაში, ჩრდილოეთ ამერიკასა და კავკასიაში. საქართველოში გვხვდება 10 სახეობა, რომელთაგანაც ორი კავკასიის, ხუთი კი საქართველოს ენდემია; საქართველოს მთის შუა და ზედა სარტყელში გვხვდება რუპრეხტის იორდასალამი (ლათ. Paeonia ruprechtiana) და სტევენის იორდასალამი (ლათ. Paeonis steveniana). სახეობათა უმრავლესობა მესამეული პერიოდის ფლორას ეკუთვნის. მრავალი მათგანი დღესაც ფართოფოთლოვან რელიქტურ ტყეებში გვხვდება. მეტად ლამაზი დეკორატიული მცენარეებია. მებაღეობაში უამრავი ჯიშია გამოყვანილი. დ. მცხვეთაძე, ბორჯომ ხარაგაულის ეროვნული პარკის თაიგული, თბილისი, 2001 ხინთიბიძე ლ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 201.
რ-7

რ-7 სემიორკა (რუს. Р-7 „Семёрка“) — მსოფლიოში პირველი საკონტინენტთაშორისო ბალისტიკური რაკეტა, შემუშავებული საბჭოთა კავშირის მიერ ცივი ომის დროს 1959-68 წლებში. დასავლეთისთვის იგი ცნობილი იყოს ნატოს მიერ შერქმეული სახელით SS-6 Sapwood, ხოლო საბჭოთა კავშირში — GRAU 8K71. რაკეტა ასევე ბაზა იყო საბჭოთა კოსმოსური პლაცდარმისთვის, კერძოდ დღევანდელი რუსული რაკეტა–მატარებელი „სოიუზი“ მისი პირდაპირი შთამომავალია. რ-7 იყო 34 მ სიგრძის, 3 მ დიამეტრის რაკეტა. იწონიდა 280 ტონას, შედგებოდა ორი საფეხურისგან, იყენებდა თხევად ჟანგბადს და ნავთს და შეეძლო საბრძოლო თავის 8 800 კმ მანძილზე მიტანა წრიული აცდენის ალბათობით 5 კმ. რაკეტას შეეძლო ერთადერთი ბირთვული საბრძოლო თავის (ნომინალური სიმძლავრით 3 მეგატონა) მიტანა მიზნამდე. რაკეტა სტარტს იღებდა მის გვერდზე მიმაგრებული ოთხი ამაჩქარებელით. რაკეტას ჰქონდა ინერციული ნავიგაციის სისტემა რომელიც დედამიწიდან რადიოთი იმართებოდა. რაკეტა რ-7 შექმნა დაიწყო საკონსტრუქტორო ბიურო ოკბ-1, კალინინგრადში 1953 წელს. თავდაპირვანდელი მოთხოვნა იყო, რომ შექმნილიყო ორსაფეხურიანი რაკეტა მასით 170 ტონა, რომელსაც 300 კგ საბრძოლო თავის მიტანა შეეძლებოდა 8 000 კმ მანძილზე. პირველ გამოცდებს 1953 წლის ბოლოს მოჰყვა ის, რომ მოთხოვნები მკვეთრად შეიცვალა და რაკეტის საბოლოო სქემა დამტკიცდა მხოლოდ 1954 წლის მაისამდე. რაკეტის რ-7 პირველი რეალური გამოცდა მოხდა 1957 წლის 15 მაისს ბაიკონურის კოსმოდრომიდან, მაგრამ ხანძრის გამო რაკეტა გაშვების ადგილიდან 400 კმ მანძილზე ჩამოვარდა. შემდეგ კვლავ წარუმატებელ გამოცდას მოჰყვა წარმატებული გამოცდა 21 აგვისტოსს (საკდესმა ამის შესახებ 26 აგვისტოს გამოაცხადა). ძალიან მალე ამას მოჰყვა ამ რაკეტის მოდიფიცირებული ვარიანტით დედამიწის პირველი თანამგზავრის (სპუტნიკ 1) და მეორე თანამგზავრის (სპუტნიკ 2) გაშვება და კოსმოსური ერის დასაწყისი. რ-7
რუპრეხტის იორდასალამი

რუპრეხტის იორდასალამი ( ლათ. Paeonia ruprechtiana) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარეა 50-100 სმ-მდე სიმაღლისა. ფოთლები ორივე მხარეზე მწვანეა, შიშველი, ორჯერ სამად დანაკვთული, ნაკვეთები ფართოა უკუკვერცხისებრი. ყვავილები ფართოდაა გადაშლილი, მოვარდისფრო მოწითალო ფერის. იზრდება მთის შუა სარტყელის ტყეებში, ტყის პირებსა და ბუჩქნარებში. იორდასალამი რუპრეხტის ლათ. Paeonia ruprechtiana დ. მცხვეთაძე, ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნული პარკის თაიგული, თბილისი, 2001
სტევენის იორდასალამი

სტევენის იორდასალამი (ლათ. Paeonia steveniana) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარეა 50-100 სმ-მდე სიმაღლისა. ფოთლები ორივე მხარეზე მწვანეა, შიშველი, ორჯერ სამად დანაკვთული, ნაკვეთები ფართოა უკუკვერცხისებრი. ყვავილები ფართოდაა გადაშლილი. მოვარდისფრო მოწითალო ფერის. იზრდება მთის შუა სარტყელის ტყეებში, ტყის პირებსა და ბუჩქნარებში. დ. მცხვეთაძე, ბორჯომ ხარაგაულის ეროვნული პარკის თაიგული, თბილისი, 2001
ცნობილი ქართველები: ჰ

ა | ბ | გ | დ | ე | ვ | ზ | თ | ი | კ | ლ | მ | ნ | ო | პ | ჟ | რ | ს | ტ | უ | ფ | ქ | ღ | ყ | შ | ჩ | ც | ძ | წ | ჭ | ხ | ჯ | ჰ ჰარაბა — XI საუკუნის ხუროთმოძღვარი. ჰასან-ფაშა — ახალციხის (ჩილდირის) ფაშა ჰაჯი აჰმედ-ფაშა — ახალციხის ვილაიეთის ფაშა ჰაჯიბეილი, ვალერია — არქიტექტორი ჰაჯი სალეჰ-ფაშა — ახალციხის ფაშა
Kind of Blue

Kind of Blue — ამერიკელ ჯაზ-მუსიკოს მაილზ დეივისის ოცდამეერთე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოიცა ლეიბლ Columbia Records-ზე 1959 წლის 17 აგვისტოს. კრიტიკოსები მას განიხილავენ, როგორც ყველა დროის საუკეთესო ჯაზ ალბომს. 2002 წელს ის შეიტანეს კონგრესის ბიბლიოთეკის აუდიოჩანაწერთა ოქროს ფონდში. 2003 წელს ჟურნალმა როლინგ სტოუნმა ალბომს მეთორმეტე ადგილი დაუთმო მის მიერვე არჩეული 500 საუკეთესოო ალბომში. დეივისთან ერთად კომპოზიციებს ასრულებს ბილ ევანზი და ჯონ კოლტრეინი. მუსიკოსები მაილზ დეივისი – საყვირი, ბენდის ლიდერი ჯულიან „კენონბოლ“ ედერლი – საქსოფონი, (გარდა "Blue in Green"-ისა) ჯონ კოლტრეინი – ტენორი საქსოფონი ბილ ევანზი – ფორტეპიანო (გარდა "Freddie Freeloader"-ისა) უინტონ კელი – ფორტეპიანო (მხოლოდ "Freddie Freeloader"-ისა) პოლ ჩემბერსი – კონტრაბასი ჯიმი კობი – დასარტყმელი საკრავები სხვა პერსონალი ირვინგ ტაუნსენდი – პროდიუსერი ფრედ პლოტი – ხმის ინჟინერი დონ ჰანსტაინი – ფოტოგრაფია ბილ ევანზი – ორიგინალური გამოცემის ანოტაციები მაიკლ კუსკუნა – ხელახალი გამოცემის პროდიუსერი მარკ უაილდერი – რემიქსის ინჟინერი ჯეი მეისელი – ფოტოგრაფია 2009 წლის ხელახალი გამოცემის ბუკლეტში ნეტ ჰენტოფი – 1997 წლის გამოცემის ანოტაციები ფრენსის დეივისი – 2009 წლის გამოცემის ანოტაციები ↑ ერლეუაინი, სტივენ თომას. Review: Kind of Blue. Allmusic. Retrieved on 2009-07-21. ↑ Columnist. "Review: Kind of Blue". Billboard (ჟურნალი)|Billboard: 28. August 31, 1959. ↑ Sandow, Greg. Review: Kind of Blue დაარქივებული 2014-12-23 საიტზე Wayback Machine. . Entertainment Weekly. Retrieved on 2009-07-20. ↑ Cook, Richard. "Review: Kind of Blue". The Penguin Guide to Jazz: 376. September 2002. ↑ Schreiber, Ryan. Review: Kind of Blue. Pitchfork Media. Retrieved on 2009-07-21. ↑ Friedman, Lou. Review: Kind of Blue. PopMatters. Retrieved on 2009-07-20. ↑ Columnist. "Review: Kind of Blue დაარქივებული 2008-02-27 საიტზე Wayback Machine. ". Q: 116. March 1995. ↑ Hoard, Christian. "Review: Kind of Blue". Rolling Stone: 214–217. November 2, 2004. ↑ Fisher, Tyler. Review: Kind of Blue. Sputnikmusic. Retrieved on 2009-07-20. ↑ Morris, Chris. Review: Kind of Blue. Yahoo! Music. Retrieved on 2009-07-20. ↑ http://www.npr.org/blogs/ablogsupreme/2009/12/congress_kind_of_blue_blues.html ↑ Miles Davis – Chart history | Billboard. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 20 დეკემბერი 2016. ციტირების თარიღი: 2 December 2016. ↑ ARIA-ს ჩარტები – აკრედიტაციები – 2003 Albums. ავსტრალიის ხმისჩამწერი ინდუსტრიის ასოციაცია. ↑ Ultratop − ოქრო და პლატინა – 2003. Ultratop & Hung Medien / hitparade.ch. ↑ Italian album certifications – Miles Davis – Kind of Blue იტალიურად (PDF). იტალიის მუსიკალური ინდუსტრიის ფედერაცია. ↑ British album certifications – Miles Davis – Kind of Blue. ბრიტანეთის ფონოგრამების მწარმოებლების ასოციაცია. შეიყვანეთ Kind of Blue ველში Search. აირჩიეთ Title ველში Search by. შეიყვანეთ album ველში By Format. დააწკაპუნეთ ღილაკზე Go ↑ American album certifications – Miles Davis – Kind of Blue. ამერიკის ხმისჩამწერი კომპანიების ასოციაცია. საჭიროების შემთხვევაში, უნდა აირჩიოთ Advanced, შემდეგ Format, შემდეგ Album, და ბოლოს - SEARCH
მონტე-ლემა

მონტე-ლემა (იტალ. Monte Lema) — მთა ლუგანოს პრეალპებში. მდებარეობს შვეიცარია–იტალიის საზღვარზე. მისი მწვერვალი ადვილად მისაწვდომია საბაგირო გზით, სოფელ მილეილიიდან. სიმაღლე 1621 მ. Monte Lema cable car Monte Lema on Hikr
შასერალი

შასერალი (ფრანგ. Chasseral) — მთა იურის მთებში, შვეიცარიის ბერნის კანტონში. გადაჰყურებს ბილის ტბას. ზღვის დონიდან 1 607 მ სიმაღლით, შასერალი ბერნის კანტონში ალპებს მიღმა მდებარე უმაღლესი მწვერვალია. მთის დასავლეთით მდებარეობს შასერალის უღელტეხილი, სადაც გაივლის საზღვარი ნევშატელის კანტონთან. Chasseral on Hikr Swisscom tower
ლე-შასერონი

ლე-შასერონი (ფრანგ. Le Chasseron) — მთა იურის მთებში, შვეიცარიის ვოს კანტონში; გადაჰყურებს სენ-კრუას მუნიციპალიტეტს. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 607 მეტრზე. Le Chasseron on Hikr
ჰოლანდიის ოსტინდოეთის კომპანია

ნიდერლანდის ოსტინდოეთის კომპანია (ნიდერლ. Vereenigde Oost-Indische Compagnie, VOC, "აღმოსავლეთ ინდოეთის გაერთიანებული კომპანია") — 1602 წელს ნიდერლანდის გენერალური შტატების მიერ აზიაში კოლონიური საქმიანობის საწარმოებლად 21 წლიანი მონოპოლიური უფლებით დაარსებული პრივილეგირებული კომპანია. მიიჩნევა მსოფლიოში პირველ ტრანსნაციონალურ კომპანიად და ასევე პირველი კომპანიად რომელმაც აქციები გამოუშვა. ასევე შესაძლოა ის იყო პირველი მეგაკორპორაცია რომელსაც გააჩნდა თითქმის იგივე ძალაუფლება რაც მთვრობას, მათ შორის: ომის, სამართლის ქმნის, მოლაპარაკებების წარმოების, ფულადი ერთულების გამოშების და კოლონიების დაარსების. Ames, Glenn J. The Globe Encompassed: The Age of European Discovery, 1500-1700. Pearson Prentice Hall, 2008. Blussé, L. et al., eds. The Deshima Dagregisters: Their Original Tables of Content. Leiden, 1995-2001. Blussé, L. et al., eds. The Deshima Diaries Marginalia 1740-1800. Tokyo, 2004. Boxer, Charles R. Jan Compagnie in Japan, 1600-1850: An Essay on the Cultural Aristic and Scientific Influence Exercised by the Hollanders in Japan from the Seventeenth to the Nineteenth Centuries. Den Haag, 1950. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჰოლანდიის ოსტინდოეთის კომპანია Dutch India ↑ http://www.kb.nl/dossiers/voc/voc.html დაარქივებული 2011-11-20 საიტზე Wayback Machine. VOC at the National Library of the Netherlands (ნიდერლანდური) ↑ Mondo Visione web site: Chambers, Clem. "Who needs stock exchanges?" Exchanges Handbook. -- retrieved 21 August 2011. ↑ Slave Ship Mutiny: Program Transcript. Secrets of the Dead. PBS (2010-11-11). ციტირების თარიღი: 2010-11-12. ↑ Ames, Glenn J. (2008). The Globe Encompassed: The Age of European Discovery, 1500-1700, გვ. 102–103.
შამანკის კლდე

შამანკის კლდე (რუს. Скала Шаманка; ბურხანის კონცხი, შამანის კონცხი, მღვიმის კონცხი) — კონცხი ბაიკალის ტბაში, ოლხონის კუნძულზე. მთავრდება ორმწვერვალიანი კლდით. მოქცეულია ბაიკალისპირეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე. სიახლოვეს მდებარეობს დაბა ხუჟირი (1,2 ათ. მცხოვრები). ამჟამად კონცხს გააჩნია ბუნებრივი და ისტორიული ძეგლის სტატუსი. აგებულია კვარცით გამსჭვალული კრისტალური კირქვებით, ხოლო მომიჯნავე სანაპირო — გრანიტებით, რომელიც შენაცვლებულია რქატყუარა გნაისით. კონცხის ყელი დაფარულია ნაყარით. საკუთრივ კონცხზე აღმოჩენილია მრავალი აქეოლოგიური ძეგლი. არის ამავე სახელწოდების მღვიმე, რომელიც წარმოიქმნა გამოფიტვისა და კირქვული ქანების გადარეცხვის შედეგად. მღვიმის სავალი ნაწილის სიგრძე 12 მ, სიგანე 3-4,5 მ აღწევს. სიმაღლე 1-6,5 მ-ია. გვხვდება გვერდითი კორიდორები და ვიწრო სასულეები. შამანის მღვიმე პირველად გამოიკვლია და აღწერა ცნობილმა გეოგრაფმა იან ჩერსკიმ 1879 წელს. მღვიმეში აღმოჩენილია XVIII საუკუნის მონეტები, სხვადასხვა საგნები. ერთ-ერთ ნაპრალში აღმოჩენილია მცირე ზომის ფიქალის ფირფიტა, სადაც ამოტვიფრულია ქალი-შამანის გამოსახულება. ↑ N-48-107 ↑ შამანკის კლდე. აღწერა ↑ Предварительные итоги Всероссийской переписи населения 2010 года. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-01-25. ციტირების თარიღი: 2012-01-25. ↑ 4.0 4.1 4.2 4.3 4.4 შამანის მღვიმე. აღწერა
კლდე

კლდე — მთის დაქანებული ქვიანი გვერდობი, ან განცალკევებული გეოლოგიური წარმონაქმნი ციცაბო ფერდობებითა და წვეტიანი შვერილებით. წარმოადგენს ქვის ლოდს, რომელიც ჩვეულებრივ დაგვირგვინებულია წაწვეტებული მწვერვალებით. უმაღლეს მცენარეულობას მოკლებულია. ზოგჯერ გვხვდება ხავსები, წყალმცენარეები და ლიქენები. ხშირად კლდე მნიშვნელოვნად არის დაშორებული ზღვასა და ოკეანეს; წარმოქმნის სანაპიროს, ან აზიდულია წყლის ზედაპირზე. აღსანიშნავია ეგრეთ წოდებული ხუჭუჭა კლდეები — კლდოვანი შვერილების კომპლექსი, ან ვერძის შუბლები. ზღვის ტალღების მოქმედებით წარმოქმნილ აბრაზიულ ფლატეს კლიფი ეწოდება. მნიშვნელოვანია აგრეთვე ბუნებრივი თაღები. მაგალითად, აღსანიშნავია შამანკის კლდე ბაიკალის ტბაზე, სადაც ამასთანავე მღვიმეა გამომუშავებული. საქართველოში მნიშვნელოვანია კაცხის სვეტი — შთენილი კლდე სოფელ კაცხში. სვეტის ზედა ბაქანზე დგას ორი მცირე ზომის ეკლესია. მისი სიმაღლე 40 მეტრია. ↑ კლდე - დახასიათება[მკვდარი ბმული] ↑ ხუჭუჭა კლდეები – დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-09-24. ციტირების თარიღი: 2021-01-02. ↑ კაცხის სვეტი და ეკლესია
მელუხა

მელუხა — ძველი ქვეყანა ახლანდელი სომალისა და იემენის ტერიტორიაზე. იხსენიება ძვ. წ. III-II ათასწლეულის ლურსმულ ტექსტებში. სარგონ დიდი (ძვ. წ. XXIV საუკუნე) წარწერებში სიამაყით აღნიშნავს, რომ მისი ქვეყნის ნავსადგურებში შემოდიან მელუხას, მაგანისა და თილმუნის ხომალდები. ლაგაშის ენსის, გუდეას (ძვ. წ. XXII ს. II ნახევარი) წარწერების ცნობით, მელუხიდან შუამდინარეთში შეჰქონდათ სამშენებლო ხე-ტყე და ქვა, სარდიონი, სპილენძი, ტყვია და ოქრო. მელუხასთან ფართო სავაჭრო ურთიერთობა ჰქონდათ ძველ ბაბილონელებსაც. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 560.
მენესი

მენესი — ისტორიული ტრადიციით, ძველი ეგვიპტის მეფე (ძვ. წ. XXX ს.). ჰეროდოტესა და მანეთონის მიხედვით, პირველი დინასტიის პირველი ფარაონი. ძვ. წ. IV-III საუკუნის ჟამთააღმწერლის მანეთონის თქმით, ეგვიპტის ისტორიაში უდიდესი მეომარი და ენერგიული ადმინისტრატორი ყოფილა, რომელმაც შეძლო ნუბიელების დამორჩილება. გააერთიანა ზემო და ქვემო ეგვიპტე; მათ საზღვარზე დააარსა სამეფო რეზიდენცია მემფისი. იმეფა დიდხანს. მისი მეფობის დროს დასრულდა სახელმწიფოს ცენტრალიზაციის ხანგრძლივი პროცესი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 573. ჰიგი, თომას კ. (2014), "ვინ იყო მენესი?", Archeo-Nil 24: 59–92, http://www.narmer.org/menes დაარქივებული 2017-09-01 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური)
დიდი ნევა

დიდი ნევა (რუს. Большая Нева) — მდინარე რუსეთში, ლენინგრადის ოლქის ქალაქ სანქტ-პეტერბურგში. ნევის დელტის უმსხვილესი მარცხენა შენაკადი. მდინარე იწყება სასახლის ხიდიდან და უერთდება ნევის ყურეს. სიგრძე დაახლ. 3.5 კმ, სიგანე — 200-400 მეტრი, სიღრმე — 12,8 მეტრამდე. მდინარის წყლის ხარჯი ყველაზე დიდია ვასილის კუნძულთან და შეადგენს 1520 მ³/წმ. Перечень и описания рек и каналов Санкт-Петербурга График разводки мостов на Неве. დაარქივებული 2007-06-29 საიტზე Archive.isCategory:Webarchive template archiveis links
ვიკისაწყობი

ვიკისაწყობი (ინგლ. Wikimedia Commons, WikiCommons) — საერთო ცენტრალიზებული საწყობი თავისუფლად გავრცელებადი სურათების, ხმოვანი ჩანაწერების, ვიდეოკლიპებისა და სხვა მულტიმედიური ფაილებისთვის, რომლებიც გამოყენებულია „ფონდი ვიკიმედიის“ პროექტების გვერდებზე. ეს ვიკიმედიის კიდევ ერთი დამატებითი პროექტია ვიკიპედიის მსგავსად, მაგრამ ეს საერთო რესურსია ვიკიმედიის ყველა დობილი პროექტისთვის ენისდა მიუხედავად. ვიკისაწყობში ატვირთული ფაილები შეიძლება გამოყენებულ იქნას ისევე, როგორც ადგილობრივად ატვირთული ფაილები ვიკიმედიის სერვერზე, ყველა სხვა პროექტში ყველა ენაზე, მათ შორის ვიკიპედიაში, ვიკიწიგნებში, ვიკიწყაროში და ვიკისიახლეებში და ა. შ.; ისინი ასევე შეიძლება ჩამოტვირთულ იქნას საიტს გარეთაც, ვინაიდან საწყობის მთელი შემადგენლობა ან საზოგადოებრივ დომენშია ან გაშვებულია თავისუფალი ლიცეზიით, GNU თავისუფალი დოკუმენტაციის ლიცენზიის მსგავსად. ვიკისაწყობზე ატვირთული ყველა ფაილი უნდა იყოს თავისუფალი გავრცელებისთვის ნებისმიერი იურისდიქციით. ამ ფაილებზე არ შეიძლება მათი გამოყენების შეზღუდვის პირობების მინიჭება. მაგალითად, ვიკისაწყობზე არ შეიძლება ისეთი ფაილების განთავსება, რომელთა გამოყენება კომერციული მიზნებისთვის აკრძალულია. ასევე არ დაიშვება ფაილები, რომლებიც ვრცელდება პირობებით {{fairuse}} (ამერიკული კანონმდებლობით დაშვებულია შეზღუდული გამოყენება საავტორო უფლებებით დაცული მასალის). ფაილის ატვირთვის შემდეგ აუცილებელია: დაემატოს თარგები საავტორო უფლებების სტატუსის შესახებ. თუ ეს თარგი ლიცენზიაზე დამატებით ინფორმაციას საჭიროებს, მაშინ დაამატეთ მისი აღწერაც, მაგალითად, რა არის გამოსახული ფოტოსურათზე, სად და როდის იქნა გადაღებული და მისთ. ასევე დაამატეთ სურათის საწყისი წყარო, თუ იგი რომელიმე სხვა ვებგვერდიდან გადმოგაქვთ. ვიკისაწყობის მთავარი გვერდი ვიკისაწყობის ქართულ-ენოვანი მთავარი გვერდი
პატარა ნევა

პატარა ნევა (რუს. Малая Нева) — მდინარე რუსეთში, ლენინგრადის ოლქის ქალაქ სანქტ-პეტერბურგში. მდინარე სათავეს იღებს ვასილის კუნძულიდან და ჩაედინება ნევის ყურეში დიდ ნევასთან ერთად. სიგრძე — 4,25 კმ, სიგანე — 200-400 მეტრი, სიღრმე — 3-7 მეტრი. Перечень и описания рек и каналов Санкт-Петербурга График разводки мостов на Неве. დაარქივებული 2007-06-29 საიტზე Archive.isCategory:Webarchive template archiveis links
დიდი ნევკა

დიდი ნევკა (რუს. Большая Невка) — მდინარე რუსეთში, ლენინგრადის ოლქის ქალაქ სანქტ-პეტერბურგში. ნევის დელტის მარჯვენა განშტოება. სათავეს იღებს ლიტეინის ხიდიდან და უერთდება ნევის ყურეს. სიგრძე — 8,5 კმ, სიგანე — 50-360 მ, სიღრმე — 8,5 მ. Перечень и описания рек и каналов Санкт-Петербурга График разводки мостов на Неве. დაარქივებული 2007-06-29 საიტზე Archive.isCategory:Webarchive template archiveis links
არქტიკული მაყვალი

არქტიკული მაყვალი (ლათ. Rubus arcticus) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ვარდისებრთა ოჯახისა. გავრცელებულია ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ცივ და ზომიერ სარტყლებში. იზრდება ზღვის დონიდან 1200 მ-მდე, ტყეში, მდინარეებისა და ნაკადულების სანაპიროებზე, ბუჩქნარებში და სხვა. ღერო სწორმდგომია, სიმაღლე 10-30 სმ. ფესურა ვიწრო და გრძელია, ხისებრი; ვრცელდება 15-25 მ სიღრმეზე. ფოთლები მწვანეა, ხოლო ყვავილები მუქი-მოვარდისფრო. ყვავის მაისის ბოლოს. ნაყოფი წვნიანია და შეიცავს ნახშირწყლებს, მნიშვნელოვანი რაოდენობით შაქარს და სხვა. ზოგჯერ უწოდებენ წითელ მოცხარს. ↑ არქტიკული მაყვალი — ბოტანიკური ლექსიკონი ↑ Rubus arcticus — აღწერა. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-09-15. ციტირების თარიღი: 2012-12-06. ↑ არქტიკული მაყვალი — დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია(რუსული)
მენუა

მენუა — ურარტუს მეფე ძვ. წ. IX-VIII საუკუნეების მიჯნაზე (ძვ. წ. 810-786 წწ.). მეფე იშფუინის უმცროსი ვაჟი. იშფუინის მეფობის დასასრულს მენუა მის თანამმართველად ითვლებოდა. იშფუინისა და მენუას სახელით დღემდე ცნობილია ათიოდე ურარტული წარწერა, მათში მოხსენიებულია ლაშქრობები მუსასირში, ბარშუის, ლუშის, ქათარზის, ვიტერუხისა და სხვა ქვეყნების წინააღმდეგ. საკუთრივ მენუას სახელით ასზე მეტი წარწერაა. მის დროს დიდი ბრძოლები გაიმართა მანასთან, დიაოხთან, დაიწყო ჩრდილოეთ სირიისა და ჩრდილოეთ მესოპოტამიის დაპყრობა, არარატის ველის დაუფლება და ათვისება; ააგეს ურარტუელთა ციხესიმაგრე მენუახინილი. მენუამ დიდ სააღმშენებლო და საირიგაციო სამუშაოებს მოჰკიდა ხელი, კერძოდ, მან გაიყვანა 70 კმ. არხი, რომელიც სასმელი და სარწყავი წყლით ამარაგებდა დედაქალაქ ტუშფას (ახლანდელი ქ. ვანი, თურქეთში); დაპყრობილ ადგილებში აგებდა ციხესიმაგრეებს, საკულტო ნაგებობებს. მენუა შეცვალა მისმა ვაჟმა არგიშთი I-მა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 576.
მენუახინილი

მენუახინილი — ციხესიმაგრე არარატის ველზე. ძვ. წ. IX-VIII საუკუნეების მიჯნაზე ააგო ურარტუს მეფე მენუამ ამ ადგილებში დაპყრობილი ერიქუახის ტომის მიწა-წყალზე, დასახლებული პუნქტის — ლიხიუნის მახლობლად (არარატის მთის ჩრდილოეთ ფერდობზე, თურქეთში). სახელი ეწოდა მენუას პატივსაცემად. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 576.
ლურჯი მოცვი

ლურჯი მოცვი (ლათ. Vaccinium uliginosum) — ფოთოლმცვივანი მცენარე მანანასებრთა ოჯახისა. სიმაღლე 30 სმ-იდან 1 მ-მდეა. გავრცელებულია ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ცივ და ზომიერ სარტყლებში, ტუნდრაში, ტყის ზონასა და მთათა ზედა ზონაში, ხშირად ჭაობებში. გვხვდება ევრაზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში, მათ შორის კავკასიაში. ყვავილები თეთრი ან მოვარდისფროა. კენკრა ლურჯია, იჭმება; შეიცავს შაქარს, მჟავასა და А და С ვიტამინებს. ლურჯი მოცვი ბუჩქოვანი, კენკროვანი კულტურაა, რომელიც იძლევა ლურჯი ფერის მრგვალ ნაყოფს. მისი გაშენებისთვის საჭიროა ტენიანი, მსუბუქი და კარგი დრენაჟის მქონე სპეციფიკური ნიადაგი; კარგად ხარობს მჟავე ნიადაგებზე. 2006 წელს ლურჯი მოცვის ნერგები აშშ-დან ჩამოიტანეს და საცდელი მიზნით პირველად დარგეს იმერეთში, სოფელ სიმონეთში, 2007-2008 წლებში, მოცვის ნერგები გაშენდა იმერეთში, გურიასა და სამეგრელოში. ლურჯი მოცვი – ინფორმაცია დაარქივებული 2012-11-26 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) ლურჯი მოცვი – დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია[მკვდარი ბმული] (რუსული) ლურჯი მოცვი – ინფორმაცია (რუსული) ლურჯი მოცვი – ინფორმაცია (რუსული) ლურჯი მოცვი – ინფორმაცია დაარქივებული 2019-09-27 საიტზე Wayback Machine. (რუსული) ლურჯი მოცვი – ინფორმაცია დაარქივებული 2012-11-22 საიტზე Wayback Machine. (რუსული) ↑ ლურჯი მოცვი – ბოტანიკური ლექსიკონი ↑ ლურჯი მოცვი – პერსპექტული კენკროვანი კულტურა
ზეახალი ვარსკვლავის ნარჩენი

ზეახალი ვარსკვლავის ნარჩენი (ინგლ. SuperNova Remnant, SNR) — გაზისა და მტვრის წარმონაქმნი, ვარსკვლავის კატასტროფული აფეთქებისა და მისი ზეახალ ვარსკვლავად გადაქცევის შედეგი. აფეთქების დროს ზეახალი ვარსკვლავის ქერქი ყველა მიმართულებით იფანტება, წარმოქმნის რა უზარმაზარი სიჩქარით მზარდ დამრტყმელ ტალღას, რაც ქმნის კიდეც "ზეახალი ვარსკვლავის ნარჩენს". არსებობს ზეახალი ვარსკვლავის წარმოქმნის ორი გზა: მასიური ვარსკვლავი, ამოწურა რა საკუთარი საწვავი, წყვეტს თერმობირთვულ რეაქციებს, რაც იწვევს ვარსკვლავის კოლაფსს საკუთარი გრავიტაციის ძალის ზეგავლენით და მის გადაქცევას ნეიტრონულ ვარსკვლავად ან შავ ხვრელად; თეთრი ჯუჯა თანამდევი ვარსკვლავის ნივთიერების დაგროვებით (აკრეციის მოვლენა) კრიტიკულ მასას აღწევს და თერმობირთვული აფეთქებით ზეახალ ვარსკვლავად იქცევა. ორივე შემთხვევაში ზეახალი ვარსკვლავის აფეთქება გარშემო სივრცეში გამოტყორცნის მთელ ან თითქმის მთელ ვარსკვლავური ნივთიერებას სინათლის სიჩქარის დაახ. 10% სიჩქარით, რაც დაახლოებით 30 000 კმ/წამშია. გამოფრქვეული ნივთიერების შეხება ვარსკვლავთშორის გაზებთან წარმოქმნის დარტყმით ტალღას, რომელიც გაზს აალებულ პლაზმად აქცევს, ახურებს რა მას 10 მილიონ კელვინამდე. შესაძლოა ყველაზე ლამაზი და კარგად გამოკვლეული ახალგაზრდა ნარჩენი იყო 1987 წელს წარმოქმნილი ზეახალი ვარსკვლავი SN 1987A-სგან მაგელანის დიდ ნისლეულში. სხვა კარგად ცნობილი ზეახალი ვარსკვლავის ნარჩენები იყო კიბორჩხალსახის ნისლეული, წარმოქმნილი შედარებით ბოლოდროინდელი აფეთქებით (1054 წელს); ასევე ზეახალი ვარსკვლავი ტიხოს ნარჩენი (SN 1572), სახელი ტიხო ბრაჰესგან დაერქვა, რომელიც აკვირდებოდა და დააფიქსირა მისი პირველდაწყებითი სიკაშკაშე აფეთქებიდან მცირე ხანში 1572 წელს; და ზეახალი კეპლერის ნარჩენი (SN 1604) - იოჰან კეპლერის სახელზე. ზეახალი ვარსკვლავების ნარჩენების სია ვარსკვლავების ევოლუცია ზეახალი ვარსკვლავი პლანეტური ნისლეული Остатки вспышек сверхновых звёзд. Т. А. Лозинская, Государственный астрономический институт им. Штернберга, МГУ. Остатки сверхновых (Аннотированный обзор). С. Б. Попов, Отдел релятивистской астрофизики, ГАИШ, МГУ. (ინგლისური) A Catalogue of Galactic Supernova Remnants. D. A. Green, Astrophysics Group, Cavendish Laboratory, University of Cambridge. (ინგლისური) Introduction to Supernova Remnants. SAO, Smithsonian Institution, Goddard Space Flight Center, NASA. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-03-11. ციტირების თარიღი: 2006-08-28. (ინგლისური) NASA’s Imagine: Supernova Remnants. Goddard Space Flight Center, NASA. (ინგლისური) Astronomy Knowledge Base: supernova remnant. School of Information Technology and Engineering, University of Ottawa. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2006-07-05. ციტირების თარიღი: 2006-08-28. (ინგლისური) Afterlife of a Supernova. Jeff Barbour, 08 Jun 2005, Universe Today. (ინგლისური) 2MASS Atlas Image Gallery: Supernova Remnants. The Two Micron All Sky Survey at IPAC, California Institute of Technology.
ბანდუნგი

ბანდუნგი (ინდონ. Kota Bandung) — ქალაქი ინდონეზიაში, დასავლეთ იავის პროვინციის დედაქალაქი, ქვეყნის მესამე უდიდესი ქალაქი და 2,4 მლნ მცხოვრებით (2010) მეორე უმსხვილესი მეტროპოლისი. მდებარეობს ზღვის დონიდან 768 მეტრზე, ჯაკარტიდან დაახლოებით 140 კმ–ით სამხრეთ–აღმოსავლეთით. წლის განმავლობაში, ბანდუნგში ყველაზე დაბალი ტემპერატურაა ინდონეზიის ქალაქებს შორის. გაშენებულია მდინარის აუზში, გარსშემორტყმულია ვულკანური მთებით. სწორედ ეს კარგი ბუნებრივი დამცავი სისტემა გახდა ჰოლანდიის ოსტინდოეთის კომპანიის მთავრობის გეგმისა, კოლონიური დედაქალაქი ბატავიიდან ბანდუნგში გადაეტანათ. XVIII საუკუნეში ჰოლანდიელმა კოლონისტებმა მთების გარშემო ჩაის პლანტაციები გააშენეს. ასევე გაიყვანეს გზა, რომელიც ამ პლანტაციებს დედაქალაქთან აკავშირებდა. ქალაქის ჰოლანდიელმა მაცხოვრებლებმა მისი მუნიციპალიტეტად გარდაქმნა მოითხოვეს, რაც 1906 წელს იქნა მიღწეული და შედეგად, ბანდუნგი თანდათან პლანტაციების მფლობელთათვის განკუთვნილ საკურორტო ქალაქად გარდაიქმნა, მდიდრული სასტუმროებით, რესტორნებით, კაფეებით; გაიხსნა ევროპული ბუტიკები, რის გამოც ქალაქს ზედემტსახელად იავის პარიზიც კი უწოდეს (ნიდერლ. Parijs van Java). მას შემდეგ, რაც 1945 წელს ინდონეზიამ დამოუკიდებლობა გამოაცხადა, ქალაქმა სწრაფი განვითარება და ურბანიზაცია იწყო, რის შედეგადაც ბანდუნგი იდილიური ქალაქიდან მჭიდროდ დასახლებულ (16 000 ადამიანი კმ²–ზე) მეტროპოლისად გადაიქცა. სწრაფად გამოილია ბუნებრივი რესურსები, მათი დიდი ნაწილი დაცულმა მაღლობებმა, ვილებმა და სხვა უძრავმა ქონებამ დაიკავა. მიუხედავად იმისა, რომ ბანდუნგს დღემდე ბევრი პრობლემა აქვს, იგი მაინც ბევრ იმიგრანტს და დამსვენებელს იზიდავს. ინდონეზიის ქალაქების სია ბანდუნგის კონფერენცია ოფიციალური საიტი[მკვდარი ბმული] Official site დაარქივებული 2005-04-05 საიტზე Wayback Machine. Official tourism site ↑ 1.00 1.01 1.02 1.03 1.04 1.05 1.06 1.07 1.08 1.09 1.10 1.11 1.12 1.13 1.14 1.15 1.16 1.17 1.18 1.19 1.20 1.21 1.22 1.23 1.24 1.25 1.26 1.27 1.28 1.29 Indonesian Minister of Home Affairs Decree Number 050-145 of 2022 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q112136164"></a> ↑ Discover Bandung. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-03-07. ციტირების თარიღი: 2020-12-31.