laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
გურამ კანკავა

გურამ კანკავა (დ. 10 ნოემბერი, 1928, თბილისი — გ. ნოემბერი, 1992, იქვე) — ქართველი მეცნიერი, ფილოლოგი, პოლიტიკოსი. 1952 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. პუბლიცისტურ წერილებს აქვეყნებს 1955 წლიდან. 1953-1959 წლებში იყო საქართველოს განათლების მუზეუმის მუშაკი, გაზეთ „ზარია ვოსტოკას“, გამომცემლობა „საქმედგამის“ რედაქტორი. 1959 წლიდან საქართველოს რესპუბლიკის მეცნიერებათა აკადემიის შოთა რუსთაველის სახელობის ქართული ლიტერატურის ინსტიტუტის მეცნიერ-თანამშრომელი. ფილოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი.1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა — თავისუფალი საქართველოდან“, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). გურამ კანკავა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი გურამ კანკავა — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი ↑ ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 4, თბ., 2018. — გვ. 518.
ორციხის ზედა კოშკი

ორციხის ზედა კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქოროღოს ჩრდილო-დასავლეთით, 0,6 კილომეტრზე, მთის კალთაზე. თარიღდება განვითარებული შუა საუკუნეებით. კოშკი ზურგიანია (5,8 x 4,3 მეტრი), რომლის სწორი კედელი მიმართულია სამხრეთით, მდინარე ხადისწყლის ხეობისკენ. კოშკი ნაგებია მოგრძო ნატეხი ქვით. მისი ზედა ნაწილი დანგრეულია. შემორჩენილია სამი სართული და მეოთხის მხოლოდ დასავლეთ კედელი. კოშკის ქვედა ნაწილი ყრუა, შესასვლელი სამხრეთიდანაა, მიწიდან 4,5 მეტრზე. კარის ღიობი მუქი ღვინისფერი თლილი ქვებითაა გამოყვანილი. კარის ზღუდარზე პატარა, ბოლოებგაშლილი ჯვარია ჩაკვეთილი. ოვალური ფორმის პირველი სართულის უმეტესი ნაწილი ნანგრევებითაა ამოვსებული. მეორე და მესამე სართულები სწორკუთხაა. მეორე სართულის სამხრეთ კედელში პატარა სწორკუთხა სარკმელია, დანარჩენ კედლებში - კვადრატული ნიშები. მესამე სართულის სამხრეთ კედელში სარკმლის ქვედა ნაწილია შემორჩენილი. სართულები გადახურულია ქვის ფილებით, რომლებშიც ასაძრომი ხვრელებია მოწყობილი. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 328.
ორციხის ქვედა კოშკი

ორციხის ქვედა კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქოროღოს ჩრდილო-დასავლეთით, 0,6 კილომეტრზე, მთის კალთაზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. კოშკი სწორკუთხაა (4,6 x 4,2 მეტრი), ნაგებია კლდის ქვით. შემორჩენილია სამი სართული (სიმაღლე 11,2 მეტრი). კოშკის ქვედა ნაწილი ყრუა, შესასვლელი პირველ სართულზეა, სამხრეთით, მიწიდან 3,2 მეტრ სიმაღლეზე. კარი ოთხკუთხაა. სართულის დანარჩენ კედლებში ორ-ორი სათოფურია. მეორე სართულს სამხრეთით სარკმელი და ერთი სათოფური აქვს. აღმოსავლეთ კედელში - ორი სათოფური, დასავლეთისაში - სამი. მესამე სართულის ჩრდილო კედელში ერთი სათოფურია, აღმოსავლეთ და სამხრეთ კედლებში - ორ-ორი, ხოლო დასავლეთისაში - სამი. ჩრდილო კედელზე შემორჩენილია ნისკარტისებრი სალოდის ქვის კონსოლი. სართულები ერთმანეთს ოთხკუთხა საძრომებით უკავშირდებოდა. შემორჩენილია სართულშუა გადახურვის ფიქლის დიდი ფილების ნაწილები, რომლებიც კედლებიდან კონსოლისებურადაა გამოშვერილი. ქალდანი ა., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 328.
ფხოვლის ციხე

ფხოვლის ციხე — არქიტექტურული ძეგლი მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფხოვლის ყოფილი სკოლის ეზოში. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. შემორჩენილია დიდი ზომის რიყის ქვითა და კირის ხსნარით ნაგები კედლის მცირე ნაწილი. ციხის გეგმა არ იკითხება. კუპრეიშვილი ბ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 201.
კონსტანტინე კაპანაძე

კონსტანტინე კაპანაძე (დ. 1 ნოემბერი, 1948) — ქართველი პოლიტიკოსი. დაამთავრა თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, სკკპ ცენტრალურ კომიტეტთან არსებული საზოგადოებრივ მეცნიერებათა აკადემია. 1966-1989 წლებში იყო თბილისის №2 მექანიკური ქარხნის მუშა, საქართველოს ალკკ თბილისის ისნის რაიკომის პირველი მდივანი, საქართველოს კპ თბილისის სამგორის რაიკომის პირველი მდივანი, საქართველოს კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის მრეწველობისა და ტრანსპორტის განყოფილების, სოციალურ-ეკონომიკური განყოფილების გამგე, 1990 წლიდან იყო საქართველოს კპ ცენტრალური კომიტეტის მდივანი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). კონსტანტინე კაპანაძე — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი
ფხოვლის ქვაშვეთის ეკლესია

ფხოვლის ქვაშვეთის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფხოვლის ტერიტორიაზე. სავარაუდოდ განეკუთვნება ადრინდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვითა და კირის ხსნარით — აქა-იქ სწორხაზოვნად გამავალი რიგების გამოყვანით. დაზიანებულია: სამხრეთ კედლის დიდი ნაწილი დანგრეულია, დანარჩენი კედლები დაახლოებით 2.5–3 მეტრის სიმაღლეზეა შემორჩენილი. ჩრდილოეთ ფასადი თითქმის მთლიანად მიწითაა დაფარული. ინტერიერი დაახლოებით 1 მეტრის სიმაღლეზე ამოვსებულია ჩამონაშალი ქვითა და მიწით. ერთადერთი შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი ნალისებრი თაღითაა გადახურული. აღმოსავლეთით ნალისებრი აფსიდია, რომელშიც სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის გადახურვა და მის ზემოთ კედლის დიდი ნაწილი ჩამონგრეულია. სარკმლის სამხრეთით ერთი ოთხკუთხა ნიშაა. აფსიდი დარბაზისაგან მხრებითაა გამოყოფილი. დასავლეთ კედელში, შემოსასვლელის ზემოთ, შემორჩენილია სარკმლის წირთხლების მცირე ნაწილი და რაფა. აბაშიძე, მ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 200.
მუკუზნის წმინდა გიორგის ეკლესია

მუკუზნის წმინდა გიორგის ეკლესია, მჭედლიანთ საყდარი — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ მუკუზნის დასავლეთით, 1,5 კილომეტრზე. სავარაუდოდ განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (6,95 x 5,3 მეტრი) ნაგებია რიყისა და ნატეხი ქვით, დაზიანებულია: მთლიანად ჩამოშილილია კრამიტის საბურავი და ლავგარდანი, შიგნით აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებს მთელ სიმაღლეზე ღრმა ბზარები დაუყვება, დაბზარულია კამარა და კონქი, ფასადებზე აქა-იქ ჩამოცვენილია საპირე ქვები. შესასვლელი სამხრეთიდანაა, კარის ნაწილი ჩამონგრეულია, ეკლესიის დარბაზი მოკლეა. აღმოსავლეთით დასრულებულია ღრმა, ოდნავ შებრტყელებული აფსიდით, რომელსაც შიგნიდან გარეთკენ თანდათან დავიწროვებული, თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი, აფსიდის გვერდებში თითო პატარა სწორკუთხა ნიშაა. საკურთხეველი დარბაზისაგან მოკლე მხრებითაა გამოყოფილი, აფსიდა კონქითაა გადახურული. რომლის ნახევარწრიული თაღი თაროსებრ იმპოსტებს ეყრდნობა. დარბაზი გადახურულია ნახევარწრიული კამარით. დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებში თითო თაღოვანი, შიგნიდან გარეთ დავიწროვებული სარკმელია. დასავლეთ კედელში სარკმელის ქვემოთ, ერთი პატარა სწორკუთხა ნიშაა. იატაკი მიწატკეპნილია. გიორგობიანი კ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 193.
ფხოვლის ყველაწმინდის ეკლესია

ფხოვლის ყველაწმინდის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფხოვლის მახლობლად. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია „თავისუფალი ჯვრის“ ტიპის ნაგებობაა. შენობის გეგმა ჯვარისებრია. აღმოსავლეთ მკლავი მხოლოდ აფსიდს მოიცავს დანარჩენი მკლავები სწორკუთხაა. აღმოსავლეთ და დასავლეთ მკლავებში სიღრმით თანაბარია და გვერდითებზე ოდნავ ღრმაა, რის გამოც აღმოსავლეთ-დასავლეთ ღერძი ოდნავ ჭარბობს სამხრეთ-ჩრდილოეთ ღერძს. გარედან ოთხივე მკლავს სწორკუთხა მოხაზულობა აქვს. ეკლესია ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის და ნატეხი ქვით. კედლები ძირითადად რიყის ქვისაა. აგურითაა ნაწყობი გუმბათქვეშაა საბჯენი თაღები, სარკმელთა დიდი ნაწილი - გადახურვირთურთ. შიგნით კედლები შელესილი ყოფილა, ხოლო გარედან — შებათქაშებული. ძლიერაა დაზიანებული: დანგრეულია ოთხივე მკლავის გარეთა კედლბის (განსაკუთრებით სამხრეთ მკლავის) ზედა ნაწილები, მონგრეულია (მთელ სიმაღლეზე) გუმბათის ყელის ჩრდილოეთ ნაწილი, სამხრეთ შესასვლელის თავზე ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს: დასავლეთ და სამხრეთ მკლავების ცენტრში. დასავლეთ კარი თარაზულადაა გადახურული . სამხრეთისა გარედან თაღოვანია, ხოლო შიგნით - სწორკუთხა. საკურთხევლის აფსიდი ნახევარწრიული ფორმისაა. აფსიდში ისრულთაღვანი სარკმელია გაჭრილი, რომლის ჩრდილოეთით ერთი შეისრულთაღოვანი ნიშაა. სარკმლის ქვემოთ წყობიდან შვერილი აგურების ორი რიგით გამოყვანილია 20 სანტიმეტრიანი სიგანის თარო, რომელიც აფსიდის წინ, დაახლოებით 0,7 მეტრზე. აგებულია აგურის კანკელი - შუაში აღსავლის კარით. მეორე კარი კანკელის ჩრდილოეთ ბოლოშია მოწყობილი. კარის წინ, ჩრდილოეთ მკლავის აღმოსავლეთ კუთხე ოდნავ მომრგვალებულია. სამხრეთ-დასავლეთ და ჩრდილოეთ მკლავებში თითო ისრულთაღოვანი სარკმელია. გუმბათის ყელი შიგნიდან მრგვალია, ხოლო გარედან რვაწახნაგოვანი. იგი ეყრდნიობა ოდნავ შეისრული ფორმის ოთხ საბჯენ თაღს, თაღები - მკლავების გადაკვეთით შექმნილ ოთხ კუთხეს. გუმბათქვეშა კვადრატიდან კედლის მნიშვნელოვანი ნაწილი, ლავგრანდინის მხოლოდ ნაწილია შემორჩენილი. გუმბათის ყელის წრიულ საფუძველზე გადასვლა აგურით ნაწყობი აფრების საშუალებით განხორციელებული. გუმბათის ველში ოთხი თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. გარედან გუმბათის ყელი დასრულებულია საფეხუროვანი ლავგრანდით, რომელიც შედგება ჩვეულებრივად დაწყობილი და კუთხით შვერილი აგურის რიგების მონაცვლეობით. ანალოგიურად გამოყვანილი ლავგარდნით ყოფილა დასრულებული ეკლესიის კედლებიც (მცირე ნაწილი შემორჩენილია დასავლეთ მკლავის დასავლეთ კედელზე). გუმბათი გადახურულია პირამიდული ფორმის სახურავით. დასავლეთ ფასადის კარის არქიტრავზე გამოსახულია გეომეტრიული სახეები (სამკუთხედები, წრეები). დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 200-201.
იოსებ კასრაძე

იოსებ (სოსო) კასრაძე (დ. 22 აპრილი, 1947) — ქართველი პოლიტიკოსი. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. 1970-1980 წლებში იყო საქართველოს სახელმწიფო ფილარმონიის ანსამბლ „ოროველას“ სოლისტ-ინსტრუმენტალისტი, ქარელის რაიონის სოფელ აბანოს დოლომიტების წარმოების საექიმო პუნქტის გამგე, ანსამბლ „ოროველას“ მხატვრული ხელმძღვანელი, 1980-1988 წლებში იყო თბილისის ნიკოლოზ კახიანის სახელობის საავადმყოფოს ექიმი-ორდინატორი, 1988 წლიდან კი ამავე საავადმყოფოს განყოფილების გამგე. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა — თავისუფალი საქართველოდან“, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). იოსებ კასრაძე — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი
ბაგრატ გაგნიძე

ბაგრატ გაგნიძე — ქართველი სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა), ჭაბუკებს შორის მსოფლიო ჩემპიონატის გამარჯვებული (2018, ზაგრები, ხორვატია, 71 კგ), ჭაბუკებს შორის ევროპის ჩემპიონატის გამარჯვებული (2018, სკოპიე, ჩრდილოეთ მაკედონია, 71 კგ). ბაგრატ გაგნიძე დაარქივებული 2020-06-07 საიტზე Wayback Machine. — ქართული სპორტი
ლია კაცაძე

ლია კაცაძე (დ. 15 მაისი, 1940) — ქართველი პოლიტიკოსი. დაამთავრა ქუთაისის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტი. 1982-1990 წლებში მუშაობდა ქ. ქუთაისის 29-ე საშუალო სკოლის მასწავლებლად. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). ლია კაცაძე — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი
თენგიზ გაზდელიანი (სპორტსმენი)

თენგიზ გაზდელიანი (დ. უცნობია) — ქართველი სპორტსმენი (მკლავჭიდი), შშმ პირთა შორის მსოფლიო ჩემპიონატის გამარჯვებული (2019, კონსტანცა, რუმინეთი, 90 კგ), შშ. პირთა შორის მსოფლიო ჩემპიონატის გამარჯვებული (2019, კონსტანცა, რუმინეთი, 90 კგ). თენგიზ გაზდელიანი დაარქივებული 2020-06-08 საიტზე Wayback Machine. — ქართული სპორტი
ჯაბა გეთიაშვილი

ჯაბა გეთიაშვილი (დ. უცნობია) — ქართველი სპორტსმენი (მკლავჭიდი), მსოფლიო არაოფიციალური ჩემპიონატის გამარჯვებული (2006, მანჩესტერი, ინგლისი), ევროპის ჩემპიონატის გამარჯვებული (2006, გოდი, უნგრეთი, 70 კგ). ჯაბა გეთიაშვილი დაარქივებული 2020-06-07 საიტზე Wayback Machine. — ქართული სპორტი
გურამ გიგოლაშვილი

გურამ გიგოლაშვილი (დ. უცნობია) — ქართველი სპორტსმენი (მკლავჭიდი), ევროპის ჩემპიონატის გამარჯვებული (1999, როშფორი, ბელგია, 55 კგ), მსოფლიო ჩემპიონატის გამარჯვებული (1998, კაირო, ეგვიპტე, 55 კგ). გურამ გიგოლაშვილი დაარქივებული 2020-06-07 საიტზე Wayback Machine. — ქართული სპორტი
რევაზ დავითაძე

რევაზ დავითაძე — ქართველი სპორტსმენი (ძალოსნობა), კახიაშვილის სახელობის ტურნირის გამარჯვებული (2016, თბილისი, საქართველო), 20-წლამდელებს შორის მსოფლიო ჩემპიონატის გამარჯვებული (2017, ტოკიო, იაპონია, 85 კგ). რევაზ დავითაძე დაარქივებული 2020-06-07 საიტზე Wayback Machine. — ქართული სპორტი
ჩალაუბნის ღვთისმშობლის ეკლესია

ჩალაუბნის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩალაუბნის ჩრდილოეთით, 2-3 კილომეტრზე ტყეში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია რიყის ქვით, წყობა ირეგულარულია. ერთადერთი შესასვლელი სამხრეთიდანაა, კარს შიგნიდან ხის ბრტყელი გადახურვა ჰქონია. გარეთა გადახურვა კი კედლის მნიშვნელოვან ნაწილთან ერთად ჩამონგრეულია, აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რომლის ღერძზე ვიწრო, ზემოთკენ შევიწროვებული ბრტყლად გადახურული სარკმელია გაჭრილი. გარედან სარკმელს სამკუთხა ფორმა აქვს. სარკმლის ქვემოთ შემორჩენილია რიყის ქვით ნაგები, კედელზე მიდგმული ტრაპეზის ნაშთი, აფსიდი გადახურულია დაუდევრად ნაწყობი კონქით აფსიდის თაღი ნახევარწრიულია. იგი რიყის წვრილი ქვებითაა ნაწყობი და თაროსებრ იმპოსტებს ეყრდნობა. ჩრდილოეთ კედელში პატარა სწორკუთხა ნიშაა. საკურთხევლის სარკმლის გარდა შიდა სივრცეს კიდევ ერთი, დასავლეთ სარკმელიც აშუქებს, რომელიც საკურთხევლი სარკმლის მსგავსად შიგნით ბრტყლადაა გადახურული, გარედან კი სამკუთხა ფორმა აქვს. ფასადებზე მაღალი ვრუ თაღებია მოწყობილი. სამხრეთ და დასავლეთ ფასადზე თითო თაღია, აღმოსავლეთ ფასადზე კი ორი, რომლებიც სარკმლის გვერდებზე არის განთავსებული. ფასადები დასრულებული ყოფილა რიყის ქვით ნაწყობი ლავგარდნით. {სძა, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 223.
ჭინჭარაულების ციხე-სახლი

ტერმინი ჭინჭარაულების ციხე-სახლი შეიძლება აღნიშნავდეს: ჭინჭარაულების პირველი ციხე-სახლი — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში ჭინჭარაულების მეორე ციხე-სახლი — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში
ჩალაუბნის წმინდა ბარბარეს ეკლესია

ჩალაუბნის წმინდა ბარბარეს ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩალაუბნის ახლოს, ნასოფლარ ჩალაუბნის ტარიტორიაზე. იგი ნაგები ყოფილა დიდი ზომის რიყის ქვითა და კირის ხსნარით. შემორჩენილია ქვების გროვა ეკლესიის გეგმა არ იკითხება კუპრეიშვილი ბ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 225.
გურო (ნასოფლარი)

გუროს ნასოფლარი — ნასოფლარი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, შატილის თემში. მდებარეობს შატილიდან სამხრეთ-დასავლეთით, 7,5 კილომეტრზე. 1926 წელს აღწერის მიხედვით აქ მხოლოდ 20 სული სახლობდა. ძირითადად გოგოჭურების გვარისა. ამჟამად მუდმივი მოსახლეობა არ არის. 1813 წელს ივნისში სოფელ გუროში მეფის რუსეთის ჯარისა და ადგილობრივ მოსახლეობა შორის მოხდა დიდი შეტაკება. ცარიზმის დაპყრობითი პოლიტიკის წინააღმდეგ მებრძოლთ ალექსანდრე ბატონიშვილი ედგა სათავეში. იგი სოფელ შატილში იყო გამაგრებული. სოფელ ლებაისკარში დაბანაკებულმა რუსმა გენერალმა სიმონოვინმა ალექსანდრე ბატონიშვილს წერილი გაუგზავნა და ტყვედ ჩაბარება მოსთხოვა. ბატონიშვილმა გენერალი უპასუხოდ დატოვა . გენერალმა რაზმი შატილისკენ დაძრა. გზა სოფელ გუროზე გადიოდა. ხევსურებმა ქისტების დახმარებით ვიწრო ხეობა გაამაგრეს. მტერს მამაცურად შეებრძოლნენ და დიდი ზარალი მიაყენეს. გამარჯვება რუსეთის ჭარბსა და უკეთ შეიარაღებულ ჯარს ხვდა წილად. გენერალმა სიმონოვინმა შური იძია მოსახლეობაზე და სოფელ გურო მიწასთან გაასწორა. კახაძე კ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 335.
ჭანდრის წმინდა ბარბარეს ეკლესია

ჭანდრის წმინდა ბარბარეს ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭანდრის დასავლეთით 1 კილომეტრზე. განეკუთვნება გვიანდ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (4 x 3,1 მ). ნაშენია მსხვილი და საშუალო ზომის რიყის ქვით წყობა ირეგულარულია 2008 წელს თითმის მთლიანად დანგრეული ეკლესია, ჭანდრის ღვინის ქარხნის დაფინანსებით აღადინეს (პროექტის ავტორი არქიტექტორი ნ. მინდორაშვილი). შემორჩენილი იყო: აფსიდის კონქითურთ და სამხრეთ, დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლები. შესასვლელი აღდგენილია და დასავლეთიდანაა. აფსიდი გეგმით ნახევარწრიულია. მის ღერძზე გაჭრილია გარეთკენ შევიწროებული სწორკუთხა სარკმელი, რომლის გვერდებზეც თითო მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშაა. სარკმლის ქვემოთ ქვითკირის ტრეპეზია მიდგმული. მარკოზაშვილი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 225.
ჭანდრის წმინდა გიორგის ეკლესიის კომპლექსი

წმიდა გიორგის ეკლესიის კომპლექსი — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭანდრის სამხრეთ-დასავლით 2,5 კმ-ზე წამებულის ხევის მარცხენა ნაპირზე, ტყეში. კომპლექსში შედის წმინდა გიორგის ეკლსია, წამებულის ეკლესია, გალავნის და ნაგებობების ნაშთები. წმინდა გიორგის ეკლესია დარბაზეულია (10 x 5,7 მ) განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ადგილობრივი მოსახლეობას XX საუკუნუის ბოლოს შეუკეთებია. ეკლესია ნაგებია რიყის ქვითა და კირის ხსნარით. გარეთა ხეების წყობაში გამოყენებულია შირიმიცი გვიანდ, შეკეთების დროს აგური უხმარიათ. შესასვლელ სამხრეთიდანაა. აღმმოსავლეთ ნახევარწრიული აფსიდია, რომელშიც სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ჩრდილოეთით ერთი, ხოლო სამხრეთით ორი ოთხკუთხა ნიშაა, სარკმლის ქვემოთ, კედელზე მიდგმულია ქვის ტრაპეზი. აფსიდი გადახურულია კონქით.კონქის თაღი ნახევარწრიულია. იგი შირიმითაა ნაწყობი და თაროსებრ იმპოსტებს ეყრდნობა. მსგავს იმპოსტებზეა დაყრდნობილი კამარის საბჯენი თაღიც. მის ქვეშ აღმართულია კამარის შესამაგრებელი მასიური ოთხწახნაგა სვეტი. აფსიდიის იატაკი დარბაზის იატაკზე ორი საფეხურით მაღალია და შუაში ამბიონი ჰქონია მოწყობილი. ამბიონის წყობაში ჩატანებულ ქვაზე, დაბალი რელიეფით გამოსახულია ჯვრის სამსაფეხურიანი კვარცხლბეკი, რომელიც წიწვისებრი ნახატითაა გაფორმებული. დარბაზის ჩრდილოეთით კედლის აღმოსავლეთ ბოლოში შემორჩენილია ჩამოსაჯდომი საფეხური სამხრეთ კედელში ვიწრო თაღოვანი სარკმელი და ერთი პატარა ოთხკუთხა ნიშაა. ერთი თაღოვანი სარკმელი დასავლეთ კედელშიცაა გარედან სამხრეთ კედელს საფეხური გასდევს დასავლეთ ფრონტზე აგურის წყობით ჯვარია გამოსახული. (გვიანდელია). ლავაგანდი საფეხურიანია გამოყვანილია ჩვეულებრივად ნაწყობი აგურის სამი რიგით. წამებულის ეკლესია, დგას წმინდ აგიორგის ეკლესიის აღმოსავლეთით 5-6 მ-ზე ეკლესია დარბაზულია (6,8 x 3,4 მ) ნაგებია რიყის ქვის ლოდებით და შირიმის ქვის კვადრებით დანგრეულია: შემორჩენილია აღმოსავლეთით (სიმ.3 მ), ჩრდილოეთი და დასავლეთ კედლების (სიმ 0,5 მ) ნაწილები. ეკლესიის შიგნით ბზის ხეებია ამოსული. შესასვლელი დასავლეთიდან ჰქონია (შემორჩენილია წირთხლის მცირე ნაწილი). ეკლესია აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აფსიდით (შემორჩენილია ჩრდეთ გვერდი ერთი პატარა სწორკუთხა ნაშთით და კონქის ქუსლის მცირე ნაწილით) ძეგლის ახლოს აკლდამები და ქვის სამარხებია. გიორგობიანი კ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 223.
რევაზ კემულარია

რევაზ კემულარია (დ. 5 ნოემბერი, 1955) — ქართველი პოლიტიკოსი. დაამთავრა საქართველოს სახელმწიფო ფიზიკური კულტურის ინსტიტუტი. სხვადასხვა დროს იყო სამედიცინო დაწესებულებების სამკურნალო ფიზკულტურის მეთოდისტი. 1976 წლიდან ეწევა ლიტერატურულ მოღვაწეობას. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა — თავისუფალი საქართველოდან“. რევაზ კემულარია — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი
აკიდი

აკიდი (ბერძნ. Ἂκις -ιδος) — მდინარე აკიდის ღვთაება სიცილიაში. გადმოცემის თანახმად, ფავნის ვაჟს, სიცილიელ მწემსს — აკიდს შეუყვარდა ფერია გალათეა და ამისათვის მოკლა პოლიფემოსმა. მოკლული აკიდის სისხლი მდინარედ გადაიქცა და მდინარეს მოსახლეობამ აკიდი უწოდა. მითი გამოიყენა და დაამუშავა ოვიდიუსმა.
ვარლამ კეშელავა

ვარლამ (ვაჟა) კეშელავა (დ. 14 ნოემბერი, 1930, გაგრა — გ. 24 ივნისი, 2019) — ქართველი მეცნიერი, ფილოსოფოსი, პოლიტიკოსი. 1953 წელს დაამთავრა მოსკოვის მიხეილ ლომონოსოვის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოსოფიის ფაკულტეტი. 1957-1975 მუშაობდა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ფილოსოფიის კათედრაზე. 1976 წელს იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ფილოსოფიის კათედრის გამგე. 1978-1982 წლებში იყო საქართველოს კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის მეცნიერების განყოფილების გამგის მოადგილე. 1982-1990 წლებში იყო ჟურნალ „საქართველოს კომუნისტის“ მთავარი რედაქტორი. 1990-1991 წლებში იყო გაზეთ „ზარია ვოსტოკას“ რედაქტორი. 1999 წელს იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის საზოგადოებრივ მეცნიერებათა დარგში სამეცნიერო ინფორმაციის ცენტრის ხელმძღვანელი. 2000 წლის იანვრიდან დირექტორი. მისი მოღვაწეობის ძირითადი სფეროებია: ფილოსოფიის ისტორია, სოციოლოგია, პოლიტიკის მეცნიერება, ეთიკა. ფილოსოფიის მეცნიერებათა დოქტორი (1969); პროფესორი (1971). 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს ერთიანი კომუნისტური პარტიიდან.“ ვარლამ კეშელავა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ვარლამ (ვაჟა) კეშელავა — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი ვარლამ კეშელავას ბიოგრაფია (საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს XI მოწვევა)
შკედის სამების ეკლესია

შკედის სამების ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ლენტეხის მუნიციპალიტეტის სოფელ შკედში. აგებულია XIX საუკუნეში. ეკლესია დარბაზულია, აღმოსავლეთიდან ხუთწახნაგა აფსიდი აქვს. მარცხნიდან პირველის გარდა ყველა წახნაგში თაღოვანი სარკმლებია გაჭრილი. პირველ წახნაგში ორი ნიშაა: პატარა სწორკუთხა და დიდი — თაღოვანი. აფსიდის ფიცრული იატაკი ერთი საფეხურით მაღალია დარბაზის იატაკზე. აფსიდის წინ ორი სწორკუთხა, განიერი სვეტია, რომლებიც ერთმანეთს და აფსიდის გვერდით კედლებს უკავშირდებიან თაღებით. მათ წინ ხის კანკელია. ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლებში გაჭრილი ორ-ორი სარკმელი და ცენტრში დიდი, თაღოვანი კარები ასიმეტრიულია. დასავლეთ კედლის ცენტრში ანალოგიური კარებია. დარბაზი გადახურულია ორფერდა თუნუქის სახურავით. კედლები შელესილი და შეთეთრებულია. სახურავის გასამაგრებლად შუა დარბაზში ხის სვეტია აღმართული.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 14629
აკმონი

აკმონი (ბერძ. Ἄκμων) — ბერძნულ მითოლოგიაში რამდენიმე პერსონაჟია: აკმონი — ერთ-ერთი დიქტილთაგანი, დაქტილესა და იდეას ვაჟი, რომელიც გრდემლთან ან კორიბანტებთან აცოცირდებოდა. აკმონი — ფრიგიელი მეფე, რომლის სახელიც აკმონიას უკავშირდება; იგი იყო მიგდონეს მამა და მისი წინამორბედი. აკმონი — დიომედეს თანაშემწე იტალიაში, რომელიც ჩიტად გადააქციეს. რომაულ მითოლოგიაში, აკმონი იყო ენევსის მეგობარი; კლიტიოსის (ეოლოსის ძის) შვილი. ↑ აკმონი. უნივერსალური ენციკლოპედიურილექსიკონი. ციტირების თარიღი: 26 აგვისტო, 2018.
ლენტეხის ციხე

ლენტეხის ციხე — არქიტექტურული ძეგლი ლენტეხის მუნიციპალიტეტის დაბა ლენტეხის ტერიტორიაზე, მდინარეებს ხელედურასა და ლასკადურას ხევებს შორის. ციხე აშენებულია კლდოვან ბორცვზე. წაგრძელებულია სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან ჩრდილო-დასავლეთის მიმართულებით. ბორცვის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ქვედა ნაწილში, ჩანს გალავნის ფრაგმენტები. აქ შედიოდა გარედან ვიწრო, ციცაბო ბილიკი. ბორცვის წვერზე „ზედაციხეა“. მის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში მრავალი სათავსის ფრაგმენტებია. ზოგიერთ მათგანს შერჩენილი აქვს 1-2 მეტრამდე სიმაღლის კედლები, ციხის ცენტრში არის ქვით ამოშენებული ჭა ან ხარო. ციხე ჩრდილო-დასავლეთით მრგვალი გალავნით მთავრდება. ის ექვსმეტრამდე სიმაღლისაა შემორჩენილი. მასალად გამოყენებულია რიყის ქვა, ფლეთილი ქვა, მსხვილი ფიქალი და დუღაბის სქელი ფენა.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 8465
მურმან ჯგუბურია

მურმან კონსტანტინეს ძე ჯგუბურია (დ. 12 ივნისი, 1938, სოფ. ოქუმი, ახლანდ. გალის მუნიციპალიტეტი — გ. 6 აგვისტო, 2020) — ქართველი პოეტი, მწერალი, მთარგმნელი. 1972 წელს დაამთავრა მოსკოვის პოლიგრაფიული ინსტიტუტი. 1964 წელს გამოაქვეყნა პირველი ლექსი, პირველი პოეტური კრებული „ლექსები“ — 1969 წელს. მას ეკუთვნის ლექსების კრებულები: „მდინარის პირა ყანა“ (1977), „შენ იყურები სარკმლიდან ახლა“ (1983), „ლექსები“ (1984), რომანი „ორი თვალი“ (1984), აგრეთვე ივანე ბუნინის ლექსების თარგმანი (კრებული „შემოდგომა“, 1975). მურმან ჯგუბურიას ცალკეული ლექსები თარგმნილია რუსულ, უკრაინულ და პოლონურ ენებზე. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 550. მურმან ჯგუბურია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი