laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
სპაჩის საპყრობილე

სპაჩის საპყრობილე (ალბ. Burgu i Spaçit) — პოლიტიკური საპყრობილე ყოფილ კომუნისტური ალბანეთის სოფელ სპაჩში. ყოფილი საპყრობილე წარმოდგენილია, როგორც მეორე კატეგორიის ეროვნული ძეგლი. სწრაფად ნგრევად საპყრობილეს მუზეუმად გადაკეთება იგეგმებოდა, მაგრამ 2013 წლის თებერვლის მონაცემებით, ამ საკითხზე პროგრესი არ არსებობს. 1973 წელს, პატიმართა აჯანყების შედეგად, საპყრობილეს შენობის თავზე არაკომუნისტური დროშა აღემართა. 1984 წელს, ანალოგიური აჯანყება ქვეყნის სხვა საპატიმროშიც მოხდა. 2015 წელს, საპყრობილე ჩამოთვლილი იყო „World Monument Fund“-ის (ნიუ-იორკში დაფუძნებული ორგანიზაცია) სიაში, როგორც მსოფლიოში ერთ-ერთი 50 ყველაზე დაზიანებულ ძეგლებს შორის მყოფი. სპაჩის საპყრობილე Youtube-ზე სპაჩის საპყრობილე ადგილმდებარეობა Google Map-ზე ↑ Spaç prison დაარქივებული 2014-02-21 საიტზე Wayback Machine. (ალბანურად) ↑ http://www.metitrashqip.com/burgu-spacit-nis-projekti-kthimit-muze ↑ 2016 World Monuments Watch. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2 ოქტომბერი 2017. ციტირების თარიღი: 13 March 2016.
ესტონეთი ოლიმპიურ თამაშებზე

1918 წელს რუსეთის იმპერიისგან დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ, ესტონეთმა პირველად, როგორც დამოუკიდებელმა სახლმწიფომ ოლიმპიურ თამაშებში მონაწილეობა 1920 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებში მიიღო. ესტონეთის ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტი 1923 წელს დაარსდა, ზამთრის ოლიმპიურ თამაშებში კი მონაწილობა პირველად 1924 წელს მიიღო. ქვეყანამ ოლიმპიურ თამაშებში მონაწილეობა 1940 წელს შეწყვიტა, რისი მიზეზიც საბჭოთა კავშირის მიერ ესტონეთში შეჭრა და მისი ოკუპაცია გახდა. 1991 წლიდან, საბჭოური ოკუპაციის დასრულების შემდეგ ესტონეთი მოწალიობას იღებს ყველა ოლიმპიურ თამაშებში. საერთო ჯამში ესტონელებმა 41 მედალი (2016 წლის მონაცემები) მოიპოვეს, აქედან 13 ოქროს, 11 ვერცხლის და 17 ბრინჯაოს მედალი. მედალთა უმეტესობა მოიპოვეს ჭიდაობაში (11), ძალოსნობაში (7), სათხილამურო შეჯიბრში (7) და მძლეოსნობაში (6). ესტონეთი (Sports-Reference.com) დაარქივებული 2016-03-03 საიტზე Wayback Machine. ესტონეთის ოლიმპიური კომიტეტი დაარქივებული 2007-12-08 საიტზე Wayback Machine. ესტონეთი (საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტი) ოლიმპიური მედლის მფლობელები (საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტი)
მიასნიკოვის რაიონის ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმი

მიასნიკოვის რაიონის ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმი (რუს. Историко-этнографический музей Мясниковского района) — მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი მიასნიკოვის რაიონის ხუტორ ჩალტირში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. მუზეუმი დაარსდა 1976 წელს. მუზეუმის მისამართი: 346660, როსტოვის ოლქი, მიასნიკოვის რაიონი, ხუტორი ჩალტირი, ლენინის ქუჩა № 34. სოფელ ჩალტირში მდებარე მიასნიკოვის რაიონის ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმი გაიხსნა 1992 წლის 24 აპრილს, სომეხთა გენოციდის ხსოვნის დღეს. მუზეუმში შექმნილია მუდმივი ექსპოზიცია, რომელიც ეძღვნება ყირიმის ნახევარკუნძულიდან დონში სომხების გადმოსახლებას, სომხების ცხოვრებას დონის მიწაზე. სამუზეუმო ექსპონატებში წარმოდგენილია ისტორიისა და ეთნოგრაფიის მასალები, საოჯახო ჭურჭელი, შრომის იარაღები, XVIII-XX საუკუნეების დეკორატიული ხელოვნების ნიმუშები. აქვე წარმოდგენილია საყოფაცხოვრებო საგნები, რომლებიც მოიტანეს სომხებმა ყირიმიდან გადმოსახლების დროს. მუზეუმის ღია მოედანზე დადგეს სომხური ეზოს ღუმელი. მუზეუმში თავმოყრილია მრავალი ისტორიული ფოტო, აქვე დაცულია ძვირფასი ისტორიული დოკუმენტები და ხელნაწერები. მუზეუმში დაცულია ადგილობრივი მხატვრების ნახატები. მუზეუმის დარბაზებში იმართება დროებითი თემატური გამოფენები: გერმანელებისაგან მიასნიკოვის რაიონის გათავისუფლების აღსანიშნავად, სომეხთა გენოციდის აღსანიშნავად, გამარჯვების დღის აღსანიშნავად. მუზეუმი ყურადღებას ამახვილებს ხალხური ტრადიციების გამოყენებაზე და ფოლკლორზე. სკოლის მოსწავლეებისათვის იმართება ფოლკლორული საღამოები, თამაშები და კონკურსები. მუზეუმის თანამშრომლები კითხულობენ ლექციებს, რომელიც ეძღვნება სომხეთის კულტურასა და ისტორიას: „სომხური მწერლობა“, „სომხური ანბანის შექმნა“, „გენოციდი - ადამიანის წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაული“ და სხვ. 2011 წელს მუზეუმს სტუმრობდა სომხეთის პრემიერ-მინისტრი ტიგრან სარქისიანი. ახალი, რუსულ-სომხური მეგობრობის აღსანიშნავი, გამოფენის გასაფორმებლად მუზეუმში გაიგზავნა ეროვნული ტანსაცმელი, საყოფაცხოვრებო ნივთები, სასოფლო-სამეურნეო შრომის იარაღები. ამჟამად ისტორიულ-ეთნოგრაფიულ მუზეუმთან ფუნქციონირებს რ. პატკანიანის სახელობის ლიტერატურული სტუდია და ფოლკლორული ჯგუფი „წაღკეპუნჩი“. ლიტერატურული სტუდია დააარსა პოეტმა და მხარეთმცოდნემ ხევონდ კრისტოსტურიანმა. Историко-этнографический музей Мясниковского района დაარქივებული 2016-05-05 საიტზე Wayback Machine. Историко-этнографический музей Мясниковского района Историко-этнографический музей Мясниковского района[მკვდარი ბმული]
ნოვონიკოლაევკის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ტაძარი

ნოვონიკოლაევკის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ტაძარი (რუს. Храм Николая Чудотворца) — მართლმადიდებლური ეკლესია აზოვის რაიონის სოფელ ნოვონიკოლაევკაში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას. მისამართი: 346755, რუსეთი, როსტოვის ოლქი, აზოვის რაიონი, სოფელი ნოვონიკოლაევკა, კოოპერატივის ქუჩა № 3. 1833 წელს დონის როსტოვიდან, ნოვონიკოლაევკაში გადაიტანეს ყაზანის ღვთისმშობლის ხატის ტაძარი. სოფელში ტაძარი ააგეს და აკურთხეს წმინდა ნიკოლოზ სასწაულმოქმედის პატივსაცემად. ტაძარი 1893 წლამდე იდგა. ტაძრის შენობა და სამრეკლო აგებული იყო ცაცხვისგან. 1893 წელს, ტაძრის შენობა მიყიდეს ვაჭარ ნეჩაევს და გადაიტანეს ხუტორ პოდკუშევსკში, წმინდა დიდმოწამე პანტელეიმონის საკურთხევლით. 1891 წელს სოფელ ნოვონიკოლაევკაში, ქვის ფუნდამენტზე ააგეს ახალი აგურის ტაძარი. ტაძარი იყო დიდი, სიგრძე შეადგენდა 47 მეტრს, სიგანე - 23 მეტრს, სიმაღლე კარნიზებამდე - 12 მეტრს, სამრეკლოს სიმაღლე -21 მეტრს. ტაძართან იყო აშენებული აგურის ქოხი (საყარაულო). მსახურება ნიკოლაევსკის ტაძარში ტარდებოდა 1936 წლამდე, რის შემდეგაც ტაძარი დახურეს, ამავე წელს დაანგრიეს. უკვე 1938 წლის აგვისტოშიმოხდა ადგილობრივი მართლმადიდებელი საზოგადოების ლიკვიდაცია. დიდი სამამულო ომის დროს, გერმანული ოპერაციისას, 1942 წელს, სოფელში აღადგინეს მსახურება სამლოცველო სახლში, რადგან 1936 წელს აგურის შენობა განადგურებული იყო. ლოცვები მიმდინარეობდა ტაძრის ყოფილ საყარაულოში. შენობა აღჭურვილი იყო 1895 წელს და ომამდე მასში მუშაობდა სასოფლო სკოლა. 1945 წლის თებერვალში, ყოფილი ტაძრის საყარაულო გადაეცა ტაძრის საზოგადოების აღმასრულებელ კომტეტს, უვადო და შუზღუდავი გამოყენებით, თუმცა 1954 წელს კომიტეტს იგი ჩამოართვეს. ამავე წელს გადაწყვიტეს შენობა ისევ გადაეცათ სკოლისთვის, სკოლის სასწავლო სახელოსნო შენობების არქონის გამო. 1955 წლის აპრილში, საზოგადოებამ შეიძინა თანასოფლელ მიხაილიჩენკოს საცხოვრებელი სახლი და აღიჭურვა სამლოცველო სახლი. 1955 წლის მაისში იქ გამართა პირველი მსახურება, მაგრამ 1961 წელს ისევ დაიწყო სამლოცველო სახლის დახურვის კამპანია. 1962 წლის თებერვალში, როსტოვის ოლქის სამარის საკრებულომ მიიღო გააწყვეტილება, რომ რეგისტრაციიდან მოეხსნათ რელიგიური, მართლმადიდებლური საზოგადოება ნოვონიკოლაევკაში, ხოლო მომლოცველი მრევლს მიერ გაწეული თანხებით შეძენილი სამლოცველო სახლი უნდა გადაეცათ სოფლის სკოლის საგანმანათლებლო მიზნებისთვის. 1991 წელს, სოფელ ნოვონიკოლაევკაში წმინდა ნიკოლოზის ტაძარმა განაახლა თავისი საქმიანობა. ამ დროს მართლმადიდებელ საზოგადოებას გადაეცა მაღაზიის შენობა. შენობა იყო გარემონტებული, გააკეთეს საკურთხეველი, კანკელი, ზემოდან დაადგეს ჯვარი და გუმბათი. 2002 წელს ტაძართან აშენდა სატრაპეზო და სატაძრო დახლის სახლი. მოგვიანებით, მოხდა ტაძრის გაზიფიცირება, შეცვალეს იატაკები. ამ დროისთვის ტაძარი არის მომქმედი და ტაძარში მუშაობს საკვირაო სკოლა. Храм Святителя Николая Чудотворца Никольский храм с. Новониколаевка Азовского района
ბუმი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ბუმი შეიძლება აღნიშნავდეს: ბუმი ბუმი — სოფელი აზერბაიჯანში, გაბალის რაიონში
კაცია II დადიანი

კაცია II დადიანი (გ. 1788, მარტვილი) — ოდიშის მთავარი 1758-1788, ოტია დადიანის ძე. 1757 წელს ოდიშის დამხმარე ლაშქარს ხელმძღვანელობდა ხრესილის ბრძოლაში. 1770-1771 დასავლეთ საქართველოში მყოფ რუსეთის კორპუსს ეხმარებოდა ოსმალეთის წინააღმდეგ ბრძოლაში (რუსული წყაროების ცნობით, საკმაოდ ორჭოფული პოზიცია ეკავა). 1780 კაცია II დადიანმა სოლომონ I-ის დახმარებით რუხის ბრძოლაში დაამარცხა აფხაზეთის მთავარი. შემდეგში იგი აქტიურად ერეოდა აფხაზეთის სამთავრო სახლის შინაურ საქმეებში; ეხმარებოდა ზურაბ შარვაშიძეს თავისი ძმისწულის - ქელაიშ-აჰმედ-ბეგის წინააღმდეგ ბრძოლაში. სოლომონ I-ის გარდაცვალების შემდეგ დაეხმარა დავით გიორგის ძეს იმერეთის სამეფო ტახტის დაუფლებაში. კაცია დადიანმა სიკვდილის წინ თავის მცირეწლოვან შვილებზე ზრუნვა, მასზე გაწეული ამაგის სანაცვლოდ დავით მეფეს გადააბარა. კაცია დადიანი გარდაიცვალა 1788 წელს, დაკრძალულია მარტვილის მონასტერში. კაცია დადიანი მოხსენიებული იყო იერუსალიმის უფლის საფლავისთვის 1770 წელს შეწირულ მაცხოვრის ხატზე, რომელიც 1891-1892 წლებში ინახულა და აღწერა ნ. კონდაკოვმა. მისი შვილი ბესარიონი იყო ჭყონდიდის ეპისკოპოსი 1828 წლამდე. კაცია დადიანს ჰყავდა ცხრა ძე და სამი ასული: გრიგოლი, მანუჩარი, ოტია, ბეჟანი, ტარიელი, ბესარიონი (ჭყონდიდის მიტროლოპიტი), გიორგი, ლევანი, იოანე, მარიამი, ელისაბედი, თამარი ცნობილია კაცია დადიანის ძმა გიორგი (გ. 15 დეკემბერი, 1799, დაკრძალულია მარტვილში), ბიძაშვილი — გიორგი კაცოს ძე და ძმის-წული — გიორგი ნიკოლოზის ძე. ბერაძე თ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 444. ↑ 1.0 1.1 გაზ. „ივერია“, №5, 2 აპრილი, 1877 ↑ Кондаков Н., Археологичесое путешествие по Сирии и Палестине, 1904, ст. 276-279 ↑ თაყაიშვილი ე., „არხეოლოგიური მოგზაურობიდან სამეგრელოში“ // ძველი საქართველო, ტ. III, ტფილისი: ელექტრო მბეჭდავი სტამბა სპირიდონ ლოსაბერიძის, 1914. — გვ. 28. ↑ 4.0 4.1 გაზ. „ივერია“, №6, 7 აპრილი, 1877
დავით აღმაშენებლის მონეტა

დავით აღმაშენებლის მონეტა — დავით IV აღმაშენებლის სპილენძის უნიკალური მონეტა. იწონის 10,73 გ. შუბლზე წერტილოვან რკალში მოთავსებულია სამეფო ტანსაცმლით მოსილი მეფის პორტრეტული გამოსახულება. მეფის თავსაბურავია ჯვრიანი სტემა, რომლიდანაც სახის ორივე მხარეს მარგალიტებიანი საკიდები — პენდილიები ეშვება; ყელს შემოუყვება მსხვილი მძივების წყება; სამხრეებიც და კაბაც თვლებით არის შემკული; მარჯვენა ხელში სკიპტრა უპყრია, მარცხენაში კი — ჯვრიანი სფერო. ფიგურის ორივე მხარეს განთავსებულია დაქარაგმებული ასომთავრული ზედწერილი: „დთ – მფ“ („დავით მეფე“). ხაზოვანი რკალით შემოსაზღვრული ზურგის ცენტრში, ოთხფურცლიან ბუდეში მოთავსებულია ტოლმკლავა ჯვარი, რომლის მკლავების შემსხვილებულ ბოლოებზე თითო წერტილია დასმული. ჯვრის ბუდეს გარს შემოუყვება დაქარაგმებული ასომთავრული წარწერა: „დთ–მფ–აფთ–ქ–რნ–კხთ–სხთ“ („დავით, მეფე აფხაზთა, ქართველთა, რანთა, კახთა, სომეხთა“). მონეტა მოჭრილი უნდა იყოს 1118 წლის შემდეგ, როდესაც დავით აღმაშენებელმა ლორე აიღო და ტაშირის („სომეხთა“) სამეფო საქართველოს შემოუერთა. დავით აღმაშენებლის მონეტის ცნობილი ერთადერთი ეგზემპლარი დაცულია ბრიტანეთის მუზეუმში (ლონდონი). იგი 1857 წელს ენისკილენის ჰერცოგმა უილიამ კოულმა ოსმალეთში ყოფნის დროს შეგროვილ სხვა აღმოსავლურ მონეტებთან ერთად გადასცა მუზეუმს. დუნდუა გ., რას მოგვითხრობენ ძველებური მონეტები, თბ., 1968. კაპანაძე დ., ქართული ნუმიზმატიკის სიახლენი, კრ.:კავკასიის ხალხთა ისტორიის საკითხები, თბ., 1966. მეტრეველი რ., დავით აღმაშენებელი, თბ., 1965. Lang D., Notes of Caucasian numismatics, «Numismatic Chronicle», 1957, v. 17. დუნდუა გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 337. ქუთელია თ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. პატარაია, მ., დავით აღმაშენებელი: ნუმიზმატიკური მემკვიდრეობა, თბ., არტანუჯი, 2022.
რეი კურცვაილი

რეიმონდ „რეი“ კურცვაილი (ინგლ. Ray Kurzweil; დ. 12 თებერვალი, 1948) — ამერიკელი ავტორი, მეცნიერი, გამომგონებელი და ფუტურისტი. გარდა ფუტურიზმისა, იგი მოღვაწეობდა ისეთ სფეროებში, როგორებიცაა OCR და სხვები. კურცვაილს დაწერილი აქვს წიგნები ჯანმრთელობაზე, ხელოვნურ ინტელექტზე, ტექნოლოგიურ სინგულარობაზე, ტრანსჰუმანიზმზე და ფუტურიზმზე. მისი ხედვით, მომავალი იქნება ტექნოლოგიების, რობოტოების და ბიოტექნოლოგიის სამყარო. ოფიციალური საიტი რეი კურცვაილი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ↑ Deutsche Nationalbibliothek Record #120761300 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a> ↑ SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ Internet Speculative Fiction Database — 1995. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2629164"></a> ↑ filmportal.de — 2005. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q15706812"></a> ↑ ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ Babelio — 2007. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2877812"></a> ↑ 7.0 7.1 7.2 7.3 7.4 Library of Congress Authorities — Library of Congress. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q13219454"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q131454"></a> ↑ 8.0 8.1 8.2 8.3 8.4 http://www.computerhistory.org/collections/catalog/102702108 ↑ https://www.nationalmedals.org/laureates ↑ https://www.invent.org/inductees/raymond-kurzweil ↑ https://awards.acm.org/fellows/award-recipients ↑ https://www.afb.org/about-afb/events-and-awards/migel-medal-awards/previous-honorees
ჩანახბულაქი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ჩანახბულაქი შეიძლება აღნიშნავდეს: ჩანახბულაქი — სოფელი აზერბაიჯანში, გაბალის რაიონში ჩანახბულაქი — სოფელი აზერბაიჯანში, იარდიმლის რაიონში
ჩარხანი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ჩარხანი შეიძლება აღნიშნავდეს: ჩარხანა — სოფელი აზერბაიჯანში, გაბალის რაიონში ჩარხანა — სოფელი აზერბაიჯანში, სიაზანის რაიონში
დავით ბატონიშვილის მონეტა

დავით ბატონიშვილის მონეტა, სპილენძის უნიკალური უკანასკნელი ქართული მონეტა, მოჭრილი ერეკლე II-ის შვილიშვილის დავით გიორგის ძის გამგებლობის დროს. მონეტის შუბლზე გამოსახულია ფარშავანგი, ქვემოთ კი თარიღი — ჰიჯრით 1215 (1800/1) ზურგზე — ჩარჩოში ჩასმულია 4 ქართული ასო "ტფლს" (ტფილისი). მიხეილ ბარათაშვილის კოლექციასთან ერთად დაცულია ბერლინის მუზეუმში. კაპანაძე დ., ქართული ნუმიზმატიკა, თბ., 1969 დუნდუა გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 338.
სამართალი ბატონისშვილის დავითისა

„სამართალი ბატონისშვილის დავითისა“ — ქართული სამართლის კოდიფიკაციის პროექტი, რომელიც შეადგინა დავით ბატონიშვილმა XIX საუკუნის დასაწყისში. „სამართალი ბატონისშვილის დავითისა“ ორ წყებად შემუშავდა და ცნობილია ადრინდელი და შემდგომიც, გავრცობილ-განვითარებული სახით. თავდაპირველად დავით ბატონიშვილმა მოამზადა იგი თავისი მამის, ქართლ-კახეთის უკანასკნელი მეფის, გიორგი XII-ის დავალებით და 2-ჯერ გადაანუსხვინა. ამ სახით პროექტი შედგებოდა პრეამბულის, 245 მუხლისა და საძიებლისაგან. ერთი ნუსხა დავითს ვახტანგ VI-ის სამართლის წიგნთა კრებულისათვის დაურთავს და მასთან ერთად აუკინძვინებია; ეს მისეული „დიდი სამართლის წიგნი“ შემდეგში ო. უორდროპს ჰქონია და ახლა იგი ოქსფორდში, ბოდლის ბიბლიოთეკაში ინახება. თავის „სამართალზე“ მეორედ დავითს უკვე პეტერბურგში სენატორობისას, ძირითადად 1811-1813 წლებში უმუშავნია, როდესაც მთავრობის განწესებით ვახტანგის კრებულის რუსული თარგმანთა განმხილველ კომიტეტს მეთაურობდა. გვიანდელი მუშაობის ნაყოფია წანამატ-მინაწერები, დამატებითი მუხლები, ფრაგმენტები, რომლებიც პირვანდელი ტექსტის სათანადო თავებს უნდა დამატებოდა. „სამართალი ბატონისშვილის დავითისა“ ფეოდალური ხანის სამართლის წიგნებივით ერთიანი ნორმატიული ძეგლია და, თუმცა დარგობრივად გაწყობილი არ არის, თითქმის ყველა იმდროინდელ სამართლებრივ ურთიერთობას აწესრიგებს, დაწყებული სახელმწიფო სამართლით და დამთავრებული სამოქალაქო ბრუნვის, სამემკვიდრეო და საქორწინო-საოჯახო ურთიერთობათა, დამნაშავეობასთან ბრძოლისა და მართლმსაჯულების ზოგად და განსაკუთრებულ საკითხებამდე. დავითისივე თქმით, მის „სამართალს“ „აქვს უმეტეს მიდრეკილებით ბუნებითისა მიმართ სჯულისა“, ე. ი. ბუნებითი სამართლისა. იგი შედგენილია საგანმანათლებლო ფილოსოფიის იდეების შთაგონებით და განათლებული აბსოლუტიზმის თეორიისა და პრაქტიკის მიხედვით; მასში ასახულია ბევრი პროგრესული ზოგადზნეობრივი თუ სამართლეებრივი პრინციპი, მაგ., გაზიარებულია დებულება, რომ „უფრორე უმჯობეს არს ათისა დამნაშავისა განთავისეფლებაჲ, ვიდრე ერთისა უბრალოისა წარწყმედაჲ“ (მ. 187). თავის საკოდიფიკაციო მუშაობაში დავითი ძირითადად ეროვნული ტრადიციის ნიადაგზე იდგა. საჭიროების კვალობაზე ახალისებდა და ავითარებდა ძველად მოქმედსა და თავისი დროის სამართლის ნორმებს. ამასთანავე, მას საქმის ცნობილი ცოდნით და მოხერხებულად, საქართველოს ვითარება-მოთხოვნილებასთან შეხამებულად გადმოაქვს თავის „სამართალში“ ეკატერინე II-ის განაწესის ზოგი დებულება, პეტრე I-ის სამხედრო წესდების ნორმები, ზოგი რამ რუსეთის მეფის ალექსი მიხეილის ძის 1649 წლის სჯულდებიდან და სხვა. ხანგრძლივ საკოდიფიკაციო მუშაობაში დავითს ასულდგმულებდა იმედი, რომ მისი შეუპოვარი მეცადინეობა ქართლ-კახეთის სამეფოს აღსადგენად, თუნდაც შეკვეცილი თვითმმართველობის პირობით, ნაყოფს გამოიღებდა და მაშინ ეს ნაღვაწიც ქვეყანას გამოადგებოდა. ამ ვარაუდითვე მან რამდენიმე (უფრო ფორმის მხრივ და რედაქციულად) გადააკეთა თავისი „სამართალი“ რუსული ვარიანტადაც (1019 მუხლად) და მას „საქართველოს სამართლისა და კანონმცოდნეობის მიმოხილვა“ უწოდა. „სამართალი ბატონისშვილის დავითისა“ ძვირფასი წყაროა ძველი ქართული პოზიტიური სამართლისა და მისი განვითარების ხაზის შესაცნობად. ფურცელაძე დ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 702.
კამენსკის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი

კამენსკის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი (რუს. Каменский музей краеведения) — მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი ქალაქ კამენსკ-შახტინსკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. მუზეუმი დაარსდა 1969 წელს. მუზეუმის მისამართი: როსტოვის ოლქი, ქალაქი კამენსკ-შახტინსკი, კარლ მარქსის ქუჩა № 56. კამენსკის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი დაარსდა 1969 წელს მეორე მსოფლიო ომისა და შრომის ვეტერანების ინიციატივით. მუზეუმი განთავსებულია ძველ ორსართულიან აგურის შენობაში, რომელსაც ისტორიის ძეგლის სტატუსი აქვს. მუზეუმის ექსპოზიციების ფართობი შეადგენს 290 კვ. მ. მუზეუმში თავმოყრილია 23 200 ისტორიისა და კულტურის საგანი. მუზეუმის ძირითად ფონდში შედის 21 400 ექსპონატი. ეს ექსპონატები წარმოდგენილია მუზეუმის ექსპოზიციაში. მუზეუმის გამოფენების ძირითადი თემაა ქალაქ კამენსკი-შახტინსკის მრავალსაუკუნოვანი ისტორია. მუზეუმის ექსპოზიციები დაყოფილია თემებად: „დონის მხარის ბუნება“, „სასარგებლო წიაღისეული“, „ეკოლოგია“, „არქეოლოგია“, „მხარის ისტორია“, „დონის კაზაკობის აღორძინება“. მუზეუმის ექსპოიციებში წარმოდგენილია ქალაქის ისტორიული მასალები მისი შექმნის მომენტიდან 1671 წლიდან. ექსპპოზიციაში „დონის მხარის ბუნება“ შესაძლებელია დონი ტერიტორიაზე მცხოვრები ცხოველების ფიტულების ნახვა. მუზეუმში იმართება თემატური ექსკურსიები; „დონის კაზაკების წარმოშობის ისტორია“, სტანიცა კამენსკის ჩამოყალიბება და მისი განვითარება XIX-XX საუკუნეების მიჯნაზე“, „XVIII-XX საუკუნეების ომებში კაზაკების მონაწილეობა“, „კამენსკი და კამენსკელები მეორე მსოფლიო ომის წლებში“, „დონის მხარის ბუნება“, „არქეოლოგია და პალეონტოლოგია“. კითხულობენ ლექციებს თემებზე: „რუსული ხალხური რეწვა“, „დონის მხარის ბუნება“, კამენსკა-შახტინსკის ისტორიის ფურცლები“, „მართლმადიდებლური ეკლესიებისა ა საეკლესიო დღესასწაულების მოკლე ისტორია“ და სხვ. კამენსკის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი არაკომერციული ორგანიზაციაა. Каменский музей краеведения დაარქივებული 2017-06-17 საიტზე Wayback Machine. Каменский музей краеведения (Россия) დაარქივებული 2016-05-05 საიტზე Wayback Machine. Каменский музей краеведения დაარქივებული 2017-11-27 საიტზე Wayback Machine.
ნურ-დევლეთ გირეი

ნურ-დევლეთ გირეი (ყირიმ. Nur Devlet Geray, ‎نور دولت‎; დ. ყირიმის სახანო — კასიმოვი, ქასიმის სახანო, 1503) — ყირიმის ხანი სამჯერ: 1466–1467, 1467–1469 და 1475–1478 წლებში, კასიმის სახანოს ხანი 1486-1503 წლებში, ყირიმის სახანოს დამაარსებლის, ჰაჯი I გირეის უფროსი ვაჟი. ნურ-დევლეთი მამამისის გარდაცვალების შემდეგ გახდა ყირიმის მეორე ხანი, თუმცა 1 წლის შემდეგ საკუთარმა ძმამ, მენლი I გირეიმ ტახტიდან ჩამოაგდო და ალუშტას ციხე-სიმაგრეში გამოკეტა. 4 თვის შემდეგ, ამჯერად ნურ-დევლეთმა ჩამოაგდო მენლი გირეი და მთელ სახანოზე კონტროლი აღადგინა. 1468 წელს მან პოლონეთში ელჩები გააგზავნა გენუელი ვაჭრების წინააღმდეგ ალიანსის შექმნის მიზნით. მისი ძმა, მენლი გენუელებს უჭერდა მხარს და სწორედ მათი დახმარებით, 1469 წელს მეორედ ჩამოაგდო ტახტიდან ნურ დევლეთი, რომელიც მოსკოვში გაიქცა. 1475 წელს ყირიმი ოსმალებმა დაიპყრეს. მენლი გირეი ტყვედ ჩავარდა, ხანი კი გახდა ნურ-დევლეთის მეორე ძმა — ჰაიდერ გირეი. ნურ-დევლეთი თურქებს ვასალობასა და ხარკის გადახდას დაჰპირდა, 40 000 თათრით დაიძრა ყირიმისკენ და მალევე გადააყენა ჰაიდერ გირეი. მისი მესამე მმართველობა 1 წლამდე გაგრძელდა, 1478 წელს ნურ-დევლეთი მესამედ გადააყენა თანამდებობიდან მენლი I გირეიმ. ამის შემდეგ ნურ-დევლეთი ჰაიდერ გირეისთან და ოჯახთან ერთად რუსეთში გადაიხვეწა. 1480-იან წლებში გაებრძოლა ოქროს ურდოსა და ქასიმის სახანოს. ამ უკანასკნელის დამარცხება მარტივად მოახერხა და 1486 წელს გახდა ქასიმის ხანი. მის მფლობელობაში შედიოდა დღევანდელი რიაზანის ოლქის უდიდესი ნაწილი. ქასიმის მართვის დროს, რამდენიმეჯერ სცადა ალიანსის შექმნა ყირიმის სახანოს დასაპყრობად, მაგრამ უშედეგოდ. გარდაიცვალა 1503 წელს. მის შემდეგ ქასიმის ხანი გახდა მისი ვაჟი, სათილღან გირეი. ყირიმის სახანო გირეის დინასტია ყირიმის ხანების სია Гайворонский Алексей. Созвездие Гераев. — Симферополь, 2003 г. Олекса Гайворонский «Повелители двух материков», том 1, Киев-Бахчисарай, 2007 г. ISBN 978-966-96917-1-2
აიდინქიშლაქი

აიდინქიშლაქი (აზერ. Aydınqışlaq) — სოფელი აზერბაიჯანში, გაბალის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 2 026 კაცი. აიდინქიშლაქი GEOnet სახელების სერვერზე
ოლდ ბოი

ოლდ ბოი (იაპონ. オールド・ボーイ ორუდო ბოი?) — იაპონური მანგის სერია, შექმნილი გარონ ცუჩიას და ილუსტრირებული ნობუაკი მინეგიშის მიერ. მისი სიუჟეტი მოგვითხრობს მთავარი პერსონაჟის, შინიჰიჩი გოტოს შესახებ, რომელიც, კერძო საპყრობილეში ათწლიანი პატიმრობის შემდეგ მოულოდნელად თავისუფლდება. ამ გათავისუფლების შემდეგ გოტო ეძებს მათ, ვინც იგი უკანონოდ დააკავა და ცდილობს, დაადგინოს, თუ რატომ დააპატიმრეს. ოლდ ბოი სერიების სახით იბეჭდებოდა ჟურნალ Weekly Manga Action-ში, 1996—1998 წლებში. სულ გამოვიდა მისი 79 თავი. მოგვიანებით სერია ითარგმნა Dark Horse Comics-ის მიერ და გამოიცა 2006—2007 წლებში. მანგა აგრეთვე ადაპტირებული იქნა ჯილდოებით აღნიშნული სამხრეთ კორეული ფილმის სახით (2003). 2013 წელს სპაიკ ლიმ გადაიღო მისი ახალი ვერსია. გვერდი Dark Horse Comics-ზე დაარქივებული 2008-05-22 საიტზე Wayback Machine. „ოლდბოი“ (მანგა) საიტის Anime News Network ენციკლოპედიაში
ჩერქეს მეჰმედ-ფაშა

ჩერქეს მეჰმედ-ფაშა (თურქ. Çerkes Mehmed Paşa; გ. 28 იანვარი, 1622) — ოსმალეთის იმპერიის სახელმწიფო მოღვაწე. დიდი ვეზირი 1624-1625 წლებში, წარმოშობით ჩერქეზი. ჩერქეზი მეჰმედ-ფაშა ოსმალეთის მრავალი დიდი ვეზირის მსგავსად, ენდერუნის სამხედრო სკოლაში აღიზარდა. 1610-იან წლებში იყო სულთან აჰმედ I-ის პირადი მცველი და სილაჰდარი (მეაბჯრე). ოსმან II-ის მმართველობის პერიოდში დაინიშნა შაამის ბეილერბეიდ, ხოლო 1621 წელს დედაქალქში იხმეს და ვეზირად დანიშნეს. 1624 წლის 3 აპრილს, ქემანქეშ ქარა ალი-ფაშას სიკვდილით დასჯის შემდეგ, ქიოსემ სულთანმა დიდი ვეზირის ბეჭედი სწორედ ჩერქეს მეჰმედ-ფაშას უბოძა. მას ვეზირობა მოუწია ოსმალთათვის წარუმატებლად დაწყებული ირან-ოსმალეთის 1623-1639 წლების ომის დროს. იმპერია ქაოსმა მოიცვა. მდგომარეობას ართულებდა წარმოშობით აფხაზი ფაშის, აბაზა მეჰმედის ფართო მასშტაბური აჯანყება, რომელიც 1622 წელს დაიწყო ოსმან II-ის მკვლელობის მიზეზით. ჩერქეს მეჰმედ-ფაშას დაევალა აბაზას აჯანყების ჩახშობა. 1624 წელს ის მრავალრიცხოვანი არმიით ანატოლიაში შეიჭრა, კონია დაიხსნა ჯელალიებისგან, ხოლო 3 სექტემბერს აბაზა მეჰმედ-ფაშას მომხრეები დაამარცხა კაისერის ბრძოლაში, რის შემდეგაც ამბოხი დროებით შეჩერდა. ამ წარმატების შემდეგ ჩერქეზი მეჰმედ-ფაშა დაინიშნა აღმოსავლეთ ფრონტის მეთაურადაც და სეფიანების წინააღმდეგ სალაშქროდ დაიძრა, მაგრამ 1625 წლის 28 იანვარს, თოქათში მოულოდნელად გარდაიცვალა. მის შემდეგ დიდი ვეზირი გახდა ჰაფიზ აჰმედ-ფაშა. ოსმალეთის დიდი ვეზირების სია İsmail Hâmi Danişmend, Osmanlı Devlet Erkânı, Türkiye Yayınevi, İstanbul, 1971 (Turkish) Sakaoğlu, Necdet (1999), Bu Mülkün Sultanları, İstanbul:Oğlak ISBN 975-329-6 say.227
დავით-ბეგი

დავით-ბეგი (სომხ. Դավիթ Բեկ; გ. 1728) — ირანელ და თურქ დამპყრობთა წინააღმდეგ სომეხი ხალხის განმათავისეფლებელი ბრძოლის ერთ-ერთი წინამძღოლი. ერთ-ერთი სომხური წყაროს მიხედვით, დავით-ბეგმა მთელი სიცოცხლე გაატარა საქართველოში, სადაც „მოიპოვა დიდება, პატივი და მხედართმთავრის სახელი". უზბაშად (ასისთავი) მსახურობდა ქართული ჯარის იმ ნაწილში, რომელსაც ბაქარ ბატონიშვილი სარდლობდა. XVIII საუკუნის 20-იან წლებში აღმოსავლეთი სომხეთის მოსახლეობა ირანელთა წინააღმდეგ აღდგა. აჯანყებულებმა დახმარება სთხოვეს ქართლის სამეფო კარს. ბაქარ ვახტანგის ძემ დავით-ბეგი სომხეთში გაგზავნა. 1724-1725 წლებში ღაფანელმა სომხებმა დავით-ბეგის მეთაურობით მნიშვნელოვანი გამარჯვება მოიპოვეს თურქებზე, რამაც ხელი შეუწყო სომეხი ხალხის განმათავისუფლებელი მოძრაობის აღმავლობას. დავით-ბეგი თურქების წინააღმდეგ ბრძოლისას დაიღუპა. მაისურაძე გ., ბაქარი და ამიერკავკასიის ხალხთს განმათავისუფლებელი მოძრაობა XVIII საუკუნის I მეოთხედის დასასრულს. კტ.: ძიებანი საქართველოს და კავკასიის ისტორიიდან, თბ., 1976; Арутюнов П. Т., Освободительные движение армянского народа в первой четверти XVIII в., М., 1954; მაისურაძე გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 338.