laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
მსოფლიო საბაჟო ორგანიზაცია

მსოფლიო საბაჟო ორგანიზაცია — სამთავრობოთაშორისო საერთაშორისო ორგანიზაცია, რომელსაც შტაბ-ბინა აქვს ბელგიის დედაქალაქ ბრიუსელში. მსოფლიო საბაჟო ორგანიზაციის წევრები არიან მსოფლიოს თითქმის ყველა ქვეყნის საბაჟო სამსახურები. მსო-ს საქმიანობა ორიენტირებულია საერთაშორისო ინსტრუმენტების განვითარებაზე, კონვენციებზე, როგორიცაა საქონლის კლასიფიკაცია, საბაჟო ღირებულების შეფასება, საქონლის წარმოშობის წესები, საბაჟო მოსაკრებელი, მიწოდების ჯაჭვის უსაფრთხოება, მსოფლიო სავაჭრო პროცედურების გამარტივება, საბაჟო სფეროში სამართლის დარღვევისა და საავტორო უფლებების დარღვევის წინააღმდეგ ბრძოლა, ასევე კორუფციასთან ბრძოლა. მსოფლიო საბაჟო ორგანიზაცია განსაკუთრებულ ყურადღებას ამახვილებს ინსტუტიციური განვითარების პროგრამებზე, რომლის მიზანია ხელი შეუწყოს რეფორმების განხორციელებას და საბაჟო მომსახურების მოდერნიზებას. მსოფლიო საბაჟო ორგანიზაციამ შეიმუშავა აღწერისა და კოდიფიცირების ჰარმონიზაციული სისტემა, ასევე ახორციელებს მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციასთან ორ შეთანხმებას: შეთანხმება „ტარიფებისა და ვაჭრობის შესახებ“ გენერალური შეთანხმების VII მუხლი 1994 წელი (საბაჟო ღირებულების შეფასება) და შეთანხმება განსაზღვრული ქვეყნების საქონლის წარმოშობის წესების შესახებ. 1947 წელს ვაჭრობისა და ტარიფების გენერალური შეთანხმების მოთხოვნით შეიქმნა სამუშაო ჯგუფი საბაჟო საკითხებთან დაკავშირებით, რომელშიც მონაწილეობდა 13 ქვეყანა. 1950 წელს ამ ჯგუფის მუშაობამ გამოიწვია ბრიუსელის კონვენციის ხელმოწერა, რომლის მიხედვითაც შეიქმნა საბაჟო თანამშრომლობის საბჭო. 1953 წლის 26 იანვარს გაიმართა ორგანიზაციის ინაუგურაცია 17 სახელმწიფოს წარმომადგენლის მონაწილეობით. 1994 წელს საბაჟო თანამშრომლობის საბჭოს ეწოდა მსოფლიო საბაჟო ორგანიზაცია. მისი არსებობის ისტორიის მანძილზე მისი წევრი გახდა 182 საბაჟო სამსახური, რომელიც აკონტროლებს საერთაშორისო ვაჭრობის 98 %-ს. მსოფლიო საბაჟო ორგანიზაცია არის საერთაშორისო, საყოველთაოდ აღიარებული საბაჟო ექსპერტიზის გლობალური ცენტრი და ასრულებს წამყვან როლს საბაჟო საქმისა და საბაჟო კანონმდებლობის განხილვაში, განვითარებასა და გაუმჯობესებაში. ორგანიზაციის მთავარი მიზანია ორგანიზაციის წევრი ქვეყნების საბაჟო სამსახურების ეფექტურობის გაზრდა მათი ეროვნული განვითარების ხელშემწყობი ღონისძიებების გატარებით: ეროვნული უსაფრთხოების განმტკიცება, საგადასახადო კოდექსის გაზრდა და საგარეო ვაჭრობის სტატისტიკის შეგროვება. მსოფლიო საბაჟო ორგანიზაციის სამდივნოს ხელმძღვანელობს გენერალური მდივანი, რომელსაც ირჩევენ ორგანიზაციის წევრები ხუთი წლის ვადით. 2009 წლის 1 იანვრიდან ეს თანამდებობა უკავია იაპონიის წარმომადგენელს კუნიო მიკურიას. უმაღლესი მმართველი ორგანოა საბჭო, რომელიც შედგება ორგანიზაციის წევრებისაგან. საბჭოს მუშაობას ხელმძღვანელობს თავმჯდომარე. მსოფლიო საბაჟო ორგანიზციის ოფიციალური ვებგვერდი ↑ Aligned ISNI and Ringgold identifiers for institutions // zenodo — 2017. — doi:10.5281/ZENODO.758080 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q22661177"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q64159407"></a>
ფევზი ჩაქმაქი

მუსტაფა ფევზი ჩაქმაქი (თურქ. Fevzi Çakmak დ. 1876 — გ. 1950) — თურქი სამხედრო და სახელმწიფო მოღვაწე, თურქეთ-იტალიის, ბალკანეთის და პირველი მსოფლიო ომების აქტიური მონაწილე. 1896 წლიდან ლეიტენანტის ჩინით სამსახურს იწყებს ოსმალეთის არმიაში. 1897 წლიდან უფროსი ლეიტენანტია, 1898 წლიდან შტაბის კაპიტანი. 1909 წლიდან მაიორი და 35-ე ბრიგადის მეთაური. 1910 წლიდან ვიცე-პოლკოვნიკი და კორპუსის შტაბის უფროსი. 1913 წელს ენიჭება ბრიგადის გენერლის წოდება და ინიშნება დივიზიის მეთაურად. პირველ მსოფლიო ომში იბრძოდა დარდანელის ფრონტზე. 1915 წელს ენიჭება გენერალ-მაიორის წოდება. 1916 წლიდან კავკასიის ფრონტზეა. 1917 წელს გადაჰყავთ პალესტინის ფრონტზე და ინიშნება მე-7 არმიის სარდლად. 1918 წლის 28 ივლისიდან გენერალ-ლეიტენანტია. ომის დასრულების შემდეგ, 1918 წლის 24 დეკემბერს, ინიშნება ოსმალეთის იმპერიის შეიარაღებული ძალების გენშტაბის უფროსად, ხოლო 1919 წლის 30 აპრილს - იმპერიის სამხედრო მინისტრად. 1920 წლიდან ემხრობა ქემალისტებს და ანატოლიაში აგორებულ ნაციონალისტურ მოძრაობას. 1921 წლიდან ქემალისტთა დასავლეთის არმიის სარდალი და პარლამენტის წევრია. დამოუკიდებლობის ომში ბერძნებთან წარმატებული ბრძოლების შემდეგ, 1922 წლის 31 აგვისტოს დიდი ეროვნული კრების დადგენილებით ენიჭება ქვეყნის უმაღლესი სამხედრო წოდება - მარშალი. ამავე დროს, 1921 წლის 24 იანვრიდან 1922 წლამდე იყო ქვეყნის პრემიერ-მინისტრი. 1923 წლის 14 აგვისტოდან, თურქეთის მიერ სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ პარლამენტის წევრია სტამბოლიდან. 1924 წლის 3 მარტს ინიშნება თურქეთის შეარაღებული ძალების გენშტაბის უფროსად. იმავე წელს ტოვებს თანამდებობას, იხსნის პარლამენტის წევრის უფლებამოსილებას და მიდის პოლიტიკიდან. გარდაიცვალა 1950 წელს. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ფევზი ჩაქმაქი General Staff official site (თურქული) "Fevzi Çakmak." Encyclopædia Britannica. 2009. Encyclopædia Britannica Online. "Fevzi Çakmak Diaries, 1911–1950." Manuscripts Division. 2002. Princeton University Library. Mesut Çevikalp, "Mareşal'in gözyaşları", Aksiyon, Sayı: 800, 5 April 2010. (თურქული) "Bir telefon bile etmedi. Mareşal Fevzi Çakmak’ın Amerika’daki öz torunu Ahmet Çakmak VATAN’a konuştu" დაარქივებული 2014-02-22 საიტზე Wayback Machine. , Vatan, 16 April 2010. (თურქული)
ნური ქილიგილი

ნური ქილიგილი (თურქ. Nuri Killigil დ. 1881 — გ. 1949) — თურქი სამხედრო მოღვაწე, თურქეთ-იტალიის, ბალკანეთის, პირველი მსოფლიო ომისა და სომხეთ-აზერბაიჯანის ომის აქტიური მონაწილე, ენვერ-ფაშას უმცროსი ძმა. სამხედრო სამსახურს იწყებს ოსმალეთის არმიაში. 1897 წლიდან უფროსი ლეიტენანტია, 1898 წლიდან შტაბის კაპიტანი. 1909 წლიდან მაიორი და 35-ე ბრიგადის მეთაური. 1910-20 წლებში ხელმძღვანელობდა აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის შეიარაღებული ძალების შექმნას. პირველი მსოფლიო ომის დასრულებისა და მუდროსის დროებითი ზავის შემდეგ ტოვებს „კავკასიის ისლამური არმიის“ სარდლის თანამდებობას. 1914-15 წლებში იყო ტრიპოლში მოქმედი საარმიო ჯგუფის „აფრიკის“ სარდალი. 1918 წლის ზაფხულიდან იყო სარდალი განჯაში შემდგარი კავკასიის ისლამური არმიისა რომელმაც 1918 წლის 15-16 სექტემბერს მოიგო ბაქოს ბრძოლა აიღო ბაქო და დაამხო რუსულ-სომხური ესერულ-დაშნაკური „ცენტრალური კასპიის დიქტატურა“, რომელსაც ზურგს ლაიონელ დანსთერვილის ბრიტანული ექსპედიცია უმაგრებდა ზურგს. ამიერკავკასიაში ბრიტანელთა შემოსვლის შემდეგ მას აპატიმრებენ და სვამენ ბათუმის ციხეში. ციხიდან გაქცევის შემდეგ ბიძამისთან, გენერალ ჰალილ ფაშასთან ერთად ეკედლება რუს ბოლშევიკებს. სწორედ ისინი წარმოადგენენ შემაერთებელ ხიდს ქემალისტებსა და ბოლშევიკებს შორის. 1920 წლის გაზაფხულიდან, ბოლშევიკების ამიერკავკასიაში შესვლის შემდეგ უპირისპირდება ბოლშევიკებს და ხელმძღვანელობს ანტიბოლშევიკურ და ანტიდაშნაკურ გამოსვლებს აზერბაიჯანში. თურქეთის რესპუბლიკის შექმნის შემდეგ ბრუნდება სამშობლოში. 1930-იანი წლებიდან მოღვაწეობს სამხედრო მრეწველობის სფეროში. 1938 წელს აარსებს სამხედრო სამრეწველო კომპანიას და აწარმოებს ასაფეთქებელ ნივთიერებებს, აირწინაღებს და ცეცხლსასროლ იარაღს. მეორე მსოფლიო ომის მსვლელობისას ამყარებს კავშირებს ანკარაში გერმანიის ელჩთან პანთურქისტული მოძრაობის მხარდასაჭერად. იმყოფებოდა გერმანიაში, სადაც ცდილობდა აზერბაიჯანის დამოუკიდებლობის აღიარების მიღწევას. მისი უშუალო ხელმძღვანელობით ჩამოყალიბდა მესამე რაიხის SS-ის თურქესტანის ლეგიონი. მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ ბრუნდება სამშობლოში და აგრძელებს კომერციულ საქმიანობას. დაიღუპა 1949 წელს საკუთარ ქარხანაში მომხდარი აფეთქების შედეგად. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ნური ქილიგილი Oral, Atilla: Nuri Killigil, Demkar Yayınevi, 2016, ISBN 978-605-89428-8-2
AMD-65

 AMD-65 — უნგრული წარმოების საიერიშო შაშხანა, რომელიც დაპროექტებული იყო 1960-იან წლებში, გარეგნულად ამდ-65 მნიშვნელოვნად განსხვავდება მისი საბჭოთა ანალოგ AKM-ისგან, მაგალითად ის აკმ-ზე ბევრად მოკლეა და კომპაქტურია რაც ერთის მხრივ ძალზედ გამოსადეგია ბრძოლის პირობებში თუმცა მეორე მხრივ ბევრად ანელებს ტყვიის სიჩქარეს და შესაბამისად შაშხანის ეფექტიანი მოქმედების მანძილს ამცირებს, ასევე ამდ-65-ს გააჩნია პრობლემები გადახურებასთან დაკავშირებით, რამდენიმე მჭიდის მიყოლებით გასროლის შემდეგ ხელის მოსაჭიდი ხურდება, რაც შაშხანას თითქმის გამოუყენებელს ხდის რადგან უბრალოდ ხელის ჩაჭიდება და ავტომატის სწორად დაჭერა შეუძლებელი ხდება.  ავღანეთი - სტანდარტული საიერიშო შაშხანა ავღანეთის პოლიციაში, მცირე რაოდენობა გამოიყენება შეიარაღებული ძალებშიც.  ანგოლა  აშშ - გამოიყენება ამერიკის სპეციალური დანიშნულების ნაწილების მიერ ავღანეთში.  ლიბია  საქართველო - 1186 შაშხანა იქნა იმპორტირებული 2008 წელს, ინახება რეზერვში.  სირია  უნგრეთი The AK site Small Arms of the World, 1983 Description, photos True history of AMD-65 from the Hungarian AK site
დაგეგმვა

დაგეგმვა — ცალკეულ პირთა, ადამიანთა ჯგუფის, საწარმოთა, დაწესებულებათა, სახელმწიფო ხელისუფლების მომავალი საქმიანობის თეორიული მოდელის შემუშავება გარკვეული პერიოდისათვის, რომელიც გულისხმობს საქმიანობის მიზნებისა (მოსალოდნელი შედეგისა) და მათი მიღწევის საშუალებათა წინასწარ განსაზღვრას, ურთიერთდაკავშირებას. დაგეგმვა ადამიანთა მიზანდასახული, გაცნობიერებული საქმიანობაა. დაგეგმვის ელემენტები ცალკეული ადამიანებისა და მათი ჯგუფების საქმიანობაში დასაბამიდან არსებობდა. უძველესი ხანის რომაელი პოეტი ოვიდიუს ნაზონი მოიხსენიებს გეგმას, როგორც მიზანს და ნაპოვნ სამოქმედო გზას. დაგეგმვა საზოგადოების ცხოვრების ყველა სფეროში – სამეურნეო (ეკონომიკურ), პოლიტიკურ, სამხედრო, მეცნიერულ, კულტურულ და სხვ. – გვხვდება. მათგან განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ეკონომიკური საქმიანობის დაგეგმვა. უძველესია მიკროეკონომიკური, ანუ ცალკეულ საწარმოთა საქმიანობის დაგეგმვა. იგი განსაკუთრებით მსხვილი მრეწველობის განვითარების კვალდაკვალ ვრცელდებოდა. ამჟამად საწარმოები ადგენენ ბიზნესგეგმებს, რომლებიც განსაზღვრავს საწარმოს (ფირმის, ორგანიზაციის) მომავალი საქმიანობის ეკონომიკურ პარამეტრებს. ეკონომიკური განვითარების უფრო მაღალ საფეხურზე წარმოიშვა მაკროეკონომიკური, ანუ ეკონომიკური დაგეგმვა ქვეყნის მასშტაბით. იგი შეიძლება ორი სახის იყოს: სპეციალური და კომპლექსური – ერთიანი მთელი ქვეყნისათვის. სპეციალური მაკროეკონომიკური დაგეგმვა ქვეყნის მასშტაბით ცალკეული დარგის გეგმების, ან სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის პრობლემის გადაწყვეტის სხვადასხვა სახის პროგრამის შემუშავებას გულისხმობს. ამგვარ გეგმებს, უწინარესად, მიეკუთვნება სახელმწიფო ბიუჯეტი – შემდგომი წლის ან წლების შემოსავლებისა და ხარჯების გეგმა. კომპლექსური, ერთიანი მაკროეკონომიკური დაგეგმვა კი ქვეყნის მასშტაბით ეკონომიკური და სოციალური სფეროს განვითარების ყოვლისმომცველი პარამეტრების შემუშავებას ნიშნავს. მისი ფორმებია: დირექტიული და ინდიკატიური. დაგეგმვა შეიძლება ეროვნულ ჩარჩოებსაც სცილდებოდეს მაშინ, როცა ის საერთაშორისო მასშტაბით საქმიანობის ორიენტირთა და საშუალებათა განმსაზღვრელ ფუნქციას ასრულებს. ასეთ გეგმებს შეიძლება მივაკუთვნოთ, მაგ., საერთაშორისო კორპორაციების, საფინანსო და საკრედიტო ორგანიზაციების პროექტები და სხვა. დროის ხანგრძლივობის მიხედვით, გამოიყოფა მოკლე- (ერთ წლამდე), საშუალო- (ხუთ წლამდე) და გრძელვადიანი (ხუთ წელზე მეტი) გეგმები, დანიშნულების მიხედვით კი – ოპერატიული (მიმდინარე პერიოდის, ცალკეულ ღონისძიებათა განხორციელების) და სტრატეგიული (მსხვილმასშტაბიანი, ხანგრძლივი მოქმედების). მალაშხია გ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 245-247.
ლევ კარახანი

ლევ მიხეილის ძე კარახანი, ლეონ კარახანიანი (სომხ. Կարախանյան Լեւոն Միքայելի, რუს. Лев Михайлович Карахан; დ. 1889, თბილისი — გ. 20 სექტემბერი, 1937) — წარმოშობით სომეხი რუსი პოლიტიკოსი და რევოლუციონერი. 1904 წლიდან იყო რსდმპ წევრი, მენშევიკი. 1912 წლიდან აქტიურად მონაწილეობდა პროფკავშირულ მოძრაობაში. 1913 წლიდან იყო პეტერბურგის გაერთიანებული სოციალ-დემოკრატიული ორგანიზაციის წევრი, აგიტატორი, პროპაგანდისტი და ორგანიზატორი. 1917 წელს იყო პეტროგრადის რაიონის დუმის და საქალაქო საბჭოს წევრი. 1918 წლის მარტიდან 1921 წლის ოქტომბრამდე მუშაობდა დიპლომატიურ სამსახურში. 1921-1922 წლებში იყო რსფსრ საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი პოლონეთში. 1922-1923 წლებში იყო საგარეო საქმეთა სახალხო კომისარიატის აღმოსავლეთის განყოფილების გამგე. შემდეგ წლებში მუშაობდა სხვადასხვა ქვეყნებში რუსეთის საგანგებო და სრულუფლებიან ელჩად. 1934 წლიდან იყო საბჭოთა კავშირის ელჩი თურქეთში. 1937 წლის 3 მაისს უკან გაიწვიეს და დააპატიმრეს და იმავე წლის 20 სექტემბერს სიკვდილით დასაჯეს. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ლევ კარახანი Britannica article about Karakhan Manifesto
ნიკოლაი კრესტინსკი

ნიკოლაი ნიკოლაევიჩ კრესტინსკი, (რუს. Никола́й Никола́евич Крести́нский დ. 1883 — გ. 15 მარტი, 1938) — რუსი საბჭოთა პოლიტიკოსი და პარტიული მოღვაწე. 1901 წელს დაასრულა ვილენსკის გიმნაზია, ხოლო 1907 წელს პეტერბურგის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. 1903 წლიდან იყო რსდმპ წევრი, 1905 წლიდან ბოლშევიკი. 1906 წლიდან იყო რსდმპ(ბ) ჩრდილო-დასავლეთის საოლქო კომიტეტის თავმჯდომარე. თებერვლის რევოლუციის შემდეგ აირჩიეს რსდმპ(ბ) ეკატერინბურგის საგუბერნიო კომიტეტის თავმჯდომარედ. ოპოზიციაში ჩაუდგა პარტიის მემარჯვენე კურსს, რომელსაც წარმოადგენდნენ ლევ კამენევი და სტალინი. 1918-21 რსფსრ ფინანსთა სახალხო კომისრის თანამდებობა. 1919 წელს არჩეულ იქნა პარტიის პირველი პოლიტბიუროს შემადგენლობაში, ამავდროულად იყო ცეკას ორგბიუროს წევრი და გენერალური მდივანი. პარტიაში მხარს უჭერდა ლევ ტროცკის კურსს. პარტიის მეათე ყრილობაზე გაათავისუფლეს გენერალური მდივნის თანამდებობიდან, რომელიც ჯერ მოლოტოვმა, შემდეგ კი სტალინმა დაიკავა. 1921 წლის ოქტომბრიდან იყო რსფსრ საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი გერმანიაში. 1930-37 წლებში იყო საბჭოთა კავშირის სახალხო კომისართა საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე. 1937 წლის მარტ-მაისში ეკავა იუსტიციის სახალხო კომისრის მოადგილის თანამდებობა. 1937 წელს დააპატიმრეს „ანტისაბჭოთა მემარჯვენე ტროცკისტული ბლოკის“ წევრობის ბრალდებით. 1938 წლის 12 მარტს მიესაჯა დახვრეტა. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ნიკოლაი კრესტინსკი Биографии Крестинского на Хроносе
ელენა სტასოვა

ელენა დმიტრიევნა სტასოვა, (რუს. Еле́на Дми́триевна Ста́сова დ. 1873 — გ. 31 დეკემბერი, 1966) — რუსი საბჭოთა პოლიტიკოსი და პარტიული მოღვაწე, რევოლუციონერი. 1905-06 წლებში იყო ემიგრაციაში შვეიცარიაში, სადაც აქტიურად მონაწილეობდა რსდმპ(ბ) ცენტრალური კომიტეტის მუშაობასა და გაზეთ „პროლეტარიატის“ გამოცემაში. 1906 წლიდან იყო ფინეთში, სადაც დაკავებული იყო იარაღის, ფულისა და პარტიული მუშაკების საზღვარზე ტრანსპორტირების საკითხებით. 1907-12 წლებში იყო თბილისში რსდმპ(ბ)-ს წარმომადგენლად. 1919 წლიდან იყო კომინტერნის წევრი. 1920 წლის სექტემბრიდან პარტიის ცეკას კავკასიის ბიუროს წევრი. 1921-25 წლებში არალეგალურ სამუშაოზეა გერმანიის კომპარტიაში და ამავე დროს არის კომინტერნის ბერლინის ბიუროს წარმომადგენელი, 1927-37 წლებში იყო რევოლუციისთვის მებრძოლთა საერთაშორისო ორგანიზაციის ცენტრალური კომიტეტის თავმჯდომარე. 1935-43 წლებში კომინტერნის ინტერნაციონალური კონტროლის კომისიის წევრია. 1946 წელს გავიდა პენსიაში. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ელენა სტასოვა Barbara Evan Clements, Bolshevik Women, New York: Cambridge University Press, 1997
აბსოლუტური გეომეტრია

აბსოლუტური გეომეტრია — პარალელობის შესახებ პოსტულატისაგან დამოუკიდებელი გეომეტრიულ წინადადებათა ერთობლიობის სახელწოდება. ეს წინადადებები საერთოა ევკლიდესა და ლობაჩევსკის გეომეტრიებისათვის. ტერმინი შემოიღო ი. ბოლიაიმ. ევკლიდეს გეომეტრია ლობაჩევსკის გეომეტრია არაევკლიდური გეომეტრიები ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 39.
აბსოლუტური გეოქრონოლოგია

აბსოლუტური გეოქრონოლოგია — დედამიწის გეოლოგიური ისტორიის დანაწილება, რომელიც მინერალებისა და ქანების ასაკის რადიოლოგიური მეთოდებით დადგენას ეყრდნობა. გეოლოგიური წელთაღრიცხვა ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 39.
აბსოლუტური გონი

აბსოლუტური გონი, აბსოლუტური სული — ჰეგელის ფილოსოფიური სისტემის ერთ-ერთი ძირითადი ცნება, იგივე აბსოლუტური იდეა განვითარების იმ სტადიაზე, როცა იგი თავის თავს თვითშემეცნებაში პოვებს. აბსოლუტურ გონს აქვს განვითარების სამი ფორმა: სუბიექტურ-ინდივიადუალური სული (შეისწავლის ფსიქოლოგია), ობიექტური ანუ საყოველთაო გონი (შეისწავლი ისტორია) და საკუთრივ აბსოლუტური გონი. უკანასკნელის განვითარება, თავის მხრივ, სამი საფეხურისაგან შედგება: ინტუიცია, რომელიც ხელოვნებაში ვლინდება, წარმოდგენა, რომელიც რელიგიაში ვლინდება და ცნება, რომელიც ფილოსოფიაში ვლინდება. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 39.
აბსოლუტური ჭეშმარიტება

აბსოლუტური ჭეშმარიტება — შემეცნების თეორიის კატეგორია, რომელსაც ახასიათებს სინამდვილის სრული, ამომწურავი ცოდნა, რომლის წვდომა შემეცნების უსასრულო პროცესშია შესაძლებელი, ან ცოდნის ის ნაწილი, რაც აღარ შეიცვლება, რის უკუგდებაც მომავალში შეუძლებელია. ჭეშმარიტება შეფარდებითი ჭეშმარიტება ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 39.
შეფარდებითი ჭეშმარიტება

შეფარდებითი ჭეშმარიტება — შემეცნების თეორიის კატეგორია, რომელიც ხასიათდება როგორც ცოდნის ის ნაწილი, რაც შეიძლება მეცნიერული შემდგომი განვითარების შედეგად დაზუსტდეს, შეიცვალოს ან ნაწილობრივ უკუგდებულ იქნეს. ჭეშმარიტება აბსოლუტური ჭეშმარიტება ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 39.
აბსოლუტური ეთიკა

აბსოლუტური ეთიკა — ტერმინი შემოიღო ჰ. სპენსერმა იმ სრულყოფილი ზნეობრივი ნორმების აბსტრაქტული სისტემის დასახასიათებლად, რომელიც აწესრიგებს „იდეალური“ ადამიანის ქცევას „იდეალურ საზოგადოებაში“. აბსოლუტური ეთიკის პრინციპებს სპენსერი იყენებდა რეალურ პირობებში რეალური ადამიანების ქცევის შეფასების საზომად. თანამედროვე კაპიტალისტურ ფილოსოფიაში ამ ტერმინით აღნიშნავენ აგრეთვე ეთიკის იდეალისტურ სისტემებს, რომლებსაც ძირითადი მორალური ნორმების დოგმატიკურობის პრინციპები უდევს საფუძვლად. ფილოსოფები ამტკიცებენ რომ ეს პრინციპი ადამიანთა ისტორიისაგან, მათი ეროვნული და კლასობრივი მრწამსისაგან მომდინარეობს და უშუალოდ „ღვთის ბუნებისაგან“ (თეოლოგიური ეთიკა) ან თვით აბსტრაქტული ადამიანის „ძირითადი მოთხოვნილებისაგან“ (კანტის კატეგორიული იმპერატივი) გამომდინარეობს. აბსოლუტური ეთიკას ფილოსოფიაში უპირისპირდება ეთიკური რელატივიზმი, რომელიც აისახა ნიცშეანელობის ირაციონალურ ეთიკაში. არსებითად რელატივიზმის პრინციპია გატარებული პრაგმატიზმისა და ეგზისტენციალიზმის ეთიკაშიც. მორალში შეფარდებითი და აბსოლუტური ელემენტების თანაფარდობის საკითხი მეცნიერულად პირველად მარქსისტულმა ეთიკამ გადაჭრა. მარქსისტული ეთიკა, აღიარებს რა მორალის ისტორიისა და კლასობრივ ხასიათს, არ უარყოფს საყოველთაოდ მიღებულ მორალურ წესებს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 39.
აბსოლუტური იდეა

აბსოლუტური იდეა — იდეალისტური ფილოსოფიის, კერძოდ აბსოლუტური იდეალიზმის ძირითადი ცნება სამყაროს ზებუნებრივი, აბსოლუტური გონითი საწყისის შესახებ. გვხვდება ჰეგელისა და ჰეგელიანელების შრომებში. ჰეგელის მიხედვით, აბსოლუტური იდეა არის ქმედითი, აქტიური საწყისი და მისი აქტივობა თვითშემეცნებაშია. მისი განვითარების საფეხურებია: საკუთრივ აბსოლუტური იდეა ანუ იდეის განვითარება წმინდა აზრის სტიქიაში, ბუნება და აბსოლუტური გონი ანუ იდეის განვითარება აზროვნებასა და ისტორიაში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 39.
ჰეგელიანელობა

ჰეგელიანელობა — ჰეგელის მოძღვრების შინაგან წინააღმდეგობათა გამოვლენის შედეგად წარმოშობილი მიმდინარეობა XIX საუკუნის 30-40-იანი წლების გერმანიაში. ჰეგელიანელები იყოფოდნენ მემარცხენეებად და მემარჯვენეებად. მემარცხენე ანუ ახალგაზრდა ჰეგელიანელები (დ. შტრაუსი, ბ. ბაუერი და სხვა) მემარჯვენე ანუ ძველ ჰეგელიანელების (კ. გეშელი, ჰ. ჰინრიხსი, გ. გაბლერი და სხვა) წინააღმდეგ ბრძოლაში მხარს უჭერდნენ ჰეგელის დიალექტიკას, აკრიტიკებდნენ რელიგიას, კერძოდ ქრისტიანობას. მემარჯვენე ჰეგელიანელები კი, პირიქით, ჰეგელის ფილოსოფიის მიზნად და საბოლოო პუნქტად მიიჩნევდნენ რელიგიურ და ფილოსოფიურ სიმპიოზს, უარყოფდნენ დიალექტიკას. შინაარსობრივად ეს ბრძოლა იყო პოლიტიკური ბრძოლა ახალი იდეების მატარებელ იდეოლოგებსა და პოლიტიკაში რეაქციონერებს შორის. მემარცხენე ჰეგელიანელებს ეკუთვნოდნენ ადრეულ პერიოდში ლ. ფოიერბახი, კ. მარქსი და ფ. ენგელსი. 1844 წლიდან მარქსმა და ენგელსმა გააკრიტიკეს ჰეგელიანელობა და ახალი, მატერილაისტური მსოფლმხედველობა შეიმუშავეს. XIX საუკუნის მეორე ნახევარში ჰეგელიანელობა კვლავ აღორძინდა ევროპაში. XX საუკუნის დამდეგს ჰეგელიანელობა ნეოჰეგელიანელობაში გადაიზარდა. მ. ჭელიძე, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 612.
დავიდ შტრაუსი

დავიდ ფრიდრიხ შტრაუსი (დ. 27 იანვარი, 1808, ლუდვიგსბურგი — გ. 8 თებერვალი, 1874, იქვე) — გერმანელი ფილოსოფოსი, ახალგაზრდა ჰეგელიანელი. 1848 წელს ბურჟუაზიული რევოლუციის წინ გამოვიდა რადიკალური იდეებით, 60-იანი წლებიდან კი უკვე მონარქისტი და სოციალიზმის აშკარა მოწინააღმდეგე გახდა. ქრისტიანულ რელიგიური ეთიკასა და ახალგაზრდა ჰეგელიანური მოძრაობის დაწყებაში დიდი როლი შეასრულა მისმა წიგნმა „იესოს ცხოვრება“ (ტ. 1-2, 1835-1836). შტრაუსმა უარყო ქრისტეს ღვთაებრიობა და ისტორიულ პირად მიიჩნია იგი, ხოლო საღვთო წიგნები — ისტორიულ თხზულებებად. შტრაუსმა პანთეიზმის თვალსაზრისით გადაამუშავა ჰეგელის ფილოსოფია. საბოლოოდ სცადა დაეფუძნებინა კრიტიკული თეოლოგია („ძველი და ახალი რწმენა“, 1872) შტრაუსის და საერთოდ ახალგაზრდა ჰეგელიანელების კრიტიკა მოცემულია მარქსისა და ენგელსის „წმინდა ოჯახში“ და „გერმანულ იდეოლოგიაში“. მ. ჭელიძე, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 47. ↑ 1.0 1.1 Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ 2.0 2.1 Encyclopædia Britannica <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741"></a> ↑ 3.0 3.1 ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ 4.0 4.1 Internet Philosophy Ontology project <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q6023365"></a> ↑ Brozović D., Ladan T. Hrvatska enciklopedija — LZMK, 1999. — 9272 გვრ. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1264934"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q429032"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18446"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1789619"></a> ↑ 6.0 6.1 Штраус Давид Фридрих // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a> ↑ 7.0 7.1 7.2 7.3 7.4 7.5 Catalog of the German National Library <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q23833686"></a> ↑ The Fine Art Archive — 2003. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166"></a> ↑ Library of the World's Best Literature / C. D. Warner — 1897. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q952614"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19098835"></a>
აბსოლუტური იდეალიზმი

აბსოლუტური იდეალიზმი — იდეალიზმის სახესხვაობა, რომლის თანახმად მთელი სინამდვილე არის აბსოლუტური იდეა, გონი ან გონება, ხოლო საგნები — მისი გამოვლინება, გაშლა. აბსოლუტური იდეალიზმს მეტაფიზიკურ იდეალიზმსაც უწოდებენ. მისი წარმომადგენლები არიან: ფიხტე, შელინგი, ჰეგელი და სხვები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 39.
აბსოლუტური მაგნიტური დაკვირვებები

აბსოლუტური მაგნიტური დაკვირვებები — დედამიწის მაგნიტური ველის დაძაბულობის ვექტორის მოდულის (T) ან მისი ვერტიკალური (Z) და ჰორიზონტალური (H) მდგენლებისა და მიხრილობის კუთხის (D) გაზომვები. T, H და Z სიდიდეების რიცხვითი მნიშვნელობები გამოიხატება ერსტედებით, ხოლო D — გრადუსებით. აბსოლუტური მაგნიტური დაკვირვებები ჩვეულებრივ მაგნიტურ ობსერვატორიებში წარმოებს. დედამიწის მაგნეტიზმი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 39.
ფიცის კაცები

ფიცის კაცები — იმერეთის მეფის გვარდია, რომელიც შექმნა მეფე სოლომონ I-მა. 1752 წელს სოლომონმა ტახტზე ასვლისთანავე აკრძალა ტყვეთა ვაჭრობა, რის გამოც მას აუჯანყდა კათოლიკოს-პატრიარქი ბესარიონი, ბიძები მამუკა და გიორგი ბაგრატიონები, ბაბუა ლევან აბაშიძე, დედა თამარ აბაშიძე და სოლომონი ტახტიდან ჩამოაგდეს. ამის შემდეგ სოლომონი ერთგულ მხლებლებთან ერთად გაიქცა ახალციხეში და ფაშას შემწეობა სთხოვა. მიღებული რესურსებით სოლომონმა ერთგული აზნაურებისაგან და გლეხებისაგან ჩამოაყალიბა პირადი გვარდია „ფიცის კაცები“. ფიცის კაცებმა მონაწილეობა მიიღეს იმერეთის სამეფოს თითქმის ყველა გარდამტეხ მოვლენაში 1754-1810 წლებში. მეთაური: ბერი ლორთქიფანიძე წევრები: მესხები, ღოღობერიძეები, ავალიანები, გრიგალაშვილები, ქოქრაშვილები, მიქაბერიძეები, ჭაბუკიანები ,იაშვილები, ყიფიანები, უგრეხელიძეები და იოსელიანები რაოდენობა: 1000 კაცი თავშეყრის ადგილი: სოფელი ლეკერწა ფიცის დადების დღე 15 მაისი 1754 ფუნქცია: ბრძოლა ქვეყნის დამოუკიდებლობისათვის, ტყვეთა სყიდვის აღკვეთა. უფლებები: შეუზღუდავი სტატუსი: მეფის ძმადნაფიცობა მარიამ ლორთქიფანიძე, ოთარ ჯაფარიძე, დავით მუსხელიშვილი, როინ მეტრეველი, „საქართველოს ისტორია“ ოთხ ტომად. უძველესი დროიდან ახ. წ. XX საუკუნემდე. გამომცემლობა პალიტრა L. თბილისი. 2012 წ. რეხვიაშვილი, მ., იმერეთის სამეფო 1462-1810, თბილისი: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 1989.