9 სექტემბერი

9 სექტემბერი — გრიგორიანული კალენდრის 252-ე დღე (ნაკიან წლებში – 253-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 113 დღე. 1543 : მერი სტიუარტი, ცხრა თვის ასაკში, ოფიციალურად „შოტლანდიელთა დედოფლად“ აკურთხეს ცენტრალური შოტლანდიის ქალაქ სტირლინგში. 1776 : კონტინენტური კონგრესი ოფიციალურად არქმევს დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა ახალ გაერთიანებას შეერთებულ შტატებს (ქვეყნად იქცა კონსტიტუციის რატიფიკაციის შემდეგ). 1801 : ბაქო და მისი რაიონი რუსეთის შემადგენლობაში შედის. 1850 : კალიფორნია აშშ-ის 31-ე შტატი ხდება. 1850 : ფედერალურ მთავრობასთან მიღწეული კომპრომისით ტეხასს მისი ტერიტორიის მესამედი ჩამოერთვა (ამჟ. კოლორადოს, კანზასის, ნიუ-მექსიკოს, ოკლაჰომასა და უაიომინგის ნაწილი) ტექსასის ანექსიამდე $10 მილიონი დავალიანების ათვისების სანაცვლოდ. 1922 : საბერძნეთ-თურქეთის ომი დასრულდა თურქების გამარჯვებით. ქალაქ სმირნას (ამჟ. იზმირი) დიდი ნაწილი დაიწვა. არათურქული მოსახლეობა გაიხიზნა. 1923 : მუსტაფა ქემალ ათათურქი, თურქეთის რესპუბლიკის დამფუძნებელი, აარსებს რესპუბლიკურ სახალხო პარტიას. 1945 : ჩინეთ-იაპონიის მეორე ომი — იაპონია ფორმალურად ნებდება ჩინეთს. 1956 : ელვის პრესლი პირველად გამოდის ეროვნული ტელევიზიით. 1970 : დაიწყო ავტომობილი „ვაზ-2101“ ჟიგულის წარმოება. 1991 : ტაჯიკეთი საბჭოთა კავშირისგან დამოუკიდებლობას აცხადებს. 1991 : სონის პლეისტეიშენი გამოდის აშშ-ში. 2001 : იუნიქს ბილენიუმი იწყება 01:46:40 UTC დროით. 2007 : ვენეციის კინოფესტივალის ოქროს ლომით ტაივანელი რეჟისორი ანგ ლის მხატვრული ფილმი "ვნებიანი კავშირი" დაჯილდოვდა. 2007 : იამაიკელმა ათლეტმა ასაფა პაუელმა 100 მეტრიან სპრინტში ახალი მსოფლიო რეკორდი დაამყარა (9,74 წამი) რიეტიში, იტალია. 2009 : საქართველოს ეროვნული საკალათბურთო ნაკრები ბელარუსის ნაკრებთან თამაშში იმარჯვებს და ევროპის ჩემპიონატის A დივიზიონში გადის. 2018 : არიფ ალვი პაკისტანის პრეზიდენტად აირჩიეს. 214 ან 215 : ავრელიანე — რომის იმპერატორი 270-275 წლებში 384 : ფლავიუს ჰონორიუსი — რომის იმპერატორი 395–423 წლებში 1585 : კარდინალი რიშელიე — ფრანგი სასულიერო პირი და სახელმწიფო მოღვაწე 1826 : ფრიდრიხ I — ბადენის დიდი ჰერცოგი 1856-1907 წლებში 1828 : ტოლსტოი, ლევ — რუსი მწერალი 1847 : ერისთავი, დავით — ქართველი მწერალი 1904 : ალექსი ივანოვი — რუსი საბჭოთა საოპერო მომღერალი (ბარიტონი) 1916 : ლეა ფლური — შვეიცარიელი ქართველოლოგი 1920 : ნათელა ფოცხვერაშვილი — ქართველი მომღერალი, ლოტბარი 1928 : სოლ ლევიტი — ამერიკელი მხატვარი 1939 : რუვენ რივლინი — ისრაელის მე–10 პრეზიდენტი 1952 : ჯიგმე თინლეი — ბჰუტანელი პოლიტიკოსი, პრემიერ-მინისტრი 1998-1999, 2003-2004 და 2008-2013 წლებში 1963 : რობერტო დონადონი — იტალიელი ფეხბურთელი 1972 : რუსუდან ხოფერია — ქართველი სპორტსმენი (ბატუტზე ხტომა) 1973 : ზაზა ბურჭულაძე — ქართველი მწერალი, სცენარისტი, მთარგმნელი 1980 : მიშელ უილიამსი — ამერიკელი მსახიობი 1980 : ზოი კაზანი — ამერიკელი მსახიობი, სცენარისტი და დრამატურგი 1982 : ფრანჩესკო გაბანი — იტალიელი მომღერალი 1986 : ქეთი თოფურია — რესეთში მოღვაწე ქართველი მომღერალი 1438 : დუარტე I – პორტუგალიის მეფე 1433-1438 წლებში 1513 : ჯეიმზ IV – შოტლანდიის მეფე 1488-1513 წლებში 1545 : შარლ II — ორლეანის ჰერცოგი 1536-45 წლებში 1898 : მალარმე, სტეფან — ფრანგი პოეტი 1947 : ვიქტორ ორტა — ბელგიელი არქიტექტორი 1969 : ვარაზი, ვასილ — ქართველი ბიოქიმიკოსი და პათოლოგფიზიოლოგი 1969 : ჯალალ ალ-აჰმადი — ირანელი მწერალი, პუბლიცისტი და საზოგადო მოღვაწე 1973 : გიორგი წერეთელი — ქართველი ენათმეცნიერი მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს: პიმენ დიდი ოსია აღმსარებელი ლიბერიუსი პიმენ პალესტინელი ღირსი ანთისა ღირსი საბა საბატი სოლოვკელი სხვა თვეები: