laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
კანდავუს კუნძულები

კანდავუს კუნძულები (ინგლ. Kadavu Group) — კუნძულების ჯგუფი ფიჯის რესპუბლიკაში, წყნარ ოკეანეში. ადმინისტრაციულად კუნძულები შედიან აღმოსავლეთის ოლქის კანდავუს პროვინციის შემადგენლობაში. ჯგუფში ყველაზე დიდი კუნძულია კანდავუ. მის გარდა ჯგუფში შედიან მომცრო კუნძულები: ონო, დრავუნი, გალოა და დიდი ასტროლაბიის რიფი. კუნძულების საერთო ფართობია 450,3 კმ². იგი მდებარეობს ფიჯის ყველაზე დიდი კუნძულიდან — ვიტი-ლევუდან სამხრეთით. ↑ Islands of Fiji. Kadavu (Kandavu). UN SYSTEM-WIDE EARTHWATCH Web Site. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-21. ციტირების თარიღი: 2010-04-04.
ვანუა-ლევუს კუნძულები

ვანუა-ლევუს კუნძულები (ინგლ. Vanua Levu Group) — კუნძულების ჯგუფი ფიჯის რესპუბლიკაში, წყნარ ოკეანეში. ადმინისტრაციულად კუნძული შედის ჩრდილოეთის ოლქის შემადგენლობაში, რომელიც იყოფა პროვინციებად. ჯგუფში ყველაზე დიდი კუნძულია ვანუა-ლევუ. ჯგუფში ერთ-ერთი მთავარი კუნძულია ტავეუნი. მათ გარდა ჯგუფში შედიან მომცრო კუნძულები: ლაუკალა, მატანგი, ნამენა ლალა, ქამეა, რაბი, ვოროვორო და იადუა ტაბუ. კუნძულების საერთო ფართობია 6199 კმ², ხოლო მოსახლეობის რაოდენობა 1996 წელს შეადგენდა 140 016 ადამიანს. ვანუა-ლევუს კუნძულები მდებარეობს ვიტი-ლევუს კუნძულებიდან სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში.
ანდაგუის რაიონი

ანდაგუის რაიონი (ესპ. Distrito de Andagua) — რაიონი პერუში, არეკიპის რეგიონის კასტილიის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3.587 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1.251 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 2.6 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 480.74 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
აპლაოს რაიონი

აპლაოს რაიონი (ესპ. Distrito de Aplao) — რაიონი პერუში, არეკიპის რეგიონის კასტილიის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 617 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9.015 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 14 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 640.04 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
აიოს რაიონი

აიოს რაიონი (ესპ. Distrito de Ayo) — რაიონი პერუში, არეკიპის რეგიონის კასტილიის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1.956 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 392 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 1.2 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 327.97 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
ჩაჩასის რაიონი

ჩაჩასის რაიონი (ესპ. Distrito de Chachas) — რაიონი პერუში, არეკიპის რეგიონის კასტილიის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3.055 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1.992 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 1.7 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 1.190 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
ჩილკაიმარკის რაიონი

ჩილკაიმარკის რაიონი (ესპ. Distrito de Chilcaymarca) — რაიონი პერუში, არეკიპის რეგიონის კასტილიის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3.850 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 576 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 3.2 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 181.37 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
ჩოკოს რაიონი

ჩოკოს რაიონი (ესპ. Distrito de Choco) — რაიონი პერუში, არეკიპის რეგიონის კასტილიის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2.473 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1.235 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 1.4 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 904.33 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
უანკარკის რაიონი

უანკარკის რაიონი (ესპ. Distrito de Huancarqui) — რაიონი პერუში, არეკიპის რეგიონის კასტილიის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 610 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1.682 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 2.1 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 803.65 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
მაჩაგაის რაიონი

მაჩაგაის რაიონი (ესპ. Distrito de Machaguay) — რაიონი პერუში, არეკიპის რეგიონის კასტილიის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3.150 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 967 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 3.9 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 246.89 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
ორკოპამპის რაიონი

ორკოპამპის რაიონი (ესპ. Distrito de Orcopampa) — რაიონი პერუში, არეკიპის რეგიონის კასტილიის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3.779 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6.444 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 8.9 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 724.37 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
პამპაკოლკის რაიონი

პამპაკოლკის რაიონი (ესპ. Distrito de Pampacolca) — რაიონი პერუში, არეკიპის რეგიონის კასტილიის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2.950 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3.683 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 18 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 205.19 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
ტიპანის რაიონი

ტიპანის რაიონი (ესპ. Distrito de Tipán) — რაიონი პერუში, არეკიპის რეგიონის კასტილიის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1.913 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 589 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 10 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 57.68 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
ურაკის რაიონი

ურაკის რაიონი (ესპ. Distrito de Uraca) — რაიონი პერუში, არეკიპის რეგიონის კასტილიის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 429 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6.553 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 9.2 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 713.83 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
უნიონის რაიონი

უნიონის რაიონი (ესპ. Distrito de Uñón) — რაიონი პერუში, არეკიპის რეგიონის კასტილიის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2.782 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 233 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 0.78 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 296.93 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
ვირაკოს რაიონი

ვირაკოს რაიონი (ესპ. Distrito de Viraco) — რაიონი პერუში, არეკიპის რეგიონის კასტილიის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3.215 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1.956 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 14 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 141 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
სისხლიანი კვირა (1905)

სისხლიანი კვირა, წითელი კვირა — პეტერბურგის მუშათა მშვიდობიანი აქციის დარბევა 1905 წლის 9 (22) იანვარს ზამთრის სასახლესთან. აქცია მოამზადა ლეგალურმა ორგანიზაციამ სანქტ-პეტერბურგის ფაბრიკა-ქარხნების რუს მუშათა კრებამ, რომელსაც სათავეში მღვდელი გიორგი გაპონი ედგა. მუშათა გამოსვლის მიზეზი გახდა მარცხით დასრულებული გაფიცვა, რომელიც 3 იანვარს დაიწყო პუტილოვის ქარხანაში და მოიცვა პეტერბურგის მთელი ფაბრიკა და ქარხნები. 9 იანვარს მუშები ზამთრის სასახლისკენ გაემართნენ. მეფის მთავრობამ 140 000 კაციანი მანიფესტაცია შეიარაღებული ძალით დაშალა. სისხლიანი კვირით დაიწყო რუსეთის პირველი რევოლუცია. Press Accounts of Bloody Sunday, January 22, 1905 დაარქივებული April 1, 2010[Date mismatch], საიტზე Wayback Machine.Category:Webarchive-ის თარგის შეტყობინებები Революция 1905—1907 гг. в России. Хроника событий. დაარქივებული 2008-09-21 საიტზე Wayback Machine. ვიდეო სისხლიანი კვირა 1905 წ. კადრები ძველი ფილმიდან დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine. სისხლიანი კვირა 1905 წ. კადრები ძველი ფილმიდან
იანვრის აჯანყება

1863 წლის პოლონეთის აჯანყება, ან იანვრის აჯანყება — შლიახტის აჯანყება პოლონეთის სამეფოს, ჩრდილო-დასავლეთ კრაისა და ვოლინიის ტერიტორიაზე. აჯანყების მიზანი იყო რეჩ პოსპოლიტას აღორძინება 1772 წლის აღმოსავლეთის საზღვრებით. დაიწყო 1863 წლის 22 იანვარს და გრძელდებოდა 1864 წლის შემოდგომამდე. დასრულდა მეამბოხეთა მარცხით. 1863—1864 წლების შეიარაღებულ აჯანყებას წინ უძღოდა საკმაოდ გრძელი მომზადებითი, ანუ მანიფესტაციური პერიოდი. 1831 წლის შემდეგ პოლონეთის ემიგრაციის უწყვეტი მოღვაწეობა პოლონეთის სამეფოს მუდმივ დაძაბულობაში ამყოფებდა, მაგრამ ივანე პასკევიჩის მკაცრი რეჟიმი სერიოზული გართულებების წარმოქმნას არ უშვებდა. 1856 წელს მისი გარდაცვალების შემდეგ მოკლე დროით მოადგილის პოსტი დაიკავეს მთავარმა მიხაილ გორჩაკოვმა, ნიკოლაი სუხოზანეტმა, გრაფმა კარლ ლამბერტმა, გრაფმა ალექსანდრე ლიდერსმა. შეიარაღებული აჯანყების დღედ დანიშნული იყო 22 იანვარი. ამ დღეს სხვადასხვა ადგილას ცალკეულმა რაზმებმა განახორციელეს შეიარაღებული თავდასხმა რუსეთის გარნიზონებზე; სულ 15 თავდასხმა აღინიშნა. პოლონელთა რაზმების ცუდი შეიარაღების გამო ეს შეტაკებები უმნიშვნელო იყო. საბრძოლო მოქმედებების აქტიურობა დაეცა 1863 წლის ზაფხულში. ცალკეული შეტაკებები, ოფიციალური ცნობების თანახმად, 1863 წელს იყო 547, ხოლო 1864 წელს — 84, ჯამში 631. 1864 წლის 11 თებერვალს დაიშალა უკანასკნელი დიდი რაზმი; უკანასკნელმა ჯგუფმა 1864 წლის აპრილამდე იარსება. ოფიციალური მონაცემების თანახმად, აჯანყებულებმა დაკარგეს დაახლოებით 30 ათასი ადამიანი. რუსთა დანაკარგი შეადგენს 3343 ადამიანს (მათგან 2169 დაჭრილი). ჩამოხრჩობილ აჯამყებულთა რაოდენობა შეადგენს დაახლოებით 2 ათას ადამიანს. ყველა ეს ციფრი არაზუსტი და სადავოა. 1863 წლის შემდეგ, ისევე როგორც 1831 წლის შემდეგ, მრავალი პოლონელი საზღვარგარეთ გადასახლდა. ახალი ფორმაციის ეს ემიგრანტები თავიდან აგრძელებდნენ ძველი ემიგრაციის მოღვაწეობას, მაგრამ გაცილებით უფრო მცირე მასშტაბებში; ახალი აჯანყების სურვილი მალევე ჩაცხრა. ბულანცოვი. მზვერავის ჩანაწერები პოლონეთში აჯანყების ჩახშობის დროს, 1863 წელს. ნ. ბერგი ჩანაწერები პოლონელთა შეთქმულებებისა და აჯანყებების შესახებ (პოლონურად djvu) Augustin O’Brien Petersburg and Warsaw: scenes witnessed during a residence in Poland and Russia in 1863—1864 (1864) (ინგლისური) William Ansell Day. The Russian government in Poland : with a narrative of the Polish Insurrection of 1863 (1867) (ინგლისური) ვ. ლინკევიჩი. 1863 წლის პოლონეთის აჯანყება და მისი გავლენა ბელორუსიის კონფესიურ სიტუაციაზე
დარფურის სასულთნო

დარფურის სასულთნო — ნილოსის ხეობაში კოლონიალიზმამდე არსებული სახეელმწიფო, დღევანდელი სუდანის ტერიტორიაზე. ის დამოუკიდებლობას 1603–1874/1898–1916 წლებში ინარჩუნებდა. წყაროების მიხედვით XIV საუკუნეში მიგრირებული დაჟუები და ტუნჯურები იყო პირველი ძალა, რომლებმაც ნაყოფიერი მარას მთიანეთის მიდამოებში ორგანიზებული სახელმწიფო შექმნეს. სასულთნოს გამორჩეული მმართველი იყო დალი, რომელიც დედის მხრიდან ეკუთვნოდა ფურების ტომს. მან სამეფო დაყო პროვინციებად და შემოიღო ყურანზე დამყარებული სამართალი. მისი შვილიშვილი სულეიმანი (ფურები მოიხსენიებენ ეპიტეთიტ სოლონი, რაც არაბს ან წითელს ნიშნავს), იყო გამორჩეული მერძოლი. სულეიმან სოლონი მიიჩნევა კირას დინასტიის და დარფურის სასულთნოს დამაარსებლად. პირველ მსოფლიო ომში დარფურის სასულთნოს ოსმალეთისთვის დახმარების გამო, 1916 წელს ბრიტანელები შეიჭრნენ დარფურში და ბრძოლაში მოკლეს მისი ბოლო სულთანი ალი დინარი. შედეგად დარფური მოექცა ანგლო–ეგვიპტური სუდანის შემადგენლობაში. R. S. O'Fahey: The Darfur Sultanate: A History. Columbia University Press, New York 2008 Darfur Sultanate – 1596–1916. Global Security.org
მოალის კუნძულები

მოალის კუნძულები (ინგლ. Moala Islands) — კუნძულების ჯგუფი ლაუს კუნძულების შემადგენლობაში, ფიჯის რესპუბლიკაში, წყნარ ოკეანეში. ადმინისტრაციულად კუნძულები შედიან აღმოსავლეთის ოლქის ლაუს პროვინციის შემადგენლობაში. მოალის კუნძულები მდებარეობს ფიჯის სამხრეთ ნაწილში და წყნარი ოკეანის სამხრეთ ნაწილში. მდებარეობს დაახლოებით 160 კმ-ში ფიჯის დედაქალაქიდან — ქალაქ სუვადან. გარს ეკვრის კოროს ზღვის წყლები. უახლოესი მატერიკი — ავსტრალია, მდებარეობს 2800 კმ-ში. გეოლოგიური თვალსაზრისით, კუნძულებს აქვთ ვულკანური წარმოშობა. კუნძულთა ჯგუფში შედის სამი კუნძული. მათ შორის ყველაზე დიდია — კუნძული მოალა, რომლის ფართობი შეადგენს 62,5 კმ²-ს. მასზე ასევე მდებარეობს კუნძულთა ჯგუფის უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან, რომელიც აღწევს 468 მეტრს (მასზე მდებარეობს ორი კრატერული ტბა). მოალის კუნძულები დაფარულია ხშირი ტროპიკული ტყეებით. მცენარეულობიდან ჭარბობს ქოქოსის პალმა. კლიმატი კუნძულებზე ნოტიო ტროპიკულია. განიცდის ციკლონების ნეგატიურ ზემოქმედებას. მოალის კუნძულის გარდა ჯგუფში ასევე შედის ორი კუნძული: მატუკუ — 57 კმ² და ტოტოია — 28 კმ². კუნძულების პირველი ევროპელი აღმომჩენია ბრიტანელი მოგზაური უილიამ ბლაი, რომელმაც ჯგუფი აღმოაჩინა 1792 წელს. XVIII საუკუნის შუაში მოალის კუნძულები მოექცა კუნძულ მბაუს ბელადების კონტროლ ქვეშ, რომელიც მდებარეობს კუნძულ ვიტი-ლევუს სანაპიროდან შორიახლოს, ხოლო 1853 წელს კუნძულები დაიპყრეს ტონგელებმა. 1874 წელს მოალის კუნძულები, როგორც ლაუს სხვა კუნძულები, გახდა ბრიტანეთის იმპერიის ფიჯის კოლონიის ნაწილი. ↑ 1.0 1.1 Justine Vaisutis, Mark Dapin., Fiji, Lonely Planet, 2006, ISBN 1741042887. ↑ 2.0 2.1 2.2 Islands of Fiji. Moala. UN SYSTEM-WIDE EARTHWATCH Web Site. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-21. ციტირების თარიღი: 2010-07-11. ↑ Douglas L. Oliver., Oceania: the native cultures of Australia and the Pacific Islands, ტ. 2, University of Hawaii Press, 1989, ISBN 0824810198.
თრია

თრია (ლათ. Spermophilus, ადრე Citellus) — მღრღნელების გვარი ციყვისებრთა ოჯახისა. მათი სხეულის სიგრძეა 11–40 სმ, კუდისა — 4–25 სმ. ყურები მოკლეა, სუსტად შემოსილი. გააჩნიათ ლოყისუკანა პარკები. უკანა კიდურები წინაზე ოდნავ გრძელია. ზურგი შეფერილია მოყვითალო-რუხად, მუცელი უფრო ღიაა. ცნობილია 15 (უწინ 38-მდე) სახეობა. გავრცელებული არიან ევროპასა და აზიაში; ხეობების და მთის (3000 მეტრამდე) სტეპებსა და ტყესტეპებში, ნაწილობრივ — ტუნდრასა და ტყეტუნდრაში. მდინარეთა ჭალების საშუალებით აღწევენ ნახევრად უდაბნოებსა და უდაბნოებში. საქართველოში, კავკასიონზე, თერგის სათავეებთან გვხვდება კავკასიური თრია (ლათ. Spermophilus musicus). თანამედროვე კვლევების შემდეგ, ჩრდილოამერიკული სახეობები ახალ გვარში (Urocitellus, Callospermophilus) გადაიყვანეს, ხოლო ევრაზიულები აქ დატოვეს (გამონაკლისია 2 სახეობა). აქტიურები არიან დღის ნათელ დროს. თავშესაფარს იწყობენ სოროებში, რომელთაც თვითონ თხრიან, ხშირად სახლობენ კოლონიებად. ქვიშიან ნიადაგებში სოროს სიგრძე შეიძლება 20 მეტრსაც აღწევდეს, სიღრმე კი — 3 მეტრს. იკვებებიან მრავალნაირი მცენარეული საკვებით, ბევრი სახეობის რაციონში ცხოველური საკვებიც შედის, ძირითადად მწერები. შეუძლიათ საკვების მარაგის გაკეთება (6 კგ-მდე). ზამთარში ძილქუშს ეძლევიან (6–7 თვე, ჩრდილოეთში 10 თვემდე). წელიწადში ერთ თააობას იძლევიან, შობენ 2–13 ნაშიერს. სქესობრივ სიმწიფეს სიცოცხლის მე-2 წელს აღწევენ. თრია ბუნებრივი ეკოსისტემის მნიშვნელოვანი ელემენტია, ძირითადად მისი მთხრელი საქმიანობის გამო. მაღალი რიცხოვნობის პირობებში არსებითი ზიანის მიყენება შეუძლიათ სასოფლო-სამეურნეო კულტურებისათვის. მრავალი სახეობა რიგი დაავადებების გამომწვევის ბუნებრივი მატარებელია. დიდი ზომის თრიები — მეორეხარისხოვანი ბეწვეულის რეწვის ობიექტები. IUCN-ის თანახმად, ევროპული თრია (Spermophilus citellus) გადაშენების საფრთხეში მყოფი სახეობაა, კიდევ სამი სახეობა (Spermophilus suslicus, Spermophilus musicus, Spermophilus xanthoprymnus) — საფრთხესთან ახლოს მყოფი. ↑ 1.0 1.1 Щипанов Н. А. СУСЛИКИ // Большая российская энциклопедия. т. 31. — М., 2016. — стр. 457. ↑ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 699. ↑ Helgen Kristofer M; et al. (2009). „Generic revision in the Holarctic ground squirrel genus Spermophilus“. Journal of Mammalogy. 90 (2): 270–305. doi:10.1644/07-mamm-a-309.1. ↑ „Spermophilus stats“. IUCN Red List of Threatened Species. 2020. 2020. ციტირების თარიღი: 3 სექტემბერი, 2020. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |accessdate=-ში (დახმარება)unknown url
Vera (სიმღერა)

„Vera“ — ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ პინკ ფლოიდის სიმღერა. იგი შეტანილია 1979 წლის ორმაგ ალბომში The Wall. სიმღერის სახელწოდებაში იგულისხმება ვერა ლინი, ბრიტანელი მომღერალი, რომელმაც სახელი გაითქვა მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში, განსაკუთრებით - სიმღერით „We'll Meet Again“ (ქართ. კვლავ შევხვდებით). ეს მინიშნება ირონიულია, ვინაიდან როჯერ უოტერსს ფაქტობრივად, არ უნახავს მამა, რომელიც ომში დაიღუპა. სტრიქონი „Vera, what has become of you?“ (ქართ. ვერა, რა ბედი გეწია?) აღნიშნავს, რომ ვერაც, როგორც მისი დაპირება, გაუჩინარდა. სიმღერის დასაწყისში ჟღერს დიალოგი 1969 წლის ფილმიდან „ბრიტანეთის ბრძოლა“. როჯერ უოტერსის 2010-2013 წლების ტურნეების დროს სცენაზე პროექციის სახით გამოიყენებოდა ვერა ლინის ფოტოსურათები. 2016-2017 წლებში როჯერი სიმღერას აკუსტიკურად ასრულებდა. როჯერ უოტერსი — ვოკალი, აკუსტიკური გიტარა. დევიდ გილმორი — ელექტრონული გიტარა, ბას-გიტარა, აკუსტიკური გიტარა. რიჩარდ რაიტი — სინთეზატორი Prophet-5. აგრეთვე: ნიუ-იორკის სიმფონიური ორკესტრი ფიტჩი, ვერნონ (2005). The Pink Floyd Encyclopedia (მესამე გამოცემა). ISBN 1-894959-24-8. ↑ სტრონგი, მარტინ ჩ. (2004). The Great Rock Discography, მეშვიდე, ედინბურგი: Canongate Books, გვ. 1177. ISBN 1-84195-551-5.  ↑ მებეტი, ენდი (1995). The Complete Guide to the Music of Pink Floyd. ლონდონი: Omnibus Press. ISBN 0-7119-4301-X.  ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 ფიტჩი, ვერნონ და მეიონი, რიჩარდ, Comfortably Numb — A History of The Wall 1978–1981, 2006, p. 96.
მოალა

მოალა (ინგლ. Moala) — კუნძული ლაუს კუნძულების შემადგენლობაში, ფიჯის რესპუბლიკაში, წყნარ ოკეანეში. ადმინისტრაციულად კუნძულები შედიან აღმოსავლეთის ოლქის ლაუს პროვინციის შემადგენლობაში. მოალა მდებარეობს ფიჯის სამხრეთ ნაწილში, მოალის კუნძულების ჯგუფში, რომელიც ლაუს კუნძულების ჯგუფის ნაწილია და მდებარეობს წყნარი ოკეანის სამხრეთ ნაწილში. მდებარეობს დაახლოებით 160 კმ-ში ფიჯის დედაქალაქიდან — ქალაქ სუვადან. გარს ეკვრის კოროს ზღვის წყლები. უახლოესი მატერიკი — ავსტრალია, მდებარეობს 2800 კმ-ში. გეოლოგიური თვალსაზრისით, მოალას აქვს ვულკანური წარმოშობა. კუნძულის ფართობი შეადგენს 62,5 კმ²-ს, ხოლო უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან აღწევს 468 მეტრს (მასზე მდებარეობს ორი კრატერული ტბა). მოალა დაფარულია ხშირი ტროპიკული ტყეებით. მცენარეულობიდან ჭარბობს ქოქოსის პალმა. კლიმატი კუნძულზე ნოტიო ტროპიკულია. კუნძული განიცდის ციკლონების ნეგატიურ ზემოქმედებას. კუნძულის პირველი ევროპელი აღმომჩენია ბრიტანელი მოგზაური უილიამ ბლაი, რომელმაც იგი აღმოაჩინა 1792 წელს. XVIII საუკუნის შუაში მოალა მოექცა კუნძულ მბაუს ბელადების კონტროლ ქვეშ, რომელიც მდებარეობს კუნძულ ვიტი-ლევუს სანაპიროდან შორიახლოს, ხოლო 1853 წელს დაიპყრეს ტონგელებმა. 1874 წელს კუნძული, როგორც ლაუს სხვა კუნძულები, გახდა ბრიტანეთის იმპერიის ფიჯის კოლონიის ნაწილი. კუნძულის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს დაახლოებით 3000 ადამიანს, რომლებიც ცხოვრობენ 9 სოფელში. მთავარი დასახლებული პუნქტია — ნაროი. ადგილობრივი მოსახლეობის ძირითადი საქმიანობაა — სოფლის მეურნეობა (კოპრის წარმოება, კაკაო), თევზჭერა. ↑ 1.0 1.1 Justine Vaisutis, Mark Dapin., Fiji, Lonely Planet, 2006, ISBN 1741042887. ↑ 2.0 2.1 2.2 Islands of Fiji. Moala. UN SYSTEM-WIDE EARTHWATCH Web Site. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-21. ციტირების თარიღი: 2010-04-10. ↑ Douglas L. Oliver., Oceania: the native cultures of Australia and the Pacific Islands, ტ. 2, University of Hawaii Press, 1989, ISBN 0824810198.
ვარლამ თოფურია

ვარლამ ტრიფონის ძე თოფურია (დ. 8 იანვარი, 1901, სოფელი ონტოფო, ახლანდელი აბაშის მუნიციპალიტეტი — გ. 21 აგვისტო, 1966, თბილისი) — ქართველი ენათმეცნიერი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1944), საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1946). სამეცნიერო-პედაგოგიურ მუშაობას ეწეოდა თსუ-სა (1936-1966) და საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ენათმეცნიერების ინსტიტუტში (1936-1966, ჯერ ლექსიკოლოგიის, შემდეგ ქართველურ ენათა განყოფილების გამგე; 1941-1943 წლებში — ენათმეცნიერების ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე, 1943-1949 წლებში — დირექტორი). 1945 წლიდან გარდაცვალებამდე განაგებდა მისი ინიციატივით დაარსებულ ახალი ქართული ენის კათედრას თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სიბრძნისმეტყველების ფაკულტეტი საენათმეცნიერო განხრით 1922 წელს. 1923 წლიდან დაიწყო მეცნიერული და პედაგოგიური მუშაობა. კითხულობდა ლექციებს თბილისის პედაგოგიურ ინსტიტუტში და სახელმწიფო უნივერსიტეტში. თოფურია იკვლევდა ქართველურ და მთის იბერიულ-კაკვასიურ ენებს. მისი შრომების საფუძველზე გადაწყდა ამ ენების ისტორიის, ფონეტიკური სისტემის, გრამატიკული სტრუქტურის, დიალექტოლოგიის, ლექსიკური შედგენილობის, მეთოდიკისა და ეპიგრაფიკის აქტუალური თეორიული და პრაქტიკული საკითხები. საფუძვლიანად შეისწავლა ლაკური ენა და მრავალი ნაშრომი მიუძღვნა მას. განსაკუთრებული ამაგი დასდო სვანური ენის მეცნიერულ შესწავლას („სვანური ენა. I. ზმნა“, 1930); მისი უშუალო ხელმძღვანელობითა და თანაავტორობით გამოქვეყნდა „სვანური პოეზიის“ I ტომი (1939) და „სვანური პროზაული ტექსტების“ 3 ტომი (1939-1967), „ქართული დიალექტოლოგია“, ტ. I (1961). საგანგებო ყურადღებას იმსახურებს თოფურიას გამოკვლევათა სერიები, რომლებშიც გაშუქებულია ქართველური ენების ფონეტიკური შესატყვისობის, სიტყვაწარმოების, ზმნისა და სახელის მორფოლოგიისა და სალიტერატურო ქართული ენის ნორმალიზაციის კარდინალური საკითხები. თოფურია იყო თანამედროვე ქართული სალიტერატურო ენის ნორმათა დამდგენი მუდმივი სახელმწიფო კომისიის წევრი, „ქართული ენის განმარტებითი ლექსიკონის“ მთავარი რედაქციის წევრი და III ტომის რედაქტორი, „ქართული ენის ორთოგრაფიული ლექსიკონის“, „რუსულ-ქართული ლექსიკონის“, და „ქართულ-რუსული ლექსიკონის“ თანაავტორი. ეკუთვნის სახელმძღვანელოები უმაღლესი და საშუალო სკოლებისათვის. დატოვა მდიდარი და მრავალფეროვანი მეცნიერული მემკვიდრეობა. საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1971). 150-ზე მეტი შრომის ავტორია. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენითა და სხვა ორდენებით. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 179, თბ., 1994 ქალდანი მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 696. თალაკვაძე მ., ვარლამ თოფურია, თბ., 1968; კიზირია ა., ქალდანი მ., ვარლამ თოფურია, თბ., 1968. ვარლამ თოფურია — ბიოგრაფია და ბიბლიოგრაფია დაარქივებული 2016-03-05 საიტზე Wayback Machine. ვარლამ თოფურია — საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა
მეგობრები (საუნდტრეკი)

ფილმ „მეგობრების“ საუნდტრეკი გამოვიდა 1971 წელს. მასში შეტანილი სიმღერების ავტორები არიან ელტონ ჯონი და ბერნი ტოპენი. 1971 წლის აპრილში ალბომმა RIAA-სგან ოქროს სტატუსი მიიღო. სიმღერები ამ საუნდტრეკიდან შეტანილია ელტონ ჯონის 1992 წლის კომპილაციაში Rare Masters. 1970-იანების დასაწყისში ელტონ ჯონი სასათაურო სიმღერას და "Can I Put You On"-ს კონცერტებზე ასრულებდა. უკანასკნელი წარმოდგენილია ალბომზე 17-11-70. "Friends" უკანასკნელად 1999 წელს შესრულდა. ყველა სიმღერის ავტორები - ელტონ ჯონი და ბერნი ტოპენი, გარდა მითითებულისა. ხანგრძლივობა მითითებულია გრამფირფიტის გამოცემის, ხოლო ფრჩხილებში - Rare Masters-ის მიხედვით. Friends - 2:20 (2:23) Honey Roll - 3:00 (3:07) Variations on 'Friends' - 1:45 (1:43) Theme (The First Kiss)/Seasons - 3:52 (3:56) Variations on Michelle's Song (A Day in the Country) - 2:44 (2:47) Can I Put You On - 5:52 (5:57) Michelle's Song - 4:16 (4:20) I Meant to Do My Work Today (After All a Day in the Country) - 1:33 (1:36) Four Moods (პოლ ბაკმასტერი) - 10:56 (11:01) Seasons Reprise - 1:33 (1:39) ↑ Elton John's Gold & Platinum Albums. Neosoul.com (2000-08-28). ციტირების თარიღი: 2012-02-16.