laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
გამტარი

გამტარი — ნივთიერებას ან სხეულს, რომელიც შეიცავს თავისუფალ (ან მაკროსკოპიული გადაადგილების საშუალების მქონე) მუხტს. მეტალის გამტარებში, როგორიცაა სპილენძი ან ალუმინი თავისუფალ მუხტს ელექტრონები წარმოადგენენ. დადებითად დამუხტული ნაწილაკები (მაგალითად იონები ასევე შეიძლება შეადგენდნენ თავისუფალ მუხტს). ყველა გამტარში არის მუხტი, რომელიც მოძრაობას იწყებს, როდესაც გამტარის ბოლოებზე არის ელექტრული პოტენციალების სხვაობის მოდული მეტი ნოლზე. დამუხტული ნაწილაკების ამ მოწესრიგებულ მოძრაობას ელექტრული დენი ეწოდება (ერთეული ამპერი). გამტარების უმეტესობაში გამავალი დენი მოდებული ელექტრული პოტენციალის პროპორციულია (ომის კანონი). ტიპური გამტარები მეტალები არიან. ელექტრული სადენების დასამზადებლად ძირთადად სპილენძი გამოიყენაბა. ვერცხლი საუკეთესო გამტარია, მაგრამ გაცილებით ძვირია. ოქრო გამოიყენება ზედაპირებს შორის მაღალი ხარისხის გამტარებლობის მისაღწევად. არსებობს აგრეთვე არამეტალი გამტარები, მაგალითად გრაფიტი და მარილების ხსნარები. როგორც წესი კარგიმ გამტარია ასევე პლაზმა. ზეგამტარობა მუხტი
ანდიური ენა

ანდიური ენა (КъIваннаб мицIцIи) — ნახურ-დღესტნური ენათა ოჯახის ხუნძურ-ანდიური ჯგუფის ანდიური ქვეჯგუფის ერთ-ერთი ენა. გავრცელებულია დაღესტნის რესპუბლიკის აულებში: ანდი, ღუნხა, ღაღათლი, აშალი, რიკვანი, ჩანხო, ზილო, მუნიბი და ქვანხიდათლი. ანდიურ ენაზე ლაპარაკობს 21 800 კაცი (2002). გაირჩევა თქმათა ორი ძირითადი ჯგუფი: ზემოანდიური ანუ საკუთრივ ანდიური (ანდის, ღუნხის ღაღათლის, აშალის, რიკვანის, ჩანხოს და ზილოს თქმები) და ქვემოანდიური ანუ მუნიბ-ქვანხიდათლური (მუნიბისა და ქვანხიდათლის თქმები). ანდიური ენის ხმოვანთა სისტემა მარტივია. აქვს 5 ხმოვანი: ა, ე, ი, ო, უ (თქმებში დასტურდება მათი ნაზალიზებული ვარიანტებიც მეორეული წარმოშაობისა). დანარჩენ ხუნძურ-ანდიურ ენათა ა ხმოვანს ანდიურ ენაში ხშირად ო შეესატყვისება (მაგ., ხუნძური ბაწ „მგელი“, ანდიური ბოწო). თანხმოვნებში გამოიყოფა სონორები და ჩქამიერები. ჩქამიერი შეიძლება იყოს მჟღერი ან ყრუ, ხოლო უკანასკნელი — ფშვინვიერი ან აბრუპტივი. ყრუ თანხმოვანთა შორის არსებობს დაპირისპირება სიმაგრის მიხედვით: მაგარი (ძლიერი) / არამაგარრი (სუსტი). მოიპოვება მჟღერ ხშულთა და აფრიკატთა გემინირებული ვარიანტებიც. გარჩეულია ლატერალური თანხმოვნები. სიტყვის თავში ერთზე მეტი თანხმოვანი შეუძლებელია. სიტყვის ბოლოში (სხვადასხვა თქმებში მეტ-ნაკლები ინტენსიურობით) მოქმედებს ღია მარცვლის კანონი. ამ კანონის შესაბამისად თანხმოვანზე დაბოლოებულ ნასესხებ სიტყვებს ბოლოში დაერთვის ი. ანდიურ ენაში გარჩეულია გრამატიკული კლასები: ზემოანდიურ თქმებში — 4 კლასი (ვ, ჲ, ბ, რ), ქვემოანდიურ თქმებში — 3 კალსი (ვ, ჲ, ბ). ძირითადი ბრუნვებია სახელობითი, ერგატივი, ნათესაობითი, მიცემითი, აფექტივი. მდიდრად არის წარმოდგენილი ადგილობითი (წარმოშობით თანდებულიანი) ბრუნვები: 7 სერია, სამ-სამი ბრუნვით თითოეული. ზმნა მდიდარია დრო-კილოთა ფორმებით. უღვლილება კლასოვანია — ზმნა იცვლება გრამატიკული კლასების მიხედვით (გარდაუვალი ზმნა იცვლება სუბიექტის კლასის მიხედვით, გარდამავალი — ობიექტის კლასის მიხედვით). გვარი არ გაირჩევა. გარდაუვალი ზმნის სუბიექტი დაისმის სახელობით ბრუნვაში, გარდამავლისა — ერგატიულ ბრუნვაში; გარდამავალი ზმნის უახლოესი (პირდაპირი) ობიექტი სახელობით ბრუნვაშია. გარკვეული სემანტიკური ჯგუფის ზმნებთან სუბიექტი შეიძლება იყოს აგრეთვე აფექტივსა და ნათესაობითში. მსაზღვრელი წინ უსწრებს საზღვრულს და ეთანხმება მას გრამატიკულ კლასსა და რიცხვში (ბრუნვაში შეთანხმება არაა). ანდიური ენა უმწერლობო ენაა. სამწერლობო ენად გამოყენებულია მონათესავე ხუნძური ენა. ი. ცერცვაძე, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 444. ი. ცერცვაძე, ანდიური ენა (გრამატიკული ანალიზი ტექსტებით), თბილისი, 1965. (ინგლისური) Ethnologue Wixman, Ronald. The Peoples of the USSR: An Ethnographic Handbook. (Armonk, New York: M. E. Sharpe, Inc, 1984) p. 11 Алексеев М. Е. Андийский язык // Языки мира. Кавказские языки. М., 1999. Этимология 1539 андийских слов в БД «StarLing database server» Sergei Starostin The Book of Luke in Andi Language. Glottolog.org Language Map ვიკიმედიის ინკუბატორში არის ვიკიპედიის სატესტო განყოფილება ანდიურ ენაზე ↑ A language of Russian Federation
ანდიური ენები

ანდიური ენები — ახლომონათესავე ენები. შედის კავკასიური ენების დაღესტნურ ენათა ჯგუფის ხუნძურ-ანდიურ ენებში. მოიცავს ანდიურ, ბოთლიხურ, ღოდობერიულ, ჭამალურ, ტინდიურ, ბაგვალურ, კარატულ, ახვახურ ენებს. თითოეულ მათგანზე დაახლოებით 3 000—6 000 კაცი ლაპარაკობს (საერთო რაოდენობა დაახლოებით 35 000 კაცი). გავრცელებულია რუსეთის ფედერაციის დაღესტნის რესპუბლიკის მთიანეთის დასავლეთ ნაწილში, ძირითადად მდინარე ანდის ყოისუს ხეობაში, ბოთლიხის, წუმადისა და ახვახის რაიონებში. ანდიური ენებისათვის დამახასიათებელია თანხმოვანთა სიმდიდრე, გრამატიკული კლასების არსებობა. ბრუნვათა სიმრავლე. გარდამავალი ზმნა ერგატიულ კონსტრუქციას ქმნის. ნიშანდობლივია ძლიერი დიალექტური დიფერენციაცია. ანდიური ენები უმწერლობო ენებია. სამწერლობო ენად გამოყენებულია მონათესავე ხუნძური ენა. გუდავა ტ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 444.
ანდიელები

ანდიელები (საკუთარი სახელწოდება къӀваннал ყვანალი) — კავკასიური წარმომავლობის ხალხი. ცხოვრობენ დაღესტნის რესპუბლიკაში. მდინარე ანდის ყოისუს ხეობაში, ბოთლიხის რაიონში. რაოდენობა 21 808 (2002). ყოფითა და კულტურით ენათესავებიან ხუნძებს. ენა — ანდიური. მორწმუნეთა რელიგია — ისლამი (სუნიტური). მისდევენ მეცხვარეობასა და მიწათმოქმედებას. ამზადებენ საუკეთესო ნაბდებს. ეროვნულად ამჟამად ხუნძებს განეკუთვნებიან. ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-02-02. ციტირების თარიღი: 2010-04-07. თ. ჩიქოვანი, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 444.
ყურულთაი

ყურულთაი (მონღ. хурул, хурал; აზერ. Qurultay; ყაზახ. Құрылтай) — ისტორიულად ჩამოყალიბებული ტერმინი, რომელიც აღნიშნავს პოლიტიკურ და სამხედრო საბჭოს მონღოლ და თურქ ხანებთან. თანამედროვე მნიშვნელობით თურქულ ენებში ნიშნავს პარლამენტს, შეკრებას, საბჭოს, კონგრესს, კონფერენციას, ასამბლეას, კონვენტს. დიდი ხურალი უიტენაგემოტი Qurultay of the Crimean Tatar people
ტყეშელაშვილი

საკუთარი სახელი ტყეშელაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ტყეშელაშვილი გიორგი ტყეშელაშვილი — მეცნიერი ელექტროტექნიკისა და ავტომატიკის დარგში გურამ ბზვანელი (ტყეშელაშვილი) — კომპოზიტორი დავით ტყეშელაშვილი — პოლიტიკოსი ეკა ტყეშელაშვილი — პოლიტიკოსი ზაზა ტყეშელაშვილი — სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა) თეიმურაზ ტყეშელაშვილი — ექიმი კობა ტყეშელაშვილი — სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა) ლევან ტყეშელაშვილი — ფეხბურთელი მელორ ტყეშელაშვილი — პოლიტიკოსი მერაბ ტყეშელაშვილი — არქიტექტორი, პოლიტიკოსი ნიკოლოზ ტყეშელაშვილი — ეკონომისტი ნინო ტყეშელაშვილი — მწერალი, პედაგოგი ოთარ ტყეშელაშვილი — არქეოლოგი
ჯეიმზ გათრი

ჯეიმზ კ.ა. გათრი (დ 1953 წლის 14 ნოემბერს) — ბრიტანელი პროდიუსერი და ხმის ინჟინერი, ცნობილი გახდა ჯგუფ პინკ ფლოიდის ალბომებსა და კონცერტებზე მუშაობით. თანამშრომლობს ამ ჯგუფთან 1978 წლიდან. ჯეიმზ გათრი საიტზე All Media Guide ჯეიმზ გათრი საიტზე discogs.com ჯეიმზ გათრი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
კრასნაია-პოლიანა

კრასნაია-პოლიანა (რუს. Кра́сная Поля́на, სიტყვა-სიტყვით „წითელი ველობი“; აფხ. Гәбаадәы, ადიღ. Ӏаткъуадж) — დაბა რუსეთში, კრასნოდარის მხარეში. მოქცეულია ქალაქ სოჭის მუნიციპალური წარმონაქმნის ადლერის რაიონში. გაშენებულია დასავლეთ კავკასიონის სამხრეთ კალთის ძირში, ზღვის დონიდან 600 მეტრ სიმაღლეზე. ამ ადგილს ტურისტული მნიშვნელობა აქვს, დაბის სიახლოვეს ჩამოედინება მდინარე მზიმთა, ხოლო აქედან 39 კილომეტრში მდებარეობს შავი ზღვა და ადლერის სანაპიროები. არის კლიმატურ-ბალნეოლოგიური კურორტი. ტერიტორიის ნაწილი მოქცეულის კავკასიის ნარკძალის შემადგენლობაში. კლიმატი ნოტიო სუბტროპიკულია, თოვლიანი ზამთრით (იანვრის საშუალო ტემპერატურა 1 °C) და თბილი ზაფხულით (ივლისის საშუალო ტემპერატურა 22 °C). წელიწადში მოდის 1800 მმ ნალექი. კლიმატთან ერთად, კრასნაია-პოლიანის ბუნებრივი სამკურნალო ფაქტორია მინერალური წყალი, რომელიც შემადგენლობით ანალოგიურია „ბორჯომის“, „ესენტუკისა“ და „ნაზრანისა“. არის რუსეთის ტურიზმისა და სამთო-სათხილამურო სპორტის ერთ-ერთი ცენტრი (საბაგირო გზები, მრავალი სათხილამურო ტრასა). 2007 წლიდან დაიწყო სპორტული ნაგებობების ინტენსიური მშენებლობები. 2014 წელს აქ გაიმართა სოჭის ზამთრის ოლიმპიური თამაშების რამდენიმე შეჯიბრება. დაბის მიდამოებში აღმოჩენილია პრეისტორიული დოლმენები. ამ ტერიტორიაზე უძველესი დროიდან სახლობდნენ აფხაზური ტომები (ჯიქები). კრასნაია-პოლიანის ძველი სახელები იყო: ატკუაჯი, კბაადე/კბაადა და რომანოვსკი (რუსეთის მიერ დაპყრობის შემდეგ). კრასნაია-პოლიანის ტერიტორიაზე მიდიოდა კავკასიის ომი, უკანასკნელი ბრძოლა 1864 წლის 2 ივნისს გაიმართა. ომში ჩრდილოკავკასიელები დამარცხდნენ, რასაც მოჰყვა ადგილობრივი მოსახლეობის გადასახლება ოსმალეთის იმპერიაში. ამ ადგილებში რუსეთის იმპერიამ რუსი მოსახლეობა ჩაასახლა. ამ დასახლებულ პუნქტს დაბის სტატუსი მიენიჭა 1950 წელს. 1989 წლის აღწერით, აქ სახლობდა 3300 ადამიანი. 2002 წლის აღწერის მიხედვით, კრასნაია-პოლიანის მოსახლეობა შეადგენდა 3969 ადამიანს. ლეზ-უში, ზემო სავოია, საფრანგეთი სათხილამურო ტრასები კრასნაია პოლიანაში Красная Поляна // Большая российская энциклопедия. т. 15. — М., 2010. — стр. 593. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: კრასნაია-პოლიანა (გერმანული) კრასნაია პოლიანა (რუსული) Красная Поляна (შვედური) კრასნაია პოლიანას ფოტოები დაარქივებული 2008-12-26 საიტზე Wayback Machine. (ფრანგული) კრასნაია პოლიანა დაარქივებული 2009-06-26 საიტზე Wayback Machine. ↑ https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/Bul_MO_2023.xlsx — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q126719912"></a>
პიტირიმ სოროკინი

პიტირიმ სოროკინი (დ. 23 იანვარი, 1889, სოფ. ტურია, ვოლოგდის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. 11 იანვარი, 1968, უინჩესტერი, მასაჩუსეტსი, აშშ) — რუს-ამერიკელი სოციოლოგი. დაამთავრა პეტერბურგის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. 1922 წელს დატოვა რუსეთი და გამეგზავრა ჯერ ბერლინში, შემდეგ პრაღაში, 1923 წლიდან კი დამკვიდრდა აშშ-ში. 1937-1941 წლებში გამოვიდა სოციოლოგიის ისტორიაში უპრეცედენტო მოცულობის ნაშრომი — პიტირიმ სოროკინის სოციოკულტურული დინამიკა ოთხ ტომად. ავტორმა მაშინვე ჩაიფიქრა და მოგვიანებით განახორციელა ოთხტომეულის შემოკლებული ვერსია, რომელიც მის ყველაზე პოპულარულ ნაშრომად იქცა, სათაურით, ჩვენი დროის კრიზისი. შინაარსობრივად იგი წარმოადგენს „სოციოკულტურული დინამიკის“ პირველ ორ ტომს. პიტირიმ სოროკინის ინტეგრალური სოციოლოგია
ახვახური ენა

ახვახური ენა (თვითდასახელება: Ашвaлъи мицIи) — ნახურ-დაღესტნური ენათა ოჯახის დაღესტნურ ენათა ანდიური ქვეჯგუფის ენა. გავრცელებულია ახვახისა და სოვეტსკოეს (ყოფილი ყაჰიბის) რაიონების რიგ აულში (კუდიაბ-როსო, ლოლოღონითლი, ტად-მაღითლი, იზანი, რატლუბი, თლანუბი, წეგობი და სხვა). ახვახურ ენაზე ლაპარაკობს დაახლოებით 6 500 კაცი (2006). ახვახური ენა უმწერლობო ენაა. სამწერლობო ენად (ადგილობრივი საქმისწარმოება, დაწყებითი სკოლა, გაზეთი) გამოყენებულია ახლომონათესავე ხუნძური (აგრეთვე რუსული). ახვახური ენისთვის დამახასიათებელია ხმოვანთა სიმრავლე (ხუთი მარტივი, აგრეთვე გრძელი და ნაზალიზებული ხმოვნები). თანხმოვნებში აღსანიშნავია ძლიერთა და სუსტთა დაპირისპირება, ლატერალური, ფარინგალური და ლარინგალური თანხმოვნები. თანხმოვანთა სისტემაში შემონახულია ზოგი მეტად მნიშვნელოვანი არქაიზმი (ლატერალურ და ფარინგალურ თანხმოვანთა სუსტი კორელატები). სიტყვა ხმოვნით ბოლოვდება. სიტყვის თავში თანხმოვანთა კომპლექსები არ გვხვდება. მახვილი სუსტი, დინამიკურია. მხოლობით რიცხვში გარჩეულია სამი გრამატიკული კლასი, მრავლობითში — ორი. აქვს ოთხი ძირითადი ბრუნვა და ადგილობით ბრუნვათა შვიდი სერია (თითოეულ სერიაში 3-4 ბრუნვაა). ზმნა იცვლება გრამატიკული კლასისა და დრო-კილოთა მიხედვით. სხვა ანდიურ ენათაგან განსხვავებით, ზმნას აქვს პირის კატეგორია (გარჩეულია ორი ფორმა: პირველი პირისა და საზიარო მეორე-მესამისა). დადებითი უღვლილების გარდა არის უარყოფითი უღვლილებაც. გავრცელებულია ზმნურ ფორმათა აღწერითი წარმოება. გარდამავალი ზმნა წინადადების ერგატიულ კონსტრუქციას ქმნის. რთული წინადადების ასაგებად ფართოდაა გამოყენებული მიმღეობები და აბსოლუტივები. ლექსიკა გამოირჩევა არქაიზმებით. ნასესხები სიტყვების რაოდენობა მნიშვნელოვანია. აქვს ორი განსხვავებული დიალექტი: ჩრდილოური (ახვახის რაიონში) და სამხრეთული (სოვეტსკოეს რაიონში). ზ. მაჰომედბეკოვა, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 104. Магомедбекова, З. М. Ахвахский язык: Грамматический анализ, тексты, словарь. Тбилиси, 1967 ახვახელები ↑ A language of Russian Federation
ახვახელები

ახვახელები (საკუთარი სახელწოდება აშვადო) — ხუნძების მცირერიცხოვანი ეთნოგრაფიული ჯგუფი. ცხოვრობენ დაღესტნის რესპუბლიკაში, ახვახის, სოვეტსკოესა და სხვა რაიონებში. ენა — ახვახური, სალიტერატურო ენა — ხუნძური. რუსეთის ფედერაციაში 6376 კაცი (2002), მათ შორის დაღესტნის რესპუბლიკაში 6362 (2002). დაახლოებით 2600 ახვახელი ცხოვრობს აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე. ანთროპოლოგიურად, ყოფითა და კულტურით ხუნძებს ენათესავებიან. ძირითადი საქმიანობა ძველთაგანვე — მეცხვარეობა. ახვახელები (ქალები) ნახშირში აზელილი ცვილისა და ბეწვისაგან ამზადებდნენ დაღესტანში ცნობილ ცვილის კოკებს. ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-02-02. ციტირების თარიღი: 2010-04-08. თ. ჩიქოვანი, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 103-104.
ბრუნეის ადმინისტრაციული დაყოფა

ბრუნეის ტერიტორია იყოფა ოთხ ოლქად (დეარეჰი): ოლქები აგრეთვე იყოფიან ოცდათვრამეტ მუკიმად ("პროვინცია"). statoid site
ივლისი

ივლისი (ლათ. Julius) — გრიგორიანული კალენდრის მეშვიდე თვე. ივლისში 31 დღეა. სახელი ეწოდა იულიუს კეისრის მიხედვით, რომელიც ამ თვეში იყო დაბადებული; ადრე მას ერქვა Quintilis, „მეხუთე“. ივლისის ძველი წარმართული კალენდრით — თიბისა, ხალხური სახელწოდებანია მკათათვე და კვირიკობისთვე. სულხან-საბას მიხედვით ადრე ავი და კვინტოლიონიც ეწოდებოდა. ივლისი არის ზაფხულის თვე ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში და ზამთრისა — სამხრეთ ნახევარსფეროში. ივლისის ზოდიაქოს ნიშნებია კირჩხიბი და ლომი. ივლისი იწყება კვირის იმავე დღეს, რითაც აპრილი ჩვეულებრივ წლებში, და იანვარი — ნაკიან წელში. მთავარი სტატია: ძველი ქართული წარმართული კალენდარი. კორნელი კეკელიძე თიბისას 2 ივნისი — 1 ივლისით საზღვრავდა. კ. კეკელიძის აზრით „თიბისაჲ“ (თთუე), წმინდა ქართული სახელია, მაჩვენებელი იმ სეზონისა, როდესაც თიბვას აქვს ადგილი. მნიშვნელობით ეს იგივეა რაც სომხური „მარგაც“ („მარგა“ — მინდორი, ველი). კანადის დღე კანადაში (1 ივლისი) დამოუკიდებლობის დღე აშშ-ში (4 ივლისი) დამოუკიდებლობის დღე ვენესუელაში (5 ივლისი) დამოუკიდებლობის დღე არგენტინაში (9 ივლისი) დამოუკიდებლობის დღე პერუში (28 ივლისი) ბასტილიის დღე საფრანგეთში (14 ივლისი) ტურ დე ფრანსი ტარდება მთელი თვის განმავლობაში. 64 : რომის დიდი ხანძარი. 306 : კონსტანტინე I-ს მისი მეომრები რომის იმპერატორად აცხადებენ. 622 : მუჰამედი (კალ. არაბულად სურათზე) იწყებს ჰიჯრას მექადან მედინაში, რაც დასაბამს აძლევს ისლამურ კალენდარს. 987 : ჰუგო კაპეტი გახდა საფრანგეთის მეფე, კაპეტინგების დინასტია დაიწყო 1099 : ჯვაროსნებმა იერუსალიმი დაიკავეს. 1625 : მარაბდის ბრძოლა 1762 : ეკატერინე II-ს გამეფება. 1776 : აშშ-მ დამოუკიდებლობა გამოაცხადა. 1789 : ბასტილიის აღება. დაიწყო საფრანგეთის რევოლუცია. 1806 : საღვთო რომის იმპერიის დაშლა და რაინის კონფედერაციის წარმოქმნა. ↑ კ. კეკელიძე, „ეტიუდები ძველი ქართული ლიტერატურის ისტორიიდან“, ტ. 1, გვ. 116 ↑ კ. კეკელიძე, „ეტიუდები ძველი ქართული ლიტერატურის ისტორიიდან“, ტ. 1, გვ. 101-102 ↑ სამოციქულოს წინასიტყვაობა, ხელნ. S 1138
მილანის საკათედრო ტაძარი

მილანის საკათედრო ტაძარი (იტალ. Duomo di Milano) — გოტიკური სტილის საკათედრო ტაძარი იტალიის ქალაქ მილანში, მდებარეობს ქალაქის ცენტრის მთავარ მოედანზე. ის ყველაზე დიდი საკათედრო ტაძარია იტალიაში, ხოლო მსოფლიოში — სიდიდით მეოთხე. ოფიციალური საიტი. ↑ Dai diritti volumetrici i fondi per restaurare le terrazze del Duomo. Archiviostorico.corriere.it.
გუანახუატოს შტატი

გუანახუატო — შტატი მექსიკაში, მდებარეობს ქვეყნის ცენტრალურ მთიანეთში. შტატის სახელი მომდინარეობს მისი ამავე სახელწოდების დედაქალაქისგან, რომელსაც თავის მხრივ, ეს სახელი ადგილობრივი ინდიელების ენის გავლენით დაერქვა და ნიშნავს "ბაყაყების გორაკს". გუანახუატო ყოფილი პრეზიდენტის – ვისენტე ფოქსისა და კუბისტი მხატვრისა და მიურალისტის დიეგო რივერას მშობლიური შტატია. ცენტრალური მექსიკისა და მექსიკის ყურის სანაპირო ზოლის შემდეგ, გუანახუატო იყო ერთ-ერთი პირველი, რომლის კოლონიზაციაც მოახდინეს ესპანელებმა 1520 წელს. ეს უპირველეს ყოვლისა ამ რეგიონში ვერცხლის საბადოების სიმრავლით იყო გამოწვეული. საკმაოდ კარგადაა შემონახული გუანახუატოს კოლონიური არქიტექტურა, მარტო მის დედაქალაქში, ამ პერიოდის 35 ეკლესიაა შემორჩენილი. შტატის მნიშვნელოვანი ქალაქებია: სილაო, სან-ლუის-დე-ლა-პასი, აკამბარო, სელაია, ლეონი და ა.შ. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: გუანახუატოს შტატი ოფიციალური საიტი (ესპანური) (ინგლისური) (ფრანგული) ოფიციალური ფინანსური საიტი დაარქივებული 2008-06-20 საიტზე Wayback Machine. რეგიონული ყოველდღიური გაზეთი
გერეროს შტატი

გერერო — მექსიკის შტატი, ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთ სანაპირო ზოლში. შტატს უკავია მთლიანი ქვეყნის ფართობის 3,3%. შტატს სახელი ეწოდა მექსიკის დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლის გმირის, ქვეყნის მეორე პრეზიდენტის – გენერალ ვისენტე გერეროს პატივსაცემად. 2003 წლისთვის, შტატის მოსახლეობა შეადგენდა 3 167 400 კაცს. შტატის დედაქალაქია ჩილპანსინგო-დე-ლოს-ბრავო. სხვა მნიშვნელოვანი ქალაქებია: აკაპულკო, პეტატლანი, იგუალა, ტაქსკო, სიუატანეხო. გერეროს მოსახლეობის უმეტესობა ადგილობრივი ინდიელია. გერეროში ყველაზე გავრცელებული ენებია ნაუატლი (38,9%), მიჩტეკო (27%), თლაფანეკო (21,9%) და ამუსო (7,9%). ესპანური შტატის მოსახლეობის მხოლოდ 4,3 პროცენტისათვის არის მშობლიური. იმ ინდიელთაგან კი, ვინც ადგილობრივ ენებზე საუბრობენ, მხოლოდ 29% ფლობს ესპანურს. გერერო ტურიზმის თვალსაზრისით საკმაოდ მიმზიდველ შტატს წარმოადგენს. აქ გამოყოფენ სამ მნიშვნელოვან ტურისტულ არეალს, ე.წ. „მზის სამკუთხედს“. პირველი მათგანია აკაპულკო, მეორე – ტაქსკო, კოლონიური ქალაქი, რომელიც ცნობილია თავისი ვერცხლის ომით და მესამე – იქსტაპა, იგივე სიუატანეხო. ოფიციალური საიტი დაარქივებული 1998-12-02 საიტზე Wayback Machine. (ესპანური) შტატის პროფილი facebook-ზე
იდალგოს შტატი

იდალგო — მექსიკის შტატი, მდებარეობს ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში. იდალგო მექსიკის სხვა შტატებისგან გამოირჩევა ადგილობრივ ენაზე მოლაპარაკე მოსახლეობის საკმაოდ მაღალი კონცენტრაციით. 2005 წელს, მოსახლეობა შეადგენდა 2,345,514 კაცს. შტატს სახელი ეწოდა მექსიკის დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლის ერთ-ერთი ლიდერის, მიგელ იდალგო ი კოსტილიას პატივსაცემად. შტატის ტერიტორიაზე, ტულაში მდებარეობს ტოლტეკების ხალხის ძეგლების ნანგრევები. დედაქალაქია პაჩუკა. (ესპანური) ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2019-08-22 საიტზე Wayback Machine. (ესპანური) ოთომის ენა, კულტურა და ისტორია დაარქივებული 2011-02-26 საიტზე Wayback Machine. Codices otomi -- ოთომის კოდექსი
Homo faber (რომანი)

Homo Faber: ჩანაწერები — შვეიცარიელი მწერლის მაქს ფრიშის რომანი. პირველად გამოიცა 1957 წელს. რომანის მთავარი პერსონაჟია წარმატებული ინჟინერი უოლტერ ფაბერი, რომელიც ევროპასა და ამერიკაში მოგზაურობს. რომანში აღწერილია ტექნიკის საუკუნეში გრძნობაგაუხეშებული კაცის ტრაგედია, რომელმაც მხოლოდ უდიდესი უბედურების ფასად შეიცნო მეგობრობის, სიყვარულისა და კაცთმოყვარეობის ყადრი. რომანში აშკარა ალუზიებია სოფოკლეს ოიდიპოს მეფესთან. ფოლკერ შლონდორფის 1991 წელს გამოსული ფილმი მოგზაური (The Voyager) Homo Faber-ს ეფუძნება. მაქს ფრიში, Homo Faber: ჩანაწერები, გერმანულიდან თარგმნა დალი კოკაია–ფანჯიკიძემ, „საბჭოთა საქართველო“ თბ., 1975 წ. Daynard, Jodi. "Max Frisch, The Art of Fiction No. 113" in The Paris Review, Winter 1989. Retrieved: 2011-11-21.
რთული ნივთიერება

რთული ნივთიერება ან ქიმიური ნაერთი ეწოდება ნივთიერებას, რომელიც შედგება ორი ან მეტი ქიმიური ელემენტის ატომებისაგან. მაგალითად, მაგნიუმის ოქსიდი, წყალი, სუფრის მარილი და ნატრიუმის ქლორიდი - რთული ნივთიერებებია. რთული ნივთიერებები არ ინარჩუნებენ იმ თვისებებს, რაც გააჩნიათ მის შემადგენლობაში შემავალ მარტივ ნივთიერებებს, რაც დამახასიათებელია ნივთიერებათა ნაერთებს შორის. მაგალითად, სუფრის მარილს ან ნატრიუმის ქლორიდს აქვთ სხვა განსხვავებული თვისებები ვიდრე მარტივ ნივთიერებას ნატრიუმს და ქლორს, რისგანაც ისაა წარმოქმნილი. ის ისე ინტენსიურად არ მოქმედებს წყალთან, როგორც ეს ახასიათებს ნატრიუმს, და არაა მომწამლავი, როგორც მარტივი ნივთიერება ქლორი. ასე, რომ რთულ ნივთიერებებსა და ნაერთებს (ნარევებს) შორის მნიშვნელოვანი განსხვავებაა. ბურინსკაია ნ. ნ., კიევი, 1997, გამ. ირპენი
დამოუკიდებელი სახელმწიფოები 1 წელს

დამოუკიდებელი სახელმწიფოების სია წლების მიხედვით  • დამოუკიდებელი სახელმწიფოები ძველი წელთაღრიცხვის 1 წელს  • 1  • დამოუკიდებელი სახელმწიფოები 2 წელს აქსუმსის სამეფო კავკასიური იბერია ინდო-ბერძნული სამეფო კაპადოკია კატუველაუნი კოგურიო კუშანის იმპერია კუნინდას სამეფო მავრეტანია პართია პეკჩე პუიო რომის იმპერია სატავაჰანა სილლა დიდი სომხეთი ჩერა ჩინეთი დამოუკიდებელი სახელმწიფოები 2 წელს
ევროპის იურისტ სტუდენტთა ასოციაცია

ევროპის იურისტ სტუდენტთა ასოციაცია (ინგლ. European Law Students' Association, ELSA) — ევროპის ქვეყნების იურისტი სტუდენტების საერთაშორისო, დამოუკიდებელი, არაკომერციული ორგანიზაცია. ასოციაცია დაფუძნდა 1981 წლის 4 მაისს ვენაში პოლონელი, ავსტრიელი, უნგრელი და დასავლეთ გერმანელი სტუდენტების მიერ. ასოციაციის შექმნის თავდაპირველი იდეა იყო „რკინის ფარდის“ ორ მხარეს მყოფ იურისტ სტუდენტებს შორის საერთაშორისო კონტაქტებისა და ურთიერთგაგების გაზრდა–გაძლიერება. ამ დროის განმავლობაში ორგანიზაცია ეტაპობრივად ძლიერდებოდა და საწყის ეტაპზე ევროპის ჩრდილო ნაწილში იზრდებოდა. თავდაპირველად საერთაშორისო საბჭოს შეხვედრათა უმეტესობა მხოლოდ სკანდინავიაში, კერძოდ კი კოპენჰაგენსა და ჰელსინკიში იმართებოდა, შესაბამისად ასოციაციის პირველი საერთაშორისო ოფისი ქალაქ ოსლოში, 1984 წელს შეიქმნა. 1992 წლის 12 ოქტომბერს, ბელგიაში, ქალაქ ბრიუსელში შემუშავებული იქნა ასოციაციის ფილოსოფიური ხედვა: „A just world in which there is respect for human dignity and cultural diversity“, რომელსაც ფუძემდებლური მნიშვნელობა აქვს ასოციაციის საქმიანობაში. გარდა ამისა ხედვამ გარდამტეხი როლი ითამაშა ასოციაციის სამომვალო მოღვაწეოაბასა და განვითარებაში. 1995 წელს ბრიუსელში, დაქირავებულ იქნა საჭირო სამუშაო ადგილი, რომელსაც პირობითად „ELSA House“ (ელსას სახლი) ეწოდა. ამ მომენტიდან სწორედ ბრიუსელში მდებარეობს ასოციაციის საერთაშორისო ოფისი, რომელშიც საკმარისი სივრცეა საარქივო მასალების მოსათავსებლად და საერთაშორისო გამგეობის წევრთა სამოქმედოთ. საქმე ისაა, რომ ელსას სახლი უზრუნველყოფს სათანადო პირობებს საერთაშორისო გამგეობის წევრთა საცხოვრებლად და ნაყოფიერი მუშაობისათვის. 2016 წელს ასოციაციამ 35 წლის იუბილე იზეიმა. 35 წლის განმავლობაში ევროპის იურისტ სტუდენტთა ასოციაციამ უდიდესი გავლენა მოახდინა ევროპელ იურისტ სტუდენტთა და ახლგაზრდა იურისტთა პროფესიულ განვითარებასა და წარმატებაზე. სწორედ ამ ფონზე, ელსა ჩამოყალიბდა, როგორც ევროპული იურიდიული საზოგადოების მნიშვნელოვანი, განუყოფელი, დამოუკიდებელი და ღირსეული ნაწილი. დღესდღეობით, მისი ქსელი მოიცავს 45 ევროპულ სახემლწიფოს ეროვნული ჯგუფების დონეზე, 300-მდე სახელგანთქმულ უმაღლეს სასწავლებელს მთელს ევროპაში, 51000-ზე მეტ მოტივირებულ, ნიჭიერ და წარმატებულ იურისტ სტუდენტსა და ახალგაზრდა იურისტს. ELSA International
ვენერა მილოსელი

ვენერა მილოსელი აგრეთვე ცნობილი როგორც აფროდიტე მილოსელი — ძველი ბერძნული ქანდაკება და ძველი საბერძნეთის სკულპტურის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ნიმუში. შეიქმნა ძველი წელთაღრიცხვის 130-100 წლებს შორის და გამოსახავს ბერძნული მითოლოგიის სილამაზისა და სიყვარულის ქალღმერთ აფროდიტეს (ვენერას რომაულ მითოლოგიაში). სკულპტურა თეთრი მარმარილოსაგანაა შექმნილი და სიმაღლით 203 სანტიმეტრია. მისი ორიგინალური მკლავები და პოსტამენტი დღეისთვის აღარ არსებობენ. ცნობილია, რომ ქანდაკება ალექსანდროს ანტიოქიელის ნამუშევარია. ქანდაკება 1820 წელს შემთხვევით აღმოაჩინა ბერძენმა გლეხმა იორგოს კენტროტასმა ეგეოსის ზღვის კუნძულ მილოსზე, საიდანაც იგი ფრანგმა ოფიცრებმა შეისყიდეს და საფრანგეთში ჩაიტანეს. 1821 წელს იგი მეფე ლუი XVIII-ს მიართვეს, ხოლო მეფემ იგი ლუვრის მუზეუმს გადასცა სადაც დღემდე ინახება. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ვენერა მილოსელი“ ვიკისაწყობში. ოფიციალური საიტი 12 самых значительных потерь искусства დაარქივებული 2017-05-21 საიტზე Wayback Machine. Венера Милосская (Афродита) — статуя богини любви, окруженная легендами Безрукая Венера Милосская (200 год до нашей эры)
ჰიდროქსიდი

ჰიდროქსიდები (ჰიდროჟანგები) ეს არის ქიმიური ელემენტების ოქსიდების ნაერთები წყალთან. ცნობილია თითქმის ყველა ქიმიური ელემენტის ჰიდროქსიდი; ზოგიერთი მათგანი ბუნებაში მინერალის სახით გვხვდება. ჰიდროქსიდი — ქიმიაში, ეს არის ორ ატომიანი იონი OH−, რომელიც შედგება ჟანგბადისა და წყალბადისაგან. როგორც წესი მიიღება ფუძეების დისოციაციის მეთოდით. ჰიდროქსიდი არის ერთ ერთი უმარტივესი მრავალატომიანი იონი. იმისდა მიხედვით თუ როგორი ტიპისაა შესაბამისი ოქსიდი ფუძე, მჟავა თუ ამფოტერული განასხვავებენ: ფუძე ჰიდროქსიდები (ფუძე) - ჰიდროქსიდები, რომლებიც ამჟღავნებენ ფუძის თვისებები (მაგალითად, კალციუმის ჰიდროქსიდი Ca(ОН)2, კალიუმის ჰიდროქსიდი KOH, ნატრიუმის ჰიდროქსიდი NaOH და სხვა.); მჟავა ჰიდროქსიდები (ჟანგბადიანი მჟავეები) — ჰიდროქსიდები რომლებიც ამჟღავნებენ მჟავა თვისებებს (მაგალითად, აზოტმჟავა HNO3, გოგირდმჟავა H2SO4, გოგირდოვანი მჟავა H2SO3 და სხვა.) ამფოტერული ჰიდროქსიდები, პირობებიდან დამომდინარე ზოგჯერ ფუძე თვისებებს ამჟღავნებენ ზოგჯერ მჟავის თვისებებს. (მაგალითად, ალუმინის ჰიდროქსიდი Al(ОН)3, თუთიის ჰიდროქსიდი Zn(ОН)2). ტერმინი «ჰიდროქსიდი» ხშირად გამოიყენება მხოლოდ ფუძე ან ამფოტერული ჰიდროქსიდების მიმართ. ტუტე ფუძე ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 655.