laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
იშიგ (ჟურნალი)

„იშიგ“ (აზერ. ایشیق, İşıq; ქართულ თარგმანში „სინათლე“) — პირველი ქალთა ყოველკვირეული ჟურნალი აზერბაიჯანულ ენაზე. აზერბაიჯანელმა მილიონერმა, ქველმოქმედმა, მუსულმანურ სამყაროში ცნობილი გოგონების გიმნაზიის დამფუძნებელმა ჰაჯი ზეინალაბდინ თაღიევმა აზერბაიჯანში დააარსა პირველი ქალთა გაზეთი სახელწოდებით „იშიგ“ („სინათლე“). მისი პირველი ნომერი გამოიცა 1911 წლის 22 იანვარს. 1911 წლის იანვრიდან 1912 წლის დეკემბრამდე გამოდიოდა გაზეთის 64 (ზოგიერთი წყაროს მიხედვით 68) ნომერი. ჟურნალის რედაქტორი იყო ექიმი ხადიჯა ალიბეკოვა, აზერბაიჯანის ერთ-ერთი განმანათლებელი ქალი, რომელიც აქტიურად მონაწილეობდა ქვეყნის სოციალურ და კულტურულ ცხოვრებაში. ის იყო ქალთა საქველმოქმედო საზოგადოებების შექმნის ერთ-ერთი ინიციატორი. გაზეთის გამომცემელი კი მისი მეუღლე მუსტაფა ალიბეკოვი იყო. ის გახლდათ ჟურნალისტი და მწერალი. მუსტაფა ბეი ასევე ცნობილი იყო როგორც ადამიანის უფლებების, განსაკუთრებით ქალთა უფლებების დამცველი. ჟურნალი „იშიგი“ ქალთა სამეცნიერო-პედაგოგიური, ლიტერატურული, მედიცინისა და საშინაო საქმეების შესახებ წერდა. ის კვირაში ერთხელ გამოდიოდა შაბათ დღეს. გარდა ბავშვთა განათლების, ლიტერატურის, მედიცინისა და საოჯახო მეურნეობისა, იწერებოდა სხვადასხვა სტატიები, რომლებიც დაკავშირებული იყო კანონთან, კულტურასთან, შარიათის წესებთან და მსოფლიო ამბებთან. გაზეთის მიზანი იყო იმ დროს გოგონების ჩართვა განათლებაში, ქალების უფლებების გაცნობა, რაც მუსულმანური ცხოვრების ერთ-ერთი ყველაზე მტკივნეული თემა იყო. მიუხედავად იმისა, რომ ორ წელიწადში ჟურნალის სულ 68 ნომერი იქნა გამოცემული „იშიგმა“ მნიშვნელოვანი ცვლილებები შეიტანა განათლებას მოკლებული ქალების ცხოვრებაში. ის არა მხოლოდ გახდა აზერბაიჯანელი ქალების თვალისა და განმანათლებლობის სინათლე მე-20 საუკუნის დასაწყისში, არამედ შეარყია ისლამური სამყაროს კანონებით მცხოვრები ქალების ლოზუნგები, მან ასევე შექმნა ქალთა პრესის საფუძველი და ტრადიცია აზერბაიჯანული პრესის ისტორიაში. გახდა საფუძველი პრესაში ქალთა პრობლემების გადაჭრისა. გაზეთის ზოგიერთი სტატია რუსულადაც ითარგმნა. „იშიგმა“ ფინანსური სიძნელეების გამო დიდხანს ვერ იარსება. გაზეთ „იშიგის“ გამოცემამ აჩვენა, რომ აზერბაიჯანული პრესის ბრძოლა ქალთა თავისუფლებისთვის შეუმჩნეველი არ დარჩენილა, ქალების თავისუფლების მომხრეები და თავად ქალები უკვე სერიოზულ სოციალურ ძალად იქცნენ. გაზეთის გარეკანზე ძალზე სიმბოლური გამოსახულება იყო ჩადრაში ჩაცმული ქალი, რომელიც ბავშვს იჭერს და მას უთითებს ამომავალ მზეზე. ამით გამომცემელმა ხაზი გაუსვა წიგნიერების და ბეჭდვის მნიშვნელობას ხალხის ნათელი მომავლისთვის. ქალები არა მარტო წერილებს გზავნიდნენ ჟურნალში, არამედ საკუთარ კორესპონდენციებს, სტატიებსა და ლექსებსაც კი. მიუხედავად იმისა, რომ ჟურნალმა 1912 წელს შეწყვიტა ფუნქციონირება, 2012 წლის იანვარში ეროვნული მემკვიდრეობის კულტურული ისტორიული კვლევის ფონდის დაარსებით იგი კვლავ აღორძინდა, როგორც „იშიგ-გადინ“ („სინათლე - ქალი“). ჟურნალის მთავარი რედაქტორია აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ოჯახის, ქალთა და ბავშვთა პრობლემების სახელმწიფო კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილე სადაგათ გაჰრამანოვა. 100 ilin “İşıq”ı: qadın jurnalı kimi yenidən və hər zaman bizimlə Отмечен 100-летний юбилей первой в Азербайджане женской газеты «Ишыг» ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 Azərbaycan qadınını azadlığa səsləyən nəşrlər ↑ 2.0 2.1 2.2 ЖЕНСКИЙ ВОПРОС В АЗЕРБАЙДЖАНЕ  В ПЕРИОДИЧЕСКОЙ ПЕЧАТИ 1903—1913 гг. ↑ HAQQIMIZDA
ჰაინრიხ ბრიუნინგი

ჰაინრიხ ბრიუნინგი (გერმ. Heinrich Brüning; დ. 26 ნოემბერი, 1885 ― გ. 30 მარტი, 1970) — გერმანელი პოლიტიკური მოღვაწე, გერმანიის რაიხსკანცლერი ვაიმარის რესპუბლიკის დროს, 1930-1932 წლებში. 1920-30 წლებში: კათოლიკური პროფკავშირების ერთ-ერთი ხელმძღვანელი. 1924-33 წლებში: რაიხსტაგის დეპუტატი (1929-დან ცენტრისტული ფრაქციის ლიდერი). 1930-32 წლებში: რაიხსკანცლერი, 1931 წლიდან ასევე საგარეო საქმეთა მინისტრი, სდევნიდა გერმანიის კომუნისტურ პარტიას, რითაც ხელი შეუწყო ნაციონალ-სოციალისტური დიქტატურის დამყარებას. 1931 წელს აშშ-ის იმპერიული წრეების მხარდაჭერით მიაღწია მორატორიუმს სარეპარაციო გადასახადებზე. 1932 წელს განიარაღების საერთაშორისო კონფერენციაზე მოითხოვდა შეიარაღებაში სხვა იმპერიალისტურ სახელმწიფოებთან გერმანიის „თანასწორობას“. 1934 წელს: ფაშისტური დიქტატურის დამყარების შემდეგ ემიგრაციაში წავიდა აშშ-ში. კიკვაძე ნ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 529. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჰაინრიხ ბრიუნინგი
ბენჯამინ ჰარისონი

ბენჯამინ ჰარისონი (ინგლ. Benjamin Harrison; დ. 20 აგვისტო, 1833 — გ.13 მარტი, 1901) — აშშ-ის სახელმწიფო მოღვაწე. ბენჯამინ ჰარისონი დაიბადა ოჰაიოს მდინარის მახლობელ ფერმაში, ცინცინატის სამხრეთით. ის იყო უილიამ ჰენრი ჰარისონის შვილიშვილი. დაამთავრა ოჰაიოში არსებული მაიამის უნივერსიტეტი და ცინცინატში სამართალს ასწავლიდა. მოგვიანებით ინდიანაპოლისში გადავიდა, სადაც სამართლის პრაქტიკა გაიარა და რესპუბლიკური პარტიის კამპანიაში მონაწილეობა მიიღო. 1853 წელს კაროლინ ლავინია სკოტზე იქორწინა. ჰარისონი მონაწილეობდა 1861-1865 სამოქალაქო ომში. 1865 ბრიგადის გენერლის წოდება მიანიჭეს. ომის შემდეგ, 70–ე მოხალისეთა ქვეითი ჯარის პოლკოვნიკი ინდიანაპოლისის საყრდენი გახდა, მის რეპუტაციას კი ბრწყინვალე იურისტის სახელი კიდევ უფრო ამყარებდა. 1880 წელს აშშ–ის სენატში მსახურობდა, სადაც ინდიელების, ახალმოსახლეების და სამოქალაქო ომის ვეტერანებისთვის უფლებებისთვის იბრძოდა. 1881-1887 აშშ-ის სენატორი იყო რესპუბლიკური პარტიიდან. გამოდიოდა ლოზუნგით „ამერიკა ამერიკელებისათვის“. შემდეგ ლექციებს კითხულობდა სტენფორდის უნივერსიტეტში და მონაწილეობას იღებდა ქვეყნის პოლიტიკურ ცხოვრებაში, აქვეყნებდა ნაშრომებს. 1888 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში, ჰარისონმა სახალხო არჩევნებში მოქმედ პრეზიდენტ გროვერ კლივლენდზე 90,596–ით ნაკლები ხმა მიიღო, მაგრამ საარჩევნო კოლეგიის არჩევნებში 233 ხმა მიიღო 168–ის წინააღმდეგ. ის გახდა აშშ-ის 23-ე პრეზიდენტი 1889-1893 წლებში. იცავდა სამრეწველო-ფინანსურ ოლიგარქიის ინტერესებს. ჰარისონი ამაყობდა იმ დინამიკური საგარეო პოლიტიკით, რომლის შექმნაშიც დიდი წვლილი მიუძღვოდა. 1889 წელს პირველი პან ამერიკული კონგრესი ვაშინგტონში შეიკრიბა, შეხვედრაზე ჩამოყალიბდა საინფორმაციო ცენტრი, რომელიც მოგვიანებით პან ამერიკული კავშირის სახელით გახდა ცნობილი. მეორე ვადის საპრეზიდენტო არჩევნებში მარცხის შემდეგ, ჰარისონი ინდიანაპოლისში დაბრუნდა და 1896 წელს ქვრივ მერი დიმიკზე იქორწინა. ჰარისონი 1901 წელს გარდაიცვალა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 603. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ბენჯამინ ჰარისონი
ენ ასქიუ

ენ ასქიუ (ინგლ. Anne Askew; დ. 1521 - გ. 16 ივლისი, 1546) — ინგლისელი მწერალი, პოეტი და პროტესტანტი მოწამე, რომელიც დაწვეს კოცონზე ერესის გამო. ენ ასქიუ დაიბადა 1521 წელს ლინკოლნშირში. მამისი უილიამ ასქიუ, იყო მდიდარი მიწის მესაკუთრე, რომელიც მსახურობდა მეფე ჰენრი VIII ტიუდორის სასამართლოში. იგი ისტორიაში შევიდა, როგორც ანა ბოლეინის სასამართლო პროცესის ერთ-ერთი ნაფიცი მსაჯული. ენი ხუთი შვილიდან მეოთხე იყო. ორი ალალი ძმისა და ორი ალალი დის გარდა, მას ორი ნახევარძმაც ჰყავდა. იგი ასევე დაკავშირებული იყო რობერტ ასკესთან, მეფის წინააღმდეგ წმინდა მომლოცველთა აჯანყების ლიდერთან. უილიამ ასქიუ გეგმავდა თავისი უფროსი ქალიშვილის, მართას, თომას კაიმზე დაქორწინებას. თუმცა მართა ქორწილამდე გარდაიცვალა. მაშინ მამამ გადაწყვიტა ენის დაქორწინება თომასზე, რათა ნიშნობისგან მიღებული ფული შეენარჩუნებინა. ენი მაშინ 15 წლის იყო. ენი იყო ერთგული პროტესტანტი, რომელიც კითხულობდა ბიბლიას, იმახსოვრებდა მონაკვეთებს და მთელი ცხოვრება პროტესტანტიზმის ერთგული დარჩა. ენის ქმარი კათოლიკე იყო და მათთვის რთული იყო ერთმანეთთან ურთიერთობა. ენმა ორი შვილი გააჩინა, სანამ ქმარი რელიგიური რწმენის გამო სახლიდან გააგდებდა მას. თუმცა, უცნობია, შეძლეს თუ არა ბავშვებმა გადარჩენა და გაზრდა. ენის არც ერთი თანამედროვე არ ახსენებს მათ. სანამ თომასი ენს სახლიდან გააგდებდა, ასქიუ განქორწინებას ცდილობდა. უსახლკაროდ დარჩენის შემდეგ ენი საცხოვრებლად ლონდონში გადავიდა. იქ ის შეხვდა სხვა პროტესტანტებს და განაგრძო ბიბლიის შესწავლა. მან ქმრის სახელის ნაცვლად ქალიშვილობის სახელის გამოყენება ამჯობინა. ლონდონში ყოფნისას ენი მქადაგებელი გახდა. 1545 წლის მარტში, ქმრის ბრძანებით, ასქიუ დააპატიმრეს და დააბრუნეს ლინკოლნშირში. თომასმა მოითხოვა, რომ ქალი სახლში დარჩენილიყო, მაგრამ ენი გაექცა მას და დაბრუნდა ლონდონში ქადაგების გასაგრძელებლად. 1545 წლის 10 მარტს ენ ასქიუ დააპატიმრეს. გამოძიების დაწყებამდე იგი წარდგა კომისიის წინაშე. ამის შემდეგ იგი ლონდონის ეპისკოპოსმა ედმუნდ ბონერმა დაკითხა. მან ბრძანა ენის 12 დღით პატიმრობა. მთელი ამ ხნის განმავლობაში იგი უარს ამბობდა რაიმეს მონანიებაზე. რამდენიმე ხნის შემდეგ ის გირაოს სანაცვლოდ გამოიყვანეს. 1546 წლის 19 ივნისს ასქიუ კვლავ დააპატიმრეს და ციხეში ჩასვეს. მომდევნო ორი დღის განმავლობაში ის დაკითხეს ჯონ დადლიმ, სტივენ გარდინერმა, თომას რისლიმ (კანცლერი) და უილიამ პეჯეტმა (მეფის მთავარი მდივანი). მათ ის სიკვდილით დასჯით შეაშინეს, მაგრამ მან უარი თქვა ერესის აღიარებასა და მისი პროტესტანტი ნაცნობების სახელების დასახელებაზე. ენი აწამეს. წამების შემდეგ მას უკვე აღარ შეეძლო დამოუკიდებლად სიარული. ესქიუს არც ერთი სახელი არ უხსენებია და ის საკანში დააბრუნეს. 1546 წლის 16 ივლისს, 26 წლის ასაკში, ენ ასქიუ კოცონზე დაწვეს. A Brief Biography of Anne Askew Askew, Anne (1521 - 1546) Anne Askew ↑ Dictionary of National Biography, 1885-1900, Volume 02 - Askew, Anne by James Gairdner ↑ 24 May – The Life of Anne Askew ↑ REMARKS: tortured and burnt at the stake
დატუ-უნსაი

დატუ-უნსაი (ოფიციალურად დატუ-უნსაის მუნიციპალიტეტი; ტაგალ. Bayan ng Datu Unsay) ― მეხუთე კლასის მუნიციპალიტეტი სამხრეთ მაგინდანაოს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 12 890 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 8 ბარანგაის. Datu Unsay Profile at the DTI Cities and Municipalities Competitive Index MMA Act No. 150 : An Act Creating the Municipality of Datu Unsay in the Province of Maguindanao Local Governance Performance Management System დაარქივებული 2016-03-03 საიტზე Wayback Machine. ↑ 2020 Census of Population and Housing (2020 CPH) Population Counts Declared Official by the President — Philippine Statistics Authority, 2021. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107442757"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17067223"></a> ↑ Datu Unsay, Maguindanao : Average Temperatures and Rainfall. Meteoblue. ციტირების თარიღი: 19 January 2019.
გენერალ-სალიპადა-კ.-პენდატუნი

გენერალ-სალიპადა-კ.-პენდატუნი (ოფიციალურად მუნიციპალიტეტი; ტაგალ. Bayan ng General Salipada K. Pendatun) ― მეოთხე კლასის მუნიციპალიტეტი სამხრეთ მაგინდანაოს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 31 263 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 19 ბარანგაის. General Salipada K. Pendatun Profile at the DTI Cities and Municipalities Competitive Index MMA Act No. 3 : An Act Creating the Municipality of General Salipada K. Pendatun in the Province of Maguindanao დაარქივებული 2013-12-27 საიტზე Wayback Machine. Philippine Census Information Local Governance Performance Management System დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine. ↑ 2020 Census of Population and Housing (2020 CPH) Population Counts Declared Official by the President — Philippine Statistics Authority, 2021. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107442757"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17067223"></a> ↑ General Salipada K. Pendatun, Maguindanao : Average Temperatures and Rainfall. Meteoblue. ციტირების თარიღი: 19 January 2019.
გინდულუნგანი

გინდულუნგანი (ოფიციალურად გინდულუნგანის მუნიციპალიტეტი; ტაგალ. Bayan ng Guindulungan) ― მუნიციპალიტეტი სამხრეთ მაგინდანაოს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 24 933 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 11 ბარანგაის. Guindulungan Profile at the DTI Cities and Municipalities Competitive Index MMA Act No. 139 : An Act Creating the Municipality of Guindulungan in the Province of Maguindanao 2000 Philippine Census Information Local Governance Performance Management System დაარქივებული 2016-03-03 საიტზე Wayback Machine. ↑ 2020 Census of Population and Housing (2020 CPH) Population Counts Declared Official by the President — Philippine Statistics Authority, 2021. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107442757"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17067223"></a> ↑ Guindulungan, Maguindanao : Average Temperatures and Rainfall. Meteoblue. ციტირების თარიღი: 19 January 2019.
იოკოძუნების სია

ეს არის ყველა სუმოისტის სია, რომლებმაც მიაღწიეს სუმოს უმაღლეს წოდებას — იოკოძუნას. აღსანიშნავია, რომ ეს წოდება არ ფიქსირდება ბანძუკეში 1890 წლამდე და ოფიციალურად არ იყო აღიარებული სუმოს უმაღლეს წოდებად 1909 წლამდე. ძველ დროში იოკოძუნად ყოველთვის არ ირჩევდნენ უძლიერეს ოძეკებს, არამედ მათ, ვისაც ყველაზე გავლენიანი მფარველები ჰყავდათ. იოკოძუნების პირველი სია (სულ 17 სუმოისტის შემადგენლობით) შეადგინა მე-12 იოკოძუნამ ჯინმაკუ კიუგორომ 1900 წელს, მაგრამ სია ოფიციალურად არ განიხილებოდა 1926 წლამდე, სანამ ახლად ჩამოყალიბებულმა იაპონიის სუმოს ასოციაციამ არ აღიარა ის და შეავსო 31 სუმოისტამდე. მას შემდეგ კიდევ 42-მა სპორტსმენმა მიიღო იოკოძუნას უმაღლესი წოდება. 1951 წლიდან, მას შემდეგ რაც ჩიონოიამას მიანიჭეს ეს წოდება, სუმოს ასოციაცია აკონტროლებს იოკოძუნად აღზევების საქმეს. წესის მიხედვით, ზედიზედ ორი ტურნირის მოგება ოძეკის რანგში, ან „ექვივალენტური შედეგის“ მიღწევა არის მინიმალური მოთხოვნა იოკოძუნად დაწინაურებისთვის თანამედროვე სუმოში. ყველაზე დიდხანს, 14 წლის მანძილზე, წოდებას ატარებდა იოკოძუნა ჰაკუჰო, რომელმაც ტიტული მიიღო 2007 წელს, ხოლო კარიერა დაასრულა 2021 წელს. სიაში მითითებულია თითოეული იოკოძუნას მიერ უმაღლეს დივიზიონში მოგებული ჩემპიონატების რაოდენობა. 1909 წლის ზაფხულის ტურნირამდე მოქმედი იოკოძუნებისთვის მოგებული ჩემპიონატების რიცხვი ისტორიულად არის მინიჭებული, იმ დროისთვის არსებულ მოგება-წაგებათა სტატისტიკაზე დაყრდნობით, რადგან იქამდე ჩემპიონატების სისტემა არ არსებობდა. იოკუძუნების სია იაპონიის სუმოს ასოციაციის საიტზე ↑ „Hakuho: Sumo wrestling's greatest champion retires“. BBC News. 27 სექტემბერი, 2021. ციტირების თარიღი: 11 მარტი, 2023. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date= და |date=-ში (დახმარება) ↑ 1890 წლამდე იოკოძუნას წოდება არ შედიოდა ბანძუკეში. მე-4 იოკოძუნა ტანიკაძედან მე-16 იოკოძუნა ნიშინოუმის ჩათვლით იოკოძუნად აღზევების თარიღად აღებულია წლები, როცა სუმოისტებმა იოკოძუნას ლიცენზია მიიღეს იოშიდა ცუკასას ოჯახისგან, რომელიც ტოკიოში აკონტროლებდა სუმოს საქმეებს. პირველმა იოკოძუნა აკაშის ეს წოდება მიენიჭა სიკვდილის შემდგომ. ასევე ცოტა რამაა ცნობილი აიაგავასა და მარუიამას შესახებაც. 21-ე იოკოძუნა ვაკაშიმა, 23-ე ოკიდო, 28-ე ონიშიკი და 29-ე მიაგიამა ასპარეზობდნენ ოსაკაში არსებულ სუმოს კონკურენტ ორგანიზაციაში. მითითებული თარიღები აღნიშნავს იმ დროს, როცა ეს სუმოისტები ტოკიოს სუმოს მმართველმა საგვარეულომ აღიარა. ↑ ამ სვეტში მითითებულია ის საუხუცესო სახელები, რომელსაც იოკოძუნები სპორტსმენის კარიერის დასრულებისა და სუმოს ასოციაციაში მუშაობის დაწყების შემდეგ იღებდნენ. თანაც, მითითებულია მათი ბოლო სახელი, რადგან უხუცესს კარიერის მანძილზე შეიძლება სხვა სახელებიც ეტარებინა. ვარსკვლავით აღნიშნულია, რომ უხუცესმა ადრე დატოვა თანამდებობა ან გავიდა სუმოს ასოციაციიდან.
ქსერქსე II

ქსერქსე II (ძვ. სპარს. 𐎧𐏁𐎹𐎠𐎼𐏁𐎠 Xšayār̥šā, ძვ. ბერძნ. Ξέρξης Xérxēs; გ. ძვ. წ. 424) — აქემენიანთა სპარსეთის მეფე. როგორც არტაქსერქსე I-ის ვაჟი და მემკვიდრე, ძალზე ცოტა ხნით მართავდა იმპერიას. ორმოცდახუთი დღის მეფობის შემდეგ, რომელის დროსაც ქსერქსე II მხოლოდ სპარსეთის ცენტრალურ რეგიონებს აკონტროლებდა, ის 424 წელს მისმა ნახევარძმა სოგდიანემ მოკლა, რომელიც თავის მხრივ მოკლა დარიოს II-მ ექვსი თვის შემდეგ. ქსერქსე II არის ბუნდოვანი ისტორიული ფიგურა, რომელიც ცნობილია ძირითადად ქტეზიასის წარწერებიდან. ის იყო არტაქსერქსე I-ისა და დამასპიას ერთადერთი კანონიერი ვაჟი და ცნობილია, რომ მსახურობდა მეფისნაცვლად. ბოლო წარწერა, რომელშიც მოხსენიებულია არტაქსერქსე I ცოცხალი, შეიძლება დათარიღდეს ძვ.წ. 424 წლით. მისი გარდაცვალების მერე ტახტზე ავიდა ქსერქსე II, მაგრამ ორი უკანონო ძმა შეეცილა მეფობაში. პირველი იყო სოგდიანე, არტაქსერქსეს I-ის და მისი ხარჭის, ბაბილონელი ალოგინეს ვაჟი. მეორე იყო დარიოს II, არტაქსერქსეს I-ის და მისი ხარჭის ბაბილონელი კოსმარტიდენეს ვაჟი. ქსერქსე II მხოლოდ სპარსეთში იქნა აღიარებული მეფედ, ხოლო სოგდიანე ელამში. ოხუსის პირველი წარწერა, სადაც მოხსენიებულია დარიოს II, შეიძლება დათარიღდეს ძვ.წ 423 წლის 10 იანვრით. ის უკვე იყო ჰირკანიის სატრაპი და მალევე აღიარეს მიდიამ, ბაბილონმა და ეგვიპტემ. ქსერქსეს II მხოლოდ 45 დღე მართავდა. იგი სოგდიანეს ბრძანებით ფარნაკიასმა და მენოსტანემ მოკლეს ნასვამ მდგომარეობაში. სოგდიანემ მოიპოვა თავისი რეგიონების მხარდაჭერა, მაგრამ რამდენიმე თვის შემდეგ მოკლეს. დარიოს II გახდა სპარსეთის იმპერიის ერთპიროვნული მმართველი და იმეფა ჩვენს წელთაღრიცხვამდე 404 წლამდე. Xerxes II and Sogdianus (ინგლისური) ↑ 1.0 1.1 S. Zawadzki, "The Circumstances of Darius II's Accession", Jaarbericht Ex Oriente Lux, 34 (1995-1996), pp. 45-49
ანდრი კოცკა

ანდრი კოცკა (დ. 23 მაისი, 1911, უჟჰოროდი — გ. 3 ნოემბერი, 1987, იქვე) — უკრაინელი ფერმწერი, გრაფიკოსი. უკრაინის სსრ-ის სახალხო არტისტი (1982). უკრაინის მხატვართა კავშირის წევრი (1946). დაამთავრა უჟჰოროდის სამასწავლებლო სემინარია (1931), სწავლობდა ხატვის საჯარო სკოლაში (1931; ხელმძღვანელები — იოსიპ ბოქშაი, ადალბერტ ერდელი), რომის ხელოვნების აკადემიაში (1940–1942; ხელმძღვანელი — ფ. ფერაცი) და წმინდა ლუკას აკადემიაში. 1931–1944 წლებში ასწავლიდა პოდკარპატიის რუსეთის დაწყებით სკოლებში. 1946 წლიდან იყო ზაკარპატიის უკრაინის სახალხო შემოქმედების სახლის დამაარსებელი და დირექტორი; 1948–1950 წლებში ასწავლიდა სიმფეროპოლის გამოყენებითი ხელოვნების სასწავლებელში. 1933 წლიდან მონაწილეობდა საქალაქო, საოლქო, უკრაინისა და საზღვარგარეთის გამოფენებში. პერსონალური გამოფენები მოეწყო უჟჰოროდში (1933, 1935, 1981), კიევში (1981), მოსკოვში (1983), ტრებიშოვში (1984), პრეშოვში (1985), ბუდაპეშტში (1986). ქმნიდა ლირიკულ ნატურმორტებს, მრავალფიგურიან ჟანრულ და მონუმენტურ-დეკორატიულ კომპოზიციებს კარპატების მთებში მცხოვრები უკრაინელების ცხოვრებიდან, განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობდა ქალთა და ბავშვთა თემატიკას. აგრძელებდა XIX საუკუნის ევროპული პოსტიმპრესიონიზმის კლასიკურ ტრადიციას, რომელიც „ორმაგი“ რეალობის შესახებ ნეოკანტიანიზმის იდეალისტური ლოზუნგების გავლებით ჩამოყალიბდა. კოცკას კონცეფციაში სამყაროს, ადამიანისა და კოსმოსის სიწმინდის პრიორიტეტულობა განვითარდა წარმართობის, როგორც პლატონიზმის ნაირსახეობის, პირველწყაროთა გავლენის ქვეშ. შემოქმედების ცენტრალური გმირები არიან კარპატების მთებში მცხოვრები უკრაინელები (ვერხოვინელები, верховинці), რომლებიც წარმოდგენილი არიან როგორც პირველყოფილი ადამიანების ნეოტიპი. იდეალისტური ქალი გმირის როლს უბრალო მშრომელი ქალი წარმოადგენს. კოცკას პოსტიმპრესიონისტული სინთეტიზმი აგებულია მსოფლიოს უნივერსალური მოდელის შესახებ მხატვრის არქაიკული წარმოდგენების ამბივალენტობაზე. ხელოვნების იდეალური ფორმის ძიებაში კოცკას შემოქმედება მივიდა ევროპული კულტურის კანონიკური სტანდარტებისა და უკრაინული ხალხური ხელოვნების ბუნებრივი ძალის სინთეზამდე. 1988 წელს უჟჰოროდში დაარსდა მისი მემორიალური სახლ-მუზეუმი. ცალკეული ტილოები ინახება უკრაინის, სლოვაკეთის, ჩეხეთის, იტალიის, უნგრეთის მუზეუმებში, აგრეთვე მოსკოვის ტრეტიაკოვის გალერეაში. „ზამთარი სოფელ ტიხეში“ (1930-იანი წწ.) „ზამთარი. კვირა სოფელ ტიხეში“ (1933) „ვერხოვინელები“ (1935) „სოფელში“ (1939) „ბაზრობა“ (1939) „ნატურმორტი ომარით“ (1940) „ტ. იაბლონსკა“ (1948) „სლოვაკი გოგონა“ (1951) „მოხუცი კოლმეურნე“ (1951) „გოგონა კოლოჩავიდან“ (1952) „ვერხოვინა“ (1956) „გოგონა თოხით“ (1960-იანი წწ.) „ჰუცულური შემოდგომა“ (1960) „დედა“ (1960) „პატარძალი“ (1960; 1968) „მეგობრები“ (1960; 1970) „ზურმუხტისფერი გაზაფხული“ (1966) „გაზაფხული“ (1967) „ჰუცული ქალები სოფელ ბოჰდანიდან“ (1967) „ჰუცული პატარძალი“ (1970) „ზამთარი“ (1973) „ვესნიანკა“ (1976) „ტიტები ბაღში“ (1980-იანი წწ.-ის დასაწყისი) Андрій Коцка: Альбом. К., 1973; Андрей Коцка: Каталог выставки. Москва, 1983; Біксей Л. Ідеал, реалізований через образ (95-річчя від дня народж. А. Коцки) // ОМ. 2007. № 1. ↑ 1.0 1.1 Коцка Андрій Андрійович uk. Енциклопедія Сучасної України [Електронний ресурс] (2014). ციტირების თარიღი: 10 მარტი, 2023
ერიტრეის პორტების სია

სტატიაში მოცემულია ერიტრეის პორტებისა და ნავსადგურების სია. ↑ Massawa Port. ციტირების თარიღი: 10 March 2023 ↑ Assab Port. ციტირების თარიღი: 10 March 2023
სუდანის პორტების სია

სტატიაში მოცემულია სუდანის პორტებისა და ნავსადგურების სია. ↑ Port Sudan Port. ციტირების თარიღი: 10 March 2023 ↑ Eltahir, Nafisa; Abdelaziz, Khalid; Saul, Jonathan (2021-12-23). „Sudan's Red Sea port struggles to recover from blockade and turmoil“. Reuters (ინგლისური). ციტირების თარიღი: 2022-04-22. ↑ Digna Port. ციტირების თარიღი: 10 March 2023 ↑ Marsa Bashayer Port. ციტირების თარიღი: 10 March 2023
ტეოდოზია ბრიჟი

ტეოდოზია ბრიჟი (დ. 18 თებერვალი, 1929, სოფ. ბერეჟნიცია, ახლანდ. რივნეს ოლქი — გ. 4 ივლისი, 1999, ლვივი) — უკრაინელი მოქანდაკე. ევჰენ ბეზნისკოს მეუღლე. უკრაინის მხატვართა ეროვნული კავშირის წევრი (1956). უკრაინის დამსახურებული მხატვარი (1997). დაამთავრა ლვივის გამოყენებითი და დეკორატიული ხელოვნების ინსტიტუტი (1954). 1960 წლიდან მონაწილეობდა საოლქო და რესპუბლიკურ გამოფენებში. პერსონალური გამოფენები გაიმართა 1959, 1986 (ბეზნისკოსთან ერთად), 1999 წლებში (სიკვდილის შემდეგ; ქ. ზოლოჩივი, ბეზნისკოსთან ერთად). ნამუშევრები ინახება ლვივის ეროვნულ მუზეუმში, ლვივის ნახატების გალერეაში. ბრიჟის შემოქმედების პანორამაა: წარსულის გმირი ქალი, გმირობების რომანტიკა, ძმური სიყვარული და მეგობრობა, შემოქმედების მაღალი ინტელექტი და სიმაღლეები; მოწემეობრივი სიკვდილი ფაშისტებისა და ბოლშევიკების ჯურღმულებში; ლესია უკრაინკას „ტყის სიმღერის“ სახეები. შექმნა ძლიერი და ნებისყოფიანი ადამიანების სახეები. დაზგური „დანიელ გალიჩელი — ლვივის დამაარსებელი“ (1954) „თავადის ცოლი ოლღა“ (1961) ირინა ვილდეს პორტრეტი (1964) ციკლები — „სლავური მითოლოგია“ (1960-იანები), „ტყის სიმღერა“ (1960-იანების ბოლო – 1970-იანების დასაწყისი) მონუმენტური კომპოზიცია „ვარსკვლავოსანი“ პიონერთა ბანაკისთვის „ახალგაზრდა გვარდია“ ოდესაში (1971) ძეგლები ფაშისტის მსხვერპლთა ძეგლი (ქ. ვოლოდიმირი, 1966–1968, ევჰენ ძინდრასთან ერთად), კომპოზიცია „დანილო და ვასილკო“ (ქ. ვოლოდიმირი, 1987) დანიელ გალიჩელის ძეგლი (ქ. ვოლოდიმირი, 2001) საფლავის ძეგლები ლვივის ლიჩაკივის სასაფლაოზე (ლ. ლევიცკის, ს. კრუშელნიცკის, ი. კრიპიაკევიჩის) ჯვარცმა სტალინური რეპრესიების მსხვერპლთა სახელობის სალოცავისთვის (ქ. ზალოჩივი, 1995) Островський Г. Мистецтво Т. Бриж // Вітчизна. 1967. № 1; Скульптура Феодосії Бриж. Графіка Євгена Безніска: Каталог. Л., 1973. ↑ Овсійчук, В. А.. Бриж Теодозія Марківна uk. Енциклопедія Сучасної України [Електронний ресурс] (2004). ციტირების თარიღი: 10 მარტი, 2023
საყანჩიას ნამოსახლარი

საყანჩიას ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი ვანის მუნიციპალიტეტში. განეკუთვნება ელინისტურ პერიოდს, სავარაუდოდ ძვ. წ. III-I საუკუნეები. საყანჩიის ნამოსახლარის გათხრისას გამოვლენილი და შესწავლილია რამდენიმე ნაგებობის ნაშთი. ძეგლზე მოპოვებულია კერამიკული, ასევე ლითონისა და მინის ნაწარმი. საყანჩიაზე მიკვლეული კერამიკის დიდ ნაწილს წარმოადგენს ადგილობრივი წარმოების სხვადასხვა ფორმა და მრავლად გვხვდება იმპორტული ნაწარმი, რომლებიც წარმოდგენილია ძირითადად სუფრის შავ, ყავისფერ და წითელლაკიანი ჭურჭლით, რომლებიც სხვადასხვა ბერძნულ საწარმოო ცენტრებს უკავშირდებიან.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 24357
მსხვილი ნაწლავი

მსხვილი ნაწლავი — საჭმლის მომნელებელი სისტემის ორგანო. გამოირჩევა სანათურის დიდი დიამეტრით (4-5სმ, ზოგან 7-8 სმ). მსხვილი ნაწლავი მდებარეობს წვრილ და სწორ ნაწლავს შორის. წვრილი და მსხვილი ნაწლავის გადაბმის ადგილას არის ბრმა ნაწლავი. ბრმა ნაწლავს აქვს გამონაზარდი ჭიანაწლავი (აპენდიქსი). მსხვილი ნაწლავის სიგრძე არის 1-1,5 მეტრი სიგრძის. შედგება ასწვრივი, განივი და დასწვრივი კოლინჯებისგან. მასში ხდება განავლის მასების ჩამოყალიბება. მსხვილ ნაწლავში ბინადრობს 260 -მდე მიკროორგანიზმი, რომელთაგან ერთ-ერთი ჯგუფი ხელს უწყობს ვიტამინის k წარმოქმნას (მონაწილეობს სისხლის შედედებაში), ზოგიერთი ცელულოზადამშლელი ბაქტერიაა. აქ ხდება დიდი რაოდენობის წყლისა და ელექტროლიტების შეწოვა. მავნე აირების (ფენოლი, ინდოლი კატოლი და სხვა) გამოყოფა. გოგიჩაძე გ., სამედიცინო ტერმინოლოგიის ქართულ-ინგლისურ-რუსულ-ლათინური განმარტებითი ლექსიკონი, თბ., 2009