laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
თელავის სადროშე

თელავის სადროშე — კომპლექსური ძეგლი თელავის მუნიციპალიტეტ ქალაქ თელავში. კოხტა პროპორციების, მართკუთხა გეგმარების მქონე დარბაზული ტიპის, მომცრო ზომის ნაგებობა გვიანი შუა საუკუნეებით თარიღდება. ის ისტორიული ფუნქციის მატარებელი იყო და „სადროშეს“ წარმოადგენდა. სადროშე ძველი თელავის საფორტიფიკაციო სისტემის ნაწილია. ნაგებობა დღეს მოქცეულია თელავის დრამატული თეატრის შუშის ფოიეს შიდა სივრცეში. ნაგებობა ნაშენია რიყის ქვისგან, ფასადები შეულესავია, ხოლო კარ-სარკმელთა შეისრული ფორმის თავსართებისთვის გამოყენებულია ქართული ბრტყელი აგური. I სართულზე ვიწრო შეისრულთაღოვანი შესასვლელები აქვს მოწყობილი. II სართულზე და გადახურვის ქვემოთ სათოფურები და პატარა სარკმლები აქვს გაჭრილი. აღმოსავლეთ მხარეს ასრულებს ნახევარწრიული აფსიდი, რომელიც გარედან ჩაწერილია გეგმარების სწორ კედელში. აღმოსავლეთ მხარეს ორი თახჩა და სარკმელია გაჭრილი პირველი სართულის დონეზე, ხოლო ზემოთ, სათოფურები და მცირე ზომის საჭვრეტელები. [1]
სენმურვის გამოსახულება

სენმურვის გამოსახულება — კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი საქართველოში, შიდა ქართლის რეგიონში, გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ დიდ ატენში. დასავლეთის ფასადის კვადრატულ ფილაზე გამოსახულია მითიური ძაღლი-ფრინველი ფრთებით და ზემოთ აპრეხილი კუდით. მას ენა აქვს გამოყოფილი. გამოსახულება მთლიანად ავსებს ფილას. მისი სხეული დაფარულია სხვადასხვა გეომეტრიული ნახატებით, ხოლო კუდი რომბის მაგვარი წნულითაა დაფარული. რელიეფის ადგილმდებარეობა არ უნდა იყოს პირვანდელი. 1.https://memkvidreoba.gov.ge/objects/stoneengrave/stoneengraveMembershipObject?id=4
ტალავრისხევის ნასოფლარის ეკლესია

ტალავრისხევის ნასოფლარის ეკლესია — კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი ქვემო ქართლში, ბოლნისის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ტალავერის მახლობლად. ნასოფლარი მდებარეობს ტალავრისხევის მარცხენა უსახელო შენაკადის ხეობაში, მთის ჩრდილოეთ კალთაზე. გაშლილი ყოფილა ორ ტერასად. ამჟამად შემორჩენილია მხოლოდ ზედა ტერასაზე მდებარე ეკლესია და ერთი სახლი, დანარჩენი ნაგებობებიდან კი მხოლოდ ბუდეები და ნაშალი ქვების გროვაა დარჩენილი. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია ნატეხი ქვით კირდუღაბზე. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. დასავლეთ და აღმოსავლეთ კედელში სწორკუთხა სარკმლებია. ნახევარწრიული აფსიდა მხრითაა გამოყოფილი, რომელსაც კონქის საბჯენი თაღიც ეყრდნობა. საკურთხევლის ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლებში თითო ორგანყოფილებიანი სწორკუთხა ნიშაა. ეკლესია შიგნიდან გალესილი ყოფილა. ეკლესიისგან დასავლეთით რამდენიმე მეტრში დგას საცხოვრებელი სახლი. ნაგებია ნატეხი ქვით დუღაბზე. კედლების სისქე 1 მეტრს უდრის. სამხრეთის კედლით ნაწილობრივ მიწაშია შესმული. სამნაწილიანი ანფილადური ნაგებობაა. თითოეული ნაწილს საკუთარი შესასვლელები ჩრდილოეთის კედელში აქვს. კიდეების ნაწილები ოთახებს წარმოადგენს, რომლებიც ჩრდილოეთის კარით ეზოს, ხოლო შიდა კედლებში არსებული კარით ცენტრალურ ნაწილს უკავშირდებიან. სამხრეთის კედლებში ორივე ოთახში ბუხარია მოწყობილი. ამ კედლის გარდა ყველა დანარჩენ კედელში სწორკუთხა თაღჩებია გაკეთებული. სახლის შუა ნაწილი „საჩეხს“ წარმოადგენს, რომელიც ჩრდილოეთის მხრიდან სრულადაა გახსნილი. სამხრეთის კედელში აქაც ბუხარია გაკეთებული. სახლს დასავლეთიდან კიდევ რაღაც უნდა ქონოდა მიდგმული, რომლისგანაც მხოლოდ სამხრეთის კედლის მცირე ფრაგმენტია დარჩენილი. 1. https://memkvidreoba.gov.ge/objects/immovable/immovableObject?id=39419
ჩიხისწყლის ყორღანი

ჩიხისწყლის ყორღანი — კომპლექსური ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტში. ყორღანის ყრილი თითქმის მთლიანად ჰქონდა მოცლილი. მის ცენტრალურ ნაწილში 2 მ სიგანის რიყის ქვაწრის შიგნით გამოვლინდა რიყის ქვის ოთხკუთხა კონსტრუქცია, რომელიც გარს ერტყა ორმოსამარხს. როგორც ჩანს, ორმოში ხის ოთხთვალა ურემი იყო ჩადგმული. ოთხ თვალს შორის ერთი მიცვალებული იყო დასვენებული, მოკრუნჩხულად, თავით დასავლეთით. მას სახის წინ ედო ბრინჯაოს პირამიდულთავიანი ისრისპირი მრგვალი ყუნწით. მიცვალებულს ფეხთით ბრინჯაოს სატევარი ედო. ჩიხისწყლის ყორღანი
ზოომორფული ყური

ზოომორფული ყური — კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი საქართველოში, შიდა ქართლის რეგიონში, გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვახვრელში. ზოომორფული ყურის ნატეხი .ჭურჭლის გვერდის ნაწილით.განივკვეთში ოთხკუთხა.ყურს ჭურჭლის ტანთან მიერთების ადგილზე აქვს წაკვეთილი შვერილები.გამოწვა:მუქი ნაცრისფერი. 1.https://memkvidreoba.gov.ge/objects/movable/movableObject?id=53880
სუფიური ლიტერატურა

სუფიური ლიტერატურა — სუფიზმის მისტიკური იდეების ამსახველი ლიტერატურა. სუფიური ლიტერატურა იყო გავრცელებული შუა საუკუნეებში მთელ მახლობელ აღმოსავლეთში. ჟანრობრივი თვალსაზრისით უაღრესად მრავალფეროვანია. იყენებდნენ როგორც პროზაულ, ისე პოეტურ ფორმებს: ტრაქტატი, საუბარი, შეგონებანი, ლოცვანი, რომანული თუ დიდაქტიკური პოემა, ლირიკულ ლექსთა სახეობანი, განსაკუთრებით რობაი, ღაზალი და სხვა. თეორიულ ნაშრომებს უმთავრესად პროზად წერდნენ, თუმცა არც პოეტური ფორმა იყო გამორიცხული. სუფიური პოეტური აზროვნებისთვის დამახასიათებელია უკიდურესი ალეგორიზმი და სიმბოლურობა. სუფიური ლირიკა გარეგნულად თითქმის არაფრით განსხვავდება ჩვეულებრივი სატრფიალო თუ სალაღობო პოეზიისაგან. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 615.
სუსპენზია

სუსპენზია (გვიანდელი ლათინური სიტყვა suspensio — ჩამოკიდება) — დისპერსიული სისტემა, რომელიც შედგება მყარი სხეულის ნაწილაკებისა და თხევადი სადისპერსიო არისაგან. სუსპენზია უხეში დისპერსიული სისტემაა. მას ღებულობენ თხევად გარემოში მყარი სხეულის დისპერსირებით, მშრალი ფხვნილების სითხესთან შერევით, კოლოიდური ნაწილაკების გამსხვილებით კოაგულაციის შედეგად და სხვა. სუსპენზიას ფართოდ იყენებენ სამშენებლო ტექნოლოგიაში, კერამიკულ, პლასტმასების, ლაქ-საღებავის, ქაღალდისა და სხვათა წარმოებაში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 614.
კორეული ფერწერა

კორეული ფერწერა-მოიცავს კორეაში ან საზღვარგარეთელი კორეელების მიერ შესრულებულ ნახატებს ყველა ზედაპირზე. ყველაზე ადრე შემორჩენილი კორეული ნახატები არის ფრესკები გოგურეოს სამარხებში, რომელთაგან მნიშვნელოვანი რაოდენობაა შემორჩენილი, უძველესი დაახლოებით 2000 წლის წინ არის შემორჩენილი(ძირითადად ამჟამინდელ ჩრდილოეთ კორეაში), მრავალფეროვანი სცენებით მოცეკვავეების, ნადირობისა და სულების ჩათვლით. მას შემდეგ, რაც კორეის ნახევარკუნძულზე დიდი გავლენა მოვიდა ჩინეთიდან სამი სამეფოს პერიოდში. ჯოსონის დინასტიამდე მთავარი გავლენა მოახდინა ჩინურმა მხატვრობამ, თუმცა შესრულებული იყო კორეული პეიზაჟებით, სახის თვისებებით, ბუდისტური თემებით და ციურ დაკვირვებაზე აქცენტით, კორეული ასტრონომიის სწრაფი განვითარების შესაბამისად. გორიეოს პერიოდში (918–1392) მხატვრობაში დომინირებდა ბუდისტური გრაგნილი ნახატები, რომლებიც ადაპტირებდნენ ჩინურ სტილთან; დაახლოებით 160 ნამუშევარი გადარჩა ამ პერიოდიდან. ამ პერიოდში დაარსდა სამეფო მხატვრების სკოლა, აკადემია, დოჰვაზეო. ჯოსონის პერიოდის დასაწყისში (1392–1897) დაინერგა ძირითადად მონოქრომული მელნით სარეცხი ფერწერის ტრადიცია, რომელიც უკვე დიდი ხანია დამკვიდრებული იყო ჩინეთში და დარჩა კორეული და იაპონური მხატვრობის მნიშვნელოვან მიმართულებად. მთის ლანდშაფტის მხატვრობის სტილი ისეთივე მნიშვნელოვანია კორეაში, როგორც ჩინეთში. კორეული მხატვრობა მოიცავს შავი ფუნჯის მონოქრომატულ ნამუშევრებს, ნაწილი მოყვარულების მიერ არის შესრულებული, ნაწილი არის ფერადი პროფესიონალური ნამუშევრები. მათზე ასახულია მრავალი ჟანრის სცენა, ცხოველთა და ფრინველებისა და ყვავილების მხატვრობა და ფერადი ხალხური ხელოვნება, სახელად მინჰვა. არსებობდა ბუდისტური ერთგული გრაგნილების ტრადიცია, რიტუალური ხელოვნება, საფლავების ნახატები და საფესტივალო ხელოვნება, რაშიც ფართოდ იყენებდნენ სხვადასხვა ფერს. ეს განსხვავება ხშირად კლასზე იყო დაფუძნებული: მკვლევარებმა, განსაკუთრებით კონფუცის ხელოვნებაში, თვლიდნენ, რომ მონოქრომატულ ნახატებში ფერის დანახვა შეიძლებოდა გრადაციების ფარგლებში. მიაჩნდათ, რომ ფერის ფაქტობრივი გამოყენება უხეში იყო ნახატებში და ზღუდავდა ფანტაზიას. კორეული ხალხური ხელოვნება და არქიტექტურული ჩარჩოების მხატვრობა განიხილებოდა, როგორც ხის გარე ჩარჩოების გამანათებელი, რომელიც ჩინური არქიტექტურის ტრადიციებს შეესაბამებოდა. მას ჰქონდა უხვად მდიდარი ჰალოების და პირველადი ფერების ადრეული ბუდისტური გავლენა, ინდური ხელოვნებით იყო შთაგონებული. კორეელმა მხატვრებმა 1945 წლის შემდგომ პერიოდში აითვისეს დასავლეთის ზოგიერთი მიდგომა. ზოგიერთმა ევროპელმა არტისტმა სქელი იმპასტოს ტექნიკით და წინა პლანზე ფუნჯის შტრიხებით მიიპყრო კორეის ინტერესი. ისეთი მხატვრები, როგორებიცაა გოგენი, მონტიჩელი, ვან გოგი, სეზანი, პისარო და ბრაქი, ძალიან გავლენიანი იყვნენ, რადგან მათ ყველაზე მეტად ასწავლიდნენ სამხატვრო სკოლებში. წიგნებით ადვილად ხელმისაწვდომი და კორეულ ენაზე თარგმნილი იყო. აქედან შედგენილია თანამედროვე კორეელი მხატვრების ტონალური პალიტრები: ყვითელი ოხრა, კადმიუმის ყვითელი, ნეაპოლის ყვითელი, წითელი მიწა და სიენა. ყველა სქლად მოხატული, უხეშად მოვლილი და ხშირად ასახულია ძლიერ ტექსტურირებული ტილოები ან სქელი კენჭიანი ხელნაკეთი ქაღალდები. ↑ Dunn, 352, 360 ↑ Dunn, 361
ცხენისძუა შავი

ცხენისძუა შავი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში მესხეთიდან. ამ ვაზის ძველი სახელწოდება დაკარგულია. ამჟამინდელი სახელი მეჩხერი მტევნების გამო შეარქვა შალვა წიქვაძემ. ასწლიანი ძირებია შემორჩენილი მესხეთში. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, გულისმაგვარი ფორმის, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია თხელი ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, განტოტვილი, მეჩხერი. მარცვალი წვრილია, ოვალური, შავი ფერის, იასამნისფერში გარდამავალი. კანი თხელი და მკვრივი აქვს, სუსტად და-ფარული ცვილისებური ფიფქით. რბილობი ხორციანი და წვნიანია. წვენი სუსტადაა შეფერილი. გემო — მომჟავო-მოტკბო. ცხენისძუა შავი ძლიერი ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმ-წიფემდე 165-170 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის მეორე ნახევარში შედის. მტევნის წონა 70-80 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 5.0-6.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 13-15%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 10-11 გ/ლ-ს. ძირითადად გამოიყენება სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად. ღვინო ნაკლებსხეულიანია და საკმაოდ ხალისიანი. შედარებით გამძლეა გვალვისა და ყინვის მიმართ და მისი გამოყენება საინტერესოა სელექციური თვალსაზრისით. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 457
ცხენისძუძუ აჭარული

ცხენისძუძუ აჭარული, ათმემე — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში აჭარიდან. წარსულში ცხენისძუძუ ფართოდ იყო გავრცელებული მაღლარების სახით აჭარისწყლის ხეობაში, მაგრამ ფილოქსერას გამოჩენის შემდეგ საგრძნობლად განადგურდა. ამჟამად მცირეოდენი ნარგავებია შემორჩენილი აჭარასა და გურიაში, უმეტესად ქედის, შუახევისა და ოზურგეთის სოფლებში. თურქეთში აჭარულ ცხენისძუძუს „ათმემეს“ (At — ცხენი, Meme — ძუძუ) ეძახიან. ივანე ჯავახიშვილის ცნობით, ეს სახელწოდება ართვინის ოლქის გამაჰმადიანების შემდეგ წარმოშობილა, რადგანაც ართვინის „ათმემე“ აჭარული ცხენისძუძუს იდენტურია. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური ფორმის, სამნაკვთიანი, სუსტად დანაკვთული, თითქმის მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე მცირედაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრული ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის ან კუმსი. მარცვალი საშუალო ან საშუალოზე დიდია, ოვალური ან მოგრძო. კანი სქელი აქვს, სიმწიფეში უხვად იფარება ცვილისებრი ფიფქით. რბილობი მკვრივხორციანია, სასიამოვნო, მოტკბო-მომჟავო გემოთი. ცხენისძუძუ აჭარული ძლიერი ზრდისა და საშუალომოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 199 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. მტევნის საშუალო წონა 125-130 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 7.5-8.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9.7 გ/ლ-ს. ცხენისძუძუ აჭარული სასუფრე ვაზის ჯიშია. გამოირჩევა კარგი გემოთი, კარგად ინახება და იტანს ტრანსპორტირებას. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 457-458
ცხენისძუძუ თეთრი მესხური

ცხენისძუძუ თეთრი მესხური — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში მესხეთიდან. მაღლარების სახითაა მესხეთის სოფლებში: აწყური, მარდა, სარო, ტოლოში. ზრდასული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, გულისმაგვარი ფორმის, ხუთნაკვთიანი, გვხვდება სამნაკვთიანიც. ფოთლის ქვედა მხარე ოდნავაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი კონუ-სურია, ახასიათებს დატოტვა. თხელია. მარცვალი მოგრძო-კვერცხისმაგვარია, ქარვისფერი. კანი თხელი აქვს, სუსტად განვითარებული ცვილისებრი ფიფქით. რბილობი საშუალო სიმკვრივისაა, საკმაოდ წვნიანი, სასიამოვნო გემოთი. ცხენისძუძუ თეთრი ძლიერი ზრდისა და საშუალოზე მაღალმოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 160-170 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის პირველ ნახევარში შედის. ვაზი ძლიერი ზრდისა და საშუალოზე მაღალმოსავლიანია. მტევნის საშუალო წონა 150 გრამამდეა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17.5-19%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9-10 გ/ლ-ს. მიიღება სუფრის თეთრი, მშრალი ღვინო, იგი ღია ჩალისფერია, მოყვითალო იერით და არომატული. დაძველებულს ახასიათებს მსხლის კომპოტის სურნელი. შესაძლებელია გამოყენებული იქნეს საშუალო ღირსების სასუფრე ყურძნად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 458
ცხენისძუძუ კახური

ცხენისძუძუ კახური, გრძელმარცვალა ქისი, ყვითელი ცხენისძუძუ — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში კახეთიდან. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ განივოვალურისკენ გადახრილი. სამნაკვთიანია, იშვიათად კი ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია საშუალო სისქის აბლაბუდისებრი შებუსვით, რომელთაც ერთვის სქელი ჯაგრისებრი შებუსვა. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური, იშვიათად ცილინდრულ-კონუსური ფორმის დატოტვილი და მხრიანი მტევნებიც გვხვდება. საშუალო სიკუმსისაა, ზოგჯერ მეჩხერიც. მარცვალი მსხვილია, ოვალური, იშვიათად მოგრძო მომწვანო-მოყვითალო ელფერით, მზის მხარეზე მოყავისფრო ლაქებით. კანი თხელი და მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი ხორციანი და წვნიანია, კრახუნა. სასიამოვნო და ჰარმონიული გემოთი და საკმაო ჯიშური არომატით. ცხენისძუძუ კახური საშუალო ზრდისა და საშუალომოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 140-156 დღეა. მტევნის წონა 160-180 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.0-7.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-24%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7-14 გ/ლ-ს. ცხენისძუძუ კახურს ძირითადად სასუფრე ყურძნად იყენებენ. გარდა ამისა, გამოიყენება სუფრის თეთრი, მშრალი ღვინის დასამზადებლად, რომელიც საკმაოდ კარგი ღირსებისაა. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 458-459
ცხენისძუძუ შავი მესხური

ცხენისძუძუ შავი მესხური — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში მესხეთიდან. ერთეული ძირებია გავრცელებული მესხეთში. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, ოვალური ან მომრგვალო, ხუთი, იშვიათად სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე საშუალო ჯაგრისებრად და ძალიან თხელ აბლაბუდისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ფორმის და კუმსი. მარცვალი მსხვილია, ოვალური ან მოგრძო, შავი ფერის, იასამნისფერში გარდამავალი. კანი მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით სქლად დაფარული. რბილობი ხორციანია, გემო — სასიამოვნო და ჰარმონიული. ცხენისძუძუ შავი საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 160-170 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის შუა რიცხვებიდან შედის. მტევნის წონა 100-200 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 4.0-5.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 16-18%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7-10 გ/ლ-ს. ძირითადად გამოიყენება სასუფრე ყურძნად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 461
ძაღლიარჭამა

ძაღლიარჭამა — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე-საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან. ასეთი უცნაური სახელწოდება ჯიშს მიღებული აქვს დაბალი ხარისხის გამო. კახეთში ამ სახელწოდებას სხვა დაბალი ხარისხის ვაზის ჯიშებისთვისაც იყენებენ, მაგალითად, დიდმარცვალა თავკვერსაც ძაღლიარჭამას ეძახიან. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან საშუალოზე მცირე ზომისაა, მომრგვალო, უფრო ხშირად ოდნავ ოვალური ფორმის. ხუთი, იშვიათად სამნაკვთიანია. ფოთლის ქვედა მხარის შებუსვა თხელი აბლაბუდისებრია, მის ქვეშ კი მოფენილია საშუალო სისქის ჯაგრისებრი შებუსვა. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ან საშუალოზე დიდი ზომისაა, მისი ფორმა საგრძნობლად იცვლება. უფრო ხშირად კონუსური და უფორმო მტევნები გვხვდება, იშვიათად ცილინდრულ-კონუსური და დატოტვილი. ძირითადად საშუალო სიკუმსისაა, თუმცა კუმსი და თხელი მტევნებიც გვხვდება. ჯიშისთვის დამახასიათებელია მცირეოდენი წვრილმარცვლიანობა. მარცვალი საშუალო და საშუალოზე უფრო მსხვილია. მომრგვალო ან ოდნავ შეზნექილი. მწიფე მარცვალი ღია ვარდისფერია. კანი — სქელი, თხელი ცვილისებრი ფიფქით დაფარული, ადვილად შორდება რბილობს. რბილობი ოდნავ მკვრივი და მდნარია, წვენი — უფერული. ძაღლიარჭამა ძალიან სუსტი ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 148 დღიდან 169 დღემდე გრძელდება. მტევნის წონა 250-800 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.8-8.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17-18%-ს, მჟავიანობა — 9.2 გ/ლ-ს. მიიღება სუფრის თეთრი, მშრალი ღვინო, გამოიყენება სხვა ჯიშებთან ერთად სუფრის ღვინის დასამზადებლად, ასევე ადგილობრივად სასუფრე ყურძნად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 463
ძელშავი ობჩური

ძელშავი ობჩური, ძველშავი, ძველშავი ობჩის — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან. ივანე ჯავახიშვილი ძელშავს საქართველოს უძველეს ვაზთა ჯგუფს მიაკუთვნებდა და განმარტავდა, რომ საუკუნემდე სიტყვა „ძელი“ ფეხზე მდგომ მოუჭრელ ხეს ნიშნავდა, „შავი“ ერთწლიანი რქების მოყავისფრო შეფერვის გამო შეურქმევიათ. ხოლო სიტყვის მეორე ნაწილი მისი წარმომავლობის ადგილს მიუთითებს, სოფელი ობჩა. ძირითადად მცირედ გავრცელებულია შუა და ზემო იმერეთში. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან საშუალოზე დიდია, ოვალური, იშვიათად მომრგვალო ან კვერცხისებური, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია თხელი აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ან საშუალოზე დიდი ზომისაა, განივკონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური, ფრთიანი, საშუალო სიკუმსის ან კუმსი. ზოგჯერ მეჩხერი. მტევანში მარცვლები არათანაბრადაა განვითარებული. მარცვალი საშუალო ზომისაა ან მსხვილი, მომრგვალო. მუქი წითელია, თითქმის შავი. კანი თხელი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით საშუალოდ დაფარული. რბილობი წვნიანია, წვენი — უფერული. ობჩური ძელშავი საშუალო ზრდისა და უხვმოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 167 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის დასაწყისში შედის. მტევნის საშუალო წონა 144-190 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.0-13.0 ტონა. ყურძნის სრულსიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20-22%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8-10 გ/ლ-ს. შუა იმერეთში მისგან ღია წითელი ან მოვარდისფრო ნაკლებსხეულიანი, მაგრამ ენერგიული და ხალისიანი ღვინო დგება. ზემო იმერეთსა და რაჭაში ის უფრო თხელი და ნაკლებშინაარსიანია. ამიტომ მიმართავენ კუპაჟს მგალობლიშვილთან, ოცხანურ საფერესთან და ა.შ. უკეთესი ხარისხის მასალას ძელშავი ცქრიალა ღვინისთვის იძლევა. ამ წესით დაყენებული ღვინო ღია ჩალისფერია, მსუბუქი და საკმაოდ ხალისიანი. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 463-464
ძველი ალექსანდროული

ძველი ალექსანდროული — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში რაჭა-ლეჩხუმიდან. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, ოვალური ფორმის, სამი ან ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრად საშუალოდაა შებუსული, მაგრამ მწვანე პარენქიმა (ძირითადი ქსოვილი) მაინც მოუჩანს. ყვავილი მდედრობითია. მტევანი მცირე ზომისაა, ცილინდრული, ხშირად კონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ფრთიანი და ძლიერ კუმსი. არის თხელი და ძალიან თხელი მტევნებიც. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, ზოგჯერ თითქმის კვერცხისებური, მუქი-წითელი, მოლურჯო ელფერით. კანი სქელი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული, რბილობი — წვნიანი. ძველი ალექსანდროული საშუალო ზრდით ხასიათდება. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 154 დღეა, სრულ სიმწიფეში სექტემბრის მეორე ნახევრიდან შედის. მტევნის საშუალო წონა 138 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 8.5-9.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19-24%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6-9 გ/ლ-ს. ძველი ალექსანდროული გამოიყენება სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 464
ძველშავი საჩხერის

ძველშავი საჩხერის, ძველშავი ადგილობრივი, ძველშავი ნამდვილი, ძველშავი გუდაძის — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან. გავრცელებულია მხოლოდ ზემო იმერეთში. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო და საშუალოზე დიდია, მომრგვალო, ზოგჯერ ოვალური, ხუთ, იშვიათად სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრად სქლადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო და საშუალოზე დიდი ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური, იშვიათად ცილინდრული ფორმის, ფრთიანი და კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, შავი ფერის. კანი საშუალო სისქის და უხეშია, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი წვნიანია და მდნარი. ძველშავი საჩხერის საშუალო და საშუალოზე ძლიერი ზრდის და უხვმოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე საშუალოდ 185 დღეა, ხოლო სრულ სიმწიფ-ეში ოქტომბრის შუა რიცხვებში შედის. მტევნის წონა 120-190 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 13.5-15.4 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-19%-ს, მჟავიანობა — 6-8 გ/ლ-ს. მიიღება, სუფრის წითელი, მშრალი ღვინო. იგი ნაკლებექსტრაქტული და სუსტად შეფერილია, არასაკმარისი სხეულით. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 467
ბატონი 420

ბატონი-420 (ჰინ. श्री ४२०; ინგლ. Shree 420) — 1955 წლის ინდური კომედიურ-დრამატული ფილმი. რეჟისორი — რაჯ კაპური. ფილმი გადაღებულია ხოჯა აჰმად აბასის ნაწარმოების მიხედვით. „420“-ში იგულისხმება ინდოეთის სისხლის სამართლის კოდექსის 420-ე მუხლი, რომელიც ითვალისწინებს სასჯელს თაღლითობისთვის. შესაბამისად „ბატონი-420“ თაღლითების დამამცირებელი ტერმინია. სოფლელი ობოლი, მაგრამ განათლებული ბიჭი — რაჯი (რაჯ კაპური) ალაჰაბადიდან ბომბეიში ფეხით მიემგზავრება, რათა პატიოსანი გზით იშოვოს ფული. მას ღარიბი, მაგრამ კეთილსინდისიერი ვიდია (ნარგიზ დათი) შეუყვარდება. მალე ცხოვრება დიდ გამოცდას მოუწყობს. აღმოაჩინა, რომ პატიოსნებით და კეთილსინდისიერებით წარმატებას მიღწევას ვერ შეძლებდა. ის თაღლითების გავლენის ქვეშ ექცევა და თვითონაც „420“ ხდება. ვიდია ცდილობს რაჯის გამოსწორებას, მაგრამ დიდ წინააღმდეგობებს აწყდება. „ბატონი-420“ ყველაზე პოპულარული ფილმი იყო ინდური ფილმებიდან მისი გამოსვლის მომენტში. სიმღერა „Mera Joota Hai Japani“ („ჩემი ფეხსაცმელები იაპონურია“), მუკეშის შესრულებით, პოპულარული და ახალი, დამოუკიდებელი ინდოეთის პარტიოტიზმის სიმბოლო გახდა. მხოლოდ ინდოეთში 1955 წელს ფილმმა ₹39 მილიონი (2020 წლის 45 მილიონი აშშ დოლარის ექვივალენტი) შემოსავალი მოიტანა. აქედან სუფთა მოგება ₹20 მილიონი (2020 წლის 23 მილიონი აშშ დოლარის ექვივალენტი) იყო. ფილმმა „ბლოკბასტერის“ სტატუსი მიიღო და ყველაზე შემოსავლიანი ფილმის სტატუსს 2 წელი ინარჩუნებდა. ეს რეკორდი 1957 წელს „დედა ინდოეთმა“ მოხსნა. ყოფილ საბჭოთა კავშირში „ბატონი-420“ 1956 წელს გამოვიდა (დუბლირებული გორკის სახელობის კინოსტუდიის მიერ) და იმ წელს მეორე ფილმი იყო კინოგაქირავებაში. იმის მიუხედავად, რომ უჩვეულოდ მაღალ ფასად იქნა შეძენილი, ფილმი ყველაზე პოპულარული უცხოური ფილმი გახდა, რომელმაც 35 მილიონზე მეტი მაყურებელი მოაგროვა. საუკეთესო ოპერატორული ნამუშევარი — რადხუ კარმაკარი საუკეთესო მონტაჟი — გ. გ. მაიეკარი ეროვნული კინოპრემია — საპატიო სიგელი საუკეთესო მხატვრული ფილმისთვის ჰინდის ენაზე რაჯ კაპური — რანბირ რაჯი ნარგიზ დათი — ვიდია შასტრი ნადირა — მაია ნემო — სონაჩანდ დხარმანანდი ლალიტა პავარი — განგა მაი იფტეკარი — პოლიციის ინსპექტორი ჰარი შიფდასანი — პხილაჩანდი ნანა პალსიკარი — მოთამაშე ბუდო ადვანი — ვიდიას მამა მ. კუმარი — მაწანწალა შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ბატონი 420“ ვიკისაწყობში. „ბატონი-420“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) Shree 420 Shree 420: Raj Kapoor's masterpiece
თელავის კარიბჭე

კარიბჭე/ალაყაფის კარი — არქიტექტურული ძეგლი საქართველოში, თელავის მუნიციპალიტეტში, ქალაქ თელავში. კარიბჭე სამფრთიანია, ცენტრში დიდი და გვერდებზე მცირე ნალისებრი თაღებით. ცენტრალურ თაღში ხის ალაყაფის კარია ჩასმული. კედლის წყობა რეგულარულია, მასზე გამოყოფილია პილასტრების მოტივი, ხოლო გვერდითი ნიშების თავზე აგურისვე რომბისებრი ორნამენტია დატანილი. კარიბჭის ფრიზი შემკულია კვადრატებისაგან შემდგარი ორნამენტული მოტივით. გადახურულია კრამიტით.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 13
თელავის მმაჩის ბიურო

მმაჩის ბიურო — არქიტექტურული ძეგლი, საქართველოში, კახეთის რეგიონში, თელავის მუნიციპალიტეტში. ორსართულიანი, ძველი აგურით ნაშენი სახლი, მრგვალი აგურის ბურჯებით. პირველ სართულზეღია ტერასა, კედელზე შემორჩენილი კედლის ბუხრის ნიშით, ოთახებში შესასვლელები ამოყვანილია აგურის თაღებით, მეორე სართულზე სწორკუთხა ფანჯრებია ზედ გადაყვანილი ნალისებრი თაღედის პროფილით, ხის აივნის მოაჯირისა და აფრების ნახატი რთულია, ოსტატურიკაპიტელები წახნაგოვანი. სახლის გადახურვა მეტალოკრამიტისაა. უკანა ფასადი ყრუ, „კახური“ წყობით ნაშენი. კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის ფასადები მოწესრიგებულია, აივნის ხის მასალა გამოცვლილია იდენტური ნახატით, ხოლო კედლები გალესილი და დაფერილი ნეიტრალური ფერის საღებავით. მთავარ ფასადზე გამოკვეთილია ღიობების მომსაზღვრელი ნალესი ლილვები. აღსანიშნავია, რომშენობის საფასადე კომპოზიციის მთავარი მხატვრული ელემენტი -სვეტები გადაწყვეტილია შეულესავი აგურით, რაც არ არის დამახასიათებელი თელავის ისტორიული განაშენიანებისათვის და ავთენტური მდგომარეობიდან გადაცდენას წარმოადგენს (დასტურდება საარქივო ფოტომასალით). https://memkvidreoba.gov.ge/objects/immovable/immovableObject?id=26