laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ნიკოლოზ პიროგოვი

ნიკოლოზ ივანეს ძე პიროგოვი (რუს. Никола́й Ива́нович Пирого́в; დ. 25 ნოემბერი [ძვ. სტ. 13 ნოემბერი] , 1810, მოსკოვი  — გ. 5 დეკემბერი [ძვ. სტ. 25 ნოემბერი] , 1881, სოფ. ვიშნია, ახლანდელი ქ. ვინიცის საზღვრებში) — რუსი ქირურგი და ანატომი, რომლის გამოკვლევებმა საფუძველი დაუდო ანატომიაში ექსპერიმენტულ მიმართულებას, სამხედრო-საველე ქირურგიის ფუძემდებელი, რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1847). 1828 წელს დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი. 1828-1832 წლებში დერპტის (ახლანდელი ტარტუ) უნივერსიტეტში ეუფლებოდა კლინიკურ ქირურგიასა და ანატომიას. 1832 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია. 1833-1835 ქირურგიასა და ანატომიაში დასახელოვნებლად იმყოფებოდა გერმანიაში. 1836, დერპტში დაბრუნების შემდეგ, აირჩიეს პროფესორად, სადაც დაჰყო 1840—მდე. პიროგოვმა ქირურგიის ისტორიაში პირველად გამოიყენა ნარკოზისათვის ეთერი, ჭრილობის დაჩირქების თავიდან ასაცილებლად — იოდი და სპირტი, შექმნა ოპერაციების ჩატარების მრავალი ახალი მეთოდი. ნ. ი. პიროგოვის ნაშრომმა „ტიპოგრაფიულმა ანატომიამ“ (1854) მას მსოფლიო სახელი მოუხვეჭა და დღემდე ექიმ-ქირურგების სამაგიდო წიგნია. პიროგოვის სახელი მიეკუთვნა არაერთ დაწესებულებას. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ნიკოლოზ პიროგოვი
ივანე სეჩენოვი

ივანე მიხეილის ძე სეჩენოვი (რუს. Ива́н Миха́йлович Се́ченов; დ. 13 აგვისტო [ ძვ. სტ. 1 აგვისტო] , 1829 — გ. 15 ნოემბერი [ ძვ. სტ. 2 ნოემბერი], 1905) — რუსი ბუნებისმეტყველი, მოაზროვნე-მატერიალისტი, რუსული ფიზიოლოგიური სკოლის ფუძემდებელი, ფსიქოლოგიაში საბუნებისმეტყველო მეცნიერულ მიმართულებათა შემქმნელი. 1869 წელიდან პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი, 1904 წლიდან კი მისი საპატიო წევრი. 1863 წელს პირველად დაიბეჭდა მისი ნაშრომი „თავის ტვინის რეფლექსები“, 1866 წელს გამოქვეყნდა შრომა „ნერვული სისტემის ფიზიოლოგია“. 1901 წელს კი გამოვიდა მისი „ნარკვევები ადამიანის შრომით მოძრაობათა შესახებ“, რომელმაც საფუძველი ჩაუყარა შრომის ჰიგიენის შესწავლას. ივანე პავლოვმა სეჩენოვს რუსული ფიზიოლოგიის მამა უწოდა. Zusne, Leonard. 1984. Biographical Dictionary of Psychology. Westport, Connecticut: Greenwood Press. ISBN 0-313-24027-2 Ivan Sechenov at University of Illinois at Chicago, Department of Neurology Ivan Sechenov at Max Planck Institute for History - part of "The Virtual Laboratory, Essays and Resources on the Experimentalization of Life" ↑ 1.0 1.1 1.2 Большая российская энциклопедия — Москва: Большая российская энциклопедия, 2004. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1768199"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a> ↑ 2.0 2.1 Педагоги и психологи мира — 2012. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q126722605"></a> ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 Марков А. Г. Направления научных исследований И.М. Сеченова: количественный анализ частоты встречаемости терминов в заглавии статей, Areas of I.M. Sechenov’s research: a quantitative analysis of term frequency in the titles of articles // Историко-биологические исследования — 2020. — Т. 12, вып. 1. — С. 85–94. — ISSN 2076-8176; 2500-1221 — doi:10.24411/2076-8176-2020-11003 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q126725109"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q130252080"></a> ↑ Сеченов Иван Михайлович // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a> ↑ 5.0 5.1 5.2 5.3 5.4 Будко А. А. История физиологии в персональных фондах Военно-медицинского музея, The History of Physiology in the Personal Collections at the Military Medical Museum // Историко-биологические исследования — 2023. — Т. 15, вып. 3. — С. 149–169. — ISSN 2076-8176; 2500-1221 — doi:10.24412/2076-8176-2023-3-149-169 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q126725109"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q127868691"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q106231993"></a>
მიკროეკონომიკა

მიკროეკონომიკა (სიტყვასიტყვით, მცირე ეკონომიკა) ინდივიდუალურ მომხმარებელთა, საწარმოთა და ინდუსტრიათა საქციელსა და მათ შორის პროდუქციისა და შემოსავლების გადანაწილებას შეისწავლის. ის იხილავს ინდივიდუმებს, როგორც მუშახელისა და კაპიტალის მომწოდებლებს, და ასევე, როგორც საბოლოო პროდუქტის მომხმარებლებს. ის აანალიზებს ფირმებს, როგორც პროდუქციის მომწოდებლებს, და ასევე, როგორც მუშახელისა და კაპიტალის მომხმარებლებს. მიკროეკონომიკის მიზანია გაანალიზოს საბაზრო ფორმა ან სხვა ტიპის მექანიზმი, რომელიც აყალიბებს შესაბამის ფასებს საქონელსა და მომსახურეობებისთვის და/ან ანაწილებს საზოგადოების რესურსებს მათი მრავალი ალტერნატიული გამოყენების მიხედვით. ბაზარი, კონკურენტული ბაზარი, მოთხოვნის რაოდენობა, მოთხოვნის კანონი, მოთხოვნის განრიგი, მოთხოვნის მრუდი, ნორმალური საქონელი, მდარე საქონელი, შემცვლელები, შემავსებლები, მიწოდების რაოდენობა, მიწოდების კანონი, მიწოდების განრიგი, მიწოდების მრუდი, წონასწორობა, წონასწორული ფასი, წონასწორული რაოდენობა, ჭარბი მიწოდება, ჭარბი მოთხოვნა, მიწოდებისა და მოთხოვნის კანონი, გოსენის კანონი (Gossen), ელასტიურობა, წარმოების ფუნქცია
პეტრე ანოხინი

პეტრე კუზმას ძე ანოხინი (რუს. Пётр Кузьмич Анохин; დ. 26 იანვარი, 1898, ცარიცინი, რუსეთი — გ. 5 მარტი, 1974, მოსკოვი, რუსეთი) — რუსი ფიზიოლოგი, სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1966). ივანე პავლოვის მოწაფე, ორგანიზმის ფუნქციური სისტემის თეორიის შემქმნელი. ფუნქციური სისტემის თეორიის მეშვეობით შეიმუშავა ტვინის მუშაობის უნივერსალური მოდელი, განავითარა ორგანიზმის ფუნქციის თვითრეგულაციის იდეა. მოსკოვის ფიზიოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინტიტუტს მიანიჭეს მისი სახელი. დაჯილდოებულია ი. პავლოვის ოქროს მედლით (1968). პეტრე ანოხინი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული) ↑ 1.0 1.1 1.2 Педагоги и психологи мира — 2012. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q126722605"></a>
ალექსი უხტომსკი

ალექსი ალექსის ძე უხტომსკი (რუს. Алексей Алексеевич Ухтомский; დ. 25 ივნისი [ძვ. სტ. 13 ივნისი], 1875 — გ. 31 აგვისტო, 1942) — რუსი ფიზიოლოგი. 1924 წლიდან ლენინგრადის უნივერსიტეტის პროფესორი, სსრკ-ის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი. იკვლევდა აღგზნებისა და შეკავების პროცესებს თავისა და ზურგის ტვინში, ადამიანის ქცევის ფიზიოლოგიურ საფუძვლებს. ჩამოაყალიბა შრომის ფიზიოლოგიის ლაბორატორია, სადაც სწავლობნენ დაღლას, შრომით მოძრაობას. ალექსი უხტომსკი იყო ნიკოლოზ ვედენსკის მოწაფე. 1906 წელს დაამთავრა პეტერბურგის უნივერსიტეტი და იქვე მუშაობდა ადამიანისა და ცხოველთა ფიზიოლოგიის კათედრაზე, რომელსაც 1922 წლიდან გარდაცვალებამდე ხელმძღვანელობდა. 1937 წლიდან სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ელექტრო-ფიზიოლოგიური ლაბორატორიის დირექტორია. ივანე სეჩენოვის, ნიკოლოზ ვედენსკის და ჩარლზ სკოტ შერინგტონის დაყრდნობით უხტომსკიმ აღმოაჩინა ნერვული სისტემის მოქმედების ერთ-ერთი ძირითადი პრინციპი, რომელსაც მან დომინანტი უწოდა. მოძღვრებას დომინანტის შესახებ ფართოდ იყენებენ მედიცინაში, ფსიქოლოგიასა და პედაგოგიკაში. დომინანტის ცნებამ, აგრეთვე უხტომსკის მოძღვრებამ რიტმის შეთვისების შესახებ, რომლის მიხედვითაც ორგანოს მუშაობის რეჟიმი შეესაბამება გარეგანი გაღიზიანების რიტმს, მას შესაძლებლობა მისცა ახლებურად გაეშუქებინა დაღლის ბუნება. 1932 წელს უხტომსკის მიენიჭა ლენინის სახელობის პრემია. გარდაიცვალა ლენინგრადის ბლოკადის დროს. Собр. соч., т. 1–6, Л., 1945-62. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 202. Меркулов В. Л., А. А. Ухтомский. Очерк жизни и научной деятельности, М. – Л., 1960; Айрапетьянц Э. Ш., Алексей Алексеевич Ухтомский, Л., 1969. ↑ 1.0 1.1 1.2 Педагоги и психологи мира — 2012. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q126722605"></a> ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 Э. Филиппова, Д. Тодес Молитва как парадигма: Алексей Ухтомский, доминанта и психофизиология спасения, Prayer as Paradigm: Aleksei Ukhtomsky, the Dominanta, and the Psycho-Physiology of Salvation // Историко-биологические исследования — 2023. — Т. 15, вып. 1. — С. 7–60. — ISSN 2076-8176; 2500-1221 — doi:10.24412/2076-8176-2023-1-7-60 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q126725109"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q127982854"></a> ↑ 3.0 3.1 Ухтомский Алексей Алексеевич // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a> ↑ 4.0 4.1 Марков А. Г. Вехи истории Физиологического института им. А.А. Ухтомского Санкт-Петербургского (Ленинградского) государственного университета, Milestones in the history of the A.A. Ukhtomsky Institute of Physiology, St. Petersburg (Leningrad) State University // Историко-биологические исследования — 2023. — Т. 15, вып. 3. — С. 51–76. — ISSN 2076-8176; 2500-1221 — doi:10.24412/2076-8176-2023-3-51-76 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q126725109"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q127693545"></a> ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ალექსი უხტომსკი
ვასილი პარინი

ვასილ ვასილის ძე პარინი (რუს. Василий Васильевич Парин; დ. 5 (18) მარტი, 1903, ყაზანი — გ. 15 ივნისი, 1971, მოსკოვი) — რუსი ფიზიოლოგი, აკადემიკოსი. მისი ძირითადი სამეცნიერო გამოკვლევები დაკავშირებულია სისხლის მიმოქცევის ფიზიოლოგიასთან. მკვლევარი, მეცნიერების ორგანიზატორი, კოსმოსური ბიოლოგიისა და მედიცის, სამედიცინო კიბერნეტიკის მამამთავარი. ↑ 1.0 1.1 Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ 2.0 2.1 2.2 Парин Василий Васильевич // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a>
ელბა (მრავალმნიშვნელოვანი)

ელბა შეიძლება აღნიშნავდეს: ელბა — მდინარე ევროპაში ელბა — კუნძული ტოსკანის არქიპელაგში
მუშახელი

ტერმინი მუშახელი შეიძლება რამდენიმე განსაზღვრება ჰქონდეს: მუშახელი (სამუშაოს შემსრულებელი) - ფიზიკური ან გონებრივი სამუშაოს შემსრულებელი. ეს სამუშაო შეიძლება იყოს ნებისმიერი რამ, რაც ადამიანთა ჯგუფის ან მთლიანად საზოგადოების საჭიროებისთვის სრულდება. მუშახელი (პროფესია) - ხელით, ფიზიკურად შესასრულებელი სამუშაოებისთვის, რაც შეიძლება იყოს ან არ იყოს პროფესია. მუშახელი (ეკონომიკური გაგებით) - ერთ-ერთია წარმოების სამ ძირითად ფაქტორთაგან.
კვადრატული ფუნქცია

კვადრატული ფუნქცია — მათემატიკაში ისეთი ფუნქციაა, რომელიც f ( x ) = a x 2 + b x + c {\displaystyle f(x)=ax^{2}+bx+c\,\!} სახის ფორმულით გამოისახება, სადაც x {\displaystyle x\,\!} დამოუკიდებელი ცვლადია, ხოლო a {\displaystyle a\,\!} , b {\displaystyle b\,\!} და c {\displaystyle c\,\!} რიცხვები, ამასთან a ≠ 0 {\displaystyle a\neq 0\,\!} .
არითმეტიკული პროგრესია

არითმეტიკული პროგრესია — მათემატიკაში არის მიმდევრობა, რომლის ყველა წევრი, დაწყებული მეორიდან, მიიღება წინა წევრისგან ერთი და იმავე რიცხვის მიმატებით. მაგალითად, თუ არითმეტიკული პროგრესიის სხვაობა არის 2, მაშინ პროგრესია შემდეგნაირი იქნება: 3, 5, 7, 9, 11, 13, … Sigler, Laurence E. (trans.) (2002). Fibonacci's Liber Abaci. Springer-Verlag, გვ. 259–260. ISBN 0-387-95419-8.
დემი მური

დემი მური (ინგლ. Demi Moore; დ. 11 ნოემბერი, 1962) — ამერიკელი კინომსახიობი. დემი მური (დაბადებისას დემეტრია ჯინი) შტატ ნიუ-მექსიკოს ქალაქ როსველში დაიბადა 1962 წლის 11 ნოემბერს. გაიზარდა გაჭირვებულ ოჯახში, დედა და მამინაცვალი ლოთები იყვნენ და საცხოვრებელ ადგილსაც ხშირად იცვლიდნენ. დემიმ 16 წლის ასაკში სკოლა მიატოვა და სამოდელო სააგენტოს მიაკითხა. პრესაში გავრცელებული ინფორმაციის თანახმად, დემის ახალგაზრდა მეზობელმა ნასტასია კინსკიმ კინოში გადაღება ურჩია. ერთ-ერთი პირველი როლი სერიალ „საერთო პროფილის საავადმყოფოში“ შეასრულა (1982-83). ამ ხანებში კოკაინს მიეჩვია. ნარკოტიკული დამოკიდებულებისგან 1985 წელს, ფილმ „წმინდა ელმოს ცეცხლის“ გადაღებისას განიკურნა, რაც რეჟისორ ჯოელ შუმახერის დამსახურებაა. 1990-იანების დამდეგს დემი ჰოლივუდში ყველაზე მაღალანაზღაურებად მსახიობად მიიჩნევა. ის მონაწილეობას იღებს ფილმებში: „მოჩვენება“, „რამდენიმე კარგი ბიჭი“, „სტრიპტიზი“, რაც მას სუპერვარსკვლავის სტატუსს ანიჭებს. 2003 წელს დემი მურს ანტიპრიზი „ოქროს ჟოლო“ მისცეს როგორც ყველაზე ცუდ მსახიობს მეორე ხარისხოვანი როლისთვის, იგივე პრიზები შეხვდა მას 1996 და 1997 წლებში მთავარი როლებისთვისაც. დემი 18 წლის ასაკში გაჰყვა ცოლად როკ-მუსიკოს ფრედი მურს. 1987 წელს ის მეორედ გათხოვდა მსახიობ ბრიუს უილისზე, 2005 წელს კი კომედიურ მსახიობ ეშტონ კაჩერზე. დემი მური კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში დემი მური ბროდვეის ინტერნეტ მონაცემთა ბაზაში (ინგლისური)
გეომეტრიული პროგრესია

გეომეტრიული პროგრესია — მათემატიკაში ისეთი რიცხვითი მიმდევრობაა, რომლის პირველი წევრი ნულისაგან განსხვავებულია, ხოლო ყოველი წევრი, მეორედან დაწყებული, მიიღება წინა წევრის ერთსა და იმავე ნულისაგან განსხვავებულ რიცხვზე გამრავლებით. გეომეტრიული პროგრესიის წევრი პირობითად აღინიშნება b ასოთი, ხოლო ნებისმიერ გეომეტრიულ პროგრესიას ამგვარი სახე აქვს: b 1 ,   b 2 ,   b 3 ,   … ,   b n {\displaystyle b_{1},\ b_{2},\ b_{3},\ \ldots ,\ b_{n}} . ამგვარ მიმდევრობაში ნებისმიერი ორი, მომდევნო და წინა წევრის შეფარდება ერთმანეთის ტოლია და ამ რიცხვს გეომეტრიული პროგრესიის მნიშვნელი ეწოდება, რომელიც q ასოთი აღინიშნება: b 2 b 1   = b 3 b 2   = b n b n − 1   = q {\displaystyle {\frac {b_{2}}{b_{1}}}\ ={\frac {b_{3}}{b_{2}}}\ ={\frac {b_{n}}{b_{n-1}}}\ =q} თუ q > 0 ,   ( q ≠   1 ) {\displaystyle q>0,\ (q\neq \ 1)} , მაშინ გეომეტრიული პროგრესია მონოტონურია, ( 0 < q < 1 {\displaystyle 0<q<1} - კლებადია, q > 1 {\displaystyle q>1} - ზრდადია), თუ q < 0 {\displaystyle q<0} - პროგრესია არც ზრდადია და არც კლებადი, იგი ნიშანმონაცვლეა, ხოლო თუ q = 1 {\displaystyle q=1} , მაშინ პროგრესია მუდმივ მიმდევრობას წარმოადგენს. გეომეტრიული პროგრესიის პირველი n წევრის ჯამი გამოითვლება ფორმულით: S = b 1 ( q n − 1 ) q − 1 {\displaystyle S={\frac {b_{1}(q^{n}-1)}{q-1}}} სადაც S არის ჯამი ხოლო q გეომეტრიული პროგრესიის მნიშვნელი და b1 გეომეტრიული პროგრესიის პირველი წევრი. უსასრულო გეომეტრიული პროგრესიის ჯამი გამოითვლება სხვა ფორმულით: S = a 1 − q {\displaystyle S={\frac {a}{1-q}}} სადაც a არის გეომეტრიული პროგრესიის პირველი წევრი, ხოლო q გეომეტიული მნიშვნელი (ეს ფორმულა განსაზღვრულია არეალში, სადაც |q|<1 რადგან სხვა შემთხვევაში ეს ჯამი როგორც რაიმე რიცხვი, არ არსებობს. იგი უსასრულოდ იზრდება). Derivation of formulas for sum of finite and infinite geometric progression at Mathalino.com Geometric Progression Calculator დაარქივებული 2008-12-27 საიტზე Wayback Machine. Nice Proof of a Geometric Progression Sum at sputsoft.com
ლუწი და კენტი ფუნქციები

ლუწი ფუნქცია — მათემატიკაში ისეთი y = f ( x ) {\displaystyle y=f(x)\,\!} ფუნქციაა, რომლის განსაზღვრის არეს ყოველ x {\displaystyle x\,\!} რიცხვთან ერთად მისი მოპირდაპირე − x {\displaystyle -x\,\!} რიცხვიც ეკუთვის და ამასთან მართებულია ტოლობა f ( − x ) = f ( x ) {\displaystyle f(-x)=f(x)\,\!} . კენტი ფუნქცია კი არის ისეთი y = g ( x ) {\displaystyle y=g(x)\,\!} ფუნქცია, რომლის განსაზღვრის არეს ყოველ x {\displaystyle x\,\!} რიცხვთან ერთად მისი მოპირდაპირე − x {\displaystyle -x\,\!} რიცხვიც ეკუთვნის და ამასთან მართებულია ტოლობა: g ( − x ) = − g ( x ) {\displaystyle g(-x)=-g(x)\,\!} . Gelfand, I. M.; Glagoleva, E. G.; Shnol, E. E.. (2002)Functions and Graphs. Dover Publications.
ფესვი (მათემატიკა)

არითმეტიკული n-ური ხარისხის ფესვი რომელიმე a {\displaystyle a\,\!} რიცხვიდან მათემატიკაში არის ისეთი b {\displaystyle b\,\!} რიცხვი, რომლის n-ური ხარისხი a {\displaystyle a\,\!} -ს ტოლია ( b n = a ) {\displaystyle (b^{n}=a)\,\!} . არითმეტიკული n-ური ხარისხის ფესვის ჩასაწერად გამოიყენება a n {\displaystyle {\sqrt[{n}]{a}}\,\!} აღნიშვნა (n-ური ხარისხის ფესვი a {\displaystyle a\,\!} -დან). ფესვის ძიების მოქმედებას ფესვის ამოღება ჰქვია. როდესაც a≠0, მაშინ არსებობს ფესვის n განსხვავებული მნიშვნელობა. ფესვის პოვნაზე დაიყვანებოდა სხვადასხვა გეომეტრიული ამოცანა უძველეს დროში. კვადრატული ფესვი ფესვის ამოღება ↑ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 276.
კვადრატული ფესვი

კვადრატული ფესვი a {\displaystyle a\,\!} რიცხვიდან მათემატიკაში ეწოდება ისეთ b {\displaystyle b\,\!} რიცხვს, რომლის კვადრატი a {\displaystyle a\,\!} -ს ტოლია ( b 2 = a ) {\displaystyle (b^{2}=a)\,\!} . კვადრატული ფესვის ჩასაწერად ხმარობენ a {\displaystyle {\sqrt {a}}\,\!} აღნიშვნას (კვადრატული ფესვი a {\displaystyle a\,\!} -დან).
რადიანი

რადიანი (< ლათ. radius — „სხივი“, „რადიუსი“; აღნიშვნა: რად, rad) — ბრტყელი კუთხის რადიანული ზომის ერთეული ერთეულთა საერთაშორისო სისტემაში. რადიანულ ზომაში ერთეულად მიღებულია მახვილი კუთხე, რომლის გვერდები ეყრდნობა რადიუსის სიგრძის მქონე რკალის ბოლოებს. ამ კუთხის სიდიდე არ არის დამოკიდებული წრეწირის არჩევაზე და მოცემულ წრეწირზე რკალის მდებარეობაზე. ვინაიდან ნახევარწრეწირი ცენტრიდან 180 ∘ {\displaystyle 180^{\circ }} -იანი კუთხით ჩანს, ხოლო ამ ნახევარწრეწირის სიგრძე π {\displaystyle \pi } -რადიუსის ტოლია, ამიტომ 1 {\displaystyle 1} რადიანი π {\displaystyle \pi } -ჯერ ნაკლებია 180 ∘ {\displaystyle 180^{\circ }} -ზე, ე. ი. 1 {\displaystyle 1} რად შეიცავს დაახლოებით 57 ∘ 17 ′ 44.8 ″ {\displaystyle 57^{\circ }17'44.8''} და პირუკუ: 1 ∘ = π 180 ≈ 0.017453 {\displaystyle 1^{\circ }={\frac {\pi }{180}}\approx 0.017453} რად; 1 ′ = π 180 ⋅ 60 ≈ 0.000291 {\displaystyle 1'={\frac {\pi }{180\cdot 60}}\approx 0.000291} რად; 1 ″ = π 180 ⋅ 60 ⋅ 60 ≈ 0.000005 {\displaystyle 1''={\frac {\pi }{180\cdot 60\cdot 60}}\approx 0.000005} რად. საზოგადოდ, თუ კუთხის რადიანული ზომა უდრია α {\displaystyle \alpha } -ს, მაშნ კუთხე შეიცავს 180 ∘ α π {\displaystyle {\frac {180^{\circ }\alpha }{\pi }}} გრადუსს, პირუკუ n ∘ {\displaystyle n^{\circ }} -იან კუთხეს აქვს π n ∘ 180 ∘ {\displaystyle {\frac {{\pi }{n^{\circ }}}{180^{\circ }}}} რადიანული ზომა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 268. The International System of Units (SI)
ირაციონალური რიცხვი

ირაციონალური რიცხვი — მათემატიკაში ნებისმიერი ნამდვილი რიცხვია, რომელიც არ არის რაციონალური რიცხვი, ანუ რომლის წარმოდგენა არ შეიძლება m n {\displaystyle {\frac {m}{n}}} წილადის სახით, სადაც m {\displaystyle m\,\!} მთელი რიცხვია, ხოლო n {\displaystyle n\,\!}  — ნატურალური. უსასრულო არაპერიოდულ ათწილადს ირაციონალური რიცხვი ეწოდება. ირაციონალურ რიცხვთა სიმრავლე I ასოთი აღინიშნება. რაციონალურ და ირაციონალურ რიცხვთა გაერთიანებას ნამდვილ რიცხვთა სიმრავლე ეწოდება და R ასოთი აღინიშნება. ზოგიერთი სიდიდის გასაზომად საკმარისი არ არის რაციონალური რიცხვები. კერძოდ, არსებობენ მონაკვეთები, რომელთა სიგრძე რაციონალური რიცხვით არ გამოისახება. ასეთია მაგალითად, იმ კვადრატის გვერდი, რომლის ფართობი 2 კვადრატული ერთეულის ტოლია. მართლაც, თუ კვადრატის გვერდის სიგრძე რაციონალური რიცხვით გამოისახება, მაშინ იგი წარმოიდგინება p/q უკვეცი წილადის სახით და მართობულია ტოლობა (p/q)2=2. აქედან p2=2q2, ამიტომ p2 ლუწი რიცხვია, მაშასადამე ლუწი იქნება p-ც(რადგან კენტი რიცხვის კვადრატი ყოველთვის კენტია), ე.ი. p=2k სადაც k ϵ N და p2=2q2 ტოლობიდან მიიღება, 4k2=2q2 ⇒ q2=2k2 ე.ი. q<sup>2</sup> ლუწი რიცხვია და ასევე ლუწი იქნება q-ც. მიიღება, რომ p და q ლუწი რიცხვებია, ეს კი ეწინააღმდეგება დაშვებას, რომ p/q უკვეცი წილადია. ამრგიგად, აღნიშნული კვადრატის გვერდის სიგრძის გამოსახვა რაციონალური რიცხვით შეუძლებელია. ამრიგად ირკვევა, რომ არ არსებობს რაციონალური რიცხვი რომლის კვადრატი 2, 3, 5, 6 … რიცხვების ტოლია. ასეთი რიცხვები მიეკუთვნებიან ე.წ. ირაციონალური რიცხვების ჯგუფს. N, Z0, Z, Q და R რიცხვთა შორის არსებობს შემდეგი დამოკიდებულება: R ⊃ Q ⊃ Z0 ⊃ Z ⊃ N რაც ე.წ. ეილერის წრეების მეშვეობით შემდეგნაირად გამოისახება: დალაგების თვისებები: 1.ნებისმიერი ორი a და b ნამდვილი რიცხვისათვის სრულდება ერთი და მხოლოდ ერთი შედეგი თანაფარდობიდან: a=b a>b a<b 2.თუ a<b, მოიძებნება ისეთი c რიცხვი, რომ a<c<b. შეკრების თვისებები: 1.a+b=b+a (შეკრების კომუტაციურობა) 2.(a+b)+c=a+(b+c) (შეკრების ასოციაციურობა) 3.a+0=a 4.a+(-a)=0 (a და -a მოპირდაპირე რიცხვებია) 5.თუ a=b, მაშინ a+c=b+c, სადაც c ნებისმიერი რიცხვია გამრავლების თვისებები 1.ab=ba (გამრავლების კომუტაციურობა) 2.(ab)c=a(bc) (გამრავლების ასოციაციურობა) 3.a*1=a 4.a*0=0 5.თუ a=b, მაშინ ac=bc 6.a*1/a=1 (a≠0),(a და 1/a ურთიერთშებრუნებული რიცხვებია) 7.(a+b)c=ac+bc (შეკრების დისტრიბუციოლობა გამრავლების მიმართ).
ჰიბრისტოფილია

ჰიბრისტოფილია — პარაფილია, სადაც ადამიანი სექსუალურად იგზნება, ან იზიდავს ხალხი, ვინც არღვევს კანონს ან ჩადის საშინელ დანაშაულს. ეს ფენომენი ასევე ცნობილია ბონი და კლაიდის სინდრომით.
სთენოლაგნია

სთენოლაგნია (ბერძ. σθένος — ძალა, ენერგია; λαγνεία — ჟინი) — სექსუალური ფეტიშიზმი, როდესაც ადამიანი აღიგზნება თავისი სიძლიერისა, თუ კუნთების დემონსტრირებისას. ტერმინი ჩამოაყალიბა გერმანელმა ფსიქოლოგმა მაგნუს ჰირშფელდმა 1800-იანების მიწურულს. ეს ფეტიშიზმი დამახასიათებელია როგორც კაცებისთვის, ასევე ქალებისთვის და არსებობს ბევრი საიტი მათ ინტერესს პასუხობს. მსგავსი ფეტიშიზმია კრატოლანგია, რომელშიც სექსუალური აღგზნება ძალის დემონსტრირებით მიიღწევა.
ტერატოფილია

ტერატოფილია (ბერძ. τερατώδης — საშინელი; ძვ. ბერძნ. φιλία — სიყვარული) — სექსუალური მიზიდულობა „დეფორმირებულ“ ან „საშინელ“ ადამიანების მიმართ. ტერატოფილი არის ადამიანი, ვისაც მსგავსი ხალხი იზიდავს. ტერატოფილია განეკუთვნება პარაფილიებს.
ბალბა

ბალბა (ლათ. Malva) — ერთ-, ან ორ- ან მრავალწლოვან ბალახოვან მცენარეთა გვარი ბალბისებრთა ოჯახისა. აქვს 10-100 სმ სიმაღლის სწორი, გართხმული ან წამოწეული ღერო, მომრგვალო-თირკმლისებრი, ოდნავ დანაკვთული, იშვიათად თათისებრ განკვეთილი გრძელყუნწიანი ფოთლები და მარტოული ან კონებად შეკრებილი თეთრი ან მოვარდისფრო-იისფერი ყვავილები. 40-მდე სახეობა გავრცელებულია ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ, იშვიათად სუბრტოპიკულ სარტყლებში. საქართველოში, მთის ქვედა და შუა სარტყლის ბუჩქნარებში, დანაგვიანებულ ადგილებსა და გზის პირებზე, იზრდება 5 სახეობა. მათგან ლათ. Malva silvestris და ლათ. Malva neglecta მთელ რესპუბლიკაშია გავრცელებული, ლათ. Malva erecta და ლათ. Malva ambigua - მხოლოდ დასავლეთ საქართველოში, ლათ. Malva pusilla - აფხაზეთსა და ბორჯომში. ბალბის ზოგიერთი სახეობის (ლათ. Malva silvestris) ყვავილებსა და ფოთლებს იყენებენ ხალხურ მედიცინაში, ხმარობენ მხალად. ყვავილებსა და ფოთლებს აგროვებენ ყვავილობის პერიოდში. სვამენ ჩაის სახით, ან ნაყენს. შველის კანის გაღიზიანებას, დამწვრობას, ჩირქოვან ჭრილობებს. ასევე, იყენებენ თირკმლის კოლიკის დროს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 168.
სომნიოფილია

სომნიოფილია (ლათ. somnus — ძილი; ძვ. ბერძნ. φιλία — სიყვარული) ან მძინარა მზეთუნახავის სინდრომი — პარაფილია, სადაც სექსუალური აღგზნება ან/და ორგაზმი მიიღწევა, როდესაც ადამიანი უეცრად შევარდება და ეროტიკული ალერსით გააღვიძებს მძინარე უცნობს, მაგრამ არა ძალის გამოყენებით. თვით თვალის ხამხამმა გაღვიძებისას შეიძლება გამოიწვიოს აღგზნება. სომნოფილია შეიძლება ასევე გულისხმობდეს სექსის ქონას მძინარე პარტნიორთან ან ხახუნს მძინარის სხეულზე ინტიმური ნაწილით, ან ხელებით.
ახმატოვას ობლები

ახმატოვას ობლები (რუს. Ахматовские сироты) — ორმოცდაათიანი წლების ბოლოსა და სამოციანების დასაწყისის ოთხი პოეტი ანა ახმატოვას უახლოესი წრიდან: იოსიფ ბროდსკი, დმიტრი ბობიშევი, ანატოლი ჰაიმანი და ევგენი რეინი. ახმატოვა დიდად აფასებდა მათ შემოქმედებას. ბროდსკისა და ჰაიმანის თქმით, ახმატოვა მათთვის არა მხოლოდ ლიტერატურული ავტორიტეტი, არამედ სულიერი მოძღვარი და მაგალითი იყო. სახელი წარმოიშვა დმიტრი ბობიშევის ლექსიდან "ოთხივე", რომელიც ანა ახმატოვას ხსოვნას ეძღვნებოდა: И, на кладбищенском кресте гвоздима душа прозрела: в череду утрат заходят Ося, Толя, Женя, Дима ахматовскими сиротами в ряд. თარგი:პოეზიის სკოლები
ჰარლემის რენესანსი

ჰარლემის რენესანსი (ინგლ. Harlem Renaissance ან New Negro Movement) — კულტურული მიმდინარეობა, რომელსაც წამყვანი აფროამერიკელი მწერლები და მხატვრები უძღვებოდნენ, 1920-30-იანი წლების აფროამერიკული კულტურის აყვავების პერიოდში. ჰარლემის რენესანსის შედეგად აღიარებულ იქნა ამერიკის კულტურაში აფროამერიკული კულტურის ძლიერი ზეგავლენა. ამ პერიოდში ამერიკის საზოგადოება პირველად ცდილობს მოიშოროს შავკანიანებზე წლების განმავლობაში დამკვიდრებული სტერეოტიპები. გაჩნდა ასევე აფროამერიკელის ახალი იმიჯი: საზოგადოების თანასწორუფლებიანი, განათლებული, მაღალკულტურული წევრისა. მიმდინარეობას სახელწოდება მისი კულტურული ცენტრის, ჰარლემის (ნიუ-იორკი), გამო დაერქვა. "A Guide to Harlem Renaissance Materials" - კონგრესის_ბიბლიოთეკა Virtual Harlem. University of Illinois at Chicago, Electronic Visualization Laboratory. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2022-02-01. ციტირების თარიღი: 2016-08-03. "The Approaching 100th Anniversary of the Harlem Renaissance", by HR historian Aberjhani
ბალდა

ბალდა — მარტვილის მუნიციპალიტეტის სოფლების პირველი ბალდის, მეორე ბალდისა და მესამე ბალდის გავრცელებული სახელწოდება. ბალდა პირველად მოხსენებულია XVII საუკუნის ერთი ხატის წარწერაში. „ბალდის მონასტერი“ აღნიშნულია 1737 წელს შედგენილ დასავლეთ საქართველოს რუკაზე. მოთენას მღვიმე ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 168.