laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
სეიშელის გარე კუნძულები

სეიშელის გარე კუნძულები (სეიშელის კრეოლი Zil Elwannyen Sesel) — კუნძულთა რამდენიმე ჯგუფის პირობითი სახელი სეიშელის კუნძულების შემადგენლობაში, სეიშელის შიდა კუნძულების გამოკლებით. მდებარეობს ინდოეთის ოკეანის დასავლეთ ნაწილში. არ ქმნის ერთიან გეოგრაფიულ მთლიანობას. სეიშელის კუნძულების მთავარ კუნძულ მაედან მდებარეობს 230 კმ-დან 1150 კმ-მდე მანძილზე. სეიშელის შიდა კუნძულებისგან განსხვავებით ისინი მხოლოდ მარჯნის რიფებია და ამიტომ ხშირად ასევე ეძახიან მარჯნის კუნძულებს. საკმაოდ მეჩხერი დასახლების გამო ეს კუნძულები არ არიან ჩართულები სეიშელის კუნძულების საარჩევნო და ადმინისტრაციულ დანაყოფში. მარჯნის კუნძულები — ბრტყელი, მოსწორებული ატოლებია, ოკეანის დონიდან მხოლოდ 4—8 მეტრზე ამოწეულები. კირქვისგან ჩამოყალიბებული ნიადაგი პრაქტიკულად ვერ იკავებს სინოტივეს, რომელიც მუსონებს მოაქვთ (1500 მმ-მდე წელიწადში), და ამიტომ გვალვა — ატოლების ხშირი სტუმარია. სეიშელის გარე კუნძულები ღარიბია ნაყოფიერი ნიადაგით და თითქმის არ შეიცავს მტკნარ წყალს. ამის გამო ბევრ მათგანზე არ არსებობს არავითარი მცენარეულობა, ქოქოსის პალმის გარდა და შედეგად არ არსებობს მუდმივი მოსახლეობაც. სეიშელის გარე კუნძულების საერთო ფართობია — 211,3 კმ², რაც შეადგენს სეიშელის კუნძულების ხმელეთის საერთო ფართობის 46 %-ს. მაგრამ მისი მოსახლეობა 2010 წლის აღწერით შეადგენს 758 ადამიანს, ანუ ქვეყნის საერთო მოსახლეობის მხოლოდ 0,8 %-ს. სულ მოსახლეობა ცხოვრობს 11 კუნძულზე. ყველაზე დიდი დასახლებები მდებარეობს კუნძულ კოეტივიზე. სეიშელის გარე კუნძულები მოიცავს კუნძულების ხუთ ჯგუფს (დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ): ალდაბრის კუნძულები — ფართობი 176 კმ². კუნძული ასამპშენი ალდაბრა ატოლი კოსმოლედო ატოლი მარჯნის კუნძული ასტოვი ფარქუარის კუნძულები — ფართობი 11 კმ². კუნძულების ჯგუფი მოიცავს ორ ატოლს, ერთ ცალკე კუნძულს და ერთ რიფს: ფარქუარი — ატოლი, რომელიც შედგება ორი დიდი და რამდენიმე უფრო პატარა კუნძულებისაგან. პროვიდენსი — ატოლი, რომელიც შედგება პროვიდენსის და სერფის კუნძულებისაგან. სენ-პიერი — კუნძული. უიზარდის რიფი ალფონსის კუნძულები — ფართობი 2 კმ². მოიცავს ორ ატოლს — სენ-ფრანსუას და ალფონსს. ალფონსი — მდებარეობს ჩრდილოეთში. შედგება ერთი იმავე დასახელების კუნძულისაგან. სენ-ფრანსუა — მდებარეობს სამხრეთში. მოიცავს 2 კუნძულს — სენ-ფრანსუას და ბიჟუტიეს. ამირანტის კუნძულები (8 მარჯნის კუნძული და სამი ატოლი) — ფართობი 10 კმ². სამხრეთის მარჯნის ჯგუფი — კუნძულები პლატი და კოეტივი, ფართობი 10 კმ². ↑ Population and Housing Census 2010 Report. National Bureau of Statistics. ციტირების თარიღი: 12 November 2013.
იურა მოვსისიანი

იურა მოვსისიანი (სომხ. Յուրա Սարգիսի Մովսիսյան; დ. 2 აგვისტო, 1987) — სომეხი ფეხბურთელი. არის მოსკოვის „სპარტაკისა“ და სომხეთის ეროვნული ნაკრების თავდამსხმელი. იურა აზერბაიჯანში დაიბადა სომხურ ოჯახში, თუმცა ამ წლების შესახებ ფეხბურთელს ვერაფერს იხსენებს, გარდა იმისა რომ მათ აზერბაიჯანი 1991 წლის ბოლოს ან 1992 წლის დასაწყისში დატოვეს, ამის მიზეზი გახდა ბაქოში სომხების დარბევა. იურა ოჯახთან ერთად აშშ-ში გადავიდა და აქვე დაიწყო ფეხბურთის თამაში. მისი კუმირი ტიერი ანრი იყო. მოვსისიანმა თამაში აშშ-ში დაიწყო და MLS-ის რამდენიმე კლუბის ღირსებას იცავდა, ამის შემდეგ მან კარიერა რუსეთში კერძოდ „კრასნოდარში“ გააგრძელა. 2012 წელს იურა „მოსკოვის სპარტაკში“ გადავიდა, ის სპარტაკის ყველა დროის ყველაზე ძვირადღირებული შენაძენია. მოვსისიანმა თავდაპირველად თამაში აშშ-ს ნაკრებში დაიწყო, თუმცა 2010 წლის აგვისტოში სომხეთის ეროვნულ ნაკრებს შეუერთდა და პირველად ირანის წინააღმდეგ ითამაშა. იურა ერთ-ერთი ყველაზე შედაგიანი იყო ევრო 2012-ს საკვალიფიკაციო ეტაპზე, სადაც მან 4 გოლი გაიტანა და 5 შედეგიანი გადაცემით დაგვამახსოვრა თავი. მოვსოსიანი ლოს-ანჯელესში იზრდებოდა და ფლობს როგორც სომხეთის ისე აშშ-ს პასპორტს. მას ჰყავს ცოლი მარიანა და 2 შვილი. MLS-ის თასი: 2009 2011-2012 წლის კრასნოდარის საუკეთესო ფეხბურთელი 2012-2013 წლის რუსეთის პრემიერლიგის საუკეთესო ბომბარდირი Official Facebook FanPage FC Krasnodar player profile დაარქივებული 2014-01-09 საიტზე Wayback Machine. MLS player profile Danish Superliga statistics Randers FC profile დაარქივებული 2015-12-08 საიტზე Wayback Machine. ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-12-08. ციტირების თარიღი: 2015-08-20. ↑ Combine presents land of opportunity. ციტირების თარიღი: 9 May 2012. ↑ hy:Յուրա Մովսիսյան. Երբ նայում ես Մեսիին ու Ռոնալդուին, հասկանում ես, որ պետք է շատ աշխատել hy. sport.news.am. ციტირების თარიღი: 6 March 2013. ↑ hy:Յուրա Մովսիսյանը՝ "Սպարտակի" ամենաթանկ տրանսֆերների ցուցակում hy. sport.news.am. ციტირების თარიღი: 5 March 2013. ↑ You Asked?: Yura Movsisyan Answers, Goal.com, 2009-07-20, http://www.goal.com/en-us/news/1110/major-league-soccer/2009/07/20/1394051/you-asked-yura-movsisyan-answers. წაკითხვის თარიღი: 2010-06-30 ↑ U.S. striker joins Armenia’s national soccer team, Armenian Reporter, 2010-08-09, http://www.reporter.am/go/article/2010-08-09-u-s--striker-joins-armenia-s-national-soccer-team. წაკითხვის თარიღი: 2010-08-09 ↑ Former RSL striker Movsisyan completes Spartak move. MLSsoccer.com. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 15 ივნისი 2013. ციტირების თარიღი: 5 March 2013. ↑ Armenian striker Yura Movsisyan's life has gone full circle as he stars in Russia. goal.com. ციტირების თარიღი: 5 March 2013. ↑ hy:Հայաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստների կանայք (ֆոտո) hy. sport.news.am. ციტირების თარიღი: 7 March 2013.
ტიგრან VI

ტიგრან VI (სომხ. Տիգրան Զ) — დიდი სომხეთის მეფე არშაკუნიანების საგვარეულო დინასტიიდან. ტიგრან VI სამეფო ტახტზე თრდატ I-ის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო 59 წელს და დასრულდა 62, მის შემდეგ კი ტახტზე კვლავ თრდატ I ავიდა. არშაკუნიანები სამეფო დინასტია დაარქივებული 2005-12-14 საიტზე Wayback Machine. სომხეთის არშაკუნიანების დინასტია
სანატრუკი

სანატრუკი (სომხ. Սանատրուկ) — დიდი სომხეთის მეფე არშაკუნიანების საგვარეულო დინასტიიდან. სანატრუკი სამეფო ტახტზე თრდატ I-ის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო 88 წელს და დასრულდა 110 წელს, მის შემდეგ კი ტახტზე აშხადარი ავიდა. სანატრუკი 91 წლიდან 109 წლამდე იყო შუამდინარეთში მდებარე ისტორიული სახელმწიფოს ოსროჰენის სამეფოს მეფე. სხვადასხვა სომხური და კლასიკური წყაროების მიხედვით, სანატრუკის მმართველობა დაახლოებით მეორე საუკუნის დასაწყისში დაიწყო. თუმცა ზოგიერთი მეცნიერის მოსაზრებით სანატრუკი ტახტზე თრდატ I-ის შემდეგ დაახლოებით 75 წელს ავიდა და იმეფა 110 წლამდე, თუმცა ამ ჰიპოთეზის ავთენტურობა ეჭქვეშაა, კონკრეტული მტკიცებულებების არარსებობის გამო. 110 წლისთვის სომხეთის სამეფო ტახტი აშხადარს ეკავა, ატროპატენას პართიელი მონარქის პაკორ II-ის ვაჟს, რომელიც 113 წელს, რომის იმპერატორმა ტრაიანემ ტახტიდან ჩამოაგდო. სხვადასხვა წყაროების მიხედვით სანატრუკი 117 წელს ტრაიანეს ოკუპაციის წინააღმდეგ მოწყობილი აჯანყების ერთ-ერთი ლიდერი იყო. მოვსეს ხორენაცი წერს, რომ სანატრუკი ბავშვობის ასაკში აბგარ V-ის დამ ავდემ ედესიდან სომხეთში წაიყვანა, კორდვაწის მთების გავლით, სადაც ისინი მოულენელად თოვლის ქარიშხალში მოყვნენ. ისინი სამი დღე ებრძოდნენ ქარიშხალს, ბავშვი კი ქარიშხალს თეთრტყავიანი ცხოველის დახმარებით გადაურჩა, სწორედ ეს ცხოველი ათბობა სანატრუკს ქარიშხლის დროს. სახელის ეთიმოლოგიაზე დაყრდნობით არსებობს მოსაზრება, რომ ეს ცხოველი თეთრი ძაღლი იყო, გადარჩენის შემდეგ, მალევე ბავშვს სახელად სანატრუკი დაერქვა. ქართული თარგმანით სანატრუკის სახელი ითარგმნება, როგორც "ძაღლის საჩუქარი". არშაკუნიანები სამეფო დინასტია დაარქივებული 2005-12-14 საიტზე Wayback Machine. სომხეთის არშაკუნიანების დინასტია ↑ ii. The Pre-Islamic Period. ARMENIA AND IRAN. Iranica. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-04-29. ციტირების თარიღი: 2008-01-12. ↑ 2.0 2.1 ჰოვანისიანი, რიჩარდ (1997). The Armenian people from ancient to modern times: from antiquity to the fourteenth century. Palgrave Macmillan, გვ. 69–70. ISBN 0-312-10168-6.
აშხადარი

აშხადარი (სომხ. Աշխադար) — დიდი სომხეთის მეფე არშაკუნიანების საგვარეულო დინასტიიდან. აშხადარი სამეფო ტახტზე თრდატ I-ის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო 110 წელს და დასრულდა 113, მის შემდეგ კი ტახტზე პართამასირი ავიდა. აშხადარი პართიელი მონარქის პაკორ II-ის სამი ვაჟიდან ერთ-ერთი იყო. მამის მხრიდან აშხადარი იყო პართიის სამეფო დიასტიის წევრი, შესაბამისად კავშირი ჰქონდა არშაკუნიანების დინასტიასთან. იმ ფაქტის გარდა, რომ ის სომხეთის მეფე იყო, ძალიან მწირი ინფორმაცია არის შემორჩენილი მასზე. აშხადარი სომხეთის სამეფო ტახტზე 110 წელს მეფე სანატრუკის გარდაცვალების შემდეგ ავიდა. აშხადარი სომხეთის სამეფო ტახტზე მისმა ბიძა (ბიძა მამის მხრიდან) ოროზ I-მა დასვა რომთან კონსულტაციის გარეშე. ამის შემდეგ აშხადარმა მხოლოდ 113 წლამდე იმეფა. მიუხედავად იმისა, რომ რომაელები მხარს უჭერდნენ აშხადარს, როგორც სომხეთის მეფეს, იმპერატორმა ტრაიანემ პართიის მეფის ოროზ I-ის ქმედება ომის დაწყების საბაბად მიიჩნია. ოროზ I კი ფიქრობდა, რომ აშხადარი, როგორც მმართველი სუსტი და უნიჭო იყო, ამიტომ რომის იმპერატორ ტრაიანესთან ომის თავიდან აცილებისა და მასთან მშვიდობის შენარჩუნების მიზნით ოროზმა აშხადარი მეფობიდან გადააყენა, მის ადგილას კი აშხადარის ძმა და პაკორ II-ის კიდევ ერთი ვაჟი პართამასირი დასვა. არშაკუნიანები სამეფო დინასტია დაარქივებული 2005-12-14 საიტზე Wayback Machine. სომხეთის არშაკუნიანების დინასტია ↑ Potts, Araby the Blest: Studies in Arabian Archaeology, p.151 ↑ Farrokh, Shadows in the Desert: Ancient Persia at War, p.158 ↑ Yarshater, The Cambridge History of Iran, Volume 3, p.87 ↑ Bunson, A Dictionary of the Roman Empire, p.303 ↑ Mommsen, The provinces of the Roman Empire: from Caesar to Domitian, p.66 ↑ Potts, Araby the Blest: Studies in Arabian Archaeology, p.p.150&151 ↑ Yarshater, The Cambridge History of Iran, Volume 3, p.87
პართამასირი

პართამასირი (სომხ. Պարթամասիր) ასევე პარტამასირი და პართომასირისი — დიდი სომხეთის მეფე არშაკუნიანების საგვარეულო დინასტიიდან. პართამასირი სამეფო ტახტზე აშხადარის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო 113 წელს და დასრულდა 114, მის შემდეგ კი ტახტზე ვალარშ I ავიდა. პართამასირი პართიელი მონარქის პაკორ II-ის სამი ვაჟიდან ერთ-ერთი იყო. მამის მხრიდან აშხადარი იყო პართიის სამეფო დიასტიის წევრი, შესაბამისად კავშირი ჰქონდა არშაკუნიანების დინასტიასთან. იმ ფაქტის გარდა, რომ ის სომხეთის მეფე იყო, ძალიან მწირი ინფორმაცია არის შემორჩენილი მასზე. 113 მისმა ბიძა (ბიძა მამის მხრიდან) ოროზ I-მა რომის იმპერატორ ტრაიანესთან ომის თავიდან აცილებისა და მასთან მშვიდობის შენარჩუნების მიზნით პართამასირის ძმა და პაკორ II-ის კიდევ ერთი ვაჟი აშხადარი სომხეთის სამეფო ტახტიდან გადააყენა და მის ადგილას პართამასირი დასვა. თავდაპირველად აშხადარი სომხეთის სამეფო ტახტზე ოროზ I-მა დანიშნა რომთან კონსულტაციის გარეშე, თუმცა რომაელთა მხარდაჭერის მიუხედავად ტრაიანემ ოროზის ქმედება ომის დაწყების წინაპირობად მიიღო, რის გამოც საბოლოოდ ოროზს აშხადარის ტახტიდან გადაყენება მოუწია. როდესაც ტრაიანემ თავისი არმიით პართია მიაღწია, მას პართამასირი შეხვდა. პართამასირს იმედი ჰქონდა, რომ თავის მეფობას შეინარჩუნებდა. თავდაპირველად ტრაიანემ მოუსმინა პართამასირს, თუმცა საბოლოოდ უარი განუცხადა მეფობის შენარჩუნებაზე. პართამასირის თხოვნის უარყოფის შემდეგ, ტრაიანემ სომხეთის ანექსია მოახდინა და რომის იმპერიას შეუერთა როგორც პროვინცია. ტრაიანემ პართამასირი უკან სახლში პართიაში გაგზავნა, თვითონ კი სამხედრო კამპანია განაგრძო. პართიისაკენ მიმავალ გზაზე პართამასირი გაურკვეველ ვითარებაში გაუჩინარდა, ერთ-ერთი მოსაზრებით პართამასირი ტრაიანეს ბრძანებით მოკლეს. არშაკუნიანები სამეფო დინასტია დაარქივებული 2005-12-14 საიტზე Wayback Machine. სომხეთის არშაკუნიანების დინასტია ↑ Potts, Araby the Blest: Studies in Arabian Archaeology, p.151 ↑ Farrokh, Shadows in the Desert: Ancient Persia at War, p.158 ↑ Potts, Araby the Blest: Studies in Arabian Archaeology, p.p.150&151 ↑ Yarshater, The Cambridge History of Iran, Volume 3, p.87 ↑ Yarshater, The Cambridge History of Iran, Volume 3, p.87 ↑ Bunson, A Dictionary of the Roman Empire, p.303 ↑ Bunson, A Dictionary of the Roman Empire, p.313 ↑ Bunson, A Dictionary of the Roman Empire, p.313 ↑ Bunson, A Dictionary of the Roman Empire, p.313 ↑ Bunson, A Dictionary of the Roman Empire, p.313 ↑ Yarshater, The Cambridge History of Iran, Volume 3, p.88
ვალარშ I

ვალარშ I (სომხ. Վաղարշ) — დიდი სომხეთის მეფე არშაკუნიანების საგვარეულო დინასტიიდან. ვალარშ I სამეფო ტახტზე პარტამასირის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო 117 წელს და დასრულდა 144, მის შემდეგ კი ტახტზე სოჰემოსი ავიდა. 116 წელს ვალარში მეთაურობდა რომის იმპერიის წინააღმდეგ აჯანყებულ არმიას, რომელთა მიზანსაც სომხეთის დამოუკიდებლობა წარმოადგენდა, პართიის მეფის ხოსრო I-ის მხარდაჭერით ვალარში სომხეთის მეფე გახდა. 117 წელს იმპერატორ ტრაიანეს სიკვდილი შემდეგ, რომაულმა ჯარებმა მთელი სომხეთის ტერიტორია დატოვეს. რომის ახალმა იმპერატორმა ადრიანემ კი ვალარშ I ლეგიტიმურ მეფედ აღიარა. ვალარშ I-ის მეფობის დროს სომხეთმა განვლო მშვიდობისა და არმშენებლობის ეპოქა. ისტორიკოს მოვსეს ხორენაცის თანახმად, ვალარშმა ხელახლა ააშენა ქალაქი ვარდგესავანი და მის პატივსაცემად ქალაქს ახალი სახელი ვაღარშაპატი ეწოდა. II-IV საუკუნეებში ქალაქი იყო დიდი სომხეთის დედაქალაქი. ამავე ისტორიკოსის მიხედვით მანვე დააარსა კიდევ ერთი ქალაქი ვაღარშავანი ბასენის გავარში (ადმინისტრაციული ერთეული ძველ სომხეთში) აირარატის პროვინციაში. ვალარშ I 144 წელს რომის იმპერატორმა ანტონინუს პიუსმა გადააყენა, მის ადგილას კი სოჰემოსი დანიშნა. არშაკუნიანები სამეფო დინასტია დაარქივებული 2005-12-14 საიტზე Wayback Machine. სომხეთის არშაკუნიანების დინასტია ↑ Поспелов Е. М. Географические названия мира: Топонимический словарь: Свыше 5 000 единиц / Отв. ред. Р. А. Агеева. — М.: «Русские словари», 1998. — С. 160. — 372 с. — ISBN ISBN 5-89216-029-7. ↑ Эчмиадзин — статья из Большой советской энциклопедии (3 издание)
სოჰემოსი

სოჰემოსი (სომხ. Սոհեմոս) — დიდი სომხეთის მეფე არშაკუნიანების საგვარეულო დინასტიიდან. სოჰემოსი სამეფო ტახტზე ვალარშ I-ის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო 144 წელს და დასრულდა 161, მის შემდეგ კი ტახტზე ბაკურ I არშაკუნიანი ავიდა. არშაკუნიანები სამეფო დინასტია დაარქივებული 2005-12-14 საიტზე Wayback Machine. სომხეთის არშაკუნიანების დინასტია
ბაკურ I არშაკუნიანი

ბაკურ I არშაკუნიანი (სომხ. Բակուր Զ) — დიდი სომხეთის მეფე არშაკუნიანების საგვარეულო დინასტიიდან. ბაკურ I არშაკუნიანი სამეფო ტახტზე სოჰემოსის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო 161 წელს და დასრულდა 163, მის შემდეგ კი ტახტზე ვალარშ II ავიდა. არშაკუნიანები სამეფო დინასტია დაარქივებული 2005-12-14 საიტზე Wayback Machine. სომხეთის არშაკუნიანების დინასტია
ვალარშ II

ვალარშ II (სომხ. Վաղարշ) — დიდი სომხეთის მეფე არშაკუნიანების საგვარეულო დინასტიიდან. ვალარშ II სამეფო ტახტზე ბაკურ I-ის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო 186 წელს და დასრულდა 198, მის შემდეგ კი ტახტზე ხოსროვ I ავიდა. კირილ თუმანოვის აზრით ვალარშ II-ის შვილი იყო იბერიის მეფე რევ I მართალი. არშაკუნიანები სამეფო დინასტია დაარქივებული 2005-12-14 საიტზე Wayback Machine. სომხეთის არშაკუნიანების დინასტია ↑ CYRIL TOUMANOFF: „Chronology of the Early Kings of Iberia“. The Arsacids: 17. Rev I the Just. p. 17.
ხოსროვ I

ხოსროვ I (სომხ. Խոսրով Ա) — დიდი სომხეთის მეფე არშაკუნიანების საგვარეულო დინასტიიდან. ხოსროვ I სამეფო ტახტზე ვალარშ II-ის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო 198 წელს და დასრულდა 217, მის შემდეგ კი ტახტზე თრდატ II ავიდა. არშაკუნიანები სამეფო დინასტია დაარქივებული 2005-12-14 საიტზე Wayback Machine. სომხეთის არშაკუნიანების დინასტია
თრდატ II

თრდატ II (სომხ. Տրդատ Բ) — დიდი სომხეთის მეფე არშაკუნიანების საგვარეულო დინასტიიდან. თრდატ II სამეფო ტახტზე ხოსროვ I-ის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო 217 წელს და დასრულდა 252, მის შემდეგ კი ტახტზე არტავაზდ IV ავიდა. არშაკუნიანები სამეფო დინასტია დაარქივებული 2005-12-14 საიტზე Wayback Machine. სომხეთის არშაკუნიანების დინასტია
არტავაზდ IV

არტავაზდ IV (სომხ. Արտավազդ Ե) — დიდი სომხეთის მეფე არშაკუნიანების საგვარეულო დინასტიიდან. არტავაზდ IV სამეფო ტახტზე თრდატ II-ის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო 252 წელს და დასრულდა 272, მის შემდეგ კი ტახტზე ხოსროვ II ავიდა. არშაკუნიანები სამეფო დინასტია დაარქივებული 2005-12-14 საიტზე Wayback Machine. სომხეთის არშაკუნიანების დინასტია
ხოსროვ II

ხოსროვ II (სომხ. Խոսրով Բ) — დიდი სომხეთის მეფე არშაკუნიანების საგვარეულო დინასტიიდან. ხოსროვ II სამეფო ტახტზე არტავაზდ IV-ის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო 272 წელს და დასრულდა 287, მის შემდეგ კი ტახტზე თრდატ III ავიდა. არშაკუნიანები სამეფო დინასტია დაარქივებული 2005-12-14 საიტზე Wayback Machine. სომხეთის არშაკუნიანების დინასტია
ხოსროვ III

ხოსროვ III (სომხ. Խոսրով Դ) — დიდი სომხეთის მეფე არშაკუნიანების საგვარეულო დინასტიიდან. ხოსროვ III სამეფო ტახტზე თრდატ III-ის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო 330 წელს და დასრულდა 338, მის შემდეგ კი ტახტზე ტიგრან VII ავიდა. არშაკუნიანები სამეფო დინასტია დაარქივებული 2005-12-14 საიტზე Wayback Machine. სომხეთის არშაკუნიანების დინასტია
ტიგრან VII

ტიგრან VII (სომხ. Տիրան Բ) ასევე ტირანი — დიდი სომხეთის მეფე არშაკუნიანების საგვარეულო დინასტიიდან. ტიგრან VII სამეფო ტახტზე ხოსროვ II-ის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო 338 წელს და დასრულდა 350, მის შემდეგ კი ტახტზე არშაკ II ავიდა. არშაკუნიანები სამეფო დინასტია დაარქივებული 2005-12-14 საიტზე Wayback Machine. სომხეთის არშაკუნიანების დინასტია
არშაკ II სომეხი

არშაკ II სომეხი (სომხ. Արշակ Բ) — დიდი სომხეთის მეფე არშაკუნიანების საგვარეულო დინასტიიდან. არშაკ II სომეხი სამეფო ტახტზე ტიგრან VII-ის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო 350 წელს და დასრულდა 368, მის შემდეგ კი ტახტზე პაპი ავიდა. არშაკუნიანები სამეფო დინასტია დაარქივებული 2005-12-14 საიტზე Wayback Machine. სომხეთის არშაკუნიანების დინასტია
პაპი (დიდი სომხეთი)

პაპი სომეხი (სომხ. Պապ թագավոր) — დიდი სომხეთის მეფე არშაკუნიანების საგვარეულო დინასტიიდან. პაპი სომეხი სამეფო ტახტზე არშაკ II-ის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო 368 წელს და დასრულდა 374, მის შემდეგ კი ტახტზე ვარაზდატი ავიდა. არშაკუნიანები სამეფო დინასტია დაარქივებული 2005-12-14 საიტზე Wayback Machine. სომხეთის არშაკუნიანების დინასტია
ვარაზდატი

ვარაზდატი (სომხ. Վարազդատ) — დიდი სომხეთის მეფე არშაკუნიანების საგვარეულო დინასტიიდან. ვარაზდატი სამეფო ტახტზე პაპის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო 374 წელს და დასრულდა 378, მის შემდეგ კი ტახტზე არშაკ III ავიდა. არშაკუნიანები სამეფო დინასტია დაარქივებული 2005-12-14 საიტზე Wayback Machine. სომხეთის არშაკუნიანების დინასტია
არშაკ III სომეხი

არშაკ III სომხეთი (სომხ. Արշակ Գ) — დიდი სომხეთის მეფე არშაკუნიანების საგვარეულო დინასტიიდან. არშაკ III სომხეთი სამეფო ტახტზე ვარაზდატის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო 378 წელს და დასრულდა 389, მის შემდეგ კი ტახტზე ხოსროვ IV ავიდა. არშაკუნიანები სამეფო დინასტია დაარქივებული 2005-12-14 საიტზე Wayback Machine. სომხეთის არშაკუნიანების დინასტია
ხოსროვ IV

ხოსროვ IV (სომხ. Խոսրով Դ) — დიდი სომხეთის მეფე არშაკუნიანების საგვარეულო დინასტიიდან. ხოსროვ IV სამეფო ტახტზე არშაკ III-ის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო 387 წელს და დასრულდა 389, მის შემდეგ კი ტახტზე ვრამშაპუჰი ავიდა. არშაკუნიანები სამეფო დინასტია დაარქივებული 2005-12-14 საიტზე Wayback Machine. სომხეთის არშაკუნიანების დინასტია
ვრამშაპუჰი

ვრამშაპუჰი (სომხ. Վռամշապուհ) — დიდი სომხეთის მეფე არშაკუნიანების საგვარეულო დინასტიიდან. ვრამშაპუჰი სამეფო ტახტზე ხოსროვ IV-ის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო 389 წელს და დასრულდა 415, მის შემდეგ კი ტახტზე შაპუჰ სპარსელი ავიდა. არშაკუნიანები სამეფო დინასტია დაარქივებული 2005-12-14 საიტზე Wayback Machine. სომხეთის არშაკუნიანების დინასტია
შაპუჰ სპარსელი

შაპუჰ სპარსელი (სომხ. Շապուհ Պարսիկ) — დიდი სომხეთის მეფე არშაკუნიანების საგვარეულო დინასტიიდან. შაპუჰ სპარსელი სამეფო ტახტზე ვრამშაპუჰის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო 416 წელს და დასრულდა 420, მის შემდეგ კი ტახტზე არტაშეს III ავიდა. არშაკუნიანები სამეფო დინასტია დაარქივებული 2005-12-14 საიტზე Wayback Machine. სომხეთის არშაკუნიანების დინასტია
არტაშეს III

არტაშეს III (სომხ. Արտաշես Երրորդ) — ბოსფორის, პონტოს, კილიკიისა და კაპადოკიის პრინცი და რომის ვასალი სომხეთის მეფე 18-35 წლებში. პონტოს მეფე პოლემონ I-ის ვაჟი. ტახტზე შეცვალა არშაკ I-მა. ტაციტუსი, რომის იმპერიის ანალები Artaxias' article at ancient library დაარქივებული 2012-10-09 საიტზე Wayback Machine. Ptolemaic Genealogy: Cleopatra VII დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine. ↑ Smith, Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology; статья: Artaxias დაარქივებული 2012-10-09 საიტზე Wayback Machine.
აბაზ ბაკურიანის ძე

აბაზ ბაკურიანის ძე — XI საუკუნის ქართველი მოღვაწე, ბიზანტიის იმპერიის მაგისტროსი, ძმა გრიგოლ ბაკურიანის ძისა. მსახურობდა ბიზანტიის სხვადასხვა პროვინციებში. ჯერ ანტიოქიაში ჰქონდა მამულები, შემდეგ მათ სანაცვლოდ თესალონიკესა და სერეს თემებში მიიღო სოფლები, რომლებიც მისი ანდერძის თანახმად გრიგოლმა პეტრიწონის ქართველთა მონასტერს გადასცა. ამის გამო აბაზ ბაკურიანის ძე ამ მონასტრის სიკვდილშემდგომ ქტიტორად ითვლებოდა. დიდ მზრუნველობას იჩენდა ათონის ივერთა მონასტრის ქონებრივ კეთილდღეობაზეც. ბოგვერაძე ა., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 11. ბოგვერაძე ა., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 10. (ინგლისური) Apasios, brother of Gregorios Pakourianos დაარქივებული 2020-01-14 საიტზე Wayback Machine. . პროექტი „ბიზანტიური სამყაროს პროსოპოგრაფია“.
ჯიმ შვანთე

„ჯიმ შვანთე“ (მარილი სვანეთს) — რეჟისორ მიხეილ კალატოზიშვილის 1930 წლის ფილმი. გადაღებულია უშგულის თემში. ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები. ფილმში ასახულია ის მკაცრი და აუტანელი პირობები, რომელშიც სვანეთის მოსახლეობას უხდება ცხოვრება. სხვა გასაჭირთან ერთად სვანების პრობლემა მარილის უქონლობა და დეფიციტი იყო. მოსახლეობა ჩადის ბარში, რათა მარილი შეიძინოს და უგზოობის გამო ბევრი იღუპება. საბჭოთა ხელისუფლებას მოსახლეობის დასახმარებლად სვანეთში გზა გაჰყავს. „ჯიმ შვანთეს“ გადაღებამდე ერთი წლით ადრე კალატოზიშვილის ჯგუფი გაემგზავრა სვანეთში, სადაც გადაიღო მასალა მხატვრულ-აგიტაციური ფილმისთვის „ბრმა“. გადამღებ ჯგუფს უსიამოვნება მოუვიდა ადგილობრივ მოსახლეობასთან, რის გამოც სახკინმრეწვის ერთი თანამშრომელი მოკლეს. თბილისში დაბრუნების შემდეგ მასალა დაამუშავეს და დაამონტაჟეს, მაგრამ ნაწარმოები დაწუნებული იქნა მეტწილად კონსტრუქციული წყობის და არა ნაწარმოების იდეის გამო. კალატოზიშვილს უზარმაზარი გამოუყენებელი მასალა შერჩა. მან ხელახალი მონტაჟი და გადალაგება დაიწყო და ასე შექმნა „ჯიმ შვანთე“. ფილმმა მაყურებლის არაერთგვაროვანი რეაქცია გამოიწვია. ეკრანებზე ის მხოლოდ ოთხი დღე გადიოდა და შემდეგ მოხსნეს. უცხოელმა კინემატოგრაფისტებმა ფილმი მოიწონეს და მას ლუის ბუნიუელის „უპურო მიწას“ ადარებდნენ. მახარაძე, ი., დიადი მუნჯი, თბილისი: „ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა“, 2014, ISBN 978-9941-23-104-9. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჯიმ შვანთე „ჯიმ შვანთე“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) ჯიმ შვანთე YouTube-ზე (ინგლისური სუბტიტრებით) ↑ Person Profile // კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა — 1990. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312"></a> ↑ Jay Leyda, „Kino a History of the Russian and Soviet Film“, გვ. 293 — ლონდონი, 1950
ჟუან პინტუ

ჟუან პინტუ (პორტ. João Pinto დ. 19 აგვისტო, 1971; პორტუ, პორტუგალია) — პორტუგალიელი ყოფილი ფეხბურთელი, პორტუგალიის ეროვნული ნაკრების წევრი. ასპარეზობდა მხოლოდ მშობლიური ქვეყნის კლუბებში. ითამაშა პორტუგალიის სამი უდიდესი კლუბიდან ორში, რომლებშიც მოიგო ექვსი მთავარი ტიტული. 1992-1994 წლებში ზედიზედ სამჯერ დასახელდა პორტუგალიის ჩემპიონატის საუკეთესო ფეხბურთელად, 1997 წელს კი გახდა ამ ჩემპიონატის ბომბარდირი. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ჟუან პინტუ“ ვიკისაწყობში. ჟუან პინტუ — ფიფას ჩანაწერი[დაარქივებული]
შარლერუის ბრძოლა

შარლერუის ბრძოლა — პირველი მსოფლიო ომის დასავლეთის ფრონტის ნაწილი, სამხედრო შეტაკება, რომელიც სასაზღვრო ბრძოლას მოჰყვა 1914 წლის 21 აგვისტოს. ბრძოლა გერმანიის იმპერიის მეორე და მესამე არმიებსა და საფრანგეთის მეხუთე არმიას შორის გაიმართა. ფრანგები მდინარე სამბრის გავლით გეგმავდნენ გერმანელებზე შეტევას, თუმცა გერმანელები პირველები გადავიდნენ შეტევაზე და ფრანგებს იძულებით მოუწიათ უკან დახევა. ფრანგები დინანთან კონტრ-შეტევამ იხსნა, ფრანგებს იმ ფაქტმაც შეუწყო ხელი, რომ მესამე არმიამ სამხრეთ-დასავლეთით მოძრაობის გაგრძელების ნაცვლად, ჩრდილო-დასავლეთით განაგრძო სვლა მეორე არმიის დასახმარებლად. ბრძოლა საბოლოოდ 23 აგვისტოს, გერმანელთა გამარჯვებით დასრულდა. ბრძოლები შარლერუის მახლობლად ბრძოლები - შარლერუის ბრძოლა (1914) საზღვართა ბრძოლა:შარლერუა და მონსი
ვაჰრამაშენი

ვაჰრამაშენი (სომხ. Վահրամաշեն) ასევე ცნობილია, როგორც ამბერდის ეკლესია (სომხ. Ամբերդի եկեղեցին) — ეკლესია სომხეთში. მდებარეობს არაგაწოტნის პროვინციაში, არაგაწის მთის მახლობლად. ვაჰრამაშენის ეკლესია დაარსდა XI საუკუნეში, ამბერდის ციხესიმაგრის მახლობლად. ციხესიმაგრეც და ეკლესიაც მდებარეობს მთაზე, მდინარეების ამბერდისა და არკაშენის შეერთების ადგილთან ახლოს. ციხესიმაგრეც და ეკლესიაც პაჰლავუნების მფლობელობაში იყო. 1070-იან წლებში ციხესიმაგრეს თურქ-სელჩუკები დაეპატრონენ. 1193 წელს, ქართველთა ერთიანმა არმიამ ზაქარია მხარგრძელისა და მისი ძმის ივანე ათაბაგის მეთაურობით გაათავისუფლა და მხარგრძელების მფლობელობაშია XI-XII საუკუნეების განმავლობაში. 1236 წელს მონღოლებმა დაიპყრეს. ამბერდი ვაჰრამაშენის ეკლესია ↑ ლაშა გიორგის დროინდელი მემატიანე, ქართლის ცხოვრება, თბ., 2008, გვ., 354 ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ვაჰრამაშენი