ჯონ კოკროფტი

სერ ჯონ დუგლას კოკროფტი (ინგლ. John Douglas Cockcroft; დ. 27 მაისი, 1897, ტოდმორდენი, დასავლეთ იორკშირი, ინგლისი — გ. 18 სექტემბერი, 1967, კემბრიჯი) — ბრიტანელი ფიზიკოსი, ნობელის პრემიის ლაურეატი ფიზიკაში (ერნესტ უოლტონთან ერთად, 1951). ჯონ კოკროფტი დაიბადა 1897 წლის 27 მაისს ტოდმორდენში, მეწისქვილეს ოჯახში. 1909-1914 წლებში სწავლობდა ტოდმორდენის გრამატიკის სკოლაში, ხოლო 1914-1915 წლებში მათემატიკის სწავლა გააგრძელა მანჩესტერის უნივერსიტეტში. 1915-1918 წლებში, პირველი მსოფლიო ომის დროს, კოკროფტი მსახურობდა ბრიტანეთის სამეფო საველე არტილერიაში, სიგნალისტად. 1919-1920 წლებში სწავლობდა მანჩესტერის ტექნოლოგიურ კოლეჯში ელექტრო ინჟინერიას. შემდეგ, მიიღო სტიპენდია კემბრიჯის უნივერსიტეტის სენტ-ჯონის კოლეჯში. კოლეჯის დასრულების შემდეგ კოკროფტმა კავენდიშის ლაბორატორიაში დაიწყო კვლევა ერნესტ რეზერფორდის ხელმძღვანელობით და მიიღო დოქტორის ხარისხი მათემატიკაში 1928 წელს. 1929 წელს გახდა წმინდა ჯონის კოლეჯის წევრი. 1925 წელს კოკროფტი დაქორწინდა ელიზაბეტ კრებტრიზე. ამ ქორწინებაში მათ შეეძინათ ოთხი ქალიშვილი და ორი ვაჟი. თავდაპირველად, კოკროფტი მუშაობდა პიტერ კაპიცასთან ძლიერი მაგნიტური ველების შესაქმნელად. 1928 წლიდან მუშაობდა ერნესტ უოლტონთან პროტონების აჩქარებაზე. მარკ ოლიფანტთან ერთად მათ ააგეს კოკროფტ-უოლტონის გენერატორი, სადაც 1932 წელს ლითიუმი მაღალი ენერგიის პროტონების სხივებით დაიბომბა და გადააქცია იგი ჰელიუმად და სხვა ქიმიურ ელემენტებად. ეს იყო ქიმიური ელემენტების მსოფლიოში პირველი წარმატებული ხელოვნური ტრანსმუტაცია, რისთვისაც კოკროფტს და უოლტონს 1951 წელს მიენიჭათ ნობელის პრემია ფიზიკაში. მეორე მსოფლიო ომის დაწყებისთანავე კოკროფტმა დაიკავა ლოგისტიკის სამინისტროში სამეცნიერო კვლევების დირექტორის მოადგილის თანამდებობა და მუშაობდა რადარებზე. 1944 წელს იგი დაინიშნა კანადის ატომური ენერგიის პროექტში და გახდა მონრეალის ლაბორატორიის დირექტორი. 1946 წელს კოკროფტი დაბრუნდა ბრიტანეთში, სადაც დააარსა და ხელმძღვანელობდა ჰარველში ატომური ენერგიის კვლევის დაწესებულებას (AERE), რომელიც ხელმძღვანელობდა ბრიტანეთის ატომურ პროგრამას. 1947 წლის 15 აგვისტოს ჰარველში გაეშვა დასავლეთ ევროპის პირველი დაბალი სიმძლავრის გრაფიტის ბირთვული რეაქტორი (GLEP). ამას მოჰყვა 1948 წელს ბრიტანული ექსპერიმენტული რეაქტორი (Pile 0). AERE-ს დირექტორის თანამდებობიდან გადადგომის შემდეგ, კოკროფტი კვლავ დარჩა ბირთვულ პროგრამაში ჩართული. 1959-1967 წლებში ის იყო კემბრიჯის ჩერჩილის კოლეჯის პირველი მაგისტრი და ასევე 1961-1965 წლებში იყო კანბერას ავსტრალიის ეროვნული უნივერსიტეტის კანცლერი. სერ ჯონ დუგლას კოკროფტი გარდაიცვალა 1967 წლის 18 სექტემბერს კემბრიჯში. კოკროფტი ჯონ დუგლას - (1897-1967 წ.წ.) Биография из Кембриджской библиотеки рукописей დაარქივებული 2022-12-02 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) Информация с сайта Нобелевского комитета(ინგლისური) Речь в имперском клубе Канады(ინგლისური) Библиография работ Кокрофта в цифровой библиотеке Alsos по атомным вопросамდაარქივებული 2017-04-06 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) Институт Кокрофта(ინგლისური) ↑ 1.0 1.1 Encyclopædia Britannica <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741"></a> ↑ 2.0 2.1 SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ 3.0 3.1 ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ 4.0 4.1 Gran Enciclopèdia Catalana — Grup Enciclopèdia, 1968. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18696256"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2664168"></a> ↑ 5.0 5.1 Proleksis enciklopedija, Opća i nacionalna enciklopedija — 2009. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3407324"></a> ↑ Brozović D., Ladan T. Hrvatska enciklopedija — LZMK, 1999. — 9272 გვრ. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1264934"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q429032"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18446"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1789619"></a> ↑ 7.0 7.1 Munzinger Personen <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683"></a> ↑ http://www.manchester.ac.uk/discover/history-heritage/history/nobel-prize/ ↑ http://www.britannica.com/EBchecked/topic/123640/Sir-John-Douglas-Cockcroft ↑ The London Gazette — 1952. — გამ. 39462. — გვ. 789. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q109169975"></a> ↑ Supplement to the London Gazette of Tuesday, 26th May, 1953 — 1953. — გამ. 39863. — გვ. 2943. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q58058057"></a> ↑ The London Gazette — 1944. — გამ. 36544. — გვ. 2586. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q109166751"></a> ↑ The Nobel Prize in Physics 1951 — Nobel Foundation. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1781959"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q23684016"></a> ↑ Table showing prize amounts — Nobel Foundation, 2019. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1781959"></a> ↑ https://www.wilhelmexner.org/en/medalists/ ↑ https://www.iop.org/about/awards/silver-subject-medals/ernest-rutherford-medal-and-prize-recipients ↑ The London Gazette — 1947. — გამ. 38161. — გვ. 2. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q109168483"></a> ↑ https://www.royalsociety.org.nz/who-we-are/our-people/our-fellows/all-honorary-fellows/