უნგრეთი

უნგრეთი (უნგრ. Magyarország) — ზღვაზე გასასვლელის არმქონე სახელმწიფო ცენტრალურ ევროპაში. მას ჩრდილოეთით სლოვაკეთი, აღმოსავლეთით - უკრაინა და რუმინეთი, სამხრეთით - სერბეთი და ხორვატია, სამხრეთ-დასავლეთით - სლოვენია, ხოლო დასავლეთით ავსტრია ესაზღვრება. ქვეყნის დედაქალაქია ბუდაპეშტი. უნგრეთი არის ევროკავშირის, ნატოს, ეთგოს, შენგენის შეთანხმებისა და ვიშეგრადული ჯგუფის წევრი. ქვეყნის ოფიციალური ენა უნგრულია, აგრეთვე ცნობილი როგორც Magyar. იგი არის ფინურ-უნგრული ენათა ოჯახის ნაწილი და წარმოადგენს ევროპაში ყველაზე გავრცელებულ არაინდოევროპულ ენას. მონარქიის დამხობის შემდეგ 1918 წელს გამოცხადდა რესპუბლიკა. 1949 წლიდან უნგრეთი სოციალისტური ორიენტაციის სახალხო რესპუბლიკაა. 1956 წელს სსრ კავშირმა შეიყვანა ჯარი სახალხო მღელვარების ჩასაქრობად. 1989-1990 წლებში სახელმწიფო კურსის მშვიდობიანი შეცვლა მოხდა. უნგრეთი აღმოსავლეთ ევროპის პირველი ქვეყანა იყო, რომელიც საბაზრო ეკონომიკაზე გადავიდა. ეს მოხდა ჯერ კიდევ კომუნისტური მმართველობის პერიოდში, როდესაც განხორციელდა ეკონომიკის შეზღუდული დეცენტრალიზაცია. 1999 წელს ნატოში შევიდა, 2004 წელს კი - ევროკავშირის წევრი გახდა. თანამედროვე უნგრეთისთვის სერიოზულად დგას ეკოლოგიის და ბოშათა უმცირესობის საკითხი, აგრეთვე მოსაზღვრე ქვეყნებში (რუმინეთი, სლოვაკეთი) მცხოვრები ეთნიკური უნგრელების პრობლემა. ქვეყანა მდებარეობს აღმოსავლეთ ევროპაში. მისი მოსაზღვრე სახელმწიფოებია: ავსტრია, სლოვაკეთი, უკრაინა, რუმინეთი, სერბეთი, ხორვატია, სლოვენია. ფართობი - 93 030 კვ. კმ. ბუნება: უდიდესი ტბა - ბალატონი, უდიდესი მდინარეები - დუნაი, ტისა და დრავა. გეოგრაფიული რაიონები - ალპების მთიანეთი, დიდი ალფელდის დაბლობი. უმაღლესი მწვერვალი - კეკეში (1014 მ). სახელმწიფო სისტემა: განვითარებადი დემოკრატია. სახელმწიფოს მეთაური: პრეზიდენტი ტამაშ შუიოკი. მთავრობის მეთაური: პრემიერ-მინისტრი. საკანონმდებლო ორგანო: ერთპალატიანი პარლამენტი - სახელმწიფო კრება (386 წევრი). ადმინისტრაციული დაყოფა: 19 ოლქი, 20 საქალაქო ტერიტორია და 1 დედაქალაქი, დედაქალაქს განსაკუთრებული სტატუსი აქვს. მთავარი სტატია: უნგრეთის ადმინისტრაციული დაყოფა. უნგრეთი დაყოფილია 7 რეგიონად, რომელიც თავის მხრივ დაყოფილია მედიებად (ოლქი). მედიების რაოდენობა ცხრამეტს შეადგენს. თითოეულ მედიას აქვს თავისი ადმინისტრაციული ცენტრი, რომლის დასახელება როგორც წესი არ ემთხვევა მედიის დასახელებას. მოსახლეობა - 9,803,837 (2016), მათ შორის 98.3% უნგრელები, 3.2% ბოშები, 1.8% გერმანელები, 0.4% რუმინელები. სახელმწიფო ენა: უნგრული. რელიგია: კათოლიციზმი - 70 %, პროტესტანტიზმი - 25 %. დედაქალაქი - ბუდაპეშტი (1,769 ათასი). ქალაქები - დებრეცენი (210), მიშკოლცი (183), სეგედი (173), პეჩი (164). რესურსები - ბოქსიტები, ქვანახშირი, ბუნებრივი აირი, სასოფლო-სამეურნეო მიწები. ერთობლივი ეროვნული პროდუქტი - 46 მლრდ $. ეროვნული შემოსავალი ერთ სულზე - 5280 $. ექსპორტი - სოფლის მეურნეობის და მანქანათმშენებლობის პროდუქცია. ვალუტა - ფორინტი (HUF). ბუდაპეშტი - დუნაის სანაპირო და ციხის კვარტალი, პარლამენტის შენობა (XIX ს.), ეროვნული მუზეუმი; ეკლესიები იაკში (XIII ს.) და ნიირბატორში (XV ს.). ესტერჰაზის სასახლე ფერშედში (XVIII ს.). ტაძრები ტატში (XVIII ს.) და პეჩში (XI ს.). ტრადიციული სოფელი ჰოლოკო. სენტენდრე. ბალატონის ტბა. ↑ name="Census2016" ↑ [1][მკვდარი ბმული] ↑ Hungarian Central Statistical Office Census Data 2011. Retrieved 28 March 2013. ↑ 4.0 4.1 4.2 4.3 Hungary. International Monetary Fund. ციტირების თარიღი: 16 March 2014. ↑ Gini coefficient of equivalised disposable income (source: SILC). Eurostat Data Explorer. ციტირების თარიღი: 13 August 2013. ↑ Human Development Report 2012. United Nations (2013). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 18 აგვისტო 2013. ციტირების თარიღი: 14 March 2013. ↑ Geography: Hungary. cia.gov. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 10 ივნისი 2009. ციტირების თარიღი: 31 August 2011. ↑ Globally speaking: motives for adopting English vocabulary in other languages – Google Books. Google Books. ციტირების თარიღი: 20 September 2010.  ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: უნგრეთი