laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ქვეითსაწინააღმდეგო ნაღმი

ქვეითსაწინააღმდეგო ნაღმი – ნაღმის სახეობა, რომელიც გამოიყენება ადამიანის წინააღმდეგ. მისი მიზანი არის არა ადამიანის ლიკვიდაცია, არამედ მისთვის მძიმე ჭრილობების მიყენება და სხეულის დასახიჩრება, რამაც უნდა გამოიწვიოს მოწინააღმდეგის ლოგისტიკური დატვირთვის ზრდა (უმეტესწილად სამედიცინო თვალსაზრისით) და მისი დემორალიზება. ამგვარი ნაღმი, როგორც წესი თვითფეთქებადია, რაც განსხვავებით დისტანციური ნაღმებისაგან გამორიცხავს სამხედრო და სამოქალაქო პირებს შორის გარჩევის შესაძლებლობას. საერთაშორისო საზოგადოებას საკმაოდ ერთჯეროვანი ნეგატიური დამოკიდებულება გააჩნია ქვეითსაწინააღმდეგო ნაღმებისადმი. 1997 წლის ოტავის კონვენციის მიხედვით, რომლის რატიფიკაცია 2010 წლის აპრილისათვის 156 ქვეყანამ მოახდინა, იკრძალება ქვეითსაწინააღმდეგო ნაღმების პროდუქცია, გამოყენება, შენახვა და გასხვისება. ოტავას კონვენცია კანადის სახმელეთო ნაღმების ფონდი
ივსიხი ანტიოქიელი

ივსიხი ანტიოქიელი – – მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, მისი ხსენების დღე არის ძველი სტილით 10 მაისი, ახალი სტილით - 23 მაისი. წმინდა მოწამე ივსიხი ანტიოქიელიცხოვრობდა იმპერატორ მაქსიმიანე გალერიუსის (305-311) დროს და იმპერატორის კარზე საპატიო მდგომარეობა ეკავა. მაქსიმიანემ გამოსცა ედიქტი, რომლის მიხედვითაც ქრისტიანები იდევნებოდნენ სამხედრო სამსახურიდან. ვინც ქრისტიანობას არ უარყოფდა, მეომრის სარტყელი უნდა მოეხსნა, უარი ეთქვა წოდებაზე და გამხდარიყო დაქირავებული მსახური. წმინდა ივსიხი ერთგული დარჩა თავისი სარწმუნოებისა. მაქსიმიანემ მას უბრძანა, განეძარცვა დიდებულის სამოსელი, უხეში ხამის ტანსაცმელი ჩაეცვა და სამოახლოში ემსახურა. რამდენიმე დღის შემდეგ იმპერატორმა დაიბარა წმინდა ივსიხი და ჰკითხა: „ნუთუ არა გრცხვენია, ასეთ უპატიობაში ყოფნა?“ წმინდანმა უპასუხა: „პატივი, რომელიც შენგან მქონდა, დროებითია“. მაქსიმიანეს ბრძანებით წმინდა ივსიხი მდინარეში ჩაახრჩვეს. „წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი II, თბილისი, 2001 წ.
ისიდორა სალოსი

ისიდორა სალოსი – მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, მისი ხსენების დღე არის ძველი სტილით 10 მაისი, ახალი სტილით - 23 მაისი. ღირსი ისიდორა სალოსი მოღვაწეობდა ეგვიპტეში, ტავერნის მონასტერში. ქალწულმა ისიდორამ სალოსობის ღვაწლი იტვირთა, სულელივით იქცეოდა და დებთან ერთად საზრდელს არ იღებდა. ბევრი სიძულვილით ექცეოდა წმინდა ისიდორას, მაგრამ ის საოცარი მორჩილებით და სიმდაბლით იტანდა ყველაფერს და უფალს მადლობას სწირავდა. ერთხელ მეუდაბნოე ბერს, ღირს პიტირიმს უფლის ანგელოზი გამოეცხადა და უთხრა: ბერი ტავერის მონასტერში წავიდა, მაგრამ შეკრებილ დათა შორის ვერ იპოვა ღვთაებრივ ხილვაში მითითებული მოღვაწე. როცა ისიდორა მიჰგვარეს, სალოსი მუხლებზე დაემხო მის წინაშე და კურთხევა სთხოვა. ღირსმა პიტირიმმა თვითონ დაუჩოქა და უთხრა: „ჯერ შენ მაკურთხე, წმიდაო დედაო!“ გაოცებული დების შეკითხვებზე ღირსმა მამამ უპასუხა: „ისიდორა უპირატესია ღვთის წინაშე!“ დებმა სინანულით სთხოვეს პატიება ღირს ისიდორას. მოულოდნელი დიდებით შეწუხებული წმინდანი მალულად წავიდა სავანიდან. მისი შემდგომი ცხოვრება უცნობია. ვარაუდობენ, რომ ღირსი დედა გარდაიცვალა არაუადრეს 365 წლისა. „წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი II, თბილისი, 2001 წ.
ნეტარი ტაისია

ნეტარი ტაისია — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, მისი ხსენების დღე არის ძველი სტილით 10 მაისი, ახალი სტილით - 23 მაისი. ნეტარი ტაისია ეგვიპტეში ცხოვრობდა. მდიდარი მშობლების გარდაცვალების შემდეგ ღვთისმოსავ ცხოვრებას ეწეოდა. მან ქონება ღარიბებს დაურიგა, სახლი კი ბერების თავშესაფრად აქცია. შემდგომ ტაისია ქვეყნიური ცდუნებებით გაერთო და ცოდვებში ჩაეფლო. ბერებმა სთხოვეს ღირს იოანე კოლოვას, ტაისიასთან წასულიყო და სინანულისკენ მოექცია. ღირსი მამა ტაისიასთან წავიდა, ბერები კი ლოცვად დადგნენ. იოანე ბერის ცრემლიანმა მუდარამ და მამაშვილურმა დარიგებებმა ტაისიაში კვლავ განაახლა ქრისტიანული სული, უარყო ყველაფერი, რაც წარსულ ცოდვილ ცხოვრებასთან აკავშირებდა და უდაბნოში გაჰყვა ბერს. დაღამდა, ბერმა ტაისიას ღამის გასათევი ადგილი მოუმზადა, თვითონ კი მოშორებით გავიდა, ილოცა და დაიძინა. შუაღამისას ღირსი იოანე გააღვიძა ნათელმა, რომელიც ზეციდან ეშვებოდა იმ ადგილამდე, სადაც ტაისიას ეძინა. ნათლის სვეტში იხილვებოდნენ ანგელოზები, რომელთაც ზეცაში აჰყავდათ ტაისიას სული. როცა იოანე ტაისიასთან მივიდა, ნახა რომ იგი აღსრულებულიყო. ღირსმა მამამ ლოცვით მიაბარა მიწას ნეტარის გვამი, სავანეში დაბრუნდა და ძმებს მოუთხრო ყველაფერი. ბერები მადლობდნენ უფალს ტაისიასადმი გამოჩენილი სახიერებისათვის, რომელიც კეთილგონიერი ავაზაკის მსგავსად სინანულში ჩავარდნისთანავე იქნა აღყვანებული ცათა სასუფეველში. „წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი II, თბილისი, 2001 წ.
წმინდა მოკი

წმინდა მოკი (გ. 295) – მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, მისი ხსენების დღე არის ძველი სტილით 11 მაისი, ახალი სტილით - 24 მაისი. მღვდელმოწამე მოკი ცხოვრობდა მაკედონიაში, ქალაქ ამფიპოლში. იმპერატორ დიოკლეტიანეს დროს წმინდანი წარმართული ღმერთის, დიონისეს დღესასწაულზე შეკრებილ კერპთაყვანისმცემლებს მოუწოდებდა, თავი დაენებებინათ უსჯულოებისა და ბიწიერებისთვის, შეენანებინათ, ქრისტეს სწავლებისკენ მოქცეულიყვნენ და წმინდა ნათლისღების საიდუმლო მიეღოთ. წმინდა მოკი შეიპყრეს და მმართველ ლაოდიკს მიუყვანეს სამსჯავროზე. წმინდანმა საჯაროდ აღიარა თავისი სარწმუნოება და თქვა: „ქრისტესთვის სიკვდილი უდიდესი პატივია ჩემთვის“. წმინდა მოკი სასტიკად აწამეს. იგი მშვიდად ითმენდა ყოველივეს და თან კერპთაყვანისმცემლებს უსჯულოებაში ამხელდა. დიონისეს სამსხვერპლოზე მიყვანილმა წმინდანმა მოკიმ იესო ქრისტეს სახელით შემუსრა კერპი. ამის შემდეგ წმინდანი გახურებულ ღუმელში შეაგდეს. უფალმა უვნებლად დაიცვა წმინდა ხუცესი. ღუმელიდან გამოვარდნილმა ალმა კი მმართველი დაწვა. ახალმა მმართველმა კვლავ აწამა წმინდანი, ღვთის ნებით მღვდელმსახურმა ეს სატანჯველიც მშვიდად დაითმინა. მაშინ მტარვალებმა წმინდანი გარეულ მხეცებს მიუგდეს დასაგლეჯად, მაგრამ ლომები მის ფეხებთან გაწვნენ. ამ სასწაულის მხილველმა ხალხმა მოწამის განთავისუფლება მოითხოვა. მმართველის განკარგულებით მოკი ჯერ პერინთოში წაიყვანეს, იქიდან კი ბიზანტიაში, სადაც სიკვდილით დასაჯეს. სიკვდილის წინ იგი მადლობდა უფალს იმისთვის, რომ განსაცდელის ბოლომდე დათმენის ძალა მისცა. „უფალო, მიიღე სული ჩემი მშვიდობით“, - იყო წმიდანის უკანასკნელი სიტყვები. წმინდა მოკი გარდაიცვალა 295 წელს. მოგვიანებით კონსტანტინე დიდმა მოკის წმინდა ნაწილები მისი სახელობის ტაძარში გადაასვენა. „წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი II, თბილისი, 2001 წ.
ჰაგატნა

ჰაგატნა (ჩამორო: Hagåtña) — გუამის ადმინისტრაციული ცენტრი. 1998 წლამდე ჰაგატნას ერქვა აგანია. ქალაქი მდებარეობს კუნძულის დასავლეთ სანაპირო ზოლში. მოსახლეობა შეადგენს 1051 ადამიანს (2010). ქალაქში მრავლადაა ქანდაკებები. ერთ-ერთი მათგანია რომის პაპის იოანე-პავლე II ქანდაკება. ამ ადგილას ჩამოროელების პირველი დასახლებები გაჩნდა ჩვენი წელთაღრიცხვით დაახლოებით 500 წელს. ჰაგატნაზე პირველად ევროპელები 1668 წელს გამოჩნდნენ, ეს იყო ესპანელი მოგზაური დიეგო-ლუის სან ვიტორესი სწორედ ამ წელს აქ დაარსდა დასახლებული პუნქტი აიგო პირველი კათოლიკური ტაძარი. 1898 წელს ესპანეთმა ამერიკასთან ომში, თავისი კოლონიების დიდი ნაწილი დაკარგა, მათ შორის მოხდა კუნძული გუამიც. 1940 წელს ქალაქის მოსახლეობა დაახლოებით შეადგენდა 10 000 ადამიანს, რაც მაშინ მთელი კუნძულის მოსახლეობის დაახლოებით ნახევარს შეადგენდა. მეორე მსოფლიო ომის დროს, 1941 წლის 8 დეკემბერს კუნძული დაიკავა იაპონიამ. 1944 წელს კუნძულის იაპონელებისაგან განთავისუფლების დროს ქალაქი ძლიერ დაზიანდა ამერიკელების დაბომბვების შემდეგ. მოსახლეობის დიდი ნაწილი კუნძულის სხვა ნაწილებში გადასახლდა. ომის შემდგომ ამერიკელების მიერ შემუშავდა ჰაგატანას და გუამის სხვა ქალაქების აღდგენის გეგმა. ქალაქის ეკონომიკის საფუძველს, როგორც მთელი კუნძულის, შეადგენს ტურიზმი, თანაც ტურისტების დაახლოებით 90 %-ს შეადგენენ იაპონელები. ოტელების და დასასვენებელი ადგილების მშენებლობა ნეგატიურ გავლენას ახდენს ყურის ბუნებაზე, რომლის ნაპირზეც მდებარეობს ჰაგატნა. ასევე ქალაქის ბიუჯეტის შემოსავლებში შედის აშშ-ის სამხედრო ბაზის განთავსებასთან დაკავშირებული თანხები, რომელსაც უკავია გუამის ტერიტორიის დაახლოებით 30 %. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 51. ↑ გუამის მოსახლეობა (2010) ↑ ჰაგატნის ისტორია. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2005-08-28. ციტირების თარიღი: 2015-01-24.
ვილა-დელ-კაზალე

ვილა-დელ-კაზალე (იტალ. Villa Romana del Casale; სიცილ. Villa Rumana dû Casali) – ძველრომაული ვილა, აშენებული ახ. წ. IV საუკუნის პირველ მეოთხედში და მდებარეობს დაახლოებით 5 კმ-ზე ქალაქ პიაცა-არმერინადან სიცილიაში. ვილა იყო ცენტრალური ნაგებობა მსხვილი მამულისა და წარმოადგენდა ერთ-ერთ ყველაზე უფრო მდიდრულ შენობას მსგავსი სახის ნაგებობებს შორის. უპირველეს ყოვლისა, ცნობილია მშვენივრად შენახული მოზაიკებით, რომლებითაც დამშვენებულია თითქმის ყველა ოთახი. ეს მოზაიკები წარმოადგენენ ძველრომაული ხელოვნების ერთ-ერთ უმდიდრეს კოლექციას. 1998 წელს შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ოფიციალური საიტი
დოლომიტის ალპები

დოლომიტის ალპები (იტალ. Dolomiti; გერმ. Dolomiten) — ქედი აღმოსავლეთ ალპებში, შედის სამხრეთი კირქვიანი ალპების სისტემაში. მასივი განლაგებულია იტალიის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, შემდეგი პროვინციების ტერიტორიაზე: ბელუნო, ბოლცანო–სამხრეთ ტიროლი და ტრენტო. მასივი შემოსაზღვრულია მდინარეების დაბლობებით: იზარკო (ჩრდილო-დასავლეთი), პუსტერია (ჩრდილოეთი), პიავე (სამხრეთი და სამხრეთ-აღმოსავლეთი), ბრენტა (სამხრეთ-დასავლეთი) და ადიჯე (დასავლეთი). ქედი გადაჭიმულია დაახლოებით 150 კმ-ზე, უმაღლესი მწვერვალია — მარმოლადის მთა (3342 მეტრი). 2009 წელს დოლომიტის ალპები შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში Galerie de photos des Dolomites დაარქივებული 2008-04-13 საიტზე Wayback Machine. (გერმანული) Portail des Dolomites et du Sud-Tyrol (ინგლისური) Présentation des Dolomites (histoire, géographie) დაარქივებული 2011-05-18 საიტზე Wayback Machine. Dolomites Portail des Dolomites (იტალიური) (გერმანული) (ინგლისური)
რომანო პროდი

რომანო პროდი (იტალ. Romano Prodi; დ. 9 აგვისტო, 1939) — იტალიელი პოლიტიკოსი. 1996-1998 და 2006-2008 წლებში იტალიის პრემიერ-მინისტრი. 1999-2004 წლებში ევროკომისიის პრეზიდენტი. 1969 წლიდან დაქორწინებულია ფლავია ფრანცონიზე; ჰყავთ ორი ვაჟი - ჯიორჯიო და ანტონიო. ოჯახთან ერთად ცხოვრობს ბოლონიაში. პროდის პოლიტიკური პლატფორმა. ↑ ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ AlKindi <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q101207543"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q104244355"></a> ↑ Munzinger Personen <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683"></a> ↑ https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1995/02/04/quei-nove-fratelli-da-centodieci-lode.html ↑ La morte di Flavia Franzoni Prodi, il figlio Giorgio: “Era dolce e severa, educava con il dialogo” — Bologna, Italia: Monrif, 2023. — ISSN 1128-6741 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q100959810"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1050786"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1891"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q38"></a> ↑ https://www.upc.edu/ca/la-upc/honoris-causa ↑ http://www.premioletterarioviareggiorepaci.it/premi/vincitori/2-Premio%20Internazionale%20Viareggio-Versilia ↑ Honorary Doctorates — Moscow State Institute of International Relations. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q322964"></a> ↑ Čaputová udelila vyznamenanie bývalému talianskemu premiérovi Prodimu — 2022. ↑ https://www.prezident.sk/page/vyznamenania/
პიენცა

პიენცა (იტალ. Pienza) — ქალაქი იტალიის პროვინცია სიენაში. მოსახლეობა შეადგენს 2 231 ადამიანს (2005). XV საუკუნეში ქალაქის ადგილზე მდებარეობდა სოფელი კორსინიანო, რომლის მკვიდრიც იყო პაპი პიუს II, სიენის პიკოლომინების ოჯახიდან. მან უბრძანა ფლორენციელ არქიტექტორ ბერნარდო როსელინის გარდაექმნა სოფელი იდეალურ რენესანსულ ქალაქად, რაც განხორციელდა 1459 წლის შემდეგ. შენობებს შორის მნიშვნელოვანია – საკათედრო ტაძარი და მრავალრიცხოვანი დარბაზები (პიკოლომინი, ბორჯია, კომუნალე, გონზაგა). პიენცაში პირველად გამოყენებული ქალაქის დაგეგმარების რაციონალური სქემა შემდეგში არქიტექტორების მიერ გადატანილ იქნა ევროპის ბევრი სხვა ქალაქში. 1996 წელს, რენესანსული პიენცა იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში შეიტანა. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: პიენცა Piazza Pio II დაარქივებული 2007-09-27 საიტზე Wayback Machine. პიენცას ხელოვნება და არქიტექტურა Hometown Pope Makes Good (Pope Pius II and Pienza)
მაჯურო

მაჯურო (ინგლ. Majuro [ˈmædʒəroʊ]) — მარშალის კუნძულების დედაქალაქი და უდიდესი ქალაქი. მოსახლეობა — 27 797 ადამიანი (2011 აღწერით). ქალაქი აგებულია ამავე სახელწოდების ატოლზე, რომელიც შედგება 64 მცირე კუნძულისაგან. მაჯუროს აქვს პორტი, სავაჭრო უბნები და საერთაშორისო აეროპორტი. მოსახლეობა ძირითადად ცხოვრობს დ-უ-დ-ის რაიონში (ჩამოთვლილი რაიონები ჩრდილოეთიდან სამხრეთით მდებარეობს): ულიგაში არის მთავარი ბიზნეს ცენტრი. აქ სულ უფრო ვითარდება ტურიზმი, ქვეყანაში არსებობს ამავე სახელწოდების უნივერსიტეტი, სკოლა და დაწყებითი სასწავლებელი. სახელმწიფო დაწესებულებები და სამთავრობო შენობები მდებარეობს დალაპის რაიონში, აქვეა რამდენიმე დიდი მაღაზიაც. ქალაქის მოსახლეობის ძირითადი ნაწილი ცხოვრობს დარიტის რაიონში, აქვე მდებარეობს მაჯურის საშუალო სკოლების უმრავლესობა. დასავლეთით ატოლზე მდებარეობს ლაურას დასახლებული უბანი, სადაც გადის დ-უ-დ-ის მთავარი მაგისტრალი. ლაურას ატოლზე მდებარეობს მაჯუროს უმაღლესი წერტილი. ატოლის ფართობი შეადგენს 9,71 კმ²-ს, მაგრამ თუ ამ ტერიტორიას დავუმატებთ ქალაქის გარშემო არსებულ ლაგუნის ტერიტორიას, მაშინ მაჯუროს ფართობი იქნება 295 კმ². მაჯურო არის ქვეყნის მთავარი საექსპორტო ცენტრი, აქედან ხორციელდება მარშალის კუნძულების ერთ-ერთი მთავარი პროდუქციის ქოქოსის ზეთის ექსპორტი. მაჯურო, ისევე როგორც სხვა ბევრი ატოლი, შედგება ძალიან ვიწრო მიწის ნაკვეთებისაგან. ეს ტერიტორიები ერთმანეთს ხიდების მეშვეობით უკავშირდება. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში მაჯურო იაპონელების ხელში იყო. 1944 წლის 30 იანვარს მარშალის კუნძულების დედაქალაქში ამერიკის შეერთებული შტატების შეიარაღებული ძალები შევიდა. გუამი, აშშ (1973) კავაი, ნარა, იაპონია ტაიბეი, ჩინეთის რესპუბლიკა (1999) Recent photos of the rural portions of Majuro დაარქივებული 2006-05-24 საიტზე Wayback Machine. მეორე მსოფლიო ომში მაჯუროს ფოტოები
დელაპი

დელაპი (ინგლ. Delap) — დასახლებული პუნქტი მარშალის კუნძულებზე. იგი მდებარეობს მაჯუროს ატოლის აღმოსავლეთ ნაწილში. დელაპი, დარიტი და ულიგა ერთად წარმოქმნიან, დ-უ-დ რაიონს, რომელიც მოსახლეობით ყველაზე დიდია მთელს მარშალის კუნძულებზე — 6339 ადამიანი. ↑ Citypopulation
ულიგა

ულიგა (ინგლ. Uliga) — დასახლებული პუნქტი მარშალის კუნძულებზე. იგი მდებარეობს მაჯუროს ატოლის აღმოსავლეთ ნაწილში. ულიგა, დელაპი და დარიტი ერთად წარმოქმნიან დ-უ-დ რაიონს, რომელიც მოსახლეობით ყველაზე დიდია მთელს მარშალის კუნძულებზე — 2044 ადამიანი. ↑ Citypopulation .
დარიტი

დარიტი (ინგლ. Djarrit) — დასახლებული პუნქტი მარშალის კუნძულებზე. იგი მდებარეობს მაჯუროს ატოლის აღმოსავლეთ ნაწილში. დარიტი, დელაპი და ულიგა ერთად წარმოქმნიან დ-უ-დ რაიონს, რომელიც მოსახლეობით ყველაზე დიდია მთელს მარშალის კუნძულებზე — 7103 ადამიანი. აქ მდებარეობს მარშალის კუნძულების საერთაშორისო აეროპორტი. ↑ Citypopulation
პანტიანი

საკუთარი სახელი პანტიანი შეიძლება აღნიშნავდეს: პანტიანი — სოფელი დმანისის მუნიციპალიტეტში, დმანისის თემში პანტიანი — სოფელი დმანისის მუნიციპალიტეტში, გომარეთის თემში პანტიანი — სოფელი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში პანტიანი — სოფელი თელავის მუნიციპალიტეტში პანტიანი — სოფელი კასპის მუნიციპალიტეტში
ჩამორო (ხალხი)

ჩამორო — მარიანას კუნძულების (დასავლეთ მიკრონეზია) ძირითადი მოსახლეობა (გუამის მკვიდრი მოსახლეობა). XVII საუკუნეში თითქმის მთლიანად გაანადგურეს ესპანელმა კოლონიზატორებმა. მათი სახელის ეტიმოლოგია უცნობია. მათი სალაპარაკო (მალაიურ-პოლინეზიური ენების ერთ-ერთი ენა) ენა მიეკუთვნება ავსტრონეზიულ ჯგუფს, თუმცა მათი ლექსიკური მარაგის უმეტესობა შედგება ესპანური სიტყვებისაგან. მისდევენ მიწათმოქმედებას. მცირე გადარჩენილი ნაწილი შეერწყა ესპანელებსა და ესპანურ ჯარში მომუშავე ფილიპინელებსა და მექსიკელებს. ჩამოყალიბებულმა მეტისურმა ჯგუფმა შეინარჩუნა ძველი ენა. რელიგია კათოლიკობა. რაოდენობა 80 თასი ადამიანი, რომელთაგან 16 ათასი ცხოვრობს მიკრონეზიაში, მარიანას კუნძულებზე. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 77.
ჩამორო (ენა)

ჩამორო — ჩამოროს ეთნიკური ჯგუფის ენა. ერთ-ერთი მალაურ-პოლინეზიური ენა. გუამის და ჩრდილოეთ მარიანას კუნძულების ოფიციალური ენა. დამწერლობა ემყარება ლათინურ ანბანს.
სიმფონიური მეტალი

სიმფონიური მეტალი — მძიმე მეტალის ქვეჟანრი, რომელშიც შერეულია მძიმე მეტალის ელემენტები სიმფონიურ ელემენტებთან, რომლებიც თავის მხრივ ნასესხებია მუსიკის სხვა ჟანრებიდან (კლასიკური მუსიკა, პროგრესული როკი). ხშირად მთავარ ვოკალისტად ოპერის სტილში მომღერალი მდედრობითი სქესის წარმომადგენელია, ხოლო ინსტუმენტალისტები, იმის მაგივრად რომ მხოლოდ ელექტრო გიტარების იმედად იყვნენ, იყენებენ აკუსტიკურ გიტარებსა და სხვადასხვა სახის კლავიშებიან საკრავებს. სიმფონიური მეტალის შემსრულებელი ბევრი ჯგუფი თავიანთი სტილის ბაზისად იღებს მხოლოდ კლასიკურ მუსიკას, სხვები ირჩევენ თეატრალურ, უფრო ეპიკურ მიღწევებს ჟანრში, რომელიც მოიცავს ან ეყრდნობა კინო მუსიკას და ფილმების საუნდტრეკებს. ამის პოპულარული მაგალითია წარმატებული ფინური ჯგუფის Nightwish შემოქმედება. სიმფონიური მეტალ-ჯგუფების სია აკრძალული მეტალი დაარქივებული 2013-05-31 საიტზე Wayback Machine.
პალიკირი

პალიკირი (ინგლ. Palikir) — ქალაქი მიკრონეზიის ფედერაციული შტატებში, 1989 წლიდან მისი დედაქალაქი. ეს ტერიტორია სხვადასხვა სახელმწიფოს შემადგენლობაში შედიოდა, როგორც კოლონია. პალიკირი მდებარეობს შტატ პონპეიში. პალიკირი მდებარეობს დასავლეთ წყნარი ოკეანის ვულკანური წარმოშობის კუნძულ პონპეიზე, რომელიც გარშემორტყმულია მარჯნის რიფებით და წარმოქმნილია ბარიერული რიფი. პალიკირი მოქცეულია ეკვატორულ კლიმატურ სარტყელში, საშუალო წლიური ტემპერატურა შეადგენს 27 °C, წელიწადში საშუალოდ 300 დღე წვიმიანია. წლიური ნალექების რაოდენობა შეადგენს 3000-4000 მმ-ს. ყველაზე მეტად ტენიანი თვეა აპრილი. პალიკირზე აგვისტოდან დეკემბრამდე გრძელდება ტაიფუნების სეზონი. ეს ტერიტორია მდიდარია მცენარეული საფარით, ძირითადად აქ არის ტროპიკული ტყეები, ქოქოსის პალმები, პანდანუსები და მანგროს ტყეები. XVII-XIX საუკუნეებში მიკრონეზიის სახელმწიფოს ტერიტორია ეკუთვნოდა ესპანეთს, რომელმაც 1889 წელს მიყიდა კაროლინის კუნძულები გერმანიას. 1914 წელს მიკრონეზია (მათ შორის პალიკირიც) ოკუპირებულ იქნა იაპონიის ჯარის მიერ, ხოლო იმის შემდეგ, როდესაც კუნძულები დაიკავეს ამერიკელებმა, იმყოფებოდნენ აშშ-ის მმართველობის ქვეშ. 1986 წელს აშშ-ის მეურვეობა შეწყდა, ქვეყანამ მიიღო დამოუკიდებლობა. 1989 წელს პალიკირმა მიიღო მიკრონეზიის ფედერაციული შტატების დედაქალაქის სტატუსი, აქამდე ქვეყნის მთავარი ქალაქი იყო კოლონია. პალიკირზე ცხოვრობს 6647 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას წარმოადგენს მიკრონეზიელები. ოფიციალური ენაა ინგლისური, თუმცა მოსახლეობის დიდი ნაწილი აგრეთვე საუბრობს ადგილობრივ ენებზე. აღმსარებლობის მიხედვით აქ მცხოვრებთა 50 % კათოლიკეა, 47 % პროტესტანტი. პალიკირის მოსახლეობის ტრადიციული კულტურა — საერთომიკრონეზიულია. მიკრონეზიის ფედერაციული შტატების დედაქალაქის გარეუბნებში დღემდე ჯერ კიდევ შეიძლება დავინახოთ სახლები ბოძების კონსტრუქციით კედლების გარეშე, რომელთა ფუნქციას ასრულებენ მიწამდე დაშვებული ორმაგი დაფერდების სახურავები, რომლებიც დაფარულია პალმის ფოთლებით. მაგრამ მაინც ასეულწლობით უცხოური ბატონობის შედეგად მიკრონეზიელების კულტურამ განიცადა მნიშვნელოვანი ცვლილებები. უკანასკნელ ათწლეულებში პალიკირის ხელისუფლება დიდ ყურადღებას უთმობს საშუალო პროფესიულ განათლებას. საერთო საგანმანათლებლო სკოლებთან ერთად, დედაქალაქში არსებობს მიკრონეზიული კოლეჯი (გაიხსნა 1972 წელს). კუნძულის ბიუჯეტის შემოსავლების საკმაოდ მნიშვნელოვანი ნაწილია ტურისტული ბიზნესი, ქალაქის პლაჟებს მანგროს ტყეებით აქვთ საუკეთესო პირობები დაივინგისთვის, სნორკელინგისთვის და სერფინგისთვის. პალიკირიდან 8 კილომეტრში მდებარეობს ქალაქი კოლონია, სადაც მდებარეობს საერთაშორისო აეროპორტი და ბევრი სასტუმრო და რესტორანი. ↑ მოსახლეობის აღწერა (Citypopulation-2010)
ლონდონის ხელშეკრულება (1839)

1839 წლის ლონდონის ხელშეკრულება (ინგლ. The Treaty of London of 1839), აგრეთვე ცნობილი როგორც 1839 წლის კონვენცია ხელმოწერილ იქნა 1839 წლის 19 აპრილს. ამ შეთანხმებით ევროპის სუპერქვეყნებმა ბელგიის დამოუკიდებლობა და ნეიტრალურობა სცნეს. შეთანხმების ისტორიული მნიშვნელობა იყო მუხლი VII, რომლის მიხედვით ბელგიას ნეიტრალურობა უნდა დაეცვა; ეს ნეიტრალურობა ხელმომწერ ძალათა მიერ დაცული იქნებოდა ბელგიაზე აგრესიის შემთხვევაში. 1815 წლიდან ბელგია ნიდერლანდების გაერთიანებული სამეფოს ნაწილი იყო. შეთანხმებით ნიდერლანდის სამხრეთი პროვინციები ბელგიის სამეფო გახდა, ხოლო ლიმბერგის პროვინცია კი ჰოლანდიამ და ბელგიამ გაინაწილეს. იგივე ბედი ეწია ლუქსემბურგის დიდ საგრაფოს, რომელიც თავის მხრივ გაიყო ბელგიურ ნაწილად და ამჟამინდელ დიდ საგრაფოდ, რომელიც პირადი გაერთიანების ქვეშ იყო ნიდელანდთან მეფე უილიამ III-ის ქვეშ 1867 წლამდე. ზეეუს-ვლაანდერენი ჩამოერთვა ბელგიას და გახდა ჰოლანდიური პროვინცია ზეელანდი, ვინაიდან ჰოლანდიელებს არ სურდათ ბელგიელებთან გაეყოთ შელდტის უბის კონტროლი. ნაცვლად, ჰოლანდიას თავისუფალი ნავიგაციის ნება უნდა მიეცა ბელგიელებისთვი შელდტზე ანტვერპენის პორტში მისასვლელად. ლონდონის შეთანხმებამ ბელგიას ასევე გარანტია მისცა ჰოლანდიის ტერიტორიაზე რკინიზგითა და არხებით ტრანზიტის უფლებაზე გერმანულ რურთან მისასვლელად. ეს ფაქტი აქტუალური გახდა ისევ 2005 წელს. ამ წლის 24 მაისს არბიტაჟის პერმანენტულმა სასამართლომ დაუკანონა ეს უფლება ბელგიას ჰოლანდიის იჯზერენ რიჯნ (რკინის რაინი) სარკინიგზო ხაზზე. ბელგიის დე-ფაქტო დამოუკიდებლობა მიღწეულ იქნა ცხრა წლიანი დროგამოშვებითი ომებისა და ბელგიის რევოლუციის შედეგად. ხელშეკრულების ხელმომწერებმა (დიდი ბრიტანეთი, ავსტრია, საფრანგეთი, პრუსია, რუსეთი და ნიდერლანდები) ამჯერად ოფიციალურად სცნეს ბელგიის სამეფოს დამოუკიდებლობა და დიდი ბრიტანეთის დაჟინებით შეთანხმდნენ მის ნეიტრალურობაზე. ხელშეკრულება მნიშვნელოვანი დოკუმენტი იყო, განსაკუთრებით მისი როლით პირველ მსოფლიო ომში. როცა გერმანია 1914 წელს ბელგიას დაესხა თავს ხელშეკრულების დარღვევით, ბრიტანეთმა მას საპასუხოდ ომი გამოუცხადა 4 აგვისტოს. ეს ცნობა გერმანიის ხელმძღვანელობას გადასცა ბრიტანეთის ელჩმა. ამ შეტყობინების გამო გერმანიის კანცლერს თეობალდ ფონ ბეთმან-ჰოლვეგს განცვიფრების დამალვა ვერ მოუხერხებია, ვინაიდან უჭირდა იმის დაჯერება, რომ რაღაც „ქაღალდის ნაგლეჯის“ გამო ბრიტანეთი გერმანიას ომს გამოუცხადებდა. თუმცა ზოგიერთი ისტორიკოსის მტკიცებით ბრიტანეთის მიერ გერმანიისთვის ომის გამოცხადებად ეს ზავი მხოლოდ საბაბი თუ შეიძლება ყოფილიყო, რადგან ეს ლოგიკური შედეგი იყო იმდროინდელი გერმანულ-ბრიტანული დაძაბული ურთიერთობებისა და ფრანკო-ბრიტანული ანტანტის კორდიალისა (მეგობრული ურთიერთგაგების შეთანხმება). Iron Rhine Arbitration webpage დაარქივებული 2013-10-19 საიტზე Wayback Machine. Text of the Treaty
ვილდპრეტის ძირწითელა

ვილდპრეტის ძირწითელა (ლათ. Echium wildpretii) — ბალახოვანი ორწლოვანი მცენარე ლაშქარასებრთა ოჯახისა. კუნძულ ტენერიფეს ენდემური მცენარეა, უმთავრესად ტეიდეს მთისა. იზრდება ტეიდეს მთის სუბალპურ ზონაში. უძლებს −15˚С ყინვას. სიმაღლე 3 მ აღწევს. ღერო მედეგი, სწორმდგომი და შიშველია. აქვს მონაცისფრო-მომწვანო ფოთლები და მოვარდისფრო-მოწითალო ყვავილები . სახეობრივი სახელწოდება მიეცა შვეიცარიელი ბოტანიკოსის ჰერმან ვილდპრეტის (1834-1908) მიხედვით. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ვილდპრეტის ძირწითელა“ ვიკისაწყობში. ვილდპრეტის ძირწითელა (ინგლისური)
ვენეციის კარნავალი

ვენეციის კარნავალი — კარნავალი იტალიის ქალაქ ვენეციაში. იგი დასაბამს X საუკუნიდან იღებს და ყოველწლიურად, დიდმარხვის დაწყებამდე, 12 დღის განმავლობაში მიმდინარეობს. მოსახლეობა ნაირგვარ კოსტიუმებსა და ნიღბებში გამოწყობილი მხიარულობს ქალაქის ქუჩებში. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ვენეციის კარნავალი Carnival of Venice Official Website Website dedicated to the Carnival of Venice videos დაარქივებული 2010-01-22 საიტზე Wayback Machine. Carnival of Venice Guide დაარქივებული 2012-03-13 საიტზე Wayback Machine. Information on visitvenice.co.uk დაარქივებული 2010-06-10 საიტზე Wayback Machine. History of Venetian Carnival Masks
შამონი

შამონი — საკურორტო ქალაქი მონბლანის მთის (4807მ) ძირში, სადაც პირველად XI ს-ში დასახლდნენ ერთ-ერთი საეკლესიო ორდენის ბერები. დღევანდელი შამონი მსოფლიო მნიშვნელობის კურორტი, ალპინიზმისა და სამთო - სათხილამურო სპორტის ცენტრია. იგი 1924 წელს ხამთრის I ოლიმპიური თამაშების მასპინძელი იყო.ქალაქის ცენტრალურ მოედანზე დგას ალპების პირველი მკვლევრების ორას ბენედიქტ სოსუარისა (1740-1799) და ჟაკ ბალმას (1762-1834) ძეგლები. სოსუარი ალპინიზმის ფუძემდებლად ითვლება, ხოლო ბალმა მთაში გამყოლი იყო და მიშელ- გაბრიელ პაკარდთან ერთად პირველი ავიდა მონბლანზე. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: შამონი
პოლონეთის აჯანყება (მრავალმნიშვნელოვანი)

პოლონეთის აჯანყება შეიძლება აღნიშნავდეს: პოლონეთის აჯანყება (1794) პოლონეთის აჯანყება (1830-1831) პოლონეთის აჯანყება (1863)