ზაჰა ჰადიდი

ზაჰა ჰადიდი (არაბ. زها حديد; Zahā Ḥadīd, დ. 31 ოქტომბერი, 1950 — გ. 31 მარტი, 2016) — ბრიტანეთის იმპერიის ორდენის წევრი, წარმოშობით ერაყელი, ბრიტანელი დეკონსტრუქტივისტი არქიტექტორი. დაიბადა 1950 წლის 31 ოქტომბერს, ბაღდადში, ერაყი. ხარისხი მათემატიკის განხრით მიიღო ბეირუთის ამერიკულ უნივერსიტეტში, შემდეგ კი ლონდონის არქიტექტურის სკოლის არქიტექტურის ასოციაციაში გადავიდა სასწავლებლად. სწავლის დასრულების შემდეგ, „მეტროპოლიტენ-არქიტექჩა გრუპის“ ოფისში იწყებს მუშაობას ყოფილ მასწავლებელთან, ჰოლანდიელ არქიტექტორ რემ კოოლჰაასთან პარტნიორად. 1979 წელს ლონდონში ის საკუთარ პრაქტიკას იწყებს. 1980-იან წლებში ის ასევე არქიტექტურის ასოციაციაში ასწავლიდა. ჰადიდის ნამუშევართა უმრავლესობა კონცეპტუალურია; მის მნიშვნელოვან პროექტებს მიეკუთვნება: ვიტრას სახანძრო სადგური (1993), ვეილ-ამ-რაინი, გერმანია როზენთალის თანამედროვე ხელოვნების ცენტრი (1998), ცინცინატი, ოჰაიო ჰონჰაიმ-ნორზის ტერმინალი და სადგური (2001), სტრასბურგი, საფრანგეთი ბერგისზელის სათხილამურო ტრამპლინი (2002), ინსბრუკი, ავსტრია ორდრუპგაარდ-ანექსი (2005), კოპენჰაგენი, დანია ბე-ემ-ვეს ცენტრალური შენობა (2005), ლაიფციგი, გერმანია. ზაჰა ჰადიდს ეკუთვნის ასევე უმაღლესი პროფილის საინტერიერო ნამუშევრები, მათ შორის, ლონდონის ათასწლეულის თაღის „მაინდ-ზონა“. ერთ-ერთი მიმდინარე პროექტია ლონდონის აქვა-ცენტრის 20.000 მაყურებლიანი დარბაზი, 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიადის პროექტის ერთ-ერთი დანამატი. მრავალ საერთაშორისო კონკურსში გამარჯვებული ჰადიდის საუკეთესო პროექტები არასდროს აშენებულა. მათ შორის აღსანიშნავია ჰონგ-კონგის პიკ-კლუბი და კარდიფის ”ბეი-ოპერა ჰაუზი” უელსში (1994). 2002 წელს მან გაიმარჯვა სინგაპურის უან-ნორზ გენერალური გეგმის პროექტის საერთაშორისო კონკურსში. 2005 წელს მისმა პროექტმა გაიმარჯვა ბაზელის ახალი საქალაქო კაზინოს შენობის კონკურში. 2004 წელს ჰადიდი პირველი ქალი გახდა, რომელსაც პრიცკერის არქიტექტურის პრემია მიენიჭა. ბრიტანეთში მას სამეფო ორდენის წევრობა მიენიჭა არქიტექტურის სფეროში მნიშვნელოვანი ღვაწლისთვის. ჰადიდი ბრიტანიკის ენციკლოპედიის სარედაქტორო საბჭოს წევრია. ზაჰა ჰადიდი გარდაიცვალა 2016 წლის 31 მარტს, 65 წლის ასაკში, მაიამიში, გულის შეტევით. სათხილამურო ტრამპლინი, ინსბრუკი ვიტრას სახანძრო სადგური, ვეილი რაინზე ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ზაჰა ჰადიდი ოფიციალური საიტი ↑ RKDartists <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517"></a> ↑ Zaha Hadid — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776"></a> ↑ SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ 4.0 4.1 Find a Grave — 1996. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q63056"></a> ↑ 5.0 5.1 Discogs — 2000. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q504063"></a> ↑ Structurae — Ratingen: 1998. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3791"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1061861"></a> ↑ 7.0 7.1 FemBio database <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q61356138"></a> ↑ ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ 9.0 9.1 9.2 9.3 Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ 10.0 10.1 Smith W., Tilghman C. Hadid, Zaha // Grove Art Online / J. Turner — [Oxford, England], Houndmills, Basingstoke, England, New York: OUP, 2017. — doi:10.1093/GAO/9781884446054.ARTICLE.T036026 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q56691875"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q810196"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q21431157"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q103930613"></a> ↑ 11.0 11.1 11.2 11.3 The Fine Art Archive — 2003. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166"></a> ↑ 12.0 12.1 Munzinger Personen <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683"></a> ↑ http://www.nytimes.com/2016/04/01/arts/design/zaha-hadid-architect-dies.html ↑ Artnet — 1998. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q874430"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q266566"></a> ↑ Architect Dame Zaha Hadid dies after heart attack ↑ Zaha Hadid, Groundbreaking Architect, Dies at 65 ↑ 17.0 17.1 17.2 17.3 17.4 17.5 17.6 Zukowsky J. Encyclopædia Britannica <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741"></a> ↑ http://www.bbc.com/news/entertainment-arts-35936768 ↑ 19.0 19.1 http://nyti.ms/22S2VgZ ↑ 20.0 20.1 建築家ザハ・ハディドさん死去　新国立の旧計画デザイン — 朝日新聞社, 2017. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q444649"></a> ↑ The Architect: Women in Contemporary Architecture — ISBN 978-0-8230-1652-5 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q67674868"></a> ↑ Doornbusch E. Zaha Hadid — 2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q75159047"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q89929597"></a> ↑ Delarge J. Le Delarge — Paris: Gründ, Jean-Pierre Delarge, 2001. — ISBN 978-2-7000-3055-6 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3118641"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q11305732"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q90"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q20056651"></a> ↑ http://www.nytimes.com/2008/12/23/arts/design/23arts-CHANELPAVILI_BRF.html ↑ Museum of Modern Art online collection <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q73268604"></a> ↑ Guangzhou Opera House, Guangzhou, China ↑ https://www.archdaily.com/786968/ad-classics-rosenthal-center-for-contemporary-art-zaha-hadid-architects-usa ↑ Lilium tower ↑ Zaha Hadid's only house finally completes in Russian forest ↑ MAXXI de Zaha Hadid ganador del RIBA Stirling Prize 2010 — 2010. ↑ Kimmelman M. Zaha Hadid, Groundbreaking Architect, Dies at 65 // The New York Times / J. Kahn — Manhattan: New York Times Company, A. G. Sulzberger, 1851. — ISSN 0362-4331; 1553-8095; 1542-667X <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q9684"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q6284490"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3856201"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q24743245"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2529982"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q11299"></a> ↑ 32.0 32.1 Zaha Hadid, Groundbreaking Architect, Dies at 65 ↑ Premium Imperiale All Laureates ↑ Zaha Hadid devient la première femme à recevoir la médaille d’or royale pour l’architecture ↑ https://riba-prd-assets.azureedge.net/-/media/Files/Awards/2024/Royal-Gold-Medal-winners-1980-to-2024.pdf?rev=1f3606d7f48c4000917cd54d46036f68 ↑ https://www.architectsjournal.co.uk/archive/exclusive-zaha-hadid-wins-jane-drew-prize ↑ Londres : Zaha Hadid reçoit la médaille d'or royale d'architecture ↑ https://www.architecture.com/awards-and-competitions-landing-page/awards/riba-charles-jencks-award