laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
შანშე ქსნის ერისთავი

შანშე ქსნის ერისთავი (დ. XVII საუკუნის მიწურული — გ. 1753) — ქართველი ფეოდალი, 1718 წლიდან ქსნის ერისთავი. 1719 წელს აუჯანყდა ვახტანგ VI-ს. დამარცხებული შანშე ქსნის ერისთავი იმერეთში გადაასახლეს. იქიდან გაქცევის შემდეგ 1720 წელს კვლავ აჯანყდა ვახტანგის წინააღმდეგ. დამარცხებულმა შანშემ მეფეს ერთგულება შეჰფიცა, რაც ბოლომდე დაიცვა. 1723 წელს, როდესაც ქართლ-კახეთში ოსმალთა ბატონობა დამყარდა, შანშე ქსნის ერისთავი სხვა თავადებთან ერთად ოსმალებს მიუვიდა, მაგრამ მალე მათაც აუჯანყდა. 1735 წლიდან, როდესაც ოსმალობა ყიზილბაშობამ შეცვალა, შანშე ქსნის ერისთავი გივი ამილახვართან და ვახუშტი აბაშიძესთან ერთად სათავეში ჩაუდგა ანტიირანულ აჯანყებას, გაამაგრა ქსნის სარისთავოს მთავარი ციხესიმაგრეები და ხან პირდაპირი შებმით და ხან პარტიზანული თავდასხმებით სპარსელებს დიდ ზარალს აყენებდა. 1737 წელს ირანის ლაშქარმა იკორთან დაამარცხა შანშე, რომელიც იმერეთში გადაიხვეწა, შემდეგ კი რუსეთში წავიდა. მას რუსეთის ხელმწიფისათვის ბაქარ ვახტანგის ძის სამშობლოში დაბრუნება უნდა ეთხოვა. წარუმატებელი მისიის შემდეგ შანშე ქსნის ერისთავი თავის მამულში დაბრუნდა და კვლავ განაგრძო ბრძოლა ყიზილბაშთა წინააღმდეგ. 1739 წელს შანშემ თავისი ძმის, იასეს მეუღლის გაუპატიურებისათვის შური იძია არაგვის ერისთავებზე, 12000 ლეკით აიღო და გადაწვა ანანური. შანშეს მიერ ლეკების მოკავშირეებად გამოყენება მალე მიუღებელი გახდა ქართველებისთვის. შანშეს უღალატა შვილმა იოანემ, რომელიც თბილისის ხანს ეახლა, მისგან თანამდებობა და ჯამაგირი მიიღო; ასევე შანშეს წინააღმდეგ წავიდა მისი ყოფილი თანამებრძოლი გივი ამილახვარი, რომელსაც ნადირ-შაჰმა ქსნის საერისთავო უბოძა და ინდოელი და ავღანელი ჯარისკაცები მიაშველა. სპარსეთის ჯარმა ქსნის საერისთავო დაარბია და მიადგა აწერის ციხეს, სადაც შანშე ცოლ-შვილთან ერთად აფარებდა თავს. შანშეს არ ჰქონდა სამხედრო წინააღმდეგობის გაწევის საშუალება, ამიტომ ღამით ოჯახის წევრებთან ერთად გაიპარა ბორჯომის ხეობაში, იქიდან კი ახალციხის ფაშას შეაფარა თავი. ნადირ-შაჰის მოთხოვნით და ოსმალეთის ხელისუფლების დავალებით ახალციხის ფაშამ შანშე ერისთავი სპარსეთს გადასცა. ნადირ-შაჰმა ის ჯერ დარუბანდის, ხოლო შემდეგ მაშათის ციხეში გამოაწყვდია და თვალები დათხარა. 1745 წელს თვალებდათხრილი შანშე თბილისში დააბრუნეს, სადაც ორი წელი დაჰყო. 1747 წელს მას კვლას მისცეს ქსნის ერისთავობა. შანშე შემდეგში მტრობდა ერეკლე II-ს და თეიმურაზ II-ს. ორგულობის გამო შეიპყრეს და მიიყვანეს თბილისს, სადაც გარდაიცვალა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 683. საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 4 თბილისი 1973; გვრიტიშვილი დ., ფეოდალური საქართველოს სოციალური ურთიერთობების ისტორიიდან (ქართლის სათავადოები) თბილისი 1955; ქიქოძე, გ., „ერეკლე II“, თბილისი: სახელგამი, 1942. — გვ. 56-60.
უაკა-დე-ჩენა

უაკა-დე-ჩენა (ესპ. Huaca de Chena) ან პუკარა-დე-ჩენა — არქეოლოგიური ძეგლი ჩილეში. წარმოადგენს პრომაუკაეს ხალხის ციხესიმაგრეს, რომელსაც მოგვიანებით ინკები იყენებდნენ როგორც ობსერვატორიას და წმინდა უაკას. მდებარეობს კალერა-დე-ტანგოს კომუნაში, მაიპოს პროვინციაში. ტალა-კანტა-ილაბე იყო უკანასკნელი ინკა, რომელმაც აქ მდებარე უშნუში მოაწყო ინტი-რაიმის დღესასწაული, რომელიც ეძღვნებოდა ინკების მზის ღმერთს - ინტის. ჩილეს არქეოლოგიური ძეგლები [1] დაარქივებული 2009-03-09 საიტზე Wayback Machine. უაკა-დე-ჩენა დაარქივებული 2008-05-02 საიტზე Wayback Machine.
უაკა

უაკა (ესპ. Huaca) — კეჩუას ენაზე, უაკა ეწოდება რაიმეს პატივსაცემად აშენებულ ტიპურ მონუმენტს. უაკა ამ ენაზე ასევე აღნიშნავს უზარმაზარ კლდეს. ზოგიერთი უაკა დაკავშირებული იყო გარკვეულ მოკრძალებებსა და რიტუალებთან. ანდების კულტურის ხალხებს სჯეროდათ, რომ ჰქონდა მისი რეალური ფიზიკური გამოსახულება და ორი სული, ერთი - რომელიც ქმნიდა მას და მეორე, რომელიც აცოცხლებდა მას. ანდების სანაპირო ზოლის ადრეული არქიტექტურა [1]
ერასურისი (ოჯახი)

ერასურისის ოჯახი — პოლიტიკურად გავლენიანი გვარი ჩილეში. მათ XIX საუკუნიდან მნიშვნელოვანი როლი შეასრულეს ჩილეს პოლიტიკაში. ამ გვარის პირველი წარმომადგენელი ფრანსისკო ერასურისი, რომელიც ჩილეში დასახლდა 1735 წელს, იყო ბასკური წარმოშობის იმიგრანტი. მათი ჩილეში ჩამოსახლების შემდეგ ერასურისის ოჯახი მნიშვნელოვან როლს ტამაშობს ქვეყნის კულტურულ, სოციალურ და პოლიტიკურ ცხოვრებაში. ერასურისის ოჯახმა ქვეყანას მისცა: ოთხი პრეზიდენტი, ორი სანტიაგოს არქიეპისკოპოსი და რამდენიმე დიპლომატი, მწერალი და მეწარმე. ოჯახის ყველაზე გამორჩეული წარმომადგენლები არიან: ხოსე ანტონიო ერასურისი (1747-1821), მღვდელი, პოლიტიკოსი და ჩილეს სენატის პრეზიდენტი 1814 წელს. ფერნანდო ერასურისი (1776-1841) – პოლიტიკოსი და ჩილეს დროებითი პრეზიდენტი მარია დელ კარმენ სოტომაიორ დე ერასურისი (1780-1852) – ჩილეს პირველი ლედი ისიდორო ერასურისი (1782-1833), პოლიტიკოსი რამონ ერასურისი (1785-1875), პოლიტიკოსი ფედერიკო ერასურის სანიარტუ (1825-1877) – ჩილეს პრეზიდენტი ეულოგია ეჩაურენ დე ერასურისი (1830-1887) – ჩილეს პირველი ლედი მაქსიმიანო ერასურისი (1832-1890) – პოლიტიკოსი და მეწარმე კრესენტე ერასურისი (1839-1931) – სანტიაგოს არქიეპისკოპოსი ფედერიკო ერასურის ეჩაურენი (1850-1901) – ჩილეს პრეზიდენტი ხერტრუდის ეჩენიკე დე ერასურისი (1849-1928) – ჩილეს პირველი ლედი ხერმან რიესკო ერასურისი (1854-1916) – ჩილეს პრეზიდენტი მარია ერასურისი (1860- 1930) – ჩილეს პირველი ლედი ხოსე ტომას ერასურისი (1856-1927) – მხატვარი და დიპლომატი ეუხენია ერასურისი (1860-1954) – ხელოვნების მეცენატი რაფაელ ვალენტინ ერასურისი (1861-1923) – პოლიტიკოსი და დიპლომატი ხერმან რიესკო ერასურისი (1888-1958) – პოლიტიკოსი და დიპლომატი ხუან სუბერკასეაუქს ერასურისი (1896-1942) – ლა-სერენის არქიეპისკოპოსი გილერმო ერასურისი (1898-1922) – დიპლომატი ფრანსისკო ხავიერ ერასურის ოსა (1933) – სანტიაგოს არქიეპისკოპოსი, კარდინალი (1996 - დღემდე) ფრანსისკო ხავიერ ერასურის ტალავერა (1942) – პოლიტიკოსი და პრეზიდენტობის კანდიდატი 1989 წლის არჩევნებზე, ექს-სენატორი. ხამე გუსმან ერასურისი (1946-1991) – იურისტი და სენატორი ერასურისის გვარის გენეალოგია ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-12-08. ციტირების თარიღი: 2021-08-01.
ინტი-რაიმი

ინტი-რაიმი (კეჩ.მზის დღესასწაული) - რელიგიური ცერემონია ინკების იმპერიაში, რომელიც მიძღვნილი იყო მზის ღმერთ ინტისადმი. ეს დღესასწაული ემთხვეოდა ზამთრის ბუნიობას და ანდებში ახალი წლის დასაწყისს აღნიშნავდა. 1944 წელს, პერუში, საქსაუმანთან გამართეს ინტი-რაიმის თეატრალური წარმოდგენა. http://www.elintiraymi.com/el-inti-raymi-historia.htm/ ინტი-რაიმის ისტორია დაარქივებული 2010-06-08 საიტზე Wayback Machine.
პუკარა-დე-ლა-კომპანია

პუკარა-დე-ლა-კომპანია (ესპ. Pukara de La Compañia) — პრომაუკაეს ხალხის ციხესიმაგრე, რომელსაც მოგვიანებით იყენებდნენ ინკები. მდებარეობს ჩილეში, გრანეროსის კომუნაში. ძეგლი იმითაა გამორჩეული, რომ წარმოადგენს ინკების იმპერიის ყველაზე სამხრეთით მდებარე მონუმენტს. მინიჭებული აქვს ჩილეს ეროვნული ძეგლის სტატუსი. ჩილეს არქეოლოგიური ძეგლები ჩილეს ეროვნული მონუმენტების ოფიციალური საიტი.[მკვდარი ბმული]
შარახევი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი შარახევი შეიძლება აღნიშნავდეს: შარახევი — მდინარე დუშეთის მუნიციპალიტეტში შარახევი — სოფელი დუშეთის მუნიციპალიტეტში შარახევი — სოფლების ძვ. სახელწოდება თიანეთის მუნიციპალიტეტში
პრომაუკაეს ხალხი

პრომაუკაეს ხალხი (კეჩ.purum awqa - ველური ხალხი) - კოლუმბამდელი ამერიკის მაპუჩეს ტომის ხალხი, რომელიც ცხოვრობდა დღევანდელი ჩილეს ტერიტორიაზე, მდინარე მაიპოს აუზის სამხრეთით. ისინი, ისევე როგორც მოლუჩეს ხალხი და მდინარე იტატას ჩრდილოეთით მცხოვრები პიკუნჩეს ტომი, ლაპარაკობდნენ მაპუდუნგუნის ენაზე. პრომაუკაეს ხალხი The promaucaes in " O'Higgins's Region, brief relation of the cultural and natural patrimony ", Carmen Del Río and Blanca Tagle. Marta Blanco, The Inca Garcilaso of the Vega, an Antarctic Indian (1539-1616) დაარქივებული 2007-10-29 საიტზე Wayback Machine. _ 2da_VII_18 Inca Garcilaso of the Vega, Royal(Real) Commentaries. The second Part, I Free the VIIth, Chapter 18[მკვდარი ბმული] _ 2da_VII_19 Inca Garcilaso of the Vega, Royal(Real) Commentaries. The second Part, I Free the VIIth, Chapter 19[მკვდარი ბმული] Inca Garcilaso de la Vega, Comentarios Reales. Segunda Parte, Libro VII, Capítulo 20 Alonso de Ercilla, La Araucana
პუკარა-დელ-სერო-ლა-მურალია

პუკარა-დელ-სერო-ლა-მურალია (ესპ. Pucara del Cerro La Muralla) — ინკების სტრატეგიული პუკარა (ციხესიმაგრე) მთის წვერზე. მდებარეობს ჩილეში, ქალაქ სან-ვისენტე-დე-ტაგუიდან სამხრეთით, რამდენიმე კილომეტრში. წარმოადგენს ინკების იმპერიის ერთ-ერთ ყველაზე სამხრეთით მდებარე მონუმენტს. ჩილეს არქეოლოგიური ძეგლები პუკარა-დელ-სერო-ლა-მურალია[მკვდარი ბმული] პუკარა-დელ-სერო-ლა-მურალიის ფოტო დაარქივებული 2008-03-19 საიტზე Wayback Machine. . პუკარა-დელ-სერო-ლა-მურალიის ვიდეო
მოჩა (კუნძული)

მოჩა (ესპ. Isla Mocha) — პატარა კუნძული ჩილეს არაუკოს პროვინციის სანაპიროსთან, წყნარ ოკეანეში. კუნძულის ფართობი დაახლოებით 48 კვ.კმ-ია. მასზე ჩრდილოეთიდან სამხრეთის მიმართულებით გადაჭიმულია მთათა სისტემა. მაპუჩეს მითოლოგიაში, გარდაცვლილთა სულები ამ კუნძულზე მიემგზავრებოდნენ. დღესდღეობით, კუნძულზე მდებარეობს მოჩას ბუნების ნაკრძალი, რომელიც კუნძულის ტერიტორიის 45 %-ს იკავებს. აღსანიშნავია, რომ კუნძულის სიახლოვეს ჩაძირულია არაერთი გემი. მოაჩას სანაპირო წყლები პოპულარული ადგილია თევზაობის მოყვარულთათვის. მოჩა ისტორიულად დასახლებული იყო მაპუჩეს ტომის ხალხით. კუნძული აღმოაჩინა ხუან ბაუტისტა პასტენემ 1544 წლის 10 სექტემბერს და უწოდა Isla de San Nicolas de Tolentino. ჩილეს არქეოლოგიური ძეგლები Francisco Solano Asta-Buruaga y Cienfuegos, ჩილეს გეოგრაფიული ლექსიკონი გვ. 449-450 მოჩა
ელექტროლიტი

ელექტროლიტი — ნივთიერება, შენადნობი ან ხსნარი, რომელიც ატარებს დენს იონებად დისოციაციის დროს; მაგალითად მჟავების, მარილებისა და ფუძეების ხსნარები. ელექტროლიტები მეორეხარისხოვანი გამტარები არიან. ისინი მთლიანად ან ნაწილობრივ შედგებიან იონებისგან და ამიტომაც ისინი იძენენ იონურ გამტარიანობას. Lyrics from R.E.M. HQ დაარქივებული 2008-06-03 საიტზე Wayback Machine. Full video on R.E.M. HQ's YouTube channel
პ

პ, ⴎ, Ⴎ, Პ (პარი) — ქართული ანბანის მეთხუთმეტე ასო (ძველ ქართულში მეჩვიდმეტე იყო). შეესაბამება ბაგისმიერ ყრუ მკვეთრ თანხმოვანს. ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ ოთხმოცს (80). პ-ს მოხაზულობა ასომთავრულში რკალისა და ხაზებისგან შედგება, რომელიც კვადრატულ არეს იკავებს. პ ნუსხურში კუთხოვანი ფორმისაა და მარჯვნივ გადახრილი. იგი შუა ორ ხაზშია მოთავსებული. მხედრულში პ მომრგვალებული კონტურის მქონეა. იგი ზედა სამ ხაზს შორის იწერება. პ — წილობითი თავსართის „პიკოს“ შემოკლება სხვადასხვა ერთეულებში: პმ (პიკომეტრი) და სხვა. Graphemica (პ) Graphemica (ⴎ) Graphemica (Ⴎ) ↑ Georgian Extended ↑ UNESCO, World Braille Usage, Third Edition, Washington, D.C. p. 45
შავი პოლკოვნიკები

შავი პოლკოვნიკები, ან პოლკოვნიკთა რეჟიმი (ბერძ. Δικτατορία των Συνταγματαρχών) ან უბრალოდ ხუნტა (ბერძ. η Χούντα) — სამხედრო დიქტატურა საბერძნეთში 1967–1974 წლებში, რომელსაც სათავეში ედგნენ გეორგიოს პაპადოპულოსი და დიმიტრიოს იოანიდისი. ისინი ხელისუფლებაში მოვიდნენ გადატრიალების გზით 1967 წლის 21 აპრილს და ერთ დღეში მთელს საბერძნეთს აკონტროლებდნენ. მთელი მინისტრთა კაბინეტი დააპატიმრეს, წინააღმდეგობა ვერც საბერძნეთის მეფე კონსტანტინემ გასწია და იძულებული გახდა პოლკოვნიკებთან ეთანამშრომლა. 1967 წლის გადატრიალება მემარჯვენეთა და მემარცხენეთა 30-წლიანი დაპირისპირების შედეგი იყო, რომელიც სათავეს მეორე მსოფლიო ომის დროს საბერძნეთის წინააღმდეგობის მოძრაობიდან იღებს. 1944 წელს საბერძნეთის ფაშისტებისგან გათავისუფლების შემდეგ, კომუნისტების მიერ მხარდაჭერილ წინააღმდეგობის მოძრაობის ძალებსა და დევნილობიდან დაბრუნებულ მთავრობას შორის დაიწყო სამოქალაქო ომი. საბერძნეთის თანამედროვე ისტორია მეტ ბერეტი, საბერძნეთში ხუნტის აღმოცენება მეტ ბერეტი, 17 ნოემბერი. კვიპროსი და ხუნტის დაცემა
ჩილეს პროვინციები

ჩილეს პროვინციები (ესპ. Provincias de Chile) – ჩილეს ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფის მეორე დონის ერთეული. ჩილეში სულ 54 პროვინციაა, რომლებიც გაერთიანებულნი არიან 15 რეგიონში. პროვინციას ხელმძღვანელობს პრეზიდენტის მიერ დანიშნული გუბერნატორი. პროვინციები თავის მხრივ იყოფიან კომუნებად. არიკა პარინაკოტა იკიკე ტამარუგალი ანტოფაგასტა ელ-ლოა ტოკოპილია კოპიაპო უასკო ჩანიარალი ელკი ლიმარი ჩოაპა ვალპარაისო აღდგომის კუნძული ლოს-ანდესი პეტორკა კილოტა სან-ანტონიო სან-ფელიპე-დე-აკონკაგუა მარგა-მარგა კაჩაპოალი კარდენალ-კარო კოლაჩაგუა ტალკა კაუკენესი კურიკო ლინარესი კონსეფსიონი არაუკო ბიო-ბიო ნიუბლე კაუტინი მალიეკო ვალდივია რანკო ლიანკიუე ჩილოე ოსორნო პალენა კოიაიკე აისენი კაპიტან-პრატი ხენერალ-კარერა მაგალიანესი ანტარქტიკა-ჩილენა ტიერა-დელ-ფუეგო ულტიმა-ესპერანსა სანტიაგო კორდილიერა ჩაკაბუკო მაიპო მელიპილია ტალანგატე ჩილეს რეგიონები ჩილეს კომუნები Decreto Ley 2.868
დვალთის დედათა მონასტერი

დვალთის მონასტერი — ნამონასტრალი რაჭაში, მდინარე ჯეჯორის ხეობის ნასოფლარ დვალთაში (მდებარეობს სოფელ წედისის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, დაახლოებით 5 კილომეტრში). შემორჩენილია მონასტრის ნაშთები, ასევე თქმულებები, რომ ამ ადგილზე დედათა მონასტერი უნდა ყოფილიყო. ვაჟა გობეჯიშვილი, რაჭის მონასტრები, თბ., 2006, გვ. 73
მარგა-მარგა (პროვინცია)

მარგა-მარგა (ესპ. Provincia de Marga Marga) – პროვინცია ჩილეში, შედის ვალპარაიოსოს რეგიონის შემადგენლობაში. ადმინისტრაციული ცენტრი ქ. კილპუე. პროვინცია ჩამოყალიბდა 2009 წლის 25 აგვისტოს კანონით, ხოლო ადმინისტრაცია მუშაობას შეუდგა 2010 წლის 11 მარტს. პროვინციაში გაერთიანდა 4 კომუნა (2 ვალპრაისოს და 2 კილოტის პროვინციიდან). ოფიციალური საიტი
ჩან-ჩანი (ჩილე)

ჩან-ჩანი — არქეოლოგიური ძეგლი და პლაჟი სამხრეთ ჩილეს სანაპირო ზოლში, მარიკინის კომუნაში. ჩან-ჩანი იმითაა ცნობილი, რომ ის დასახლებული იყო ნადირობა-შემგროვებლობის დროს, შუა არქაულ პერიოდში, ორი პერიოდის გამოტოვებით. პირველი პერიოდი მოიცავს ძვ.წ. 6420–6250 წლებს, ხოლო მეორე ძვ.წ. 6130–5730 წლებს. არქეოლოგიური ძეგლი მდებარეობს პლაჟის მაღლა, სანაპირო ტერასებზე, რომლებიც შექმნილ იქნა ალოხტონებისაგან ავტოქთონების (ადგილობრივების) მიერ. ალოხტონები შედგება ვულკანური კლდეებისაგან. ჩან-ჩანის მოსახლეობა, იყენებდა რუხ ობსიდიანსაც კი, რომელიც ჩან-ჩანიდან 400 კილომეტრზე, სამხრეთით მდებარე შაიტენის ვულკანიდან მოჰქონდათ. 2005 წელს, ჩან-ჩანში 3,484 ქვის იარაღი და 12,050 მათი ჩამონაჭრები, სხვადასხვა ძუძუმწოვრის, ფრინველისა და თევზის ძვლები ამოაჩინეს. ჩილეს არქეოლოგიური ძეგლები Geoarqueología del sitio arcaico Chan-Chan 18 Revista geológica de Chile. History of south-austral Chile (X-XII Region) during the Holocene დაარქივებული 2012-03-12 საიტზე Wayback Machine.
პალი-აიკეს ეროვნული პარკი

პალი-აიკეს ეროვნული პარკი მდებარეობს ჩილეში, მაგალიანესი და ჩილეს ანტარქტიკის რეგიონში, ჩილეს პატაგონიაში. პალი-აიკე ტეუელჩეს ხალხის ენაზე ნიშნავს უპატრონოდ მიტოვებულ ადგილს. პარკი შეიქმნა 1970 წელს და მოიცავს 50 კმ²-ს. იგი შეიცავს პალი-აიკეს ვულკანური ველის ნაწილსაც. პარკმა სახელი სწორედ პალი-აიკეს ვულკანური კრატერისგან მიიღო. პარკის ტერიტორიაზე აღმოჩენილ იქნა აქ მაცხოვრებელი პრეისტორიული ადამიანების თავის ქალები. ჩილეს არქეოლოგიური ძეგლები http://www.monumentos.cl/pu002r.htm დაარქივებული 2008-11-04 საიტზე Wayback Machine. http://www.andaman.org/BOOK/chapter54/text-FellsCave/text-FellsCave.htm დაარქივებული 2008-08-20 საიტზე Wayback Machine.
პატაგონია

პატაგონია — გეოგრაფიული რეგიონი, რომელიც მოიცავს სამხრეთ ამერიკის უკიდურესი სამხრეთის თითქმის მთლიან, საკმაოდ დიდ ნაწილს. მდებარეობს არგენტინასა და ჩილეში. მოიცავს ანდების მთების სამხრეთ ნაწილს. იწყება მდინარე რიო-კოლორადოს ნაპირებიდან და მიემართება სამხრეთისაკენ. ასევე მოიცავს ცეცხლოვანი მიწის არქიპელაგსაც. რეგიონის სახელი მოდის სიტყვა „პატაგონიდან", რომელიც პირველად მას 1520 წელს მაგელანმა უწოდა თავისი მოგზაურობისას, აღწერა რა აქ მცხოვრები გიგანტური ზომის ხალხი პატაგონები. დღეისათვის დამტკიცებულია, რომ პატაგონები მაგელანმა უწოდა ტეუელჩეს ხალხს, რომლებიც იმ დროის ესპანელებთან (საშუალო სიმაღლე 155 სმ) შედარებით ბევრად მაღლები ყოფილან (საშუალო სიმაღლე 180 სმ). პატაგონიის არგენტინის ნაწილი მოიცავს არგენტინულ პროვინციებს: ნეუკენის პროვინცია, რიო-ნეგროს პროვინცია, ჩუბუტის პროვინცია და სანტა-კრუსი, ასევე ცეცხლოვანი მიწის არგენტინის კუთვნილ აღმოსავლეთ ნაწილს. პატაგონიის ჩილეს ნაწილი მოიცავს ვალდივიის სამხრეთ ნაწილს, ლოს-ლაგოსის რეგიონს, კუნძულ ჩილოეს, ქალაქ პუერტო-მონტს, არქეოლოგიურ ძეგლ მონტე-ვერდეს. ასევე სამხრეთის რეგიონების - აისენისა და მაგალიანესი და ჩილეს ანტარქტიკის რეგიონის ფიორდებსა და კუნძულებს, ცეცხლოვანი მიწის ჩილეს კუთვნილ ნაწილსა და ჰორნის კონცხს. უშუაია ნაუელუაპის ტბა, არგენტინა მყინვარი პერიტო-მორენო, არგენტინა ლაკარის ტბა, არგენტინა კუერნოს-დელ-პაინე პუელოს ტბა, არგენტინა ვალდესის ნახევარკუნძული მდინარე ნეუკენი ჟურნალი პატაგონია [1] დაარქივებული 2010-12-22 საიტზე Wayback Machine. პატაგონიის ალპინისტური ისტორია დაარქივებული 2008-12-06 საიტზე Wayback Machine. პატაგონიის აბორიგენები პატაგონია დაარქივებული 2019-04-11 საიტზე Wayback Machine.
ანტოფაგასტის პროვინცია

ანტოფაგასტა (ესპ. Provincia de Antofagasta) — პროვინცია ჩილეში, შედის ანტოფაგასტის რეგიონის შემადგენლობაში. ადმინისტრაციული ცენტრი ქალაქი ანტოფაგასტა. პროვინცია მოიცავს 4 კომუნას. ოფიციალური საიტი
ელ-ლოის პროვინცია

ელ-ლოა (ესპ. Provincia de El Loa) — პროვინცია ჩილეში, შედის ანტოფაგასტის რეგიონის შემადგენლობაში. ადმინისტრაციული ცენტრი ქალაქი კალამა. პროვინცია მოიცავს 3 კომუნას. ოფიციალური საიტი
ტოკოპილიის პროვინცია

ტოკოპილია (ესპ. Provincia de Tocopilla) — პროვინცია ჩილეში, შედის ანტოფაგასტის რეგიონის შემადგენლობაში. ადმინისტრაციული ცენტრი ქალაქი ტოკოპილია. პროვინცია მოიცავს 2 კომუნას. ოფიციალური საიტი
იკიკეს პროვინცია

იკიკე (ესპ. Provincia de Iquique) — პროვინცია ჩილეში, შედის ტარაპაკის რეგიონის შემადგენლობაში. ადმინისტრაციული ცენტრი ქალაქი იკიკე. პროვინცია მოიცავს 2 კომუნას. სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი
Rio (ალბომი)

Rio — ინგლისური როკ-ჯგუფ Duran Duran-ის 1982 წლის სტუდიური ალბომი. ბრიტანეთის ჩარტში მან #2, ხოლო ავსტრალიაში - #1 პოზიცია დაიკავა. ოქროს სტატუსი მას აშშ-ში 1983 წლის 1 მარტს მიენიჭა, ხოლო პლატინის - 1983 წლის 26 აპრილს. დიდი წარმატება ჰქონდა ალბომის სინგლებს My Own Way, Hungry Like the Wolf, Save a Prayer და Rio. 2009 წელს გამოსულ ვერსიას ახლავს ყველა სინგლის დამატებითი სიმღერა და ალბომის სიმღერების სხვა ვერსიები. Rio – 5:33 My Own Way – 4:51 Lonely In Your Nightmare – 3:50 Hungry Like the Wolf – 3:41 Hold Back the Rain – 3:57 New Religion – 5:33 Last Chance on the Stairway – 4:21 Save a Prayer – 5:33 The Chauffeur – 5:13 Rio [აშშ გამოცემის რემიქსი] – 5:24 My Own Way [Carnival რემიქსი] – 4:31 Lonely In Your Nightmare [აშშ გამოცემის რემიქსი] – 4:52 Hungry Like the Wolf [აშშ გამოცემის რემიქსი] – 4:02 Hold Back the Rain [აშშ გამოცემის რემიქსი] – 6:32 New Religion – 5:31 Last Chance on the Stairway – 4:18 Save a Prayer – 5:33 The Chauffeur – 5:12 სიმღერები1-5 - დევიდ კერშენბაუმის მიქსი. Rio [აშშ გამოცემის რემიქსი] – 5:28 My Own Way [Carnival remix] – 4:36 Lonely In Your Nightmare [აშშ გამოცემის რემიქსი] – 4:52 Hungry Like the Wolf [Night Version] – 5:14 Hold Back the Rain [აშშ გამოცემის რემიქსი] – 6:32 New Religion – 5:31 Last Chance on the Stairway – 4:18 Save a Prayer – 5:33 The Chauffeur – 5:12 იგივე რაც კერშენბაუმის პირვეკი მიქსი. ამ გამოცემაში Hungry Like the Wolf-ს ენაცვლება იგივე სიმღერის ვერსია სახელწოდებით Night Version. Rio – 5:33 My Own Way – 4:51 Lonely In Your Nightmare – 3:50 Hungry Like the Wolf – 3:41 Hold Back the Rain [CD version] – 3:47 New Religion – 5:31 Last Chance on the Stairway – 4:18 Save a Prayer (სინგლის ვერსია) – 5:25 The Chauffeur – 5:12 იგივე, რაც სტანდარტული გამოცემა. ამ შემთხვევაში შეტანილია მხოლოდ Hold Back The Rain-ის განსხვავებული მიქსი და სიმღერის Save A Prayer მოკლე ვერსია. სიმღერები 1-9: ორიგინალური ბრიტანული გამოცემა სიმღერები 10-14: დევიდ კერშენბაუმის მიქსები, გამოცემული 1982 წლის ნოემბერში სიმღერები1-4: 1981 წლის აგვისტოს დემო ვერსიები სიმღერები5-8: სხვა სინგლები და b-გვერდები სიმღერები9-13: ვერსიები და მიქსები სიმღერები14-15: მხოლოდ ციფრული ვერსიის დამატებები Duran Duran-ის დისკოგრაფია დაარქივებული 2015-09-24 საიტზე Wayback Machine. ↑ https://www.allmusic.com/album/r6386 ↑ http://robertchristgau.com/get_artist.php?name=duran+duran ↑ კენტი, დევიდ (1993). Australian Chart Book 1970 - 1992. Australian Chart Book, St Ives, N.S.W., გვ. 97. ISBN 0-646-11917-6.  ↑ Duran Duran | full Official Chart History | ოფიციალური ჩარტების კომპანია en. ციტირების თარიღი: 8 აპრილი 2017. ↑ Duran Duran - Chart history | Billboard en. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-03-17. ციტირების თარიღი: 8 აპრილი 2017.
კაბო-დე-ჰორნის ბიოსფერული რეზერვატი

კაბო-დე-ჰორნის ბიოსფერული რეზერვი – მდებარეობს ჩილეს უკიდურეს სამხრეთში და მოიცავს კუნძულოვან, ტყიან ტერიტორიას. მისი არეალი დაახლოებით 49,000 კმ²-ზე ვრცელდება. ყველა ბიოსფერული ზონა მოიცავს შემდეგ არეებს: ზონის ბირთვი (მნიშვნელოვანი ინფრასტრუქტურის გარეშე), ბუფერუი ზონა (მწირად განვითარებული) და შუალედური ზონა (ტრადიციული განვითარებით). ამ შემთხვევაში ზონის ბირთვი შექმნილია ალბერტო-დე-აგოსტინის ეროვნული პარკის და კაბო-დე-ჰორნის ეროვნული პარკის ბაზაზე, რომლებიც მკაცრადაა დაცული ჩილეს კანონმდებლობით და ბიოსფერული რეზერვის სტატუსის გამო არ შეიძლება განვითარდეს საცხოვრებელი ინფრასტრუქტურა. კაბო-დე-ჰორნის ბიოსფერული რეზერვატი იმართბა საბჭოს მიერ რომელშიც რეგიონული ხელმძღვანელები არიან წარმოდგენილი და შეიცავს საზოგადოებრივ მომსახურეობებსა და ადგილობრივ ორგანიზაციებს. რეზერვის მეცნიერთა საკონსულტაციო საბჭო იმართება ომორის ეთნობოტანიკური პარკის - მაგალიანესის უნივერსიტეტის მიერ. ჰორნის კონცხის არქიპელაგზე დაცულია მსოფლიოს ხავსების მრავალფეროვნების 5% . როგორც მსოფლიოს ერთ-ერთი უკანასკნელი ველური ბუნება , რეზერვატი ტურიზმის განვითარების, ტოქსიკური ნარჩენების და ორაგულის რეწვის საფრთხის წინაშე დგას. ↑ Rozzi, R., F. Massardo, C.B. Anderson, A. Berghoefer, A. Mansilla, M. Mansilla and J. Plana (2006). კაბო-დე-ჰორნის ბიოსფერული რეზერვატი. ↑ Mittermeier, R. A., C. Mittermeier, P. Robles-Gil, J. Pilgrim, G. Fonseca, T. Brook, and W. Konstant. 2002. მსოფლიოს უკანასკნელი ველური ადგილი. ვაშინგტონი, აშშ. კაბო-დე-ჰორნის ბიოსფერული რეზერვი დაარქივებული 2006-10-09 საიტზე Wayback Machine. ომორის ეთნობოტანიკური პარკი დაარქივებული 2007-12-27 საიტზე Wayback Machine. UNT ჩილეს პროგრამების ოფისი[მკვდარი ბმული] ომორა სუბ-ატლანტიკური კვლევის კავშირი
ტუტემიწა ლითონები

ტუტემიწა ლითონები — ელემენტთა პერიოდული სისტემის მეორე ჯგუფის ქიმიური ელემენტები. მათში ერთიანდება: ბერილიუმი (Be), მაგნიუმი (Mg), კალციუმი (Ca), სტრონციუმი (Sr), ბარიუმი (Ba) და რადიუმი (Ra). მათი ჟანგვის ხარისხია +2. აქვთ მსგავსი ფიზიკური და ქიმიური თვისებები (განსაკუთრებით Ca, Sr და Ba). პერიოდული სისტემის ამ სპეციფიკურმა ჯგუფმა სახელი მათი ოქსიდებიდან მიიღო, რომლებისგანაც ძირითადად ადვილად მიიღება შესაბამისი ტუტეები. ეს ოქსიდები ისეთ მაღალ ტემპერატურებზე ლღვებიან, რომ მყარი („მიწა“) რჩება ხანძრის დროსაც. გარდა ბერილიუმისა და მაგნიუმისა, ამ ლითონებს ახასიათებთ სხვადასხვა ფერის კაშკაშა ალი წვისას: აგურისფერი კალციუმს, შინდისფერი სტრონციუმს, მწვანე ბარიუმს და ჟოლოსფერი რადიუმს. ისევე, როგორც სხვა ჯგუფის ელემენტები, ამ ჯგუფის ელემენტებიც გვიჩვენებენ კანონზომიერებას ელექტრონულ კონფიგურაციაში, განსაკუთრებით კი ბოლო შრეში, რომელიც განსაზღვრავს მათ ქიმიურ ქცევას: ენერგეტიკულ დონეებზე ელექტრონების განაწილება ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ტუტემიწა ლითონები ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 81. მეორე ჯგუფი - ტუტემიწა ლითონები, ქიმიის სამეფო საზოგადოება. პირველი ჯგუფი - ტუტე ლითონები და მეორე ჯგუფი - ტუტემიწა ლითონები, დოქტორ ბრაუნის ქიმიის კლინიკა. სამეცნიერო დახმარება: მეორე ჯგუფის ლითონები. დაარქივებული 2014-03-28 საიტზე Wayback Machine.
მდინარის გაყოლებით გარდაცვლილთა ხსენების დღეს

მდინარის გაყოლებით გარდაცვლილთა ხსენების დღეს (ჩინ.: 清明上河圖) — XII საუკუნის სუნის დინასტიის მხატვარ ჩჟან ძედუანის მიერ შექმნილი მრავალფეროვანი პანორამა. ხელნაწერზე ასახულია იმპერიის დედაქალაქ კაიფინის (თანამედროვე პეკინი/ბეიჯინგი) ცხოვრება ცინმინის დღესასწაულის ზეიმის დროს 5 აპრილს. 528 სმ სიგრძის მქონე ხელნაწერი ასახავს ყველა სოციალური ფენის წარმომადგენლის საქმიანობას. ხელნაწერში ასახულია როგორც გლეხთა შრომა, ასევე დედაქალაქის აურზაური. სულ შესაძლებელია 814 ადამიანის ფიგურის, 28 ხომალდის, 94 ცხოველისა და 170 ხის ხილვა. იუანის დინასტიის ერთ-ერთ იმპერატორს ეს ხელნაწერი ისე მოეწონა, რომ მან საკუთარი ხელით დახატა ლექსი ხელნაწერის უკანა მხარეს. შემდეგი ასწლეულების განმავლობაში იყო შექმნილი ამ თემატიკაზე რამდენიმე ვარიაცია. მინის დინასტიის დროს შეიქმნა განახლებული ვარიანტი, რომლის სიგრძე 670 სმ იყო. ცინის დინასტიის დროს ხელნაწერი შეიქმნა კიდევ უფრო მასშტაბურად განახლდა - ერთ-ერთი ვარიანტის სიგრძე იყო 11 მეტრი და მასზე 4 ათასზე მეტი ადამიანი იყო გამოსახული. XX საუკუნისთვის ხელნაწერის ცნობილება იმდენად ფართო იყო, რომ ევროპელები ხელნაწერს მხოლოდ «ჩინური მონა ლიზის» სახელით იცნობდნენ. ჩინეთის ბოლო იმპერატორმა პუ იმ წაიღო ხელნაწერი მანჩჟოუ-გოში. 1945 წელს ჩინეთის მთავრობამ იგი შეისყიდა და დღესაც იგი ინახება აკრძალული სასახლის მუზეუმში, სადაც იგი გამოაქვთ პუბლიკისთვის სანახავად დღესასწაულების დროს, როგორც წესი რამდენიმე წელიწადში ერთხელ. ↑ მდინარის გაყოლებით გარდაცვლილთა ხსენების დღეს. ნიუ იორკ თაიმსი. შემოწმებულია 2007 წლის 4 ივლისს.