laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
კუტანოვო

კუტანოვო (ბაშკ. Ҡотан) — სოფელი ბაშკირეთში, ბურზიანის რაიონში. მიეკუთვნება ბაინაზაროვოს სოფსაბჭოს. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 317 ადამიანი. Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
ბაშკირეთი (ისტორიული)

ბაშკირეთი (ისტორიული ბაშკორკოსტანი) - ბაშკირებით დასახლებული ისტორიულ-გეოგრაფიული ოლქი. დღეისათვის მოცემულ ტერიტორიაზე განლაგებულია ბაშკირეთი, ორენბურგისა და ჩელიაბინსკის ოლქები, თათრეთის აღმოსავლეთ ნაწილი, უდმურტეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთი, პერმის მხარის სამხრეთი ნაწილი, სვერდლოვსკის ოლქის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილი, კურგანის ოლქის დასავლეთი ნაწილი, სამარის ოლქის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილი, სარატოვის ოლქის აღმოსავლეთ ნაწილი. ისტორიულ, ეთნოგრაფიულ, ლინგვისტურ და სხვა კვლევებში ტერიტორიის აღსანიშნავად, რომელზეც ისტორიის სხვადასხვა პერიოდში განსახლდნენ ბაშკირული ტომები და ბაშკირული ეთნოსი, გამოიყენება ტერმინი - „ისტორიული ბაშკირეთი“ („ისტორიული ბაშკორტოსტანი“). ამ ტერმინის სინონიმები მრავალგვარია: მაგ: ბაშგუდრი, ბაშგირდი, ბასკარდია, ბაშკირტის სტეპი, ბასტარკების ქვეყანა, ბაშკირდი, ბაშჯარდი, ბაშკირეთი, პასკატირი. სახელწოდება ბაშგურდით ეს ადგოლები მოხსენიებულია ფაზლალაჰ რაშიდ ად-დინის თხზულებაში ოღუზ-ნამე XIV საუკუნეს განეკუთვნება. ყველაზე ფართო გავრცელება ჰპოვა სლავიანურმა დასახელებამ - ბაშკირეთი, რომელიც გამოიყენება ოფიციალიურ დოკუმენტებში, ისტორიულ ნაშრომებსა და ლიტერატურულ ნაწარმოებებში. და ბოლოს, ისტორიული ბაშკორტოსტანი შეესაბამება ისტორიულ დიდ უნგრეთს, უნგრელთა ჰიპოთეტურ წინარესამშობლოს, რომელიც მოიხსენიება XIII საუკუნის ფრანცისკანელი ბერის პლანო კარპინის მოგზაურობის ჩანაწერებში. ამ ადგილის ძიებით იყვნენ დაკავებული უნგრელი დომინიკანელი ბერები, რომელთა შორის ყველაზე მეტად ცნობილია იულიანე უნგრელი ტერიტორიის გეოგრაფიული მდებარეობა მოდის სამხრეთ ურალსა და მის შემოგარენზე. მისი ოფიციალური საზღვრები უცნობია. სხვადასხვა წყაროებში მოტალინილია სხვადასხვა მონაცემები. ყველაზე უადრესი ინფორმაცია ეკუთვნის მაჰმუდ კაშგარის მე-11 საუკუნის მოღვაწეს, რომელსაც ერთ-ერთ თავის თხზულებაში აღწერილი აქვს სქემატური გეგმა ტერიტორიისა, რომელსაც ბაშკირტის სტეპი უწოდა. სქემატური გეგმა არ იძლევა ზუსტ გეოგრაფიულ აღწერას, მაგრამ დაახლოებით შეიძლება ვიმსჯელოთ ტერიტორიაზე, რომელიც მდებარეობდა კასპიის ზღვის სიახლოვეს დასავლეთით, ურალის მთებთან დასავლეთით და ჩრდილოეთით, აღმოსავლეთით ირტიშის ხეობამდე. უფრო ადრე X ს. იბნ ფადლანი მოიხსენიებს ალ-ბაშგირდის ქვეყანას და ჩამოთვლის მდინარეებს, რომელზეც გადაიარეს მოგზაურობის დროს. ბაშკირები ბაშკირების ეთნოგენეზი ბაშკირეთის შეერთება რუსეთთან მადიარები ბაშკირული ენციკლოპედია დაარქივებული 2016-04-07 საიტზე Wayback Machine. შუა საუკუნეების ისტორიული წყაროები ძველი ბაშკირული ქალაქების შესახებ დაარქივებული 2016-11-12 საიტზე Wayback Machine. ბაშკირეთის მმართველობის სისტემა XV-XVI სს. დაარქივებული 2016-11-14 საიტზე Wayback Machine. უფა უფრო ძველია, ვიდრე ყაზანი დაარქივებული 2016-11-14 საიტზე Wayback Machine. სამხრეთ ბასკირული ტერიტორიები XVIII ს. დასაწყისში დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine. ისტორიული ბაშკირი მოსახლეობის განსახლება დაარქივებული 2016-03-10 საიტზე Wayback Machine.
ზილაირის პლატო

ზილაირის პლატო (რუს. Зилаирское плато; ბაშკ. Йылайыр платоһы) — პლატო რუსეთში, ბაშკირეთსა და ორენბურგის ოლქში. მდებარეობს სამხრეთ ურალში, მდინარე ურალის შენაკადის — საკმარის აუზში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 500-600 მ. აგებულია კირქვებით, ფიქლებით, ქვიშაქვებით, იშვიათად ქვედა- და შუა პალეოზოური ასაკის ვულკანური ქანებით. ძლიერ არის დანაწევრებული დიდი იქის, კასმარკის, ზილაირისა და სხვა მდინარეების ხეობებით. აღმოსავლეთ ნაწილში რელიეფი მოსწორებულია, დასავლეთი ნაწილი ბორცვიანი ხასიათისაა. ფართო ტალღოვან-უვალებიანი მდინარეთაშუეთი ეხამება მდინარეთა ღრმა ხეობებს. დამახასიათებელია დენუდაციური და კარსტული პროცესები. შეფარდებულია მრაკოვის დეპრესიასა და ზილაირის სინკლინორიუმთან. ზილაირის პლატოს ცენტრალური ნაწილი აგებულია ზედადევონური პოლიმიქტური ალევროლითებითა და ქვიშაქვებით, დასავლეთი ნაწილი — ქვედაკარბონული კირქვებით, აღმოსავლეთი — ორდოვიციული კვარციტ-ქვიშაქვებით, სილურული და დევონური ფიქლებით. ლანდშაფტები წარმოდგენილია არყის, მუხის, ნეკერჩხალ-ცაცხვ-თელისა და ფიჭვის ტყეებით; მთის რუხ ნიადაგზეა ლარიქსი. ზილაირის პლატოს აღმოსავლეთ მიჯნაზე გადის მუხისა და ცაცხვის ტყეების საზღვარი. ზილაირის პლატო — ბაშკირეთის ენციკლოპედია დაარქივებული 2016-04-05 საიტზე Wayback Machine. (რუსული)
აპოლოგია (პლატონი)

(სოკრატეს) აპოლოგია — პლატონის ნაშრომი, რომელიც შედგება სოკრატეს მიერ ძვ. წ. 399 წელს მის საწინააღმდეგოდ წარდგენილი ბრალდებებისგან თავის დასაცავად წარმოთქმული სიტყვის პლატონისეული ვერსიისგან. ისტორიკოსების უმრავლესობა ამ ტექსტს სოკრატეს წინააღმდეგ გამართული სასამართლოს გარემოებების სანდო წყაროდ მიიჩნევს. კერძოდ, „აპოლოგიიდან“ ცნობილი ხდება ბრალდების დეტალები, ბრალმდებელთა სახელები და სოციალური მდგომარეობა (მელეტოსი, ანიტოსი, ლიკონი) და სხვა დეტალები. „აპოლოგია“ პლატონის პირველი შემორჩენილი ტექსტია, რომელიც სასამართლოს შემდეგ მალევე დაიწერა (ძვ. წ. 397 ან 396 წელს). Plato, Apology
მინდიგულოვო

მინდიგულოვო (ბაშკ. Мәндәғол) — სოფელი ბაშკირეთში, ბურზიანის რაიონში. მიეკუთვნება კიეკბევის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ სტაროსუბხანგულოვოდან განლაგებულია 8 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ ბელორეცკიდან 158 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 85 ადამიანი. ↑ Численность населения по населённым пунктам Республики Башкортостан. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-08-20. ციტირების თარიღი: 2021-01-15.
მურადიმოვო (ბურზიანის რაიონი)

მურადიმოვო (ბაშკ. Мораҙым) — სოფელი ბაშკირეთში, ბურზიანის რაიონში. მიეკუთვნება ბაინაზაროვის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ სტაროსუბხანგულოვოდან განლაგებულია 36 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ ბელორეცკიდან 124 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 374 ადამიანი. ↑ Численность населения по населённым пунктам Республики Башкортостан. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-08-20. ციტირების თარიღი: 2021-01-16.
აპოლოგია (მრავალმნიშვნელოვანი)

აპოლოგია — დაცვითი სიტყვა ან წერილი, თხზულება, ტექსტი, რომელიც მიემართება რაიმეს ან ვინმეს დაცვას. სოკრატეს აპოლოგია — პლატონის ნაშრომი. სოკრატეს აპოლოგია — ქსენოფონტის ნაშრომი. აპოლოგია, ანუ მაგიაში ბრალდებისგან თავდაცვის ტექსტი — აპულეიუსის ნაშრომი. აუგსბურგის აღსარების აპოლოგია — სახელწოდება ლუთერანული წიგნისა, რომელიც XVI საუკუნეში შეადგინა ფილიპ მელანხტონმა. მათემატიკის აპოლოგია — ბრიტანელი მათემატიკოსის, გოდფრი ჰარდის, 1940 წლის ესეი.
ნაბიევო

ნაბიევო (ბაშკ. Нәби) — სოფელი ბაშკირეთში, ბურზიანის რაიონში. მიეკუთვნება სტარომუნასილოვის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ სტაროსუბხანგულოვოდან განლაგებულია 26 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ ბელორეცკიდან 132 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 472 ადამიანი. ↑ Численность населения по населённым пунктам Республики Башкортостан. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-08-20. ციტირების თარიღი: 2021-01-16.
მაგადეევო (ბაშკირეთი)

მაგადეევო (ბაშკ. Мәһәҙей) — სოფელი ბაშკირეთში, ბურზიანის რაიონში. მიეკუთვნება ბაინაზაროვის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ სტაროსუბხანგულოვოდან განლაგებულია 44 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ ბელორეცკიდან 104 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 319 ადამიანი. ↑ Численность населения по населённым пунктам Республики Башкортостан. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-08-20. ციტირების თარიღი: 2021-01-02.
პოოლის დეპარტამენტი

პოოლის დეპარტამენტი (ფრანგ. Pool) — კონგოს რესპუბლიკის ერთ-ერთი დეპარტამენტი. დასავლეთით ესაზღვრება ბუენზის დეპარტამენტს, ჩრდილო-დასავლეთით ლეკუმუს დეპარტამენტს, ჩრდილოეთით პლატოს დეპარტამენტს, სამხრეთ-აღმოსავლეთით ქვეყნის დედაქალაქ ბრაზავილს, აღმოსავლეთით და სამხრეთით კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკას. ფართობი — 33 955 კმ². 2010 წლის მონაცემებით დეპარტამენტის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 436 786 ადამიანს. სიმჭიდროვე — 12,86 ად./კმ². ბუნებრივი ნამატი — 2,94 %. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი კინკალა. მოსახლეობის რაოდენობის ცვლილებათა დინამიკა: პოოლის დეპარტამენტი დაყოფილია 13 ოლქად: ბოკო (13 643 ადამიანი). ვინდზა (5912 ადამიანი). გომა ტსე-ტსე (15 615 ადამიანი). იგნიე (29 290 ადამიანი). კიმბა (4516 ადამიანი). კინდამბა (17 295 ადამიანი). კინკალა (34 608 ადამიანი). ლუინგუი (10 553 ადამიანი). ლუმო (4715 ადამიანი). მაიამა (7036 ადამიანი). მბანზა-ნდუნგა (9737 ადამიანი). მინდული (53 584 ადამიანი). ნგაბე (30 091 ადამიანი). ↑ კონგოს რესპუბლიკის ადმინისტრაციული დაყოფა. GeoHive. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-07-29. ციტირების თარიღი: 2011-04-22. ↑ კომუნების და ოლქების მოსახლეობის რაოდენობა მოცემულია 2007 წლის 28 აპრილის მდგომარეობით.
მენონი (პლატონი)

მენონი — პლატონის ერთ-ერთი დიალოგი. დიალოგის მონაწილეები არიან: მენონი, სოკრატე, მენონის მონა, ანიტასი. I. რა არის სიქველე და შეიძლება თუ არა მისი სწავლება? მენონი ცდილობს სიქველეების ჩამოთვლას, თუმცა სოკრატე მას აწყვეტინებს და სთხოვს, განმარტოს, რა არის თვითონ სიქველე. II. ცოდნა, როგორც წარსულ ცხოვრებაში ნანახის გახსენება. კითხვების მეშვეობით სოკრატე ახერხებს იმის ჩვენებას, რომ მონამ იცის გეომეტრია, მიუხედავად იმისა, რომ იგი არ შეუსწავლია. ამგვარად, იგი იხსენებს იმას, რაც წარსულ ცხოვრებაში იცოდა. III. სიქველის საკითხზე დაბრუნება. სოკრატე ასკვნის, რომ სიქველის სწავლა შეუძლებელია, რადგან არ არსებობენ სიქველის მასწავლებლები. თვით თემისტოკლემ და თუკიდიდემ ვერ მოახერხებს, თავიანთი ვაჟებისთვის სიქველის სწავლება, ამიტომ სიქველე ღვთიური გამორჩეულობის მაჩვენებელია. Платон. Менон დაარქივებული 2016-10-30 საიტზე Wayback Machine. . — По изданию: Платон. Собр. соч. в 4-х томах. Том 1. М.: «Мысль», 1990-1994. — ISBN 5-244-00385-2, ISBN 5-244-00451-4. Лосев А. Ф. Комментарии к диалогу Платона «Менон» დაარქივებული 2011-12-24 საიტზე Wayback Machine. Лосев А. Ф. «Менон». Учение о припоминании დაარქივებული 2017-03-19 საიტზე Wayback Machine. . — В кн.: Лосев А. Ф. Очерки античного символизма и мифологии. М. «Мысль», 1993. Menon (greek text) Вольф М. Н. Эпистемический поиск в диалоге Платона «Менон» // Вестник Томского государственного университета. Серия: Философия. Социология. Политология. 2011. № 4 (16). C. 146—159.
ჩენდუ

ჩენდუ (ჩინ.: 成都) — სუბპროვინციული მნიშვნელობის ქალაქი ჩინეთის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, მდინარე მინძიანის ხეობაში. წარმოადგენს სიჩუანის პროვინციის ადმინისტრაციულ ცენტრს. 2014 წლის მდგომარეობით ქალაქში ცხოვრობდა 14,427,500 ადამიანი. ფართობი 14,378.18 კმ². ჩენდუ წარმოიქმნა ძველი წელთაღრიცხვის IV საუკუნეში შუს სამეფოს დაარსებისას. შუს ძველ სამეფოში ცნობადობით გამოირჩეოდა ჩენდუ, სინდუ და გუანდუ. შემდგომში სწორედ ჩენდუმ განიცადა აღმავლობა. ჩვენი წელთაღრიცხვის დასაწყისში ჩენდუ ფარჩას წარმოებით იყო განთქმული და აგრეთვე ძინჩენი ეწოდებოდა („ფარჩის ქალაქი“). ძველი წელთაღრიცხვის 316 წლამდე იყო შუს სამეფოს დედაქალაქი. სამმეფობის პერიოდში 221-263 წლებში შუ-ხანის სამეფოს დედაქალაქი. IV საუკუნის პირველ ნახევარში ჩენის სახელმწიფოს დედაქალაქი, V საუკუნის დასაწყისში დასავლეთი შუს სახელმწიფოს დედაქალაქი, ხოლო უ დაის პერიოდში ადრინდელი შუსა და გვიანდელი შუს დედაქალაქი. 994 წელს ჩენდუ გარკვეული დროის განმავლობაში იყო ლი შუს დედაქალაქი. 1644-46 წლებში ჩენდუ დაიკავა ჯან სიანჯუნის მეამბოხეთა არმიამ, რის შედეგადაც იგი გახდა დიდი დასავლეთის სახელმწიფოს დედაქალაქი. გლეხთა დიდი ომის, მანჯურიის მიერ ჩინეთის დაპყრობისა და სანფანის ომის დროს ჩენდუ ძლიერ დაზარალდა და პრაქტიკულად დაცარიელდა. სიჩუანის პროვინციის ცალკე სამხედრო სამეფისნაცვლოს გამოყოფის შემდეგ, 1731 წლიდან სიჩუანის სამეფისნაცვლოს რეზიდენციად ჩენდუ იქცა. XX საუკუნემდე ჩენდუ იყო სამაზრო ქალაქი, რომელსაც არ ჰქონდა საკუთარი მმართველობის ორგანოები. 1928 წელს ჩენდუსა და ხუაიანის მაზრები ოფიციალურად გაერთიანდა ქალაქ ჩენდუს სახით საკუთარი მმართველობის ორგანოებით. 1949 წლის 27 დეკემბერს ჩენდუს შემადგენლობაში შევიდა ჩინეთის სახალხო-განმათავისუფლებელი არმია და ჩენდუ ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის შემადგენლობაში შევიდა. 1952 წელს აღდა სიჩუანის პროვინცია და ჩენდუ გახდა პროვინციული დაქვემდებარების პირდაპირი ქალაქი. მასში განთავსდა პროვინციის მმართველობა. ჩენდუ მდებარეობს სიჩუანის ქვაბულის დასავლეთ დაბოლოებაზე, ჩენდუს ვაკეზე. საქალაქო ოლქი დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმულია 192 კილომეტრზე, ხოლო ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ 166 კილომეტრზე. ფართობი 12 390 კმ². ესაზღვრება შემდეგი საქალაქო ოლქები: დეიანი, ძიიანი, მეიშანი და იაანი, აგრეთვე ნგავა-ტიბეტ-ციანის ავტონომიური ოლქი. საქალაქო ტერიტორია განლაგებულია ზღვის დონიდან დაახლოებით 500 მ სიმაღლეზე. საქალაქო ოლქის ყველაზე დაბალი წერტილი 378 მეტრზეა. ქალაქის მიღმა რელიეფი უფრო მრავალფეროვანია. დამახასიათებელია ნოტიო სუბტროპიკული კლიმატი. ჰავა კომფორტულია როგორც მოსახლეობისათვის, ისე სოფლის მეურნეობისთვისაც. ცინლინის მთები ქალაქს იცავენ ციმბირიდან წამოსული ჩრდილოეთის ჰაერის მასებისაგან, ამიტომ ზამთარი ჩენდუში რბილია, ვიდრე იანძის ქვემო ნაწილში. იანვრის საშუალო ტემპერატურა შეადგენს 5,6 °С-ს, იშვიათად თოვს, თუმცა ზოგჯერ ხანმოკლე სუსხია ნიშანდობლივი. ზაფხული ნოტიოა და საკმაოდ ცხელი. ივლისისა და აგვისტოს საშუალო ტემპერატურა უდრის დაახლოებით 25°С, თუმცა დღისით შესაძლოა 33 °С მიაღწიოს და მეტსაც. ატმოსფერული ნალექების მაქსიმალური რაოდენობა მოდის ივნისიდან სექტემბრის ჩათვლით. ჩენდუს მთავრობის ოფიციალური საიტი ჩენდუს მთავრობის ოფიციალური საიტი
ახთაჩი (აღსუ)

ახთაჩი (აზერ. Axtaçı) — სოფელი აზერბაიჯანში, აღსუს რაიონში. ახთაჩი GEOnet სახელების სერვერზე
ახუნდლუ

ახუნდლუ (აზერ. Axundlu) — სოფელი აზერბაიჯანში, აღსუს რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 197 კაცი. ახუნდლუ GEOnet სახელების სერვერზე
ბარმი

ბარმი (აზერ. Barmy) — სოფელი აზერბაიჯანში, აღსუს რაიონში. ბარმი GEOnet სახელების სერვერზე
ბოზავანდი

ბოზავანდი (აზერ. Bozavand) — სოფელი აზერბაიჯანში, აღსუს რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 1 068 კაცი. ბოზავანდი GEOnet სახელების სერვერზე
დაშდამირბეილი

დაშდამირბეილი (აზერ. Daşdəmirbəyli) — სოფელი აზერბაიჯანში, აღსუს რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 915 კაცი. დაშდამირბეილი GEOnet სახელების სერვერზე
ბაიმლი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ბაიმლი შეიძლება აღნიშნავდეს: ბაიმლი — სოფელი აზერბაიჯანში, აღსუს რაიონში. ბაიმლი — სოფელი აზერბაიჯანში, ზარდაბის რაიონში.
ჩაფარლი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ჩაფარლი შეიძლება აღნიშნავდეს: ჩაფარლი — სოფელი აზერბაიჯანში, აღსუს რაიონში. ჩაფარლი — სოფელი აზერბაიჯანში, შამქორის რაიონში.
რელიგია უზბეკეთში

ისლამი წარმოადგენს უზბეკეთის მოსახლეობის უმრავლესობის რელიგიას, 2009 წლის მონაცემებით, ქვეყნის მოსახლეობის 96.3% მუსლიმია. მთავარი სტატია: ისლამი უზბეკეთში. მოსახლეობის უმრავლესობა სუნიტები არიან, ასევე შიიტი მუსლიმებიც არიან. ისლამი, უზბეკების წინაპრებმა, VIII საუკუნეში მიიღეს, როდესაც არაბებმა ცენტრალურ აზიაში შევიდნენ. ისლამმა, თავდაპირველად დაიკავა ქვეყნის სამხრეთი ნაწილი — თურქესტანი, ხოლო შემდგომ, თანდათან გავრცელდა ჩრდილოეთისკენ. XIV საუკუნეში, თემურლენგმა ააშენა მრავალი რელიგიური ნაგებობა, მათ შორის ბიბი-ხანიმის მეჩეთიც. მან ასევე ააშენა თავისი ერთ-ერთი საუკეთესო შენობა, აჰმედ იასავის საფლავზე, რომელიც იყო გავლენიანი თურქი სუფი წმინდანი, რომელმაც გაავრცელა სუფიური ისლამი მომთაბარე ტომებს შორის. ისლამი გავრცელდა უზბეკებს შორის, როდესაც უზბეგ ჰანმა მიიღო ისლამი. ისლამი მიიღო იბნ აბდულ ჰამიდმაც, რომელიც ბუხარანის საიდი და შეიხი იყო, უზბეკებმა ასევე ხელი შეუწყეს ისლამის გავრცელებას ოქროს ურდოშიც და მისიონერული წესით გაფართოეს ისლამი მთელ ცენტრალურ აზიაში. საბოლოოდ, ისლამმა დაეხმარა ხანს აღმოფხვრას ინტერფრაქციული ბრძოლები ურდოს შიგნით და დაასტაბილუროს სახელმწიფო დაწესებულებები. საბჭოთა კავშირის დროს, მოსკოვმა მნიშვნელოვნად დაამახინჯა ისლამის გაგება უზბეკეთის მოსახლეობის შორის და შექმნა კონკურენტული ისლამური იდეოლოგიები შუა აზიის მოსახლეობას შორის. მთავრობა აფინანსებდა ოფიციალურ ანტირელიგიურ კამპანიებს და ახშობდა ნებისმიერ მინიშნებას ისლამურ მოძრაობასთან ან ქსელთან, რომელიც ფუნქციონირებდა სახელმწიფოს კონტროლის გარეთ. ამის გარდა, ბევრი მუსლიმი ინტენსიური რუსიფიკაციის მსხვერპლი გახდა. დაიხურა ბევრი მეჩეთი და სტალინის მმართველობის დროს, ბევრი მუსლიმი მასობრივი დეპორტაციის მსხვერპლი გახდა. უზბეკეთში, საბჭოთა ხელისუფლების ბოლომ არ მოუტანა ისლამური ფუნდამენტალიზმის აყვავება, როგორც ამას ბევრი წინასწარმეტყველებდა, არამედ მოხდა ეტაპობრივი გადასვლა რწმენაზე. ამჟამად, Pew Research Center ანგარიშის თანახმად, უზბეკეთის მოსახლეობის 96.3% მუსლიმია. მთავარი სტატია: ქრისტიანობა უზბეკეთში. უზბეკეთში ქრისტიანები ძირითადად ეთნიკურად რუსები არიან, რომლებიც მართლმადიდებელი ქრისტიანები არიან. ასევე, კათოლიკეებიც ცხოვრობენ, ძირითადად ეთნიკური პოლონელები. უძველესი, უზბეკეთის პრე-ისლამური ზოროასტრიზმი დღემდეც არსებობს და 7,400 ადამიანი უზბეკეთში მას მოსდევს. ებრაელების რიცხვი უზბეკეთში შეადგენს 5000, 2007 წლის მონაცემებით, რომელიც მთელი მოსახლეობის 0.2% წარმოადგენს. უზბეკეთში, მხოლოდ მცირე რიცხვით ბუხრანელი ებრაელები დარჩნენ. ↑ Middle East :: UZBEKISTAN. CIA The World Factbook. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-07-09. ციტირების თარიღი: 2016-11-08. ↑ MAPPING THE GLOBAL MUSLIM POPULATION, Page 17. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-21. ციტირების თარიღი: 2016-11-08. ↑ Atabaki, Touraj. Central Asia and the Caucasus: transnationalism and diaspora, pg. 24 ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-21. ციტირების თარიღი: 2016-11-08. ↑ [1] ↑ AMERICAN JEWISH YEAR BOOK, 2007, Page 592. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-03-26. ციტირების თარიღი: 2016-11-08.
ჯაფარლი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ჯაფარლი შეიძლება აღნიშნავდეს: ჯაფარლი — სოფელი აზერბაიჯანში, აღსუს რაიონში. ჯაფარლი — სოფელი აზერბაიჯანში, გადაბეის რაიონში. ჯაფარლი — სოფელი აზერბაიჯანში, ევლახის რაიონში. ჯაფარლი — სოფელი აზერბაიჯანში, იმიშლის რაიონში. ჯაფარლი — სოფელი აზერბაიჯანში, ყაზახის რაიონში. ჯაფარლი — სოფელი აზერბაიჯანში, ჯალილაბადის რაიონში. ჯაფარლი — სოფელიაზერბაიჯანში, ჯალილაბადის რაიონში.
ჯალაირი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ჯალაირი შეიძლება აღნიშნავდეს: ჯალაირი — სოფელი აზერბაიჯანში, აღსუს რაიონში. ჯალაირი — სოფელი აზერბაიჯანში, კახის რაიონში. ჯალაირი — სოფელი აზერბაიჯანში, ჯალილაბადის რაიონში.
ჩინი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ჩინი შეიძლება აღნიშნავდეს: ჩინი — ქართული ანბანის ოცდამეექვსე ასო. ჩინი — ტბა მალაიზიაში. ჩინი — მდინარე მალაზიაში.
ჩუხურიურდი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ჩუხურიურდი შეიძლება აღნიშნავდეს: ჩუხურიურდი — სოფელი აზერბაიჯანში, აღსუს რაიონში. ჩუხურიურდი — სოფელი აზერბაიჯანში, შემახის რაიონში.
გია ბუღაძე

გია (გიორგი) უშანგის ძე ბუღაძე (დ. 24 სექტემბერი, 1956, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მხატვარი. თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის რექტორი 2003 წლიდან 2012 წლამდე. გია ბუღაძე დაიბადა 1956 წლის 24 სექტემბერს, თბილისში, ექიმების ოჯახში. სწავლობდა პიონერთა და მოსწავლეთა სასახლეში, იაკობ ნიკოლაძის სახელობის სასწავლებელში, შემდეგ კი აპოლონ ქუთათელაძის სახელობის თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიაში (1977–1981). გიორგი თოთიბაძე და კონსტანტინე მახარაძის სტუდიაში, სახვითი ხელოვნების ფაკულტეტზე. 1980-იანი წლების ბოლოს გია ბუღაძის სახლი რუსთაველის გამზირზე გახდა მხატვართა (კარლო კაჭარავა, მამუკა ჯაფარიძე, მამუკა ცეცხლაძე, ნიკო ცეცხლაძე, გოგა მაღლაკელიძე და სხვები) შეკრების ადგილი. ამავე პერიოდში ის იყო ჯგუფ „არქივარიუსის“ სულისჩამდგმელი და აქტიურად იყო ჩართული მხატვრების არაფორმალურ გაერთიანებაში — „X სართული“. ის მონაწილეობდა სხვადასხვა ინოვაციურ გამოფენებსა და აქციებში. მისი სახელი ასოცირდება თანამედროვე ხელოვნების ცენტრის დაარსებასთან „ქარვასლაში“. 2003-2012 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის რექტორი იყო. "Who is who?" Cambridge publication, editions 25, 26; Georgian Encyclopedia publications-2006, 2004, 2003. (2011) თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემია. Tbilisi.  გია ბუღაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ოფიციალური საიტი.
დადალი (მრავალმნიშვნელოვანი)

დადალი შეიძლება აღნიშნავდეს: დადალი — სოფელი აზერბაიჯანში, აღსუს რაიონში. დადალი — სოფელი აზერბაიჯანში, ფუზულის რაიონში. დადალი — სოფელი აზერბაიჯანში, ხაჩმაზის რაიონში.
ჰაჯიქადირლი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ჰაჯიქადირლი შეიძლება აღნიშნავდეს: ჰაჯიქადირლი — სოფელი აზერბაიჯანში, აღსუს რაიონში. ჰაჯიქადირლი — სოფელი აზერბაიჯანში, შემახის რაიონში.
სიბაი

სიბაი (რუს. Сиба́й; ბაშკ. Сибай) — ქალაქი ბაშკირეთში. მდებარეობს სამხრეთ ურალის აღმოსავლეთ ფერდობზე. დედაქალაქ უფადან 464 კილომეტრში. 2010 წლის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენს 62,763 ადამიანს. სიბაიმ დაბის სტატუსი 1938 წელს მიიღო. 1955 წლის 21 ნოემბერს კი ქალაქის სტატუსი მიენიჭა. სიბაი ცნობილია რუსეთში ყველაზე ღრმა ღია ტიპის საბადოთი. სპილენძ-თუთიის კარიერი ორი კილომეტრის სიგანის და 500 მეტრის სიღრმისაა. ქალაქს ემსახურება სიბაის აეროპორტი. 2010 წლის აღწერის მიხედვით სიბაის ეთნიკური შემადგენლობა შემდეგია: ბაშკირები: 53.0% რუსები: 35.6% თათრები: 8.3% სხვა: 3.1% სიბაის ოფიციალური გვერდი (რუსული) სიბაის არაოფიციალური გვერდი დაარქივებული 2016-10-07 საიტზე Wayback Machine. (რუსული) Mojgorod.ru. სიბაი (რუსული)
მანუელ ბენტუ

მანუელ გალრინიუ ბენტუ (პორტ.: Manuel Galrinho Bento) (დ. 25 ივნისი, 1948, გოლეგა — გ. 1 მარტი, 2007, ბარეირუ) — პორტუგალიელი ფეხბურთის მეკარე. 1977 წელს დასახელდა პორტუგალიის წლის ფეხბურთელად. არის პორტუგალიის 8 გზის ჩემპიონი. პორტუგალიის საფეხბურთო თასის 5 გზის გამარჯვებული. პორტუგალიის საფეხბურთო სუპერთასის ორგზის გამარჯვებული. მანუელ ბენტუ — National-Football-Teams.com მანუელ ბენტუ — ფიფას ჩანაწერი[დაარქივებული] Portugal stats at Eu-Football
ბაიმაკი

ბაიმაკი (რუს. Баймак; ბაშკ. Баймаҡ) — ქალაქი ბაშკირეთში. მდებარეობს მდინარე ტანალიკის დინების ზემო ნაწილში, დედაქალაქ უფადან 489 კილომეტრში. 2010 წლის აღწერის მიხედვით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 17,710 ადამიანს. დაარსებულია 2013 წელს, ქალაქის სტატუსი მიენიჭა 1938 წელს. ეთნიკური შემადგენლობა: ბაშკირები: 69.8% რუსები: 23.1% თათრები: 5.1% Муниципальный район Баймакский район Республики Башкортостан ↑ (2003) Энциклопедия Города России. Moscow: Большая Российская Энциклопедия, გვ. 32. ISBN 5-7107-7399-9.
შენიანი

შენიანი (ჩინ.: 瀋陽) — სუბპროვინციული მნიშვნელობის ქალაქი ჩრდილო-აღმოსავლეთ ჩინეთში, მდინარე ლიაოხეს მარცხენა შენაკადის — ხუნხეს ორივე ნაპირზე. წარმოადგენს ლიაონინის პროვინციის ადმინისტრაციულ ცენტრს. განლაგებულია ჩინეთის დიდი კედლის ჩრდილოეთით. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ქალაქში ცხოვრობდა 8,106,171 ადამიანი. ფართობი 12,942 კმ². აღმოცენდა ძველი წელთაღრიცხვის II საუკუნეში, ეწოდებოდა ხოუჩენი, VIII-XVIII საუკუნეებში შენჯოუ. იუანის დინასტიის დროს (XIII-XIV საუკუნეები) დაერქვა შენიანი. 1621 წელს მიიტაცეს მანჯურიელებმა და 1625 წლიდან 1912 წლამდე ატარებდა მანჯურიულ სახელწოდება მუკდენს. 1625-44 მანჯურიის სახელმწიფოს დედაქალაქი იყო. ცინის დინასტიის დროს (1644-1911) ითვლებოდა ჩინეთის მეორე დედაქალაქად. 1658 წლიდან ფინტიანის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია, 1908-21 წლებში — ჩრდილო-აღმოსავლეთ სამი პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. 1931 წლის 18 სექტემბერს მიიტაცეს იაპონელმა ჯარებმა, ამით დაიწყო იაპონიის მიერ ჩრდილო-აღმოსავლეთ ჩინეთის ოკუპაცია. 1945 წლის 20 აგვისტოს გაათავისუფლა საბჭოთა არმიამ, 1948 წლის 2 ნოემბერს ჩინეთის სახალხო-განმათავისუფლებელმა არმიამ გაათავისუფლა გომინდანელთა ხელისუფლებისაგან. შენიანი ჩინეთის უდიდესი სარკინიგზო კვანძი და ქვეყნის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი სამრეწველო ცენტრია. განვითარებულია ქიმიური მრეწველობა, მანქანათმშენებლობა, რომელიც შეიცავს საწარმოო მოწყობილობებს, სატრანსპორტო საშუალებების, ელექტროტექნიკური ძრავებისა და სხვათა წარმოება. ქალაქში განლაგებულია ფერადი მეტალურგიის საწარმოები. საკმაოდ კარგად არის განვითარებული მსუბუქი და კვების მრეწველობა. შენიანში მდებარეობს Brilliance China Auto-ს სათავო ოფისი. ქალაქშია უმაღლესი სასწავლო დაწესებულება — შენიანის უნივერსიტეტი, აქვეა ლიაონინის პროვინციის მუზეუმი. ისტორიული ძეგლებიდან აღსანიშნავია მუკდენის სასახლე, რომელსაც 1955 წლიდან ეროვნული მუზეუმის სტატუსი აქვს, ხოლო 2004 წელს იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიყვანა როგორც კომპლექსური ობიექტის 439-ის ნაწილი „აკრძალული ქალაქი და მუკდენის სასახლე“. აღსანიშნავია აგრეთვე შენიანის ბეილინი და შენიანის დუნლინი. დასავლეთი შენიანი მდებარეობს მდინარე ლიაოხეს დელტის ალუვიურ ვაკეზე, მაშინ როდესაც აღმოსავლეთი შენიანი არის მანჯურია-კორეის მთების ნაწილი, რომელიც ტყეებითაა დაფარული. მაქსიმალური სიმაღლე ზღვის დონიდან 414 მეტრზეა, ხოლო მინიმალური 7 მეტრზე. საქალაქო ზონის დიდი ნაწილი განფენილია მდინარე ხუნხეს ჩრდილოეთით. საქალაქო ზონის საშუალო სიმაღლე ზღვის დონიდან შეადგენს 29 მეტრს. ჩრდილოეთ და სამხრეთი არხი გაედინება შესაბამისად, საქალაქო ზონის ჩრდილოეთსა და სამხრეთში. შენიანის კლიმატი ფორმირდება მუსონების ზეგავლენით. ზომიერად კონტინენტური კლიმატი გამოირჩევა ცხელი ნოტიო ზაფხულით (მუსონების ზეგავლენით) და მშრალი ცივი ზამთრით (ციმბირის ანტიციკლონის ზეგავლენით). სეზონები მკვეთრად განსხვავებულია. საშუალოწლიური ტემპერატურა 8,3 °C უდრის, ყველაზე დაბალი −28.5 °C-ს, ხოლო ყველაზე მაღალი 36,1 °C-ს. ატმოსფერული ნალექების ძირითადი მოცულობა ივლისსა და აგვისტოშია. ატმოსფერული ნალექების ყოველწლიური რაოდენობა შეადგენს დაახლოებით 700 მმ-ს. შენიანის ცენტრიდან სამხრეთით დაახლოებით 20 კილომეტრშია შენიანის საერთაშორისო აეროპორტი ტაოსიანი. შენიანის მთავრობის საიტი დაარქივებული 2017-09-14 საიტზე Wayback Machine. შენიანის ონლაინ-საზოგადოება დაარქივებული 2009-10-04 საიტზე Wayback Machine.
ნუკლეოზიდი

ნუკლეოზიდი არის გლიკოზილამინი, რომელიც აზოტოვანი ფუძის და რიბოზის ან დეზოქსირიბოზის შეერთების შედეგად არის წარმოქმნილი. ნუკლეოზიდის მაგალითებია ციტიდინი, ურიდინი, ადენოზინი, გუანოზინი, თიმიდინი და ინოზინი. უჯრედში ფერმენტი კინაზა ნუკლეოზიდების ფოსფორილირებას ახორციელებს, რის შედეგადაც წარმოიქმნება ნუკლეოტიდები, რომლებიც დნმ–ის და რნმ–ის ასაგებად გამოიყენება. წაქაძე ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 177.