laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ნავთლუღის სასაფლაოს წმინდა ბარბარეს ეკლესია

ნავთლუღის სასაფლაოს წმინდა ბარბარეს ეკლესია, ქვემო ნავთლუღის წმინდა ბარბარეს ეკლესია, — ქართული მართლმადიდებლური ტაძარი, მდებარეობს თბილისში, ქინძმარაულის შესახვევში, წმინდა ბარბარეს სასაფლაოზე. ნავთლუღის წმინდა ბარბარეს ეკლესია პირველად 1779 წელს მოიხსენიება. ეკლესია სოფელ ნავთლუღის მფლობელთა და მეპატრონეთა, თავადი სუმბათაშვილების საგვარეულო საძვალეც იყო. მათი შთამომავლები დღეისათვის საფრანგეთში ცხოვრობენ. მოსე ჯანაშვილი წერს: „ტაძარი წმინდა ბარბარესი ქვემო ნავთლუღში, აგებული ძველ დროს, დიდი თაყვანის-საცემელია, დღეობას აქ იკრიბება დიდძალი მლოცველი, წმინდა ბარბარეს მოსალოცად აქ მუდამ მოჰყავთ სახადით მოსარჩენალი ბავშვები“. თბილისში არსებობდა უძველესი ტრადიცია, ყველა ოჯახს ბავშვი ამ ეკლესიაში მიჰყავდა დასალოცად და წმინდა ბარბარეს მამალსაც სწირავდა. 1880-1883 წლებში ეკლესია შეაკეთა და განაახლა მღვდელმა თეოფანე ჩიჯავაძემ. ამჟამად ტაძრის მოძღვრის მამა იესე არხოზაშვილის ინიციატივით ტაძარი იხატება დავით იმერლიშვილის მიერ. თბილისის წმინდა ბარბარეს ქვემო ეკლესიაში დასვენებულია წმინდა ბარბარეს XVI-XVII საუკუნის სასწაულმოქმედი ხატი, რომელსაც სამი შარავანდედი ადგას თავზე. ასევე აქ დასვენებულია XVI საუკუნის ყოველთა წმიდათას აღდგომის ხატი და სხვა ხატები. წმინდა ბარბარეს (ქვემო) ეკლესია წარმოადგენს ერთნავიან შენობას, რომლისთვისაც მინაშენი მეფე ერეკლეს XVIII საუკუნეში გაუკეთებია. 1903 წლის გაზეთი ”ივერია” წერდა, რომ: ”4 იანვარს, ნავთლუხში, ნავთლუხის წმინდა ბარბარეს ეკკლესიის მღვდელის მამა იოსებ ჩიჯავაძის მოთავეობით გამართული იქნება საქველმოქმედო საღამო მუსიკალური განყოფილებით. შემოსავალი ამ საღამოსი გაეგზავნებათ ქალაქ ანდიჯანში მიწისძვრისაგან დაზარალებულთ შესაწევრად”. ამ სტატიის მიხედვით, შეიძლება წარმოვიდგინოთ, რამდენად ფართო იყო ამ ეკლესიის საქმიანობის ფარგლები. მ. ქუთათელაძე, „თბილისის ტაძრები“, ტ. I, თბ., 2010 გვ. 98-101 ნავთლუღის წმინდა ბარბარეს ეკლესია
გრიგორი და აქსინია ნავში (ძეგლი)

გრიგორი და აქსინია ნავში (რუს. Григорий и Аксинья в лодке) — სკულპტურული კომპოზიცია მდებარეობს მდინარე დონის მარჯვენა სანაპიროზე ქალაქ დონის როსტოვში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ძეგლზე მუშაობდა მოქანდაკე სერგეი ოლეშნია, რომელმაც იგი შექმნა მიხეილ შოლოხოვის რომანის წყნარი დონის მოტივების მიხედვით. კომპოზიცია აღმართეს 2013 წელს. იგი გახდა რიგით მესამე ქანდაკება დონის როსტოვში რომელიც შექმნილია წყნარი დონის მოტივების მიხედვით. სკულპტურული კომპოზიცია ასახავს რომან წყნარი დონის ერთ-ერთ ეპიზოდს. წიგნის გმირები, შეყვარებულები გრიგორი მალახოვი და აქსინია ასტახოვა გამოსახულნი არიან ნიჩბიან ნავში მსხდომნი დონზე გასეირნების მომენტში. აქსინიას აცვია ელეგანტური კაბა,რომელიც გაფორმებულია მანჟეტებითა და მაქმანებით და ხელში უკავია პატარა თაიგული. გრიგორი ზის კიჩოზე და გამოწყობილია სამხედრო უნიფორმაში. მიხეილ შოლოხოვის რომანის გმირების ბრინჯაოს ქანდაკებები ნატურალურ ზომებშია გამოსახული. ქანდაკებებე შოის გრძელი სკამია, რომელსაც ხშირად იყენებენ ტურისტები ნავში ჩასხდომის დროს ფოტოების გადასაღებად. ნავის ის მხარე, რომელზეც ზის აქსინია აწეულია და დგას ქვების გროვაზე. ნავის ცენტრალურ ნაწილზე დამონტაჟებულია ნიჩბები. მოსახლეობის ნაწილი აკრიტიკებს კომპოზიციას იმის გამო, რომ მიხეილ შოლოხოვის რომანის აღნიშნულ ეპიზოდს არანაირი კავშირი არ აქვს ქალაქ დონის როსტოვთან. გრიგორი და აქსინია (ძეგლი) ↑ Ой ты, наш батюшка тихий Дон!. Библиотека Шадринского государственного педагогического университета. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-02-12. ციტირების თარიღი: 2017-03-03. ↑ Памятник «Григорий и Аксинья в лодке». Изготовление памятников. ციტირების თარიღი: 2017-03-03. ↑ Григорий и Аксинья в лодке. Неформальные достопримечательности. ციტირების თარიღი: 2017-03-03.
მეტეხისუბნის წმინდა დავით წინასწარმეტყველის ეკლესია

მეტეხისუბნის წმინდა დავით წინასწარმეტყველის ეკლესია — ქართული მართლმადიდებლური ტაძარი, მდებარეობს ქალაქ თბილისში, ვიქტორ ჯორბენაძის ქუჩის №1–ში. თბილისის მეტეხის უბანი თავისი ადგილმდებარეობის გამო ერთ-ერთი ყველაზე ადრეული დასახლება იყო ქალაქის ტერიტორიაზე. გადმოცემით, ვახტანგ I-მა გორგასალმა აქ ციხე-სიმაგრე აღმართა, რომელიც, აგრეთვე, მეფის რეზიდენციის ფუნქციას ასრულებდა. ამ ისტორიულ უბანში მეტეხის ტაძრის აღმოსავლეთით VII-X საუკუნეებში აშენებული ქართული მართლმადიდებლური ეკლესია იდგა, რომელიც საეკლესიო გადმოცემის თანახმად, წმინდა მარინეს სახელობაზედ იყო ნაკურთხი. სავარაუდოდ, იგი 1235 წლის მონღოლთა შემოსევას შეეწირა. უცნობია მისი შემდგომი ბედი, მაგრამ მართლმადიდებლებით დასახლებულ უბანში აუცილებლად მოხდებოდა დაზიანებული ეკლესიის აღდგენა. 1795 წელს თბილისს მორიგი უბედურება დაატყდა თავს, ერეკლე II-ს კრწანისში დამარცხების შემდეგ აღამაჰმად-ხანმა თბილისი აიღო და მთლიანად დაანგრია, მოსახლეობის უმეტესი ნაწილი ამოჟლიტა, 22 ათასი ადამიანი, მეტწილად ქალები და ბავშვები, ტყვედ წაიყვანა. თბილისი ისევ დაცარიელდა ქართული მოსახლეობისაგან. XVIII საუკუნის მიწურულს და XIX საუკუნის დასაწყისში ავლაბარში სომეხი მოსახლეობა მრავლდება. ისევე როგორც ბევრი ქართული ეკლესია, წმინდა მარინეს ეკლესიაც სომხების ხელში გადადის და იგი სურბ გევორქის სახელზე აკურთხეს, მას ასევე „ძორაბაშის ეკლესიასაც“ ეძახდნენ. 1837 წლით დათარიღებულ ეგნატე იოსელიანის მიერ შედგენილ კატალოგში — „მონასტრები, ეკლესიები ტფილისსა და მის მიდამოებში” სურბ გევორქის ეკლესიის შესახებ ვკითხულობთ: „ავლაბრის მარჯუნივ აღმართს ასავალსა თავსათანა გარდასახედავსა მტკვრისა და ბაღებისასა, პირისპირ მეტეხის ციხის დიდის კარებისა, არს საყდარი მცირე გუმბათიანი წმიდისა გიორგისა სახელსა ზედა, ხით დახურვილი, აღშენებული სურბნშანის დეკანოზის ტერ-ოჰანნეს ზარაფოვის სახელსაგან წელსა 1775-სა“. უკვე სომხური სურბგევორქის ეკლესია საბჭოთა პერიოდში დაანგრიეს. 1997 წელს დაიწყო დანგრეული ტაძრის ადგილას ახალი ეკლესიის მშენებლობა. ეკლესიის საძირკველი დეკანოზმა თევდორემ (ამბროლაძე) აკურთხა. 2001 წლის 11 ოქტომბერს ახლადაშენებული ტაძარი სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქმა, უწმინდესმა და უნეტარესმა ილია II-მ წმინდა დავით წინასწარმეტყველის სახელზედ აკურთხა. ტაძარი შვერილაბსიდიანი ცალნავიანი ეკლესიაა, გალერეით მტკვრის მხარეს. წმინდა დავით წინასწარმეტყველის ეკლესია ძეგვის ბუნებრივი ფლეთილი ქვით და ძველი ქართული აგურით აშენდა. ნაგებობის გადახურვა ასევე ძველი ქართული კრამიტით შესრულდა. ეკლესიის სამრეკლო ქუჩის მხარეს დგას და მის ქვეშ გალავნის შესასვლელია მოწყობილი. პროექტის ავტორია არქიტექტორი რევაზ ჯანაშია. მ. ქუთათელაძე, „თბილისის ტაძრები“, ტ. I, გვ. 108-113, თბ., 2010
სეიდის ღვთისმშობლის ეკლესია

სეიდის ღვთისმშობლის ეკლესია — მართლმადიდებლური ტაძარი თბილისში, აწ დანგრეული. თბილისის აღწერისას ვახუშტი ამბობს: „ხოლო აწ უწოდებენ ოთხთავ ქალაქთა აწ ტფილისს და განაყოფით: კალას-ტფილისსა, ტფილისს-სეიდაბადს, და ისნს-ავლაბარს, დაგარეთუბანი არს ტფილისისა. მსახლობელნი არიან ციხესა და სეიდაბადს სპარსნი მოჰმადიანნი“, „აქ დასხნა შასეფიმ სეიდნი, მის გამო სპარსნი უწოდებენ სეიდაბადს...“. XVII საუკუნის 30-იან წლებში როსტომ მეფის მიერ სეიდების ჩამოსახლების გამო თბილისის ტერიტორიაზე სეიდების დასახლება გაჩნდა და უბანსაც სეიდების უბანი, ანუ „სეიდაბადი“ დაერქვა. პლატონ იოსელიანი თავის სიძველეთა აღწერაში ვახუშტის ეთანხმება, მაგრამ საკუთარ ვარაუდსაც გვამცნობს: „... ამ დროს კი დასახლებაში — სეიდაბადი ჩაგვესმის სეიდნეი, დამახინჯებული სახელწოდება ძველი სიდონისა, თავისი კლდოვანი მიდამოთი და ქრისტიანული განწყობით ანტილიბანონის ძველი ხალხისა ჩვენებური სეიდაბადის გარემოს რომ ჰგავს. ბერძნებს ძველად აქ სეიდნეის ანუ სეიდის ღმრთისმშობლის ეკლესია ჰქონიათ. ფინიკიის სიდონში სეიდის დედაღვთის მონასტერი ახლაც სახელოვანია. ფრანგი მწერალი მიშო ძველი მწერლების თხზულებებზე დაყრდნობით მოგვითხრობს ჯვაროსნული ლაშქრობების ისტორიას, საიდანაც ვიგებთ, რომ იუსტინიანე იმპერატორმა ამ სეიდის ეკლესიას მის მიერ ოდესღაც დატყვევებული 300 ქართველი მიართვა და რომ ახლანდელი სეიდის ყველა მცხოვრები რიცხვით 30000 სული, მათი ჩამომავლები არიან. ამ დასახლებას იქაც, როგორც აქ სეიდ-აბადი ჰქვია. სეიდაბადის მთელს მიდამოებში არსებული ეკლესიები ქრისტეს სარწმუნოების მტრებმა ააოხრეს. ბოლო ორი საუკუნე აქ მუსლიმები დამკვიდრნენ, ციხის გარნიზონის დანაშთნი, ნასახლარებზე კიბაღები გააშენეს, რომელთაც სეიდაბადი ეწოდა... “. თუ პლატონ იოსელიანის ამ მოსაზრებას გავითვალისწინებთ, მაშინ ეს ეკლესია, სავარაუდოდ, ქალაქ სიდონის დაქცევამდე, ე. ი. XII საუკუნემდე უნდა აშენებულიყო. სხვა ცნობები სეიდის ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის ბერძნული ეკლესიის შესახებ არმოგვეპოვება. მ. ქუთათელაძე, „თბილისის ტაძრები“, ტ. I, თბ., 2010 გვ. 114-115
სტივენ თომას ერლეუაინი

სტივენ თომას „ტომ“ ერლეუაინი (ინგლ. Stephen Thomas Erlewine, დ. 18 ივნისი, 1973, ენ-არბორი, მიჩიგანი) — ამერიკელი მუსიკალური კრიტიკოსი, AllMusic-ის მთავარი რედაქტორი. იგი არაერთი მუსიკოსის ბიოგრაფიის და AllMusic-ის მიმოხილვების ავტორია, ისევე, როგორც თავისუფალი მწერალი, რომელიც ხშირად წიგნების ანოტაციებს ამზადებს. აგრეთვე არის ენ-არბორული ჯგუფ Who Dat?-ის ლიდერი და გიტარისტი. სტივენი არის AllMusic-ის დამაარსებელ და ყოფილ მუსიკოს მაიკლ ერლეუაინის ძმისშვილი. განათლება მიჩიგანის უნივერსიტეტში მიიღო, სადაც ძირითად მიმართულებად ინგლისური ენა აირჩია. 1993–1994 წლებში იყო The Michigan Daily-ს რედაქტორი მუსიკის სფეროში, შემდეგ კი - ამავე გამოცემის სამხატვრო ხელმძღვანელი (1994–1995). წვლილი აქვს შეტანილი მრავალ წიგნში, როგორიც არის All Music Guide to Rock: The Definitive Guide to Rock, Pop, and Soul და All Music Guide to Hip-Hop: The Definitive Guide to Rap & Hip-Hop. სტივენ თომას ერლეუაინის ბიოგრაფია AllMusic-ზე. ციტირების თარიღი: 2012-05-11. Pitchfork-ზე Rolling Stone-ზე დაარქივებული 2017-07-13 საიტზე Wayback Machine. ჟურნალ New York-ში დაარქივებული 2017-09-19 საიტზე Wayback Machine. ↑ სტივენ თომას ერლეუაინის წვლილი AllMusic-ზე. ციტირების თარიღი: 14 ივნისი, 2015. ↑ Who Dat? AllMusic-ზე. ციტირების თარიღი: 14 ივნისი, 2015. ↑ ჯენკინსი, ტერი. მაიკლ ერლეუაინის ბიოგრაფია AllMusic-ზე. ციტირების თარიღი: 2012-05-11. ↑ All Music Guide to Hip-Hop. Backbeat Books. Hal Leonard Books. ციტირების თარიღი: 24 აპრილი, 2011.
გუბერნატორი

გუბერნატორი (ლათ. gubernator — „მმართველი“) — თანამედროვე სახელმწიფოებში ამა თუ იმ ტერიტორიული ერთეულის უმაღლესი თანამდებობის პირი. მაგ., ამერიკის შეერთებულ შტატებში არის შტატის აღმასრულებელი ხელისუფლების მეთაური — ირჩევს მოსახლეობა. გაერთიანებულ სამეფოში გუბერნატორი არის ტერიტორიის მმართველი, რომელსაც ნიშნავს მთავრობა. რუსეთის იმპერიაში გუბერნატორი იყო უმაღლესი მოხელე გუბერნიაში, რომელიც ადმინისტრაციულ, საპოლიციო და სამხედრო ფუნქციებს ახორციელებდა. საქართველოში 1995 წლიდან დე-ფაქტო მხარეებში გაჩნდა გუბერნატორის ინსტიტუტი, რომელსაც ჯერ სახელმწიფო რწმუნებული — გუბერნატორი ეწოდებოდა, ხოლო 2019 წლიდან სახელმწიფო რწმუნებული ეწოდა. გენერალ-გუბერნატორი გუბერნატორი (აშშ) გუბერნია ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 288. ↑ „სახელმწიფო რწმუნებულის – გუბერნატორის დებულების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 29 ნოემბრის №308 დადგენილებაში ცვლილების შეტანის თაობაზე (2019
შემგროვებლობა (მეურნეობის დარგი)

შემგროვებლობა — პრეისტორიული საზოგადოების ერთ-ერთი ძირითადი საქმიანობა, ე.წ. მითვისებითი მეურნეობის ერთ-ერთი დარგი. შემგროვებლობა პირველყოფილი ადამიანის წარმოშობისთანავე გაჩნდა და საკმაოდ დიდხანს გაგრძელდა. თითქმის მთელი ქვის ხანის პერიოდში და კიდევ უფრო გვიან ადამიანის ძირითადი საქმიანობა დაკავშირებული იყო საკვების მოპოვებასთან. ეს ხდებოდა ნადირობით, თევზჭერით ან შემგროვებლობით. ქვის ხანის ადამიანებმა კარგად იცოდნენ შემგროვებლობა, ჰქონდათ ათვისებული გარკვეული სივრცე, საკუთარი ტერიტორია. საკვების მოპოვების პროცესში მთელი ჯოგი მომთაბარეობდა. გარკვეულ პუნქტში ჯოგის ხანგრძლივ დგომას საკვები რესურსების – შეგროვილისა და ნანადირევის სიუხვე განპირობებდა. შემგროვებლობა დამოკიდებული იყო კლიმატურ პირობებზე, საარსებო რესურსებზე, შესაბამისი იარაღის ფლობაზე. საკვების მოპოვებისათვის პირველყოფილი ადამიანები იყენებდნენ ქვის და ხის იარაღებს — ხელცულებს, საჩიჩქნებს, წვეტანებს, დანებსა და შუბებს. ტექნიკური მიღწევებიდან, აღსანიშნავია, ბუმერანგები. პირველი ადამიანები აგროვებდნენ ქერქს, ფესვებს, ბალახს, ტყის ნაყოფს და სხვ., რაც კი საკვებად ვარგისი და გამოსადეგი იყო. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 708.
შემგროვებლობა (მრავალმნიშვნელოვანი)

შემგროვებლობა შეიძლება აღნიშნავდეს: შემგროვებლობა — დაავადებას, ფსიქიკური აშლილობის ერთ-ერთ სახეს. შემგროვებლობა — პრეისტორიული ხანის ადამიანთა სამეურნეო საქმიანობას.
გიორგი II დადიანი

გიორგი II დადიანი (გ. 1384) — ოდიშის ერისთავი 1345-1384 წლებში. ჰქონდა მანდატურთუხუცესის ტიტული. გიორგი დადიანს ერისთავობა მისცა გიორგი ბრწყინვალემ. გიორგი II დადიანს, საკუთრივ ოდიშის საერისთავოს გარდა, ემორჩილებოდა გურიის საერისთავო და სვანეთის საერისთავოს ერთი ნაწილი (ბალს ქვემო სვანეთი). მისი ვაჟით, კახაბერით, დაიწყო გურიის საერისთავოს ბოლო დინასტია გურიელები. გიორგი II დადიანს დიდი წვლილი მიუძღვის ბედიის სამონასტრო კომპლექსის განახლებაში. მისი ფრესკა დედასთან, დედოფალ მარეხთან ერთად, გამოსახულია ამ ტაძრის ჩრდილოეთის კედელზე. მან დიდი ღვაწლი დასდო ასევე იერუსალიმის ჯვრის მონასტერს. დაკრძალულია ხობის მონასტერში. თ. ბერაძე, ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 27. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 163. ახალაძე ლ.. ბედიის ტაძრის ეპიგრაფიკა. აფხაზეთის ეპიგრაფიკა, როგორც საისტორიო წყარო (ლაპიდარული და ფრესკული წარწერები). თბილისი, 2005. სამეგრელო, კოლხეთი, ოდიში, ილ. ანთელავას საერთო რედ., თბ., 1999. თაყაიშვილი ე., არქეოლოგიური მოგზაურობანი და შენიშვნანი, წგ. 2, ტფ., 1914; ვახუშტი, აღწერა სამეფოსა საქართველოსა, წგ.: ქართლის ცხოვრება, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც., ტ. 4, თბ., 1973.
კოჰეზია

კოჰეზია (ლათ. cohaesus – ბმული, მიკრული) — მოლეკულების (ატომების, იონების) შეჭიდულობა, გამოწვეული მიზიდვის ძალებით. ეს არის მოლეკულათშორისი ურთიერთქმედებისა და ქიმიური ბმის ძალები. ამ ურთიერთქმედებით არის განპირობებული ფიზიკური და ფიზიკურ-ქიმიური თვისებების ერთობლიობა — აგრეგატული მდგომარეობა, ხსნადობა, აქროლადობა. კოჰეზიური ძალები მცირე მანძილზე მოქმედებს (მანძილის გადიდებისას სწრაფად ეცემა). ამიტომ კოჰეზია ძლიერია მყარ და თხევად სხეულებში, სადაც მანძილი ატომებსა და მოლეკულებს შორის მცირეა. აირებში კოჰეზია მეტად უმნიშვნელოა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 10. კოჰეზია - უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი www.nplg.gov.ge The Bubble Wall[მკვდარი ბმული] (audio slideshow from the National High Magnetic Field Laboratory explaining cohesion, surface tension and hydrogen bonds) "Adhesion and Cohesion of Water." USGS.gov. US Geological Survey, n.d. Web.
ჰერერო

ჰერერო (თავდაპირველად, მბანდუ) — სამხრეთ აფრიკის ნაწილში მცხოვრები ეთნიკური ჯგუფი. მათი უმეტესობა ცხოვრობს ნამიბიაში, მცირე ნაწილი ბოტსვანასა და ანგოლაში. 2013 წლის მონაცემებით, მათი რაოდენობა შეადგენს 250 ათას ადამიანს. ისინი საუბრობენ ბანტუს ჯგუფის ჰერერო ენაზე. რელიგიურად მოსახლეობის ნაწილი პროტესტანტია, ნაწილი მისდევს ტრადიციულ ხალხურ რწმენა-წარმოდგენებს. მათი ძირითადი საქმიანობაა მესაქონლეობა, თუმცა ნამიბიაში, უმრავლეს შემთხვევაში, ისინი საქმიანობენ ფერმებში და ვაჭრობენ, ქალაქებში ძირითადად მისდევენ ვაჭრობასა და ხელოსნობას. ანგოლაში ჰერერო ხალხი მისდევს, ძირითადად, მესაქონლეობას. ნამიბიის ტერიტორიაზე ჰერეროები ცხოვრობენ ტომობრივ ჯგუფებად კაოკოლენდეში, სადაც მათ სიახლოვეს ცხოვრობს ჰიმბას ტომის ხალხი. 1904—1907 წწ. აჯანყების დაცემის შემდეგ გერმანული ჯარების მიერ განადგურებული იქნა 65 000 (ტომების 80%) ადამიანი ჰერეროს ტომიდან. ნამიბიის ისტორია ეტიმოლოგია ჰერერო ხალხი - ფოტოგრაფია და დამატებითი ინფორმაციები დაარქივებული 2006-03-18 საიტზე Wayback Machine.
კრეატინი

კრეატინი (ბერძ. κρέας – ხორცი) — N-მეთილგუანიდინძმრის მჟავა, მისი მოლეკულური მასა არის 113.12 გ/მოლი, დნობის ტემპერატურა კი — 300°C. კარგად იხსნება ცხელ წყალში, ცუდად — სპირტში, არ იხსნება ეთერში. კრეატინი შედის ყველა ხერხემლიანის კუნთებში კრეატინოფოსფორმჟავას სახით. მცირე რაოდენობით გვხვდება ნერვულ ქსოვილებში, სისხლში, ღვიძლში და თირკმელებში. ორგანიზმში კრეატინი წარმოიქმნება ამინომჟავა გლიცინისა და არგინინისაგან. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 20. Creatinine at Lab Tests Online დაარქივებული 2017-07-28 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) Creatinine: analyte monograph დაარქივებული 2017-04-28 საიტზე Wayback Machine. - The Association for Clinical Biochemistry and Laboratory Medicine (ინგლისური)
ჰერერო ენა

ჰერერო ენა — ჰერერო ხალხის ენა. გავრცელებულია, ძირითადად, ნამიბიაში. აგრეთვე, ანგოლასა და ბოტსვანაში. ეს არის ეთნიკური ჯგუფების საურთიერთობო ენა. 1999 წლის მონაცემებით, ამ ენაზე საუბრობდა 150 ათასი ადამიანი. ჰერერო ენა — ბანტუს ჯგუფის ერთ-ერთი ენაა. მალკოლმ გათრის კლასიფიკაციით (1967—1971) გააჩნია R.31. გააჩნია რეგიონული დიალექტები (კაოკოლენდე და მბანდერუ ნამიბიაში, მაჰალეპიე ბოტსვანაში). ფონეტიკური მახასიათებლები: მოკლე და გრძელი ხმოვნების არსებობა, ღია მარცვალი, ყრუ და მჟღერი კბილთაშორისი თანხმოვნები, ხმოვანი და თანხმოვანი ბგერების ჰარმონია (სინჰარმონიზმი), მახვილი ბოლოსწინა მარცვალზე და სხვ. სიტყვების წარმოქმნა ფართოდ არის შესაძლებელი პრეფიქსებისა და სუფიქსების დახმარებით, ასევე, სიტყვათწყობის საშუალებით. ლექსიკა მოიცავს სიტყვებს აფრიკაანსიდან, კოისანური ენებიდან, კერძოდ ნამა ენადან, გერმანული და ინგლისური ენებიდან. ჰერერო ენა აქტიურად ივსება ახალ-ახალი ტერმინოლოგიით. არის ახლასამწერლობო ენა. დამწერლობა შეიქმნა XX ს. დასაწყისში. დაფუძნებულია ლათინური ენის ანბანზე. Meinhof C. Die Sprache der Herero in Deutsch-Süd-West Afrika. B., 1909; Vedder H. Einführung in die Hererosprache. Namibib, 1956; Damman E. Herero-texte. D., 1983; Ohly R. Herero. Academic handbook. Windhoek, 1995. P. 1-3; idem. A grammatical sketch of Herero. Warsaw, 1999. ლექსიკონი: Irle J. Deutsch-Herero Wörterbuch. Hamb., 1917.
კოისანური ენები

კოისანური ენები (ნამადან „'khoi“ (ადამიანი) და სანიდან („ბუშმენი“) — სამხრეთ აფრიკის ავტოქტონი ნე-ბანტუ ენების და ასევე, ტანზანიის ორი (სანდავე და ჰაძა) იზოლირებული ენის პირობითი სახელწოდება. მრავალი კოისანური ენა გაქრობის საფრთხის ქვეშაა და მრავალიც უკვე გაქრა. ამ ენაზე მოსაუბრეთა საერთო რიცხვი 370 ათასამდეა. მათი გავრცელების არეალია კალაჰარის უდაბნოს მიმდებარე რეგიონი. ამ ენაში არსებობს ეგრეთ წოდებული "შიშინა" თანხმოვნები. თვითონ ტერმინი "კოისანი" კოისანური ენის ერთ-ერთი დიალექტისგანაა ნაწარმოები, "კოი"-ადამიანს ნიშნავს, ხოლო "სან"-ბუშმენს. თავდაპირველად ეს ტერმინი აღნიშნავდა ამ ხალხების ფიზიკურ-რასობრივ ტიპს და მხოლოდ ამერიკელმა ლინგვისტმა ჯოზეფ გრინბერგმა გამოიყენა ის ენის სახელწოდებად. ცოტა ხნის წინ მეცნიერმა გენეტიკოსებმა დაამტკიცეს, რომ კოისანის ხალხები ოდითგანვე მოწყვეტილნი იყვნენ ცივილიზაციას და გარესამყაროსთან არანაირი კავშირი არ ჰქონდათ, უფრო მეტიც კალაჰარის ჩრდილოეთით და სამხრეთით მცხოვრები ტომები იზოლორებული იყვნენ ერთმანეთისაგან 30 ათასზე მეტი წლის განმავლობაში, რამაც განაპირობა ამ ენის თავისებურებანი. ენათა ოჯახები კოისანური ენები[მკვდარი ბმული] ათი ყველაზე რთულად შესასწავლი ენა მსოფლიოში ყველა კოისანური ენა კოისანური ენები კოისანური ენების რუკები კოისანური ენების ლინგვონიმების მაჩვენებელი მაკროკოისანური ეტიმოლოგიურა ბაზა კოისანური ენის მასალა კოისანური ენების რუკა დაარქივებული 2016-12-20 საიტზე Wayback Machine. აფრიკული ენების ელექტრონული ბიბლიოგრაფია დაარქივებული 2016-03-05 საიტზე Wayback Machine.
The Way We Walk

The Way We Walk – Live in Concert — ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ ჯენესისის საკონცერტო ვიდეო, რომელიც გამოიცა 1993 წელს, ხოლო 2001 წელს — ორმაგი DVD-ის ფორმატში. განსხვავებით საკონცერტო ალბომიის ვერსიისგან, ვიდეოში შეტანილია უშუალოდ 1992 წლის ერლს კორტის კონცერტი. დისკი 1 Land of Confusion No Son of Mine Driving the Last Spike Old Medley Fading Lights Jesus He Knows Me დისკი 2 Dreaming While You Sleep Home by the Sea Hold On My Heart Domino Drum Duet I Can't Dance დამატებითი სიმღერები Tonight, Tonight, Tonight Invisible Touch Turn It On Again წინა ტურნეებისგან განსხვავებით, Turn It On Again სრულდებოდა ორიგინალური სახით, თუმცა დამატებული იმპროვიზაციის დროს ხალხი მღეროდა ჯენესისთან ერთად. Turn It On Again -ის დროს კოლინზი მღერის მაიკ რაზერფორდის ჯგუფის Mike & The Mechanics პოპულარულ სიმღერებს All I Need is a Miracle და Silent Running ტიტრების დროს ჟღერს სიმღერების Way of the World და Living Forever ინსტრუმენტული ვერსიები, რომლებიც არც ერთ ალბომში არ არის შეტანილი. ფილმის დასაწყისში გამოყენებული სიმღერის I Can't Dance განსხვავებული მიქსი სახელად Sex Mix, რომლის ავტორებიც არიან ჰოვარდ და ტრევორ გრეი. იგი შეტანილია 1991 წლის სინგლზე I Can't Dance და კრებულში Genesis Archive #2 1976-1992. სიმღერაში Invisible Touch ფილ კოლინზი იყენებს სიტყვას fuck, მაგრამ ბრიტანულ მაღაზიებში ამ გამოცემის ყიდვა ნებისმიერი ასაკის მყიდველზე იყო დაშვებული. ტონი ბენქსი – კლავიშებიანი საკრავები, დამატებითი ვოკალი მაიკ რეზერფორდი – გიტარები, ბას-გიტარა, დამატებითი ვოკალი ფილ კოლინზი – წამყვანი ვოკალი, დასარტყმელი საკრავები, პერკუსია დამატებითი მუსიკოსები დერილ სტერმერი – გიტარები, ბას-გიტარა, დამატებითი ვოკალი ჩესტერ თომპსონი – დასარტყმელი საკრავები, პერკუსია
Psychic TV

Psychic TV (ხოლმე ცნობილი, როგორც Psychick TV) ან PTV — ინგლისური ექსპერიმენტული ვიდეო არტის და მუსიკალური ჯგუფი, რომლის დამაარსებლები არიან ჯენესის ბრაიერ პი-ორიჯი და ვიდეო-რეჟისორი პიტერ კრისტოფერსონი. პროექტი დაარსდა Throbbing Gristle-ის დაშლის შემდეგ. ჯგუფის ჟღერადობა მოიცავს ექსპერიმენტული, ეისიდ-ჰაუსის, ინდასტრიალის, ფსიქოდელიური და პოსტ-პანკის ჟანრებს. მთავარი სტატია: Psychic TV-ს დისკოგრაფია. Force the Hand of Chance (1982) Themes (1982) Dreams Less Sweet (1983) A Pagan Day (1984) Those Who Do Not (1984) Mouth of the Night (1985) Themes 2 (1985) Themes 3 (1986) The Magickal Mystery D Tour EP (1986) Allegory and Self (1988) Jack the Tab - Acid Tablets Volume One (1988) Tekno Acid Beat (1988) Kondole (1989) At Stockholm (1990) Jack the Tab/Tekno Acid Beat (1990) Towards Thee Infinite Beat (1990) Beyond Thee Infinite Beat (1990) Direction Ov Travel (1991) Ultrahouse The L.A. Connection (1991) Cold Dark Matter (1992) Peak Hour (1993) A Hollow Cost (1994) AL - OR - AL (1994) Electric Newspaper Issue One (1994) Cathedral Engine (1994) Sugarmorphoses (1994) Ultradrug (1994) Sirens (1995) Electric Newspaper Issue Two (1995) Breathe (1995) Electric Newspaper Issue Three (1995) Trip Reset (1996) Cold Blue Torch (1996) Hell is Invisible... Heaven is Her/e (2007) Mr. Alien Brain Vs. the Skinwalkers (2008) Snakes (2014) Alienist 2016 Discogs.com-ზე ისტორია დაარქივებული 2006-05-23 საიტზე Wayback Machine.
მაიდუგური

მაიდუგური (ინგლ. Maiduguri) — ქალაქი ნიგერიის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ბორნოს შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქი დაარსდა 1907 წელს, როგორც დიდი ბრიტანეთის ხელისუფლების სამხედრო და ადმინისტრაციული ფორპოსტი ნიგერიის ჩრდილოეთში. შემდგომში იგი გახდა ბორნოს სულთნის რეზიდენცია, ძველი დედაქალაქების — კუკავას და დიკვას მაგივრად. 1960-იანი წლების შუა პერიოდიდან დაწყებული ქალაქი არაერთხელ იყო ეთნიკურ და რელიგიურ ნიადაგზე წარმოშობილი სისხლიანი ძალადობის აქტების მოწმე. სხვადასხვა რელიგიური ჯგუფების მასობრივი შეჯახებები აღინიშნა 1982 და 2001 წლებში. 2006 წლის თებერვალში ქალაქში ადგილი ჰქონდა მუსულმანური მოსახლეობის მასობრივ მღელვარებებს, რომელიც გამოიწვია ერთ-ერთ დანიურ გაზეთში წინასწარმეტყველ მაჰმადის კარიკატურების გამოქვეყნებამ. მღელვარება გადაიზარდა ქრისტიანული საცხოვრებელი კვარტლების განადგურებაში. მოკლული იქნა 15 ადამიანი, დაიწვა 12 ეკლესია. 2013 წლის 14 მაისს ნიგერიის პრეზიდენტმა გუდლაკ ჯონათანმა ისლამური დაჯგუფების — ბოკო ჰარამის მოღვაწეობის გამო მაიდუგურის რაიონში და ქვეყნის ჩრდილოეთის მთელ რიგ სხვა რაიონებში შემოიღო საგანგებო მდგომარეობა. დაახლოებით ერთი წლის განმავლობაში ქალაქში შედარებით წყნარი სიტუაცია იდგა, მაგრამ 2014 წლის 4 ივნისს ქალაქის შემოგარენში, მაიდუნგის უნივერსიტეტის სიახლოვეს არსებულ სოფელ ბარდერში ბოკო ჰარამის ბოევიკები თავს დაესხნენ ადგილობრივ მოსახლეობას და მოკლეს დაახლოებით 45 ადამიანი. ქალაქი მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთში, მდინარე ნგადის ნაპირზე, დაახლოებით 100 კმ-ით სამხრეთ-დასავლეთით ჩადის ტბიდან. ქალაქში ფუნქციონირებს უნივერსიტეტი, ქალაქის მუზეუმი. 1964 წლიდან მაიდუგურთან გაყვანილია ტრანსნიგერიული სარკინიგზო ხაზი, რომელიც ქალაქს აკავშირებს გვინეის ყურის (პორტ-ჰარკორტამდე) სანაპიროსთან. არსებობს საერთაშორისო აეროპორტი. მაიდუგურის კლიმატი ხასიათდება, როგორც ცხელი ნახევრადარიდული. რეკორდულად მაღალი ტემპერატურა (47 °C) აღინიშნა 1983 წლის 28 მაისს, ხოლო რეკორდულად დაბალი (5 °C) — 1979 წლის 26 დეკემბერს. 2009 წლის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 1 197 497 ადამიანს. მათი უმრავლესობა მიეკუთვნება ჰაუსას ხალხს, მაიდუგურში ასევე ცხოვრობენ კანურის ტომის ხალხი და ბაგარები. უნივერსიტეტში ასწავლიან ინგლისურ ენაზე. ყველაზე უფრო მეტად გავრცელებული რელიგიაა ისლამი, ასევე ცხოვრობს ქრისტიანული უმცირესობა. ქალაქი მაიდუგური ჩრდილოეთ ნიგერიის ტრადიციული სავაჭრო ცენტრია. მაიდუგურში ცხოვრების დონე უფრო მაღალია, ვიდრე საშუალოდ ნიგერიაში. ↑ Eclipse triggers Nigeria riot. Barnaby Phillips, BBC. Wednesday, 10 January 2001. ↑ Nigerian Toll Put at 452 In Religious Riots. REUTERS, New York Times. November 1, 1982. ↑ Al Jazeera: Fifteen killed in Nigerian cartoon riots. ციტირების თარიღი: 2007-04-06. ↑ ReliefWeb: Nigeria's northeast state imposes curfew after religious crisis. ციტირების თარიღი: 2007-04-06. ↑ Nigeria: State of Emergency Declared (14 May 2013). ციტირების თარიღი: 6 June 2013. ↑ NigeriaFirst.org: Revamping the Nigerian Railway. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2006-12-16. ციტირების თარიღი: 2007-04-06.