laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ბუტოვო

ბუტოვო (რუს. Бутово) — ისტორიული ადგილი მოსკოვის წრიული საავტომობილო გზის (МКАД) სამხრეთით. აერთიანებს მოსკოვის ორ რაიონს: ჩრდილოეთ და სამხრეთ ბუტოვოს ქალაქის სამხრეთ-დასავლეთ ადმინისტრაციულ ერთეულში. ბუტოვო მდებარეობს მოსკოვის ყველაზე მაღალ ადგილას (აბსოლუტური სიმაღლე 260 მ-მდე). ბუტოვოს ტყიდან (სიმაღლე 228 მ.) ყოფილ სააგარაკე დასახლება — ბუტოვოსკენ მიემართება დაღმართი. ბუტოვოს ტერიტორიაზე წყლის სისტემების დიდი რაოდენობა. მდინარეები: ბიტცა (მიედინება რაიონის ტერიტორიაზე ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით), გვოზდიანკა (ქმნის წყალსაცავების კასკადს), ლოპენკა, კორიუშკა (თავისი წყალსაცავთა კასკადით), მოვია, ციგანკა (მდ.სოსენკას შენაკადი), ჩეჩიორკა და მისი მარცხენა შენაკადი, რამდენიმე წყალსაცავი. მათ შორის, სამი ბოტანიკური ბაღის — ვილარის ტერიტორიაზეა. ხელსაყრელი ეკოლოგიური სიტუაცია განპირობებულია სამრეწველო საწარმოების სიმცირით. (რაიონის აღმოსავლეთ ნაწილში ფუნქციონირებდა ბუტოვოს კომბინატი და ქიმიური ქარხანა, რომელიც ამჟამად არ მუშაობს). ბუტოვოს გაჩერებას სახელი მიენიჭა სოფ.ბუტოვოსგან, რომლის ირგვლივაც გაშენდა დასახლება ბუტოვო. ის 1984-1985 წწ. შევიდა მოსკოვის შემადგენლობაში და მისცა დასახელება ქალაქის ორ თანამედროვე რაიონს — ჩრდილოეთ და სამხრეთ ბუტოვოს. სოფელი ბუტოვო აგრძელებდა არსებობას მოსკოვის რაიონის ტერიტორიაზე და 2019 წელს მიიღო დაბის სტატუსი (განსხვავდება დაბა ბუტოვოსგან, რომელიც მოსკოვის შემადგენლობაში შედის). რუსეთის წამლების და არომატული მცენარეების სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი (ВИЛА́Р) ბოტანიკური ბაღი — ვილარი (დაარსდა 1951 წელს). მოსკოვის დიდმოწამე პარასკევას ტაძარი (კაჩალოვო) მოსკოვის ქრისტეშობის ტაძარი (ჩერნოვო) ღვთისმშობლის ხატის ზეციური სასწაულის ტაძარი (ზახარინო) ტაძარი წმინდა მეომარ თედორე უშაკოვის პატივსაცემად. ბუტოვოს პოლიგონი, სადაც 1930-1950 წწ. დახვრიტეს 20 ათასზე მეტი ადამიანი. მის მახლობლად 2004-2007 წლებში აღიმართა ახალწამებულთა და რუს აღმსარებელთა ბუტოვოს ტაძარი. ჩრდილოეთ ბუტოვო მეტროს სადგური „დიმიტრი დონელის ბულვარი“ რაიონის პანორამა ბუტოვოს პარკი ბუტოვოს ტყეპარკი სამხრეთ ბუტოვო მოსკოვის მეტროს ბუტოვოს ხაზის დასასრული (მეტროს სადგური „ბუნინის ხეივანი“) და ჩერნოვოს ტბორები მეტროს სადგური „სკობელევის ქუჩა“ მეტროს სადგური „ბუნინის ხეივანი“ გავრიკოვოს ტბორები ჩერნიოვოს ტბორი გაყინული ტბორი დიდი სამამულო ომის გმირთა მემორიალი ყოფილ სოფელ ჩერნიოვოში ↑ Самая высокая точка Москвы ↑ https://hramushakova.ru/index.php/about/letopis ↑ Протоиерей Кирилл Каледа ↑ ПОСЛЕСЛОВИЕ К СПИСКАМ ЗАХОРОНЕННЫХ В «КОММУНАРКЕ»
Boletus betulicola

Boletus betulicola — სოკოს სახეობა ბოლეტუსის გვარისა. მიჩნეულია დათვისსოკოს (ლათ. Boletus edulis) დამოუკიდებელ სახეობად ან ფორმად. კარგის ხარისხის საჭმელი სოკოა. მიკორიზას ქმნის არყთან. ფართოდაა გავრცელებული ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ სარტყლებში. სოკო პირველად აღწერა რუსმა მიკოლოგმა ბორის ვასილკოვმა 1948 წელს როგორც Boletus edulis var. betulicola. მიმდინარე ბინომინალური სახელწოდება მიანიჭეს ალბერტ პილატმა და აურელ დერმეკმა 1974 წელს. სამეცნიერო სინონიმები: Boletus edulis var. betulicola Vassilk., 1948 basionym Boletus edulis f. betulicola (Vassilk.) Vassilk., 1966 Boletus edulis subsp. betulicola (Vassilk.) Hlavácek, 1994 ქუდის დიამეტრი — 5-15 სმ, თავიდან ბალიშისებრი, შემდეგ უფრო ბრტყელი. კანი გლუვი ან ოდნავ დანაოჭებული, ბრწყინავი, მოთეთრო-ჟანგმიწისფერი ან ღია-ყვითელი ფერის, ზოგჯერ მთლიანად თეთრი. რბილობი — თეთრი, მყარი, გაჭრისას ფერს არ იცვლის, სასიამოვნო სოკოს სუნით. ფეხის სიგრძე — 5-12 სმ, სისქე — 2-4 სმ, კასრისებრი, მთლიანი, მოთეთრო-ყავისფერი. ზედა მხარეს ახასიათებს თეთრი ბადე. ჰიმენალური შრე — თეთრი, შემდეგ ღია-ყვითელი, თავისუფალი ან ვიწროდ შეზრდილი, მილაკების ზომა 1-2,5 სმ, ფორები მომრგვალო, წვრილი. სპორების მტვერი — ყავისფერი, სპორები 15 × 5 მკმ, თითისტარისებრი, გლუვი. მიკორიზას ქმნის არყთან. იზრდება ფოთლოვან ტყეებში, ტყისა და გზის პირებთან, ერთეულებად ან ჯგუფებად. ფართოდაა გავრცელებული ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ სარტყლებში. სეზონი: ზაფხულიდან შემოდგომამდე. კარგი ხარისხის საჭმელი სოკოა. იხმარება ახალი, გამხმარი, დამწნილებული და დამუჟუჟებული. გარდა ამისა, სოკოს ხმარობენ წვნიანი კერძების მოსამზადებლად, აგრეთვე შესაძლებელია გაყინვა. Васильков Б. П. Систематическое описание видов и форм белого гриба. — Л.: „Наука»“, 1966. Ляхов П. Р. Энциклопедия грибов. — М.: ЭКСМО-Пресс, 2001. — С. 109. — 256 с. — ISBN 5-04-003208-0. Справочник-определитель: Грибы / отв. за выпуск Ю. Г. Хацкевич. — Мн.: Харвест, 2002. — С. 82. — 480 с. — 7000 экз. — ISBN 985-13-0913-3. Сержанина Г. И. Шляпочные грибы Белоруссии. — Минск: Наука и техника, 1984 შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „Boletus betulicola“ ვიკისაწყობში. Boletus betulicola MycoBank-ზე (ინგლისური) ↑ ŠUTARA, Josef; MIKŠÍK, Michal; JANDA, Václav. Hřibovité houby. Praha: Academia, 2009. 294 s. ISBN 978-80-200-1717-8. Kapitola Hřib smrkový bílý, s. 106
კადარის ტაძარი

კადარი — ქართული მართლმადიდებლური ტაძარი სოფელ ძველი აბაშის ჩრდილოეთით, გაშლილ ველზე, აბაშიდან 7 კმ. აშენებულია არაუადრეს XIV საუკუნისა. შენობა უგუმბათოა, ნაშენია აგურით, გეგმით სწორკუთხა ბაზილიკაა. შვერილაფსიდიან შენობას სამხრეთით და დასავლეთით ეგვტერი ჰქონდა, შემდეგ მოანგრიეს. აღმოსავლეთ აფსიდში 3 ვიწრო სარკმელია დაყოლებული. ორი სარკმელი ჰქონდა დასავლეთის მხრიდან. შესასვლელები სამხრეთიდან და დასავლეთიდან აქვს. სამხრეთის შესასვლელი კარის ზემოთ და ორივე მხარეს ჩატანებული იყო გრეხილჩუქურთმიანი ნათალი ქვები. საკურთხეველში შემორჩენილია მოხატულობის ფრაგმენტები. ეკლესია სავალალო მდგომარეობაშია. იგი ყოველდღიურად ნადგურდება ატმოსფერული ნალექებისა და მცენარეთა ფესვებისაგან. სასწრაფოდ საჭიროებს კონსერვაცია-რესტავრაციას. საერთო ხედი ხედი აღმოსავლეთიდან. აფსიდა. ხედი ჩრდილოეთიდან ფრესკის ფრაგმენტი ხედი დასავლეთიდან საკურთხეველი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 295. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 4, თბ., 2018. — გვ. 418. თაყაიშვილი ე., „არხეოლოგიური მოგზაურობიდან სამეგრელოში“ // ძველი საქართველო, ტ. III, ტფილისი: ელექტრო მბეჭდავი სტამბა სპირიდონ ლოსაბერიძის, 1914. — გვ. 32-33. კაპანაძე თ.,„კადარის „მაცხოვრის“ ეკლესია“, ჟურ. მაცნე, ისტორიის სერია, №. 1-4 თბილისი: მეცნიერება, 1997 წელი. — გვ. 109-117  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 8389 კადარი — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი. აშენებულია არაუადრეს XIV საუკუნისა — უელ., 2006
ანუშ ბეგლოიანი

ანუშ ბეგლოანი (დ. 31 ივლისი, 1969, ერევანი, სომხეთის სსრ, სსრკ) — სომეხი ფიზიკოსი და პოლიტიკოსი. 2018 წლიდან არის სომხეთის ეროვნული კრების წევრი პოლიტიკური პარტია „საზოგადოებრივი კონტრაქტიდან“. კრების წევრად აირჩიეს 2018 წელს. ანუშ ბეგლოანი დაიბადა 1969 წლის 31 ივლისს ერევანში, სომხეთის საბჭოთა სოციალისტურ რესპუბლიკაში. ანუშ ბეგლოანი სწავლობდა ფიზიკას ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, რომელიც 1991 წელს დაამთავრა. 1995 წელს გახდა სომხეთის ამერიკული უნივერსიტეტის ბიზნეს ადმინისტრირების მაგისტრი. ბეგლოანი მთელი თავისი კარიერის განმავლობაში დასაქმებული იყო სხვადასხვა უცხოურ და საერთაშორისო ორგანიზაციებში, მათ შორის აშშ-ის საერთაშორისო განვითარების სააგენტოში (USAID), მსოფლიო ბანკსა და გაეროს ლტოლვილთა უმაღლეს კომისარიატში. გარდა უცხოური გამოცდილებისა ბეგლოანს მრავალ თანამდებობაზე აქვს ნამუშევარი სომხეთში. 1996-2000 წლებში იყო გაეროს ლტოლვილთა უმაღლესი კომისარიატის ეროვნული ადამიანური რესურსებისა და ფინანსების ოფიცერი. იგი სპეციალიზებულია საზოგადოებასთან ურთიერთობისა და კომუნიკაციების სფეროში, იყო არასამთავრობო ორგანიზაცია სომხეთის საზოგადოებასთან ურთიერთობის აღმასრულებელი დირექტორი 2003-2009 წლებში. 2005-2009 წლებში ბეგლოანი კითხულობდა ლექციებს ბუზნის კომუნიკაციისა და საზოგადოებასთან ურთიერთბის შესახებ, სომხეთის ფრანგულ უნივერსიტეტში.2008 წელს ბეგლოიანმა გადაინაცვლა კერძო სექტორში და იყო „ArmenTel“-ის საზოგადოებასთან ურთიერთობის ხელმძღვანელი 2014 წლამდე. 2016 წელს ის დაუბრუნდა სომხეთის ფრანგულ უნივერსიტეტში ლექციების კითხვას. 2015-2018 წლებში შპს „საზოგადოებრივი კომუნიკაციების ლაბორატორიის“ გენერალური აღმასრულებელი დირექტორი. ანუშ ბეგლოიანი არის საერთაშორისო ანგარიშების ავტორი პოლიტიკური და საქმიანი კომუნიკაციების შესახებ, აქვს ჩატარებული არაერთი კვლევა ადვოკატირების სფეროში. 2018 წლის 9 დეკემბრიდან ბეგლოიანი არის სომხეთის ეროვნული კრების წევრი „სამოქალაქო კონტრაქტიდან“. პარლამენტში ბეგლოანი არის სომხეთი-ლიეტუვის და სომხურ-ბრიტანული მეგობრობის ჯგუფის წევრი. 2019 წლის ნოემბრიდან არის „შავი ზღვის ეკონომიკური თანამშრომბლოის საპარლამენტო ასამბელის“ ვიცე-პრეზიდენტი. არის საპარლამენტო ფრაქცია „ჩემი ნაბიჯი ალიანსის“ წევრი. 2021 წლის რიგგარაშე არჩევნების დროს კვლავ იქნა არჩეული სომხეთის ეროვნული კრების წევრად. ანუშ ბეგლოანი დაქორწინებულია. ჰყავს ორი შვილი. ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 National Assembly of the Republic of Armenia. ციტირების თარიღი: 2021-08-09 ↑ Delegation led by NA Speaker Ararat Mirzoyan leaves for Lithuania on an official visit (11 May 2021). ციტირების თარიღი: 9 August 2021 ↑ Issues on development of Armenian-British relations discussed (3 December 2019). ციტირების თარიღი: 9 August 2021 ↑ Armenian MP elected PABSEC Vice-President en. ციტირების თარიღი: 2021-08-09 ↑ National Delegations. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-11-07. ციტირების თარიღი: 2021-08-09
კადარი

კადარი შეიძლება აღნიშნავდეს: კადარი — ქართული ტაძარი აბაშის მუნიციპალიტეტში კადარი — სოფელი გულრიფშის მუნიციპალიტეტში
სსრ კავშირის საბჭოების V ყრილობა

სსრკ საბჭოების V ყრილობა (რუს. V Всесоюзный съезд Советов) — სსრ კავშრის საბჭოების რიგით მეხუთე ყრილობა, მიმდინარეობდა 1929 წლის 20-28 მაისს მოსკოვში. ესწრებოდა 1675 დელეგატი გადამწყვეტი და 884 სათათბირო ხმით. მათ შორის მუშა 56,4%, გლეხი 24,8%, მოსამსახურე 18,8%. დღის წესრიგი: სსრკ მთავრობის საანგარიშო მოხსენება (ა. რიკოვი); სახალხო მეურნეობის განვითარების I ხუთწლიანი გეგმა (გ. კრიჟანოვსკი), მრეწველობის განვითარების გეგმის შესახებ (ვ. კუიბიშევი). სოფლის მეურნეობის აღმავლობისა და სოფლად კოოპერატიული მშენებლობის შესახებ (მ. კალინინი); სსრკ ცაკის არჩევნები. ყრილობამ მოიწონა საბჭოთა მთავრობის საგარეო და საშინაო პოლიტიკა, ღონისძიებები, მიმართული ქვეყნის ინდუსტრიალიზაციისა და სოფლის მეურნეობის სოციალისტური რეკონსტრუქციის სწრაფი ტემპების უზრუნველყოფისაკენ; დაავალა მთავრობას მაქსიმალური ყურადღება მიეპყრო კულტურული საკითხებისადმი და მიეღწია სავალდებულო დაწყებითი სწავლების განხორციელებისათვის, წერა-კითხვის უცოდინარობის ლიკვიდაციისათვის, საერთო და პროფესიულ-ტექნიკური განათლების დონის ააღლებისათვის, მშრომელთა რიგებიდან გამოსული სპეციალისტებისა და სამეცნიერო კადრების მომზადებისათვის. ყრილობამ მიღებული ხუთწლიანი გეგმა დაახასიათა, როგორც „სახალხო მეურნეობის სოციალისტური რეკონსტრუქციის გაშლილი პროგრამა“. აღინინშნა, რომ სოფლის მეურნეობის აღდგენა ძირითადად დამთავრდა, მაგრამ სოფლის მეურნეობის ძირითადი დარგის ზრდის ტემპი (განსაკუთრებით მარცვლეულის) შენელებულია. სოფლის მეურნეობის განვითარებაში არის შეუსაბამობა მრეწველობასთან, რაც სოციალისტური გარდაქმნების გზაზე სერიოზულ დაბრკოლებებს ქმნის. საბჭოთა ორგანოებს და მთავრობას დაევალათ მხარი დაეჭირათ სოფლების კოლექტიურ მეურნეობაზე გადასვლისათვის, დაეძლიათ კულაკების წინააღმდეგობა. ამასთან ერთად, უნდა გატარებულიყო ღონისძიებანი ინდივიდუალურ, ღარიბ და საშუალო მეურნეობათა აღმავლობისათვის. მოიწონეს ცაკის დადგენილებები ერთიანი სასოფლო-სამეურნეო გადასახადის შესახებ, მოსავლიანობის ზრდის თაობაზე, ღონისძიებანი საბჭოთა მეურნეობის დაკოლმეურნეობების განმტკიცებისათვის; დაისახა ღონისძიებანი საკოლმეურნეო მოძრაობის გაშლისათვის. ყრილობამ აირჩია სსრკ-ის ცაკი 889 კაცის შემადგენლობით (587 წევრი და 302 კანდიდატი). კავშირების საბჭში შევიდა 451 კაცი და 239 კანდიდატი, ეროვნებათა საბჭოში — 136 წევრი და 63 კანდიდატი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 538.
იობელისი

იობელისი — რქისაგან დამზადებული ძველი ჩასაბერი საკრავი. სულხან-საბა ორბელიანის განმარტებით „საყვირია მოკეცილი“. მოიხსენიება „დაბადების“ ქართულ თარგმანში. სტვირსა და ქნარზე დამკვრელთა წარმომავლობას კაენის შთამომავალ იუბალს უკავშირებენ. შესაძლოა, „ნესტუნი იობელისნი“ იუბალისეულ ჩასაბერ საკრავებს აღნიშნავდეს. შოშიაშვილი ე., ბუკი // ახალგაზრდა ეთნო-მუსიკოლოგთა კონფერენციის მასალები, თბ., 2014. ჩიჯავაძე ო., საკრავები ძველ საქართველოში, თბ., 2009. ↑ კალანდაძე ნ., იობელისი // ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 4, თბ., 2018. — გვ. 326.
იონა (მთავარეპისკოპოსი)

იონა — ქართლის ეპის­კო­პო­სი დაახლოებით V საუკუნის 20-იან წლებში. „მოქცევაჲ ქართლისაჲს“ მიხედვით, მისი ეპისკოპოსობის დროს „დაეცა ქვემოჲ ეკლესიაჲ. და იონა მოიცვალა გარეუბნისა ეკლესიასა და სუეტი იგი ცხოველი თანა-წარმოიღო“. იონას ეპისკოპოსობა არჩილ I-ის მეფობის პერიოდს უკავშირდება. ↑ იონა // ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 4, თბ., 2018. — გვ. 329.
ირანული ბაზი

ირანული ბაზი (ლათ. Bombus persicus) — საზოგადოებრივი მწერი სიფრიფანაფრთიანების რიგის ფუტკრისებრთა ოჯახისა. მკერდი და მუცელი მორიგეობით თეთრი და შავი ბუსუსებისაგან შემდგარი განივი ზოლებითაა დაფარული. თავი, ულვაშები და მუცელი შავია. გადაშენების გზაზე მდგომი სახეობაა. გაველიანებული მთის მდელოების ყვავილოვან მცენარეთა დამამტვერიანებელია. ირანული ბაზი ერთ-ერთი უძველესი, მთებში გავრცელებულ ბაზთა ჯგუფის წარმომადგენელია. სახეობა კავკასიის სუბენდემს წარმოადგენს, მაგრამ იშვიათად გვხვდება. საქართველოში ბინადრობს აღმოსავლეთ და დასავლეთ, ასევე სამხრეთ რეგიონებში. გავრცელებულია დიდ და მცირე კავკასიონზე, დაღესტანში, სომხეთის მთიანეთში, ჩრდილო-აღმოსავლეთ თურქეთში, ჩრილო-დასავლეთ ირანში, გვხვდება სუბალპურ მდელოებზე ზღვის დონიდან 2000–2500 მ სიმაღლეზე. იზამთრებენ იმაგოები. მაისის თვეში თავდაპირველად მდედრები ვრცელდებიან. მდედრი და მამრი ინდივიდები ფრენენ აგვისტოს ბოლომდე. უმთავრესად იკვებებიან მრავალყვავილოვანი მცენარეების ყვავილის მტვრითა და ნექტრით, თუმცა უპირატესად რთულყვავილოვნებს ეტანებიან, რომელთაც ამტვრიანებენ. შეტანილია საქართველოს „წითელ ნუსხაში“. ↑ სხირტლაძე ი., ირანული ბაზი // ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 4, თბ., 2018. — გვ. 350. ↑ საქართველოს „წითელი ნუსხის“ დამტკიცების შესახებ. საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე (20 თებერვალი, 2014). ციტირების თარიღი: 3 ოქტომბერი, 2021
იმაგო

იმაგო (ლათ. imago — სახე, გამოსახულება) — მწერების ინდივიდუალური განვითარების საბოლოო (დეფინიტიური) სტადია. ამ სტადიაზე მწერებს აქვთ კარგად განვითარებული ფრთები, სასქესო დანამატები მუცლის ბოლოზე და სხვ., განსახლდებიან და მრავლდებიან. იმ მწერების იმაგო, რომელთაც სრული გარდაქმნა ახასიათებთ (პეპლები, ხოჭოები, სიფრიფანაფრთიანები და სხვ.), ვითარდება ჭუპრიდან, ხოლო რომელთაც არასრული გარდაქმნათ ახასიათებთ (სწორფრთიანები, ყურბელები, თანაბარფრთიანები, ნახევრადხეშეშფრთიანები) — ნიმფიდან. იმაგოს სიცოცხლის ხანგრძლივობა სხვადასხვაა: ერთდღიურებისა რამდენიმე საათია, ბუდოსნებისა — წუთები, ზოგიერთი ხოჭო (ცხვირგრძელები და შავტანიანები) იმაგოს სტადიაში 2–3 წელს ცხოვრობს, დედა ფუტკარი — 5 წლამდე, დედოფალი ჭიანჭველები — 15 წლამდე. ერთდღიურებს, სხვა მწერებისგან განსხვავებით, ახასიათებთ გარეგნულად ერთმანეთისგან მცირედ განსხვავებული ორი სტადია: განვითარება დამთავრებული მატლიდან გამოდის სქესმოუმწიფებელი სუბიმაგო, რომელიც კანს იცვლის და სქესმწიფე იმაგოდ გარდაიქმნება. მეტამორფოზი ↑ 1.0 1.1 იმაგო // ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 110. ↑ 2.0 2.1 Имаго // Большая российская энциклопедия. т. 11. — М., 2008. — стр. 125. ↑ ერთდღიურები // ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 184.
კაენის ციხე (სომხეთი)

კაენის ციხე — ნაგებობა სომხეთში. მდებარეობს მდინარე დებედის ხეობაში, ახპატის მონატრის მახლობლად. ციხე აგებულია 1239 წელს. მუსხელიშვილი დ., ქაე, ტ. 5, გვ. 296, თბ., 1980
ირანული შავტუხა

ირანული შავტუხა, ირანული ხავერდულა (ლათ. Erebia iranica) — დღის პეპელა, კავკასიის ფართო ენდემი. გავრცელებულია კავკასიონზე, სამხრეთ კავკასიაში, მცირე აზიასა და ირანში. საშუალო ზომის მოშავო-ყავისფერი პეპელაა, რომლის ზედაპირი ხავერდისებურია. ზედა ფრთების გარეთა ზედა კუთხეში ორი თეთრარშიიანი თვალუკი შეიმჩნევა; დანარჩენი გამყოლი თვალუკები კი თანდათან რედუცირდება და ქრება. ასეთივე თვალუკები ემჩნევა ქვედა ფრთების გარეთა კიდეზეც. ირანული ხავერდულას ადრინდელი ქვესახეობა E. i. sheljuzhkoi (Warren, 1935), რომელიც დიდ კავკასიონზეა გავრცელებული, 2019 წლიდან ცალკე სახეობადაა გამოყოფილი (არ დადგინდა რაიმე მჭიდრო ნათესაური კავშირი და ახლო გარეგნული მსგავსება სხვა ქვესახეობებთან) და Erebia sheljuzhkoi ეწოდება. ქვესახეობა E. i. dromulus (Staudinger, 1901), რომელიც ძირითადად მცირე კავკასიონზე, სამხრეთ საქართველოსა და სომხეთის მთიანეთში გვხვდება, ფრენს სუბალპურ და ალპურ მდელოებზე 1900–2000 მეტრიდან 3500 მეტრამდე. ქვესახეობა E. i. iranica გვხვდება ჩრდილოეთ ირანში, E. i. transcaucasica — მცირე კავკასიონზე, E. i. graucasica — კავკასიონზე. მცირერიცხოვანია. ძირითადი მალიმიტირებელი ფაქტორი გადაჭარბებული ძოვებაა. რელიქტია. შეტანილია საქართველოს „წითელ ნუსხაში“. ↑ ტექნიკური რეგლამენტი – ქობულეთის დაცული ტერიტორიების მენეჯმენტის გეგმა (doc ). rsis.ramsar.org. ციტირების თარიღი: 3 ოქტომბერიი, 2021. ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 დიდმანიძე ე., ირანული ხავერდულა // ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 4, თბ., 2018. — გვ. 351–352. ↑ 3.0 3.1 Lukhtanov, Vladimir; Sourakov, Andrei; Tikhonov, Valentin; Zakharov, Evgeny (31 დეკემბერი, 2019). „Taxonomic Rearrangement of the Erebia tyndarus Species Group (Lepidoptera, Nymphalidae, Satyrinae) Based on an Analysis of COI Barcodes, Morphology, and Geographic Distribution“. Folia Biologica. 67 (4): 149–157. doi:10.3409/fb_67-4.15. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |date=-ში (დახმარება) ↑ საქართველოს „წითელი ნუსხის“ დამტკიცების შესახებ. საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე (20 თებერვალი, 2014). ციტირების თარიღი: 3 ოქტომბერი, 2021
სულეიმან კერიმოვი

სულეიმან კერიმოვი (რუს. Сулейма́н Абусаи́дович Кери́мов) (დ. 12 მარტი, 1966, დერბენტი, დაღესტნის ასსრ, რსფსრ, სსრკ) — მეწარმე და პოლიტიკოსი, რუსეთის ერთ-ერთი უმდიდრესი ადამიანი, რუსეთის პარლამენტის სენატის წევრი დაღესტნის რესპუბლიკიდან (2008 წლიდან), რუსეთის ფედერაციის სახელმწიფო დუმის დეპუტატი 1999-2007 წლებში. „კომერსანტის“ ვერსიით, 2020 წლის მონაცემებით, კერიმოვი შევიდა რუსეთის მეწარმეების ტოპ ათეულში. სულეიმან კერიმოვი, ეროვნებით ლეზგი, დაიბადა 1966 წლის 12 მარტს დერბენტში. მამა — იურისტი, დედა — ბუხჰალტერი. ჭაბუკობაში გატაცებული იყო ძიუდოთი, იყო არაერთგზის ჩემპიონი სხვადასხვა პირველობებსა და მათემატიკურ ოლიმპიადებზე, აქვს პირველი სპორტული თანრიგი ჭადრაკში. 1989 წელს დაამთავრა დაღესტნის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1989-1995 წლებში მუშაობდა ელექტრო-მრეწველობის სამინისტროს ქარხანა „ელტავში“ დაწყებული ეკონომისტიდან, დამთავრებული გენერალური დირექტორის მოადგილემდე ეკონომიკის საკითხებში. 1995 წლიდან კომპანია „საიუზ-ფინანსის“ (მოსკოვი) გენერალური დერექტორია. 1997 წლიდან ეწეოდა სამეცნიერო საქმიანობას. 1999 წელს იყო ავტონომიური არაკომერციული ორგანიზაცია „კორპორაციის საერთაშორისო ინსტიტუტის“ დირექტორის მოადგილე. დაჯილდოვებულია მეგობრობის ორდენით. 2007 წელს სულეიმან კერიმოვმა ჩამოაყალიბა საქველმოქმედო ფონდი „Suleyman Kerimov Foundation“. კერიმოვის მხარდაჭერით 2022 წლის ივლისში დერბენტში დამთავრდა ნიზამი განჯელის სახელობის პარკის რეკონსტრუქცია, ასევე მუზეუმის, ბიბლიოთეკის, სამეთვალყურეო კოშკის, საბავშვო ქალაქის მშენებლობები. გაიხსნა რუსეთში ყველაზე დიდი ფერად-მუსიკალური შადრევანი საქველმოქმედო ფონდი https://ria.ru/20070510/65224491.html ↑ Энциклопедический справочник Керимов Сулейман Абусаидович ↑ В Дербенте торжественно открыли самый большой фонтан в России
უილიამ კერტისი

უილიამ კერტისი (ინგლ. William Curtis; დ. 11 იანვარი, 1746, ალტონი — გ. 7 ივლისი, 1799, ლონდონი) — ინგლისელი ბოტანიკოსი და ენტემოლოგი, ლონდონის ლინეს საზოგადოების წევრი. მისი სტანდარტული საავტორო ბოტანიკური შემოკლებაა Curtis. დაიბადა 1746 წლის 11 იანვარს ალტონში (ჰემფშირი), კვაკერების ოჯახში. ადრეულ წლებში მუშაობდა აფთიაქარად ლონდონში. 1789 წელს დააფუძნა ბოტანიკური ბაღი, სადაც კითხულობდა ლექციებს. 1787 წელს დააარსა საკუთარი ჟურნალი „Curtis’s Botanical Magazine“, რომელიც დღემდე გამოიცემა და ითვლება ერთ-ერთ უძველეს ბოტანიკურ ჟურნალად მსოფლიოში. უილიამ კერტისი გარდაიცვალა 1799 წლის 7 ივლისს, ლონდონში, 53 წლის ასაკში. Collecting and Preserving Insects, Editura George Pearch, Londra 1771[1] Flora londinensis, 6 volume, Editura B.White & Son, Londra 1775-1798 History of the Browntail Moth (1782) Practical observations on the British grasses (1790) An Abridgement of the Flora londinensis (1792) Lectures of Botany, vol. 1, editat post mortem de ginerele său Samuel Curtis (1803) Lectures of Botany, vol. 2, editat post mortem de ginerele său Samuel Curtis (1805) Кертис, Вильям // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907 შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „უილიამ კერტისი“ ვიკისაწყობში. უილიამ კერტისი — ნამუშევრები პროექტ „გუტენბერგზე“ უილიამ კერტისი — ნამუშევრები საიტზე Internet Archive ↑ 1.0 1.1 Deutsche Nationalbibliothek Record #116766433 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a> ↑ 2.0 2.1 SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ 3.0 3.1 Find a Grave — 1996. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q63056"></a> ↑ 4.0 4.1 Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ 5.0 5.1 Czech National Authority Database <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863"></a> ↑ Base biographique — BIU Santé. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q867925"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q105958830"></a>
ქართული სარწმუნოებრივი წარმოდგენები

აქ წარმოდგენილია ქართველა ძველ სარწმუნოებრივ წარმოდგენათა სია. ქართველთა წარმოდგენით სამყარო შედგებოდა რამდენიმე სფეროსგან. ესენი იყო ზესკნელი (მიწა), ქვესკნელი (მიწისქვეშეთი), წინასკნელი (სამყაროს ცენტრი), წინა სამყარო, უკანასკნელი (უკანა სამყარო). ქართულ მითოლოგიას შეესაბამება სამი ფერი - თეთრი, წითელი და შავი. მზე იყო ქალღმერთი ვარსკვლავები კი მისი შვილები. ჯვარს ქართველები ოდითგანვე თაყვანს სცემდნენ - ყველა კუთხეში თავისებურად. ანატორისჯვარი - შატილის თემის საერთო სალოცავი. შატილი დუშეთის რაიონია რომელიც თუშეთ-ხევსურეთის კავკასიონის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე მდებარეობს. ანტორის ჯვრის შესახებ არის ლეგენდა: ერთ კაცს ჯვრისთვის ისარი უსვრია ჯვარს თემი დაუსჯია და 60 მამაკაცი ავადმყოფობით დაუხოცავს. გუდანის ჯვარი - მისი ღვთაება ხევსურეთის სოფელ გუდანში მდებარეობს. მასზე ლოცულობდნენ ხევსურები უფრო კი არაბულები, ჭინჭარაულები და გოგოჭურები. საგვარეულო ლეგენდის თანახმად ხევსურები თვლიდნენ რომ გუდანის ჯვარი ერეკლე მეფის მოძმე იყო და ეცხადებოდა ხოლმე. მეომრები ომში წასვლამდე ამ ღვთაებასთან ლოცულობდნენ და წამდათ რომ გაიმარჯვებდნენ. ხახმატის ჯვარი - ლეგენდის თანახმად ჯვარი სახეცვლილი შეიპარა ქაჯთა სოფელში სხვა ღვთაებებთან ერთად და მძევლად წამოიყვანა სამი ქალი. ამ ღვთაებას ავედრებენ ახალდაქორწინებულების ბედნიერებას და გამრავლებას. ამ კერპის რწმენა კომუნისტური რეჟიმის დროსაც კი არ შერყეულა. ლაშარის ჯვარი-სალოცავი მდებარეობს ფშავში, რომლის დღეობაც იმართება ივლისში, საკულტო ცენტრი მდებარეობდა არაგვის ხეობის ნაწილში. ღვთაება მფარველობდა ავადმყოფებს და წინ მიუძღვოდა ლაშქარს. არსებობს ვერსია რომ ეს სალოცავი არის ლაშა-გიორგის აშენებული და ეს იყო წინა პერიოდი ქრისტიანობის. ლომისა - ლეგენდის მიხედვით მან 700 ქართველი ტყვე დაიხსნა და საქართველოსკენ გამოუძღვა. მთიულეთი და ქსნის ხეობა ის ადგილებია სადაც ლომისას ავედრებდნენ ნაყოფიერ მიწას, კეთილდღეობას და ჯანმრთელობას. ლომისას ტაძარი სოფელ მლეთაში მდებარეობს. ლომისა ესეა წარმოდგენილი: ალისფერ ცხენზე ამხედრებული მეომარი რომელიც მათრახით ანადგურებს და წვავს მოწინააღმდეგეს. ლომისას დღესასწული იმართება აღდგომიდან მეშვიდე კვირას. იახსარი - თიანეთი, ფშავ-ხევსურეთი, მთიულეთ-გუდამაყარი და ეწრო-მთიანეთი ეს იმ ადგილების ჩამონათვალია სადაც იახსრის კულტია გავრცელებული. იახსარი იყო ქისტაურთა თემის მთავარი სალოცავი მისი წყალობით დევნიდნენ ბოროტ სულებს. კოპალა - გავრცელებული იყო აღმოსავლეთ საქართველოში, მისი სამლოცველო იყო ფშავში სოფელ უძილაურში, დღეობები იმართებოდა შუა ივლისიდან. სახლთანგელოზი - იგი იცავდა ოჯახს. ეთნოგრაფიული მასალის თანახმად სახლთანგელოზი ყველა ოჯახშია და რომელიმე კუთხეში ბინადრობს. სულეთის მკვიდრნი - მსოფლიოს ხალხთა რელიგიურო შეხედულების მიხედვით გარდაცვალების შემდეგ ადამიანი საიქიოში განაგრძობს ცხოვრებას. მიცვალებულის პატივსაცემად იმართება დღესასწაული ლიფანალი, რომელიც მთელი კვირა გრძელდება. ხალხის რწმენით მიცვალებული ამ დღეს საკუთარ სახლს სტუმრობს. ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-05. ციტირების თარიღი: 2013-05-23. ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-05. ციტირების თარიღი: 2013-05-23. ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-04. ციტირების თარიღი: 2013-05-23. ↑ http://saunje.ge/index.php?id=371&lang=ka ↑ http://pshavi.ge/culture/kopala.html