კოსმოსური ტელესკოპების სია

კოსმოსურ ტელესკოპთა სია შეიძლება დაჯგუფდეს სიხშირეთა ძირითადი დიაპაზონების მიხედვით: გამა-გამოსხივება, რენტგენული, ულტრაიისფერი, ხილული, ინფრაწითლი, მიკროტალღური და რადიო. მრავალ სხვადასხვა სიხშირულ დიაპაზონში მომუშავე ტელესკოპები ყველა შესაბამის სექციაშია შეტანილი. სიაში ასევე შეტანილია კოსმოსური ტელესკოპები, რომლებიც ნაწილაკებს აგროვებენ, მაგალითად, კოსმოსური სხივების ბირთვებს ან ელექტრონებს; ასევე მოცელულია ინსტრუმენტები, რომლებიც გრავიტაციულ ტალღებს აგროვებენ. სიაში შეტანილი არ არის მისიები მზის სისტემაში მდებარე სპეციფიკური სამიზნეებით (მაგალითად, მზე და მისი პლანეტები). დედამიწის ორბიტაზე მოძრავი ტელესკოპებისთვის მინიმალური და მაქსიმალური სიმაღლე ზედაპირიდან, კილომეტრებშია მოცემული. მზის გარშემო მოძრავ ტელესკოპთათვის კი, მინიმალური და მაქსიმალური მანძილი ტელესკოპსა და მზის მასის ცენტრს შორის მოცემულია ასტრონომიულ ერთეულებში (AU). გამა-გამოსხივების ტელესკოპები აგროვებენ და ზომავენ ასტროფიზიკური წყაროებიდან წამოსულ ინდივიდუალურ, მაღალენერგიულ გამა-სხივებს. მათ ძირითადად ატმოსფერო შთანთქავს და ამიტომ, საჭირო დაკვირვებებს ახორციელებენ დიდ სიმაღლეზე გაშვებული სტრატოსტატები და კოსმოსური მისიები. გამა-გამოსხივების წარმოქმნა შეუძლია სუპერნოვებს, ნეიტრონულ ვარსკვლავებს, პულსარებსა და შავ ხვრელებს. ასევე დაფიქსირებულია, მაგრამ ჯერ იდენტიფიცირებული არ არის უკიდურესად მაღალენერგიული გამა-გამოსხივების აფეთქებები. რენტგენული ტელესკოპები ზომავენ მაღალენერგიულ ფოტონებს, რომლებსაც რენტგენული სხივები ეწოდება. მათ ატმოსფეროში დიდ მანძილზე გადაადგილება არ შეუძლიათ, რაც იმას ნიშნავს, რომ მათზე დაკვირვება მხოლოდ ატმოსფეროს ზედა ნაწილში ან კოსმოსშია შესაძლებელი. რენტგენულ გამოსხივებას რამდენიმე ტიპის კოსმოსური ობიექტი გამოყოფს. მათ შორის არის გალაქტიკათგროვები, შავი ხვრელები გალაქტიკის აქტიურ ბირთვებში, სუპერნოვას ნარჩენები, ვარსკვლავები და ორმაგი ვარსკვლავები, რომლებშიც შედის თეთრი ჯუჯა, ნეიტრონული ვარსკვლავი ან შავი ხვრელი (რენტგენული ბინარები). რენტგენულ გამოსხივებას მზის სისტემის ზოგიერთი ობიექტიც გამოყოფს; მათ შორის ყველაზე გამორჩეულია მთვარე, მაგრამ მისი რენტგენული სიკაშკაშის უმეტესი ნაწილი მზისგან არეკლილ რენტგენულ სხივებს წარმოადგენს. არსებობს ფონური რენტგენული გამოსხივებაც, რომელსაც მეცნიერთა აზრით, ამ დროისათვის ჩვენთვის გაურკვეველი რენტგენული წყაროები გამოყოფს. ულტრაიისფერი ტელესკოპები დაკვირვებებს ულტრაიისფერ ტალღის სიგრძეში ახორციელებენ. ამ ტალღის სიგრძეებში სინათლეს დედამიწის ატმოსფერო შთანთქავს და შესაბამისად, დაკვირვებები დედამიწის ზედა ატმოსფეროდან ან კოსმოსიდან უნდა ჩატარდეს. ულტრაიისფერი სინათლის გამომყოფ ობიექტებს შორის არის მზე, სხვა ვარსკვლავები და გალაქტიკები. UV ranges listed at Ultraviolet astronomy#Ultraviolet space telescopes. ↑ Gamma rays. NASA. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-02-29. ციტირების თარიღი: 2008-03-01 ↑ 2.0 2.1 NASA's HEASARC: Observatories (Proton 1 & Proton 2). NASA. ციტირების თარიღი: 2017-10-01 ↑ Proton 4 at NASA NSSDC Master Catalog ↑ NASA – NSSD – Spacecraft – Trajectory Details (SAS-B). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ NASA – NSSDC – Spacecraft – Details (SAS-B). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ 6.0 6.1 NASA – NSSD – Spacecraft – Trajectory Details (COS-B). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ 7.0 7.1 NASA – NSSDC – Spacecraft – Details (COS-B). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ 8.0 8.1 ESA – Space Science – Cos-B overview. ESA. ციტირების თარიღი: 2008-02-28 ↑ 9.0 9.1 NASA – NSSD – Spacecraft – Trajectory Details (HEAO 3). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ 10.0 10.1 NASA – NSSDC – Spacecraft – Details (HEAO 3). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ 11.0 11.1 The High Energy Astrophysics Observatory-3 (HEAO-3). NASA (26 ივნისი 2003). ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ 12.0 12.1 NASA – NSSD – Spacecraft – Trajectory Details (GRANAT). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ 13.0 13.1 NASA – NSSDC – Spacecraft – Details (GRANAT). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ 14.0 14.1 1999 Reentries. The Aerospace Corporation, Center for Orbital and Reentry Debris Studies. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2005-01-22. ციტირების თარიღი: 2008-02-26 ↑ The Gamma Satellite. NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-29 ↑ NASA – NSSD – Spacecraft – Trajectory Details (Compton Gamma Ray Observatory). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ NASA – NSSDC – Spacecraft – Details (Compton Gamma Ray Observatory). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ CGRO Science Support Center. NASA. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-07-18. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ Instrumentation: Low Energy Gamma Ray Imager (LEGRI). Birmingham University (24 January 2006). ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ LEGRI. NASA (4 December 1997). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 28 ივლისი 2012. ციტირების თარიღი: 2008-02-28 ↑ 21.0 21.1 NASA – NSSD – Spacecraft – Trajectory Details (HETE 2). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ 22.0 22.1 NASA – NSSDC – Spacecraft – Details (HETE 2). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ The High Energy Transient Explorer (HETE-2). Massachusetts Institute of Technology (28 March 2007). ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ 24.0 24.1 NASA – NSSD – Spacecraft – Trajectory Details (INTEGRAL). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ 25.0 25.1 NASA – NSSDC – Spacecraft – Details (INTEGRAL). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ 26.0 26.1 26.2 NASA – NSSD – Spacecraft – Trajectory Details (Swift). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ 27.0 27.1 27.2 NASA – NSSDC – Spacecraft – Details (Swift). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ 28.0 28.1 NASA – NSSD – Spacecraft – Trajectory Details (AGILE). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ 29.0 29.1 NASA – NSSDC – Spacecraft – Details (AGILE). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ GLAST Overview – The GLAST Mission. NASA (19 December 2007). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-08-09. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ GAPホームページ ja. Kanazawa University (26 August 2011). ციტირების თარიღი: 2017-01-29 ↑ NASA – NSSD – Spacecraft – Trajectory Details (Uhuru). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ NASA – NSSDC – Spacecraft – Details (Uhuru). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ The Uhuru Satellite. NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-28 ↑ 35.0 35.1 NASA – NSSD – Spacecraft – Trajectory Details (ANS). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ 36.0 36.1 NASA – NSSDC – Spacecraft – Details (ANS). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ The Ariel V Satellite. NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-29 ↑ The Ariel V Satellite – About. NASA. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-04-02. ციტირების თარიღი: 2008-02-29 ↑ The Aryabhata Satellite. NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-29 ↑ NASA – NSSD – Spacecraft – Trajectory Details (SAS-C). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ NASA – NSSDC – Spacecraft – Details (SAS-C). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ The Third Small Astronomy Satellite (SAS-3). NASA. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-10-06. ციტირების თარიღი: 2008-02-28 ↑ NASA – NSSD – Spacecraft – Trajectory Details (CORSA). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ NASA – NSSDC – Spacecraft – Details (CORSA). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ NASA – NSSDC – Spacecraft – Details (HEAO 1). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ The High Energy Astrophysics Observatory-1 – Overview. NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-28 ↑ The High Energy Astrophysics Observatory-1 – Mission Overview. NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-28 ↑ NASA – NSSD – Spacecraft – Trajectory Details (Einstein Observatory). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ NASA – NSSDC – Spacecraft – Details (Einstein Observatory). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ NASA – NSSD – Spacecraft – Trajectory Details (Hakucho). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ NASA – NSSDC – Spacecraft – Details (Hakucho). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ The Hakucho (CORSA-B) Satellite. NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-28 ↑ NASA – NSSD – Spacecraft – Trajectory Details (Tenma). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ NASA – NSSDC – Spacecraft – Details (Tenma). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ Institute of Space and Astronautical Science – JAXA – Tenma. JAXA. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-02-08. ციტირების თარიღი: 2008-02-28 ↑ 56.0 56.1 NASA – NSSD – Spacecraft – Trajectory Details (ASTRON). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ 57.0 57.1 NASA – NSSDC – Spacecraft – Details (ASTRON). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ 58.0 58.1 The Astron Satellite. NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-28 ↑ NASA – NSSD – Spacecraft – Trajectory Details (Exosat). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ NASA – NSSDC – Spacecraft – Details (Exosat). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ ESA Science & Technology: Exosat. ESA. ციტირების თარიღი: 2008-02-28 ↑ NASA – NSSD – Spacecraft – Trajectory Details (Astro-C). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ NASA – NSSDC – Spacecraft – Details (Astro-C). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ The Ginga Observatory. NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-28 ↑ ROSAT – latest news. DLR Portal (25 ოქტომბერი 2011). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 15 მაისი 2019. ციტირების თარიღი: 25 ოქტომბერი 2011 ↑ NASA – NSSD – Spacecraft – Trajectory Details (ROSAT). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ NASA – NSSDC – Spacecraft – Details (ROSAT). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ The Roentgen Satellite. NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-28 ↑ 69.0 69.1 NASA – NSSD – Spacecraft – Trajectory Details (Astro 1). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ 70.0 70.1 NASA – NSSDC – Spacecraft – Details (Astro 1). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ NASA – NSSD – Spacecraft – Trajectory Details (ASCA). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ NASA – NSSDC – Spacecraft – Details (ASCA). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ NASA – NSSD – Spacecraft – Trajectory Details (Alexis). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ NASA – NSSDC – Spacecraft – Details (Alexis). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ „AeroAstro Returning to Space With Launch of STPSat-1 This Fall“. Space.com. 5 ივნისი 2006. დაარქივებულია ორიგინალიდან — ივნისი 8, 2006. ციტირების თარიღი: 2008-02-28. ↑ The RXTE Mission is Approaching the End of Science Operations (2012-01-04). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-11-10. ციტირების თარიღი: 2022-07-24. ↑ NASA – NSSD – Spacecraft – Trajectory Details (X-Ray Timing Explorer). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ NASA – NSSDC – Spacecraft – Details (X-Ray Timing Explorer). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ NASA – NSSD – Spacecraft – Trajectory Details (BeppoSAX). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ NASA – NSSDC – Spacecraft – Details (BeppoSAX). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ HEASARC: BeppoSAX Guest Observer Facility. NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-28 ↑ NASA – NSSD – Spacecraft – Trajectory Details (ABRIXAS). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ NASA – NSSDC – Spacecraft – Details (ABRIXAS). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ ABRIXAS. Astronautix.com. ციტირების თარიღი: 2008-02-28 ↑ NASA – NSSD – Spacecraft – Trajectory Details (Chandra). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ NASA – NSSDC – Spacecraft – Details (Chandra). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ NASA – NSSD – Spacecraft – Trajectory Details (XMM-Newton). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-25 ↑ NASA – NSSDC – Spacecraft – Details (XMM-Newton). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-25 ↑ HETE Mission Operations and Status. Massachusetts Institute of Technology (28 მარტი 2007). ციტირების თარიღი: 2008-02-28 ↑ NASA – NSSD – Spacecraft – Trajectory Details (Suzaku). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ NASA – NSSDC – Spacecraft – Details (Suzaku). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ William Harwood. (13 ივნისი 2012) NuSTAR X-ray telescope launched on mission to search for black holes. CBS News. ციტირების თარიღი: 26 July 2012NuSTAR Quickfacts. California Institute of Technology. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-02-03. ციტირების თარიღი: 2008-02-28 ↑ F. Harrison; Y. Kim. (მაისი 2010) NusTAR Newsletter. NASA JPL. ციტირების თარიღი: 24 ივნისი 2010[მკვდარი ბმული] ↑ 94.0 94.1 ISRO's dedicated site for the Astrosat mission. ISRO. ციტირების თარიღი: 2015-09-28 ↑ 95.0 95.1 Ramachandran, R.. India's eye in the sky. ციტირების თარიღი: 2015-10-01 ↑ 96.0 96.1 Prasad, R. (27 სექტემბერი 2015). „ASTROSAT, India's unique space observatory“. The Hindu. TheHindu. ციტირების თარიღი: 2015-09-28. ↑ X-ray Astronomy Satellite "ASTRO-H". JAXA. ციტირების თარიღი: 2015-12-15 ↑ Gruss, Mike (29 მარტი 2016). „U.S. Air Force: No evidence malfunctioning Japanese satellite was hit by debris“. Space News. ციტირების თარიღი: 5 აპრილი 2016. ↑ X線天文衛星ASTRO-H「ひとみ」異常事象調査報告書A改訂等について. JAXA (2016-05-31). ↑ „Soyuz prepared for first flight from Siberian cosmodrome“. Spaceflight Now. 31 იანვარი 2016. ციტირების თარიღი: 21 მარტი 2016. ↑ Mikhailo Lomonosov. ↑ The Neutron Star Interior Composition Explorer. ციტირების თარიღი: 2021-12-05 ↑ Hard X-ray Modulation Telescope. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-06-22. ციტირების თარიღი: 2022-07-24. ↑ "Спектр-РГ" запустят в 2017 г., несмотря на перенос поставки немецкого телескопа. ↑ IXPE In the News: Launch დეკემბერი 9, 2021. Marshall Space Flight Center. NASA (29 სექტემბერი 2021). ციტირების თარიღი: 10 ნოემბერი 2021 ↑ IXPE the Imaging X-ray Polarimetry Explorer. 29 აგვისტო 2017. Proc. SPIE 10397, UV, X-Ray, and Gamma-Ray Space Instrumentation for Astronomy XX, 103970I (29 აგვისტო 2017); doi:10.1117/12.2275485 ↑ (2000) რედ. A. N. Cox: Allen's Astrophysical Quantities. New York: Springer-Verlag. ISBN 0-387-98746-0.  ↑ Ultraviolet Waves. NASA. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-10-17. ციტირების თარიღი: 2008-02-28 ↑ 109.0 109.1 Darling, David. Orbiting Astronomical Observatory (OAO) in the Internet Encyclopedia of Science. ციტირების თარიღი: 2008-02-28 ↑ Orbiting Astronomical Observatory OAO-2. University of Wisconsin–Madison. ციტირების თარიღი: 2008-02-28 ↑ G. A.Gurzadyan; J.Ohanesyan (1972-09-08). „Observed Energy Distribution of α Lyra and β Cen at 2000–3800 Å“. Nature. Nature.com. 239 (5367): 90. Bibcode:1972Natur.239...90G. doi:10.1038/239090a0. S2CID 4265702. ციტირების თარიღი: 2012-09-04. ↑ G. A.Gurzadyan (1974-07-19). „Ultraviolet spectra of Capella“. Nature. Nature.com. 250 (5463): 204–205. Bibcode:1974Natur.250..204G. doi:10.1038/250204a0. S2CID 4225026. ციტირების თარიღი: 2012-09-04. ↑ Experiment Operations During Apollo EVAs. ციტირების თარიღი: 15 May 2013 ↑ ESA Science & Technology: IUE. ESA. ციტირების თარიღი: 2008-02-29 ↑ NASA – NSSDC – Spacecraft – Details (IUE). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ NASA – NSSD – Spacecraft – Trajectory Details (Hubble Space Telescope). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ NASA – NSSD – Spacecraft – Trajectory Details (EUVE). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ NASA – NSSDC – Spacecraft – Details (EUVE). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ NASA – NSSD – Spacecraft – Trajectory Details (Astro 2). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ NASA – NSSDC – Spacecraft – Details (Astro 2). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ NASA – NSSD – Spacecraft – Trajectory Details (FUSE). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ NASA – NSSDC – Spacecraft – Details (FUSE). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ NASA – NSSD – Spacecraft – Trajectory Details (CHIPS). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ NASA – NSSDC – Spacecraft – Details (CHIPS). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ NASA – NSSD – Spacecraft – Trajectory Details (GALEX). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ NASA – NSSDC – Spacecraft – Details (GALEX). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ NASA Decommissions Its Galaxy Hunter Spacecraft ↑ NASA – NSSD – Spacecraft – Trajectory Details (Kaistsat 4). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ NASA – NSSDC – Spacecraft – Details (Kaistsat 4). NASA. ციტირების თარიღი: 2008-02-27 ↑ NASA's Newest Solar Satellite Arrives at Vandenberg AFB for Launch. NASA (2013-04-17). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-07-03. ციტირების თარიღი: 2022-07-24. ↑ NASA's IRIS Mission Updates. NASA (2013-06-25). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-01-10. ციტირების თარიღი: 2013-06-28 ↑ Spectroscopic Planet Observatory for Recognition of Interaction of Atmosphere. JAXA. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-10. ციტირების თარიღი: 2013-08-08 ↑ What is VeSpR?. Center for Space Physics, Boston University (November 2013). ციტირების თარიღი: 2013-11-28 ↑ Andrew Jones. (2017-06-05) China's telescope on the Moon is still working, and could do for 30 years. GBTimes. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-05-17. ციტირების თარიღი: 2013-11-28 ↑ SHIELDS Up! NASA Rocket to Survey Our Solar System's Windshield (15 April 2021). ციტირების თარიღი: 17 April 2021