laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
რუსპინის ბრძოლა

რუსპინის ბრძოლა — იულიუს კეისარისა და პომპეუსის სამოქალაქო ომის ერთ-ერთი ბრძოლა. გაიმართა ძვ. წ. 46 წლის 4 იანვარს რომის პროვინცია აფრიკაში, თანამედროვე ტუნისის ტერიტორიაზე ქალაქ მონასტირის მახლობლად, რესპუბლიკის მომხრე ოპტიმატებსა და იულიუს კეისრის მომხრე პოპულარებს შორის. რესპუბლიკელების არმიას ხელმძღვანელობდა კეისრის ყოფილი მხარდამჭერი ტიტუს ლაბიენუსი. ბრძოლა საკმად სისხლიანი გამოდგა, კეისარმა დაკარგა თავისი ჯარის მესამედი, მაგრამ საბოლოოდ მაინც მიაღწია გამარჯვებას. Autores del Corpus Cesariano (2005). Guerra Civil; Guerra de Alejandría; Guerra de África; Guerra de Hispania. Madrid: Gredos. ISBN 978-84-249-2781-3. Cowan, Ross (texto) y Hook, Adam (Ilustraciones) (2007). Roman Battle Tactics. 109 BC-AD 313. Osprey. ISBN 978-1-84603-184-7. Battle of Ruspina animated battle map დაარქივებული 2013-08-14 საიტზე Wayback Machine.
ტიტუს ლაბიენუსი

ტიტუს ლაბიენუსი (ლათ. Titus Labienus; დ. ძვ. წ. 100 — გ. ძვ. წ. 45) — ძველი რომაელი მხედართმთავარი, იულისუს კეისრის ლეგატი გალიური ომების დროს. კეისრის უახლოესი თანაშემწე, მისი წარმატებების ერთ-ერთი ხელშემწყობი. მაგრამ როდესაც კეისარს დავა ჰქონდა სენატთან და დაიძრა რომისაკენ, ლაბიენუსმა უარი თქვა გადაეკვეთა რუბიკონი და გაემართა პომპეუსის და რესპუბლიკელების დასახმარებლად. იბრძოდა დირაქიონთან, ფარსალოსთან, შემდეგ კატონ უმცროსს თან გაჰყვა აფრიკაში, მისი გარდაცვალებნის შემდეგ კი შეუერთდა ესპანეთში პომპეუსის შვილებს. მოკლეს მუნდეს ბრძოლაში. ლაბიენუსის მოჭრილი თავი კი გაუგზავნეს კეისარს. Tyrrell, William B. Biography of Titus Labienus, Caesar's Lieutenant in Gaul. Diss. Michigan State Univ., 1970. 10 May 2007
ბიტოლა

ბიტოლა (მაკედ. Битола) — ქალაქი ჩრდილოეთ მაკედონიის სამხრეთ-დასავლეთში, პელაგონიის რეგიონში. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით იგი სიდიდით მეორე ქალაქია სკოპიეს შემდეგ. ქალაქი დააარსა ფილიპე II მაკედონელმა, როგორც ჰერაკლეა ლინკესტისი, ადრეული შუა საუკუნეებიდან ცნობილია სლავური სახელწოდებით ბიტოლა („обитель“ - მონასტერი) ან ბერძნული სახელით მონასტირი (ბერძ. Μοναστήρι). ოსმალეთის იმპერიის ბატნობის პერიოდში ქალაქში განთავსებული იყო ევროპული ქვეყნების საკონსულოები და მიიღო მეტსახელი „კონსულების ქალაქი“. 1912 წლამდე მოსახლეობის უმეტესობას შეადგენდნენ ბერძნები. 1912 წლიდან, ბალკანეთის პირველი ომის შედეგად შევიდა სერბეთის შემადგენლობაში.1945 წლიდან კი მაკედონიის სოციალისტური რესპუბლიკის შემადგენლობაშია. 1979 წელს ქალაქში დაარსდა წმინდა კლიმენტ ოჰრიდელის სახელობის უნივერსიტეტი. Bitola News— WEB Portal, info დაარქივებული 2017-09-13 საიტზე Wayback Machine. ↑ Попис на Македонија, 2002, Завод за статистика на Македонија
კუმანოვო

კუმანოვო (მაკედ. Куманово) — ქალაქი ჩრდილოეთ მაკედონიის ჩრდილოეთში, ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით იგი სიდიდით მესამე ქალაქია სკოპიეს და ბიტოლის შემდეგ. ქალაქის სახელწოდება მომდინარეობს თურქულენოვანი ტომების კუმანების სახელიდან, რომლებიც აქ დასახლდნენ XII-XIII საუკუნეებში. ქალაქი პირველად მოიხსენიება 1519 წელს ერთ-ერთ თურქულ დოკუმენტში. კუმანოვო იყო კარპოშის აჯანყების ცენტრი და ასრულებდა მისი დედაქალაქის ფუნქციას. 1912 წელს კუმანოვოს მახლობლად გაიმართა ბრძოლა, სადაც სერბეთის ძალებმა მოიპოვეს გამარჯვება თურქეთის ძალებზე. ეს იყო ბალკანეთის პირველი ომის ერთ-ერთი ბრძოლა. კუმანოვოს თემის საიტი დაარქივებული 2007-12-31 საიტზე Wayback Machine. ↑ Попис на Македонија, 2002, Завод за статистика на Македонија
ჟან მარე

ჟან მარე (ფრანგ. Jean Marais, (დ. 11 დეკემბერი, 1913, შერბური, საფრანგეთი ― გ. 8 ნოემბერი, 1998, კანი, საფრანგეთი) — ფრანგი მსახიობი და რეჟისორი. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ჟან მარე“ ვიკისაწყობში. ჟან მარე კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში Eternel Jean Marais ჟან მარე — Find a Grave-ზე Jean Marais დაარქივებული 2013-07-08 საიტზე Wayback Machine. at the Films de France
პრილეპი

პრილეპი (მაკედ. Прилеп, თურქ. Pirlepe, ბერძ. Πριλέπια) — ქალაქი ჩრდილოეთ მაკედონიის სამხრეთში, პელაგონიის რეგიონში. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით იგი სიდიდით მეოთხე ქალაქია სკოპიეს, ბიტოლის და კუმანოვოს შემდეგ. პრილეპი დაარსდა რომის იმპერიის ძველი ქალაქის, სტიბერის, ნანგრევებზე. 268 წელს სტიბერი გაანადგურეს გუთებმა. ქალაქი პრილეპის სახელწოდებით მოიხსენიება 1014 წელს, როგორც ბულგარეთის მეფე სამუელის გარდაცვალების ადგილი, რომელიც დაიღუპა გულის შეტევით, მას შემდეგ, რაც დაინახა თუ როგორ დააბრმავეს ბიზანტიელებმა მისი 1000 სარდალი ბელასიცის ბრძოლის შემდეგ. ქალაქი გადავიდა ბიზანტიის მმართველობის ქვეშ. მოგვიანებით ქალაქი შედის ჯერ ბულგარეთის მეორე სამეფოს და შემდეგ სერბეთის შემადგენლობაში. XIV საუკუნეში ქალაქს იპყრობს ოსმალეთის იმპერიის ჯარი გაზი ევრენოსის ხელმძღვანელობით და მათ მფლობელობაშია ექვსი საუკუნის განმავლობაში. XX საუკუნეში იგი სერბეთის და იუგოსლავიის შემდაგენლობაშია, ხოლო იუგოსლავიის დაშლის შემდეგ ჩრდილოეთ მაკედონიას ეკუთვნის. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: პრილეპი პრილეპი Official Prilep Government Website Prilep Tobacco Website Institute for Tobacco Prilep დაარქივებული 2008-08-19 საიტზე Wayback Machine. Prilep დაარქივებული 2005-04-27 საიტზე Wayback Machine. on Cyber Macedonia Asterisks website დაარქივებული 2005-12-28 საიტზე Wayback Machine. Стари фотографии од Прилеп Марко Цепенков დაარქივებული 2015-11-17 საიტზე Wayback Machine. Пеце Атанасоски დაარქივებული 2015-11-17 საიტზე Wayback Machine. Блаже Конески დაარქივებული 2015-11-17 საიტზე Wayback Machine. ↑ Попис на Македонија, 2002, Завод за статистика на Македонија
საფრანგეთის საფეხბურთო თასი

საფრანგეთის საფეხბურთო თასი (ფრანგ. Coupe de France), ან შარლ სიმონის თასი (ფრანგ. Coupe Charles Simon) — ყოველწლიური შეჯიბრი ფრანგულ საფეხბურთო კლუბებს შორის. ტარდება საფრანგეთის ფეხბურთის ფედერაციის მიერ 1917 წლიდან. თასზე მონაწილეობის მიღება შეუძლიათ როგორც პროფესიონალურ, ასევე სამოყვარულო საფეხბურთო კლუბებს. თასის გამარჯვებული შემდეგი სეზონის დაწყებამდე თამაშობს ჩემპიონის წინააღმდეგ საფრანგეთის სუპერთასზე და უეფა-ს ევროპა ლიგაზე გამოსვლის უფლებას იღებს. თასის ფინალი არ გაიმართა მხოლოდ ერთხელ – 1992 წელს. მაშინ, ნახევარფინალურ მატჩში, „ბასტიასა“ და „მარსელს“ შორის, სტადიონ „სტად არმან-სეზარის“ ტრიბუნა ჩამოიქცა. დაიღუპა 18 ადამიანი და ასეულობით დაშავდა. გადაწყდა, რომ ტურნირი ბოლომდე აღარ ჩაეტარებინათ. გათამაშების ისტორიაში, ყველაზე წარმატებული კლუბია პარიზის „პარი სენ-ჟერმენი“, რომელმაც 12-ჯერ მოიგო ტიტული. მოქმედი გამარჯვებულია „პარი სენ-ჟერმენი“. ოფიციალური საიტი (ფრანგული) საფრანგეთის საფეხბურთო თასი Facebook-ზე საფრანგეთის საფეხბურთო თასი Twitter-ზე France - List of Cup Finals ↑ „Twenty years ago: the Bastia stadium disaster“. stadiumguide.com. ციტირების თარიღი: 15 ივლისი 2017.
დონ ბალონის პრიზი

„დონ ბალონის“ პრიზი (ესპ. Premio „Don Balón“) — პრესტიჟული ესპანური საფეხბურთო პრემია, რომელიც ესპანეთის საფეხბურთო ჩემპიონატის საუკეთესო ფეხბურთელსა და მწვერთნელს გადაეცემა ჟურნალ დონ ბალონის მიერ. პრემია გაიცემა ყოველ ზაფხულს. 1990-2002 წლებში არსებობდა ალტერნატიული პრემია, რომელიც ესპანეთის საუკეთესო ფეხბურთელს ირჩევდა და რომელსაც გადასცემა ჟურნალი „El País“. დი სტეფანოს ჯილდო წლის ფეხბურთელი ესპანეთში rsssf.com-ზე „დონ ბალონის“ პრემიის ოფიციალური საიტი
ლუციუს ანეუს სენეკა

ლუციუს ანეუს სენეკა (ლათ. Lucius Annaeus Seneca; დ. დაახლოებით ძველი წელთაღრიცხვის 4, კორდუბა (კორდობა) — გ. ახალი წელთაღრიცხვის 65, რომი) — რომაელი ფილოსოფოსი და დრამატურგი, პოეტი, პოლიტიკური მოღვაწე. ნერონის აღმზრდელი და სტოიციზმის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი წარმომადგენელი. მიეკუთვნებოდა მხედრის წოდებას. დაახლოებით 33 წელს ტიბერიუსის დროს გახდა კვესტორი. მისი პანთეიზმი ეწინააღმდეგება რელიგიური მოძღვრების მონოთეისტურ იდეებს. სენეკას მიხედვით, უზენაესი ღმერთია შემოქმედი გონი. სულის ჭეშმარიტი არსებობა შესაძლებელია მხოლოდ სხეულის გარეშე, რომელიც ბოროტების სათავედაა მიჩნეული. სენეკას მოძღვრებაში ადამიანის მიზნად დასახულია აფექტებისაგან განთავისუფლება. მისი აზრით, ღვთაებრივი შეწყალების გარეშე შეუძლებელია განწმენდა და ღმერთამდე ამაღლება. სენეკა იზიარებს ძველ სტოელთა თვალსაზრისს იმის შესახებ, რომ სამყარო პერიოდულად ინთქმება ხანძარში, აგრეთვე პროვიდენციულ-ფატალისტურ მოძღვრებას ღმერთის, განგების, ბედისწერისა და ბუნების კანონების შესახებ, რომლებიც სენეკასთვის ერთმანეთის სინონიმებია. იგი იცავს ზოგადსტოურ კოსმოპოლიტიზმს, ამქვეყნიურ სახელმწიფოს კოსმიურის ნაწილად მიიჩნევს და ამტკიცებს მის ბუნებრივ აუცილებლობას. სენეკა ქადაგებდა ადამიანთა საყოველთაო თანასწორობას (მონათა ჩათვლით). სენეკას ლიტერატურული შემოქმედებიდან აღსანიშნავია სატირა იმპერატორ კლავდიუსის გარდაცვალების გამო „გაკვახება“. მისი სახელით ჩვენამდე მოღწეული ტრაგედიებიდან მნიშვნელოვანია „მედეა“, „ოიდიპოსი“, „თიესტე“, „ფედრა“, „გაშმაგებული ჰერკულესი“, „აგამემნონი“, „ტროელი ქალები“, „ფინიკიელი დიაცები“, „ეტელი ჰერკულესი“, „ოქტავია“. ამ ტრაგედიებმა დიდი გავლენა მოახდინა შექსპირსა და ფრანგ კლასიცისტებზე (პიერ კორნელი, ჟან რასინი), ხოლო ფილოსოფიურმა ტრაქტატებმა „ნუგეშისცემანი მარციუსისადმი“, „რიცხვისათვის“ და სხვა — მემუარულ-ეთიკური ჟანრის მწერლებზე (მიშელ დე მონტენი). სენეკას მიეწერება აგრეთვე რიგი მცირე ლექსი („ეპიგრამები“). ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ლუციუს ანეუს სენეკა ვიკიციტატაში არის გვერდი თემაზე: ლუციუს ანეუს სენეკა ურუშაძე ა., მაჭავარიანი მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 286. Pernice G., Seneca morale, Tortona, 1964; Bourgery A., Sénéque-prosateur, P., 1922; Hermann L., Le théátre de Sénéque, P., 1924; Lana I., L. Anneo Seneca..., Torino, 1963; Seneca. Ed. by C. D. N. Costa, L. — Boston, 1974.
გრემიო (საფეხბურთო კლუბი)

გრემიო (პორტ. Grêmio Foot-Ball Porto Alegrense) — ბრაზილიური საფეხბურთო კლუბი ქალაქ პორტუ-ალეგრიდან, რიუ-გრანდი-დუ-სულის შტატიდან. გამოდის სტადიონ „ოლიმპიკო მონუმენტალზე“, რომელიც 45 000 მაყურებელს იტევს. კლუბი თავისი შტატის ორი გრანდიდან ერთ-ერთია („ინტერნასიონალთან“ ერთად, რომელთან დაპირისპირებაც ატარებს სახელწოდებას „გრე-ნალი“) და ბრაზილიის ერთ-ერთი ყველაზე ტიტულოვანი კლუბია. კლუბმა სამჯერ მოიგო ლიბერტადორესის თასი და ერთხელ — საკონტინენტთაშორისო თასი. ოსკარ ალბერტო ორტისი (1976) ედერი (1977–1979) ნელინიო (1980–1981) რონალდინიო (1998–2001) ანდერსონი (2004–2006) ლუკას ლეივა (2005–2007) დიდა (2013) არტურ მელო (2015–2018) ოფიციალური საიტი (პორტუგალიური)(ინგლისური)(ესპანური) „გრემიო“ Facebook-ზე „გრემიო“ Twitter-ზე „გრემიო“ — არხი YouTube-ზე სამფეროვანი ნაცია დაარქივებული 2011-07-06 საიტზე Wayback Machine. არაოფიციალური საიტი „გრემიოს“ მოკლე ისტორია
ფლამენგო (საფეხბურთო კლუბი)

საფეხბურთო კლუბი „ფლამენგო“ (პორტ. Clube de Regatas do Flamengo), უფრო მეტად ცნობილი, როგორც „ფლამენგო“ [flɐˈmẽgu], ასევე ბრაზილიაში გავრცელებულია შემოკლება „მენგაო“ (პორტ. Mengão), წარმოითქმის [mẽjˈɡɜ̃w] — ბრაზილიური საფეხბურთო კლუბი ქალაქ რიო-დე-ჟანეიროდან. ფლამენგო არის ერთ-ერთი გუნდი იმ ხუთიდან, რომლებსაც არასდროს დაუტოვებიათ უმაღლესი დივიზიონი, ბრაზილიის ჩემპიონატი („ფლამენგოსთან“ ერთად ასეთი გუნდებია „სანტოსი“, „სან-პაულუ“, „ინტერნასიონალი“ და „კრუზეირო“) ბრაზილიის ყველაზე პოპულარული გუნდი (გულშემატკივართა რიცხვი 44 მილიონს აღწევს). კლუბის ოფიციალური საიტი (პორტუგალიური)(ინგლისური)(ესპანური) „ფლამენგო“ Facebook-ზე „ფლამენგო“ Twitter-ზე ↑ ბრაზილიის ჩემპიონატის მონაწილეები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-12-16. ციტირების თარიღი: მარტი 16, 2010.
ვიქტორია რუფო

ვიქტორია რუფო (ესპ. Victoria Ruffo; დ. 31 მაისი, 1962) — მექსიკელი მსახიობი. დაიბადა მეხიკოში. კარიერა 80-იან წლებში დაიწყო, როცა ცნობილმა პროდიუსერმა ერნესტო ალონსომ მიიწვია თავის სერიალში „ლურჯი ცა“, სადაც პილარ ალვარესი განასახიერა. ამ სერიალში მან დასამახსოვრებელი პერსონაჟი შექმნა. 1983 წელს პროდიუსერმა ვალენტინ პისმტეინმა ვიქტორია მთავარ როლში მიიწვია სერიალში „ცეცხლში“, რამაც რუფოს საერთაშორისო აღიარება მოუტანა. 1990 წელს მის კარიერაში გარდატეხა მოხდა, როცა მონაწილეობა მიიღო სერიალში „უბრალოდ მარია“, რომელმაც ის საერთაშორისო დონის მსახიობად აქცია. ამას მოჰყვა გახმაურებული სერიალები „კაპრიჩო“, „მდიდარი ბავშვები და საბრალო მშობლები“, „ყველაფერი ელენასათვის“, რომლებმაც მსახიობის დიდება და აღიარება გაზარდა. 2001 წელს რუფომ ითამაშა სერიალში „მხოლოდ შენ“, სადაც ბრმა კრისტინას როლი განასახიერა. ამ სერიალის შემდეგ რუფო ეკრანიდან გაქრა და 4 წლის შემდეგ კვლავ დაბრუნდა ახალი სერიალით „დედინაცვალი“, რომელმაც მსახიობს დიდი აღიარება მოუტანა საერთაშორისო ასპარეზზე. 2007 წელს მონაწილეობა მიიღო სერიალში „ვიქტორია“, სადაც პარტნიორობას მაურისიო ოჩმანი და ანდრეა ლოპესი უწევდნენ. 2009 ითამაშა სერიალში „სიყვარულის სახელით“. 2010 ითამაშა ასევე ცნობილ სერიალში „დამალული სიმართლე“, ხოლო 2012 წელს ითამაშა სერიალში „ცრემლების გვირგვინი“. 2014 წელს ვიქტორია რუფო ცნობილმა პროდიუსერმა ხოსე ალბერტო კასტრომ მიწვია მის ახალ ნოველაში „ცუდი საყვარელი“ სადაც პარტნირობას არიადნე დიასი და კრისტიან მეიერი უწევენ. ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2019-01-13 საიტზე Wayback Machine. Telemundo Website Victoria Ruffo კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
ფეხბურთი 2000 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

ფეხბურთი ზაფხულის XXVII ოლიმპიურ თამაშებზე
ჰერაკლიტე

ჰერაკლიტე ეფესელი (ძვ. ბერძნ. Ἡράκλειτος ὁ Ἐφέσιος; დ. დაახლ. ძვ. წ. 520 — გ. დაახლ. ძვ. წ. 460) — ბერძენი ფილოსოფოს-მატერიალისტი, იონური სკოლის წარმომადგენელი. მის შესახებ მცირე ცნობები მოგვეპოვება. თავისი ფილოსოფიურ-კოსმოლოგიური მოძღვრებით ჰერაკლიტე პრინციპულად დაუპირისპირდა სოკრატემდელ ფილოსოფოსებს. ჰერაკლიტეს მიხედვით, კოსმოსის (სამყაროს) ცენტრალური სიმბოლოა „მარად ცოცხალი ცეცხლი, რომელიც არ შეუქმნია არავის არც ღმერთთაგან, არც კაცთაგან, იგი მუდამ იყო, არის და იქნება ცოცხალი ცეცხლი, ზომის თანახმად აგიზგიზებული და ზომის თანახმად ჩამქრალი“ (ფრაგმენტი 30). მის ჩაქრობას შეიძლება ჰქონდეს მხოლოდ პირობითი, ფარდობითი ხასიათი. ამიტომ ჰერაკლიტეს აზრით, კოსმოსი არსებობს უსასრულო ქმნადობით დაფუძნებულ დროში. ამ ქმნადობას და, მაშასადამე, თვით კოსმოსის სიღრმისეულ შინაარსზე მიუთითებს ჰერაკლიტეს ფილოსოფიის სამი ძირითადი სიტყვა-ცნება (ფილოსოფემა): „ლოგოსი“, „დრო“, და „ბრძოლა“. „ბრძოლა“ გამოხატავს კოსმოსური ქმნადობის დიალექტიკურად დაპირისპირებულ არსთა ერთიანობით განპირობებულ ბუნებას, მის ჰარმონიას. „დრო“ მიუთითებს კოსმოსური ქმნადობის შინაგან თავისუფლებაზე, ღვთიური ნებისადმი მის დაუქვემდებარებელ ხასიათზე. ჰერაკლიტესეული „ლოგოსი“ (სიტყვისადმი კოსმიური პრინციპის როლის მინიჭება) მიუთითებს ჰერაკლიტეს კოსმოლოგიის უნიკალურ ხასიათზე: ადამიანური არსის ძირითადი განზომილება — სიტყვიერება — არის ამავე დროს კოსმოსური სინამდვილის ძირითადი განზომილება, მისი უღრმესი საზრისის ამსახველი პრინციპი. დოქტრინათა ბუნდოვანების გამო მას გაუგებარს უწოდებდნენ. საგანთა და ფენომენთა მრავალფეროვნება განაცვიფრებს ჰერაკლიტეს და ის მას ბუნების კანონამდე აღამაღლებს. მისთვის ბუნება განუწყვეტელ ცვლილებაში, მოვლენათა მრავალფეროვნებაში მჟღავნდება. ყველაფერში დაპირისპირება, პაექრობა, ომი, საწინააღმდეგოთა მოძრაობაა. გოგიბერიძე მ., ფილოსოფიის ისტორია, ტ. 1, თბ., 1941; წერეთელი ს., ანტიკური ფილოსოფია, თბ., 1968; Ramnoux С., Vocabulaire et structures de pensee archaїque chez Heraclite, P., 1959; Wheelwright Ph., Heraclitus, Princeton, 1959. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ჰერაკლიტე“ ვიკისაწყობში. ვიკიციტატაში არის გვერდი თემაზე: ჰერაკლიტე ↑ ლებანიძე გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 627. ↑ ჰერაკლიტე ეფესელი — ენციკლოპედიური ლექსიკონი
10 სექტემბერი

10 სექტემბერი — გრიგორიანული კალენდრის 253-ე დღე (ნაკიან წლებში – 254-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 112 დღე. 1823 : სიმონ ბოლივარი პერუს პრეზიდენტად გამოცხადდა. 1846 : ელიას ჰოუი საკერავი მანქანის პატენტს იღებს. 1898 : ავსტრიის დედოფალი ელისაბედი მოკლულ იქნა ლუიჯი ლუხენის მიერ. 1919 : ავსტრია და მოკავშირეები ხელს აწერენ სენ-ჟერმენის ხელშეკრულებას, რომლითაც პოლონეთის, უნგრეთის, ჩეხოსლოვაკიისა და იუგოსლავიის დამოუკიდებლობა ცნეს. 1939 : კანადა ნაცისტურ გერმანიას ომს უცხადებს. 1943 : მეორე მსოფლიო ომი — გერმანული ძალები რომის ოკუპაციას იწყებენ. 1951 : დიდი ბრიტანეთი ირანს ეკონომიკურ ბოიკოტს უცხადებს. 1967 : გიბრალტარის მოსახლეობა კენჭს უყრის ბრიტანეთის დამოკიდებულებაში დარჩენას ესპანეთთან შეერთების ნაცვლად. 1974 : გვინეა-ბისაუ პორტუგალიისგან დამოუკიდებლობას აცხადებს. 1977 : ბოლო სიკვდილით დასჯა გილიოტინაზე საფრანგეთში — ჰამიდა ჯანდუბის მწვალებლობისა და მკვლელობისთვის მარსელის ბომეტრის ციხეში თავი მოჰკვეთეს. 1988 : ოსამა ბინ ლადენი საკუთარ ბინაში ავღანეთში ალ ქაიდას აფუძნებს. 1990 : იამუსუკროს ღვთისმშობლის ტაძარი, კოტ-დ’ივუარი, უდიდესი ეკლესია აფრიკაში, აკურთხა პაპმა იოანე პავლე II-მ. 2002 : შვეიცარია გაეროს წევრი ხდება. 2003 : ანა ლინდი, შვედეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი, მაღაზიაში უცნობმა სასიკვდილოდ დაჭრა. 2006 : მიხაელ შუმახერი, ყველაზე წარმატებული ფორმულა ერთის მძღოლი, სპორტიდან მიდის. 2007 : პირველი მალაიზიელი კოსმონავტი შეიხ მუზაფარ შუქორი გაფრინდა საერთაშორისო კოსმოსური სადგურისკენ სოიუზ ტმა-11 ხომალდით. 2012 : ჰასან შეიხ მუჰამადი სომალის პრეზიდენტად აირჩიეს. 1169 : ალექსი II — ბიზანტიის იმპერატორი 1180-1183 წლებში 1862 : დავით კლდიაშვილი — ქართველი მწერალი 1901 : ასათიანი, ვლადიმერ — ქართველი ბიოქიმიკოსი 1939 : ბერიაშვილი, ზარბეგ — ქართველი სპორტსმენი 1942 : იგორ კოსტალევსკი — საბჭოთა და რუსი მსახიობი 1955 : ლარისა დოლინა — საბჭოთა და რუსი საესტრადო მომღერალი, მსახიობი 1122 : ჰარირი — არაბი მწერალი. 1806 : ადელუნგი, იოჰან კრისტოფ — გერმანელი გრამატიკოსი და ლექსიკოგრაფი 2021 : ჟორჟე სამპაიუ — პორტუგალიის ყოფილი პრეზიდენტი. მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს: წმინდა შუშანიკი მოსე შავი მართალი ანა წინასწარმეტყველი ეზეკია – იუდეის მეფე კრება ღირს კიევო-პეჩორელ მამათა, შორეულ, თეოდოსის მღვიმეებში განსვენებულთა სხვა თვეები:
15 სექტემბერი

15 სექტემბერი — გრიგორიანული კალენდრის 258-ე დღე (ნაკიან წლებში – 259-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 107 დღე. 1749 : მათემატიკური გამოთვლებით პლუტონი ნეპტუნის ორბიტას სცილდება და ყველაზე შორეული პლანეტა ხდება მზის სისტემაში 1979 წლამდე. 1789 : აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი დაარსდა (ყოფილი საგარეო სამქეთა დეპარტამენტი). 1812 : საფრანგეთის არმია ნაპოლეონის მეთაურობით მოსკოვში კრემლს მიადგა. 1821 : კოსტა-რიკა, ელ-სალვადორი, გვატემალა, ჰონდურასი და ნიკარაგუა ერთხმად ესპანეთისგან დამოუკიდებლობას აცხადებენ. 1894 : ჩინეთ-იაპონიის ომი — იაპონია ჩინეთს ამარცხებს პიონგიანგის ბრძოლაში. 1916 : პირველი მსოფლიო ომი — ბრძოლაში პირველად გამოიყენეს ტანკები სომის ბრძოლაში. 1928 : ალექსანდრე ფლემინგმა საკუთარ ლაბორატორიაში ბაქტერიის მკვლელი ობი აღმოაჩინა, რაც შემდგომში პენიცილინის სახელით გახდა ცნობილი. 1935 : ნიურნბერგის კანონით გერმანელ ებრაელებს მოქალაქეობის უფლება წაერთვათ. 1935 : ნაცისტური გერმანია ახალ დროშას იღებს სვასტიკით. 1979 : გაიხსნა თბილისის მეტროპოლიტენის საბურთალოს ხაზი. 1952 : გაეროს გადაწყვეტილებით ერითრეა ეთიოპიის ნაწილი ხდება. 1959 : ნიკიტა ხრუშოვი პირველი საბჭოთა ლიდერი ხდება, რომელმაც აშშ მოინახულა. 1968 : საბჭოთა ზონდ 5-ის გაშვება განხორციელდა - პირველი ხომალდი, რომელმაც მთვარეს შემოუფრინა და დედამიწის ატმოსფეროში დაბრუნდა. 1976 : სოიუზ 22 ორი კოსმონავტით დედამიწის ორბიტას შემოუფრინა რვა დღეში. 1994 : მუსლიმი ფუნდამენტალისტები იპყრობენ და თავს სჭრიან 16 ადამიანს ალჟირში. 2000 : სიდნეის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები იწყება. 2007 : ევროპული კოსმოსური სააგენტოს განცხადებით მდნარმა პოლარულმა ყინულმა არქტიკის ოკეანეში ჩრდილოდასავლეთის გასასვლელი გახსნა. 2017 : NASA-მ სატურნის 20-წლიანი მისია დაასრულა — კოსმოსური ხომალდი კასინი სატურნის ატმოსფეროში გაანადგურა. 2019 : ფიბა-ს მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალში ესპანეთმა არგენტინა ანგარიშით 95-75 დაამარცხა. მატჩის საუკეთესო მოთამაშედ რიკი რუბიო დასახელდა. 2023 : ევიკა სილინა ლატვიის პრემიერ-მინისტრი გახდა. 973 : ალ-ბირუნი — მათემატიკოსი 1254 : მარკო პოლო — იტალიელი მოგზაური 1675 : ვახტანგ VI — საქართველოს მეფე 1890 : აგათა კრისტი — ინგლისელი დეტექტიური ჟანრის მწერალი 1904 : უმბერტო II — იტალიის მეფე 1909 : ირაკლი ბაგრატიონი — ქართველი მოცეკვავე, ქორეოგრაფი, მუსიკალური მოღვაწე. 1922 : გიორგი ფირცხალავა — ქართველი გრაფიკოსი, მოქანდაკე, კარიკატურისტი 1929 : მურაი გელ-მანი — ამერიკელი ფიზიკოსი, ნობელის პრემიის ლაურეატი 1930 : მერაბ მამარდაშვილი — ქართველი ფილოსოფოსი 1935 : დინხა IV – აღმოსავლეთის ასურული ეკლესიის კათოლიკოს-პატრიარქი. 1944 : გიორგი სიჭინავა — ქართველი ფეხბურთელი 1946 : ტომი ლი ჯონსი — ამერიკელი მსახიობი 1946 : ოლივერ სტოუნი — ამერიკელი კინორეჟისორი 1134 : ალფონსო I — არაგონის მეფე 1834 : მირიან ბატონიშვილი — ერეკლე II-ისა და დარეჯან დედოფლის ძე (დ.1766) მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს: იოანე მმარხველი კონსტანტინოპოლელი პატრიარქი მამაი, თეოდოტე და რუფინე 300 628 მოწამე სხვა თვეები:
ატლეტიკო მინეირო (საფეხბურთო კლუბი)

„ატლეტიკო მინეირო“ (პორტ. Clube Atlético Mineiro) — ბრაზილიური სპორტული კლუბი, უფრო მეტად ცნობილია შტატ მინას-ჟერაისის ქალაქ ბელუ-ორიზონტის საფეხბურთო გუნდის გამოსვლებით. კლუბი თავისი შტატის ორი გრანდიდან („კრუზეიროსთან“ ერთად) და ბრაზილიის ტრადიციულად ძლიერი საფეხბურთო კლუბებიდან ერთ-ერთია, ბრაზილიის ყველაზე პოპულარული და ტიტულოვანი კლუბების ორგანიზაციის — ცამეტთა კლუბის თანადამაარსებელი. 2013 წლის ლიბერტადორესის თასის მფლობელი. ბრაზილიის სერია A ჩემპიონი: 1971 ბრაზილიის თასი თასის მფლობელი: 2014 მინეიროს ჩემპიონატი ჩემპიონი (44): 1915, 1926, 1927, 1931, 1932, 1936, 1938, 1939, 1941, 1942, 1946, 1947, 1949, 1950, 1952, 1953, 1954, 1955, 1956, 1958, 1962, 1963, 1970, 1976, 1978, 1979, 1980, 1981, 1982, 1983, 1985, 1986, 1988, 1989, 1991, 1995, 1999, 2000, 2007, 2010, 2012, 2013, 2015, 2017 მინას-ჟერაისის თასი თასის მფლობელი (5): 1975, 1976, 1979, 1986, 1987 ლიბერტადორესის თასი თასის მფლობელი: 2013 კონმებოლის თასი თასის მფლობელი (2): 1992, 1997 სამხრეთ ამერიკის რეკოპა თასის მფლობელი: 2014 ედერი (1980–1985, 1989–1990, 1994–1995) ნელინიო (1982–1987) რონალდინიო (2012–2014) რობინიო (2016–2017) ქვემოთ მოყვანილია იმ მწვრთნელების ჩამონათვალი, რომელთა ხელმძღვანელობითაც კლუბმა თავის ისტორიაში ყველაზე მეტი მატჩი ჩაატარა. კლუბის ოფიციალური საიტი (პორტუგალიური)(ინგლისური)(ესპანური) „ატლეტიკო მინეირო“ Facebook-ზე „ატლეტიკო მინეირო“ Twitter-ზე რუსულენოვანი საიტი სამხრეთამერიკული ფეხბურთს შესახებ „ატლეტიკო მინეიროს“ ისტორია დაარქივებული 2014-01-04 საიტზე Wayback Machine. ↑ საფეხბურთო კლუბი „ატლეტიკო მინეირო“ პირველად გახდა ლიბერტადორესის თასის მფლობელი
თომას ჯეფერსონის შენობა

თომას ჯეფერსონის შენობა (ინგლ. Thomas Jefferson Building) — აშშ-ის კონგრესის სამი ბიბლიოთეკიდან ყველაზე ძველი, აშენებულ იქნა 1890–1897 წლებს შორის. თავდაპირველად იგი ცნობილი იყო როგორც კონგრესის ბიბლიოთეკის შენობა და მდებარეობს „პირველ ქუჩაზე“, დამოუკიდებლობის გამზირსა და აღმოსავლეთ კაპიტოლის ქუჩებს შორის, ვაშინგტონში, კოლუმბიის ოლქში. ბოზ-არტის სტილში აშენებული ნაგებობა ცნობილია მისი კლასიცისტური ფასადითა და საგულდაგულოდ მორთული ინტერიერით. Architect of the Capitol, Washington, D.C. "Thomas Jefferson Building Architecture." Accessed 2011-12-18. Library of Congress. "Thomas Jefferson Building: A Brief History of the Library." Accessed 2011-12-18.
შეჰზადე

შეჰზადე (თურქ. Şehzade) — ოსმალეთის იმპერიის სულთნის შვილების ტიტული. ტიტულს გამოიყენებდნენ მხოლოდ ოსმალეთის იმპერიის სამეფო კარის მამრობითი წევრების აღსანიშნავად. სიტყვა „შეჰზადე“ სპარსული წარმოშობისაა და ფარსი ენაზე ნიშნავს „სულთნის შვილს, პრინცს“. როგორც წესი, შეჰზადეს, სულთანი ნიშნავდა ოსმალეთის იმპერიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის სანჯაყის მმართველად, სანჯაყ-ბეიდ.. ტახტის მემკვიდრედ ითვლებოდა უფროსი შეჰზადე. რომელსაც ხშირ შემთხვევაში სულთანი ნიშნავდა სარუჰანის (მანისას) სანჯაყ-ბეიდ. მანისა ითველობა საუფლისწულო დომენად და ამასთან ერთად, ძალიან ახლოს იყო დედაქალაქთან. მაგრამ ყოფილა მრავალი შემთხვევა, როცა სულთანი უფროს ვაჟს შორეულ სანჯაყში უშვებდა, ხოლო უმცროსს მანისას მმართველად ნიშნავდა. ამის ნათელი მაგალითია სულეიმან I-ის უფროსი ვაჟი შეჰზადე მუსტაფა და უმცროსი ვაჟი შეჰზადე მეჰმედი. ბედნინერად ითვლებოდა ის შეჰზადე, რომელსაც სულთანი დედაქალქთან ახლოს მდებარე სანჯაყის მმართველად დანიშნავდა. რადგან მამის გარდაცვალების შემდეგ რომელი შეჰზადეც მალე იქნებოდა დედაქალაქში მას შეეძლო დაეკავებინა სულთნის ტახტი და ამაში ვერავინ შეედავებოდა. ↑ Büyük Türkçe Sözlük. Şahzade.. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-11-13. ციტირების თარიღი: 2014-01-04. ↑ И. Бахлов. Территориальная организация имперских систем и политические механизмы управления национальной периферией. — Историко-социологический инcтитут, 2009