laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ზემო რენეს სამაროვანი

ზემო რენეს სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო რენეს დასავლეთით, უსახელო მშრალი ხევის ნაპირას, მსხვილფეხა საქონლის ფერმის ტერიტორიაზე. თარიღდება ძვ. წ. Xlll-Xll საუკუნეებით. სამაროვანი 1974-1975 წლებში, გათხარა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის, ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის, კასპის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი გ. ცქიტიშვილი). გაითხარა 8 სამარხი. ყველა ინჰუმაციურია. თიხნარ ნიადაგში, 1,2-1,4 მეტრ სიღრმეზე გათხრილია გეგმით სწორკუთხა, წაგრძელებული, ხის ძელებით ან ტოტებით გადახურული ორმოსამარხები (1,2x0,8; 1,3x0,9 მეტრი). სამარხები დამხრობილია სამხრეთიდან ჩრდილოეთისკენ ან სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან ჩრდილო-დასავლეთისკენ. მიცვალებულები დაკრძალულია ხელფეხმოხრილი, მარჯვენა ან მარცხენა გვერდზე, თავით ჩრდილოეთის ან ჩრდილო-დასავლეთისკენ. მოპოვებული მასალიდან აღსანიშნავია სამზარეულოს და სამეურნეო დანიშნულების შავად ან ნაცრისფრად გამომწვარი თიხის ჭურჭელი (დოქი, ფიალა, ჯამი, კოჭობი, დერგი, სადღვებელი და სხვა), რომელიც შემკულია ამოღარული ირიბი ნაჭდევი და ნაპრიალები ხაზებით, ტალღური და თევზიფხური სახეებით, რელიეფური სარტყლებით, ცხოველის თავის სტილიზებული გამოსახულებით. სამარხებში აღმოჩნდა ბრინჯაოს იარაღი და სამკაული: კახური ტიპის სატევარი, ფოთლისებური და ალისებური სატევრისპირები, მასრაგახსნილი ხელშუბისპირები, ცენტრალური ამიერკავკასიის ტიპის ცულები და სხვა; სატეხი, ბრტყელი ცული და ნამგალი; სასაფეთქლე ხვიები, საკინძები, სამაჯურები, მინისა და პასტის მძივები და სხვა; ცხენის აღკაზმულობა: ლაგმები, საყბეურები და სხვა. სამაროვანზე აღმოჩნდა აგრეთვე ინსიგნიები: ბრინჯაოს კოპებით მოჭედილი ირმის რქის ძირის კვერთხი, ბრინჯაოს გრავირებული ცული ბრინჯაოსავე ტარითა და ყუაზე ძაღლის სკულპტურული გამოსახულებით. ცულის პირი და ტარი მორთულია მრავალფეროვანი ორნამენტით, რაც ცულის სარიტუალო-რელიგიურ დანიშნულებაზე მეტყველებს, ხოლო ტარის პროპორციების მიხედვით, იგი საბრძოლო იარაღიც უნდა იყოს. მოპოვებული მასალა ინახება კასპის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში. ირემაშვილი შ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 158.
ლავრისხევის მეორე ნამოსახლარი

ლავრისხევის მეორე ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლავრისხევის სამხრეთით, ორი კილომეტრის მანძილზე, ლავრისკენ მიმავალი გზის ორივე მხარეს. თარიღდება ადრინდელი ფეოდალური ხანით. შემორჩენილია ნამოსახლართა საძირკვლები. სახლები ნაგები ყოფილა ნატეხი ქვით და გადახურული ღარისებრი და ბრტყელი კრამიტებით. ზედაპირულად იპოვება თიხის წითლად გამომწვარი თხელკედლიანი ჭურჭლის ნატეხები. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 174.
ლავრისხევის ნამოსახლარი

ტერმინი ლავრისხევის ნამოსახლარი შესაძლოა აღნიშნავდეს: ლავრისხევის პირველი ნამოსახლარი ლავრისხევის მეორე ნამოსახლარი
დავით გურამიშვილის წყარო-მემორიალი

დავით გურამიშვილის წყარო-მემორიალი — ისტორიული მონუმენტი და ხელოვნების ძეგლი კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლამისყანაში. გაიხსნა 1975 წლის მაისში, დავით გურამიშვილის დაბადების 270 წლისთავზე. ორ მოზრდილ ფილაზე ამოკვეთილია პოეტის სიტყვები: „მოიღეთ წმინდა ჭურჭელი, წაიღეთ, ვისაც გსურითა“. აქ ყოველწლიურად იმართება გურამიშვილობა. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 174.
ზემო ხანდაკის საწარმო

ზემო ხანდაკის საწარმო — არქეოლოგიური ძეგლი კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ხანდაკში. თარიღდება გვიანდელი ბრინჯაოს ხანით. აქ აღმოჩნდა ბრინჯაოს ფოთლისებრი ვიწროქუდიანი სატევრის პირები, ფართომხრიანი მოზრდილი თოხი და ბრინჯაოს ზოდი (3 კილოგრამი), რაც ადასტურებს აქ მეტალურგიული საწარმოს არსებობას. ბარამიძე მ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 161.
ლამისყანის ნამოსახლარი გორა

ლამისყანის ნამოსახლარი გორა — არქეოლოგიური ძეგლი კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლამისყანაში, სოფელ თეზისაკენ მიმავალი გზის მარცხნივ, სასაფლაოზე. თაღიღდება ძვ. წ. I ათასწლეულის შუახანებით. გორის ფერდობებზე იპოვება თიხის ჭურჭლის ნამტვრევები. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 174.
ლამისყანის ნასოფლარი

ლამისყანის ნასოფლარი — არქეოლოგიური ძეგლი კასპის მუნიციპალიტეტის მდებარეობს სოფელ ლამისყანის მიწებში, იქ, სადაც იგოეთის გზას სარწყავი არხი ჭრის. ზედაპირულად აკრეფილი მასალის მიხედვით ნასოფლარი თარიღდება განვითარებული ფეოდალიზმის ხანით. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 174.
თელათგორის ნაქალაქარი

თელათგორის ნაქალაქარი — არქეოლოგიური ძეგლი კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ თელათგორის განაპირას, სამხრეთ-დასავლეთით, ახალქალაქ-წინარეხის გზის გასაყართან. კომპლექსი შედგება ნამოსახლარი გორის, ნაქალაქარისა და სამაროვნისგან. ნამოსახლარი გორა ამოზიდული ტიპისაა. ადგილობრივი მოსახლეობა მას „საფუზრების გორას“ უწოდებს. ნამოსახლარზე ზედაპირულად იპოვება გვიანდელი ბრინჯაოს, ადრინდელი რკინისა და ანტიკური ხანის თიხის ჭურჭლის ნატეხები. ნაქალაქარი ნამოსახლარს ეკვრის სამხრეთიდან (ფართობი დაახლოებით 15 ჰექტარი). ნაქალაქარზე დასტურდება ორი კულტურული ფენა (ძვ. წ. lll-ll და ახ. წ. l-lll საუკუნეები). ორივე ფენაში გამოვლინდა სახლების ნაშთები, რომლებსაც იატაკი თიხატკეპნილი ჰქონიათ, ხოლო სახურავი კრამიტისა. ნასახლარებთან, ქვედა ფენაში, დიდი რაოდენობით იპოვეს წითლად მოხატული ქვევრები, ასევე წითლად შეღებილ-მოხატული ჭურჭელი. ნაქალაქარზე უხვადაა წითლად შეღებილი, ბრტყელი და ღარისებრი კრამიტები და ანტიკური ხანისთვის დამახასიათებელი თიხის ჭურჭლის ნატეხები. ჭურჭლის მოხატულობაში ჭარბობს გეომეტრიული სახეები, სიუჟეტური ნახატი. ზედა ფენაში ძირითადად სადაზედაპირიანი ჭურჭელია. ნაქალაქარის ტერიტორიაზე გამოვლინდა l-lll საუკუნეების, კერამიკული წარმოების ნაშთი. გვიანდელ ანტიკურ ხანაში, ქალაქის ტერიტორია მცირდება. ძვ. წ. lll-ll საუკუნეების ნასახლარებში გამოვლინდა l-lll საუკუნეების სამაროვანი. აქვე, ელინისტური ხანის სახლების ნაშთების ქვეშ, აღმოჩნდა გვიანდელი ბრინჯაოს ხანის ერთი ორმოსამარხი. მიცვალებული ესვენა მოკუნტული, მარცხენა გვერდზე, თავით დასავლეთისკენ. ინვენტარიდან აღსანიშნავია ფოთლისებრი სატევრისპირი. აქვე იყო ადრინდელი რკინის ხანის კიდევ ერთი ორმოსამარხი. დამარხვის წესი აქაც ანალოგიურია. ინვენტარიდან აღსანიშნავია კონუსურთავიანი საკინძები. l-lll საუკუნეების სამაროვანზე ერთდროულად ერთმანეთის გვერდით გვხვდება ორმოსამარხი, კრამიტსამარხი და ქვევრსამარხი. ყველა ტიპის სამარხებში დამარხვის წესი ერთგვარია, მიცვალებული ასვენია ხელფეხმოხრილი, მარჯვენა ან მარცხენა გვერდზე, თავით სამხრეთისკენ ან სამხრეთ-აღმოსავლეთისკენ. ინვენტარიც იდენტურია — წვრილი სუფრის ჭურჭელი და ბრინჯაოსა და რკინის სამკაულები. კრამიტსამარხში აღმოჩნდა ავგუსტუსისა და გოზარზის ვერცხლის მონეტები. კვიტაიშვილი რ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 162.
იქთიოზი

იქთიოზი (ბერძ. ichthys — თევზი), ქსეროდერმი — კანის ქრონიკული დაავადება; კანის დიფუზიური სიმეტრიული ანომალია, რომლის დროსაც კანის რქოვანი შრე სქელდება. მის ზედაპირზე გროვდება თევზის ქერცლის გარქოვანებული ფირფიტები. ამ დროს კანი მშრალი, ოფლი და ცხიმი ნაკლებად გამოიყოფა. იქთიოზი არ არის გადამდები, შემთხვევათა 50%-ში იგი ოჯახობრივი, 25%-ში კი მემკვიდრეითი დაავადებაა. იქთიოზი დაბადებიდან მე-2-მე-3 წელს, ძლიერდება სქესობრივი მომწიფების პერიოდში და მთელი სიცოცხლის მანძილზე რჩება. დაზიანებულია მთელი კანი იღლიიის ფოსოების, სახსრებისა და საზარდულის კანის ნაოჭების გარდა. მკურნალობა: ცხელი, მარილიანი ან სოდიანი აბაზანა, კანის დამარბილებელი მალამო; დასალევად - თევზის ქონი, ვიტამინები (კერძოდ, A ვიტამინი). ზაფხულში - ზღვაში ბანაობა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 286.
თელათგორის სამაროვანი

თელათგორის სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ თელათგორის ბოლოს, სამხრეთ-აღმოსავლეთით, თრიალეთის ქედის ჩრდილო განშტოებაზე. თარიღდება ადრინდელი რკინის ხანით. ადგილი ძალზე დახრამულია, ხშირია მეწყერიც, რომლის დროსაც ვლინდება ცალკეული ნივთები. სამარხში აღმოჩნდა თიხის ჯამი, ბრინჯაოს ორი ბოთლისებურთავიანი საკინძი, ბეჭედი და თიხის 4 ხელადა. მოპოვებული მასალა ინახება კასპის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში. ბარამიძე მ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 162.
ჰოლმსი (კომეტა)

17პ/ჰოლმსი (ინგლ. 17P/Holmes) მზის სისტემაში პეროიდული კომეტაა, რომელიც მოყვარულმა ბრიტანელმა ასტრონომმა ედვინ ჰოლმსმა 1892 წლის 6 ნოემბერს აღმოაჩინა. 2007 წლის ოქტომბრის დასასრულისთვის კომეტა შესამჩნევად აკაშკაშდა, რის შემდეგაც რამდენიმე საათში მაგნიტუდით 17-დან 2.8-მდე გაიზარდა. კომეტა ედვინ ჰოლმსმა 1892 წლის 6 ნოემბერს აღმოაჩინა, როდესაც რეგულარულ დაკვირვებებს ატარებდა ანდრომედას გალაქტიკაზე (M31). პირველი აღმოჩენის დროსაც, 1892 წელს, კომეტამ 2007 წლის მსგავსად სიკაშკაშის ზრდა განიცადა 4-5 მაგნიტუდამდე. თუმცა, ის რამდენიმე კვირაში ჩაქრა.
სოფია ტარასოვა

სოფია ტარასოვა (დ. 31 მარტი, 2001) — უკრაინელი მომღერალი და მსახიობი. ტარასოვამ წარადგინა უკრაინა 2013 წლის საბავშვო ევროვიზიაზე. მან შეასრულა სიმღერა „We Are One“. ტარასოვამ 121 ქულა მიიღო და მეორე ადგილი დაიკავა. 2020 წლიდან არის ჯგუფის „Nu Virgos“ (აგრეთვე ცნობილი როგორც „VIA Gra“) წევრი. ბიოგრაფია
ზმანებანი აღლუმებს შორის

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები. ეს არის ამბავი მთვლემარე რეჟისორისა, ბავშვობაში თავში ვაშლდარტყმულმა რამდენიმე ადამიანმა რომ გამოაფხიზლა. მათ მიზნად დაისახეს თავიანთი იდეები ადამიანებთან მიეტენათ. საბოლოოდ კი ერთი ძილქუშში მყოფი რეჟისორი გამოაფხიზლება მოახერხეს. ბიძინა ჩხეიძე ლუდმილა ალიმბარაშვილი გურამ ფირცხალავა ჯიმი ლომიძე გურამ პეტრიაშვილი მიხეილ ხერხეულიძე ზევახი კვასხვაძე იმედა კახიანი ვიოლა სიყმაშვილი მიხეილ ვაშაძე ბერტა ხაფავა დიმიტრი გონგლიაშვილი გურამ ბუიღლიშვილი სერგეი დემიასოვი თამაზ დანელია გ. შალიკაშვილი ა. ლობჟანიძე კ. ბაკურაძე ლ. ონიანი პ. ციქურიშვილი ვ. მელიქიშვილი ი. სურამელაშვილი თემურ ჩერქეზიშვილი ჰ. კოსტელი ზმანებანი აღლუმებს შორის — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) ↑ ეროვნული ფილმოგრაფია
ოტპორი

ოტპორი (სერბულ-კირილური: Отпор!) — ახალგაზრდული პოლიტიკური მოძრაობა სერბეთში. ფუნქციონირებდა 1998-2004 წლებში. 2003 წელს მოძრაობა „კმარა“ სწორედ ოტპორის გამოცდილებით დაფუძნდა და დიდი როლი შეასრულა ვარდების რევოლუციაში. მოძრაობა აქტიურად იღებდა მონაწილეობას ფერად რევოლუციებსა და საპროტესტო გამოსვლებში, სხვადასხვა ქვეყნებში. 2008 წელს ეგვიპტეში ოტპორის გამოცდილებით დაფუძნდა „6 აპრილის მოძრაობა“. 2003 წელს მოძრაობა შეუერთდა სერბეთის დემოკრატიულ პარტიას. ოფიციალური საიტი
იქსოდისებრი ტკიპები

იქსოდისებრი ტკიპები, საძოვრის ტკიპები (ლათ. Ixodidae) — ტკიპების ოჯახი. აქვთ 10 მმ სიგრძის სხეული. განვითარების ციკლი მოიცავს კვერცხსა და 3 აქტიურ სტადიას (ლარვა, ნიმფა და ზრდასრული ფორმა). იკვებებიან 3-10 დღე სიცოცხლეში ერთხელ. გამაძღარი ტკიპა სცილდება მასპინძელს და დებს 3-10 ათასამდე კვერცხს. იქსოდისებრი ტკიპები გავრცელებულია ყველა მატერიკზე, გარდა ანტარქტიდისა. ოჯახში 1000-მდე სახეობაა. საქართველოში ცნობილია 29 სახეობა. იქსოდისებრი ტკიპები პარაზიტობენ გარეულ (ქვეწარმავლები, ძუძუმწოვრები და ფრინველები) და შინაურ ცხოველებზე. იკვებებია სისხლით, ხშირად ადამიანზეც პარაზიტობენ. გადააქვთ ადამიანის დაავადებებისა (ტკიპისმიერი ენცეფალიტი, ტკიპისმიერი ტიფი, ჰემორაგიული ცხელება, ცხელება-Q, ტულარემია) და პიროპლაზმოზის გამომწვევები. საქართველოში ცნობილია პათოგენური ტკიპების რამდენიმე სახეობა: Boophilus calcaratus — გადააქვს ძროხის პიროპლაზმოზი და ანაპლაზმოზი; Rhipicephalus bursa — ცნობილია როგორც ძროხის, ცხენისა და ცხვრის რამდენიმე სახეობის სისხლის პარაზიტული დაავადებების გადამტანი. ჯაფარიძე ნ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 286.
ისა ბექ გაჯინსკის სახლი

ისა ბექ გაჯიბეკოვის სახლი — ბაქოს არქიტექტრურული ღირსშესანიშნაობა. სახლი აშენდა 1910—1912 წლებში ალექსანდრე II-ის სანაპიროზე. (ამ აგარაკზე ოდესღაც XX საუკუნის დასაწყისში ცხოვრობდა ბაქოს ერთ-ერთი უმსხვილესი ნავთოწარმოებლისა და მეცენატის ისა-ბექ გაჯინსკის მთელი ოჯახი: მისი მეუღლე ხეირანსა ხანუმი, ვაჟიშვილები სადიხ ბექი, ახმედ ბექი, ალი ბექი და ქალიშვილი ზიბეიდა ხანუმი. ოჯახის თავის კანტორა განლაგებული იყო სახლის პირველ სართულზე. 1918 წელს მარტში მიმდინარე მოვლენებლის შემდეგ სახლი სერიოზულად დაზიანდა. გაჯინსკის გარდაცვალებისა (1919) და აზერბაიჯანში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ, 1920 წელს ბაქოში აღმოსავლეთის ხალხთა პირველ ყრილობაზე, გაჯინსკი სახლის აღმოსავლელ ხალხთა სახლად გადარქმევა იქნა განხილული. საბჭოთა პერიოდში ამ სახლში ძირითადად ცხოვრობდნენ შუა რგოლის პარტიული მუშაკები, ასევე რამდენიმე მეცნიერ-მენავთობე. მეორე მსოფლიო ომის მიმდინარეობისას, 1944 წლის ნოემბერში, ამ სახლში თეირანიდან მოსკოვისკენ მგზავრობისას შეჩერდა გენერალი შარლ დე გოლი. გენერალი ცხოვრობდა შენობის ზედა სართულზე, განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი სტუმრებისათვის განკუთვნილ აპორტამენტებში. ამ დროს შენობაში განლაგებული იყო აზერბაიჯანის ცკ კომპარტიის სტუმრების მისაღები სახლი. მოგვიანებით ამ აპორტამენტებში სახლობდა ცნობილი მეცნიერ-ქიმიკოსის, აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდენტის იუსიფ მამედალიევის ოჯახი. მამედალიევმა ეს ბინა მიიღო ომისშემდგომ პერიოდში და თავისი სიცოცხლის ბოლომდე აქ ცხოვრობდა. დღეს გაჯინსკის სახლის ფასაზე დამაგრებულ მემორიალურ დაფაზე დატანებულია დე გოლისა და მამედალიევის სახელები, ხოლო თვითონ შენობაში განლაგებულია კომპანიის ოფისები, ფასადური ნაწილის მთელს პირველ სართულზე კი პრენდული მაღაზიებია განლაგებული. შენობა სამოქალაქო ინჟინერის ივან ედელის (იოანე ვილგელმილის ძე ედელის) მიერ იქნა აშენებული. მას ამშვენებს სხვადასხვა სიმაღლის შვიდი ქიმი. შენობის არქიტექტურაში შერწყმულია რამდენიმე სტილი — გოტიკა, ბაროკო, თანამედროვე და ა.შ. კუთხის ფასადი მორთულია დეკორირებული კოშკით და ასირიულ სტილში შესრულებული მოზაიკური გამოსახულებებით. ↑ Ахундов 2010. sfn error: no target: CITEREFАхундов2010 (help) ↑ Mirzəyeva 2013. sfn error: no target: CITEREFMirzəyeva2013 (help) ↑ Первый съезд народов Востока в Баку. Стенографический отчёт. — Б., 1920. — С. 222.
ცისია შანშიაშვილი

ცისია შანშიაშვილი (დ. 16 მაისი, 1921, თბილისი — გ. ოქტომბერი, 2014, თბილისი) — ქართველი პროფესორი, ფერმწერი, საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული მხატვარი (1978). 1946 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია. 1965 წლიდან ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას. 1948 წლიდან მონაწილეობდა რესპუბლიკურ და საკავშირო გამოფენებში. ავტორია თანამედროვეთა პორტრეტებისა, აქვს აგრეთვე სიუჟეტურ-ფერწერული კოპოზიციები. ნამუშევრები: მსახიობ გოგი გეგეჭკორის (1948), პროფესორ შ. ხიდეშელის (1962), მოცეკვავე ნონა გუნიას (1966), მწერალ სანდრო შანშიაშვილის (1972) პორტრეტები (ყველა საქართველოს ხელოვნების მუზეუმი, თბილისი). „ზამთარი“ (1967), „ქალიშვილი მწვანე ტანსაცმელით“ (1962 ორივე მხატვრის კუთვნილება) და სხვა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 684. ცისია შანშიაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ზურაბ შანშოვანი

ზურაბ შანშოვანი — ქართველი გრამატიკოსი, ქართულად დაწერილი ქართული ენის გრამატიკის პირველი ავტორი. ცხოვრობდა XVIII საუკუნის I ნახევარში. 1737 წელს მოსკოვში ვახტანგ VI-ის დაკვეთით დაწერა „მოკლე ღრამატიკა ქართულისა ენისა“. მისი ნაშრომი იყო ფილოლოგიური ხასიათისა, რომელსაც ეტყობოდა უცხოური ენების გრამატიკის გავლენა. მან შენიშნა ქართული ენის ზოგიერთი თავისუბურება, მაგალითად ზმნის ცვლა სუბიექტისა და ობიექტის პირის მიხედვით. შეუმჩნეველი დარჩა ზოგიერთი არსებითი ხასიათის მოვლენა, მაგალითად მოთხრობითი ბრუნვა. შანშოვანის მიერ გამოყენებული ტერმინები „ზმნა“, „სახელი“, „მყოფადი“ დღესაც იხმაარება. მას ასევე ეკუთვნის რამდენიმე ფილოსოფიური თხზულების თარგმანი. შენგელია, ვ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 684. ჩიქობავა, ა., „იბერიულ-კავკასიურ ენათა შესწავლის ისტორია“, თბილისი, 1965
ვირგილიუს შანცერი

ვირგილიუს შანცერი (დ. 21 სექტემბერი, 1867, ოდესა — გ. 29 იანვარი, 1911, მოსკოვი) — რუსეთის რევოლუციის მოღვაწე, პარტიული ფსევდონიმი „მარატი“. 1899 წელს დაამთავრა იურიევის უნივერსიტეტი, სადაც მონაწილეობდა სტუდენტთა სოციალ-დემოკრატიული წრეების მუშაობაში. 1901 წლიდან ეწეოდა პარტიულ მუშაობას მოსკოვში. 1903 წელს რსდმპ-ის ყრილობის შემდეგ გახდა ბოლშევიკი. 1904 წელს იყო რსდმპ-ის მოსკოვის კომიტეტის წევრი, შემდეგ ხელმძღვანელი. იყო 1905 წლის რევოლუციის დროს დეკემბრის აჯანყების ერთ-ერთი ხელმძღვანელი. არაერთხელ იყო დაპატიმრებული და გადასახლებული. 1906 წელს იყო ომსკის, შემდეგ პეტერბურგის კომიტეტის წევრი. 1908 წელს გაიქცა გადასახლებიდა საზღვაგრეთ. შევიდა პოლიტიკურ ჯგუფ „ვპერიოდში“. 1910 წელს ავადმყოფი დაბრუნდა რუსეთში და მალე გარდაიცვალა. შენგელია, ვ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 684. Шанцер Виргилий Леонович // Большая советская энциклопедия. — 3-е изд., т. 29 — М., 1978.
მაქსუდ მამედოვი

მაქსუდ დავუდ-ოღლუ მამედოვი (აზერ. Maqsud Davud oğlu Məmmədov; დ. 30 მაისი, 1929, განჯა) — საბჭოთა და აზერბაიჯანელი ბალერონი, ბალეტმეისტერი. აზერბაიჯანის სსრ სახალხო არტისტი (1970). მაქსუდ მამედოვი დაიბადა 1929 წლის 30 მაისს განჯაში (აზერბაიჯანი). ბავშვობიდანვე იტაცებდა ცეკვა. 1938 წელს მონაწილეობა მიიღო თვითშემოქმედებითი კოლექტივის შემადგენლობაში აზერბაიჯანის ხელოვნებისა და ლიტერატურის დეკადაში მოსკოვში, წარსდგა სტალინის წინაშე. მოგვიანებით ჩააბარა მოსკოვის ქორეოგრაფიულ სასწავლებელში, რომელიც დაამთავრა 1950 წელს (პედაგოგი ნ. ი. ტარასოვი). სასწავლებელში მაქსუდ მამედოვმა გაიცნო თავისი მომავალი მეუღლე, ბალეტის არტისტი და ბალეტმეისტერი რაფიგა ახუნდოვა. ქორეოგრაფიული სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ ჩარიცხულ იქნა დიდი თეატრის დასში. მოგზაურობდა გასტროლებზე, თუმც მალე მიიღო გადაწყვეტილება ბაქოში დაბრუნებულიყო. 1951 წელს მაქსუდ მამედოვი გახდა აზერბაიჯანის სახელმწიფო ოპერისა და ბალეტის თეატრის წამყვანი სოლისტი. 1972—1973 წლებში ცოლთან ერთად მუშაობდა ბალეტმეისტერად და პედაგოგად ალჟირში. აზერბაიჯანის სახელმწიფო ოპერისა და ბალეტის თეატრის სცენაზე შესრულებულ არიებს შორიაა: ფარხადი („ლეგენდა სიყვარულზე“), პოლადი („ქალწულთა კოშკი“), აზადი („გიულშენი“ გაჯიბეკოვის), ალბერტი, ზიგფრიდი, ფრონდოსო და სხვ. მეუღლესთან რაფიგა ახუნდოვასთან ერთობლივად დადგა ბალეტი „კასპიის ბალადა“ ბაკიხანოვის (1968), „კობისტანის ჩრდილები“ ფ. კარაევის (1969), „კალეიდოსკოპი“ სკარლატისა და ფ. კარაევის მუსიკაზე (1971), ქორეოგრაფიული მინიატურები „აზერბაიჯანული სუიტა“ და „იალი“ გაჯიევის, „მუღამი“ ალივერდიბეკოვა. ბალეტი „კასპიური ბალადა“, „კალეიდოსკოპი“ და „კობისტანის ჩრდილები“ დემონსტრირებული იქნა 1969 წელს პარიზში ცეკვის VII საერთაშორისო ფესტივალზე და დიდი წარმატება იქონია. მინიატურა „მუღამმა“ გამოიწვია აჟიოტაჟი 1972 წელს საკავშირო კონკურსზე. 1982 წელს გამოვიდა მაქსუდ მამადოვისა და რაფიგა ახუნდოვას დადგმული ფილმი-ბალეტი "შვიდი ლამაზმანი". ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 Мамедов Максуд Давуд оглы // Балет: энциклопедия. / Гл. ред. Ю. Н. Григорович.- М.: Советская энциклопедия, 1981. ↑ 2.0 2.1 2.2 Балет длиною в жизнь // Каспiй. −2017. — 5 августа. — С.13-14.
მეცნიერთა საცხოვრებელი სახლი

მეცნიერთა საცხოვრებელი სახლი (აზერ. Alimlər evi), ასევე ცნობილი, როგორც „მეცნიერების მუშაკთა საცხოვრებელი სახლი“ (აზერბ. Alimlər evi) — შენობა აზერბაიაჯანის დედაქალაქ ბაქოში მენავთობეთა გამზირზე. აშენებდა 1946 წელს არქიტექტორების სადიხა დადაშევისა და მიქაელ უსეინოვის პროექტით. ეს არის შენობა დადაშევისა და უსეინოვის ერთ-ერთი ბოლო შემოქმედებითი მოღვაწეობის ნაყოფი, დაპროექტეული ინდივიდუალიური დავალებით. ამ სახლში ცხოვრობდნენ ისეთი თვალსაჩინო პიროვნებები, როგორიცაა ამ შენობის პროექტი ავტორი მიქაელ უსეინოვ (ბ. 9); მომღერალი, სსრკ სახალხო არტისტი რაშიდ ბეიბეტოვი; ლიტერატურათმცოდნეები ჯაფარ ხანდანი და ფეიზულა კასუმზადე; საბჭოთა და აზერბაიჯანის სახელმწიფო და პარტიული მოღვაწე, მეცნიერ-მენავთობე ენვარ ალიხანოვი; სსრკ დამსახურებული პილოტი ნურადინ ალიევი; მეცნიერ-ლიტერატურათმცოდნე და მწერალი მირ ჯალალ პაშაევი; აკადემიკოსი შირალი მამედოვი; ილიას აბდულაევი; მუსა ალიევი; ზაიდ ხალილოვი. ↑ Paşayev, N.T. (1972). Некоторые вопросы современного этапа индустриализации жилищного строительства Азербайджана (1954-1971 гг.). «Elm» nəşriyyat, გვ. 128.  ↑ Пашаев Н. Т. Некоторые вопросы современного этапа индустриализации жилищного строительства Азербайджана (1954-1971 гг.) // Известия Академии наук Азербайджанской ССР. — Б.: Элм, 1972. — С. 128.
შანხაის აჯანყება

შანხაის აჯანყება — ჩინეთის კომუნისტური პარტიის მიერ ორგანიზებული აჯანყებების სერიაშანხაიში 1926 და 1927 წლებში. შეიარაღებული გამოსვლები მოეწყო 1926 წლის 24 ოქტომბერს, 1927 წლის 22-23 თებერვალს და 1927 წლის 21-22 მარტს. 1927 წლის 12 აპრილს აჯანყება სისხლში იქნა ჩახშობილი ჩან კაიშის მიერ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 684.
ცისკარა (ფილმი)

ცისკარა — რეჟისორ სერგო ჭელიძის 1955 წლის ქართული ფილმი. ეფუძნება ქართულ ზღაპრებს. ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები. ეს არის ფილმი-ზღაპარი ბოროტსა და კეთილს შორის ბრძოლის შესახებ კეთილი დასასრულით. მისი გმირია ცისკარა, რომელიც ბოროტი ჯადოქრის მიერ უწყლოდ დარჩენილ ხალხს მხსნელად მოევლინება. მან უნდა სძლიოს ბოროტ ძალებს და ხალხი მონობისაგან გაანთავისუფლოს. თავისი სატრფოსა და ერთგული მეგობრების დახმარებით ცისკარა მრავალ გრძნეულს სძლევს, ჯადოქარს ამარცხებს და ხალხს წყალსა და თავისუფლებას უბრუნებს. თეიმურაზ ტოგონიძე (ცისკარა) დოდო ჭიჭინაძე (მზია) გოჩა აბაშიძე (ბადრი) ნინო კაკაბაძე (ცისკარას დედა) ეთერ ჟორდანია (თეკლე) გიორგი შავგულიძე (ჯადოქარი) ვიქტორ ჭანკვეტაძე (კუდიანი) კოტე დაუშვილი (დევი) აკაკი კვანტალიანი (დევი) ალექსანდრე გომელაური (დევი) მიხეილ ჩიხლაძე (შავი ვეზირი) იაკობ ტრიპოლსკი (ლურჯი ვეზირი) მავრ პიასეცკი (მწვანე ვეზირი) ↑ ეროვნული ფილმოგრაფია. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-05. ციტირების თარიღი: 2014-03-09. „ცისკარა“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
შაოგუანი

შაოგუანი — ქალაქი ჩინეთში, გუანდუნის პროვინციაში. მოსახლეობა 2 997 600 ადამიანი (2018). მდებარეობს პეინ-გუანჯოუს სარკინიგზო ხაზზე. განვითარებულია მრეწველობა. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: შაოგუანი http://www.shaoguan.gov.cn/ დაარქივებული 2004-09-26 საიტზე Wayback Machine. Shaoguan, China ↑ 国务院第七次全国人口普查领导小组办公室 中国人口普查分县资料—2020 — 北京市: 中国统计出版社, 2022. — 983 გვრ. — ISBN 978-7-5037-9772-9 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q130368174"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q956"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q48913532"></a>
შაოიანგი

შაოიანგი (ჩინ. ტრად. 邵陽, გამარტ. 邵阳, ფინინი: Shàoyáng) — ქალაქი ჩინეთში, ხუნანის პროვინციაში. მოსახლეობა 7 302 400 ადამიანი (2019). მდებარეობს მდინარე ძიშუიზე. არის სარკინიგზო გზების კვანძი, მოქმედებს აეროპორტი. განვითარებულია მრეწველობა. Shaoyang, China ↑ https://www.citypopulation.de/en/china/hunan/admin/ ↑ 国务院第七次全国人口普查领导小组办公室 中国人口普查分县资料—2020 — 北京市: 中国统计出版社, 2022. — 983 გვრ. — ISBN 978-7-5037-9772-9 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q130368174"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q956"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q48913532"></a>
შაოსინი

შაოსინი — ქალაქი ჩინეთში, ჯეძიანის პროვინციაში, ნავმისადგომი. მოსახლეობა 4 912 239 ადამიანი (2010). განვითარებულია ქსოვილების და ელექტრონიკის წარმოება. შაოსინი, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე Shaoxing air quality index reports ↑ Seventh National Population Census of the People's Republic of China <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q65059106"></a>
მეტეხის ყორღანები

მეტეხის ყორღანები — არქეოლოგიური ძეგლი, კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ მეტეხში, აგურის ქარხნის ტერიტორიაზე. თარიღდება ძვ. წ. XV-XIV საუკუნეებით. 1958-1959 წლებში ყორღანი გათხარა მცხეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ. სამარხზე ეყარა რიყის ქვების გროვა, რომელიც ნაპირისკენ დაბლდებოდა. აღმოსავლეთით ყორღანს ჰქონდა საკმაოდ დახრილი დრომოსი. ყორღანის ცენტრში აღმოჩნდა აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ დამხრობილი ოთხკუთხა ფორმის სამარხი ორმო. სამარხში აღმოჩნდა 24 თიხის ჭურჭელი, ჭურჭლის ტუფის სარქველი ბრინჯაოს ყუნწიანი და სამანჭვლიანი ბრტყელი სატევარი, მასრაგახსნილი შუბისპირი, საკინძი სარდიონის მრგვალი თავით, ოქროს ღრუ და სარდიონის ოვალური მძივები. სამარხის სამხრეთ-აღმოსავლეთით და ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხეებში ეწყო მსხვილფეხა რქოსანის თავ-ფეხისა და ნეკნების ძვლები, ცენტრალურ ნაწილში კი წვრილფეხა და მსხვილფეხა საქონლის ძვლები. მიწის სამუშაოების დროს დაზიანდა გვერდით მდებარე ყორღანი. მასალა ინახება კასპის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში. ყორღანები წარმოადგენენ დაბალი კონუსის ფორმის რიყის ქვის ყრილებს. ზოგ მათგანს ირგვლივ ცალ პირ წრედ შემოწყობილი აქვს ნატეხი ქვა. ყორღანების ერთ ნაწილს ოთხკუთხა დასაკრძალავი კამერა აქვს, დანარჩენები კატაკომბური ტიპისაა. ყორღანებში აღმოჩნდა კერამიკული ნაწარმი, ტუფის სარქველები, ბრინჯაოს იარაღ-სამკაული, ოქროს და ნახევრად ძვირფასი ქვისა და პასტის მძივები. ოთხი ყორღანი ძლიერ დაზიანებულია. მოპოვებული მასალა ინახება კასპის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 179.
იური შაპორინი

იური შაპორინი (დ. 27 ოქტომბერი, 1887 — გ. 9 დეკემბერი, 1966, მოსკოვი) — რუსი კომპოზიტორი, სსრკ-ის სახალხო არტისტი (1954) 1918 წელს დაამთავრა პეტერბურგის კონსერვატორია. 1919-1934 წლებში იყო ლენინგრადის თეატრების სამუსიკო ნაწილის გამგე. 1940 წლიდან იყო მოსკოვის კონსერვატორიის პროფესორი. 1952-1966 წლებში იყო სსრკ-ის კომპოზიტორთა კავშირის მდივანი. ავტორია ოპერისა „დეკაბრისტები“ (1953), სიმფონია კანტატისა „კულიკოვოს ველზე“ (1939), ორატორიისა „თქმულება რუსული მიწისათვის ბრძოლაზე“ (1944), ასევე სხვა სიმფონიების, სიუიტების, სიმღერების ციკლების, რომანსების, ბალადების, თეატრების და კინოს მუსიკისა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 685.
ვლადიმერ შაპოშნიკოვი

ვლადიმერ შაპოშნიკოვი (დ. 12 თებერვალი, 1884, მოსკოვი — გ. 23 ოქტომბერი, 1968, მოსკოვი) — რუსი მიკრობიოლოგი, სსრკ-ის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1953). მისი ძირითადი შრომები ეხებოდა ტექნიკური მიკრობიოლოგიის საკითხებს. დიდი წვლილი შეიტანა მიკროორგანიზმების ფიზიოლოგიაში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 685.