laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ზაჩატევის კოშკი

ზაჩატევის კოშკი (რუს. Зачатьевская башня) — ნიჟნი-ნოვგოროდის კრემლის სწორკუთხა კოშკი. მდებარეობს თეთრი და ბორისოგლების კოშკებს შორის. სახელი მიიღო კედელთან არსებული ზაჩატევის მონასტრის მიხედვით. კოშკი დაანგრია მეწყერმა. ნიჟნი-ნოვგოროდის გუბერნატორ ივან რებინდერის ბრძანებით დაშალეს და მისი მასალები გამოიყენეს 1785-1787 წლებში მიმდინარე კრემლის სარესტავრაციო სამუშაოებისთვის. ზაჩატევის კოშკის რეკონსტრუქცია მოხდა 2012 წელს. ნიჟნი-ნოვგოროდის კრემლის ქვედა ნაწილი მდებარეობს ჰიდროგეოლოგიურად არასაიმედო ადგილზე. რის გამოც კოშკს რამდენჯერმე ჩაუტარდა სარესტავრაციო სამუშაოები. პირველი ცნობილი დიდი რემონტი კრემლს ჩაუტარეს 1620 წელს, სარესტავრაციო სამუშაოებს ხელმძღვანელობდა მოსკოვიდან გაგზავნილი პერვუშა დანილოვი. მან კრემლის მთიან ნაწილს მიაშენა მრავალ კონტრფორსი. მაგრამ უკვე 1621-1622 წლის ჩანაწერთა წიგნები იტყობინება კედლების ცუდ მდგომარეობაზე. ამავე პერიოდის ჩანაწერებით ზაჩატევის კოშკი ორიარუსიანია. თუმცა კოშკის თავდაპირველი სახე უცნობია. 1646 წელს ვოევოდა დ. ლოდგინი იუწყება, რომ კოშკი და კედლები დანგრეულია. XVIII საუკუნეში კოშკის დანგრევა და განადგურება კვლავ გრძელდება. 1785-1787 წლებში ზაჩატევისა და ბორისოგლების კოშკების სრული დანგრევის შემდეგ გუბერნატორმა ივან რებინდერმა დაიწყო მათი და ზოგადად კრემლის მთიანი ნაწილის სარესტავრაციო სამუშაოები, რომელიც მიმდინარეობდა 1787-1790 წლებში. 1965 წელს ცნობილი არქიტექტორისა და რესტავრატორის სვიატოსლავ აგაფონოვის მიერ დაიწყო კოშკის გამოკვლევა. გაწმინდეს მისი ნაშთები. კულტურულ ფენაში გაწმინდეს მნიშვნელოვანი ორმო. 2012 წელს კოშკი ხელახლა ააშენეს. მასში განათავსეს სამუზეუმო ექსპონატები. კოშკის მეორე სართულზე განთავსებულია ნიჟნი-ნოვგოროდის კრემლის გათხრების დროს აღმოჩენილი არქეოლოგიური ნივთები. Агафонова И. С. К вопросу о реконструкции Зачатской башни Нижегородского кремля // Памятники истории и культуры Верхнего Поволжья. Тезисы докладов на I региональной научной конференции. — Горький, 1990. — С. 123. Агафонов С. Л., Агафонова И. С. Тринадцатая башня Нижегородского кремля // Нижегородский кремль. — Нижний Новгород: Кварц, 2008. — С. 197—209. — ISBN 978-5-903581-19-1. Агафонов С. Л. Нижегородский кремль. Архитектура, история, реставрация. — Горький: Волго-Вятское изд-во, 1976. — 136 с. Агафонов С. Л. Нижегородский кремль. — Нижний Новгород: Кварц, 2008. — 224 с. — ISBN 978-5-903581-19-1. Остатки Зачатьевской башни могут исчезнуть Зачатская башня (фотографии) Живоносный источник и Зачатская башня (фотографии) Нижегородский кремль преподнес сюрприз археологам (видео) Видео დაარქივებული 2014-10-21 საიტზე Wayback Machine. Новая старая башня დაარქივებული 2016-03-18 საიტზე Wayback Machine. 2011 год. Зачатьевская башня (видео)
საძეგურის ეკლესია

საძეგურის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ საძეგურში. აგებულია გვიანი შუა საუკუნეებში. დარბაზული ეკლესია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვითაა ნაგები. გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა, აღმოსავლეთით დასრულებულია სწორკუთხა საკურთხევლით, რომლის ცენტრში გაჭრილია ასევე სწორკუთხა სარკმელი. ჩრდილოეთით და სამხრეთით თითო ნიშაა. ჩრდილოეთ კედელში მოწყობილია არქიტრავული შესასვლელი. კამარა და კონქი ჩამოქცეულია. კედლები გარღვეულია. იატაკი ამოვსებულია ჩამონაშალი ქვითა და მიწით. შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 158
გორიჯვარის ეკლესია

გორიჯვარის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, ხუროთმოძღვრული ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტში, ახალგორში, ოქტომბრის ქუჩაზე. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. სასაფლაოს ტერიტორიაზე მდებარე ეკლესია ქართული აგურითა და რიყის ქვითაა ნაგები. დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა, რომელიც აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აბსიდით. არქიტრავული შესასვლელი დასავლეთ კედელშია გაჭრილი, რომელიც აქცენტირებულია აგურის ტიმპანით. თაღის თავზე მოთავსებულია ვიწრო, სწორკუთხა სარკმელი. დასავლეთ ფასადის ზედა ნაწილში, წყობაში ჩაძირული ჯვრის ქვედა მკლავია შემორჩენილი. შესასვლელის მარჯვნივ თაღოვანი ნიშაა. მის თავზე ჩასმულია ქვის ფართო კვადრი, რომელზეც მხედრული წარწერა იკითხება. კამარა და კონქი ჩამონგრეულია, კედლების დიდი ნაწილი განადგურებულია. ინტერიერი ამოვსებულია ჩამონაშალი ქვით. ახალგორის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია შიდა ქართლი : ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ.: ილიას ფონდი, 2008. — გვ. 15. 274 გვ, ISBN 978-99928-0-931-0. ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა : 1985-1986 წლების ექსპედიციის მასალები
ჩიგოიანის მესამე ზურგიანი კოშკი

ჩიგოიანის მესამე ზურგიანი კოშკი - არქიტექტურული ძეგლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩიგოიანში. აგებულია IX-X საუკუნეებში. მდ. ქსნის მარცხენა ნაპირზე დგას კოშკი, რომელიც შემორჩენილია სამი სართულის დონეზე. ზურგი აღმოსავლეთითაა მიმართული. არქიტრავული შესასვლელი მეორე სართულის დასავლეთ კედელშია გაჭრილი. კოშკისათვის სამშენებლო მასალად გამოყენებულია უხეშად დამუშავებული ქვა. ახალგორის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია შიდა ქართლი : ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ.: ილიას ფონდი, 2008. — გვ. 214. 274 გვ, ISBN 978-99928-0-931-0. ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა : 1985-1986 წლების ექსპედიციის მასალები
ჩიგოიანის მეოთხე ზურგიანი კოშკი

ჩიგოიანის მეოთხე ზურგიანი კოშკი - არქიტექტურული ძეგლი, საფორტიფიკაციო ნაგებობა, ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩიგოიანში. აგებულია IX-X საუკუნეებში. მთის ბორცვზე დგას კოშკი, რომელსაც ჩრდილოეთით მომრგვალებული ზურგი აქვს. მისი ინტერიერი ამოვსებულია მიწით და ქვით. სამშენებლო მასალად გამოყენებულია ფლეთილი ქვა. კედლები შემორჩენილია 3-3,5 მეტრის სიმაღლეზე. სპეციალური გათხრა-გაწმენდის გარეშე აზომვა ვერ ხერხდება. ახალგორის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია შიდა ქართლი : ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ.: ილიას ფონდი, 2008. — გვ. 203. 274 გვ, ISBN 978-99928-0-931-0. ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა : 1985-1986 წლების ექსპედიციის მასალები
ლომისის მესამე აკლდამა

ლომისის მესამე აკლდამა — არქეოლოგიური ძეგლი ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ელოიანის მიდამოებში, ლომისის ნასოფლარში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. აკლდამა მოთეთრო-მოყვითალო ფერის ადგილობრივი წარმოშობის ქვითაა ნაგები. აღმოსავლეთ კედელში მოთავსებულია ღიობი. დასავლეთი მხარე მიწაშია ჩაფლული. ნაგებობას ბანური გადახურვა აქვს. ახალგორის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია შიდა ქართლი : ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ.: ილიას ფონდი, 2008. — გვ. 67. 274 გვ, ISBN 978-99928-0-931-0. ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა : 1985-1986 წლების ექსპედიციის მასალები
ნიჟნი-ნოვგოროდის ხარების მონასტერი

ნიჟნი-ნოვგოროდის ხარების მონასტერი (რუს. Благовещенский монастырь) — უძველესი მართლმადიდებლური მონასტერი ნიჟნი-ნოვგოროდში. დაარსებულია XIII საუკუნის დასაწყისში. მდებარეობს მდინარე ოკის ნაპირზე, ვოლგასთან მისი შეერთების ადგილთან ახლოს. მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს ნიჟნი-ნოვგოროდის ეპარქიას. მონასტერი 1221 წელს დააარსეს ვლადიმირ-სუზდალის დიდმა მთავარმა იური ვსევოლოდის ძემ და ვლადიმირის ეპისკოპოსმა სიმონმა ქალაქის დაარსებასთან დაკავშირებით. 1229 წელს ერზიანელების თავადმა პურგაზმა გაანადგურა და მთლიანად გადაწვა მონასტერი, დახოცა ბერები. ასი წლის შემდეგ მონასტერი აღორძინდა, მაგრამ 1369 წლის მკაცრ ზამთარში შენობების დიდი ნაწილი დაინგრა და მოსახლეობა დაიღუპა. მონასტრის აღორძინება დაკავშირებულია XIII საუკუნეში მოღვაწე მიტროპოლიტ ალექსისთან. წყაროების მიხედვით იგი ოქროს ურდოსაკენ მიმავალი ეწვია ნიჟნი-ნოვგოროდს. ლეგენდის თანახმად ალექსი მიტროპოლიტი დასასვენებლად შეჩერდა მდინარე ოკის ნაპირზე მდებარე წყაროსთან, დანგრეული ხარების მონასტრის ახლოს. განადგურებული მონასტრის ხილვამ ალექსისზე ცუდად იმოქმედა და ღმერთს დაპირდა: თუ ოქროს ურდოდან წარმატებით დაბრუნდებოდა ამ მონასტერს აღადგენდა ღვთისმშობლის ხარების სახელზე. ოქროს ურდოდან მიტროპოლიტი დიდი პატივით გამოისტუმრეს, რადგან მან განკურნა თათართა ხანის ჯანიბეკის მეუღლე, რუსეთი კი ერთი გამანადგურებელი თავდასხმისაგან გადაარჩინა. მიტროპოლიტმა პირობა აღასრულა და მონასტერი აღადგინა. აღდგენილ მონატერზე ზრუნავდა გენერალ ალექსი ერმოლოვის პირდაპირი წინაპარი ოსიპ ერმოლოვი, რომელიც მონასტერში ყოველი სტუმრობისას ბერებს გარკვეულ თანხას ჩუქნიდა. 1631 წელს ოსიპ ერმოლოვი გარდაიცვალა. 1649 წელს ეკლესიაში დაამონტაჟეს ოთხიარუსიანი კანკელი. XVIII საუკუნეში მონასტერში აღმოაჩინეს XII-XIII საუკუნეების კონდაკების ჩანაწერი, რომელსაც ხარების კონდაკი ეწოდა. იგი რუსული ჰიმოგრაფიის უძველესი ძეგლია. 1880-იან წლებში მონასტერს არქიტექტორ რობერტ კილევეინის ხელმძღვანელობით ჩაუტარდა რესტავრაცია. ოქტომბრის რევოლუციისა და ხელისუფლებაში ბოლშევიკების მოსვლის შემდეგ მონასტერი დახურეს. 1948-2005 წლებში მონასტერში განთავსებული იყო ნიჟნი-ნოვგოროდის პლანეტარიუმი. მონასტრის აღორძინება დაიწყო 1993 წლიდან. თავვაპირველად მონასტერში გაიხსნა სასულიერო სასწავლებელი, რომელიც ორი წლის შემდეგ, წმინდა სინოდის გადაწყვეტილებით სასულიერო სემინარიად გადაკეთდა. მისი პირველი რექტორი გახდა კირილე პოკროვსკი. აღდგენილ მონასტერში 2007 წელს დააყენეს მარმარილოს კანკელი. 2009 წლის 7 აპრილს, ხარების დღესასწაულზე მონასტერში აკურთხეს ხატი, რომელზეც გამოსახული იყო ბიბლიური პერსონაჟები: აბელი, ისააკი, ნოე, სეთი, ენოქი და აბრაამი. 2013 წლის 23 აგვისტოს მონასტრის ტერიტორიაზე საზეიმოდ გაიხსნა იმპერატორ ალექსანდრე II-ის ქანდაკება (მოქანდაკე ა. აპოლონოვი). ოფიციალური ვებგვრდი Letoposi.ru[მკვდარი ბმული]
ვისოკოვოს ღვთისმშობლის მიძინების მონასტერი

ვისოკოვოს ღვთისმშობლის მიძინების მონასტერი (რუს. Высоковский Успенский монастырь) — მამათა მართლმადიდებლური მონასტერი ნიჟნი-ნოვგოროდის ოლქის კოვერნინის რაიონის სოფელ ვისოკოვოში. მდებარეობს მდინარე დიდი უტრუსის მაღალ ნაპირზე, ნიჟნი-ნოვგოროდიდან 160 კმ-ში. დაარსებულია 1784 წელს. მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს გოროდეცკის ეპარქიას. ვისოკოვოს ღვთისმშობლის მიძინების მონასტერი ერთ-ერთი იმ მონასტერთაგანია რომელიც ხასიათდება კლასიციზმის პერიოდის საინტერესო არქიტექტურით. დონელი კაზაკი გრიგორი ივანოვი 38 წლის ასაკში წავიდა სტაროობრიადულ კომაროვსკის სკიტეში, სადაც მან მიიღო სახელწოდება გერასიმე და ცხოვრობდა 10 წელი. 1784 წელს ბერ პაისთან ერთად იგი განდეგილის ცხორებას შეუდგა მდინარე უტრუსის ტყიან ნაპირზე. ახალ დასახლებას ეწოდა ვისოკოვოს სკიტე, ახლომდებარე სოფლის სახელის მიხედვით. ვისოკოვოს სკიტეში ნელ-ნელა თავი მოიყარეს ღვთისმსახურებმა. მალევე მიირეს გადაწყვეტილება აეშენებინათ ხის სამლოცველო სახლი. 1800 წლისათვის აქ უკვე 50 მაცხოვრებელი მოითვლებოდა. 1804 წლის 10 აგვისტოს წმინდა სინოდმა გამოიტანა დადგენილება ვისოკოვოს სკიტეში სამლოცველოს ეკლესიად გადაკეთებისა და კურთხევის შესახებ. ამ პერიოდისათვის სკიტეში ცხოვრობდა 18 მღვდელი და 168 მორჩილი. 1807 წლის 7 ივნისს კოსტრომის სასულიერო კონსისტორიის დადგენილებით მიიღეს ეკლესიის კურთხევის ნებართვა. ამავე წლის 13 აგვისტოს შედგა პირველი ხის ეკლესიის კურთხევის ცერემონია. 1820 წლიდან იმპერატორმა ალექსანდრე I-მა მონასტერს ვისოკოვოს ღვთისმშობლის მიძინების სახელი უწოდა. 1825 წლის 6 იანვარს ეპისკოპოსმა სამუელმა გერასიმე აიყვანა იღუმენის ხარისხში, ხოლო ამავე წლის 29 ივნისს არქიმანდრიტის ხარისხი მიენიჭა. მონასტრის ტერიტორიაზე დააარსეს სამი ეკლესია: მიძინების ეკლესია, ნიკოლოზის ეკლესია და წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია. 1910 წელს ეკლესიაში ითვლებოდა სამი მღვდელმონოზონი, ერთი დიაკვანი, ოთხი ბერი და 14 მორჩილი. 1929 წელს მონასტერი დახურეს. მის ტერიტორიაზე გაიყვანეს ასფალტის გზა, ხოლო მოედანზე ააგეს მაღაზიები. მონასტრის შენობა გადასცეს კოლექტივს. მიძინების მონასტერში ინახავდნენ თივას, სამების ეკლესიაში ხისგადამამუშავებელი საწარმო გახსნეს, წინამძღვრის სახლში კოლმეურნეობის კანტორა და საცხოვრებელი ოთახები. კოლექტივის გადატანის შემდეგ სამონასტრო შენობა მიტოვებული აღმოჩნდა. 1979 წელს გორკის საოლქო აღმასკომის გადაწყვეტილებით შემონახული არქიტექტურული ანსამბლი სახელმწიფო დაცვის ქვეშ აიყვანეს, როგორც არქიტექტურის ძეგლი, ხოლო 1995 წელს მიანიჭეს რუსეთის ფედერაციის ფედერალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი. 1996 წლიდან იწყება მონასტრის აღორძინება. 2000 წლის 19-20 აპრილის წმინდა სინოდის გადაწყვეტილებით ეკლესიაში სამონასტრო ცხოვრება აღსდგა. 2002წელს ეკლესიის წინამძღვრად ალექსანდრე ლუკინის დანიშვნის შემდეგ იწყება მონასტრის აქტიური აღდგენა. Подростки помогают восстанавливать монастырь დაარქივებული 2014-08-11 საიტზე Wayback Machine. (фото), Нижегородская епархия, 20 июля 2004 года Моя родина над Узолой, где людям приснились сказочные цветы
ნიჟნი-ნოვგოროდის სახელმწიფო ბანკი

ნიჟნი-ნოვგოროდის სახელმწიფო ბანკი (რუს. Нижегородское Государственного банка) — ნეორუსულ სტილში შესრულებული არქიტექტურული ძეგლი ნიჟნი-ნოვგოროდში. მდებარეობს ბოლშაია-პოკროვსკაიის ქუჩაზე ნომერ 26-ში, ქართველების ქუჩის კუთხეში. მშენებლობა მიმდინარეობდა 1911-1913 წლებში და მიეძღვნა რომანოვების დინასტიის სამეფო ტახტზე 300 წლის მეფობის წლისთავს. ანსამბლის შემადგენლობაში შედის მთავარი შენობა, საცხოვრებელი სახლი თანამშრომლებისათვის, ყალბი ღობე კარიბჭეებით, საათი-სამრეკლო და საცავი. 1911 წელს ბანკის საბჭომ გამოაცხადა კონკურსი ბანკის შენობის ასაგებად. პირველი პრემია და მშენებლობის ხელმძღვანელობა მოიგო არქიტექტორმა ვლადიმირ პოკროვსკიმ. მისი დამხმარეები კი იყვნენ ალექსი შჩუსევი, ალექსანდრ გოგენი და ნ. ვეშნიაკოვი. შენობის ისტორიული პროტოტიპები არიან როსტოვის მიტროპოლიტის სასახლე. მოსკოვის კრემლის ტერემნის სასახლის აივანი, ნოვგოროდ-ფსკოვის არქიტექტურა - საცხოვრებელი სახლი. მშენებლობა დაიწყო 1911 წლის 5 მაისს. საზეიმოდ საფუძველი ჩაუყარეს 1911 წლის 1 ივნისს, ხოლო გახსნა მოხდა 1913 წლის 14 მაისს. მთავარი კორპუსის აგება დაჯდა 398 832 რუბლი. საათი-სამრეკლო 1 744 რუბლი. ძეგლის ამჟამინდელი მდგომარეობა კარგია, დანაკარგი უმნიშვნელოა რუსეთის გერბი ფრონტონზე, შეცვალა საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირის სახელმწიფო გერბმა. შენობა გამოიყენება თავდაპირველი დანიშნულებით, მასში განთავსებულია რუსეთის ცენტრალური ბანკის ნიჟნი-ნოვგოროდის მთავარი სამმართველო. 1913 წლის 17 მაისს შენობაში სტუმრად იყო რუსეთის უკანასკნელი იმპერატორი ნიკოლოზ II, რომელიც მოგზაურობდა ვოლგის გასწვრივ. ამის შესახებ მან დღიურში ჩაწერა: Дневники императора Николая II. - Москва: «Орбита», ЦГАОР, 1991. - С. 400. Памятники истории и культуры города Горького / Составитель Орлов С. А. - Горький: Волго-Вятское книжное издательство, 1977. - С. 139, илл. Раздел «Памятники архитектуры», авт. Агафонов С. Л. Памятники истории и культуры Горьковской области / Агафонов С. Л. - Горький: Волго-Вятское книжное издательство, 1987. - С. 129. Знакомьтесь, город Горький. Путеводитель / Составитель Сидорова И. В. - Горький: Волго-Вятское книжное издательство, 1989. - С. 95. Нестеров М. В. Воспоминания. - М., 1985. - С. 305.
სისტრუმი

სისტრუმი (ძვ. ბერძნ. σεῖστρον, ლათ. sistrum) — დასარტყამი, ჟღარუნა საკრავი, ხის, ლითონის ან თიხის ჩარჩოთი, ხმას გამოსცემს დარტყმის და ქნევისას. სახელური მიმაგრებულია ჩარჩოზე. ძველ ეგვიპტეში აღმოჩენილია სისტრუმის წინამორბედი. გავრცელებული იყო რომის იმპერიაში. თბილისში ჩატარებული არქეოლოგიური გათხრების შედეგად აღმოჩენილია ძვ. წ. XXVI საუკუნით დათარიღებული შუმერული სისტრუმი. კოპტური და ეთიოპიის ეკლესიების ლიტურგიაში დღესაც იხმარება. მათ ასევე იყენებენ დასავლეთ აფრიკასა და ორ ამერიკულ ტომში. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „სისტრუმი“ ვიკისაწყობში. სისტრუმი — სმითსის ლექსიკონი სისტრუმი — ბრიტანიკა ↑ (1988) The Random House College Dictionary, Revised, Random House, გვ. 1230. ISBN 0-394-43500-1.
კიროვის ხიდი (სამარა)

კიროვის ხიდი (რუს. Кировский мост) — ბონდის ხიდი რუსეთში. მდებარეობს ქალაქ სამარაში მდინარე სამარაზე. გაიხსნა 2014 წელს. ხიდი ქალაქს კიროვის გამზირით უკავშირდება. მშენებლობის მთავარი მენარდე დახურული სააქციო საზოგადოება „ვოლგასპეცსტროი“ იყო. „ვოლგასპეცსტროის“ გაკოტრების პროცესის დაწყების შემდეგ მშენებლობა შპს. „სამარატრანსსტროიმ“ გადაიბარა. ხიდის გახსნა რამდენჯერმე გადაიდო. 2014 წლის 10 ოქტომბერს სამარის ოლქის გუბერნატორმა ნიკოლაი მერკუშკინმა და რუსეთის ფედერაციის ტრანსპორტის მინისტრმა მაქსიმ სოკოლოვმა ხიდის გახსნიც ცერემონიაში მიიღო მონაწილეობა. ხიდის დასრულების შემდეგ მოძრაობა კიროვის გამზირიდან ბელოზერკი-ჩერნოვსკი-ნიკოლაევკა მიმართულებით გაიხსნა. ორი წლის შემდეგ დასრულდა ვოლგის რაიონში სამარის შემოვლითი გზისა და ხიდის დამაკავშირებელი საგზაო კვანძის მშენებლობა. 2017 წლის ზაფხულისთვის კიროვის ხიდის საპროექტო დოკუმენტაციიდან გადახვევის გამო, მისი ექსპლუატაციაში გაშვება გადაიდო. „როსტეხნადზორმა“ რამდენჯერმე მიმართა სასამართლოს, რომელმაც სამარის ოლქის ტრანსპორტის სამინისტრო დაუსრულებელი პროექტის გამო დააჯარიმა. სამარის ოლქის ტრანსპორტისა და საავტომობილო გზების სამინისტრომ ხიდის მშენებლობის შედეგად გარემოსთვის მიყენებული ზიანი შეაფასა. ზარალმა 208 236 კობრის ლიფსიტა და 63 048 ცქვრინის ლიფსიტა შეადგინა. ↑ В Самаре подрядчики судятся из-за некачественной дороги на Кировском мосту. 63.ru, 11 мая 2016 ↑ Арбитраж везут к мосту. Областной минтранс намерен войти в реестр кредиторов ЗАО «Волгоспецстрой». «Коммерсантъ-Самара», 14.10.2015 ↑ Должники атаковали «Волгоспецстрой». დაარქივებული 2016-08-26 საიტზე Wayback Machine. Самара.ру, 24 ноября 2014 ↑ Кировский мост в Самаре будет достроен новым подрядчиком. «Аргументы и факты-Самара», 05.05.2015 ↑ Кировский мост достроит «Самаратрансстрой». დაარქივებული 2018-05-29 საიტზე Wayback Machine. Самара.ру, 27 мая 2015 ↑ Кировский мост в Самаре за 408,8 млн рублей достроит ООО «Самаратрансстрой». «Аргументы и факты-Самара», 26.05.2015 ↑ Фото, видео и карта: как открывали Кировский мост и куда по нему можно доехать ↑ На Кировском мосту сделали развязку. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-11-16. ციტირების თარიღი: 2018-03-19. ↑ Кировский мост в Самаре открыли для автобусов без одобрения Ростехнадзора დაარქივებული 2018-03-21 საიტზე Wayback Machine. Кировский мост в Самаре открыли для автобусов без одобрения Ростехнадзора ↑ Антон Черепок. Ущерб перед природой за Кировский мост искупят стерлядью. «Другой город», 24 апреля 2015 ↑ Минтранс компенсирует ущерб от Кировского моста выпуском в Волгу 270 тыс. мальков сазана и стерляди. ВолгаНьюс, 22 апреля 2015 ↑ Оценка ущерба при строительстве Кировского моста была произведена ещё в рамках разработки проектно-сметной документации и согласована с территориальным управлением Росрыболовства.
სამარის ზოოპარკი

სამარის ზოოპარკი (რუს. Самарский зоопарк) — ზოოლოგიური პარკი რუსეთის ქალაქ სამარაში. ზოოპარკის სახეობებს შორის წარმოდგენილია: ამურის ვეფხვი, ამურის ჯიქი, აფრიკული ლომი, შავი იაგუარი, მურა დათვი, მაიმუნი, ფარშავანგი, არწივი და ფსოვი, ზარნაშო, ნილოსის ნიანგი, ეგზოტიკური გველების სახეობები, პირანიები და სხვა საინტერესო ცხოველები. სამარის ზოოპარკის დაარსების თარიღად 1992 წლის 16 იანვარი ითვლება. ზოოპარკის თავდაპირველი კოლექცია, კოოპერატივ „Теремок“-ის საკუთრებაში მყოფი ცხოველებისგან შედგებოდა, რომელიც 46 სახეობის 80 ცხოველს მოიცავდა. სამარის ზოოპარკის დამაარსებელი და პირველი დირექტორი ალექსეი დეგტიარევი იყო. 1997 წლის დეკემბრამდე სამარის ზოოპარკი ცხოველების მოძრავ კოლექციას წარმოადგენდა, რომლებიც ზაფხულში იური გაგარინის პარკში, ხოლო ზამთარში - ჟიგულევსკის ბაღების სათბურებში იყვნენ. ცხოველები პირობები და კვება გაუმჯობესებას საჭიროებდა. მიუხედავად იმისა, რომ 1997 წელს სამარის ზოოპარკმა 0,23 ჰექტარი ფართობის მუდმივი ადგილსამყოფელი მიიღო, ცხოველების პირობები არ გაუმჯობესებულა. 2006 წელს სამარის ზოოპარკი სამარის ოლქის კულტურის სამინისტროს მფლობელობაში გადავიდა, ხოლო ზოოპარკის ხელმძღვანელად ოლეგ შეპტალოვი დაინიშნა. ამის შემდეგ ყველაფერი ძირფესვიანად შეიცვალა. დღეს სამარის ზოოპარკი ადგილობრივი მაცხოვრებლების ერთ-ერთი უსაყვარლესი ადგილია (ზოოპარკის მნახველთა რიცხვი 3.5-ჯერ გაიზარდა). ასენდა ცხოველტა ახალი სადგომები - ეკოგალერეა, აკვატერარიუმი, ავიარიუმი, მტაცებლებისა და ჩლიქოსანი ცხოველების ვოლიერები. ფრინველებისთვის მოეწყო ორი საგუბარი. ცხოველების კვება რუსეთის წამყვანი ზოოპარკის - მოსკოვის ზოოპარკის კვების რაციონის მიხედვით ხორციელდება. სამარის ზოოპარკი დაარქივებული 2010-04-16 საიტზე Wayback Machine.
ხალიკოთერიუმები

ხალიკოთერიუმები (ლათ. Chalicotheriidae) — ამომწყდარი კენტჩლიქოსნების ოჯახი ანცილოპოდების (ლათ. Ancylopoda) ქვერიგისა. რამდენადმე ცხენებს წააგვანან, მაგრამ წინა კიდურები უკანაზე გრძელი აქვთ; ქალა — დაგრძელებული, ძირითადი კბილები — დაბალგვირგვინიანი. წინა კიდურები ოთხთითა ან სამთითაა, უკანა — სამთითა. თითებზე ჩლიქების ნაცვლად ბრჭყალებია განვითარებული. გავრცელებული იყვნენ აფრიკის, ევრაზიისა და ჩრდილოეთ ამერიკის ტერიტორიაზე შუა ოლიგოცენიდან პლეისტოცენამდე (ჩრდილოეთ ამერიკაში უკვე შუა მიოცენში ამოწყდნენ). ყოფილ სსრკ-ში გვხვდებოდა ყაზახეთის, სამხრეთ უკრაინის, მოლდოვის, საქართველოს მესამეულ ნალექებში. გაბუნია ლ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 418.
სამარის საოლქო სამხატვრო მუზეუმი

სამარის საოლქო სამხატვრო მუზეუმი (რუს. Самарский областной художественный музей) — მუზეუმი რუსეთში. მდებარეობს ვოლგისპირეთში, სამარაში. სამხატვრო განყოფილება ადგილობრივმა მხატვარმა კონსტანტინე გოლოვკინმა სამარელ ფერმწერთა ჯგუფთან ერთად შექმნა. კოლექციაში ძირითადი ადგილი XIX—XX საუკუნეების სამარელი მხატვრების ნამუშევრებს მოიცავს, აგრეთვე საუკუნის დასაწყისის რუსი ოსტატების ხელოვნების ნიმუშებს. მუზეუმი მდიდარია XVIII—XIX საუკუნეების რუსული ხელოვნების კოლექციით, ასევე XIX საუკუნის დასაწყისისა და XX საუკუნის რუსული ფერწერისა და გრაფიკის კოლექციით. განსაკუთრებით ფასეულია XX საუკუნის დასაწყისის რუსული ავანგარდის კოლექცია. სამუზეუმო კოლექციაში ასევე თავმოყრილია 1920—1970-იანი წლების საბჭოთა პერიოდის ხელოვნების ნიმუშები. Петрова Т.А. По залам Самарского художественного музея. Русский авангард. Путеводитель. — Самара, 2010 Петрова Т.А. По залам Самарского художественного музея. Русская живопись XVIII — начала XX века. Путеводитель. — Самара, 2007 От Модерна до Авангарда = From art Nouveau to Avantgarde art: Альбом / Самар. худож. музей; Сост. Басс Л.Я. — М.: ГАЛАРТ, 1995. — 183 с. — ISBN 5-269-00834-3 ივანე აივაზოვსკი „ნიკოლოზ რაევსკის დესანტი в სუბაშში“ (1839) ვლადიმერ ბოროვიკოვსკი „ქალის პორტრეტი“ (1805) მიხეილ პესკოვი „მოქალაქე მინინის დაბრუნება ნიჟნი-ნოვგოროდელებთან“ (1861) ალექსეი სავრასოვი „ზამთარი“ (1873) ალექსეი სტეპანოვი „ვოლგაზე“ (1897) სამარის საოლქო სამხატვრო მუზეუმის ოფიციალური საიტი
არმავირის ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის ეკლესია (რუსეთი)

ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის ეკლესია (რუს. Церковь Пресвятой Богородицы, სომხ. Եկեղեցին Սուրբ Մարիամ Աստվածածնի, აგრეთვე ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესია რუს. Це́рковь Успе́ния Пресвято́й Богоро́дицы, სომხ. Եկեղեցին Վերափոխման է Սուրբ Աստվածածնի) და სომხურ-გრიგორიანული მიძინების ეკლესია (რუს. Армя́но-григориа́нская Успе́нская Це́рковь, სომხ. Հայերեն Առաքելական Եկեղեցին Վերափոխման)) — სომხური ეკლესია რუსეთის კრასნოდარის მხარის ქალაქ არმავირში. აიგო 1861 წელს, ხოლო პირველი ღვთისმსახურება იმავე წლის აგვისტოში გაიმართა (იმავე დროს მოხდა ტაძრის კურთხევაც). სომხური მიძინების ეკლესია ერთ-ერთი ყველაზე უძველესია ყუბანის რეგიონში. მისი მშენებლობა 1840 წელს დაიწყო. ტაძრის მშენებლობის იდეა არმავირის აულის დამაარსებელს გრიგორი ზასს ეკუთვნის, თუმცა იდეა ბევრად უფრო ადრე დაებადა. ეკლესიის მშენებლობისათვის საჭირო სახსრები პირადად იმპერატორმა ნიკოლოზ I-მა გამოყო, ხოლო მშენებლობის ნაწილი აულის მაცხოვრებლების მიერ შეგროვებული შემოწირულობით დასრულდა. ეკლესია ხის მასალისგან აშენდა ქვის საძირკველზე. მშენებლობა საკმაოდ სწრაფი ტემპებით მიმდინარეობდა. პრაქტიკულად მისი კურთხევისთანავე ის ხანძრის შედეგად განადგურდა. მოგვიანებით კვლავ ხის ეკლესიის აშენება გადაწყდა, თუმცა მშენებლობა გაურკვეველი მიზეზებით გაჭიანურდა. 1842 წლის აგვისტოში იმპერატორის გადაწყვეტილებით ახალი ქვის ეკლესიის მშენებლობა გადაწყდა, რომლის მშენებლობის ხარჯები მთლიანად სახელმწიფო ხაზინიდან დაიფარა. ქვის ეკლესიის პროექტი აფანასი ფარაფონტივმა შექმნა და ის 1844 წელს დამტკიცდა. ახალი ეკლესიის მშენებლობა 1846 წელს დაიწყო. ნახაზების შედგენისას დაშვებული სერიოზული უზუსტობების გამო შენობას ბზარები გაუჩნდა და ნგრევა დაიწყო. სახურავის ნაწილი ჩამოინგრა. 1857 წელს პროექტი დაიხვეწა. სამლოცველო დარბაზში ძველი დანგრეულის ნაცვლად 4 ახალი საყრდენი სვეტი დამონტაჟდა. ↑ 1.0 1.1 Церковь Успения Пресвятой Богородицы в Армавире. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-03-16. ციტირების თარიღი: 2018-03-19.
გომფოთერიუმი

გომფოთერიუმი (ლათ. Gomphoterium) — ამომწყდარი ძუძუმწოვრების გვარი ხორთუმიანების რიგისა. წარმოიშვა ქვედა მიოცენში ჩრდილოეთ ამერიკაში, არსებობდა პერიოდში 13,650—3,6 მილიონი წლის წინათ. მოგვიანებით გვარმა მიგრირება განიცადა აზიაში, ევროპასა და აფრიკაში. მათი სიმაღლე 3 მეტრამდეა. გარეგნულად ძლიერ ჰგვანან სპილოს, მაგრამ ერთის მაგივრად ორი წყვილი ეშვი აქვთ, ერთი წყვილი ზედა ყბაზე, ხოლო მეორე, უფრო გრძელი — ქვედაზე. ქვედა ეშვები ნიჩაბის ფორმისაა, რაც მიწის თხრაში ეხმარებოდათ. თანამედროვე სპილოებისგან განსხვავებით ზედა ეშვები დაფარული ჰქონდათ მინანქრით. სპილოებთან შედარებით თავის ქალა უფრო წაგრძელებული და დაბალია, რაც მოკლე ხორთუმის არსებობაზე მიუთითებს, როგორიც აქვთ მაგალითად ტაპირებს. The genus Gomphoterium, ancestor of mammoths and elephants ინფორმაცია aolnews.com-ზე