laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ესპანეთის პირველი რესპუბლიკა

ესპანეთის პირველი რესპუბლიკა - პოლიტიკური რეჟიმი ესპანეთში 1873-1874 წწ. დამყარდა ესპანეთის მეხუთე რევოლუციის მიმდინარეობის პერიოდში მეფე ამადეო სავოიელის გადადგომის შემდეგ 1873 წლის 11 თებერვალს. ამავე დღეს ესპანეთი კორტესმა რესპუბლიკად გამოაცხადა. შეიქმნა დროებითი მთვრობა, რომელსაც სათავეში ჩაუდგა მემარჯვენე რესპუბლიკელი ესტანისლაო ფიგერასი. 1873 წლის 10 მაისს არჩეულ იქნა ახალი დამფუძნებელი კორტესი. აღმასრულებელ ხელისუფლებას სათავეში ჩაუდგა მემარცხენე რესპუბლიკელი ფრანსისკო პი ი მარგალი, რომლის მთავრობამაც ფართო დემოკრატიული პროგრამა წამოაყენა. 1873 წელს კორტესმა შეიმუშავა კონსტიტუციური პროექტის ძირითდი დებულებანი, რომელიც ითვალისწინებდა ესპანეთში ფედერალური რესპუბლიკის დამყარებას. ამ პროექტმა ქვეყნის მცირე დამოუკიდებელ კანტონებად დაყოფის მომხრე რესპუბლიკელთა ("შეურიგებელთა") უკმაყოფილება გამოიწვია. პროექტის გამოქვეყნება მათ გამოიყენეს როგორც საბაბი ქვეყნის სხვადასხვა რაიონში მთავრობის საწინააღმდეგო აჯანყებათა მოსაწყობად. 1873 წლის ივლისში ფ. პი ი მარგალის მთავრობა გადადგა. 1874 წლის 3 იანვარს გენერალმა მანუელ პავიამ და მარშალმა ფრანსისკო სერანომ მოაწყვეს სახელმწიფო გადატრიალება, რომლის შედეგად ქვეყანაში სამხედრო დიქტატურა დამყარდა. 1874 წლის 29 დეკემბერს გენერალ არსენიო მარტინეს კამპოსის მიერ განხორციელებულმა ახალმა გადატრიალებამ წერტილი დაუსვა ესპანეთის პირველ რესპუბლიკას, ტახტზე ისაბელ II-ის შვილი ალფონსო XII ავიდა. Historiaantiqua. Primera República (2008)
ელენე ბატონიშვილი

ელენე ბატონიშვილი (დ. 1753 — გ. 17 ივნისი, 1786) — მეფე ერეკლე II-ისა და დარეჯან დედოფლის უფროსი ასული. ელენეს ახალგაზრდობაში სასიყვარულო ურთიერთობა ჰქონდა თავად ზაქარია ანდრონიკაშვილს, მაგრამ ერეკლე მეფე ამ კავშირის წინააღმდეგი იყო და 1770 წელს ელენე მისი ნების საწინააღმდეგოდ იმერთა მეფის სოლომონ I-ის ძმას არჩილს მიათხოვა. წყვილს შეეძინა ვაჟი დავითი, იმერეთის მომავალი მეფე სოლომონ II-ის სახელით და ორი ქალიშვილი — ბარბარე და მაია. 1775 წელს არჩილი გარდაიცვალა და ელენე თბილისში დაბრუნდა, 1785 წელს კი მეფის თანხმობით რუსეთიდან დაბრუნებულ ზაქარია ანდრონიკაშვილს გაჰყვა ცოლად. 1786 წელს მათ შეეძინათ ქალიშვილი ხორეშანი (შემდეგში ზურაბ ორბელიანის მეუღლე და პოეტ გრიგოლ ორბელიანის დედა). ელენე მალევე გარდაიცვალა. დაკრძალეს მცხეთაში. ბერძნიშვილი მაქს., მასალები XIX ს. პირველი ნახევრის ქართული საზოგადოებრიობის ისტორიისათვის, I, თბ., 1980, — გვ. 221-222. ლორთქიფანიძე გ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 625. ჯავახიშვილი დ., ბატონიშვილი ელენე ერეკლეს ასული ბაგრატიონი და მისი შთამომავლები, კრებ. „ახალი და უახლესი ისტორიის საკითხები“, № 2 (19), 2016, — გვ. 11-20.
ვესტგუთები

ვესტგუთები (Westgoten), ვიზიგოთები (Wisigoten) ანუ თერვინგები (Therwingen), — ძველი გერმანული ტომების გუთების დასავლეთი შტო. III-IV საუკუნეებში ცხოვრობდნენ მდინარე დნესტრის აღმოსავლეთით. IV საუკუნის 70-იან წლებიდან მონაწილეობდნენ ხალხთა დიდ გადასახლებაში, როგორც რომაელთა ფედერატები (მოკავშირეები). 382 წელს დასახლდნენ მეზიის პროვინციაში. ბარბაროსულ ტომთა შორის პირველებმა აიღეს რომი (410) წელს. 418 წელს დააარსეს სამეფო აკვიტანიაში. მეფე თეოდორიხ I-ის (418-451) მეთაურობით დიდი როლი ითამაშეს ატილას დამარცხებაში (451), მეფეების თეოდორიხ II-ისა და ევრიხის (466-484) მმართველობის დროს დაიპყრეს ესპანეთის დიდი ნაწილი, ჩაიწერა ვესტგუთების პირველი სამართალი „ევრიხის კოდექსი“. მეფე ალარიხ II-ის (484-507) დროს ფრანკთაგან განცდილი დამარცხების შედეგად (507) დაკარგეს სამხრეთ გალიის მიწები. VI საუკუნის შუა ხანებიდან ვესტგუთების სამეფოს დედაქალაქი იყო ტოლედო. ადგილობრივ მიწათმფლობელთა ნაწილს ვესტგუთებმა ჩამოართვეს მიწების 2/3. 586 წელს ვესტგუთებმა მიიღეს კათოლიკობა, რამაც დააჩქარა მათი რომანიზაციის და ესპანურ-რომაულ მოსახლეობასთან ასიმილაციის პროცესი, განაპირობა გვაროვნულ-ტომური წყობილებიდან ადრინდელ ფეოდალურზე გადასვლა. 711-718 წწ. ვესტგუთების სამეფო არაბებმა დაიპყრეს, ვესტგუთებმა შეინარჩუნეს დამოუკიდებლობა ჩრდილოეთ ესპანეთში და განაგრძეს ბრძოლა არაბთა წინააღმდეგ. ალარიხ I (395–410) ათაულფი (410–415) სიგერიხი (415) ვალია (415–419) თეოდორიხ I (419–451) თორისმონდი (451–453) თეოდორიხ II (453–466) ევრიხი (466–484) ალარიხ II (484–507) გეზალეხი (507–511) ამალარიხი (511–531) თეუდისი (531–548) თეუდიგიზელი (548–549) აგილა I (549–554) ათანაგილდი (554–568) ლიუვა I (568–572), ლეოვიგილდი (569–586), 569-572 ერთდროულად რეკარედ I (580–601), 586 წლამდე ვიცე-მეფე, პირველი კათოლიკე მეფე ლიუვა II (601–603), შვილი ვიტერიხი (603–610) გუნდემარი (610–612) სისებუტი (612–621) რეკარედ II (621), son სვინტილა (621–631) სისენანდი (631–636) ხინტილა (636–640) ტულგა (640–641) ხინდასვინტი (641–653) რეკესვინდი (649–672), შვილი, თანამეფე 649-653 ვამბა (672–680) ერვიგი (680–687) ეგიკა (687–702) ვიტიცა (694–710), შვილი, თანა-მეფე და გალიციის ვიცე-მეფე 694-702 როდერიკი (710–711), აგილა II (711–714), არდო (714–721). ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ვესტგუთები Lex Visigothorum Ammianus Marcellinus ↑ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 382.
ელზა ტრიოლე

ელზა ტრიოლე (ფრანგ. Elsa Triolet; დ. 24 სექტემბერი [ ძვ. სტ.12 სექტემბერი] , 1896 — გ. 16 ივნისი, 1970) — ფრანგი მწერალი. ელზა ტრიოლე დაიბადა 1896 წელს მოსკოვში. ლიტერატურული მოღვაწეობა დაიწყო 1937 წელს რომანით "საღამო მშვიდობისა, ტერეზ". შემდგონი რომანებიდან გამოირჩევა: "ცხენი სპეტაკი", "პირველ წუნს 200 ფრანკი ჯარიმა", რომელმაც 1944 წელს გონკურის პრემია დაიმსახურა, და "არავის არ ვუყვარვარ". ომის შემდეგ გამოაქვეყბა რომანები "ავინიონის შეყვარებულები", "ცხენი წითელი" და ტრილოგია "ნეილონის საუკუნე". ტრიოლემ თარგმნა რუსული ლიტერატურის კლასიკოსები: ჩეხოვი, მაიაკოვსკი. მისი ხელმძღვანელობით გამოიცა რუსული პოეზიის ანთოლოგია ფრანგულად; ფრანგულიდან თარგმნა სელინის რომანი „მოგზაურობა ღამის დასალიერში“ და სხვა. ტრიოლე გარდაიცვალა 1970 წელს. ფრანგული ნოველა ორ ტომად – ტომი II; გამომც. საბჭოთა საქართველო, 1976; გვ. 547 ელზა ტრილოე კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ 2.0 2.1 2.2 The Fine Art Archive — 2003. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166"></a> ↑ 3.0 3.1 3.2 Триоле Эльза // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a> ↑ Person Profile // კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა — 1990. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312"></a> ↑ NooSFere — 1999. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3343389"></a> ↑ FemBio database <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q61356138"></a> ↑ ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ 8.0 8.1 Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ Mémoire des hommes — 2003. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q20850976"></a>
ჭინჭრაქა

ჭინჭრაქა, ღობემძვრალა (ლათ. Troglodytes troglodytes) — ფრინველი ბეღურასნაირთა რიგისა. მისი სხეული სიგრძე 10-12 სმ, მასა 8-11 გ აღწევს. გავრცელებულია ევრაზიაში, ჩრდილოეთ აფრიკასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. საქართველოში ჩვეულებრივი მობინადრე ფრინველია, ვერტიკალურად გვხვდება ზღვის დონიდან 2100 მ-მდე. ბინადრობს ხშირ ბუჩქნარებში, ხევებისა და ხეობების პირას, ტყეში. ბურთივით მრგვალ ბუდეს იკეთებს ხავსისა და სხვა მცენარეებისაგან, აპრილში დებს 4-7 კვერცხს. ინკუბაცია 2 კვირამდე გრძელდება. იკვებება ობობებითა და წვრილი უხერხემლოებით, კენკრითა და მცენარეთა თესლით. ჟორდანია რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 400.
ვერკორი

ვერკორი, ნამდვილი სახელი – ჟან ბრიულერი (ფრანგ. Jean Bruller; დ. 26 თებერვალი, 1902 — გ. 10 ივნისი, 1991) — ფრანგი მწერალი და ილუსტრატორი. ვერკორი დაიბადა 1902 წელს პარიზში. სანამ ლიტერატურულ მოღვაწეობას დაიწყებდა, მხატვარი იყო და 1927 წელს გამოაქვეყნა ესე "ჰიპოთეზა მხატვრობის მოყვარულთა შესახებ". ლიტერატურაში ცნობილი გახდა მეორე მსოფლიო ომის დროს ვერკორის ფსევდონიმით. 1942 წელს იატაკქვეშა გამომცემლობაში გამოსვა ნოველების კერბული "ზღვის დუმილი". როგორც შემდეგ წერდა ცნობილი ფრანგი მწერალი ჟან-პოლ სარტრი, ამ კრებულის ერთ–ერთმა ნოველამ "ზღვის დუმილმა" უფრო მეტი გააკეთა ფრანგების მსოფლმხედველობის განვითარებისათვის, ვიდრე უამრავმა მოწოდებამ და პოლიტიკური ხასიათის სტატიებმა. ომის დროს გამოიცა აგრეთვე ნოველების კრებულები: "ვერდენის ტიპოგრაფია", "უძლურება". ომის შემდეგ ვერკორმა გამოსცა რამდენიმე რომანი და მოთხრობები: "ცოტად თუ ბევრად ადამიანი", "გადაგვარებული ცხოველები", "დეკემბრის თავისუფლება" და სხვა. ვერკორი გარდაიცვალა 1991 წელს. ფრანგული ნოველა ორ ტომად – ტომი II;გამომც. საბჭოთა საქართველო, 1976; გვ: 548 (ფრანგული) ვერკორის ბიოგრაფია ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 Bibliothèque nationale de France Record #11927913s, Record #16763019k // BnF catalogue général — Paris: BnF. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q90"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q15222191"></a> ↑ 2.0 2.1 Encyclopædia Britannica <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741"></a> ↑ SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ 4.0 4.1 Internet Speculative Fiction Database — 1995. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2629164"></a> ↑ 5.0 5.1 Lambiek Comiclopedia — Lambiek, 1999. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q51343652"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2714676"></a> ↑ BD Gest' <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2876969"></a> ↑ ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ Delarge J. Le Delarge — Paris: Gründ, Jean-Pierre Delarge, 2001. — ISBN 978-2-7000-3055-6 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3118641"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q11305732"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q90"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q20056651"></a> ↑ Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ Vegetti Catalog of Fantastic Literature <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q23023088"></a> ↑ Gran Enciclopèdia Catalana — Grup Enciclopèdia, 1968. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18696256"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2664168"></a> ↑ Babelio — 2007. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2877812"></a> ↑ 13.0 13.1 13.2 13.3 13.4 The Fine Art Archive — 2003. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166"></a> ↑ Munzinger Personen <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683"></a> ↑ LIBRIS — 2012. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1798125"></a>
ჭკა

ჭკა (ლათ. Coloeus monedula, ადრე Corvus monedula) — ფრინველი ბეღურასნაირთა რიგისა. მისი სხეულის სიგრძე 23 სმ, მასა 200 გ აღწევს. აქვს შავი ზურგი, რომელსაც ლითონისებრი ბზინვარება დაკრავს, მონაცრისფრო-შავი მუცელი. გავრცელებულია ევროპაში, აზიაში, ჩრდილოეთ-დასავლეთ აფრიკაში. საქართველოში ბინადრობს ჯავახეთში. მონოგამიური ფრინველია, ბუდობს კოლონიებად ხის ფუღუროებში, კლდეების ნაპრალებში, სოროებში, შენობებზე. მავნე მწერების განადგურებით სარგებლობა მოაქვს. ჟორდანია რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 403.
წაყინვა

წაყინვა — ტემპერატურის 0°–მდე და უფრი დაბლა დაწევა წლის თბილ პერიოდში (გაზაფხულზე და შემოდგომაზე) მაღალმთიან ადგილებში — ზღვის დონიდან 2000 მ–ზე მაღლა წაყინვები მოსალოდნელია ზაფხულშიც. ამა თუ იმ ხანგრძლივობით წაყინვებს ყოველწლიურად აქვს ადგილი სხვადასხვა ინტენსიურობით. განასხვავებენ წაყინვების სამ ტიპს: 1. ადვექციური წაყინვები, რომლებიც წარმოიშობა ცივი ჰაერის მასების შემოჭრის დროს და 2–3 დღის განმავლობაში გრძელდება. ასეთი წაყინვების დროს ჰაერის ტემპერატურამ შეიძლება 0°–ზე დაბლა დაიწიოს და საკმაოდ ვრცელი ტერიტორია მოიცვას. 2. რადიაციული წაყინვები, რომლებიც წარმოიქმნება ნიადაგის ზედაპირის ინტენსიური გაცივების შედეგად. ასეთ წაყინვებს ადგილი აქვს ღამით, მოწმენდილ ამინდში და ლოკალურ ხასიათს ატარებს. რადიაციული წაყინვების სიძლიერე და ინტენსივობა ძირითადად ადგილლობრივ პირობებზე — რელიეფის ხასიათზე, ნიადაგსა და ჰაერის ტენიენობაზე და ა. შ. არის დამოკიდებული. ასეთი სახის წაყინვები შეიძლება ყოველდღიურად გაგრძელდეს გარკვეული დროის განმავლობაში. 3. ადვერქტიურრადიაციული წაყინვები ანუ შერეული წაყინვები იცის ცივი ჰაერის მასების შემოჭრისა და შემდგომში მისი ღამის გამოსხივების (გადაცივების) შემთხვევაში ასეთი წაყინვების შედეგად დღისით ნიადაგის ზედაპირი რამდენადმე ცივდება და სითბოს მარაგი მის ღრმა ფენებში კი კლებულობს, ხოლო ღამით იწყება მისი ინტენსიური გამოსხივება. ამ შემთხვევაში ადვერქციისა და რადიაციის პროცესები ერთმანეთს ავსებს, რაც ღია, ქარისაგან დაუცველი ადგილებისათვის მეტად საშიშია. ამ დროს ტემპერატურამ შეიძლება დაიწიოს –2°–4°–მდე და უფრო დაბლაც და 2–3 დღე გასტანოს. Хромов С. П. Метеорология и климатология для географических факультетов. Л.: Гидрометеоиздат, 3 изд., 1983. с. 123-126.
აქსუ

აქსუ — უღელტეხილი საქართველოსა და რუსეთის (ყაბარდო-ბალყარეთი) საზღვარზე, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კავკასიონის მთავარ ქედზე, ბეჩოს უღელტეხილის აღმოსავლეთით. ზღვის დონიდან 3800 მ-ზე. დაფარულია თოვლითა და ყინულით. აქსუს უღელტეხილი დოლრას ხეობას აკავშირებს ბაქსანის ხეობასთან. უთმელიძე მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 40.
აღდგომელაანთკარი

აღდგომელაანთკარი — სოფელი საქართველოში, მცხეთის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ახალდაბა, ნავაზი, უფურეთი, ფრეზეთი). მდებარეობს მუხრანის ვაკეზე, მდინარე არაგვის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 580 მეტრზე. მცხეთიდან დაშორებულია 15 კილომეტრით, მისაქციელიდან 3 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მებოსტნეობა და მერძევეობა. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 431 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 48. ↑ 1.0 1.1 1.2 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 6 სექტემბერი 2016. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 18. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05.
აღმოსავლეთი სიერა-მადრე

აღმოსავლეთი სიერა-მადრე (ესპ. Sierra Madre Oriental) — მთები მექსიკაში, მექსიკის ზეგნის აღმოსავლეთ განაპირა ნაწილში. ქმნის პარალელური ქედების სისტემას. სიგრძე დაახლოებით 800 კმ. სიმაღლე 3700 მ. აგებულია მეზოზოური და მესამეული კირქვებითა და ქვიშაქვებით. მთების ჩრდილოეთი ნაწილი შემოსილია ქსეროფიტული ბუჩქნარებით. სამხრეთ ნაწილში აღმოსავლეთ კალთებზე ნოტიო ტროპიკული და წიწვიანი ტყეებია, დასავლეთ კალთზებზე — ბუჩქნარი. უმაღლესი მწვერვალია პენია-ნევადა (4054 მ.). აქვე მდებარეობს სერო-პოტოსი (3713 მ) და ელ-კოაუილონი (3460 მ). აღმოსავლეთის სიერა-მადრეს მექსიკის ზეგანი (საშუალო სიმაღლე 1100 მ) გამოყოფს დასავლეთ სიერა-მადრესაგან. Sierra Madre Oriental pine-oak forests (World Wildlife Fund) ↑ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 52.
აჩიშხო

აჩიშხო (რუს. Ачишхо) — ქედი რუსეთის ფედერციის კრასნოდარის მხარეში. წარმოადგენს დასავლეთ კავკასიონის ჩრდილოეთ განშტოებას. სიმაღლე 2391 მ-მდე (მთა აჩიშხო). აგებულია თიხაფიქლებითა და ტუფოგენური ქანებით. დამახასიათებელია ძველმყინვარული რელიეფი. ნალექები 3000 მმ წელიწადში. წიფლისა და სოჭის (ჩრდილოეთ კალთაზე) ტყეები, თხემურ ნაწილში — მთის მდელოები. განვითარებულია საფეხმავლო ტურიზმი. არის დოლმენები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 72.
ახალუბანი (მცხეთის მუნიციპალიტეტი)

ახალუბანი — სოფელი საქართველოში, მცხეთის მუნიციპალიტეტში (მისაქციელის თემი). მდებარეობს მუხრანის ვაკის ჩრდილოეთ კიდეზე. ზღვის დონიდან 560 მეტრი, მცხეთიდან 11 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 435 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 96. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 6 სექტემბერი 2016. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 20. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05.
ახალუბანი (ხულოს მუნიციპალიტეტი)

ახალუბანი (ყოფ. ახველოღლები - გადაერქვა 1948 წლის 3 სექტემბერს.) — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხულოს მუნიციპალიტეტში (ღორჯომის თემში). მდებარეობს ზღვის დონიდან 1340 მეტრზე, ხულოდან დაშორებულია 12 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 68 ადამიანი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 286. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 20. ↑ საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის საინფორმაციო-სტატისტიკური განყოფილება, „საქართველოს სსრ ადმინისტრაციულ ტერიტორიული დაყოფა 1949 წლის 1 სექტემბრისათვის“, თბ., 1949 ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ახალბედისეული

ახალბედისეული — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ხონის მუნიციპალიტეტში (ნახახულევის თემი). მდებარეობს იმერეთის დაბლობზე, მდინარე კუხას (გუბისწყლის შენაკადი) მარჯვენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 200 მეტრი, ხონიდან 8 კილომეტრი. სოფელში არის საჯარო სკოლა. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 315 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 79. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 20. ↑ სსიპ საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის განვითარების სააგენტო[მკვდარი ბმული] ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ახალშენი (ხონის მუნიციპალიტეტი)

ახალშენი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ხონის მუნიციპალიტეტში, კუხის თემი. მდებარეობს იმერეთის ვაკე-დაბლობზე, მდინარე კუხის მარჯვენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 125 მეტრი, ხონიდან 2 კილომეტრი. სოფელში გადის სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გზა წყალტუბო-ხონი. სოფელში დგას შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე და კათოლიკური ეკლესია (2005 წ.). სოფელში არის საჯარო სკოლა. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 497 ადამიანი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 290. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 20. ↑ სსიპ საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის განვითარების სააგენტო[მკვდარი ბმული] ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ბანგვეთი

ბანგვეთი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ხონის მუნიციპალიტეტში (გორდის თემი). მდებარეობს ოდიშის ვაკეზე მდინარეების საწისქვილოსა და ცხენისწყლის შესართავთან. ზღვის დონიდან 480 მეტრი, ხონიდან 21 კილომეტრი. სოფელში არის X-XI საუკუნეების ეკლესია. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 35 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 186. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ბესიაური (ხონის მუნიციპალიტეტი)

ბესიაური — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ხონის მუნიციპალიტეტში (დედალაურის თემი), მდებარეობს იმერეთის ჩრდილოეთ ბორცვიან მთისწინეთზე, მდინარე სემის მარჯვენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 160 მეტრი, ხონიდან 11 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 31 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 341. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
გამოღმა ნოღა

გამოღმა ნოღა — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ხონის მუნიციპალიტეტში, გორდის თემი. მდებარეობს კოლხეთის ჩრდილოეთ მთისწინეთში მდინარე ცხენისწყლის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 320 მეტრი, ხონიდან 16 კილომეტრი. სოფელში შემორჩენილია შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე „უქიმერიონი“ და გვიანდელი შუა საუკუნეების ეკლესია. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 147 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 662. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ვანდალები

ვანდალები — აღმოსავლეთ გერმანელთა ტომების ჯგუფი. თავდაპირველად ცხოვრობდნენ სკანდინავიის ნახევარკუნძულზე. ძვ. წ. II-I სს. მიჯნაზე გადასახლდნენ ბალტიის ზღვის სამხრეთ სანაპიროზე, ხოლო ახ. წ. III საუკუნისათვის - დუნაიზე. 335 წელს ვანდალები რომის ფედერატებად დაასახლეს პანონიაში. V საუკუნის დასაწყისში (ალანებთან ერთად) დაიძრნენ დასავლეთისაკენ. რამდენიმე წლის განმავლობაში არბევდნენ გალიას, ხოლო 409 წელს დასახლდნენ ესპანეთში. 429 წელს მეფე გაიზერიხის მეთაურობით ვანდალებმა გადალახეს გიბრალტარი. 10 წლის განმავლობაში დაიპყრეს რომის პროვინცია აფრიკა (439 წელს აიღეს კართაგენი) და იქ თავისი სამეფო დააარსეს. აქედან ვანდალები თავს ესხმოდნენ დასავლეთ ხმელთაშუა ზღვის კუნძელებსა და სანაპიროებს. დაპყრობილი ჩრდილოეთ აფრიკის ტერიტორიის ნაწილი ვანდალებმა რომის მაგნატებს ჩამოართვეს და თვითონ დაინაწილეს, რამაც დააჩქარა მათთნ გვაროვნული წყობილების რღვევა და ფეოდალიზმის ელემენტების მომწიფება. 533-534 წწ. გამდიდრებულ წარჩინებულთა და რიგით მეომრებს შორის არსებული წინააღმდეგობებით დასუსტებული ვანდალების სამეფო ბიზანტიამ დაიპყრო; ვანდალები შეერწყნენ ადგილობრივ მოსახლეობას. ვისიმარი (გ. 335) გოდიგიზელი (359–406) გუნდერიხი (407–428) გაიზერიხი (428–477) ჰუნერიხი (477–484) გუნთამუნდი (484–496) თრასამუნდი (496–523) ჰილდერიხი (523–530) გელიმერი (530–534) ვანდალიზმი ისიდორე სევილიელი. ვანდალების ისტორია პროკოფი კესარიელი. ომი ვანდალებთან