laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
At the Beeb

At the Beeb — ინგლისური როკ ჯგუფ Queen-ის საკონცერტო ალბომი. იგი ჩაიწერა 1973 წლის თებერვალში და დეკემბერში, BBC Radio 1-ზე. აშშ-ში ალბომი ცნობილია სათაურით Queen at the BBC. ინფორმაცია ალბომის შესახებ ↑ At the Beeb. Allmusic. ციტირების თარიღი: 9 January 2012. ↑ Queen: Album Guide. Rolling Stone. ციტირების თარიღი: 11 June 2012. ↑ Queen Interviews - Queen - 12-19-1989 - Queen At The BBC - The Times - Queen Archives: Freddie Mercury, Brian May, Roger Taylor, John Deacon, Interviews, Articles, Reviews. Queen Archives (1989-12-19). ციტირების თარიღი: 2012-01-09.
Live Magic

Live Magic — ინგლისური როკ ჯგუფ Queen-ის საკონცერტო ალბომი. იგი ჩაიწერა ჯგუფის 1986 წლის ტურის Magic Tour მსვლელობისას და გამოიცა 1986 წლის 1 დეკემბერს, თუმცა 1996 წლის აგვისტომდე არ გამოცემულა აშშ-ში. ჯგუფის მოყვარულთა ნაწილმა იგი უარყოფითად შეაფასა, ვინაიდან ორიგინალური საკონცერტო შესრულებებიდან სიმღერების ნაწილი ან შემოკლებულია, ან ამოღებულია. ინფორმაცია ალბომის შესახებ ↑ ერლეუაინი, სტივენ თომას. Queen Live Magic review. Allmusic. Rovi Corporation. ციტირების თარიღი: 2011-09-15. ↑ Wall, Mick (11 დეკემბერი 1986) „Queen 'Live Magic'“, Kerrang!. London, UK: United Magazines ltd., გვ. 18.  ↑ Queen: Album Guide. Rolling Stone. ციტირების თარიღი: 2012-06-11. ↑ Kent, David (1993). Australian Chart Book 1970–1992, illustrated, St Ives, N.S.W.: Australian Chart Book, გვ. 243. ISBN 0-646-11917-6.  ↑ "Queen - Live Magic" (გერმანულად). Austriancharts.at. Hung Medien. ↑ „Dutchcharts.nl – Queen – Live Magic“ (ჰოლანდიურად). Hung Medien. წაკითხვის თარიღი 1 აგვისტო, 2020. ↑ "Offiziellecharts.de – Queen – Live Magic" (გერმანულად). GfK Entertainment Charts. ↑ "Queen – Live Magic". Charts.org.nz. Hung Medien. ↑ "Queen – Live Magic". Swedishcharts.com. Hung Medien. ↑ "Queen – Live Magic". Swisscharts.com. Hung Medien. ↑ "Queen | შემსრულებელი | ოფიციალური ჩარტების კომპანია". ბრიტანეთის ალბომების ჩარტი. ოფიციალური ჩარტების კომპანია. ↑ "Queen – Live Magic". Spanishcharts.com. Hung Medien. ↑ Discos de oro y platino es. Cámara Argentina de Productores de Fonogramas y Videogramas. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-07-06. ციტირების თარიღი: 27 სექტემბერი, 2019 ↑ ოქროს/პლატინის მონაცემთა ბაზა (Queen; 'Live Magic') გერმანულად. ფედერალური მუსიკალური ინდუსტრიის ასოციაცია. ↑ Polish album certifications – Queen – Innuendo პოლონურად. პოლონეთის აუდიოს და ვიდეოს მწარმოებლები (ZPAV) (8 July 2009). ↑ Salaverri, Fernando (სექტემბერი, 2005). Sólo éxitos: año a año, 1959–2002, 1st, Spain: Fundación Autor-SGAE. ISBN 84-8048-639-2.  ↑ ოფიციალური შვეიცარიული ჩარტების და მუსიკის საზოგადოება: ჯილდოები (Queen; 'Live Magic'). Hung Medien. ↑ British album certifications – Queen – Live Magic. ბრიტანეთის ფონოგრამების მწარმოებლების ასოციაცია. შეიყვანეთ Live Magic ველში Search. აირჩიეთ Title ველში Search by. შეიყვანეთ album ველში By Format. დააწკაპუნეთ ღილაკზე Go
მაკრატელას ქედი

მაკრატელას ქედი — ქედი აღმოსავლეთ საქართველოში (თუშეთი). შეადგენს კავკასიონის მთავარი ქედის ნაწილს. წარმოადგენს პირიქითა ალაზნისა და თუშეთის ალაზნის წყალგამყოფს. მაკრატელას ქედი გამოეყოფა აწუნთის ქედს აღმოსავლეთით, მწვერვალებს ამუგოსა და დიდ ბორბალოს შორის. მასზე აღმართულია მწვერვალები: სამვრონი (3482 მ), წიო (3380 მ), ცივი (3362 მ) და მაკრატელა (3106 მ). აგებულია იურული ფიქლებით. აქვს სამხრეთ-აღმოსავლური მიმართულება და მთავრდება ომალოს პლატოთი. მაკრატელას ქედის თანამედროვე გამყინვარება უმნიშვნელო სიმძლავრით ხასიათდება და სამვრონისმთის მასივის ჩრდილო კალთებთან არის დაკავშირებული. მეოთხეულ პერიოდში ქედზე წარმოდგენილი იყო ხეობის ტიპის მყინვარები, რომელთა სიგრძე 5-6 კმ-ს აღწევდა, მათი ქვედა ბოლოები 2400-2500 მ აბსოლუტურ სიმაღლეზე მდებრეობდნენ. ქედის სამხრეთ-აღმოსავლური მონაკვეთი ფოთლოვანი ტყითაა შემოსილი, ხოლო დანარჩენ ნაწილში დამახასიათებელია ალპური მდელოს ლანდშაფტი. საქართველოს ქედების სია მარუაშვილი ლ., საქართველოს ფიზიკური გეოგრაფია, თბ., 1964.
პოტოსის დეპარტამენტი

პოტოსი — ბოლივიის ერთ-ერთი დეპარტამენტი. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთში. მისი ფართობი 118,218 კმ²-ია. 2001 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენდა 709,013 ადამიანს. დედაქალაქია პოტოსი, ბოლივიის ერთ-ერთი დიდი ქალაქი. რეგიონი ძირითადად მთიანია, უნაყოფო. დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს ფართო ზეგანი, სადაც მდებარეობს მსოფლიოში უდიდესი მარილიანი ვაკე, სალარ-დე-უიუნი. პოტოსი ესპანეთის იმპერიის უმდიდრესი პროვინცია იყო. აწარმოებდა ვერცხლის უზარმაზარ წილს, რომელიც შემდეგ ევროპაში მიედინებოდა. ამჟამად არსებულ ვერცხლის საბადოებს იაპონური კომპანია ამუშავებს. დეპარტამენტი დაყოფილია 16 პროვინციად, რომლებიც თავის მხრივ იყოფა 40 მუნიციპალიტეტად და 219 კანტონად. დეპარტამენტში გავრცელებული ძირითადი ენებია: კეჩუა, ესპანური და აიმარა. პოტოსის გზამკვლევი დაარქივებული 2011-07-23 საიტზე Wayback Machine. Weather in Potosi დაარქივებული 2012-05-17 საიტზე Wayback Machine. Bolivian Music and Web Varieties დაარქივებული 2006-08-21 საიტზე Wayback Machine. ↑ www.bolivia.com (ინგლისური)
ამზარა (გულრიფშის მუნიციპალიტეტი)

ამზარა — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გულრიფშის მუნიციპალიტეტში (ამტყელის თემი), მდინარე კოდორის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 280 მ, შავი ზღვიდან 24 კმ, მაჭარიდან 37 კმ. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 123. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 16.
გამოფიტვა

გამოფიტვა — მინერალებისა და ქანების სახეცვლისა და დაშლის პროცესი დედამიწის ზედაპირზე მოქმედი ფიზიკური, ქიმიური და ორგანული აგენტების გავლენით. ფიზიკური გამოფიტვა — ხდება ტემპერატურის, ქანის ნაპრალებში წყლის გაყინვისა და დნობის, მცენარეთა და ცხოველთა ზემოქმედების (ფესვების ზრდა, მბურღავი ცხოველები და სხვ.), წყალში გახსნილი მარილების კრისტალიზაციისა და აორთქლების (ინსოლაციური გამოფიტვა უდაბნოში) შედეგად. ამ აგენტების ზეგავლენით მიმდინარეობს ქანებისა და მინერალების დეზინტეგრაცია და ჩნდება სხვადასხვა ზომის ნამტვრევები. ქიმიური გამოფიტვა — ხდება წყლისა და ჰაერში არსებული ჟანგბადისა და ნახშირორჟანგის, ნიადაგში მყოფი ბაქტერიების გავლენით და ორგანული ნივთირებათა დაშლის შედეგად. წყალი ხსნის მინერალებს, ახდენს ჰიდრატაციასა და ჰიდროლიზს; ჟანგბადი ძლიერ დამჟანგავია, ხოლო ნახშირორჟანგი აძლიერებს წყლის ქიმიურ აქტივობას. ფიზიკური და ქიმიური გამოფიტვა მჭიდრო ურთიერთავშირშია. სხვადასხვა ფიზიკურ-გეოგრაფიულ პირობებში ამა თუ იმ სახის გამოფიტვა მიმდინარეობს. მაგალითად, მაღალმთიანეთში და პოლარულ მხარეში – ფიზიკური გამოფიტვა; ზომიერ ტროპიკულ და სუბტროპიკულ სარტყლებში კი – ქიმიური გამოფიტვა ჭარბობს. ფიზიკური გამოფიტვა წინ უსწრებს ქიმიურ გამოფიტვას და აადვილებს მას. სივრცეს, სადაც გამოფიტვა მოქმედებს, გამოფიტვის ზონას უწოდებენ. გამოფიტვის შედეგად წარმოიქმნება გამოფიტვის ქერქი, რომელიც შეიცავს ქანებისა და მინერალების ნამსხვრევებისაგან შემდგარ ფაშარ და ფორიან მასალას. გამოფიტვა სტადიურად მიმდინარეობს, გამოფიტვის ქერქში ხშირად შეიმჩნევა ზონალურობა. გამოფიტვის ზონასთან ხშირადაა დაკავშირებული სასარგებლო წიაღისეულის საბადოები. ქანებში გრუნტის წყლის დონეზე დაბლა მოქმედ პროცესს სიღრმულ გამოფიტვას უწოდებენ, დაადგენილიოა, რომ გამოფიტვა 1/2 კმ-ზე და უფრო ღრმადაც ვრცელდება. პროცესს, რომელიც გამოფიტვის ზონაში მიმდინარეობს, ალექსანდრე ფერსმანმა ჰიპერგენეზისი უწოდა, ხოლო გამოფიტვის ზონას ჰიპერგენეზის ზონა. ყველაფერი გეოლოგიის შესახებ (რუსული) ეროზიის შესახებ (გერმანული) ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 663. Казанский Ю. П., Выветривание и его роль в осадконакоплении, М., 1969: Выветривание и литогенез, М., 1969.
ამტყელი (გულრიფშის მუნიციპალიტეტი)

ამტყელი — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გულრიფშის მუნიციპალიტეტში, მდინარეების ამტყელისა და ჯამპალის შესართავთან, სოხუმის სამხედრო გზაზე. თემის ცენტრი (სოფლები: ამზარა, ბუდუკი, გეორგიევსკოე, პანტა, ყადა, შუამთა, ჯამპალი). ზღვის დონიდან 240 მ, შავი ზღვიდან 22 კმ, მაჭარიდან 25 კმ. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 138. ↑ საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2009. — გვ. 18.
არასარა

არასარა (ყოფ. თხილოვანი) — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გულრიფშის მუნიციპალიტეტში (წებელდის თემი), მდინარე აზანთის ხეობაში. ზღვის დონიდან 710 მ, შავი ზღვიდან 20 კმ, მაჭარიდან 31 კმ. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 187. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 17.
არღუნია

არღუნია, არგუნაა (აფხ. Арӷәниа) — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გულრიფშის მუნიციპალიტეტში (ლათის თემი), მდინარე არღუნის (კოდორის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირზე. ზღვის დონიდან 800 მ, მაჭარიდან 47 კმ. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 217. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 17.
ხმელეთის ჰიდროლოგია

ხმელეთის ჰიდროლოგია — ჰიდროლოგიის ნაწილი, რომელიც შეისწავლის ხმელეთის ზედაპირულ წყლებს (მდინარეები, ტბები, წყალსაცავები, ჭაობები, მყინვარები). ხმელეთის ჰიდროლოგიის სისტემაში გამოიყოფა: პოტამოლოგია, რომელიც შეისავლის მდინარეებს; ლიმნოლოგია, რომელიც შეისწავლის ტბებს; ჭაობთმცოდნეობა, რომელიც შეისწავლის ჭაობებს; გლაციოლოგია, რომელიც შეისწავლის გლაციოსფეროს. ხმელეთის ჰიდროლოგიის ძირითადი ამოცანებია: ჩამონადენის ფორმირების კანონზომიერებების, წყლის ბალანსის, აუზებს შორის მიწისქვეშა წყალცვლის, მდინარეთა ნაკადების სტრუქტურის, კალაპოტური და სანაპირო პროცესების, თერმული, ყინულოვანი და სხვა ფიზიკური მოვლენების, წყლის ქიმიური შედგენილობის შესწავლა, ჰიდროლოგიური რეჟიმის პროგნოზების დამუშავება, ჰიდრომეტრიული ხელსაწყოების კონსტრუირება და სხვა. ხმელეთის ჰიდროლოგია აერთიანებს ჰიდრომეტრიას, ჰიდროლოგიურ გაანგარიშებებსა და ჰიდროლოგიურ პროგნოზებს, ჰიდროფიზიკას, ჰიდროქიმიასა და ჰიდროგრაფიას; მისი შედარებით ახალი განხრაა მთიანი ქვეყნების ჰიდროლოგია, რომელიც შეისწავლის მდინარის ჩამონადენისა და წყლის ბალანსის კანონზომიერებებს ლანდშაფტის სიმაღლებრივი სარტყლურობის, აუზის ვერტიკალური განვრცობის, ორიენტაციისა და რელიეფის თავისებურებების ფონზე. ბოლო ხანებში ხმელეთის ჰიდროლოგიის სისტემაში ჩამოყალიბდა აგრეთვე — კარსტის ჰიდროლოგია. ხმელეთის ჰიდროლოგიის კვლევის ძირითადი მეთოდია — ჰიდროლოგიური რეჟიმის სტაციონარული შესწავლა წყალსაზომი სადგურების საყრდენი ქსლის მიხედვით. მნიშვნელოვანია ცალკეული ობიექტებისა და ტერიტორიების საექსპედიციო გამოკვლევები, ლაბორატორიული სამუშაოები. ვლადიმიროვი ლ., გიგინეიშვილი გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 489. Аполлов Б. А., Учение о реках, М., 1963; Богословский Б. Б., Озероведение, М., 1960; Великанов М. А., Гидрология суши, 4 изд., Л., 1948; Иванов К. Е., Гидрология болот, Л., 1953: Огиевский А. В., Гидрология суши, М., 1952.
სონდერს მაკლეინი

სონდერს, მაკლეინი (1909 – 2005) – ამერიკელი მათემატიკოსი, სამუელ აილენბერგთან ერთად კატეგორიათა თეორიის შემქმნელი.
ფანკი

ფანკი (ინგლ. funk) — მუსიკალური ჟანრი. იგი წარმოიშვა 1960-იან წლებში, როდესაც აფრო-ამერიკელმა მუსიკოსებმა ერთმანეთს შეუხამეს სოული, რითმ-ენდ-ბლუზი, ჯაზი და ფსიქოდელიური როკი, საცეკვაო რითმებით. ფანკში ძირითადი ელემენტია მელოდია და ჰარმონია, რომელიც ერწყმის რითმს, ან ელექტრონული ბასისა და დასარტყამების ჟღერადობას. სოულისა და ფანკის პორტალი
მყინვარული ნალექები

მყინვარული ნალექები, გლაციალური ნალექები — დანალექების კომპლექსი, რომელთა წარმოშობა დაკავშირებულია თანამედროვე ან ძველ მთის მყინვარებთან და კონტინენტურ ყინულოვან ფარებთან. გამოიყოფა მყინვარული ნალექების 4 გენეტიკური ტიპი: საკუთრივ მყინვარული (მორენა), წყალ-მყინვარული (ფლუვიოგლაციალური ნალექები), ტბიურ-მყინვარული დანალექები (ლიმნოგლაციალური ნალექები) და აისბერგული ნალექები. მყინვარული ნალექების ყველა ტიპი წარმოქმნის, განსაკუთრებით, მეოთხეული სისტემისათვის დამახასიათებელ რთულ შეხამებას (კომპლექსებს ან ფორმაციებს), რომელთა ჩამოყალიბების დროს ვეებერთელა ყინულოვანი ფარები იკავებდნენ უდიდეს ფართობებს თანამედროვე ზომიერი სატყლების ფარგლებში. ქვედა და ზედა პროტეროზოულისა და ზედა პალეოზოურის დანალექებს შორის ცნობილია აგრეთვე ძველი მყინვარული ნალექებიც, რომლებიც ჩვეულებირვ, ძლიერაა შემჭიდროებული და შეცემენტებული, ხოლო ზოგჯერ მეტამორფიზებული (ტილიტები). მეოთხეულ და ძველ მყინვარულ ნალექებში ზოგჯერ მოთავსებულია ალმასის, ოქროს, პლატინას და სხვათა ღარიბი ქვიშრობები, რომლებიც წარმოადგენენ მდიდარი ალუვიური და ზღვიური ქვიშრობების კვების წყაროს. მყინვარული ნალექები შედგენილია დაუხარისხებელი ფხვიერი ნატეხი ქანებით, უფრო ხშირად კაჭარ-თიხებით, თიხნარით, ქვიშნარით, უფრო იშვიათად კი კაჭარ-ქვიშებითა და უხეშღორღიანი ქანებით, რომელიც შეიცავს კაჭარს, ღორღსა და კენჭს. მყინვარული ნალექები განსაკუთრებით დამახასიათებელია ანთროპოგენური სისტემისათვის. Гляциологический словарь / Под ред. В. М. Котлякова. — Л.: Гидрометеоиздат, 1984; Чис­тя­ков А. А., Ма­ка­ро­ва Н. В., Ма­ка­ров В. И. Чет­вер­тич­ная гео­ло­гия. М., 2000. ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 Ледниковые отложения | Большая российская энциклопедия. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-01-31. ციტირების თარიღი: 2021-01-26. ↑ Шанцер E. B., Очерки учения o генетических типах континентальных осадочных образований, M., 1966
Under Pressure

„Under Pressure“ — Queen-ის და დევიდ ბოუის მიერ 1981 წელს ჩაწერილი სიმღერა. ბოუისთვის, ეს იყო პირველი თანამშრომლობა, სადაც იგი ვოკალისტიც იყო და ჩაწერაშიც მონაწილეობდა. სიმღერა შესულია ჯგუფის 1982 წელს გამოსულ ალბომში Hot Space. მან მიაღწია #1 პოზიციას ბრიტანეთის სინგლების ჩარტში. ასევე, სიმღერა შესულია VH1-ის 80'იანების 100 საუკეთესო სიმღერის სიის 31-ე ადგილზე. 1981 წლის სინგლი Under Pressure (მერკური, ტეილორი, დიკონი, მეი, ბოუი) – 4:02 Soul Brother (მერკური, ტეილორი, დიკონი, მეი) – 3:38 ↑ Rock On The Net: VH1: 100 Greatest Songs of the 80's
თამარ აბაშიძე

თამარ ასლანის ასული აბაშიძე (დ. 3 (15) მაისი, 1892 15 მაისი, ზესტაფონი, საქართველო ― გ. 16 მაისი, 1960, თბილისი) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1950). სწავლობდა დონის როსტოვის დრამატულ სტუდიაში. მოღვაწეობა დაიწყო ჭიათურის თეატრში (1913), იყო გორის დრამატული თეატრისა (1939–1940) და ჭიათურის დრამატული თეატრის (1949–1960) მსახიობი. განასახიერა ხანუმას (აქვსენტი ცაგარელის „ხანუმა“), რიფსიმეს (ზურაბ ანტონოვის „მზის დაბნელება საქართველოშო“), მელანოსა და ელენეს (დავით კლდიაშვილის „სამანიშვილის დედინაცვალი“), კრუჩინინას (ალექსანდრე ოსტროვსკის „უდანაშაულო დამნაშავენი“), ვასა ჟელეზნოვას (მაქსიმ გორკის „ვასა ჟელეზნოვა“), კატარინას (უილიამ შექსპირის „ჭირვეული ცოლის მორჯულობა“), ბერსენიევას (ბორის ლავრენიოვის „რღვევა“), იოკასტეს (სოფოკლეს „ოიდიპოს მეფე“) და სხვა როლები. 1954: „ჭრიჭინა“ (ელპიტე) რეჟ. სიკო დოლიძე, ლევან ხოტივარი 1956: „ჩვენი ეზო“ (დათოს ბებია) რეჟ. რევაზ (რეზო) ჩხეიძე თამარ აბაშიძე [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 20. ცუცქირიძე, შ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 22.
ჰაიდარ აბაშიძე

ჰაიდარ ალის ძე აბაშიძე (დ. 15 აგვისტო, 1893, ბათუმი — გ. 29 დეკემბერი, 1965, თბილისი) — ქართველი საზოგადო მოღვაწე, პუბლიცისტი, პედაგოგი. სანჯაყ-ბეგ აბაშიძეთა შთამომავალი, საქართველოს დამფუძნებელი კრების წევრი. სწავლა დაიწყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების ბათუმის სკოლაში. 1905–1908 წლებში სწავლობდა ოსმალეთში. შემდეგ დაბრუნდა ბათუმში და 1912 წელს დაამთავრა საქალაქო სასწავლებელი. 1913 წლიდან მასწავლებლობდა. აქვეყნებდა წერილებს ქართულ პრესაში სამხრეთ საქართველოსა და აჭარის მდგომარეობის შესახებ. ოსმალთა მიერ ძალით გამაჰმადიანებულ ქართველებში აღვივებდა ეროვნულ თვითშეგნებას, ილაშქრებდა პანთურქიზმისა და პანისლამიზმის წინააღმდეგ. პირველი მსოფლიო ომის დროს ხალხს განუმარტავდა ომის ნამდვილ მიზნებს. მისი ინიციატივით აჭარაში გაიხსნა ქართული სკოლები. 1916 წელს აჭარიდან გადაასახლეს. 1918–1920 წლებში იყო „სამუსლიმანო საქართველოს განმათავისუფლებელი კომიტეტის“ აქტიური წევრი. მოითხოვდა მემამულური მიწათმფლობელობის ლიკვიდაციას და გლეხებისათვის მიწის უსასყიდლოდ გადაცემას. მისი ინიციატივით აჭარაში გაიხსნა ქართული სკოლები. 1919–1921 წლებში იყო საქართველოს დამფუძნებელი კრების წევრი სოციალ-დემოკრატიული პარტიიდან. იყო სამუსლიმანო საქართველოს მეჯლისის წევრი. 1921 წელს საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს ოკუპაციის შემდეგ დარჩა საქართველოში. 1921-1932 წლებში მუშაობდა ჭიათურის შავი ქვის მრეწველობაში. ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესების გამო სამსახურს თავი დაანება და საცხოვრებლად თბილისში გადავიდა. 1961 წელს დააჯილდოვეს აჭარის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის საპატიო სიგელით, საბჭოთა ხელისუფლების გამარჯვებაში შეტანილი წვლილისათვის. გარდაიცვალა 1965 წლის 29 დეკემბერს. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. მის გვერდით პანთეონში დასაფლავებულია მისი მეუღლე — მარგალიტა ყაფლანის ასული წერეთელი (დ. 15 მაისი, 1900, სოფელი პერევისა, ახლანდელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტი — გ. 2 სექტემბერი, 1979, თბილისი). თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა. ხვადაგიანი ი., „საქართველოს დამფუძნებელი კრება 1919“, თბილისი: „საბჭოთა წარსულის კვლევის ლაბორატორია“, 2016. — გვ. 146, ISBN 978-9941-0-9318-0. სურგულაძე აბ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 25. ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, "მამულიშვილთა სავანე", გვ. 23, თბ., 1994
უმლაუტი

უმლაუტი (გერმ. Umlaut — „გადახმოვნება“), მეტაფონია (ბერძ. metaphonia — „გადახმოვნება“) — ხმოვნის დამსგავსება მომდევნო ხმოვანთან ამა თუ იმ ნიშნით, მაგალითად რბილსასიმიერობით ანუ ველარულობით, მაგარსასისმიერობით ანუ პალატარულობით. პალატალური უმლაუტი ფართოდაა გავრცელებული სვანურ ენაში. უმლაუტის გამომწვევი ხმოვანი შეიძლება დაკარგულიც იყოს და შემონახულიც. მაგალითად სვანურ სიტყვაში „და̈შდვ“ (დათვი) ა̈ მიღებულია ა-საგან ბოლოკიდური (აწ დაკარგული) ი-ს გავლენით, ხოლო სიტყვაში „ადგარი“ (კლავს) უ-ს გამომწვევი ბოლოკიდური — ი არ დაკარგულა. უმლაუტი ისევე, როგორც სინჰარმონიზმი, ხმოვანთა ასიმილაციური მოვლენაა, ოღონდ, მისგან განსხვავებით, ასიმილაცია აქ რეგრესიული და არა პროგრესული მიმართულებისაა — იმსგავსებს მომდევნო და არა წინამავალი ხმოვანი. უმლაუტის ცნება სხვადასხვანაირად გამოიყენება: უმლაუტს გერმანიკულ ენებში ხმოვნის ცვალებადობის გარკვეულ ხარისხს უწოდებენ. გამონაკლისს წარმოადგენს მხოლოდ გოტური (a-უმლაუტი, i-უმლაუტი და u-უმლაუტი). უმლაუტისგან განასხვავებენ ასევე აბლაუტს, რომელსაც სულ სხვა ეტიმოლოგია და ფუნქცია აქვს. უმლაუტს უწოდებენ გერმანული ანბანის სპეციალურ ასო-ნიშანს, რომლის მეშვეობითაც გადმოიცემა თანამდეროვე გერმანული ენის შესაბამისი ასოები. ყველა ეს ასო ენის ისტორიაში ცნობილია როგორც i-უმლაუტები, და გრაფიკულად დღესდღეობით მათ ასე გამოსახავენ: ä, ö, ü და ორხმოვანა äu და äi. უმლაუტი მომდინარეობს იაკობ გრიმისგან, რომელმაც ასევე სახელწოდება წყვეტა (Brechung) შემოიღო a-უმლაუტის აღსანიშნავად. გერმანიკული ენების გარდა ასევე სხვა ენებსაც მოეპოვებათ უმლაუტის მსგავსი მოვლენები. ეს განსაკუთრებით ითქმის ბერძნულსა და ავესტურში არსებულ i-ეპითეზისზე. ძველი გერმანული იცნობდა ასევე a-უმალუტს. უმლაუტს უწოდებენ ასო-ნიშნებს, რომელთაც გერმანულ ენაში გამოიყენებენ ჟღერაშეცვლილი ხმოვნების გამოსახატავად. ესენია: Ä,ä, Ö,ö, Ü,ü. მათი ჩანაცვლება არც თუ იშვიათად ხდება ასე: ä = ae. (მაგ.; ähnlich = aehnlich; Männer = Maenner) äi = aei. (მაგ.; europäisch = europaeisch) äu = aeu. (მაგ.; Mäuse = Maeuse; Läuse = laeuse) ö = oe. (მაგ.; Söhne = Soehne; öffnen = oeffnen) ü = ue. (მაგ.; über = ueber; jüdisch = juedisch) უმლაუტიან ხმოვანს თავს დაერთვის ტრემა. ჯაფარიძე ზ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 148. Duden, Die Grammatik, Unentbehrlich für richtiges Deutsch, Herausgegeben von der Dudenreadktion. Nach den Regeln der neuen deutschen Rechtschreibung 2006 überarbeiteter Neudruck der 7., völlig neu erarbeiteten und erweiterten Auflage. Duden Band 4. Mannheim, Leipzig, Wien, Zürich: Dudenverlag, 2006.
მიხეილ სუმგინი

მიხეილ ივანეს ძე სუმგინი (რუს. Сумгин, Михаил Иванович; დ. 24 თებერვალი [ ძვ. სტ. 12 თებერვალი]1873, სოფ. კრაპივკა — გ. 8 დეკემბერი 1942, ტაშკენტი) — საბჭოთა მეცნიერი. გეოკრიოლოგიის სახელგანთქმული მკვლევარი და მისი ერთ-ერთი ფუძემდებელი. 1929 წელს მისი ინიციატივითა და ვლადიმერ ვერნადსკის უშუალო მონაწილეობით ორგანიზებული იქნა მარადი მზრალობის მუდმივი შემსწავლელი კომისია. 1939 წელს კომისია კადაკეთდა მზრალობისმცოდნეობის ინსტიტუტად, რომელსაც ვლადიმერ ობრუჩევის სახელი მიეკუთვნა. 1939 წლიდან სუმგინი ინსტიტუტის მოადგილის პოსტზეა. სუმგინის მთავარი დამსახურება არის ის, რომ მან მოახდინა მუდმივი და სეზონური მზრალი ქანების კლასიფიკაცია და ასევე ფართოდ მუშაობდა მზრალობისმცოდნეობის როგორც დამოუკიდებელი მეცნიერების ჩამოყალიბებაზე. Основания механики мёрзлых грунтов, М.— Л., 1937 (совм. с Н. А. Цытовнчем); Общее мерзлотоведение, М.—Л., 1940 (совм. с др.). მიხეილ ივანეს ძე სუმგინი (რუსული) Качурин С. П., Яневский В. К., М. И. Сумгин, "Изв. АН СССР. Серия географическая", 1952, № 6, с. 56—59. ↑ https://bigenc.ru/geography/text/4173204 ↑ Сумгин Михаил Иванович // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a>
Classic Queen

Classic Queen — ინგლისური როკ ჯგუფ Queen-ის 1992 წლის კომპილაციური ალბომი. მისი გამოცემა დაემთხვა ჯგუფის პოპულარობის კვლავ გამოღვიძებას აშშ-ში, მას შემდეგ, რაც სიმღერამ „Bohemian Rhapsody“ გაიჟღერა ფილმში „უეინის სამყარო“ ალბომი აშშ-ის Billboard 200-ში #4 იყო და ამ ქვეყანაში მიიღო სამმაგი, ხოლო კანადაში – ხუთმაგი პლატინის სტატუსი.. მიუხედავად იმისა, რომ კრიტიკოსების აზრით, ეს კარგი კომპილაციაა, იგი არ ჰგავს ჯგუფის სხვა პოპულარულ კრებულებს. მასში შეტანილია მხოლოდ რამდენიმე სიმღერა, რომელიც არ შევიდა Greatest Hits-ში და Greatest Hits II-ში. ამ სიტუაციაციის გამოსასწორებლად, Hollywood Records-მა Greatest Hits გამოსცა მხოლოდ აშშ-ში, 1981 წლის კომპილაციიდან ორი სიმღერის დამატებით. აშშ-სა და კანადაში Greatest Hits II-ის და Classic Queen-ის საერთო გაყიდვებმა 23 მილიონი შეადგინეს. აგრეთვე არსებობს ვიდეოკასეტა ამ კომპილაციაში წარმოდგენილი სიმღერების ოფიციალური ვიდეოებით, მაგრამ იგი ამჟამად სხვა ფორმატებში ხელმისაწვდომი არ არის. იმავე პერიოდში, 1992 წელს, Hollywood Records-მა ხელახლა გამოსცა Greatest Hits, რაც წარმოადგენდა მცდელობას, შეექმნათ Classic Queen-ის დამატება. ორივე ალბომს ერთმანეთის მსგავსი გარეკანები აქვთ, იმ განსხვავებით, რომ Greatest Hits-ზე ფონი წითელია, ხოლო Classic Queen-ზე - ლურჯი. იმის გათვალისწინებით, რომ ორივე ერთმანეთის კონკურენტად ითვლებოდა Queen-ის მთელი რიგი დიდი ჰიტებისა Classic Queen-ში არ შესულა. ასეთები იყო „Another One Bites the Dust“, „We Will Rock You“, „We Are the Champions“, „Somebody to Love“ და „Don't Stop Me Now“, რომლებიც Greatest Hits-ში შევიდა. ↑ https://www.allmusic.com/album/r58558 ↑ Rolling Stone Album Guide ↑ Billboard 25 ივლისი 1992 p.8. Billboard. წაკითხვის თარიღი: 30 მაისი 2011 ↑ 4.0 4.1 RIAA – Gold and Platinum დაარქივებული 4 September 2015 საიტზე Wayback Machine. Recording Industry Association of America წაკითხვის თარიღი: 17 ივნისი 2011 ↑ 5.0 5.1 Canadian Recording Industry Association (CRIA): Certification Results დაარქივებული 1 May 2010 საიტზე Wayback Machine. წაკითხვის თარიღი: 17 ივნისი 2011 ↑ Queen Album: Classic Queen დაარქივებული 2008-02-27 საიტზე Wayback Machine. MTV. წაკითხვის თარიღი: 30 მაისი 2011
Queen Rocks

Queen Rocks — ინგლისური როკ ჯგუფ Queen-ის სიმღერების 1997 წლის კრებული. მასში ძირითადად შეკრებილია ჯგუფის სიმღერები, რომლებიც მძიმე როკისა და მძიმე მეტალის სახეს ატარებენ. გამონაკლისია 1997 წელს შექმნილი „No-One But You (Only the Good Die Young)“, რომელიც არის ჯგუფის უკანასკნელი ჩანაწერი ჯონ დიკონის მონაწილეობით. ინფორმაცია ალბომის შესახებ ↑ https://www.allmusic.com/album/r325812 ↑ Queen: Album Guide. Rolling Stone. ციტირების თარიღი: 12 June 2012.