laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
სან-ფრანსისკო-ნუსანიო

სან-ფრანსისკო-ნუსანიო (ესპ. Municipio de San Francisco Nuxaño) ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ნოჩისტლანის რაიონში, მისტეკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 376 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 0.5%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 22.6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 16.6 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა. ↑ http://www.cuentame.inegi.org.mx/monografias/informacion/oax/territorio/div_municipal.aspx ↑ Censo de Población y Vivienda 2020 - SCITEL es. INEGI. ციტირების თარიღი: February 26, 2021 ↑ Censo de Población y Vivienda 2010 - SCITEL es. INEGI. ციტირების თარიღი: January 27, 2021 ↑ México en cifras - Medio Ambiente - Nayarit es. INEGI (January 2016). ციტირების თარიღი: February 12, 2021 ↑ (1996) Estado de Oaxaca División Territorial de 1810 a 1995. (es). Mexico: INEGI. ISBN 970-13-1507-3.
სან-ხუან-დიუსი

სან-ხუან-დიუსი (ესპ. Municipio de San Juan Diuxi) ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ნოჩისტლანის რაიონში, მისტეკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 056 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 15.9%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 34.9 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 30.3 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა. ↑ http://www.cuentame.inegi.org.mx/monografias/informacion/oax/territorio/div_municipal.aspx ↑ Censo de Población y Vivienda 2020 - SCITEL es. INEGI. ციტირების თარიღი: February 26, 2021 ↑ Censo de Población y Vivienda 2010 - SCITEL es. INEGI. ციტირების თარიღი: January 27, 2021 ↑ México en cifras - Medio Ambiente - Nayarit es. INEGI (January 2016). ციტირების თარიღი: February 12, 2021 ↑ (1996) Estado de Oaxaca División Territorial de 1810 a 1995. (es). Mexico: INEGI. ISBN 970-13-1507-3.
Halictus rubicundus

Halictus rubicundus — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა, რომელიც გვხვდება ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში. სახეობას აქტიურად შეისწავლიან მათი სოციალური ქცევების ცვალებადობის გამო. სახეობის წარმომადგენლების სოციალურ ქცევებზე გავლენას ახდენს კლიმატი: მაღალ სიმაღლეებზე მობინადრე წარმომადგენლები მარტოსულები არიან, ხოლო სხვა პირობებში ისინი ეუსოციალურები არიან. ამ ცვალებადობის შესწავლამ მეცნიერებს წარმოდგენა შეუქმნა სოციალური ქცევების განვითარების პროცესზე. იანეგა დ., Environmental influences on male production and social structure in Halictus rubicundus (Hymenoptera: Halictidae), 1993
ასმალირმაქი

ასმალირმაქი (თურქ. Asmalıırmak) — სოფელი გუნეისუს რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 19 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ გუნეისუდან 6 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 236 ადამიანი ცხოვრობს. ↑ Asmanlıırmak Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Rize Güneysu Asmalıırmak Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020.
ბალიდერე (გუნეისუს რაიონი)

ბალიდერე (თურქ. Ballıdere) — სოფელი გუნეისუს რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 21 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ გუნეისუდან 9 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 438 ადამიანი ცხოვრობს. ↑ Ballıdere Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Rize Güneysu Ballıdere Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020.
ბაშარანი (გუნეისუს რაიონი)

ბაშარანი (თურქ. Başaran) — სოფელი გუნეისუს რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 14 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ გუნეისუდან 5 კილომეტრში. 2017 წლის მონაცემებით სოფელში 229 ადამიანი ცხოვრობს. ↑ Başaran Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Rize Güneysu Başaran Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020.
ბაშქოი (გუნეისუს რაიონი)

ბაშქოი (თურქ. Başköy) — სოფელი გუნეისუს რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 27 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ გუნეისუდან 11 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 633 ადამიანი ცხოვრობს. ↑ Başköy Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Rize Güneysu Başköy Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020.
ბულუთლუ (გუნეისუს რაიონი)

ბულუთლუ (თურქ. Bulutlu) — სოფელი გუნეისუს რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 25 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ გუნეისუდან 10 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 151 ადამიანი ცხოვრობს. ↑ Bulutlu Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Rize Güneysu Bulutlu Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020.
ჩამლიჯა (გუნეისუს რაიონი)

ჩამლიჯა (თურქ. Çamlıca) — სოფელი გუნეისუს რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 20 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ გუნეისუდან 6 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 400 ადამიანი ცხოვრობს. ↑ Çamlıca Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Rize Güneysu Çamlıca Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020.
დუმანქაია (გუნეისუს რაიონი)

დუმანქაია (თურქ. Dumankaya) — სოფელი გუნეისუს რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 17 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ გუნეისუდან 3 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 267 ადამიანი ცხოვრობს. ↑ Dumankaya Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Rize Güneysu Dumankaya Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020.
გიურგენი (გუნეისუს რაიონი)

გიურგენი (თურქ. Gürgen) — სოფელი გუნეისუს რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 20 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ გუნეისუდან 5 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 713 ადამიანი ცხოვრობს. ↑ Gürgen Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Rize Güneysu Gürgen Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020.
გიუნელი (გუნეისუს რაიონი)

გიუნელი (თურქ. Güneli) — სოფელი გუნეისუს რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 17 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ გუნეისუდან 2 კილომეტრში. 2021 წლის მონაცემებით სოფელში 394 ადამიანი ცხოვრობს. ↑ Güneli Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Rize Güneysu Güneli Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020.
ისლაჰიე (გუნეისუს რაიონი)

ისლაჰიე (თურქ. İslahiye) — სოფელი გუნეისუს რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 18 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ გუნეისუდან 7 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 419 ადამიანი ცხოვრობს. ↑ İslahiye Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Rize Güneysu İslahiye Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020.
ქიბლედაღი

ქიბლედაღი (თურქ. Kıbledağı) — სოფელი გუნეისუს რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 17 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ გუნეისუდან 3 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 1 282 ადამიანი ცხოვრობს. ↑ Kıbledağı Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Rize Güneysu Kıbledağı Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020.
Halictus ligatus

Halictus ligatus — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა, ერთ-ერთი იმ სახეობათა შორის, რომლებიც ბუდეს ნიადაგში აშენებენ. Lasioglossum zephyrum-ის მსგავსად, H. ligatus სახეობის წარმომადგენლები მიეკუთვნებიან ეუსოციალური ფუტკრების ჯგუფს, შესაბამისად, აგრესია კოლონიაში იერარქიის დამყარების ერთ-ერთი უმთავრესი ხერხია. ↑ Britannica Encyclopædia Everything about bees
ივარ კალნინში

ივარ კალნინში (ლატვ. Ivars Kalniņš; დ. 11 აგვისტო, 1948, რიგა) — კინოსა და თეატრის საბჭოთა და ლატვიელი მსახიობი. ივარ კალნინში დაიბადა 1948 წლის 11 აგვისტოს რიგაში. მამა ავტომექანიკოსი იყო, დედა - დიასახლისი. 14 წლიდან სწავლას მუშაობასაც უთავსებდა. აითვისა ზეინკლის პროფესია, შემდეგ კი გამოთვლით ტექნიკას არემონტებდა. ახალგაზრდობაში კალნინში უკრავდა რამდენიმე როკ-ჯგუფში და გრძელ თმებს ატარებდა. 1968 წელს დაამთავრა რიგის მე-8 საღამოს სკოლა. გადაწყვიტა თავისი ბედი ხელოვნებისთვის დაეკავშირებინა და ლატვიის სახელმწიფო კონსერვატორიის თეატრალურ ფაკულტეტზე ჩააბარა, რომელიც 1974 წელს წარმატებით დაამთავრა. 1972-2000 წლებში იან რაინისის სახელობის აკადემიური თეატრის მსახიობია. კინოში გადასაღებად პირველი კურსიდანვე იწვევდნენ. გადაღებულია ფილმებში: „ერთგული მეგობარი სანჩო“ (სენიორ როდრიგესი, სანჩოს მამა; 1974), „ფერფაქსის მილიონები“ (პოლ ფერფაქსი; 1980), „ვილა „გრეტას“ საიდუმლოება“ (იან პლინტო; 1983), „კაპიტანი ფრაკასი“ (ჰერცოგი დე ვალომბრეზი; 1984), „ზამთრის ალუბალი“ (ჰერბერტი; 1985), „ლაბირინთში შესასვლელი“ (პროფესორი პანაფიდინი; 1989), და სხვა. ივარ კალნინშს ჩაწერილი აქვს რამდენიმე მუსიკალური ალბომი. იყო მეექვსე სეიმის დეპუტატი. 2022 წელს რუსეთის უკრაინაში შეჭრის გამო კრიტიკით გამოვიდა. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ივარ კალნინში ივარ კალნინში — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) Ivars Kalniņš
დედამიწის ბირთვი

დედამიწის ბირთვი — დედამიწის ცენტრალური ნაწილი, რომელიც შემოსაზღვრულია 3470 კმ საშუალო რადიუსის მქონე სფერული ზედაპირით. მდებარეობს 2900 კმ სიღრმეზე. დედამიწის ბირთვს ყოფენ გარეგან ბირთვად (E ფენა), გარდამავალ ზონად (F ფენა) და შიგაბირთვად (G ფენა). დედამიწის ბირთვის ნივთიერება ქვედა მანტიის ნივთიერებისაგან განსხვავდება მაღალი სიმკვრივით, ელექტროგამტარობით, გრძივი სეისმური ტალღების გავრცელების ნაკლები სიჩქარით. დედამიწის ბირთვის შემადგენელი ნივთიერების შესახებ არსებობს სხვადასხვა მოსაზრება. მკვლევართა უმრავლესობას მიაჩნია, რომ დედამიწის ბირთვის ნივთიერება მანტიის ნივთიერების მსგავსია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 428.
დედამიწის ბრუნვა

დედამიწის ბრუნვა — დედამიწის ერთ-ერთი მოძრაობა. დედამიწის ბრუნვით აიხსნება დღისა და ღამის ურთიერთცვლა, ციურ სხეულთა ხილული დღეღამური მოძრაობა და ზოგი სხვყ მოვლენა: დაკიდებული სხეულის რხევის სიბრტყის მობრუნება (ფუკოს ქანქარა), ვარდნილი სხეულის გადახრა აღმოსავლეთისაკენ და სხვა. დედამიწის ბრუნვის შედეგად დედამიწის ზედაპირზე მოძრავ სხეულებზე მოქმედებს კორიოლისის ძალა; მისი მოქმედება ვლინდება მდინარეთა მიერ. ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში მარჯვენა, ხოლო სამხრეთში — მარცხენა ნაპირების უპირატეს ჩამორეცხვასა (ბერის კანონი) და ატმოსფეროს ცირკულაციის ზოგიერთ თავისებურებაში (ციკლონები, ანტიციკლონები, მუსონები, პასატები და სხვა). ასტრონომიული დაკვირვებით დადგენილია, რომ დედამიწა გაზაფხულის ბუნიობის წერტილის მიმართ ერთ სრულ შემობრუნებას ანდომებს საშუალო მზისმიერი დროის 23 სთ, 56 წთ, 4.091 წმ. დედამიწა ბრუნავს დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ საათის ისრის მოძრაობის საწინააღმდეგო მიმართულებით (თუ დედამიწას ვუყურებთ ჩრდილოეთ პოლუსიდან). დედამიწის ბრუნვის ღერძი ვარსკვლავების მიმართ ისე გადაადგილდება, რომ ინარჩუნებს ეკლიპტიკისადმი საშუალო დახრას, რომელიც 1900 წელს 66°23′51.74″ იყო და XX საუკუნის განმავლობაში მხოლოდ 0.01″-ით გაიზარდა (პრეცესია). გარდა ამისა, იგი განიცდის მცირე რხევებს საშუალო მდებარეობის მიმართ (ნუტაცია). დედამიწის ბრუნვის ღერძი მდებარეობას იცვლის თვით დედამიწის სხეულშიც (დედამიწის პოლუსების მოძრაობა). ბოლო დრომდე დედამიწის ბრუნვის სიჩქარე მუდმივი ეგონათ, მაგრამ მზის, მთვარისა და პლანეტების პოზიციურ დაკვირვებათა ზუსტმა ანალიზმა ცხადყო, რომ დედამიწა არათანაბრად ბრუნავს. მოქცევითი ხახუნის (მიქცევა და მოქცევა) გავლენით დედამიწის ბრუნვა ნელდება, რაც იწვევს ვარსკვლავთმიერი დღე-ღამის ხანგრძლივობის ზრდას. უკანასკნელი 2.5 ათასი წლის განმავლობაში ის გაიზარდა 0.0024 წმ-ით. შემჩნეულია აგრეთვე დედამიწის ბრუნვის სიჩქარის მცირე რხევები. როგორც არაპერიოდული, ისე ერთწლიანი, ნახევარწლიანი, ერთთვიანი და ნახევართვიანი პერიოდებით. დედამიწის ბრუნვის თეორია დაამუშავეს ჯერ კიდევ ი. ნიუტონმა, ჟ. დ'ალამბერმა და ლ. ეილერმა, მაგრამ ისინი ღედამიწას აბსოლუტურად მყარ სხეულად მიიჩნევდნენ. დედამიწის ბრუნვის თეორია დედამიწის შინაგანი აგებულების თანამედროვე მონაცემების გათვალისწინებით, დაამუშავა საბჭ. გეოფიზიკოსმა მ. მოლოდენსკიმ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 428.
ენვერ ისმაილოვი

ენვერ ალეკბერ ოღლუ ისმაილოვი (აზერ. Enver Alekber oglu Ismayilov; დ. 10 აპრილი , 1916 , ტფილისი — გ. 25 აპრილი , 1988 , ბაქო ) — აზერბაიჯანელი და საბჭოთა არქიტექტორი, სახელმწიფო მოღვაწე. აზერბაიჯანის სსრ დამსახურებული ინჟინერი (1962). სსრკ არქიტექტორთა კავშირის გამგეობის წევრი. შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალერი (1966), სსრკ მინისტრთა საბჭოს პრემიის ლაურეატი (1972). დაიბადა 1916 წლის 10 აპრილს ქალაქ ტფილისში. 1928-1933 წლებში სწავლობდა ნარიმანოვის სახელობის ტექნიკურ სასწავლებელში (ბაქო). მოგვიანებით სწავლა განაგრძო აზერბაიჯანის სახელობის ინდუსტრიული ინსტიტუტის არქიტექტურისა და სამშენებლო ფაკულტეტზე. მან კარიერა აზგოსპროექტის დიზაინის ინსტიტუტში დაიწყო, როგორც არქიტექტორმა. კარიერის კიბეზე სწრაფად ასვლისას, რამდენიმე წელიწადში დაიკავა ინსტიტუტის განყოფილების ხელმძღვანელის თანამდებობა. 1942 - 1944 წლებში - საბინაო და კომუნალური მომსახურების სახალხო კომისარიატის განყოფილების გამგე. აზგოსპროექტში დაბრუნების შემდეგ, 1951 წელს დაინიშნა დიზაინის ინსტიტუტის ხელმძღვანელად. 1951 წლიდან 1953 წლამდე - ასსრ მინისტრთა საბჭოსთან არსებული არქიტექტურული საქმეთა დეპარტამენტის უფროსი. მცირე ხნით მუშაობდა აზერბაიჯანის სსრ საბინაო და კომუნალური მომსახურების მინისტრის მოადგილედ. 1953 წლის 1 დეკემბრიდან 1955 წლის 14 ოქტომბრამდე მუშაობდა ასსრ მინისტრთა საბჭოსთან არსებულ არქიტექტურულ საქმეთა დეპარტამენტში ხელმძღვანელ თანამდებობებზე. 1955 წლის ოქტომბრიდან 1957 წლის ივნისამდე მუშაობდა ასსრ მინისტრთა საბჭოსთან არსებული სამშენებლო და არქიტექტურის სახელმწიფო კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილედ. 1957 წლის ივნისიდან 1958 წლის იანვრამდე მუშაობდა ასსრ-ს მშენებლობის მინისტრის მოადგილედ. 1958 წლის 16 იანვრიდან სიცოცხლის ბოლო დღეებამდე მუშაობდა აზერბაიჯანის სსრკ სამშენებლო საქმეთა სახელმწიფო კომიტეტის თავმჯდომარის პირველ მოადგილედ. მრავალი ნაშრომის ავტორი ბაქოსა და აზერბაიჯანის სხვა ქალაქებში. https://web.archive.org/web/20220901102723/https://www.uaa.az/index.php/az/activity-az/history-architecture/619-nv-r-l-kb-r-oglu-ismay-lov-1916-1988 ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 Müsəddin Namazov, Elçin Əliyev. Ənvər Ələkbər oğlu İsmayılov // Azərdövlətlayihə. Bakı: Şərq-Qərb. 2015. S. 40–42. ISBN 978-9952-8280-3-0.
ენვერ გასიმზადე

ენვერ ალი ოღლუ გასიმზადე (აზერ. Ənvər Qasımzadə; დ. 12 თებერვალი, 1912, სალიანი — გ. 12 მარტი, 1969, ბაქო) — აზერბაიჯანელი საბჭოთა არქიტექტორი, აზერბაიჯანის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის წევრი-კორესპონდენტი (1967), აზერბაიჯანის სსრ დამსახურებული აღმაშენებელი (1960). ენვერ გასიმზადე დაიბადა 1912 წლის 12 თებერვალს რუსეთის იმპერიის ბაქოს პროვინციის ქალაქ სალიანში, აზერბაიჯანში რუსული ენისა და ლიტერატურის ერთ-ერთი პირველი მასწავლებლის, ალი-ბეკ კასიმოვის ოჯახში. 1936 წელს დაამთავრა აზერბაიჯანის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი ბაქოში. ჯერ კიდევ სტუდენტობისას გასიმზადე ორგანიზაცია „აზგოსპროექტში“ მუშაობდა. 1941 წლიდან იყო CPSU-ს წევრი. 1962-1968 წლებში ეკავა აზერბაიჯანის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის რექტორის თანამდებობა. დაჯილდოებულია 4 ორდენით (წითელი დროშის ორდენი, წითელი ვარსკვლავის ორდენი, სამამულო ომის I და II ხარისხის ორდენები), ასევე მედლები. • Алескеров Г. А. Архитектура Советского Азербайджана // Архитектура республик Закавказья. — М., 1951. — С. 97—154. ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 Касимзаде Энвер Али оглы // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969. — Т. 11. — С. 496. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a> ↑ КАСИМЗАДЕ ЭНВЕР АЛИ ОГЛЫ. slovar.cc (2012). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 28 January 2021. ციტირების თარიღი: 28 January 2021. ↑ Касим-заде Энвер Али оглы. www.uaa.az (12 June 2016). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 12 April 2021. ციტირების თარიღი: 28 January 2021.
დემნა ცაგარეიშვილი

დემნა ცაგარეიშვილი (დ. 1933, გუბი — გ. 1997) — ქართველი ინჟინერი დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მეტალურგიული ფაკულტეტი შავი ლითონების მეტალურგიის სპეციალობით 1957 წელს. 1957-1958 წლებში იყო ავჭალის ქარხანა "ცენტროლიტის" ინჟინერ-მკვლევარი, 1958-1969 წლებში საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის მეტალურგიის ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერი თანამშრომელი, 1969-1985 წლებში ამავე ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერი თანამშრომელი, 1985-1997 წლებში მთავარი მეცნიერი თანამშრომელი. 1992 - პეტრე მელიქიშვილის სახელობის პრემია 1984 - გიორგი ნიკოლაძის სახელობის პრემია საქართველოს სახელმწიფო პრემია, მეცნიერებისა და ტექნიკის დარგში (ერთობლივი გამარჯვება) საქართველოს მეცნიერებისა და ტექნიკის დარგის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები 1993-2004 წლებში, თბ., 2012, გვ. 12 დემნა ცაგარეიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
გიორგი შალუტაშვილი

გიორგი შალუტაშვილი (დ. 1 სექტემბერი, 1965, თბილისი) — ქართველი რეჟისორი და პედაგოგი. შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორი, პროფესორი, ხელოვნების დოქტორი. დაამთავრა საქართველოს შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტი 1987 წელს. 1989-1992 წწ. იყო მესხეთის სახელმწიფო დრამატული თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელი; 1992 წლიდან მუშაობს პედაგოგად შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტში, როგორც ჯგუფის ხელმძღვანელს გამოშვებული ჰყავს 8 სამსახიობო ჯგუფი; დადგმული აქვს 80-ზე მეტი სპექტაკლი; წაკითხული აქვს ლექციები და ჩატარებული აქვს მასტერკლასები ინგლისში, პოლონეთში, უნგრეთში, ისრაელში, შვედეთში და ჩინეთში წამყვან თეატრალურ სასწავლებლებში. მიღებული აქვს მონაწილეობა არაერთ საერთაშორისო თეატრალურ და კინოფესტივალში. 2012 წელს ლონდონის კულტურული ოლიმპიადის ფარგლებში მისი სპექტაკლი დასახელდა მსოფლიოს ათ საუკეთესო სტუდენტურ სპექტაკლს შორის. (ISDF-2012) 2000 წლიდან მუშაობს კინოდოკუმენტალისტიკაში, გადაღებული აქვს 20-ზე მეტი დოკუმენტური ფილმი; ეროვნული დრამატურგიის ფესტივალის ერთ-ერთი დამაარსებელი (2006) (ახალციხე); 2008-2009 წწ. იყო სანდრო ახმეტელის სახელობის დრამატული თეატრის მთავარი რეჟისორი; 2009-2014 წწ. სამსახიობო ოსტატობის მიმართულების ლიდერი; 2014-2020 წწ. დრამის ფაკულტეტის დეკანი; 2020 წლიდან დღემდე შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორი. გრან-პრი, ევრაზიული ტელეფორუმი (მოსკოვი) ფილმისათვის "მისაღები გამოცდები" (2001) საქართველოს საპატრიარქოს სპეციალური სიგელი ფილმისთვის "გზა სამეუფო" (2006) პრიზი "წმინდა ანდრიას ჯვარი" (ბათუმის საერთაშორისო კინოფესტივალი) საუკეთესო სატელევიზიო ფილმისათვის "დიდი ანდრიას ნაკვალევზე" (2007) ჟიურის სპეციალური პრიზი "წმინდა ანდრიას ჯვარი" (ბათუმის საერთაშორისო კინოფესტივალი) ფილმისათვის "სტუმრად პატრიარქთან" (2008) გ. ერისთავის სახელობის კომედიის ფესტივალის გრან-პრი სპექტაკლისთვის "მე მინდა კნეინა გავხდე" (2014) თუმანიშვილის სახელობის პრემია-"თუმანიშვილის ვაშლი" სპეექტაკლისთვის "მეთევზე-ერთი,ორი" (2016) საქართველოს თეატრალური საზოგადოების პრემია წლის საუკეთესო რეჟისურისათვის (2017) გიორგი შალუტაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი გიორგი შალუტაშვილი — შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტი სტატია CGTN-ზე
ვალერიან ზურაბიშვილი

ვალერიან ზურაბიშვილი (დ. 25 ოქტომბერი, 1917, შემოქმედი —გ. 29 დეკემბერი, 2006) — ქართველი ეკონიმისტი, მეცნიერი. 1939 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი. 1947–1986 წლებში მუშაობდა სსრკ-ის სახელმწიფო კონტროლის სამინისტრო სისტემაში და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ცენტრალურ აპარატში სხვადასხვა პასუხსაგებ თანამდებობაზე. ეწეოდა სამეცნიერო-პედაგოგიურ საქმიანობას თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის (1961–1986), საქართველოს მეცნიერებისა და ტექნიკის სახელმწიფო კომიტეტთან არსებულ სახალხო მეურნეობის მართვის ინსტიტუტში (1986–1991), ფინანსებისა და სტატისტიკის ინსტიტუტში (1991–1994). 1994–2003 წლებში იყო ეკონომიკისა და სოციალური პრობლემების სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ფინანსების, ფულის მიმოქცევისა და კრედიტის განყიფილების გამგე, 2004–2006 წლებში ამავე ინსტიტუტის მთავარი მეცნიერ თანამშრომელი. არის მრავალი სამეცნიერო შრომის ავტორი. მისი კვლევის საგანი იყო ფინანსების და სამეურნეო საქმიანობის ეკონომიკური ანალიზის საკითხები. აღსანიშნავია ვალერიან ზურაბიშვილის ღვაწლი ეკონომიკური და საფინანსო-საკრედიტო ტერმინოლოგიის შემუშავებაში. გამოცემული აქვს მონოგრაფიები და სახელმძღვანელოები. მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში. მიღებული აქვს საბრძოლო და სახელმწიფო ჯილდოები. 1998 — ღირსების ორდენი 1967 — საქართველოს რესპუბლიკის დამსახურებული ეკონომისტი მედალი „გერმანიაზე გამარჯვებისთვის“ შრომის ვეტერანი მედალი „შრომითი მამაცობისთვის“ წითელი ვარსკვლავის ორდენი სამამულო ომის II ხარისხის ორდენი მედალი „საბრძოლო დამსახურებისთვის“ ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 402. წიგნი ღირსებისა: ტ. 3/ შემდგ.: თამაზ ყიფიანი, თენგიზ გაჩეჩილაძე, გურამ სიმონიშვილი. თბ., 2001, გვ. 56 ომგადახდილი მეცნიერები: საგამომცემლო ცნობები, შემდგ.: გრიგოლ ბრეგაძე. თბ., 2000, გვ. 45 ↑ 1.0 1.1 1.2 http://www.nplg.gov.ge/bios/ka/00009113/ ↑ ვალერიან ზურაბიშვილი
ლეონიდე ვაგინი

ლეონიდე ივანეს ძე ვაგინი (რუს. Леонид Иванович Вагин; დ. 18 თებერვალი, 1905, თბილისი, — გ. 4 აპრილი, 1976, მოსკოვი) — საბჭოთა სამხედრო მეთაური, გენერალ-მაიორი (1944). საბჭოთა კავშირის გმირი (6 აპრილი, 1945). დაამთავრა თბილისის ქვეითთა სასწავლებელი (1925), კ. ვოროშილოვის სახელობის უმაღლესი სამხედრო აკადმიის კურსები (1954). წითელ არმიაში იყო 1921 წლიდან. მონაწილეობდა საქართველოში ანტისაბჭოთა გამოსვლების ჩახშობაში. მსახურობდა ამიერკავკასიაში განლაგებულ გაერთიანებული სახელმწიფო პოლიტიკური სამმართველოს და შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატის ჯარებში. მონაწილეობდა სსრკ-ფინეთის (1939-1940) და II მსოფლიო ომებში. იყო 79-ე მსროლელი დივიზიის მეთაურის მოადგილე, შემდეგ — მეთაური. ვისლა-ოდერის ოპერაციაში (1945) თავის გამოჩენისთვის მიენიჭა საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება. ომის შემდეგ სამეთაურო თანამდებობებზე იყო საოკუპაციო ჯარებში გერმანიაში, შემდეგ — ლენინგრადისა და მოსკოვის სამხედრო ოლქებში. 1961 წელს თადარიგში გავიდა. ცხოვრობდა და გარდაიცვალა მოსკოვში. დაჯილდოებულია ლენინის 2, წითელი დროშის 5, სუვოროვის II ხარისხის ორდენებით, პოლონური „ვირტუტი მილიტარის“ ორდენით, მედლებით. ჩინჩილაკაშვილი ტ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 128. Великая Отечественная. Комдивы: военный биографический словарь (Д. А. Цапаев и др.; под общ. ред. В. П. Горемыкина), М., 2014. — С. 384-386.
ბათისფერო

ბათისფერო (ბერძ. βαθύς — „ღრმა“ და σφαῖρα — „სფერო“) — წყალქვეშა დაკვირვებებისათვის განკუთვნილი ფოლადის სფერული კამერა. აღჭურვილია საზომი და წყალქვეშა სათვალთვალო აპარატურით, ჰაერის სარეგენერაციო სისტემით, ტელეფონით, სათვალიერებელი ილუმინატორებით. წყალში გემიდან უშვებენ გვარლის საშუალებით. ბათისფერო პირველად იტალიელმა მეცნიერმა ბალზამელომ გამოიყენა (1892 წელს ხმელთაშუა ზღვაში 165 მ სიღრმეზე ჩაეშვა). 1911 წელს ამერიკელმა ინჟინერმა გ. ჰარტმანმა ამავე ზღვაში 458 მ სიღრმეს მიაღწია. 1934 წელს ამერიკელმა უ. ბიბი და ო. ბარტონი ბათისფეროთი „პროგრესის საუკუნე“ ბერმუდის კუნძულებთან 923 მ სიღრმეზე ჩაეშვნენ. 1948 წელს ო. ბარტონმა გაუმჯობესებული ბათისფეროთი კალიფორნიის რაიონში 1360 მ სიღრმეს მიაღწია. XX საუკუნის 50-იანი წლებიდან ოკეანოგრაფიული გამოკვლევებისა და ჩაძირული გემების ამოღებასთან დაკავშირებული ზოგიერთი სამუშაოს შესრულების დროს ბათისფეროს ნაცვლად ჰიდროსტატს იყენებენ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 147-148.
ბათისკაფი

ბათისკაფი (ბერძ. βαθύς — „ღრმა“ და σκάφος — „გემი“) — ოკეანოგრაფიული და სხვა გამოკვლევებისათვის განკუთვნილი ღრმა წყლის ავტონომიური (თვითმავალი) აპარატი. შედგება ტივტივასა და გონდოლისაგან (ფოლადის სფერო). ტივტივას ძირითადი ნაკვეთური გავსებულია წყალზე მსუბუქი სითხით (მაგალითად, ბენზინით); სხვა ნაკვეთურებში ცისტერნები და აკუმულატორებია, გონდოლაში კი — ეკიპაჟი, მართვის აპარატურა, ჰაერის სარეგენერაციო სისტემა, რადიოსადგური, ულტრაბგერითი ტელეფონი, სატელევიზიო კამერა და სამეცნიერო-კვლევითი მუშაობისათვის საჭირო ხელსაწყოები. გონდოლაზე გარედან დამაგრებულია წევის ხრახნებიანი ელექტრული ამძრავები და რამდენიმე სანათი. სრულყოფილ ბათისკაფს აქვს გრუნტის სინჯის ასაღები მოწყობილობა, ფოტოაპარატი და მანიპულატორის დისტანციური მართვის სისტემა წყალქვეშა სამუშაოს ჩასატარებლად. ბათისკაფის ცურვადობა მყარი ბალასტის (ჩვეულებრივ, საფანტის) ჩამოყრითა და სამანევრო ცისტერნიდან ბენზინის გამოშვებით რეგულირდება. პირველი ბათისკაფი (FNRS-2) ააგო და გამოცადა (1948) შვეიცარიელმა ო. პიკარმა. 1953 წელს პიკარი თავის შვილ უაკთან ერთად ბათისკაფ „ტრიესტით“ 3160 მ სიღრმეზე ჩაეშვა. 1954 წელს ფრანგებმა ჟ. უომ და პ. ვილმმა ბათისკაფ FNRS-3-ით 4050 მ სიღრმეს მიაღწიეს. 1960 წელს ჟ. პიკარმა და დ. უოლშმა მოდერნიზებული ბათისკაფი „ტრიესტით“ წყნარ ოკეანეში მარიანას ღარის ფსკერს მიაღწიეს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 147.