სპარსეთის მმართველთა სია

სტატიაში წარმოდგენილია ირანის მეფეების სია უძველესი დროიდან 1979 წლამდე . ელამები უძველესი ირანული მოსახლეობა იყო . ისინი ცხოვრობდნენ დღევანდელ ხუზესტანის პროვინციაში და სწორედ აქედან უნდა წარმოდგებოდეს ამ რაიონის თანამედროვე სახელწოდება . ელამის სახელმწიფო არსებობდა IV - III ათასწლეულებში. დედაქალაქი სუსა. უცნობი მმართველები ჰამბენ-ჰაბუა I (ჰუმბაბა) (ძვ.წ 2680 წელი ურუქის მეფე) ჰამბემ-შუტირი (მეფობის წლები უცნობია) ქათირ-ლეკემერი (მეფობის წლები უცნობია) ავანას დინასტია პირველი ელამების დინასტიაა, რომლის შესახებაც ჩვენამდე ცნობები მოსულია (დინასტია ჩამოყალიბდა ძვ. წ. XXVII საუკუნეში მეფეების დედაქალაქი იყო ურუქი) Kur-Ishshak (36 years fl. c. 2550 BC contemporary with Lugal-Anne-Mundu king of Adab & Ur-Nanshe king of Lagash) პელი (დაახლოებით ძვ.წ 2500) ტატა I (მეფობის წლები უცნობია) უკუ ტახიში (მეფობის წლები უცნობია) ხიშური (მეფობის წლები უცნობია) შუშუნტარანა (მეფობის წლები უცნობია) ნაპი ლხუში (მეფობის წლები უცნობია) აუტელიმეში (?) (დაახლოებით ძვ.წ 2350) კიკუ სივე ტემპტი (მეფობის წლები უცნობია) ხიშეპ რატენი I (მეფობის წლები უცნობია) ლუხ იშანი (დაახლოებ ძვ.წ 2325) ხიშეპ რატენი I-ის შვილი ხიშეპ რატენი II (ძვ.წ 2325-2311) ლუხ იშანი-ის შვილი ჰელუ (დაახლოებით. c. 24 საუკუნე) ჰიტა (აგრეთვე. აქადის მეფე) შიფიგ-ინშუშინაკი (მეფობის წლები უცნობია) კუტიკ-ინშუშინაკი (ურ-ნამუს დინასტია აგრეთვე ურის მეფე) შიფიგ-ინშუშინაკი-ის შვილი ავანას დინასტიას ბოლო მოუღო კურიტების შემოსევებმას. ჰატენაში (7 წლიანი მმართველობა. ძვ.წ 2530) ზიზი (მეფობის წლები უცნობია) ურ-ადადი (მეფობის წლები უცნობია) ურ-იშკური (ძვ.წ 2041- 2037) ვარედ-ნანერი (ძვ.წ 2037 წლიდან) უცნობი სამეშქების მეფეები ( კუტიკ-ინშუშინაკი მეფე ავანას დინასტიიდან) გირ-ნემა I (მეფობის წლები უცნობია) თაზითა I (მეფობის წლები უცნობია) ეპარტი I (მეფობის წლები უცნობია) თაზითა II (მეფობის წლები უცნობია) გირ-ნემა II (დაახლოებით. 2033) ლურექ-ლუჰანი (ძვ.წ 2028 - 2022) თან-რუფურათანი I (მეფობის წლები უცნობია) კინდეტუ (მეფობის წლები უცნობია) თან-რუფურათანი I-ის შვილი ჰუთრანი-თამთი (დაახლოებით. 2006) აგრეთვე ურის მეფე პეპი (მეფობის წლები უცნობია) ინდეტუ-ინშეშუნეკი I (მეფობდა ასევე ისინში & ბილალანში და ეშნუნენში) პეპი-ის შვილი. ტენ-რუჰურეთინი II (მეფობდა ასევე. ისინში) ინდეტუ-ინშეშუნეკი I-ის შვილი. ინდუტუ-ინშეშუნეკი II (მეფობდა 3 წელი. მეფობის წლები უცნობია) ინდუტუ-ინშეშუნეკი II-ის შვილი ინდუტუ-ნეპერი (მეფობის წლები უცნობია) ინდუტუ-თემთი (დაახლოებით ძვ.წ 1928?) The unnamed king of Anshan (until 2305 BC) king of Sherihum & Anshan. Defeated & sent to Akkad. Shalabum (before 2068 until 2064 BC) married with a daughter of Shulgi king of Ur Libum (from 2064 BC) made some wars against Ur The unnamed king of Anshan (c. 2041-2037 BC) married with a daughter of Shu-Sin king of Ur The unnamed king of Anshan (until 2017 BC) married with a daughter of Ibbi-Sin king of Ur Kutir-Nahhunte I (fl. c. 2006 BC) conqueror of Ur in union with Hutran-Temti king of Simashki. He took statue of Nannar from Ur to Anshan. The unnamed king of Anshan (cont. Shu-ilishu king of Isin) restored statue of Nannar to Isin Eparti II (cont. Iddin-Dagan king of Isin) (Sukkalmah & king of Anshan & Susa). Married with a daughter of Iddin-Dagan king of Isin in 1973 BC. ეპარტ II ისინის მეფე ძვ.წ 1973. შილჰეჰა (მეფობის წლები უცნობია) ეპარტ II-ის შვილი პელერ იშენი (დაახლოებით 1928?) ჰუკ სეითი ათთა ჰუსშუ (?1928- 1894) შილჰეჰას შვილი ტეთეფ მედა (ძვ.წ 1890 წლის შემდეგ) ჰუკ კირვაში (მეფობის წლები უცნობია) ტამ სენითი (მეფობის წლები უცნობია)ჰუკ კირვაშის შვილი ჰუკ-ნაჰუნთი (მეფობის წლები უცნობია) ჰუკ კირვაშის შვილი ჰუკ ნასურ I (მეფობის წლები უცნობია) შირიქუდუჰი (ასურეთის მეფე) ჰუკ ნასურ I-ის შვილი შიმუთ ვართეში I (მეფობის წლები უცნობია) სევე პელერ ჰუპაკი (დაახლოებით ძვ.წ 1765) შირიქუდუჰის შვილი ჰუდუზიულუჰ I (მეფობის წლები უცნობია) შირიქუდუჰის შვილი ჰუთირ ნაჰთე II (მეფობის წლები უცნობია) ჰუდუზიულუჰ I-ის შვილი ატა მარა ჰალაკი (მეფობის წლები უცნობია) ტეტა II (მეფობის წლები უცნობია) ატა მარა ჰალაკის ძმა ლილა ირტეში (მეფობის წლები უცნობია) ჰუდუზიულუჰ I-ის შვილი თემთი აგუნი (მეფობის წლები უცნობია) ჰუთირ ნაჰთე II-ის შვილი ხუთირ შილჰეჰე (მეფობის წლები უცნობია) თემთი აგუნის შვილი ჰუკ ნაშურ II (დაახლოებით . ძვ.წ 1646) ხუთირ შილჰეჰე-ს შვილი თემთი რეფთეში (მეფობის წლები უცნობია) ხუთირ შილჰეჰე-ს შვილი შიმუთ ვერთეშ II (მეფობის წლები უცნობია) son of Kutir-Shilhaha შირთუჰი (მეფობის წლები უცნობია) ჰუკ ნაშურ II-ის შვილი ჰუდუზულუჰი II (მეფობის წლები უცნობია) შიმუთ ვერთეშ II-ის შვილი თან ული (მეფობის წლები უცნობია) თემთი ჰალკი (მეფობის წლები უცნობია) თან ული-ის შვილი ხუკ ნაშურ III (მეფობის წლები უცნობია) თან ული-ის შვილი ხუთილ მეთლეთი (ძვ.წ 1500) თან ული-ის შვილი ხიდინუ (ძვ.წ 15 საუკუნე) ანშანის & სასას მეფე ინშუშინაკ სუკიქ ნანიპირი (მეფობის წლები უცნობია) ანშანის & სასას მეფე თან რუჰურათინ III (ძვ.წ 15 საუკუნე) ანშანის & სასას მეფე შალა (ძვ.წ 2041 - 2037) ანშანის & სასას მეფე თემთი აჰარი (მეფობის წლები უცნობია) ანშანის & სასას მეფე ატა ჰელკი (მეფობის წლები უცნობია) ატა კიტეჰი I (მეფობის წლები უცნობია) ატა ჰელკის შვილი იგე ჰალიკი (მეფობის წლები უცნობია) პაჰირ იშენი I (ბაბილონის მეფე) იგე ჰალიკის შვილი კიდინ ჰუთრანი I (მეფობის წლები უცნობია) პაჰირ იშენი I-ის შვილი ატარ კიტეჰი II (მეფობის წლები უცნობია) იგე ჰალიკი-ის შვილი ჰუმბან ნუმენე I (ბაბილონის მეფე) ატარ კიტეჰი II-ის შვილი უნთეშ ნეპირიშა (მეფობის წლები უცნობია) ჰუმბან ნუმენე I-ის შვილი კიდინ ჰუთრანი II (მეფობის წლები უცნობია) უნთეშ ნეპირიშა-ის შვილი ნეპირიშა უნთეშ (მეფობის წლები უცნობია) კიდინ ჰუთრანი II-ის შვილი პაჰირ იშენი II (მეფობის წლები უცნობია) უნთეშ ნეპირიშა (მეფობის წლები უცნობია) პაჰირ იშენი II-ის შვილი კიდინ ჰუთრანი III , პაჰირ იშენი II-ის შვილი ჰულუთუშ ინშუშინაქი (დაახლოებით. 1210) შუთრუქ ნაჰუნთე I (დაახლოებით. 1158) ქუთირ ნაჰუნთე III (დაახლოებით. 1155) შილჰაქ ინშუშინაქ I (მეფობის წლები უცნობია) ჰუთელუთუშ ინშუშინაქ (დაახლოებით. 1110) შილჰინა ჰამრუ ლაკამარა (ძვ.წ 1110 წლის შემდეგ) ჰამბან ნიმენა II (ძვ.წ 11 საუკუნის შემდეგ) შუთრუქ ნაჰუნთე II (ძვ.წ 11 საუკუნის შემდეგ) აქშირ შიმუთი (მეფობის წლები უცნობია) აქშირ ნაჰუნთე (მეფობის წლები უცნობია) კერა ინდეში (მეფობის წლები უცნობია) მარ ბიტ აპლა უსური (ძვ.წ 983- 978 ) The unnamed king of Elam (c. 821 BC cont. Shamshi-Adad V king of Assyria) Hallushu-Inshushinak I (more than 15 years. precise dates unknown) Humban-Tahrah I (until 742 BC) Humban-Nikash I (742–717) son of Humban-Tahrah I Shutur-Nahhunte I (717–699) son (Ruhushak) of Humban-Nikash I Hallushu-Inshushinak II (699–oct. 693) brother of Shutur-Nahhunte I Kutir-Nahhunte IV (oct. 693–july 692) son of Hallushu-Inshushinak II Humban-Nimena III (july 692–feb. 688) son of Hallushu-Inshushinak II Shutur-Nahhunte II ? (from feb. 688) son of Humban-Nimena III Humban-Haltash I (until oct. 681) Humban-Haltash II (oct. 681–sept. 675) son of Humban-Haltash I Urtak-Inshushinak (sept. 675- 663) brother of Humban-Haltash II Temti-Humban-Inshushinak I (663–sept. 653) brother of Urtak-Inshushinak Humban-Nikash II (sept. 653–651) son of Urtak-Inshushinak Tammaritu (652–649 & 647) son of Humban-Nikash son of Humban-Haltash I Indabibi (649–after july 648) Humban-Haltash III (after july 648–645/4) Humban-Nikash III (647) son of Atta-Merra-Halki Umhuluma (647) Indattu-Inshushinak III (647–after autumn 646) Humban-Hapua II (647) Pa'e (after autumn 646-645/4) Shutur-Nahhunte III (after autumn 646) son of Indattu-Inshushinak III Humban-Kitin (precise dates unknown) son of Shutur-Nahhunte III Humban-Tahrah II (precise dates unknown) Hallutash-Inshushinak (precise dates unknown) son of Humban-Tahrah II Ummanunu (precise dates unknown) Shilhak-Inshushinak II (precise dates unknown) son of Ummanunu Temti-Humban-Inshushinak II (before 550 BC) son of Shilhak-Inshushinak II Halkatash (c. 549/8 BC) Acina (oct.-10 dec. 522 BC) son of Upadrama Humban-Nikash IV or Ummanunu II (Imanish) (dec. 522-feb. 521 BC) Atta-hamiti-Inshushinak (until 520/19 BC დაიუკუ, 728–675 ფრაორტი, 675–653 მედიუსი, 653–625 უვახშატრა, 625–585 ასტიაგე, 585–550 მიდიის იმპერია გაანადგურა აქემენიდების იმპერიამ , ამიტომაც შეწყდა მიდიის მონარქების დინასტია აქემენი, დინასტიის დამაარსებელი. თეისპეს I ,აქემენი-ის შვილი კამბისე I ,თეისპეს I-ის შვილი კიროს I ანშანელი ,კამბისე I-ის შვილი თეისპე II, გარდაიცვალა ძვ.წ 640 წელს. კიროს II დიდი დააარსა აქემენიდების იმპერია და მეფობდა 550–530 წლებში. კამბისე II (კამბისე III), მეფობდა 530–522. ბარდია, კიროს II-ის ვაჟი . მეფობდა 522. დარიოს I დიდი, ჰისტასფენის შვილი, მეფობდა 521–486. ქსერქსე I დიდი, მეფობდა 486–465. არტაქსერქსე I, მეფობდა 464–424. ქსერქსე II, მეფობდა 424. სეკუდიანი, მეფობდა 424–423. დარიოს II, მეფობდა 423–404. არტაქსერქსე II, მეფობდა 404–358 (ნახეთ ასევე ქსენოფონტი). არტაქსერქსე III, მეფობდა 358–338. არსეს IV, მეფობდა 338–336. დარიოს III, დარიოს II-ის შვილიშვილი, მეფობდა 336–330. ართექსერქსე V ბესსი, დარიოს III-ის შვილი. იმპერიის უკანასკნელი ფორმალური მმართველი. მეფობდა 330–329. აქემენიდების იმპერია გაანადგურა ალექსანდრე მაკედონელმა . ალექსანდრე III დიდი (ძვ.წ 330 –323) ფილიპე III არიდეოსი (ძვ.წ 323 – 317) ალექსანდრე IV მაკედონელი (ძვ.წ 323 – 310) სელევკე I ნიკატორი (312/305–281) ანტიოქე I სოტერი (დაახლოებით 291, მეფობდა 281–261) ანტიოქე II თეოსი (261–246) სელევკე II კალინიკი (246–225) სელევკე III კერეუნუსი (225–223) ანტიოქე III დიდი (223–187) სელევკეი IV ფილოპატორი (187–175) ანტიოქე IV ეპიფანე (175–164) ანტიოქე V ევპატორი (164–162) დემეტრიუსი I სოტერი (162–150) ალექსანდრე ბელესი (150–145) დემეტრიუს II ნიკოტორი (145–139) სელებკიდების დინასტია დასრულდა, მაშინ როდესაც პართიამ დაიპყრო სელევკეიდების სირიის ტერიტორია. სელევკეიდების ტერიტორიას განაგებდნენ პართიის შაჰები არშაკიდების დინასტიიდან. კასპიის ზღვის სამხრეთ-აღმოსავლეთით შეიქმნა სახელმწიფო , რომლის სათავეში არშაკიდების დინასტია იყო . პართიის სახელმწიფო სწორედ მაშინ წარმოიქმნა როდესაც ალექსანდრე მაკედონელის უზარმაზარი იმპერია დაინგრა .III საუკუნის დასაწყისისთვის პართია საკმაოდ დასაუსტებული იყო . პართია გაანადგურა სასანიდების იმპერიამ 224 წელს. არშაკ I ძვ.წ 247 ძვ.წ — 211, პართიის პირველი მეფე. არშაკ II ძვ.წ 211—191 . არშაკ I-ის ძმა . პიაპატი ძვ.წ 191  — 176 ფრაატ I ძვ.წ 176 . — 171 მირდატე I ძვ.წ 171  — 138 ფრაატ II ძვ.წ 138  — 128 არტაბან I ძვ.წ 128 — 123 მითრიდატე II ძვ.წ 123  — 88 გოტაზრ I ძვ.წ 95  — 90 ოროდ I ძვ.წ 90  — 87 ფრაატ III ძვ.წ 70 — 57 ოროდ II ძვ.წ 57 — 37 მითრიდატე III ძვ.წ 56 — 55 ფრაატ IV ძვ.წ 38 — ძვ.წ 2 ფრაატ V ძვ.წ 2 — ახ.წ 4 . მუზა პართიელი — ფრაატ V, მეორე პირი ქვეყანაში. ოროდ III 4  — 7 . ვონონ I 7  — 12 . არტაბან III 12  — 38 . ვარდანი I 39  — 48 . გოტარზ II 39  — 51 . ვონონ II 51 . ვოლოგეზ I 51  — 78 . ვორდან I 55  — 54 . ვოლოგეზ II 77  — 80 . პაკორ II 78  — 109 . არტაბან III 80  — 81 . ვოლოგეზ II 105 . — 147 . ოროზი 109 . — 128 . პარტამეზპატი 116 . მითრიდატე IV 128 . — 147 . ვოლოგეზ III 148 . — 192 . ოროზი II ок. 190 . ვოლოგეზ IV 191 . — 208 . ვოლოგეზ VI 208 . — 228 . არტაბან IV 212 . — 224 . არდაშირ I, 224 - 241 შაფურ I, 241–272, მეფე ირანის და ანირანის ჰორმიზდ I, 272–273 ბაჰრამ I, 273–276 ბაჰრამ II, 276–293 მაჰრამ III 293 ნარსე, 293–302 ჰორმიზდ II, 302–310 შაპურ II, 310–379 არტაშირ II, 379–383 შაპურ III, 383–388 ბაჰრამ IV, 388–399 იეზდიგერდ I, 399–420 ბაჰრამ V, 420–438 იეზდიგერდ II, 438–457 ჰორმიზდ III, 457–459 პეროზ I, 457–484 ბალაში, 484–488 კავად I, 488–531 ზამასპა, 496–498 ხოსრო I, 531–579 ჰორმიზდ IV, 579–590 ხოსრო II, 590–628 ბაჰრამ VI, 590–591 ბისტამი, 591–592 ჰორმიზდ V 593 კავად II, 628 არტაშირ III, 628–630 პეროზ II, 629 ფარუხან შაჰრავაზარ, 630 ბორანდუხტი 630–631 ჰორმიზდ VI, 631–632 იეზდიგერდ III, 632–651 661 და 867 წლებში სპარსეთის ყველა პროვინციას განაგებდნენ არაბთა ხალიფები. ომაიანების დინასტია, 661–750 აბასიანების დინასტია, 750–867 გამოეყო, 867–1029 წლებში თეჰირ I, ემირი 821–822 თელჰეთი, 822–828 აბდულაჰ ებნე თეჰირი, 828–844 თეჰირ II, 844–862 მუჰამედი, 862–872 ჰასან იბნ ზეიდ ჰასანი, ემირი 864–884 მუჰამედ იბნ ზეიდი, 884–900 მუჰამედ იბნ ალი ჰუსეინი, 913–916 ჰასან იბნ ჰგეშენ ჰასანი, 916–928 მერდოვიჰი, ემირი 928–934 ვოშმეგერი, 934–967 ბისუთუნი, 967–976 ქაბუსი, 976–1012 მანუჩეჰრი, 1012–1031 ანუშირვანი, 1031–1043 კეიკავოსი გილანშეჰრი ემედ ოდოვლეჰ აბოლ ჰასანი, ემირი 932–939 აზად ოდოვლეჰი, 939–982 შარაჰ ოდოვლეჰი, 982–989 სამსამ ოდოვლეჰი, 989–998 ბაჰა ოდოვლეჰი, 998–1012 სულთან ოდოვლეჰი, 1012–1024 ემედ ოდოვლეჰ აბუ ქალიჯერი, 1024–1048 მელიქ აბუ ნასრ ხოსრავ ფირუზი, 1048–1055 მოეზ ოდოვლეჰი, 932–966 აზად ოდოვლეჰი, 966–977 აზადო ოდოვლეჰი , 977–982 ბაჰა ოდოვლეჰი, 989–1012 სულთან ოდოვლეჰი, 1012–1021 აბუ ქელიჯარ მარზბანი, 1043–1048 გავანი ოდოვლეჰი, 1012–1028 აბუ მანსურ ფულედ სოტონი, 1048–1056 როკნი ოდოვლეჰი, Sultan 932–976 მოაიედი ოდოვლეჰი, 976–983 ფაქჰრი ოდოვლეჰი, 976–997 მეჯდი ოდოვლეჰი, 997–1029 შამსი ოდოვლეჰი, 997–1021 სამა ოდოვლეჰი, 1021–1023 იაგუბ სეფარი აბუ იუსუფ იაკობ იბნ ლაისი, ემირი 861–878 ემრ ოებნ ლაისი, 878–900 აბოლ ჰასან თეჰერ იბნ მუჰამედ იბნ ამრო იბნ ლაისი, 900–908 ლაის იბნ ალი იბნ ლაისი, 908–910 აბუ ალი მუჰამედ იბნ ალი იბნ ლაისი, 910–910 აბუ ჯაფარ აჰმად იბნ მუჰამედ იბნ ქელფი, 923–963 აბუ აჰმედ ქელიფ იბნ აჰმედი, 963–1002 ისმაილ I, ემირი 892–907 აჰმადი, 907–913 ნესრ II, 913–942 ნუჰ I, 942–954 ადოლმალეჰი I, 954–961 მანსორი I, 961–976 ნუჰ II, 976–996 მანსორი II, 996–998 ადოლმალეჰი II, 998–998 ისმაილ II მაჰმუდი, სულთანი 997–1030 ჯალალ ოდველეჰ აბუ აჰმად მუჰამედ იბნ მაჰმუდი, 1030–1030 შაჰაბ ოდველეჰ აბუ მასუდ იბნ მუჰამედი, 1030–1040 შაჰაბ ოდველეჰ აბოლფაზ მოდუდ იბნ მასუდი, 1040–1049 ბაჰა ო დოვლეჰ აბოლ ჰასან ალი იბნ მასუდი, 1049–1049 აზად ოდველეჰ აბუ მანსუდ აბოლ რაშიდ იბნ მაჰმუდ იბნ საბოქთიენი, 1049–1052 ჯამალ ოდველეჰ აბოლფაზ ფაროქჰაზად იბნ მასუდ იბნ მაჰმუდ, 1052–1059 ზაჰერ ოდველეჰ აბოლ მაზაფარ იბრაჰიმი, 1059–1098 ალა ოდველეჰ აბუ საიდ მასუდ იბნ იბრაჰიმი, 1098–1115 სულთან ოდველეჰ აბოლ ფაზ არსალან შაჰი, 1115–1117 იემენ ოდველეჰ აბოლ მაზაფარ ბაჰრამ შაჰ იბნ მასუდ, 1117–1153 ტაჯ ოდველეჰ აბოლ შოჯა ხოსრო საჰ იბნ ბაჰრა შაჰ, 1153–1160 სარაჯა ოდვალეჰ აბოლმოლოქ ზოსრო მელიქ იბნ ხოსრო შაჰ, 1160–1186 თოღრული (თოღრულ ბეგი), სულთანი 1037–1063 ალფ არსლანი 1063–1072 მელიქ-შაჰი 1072–1092 ნასარ ად დინი მაჰმუდ I 1092–1094 რუქნ ად დინი ბერქიყარუქი 1094–1105 მუიზ ად დინი მელიქ შაჰ II 1105 გიეზ ად დინი მუჰამედ I (მუჰამედი) 1105–1118 მუიზ ად დინი აჰმედ სელჯუკი 1097–1157 მუჰამედ II 1118–1131 დაუდი (დავიდი) 1131–1132 თოღრულ II (თოღრულ ბეგი) 1132–1134 მესუდ I 1134–1152 მელიქ შაჰ III 1152–1153 მეჰმედ II (მუჰამედ II) 1153–1160 სულეიმან შაჰი 1160–1161 არსლან შაჰი 1161–1176 თოღრულ III (ღოღრულ ბეგ III) 1176–1194 დაიყო, 1194–1256 წლებში ხვარაზმელების იმპერია , წარმოიშვა ზერბაიჯანში . ხვარაზმელებმა დაიპყრეს ირანი და ცენტრალური აზია. გოთბ ალ დინი მუჰამედ I , შაჰი (1096–1128) ალალ ალ დინ აბულ მოზაფარი აზიზ იბნ გოთბ ალ დინ იბნ მუჰამედი (1128–1156) თაჯ ალ დინ აბოლფაზ I ილ არსალნი (1156–1171) თალაჯ ად დინ მაჰმუდ სულთანშაჰ იბნ I არსლანი (1171–1172) მუჰამედ II (ალა ად დინ თექეშ იბნ I არსლანი) (1172–1199) სულთანი ჯალალ ედ დინ მუჰამედ იბნ ალედინ თექეში, (1199–1220) ჯალალ ედ დინ მანგუბერნი იბნ ალ დინ მუჰამედი (1220–1230) ხვარაზმელთა სახელმწიფო დაიპყრო მონღოლების იმპერიამ. მონღოლთა იმპერიის დაშლის შემდეგ ჩამოყალიბდა , რამდენიმე მონღოლური სახელმწიფო რომელთაგანაც ერთ-ერთი იყო ილხანთა სახელმწიფო . ჰულუგუ ,დიდი ყაენის ძმა, 1256–1265 აბაქა ხანი , 1265–1282 სულთან აჰმედ თექუდერ იბნ ჰულუგუ, 1282–1284 არღუნ ნოინ იბნ აბექა, 1284-1291 გაუხათუ იბნ აბექა, 1291–1295 ბაუდუ, 1295 ჰასან ხან იბნ არღუნი, 1295–1304 ოლჯაითუ ხოდა ბენდეჰ იბნ არღუნი, 1304–1316 აბუ საიდი ბაჰადორ ხან იბნ ოლჯაითუ, 1316–1335 (last of Chinggisid il-khans) არფა ქეუდი, 1335–1336 მუსა, 1336–1353 მაჰმუდი, 1337–1338 სეთი ბეგი, ოლჯაითუს ქალიშვილი, 1338–1340 ჯაჰან თემური, 1338–1339 სულეიმან ხანი, 1340–1344 თოღრუ თემური, 1335–1352 ანუშირვანი, 1343–1355 ილხანთა სახელმწიფოს დაშლის შემდეგ , წარმოიშვა ახალი სახელმწიფოები , მათგან ერთ-ერთი იყო ახალი მონღოლური სახელმწიფო თემურიდების იმპერია . იმპერიის დამაარსებელი იყო თემურლენგი. მუბერიზ ად დინ მუჰამედ იბნ ალ მუზაფარი, ემირი 1314–1358 აბულ ფავარის ჯამალ ად დინ შაჰ სუჯა, 1335–1364 ქუთბ ალ დინ შაჰ მაჰმუდ (ისპაჰანი) , 1358–1366 (გარდაიცვალა. 1375) აბულ ფავარის ჯამალ ად დინ შაჰ სუკა , 1366–1384 (მეორედ გამეფება) მუჯაჰიდ ად დინ ზაინ ალ აბადინ ალი, 1384–1387 1387 წელს თემურ ლენგმა დაიპყრო მუზაფარიდების დედაქალაქი ისპაჰანი. იმად ად დინ სულთან აჰმედი (მხოლოდ ქერმენში), 1387–1391 მუბარიზ ად დინ შაჰ იაჰია (მხოლოდ შირაზში), 1387–1391 სულთან აბუ იშაქი (მხოლოდ სარაჯანში), 1387–1391 შაჰ მანსური (მხოლოდ ისპაჰანში), 1391–1393 თემური ("თემურლენგი"), 1369–1405, ნომინალურად მართავდა ჩაღათას ხანატი თემურ ლენგის გარდაცვალების შემდეგ იმპერია დასუსტდა. პირ მუჰამედი, თემურ ლენგის შვილიშვილი, 1392-1407, მართავდა კანდაგარს მირან შაჰი, თემურ ლენგის შვილი, 1405–1408, მართავდა აზერბაიჯანს რუსთემი, 1405–1409, მართავდა არაბეთს ქალილ სულთანი, მირან შაჰის შვილი, 1405–1409, მართავდა სამარყანდს შაჰ რუჰი, თემურ ლენგის შვილი, 1405–1447,მართავდა მარევარნახს აიალი, 1414, წინააღმდეგობა გაუწია შაჰ რუჰიმ აილანკარი, 1414–1415, წინააღმდეგობა გაუწია შაჰ რუჰიმ ბაიქარი, 1409–1412, მართავდა ფარსს ისკანდარი, 1412–1414, მართავდა ფარსს, აზერბაიჯანს & არაბეთს 1410 წელს თურქმანულმა ურდომ ყარა-ყოიუნლუმ (შავბატკნიანელები) დაიპყრეს ბაღდადი და იქ დააარსეს , მათი დედაქალაქი . თემურიდების დინასტია პრაქტიკულად დაშლილი იყო სხვადასხვა ნაწილად . ულუგუ ბეგი, შაჰ რუჰის შვილი, 1447–1449 მარევარახნის მმართველები: ადბ ალ ლატიფი, ულუგუ ბეგის შვილი, 1449–1450 აბდულა მირზა, შაჰ რუჰის შვილიშვილი, 1450–1451 აბუ საიდ იბნ მუჰამედი, შაჰ რუჰის შვილიშვილი, 1451–1469, მართავდა ასევე ხორასანს 1459 წელს ხორასანის მმართველები: ბაბურ იბნ ბაისუნკური, შაჰ რუჰის შვილიშვილი, 1449–1457 შაჰ მაჰმუდი, ბაბურის შვილი, 1457 იბრაჰიმი, 1457 ჯაჰან შაჰი, შავ ბატკნიანი თურქმანების ლიდერი, 1457–1458 აბუ საიდი, შავ ბატკნიანი თურქმანების ლიდერი. სამარყანდის მმართველები: სულთან აჰმადი, აბუ საიდის შვილი, 1469–1494 სულთან მუჰამედი, აბუ საიდის შვილი, 1494–1495 მასუდი, 1495 სულთან ბეისუნგური, 1495–1497 სულთან ალი მირზა 1495–1500 დაიპყრო უზბეკებმა ჰერათის მმართველები: სულთან მუჰამედი, აბუ საიდის შვილი, 1469 ჰუსეინ ბეიქარეჰი, 1469–1506 ბედი ალ ზამანი, ჰუსეინის შვილი, 1506–1507 დაიპყრო უზბეკებმა თანამედროვე ირანის მონარქების მმართველობა იწყება 1502 წლიდან როდესაც ქვეყნის სათავეში მოდიან სეფიანელები. სეფიანთა გვარი ისმაილ I 1501–1524 თამაზ I 1524–1576 ისმაილ II 1576–1578 მუჰამად ხუდაბანდა 1578–1587 აბას I 1587–1629 სეფი I 1629–1642 აბას II 1642–1666 სულეიმან I 1666–1694 ჰუსეინ I 1694–1722 თამაზ II 1722–1726 პირველი მეფობა მარაშ-სეფიანთა გვარი შაჰ აჰმედ მერაში 1726–1728 სეფიანთა გვარი თამაზ II 1728–1732 აბას III 1732–1736 სეფიანთა გვარი სულეიმან II 1749–1750 სულთნები სეფიანთა გვარიდან ისმაილ III 1750 პირველი მეფობა უცნობი გვარი მუჰამედ ჰუსეინ შაჰი III 1750 –1757 მხოლოდ მაზანდარანში. გადააყენეს 1757. სულთნები სეფიანთა გვარიდან ისმაილ III 1752–1761 მეორედ მეფობა უცნობი სულთნები სეფიანთა გვარიდან მუჰამედ შაჰი 1786 წელს ის დაქორწინდა ისმაილ III-ის ქალიშვილზე. მირ მაჰმუდ ჰოტაკი 1722–1725 აშრაფ ხან ჰოტაკი 1725–1729 ნადირ შაჰი, 1736–1747 ადილ-შაჰი, 1747–1748 იბრაჰიმ აფშარი, 1748 შაჰ რუჰ აფშარი, 1748–1797, ირანში არეულობით და ქაოსით ისარგებლა , ზენდების დინასტიამ და ქვეყნის სათავეში მოექცა . ქერიმ ხანი, 1750–1779 აბოლ ფაზ ხანი, 1779 მუჰამედ ალი ხანი, 1779 სადიქ ხანი, 1779–1782 ალი მურად ხანი, 1782–1785 ჯაფარ ხანი, 1785–1789 ლოთბ ალი ხანი, 1789–1794 1979 წლის რევოლუციის შედეგად. ირანში დაემხო შაჰის ხელისუფლება და ქვეყანაში დამყარდა ისლამური რესპუბლიკა ირანის ისტორია დიდი სპარსული იმპერია ↑ მესოპოტამიელი მეფეების პირველი დინასტია. ↑ ჰატენაში იყო სრულიად მესოპოტამიის მეფე. ↑ გირ-ნემა I-მა და მისმა მემკვიდრეებმა დაამკვიდრეს საშქერების დინასტია. ↑ მარ ბიტ აპლა უსური , სრულიად ბაბილონის მეფე. ↑ Orders & dates of the kings of the Humban-Tahrid dynasty are prepared based on these articles: Henkelman , wouter. Defining Neo-Elamite History. ARTA , 2003.) ↑ Reade , Julian E. Elam after the Assyrian Sack of Susa in 647 B.C. NABU , 2000.) ↑ Tavernier , Jan. Some Thoughts on Neo-Elamite Chronology. ARTA , 2004 ↑ The Cambridge Ancient History. Vol. I.2. ↑ Vallat , Francois. Shutruk-Nahunte , Shutur-Nahunte et l'imbroglio neo-elamite. NABU , 1995. ↑ Vallat , Francois. Elam: The History of Elam. Encyclopaedia Iranica , vol. VIII pp. 301-313.London/New York , 1998.Dynasty