laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
გილეილის მეჩეთის მინარეთი

გილეილის მეჩეთის მინარეთი (აზერ. Gileyli məscidinin minarəsi) — XVIII საუკუნის ისტორიულ-არქიტექტურული ძეგლი. მდებარეობს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ქალაქ შაქში. მეჩეთის წარწერები აღმოაჩინა ა. ალექპერზადემ 1936 წელს გილეილის მეჩეთის მახლობლად არსებულ წყაროზე. სამმწკრივიანი წარწერა წაკითხულ იქნა როგორც: „ეს დიდებული მეჩეთი ააშენა ალ ჰაჯი ჩელებიმ, სულთან ბ. ყურბანმა - შაქის მმართველმა, შირვანის ამირამ ღმერთისმიერ ნაკურთხ რამადანის თვეს, 1162 წელს“. წარწერა არაბულ-თურქულია, რელიეფური, კალიგრაფია ლამაზი ელემენტებით: „ეს დიდებული მეჩეთი, რომელიც აგებულია ადრე არსებული მეჩეთის საძირკველზე, ხალხისთვის, რომ მათ შესძლონ თაყვანი სცენ ღმერთს, დიდება ღმერთს და დიდება მის ძალას, ააგო ალ ჰაჯ შამს ად დინ ბეგმა ბ. ალ ჰაჯი აბდ არ რაჰმანმა და დაასრულა 1220 წლის რაჯაბის თვეს“. გილეილის მინარეთი, ასევე ნახევრადდანგრეული მეჩეთი, განლაგებულია ქალაქ შაქის ქიულეხლის კვარტალში, მდინარე გურჯანადან 20-23 მეტრის სიმაღლეზე, 8-10 მეტრის მოშორებით კლდიდან. ოთხივე მხრიდან შემოფარგლულია ქვის ღობით, რომლის სიმაღლეც ორ მეტრს აღწევს. ამჟამად მინარეთს იცავს სახელმწიფო, როგორც ისტორიულ-არქიტექტურულ ძეგლს. ეს არის პირველი და ყველაზე მაღალი მინარეთი შაქის რაიონში — აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ზაქათალის ზონა. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „გილეილის მეჩეთის მინარეთი“ ვიკისაწყობში. ↑ М. С. Нейматова. Корпус епиграфических памâтников Азербайджана, Том 2. "Элм", 1 янв. 1991 г. ↑ Минарет Гилейли, Шеки[მკვდარი ბმული]
ვიტორიო ემანუელე I (სარდინია)

ვიტორიო ემანუელე I (იტალ. Vittorio Emanuele I; დ. 24 ივლისი, 1759, ტურინი — გ. 10 იანვარი, 1824, მონკალიერი) — სარდინიის მეფე, სალუცოს და მონფერატოს მარკიზი, აოსტას, მორიანას და ნიცას გრაფი, პიემონტის პრინჩიპე (თავადი) და სავოიის ჰერცოგი 1802–1821 წლებში. A. Segre, Vittorio Emanuele I, Collana storica sabauda, Torino 1928
კარლო ფელიჩე I (სარდინია)

კარლო ფელიჩე I ჯუზეპე მარია (იტალ. Carlo Felice I Giuseppe Maria) (დ. 6 აპრილი 1765, ტურინი — გ. 27 აპრილი 1831, ტურინი) — სარდინიის მეფე, სალუცოს და მონფერატოს მარკიზი, აოსტას, მორიანას და ნიცას გრაფი, პიემონტის პრინჩიპე (თავადი) და სავოიის ჰერცოგი 1821–1831 წლებში. ბროკჰაუზისა და ეფრონის ენციკლოპედიური ლექსიკონი
ვობლა

ვობლა (ლათ. Rutilus caspicus) — თევზი კობრისებრთა ოჯახისა. ბინადრობს კასპიის ზღვაში, სადაც ქმნის რამდენიმე ფორმას: ჩრდილოკასპიურს, მტკვრის და თურქმენულს. სხეულის სიგრძე 30 სმ, ჩვეულებრივ, — 17-20 სმ აღწევს, წონა 800 გ-მდე, ხშირად 150-200 გ. ქვირითის დასაყრელად მდინარეებში შედის: კასპიის ზღვის ჩრდილოეთ ნაწილიდან — უმთავრესად მდინარე ვოლგაში, შედარებით ნაკლებად — თერგში, ურალსა და ემბაში. ტოფობს აპრილ-მაისში. ყრის 33 ათ-მდე ქვირითს. მოზრდილი ვობლა იკვებება დიდწილად მოლუსკებით, აგრეთვე კიბოსნაირებით, ტენდიპედიასებრთა მატლებით და მცენარეულობით. ძვირფასი სარეწაო თევზია; იყენებენ დამარილებულს, შებოლილს და სხვა. ვობლა — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
კარლო ალბერტო I (სარდინია)

კარლო ალბერტო I ამადეო (იტალ. Carlo Alberto I Amadeo) (დ. 2 ოქტომბერი, 1798, ტურინი — გ. 28 ივლისი, 1849, პორტუ) — სარდინიის მეფე, სალუცოს და მონფერატოს მარკიზი, აოსტას, მორიანას და ნიცას გრაფი, პიემონტის პრინჩიპე (თავადი) და სავოიის ჰერცოგი 1831–1849 წლებში.
აზერბაიჯანის მინისტრთა კაბინეტი

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტი (აზერ. Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti) — აღმასრულებელი ხელისუფლების უმაღლესი ორგანოს ოფიციალური სახელწოდება, რომელიც არის აღმასრულებელი და ხელმძღვანელი ორგანო სამინისტროებისა და სხვა ძირითადი აღმასრულებელი ორგანოების. მინისტრთა კაბინეტი იღებს კანონებსა და გადაწყვეტილებებს, რომელიც ეხება რესპუბლიკის პოლიტიკურ, ფინანსურ და ეროვნულ უსაფრთხოებას. მინისტრთა კაბინეტი ამზადებს პროექტის ბიუჯეტს, აკონტროლებს მის აღსრულებასა და ახორციელებს საკრედიტო-ფინანსურ პოლიტიკას. მინისტრთა კაბინეტის უფლებამოსილებაში შედის სახელმწიფო პროგრამების განვითარების უზრუნველყოფა. აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტი აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის უმაღლესი აღმასრულებელი ორგანოა. აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტი დაქვემდებარებულია აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტთან და მის წინაშე ანგარიშვალდებულია. 1991 წლის 7 თებერვალს აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა აიაზ მუთალიბოვმა გამოსცა № 50-XII განკარგულება აზერბაიჯანში მინისტრთა კაბინეტის შექმნის შესახებ. მინისტრთა კაბინეტში შედის: პრემიერ მინისტრი, მისი მოადგილეები, მინისტრები და აღმასრულებელი ხელისუფლების სხვა საკვანძო აღმასრულებლები. პრემიერ-მინისტრი კაბინეტის სხდომის თავმჯდომარეა. პრემიერ-მინისტრს ნიშნავს აზერბაიჯანის პრეზიდენტი, კანდიდატურის დამტკიცებას მილი მეჯლისი ახორციელებს. 2018 წლის 21 აპრილს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ბრძანებით იწვევდა მინისტრთა კაბინეტის ახალი შემადგენლობა. პრემიერ მინისტრს ნოვრუზ მამედოვი დაინიშნა. კაბინეტი შედგება შემდეგი სამინისტროებისგან: აზერბაიჯანის მინისტრთა კაბინეტის ოფიციალური ვებ-გვერდი ↑ Распоряжение Президента Азербайджанской Республики о назначении Н.И.Mамедова Премьер-министром Азербайджанской Республики - რუსული ↑ Распоряжение Президента Азербайджанской Республики о новом составе Кабинета Министров Азербайджанской Республики - რუსული
გუდაუთის უღელტეხილი

გუდაუთის უღელტეხილი — უღელტეხილი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გუდაუთისა და სოხუმის მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს ბზიფის ქედზე, მდინარეების მწარის (ააფსთის მარცხენა შენაკადი) და რეშევიეს (ბზიფის მარცხენა შენაკადი) სათავეებში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 1565 მ. მიდამოები შემოსილია წიფლნარით და წიფლნარ-მუქწიწვოვნებით. გუდაუთის უღელტეხილი ააფსთის აუზს (შავიზღვისპირეთი) საცალფეხო ბილიკით აკავშირებს ბზიფის ხეობასთან (სოფლები: რეშევიე, სერებრიანოე — ყოფილი ვერცხლოვანი). უკლება დ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 183–184.
კალახანის მავზოლეუმი

კალახანის მავზოლეუმი (აზერ. Kələxana türbələri) — XVII საუკუნის მემორიალური კომპლექსი. განლაგებულია სოფელ კალახანაში, აზერბაიჯანში, ქალაქ შემახის სამხრეთით. კომპლექსი შედგება 8 რვაკუთხა ქვის მავზოლეუმებისგან. ყოველი მათგანი დაფარულია პირამიდალური კარავით. ყოველი მავზოლეუმი ოდესღაც შემოფარგლული იყო ქვის კედლის პორტალით. ერთ-ერთი მავზოლეუმი აშენებულია კალატოზ აბდულ აზიმის მიერ 1663/1664 წელს (ეს მონაცემები აღბეჭდილნი არიან მავზოლეუმის კედელზე). 250-150 მეტრ ფართობზე განლაგებული იყო 9 მავზოლეუმი. ამჟამად შენარჩუნებულ მავზოლეუმთა შორის 7 იმყოფება კარგ მდგომარეობაში, ხოლო ერთი ნახევრადდანგრეულია. ↑ Azərbaycan Respublikası ərazisində dövlət mühafizəsinə götürülmüş daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin əhəmiyyət dərəcələrinə görə bölgüsünün təsdiq edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin Qərarı დაარქივებული 2022-08-12 საიტზე Wayback Machine. (Распоряжение Кабинета Министров Азербайджанской Республики об исторических и культурных памятниках) ↑ 2.0 2.1 Калахана. Большая советская энциклопедия. 1973. XI. 194 ↑ Qədim, sirli Şamaxı — Qəleybuğurt qalası, Kələxana türbəsi, Avaxıl qəbiristanlığı. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-11-17. ციტირების თარიღი: 2018-04-29.
ომარ ეფენდის მეჩეთი

ომარ ეფენდის მეჩეთი (აზერ. Ömər Əfəndi məscidi) — XIX საუკუნის ისტორიულ-არქიტექტური ძეგლი. განლაგებულია აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ქალაქ შაქში. XIX საუკუნეში აშენებულმა ომარ ეფენდის მეჩეთმა ჩვენ დრომდე შეინარჩუნა პირველადი სახე. 1950 წლის შემდეგ მეჩეთმა აღადგინა მსახურება. 1986 წელს მეჩეთში მოხდა ხანძარი, რომელიც სტიქიური უბედურებით იყო გამოწვეული. 1987 წელს, ქალაქ შაქის ჯუმა მეჩეთის იმამის — ჰაჯი სელიმ ეფენდის ინიციატივით, ასევე ხალხის მიერ შეწირული თანხებით, მეჩეთი აღადგინეს. ↑ МАТЕРИАЛЬНЫЕ ПАМЯТНИКИ ИСТОРИИ И КУЛЬТУРЫ НА ТЕРРИТОРИИ ГОРОДА И РАЙОНА ШЕКИ, НАХОДЯЩИЕСЯ ПОД ЗАЩИТОЙ ГОСУДАРСТВА. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-03-05. ციტირების თარიღი: 2018-04-29. ↑ Məscid və minarələr — Ömər Əfəndi məscidi
რუსტეფესი

რუსტეფესი (აზერ. Rustəpəsi) — ენეოლითის ხანის დასახლება, განლაგებულია აზერბაიჯანის რესპუბლიკის შამქირის რაიონის ენიაბადის დასახლებიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით. დასახლება თავისი გეგმით ოვალური ფორმისაა. მისი დიამეტრი შეადგენს 70 მეტრს, ხოლო სიმაღლე აღწევს 4 მეტრს. კულტურული ფენა, როგორც გვიდასტურებს არქეოლოგიური გათხრები შეადგენს 1,4 მეტრს და მიეკუთვნება ენეოლითის ხანას. გათხრების შედეგად აღმოჩენილი იქნა ხის წისქვილები, აბსიდიანის პლასტინები, ქვის სხვადასხვა იარაღები, ირმის რქიდან დამზადებული ნაკეთობები, ძვლის სადგისები, კერამიკული ჭურჭლის ნამსხვრევები. ერთ-ერთ კერამიკულ ნამსხვრევზე შენარჩუნებულია ორნამენტი, რომელიც იყო დატანილი ინსტრუმენტით. რუსტეფესი[მკვდარი ბმული]
ილიას ვენეზისი

ილიას ვენეზისი — (ბერძ. Ηλίας Βενέζης) (ნამდვილი სახელი და გვარია ილიას მელოსი ბერძ. Ηλίας Μέλλος) (დ. 4 მარტი, 1904 — გ. 3 აგვისტო, 1973) — ბერძენი მწერალი, რომანისტი. დაიბადა მცირე აზიაში, აივალიში (კიდონისი) და გარდაიცვალა ათენში 1973 წელს. მიეკუთვნება ეგრეთ წოდებულ 30-იანელთა თაობას. მისი ნაყოფიერი შემოქმედებიდან განსაკუთრებით ცნობილია რომანები „ნომერი 31328“ და „ეოლიის ქვეყანა.“ ნომერი 31328 (Το Νούμερο 31328, 1924; 1931) მანოლის ლეკასი და სხვა ამბები (1928) წესრიგი (Γαλήνη, 1939) ეოლიის მიწა (Αιολική Γη, 1943) C ბლოკი (1945) გამოსვლა (ექსოდოსი) (Έξοδος, 1950) ↑ 1.0 1.1 1.2 The Fine Art Archive — 2003. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166"></a> ↑ 2.0 2.1 Brozović D., Ladan T. Hrvatska enciklopedija — LZMK, 1999. — 9272 გვრ. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1264934"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q429032"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18446"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1789619"></a> ↑ 3.0 3.1 ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ 4.0 4.1 Visuotinė lietuvių enciklopedija <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q76499581"></a> ↑ K. Mitsakis, Νεοελληνική πεζογραφία – Η γενιά του '30 [Modern Greek Prose – The Generation of the '30s], Athens, 1977.
ექიურიდები

ექიურიდები (ლათ. Echiuroidea) — უხერხემლო ცხოველთა კლასი რგოლოვანი ჭიების ტიპისა. მათი 1-იდან 20 სმ-მდე სიგრძის ტომრისებური სხეული გრუნტშია ჩაფლული. სხეულის წინა ბოლოზე აქვთ 1 მ-მდე სიგრძის, ზოგჯერ ორლაპოტიანი მოძრავი ხორთუმი, რომლის წინა კიდეზე გრძნობის ორგანოებია განლაგებული (ზოგჯერ ისინი თავდაცვის ფუნქციას ასრულებენ). ხორთუმს აქვს რეგენერაციის უნარი. სქესმწიფე ექიურიდების სხეული დაუნაწევრებელია. სეგმენტაციის ნიშნები მხოლოდ ლარვულ სტადიაში აქვთ შერჩენილი. ექიურიდების ზოგ წარმომადგენელს (ბონელიას გვარისა) მკაფიოდ აქვს გამოხატული სქესობრივი დიმორფოზმი. ექიურიდების კლასში 70-მდე სახეობაა, რომლებიც ოკეანის ღრმა ფენებში ბინადრობენ. ტროქოფორა ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 250. Bild von Bonellia viridis auf Animal Diversity Web დაარქივებული 2007-08-16 საიტზე Wayback Machine. Bild von Urechis caupo auf Animal Diversity Web დაარქივებული 2009-05-03 საიტზე Wayback Machine. Bild von Bonellia viridis auf fotocommunity
პაულ ერენბერგი (მხატვარი)

პაულ ერენბერგი (გერმ. Paul Ehrenberg; დ. 8 აგვისტო, 1876, დრეზდენი — გ. 14 ოქტომბერი, 1949, ჰოფი) — გერმანელი მხატვარი, მევიოლინე და ცნობილი საზოგადოებრივი ფიგურა. პაულ ერენბერგი იყო მხატვარ გოტფრიდ ფერდინანდ კარლ ერენბერგის (გერმ. Gottfried Ferdinand Carl Ehrenberg) ვაჟიშვილი და კომპოზიტორ კარლ ემილ თეოდორ ერენბერგის (გერმ. Carl Emil Theodor Ehrenberg) ძმა; ძმებმა ადრეულ ასაკში დაკარგეს დედა, სოფი ელიზე იოან გეორგინე ლანგჰაიმზე (გერმ. Sophie Elise Johanne Georgine Ehrenberg) (დ. 1848, ეკერნფიორდე — გ. 1892 დრეზდენი) რის გამოც იზრდებოდნენ საჯარო მოხელის, სახელმწიფო არქივარიუსის თეოდორ დისტელის (გერმ. Theodor Distel). ოჯახში, დისტელის ქალიშვილებთან ჰილდესა და ლილისთან ერთად. პაულ ერენბერგი სწავლობდა დრეზდენისა და მიუნხენის ხელოვნების აკადემიებში. იყო ჰაინრიხ ფონ ციუგელის სტუდენტი. ლუიტპოლდის დაჯგუფების წევრი და მიუნხენის ხელოვანთა არტელის წევრი. ერენბერგის შემოქმედება, რომელიც მრავალ იმპრესიონისტულ პორტრეტს, ნატურმორტს, პეიზაჟსა და ცხოველთა პორტრეტს მოიცავს, არაერთხელ იყო წარმოდგენილი მიუნხენის საგამოფენო დარბაზებში. პაულ ერენურგი იყო ჩინებული მევიოლინე. პაულ ერენბერგს 1899–1904 წლებში მეტად ახლო მეგობრულ ურთიერთობა აკავშირებდა სახელგანთქმულ გერმანელ მწერალთან თომას მანთან (გერმ. Thomas Mann). პაულ ერენბერგთან ამ თუმც აღუსრულებელ მაგრამ ჰომოეროტიკით აღსავსე მეგობრობაზე დიდ გერმანელ მწერალს არ შეუწყვეტია ფიქრი ჭარმაგ ასაკშიც კი. თომას მანი თავის ერთ-ერთ დღიურში მას მოიხსენიებს როგორც განვლილი „25 წლის მთავარ განცდად გულისა.“ რომანში "დოქტორი ფაუსტუსი" რუდი შვერტფეგერში გამოყვანილია პაულ ერენბერგის ფიგურა. პაულ ერებერგი დაქორწინებული იყო პროფესიით ასევე მხატვარ ლილი ტოიფელზე. Ehrenberg, Paul. წიგნში: Ulrich Thieme (გამომც.): Allgemeines Lexikon der Bildenden Künstler von der Antike bis zur Gegenwart. Begründet von Ulrich Thieme und Felix Becker. Band 10: Dubolon–Erlwein. E. A. Seemann, Leipzig 1914, გვ. 393 (Textarchiv – Internet Archive). Ehrenberg, Paul (Maler). წიგნში: Hans Vollmer: Allgemeines Lexikon der bildenden Künstler des XX. Jahrhunderts. Band 5: V–Z. Nachträge: A–G. E. A. Seemann, Leipzig 1961, გვ. 451. (im Eintrag seines Vaters) Mann, Thomas; Detering, Heinrich: Eidgenössische Technische Hochschule Zürich, Thomas-Mann-Archiv: Grosse kommentierte Frankfurter Ausgabe: Briefe 1, 1889-1913, წიგნში: Band 21 von Thomas Mann Grosse kommentierte Frankfurter Ausgabe, იხ. Fischer, Frankfurt, 2002, გვ. 579. Keiber, Helmut: "--dass du mir werth und wichtig bist" : Thomas Mann und Paul Ehrenberg, VPK, Verlag Pfälzer Kunst, Landau in der Pfalz, 2005, გვ. 18. 320. 321. ↑ Deutsche Nationalbibliothek Record #116416092 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a> ↑ Paul Ehrenberg <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517"></a>
ეშმაკი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ეშმაკი შეიძლება აღნიშნავდეს: ეშმაკი — ბოროტი, ავი, მავნე სული „ეშმაკი“ — ქართული იუმორისტული ალმანახი
ეშმაკი (ალმანახი)

„ეშმაკი“ — ქართული იუმორისტული ალმანახი, იუმორისტული ალმანახის „ხუმარის“ გაგრძელება. გამოდიოდა თბილისში 1907-1908 წლებში. გამოვიდა სულ 4 ნომერი. გამომცემლები — პ. გაჩეჩილაძე (1907), პ. კალანდაძე (1908). კარიკატურები ეკუთვნის ოსკარ შმერლინგს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 258.
ეშმაკის მათრახი

„ეშმაკის მათრახი“ — ქართული ყოველკვირეული იუმორისტული ჟურნალი, გამოდიოდა თბილისში 1907–1908, 1915–1917 და 1919–1921 წლებში. სხვადასხვა დროს რედაქტორები იყვნენ თ. ბოლქვაძე და ნესტორ კალანდაძე (ეშმაკი); გამომცემლები — თ. ბოლქვაძე, ა. ბუკია, ე. ლომთათიძე და ს. თავართქილაძე. ჟურნალში ორიგინალური ნაწარმოებებთან ერთად დაბეჭდილია თარგმანებიც. მათ შორის ანტონ ჩეხოვის მოთხრობები. ჟურნალში კარიკატურებთან ერთად იბეჭდებოდა პამფლეტები, ფელეტონები და პუბლიცისტური წერილები. ჟურნალი დაიხურა თბილისის გენერალ-გუბეტნატორის განკარგულებით 1908 წლის 11 აგვისტოს. მისი გამოცემა განახლდა 1915 წლის 1 მარტს. გამოდიოდა 1917 წლის ბოლომდე. შემდეგ „ეშმაკის მათრახის“ გამოცემა კვლავ შეწყდა და განახლდა 1919 წლის დეკემბერს. გამოდიოდა 1921 წლის 14 თებერვლამდე. შუალედში „ეშმაკის მათრახი“ გამოდიოდა სხვადასხვა სახელწოდებით: „მათრახი“, „მათრახი და სალამური“, „სალამური“, „ეშმაკის სალამური“, „ჩვენი სალამური“ და სხვა. „ეშმაკის მათხარის“ მხატვრული გაფორმება, კარიკატურები და ნახატები ეკუთვნით ოსკარ შმერლინგსა, შალვა ქიქოძეს და მიხეილ ჭიაურელს. წამყვანი ავტორები იყვნენ „თაგუნა“ (შალვა შარაშიძე), „ეშმაკი“ (ნ. კალანდაძე), „მორიელი“ (ლ. ალექსაშვილი), „ბუტუნა“ (ს. ორაგველიძე). „ეშმაკის მათრახი“ ასევე ეწოდებოდა ქართულ იუმორისტულ ალმანახს, რომელიც გამოდიოდა თბილისში 1909 წელს, გამოვიდა 2 ნომერი. გამომცემელი — ვ. ცქიტიშვილი. წერეთელი მ., საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 156-157. „ეშმაკის მათრახი“ - ეროვნული ბიბლიოთეკის კოლექცია
ნოვრუზ მამედოვი

ნოვრუზ ისმაილ ოღლუ მამედოვი (აზერ. Novruz İsmayıl oğlu Məmmədov; დ. 15 მარტი, 1947, ბაქო, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანელი პოლიტიკოსი და სახელმწიფო მოღვაწე. აზერბაიჯანის პრემიერ-მინისტრი 2018 წლის 21 აპრილიდან 2019 წლის 8 ოქტომბრამდე. ნოვრუზ ისმაილ ოღლუ მამედოვი დაიბადა 1947 წლის 15 მარტს ნახიჩევანის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის ნახიჭევანის რაიონის სოფელ შიხმაჰმუდში. 1964 წელს სკოლის დამთავრების შემდეგ აზერბაიჯანის პედაგოგიური ინსტიტუტის „ევროპული ენების“ ფაკულტეტზე, სადაც სწავლობდა ფრანგულ ენას. 1967–1968 წლებში მუშაობდა ალჟირში, 1971–1973 წლებში გვინეაში, 1978–1981 წლებში ისევ ალჟირში მუშაობდა თარჯიმნად. 1991 წელს დაიცვა დისერტაცია და მიიღო ფილოლოგიურ მეცნიერებათა კანდიდატის აკადემიური ხარისხი. 1992–1993 წლებში ნოვრუზ მამედოვი მუშაობდა დეკანად აზერბაიჯანის პედაგოგიური უცხო ენების ინსტიტუტში მოსამზადებელ ფაკულტეტზე, 1993–1997 წლებში — ფრანგული ენის ფაკულტეტის დეკანად. 1997 წლის 12 აპრილს დაინიშნა აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ადმინისტრაციის საგარეო ურთიერთობათა დეპარტამენტის უფროსის თანამდებობაზე. 1998 წელს, აზერბაიჯანულ-ფრანგულ მეგობრულ ურთიერთობების გაძლიერებისთვის მიღწეული წარმატებისთვის საფრანგეთის პრეზიდენტმა ჟაკ შირაკმა  დააჯილდოვა ნოვრუზ მამედოვი ღირსების ლეგიონის ორდენით. 2002 წლის იანვარში აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ბრძანებით მას მიენიჭა საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩის რანგი. 2005 წლის სექტემბრიდან — აზერბაიჯანის ეროვნული კომისიის წევრი იუნესკოში. 2007 წელს, აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის ბრძანებით, ნოვრუზ მამედოვი  დაჯილდოვდა ორდენით „შოჰრათ“. 2009 წელს აზერბაიჯანულ-პოლონური ურთიერთობებში შეტანილი ღვაწლისთვის პოლონეთის პრეზიდენტმა ლეხ კაჩინსკიმ დააჯილდოვა ნოვრუზ მამედოვი მიენიჭა დამსახურების ორდენი პოლონეთის რესპუბლიკის წინაშე. 2017 წლის 13 მარტს აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის ბრძანებით დაჯილდოვდა ორდენით „შარაფი“. 2017 წლის 1 ივნისიდან - აზერბაიჯანის პრეზიდენტის თანაშემწე საგარეო პოლიტიკის საკითხებში - განყოფილების უფროსი. 2018 წლის 21 აპრილს აზერბაიჯანის მილი მეჯლისმა დაამტკიცა ნოვრუზ მამედოვის კანდიდატურა აზერბაიჯანის პრემიერ-მინისტრის პოსტზე. 2018 წლის 21 აპრილს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის განკარგულებით ნოვრუზ მამედოვი დაინიშნა პრემიერ-მინისტრის პოსტზე. სრულყოფილად ფლობს ფრანგულს, რუსულს, ინგლისურსა და თურქულ ენებს. ჰყავს მეუღლე და სამი შვილი. ნოვრუზ მამედოვის ბიოგრაფიაl ↑ Новруз Мамедов награжден орденом «Шохрат» დაარქივებული 2018-06-22 საიტზე Wayback Machine. - სპუტნიკ აზერბაიჯანი (რუსული) ↑ Новруз Мамедов награжден орденом "Шараф" - რუსული ↑ Милли Меджлис дал согласие на назначение Новруза Мамедова на должность премьер-министра Азербайджана - რუსული ↑ Распоряжение Президента Азербайджанской Республики о назначении Н.И.Mамедова Премьер-министром Азербайджанской Республики - რუსული
წულუკიძის თეთრა

წულუკიძის თეთრა, რაჭული თეთრა — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში რაჭიდან. მისი ძირითადი ნარგავები გავრცელებულია ამბროლაურისა და ცაგერის მუნიციპალიტეტებში. საქართველოს ფარგლებს გარეთ კი უმთავრესად ყირიმში, უზბეკეთსა და ჩრდილოეთ კავკასიაში. რუსი მეცნიერების მიერ დაშვებული შეცდომის გამო გავრცელებული იყო მცდარი მოსაზრება, რომ „წულუკიძის თეთრა“ სინამდვილეში ესპანური ჯიში „ალბილო კასტელანო“ (Albillo Castellano) ან „პედრო ქიმენესის“ (Pedro Ximenez) ერთ-ერთი ვარიაცია „ქიმენეს ზენბონ“ (Ximenez Senbon) გახლდათ. ეს ინფორმაცია 1940 წლიდან გაბათილებულია ქართველი ამპელოგრაფების მიერ. წულუკიძის თეთრა რაჭა-ლეჩხუმის ვაზის ჯიშია. იგი უსახელოურის მსგავსად, ოდნავ შებუსული ჯიშების იმ ჯგუფს ეკუთვნის, რომელიც საქართველოში მცირე რაოდენობითაა წარმოდგენილი. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, უფრო ხშირად კი ოდნავ წაგრძელებული, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარეს შეიმჩნევა აბლაბუდისებრი შებუსვა, ქვედა იარუსის ფოთლების ძარღვებზე და მათ გასწვრივ კი — იშვიათი ჯაგრისებრი შებუსვა. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრული ან ვიწრო კონუსური ფორმის, იშვიათად გვხვდება დატოტვილი, უფორმო მტევნებიც. მტევნები ხშირად მხრიანია, ზოგჯერ მხარი ძირითადი მტევნის სამ მეოთხედს აღწევს. საშუალო სიკუმსისაა. იშვიათად ახასიათებს თხელი ან კუმსი მტევნები. მარცვალი საშუალო და საშუალოზე დიდი ზომისაა, ოვალური, იშვიათად მომრგვალო მარ(პვლები(პ გვხვდება. შეფერვა მომწვანო-მოყვითალოა თეთრი იერით. მარცვალზე შეიმჩნევა მოყავისფრო ხალები, ხოლო მზის მხარეს გადამწიფებისას — სიდამწვრის ლაქები. კანი თხელი და ნაზი აქვს, თხელი ცვილისებრი ფიფქით დაფარული, ადვილად არ შორდება რბილობს. რბილობი მდნარია, წვენი უფერული, სასიამოვნო და ტკბილი, გემოთი. წულუკიძის თეთრა საშუალო ზრდისა და უხვმოსავლიანია. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის შუა რიცხვებში შედის. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 140-148 დღეა. მტევნის წონა 135-250 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.0-10.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20.5-22.9%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7.0-8.1 გ/ლ-ს. წულუკიძის თეთრა ყველანაირ ნიადაგზე კარგად ვითარდება, მაგრამ მაღალი ღირსების ღვინოს მხოლოდ ფერდობებზე განლაგებულ კირნარ-თიხნარი და ნეშომპალა-კარბონატული ტიპის ნიადაგებზე იძლევა. მისგან იღებენ მაღალი ღირსების ნაზ და სასიამოვნო ევროპული ტიპის სუფრის თეთრ, მშრალ ღვინოს. ასევე ბუნებრივად ნახევრად ტკბილ ღვინოს. ღვინო ყვითელი ფერისაა, აქვს კარგად გამოსახული არომატი, საშუალო სხეული და ნაზი სასიამოვნო გემო. მისგან მზადდება ბუნებრივად ნახევრად ტკბილი ღვინო „თეთრა“. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 487 რამიკიშვილი რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 349. ხარბედია მ., „ქართული ღვინის გზამკვლევი“, გვ. 55, თბილისი, 2013
ავასირხვა

ავასირხვა (აფხ. Ауасырхәа), ავასარხვა, აუასირხვა, აუასარხვა, ავასარიხვაშიჟი, აოსირხვაჟი, აუიში, აჟიში — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან. ჯიშის სახელწოდება ქართულად ნიშნავს ვაზს (აჟ), რომელიც მთა „ვასაზე“ მოჰყავთ. ავასირხვას ერთ-ერთი სინონიმი „აჟიში“ თეთრ ყურძენს ნიშნავს. თავისი აპელოგრაფიული ნიშნებით უფრო ახლოს დგას აღმოსავლეთ საქართველოს ვაზის ჯიშებთან, ვიდრე დასავლეთ საქართველოს ქეჩისებრად შებუსულფოთლიან და მრგვალმარცვლიან ჯიშებთან. ავასირხვა ყველაზე მეტად აღმოსავლეთ საქართველოს ჯიშს, რქაწითელს უახლოვდება. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური ფორმის. სამნაკვეთიანი და სრულიად დაუნაკვეთავი. ფოთლის ზედა და ქვედა მხარე შეუბუსავია. მხოლოდ ძარღვების გგასწვრივ აქვს ჯაგრისებრი შებუსვა. ყვავილი ორსქესიანია, მტევანი საშუალო ზომის, ცილინდრულ-კონუსური ან ცილინდრული ფორმის, ზოგჯერ მხრიანი. მხარის სიგრძე ხშირად მტევნის სიგრძის ნახევარს აღწევს. მტევანი საშუალო სუკუმსისაა. მარცვალი საშუალო ზომისა და ოვალური ფორმისაა, ზოგჯერ მომრგვალოც, მომწვანო-ყვითელი, მზისკენ მიმართულ მხარეზე სიდამწვრის ლაქებით. თხელკანიანია, ცვილისებრი ნაფიფქით სქლად დაფარული. რბილობი საკმაოდ წვნიანია სასიამოვნო გემური თვისებებით. ავასირხვა საშუალო ზრდისა და საშეალომოსავლიანია. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრიდან შედის. სავეგეტაციო პერიოდის ხანგრძლივობა კვირტის გაშლიდან სრულ დამწიფებამდე 180 დღეა. მტევნის საშუალო წონა 110-115 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა — 7.0-8.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20-22%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9.3-11.3 გ/ლ-ს. ავასირხვა მაღალხარისხიანი საღბინე ჯიშა. მისი ღვინო ცნობილია მაღალი ღირსებით. ყურძნის დაგვიანებით მოკრეფის შემთხვევაში თავისებური კოლხური ტიპის მოტკბო ღვინო დგება. ავასირხვას ღვინო მოყვითალო-ჩალისფერია, ნაზი, კარგად განვითარებული ჯიშური არომატით, შნაარსიანი და ხალისიანი. მ. ხარბედია, „ქართული ღვინის გზამკვლევი“, გვ. 55-56, თბ., 2013 უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 16 ↑ жур. «Абаза», №2 (19), 01 декабря, 2015