გუდენაფი

გუდენაფი (ინგლ. Goodenough Island), ზოგჯერ ნიდულას კუნძული (ინგლ. Nidula Island) — კუნძული სოლომონის ზღვაში, არქიპელაგ დ’ანტრკასტოს კუნძულების ნაწილი. კუნძულის ფართობია — 686,7 კმ², სანაპირო ზოლის სიგრძე — დაახლოებით 116 კმ. 2000 წლის აღწერით კუნძულზე ცხოვრობდა 20 814 ადამიანი. ადმინისტრაციულად შედის პაპუას რეგიონის მილნ-ბეის პროვინციაში. მთავარი დასახლებული პუნქტი — ბოლუბოლუ. უახლოესი კუნძულებიდან გამოყოფილია სრუტეებით — კუნძულ ახალი გვინეიდან უარდ ჰანტის სრუტით, სიგანით 18 კმ და კუნძულ ფერგუსონიდან მორზბის სრუტით, სიგანით 4 კმ. კუნძულს აქვს ელიპტიკური ფორმა ზომებით 39 კმ 26 კმ-ზე. გუდენაფი ყველაზე ჩრდილოეთი და ამავე დროს ყველაზე პატარაა დ’ანტრკასტოს მთავარ კუნძულებს შორის, თუმცა მისი ფართობი 686,7 კმ²-ია. კუნძული მდებარეობს 4 კმ-ში ჩრდილოეთით უფრო დიდ ფერგუსონის კუნძულიდან და დაახლოებით 30 კმ-ში სამხრეთ-დასავლეთით ახალი გვინეის კუნძულიდან. უახლოესი მატერიკი, ავსტრალია, მდებარეობს დაახლოებით 820 კმ-ში. ფორმით კუნძული გუდენაფი გვაგონებს ოვალს. მისი სიგრძე შეადგენს 39 კმ-ს, ხოლო სიგანე — 26 კმ-ს. გეოლოგიური თვალსაზრისით, გუდენაფი წარმოადგენს ვულკანურ კუნძულს. ტექტონურად ეკრანირებული მეტამორფული ქანების რაიონების ირგვლივ, რომლებიც ქმნიან გუდენაფის ცენტრალურ ნაწილს, არსებობს ჰოლოცენის პერიოდის რამდენიმე ანდეზიტურ-ბაზალტური და ანდეზიტური ერუპციული ცენტრები, რომელთა ასაკი სულ შეიძლება შეადგენდეს დაახლოებით რამდენიმე ასეულ წელს. კუნძულის უმაღლესი წერტილი აღწევს 2536 მეტრს, რითაც ის ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი მწვერვალია მსოფლიოში, იმ მწვერვალებს შორის, რომლებიც ასეთი ზომის კუნძულებზეა განლაგებული. ამას გარდა, გუდენაფზე არსებობენ გეოთერმალური წყაროები. კლიმატი კუნძულზე სუბეკვატორულია. კუნძულის ნაწილი დაფარულია ნოტიო ტროპიკული ტყეებით. ადგილობრივი ფლორა და ფაუნა განსხვავდება დიდი მრავალფეროვნებით, არსებობს რამდენიმე ენდემური სახეობა. კუნძულის პირველ ევროპელ აღმომჩენად ითვლება ფრანგი მოგზაური ჟოზეფ ბრუნი დ'ანტრკასტო, რომელმაც იგი აღმოაჩინა 1793 წელს. მიუხედავად ამისა ხანგრძლივი დროის განმავლობაში რჩებოდა ნაკლებად შესწავლილი. 1874 წელს კუნძულზე გადავიდა ზღვაოსანი ჯონ მორზბი, რომელმაც ბრიტანელი კომოდორის ჯეიმზ გრეჰემ გუდენაფის (ინგლ. James Graham Goodenough) პატივსაცემად კუნძულს დაარქვა მისი სახელი. შემდგომში კუნძულზე არაერთხელ იმყოფებოდნენ ევროპელი ვაჭრები, ასევე ვეშაპის დამჭერები. 1888 წელს მოხდა გუდენაფის ფორმალური ანექსია ბრიტანეთის იმპერიის მიერ. 1904 წელს გახდა ბრიტანეთის ახალი გვინეის ნაწილი (1904 წლიდან — პაპუას ტერიტორია ავსტრალიის მმართველობის ქვეშ). 1891 წელს მისგან უახლოეს კუნძულ დობუზე დაარსდა მეთოდისტების მისია ავსტრალიიდან, რომლებმაც თანდათან გაავრცელეს საკუთარი მოღვაწეობა დ’ანტრკასტოს და ტრობრიანის კუნძულებზე. უკვე 1898 წელს ქრისტიანული მისია დაარსდა გუდენაფის კუნძულზეც. მეორე მსოფლიო ომის წლებში კუნძულზე მოხდა ბრძოლა იაპონიის და ავსტრალიის ჯარებს შორის. 1975 წლიდან გუდენაფი დამოუკიდებელი სახელმწიფო პაპუა-ახალი გვინეის ნაწილია. ეკონომიკის საფუძველია — სოფლის მეურნეობა (კოპრის წარმოება), ასევე თევზჭერა. კუნძულზე არსებობს ასაფრენ-დასაჯდომი ზოლი. ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 Islands of Papua New Guinea. UN SYSTEM-WIDE EARTHWATCH Web Site. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-22. ციტირების თარიღი: 2010-02-03. ↑ 2.0 2.1 Goodenough Island. oceandots.com. ციტირების თარიღი: 2010-04-04. ↑ Goodenough. Global Volcanism Program. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-22. ციტირების თარიღი: 2010-04-04. ↑ Goodenough Volcano. John Seach. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-22. ციტირების თარიღი: 2010-04-04. ↑ Max Quanchi; John Robson., Historical Dictionary of the Discovery and Exploration of the Pacific Islands, Lanham, Maryland; Toronto; Oxford: The Scarecrow Press, Inc., 2005. — P. xiv, ISBN 0810853957. ↑ Adrian Room., Dictionary of world place names derived from British names, Taylor & Francis, 1989. — P. 69, 221 p, ISBN 0415028116. ↑ Lacey, Roderic.. Bromilow, William Edward (1857 - 1929). Australian Dictionary of Biography, Online Edition. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-22. ციტირების თარიღი: 2010-02-03. ↑ Stanley J. Ulijaszek., Population, Reproduction and Fertility in Melanesia, Berghahn Books, 2008. — P. 92, 256 p, ISBN 1845452690.