laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ალეიდა მარჩი

ალეიდა მარჩ ტორესი (დ.19 ოქტომბერი 1936) — კუბელი რევოლუციონერი, რომელიც იყო ერნესტო ჩე გევარას მეორე ცოლი და ფიდელ კასტროს კუბის არმიის წევრი. ალეიდა მარჩი იყო ჩე გევარას ელვისებური კამპანიის აქტიური მებრძოლი 1958 წლის დეკემბერში. იგი ესწრებოდა ლას-ვილიასისთვის ბრძოლას, რომლის დროსაც 26 ივლისის მოძრაობის მე -8 სვეტს ფიდელ კასტრომ უბრძანა, პრეზიდენტ ფულხენსიო ბატისტას სამხედრო ძალების პარალიზება პროვინციაში. გავრცელებული ინფორმაციით, მისი ქორწინება ჩე გევარასთან მოხდა 1959 წლის 23 მარტს და 1959 წლის 2 ივნისს, ილდა გადეასთან განქორწინების შემდეგ. სამოქალაქო ცერემონია ლა-კაბანიას ციხესიმაგრეში გაიმართა. 2 ივნისის ქორწინების შემდეგ, გევარა და ალეიდა თაფლობის თვეში წავიდნენ ტარარაში, ზღვისპირა საკურორტო ქალაქში, ჰავანიდან 20 კილომეტრში. წყვილს ოთხი შვილი ჰყავდა: ალეიდა, კამილო, სელია და ერნესტო. იგი არის წიგნის Evocation- ის ავტორი, რომელიც ეხება ჩე გევარას შეყვარებას, მასზე დაქორწინებას და მისი ოთხი შვილის გაზრდას, გევარას სიკვდილის შემდეგ. მან ასევე დაწერა ჩეს გახსენება: ჩემი ცხოვრება ჩე გევარასთან, რომელიც გამოქვეყნდა 2012 წელს. „ჩვენ ყველაზე სასიამოვნო პერიოდები გვქონდა ომის არეულობაში და ამ მომენტებმა ყველანი დაგვაახლოვა. ისინი დაგვეხმარა ერთმანეთის ისე გაცნობაში, როგორიც სინამდვილეში ვიყავით. ზოგი გულუბრყვილო იყო, სხვები, ძალიან ჭკვიანი; ჩვენ ყველანი ახალგაზრდები ვიყავით და მომავალი გამარჯვების იმედი გვქონდა. ყოველ შანსს ვიყენებდით გასართობად. მახსოვს, მოგვიანებით ჩემ დაწერა: „ნამდვილ რევოლუციონერს სიყვარულის დიდი გრძნობა ხელმძღვანელობს. შეუძლებელია იფიქრო ნამდვილ რევოლუციონერზე, რომელსაც არ გააჩნია ეს თვისება.”” 2008 წლის ბიოგრაფიულ ფილმში ჩე, ალეიდას როლს ასრულებს კატალინა სანდინო მორენო, ხოლო 2005 წლის ბიოგრაფიულ ფილმში ჩე გევარა, მას ასახიერებს პაულა გარსესი. Castaneda, Jorge, The Life and Death of Che Guevara: Companero, New York: Vintage Books (1998) ISBN 0-679-75940-9 Che Guevara Studies Center დაარქივებული 2020-02-06 საიტზე Wayback Machine. ↑ ABC News, Life and Death of Che Guevara. ↑ Castaneda, p. 159. ↑ New York Daily News, 1 October 2007. ↑ Married to Che en (28 April 2012). ციტირების თარიღი: 22 November 2019
ფოტი

ფოტი (აღნიშვნა: ფ, ph) — განათებულობის მოძელებული ერთეული, რომელიც უდრის 1 სმ² ფართობის მქონე ზედაპირის განათებულობას მასზე 1 ლუმენის ტოლი სინათლის ნაკადის თანაბარი განაწილებისას. მნათი ზედაპირის ნათობის გასაზომად იყენებდნენ ერთეულს — რადფოტს. „სინათლის ერთეულების“, „გოსტი“ 7932-56 შემოტანის შემდეგ განათების გამოსახვისათვის იყენებენ SI სისტემის ერთეულ ლუქსს, ნათობისათვის ლუმენს. 1 ფ=104 ლქ, შესაბამისად, 1 რფ=104 ლმ/მ². ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 374.
ოთარ ჭითანავა

ოთარ ჭითანავა (დ. 29 დეკემბერი, 1938, სოფელი ჭკადუაში, ზუგდიდის რაიონი) — ქართველი გეოგრაფი, გეოლოგი, თანამდებობის პირი. 1960 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი. 1999-2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი “. ოთარ ჭითანავა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ოთარ ჭითანავა — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი (მოძველებული / არქივი / ახალი არქივი)
ფალავანდიშვილი

საკუთარი სახელი ფალავანდიშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ბეჟან ფალავანდიშვილი — საზოგადო მოღვაწე გეიდარ ფალავანდიშვილი — მსახიობი გუგა ფალავანდიშვილი — ფეხბურთელი ელიაზარ ფალავანდიშვილი — დიპლომატი ზაქარია ფალავანდიშვილი — მწიგნობარი თემურ ფალავანდიშვილი — რეჟისორი იესე ფალავანდიშვილი — 1832 წლის შეთქმულების მონაწილე ნატალია ფალავანდიშვილი — ფერმწერი და გრაფიკოსი ნიკოლოზ ფალავანდიშვილი — რუსეთის იმპერიის სახელმწიფო მოხელე სიკო ფალავანდიშვილი — კინომსახიობი და რეჟისორი
ნათია მეზვრიშვილი

ნათია მეზვრიშვილი (დ. 19 აპრილი, 1985, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი იურისტი და პოლიტიკოსი. საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაციის უფროსი 2019 წლის 2 ოქტომბრიდან 2020 წლის 23 ნოემბრამდე. დაიბადა 1985 წლის 19 აპრილს, ქალაქ თბილისში. 2002-2006 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე (ბაკალავრის ხარისხი). 2006-2008 წლებში იყო სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზის მაგისტრატურაზე. 2006-2007 წლებში იყო თბილისის საქალაქო სასამართლოს სტაჟიორი. 2007-2009 წლებში იყო ძველი თბილისის რაიონული პროკურატურის პროკურორი. 2009 წელს იყო საქართველოს მთავარი პროკურატურის საპროკურორო საქმიანობაზე ზედამხედველობის დეპარტამენტის პროკურორი. 2009-2010 წლებში იყო საქართველოს მთავარი პროკურატურის ფინანსთა სამინისტროში გამოძიების საპროცესო ხელმძღვანელობის დეპარტამენტის პროკურორი. 2010-2012 წლებში მეზვრიშვილი იყო საქართველოს მთავარი პროკურატურის შინაგან საქმეთა სამინისტროს რეგიონულ ტერიტორიულ ორგანოებში საპროკურორო საქმიანობაზე ზედამხედველობის სამმართველოს უფროსი. 2012-2013 წლებში იყო საქართველოს მთავარი პროკურატურის სტრატეგიული განვითარების სამმართველოს უფროსი. 2013 წელს იყო საქართველოს მთავარი პროკურატურის იურიდიული სამმართველოს უფროსი. 2010-2015 წლებში — მიწვეული ლექტორი ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტში. 2012 წლიდან არის მიწვეული ლექტორი თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. 2014 წლიდან არის ასისტენტ-პროფესორი აღმოსავლეთ ევროპის უნივერსიტეტში. 2013 წლიდან არის საქართველოს მთავარი პროკურატურა, საპროკურორო საქმიანობაზე ზედამხედველობისა და სტრატეგიული განვითარების დეპარტამენტის უფროსი. 2016-2017 წლებში სწავლობდა ცინცინატის უნივერსიტეტის სამართლის სკოლაში მაგისტრატურაზე. 2017-2019 წლებში იყო საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის მოადგილე. 2019 წლის 2 ოქტომბერს დაინიშნა საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაციის უფროსად. 2020 წლის 23 ნოემბერს მეზვრიშვილი გადადგა. ნათია მეზვრიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ბიოგრაფია საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საიტზე დაარქივებული 2019-08-05 საიტზე Wayback Machine. ↑ „ნათია მეზვრიშვილი თანამდებობას ტოვებს“. kvirispalitra.ge. 2020-11-23. ციტირების თარიღი: 23 ნოემბერი, 2020. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |accessdate=-ში (დახმარება)
ხალა (პური)

ხალა — არის ებრაული ტრადიციული დაწნული სადღესასწაულო პური. ჩალას პურს მიირთმევენ შაბათსა და დღესასწაულებზე. გარედან დაბრაწული, შიგნიდან კი ტკბილი და ჰაეროვანია. ერთმნიშვნელოვნად დადგენილი არ არის სიტყვა „ხალას“ ეტიმოლოგია. სავარაუდოდ, ვერსია ეხება სიტყვას „ჰალალთან“ (გახვრეტა, ცარიელი გახდება) ან აქადურ „ელუსთან“ („სუფთა“). ცნობილია, რომ ეს სიტყვა პირველად აშკენაზელმა ებრაელებმა გამოიყენეს XV საუკუნეში ავსტრიაში პურის დასახელების მიზნით და გავრცელდა აღმოსავლეთ ევროპაში XVII საუკუნეში. ადრე ამ პროდუქტს „berhes“, ან ზოგად სიტყვას „lehamim“ უწოდებდნენ, ხოლო სიტყვა „chala“ გამოიყენებოდა მღვდლების სასარგებლოდ გამოყოფილი ნაწილის აღსანიშნავად. ამ პურს სხვა სახელები და სახობები აქვს ევროპის ქვეყნებში, ასე მაგალითად სამხრეთ გერმანიაში ამზადებენ მსგავს პურს რომლის შემადგენლობაში არ არის კარაქი და კვერცხი. დასავლეთ გერმანიაში მას ეძახიან „დაზერი“ და „დაჩერი“. ასევე უნგრეთში, უნგრული „ბარჰესი“, ლიეტუვური და ლატვიური „კიტკე“, სლოვაკური „ვიანოკა“, სომხური „ქორეგი“, ბერძნული „ცურეკი“, პოლონური „ჩაკა“, პოლონეთში დიდ სადღესასწაულო ჩალას „კოილეტშს“ უწოდებენ. მსგავს პურებში ბევრი ასევე შეიცავს კარაქს და რძეს. ოდესღაც ხალას უწოდებდნენ ცომის პატარა ნაჭერს, რომელიც შესაწირავად ტაძარში მიჰქონდათ. მას აცხობდნენ და მიირთმევდნენ მღვდლები – ამის უფლება მხოლოდ მათ ჰქონდათ. ხალას ტრადიციულ რეცეპტში შედის მრავალი კვერცხი, თეთრი ხორბლის ფქვილი, წყალი, შაქარი, მარილი, საფუარი. ცომს შემოახვევენ და აძლევენ საჭირო ფორმას, რის შემდეგაც მას ათქვეფენ კვერცხით ისე, რომ გამოცხობისას ოქროსფერი პრიალა ქერქი მიიღონ. თავზე ხშირად ასხურებენ ყაყაჩოს თესლს ან სეზამის თესლს. ცნობილია, რომ ბიბლიური ხალა სქელი იყო, პურის უმეტესობისგან განსხვავებით და ამიტომ ამისთვის საჭიროა სპეციალური მომზადების ტექნოლოგია . ადრეული შუა საუკუნეებში გაჩნდა საუკეთესო (თეთრი ხორბლის) ფქვილისგან ჩალას დამზადების ტრადიცია . ჰალა ღრმად სიმბოლური კულინარიული პროდუქტია. ჩალას განსხვავებულ ფორმას აქვს თავისი მნიშვნელობა: ნაქსოვი პიგტეილი ნიშნავს სიყვარულს, ხოლო ცომის სამი ზოლი პიგტეილში, თითოეული განასახიერებს ცალკეულ კონცეფციას: სიმართლე, მშვიდობა და სამართლიანობა. Ха́лы // Товарный словарь. Том 9 / Гл. ред. И.А. Пугачев, М.: Госторгиздат, 1961. — გვ. 193—194. Claudia Roden. What Is Challah?. My Jewish Learning. ციტირების თარიღი: 2017-07-10. Gill Marks, Encyclopedia of Jewish Food, Houghton Mifflin Harcourt, 2010, ISBN 9780544186316. Mendy Hecht. What is Challah. Chabad.org. ციტირების თარიღი: 2017-07-10. Encyclopaedia Judaica / edited by Fred Skolnik and Michael Berenbaum, ტ. 8, Keter Publishing House, 2007, ISBN 78-0-02-865936-7 Invalid ISBN. ↑ Adventures in Armenian Cooking. ↑ Marks 2010, p. 240. sfn error: no target: CITEREFMarks2010 (help) ↑ Marks 2010, p. 241. sfn error: no target: CITEREFMarks2010 (help) ↑ Roden. sfn error: no target: CITEREFRoden (help)
პიტა

პიტა — მრგვალი, ბრტყელი უსაფუარო პური, რომელსაც აცხობენ უმაღლესი ხარისხის ხორბლის ფქვილიდან. ეს პური განსაკუთრებით პოპულარულია ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროზე და შუა აღმოსავლეთში. პიტის პური არის ორფენიანი, ბრტყელი ანუ „ჯიბისებრი“ ფუნთუშეული ნაწარმი. აღსანიშნავია, რომ მას ზოგჯერ დამატებითი ინგრედიენტების გარეშე აცხობენ, ხან კი საერთოდაც სეზამის მარცვლებით ან რომაული ქინძის თესლით ფარავენ. პიტას კულინარიაში სხვადასხვა ფუნქცია აქვს, ხშირად მასში ფალაფელს, ნაირ-ნაირ სალათასა თუ ხორცსაც კი დებენ. პიტის პური ძალიან მოსახერხებელია წასახემსებლად ან სწრაფი კვებისთვის. პიტის პურის ნატეხებით მიირთმევენ სხვადასხვა პროდუქტისგან მომზადებულ, საწებლისებურ ნაზავებს, რომელთა დაგემოვნება ძალიან სასიამოვნოა. ასეთი პური პირველად ნახსენები არის ძველ აღთქმაში: ებრაულ ენაზე ორიგინალში ნახსენებია „პატ ლეჰემი“, რომელიც შეიძლება ითარგმნოს როგორც „დიდი პურის პიტა“, „პური“. თანამედროვე გაგებით, სიტყვა „პიტა“ ებრაულ ენაზე გამოიყენება 1950-იანი წლებიდან. არაბული ტრადიციული პიტას გამორჩეული თვისება ის არის, რომ პიტას გამოცხობისას ცომში წარმოქმნილი წყლის ორთქლი გროვდება ბუშტში ნამცხვრის ცენტრში და გამოყოფს ცომის ფენებს. ამრიგად, ტორტის შიგნით იქმნება ჯიბე, რომლის გახსნა შესაძლებელია პიტას პირას მკვეთრი დანით დაჭრით და რომელშიც სალათების ან ხორცის შეტანა შეიძლება. ტრადიციული არაბული პიტას საშუალო დიამეტრი, ჩვეულებრივ, 15-20 სანტიმეტრია. ოთხი ათასი წლის წინ, პურს განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭებოდა ისეთ საზოგადოებებში, როგორიცაა ბაბილონური მესოპოტამია, სადაც წარმოიშვა ადრეული წერილობითი ჩანაწერები და პურის ცხობის რეცეპტები. კვიპროსში პიტა ჩვეულებრივ უფრო მრგვალი, ფაფუკი და ცხვება თუჯის ტაფაზე. იგი გამოიყენება სუულაკიას, შეფტალიას, ჰალუმისთვის, ლუნცასთან და გიროსთვის. საბერძნეთში სიტყვა pita ნიშნავს საკონდიტრო ნაწარმს და ის ჩვეულებრივ გამოიყენება სხვადასხვა ნამცხვრებისა და საკონდიტრო ნაწარმისთვის. ოქსფორდის ინგლისურ ლექსიკონში მოხსენიებული სიტყვის ინგლისურ ენაზე პირველად მოხსენიება მოხდა 1936 წელს. ინგლისური სიტყვა ნასესხია თანამედროვე ბერძნულიდან πίτα-დან, თავის მხრივ ბიზანტიური ბერძნულიდან πίτα-დან პური, ნამცხვარი, ღვეზელი, პიტა (დამოწმებულია 1108 წელს). ამასთან, ძველ ტექსტებში ან შუა საუკუნეების არაბულ მზარეულთა წიგნებში არ არის დაფიქსირებული ორთქლით გაჟღენთილი, ორშრიანი ჯიბის პიტა და საკვების ისტორიკოსების აზრით, მაგალითად ჩარლზ პერი და გილ მარქსი, ვარაუდობენ რომ ასეთი პური უფრო გვიან განვითარდა . თარგი:Книга ↑ თარგი:Книга «Pita (in our sense) is new in Hebrew. … the oldest written primary source… 1955» ↑ 2.0 2.1 თარგი:OED ↑ Marks, Gil (17 November 2010) Encyclopedia of Jewish Food. HMH. ISBN 9780544186316.  ↑ Helman, Anat (28 October 2015) Jews and Their Foodways. Oxford University Press. ISBN 9780190265434.
ჰამლეტ ჭიპაშვილი

ჰამლეტ ჭიპაშვილი (დ. 10 იანვარი, 1944, თბილისი) — ქართველი დიპლომატი, პოლიტიკოსი. დაამთავრა თბილისის უცხო ენათა პედაგოგიური ინსტიტუტი ინგლისური ენის სპეციალობით. 1999-2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკიდან „საქართველოს აღორძინება“. ჰამლეტ ჭიპაშვილი — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი (მოძველებული / არქივი / ახალი არქივი) ↑ ჰამლეტ ჭიპაშვილის ქონებრივი დეკლარაცია[მკვდარი ბმული]
ბიბოპი

ბიბოპი ან ბოპი (ინგლ. bebop, bop) — ჯაზის ფორმა, რომლისთვის მელოდიურობის ნაცვლად ჰარმონიულ სტრუქტურაზე დამყარებული სწაფი ტემპი და იმპორვიზაციაა დამახასიათებელი. განვითარდა ადრეულ 1940-იან წლებში. მოსიკისებთა წრეში პირველად თავი იჩინა მეორე მსოფლიო ომის შემდგომ პირველ წლებში. ჰარდ ბოპი მოგვიანებით ბიბოპის, ბლუზისა და გოსპელის შერწყმით განვითარდა. მის ერთ-ერთ მთავარ დამაარსებლად ჩარლი პარკერი ითვლება. Berendt, Joachim E. The Jazz Book: From Ragtime to Fusion and Beyond. Trans. Bredigkeit, H. and B. with Dan Morgenstern. Westport, CT: Lawrence Hill & Co., 1975. Deveaux, Scott.. The Birth of Bebop: A Social and Musical History. Berkeley: University of California Press, 1999. Gidden, Gary. Celebrating Bird: The Triumph of Charlie Parker. New York City: Morrow, 1987. Gioia, Ted. The History of Jazz. Oxford, New York: Oxford University Press, 1997. Baillie, Harold B. Swing to Bop: An Oral History of the Transition of Jazz in the 1940s. Oxford: Oxford University Press, 1987. Rosenthal, David. Hard bop: Jazz and Black Music, 1955-1965. New York: Oxford University Press, 1992. Scaruffi, Piero. [2003] A History of Jazz Music, 1900-2000, chapter on Bebop (2007) ISBN 978-0-9765531-3-7 Verve History of Jazz page on Bebop for a summary of Bebop's influence today დაარქივებული 2021-06-25 საიტზე Wayback Machine. Bebop Basics for Guitar Charlie Parker bebop solo licks დაარქივებული 2012-03-16 საიტზე Wayback Machine. Free Jazz Piano Lessons with emphasis on bebop
ბადრი ხატიძე

ბადრი ხატიძე (დ. 3 აგვისტო, 1959, გორი) — ქართველი ინჟინერი, იურისტი, პოლიტიკოსი. 1982 წელს დაამთავრა საქართველოს ზოოტექნიკურ-სავეტერინარო სასწავლო-კვლევითი ინსტიტუტი. აგრეთვე დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 2002-2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი (მცხეთის მაჟორიტარი). 2004-2008 წლებში — საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი (მცხეთის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკიდან „ახალი საქართველოსთვის“. ბადრი ხატიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ბადრი ხატიძე — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი (მოძველებული / არქივი / ახალი არქივი) ↑ ბადრი ხატიძის ქონებრივი დეკლარაცია[მკვდარი ბმული]
გიორგი ხაჭაპურიძე (პოლიტიკოსი)

გიორგი ხაჭაპურიძე (დ. 13 მაისი, 1953, თბილისი) — ქართველი ბიოლოგი, პოლიტიკოსი. 1975 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტი. 1999-2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს აღორძინება“. გიორგი ხაჭაპურიძე — ბიბლიოვიკი გიორგი ხაჭაპურიძე — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი (მოძველებული / არქივი / ახალი არქივი)
იურიკ ხჩოიანი

იურიკ (იურკ) ხჩოიანი (დ. 27 აგვისტო, 1953, სოფ. აშკალა, ახლანდ. წალკის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი პოლიტიკოსი. დაამთავრა ერევნის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი ინჟინერ-მშენებლის სპეციალობით. 1999-2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი (წალკის მაჟორიტარი). იურიკ (იურკ) ხჩოიანი — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი ↑ იურიკ (იურკ) ხჩოიანი ქონებრივი დეკლარაცია[მკვდარი ბმული]
პანა კოტა

პანა კოტა (იტალ. panna cotta; იტ. ადუღებული კრემი) — იტალიური დესერტი, რომელიც შედგება ჟელატინით შესქელებული კრემისგან, რომელსაც შემდეგ სასურველი ფორმა ეძლევა. არომატისთვის შეიძლება დაემატოს ვანილი, ყავა და სხვა სუნელები, ასევე ნაღები, რძე და შაქარი. ზემოდან ხშირად რაიმე კენკრის ან ხილის წვენს, ჯემი, კარამელი ან შოკილადის სიროფს ასხავენ ან უმატებენ რაიმე ხილს და კენკრას [1]. კერძი პანა კოტა არ გვხვდება იტალიურ რეცეპტების წიგნებში 1960-იან წლებამდე [2], თუმცა ტრადიციულად მის სამშობლოდ ჩრდილოეთი იტალიიის რეგიონი პიემონდი ითვლება ერთ-ერთი ლეგენდის თანახმად პანა კოტა უნგრელმა ქალმა გამოიგონა პიემონდის პროვინციაში მეოცე საუკუნის დასაწყისში, მაგრამ ამ ლეგენდას დასაბუთება არ აქვს. სხვა, ასევე დაუსაბუთებელი ლეგენდის თანახმად პანა კოტა 1960-იან წლებში გსმოიგონა შეფმა ეტერო სონგიომ. 1897 წლის ლექსიკომი ახსენებს კერძს სახელად "Latte inglese" - "ინგლისური რძე", რომელიც ასევე მზადდებოდა კრემით და ჟელატინით, თუმცა სხვა წყაროების მიხედვით "Latte Inglese" კვერცხით მზადდებოდა. შესაძლოა, რომ ამ სახელწოდებით ნებისმიერ მსგავს დესერტს მოიხსენიებდნენ. 2001 წელს პიემონდმა პანა კოტა რეგიონის ტრადიციული კერძების ოფიციალურ სიაში შეიტანა კრემის, ჟელატინის, რძის, შაქრის, ვანილის, კარამელის და რომის შემადგენლობით [3][მკვდარი ბმული]. ზოგი მიიჩნევს, რომ რომის მაგივრად ტრადიციურად ატმის ბრენდი გამოიყენება და არ ემატება არანაირი სოუზი. პანა კოტა 1990-იან წლებში პოპულარული გახდა ამერიკაში და შემდეგ მთელ მსოფლიოში. დღეს გავრცელებულია დასავლეთის ქვეყნებში, განსაკუთრებით იტალიაში, როგორც მაღალი კლასის დესერტი. თბილ კრემში აზავებენ შაქარს და, გემოვმებით, რაიმე სუნელს - ყავას, ვანილს, რომს და სხვა. ჟელატინი რბილდება რაიმე ცივ სითხეში და ემატება კრემს. მიღებული მასა თავსდება ფორმებში, ფორმის ძირში შეიძლება კარამელიც იყოს, რის შედეგაც დესერტი დაემსგავსება ფრანგულ კარამელიან კრემს. კერძის სახელის მიუხედავად პანა კოტა არ დუღდება, მხოლოდ თბება ჟელატინის და შაქრის დალღობის ტემპერატურამდე. იტალიური რეცეპტები ჟელატინის მაგივრად ხშირად მოითხოვენ "თევზის წებოს", რაც შეიძლება იყოს თევზის ქონის მსგავსი იტალიაში "Colla di pesce"-ს სახელით ცნობილი სუბსტანცია ან უბრალოდ ჟელატინი მისი მეორე სახელწოდებით. მსგავსი რეცეპტები არსებობს ევროპის სხვა ქვეყნებშიც. პანა კოტა ჰგავს ბავარიულ კრემს, თუმცა ის მზადდება კვერცხით და ჟელატინით ერთად და გაცემამდე იზავება ათქვეფილ ნაღებთან. ჟელატინს ასევე უმატებენ ბლანმანჟეს. დანიური "მოოს ჰვიტი" პანა კოტის თითქმის იდენტურია, მისი რეცეპტი პირველად ჩაიწერა ჰენრიკ ჰარპენსტრენგმა XII-XIII საუკუნეში. https://www.affektblog.de/sahniges-panna-cotta-mit-frischen-fruechten/ https://books.google.ge/books?id=TvO_CAAAQBAJ&pg=PT584&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false[მკვდარი ბმული] https://web.archive.org/web/20160304074901/http://www.regione.piemonte.it/archivio/agri/ita/news/pubblic/quaderni/num33/dwd/n33_pp19_24.pdf
ალბერ ფერი

ალბერ ფერი (ფრანგ. Albert Fert; დ. 7 მარტი, 1938) — ფრანგი ფიზიკოსი, გიგანტური მაგნიტური წინაღობის ერთ-ერთი აღმომჩენი, რითაც გარდატეხა მოახდინა გიგაბაიტ მყარ დისკში. ამჟამად პარიზის უნივერსიტეტის პროფესორი და ეროვნული სამეცნიერო კვლევითი ცენტრისა და თალესის ჯგუფის ერთობლივი ლაბორატორიის სამეცნიერო დირექტორია. 2007 წელს ნობელის პრემიით დაჯილდოვდა ფიზიკის დარგში პეტერ გრიუნბერგთან ერთად. The Nobel Prize in Physics 2007. Royal Swedish Academy of Sciences (2007-10-09). Fert, Albert; et al. (November, 1988). „Giant Magnetoresistance of (001)Fe/(001)Cr Magnetic Superlattices“. Physical Review Letters. 61 (21): 2472–2475. Bibcode:1988PhRvL..61.2472B. doi:10.1103/PhysRevLett.61.2472. ISSN 0031-9007. PMID 10039127. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |date=-ში (დახმარება) Unité Mixte de Physique CNRS/Thales official website დაარქივებული 2007-10-20 საიტზე Wayback Machine. ↑ 1.0 1.1 Deutsche Nationalbibliothek Record #133485412 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a> ↑ ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ 3.0 3.1 https://www.cnrs.fr/fr/personne/albert-fert ↑ 4.0 4.1 https://iupap.org/who-we-are/internal-organization/commissions/c9-magnetism/c9-awards/ ↑ Montenegro A. ORCID Public Data File 2023 — 2023. — doi:10.23640/07243.24204912.V1 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123508386"></a> ↑ Agence bibliographique de l'enseignement supérieur (France) Système universitaire de documentation — Montpellier: ABES, 2001. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2826570"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2597810"></a> ↑ Albert Fert, commandeur de la Légion d'honneur // L'Indépendant — 2012. — ISSN 0220-0058; 2271-4383; 2129-5956 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2269524"></a> ↑ Médaille d’or du CNRS 2003 — სამეცნიერო კვლევების ეროვნული ცენტრი. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q280413"></a> ↑ The Nobel Prize in Physics 2007 — ნობელის ფონდი. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1781959"></a> ↑ The Nobel Prize amounts — ნობელის ფონდი. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1781959"></a> ↑ Grands Prix de la SFP — Société Française de Physique. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2297148"></a> ↑ https://wolffund.org.il/albert-fert/ ↑ Journal officiel de la République française, Journal officiel de la République française. Document administratif — 2015. — გამ. 271. — P. 21714. — ISSN 0242-6773 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1815103"></a> ↑ Albert Fert — ბარსელონის ავტონომიური უნივერსიტეტი. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q43452"></a> ↑ https://www.aps.org/programs/honors/prizes/mcgroddy.cfm ↑ https://clarivate.com/citation-laureates
ინჰალაცია

ინჰალაცია (ლათ. inhalo — „შევისუნთქავ“) — ორგანიზმში სამკურნალო ნივთიერებათა (ორთქლის, აირის და აეროზოლის სახით) შესუნთქვით შეყვანის მეთოდი. ამ ნივთიერებათა დაქუცმაცება ხდება სპეციალურ აპარატში — ინჰალატორში, საიდანაც შემდგომ სასუნთქ გზებში ხვდება (შესუნთქული ორთქლის ტემპერატურა 45°C უნდა აღწევდეს). არსებობს სტაციონარული და გადასატანი ინჰალატორები. ინჰალაციის მეთოდით ორგანიზმში შეჰყავთ ტუტეები, ხსნადი სულფანილამიდური პრეპარატები, ანტიბიოტიკები და სხვ. ინჰალაციას ძირითადად იყენებენ სასუნთქი გზების ანთებითი დაავადებების დროს. ზეთოვანი ინჰალაცია მზადდება მცენარეული ზეთისა და მენთოლისაგან; მის დროს ზემო სასუნთქი გზების ლორწოვან გარსზე თხელი ზეთოვანი აპკი ჩნდება, რომელიც სხვადასხვა ტოქსიკური ნივთიერების შესრუტვას უშლის ხელს და აადვილებს ნახველის ამოღებას. ქიმიურ და ცემენტის ქარხნებში მასობრივი საინჰალაციო პროცედურა ტარდება ინჰალატორიუმებში. სამკურნალო ნივთიერებათა შესუნთქვას უწოდებენ ხელოვნურ ინჰალაციას, ხოლო ბუნებრივ პირობებში ზღვის, მთისა ან ტყის ჰაერით სუნთქვას – ბუნებრივ ინჰალაციას. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 186. ინჰალაცია — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
პეტერ გრიუნბერგი

პეტერ ანდრეას გრიუნბერგი (გერმ. Peter Andreas Grünberg; დ. 18 მაისი, 1939, პლზენი, ამჟამად ჩეხეთი — გ. 7 აპრილი, 2018) — გერმანელი ფიზიკოსი, მყარი სხეულების ფიზიკის დარგში. მის ყველაზე მნიშვნელოვან აღმოჩენად გიგანტური მაგნიტური წინაღობა ითვლება, რისთვისაც 2007 წელს ნობელის პრემიის ლაურეატი გახდა. პეტერ გრიუნბერგი
თამარ მეფის ხიდი

თამარ მეფის ხიდი (ყოფ. ჩელუსკინელების ხიდი) — ხიდი თბილისში, მდინარე მტკვარზე. ექსპლუატაციაშია 1935 წლის 6 აგვისტოდან. 1934 წელს, ჩრდილოეთის ყინულოვან ოკეანეში საბჭოთა თბომავალი „ჩელიუსკინი“ ჩაიძირა. ექსპედიციის მონაწილეთა გადარჩენას საბჭოთა პროპაგანდამ ჰეროიკული ეპოპეის ხასიათი შესძინა. ამიტომ ახალ ხიდს ქუჩასთან ერთად „ჩელიუსკინელების“ სახელი ეწოდა (1933 წელს დანიაში აგებულ გემს სახელი ეწოდა XVIII საუკუნის პოლარეთის რუსი მკვლევარის ს. ჩელიუსკინის პატივსაცემად). 1989 წელს, ქუჩასაც და ხიდსაც თამარ მეფის სახელი მიენიჭა. 1934 წლის 16 აპრილს თბილისში, სტალინის სახელობის მუშათა კლუბში გაიხსნა თბილისის საბჭოს გაერთიანებული პლენუმი, რომელმაც დაამტკიცა ახალი მშენებარე ხიდისათვის და რკინიგზის ქუჩისათვის ჩელუსკინელების სახელის მინიჭება. ხიდის მშენებლობის დასრულება დაგეგმილი იყო 1934 წლის 7 ნოემბერს, ოქტომბრის რევოლუციის 17 წლისთავისთვის. მოგვიანებით გახდა ცნობილი, რომ გახსნის თარიღი გადიწევდა — საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების წლისთავისკენ — 1935 წლის 25 თებერვლისკენ. 1935 წლის 27 თებერვლისთვის ჩელუსკინელების ხიდზე ჯერ კიდევ მშენებლობის პროცესი მიმდინარეობდა, დგამდნენ კალინინის ქარხანაში ჩამოსხმულ თუჯის მოაჯირებს. 11 მარტისთვის — გაჰყავდათ ტრამვაის რკინიგზა (იგეგმებოდა მოძრაობის გახსნა მაისში). 3 ივნისს ჩელუსკინელების ხიდის გახსნა წლის ბოლომდე დასასრულებელ მშენებლობის სიაში იყო. 5 აგვისტოს მოხდა ჩელუსკინელების ხიდის სალიანდაგო ხაზის გამოცდა ტრამვაის საშუალებით, ხოლო 6 აგვისტოს ოფიციალურად გაიხსნა საექსპლუატაციოდ. ქალაქის გაფართოებასთან ერთად მნიშვნელოვანი ცვლილებები განიცადა ახლანდელი გმირთა მოედნის მიმდებარე ტერიტორიამ. 1935 წელს მოედნის ჩრდილო-აღმოსავლეთით არსებული კლდოვანი ბორცვის გაჭრის შემდეგ გაიჭრა ჩელიუსკინელების ქუჩა. ამავე წელს აშენდა ხიდი (პროექტის ავტორები კ. ზავრიევი, ა. პატალეევი, ნ. სლოვინსკი; არქიტექტორი ნ. სევეროვი; ინჟინრები ვ. სალუქვაძე, ნ. სლოვინსკი), რომელიც კიდევ ერთ მძლავრ სატრანსპორტო არტერიად იქცა დედაქალაქისთვის. რკინაბეტონის ბურჯები უხეშად გათლილი გრანიტითაა მოპირკეთებული, დანარჩენი ნაწილები კი — ბაზალტის ფილებით. ხიდი ზუსტი პროპორციებით, კარგად შესრულებული დეტალებითა და მონუმენტურობით გამოირჩევა. სარალიძე ა., თბილისის ხიდები, თბ.: „ტფილისის ჰამქარი“, 2012. — გვ. 20-21. ↑ ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 86, ISBN 978-99928-20-35-3. ↑ გაზ. „კომუნისტი“, №90 (3946), 17 აპრილი, 1934 ↑ გაზ. „კომუნისტი“, №164 (4020), 17 ივლისი, 1934 ↑ გაზ. „კომუნისტი“, №283 (4139), 9 დეკემბერი, 1934 ↑ გაზ. „კომუნისტი“, №50 (4206), 27 თებერვალი, 1935 ↑ გაზ. „კომუნისტი“, №60 (4216), 11 მარტი, 1935 ↑ გაზ. „კომუნისტი“, №128 (4284), 3 ივნისი, 1935 ↑ გაზ. „კომუნისტი“, №182 (4338), 6 აგვისტო, 1935