laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ტარანაკის რეგიონი

ტარანაკის რეგიონი (ინგლ. Taranaki Region) — ახალი ზელანდიის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული რეგიონი. მდებარეობს ჩრდილოეთ კუნძულის დასავლეთ ნაწილში. ქვეყნის რეგიონებს შორის ფართობის სიდიდით მეათეა. სახელი ეწოდა მისი მთავარი ღირსშესანიშნაობის — ტარანაკის მთისგან. რეგიონის მთავარი ქალაქია ნიუ-პლიმუთი, სადაც მთლიანი მოსახლეობის 60 % იყრის თავს. ქალაქი გაშენებულია ტარანაკის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2005 წლიდან, რეგიონი იყენებს სარეკლამო ბრენდს „Like no other“. 2003 წელს, ტარანაკის მთლიანი შიდა პროდუქტი US$4,4 მლრდ-ს შეადგენდა, ახალი ზელანდიის მშპ-ის 3 %-ს. ახალი ზელანდიის რეგიონები Taranaki – Like No Other: The Official Tourism website Puke Ariki: Taranaki's combined museum, library and visitor information centre Taranaki Wiki: A Wiki Project encouraging contributions from anyone for all things Taranaki დაარქივებული 2013-02-08 საიტზე Wayback Machine. ↑ Like No Other დაარქივებული 2012-10-31 საიტზე Wayback Machine. . Newplymouthnz.com (2006-06-29). Retrieved on 2011-06-25. ↑ Regional Gross Domestic Product. Statistics New Zealand (2007). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 20 მაისი 2010. ციტირების თარიღი: 18 February 2010.
ტარანაკის მთა

ტარანაკის მთა ან ეგმონტის მთა — მოქმედი, მაგრამ პასიური სტრატოვულკანი ახალ ზელანდიაში, ჩრდილოეთ კუნძულის დასავლეთ სანაპიროსთან, ტარანაკის რეგიონში. მიუხედავად იმისა, რომ ბოლო დროს უფრო ხშირად „ტარანაკის“ უწოდებენ, მას ორი ოფიციალური სახელი აქვს, რაც შესაბამისობაში მოდის ახალი ზელანდიის გეოგრაფიული საბჭოს სახელთა პოლიტიკასთან. 2 518 მერტი სიმაღლის მთა ერთ-ერთი ყველაზე სიმეტრიული ვულკანური კონუსია მთელ მსოფლიოში. მის გვერდით, სამხრეთით აღმართულია მეორე მწვერვალი — 1 966 მეტრიანი ფანთამსის პიკი. ფუძიამას მთასთან მსგავსების გამო, ტარანაკი გადაღებულია ფილმში „უკანასკნელი სამურაი“. ტარანაკი გეოლოგიურად ახალგაზრდაა, აქტივობა დაახლოებით 135 000 წლის წინ დაიწყო. ბოლო ვულკანური აქტივობები 1850-1860-იან წლებში დაფიქსირდა, რაც გამოიხატებოდა კრატერში ლავის წარმოქმნასა და მის ჩანგრევაში. 1755 და 1800 წლებში, ამოფრქვევის დროს პიროკლასტიკური ნაკადები მთის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კალთებზე გადმოედინა, წარმოიქმნა ფერფლი (1755 წელს). ბოლო დროის ყველაზე დიდი ამოფრქვევა 1655 წელს მოხდა. ბოლო დროინდელმა გამოკვლევებმა აჩვენა, რომ უკანასკნელი 9000 წლის მანძილზე, მცირე ამოფრქვევები საშუალოდ ყოველ 90 წელში ხდება, დიდი ამოფრქვევები კი 500 წელში. ლაჰარების ნარჩენები მთის მიდამოებში თანამგზავრული ფოტო განთიადისას ხედი ჩრდილოეთიდან Climbing Taranaki - from peakbagging.co.nz დაარქივებული 2009-08-20 საიტზე Wayback Machine. Mt Egmont photos Taranaki Volcano Cam დაარქივებული 2007-04-10 საიტზე Wayback Machine. Taranaki Project - Moods of a Mountain დაარქივებული 2019-01-19 საიტზე Wayback Machine. ↑ Volcano Fact Sheet: Mount Taranaki / Egmont Volcano. GNS Science (2010). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-03-03. ციტირების თარიღი: 2012-01-10. ↑ 'Likely to erupt in the future', Neal & Alloway 1991, as quoted in New Zealand Journal of Geology and Geophysics დაარქივებული 2008-11-22 საიტზე Wayback Machine. ↑ What is the difference between alternative naming and dual naming?. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 24 მაისი 2010. ციტირების თარიღი: 19 March 2010. ↑ Dawson Falls and East Egmont დაარქივებული 2012-03-07 საიტზე Wayback Machine. , Department of Conservation. Retrieved 12 October 2011. ↑ Volcanic Taranaki. Puke Ariki. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 1 თებერვალი 2013. ციტირების თარიღი: 18 March 2010. ↑ [1] დაარქივებული 2012-10-05 საიტზე Wayback Machine. states 1854, but does not cite a source. ↑ Leighton Keith (11 October 2011). „Mt Taranaki volcano history revised“. Taranaki Daily News. ციტირების თარიღი: 11 October 2011.
ბაიკალის რიფტული ზონა

ბაიკალის რიფტული ზონა (რუს. Байкальская рифтовая зона) — დივერგენტული საზღვარი, რომელიც მდებარეობს ბაიკალის ტბის რაიონში, აღმოსავლეთ საიანში. მისი ცენტრალური ნაწილი მოქცეულია ტბის ქვეშ. დამახასიათებელია დედამიწის ქერქის დაშორება. რიფტის დასავლეთ ნაწილში ვრცელდება ევრაზიის ფილა, ხოლო აღმოსავლეთით ამურის ფილა, რომელიც რიფტიდან მოძრაობს იაპონიის მიმართულებით წელიწადში დაახლოებით 4 მმ სიჩქარით. ისევე როგორც სხვა დივერგენტულ ზონებში აქაც არის დამახასიათებელი დედამიწის ქერქის შეთხელება და მაგმის აზევება დედამიწის ზედაპირთან. ცხელი წყაროების გამოსავლები გვხვდება ტბის ფსკერზე. ვულკანური აქტივობები ტბის სანაპიროს სიახლოვეს არ შეინიშნება. უახლოეს წარსულში ვულკანიზმი ვლინდებოდა ტბის სიახლოვეს და სავარაუდოდ დაკავშირებულია რიფტულ ზონასთან. ბაიკალის რიფტული ზონის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს ხუბსუგულის ტბა. ბაიკალის რიფტი აქტიურია და მომიჯნავე რაიონებში დამახასიათებელია მიწისძვრები. ბაიკალის რიფტული ზონა დაარქივებული 2014-03-30 საიტზე Wayback Machine. (რუსული)
ახალი ზელანდიის დროშა

ახალი ზელანდიის დროშა — ლურჯი დროშის ვარიანტი, მარცხნივ გამოსახული დიდი ბრიტანეთის დროშით და მარჯვნივ ოთხი წითელი ვარსკვლავით, რომელთაც თეთრი არშია აქვთ შემოვლებული და ჯვრის თანავარსკვლავედს აღნიშნავენ. ახალი ზელანდიის პირველი დროშა — გაერთიანებული ტომების დროშა, იქნა მიღებული მანამ სანამ ის ბრიტანეთის კოლონია გახდებოდა. პირველი დროშაზე რომელიც 1834 წელს მაორების კრებამ აირჩია იყო წმინდა გიორგის ჯვარი და ოთხი ვარსკვლავი ლურჯ ფონზე. 1841 წელს კოლონიად გახდომის შემდგ გამოიყენებოდა ბრიტანული დროშა. დღევანდელი დროშა შეიმუშავეს 1869 წელს და იყო შეზღუდულ გამოყენებაში, ხოლო 1902 წელს გახდა სახელმწიფო დროშა. დროშაზე ბრიტანეთის დროშის არსებობა ახალი ზელანდიის კოლონიურ წარსულს მიანიშნებს. რამდენიმე ათწლეულის განმავლობაში დროშის შეცვლის შესახებ მიდიოდა დებატები. 2016 წელს დროშის შეცვლაზე მოეწყო ორ-ეტაპიანი რეფერენდუმი, რომლის ფინალური მეორე ეტაპი ჩტარდა 24 მარტს. ამ რეფერენდუმზე ქვეყანამ 57%-ით 43%-ის წინააღმდეგ ხმა მისცა არსებული დროშის შენარჩუნებას. დროშის პროპორციებია — 1:2. ფერები: წითელი (პანტონი 186C), ცისფერი (პანტონი 280C) და თეთრი. ფერები და პროპორცია არის დიდი ბრიტნეთის დროშის შესაბამისი. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ახალი ზელანდიის დროშა Ministry of Culture and Heritage - New Zealand Flag დაარქივებული 2010-05-22 საიტზე Wayback Machine. Maritime history of the flag დაარქივებული 2006-06-23 საიტზე Wayback Machine. New Zealand Flag Institute ↑ 1.0 1.1 Flags. Ministry for Culture and Heritage (New Zealand) (23 July 2010). ციტირების თარიღი: 2011-09-06. ↑ Jones, Anna (2016-03-24). „The tangled tale of New Zealand's flag debate“. BBC News (ინგლისური). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 31 May 2019. ციტირების თარიღი: 2019-06-12. ↑ New Zealand votes to keep current flag. BBC News (24 March 2016). ციტირების თარიღი: 2019-06-12
მტაცებლები

მტაცებლები (ლათ. Carnivora: carō „ხორცი“, + vorāre „მჭამელი“) — ძუძუმწოვრების რიგი. მათი სხეულის სიგრძე 14 სმ-დან 3 მ-მდე, მასა 100 გ-იდან 1000 კგ აღწევს. ნაირგვარი შეფერილობა აქვთ. კბილები (28-48) მკვეთრადაა დიფერენცირებული საჭრელებად, ეშვებად და ძირითად კბილებად. უმრავლესობის ზედა მე-4 წინა ძირითადი და 1-ლი ქვედა ძირითადი კბილები გარდაქმნილია მკვეთავ კბილებად. კიდურებზე აქვთ ბრჭყალებიანი 4-4 თითი (დათვებსა და ძაღლებს 5-5), ბრჭყალები ჩამალული ან ნახევრად ჩამალულია; ლავიწი არ გააჩნიათ ან რუდიმენტულია; კუჭი მარტივია და ჯირკვლებით მდიდარი; საშვილოსნო ორმაგი ან ორრქიანი, პლაცენტა — დისკოიდური; სათესლეები სპეციალურ პარკშია მოთავსებული. მტაცებლების ანალური ჯირკვლები გამოყოფენ მძაფრსუნიან ნივთიერებას, რომელიც ემსახურება ტერიტორიულ მონიშვნას, ზოგჯერ მტრისაგან თავდაცვას (მაგ., მყრალა). გავრცელებული არიან ყველგან, ანტარქტიდისა და ზოგიერთი პატარა ოკეანური კუნძულის გარდა. უმეტესობა ხმელეთის ცხოველია. მრავალი მათგანი კარგად დაცოცავს ხეზე, ზოგი კარგად ცურავს და ყვინთავს. იკვებებიან ხორცით, მათ შორის არიან ყოვლისმჭამელები, ლეშითმკვებავნი და სხვები. მსხვერპლს თავს ესხმიან ჩასაფრებით, მიპარვით, დადევნებით. უმრავლესობა მონოგამია. მტაცებლები აერთიანებს 7 ოჯახს (ძაღლისებრნი, დათვისებრნი, ენოტისებრნი, კვერნისებრნი, ვივერისებრნი, აფთრისებრნი, კატისებრნი), დაახლოებით 100 გვარს, 240 სახეობას, რომელთაგან საქართველოში გვხვდება 19 სახეობა. მტაცებლებს შორის ბევრი სასარგებლოა. ზოგი ანადგურებს სასოფლო და სატყეო მეურნეობის მავნე მღრღნელებს; ზოგიერთი ზიანს აყენებს მცეხოველეობას, სანადირო, მეურნეობას. არიან ცოფის ვირუსის მატარებლებიც (მგელი, ტურა, ენოტისებრი ძაღლი). ოჯახი ვივერისებრნი (Viverridae): ცივეტები და მონათესავე ცხოველები; 17 გვარის 32 სახეობა ოჯახი კატისებრნი (Felidae): კატები: ლომები, ვეფხვები, ლეოპარდები,ოცელოტები და ა. შ.; 18 გვარის 37 სახეობა ოჯახი მანგუსტისებრნი (Herpestida): მანგუსტები და მონათესავე ცხოველები; 13 გვარის 30 სახეობა ოჯახი აფთრისებრნი (Hyaenidae): ხალებიანი აფთარი, მიწის მგელი და ა. შ.; 2 გვარის 4 სახეობა ოჯახი Eupleridae: მადაგასკარის მტაცებლები; 7 გვარის 8 სახეობა ოჯახი Nandiniidae: აფრიკული პალმის ცივეტები; 1 გვარის 1 სახეობა ოჯახი დათვისებრნი (Ursidae): დათვები; 4 გვარის 8 სახეობა ოჯახი ენოტისებრნი (Procyonidae): ენოტები და მონათესავე ცხოველები; 6 გვარის 19 სახეობა ოჯახი კვერნისებრნი (Mustelidae): დედოფალები, ქრცვინები, კვერნები, მაჩვები და სხვა სახეობები: 24 გვარის 55 სახეობა ოჯახი ლომვეშაპისებრნი (Odobenidae): ლომვეშაპები; 1 გვარის 1 სახეობა ოჯახი სელაპისებრნი (Phocidae): ნამდვილი სელაპები; 9 გვარის 19 სახეობა ოჯახი სკუნსისებრნი (Mephitidae): სკუნსები და მყრალები; 3 გვარის 10 სახეობა ოჯახი ძაღლისებრნი (Canidae): ძაღლები, მგლები, მელები; 10 გვარის 35 სახეობა ოჯახი ყურებიანი სელაპები (Otariidae): ზღვის ლომები და სხვები; 7 გვარის 14 სახეობა ოჯახი Ailuridae: მცირე პანდები; 1 გვარის 1 სახეობა. მტაცებლების ტვინის მათალი ხარისხის სურათები
სტუპა

სტუპა — მიწის ან ქვის ბორცვი. მისი აშენება დაიწყეს ბუდიზმის მიმდევრებმა რელიგიური სიწმინდეების შესანახად. ამ ვეებერთელა გორაკს თავზე მსუბუქი ფანჩატური ედგა. პირველი სტუპა აშენდა ძვ.წ-ით I საუკუნეში ინდოეთის სოფელ სანჩისში. დრო-დულ ხორტენი. განგტოკი, ინდოეთი დიდი სტუპა, აგებულია აშოკ დიდის მიერ (თარიღდება ძვ.წ. მე-4/1 სს.). სანჩი, ინდოეთი. დამეკ სტუპა, სამატში. ერთ-ერთი უძველესი სტუპა ინდოეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთში. სვაიამბუნატი, ცნობილი აგრეთვე, როგორც მონკეის ციხე. ეს არის უძველესი რელიგიური კომპლექსი ნეპალში კატმანდუს მახლობლად. კატესიმბუ-სტუპა. ტამელი, კატმანდუ, ნეპალი. ბოუდჰანათი, ერთ-ერთი უწმინდესი ბუდისტური ადგილი. კატმანდუ, ნეპალი. რუვანველისაია ჩედი. წმინდა ქალაქ ანურადჰაპურაში, შრი-ლანკა. ჯეტავანარამაია-სტუპა. ანურადჰაპურა, შრი-ლანკა. აგურის უდიდესი სტრუქტურა მსოფლიოში. ბორობუდურის მთავარი სტუპა, უდიდესი ბუდისტური სტრუქტურა მსოფლიოში. იავა, ინდონეზია. თავწარკვეთილი, ნახევრად აგურის სამშენებლო კონსტრუქცია - მაჰაჩაიტია-სტუპა. ინდოეთი. ანდჰრა-პრადეში. ბოჯანაკონდა. დიდი სტუპა შამბალას მთების ცენტრში. კოლორადო. აშშ. სტუპა სამეფო სასახლესთან. პნომპენი, კამბოჯა განსხვავებული არქიტექტურული ტიპის თვისებების მქონე სტუპა. იანგონი, მიანმარი. პრა შრი რატანა ჩედი. სტუპა. ბანგკოკი, ტაილანდი თეთრი დაგობას ციხე უწოდებენ, აგრეთვე, „მიაოინგ შის“. პეკინი, ჩინეთი გოტემბას სტუპა. შიძუოკა სიტი. იაპონია. სტუპა პოტალას სასახლესთან. ტიბეტი, ლჰასა. სტუპას მოდელი ქუაიდი-ი-აზამის უნივერსიტეტში. ისლამაბადი. პაკისტანი. ბუტკარა სტუპას განვითარების ეტაპები მაურიების, ინდო-ბერძნულ, ინდო-სკვითურ და ქუშანის პერიოდში. პაკისტანი. დამბულას სტუპა. ოქროს ტაძარი, შრი-ლანკა. ტისამაჰარანას სტუპა. შრი ლანკა
სემიონ რემეზოვი

სემიონ რემეზოვი (რუს. Ремезов, Семён Ульянович; დ. დაახლოებით 1642, ტობოლსკი, რუსეთის სამეფო — გ. 1720 წლის შემდეგ, ტობოლსკი, რუსეთის სამეფო) — რუსი გეოგრაფი, კარტოგრაფი და ისტორიკოსი. ავტორია 23 რუკისგან შემდგარი პირველი რუსული გეოგრაფიული ატლასისა. 1696-1697 წლებში ქალაქ ტობოლსკში შეადგინა ქვის ქალაქის გეგმა, ტობოლსკის უეზდის მიწების ნახაზები და სხვ. 1698 წელს მოსკოვში შვილთან ერთად შეადგინა ციმბირის მთლიანი ტერიტორიის ჩანახაზები. შვილებთან ერთად აგრძელებდა მუშაობას და 1701 წლისათვის დაამთავრა ნაშრომი „მთელი ციმბირის ჩანახაზები“, რომელშიც შეჯამებულია იმ დროისათვის ცნობილი მთელი გეოგრაფიული მასალა. ამჟამად ატლასით ცნობილი ეს წიგნი გამოიცა სანქტ-პეტერბურგის არქეოგრაფიული კომისიის მიერ 1882 წელს. XVII საუკუნის ბოლოს შექმნა „რემეზოვის მატიანე“. საერთო ჯამში სემიონ რემეზოვმა შეადგინა 3 ატლასი: „ციმბირის ქოროგრაფიული წიგნი“, „ციმბირის ჩანახაზების წიგნი“ და „ციმბირის სამსახურებრივი წიგნი“. ავტორია აგრეთვე ნაშრომებისა ციმბირის ისტორიის შესახებ. სემიონ რემეზოვი (რუსული) Лебедев Д. М., География в России петровского времени, М.—Л., 1950 Бахрушин С. В., Очерки по истории колонизации Сибири XVI и XVII вв., М., 1927 (стр. 169, 180); Андреев А. И., Очерки по источниковедению Сибири, XVII век, Л., 1939. ↑ Deutsche Nationalbibliothek Record #118934333 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a> ↑ opac.vatlib.it <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q84353965"></a> ↑ Alvin <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q59341385"></a> ↑ Историческая энциклопедия Сибири / под ред. В. А. Ламин — Новосибирск: 2009. — ISBN 5-8402-0230-4 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q4253570"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q883"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q113559915"></a> ↑ Czech National Name Authority Database as Linked Data, Báze národních jmenných autorit v podobě propojených dat <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q106982540"></a>
კომნენოსები

კომნენოსები — ბიზანტიის იმპერატორთა დინასტია (1057-1059 და 1081-1185 წლებში). სავარაუდებელია, წარმოშობით მცირეაზიელ მსხვილ ფეოდალთა წრიდან იყვნენ. მამულები ჰქონდათ პაფლაგონიაშიც და მაკედონიაშიც. გამოხატავდნენ მსხვილი პროვინციული ფეოდალების ინტერესებს. კომნენოსების მიერ გატარებულ ღონისძიებათა წყალობით განმტკიცდა ფეოდალური ინსტიტუტები. გადახალისდა ადმინისტრაციული მმართველობა, პროვინციის მართვის უფლება გადაეცა სამხედრო ხელისუფლებას, მოხდა ფლოტის მართვის ცენტრალიზაცია, ჩატარდა სამხედრო რეფორმა - ფეოდალური ლაშქარი შეიცვალა ძირითადად უცხოელი დაქირავებული რაზმებით. ეკლესია ფაქტობრივად იმპერატორს დაემორჩილა. მოხდა ფეოდალური სახელმწიფოს კონსოლიდაცია. კომნენოსებს საკმაო წარმატება ჰქონდათ საგარეო პოლიტიკაშიც: შეაჩერეს სელჩუკთა შემოტევა, შემოიერთეს ბალკანეთის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთი ნაწილი. მთელი რიგი ოლქები მცირე აზიაში. ცალკეულ ქალაქთა მმართველები დაექვემდებარენ ბიზანტიის იმპერიას. კომნენოსებმა დიდი პრივილეგიები მიანიჭეს ლათინებს, რამაც ოპოზიცია და საერთო აღშფოთება გამოიწვია. განსაკუთრებით გამწვავდა ბიზანტიის საშინაო ვითარება ანდრონიკე I-ის დროს, რასაც მოჰყვა საგარეო მარცხი. 1185 წელს ანდრონიკეს მთავრობა დაამხეს აჯანყებულებმა, ხელისუფლება გადავიდა ანგელოსთა დინასტიის ხელში. ანდრონიკე I-ის შთამომავალნი „დიდი კომნენოსების“ სახელით მართავდნენ ტრაპიზონის იმპერიას 1204-1461 წლებში. ისააკ I – 1057-1059 წწ. ალექსი I – 1081-1118 წწ. იოანე II – 1118-1143 წწ. მანუელ I – 1143-1180 წწ. ალექსი II – 1180-1183 წწ. ანდრონიკე I – 1183-1185 წწ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 608.
წყლის იელი

წყლის იელი (ლათ. Ledum palustre, Rhododendron tomentosum) — მცენარე მანანასებრთა ოჯახისა. გავრცელებულია ძირითადად ტუნდრაში. ჰოლარქტიკული სახეობაა. ვრცელდება თესლითა და ვეგეტატიური გზით. სწორმდგომი მარადმწვანე ბუჩქნარია. სიმაღლე 50-60 სმ, იშვიათად 120 სმ. ღერო დაწოლილია, დაჟანგულ ქეჩისებრი. მათი ფესვები ჭაობში 40 სმ სიღრმემდე იჭრება. ყვავის მაისიდან ივლისის ჩათვლით. შეიცავს დიდი რაოდენობით ეთერზეთებს (1,5-იდან 7 %-მდე). ფოთლებში შედის ანდრომედოტოქსინი, მთრიმლავი ნივთიერებები, ფლავონიდები, ვიტამინი C და სხვ. იყენებენ მწვავე და ქრონიკული ბრონქიტის და ტუბერკულოზის დროს, ენტეროკოლიტის და გრიპის წინააღმდეგ. გამოიყენება როგორც ინსექტიციდი, აგრეთვე პარფიუმერულ წარმოებაში. შხამიანი მცენარეა. წყლის იელი – ბიოლოგიური და სამედიცინო ტერმინები და ცნებები წყლის იელი – Rhododendron tomentosum
ლომი

ლომი (ლათ. Panthera leo) — მტაცებელი ძუძუმწოვარი კატისებრთა ოჯახის, პანტერათა გვარის წარმომადგენელი. მისი სხეულის სიგრძე (ხვადისა) 180-240 სმ, მასა 180-227 კგ აღწევს. ძუ ტანად ხვადზე უფრო პატარაა. ლომს აქვს ძლიერი მოქნილი სხეული, მასიური თავი, გრძელი დინგი, შავი ფუნჯით დაბოლოებული გრძელი კუდი. მოზრდილ ხვადს ფაფარიც აქვს, დანარჩენი ბალანი მოკლეა და მოყვითალო. ბოკვერი ხალებიანია. ცნობილია ლომის 2 ქვესახეობა - აფრიკული და აზიური. ლომი გავრცელებულია ეკვატორულ აფრიკაში (დაცულია ნაკრძალებში) და ინდოეთში (გუჯარეთის შტატი). VIII-X საუკუნეებში ლომი კავკასიაშიც ბინადრობდა. ცხროვრობს სავანებში, ნახევრად უდაბნოებში, იშვიათად უდაბნოებში. იკვებება ხერხემლიანი ცხოველებით, ჭამს აგრეთვე ლეშს, ნადირობს შებინდებისას და ღამით. ადამიანს იშვიათად ესხმის თავს. ბუნაგს იკეთებს გამოქვაბულში, ნაპრალში, ორმოში. აქვს ძლიერი ხმა, რომელიც საკმაოდ შორს ისმის. მაკეობა 105-112 დღემდე გრძელდება. შობს 3-4 თვალახელილ (ზოგჯერ თვალაუხილავ) ბოკვერს, მათი სხეულის სიგრძე 30 სმ, ხოლო მასა 400 გ აღწევს. სქესობრივად მწიფდება მე-4 წელს. ცოცხლობს 30-35 წელს (იშვიათად მეტს). ადვილად იწვრთნება, ტყვეობაშიც (ზოოპარკი, ზოობაღი) მრავლდება. ავალიანი რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 983.
ტყის თაგვი

ტყის თაგვი (ლათ. Apodemus sylvaticus) — ძუძუმწოვარი ცხოველი მღრღნელების რიგისა. სხეულის სიგრძე დაახლოებით 8-10 სმ, წონა 20-30 გ აღწევს. კუდის სიგრძე დაახლოებით სხეულის სიგრძის შესატყვისია. ველურ ბუნებაში იკვებება მუხის, წიფლისა და ჭადრის თესლით. აქვს ყავისფერი ბეწვი; ქვემოდან შეფერილობა მოთეთროა. კისერზე აქვს პატარა მოყვითალო ფერის ლაქა. ტყის თაგვის ბუნებრივი მტერია: სახლისა და ტყის კატა, მელა, სხვადასხვა სახეობის ფრინველი და ქვეწარმავალი. ანადგურებენ ნორჩ ამონაყარს, რითაც საგრძნობი ზიანი მოაქვს ტყის მეურნეობისათვის. ტყის თაგვი – Apodemus sylvaticus დაარქივებული 2016-03-03 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) ტყის თაგვი – Apodemus sylvaticus (ინგლისური) ტყის თაგვი – Apodemus sylvaticus (ფრანგული)
Cypripedium macranthos

Cypripedium macranthos — მცენარე ჯადვარისებრთა ოჯახისა. უპირატესობას ანიჭებს ნოტიო, ჰუმუსით მდიდარ დრენირებულ ნიადაგს. ყვავის ივნისსა და ივლისში. გავრცელებულია რუსეთში, ჩრდილოეთ ყაზახეთში, მონღოლეთში, ჩინეთში, კორეის ნახევარკუნძულსა და იაპონიაში. ადრე გვხვდებოდა უკრაინის ტერიტორიაზეც. Cypripedium macranthos (ინგლისური) Cypripedium macranthos (ინგლისური)
მანავატუ-უანგანუის რეგიონი

მანავატუ-უანგანუი (ინგლ. Manawatu-Wanganui Region) — ახალი ზელანდიის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული რეგიონი. მდებარეობს ჩრდილოეთ კუნძულის სამხრეთ ნაწილში, ქალაქ პალმერსტონ-ნორთისა და უონგანუის ირგვლივ. რეგიონი მოიცავს ათი რაიონის მთლიან ან გარკვეულ ტერიტორიებს. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი პალმერსტონ-ნორთი. რეგიონში დომინირებს ორი მნიშვნელოვანი მდინარის — უანგანუისა და მანავატუს აუზები. ეს უკანასკნელი სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი იყო მაორის ხალხისთვის. მის მიდამოებში განლაგაბული იყო მათი დასახლებები, კლიფები კარგი თავდაცვის საშუალებას იძლეოდა, ადვილი იყო საკვების მოპოვება. 2003 წელს, მანავატუ-უანგანუის მთლიანი შიდა პროდუქტი US$5,594 მლრდ-ს შეადგენდა, ახალი ზელანდიის მშპ-ის 4 %-ს. მეზობელი ტარანაკის რეგიონისგან განსხვავებით, მანავატუ-უანგანუის არ გააჩნია ენერგიის მნიშვნელოვანი საწარმოები და მინერალები. ახალი ზელანდიის რეგიონები Horizons Regional Council Destination Manawatu ↑ Regional Gross Domestic Product. Statistics New Zealand (2007). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 20 მაისი 2010. ციტირების თარიღი: 18 February 2010.
უელინგტონის რეგიონი

უელინგტონი (ინგლ. Wellington Region) — ახალი ზელანდიის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული რეგიონი. მდებარეობს ჩრდილოეთ კუნძულის სამხრეთ ნაწილში. ოფიციალურად, უელინგტონის რეგიონი, რომელსაც უელინგტონის რეგიონული საბჭო მართავს, მოიცავს კონურბაციას დედაქალაქ უელინგტონის ირგვლივ, ასევე ქალაქ ლოუერ-ჰატს, პორირუას და აპერ-ჰატს. რეგიონი იკავებს ჩრდილოეთ კუნძულის სამხრეთ წვერს. დასავლეთით, სამხრეთით და აღმოსავლეთით წყალი ესაზღვრება — დასავლეთით ტასმანის ზღვა, სამხრეთით და აღმოსავლეთით კი წყნარი ოკეანე. ფართობი 7860 კმ²-ს შეადგენს. 2003 წელს, უელინგტონის მთლიანი შიდა პროდუქტი US$19,3 მლრდ-ს შეადგენდა, ახალი ზელანდიის მშპ-ის 15 %-ს. ახალი ზელანდიის რეგიონები Semi-official map of territorial boundaries and links to their websites დაარქივებული 2005-10-23 საიტზე Wayback Machine. Greater Wellington ↑ Regional Gross Domestic Product. Statistics New Zealand (2007). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 20 მაისი 2010. ციტირების თარიღი: 18 February 2010.
სკოლა და ცხოვრება

„სკოლა და ცხოვრება“ — საქართველოს სსრ განათლების სამინისტროს ყოველთვიური სამეცნიერო-პედაგოგიური ჟურნალი. გამოდიოდა თბილისში 1924 წლიდან სახელწოდებებით:„ახალ სკოლისაკენ“, 1930 წლიდან — „კულტურული აღმშენებლობა“, 1932-იდან —„კომუნისტური აღზრდისათვის“; დიდი სამამულო ომის წლებში (1941–1945) ჟურნალის გამოცემა შეწყდა, განახლდა 1953 წლის ივნისიდან, ხოლო 1960 წელს ეწოდა „სკოლა და ცხოვრება“. ჟურნალი აშუქებდა კომუნისტური აღზრდის, სწავლებისა და განათლების თეორიულ და პრაქტიკულ საკითხებს. ჟურნალის პირველი რედაქტორი იყო მ. ორახელაშვილი (1924–1930), 1930 წლიდან — საქართველოს სსრ განათლების სახალხო კომისრები, 1953 წლიდან სხვადასხვა დროს — გ. ნიორაძე, ვ. მგალობლიშვილი, პ.შამათავა, გ. საჯაია, ა. გოგელია, 1984 წლიდან — ა. ძერია. ჟურნალს ჰქონდა 8 ყოველკვარტალური დამატება (სამეცნიერო-მეთოდური ჟურნალები):„ქართული ენა და ლიტერატურა სკოლაში“ (რედაქტორი თ. კვაჭანტირაძე), „რუსული ენა და ლიტერატურა ქართულ სკოლაში“ (რედ. ა. ლორთქიფანიძე), „ფიზიკა-მათემატიკა სკოლაში“ (რედ. ო. ხაზარაძე), „ქიმია, ბიოლოგია სკოლაში“ (რედ. მ. ღარიბაშვილი), „ისტორია, საზოგადოებათმცოდნეობა, გეოგრაფია სკოლაში“ (რედ. ს. გამსახურდია), „დაწყებითი სკოლა, სკოლამდელი აღზრდა“ (რედაქტორი შ. ამონაშვილი), „უცხო ენები სკოლაში“ (რედ. შ. შათირიშვილი), „მართვე“ (მოსწავლეთა ფიზიკური აღზრდა) (რედ. ნ. გუგუშვილი). გურგენიძე თ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 426.
ტასმანის რეგიონი

ტასმანი (ინგლ. Tasman Region) — ახალი ზელანდიის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული რეგიონი. მდებარეობს სამხრეთ კუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. ესაზღვრება უესტ-კოსტისა და მარლბოროს რეგიონები. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი რიჩმონდი. ტასმანის რეგიონი ფართო არეალია სამხრეთ კუნძულის ჩრდილოეთ წვერის დასავლეთში, მოიცავს 9786 კმ²-ს. ჩრდილოეთით გასასვლელი აქვს ტასმანის ზღვასა და გოლდენ-ბეიზე. უმაღლესი წერტილია ფრანკლინის მთა, ზღვის დონიდან 2340 მეტრზე. ტასმანის უბემ, რომელიც სამხრეთ კუნძულის ჩრდილოეთ სანაპიროსთან მდებარეობს, სახელი მიიღო ახალი ზელანდიის პირველი ევრიპელი აღმომჩენის — აბელ ტასმანისგან. შემდეგში ეს სახელი გავრცელდა 1989 წელს დაარსებულ ადმინისტრაციულ რეგიონზეც. 2003 წელს, ტასმანის მთლიანი შიდა პროდუქტი US$2,343 მლრდ-ს შეადგენდა, ახალი ზელანდიის მშპ-ის 2 %-ს. ახალი ზელანდიის რეგიონები Tasman District Council ↑ Regional Gross Domestic Product. ახალი ზელანდის სტატისტიკა (2007). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 20 მაისი 2010. ციტირების თარიღი: 18 February 2010.
მარლბოროს რეგიონი

მარლბორო (ინგლ. Marlborough Region) — ახალი ზელანდიის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული რეგიონი. მდებარეობს სამხრეთ კუნძულის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ბლენემი. ცნობილია თავის მშრალი კლიმატით, შთამბეჭდავი მარლბორო-საუნდის ფიორდებითა და ყურძნის ჯიშ სოვინონ ბლანით. მარლბორო გეოგრაფიული თვალსაზრისით უხეშად შეიძლება დაიყოს ოთხ ნაწილად. ორი მათგანი, სამხრეთი და დასავლეთი, მთიანია. ეს განსაკუთრებით შეეხება სამხრეთ ნაწილს, რომელსაც გასდევს კაიკურის ქედები. აღნიშნული მთიანი რეგიონებში სრულდება სამხრეთ ალპებიდან წამოსული ქედები. ამ ორ არეალს შორის გაწოლილია მდინარე ვაირაუს ხეობა. აღმოსავლეთით იგი ფართო ვაკეში ვრცელდება, რომლის ცენტრშიც გაშენებულია ქალაქი ბლენემი. რეგიონის ნიადაგი ნაყოფიერია, ჰავა ზომიერი, რის შედეგადაც ის ახალი ზელანდიიდ მეღვინეობის ცენტრად იქცა. მარლბოროს მეოთხე გეოგრაფიული რეგიონი ჩრდილოეთ სანაპიროს გასწვრივ მდებარეობს. 2003 წელს, მარლბოროს მთლიანი შიდა პროდუქტი US$1,193 მლრდ-ს შეადგენდა, ახალი ზელანდიის მშპ-ის 1 %-ს. ახალი ზელანდიის რეგიონები მარლბოროს რეგიონი, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე Discover Marlborough: The Marlborough Web Directory დაარქივებული 2012-11-09 საიტზე Wayback Machine. Marlborough Online Marlborough District Council Marlborough Wine Region Video ↑ Regional Gross Domestic Product. Statistics New Zealand (2007). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 20 მაისი 2010. ციტირების თარიღი: 18 February 2010.
უესტ-კოსტის რეგიონი

უესტ-კოსტი (ინგლ. West Coast Region) — ახალი ზელანდიის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული რეგიონი. მდებარეობს სამხრეთ კუნძულის დასავლეთ სანაპიროზე და წარმოადგენს ქვეყნის ერთ-ერთ ყველაზე მოშორებულ და მეჩხრად დასახლებულ რეგიონს. მნიშვნელოვანი ქალაქებია: უესტპორტი, გრეიმუთი და ჰოკიტიკა. უესტ-კოსტი სამხრეთ კუნძულის დასავლეთ სანაპიროზ გასწვრივ, ვიწრო ზოლად მდებარეობს. ჩრდილოეთით ესაზღვრება ტასმანისა და ოტაგოს რეგიონები, სამხრეთით კი საუთლანდის რეგიონი. აღმოსავლეთით გადაჭიმულია სამხრეთ ალპების ქედი. 2013 წლის მონაცემებით, რეგიონის მოსახლეობა 32 148 ადამიანს შეადგენს და ამ მხრივ ის ახალი ზელანდიის ყველაზე მეჩხრად დასახლებული რეგიონია. 2003 წელს, უესტ-კოსტის მთლიანი შიდა პროდუქტი US$779 მლრდ-ს შეადგენდა, ახალი ზელანდიის მშპ-ის 1 %-ს. უესტ-კოსტის ტიპური სანაპირო ტიპური ამინდი ახალი ზელანდიის რეგიონები West Coast Regional Council Tourism West Coast and Development West Coast Map (1900s) of West Coast West Coast Conservation Management Strategy Volume 1 2010-2020. Department of Conservation (2010). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-02-02. ციტირების თარიღი: 2012-10-25. West Coast Marine Protection Forum დაარქივებული 2010-06-05 საიტზე Wayback Machine. ↑ Regional Gross Domestic Product. Statistics New Zealand (2007). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 20 მაისი 2010. ციტირების თარიღი: 18 February 2010.