laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ქავთარ ქაჯიფაისძე

ქავთარ ქაჯიფაისძე — გიორგი V ბრწყინვალის (1318-1346 წწ.) ამირეჯიბი, ფიტარეთის მთავარი ტაძრის განმაახლებელი, ბარათაშვილების საგვარეულოს დამაარსებლის, ბარათა ქაჩიბასძის წინაპარი. ფიტარეთის (მდებარეობს ქვემო ქართლში, დღევანდელი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი) მარიამ ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესიის სამშენებლო წარწერის მიხედვით, გიორგი მეფის ამირეჯიბმა, ქავთარ ქაჯიფაისძემ, ომში “მონაგებითა საფასითა” (ნადავლი ქონებით) ააშენა ფიტარეთის ტაძარი, იყიდა ორი სოფელი - თევდორეწმინდანი და ტანძია და შესწირა ისინი ფიტარეთის მონასტერს. წარწერა, როგორც ეტყობა, იმ მიზნით, რომ უკეთ შემონახულიყო, ამოჭრილია ტაძრის სამხრეთი კარიბჭის შიგნითა კედელზე და გადანაწილებულია რამდენიმე ქვაზე. აშკარაა, წარწერა არ არის ტაძრის თანადროული და იგი შესრულებულია უკვე აშენებულ კედელზე. როგორც ტაძრის აღდგენა, ასევე მისთვის სოფლების შეწირვა დაკავშირებული ჩანს მონასტრის ქაჯიფაისძის საგვარეულოსათვის გადაცემასთან. ამ დროისათვის, როგორც ჩანს, ფიტარეთის ტაძარი დაზიანებული იყო და ახალ მფლობელს იგი აღუდგენია (ძველ ქართულში „შენება“ განხლებასაც ნიშნავდა). ამასთან, წარწერის შინაარსი, კერძოდ, ფიტარეთისათვის სოფლების შეწირვის ფაქტი იმის მაუწყებელია, ფიტარეთის მონასტერი ამ დროს მოქმედი იყო და მატერიალურ დახმარებას საჭიროებდა. ქაჯიფაისძე-ქაჩიბასძეები დასავლეთ საქართველოდან ჩანან მოსული ქვემო ქართლში. ქავთარ ქაჩიბაისძე//ქაჯიფოისძე, მართლაც, ახალი მოსული ჩანს ქართლში და იწყებს ფეოდალური მამულის დაფუძნებას - იძენს საგვარეულო მონასტერს, ყიდულობს სოფლებს და სხვ. ამ საგვარეულოს შთამომავალია ალექსანდრე I-ის (1412-1442 წწ.) თანამედროვე ბარათა ქაჩიბაძე, რომლის ერთ-ერთი შვილის, ბარათას სახელის მიხედვით, საგვარეულო ბარათაშვილთა სახელით განაგძობს არსებობას და გაბატონებულ მდგომარეობას აღწევს ქვემო ქართლში. ფიტარეთის ტაძარი XII-XIII საუკუნის მიჯნით თარიღდება. იგი განეკუთვნება ბეთანია-ქვათახევის ხუროთმოძღვრული ძეგლების ჯგუფს. ტაძრის გარეპერანგი ამოყვანილია ფერადი ქვებით და შემკულია ნატიფი ჩუქურთმებით. როგორც ქაჯიფაისძის წარწერა იუწყება, ფიტარეთი XIV საუკუნიდან გამხდარა ბარათაშვილების საგვარეულო საძვლე, ხოლო XVII საუკუნის მიწურულს კი იგი ყაფლანისშვილების (ბარათაშვილების ერთ-ერთი განშტოება) ხელში გადავიდა. ფიტარეთის კუთვნილი სოფელი ტანძია, რომელიც ქავთარ ქაჯიფაისძემ შესწირა ფიტარეთის მონასტერს, ყაფლანისშვილ-ორბელისშვილების რეზიდენცია გახდა. ე. თაყაიშვილი, სომხით-საორბელოს წარწერები, პარიზი, 1929. ვ. სილოგავა, ქვემო ქართლის წარწერები, დმანისი II, გამომცემლობა `მეცნიერება,~ თბ, 2000. პ. ზაქარაია, ქართული ცენტრალურგუმბათიანი არქიტექტურა, XI-XVIII სს, გამომცემლობა `ხელოვნება~, თბ, 1978. ი. ციციშვილი, ქართული არქიტექტურის ისტორია, გამომცემლობა `ხელოვნება,~ თბ, 1945. ვ. ბერიძე, ძველი ქართული ხუროთმოძღვრება, გამომცემლობა `ხელოვნება,~ თბ, 1974. გ. მჭედლიძე, `შუენიერნაშენი, გუმბათიანი~ (ფიტარეთის მონასტრის ისტორია), დიდგორი, გამომცემლობა `მეცნიერება,~ თბ, 1991. გ. მჭედლიძე, ფიტარეთის მონასტრის ისტორიიდან (ფიტარეთის მონასტრის საფლავის ქვების წარწერები). მრავალთავი XVIII, თბ, 1999.
საყდრიონი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტოპონიმი საყდრიონი შეიძლება აღნიშნავდეს: საყდრიონი – სოფელი თიანეთის მუნიციპალიტეტში საყდრიონი – სოფელი წალკის მუნიციპალიტეტში
საფარისი

საფარისი - წმინდა გიორგის სახელობის XII საუკუნის ეკლესია, ქართული ხუროთმოძღვრების შესანიშნავი ნიმუში, მდებარეობს თელავის მუნიციპალიტეტის სოფელ წინანდლიდან 5 კმ-ზე, მდინარე კისისხევის მარჯვენა ნაპირზე. ნაგებია რიყის ქვით. აღმოავლეთის ფასადის სარკმლები, თაღები და კარნიზი შირიმის თლილი ქვისაა. მთავარი ეკლესია შუა ნავშია მოთავსებული. გადახურულია კოლოფა კამარით. აღმოსავლეთ ფასადზე ჩარჩოში ჩასმული რელიეფური ჯვარია ამოკვეთილი, ჯვარია ამოკვეთილი დასავლეთ ფასადზეც. ეკლესიის ჩრდილოეთით აღმართული აგურის ორსართულიანი სამრეკლო XIV-XV საუკუნეებშია აგებული. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 150.
ლესლი ნილსენი

ლესლი უილიამ ნილსენი, (დ. 11 თებერვალი, 1926 — გ. 28 ნოემბერი, 2010) — კანადელი მსახიობი და კომიკოსი. იგი გადაღებულია ასზე მეტ ფილმში, 1500-ზე მეტ ტელეგადაცემაში, განსახიერებული აქვს 220-ზე მეტი პერსონაჟი. სიცოცხლეშივე მას მიენიჭა ერთ-ერთი უმაღლესი ჯილდო, კანადის ორდენი. ნილსენი დაიბადა რეჯაინაში (სასკაჩევანი, კანადა). მსახიობის კარიერამდე მან თავი სხვადასხვა ამპლუაში მოსინჯა - მაგალითად, დიჯეის სახით. 1948 წელს მან მიიღო პირველი სატელევიზიო როლი და შემდეგი 2 წლის მანძილზე - 50-ზე მეტი. პირველ სრულმეტრაჟიან ფილმებში ნილსენი 1956 წელს გამოჩნდა - ეს იყო დრამები, ვესტერნები და რომანტიკული ფილმები. დადებითი შეფასება მიიღეს მისმა როლებმა ფილმებში აკრძალული პლანეტა (1956) და პოსეიდონის მოგზაურობა (1972) მიუხედავად იმისა, რომ პოპულარობა მას ყოველთვის ჰქონდა, 1980 წლის ფილმში თვითმფრინავი! განსახიერებულმა ექიმის როლმა კარიერაში დიდი გარდატეხა მოახდინა. კრიტიკოსმა როჯერ ებერტმა მას უწოდა „პაროდიული კინოს ლოურენს ოლივიე“.. დიდი წარმატება ხვდა წილად ფილმების სერიით შიშველი პისტოლეტი. ნილსენის პერსონაჟები გამოირჩევიან აბსოლუტურად აბსურდულ სიტუაციაში სერიოზული განწყობის შენარჩუნებით. სიცოცხლის უკანასკნელი ოცი წელიწადი ნილსენის კარიერაში აღსანიშნავია ძირითადად პაროდიული ფილმებით, რომელთა უმეტესობას კრიტიკოსებმა დაბალი შეფასება მისცეს. თუმცა, მიუხედავად ამისა, კინოგაქირავებასა და გაყიდვაში მათ წარმატება იქონიეს. მთელი ცხოვრების მანძილზე ნილსენს არაერთი ჯილდო მიენიჭა. ასევე შეყვანილი იყო კანადისა და ჰოლივუდის დიდების ხეივანში. ნილსენი ოთხჯერ იყო დაქორწინებული. მეორე ქორწინებიდან მას ორი ქალიშვილი დარჩა. ↑ Dalton, Andrew (28 ნოემბერი, 2010). „Leslie Nielsen of 'Naked Gun' fame dies at age 84“. Toronto Star. ციტირების თარიღი: 28 ნოემბერი, 2010. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |accessdate= და |date=-ში (დახმარება) ↑ „Leslie Nielsen discovers stardom after 35 years of films, TV shows“. The Tuscaloosa News. 23 დეკემბერი, 1988. ციტირების თარიღი: 28 ნოემბერი, 2010. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |accessdate= და |date=-ში (დახმარება) ↑ Ebert, Roger (24 ოქტომბერი, 2003). „Scary Movie 3“. Chicago Sun-Times. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-12-05. ციტირების თარიღი: 22 თებერვალი, 2009. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |accessdate= და |date=-ში (დახმარება) ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ლესლი ნილსენი ლესლი ნილსენი საიტზე Box Office Mojo ლესლი ნილსენი საიტზე Hollywood.com Allmovie მონაცემები
ხრამული

ხრამული, კაპოეტი (ლათ. varicorhinus) — თევზების გვარი კობრისებრთა ოჯახისა. მათი სხეულის სიგრძე 60 სმ, მასა — 2,5 კგ აღწევს. აქვთ წაგრძელებული, მსხვილი ქერცლით დაფარული სხეული, ქვედა განივი პირი, მჭრელი რქოვანი შალითით დაფარული ქვედა ტუჩი, 1 ან 2 წყვილი ულვაში. იკვებებიან წყალმცენარეებით. მოიცავს 25 სახეობას. გავრცელებულია აზიის, აფრიკისა და ევროპის მტკნარ წყლებში. საქართველოში ბინადრობს 3 სახეობა და 1 ქვესახეობა. აღმოსავლეთ საქართველოში საკუთრივ ხრამული (მტკვრის, ჩვეულებრივი) — varicorhinus capoeta და მისი ქვესახეობა — სევანის ხრამული — varicorhinus capoeta sevangi, დასავლეთ საქართველოში — კოლხური ხრამული (ლათ. Capoeta sieboldii) და მცირეაზიის ხრამული — varicorhinus tinca. მტკვრის ხრამულს ხალხი უწოდებს ცოცხალს, ლურჯას, კაპოეტს და ა.შ. გამრავლების პერიოდში ხრამულის ქვირითი შხამიანია. გემრიელი ხორცი აქვს, თუმცა მეტად ძვლიანია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 507.
ხოჯალი

ხოჯალი — მთა საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის (ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტი) და სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის (მესტიის მუნიციპალიტეტი) ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს კოდორის ქედზე, მდინარე ღალიძგის მარჯვენა შენაკადის — ხოჯალის სათავეში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3308 მ. აგებულია ბაიოსური პორფირიტული წყებით. აქვს მახვილი მწვერვალი და ციცაბი კალთები, რომელზეც შემორჩენილია მყინვარული ფორმები. ხოჯალზე მცირე ზომის მყინვარებია. მთა შემოსილია სუბალპური და ალპური მდელოს ბალახეულით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 506.
ჩილეს ლიბერალური პარტია

ჩილეს ლიბერალური პარტია (ესპ. Partido Liberal) წარმოადგენდა პიპილოსის მიერ 1849 წელს შექმნილ პოლიტიკური პარტიას. 1829 წლის ჩილეს სამოქალაქო ომში კონსერვატორების გამარჯვების შემდეგ, ლიბერალები გახდნენ კონსერვატიული პარტიის ძირითადი ოპოზიციური ძალა. ლიბერალური პარტიის ადრეულ წლებში, მათი ძირითადი მიზანი იყო ჩილეს 1833 წლის კონსტიტუციის ახალი კონსტიტუციით შეცვლა. არჩევნების გააყალბების გამო, 1861 წლამდე ლიბერალური პარტიის წარმომადგენლები ვერ ახერხებდნენ არჩევნებში გამარჯვებას. ამ პერიოდში, ლიბერალური პარტიის ელემენტები ცდილობდნენ მთავრობის ჩამოგდებას, ეს მოხდა 1851 და 1859 წლების რევოლუციების დროს. ამ წარუმატებელ მცდელობებს ლიბერალების დიდი ნაწილის ქვეყნიდან გაძევება მოყვა. 1857 წელს ლიბერალებს გამოეყო ერთი ჯგუფი და შექმნეს რადიკალური პარტია, რომელიც ხელისუფლებაში იყო 1938 წლიდან 1952 წლამდე. თავიდან პარტია ატარებდა კლასიკური ლიბერალიზმის პოლიტიკას, მოგვიანებით კი გახდა მემარჯვენე პარტია. 1966 წელს პარტია შეურთდა მის ძველ მეტოქეს, კონსერვატიულ პარტიას და ჩამოაყალიბეს ნაციონალური პარტია რომელიც 1966-1973 წლებში არსებობდა. ქვემოთ მოყვანილია იმ საპრეზიდენტო კანდიდატთა სია რომლებსაც ლიპერალური პარტია ან პიპილო უჭერდა მხარს. (ინფორმაცია შეგროვებულია ჩილელეს არჩევნების არქივიდან). 1829: ფრანსისკო ანტონიო პინტო (მოიგო), ხოაკინ ვიკუნა (დამარცხდა) 1831: არ ჰყავდა 1836: არ ჰყავდა 1841: ფრანსისკო ანტონიო პინტო (დამარცხდა) 1846: არ ჰყავდა 1851: ხოსე მარია დე ლა კრუზი (დამარცხდა) 1856: არ ჰყავდა 1861: ხოსე ხოაკინ პერესი (მოიგო) 1866: ხოსე ხოაკინ პერესი (მოიგო) 1871: ფედერიკო ერასურის სანიარტუ (მოიგო), ხოსე ტომას დე ურმენეტა (დამარცხდა) 1876: ანიბალ პინტო (მოიგო) 1881: დომინგო სანტა მარია (მოიგო), მანუელ ბაქვედანო (დამარცხდა) 1886: ხოსე მანუელ ბალმასედა (მოიგო) 1891: ხორხე მონტი (მოიგო) 1896: ვისენტ რეიესი (დამარცხდა) 1901: ხერმან რიესკო (მოიგო) 1906: პედრო მონტი (მოიგო) 1910: რამონ ბაროს ლუკო (მოიგო) 1915: ხავიერ ანგელ ფიგუეროა (დამარცხდა) 1920: ალიანსის ფრაქცია: არტურო ალესანდრი პალმა (მოიგო), კავშირის ფრაქცია: ლუის ბაროს ბორგონო (დამარცხდა) 1925: ემილიანო ფიგეროა (მოიგო) 1927: არ ჰყავდა 1931: ხუან ესტებან მონტერო (მოიგო), არტურო ალესანდრი პალმა (დამარცხდა) 1932: არტურო ალესანდრი პალმა (მოიგო), ენრიკო ზანარტუ პრიეტო (დამარცხდა) 1938: გუსტავო როსსი (დამარცხდა) 1942: კარლოს იბანიეს დელ კამპო (დამარცხდა) 1946: ფერნანდო ალესანდრი (დამარცხდა) 1952: არტურო მატე (დამარცხდა) 1958: ხორხე ალესანდრი როდრიგესი (მოიგო) 1964: ედუარდო ფრეი მონტალვა (მოიგო)
მაპოჩო

მაპოჩო (ესპ. Río Mapocho) - მდინარე ჩილეში. სათავეს იღებს ანდებში და შემდეგ მიემართება დასავლეთით. გაედინება ჩილეს დედაქალაქ სანტიაგოში და ყოფს მას ორ ნაწილად. მდინარის სიგრძეა 110 კმ, ხოლო აუზის ფართობი - 4,230 კმ². ერთვის მდინარე მაიპოს. ჩილეს მდინარეების სია [1] დაარქივებული 2012-02-16 საიტზე Wayback Machine.
ვულკანი (მდინარე)

ვულკანი — მდინარე ჩილეში. მდინარე მაიპოს შენაკადი. სათავეს იღებს ანდებში და შემდეგ მიედინება სანტიაგოს რეგიონის ტერიტორიაზე. მისი სიგრძეა 54 კმ, ხოლო აუზის ფართობი 507 კმ². ჩილეს მდინარეების სია
რაპელი

რაპელი — მდინარე ჩილეში, ო'ჰიგინსის რეგიონში. წარმოიქმნება მდინარეების - კაჩაპოალის და ტინგირირიკას შეერთების შედეგად. მისი სიგრძეა 315კმ, ხოლო აუზის ფართობი 13,695 კმ². ჩილეს მდინარეების სია მდინარე რაპელის რუკა დაარქივებული 2007-12-08 საიტზე Wayback Machine.
კაჩაპოალი (მდინარე)

კაჩაპოალი — მდინარე ჩილეში, ო’ჰიგინსის რეგიონში, მდინარე რაპელის შენაკადი. ამ მდინარის სახელიდან მომდინარეობს ჩილეს ერთ-ერთი პროვინციის — კაჩაპოალის სახელი. მდინარის სიგრძეა 250 კმ, ხოლო აუზის ფართობი 6370 კმ². ჩილეს მდინარეების სია მდინარე კაჩაპოალი დაარქივებული 2011-09-30 საიტზე Wayback Machine.
დელუვიონი

დელუვიონი, დელუვიური ნალექები (ლათ. deluo — ჩამოვრეცხავ) — ნალექები, რომლებიც წარმოიქმნება კალთების ქვედა ნაწილებსა და მთის ძირში გამოფიტვის ფხვიერი პროდუქტების გადაადგილებით წვიმისა და თოვლის წყლის ნაკადების მიერ, ან სიმძიმის ძალით. კონტინენტური მეოთხეული დანალექების გენეტიკური ტიპი; გამოყო გეოლოგმა ალექსი პავლოვმა 1888 წელს. ჩვეულებრივ, განიხილება კოლუვიონის შემადგენლობაში. მეტად ფართოდაა განვითარებული სემიარიდულ კლიმატურ რეგიონებში, სადაც არ გვხვდება უწყვეტი მცენარეული საფარი. მაღლობის დამრეცი კალთების საფუძველში დელუვიური შლეიფების, — მდინარეთა ხეობების, ტერასების, ხევების ამგებელია. შედგენილობაში ჭარბობს ქვიშნარი და თიხნარი. მყარი ქანებით აგებულ კალთებზე, ყალიბდება უფრო რთული შედგენილობის დელუვიონი. ვაკე რელიეფის პირობებში მდიდარია ქვიშებით, ხრეშითა და წვრილი კენჭით, მთებში — ხვინჭითა და ღორღით. ლიოსის განვითარების არეებში დელუვიონი წარმოდგენილია ლიოსისებრი თიხნარით, რომელშიც ზოგჯერ გვხვდება დამარხული ნიადაგის ჰორიზონტები. წყლის დახარისხების დამახასიათებელი ნიშანია შრიანობა და ნატეხი მასალის სისხოს შემცირება დელუვიური შლეიფების საფუძველის მიმართულებით, რომლის კალთისპირა ზონაში დელუვიონი ყველაზე უფრო უხეშია, შუა ზონაში — უფრო წვრილი, მკვეთრი ფენობრიობით, პერიფერიულში — ყველაზე თხელი. დელუვიონის სიმძლავრე შლეიფების ზედა და ქვედა ნაწილში მინიმალურია (1–2 მ); შუა ნაწილში, კალთის დამარხულ ძირზე, შეიძლება მიაღწიოს 10–15 მ-ს. დელუვიონში ხშირად წარმოდგენილია ოქროს, კალის, ვოლფრამის მინერალების, ტანტალისა და ნიობიუმის ქვიშრობი საბადოები; მოიპოვება ალმასებიც. დელუვიური თიხნარი გამოიყენება აგურის საწარმოებლად. დელუვიონის შესწავლას აქვს დიდი მნიშვნელობა მეოთხეული სისტემის კლიმატოსტრატიგრაფიული შკალის დასამუშავებლად. ↑ გეომორფოლოგიური ლექსიკონი, თბ., ნეკერი, 1996, გვ. 65 ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 Делювий | Большая российская энциклопедия. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-05-04. ციტირების თარიღი: 2021-05-04. ↑ Чис­тя­ков А. А., Ма­ка­ро­ва Н. В., Ма­ка­ров В. И. Чет­вер­тич­ная гео­ло­гия. М., 2000.
ტინგირირიკა

ტინგირირიკა - მდინარე ჩილეში. ო'ჰიგინსის რეგიონში. სათავეს იღებს ანდებში. მისი სიგრძეა 167 კმ, ხოლო აუზის ფართობი 4,730 კმ². ერთვის რაპელის ტბას. ჩილეს მდინარეების სია [1] დაარქივებული 2011-09-30 საიტზე Wayback Machine.
დიაბაზი

დიაბაზი (ფრანგ. diabase) — ფუძე შედგენილობის სრულკრისტალური პალეოტიპური მაგმური ქანი. სტრუქტურა დიაბაზური (ოფიტური) აქვს. ქიმიური და მინერალური შედგენილობით ბაზალტის მსგავსია. შედგება ფუძე პლაგიოკლაზისა და ავგიტისაგან, ღარიბია SiO2-ით (45-52 %). აქვს შავი ან მომწვანო შავი ფერი. დიაბაზის შემადგენელი მინერალები გაამფიბოლებული, გაქლორიტებული და გასოსიურიტებულია. გამოყოფენ ოლივინიან და პირველადი ყავისფერი რქატყუარის შემცველ დიაბაზებს. დიაბაზი უმთავრესად ქმნის დაიკებს, შრეძარღვებსა და განფენებს. დიაბაზის ანალოგიური კაინოტიპური ქანია დოლერიტი. დიაბაზი ფართოდაა გავრცელებული კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, ხოლო დოლერიტი სამხრეთ საქართველოში. გვხვდება ასევე კარელიაში, ყირიმში, ციმბირში, გერმანიაში, ჩეხეთში, დიდ ბრიტანეთში, სკანდინავიაში, საფრანგეთში, აშშ-ში და სხვა. დიაბაზებს იყენებენ საავტომობილო და სარკინიგზო მშენებლობასა და სხვ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 492.
ორი პაუთლ დირასონი

ორი პაუთლ დირასონი (ისლ. Orri Páll Dýrason, დ. 1977 წლის 4 ივლისს) — ისლანდიური პოსტ-როკ ჯგუფ Sigur Rós-ის დრამერი. ჯგუფს შეუერთდა 1999 წელს, ალბომ Ágætis byrjun-ის ჩაწერის შემდეგ, როდესაც წინა დრამერმა, აუგუსტ აივარ გუნარსონმა კოლექტივი დატოვა. დაქორწინდა ლუკა სიგურზარდოტირზე, ჰავაიზე 2005-ში. ჰყავთ ვაჟი, რომელიც დაიბადა 2010 წლის იანვარში, აგრეთვე ქალიშვილი, ვაკა, რომელსაც ჯგუფის ერთ-ერთი სიმღერა მიეძღვნა. ორი ცოლთან ერთად ცხოვრობს მოსფეთლსბაირის გარეუბანში, რომელიც რეიკიავისგან და Sigur Rós-ის სტუდიისგან მოშორებით მდებარეობს. ლუკა იოუნსი ბირგისონის შეყვარებულ ალექს სომერსთან ერთად ჯგუფისთვის ხელნაკეთ ნივთებს ამზადებს. ↑ sigur rós - lyrics. sigur-ros.co.uk. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 18 დეკემბერი 2008. ციტირების თარიღი: 10 January 2009.
ასოპარდო

ასოპარდო (ესპ. Río Azopardo) — მდინარე ჩილეში. მდებარეობს მაგალიანესი და ჩილეს ანტარქტიკის რეგიონში, კუნძულ ცეცხლოვან მიწაზე. გამოედინება ფანიანოს ტბიდან, ზღვის დონიდან 140 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 11 კმ, აუზის ფართობი 2910 კმ². მიედიენაბა დასავლეთისაკენ და ჩაედინება წყნარი ოკეანის ალმირანტასგოს ყურეში. ჩილეს მდინარეების სია ↑ Hoyas hidrográficas de Chile. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-04. ციტირების თარიღი: 2018-12-22.
ტენო (მდინარე)

ტენო — მდინარე ჩილეში, მაულეს რეგიონში. წარმოიქმნება მდინარეების - მალოსა და ნასიმენტოს შეერთების შედეგად. მდინარის სიგრძეა 102 კმ, ხოლო აუზის ფართობი 1,590 კმ². ტენო კვეთს პანამერიკულ მაგისტრალსა და ჩილეს მთავარ სარკინიგზო ხაზს, შემდეგ ქალაქ კურიკოსთან უერთდება მდინარე ლონტუეს, რის შედეგადაც წარმოიქმნება მდინარე მატაკიტო. ჩილეს მდინარეების სია [1] დაარქივებული 2007-09-27 საიტზე Wayback Machine.
მაულე (მდინარე)

მაულე — ჩილეს ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი მდინარე. სწორედ ამ მდინარეზე გადიოდა ინკების იმპერიის სამხრეთი საზღვარი. მდინარის სახელს ატარებს ჩილეს ერთ-ერთი რეგიონი - მაულე. მდინარის სიგრძეა 240 კმ, ხოლო აუზის ფართობი 20,600 კმ², აუზის 30% მოქცეულია ანდებში. სათავეს იღებს ანდებში, ლაგუნა-დე-მაულეს ტბიდან, ზღვის დონიდან 2,200 მეტრ სიმაღლეზე, არგენტინის საზღვართან ახლოს. ყველაზე მნიშვნელოვანი შენაკადია მდინარე მელადო. ჩილეს მდინარეების სია მდინარე მაულე და მისი ხიდები
ლაგუნა-დე-მაულე

ლაგუნა-დე-მაულე (ესპ. Laguna del Maule) — ტბა ჩილეს ცენტრალურ ანდებში, მაულეს რეგიონში. ტბა ბუნებრივი წარმოშობისაა, მაგრამ მისი წყლის დონე ხელოვნურად გაზარდეს 1957 წელს აშენებული დამბის საშუალებით. ტბის ზედაპირის ფართობია 68 კმ², ხოლო წყლის მოცულობა შეადგენს 1 420 მილიონ მ³-ს. [1] დაარქივებული 2008-03-18 საიტზე Wayback Machine.
დიდი მცხეთის არქეოლოგიური სახელმწიფო მუზეუმ-ნაკრძალი

დიდი მცხეთის არქეოლოგიური სახელმწიფო მუზეუმ-ნაკრძალი — მუზეუმ–ნაკრძალი მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ქალაქ მცხეთასა და მის შემოგარენში. მდებარეობს თბილისიდან 25 კმ-ში. დაარსდა 1958 წელს. ფართობი 30 ჰა. დიდი მცხეთის არქეოლოგიური მუზეუმ-ნაკრძალის წინამორბედს საფუძველი ჩაეყარა 1940 წელს, როდესაც პიტიახშთა არმაზისხევის კომპლექსი და მისი მიმდებარე ტერიტორია საქართველოს სსრ სახალხო კომისართა საბჭოს დადგენილებით გამოცხადდა არქეოლოგიურ ნაკრძალად, 1957 წელს კი საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს დადგენილებით შეიქმნა მცხეთის არქეოლოგიური ნაკრძალი, რომელიც მოიცავდა ტერიტორიას მდ. მტკვრისა და მდ. არაგვის შესართავის ხერთვისიდან (ნახევარკუნძული) ბებრისციხემდე. 1977 წლის 14 სექტემბერს საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს დადგენილებით მხარეთმცოდნეობის მუზეუმის ბაზაზე დაფუძნდა მცხეთის ხელოვნებისა და ისტორიულ-არქიტექტურული ნაკრძალი, რომელსაც 2001 წელს ეწოდა დიდი მცხეთის მუზეუმ-ნაკრძალი. პრეზიდენტის 2006 წლის ბრძანებულებით შეიქმნა სსიპ დიდი მცხეთის არქეოლოგიური სახელმწიფო მუზეუმ-ნაკრძალი, რომელიც 2008 წლის ნოემბერში საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტოს სტრუქტურული ერთეული გახდა. მუზეუმ-ნაკრძალის ფონდებში დაცულია სხვადასხვა ეპოქისა (ძვ. წ. IV ათასწლეული – ახ. წ. XI–XII სს.) და ეთნოკულტურული წრის არქეოლოგიური და ეთნოლოგიური ძეგლები (XVIII–XIX სს.) და ფოტოარქივი (XIX–XX სს.) — სულ 30 ათასამდე საკოლექციო ერთეული. მუზეუმ-ნაკრძალის არეალში შედის პიტიახშთა არმაზისხევის კომპლექსი, სამეფო აკლდამა, სამთავროს ძვ. წ. VI ს-ის ნამოსახლარი და მრავალფენიანი სამაროვანი, არმაზციხის (ბაგინეთი) აკროპოლისი და სხვ. დიდი მცხეთის არქეოლოგიური სახელმწიფო მუზეუმ-ნაკრძალის მიერ განხორციელებულია არაერთი საგამოფენო პროგრამა, სამეცნიერო-კვლევითი პროექტი, სადაზვერვო-სტაციონარული არქეოლოგიური გათხრები დიდი მცხეთის სხვადასხვა უბანზე. ბიბილური თ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. ?. საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტო – დიდი მცხეთის არქეოლოგიური სახელმწიფო მუზეუმ-ნაკრძალი
ვარძიის ისტორიულ-არქიტექტურული მუზეუმ-ნაკრძალი

ვარძიის ისტორიულ-არქიტექტურული მუზეუმ-ნაკრძალი — მუზეუმ-ნაკრძალი სამხრეთ საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთში, ვარძიასა და მისი შემოგარენის ტერიტორიაზე. შეიქმნა 1938 წელს საქართველოს სსრ მთავრობის დადგენილებით ამ სახელწოდებით, ხოლო 1981 წელს მას ეწოდა ხელოვნების, ისტორიის და არქიტექტურის მუზეუმ-ნაკრძალი „ვარძია“. 2004 წლიდან მუზეუმ-ნაკრძალზე კონტროლს ახორციელებს საქართველოს კულტურის სამინისტრო. 2008 წლიდან საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულებით მუზეუმ-ნაკრძალი გადავიდა საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტოს დაქვემდებარებაში და ეწოდა ვარძიის ისტორიულ-არქიტექტურული მუზეუმ-ნაკრძალი. მუზეუმ-ნაკრძალი მოიცავს ასპინძის, ახალქალაქისა და ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტების ტერიტორიებს. მისი საერთო ფართობია 40 054 მ². მუზეუმ-ნაკრძალი შედგება XII საუკუნის ვარძიის კლდეში ნაკვეთი ისტორიული არქიტექტურული გამოქვაბულთა კომპლექსისა და უფრო ადრინდელი ხანის (X–XII საუკუნეები) ანანაურის ძეგლისაგან. მრავალსართულად (13 სართული) გამოკვეთილი კომპლექსი (ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარი, თავდაცვითი და საირიგაციო ნაგებობები, მონაზონთა სენაკები და სხვ.) ძირითადად შეიქმნა 1156–1203 წლებში, ეკურთხა 1185 წელს თამარის მეფობის ხანაში (1184–1213). ვარძიის მრავალსათავსიანი პალატებისა (120 საცხოვრებელი კომპლექსის 420 სათავსი, 25 მარანი 185 ქვევრით და სხვ.) და ანსამბლის სხვა ელემენტების (სენაკები, სამრეკლო, სატრაპეზო და სხვ.) აგება XIII–XIV საუკუნეებში დასრულდა. 2010 წლის 1 იანვრისათვის კომპლექსში შედიოდა: 242 გამოქვაბული, „სადარბაზო“ მცირე ეკლესიით, თამარის სენაკი, სათათბირო ოთახი, სატრაპეზო, სალხინო მარნით, აფთიაქი, წყალსადენის ტრასა, თავდაცვითი ნაგებობები (საგანგებო სამალავები, საიდუმლო გვირაბები), XIII საუკუნის სამრეკლო და მთავარი ეკლესიის კარიბჭე, ანანაურის ეკლესია XIII–XV საუკუნეების მოხატულობით, „ლიტანიის ეკლესია“ (სულ 15 ეკლესია); განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ღვთისმშობლის მიძინების ტაძრისა და კარიბჭის მოხატულობა (1184–1203), სადაც მაცხოვრის ცხოვრების ამსახველ სცენებთან ერთად გამოსახულია გიორგი III-ისა და თამარ მეფის პორტრეტები. მუზეუმ-ნაკრძალი ზედამხედველობას ახორციელებს, სწავლობს და პოპულარიზაციას უწევს მის სამოქმედო ზონაში განლაგებულ ისტორიულ, არქიტექტურულ და არქეოლოგიურ ძეგლებს. ვარძიის ისტორიულ-არქიტექტურული მუზეუმ-ნაკრძალი // ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. ?. ვარძიის არქეოლოგიური სახელმწიფო მუზეუმ-ნაკრძალი — საქართველოს მუზეუმების ასოციაცია. ვარძიის არქეოლოგიური სახელმწიფო მუზეუმ-ნაკრძალი — საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტო.
დაციტი

დაციტი (ლათ. dacia — დაკია) — მაგმური ქანი, გრანოდიორიტებისა და კვარციანი დიორიტების ეფუზიური კაინოტიპური ანალოგი. შედგება წვრილმარცვლოვანი ან მინისებური ძირითადი მასისა და პლაგიოკლაზის, კვარცის, იშვიათად ბიოტიტის, რქატყუარის, პიროქსენის პორფირული გამონაყოფებისაგან. ძირითად მასაში ზოგჯერ კალიუმის მინდვრის შპატია (რიოლითური დაციტი). დაციტის პალეოტიპურ ეკვივალენტს დაციტური პორფირი ეწოდება. პლაგიოკლაზის მთლიანი ალბიტიზაციის შედეგად დაციტი კვარციან ალბიტოფირად გარდაიქმნება. დაციტი ხშირად ასოცირდება ანდეზიტებსა და ტრაქიტებთან და ქმნის ლავურ ნაკადებსა და დაიკებს, იშვიათად კი მასიურ ინტრუზიებს (ვულკანის ცენტრში). კაინოზოური ასაკის დაციტები ფართოდაა გავრცელებული სამხრეთ-აღმოსავლეთ საქართველოში. დაციტები გავრცელებულია ესპანეთში, საბერძნეთში, დიდ ბრიტანეთში, რუმინეთში, ახალ ზელანდიასა და სხვა მთიან მხარეებში. სახელწოდება დაციტი წარმოსდგება სიტყვისაგან „დაკია“ (ძველი რომის პროვინცია), რომელიც განფენილია დუნაისა და კარპატებს შორის (თანამედროვე რუმინეთი). სწორედ აქ იქნა აღწერილი პირველად დაციტი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 412.
მელადო

მელადო — მდინარე ჩილეში, მაულეს რეგიონში. სათავეს იღებს ანდებში, არგენტინის საზღვართან ახლოს. მელადოს სიგრძე სულ 75 კმ-ია, შემდეგ უერთდება მდინარე მაულეს. მელადოზე აშენებულია ჰიდროელექტროსადგური. ჩილეს მდინარეების სია მდინარე მელადო
ანდალიენი

ანდალიენი — მდინარე ჩილეში, კონსეფსიონის პროვინციაში. სათავეს იღებს ქალაქ ფლორიდის სიხალოვეს და შემდეგ მიედინება დასავლეთით, კვეთს ქალაქ კონსეფსიონს. ერთვის წყნარ ოკეანეს კონსეფსიონის ყურეში. მდინარის სიგრძეა 130 კმ, ხოლო აუზის ფართობი — 780 კმ². ჩილეს მდინარეების სია Francisco Solano Asta-Buruaga y Cienfuegos, Diccionario geográfico de la República de Chile, D. Appleton y Compania, Nueva York, 1899 გვ. 31-32
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები პოლონეთში

2010 წლის მონაცემებით პოლონეთში 14 იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლია. იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში მსოფლიოს მასშტაბით 911 ძეგლია შეტანილი, მათ შორის 1,4 % პოლოეთის ძეგლებია. პოლონეთის მსოფლიო მემკვიდრეობის 14 ძეგლიდან: 13 კულტურული ობიექტია 1 ბუნების ძეგლი. 2 კულტურული ობიექტი აღიარებულია ადამიანური გენიის შედევრად (კრიტერიუმი i), ხოლო 1 – ბუნების ფენომენად (კრიტერიუმი vii). ცხრილში შეტანილია ძეგლები, იუნესკოს მიერ მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის სიაში მათი დამატების მიხედვით. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 სიაში ძეგლები შეტანილია საცდელ სიაში მათი დამატების თარიღის მიხედვით. 1 2 3 4 5 ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები პოლონეთში იუნესკოს ოფიციალური საიტი. პოლონეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სია პოლონეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების საიტების კატალოგი
ზამოსცი

ზამოსცი (პოლ. Zamość) – ისტორიული ქალაქი პოლონეთში, ლუბლინის სავოევოდოში. მდებარეობს ვარშავიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 240 კმ-ზე. ქალაქი 1580 წელს დააარსა პოლონეთის სახელმწიფო კანცლერმა იან ზამოისკიმ. მშენებლობა დაიწყო 1587 წელს ვენეციელი არქიტექტორის, რენესანსის ეპოქის ქალაქების სტილის ავტორის ბერნარდო მორანდოს პროექტის საფუძველზე. სწორედ ამიტომ ამ ქალაქს უწოდეს „ჩრდილოეთის პადუა.“ 1992 წელს ქალაქის რენენსასული ცენტრი შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში. Zamość city website Wonders of Zamosc დაარქივებული 2011-06-19 საიტზე Wayback Machine. Zespół Kolegiów Nauczycielskich w Zamościu დაარქივებული 2008-09-05 საიტზე Wayback Machine.