laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
არანისის ეკლესია

ეკლესია — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი, დგას სოფლის განაპირას, დასავლეთით, შემაღლებულ ადგილას, სასაფლაოს ტერიტორიაზე. აგებულია XVIII-XIX საუკუნეებში. ძეგლი დაზიანებულია: ჩამოშლილია კამარა და კონქის ნაწილი, აქა-იქ მონგრეულია კედლების ზედა ნაწილები. ეკლესია დარბაზულია (8 X 4,8 მ), ნაგებია ტლანქად დამუშავებული ქვიშაქვით და აგურით. კედლები შიგნიდან შელესილი და შეთეთრებულია. შესასვლელი დასავლეთიდანაა. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აბსიდია. აბსიდის ღერძზე გაჭრილია ვიწრო სარკმელი, რომლის მარცხნივ სწორკუთხა ნიშია. ერთი თაღოვანი სარკმელი დარბაზის ჩრდილოეთ კედელშია. ეკლესიის კამარა ეყრდნობოდა კონსოლებზე დაყრდნობილ ორ თაღსა და დასავლეთ კედლის მიმდებარე საბჯენ თაღს. ეკლესიის განივ ფასადებზე გამოსახულია თითო შეღრმავებული ჯვარი. კედლები დასრულებული ყოფილა აგურის სამსაფეხურიანი ლავგარდნით, რომელსაც ფრონტონის ბოლოებში ჰორიზონტალური შემონაკეცები აქვს. ეკლესიის სახურავის კეხზე, დასავლეთ კიდეში დაშენებულია აგურის პატარა სამრეკლო — ოთხ მხარეს თაღებით გახსნილი ვიწრო ფანჩატური, რომელსაც აგურისავე პირამიდული სახურავი აქვს. თ. დვალი, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 215.
არანისის თეთრაანთ კოშკი

თეთრაანთ კოშკი — დგას მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ არანისის ზედა უბანში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. კოშკი სამსართულიანია, ცილინდრული (დიამეტრი 7,8 მეტრი), ნაგებია რიყის ქვით და აგურით. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: დანგრეულია მესამე სართულის გადახურვის და კედლის დიდი ნაწილი; ჩამოშლილია მეორე სართულის გუმბათოვანი კამარის წვერი; გარედან კედლის ზედა ნაწილს საპირე წყობის მნიშვნელოვანი ნაწილი ჩამოცვენილი აქვს. კოშკში შესასვლელი მეორე სართულზეა, სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან, მიწიდან 3 მეტრის სიმაღლეზე. კარის წინ ქვის კონსოლური ბაქანია. პირველი სართული სრულიად ყრუა. გადახურულია აგურით ნაწყობი ნახევარსფერული გუმბათით. მეორე სართულს სხვადასხვა მხარეს ოთხი სათოფური აქვს, მათ შორის სამი შეწყვილებულია. შესასვლელი გადახურულია ქვის არქიტრავით. კარის გვერდებზე, კედელში პირველ და მესამე სართულებთან დასაკავშირებლად დატანებულია კიბეები, ამავე სართულზე ბუხარი და ორი პატარა სწორკუთხა ნიშია. მესამე სართულის შემორჩენილ კედელში ოთხი სათოფურიდან სამი შეწყვილებულია. თ. დვალი, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 216.
აზატის წყალსაცავი

აზატის წყალსაცავი (სომხ. Ազատի ջրամբար) — წყალსაცავი სომხეთში. მდებარეობს არარატის პროვინციაში, სოფელ ლანჯაზატის ზემოთ, ზღვის დონიდან 1050 მეტრ სიმაღლეზე. წყალსაცავი აგებულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში მყოფ მდინარე აზატზე. წყალსაცავის მოცულობა 70 მილიონი მ³-ია. წყალი გამოიყენება არარატის ვაკის სარწყავად. სომხეთის წყალსაცავები ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-12-13. ციტირების თარიღი: 2015-10-04.
ჰერჰერის წყალსაცავი

ჰერჰერის წყალსაცავი (სომხ. Գերգերի ջրամբար) — წყალსაცავი სომხეთში. მდებარეობს ვაიოცძორის პროვინციაში, სოფელ ჰერჰერის ქვემოთ, ზღვის დონიდან 1430 მეტრ სიმაღლეზე. წყალსაცავი აგებულია მდინარე ჰერჰერზე. წყალსაცავის მოცულობა 26 მილიონი მ³-ია. მის მარჯვენა მხარეს მდებარეობს ვულკანი დარ-ალაგესი. სომხეთის წყალსაცავები ↑ http://www.unece.org/env/documents/2011/wat/WG2/unofficial%20translation/ECE_MP_WAT_WG2_2011_12_CaspianAssessment_RUS.doc
რატომ აქვს კუს დაბზარული ბაკანი

„რატომ აქვს კუს დაბზარული ბაკანი“ — 2009 წლის ქართული ანიმაციური ფილმი, რომლის დამდგმელი რეჟისორი და სცენარის ავტორია მალხაზ კუხიანიძე. გადაღებულია ბრაზილიური ზღაპრის მიხედვით. სიუჟეტის მიხედვით, პატარა კუ ცდილობს ცაში ასვლას და ვარსკვლავთან თამაშს. ხეზე აცოცებული კუ მიხვდა, რომ ვარსკვლავს ვერ მისწვდებოდა და დახმარება სთხოვა ჯერ ჟირაფს, ხოლო შემდეგ ყანჩას. ჟირაფმა კუ თავზე შემოისვა და მთამდე მიიყვანა; შემდეგ, მთის წვერზე ასულმა კუმ დახმარება სთხოვა ყანჩას, რომელმაც კუ ფრთებზე შემოისვა და ვარსკვლავისკენ გაფრინდა, თუმცა ფრენისას ყანჩას ჩაეძინა და პატარა კუ ჩამოვარდა, რის გამოც მას ბაკანი გაებზარა. ფილმმა ბათუმში გამართულ საერთაშორისო ფესტივალზე „თოფუზი 2010“ მიიღო პრიზი — საუკეთესო ფილმი ბავშვებისათვის. „რატომ აქვს კუს დაბზარული ბაკანი“ [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია
ყარაქილისის ბრძოლა

ყარაქილისის ბრძოლა (სომხ. Ղարաքիլիսայի ճակատամարտ, თურქ. Karakilise Muharebesi ან Karakilise Muharebeleri) — პირველი მსოფლიო ომის კავკასიის კამპანიის ბრძოლა, რომელიც გაიმართა ყარაქილისის (დღევანდელი ვანაძორი) მახლობლად ოსმალეთის იმპერიასა და სომხეთის დემოკრატიულ რესპუბლიკას შორის 1918 წლის 25-28 მაისს. უფრო მრავალრიცხოვანმა სომხურმა თავდაცვითმა ძალებმა მოახერხეს უკან გაებრუნებინათ შემოჭრილი ოსმალური ძალები, რომლებმაც დასავლეთ სომხეთში შეჭრით დაარღვიეს 1917 წელს ამიერკავკასიის კომისარიატთან ხელმოწერილი ხელშეკრულება. თურქებმა აიღეს ერზინჯანი, ერზურუმი, სარიყამიში, ყარსი, ალექსანდროპოლი და ყარაქილისს მიაღწიეს. აქ, ისევე როგორც, სარდარაპატსა და აპარანთან მოპოვებული გამარჯვებები ისნტრუმენტული ხასიათისა იყო და სომხეთის დემოკრატიულ რესპუბლიკას არსებობის საშუალება მისცა. 21 მაისს თურქებმა დაიკავეს ვორონცოვკა. თურქული რეგულარული ჯარების დარტყმების შედეგად სომხურმა შეიარაღებულმა ძალებმა უკან დახევა დაიწყეს. ოსმალურ-თურქული სამხედრო ძალების ნაწილი ერევნისაკენ, ნაწილი კი ყარაქილისისაკენ დაიძრა. ეს უკანასკნელი დაახლოებით 10 000 ჯარისკაცს, 70 საარტილერიო და 40 ავტომატურ ცეცხლსასროლ იარაღს მოიცავდა. სომხური მოსახლეობა ტოვებდა სახლებს და სამხრეთით, ერევნისა და სიუნიქისაკენ გადაადგილდებოდა. გარეგინ ნჟდე (თავის ჯართან ერთად) ჩავიდა ყარაქილისში და მოახერხა მოსახლეობის საბრძოლველად გაერთიანება. სომხური ძალები აღწევდა 6 000 ჯარისკაცს, 70 საარტილერიო და 20 ავტომატურ ცეცხლსასროლ იარაღს. 25-28 მაისს, ოთხდღიანი სასტიკი ბრძოლის შემდეგ ორივე მხარემ სერიოზული დანაკარგები განიცადა. მიუხედავად იმისა, რომ ოსმალურმა არმიამ შეძლო თავს დასხმოდა ყარაქილისს და ამოეხოცა მთელი მისი მოსახლეობა (4 000 ადამიანი), მას უკვე აღარ ჰქონდა საკმარისი ძალები სომხეთის სიღრმეში შესაჭრელად. ვეჰიბ-ფაშას საუბარი თავის შტაბთან: ჩვენ არ გვაქვს სომხების დასამარცხებელი ძალა. სამდღიანი ბრძოლა ყარაქილისში აჩვენებს, რომ სანამ მათ სააფრთხე ემუქრებათ, ისინი ბრძოლაში სიკვდილს არჩევენ. ჩვენ არ უნდა ვიბრძოლოთ ძალასთან, რომელსაც 1 200 000 სომეხის გამოყვანა შეუძლია. თუ ბრძოლას ქართველებიც შეუერთდებიან, წინსვლა შეუძლებელი გახდება... მოკლედ, ჩვენ უნდა მოველაპარაკოთ სომხებსა და ქართველებს. ყარაქილისის ბრძოლა (რუსული) ↑ Hohanissian, Richard G. (1997) The Armenian People from Ancient to Modern Times. New York. St. Martin's Press, 299 ↑ Walker, Christopher (1980). ARMENIA: The Survival of a Nation. New York: St. Martin's Press, გვ. 254. ISBN 0-7099-0210-7.  ↑ Reynolds, Michael. Shattering Empires: The Clash and Collapse of the Ottoman and Russian Empires, 1908-1918, გვ. 211.
ქარასუნქის ბრძოლა

ქარასუნქის ბრძოლა (სომხ. Քառասունի ճակատամարտ) — 863 წელს გამართული ბრძოლა, როდესაც ზოგიერთი მაჰმადიანი ამირა, რომლებიც თავს დაესხნენ სომხეთს, გაანადგურა პრინცმა აშოტმა, მოხსენების მიხედვით, 40 000-იანი ჯარით. სომხებმა მდინარე არაქსის ნაპირებზე გამართულ ბრძოლაში დაამარცხეს 80 000 მუსლიმი. ↑ F. Macler, Armenia, The Kingdom of the Bagratides, The Cambridge Ancient History, vol. IV, p. 158
ბენარის ფაუნა

ბენარის ფაუნა — ოლიგოცენის ნამარხ ხერხემლიანთა ფაუნა, რომლის ადგილსამყოფელი სამხრეთ საქართველოა, კერძოდ ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფ. ბენარის მიდამოები. ბენარის ფაუნაში შედის როგორც ევრაზიაში გავრცელებული გვარები, რომელთა დიდი ნაწილი დგას დასავლეთ ევროპაში უკვე შუა ოლიგოცენში ამოწყდა (ჰიენოდონი, თავისებური კენტჩლიქოსანი სქიზოთერიუმი, ღორისმაგვარი ენტელოდონი და ანთრაკოთერიუმი, არქაული მცოხნელი ლოფიომერიქსი და სხვა), ისე საკუთრივ აზიური ელემენტი (გიგანტური მარტორქა ბენარათერიუმი, მორბენალი მარტორქა არდინია, ტაპირისნაირი კოლოდონი და სხვა). ბენარის ფაუნა წარმოდგენილია უმთავრესად ორი ეკოლოგიური დაჯგუფების — ტენიანი ტყისა და ჭაობის, აგრეთვე შედარებით მშრალი სავანის ცხოველებით. ბენარა არის ოლიგოცენის ხერხემლიანთა ერთადერთი მნიშვნელოვანი ადგილსამყოფელი უზარმაზარ ტერიტორიაზე დასავლეთ ევროპასა და ცენტრალურ აზიას შორის. ბენარის ფაუნის შესწავლამ პირველად გვიჩვენა, თუ რა გზით შეიძლებოდა განხორციელებულიყო კავშირი ევროპისა და აზიის პალეოგენის ხმელეთის ძუძუმწოვართა შორის. ბენარის ფაუნა აღმოაჩინა და შეისწავლა ლეონიდე გაბუნიამ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 302.
ბოზ-არტი

ბოზ-არტი (ფრანგ. Beaux-Arts, ნატიფი ხელოვნება), აკადემიური ნეოკლასიკური არქიტექტურული სტილი, რომელსაც პარიზში ნატიფი ხელოვნების სკოლაში (École des Beaux-Arts) ასწავლიდნენ და რომელიც გვიან ნეოკლასიციზმად მიიჩნევა. ბოზ-არტის, როგორც სტილის, წარმოშობა უკავშირდება საფრანგეთის არქიტექტურის სამეფო აკადემიის მიერ 250 წლის განმავლობაში დანერგილ სწავლებას. რევოლუციის შემდგომ კი სამეფო აკადემია შეცვალა საფრანგეთის ხელოვნების აკადემიამ. ამ მიმართულებისთვის დამახასიათებელი ესთეტიკა წარმოჩნდა რომში არქიტექტურის უმაღლესი პრემიის კონკურსზეც. ამ სტილის ძირითადი ორიენტაციები მომდინარეობს საფრანგეთში ხელოვნების სკოლიდან. ეს სტილი წარმატების მწვერვალს აღწევს XIX საუკუნეში და არსებობას განაგრძობს 1968 წლამდე. დიდ გამოძახილს ჰპოულობს აშშ-შიც 1860 წლიდან XX საუკუნის შუა ხანებამდე. სიმეტრია სივრცეთა იერარქიზაცია. ძველ სტილებთან მეტ-ნაკლებად ექსპლიციტური კავშირი, ეკლექტიზმისადმი, ანუ ეპოქათა აღრევისადმი ტენდენცია: ნეო-რომანული, ნეო-რენესანსული, ნეო-ბიზანტიური, ნეო-კლასიკური. არქიტექტურული დეტალების სიუხვე და სიზუსტე: ბალუსტრადები, ქანდაკებები, კოლონები, გირლანდები, დიდი კიბე, დიდი თაღები. ზოგ შემთხვევაში პოლიქრომია. მონუმენტური და გრანდიოზული კონცეფცია. ხელოვნების სკოლა, (საფრანგეთი) ოპერა გარნიე, (საფრანგეთი) ტროკადეროს სასახლე, (საფრანგეთი) ორსეის მუზეუმი, (საფრანგეთი) პეტი პალე, (საფრანგეთი) გრან პალე, (საფრანგეთი) შაიოს სასახლე, (საფრანგეთი) ბოსტონის საჯარო ბიბლიოთეკა, (აშშ) დიდი ცენტრალური ტერმინალი, (აშშ) ნიუ-იორკის საჯარო ბიბლიოთეკა, (აშშ) უოლდორფი, (აშშ) Reed, Henry Hope and Edmund V. Gillon Jr. 1988. Beaux-Arts Architecture in New York: A Photographic Guide (Dover Publications: Mineola NY) United States. Commission of Fine Arts. 1978, 1988 (2 vols). Sixteenth Street Architecture (The Commission of Fine Arts: Washington, D.C. : The Commission) – profiles of Beaux-Arts architecture in Washington D.C. SuDoc FA 1.2: AR 2. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ბოზ-არტი New York architecture images, Beaux-Arts gallery Advertisement film about the usage of the Beaux Arts style as a reference in kitchen design Hallidie Building Beaux-Arts architecture Buildings/Structures
ამბერკი ტაბიძე

ამბერკი ტაბიძე (დ. 27 დეკემბერი, 1952, სამტრედია — გ. 28 იანვარი, 2017, თბილისი) — ქართველი ხელბურთელი (მარჯვენა გარემარბი), თბილისის „ბურევესტნიკის“ (1971–1990) და სსრკ ნაკრების წევრი (1977–1984), სსრკ თასის მფლობელი (1978), სსრკ ჩემპიონატების სამგზის მესამე პრიზიორი (1977, 1980, 1981), სსრკ ხალხთა VI სპარტაკიადის მესამე პრიზიორი (1975) და VIII სპარტაკიადის საუკეთესო ბომბარდირი (1983), სოციალისტური ქვეყნების ახალგაზრდულ ნაკრებთა საერთაშორისო ტურნირი „მეგობრობის თასი" (1973, 1974), სსრკ სპორტის ოსტატი (1975), საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი (1977), საქართველოს სპორტის დამსახურებული მუშაკი (2009), 2012 წელს დაჯილდოვდა ღირსების ორდენით. ქართული სპორტის სტატისტიკა ტაბიძე-ამბერკი დაარქივებული 2016-03-15 საიტზე Wayback Machine. კარიერა ფრაზებში: ამბერკი ტაბიძე ამბერკი ტაბიძე ორიგინალური მოთამაშე იყო სადაც აღმოვაჩინე ნიჭიერი ქართველი შპილერი ამბერკი ტაბიძე[მკვდარი ბმული] ამბერკი ტაბიძის ბოლო ინტერვიუ „სპორტის ენციკლოპედია“, 2006, ISBN: 99940-0-767-X; „ქართული სპორტის ოქროს წიგნი“, 2013, ISBN: 9789941210488.
ვაზგენ მანუკიანი

ვაზგენ მანუკიანი (სომხ. Վազգեն Մանուկյան) — სომეხი პოლიტიკოსი. 1990 წლიდან იყო სომხეთის პრემიერ მინისტრი 1991 წლამდე, სანამ დაინიშნებოდა თავდაცვის მინისტრად მომავალი ორი წლის განმავლობაში. მანუკიანი დაიბადა გიუმრში. არის მათემატიკისა და ფიზიკის დოქტორი. ვაზგენი დაქორწინებულია და ჰყავს 3 შვილი. 1988 წელს მანუკიანი მოსკოვში დააკავეს იმ მიზეზით, რომ ის ყარაბახის კომიტეტის წევრი იყო. ამის გამო მან ექვსი თვე პატიმრობაში გაატარა. სომხეთის დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ სამგზის იყო სომხეთის პარლამენტის წევრი. ამდენჯერვე უშედეგოდ სცადა პრეზიდენტობა 1996, 1998 და 2003 წლების საპრეზიდენტო არჩევნებში. საკუთარი, ეროვნულ-დემოკრატიული კავშირის სახელით. მანუკიანის განცხადებით 1996 წელს არჩევნები გაყალბდა. რადგან პეტროსიანს არ სურდა მასთან მეორე ტურში პაექრობა. 2008 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში კიდევ ერთხელ სცადა ბედი. მაგრამ კვლავ უშედეგოდ. მან ოფიციალური მონაცემებით ხმების 1.3% მოიპოვა. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ვაზგენ მანუკიანი ↑ "სომხეთი: თებერვლის არჩევნების შესახებ", Radio Free Europe/Radio Liberty, February 18, 2008.(ინგლისური) ↑ "RA CEC DECLARED SERGE SARGSIAN ARMENIA’S PRESIDENT" დაარქივებული 2021-10-29 საიტზე Wayback Machine. , defacto.am, 25 February 2008
ბენეტიტისნაირნი

ბენეტიტისნაირნი (ლათ. Bennettitales) — ნამარხი ხისებრი შიშველთესლოვანი მცენარეების რიგი. ახლოსაა თანამედროვე საგოვანებთან. სახელი დაერქვა ინგლისელი ბოტანიკოსის ჯონ ბენეტის (1801—1876) პატივსაცემად. ბენეტიტისნაირთ ჰქონდათ მარტივი ან დატოტვილი ღერო, ზოგიერთს — კასრისებრი, ფრთისებრი ან მარტივი ფოთლები, უენდოსპერმო ორლებნიანი თესლი და ფოთლის იღლიაში განლაგებული ორსქესიანი ყვავილები. ბენეტიტისნაირნი შესაძლოა პალეოზურის თესლოვანი გვიმრანაირებისაგან წარმოიშვნენ. მაქსიმალურ განვითარებას მიაღწიეს იურულ პერიოდსა და ცარცული პერიოდის პირველ ნახევარში. ფართოდ იყვნენ გავრცელებული მთელ დედამიწაზე. გადაშენდა გვიანდელი ცარცული პერიოდის დასაწყისში. ცნობილია 20-მდე გვარი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 305.
შირაკის აეროპორტი

შირაკის საერთაშორისო აეროპორტი (სომხ. Շիրակ Օդանավակայան) — აეროპორტი სომხეთში. მდებარეობს შირაკში, გიუმრის ცენტრიდან დაახლოებით 5 კილომეტრში. აეროპორტი 1961 წელს აშენდა და ზვართნოცის აეროპორტის შემდეგ სიდიდით მეორეა სომხეთში. 2006 წელს სომხეთში მივიდნენ იმ დასკვნამდე, რომ აუცილებელი იყო მეორე საერთაშორისო აეროპორტის ქონა, რადგან უამინდობის პერიოდში რეისების გადამისამართება იქ მომხდარიყო. სწორედ ეს როლი ითამაშა შირაკის აეროპორტმა. საჰაერო კონტროლის ახალი აღჭურვილობა აეროპორტის მომსახურე პერსონალს საშუალებას აძლევს აკონტროლოს 400 კმ რადიუსის საჰაერო სივრცე. ჩეხურმა კომპანიამ პირველად გამოსცადა მსგავსი აღჭურვილობა მთიან რეგიონში. შირაკის აეროპორტი არის იმის მაგალითი, რომ ასეთი მოწყობილობების დაყენება რთულ რელიეფურ პირობებშიც შეიძლება. 2007 წლის 20 ივნისიდან, 20 ოქტომბრის ჩათვლით აეროპორტი დაიხურა სარემონტო სამუშაოების გამო. ამ დროში განახლდა ასაფრენი ბილიკის საფარი, განათება და მთავარი ტერმინალი. General Department of Civil Aviation of Armenia - airport information (ინგლისური) დირექტორია „Аэропорты и Авиакомпании, Авиапоставщики 2015 (СНГ и Балтия)“, М., 2015. — გვ. 640, ISBN 978-5-9905032-3-6. ↑ 1.0 1.1 სომხეთის საავიაციო დეპარტამენტი ↑ [1] სომხეთის სამოქალაქო ავიაციის 2005-2006 წლის მონაცემები ↑ 3.0 3.1 [2] სომხეთის სამოქალაქო ავიაციის 2006-2007 წლის მონაცემები ↑ 4.0 4.1 [3] სომხეთის სამოქალაქო ავიაციის 2008-2009 წლის მონაცემები
დაბის წმინდა გიორგის ეკლესია

დაბის წმინდა გიორგის ეკლესია — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი, მდებარეობს ბორჯომის მუნიციპალიტეტში, სოფელ დაბაში. ეკლესიას 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია. ეკლესია დაბურულ ტყეში დგას და სანახევროდ გამოქვაბული ფარავს. დასავლეთ შესასვლელის თავზე შესრულებულია წარწერა: ე. ი. დაბის ეკლესია 1333 წელს გიორგი V ბრწყინვალის მოლარეთუხუცესს აუშენებია. ეკლესია დარბაზული ტიპისაა. ეკლესიას ადგილობრივი მოსახლეობა ჩრდილოეთის წმ. გიორგის სახელით იხსენიებს. ეკლესია წიწვოვანი ტყით დაფარულ ფერდის მცირე ბაქანზე დგას, რომელიც სამხრეთი მხრიდან თითქმის პირდაპირ კლდეზეა მიდგმული. მისი ძირითადი სივრცე დანაწევრებულია ორი საბჯენი თაღით. აფსიდის ვიწრო სარკმლის ორსავ მხარეს მაღალი თაღოვანი ნიშებია. შიგნით და გარედან ეკლესიის კედლები მოპირკეთებულია კარგად გათლილი, თანაბრად ნაწყობი კვადრებით. ფასადები უხვადაა მოჩუქურთმებული. განსაკუთრებით გამოირჩევა დასავლეთ ფასადი, რომლის ფართო სწორკუთხედით მოჩარჩოებული ჩუქურთმებიანი პორტალი და მის თავზე მდებარე სარკმელი ერთიან კომპოზიციას შეადგენენ. დაბის ეკლესია თავისი ეპოქის საყურადღებო ხუროთმოძღვრული ძეგლია. ეკლესიის დასავლეთის შესასვლელის თავზე მოთავსებულია ლამაზი ასომთავრულით შესრულებული სამშენებლო წარწერა რომლის შინაარსი შემდეგი სახისაა: „ინდიკტიონსა მეფეთა მეფისა გიორგისა, ძისა დიმიტრისა, მეცხრამეტესა სიტასა ღმრთისა აორცთშესხმისა მიზეზო, აღვაშენე ტაძარი ესე ჟამსა მეფეთ მეფისა გიორგისსა მე მათმან მოლარეთუხუცესმან... ქორონიკონსა კა“. როგორც წარწერიდან ვიგებთ, აღნიშნული ეკლესია 1333 წელს აშენდა გიორგი ბრწყინვალის (1318-1346 წწ.) მოლარეთუხუცესის დაკვეთით, რომლის სახელიც წარწერაში გადაშლილია და არ იკითხება. აღმოსავლეთი სარკმელი წარწერა დასავლეთი შესასვლელის თავზე დასავლეთი ფასადის მორთულობის დეტალი ვ. დოლიძე, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 324-325. გოგოლაძე თ., ბორჯომის ხეობის ისტორიული და ხუროთმოძღვრული ძეგლები, თბ., 2014, გვ. 116-119. ბერძენიშვილი დ., ნარკვევები საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიიდან: ზემო ქართლი – თორი, ჯავახეთი, თბ., 1985. ბერძენიშვილი დ., გიორგიძე მ., ჩაჩხუნაშვილი ც. და ჭანიშვილი გ., არქიტექტურულ-ისტორიული გზამკვლევი გუჯარეთი, თბ., 1987. ↑ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, [[2006]] წლის [[7 ნოემბერი]], ქ. [[თბილისი]], კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-07-01. ციტირების თარიღი: 2020-02-02. ↑ ისტორიული და არქიტექტურულ–კულტურული ძეგლები. ბორჯომის მუნიციპალიტეტი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-06-09.
თეოდორე III

თეოდორე III — საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი 1429-1435 წლებში. ალექსანდრე I, დიდი დიდის კარის მოძღვარი. აქტიურად მონაწილეობდა თემურლენგის შემოსევების შედეგად გაპარტახებული ქვეყნის ეკონომიკის აღდგენაში: ყიდულობდა ნასოფლარებს, გადამწვარ ადგილებს და ასახლებდა გლეხებს; მცხეთის საპატრიარქოს შეუძინა ვირშის მონასტერი სოფლებიანად, არმაზის ციხე ეკლესიით, სოფლებით და ბაჟის შემოსავლითურთ, ნასოფლარი ქვეში, ჯვრის მონასტერი სოფლებიანად და სხვ. 1434 აქტიური მონაწილეობა მიიღო მტრისაგან მიტაცებული ლორეს დაბრუნებასა და იქ ქართული მიწისმფლობელობის აღდგენაში. საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურები ლომინაძე ბ., XV საუკუნის საქართველოს ქრონოლოგიიდან, კრ.: კავკასიის ხალხთა ისტორიის საკითხები, თბ., 1966; ლომინაძე ბ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 652. საქართველოს კათოლიკოს–პატრიარქები, რ. მეტრეველის რედაქციით, "ნეკერი", თბ., 2000, გვ. 70–71 ↑ ქსე-ს მიხედვით თეოდორე II
დუალიზმი

დუალიზმი (ლათ. duo - ორი) — სწავლება ტრადიციულ ფილოსოფიაში, რომელიც ცნობს სამყაროს როგორც მატერიალური, ასევე იდეალური მხარის არსებობას. Haney, William S. Culture and Consciousness: Literature Regained. Bucknell University Press (August 1, 2002). ISBN 1611481724. Isaac, J. R.; Dangwal, Ritu; Chakraborty, C. Proceedings. International conference on cognitive systmes (1997). Allied Publishers Ltd. ISBN 81-7023-746-7. Leaman, Oliver. Eastern Philosophy: Key Readings. Routledge, 2000. ISBN 0-415-17357-4. Dictionary of the History of ideas დაარქივებული 2005-03-05 საიტზე Wayback Machine.
უტიქი

უტიქი (სომხ. Ուտիք) — ისტორიული პროვინცია, რომელიც ეკუთვნოდა დიდ სომხეთს და მდებარეობდა კავკასიის ალბანეთის რეგიონში. 387 წელს იგი გადავიდა სასანიანთა იმპერიის ხელში. უტიქის პროვინციის დიდი ნაწილი მდებარეობს თანამედროვე აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე, ხოლო დანარჩენი არის სომხეთში, ტავუშის პროვინციაში. ისტორიული წყაროების მიხედვით, უტიქელი ხალხი ძირითადად სომხური წარმოშობისანი იყვნენ და საუბრობდნენ სომხურ ენაზე. უტიქის პროვინცია იყო ერთ-ერთი მჭიდროდ დასახლებული პროვინცია დიდი სომხეთის ტერიტორიაზე. ↑ Movses Khorenatsi, "History of Armenia," II.13, II.8 ↑ Agathangelos, History of St. Gregory
ანასტასიუ

ანასტასიუ (პორტ. Anastácio) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 160 მეტრზე. მიეკუთვნება მატუ-გროსუს შტატის პანტანალის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ აკიდაუანის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 23 835 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 8.08 კმ²-ზე. ფართობი 2 949 კმ²-ია. მატუ-გროსუ-დუ-სული ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი ბრაზილიის მოსახლეობის აღწერების მონაცემები
აკიდაუანა

აკიდაუანა (პორტ. Aquidauana) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 149 მეტრზე. მიეკუთვნება მატუ-გროსუს შტატის პანტანალის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ აკიდაუანის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 45 614 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 2.69 კმ²-ზე. ფართობი 16 957 კმ²-ია. მატუ-გროსუ-დუ-სული ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი ბრაზილიის მოსახლეობის აღწერების მონაცემები
დოის-ირმანს-დუ-ბურიტი

დოის-ირმანს-დუ-ბურიტი (პორტ. Dois Irmãos do Buriti) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 320 მეტრზე. მიეკუთვნება მატუ-გროსუს შტატის პანტანალის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ აკიდაუანის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 363 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 4.42 კმ²-ზე. ფართობი 2 344 კმ²-ია. მატუ-გროსუ-დუ-სული ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი ბრაზილიის მოსახლეობის აღწერების მონაცემები
მირანდა (მატუ-გროსუ-დუ-სული)

მირანდა (პორტ. Miranda) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 125 მეტრზე. მიეკუთვნება მატუ-გროსუს შტატის პანტანალის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ აკიდაუანის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 25 595 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 4.67 კმ²-ზე. ფართობი 5 478 კმ²-ია. მატუ-გროსუ-დუ-სული ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი ბრაზილიის მოსახლეობის აღწერების მონაცემები
კეჩუთის წყალსაცავი

კეჩუთის წყალსაცავი (სომხ. Կեչուտի ջրամբար) — წყალსაცავი სომხეთში. მდებარეობს ვაიოცძორის პროვინციაში, საკურორტო ქალაქ ჯერმუკიდან სამხრეთით 3,5 კმ-ში, ზღვის დონიდან 1920 მეტრ სიმაღლეზე. წყალსაცავი აგებულია მდინარე არფაზე. წყალსაცავის აშენდა 1981 წელს და მისი ფართობი 145 ჰექტარია, საერთო მოცულობა - 23 მილიონი მ³, საშუალო სიღრმე - 20 მ, სანაპირო ხაზის სიგრძე - 8,5 კმ. წყლის რესურსების რეგულირებისთვის წყალსაცავიდან მილსადენის საშუალებით წყალი სევანში ჩაედინება. 2007 წლის ბოლოს დასრულდა წყალსაცავის სარესტავრაციო სამუშაოები. სომხეთის წყალსაცავები ↑ Verona Rest House ↑ HAYINFO Кечутское водохранилище Армении будет восстановлено до конца года. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-04. ციტირების თარიღი: 2015-10-04.
ჰრანტ ბაგრატიანი

ჰრანტ ბაგრატიანი (სომხ. Հրանտ Բագրատյան; დ. 18 ოქტომბერი, 1958, ერევანი, სომხეთის სსრ) — სომეხი პოლიტიკოსი. სომხეთის პრემიერ-მინისტრი 1993-1996 წლებში. ჰრანტ ბაგრატიანი 1958 წლის 18 ოქტომბერს ერევანში დაიბადა. 1965 წელს სწავლა დაიწყო ერევნის №49 სკოლაში, რომელიც დაამთავრა 1975 წელს. 1975-1979 წლებში უმაღლესი განათლება მიიღო ერევანში, რის შემდეგაც ჯარში წავიდა და ორი წლის განმავლობაში მოსკოვში იყო. დაბრუნდა 1981 წელს და სწორედ ამის შემდეგ დაიწყო მისი პოლიტიკური კარიერა. 1990 წელს ჰრანტი დაინიშნა სომხეთის ეკონომიკის მინისტრად. 1991 წელს ის დროებით ასრულებდა პრემიერ-მინისტრის მოვალეობის, რის შემდეგაც კვლავ გახდა სომხეთის ეკონომიკის მინისტრი და ვიცე-პრემიერი. 1993 წლის 2 თებერვალს ის ხოსროვ არუთინიანის ნაცვლად დამოუკიდებელი სომხეთის რიგით მე-3 პრემიერ-მინისტრი გახდა. სამი წლის განმავლობაში ის ამ პოსტზე რჩებოდა, მაგრამ 1996 წლის 4 ნოემბრიდან ის უკვე აღარ არის სომხეთის პრემიერ-მინისტრი. ამის შემდეგ ის საზოგადოებისათვის უფრო და უფრო შეუმჩნეველი გახდა და პოლიტიკას თავი დაანება. 2006-2007 წლებში ის ბანკის კონსულტანტადაც კი მუშაობდა. Rouben Paul Adalian (2002). Historical Dictionary of Armenia. Lanham , Maryland: The Scarecrow Press, Inc., გვ. 101. ISBN 0-8108-4337-4.
ბენეტნაში

ბენეტნაში, ბანათნაში, ალქაიდა (არაბ.), η დიდი დათვისა, მეორე ვარსკვლავიერი სიდიდის ვარსკვლავი, რომლის ნათობა 870-ჯერ აღემატება მზისას, მზიდან მანძილი 77 პს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 305.
ბელა-ვისტა

ბელა-ვისტა (პორტ. Bela Vista) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 180 მეტრზე. მიეკუთვნება მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატის სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ბოდოკენის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 23 181 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 4.74 კმ²-ზე. ფართობი 4 892 კმ²-ია. მატუ-გროსუ-დუ-სული ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი ბრაზილიის მოსახლეობის აღწერების მონაცემები
ბოდოკენა

ბოდოკენა (პორტ. Bodoquena) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 132 მეტრზე. მიეკუთვნება მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატის სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ბოდოკენის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 985 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 3.18 კმ²-ზე. ფართობი 2 507 კმ²-ია. მატუ-გროსუ-დუ-სული ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი ბრაზილიის მოსახლეობის აღწერების მონაცემები