laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ინდ-განგის ვაკე

ინდ-განგის დაბლობი (ბენგ. সিন্ধু-গাঙ্গেয় সমভূমি) — დაბლობი, განლაგებული ინდოეთის, პაკისტანის, და ბანგლადეშის ტერიტორიებზე, ჩრდილოეთით ჰიმალაის მთებსა და სამხრეთით დეკანის ზეგანს შორის. მისი სიგრძე შეადგენს დაახლოებით 3 000 კმ., ხოლო სიგანე — 250-300 კმ. წარმოადგენს მსოფლიო ცივილიზაციის ერთ-ერთ უძველეს ცენტრს. მისი ზედაპირი ბრტყელია. წყალგამყოფიდან დამრეცად ეშვება აღმოსავლეთით და დასავლეთით, განლაგებულია 270 მ. სიმაღლეზე ინდისა და განგის დელტებთან. დაბლობზე გამავალი მდინარეები საკმაოდ მრავალრიცხოვანი და წყალუხვია. განსაკუთრებით, მის აღმოსავლეთ ნაწილში. მათთვის დამახასიათებელია სეზონურ პერიოდში წყლის დონის დიდი ცვალებადობა. მუსონები და მთის თოვლის ჩამონადენი ზაფხულობით იწვევს მდინარეების ზრდას, რაც ხშირად დამანგრეველ წყალდიდობას იწვევს. ათმოსავლეთიდან დასავლეთის მიმართულებით კლიმატი მკვეთრად იცვლება და ჰაერი მშრალი ხდება. შედარებით მსხვილი მდინარეებია — ინდი შენაკად პანჯნადით, რომლებშიც ჩაედინება ჯელამი, ჩინაბი, ბიასი და რავი. დიდი მდინარეებია, აგრეთვე, ბრაჰმაპუტრა და განგი ჯამუნით და დიდი შენაკადებით ჰომათი, გჰარგჰრა და ჰანდაკი. განგისა და ბრაჰმაპუტრას აუზში (დაბლობის აღმოსავლეთ ნაწილი) ბატონობს სუბეკვატორული მუსონური კლიმატი, ინდის აუზში (დასავლეთ ნაწილი) კი — ტროპიკული კლიმატი. დაბლობის დიდ ნაწილზე ივლისის საშუალო ტემპერატურაა 30 °C-დან 36 °C-მდე, ხოლო იანვრის დაახლოებით 20 °C, ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში ტემპერატურა შეიძლება დაეცეს 12 °C-მდე. იშვიათად 0 °C-მდეც კი. დაბლობის ფარგლებში გამოიყოფა ორი ბუნებრივი ზონა — ინდის გამომშრალი დაბლობი და მეტად ტენიანი განგის დაბლობი. ბუნებრივი მცენარეულობა დაბლობის განსაკუთრებით ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ნაწილში თითქმის არ შემორჩენილა. ბრაჰმაპუტრისა და განგის დელტაში გაზრდილია მკვრივი მანგროვის და მარადმწვანე ტყეები. იმავე დროს დასავლეთ ნაწილი დაფარულია ქვიშიანი უდაბნოთი. ლანდშაფტები თვალს იტაცებს კულტურული სავანით (ბრინჯის, ხორბლის, ფეტვის, სიმინდის, ბამბის, და სხვა კულტურების მინდვრებით), პალმის ცალკეული ჭალებით და ხეხილის ხეებით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 133. დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია დაარქივებული 2014-02-19 საიტზე Wayback Machine. თანამედროვე გეოგრაფიული სახელწოდებების ლექსიკონი დაარქივებული 2015-11-06 საიტზე Wayback Machine.
მერგარჰი

მერგარჰი ან მერგარი (ინგლ. Mehrgarh, ურდუ م‍ﮩ‍رگڑھ) — ნეოლითის ხანის (ძვ.წ. 7000 — 3200) პაკისტანის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი არქეოლოგიური ძეგლი. მდებარეობს კაჩის ვაკეზე პაკისტანის ბელუჯისტანში. ეს არის სამხრეთ აზიაში ერთ-ერთი პირველი ადგილი, სადაც განვითარდა სოფლის მეურნეობა: ხორბლისა და ქერის მოყვანა და მსხვილფეხა და წვრილფეხა (ცხვარი, თხა.) საქონლის მოშენება. მერგარჰი 1974 წელს აღმოაჩინა ფრანგი არქეოლოგების ჯგუფმა ჟან-ფრანსუა ჟარიჟის ხელმძღვანელობით. გათხრები მიმდინარეობდა 1974-1986 წლებში უწყვეტად. მერგარჰის ყველაზე ადრეული დასახლება ყოფილა პატარა სოფელი, რომელიც თარიღდება 7000 — 5500 წლით ჩვენს ერამდე. მერგარჰის კულტურა დღეისათვის განიხილება როგორც ჰარაპას ცივილიზაციის წინაპარი. „მერგარჰის აღმოჩენამ შეცვალა მთელი წარმოდგენა ინდის ხეობის ცივილიზაციაზე“, წერს აჰმად ჰასან დანი, ისლამაბადში კუაიდ-ი-აზამის უნივერსიტეტის არქეოლოგიის პროფესორი. „ახლა ჩვენ აღვადგინეთ პირველი დასახლებების წარმოქმნიდან დაწყებული თანმიმდევრობა“. მერგარჰის ადრეული მცხოვრებნი ცხოვრობდნენ აგურით ნაშენებ სახლებში, სპეციალურ მარცვლეულის შესანახში ინახავდნენ მარცვლეულს, ამზადებდნენ სპილენძის იარაღებს, მოჰყავდათ ქერი, ხორბალი, ფინიკი. მწყემსავდნენ ცხვრებს, თხებს, მსხვილფეხა რქოსან პირუტყვს და ა. შ. გვიანდელ ხანაში (5500 — 2600 წლებში ჩვ. ერამდე) ვითარდება ხელოსნობა, მათ შორის რეწვა, კაჟის დამუშავება, მძივების დამზადება, ლითონის გადამუშავება. მერგარჰი ჩვ. ერამდე 2600 წლიდან უწყვეტად იქნა დასახლებული ადამიანებით. ინდური ცივილიზაცია ჰარაპა მოჰენჯო დარო ჰარაპა ქვის ხანის სტომატოლოგიური იარაღები მერგარჰის არქეოლოგია დაარქივებული 2017-01-18 საიტზე Wayback Machine. მერგარჰის აღმოჩენების შესახებ დაარქივებული 2007-02-18 საიტზე Wayback Machine. პაკისტანის ცივილიზაციები
საწყალი ადამიანები

საწყალი ადამიანები (რუს. Бедные люди) — რუსი მწერლის, ფიოდორ დოსტოევსკის პირველი რომანი. დაწერილია 1844-1845 წლებში. საწყალი ადამიანები ეპისტოლური რომანის ჟანრში აღწერს ურთიერთობას ასაკით უფროს, დაბალ ჩინოვნიკ მაკარ დევუშკინსა და ახალგაზრდა მკერავ ქალ ვარვარა დობროსელოვას შორის, რომლებიც შორეული ნათესავები არიან. ისინი ერთმანეთს ნაზ წერილებს სწერენ, ქალის მხრიდან ესაა მგრძნობიარე თაყვანისცემა ნათესაობის გამო, კაცის მხრიდან კი ქალის ერთგულების, თბილი მეგობრობის გამო; მათ უნდათ ცხოვრება მაღალ საზოგადოებაში, რისკენაც დამამცირებელი სიღარიბე უბიძგებთ. მათ იდილიას დარღვევს ფული და შესაძლებლობა. არაკეთილსინდისიერი ვაჭარი პოულობს გამოუცდელ გოგონას და მას, როგორც თავის დიასახლისს და თავდებს ქირაობს. ერთხელაც აგზავნის მას მამულში, სადღაც მინდორზე, ამ დროს კი დევუშკინი სიღარიბესა და ტკივილს ალკოჰოლით უმკლავდება. ამბავის ძირითადი სიუჟეტია ღარიბი ხალხის ბრძოლა საკუთარი ღირსების შეგრძნების ნაკლებობასთან. საფრთხეები და განადგურება იწვევს მათი შინაგანი თავისუფლების დაკარგვას, სრულ დამოკიდებულებას სოციალურ მოთხოვნილებებზე და ინდივიდუალურობის გაქრობას. დოსტოევსკი აჩვენებს თუ როგორ კავშირშია სიღარიბე და დამოკიდებულება შინაგანი საფრთხის საძირკველთან, ღირსების შეგრძნების გაუკუღმართებასთან, რას თავის მხრივ იწვევს შინაგან და გარეგან დანაკარგებს. ვარვარა დობროსელოვა მაკარ დევუშკინი Poor Folk (რუსული) „Poor Folk“ — Project Gutenberg-ზე ↑ Kjetsaa 1989, pp. 69–103. sfn error: no target: CITEREFKjetsaa1989 (help)
ლევან ბატონიშვილი (ბაქარის ძე)

ლევან ბატონიშვილი (ბაგრატიონი) (დ. 1728 — გ. 23 ივლისი. 1763) — ქართული კულტურის მოღვაწე, ბაქარის ძე, გვარდიის მაიორი. სწავლობდა მოსკოვის უნივერსიტეტში. ფლობდა ლათინურ, ფრანგულ, გერმანულ და რუსულ ენებს. მაიორის ჩინით მსახურობდა იზმაილის პოლკში. მისი მთავარი ნაშრომია "მსოფლიოს ისტორია" (მსოფლიო ისტორიის პირველი ქართული სახელმძღვანელო), რომელშიც 50-მდე ხალხისა და ქვეყნის ისტორია არის წარმოდგენილი. ზოგიერთი მკვლევარი მას ლევან ბატონიშვილის ორიგინალურ ნაშრომად მიიჩნევს. მასვე მიეწერება რამდენიმე ლექსი და "მითოლოგიის" წიგნის ავტორობა. რუხაძე ტ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 156.
ჩანაწერები მიწისქვეშეთიდან

ჩანაწერები მიწისქვეშეთიდან ან იატაკქვეშეთის ჩანაწერები (რუს. Записки из подполья) — რუსი მწერლის, ფიოდორ დოსტოევსკის 1864 წელს გამოცემული რომანი. ბევრი მას პირველ ეგზისტენციალისტურ რომანად მიიჩნევს. რომანი შედგება ერთმანეთისგან სტილისტურად საკმაოდ განსხვავებული ორი ნაწილისგან: პირველი მათგანი ესსეს მსგავსია, მეორე კი თხრობითია და ნოველას წააგავს. მთავარი გმირი და პირველ პირში მთხრობელია უსახელო, 40 წლის ჩინოვნიკი. მისი ცხოვრებისეული სიტუაციიდან მხოლოდ ისაა ცნობილი, რომ მან დატოვა სამსახური, ცხოვრობს სანქტ-პეტერბურგის გარეუბნის ერთ-ერთ სარდაფში, აქვს მწირი საარსებო შემოსავალი და მოკრძალებული მემკვიდრეობა. პირველი თავი ეხება მის მოსაზრებებს საზოგადოებაზე და მის ხასიათს. საკუთარ თავს ახასიათებს როგორც უზნეოს, ღატაკსა და უგვანოს; მისი პოლემიკისა და მჭერმეტყველების მთავარი მიზანია „თანამედროვე ადამიანი“ და თვითშექმნილი საზოგადოება, რომელსაც ის მკაცრად და ცინიკურად აფასებს, მის მიმართ გამოხატავს აგრესიასა და შურისმაძიებლურ განცდებს. საკუთარი დაღმასვლა მას ბუნებრივად და აუცილებლობად მიაჩნია. ამავე დროს, ის ხაზს უსვამს, რომ არ გეგმავს ამ ჩამაწერების გასაჯაროებას. მთხრობელი არაერთხელ მიმართავს აუგად მოხსენიებულ საზოგადოებას, რომელთა კითხვებითაც ის საკუთარი პოზიციების ჩამოყალიბებას ცდილობს. მეორე ნაწილში ის განსხვავებულად ყვება, თავისი ცხოვრების ძველ ამბებს, რომლებსაც ბრალი მიუძღვით მის კარიერულ წარუმატებლობაში, ისევე როგორც პირად და სასიყვარულო ცხოვრებაში. მაგალითად, იგი ყვება თუ როგორ შეხვდა ძველ, სკოლისდროინდელ მეგობრებს, რომლებსაც მისგან განსხვავებით ცხოვრებამ მეტად გაუმართლად, მოწინავე პოზიციებზეც არიან და მას დიდი შემწყნარებლობით იღებენ. მისი აგრესია ამჯერად საკუთარი თავისკენ მიემართება და ცდილობს უფრო მეტად დაამციროს საკუთარი თავი. ამავე დროს, ის საკუთარ თავს დაბალი კლასის საზოგადოებას არ მიაკუთვნებს: წარმოიდგენს, რომ მას შეუძლია გადაარჩინოს ღარიბი მეძავი ლიზა და უარი თქვას საკუთარი თავის დაცინვაზე, იმ დროს როცა ლიზა სწორედ მასზე ამყარებს იმედებს. ნაწარმოებს დოსტოევსკი მოკლე კომენტარს ურთავს, სადაც აღნიშნავს, რომ მიუხედავად იმისა, რომ ყველა პერსონაჟი და ისტორია გამოგონილია, მსგავსი მოქმედება შესაძლოა მოხდეს არა მხოლოდ თანამედროვე საზოგადოებაში, არამედ ხშირად იგი გარდაუვალია. „ჩანაწერები მიწისქვეშეთიდან“ ძალიან გავლენიანი აღმოჩნდა ფილოსოფოსთათვის. მანვე დიდი გავლენა მოახდინა მოდერნისტულ ლიტერატურაზე. „Notes from the Underground“ — Project Gutenberg-ზე Free audiobook available at LibriVox Academic journal article on Notes from the Underground, Conference, Autumn 1998. Full text of Notes from Underground in the original Russian ↑ Halliwell, Martin (2006). Transatlantic Modernism: Moral Dilemmas in Modernist Fiction. Edinburgh University Press, გვ. 13. ISBN 0-7486-2393-0.  ↑ Eysteinsson, Ástráður (1990). The Concept of Modernism. Cornell University Press, გვ. 29. ISBN 0-8014-8077-9.
რომის სამშვიდობო შეთანხმება

რომის სამშვიდობო შეთანხმება — სამშვიდობო შეთანხმება 1992 წლის 4 ოქტომბერს, მოზამბიკის სამოქალაქო ომში მონაწილე მხარეებს, ფრელიმოსა (მთავრობა) და რენამოს (ამბოხებულები) შორის, ამით დასრულდა სამოქალაქო ომი. მოლაპარაკებები 1990 წლის ივლისის დასაწყისში დაიწყო. შუამავალთა ჯგუფში ოთხი წევრი შედიოდა: წმინდა ეგიდიოს საზოგადოების ორი წევრი, ანდრეა რიკარდი და მატეო ზუპი, ასევე ჯეიმი ჯონქოლვესი და იტალიის მთავრობის წარმომადგენელი მარიო რაფაელი. ფრელიმოს დელეგაციას არმანდო გებუზა (მოზამბიკის დღევანდელი პრეზიდენტი), ხოლო რენამოს დელეგაციას რაულ დომინგოსი ხელმძღვანელობდა. სამშვიდობო ხელშეკრულებას ხელი მოზამბიკის იმდროინდელმა პრეზიდენტმა და ფრელიმოს ლიდერმა ჟოაკიმ ჩისანომ და რენამოს ლიდერმა ალფონსო დლაკამამ მოაწერა. Eric Morier-Genoud, "Sant’Egidio et la paix. Interviews de Don Matteo Zuppi & Ricardo Cannelli", _LFM. Social sciences & missions_, ნომ.13, ოქტომბერი 2003, გვ. 119–145 Pierre Anouilh, "Des pauvres a la paix. Aspects de l'action pacificatrice de Sant'Egidio au Mozambique", _LFM. Social sciences & missions_, ნომ.17, დეკემბერი 2005, ბვ. 11–40 Moises Venancio, “Mediation by the Roman Catholic Church in Mozambique 1988-1991”, In Stephen Chan & Vivienne Jabri (eds), _Mediation in Southern Africa_, Basingstoke : Macmillan, 1993, გვ. 142–58 Alex Vines & Ken Wilson, “Churches and the Peace Process in Mozambique 1988-1991”, In Paul Gifford (ed.), _The Christian Churches and the Democratisation of Africa_, Leiden : Brill, 1995, გვ. 130–47 წმინდა ეგიდიოს საზოგადოების საიტი მოზამბიკის სამშვიდობო პროცესზე დაარქივებული 2005-08-28 საიტზე Wayback Machine.
სოანი

სოანი — მდინარე პაკისტანში, პენჯაბის რეგიონში. მდინარე სათავეს იღებს პოტჰოჰარის პლატოს მთისწინეთში. მისი სიგრძე შეადგენს დაახლოებით 250 კმ. ის არის მდ. ინდის მსხვილი შენაკადი. მდინარე იკვებება თოვლისა და ყინულების დნობის შედეგად, მნიშვნელოვანი წვლილი შეაქვთ, აგრეთვე, მუსონურ წვიმებს. პრაქტიკულად არ გამოიყენება სარწყავად. ბჰაგტივედანტა[მკვდარი ბმული]
მოზამბიკის წყალდიდობა (2000)

2000 წლის მოზამბიკის წყალდიდობა — 2000 წლის თებერვალსა და მარტში, მოზამბიკში დაფიქსირებული წყალდიდობა. სტიქიური მოვლენა გამოიწვია უხვმა ნალექებმა, რომელიც ხუთ კვირას გარძელდა და ბევრი ოჯახი დატოვა უსახლკაროდ. დაახლოებით 800 კაცი დაიღუპა. 1400 კმ² ფართობი სახნავი-სათესი მიწა დაიტბორა და 20 000-ზე მეტი პირუტყვი დაიხრჩო. ეს იყო ყველაზე საშინელი წყალდიდობა, მოზამბიკი ისტორიის უკანასკნელი 50 წლის განმავლობაში. წყალდიდობა დაიწყო 8 თებერვალს მთელს სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში, ბოტსვანასა და სვაზილენდში კოკისპირული წვიმების შემდეგ. მოზამბიკშიც უხვი ნალექი მოვიდა და დედაქალაქი მაპუტუ დაიტბორა. წვიმები გაგრძელდა 11 თებერვლამდე. მდინარე ლიმპოპო საზღვრებიდან გადმოვიდა და მოსახლეობაში დიზენტერია გავრცელდა. 22 თებერვალს მოზამბიკის საზღვაო ქალაქ ბეირას ტროპიკული ციკლონი ლეონ-ელინე დაატყდა თავს. კატასტროფის დროს, ხელისუფლების მხრიდან ქმედებები და საერთაშორისო ორგანიზაციების დახმარება იყო შენელებული. მნიშვნელოვანი სამაშველო აღჭურვილობა ევროპისა და ჩრდილოეთ ამერიკის ქვეყნებიდან წყალდიდობის დაწყებიდან სამი კვირის შემდეგღა ჩამოვიდა. წყალდიდობამ მოზამბიკის სოფლის მეურნეობაზე უზარმაზარ გავლენა იქონია. კუნძულებზე ოჯახების იზოლირების შემდეგ, ბავშვები შიმშილით დაიხოცა. ქვეყნის სარწყავი ინფრასტრუქტურის 90 % განადგურდა, რამაც ისედაც მოშლილი სოფლის მეურნეობის სისტემა უარეს მდგომარეობაში ჩააყენა. 1400 კვადრატულ კილომეტრზე მეტი კულტივირებული მიწა დაზიანდა, რამაც 113 000-მდე მცირე ფერმერული მეურნეობა დააზარალა. 20 000-ზე მეტი პირუტყვი დაიკარგა. ყველაზე მეტად ბეირა და მისი მიმდებარე ტერიტორიები დაზარალდა. დაიხურა 630-ზე მეტი სკოლა. 214 000-მდე მოსწავლე და მასწავლებელი საკლასო ოთახებს გარეშე დარჩა. 42 სამედიცინო მომსახურების პუნქტი განადგურდა, მათ შორის ქვეყანაში სიდიდით მეორე, ბეირას ცენტრალური საავადმყოფო. 2000 წლის მაისში, რომში დონორთა საერთაშორისო კონფერენციაზე მოზამბიკის მთავრობამ $450 მილიონი დოლარის საერთაშორისო დახმარება ითხოვა. ↑ Floods take a serious economic toll, Africa Recovery, 14(3):13
კამბეის ყურე

კამბეის ყურე ან ჰამბჰატის ყურე (ჰინდი: खंभात की खाड़ी) — არაბეთის ზღვის ყურე ინდოეთის შტატ გუჯარათში. მისი გარშემოწერილობა შეადგენს 130 კმ. ის ერთმანეთისგან გამოჰყოფს დასავლეთით კატჰიავარის ნ/კ-ს აღმოსავლეთით დანარჩენი გუჯარათისგან. კამბეის ყურეში ჩაედინება მდინარე ნარმადი, საბარმატი და ტაპტი. თავად ყურე არ არის ღრმა. ეს იწვევს სანაპირო ხაზის დიდ ცვლილებებს ზღვის მიქცევებსა და მოქცევებს სორის პერიოდში. ის უძველესი დროიდან ცნობილია, როგორც მნიშვნელოვანი სავაჭრო ცენტრი. მისი პორტები ინდოეთის შედა ნაწილებს აერთებს ინდოეთის ოკეანის სავაჭრო-საზღვაო გზებთან. ისტორიულად ცნობილი პორტებია ბჰარუჩი, სურატი, ჰამბჰატი, ბჰავნაგარი, დამანი. ბჰარუჩი იყო ცნობილი უმეტესად ანტიკურ ეპოქაში, ჰამბჰატი — შუა საუკუნეებში. დიდ მოგოლთა იმპერიაში მნიშვნელოვანი საპორტო ადგილი დაიკავა სურატმა. კამბეის ყურის შემოგარენში იდნურ ცივილიზაციასთან დაკავშირებულ უძველესი ნამოსახლარების აღმოჩენა მოხდა 2002 წელს. ეს იყო ლოთალის დასახლება. კარბონიზებული ხის ნაჭრის ასაკი განისაზღვრა 9 500 წლით. კამბეის ყურე[მკვდარი ბმული] ინდოეთის ოკეანე დაარქივებული 2017-04-02 საიტზე Wayback Machine.
უსმან იბნ აფანი

უსმან იბნ აფანი (გ. 656, მედინა) — მესამე მართლმორწმუნე ხალიფა (644-656 წწ.) არაბთა სახალიფოში, ომაიანების გვარისა. მაჰმადის ერთ-ერთი თანამდგომი. მისი გამგებლობის დროს სახალიფოს ტერიტორია მნიშვნელოვნად გაფართოვდა. უსმანის დავალებით შეადგინეს ყურანის ოფიციალური რედაქცია. უსმანი მფარველობდა მექის, უმეტესად ომაიან დიდგვაროვნებს, თავის ნათესავებსა და დაახლოებულ პირებს ურიგებდა დიდ სახელმწიფო თანამდებობებსა და მიწის სამფლობელოებს. მოკლეს მისი პოლიტიკით უკმაყოფილო აჯანყებულებმა, რომელთა შორის ალის მომხრე შიიტები ჭარბობდნენ. არაბთა დაპყრობითი ომები ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 185.
სივაში

სივაში — პატარა ყურეების სისტემა აზოვის ზღვის დასავლეთ ნაპირთან. სიგრძე 112 კმ, ფართობი დაახლოებით 2560 კმ². აზოვის ზღვიდან გამოყოფილია არაბატის ისარას ვიწრო ქვიშიანი ცელათი. ზღვას უკავშირდება გენიჩესკის სრუტით. ნაპირები დაბალია, დამრეცი. ზაფხულობით იფარება მარილის ფენით. სივაში ეწოდება აგრეთვე ზოგიერთ სხვა პატარა ყურეს ყირიმში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 328.
უჩანის აჯანყება

უჩანის აჯანყება — აჯანყება 1911 წლის 10 ოქტომბერს ჩინეთში, ხუბეის პროვინციის ადმინისტრაციულ ცენტრ ქალაქ უხანში, რომელმაც სათავე დაუდო სინხაის რევოლუციას. აჯანყება დაიწყო უჩანის გარნიზონის ე. წ. ახალი ჯარის ჯარისკაცებმა და სერჟანტებმა სამოქალაქო მოსახლეობის მხარდაჭერით. უჩანის აჯანყების უშუალო ორგანიზატორები და ხელმძღვანელები იყვნენ რევოლუციური ორგანიზაციები ვენსიუშე და გუნძინხოი, რომლებმაც აღიარეს ტუნმენხოის პროგრამა. აჯანყებულებმა დაამხეს ცინის დინასტია ჯერ უჩანში, შემდეგ (1911 წლის 11-12 ოქტომბერი) ხანიანსა და ხანკოუში, გამოაცხადეს ხუბეის პროვინციის დამოუკიდებლობა პეკინის მთავრობისაგან და შემოიღეს მმართველობის რესპუბლიკური ფორმა. გამარჯვების პირველი კვირის განმავლობაში უჩანის სამხედრო-რევოლუციურმა მთავრობამ შექმნა მოხალისეთა რევოლუციური არმია. უჩანი რევოლუციის მთავარ ბაზად იქცა, აჯანყება სწრაფად გავრცელდა მთელ ჩინეთში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 197.
ფადლონი

საკუთარი სახელი ფადლონი შეიძლება აღნიშნავდეს: ფადლონ იბნ მუჰამადი — შედადიანთა სახელმწიფოს (განძის) ამირა 985-1031 წწ. ფადლონ იბნ შავური — შედადიანთა სახელმწიფოს (განძის) ამირა 1067-1073 წწ.
ფადლონ იბნ მუჰამადი

ფადლონ იბნ მუჰამადი, ფადლ იბნ მუჰამადი — შედადიანთა სახელმწიფოს მმართველი 985—1031 წლებში. დიდი წვლილი მიუძღვის შედადიანთა საგვარეულოს არანში (ოლქი აღმოსავლეთ ამიერკავკასიაში, მდინარეებს მტკვარსა და არაქსს შორის) დამკვიდრების საქმეში. 971 წელს მისი უშუალო მონაწილეობით შედადიანებმა განძა ჩაიგდეს ხელში. ფადლ იბნ მუჰამადის მმართველბის დროს შედადიანთა სახელმწიფო გაფართოვდა და განმტკიცდა. ის ხშირად ებრძოდა მუსლიმ თუ ქრისტიან მეზობელ პოლიტიკურ ერთეულებს. რამდენიმეჯერ ილაშქრა აღმოსავლეთ საქართველოში, მაგრამ წარმატებას ვერ მიაღწია. მის დროს ჩაისახა საქართველოსა და შედადიანთა სახელმწიფს შორის მტრული ურთიერთობა. თოფურია პ., აღმოსავლეთ ამიერკავკასიის პოლიტიკური ერთეულები XI—XII საუკუნეებში, თბ., 1975; Минорский В., История Ширвана и Дербенда Х—ХИ веков, М., 1963 თოფურია პ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 207.
ფადლონ იბნ შავური

ფადლონ იბნ შავური, ფადლ იბნ შავური — შედადიანთა სახელმწიფოს მმართველი 1067—1073 წწ. შედადიანთა სახელმწიფო მის დროს კრიზისს განიცდიდა. ალფ-არსლანის მიერ არანის დაპყრობის შემდეგ თურქ-სელჩუკთა მორჩილების აღიარებით და მათი მხარდაჭერით ფადლონმა გარკვეულ წარმატებას მიაღწია ამიერკავკასიაში. კერძოდ, საქართველოს დალაშქვრის შემდეგ ალფ-არსლანმა მას გადასცა „სასაზღვრო მხარის“ ციხეები. ეს იყო ხანმოკლე, მაგრამ ყველაზე დიდი წარმატება, რომელსაც მიაღწიეს შედადიანებმა საქართველოსთან ბრძოლაში. ფადლონმა 1068 წლის ივლისში 33 ათასი მეომრით საქართველოში ილაშქრა; ბაგრატ IV-სთან ბრძოლაში სასტიკად დამარცხდა, ტყვედ ჩავარდა და იძულებული იყო ციხეებიც უკან დაებრუნებინა. ალფ-არსლანის ჩარევით ფადლონმა ციხე გაგის სანაცვლოდ ტყვეობიდან თავი დაიხსნა, მაგრამ სახელმწიფოში შიგა არეულობა ვერ აღკვეთა და შვილმა ტახტიდან ჩამოაგდო. თოფურია პ., აღმოსავლეთ ამიერკავკასიის პოლიტიკური ერთეულები XI—XII საუკუნეებში, თბ., 1975; Минорский В., История Ширвана и Дербенда Х—ХИ веков, М., 1963 თოფურია პ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 207.
ჯეკი ბრაუნი (ფილმი)

ჯეკი ბრაუნი (ინგლ. Jackie Brown) — კვენტინ ტარანტინოს 1997 წლის კრიმინალური ფილმი. ეს იყო ტარანტინოს მესამე ფილმი „ცოფიანი ძაღლებისა“ და „მაკულატურის“ შემდეგ. მთავარი როლის შემსრულებლები, პემ გრიერი და რობერტ ფორსტერი ხანგრძლივი კარიერის მქონე მსახიობები იყვნენ, თუმცა ამ ფილმამდე არცერთი მთავარი როლი არ ჰქონდათ შესრულებული. ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები. სტიუარდესა ჯეკი ბრაუნი (პემ გრიერი) კონტრაბანდისტია და იარაღით მოვაჭრეებს ეხმარება. მისი საქმე ცუდად წავა, როცა ფედერალური აგენტები მას ჩანთაში დიდი ოდენობით ფულს აღმოუჩენენ. მას მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეუძლია თავისუფლების შენარჩუნება, თუ გამოძიებასთან ითანამშრომლებს და პოლიციას იარაღით მოვაჭრის, ორდელ რობის (სამუელ ლ. ჯექსონი) დაჭერაში დაეხმარება. ბრაუნი გადაწყვეტს, ითანამშრომლოს პოლიციასთან და ამასთანავე, მოიპაროს ნახევარი მილიონი დოლარი, რაშიც მას მეგობარი მაქსი (რობერტ ფორსტერი) დაეხმარება. პემ გრიერი — ჯეკი ბრაუნი სამუელ ლ. ჯექსონი — ორდელ რობი რობერტ ფორსტერი — მაქს ჩერი ბრიჯიტ ფონდა — მელანი რალსტონი მაიკლ კიტონი — რეი ნიკოლეტი რობერტ დე ნირო — ლუის გარა კრის ტაკერი — ბომონ ლივინგსტონი მაიკლ ბოუენი — მარკ დარგუსი „Jackie Brown“ — Box Office Mojo-ზე „Jackie Brown“ — Rotten Tomatoes „Jackie Brown“ — Metacritic-ზე
ანაკონდა (ფილმი)

ანაკონდა (ინგლ. Anaconda) — 1997 წლის სათავგადასავლო ფილმი. მიუხედავად კრიტიკოსების მიერ გაკეთებული უაყოფითი შეფასებებისა, ფილმი კომერციულად მომგებიანი იყო და მას სამი გაგრძელება მოჰყვა. ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები. National Geographic-ის თანამშრომლები ჩადიან ამაზონის ჯუნგლებში ფილმის გადასაღებად. ისინი გაიცნობენ პოლ სერონეს (ჯონ ვოითი), რომელიც მათ გააკვირვებს მის მიერ რეგიონისა და თევზაობის ცოდნით. ისინი თანამგზარები გახდებიან. აღმოჩნდება, რომ სერონე ნადირობს გიგანტურ ანაკონდაზე. ჯგუფის წევრი, გერი დიქსონი (ოუენ უილსონი) მხარს დაუჭერს სერონეს, რადგან მოხიბლავს იდეა, გადაიღოს ფილმი ანაკონდას დაჭერის შესახებ. ჯგუფი წინააღმდეგია, თუმცა ისინი სერონეს ტყვები აღმოჩნდებიან. სწორედ გერი, ჯგუფის სხვა წევრებთან ერთად, გახდება ანაკონდას მსხვერპლი. ანაკონდა შეჭამს სერონესაც. საბოლოოდ მხოლოდ ტერი, დენი და დოქტორი კეილი გადარჩებიან. ჯენიფერ ლოპესი — ტერი ფლორესი Ice Cube — დენი რიჩი ჯონ ვოითი — პოლ სერონე ერიკ შტოლცი — დოქტორი სტივენ კეილი ოუენ უილსონი — გერი დიქსონი „Anaconda“ — Rotten Tomatoes „Anaconda“ — Metacritic-ზე „Anaconda“ — Box Office Mojo-ზე
ანდრომედე

ანდრომედე/ანდრომედა შეიძლება აღნიშნავდეს: ანდრომედე — ძველბერძნულ მითოლოგიაში ეთიოპიის მეფის, კეფეოსის ფა კასიოპეას ქალიშვილი; ანდრომედეს თანავარსკვლავედი — ცის ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს თანავარსკვლავედი; ანდრომედეს გალაქტიკა — სპირალური გალაქტიკა, რომელიც დაახლოებით 2,5 მილიონი სინათლის წლის მანძილზე იმყოფება დედამიწიდან, ანდრომედეს თანავარსკვლავედში; ანდრომედა — კანადურ-ამერიკული სამეცნიერო ფანტასტიკური ტელესერიალი.
ტილ შვაიგერი

ტილმან ვალენტინ შვაიგერი (გერმ. Til Schweiger; 19 დეკემბერი, 1963, ფრაიბურგი) — გერმანელი მსახიობი, რეჟისორი და პროდიუსერი. არის ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული გერმანელი რეჟისორი. ბერლინში ფლობს საკუთარ საპროდიუსერო კომპანიას Barefoot Films. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ტილ შვაიგერი ტილ შვაიგერი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ფოტოები და ბიბლიოგრაფია
ოუენ უილსონი

ოუენ უილსონი (ინგლ. Owen Wilson; 18 ნოემბერი, 1968, დალასი) — ამერიკელი მსახიობი და სცენარისტი. წარმოშობით არის ირლანდიელი ამერიკელების ოჯახიდან. ცნობილია კომედიურ ფილმებში შესრულებული როლებითა და რეჟისორ უეს ანდერსონთან თანამშრომლობით, არის რა მისი ფილმების სცენარების ავტორი. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ოუენ უილსონი ოუენ უილსონი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ოუენ უილსონი People.com-ზე
ერიკ შტოლცი

ერიკ შტოლცი (ინგლ. Eric Stoltz; 30 სექტემბერი, 1961) — ამერიკელი მსახიობი, რეჟისორი და პროდიუსერი. როგორც მსახიობი მოღვაწეობს როგორც კინოში, აგრეთვე ტელევიზიაში. არის სატელევიზიო ფილმების და ორი მოკლემეტრაჟიანი ფილმის რეჟისორი. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ერიკ შტოლცი“ ვიკისაწყობში. ერიკ შტოლცი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
მოზამბიკის ეკორეგიონები

ქვემოთ მოცემულია ბუნების მსოფლიო ფონდის (WWF) მიერ დადგენილი მოზამბიკის ეკორეგიონების სია. დაყოფილია ბუნებრივი ზონების მიხედვით მაპუტუს სანაპირო ტყეების მოზაიკა ზანზიბარ-ინიამბანეს სამხრეთი სანაპირო ტყეების მოზაიკა მიომბოს აღმოსავლეთი ტყიანი ადგილები მიომბოს სამხრეთი ტყიანი ადგილები ზამბეზიისა და მოპანეს ტყიანი ადგილები ზამბეზიის სანაპირო დატბორილი სავანა ზამბეზიის დატბორილი მინდვრები ზიმბაბვეს აღმოსავლეთი მთაგორიანი ტყე-მინდვრების მოზაიკა მაპუტუ-პონდოს ბუჩქნარები და ტევრები მალავის სამხრეთი მთაგორიანი ტყე-მინდვრების მოზაიკა რიფტის სამხრეთი მთაგორიანი ტყე-მინდვრების მოზაიკა აფრიკის აღმოსავლეთი მანგროს ტყეები აფრიკის სამხრეთი მანგროს ტყეები ბიორეგიონების მიხედვით მალავის ტბა (მალავი, მოზამბიკი, ტანზანია) აღმოსავლეთ სანაპიროს ყურეები (მოზამბიკი, ტანზანია) ტბები ჩილვა და ჩიუტა (მალავი, მოზამბიკი) ზამბეზის დაბალი სტეპები (მოზამბიკი, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა, ესვატინი, ზიმბაბვე) ზამბეზი მულანჯე (მალავი, მოზამბიკი) ზიმბაბვეს აღმოსავლეთი მაღობები (მოზამბიკი, ზიმბაბვე) ზამბეზის მაღალი სტეპები (ზიმბაბვე) შუა ზამბეზი-ლუანგვა (მოზამბიკი, ზამბია, ზიმბაბვე) ქვედა ზამბეზი (მალავი, მოზამბიკი) სოფალის ყურე დელაგოა აფრიკის აღმოსავლეთი მარჯნის სანაპირო Burgess, Neil, Jennifer D’Amico Hales, Emma Underwood (2004). Terrestrial Ecoregions of Africa and Madagascar: A Conservation Assessment. Island Press, Washington DC. Spalding, Mark D., Helen E. Fox, Gerald R. Allen, Nick Davidson et al. "Marine Ecoregions of the World: A Bioregionalization of Coastal and Shelf Areas". Bioscience Vol. 57 No. 7, July/August 2007, pp. 573-583. [1] Thieme, Michelle L. (2005). Freshwater Ecoregions of Africa and Madagascar: A Conservation Assessment. Island Press, Washington DC.
მოზამბიკის პოსტოები

მოზამბიკის რაიონები დაყოფილია 405 პოსტოდ. Postos administrativos (ადმინისტრაციული პოსტები) არის მოზამბიკის რაიონების ძირითადი ქვეგანყოფილებები. ეს სახელი გამოიყენებოდა კოლონიალური პერიოდის დროს. იგი გაუქმდა მოზამბიკის მიერ დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ და ჩაენაცვლა localidades-ებით (დასახლებული პუნქტები). თუმცა, ეს ცვლილება ხელახლა გაუქმდა 1986 წელს. ადმინისტრაციულ პოსტოებს სათავეში უდგას Secretário (მდივანი), რომელსაც დამოუკიდებლობის მოპოვებამდე უწოდებდნენ Chefes de Posto-ს (პოსტის მეთაური). ადმინისტრაციული პოსტოების დაყოფა შეიძლება დასახლებული პუნქტებით, რომლებსაც ასევე მდივნები ხელმძღვანელობენ. ↑ Decreto-lei nº 6/75 de 18 de Janeiro. ↑ Lei nº 4/86 de 25 de Julho.