laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
პრიამე

პრიამე (პრიამოსი) (ლათ. Priamus, ძვ. ბერძნ. Πρίαμος) — ტროის მეექვსე და უკანასკნელი მეფე, ლაომედონტისა და სტრიმოს ვაჟი; საერთოდ 40 წელი მართავდა. „პრიამეს სახელი ავთენტურად არის ხეთურ-ლუვიური წარმოშობის ეპითეტი, რაც ნიშნავს „პირველს“, „საუკეთესოს“. სახელწოდება „პარიზი“ ასახავს იმავე ინდოევროპული საფუძვლის ვარიანტს“. პრიამე ლაომედონტის ვაჟებიდან ერთადერთია, რომელიც ჰერკულესმა დატოვა ცოცხალი, როცა მოხალისეთა რაზმით ქალაქი დაიპყრო, ლაომედონტზე შური იძია. ერთ-ერთი ვერსიით, როცა ჰერკულესი ტროაში მიცურავდა, პრიამემ გაათავისუფლა ტელამონი და იფიკლე, რომლებიც ლაომედონტმა ციხეში ჩააგდო, რისთვისაც ჰერკულესმა შეიწყალა. სხვა ვერსიით, ჰერკულესმა იგი ტროას დატყვევებული მეზობლებისგან იყიდა. პირველი ცოლისგან არისბა პრიამეს ჰყავდა მხოლოდ ერთი ვაჟი, ესაკა, მეორედან (ჰეკაბა ან ჰეკუბა) ვაჟები: ჰექტორი, პარისი (სხვაგვარად ალექსანდრე), დეიფობუსი, ელენი და ექვსი სხვა, ასევე ქალიშვილები: კრეუსა, ლაოდიკე, პოლიქსენა, კასანდრა, ილიონი. სხვა ქალების შვილებთან ერთად მას ჰყავდა 50 ვაჟი და 50 ქალიშვილი (ანუ სულ 100 შვილი). გიგინის თქმით, 41 ვაჟი და 14 ქალიშვილი. ანუ 50 ვაჟი, მათგან 17 ჰეკაბადან. ვერგილიუსის ცნობით, 100 ასული და რძალი. დემეტრე სკეფსისის ცნობით, მისი სიმდიდრე მოვიდა აბიდოსის მახლობლად მდებარე ასტირში არსებული ოქროს საბადოებიდან. ტროის ომის დროს პრიამე უკვე იმდენად მოხუცი იყო, რომ ბრძოლებში მონაწილეობა არ მიუღია. ის მხოლოდ ერთხელ ჩნდება ბრძოლის ველზე, რათა ბერძნებთან შეთანხმებულიყო პარისისა და მენელაოსის დუელთან დაკავშირებით. ჰექტორის გარდაცვალების შემდეგ პრიამე ფარულად, ჰერმესის დახმარებით, შეიპარება აქილევსის კარავში და გმირს შვილის დამახინჯებულ სხეულს ევედრება. ჰომეროსი არაფერს ამბობს პრიამეს სიკვდილზე. აქაველების მიერ ტროას აღებისას მან მიმართა ზევსის ოტრადნის (ჰერკეის) საკურთხევლის დაცვას, მოკლა ნეოპტოლემოსმა (სხვა სახელი პიროსი). ამ საკურთხეველზე იდგა ზევსის ხის ქანდაკება შუბლზე მესამე თვალით. ლეშეის ლექსის მიხედვით, იგი საკურთხევლიდან გამოათრიეს და ნეოპტოლემოსმა სასახლის კარიბჭესთან მოკლა. ვერსიით, იგი ნეოპტოლემოსმა მოკლა სიგეის კონცხზე აქილევსის საფლავზე. გამოსახულია დელფოში პოლიგნოტოსის ნახატზე. მოხსენიებულია ოდისეაში (III 107). ესქილეს ტრაგედიის გმირი „ფრიგიელები, ანუ ჰექტორის სხეულის გამოსასყიდი“, სოფოკლეს ტრაგედიები „ფრიგელები“ „Priam“, ფილოკლე უფროსი „პრიამე", ტაიმსითეუსი, დიონისე სირაკუზელი, ენიუსი „ჰექტორის გამოსასყიდი". პრიამოსი ↑ ბერძნული და რომაული საკუთარი სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1985. — გვ. 85.
წერეთელევო

წერეთელევო (ბულგ. Церетелево) — სოფელი ბულგარეთში, მდებარეობს პლოვდივის ოლქის სიედინენიეს თემში. მოსახლეობა 356 ადამიანი (2010 წ.) სოფელს ძველად დუმანლი ერქვა, თუმცა 1930 წელს მცხოვრებლებმა მიმართეს მეფე ბორისს თხოვნით სოფლისათვის ქართველი თავადისა და დიპლომატის, რუსეთში მოღვაწე ალექსი ნიკოლოზის ძე წერეთლის (აკაკი წერეთლისბიძაშვილი) სახელი (1848-1883) ეწოდებინათ. კალანდია გ., ქართველები მსოფლიო ისტორიაში, ტ., 1 თბ., 2020, გვ. 152-155 ↑ Таблица на населението по постоянен и настоящ адрес ↑ ალექსი წერეთელი ეროვნული ბიბლიოთეკის ბიოგრაფიული ლექსიკონი
კალოუბანი

კალოუბანი, კალობანი — თბილისის ისტორიული გარეთუბნის ერთ-ერთი მიკროუბანი, ასე ეწოდებოდა თბილისის იმ ტერიტორიას, რომელიც ყოფილი პიონერთა სასახლისა და ისტორიის მუზეუმის ირგვლივაა. წყაროებში პირველად მოხსენიებულია XVI საუკუნეში. პლატონ იოსელიანი გადმოგვცემს ლეგენდას, რომლის მიხედვითაც, კალოზე, თემურ-ლენგის შემოსევისას, ბავშვები გაუთელავთ ცხენებით; ზოგიერთის აზრით კი ეს სახელი, ეს სიტყვა „კალაუბნიდან“, ანუ, „კალას უბნიდან“ არის ნაწარმოები. პლატონ იოსელიანი ამ დასახლებას სხვაგვარად განმარტავს: კალოუბნის ეკლესია უწინ მცხეთაშიც ყოფილა. იქ მოთავსებულ ხატზე გაკეთებული წარწერა მიუთითებს, რომ ეკლესია იმ ადგილზე იდგა, რომელიც მეფის კალოს ეკავა. კალოუბნის სახელწოდება სხვაგანაც ყოფილა. ასე რომ, თბილისის უბნისა და ეკლესიის დასახელება ძველად იმ მიდამოებში განლაგებული კალოებისგან უნდა მოდიოდეს. კალოუბანში (ახლანდელი კინოთეატრ „რუსთაველის“ ადგილას) იდგა ადრინდელი შუა საუკუნეების წმინდა გიორგის საყდარი. თ. კვირკველია, „ძველთბილისური დასახელებანი“ (გამომცემლობა „საბჭოთა საქართველო“, თბილისი, 1985) Иоселиани П. И., Описание древностей города Тифлиса, Тфл., 1866; ბერიძე თ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 340-341.
უნიონი (მევენახე-მეღვინეთა გაერთიანება)

მევენახე-მეღვინეთა გაერთიანება „უნიონი“ (1908-1941) — მევენახე-მეღვინეთა გაერთიანება, რომელსაც ეკუთვნოდა ღვინისა და სპირტიანი სასმელების ქარხანა, რომელიც 1908 წელს გაიხსნა თბილისის გუბერნიაში, კატარინენფელდში. კავშირი აერთიანებდა ღვინის და ალკოჰოლური სასმელებით დაინტერესებულ დაახლოებით 50 გერმანელ მეწარმეს. საზოგადოება „უნიონი“ დაკავებული იყო საკუთარი ვენახებიდან მოწეული ყურძნის გადამუშავებით, სხვადასხვა ღვინოების და დისტილირებული ღვინის სპირტის რეალიზაციით. 1910-1913 წლებში საზოგადოებამ სწრაფ ეკონომიკურ აღმავლობას მიაღწია. ამ პერიოდში „უნიონი“ ღვინის სპირტის რეალიზაციას აწარმოებდა თბილისის, სტავროპოლისა და ჩერნიგოვის გუბერნიებში. 1912 წლიდან „უნიონის“ ქარხანაში ღვინო და კონიაკი ბოთლებში ჩამოისხმებოდა. საზოგადოება ბოთლებს ბორჩალოს მაზრაშივე ყიდულობდა ბარონ ფონ კუჩენბახის მიერ 1882 წელს დაარსებულ მინის საწარმოში. 1941 წელს საზოგადოება „უნიონი“ გაუქმდა და ქარხანა მთლიანად გადაეცა საქართველოს საბჭოთა სოციალისტურ რესპუბლიკას. XX საუკუნის ბოლომდე საწარმოში მზადდებოდა მადერასა და პორტვეინის ტიპის ღვინოები, ვარდისფერი და თეთრი სუფრის ღვინო, საკონიაკე სპირტი. Ernst Allmendinger, Katharinenfeld, ein deutsches Dorf im Kaukasus : [1818-1941], Neustadt: [Selbstverlag], 1989
ოლიმპიაშტადიონი (ბერლინი)

ოლიმპიაშტადიონი ოლიმპიაშტადიონი (გერმ. Olympiastadion) — სტადიონი ბერლინში. საშინაო მატჩებს სტადიონზე მართავს საფეხბურთო კლუბი „ჰერტა“. იტევს 74 064 მაყურებელს. უეფა-ს კლასიფიკაციით ხუთვარსკვლავიანი სტადიონია. სპორტული კომპლექსი „ოლიმპიაპარკი“, რომლის ცენტრად ამჟამად ითვლება „ოლიმპიაშტადიონი“, აშენდა პირველ მსოფლიო ომამდე, როდესაც ბერლინმა 1916 წლის ზაფხულის ოლიმპიადის მასპინძლობის უფლება მოიპოვა. 1933 წელს გერმანიის ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ ნაცისტებმა გადაწყვიტეს ზაფხულის ოლიმპიადა, რომელიც 1936 წელს ბერლინში იმართებოდა, პროპაგანდისთვის გამოეყენებინათ. ჰიტლერმა ახალი სპორტული კომპლექსის აშენების ბრძანება გასცა, რომელშიც შედიოდა სრულიად ახალი ოლიმპიაშტადიონის აგება. მშენებლობა მიმდინარეობდა 1934-1936 წლებში, რის შემდეგაც სტადიონი 110,000 მაყურებელს იტევდა. მეორე მსოფლიო ომის დროს ოლიმპიაშტადიონი ნაწილობრივ დაზიანდა, ამიტომ 1960-1962 წლებში ჩაუტარდა რეკონსტრუქცია. სტადიონს სრული რეკონსტრუქცია 2006 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატისათვის ჩაუტარდა, რომელიც დასრულდა ჩემპიონატამდე ერთი წლით ადრე და 242 მილიონი ევრო დაჯდა. სტადიონზე გაიმართა 1974 და 2006 წლების მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატების შეხვედრები, მათ შორის 2006 წლის ჩემპიონატის ფინალური დაპირისპირება. აქ ყოველწლიურად იმართება გერმანიის საფეხბურთო თასის ფინალური შეხვედრა. ოლიმპიაშტადიონი 1936 წლის ოლიმპიადის დროს ოლიმპიაშტადიონი ბოლო რეკონსტრუქციამდე ოლიმპიაშტადიონი ბოლო რეკონსტრუქციის შემდეგ შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ოლიმპიაშტადიონი“ ვიკისაწყობში. ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2006-06-17 საიტზე Wayback Machine. სურათები ოლიმპიაშტადიონი (ბერლინი) დაარქივებული 2015-09-25 საიტზე Wayback Machine. ↑ olympiastadion-berlin.de დაარქივებული 2015-04-27 საიტზე Wayback Machine. .
ზაურ ჯანელიძე

ზაურ ჯანელიძე (დ. 20 სექტემბერი, 1999, ფოთი, საქართველო) — ქართველი კალათბურთელი. პროფესიული კარიერა დაიწყო სკ ტიტებში (თბილისი), ზაურ ჯანელიძე იყო საქართველოს 16- და 20-წლამდელთა ნაკრებების წევრი საკლუბო კარიერა საქართველოს თასი (2019) დუდუ დადიანის მემორიალი (2021) https://www.fiba.basketball/europe/u20b/2019/player/Zaur-Janelidze https://basketball.realgm.com/player/Zaur-Janelidze/Summary/94741 https://basketball.eurobasket.com/player/Zaur-Janelidze/Georgia/BC-Titebi/369056
ასპარეზი

ასპარეზი (სპარს. ასბრიზ — ცხენის სარბიელი), მოქმედების არე. ბრძოლის, სპორტული თუ საერთოდ ყოველგვარი შეჯიბრის ადგილი. ასპარეზი ერქვა მოედანს ფეოდალური თბილისის გარეუბანში, ახლანდელი დღევანდელი გ. ლეონიძის ბაღისა და მისი შემოგარენის ტერიტორიაზე. ასპარეზი XVIII საუკუნეში ქალაქის ჩრდილოეთი საზღვარი იყო. მოედნის ფართობი დაახლოებით 135,6 ათას მ2-ს შეადგენდა. აქ იმართებოდა სპორტული თამაშობანი, შეჯიბრებები (ჯირითი, ყაბახი, ბურთაობა) და სამხედრო ვარჯიში. მოგვიანებით ასპარეზს „ყაბახსაც“ უწოდებდნენ. 1820 წლიდან მოედნის ერთ ნაწილში დაიწყო მშენებლობა. დარჩენილ ნაწილს ალექსანდრეს მოედანი უწოდეს, აქ შემდეგ მეფისნაცვლის ა. ბარიატინსკის ბრძანებით ბაღი გაშენდა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 639. კვირკველია, თ., ძველთბილისური დასახელებანი, თბილისი: საბჭოთა საქართველო, 1985. ბერიძე ვ., მე-18 საუკუნის თბილისი ვახუშტის გეგმის მიხედვით, «ანალები», 1947, ტ. 1; Иоселиани П. И., Описание древностей города Тифлиса, Тфл., 1866;
WordPress

WordPress — ბლოგის და საიტების მართვის სისტემა. დაწერილია PHP პროგრამირების ენაზე და იყენებს MySQL მონაცემთა ბაზას. ვრცელდება GNU GPL ლიცენზით. 2013 წლის აგვისტოსთვის WordPress იყენებდა 10 მილიონი საიტის 22 პროცენტი. იგი არის ბლოგინგის ყველაზე პოპულარული საშუალება ინტერნეტში. ამჟამად გამოიყენება 60 მილიონზე მეტ საიტზე. WordPress პირველად გამოქვეყნდა 2003 წლის 27 მაისს, დამაარსებლების, მეტ მალენვეგის და მაიკ ლიტლის მიერ,, b2/cafelog-ის განშტოების სახით. სისტემის მუდმივი ლიცენზიაა GPLv2 (ან უფრო გვიანდელი). ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: WordPress ოფიციალური საიტი WordPress-ის ფონდი ↑ WordPress Versions (2017-08-02). ციტირების თარიღი: 2017-10-31. ↑ WordPress: About: GPL. WordPress.org. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 12 ივნისი 2010. ციტირების თარიღი: 15 June 2010. ↑ WordPress Web Hosting. WordPress. ციტირების თარიღი: 21 May 2013. ↑ Usage Statistics and Market Share of Content Management Systems for Websites. W3Techs (August 2013). ციტირების თარიღი: August 2013. ↑ CMS Usage Statistics. BuiltWith. ციტირების თარიღი: 2013-08-01. ↑ Coalo, J.J. (5 September 2012) With 60 Million Websites, WordPress Rules The Web. So Where's The Money?. Forbes. ↑ Mullenweg, Matt. WordPress Now Available. WordPress. ციტირების თარიღი: 2010-07-22. ↑ Commit number 8. ↑ WordPress › About » License. Wordpress.org. ციტირების თარიღი: 2014-06-30.
გიორგი ჩუბინიშვილი (ინჟინერ-ჰიდროტექნიკოსი)

გიორგი ჩუბინიშვილი (დ. 1 იანვარი, 1912, ქუთაისი — გ. 1999) — ქართველი ინჟინერი. თბილისის საპატიო მოქალაქეები (1996) 1936 წელს დაამთავრა ამიერკავკასიის ინდუსტრიული ინსტიტუტი. 1937-1944 წლებში მუშაობდა თბილისის სხვადასხვა ორგანიზაციაში. 1944-1959 წლებში კი ბულაჩაურის წყალსადენის პროექტის მთავარ ინჟინრად და „თბილქალაქპროექტის“ სექტორის უფროსად. მონაწილეობდა დაარმატურებული რკინა-ბეტონის მილების დამზადების ახალი მეთოდის დამუშავებაში (1951); 1959 წლიდან სახელმწიფო საპროექტო ინსტიტუტის „თბილქალაქპროექტის“ მთავარი ინჟინერი და დირექტორის მოადგილე იყო. ინჟინერ-ჰიდროტექნიკოსი. მირებული აქვს სსრკ-ის მინისტრთა საბჭოს პრემია (1981). გიორგი ჩუბინიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი გიორგი ჩუბინიშვილის ბიოგრაფია (II მოწვევა)
გენიტალური ჰერპესი

გენიტალური ჰერპესი — სასქესო ორგანოების (გენიტალიების) მარტივი ჰერპესვირუსის (HSV) ინფექცია. ადამიანების უმეტესობას სიმპტომები მსუბუქად აქვს ან საერთოდ არ აქვს, შესაბამისად, მათ არ იციან, რომ დაინფიცირებული არიან. თუკი სიმპტომები გამოვლინდება, ისინი, ჩვეულებრივ, მოიცავს პატარა ბუშტუკებს, რომლებიც გასკდომისას მტკივნეულ წყლულებს წარმოშობს. შეიძლება ასევე გამოვლინდეს გრიპისმაგვარი სიმპტომები, როგორებიცაა სიცხე, ყრუ ტკივილი ან გადიდებული ლიმფური კვანძები. დაავადება დაინფიცირებიდან დაახლოებით 4 დღეში იჩენს თავს, სიმპტომები კი დაახლოებით 4 კვირის განმავლობაში ნარჩუნდება. დაავადება ძირითადად პირდაპირი გენიტალური კონტაქტით ვრცელდება დაინფიცირებული ადამიანის კანზე ან სხეულის სითხეებზე შეხებისას. ეს შეიძლება მოხდეს სექსის დროს, მათ შორის ანალური და ორალური სექსის დროს. გადადებისთვის აუცილებელი არაა წყლულების არსებობა. HSV ორი ტიპის არსებობს: HSV-1 და HSV-2. მართალია, ისტორიულად HSV-2 უფრო გავრცელებული იყო, თუმცა განვითარებულ ქვეყნებში გენიტალური HSV-1 უფრო ხშირი გახდა. ინფექციის პრევენციის გზებს შორისაა სექსის არქონა, პრეზერვატივის გამოყენება და სექსის ქონა მხოლოდ მათთან, ვინც დაინფიცირებული არაა. დაინფიცირების შემდეგ ჰერპესვირუსისგან განკურნების გზა არ არსებობს. მიუხედავად ამისა, ანტივირუსულმა მედიკამენტებმა შეიძლება ხელი შეუშალოს ან შეამციროს შემდგომი აფეთქებები. მედიკამენტების გრძელვადიანმა გამოყენებამ ასევე შეიძლება შეამციროს გავრცელების რისკი. გენიტალური ჰერპესი ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 (2012-03-27) Sexually transmitted diseases. Chichester, West Sussex: John Wiley & Sons, Ltd., გვ. 139. ISBN 9781118314975.  ↑ 2.0 2.1 STD Facts – Genital Herpes (2017-12-11). ციტირების თარიღი: 30 October 2018
ყობი

ყობი — ნასოფლარი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ხაშურის მუნიციპალიტეტში (წაღვლის თემი). 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელი დაცარიელებულია. მსგავსი სიტუაციაა 2014 წელსაც. სოფელი ყობი, გენადი ბოსიკოვი - „ზღაპრად რომ მოეყოლათ ვერ დავიჯერებდი, იმ ტყეში თუ გზას გაჭრიდნენ“ radiotavisupleba.ge ↑ უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი ↑ ხაშურის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს დადგენილება №49, ხაშურის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ერთეულების შექმნისა და მათი საზღვრების დადგენის შესახებ ↑ 2002 წლის მოსახლეობის აღწერის მონაცემები ↑ 2014 წლის მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
ტორტოსა

ტორტოსა (ესპ. Tortosa) — ქალაქი ჩრდილო-აღმოსავლეთ ესპანეთში, კატალონიის ავტონომიური გაერთიანების ტარაგონის პროვინციაში. მდებარეობს მდინარე ებროზე, ქალაქ ტარაგონიდან სამხრეთ-დასავლეთით. 33 439 მცხოვრები (2020) წარმოიშვა როგორც დერტოსა, შემდგომში მისი გეგმა შეიცვალა რომაელი მხედართმთავრის სციპიონ აფრიკელის მიერ, იულიუს კეისარმა მუნიციპიუმად (ქალაქად) გადააქცია, ხოლო იმპერატორმა ავგუსტუსმა კოლონიური პროვოლეგიები მისცა. მავრების მმართველობის დროს კორდოვის სახალიფოს მნიშვნელოვანი სასაზღვრო ქალაქი და მცირე ხნით მავრთა პატარა დამოუკიდებელი სახელმწიფოს დედაქალაქიც კი იყო. 1148 წელს ტორტოსა დაიპყრო ბარსეონის გრაფმა რამონ ბერენგერ IV-მა და მას მაღალი პრივილეგიის ქარტია უბოძა. 1149 წელს მავრების მცდელობა, დაებრუნებინათ ქალაქი, უშედეგო აღმოჩნდა, ძირითადად ქალების მამაცური ბრძოლის გამო. ესპანეთის სამოქალაქო ომის ბოლო პერიოდში (1939) ქალაქს დიდი ზიანი მიადგა, თუმცა უმეტესი ნაწილი შემდეგ აღდგა. მთავარი ღირსშესანიშნაობებია: გოტიკური ტაძარი (1347), ბაროკოს სტილში შესრულებული ფასადით (1705); აღორძინების ხანის სასახლე; შუა საუკუნეების ციხესიმაგრის ნანგრევები. ქალაქში არის ტექნიკური სკოლა და ობსერვატორია. ტორტოსა გადაჰყურებს ვრცელ ვაკეს, სადაც ბრინჯის პლანტაციები, ხეხილის ბაღები, ზეთისხილისა და ნუშის ხეებია გაშენებული. ზეითუნის ზეთი წარმოების ძირითადი პროდუქტია. აწარმოებენ სასუქებს, საპონს, ცემენტს, ფარმაცევტულ პრეპარატებს, თავსაბურავებს, ტრიკოტაჟს; ასევე განვითარებულია ბრინჯის ლეწვა, ხორბლის დაფქვა, ხის ხერხვა. ↑ art.6 // (unspecified title) ↑ National Statistics Institute Municipal Register of Spain of 2023 — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123821811"></a> ↑ 3.0 3.1 Tortosa. Encyclopedia Britannica online (30 სექტემბერი, 2010). ციტირების თარიღი: 15 დეკემბერი, 2021 ↑ Valores climatológicos normales. Tortosa. ციტირების თარიღი: 2014-09-26 ↑ Estación de Tortosa (Roquetes): Estación de Tortosa (Roquetes) - Valores extremos absolutos - Selector - Agencia Estatal de Meteorología - AEMET. Gobierno de España.
კიტრისუნა

კიტრისუნა (ლათ. Borago officinalis) — ერთწლოვანი ბოსტნეული და მრავალწლოვანი სარეველა მცენარე ლაშქარასებრთა ოჯახისა. ველურ ბუნებაში იზრდება ხმელთაშუაზღვისპირეთსა და სამხრეთ ამერიკაში. აქვს სწორმდგომი, 20–70 სმ სიმაღლის და ძლიერ დატოტვილი ღერო, რომელიც შემოსილია ბეწვით. ფოთლები დიდი ზომის, ოვალური და ასევე ბეწვით შემოსილია; წვნიანია, აქვს ახალი კიტრის სუნი და გემო. ყვავილები მრგვალი, ცისფერი, იშვიათად თეთრია, შეკრებილია გაშლილ ფარისებრ-საგველასებრ ყვავილედებში. ნაყოფი მუქი ყავისფერი კაკლუჭაა (სიგრძით 5 მმ-მდე). ფოთლები შეიცავს C ვიტამინსა და კაროტინს, საკვებად იყენებენ კიტრის შემცვლელად (სალათებში და სხვ.). კიტრისუნას ყვავილები ნედლი ან ხმელი სახით გამოიყენება საკონდიტრო და ლიქიორ-არყის წარმოებაში; თესლისგან მიღებული ზეთი იხმარება მედიცინასა და პარფიუმერიაში. მცენარე არ არის მომთხოვნი ნიადაგის შემადგენლობისა და ნაყოფიერების მიმართ, შედარებით კარგად უძლებს გვალვასა და სიცივეს. კულტივირებულია უპირატესად სამოყვარულო მეურნეობებში. კარგი თაფლოვანი მცენარეა. ამრავლებენ თესლით, იშვიათად — ფესურის გაყოფით. ფოთოლი ყვავილედი ნაყოფი ↑ მაყაშვილი ა., კიტრისუნა // ბოტანიკური ლექსიკონი, თბ.: „საბჭოთა საქართველო“, 1961. ↑ Куленкамп А. Ю. Огурчевая трава // Большая российская энциклопедия. т. 23. — М., 2013. — стр. 673.
კალოუბნობა

კალოუბნობა — ქართული ხალხური რელიგიური დღეობა. იმართებოდა კალოუბნად წოდებულ საკულტო ცენტრში აღდგომის მე-5 კვირას, დღესაც იმართება ზემო ხანდაკში (ქართლი) და მცხეთის ზემოთ, წმ. გიორგის სახელობის კალოუბნის ეკლესიაში. მლოცველებს მიჰქონდათ შესაწირავი და ასრულებდნენ სათანადო რიტუალს, იმართებოდა პურობა. ლუტიძე ბ., ადგილობრივი ქრისტიანული დღესასწაულები და მათი მავნე ხასიათი, თბ., 1958; სოხაძე ა., ქართველთა უძველესი სარწმუნოებისა და მის გადმონაშთებთან ბრძოლის ისტორიიდან, თბ., 1964; სოხაძე ა., ქსე, ტ. 5, გვ. 341, თბ., 1980
ჩინური ბატი

ჩინური ბატი — ბატის ჯიში. წარმოშობილია მშრალცხვირა ბატისგან. მოშინაურებულია ჩინეთსა და იაპონიაში. ზომით არც ისე დიდია (მამლის ცოცხალი მასაა 5,0–5,5, დედლისა — 4,0–4,5, 9 კვირის ასაკის ბატისა — 2,5–3,0); ტანი კვერცხისებური ფორმისაა; კისერი გრძელი, გედისნაირი; შუბლზე ნისკარტის ძირთან დიდი კოპი აქვს. შეფერილობის მიხედვით განარჩევენ 2 სახესხვაობას: თეთრსა და რუხს. თეთრ ჩინურ ბატებს ბუმბული თეთრი ფერის აქვთ, ნისკარტი, კოპი, და ფეხები — ნარინჯისფერი. რუხი ბატები რუხ-მურა შეფერილობისანი არიან, თავსა და კისრის უკანა ნაწილზე (ნისკარტის ძირიდან ტანამდე) გასდევთ მუქი მურა ზოლი; ნისკარტი, კოპი და ფეხები შავი ან მუქი მურაა. კვერცხის მასა 130–140 გრამი, ნაჭუჭი თეთრია. კვლავწარმოებითი თვისებები კარგია (კვერცხმდებლობა — 60–70 კვერცხი წელიწადში, ნაყოფიერდება 75–80%, გამოჰყავს 60–70%). იყენებენ მეხორცულ ჯიშებთან შესაჯვარებლად, შთამომავლობის ნაყოფიერების ამაღლების მიზნით. ჩინური ბატის მონაწილეობით გამოყვანილია ხოლმოგორული, ლინდური, კრასნოზერსკოეს, ყუბანური და სხვა ჯიშის ბატები. მოშენებულია მრავალ ადგილზე, თუმცა მცირე რაოდენობებით. ↑ Ройтер Я. С. Китайские гуси // Большая российская энциклопедия. т. 14. — М., 2009. — стр. 171.
კალოური

კალოური — ქართული ფოლკლორული ლექს-სიმღერა, მიწათმოქმედებასთან დაკავშირებული შრომის პოეზიის ერთ-ერთი სახეობა. ასრულებს მამაკაცთა ჯგუფი კალოზე მუშაობის დროს. სიმღერა ერთხმიანია. ტექსტი უმთავრესად 5-მარცვლიანი შაირით არის გადმოცემული. კალოურის ტექსტებში გადმოცემულია ლეწვისა თუ ხორბლის განიავების პროცესი, სოციალური უთანასწორობის განცდა, კარგი ამინდის ნატვრა და სხვა. ლექს-სიმღერებს ზოგჯერ წამახალისებელი, სალაღობო ხასიათი აქვს. ისევე როგორც სხვა სამიწათმოქმედო სიმღერებში. კალოურშიც ხშირად იხსენიება ოროველა. მამალაძე თ., შრომის სიმღერები კახეთში, თბ., 1962; ოქროშიძე თ., ქართული ხალხური შრომის პოეზია, თბ., 1963; ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 341. ↑ კალოური. უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი. ციტირების თარიღი: 8 აგვისტო, 2018.
კალცეფილები

კალცეფილები (ლათ. calx ნათესაობითი ბრუნვა calcis კირი და ბერძ. phileo — მიყვარს), კალცეფიტები — მცენარეები, რომლებიც უკეთ ხარობენ კალციუმით მდიდარ ნიადაგებზე, აგრეთვე კირქვიან, მერგელიან, ცარციან და სხვა ადგილებში. ეს დაკავშირებულია ნიადაგის ტუტე რეაქციასა და მის ზოგ ფიზიკურ თვისებებთან (კარგი წყალგამტარობა, გახურება და სხვა). კალცეფილებია ტყის ფრინტა, ციმბირის ლარიქსი, ბიჭვინთის ფიჭვი, ყვითელი იონჯა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 341.
კალცეფობები

კალცეფობები (ლათ. calx ნათესაობითი ბრუნვა calcis — კირი და ბერძ. phobos — შიში) — მცენარეები, რომლებიც გაურბიან კირით მდიდარ ნიადაგებს (თუ სხვა სუბსტრატს) და კარგად ხარობენ მჟავე ან ნეიტრალური რეაქციის მქონე ნიადაგებზე. როდესაც კალციუმის მოქმედება გაწონასწორებულია წყალბადიონების შესაბამისი კონცენტაციით (pH < 5,7), მაშინ კალცეფობებს კალციუმით მდიდარ ნიადაგებზეც შეუძლია არსებობა. კალცეფობებია ტორფის ხავსები, წყლის ბამბა, ბუერა, დროზერა და სხვა. შეადარეთ კალცეფილები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 341.
ეჟენ ვიოლე-ლე-დიუკი

ეჟენ ემანუელ ვიოლე-ლე-დიუკი (ფრანგ. Eugène Emmanuel Viollet-le-Duc; დ. 25 იანვარი, 1814, პარიზი — გ. 17 სექტემბერი, 1879, ლოზანა) — ფრანგი არქიტექტორი, ისტორიკოსი და არქიტექტურის თეორეტიკოსი. სწავლობდა ა. ფ. რ. ლეკლერთან და ხატვის სკოლაში (1834–1836) პარიზში. ეწვია იტალიას (1836–1837). 1840 წლიდან, პროსპერ მერიმეს (იმდროინდელი საფრანგეთის ისტორიული ძეგლების გენერალური ინსპექტორის) ინიციატივით, სისტემატიურად დაკავდა რომანული და გოტიკური არქიტექტურის ძეგლების რესტავრაციითა და რეკონსტრუქციით: ვეზლეს (1840–59), ამიენის (1849–74), ტულუზის (1860–62), რეიმსისა (1861–73) და კლერმონ-ფერანის (1862-დან) ტაძრები; ისტორიული შენობები პარიზში (სენტ-შაპელი და ნოტრ-დამი, 1844-დან, ჟ. ბ. ა. ლასიუსთან ერთად; სენ-დენის სააბატო, 1846-დან), კარკასონისა (1849-დან) და ავინიონის (1860–68) გალავნები, აგრეთვე პიერფონის ციხე (1857–70) და სხვ. საკუთარი ნაგებობები შესრულებულია რომანტიზმის სტილში (სასახლე დობრე ქალაქ ნანტში, საკუთარი ვილა ლოზანაში, 1874–1878 და სხვ.) და ყველაზე ხშირად ფრანგული გოტიკის სტილიზაციას ახდენს (ეკლესიები კარკასონში, ეიან-სიურ-ტოლონსა და სენ-დენიში, 1850–60-იანი წლები). ავტორია კაპიტალური შრომებისა XI–XVI საუკუნეების ფრანგული არქიტექტურისა და დეკორატიულ-გამოყენებითი ხელოვნების ისტორიის შესახებ. ასწავლიდა პარიზის ნატიფ ხელოვნებათა სკოლაში (1863 წლიდან — პროფესორი). 1870 წლიდან ცხოვრობდა ლოზანაში, სადაც 1873–76 წლებში რესტავრაცია ჩაუტარა ტაძარს. ↑ Deutsche Nationalbibliothek Record #118804715 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a> ↑ RKDartists <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517"></a> ↑ Léonore database — ministère de la Culture. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2886420"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q384602"></a> ↑ 4.0 4.1 Кулаков В. А. Виолле-ле-Дюк Эжен Эмманюэль // Большая российская энциклопедия. т. 5. — М., 2006. — стр. 363–364.
ზევსის ტაძარი ოლიმპიაში

ზევსის ტაძარი ოლიმპიაში — ძველბერძნული საკულტო არქიტექტურის ძეგლი, ზევსის სალოცავის ცენტრი. ააგეს ოლიმპიაში ძვ. წ. 470 და 456 წლებს შორის, არქიტექტორი — ლიბონი ელიდიდან. წარმოადგენს დორიული ორდერის პერიპტერს (მოკლე გვერდებზე — 6, ხოლო გრძელ გვერდებზე 13 სვეტით) ბაზისით (27,68 × 64,12 მ). აგებულია ადგილობრივი კირქვით, სვეტები შემდგომი შეღებვისათვის დაფარული იყო მარმარილოს ბათქაშით. გეგმა ფორმირებულია ინტერკოლუმნიუმის სიგრძის ტოლი მოდულის საფუძველზე (5,22 მ). სვეტების სიმაღლე (10,51 მ) თითქმის შეესაბამება პართენონის სვეტთა სიმაღლეს (10,43 მ), რომლის აგების დროსაც ოლიმპიის ტაძარი ნიმუშად გამოიყენეს. ტაძრის სკულპტურული დეკორი (დღეს დაცულია ოლიმპიის არქეოლოგიურ მუზეუმსა და პარიზის ლუვრში) წარმოადგენს ადრეული კლასიკის ცენტრალურ ძეგლს. ფრონტონების ჯგუფები (აღმოსავლეთ ფრონტონზე — მითი პელოფზე, დასავლეთ ფრონტონზე — კენტავრომაქია) შექმნილია ძვ. წ. 468–456 წლებში. ცელას რელიეფურ მეტოპებზე (6–6 ტორსულ მხარეებზე) გამოსახულია ჰერაკლეს გმირობები. აკროტერიუმი შესრულებულია ძვ. წ. V საუკუნის მეორე ნახევარში ცნობილი მოქანდაკის პეონიოსის მიერ. ძვ. წ. 438 წელს მოქანდაკე ფიდიასმა ტაძრისათვის ქრისოელეფანტური ტექნიკით შექმნა ზევსის 12-მეტრიანი ქანდაკება, რომელიც შემდეგ მსოფლიოს შვიდი საოცრებიდან ერთ-ერთად აღიარეს. იმპერატორ თეოდოსიუს II-ის ბრძანებით (ახ. წ. 426) დაიწყო ოლიმპიის წარმართული სალოცავების განადგურება, რომელიც VI საუკუნეში მიწისძვრებმა დაასრულა. 1875 წლიდან მიმდინარეობს ტაძრის ნანგრევების სისტემატური კვლევები. გეგმა მეტოპის დეტალი, სადაც გამოსახულია ჰერაკლე და კრეტის ხარი ფრონტონის ქანდაკებები ოლიმპიის მუზეუმში ტაძრის ახლანდელი მდგომარეობა ↑ Асимов Н. Н. Зевса храм в Олимпии // Большая российская энциклопедия. т. 10. — М., 2008. — стр. 357–358.
უჯარმის ქუჩა

უჯარმის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ისნის რაიონში (დოლაბაური). დოლაბაურის II ქუჩიდან უჯარმის II შესახვევამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 30-იან წლებში. აქვს 2 შესახვევი და 1 ჩიხი. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 174, ISBN 978-99928-20-35-3. ქუჩის ისტორიები[მკვდარი ბმული]