laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ოსკარის მე-13 დაჯილდოება

ოსკარის მე-13 დაჯილდოების ცერემონია — საუკეთესო ფილმებისა და კინოხელოვანების რიგით მე-13 დაჯილდოება კინემატოგრაფიულ ხელოვნებათა და მეცნიერებათა აკადემიის პრემიით.
მოტლავა

მოლტავა (გერმ. Mottlau) — მდინარე პომერელიაში, პოლონეთი. მდინარე სათავეს იღებს ტბა რივალდსკოედან, სტაროგრად–გდანსკიდან ჩრდილო–აღმოსავლეთით. ის გაივლის ტბა როკიკის და ჩაედინება ვისლას შენაკდ ლენივკაში. მისი სიგრძეა 64,7 კმ, ხოლო აუზის ფართობი 1511.3 კმ². ქალაქი გდანსკი მდებარეობს მისი და ლენივკას შესართავთან. გდანსკში მდინარეზე 1687 წლიდან მოქმედებს ბორანი მოლტავა. სახელი მოლტავა მომდინარეობს პრუსიული ენიდან. გერმანულად მდინარეს ეწოდება მოტლაუ. არსებობს მოსაზრება, რომ ქალაქების გდანსკის და გდინიას სახელები მომდინარეობს ამ მდინარის ძველი პოლონური და კაშუბური სახელიდან გდანია (Gdania). Motława w Gedanopedii (პოლონური) Motława - locja dla wodniaków Piotra Saleckiego (პოლონური)
უილიამ პაუელი

უილიამ პაუელი (ინგლ. William Powell დ. 29 ივლისი, 1892 — გ. 5 მარტი, 1984) — ამერიკელი მსახიობი. განასახიერებდა თვითდარწმუნებულ, იუმორის გრძნობის მქონე პერსონაჟებს. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: უილიამ პაუელი უილიამ პაუელი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
კლიფ ბასტინი

კლიფ ბასტინი (ინგლ. Clifford Sydney Bastin; დ. 14 მარტი, 1912 — გ. 4 დეკემბერი, 1991) — ინგლისელი ფეხბურთელი. კლიფ ბასტინი 1912 წელს ინგლისის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში მდებარე პატარა ქალაქ ეკსეტერში დაიბადა. 16 წლის ასაკში მოხვდაი ამავე ქლაქის გუნდის „ეკსეტერ სიტის“ შემადგენლობაში. ძირითად შემადგენლობაში მოხვედრის შემდეგ მან რამდენიმე გოლი გაიტანა და იგი უმალვე შენიშნა ლონდონის „არსენალის“ მწვრთნელმა ჰერბერტ ჩეპმენმა. 1929 წელს ბასტინი ლონდონში გადავიდა და რამდენიმე წელიწადში „არსენალის“ ლიდერი გახდა. 30-იან წლებში ბასტინმა არსენალთან ერთად 2 ასოციაციის თასი მოიგო და 5-ჯერ გახდა ინგლისის ჩემპიონი. 1938 წელს ბასტინმა მძიმე ტრავმა მიიღო და შემდეგ სრულფასოვნად თამაში ვეღარ შეძლო. 1947 წელს კარიერა დაასრულა. კლიფ ბასტინი იყო მონაწილე ჰაიბერის ბრძოლისა. ეს სახელი დაერქვა 1934 წელს გამართულ შეხვედრას იტალიიის მსოფლიო ჩემპიონ ნაკრებსა და ინგლისის ნაკრებს შორის, რომელიც ლონდონში, ჰაიბერიზე გაიმართა. მატჩი ინგლისელებმა 3-2 მოიგეს. ბასტინი ნაკრებთან ერთად ბერლინში მონაწილეობდა ცნობილ მატჩში სადაც გერმანიის ნაკრებთან თამაშის წინ ინგლისის ნაკრები ჰიტლერს ნაცისტური მისალმებით შეხვდა. კლიფ ბასტინი 2009 წელს გახდა ინგლისური ფეხბურთის დიდების დარბაზის წევრი. მეორე მსოფლიო ომის დროს ბასტინი ბრიტანეთის არმიაში გამოიძახეს. დაქვეითებული სმენის გამო იგი სახმელეთო ჯარებში არ მიიღეს, მიუხედავად ამისა ბასტინი დაინშნა ჰაერსაწინააღმდეგო დანადგარების მეთვალყურედ. 1941 წელს იტალიის პროპაგანდისტულმა ფაშისტურმა რადიომ რომში გაავრცელა სენსაციური ინფომრაცია იმის შესახებ, რომ ცნობილი ინგლისელი ფეხბურთელი კლიფ ბასტინი ტყვეობაში იმყოფებოდა, თითქოს ბასტინი იტალიელებმა კრეტის ბრძოლაში აიყვანეს ტყვედ. როგორც აღმოჩნდა იტალიელებმა იცოდნენ რომ ბასტინი მონაწილეობდა ომში მაგრამ არ იცოდნენ რომ ბასტინი სმენის დაქვეითების გამო სამხედრო სამსახურიდან მოხსნილი იყო. ინგლისის ჩემპიონი (2) 1929–30, 1935–36 ინგლისის ასოციაციის თასის გამარჯვებული (5) 1930–31, 1932–33, 1933–34, 1934–35 და 1937–38 Arsenal.com Profile დაარქივებული 2015-07-23 საიტზე Wayback Machine.
ბაშკას ფირფიტა

ბაშკას ფირფიტა (ხორ. Bašćanska ploča) — ერთ ერთი პირველი მონუმენტი რომელზეც შემორჩენილია საეკლესიო სლავურით შესრულებული ტექსტი. ბაშკას ფირფიტა თარიღდება 1100 წლით. ფირფიტა მეცნიერებმა 1851 წელს კუნძულ კრკიზე, ბაშკას მახლობლად წმინდა ლუსის ეკლესიაზე მუშაობისას აღმოაჩინეს. 1943 წლიდან ორიგინალი ინახება ხორვატიის მეცნიერებისა და ხელოვნების აკადემიაში, ზაგრებში. ტექსტის უდიდესი ნაწილი გაიშიფრა პირველ მსოფლიო ომამდე, თუმცა ნაწილობრივ მასზე მუშაობა XX საუკუნეშიც გრძელდებოდა. რანკო ფუჩის მიხედვით ტრანსლიტერაციული ტექსტი, აღდგენილი ნაწილები მოცემულია ოთხკუთხედ ფრჩხილებში: The Baška Tablet - "The Jewel". info.hazu.hr. ხორვატიის მეცნიერებათა და ხელოვნების აკადემია (16 March 2011). ციტირების თარიღი: 18 October 2014. 900 Years of the Baska Stone Tablet (S/S). posta.hr. ხორვატიის ფოსტა. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 24 სექტემბერი 2015. ციტირების თარიღი: 21 October 2014. ვიკიწყაროში არის {{{3}}} სტატიასთან დაკავშირებული ორიგინალური ტექსტი ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ბაშკას ფირფიტა The Baska Tablet, by Darko Žubrinić ↑ 1.0 1.1 Bašćanska ploča Croatian. ihjj.hr. Institute of Croatian Language and Linguistics. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 23 ოქტომბერი 2014. ციტირების თარიღი: 18 October 2014. ↑ Fučić 1971, p. 238
კულტურის ქალური და მამაკაცური ტიპები

კულტურის ქალური და მამაკაცური ტიპები — კულტურის ტიპები. კულტურის ამგვარ ტიპთა არსებობაზე საუბრობდა იოჰან ბახოფენი (1815-1887) 1861 წელს გამოცემულ წიგნში "დედის უფლებები". მისი გამოკვლევის თანახმად, კაცობრიობის ისტორიის საწყის ეტაპზე სისხლისმიერი კავშირების ფიქსირება მხოლოდ ქალის საშუალებით ხდებოდა, ამიტომაც ქალი-დედა გამოდიოდა როგორც მბრძანებელი და კანონმდებელი გვარშიც და თემშიც. ამ გარემოებამ თავი იჩინა როგორც ოჯახის, ისე გვარისა და რელიგიის სახის ჩამოყალიბებაში. ბახოფენი ამტკიცებდა, რომ ძველ ბერძენთა პანთეონში, სხვა ღვთაებათა გვერდით, თაყვნისცემის საგანი იყო დედობრივი საწყისის განმასახიერებელი ღვთაება. ყოველივე ამის გათვალისწინებით, შესაძლებელია მსჯელობა მატრიარქალური ტიპის კულტურის არსებობაზე, - აცხადებდა ბახოფენი. მისთვის დამახასიათებელია ადამიანთა თანასწორობა, უპირობო დედობრივის სიყვარული, ადამიანის სიცოცხლის მნიშვნელობა, მისი ბედნიერება. მაგრამ დროთა განმავლობაში მამაკაცის როლის ზრდამ განაპირობა მამაკაცური ღვთაებების გაბატონება. შესაბამისად, შეიძლება საუბარი პატრიარქალური ტიპის კულტურაზე, სადაც უპირატესობა საქმიან ურთიერთობებსა და რაციოს ენიჭება, ადამიანი ისწრაფვის ბიოლოგიური გარემოს შეცვლისაკენ; თანასწორობის სანაცვლოდ, იერარქიაში წინ იწევს საყვარელი შვილის პრინციპი, მნიშვნელოვანია ძალაუფლებისადმი მორჩილება. მეორე მკვლევარი, რომელიც ასევე ეხება ამ თემას, არის გერმანელი ეთნოგრაფი ლეო ფრობენიუსი (1873-1938), რომელიც მატრიარქალური ტიპის კულტურის მატარებელ ხალხად თვლის რუსებს, გერმანელებს, აფრიკელებს, პატრიარქალურ ტიპს კი მიაკუთვნებს ანგლოსაქსებს, არაბ-ბერბერებს, რომაელებს და სხვ. მატრიარქალური ტიპის კულტურა გამოირჩევა ბუნებასთან ერთიანობით, ანუ იგი ემოციური მსოფლმხედველობაა. ფრობენიუსის აზრით, ისტორიაში ეს ორი კულტურული ტიპი თანამონაცვლეობს. ამ დაყოფათა კვალდაკვალ, ლეო ფრობენიუსმა დაასახელა აფრიკის "ტელურიულ-ეთნიკურ-პატრიარქალური" და "ქტონიურ-ქამიტურ-მატრიარქალური" ტიპის კულტურები. მათგან "ტელურიული" აფრიკის სავანეთა შვილია, "ქტონიური" კი - სახარისა და ჩრდილოეთ აფრიკისა. "ტელურიული" კულტურისათვის ცისკენ მისწრაფებაა დამახასიათებელი, რაც კარგად ჩანს მის არქიტექტურაში - მოწნული სახლები, ფეხებიანი საწოლები; ღმერთებიც ზემოთ ბინადრობენ. "ქტონიური" ტიპის კულტურა კი მიწისკენ ისწრაფვის: მიწურის სახლებით, მიწის ღუმელებით, სულთა მიწისქვეშა სამყოფელით და ა.შ. შემდგომში მან "ქამიტური" (მატრიარქალური) და "ეთიოპური" (პატრიარქალური) კულტურები შეცვალა "აღმოსავლეთითა" და "დასავლეთით". მათგან პირველის - მატრიარქალური კულტურისათვის - დამახასიათებელია "გამოქვაბულის" გრძნობა, უძრაობა, ფატალური ბედის იდეა; მეორე - პატრიარქალური კულტურისათვის კი - "შორეული სივრცის გრძნობა", დინამიურობა, პიროვნებისა და თავისუფლების იდეა.
ლუიჯი მერონი

ლუიჯი „ჯიჯი“ მერონი (იტალ. Luigi Meroni; დ. 24 თებერვალი, 1943 — გ. 15 ოქტომბერი, 1967) — იტალიელი ფეხბურთელი. 1966 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის მონაწილე იტალიის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში. მერონი 1943 წელს იტალიის ალპებში მდებარე პატარა ქალაქ კომოში დაიბადა. 17 წლის ასაკში ადგილობრივ გუნდში ჩაირიცხა და ერთი სეზონის შემდეგ ის „ჯენოას“ სკაუტებმა შენიშნეს. „ჯენოაში“ მერონიმ 2 სეზონი ჩაატარა და 1964 წელს „ტორინო“ გადავიდა. კარგი თამაშის გამო იტალიის ნაკრების მთავარმა მწვრთნელმა ედმონდო ფაბრიმ მერონი იგი ინგლისში გამართულ 1966 წლის მსოფლიოს ჩემპონატზე წაიყვანა, მაგრამ გადამწყვეტ შეხვედრაში ჩრდილოეთ კორეასთან არ ათამაშა 1967 წლის 15 ოქტომბერს ლუიჯი მერონი 24 წლის ასაკში ტრაგიკულად დაიღუპა. მას ავტომობილი დაეჯახა. ფანჯიკიძე, გურამ (1967). ფეხბურთის სამშობლოში : მსოფლიო პირველობის ჩემპიონატი ინგლისში. თბილისი: ნაკადული.  ფანჯიკიძე, გურამ (1970). ფეხბურთის სამშობლოში : სპორტული ნარკვევი. თბილისი: საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა.  შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ლუიჯი მერონი“ ვიკისაწყობში. ფანების საიტი GigiMeroni.com - La Farfalla Granata online Gigi Meroni: quando un dribbling è più bello di un gol La poesia di Ermanno Eandi dedicata a Gigi Meroni Biografia su storiedicalcio.org ↑ Fabrizio Poletti Italian. Il Corriere della Sera (2 ივლისი, 2014). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-04-09. ციტირების თარიღი: 2 აპრილი, 2015.
მცირე გამყინვარების პერიოდი

მცირე გამყინვარების პერიოდი — პერიოდი შედარებითი გლობალური გამყინვარებისა, რომელიც დედამიწაზე XIV—XIX საუკუნეებში იყო. მოცემული პერიოდი უკანასკნელი ორი ათასი წლის განმავლობაში ყველაზე ცივია საშუალოწლიური ტემპერატურის მიხედვით. მცირე გამყინვარების პერიოდს წინ უძღვოდა მცირე კლიმატური ოპტიმუმი (დაახლოებით X—XIII საუკუნეები) — შედარებით თბილი და თანაბარი ამინდების პერიოდი, რომლისთვისაც დამახასიათებელი იყო რბილი ზამთარი და ძლიერი გვალვების არარსებობა. მცირე გამყინვარების პერიოდი — დოკუმენტური ფილმი XIII-XVI საუკუნეების მცირე გამყინვარების პერიოდი დაიწყო ვულკანთა ამოფრქვევის გამო მცირე გამყინვარების პერიოდი ევროპაში დაარქივებული 2014-11-02 საიტზე Wayback Machine.
სტენლი ბოულზი

სტენლი ბოულზი (ინგლ. Stanley Bowles; დ. 24 დეკემბერი, 1948, მანჩესტერი) — ინგლისელი ფეხბურთელი, შემტევი ნახევარმცველი. ბოულსი 1948 წელს მანჩესტერში დაიბადა. კარიერა 19 წლის ასაკში „მანჩესტერ სიტიში“ დაიწო. ბოულსი „სიტის“ შემადგენლობაში სამი სეზონის განმავლობაში იყო. მწვრთნელთან უთანხმოების გამო მან კლუბი დატოვა. 1970 წელს ის „ქრიუში“ გადავიდა. 1971–1972 წლების სეზონი ჩრდილოურ „კარლაილ იუნაიტედში“ გაატარა. 1972 წელს კი იგი „კუინზ პარკ რეინჯერსის“ მთავარმა მწვრთნელმა გორდონ იაგომ შენიშნა. ამავე წელს „ქპრ“ დატოვა როდნი მარშმა. მარშის 10 ნომერიანი მაისური კლუბის სიმბოლო იყო. გორდონ იაგომ ბოულსი გუნდში მიიყვანა და 10 ნორმიანი მაისურიც გადასცა. ბოულზი კარგად შეეწყო ტერი ვენეიბლზს, დონ გივენსსა და ჯერი ფრენსისს. გორდონ იაგოს შემედგ გუნდში მოვიდა ახალი მწვრთნელი დეივ სექსტონი რომელიც მანამდე „ჩელსის“ წვრთნიდა და რომელმაც 1971 წელს „რეალ მადრიდი“ დაამარცხა თასების თასის ფინალში. 1975–76 წლის სეზონში „კუინზ პარკი“ მეორე ადგილზე გავიდა ინგლისის ჩემპიონატში. 1976–77 წლების უეფას თასზე ბოულზმა 11 გოლი გაიტანა მაგრამ „ქპრ“ პენალტების სერიაში გამოვარდა ბერძნულ „აეკთან“. 2004 წელს სტენ ბოულსი „ქპრ-ის“ გულშემატკივრებმა კლუბის ყველა დროის საუკეთესო ფეხბურთელად დაასახელეს. 1979 წელს ბოულზით „ჰამბურგი“ იყო დაინტერესებული მაგრამ ფეხმურთელი გადავიდა „ნოტინგემ ფორესტში“, რომელიც ევროპის ჩემპიონთა თასის მსფლობელი იყო. ახალ გუნდში ბოულზს მწვრთნელი ბრაიან კლაფი მარჯვენა ფლანგზე ათამაშებდა რაც მისთვის უჩვეულო იყო, 1980 წელს მან კლუბი დატოვა კლაფთან უთანხმოების გამო და ბოულზი 100 000 ფუნტად გაყიდეს „ლეიტონ ორიენტში“. 1984 წელს ბოულსმა კარიერა დაასრულა. 1996 წელს დაწერა ავტობიოგრაფიული წიგნი სახელად „Stan The Man“. A Carlisle United fans tribute დაარქივებული 2008-01-13 საიტზე Wayback Machine. Bowles comments on The Others' tribute song Profile and career stats from Crewe Alexandra site[მკვდარი ბმული] Booze birds bust ups and betting from gambling site BRIAN VINER INTERVIEWS - Stan Bowles: 'Clough, Brooking, Eriksson' 13 October 2005 Football: Stan Bowles book launch 7 September 1996 BBC Sport interview with Bowles about his career and the prospects for QPR in season 2008-09
კრიკეტ-დიპლომატია

კრიკეტ-დიპლომატია (ინგლ. cricket diplomacy) ეწოდება დიპლომატიური დაახლოების იმ ეტაპობრივ გზას, რომელსაც საუკუნის დასაწყისში ინდოეთი და პაკისტანი დაადგნენ. დიპლომატიის მიზანი იყო მორიგება ქაშმირის საკითხში. 2005 წლის აპრილში პაკისტანის პრეზიდენტი პერვეზ მუშარაფი კრიკეტის თამაშის დროს შეხვდა ინდოეთის პრემიერ-მინისტრს მანმოჰან სინგჰს. სწორედ აქედან დაედო საფუძველი ტრადიციას ამ ორი ქვეყნის ლიდერების კრიკეტის თამაშის დროს მოსალაპარაკებლად შეხვედრისა. კრიკეტი ინდოეთშიც და პაკისტანშიც სპორტის ეროვნულ სახეობადაა მიჩნეული. კრიკეტისადმი საერთო სიმპათია განაპირობებს იმ მშვიდ ატმოსფეროს, რომლის დროსაც მიმდინარეობს მოლაპარაკებები.
პტოლემე VI

პტოლემე VI ფილომეტორი (ბერძ. Πτολεμαῖος Φιλομήτωρ) — ეგვიპტის მმართველი პტოლემეების დინასტიიდან. ქვეყანას მართავდა ძვ. წ. 180-145 წწ. პტოლემე V-ისა და კლეოპატრა I-ის შვილი. ტახტზე ავიდა მცირეწლოვანი, ნაადრევად გარდაცვლილი მამის პტოლემე V-ის ნაცვლად. მისი რეგენტი იყო კლეოპატრა I, დედამისი, სელევკიდების სამეფოს მეფის, ანტიოქე III დიდის ასული. მისი რეგენტობის პერიოდში ეგვიპტეში სიმშვიდე სუფევდა. დედოფალი კლეოპატრაც მეუღლის მსგავსად ნაადრევად გარდაიცვალა. პტოლემეს მეუღლე იყო მისი და კლეოპატრა II, რომელთანაც შეეძინა: პტოლემე პტოლემე VII კლეოპატრა თეა კლეოპატრა III Ptolemy Philometor at LacusCurtius Ptolemy VI დაარქივებული 2005-04-09 საიტზე Wayback Machine. — (Egyptian Royal Genealogy) Ptolemy VI Philometor
პტოლემე VII

პტოლემე VII ნეოს ფილოპატორი (ძვ. ბერძნ. Πτολεμαῖος Νέος Φιλοπάτωρ) — ეგვიპტის მმართველი პტოლემეების დინასტიიდან. პტოლემე VI ფილომეტორისა და კლეოპატრა II-ის მეორე შვილი. ქვეყანას მართავდა რამდენიმე თვე, როგორც მამამისის თანამმართველი, ხოლო მისი გარდაცვალების შემდეგ ნომუნალურად გახდა ერთადერთი მმართველი დედამისის რეგენტობის ქვეშ. როდესაც კლეოპატრა II ცოლად გაჰყვა პტოლემე VIII-ს, ამ უკანასკნელმა პტოლემე VII მოაკვლევინა ქორწილის დღეს. არსებობს მცირე გაუგებობა მასსა და პტოლემე VIII ფისკონის ნუმერაციასთან დაკავშირებით, ზოგჯერ მათ უცვლიან ადგილებს. პტოლემე VII ნეოს ფილოპატორი
პტოლემე VIII

პტოლემე VIII ევერგეტ II ფისკონი — ეგვიპტის მმართველი პტოლემეების დინასტიიდან. ქვეყანას მართავდა ძვ. წ. 145-116 წწ. პტოლემე V-ისა და კლეოპატრა I-ის უმცროსი შვილი. პტოლემე VI-ის ძმა. პირველ ცოლად ჰყავდა თავისი და კლეოპატრა II, რომელთანაც შეეძინა პტოლემე მემფისელი, მეორე ცოლად ჰყავდა ძმისშვილი კლეოპატრა III. მასთან შეეძინა პტოლემე IX, პტოლემე X, კლეოპატრა ტრიფენა, კლეოპატრა IV და კლეოპატრა სელენა I. გარდა ამისა, პტოლემეს ჰყავდა უკანონო შვილი პტოლემე აპიონი. გარდაიცვალა ძვ. წ. 116 წელს. Ptolemy Euergetes II at LacusCurtius Ptolemy VIII Physcon The Will of Ptolemy VIII
შუა საუკუნეების მედიცინა

შუა საუკუნეების მედიცინა — შუა საუკუნეებში უმეტესწილად განვითარებული იყო პრაქტიკული მედიცინა, რომლითაც დაკავებულნი იყვნენ მეაბანოე-დალაქები. ისინი ხსნიდნენ ვენებს, ახდენდნენ სახსრების ჩაგდებას, ამპუტირებას. მეაბანოეს პროფესია საზოგადოებრივ ცნობიერებაში ასოცირდებოდა „უსუფთაო“ პროფესიებთან, რომლებიც დაკავშირებული იყო ადამიანის ავადმყოფ სხეულთან, სისხლთან, გვამებთან; დიდი ხნის განმავლობაში საზოგადოება მათ არ იღებდა. გვიან შუა საუკუნეებში მეაბანოე-დალაქების, როგორც პრაქტიკული მკურნალების, ავტორიტეტი გაიზარდა, ხშირ შემთხვევაში სწორედ მათ მიმართავდნენ ავადმყოფები. მეაბანოე-მკურნალის ოსტატობისთვის მაღალი მოთხოვნები არსებობდა: რვა წლის განმავლობაში მას უნდა გაევლო მოსწავლეობის პერიოდი, ჩაებარებინა გამოცდა მეაბანოოე უხუცესების ამქრის, საქალაქო საბჭოს წარმომადგენლისა და მედიცინის დოქტორის წინაშე. ევროპის ზოგიერთ ქალაქში XV საუკუნის მიწურულს მოაბანოეებისგან იქმნებოდა ექიმი-ქირურგების ამქარი (მაგალითად, კელნში). შუა საუკუნეებში გავრცელებული იყო ტუბერკულოზი, მალარია, ყვავილი, ყივანახველა, სკაბიესი, სხვადასხვა სიმახინჯეები, ნერვული დაავადებები. ყველა ომის ჩვეული თანხმლებები იყო დიზენტერია, ტიფი და ქოლერა, რომელთაგანაც XIX საუკუნის შუა ხანებამდე იმაზე მეტი ჯარისკაცი იღუპებოდა, ვიდრე ბრძოლებისგან. თუმცა შუა საუკუნეების ნამდვილი უბედურება იყო ბუბონური შავი ჭირი. პირველად ის გაჩნდა ევროპაში VIII საუკუნეში. 1347 წელს შავი ჭირი აღმოსავლეთიდან ევროპაში შეიტანეს გენუელმა მეზღვაურებმა. მომდევნო სამი წლის განმავლობაში დაავადება მთელ კონტინენტზე გავრცელდა. 1354 წლისთვის შავმა ჭირმა მოიცვა აგრეთვე ნიდერლანდები, ჩეხური, პოლონური, უნგრული მიწები და რუსი. История медицины. М., 1981 Ле Гофф Жак. Цивилизация средневекового Запада. М., 1992 Ястребицкая А. Л. Западная Европа XI—XIII веков. Эпоха. Быт. Костюм. М., 1978
ცრურწმენა

ცრურწმენა — ცრუ შეხედულება, რომელიც წარმოადგენს რწმენას რაიმე ზებუნებრივ, იდუმალ, იმქვეყნიურ ძალებში. მოიცავს ვარაუდს, ხშირ შემთხვევაში გაუცნობიერებელს, რომ ამ ძალებისგან შესაძლებელია თავდაცვა ან ადამიანისთვის მისაღები კომპრომისის მიღწევა. როგორც წესი, გამოვლინდება გამარტივებული რიტუალური ფორმებით: თილისმების გამოყენება, ტატუირება, მაგიური ჟესტები და სხვა. განსაკუთრებულ ადგილს იკავებენ ნიშნები: გარკვეულ მოვლენებს მიაწერენ პროგნოსტიკურ მნიშვნელობებს. ცრურწმენა // ფილოსოფიური ენციკლოპედიური ლექსიკონი. 2010.
სანტა-ისაბელი (კუნძული)

სანტა-ისაბელი (ინგლ. Santa Isabel Island) — სოლომონის არქიპელაგში ყველაზე გრძელი კუნძული. ადმინისტრაციულად შედის მელანეზიური სახელმწიფო სოლომონის კუნძულების ისაბელის პროვინციის შემადგენლობაში. სანტა-ისაბელის კუნძული მდებარეობს წყნარი ოკეანის სამხრეთ ნაწილში. კუნძულიდან აღმოსავლეთით მდებარეობს კუნძული მალაიტა, დასავლეთით — კუნძული შუაზელი. წარმოადგენს ვულკანურ კუნძულს, რომელიც ზოგიერთ ადგილას გარშემორტყმულია მარჯნის რიფით. სანტა-ისაბელის კუნძულის სიგრძე შეადგენს დაახლოებით 200 კმ-ს, ხოლო სიგანე — დაახლოებით 30 კმ-ს. კუნძულის უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან — სასარის მთა (1220 მეტრი). კუნძულის ცენტალურ მთიანეთშია მდინარე მარუტოს (ინგლ. Marutho River) სათავე, რომელიც ჩაედინება ოკეანეში სოფელ ჰოფისთან. სანტა-ისაბელის კუნძულზე კლიმატი ტროპიკული და ნოტიოა. კუნძულზე ხდება ხშირი ციკლონები და მიწისძვრები. სანტა-ისაბელის კუნძული სოლომონის კუნძულებზე პირველი კუნძულია, რომელიც ევროპელებმა აღმოაჩინეს. ეს მოვლენა მოხდა 1568 წელს, ხოლო პირველი აღმომჩენი გახდა ესპანელი ზღვაოსანი ალვარო მენდანია დე ნეირა. XIX საუკუნის დასასრულს სანტა-ისაბელის კუნძულზე დამყარდა გერმანიის იმპერიის პროტექტორატი, მაგრამ უკვე 1900 წელს კუნძული გადაეცა ბრიტანეთის იმპერიას. 1999 წელს სანტა-ისაბელის კუნძულის მოსახლეობის რაოდენობამ შეადგინა დაახლოებით 20 ათასი ადამიანი. ადმინისტრაციული ცენტრია სოფელი ბუალა, რომელშიც მდებარეობს აეროდრომი. მეორე დიდი დასახლებაა — სოფელი სამასოდუ. კუნძულის მოსახლეობა ლაპარაკობს რამდენიმე მელანეზიურ ენაზე: ბლაბლანგა (1772 მოლაპარაკე 1999 წელს; გამოიყენება სოფლებში პოპოჰეო და ჰოვუკოილო მარინგეს ოლქში, ასევე ჰოგრანოს სანაპიროზე მდებარე დასახლებულ პუნქტებში). ბუგჰოტუ (4048 მოლაპარაკე 1999 წელს; გამოიყენება კუნძულის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში სოფელ სუმადან სოფელ ჰორარამდე, ასევე კუნძულ ფურონაზე, რომელიც მდებარეობს კიას ოლქის სანაპიროდან ჩრდილო-დასავლეთით). ჩეკე-ჰოლო (10 840 მოლაპარაკე 1999 წელს; მდებარეობს სანტა-ისაბელის ცენტრალურ ნაწილში). გაო (1215 მოლაპარაკე 1999 წელს; გამოიყენება კუნძულის ცენტრალურ ნაწილში). კოკოტა (530 მოლაპარაკე 1999 წელს; გამოიყენება სოფლებში სისიგა და გჰოვეო, რომლებიც მდებარეობენ კუნძულის ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროზე, ასევე სოფელ ჰურეპელოში სამხრეთ-დასავლეთ სანაპიროზე). ლაგჰუ (15 მოლაპარაკე 1999 წელს; გამოიყენება კიას ოლქის სოფლებში ბაოლო და სამასოდუ). ზაბანა (3355 მოლაპარაკე 1999 წელს; გამოიყენება სოფლებში, რომლებიც მდებარეობენ კუნძულის სამხრეთ-დასავლეთ სანაპიროზე სოფელ სამასოდუდან სოფელ კიამდე). ზაზაო (10 მოლაპარაკე 1999 წელს; გამოიყენება სოფელ კილოკაკაში). ↑ 1.0 1.1 [სანტა-ისაბელის კუნძულების მეგზური. (ინგლისური). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-05-03. ციტირების თარიღი: 2014-12-11. სანტა-ისაბელის კუნძულების მეგზური. (ინგლისური)] ↑ 2.0 2.1 UNEP. სოლომონის კუნძულები. (ინგლისური). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-03-17. ციტირების თარიღი: 2014-12-11. ↑ John Seach. სანტა-ისაბელის კუნძული. (ინგლისური) ↑ 4.0 4.1 ერების ენციკლოპედია. სოლომონის კუნძულები. (ინგლისური) ↑ Ethnologue. სოლომონის კუნძულების ენები. (ინგლისური)
შავი ჭირის ბაცილა

შავი ჭირის ბაცილა (ლათ. Yersinia pestis, ძველად Pasteurella pestis) — გრამუარყოფითი ბაქტერია ენტერობაქტერიების ოჯახიდან. ბუბონური შავი ჭირის ინფექციური აგენტია, აგრეთვე შეუძლია პნევმონიისა (შავი ჭირის მსუბუქი ფორმა) და სეპტიკური შავი ჭირის გამოწვევა. სამივე ფორმა პასუხისმგებელია მაღალ სიკვდილიანობაზე ეპიდემიებში, რომლებიც ცნობილია კაცობრიობის ისტორიაში, მაგალითად, როგორებიცაა მესამე პანდემია და „შავი სიკვდილი“. ამ უკანასკნელის ანგარიშზე 1347—1353 წლებში ევროპის მოსახლეობის მესამედის სიკვდილია. Y. pestis ერთ-ერთი ყველაზე პათოგენური და აგრესიული ბაქტერიაა. იგი თრგუნავს მასპინძლის ფაგოციტური სისტემის დამცავ ფუნქციას — იჭრება ფაგოციტებში და შეუფერხებლად მრავლდება მათში. შავი ჭირის მიმართ მგრძნობელობა ძირითადად განპირობეულია ფაგოციტების დამცველობითი ფუნქციის დაქვეითებით. Y. pestis-ის მაღალი ინვაზიურობა, აგრესიულობა, ტოქსიგენობა, ტოქსიკურობა, ალერგენურობა და ფაგოციტების ფუნქციის დათრგუნვის უნარი უზრუნველყოფილია ფათოგენობის ფაქტორების მთელი არსენალით, მათ შორის: V და W ანტიგენების სინთეზის უნარი; კაფსულის სინთეზის უნარი (თრგუნავს მაკროფაგების მოქმედებას); კაფსულის ლიპოპოლისაქარიდი (ტოქსიკური და ალერგენული მოქმედება) — YopA, YopD, YopE, YopH, YopK, YopM, YopN) თრგუნავენ ფაგოციტების მოქმედებას; ადჰეზიური პილების სინთეზის უნარი და სხვ. Козлов М. П., Чума (природная очаговость, эпизоотология, эпидемические проявления), М.: Медицина, 1979. Коротяев А. И.; Бабичев С. А. Медицинская микробиология, имунология и вирусология გვ. 798-799 ↑ Collins FM (1996). Pasteurella, Yersinia, and Francisella. In: Barron's Medical Microbiology (Barron S et al, eds.), 4th ed., Univ of Texas Medical Branch. (via NCBI Bookshelf).  ↑ http://medbiol.ru/medbiol/infect_har/00445a2f.htm ↑ https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15847602
ოქროს გლობუსის 72-ე დაჯილდოება

ოქროს გლობუსის 72-ე დაჯილდოება გაიმართა Beverly Hilton Hotel-ში, კალიფორნია შტატის ქალაქ ბევერლი ჰილსში, 2015 წლის 11 იანვარს. ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2015-08-01 საიტზე Wayback Machine.
ჯორჯ კენანი (მკვლევარი)

ჯორჯ კენანი (ინგლ. George Kennan; დ. 16 თებერვალი, 1845 — გ. 10 მაისი, 1924) — ამერიკელი მოგზაური. ცნობილია მოგზაურობებით რუსეთის იმპერიაში, კერძოდ კამჩატკასა და კავკასიაში. იყო ამერიკელი დიპლომატისა და ისტორიკოსის, ჯორჯ კენანის ბიძაშვილი. 1870 წელს იმოგზაურა დაღესტანში, რომელიც 10 წლით ადრე დაპყრობილი ჰქონდა რუსეთის იმპერიას. იყო პირველი ამერიკელი, რომელმაც დაღესტნის მაღალმთიან ადგილებში იმოგზაურა. 1871 წელს დაბრუნდა ამერიკაში. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჯორჯ კენანი (მკვლევარი) კავკასიის ფოტოები George Kennan and the Russian Empire დაარქივებული 2010-06-15 საიტზე Wayback Machine.
ცეცხლის ალში

„ცეცხლის ალში“ (ინგლ. Catching Fire) — ამერიკელი მწერლის, სიუზენ კოლინზის ტრილოგია „შიმშილის თამაშების“ მეორე რომანი, ქეთნის ევერდინის ისტორიის გაგრძელება გამოგონილ პოსტაპოკალიპტიკურ მსოფლიოში. აშშ-ში რომანი გამოვიდა 2009 წელს და მოკლე დროშივე ბესტსელერი გახდა. აშშ-ში რომანი გაყიდვაში უნდა გასულიყო 2009 წლის 8 სექტემბერს, თუმცა მრავალრიცხვოვანი თხოვნების გამო გამოცემის თარიღი შეიცვალა (ძირითადი მოთხოვნა იყო ის, რომ გამოსვლის თარიღი უნდა ყოფილიყო სასწავლო წლის დასაწყისზე ადრე და არაუგვიანეს შრომის დღისა, რომელიც 2009 წელს აღინიშნებოდა 7 სექტემბერს), და „ცეცხლის ალში“ გამოიცა 1 სექტემბერს 350 000-იანი ტირაჟით. ამასთანავე გამოცემამდე დიდი ხნით ადრე BookExpo America-ისგან ხელმისაწვდომი იყო ელექტრონული ვერსია წინასწარი კითხვისთვის, 2009 წლის მაისში კი გამომცემლობამ წიგნი პრიზის სახით გამოიყენა „შიმშილის თამაშების“ შემოქმედებით კონკურსზე. პრაქტიკულად იმავე დროს გამოვიდა აუდიოწიგნი, ხოლო 2010 წლის 3 ივლისისთვის „ცეცხლის ალში“ ხელმისაწვდომი იყო Amazon Kindle-სთვის. ნახევარ წელიწადში (2010 წლის 11 თებერვლის მდგომარეობით) გაიყიდა 750 000-ზე მეტი ასლი. სიუზენ კოლინზის ოფიციალური საიტი (ინგლისური) ↑ „Mockingjay proves the Hunger Games is must-read literature“. io9. August 26, 2010. დაარქივებულია ორიგინალიდან — ივლისი 9, 2013. ციტირების თარიღი: February 12, 2013. ↑ Hopkinson D.. (2008-09) A riveting return to the world of ‘The Hunger Games’. Review. BookPage.com. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-07-02. ციტირების თარიღი: 2010-10-20. ↑ 3.0 3.1 The On-Sale Calendar: September 2009 Children's Books. New Titles. Publishers Weekly (2009-07-01). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-07-02. ციტირების თარიღი: 2010-10-21. ↑ Suzanne Collins, Catching Fire, New York: Scholastic Press, 2009. — 391 p, ISBN 0439023491. ↑ Официальный сайт BookExpo America.(ინგლისური) ↑ Roback D., 'Hunger Games 2': A First Look(ინგლისური) // Publishers Weekly, 2010-01-22. ↑ Catching Fire (The Second Book of the Hunger Games). Amazon.com. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-07-02. ციტირების თარიღი: 2010-10-22. ↑ Roback D.. (2010-02-11) 'Mockingjay' to Conclude the Hunger Games Trilogy. Book News. Publishers Weekly. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-07-02. ციტირების თარიღი: 2010-10-21.
German Masters

German Masters — სნუკერის პროფესიონალური ტურნირი. 1995/96—1997/98 წლების სეზონებზე იყო რეიტინგული (ანაცვლებდა ტურნირ European Open-ს) და ეწოდებოდა German Open (გერმანიის ღია ჩემპიონატი). შემდეგ სეზონზე, 1998/99 წლებში, German Masters-ის სახელით ტურნირი უკვე არარეიტინგული იყო, მოგვიანებით კი 10 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში საერთოდ შეწყვიტა არსებობა. მხოლოდ 2010/11 წლების სეზონზე ტურნირი განახლდა სახელწოდებით German Masters და მიიღო რეიტინგული ტურნირის სტატუსი. კრის ტერნერის არქივი: ტურნირი German Open დაარქივებული 2012-02-16 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) ↑ სნუკერის ვარსკვლავები გერმანიაში მიდიან. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-04-23. ციტირების თარიღი: 2014-12-11.