laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ნიკო ლომოური

ნიკოლოზ (ნიკო) იოსების ძე ლომოური (დ. 19 თებერვალი [ძვ. სტ. 7 თებერვალი] , 1852, არბო, ახლანდელი გორის მუნიციპალიტეტი ― გ 30 აპრილი [ძვ. სტ. 17 აპრილი], 1915, გორი) ― ქართველი მწერალი და საზოგადო მოღვაწე, პედაგოგი. გორის სასულიერო სასწავლებლისა და თბილისის სასულიერო სემინარიის დამთავრების შემდეგ, 1875 წლიდან სწავლობდა კიევის სასულიერო აკადემიაში, რომელიც 1879 წელს დაამთავრა. ერთხანს თბილისის ქართულ გიმნაზიაში, 1881 წლიდან კი გორის სამასწავლებლო სემინარიასა და ქალთა პროგიმნაზიაში მასწავლებლობდა. ლომოურის პირველი ლექსები 1871 წლის ჟურნალ „მნათობში“ გამოქვეყნდა. 1885 წელს მისი ლექსები და მოთხრობები ცალკე წიგნაკად გამოიცა. მწერლის პირველი მნიშვნელოვანი ნაწარმოები, რომელმაც განსაზღვრა მისი შემოქმედებითი მანერა, იყო მოთხრობა „ალი“ (1878, გამოქვეყნდა ჟურნალ „ივერიაში“, 1879). ლომოურის შემოქმედება ქართველ „სამოციანელთა“, განსაკუთრებით ი. ჭავჭავაძისა და რუს რევოლუციურ-დემოკრატთა იდეურ-მხატვრული ნააზრევის ზეგავლენით განვითარდა. მისი მოთხრობების მთავარი თემაა ბატონყმობის გადავარდნის შემდეგდროინდელი ქართული სოფლის ყოფა სავაჭრო ბურჟუაზიის აღმავლობისა და სამრეწველო კაპიტალიზმის განვითარების დროს. ხალხოსანთა მსგავსად, ლომოური გლეხობის მძიმე ხვედრის მემატიანე იყო, თუმცა, მათგან განსხვავებით, იდეალად არ ჰქონდა დასახული თემური წყობილება (მოთხრობა „ბერუა ქრისტესიაშვილი“, 1904). ხალხის ცხოვრების გარდაქმნის მთავარ ფაქტორად მწერალს სწავლა-განათლება მიაჩნდა, რადგან გლეხთა გაუნათლებლობა, ცრუმორწმუნეობა და მავნე ჩვეულებები ხელსაყრელ პირობებს უქმნიდა ყველა ჯურის ექსპლუატატორს (მოთხრობები „ალი“, „ქაჯანა“, 1881; „პაწია მეგობრები“, 1906 და სხვა). ლომოური გვიხატავდა გლეხთა სტიქიური პროტესტის უნაყოფობას, გლეხობის დამრაზმავ ძალად მას ხალხის წიაღიდან გამოსული განათლებული პირები ესახებოდა (მოთხრობები „ბედი უბედურთა“, 1880; „გიგო ღრუბელაშვილი“, 1894). ლომოურს ეკუთვნის აგრეთვე ისტორიული მოთხრობები, რომლებიც წარმოაჩენს ჩვენი წინაპრების გმირულ თავდადებას („წინაპართა აჩრდილნი“, 1902; „ხერხი სჯობის ღონესა“, 1914), პუბლიცისტური და ლიტერატურულ-კრიტიკული წერილები, ლექსები და სხვა. მწერლის შემოქმედება ხასიათდება ლაკონიური და მკაფიო სტილით, დახვეწილი ენობრივი მასალით, პერსონაჟთა და სიტუაციათა რელიეფური ხატვით. ლომოურის ფსევდონიმემი იყო: „ლევან ცაველი“, „არბოელი“, „გორელი“ და სხვა. მისი ვაჟი, იულონ ლომოური აგრონომ-მემცენარე იყო, ქალიშვილი, თამარ ლომოური კი — ისტორიკოს-ნუმიზმატი. ზანდუკელი მ., ახალი ქართული ლიტერატურა, ტ. 3, თბ., 1955; ქარელიშვილი ე., ნიკო ლომოური, თბ., 1948; ხუციშვილი ს., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 288. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ნიკო ლომოური ნიკო ლომოური — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი წინაპართა აჩრდილი დაარქივებული 2007-09-27 საიტზე Wayback Machine. ნიკო ლომოურის შემოქმედება
სინტაგმა

სინტაგმა (ბერძ. σύνταγμα) — შესიტყვება, ორი ან მეტი ენობრივი ერთეულის შეხამება მეტყველების ნაკადში. რამდენადაც მეტყველება სმენით აღიქმება, იგი დროში განფენილობით ხასიათდება. ამიტომ მეტყველების ნაკადში ერთმანეთს შეეხამება ერთმანეთის მომდევნო ერთეულები. ჩვეულებრივ სინტაგმას ქმნიან სიტყვათა შეხამებები (შესიტყვებები): „სახლის + წინ“, „ქვითკირის + სახლი“, „სახლში + შევიდა“, „სახლი + დაინგრა“... მათ გარეგან სინტაგმას უწოდებენ. მაგრამ სინტაგმას შეიძლება ქმნიდეს ისეთი ენობრივი ერთეულები, რომლებიც სიტყვაზე მოკლეა: „გადა+სახლება“, „სახლ-ეული“, „სახლ+კარი“, „სახლ+მმართველობა“... ამ შემთხვევაში შინაგან სინტაგმაზე ლაპარაკობენ. სინტაგმა შეიძლება შედგებოდეს სიტყვაზე უფრო გრძელი ერთეულებისაგანაც: „მაღლობზე დგას + ორსართულიანი ქვითკირის სახლი“. სინტაგმატიკა სინტაქტიკა სინტაქსი ფოჩხუა გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 374.
მსოფლიოს I გუნდური ჩემპიონატი ჭადრაკში ვაჟთა შორის

15 - 28 ნოემბერი 1985 ლუცერნი, შვეიცარია 1985 წელს ფიდემ თავის კონგრესზე მიიღო გადაწყვეტილება ჩაეტარებინა მსოფლიოს გუნდური ჩემპიონატი ვაჟთა შორის. ამით ფიდე კიდევ უფრო ამდიდრებდა თავის კალენდარს და თანაც ცდილობდა უფრო სამართლიან ბრძოლაში გაერკვია მსოფლიოს უძლიერესი გუნდის სახელი. მას შემდეგ რაც საჭადრაკო ოლიმპიადების ჩატარება შვეიცარიული სისტემით დაიწყეს, ხდებოდა ხოლმე, რომ შედარებით სუსტი გუნდები საერთო ჩათვლაში უსწრებდნენ მასზე რეიტინგით უფრო მაღლა მდგომ გუნდებს. ხდებოდა ისეც, რომ უძლიერესი გუნდები ვერ ხვდებოდნენ ერთმანეთს. წრიული სისტემა კი ყველაფერ ამას გამორიცხავს. ფიდემ ტურნირში ევროპის (სსრკ), აზიის (ჩინეთი) 1983 და პანამერიკის (არგენტინა) 1985 წლების ჩემპიონები, 1984 წლის საჭადრაკო ოლიმპიადაზე II-VI ადგილებზე გასული გუნდები (ინგლისი, უნგრეთი, რუმინეთი და გფრ) დაუშვა. აშშ-ს ნაკრების მაგივრად, რომელმაც უარი თქვა მონაწილეობაზე ტურნირში საფრანგეთის ნაკრები დაუშვეს, რომელმაც VII ადგილი დაიკავა 1984 წლის ოლიმპიადაზე. მათ გარდა ტურნირში მონაწილეობდა მასპინძელთა და აფრიკის ნაკრები გუნდები (ვინაიდან აფრიკაში ჩემპიონატი მაშინ არ იმართებოდა და ჭადრაკი სუსტად იყო განვითარებული, მთლიანი კონტინენტის ნაკრები დაუშვეს). ტურნირის მთავარი ფავორიტები საბჭოთა მოჭადრაკეები იყვნენ. შემადგენლობების მიხედვით მათთვის წინააღმდეგობის გაწევა მხოლოდ უნგრელებსა და ინგლისელებს შეეძლოთ. უკვე მეორე ტურში გაიმართა ინგლის-უნგრეთის შეხვედრა. რიბლიმ შავებით შესძლო ნანის დამარცხება და უნგრელებმა გაიმარჯვეს. მეხუთე ტურში უნგრელებმა უკვე საბჭოელები დაამარცხეს (პინტერმა მოუგო ბელიავსკის), თუმცა ლიდერად კვლავ საბჭოთა ნაკრები დარჩა. დარჩენილ ტურებში მათ კიდევ უფრო გაზარდეს თავისი უპირატესობა და დამსახუხებულადაც გაიმარჯვეს.  სსრკ ანატოლი კარპოვი 5 (+3=4-0), არტურ იუსუპოვი 5 (+3=4-0), რაფაელ ვაჰანიანი 6 (+4=4-0), ანდრეი სოკოლოვი 2,5 (+1=3-1), ალექსანდრე ბელიავსკი 5 (+4=2-2), ვასილი სმისლოვი 3,5 (+2=3-0), ალექსანდრე ჩერნინი 5 (+3=4-0), ლევ პოლუგაევსკი 5,5 (+4=3-0).  უნგრეთი ლაიოშ პორტიში 5,5 (+2=7-0), ზოლტან რიბლი 6,5 (+4=5-0), დიულა საქსი 6 (+4=4-0), იოზეფ პინტერი 6 (+5=2-2), ანდრაშ ადორიანი 2,5 (+1=3-0), ივან ფარაგო 3 (+0=6-0), იშტვან ჩომი 4,5 (+2=5-0), ატილა გროსპენტერი 0,5 (+0=1-1).  ინგლისი ენტონი მაილსი 5 (+3=4-0), ჯონ ნანი 4 (+3=2-3), ჯონათან სპილმენი 3,5 (+0=7-0), ნაიჯელ შორტი 4 (+1=6-1), ენდრიუ მესტელი 4,5 (+3=3-2), მიურეი ჩანდლერი 5,5 (+4=3-1), ჰაროლდ პლასკეტი 2,5 (+2=1-2), გლენ ფლირი 1,5 (+1=1-1).
მიმინო

მიმინო (ლათ. Accipiter nisus) — მტაცებელი ფრინველი ქორისებრთა ოჯახისა. დედალი ტანად მამალზე დიდია. მიმინოს სხეულის სიგრძე 31-41 სმ, მასა 150-275 გრამს აღწევს. გავრცელებულია ევროპაში, აზიასა და აფრიკაში (ეგვიპტე). არ არის ტუნდრის ზონაში. საქართველოში ბინადრობს, ბუდეს ხეზე იკეთებს. 4-5 კვერცხს დებს. 31-33 დღე-ღამეს კრუხობს. ამ პერიოდში დედალს და მართვეებს (ქულებს) მამალი აჭმევს. მიმინო იკვებება უმთავრესად პატარა ჩიტებით (ორნითოფაგია), აგრეთვე მღრღნელებით, ქვეწარმავლებით, ამფიბიებითა და მწერებით. დასავლეთ საქართველოს ზოგ რაიონში მიმინოს შავარდნის მაგივრად იყენებენ სანადიროდ. წვრთიან მართვეს. ჟორდანია რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 702.
ამსტერდამის უნივერსიტეტი

ამსტერდამის უნივერსიტეტი (ნიდერლ. Universiteit van Amsterdam) — საჯარო უნივერსიტეტი, რომელიც მდებარეობს ნიდერლანდების დედაქალაქის ამსტერდამის შუაგულში. 2014 წლის მონაცემით უნივერსიტეტს ჰყავდა 31 186 სტუდენტი და დაახლოებით 5000 თანამშრომელი. ამსტერდამის უნივერსიტეტის ბიუჯეტი შეადგენს 600 მილიონ ევროს.. უნივერსიტეტს აქვს 7 ფაკულტეტი: ჰუმანიტარული მეცნიერებების, სოციალური მეცნიერებების, ეკონომიკის, სამართლის, საბუნებისმეტყველო მეცნიერებების, მედიცინისა და სტომატოლოგიის. ამსტერდამის უნივერსიტეტი U.S. News & World Report Best Global Universities Ranking რეიტინგში ევროპის საუკეთესო 10 საუკეთესო უნივერსიტეტს შორისაა . ამსტერდამის უნივერსიტეტი გააჩნია სტუდენტების მიღების განსაკუთრებით დაბალი პროცენტულობითაც, უნივერსიტეტი საერთაშორისო აპლიკანტების მხოლოდ 4% იღებს წლიურად. უნივერსიტეტი გამოირჩევა სწავლების ინტერნაციონალიზაციით. კერძოდ, იგი საერთაშორისო და ადგილობრივ სტუდენტებს სთავაზობს 85-ზე მეტ ინგლისურენოვან სამაგისტრო პროგრამას. ამსტერდამის უნივერსიტეტთან ერთად ამსტერდამში ასევე არსებობს ამსტერდამის თავისუფალი უნივერსიტეტი. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ამსტერდამის უნივერსიტეტი“ ვიკისაწყობში. ოფიციალური საიტი ↑ Amsterdam, Universiteit van. Kerncijfers - Universiteit van Amsterdam. ↑ Facts and figures. University of Amsterdam. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-11-14. ციტირების თარიღი: 2013-12-19. ↑ Annual Report 2009. University of Amsterdam. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-11-11. ციტირების თარიღი: 2011-07-12. ↑ rankings. University of Amsterdam.
სინუსების თეორემა

სინუსების თეორემა — ტრიგონომეტრიის თეორემა, რომელიც ადგენს თანაფარდობას ნებისმიერი სამკუთხედის a, b, c გვერდებსა და მათი მოპირდაპირე A, B და C კუთხეების სინუსებს შორის. სინუსების თეორემის შინაარსი მდგომარეობს შემდეგში: a sin ⁡ A = b sin ⁡ B = c sin ⁡ C = 2 R {\displaystyle {\frac {a}{\sin A}}={\frac {b}{\sin B}}={\frac {c}{\sin C}}=2R} სადაც R მოცემულ სამკუთხედზე შემოხაზული წრეწირის რადიუსია. კოსინუსების თეორემა ტანგესების თეორემა ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 375.
ანსელმ კენტერბერიელი

ანსელმ კენტერბერიელი (დ. დაახ. 1033 აოსტა — გ. 21 აპრილი, 1109, კენტერბერი) — შუა საუკუნეების ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ფილოსოფოსი. 23 წლის ასაკში დატოვა იტალია. 1093 წლიდან კი იყო კენტერბერიში ეპისკოპოსად. განსაკუთრებით მოიპოვა სახელი მისმა „ონთოლოგიურმა მტკიცებულებამ“ ღვთის აუცილებელი არსებობის შესახებ. ეს მტკიცებულება ხშირი თემაა ახალი დროის ფილოსოფიაში (მაგ. კანტის კრიტიკა ონთოლოგიური მტკიცებულებისა). მისი ნაშრომებიდან ყველაზე ცნობილია ორი: "მონოლოგიონი" და „პროსლოგიონი“. Saint Anselm entry by Thomas Williams in the Stanford Encyclopedia of Philosophy "St. Anselm of Canterbury (1033—1109)" article by Greg Sadler in the Internet Encyclopedia of Philosophy Christoph Zimmer: Logik der Ratio Anselmi. 2005 დაარქივებული 2013-12-11 საიტზე Wayback Machine.
რინგოლდი

რინგოლდი იგივე რიმგაუდასი — მითოლოგიური ლიტვის დიდი მთავარი. პალემონიდების მითოსის მიხედვით იყო მინდაუგასის, ლიტვის პირველი მეფის მამა. რინგოლდის მამა იყო სხვა მხრივ უცნობი პიროვნება ალგიმანტასი, რომელიც პირველად იხსენიება ლიტვის ქრონიკონის მეორე რედაქციაში ( 1515 წელი). ალგიმანტასის არსებობის სხვა არავითარი მტკიცებულება არსებობს, გარდა ლიტვის ქრონიკონისა. ქრონიკონის მიხედვით რინგოლდი დაბრუნდა ნავარუდაკში, მას შემდეგ რაც მდინარე ნემანის ნაპირთან მოჰილნაში მინსკის სიახლოვეს, მონღოლები დაამარცხა. ეს ბრძოლა შესაძლებელია მართლაც მომხდარიყო, რადგანაც მონღოლები შეიჭრნენ ლიტვაში, მხოლოდ გვიან, 1230 - 1240-იანი წლების მიჯნაზე. ცნობილია, რომ ამ დროისთვის მინდაუგასს სრული ძალაუფლება ჰქონდა მოპოვებული ლიტვაში. ისევ ლეგენდამ შემოგვინახა ცნობები იმის შესახებ, რომ რინგოლდს ჰყავდა სამი შვილი. მან ნავარუდაკი დაუტოვა თავის ერთ-ერთ შვილ ვაიშვილკასს. თუმცა, სანდო წყაროები გვაწვდიან ცნობებს, რომ ვაიშვილკასი ერქვა მინდაუგასის შვილსაც. ამიტომაც, ლიტვის ქრონიკონის მესამე რედაქციაში (ცნობილია, როგორც ბიჩოვიეკის ქრონიკონი ), რინგოლდი გამოცხადებულია მინდაუგასის მამად, რათა შეესწორებინათ ცხადი უზუსტობა. ეს მითური ვერსია განსაკუთრებით აიტაცეს მარცეი სტრიკოვსკიმ და სხვა შუასაუკუნოვანმა ისტორიკოსებმა, ის დღესაც განაგრძობს არსებობას. ფაქტია ისიც, რომ მინდაუგასის მამის ვინაობა ისტორიულად ცნობილი არ არის. ლივონიური გარითმული ქრონიკონი იხსენიებს მინდაუგასის მამას, როგორც ძლევამოსილ თავადს, თუმცა სახელს არ ახსენებს. პალემონიდები მინდაუგასის სახლი
დილემა

დილემა (ბერძნ. δί-λημμα) — დასკვნა ან მსჯელობა, რომელიც შეიცავს ორ, ერთმანეთის გამომრიცხავ დებულებას, რომელთაგან ერთ-ერთის არჩევა აუცილებელია. ასევე გადატანითი მნიშვნელობით დილემას უწოდებენ მდგომარეობას, როდესაც ადამიანი იძულებულია მისთვის არასასურველი შესაძლებლობიდან აირჩიოს ერთ-ერთი. პარადოქსი ფილოსოფია – ტ. რეხვიაშვილი, ვ. ჭიაურელი – თბილისი, 2006 წ. გვ. 235
ოკულტიზმი

ოკულტიზმი (ლათ. occultus — საიდუმლო, ფარული) — მისტიკურ მოძღვრებათა საერთო სახელწოდება. ოკულტიზმის მიხედვით ბუნებაში არსებობენ იდუმალი ზებუნებრივი ძალები, რომლებთანაც ადამიანებს შეუძლიათ დაამყარონ ურთიერთობა მაგიური მოქმედებით, ჯადოსნობით და მისნობით. ოკულტიზმის განუყოფელ ნაწილებად ითვლება მაგია, ექსტრასენსორიკა, ასტროლოგია, ნუმეროლოგია, ქირომანტია, გააზრებული სიზმრები, შელოცვა, მკითხაობა და ა.შ. ბევრ რელიგიაში პარანორმალურ და ზებუნებრივ მოვლენებს აღიქვამენ, როგორც შეუძლებელს ჩვეულებრივი ადამიანისთვის; ამიტომ ოკულტიზმი მიღებულია, როგორც ეშმაკის ცდუნება. „ოკულტიზმი“, საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა
პრაგმატიზმი

პრაგმატიზმი (ბერძ. მოქმედება) — სუბიექტურ–იდეალისტური ფილოსოფიური მოძღვრება, პოზიტივიზმის თავისებური სახე. წარმოიშვა აშშ-ში XIX ს-ის 70-იან წლებში, რომელიც ჭეშმარიტებად აღიარებს იმას, რაც პრაქტიკულად სასარგებლოა და არა ობიექტურ ჭეშმარიტებას. ეს მიმართულება განავითარა მეტაფიზიკურმა კლუბმა, რომლის წევრებიც იყვნენ: ჩარლზ პირსი, უილიამ ჯეიმსი, ჩანსი რაიტი, ჯონ დიუი და ჯორჯ მიდი. John J. Stuhr, ed. One Hundred Years of Pragmatism: William James's Revolutionary Philosophy (Indiana University Press; 2010) 215 pages; Essays on pragmatism and American culture, pragmatism as a way of thinking and settling disputes, pragmatism as a theory of truth, and pragmatism as a mood, attitude, or temperament. Pragmatism Cybrary Arisbe: The Peirce Gateway დაარქივებული 2010-02-06 საიტზე Wayback Machine. Center for Dewey Studies დაარქივებული 2004-10-31 საიტზე Wayback Machine. ↑ პრაგმატიზმი - უცხო სიტყვათა ლექსიკონი
უტრეხტი

უტრეხტი (ნიდერლ. Utrecht) — ქალაქი ნიდერლანდებში, უტრეხტის პროვინციის დედაქალაქი და ყველაზე ხალხმრავალი ქალაქი. 2010 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 307 081 ადამიანს შეადგენდა და სიდიდით მე-4 ქალაქია ნიდერლანდებში. უტრეხტი VIII საუკუნიდან მოყოლებული ნიდერლანდების რელიგიური ცენტრი იყო. ამჟამად უტრეხტის ეპისკოპოსი ყველაზე მნიშვნელოვანი კათოლიკური ლიდერია ნიდერლანდებში. ქალაქის ძველი, ცენტრალური ნაწილი ადრეული შუა საუკუნეების მრავალ ნაგებობას მოიცავს. გარკვეული პერიოდის განმავლობაში, უტრეხტი ჩრდილოეთ ნიდერლანდების ყველაზე მნიშვნელოვანი ქალაქი იყო, სანამ ამსტერდამი ქვეყნის ურბანული და კულტურული ცენტრი გახდებოდა. ქალაქში მდებარეობს ნიდერლანდებში ყველაზე დიდი, უტრეხტის უნივერსიტეტი. ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2011-02-04 საიტზე Wayback Machine. Official website of the city დაარქივებული 2011-06-08 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) Mobile website of the city დაარქივებული 2011-07-22 საიტზე Wayback Machine. CU 2030, redevelopment of the Utrecht Central railroad station area City map Map of the whole province, about equal detail as the map above
დოვსპრუნკი

დოვსპრუნკი იგივე დაუსპრუნგასი — ლიტვის დიდი მთავარი 1219-1235 წლებში. იგი იყო მინდაუგასის უფროსი ძმა, რომელიც მხოლოდ ერთხელ, გალიცია-ვოლინიის სამშვიდობო შეთანხმებაში მოხსენიება 1219 წელს ლიტვის 21 ადრეულ მთავარს შორის, როგორც ერთ-ერთი ყველაზე ხნიერი (დანარჩენი ოთხი მთავარი უნდა იყოს ზივინბუდასი, დაუიოტასი, მინდაუგასი და ვილიგაილა). მას შემდეგ რაც გაირკვა, რომ დაუსპრუნგასი არის მინდაუგასის ერთადერთი ცნობილი ძმა, მიიჩნევენ, რომ სწორედ დაუსპრუნგასი არის მინდაუგასის ძმისშვილების, ედივიდასისა და ტაუტვილასის, მამა. თუ ეს ვარაუდი ჭეშმარიტია, მაშინ სიმართლეს შესაბამება ისიც, რომ დაუსპრუნგასი არის დანიელ გალიციელის სიმამრი და ცოლად ჰყავდა ვიკინტასის და. ცნობილია ისიც, რომ მინდაუგასმა მოკლა თავისი ნათესავი ძალაუფლების მოსაპოვებლად. და რადგანაც, დაუსპრუნგასი არ მოიხსენიება არცერთ სხვა წყაროში, ზოგიერთი მიანიშნებს, მინდაუგასმა მოკლა დაუსპრუნგასი. ამ მოსაზრების მცდარობას მისი მოწინააღმდეგენი ასაბუთებნ იმით, რომ დაუსპრუნგასის შვილები მისი გარდაცვალების შემდეგაც, 1248 წელსაც, მართავენ საგვარეულო მიწებს.
ტროინატი

ტროინატი იგივე ტრენიოტა (ლიეტ. Treniota, ბელარ. Транята, პოლ. Treniota; დ. 1210 — გ. 1264) — ლიტვის დიდი მთავარი 1263-1264 წლებში. იგი იყო ლიტვის პირვველი მეფის, მინდაუგასის ძმის შვილი. როდესაც მინდაუგასმა მიიღო ქრისტიანობა, რათა ტევტონთა ორდენსა და ლივონიის ორდენის რაინდებს შეეჩერებინათ ლიტვაზე თავდასხმები, ტროინატი სანიმუშო წარმართად რჩებოდა. ვარაუდობენ, რომ მას სამართავად ჩაბარებული ჰქონდა ჟემაიტია. მინდაუგასის ნაბიჯის მიუხედავად ტევტონთა რეგულარული თავდასხმები ლიტვის ტერიტორიაზე გრძელდებოდა. 1260 წელს დურბესთან ბრძოლის შემდეგ ტროინატმა დაარწმუნა მინდაუგასი, რომ უარეყო ქრისტიანობა და კვლავ წარმართობას დაბრუნებოდა. ამის შემდეგ, მათ შეუტიეს ტევტონებს, თუმცა თავდასხმა წარუმატებელი აღმოჩნდა, ტევტონებს მცირე დანაკლისი მოუტანა. მინდაუგასს როგორც ჩანს აღარ იტაცებდა ტროინატთან მოკავშირეობა. სანამ მინდაუგასი რამეს მოიმოქმედებდა თავისი წარმართი ძმის შვილის წინააღმდეგ, დაასწრო ტროინატმა და დაუმანტასთან ერთად მოკლა თავის ორ შვილთან ერთად. 1263 წელს, მან მიითვისა სამეფო გვირგვინი და ლიტვა წარმართობისკენ მიაქცია. თუმცა ტროინატს დიდხანს არ დასცალდა, ერთ წელიწადში მინდაუგასის შვილმა ვაიშვილკასმა ტახტიდან ჩამოაგდო. Gudavičius, Edvardas (2004). „Treniota“. In Vytautas Spečiūnas (ed.). Lietuvos valdovai (XIII-XVIII a.): enciklopedinis žinynas (ლიეტუვური). Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas. p. 23. ISBN 5-420-01535-8. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ტროინატი“ ვიკისაწყობში.
შვარნი

შვარნი აგრეთვე ცნობილია თავისი ქრისტიანული სახელით იოანე, იყო გალიციის თავადი, ხოლმის მთავარი ( 1264- 1269 წლებში და ლიტვის დიდი მთავარი ( 1267-1269 წლებში. მისი მამა იყო დანიელ გალიციელი, ხოლო ცოლად ჰყავდა მინდაუგასის ასული. ამგვარად, იგი მჭიდროდ იყო დაკავშირებული ლიტვასთან. 1262 წელს შვარნი დაეხმარა ლიტვას მასურიის წინააღმდეგ. მამის გარდაცვალების შემდეგ მემკვიდრეობით მიიღო ხოლმი. იმ დახმარების სანაცვლოდ, რომელიც გაუწია ვაიშვილკასს, მამამისის მკვლელებზე შურისძიებასა და ლიტვის დიდი მთავრის ტიტულის დაბრუნებაში, მიიღო ნავარუდაკი. მას შამდეგ, რაც დაუბრუნდა სამონასტრო ცხოვრებას 1267 წელს შვარნი ლიტვის დიდი მთავარი გახდა. ორიოდ წელიწადში იგი ჩამოაგდო ტროიდენიმა. შვარნი გარდაიცვალა 1269 ან 1271 წელს და დაკრძალულია ხოლმში.
ტროიდენი

ტროიდენი (გარდაიცვალა 1282 წელს) იყო ლიტვის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი მთავარი ( 1269- 1282 ) XIII საუკუნეში.
Rushes

{{ინფოდაფა ალბომი | სახელწოდება = Rushes | ტიპი = studio | შემსრულებელი = The Fireman | გარეკანი = Fireman Rushes.jpg | გამოცემის თარიღი = 21 სექტემბერი, 1998 | ჩაწერის თარიღი = 1998 | ჟანრი = ემბიენტი | ხანგრძლივობა = 61:20 | ლეიბლი = Hydra/EMI Records 7243 4 97055 2 4 E2-97055 | | პროდიუსერი = The Fireman | წინა_სახელწოდება = Strawberries Oceans Ships Forest | წინა_წელი = 1993 | შემდეგი_სახელწოდება = Liverpool Sound Collage | შემდეგი_წელი = 2000 |სხვადასხვა= პოლ მაკ-კარტნი – — ქრონოლოგია ) Rushes — ინგლისელი მუსიკოს პოლ მაკ-კარტნის და პროდიუსერ Youth-ის პროექტ The Fireman-ის 1998 წლის სტუდიური ალბომი. დისკს უფრო მეტი წარმატება ხვდა წილად, ვის მის წინამორბედს, Strawberries Oceans Ships Forest. შემდგომში, მაკ-კარტნისა და მუსიკოს მარტინ გლოვერის ეს თანამშრომლობა განმეორდა მაკ-კარტნის საკუთარ დისკზე Liverpool Sound Collage (2000), ხოლო პროექტის შემდეგი დისკი, Electric Arguments მხოლოდ 2008 წელს გამოჩნდა. ამჟამად Rushes აღარ გამოიცემა. ყველა სიმღერის ავტორი — The Fireman. ინფორმაცია საიტზე Discogs ↑ Farley, Keith. Rushes – The Fireman : სიმღერები, მიმოხილვები, ავტორობა, ჯილდოები. AllMusic. ციტირების თარიღი: 30 April 2013. ↑ Larkin, Colin (2006). The Encyclopedia of Popular Music (4th edn). New York, NY: Oxford University Press, გვ. 1257. ISBN 0-19-531373-9.
Strawberries Oceans Ships Forest

Strawberries Oceans Ships Forest — ინგლისელი მუსიკოს პოლ მაკ-კარტნის და პროდიუსერ Youth-ის პროექტ The Fireman-ის 1994 წლის სტუდიური ალბომი. ეს არის პროექტის სადებიუტო დისკი, რომელსაც განსაკუთრებული პოპულარობა არ ჰქონია. პროექტი შეიქმნა, როდესაც მაკ-კარტნიმ სთხოვა გლოვერს, მისი ალბომის Off the Ground სიმღერების რემიქსები შეექმნა. ყველა სიმღერის ავტორი — The Fireman. ინფორმაცია საიტზე Discogs ↑ მეისონ, სტიუარტი. Strawberries Oceans Ships Forest - The Fireman : სიმღერები, მიმოხილვები, ავტორობა, ჯილდოები. AllMusic. ციტირების თარიღი: 30 April 2013. ↑ Q (1/94, გვ.91) - 3 Stars - Good - "...As an infectious, first-gear, instrumental dance album, it's fine..." ↑ http://robertchristgau.com/get_artist.php?id=1430&name=The+Fireman ↑ http://www.ew.com/article/1994/03/25/strawberries-oceans-ships-forest ↑ http://www.rollingstone.com/music/albumreviews/strawberries-ocean-ships-forest-19940630 ↑ ლარკინი, კოლინ (2006). The Encyclopedia of Popular Music (მეოთხე გამოცემა). ნიუ-იორკი, ნიუ-იორკის შტატი: Oxford University Press, გვ. 1257. ISBN 0-19-531373-9.
სოლიფსიზმი

სოლიფსიზმი (ლათ. solus - ერთი და ipse - თვითონ) — სუბიექტური იდეალიზმის უკიდურესი ფორმა, რომლის თანახმადაც, უარყოფილია ობიექტური რეალობის არსებობა. სოლიფსიზმი ერთადერთი ნამდვილად არსებული ინდივიდუალური ცნობიერებაა. არსებობს მხოლოდ „მე“, ხოლო გარესამყარო, მათ შორის სხვა ადამიანებიც, მისი წარმოდგენაა. ასეთია სოლიფსიზმის ძირითადი პრინციპი. სოლიფსიზმი თანამიმდევრული ფორმით მეტად იშვიათად გვხვდება ფილოსოფიის ისტორიაში. იგი იმდენად აშკარად ეწინააღმდეგებოდა მეცნიერებასა და ადამიანის პრაქტიკულ საქმიანობას, რომ მის პირდაპირ დაცვას თითქმის არავინ ცდილობდა. ამიტომ იგი უმთავრესად არსებობდა როგორც სუბიექტური იდეალიზმიდან გამომდინარე შედეგი. ეგოიზმი ანათემა ტვინი კოლბაში ემპირიზმი ვ. ერქომაიშვილი, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 455.
ასამი (მთავარი)

ასამი — კამბეჩოვანის მთავარი VI საუკუნის II ნახევარში. სუმბატ დავითის ძის მიხედვით, ქართლის ერისმთავარ გვარამის ძმა. ასამის გამთავრება კამბეჩოვანში ირანელთა წინააღმდეგ მიმართული აჯანყების შედეგად მოხდა. ასამმა და მისმა ძმამ ვარაზვარდმა „გარდაუქციეს ერი“ (აუჯანყეს) შაჰის ირანელ მოხელეს ვეზან ხორნაბუჯელ ერისთავს, მოკლეს იგი და თვით დადგნენ მთავრებად. ქსე, ტ. 1, გვ. 623, თბ., 1975
სანტა კროჩეს ბაზილიკა

სანტა კროჩეს ბაზილიკა (იტალ. Basilica di Santa Croce) — ფრანცისკანული ეკლესია ფლორენციაში, ცნობილი ჯოტოს ფრესკებით და გამოჩენილი იტალიელების საფლავებით. ბაზილიკა წარმოადგენს ყველაზე დიდ ფრანცისკანულ ეკლესიას მსოფლიოში. შენობის არქიტექტორად მიჩნეულია არნოლფო დი კამბიო. ბაზილიკა აშენდა ქალაქის კედლებს გარეთ მდგომი პატარა ეკლესიის ადგილას, რომელიც ფრანცისკანელებმა ააშენეს წმინდა ფრანჩესკო ასიზელის სიკვდილის შემდეგ. ტაძარი შენდებოდა 90 წლის განმავლობაში, 1295-1385 წლებში. ოფიციალური საიტი
ზარასაის რაიონი

ზარასაის რაიონი (ლიეტ. Zarasų rajonas) — რაიონი ჩრდილო-აღმოსავლეთ ლიეტუვაში, უტენის მაზრაში. 2 ქალაქი – დუსეტოსი და ზარასაი; 2 დაბა – ანტალეპტე და ტურმანტასი; 793 სოფელი. მოსახლეობის რაოდენობა (2001): ზარასაი – 8 365 უჟტილტე – 1 079 დუსეტოსი – 914 სალაკასი – 604 დიმიტრიშკესი – 470 ანტაზავე – 461 ტურმანტასი – 397 ავილიაი – 373 ანტალეპტე – 359 დეგუჩიაი – 324 რაიონი მოიცავს 10 სამამასახლისოს: ანტალეპტეს (ლიეტ. Antalieptės seniūnija) ანტაზავეს (ლიეტ. Antazavės seniūnija) დეგუჩიაის (ლიეტ. Degučių seniūnija) დუსეტოსის (ლიეტ. Dusetų seniūnija) იმბრადასის (ლიეტ. Imbrado seniūnija) სალაკასის (ლიეტ. Salako seniūnija) სუვეკასის (ლიეტ. Suvieko seniūnija) ტურმანტასის (ლიეტ. Turmanto seniūnija) ზარასაის (ლიეტ. Zarasų seniūnija) ზარასაის საქალაქო (ლიეტ. Zarasų miesto seniūnija) ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 Visuotinė lietuvių enciklopedija <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q76499581"></a>
იონავის რაიონი

იონავის რაიონი (ლიეტ. Jonavos rajonas) — რაიონი ცენტრალურ ლიეტუვაში, კაუნასის მაზრაში. 1 ქალაქი – იონავა; 3 დაბა– პანოტერიაი, რუკლა და ჟეიმიაი; 277 სოფელი. მოსახლეობის რაოდენობა (2001): იონავა – 34 954 რუკლა – 2 376 უპნინკაი– 1 019 ჟეიმიაი – 962 შვეიცარია– 848 უჟუსალიაი– 844 ბუკონისი– 657 ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 Visuotinė lietuvių enciklopedija <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q76499581"></a>
არჩილ I

არჩილ I, არჩილ მირდატის ძე — ქართლის მეფე V საუკუნის 20–30-იან წლებში — ჯუანშერის „ცხოვრება ვახტანგ გორგასლისა“-ს თანახმად. მემატიანე არჩილის მეფობის შესახებ ამბობს: „განაცხადა მტერობა სპარსთა, გამოაჩინა ჯუარნი და მოკაზმნა ეკლესიანი“. მან ცოლად შეირთო ბიზანტიის იმპერატორის იობიანის (363–364) შთამომავალი — მარიამი. „მოქცევაჲ ქართლისაჲ“-ს მიხედვით მის დროს „მოგუნი მოგობდეს ცეცხლისა მსახურებასა ზედა“. (არჩილის მეფობის დათარიღება: ვახუშტი 410–434 წ. ვ. გოილაძე 402–426 წ. გ. მელიქიშვილი V ს. მე-2 ნახ. ა. ბოგვერაძე V ს. 20-30 წ.). ↑ არჩილი „ქართლის ცხოვრების“ ძველი ციკლის, ანასეულ, ჭალაშვილისეულ და მარიამისეულ ნუსხებში მირდატის ძმისწულად და თრდატის ძედ არის დასახელებული, მაგრამ „ქართლის ცხოვრების“ სხვა ნუსხებში, მაგ. რუმიანცევისეულ, თეიმურაზისეულ... ნუსხებში, აგრეთვე „ქართლის ცხოვრების“ სომხურ თარგმანში (X ს.) არჩილ მირდატის ძედ. სპეც. ლიტ. ამ უკანასკნელს იზიარებს. ვახუშტი, მითითებული გამოცემა. გ. მელიქიშვილი, ქართლის (იბერიის) სამეფოს ისტორიის ქრონოლოგიის საკითხისათვის, საქ. მეც. აკადემიის ისტორიის ინსტიტუტის შრომები, ტ. IV, ნაკ. I. თბ. 1958. ვ. გოილაძე, ფარნავაზიანთა სახლის ქრისტიან მეფეთა ქრონოლოგია. თბ. 1990. ლ. ჯანაშია, ბრძოლა ირანის აგრესიის წინააღმდეგ ქართლში IV ს. მე-2 ნახ. და V ს. I ნახ., საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. II. თბ. 1973. ბოგვერაძე ა., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 614. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 220. ↑ ვახუშტი „საქართველოს ისტორია“, გამოცემა გ. დ. ქართველიშვილისა. განმარტებული და შევსებული ახლად შეძენილის არხეოლოგიურისა და ისტორიულის ცნობებით დ. ზ. ბაქრაძის მიერ. ტფილისი, 1885. გვ. დ. ↑ CYRIL TOUMANOFF: „Chronology of the Early Kings of Iberia“. The Chosroids: 30. Archil. p. 27. ↑ არჩილ I. საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი, საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა. ↑ ლორთქიფანიძე მ., მეტრეველი რ., საქართველოს მეფეები, თბ.: „ნეკერი“, 2007. — გვ. 39, 40, ISBN 99928-58-36-2.