laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
აბსცისა და ორდინატა

აბსცისა (ლათ. abscissus — „მოკვეთილი“; აღნიშვნა: x) და ორდინატა (ლათ. ordinatus — „რიგით დალაგებული“; აღნიშვნა: y) — სიბრტყეზე მდებარე წერტილის კოორდინატები დეკარტის კოორდინატთა სისტემაში. ანალიზური გეომეტრია ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 43. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 566.
აჰმედხან აბუ-ბაქარი

აჰმედხან აბუ-ბაქარი (ნამდვილი სახელი აჰმედხან აბაქაროვიჩ აბაქაროვი, დარ. Гlяхlмадхан Абу-Бакар; დ. 12 დეკემბერი, 1931, კუბაჩი — გ. 23 ოქტომბერი, 1991, მაჰაჩყალა, დაღესტანის ასსრ) — დარგუელი საბჭოთა მწერალი. 1954 წელს გამოაქვეყნა ლექსების კრებული „გარიჟრაჟი“, შემდეგ — პოემა „მწარე თქმულება“ (1955), მოთხრობები „თემირ-ბულათი“ (1957), „ძეგლი გზის პირას“ (1958), „დარგუელი ქალიშვილები“ (1962), „თოვლის კაცები“ (1966), „გოდეკანის ყელსაკიდი“ (1967) და სხვა. პიესები „ნაბდიანი ხალხი“ (1959), „ოქროსხელიანი ნურ-ედ-დინი“ (1964). აჰმედხან აბუ-ბაქარის ერთ-ერთი მოთხრობის მიხედვით კინოსტუდია „ქართულმა ფილმმა“ შექმნა მხატვრული ფილმი „სამკაული ჩემი სატრფოსათვის“ (რეჟისორი თ. აბულაძე). დაჯილდოებულია „საპატიო ნიშნის“ ორდენით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 43. ↑ 1.0 1.1 Абу-Бакар Ахмедхан // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a>
ცხოვრების ხარისხის ინდექსი

ცხოვრების ხარისხის ინდექსი (ინგლ. quality-of-life index, where-to-be-born index) — ეკონომისტის დაზვერვის განყოფილების მიერ შემუშავებული მეთოდოლოგია, რომელიც აკავშირებს კვლევის შედეგებს ცხოვრების სუბიექტური შეფასების შესახებ ამ ქვეყნებში ცხოვრების ხარისხის ობიექტურ რეალობასთან მიმართებაში. ინდექსი გამოთვლილია 2013 წელს. იგი მოიცავს 80 ქვეყნის მონაცემს ქვეყნის შეფასებისთვის კვლევა იყენებს ცხოვრების ხარისხის 9 ფაქტორს. ქვემოთ მოცემულია იმ მაჩვენებლების აღწერა, რომლებიც გათვალისწინებული იყო რეიტინგის შედგენაში. ჯანმრთელობა: სიცოცხლის ხანგრძლივობა (წლებში). წყარო: აშშ აღწერის ბიურო. ოჯახური ცხოვრება: განქორწინების დონე (ათას ადამიანზე), სავარაუდოა, რომ 1 (რამდენიმე განქორწინების) 5-მდე (ბევრი განქორწინების). წყაროები: გაერო; საზოგადოებრივი ცხოვრება: ცვლადი 1-ს მიაღწევს, თუ ქვეყანას აქვს მაღალი დონის დასწრება ეკლესიაში ან პროფკავშირის წევრობაზე. წყარო: მსოფლიო ღირებულებები კვლევა. მატერიალური კეთილდღეობა: ერთ სულ მოსახლეზე მშპ, შესყიდვების ძალაუფლების პარიტეტი. წყარო: ეკონომისტის დაზვერვის განყოფილება. პოლიტიკური სტაბილურობა და უსაფრთხოება: პოლიტიკური სტაბილურობისა და უსაფრთხოების რეიტინგები. წყარო: ეკონომისტის დაზვერვის განყოფილება. კლიმატი და გეოგრაფია: გრძედი, ცივი და ცხელი კლიმატის გამოყოფა. წყარო: CIA World Factbook. სამუშაო გარანტია: უმუშევრობის დონე (პროცენტი). წყარო: ეკონომისტის დაზვერვის განყოფილება. პოლიტიკური თავისუფლება: პოლიტიკური და სამოქალაქო თავისუფლების საშუალო მაჩვენებელი. მასშტაბი 1 (სრულიად უფასოა) 7-მდე (არ არის თავისუფალი). წყარო: Freedom House. გენდერული თანასწორობა: ქალთა ხელფასის მიხედვით მამაკაცის საშუალო ხელფასის გაზომვით. წყარო: UNDP- ის ადამიანური განვითარების ანგარიში. 80 ქვეყანა და ტერიტორია, რომელიც შესულია 2013 წლის ცხოვრების ხარისხის ინდექსში. - ცხოვრების ხარისხის ინდექსი [1]
აბუ ბაქარ ქელევი

აბუ ბაქარ ქელევი (გ. 1366) — სარბედართა აჯანყების ერთ-ერთი ხელმძღვანელი სამარყანდში. ხელოსანი ბამბის მპეტნავი. თავი გამოიჩინა მავერანაჰრზე მოგოლისტანის ხანის ილიას-ხოჯას თავდასხმის დროს. სამარყანდის ამირების ჰუსაინისა და თემურლენგის დამარცხებისა და გაქცევის შემდეგ ქალაქის მოსახლეობამ აბუ ბაქარ ქელევსა და მავლანა ზადეს მეთაურობით მედგარი წინააღმდეგობა გაუწია მონღოლებს და უკუაგდო ისინი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 43.
სტეფანია ჰოჰენცოლერნ-ზიგმარიგენი

სტეფანია ჰოჰენცოლერნ-ზიმგმარიგენი (დ. 15 ივლისი, 1837 — გ. 17 ივლისი, 1859) — ზიგმარიგენის პრინცის კარლ ანტონისა და მისი მეუღლის პრინცესა ჟოზეფინა ბადენელის ქალიშვილი. პორტუგალიისა და ალგავრის დედოფალი 1858-1859 წლებში, როგორც პედრუ V-ის მეუღლე. Marek, Miroslav. "A listing of the hohenzolern-sigmaringen"
აჯახური

აჯახური (აზერ. Əcəxur) — სოფელი აზერბაიჯანში, გუსარის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 786 კაცი. აჯახური GEOnet სახელების სერვერზე
აჯახურობა

აჯახურობა (აზერ. Əcəxuroba) — სოფელი აზერბაიჯანში, გუსარის რაიონში. აჯახურობა GEOnet სახელების სერვერზე
ალევიზმი

ალევიზმი — ისლამის ერთ-ერთი მიმდინარეობა. შიიტების მსგავსად ეთაყვანებიან ალისა და თორმეტ იმამს. თაყვანს სცემენ ტრიადას: ალაჰი, მუჰამედი და ალი. რელიგიურ ღვთისმსახურებას ატარებენ არა მეჩეთებში, არამედ სახლებში. ცერემონიებს გარდა მამაკაცებისა, ესწრებიან ქალები, სრულდება მისტიკური მუსიკა და სარიტუალო სიმღერები. ალევიტები სვამენ ალკოჰოლურ სასმელს, არ მარხულობენ, არ მოილოცავენ მექას. ღვთისმსახურების ენა არის ქურთული და თურქული და არა არაბული. ალევიზმი ახლოს დგას შიიზმთან ალის თაყვანისცემის გამო, შეიცავს ქრისტიანობის ელემენტებს, მაგალითად ნათლობას. გავრცელებული იყო ოსმალეთის იმპერიაში, ალბანეთსა და ბოსნიაში, ძირითადად გამუსლიმებულ ქრისტიანებში. რიტუალური საკვებია პური, ღვინო და ყველი. ალევიტები მჭიდროდ არიან დაკავშირებულნი ბექთაშთა სუნიტურ ორდენთან, რომელიც დაარსებულია ჰაჯი ბექთაშის მიერ XIII საუკუნეში. ბექთაშის ორდენის წევრები წარმოადგენდნენ თავისუფლად მოაზროვნეთა კასტას, რომელიც ტრადიციული ისლამის საყოველთაო წესებს გარეთ იყო გასული. ოსმალეთის იმპერიაში ბექთაშის ორდენის წევრებს განეკუთვნებოდნენ ჯარის ელიტარული ნაწილის მეომარ იანიჩართა კორპუსის წევრები. 1826 წლიდან, იანიჩართა კასტის გაუქმებასთან ერთად ორდენის წევრები კარგავენ პრივილეგირებულთა სტატუსს. 1925 წლიდან კი, მუსტაფა ქემალის სეკულარული რეფორმებისა და ალევიტების და ბექთაშის ორდენის დევნის შემდეგ იძულებულნი დახდნენ დაეტოვებინათ თურქეთი და გადასულიყვნენ ბულგარეთსა და ალბანეთში. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ალევიზმი Official Alevi-Bektashi Order of Derwishes website დაარქივებული 2014-05-15 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) A Sufi Metamorphosis: Imam Ali History of Sufism / Islamic Mysticism and the importance of Ali Alevis დაარქივებული 2009-01-05 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) Alevi Bektaşi Research Site (თურქული) Semah from a TV show (YouTube) Semah - several samples (YouTube)
ალიხი

ალიხი (აზერ. Əlix) — სოფელი აზერბაიჯანში, გუსარის რაიონში.
ანიხი

ანიხი (აზერ. Əniq) — სოფელი აზერბაიჯანში, გუსარის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 2 129 კაცი. ანიხი GEOnet სახელების სერვერზე
ანიხობა

ანიხობა (აზერ. Əniqoba) — სოფელი აზერბაიჯანში, გუსარის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 737 კაცი. ანიხობა GEOnet სახელების სერვერზე
ანიხქიშლაგი

ანიხქიშლაგი (აზერ. Əniqqışlaq) — სოფელი აზერბაიჯანში, გუსარის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 786 კაცი. ანიხქიშლაგი GEOnet სახელების სერვერზე
ევაჯიუქი

ევაჯიუქი (აზერ. Əvəcük) — სოფელი აზერბაიჯანში, გუსარის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 863 კაცი. ევაჯიუქი GEOnet სახელების სერვერზე
გედაზეიხური

გედაზეიხური (აზერ. Gədəzeyxur) — სოფელი აზერბაიჯანში, გუსარის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 2 225 კაცი. გედაზეიხური GEOnet სახელების სერვერზე
გიჯანი

გიჯანი (აზერ. Gican) — სოფელი აზერბაიჯანში, გუსარის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 517 კაცი. გიჯანი GEOnet სახელების სერვერზე
ურჩხული და მზეთუნახავი

ურჩხული და მზეთუნახავი (ფრანგ. La Belle et la Bête) — ფრანგული ზღაპარი, რომელიც გაბრიელ სუზან ბარბო დე ვილნევმა 1740 წელს გამოსცა, ხოლო ზღაპრის ფართო ვერსია გამოსცა ჟან-მარი ლეპრინს დე ბომონმა 1756 წელს. ზღაპრის ტექსტი ანოტაციებით დაარქივებული 2017-02-12 საიტზე Wayback Machine.
მხეიძე

საკუთარი სახელი მხეიძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: გიორგი მხეიძე — ექიმი გიორგი (მხეიძე) — სასულიერო პირი დიმიტრი მხეიძე — ექიმი, პოლიტიკოსი თამარ მხეიძე — ბიოლოგი კონდრატე მხეიძე — ექიმი, საზოგადო მოღვაწე ლევან მხეიძე — მოქანდაკე ლევან მხეიძე — საქართველოს პარლამენტის წევრი ლუკა მხეიძე — სპორტსმენი (ძიუდო) მამუკა მხეიძე — საქართველოს პარლამენტის წევრი მარინე მხეიძე — მოცეკვავე ნიკოლოზ მხეიძე — სამხედრო პირი, I მსოფლიო ომის მონაწილე ომარ მხეიძე — მოცეკვავე პაატა მხეიძე — იურისტი, პოლიტიკოსი
ჰაზრაობა (მრავალმნიშვნელოვანი)

ჰაზრაობა შეიძლება აღნიშნავდეს: ჰაზრაობა — სოფელი აზერბაიჯანში, გუსარის რაიონში ჰაზრაობა — სოფელი აზერბაიჯანში, ხაჩმაზის რაიონში
Vollenhovia

Vollenhovia — ტრიბა Stenammini-ს ჭიანჭველათა გვარი Myrmicinae-ს ქვეოჯახიდან. აზია, ავსტრალია და ოკეანეთი. დაახლოებით 70 სახეობა. მიეკუთვნება ტრიბა Stenammini-ს. Aratromyrmex Stitz, 1938 Dorothea Donisthorpe, 1948 Dyomorium Donisthorpe, 1947 Heteromyrmex Wheeler, 1920 Propodomyrma Wheeler, W.M., 1910 Vollenhovenia Dalla Torre, 1893 Vollenhovia acanthina Vollenhovia ambitiosa Vollenhovia banksi Vollenhovia bengakalisi Vollenhovia beyrichi Vollenhovia brachycera Vollenhovia brevicornis Vollenhovia brunnea Vollenhovia butteli Vollenhovia cristata Vollenhovia dentata Vollenhovia denticulata Vollenhovia duodecimalis Vollenhovia elysii Vollenhovia emeryi Vollenhovia escherichi Vollenhovia foveaceps Vollenhovia fridae Vollenhovia hewitti Vollenhovia irenea Vollenhovia kaselela Vollenhovia laevithorax alluaudi Vollenhovia loboii Vollenhovia longicephala Vollenhovia longiceps Vollenhovia luctuosa Vollenhovia modiglianii Vollenhovia moesta Vollenhovia mwereka Vollenhovia nipponica Vollenhovia nitida Vollenhovia novobritainae Vollenhovia oblonga Vollenhovia opacinoda Vollenhovia overbecki Vollenhovia pacifica Vollenhovia papuana Vollenhovia pedestris Vollenhovia penetrans Vollenhovia pertinax Vollenhovia piroskae Vollenhovia prisca Vollenhovia punctata Vollenhovia punctatostriata Vollenhovia pwidikidika Vollenhovia pyrrhoria Vollenhovia rufipes Vollenhovia rufiventris Vollenhovia samoensis Vollenhovia satoi Vollenhovia simoides Vollenhovia soleaferrea Vollenhovia subtilis Vollenhovia umbilicata Vollenhovia undecimalis Vollenhovia undet Vollenhovia xingjun Terayama, 2009 Vollenhovia yambaru Terayama, 1999 შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „Vollenhovia“ ვიკისაწყობში. ↑ Genus: Vollenhovia. AntWeb. ციტირების თარიღი: 23 September 2013. ↑ Vollenhovia (AntCat) 5 July 2014
ჰასანგალა (მრავალმნიშვნელოვანი)

ჰასანგალა შეიძლება აღნიშნავდეს: ჰასანგალა — სოფელი აზერბაიჯანში, გუსარის რაიონში. ჰასანგალა — სოფელი აზერბაიჯანში, ხაჩმაზის რაიონში.
ქიოჰნა-ხუდათი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ქიოჰნა-ხუდათი შეიძლება აღნიშნავდეს: ქიოჰნა-ხუდათი — სოფელი აზერბაიჯანში, გუსარის რაიონში. ქიოჰნა-ხუდათი — სოფელი აზერბაიჯანში, ხაჩმაზის რაიონში.
სემიონ არალოვი

სემიონ ივანოვიჩ არალოვი (რუს. Семён Иванович Аралов დ. 1880 — გ. 1969) — რუსი სამხედრო მოღვაწე, რევოლუციონერი, დიპლომატი. 1902 წლიდან იყო რსდმპ წევრი, მენშევიკი. 1905 წლის გაზაფხულზე გაიწვიეს სამხედრო სამსახურში როსტოვის მე-2 გრენადერთა პოლკში პრაპორშჩიკად. რუსეთ-იაპონიის ოის დროს იბრძოდა ხარბინში, მანჯურიაში. 1905 წლის რევოლუციის პერიოდში დეზერტირობს და ბრუნდება მოსკოვში. ხდება რსდმპ მოსკოვის სამხედრო ორგანიზაციის წევრი. შემდგომ სამოქალაქო სამსახურშია. პირველი მსოფლიო ომის დაწყებასთან დაკავშირებით ისევ იწვევენ სამხედრო სამსახურში. მსახურობდა მე-7 გრენადერთა პოლკში, შემდეგ 54-ე ქვეით დივიზიაში. იბრძოდა დასავლეთის ფრონტზე, პრუსიაში, შტაბსკაპიტნის ჩინით. 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის დროს ეწეოდა აქტიურ რევოლუციურ მოღვაწეობას. მენშევიკთა პარტიიდან აირჩიეს მე-3 არმიის რევკომის წევრად. 1918 წლის დასაწყისში ბრუნდება მოსკოვში და მსახურობს მოსკოვის სამხედრო ოლქში ოპერატიული განყოფილების უფროსის თანამდებობაზე. 1918 წლის მარტიდან არის რსდმ ბოლშევიკური პარტიის წევრი. ინიშნება რსფსრ სამხედრო საქმეთა კომისარიატის ოპერატიული განყოფილების უფროსად. 1918-21 წლებში იყო სხვადასხვა სამხედრო საბჭოების წევრი. 1921 წლის ბოლოდან დიპლომატიურ სამსახურშია, ინიშნება ლიტვაში რსფსრ-ს ელჩად. 1922 წლის 5 იანვრიდან 1923 წლის აპრილამდე არის ელჩი თურქეთში, 1923 წლიდან სსრკ-ს ელჩი ჩეხოსლოვაკიაში, 1927 წლიდან კი ჩინეთში. 1936 წელს დააპატიმრეს და მიუსაჯეს დახვრეტა. შინაგან საქმეთა სახალხო კომისრად ლავრენტი ბერიას მოსვლის შემდეგ მისი საქმე გადაიხედა. 1939 წელს გაათავისუფლეს. მეორე მსოფლიო ომის დროს 60 წლის ასაკში მოხალისედ მიდის ფრონტზე, ირიცხება სახალხო ლაშქრის 21-ე დივიზიაში, დივიზიის შტაბის ოპერატიული განყოფილების უფროსად. 1946 წლიდან პარტიულ სამუშაოზეა. გარდაიცვალა 1969 წელს. . ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: სემიონ არალოვი Secret Soldiers of the Revolution by Raymond W. Leonard, Greenwood Press 1999 Leaders of Soviet Military Intelligence accessed 28 March 2009
ბელარუსის უმაღლესი საფეხბურთო ლიგა

ბელარუსის უმაღლესი საფეხბურთო ლიგა (ბელარ. Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе) — პროფესიონალური საფეხბურთო ლიგა ბელარუსული კლუბებისთვის. წარმოადგენს ბელარუსის უმაღლეს საფეხბურთო ლიგას. სეზონი გაზაფხული–შემოდგომა ფორმატით მიმდინარეობს. ჩემპიონატში მონაწილეობას იღებს 16 კლუბი. სეზონის ბოლოს, მე-15 და მე-16 ადგილებზე გასულ გუნდებს ანაცვლებს პირველი ლიგაში პირველ და მეორე ადგილებზე გასული გუნდები. ბელარუსის ჩემპიონატი შეიქმნა 1992 წელს საბჭოთა კავშირის დაშლის და მისი ჩემპიონატის გაუქმების შემდეგ. ყველაზე მეტჯერ ქვეყნის ჩემპიონი ბორისოვის „ბატე“ გახდა, რომელმაც 15-ჯერ მოიპოვა ტიტული. მოქმედი გამარჯვებულია „ბატე“. უმაღლესი ლიგა ბელარუსის ფეხბურთის ფედერაციის ოფიციალურ საიტზე დაარქივებული 2018-12-12 საიტზე Wayback Machine. (რუსული) Belarus - List of Champions
აბუ დაჰბალ ალ-ჯუმაჰი

ვაჰბ იბნ ზამა აბუ დაჰბალ ალ-ჯუმაჰი (არაბ. أبو دهبل وهب بن زمعة الجمحي; დ. 640 — გ. 716) — არაბი პოეტი კურაიშის გვარისა. მოღვაწეობდა მექაში. ხალიფატის შინააშლილობაში ომაიანების წინააღმდეგ გამოდიოდა. იყო ე. წ. ახალი მიმართულების წინამორბედი პოეტი. სახელი გაითქვა როგორც ლირიკოსმა. მისი პოეზიის მთავარი თემაა სიყვარული. წერდა ოდებსაც და პოლიტიკური შინაარსის ელეგიებსაც. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 43.
აბუ დულამა

ზანდ იბნ ალ-ჯავნ აბუ დულამა (გ. 777) — არაბულენოვანი ზანგი პოეტი. მოღვაწეობდა ხალიფების ალ-მანსურისა და ალ-მაჰმადის კარზე. პოპულარობა მოიპოვა სატირული ლექსებით, რომლებიც შემორჩენილია საყოველთაოდ ცნობილი ანეკდოტების სახით. მისი მრავალი ხატოვანი გამოთქმა ანდაზად იქცა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 43.
ღაზი

ღაზი — ისლამურ სამყაროში მოხალისე მეომარი, რომელიც სარწმუნოების, სიმართლისა და სამართლიანობის დასაცავად იბრძვის. ისლამურ წყაროებში პირველად ეს ცნება X-XI საუკუნეში ჩნდება. განსაკუთრებულ მნიშვნელობას იძენს მოგვიანებით, XI-XV საუკუნეებში, ბიზანტიურ-სელჯუკური და ბიზანტიურ-ოსმალური ომების პერიოდში. იგი განსხვავდებოდა იანიჩარის ცნებისგან, რომელიც ღაზისგან განსხვავებით წარმოადგენდა რეგულარული ჯარის მებრძოლს. შემდგომში, ოსმალეთის იმპერიაში ღაზის მნიშვნელობა დაკონკრეტდა და მან მიიღო ომში გამარჯვებულის მნიშვნელობა. სულთან მეჰმედ II-ის დროიდან მოყოლებული ამ ტერმინმა საპატიო ტიტულის მნიშვნელობაც შეიძინა. ღაზის ტიტული იმ მონარქებსა და უმაღლეს მმართველებს ენიჭებოდათ, რომლებიც ურჯულოთა წინააღმდეგ ბრძოლებში გამარჯვებას მიაღწევდნენ. უბრალო მოხალისე მეომრებს კი ბაშიბუზუკები ეწოდათ. იანიჩარები არაბთა დაპყრობითი ომები „Ghazw“. Encyclopedia of Islam (CD-ROM v. 1.0 ed.). Brill. 1999. „Ghāzī“. Encyclopedia of Islam (CD-ROM v. 1.0 ed.). Brill. 1999. Lewis, Bernard (1991). The Political Language of Islam. University of Chicago Press. ISBN 0-226-47693-6. , p. 74 Firestone, Reuven (1999). Jihad: The Origins of Holy War in Islam. Oxford University Press. ISBN 0-19-512580-0. , p. 34 Peters, Rudolph (1996). Jihad in Classical and Modern Islam: A Reader. Markus Wiener Publishers. ISBN 1-55876-109-8.  იბნ რუშდი, Bidāyat al-Mujtahid wa-Nihāyat al-Muqtasid Wittek, Paul; & Heywood, Colin, translator (2002). The Rise of the Ottoman Empire. Curzon Press. ISBN 0-7007-1500-2.  Holt, Peter M., ed. (1970). The Cambridge History of Islam: Volume 1, The Central Islamic Lands. Cambridge University Press. ISBN 0-521-07567-X.  Robinson, Chase (2002). Islamic Historiography. Cambridge University Press. ISBN 0-521-62936-5.  Rid, Thomas (2009). „Razzia: A Turning Point in Modern Strategy“. Terrorism and Political Violence. 21 (4): 617–635. doi:10.1080/09546550903153449. Mohammed Bamyeh (2006). „The Nomands of Pre-Islamic Arabia“, რედ. Dawn Chatty: Nomadic societies in the Middle East and North Africa: entering the 21st century. BRILL, გვ. 33–49. ISBN 978-90-04-14792-8.  RoyalArk- Ottoman Turkey Kaziev, Shapi. Imam Shamil. "Molodaya Gvardiya" publishers. Moscow, 2001, 2003, 2006, 2010. ISBN 978-5-235-03332-0 Kaziev, Shapi. Akhoulgo. Caucasian War of 19th century. The historical novel. "Epoch", Publishing house. Makhachkala, 2008. ISBN 978-5-98390-047-9
აბუ თამამი

ჰაბიბ იბნ ავს აბუ თამამი (არაბ. أبو تمام حبيب بن أوس; დ. 804, 805, ან 807, ჯასიმი, დამასკთან — გ. 846, მოსული) — არაბი პოეტი, აბასიანების კარის მეხოტბე. მისი პოეტური დივანი შეიცავს ტრადიციულ ჟანრებს: ხოტბას, სატირას, დატირებასა და სხვა. ბუნების აღწერის ოსტატია. აბუ თამამის მცირე ზომის ლექსებისა და აფორიზმების სათავე ძველი არაბული ფოლკლორია. მის ფილოსოფიურ ლირიკას ბერძნული ფილოსოფიის გავლენა ატყვია. შეკრიბა არაბული პოეზიის ნიმუშები და შეადგინა ცნობილი ანთოლოგიები, მათ შორის „წიგნი სიმამაცისა“ („ქითაბ ალ-ჰამასა“), რომელშიც შევიდა როგორც ისლამამდელი, ისე აბასიანტა ხანის პოეტების საუკეთესო ლექსები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 43. ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 Абу-Темам // Энциклопедический словарь / под ред. И. Е. Андреевский — СПб: Брокгауз — Ефрон, 1890. — Т. I. — С. 48. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q656"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q602358"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q23892884"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q24327036"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19908137"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q4065721"></a> ↑ 2.0 2.1 2.2 G. W. T. Abu Tammam // Encyclopædia Britannica: a dictionary of arts, sciences, literature and general information / H. Chisholm — 11 — New York, Cambridge, England: University Press, 1911. — Vol. 1. — P. 81. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q84635010"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q867541"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18491435"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5607942"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q912887"></a> ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 Абу-Тамман-Тайи // Энциклопедический лексикон — СПб: 1835. — Т. 1. — С. 55. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q656"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q21282452"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q4532135"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q26236783"></a>
აბუ იუსუფი

იაკუბ იბნ იბრაჰიმ ალ-ანსარი ალ-ქუფი აბუ იუსუფი (არაბ. أبو يوسف; დ. 731 — გ. 13 სექტემბერი, 798) — არაბი სამართალმცოდნე, აბუ ჰანიფას მოწაფე და მიმდევარი. სახალიფოს პირველი ყადი ალ-ყუდათი. ცნობილია ჰარუნ ალ-რაშადის დავალებით დაწერილი მისი „ხარაჯის წიგნი“ („ქათიბ ალ-ხარაჯი“), რომელშიც მოცემულია პასუხები ხალიფის მიერ აბასიანთა სახალიფოს პოლიტიკურ-ადმინისტრაციული და ეკონომიკური ცხოვრების სხვადასხვა საკითხთან დაკავშირებით დასმულ საკითხებზე. წიგნი VII-VIII საუკუნებში სახალიფოს სოციალურ-ეკონომიკური ისტორიის ძვირფასი წყაროა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 43. ↑ Али-заде А. Абу Йусуф // Исламский энциклопедический словарь — Москва: Ансар, 2007. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18517268"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q16488478"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q4062223"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q80209491"></a> ↑ Али-заде А. Шейбани Мухаммад ибн Хасан // Исламский энциклопедический словарь — Москва: Ансар, 2007. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18517268"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q16488478"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q80234028"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q4062223"></a> ↑ Али-заде А. Ахмад ибн Ханбал // Исламский энциклопедический словарь — Москва: Ансар, 2007. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18517268"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q80211883"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q16488478"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q4062223"></a>
მიხეილ ფრუნზე

მიხეილ ვასილის ძე ფრუნზე (რუს. Михаи́л Васи́льевич Фру́нзе; დ. 1885 — გ. 31 ოქტომბერი, 1925) — მოლდოვური წარმომავლობის რუსი რევოლუციონერი, საბჭოთა სახელმწიფო და სამხედრო მოღვაწე. 1904 წლიდან იყო რსდმპ წევრი. იყო 1905 წლის 9 იანვრის „სისხლიანი კვირის“ მანიფესტაციისა და 1905-07 წლების რევოლუციის აქტიური მონაწილე. იყო სტოკჰოლმში გამართულ რსდმპ მე-4 ყრილობის დელეგატი. პირველი მსოფლიო ომის დროს იმყოფებოდა გადასახლებაში, სადაც ეწეოდა რევოლუციურ აგიტაციას. 1917 წლიდან იყო მინსკის გუბერნიის გლეხთა საბჭოების აღმასკომის თავმჯდომარე და ქალაქ მინსკის რსდმპ ქალაქკომის ორგანიზატორი. 1918 წლის აგვისტოდან იაროსლავლის სამხედრო ოლქის სამხედრო კომისარია. 1919 წლის თებერვლიდან ბოლშევიკთა მე-4 არმიის სარდალია, მაის-ივნისში თურქესტანის არმიის სარდალი. 1919-20 წლებში მისი სარდლობისას მოხდა ბუხარის საამიროს ოკუპაცია და გასაბჭოება. შემდეგ იყო სამხრეთის ფრონტის სარდალი. 1920 წლის 3 დეკემბრიდან სამხედრო რევოლუციური საბჭოს რწმუნებული უკრაინაში, უკრაინისა და ყირიმის შეიარაღებული ძალების მთავარსარდალი, ამავე დროის უკრაინის კომუნისტური პარტიის ცკ-ს წევრი. 1922 წლიდან უკრაინის სსრ-ს სახალხო კომისართა საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე. 1924 წლის მარტიდან სსრკ სამხედრო რევოლუციური საბჭოს თავმჯდომარისა და სამხედრო და საზღვაო საქმეთა სახალხო კომისრის მოადგილე. იმავე წლის აპრილიდან წითელი არმიის მთავარი შტაბის უფროსი. 1925 წლის იანვრიდან ლევ ტროცკის გადაყენების შემდეგ ინიშნება სამხედრო რევოლუციური საბჭოს თავმჯდომარედ და სამხედრო და საზღვაო საქმეთა კომისრად. გარდაიცვალა ოპერაციის დროს. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მიხეილ ფრუნზე Prominent Russians: Mikhail Frunze Russiapedia Frunze's writings on military theory დაარქივებული 2007-06-22 საიტზე Wayback Machine. ↑ Find a Grave — 1996. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q63056"></a> ↑ 2.0 2.1 ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ 3.0 3.1 Proleksis enciklopedija, Opća i nacionalna enciklopedija — 2009. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3407324"></a> ↑ 4.0 4.1 Фрунзе Михаил Васильевич // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a> ↑ Историческая энциклопедия Сибири / под ред. В. А. Ламин — Новосибирск: 2009. — ISBN 5-8402-0230-4 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q4253570"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q883"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q113559915"></a>
აბუ ლ-ათაჰია

აბუ ისჰაკ ისმაილ იბნ ალ-კასიმ იბნ სუვაიდ იბნ ქაისანი აბუ ლ-ათაჰია (არაბ. أبو العتاهية; დ. 748, ქუფა — გ. 826, ან 828 ბაღდადი) — არაბი პოეტი, ფილოსოფიური ლირიკის პირელი წარმომადგენელი, ზუჰდიას ჟანრის ფუძემდებელი არაბულ პოეზიაში. ახალგაზრდობაში თიხის ჭურჭლით ვაჭრობდა. შემდეგ ბაღდადში აბასიანი ხალიფების (ალ-მაჰდის, ჰარუნ ალ-რაშიდის, ალ-მამუნის, ალ-ამინის) კარის პოეტი იყო. განიცადა მანიქევლური იდეების გავლენა, ერეტიკოსობა დასდეს ბრალად. მის ღაზალებსა და ე. წ. ღვინის ლექსებს იმ დროის გამოჩენილი მომღერლები ასრულებდნენ. ღაზალებში ასახულია პოეტის უიღბლო სიყვარული სამეფო კარის მხევალ უთბასადმი. ასკეტურ ლექსებში („ზუჰდიათი“) მსჯელობს სიცოცხლის აზრზე, სიკვდილის გარდაუვალობის, ამქვეყნიური ცხოვრების ამაოებისა და საოციალური უსამართლოების შესახებ. აბუ ლ-ათაჰია იყო პოეტური მეტრიკის ნოვატორი. გავლენა მოახდინა არაბული ფილოსოფიური ლირიკის უდიდეს წარმომადგენელ ალ-მაარიზე. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 44. ↑ 1.0 1.1 1.2 კრუგოსვეტი — 2000. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2627728"></a> ↑ 2.0 2.1 2.2 G. W. T. Abu-l-'Atahiya // Encyclopædia Britannica: a dictionary of arts, sciences, literature and general information / H. Chisholm — 11 — New York, Cambridge, England: University Press, 1911. — Vol. 1. — P. 79. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5607942"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q84652452"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18491435"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q867541"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q912887"></a>