laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
მორიგე ჯარი

მორიგე ჯარი, მორიგე ლაშქარი — სახელმწიფოს შეიარაღებული ძალების სახეობა XVIII საუკუნის II ნახევრის ქართლ-კახეთის სამეფოში. წარმოადგენდა რეგულარული არმიის სისტემაზე გარდამავალ საფეხურს. ჩამოაყალიბა XVIII საუკუნის 50-იან წლებში ერეკლე II-მ. საბოლოოდ გაფორმდა 1774 წელს მორიგის ლაშქრობის განაჩენით და მორიგე ჯარში გაუსვლელობისათვის 1776 წელს დამატებით გამოცემული განწესებით. აღწერილ იქნა ქართლ-კახეთის სამეფოს მამრობითი მოსახლეობა. ქვეყანა დაიწყო 12 ერთეულად. მორიგე ჯარში უნდა ემსახურა ყველა წოდების სრულწლოვან მამაკაცს წელიწადში ერთი თვე თავისი ხარჯითა და იარაღით. მოლაშქრე გლეხი სასურსათო გადასახადისაგან თავისუფლდებოდა. ხელმოკლე გლეხი ბატონს სურსათითა და იარაღით უნდა უზრუნველყო. მორიგე ჯარისგან თავისუფლდებოდნენ მხოლოდ ვაჭრები და ზოგიერთი ხელოსნები. მორიგე ჯარი იყოფოდა ცალკე ერთეულებად, რომელთა მეთაურს მეფე ნიშნავდა. საერთო ხელმძღვანელი იყო ლევან ბატონიშვილი. ერეკლე II-მ თბილისში გახსნა ზარბაზნების, ყუმბარებისა და ტყვია-წამლის დასამზადებელითოფხანა, რომლის ხელმძღვანელადაც დანიშნა რუსეთსა და ევროპაში განსწავლული არტილერისტი პაატა ანდრონიკაშვილი. მორიგე ჯარის შექმნით ერეკლე II წოდებრივ ფეოდალურ ლაშქარს შლიდა და აწესებდა საყოველთაო სამხედრო სამსახურს მოწინავე ქვეყნების წაბაძვით. მორიგე ჯარმა შესაძლებელი გახადა სამეფოში ერთდროულად 5 ათასი მოლაშქრის გამოყვანა. ის მეფის ხელისუფლების განმტკიცებისა და გარეშე მტრებისაგან ქვეყნის თავდასაცავად იყო შექმნილი და სოციალურ-ეკონომიკური და პოლიტიკური პროგრესის საქმეს ემსახურებოდა. მორიგე ჯარის შექმნის შედეგად ლეკთა შემოსევები შემცირდა, მოსახლეობა სამალავიდან გამოვიდა და მშვიდობიან შრომას შეუდგა, სოფლები მოშენდა, მაგრამ ქართლ-კახეთის სამეფოს ჩამორჩენილი ვაჭრობა-მრეწველობის და ბურჟუაზიის არარსებობის გამო სამეფოს არც ბიუჯეტი და არც ადამიანური რესურსი არ გააჩნდა მსგავსი რეფორმის სიმტკიცისთვის. მორიგე ჯარის არსებობა ხელსაყრელი არ იყო თავადებისათვის, ვინაიდან გლეხი ჯამაგირზე მყოფი სამხედრო მოხელის საშუალებით უშუალოდ მეფეს დაექვემდებარა და იგი ბატონისაგან ხსნას მეფის ხელისუფლების გაძლიერებაში ეძებდა. მორიგე ჯარის დასუსტებაში თავისი როლი ითამაშა 1781 წელს ჯარის მხედართმთავრის, ლევან ბატონიშვილის, სიკვდილმაც. 1787 წლისთვის ქვეყნის რეაქციული ძალების საერთო მცდელობის შედეგად, მორიგე ლაშქარი შემცირდა. მისი ადგილი დაიკავა დაქირავებული ჯარის თავისებურმა სახეობამ — მორიგე ყარაულმა. ნადარეიშვილი გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 124-125. ბერძენიშვილი ნ., საქართველოს ისტორიის საკითხები, წგნ. 6, თბილისი, 1973; კლიმიაშვილი ა., მორიგე ლაშქრის საკითხისათვის XVIII საუკუნის მეორე ნახევრის აღმოსავლეთ საქართველოში, «ხელნაწერთა ინსტიტუტის მოამბე», 1963, ტ. 5; ქიქოძე, გ., „ერეკლე II“, თბილისი: სახელგამი, 1942. — გვ. 153-163.
მორიგის ლაშქრობის განაჩენი

მორიგის ლაშქრობის განაჩენი 1774 — ძველი ქართული ადმინისტრაციული და სამხედრო სამართლის მნიშვნელოვანი ძეგლი. შეიმუშავა დარბაზმა. მოქმედებდა 1774 წლის იანვრიდან ქართლ-კახეთის სამეფოში (თუშეთისა და ფშავ-ხევსურეთის გამოკლებით). შედგება შესავლისა და 37 მუხლისაგან. მორიგის ლაშქრობის განაჩენის შედგენის მიზანი იყო მუდმივი ლაშქრის — მორიგე ჯარის შექმნა. ამ გზით მეფე ერეკლე II ცდილობდა ფეოდალთა განკერძოებულობის შეზღუდვას და ცენტრალური ხელისუფლების გაძლიერებას. ამიერედან ლაშქრად გაწევა უნდა მომხდარიყო არა შეწერით ან კომლზე კაცის დაძახებით, არამედ მოსახლეობის აღწერის დავთრების მიხედვით. ლაშქრობის შემძლე ყოველ მამაკაცს წელიწადში ერთი თვე უნდა ემსახურა სამეფო ლაშქარში. „სარდრები“, მინბაშები და უზბაშები, როგორც უშუალოდ მეფისადმი დამორჩილებული მოხელეები, სამეფო ლაშქარში მებატონე ფეოდალზე მეტი ძალისანი იყვნენ. სამხედრო დანაშაულისათვის სასჯელი ემუქრებოდა მაღალი წოდების წარმომადგენლებსაც. ისჯებოდა დანაშაულის განუცხადებლობაც (მუხლი 16). მორიგის ლაშქრობის განაჩენმა შესაძლებელი გახადა სამეფოში ერთდროულად 5 ათასი მოლაშქრის გამოყვანა. 1787 წლისთვის ქვეყნის რეაქციული ძალების საერთო მცდელობის შედეგად, მორიგე ლაშქარი შემცირდა. მისი ადგილი დაიკავა დაქირავებული ჯარის თავისებურმა სახეობამ — მორიგე ყარაულმა. ნადარეიშვილი გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 125.
ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2008: პლეი-ოფი

2008 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის პლეი-ოფი მიმდინარეობდა 19 ივნისიდან 29 ივნისამდე. მთავარი სტატია: ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2008: ფინალი. ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2008 უეფა-ს საიტზე.
ფლენსბურგის უმაღლესი სკოლა

ფლენსბურგის უმაღლესი სკოლა — შლეზვიგ-ჰოლშტაინის 9 უმაღლეს სასწავლებელთაგან ერთ-ერთია. სასწავლებელი მდებარეობს ქალაქ ფლენსბურგის ცენტრის სამხრეთით ზანდბერგის კამპუსზე. სასწავლებელი გერმანიის ფარგლებს გარეთ ცნობილია შემდეგი ინგლისური სახელწოდებით Flensburg University of Applied Sciences, ანუ ფლენსბურგის გამოყენებით მეცნიერებათა უნივერსიტეტი. უმაღლესი სასწავლებელი დაარსდა 1886 წელს და მაშინ ერქვა საზღვაო მემანქანეთა სამეფო სკოლა და მიიღო სახელმწიფო პროფესიულ-ტექნიკური უმაღლესი სასწავლებლის სტატუსი. დღესდღეობით ფლენსბურგის უმაღლეს სკოლაში 3.000–მდე სტუდენტი სწავლობს. უმაღლეს სასწავლებელში ეკონომიკისა და ტექნიკის სასწავლო განყოფილებები ფუნქციონირებს და ამზადებს ბაკალავრ და მაგისტრ სპეციალისტებს. 2007 წლიდან კი ფლენსბურგის უნივერსიტეტთან დაარსებულ ფლენსბურგის სკოლაში სპეციალობების შესწავლის გარდა ეკონომიკის და სოციოლოგიის დარგში ხარისხის დაცვის საშუალება არსებობს. საწარმოს ეკონომიკა (M.A.) ეკონომიკა / ინფორმატიკა (B.Sc.) საერთაშორისო საგნობრივი კომუნიკაცია (B.A. / M.A.) გამოყენებითი მათემატიკა (B.Sc.) ბიოტექნოლოგია/საპროცესო მართვის ტექნიკა (B.Sc./M.Sc.) კომპიუტერულად მართვადი მექანიკური ინჟინერია (M.Sc.) ელექტროტექნიკა (B.Eng.) ენერგიისა და გარემოს დაცვის მენეჯმენტი (B.Eng.) ელექტრონული ენერგიების სისტემათა ტექნიკა (B.Eng.) ინფორმატიკა (ტექნიკური ინფორმატიკა და მედიის ინფორმატიკა) (B.Sc.) კომუნიკაციების ტექნოლოგია (B.Eng./M.Eng.) მანქანთამშენებლობა (B.Eng.) საზღვაო-სახომალდო წარმოების ტექნიკა და საზღვაო-სახომალდო წარმოება (B.Eng. და ოფიცერი-ტექნიკოსი / ნავტიკოსი–ოფიცერი) საზღვაო-სახომალდო ტექნიკა (B.Eng. ოფიცერი-ტექნიკოსი) საზღვაო მიმოსვლა, ნავტიკა და ლოგისტიკა (B.Eng.) Webseite der FH Flensburg Virtuelle Campustour der FH Flensburg დაარქივებული 2008-04-10 საიტზე Wayback Machine. Asta der FH Flensburg დაარქივებული 2008-12-04 საიტზე Wayback Machine. Webseite der Universität Flensburg Webseite der Flensburg School der Universität Flensburg დაარქივებული 2008-08-19 საიტზე Wayback Machine. ↑ ROR Data — v1.19 — 2023. — doi:10.5281/ZENODO.7644942 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q116976023"></a> ↑ 2.00 2.01 2.02 2.03 2.04 2.05 2.06 2.07 2.08 2.09 2.10 2.11 2.12 2.13 2.14 2.15 2.16 2.17 2.18 2.19 2.20 2.21 2.22 2.23 Statistisches Bundesamt Deutschland - GENESIS-Online <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q110063591"></a> ↑ 3.0 3.1 https://hs-flensburg.de/kontakt ↑ https://www.dfn.de/verein/mv/mitglieder/ ↑ https://www.hrk.de/mitglieder/mitgliedshochschulen/fachhochschulen/
მინბაში

მინბაში (აზერბ. მინ — ათასი, თურქ. ბაში — უფროსი) — ათასეულის უფროსი, ათასისთავი გვიანდელ ფეოდალურ საქართველოში. ქართლის სამეფოში მინბაში XVII საუკუნეში ირანის საოკუპაციო ჯარის უფროსად, თბილისის ციხისთავად ჩანს. XVIII საუკუნის II ნახევრიდან მინბაში არა მარტო ციხის უფროსია, არამედ მორიგე ჯარში მაღალი თანამდებობის პირიც, რომელსაც ჯარის წვრთნაც ევალება. დროთა ვითარებაში მინბაშის სახელოში სახელწოდების გარდა უცხოური არაფერი დარჩა. მინბაში, როგორც სამხედრო მოხელე იხსენიება XVIII საუკუნის მიწურულში შედგენილ სახელმწიფოებრივი რეფორმისა და სამართლის პროექტებშიც. კეკელია მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 707. სურგულაძე ი., საქართველოს სახელმწიფოსა და სამართლის ისტორიისათვის, ტ. 1, თბ., 1952, გვ. 292-295.
აგათა ბარბარა

აგათა ბარბარა (დ. 11 მარტი, 1923, ზაბარი — გ. 4 თებერვალი, 2002, ზაბარი) — მალტის პირველი ქალი პრეზიდენტი (1982-1987). დაიბადა ჯოზეფ და ანტონია ბარბარების ცხრაშვილიან ოჯახში. განათლებით ფილოლოგი. 1940-1947 წლებში იყო საშუალო სკოლის პედაგოგი. 1955-1958 და 1971-1974 წლებში დომინიკ მინტოფისა და უგო მიფსუდ ბონიჩის მთავრობებში ეკავა განათლების მინისტრის თანამდებობა. 1982 წლის 16 თებერვალს აირჩიეს ქვეყნის პრეზიდენტად. 1987 წლის 15 თებერვალს ხუთწლიანი ვადის გასვლისთანავე გადადგა თანამდებობიდან, აქტიურ პოლიტიკურ ცხოვრებას ჩამშორდა და საცხოვრებლად გადავიდა მშობლიურ ქალაქ ზაბარში. სადაც გარდაიცვალა კიდეც 2002 წელს. 2006 წლის 26 აპრილს მალტის პრეზიდენტმა ედუარდ ფენეჩ ადამიმ ქალაქ ზაბარის ცენტრალურ მოედანზე საზეიმოდ გახსნა აგათა ბარბარას მონუმენტი. ქალი პრეზიდენტების სია ოფიციალური ბიოგრაფია დაარქივებული 2001-11-21 საიტზე Wayback Machine.
კარმენ პერეირა

კარმენ პერეირა (დ. 1937 — გ. 4 ივნისი, 2016, ბისაუ) — გვინეა-ბისაუს დროებითი და მსოფლიოს პირველი შავკანიანი ქალი პრეზიდენტი (14 მაისი–16 მაისი, 1984). პოლიტიკური მოღვაწეობა დაიწყო 1962 წელს, როდესაც გაწევრიანდა გვინეისა და მწვანე კონცხის კუნძულების დამოუკიდებლობის აფრიკულ პარტიაში (რევოლუციური მოძრაობა, რომლის მიზანი იყო დასავლეთ აფრიკაში პორტუგალიის ორი კოლონიისათვის დმოუკიდებლობის მოპოვება). პოლიტიკური აქტივობის გამო ოჯახთან ერთად წავიდა ემიგრაციაში და წლების მანძილზე ცხოვრობდა სენეგალში, ხოლო შემდეგ საცოვრებლად წავიდა საბჭოთა კავშირში, სადაც შეისწავლა მედიცინა. 1980 წლის სახელმწიფო გადატიალების შემდეგ დაბრუნდა გვინეა-ბისაუში და არჩეულ იქნა პარლამენტის წევრად. 1981-1983 წლებში ეკავა ჯანმრთელობის დაცვისა და სოციალურ საკითხთა მინისტრის თანამდებობა. ოდნავ მოგვიანებით კი აირჩიეს პარლამენტის თავმჯდომარედ. 1990-1991 წლებში კი იყო სახელმწიფო მინისტრი. 1984 წელს ახალი კონსტიტუციის საფუძველზე, სახელმწიფოს მოქმედი პრეზიდენტი ჟოან ბერნარდო ვიეირა გადაგა, ხოლო მისი ადგილი დაიკავა პარლამენტის თავმჯდომარემ, კარმენ პერეირამ. ორი დღის შემდეგ დაუბრუნდა პარლამენტს, რომელსაც ხელმძღვანელობდა 1992 წლამდე. გარდაიცვალა 2016 წლის 4 ივნისს 79 წლის ასაკში. ქალი პრეზიდენტების სია WOMEN IN POWER 1940-1970 ↑ https://www.uccla.pt/noticias/faleceu-carmen-pereira-mulher-de-todas-frentes ↑ http://www.gbissau.com/wp-content/uploads/2016/06/Comunicado-a-Imprensa-dos-cinco-Parceiros-Internacionais-da-Gui.pdf ↑ Carmen Pereira, Bissau-Guinean politician, Died at 79[მკვდარი ბმული]
მორონობუ ჰისიკავა

მორონობუ ჰისიკავა (დ. დაახლოებით 1618 - გ. დაახლოებით 1694), იაპონელი გრაფიკოსი, ფერმწერი, ქსილოგრაფიის სკოლის (უკიიო-ე) ფუძემდებელი. ქმნიდა ალბომ-წიგნებს („ოსაკის ამბები“, 1668; „ამ ხრწნადი წუთისოფლის ქალთა 100 გამოსახულება“, 1681 და სხვა), აგრეთვე ესტამპებს, რომლებზეც გამოსახავდა სცენებს ხალხის ცხოვრებიდან და ლამაზ ქალებს (ყველა ქსილოგრაფია). ეს ნამუშევრები გამოირჩევა უშუალობითა და იუმორით, მკაფიო და დინამიკური კონტურებით, ძლიერი, მეტყველი შტრიხებით. ქსე, ტ. 7, გვ. 127, თბ., 1984
კორასონ აკინო

კორასონ აკინო (ქალიშვილობის გვარი — კოხუანგკო; დ. 25 იანვარი, 1933, პამპანგის პროვინცია — გ. 1 აგვისტო, 2009) — ფილიპინებისა და აზიის პირველი ქალი პრეზიდენტი (25 თებერვალი, 1986 — 30 ივნისი, 1992). ფილიპინელი ოპოზიციონერი პოლიტიკოსის ბენინგო აკინოს (1932–1983) მეუღლე. წარმოშობით ჩინელი. პირველადი განათლება მიიღო ფილიპინების ერთ-ერთ კათოლიკურ სკოლაში, რის შემდეგაც სწავლა გააგრძელა ნიუ-იორკის მაუნტ-სენტ-ვინსენტის კოლეჯში, სადაც შეისწავლა იურიდიული მეცნიერება. სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ კი მიიღო ფილოლოგიური განათლება მანილის უნივერსიტეტში. ფერდინანდ მარკოსის დიქტატორული რეჟიმის მიერ მეუღლის მკვლელობის შემდეგ (1983) აქტიურად ჩაება პოლიტიკაში, თუმცა ბავშვობიდანვე პოლიტიკოსების ოჯახში იზრდებოდა (პაპა ფილიპინელი სენატორი იყო, ხოლო მამა — კონგრესმენი). 1986 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში, რომელიც მოქმედმა რეჟიმმა გაყალბების ფონზე ჩაატარა, დაიკავა მეორე ადგილი და წამოიწყო სამოქალაქო დაუმორჩილებლობის მოძრაობა, რასაც მოჰყვა სახელმწიფო გადატრიალება და დიქტატორ ფერდინანდ მარკოსის რეჟიმის დამხობა (25 თებერვალი, 1986). ჰყავს 5 შვილი და 7 შვილიშვილი. გარდაიცვალა 2009 წლის 1 აგვისტოს 76 წლის ასაკში გულის შეტევის შედეგად, მაკატის სამედიცინო ცენტრში. ქალი პრეზიდენტების სია კორასონ აკინოს ოფიციალური საიტი Time Woman of the Year: Corazon "Cory" Aquino დაარქივებული 2013-08-19 საიტზე Wayback Machine. President Cory's historic speech before the U.S. Congress Malacañang Museum Official Biography დაარქივებული 2009-01-23 საიტზე Wayback Machine. Prayers - prayforcory.com დაარქივებული 2014-12-18 საიტზე Wayback Machine. NYTimes obituary President Aquino in Time Magazine's Year ender დაარქივებული 2009-12-22 საიტზე Wayback Machine.
კაროლინ ბონაპარტი

კაროლინ ბონაპარტი (Marie Annonciade Caroline Bonaparte Murat) (დ. 24 მარტი, 1782, აიაჩო, კორსიკა – გ. 18 მაისი, 1839) — შვილი კარლო ბუონაპარტესი და ლეტიცია რამოლინოსი. ელიზას ჰყავდა 12 დედმამიშვილი. ნაპოლეონ ბუონაპარტე (1764/1765 – 17 აგვისტო 1765) მარია ანა ბუონაპარტე (3 იანვარი 1767 – 1 იანვარი 1768) ჟოზეფ ბონაპარტი (7 იანვარი 1768 – 28 ივლისი 1844) ნაპოლეონ ბონაპარტი (15 აგვისტო 1769 – 5 მაისი 1821) მარია ანა ბუონაპარტე (1770), მარია ანა ბუონაპარტე (14 ივლისი – 23 ნოემბერი 1771), ერთი დაუბადებელი ძმა ელიზა ბონაპარტი (13 იანვარი 1777 – 7 აგვისტო 1820), ლუსიენ ბონაპარტი (21 მაისი 1775 – 29 ივნისი 1840), ლუის ბონაპარტი (2 სექტემბერი 1779 – 25 ივლისი 1844), პოლინ ბონაპარტი (20 ოქტომბერი 1780 – 9 ივნისი 1825), ჟერომ ბონაპარტი (15 ნოემბერი 1784 - 24 ივნისი 1860), ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“
მოსავალი

მოსავალი — ქართული ორკვირეული სასოფლო-სამეურნეო ჟურნალი. გამოდიოდა 1909–1917 წლებში თბილისში. იბეჭდებოდა სოფლის მეურნეობის წარმოების ყველა დარგის მასალები. თანამშრომლობდნენ იაკობ გოგებაშვილი, ა. სარაჯიშვილი, მ. ჯანაშვილი, ე. თაყაიშვილი, შ. დედაბრიშვილი, ი. წინამძღვრიშვილი, ე. ნაკაშიძე, მ. მამულაშვილი და სხვები. ჟურნალს სცემდა კავკასიის საიმპერატორო სასოფლო-სამეურნეო და ქართული სასოფლო-სამეურნეო საზოგადოებები. სულ გამოვიდა 133 ნომერი. თოდუა გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 130.
აზიისა და აფრიკის ინსტიტუტი

აზიისა და აფრიკის ინსტიტუტი შეიძლება აღნიშნავდეს: აზიისა და აფრიკის ინსტიტუტი — აზიისა და აფრიკის ინსტიტუტი თბილისში აზიისა და აფრიკის ინსტიტუტი — აზიისა და აფრიკის ინსტიტუტი მოსკოვში აზიისა და აფრიკის ინსტიტუტი — აზიისა და აფრიკის ინსტიტუტი ჰამბურგში
ისლამოლოგია

ისლამოლოგია (ასევე ისლამცოდნეობა, ანდა უფრო იშვიათად ისლამისტიკა) — სამეცნიერო დისციპლინა და იკვლევს ისლამს როგორც რელიგიას, ისლამურ საზოგადოებებსა და კულტურებს. ისლამოლოგია ორიგინალურ ტექსტებზე დაყრდნობით, რომლებიც ძირითადად არაბულ ენაზეა შესრულებული, მეცნიერულად შეისწავლის, აანალიზებს როგორც საკუთრივ ისლამურ წერილობით ძეგლებსა და ისლამური სამყაროს ისტორიას, ასევე ყურანს, ჰადისს, ისლამურ სამართალსა და ისლამურ ლიტერატურას. ყოველივედან გამომდინარე არაბული ენის შესწავლის გარეშე წარმოუდგენელია ამ მეცნიერების დაუფლება. ზოგან, ევროპულ ენებზე არსებული შესაბამისი ლიტერატურის კითხვისას შეიძლება შევხვდეთ სიტყვას ისლამისტი. მოცემული ტერმინით სულ რამდენიმე წლის წინათ მართლაც აღნიშნავდნენ ისლამის სპეციალისტს გამოდიოდნენ-რა სიტყვაფორმიდან ისლამისტიკა. დღესდღეობით, სიტყვა „ისლამისტი“ რელიგიურ-პოლიტიკური შეფერილობის ნეოლოგიზმად გადაიქცა, ხოლო მის ადგილას დამკვიდრდა დარგის გამოსახატავად ისლამოლოგია, ისლამის მკვლევარისა კი ისლამოლოგი, ანუ ქართულად ისლამცოდნე დამკვიდრდა. ისლამოლოგიას შეისწავლიან გერმანიის უნივერსიტეტებში. სწავლება მოიცავს ისლამური აღმოსავლეთის რელიგიას, კულტურასა და ისტორიას. სტუდენტები, რომელთაც ძირითად სპეციალობად აქვთ არჩეული ისლამოლოგია ან არაბისტიკა შეისწავლიან აგრეთვე არაბულ სალიტერატურო ენას და მეორე აღმოსავლურ ენას სპარსულს ან თურქულს, განსაკუთრებულ შემთხვევებში კი ურდუს ან ინდონეზიურს. განსაკუთრებული ყურადღება ექცევა პოლიტიკური ისლამის შესწავლას. არანაკლები ყურადღება ეთმობა აგრეთვე ისლამური აღმსარებლობის წიაღში აღმოცენებული ხალხური ტრადიციების შესწავლას. აღმოსავლეთმცოდნეობა არაბისტიკა ირანისტიკა იუდაისტიკა ოსმანისტიკა თურქოლოგია აზიისა და აფრიკის ინსტიტუტი თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჰუმანიტარული ფაკულტეტის გვერდი დაარქივებული 2007-07-08 საიტზე Wayback Machine. თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. აღმოსავლეთმცოდნეობა დაარქივებული 2007-07-08 საიტზე Wayback Machine. Network for Islamic Studies[მკვდარი ბმული] Oxford Centre for Islamic Studies MA degree in Islamic Studies through distance learning Institute of Islamic Studies at McGill University Article from The University of Chicago Chronicle Study Islamic Business in Indonesia A history of Islamic culture Islamic Civilization Muslim Philosophy Well Organized Islamic Portal for Islamic Studies According to Quran and Sunnah - as per the beliefs of Ahl as Sunnah wal Jamah - Salaf as Salih Reading Quran Maktaba al-Ashrafia დაარქივებული 2008-02-15 საიტზე Wayback Machine. : An Online Interlocutory Locus for Islamic Studies and Literary Theory. Al-Azhar University დაარქივებული 2007-07-05 საიტზე Wayback Machine.
ბლეზ დე ვიჟნერი

ბლეზ დე ვიჟნერი (ფრანგ. Blaise de Vigenère; დ. 5 აპრილი, 1523 — გ. 19 თებერვალი, 1596) — ფრანგი დიპლომატი, კრიპტოგრაფი და ალქიმიკოსი. გამოგონება შიფრისა, რომელსაც ახლა ეწოდება ვიჟნერის შიფრი, XIX საუკუნეში შეცდომით სწორედ მას მიეწერა. ვიჟნერი დაიბადა სოფელ სან-პურსენში. 17 წლის ასაკში ის ეზიარა დიპლომატიურ კარიერას, რომელსაც მიყვებოდა ოცდაათი წლის განმავლობაში, პენსიაში გასვლამდე (1570). 24 წლის იყო როდესაც შევიდა Duc-ის მომსახურების ცენტრში. 1549 წელს ის ესტუმრა რომს დიპლომატიური მისიით, სადაც მან 2 წელი გაატარა, და დაბრუნდა 1566 წელს. ერთხელაც ამ სტუმრობის დროს მან წაიკითხა წიგნები კრიპტოგრაფიაზე და აგრეთვე კრიპტოლოგიაზე. როდესაც ვიჟნერი გავიდა პენსიაზე, 47 წლის ასაკში, მან შესთავაზა თავისი ერთი წლის პენსია და 1000 წიგნი პარიზის ღარიბებს. ის დაქორწინდა უცნობ ქალბატონზე, მარი ვარზე. პენსიაზე გასვლის შემდეგ, მან დაწერა ოცზე მეტი წიგნი, ესენი იყო: კომეტების ტრაექტორია; ციფრების ტრაექტორია (1586). მან ციფრების ტრაექტორიაში აღწერა თავისი მოსაზრება დაშიფრულ სიტყვა-გასაღებზე. ეს შიფრაციის სისტემა იყო გსატეხად ყველაზე ძნელი იმ დროისთვის. 1584 წელს ის გახდა მეფე ჰენრი მესამის მდივანი საფრანგეთში. ბლეზ დე ვიჟნერი გარდაიცვალა 1596 წელს ყელის კიბოს დიაგნოზით. ის დაასაფლავეს წმინდა ეტიენ-მონტის ეკლესიაში, რომელიც მდებარეობს პარიზში, კერძოდ - V უბანში. Version numérique de Traicté des Chiffres sur le site de la bnf
ჩუკისაკის დეპარტამენტი

ჩუკისაკა (ესპ. Chuquisaca) — დეპარტამენტი სამხრეთ ბოლივიაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი სუკრე. ფართობი 51,5 ათასი კვ. კმ. ტერიტორიის უდიდესი ნაწილი მთიანია. მთავარი მდინარეებია პილკომაიო (მდ. პარანას აუზი) და რიო-გრანდე (მდ. ამაზონის აუზი) ჩუკისაკას დეპარტამენტი დაყოფილია 10 პროვინციად, ეს პროვინციები იყოფა 29 მუნიციპალიტეტად, ხოლო მუნიციპალიტეტები, თავის მხრივ, იყოფა კანტონებად. Chuquisaca Travel Guide დაარქივებული 2010-01-24 საიტზე Wayback Machine. Weather in Chuquisaca დაარქივებული 2020-10-06 საიტზე Wayback Machine. Bolivian Music and Web Varieties დაარქივებული 2006-08-21 საიტზე Wayback Machine. Lots of photos of indigenous fiestas, including the famous Pujllay of Tarabuco and the Tarabuco market დაარქივებული 2016-04-07 საიტზე Wayback Machine.
მოსაკარგავე

მოსაკარგავე — XI-XII საუკუნეების საქართველოში უმთავრესად სამეფო კარის მოხელე, რომელსაც ეძლეოდა „საკარგავი“ — პირობით მფლობელობაში მიცემული მიწის ნაკვეთი, ან ზოგჯერ მის სანაცვლოდ ფული. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 130.
მოსინიკები

მოსინიკები — ერთ-ერთი ძველი ქართველი ტომი სამხრეთ კოლხეთში. ცხოვრობდნენ ადრინდელ ანტიკურ ხანაში შავი ზღვის სანაპიროზე, ტრაპეზუნტისსა და კერასუნტის დასავლეთით. ძვ. წ. V საუკუნეში მოსინიკები ამ რაიონის სხვა ქართველ ტომებთან ერთად შედიოდნენ სპარსეთში, XIX სატრაპიაში. მრავალ ცნობას მათ შესახებ გვაწვდვის ძველი ბერძენი ავტორი ქსენოფონტი, რომელსაც ძვ. წ. 401 წელს გაუვლია მოსინიკებით დასახლებულ ტერიტორიაზე. ამ დროს არსებობდა მოსინიკების ორი დიდი გაერთიანება, რომლებიც ეომებოდნენ მთავარი ქალაქის დასაუფლებლად, სადაც ციტადელი იყო. მოსინიკებს მოჰყავდათ ხორბალი, მისდევდნენ თევზჭერას, საკვებად ფართოდ იყენებდნენ წაბლს; სცოდნიათ ღვინის დაყენებაც. მოსინიკებს მჭიდრო სავაჭრო ურთიერთობა ჰქონდათ კერასუნტისა და ტრაპეზუნტის ბერძენ მოახალშენეებთან. მათ „მეფეს“ (შეიძლება იგულისხმება მთავარი ქურუმი) რეზიდენცია ხის მაღალ კოშკში ჰქონია. მოსინიკებში განვითარებული უნდა ყოფილიყო ლითონების დამუშავება. ზოგი ავტორი ფიქრობს, რომ სიტყვა „თითბრის“ სახელწოდება ევროპულ ენებში (Messing) მოსინიკების სახელიდან მომდინარეობს. მელიქიშვილი გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 134. საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 1, თბ., 1970
მიხეილ იშხნელი

მიხეილ ნიკოლოზის ძე იშხნელი (დ. 1886, სოფ. არადეთი, ახლანდ. ქარელის მუნიციპალიტეტი, — გ. 20 თებერვალი, 1938, ქ. მინუსინსკი, კრასნოიარსკის მხარე, რუსეთი) — ქართველი პოლიტიკური მოღვაწე, ექიმი. მიხეილ იშხნელი დაიბადა სოფელ არადეთში 1886 წელს. უმაღლესი სამედიცინო განათლება რუსეთში მიიღო. საექიმო მოღვაწეობის პარალელურად მონაწილეობდა საზოგადოებრივ და პოლიტიკურ ცხოვრებაში. იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრი (1915 წლიდან). I მსოფლიო ომში (1914-1918) სამხედრო ექიმად მსახურობდა ჩრდილოეთის ფრონტზე. 1918 წლიდან მოღვაწეობდა საქართველოში. იყო დამოუკიდებელი ნაციონალ-დემოკრატიული (ეროვნული) პარტიის მთავარი კომიტეტის წევრი. 1921 წელს საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ აქტიურად მონაწილეობდა გამათავისუფლებელ მოძრაობაში. იყო ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის ცენტრალური კომიტეტის და საქართველოს დამოუკიდებლობის კომიტეტის „სამხედრო კომისიის“ წევრი. უშუალოდ იყო ჩართული 1924 წლის აგვისტოს აჯანყების მომზადებაში. აჯანყების წინ ფარულად იმყოფებოდა ჩაჩნეთში ადგილობრივ მეამბოხეებთან ერთობლივი მოქმედების შესათანხმებლად. გამოსვლების ჩახშობის შემდეგ დამოუკიდებლობის კომიტეტის სხვა ლიდერებთან ერთად დააპატიმრეს შიომღვიმეში. მიუსაჯეს დახვრეტა, რომელიც შეეცვალა 10 წლით თავისუფლების აღკვეთით „სასტიკი იზოლაციით“. 1934 წელს 3 წლით გადაასახლეს ციმბირში, ქალაქ მინუსისკში, სადაც 1937 წლის 6 ნოემბერს დააპატიმრეს ე. წ. „ჯანდაცვის სამინისტროს საქმესთან“ დაკავშირებით. 1938 წლის 13 თებერვალს საბჭოთა საგანგებო სასამართლომ მოუსაჯა სიკვდილით დასჯა ქონების კონფისკაციით. 20 თებერვალს დახვრიტეს. რეაბილიტირებულია კრასნოიარსკის სამხარეო სასამართლოს მიერ 1956 წელს. მიხეილ იშხნელი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი მიხეილ იშხნელი — საქართველოს პირველი რესპუბლიკის (1918-1921) პროსოპოგრაფიული ბაზა (ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ლინგვისტურ კვლევათა ინსტიტუტი) Ишхнели Михаил Николаевич «Жертвы политического террора в СССР»
მოსკიტები

მოსკიტები (ესპ. მხ. რ.mosquito - კოღო), ორფრთიანი სისხლისმწოვი მწერების საერთო სახელწოდება. აერთიანებს კოღოებს (ანოფელესი, კულექსი, აედესი, კულიზეტა), ქინქლებს (Simuliidae), პეპლურასებრთა (Psychodidae) ოჯახების სისხლისმწოვ წარმომადგენლებსა და ფლებოტომუსებს (Phlebotomidae). ზოგიერთი მკვლევარი არამართებულად უწოდებს მოსკიტებს ფლებოტომუსებს. მარუაშვილი გ., ქსე, ტ. 7, გვ. 134, თბ., 1984
მოსკოვი (მრავალმნიშვნელოვანი)

მოსკოვი შეიძლება აღნიშნავდეს: მოსკოვი - რუსეთის დედაქალაქი მოსკოვი - მდინარე რუსეთში. მოსკოვი - ოლქი რუსეთში.
მიხეილ ქავთარაძე

მიხეილ ქავთარაძე (დ. 21 ნოემბერი, 1906, ძველი სენაკი, — გ. 9 იანვარი, 2008, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკური მოღვაწე და პუბლიცისტი. მეოცე საუკუნის 20-იანი წლების ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის ერთადერთი წარმომადგენელი, რომელმაც დამოუკიდებელ საქართველოში დაბრუნებულმა დაასრულა სიცოცხლე. მიხეილ ქავთარაძე მონაწილეობდა საბჭოთა ხელისუფლების წინააღმდეგ 1924 წ. აგვისტოს აჯანყებაში და 1927 წ. იძულებული გახდა ემიგრაციაში წასულიყო. საფრანგეთში ედპ-ის თავმჯდომარის სპირიდონ კედიას გარდაცვალების შემდეგ ქავთარაძე განაგრძობდა საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ მოღვაწეობას. მეორე მსოფლიო ომის წლებში მონაწილეობდა „ვერმახტის“ ქართული ლეგიონის ქვედანაყოფების „თამარ I“-სა და „ბერგმანი“-ს შექმნაში. 1950-იანი წლებიდან მიხეილ ქავთარაძე რედაქტორობდა ჟურნალ „ივერიას“, ევროპულ პრესაში აქვეყნებდა სტატიებს საქართველოზე და დაწერა ისტორიულ-ქრონიკული მასალით მდიდარი ავტობიოგრაფიული რომანი „იანიჩარები“. 1991 წ. ქავთარაძემ პარტიული რეგალიები გადასცა პარიზში სტუმრად მყოფ ახლადშექმნილი ედპ-ს ლიდერს გიორგი ჭანტურიას. 2003 წ. ქავთარაძე სამშობლოში დაბრუნდა და 2007 წ. დეკემბერში გამოაქვეყნა კიდევ ერთი ავტობიოგრაფიული ნაშრომი „ცხოვრების 100 წელი“. გარდაიცვალა თბილისში, 101 წლის ასაკში. დაკრძალულია საბურთალოს სასაფლაოზე. მიხეილ ქავთარაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ნატალია გოცი

ნატალია გოცი (დ. 10 ივლისი, 1985) — უკრაინელი ტოპ-მოდელი; 2004 წლის ფორდის მსოფლიო სუპერმოდელის ძიების გამარჯვებული. სხვადასხვა დროს ის გამოჩნდა ფრანგული ელისა და იტალიური მარი კლერის გარეკანზე, ასევე მოდის სახლების ბენაზ სარაფპურის, კრისტიან ლაკრუას, დაიან ფონ ფურშტენბერგის, დიორის, დოლჩე და გაბანას, დრის ვან ნოტენის, გუჩის, ოსკარ დე ლა რენტას, ვალენტინოს, ვივიენ ვესტვუდისა და სხვათა კოსტიუმების ჩვენებაზე. ნატალია გოცი Fashion Model Directory-ზე