laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
სერაფიო კალდერონი

სერაფიო კალდერონი (ესპ. Serapio Calderón; დ. 1843, პაუკარტამბოს პროვინცია, კუსკო, პერუ — გ. 3 აპრილი, 1922, კუსკო, პერუ) — პერუელი პოლიტიკოსი, ადვოკატი და პერუს პრეზიდენტი 1904 წლის 18 აპრილიდან 24 სექტემბრამდე, მანუელ კანდამოს გარდაცვალების შემდეგ. სერაფიო კალდერონი დაიბადა 1843 წელს, პაუკარტამბოს პროვინციაში, კუსკო, პერუ. თავდაპირველად, მან სწავლა მშობლიურ ქალაქში დაიწყო, შემდეგ კი სან ხერონიმოს სემინარიასა და სან-ანტონიო-აბადის უნივერსიტეტში განაგრძო. უნივერსიტეტში, მან მიიღო ბაკალავრის, ადვოკატის და დოქტორის ხარისხი იურისპრუდენციაში. 1886 წელს, იგი უზენაესი სასამართლოს წევრი გახდა; 1890 წელს, იგი კუსკოს პრეფექტად დაინიშნა. 1892 წლის 7 იანვრიდან 1896 წლის 16 სექტემბრამდე, კალდერონი რექტორი იყო, სან-ანტონიო-აბადის უნივერსიტეტში. 1903 წლის პერუს საპრეზიდენტო არჩევნების შედეგად, ქვეყნის პრეზიდენტი მანუელ კანდამო გახდა, ხოლო სერაფიო კალდერონი — მეორე ვიცე-პრეზიდენტად დაინიშნა. პირველი ვიცე-პრეზიდენტი, ლინო ალარკო, ინაუგურაციამდე გარდაიცვალა, ასე რომ, პრეზიდენტ კანდამოს არეკიპაში გამგზავრების შემდეგ, მთელი პასუხისმგებლობა აღმასრულებელ ხელისუფლებაზე კალდერონს დაეკისრა. 1904 წლის 7 მაისს, მანუელ კანდამოს გარდაცვალების შემდეგ, იგი პერუს პრეზიდენტად დაინიშნა. 1904 წლის 24 სექტემბერს, პერუს პრეზიდენტი ხოსე პარდო ი ბარედა გახდა. სერაფიო კალდერონი კუსკოში დაბრუნდა და აღმასრულებელ სასამართლოში განაგრძო მოღვაწეობა. სერაფიო კალდერონი გარდაიცვალა 1922 წლის 3 აპრილს, კუსკოში, პერუ. პერუს პრეზიდენტი Basadre, Jorge: Historia de la República del Perú. 1822 - 1933, Octava Edición, corregida y aumentada. Tomo 10. Editada por el Diario "La República" de Lima y la Universidad "Ricardo Palma". Impreso en Santiago de Chile, 1998. Chirinos Soto, Enrique: Historia de la República (1821-1930). Tomo I. Lima, AFA Editores Importadores S.A., 1985. Orrego, Juan Luis: La República Oligárquica (1850-1950). Incluida en la Historia del Perú. Lima, Lexus Editores, 2000. ISBN 9972-625-35-4 Tauro del Pino, Alberto: Enciclopedia Ilustrada del Perú. Tercera Edición. Tomo 3, BEI/CAN. Lima, PEISA, 2001. ISBN 9972-40-149-9 Vargas Ugarte, Rubén: Historia General del Perú. Tomo XI. Primera Edición. Editor Carlos Milla Batres. Lima, Perú, 1971. Varios autores: Grandes Forjadores del Perú. Lima, Lexus Editores, 2000. ISBN 9972-625-50-8 ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: სერაფიო კალდერონი Peru's Progress Described / New York Times, enero de 1905 (en inglés) ↑ Peru's Progress Described
შირე (მდინარე)

შირე (ინგლ. Shire River, პორტ. Rio Chire) — მდინარე მალავიში და მოზამბიკში, გამოდის ნიასას (მალავის) ტბიდან და უერთდება მდინარე ზამბეზის, სიგრძე — 402 კმ. მალავის მთავარი მდინარე. მდინარე სათავეს იღებს ნიასას ტბის სამხრეთ დაბოლოებიდან, რომლისთვისას მდინარე ერთადერთი ჩამონადენია. ქალაქ მანგოჩიდან 8 კმ-ით ქვემოთ ჩაედინება მალომბეს ტბაში; მისგან გამოსვლის შემდეგ აღმოსავლეთით მიედინება ჭაობიან ადგილებში მანგოჩეს ბორცვებსა და ზომბის პლატოს კლდეებს შორის და დასავლეთით ჩირიპის პლატოს შორის. შემდეგ მდინარის ხეობა ვიწროვდება და ქალაქებს — მატოპესა და ჩიკუაუას შორის მდინარის კალაპოტი ეცემა 384 მეტრამდე. ამ 80 კმ-იანი სიგრძის მონაკვეთზე მდებარეობენ ხეობები, ჭორომები და ჩანჩქერები: ჰოლომბიძო, ნკულა, ტეძანი, ჰამილტონი და კაპიჩირა (ყოფილი ლივინგსტონი). ჩიკუაუას შემდეგ მდინარე ხვდება ჭაობიან ზღვისპირა დაბლობში, სადაც უერთდება თავის მთავარ შენაკადს, მდინარე რუოს, რომელზეც გადის სახელმწიფო საზღვარი მალავისა და მოზამბიკს შორის. რუოსთან შეერთების შემდეგ უკვე თვითონ მდინარე შირე ხდება საზღვარი ამ ორ ქვეყანას შორის ქალაქ ნსანჯემდე, სადაც გადადის მოზამბიკის ტერიტორიაზე. მდინარის კალაპოტი იკლაკნება ნჯინჯის ჭაობში მდინარე ზამბეზისთან შეერთებამდე, მოზამბიკის ქალაქ სენიდან 48 კმ-ით ქვემოთ, მდინარე ზამბეზის ინდოეთის ოკეანესთან შეერთების ადგილამდე 100 კმ-ში. მდინარე შირეს სიგრძეა 402 კმ, მაგრამ თუ მივათვლით ნიასას (მალავის) ტბას და მდინარე რუჰუჰუს, მაშინ საერთო სიგრძე შეადგენს დაახლოებით 1200 კმ-ს. მდინარის ხეობა აღმოსავლეთ აფრიკის რღვევის ხაზის სისტემის ნაწილია. ↑ The World Bank, Water Resources Management, Africa Region: The Zambezi River Basin: A Multi-Sector Investment Opportunities Analysis, Washington 2010 ↑ Shire River (river, Africa) - Britannica Online Encyclopedia ↑ Live Search Maps. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-12-03. ციტირების თარიღი: 2016-01-20.
ტვინი კოლბაში

ტვინი კოლბაში — ფილოსოფიაში სახესხვაობა აზრითი ექსპერიმენტებისა, რომლებიც აჩვენებს იმას, რომ რეალობის აღქმაში ადამიანი მთლიანად დამოკიდებულია თავის სუბიექტურ შეგრძნებებზე. ეს აზრითი ექსპერიმენტი ხშირად გამოიყენება სკეპტიციზმის საილუსტრაციოდ. ზოგადად, ექსპერიმენტის არსი მდგომარეობს სამეცნიერო-ფანტასტიკური ნაწარმოებებისთვის დამახასიათებელ იდეაში, რომ ვინმე ცნობისმოყვარე მეცნიერმა შეიძლება საცდელი ადამიანის სხეულიდან გამოყოს ტვინი, მოათავსოს იგი მკვებავი ნივთიერებებით სავსე კოლბაში და ნეირონები შეართოს კომპიუტერთან, რომელიც წარმოშობს ელექტრულ იმპულსებს, რომლებიც იდენტურია სხეულში ყოფნისას ტვინის მიერ მიღებული ელექტრული იმპულსებისა, აგრეთვე რეაგირებს ტვინის მიერ გამოგზავნილ ნერვულ იმპულსებზე. კომპიუტერს შეუძლია ვირტუალური რეალობის სიმულირება, ამგვარად ადამიანი, რომელსაც ეკუთვნის ტვინი, სხეულის არქონის მიუხედავად, ძველებურად შეიცნობს თავის არსებობას და კომპიუტერის მიერ შექმნილ გარესამყაროს რეალურ სამყაროდ მიიჩნევს. აზრითი ექსპერიმენტი, რომელმაც მიიღო სახელწოდება „ტვინი კოლბაში“, ეკუთვნის ჰილარი პატნემს. ჯორჯ ბერკლის სუბიექტური იდეალიზმის ერთგვარი „ფიზიოლოგიური მოდელი“. Fallout ფუტურამა დასაწყისი (ფილმი) მატრიცა (ფრენჩაიზი) Psycho-Pass მფატრავები ბოლცმანის ტვინი ტრანსჰუმანიზმი Патнэм, Х. Мозги в бочке დაარქივებული 2005-04-28 საიტზე Wayback Machine. // Глава 1 в кн.: Патнэм, Хилари. Разум, истина и история. М.: Праксис, 2002. — 296 с. — (Серия «Философия») — ISBN 5-901574-09-5. Павленко А. Н.. Теорема о затылке // Вопросы философии. 2005, № 2, с. 116—129. Савельев А. В. Эпистемология самопознания в нейрокомпьютерной парадигме // Философия науки, 2007, № 3 (34), с. 41—59. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ტვინი კოლბაში დილოსოფია Inverse "brain in a vat" Putnam's discussion of the "brains in a vat" in chapter one of (1981) Reason, Truth, and History. Cambridge: Cambridge University Press, გვ. 222. ISBN 978-0-521-29776-9. ISBN 0-52129776-1.  'Where Am I?' by დანიელ დენეტი "Brain in a Vat Brain Teaser"დაარქივებული 2018-07-24 საიტზე Wayback Machine. – Harper's Magazine (1996) მეცნიერება Architecture for Neuronal Cell Control of a Mobile Robot ↑ The Internet Encyclopedia of Philosophy. «The Brain in a Vat» Argument (ინგლისური)
მულანჯეს მასივი

მულანჯეს მასივი (ინგლ. Mulanje Massif) — მთის მასივი მალავის სამხრეთში, მულანჯეს რაიონში, ქალაქ ბლანტირესთან და მოზამბიკის საზღვართან ახლოს. ზღვის დონიდან მისი მაქსიმალური სიმაღლე შეადგენს 3002 მეტრს (მთა საპიტვა). ადგილობრივ ჩიჩევას ენაზე, მულანჯეს მასივი ნიშნავს „არ იარო“. მიუხედავად იმისა, რომ რაიონი ტურისტებისათვის საკმაოდ მიმზიდველია, ამინდის ცვალებადობის, ზოგჯერ საკმაოდ მოულოდნელის და მისი რთული მარშრუტის გამო, მთაზე ასვლა დიდ რისკებთანაა დაკავშირებული. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მულანჯეს მასივი Mulanje Mountain Conservation Trust (Naturschutzprojekt). Mulanje hiking. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-09-10. ციტირების თარიღი: 2016-01-19. Mulanje Routes and Times. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-04. ციტირების თარიღი: 2016-01-19. Panorama vom Namasile. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-04. ციტირების თარიღი: 2016-01-19. Mount Mulanje, Malawi. NASA Earth Observatory. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-09-20. ციტირების თარიღი: 2006-05-22. ↑ http://mapcarta.com/Mount_Mulanje ↑ http://www.peaklist.org/WWlists/ultras/africa.html
ნიუკომის პარადოქსი

ნიუკომის პარადოქსი — აზრითი ექსპერიმენტი, რომელიც 1960 წელს მოიგონა ფიზიკოსმა უილიამ ნიუკომმა (საიმონ ნიუკომის შვილიშვილმა). იგი გვთავაზობს თამაშს ორი მონაწილით — წინასწარმეტყველითა (რომელსაც უშეცდომოდ შეუძლია მომავლის განჭვრეტა) და უშუალოდ მოთამაშით. წინასწარმეტყველი მოთამაშის წინ ორ ყუთს დებს — ღიასა და დახურულს. ღია ყუთში არის ათასი დოლარი, დახურულში — ან მილიონი დოლარი, ან არაფერი. მოთამაშეს შეუძლია აიღოს ან მხოლოდ დახურული ყუთი, ან ორივე ერთად. დახურული ყუთის შემცველობა დამოკიდებულია წინასწარმეტყველზე: თუკი იგი იწინასწარმეტყველებს, რომ მოთამაშე აირჩევს ორივე ყუთს, მაშინ დახურული ყუთი ცარიელი იქნება თუკი იგი იწინასწარმეტყველებს, რომ მოთამაშე აირჩევს დახურულ ყუთს, მაშინ მასში იქნება მილიონი დოლარი. რომელი ყუთი უნდა აირჩიოს მოთამაშემ, რათა მიიღოს ყველაზე მეტი თანხა? მისთვის ცნობილია თამაშის პირობები, აგრეთვე ცნობილია, რომ ყუთების შემცველობა დამოკიდებულია წინასწარმეტყველებებზე; ერთადერთი, რაც მან არ იცის, — თუ რომელი წინასწარმეტყველება ითქვა ამ ორიდან. Мартин Гарднер. А ну-ка, догадайся! = Aha! Gotcha. Paradoxes to puzzle and delight. — М.: Мир, 1984. — С. 36-39. — 213 с.
სკანდინავიური მითოლოგია

სკანდინავიური მითოლოგია — ჩრდილო-გერმანულენოვანი ტომების (ნორმანების, დანების, ანგლების, საქსების) მითოლოგია, რომელიც ჩამოყალიბდა ქრისტიანობის მიღებამდე, დაწყებული ძვ.წ. მე-5 საუკუნიდან. მის შესახებ ინფორმაციის ძირითადი წყაროა პოეტური „უფროსი ედას“ და ს. სტურლუსონის პროზაული „ედას“ ტექსტები. თითქმის იმავე პერიოდს მიეკუთვნება დანიელი ქრონოლოგის საქსონ გრამატიკის მითოლოგიური სიუჟეტები. თავდაპირველად მხოლოდ უფრსკული გინუნგაგაპი იყო. მისგან ჩრდილოეთით ნისლთა სამეფო ნიფლჰეიმი, ხოლო სამხრეთით ცეცხლის სამეფო - მუსპელჰეიმი მდებარეობდა. ნილსთა სამეფოში გელგერმირმა წყარო შექმნა,რომლისგანაც თორმეტი ძლიერი ნაკადი (ელივაგარი) წარმოიშვა. წყალი ნიფლჰეიმში ყინულად იქცეოდა, მაგრამ წყარო მაინც აგრძელებდა წყლის ნაკადს და გაყინული ლოდები მუსპელჰეიმისკენ მიედინებოდნენ. ბოლოს ყინულოვანი ლოდები ისე ახლოს მივიდნენ, რომ გადნობა იწყეს. გამდნარი ყინულების ნაპერწკლებიდან წარმოიშვა გიგანტი იმირი. მოგვიანებით, მარილიანი ყინულიდან გაჩნდა ძლიერი გიგანტი ბური. მისმა შვილმა, ბიორმა ცოლად დევქალა ბესლა შეირთო. მათ გაუჩნდათ სამი შვილი - ასები: ოდინი, ვილი და ვე. ძმებს არ მოეწონათ ბოროტი იმირის მბრძანებლობა და მოკლეს იგი, ხოლო მისი სხეულისგან შექმნეს მიდგარდი. მიდგარდისგან აღმოსავლეთით, ასებმა იოტუნჰეიმი შექმნეს და სამფლობელოდ ბელგელმირს და მის შთამომავლობას გადასცეს. დროთაგანმავლობაში ასები მომრავლდნენ და მიწიდან მაღალზე აიშენეს ქვეყანა და მას ასგარდი დაარქვეს. სამყაროს შექმნის შემდეგ, ოდინმა და მისმა ძმებმა მისი დასახლება გადაწყვიტეს. ზღვის პირას იპოვეს ხეები: თხმელა და იფანი. თხმელისგან კაცი, ხოლო იფნისგან ქალი შექმნეს. მერე ოდინმა მათ სული მისცა, ვილიმ გონება, ვემ კი სისხლი და გრძნობა. ასე გაჩნდნენ პირველი ადამიანები. კაცს ერქვა ასკი (Frêne), ქალს - ემბლა (Orme). ისინი ერთად იქნებიან ქვეყნის დასაბამიდან ცხრა სამყაროს შექმნამდე და კაცობრიობას გაამრავლებენ. ადამიანთა და ღმერთთა სამყაროს საზღვარი (ბიფროსტი) ცისარტყელის ფორმით წარმოიდგინება. ბიფროსტს ჰეიმდალი იცავს. ოდინი ვილი ვე თორი ლოკი ბალდრი ჰაიმდალი ული იდუნი სიფი ლეფნი ვარი იოტუნები ველუნდი ზიგფრიდი ბეოვულფი რაგნარ ლოდბროკი შილდმეიდენი ხარალდ კბილმტკივნეული სლეიპნირი პროზა ედა პოეტური ედა დანორუმის ღვაწლი ინგლინგლახების საგა საგა ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: სკანდინავიური მითოლოგია ძველ სკანდინავიური პროზა და პოეზია (heimskringla.no) Jörmungrund: Skálda- & vísnatal Norrœns Miðaldkveðskapar/ისლანდიურ სკანდინავიური პოეზია დაარქივებული 2006-09-23 საიტზე Wayback Machine. (ისლანდიურად) ძველი ტექსტები ორიგინალურ ენებზე დაარქივებული 2011-07-24 საიტზე Wayback Machine.
ნიკოპოლი (ბულგარეთი)

ნიკოპოლი (ბულგ. Никопол) — ქალაქი ბულგარეთში. მდებარეობს პლევენის ოლქის ნიკოპოლის თემში, მდინარე დუნაის მარჯვენა მხარეს. ბულგარეთის მეორე იმპერიის დედაქალაქი 1393-1395 წლებში. რომის იმპერიის მმართველობის პერიოდში ნიკოპოლის ტერიტორიაზე არსებობდა მცირე დასახლება, რომელიც შედიოდა პროვინცია მეზიის შემადგენლობაში. ისტორიულ წყაროებში პირველად მოიხსენიება 169 წელს. რომის იმპერიის დაცემის შემდეგ ქალაქი აღმოჩნდა ბიზანტიის იმპერიის ჩრდილოეთ საზღვარზე. 1059 წელს მას უწოდეს ნიკოპოლისი (ბერძ. Νικόπολις; „გამარჯვების ქალაქი“). შუა საუკუნეების განმავლობაში შედიოდა ბულგარეთის იმპერიის შემადგენლობაში. 1393 წელს, ტირნოვოს ალყის შემდეგ ქალაქში გამაგრდა ბულგარეთის უკანასკნელი მეფე იოან-შიშმანი, სადაც იგი ოსმალებმა ტყვედ ჩაიგდეს. აქ განვითარებული ამბების გამო ნიკოპოლი ორი წლის განმავლობაში ითვლება ბულგარეთის დედაქალაქად. ნიკოპოლისთან 1396 წელს გაიმართა შუა საუკუნეების ერთ-ერთი უდიდესი ნიკოპოლის ბრძოლა. ოსმალეთის იმპერიის მმართველობის პერიოდში ნიკოპოლი ოსმალური ადმინისტრაციული ერთეულის სანჯაყის ცენტრი გახდა. 1877 წელს ნიკოპოლთან რუსეთ-ოსმალეთის ომის ფარგლებში გაიმართა ბრძოლა, რომელიც რუსების გამარჯვებით დასრულდა. ნიკოპოლის თემის ვებგვერდი მოსახლეობის სტატისტიკა (ბულგარული)
სპურიუს კასიუს ვისცელინუსი

სპურიუს კასიუს ვისცელინუსი (ლათ. Spurius Cassius Viscellinus) — რომაელი პოლიტიკოსი და სამხედრო მოღვაწე. რომის რესპუბლიკის ადრეული პერიოდის ერთ-ერთი თვალსაჩინო და გამორჩეული ფიგურა. სპურიუსი სამჯერ აირჩიეს რომის კონსულის თანამდებობაზე (ძვ. წ. 502, ძვ. წ. 493 და ძვ. წ. 486 წლებში) და ორჯერ დააჯილდოვეს ტრიუმფით. ძვ. წ. 501 წლიდან იყო მხედართა მეთაური. გარდაიცვალა ძვ. წ. 485 წელს. რომის კონსულების სია რომის რესპუბლიკი კონსულები რომის კონსულები და მათი მმართველობა დაარქივებული 2017-01-21 საიტზე Wayback Machine. რომის რესპუბლიკი კონსულების ჩამონათვალი
რეიჰანე ჯაბარი

რეიჰანე ჯაბარი (დ. 1988 — გ. 25 ოქტომბერი, 2014) — ირანელი ქალი, რომელიც გაასამართლეს მორტეზა აბდოლალ სარბანდის მკვლელობისთვის. ის პატიმრობაში იმყოფებოდა 2007 წლიდან 2014 წლის ოქტომბრამდე, სანამ არ აღსრულდა განაჩენი და არ ჩამოახრჩვეს მისი სავარაუდო თავდამსხმელის მოგერიების დროს მოკვლის გამო. მან ამ პერიოდში გამოაქვეყნა თავისი ამბავი, თუ რა ხდებოდა მისი პატიმრობის დროს ციხეში, სხვა პატიმრებისგან იზოლაციის პერიოდის ჩათვლით. მოჰამედ მოსტაფაეი იყო მისი პირველი ადვოკატი, რომელმაც საკუთარი დაცვის ქვეშ მყოფის ისტორია გამოაქვეყნა ბლოგზე. ირანული კანონმდებლობით, ბრალდების დამტკიცებისა და დაცვის მხარის შესაგებლის გაქარწყლების შემდეგ, სიკვდილის დასჯის შეჩერება შეუძლია მხოლოდ მსხვერპლის ოჯახს. პროკურატურის მცდელობის მიუხედავად არ მოეთხოვა უმკაცრესი განაჩენი, მსხვერპლის ოჯახმა დაიჟინა და საბოლოოს სიკვდილით დასჯის მოთხოვნა დააყენა. 2007 წელს სარბანდი შეხვდა ჯაბარს კაფეში, რომელიც იყო ინტერიერი დიზაინერი, და დაარწმუნა რომ მისულიყო მასთან ოფისში, რათა ესაუბრათ საქმიან საკითხებზე. ოფისში მისვლის შემდეგ, როგორც ჯაბარი აცხადებდა, სარბანდიმ სცადა მისი გაუპატიურება, რის შემდეგაც მან ჯიბის დანას ხელი ჩასჭიდა და გულში ჩაარტყა. ამის შემდეგ ჯაბარი გაიქცა შემთხვევის ადგილიდან, ხოლო თავდამსხმელი სისხლისგან დაიცალა. ადამიანის უფლებების საკითხებში გაეროს წარმომადგენელმა ირანში, აჰმედ შაჰიდმა გააკეთა მოხსენება ამ საკითხთან დაკავშირებით, სადაც მან განაცხადა, რომ ჯაბარი იყო დაქირავებული სარბანდის მიერ დიზაინის შეცვლის მიზნით და წაიყვანა ოფისში, ხოლო ადგილზე მისვლის შემდეგ, სარბანდმა სცადა სექსუალური ძალადობა ქალზე. ამის საპირისპიროდ, მსხვერპლის ოჯახი ამტკიცებდა, რომ ეს იყო წინასწარ განზრახვით ჩადენილი მკვლელობა, რადგანაც ჯაბარმა აღიარა, რომ დანა შეიძინა შემთხვევამდე ორი დღით ადრე. დაპატიმრების შემდგომ ორი თვის განმავლობაში ჯაბარი იყო იზოლირებულ ტყვეობაში, სადაც მას არ ჰქონდა საშუალება დაკავშირებოდა ოჯახს და არც ადვოკატს. 2009 წელს თეირანის სასამართლომ ბრალდებულის წინააღმდეგ სიკვდილით დასჯის გადაწყვეტილება გამოიტანა. „ამნისტი ინთერნეიშენალის“ თანახმად, მართალია ჯაბარმა აღიარა, რომ მან ჩაარტყა დანა გარდაცვლილს, თუმცა ამტკიცებდა, რომ სახლში, სადაც მკვლელობა მოხდა, კიდევ იმყოფებოდა ვიღაც და სწორედ მან მოკლა სარბანდი.
რკინის თეატრი

რკინის თეატრი — ოთარ ჭილაძის რომანი. პირველად გამოიცა 1981 წელს. რომანისთვის მწერალი იყო წარდგენილი ნობელის პრემიაზე . ნაწარმოებისთვის ავტორს მიენიჭა რუსთაველის პრემია. ერთ–ერთ დანიურმა გაზეთმა, ამ რომანის სკანდინავიურ ენებზე გამოცემის შესახებ დაწერა, რომ ოთარ ჭილაძემ საქართველო დააბრუნა მსოფლიო ლიტერატურის რუკაზე. რკინის თეატრი თარგმნილია გერმანულ, ფრანგულ, რუსულ, სლოვაკურ, ესტონურ და სხვა ენებზე. რომანი ითვლება ოთარ ჭილაძის ერთ–ერთ საუკეთესო ნაწარმოებად. რომანი მოგვითხრობს ისტორიას ორი ოჯახის შესახებ, რომელთაც მეოცე საუკუნის დასაწყისის ბათუმში უწევთ ცხოვრება. რკინის თეატრი ის ცენტრალური სივრცეა, რომელიც პერსონაჟებს აერთიანებს თხრობის მიმდინარეობის საწყის ეტაპზე. დიმიტრი და დარია უშვილო წყვილია, რომელთა იდილია ირღვევა თბილისელი მსახიობისა და მისი მეუღლის, ელენეს გამოჩენის შემდეგ. მთავარი ხაზის პარალელურად რომანს ფონად იმდროინდელი ისტორიული მოვლენებიც გასდევს და ავტორი კვლავ უბრუნდება მწვავე სოციალურ-პოლიტიკურ თემებს(მაგ. საქართველოს პოლიტიკური ადგილი რუკაზე), რომელთაც აქტიურად ეხებოდა წინა რომანებშიც. ↑ http://www.amazon.de/Das-eiserne-Theater-Otar-Tschiladse/dp/B007DZIBH4 ↑ http://www.abebooks.com/9782226069979/Theatre-fer-Otar-Tchiladze-2226069976/plp ↑ http://www.e-reading.club/book.php?book=1002169 ↑ http://knihy.bazar.sk/12768746-ciladze-othar-zelezne-divadlo ↑ https://www.raamatukoi.ee/cgi-bin/raamat?27740
მელიტონ ბარათაშვილი

მელიტონ ნიკოლოზის ძე ბარათაშვილი (დ. 1795, თბილისი — გ. 1860, ოსიაური, ხაშურის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი თარჯიმანი, სახელმწიფო მოხელე, რომანტიკოსი პოეტის - ნიკოლოზ (ტატო) ბარათაშვილის მამა. მელიტონ ბარათაშვილი, ბარათაშვილთა გვარის შთამომავალი, არ იყო მდიდარი მემამულე. იგი გამოირჩეოდა ხელგაშლილობით, პურადობით და როგორც მისი ცოლის, ეფემია ორბელიანის ძმა გრიგოლ ორბელიანი აღნიშნავს, იყო ,,მყვირალა და ანჩხლი". მელიტონის მამა, ნიკო ბარათაშვილი (გარდ. 1803 წელს) ანტირუსული ორიენტაციის პიროვნება იყო და არ შერიგებია საქართველოს სახელმწიფოებრიობის დაკარგვას, ამიტომ მან მრავალჯერ დაიმსახურა იმპერიის მიმართ ლოიალურად განწყობილი ძალების რისხვა. მელიტონი კი შემრიგებლური პოლიტიკით გამოირჩეოდა. ის კარგად ფლობდა რუსულსა და აღმოსავლურ ენებს, ამიტომ ახალ ხელისუფლებასთან თანამშრომლობას ახერხებდა. მან ჯერ მაიორის ჩინს მიაღწია, ხოლო შემდეგ სამოქალაქო სამსახურში გადაინაცვლა. უმუშავია საიდუმლო მრჩევლადა და თარჯიმნად, ხოლო შემდგომ თბილისის თავადაზნაურთა წინამძღოლადაც დაწინაურებულა. მელიტონი 1837 წელს საქართველოში ჩამობრძანებული რუსეთის იმპერატორ ნიკოლოზ I-ის თარჯიმანიც ყოფილა. მელიტონს ორი ვაჟი (ნიკოლოზ ბარათაშვილი და დავითი, რომელიც მცირეწლოვანი გარდაცვლილა) და ოთხი ქალიშვილი (ეკატერინე, ბაბალე, ნინო (ნინუცა), სოფიო (აპლიპუტილა) ჰყოლია. მელიტონ ბარათაშვილი 1860 წლის ზამთარს, ოსიაურში, ქალიშვილის, ბაბალე და დიმიტრი ვეზირიშვილის ოჯახში, ვეზირიშვილების სასახლეში ატარებდა და იქვე გარდაცვლილა. იგი დაკრძალულია სოფელ ოსიაურის სასაფლაოზე. „ლიტერატურის ისტორია“, თბილისი, „საქართველოს მაცნე“, 2013, გვ. 40-41
Eazy-E

ერიკ ლინ რაიტი (ინგლ. Eric Lynn Wright; დ. 7 სექტემბერი 1964, კალიფორნია, აშშ — გ. 26 მარტი, 1995) — ამერიკელი რეპერი. ერიკი ლოს-ანჯელესის ერთ-ერთ ღარიბ უბანში კომპტონში, რიჩარდ და კეტი ვრაითების ოჯახში დაიბადა. ის ცნობილი იყო სასცენო სახელით Eazy-E. იზი იყო ამერიკელი რეპერი, რომელსაც ჰქონდა სოლო კარიერა და ასევე ის იყო ჯგუფ N.W.A-ს წევრი. იზის უწოდებენ განგსტა რეპის ნათლიას (The Godfather of Gangsta rap). სკოლიდან გამოგდების შემდეგ, მან დაიწყო ნარკოტიკების გაყიდვა, სანამ ინვესტიციას განახორციელებდა Ruthless Records-ში და გახდებოდა რეპერი. როდესაც Ruthless-ს არტისტმა აის ქიუბმა დაწერა სიმღერა „Boyz-n-the-Hood“, დრემ, ქიუბმა და იზიმ შექმნეს ჯგუფი N.W.A. მას შემდეგ, რაც DJ Yella, MC Ren, და Arabian Prince შემოუერთდნენ ჯგუფს, ჯგუფმა გამოუშვა ალბომი N.W.A. and the Posse. 1988-ში მათ გამოუშვეს მომდევნო ალბომი Straight Outta Compton. შემდეგში ჯგუფმა კიდევ ორი ალბომი გამოუშვა, შემდეგ კი ჯგუფი დაიშალა. 1986 წლისთვის, როცა იზი ჯერ კიდევ 22 წლის იყო, მას ნარკოტიკის გაყიდვით მოგროვებული ჰქონდა დაახლოებით 250 000 დოლარი, თუმცა მას შემდეგ, რაც მისი ბიძაშვილი მოკლეს, მან გადაწყვიტა ბედი ეცადა ჰიპ-ჰოპში, რომელიც იმ დროს ძალიან პოპულარული იყო. მან რეპის ჩაწერა დაიწყო 80-იანებში. 1995 წლის 24 თებერვალს იზი მივიდა Cedars-Sinai Medical Center-ში ლოს-ანჯელესში. ვრაითს ეგონა, რომ სჭირდა ასთმა, თუმცა დაუდგინეს დიაგნოზი და აღმოჩნდა შიდსი. სწორედ ეს დიაგნოზი აღმოჩნდა რეპერისთვის საბედისწერო, იზი მცირე ხნიანი მკურნალობის შემდეგ მალევე კლინიკში გარდაიცვალა. რეპერს 7 შვილი დარჩა სხვადასხვა ქალებისგან. მთავარი სტატია: Eazy-E-ს დისკოგრაფია. Eazy-Duz-It (1988) Str8 off tha Streetz of Muthaphukkin Compton (1996) 5150: Home 4 tha Sick (1992) It's On (Dr. Dre) 187um Killa (1993) Impact of a Legend (2002) N.W.A. and the Posse (1987) Straight Outta Compton (1988) 100 Miles and Runnin' (1990) Niggaz4Life (1991) Eazy-E კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში FBI file on Easy E ↑ California Birth Index <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2730514"></a> ↑ BlackPast.org — 2004. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q30049687"></a>
ნორდიული რასა

ნორდიული რასა — კავკასოიდური რასის ქვერასათაგან ერთ-ერთი. ტერმინი გამოიყენებოდა ზოგიერთი ანთროპოლოგის მიერ მე-19 საუკუნდან მე-20 საუკუნის შუა ხანებამდე. ნორდიული ქვერასის წარმომადგენლებს მეცნიერები აღწერდნენ როგორც ღია ფერის თმის და თვალების, ღია კანის, მაღალი და ვიწრო ფორმის თავის ქალის მქონეებად. ისინი დომინანტები არიან ჩრდილოეთ ევროპაში. მათ ფსიქოლოგიურ თვისებებად მიიჩნეოდა სამართლიანობა, სიმართლის სიყვარული, გულუბრყვილობა, კონკურენტუნარიანობა ყველაფერში, თავდაცვის უნარიანობა და ინდივიდუალურობა. ზოგიერთი ანთროპოლოგის აზრით, ნორდიული რასა წარმოიქმნა ხმელთაშუაზღვისპირული რასის დეპიგმენტაციის შედეგად ჩრდილოეთ ევროპის ცივ კლიმატთან ადაპტაციის მიზნით. ნორდიზმი იყო რასობრივი თეორია, რომელსაც საფუძვლად უდევს მტკიცება ნორდული რასის უპირატესობის შესახებ კაცობრიობის სხვა რასებთან შედარებით. ყოველივე ეს პირველად მედისონ გრანტმა ჩამოაყალიბა თავის წიგნში სახელით „ევროპული ისტორიის რასობრივი საწყისი“. იდეოლოგიამ პოპულარობა მოიპოვა ცენტრალური და ჩრდილოეთ ევროპის, ასევე ჩრდილოეთ ამერიკის ქვეყნებში. ნორდიზმი წარმოადგენდა გერნამული ნაციონალ-სოციალიზმის იდეოლოგიურ საწყისს. ნაცისტების რასობრივ იერარქიაში ნორდულ რასას უმაღლესი ადგილი ეკავა. ↑ ჰანს გიუნტერი, The Racial Elements of European History, ინგლისურად ნათარგმნია ჯორჯ კემპბელ ვილერის მიერ, Methuen & Co. LTD, ლონდონი, 1927, გვ. 3 ↑ გრეგორ ჯეიმზი (1960). "Nordicism Revisted". Phylon: 352-360
ჩისი

ჩისი (ინგლ. Chishi Island) — ჩილვის ტბაში მდებარე დასახლებული კუნძული მალავიში. ადმინისტრაციული თვალსაზრისით შედის მალავის სამხრეთი რეგიონის ზომბის რაიონის შემადგენლობაში. კუნძული დაახლოებით მდებარეობს ტბის დასავლეთ სანაპიროსთან და პატარა ბორცვის გაგრძელებას წარმოადგენს. აღმოსავლეთით კუნძული გარშემორტყმულია ჩილვის ტბის ღია წყლებით, დასავლეთით კი ვაკე, ჭაობიანი ადგილებით. ტბის წყლის დონის ცვალებადობის და მისი დაბალი სიღრმის გამო ტბის ფართობიც განიცდის ცვლილებას (საშუალოდ 12-21 კმ²). ყველაზე უფრო დაბალი სიღრმის დროს ჩისის კუნძულიდან მატერიკამდე ფეხით მიღწევაც კი შესაძლებელია. 1998 წლის აღწერის მონაცემებით კუნძულზე ცხოვრობდა 1591 ადამიანი, რომელთა ნაწილი აქ დროებით არიან დასახლებულნი. მოსახლეობის ძირითადი ნაწილი ეკუთვნის ნიანჯას ხალხს. მოსახლეობის დაახლოებით მესამედი დაკავებულია სოფლის მეურნეობით, დანარჩენი ორი მესამედი კი სხვა სექტორებში, უპირველეს ყოვლისა მეთევზეობით. კუნძულზე შემუშავებულია ბუნებრივი რესურსების მდგრადი განვითარების სხვადასხვა ტრადიციული წესები, რომლებიც დღეისათვის შენარჩუნებულია რეგიონის შედარებით სიშორის გამო. ↑ http://www.chanco.unima.mw/science/mjst/Downloads/volume8/Kalanda-Sabola.pdf[მკვდარი ბმული]