laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
დასავლეთ ციმბირის ვაკე

დასავლეთ ციმბირის ვაკე, დასავლეთ ციმბირის დაბლობი (რუს. Западно-Сибирская равнина) — მსოფლიოს ერთ-ერთი უდიდესი აკუმულაციური ვაკე-დაბლობი რუსეთსა და ყაზახეთში. ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ გადაჭიმულია დაახლოებით 2500 კილომეტრზე, დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ 1000-იდან 1900 კილომეტრამდე. ფართობი დაახლოებით 3 მლნ. კმ². ზედაპირი სუსტად დანაწევრებული ვაკეა. დაბლობის ჩრდილოეთი და ცენტრალური რაიონების სიმაღლეები 50–150 მ-ის ფარგლებში მერყეობს, ვაკის განაპირა დასავლეთი, აღმოსავლეთი და სამხრეთი რაიონები ამაღლებულია 200–300 მ-მდე. ცენტრალურ ნაწილში, ურალიდან მდინარე ენისეის ხეობამდე გადაჭიმულია მცირე მაღლობები — ციმბირის უვალები. დიდ მდინარეებს ვაკეზე გამომუშავებული აქვთ ღრმა (50–80 მ) ხეობები, რომელთა მარჯვენა ნაპირები ციცაბოა, მარცხენა — გაშლილი, ტერასებიანი. ვაკის ჩრდილოეთ ნაწილში არის მორენული სერები და მწკრივები. წარმოიქმნა ეპიჰერცინული დასავლეთ ციმბირის ფილის ფარგლებში, რომლის საფუძველი აგებულია ინტენსიურად დისლოცირებული პალეოზოური დანალექებით, რომლებიც დაფარულია ფხვიერი ზღვიური და კონტინენტური მეზო-კაინოზოური ქანებით, რომელთა საერთო სიმძლავრე 1000 მ-ზეა მეტია (საფუძველის ღრმულებში 3000–4000 მ). დასავლეთ ციმბირის ვაკის კლიმატი კონტინენტურია, მკაცრი. ტერიტორია დრენირებულია დაახლოებით 2000 მდინარით, რომელთა საერთო სიგრძე 250 ათას კილომეტრს აღემატება. ყველაზე დიდი მდინარეებია ობი, ენისეი და ირტიში. მდინარეები მეტწილად საზრდოობენ თოვლისა და წვიმის წყლით. ბევრია ტბა და ჭაობი. ტბებიდან აღსანიშნავია ჩანის ტბა, უბინსკოე და სხვა. დასავლეთ ციმბირის ვაკეზე კარგად არის გამოსახული ლანდშაფტების განედური ზონალურობა. არის ნავთობისა და ბუნებრივი აირის რეზერვუარები, ცხელი მიწისქვეშა წყლები. 1970–80-იან წლებში დასავლეთ ციმბირის ვაკის ტერიტორიებიდან დიდი რაოდენობით იქნა ამოღებული ნავთობი და ბუნებრივი აირი. დასავლეთ ციმბირის ვაკე — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური) Западно-Сибирская низменность. Очерк природы, М., 1963; Западная Сибирь, М., 1963; Почвенный покров и земельные ресурсы Российской Федерации. М., 2001. ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 Западно-Сибирская равнина | Большая российская энциклопедия. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-09-01. ციტირების თარიღი: 2020-07-05.
ქრცვინი

ქრცვინი (ლათ. Putorius) — მტაცებელი ძუძუმწოვრების ქვერიგი კვერნისებრთა ოჯახისა. მათი სხეულის სიგრძეა 38-51 სმ, მასა 0.7-1.4 კგ. აქვთ მოგრძო, მოქნილი სხეული, მოკლე ფეხები, ბლაგვი დინგი, პატარა ყურები, რბილი ბეწვი. აერთიანებს 3 სახეობას. გავრცელებულია ჩრდილოეთ ამერიკაში, ევროპაში, ჩრდილოეთ აფრიკაში, ტაიგის სამხრეთ საზღვრამდე, შუა აზიაში, სამხრეთ ციმბირიში. ბინადრობენ ტყეში (შავი ქრცვინი), ტყე-ველში, ველებსა და ნახევარუდაბნოებში (ველის ქრცვინი და ამერიკული ქრცვინი). სახლდებიან ტყეკაფში, ბუჩქებში, გაშლილ ადგილებში, შავი ქრცვინი — ადამიანის სამოსახლოებში. იკვებებიან წვრილი ცხოველებით. აქვთ ძვირფასი ბეწვი. შავი ქრცვინის ალბინოსური ფორმა მოშინაურებულია, იყენებენ მავნე მღრღნელებთან საბრძოლველად. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 561.
3453 დოსტოევსკი

3453 დოსტოევსკი — ასტეროიდთა სარტყლის ასტეროიდი, რომელიც 1981 წლის 27 სექტემბერს ყირიმის ასტროფიზიკურ ობსერვატორიაში საბჭოთა-უკრაინელმა ასტრონომმა ლიუდმილა კარაჩკინამ აღმოაჩინა. სახელი უწოდა რუსი მწერლის — ფიოდორ დოსტოევსკის პატივსაცემად. JPL Small-Body Database Browser on 3453 Dostoevsky
ტოპოგრაფიული რუკა

ტოპოგრაფიული რუკა — უნივერსალური დანიშნულების ზოგადგეოგრაფიული რუკა ადგილის დეტალური გამოსახულებით. დაწვრილებითაა მოცემული დედამიწის ზედაპირის ბუნებრივი და ხელოვნური რელიეფი, ასევე ზოგიერთი სხვა ბუნებრივი, სამეურნეო და კულტურული ობიექტი. ხშირად სხვა რუკების საფუძველია. განკუთვნილია მრავალმიზნობრივი სამეურნეო, სამეცნიერო-საგანმანათლებლო და თავდაცვითი მიზნებისათვის. ტოპოგრაფიული რუკები იქმნება სიბრტყეზე ფიზიკური სხეულების პროექტირების კანონებზე. აქვს საყრდენი გეოდეზიური ქსელი და აღნიშვნების სტანდარტული სისტემა. ხმელეთის ტოპოგრაფიული რუკების შინაარსის ელემენტებია: საყრდენი გეოდეზიური პუნქტები, რელიეფი, ჰიდროგრაფია, მცენარეული საფარი, გზები, საზღვრები, სამეურნეო და კულტურის ობიექტები. ტოპოგრაფიულ რუკებს იყენებენ როგორც საფუძველს, თემატური რუკების, რელიეფის ციფრული მოდელის, GIS-ების ციფრული რუკების შესადგენად. ტოპოგრაფიული რუკები მასშტაბის შესაბამისად იყოფა შემდეგ ტიპებად: მსხვილმასშტაბიანი ტოპოგრაფიული რუკები — 1:50 000 და მსხვილი; საშუალომასშტაბიანი ტოპოგრაფიული რუკები — 1:100 000 – 1:500 000; წვრილმასშტაბიანი ტოპოგრაფიული რუკები — 1:500 000-ზე წვრილი. ↑ ზოგადგეოგრაფიულ ტერმინთა ენციკლოპედიური ლექსიკონი. თბ., 2014, გვ. 336. ↑ Топографическая карта | Большая российская энциклопедия. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-07-24. ციტირების თარიღი: 2021-07-24. ↑ გეოგრაფიული კარტოგრაფიის ტერმინოლოგიური ცნობარი, თბ., 2011, გვ. 198
სპოკი

სპოკი (ინგლ. Spock) — „ვარსკვლავური გზის“ პერსონაჟი. მონაწილეობს ორიგინალურ სერიალში, ანიმაციურ სერიალში და ფილმებში. სპოკი დაიბადა 2230 წელს პლანეტა ვულკანზე. მამამისი — სარეკი იყო ვულკანელი, დედა — ამანდა გრეისონი ადამიანი. მას აგრეთვე ჰყავდა ძმა — სიბოკი. სპოკი 2267 წელს ჩაირიცხა ვულკანის სამეცნიერო ლეგიონში და მიიღო კომპიუტერის სპეციალისტის კვალიფიკაცია A7. მიუხედავად იმისა რომ მამამისს სურდა რომ სპოკი ენახა ვულკანის სამეცნიერო აკადემიაში, იგი შევიდა ვარსკვლავურ ფლოტში. კაპიტანმა კრისტოფერ პაიკმა შესთავაზა მას ადგილი ხომალდზე „ენტერპრაიზ NCC-1701“. კაპიტან პაიკთან მან იმსახურა 11 წელი. სპოკმა მუშაობა განაგრძო შემდეგი კაპიტნის — ჯეიმზ კირკის მეთაურობისას. 2267 წელს მან მიიღო კომანდერის წოდება, ერთი წლის შემდეგ დაბრუნდე ვულკანზე, რათა შეესწავლა კოლინარი (ინგლ. Kolinahr). 2271 წელს სპოკი დაბრუნდა ვარსკვლავურ ფლოტში. რამდენიმე წლის შემდეგ იგი დააწინაურეს კაპიტნობამდე და დაინიშნა „ენტერპრაიზის“ მეთაურად (კაპიტანი კირკი დაწინაურდა ადმირლობამდე). 2285 წელს სპოკმა დროებით დაუთმო კაპიტნის სავარძელი ადმირალ კირკს ხანთან ბრძოლისას. ამ ბრძოლაში სპოკი დაიღუპა. სიკვდილის წინ მან ვულკანური ცოდნის გამოყენებით გადასცა თავისი „კატრა“ ექიმ მაკკოის. კირკმა გაიტაცა „ენტერპრაიზი“ რათა დაებრუნებინა სპოკი ვულკანზე და სპეციალური რიტუალის საშუალებით დაებრუნებინამისთვის „კატრა“. გაცოცხლების შემდეგ სპოკმა დაიბრუნა კომანდერის წოდება. 2286 წელს სპოკი გადავიდა ახალ ხომალდზე „ენტერპრაიზ NCC-1701-A“. 2291 წელს, როცა კაპიტანი კირკი და ექიმი მაკკოი დაადანაშაულეს კლინგონთა კანცლერის მკვლელობაში, სპოკმა მიიღო ხომალდის მეთაურობა და გაათავისუფლა ისინი პატიმრობიდან. „ენტერპრაიზ NCC-1701-A“-ის ჩამოწერის შემდეგ სპოკი წავიდა ფლოტიდან. 2368 წელს სპოკი იყო ფედერაციის ელჩი რომულზე. 2009 წელს გადაღებულ ფილმშივარსკვლავური გზა სპოკის როლს ასრულებს ზაქარი ქუინტო. 2009 წლის ფილმში მოცემულია რომ სპოკი ცდილობდა გადაერჩინა რომულანების მშობლიური პლანეტა კატასტროფისგან, თუმცა უშედეგოდ. ამის გამო რომულანელი კაპიტანი ნერო გადაწყვეტს შურისძიებას. ისინი ხვდებიან წარსულში. ნეროს ხომალდი ხვდება 2233 წელს, რითაც იქმნება „ალტერნატიული რელობა“. სპოკი ეხმარება თავის „ახალგაზრდა ვერსიას“ და ჯეიმზ კირკს რათა ხელი შეუშალონ ნეროს ფედერაციის განადგურებაში. ლეონარდ ნიმოი ვარსკვლავური გზა: ორიგინალური სერიალი ვარსკვლავური გზა: შემდეგი თაობა ვარსკვლავური გზა: ანიმაციური სერიალი ვარსკვლავური გზა: ფილმი ვარსკვლავური გზა II: ხანის რისხვა ვარსკვლავური გზა III: სპოკის ძიება ვარსკვლავური გზა IV: გზა შინისაკენ ვარსკვლავური გზა V: უკანასკნელი ზღვარი ვარსკვლავური გზა VI: აღმოუჩენელი ქვეყანა ვარსკვლავური გზა (2009) ვარსკვლავური გზა: ბნელში ზაქარი ქუინტო სპოკი — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) სპოკი დაარქივებული 2008-12-22 საიტზე Wayback Machine. საიტზე startrek.com სპოკი საიტზე memory-alpha.org ↑ http://memory-alpha.org/wiki/Spock
დეივიდ კოვერდეილი

დეივიდ კოვერდეილი (დ. 1951 წლის 22 სექტემბერს) — ინგლისელი მომღერალი. მან სახელი გაითქვა მძიმე როკ ჯგუფ Deep Purple-ში მოღვაწეობისას, შემდეგ კი საკუთარ ჯგუფში უაიტსნეიკი. დეივიდ კოვერდეილმა პოპულარულობ მაშინ მოიპოვა, როდესაც Deep Purple-იდან წასული იენ გილანი შეცვალა. ის ქალაქ რედქარში (იორკშირი) ტანსაცმლის მაღაზიაში მუშაობდა, როდესაც თავისი ჩანაწერი, სურათან ერთად Deep Purple-ის წევრებს გაუგზავნა. ისინი მოიხიბლნენ დეივიდის ხმით და ჯგუფში აიყვანეს, სადაც ის ვოკალისტის მოვალეობებებს ბასისტ გლენ ჰიუზთან ერთად ასრულებდა. სამწლიანი ტურნე Deep Purple-თან ერთად 1976 წლის მარტში დასრულდა, როდესაც ჯგუფი დაიშალა. 1976-1977 წლებში დეივიდ კოვერდეილმა ორი სოლო ალბომი ჩაწერა: White Snake და Northwinds. 1978 წელს მან საკუთარი ჯგუფი უაიტსნეიკი ჩამოაყალიბა. 1982 წელს გავრცელდა ხმები, რომ კოვერდეილს ჯგუფ ბლექ საბათიდან წასული ვოკალისტი რონი ჯეიმზ დიო უნდა შეეცვალა, მაგრამ დეივიდმა უარი თქვა შეთავაზებაზე. მის ნაცვლად ჯგუფში Deep Purple-ის ყოფილი წევრი იენ გილანი აიყვანეს. 80-იან წლებში უაიტსნეიკმა მძიმე როკის სტილში რამდენიმე ალბომი ჩაწერა, რომლებშიც ბლუზის გავლენა იგრძნობოდა. ჯგუფმა პოპულარობა მოიპოვა დიდ ბრიტანეთსა და ევროპაში. აშშ-ში კი აღიარებას მხოლოდ ალბომ Whitesnake-ის გამოსვლის შემდეგ მიაღწია. 1994 უაიტსნეიკი დაიშალა, მას შემდეგ რაც ხმისჩამწერმა კომპანიამ მასთან კონტრაქტი აღარ განაახლა. კოვერდეილი აგრძელებდა მუსიკალურ კარიერას, ის ლედ ზეპელინის ყოფილ გიტარისტ ჯიმი პეიჯთან ერთად მუშაობდა პროექტზე Coverdale and Page. 1997 წელს საზოგადოებისთვის ცნობილი გახდა უაიტსნეიკის აღდგენის შესახებ. თავისი კარიერის მანძილზე დეივიდ კოვერდეილს როკ სამყაროში ცნობილ მრავალ ნიჭიერ გიტარისტთან ერდათ უმუშავია. ჯიმი პეიჯი (ლედ ზეპელინი) რიჩი ბლეკმორი (Deep Purple, რეინბოუ) ტომი ბოლინი (The James Gang, Deep Purple) მიკი მუდი (ადრეული უაიტსნეიკი) ბერნი მერსდენი (UFO, უაიტსნეიკი) ჯონ საიქსი (Thin Lizzy, უაიტსნეიკი, Blue Murder) სტივ ვეი (ფრენკ ზაპა, ალკატრასი, უაიტსნეიკი) ადრიან ვანდერბერგი (უაიტსნეიკი, Manic Eden) ვივიან კემპბელი (Sweet Savage, დიო, უაიტსნეიკი, Riverdogs, Shadow King, დეფ ლეპარდი) დაგ ალდრიჩი (Hurricane, Bad Moon Rising, Burning Rain, დიო, უაიტსნეიკი) რებ ბიჩი (Winger, ელის კუპერი, The Mob) მთავარი სტატია: Deep Purple-ის დისკოგრაფია და უაიტსნეიკის დისკოგრაფია. 1977 White Snake 1978 Northwinds 1990 The Last Note Of Freedom - სიმღერა შეტანილია ფილმის Days of Thunder საუნდტრეკში 1993 Coverdale and Page (ჯიმი პეიჯთან ერთად) 2000 Into the Light 1974 როჯერ გლოვერი - The Butterfly Ball and the Grasshopper's Feast (Behind the Smile) 1974 ჯონ ლორდი - Windows - 2nd Movement, Gemini 1976 ედი ჰარდინი - Wizard's Convention (Money To Burn) 1978 ბარბი ბენტონი - Ain't That Just The Way (სიმღერის Up In The Air თანაავტორი) 1989 სტივ ვეი - Passion and Warfare (For the Love of God) 2000 ბერნი მერსდენი - And About Time Too (Who's Fooling Who, 1981 წლის საკონცერტო ჩანაწერი, გამოვიდა მხოლოდ ალბომის განმეორებით გამოცემებში) 2003 ტონი ფრანკლინი - Wonderland (Sunshine Lady) ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: დეივიდ კოვერდეილი დეივიდ კოვერდეილი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2011-02-01 საიტზე Wayback Machine.
ური (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტოპონიმი ური შეიძლება აღნიშნავდეს: ური — ქალაქ სახელმწიფო შუმერში. ური — ისტორიული სოფელი საქართველოში.
ური (ისტორიული სოფელი)

ური, ჰური — ისტორიული სოფელი სამხრეთ საქართველოში (ახლანდელი თურქეთის ტერიტორია), არტაანის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, მტკვრის ხეობაში. მოხსენიებულია „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდ დავთარში“ (XVI ს.). „ქართლის ცხოვრებაში“ მემატიანე ლეონტი მროველი (XI ს.) ძვ. წ. III საუკუნის ამბების თხრობისას მოიხსენიებს ქალაქ ჰურს - არტაანის მხარის მთავარ ქალაქს (მკვლევრები მას ურთან აიგივებენ); მისივე გადმოცემით, ჰურის უფრო ადრინდელი სახელწოდებაა ქაჯთა ქალაქი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 177. ჯიქია ს., გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი წგნ. 3, თბილისი, 1958 წ.
ურუმი

ურუმი — ისტორიული სოფელი სამხრეთ საქართველოში (ახლანდელი თურქეთის ტერიტორია). მოხსენიებულია „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდ დავთარში“ (XVI ს.). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 182. ჯიქია ს., გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი წგნ. 3, თბილისი, 1958 წ.
ურუტი

ურუტი — ისტორიული სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლში. მდებარეობს მდინარე ბოლნისისწყალის მარცხენა მხარეს. წყაროებში პირველად მოხსენიებულია XVIII საუკუნეში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 182. ლორთქიფანიძე ი., ქვემო ქართლი XVIII საუკუნის პირველ მეოთხედში, ნაწ. 1-2, ტფ., 1935
ურცევანი

ურცევანი — ისტორიული სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლში. მდებარეობს მდინარე მეორე საფიქლისწყლისს მარჯვენა მხარეს. წყაროებში პირველად მოხსენიებულია XVII საუკუნეში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 182. ლორთქიფანიძე ი., ქვემო ქართლი XVIII საუკუნის პირველ მეოთხედში, ნაწ. 1-2, ტფ., 1935
ურწყავი (ისტორიული სოფელი)

ურწყავი — ისტორიული სოფელი სამხრეთ საქართველოში (ახლანდელი თურქეთის ტერიტორია). მოხსენიებულია „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდ დავთარში“ (XVI ს.). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 182. ჯიქია ს., გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი წგნ. 3, თბილისი, 1958 წ.
უტყუსუბანი

უტყუსუბანი, უტყვისუბანი, უთხვისუბანი — ისტორიული სოფელი სამხრეთ საქართველოში (ახლანდელი თურქეთის ტერიტორია). მოხსენიებულია „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდ დავთარში“ (XVI ს.). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 182. ჯიქია ს., გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი წგნ. 3, თბილისი, 1958 წ.
პანიპატი

პანიპატი (ინდ. पानीपत) — ქალაქი ჩრდილოეთ ინდოეთში, ჰარიანას შტატში. მდებარეობს ქალაქ დელიდან ჩრდილოეთით 90 კმ. მანძილზე და ქალაქ ჩანდიგჰარიდან სამხრეთით 169 კმ. მანძილზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 219 მ. ქალაქი იყო პანიპატის სამი ისტორიული ბრძოლის სამოქმედო არეალი 1526 წელს, 1556 წელს, 1761 წელს. 2001 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 261 665 ადამიანს. მამაკაცთა ხვედრითი წილი 55%, ქალთა — 45%, განათლების დონე 69% (მ.შ. 73% მამაკაცი და 64%ქალი). 6 წლამდე ასაკის ბავშვთა ხვედრითი წილი მოსახლეობის 14%-ია. პანიპატის ბრძოლა (1526) პანიპატის ბრძოლა (1556) პანიპატის ბრძოლა (1761) ურბანული აგლომერაცია census of India
მარათების სახელმწიფო

მარათების სახელმწიფო (ზოგჯერ მარათების იმპერია ან მარათების კონფედერაცია) (მარათები मराठा साम्राज्य) — მსხვილი ინდუსური სახელმწიფო, შექმნილი მარათების მიერ 1674 წელს შივაჯის ხელმძღვანელობით თანამედროვე მაჰარაშტრას შტატის და მის მიმდებარე ტერიტორიებზე. დედაქალაქი — რაიგადი. მარათებს მიაწერენ დიდ მოგოლთა იმპერიის დამარცხებას. შივაჯის შვილიშვილების მმართველობიდან დაწყებული იზრდება ცენტრიდანული ტენდენციები და ცალკეული ოლქები თავს პეშვას ხელისუფლებიდან დამოუკიდებლად აცხადებენ. 1720-1730-ან წლებში მარათების სამფლობელოები გარდაიქმნა მარათების სათავადოების კოალიციად, რომელთა შორის, ყველაზე ძლიერი ხდება გვალიარი. მესამე პეშვა, ბალაჯი ბაჯი რაო (1740-1761) მთელ რიგ რეიდებს აწყობს დეკანიდან ჩრდილოეთის და აღმოსავლეთის მიმართულებით. მარათების ძალები დეკანის შიგნით გაიზარდა მუსულმანური ნიზამის შემდეგ (მათთან გადახდილი ორი ომის შედეგად). მუსლიმთა მთავარი ცენტრები იმ დროისათვის იყო პუნა და ნაგპური. 1761 წელს მარათების მმართველებმა გამანადგურებელი მარცხი განიცადეს პანიპატთან აჰმად შაჰ დურანის ავღანური ჯარებისაგან. ახალ პოლიტიკურ სიტუაციაში მარათელი თავადები ცდილობდნენ თავიანთი სამფლობელოების გაფართოებას. მაგალითად, გვალიარის რაჯამ დაიკავა დელი, ხოლო მალვას მმართველმა რაჯასტანისა და პენჯაბის ნაწილი. შიდა კონფლიქტებით ისარგებლა ბრიტანეთის ოსტ-ინდოეთის კომპანიამ. ანგლო-მარათების სამი ომის (1775—1782, 1803—1805, 1817—1818) შედეგად, ბრიტანელებმა მარათებს წაართვეს დელი და ზოგიერთი სხვა ტერიტორია. ხოლო თავად რაჯები ბრიტანეთის ვასალებად გადაიქცნენ. ↑ The Marathas. Encyclopædia Britannica, Inc..
უკან მომავალში: ანიმაციური სერიალი

უკან მომავალში: ანიმაციური სერიალი (ინგლ. Back To The Future: The Animated Series) — ანიმაციური სერიალი, რომელიც ტრილოგიის „უკან მომავალში“ გაგრძელება არის. გამოდიოდა 1991-1992 წლებში. გადაღებულია 2 სეზონი (26 ეპიზოდი). ტრილოგიაში აღწერილი მოვლენების შემდეგ ემეტ ბრაუნი დასახლდა ჰილ-ველიში თავის ოჯახთან ერთად. მან აღადგინა DeLorean, რადგან იგი უფრო მოხერხებულია ვიდრე ორთქლმავალი, რომელსაც მარტი და დოკი ასევე ხშირად იყენებენ. ყოველი სერია იწყება და მთავრდება მცირე სცენით „ცოცხალი“ ემეტ ბრაუნის მონაწილეობით. გარდა ამისა ყოველ სერიაში, ტიტრების შემდეგ ჩნდება ანიმაციური ბიფ ტენენი და ყვება ხუმრობას, ძირითადად სერიის სიუჟეტთან დაკავშირებით. დევიდ კაუფმანი — მარტი მაკ-ფლაი დენ კასტელანეტა — ემეტ ბრაუნი მერი სტინბერგენი — კლარა კლეიტონი ჯოშ კიტონი — ჟიულ ბრაუნი ტომ უილტონი — ბიფ ტენენი ტროი დევიდსონი — ვერნ ბრაუნი დენი მენი — ჯენიფერ პარკერი უკან მომავალში (ტრილოგია) ოფიციალური საიტი „უკან მომავალში: ანიმაციური სერიალი“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) სერიალი საიტზე TV.com http://www.backtothefutureanimateddvd.com/ დაარქივებული 2012-02-10 საიტზე Wayback Machine.
უაიტსნეიკი

უაიტსნეიკი (ინგლ. Whitesnake) — ინგლისური მძიმე როკ-ჯგუფი. იგი ჩამოაყალიბა დევიდ კოვერდეილმა. უაიტსნეიკში სხვადასხვა დროს მოღვაწეობდა ბევრი მუსიკოსი, მათ შორის ჯონ ლორდი და იენ პეისი. გამოიცვალა რამდენიმე გიტარისტი: ბერნი მერსდენი, მიკი მუდი, ჯონ საიკსი, ედრიან ვანდენბერგი, ვივიენ კემპბელი და სტივ ვაი. მთავარი სტატია: უაიტსნეიკის დისკოგრაფია. Trouble (1978) Lovehunter (1979) Ready an' Willing (1980) Come an' Get It (1981) Saints & Sinners (1982) Slide It In (1984) Whitesnake (1987) Slip of the Tongue (1989) Restless Heart (1997) Good to Be Bad (2008) Forevermore (2011) The Purple Album (2015) Flesh & Blood (2019) ოფიციალური საიტი უაიტსნეიკი საიტზე Discogs უაიტსნეიკი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
ამაზონის ჯუნგლები

ამაზონის ჯუნგლები მდებარეობს ვრცელ, თითქმის ბრტყელ ვაკეზე, რომელიც ამაზონის თითქმის მთელ აუზს მოიცავს. თვითონ ტყე იკავებს 5,5 მილიონ კმ²-ს. ვრცელდება ცხრა სახელმწიფოს ტერიტორიაზე: ბრაზილია, პერუ, ვენესუელა, ეკვადორი, ბოლივია, გაიანა, სურინამი და საფრანგეთის გვიანა. ამაზონის ტყეები — მსოფლიოს უდიდესი ტროპიკული ტყის მასივია. ის იკავებს მსოფლიოს სხვა ტროპიკული ტყეების ფართობის ნახევარს. Amazonia.org.br დაარქივებული 2007-04-22 საიტზე Wayback Machine. Amazon-Rainforest.org
ბასილი ანკვირიელი

ბასილი ანკვირიელი — მღვდელმოწამე ბასილი ანკვირიელი ხუცესი, მოღვაწეობდა ანკვირიაში (ანკარა) მე-4 საუკუნეში. მისი ხსენების დღეებია 22 მარტი და 28 ივნისი. მისი მოღვაწეობის შესახებ ცნობები შემოინახა მეტაფრასულმა თხზულებამ „ღუაწლი წმიდისა და დიდებულისა მღვდელმოწამისა ბასილისი“. ეს წმინდანი ებრძოდა წარმართებსა და არიანელებს. იმპერატორ ივლიანე განდგომილის (იულიანე აპოსტატი) ბრძანებით ხუცესს საშოლტე ტყავი გააძრეს და წამებით გამოასალმეს წუთისოფელს. ეს წმიდანი უნდა განვასხვაოთ მღვდელმოწამე ბასილი ანკვირელისაგან, რომლის ხსენება 14 იანვარს აღინიშნება. Болотов В. В. История Церкви в период Вселенских Соборов. — М.: Поколение, 2007. — ISBN 978-5-9763-0032-3.
ფარსანსი

ფარსანსი — ლაზი დიდებული VI საუკუნეში. განხეთქილება ჰქონდა ეგრისის მეფე გუბაზ II-სთან. ამიტომ ირანელებმა VI საუკუნის 40-50-იან წლებში სცადეს მისი გამოყენება გუბაზის მოკვლის ორგანიზაციაში. ფარსანსი მოჩვენებითად დასთანხმდა ირანელებს დახმარებას, მაგრამ ყველაფერი მეფეს შეატყობინა და ამით დაღუპვას გადაარჩინა. პროკოპი კესარიელი, სპარსელებთან ომი, წგნ.: გეორგიკა, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც., ტ. 2, თბ., 1965 ლომოური ნ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 232.
სატიაჯიტ რაი

სატიაჯიტ რაი (ბენგ. সত্যজিত রায় ან ბენგ. সত্যজিৎ রায়; დ. 2 მაისი, 1921 — გ. 23 აპრილი, 1992) — ინდოელი რეჟისორი, სცენარისტი, საბავშვო მწერალი, კომპოზიტორი, პროდიუსერი, გამომცემელი, კინოკრიტიკოსი, ილუსტრატორი. ოსკარის პრემიის პირველი ინდოელი ლაურეატია. ხელოვნებას ეუფლებოდა შანტინიკეტანში. მისი მსოფლმხედველობის ჩამოყალიბებაზე გავლენა იქონია რაბინდრანათ თაგორმა. 1961 წელს რაიმ გადაიღო ფილმი „სამი ქალიშვილი“, რომელსაც საფუძვლად დაედო რაბინდრანათ თაგორის მოთხრობები. აღსანიშნავია მისი ფილმი „გზის სიმღერა“ (1955). ეგრეთ წოდებული კალკუტის კინოსკოლის ფუძემდებელია. საკუთარი ფილმებისათვის დაწერილი აქვს მრავალი სიმღერა. 1979 წელს მოსკოვის საერთაშორისო კინოფესტივალზე რაი საპატიო პრიზით დაჯილდოვდა. 1964 წელს ვენეციის კინოფესტივალზე აიღო „ოქროს ლომი“, 1964-1965 წლებში ბერლინის საერთაშორისო კინოფესტივალზე ორჯერ მოიპოვა „ვერცხლის დათვი“, ხოლო 1973 წელს — „ოქროს დათვი“. 1992 წელს კინოხელოვნებაში შეტანილი წვლილისთვის მოიპოვა ოსკარის პრემია. ოფიციალური საიტი (ინგლისური) სატიაჯიტ რაი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში Seton М., Portrait of a director Satyajit Ray, L., 1971.
ეგზოგენური საბადოები

ეგზოგენური საბადოები — ზედაპირული აგენტების (ზედაპირული და გრუნტის წყლები, ჰაერი, ორგანიზმები) მოქმედებით წარმოქმნილი საბადოები. შეიძლება წარმოიქმნას ნალექთდაგროვების არეებში ქიმიური, მექანიკური ან ბიოგენური დალექვის გზით (დანალექი საბადოები). მათ მიეკუთვნება აგრეთვე შთენილი ან სიღრმეში ხსნარების ჩაჟონვის შედეგად წარმოქმნილი ინფილტრაციული საბადოები. ეგზოგენური პროცესები ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 23.
ფეჰლევიანები

ფეჰლევიანები — დინასტია ირანში 1925 წლის 12 დეკემბრიდან 1979 წლის თებერვლამდე. ფეჰლევიანების შაჰები იყვნენ: რეზა-შაჰ ფეჰლევი (1925-1941 წწ.) მოჰამედ რეზა ფეჰლევი (1941-1979 წწ.) სპარსეთის მეფეების სია ირანის ოპერაცია ირანის ისლამური რევოლუცია ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 281. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ფეჰლევიანები Pahlavi dyasty The Pahlavi Dynasty coins and insignia დაარქივებული 2021-01-26 საიტზე Wayback Machine. What Really Happed to the Shah of Iran დაარქივებული 2011-05-22 საიტზე Wayback Machine.
უჰურუ კენიატა

უჰურუ კენიატა (ინგლ. Uhuru Kenyatta, დ. 26 ოქტომბერი 1961, ნაირობი, ბრიტანეთის აღმოსავლეთი აფრიკა) — კენიელი პოლიტიკოსი. 2008 წლიდან ვიცე-პრემიერი. ყოფილი ფინანსთა მინისტრი (2008-2012 წწ.). პრეზიდენტი 2013-2022 წლებში. დაიბადა 1961 წელს კენიის მომავალ დედაქალაქში, რევოლუციონერისა და დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლის გმირის, კენიის მომავალი პრეზიდენტის, ჯომო კენიატას ოჯახში. სწავლობდა ამერიკულ ამჰერსტის კოლეჯში. 1997 წელს დაიწყო მისი პოლიტიკური კარიერა, როდესაც აირჩიეს პარტია კანუს რეგიონული განყოფილების ლიდერად. ამავე წელს მან მიიღო მონაწილეობა პარლამენტის არჩევნებში დედაქალაქის ერთ-ერთი საარჩევნო ოლქიდან, მაგრამ დამარცხდა, ჩამოშორდა პოლიტიკას და გადავიდა ბიზნესის სფეროში. კენიის პრეზიდენტმა დანიელ არაპ მოიმ სთხოვა უჰურუ კენიატას დაბრუნებოდა პოლიტიკას. 1999 წელს იგი დანიშნა კენიის ტურიზმის საბჭოს თავმჯდომარედ, ხოლო 2001 წელს დანიშნა ადგილობრივი თვითმმართველობის მინისტრად. აღმასვლას განაგრძობდა პარტიული ხაზითაც, 2001 წელს აირჩიეს კანუს თავმჯდომარის მოადგილედ. 2002 წელს იყო პარტია კანუს კანდიდატი საპრეზიდენტო არჩევნებზე, დანიელ არაპ მოის სურდა უსისხლოდ გადაეცა ხელისუფლება უჰურუსთვის, მაგრამ 2002 წლის ოქტომბერში უჰურუ კენიატა დამარცხდა უფრო გამოცდილ პოლიტიკოს მვაი კიბაკისთან, რომელმაც დაიკავა კიდეც კენიის მესამე პრეზიდენტის თანამდებობა. 2005 წელს აირჩიეს კანუს ლიდერად. თუმცა 2007 წელს დატოვა პარტიის რიგები. 2013 წლის 4 მარტის არჩევნებზე დაამარცხა მოქმედი პრემიერ-მინისტრი რაილა ოდინგა და გახდა ქვეყნის მე-4 პრეზიდენტი. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „უჰურუ კენიატა“ ვიკისაწყობში. ოფიციალური საიტი უჰურუ კენიატა დაარქივებული 2013-03-17 საიტზე Wayback Machine. ↑ კენიაში ვიცე-პრემიერი კენიატა გამოცხადდა საპრეზიდენტო არჩევნებში გამარჯვებულად
ესპანურა

ესპანურა (ლათ. Epicauta) — ხოჭოების გვარი სამწიფარასებრთა ოჯახისა. აერთიანებს დაახლოებით 380 სახეობას. გვარის ზოგიერთი წარმომადგენელი თესლოვანი მცენარეების მავნებელია. პატარა და საშუალო მწერები ზომაში 4-იდან 18 მმ-მდე აღწევს. გავრცელებულია მთელს მსოფლიოში. სამწიფარასებრნი (ინგლისური)
ოთხწერტილა სამწიფარა

ოთხწერტილა სამწიფარა (ლათ. Mylabris quadripunctata) — ხოჭოების სახეობა სამწიფარასებრთა ოჯახისა. სხეულის სიგრძე 13-16 მმ აღწევს. გავრცელებულია სამხრეთ ევროპაში, მათ შორის პირენეს ნახევარკუნძულზე. უპირატესობას ანიჭებს მზიან ადგილებს. ზედა ფრთები წითელია. ორივე ფრთაზე აქვს შავი ფერის 4 წერტილი. ფრენს ივნისიდან ოქტომბრამდე. ოთხწერტილა სამწიფარა[მკვდარი ბმული] (ინგლისური) ოთხწერტილა სამწიფარა (ინგლისური)
მოგოლები

მოგოლები — ჩრდ. ავღანეთსა და ინდოეთში მცხოვრები ხალხი. 1992 წლის მონაცემებით, მათი რაოდენობა აღწევს 20 000 ადამიანს. მოგოლები არიან მე-XIII ს. მონღოლი დამპყრობლების ადგილობრივ მოსახლეობასთან შერეული ხალხის შთამომავლები. მოგოლი მმათველების დინასტია სათავეს იღებს ცენტრალური აზიის დიდი დამპყრობელის თემურ ლენგის დინასტიიდან. მოგოლი ტომები გამოყრილ იქნენ თანამედროვე უზბეკეთის ტერიტორიიდან სხვა მონღოლური ტომების მიერ, რის გამოც ისინი მიგრირდებოდნენ ავღანეთში მონღოლთა არმიასთან ერთად. მოგოლები არიან მუსლიმანი სუნიტები. მათი ავღანეთში მოსვლის მომენტში დაპყრობილ ტერიტორიებზე უკვე გავრცელებული იყო ისლამი. მათ დიდი გავლენა იქონიეს ჩრდ. ავღანეთისა და ჩრდ. ინდოეთის ტერიტორიებზე მცხოვრებ ხალხებზე. მოგოლთა ენა წარმოადგენს ძველი მონღოლური ენის არქაულ დიალექტს. აგრეთვე, ხალხის ნაწილი სხვადასხვა დონეზე ფლობს დარის, პუშტუს, ფარსის, ჰინდუს, და არაბულ ენებს. ტერმინი მოგოლი ინდოეთში გამოიყენება ჩრდ. ინდოეთისა და ცენტრალური აზიის მუსულმანთა აღსანიშნავად. დიდ მოგოლთა იმპერია Muzaffar Alam, Sanjay Subrahmanyam // The Deccan Frontier and Mughal Expansion, cf. 1600: Contemporary Perspectives, Journal of the Economic and Social History of the Orient, Vol. 47, No.3, Between the Flux and Facts of Indian History: Papers In Honor of Dirk Kolff (2004), pp/ 347-389.