laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
გულაგი

გულაგი (რუს. ГУЛаг) — აკრონიმი Главное управление исправительно–трудовых лагерей и колоний, შრომით-გამოსასწორებელი ბანაკების და კოლონიების მთავარი სამმართველო. გულაგის სახელით ცნობილია საბჭოთა სადამსჯელო სისტემის ნაწილი, სადაც პატიმრები სასჯელის მოხდასთან ერთად იძულებით ასრულებდნენ სხვადასხვა (როგორც წესი ფიზიკურ) სამუშაოს, ხშირად ძალიან ცუდ ან თითქმის გაუსაძლის პირობებში. 1929 წლიდან 1953 წელს სტალინის გარდაცვალებამდე, გულაგი გამოიარა, სავარაუდოდ, 14 მილიონამდე ადამიანმა. გულაგებში დაიღუპა 1,6 მილიონამდე ადამიანი. გულაგებში პატიმართა რიცხვის მკვეთრი ზრდა შეინიშნებოდა დიდი ტერორის დროს, 1936-1938 წლებში, და მეორე მსოფლიო ომის შემდგომ პერიოდში. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ გულაგში გაამწესეს მილიონზე მეტი საბჭოთა ჯარისკაცი, რომელიც ცოცხალი გადაურჩა ნაცისტების სამხედრო ტყვეთა ბანაკებს. ბანაკებში მყოფთ უხეიროდ კვებავდნენ, მხოლოდ მინიმალურ სამედიცინო დახმარებას უწევდნენ, არ უზრუნველყოფდნენ ხშირი უამინდობისათვის საჭირო ტანისამოსით, არ არსებობდა თანამედროვე სამუშაო იარაღები და დანადგარები. გულაგის ადგილმდებარეობა ეკონომიკურ მიმართულებებს ესადაგებოდა. ბანაკების უმეტესობას ევალებოდა კონკრეტული ეკონომიკური ამოცანების შესრულება ინდუსტრიალიზაციის ჩარჩოებში - ხე-ტყის დამზადება, მაღაროებში მუშაობა და სამრეწველო პროექტების მშენებლობა. 1953 წელს სტალინის გარდაცვალების შემდეგ, კომუნისტური სახელმწიფო გულაგის სისტემის დემონტაჟს შეუდგა. 1954 წელს დაიწყეს პოლიტიკური პატიმრების გათავისუფლება. გულაგების სისტემა გაუქმდა 1960 წელს.
სარვანი

სარვანი (ყოფილი ბორჩალო; ყოფილი სარვანი - გადაერქვა 1932 წლის 13 თებერვალს.) — ძველი სოფელი ქვემო ქართლში, მდინარე ალგეთის ხეობაში (ახლანდელი მარნეულის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე). სარვანში დასახლებული იყო მოსული თურქმანული ტომი. ლორთქიფანიძე ი., ქვემო ქართლი XVII საუკუნის პირველ მეოთხედში, ნაწ. 1-2, ტფ. 1935; ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 105. ↑ საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის საინფორმაციო-სტატისტიკური განყოფილება, „საქართველოს სსრ ადმინისტრაციულ ტერიტორიული დაყოფა 1949 წლის 1 სექტემბრისათვის“, თბ., 1949
ჯულიანო-ინ-კამპანია

ჯულიანო-ინ-კამპანია (იტალ. Giugliano in Campania) — ქალაქი და კომუნა იტალიაში, კამპანიის რეგიონის ნეაპოლის პროვინციაში. 2008 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობა 113 000 ადმიანია და წარმოადგენს იტალიის ყველაზე ხალხმრავალ ქალაქს რომელიც პროვინციული ცენტრი არაა. შედის ნეაპოლის მეტროპოლიურ არეალში. ძვ. წ. V-IV საუკუნეებში ჯულიანოს ტერიტორია ოსკებით იყო დასახლებული. ტრადიციის მიხედვით, ქალაქი ძვ. წ. 421 წელს დააარსა კოლონისტთა ჯგუფმა კამპანიის ბერძნულ ქალაქ კუმადან და მას ლილიანუმი უწოდეს. ის პატარა ცენტრად რჩებოდა 1207 წლამდე, როდესაც კუმა ნეაპოლელებმა დაანგრიეს. ქალაქის ზოგიერთმა მოქალაქემ და მათ შორის სამღვდელოებამ თავშესაფარი ჯულიანოში ჰპოვა. პორველი დოკუმენტი, რომელიც ჯულიანოში ფეოდის არსებობას ახსენებს, 1270 წლით თარიღდება. იტალიის ქალაქების სია მოსახლეობის მიხედვით ჯულიანო-ინ-კამპანია Open Directory Project-ზე დაარქივებული 2011-12-26 საიტზე Wayback Machine.
სართულიანი ფერხული

სართულიანი ფერხული — ქართული ხალხური ცეკვა აგრარული ღვთაებისადმი მიძღვნილი წრიულად აგებული 2- და 3-სართულებიანი ფერხული. გავრცელებულია მთელ საქართველოში. ცნობილია მისი მრავალი სინონიმი: ორსართულა, ზემყრელო, აბარბარე, გერგეთულა, მხუჯიში, მირმიქელა და სხვა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 106.
სარკინე

სარკინე — დიდი მცხეთის უბანი, მცხეთის კალოუბნის დასავლეთით მდებარე ე. წ. ჯოჯოხეთის ხევიდან შიომღვიმის მისადგომებამდე — სავანეთის ქედსა და გრძელ მინდორზე. ძველი ქართული საისტორიო წყაროების მიხედვით, სარკინე დიდი მცხეთის უბნად ან დამოუკიდებელ ქალაქად არის მიჩნეული. არქეოლოგიური გათხრები არ იძლევა საფუძველს მცხეთის დედაქალაქობის ხანაში, ან უფრო გვიან, სარკინე დამოუკიდებელ ქალაქად მივიჩნიოთ. არქეოლოგიურმა ძიებამ (ნ. ღამბაშიძე) და გათხრებმა (ა. აფაქიძემ გ. გობეჯიშვილი, ა. ბოხოჩაძე, ა. სიხარულიძე) ძველი დედაქალაქის ლითონის სახელოსნო უბნის 2 ნაწილი გამოავლინა: ლითონის (რკინის, ტყვიის) საწურ და სადნობ ქურათა ნანგრევები გრძელ მინდორზე უბნის სამლოცველო-კულტის ადგილი სავანეთის ქედზე, სადაც 50-იანი წლების I ნახევარში დიდი კარიბჭე გათხარეს (გ. გობეჯიშვილი), 70-იან წლებში აქ აღმოჩნდა ტერაკოტული ნიღბები (ა. ბოხოჩაძე), ხოლო 1980 — კარიბჭიდან ქედის ტოტს აყოლილი ალიზის გალავანი (ა. სიხარულიძე, ა. აბუთიძე). როგორც არქეოლოგიური აღმოჩენები გვიჩვენებს, ელინისტურ და მომდევრო ხანაში სახელოსნო უბანი და საკულტო ადგილებიც გალავან-კოშკებითა და კარიბჭით ყოფილა გამაგრებული. სახელოსნო უბანზე აღმოჩენილია დიდი რაოდენობით ლითონის წიდა, რკინის ქვისაგან გამოწურული ლუგვი („სადედნე“ და „სახელადე“) რკინა; რკინის საწური ბრძმედისა და ლითონსადნობი ქურის ნანგრევები; ერთ ქურაში რკინას წურავდნენ, მეორეში — ტყვიას ადნობდნენ, მესამეში — სპილენძს. სახელოსნოს დასავლეთ ნაწილში საოქრომჭედლო ყოფილა გამართული. აღმოჩენილია საოქრომჭედლო ტვიფრები და მცირე ტიგელები, რკინის გამოსაწური ქურის ძირზე დარჩენილია რკინის წიდა, ხოლო ტყვიის გამოსადნობი ქურის ძირზე თითქმის სუფთა (98%) ტყვიაა დაღვენთილი. მრავალფეროვანია სარკინის სახელოსნოების ნაწარმი: რკინის ცულები, ქვის სათლელების ნამზადები, რკინის ნაირნაირი ხელსაწყო-იარაღი, ქურის გამოსაწმენდი რკინისტარიანი ნიჩაბი, ბრინჯაოს ისრისპირები, რომლებიც ხანძრის დროს ხელახლა გადამდნარა. როგორც ჩანს, სარკინე დედაქალაქს ამარაგებდა ლითონის იარაღით, აბჯღით და საოქრომჭედლო ნაწარმითაც. ალიზის ზღუდეებისა და კოშკების, ქვათლილებით ნაგები კარიბჭისა და რკინის ბჭის კარის, ჩუქურთმიანი ხუროთმოძღვრული ელემენტების, მელითონეთა სახელოსნოებისა და საკულტო-სასახიობო ტერაკოტული ნიღბების აღმოჩენა მიუთითებს „მუხნარით კერძი ქალაქის“ ამ უბნის მნიშვნელობაზე. არქეოლოგიური აღმოჩენები ცხადყოფენ, რომ სარკინე ტიპურია დიდი მცხეთის სხვა უბანთა (არმაზციხე, წიწამური, საპიტიახშო და სხვა) გვერდით. აფაქიძე ა., მცხეთა — ქართლის სამეფოს ძველი დედაქალაქი, თბ., 1959; მისივე, ქალაქები და საქალაქო ცხოვრება ძველ საქართველოში, წგნ. 1, თბ., 1963; საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 1, თბ., 1970; აფაქიძე ა., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 107.
ტრენტო

ტრენტო (იტალ. Trento; გერმ. Trient) — ქალაქი იტალიაში, მდინარე ადიჯეს ხეობაში, ტრენტინო-ალტო-ადიჯეს რეგიონის დედაქალაქი. XVI საუკუნეში აქ მდებარეობდა ტრიდენის საბჭო. ტრენტო რეგიონის და ზოგადად ჩრდილოეთ იტალიის ერთ-ერთი მთავარი საგანმანათლებლო, სამეცნიერო, ფინანსური და პოლიტიკური ცენტრია. ტრენტოს უნივერსიტეტი იტალიის პირველ 30 კოლეჯს შორის შედის. ქალაქს აქვს შუა საუკუნეებისა და რენესანსული თავლწარმტაცი ისტორიული ცენტრი, სადაც განლაგებული მრავალი ძველი შენობა, მაგალითად ტრენტოს კათედრალი და ბუონკონსილოს ციხესიმაგრე. თანამედროვე ტრენტო კოსმოპოლიტური ქალაქია, მაღალგანვითარებული სოციალური სერვისებით. მას ხშირად ასახელებენ მოწინავე პოზიციებზე იტალიის ყველაზე მაღალი ხარსიხის ცხოვრების 103 ქალაქს შორის. ამავე დროს ტრენტო და მისი პროვინცია იტალიაში ერთ-ერთი ყველაზე მდიდარი და აყვავებულია. ტრენტოს საქალაქო რაიონი საკმაოდ ვრცელია და მოიცავს ქალაქის ცენტრსა და მრავალ გარეუბანს, რომლებიც ექსტრემალურად იცვლება გეოგრაფიულად და სამოსახლო პირობებით. მრავალი განსხვავებული გარეუბანი დღემდე ინარჩუნებს თავიანთ ტრადიციულ სასოფლო იდენტობას. ტრენტო გაშენებულია ალპების მთისწინეთის — დოლომიტის ალპების სამხრეთით, მყინვარულ ხეობაში, რომელსაც ადიჯეს ხეობას უწოდებენ, იქ, სადაც მდინარეები — ფერზინა და ავიზიო მდინარე ადიჯეს უერთდებიან. ადიჯე ერთ-ერთია სამხრეთით მიმდინარე სამი მთავარი ალპური მდინარიდან. 1850 წელს, ტრენტოსთან არსებული მისი მორკალული კურსი გასწორებულ იქნა. ხეობა მთებითაა გარშემორტყმული. იტალიის ქალაქების სია მოსახლეობის მიხედვით Official homepage of Trento Azienda per il Turismo Trento e Monte Bondone დაარქივებული 2008-05-20 საიტზე Wayback Machine. Flak Guns In The Brenner Pass დაარქივებული 2006-01-08 საიტზე Wayback Machine. Wiki of Trento დაარქივებული 2017-10-03 საიტზე Wayback Machine. Weather Station and Webcams Live ↑ Classifica Università Virtuose. Italian Government. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-09-02. ციტირების თარიღი: 2010-07-07. ↑ Qualita' della vita: il dossier. Il Sole 24 ORE. ციტირების თარიღი: 2010-04-22. ↑ EUROPA - Press Releases - Regional GDP per inhabitant in the EU27, GDP per inhabitant in 2006 ranged from 25% of the EU27 average in Nord-Est in Romania to 336% in Inner London. Europa.eu (2009-02-19). ციტირების თარიღი: 2010-04-22.
ნოვარა

ნოვარა — ქალაქი ჩრდილო-დასავლეთ იტალიაში, პიემონტის რეგიონში, მილანისგან დასავლეთით, ნოვარის პროვინციის დედაქალაქი. 105 000 მოსახლით, ის პიემონტის მეორე უდიდესი ქალაქია ტურინის შემდეგ. წარმოადგენს მნიშვნელოვან გზაჯვარედნის კომერციული ტრაფიკებისთვის მილანიდან ტურინისკენ და გენუადან შვეიცარიისაკენ მიმავალი გზების გასწვრივ. ქალაქ გაშენებულია მდინარე აგონიასა და ტერდოპიოს შორის, ჩრდილო-აღმოსავლეთ პიემონტში, მილანიდან 50 კმ-სა და ტურინიდან 95 კმ-ში. ქალაქი იულიუს კეისარმა დააარსა და მას ნოვარია (Novaria) უწოდა. 386 წელს, ვალენტინიან I-ის მხარდაჭერის მიზნით ის მაგნ მაქსიმა დაანგრია. ქალაქის ნარჩენები პირისაგან მიწისა აღგავა 405 წელს ბარბაროსთა მეთაურმა რადაგაისმა, შემდეგ კი 452 წელს ატილამ. ლანგობარდების დროს ნოვარა ახალ სიცოცხლეს იწყებს, მას შემდეგ რაც მისი გრაფი ხდება კარლ III ტოლსტელი. 1110 წელს ეს თვისუფალი ქალაქი ჰაინრიხ V-მ დაიპყრო და დაანგრია. ნახევარი საუკუნის შემდეგ ნოვარა ლომბარდიის ლიგას შეუერთა. XII საუკუნის ბოლოდან ქალაქი მილანის ჩრდილქვეშ ექცევა, შემდეგ კი შედის მილანის საგრაფოში, სანამ მას სარდინიის სამეფო დაიპყრობდა. უტრეხტის ზავით ნოვარა ჰაბსბურგებს უბრუნდება, მაგრამ 1738 წელს პიემონტის მონარქია (სავოიის სახლი) საბოლოოდ ამყარებს მასზე თავის იურისდიქციას. ნოვარასგან სახელი ეწოდა მრავალ ბრძოლას, რომლებიც მის მიდამოებში გამართულა. შალონ-სიურ-სონი, საფრანგეთი (1970-დან) კობლენცი, გერმანია (1991-დან) ჰასკოვო, ბულგარეთი (2003-დან) იტალიის ქალაქების სია მოსახლეობის მიხედვით Comune di Novara, city government website (იტალიური) Turismo Novara (tourist office) (იტალიური) (ინგლისური)
თამაზ კერესელიძე

თამაზ სერგოს ძე კერესელიძე (დ. 18 აგვისტო, 1925, თბილისი — გ. 28 დეკემბერი, 1998, იქვე) — ქართველი მიკრობიოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი, საქართველოს მედიცინის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი. ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის კოორდინატორი საქართველოში, ამავე ორგანიზაციის ექსპერტი. სხვადასხვა დროს იყო საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს სამედიცინო სტატისტიკისა და ინფორმაციის ცენტრის ხელმძღვანელი, რესპუბლიკის მთავარი ეპიდემიოლოგი, არჩეული იყო ჰოსპიტალური ინფექციების და ანტიბიოტიკების სამეცნიერო საზოგადოების წევრად (აშშ და ინგლისი). თამაზ კერესელიძემ 1948 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი. ამავე წელს დაიწყო მუშაობა თბილისის მიკრობილოგიის, ეპიდემიოლოგიისა და ბაქტერიოფაგიის სამეცნიერო კვლევით ინსტიტუტში. 1955 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის მიკრობიოლოგიის კათედრის ასპირანტურა, 1961 წელს დაიცვა დისერტაცია მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატის ხარისხის მოსაპოვებლად, 1972 წელს მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორის სამეცნიერო ხარისხის მოსაპოვებლად. 1952 წელს ასპირანტურაში ჩაბარების პარალელურად ინიშნება მიკრობიოლოგიის, ეპიდემიოლოგიის და ბაქტერიოფაგიის ინსტიტუტის განყოფილების გამგედ. 1974 წლიდან – 1995 წლამდე თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის მიკრობიოლოგიის, ვირუსოლოგიის და იმუნოლოგიის კათედრის გამგეა. თამაზ კერესელიძეს 1964 წლიდან, როგორც მიკრობიოლოგს იწვევენ სამუშაოდ ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციაში. 1966 წლამდე იყო ინდოეთში, სამხრეთ–აღმოსავლეთ აზიის რეგიონული ბიუროს კონსულტანტ–სპეციალისტი. 1966 – 1970 წლებში მოღვაწეობდა ჟენევაში, ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის შტაბ–ბინაში, როგორც ბაქტერიოლოგიურ სნეულებათა განყოფილების უფროსი სამედიცინო მუშაკი, 1974 – 1984 წლებში, ისევ ჟენევაში, ამავე ორგანიზაციის მთავარი სპეციალისტია. 1992 წლიდან გარდაცვალებამდე იყო ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის კოორდინატორი საქართველოში. 1985 წლიდან, ამავე ორგანიზაციის ექსპერტია. მისი საკანდიდატო და სადოქტორო დისერტაციები ეხებოდა განსაკუთრებით საშიში ინფექციურის სნეულებების ეპიდემიოლოგიისა და პროფილაქტიკის პრობლემებს. ამ მიმართულებით გამოქვეყნებული შრომები მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციაში შესაბამისი პროგრამების შემუშავების საფუძველი გახდა. მისი ხელმძღანელობით დაცულია საკანდიდატო და სადოქტორო დისერტაციები, გამოქვეყნდა 100–ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი მიკრობიოლოგიის და ეპიდემიოლოგიის პრობლემურ საკითხებზე. სამეცნიერო და პედაგოგიურ მუშაობაში შეტანილი წვლილისათვის თამაზ კერესელიძე დაჯილდოებული იყო საპატიო ნიშნის და ღირსების ორდენებით. განსაკუთრებით აღსანიშნავია „ბიფურკაციული ნემსის ორდენი“, რომლითაც მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციამ თამაზ კერესელიძე ჟენევაში დააჯილდოვა. ის იყო პირველი ქართველი მკვლევარი, რომელმაც აღნიშნული ორდენი ყვავილის წინააღმდეგ ბრძოლაში განსაკუთრებული დამსახურებისათვის მიიღო. თამაზ კერესელიძე გარდაიცვალა 1998 წელს. ტრადიციებით მომავლისკენ, თსსუ–ის საიუბილეო კრებული, თბ., 2010 წ. I$BN 978–9941–0–2788–8. თამაზ კერესელიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
75

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 75 75 (სამოცდათხუთმეტი) წელი — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა კვირა. ეს წელი არის I საუკუნის მე-8 დეკადის მე-5 წელი. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 75. სავარაუდოდ გაიუს სვეტონიუს ტრანკვილუსი რომაელი მწერალი ენციკლოპედისტი და ბიოგრაფი. მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 75. აპოლინარ რავენელი — რავენის ეპისკოპოსი
პექტოლიტი

პექტოლიტი (Pectolite) — ჰიდროქსიდის ნატრიუმ-კალციუმის სახის მონაცისფრო-მოთეთრო მინერალი. ქიმიური შედგენილობა: NaCa2Si3O8 (OH). კრისტალდება ტრიკლინურ (ან მონოკლინურ) სინგონიაში. სიმკვრივე 2,7-2,9. სიმაგრე 5,0-5,5. ფერი ნაცრისფერი ან თეთრი. შედგება კაჟის, კირის, ნატრიუმისა და წყლისაგან. სიმაგრე მოოსის სკალის მიხედვით 4,5-იდან 5-მდე. ძვირფასი ქვების სახესხვაობა. პირველად პექტოლიტი აღწერეს იტალიის ერთ-ერთ პროვინციაში, 1828 წელს. ბერძნულად „pektos“ – კომპაქტური და „lithos“ – ქვა. გვხვდება როგორც მეორეული მინერალი ბაზალტის სიცარიეელებში, ცეოლითებთან, კალციტებთან და პრენიტთან. პექტოლიტი გავრცელებულია გერმანიაში, იტალიაში, შოტლანდიაში, აშშ-ში. საქართველოში პექტოლიტი 1966 წელს აღმოაჩინა და აღწერა გეოლოგმა ნიკოლოზ სხირტლაძემ. მინერალების სია პექტოლიტის შესახებ დაარქივებული 2011-11-26 საიტზე Wayback Machine. ↑ Mindat w/ localities ↑ Webmineral ↑ ნიკოლოზ სხირტლაძე. ბიობიბლიოგრაფია. მეცნიერება, თბილისი., 2004. გვ. 11.
122

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 122 122 (ას ოცდაორი) წელი — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ოთხშაბათი. ეს წელი არის II საუკუნის მე-3 დეკადის მე-2 წელი. დაიწყო ადრიანეს კედლის მშენებლობა. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 122. მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 122.
ჩიჩხიტურის მონასტერი

ჩიჩხიტურის მონასტერი — მონასტერი დავითგარეჯის სამონასტრო კომპლექსის ტერიტორიაზე. ჩიჩხიტურის შესახებ წერილობით წყაროებსა და სამეცნიერო ლიტერატურაში უაღრესად მწირი ცნობებია დაცული. გარეჯის მთის აღწერისას, ვახუშტი ბატონიშვილი აქ მოქმედ ოთხ მონასტერთან დაკავშირებით ამბობს, რომ დავითგარეჯასა (ანუ დავითის ლავრასა) და ნათლისმცემელში ზის არქიმანდრიტი, ხოლო ჩიჩხიტურსა და ბერთუბანში – წინამძღვარი. მონასტერში შემორჩენილია სრულიად უნიკალური ფრესკული მოხატულობა. ამჟამად მონასტრის ტერიტორია, ბერთუბნისა და უდაბნოს მონასტერთან ერთად, სადავოა აზერბაიჯანსა და საქართველოს შორის. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-III, თბ., 2019. — გვ. 242-243. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჩიჩხიტურის მონასტერი ლ. მირიანაშვილი, საქართველო–აზერბაიჯანის ადმინისტრაციული საზღვრის გარეჯის მონაკვეთის ისტორია ↑ ლადო მირიანაშვილი, ჩიჩხიტურის მონასტერი და მისი უცნობი კედლის მხატვრობა ↑ ვახუშტი, აღწერა სამეფოსა საქართველოსა, ქართლის ცხოვრება, ტ. IV, თბ., 1973 წ. გვ., 332 ↑ ლ. მირიანაშვილი, „საქართველოს სამხრეთ-აღმოსავლეთი საზღვრის ცვლილების ისტორია XX საუკუნეში“ ჟურნალი „კავკასიოლოგიური ძიებანი“ #1, 2009, გვ. 493–501
მრავალწყაროს მონასტერი

მრავალწყაროს მონასტერი — მონასტერი დავითგარეჯის სამონასტრო კომპლექსის ტერიტორიაზე. აღმოაჩინეს 1995 წლის აგვისტოში მეცნიერების ფონდ „უდაბნოს“ სამეცნიერო ექსპედიციის დროს. წერილობით წყაროებში მონასტერი არ მოიხსენიება. სახელი შერჩეულია ექსპედიციის მიერ, იმის გამო, რომ მცირეწყლიან მდინარესა და წყაროებთან ახლოსაა გამოკვეთილი. სავარაუდოდ, მრავალწყაროს მონასტერი IX საუკუნეში დაუარსებიათ, XIII საუკუნეში კი მას არსებობა შეუწყვეტია. მონასტერში აღმოჩენილია გუმბათის საკმაოდ ეგზოტიკური ფორმა. შემორჩენილია IX საუკუნის ფრესკები და 65-ზე მეტი ნაკაწრი წარწერა, რომელთა შორის უძველესი თარიღდება 851 წლით. ლ. მირიანაშვილი, მრავალწყაროს მონასტერი მრავალწყაროს მონასტრის ფოტოალბომი დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine.
ბრანდენბურგი

ბრანდენბურგი (გერმ. Brandenburg) — ქალაქი გერმანიაში, ბრანდენბურგის მხარეში, მდინარე ჰაველზე. მოსახლეობა: 74,129 (31 დეკემბერი, 2005), ფართობი: 228.80 კმ². პატარა ქალაქი, ამავე სახელის მხარესთან შედარებით ნაკლებ ცნობილია, თუმცა ერთ დროს ის სამეფო დინასტიათა სამშობლო იყო. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ბრანდენბურგი (გერმანული) მუნიციპალიტეტის საიტი დაარქივებული 2006-06-30 საიტზე Wayback Machine. (გერმანული) ბრანდერბურგის კათედრალი დაარქივებული 2006-07-21 საიტზე Wayback Machine. (გერმანული) ქალაქის რუკა დაარქივებული 2006-09-08 საიტზე Wayback Machine. (გერმანული) შიდა ქალაქის გიდი დაარქივებული 2006-05-27 საიტზე Wayback Machine. (გერმანული) ბრანდერბურგის ტრამვაი ↑ Alle politisch selbständigen Gemeinden mit ausgewählten Merkmalen am 31.12.2022 — DESTATIS, 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q122987347"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q764739"></a> ↑ GeoNames — 2005. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q830106"></a>
140

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 140 140 (ას ორმოცი) წელი — იულიუსის კალენდრის ნაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ხუთშაბათი. ეს წელი არის II საუკუნის მე-4 დეკადის მე-10 წელი. რომის პაპის ტახტზე ადის პიუს I. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 140. პესცენიუს ნიგერი — რომის იმპერატორი (გ. 194) მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 140. ჰიგინიუსი — რომის პაპი (დ. უცნობია)
იანვარი 2012

იანვარი - 2012 წლის პირველი თვეა. დაიწყო კვირას და დამთავრდა 31 დღის შემდეგ სამშაბათს.
თებერვალი 2012

თებერვალი - 2012 წლის მეორე თვეა. დაიწყო ოთხშაბათს და დამთავრდა 29 დღის შემდეგ, ოთხშაბათს.
მარტი 2012

მარტი - 2012 წლის მესამე თვეა. დაიწყო ხუთშაბათს და დამთავრდა 31 დღის შემდეგ, შაბათს.
150

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 150 150 (ას ორმოცდაათი) წელი — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ოთხშაბათი. ეს წელი არის II საუკუნის მე-5 დეკადის მე-10 წელი. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 150. ჯან ჯუნძინი — ჩინელი ექიმი (გ. 219) კლიმენტი ალექსანდრიელი — ქრისტიანობაზე მოქცეული სწავლული (გ. დაახლ. 215) მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 150.
აპრილი 2012

აპრილი - 2012 წლის მეოთხე თვეა. დაიწყო კვირას და დამთავრდა 30 დღის შემდეგ, ორშაბათს.
მაისი 2012

მაისი - 2012 წლის მეხუთე თვეა. დაიწყო სამშაბათს და დამთავრდა 31 დღის შემდეგ, ხუთშაბათს.
ივნისი 2012

ივნისი - 2012 წლის მეექვსე თვეა. დაიწყო პარასკევს და დამთავრდება 30 დღის შემდეგ, შაბათს.
დეკემბერი 2012

დეკემბერი - 2012 წლის მეთორმეტე თვეა. დაიწყება შაბათს და დამთავრდება 31 დღის შემდეგ, ორშაბათს.
ივლისი 2012

ივლისი - 2012 წლის მეშვიდე თვეა. დაიწყება პარასკევს და დამთავრდება 31 დღის შემდეგ, კვირას.
ნოემბერი 2012

ნოემბერი - 2012 წლის მეთერთმეტე თვეა. დაიწყება ხუთშაბათს და დამთავრდება 30 დღის შემდეგ, პარასკევს.
ოქტომბერი 2012

ოქტომბერი - 2012 წლის მეათე თვეა. დაიწყება ორშაბათს და დამთავრდება 31 დღის შემდეგ, ოთხშაბათს.
სექტემბერი 2012

სექტემბერი - 2012 წლის მეცხრე თვეა. დაიწყება შაბათს და დამთავრდება 30 დღის შემდეგ, კვირას.
აგვისტო 2012

აგვისტო - 2012 წლის მერვე თვეა. დაიწყება ოთხშაბათს და დამთავრდება 31 დღის შემდეგ, პარასკევს.
სარკოდინები

სარკოდინები, ცრუფეხიანები (ლათ. Sarcodina) — უხერხემლო ცხოველთა კლასი უმარტივესთა ტიპისა. მოძრაობენ ფსევდოპოდიებით. სარკოდინების უმრავლესობა თავისუფლად მცხოვრები ფორმებია. შეიცავს 3 ქვეკლასს: ფესვფეხიანებს, სხივარებს და ფორამინიფერებს. ↑ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 244. ↑ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 108.
62

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 62 62 (სამოცდაორი) წელი — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა პარასკევი. ეს წელი არის I საუკუნის მე-7 დეკადის მე-2 წელი. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 62. სავარაუდოდ პლინიუს უმცროსი რომაელი ორატორი და მწერალი. მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 62.
სარო

სარო შეიძლება აღნიშნავდეს: სარო — სოფელი ასპინძის მუნიციპალიტეტში. სარო — მარადმწვანე წიწვოვანი ხე კვიპაროსისებრთა ოჯახისა. იგივეა, რაც კვიპაროზი. სარო — მუნიციპალიტეტი კანტაბრიაში, ესპანეთი.
ამერიკული ინგლისური

ამერიკული ინგლისური (ინგლ. American English, აბრ.: AmE, AE, AmEng, USEng, en-US ) — ინგლისური ენის ენობრივი ვარიანტი, მიღებული ეროვნული სტანდარტი ამ ენისა ამერიკის შეერთებული შტატების ტერიტორიებზე. ინგლისური ენა აშშ-ში, ისევე როგორც თავისი გავრცელების სხვა რეგიონებში, ჩრდილოეთ ამერიკაში შემოტანილი იყო ბრიტანელი (უპირატესად ინგლისელი) კოლონისტების მიერ XVII-XVIII სს, რის შემდეგაც სხვადასხვა გარეგნული და შიდა ფაქტორების გავლენის ქვეშ, მასში განვითარდა მთელი რიგი თავისებური თვისებები ყველა ენობრივ დონეებზე. თვითონ აშშ-ში ამერიკული ინგლისური არის მშობლიური ქვეყნის მოსახლეობის 80%-სთვის და აქვს სტანდარტული, დამკვირდებული საგანმანათლებლო სისტემაში და მედიაში რიგი თვისებები ორთოგრაფიის სფეროში, გრამატიკის და ლექსიკის. მიუხედავად ამისა, ის, ისევე როგორც ინგლისური საერთოდ, არაა განმტკიცებული, ფედერალურ კონსტიტუციაში როგორც აშშ-ის ოფიციალურ ენად, თუმცა ფაქტობრივად არის. ბოლო წლების განმავლობაში ესპანურენოვანი მოსახლეობის ზრდასთან ერთად, გაძლიერდა მოძრაობა მისთვის ოფიციალური სტატუსის მიცემისთვის, რაც უკვე მრავალი შტატის დონეზეა მიღწეული. მეორე მსოფლიო ომის დამთავრების შემდეგ სწორედ მნიშვნელოვანი ტერიტორიული და რაოდენობრივი დაფარვა ამერიკული ინგლისური ენისა, გამაგრებული მნიშვნელოვანი აშშ-ის ეკონომიკური რესურსებით, დაეხმარა ინგლისურ ენას მიეღო უფრო ფართო გლობალური მნიშვნელობა და გავლენა სხვა ენობრივ სისტემებზე. უნდა აღინიშნოს, რომ მსოფლიოს უმეტეს ქვეყნებში ინგლისური ენა და ანგლიციზმები ნებაყოფლობით ვრცელდება და არა ძალის გამოყენებით. ზოგიერთი განსხვავებანი ამერიკულ და ბრიტანულ ფორმებს შორის: ↑ en-US — ენის კოდი ამერიკული ინგლისურისათვის, გარკვეული სტანდარტებით ISO (იხ. ISO 639-1 და en:ISO 3166-1 alpha-2) და ინტერნეტის სტანდარტებით (იხ. IETF).
სარქარი

სარქარი (სპარს. სარქარ — ზედამხედველი, უფროსი): გვიანდელ ფეოდალურ საქართველოში: უფროსი, ზედამხედველი, მუშათუხუცესი; სამეურნეო დარგის მოხელე. სარქათების უფროსს სარქარბაში ერქვა. ერთგვარი ხაზინა, სხვადასხვანაირი საქონლის, სურსათისა და ფულის სათავს-საწყობი. სარქარს სარქარდარი განაგებდა. მორიგე ჯარის სარქარი (სარქარდა, სარქარდარი) სამხედრო-ადმინისტრაციულ ფუნქციებს აღასრულებდა (ჯარის „დაძახება“-გამოყვანა და მეთაურობა, ლაშქარს „დაკლებულთა“ და მაროდიორთა დასჯა). შუა აზიაში და ამიერკავკასიის ზოგიერთ ნაწილში: სახელმწიფო მოხელე, რომელიც სახაზინო აკრეფებს ხელმძღვანელობდა. რუსეთის იმპერიაში: ბაქოს გუბერნიის შემახისა და გეოქჩაის მაზრებში და ელიზავეტპოლის გუბერნიის ზოგიერთ ნაწილში ეწოდებოდა მომთაბარეთა ჯოგების ზედამხედველებს. ქართული სამართლის ძეგლები, ი. დოლიძის გამოც., ტ. 12-3, თბ., 1965—1970; ტ. 5-6, თბ., 1974—1977 მასალები საქართველოს ეკონომიური ისტორიისათვის დანართი 1, 2, 3 წიგნების ლექსიკონი და საძიებლები, შეადგინა მ. ბერძენიშვილმა, თბ., 1957; სურგულაძე ი., საქართველოს სახელმწიფოსა და სამართლის ისტორიისათვის, ტ. 1, თბ., 1952; ფუტკარაძე ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 110. ↑ 1.0 1.1 Саркар // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона. т. XXVIIIa. — СПб., 1900. — стр. 434.
სილის ეროვნული პარკი

ზილის ეროვნული პარკი (იტალ. Parco nazionale della Sila) — ეროვნული პარკი იტალიაში, კალაბრიის რეგიონში. შეიქმნა 1997 წელს და მოიცავს 74 000 ჰა ველურ, თავლწარმტაც არეალს. გარდა ამისა, ის იშლება პოლინოს, ასპრომონტესა და ეტნის ლანდშაფტებზე, იონიისა და ტირენიის ზღვების მიმართულებით. ხასიათდება რამდენიმე სასიფლო დასახლებისა და ტურისტული სოფლის არსებობით, ასევე მდიდარი კუტურული მემკვიდრეობით. პარკის უმაღლესი მწვერვალია ბოტე-დონატო (1 928 მ). იტალიის ეროვნული პარკების სია Pages by the Park Authority on Parks.it Yearbook of the Italian Parks 2005, edited by Comunicazione in association with Federparchi and the Italian State Tourism Board ISBN 88-7585-011-9
113

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 113 113 (ას ცამეტი) წელი — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა შაბათი. ეს წელი არის II საუკუნის მე-2 დეკადის მე-3 წელი. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 113. მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 113. დაახლ. პლინიუს უმცროსი — რომაელი ორატორი და მწერალი (დ. დაახლ. 61)
ლუიჯი ეინაუდი

ლუიჯი ეინაუდი (იტალ. Luigi Einaudi; დ. 24 მარტი 1874, კიარუ, იტალია — გ. 30 ოქტომბერი, 1961, რომი, იტალია) — იტალიელი პოლიტიკოსი და ეკონომისტი. 1948-1955 წლებში იტალიის პრეზიდენტი, 1945–1948 წლებში მუშაობდა იტალიის ბანკის პრეზიდენტად. 1955–1961 წლებში სამუდამო სენატორი. იტალიის პრეზიდენტი ლუიჯი ეინაუდის ბიოგრაფია კატეგორია:დაბადებული 24 მარტი
ჯოვანი გრონკი

ჯოვანი გრონკი (იტალ. Giovanni Gronchi; დ. 10 სექტემბერი, 1887, პონტედერა, იტალია — გ. 17 ოქტომბერი, 1978, რომი, იტალია) — იტალიელი პოლიტიკოსი. 1955-1962 წლებში იტალიის პრეზიდენტი, 1948-1955 წლებში იტალიის დეპუტატთა პალატის პრეზიდენტი. 1955-1978 წლებში სამუდამო სენატორი. იტალიის პრეზიდენტი ჯოვანი გრონკის ბიოგრაფია