laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
სევერიან ჯუღელი

სევერიან მოსეს ძე ჯუღელი (დ. 1877, სოფ. ჩხარი, ახლანდელი თერჯოლის რაიონი ― გ. 6 აგვისტო, 1909, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკური მოღვაწე, პუბლიცისტი, მენშევიკი. ქუთაისის სასულიერო სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ (1891) სწავლობდა თბილისის სასულიერო სემინარიაში. 1893 სემინარიელთა გაფიცვაში მონაწილეობისათვის სემინარიიდან გარიცხეს, იყო „მესამე დასის“ წევრი. შედიოდა სოციალურ-დემოკრატიულ თბილისის კომიტეტში. 1899 თბილისში ჩატარებული პირველმაისობის ერთ-ერთი ორგანიზატორი. 1902 თბილისიდან გაასახლეს. 1903 დააპატიმრეს და ციმბირში გადაასახლეს, საიდანაც 1905 წლის 17 ოქტომბერს მანიფესტის შემდეგ დაბრუნდა. 1907 წელს აირჩიეს რუსეთის იმპერიის II მოწვევის სახელმწიფო სათათბიროს დეპუტატად ტფილისის გუბერნიიდან. იყო სოციალურ-დემოკრატიული ფრაქციის წევრი. სათათბიროს დათხოვნის შემდეგ (1907 წლის 3 ივნისს) ფრაქციის სხვა წევრებთან ერთად სამართალში მისცეს. საპატიმროდან გამოსვლის შემდეგ არალეგალურად ცხოვრობდა თბილისში. 1909 მაისში კვლავ დააპატიმრეს. გარდაიცვალა მეტეხის ციხეში. ჯუღელმა პუბლიცისტური მოღვაწეობა სემინარიაში სწავლის დროს დაიწყო. თანამშრომლობდა გამოცემებში: „ივერია“, „ცნობის ფურცელი“, „კვალი“, „სხივი“, „ლამპარი“, „განთიადი“, „ჩვენი აზრი“ და სხვა. სიდამონიძე უ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 580. ↑ Боиович М. М., «Члены Государственной Думы» (портреты и биографии) второй созыв, М., 1907, ст. 474
ანა ბრანდენბურგელი

ანა ბრანდენბურგელი (გერმ. Anna von Brandenburg, დან. Anna af Brandenburg; დ. 27 აგვისტო, 1487 — გ. 3 მაისი, 1514) — გერმანელი დიდგვაროვანი და ჰოენცოლერნთა დინასტიის წარმომადგენელი. ბრანდენბურგის მარკგრაფ იოჰან ციცეროსა და მისი ცოლის, მარგარეტ თიურინგიელის შუათანა ასული. 1500 წელს იგი დანიშნეს დანიის მეფე კრისტიან I-ის ნაბოლარა ვაჟზე, შლეზვიგ-ჰოლშტაინის ჰერცოგ ფრედერიკზე. რადგანაც ისინი ახლო ნათესავები იყვნენ (ფრედერიკის დედა, დედოფალი დოროთეა ბრანდენბურგელი იყო ანას მამის ბიძაშვილი), მათი ქორწინება მხოლოდ პაპის თანხმობის შემდეგ მოხდა. ანასა და ფრედერიკის ქორწილი 1502 წლის 10 აპრილს შედგა. მათ სულ ორი შვილი შეეძინათ: კრისტიან III (1503-1559), დანიისა და ნორვეგიის მეფე 1533-59 წლებში. ცოლად შეირთო დოროთეა საქსენ-ლაუენბურგელი, რომელთანაც ხუთი შვილი შეეძინა; დოროთეა (1504-1547), ცოლად გაჰყვა პრუსიის ჰერცოგ ალბრეხტს, რომელთანაც შეეძინა ექვსი შვილი; ანა გარდაიცვალა 1514 წელს, 26 წლის ასაკში. 1518 წელს ფრედერიკი მეორედ დაქორწინდა სოფია პომერანიელზე, რომელთანაც კიდევ ექვსი შვილი შეეძინა. 1523 წელს კი ფრედერიკი დანიისა და ნორვეგიის მეფე გახდა. Krarup, F. "Anna af Brandenborg", Dansk Biografisk Lexikon (ed. Carl Frederik Bricka), p.284.
საქართველოს მშვიდობისათვის

საქართველოს მშვიდობისათვის — პოლიტიკური პარტია საქართველოში. დაფუძნდა 2015 წლის 11 ოქტომბერს. პარტიის ლიდერია დავით თევზაძე. 2015 წლის აპრილში დავით თევზაძემ დააფუძნა არასამთავრობო მოძრაობა სახელით „საქართველოს მშვიდობისათვის“. 2015 წლის 11 ოქტომბერს გაიმართა პარტიის დამფუძნებელი ყრილობა, სადაც პარტიის ლიდერად დავით თევზაძე აირჩიეს. 2016 წლის საპარლამენტო არჩევნებში პარტიამ 19 კანდიდატი წარადგინა, მაგრამ ვერ მოიპოვა მანდატები. პარტიის ოფიციალური ვებ-გვერდი[მკვდარი ბმული] პარტიის ისტორია დაარქივებული 2020-10-29 საიტზე Wayback Machine.
ბაკეუ

ბაკეუ (რუმ. Bacău) — ქალაქი აღმოსავლეთ რუმინეთში, მდინარეების ბისტრიცისა და სირეტის შესართავთან. ბაკეუს ჟუდეცის ადმინისტრაციული ცენტრი. 144 307 მცხოვრები (2011). არის ნავთობისა და ხე-ტყის დამუშავების ცენტრი. ქალაქში მდებარეობს ხის დასამუშავებელი კომბინატი და ცელულოზა-ქაღალდის ფაბრიკა. განვითარებულია ნავთობის მრეწველობის მოწყობილობის წარმოება, ტყავ-ფეხსაცმლის, სამკერვალო, კვებისა (ხორცკომბინატი, მშრალი რძის დამზადება, ლუდის ქარხანა და სხვ.) და ქიმიური მრეწველობა. ბაკეუ ცნობილია XV საუკუნიდან. ქალაქის მოსახლეობამ 2002 წლიდან დაიკლო და 2011 წელს 144 307 კაცი შეადგინა. მათ შორის ეთნიკური ჯგუფები იყვნენ: რუმინელები (97,93%) ბოშები (0,92%) უნგრელები (0,09%) ებრაელები (0,03%) სხვა (0,34%) ტურინი, იტალია ბლაჟი, რუმინეთი ფეთახ-თიკვა, ისრაელი მანდაუე, ფილიპინები ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 158. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ბაკეუ Primăria Municipiului Bacău დაარქივებული 2012-02-14 საიტზე Wayback Machine. Bacău, județul ce ar fi putut să se numească Gura Bistriței, 10 ianuarie 2013, Olimpia Filip დაარქივებული 2018-05-28 საიტზე Wayback Machine. , Adevărul Bacău, orașul zimbrilor dispăruți, 24 iunie 2010, Olimpia Filip, Evenimentul zilei ↑ Rezultatele alegerilor locale din 2020 — Central Electoral Bureau. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q23725837"></a> ↑ 2021 Romanian census — National Institute of Statistics. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q106566382"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q6973708"></a> ↑ 3.0 3.1 Population as of 20 October 2011 Romanian. INSSE (5 July 2013). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 18 იანვარი 2016. ციტირების თარიღი: 4 January 2016. ↑ Pessotto, Lorenzo. International Affairs - Twinnings and Agreements. International Affairs Service in cooperation with Servizio Telematico Pubblico. City of Torino. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-06-18. ციტირების თარიღი: 2013-08-06.
არასარი

არასარი (ლათ. Pteroglossus) — ფრინველთა გვარი ტუკანისებრთა ოჯახისა. ოჯახის სხვა წარმომადგენლებისაგან გამოირჩევიან იმით, რომ ნისკარტი დასაწყისში არ არის თავზე მაღალი, ხოლო ნესტოები არ არის დახურული. შეფერილობაში ძირითადად მწვანე და ყვითელი ფერებია შეხამებული. ცხოვრების წესით სხვა ტუკანებს წააგვანან. უმთავრესად დამახასიათებლები არიან ბრაზილიის ხელუხლებელი ტყეებისათვის. ყველაზე გავრცელებული სახეობაა ჩვეულებრივი არასარი (Р. aracari), რომელიც მუქი მწვანე ფერისაა; ქვედა მხარე ყვითელია; მუცელსა და კუდის ქვედა მხარეზე გასდევს განივი წითელი ზოლები; ზედა ნისკარტი მკრთალი ყვითელია, ქვედა — შავი. ვანგერი ი. ნ., არასარი // ბროკჰაუზისა და ეფრონის ენციკლოპედიური ლექსიკონი [86 ტომად (82 ტ. და 4 დამატ.)], ტ. I დამატ., გვ., 141, სპბ., 1905. ↑ კუტუბიძე მ., ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, თბ.: „მეცნიერება“, 1973. — გვ. 223.
ევროპელი დემოკრატები

ევროპელი დემოკრტები — პოლიტიკური პარტია საქართველოში. საჯარო რეესტრში, როგორც პოლიტიკური პარტია დარეგისტრირდა 2005 წელს. პარტიის ფუძემდებლები არიან აფხაზეთიდან იძულებით გადაადგილებული პირები. პარტიის თავმჯდომარეა აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის იუსტიციის ყოფილი მინისტრი პაატა დავითაია. პარტია ყურადღებას ამახვილებს აფხაზეთის კონფლიქტის მოგვარებასა და დევნილ ადამიანებზე. ის ცნობილია თავისი დევიზით: „ჩვენ თვითონ“. მას აღნიშნული დევიზი 2011 წლის სექტემბრიდან აქვს. პარტია აქტიურ მონაწილეობას იღებდა 2007 წლის საპროტესტო აქციებში და იყო ოპოზიციური გაერთიანება „ერთიანი ეროვნული საბჭოს“ წევრი. ამჟამად პარტია არის კოალიცია „ძალა ერთობაშიას“ წევრი. 2024 წლის 3 ივნისს ცნობილი გახდა რომ პარტიამ ხელი მოაწერა საქართველოს პრეზიდენტის, სალომე ზურაბიშვილის მიერ შექმნილ „ქართულ ქარტიას“. ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2012-04-02 საიტზე Wayback Machine. ↑ 17 პარტია და 5 დამოუკიდებელი დეპუტატი | "ქართულ ქარტიაზე" ხელმოწერები დასრულდა
აფექტი

აფექტი (ლათ. affectus) — უეცრად წარმოშობილი და სწრაფად წარმავალი ძლიერი სულიერი ემოცია (გრძნობა, განცდა), რომელიც ეუფლება პირს რაიმე გარემოების ზეგავლენით, ამცირებს შეგნებულ ნებელობით კონტროლს და წარმართავს მის ქცევას. იმისდა მიხედვით, თუ როგორი იყო ეს განცდა, რამდენად შესუსტდა ის შეგნებული ნებელობითი კონტროლი, რომელსაც ადამიანი თავის თავს უწევს, განასხვავებენ ფიზიოლოგიურ და პათოლოგიურ აფექტს. პათოლოგიური აფექტის მდგომარეობაში მყოფ ადამიანს მთლიანად ეკარგება უნარი, გააც-ნობიეროს მის მიერ ჩადენილი ქმედების მნიშვნელობა, გაითვალისწინოს შედეგი, რომელიც ქმედებას შეიძლება მოჰყვეს და უხელმძღვანელოს მას. ასეთ მდგომარეობაში მყოფი პირი განიხილება, როგორც შეურაცხადი, რომელიც კანონის თანახმად, თავის ნამოქმედარზე პასუხს არ აგებს. პათოლოგიური აფექტისაგან განსხვავებით, ფიზიოლოგიური აფექტის მდგომარეობაში მყოფ ადამიანს მხოლოდ და მხოლოდ შესუსტებული აქვს თვითკონტროლისა და ქმდების ხელმძღვანელობის უნარი, ამიტომ მისი სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობა მსუბუქდება, მაგრამ არ გამოირიცხება. Personality and the Structure of Affective Responses Lynch, Brian. Affect and Script Theory - Silvan S. Tomkins. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 15 September 2008. ციტირების თარიღი: 2008-09-26. Circumplex Model of Affect Affect and Memory
გიორგი ბაგრატიონ-დავითაშვილი

გიორგი ბაგრატიონ-დავითაშვილი (დ. 26 ივლისი, 1945, თბილისი, საქართველოს სსრ — გ. 24 სექტემბერი, 2019, თბილისი) — ქართველი ეთნოლოგი, არქიტექტორი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. გიორგი ბაგრატიონ-დავითაშვილი დაიბადა 1945 წლის 26 ივლისს, თბილისში. დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი, არქიტექტორის სპეციალობით. შრომითი საქმიანობა დაიწყო 1967 წელს, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტში. წლების მანძილზე, როგორც არქიტექტორი, მონაწილეობდა ეთნოგრაფიულ ექსპედიციებში, აფიქსირებდა ტრადიციული არქიტექტურისა და ხალხური გამოყენებითი ხელოვნების ძეგლებს. აკადემიკოს გიორგი ჩიტაიას ხელმძღვანელობით მოამზადა და 1986 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია, რომელიც ეძღვნებოდა ქართველ მთიელთა საცხოვრებლის ინტერიერის პრობლემებს. მთელი ამ წლების მანძილზე გიორგი ბაგრატიონ-დავითაშვილი სამეცნიერო-კვლევით მუშაობასთან ერთად ეწეოდა აქტიურ შემოქმედებით ცხოვრებას. მისი, როგორც მხატვრის ინტერესების სფერო მოიცავდა სახვითი ხელოვნების სხვადასხვა ჟანრების ფართო სპექტრი: ფერწერა, გრაფიკა, პლაკატი, სამეცნიერო ილუსტრაცია, სასაქონლო ნიშანი, ემბლემა, პიქტოგრამა და სხვ. იგი ავტორია 60-ზე მეტი სამეცნიერო და სამეცნიერო-პოპულარული პუბლიკაციისა, არქიტექტურის, დიზაინისა და ხალხური გამოყენებითი ხელოვნების პრობლემებზე. ტრადიციული დასახლების სტრუქტურის თავისებურებანი საქართველოში: [დასახლების ტიპი, ფორმა და მასთან დაკავშირებული უმთავრესი ტერმინოლოგიები - სოფელი, დაბა, სახლი, ქვეყანა, ხევი, თემი და სხვა]. ისტორიულ-ეთნოგრაფიული ძიებანი. თბილისი, 2004. ტ.6, გვ.285-301. ქართული ტრადიციული საცხოვრებლის ტიპოლოგიისათვის: [საქართველოს ცალკეული კუთხეების XIXს-ის ხალხური ხუროთმოძღვრების ძირითადი განმსაზღვრელი ნიშან-თვისებები-ტრადიციულობა, ხასიათი, ვარიანტები]. საქართველოს სიძველენი. 2003. N4-5, გვ.273-286. ეთნოდიზაინი: მემკვიდრეობითობა და რეალობა (ტრადიციული გამოყენებითი ხელოვნების პრობლემები: [ეთნოგრაფიული მასალების მიხედვით]. ისტორიულ-ეთნოგრაფიული ძიებანი. 2005. N7, გვ.333-355. ტრადიციული დასახლება და საცხოვრებელი ნაგებობანი საქართველოში. თბილისი: შემეცნება, 2005. ოჩხარი: ჯულიეტა რუხაძისადმი მიძღვნილი ეთნოლოგიური, ისტორიული და ფილოსოფიური ძიებანი : კრებული / საქ. მეცნ. აკადემია, ივ. ჯავახიშვილის სახ. ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინ–ტი; რედ. დავით მუსხელიშვილი; გარეკანის დიზაინი გიორგი ბაგრატიონ–დავითაშვილისა. თბილისი: მემატიანე, 2002. გიორგი ბაგრატიონ-დავითაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი გიორგი ბაგრატიონ-დავითაშვილი - ეროვნული ფოტომატიანე
ბელუჯები

ბელუჯები (ბელუჯი: بلوچ) — ირანელი ხალხი რომელიც ძირითადად ირანის მთიანეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთში, ბელუჯისტანში ცხოვრობს. ფარუხ ლეგარი Dashti, Naseer (2012), The Baloch and Balochistan: A Historical Account from the Beginning to the Fall of the Baloch State, Trafford Publishing, pp. 33–, ISBN 978-1-4669-5896-8, https://books.google.com/books?id=xIjyLNpusbAC&pg=PA33 ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ბელუჯები ბელუჯები საიტზე Curlie  ვიკიმედია-ატლასი: ბელუჯები — გეოგრაფიული და ისტორიული რუკები ↑ Dawn News. ციტირების თარიღი: 30 November 2018. ↑ Iran Minorities 2: Ethnic Diversity. iranprimer.usip.org. ციტირების თარიღი: 1 March 2017. ↑ United Arab Emirates: Languages. Ethnologue.com. ციტირების თარიღი: 24 October 2016. ↑ Ethnic groups: Pashtun 42%, Tajik 27%, Hazara 9%, Uzbek 9%, Aimak 4%, Turkmen 3%, Baloch 2%, other 4%. The World Factbook. Central Intelligence Agency (CIA). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 14 October 2013. ციტირების თარიღი: 2010-09-18. ↑ KOKAISLOVÁ, Pavla, KOKAISL Petr. Ethnic Identity of The Baloch People. Central Asia and The Caucasus. Journal of Social and Political Studies. Volume 13, Issue 3, 2012, p. 45-55., ISSN 1404-6091 ↑ Zehi, Pirmohamad. A Cultural Anthropology of Baluchis.
ლაგუნა-დე-ბაი

ლაგუნა-დე-ბაი, ბაი (ტაგალ. Laguna de Bay) — ფილიპინების უდიდესი ტბა. გაწოლილია სამხრეთით ლაგუნის პროვინციასა და ჩრდილოეთით რისალის პროვინციას შორის. მდებარეობს ქალაქ მანილის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, კუნძულ ლუსონზე, ზღვის დონიდან დაახლოებით 1 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 911-949 კმ². აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ გადაჭიმულია 47,3 კმ-ზე, ხოლო ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ 40,5 კმ-ზე. მაქსიმალური სიღრმე 20 მ. ლაგუნა-დე-ბაი წარმოადგენს მანილის უბის ყოფილ მკლავს ან მის გაგანიერებას, რომელიც ვულკანიზმის პირობებში გამოიყო. გამდინარეა. ტბიდან სათავეს იღებს მდინარე პასიგი, რომელიც ერთვის მანილის უბეს. ტბას გააჩნია სტილიზებული „W“-ის ფორმა, ორი ვიწრო ნახევარკუნძულით, რომლებიც ჩრდილოეთი სანაპიროდანაა გამოშვერილი. ტბის შუა ნაწილშია დიდი კუნძული ტალიმი. ერთვის 21 ძირითადი შენაკადი. ნაპირზეა ქალაქები სანტა-კრუსი, ბინიანი და კალამბა. ტბის მიმდებარე დაბლობი ტერიტორია იტბორება ძლიერი წვიმების დროს. მდიდარია თევზით; გვხვდება თევზის 18 სახეობა. ფილიპინების ტბების სია ლაგუნა-დე-ბაი — სტატია დიდი საბჭოთა ენციკლოპედიიდან (რუსული) ლაგუნა-დე-ბაი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
დოროთეა დანიელი (1504-1547)

დოროთეა დანიელი (დან. Dorothea af Danmark, გერმ. Dorothea von Dänemark; დ. 1 აგვისტო, 1504 — გ. 11 აპრილი, 1547) — ოლდენბურგების დინასტიის წარმომადგენელი. დანიის მეფე ფრედერიკ I-ისა და ანა ბრანდენბურგელის ასული. პრუსიის პირველი ჰერცოგინია 1525-47 წლებში როგორც ალბრეხტ საქსონიელის მეუღლე. დოროთეა დაიბადა 1504 წლის 1 აგვისტოს. იგი იყო დანიის მეფე კრისტიან I-ის ნაბოლარა ვაჟის, ფრედერიკისა და მისი პირველი ცოლის, ანა ბრანდენბურგელის მეორე შვილი და პირველი ქალიშვილი. მას სახელი ბებიის, დანიის დედოფალ დოროთეა ბრანდენბურგელის პატივსაცემად დაარქვეს. 1514 წელს დედამისი გარდაიცვალა, რის გამოც 1518 წელს მამამისი მეორედ დაქორწინდა სოფია პომერანიელზე. 1523 წელს, დოროთეას მამამ, ფრედერიკ I-მა ტახტიდან ჩამოაგდო თავისი ძმისწული, მეფე კრისტიან II და თავად გახდა დანიისა და ნორვეგიის მეფე. მას შემდეგ, რაც მამამისი ტახტზე ავიდა, დოროთეას საქორწინო მოლაპარაკებები დაიწყო. თავდაპირველად მის გათხოვებას ინგლისის მეფე რიჩარდ III-ის დისწულზე, სუფოლკის ჰერცოგ რიჩარდ დე ლა პოლზე აპირებდნენ, თუმცა ეს მოლაპარაკებები საფრანგეთის მეფე ფრანსუა I-მა ჩაშალა, რომელსაც არ სურდა დანია-ინგლისის ალიანსის შექმნა. 1525 წელს, პოლონეთის ტერიტორიებზე წარმოიშვა ახალი გერმანული სახელმწიფო — პრუსიის საჰერცოგო, რომლის ახალგაზრდა ჰერცოგიც, ალბრეხტ საქსონიელი საცოლეს ეძებდა. ამრიგად, 1526 წლის 12 თებერვალს დოროთეა და ალბრეხტი დააქორწინეს, რითაც იგი პრუსიის პირველი ჰერცოგინია გახდა. ამის შემდეგ, მან დატოვა მშობლიური დანია და კოინინგსბერგის სასახლეში, პრუსიაში გადასახლდა. დოროთეას მეუღლესთან შესანიშნავი ურთიერთობა ჰქონდა, რამაც ძალიან მყარი ალიანსი შექმნა დანიასა და პრუსიას შორის, რომელიც მის გარდაცვალებამდე გაგრძელდა. 1537 წელს, დოროთეა და ალბრეხტი მამამისის, კრისტიან III-ის დანიის მეფედ კურთხევას დაესწრნენ კოპენჰაგენში. 1536-42 წლებში ისინი დოროთეას ძმისწულ ჰანს დანიელს თავიანთი შვილივით ზრდიდნენ. დოროთეა დანიელი გარდაიცვალა 1547 წლის 11 აპრილს, 42 წლის ასაკში. იგი დაკრძალულია კოინინგსბერგის კათედრალში. ანა სოფია (1527-1591), ცოლად გაჰყვა მეკლენბურგ-გიუსტროვის ჰერცოგ იოჰან ალბრეხტ I-ს; კათარინა (1528), გარდაიცვალა ჩვილობაში; ფრიდრიხ ალბრეხტი (1529-1530), გარდაიცვალა ჩვილობაში; ლუსია დოროთეა (1531-1532), გარდაიცვალა ჩვილობაში; ლუსია (1537-1539), გარდაიცვალა მცირეწლოვანი; ალბრეხტი (1539), გარდაიცვალა ჩვილობაში; Robert Albinus: Königsberg-Lexikon. Stadt und Umgebung. Flechsig, Würzburg 2002, ISBN 3-88189-441-1. Iselin Gundermann: Herzogin Dorothea von Preussen (1504–1547) (= Studien zur Geschichte Preussens. Band 9). Grote, Köln u. a. 1965. Iselin Gundermann: Untersuchungen zum Gebetbüchlein der Herzogin Dorothea von Preussen (= Wissenschaftliche Abhandlungen der Arbeitsgemeinschaft für Forschung des Landes Nordrhein-Westfalen. Band 36). Westdeutscher Verlag, Köln u. a. 1966. Toni Saring: Dorothea. In: Neue Deutsche Biographie (NDB). Band 4, Duncker & Humblot, Berlin 1959, ISBN 3-428-00185-0, S. 83 f.
ელიზაბეთ დანიელი (1524-1586)

ელიზაბეთ დანიელი (დან. Elisabeth af Danmark, გერმ. Elisabeth von Dänemark; დ. 14 ოქტომბერი, 1524 — გ. 15 ოქტომბერი, 1586) — ოლდენბურგების დინასტიის წარმომადგენელი. დანიის მეფე ფრედერიკ I-ისა და სოფია პომერანიელის ასული. მეკლენბურგ-შვერინის ჰერცოგინია როგორც მაგნუს III-ის, ხოლო მეკლენბურგ-გიუსტროვის ჰერცოგინია როგორც ულრიხ III-ის მეუღლე. დანიისა და ნორვეგიის დედოფალ სოფია მეკლენბურგ-გიუსტროველის დედა. ელიზაბეთი დაიბადა 1524 წლის 14 ოქტომბერს. იგი იყო დანიისა და ნორვეგიის მეფე ფრედერიკ I-ისა და მისი მეორე ცოლის, დედოფალ სოფია პომერანიელის ასული. იგი ღრმა ბავშვობიდანვე დანიის სამეფო კარზე იზრდებოდა, სადაც მემატიანეები მას საოცრად ლამაზ გოგონად აღწერდნენ. 1542 წელს ჯერ დანიშნეს, ხოლო 1543 წელს უკვე ცოლად შერთეს მეკლენბურგ-შვერინის ჰერცოგ მაგნუს III-ს. ეს ქორწინება ხანმოკლე დაა უშვილო აღმოჩნდა, რის გამოც, 1551 წელს, მაგნუსის გარდაცვალების შემდეგ ელიზაბეთი მშობლიურ დანიაში დაბრუნდა. აქ იგი მეორე ქორწინებამდე, ანუ 1556 წლამდე დარჩა. მეორედ იგი 1556 წლის 14 თებერვალს დაქორწინდა მეკლენბურგ-გიუსტროვის ჰერცოგ ულრიხ III-ზე. მასთან ელიზაბეთს ერთადერთი ქალიშვილი შეეძინა, რომელსაც თავისი დედის პატივსაცემად სოფია დაარქვა. ბედის ირონიით, მისი ასული თავისი სეხნია ბებიის მსგავსად დანიისა და ნორვეგიის დედოფალი გახდა. სოფია მეკლენბურგ-გიუსტროველი 1572 წელს მიათხოვეს ელიზაბეთის ძმისწულს, დანიისა და ნორვეგიის მეფე ფრედერიკ II-ს. აღსანიშნავია, რომ ელიზაბეთისა და ულრიხის ურთიერთობა ბედნიერი არ ყოფილა. უბედური ქორწინებიდან თავის დასაღწევად, ელიზაბეთი ძალიან ხშირად ჩადიოდა დანიაში ჯერ თავის რძალთან, დედოფალ დოროთეა საქსენ-ლაუენბურგელთან, მისი გარდაცვალების შემდეგ კი საკუთარ ასულთან. ელიზაბეთი აღწერილია როგორც კეთილი, მგრძნობიარე, რელიგიური და პრაქტიკული ქალი. იგი მეტად აქტიური იყო მეკლენბურგ-გიუსტროვშიც, სადაც აღადგინა არაერთი დანგრეული ეკლესია-მონასტერი და საავადმყოფო. იგი გარდაიცვალა 1586 წლის 15 ოქტომბერს, თავისი 62-ე დაბადების დღის მეორე დღეს, დანიაში ერთ-ერთი ვიზიტისას. Elisabeth, Hertuginde av Meklenborg. In: Dansk biografisk leksikon. Vol. 4, pp. 497f. Grewolls, Grete (2011). Wer war wer in Mecklenburg und Vorpommern. Das Personenlexikon. Rostock: Hinstorff Verlag. p. 2457. ISBN 978-3-356-01301-6.
სამხრეთ ამერიკის წლის საუკეთესო ფეხბურთელი

სამხრეთ ამერიკის წლის ფეხბურთელი (ესპ. Futbolista del año en Sudamérica) — სამხრეთ ამერიკის წლის საუკეთესო ფეხბურთელის წოდება, რომელიც ენიჭება სამხრეთ ამერიკულ საფეხბურთო კლუბში მოთამაშე სამხრეთ ამერიკელ ფეხბურთელს. 1971 წლიდან 1992 წლამდე წოდების მინიჭება ხდებოდა ვენესუელური გაზეთის „ელ მუნდოს“ (ესპ. El Mundo) მიერ ორგანიზებული გამოკითხვის საფუძველზე, ამასთან 1986–1992 წლების შედეგები ითვლება არაოფიციალურად. 1986 წლიდან წოდების მინიჭება ხორციელდება ურუგვაული გაზეთის „ელ პაისის“ (ესპ. El País) მიერ ორგანიზებული გამოკითხვის საფუძველზე. გამოკითხვის შედეგად გამოვლენილი გამარჯვებული ცხადდება „ამერიკის ფეხბურთის მეფედ“ (ესპ. Rey del Fútbol de América). ვენესუელური გაზეთის „ელ მუნდოს“ მიერ ორგანიზებული გამოკითხვის საფუძველზე გამოვლენილი გამარჯვებულები და პრიზიორები. ურუგვაული გაზეთის „ელ პაისის“ მიერ ორგანიზებული გამოკითხვის საფუძველზე გამოვლენილი გამარჯვებულები და პრიზიორები. ↑ ელიას ფიგეროა (ესპ. Elías Figueroa; დ. 25 ოქტომბერი, 1946, ვალპარაისო, ჩილე) — ჩილელი ფეხბურთელი, მცველი. პირველი ფეხბურთელი, რომელსაც სამჯერ ზედიზედ (1974, 1975, 1976) მიენიჭა სამხრეთ ამერიკის წლის საუკეთესო ფეხბურთელის წოდება. ↑ José Luis Pierrend. (22 დეკემბერი, 2000) South American Player of the Year 1971. Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation. ციტირების თარიღი: 26 ივნისი, 2019. ↑ José Luis Pierrend. (22 დეკემბერი, 2000) South American Player of the Year 1972. Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation. ციტირების თარიღი: 26 ივნისი, 2019. ↑ José Luis Pierrend. (22 დეკემბერი, 2000) South American Player of the Year 1973. Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation. ციტირების თარიღი: 26 ივნისი, 2019. ↑ José Luis Pierrend. (22 დეკემბერი, 2000) South American Player of the Year 1974. Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation. ციტირების თარიღი: 26 ივნისი, 2019. ↑ José Luis Pierrend. (22 დეკემბერი, 2000) South American Player of the Year 1975. Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation. ციტირების თარიღი: 26 ივნისი, 2019. ↑ José Luis Pierrend. (22 დეკემბერი, 2000) South American Player of the Year 1976. Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation. ციტირების თარიღი: 26 ივნისი, 2019. ↑ José Luis Pierrend. (22 დეკემბერი, 2000) South American Player of the Year 1977. Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation. ციტირების თარიღი: 26 ივნისი, 2019. ↑ José Luis Pierrend. (22 დეკემბერი, 2000) South American Player of the Year 1978. Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation. ციტირების თარიღი: 26 ივნისი, 2019. ↑ José Luis Pierrend. (22 დეკემბერი, 2000) South American Player of the Year 1979. Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation. ციტირების თარიღი: 26 ივნისი, 2019. ↑ José Luis Pierrend. (22 დეკემბერი, 2000) South American Player of the Year 1980. Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation. ციტირების თარიღი: 26 ივნისი, 2019.
ადოლფი (ჰოლშტაინ-გოტორპის ჰერცოგი)

ადოლფ დანიელი (დან. Adolf af Danmark; დ. 25 იანვარი, 1526 — გ. 1 ოქტომბერი, 1586) — ოლდენბურგების დინასტიის წარმომადგენელი. ჰოლშტაინ-გოტორპის ჰერცოგი და ამავე სახელწოდების დინასტიური ხაზის დამაარსებელი. დანიის მეფე ფრედერიკ I-ისა და დედოფალ სოფია პომერანიელის ვაჟი. ადოლფი დაიბადა 1526 წლის 25 იანვარს. იგი იყო დანიისა და ნორვეგიის მეფე ფრედერიკ I-ისა და მისი მეორე ცოლის, დედოფალ სოფია პომერანიელის შუათანა ვაჟი. 1533 წელს, მამამისის გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე მისი უფროსი ნახევარ-ძმა კრისტიან III ავიდა. კრისტიანმა 1544 წლის 23 მაისს, ადოლფსა და მის ძმას, ჰანსს ჰოლშტაინის მხარე უბოძა და გადაუნაწილა: ადოლფს ჰოლშტაინ-გოტორპი შეხვდა, ჰანსს კი შლეზვიგ-ჰოლშტაინი. 1544 წელს დიდებულებს შორის ჰოლშტაინ-გოტორპსა და შლეზვიგ-ჰოლშტაინის საზღვრების დადგენასთან დაკავშირებული მოლაპარაკებები დაიწყო. საბოლოოდ ჰანსს, როგორც უფროსს, საზღვრების გადანაწილებისას უპირატესობა მიენიჭა და უფრო დიდი სამფლობელო ერგო. ასევე აღსანიშნავია, რომ საბოლოოდ, დაზუსტებული საზღვრები მაინც ვერ დაადგინეს და ორი ძმის საჰერცოგოებს რამდენიმე საზიარო ქალაქი ჰქონდა, რომლებიც ორივეს ექვემდებარებოდა. ამის შემდეგ, ადოლფი ფლობდა შემდეგ წოდებას „ჰერცოგი შლეზვიგისა, ჰოლშტაინისა, გოტორპისა, დიტმარშისა და სტორმარნისა“. სულ მალე, ადოლფმა ოლდენბურგების დინასტიის საკუთარი, ჰოლშტაინ-გოტორპელთა დინასტიაც კი დააარსა, რომლის გაგრძელებაც იყო რომანოვების დინასტია, რომელიც სამასი წლის განმავლობაში მართავდა რუსეთს. 1559 წელს კრისტიან III გარდაიცვალა და ტახტზე მისი ვაჟი, ფრედერიკ II ავიდა, რომელმაც 1580 წელს უცოლ-შვილო ჰანსის მთელი მიწები ადოლფს გადაულოცა. 1586 წლის 1 ოქტომბერს, 60 წლის ადოლფი გარდაიცვალა, რის შემდეგაც მისი უზარმაზარი საჰერცოგო დროებით ფრედერიკ II-მ დაიკავა, რომლის გარდაცვალების შემდეგაც ჰოლშტაინ-გოტორპის საჰერცოგოს ტახტი ადოლფის ვაჟს, ჰანს ადოლფს დარჩა. 1564 წლის 17 დეკემბერს, ადოლფმა ცოლად შეირთო ჰესენის ლანდგრაფ ფილიპე I-ის ასული კრისტინა ჰესენელი, რომელთანაც შეეძინა ათი შვილი: ფრედერიკ II (1568-1587), შლეზვიგ-ჰოლშტაინის ჰერცოგი, გარდაიცვალა დაუოჯახებელი; სოფია (1569-1634), ცოლად გაჰყვა მეკლენბურგ-შვერინის ჰერცოგ იოჰან VII-ს; ფილიპე (1570-1590), გარდაიცვალა დაუოჯახებელი; კრისტინა (1573-1625), ცოლად გაჰყვა შვედეთის მეფე კარლ IX-ს; ელიზაბეთი (1574-1587), გარდაიცვალა გაუთხოვარი; ჰანს ადოლფი (1575-1616), ანას ტყუპისცალი, ჰოლშტაინ-გოტორპის ჰერცოგი, ცოლად შეირთო თავისი ბიძაშვილი ავგუსტა დანიელი და შეეძინა შვილებიც; ანა (1575-1625), ჰანს ადოლფის ტყუპისცალი, ცოლად გაჰყვა ოსტფრიედსლანის გრაფ ენო III-ს; კრისტიანი (1576-1577), გარდაიცვალა ჩვილი; აგნესი (1578-1627), გარდაიცვალა გაუთხოვარი; ჰანს ფრედერიკი (1579-1634), ბრემენის, ვერდენისა და ლიუბეკის ეპისკოპოსი; Rolf Kuschert: Die frühe Neuzeit, in: Nordfriisk Instituut (Hrsg.) Geschichte Nordfrieslands, Heide Boyens & Co 1995. ISBN 3-8042-0759-6 Gesellschaft für Schleswig-Holsteinische Geschichte, Neumünster: Wachholtz, 2008, pp. 73-109, here pp. 87seq. ISBN 978-3-529-02606-5 Karl Jansen (1875), "Adolf, Herzog von Schleswig-Holstein", Allgemeine Deutsche Biographie (ADB) (in German), 1, Leipzig: Duncker & Humblot, pp. 111–113 Hermann Kellenbenz (1953), "Adolf I., Herzog von Schleswig-Holstein", Neue Deutsche Biographie (NDB) (in German), 1, Berlin: Duncker & Humblot, p. 86