laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ტრინიდადი (კუნძული)

ტრინიდადი (ესპ. Trinidad, ესპ. Trinidad — „სამება“) — კუნძული კარიბის ზღვაში, სამხრეთ ამერიკის ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროსთან, წარმოადგენს სახელმწიფო ტრინიდადი და ტობაგოს მთავარ ნაწილს, მასზე ქვეყნის მოსახლეობის 96 % ცხოვრობს. კუნძული მდებარეობს ვენესუელის სანაპიროდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 11 კმ-ში. კუნძული მატერიკისგან გამოყოფილია ბოკას-დელ-დრაგონისა და ბოკას-დე-ლა-სერპეს სრუტით, ასევე პარიის ყურით. სანაპირო ზოლი საკმაოდ დანაწევრებულია, ჩრდილოეთით სანაპირო ზოლს მიუყვება მარჯნის რიფები, ხოლო სამრეთით მანგროს ტყეები. ტრინიდადის ტერიტორია ძირითადად დაბლობია, რომელიც აღმოსავლეთით დაჭაობებულია. ჩრდილოეთით არის მცირე მთიანი სისტემა, რომლის მაქსიმალური სიმაღლე 940 მეტრს აღწევს (მთა არიპო), ეს მცირე მთიანი სისტემა არის ვენესუელის კორდილიერების გაგრძელება. სამხრეთ სანაპიროზე ასევე არის ტალახის ვულკანები. ამ ტერიტორიაზე მოიპოვება ბუნებრივი ასფალტი (პიჩის ტბა), ნავთობი (სამხრეთ-აღმოსავლეთ და სამხრეთ-დასავლეთ შელფზე) და ბუნებრივი აირი. კუნძულის ცენტრში ძირითადად მარადმწვანე ტყეებია, მის ჩრდილო-დასავლეთ კალთებზე კი სავანა, ქოქოსის პალმები და კაკაოს პლანტაციებია. კუნძულზე ბინადრობს ორმოცამდე სახეობის კოლიბრი. კუნძულზე სუბეკვატორული კლიმატია, ცხელი და სველი. გამოიყოფა ძირითადად ორი სეზონი: მშრალი (იანვრიდან მაისამდე) და წვიმიანი. საშუალო თვიური ტემპერატურაა 25-27 °С, ნალექები საშუალო წლიური მოცულობა 1200 მმ-დან 3800 მმ-მდეა, კუნძულზე ქარი იცის ძირითადად ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. კუნძული ტრინიდადი პირველად აღმოაჩინა ქრისტეფორე კოლუმბმა 1498 წელს, რომელმაც მას უწოდა ლა-ისლა-დე-ლა-ტრინიდადი წმინდა სამების პატივსაცემად. კოლუმბის შემდეგ მოსულმა ესპანელებმა, კუნძულზე მცხოვრები ინდიელთა ტომის არავაკის ხალხი დაიმორჩილა და სხვა ამერიკულ კოლონიებში გადაასახლა. თუმცა კუნძულის სოფლის მეურნეობისთვის არავარგისიანმა ნიადაგმა, ინტერესი დააკარგინა კონკისტადორებს და ისინი ახლო მდებარე კუნძულებზე გადასახლდნენ, სადაც შედარებით ნაყოფიერი მიწები იყო. ამის გამო კუნძულზე, პირველი ევროპული დასახლება მხოლოდ 1592 წელს დაარსდა, სახელწოდებით ხოსე-დე-ორუნა (დღევანდელი სენტ-ჟოზეფი). მომდევნო ორი საუკუნის განმავლობაში ესპანელი კოლონიზატორები ცდილობდნენ კუნძულზე პლანტაციური მეურნეობის განვითარებას, ეს ნაწილობრიბ გამოუვიდათ კიდევ, მათ კუნძულზე თამბაქოსა და კაკაოს პლანტაციები გააშენეს. ესპანელების ეს ძალისხმევა 1797 წელს ბრიტანელებმა შეაჩერეს, როდესაც კუნძული მათ იურისდიქციაში გადავიდა. 1830 წლიდან, როდესაც უკვე კუნძულზე მონობა აიკრძალა, ღარიბმა მოსახლეობამ დაიწყო ჩამოსახლება ინდოეთიდან, ესპანეთიდან, პორტუგალიიდან, ინგლისიდან, საფრანგეთიდან და ჩინეთიდან, ამ ხალხს დღეს მოიხსენიებენ, როგორც «ტრინბაგონიანსებს». ტრინიდადი და ტობაგოს ტურისტული საიტი ↑ Trinidad and Tobago 2011 Population and Housing Census Demographic Report. Trinidad and Tobago Central Statistical Office. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 9 ოქტომბერი 2016. ციტირების თარიღი: 27 May 2016. ↑ Railroad Map of Trinidad (1925). ციტირების თარიღი: 2013-10-25.
ტრინიდადი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი ტრინიდადი შეიძლება აღნიშნავდეს: ტრინიდადი — კუნძული კარიბის ზღვაში ტრინიდადი — ქალაქი კუბაში ტრინიდადი — ქალაქი ბოლივიაში
დვინგელდერველდის ეროვნული პარკი

დვინგელდერველდის ეროვნული პარკი (ნიდერლ. Nationaal Park Dwingelderveld) — ეროვნული პარკი ნიდერლნადებში, დრენთეს პროვინციაში. შეიქმნა 1991 წელს. ფართობი 37 კმ². არის პატარა წყალსატევები, რომლებიც წვიმის წყლით ივსებიან და მაისის თვეში ზოგიერთი მათგანი მიკროფლორის გამო თეთრ შეფერილობას იღებს. ტერიტორია ველებს უკავია. გვხვდება გველების 3 სახეობა — ჩვეულებრივი გველგესლა (Vipera berus), ჩვეულებრივი სპილენძა (Coronella austriaca) და ჩვეულებრივი ანკარა (Natrix natrix). ტბის სიახლოვეს არის ფრინველთა 10-მდე სახეობა. ნიდერლანდების ეროვნული პარკების სია დვინგელდერველდის ეროვნული პარკი დაარქივებული 2012-11-13 საიტზე Wayback Machine. (ნიდერლანდური ენა)
ლონსე-ენ-დრიუნენსე-დეინენის ეროვნული პარკი

ლონსე-ენ-დრიუნენსე-დეინენის ეროვნული პარკი (ნიდერლ. Nationaal Park De Loonse en Drunense Duinen) — ეროვნული პარკი სამხრეთ ნიდერლანდებში, ჩრდილოეთ ბრაბანტის პროვინციაში. მდებარეობს ქალაქებს ტილბურგს, ვალვეიკსა და ჰერტოგენბოსს შორის. შეიქმნა 2002 წელს. ფართობი 35 კმ². პარკის ტერიტორიაზე გაბატონებულია მშრალი დიუნები და ფიჭვის ტყეები. ნიდერლანდების ეროვნული პარკების სია შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ლონსე-ენ-დრიუნენსე-დეინენის ეროვნული პარკი“ ვიკისაწყობში. ლონსე-ენ-დრიუნენსე-დეინენის ეროვნული პარკი დაარქივებული 2015-02-10 საიტზე Wayback Machine. (ნიდერლანდური ენა)
შპიცჰორლი

შპიცჰორლი (გერმ. Spitzhorli) — მთა პენინის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს ნანცალსა და განტერტალს შორის, ბრიგ–გლისს მუნიციპალიტეტის სამხრეთით, ვალეს კანტონში. Spitzhorli on Hikr
ინგლის-ჰოლანდიის ომი (1652-1654)

ინგლის-ჰოლანდიის ომი — ომი ინგლისსა და შეერთებულ პროვინციებს (ნიდერლანდების რესპუბლიკა) შორის მსოფლიო ვაჭრობასა და კოლონიებში ჰეგემონიისათვის. ომი გამოიწვია ინგლისის უარმა გაეუქმებინა 1651 წლის სანავიგაციო აქტი. საზღვაო ბრძოლები (პლიმუთის - 1652, ნიუპორტისა - 1652 და 1653, პორტლენდისა - 1653) გარდამავალი უპირატესობით მიმდინარეობდა. თანდათანობით უპირატესობა ინგლისის მხარეზე გადავიდა. ინგლისის სამხედრო-საზღვაო ფლოტმა დაიწყო ჰოლანდიის სანაპიროს ბლოკადა, ომის ბედი ინგლისის სასარგებლოდ გადაწყდა. 1654 წლის 14 აპრილს დაიდო უესტმინსტერის საზავო ხელშეკრულება, რომლითაც ჰოლანდია სანავიგაციო აქტს უნდა შერიგებოდა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 132.
თევზაძე (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი თევზაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ალექსანდრე თევზაძე — არქიტექტორი ანდრო თევზაძე — პოეტი გელა თევზაძე — ბიოლოგი, გენეტიკოსი გიგი თევზაძე — ფილოსოფოსი გიორგი თევზაძე — ასტრონომი გიორგი თევზაძე — მრბოლელი გურამ თევზაძე — ფილოსოფოსი დავით თევზაძე — სამხედრო მოღვაწე დავით თევზაძე — ლიტერატურათმცოდნე ვალერიან თევზაძე — სამხედრო მოღვაწე ვახტანგ თევაზაძე — ინჟინერ-ჰიდროტექნიკოსი თამაზ თევზაძე — არქიტექტორი თამაზ თევზაძე — მათემატიკოსი ილია თევზაძე — იურისტი, პოლიტიკოსი ინგა თევზაძე — მოცეკვავე იური თევზაძე — ფიზიკოსი მერაბ თევზაძე — გეოდეზისტი ნანული თევზაძე — არქიტექტორი ნიკოლოზ თევზაძე — გეოდეზისტი რევაზ თევზაძე — გეოლოგი სარდიონ თევზაძე — პოლიტიკოსი
უტრეხტსე-ჰეველრიუგის ეროვნული პარკი

უტრეხტსე-ჰეველრიუგის ეროვნული პარკი (ნიდერლ. Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug) — ეროვნული პარკი ნიდერლანდებში, უტრეხტის პროვინციაში. შეიქმნა 2003 წელს. ფართობი 60 კმ². ტერიტორია უკავია დიუნებს, ტყეებს, მდელოებსა და მორენებს. ყველაზე მაღალი ადგილის სიმაღლე 70 მ აღწევს. სიახლოვეს მდებარეობს ქალაქები: ვენენდალი, რენენი, დორნი, დრიბერგენი. მდიდარია ფლორა და ფაუნა. ძუძუმწოვრებიდან აღსანიშნავია: ევროპული შველი, მელა, მაჩვი, ტყის კვერნა. დაგეგმილია გარეული ღორისა და კეთილშობილი ირემის ადაპტაცია. ნიდერლანდების ეროვნული პარკების სია უტრეხტსე-ჰეველრიუგის ეროვნული პარკი დაარქივებული 2011-04-13 საიტზე Wayback Machine. (ნიდერლანდური ენა)
ინგლის-ჰოლანდიის ომი (1665-1667)

ინგლის-ჰოლანდიის ომი — ომი ინგლისსა და შეერთებულ პროვინციებს (ნიდერლანდების რესპუბლიკა) შორის მსოფლიო ვაჭრობასა და კოლონიებში ჰეგემონიისათვის. ომი გამოაცხადა ჰოლანდიამ 1665 წლის იანვარში. ფაქტობრივად ომი დაიწყო 1664 წელს როდესაც ინგლისის საზღვაო ექსპედიციამ ჩრდილოეთ ამერიკაში ჰოლანდიის კოლონია ახალი ამსტერდამი დაიპყრო. ჰოლანდიის ფლოტმა ადმირალ მიხეილ რეიტერის მეთაურობით 1666 წელს გაიმარჯვა დიუნკერკთან, მაგრამ დამარცხდა ნორთ-ფორლენდის კონცხთან ბრძოლაში. 1667 წლის ივნისში ჰოლანდიელთა ესკადრამ ტემზის შესართავის ბლოკირება დაიწყო. ამ ვითარებაში 1667 წლის 31 ივლისს დაიდო ბრედის ზავი, რომლითაც ინგლისმა ახალი ამსტერდამი მიიღო, ხოლო დაპყრობილი სურინამი ჰოლანდიას დაუბრუნა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 132.
ინგლის-ჰოლანდიის ომი (1672-1674)

ინგლის-ჰოლანდიის ომი — ომი ინგლისსა და შეერთებულ პროვინციებს (ჰოლანდიის რესპუბლიკა) შორის. ამ შემთხვევაში ინგლისი გამოდიოდა საფრანგეთის მოკავშირედ ჰოლანდიის ომში (1672–1678). ადმირალ მიხეილ რეიტერის გამარჯვება 1673 წლის აგვისტოში ტექსელთან ბრძოლაში, ანტიფრანგული კოალიციის შექმნამ და ინგლისის გავლენიან წრეებში ომის არაპოპულარობამ გამოიწვია ინგლისის ომიდან გამოსვლა. უესტმინსტერის საზავო ხელშეკრულებამ (19 თებერვალი, 1674) ძალაში დატოვა ბრედის ზავი. აღნიშნული ომის შედეგად ჰოლანდია დასუსტდა და სავაჭრო-კოლონიური პირველობა ინგლისმა მოიპოვა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 132. Шатохина-Мордвинцева Г. А. Англо-Голландские войны 17–18 вв. // Большая российская энциклопедия. т. 1. — М., 2005. — стр. 695.
ზეიდ-კენემერლანდის ეროვნული პარკი

ზეიდ-კენემერლანდის ეროვნული პარკი (ნიდერლ. Nationaal Park Zuid-Kennemerland) — ეროვნული პარკი ნიდერლანდებში, ჩრდილოეთ ჰოლანდიის პროვინციაში. შეიქმნა 1995 წელს. ფართობი 38 კმ². სამხრეთ ნაწილში განვითარებულია დიუნები. სიახლოვეს გზატკეცილი და სარკინიგზო გზაა. განვითარებულია ტურიზმი. ყოველწლიურად პარკს სტუმრობს დაახლოებით 2 მლნ. ადამიანი. ჩრდილოეთი ზღვის სანაპიროს გასწვრივ ქვიშიანი პლაჟებია. დიდი რაოდენობითაა საფეხმავლო და საველოსიპედო ბილიკები. პარკის ტერიტორიაზეა XIX საუკუნის ციხესიმაგრე. ნიდერლანდების ეროვნული პარკების სია ზეიდ-კენემერლანდის ეროვნული პარკი დაარქივებული 2010-10-07 საიტზე Wayback Machine. (ნიდერლანდური ენა)
ნარმადი

ნარმადი ან ნარბადი (ჰინდი नर्मदा) — მდინარე ინდოეთში. სიგრძე 1310 კმ. აუზის ფართობი 98 800 კმ². ინდოეთის ერთ-ერთი წმინდა მდინარე. კვეთს ცენტრალურ ინდოეთს და ჩაედინება არაბეთის ზღვაში. ნარმადის სათავე მდებარეობს ჩრდილოეთში მადჰია-პრადეშის შტატის ქალაქ ამარკანტაკის მახლობლად. პირველი 320კმ. სიგრძეზე ის მიედინება მანდლას პლატოზე პატარა მთებს შორის. ჯაბალპურთან ის მიედინება ულამაზესი მარმარილოს კლდეების გვერდით. შემდეგ სამხრეთ-დასავლეთის მიმართულებით ვინდჰიასა და სატპურას მთებს შორის დაბლობზე. ნარმადის დელტა იწყება სანაპიროდან 20 კმ-ის დაშორებით და განლაგებულია კამბეის ყურეში სურატიდან ჩრდილოეთით. ნარმადის აუზი მოიცავს სატპურის მთიანი სისტემის ჩრდილოეთ კალთებს, თუმცა არ მოიცავს ვინდჰიას პლატოს, რომლის მდინარეები ჩაედინება მდინარე განგსა და ჯამუნაში. ნარმადის ყველაზე გრძელი შენაკადი არის ტავა. ვინდჰიის პლატოსთან ერთად ნარმადი ქმნის თავისებურ საზღვარს ჩრდილოეთ ინდოეთსა, განსაკუთრებით განგის ხეობაში და და სამხრეთ ინდოეთს (დეკანს) შორის. მდინარე გამოიყენება არა მხოლოდ მიმდებარე ტერიტორიის მოსარწყავად, არამედ სანაოსნოდ და გადაზიდვებისთვის. წვიმების პერიოდში მასზე შესაძლებელი ხდება განსაზღვრულ მონაკვეთებში დიდი გემებით ცურვა. ნარმადი განიხილება როგორც ინდოეთის ყველაზე წმინდა მდინარე განგის შემდგომ. ამიტომ მის მთელ სიგრძეზე განლაგებულია მრავალრიცხოვანი სალოცავი ადგილები. მაგალითისთვის, ქალაქი მახეშვარი მადჰია-პრადეშის შტატში. განსაკუთრებულ საპატიო მომლოცველობად ითვლება მოგზაურობა მდინარის ერთ მხარეს სათავიდან ზღვასთან მიერთებამდე და პირიქით ზღვასთან შესართავიდან სათავემდე მეორე მხარეს. შესაბამისი მომლოცველობა გრძელდება დაახლოებით 2 წელი. 1961 წლიდან მდინარის ქვემო დინებაში შენდება კაშხალი ჰიდროელექტროსადგურით, რომლის სიმძლავრე შეადგენს 1450 მეგავატს. იგი დაკავშირებულია სარდარ-საროვარის საირიგაციო პროექტთან და იწვევს მრავალრიცხოვან დისკუსიას. პროექტის მოწინააღმდეგეებმა ჩამოაყალიბეს მოძრაობა „ნარმადა-ბაჩაო-ანდოლან“, რაც ქართულად ნიშნავს „გადავარჩინოთ ნარმადა“. მოძრაობას სათავეში ჩაუდგა მედჰა პატკარი. ინდოელმა მწერალმა არუნდატი როიმ ასევევ გამოავლინა მედგარი წინააღმდეგობა პროექტის მიმართ. 1999 წელს უმაღლესი სასამართლოს გადაწყვეტილებით მოძრაობის მოთხოვნები არ დაკმაყოფილდა. მდინარეზე მდებარეობს აგრეთვე ვარანასის გატების შემდეგ ყველაზე ცნობილი ღირსშესანიშნაობა. მოძრაობა „გადავარჩინოთ ნარმადის“ საიტი დაარქივებული 2019-05-07 საიტზე Wayback Machine.
დანა

დანა — საჭრელი ინსტრუმენტი, რომელიც ჩვეულებრივ შედგება ტარისაგან და მჭრელი თავისაგან. ის გამოიყენება ქვის ხანიდან, ადრე კეთდებოდა ქვაისგან, კაჟისგან და ობსიდიანისგან, მოგვიანებით კი ბრინჯაოსგან, სპილენძისგან, რკინისგან, ფოლადსგან, კერამიკისგან და ტიტანისგან. ბევრ კულტურას აქვს თავისი უნიკალური სახის დანა. DIY Kitchen Kinfe დაარქივებული 2012-05-11 საიტზე Wayback Machine. Chinese Knife Story & Resource დაარქივებული 2012-10-10 საიტზე Wayback Machine. American Knife & Tool Institute A.G. Russell's Knife Encyclopedia დაარქივებული 2012-10-23 საიტზე Wayback Machine. Blade HQ's Knife Glossary A collection of Knife Wallpapers დაარქივებული 2012-11-07 საიტზე Wayback Machine. Interactive knife steel database and comparison graph builder Knife Reviews დაარქივებული 2018-12-01 საიტზე Wayback Machine.
პლეჩუჰორნი

პლეჩუჰორნი (გერმ. Pletschuhorn) — მთა პენინის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს ვალეს კანტონში, გადაჰყურებს ტურმანტალის მუნიციპალიტეტს. შედგება რამდენიმე მწვერვალისგან, რომელთა შორის უმაღლესიც ზღვის დონიდან 2 751 მეტრზე მდებარეობს. Pletschuhorn on Hikr
ალ-იაკუბი

ალ-იაკუბი, აბუ ლ-აბას აჰმად იბნ იაკუბი (გ. დაახლ. 897) — არაბი ისტორიკოსი და გეოგრაფი. იმოგზაურა სომხეთში, ინდოეთში, პალესტინასა და ეგვიპტეში. ცნობილია მისი ორი თხზულება: 1. გეოგრაფიული „ქითაბ ალ-ბულდანი“ („ქვეყნების წიგნი“), რომელშიაც სხვა ქვეყნებთან ერთად აღწერილია ამიერკავკასია, ჩამოთვლილია მისი მხარეები, მითითებულია მათ შორის მანძილი; 2. ისტორიული „თარიხი“ („ისტორია“). მასში აღნუსხულია არაბთა ლაშქრობანი ამიერკავკასიაში და სომხეთ-საქართველოს დაპყრობა; აჯანყებები არაბთა წინააღმდეგ სომხეთში, ქართლსა და კახეთში; თბილისის ამირას განდგომა სახალიფოსაგან და ბუღა თურქის ლაშქრობა საქართველოში (853). ალ-იაკუბის ცნობით არაბმა სარდალმა ხალიდ-იბნ იაზიდმა „ხელში ჩაიგდო წანარების ჯოგები და შემდეგ მოუწოდა ზავისკენ; შეუთანხმდა 3000 ფაშატსა და 20000 ცხვარზე“. Крачковский И. Ю., Избр. соч., т. 4, М. – Л., 1957; Сведения арабских писателей о Кавказе, Армении и Азербайджане, пер. и прим. Н. А. Караулова, «Сборник материалов для описания местностей и племен Кавказа» 1903, в. 32. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 41. გ. სილაგაძე, ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997.
იავანთროპი

იავანთროპი — ნამარხი ადამიანი, რომლის ნაშთებიც ნაპოვნია (1931-1932) იავის მეოთხეულ ნალექებში სოფელ ნგანდონგთან, მდინარე სოლოს ველზე. მეცნიერთა უმრავლესობა იავანთროპს ნეანდერტალელებს აკუთვნებს. იავანთროპის ქალას თავისებურებბი მოწმობს პითეკანთროპიდან ნეანდერტალელისაკენ თანდათანობით გადასვლას. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 37.
მონტე-ზუკერო

მონტე-ზუკერო (ფრანგ. Monte Zucchero) — მთა ლეპონტის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს ბინასკოსა და სონონოს მუნიციპალიტეტებს შორის, ტიჩინოს კანტონში. აღმართულია ზღვის დონიდან 2 735 მეტრზე. Monte Zucchero on Summitpost Monte Zucchero on Hikr
სექს-ნუარი

სექს-ნუარი (ფრანგ. Sex Noir) — მთა ბერნის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს სოფელ ანზერის ჩრდილოეთით, ვალეს კანტონში. მიეკუთვნება ვილდჰორნის მთის მასივს. სიმაღლე 2 731 მეტრი. Sex Noir on Hikr
ევროპული შველი

ევროპული შველი (ლათ. Capreolus capreolus) — წყვილჩლიქოსანი ცხოველი ირმისებრთა ოჯახისა. შვლის ქვესახეობა. სხეულის სიგრძე 108-126 სმ აღწევს. სიმაღლე მინდაოში 66-81 სმ. დიდი ზომის ევროპული შვლის ხილვა შესაძლებელია შვედეთის ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ ნაწილში, მდინარე დნეპრიდან აღმოსავლეთით და ჩრდილოეთ კავკასიის მთებში. თავი მოკლე აქვს, შედარებით ფართოვდება და მაღლდება თვალების არეში. დამახასიათებელია ოვალური ფორმის დიდი ყურები (სიგრძე 12-14 სმ), ამობურცული თვალები და ფაფარს მოკლებული გრძელი კისერი. აქვს გრძელი და ვიწრო ფეხები და რუდიმენტარული კუდი (2-3 სმ). გრძნობის ორგანოებიდან ყველაზე მეტად განვითარებულია ყნოსვა და სმენა. უპირატესობას ანიჭებს მეჩხერ ტყესა და ბუჩქნარებს; ჭაობების, სტეპებისა და ალპური მდელოების ღია ადგილებს. ბინადრობს ევროპაში, მათ შორის საქართველოში (ლაგოდეხის სახელმწიფო ნაკრძალი). ევროპის უმეტესი ნაწილი, გარდა ჩრდილოეთ სკანდინავიისა, ისლანდიისა და ირლანდიისა. კავკასიონის ჩრდილოეთით გვხვდება შვლის სხვა სახეობა — ციმბირული შველი. შეუძლია შეეგუოს მრავალფეროვან საარსებო გარემოს, თუმცა უპირატესობას ანიჭებს ტყეებს, კარგად განვითარებული ქვეტყით, რომელთაც გარს აკრავს ღია ადგილები, სადაც საბალახოდ გამოდის. სიმაღლე ნიდაოში — 65-75 სმ-მდე წონა: 15-30 კგ ვაცები უფრო მოზრდილები არიან და მოკლე, წვეტიანი რქები აქვთ, რომელთაც ყოველწლიურად იცვლიან. ბალახი, ხეებისა და ბუჩქებისა და ნორჩი ფოთლები, ნეკერი, კენკრა და სხვა. მაკეობა გრძელდება 270 დღე. მაის-ივნისში, როგორც წესი, შობს ორ ნაშიერს, რომლებიც თეთრი ხალებით არიან დაფარულნი. სიცოცხლის ხანგრძლივობა: 10 წელი წლის უმეტესი ნაწილის განმავლობაში განმარტოებით ცხოვრობენ. ვაცები აპრილში ტერიტორიულები ხდებიან. თითოეული 3 ჰექტრამდე ნაკვეთს იკავებს და იცავს სხვა ინდივიდებისგან. შეჯვარება ივლის-აგვისტოსში ხდება. ირმებისგან განსხვავებით შვლები ამ დროს წყვილებად ცხორობენ. შვლების ვოკალიზაცია რამდენიმე განსხვავებულ ხმას მოიცავს, რომელთა შორისა ყეფისმაგვარი ხმა. მას ცხოველები შეშფოთებისას გამოსცემენ. პირველი ორი წლის განმავლობაში ვაცი შვლების რქები მოკლეა და განშტოება არ აქვს. ასაკის მატებასთან ერთად რქების სიგრძე იზრდება. განშტოებების რაოდენობა კი სამამდე, იშვიათად კი ოთხამდეხ ადის. ტყის გაჩეხვის და ბრაკონიერობის შედეგად XX საუკუნის დასაწყისისთვის შვლის რიცხოვნობა ევროპის მთელ რიგ ქვეყნებში მკვეთრად შემცირდა, ზოგიერთ ადგილას კი საერთოდ გადაშენდა. კანომდებლობის ცვლილებებისა და სახეობის სწორის მენეჯმენტის შედეგად დღეისათვის ამ სახეობის რიცხოვნობა კვლავ გაიზარდა და იგი ევროპაში ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული სანადირო ობიექტია. XX საუკუნის 90-იან წლებთან შედარებით ამჟამად საქართველოში შვლის პოპულაცია მეტ-ნაკლებად გაიზარდა, თუმცა ბრაკონიერობის გამო მისი სიმჭიდროვე ჯერ კიდევ საკმაოდ დაბალია. ევროპული შველის ნახვა თბილისის ზოოპარკშიც არის შესაძლებელი. ევროპული შველი დაარქივებული 2010-07-20 საიტზე Wayback Machine. (რუსული)
ვახტანგ ციციშვილი (ჟურნალისტი)

ვახტანგ არჩილის ძე ციციშვილი (დ. 1892, თბილისი — გ. 1964) — ქართველი ჟურნალისტი, საზოგადო მოღვაწე, მეღვინე. 1902-1910 წლებში სწავლობდა კადეტთა კორპუსში, ორიოლში, მაგრამ სამხედრო კარიერაზე უარი თქვა. 1911-1915 წლებში სწავლობდა მონპელიეს აგროსასწავლებელში, 1915 წელს დაამთავრა დიჟონის აგრონომიისა და ენოლოგიის ინსტიტუტს მეღვინეობის დიპლომით. 1915-1918 წლებში ხელმძღვანელობდა ბესარაბიაში, ყირიმსა და კავკასიაში რუსეთის საუფლისწულო მამულებში ღვინის წარმოებას. 1918-1920 წლებში იყო ყირიმის მეღვინეთა საზოგადოების დირექტორი და ქართული კოოპერატივის თავმჯდომარე ყირიმში. 1920 წელს საქართველოში დაბრუნდა და სათავეში ჩაუდგა ნაფარეულის ღვინის მეურნეობას. 1921 წლიდან ემიგრაციაში იყო. მოღვაწეობდა ბონში, პარიზსა და ბორდოში. 1942 წელს ავადმყოფობის გამო სამსახურს თავს დაანება და ხელი მიჰყო ჟურნალისტურ და პუბლიცისტურ საქმიანობას. 1952 წელს ალექსანდრე მანველიშვილთან ერთად დააარსა ყოველთვიურ ფრანგულენოვან ჟურნალს L'Action Georgien, რომელიც 1953 წლიდან გადაკეთდა La nation Georgien-ად, რომლის ფაქტობრივი ხელმძღვანელი თავად იყო. ვახტანგ ციციშვილი (ჟურნალისტი) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ციმბირული შველი

ციმბირული შველი (ლათ. Capreolus pygargus) — წყვილჩლიქოსანი ცხოველი ირმისებრთა ოჯახისა. შველის ქვესახეობა. ახლოს დგას ევროპულ შველთან. სხეულის სიგრძე 126-144 სმ. სიმაღლე მინდაოში 82-94 სმ. წონა 32-48 კგ. რქების სიგრძე 27-33 სმ აღწევს. ზაფხულში თავის შეფერილობა წითური აქვთ, ზურგი და გვერდები მონოფონიურია. საფუძველთან ბეწვი ღია ან მოთეთროა. კანის ეპიდერმული ფენა ნაცრისფერი და პიგმენტირებულია. ახალშობილ ნუკრს ლაქები ზურგზე 4 ზოლში აქვს განვითარებული. თვალების არეში თავის ქალა შედარებით ვიწროა. რქები ფართოდ აქვს განლაგებული, ზოგჯერ პატარა დამატებითი წამონაზარდებით. გავრცელების არეალი მოიცავს შუა აზიას, დასავლეთ ჩინეთს, მონღოლეთის ჩრდილოეთ და ჩრდილოეთ-დასავლეთ ნაწილს და ურალსა და ციმბირს. გვხვდება საქართველოშიც. ციმბირული შველი დაარქივებული 2010-10-22 საიტზე Wayback Machine. (რუსული)
წყლის ირემი

წყლის ირემი (ლათ. Hydropotes inermis) — წყვილჩლიქოსანი ცხოველი ირმისებრთა ოჯახისა. სხეულის სიგრძე 75-100 სმ, სიმაღლე მინდაოში 45-55. რქებს მოკლებულია. მამრს აქვს ზედა ნაწილში განვითარებული ბასრი ეშვები, რომლებიც, ზედა ტუჩიდან ამოშვერილია 5-6 სმ-ზე. მოკლე კუდი აქვს (სიგრძე 5-8 სმ), რომელიც თითქმის არ ემჩნევა. საერთო შეფერილობა მოყავისფროა. ზედა ტუჩი და თვალებს შორის არსებული რგოლები მოთეთროა. ზაფხულში მოკლე ბეწვი აქვს, ხოლო ზამთარში პირიქით, დამახასიათებელია ხშირი ბეწვი. ცხოვრობს განმარტოებულად ან ჯოგებად. ძირითადად აქტიურია დღისით. მეტად ფრთხილია. გავრცელების არეალი მოიცავს მდინარე იანძის ხეობის ჩრდილოეთ ნაწილსა (აღმოსავლეთი ჩინეთი) და კორეას; აქ გვხვდება მათი ქვესახეობები. აკლიმატიზებულია საფრანგეთსა და დიდ ბრიტანეთში. ჰყავთ მსოფლიოს მრავალ ზოოპარკში. იმყოფება დაცვის ქვეშ. წყლის ირემი – ენციკლოპედია ბრიტანიკა (ინგლისური) წყლის ირემი (რუსული) წყლის ირემი (რუსული)
Lana Del Ray A.K.A. Lizzy Grant

Lana Del Ray a.k.a. Lizzy Grant — მომღერალ ლანა დელ რეის სადებიუტო სტუდიური ალბომი. ალბომი გამოიცა ლეიბლზე 5 Points 2010 წლის 4 იანვარს, როდესაც მომღერალი თავისი ნამდვილი სახელით, ლიზი გრანტით, იყო ცნობილი. ალბომის პროდიუსერი დევიდ კეინი იყო. ↑ Young, Alex. (27 January 2012) Lana Del Rey to release "lost album". Consequences of Sound. ციტირების თარიღი: 2012-04-18.
ცხვირრქოსანი გველგესლა

ცხვირრქოსანი გველგესლა (ლათ. Vipera ammodytes) — შხამიანი გველების სახეობა გველგესლასებრთა ოჯახისა. საშუალო ზომისაა, სხეულის სიგრძე 60–70 სმ აღწევს, მაქსიმალური 95 სმ-ს. მამალთან შედარებით დედალი — შედარებით პატარა ზომისაა. თავის ზედაპირი დაფარულია ჩვეულებრივ, მოკლე ნეკნისებრი ქერცლით. დინგის ბოლოს აქვს 3–5 სმ სიგრძის რქოვანი წამონაზარდი (აქედან სახელწოდება). ამავე მონაკვეთის ქერცლი ხშირად კრიალაა. სხეული ზემოდან ნაცრისფერი, მოყავისფრო ან მოწითალო-მოყავისფროა. ზურგის არეში ტეხილად გასდევს მუქი ან მსხვილი რომბულ-განივი ზოლი. მუცელი მოყვითალოა. თავი მოყავისფრო აქვს და მუქი და წვრილი წერტილებითა და ლაქებით არის დაფარული. კუდის ბოლო ქვემოდან წითელი, ყვითელი ან მწვანეა. გავრცელების არეალი მოიცავს იტალიის ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ, სლოვაკეთის სამხრეთ, უნგრეთის დასავლეთ ნაწილებს; აგრეთვე სლოვენიას, ხორვატიას, ბოსნია და ჰერცეგოვინას, სერბეთს, ჩერნოგორიას, ალბანეთს, საბერძნეთს, მაკედონიას, რუმინეთს, ბულგარეთს, თურქეთს, საქართველოსა და სირიას. ცხვირრქოსანი გველგესლა უპირატესობას ანიჭებს მთების კლდოვან ფერდობებს, ბუჩქნარებს, მდინარეთა ნაყარებს, ქვიან ღობეებს, მიტოვებულ შენობებსა და სხვა. ნადირობს ღამის პირველ ნახევარში, შებინდებისას. იკვებება მღრღნელებით, ფრინველებით, იშვიათად ხვლიკებით. შეწყვილება ხდება მარტსა და აპრილში. შხამიანია, თუმცა ადამიანის სიკვდილის შემთხვვები არ არის რეგისტრირებული. მის შხამს იყენებენ სამკურნალო პრეპარატების დასამზადებლად. სარგებლობა მოაქვს მღრღნელების განადგურებით. იმყოფება დაცვის ქვეშ. ცხვირრქოსანი გველგესლა ბინადრობს საქართველოშიც. იშვიათი სახეობაა, ამიტომ შეტანილია საქართველოს წითელ წიგნში. გვხვდება მესხეთისა და თრიალეთის ქედებზე, მდინარე მტკვრის ზემო დინებაში, ქალაქ ახალქალაქის მომიჯნავე ტერიტორიაზე. ვერტიკალურად გავრცელებულია 1700 მ-მდე ზღვის დონიდან. ↑ ინგლისურ-ქართული ბიოლოგიური ლექსიკონი ↑ Мусхелишвили Т. А., Пресмыкающиеся Восточной Грузии. Тб., 1970. ↑ Банников А. Г., Даревский И. С., Рустамов А. К. Земноводные и пресмыкающиеся СССР. — М.: «Мысль», 1971 ↑ Amphibians and Reptiles of Europe ↑ Vipera ammodytes ↑ ცხვირრქოსანი გველგესლა – Vipera transcaucasiana ↑ საქართველოს სსრ წითელი წიგნი, გამომცემლობა «საბჭოთა საქართველო», თბ., 1982.
ბერძნული ვიკიპედია

ბერძნული ვიკიპედია (ბერძ. Ελληνική Βικιπαίδεια) — ვიკიპედიის განყოფილება ბერძნულ ენაზე. თავისუფალი ინტერნეტ-ენციკლოპედია. შეიქმნა 2002 წლის 1 დეკემბერს. 2006 წლის 16 მაისს მოიცავდა 10 ათას სტატიას. იმავე წლის 10 ოქტომბერს სტატიათა რაოდენობა გაიზარდა 15 ათასამდე. 2007 წლის 17 მარტს მიაღწია სტატიათა 20 ათასიან ზღვარს. იმ პერიოდში ყოველდღიურად იქმნებოდა დაახლოებით 30 ახალი სტატია, აქტიურობდა დაახლოებით 50-მდე მომხმარებელი. 2010 წლის 10 აპრილს ბერძნულ ვიკიპედიაში აღირიცხებოდა 50 ათასი სტატია. 2012 წლის 1 ოქტომბრის მონაცემებით მოიცავს დაახლოებით 78 540 სტატიას. ჰყავს 21 ადმინისტრატორი. ბერძნული ვიკიპედია (ბერძნული) ბერძნული ვიკიპედიის მობილური ვერსია (ბერძნული) ვიკიპედია შეიცავს განყოფილებას ბერძნულ ენაზე Ελληνική Βικιπαίδεια
გალისიური ვიკიპედია

გალისიური ვიკიპედია (გალ. Wikipedia en galego) — ვიკიპედიის განყოფილება გალისიურ ენაზე. 2005 წლის ნოემბერს სტატიათა რაოდენობა აღწევდა 10000 სტატიას. 2009 წლის 23 ივლისს მოიცავდა 50 ათას სტატიას. ამჟამად გალისიურ ვიკიპედიაში არსებობს დაახლოებით 90 ათასი სტატია. განყოფილების თავისებურება არის ის, რომ ვიკიპედიის ამ განყოფილებაში გეოგრაფიული ობიექტების სახელები იწერება როგორც გალისიურ, ისე მშობლიურ ენაზე. ჰყავს 10 ადმინისტრატორი. გალისიური ვიკიპედია ↑ იხილეთ მაგალითად სტატია ნიუ-დელი: gl:Nova Deli - नई दिल्ली ვიკიპედია შეიცავს განყოფილებას გალისიურ ენაზე Wikipedia en galego
არუმინული ვიკიპედია

არუმინული ვიკიპედია (Wikipedia pi armãneashce) — ვიკიპედიის განყოფილება არუმინულ ენაზე. გაეშვა 2004 წლის აპრილში. 2011 წლის მონაცემებით მოიცავდა 60 ათას სტატიას. დარეგისტრირებული იყო 4500-ზე მეტი მომხმარებელი, აიტვირთა 500-მდე ფაილი. ამჟამად არუმინული ვიკიპედია მოიცავს დაახლოებით 61 ათას სტატიას. ჰყავს 1 ადმინისტრატორი. არუმინული ვიკიპედია ვიკიპედია შეიცავს განყოფილებას არუმინულ ენაზე Wikipedia pi armãneashce