laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
გაერთიანებული სამეფოს მდინარეები

მთავარი სტატია: გაერთიანებული სამეფოს გეოგრაფია. ეს სია შეიცავს დიდი ბრიტანეთისა და ჩრდილოეთ ირლანდიის გაერთიანებული სამეფოს მნიშვნელოვან მდინარეებს. მდინარეები სიგრძის მიხედვითაა დალაგებული:
დიდი კაცხი

დიდი კაცხი — სოფელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტში (კაცხის ადმინისტრაციული ერთეული). მდებარეობს ჭიათურის პლატოზე, მდინარე კაცხურის (ყვირილის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა მხარეს, ჭიათურა-ზესტაფონის საავტომობილო გზაზე, ზღვის დონიდან 560 მ-ზე, ჭიათურიდან 12 კილომეტრში. სოფელში არის საბაზო სკოლა და საბავშვო ბაღი. სოფელი ისტორიულ წყაროებში პირველად XI საუკუნეში მოიხსენიება. გვიანფეოდალური ხანის წყაროებში ნახსენებია კაცხის ციხე. ის თავდაპირველად სამეფო ხელისუფლებას ექვემდებარებოდა, XVII საუკუნის 60-იანი წლებიდან აბაშიძეთა ფეოდალურ საგვარეულოს ეკუთვნოდა, XVIII საუკუნის 50-იანი წლებიდან კი კვლავ სამეფო ხელისუფლების განმგებლობაში იყო. 1802 წელს ერეკლე II-ის მრჩეველი სოლომონ ლიონიძე სამოღვაწეოდ იმერეთში სოლომონ II-ის სამეფო კარზე გადავიდა. 1804 წლის 3 ოქტომბრის სიგელით მეფემ მას უბოძა მდივანბეგობა და ყმა-მამული „კაცხი საკალმახე წყლით“. სოლომონ მსაჯულის ეზოში XX საუკუნეში ფუნქციონირებდა დიდი კაცხის სკოლა. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 629 ადამიანი. სოფლის მთავარი ღირსშესანიშნაობაა კაცხის ციხე. სოფელში ასევე მდებარეობს წმინდა გიორგის ეკლესია. ბუნებრივი ღირსშესანიშნაობებიდან აღსანიშნავია დიდი კაცხის ტერიტორიაზე არსებული კარსტული რელიეფის ფორმებიდან აღსანიშნავია ჭალისკლდის ჭა და ჭალისკლდის მღვიმე. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 416. დვალაშვილი გ., ხანდოლიშვილი ლ. და სხვები, ჭიათურის მუნიციპალიტეტი, თბ., 2017, გვ. 20 ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ სსიპ საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის განვითარების სააგენტო[მკვდარი ბმული] ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
გოჩაჯიხაიში

გოჩაჯიხაიში — სოფელი საქართველოში, ხონის მუნიციპალიტეტში, სათავო სოფელი (ადმინისტრაციული ერთეული გოჩაჯიხაიში). მდებარეობს იმერეთის დაბლობზე, ზღვის დონიდან 85 მ სიმაღლეზე, ხონიდან დაშორებულია 7 კმ-ით. სოფელი აღნიშნულია ვახუშტი ბატონიშვილის მიერ (XVIII ს.) შედგენილ რამდენიმე რუკაზე. სოფელში დაიბადა პედაგოგი ბესარიონ ღოღობერიძე. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 756 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 238. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
დიდი გუბი

დიდი გუბი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ხონის მუნიციპალიტეტში, ადმინისტრაციული ერთეული გუბის ცენტრი (სოფლები: დიდი გუბი, პატარა გუბი, შუა გუბი). მდებარეობს იმერეთის დაბლობზე, მდინარე გუბისწყლის (რიონის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა ნაპირას, ქუთაისი-ხონის საავტომობილო გზაზე, ზღვის დონიდან 80 მ-ზე, ქ. ხონიდან 7 კმ-ის დაშორებით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 793 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 522. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
დედალაური

დედალაური — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ხონის მუნიციპალიტეტში. ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი, რომელშიც შედის ჩაის მეუნეობის დასახლება (სოფლები: ბესიაური, დედალაური, ხარაბაული). მდებარეობს იმერეთის დაბლობზე, მდინარე გუბისწყლის ნაპირას, ზღვის დონიდან 120 მეტრის სიმაღლეზე, ხონიდან 10 კილომეტრის დაშორებით. სოფელ დედალაუში მიედინება მდინარე სემის წყალი და ყუმის წყალი, რომელთა შენაკადით სათავეს იღებს მდინარე გუბისწყალი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 949 ადამიანი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
დიდი კუხი

დიდი კუხი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ხონის მუნიციპალიტეტში, კუხის ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: ახალშენი, დიდი კუხი, პატარა კუხი). მდებარეობს იმერეთის დაბლობზე, მდინარე კუხის (გუბისწყლის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირას, ქუთაისი-ხონის შიდასახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის საავტომობილო გზაზე, ზღვის დონიდან 90 მ-ზე, ხონიდან 5 კმ-ში. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1148 ადამიანი. სოფელში დაიბადნენ: მხატვარი დავით კაკაბაძე; დრამატურგი პოლიკარპე კაკაბაძე. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 525. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
გაღმა ნოღა

გაღმა ნოღა — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ხონის მუნიციპალიტეტში (გორდის თემი), მდებარეობს კოლხეთის დაბლობის ჩრდილოეთ მთისწინეთში. მდინარე ცხენისწყლის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 300 მეტრი, ხონიდან 19 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 105 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 21. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
გელავერი

გელავერი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ხონის მუნიციპალიტეტში, ძეძილეთის თემი. მდებარეობს ჩრდილოეთ იმერეთის მთისწინეთის დასავლეთ ნაწილში, მდინარე ცხენისწყლის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 340 მეტრი, ხონიდან 22 კილომეტრი. სოფლის მიდამოებში არის სათევზიის მღვიმე. სოფელში დგას წმინდა მარინე სახელობის ეკლესია (XVIII საუკუნე). 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 99 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 36. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
გვაზაური

გვაზაური — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ხონის მუნიციპალიტეტში (ქუტირის თემი), მდებარეობს იმერეთის დაბლობზე. ზღვის დონიდან 80 მეტრი, ხონიდან 11 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 348 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 132. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
გვაშტიბი

გვაშტიბი — სოფელი საქართველოში, ხონის მუნიციპალიტეტში (ძეძილეთის ტერიტორიული ერთეული). მდებარეობს იმერეთის ჩრდილოეთ ბორცვიან მთისწინეთში, მდინარე ცხენისწყლის მარცხენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 360 მ-ზე, ხონიდან დაშორებულია 16 კმ-ით. მოსახლეობა 68 ადამიანი (2014). გვაშტიბი წყაროებში პირველად იხსენიება XVII საუკუნიდან. ვახუშტი ბატონიშვილის მიერ შედგენილ რუკაზე (1743) გვაშტიბი და გვაშტიბის ციხე აღნიშნულია „გვასტიბეს“ სახელით. ციხე ლორთქიფანიძეთა საგვარეულოს ეკუთვნოდა, ერთხანს იმერთა მეფე სოლომონ II-ს (1789-1810) ეკავა. XVIII საუკუნის მოგზაური იოჰან გიულდენშტედტი გვაშტიბის ციხეს შეცდომით გვიშტიბის სახელით იხსენიებს. ციხე აშენებულია მაღალ, ციცაბო კირქვიან ნაპირზე. ნაგებია ფლეთილი და რიყის ქვით. გვაშტიბის ციხე გეგმით მართკუთხაა, შედგებოდა გალავანთან შეერთებული ორი კოშკისაგან და ეკავა 300 მ² ფართობი. ციხის ეზოში იყო აუზი. მისგან მხოლოდ ნანგრევებიღაა შემორჩენილი. არქეოლოგიურად შეუსწავლელია. სოფლის სასაფლაოს ტერიტორიაზე დგას წმინდა გიორგის სახელობის დარბაზული ეკლესია (XVII საუკუნე, აღდგენილია 2020). 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 68 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 138. ბერაძე თ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. ?. ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონი, გვ. 143, თბ., 2013 წელი. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
გოგნი

გოგნი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის თერჯოლის მუნიციპალიტეტში, ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფელი გოგნი). მდებარეობს იმერეთ-არგვეთის სერზე, მდინარე ქვერუნის (ძევრულის მარცხენა შენაკადი) ზემოთში. ზღვის დონიდან 500 მ, თერჯოლიდან 12 კმ. სოფელში არის საჯარო სკოლა. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 448 ადამიანი. თამარ მეფის 1188 წლით დათარიღებულ სიგელში მოხსენიებულია გოგნის ციხისთავი. 1778 წელს მეფე სოლომონ I-ის მეუღლემ მარიამ დედოფალმა გოგნში ააგო ღვთისმშობლის მიძინების ქვითკირის ეკლესია და დააფუძნა მონასტერი გოგნის უდაბნო. სოფლის ჩრდილოეთით 3 კილომეტრში შემორჩენილია ბერციხის ნანგრევები. სოფლის დასავლეთით, მაღალ გორაზე დგას გვიანდელი შუა საუკუნეების წმინდა გიორგის სახელობის ქვითკირით ნაშენი ერთნავიანი ეკლესია, რომელსაც ლეგენდის გამო დღემდე „კარუგდებლად“ მოიხსენიებენ. მას გარს აკრავს ურთხელის ტყე და გამოქვაბულები. შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს, ინტერიერში ქვაზე გამოქანდაკებულია მაცხოვრის ამაღლების სცენა (დაზიანებულია). მის მიმდებარედ შენდება ახალი მონასტერი, რომელიც ასევე წმინდა გიორგის სახელობისაა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 199. ბერაძე თ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 66. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ Кавказскій календарь на 1910 годъ, Тифлись, 1909, стр. 226. ↑ Кавказскій календарь на 1912 годъ, Тифлись, 1911, стр. 143. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
გელათი (ტყიბულის მუნიციპალიტეტი)

გელათი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ტყიბულის მუნიციპალიტეტში (კურსების თემი). მდებარეობს ჩრდილოეთ იმერეთის მთისწინეთში, ოკრიბის ქვაბულში, მდინარე წყალწითელას მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 400 მეტრი, ტყიბულიდან 33 კილომეტრი. სოფელში არის საექიმო ამბულატორია და საჯარო სკოლა. სოფელში არის რკინიგზის სადგური რიონი-ტყიბულის ხაზზე. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 408 ადამიანი. მთავარი სტატია: გელათის მონასტერი. სოფელში ადამიანი ჯერ კიდევ ანტიკურ ხანაში იყო დასახლებული. 1106 წელს დავით აღმაშენებლის ბრძანებით სოფლის ტერიტორიაზე აშენდა გელათის მონასტერი, რომელიც 1994 წლიდან იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში იყო ბაგრატის ტაძართან ერთად, ხოლო 2011 წლიდან საფრთხეში მყოფი ძეგლების სიაშია შესული. მონასტერთან მოქმედებდა გელათის აკადემია, რომელიც ასევე 1106 წელს დაარსდა. გელათის მონასტერი XVI-XIX საუკუნეებში გელათის საეპისკოპოსოს ცენტრი იყო. გელათის მონასტერი გელათის აკადემია გელათის მოზაიკა გელათის საეპისკოპოსო ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 36. გელათის რუკა ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ სსიპ საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის განვითარების სააგენტო[მკვდარი ბმული] ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
გურნა

გურნა — სოფელი საქართველოში, ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: ანტორია, ბობოთი, კითხიჯი, კისორეთი, კორეეთი, ნაძვა, ციხია). მდებარეობს რაჭის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ჭალის (წყალწითელას მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 610 მეტრზე, ტყიბულიდან 35 კმ-ში. სოფელში არის საჯარო სკოლა, საექიმო პუნქტი. სოფელში გადის ტყიბული-ქუთაისის საავტომობილო გზა. წყაროებში პირველად მოხსენიებულია 1660 წელს. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 419 ადამიანი. გურნა წყაროებში პირველად 1660 წელს იხსენიება. 1926 წლისთვის გურნას თემი შედგებოდა შვიდი სოფლისგან და მისი მოსახლეობა შეადგენდა 4717 ადამიანს, ხოლო ფართობი 130,1 კმ²-ს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 316. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II ↑ ქუთაისის მაზრის ადმინისტრაციული რუკა[მკვდარი ბმული] საქართველოს ეროვნული არქივი
დაბაძველი (ტყიბულის მუნიციპალიტეტი)

დაბაძველი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, საწირის ადმინისტრაციულ ერთეულში. მდებარეობს ოკრიბის ქვაბულში, ტყიბულის წყალსაცავის ჩრდილოეთით, ზღვის დონიდან 500 მეტრზე, ტყიბულიდან 9 კილომეტრში. სოფელში არის საჯარო სკოლა და საბავშვო ბაღი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 333 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 325. დაბაძველის რუკა ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ სსიპ საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის განვითარების სააგენტო[მკვდარი ბმული] ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
გეგუთი

გეგუთი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს იმერეთის დაბლობზე, მდინარე რიონის მარჯვენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 85 მეტრი, წყალტუბოდან 17 კილომეტრი. სოფელში მოიპოვება თიხა. სოფლის მიდამოებში შემორჩენილია VIII-IX საუკუნეების გეგუთის სასახლის ნანგრევები. სოფელში ფუნქციონირებს საზოგადოებრივი ცენტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 5049 ადამიანი. გეგუთის რუკა ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ტუკანისებრნი

ტუკანისებრნი (ლათ. Ramphastidae) — ფრინველთა ოჯახი კოდალასნაირთა რიგისა. მათი სხეულის სიგრძე 30-60 სმ, მასა 100-300 გ აღწევს. აქვთ დიდი (23 სმ-მდე) ნისკარტი, გრძელი, კიდეფოჩიანი ენა. ბინადრობენ ცენტრალურ და სამხრეთ ამერიკის ტროპიკულ ტყეებში. ბუმბული ხასხასა ფერისაა (შავზე აყრია თეთრი, ყვითელი და წითელი ხალები; იშვიათად ერთფეროვანი მწვანეა). ოჯახში შედის 5-7 გვარის 37–43 სახეობა. ბუდობენ ფუღუროში, დებენ 2-4 კვერცხს, ინკუბაციის პერიოდი 2-3 კვირას გრძელდება. იკვებებიან კენკრით, წვრილი ხილით, მწერებით, წვრილ-წვრილი ფრინველებითა და მათი კვერცხებით, აგრეთვე ქვეწარმავლებით. ჟორდანია რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 67. ↑ Jacamars, puffbirds, toucans, barbets & honeyguides « IOC World Bird List. www.worldbirdnames.org. ციტირების თარიღი: 2017-03-10
გვიშტიბი

გვიშტიბი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში, გვიშტიბის ტერიტორიული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: გუბისწყალი, თერნალი, პირველი წყალტუბო). მდებარეობს იმერეთის დაბლობზე, ზღვის დონიდან 100 მ-ზე, წყალტუბოდან დაშორებულია 4 კმ-ით. სოფელში მოიპოვება თიხა. სოფლის თავდაპირველი სახელი გუშტიბი უნდა ყოფილიყო. 1647 წელს იმერეთის მეფე ალექსანდრე III-მ გვიშტიბი იქ მოსახლე ყმა გლეხებით აზნაურ ეზია იოსელიანს უბოძა. სოფლის ცენტრში, სასაფლაოს ტერიტორიაზე დგას წმ. გიორგის XIX საუკუნის დარბაზული ეკლესია. სოფელში დაიბადა და გარდაიცვალა ქართველი მწერალი ოტია იოსელიანი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1249 ადამიანი. ბერაძე თ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 612. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № არა № 9373 ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
გუბისწყალი (წყალტუბოს მუნიციპალიტეტი)

გუბისწყალი — სოფელი საქართველოში, წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში, გვიშტიბის ადმინისტრაციულ ერთეულში. მდებარეობს იმერეთის დაბლობზე, მდინარე გუბისწყლის (რიონის მარჯვენა შენაკადი) მარცხენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 90 მ-ზე, წყალტუბოდან დაშორებულია 8 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 443 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 288. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
გუმათი

გუმათი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში (ადმინისტრაციული ერთეული ოფურჩხეთი). მდებარეობს იმერეთის ჩრდილოეთ მთისწინეთში, გუმათის წყალსაცავის ნაპირზე. ზღვის დონიდან 360 მ-ზე, წყალტუბოდან 25 კმ-ში. სოფელში არის ტეშენიტის კარიერი, მოქმედებს საჯარო სკოლა. სოფელთან არის გუმათის წყალსაცავი. სოფელი აღნიშნულია ვახუშტი ბატონიშვილის მიერ შედგენილ რამდენიმე რუკაზე. მოხსენიებული აქვს იოჰან გიულდენშტედტს. გვიანდელ შუა საუკუნეებში გუმათი ოკრიბაში შედიოდა. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 426 ადამიანი. სოფელში დაიბადა საბჭოთა კავშირის გმირი ლავრენტი ავალიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 306. გუმათის მდებარეობა[მკვდარი ბმული] ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
გუმბრა

გუმბრა — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში, ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი ცენტრი (სოფლები: ბანოჯა, გუმბრა, ხომული). მდებარეობს იმერეთის დაბლობზე, მდინარე წყალტუბოსწყლის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 120 მ-ზე, წყალტუბოდან 5 კმ-ში. გუმბრის მიდამოებშია ბენტონიტური თიხის, სურინჯის, ჟანგმიწისა და შპატის საბადოები, სათაფლიის სახელმწიფო ნაკრძალის ნაწილი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2381 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 307. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
დერჩი

დერჩი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში (ადმინისტრაციული ერთეული მექვენა). მდებარეობს ჩრდილოეთ იმერეთის მთისწინეთში, მდინარე რიონის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 600 მეტრის სიმაღლეზე. წყალტუბოდან დაშორებულია 55 კილომეტრით. მოსახლეობა — 159 მცხოვრები (2014 წლის აღწერის მიხედვით). სოფელში არის ბარიტის საბადო და განვითარებული შუა საუკუნეების ნათლისმცემლის ეკლესია. დერჩი პირველად იხსენიება XII საუკუნის საბუთში, საიდანაც ჩანს, რომ იგი საქართველოს მეფე გიორგი III-ს გელათის სამეფო სამწირველოსთვის შეუწირავს. სოფელი გვიანდელ ფეოდალურ ხანაში ლეჩხუმის შემადგენლობაში იყო. სოფლის შუაგულში, შემაღლებულ ადგილზე, დგას იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია, რომელიც სავარაუდოდ XIV საუკუნეშია აგებული და ამჟამადაც მოქმედია. მისი საბოლოო სახე რამდენიმე ეტაპად მიმდინარე მშენებლობის შედეგადაა ჩამოყალიბებული. ეკლესიის ცენტრალური სივრცე აღმოსავლეთით ღრმა, ნალისებრი აფსიდითაა დასრულებული (იგი გარედან შვერილია). გვერდის მინაშენებთან დაკავშირებულია კედლებში გახსნილი თითო ფართო თაღით. ჩრდილოეთის და სამხრეთის ნავები ასევე აფსიდითაა დასრულებული. ეკლესიის ძირითადი სივრცე, ისე როგორც მინაშენებისა, გადახურულია კამარით. შესასვლელი დასავლეთიდან და სამხრეთიდანაა. დასავლეთ მხარეს ნართექსია, რომელიც სამივე ნავთან არის დაკავშირებული. ეკლესია ორსაფეხურიან ბაქანზე დგას. ნაგებია მოყვითალო-მომწვანო ქვიშაქვის სხვადასხვა ზომის თლილი კვადრებით. დაგვირგვინებულია კარნიზით. ფასადები სადაა, მხოლოდ დასავლეთ სარკმლის თავზეა ცხოველთა რელიეფური გამოსახულება. შიგნით კედლები მთლიანად მოხატული იყო (ნაწილობრივ ჩამონგრეულია). საკურთხევლის წინ XVII საუკუნის კანკელი დგას, ამავე დროისაა საკურთხევლის ზედა ნაწილში მოთავსებული ვრცელი ორსტრიქონიანი წარწერაც (დაზიანებულია). სოფელში არის გვიანდელი შუა საუკუნეების რამდენიმე კოშკის ნანგრევი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 159 ადამიანი. გიორგი ახვლედიანი — ენათმეცნიერი, აქვეა მისი სახლ-მუზეუმი დიმიტრი შანიძე — ძალოსანი დერჩის ნათლისმცემლის ეკლესია ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 479. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
დღნორისა

დღნორისა — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში, დღნორისის ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: დღნორისა, ლეხიდრისთავი, საჩხეური, ჭაშლეთი). მდებარეობს რაჭის ქედის სამხრეთ-დასავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 800 მეტრის სიმაღლეზე, წყალტუბოდან 63 კილომეტრში. სოფლის ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარეობს თავშავას ტბა. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 321 ადამიანი. დღნორისა წყაროებში XVII საუკუნის 60-იანი წლებიდან იხსენიება. გვიანდელ შუა საუკუნეებში იგი ლეჩხუმის შემადგენლობაში იყო. სოფლის ჩრდილო-დასავლეთით მდებარეობს ადრინდელი შუა საუკუნეების „ნაციხვარის გორა“, შემორჩენილია ციხე-გალავნის კედლის ფრაგმენტები. სოფელსა და მის მიდამოებში აღმოჩენილია ძვ. წ. X–VIII სს. ბრინჯაოს კოლხური ცული, თოხები და სპილენძის ზოდები. 1958 წელს სოფლის მახლობლად, ადგილ „კორვაშის მთაზე“ აღმოჩნდა ძვ. წ. IV ს. დასასრულის კოლხური მონეტების განძი. აღმოჩენილი ნივთები და განძი დაცულია ქუთაისის სახელმწიფო ისტორიული მუზეუმში. 1989–1991 წლებში „კორვაშის მინდორზე“ არქეოლოგიური გათხრების შედეგად (ხელმძღვანელი გ. გაბიძაშვილი) გამოვლინდა ძვ. წ. VIII–V სს. ნამოსახლარი. აღმოჩენილია მშრალი წყობით ნაგები შენობების კვალი, კერამიკული ნაწარმის ფრაგმენტები, კაჟისა და ობსიდიანის იარაღი, წიდები, ქვისა და თიხის საბეგველები და სხვ. ქორიძე დ., კოლხური კულტურის ისტორიისათვის, თბ., 1965. წიტაიშვილი ზ., ქუთაისის მუზეუმის ნუმიზმატიკური ფონდი, «ქუთაისის ნ. ბერძენიშვილის სახ. ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმის მასალები», ტ. 3, თბ., 1978. გაბიძაშვილი გ., სულავა ნ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 525. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
გომმუხაყრუა

გომმუხაყრუა, მუხაღრუა — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის სამტრედიის მუნიციპალიტეტში, გომის თემში. მდებარეობს იმერეთის დაბლობზე. ზღვის დონიდან 40 მეტრი, სამტრედიიდან 15 კილომეტრი. სოფელი XVIII-XIX საუკუნეების მიჯნაზე დააარსა ეფთვიმე გენათელმა და მანვე ააშენა წმინდა გიორგის ტაძარი. შედიოდა საჯავახოს მხარეში და აერთიანებდა სოფლებს: ზედა გომი, გომნატეხები, კორმაღალი, კვირიკე სოფლის ტაძარში 1878-1882 წლებში მღვდლად მსახურობდა მიხეილ ცინცაძე, კალისტრატე ცინცაძის მამა. სოფელში პირველი სკოლა 1896 წელს დაარსდა "მუხაყრუის ერთკლასიანი სასწავლებლის" სახელწოდებით. 1924 წელს იგი დაწყებით, ხოლო 1930 წელს შვიდწლიან სკოლად გადაკეთდა. ახლანდელი სამსართულიანი შენობა 1973 წელს აიგო. სკოლას მეგობრული ურთიერთობა ჰქონდა ზაპოროჟიეს ოლქის ვასილევსკის რაიონის სოფელ სკელკის საშუალო სკოლასთან. ამ სოფლის გათავისუფლებისთვის ბრძოლაში დაიღუპა დაბლაგომის მცხოვრები ივანე გოგიშვილი. დასახლებულ პუნქტს - გომს, ერქვა „მუხაღრუა“. ტოპონიმი „გომი“ ნახსენებია შვეიცარიელი მეცნიერის და მოგზაურის ფედერიკ მონპერეს მოგზაურობათა მესამე წიგნში. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 94. დვალაშვილი გ., გოგიშვილი მ., სამტრედიის მუნიციპალიტეტი, თბ., 2019, გვ., 157-159 ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ ე. გვენეტაძე, გ. გაგუა „საჯავახოს მხარე“ „პარალელი“ N5, გვ. 217 — თბილისი, 2013 წ. ISSN 0235-8417 ↑ გვენეტაძე ე. ყუბანეიშვილი ს. „სოფელ მუხაღრუას ეკლესიების ისტორიიდან“ ↑ Кавказский календарь на 1885 год გვ. 212 ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
გომნატეხები

გომნატეხები — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის სამტრედიის მუნიციპალიტეტში (გომის თემში), მდებარეობს იმერეთის დაბლობზე. ზღვის დონიდან 160 მეტრი, სამტრედიიდან 14 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 326 ადამიანი. სოფლის სახელწოდებას საფუძვლად უდევს მსხვილფეხა რქოსანი პირუტყვის ზამთრის სადგომის სახელწოდება გომი. სავარაუდოდ, ეს ტერიტორიები, სწორედ ასეთი მიზნით გამოიყენებოდა რამდენიმე ასეული წლის წინათ. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 94. დვალაშვილი გ., გოგიშვილი მ., სამტრედიის მუნიციპალიტეტი, თბ., 2019, გვ., 155-157 ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II