laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ზოია რუხაძე

ზოია მათეს ასული რუხაძე (დ. 10 მარტი, 1923 — გ. 10 აპრილი 1944, სიმფეროპოლი) — ქართველი პარტიზანი ქალი. მოსწავლე-იატაკქვეშელი, დიდი სამამულო ომის მონაწილე. გერმანელი ნაცისტების წინააღმდეგ სიმფეროპოლში მოქმედი კომკავშირული ორგანიზაციის აქტიური წევრი. გერმანელთა ყაზარმებზე აკრავდა სსრკ საინფორმაციო ბიუროს ცნობებს და ანტიფაშისტურ ფურცლებს, აგროვებდა სადაზვერვო ხასიათის ცნობებს მტრის დისლოკაციასა და მოძრაობებზე, მონაწილეობდა მნიშვნელოვანი იარაღ-საწყობების აფეთქებაში და სხვა. 1944 წლის 10 მარტს დააპატიმრეს გესტაპოს აგენტებმა. 21 წლის ახალგაზრდა ქალს საშინლად აწამებდნენ, მოითხოვდნენ მოკავშირე პარტიზანების გვარების გაცემას, მათი გეგმების გამხელას. თუმცა ზოია რუხაძე დუმდა. მოტეხეს ორივე ხელი, ამოთხარეს თვალები. ფაშისტებმა დასმულ შეკითხვებზე ვერცერთი პასუხი ვერ მიიღეს. ერთი თვის საშინელი წამების შემდეგ ზოია რუხაძე ჭაში ჩაახრჩვეს. რუხაძის გმირობაზე შეიქმნა კინოფილმი — ზოია რუხაძე (რეჟისორი დავით რონდელი). დაიწერა პოემა (იოსებ ნონეშვილი). რუხაძის ძეგლი დგას სიმფეროპოლსა და თბილისში. ზოია რუხაძე (ფილმი) ქოჩიაშვილი მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 519. ზოია რუხაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ზოია რუხაძის შესახებ დაარქივებული 2014-07-15 საიტზე Wayback Machine.
სანათლავი

სანათლავი, ბაპტისტერიუმი — 1. სათავსი, რომელშიც ხდება ნათლისღება. ქვეყნებში სანათლავი ხშირად განცალკავებით დგას, წარმოადგენს გუმბათით დაგვირგვინებულ, გეგმით მრგვალ ან რვაწახნაგა ნაგებობას. შუაში არის ემბაზი. საქართველოში ეკლესიაში სანათლავითვის თავდაპირველად ცალკე სათავსი იყო გამოყოფილი (ბოლნისის სიონი), რაც შემდეგ ხანებში აღარ გვხვდება (გარდა ნინოწმინდის ეკლესიისა). 2. იგივეა, რაც ემბაზი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 75.
ჰეილეია

ჰეილეია (ძვ. ბერძ. Ήλιαία) — უმაღლესი სასამართლო ორგანო ძველ ათენში. ექსპერტთა მტკიცებით, ჰეილეია იყო ნაფიც მსაჯულთა პირველი სასამართლო. ჰეილეია შედგებოდა 5000 ათასი ძირითადი და 1000 სათადარიგო მოსამართლისგან, რომლებსაც ირჩევდა ხალხი. ისინი 30 წელს მიღწეულები უნდა ყოფილიყვნენ. მათ ერთი წლის ვადით, კენჭისყრით ირჩევდნენ. სასამართლოში ფუნქციონირებდა 10 კოლეგია — 500 ძირითადი და 1000 სათადარიგო (სახალხო მოსამართლის) შემადგენლობით. მოვალეობის ბოროტად გამოყენების თავიდან აცილების მიზნით, მათთვის ცნობილი არ იყო, თუ როდის გამოიძახებდნენ მოვალეობის შესასრულებლად, ეს წყდებოდა კენჭისყრით, საქმის განხილვის დღეს. სასამართლოში წარმოდგენილი იყვნენ მხარეები, რომლებიც იცავდნენ თავიანთ საპროცესო ინტერესებს ნეიტრალური სახალხო მოსამართლეების წინაშე. გადაწყვეტილებას იღებდნენ ფარული კენჭისყრით. საკითხი წყდებოდა უბრალო უმრავლესობით, ხოლო იმ შემთხვევაში, თუ ხმები თანაბრად გაიყოფოდა, განსასჯელი გამართლებულად ითვლებოდა. დიკასტერია ჰეილეია დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine. , ნაფიც მსაჯულთა სასამართლო
სარდინია

სარდინია (იტალ. Sardegna) — მთიანი კუნძული, იტალიის ავტონომიური რეგიონი. სარდინია ხმელთაშუა ზღვაში სიდიდით მე-2 კუნძულია, აქვს ტურისტული ზონა კოსტა-სმერალდა (ზურმუხტოვანი სანაპირო). უცხოელთა მრავალსაუკუნოვანი მმართველობის შემდეგ, სარდინია 1720 წელს შეურთდა პიემონტს და ეს ორმაგი სამეფო 1861 წელს გაერთიანებული იტალიის საფუძველი გახდა. იტალიურის გარდა აქ სარდინიულადაც ლაპარაკობენ. სარდინიის ფართობი 23 821 კმ²-ია, მის დასავლეთით გადაჭიმულია ბალეარის ზღვა, აღმოსავლეთით კი ტირენიის ზღვა. კუნძულის სანაპიროები (სიგრძე 1 849 კმ) უმეტესად მაღალი და კლდოვანია, გამოირჩევა ბევრ თვალსაჩინო კონცხით, რამდენიმე ფართო, ღრმა უბით, რიებით და მრავალგვარი პატარა კუნძულით. კუნძულს უძველესი გეოფორმაცია გააჩნია და სიცილიისა და კონტინენტური იტალიისგან განსხვავებით, არ ახასიათებს მიწისძვრები. მისი კლდეები პალეოზოური პერიოდით თარიღდება (500-ზე მეტი მლნ წლის წინ). მაღალმთიანეთს ამჩნევია ხანგრძლივი ეროზიული პრეცესების კვალი. უმაღლესი მწვერვალია პუნტა-ლა-მარმორა (1834 მ). სარდინიაზე გაედინება ხუთი მთავარი მდინარე, რომელთა შორისაც უდიდესია ტრისო (151 კმ). წარმოქმნილია 54 ხელოვნური ტბა, რომელთა მთავარი ფუნქციაც წყალმომაგარება და ელექტროენერგიის წარმოებაა. მათ შორის უმთავრესებია ომოდეოსა და კოგინასის ტბები. ერთადერთი ბუნებრივი, მტკნარი ტბაა ლაგო-დი-ბარაცი. კუნძულის კლიმატი ტიპური ხმელთაშუაზღვიურია. წელიწადის განმავლობაში 300 დღე მზიანია, ნალექების ძირითადი რაოდენობა შემოდგომა-ზამთრის სეზონზე მოდის. საშუალო ტემპერატურაა 11 — 17 °C (52 to 63 °F). გაბატონებული ქარია მისტრალი, რომელიც ჩრდილო-დასავლეთიდან უბერავს მთელი წლის განმავლობაში, განსაკუთრებით ზამთარსა და გაზაფხულზე, მაგრამ ის როგორც წესი მშრალი და ცივია. სარდინიის რეგიონი ადმინისტრაციულად რვა პროვინციად იყოფა: იტალიის ადმინისტრაციული დაყოფა ოფიციალური ტურისტული საიტი დაარქივებული 2008-04-01 საიტზე Wayback Machine. ოფიციალური საიტი History of the Archipelago de La Maddalena დაარქივებული 2011-07-22 საიტზე Wayback Machine. Digital Library of Sardinia Autonomous Region დაარქივებული 2011-02-26 საიტზე Wayback Machine. Technical information and photos about Sardinian Lighthouses ↑ https://www.elnacional.cat/ca/cultura/sardenya-politica-linguistica-catala-sard-alguer_283434_102.html ↑ C.Michael Hogan. 2011. Balearic Sea. Encyclopedia of Earth. Eds. P.Saundry & C.J.Cleveland. National Council for Science and the Environment. Washington DC ↑ IL CLIMA DELLA SARDEGNA - Raimondi et al., 1995
ძვ. წ. 413

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ძვ. წ. 413 რომის კონსულები: აულუს მარკუს კორნელიუს კოსუსი, ლუციუს ფურიუს ლ.ფ. მედულინუსი
ქედხუდა

ქედხუდა — შუალედური რგოლი სახელმწიფო აპარატსა და მოსახლეობას შორის, მოქმედებდა XVIII საუკუნის მეორე ნახევრის აღმოსავლეთ საქართველოში. ქედხუდების თანამდებობა არჩევითი იყო: ცალკეული სოციალური ფენები — ქალაქელები, ვაჭრები, ხელოსნები, ასევე სოფლის მოსახლეობა თავიანთი წრიდან ირჩევდნენ სრულუფლებიან წარმომადგენლებს. პრივილეგირებულ ფენათა წარმომადგენელ ქედხუდებს მდივანბეგთა და მელიქ-მამასახლისის სასამართლოს წევრებადაც ვხვდებით. ქედხუდები, როგორც მოსამართლეები, საქმეს განიხილავდნენ ერთპიროვნულად ან კოლეგიურად. ისინი საქმეს არჩევდნენ მეფის, დედოფლის, კათალიკოსისა და ბატონიშვილების განკარგულებით. ქედხუდები მცირე მნიშვნელობის სამოქალაქო დავებსაც განიხილავდნენ. მათ ხელი არ მიუწვდებოდათ სისხლის სამართლის საქმეების გარჩევაზე. ვ. მეტრეველი, ქართული სამართლის ისტორია, თბ., 2004 მ. კეკელია, სასამრთლო ორგანიზაცია და პროცესი საქართველოში რუსეთთან შეერთების წინ, ტ. 1
ძვ. წ. 412

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ძვ. წ. 412 რომის კონსულები: გაიუს ფაბიუს ამბუსტუს ვიბულანუსი, გაიუს ფურიუს პაცილუსი
მელიქ-მამასახლისის სასამართლო

მელიქ-მამასახლისის სასამართლო — სასამართლო XVIII საუკუნის საქართველოში. სხვა მოხელეების მსგავსად, მელიქი და მამასახლისი თავიანთ ფუნქციებს ახორციელებდნენ მათ ქვემდებარე ტერიტორიაზე. 1725 წლიდან თბილისის მამასახლისი ითვისებს მელიქის თანამდებობასაც და ეწოდებოდა მელიქ-მამასახლისი. მას ექვედებარებოდა ყოველგვარი სამამულო დავა და ვაჭართა საქმეები თბილისში. ძირითადად, ეს იყო ვალის გადახდასთან დაკავშირებული საქმეები, დავები საკარმიდამო ნაკვეთისა და დუქნის კუთვნილებასთან დაკავშირებით. მელიქ-მამასახლისებისგან გამორჩეულები იყვნენ თბილისისა და გორის მელიქ-მამასახლისები, რადგან ეს უკანასკნელნი უფრო მნიშვნელოვანი მოხელეები იყვნენ, ვიდრე სხვა რეგიონის ანალოგიური პირები. მელიქ-მამასახლისები არასდროს არ არჩევდნენ საქმეს ერთპიროვნულად. ისინი ან თვითონ შედიოდნენ სხვა სასამართლოების შემადგენლობაში, ან თვითონ თავმჯდომარეობდნენ სასამართლოს. მელიქი, მამასახლისი და, ასევე, ქედხუდა, სხვა სასამართლოს შემადგენლობაში შედიოდნენ მაშინ, როდესაც მოდავე მხარეები ქალაქის მცხოვრებლები იყვნენ. მელიქ-მამასახლისის თავმჯდომარეობით გამართულ სასამათლოში მონაწილეობა უნდა მიეღოთ ქედხუდებსა და სხვა პირებს. მელიქი მამასახლისი ქედხუდა ვ. მეტრეველი, ქართული სამართლის ისტორია, თბ., 2004 ↑ ვ. მეტრეველი, ქართული სამართლის ისტორია, თბ., 2004 გვ. 408 ↑ ვ. მეტრეველი, ქართული სამართლის ისტორია, თბ., 2004 გვ. 409
სანამყენე

სანამყენე 1. სხვა მცენარეზე (საძირეზე) დასამყნობი კულტურული ჯიშის კალამი ან ქერქის კვირტიანი ნაწილი; 2. მცენარის მიწისზედა ნაწილი, რომელიც განვითარებულია სანამყენის კალმიდან ან კვირტიდან. მეხილეობაში კალამს სადედე ბაღიდან იღებენ. სანამყენის ხარისხი დამოკიდებულია სადედე ხის მდგომარეობასა (უნდა იყოს ჯანსაღი, მოსავლიანი, ცუდი გარემო პირობების ამტანი) და კალმის შენახვის პირობებზე. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 76.
სან-ესტებანის ეროვნული პარკი

სან-ესტებანის ეროვნული პარკი (ესპ. Parque Nacional San Esteban) — ეროვნული პარკი ვენესუელაში, კარაბობოს შტატში. მდებარეობს კარაბობოს ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, სადაც ესაზღვრება ანრი-პიტიეს ეროვნულ პარკს (არაგუის შტატი). სან-ესტებანის ეროვნული პარკი შეიქმნა 1987 წელს. ფართობი 43.500 ჰა. პარკი ვრცელდება გუაკარის, ნაგუანაგუის, პუერტო-კაბელიოსა და სან-დიეგოს მუნიციპალიტეტების ტერიტორიებზე. პარკი პუერტო-კაბელიოში მოიცავს ციხე-დარბაზს. იგი იცავს აგრეთვე სხვა ისტორიულ ობიექტებს, რომელთა შორისაა: „ესპანელების გზა“ (გზა პუერტო-კაბელიოსა და ვალენსიას შორის, ასევე თაღოვანი ხიდი); სან-ესტებანის ქალაქი; ეროვნული გმირის ბარტოლომე სალომის სახლი; „ინდიელთა მარილიანი გზა“ (პატანემოსა და გუაკარას შორის); პარკი მოიცავს აგრეთვე პეტროგლიფებს, ტრონოკონეროს „ფერად ქვას“. სოლანოს ციხე-დარბაზი სან-ესტებანის სოფელი ეროვნული გმირის ბარტოლომე სალომის სახლი ძველი კოლონიური გზა ანუ ესპანელების გზა მდინარე სან-ესტებანზე არსებული ხიდი ინდიელთა მარილიანი გზა ლას-ტრინჩერასის ცენტრი და თერმული აბაზანები ვიგირიმის პეტროგლიფები ვენესუელის ეროვნული პარკების სია (ესპანური) Information about the park at the site of the Instituto Nacional de Parques
ძვ. წ. 411

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ძვ. წ. 411 რომის კონსულები: ლუციუს პაპირიუს ლ.ფ. მუგილანუსი (ატრატინუსი), სპუბლიუს (ან კ.) ნაუტიუს სპ.ფ. რუტილუსი
ბჭე-მედიატორთა სასამართლო

ბჭე-მედიატორთა სასამართლო — ბჭეთა, ანუ მედიატორთა სასამართლო აღმოსავლეთ საქართველოში, რუსეთთან შეერთების წინ. ბჭეები მხარეთა მიერ არჩეული მოსამართლეები იყვნენ, რომლებიც მხოლოდ ჩვეულებითი სამართლის მიხედვით განიხილავდნენ საქმეებს. შეეძლოთ აერჩიათ ერთი-ორი, სამ-სამი ან მეტი ბჭე. ბჭეების ძირითადი ფუნქცია მხარეთა მორიგება იყო. ისინი საქმეებს განიხილავდნენ სანივთო ურთიერთობების სფეროში, ვალდებულებით დავებს ურთიერთანგარიშსწორების შესახებ და მემკვიდრეობით დავებს. ბჭეთა სასამართლო ყოველთვის კოლაგიალური იყო. იგი ჩვეულებით სამართალს ეყრდნობოთა. ბჭე-მედიატორთა სასამართლოს გადაწყვეტილება გასაჩივრებას არ ექვემდებარებოდა, თუმცა ეს არ გამორიცხავდა საქმის ხელმეორედ განხილვის შესაძლებლობას. სასამართლო პროცესი, როგორც წესი, ზეპირად მიმდინარეობდა, გადაწყვეტილებათა წერილობითი გაფორმება სავალდებულო არ იყო. ბჭედ შეიძლებოდა არჩეულიყო ნებისმიერი სასულიერო და საერო პირი. ვ. მეტრეველი, ქართული სამართლის ისტორია, თბ., 2004 ↑ ვ. მეტრეველი, ქართული სამართლის ისტორია, თბ., 2004, გვ. 410
ცოდვის მოკიდება

ცოდვის მოკიდება — სასამართლოს მტკიცებულების ერთ-ერთი სახე ძველ ქართულ სამართალში. იგი ვახტანგ VI-ის სამართლის წიგნის მე-14 მუხლშია გათვალისწინებული. ცოდვის მოკიდება მცირემნიშვნელოვან საქმეზე გამოიყენებოდა, კერძოდ, ერთი მორჩილის (სამი აბაზის) ღირებულების საქმეზე. ცოდვის მოკიდება გარკვეული რიტუალის შესრულებასთან იყო დაკავშირებული. შეწამებულს (ბრალდებულს) შემწამებელი (ბრალმდებელი) ზურგზე უნდა მოეკიდა და წარმოეთქვა ფიცის განმსაზღვრელი ფორმულა: „თუ მე, რასაც მაბრალებ, იმის გამკეთებელი ვიყო, მეორედ მოსვლისას შენი ცოდვებისთვის შენს ნაცვლად მე განვიკითხო“. თუ ბრალდებული ამას გააკეთებდა, იგი თავისუფლდებოდა პასუხისმგებლობიდან. ვ. მეტრეველი, ქართული სამართლის ისტორია, თბ., 2004 ↑ ვ. მეტრეველი, ქართული სამართლის ისტორია, თბ., 2004, გვ. 431
ძვ. წ. 410

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ძვ. წ. 410 რომის კონსულები: მანიუს აემილიუს მამ.ფ. მამერიცინუსი, გაიუს ვალერიუს ლ.ფ. პოტიტუსი ვოლუსუსი
კალუმის გეოგრაფიული მედალი

კალუმის გეოგრაფიული მედალი (ინგლ. Cullum Geographical Medal) — ამერიკის გეოგრაფიული საზოგადოების ერთ-ერთი უძველესი ჯილდო. იგი დააფუძნა გენერალ-მაიორმა ჯორჯ ვაშინგტონ კალუმმა (1809-1892). ჯორჯ კალუმი ამერიკის გეოგრაფიული საზოგადოების ვიცე-პრეზიდენტი იყო. მედალი ენიჭებათ მნიშვნელოვანი გეოგრაფიული აღმოჩენების ან გეოგრაფიული მეცნიერების განვითარებისათვის. პირველად მედალი მიენიჭა ამერიკელ მოგზაურს რობერტ პირს 1896 წელს. მედალის გარეგანი იერი შემუშავებულია ლიდია ემეტის მიერ. სხვადასხვა დროს კოლუმის მედლით დაჯილდოებულები იყვნენ: რობერტ პირი, ფრიტიოფ ნანსენი, ჯონ მიურეი, უილიამ მორის დეივისი, სვენ ჰედინი, იოვან ცვიიჩი, მარკ ჯეფერსონი და სხვა. ამერიკის გეოგრაფიული საზოგადოება (Photo) presentation of the Cullum medal to the head Lama of Thyangboche Monastery, Nepal, June 15, 1954 (from the collection of the American Geographical Society) (ინგლისური) ↑ Polar pioneers of Earth and Mars receive American Geographical Society awards. University of Delaware. ციტირების თარიღი: 2011-04-15. ↑ The AGS Awards Program. American Geographical Society. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-07-28. ციტირების თარიღი: 2011-04-15. ↑ The Cullum Geographical Medal (PDF). American Geographical Society. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-03-26. ციტირების თარიღი: 2011-04-15.
ძვ. წ. 409

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ძვ. წ. 409 რომის კონსულები: გნეუს კორნელიუს ა.ფ. კოსუსი, ლუციუს ფურიუს ლ.ფ. მედულინუსი III
ძვ. წ. 408

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ძვ. წ. 408 ძვ. წ. 408 — წლების რაოდენობა ქრისტესშობამდე.
ძვ. წ. 407

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ძვ. წ. 407 ძვ. წ. 407 — წლების რაოდენობა ქრისტესშობამდე.
ძვ. წ. 406

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ძვ. წ. 406 406 — კართაგენელებმა დაიპყრეს აკრაგანტი. ჰანიბალ მაგონი — კართაგენელი პოლიტიკური მოღვაწე და მხედართმთავარი სოფოკლე — ძველი ბერძენი დრამატურგი. ევრიპიდე — ძველი ბერძენი დრამატურგი
ძვ. წ. 405

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ძვ. წ. 405 ძვ. წ. 405 — წლების რაოდენობა ქრისტესშობამდე.
ძვ. წ. 404

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ძვ. წ. 404 სპარსეთში გამეფდა ართახშასა II თერამენე — ბერძენი პოლიტიკური მოღვაწე (დ. დაახლ. ძვ. წ. 455)
სიცილია

სიცილია (იტალ. Sicilia) — ყველაზე დიდი კუნძული ხმელთაშუა ზღვაში, იტალიის ავტონომიური რეგიონი (Regione Autonoma Siciliana). რეგიონის შემადგენლობაში შედის აგრეთვე რამდენიმე მცირე კუნძული. ვულკანი ეტნა ყველაზე დიდია ევროპაში (3.323 მ). უკანასკნელად იგი 1971 წელს ამოიფრქვა. სიცილიას მდიდარი და უნიკალური კულტურა გააჩნია, განსაკუთრებით ხელოვნება, მუსიკა, ლიტერატურა, სამზარეულო, არქიტექტურა და ენა. სიცილიური ეკონომიკა დივერსიფიცირევულია. მნიშვნელოვანია აგრარული სექტორი, განსაკუთრებით მეხილოება (ძირითადად ფორთოხალი და ლიმონი), ზეთისხილისა და ზეითუნის ზეთის წარმოება, მევენახეობა-მეღვინეობა. კუნძულისთვის ეკონომიკურად მნიშვნელოვანია ტურიზმი და უძრავი ქონება. სიცილიაზე მდებარეობს უმნიშვნელოვანესი არქიტექტურული და უძველესი ძეგლები, რომელთა შორისაა პანტალიკის ნეკროპოლისი, ტაძრების ხეობა და სელუნინტი. კუნძულს უხეშად სამკუთხედის მოყვანილობა აქვს. აღმოსავლეთით, კონტინენტური იტალიისგან (კონკრეტულად კალაბრიის რეგიონისგან) გამოყოფილია მესინის სრუტით და მათ შორის მანძილი 3 კმ-ია ჩრდილოეთ ნაწილში, სამხრეთში კი 16 კმ. სიცილიის შიდა ნაწილი ძირითადად გორაკ-ბორცვიანია და ინტენსიურად კულტივირებული, სადაც კი ეს შესაძლებელია. ჩრდილოეთ სანაპიროს გასწვრივ გადაჭიმულია მადონიეს (2000 მ), ნებროდის (1800 მ), და პელორიტანის (1300 მ) მთაგრეხილები, რომლებიც კონტინენტურ ნაწილზე არსებული აპენინის მთების გაგრძელებას წარმოადგენს. აღმოსავლეთ სანაპიროსთან გამოირჩევა ვულკან ეტნას კონუსი. სამხრეთ-აღმოსავლეთით განფენილია შედარებით დაბბალი იბლეის მთები (1000 მ). XIX საუკუნეში, ენასა და კალტანისეტის რაიონები ლიდერობდნენ გოგირდის წარმოებით, მაგარამ 1950-იანი წლებიდან მარაგი მნიშვნელოვნად შემცირდა. სიცილია და მის გარშემო მდებარე პატარა კუნძულები მაღალი ვულკანური აქტივობით გამოირჩევიან. მათ შორისაა კუნძულის აღმოსავლეთ სანაპიროსთან მდებარე ეტნას მთა, რომელიც 3 320 მეტრი სიმაღლით ერთ-ერთი უმაღლესი აქტიური ვულკანია ევროპაში და ერთ-ერთი ყველაზე აქტიური მთელ მსოფლიოში. ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროსთან, ტირენიის ზღვაში მდებარე ლიპარის კუნძულები შეიცავს ვულკანურ კომპლექსს, რომელთა შორისაცაა სტრომბოლი. ბოლო დროს ასევე გააქტიურდა მიძინებული ვულკანები: ვულკანო, ვულკანელო და ლიპარი. სამხრეთ სანაპიროს სიახლოვეს, მდებარეობს წყალქვეშა ვულკანი ფერდინანდეია, უფრო ფართო ემპედოკლესის ვულკანის ნაწილი, რომელიც ბოლოს 1831 წელსა ამოიფრქვა. იგი აგრიჯენტოს სანაპიროსა და კუნძულ პანტელერიის (რომელიც თავის მხრივ მიძინებული ვულკანიცაა) შორის მდებარეობს, ფლეგრაენის წყალქვეშა მინდორზე სიცილიის სრუტეში. სიცილიის რეგიონი ადმინისტრაციულად ცხრა პროვინციად იყოფა: იტალიის ადმინისტრაციული დაყოფა Things To Do In Sicily Sicily Region —ოფიციალური საიტი (იტალიური) ფოტოები ↑ Population May 2011, data from Demo Istat.. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-07-01. ციტირების თარიღი: 2011-11-15.
ძვ. წ. 403

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ძვ. წ. 403 კამილუსი ცენზორად აირჩიეს კრიტია — ათენის პოლიტიკური მოღვაწე (დ. დაახლ. ძვ. წ. 460)
ძვ. წ. 402

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ძვ. წ. 402 ძვ. წ. 402 — წლების რაოდენობა ქრისტესშობამდე.
გულიანთა

გულიანთა — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ონის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარე ჯეჯორის (რიონის მარცხენა შენაკადი) მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1440 მეტრზე. 1990 წლამდე სამხრეთ ოსეთის აო ჯავის რაიონის ნაწილი. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 301. ↑ საქართველოს ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულები ↑ კანონი ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ დაარქივებული 2011-01-01 საიტზე Wayback Machine. .
სანახაობა (ჟურნალი)

„სანახაობა“ — ქართული ჟურნალი „ხელოვნების“ ყოველკვირეული დამატება, გამოდიოდა 1925–1926 წლებში თბილისში ქართულ და რუსულ ენაზე (რუსულ ენაზე ერქვა „ზრელიშჩე“). გამოსცემდა სარედაქციო კოლეგია. გამოიცა 1925 წლის № 1 — № 7; 1926 წელს № 8. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 78.
იმერეთის დროებითი მმართველები 1810-1840 წლებში

იმერეთის დროებითი მმართველები — მთავარმართებელმა ალექსანდრე ტორმასოვმა დაპყრობილი ქვეყნის ახალი მმართველობის შექმნა იმერეთში რუსთა ჯარის მეთაურს თეოდორე სიმონოვიჩს დაავალა. „იმერეთის ოლქის“ რუსული მმართველობის დებულება მთავარმართებლის კანცელარიაში მომზადდა და თავდაპირველად ქართლ–კახეთში დამყარებული რუსული მართლვა–გამგეობის სისტემის გამარტივებულ ვარიანტს წარმოადგენდა. „დადგენილება იმერეთის ოლქის შინაგანი მმართველობის შესახებ“ საზეიმოდ უნდა შესულიყო ძალაში. საამისოდ სპეციალური განაწესი შემუშავდა, მაგრამ დადგენილების განხორეციელება ვერ მოხერხდა. იგი უვარგისად თვით თევდორე სიმონოვიჩმა ცნო. თევდორე სიმონოვიჩმა 1810–1814 წლებში იმერეთის საოლქო მართვა–გამგეობის სამი პროექტი შეიმუშავა, რომელთაგანაც ცხოვრებაში არც ერთი განხორციელებულა სრული სახით. უფრო სიცოცხლისუნარიანი იყო მისი მესამე პროექტი – „დადგენილება სავარაუდო საოლქო მმართველობის შექმნამდე იმერეთის დროებითი მმართველობის შესახებ“, რომელიც 1814 წლის დასაწყისში შეიმუშავეს. ამ დოკუმენტს დაემყარა ოლქის რუსული მმართველობის ორგანიზაცია, რომლის ოფიციალური შემოღება ხელისუფლებამ ვერ შეძლო, თუმცა იგი ფაქტობრივად არსებობდა და მოქმედებდა 1840 წლამდე. თედორე სიმონოვიჩი (1810–1815) სტანისლავ მერლინი (1815–1816) ივანე ხატუნცოვი (1816–1820) ივანე პუზირევსკი (1820) პეტრე გორჩაკოვი (1820–1825) ვასილ ბებუთოვი (1825–1827) კარლ ჰესე (1827–1831) პეტრე ვაკულსკი (1831–1834) დიმიტრი ახლესტიშჩევი (1834–1837) აკიმ ესპეხო (1837–1840) ვაჭრიძე გ. იმერეთის დროებითი მმართველობა .1810-1840 წ. ქუთაისი,1999
ძვ. წ. 401

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ძვ. წ. 401 კიროს უმცროსი — მცირე აზიის სატრაპი (მეფის ნაცვალი)
კარლოს რაულ ვილიანუევა

კარლოს რაულ ვილიანუევა (ესპ. Carlos Raúl Villanueva; დ. 30 მაისი 1900, ლონდონი — გ. 16 აგვისტო, 1975, კარაკასი) — ვენესუელელი არქიტექტორი. მისი ნამუშევარი „კარაკასის საუნივერსიტეტო ქალაქი“ შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში (2000). კარლოს რაულ ვილიანუევა დაიბადა 1900 წლის 30 მაისს. იგი იყო კარლოს ანტონიო ვილიანუევის და პაულინა ასტულის შვილი. სწავლობდა პარიზის ნატიფ ხელოვნებათა ეროვნულ სკოლაში, რომელიც დაამთავრა 1928 წელს. 1929 წლიდან მუშაობდა ვენესუელაში. ლათინური ამერიკის თანამედროვე არქიტექტურის ერთ-ერთი საუკეთესო წარმომადგენელია. კარაკასში ააგო „საუნივერსიტეტო ქალაქი“ (1944-1970), „სტადიონი“ (1950), „დიდი აუდიტორია“ (1952) და სხვ. დააპროექტა საცხოვრებელი კომპლექსები კარაკასში, რომელთა შორისაა: „ელ-პარაისო“, „23 იანვარი“ და სხვ. მისი ნამუშევრები გამოირჩევა გაბედული კონსტრუქციული სისტემითა და მხატვრული გამომსახველობით, კომპოზიციათა დინამიური ექსპრესიულობით, ხოლო საცხოვრებელი კომპლექსები — ტერიტორიისა და ბინების რაციონალური დაგეგმარებით, უხვად იყენებდა ქანდაკებას, ფერწერასა და მოზაიკას. დიდი როლი ითამაშა ქალაქების: კარაკასის, მარაკაისა და ვენესუელის სხვა ქალაქების მოდერნიზაციის განვითარებისათვის. (ინგლისური) კარლოს რაულ ვილიანუევა – ენციკლოპედია ბრიტანიკა (ინგლისური) Villanueva Foundation - ოფიციალური საიტი (ინგლისური) UNESCO World Heritage website on the Ciudad Universitaria de Caracas (ესპანური) Dedicated to the Centenary of his birth (ესპანური) Central University of Venezuela website dedicated to his life and Works დაარქივებული 2006-02-19 საიტზე Wayback Machine. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 410. Moholy-Nagy S., Carlos Raul Villanueva, Stuttg., 1964. ↑ 1.0 1.1 RKDartists <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517"></a> ↑ 2.0 2.1 SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ 3.0 3.1 Encyclopædia Britannica <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741"></a> ↑ 4.0 4.1 ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ 5.0 5.1 Rodríguez B., Hernandez A. Villanueva, Carlos Raúl // Grove Art Online / J. Turner — [Oxford, England], Houndmills, Basingstoke, England, New York: OUP, 2018. — doi:10.1093/GAO/9781884446054.ARTICLE.T089661 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q103972469"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q56691875"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q810196"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q21431157"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776"></a> ↑ 6.0 6.1 AGORHA — 2009. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q21994367"></a> ↑ Brozović D., Ladan T. Hrvatska enciklopedija — LZMK, 1999. — 9272 გვრ. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1264934"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q429032"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18446"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1789619"></a> ↑ Union List of Artist Names — 2018. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q110250907"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2494649"></a>
არმაზის ბილინგვა

არმაზის ბილინგვა — მცხეთის არქეოლოგიური გათხრების დროს მოპოვებული ორენოვანი ეპიტაფია, რომლის ერთი ტექსტი ბერძნულად არის ნაწერი, მეორე არამეულად - არამეული წარმოშობის არმაზული ასოებით. წარწერა ნაპოვნია არმაზისხევში 1940 წლის 25 ნოემბერს, ტექსტი გაშიფრა გიორგი წერეთელმა (1941). წარწერა თარიღდება 150 წლით. არამეულ წარწერაში მოხსენიებულია ფარნავაზ I და ფარსმან II ქველი. ტექსტის ქართული თარგმანი ასეთია: ბერძნული ვარიანტი: არამეული ვარიანტი: არმაზის ბილინგვის აღმოჩენამ და ამოშიფვრამ ნათელი მოჰფინა პირველი საუკუნეების საქართველოს პოლიტიკის და კულტურის ისტორიის ბევრ საკითხს. წარწერაში მოხსენიებული არიან II საუკუნის იბერიის (ქართლის) სახელმწიფოს მეთაურნი და თანამდებობის პირები. არმაზის ბილინგვის მეშვეობით დადასტურდა, რომ პირველ საუკუნეებში ქართლის (იბერიის) სახელმწიფოს სათავეში ედგა მეფე, რომელიც იბერიის მეფის ტიტულს ატარებდა. ქართლის სამეფო კარზე იყო ინსტიტუტები პიტიახშებისა (დიდი და მცირე პიტიახშებისა), ეზოსმოძღვრისა (ეპიტროპისა) და სხვა ოფიციალური დოკუმენტებისათვის, ბერძნულთან ერთად ან უიმისოდ, იხმარებოდა არმაზული დამწერლობა, რომელიც ქართულს ენათესავება. გიორგი წერეთელი, არმაზის ბილინგვა, ენიმკის მოამბე, XIII, 1942, გვ. 34-42. Г. Церетели, Эпиграфические находки в Мцхета - древней столице Грузии, ВДИ, № 2, М., 1948. Г. Церетели, Армазское письмо и происхождение грузинского алфавита, Эпиграфика Востока, т. III, Л., 1949. А. Шанидзе, Данные грекопехлевийской билингвы из Армази для истории термина ეზოჲსმოძღვარი - эзойсмодзгвари в древнегрузинском, საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის მოამბე, ტ. II, N 1-2, თბ., 1941, გვ. 181-186. სიმონ ყაუხჩიშვილი, არმაზში აღმოჩენილი ბერძნული წარწერები, საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის მოამბე, ტ. II, N 1-2, თბ., 1941, გვ. 172-173. ალექსანდრე ნონეშვილი, Civitas Romana და იბერიის სამეფოს ნობილიტეტი საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. I geomanuscript.ge – არმაზის ბილინგვა
აკიმ ესპეხო

აკიმ (ეკიმ) ესპეხო (რუს. Аким Михайлович Эспехо; დ. 1792, გრანადა, ესპანეთი — გ. 1847) — გენერალ–მაიორი რუსეთის იმპერიის დროს, ქუთაისის სამხედრო და სამოქალაქო გუბერნატორი, იმერეთის, გურიის, სამეგრელოსა და აფხაზეთის დროებითი მმართველი 1837–1840 წლებში. დაიბადა 1792 წელს ესპანეთში, გრანადაში. თავდაპირველად მსახურობდა ესპანეთის ჯარებში, ხოლო მოგვიანებით, 1818 წლის 23 იანვარს მიიღო შტაბს–კაპიტანის წოდება და ჩაირიცხა რუსეთის ჯარების შემადგენლობაში. ერთი წლის შემდეგ, 1819 წლის 7 აპრილს მიიღო კაპიტნის, ხოლო 4 დეკემბერს – მაიორის წოდება. დაჯილდოებულია წმინდა ანას მეორე ხარისხის ორდენით (1827 წ.), ასევე წმინდა გიორგის მეოთხე ხარისხის ორდენით (1847 წ.) რუსული ბიოგრაფიული ლექსიკონი 25 ტომად. პოლოვცოვი; 1896-1918; Степанов В. С., Григорович П. И. В память столетнего юбилея императорского Военного ордена Святого великомученика и Победоносца Георгия. (1769—1869). СПб., 1869 Ушаков. История военных действий в Азиатской Турции в 1828 и 1829 г. Ч. 1—2. СПб., 1836