laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ჰაგენი

ჰაგენი (გერმ. Hagen) — ქალაქი გერმანიაში, ჩრდილოეთი რაინ-ვესტფალიის მხარეში, მდინარე ფოლმის ნაპირზე, ფოლმისა და რურის შესართავთან ახლოს. 201, 268 ათ. მცხოვრები (2004). შავიმეტალურგია, მანქანათმშენებლობა და ლითონდამუშავება (მათ შორის ჩარხთმშენებლობა), ელექტროტექნიკის მრეწველობა. საფეიქრო, ავეჯის, ქაღალდის საწარმოები. ჰაგენი ცნობილია VIII საუკუნიდან. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჰაგენი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 584.
ზღარბისებრნი

ზღარბისებრნი (ლათ. Erinaceidae) — ძუძუმწოვრების ოჯახი მწერიჭამიების რიგისა. ოჯახში 8 გვარის 20 სახეობაა, რომლებიც გაერთიანებულია 2 ქვეოჯახში: ვირთაგვასებრი ზღარბები (Echinosoricinae) და ნამდვილი ზღარბები (Erinaceinae). ნამდვილ ზღარბებს აქვთ მოკლე კუდი, ზურგზე ეკლები, კანქვეშა რგოლური კუნთები, რომელთა შეკუმშვის შედეგად სხეული მრგვალდება. გავრცელებული არიან ევროპაში, აზიის ზომიერ სარტყელში, ინდოეთსა და აფრიკაში. საქართველოში თითქმის ყველგან გვხვდება ჩვეულებრივი ანუ ევროპული ზღარბი (Erinaceus europaeus), იკვებება მწერებით, ჭიებით, პატარ-პატარა ხერხემლიანებით (ხვლიკებით, გველებით და სხვა), სასარგებლო ცხოველებია, ანადგურებენ მავნე მწერებს. ზღარბისებრნი არიან მონოფილეტურები. სხვა მწერიჭამიებიდან მათთან ყველაზე ახლოს დგანან ბიგასებრნი. ↑ Robin MD Beck, Olaf RP Bininda-Emonds, Marcel Cardillo, Fu-Guo Robert Liu and Andy Purvis (2006). „A higher level MRP supertree of placental mammals“. BMC Evolutionary Biology. 6: 93. doi:10.1186/1471-2148-6-93. PMC 1654192. PMID 17101039.CS1-ის მხარდაჭერა: მრავალი სახელი: ავტორების სია (link) ↑ Roca, A.L., G.K. Bar-Gal, E. Eizirik, K.M. Helgen, R. Maria, M.S. Springer, S.J. O'Brien, and W.J. Murphy (2004). „Mesozoic origin for West Indian insectivores“. Nature. 429 (6992): 649–651. doi:10.1038/nature02597. PMID 15190349.CS1-ის მხარდაჭერა: მრავალი სახელი: ავტორების სია (link)
ტენორი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტენორი შეიძლება აღნიშნავდეს: ტენორი — მამაკაცის მაღალი ხმა ტენორი — სასულე მუსიკალური საკრავი ტენორი — ძირითადი ხმა (პარტია)
საქურქე მეცხვარეობა

საქურქე მეცხვარეობა — ცხვრის მოშენება მაღალხარისხოცანი საქურქე ტყავის (ტყაპუჭის) მისაღებად. ტყავის ხარისხის მიხედვით ცხვრების ხანგრძლივი, მიზნობრივი გადარჩევისა და შერჩევის შედეგად XVIII საუკუნის დამლევს რუსეთში გამოიყვანეს რომანოვული ცხვარი, რომელიც თანამედროვე საქურქე მიმართულების ჯიშია. იგი მრავალნაყოფიანია და შეუძლია 2 წლის განმავლობაში 3 ბატკანი მოგვცეს. შედარებით უკეთესი საქურქე ტყავი მიიღება 5—8-თვიანი მოზარდეულისაგან. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 199.
საღანძილე (მთა)

საღანძილე — მთა საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარეში, გარდაბნის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს იალნოს ქედის სამხრეთ კალთაზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 1337 მ. აგებულია ნეოგენური ასაკის ფხვიერი ნალექებით. საღანძილე გუმბათისებრი ფორმისაა. აქვს სუსტად დანაწევრებული ტყით შემოსილი კალთები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 199.
საღებავი მცენარეები

საღებავი მცენარეები — მცენარეები, რომლებიც სხვადასხვა ორგანოსა და ქსოვილში გამოიმუშავებენ და შეიცავენ პლასტიდებში მყოფ ან უჯრედის წვენში გახსნილ საღებავ ნივთიერებებს. ასეთი მცენარე ბევრია. ადრე ქსოვილების შესაღებავად ძირითადად მცენარეულ საღებავებს ხმარობდნენ. შემდეგ ისინი უფრო იაფმა სინთეზურმა საღებავებმა შეცვალა, თუმცა ზოგჯერ (ხალიჩების წარმოებაში და საკვები პროდუქტების შესაფერად) დღესაც მხოლოდ მცენარეულ საღებავებს იყენებენ. კარგად ცნობილი საღებავი მცენარეებია ინდოგოფერას სახეობები (იძლევიან ინდიგოს და ბასმას); ბაყმის ხე (შეიცავს ჰემატოქსილიმს); ღვია (გირჩები, ანუ „კენკრები“ შეიცავს ყვითელ, ყავისფერ, მომწვანო-მორუხო საღებავის მომცემ ნივთიერებებს); ხახვი (ქერქლის ნახარში ყავისფერი საღებავია); ზაფრანა (ბუტკოს დინგი შეიცავს ფორთოხლისფერ საღებავს, იყენებენ საკვები პროდუქტების შესაფერად); კურდღლისცოცხა (ყვავილსა და ფოთოლში ყვითელი საღებავია, ხმარობენ ხალიჩების წარმოებაში); მათრახა (ნორჩი ფოთლების წვენი შეიცავს ლურჯ საღებავს — ინდიგოს); ენდრო (ფესვში წითელი საღებავია ენდროა); ინა (ფესვში ფორთოხლისფერი საღებავი ინაა). ლიქენის ბევრი სახეობიდან იღებენს ლაკმუსს და სხვა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 200.
აქსელ ოქსენშერნა

გრაფი აქსელ ოქსენშერნა (შვედ. Axel Oxenstierna; დ. 16 ივნისი, 1583, უპლანდი, შვედეთი — გ. 28 აგვისტო, 1654, სტოკჰოლმი, შვედეთი) — შვედი სახელმწიფო მოღვაწე, რიქსკანცლერი (1612-54) გუსტავ ადოლფისა და მისი ქალიშვილის ქრისტინას კარზე. მისი მცდელობით შვედეთი ოცდაათწლიანი ომიდან გამარჯვებული გამოვიდა და თავისი ძლიერების მწვერვალსაც მიაღწია. ოქსენშერნა შვედეთის წარჩინებულ ოჯახიდან იყო. ლექციებს გერმანიის უნივერსიტეტებში (როსტოკში, ვიტენბერგში, იენში) ისმენდა ღვთისმეტყველებასა და სახელმწიფო სამართალში. 1609 წელს სენატორად დაინიშნა, გუსტავ ადოლფის ტახტზე ასვლის შემდეგ კი სახელმწიფო კანცლერის წოდებამდე ამაღლდა, რომელსაც საშინაო და საგარეო პოლიტიკის საკითხებში ერთპიროვნული გადაწყვეტილებების მიღების უფლება ენიჭებოდა მეფესთან შეთანხმებით. 1613 წელს დანიის სახელმწიფოსთან სამშვიდობო ხელშეკრულებას მოაწერა ხელი, 1617 წელს სტოლბოვის ზავით რუსეთთან. 1622 წელს კი ოგრში პოლონეთთან დააზავა შვედეთი. ოცდაათწლიანი ომის პერიოდში ოქსენშერნას ღვაწლი განსაკუთრებით გამოიკვეთა, როდესაც გუსტავ ადოლფი გერმანელ პროტესტანტებს ეხმარებოდა. მან პოლონეთთან 6 წლით დაზავება მოახერხა, რამაც ხელი შეუწყო გერმანელი კათოლიკების წინააღმდეგ მიემართა სახელმწიფო ძალები. როდესაც მთელი რიგი ბრწყინვალე გამარჯვებების შემდეგ შვედური ჯარები გერმანიის შუაგულში შეიჭრნენ, რაინზე განლაგებული ძალების უფროსობა მას მიანდეს. მეფე 1632 წელს გარდაიცვალა, ერთი წლის თავზე კი მისივე ინიციატივით გამართულ ჰაილბრონის კონგრესზე პროტესტანტული კავშირის მეთაურად დასახელდა. მომდევნო წელს საფრანგეთსა და ჰოლანდიას სტუმრობდა, რათა იქაურები იმპერატორთან ომში პროტესტანტების მხარეს გადაებირებინა. 1636 წელს ოქსენშერნამ საომარ ქმედებათა თეატრს საბოლოოდ აქცია ზურგი და შვედეთში დასახლდა. ასრულებდა კანცლერის მოვალეობას და დედოფალ ქრისტინას მეურვეთა შორისაც იხსენიებოდა. აქსელ ოქსენშერნას სრული ბიოგრაფია[მკვდარი ბმული]
გაიანის პრეზიდენტი

ქვემოთ მოცემულია გაიანას პრეზიდენტების სია. პრეზიდენტი არის გაიანას სახელმწიფოს მეთაური. როცა გაიანამ დამოუკიდებლობა გამოაცხადა 1970 წელს, პრეზიდენტი აირჩია გაიანას ეროვნულმა ასამბლეამ ხუთი წლის ვადით, რომელსაც ჰქონდა დიდი უფლებები. 1980 წლის რეფერენდუმის შემდეგ, შეიცვალა კონსტიტუცია და პრეზიდენტი გახდა აღმასრულებელი პირი. პრეზიდენტს ირჩევს პარლამენტი ხუთი წლის ვადით. შენიშვნა — გარდაიცვალა თანამდებობაზე ყოფნის დროს გაიანას ისტორია დაარქივებული 2012-02-08 საიტზე Wayback Machine.
შუა დუნაის დაბლობი

შუა დუნაის დაბლობი (ტისო-დუნაის დაბლობი, პანონის დაბლობი; ხორ. Panonska nizina, ჩეხ. Panonská pánev, უნგრ. Kárpát-medence, სლოვაკ. Panónska panva, გერმ. Pannonische Tiefebene, რუმ. Câmpia Panonică, უკრ. Тисо-Дунайська низовина, სერბ. Панонска низија, სლოვენ. Panonska nižina, ბოსნ. Panonska nizija) — ვაკე-დაბლობი მდინარე დუნაის აუზის შუაწელში, აღმოსავლეთ და ცენტრალურ ევროპაში. ვრცელდება უნგრეთის, სლოვაკეთის, რუმინეთის, ხორვატიის და ავსტრიის ფარგლებში; ჩრდილო-აღმოსავლეთით იჭრება უკრაინაში. ფართობი დაახლოებით 200 ათ. კმ. წარმოადგენს მთათაშორის ტექტონიკურ დადაბლებას, რომელსაც გარს აკრავს ალპები, კარპატები, დინარის მთები და აღმოსავლეთ სერბეთის მთები. აგებულია ნეოგენური კირქვებით, ქვიშაქვებითა და თიხებით, რომლებიც პლეისტოცენში ლიოსებით, ლიოსური თიხნარებით, ეოლური ქვიშებითა და ალუვიური ნალექებით დაიფარა. სიმაღლე 100-200 მ. ზედაპირი ბრტყელია (ალფელდი, დუნაის აღმოსავლეთით) ან ოდნავ ბორცვიანი (დუნანტული, დუნაის დასავლეთით), სადაც აღმართულია ცალკეული იზოლირებული საშუალო სიმაღლის მთები (სიმაღლე 757 მ-მდე). ჩრდილოეთ-დასავლეთ ნაწილია კიშალფელდი. შუა დუნაის ვაკეში შედის აგრეთვე ზაგრების აუზი და სავისა და დრავის ხეობები. შუა დუნაის ვაკეზე მდებარეობს ბალატონის ტბა. არის ბოქსიტების, ნავთობის, ბუნებრივი აირის, მურა ნახშირის საბადოები. ჰავა ზომიერად კონტინენტურია. იანვრის საშუალო ტემპერატურა -1, -2 °C, ივლისის 20-22 °C, ნალექები 500-600 მმ წელიწადში, მთაში 900 მმ-მდე. განვითარებულია შავმიწები და ალუვიური ნიადაგები. ზედაპირის დიდი ნაწილი დახნულია. მნიშვნელოვანი ქალაქებია ბუდაპეშტი, ზაგრები, ბრატისლავა, ტიმიშოარა. შუა დუნაის ვაკე (რუსული) ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 49.
ოღამი

ოღამი (ირლ. Ogham, გამოთქმა: 'oɣam) — ადრეული შუა საუკუნეების ევროპული დამწერლობის სისტემა; გამოიყენებოდა IV-VI საუკუნეებში ირლანდიასა და ბრიტანეთის ზოგიერთ რეგიონში, მათ შორის შოტლანდიაში. ოღამი ძირითადად მენჰირებზე წარწერების გასაკეთებლად, პიროვნების სახელის ამოსატვიფრად გამოიყენებოდა. დამწერლობის სახელწოდება მჭიდრო ეტიმოლოგიურ კავშირს ამჟღავნებს ძველი ირლანდიური მჭევრმეტყველების ღმერთის, ოღმის ან ოღმიოსის სახელთან. ქვები, რომლებზეც ტექსტები ოღამის საშუალებითაა ამოკვეთილი, ძირითადად ირლანდიის სამხრეთ რეგიონებშია აღმოჩენილი (დაახლოებით 310 ცალი ქვა). დაახლოებით 40 ქვაა ნაპოვნი უელსში, ხუთი — კორნუოლში, ორი კი — დევონის საგრაფოში. ხუთი ქვა აღმოაჩინეს ასევე კუნძულ მენზე, ორი — შოტლანდიაში და ერთიც ჩრდილოეთ ინგლისში; ამ უკანასკნელი სამის ავთენტურობა დღეს დადგენილი არაა. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ოღამი ოღამის წარწერები Celtic Inscribed Stones Damien McManus: A Guide to Ogam. An Sagart, Maynooth 1991, ISBN 1-870684-17-6. Charles Thomas: And Shall These Mute Stones Speak? University of Wales Press, Cardiff 1994, ISBN 0-7083-1160-1. Sabine Ziegler: Die Sprache der altirischen Ogam-Inschriften. Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen 1994, ISBN 3-525-26225-6. Críostóir Mag Fhearaigh, Tim Stampton: Ogham, An Irish Alphabet. Malin 1993, Clo ́Iar-Chonnachta, Indreabhan 1996, Hippocrene Books, New York 1998. ISBN 0-9522045-0-9, ISBN 1-874700-43-5, ISBN 0-7818-0665-8.
საღვთო

საღვთო, სამღვთო — ღვთაებისადმი განკუთვნილი დღეობა, რომელსაც მართავდა სოფლის თემი ან ოჯახი. კოლექტიური საღვთო იცოდნენ დარ-ავდარის, ხვნა-თესვის, ჭირნახულის სიუხვის, თიბვის კარგად დასრულების, გადამდებ სნეულებათა არიდების და სხვა მიზნით. საღვთოს ყოველწლიურად იხდიდნენ ამქრული ორგანიზაციები ხელობასა და ვაჭრობაში ხელის მოსამართავად. ოჯახი საღვთოს მართავდა სახლის აშენების, ვაჟის შეძენის, ავადმყოფოფის განკურნების და სხვა შემთხვევისას ღვთაებისათვის საღვთოს შეპირების შემდეგ. კოლექტიურ საღვთოს მართავდნენ სოფელში შეკრებილი სურსასით, საკლავით, ღვინით, სანთლით. ოჯახი საღვთოსთვის წინასწარ ემზადებოდა. მაგ., ხევსურეთში ლუდს გამოხდიდნენ, მოკეთეებს დაიბარებდნენ, სოფელს დაპატიჟებდნენ მოიწვევდნენ ხუცესს, რომელიც „კოდს გახსნიდა“, სანთელმიკრული ლუდიანი თასით მესაღვთოეს შეავედრებდა „მესაღვთოე ანგელოზს“, შემდეგ ბანზე დაკლავდნენ 3 საკლავს: ერთს მესაღვთოე ანგელოზისთვის, მეორეს — ადგილობრივი მთავარი სალოცავისათვის, მესამეს — აუცილებლად კვირიასათვის, დაამწყალობებდნენ ოჯახს, საღვთოს ობიექტს. სმის შემდეგ დადგამდნენ „სადიდებელთ“ — იმდენ ლუდიან თასს, რამდენი ღვთისშვილიც იცოდა ხუცესმა და მათ უმცროს-უფროსობის რიგის მიხედვით, „მოახსენებდა“. საღვთოში მხიარულება და სიუხვე უნდა ყოფილიყო, რათა ღვთაებათა კეთილგანწყობა მოეპოვებინათ. მაკალათია ს., მესხეთ-ჯავახეთი, თბ., 1938; მისივე, ხევი, ტფ., 1934; ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 200.
ჟოზეფ კასავუბუ

ჟოზეფ კასავუბუ (ფრანგ. Joseph Kasa-Vubu; დ. 1910, ტშელა, ბელგიის კონგო — გ. 24 მარტი, 1969, ბომა, კდრ) — კონგოელი პოლიტიკური მოღვაწე. კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პრეზიდენტი 1960–1965 წლებში. განათლება მიიღო სასულიერო სემინარიაში, რის შემდეგაც 2 წელიწადი მუშაობდა საშუალო სკოლის მასწავლებლად. კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პრეზიდენტი Kasavubu, Joseph
საღირაშენი

საღირაშენი — ისტორიული სოფელი ქვემო ქართლში, ალგეთის ხეობაში, საღირაშენის ხევის მარცხენა მხარეს; ახლანდელი სოფელ ამლევის (თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი) აღმოსავლეთით. ისტორიულ წყაროებში პირველად მოხსენიებულია XVII საუკუნეში. ლორთქიფანიძე ი., ქვემო ქართლი XVIII საუკუნის პირველ მეოთხედში, ნაწ. 1-2, ტფ., 1935; ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 201.
საღირისძენი

საღირისძენი — დასავლეთ საქართველოს დიდებულთა საგვარეულო XII საუკუნეში. XII საუკუნის 80-იან წლებში ამ საგვარეულოს წარმომადგენელი იყო ქუთათელი ეპისკოპოსი ანტონი. საღირისძენი დასავლეთ საქართველოს სხვა დიდებულებთან ერთად მონაწილეობდნენ თამარის მეფედ კურთხევის ცერემონიალში (1184); მათ ვარდანისძეებთან და ამანელისძეებთან ერთად ხმალი შემოარტყეს თამარს. XII საუკუნის შემდეგ წყაროებში აღარ იხსენიებიან. ისტორიანი და აზმანი შარავანდედთანი, წგნ.: ქართლის ცხოვრება, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც., ტ. 2, თბ., 1959; შოშიაშვილი ნ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 201.
პროტო-სემიტური დამწერლობა

პროტო-სემიტური დამწერლობა — სისტემა, რომელიც სავარაუდოდ საფუძვლად დაედო ყველა 22-ასოიან ჩრდილო-აღმოოსავლურ სემიტურ დამწერლობებს. ითვლება, რომ პროტო-სემიტური ანბანი ძვ. წ. XVII საუკუნეში ეგვიპტური იეროგლიფების ზეგავლენით სინაის ნახევარკუნძულზე შეიქმნა. პროტო-სემიტურიდან წარმოქმნილი ფინიკიური დამწერლობა შემდგომში არამეული, ებრაული და ბერძნული ანბანების საფუძველი გახდა. არამეულისგან სხვადასხვა ინდური და არაბული დამწერლობები შეიქმნა, ბერძნულისგან კი ლათინური და კირილური ანბანები განვითარდა, ასევე, სავარაუდოდ ქართული და სომხური. ამგვარად, დღეს მოქმედი დამწერლობების უმრავლესობა სწორედ პროტო-სემიტური ანბანის შემდგომი განვითარების შედეგია. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: პროტო-სემიტური დამწერლობა პროტო-სემიტური დამწერლობა
მობუტუ სესე სეკო

მობუტუ სესე სეკო კუკუ ნგბენდუ ვა ზა ბანგა (ფრანგ. Mobutu Sese Seko Kuku Ngbendu wa za Banga; დ. 14 ოქტომბერი, 1930, ლისალა, ბელგიის კონგო — გ. 7 სექტემბერი, 1997, რაბატი, მაროკო) — კონგოელი პოლიტიკური მოღვაწე. ზაირის (ამჟამინდელი კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის) პრეზიდენტი 1965–1997 წლებში. ხელისუფლების სათავეში მოექცა სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად და 32 წლის განმავლობაში მართავდა ქვეყანას. მან 1971 წელს შეუცვალა ქვეყანას სახელწოდება და უწოდა ზაირი. მისი მმართველობა ხასიათდება მოსახლეობის ცხოვრების დონის მკვეთრი დაცემით და კორუფციის მაღალი დონით. დაიბადა ბელგიის კონგოში, ქ. ლისალაში. მიეკუთვნება ნგბანდის ეთნიკურ ჯგუფს. მიიღო კათოლიკური განათლება ლეოპოლდვილში. 1972 წელს ავთენტურობის კამპანიის ფარგლებში მობუტუმ სახელი ჟოზეფ დეზირე გადაირქვა და მობუტუ სესე სეკო კუკუ ნგბენდუ ვა ზა ბანგა დაირქვა, რაც ითარგმნება როგორც „ყოვლისშემძლე და დაუმარცხებელი მებრძოლი, რომელიც თავისი სიმტკიცისა და გამარჯვებისადმი ურყევი ნების წყალობით დაპყრობიდან დაპყრობისკენ მიდის და უკან ცეცხლის კვალს ტოვებს“. კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პრეზიდენტი Мобуту на сайте Congo On-Line დაარქივებული 2008-03-22 საიტზე Wayback Machine. Интервью с Мобуту на сайте Metroactive.com Статья «Inside Mobutu’s Court» на сайте Africasia.co.uk დაარქივებული 2006-09-23 საიტზე Wayback Machine. Статья «Mobutu’s legacy: Show over substance» на сайту BBC.co.uk ↑ [1]
ლიდია ფოტიევა

ლიდია ალექსანდრეს ასული ფოტიევა (რუს. Лидия Александровна Фотиева; დ. 6 (18) ოქტომბერი, 1881, რიაზანი — გ. 25 აგვისტო, 1975, მოსკოვი) — რუსეთის რევოლუციური მოძრაობის მოღვაწე. სოციალისტური შრომის გმირი (1971). კომპარტიის წევრი 1904 წლიდან. 1899 წლიდან სწავლობდა მოსკოვის კონსერვატორიაში (დაამთავრა 1917 წელს), 1900 წლიდან ბესტუჟევის კურსებზე (ქალთა უმაღლესი სასწავლებელი) პეტერბურგში. რევოლუციური მოღვაწეობისათვის არაერთხელ იყო დაპატიმრებული. 1904 წლიდან ემიგრაციაში იმყოფებოდა; მუშაობდა ბოლშევიკურ სექციებში ჟენევასა და პარიზში. 1905 წელს პარტიულ მოღვაწეობას განაგრძობდა პეტროგრადში. 1918–1924 წლებში ვლადიმერ ლენინის პირადი მდივანი იყო. აქვს მოგონებები ლენინზე. სკკპ ყრილობების XXII–XXIV დელეგატი. დაჯილდოებული იყო 4 ლენინის ორდენით, შრომის წითელი დროშის ორდენით, აგრეთვე მედლებით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 374. ლიდია ფოტიევა (რუსული)
ლორან-დეზირე კაბილა

ლორან–დეზირე კაბილა (ფრანგ. Laurent-Désiré Kabila; დ. 27 ნოემბერი, 1939, ქალაქი ლიკასი, ბელგიის კონგო — გ. 16 იანვარი, 2001, კინშასა, კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა) — კონგოელი პოლიტიკური მოღვაწე. კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პრეზიდენტი 1997-2001 წწ. ამბოხების მეთაური, რომელსაც შედეგად მოჰყვა მობუტუს რეჟიმის დამხობა. განათლება მიიღო საფრანგეთში. იყო პატრის ლუმუმბას კომაპანიონი და პირადად იცნობდა ერნესტო ჩე გევარას (რომელიც ლათინოამერიკელ თანამებრძოლებთან ერთად ხელმძღვანელობდა კონგოელების რევოლუციურ მოძრაობას ადგილზე). 1996 წელს რუანდელი ტუტსის ტომის დახმარებით დაიწყო ამბოხება მობუტუ სესე სეკოს დიქტატურის წინააღმდეგ. გარდაიცვალა 2001 წლის 16 იანვარს სახელმწიფო გადატრიალების მცდელობის დროს მიღებული ჭრილობით. შემდეგი პრეზიდენტი გახდა მისი 29 წლის შვილი ჟოზეფ კაბილა, რომლის მმართველობის დროსაც შეინიშნება სტაბილიზაცია. კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პრეზიდენტი Kabila Legacy by Human Rights Watch Retracing Che Guevara's Congo Footsteps by BBC News, November 25, 2004
ჟოზეფ კაბილა

ჟოზეფ კაბილა (ფრანგ. Joseph Kabila Kabange; დ. 4 ივნისი, 1971, ხევა-ბორა, კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა) — კონგოელი პოლიტიკური მოღვაწე. კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პრეზიდენტი 2001 წლიდან. ქვეყნის ყოფილი პრეზიდენტის ლორან-დეზირე კაბილას შვილი. თანამდებობა დაიკავა მამის მკვლელობის შემდეგ. 2006 წელს გახდა ქვეყნის ისტორიაში პირველი დემოკრატიულად არჩეული პრეზიდენტი. კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პრეზიდენტი Rape in the DRC BBC Country Profile Official website of the President of the DRC დაარქივებული 2006-07-20 საიტზე Wayback Machine. Joseph Kabila 2011 campaign site დაარქივებული 2019-08-19 საიტზე Wayback Machine. Democratic Republic of the Congo - Permanent Mission to the United Nations დაარქივებული 2005-11-26 საიტზე Wayback Machine. DR Congo presidential candidates face off in second round დაარქივებული 2020-05-28 საიტზე Wayback Machine. Jane's Intelligence Watch Report, 22 August 2006 For Congo’s Leader, Middling Reviews
საღორისი

საღორისი — ისტორიული სოფელი ქვემო ქართლში, ალგეთის ხეობაში, ახლანდელი დაბა კოჯრის (თბილისი) სამხრეთ-დასავლეთით. ისტორიულ წყაროებში პირველად იხსენიება XVII საუკუნეში ლორთქიფანიძე ი., ქვემო ქართლი XVIII საუკუნის პირველ მეოთხედში, ნაწ. 1-2, ტფ., 1935; ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 201.
საყარაულოს არქეოლოგიური ძეგლები

საყარაულოს არქეოლოგიური ძეგლები — სხვადასხვა დროის არქეოლოგიური ძეგლები, რომლებიც განლაგებულია ყოფილი სოფელ საყარაულოს (თიანეთის მუნიციპალიტეტი), დასავლეთით, ჩეკურაანთ გორის ხევის მარცხენა ნაპირზე, სიონის წყალსაცავის მარჯვენა ნაპირზე. 1963 წელს გათხარეს (დ. მუსხელიშვილი, რ. რამიშვილი) ორ იარუსად განლაგებული 10 ქვაყრილიანი ორმოსამარხი. მოპოვებული ნივთების (ბრინჯაოს სამაჯურები, საწვივე რგოლი, რკინის შუბისპირი, თიხის ლეგა ჭურჭელი და სხვა) მიხედვით სამაროვანი ძვ. წ. X—VIII საუკუნეებს მიეკუთვნება. სამაროვნის ქვეშ 2—2,5 მ სიღრმეზე ადრინდელი ბრინჯაოს ხანის ნამოსახლარია. სოფლის ტერიტორიაზე შემორჩენილია ეკლესიის ნანგრევები, განვითარებული შუა საუკუნის ქვის სამარხები და სხვა. რამიშვილი რ., ჯორბენაძე ბ., ერწო-თიანეთის არქეოლოგიური ექსპედიის სადაზვერვო მუშაობის შედეგები, «მაცნე. ისტორიის, არქეოლოგიის, ეთნოგრაფიისა და ხელოვნების ისტორიის სერია», 1978, № 1; რამიშვილი რ., ჯორბენაძე ბ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 202.
საყდარგორის არქეოლოგიური ძეგლები

საყდარგორის არქეოლოგიური ძეგლები — შუა საუკუნეების ნასახლარი, სამარხები და ეკლესიები სოფელ ზემო ნაქალაქარის (თიანეთის მუნიციპალიტეტი) სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. საყდარგორის ეკლესიის გალავნიან ეზოში. 1963 წელს გათხარეს (რ. რამიშვილი) ისრულთაღიანი სწორკუთხა აკლდამა. კედლები ნაგები იყო კლდისა და რიყის ქვებით დუღაბზე, კონსტრუქციული ნაწილები — შირიმის ქვათლილებით. ეკლესიის აღმოსავლეთ ფასადზე შირიმის ქვაზე ჯვრის გამოსახულებაა. იქვე ე. წ. თელუბანში, შერჩენილია წმ. გიორგის დარბაზული ტიპის ეკლესიის ნანგრევები (ტოპონიმი თელუბანი გაიგივებულია თხილნარასთან. ეს სახელები გვხვდება XVI და XVIII საუკუნეების ისტორიულ წყაროებში მოხსენიებულ სოფელთა შორის). ეკლესიებთან შეიმჩნევა ნასახლარები. ქართული სამართლის ძეგლები, ი. დოლიძის გამოც., ტ. 2, თბ., 1965 რამიშვილი რ., ჯორბენაძე ბ., ერწო-თიანეთის არქეოლოგიური ექსპედიის სადაზვერვო მუშაობის შედეგები, «მაცნე. ისტორიის, არქეოლოგიის, ეთნოგრაფიისა და ხელოვნების ისტორიის სერია», 1978, № 1; რამიშვილი რ., ჯორბენაძე ბ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 202.
მაკედონური ვიკიპედია

მაკედონური ვიკიპედია (მაკედ. Македонската Википедија) — ვიკიპედიის მაკედონურენოვანი განყოფილება, თავისუფალი და საჯაროდ რედაქტირებადი ონლაინ ენციკლოპედია. განყოფილება 2003 წლის სექტემბერში გაეშვა და 2012 წლის 21 იანვრისთვის 53 836-ზე მეტ სტატიას შეიცავდა, დარეგისტრირებული იყო 32 915 მომხმარებელი; ჰყავდა 17 ადმინისტრატორი და 3 ბიუროკრატი. სტატიათა რიცხვმა 10 000-ს 2007 წელს გადააჭარბა. მაკედონური ვიკიპედია მაკედონური ვიკიპედიის მობილური ვერსია ↑ Macedonian Wikipedia. Специјална:Статистики. ციტირების თარიღი: 2011-01-26. ↑ Nova Makedonija. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-12-15. ციტირების თარიღი: 2012-01-21. ვიკიპედია შეიცავს განყოფილებას მაკედონურ ენაზე Македонската Википедија
პასტორალი

პასტორალი — ზედსართავი სახელი, რომელიც აღნიშნავს ლიტერატურის, მხატვრობის, მუსიკისა და თეატრის ჟანრებს. იგი გადმოსცემს სოფლის მშვიდ ცხოვრებას. პასტორალი შეიძლება ეწოდებოდეს: პასტორალური მუსიკას, რომელსაც მიეკუთვნება როგორც დიდი, ასევე მცირე მუსიკალური ნაწარმოებები, რომლებიც ასახავენ ბუნებას ან სოფლის ცხოვრებას. მუსიკალური პასტორალისათის დამახასიათებელია 6/8 და 12/8 თვლა და მშვიდი მელოდიები. პასტორალური კომპოზიციების ნიმუშები ჟღერს ანტონიო ვივალდის, იოჰან სებასტიან ბახისა და სხვა კომპოზიტორების შემოქმედებაში. ასევე ცნობილია ლუდვიგ ვან ბეთჰოვენის „პასტორალური სიმფონია“. ოპერას, პანტომიმას ან ბალეტს, რომელშიც გადმოცემულია სოფლის ცხოვრების იდეალიზირებული ფრაგმენტები. ასეთი ნაწარმოებები გვხვდება ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტის შემოქმედებაში. „პასტორალური კონცერტი“ დაარქივებული 2009-12-19 საიტზე Wayback Machine.
თამაში (ფილმი)

თამაში (ინგლ. The Game) — ამერიკელი რეჟისორის დევიდ ფინჩერის ნეო-ნუარის ჟანრის თრილერი. მთავარ როლებში მონაწილეობენ: მაიკლ დუგლასი და შონ პენი. ფილმი მოგვითხრობს ბანკირის ნიკოლას ვან ორტონის შესახებ, რომელიც დაბადების დღეზე მიიღებს იდუმალ საჩუქარს — ბილეთს „თამაშში“ მონაწილეობისთვის. რამდენადაც უცნაური არ უნდა იყოს თამაში დაკავშირებულია მის ცხოვრებასთან. დროდადრო თამაში გამწვავდება, მალე აშკარა გახდება, რომ ეს შეთქმულებაა. კინოკრიტიკოსებმა ფილმი დადებითად შეაფასეს. ფილმის პრემიერა გაიმართა 1997 წლის 12 სექტემბერს. „თამაში“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) „თამაში“ — Allmovie-ზე „თამაში“ — Rotten Tomatoes „თამაში“ — Box Office Mojo-ზე
ბიუსკეელვენი

ბიუსკეელვენი (შვედ. Byskeälven) — მდინარე ჩრდილოეთ შვედეთში. სათავეს იღებს არვიდსიაურის კომუნის ჩრდილო-დასავლეთით, შემდეგ მიემართება სამხრეთ-აღმოსავლეთით, კვეთს ლაპლანდიას, რის შემდეგაც ერთვის ბოტნიის ყურეს. მდინარეში დიდი რაოდენობით ბინადრობს თევზი სალმონი. შვედეთის მდინარეების სია (შვედური) შვედეთის მდინარეები სიგრძის მიხედვით (შვედური) ინფორმაცია შვედეთის მდინარეების ჩამონადენზე დაარქივებული 2007-03-11 საიტზე Wayback Machine.
პირველი ქვეითი ბრიგადა (საქართველო)

პირველი მსუბუქი ქვეითი ბრიგადა, ქვეითი ბრიგადა საქართველოს სახმელეთო ძალების შემადგენლობაში. შეიქმნა 1992 წ. ბრიგადას მონაწილეობა აქვს მიღებული საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისთვის წარმოებულ ყველა საბრძოლო ოპერაციაში, გავლილი აქვს GTEP-ისა (წვრთნისა და აღჭურვის პროგრამა) და SSOP-ის (სტაბილურობის შენარჩუნების ოპერატიული პროგრამა) საბრძოლო მომზადების პროგრამები. ბრიგადის პირადი შემადგენლობა მონაწილეობას იღებდა სამშვიდობო ოპერაციაში კოსოვოს რეგიონში. ბრიგადის 2000 სამხედროს მოსამსახურეს მიღებული აქვს მონაწილეობა სამშვიდობო ოპერაციაში ერაყში 2007-2008 წლებში. ექვემდებარება სახმელეთო ძალების აღმოსავლეთ სარდლობას. ↑ პირველი ქვეითი ბრიგადა დაარსებიდან 17 წლის იუბილეს აღნიშნავს[მკვდარი ბმული]. საინფორმაციო სააგენტო „პირველი“. 01.04.2009 ↑ 2011 წ. 26 მაისის აღლუმის პროგრამა[მკვდარი ბმული]. საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო. 25.05.2011 ↑ სახმელეთო ჯარები. საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო
მეორე ქვეითი ბრიგადა (საქართველო)

მეორე ქვეითი ბრიგადა, ქვეითი ბრიგადა საქართველოს სახმელეთო ძალების შემადგენლობაში. შეიქმნა 1992 წ. როგორც 21-ე მექანიზირებული ბრიგადა და გარდაიქმნა II ქვეითი ბრიგადად 2004 წ. ბრიგადას გავლილი აქვს GTEP-ისა (წვრთნისა და აღჭურვის პროგრამა) და SSOP-ის (სტაბილურობის შენარჩუნების ოპერატიული პროგრამა) საბრძოლო მომზადების პროგრამები. ბრიგადის პირადი შემადგენლობა მონაწილეობას იღებდა სამშვიდობო ოპერაციაში კოსოვოს რეგიონში, ერაყსა და ავღანეთში. ბრიგადა განლაგებულია სენაკში და ექვემდებარება სახმელეთო ძალების დასავლეთ სარდლობას. ↑ მეორე ქვეითი ბრიგადის იუბილე. საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო. 24.06.2009 ↑ 2011 წ. 26 მაისის აღლუმის პროგრამა[მკვდარი ბმული]. საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო. 25.05.2011 ↑ სახმელეთო ჯარები. საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო