laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ნუკლეოიდი

ნუკლეოიდი (აღნიშნავს ბირთვის მსგავსს, აგრეთვე ცნობილია, როგორც ბირთვული უბანი) — არასწორი ფორმის მქონე კომპარტმენტი პროკარიოტების უჯრედის შიგნით. ნუკლეოიდში მდებარეობს გენეტიკური მასალა. ნუკლეოიდის დნმ-ს აქვს ჩაკეტილი რგოლოვანი ფორმა. მემკვიდრული ინფორმაციის შენახვის ამგვარი ხერხი შეგვიძლია დავუპირისპიროთ ეუკარიოტების ხერხს, როცა დნმ შეფუთულია ქრომოსომებში და იზოლირებულია მემბრანის მქონე ორგანელათი — ბირთვით. ნუკლეოიდი მარტივად ამოიცნობა ელექტრონული მიკროსკოპით. მიუხედავად იმისა, რომ მას არ აქვს მუდმივი ფორმა, იგი ნათლად ჩანს ციტოპლაზმის ფონზე. სპეციალური დალაქიანების დროს ნუკლეოიდის დანახვა სინათლის მიკროსკოპითაცაა შესაძლებელი. პროკარიოტები ციტოპლაზმა Prescott, L. (1993). Microbiology, Wm. C. Brown Publishers, ISBN 0-697-01372-3
ენჰანსერი (გენეტიკა)

ენჰანსერი (ინგლ. enhancer — გამაძლიერებელი) — დნმ-ის მცირე უბანი, რომელსაც შეუძლია ტრანსკრიფციის ფაქტორებთან დაკავშირება და ამგვარად გენის ან გენების ჯგუფის ტრანსკრიფციის დონის გაზრდა. აუცილებელი არ არის ენჰანსერი უშუალო სიახლოვეში იყოს გენებთან, რომლებზეც იგი მოქმედებს. უფრო მეტიც, აუცილებელი არ არის, გენები და მათზე მოქმედი ენჰანსერი ერთ ქრომოსომაში იყოს. ეუკარიოტულ უჯრედებში ქრომატინული კომპლექსის სტრუქტურა ფუნქციურად ჰგავს პროკარიოტების ზესპირალიზებული დნმ-ს, ამიტომ, მიუხედავად იმისა, რომ ენჰანსერი დაშორებულია იმ გენებს, რომლებზეც იგი მოქმედებს, ნუკლეოტიდების თანმიმდევრობის მიხედვით, გეომეტრიულად იგი იმყოფება პრომოტორისა და გენების მახლობლად. ენჰანსერისთვის აგრეთვე სულაც არ არის აუცილებელი ტრანსკრიფციის ინიციაციის საიტის მახლობლად განლაგება, რათა მის დონეზე გავლენა იქონიოს. ენჰანსერები პრომოტორებზე უშუალო გავლენას არ ახდენენ, ისინი მოქმედებენ ირიბად, ცილა-აქტივატორების მეშვეობით. კომპლექს-მედიატორთან ურთიერთქმედებისას ისინი ააქტიურებენ რნმ-პოლიმერაზა II-სა და ტრანსკრიფციის ფაქტორებს, რაც იწვევს გენების ტრანსკრიბირებას. ენჰანსერები აგრეთვე შეიძლება მდებარეობდეს ინტრონების შიგნით. HACNS1: Gene enhancer in evolution of human opposable thumb Spilianakis CG, Lalioti MD, Town T, Lee GR, Flavell RA (2005). „Interchromosomal associations between alternatively expressed loci“. Nature. 435 (7042): 637–45. doi:10.1038/nature03574.CS1-ის მხარდაჭერა: მრავალი სახელი: ავტორების სია (link) Arnosti DN, Kulkarni MM (2005). „Transcriptional enhancers: Intelligent enhanceosomes or flexible billboards?“ (PDF). J. Cell. Biochem. 94 (5): 890–8. doi:10.1002/jcb.20352. დაარქივებულია ორიგინალიდან (PDF) — 2006-07-21. ციტირების თარიღი: 2021-01-01.
ღია წაკითხვის ჩარჩო

ღია წაკითხვის ჩარჩო (ინგლ. Open Reading Frame, ORF) — დნმ-ის ან რნმ-ის შემადგენლობაში ნუკლეოტიდების თანმიმდევრობა, რომელსაც პოტენციურად შეუძლია ცილების კოდირება. ORF-ის არსებობს მთავარი პარამეტრი არის თანმიმდევრობის საკმარისად გრძელ უბანზე სტარტ-კოდონის შემდეგ (უმეტესწილად — AUG) სტოპ-კოდონების არარსებობა, ხშირ შემთხვევაში (რნმ-ისთვის) — UAA, UGA და UAG. იქინდა გამომდინარე, რომ ზოგიერთ შემთხვევაში სტარტ- და სტოპ-კოდონები განსხვავდება კანონიკურებისგან, აგრეთვე იმის გათვალისწინებით, რომ ტრანსლაციისას ზოგიერთი ორგანიზმში შესაძლებელია სტოპ-კოდონების სუპრესია (მოქმედების დათრგუნვა), ღია წაკითხვის ჩარჩოს განსაზღვრისას იყენებენ ალგორითმებს, რომლებიც ითვალისწინებენ ამ განსხვავებებს. ტრანსლაცია (ბიოლოგია) ORF Investigator ORF finding and Gene alignment program developed by Vivek Dhar Dwivedi and Sarad Kumar Mishra. Translation and Open Reading Frames
შემახის ასტროფიზიკური ობსერვატორია

შემახის ასტროფიზიკური ობსერვატორია (აზერ. Şamaxı Astrofizika Rəsədxanası; შაო; სრული სახელი ნასირ ალ-დინ ტუსის სახელობის შემახის ასტროფიზიკური ობსერვატორია) — სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულება აზერბაიჯანში, ქალაქ შემახის ჩრდილო-დასავლეთით 22 კმ-ში. შეიქმნა 1960 წელს ასტროფიზიკის სექტორის ბაზაზე. აქვს 2 მეტრიანი რეფლექტორი, 70 სანტიმეტრიანი ფოტოელექტრული ტელესკოპი, 35 სანტიმეტრიანი მენისკური ტელესკოპი, აგრეთვე სამზეო ტელესკოპები. ობსერვატორია იკვლევს კომეტებს, ასტეროიდების რგოლს, მზის აქტიურ წარმონაქმნებს, აგრეთვე კუროს T-ს ტიპის ვარსკვლავებსა და რელატივისტურ ობიექტებს. 1971 წლიდან აქვს ასტრონომიული სადგური ბათაბათის მთაზე, ზღვის დონიდან 2300 მ-ზე; აქ დადგმულია 40 სანტიმეტრიანი დაბნელებაგარეშე კორონოგრაფი. 1981 წელს ობსერვატორიას მიენიჭა ნასირ ალ-დინ ტუსის სახელი. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: შემახის ასტროფიზიკური ობსერვატორია შემახის ასტროფიზიკური ობსერვატორია // ოფიციალური საიტი ↑ GRID Release 2019-02-17 — 2019-02-17 — 2019. — doi:10.6084/M9.FIGSHARE.7738979 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q61868141"></a>
ბასიანი

ბასიანი — პროვინცია ისტორიულ სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოში, ისტორიული მესხეთის ნაწილი, მდინარე არაქსის სათავეების რაიონში (თურქეთის ტერიტორია). სახელწოდებას უკავშირებენ ფასიანების (ფაზიანების) ტომს. სომხეთის სამეფოს წარმოქმნისა და მისი გაფართოების შედეგად (ძვ. წ. II ს.) ბასიანი მის ფარგლებში მოექცა. 384 წელს რომსა და ირანს შორის ახლო აღმოსავლეთში პოლიტიკური გავლენის სფეროების განაწილების შედეგად ირანის საზღვრებში მოექცა. VII-VIII საუკუნეებში ბასიანი არაბთა სახალიფოს შემადგენლობაში შევიდა. არაბთა მფლობელობის დასუსტებისა და ქართული სამეფო-სამთავროების გაძლიერების პერიოდში ბასიანი საცილობელი გახდა ბიზანტიისა და ქართველთა სამეფოს შორის. მალე ქართველთა სამეფო მთლიანად დაეუფლა ბასიანს. X საუკუნის I ნახევარში საზღვარი ბიზანტიასა და „ქართველთა სამეფოს“ შორის მდინარე არაქსზე დაიდო და ბასიანის ჩრდილოეთი ნაწილი ქართველ ბაგრატიონთა მფლობელობაში დარჩა. 1001 წელს დავით კურაპალატის მემკვიდრეობის გამო ბიზანტიასთან კონფლიქტის შედეგად იმიერ-ტაო და ბასიანი მთლიანად ბიზანტიელთა მფლობელობაში გადავიდა. ქართველები დაჟინებით ცდილობდნენ ბასიანის დაბრუნებას ბიზანტიელთაგან, შემდეგ თურქ-სელჩუკთაგან. XII საუკუნიდან ბასიანი კვლავ ფეოდალური საქართველოს მონარქიის ფარგლებში შედიოდა. 1203 წელს ბასიანში ქართველთა ლაშქარმა სძლია თურქ-სელჩუკებს. 1545 წელს ბასიანი ოსმალებმა მიიტაცეს. XVII საუკუნიდან იგი არზრუმის ვილაიეთის ერთ-ერთი სანჯაყია. ვახუშტი ბატონიშვილი ბასიანის ტერიტორიას ისტორიულ სომხეთს აკუთვნებს, როგორც მდინარე არაქსის აუზის შემადგენელ ხეობას და წერს შემდეგს: ბასიანის ბრძოლა 1203 დ. მუსხელიშვილი, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 219. ↑ ვახუშტი ბატონიშვილი, „საქართველოს გეოგრაფია“, (რედ. მ გ. ჯანაშვილისა), თფ, 1904, გვ. 237
იმერინის სამეფო

იმერინის სამეფო (დაახ.1540–1896) — პრე-კოლონიალური აფრიკის სახელმწიფო, რომელიც არსებობდა მადაგასკარის კუნძულზე XVIII-XIX საუკუნეებში. სამეფო წარმოიშვა კუნძულის ცენტრალურ-მაღალმთიან რეგიონში არსებული მერინას ხალხის სამეფოს გაფართოებისგან, რომლის სულიერი დედაქალაქი იყო ამბოჰიმანგა, ხოლო პოლიტიკური ანტანანარივუ. 1896 წელს გახდა ჯერ საფრანგეთის პროტექტორატი, ხოლო შემდეგ კოლონია. 1710 წელს მადაგასკარის კუნძულის დიდ სახელმწიფო — იმერინის სამეფოში გაიყო მეფე ანდრიამასინაბალუნის ოთხ შვილზე: ანდრიაციმიტოვიამინანდრიანზე, ანდრიანზაკანავალუმანდიმბზე, ანდრიანტომპონიმერინზე და ანდრიანავალუნიმერინზე. ამ მოვლენამ წერტილი დაუსვა 100-წლიან კონფლიქტს. 1787 წელს პრინცმა რამბოასალამამ ამბოჰიმანგას (იმერინას ოთხი სამეფოდან ერთ–ერთი) მეფის ანდრიაჯაფის სიძემ, საკუთარი ბიძა ტახტიდან ძამოაგდო და დაიდგა გვირგვინი ანდრიანამპუანიმერინას სახელით. ახალი მეფე იმერინას სამეფოს ისევ გასაერთიანებლად როგორც დიპლომატიურ ისე სამხედრო ძალას იყენებდა. მისი საქმის დასრულება მხოლოდ მისმა შვილმა რადამა I–მა შეძლო. Bloch, Maurice (1971). Placing the dead: tombs, ancestral villages and kinship organization in Madagascar. Berkeley Square, UK: Berkeley Square House. ISBN 978-0-12-809150-0.  Bloch, Maurice (1985). „Almost Eating the Ancestors“. Man. 20 (4): 631–646. JSTOR 2802754.CS1-ის მხარდაჭერა: ref=harv (link) Chapus, Georges-Sully; Dandouau, Andre (1961) Manuel d'histoire de Madagascar (French). Paris: Maisonneuve & Larose.  Dahl, Otto (1991) Migration from Kalimantan to Madagascar. Oslo: Norwegian University Press. ISBN 978-82-00-21140-2.  Graeber, David (2007). Lost people: magic and the legacy of slavery in Madagascar. Bloomington, IN: Indiana University Press. ISBN 978-0-253-21915-2.
ბათაბათი

ბათაბათი (აზერ. Batabat) — მთის ტბა აზერბაიჯანში, ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2113 მ სიმაღლეზე. ყურადღებას იქცევს მოტივტივე ტორფნარი კუნძულით. მოქცეულია შაჰბუზის ნაკრძალის ფარგლებში. ტბაში არის საგუბარი. სიახლოვეს მდებარეობს ბათაბათის ასტროფიზიკური ობსერვატორია. აზერბაიჯანის ტბები www.tourism.az (აზერბაიჯანული) (რუსული) (ინგლისური)
ურუზგანის პროვინცია

ურუზგანის პროვინცია (დარი اروزگان — Orōzgān, პუშტუ اوروزګان ,روزګان‎‎) — ავღანეთის ისტორიული ოლქი, ამჟამად არსებული 34 პროვინციიდან ერთ-ერთი. იგი მდებარეობს ავღანეთის ცენტრში. მისი ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი ტარინკოტი. ურუზგანი სამხრეთით ესაზღვრება ყანდაარის პროვინციას და ზაბულის პროვინციას, სამხრეთ-დასავლეთით — ჰელმანდის პროვინციას, ჩრდილოეთით — დაიკუნდის პროვინციას, აღმოსავლეთით — ღაზნის პროვინციას. ჰაზარელებით დასახლებული დაიკუნდის პროვინცია 2004 წლის 28 მარტს გამოეყო ურუზგანის პროვინციას და ცალკე ოლქად ჩამოყალიბდა. პროვინცია წარმოადგენს თალიბანის მოძრაობის დამაარსებლის მუჰამედ ომარის (ცნობილია, აგრეთვე, მულა ომარის სახელით) სამშობლოს. ზაბულის პროვინციაში შედის6 ოლქი: პროვინციის ფართობი შეადგენს 12,640 კმ² ტერიტორიას. მისი 3/4 დაახლოებით წარმოადგენს მაღალმთიანი ან ნახევრად მთიანი რელიეფის (72%) მქონე რეგიონს, დარჩენილი მიწების (21%) საბინაო მიწის ფართობია. პროვინციაში განვითარებულია საჰაერო ტრანსპორტი. ტარიკოტის ავიახაზები ასრულებს რეგულარულ პირდაპირ რეისებს დედაქალაქ ქაბულში ავღანეთის პროვინციები ავღანეთის პროვინციები ინფორმაცია მოსახლეობის რაოდენობის შესახებ დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine. ინფორმაცია ბი-ბი-სი ნიუსზე[მკვდარი ბმული]
ენრიკე III

ენრიკე III (ესპ. Enrique III; დ. 4 ოქტომბერი, 1379, ბურგოსი — გ. 25 დეკემბერი, 1406, ტოლედო) — კასტილიისა და ლეონის სამეფოს მეფე 1390–1406 წლებში. ხუან I-ისა და ელეონორა არაგონელის შვილი. გამეფებამდე ატარებდა ასტურიის პრინცის წოდებას, რომელიც ამის შემდეგ დღემდე ენიჭება ესპანეთის ტახტის მემკვიდრეს. ენრიკე გამეფდა 1390 წელს, მაგრამ რეალური ძალაუფლება აიღო 1393 წელს 13 წლის ასაკში, ხელისუფლების ცვლილების მშფოთვარე პერიოდის შემდეგ. მისი მმართველობის პერიოდში კასტილიის ფლოტმა მოიპოვა რამდენიმე გამარჯვება ინგლისის ფლოტზე. 1400 წელს კასტილის ფლოტმა გაანადგურა მეკობრეების ბაზა ჩრდილოეთ აფრიკაში. 1402 წლიდან ჟან დე ბეტანკურის ხელმძღვანელობით დაიწყეს კანარის კუნძულების ათვისება. ამავე წლის 15 აგვისტოს ჟუან I-თან დადებული ზავით შეწყდა პორტუგალიელების თავდასხმები ბადახოსზე. 1388 წელს ენრიკე III-მ ბაიონის ხელშეკრულების შესაბამისად დააქორწინეს ეკატერინე ლანკასტერელზე, რითაც დასრულდა დინასტიური კონფლიქტი ინგლისთან. ამ ქორწინების შედეგად დაიბადა ტახტის მემკვიდრე ხუან II. ენრიკე III გარდაიცვალა ტოლედოში გრანადის წინააღმდეგ ბრძოლის სამზადისის დროს. დაკრძალულია ტოლედოს საკათედრო ტაძარში. ენრიკე III-ის გენეალოგია ენრიკე III (ესპანური)
ბიურაკანის ობსერვატორია

ბიურაკანის ობსერვატორია (სომხ. Բյուրականի աստղադիտարան) — სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულება სომხეთში, ქალაქ ერევნიდან 35 კმ-ში, ზღვის დონიდან 1500 მ-ზე. მდებარეობს არაგაწის მთაზე, დაარსებულია 1946 წელს. შეისწავლის გალაქტიკის აგებულების, არასტაციონარული ვარსკვლავების, დიფუზური ნისლეულების, ვარსკვლავთ წარმოშობისა და განვითარების, გარეშე გალაქტიკებისა და რადიოასტრონომიის პრობლემებს. ობსერვატორიის შექმნის ინიციატორი და მისი უცვლელი დირექტორი იყო ვიქტორ ამბარცუმიანი, რომელიც ობსერვატორიას 1946-1988 წლებში განაგებდა. ძირითადი ინსტრუმენტებია 100 სმ-იანი და 53 სმ-იანი შმიდტის სისტემის ტელესკოპები, 50 სმ-იანი რეფლექტორი, 40 სმ-იანი ანაბერაციული კამერა, 2,6 მ-იანი ტელესკოპი, ორი რადიოინტერფერომეტრი. ბიურაკანის ობსერვატორიაში აღმოჩენილ ვარსკვლავთ ასოციაციებს დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა ვარსკვლავთა წარმოშობისა და განვითარების საკითხების შესწავლისათვის. ასოციაციების აღმოჩენამ და მათი კვლევისადმი მიძღვნილმა შრომებმა ფართოდ გაუთქვა სახელი ბიურაკანის ობსერვატორიას. ვარსკვლავთ ასოციაციების საფუძველზე დამუშავებულია ღია ვარსკვლავთ გროვების ახალი კლასიფიკაცია; გამოცემულია ღია გროვათა ატლასი; ვარსკვლავთ სპექტრში უწყვეტი ემისიის კვლევის შედეგად საინტერესო დასკვნებია მიღებული ვარსკვლავთ ენერგიის წყაროების შესახებ; გალაქტიკების გულების შესწავლის საფუძველზე დადგინდა, რომ გალაქტიკების რადიოგამოსხივება გამოწვეულია მათ გულებში მიმდინარე მძლავრი აფეთქებებით. ბიურაკანის ობსერვატორია — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული) ბიურაკანის ობსერვატორია (რუსული) ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 417. Мирзоян Л. В., Бюраканская астрофизическая обсерватория, [М.], 1958; Амбарцумян В. А., Мирзоян Л. В., Астрофизика, в кн.: Академия наук Армянской ССР за 25 лет, Ер., 1968.
მონტე-კასინოს ბრძოლა

მონტე-კასინოს ბრძოლა (17 იანვარი - 18 მარტი 1944) — ერთ-ერთი ყველაზე ხანგრძლივი და სისხლისმღვრელი ბრძოლა მეორე მსოფლიო ომის განმავლობაში. მოკავშირეების მხარე მებრძოლი სხვადასხვა ეროვნების შენაერთების ბრძოლაში მონაწილეობის გამო ამ ბრძოლა მეორე მსოფლიო ომის "ხალხთა ბრძოლსაც" უწოდებენ. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მონტე-კასინოს ბრძოლა SMU's Frank J. Davis World War II Photographs contain 95 images of Italy, including 28 photographs taken just after the Italian battle of Cassino Illustrated article on the Battle of Monte Cassino at Battlefields Europe დაარქივებული 2008-06-11 საიტზე Wayback Machine. Richard Hartinger's Monte Cassino Foundation დაარქივებული 2009-01-09 საიტზე Wayback Machine. Masters of Monte Cassino
უსწორო კარაბადინი

„უსწორო კარაბადინი“ — XI საუკუნის ქართული სამედიცინო ძეგლი (სახელწოდება „უსწორო“ ნიშნავს უბადლოს, სწორუპოვარს); ავტორი — ქანანელი. „უსწორო კარაბადინი“ 3 ნაწილისაგან შედგება: პირველ ნაწილში განხილულია მედიცინის ზოგადი საკითხები — ანატომიის, ფიზიოლოგიის და ფარმაკოლოგიის ცნებები. მეორეში — კერძო პათოლოგია და თერაპია, აღწერილია თითქმის ყველა შინაგანი ორგანოს დაავადება, ეტიოლოგია, კლინიკა, დიაგნოსტიკა და მკურნალობის სხვადასხვა მეთოდი. მესამე ნაწილი გარეგანი დაავადებებისათვის არის განკუთვნილი. აქ განხილულია კანის დაავადებანი, მოტეხილობა, სიდამწვრე, გველისა და ცოფიანი ძაღლის ნაკბენები, კეთრი, აგრეთვე ზოგადი და კვების ჰიგიენის საკითხები; აღწერილია წამლეულის ფორმები და ცალკეული სამკურნალო საშუალებანი. ავტორი კარგად ერკვევა ძველ არაბულ და ბერძნულ-რომაულ მედიცინაში. ქანანელი, უსწორო კარაბადინი, ლ. კოტეტიშვილის გამოკვლევითა და რედაქციით, თბ., 1940 შენგელია მ., ქართულ მედიცინის ისტორია, გამოც. მე-2, თბ., 1980 შენგელია მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 187.
ანბერდი

ანბერდი, ამბერდი (სომხ. Ամբերդ) — VII-XIII საუკუნეების ციხესიმაგრე სომხეთში, მდებარეობს არაგაწოტნის პროვინციაში, ზღვის დონიდან 2 300 მეტრზე, მდინარე ამბერდისა და არხაშანის ხეობებით შემოსაზღვრულ არაგაწის მთის ფერდობზე. ციხის სახელწოდება სომხურად ითარგმნება როგორც „ციხესიმაგრე ღრუბლებში“. ციხესიმაგრის მახლობლად მდებარეობს XI საუკუნის ვაჰრამაშენის ეკლესია. ამბერდიდან 6,4 კმ-ში მდებარეობს ქალაქი ბიურაკანი. დასახლების კვალი ციხესიმაგრის გარშემო ქვის ხანიდან ჩანს. ბრინჯაოს ხანაში და ურარტუულ პერიოდში ციხესიმაგრე მოძველებული იყო. ზოგიერთი წყაროს მიხედვით იგი მეფეთა საზაფხულო რეზიდენციას წარმოადგენდა. ციხესიმაგრის ხელახლა აშენება მოხდა VII საუკუნეში კამსარაკანების ფეოდალური საგვარეულოს მიერ. ოთხი საუკუნის შემდეგ ციხესიმაგრე და მიმდებარე მიწები უკვე პაჰლავუნების მფლობელობაშია და როგორც გრიგორ მაგისტროსი ამბობს იგი გადააკეთა ვაჰრამ პაჰლავუნიმ. 1026 წელს მასვე აუშენებია ციხესიმაგრის ახლოს ვაჰრამაშენის ეკლესია, რომელიც არხაშენის კანიონის პირას დგას. ციხესიმაგრეში შემორჩენილია აბანოსა და წყალსატევის ნაშთები. 1070-იან წლებში ციხესიმაგრეს თურქ-სელჩუკები დაეპატრონენ და სამხედრო ბაზად გადააქციეს. 1193 წელს, ქართველთა ერთიანმა არმიამ ზაქარია მხარგრძელისა და მისი ძმის ივანე ათაბაგის მეთაურობით გაათავისუფლა ციხესიმაგრე. მათი საგვარეულოს, მხარგრძელების მფლობელობაშია XI-XII საუკუნეების განმავლობაში. ამ პერიოდში ციხესიმაგრე სტრუქტურულად გაძლიერდა, გარე კედლები განახლდა. 1236 წელს მონღოლების შემოსევების პერიოდში ციხესიმაგრე საბოლოოდ განადგურდა. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 146. ლაშა გიორგის დროინდელი მემატიანე, ქართლის ცხოვრება, თბ., 2008 Armeniapedia.org: Amberd Fortress დაარქივებული 2010-12-19 საიტზე Wayback Machine. Armenica.org: Amberd Fortress FindArmenia.com: Amberd Fortress ↑ ამბერდის ციხე. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-04. ციტირების თარიღი: 2014-08-31. ↑ ლაშა გიორგის დროინდელი მემატიანე, ქართლის ცხოვრება, თბ., 2008, გვ., 354
სახელმწიფო დუმა

სახელმწიფო დუმა (რუს. Госуда́рственная ду́ма) — რუსეთის ფედერაციის ფედერალური კრების ქვედა პალატა; ზედა პალატას წარმოადგენს რუსეთის ფედერალური საბჭო. დუმის შენობა მდებარეობს მოსკოვის ცენტრში, მანეჟის მოედნიდან რამდენიმე მეტრში. მის წევრებს დეპუტატებს უწოდებენ. სახელმწიფო დუმამ ჩაანაცვლა რუსეთის უმაღლესი კრება, მას შემდეგ, რაც 1993 წლის საკონსტიტუციო კრიზისის გამო, ბორის ელცინმა ახალი კონსტიტუცია შეიმუშავა, რომელიც საყოველთაო რეფერენდუმით დამტკიცდა. სახელმწიფო დუმა ჩამოყალიბდა 1906 წელს და ის რუსეთის პირველი არჩეული პარლამენტი იყო. მეფე ნიკოლოზ II-ის პირველი ორი მცდელობა, ის აქტიური გაეხადა, წარუმატებელი აღმოჩნდა. ამის შემდეგ, ყოველი დუმა შეკრებიდან რამდენიმე თვეში იშლებოდა. 1907 წლის საარჩევნო რეფორმის შემდეგ, ამავე წლის ნოემბერში, აირჩიეს მესამე დუმა, რომელიც ძირითადად ზედა კლასის წევრებისგან შედგებოდა, რადიკალური შეხედულებების ადამიანები კი დუმაში ვეღარ მოხვდნენ. 1905 წლის რევოლუციის შემდეგ დაარსებული დუმა რუსეთის ავტოკრატიულ სისტემაში მნიშვნელოვანი ცვლილებების მაუწყებელი იყო. გარდა ამისა, შემდეგში დუმამ მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა რუსეთის ისტორიაში, რადგან ის თებერვლის რევოლუციის ერთ-ერთი ხელშემწყობი ფაქტორი აღმოჩნდა, რომელმაც რუსეთში ავტოკრატიას ბოლო მოუღო. 1993 წლის დეკემბერში, ელცინის მხარდამჭერმა პარტიებმა არჩევნებში დუმის 175 ადგილი მოიპოვეს, მოწინააღმდეგე მემარცხენე ბლოკმა კი 125 ადგილი. 1990-იანი წლების მეორე ნახევარში, დუმა რეგიონული ლიდერებისა და ბიზნესმენების მხრიდან ლობირების საგანი გახდა, რადგან ისინი საგადასახადო ცვლილებებსა და საკანონმდებლო მფარველობას ელოდნენ. 2000-იანი წლების დასაწყისში, 1999 წლის საპარლამენტო არჩევნებიდან მოყოლებული, სახელმწიფო დუმის წარმმართველი ძალები იყვნენ პრეზიდენტის მხარდამჭერი პარტია „ერთობა“ და რუსეთის კომუნისტური პარტია. რუსეთის კონსტიტუციის თანახმად, სახელმწიფო დუმას გააჩნია სპეციალური უფლებამოსილებები: თანხმობა რუსეთის პრემიერ-მინისტრის დანიშვნაზე; რუსეთის მთავრობის მუშაობის შედეგების ყოველწლიური მოსმენა; რუსეთის მთავრობისთვის ნდობის გამოცხადება; რუსეთის ცენტრალური ბანკის თავმჯდომარის დანიშვნა და გათავისუფლება; ბუღალტერთა პალატის თავმჯდომარისა და აუდიტორთა რაოდენობის ნახევრის დანიშვნა და გათავისუფლება; რუსეთის სახალხო დამცველის დანიშვნა და გათავისუფლება; ამნისტიის გამოცხადება; რუსეთის პრეზიდენტისთვის იმპიჩმენტის გამოცხადება (მოითხოვს წევრთა ორ-მესამედს). რუსეთის დუმას შეუძლია დეკრეტების გამოცემა. (რუსული) ოფიციალური საიტი
კოსოვო (მრავალმნიშვნელოვანი)

სახელი კოსოვო შეიძლება აღნიშნავდეს: კოსოვო — სერბეთის ავტონომიური მხარე, ნაწილობრივ აღიარებული ქვეყანა კოსოვო — სოფელი ბულგარეთში, ვიდინის ოლქში კოსოვო — სოფელი ბულგარეთში, კიუსტენდილის ოლქში კოსოვო — სოფელი ბულგარეთში, პლოვდივის ოლქში კოსოვო — სოფელი ბულგარეთში, შუმენის ოლქში
ოპერაცია ოვერლორდი

სამხედრო ოპერაცია „ოვერლორდი“ (ინგლ. Operation Overlord, ასევე ნორმანდიის ოპერაცია) — დასავლელი მოკავშირეების მიერ ჩატარებულ ოპერაცია, რომელიც მიზნად ისახავდა გერმანელთა განდევნას ჩრდილოეთ საფრანგეთიდან და იქ მომდევნო ოპერაციებისათვის მყარი ბაზისის შექმნას. „ოვერლორდის“ ოპერაციას განეკუთვნებიან მოკავშირეთა ჯარების გადასხმა ნორმანდიაში (ოპერაცია ნეპტუნი) და მისი მომდევნო სამხედრო ოპერაციები. „ოვერლორდი“ მიმდინარეობდა 1944 წლის 6 ივნისიდან (დი-დეი) 1944 წლის 25 აგვისტომდე (მოკავშირეთა ჯარების მიერ პარიზის აღება). ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ოპერაცია ოვერლორდი აშშ-ს არმიის ოფიციალური, ინტერაქტიული საიტი ნორმანდიაში შეჭრა დაარქივებული 2010-11-08 საიტზე Wayback Machine. ამერიკის შეერთებული შტატების საბრძოლო ისტორიის ცენტრისგან აშშ-ს საძღვაო ძალების ონლაინ ენციკლოპედია: ნორმანდიაში შეჭრა დაარქივებული 2004-06-26 საიტზე Wayback Machine. პორსმუთის მუზეუმი დაარქივებული 2004-06-06 საიტზე Wayback Machine.
უმაღლესი ლიგის საზაფხულო საფეხბურთო ტრანსფერები 2014

ცხრილებში მოცემულია საქართველოს უმაღლესი ლიგის 2014-2015 წლების სეზონის ზაფხულის სატრანსფერო ფანჯრისას განხორციელებული ტრანსფერები კლუბების მიხედვით. * — იჯარით ** — იჯარიდან * — იჯარით ** — იჯარიდან * — იჯარით ** — იჯარიდან * — იჯარით ** — იჯარიდან * — იჯარით ** — იჯარიდან * — იჯარით ** — იჯარიდან * — იჯარით ** — იჯარიდან * — იჯარით ** — იჯარიდან * — იჯარით ** — იჯარიდან * — იჯარით ** — იჯარიდან * — იჯარით ** — იჯარიდან * — იჯარით ** — იჯარიდან * — იჯარით ** — იჯარიდან * — იჯარით ** — იჯარიდან * — იჯარით ** — იჯარიდან * — იჯარით ** — იჯარიდან * — იჯარით ** — იჯარიდან * — იჯარით ** — იჯარიდან * — იჯარით ** — იჯარიდან * — იჯარით ** — იჯარიდან ცხრილში მოცემულია ტრანსფერები, რომლებიც განხორციელდა ზაფხულის სატრანსფერო ფანრჯისას. * — იჯარით ** — იჯარიდან * — იჯარით ** — იჯარიდან * — იჯარით ** — იჯარიდან * — იჯარით ** — იჯარიდან ცხრილში მოცემულია ტრანსფერები, რომლებიც განხორციელდა ზაფხულის სატრანსფერო ფანრჯისას. * — იჯარით ** — იჯარიდან * — იჯარით ** — იჯარიდან ცხრილში მოცემულია ტრანსფერები, რომლებიც განხორციელდა ზაფხულის სატრანსფერო ფანრჯისას. * — იჯარით ** — იჯარიდან * — იჯარით ** — იჯარიდან ცხრილში მოცემულია ტრანსფერები, რომლებიც განხორციელდა ზაფხულის სატრანსფერო ფანრჯისას. * — იჯარით ** — იჯარიდან * — იჯარით ** — იჯარიდან * — იჯარით ** — იჯარიდან * — იჯარით ** — იჯარიდან
ეგზონი

ეგზონი (ინგლ. ex(pressi)on-დან — გამოთქმა, გამოხატვა) — ეუკარიოტების გენის (დნმ-ის) უბანი, რომელიც ატარებს გენეტიკურ ინფორმაციას, რომელიც აკოდირებს გენის პროდუქტის (ცილის) სინთეზს. ეგზონების შესაბამისი დნმ-ის უბნები, ინტრონებისგან განსხვავებით, მთლიანადაა წარმოდგენილი ინფორმაციული რნმ-ის მოლეკულაში, რომელიც ცილის პირველად სტრუქტურას აკოდირებს. ზოგიერთი მკვლევრის აზრით, ეგზონები შეესაბამებიან დომენებს (სტრუქტურულად ავტონომურ უბნებს) ცილაში და წარმოადგენენ პირველად გენეტიკურ ერთეულებს, რომელთა რეკომბინაცია ევოლუციის მსვლელობისას იწვევს ახალი გენების და შესაბამისად ახალი ცილების წარმოქმნას. ეგზონები გენის სტრუქტურაში მონაცვლეობენ სხვა ფრაგმენტებთან — ინტრონებთან. Exon-intron graphic maker
დნმ-ის გამეორებადი თანმიმდევრობები

დნმ-ის გამეორებადი თანმიმდევრობები (ინგლ. Repetitive DNA) — დნმ-ის უბნები, რომლებიც შედიან გენომში და რომელთა თანმიმდევრობაც შედგება გამეორებადი ფრაგმენტებისგან. გამოარჩევენ ამგვარი გამეორებადი თანმიმდევრობების ორ ტიპს: ტანდემური განმეორებები სატელიტური დნმ მინისატელიტები მიკროსატელიტები დისპერგირებული განმეორებები SINEs LINEs პრიმატებში გამეორებების უდიდესი ნაწილი არის LINEs და LINE-1 ტიპის, აგრეთვე SINE ტიპის გამეორებების უმეტესობა არის Alu-განმეორებები. პროკარიოტებში CRISPR წარმოადგენს ერთმანეთის მონაცვლე გამეორებებისა და სპეისერების თანმიმდევრობას. DNA+Repetitious+Region at the US National Library of Medicine Medical Subject Headings (MeSH)
კოდონი

კოდონი (მაკოდირებელი ტრინუკლეოტიდი) — გენეტიკური კოდის ერთეული, ნუკლეოტიდური ნაშთების სამეული (ტრიპლეტი) დნმ-ში ან რნმ-ში. როგორც წესი, აკოდირებენ ერთი ამინომჟავის ჩართვას. კოდონების თანმიმდევრობა გენში განსაზღვრავს ამინომჟავების თანმიმდევრობას ცილის პოლიპეპტიდურ ჯაჭვში, რომელსაც ეს გენი აკოდირებს. იქიდან გამომდინარე, რომ არსებობს ოთხი სხვადასხვა ნუკლეოტიდი (ადენინი, თიმინი, გუანინი და ციტოზინი), კოდონების საერთო რაოდენობა ტოლია 64-ის (4³), რომელთაგან 61 აკოდირებს განსაზღვრულ ამინომჟავებს, ხოლო დარჩენილი 3 კოდონი (UGA, UAG და UAA) იტყობინება პოლიპეპტიდური ჯაჭვის ტრანსლაციის დასასრულის შესახებ და ეწოდება სტოპ-კოდონები. Rolf Knippers: Molekulare Genetik. 8. neubearbeitete Auflage. Georg Thieme Verlag, New York NY u. a. 2001, ISBN 3-13-477008-3.
უკუტრანსკრიპტაზა

უკუტრანსკრიპტაზა (აგრეთვე ცნობილია, როგორც შებრუნებითი ტრანსკრიპტაზა, რევერტაზა ან რნმ-დამოკიდებული დნმ-პოლიმერაზა) — ფერმენტი (ფკ 2.7.7.49 დაარქივებული 2007-09-29 საიტზე Wayback Machine. ), რომელიც ასრულებს კატალიზატორის როლს უკუტრანსკრიფციის დროს, როდესაც ხდება დნმ-ის სინთეზი რნმ-ის მატრიცაზე. ფერმენტს ასე ეწოდება იმიტომ, რომ ტრანსკრიფციის პროცესების უმეტესობა ცოცხალ ორგანიზმებში მიდის სხვა მიმართულებით, უფრო ზუსტად კი, დნმ-ის მოლეკულიდან სინთეზირდება რნმ-ტრანსკრიპტი. უკუტრანსკრიპტაზა აღმოაჩინა ჰოვარდ ტემინმა ვისკონსინ-მედისონის უნივერსიტეტში და მისგან დამოუკიდებლად დევიდ ბალტიმორმა 1970 წელს მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიურ ინსტიტუტში. ორივე მკვლევარმა მიიღო ნობელის პრემია ფიზიოლოგიისა და მედიცინის დარგში 1975 წელს, რენატო დულბეკოსთან ერთად. დნმ-პოლიმერაზა რეტროვირუსები უკუტრანსკრიფცია