laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
მთისძირის მეოთხე ეკლესია

მთისძირის მეოთხე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დგას ყვარლის მუნიციპალიტეტში, „თელავის ყურის“ მთაზე. თარიღდება ადრეული შუა საუკუნეებით. ეკლესია დარბაზულია (9,3 X 5,9 მ), ნაგები იყო სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვითა და რიყის ქვით. დანგრეულია. მეტ-ნაკლები დანაკარგებით მხოლოდ ჩრდილოეთ კედელი და საკურთხევლის ნაწილია შემორჩენილი. ინტერიერი ამოვსებულია ქვებითა და მიწით. აღმოსავლეთით ეკლესია დასრულებულია ნალისებრი აფსიდით. აფსიდის შუაში სარკმელია, მის გვერდებზე კი თითო ოთხკუთხა ნიშა. ჩრდილოეთ ნიშის ზემოთ პატარა, გეგმით მრუდხაზოვანი მოხაზულობის ნიშაა. აბაშიძე მ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 406.
გრემის წმინდა სტეფანეს ეკლესია

გრემის წმინდა სტეფანეს ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი მდებარეობს ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელი გრემის დასავლეთით, 4-5 კილომეტრზე მდინარე ბოლიის ხეობაში, მდინარეების ბოლიისა და მასხარის შესართავთან. თარიღდება VI-VII საუკუნით. შედგება სამი ნაწილისაგან: საკურთხევლის , მთავარი და ჩრდილოეთ ეკლესიებისაგან. შენობა მოგვიანებით აღუდგენიათ, რომლის დროსაც მნიშვნელოვნად შეუცვლიათ მთავარი ეკლესიის პირვანდელი სახე. ეკლესია ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით. აღდგენილი ნაწილები ძირითადად აგურისაა. ძეგლი დაზიანებულია: ჩაქცეულია მთავარი ეკლესიის კამარა და მისი საბჯენი თაღები. მთლიანად დანგრეულია ჩრდილოეთ ეკლესიის შესასვლელები. მას შესასვლელები მხოლოდ სამხრეთიდან და ჩრდილოეთიდან ჰქონია. შიგნიდან ორივე მკვეთრად გამოხატული ნალისებრი თაღით იყო გადახურული, ხოლო გარედან როგორც გამოიკვეთა თარაზული გადახურვა ჰქონია. განახლების დროს ორივე კარის ღიობში გაცილებით დაბალი, შეისრული თაღით გადახურული კარი მოუწყვიათ. აღმოსავლეთით დასრულებულია საკურთხევლის მკვეთრად გამოხატული ნალისებრი აფსიდით, რომლის წინ მცირე სიღრმის ბემის მაგვარი სივრცეა. განახლების დროს ბემა დაულისგრძელებიათ კონქით . აფსიდის ღერძზე გაჭრილია ვიწრო, მაღალი, თაღოვანი სარკმელი. აფსიდის შუაში დგას აგურით ნაგები გვიანდელი ტრაპეზი, რომლის ძირი კვადრატულია. შუა ნაწილი ცილინდრულია, ხოლო ზემოდან ქვის სწორკუთხა ფილა ხურავს . აფსიდის ორივე მხარეს გეგმით კვადრატული, თითო სათავსია- სამკვეთლო და სადიაკვნე ორივეს მთავარი ეკლესიის, ბემის კედლის სისქეში მოწყობილი ვიწრო გასასვლელით უკავშირდება. სადიაკვნეს მეორე შესასვლელი დასავლეთიდანაც აქვს. კარი გარედან ტიმპანითაა დასრულებული, შიგნით კი - აგურით. შიგნიდან სადიაკვნე გადახურულია, არაწესიერი ფორმის გუმბათოვანი კამარით, რომლის წრიულ საფუძველზე გადასვლა განხორციელებულია სათავსის ოთხივე კუთხეში ირიბად გადებული, ორ-ორი ბრტყელი ქვით. სამკვეთლო გადახურულია ცილინდრული კამარით. ორივე სათავსი განათებულია აღმოსავლეთ კედელში გაჭრილი თითო თაღოვანი სარკმლით. სამრეკლოს აღმოსავლეთ კედელზე, სარკმლის ქვემოთ, მიდგმულია გვიანდელი ტრაპეზი. აფსიდის გვერდებზე, კედლის სისქეში, მოწყობილია თითო სამარხი კამერა, რომელთა კარის ძირი აღმოსავლეთ ფასადზე ცოკოლიდან ოცდაათიოდე სანტიმეტრის სიმაღლეზეა. დარბაზის გრძივ კედლებზე თავდაპირველად გამოყოფილი იყო ორი წყვილი მარტივი პლასტირი, რომლებსაც კამარის საბჯენი თაღები ეყრდნობოდა. მოგვიანებით, გრძივი კედლების აღდგენისას, არსებულ პილასტრებზე მიუშენებიათ ორჯერ უფრო განიერი პილასტრები, რომლებსაც ეყრდნობოდა კამარის საბჯენი თაღები. პასტრებს შორის თითო შეისრული თაღია. თაღებს ზემოთ კი - თითო დაბალი, შეისრულთაღოვანი სარკმელი, რომელთა ნახევარი კამარის მრუდშია მოქცეული და შიგნიდან, გარეთკენ მაღლდება. ერთი სარკმელი დასავლეთ შესასვლელის თავზეა. ჩრდილოეთ ეკლესიიდან საძირკველიღაა დარჩენილი. აღმოსავლეთით იგი დასრულებული იყო ნახევრად წრიული აფსიდით. მთავარი ეკლესიის ჩრდილოეთ კედლის გასწვრივ შემორჩენილია პილასტირის საყრდენები, რომლებიც ერთმანეთისაგან არათანაბარი მანძილებით არიან დაშორებულები. ჩრდილოეთით, როგორც ჩანს, ეკლესია გახსნილი იყო ორ სწორკუთხა სვეტზე დაყრდნობილი სამი თაღით. ფასადებიდან მხოლოდ დასავლეთ ფასადია მორთული, რომლის ზედა, მოგვიანებით განახლებულ ნაწილში, სარკმლის ორივე მხარეს, თითო მოზრდილი ჯვარია გამოსახული. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 395.
მარი სტოპსი

მარი სტოპსი (ინგლ. Marie Charlotte Carmichael Stopes; დ. 15 ოქტომბერი, 1880 — გ. 2 ოქტომბერი, 1958) — ბრიტანელი მწერალი, პალეობოტანისტი და ქალთა უფლებების დამცველი. დაიბადა ედინბურგში, სწავლობდა მეცნიერებას ლონდონის უნივერსიტეტში. 1918 წელს გამოაქვეყნა წიგნი „Married Love“, რომელმაც დიდი ცნობადობა მოიპოვა, მალევე გამოაქვეყნა მეორე წიგნი სახელად „ბრძენი მშობლები“, რომელიც პირდაპირ ეხებოდა კონტრაცეფციას. საკამათო ფუგურაა ევგენიკაზე მისი შეხედულებების გამო, თუმცა მთავარი ადამიანია მთელ მსოფლიოში ქალებისათვის დაგეგმილი ორსულობის შესაძლებლობის მიცემის საქმეში. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მარი სტოპსი ↑ 100 Women Who Changed the World: the results. HistoryExtra. ციტირების თარიღი: 9 თებერვალი, 2020. (ინგლისური)
მთისძირის მეხუთე ეკლესია

მთისძირის მეხუთე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ მთისძირში, დგას ვარდისგორად წოდებულ ადგილზე. თარიღდება ადრინდელი შუა საუკუნეებით. ეკლესია დარბაზულია. აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული შვერილი აფსიდით. ეკლესიას ჩრდილოეთიდან ეკვრის გეგმით სწორკუთხა, ოდნავ მოკლე სათავსი, ხოლო დასავლეთიდან – კარიბჭე. შენობა ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვითა და კირის ხსნარით. დაზიანებულია: ჩაქცეულია გადახურვა, დანგრეულია კედლების ზედა ნაწილები და დასავლეთი კედლის ჩრდილოეთი ნახევარი, განგრეულია აფსიდის ჩრდილოეთი გვერდი, მონგრეულია ჩრდილოეთი სათავსის ჩრდილო-აღმოსავლეთის კუთხე. ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს. სამხრეთიდან და დასავლეთიდან – კარიბჭიდან. სამხრეთი კარი გარედან თარაზულადაა გადახურული, შიგნიდან – თაღოვანია. დასავლეთი კარიდან სამხრეთი წირთხლის ნაწილიღაა შემორჩენილი. ეკლესიის შიდა სივრცე განათებული იყო ორი სარკმლით. მათგან ერთი აფსიდშია, ხოლო მეორე სამხრეთ კედელში. დარბაზის ჩრდილოეთი კედლის აღმოსავლეთ ბოლოში მოწყობილია ოთხკუთხა ნიშა, შუაში კი, თარაზულად გადახურული განიერი კარი, რომელიც ჩრდილოეთის სათავსში გადის. კარიბჭის გვერდის კედლები ყრუა, დასავლეთით კი, თითქმის მთელ სიგანეზე იყო გახსნილი. გიორგობიანი კ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 405.
ქრისტიან ამანპური

ქრისტიან მარია ჰეიდეჰ ამანპური (დ. 12 იანვარი, 1958) — ბრიტანელ-ირანელი ჟურნალისტი და წამყვანი. CNN-ის სახე, CNN International-ის წამყვანი, PBS-ის ღამის გადაცემის „გლობალური ამბების წამყვანი“. ქრისტიან ამანპური დაიბადა 1958 წლის 12 იანვარს. არის პატრიცა ჰილის და მოჰამედ ამანპურის ქალიშვილი. მამამისი მუსლიმი იყო, ხოლო დედამისი — კათოლიკე. 1983 წელს დაამთავრა როდ-აილენდის უნივერსიტეტი და მოიპოვა ბაკალავრის ხარისხი ჟურნალისტიკაში. ამანპური ასევე „Amanpour and Company“-ს წამყვანიც არის. დაიბადა დიდ ბრიტანეთში, თუმცა 11 წლამდე იზრდებოდა თეირანში. მამამისი ირანული ავიაკომპანიის აღმასრულებელ დირექტორად მუშაობდა და აქედან გამომდინარე, ამანპურების ოჯახი თეირანში, მდიდრული ცხოვრებით ცხოვრობდნენ. ისლამური რევოლუციის შემდეგ, ქრისტიანის ოჯახი საცხოვრებლად ლონდონში გადმოვიდა, წამოსვლის მიზეზი ირან-ერაყის ომი გახდა. საერთაშორისო თემებს შორის მისი რეპორტაჟები უკავშირდებოდა სპარსეთის ყურის კრიზისს. 90-იან წლებში იგი გახდა ომის რეპორტიორი ქალების ერთ-ერთი განსახიერება. 11 წლის ასაკში, როდესაც ირანში დაწყებითი განათლება მიიღო, მისმა მშობლებმა შემდგომ იგი საზღვარგარეთ, ინგლისში გაგზავნეს სასწავლებად. ბრიტანეთში ცხოვრების შემდეგ ამანპური ამერიკის შეერთებულ შტატებში გადავიდა საცხოვრებლად, რათა ჟურნალისტიკა შეესწავლა. სწავლის პერიოდში მუშაობდა ახალი ამბების დეპარტამენტში WBRU-FM. იგი NBC-ისთვისაც მუშაობდა როგორც გრაფიკული დიზაინერი. მისმა ომის რეპორტაჟებმა მსოფლიოს ყურადღება მიიპყრო, ისინი ბევრმა გააკრიტიკა, რადგან ფიქრობდნენ რომ რეპორტინგის მაგივრად იგი მასალის რედაქტირებას ახდენდა და სერბების მიმართ მიკერძოებულ დამოკიდებულებას ავლენდა. მან გააშუქა ერაყის ქუვეითში შეჭრა. ომის შემდეგ ის ერაყში ქურთების აჯანყებას აშუქებდა. 1992 წელს ამანპური ბოსნია-ჰერცეგოვინაში ჩავიდა, რათა იქ დაწყებული ძალადობის შესახებ საზოგადოებისთვის მოეთხრო. მას მრავალი საპატიო ჯილდო აქვს მიღებული, მათ შორის, 2002 წელს ედუარდ მაროუს ჯილდო მიიღო, ხოლო 2007 წელს იგი ბრიტანეთის იმპერიის ორდენით დააჯილდოვეს. 2010 წლის 18 მარტს მან დააანონსა, რომ იგი CNN-სთან თანამშრობლობას წყვეტდა და ABC News-ში აპირებდა მუშაობის გაგრძელებას. თუმცა, 2012 წელს ისევ CNN-თან თანამშრომლობა გააგრძელა. ქრისტიანი 1998 წლიდან 2018 წლამდე ქორწინებაში იმყოფებოდა ამერიკელ ჟურნალისტთან და ყოფილ დიპლომატთთან, ჯეიმზ რუბინსთან. მას ჰყავს შვილი — დარიუს ჯონ რუბინი, რომელიც დაიბადა 2000 წელს. ქრისტიანი ოჯახთან ერთად 2010 წელს ნიუ-იორკში გადავიდა საცხოვრებლად, ხოლო 2013 წელს, თავის შვილთან და მეუღლესთან ერთად, ლონდონში დაბრუნდა. ამანპური და ჯონ რუბინი 20 წლის შემდეგ, 2018 წელს განქორწინდნენ. ოფიციალური საიტი გარეგნობა C-SPAN-ზე ქრისტიან ამანპური კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ქრისტიან ამანპური — სიახლეები და კომენტარები „New York Times“-ის საიტზე. Christiane Amanpour: career in pictures, The Guardian 2000 Murrow Awards Ceremony Speech დაარქივებული 2020-06-06 საიტზე Wayback Machine. , 2000 Christiane Amanpour's Interview on NPR, 3 December 2008 Christiane Amanpour, at the Height of the Iranian Election Crisis დაარქივებული 2009-06-27 საიტზე Wayback Machine. —Interview by Lesley Stahl, 23 June 2009 Christiane Amanpour's Class Day speech at Harvard University, 26 May 2010 Christiane Amanpour დაარქივებული 2012-07-10 საიტზე Wayback Machine. —Video produced by Makers: Women Who Make America
კრისტინა ტოდ უიტმანი

კრისტინა ტოდ უიტმანი (ინგლ. Christine Todd Whitman, დ. 26 სექტემბერი, 1946) — ამერიკელი პოლიტიკოსი და მწერალი, 1994 წლიდან 2001 წლამდე ნიუ-ჯერსის შტატის 50-ე გუბერნატორი. 2001 წლიდან 2003 წლამდე გარემოს დაცვის სააგენტოს მეთაური ჯორჯ ბუშის ადმინისტრაციაში. იგი არის ნიუ-ჯერსის შტატის პირველი არჩეული ქალი გუბერნატორი. აშშ-ის რესპუბლიკური პარტიის წარმომადგენელი. კრისტინა ტოდ უიტმანი დაიბადა 1946 წლის 26 სექტემბერს ნიუ-იორკში, ჰანტერდონის ოლქში, ელეონორ პრენტის ტოდისა (დაბადებით შლი) და ბიზნესმენ ვებსტერ ტოდის ოჯახში. მისი ორივე მშობელი რესპუბლიკური პარტიის აქტიური მხარდამჭერები იყვნენ. კრისტინა სწავლობდა ფარ-ჰილსის დღის სკოლაში და ასევე მანჰეტენის სკოლა The Chapin School-ში. უიტმანმა 1968 წელს დაასრულა კოლეჯი და მიიღო ხელოვნების ბაკალავრის ხარისხი. სწავლის დასრულების შემდეგ მუშაობდა ნელსონ როკფელერის (შემდეგ აშშ-ის 41-ე ვიცე-პრეზიდენტი) საპრეზიდენტო კამპანიაში. კრისტინა ტოდ უიტმანი ნიუ-ჯერსის ორი პოლიტიკური ოჯახის, ტოდებისა და შლიების, შთამომავალი არის და ქორწინებით დაკავშირებულია პოლიტიკურად აქტიურ ნიუ-იორკელ უიტმანებთან. იგი გათხოვილია ჯონ უიტმანზე, რომელიც ინვესტორია, მათ ჰყავთ ორი შვილი. კრისტინა უიტმანი ნიუ-იორკის შტატის ყოფილი გუბერნატორის ჩარლზ უიტმანის შვილიშვილია. პაპამისი, დედის ხაზით, რივა შლი, იყო იელში მოქმედი საიდუმლო ორგანიზაციის „მგლის თავი“ წევრი და ბანკ „ჩეიზის“ ერთადერთი ვიცე-პრეზიდენტი. იგი ასევე იყო რუსულ-ამერიკული სავაჭრო პალატის პრეზიდენტი. 1988 წლიდან 1990 წლამდე მას ეკავა ნიუ-ჯერსის კომუნალური მეურნეობის საბჭოს თავმჯდომარის თანამდებობა. 1993 წელს კენჭი იყარა ნიუ-ჯერსის გუბერნატორად და დაუპირისპირდა მოქმედ გუბერნატორს ჯეიმზ ფლორიოს, დაამარცხა იგი ერთპროცენტიანი სხვაობით (26 ათასი ხმით) და გახდა ნიუ-ჯერსის შტატის ისტორიაში პირველი ქალი გუბერნატორი. კრისტინა ტოდ უიტმანი ხელმეორედ აირჩიეს 1997 წელს გამართულ არჩევნებზე. ამჟამადაც ერთ პროცენტიანი სხვაობით მოუგო არჩევნები დემოკრატიული პარტიის წარმომადგენელს, ჯიმ მაკ-გრივს. 2001 წლის 31 იანვარს თანამდებობა გადააბარა ასევე რესპუბლიკელ დონალდ დი ფრანჩესკოს. 2001 წლის 31 იანვარს ჯორჯ ბუშმა უმცროსმა დანიშნა გარემოს დაცვის სააგენტოს მეთაურად. დაკავებული თანამდებობიდან გაათავისუფლეს 2003 წლის 27 ივნისს, მას შემდეგ, რაც გენერალურმა პროკურორმა კრისტინა ტოდ უიტმანი დაადანაშაულა კონკრეტული გადაწყვეტილების გამო. კერძოდ, საქმე ეხებოდა 11 სექტემბრის ტერაქტის შემდეგ კრისტინას გადაწყვეტილებას, რომლის მიხედვითაც მან ხალხს მოუწოდა დაბრუნებოდნენ საკუთარ სახლებს და ოფისებს, რომლებიც ტერორისტების მიერ განადგურებული სავაჭრო ცენტრის მახლობლად მდებარეობდნენ. ამ გადაწყვეტილებით მან მოსახლეობის გარკვეული ფენის ცხოვრება და ჯანმრთელობა საფრთხის ქვეშ დააყენა. 2007 წელს დაიწყო აღნიშნული საქმის განხილვა. 2008 წლის აპრილში სასამართლომ იგი გაამართლა. Republican Leadership Council დაარქივებული 2019-11-18 საიტზე Wayback Machine. Christine Todd Whitman profile New Jersey Governor Christine Todd Whitman, National Governors Association biographical information for Christine Todd Whitman from The Political Graveyard Christine Todd Whitman brief bio Membership
ირინე ფრუიძე

ირინე (ირინა) ფრუიძე (დ. 15 ოქტომბერი, 1976, თბილისი) — ქართველი ექიმი, პოლიტიკოსი და ფსიქოლოგი. დაიაბადა 1976 წლის 15 ოქტომბერს, თბილისში. 2000 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი ზოგადი პროფილის ექიმის კვალიფიკაციით, 2004 წელს კი — თბილისის ანთროპოლოგიისა და პოლიტოლოგიის ინსტიტუტი ფსიქოლოგის სპეციალობით. 2001-2002 წლებში იყო შპს „გეტას“ სამედიცინო მარკეტინგის მენეჯერი. 2002-2003 წლებში იყო საერთაშორისო სამოქალაქო სამსახურის პროექტრის მენეჯერი. 2004-2006 წლებში მუშაობდა თბილისის საკრებულოში ექსპერტ-კონსულტანტის პოზიციაზე. 2006-2009 წლებში — საქართველოს სკაუტური მოძრაობის ორგანიზაციის თემში ინვესტირების პროგრამის მენეჯერი. 2010-2012 წლებში საქართველოს სკაუტთა მოძრაობის ორგანიზაციის პროექტ „ახალგაზრდების უნარ-ჩვევების გაძლიერების პროექტის“ მენეჯერი. 2012-2015 წლებში ამავე ორგანიზაციის პროექტ „მცირე ბიზნესის განვითარების პროექტის“ მენეჯერი. 2013-2016 წლებში იყო ტრენინგცენტრი “ბიმარკის“ ტრენერი. 2014 წლიდან არის ივანე ჯავახიშვლის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ლექტორი. 2015-2016 წლებში საქართველოს სკაუტთა მოძრაობა ორგანიზაციის კონსულტანტი. 2015 წელს იყო საქართველოს სკაუტთა მოძრაობა ორგანიზაციის სტრატეგიული განვითარების და ფონდების მოზიდვის მენეჯერი. 2016-2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“. 2019 წლის 14 ნოემბერს პარლამენტმა პროპორციულ საარჩევნო სისტემაზე გადასვლის კანონპროექტი ჩააგდო. 101 მომხრე, 3 წინააღმდეგი, კანონპროექტის მისაღებას 113 ხმა იყო საჭირო. ამის შემდეგ ფრუიძემ საპარლამენტო უმრავლესობა დატოვა. ირინე ფრუიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ირინე ფრუიძე — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი (მოძველებული / არქივი / ახალი არქივი) ბიოგრაფია „ქართული ოცნების“ საიტზე[მკვდარი ბმული] ↑ ჩუგოშვილმა, ცქიტიშვილმა, ხულორდავამ და ქაცარავამ უმრავლესობა და ქართული ოცნება დატოვეს. on.ge (14 ნოემბერი, 2019). ციტირების თარიღი: 20 მაისი, 2020.
ყვარლის ყვავიჭამია

ყვარლის ყვავიჭამია — ეკლესია და არქიტექტურული ძეგლი მდებარეობს ქალაქ ყვარლის მიდამოებში, 3.5 კილომეტრზე, ტყეში. თარიღდება შუა საუკუნეებით. ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვითა და კირის დუღაბით. იგი დაზიანებულია: მონგრეულია გარეთა კუთხეები, ჩამოშლილია ლავგარდანი, მთლიანად აყრილია სახურავის საფარი. შესასვლელი დასავლეთითაა. კარი კედლის ღერძიდან ოდნავ ჩრდილოეთითაა გადაადგილებული. იგი გარედან თაღოვანია, შიგნიდან კი თარაზულადაა გადახურული. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რომელშიც გაჭრილია ვიწრო, ოთხკუთხა სარკმელი. სარკმლის ჩრდილოეთით მცირე ზომის ოთხკუთხა ნიშაა, თითო ოთხკუთხა სარკმელი დასავლეთ კედლის ღერძზე და ჩრდილოეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშიცაა. ამ კედლებში ასევე თითო ოთხკუთხა ნიშაა მოწყობილი. დარბაზი გადახურულია ქარგილზე სხმული ცილინდრული კამარით. აბაშიძე მ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 346.
მირიამ ფერგიუსონი

მირიამ ამანდა უოლეს ფერტგიუსონი (ინგლ. Miriam Amanda Wallace Ferguson; დ. 13 ივნისი, 1875, ბელის ოლქი, ტეხასი — გ. 25 ივნისი 1961, ოსტინი, ტეხასი) — ამერიკელი ქალი პოლიტიკოსი, აშშ-ის დემოკრატიული პარტიის წევრი. ტეხასის შტატის 29-ე და 32-ე გუბერნატორი შესაბამისად 1925-1927 და 1933-1935 წლებში. მისი მეუღლე ჯეიმზ ედუარდ ფერგიუსონი ასევე იყო ტეხასის გუბერნატორი 1915-1917 წლებში. მირიამ ფერგიუსონი არის ამერიკის შეერთებული შტატების ისტორიაში მეორე ქალი, რომელსაც ეკავა გუბერნატორის თანამდებობა. მანამდე პირველი იყო ნელი ტეილო როსი, რომელმაც თანამდებობა დაიკავა 15 დღით ადრე ვაიომინგში. მირიამ ფერგიუსონი დაიბადა 1875 წლის 13 ივნისს ტეხასის შტატის ბელის ოლქში, მისი დაბადების სახელი იყო მირიამ ამანდა უოლესი. მამამისია ჯოზეფ ლეპსლი უოლესი, ხოლო დედა — ელიზა უოლესი, გათხოვებამდე გარისონი. მათ ოჯახში იზრდებოდა ექვსი შვილი, ხოლო მირიამი იყო სამ დას შორის ყველაზე უფროსი. ამანდა სწავლობდა სალადოს კოლეჯში, ხოლო შემდეგ ბეილორის ქალთა კოლეჯში. 1899 წლის 31 დეკემბერს, 24 წლის ასაკში იგი ცოლად გაყვა იურისტ ჯეიმზ ედუარდ ფერგიუსონს. თავდაპირველად ისინი ცხოვრობდნენ ტეხასის შტატის ქალაქ ბელტონში და მათ შეეძნათ ორი გოგო უიდა უოლესი და რუბი დორესი. 1907 წელს ისინი საცხოვრებლად ტემპლში გადავიდნენ, სადაც ჯეიმზ ფერგიუსონი გახდა Temple State Bank-ის პრეზიდენტი. 1914 წელს ჯეიმზ ფერგიუსონმა მონაწილეობა მიიღი ტეხასის გუბერნატორის არჩევნებში და გაიმარჯვა. ამ თვალსაზრისით მირიამი ტეხასის პირველი ლედი გახდა. იგი ძირითადად სახლის საქმეებით დაკავდა, მისი ჰობი იყო ბაღში მუშაობა. 1916 წელს მისი მეუღლე ხელახლა აირჩიეს ტეხასის გუბერნატორად, მაგრამ 1917 წელს იგი იმპიჩმენტით გადააყენეს და ციხეში გამოკეტეს. ამ მომენტიდან იწყება მირიამის პოლიტიკური კარიერა. 7 წლის განმავლობაში იგი და მისი მეუღლე იბრძოდნენ იმისათვის, რომ არჩეული თანამდებობების დაკავების შეზღუდვა, რომელიც ჯეიმზ ფერგიუსონს დაეკისრა, გაუქმებულიყო. როდესაც ტეხასის უზენაესმა სასამართლომ ეს შეზღუდვა 1924 წლის ივნისში გააუქმა, ჯეიმზ ედუარდ ფერგიუსონმა გამოაცხადა, რომ ახლა მისი მეუღლე მირიამი იბრძოდა გუბერნატორის თანამდებობისათვის და იგი მას დაეხმარებოდა. მათ დაიწყეს წინასაარჩევნო კამპანია ლოზუნგით „ორი გუბერნატორი ერთის ფასად“. მირიამმა გაიმარჯვა კიდეც არჩევნებში და თანამდებობა დაიკავა 1925 წლის 20 იანვარს. გუბერნატორობის დროს მიიღო კუ-კლუქს-კლანის მოქმედების აკრძალვის კანონი. მეორე საგუბერნატორო ვადა წარიმართა დიდი დეპრესიის ფონზე. ვადის ამოწურვის შემდეგ უარი თქვა ხელმეორედ თანამდებობის დაკავებაზე, თუმცა 1940 წელს 65 წლის ასაკში კვლავ სცადა გუბერნატორობა, მაგრამ უშედეგოდ. მირიამ ფერგიუსონი გარდაიცვალა 1961 წლის 25 ივნისს, 86 წლის ასაკში, გულის უკმარისობის შედგად. დაკრძალულია ოსტინში, ტეხასის შტატის სასაფლაოზე. Luthin, Reinhard H. (1954). „Pa & Ma Ferguson: Texas“, American Demagogues: Twentieth Century. Beacon Press. OCLC 1098334.  Governor Miriam Ferguson (HTML). Governors of Texas, 1846—present. Legislative Reference Library of Texas — www.lrl.state.tx.us. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-09-26. ციტირების თარიღი: 19.06.2012. John D. Huddleston. Ferguson, Miriam Amanda Wallace (HTML). Handbook of Texas Online. Texas State Historical Association. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-09-26. ციტირების თარიღი: 19.06.2012. Miriam Amanda “Ma” Wallace Ferguson
ნელი ტეილო როსი

ნელი ტეილო როსი (ინგლ. Nellie Tayloe Ross; დ. 29 ნოემბერი, 1876, ენდრიუ, მისურის შტატი — გ. 19 დეკემბერი, 1977) — ამერიკელი პოლიტიკური მოღვაწე ვაიომინგის შტატის მე-14 გუბერნატორი 1925-1927 წლებში. პირველი ქალი გუბერნატორი ამერიკის შეერთებული შტატების ისტორიაში. ასევე აშშ-ის სამონეტო ზარაფხანის პირველი ქალი დირექტორი 1933-1953 წლებში. ნელი ტეილო როსი დაიბადა 1876 წლის 29 ნოემბერს დასახლება ამაზონიაში, მისურის შტატის ტერიტორიაზე. 1884 წელს, როდესაც იგი 7 წლის იყო, მისი ოჯახი ჩრდილოეთ კანზასის შტატში გადავიდა საცხოვრებლად. 1892 წელს სწავლობდა მიტონვეილის გიმნაზიაში, მისი ოჯახი ამ პერიოდში საცხოვრებლად გადავიდა ნებრასკის შტატის ქალაქ ომაჰაში. 1902 წელს ცოლად გაყვა უილიამ ბრედფორდ როსს (რომელთანაც შეეძნა ოთხი შვილი) და წყვილი ვაიომინგის შტატში გადავიდა საცხოვრებლად. 1922 წელს მისი მეუღლე აირჩიეს ამავე შტატის გუბერნატორად. 1924 წლის 3 ოქტომბერს უილიამ ბრედფორდ როსი მოულოდნელად გარდაიცვალა და ნელი როსი აღნიშნულ თანამდებობაზე აირჩიეს თავისი ქმრის ვადის ამოწურვამდე, არჩევნებში გაიმარჯვა და მეტოქეების აჯობა 8000-ზე მეტი ხმით. გუბერნატორის თანამდებობაზე მან გააგრძელა თავისი დაღუპული ქმრის პოლიტიკა, რომელიც გამოდიოდა გადასახადების შემცირების წინადადებით რიგითი მოქალაქეებისათვის, ღარიბი ფერემერებისათვის სახელმწიფო დახმარების, საბანკო რეფორმისა და ბავშვების, მოსამსახურე ქალებისა და შახტიორთა უფლებების დაცვის წინადადებით. იგი იყო ამერიკის შეერთებული შტატების ისტორიაში პირველი ქალი გუბერნატორი და დღემდე რჩება ვაიომინგის შტატის ერთადერთ ქალ გუბერნატორად. აქტიურად ემხრობოდა მშრალ კანონს, რომელიც გასული საუკუნის 20-იან წლებში მოქმედებდა აშშ-ის ტერიტორიაზე. 1933 წლის 3 მაისს ნელი ტეილო როსი პრეზიდენტმა ფრანკლინ დელანო რუზველტმა დანიშნა აშშ-ის სამონეტო ზარაფხანის დირექტორად და გახდა პირველი ქალი ამ თანამდებობაზე. ეს საპასუხისმგებლო თანამდებობა შემოიღეს 1792 წელს და აქედან მოყოლებული ყველაზე მეტხანს სწორედ მას ეკავა. 20-წლიანი მუშაობის დროს (ხუთი სრული ვადა 1953 წლამდე, შემდეგ გავიდა პენსიაში) მისი ხელმძღვანელობით აშენდა ოქროს საცავი ახალი შენობა ფორტ-ნოქსეში, ვერცხლის საცავი ვესტ-პოინტში და სამონეტო ზარაფხანის შენობა სან-ფრანცისკოში. პენსიაში გასვლის შემდეგ როსი წერდა სტატიებს ქალთა სხვადასხვა ჟურნალებისათვის, ბევრს მოგზაურობდა. უკანასკნელი მარშრუტი შედგა ვაიომონგში, როდესაც იგი იყო 96 წლის ასაკში. ხუთი წლის შემდეგ, 101 წლის ასაკში გარდაიცვალა ვაშინგტონში, კოლუმბიის ოლქში. გარდაცვალების მომენტში იყო ყველაზე ასაკოვანი ყოფილი გუბერნატორი აშშ-ში. ნელი ტეილო როსი დაკრძალეს ლეიკვიუს ოჯახურ სასაფლაოზე შაიენში. Nellie Tayloe Ross Papers დაარქივებული 2020-11-02 საიტზე Wayback Machine. at the University of Wyoming – American Heritage Center Nellie Tayloe Ross biography at Gale Cengage Learning Tayloe Ross genealogy Famous Firsts by American Women Historic film footage of Nellie Tayloe Ross, Director of US Mint, and staff overseeing first gold shipment from Philadelphia US Mint to Fort Knox, January 1937.
კიმ რეინოლდსი

კიმბერლი კეი სტროუნი (ინგლ. Kimberly Kay Strawn), გათხოვების შემდეგ უფრო მეტად ცნობილია როგორც კიმ რეინოლდსი (ინგლ. Kim Reynolds; დ. 4 აგვისტო, 1959) — ამერიკელი პოლიტიკოსი, რესპუბლიკური პარტიის წარმომადგენელი, აიოვის შტატის 43-ე გუბერნატორი 2017 წლიდან. აიოვის შტატის პირველი ქალი გუბერნატორი. 2011-2017 წლებში იყო აიოვის ლეიტენანტ-გუბერნატორი. 2015 წელს აირჩიეს ლეიტენანტ-გუბერნატორების ეროვნული ასოციაციის ხელმძღვანელად. კიმ რეინოლდსი დაიბადა 1959 წლის 4 აგვისტოს აიოვის შტატის ქალაქ ტრუროში. 1970-იან წლებში სწავლობდა მისურის შტატის ჩრდილო-დასავლეთის უნივერსიტეტში, 1980-იან წლებში საცხოვრებლად გადავიდა მაუნტ-პლეზანტში და სწავლა გააგრძელა სამხრეთ-აღმოსავლეთის საქალაქო კოლეჯში, 1990-იანი წლების შუა პერიოდში სწავლობდა საბუღალტრო საქმეს სამხრეთ-დასავლეთის საქალაქო კოლეჯში. 2010 წელს სწავლა დაიწყო აიოვის შტატის უნივერსიტეტში და 2016 წელს აქვე მიიღო თავისუფალი მეცნიერებების ბაკალავრის ხარისხი. 14 წლის განმავლობაში ეკავა აიოვის შტატის კლარკის ოლქის ხაზინადარის თანამდებობა, შემდეგ აირჩიეს აიოვის სენატში. სენატორობის მეორე წელს, მაშინდელმა გუბერნატორმა ტერი ბრანსტედმა შესთავაზა მასთან ერთად კენჭი ეყარა ახალ საგუბერნატორო არჩევნებში ვიცე-გუბერნატორის თანამდებობაზე. ისინი აირჩიეს 2010 წელს და ხელახლა აირჩიეს აღნიშნულ თანამდებობაზე 2014 წელს. 2017 წელს ტერი ბრანსტედი დიპლომატიურ სამსახურში წავიდა, შესაბამისად კიმ რეინოლდსი გახდა პირველი ქალი გუბერნატორი აიოვის შტატის ისტორიაში. 2018 წლის 6 ნოემბერს გამართულ ახალ საგუბერნატორო არჩევნებზე კიმ რეინოლდსი აირჩიეს სრული ვადით, მძიმე ბრძოლაში გაიმარჯვა დემოკრატიული პარტიის წარმომადგენელ ფრედ ჰაბელთან (ბიულეტენების 90 %-ის დათვლის შემდეგ ჰქონდა ხმების 50 %, ჰაბელს კი - 47,8 %). წინასაარჩევნო კამპანიის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი თემა იყო აბორტების პრობლემა. თავის დროზე კიმ რეინოლდსმა ხელი მოაწერა ე. წ. „გულისცემის ბილს“, რომელიც ყველაზე მკაცრი კანონი იყო ამერიკის შტატში, იგი კრძალავდა აბორტს ორსულობის ექვსი კვირის პერიოდში. ფრედ ჰაბელი, რომელიც იყო ორგანიზაცია Planned Parenthood-ის სადამკვირვებლო საბჭოს წევრი, აგიტაციას ეწეოდა ამ კანონის შესაცვლელად. ოპონენტები ასევ დისკუსიებს მართვდნენ მედიკეიდის სადაზღვევო პროგრამის პრივატიზაციის შესახებ. 2018 წლის გუბერნატორის არჩევნების საბოლოო შედეგების მიხედვით კიმ რეინოლდსმა და ვიცე-გუბერნატორობის კანდიდატმა ადამ გრეგმა მიიღეს ამომრჩეველთა ხმების 50,26 %, ხოლო მისმა მოწინააღმდეგემ ფრედ ჰაბელმა და ვიცე-გუბერნატორობის კანდიდატმა რიტა ჰარტმა 47,53 %. 1982 წელს დაოჯახდა და ცოლად გაჰყვა კევინ რეინოლდსს, რომელიც არის ნიადაგის ნაყოფიერების სპეციალისტი, იგი სამი ათწლეულის წლის განმავლობაში მუშაობდა აშშ-ის სოფლის მეურნეობის დეპარტამენტში. მათ შეეძინათ სამი შვილი (ჯენიფერი, ნიკოლი და ჯესიკა), ჰყავთ ცხრა შვილიშვილი. Office of the Governor official government site Kim Reynolds for Governor official campaign site ↑ Reynolds named chair of NLGA. The Iowa Statesman (July 10, 2015). ციტირების თარიღი: August 23, 2018. ↑ Leu, Jon. (December 8, 2016) Reynolds set to become Iowa’s first female governor. The Daily Nonpareil. ციტირების თარიღი: March 29, 2018. ↑ About the First Gentleman. Iowa.gov. დაარქივებულია ორიგინალიდან — იანვარი 15, 2020. ციტირების თარიღი: March 29, 2018.
იამი

იამი — მონღოლთა მიერ დაპყრობილ ქვეყნებში (მ. შ. საქართველოში) გზებზე აგებული სამხედრო სტრატეგიული საფოსტო სადგური. იამი დააარსა უგედეი-ყაენმა 1236 წელს, სახელმწიფოში მიმოსვლის საშუალებათა მოწესრიგების მიზნით. იამის თითოეულ უფროსს (იამჩის) მუდმივად უნდა ჰყოლოდა 20 ცხენოსანი გამყოლი, ცხენები, ჰქონდა ხარშებმული ურმები და აუცილებელი სანოვაგე. ყველაფერი ეს ადგილობრივ მოსახლეობას უნდა გაეღო. საიამე კიკნაძე რ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 4, თბ., 2018. — გვ. 164.