laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
მომღერალი და კომპოზიტორი

ტერმინი მომღერალი და კომპოზიტორი — შემსრულებელს, რომელიც ტექსტს წერს, სიმღერას ქმნის და თვითონვე ასრულებს მას. ხშირად მთელ კომპოზიციას ან სიმღერას თვითონვე უწევს მუსიკალურ აკომპანემენტს. არტისტული გამოხატვის ამგვარი ფორმა ჩვეულებრივია იმ შემსრულებლებს შორის, რომლებიც პოპ მომღერლებისგან განსხვავებით, ნაკლებად ცნობილი არიან. ზოგიერთი ასეთი არტისტი პუბლიკასთან უშუალო ურთიერთობის გზას და ინტენსიურ ტურნეებს მიმართავს, რომ თაყვანისმცემლები გაიჩინოს. ისინი ხშირად გამოდიან კერძო მიწვევებზე, ყავის სახლებში, ფოლკ კლუბებსა და ფესტივალებზე. როლინგ სტოუნი კომპოზიტორი DiMartino, Dave singer-songwriters: Pop Music's Performer-Composers from A to Zevon (1994), Billboard Books(web search required). Rodgers, Jeffrey P., The Complete Singer-Songwriter: A Troubadour's Guide to Writing, Performing, Recording & Business, (2003) Backbeat Books(web search required).
ბაგვალალები

ბაგვალალები, ბაგვალები, კვანადელები — დასავლეთ დაღესტანის მთიანეთში (წუმადისა და ახვახის რაიონები) მცხოვრები მცირე ეთნოგრაფიული ჯგუფი. საუბრობენ ბაგვალურ ენაზე. ეთნიკურად ახლოს დგანან ხუძებთან. დამწერლობა და ლიტერატურა ხუნძურ და რუსულ ენაზე აქვთ. მორწმუნე ბაგვალალები მუსლიმანი-სუნიტები არიან. რევოლუციამდე მათი ძირითადი საზომი ერთეული პატარა ოჯახი იყო. მეურნეობის ძირითადი დარგებია მესაქონლეობა და მიწათმოქმედება. ბ. გამყრელიძე, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 125.
ხაინანი (კუნძული)

ხაინანი (ჩინ. 海南, ფინინი: Hǎinán) — კუნძული სამხრეთ ჩინეთის ზღვაში, კონტინენტისაგან გამოყოფილია ხაინანის სრუტით. ჩინეთის ტერიტორიაა. ფართობი 34 000 კმ²-ია. ჩრდილოეთში ალუვიური ვაკეა, სამხრეთსა და ცენტრალურ ნაწილში — დაბალი და საშუალო სიმაღლის (1867 მ-მდე, მწვერვალი უჯიშანი) მთები. ჰავა ტროპიკული, მუსონურია. იანვრის საშუალო ტემპერატურა ვაკეზე 16–19 °C-ია, ივლისისა — დაახლოებით 29 °C, ნალექები — 1200–1500 მმ წელიწადში, მთაში 3000 მმ (მაქსიმალური ზაფხულში მოდის). მთაში მუსონური ტროპიკული ტყეა. ვაკეზე მოჰყავთ ბრინჯი, ბამბა და სხვა კულტურები. ხაინანის ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარეობს ქალაქი ხაიკოუ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 415.
მადონას ტურნეები

მომღერალ მადონას ტურნეების სია.
ხაინანი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტერმინი ხაინანი შეიძლება აღნიშნავდეს: ხაინანი — ჩინეთის ერთ-ერთი პროვინცია; ხაინანი — კუნძული აღმოსავლეთ ჩინეთის ზღვაში; ხაინანი — სრუტე კუნძულ ხაინანსა და კონტინენტს შორის; ხაინანი — რაიონი უხაის საქალაქო ოლქში.
ქარიყლაპიასმაგვარნი

ქარიყლაპიასმაგვარნი, წერისმაგვარნი (ლათ. Esocoidae ან Esocoidei) — ძვლიანი თევზების ქვერიგი ორაგულისნაირთა რიგისა. დღეისათვის ტერმინი აღარ გამოიყენება. აერთიანებდა სამ ოჯახს: ქარიყლაპიასებრნი (Esocidae), უმბრისებრნი ანუ ქვრივასებრნი (Umbridae) და დალიისებრნი (Daliidae). მოგვიანებით ტაქსონს რიგის სტატუსი მიენიჭა. სხვა ინფორმაციისათვის იხილეთ ქარიყლაპიასნაირნი. შარვაშიძე ვ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 490. Жизнь животных, т. 4, ч. 1, М., 1971. ქარიყლაპიასმაგვარნი — სტატია დიდი საბჭოთა ენციკლოპედიიდან (რუსული) ↑ 1.0 1.1 ქარიყლაპიასმაგვარნი (TSN 162136). ინტეგრაციული ტაქსონომიის საინფორმაციო სისტემა.
კლიმენტი ცომაია

კლიმენტი ბესარიონის ძე ცომაია (დ. 8 ოქტომბერი, 1894, კაპანა, სენაკის რაიონი — გ. 25 სექტემბერი, 1937) — ქართველი თერაპევტი, ჯანმრთელობის დაცვის ორგანიზატორი და რევოლუციური მოძრაობის მონაწილე საქართველოში. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი (1935). სკკპ წევრი 1920 წლიდან. კლიმენტი ცომაია დაიბადა 1894 წლის 8 ოქტომბერს სენაკის მაზრის სოფელ კაპანაში. 1924 წელს დაამთავარა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი. რევოლუციურ მოძრაობაში ჩაება 1916 წლიდან, იყო ფარმაცევტთა გაფიცვების ხელმძღვანელი თბილისში. 1919 წელს მონაწილეობდა სტუდენტთა რევოლუციურ გამოსვლებში, რის გამოც რეპრესირებული იყო. საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ 1921 წელს, მუშაობდა თბილისის რევკომში, მედსანშრომის მუშაკთა პროფკავშირის ცენტრალური გამგეობის პასუხისმგებელ მდივნად, 1923 წლიდან საქართველოს სსრ სოცდაზღვევის კომიტეტის თავმჯდომარედ; 1927-1929 წლებში სამეცნიერო მივლინებით იყო ბერლინის, ვენისა და ჰამბურგის შინაგან სნეულებათა კლინიკებში, 1934-1935 წლებში მუშაობდა საქართველოს ჯანდაცვის კომისრის პირველ მოადგილედ, 1936-1937 წლებში სამედიცინო ინსტიტუტის დირექტორად. იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის პედიატრიული ფაკულტეტის შინაგან სნეულებათა დიაგნოსტიკის კათედრის გამგე. სადისერტაციო ნაშრომი დაიცვა 1936 წელს თემაზე: „ხანგრძლივი ხელოვნური პნევმოთორაქსის გავლენა სისხლის ცირკულაციაზე“. 1937 წელს დააპატიმრეს „კონტტრევოლუციური მავნებლური საქმიანობის“ ბრალდებით. საქმე შეწყდა მისი გარდაცვალების გამო შინსახკომის საავადმყოფოში. რეაბილიტირებულია 1955 წელს. ხანგრძლივი ხელოვნური პნევმოთორაქსის გავლენა სისხლის ცირკულაციაზე, ტფ., 1936. ჩირაძე ნ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 241. კლიმენტი ცომაია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
გაიოზ ვასაძე

გაიოზ ვასაძე (დ. 14 მაისი, 1928, ქუთაისი, საქართველოს სსრ, სსრკ — გ. ნოემბერი, 2016) — ქართველი ექიმი. დაიბადა ქალაქ ქუთაისში. დაამთავრა ლენინგრადის სამხედრო-სამედიცინო აკადემია 1952 წელს. 1960-1963 წლებში ხელმძღვანელობდა ექსპერიმენტული ქირურგიის ლაბორატორიას, თავდაპირველად ქალის ფიზიოლოგიისა და პათოლოგიის, შემდეგ კი ტრამვატოლოგიისა და ორთოპედიის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტებში. 1963-1968 წლებში იყო ექსპერიმენტული და კლინიკური ქირურგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის პათოფიზიოლოგიის განყოფილების გამგე, 1968-1984 წლებში სამედიცინი კიბერნეტიკის განყოფილების გამგე, 1971-1984 წლებში ამავე ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე, 1984-1987 წლებში საქართველოს ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტრო-ს IV სამმართველოს ცენტრალური სამეცნიერო-კვლევითი ლაბორატორიის დირექტორი, 1985-1990 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტში კიბერნეტიკისა და ინფორმატიკის კათედრის გამგე. 1964-1984 წლებში იყო რესპუბლიკის დარგობრივი ავტომატიზებული მართვის სისტემის მთავარი კონსტრუქტორი. 1987-1994 წლებში სამედიცინო ინფორმატიკისა და კომპლექსური ავტომატიზაციის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი და ამავე დასახელების საწარმოო-სამეცნიერო პრაქტიკული ცენტრის გენერალური დირექტორი. 1994-2006 წლებში საქართველოს სოციალური და ჯანმრთელობის ინსტიტუტი-ს (ყოფილი საქართველოს ჯანმრთელობის დაცვის მართვის ეროვნული ცენტრი) მრჩეველი. შეისწავლიდა შოკის, სისხლის დაკარგვისა და ტერმინალურ მდგომარეობათა პათოფიზიოლოგიას, სამედიცინო კიბერნეტიკის, ინფორმატიკის, ბიომათემატიკის, ცოდნის მართვის სისტემათა და საქართველოში სამედიცინო მეცნიერებების ორგანიზაციის საკითხებს. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1963), პროფესორი (1967), სამედიცინო კიბერნეტიკის ფუძემდებელი საქართველოში. იყო სამედიცინო ინფორმატიკისა და ბიოსამედიცინო ინჟინერიის ასოციაციის პრეზიდენტი (1991–2016) და საქართველოს მედიცინის მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილი წევრი (1994–გარდაცვალებამდე) მიღებული აქვს ღირსების მედალი (1998). სამედიცინო ინფორმატიკისა და ბიოსტატისტიკის საფუძვლები : სამედ. უნ-ტის სტუდეტებისათვის (რედაქტორი). გვ. 268, თბ., 2003 ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 191. გაიოზ ვასაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ გაიოზ ვასაძე — საქართველოს ექიმები
ქარიყლაპიასებრნი

ქარიყლაპიასებრნი, წერისებრნი (ლათ. Esocidae) — თევზების ოჯახი ქარიყლაპიასნაირთა რიგისა. აქვთ წვრილი ქერცლით დაფარული წაგრძელებული სხეული და თავი. მათი სიგრძე 1,5 მ-მდეა, მასა — 35 კგ-ს აღწევს. კბილები აქვთ ყბათაშორისზე, სახნისზე, სასის ძვალზე, ქვედა ყბასა და ენაზე. ოჯახში სამი (ადრე ერთი) გვარია: 1. ქარიყლაპია (Esox), 5 თანამედროვე სახეობა: წერი, ამურის ქარიყლაპია (E. reicherti) გავრცელებულია ამურის აუზში და სახალინზე, მასკინონგი (E. masquinongy), ზოლიანი ქარიყლაპია (E. niger) და ფრთაწითელა ქარიყლაპია (E. americanus); 2. ნოვუმბრა (Novumbra), 1 სახეობა: ნოვუმბრა (N. hubbsi); 3. დალია (Dallia), 3 სახეობა: დალია (D. pectoralis), ამგუემური დალია (D. admirabilis) და პილხიკაის დალია (D. delicatissima). შარვაშიძე ვ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 490. ↑ Nelson J. S., Grande T. C., Wilson M. V. H. Fishes of the World. — 5th ed. — Hoboken: John Wiley & Sons, 2016. — P. 251. — 752 p. — ISBN 978-1-118-34233-6. — DOI:10.1002/9781119174844.
ქარიყლაპია (გვარი)

ქარიყლაპია, წერი (ლათ. Esox) — თევზების გვარი ქარიყლაპიასებრთა ოჯახისა. გავრცელებულია მხოლოდ ჩრდილოეთ ამერიკის აღმოსავლეთ ნაწილში. ბინადრობენ მცენარეულობით მდიდარ მტკნარ ან ოდნავ მომლაშო წყალში. მტაცებელი თევზებია. იკვებებიან როგორც სხვა თევზებით, ისე თავიანთი მოზარდებით, ბაყაყებით, პატარ-პატარა მღრღნელებით და წყალში მცურავი ფრინველებით. სქესობრივად მწიფდებიან 3–4 წლისა. ტოფობენ ადრე გაზაფხულზე და ზაფხულის დასაწყისში. დებენ დაახლოებით 17,5–215 ათას ქვირითს. ინტენსიური რეწვის ობიექტია, განსაკუთრებით ბელარუსში. წერი (E. lucius) ამურის ქარიყლაპია (E. reicherti) მასკინონგი (E. masquinongy) ზოლიანი ქარიყლაპია (E. niger) ფრთაწითელა ქარიყლაპია (E. americanus) შარვაშიძე ვ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 490.
პრედტეჩენის ხიდი

პრედტეჩენის ხიდი (რუს. Предтеченский мост) — საფეხმავლო და საავტომობილო ხიდი შემოვლით არხზე, სანქტ-პეტერბურგში, ცენტრალურ და ფრუნზეს რაიონში. ერთმანეთთან აკავშირებს უსახელო კუნძულსა და შემოვლითი არხის მარცხენა სანაპიროს. ხიდის სიგრძეა 47,7 მეტრი, ხოლო სიგანე — 27 მეტრი. ერთმანეთთან აკავშირებს ტამბოვის ქუჩასა და ჩერნიახოვსკის ქუჩას. ხიდთან ახლოს მდებარეობს სანქტ-პეტერბურგის ავტოსადგური. დინების ზემო მიმართულებით მდებარეობს კარეტის ხიდი, ხოლო ქვემოთ — ნოვო-კამენის ხიდი. უახლოესი მეტროს სადგურია „შემოვლითი არხი“. ხიდმა ოფიციალური სახელწოდება მიიღო 1909 წელს პრედტეჩენის ქუჩის (ამჟამად ჩერნიახოვსკის ქუჩა) სახელწოდებიდან გამომდინარე. 1887 წელს ამ ადგილზე ააგეს ხის სამმალიანი საფეხმავლო ხიდი. 1908 წელს ხიდი გადააკეთეს. ამჟამად მოქმედი ხიდი შენდებოდა 1962 წლიდან 1963 წლამდე პროექტის მიხედვით, რომელიც შეიმუშავა „Ленгипроинжпроект“-ის ინსტიტუტის ინჟინერმა ე. ა. ბოლტუნოვმა და არქიტექტორმა ლ. ა. ნოსკოვმა. ხიდი ერთმალიანია და აგებულია რკინა-ბეტონით. ხიდის სიგრძეა 47,7 მეტრი, ხოლო სიგანე — 27 მეტრი, ტროტუარების სიგანეა 3-3 მეტრი. ხიდი განკუთვნილია საფეხმავლო და საავტომობილო მოძრაობებისათვის. საავტომობილო გზა შედგება ოთხი ზოლისაგან. სავალი ნაწილი და ტროტუარები ასფალტ-ბეტონისაა. Новиков Ю. В. Мосты и набережные Ленинграда / Сост. П. П. Степнов. — Л.: Лениздат, 1991. — 320 с. Горбачевич К. С., Хабло Е. П. Почему так названы? О происхождении названий улиц, площадей, островов, рек и мостов Ленинграда. — 3-е изд., испр. и доп. — Л.: Лениздат, 1985. — С. 471. — 511 с. Горбачевич К. С., Хабло Е. П. Почему так названы? О происхождении названий улиц, площадей, островов, рек и мостов Санкт-Петербурга. — 4-е изд., перераб. — СПб.: Норинт, 1996. — С. 333. — 359 с. — ISBN 5-7711-0002-1. Предтеченский мост //СПб ГБУ «Мостотрест»
ატამანის ხიდი

ატამანის ხიდი (რუს. Атаманский мост) — საფეხმავლო და საავტომობილო ხიდი შემოვლით არხზე, სანქტ-პეტერბურგში, ცენტრალურ და ფრუნზეს რაიონში. ერთმანეთთან აკავშირებს უსახელო კუნძულსა და შემოვლითი არხის მარცხენა სანაპიროს. ხიდის სიგრძეა 39,5 მეტრი, ხოლო სიგანე — 31,7 მეტრი. მდებარეობს კრემენჩუგის ქუჩისა და გლუხოოზიორსკის გზატკეცილის დასაწყისში. დინების ზემოთ მდებარეობს შლისელბურგის ხიდი, ხოლო ქვემოთ — ამერიკული ხიდი. უახლოესი მეტროს სადგურია „ალექსანდრე ნეველის მოედანი 2“. სახელწოდება ცნობილია 1939 წლიდან და მიიღო ატამანის ქუჩის გამო, რომლის დასაწყისში დასავლეთ ნაწილში ხიდი მდებარეობდა 1975 წლამდე. 1914 წელს ხიდი მდებარეობდა ატამანის ქუჩის გაგრძელებაზე. იგი იყო ხისგან აგებული და სამმალიანი. 1932 წელს მიმდინარეობდა ხიდის კაპიტალური რემონტი. 1950 წელს მისი ხის ზეწრები გამოცვალეს მეტალით, განაახლეს ხეფენილი. ხიდის სიგრძე გახდა 38,4 მეტრი, ხოლო სიგანე — 15 მეტრი. 1975 წელს ინჟინერ ა. დ. გუტცაიტისა და არქიტექტორ ლ. ა. ნოსკოვის პროექტის მიხედვით ააგეს ახალი რკინა-ბეტონის ხიდი. ხიდი გადაიტანეს 180 მეტრით ზემოთ დინების მიმართულებით. ხიდის ახალი ადგილმდებარეობა საშუალებას აძლევდა პირდაპირი სატვირთო გზა შექმნილიყო, რომელიც ცენტრალურ და ნევის რაიონებს დააკავშირებდა ერთმანეთთან. ხიდი ამჟამად ერთმალიანია, აგებულია რკინა-ბეტონით და ძალიან ჰგავს ნოვო-კამენის ხიდს. Новиков Ю. В. Мосты и набережные Ленинграда / Сост. П. П. Степнов. — Л.: Лениздат, 1991. — 320 с. Атаманский мост //СПб ГБУ «Мостотрест»
კარეტის ხიდი

კარეტის ხიდი (რუს. Каретный мост) — საფეხმავლო და საავტომობილო ხიდი შემოვლით არხზე, სანქტ-პეტერბურგში, ცენტრალურ და ფრუნზეს რაიონში. ერთმანეთთან აკავშირებს უსახელო კუნძულსა და შემოვლითი არხის მარცხენა სანაპიროს. ხიდის სიგრძეა 45,1 მეტრი, ხოლო სიგანე — 32,1 მეტრი. მდებარეობს დნეპროპეტროვსკის ქუჩის დასაწყისში. ხიდთან ახლოს მდებარეობს სანქტ-პეტერბურგის ავტოსადგური. დინების ზემო მიმართულებით მდებარეობს ამერიკული ხიდი, ხოლო ქვემოთ — პრედტეჩენის ხიდი. უახლოესი მეტროს სადგურია „შემოვლითი არხი“. ხიდის საპროექტო სახელწოდება იყო დნეპროპეტროვსკის ხიდი, რომელიც მოდიოდა დნეპროპეტროვსკის ქუჩიდან, მაგრამ სანქტ-პეტერბურგის ტოპონიმიკურმა კომისიამ ვარიანტი „დნეპროპეტროვსკი“ არასაინტერესოდ მიიჩნია და წინადადება წამოაყენა ეწოდებინათ კარეტის ხიდი, აქ, XIX საუკუნეში განთავსებული ისტორიული რაიონის მიხედვით. 2012 წლის 27 ივლისიდან სახელწოდება ოფიციალურად მიენიჭა. ხიდი შენდებოდა 2009-2011 წლებში ამერიკული ხიდის რეკონსტრუქციისა და შემოვლითი არხის სამხრეთი სანაპიროს სატრანსპორტო მაგისტრალის მშენებლობის პროექტის ფარგლებში. ხიდის მშენებლობის დამკვეთი იყო სანქტ-პეტერბურგის კეთილმოწყობისა და ხიდების მეურნეობის კომიტეტის ადმინისტრაცია. ხიდის პროექტი შეიმუშავეს „ინჟტექნოლოგიის“ ინსტიტუტში (პროექტის მთავარი ინჟინერი — ე. ა. სამუსევა). სამუშაო დოკუმენტაცია მოამზადა „მშენებელპროექტის“ ინსტიტუტმა (ინჟინერი ტ. ი. გურევიჩი). ხიდის საზეიმო გახსნა გაიმართა 2011 წლის 21 ნოემბერს. ხიდი ერთმალიანია, მისი სიგრძეა 45,1 მ, ხოლო სიგანე – 32,1 მეტრი (აქედან სავალი ნაწილის სიგანეა 23 მეტრი და ორი ტროტუარისა 1,5-1,5 მეტრი). ხიდი გამოიყენება ავტოტრანსპორტისა და ფეხით მოსიარულეებისათვის. სავალი ნაწილი ოთხი ზოლისაგან შედგება. სავალი ნაწილიც და ტროტუარებიც ასფალტ-ბეტონითაა მოპირკეთებული. ტროტუარები სავალი ნაწილისაგან გამოყოფილია მაღალი მეტალის პარაპეტებით. ЗАО «Институт «Стройпроект». История в проектах, 1990—2010. — 2010. — 116 с. — 1500 экз. Каретный мост //СПб ГБУ «Мостотрест» ↑ Новый мост через Обводный канал в Петербурге назовут Каретным. Канонер (2011-12-26). ↑ Постановление Правительства СПб №764 от 27.07.2012 «О присвоении названий безымянным мостам Санкт-Петербурга» ↑ На Обводном канале приступают к строительству Днепропетровского моста. Канонер (2009-06-18). ↑ Каретный мост//СПб ГБУ «Мостотрест»
ქარიტონ აფროდისიელი

ქარიტონ აფროდისიელი (ბერძ. Χαρίτων Ἀφροδισεύς) — ძველი ბერძენი მწერალი. სავარაუდოა, რომ ცხოვრობდა I ან II საუკუნეში, წარმოშობით იყო კარიის ქალაქ აფროდისიადიდან. ჩვენამდე სრულადაა მოღწეული მისი რომანი „ქერეა და კალიროე“, რომელიც შეიცავს 8 წიგნს. თხზულება პელოპონესის ომისა და სპარსთა სამეფოს ამბების ფონზე გადმოგვცემს შეყვარებული წყვილის თავგადასავალს. რომანი ქართულად ორჯერ თარგმნეს რუსულიდან (1816–1817 წლებში გ. ავალიშვილმა, 1830 წელს — იაკინთე ალექსი-მესხიშვილმა). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 490. ↑ Czech National Authority Database <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863"></a>
ნოვო-კამენის ხიდი

ნოვო-კამენის ხიდი (რუს. Ново-Каменный мост) — საფეხმავლო, საავტომობილო და ტრამვაის ხიდი შემოვლით არხზე, სანქტ-პეტერბურგში, ცენტრალურ და ფრუნზეს რაიონებში. ერთმანეთთან აკავშირებს უსახელო კუნძულსა და შემოვლითი არხის მარცხენა სანაპიროს. ხიდის სიგრძეა 38,2 მეტრი, ხოლო სიგანე — 44,8 მეტრი. მდებარეობს ლიგოვის პროსპექტის დასაწყისში. ხიდთან ახლოს მდებარეობს სანქტ-პეტერბურგის ჯვართამაღლების ტაძარი. დინების ზემო მიმართულებით მდებარეობს პრედტეჩენის ხიდი, ხოლო ქვემოთ — ბოროვოის ხიდი. უახლოესი მეტროს სადგურია „შემოვლითი არხი“. პირველი ხის ხიდი ამ ადგილზე ააგეს 1800-იანი წლების ბოლოს, როდესაც მიმდინარეობდა შემოვლითი არხის სამუშაოები ინჟინერ ფ. ი. გერარდის ხელმძღვანელობით. ხიდის ძირითადი დანიშნულება იყო თვითდინებით გაეტარებინა ლიგოვსკის არხის წყალი, რომელშიც დონე გაცილებით მაღალი იყო ვიდრე შემოვლით არხში. ხიდ-აკვედუკს უწოდეს იამსკის წყალგამტარი ხიდი. 1814 წელს შემოვლითი არხის მშენებლობას სათავეში ჩაუდგა ინჟინერი პ. პ. ბაზენი. მისი პროექტით 1816-1821 წლებში აქ ააგეს ერთმალიანი აკვედუკი, რომლის სიგრძე იყო 25,6 მეტრი. 1846-1848 წლებში აკვედუკი გადააკეთეს, ააშენეს აგურისა და გრანიტისაგან და უწოდეს ნოვო-კამენი. მისი სიგრძე იყო 42,7 მეტრი. 1950-იან წლებში ლენინგრადის სამხრეთის რაიონების ინტენსიური განაშენიანების გამო, ხიდი-აკვედუკი უკვე აღარ აკმაყოფილებდა მოთხოვნებს. მისი სიგანე იყო მხოლოდ 14 მეტრი და აქედან 6 მეტრი ტრამვაის ხაზს ეკავა. მოქმედი ხიდის მშენებლობა დასრულდა 1970 წელს. პროექტის ავტორები იყვნენ ა. დ. გუტცაიტი და არქიტექტორი ლ. ა. ნოსკოვი. სამშენებლო სამუშაოები მიმდინარეობდა ნ. პ. აგაპოვის ხელმძღვანელობით. ახალი ხიდი გაიხსნა 1970 წლის 7 ნოემბერს. 2007 წელს ლიგოვსკის პროსპექტის რეკონსტრუქციის ფარგლებში ხიდზე ახალი ასფალტ-ბეტონის საფარი დააგეს. ხიდი ერთმალიანია, მისი სიგრძეა 38,2 მ, ხოლო სიგანე – 44,8 მეტრი (ტროტუარების სიგრძე ჯამში 6 მეტრი). ხიდი გამოიყენება ტრამვაისთვის, ავტოტრანსპორტისა და ფეხით მოსიარულეებისათვის. სავალი ნაწილი რვა ზოლისაგან შედგება. სავალი ნაწილიც და ტროტუარებიც ასფალტ-ბეტონითაა მოპირკეთებული. ტროტუარები სავალი ნაწილისაგან გამოყოფილია მაღალი მეტალის პარაპეტებით. Бунин М. С. Мосты Ленинграда. Очерки истории и архитектуры мостов Петербурга — Петрограда — Ленинграда. — Л.: Стройиздат, 1986. — С. 85—86. — 280 с. Новиков Ю. В. Мосты и набережные Ленинграда / Сост. П. П. Степнов. — Л.: Лениздат, 1991. — 320 с. Пунин А. Л. Повесть о ленинградских мостах. — Л.: Лениздат, 1971. — 192 с. Городские имена сегодня и вчера: Петербургская топонимика / сост. С. В. Алексеева, А. Г. Владимирович, А. Д. Ерофеев и др. — 2-е изд., перераб. и доп. — СПб.: Лик, 1997. — С. 85. — 288 с. — (Три века Северной Пальмиры). — ISBN 5-86038-023-2. Ново-Каменный мост //СПб ГБУ «Мостотрест» [https://web.archive.org/web/20180403174835/http://encspb.ru/object/2804006326 დაარქივებული 2018-04-03 საიტზე Wayback Machine. Ново-Каменный мост] //Энциклопедия Санкт-Петербурга
ხუშტადა

ხუშტადა (რუს. Хуштада, ხუნძ. ხუშტადა, ბაგვ. ჰუნსჾაჭ || ჰუნსჾაბა) — სოფელი დაღესტანში, წუმადის რაიონში. მოსახლეობა 844 კაცი (2010). ↑ ტ. გუდავა, „ბაგვალური ენა“, თბილისი 1971
ბოროვოის ხიდი

ბოროვოის ხიდი (რუს. Боровой мост) — საფეხმავლო და საავტომობილო ხიდი შემოვლით არხზე, სანქტ-პეტერბურგში, ცენტრალურ რაიონში. ერთმანეთთან აკავშირებს უსახელო კუნძულსა და შემოვლითი არხის მარცხენა სანაპიროს. ხიდის სიგრძეა 38 მეტრი, ხოლო სიგანე — 18,5 მეტრი. მდებარეობს ბოროვოის ქუჩის დასაწყისში. დინების ზემო მიმართულებით მდებარეობს ნოვო-კამენის ხიდი, ხოლო ქვემოთ — იპოდრომის ხიდი. უახლოესი მეტროს სადგურია (320 მ) „შემოვლითი არხი“. 1881 წლიდან 1880-იანი წლების შუა პერიოდამდე ანდრეევის ხიდი ერქვა, ხოლო 1880-იანებიდან მისი სახელწოდება არის ბოროვოის ხიდი, რომელმაც აღნიშნული სახელი ამავე სახელწოდების ქუჩისაგან მიიღო, რომლის დასაწყისშიც ამჟამად ხიდია განთავსებული. 1901 წელს გრაფმა ნ. ფ. გეიდენმა ქალაქის საბჭოში გააგზავნა მოხსენება ბოროვოის ქუჩის სახელის შეცვლის შესახებ და მოითხოვდა მას დარქმეოდა ძმის (რუს. Братский) ხიდი, მაგრამ წინადადება არ განუხილავთ. 1881-1882 წლებში ამ ადგილზე, ინჟინერ ა. ი. შტუკენბერგის მეთვალყურეობით ააგეს ხის ხიდი. 1882 წელს ხიდი შევიდა ქალაქის შემადგენლობაში. 1889 წელს, მძიმე ავარიული მდგომარეობის გამო, საჭირო გახდა მისი გამაგრება. მეორე მსოფლიო ომის დროს, ლენინგრადის ბლოკადის პერიოდში ხიდი მთლიანად განადგურდა გერმანელების პირდაპირი საჰაერო დარტყმების შედეგად. ხიდის აღდგენა მოხდა ლენინგრადის გზა-ხიდების აღმდგენი ბატალიონის მიერ. ამჟამად არსებული ხიდი აგებულია 1960-1961 წლებში პროექტის მიხედვით, რომელიც შეიმუშავა „Ленгипроинжпроект“-ის ინსტიტუტის ინჟინერმა ა. ა. კულიკოვმა და არქიტექტორმა ლ. ა. ნოსიკოვმა. ხიდი ერთმალიანია, დაგეგმარებით დამრეცია, დახრის კუთხეა 74°. მისი სიგრძეა 38 მ, ხოლო სიგანე – 18,5 მეტრი (ტროტუარების სიგრძე 2,25 მეტრი). ხიდი გამოიყენება ავტოტრანსპორტისა და ფეხით მოსიარულეებისათვის. სავალი ნაწილიც და ტროტუარებიც ასფალტ-ბეტონითაა მოპირკეთებული. ტროტუარები სავალი ნაწილისაგან გამოყოფილია მაღალი მეტალის პარაპეტებით. Бунин М. С. Мосты Ленинграда. Очерки истории и архитектуры мостов Петербурга — Петрограда — Ленинграда. — Л.: Стройиздат, 1986. — С. 85—86. — 280 с. Новиков Ю. В. Мосты и набережные Ленинграда / Сост. П. П. Степнов. — Л.: Лениздат, 1991. — 320 с. Тумилович Е. В., Алтунин С. Е. Мосты и набережные Ленинграда. Альбом. — М.: Издательство Министерства Коммунального Хозяйства РСФСР, 1963. — 298 с. Горбачевич К. С., Хабло Е. П. Почему так названы? О происхождении названий улиц, площадей, островов, рек и мостов Санкт-Петербурга. — 4-е изд., перераб. — СПб.: Норинт, 1996. — С. 37. — 359 с. — ISBN 5-7711-0002-1. Боровой мост //СПб ГБУ «Мостотрест»
კვანადა

კვანადა (რუს. Кванада, ხუნძ. კჾვანადა, ბაგვ. კვანჭ) — სოფელი დაღესტანში, წუმადის რაიონში. მოსახლეობა 1388 კაცი (2010). ↑ ტ. გუდავა, „ბაგვალური ენა“, თბილისი 1971
თლონდოდა

თლონდოდა (რუს. Тлондода, ხუნძ. ლ'ონდოდა, ბაგვ. ჰინდუჭ) — სოფელი დაღესტანში, წუმადის რაიონში. მოსახლეობა 466 კაცი (2010). ↑ ტ. გუდავა, „ბაგვალური ენა“, თბილისი 1971
ჰემერსო

ჰემერსო (რუს. Гемерсо, ხუნძ. ჰემერსო, ბაგვ. ჰემესი) — სოფელი დაღესტანში, წუმადის რაიონში. ↑ ტ. გუდავა, „ბაგვალური ენა“, თბილისი 1971
თლისი

თლისი (რუს. Тлиси, ხუნძ. ლ'ისჾი, ბაგვ. ლ'ისჾი || ჰესჾი) — სოფელი დაღესტანში, ახვახის რაიონში. მოსახლეობა 211 კაცი (2010). ↑ ტ. გუდავა, „ბაგვალური ენა“, თბილისი 1971
თლიბიშო

თლიბიშო (რუს. Тлибишо, ხუნძ. ლ'იბიშო, ბაგვ. ჰიბიშჾი || სჾიბილ') — სოფელი დაღესტანში, ახვახის რაიონში. მოსახლეობა 941 კაცი (2010). ↑ ტ. გუდავა, „ბაგვალური ენა“, თბილისი 1971
სუმბათაშვილი

საკუთარი სახელი სუმბათაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ალექსანდრე სუმბათაშვილ-იუჟინი — ქართული წარმოშობის რუსი დრამატურგი გიორგი სუმბათაშვილი — ქართველი გენერალი დავით სუმბათაშვილი — რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-ლეიტენანტი დარეჯან სუმბათაშვილი — ქართველი მსახიობი თეიმურაზ სუმბათაშვილი — ქართველი მხატვარი ილია სუმბათაშვილი — ქართველი სამხედრო პირი იოსებ სუმბათაშვილი — ქართველი მხატვარი სუმბათაშვილები — თავადური საგვარეულო საქართველოში
სანქტ-პეტერბურგის ჯვართამაღლების ტაძარი

სანქტ-პეტერბურგის ჯვართამაღლების ტაძარი (რუს. Крестовоздвиженский собор) — მართლმადიდებლური ტაძარი სანქტ-პეტერბურგში. აგებულია 1748-1749 წლებში, ბაროკოს სტილში. ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს სანქტ-პეტერბურგის ეპარქიას. XVIII საუკუნის დასაწყისში თანამედროვე ლიგოვის პროსპექტის ადგილზე გადიოდა ძველი ნოვგოროდის გზა. ეს იყო ერთადერთი ტრაქტი, რომელიც აკავშირებდა სანქტ-პეტერბურგს დანარჩენ რუსეთთან. ტრაქტთან არსებობდა იამსკის მეეტლეების დასახლება, რომლის მოსახლეობასაც თავდაპირველად არ ჰქონდათ თავისი ეკლესია. 1710-1712 წლებში სასაფლაოზე ააშენეს პატარა სამლოცველო, რომელიც სავარაუდოდ 1714 წელს ხანძრის შედეგად უნდა განადგურებულიყო. 1718 წელს მეეტლეების თხოვნით ააშენეს იოანე ნათლისმცემლის შობის ეკლესია. ეს იყო პატარა შენობა სამრეკლოს გარეშე. 1723 წელს ააშენეს ხის სამრეკლო. 1730 წელს ეკლესია დაიწვა და მის ადგილზე კვლავ ხის ეკლესია ააგეს. ამ ეკლესიის არქიტექტორის სახელი ცნობილი არაა. მშენებლობას მეთვალყურეობდა არქიტექტორი იოჰან შუმახერი. მრევლი ითხოვდა მოძველებული იოანე ნათლისმცემლის ეკლესიის ადგილზე აეშენებინათ ახალი ქვის ტაძარი ჯვართამაღლების სახელზე. ამ ეკლესიის უკან 1764-1768 წლებში ააშენეს ტიხვინის ღვთისმშობლის ხატის ეკლესია ბაროკოს სტილში. იგი გააფართოეს 1842-1844 წლებში ჯვართამაღლების ეკლესიის გადაკეთების წინ. 1848-1852 წლებში ჯვართამაღლების ეკლესია გადააკეთა არქიტექტორმა ეგორ დიმერტმა. 1932 წელს ტიხვინის ეკლესია დაიხურა და გადააკეთეს სკოლად, შემდეგ მასში განათავსეს რედიოტექნიკური ტექნიკუმი. ჯვართამაღლების ეკლესია დახურეს 1938 წელს. 1991 წელს ჯვართამაღლების ტაძარი გადასცეს კაზაკების მრევლს. წინამძღვრად დაინიშნა მღვდელი ვლადიმირ სერგიენკო. 2013 წლის 26 მაისს, რომანოვების სამეფო დინასტიის 400 წლისთავთან დაკავშირებით, ტაძრის ახლოს აღმართეს წმინდა უფლისულ ალექსის, მთელი რუსეთის კაზაკების ატამანის, ძეგლი. Официальный сайт История Крестовоздвиженского собора Энциклопедия Санкт-Петербурга დაარქივებული 2019-02-06 საიტზე Wayback Machine.
გივი ბაქრაძე

გივი ბაქრაძე (დ. 23 მაისი, 1928, თბილისი — გ. 2020) — ქართველი გინეკოლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი. ღირსების ორდენის კავალერი (1997). დაიბადა 1928 წლის 23 მაისს ქალაქ თბილისში. 1951 წელს დაამთავრა ქალაქ თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. 1951–1954 წლებში მუშაობდა ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტში, პატოლოგიური ფიზიოლოგიის კათედრის ასისტენტად. 1955–1958 წლებში — ქალაქის I საავადმყოფოს გინეკოლოგიური განყოფილების ორდინატორი; 1958 წლიდან იყო № 2 სამშობიარო სახლის ორდინატორი, ობსერვაციული განყოფილების გამგე, მთავარი ექიმის მოადგილე, მთავარი ექიმი. 1975 წლიდან — ამიერკავკასიის რკინიგზის საექიმო-სანიტარული სამსახურის მთავარი გინეკოლოგი; 1996 წლიდან — რკინიგზის სამშობიარო სახლის მთავარი ექიმი. აქვს 31 სამეცნიერო ნაშრომი. გივი ბაქრაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი გივი ბაქრაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი