laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
თინათინ გელაძე

თინათინ (თინა) გელაძე (დ. 1 ივლისი, 1921, თბილისი — გ. 5 ნოემბერი, 2021, თბილისი) — ქართველი ნევროპათოლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1972), პროფესორი (1977), საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1981). თინა გელაძე დაიბადა ქალაქ თბილისში 1921 წელს. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი 1942 წელს. 1947 წელს აკადემიკოსმა პეტრე სარაჯიშვილმა თინა გელაძე მიიწვია ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის კათედრის ბაზაზე ამიერკავკასიაში პირველად შექმნილი ელექტროფიზოლოგიური ლაბორატორიის ხელმძღვანლად. 1952 წლისთვის საკანდიდატო დისტერტაციის თემად აირჩია „პარკინსონური სინდრომის ზოგიერთი ფენომენის პათოფიზიოლოგიისათვის“. სსრკ სამეცნიერო აკადემიის ასპირანტურა გაიარა ფიზიოლოგიის ინსტიტუტში აკადემიკოს ივანე ბერიტაშვილის ხელმძღვანელობის ქვეშ. 1958 წლისთვის სათავეში ჩაუდგა ნევროლოგიის მიმართულებას — ეპილეფსიისა და ელექტროკლინიკური ლაბორატორიის ჩამოყალიბებას საქართველოში. სწორედ, თინა გელაძის სახელთანაა დაკავშირებული სსრკ სივრცეში ყველაზე ცნობილი ეპილეფსიის ცენტრის დაარსება, რომელშიც აღიზარდა ეპილეფტოლოგებისა და კლინიკური ელექტროფიზიოლოგების მთელი თაობა და რომელსაც პაციენტები მთელი საბჭოთა კავშირის მასშტაბით აკითხავდნენ. გარდა ამისა, საფუძველი ჩაუყარა საქართველოში ძილ-ღვიძლის ციკლისა და ძილის დარღვევების კლინიკურ კვლევებს. მედიცინის დოქტორის წოდება მიიღო 1972 წელს თემაზე „ეპილეფსიის ეტიოპათოგენეზური ზოგიერთი ასპექტის შესახებ“ ,ხოლო პროფესორი გახდა 1977 წელს. თინა გელაძეს მოსწავლეები ახასიათებენ როგორც მკაცრ და პროგრესულად მოაზროვნე ადამიანს. მოწაფეების თქმით, ქ-ნი თინა ახალბედა ექიმებს სწორ გზაზე აყენებდა; მათ მოსაზრებებს დიდი ყურედღებით უსმენდა და მსჯელობით რაციონალურ გადაწყვეტილებებს ერთობლივად იღებდნენ. ქართულ ეპილეპტოლოგიური სკოლის განვითარებაში განსაკუთრებული წვლილისა და სამეციდინო კადრების აღზრდაში მნიშვნელოვანი დამსახურებისათვის რესოუბლიკური ეპილეპტოლოგიური სამედიცინო-პრაქტიკული ცენტრის ხელმძღვანელს, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორს, თინა გელაძეს, 1996 წელს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებით გადასცეს ღირსების ორდენი. გარდაიცვალა 2021 წლის 5 ნოემბერს, 100 წლის ასაკში. ევროპის ეპილეფსიის აკადემია, წევრი ეპილეფსიასთან ბრძოლის საერთაშორისო ლიგის საქართველოს განყოფილება, პრეზიდენტი (1996-) ნიუ-იორკის ეპილეფსიის აკადემია, წევრი საქართველოს სამედიცინო-ბიოლოგიურ მეცნიერებათა აკადემია, წევრი (1994-) 1996 — ღირსების ორდენი 1982 — საქართველოს სსრ სახელმწიფო პრემია, ეპილეფსიის პრობლემების შესწავლა თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია, თბ., 2000, გვ. 60. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 580. ნევროლოგიისა და ნეიროფსიქოლოგიის ინსტიტუტი — თინა გელაძე თინათინ გელაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ თ. გელაძის ღირსების ორდენით დაჯილდოების შესახებ. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-09-09. ციტირების თარიღი: 2021-09-09.
კაროტინი

კაროტინი (ლათ. carota — სტაფილო) — ნარინჯისფერ-მოყვითალო პიგმენტი კაროტინოიდების ჯგუფისა; ტეტრატერპენული ნახშირწყალბადები ( C 40 H 56 {\displaystyle {\ce {C40H56}}} ). მათ შორის გვხვდება როგორც ალიფატური (ლიკოპინი), ისე ციკლური იზომერები (მ.შ. α-, β-, γ-კაროტინები), რომლებიც ერთმანეთისგან განსხვავდებიან ორმაგი ბმებისა და ციკლური ჯგუფების რაოდენობითა და მდებარეობით. მისი სინთეზი ხდება მცენარეებში, მიკროსკოპულ წყალმცენარეებში, ზოგიერთ სოკოსა და ბაქტერიაში; განსაკუთრებით ბევრია ფოთლებში მცენარის ყვავილობის დაწყებისას, დიდი რაოდენობით შედის სტაფილოს ფესვში, ასკილის, მოცხარის, ცირცელის, ქაცვის და სხვათა ნაყოფებში. კაროტინი ვიტამინის წინამორბედია, რომლის ბიოსინთეზი მხოლოდ ცხოველებში ხდება. კაროტინი A აუმჯობესებს ცხოველთა ნაყოფიერებას, ზრდასა და განვითარებას, იცავს მათ ქსეროფტალმიისაგან; მონაწილეობს მცენარის ფოტოსინთეზის, სუნთქვისა და ზრდის პროცესებში. ცხოველთა ქსოვილებში, ჩვეულებრივ, კაროტინის შემცველობა დაბალია, თუმცა შესაძლებელია დაგროვდეს ზოგიერთი ძუძუმწოვრის ცხიმოვან ქსოვილში, რძეში, საკვერცხეების ყვითელ სხეულებში. ადამიანის მიერ კაროტინით მდიდარი საკვების მომატებულ მოხმარებას და შეთვისების პროცესების დარღვევას შესაძლოა მოჰყვეს კანის ყვითლად შეფერვა. კაროტინის დაჟანგული წარმოებულებია ქსანტოფილები. ↑ 1.0 1.1 Цыдендамбаев В. Д. Каротины // Большая российская энциклопедия. т. 13. — М., 2009. — стр. 202. ↑ კაროტინი // ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 413.
კაროტინოიდები

კაროტინოიდები — ყვითელი, ნარინჯისფერი ან წითელი პიგმენტები, რომელთა სინთეზი ხდება ბაქტერიებში, სოკოებში და უმაღლეს მცენარეებში. ცხოველები კაროტინოიდებს იყენებენ A და K ვიტამინების სინთეზისათვის. კაროტინოიდებს ეკუთვნის კაროტინები და ქსანტროფილები; პომიდვრის ასკილისა და ძაღლყურძენას ნაყოფში შედის ლიკოპინი, სიმინდის თესლში — ზეაქსანტინი, ნესვის ხის ნაყოფში — კრიპტოქსანტინი, მურა წყალმცენარეებში — ფუკოქსანტინი და ა. შ. კაროტინოიდების რაოდენობა იცვლება მცენარის განვითარების პროცესში და გარემო პირობების გავლენით; უჯრედში კაროტინოიდები ყველაზე მეტია პლასტიდებში. ისინი ხელს უწყობენ მცენარეთა განვითარებას, მონაწილეობენ მცენარის მიერ სინათლის შთანთქმაში და ცხოველის მიერ სინათლის აღქმაში, ფოტოსინთეზში. აგრეთვე მცენარეებში ჟანგბადის გადატანაში. მოლეკულაში კაროტინოიდების ორმაგი ბმების რაოდენობა და მდებარეობა განაპირობებს მის შეფერილობას. ცნობილია 150-ზე მეტი კაროტინოიდული პიგმენტი. კაროტინოიდები — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული) კაროტინოიდები — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური) ↑ კაროტინოიდები // ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 414.
ვიტორე კარპაჩო

ვიტორე კარპაჩო (იტალ. Vittore Carpaccio; დ. დაახლ. 1455 ან 1465, ვენეცია — გ. დაახლ. 1526, კაპოდისტრია, ახლანდ. კოპერი, სლოვენია) — იტალიელი ფერმწერი, ვენეციური სკოლის თვალსაჩინო წარმომადგენელი. სწავლობდა ჯენტილე ბელინის ხელმძღვანელობით. განიცადა ანტონელო და მესინას და ჯოვანი ბელინის გავლენა. წმ. ურსულას (1490–1495, აკადემიის გალერეა, ვენეცია), წმ. გიორგისა და წმ. იერონიმეს (1502–1507, სკუოთლა დი სან-ჯორჯო დელი სკიავონი, ვენეცია) ცხოვრების თემებზე შექმნილ სურათებში ლეგენდარული სიუჟეტები გადაწყვეტილია როგორც მხატვრის თანამედროვე ცხოვრების რეალური სცენები. მხატვარი ოსტატურად ასახავდა სივრცეს, ჰაეროვან და შუქ-ჰაეროვან გარემოს, რაც არბილებს ლოკალური ფერის ლაქების ჟღერადობას. „წმ. ურსულას ძილი“, 1495, ვენეციის აკადემიის გალერეა, ვენეცია „ვენეციელი წარჩინებულის პორტრეტი“, დაახლ. 1510, ნორტონ საიმონის მუზეუმი, პასადენა „სიბილი“, დაახლ. 1510, უფიცი, ფლორენცია „წმ. სტეფანეს ქადაგება“, 1514, ლუვრი, პარიზი ვიტორე კარპაჩო — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული) ვიტორე კარპაჩო — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური) ↑ კარპაჩო ვიტორე // ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 414.
ფრედერიკ ბაზილი

ჟან ფრედერიკ ბაზილი (ფრანგ. Jean Frédéric Bazille, დ. 6 დეკემბერი, 1841 — გ. 28 ნოემბერი, 1870) — ფრანგი იმპრესიონისტი. ფრედერიკ ბაზილი დაიბადა შეძლებული პროტესტანტული ბანკირის ოჯახში. ის პროფესიით ექიმი იყო, მაგრამ მასზე დიდი შთაბეჭდილება მოახდინა გუსტავ კურბეს ხელოვნებამ და მან გადაწყვიდა მხატვარი გამხდარიყო. 1862 წელს ის იწყებს სწავლას გლეირის სასწავლებელში, სადაც მან კლოდ მონე გაიცნო. ბაზილი ასევე კარგად მეგობრობდა პოლ სეზანთან, ალფრედ სისლეისა და ოგიუსტ რენუართან. ის პოზიორობდა მონეს ცნობილ სურათ „საუზმე მდელოზე“. ასევე ბაზილს ჰყავს გამოსახული მონე ტილოზე „იმპროვიზებული ჰოსპიტალი“. ფრედერიკ ბაზილმა დიდი გავლენა განიცადა გუსტავ კურბეს, ეჟენ დე ლა კრუას, ჟან ბატისტ კამილ კოროსა და ედუარდ მანესი. მისი პორტრეტები გამოირჩევა კეთილშობილებითა და სულიერებით. განსაკუთრებული სიყვარულითაა შესრულებული რენუარის პორტრეტი (1867 წ.). ასევე აღსანიშნავია ტილო „ოჯახის წრეში“, სადაც მან მთელი თავისი ოჯახის წევრები შეკრიბა. სურათ „სახელოსნო ლა კორდამინის 9-ში“ მხატვარმა გადმოსცა მეგობრული დამოკიდებულება. ტილოზე გამოსახულია მისი სახელოსნო, სადაც ის თავის მეგობრებთან ერთადაა; ერთი პიანინოზე უკრავს, დანარჩენი კი ალბათ ხელოვნებაზე საუბრობენ. ფრედერიკ ბაზილმა მონაწილეობა მიიღო პრუსია-საფრანგეთის ომში, სადაც ის 1870 წელს დაიღუპა. სახელოსნო ლა კორდამინის 9–ში, პარიზი, 1870 წ. რენუარის პორტრეტი, 1867 წ. ოჯახის წრეში, 1868 წ. ვარდისფერი კაბა, 1864 წ. სოფლის ხედი, 1868 წ. ტუალეტი, 1869–1870 წწ. ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“ Brockhaus Universalis ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ფრედერიკ ბაზილი ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 https://rkd.nl/en/explore/artists/record?query=bazille&start=0 ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 RKDartists <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517"></a>
სახიზარის კლდე

სახიზარის კლდე — კლდეების კომპლექსი საქართველოში, მდინარე თერგის ხეობაში, სოფელ სიონის მიდამოებში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში. საინტერესო გეოლოგიური აგებულებით გამორჩეული ეროზიული სვეტების კომპლექსია, რომელიც წარმოიქმნა უხვი ნალექის შედეგად ჩამორეცხილ მთა ქაბარჯინაზე. მთა წარმოადგენს ვულკანური ღვარის ბრტყელთხემიან ბორცვს, რომლის ფერდობებზეც დეკა ხარობს. მოსახლეობა ამ ადგილს უწოდებს „სახიზნარის კლდის სვეტებს“, ვინაიდან წინა საუკუნეებში ომიანობის პერიოდში, მტრის მოახლოვების დროს სოფლის მოსახლეობა სწორედ აქ იხიზნებოდა და თავს აფარებდა კლდეებს. ყველაზე ახლომდებარე დასახლებული პუნქტია სოფელი სიონი. სახიზარის კლდე ბუნების ძეგლია. საქართველოს ბუნების ძეგლები ↑ 1.0 1.1 დაცული ტერიტორიების სააგენტო | სახიზარის კლდის ბუნების ძეგლი
კატაფრაქტები

კატაფრაქტები (ბერძ. ϰατάφραϰτος — აბჯრით დაფარული) — მძიმე ცხენოსანი ჯარი მაკედონიაში (საბერძნეთში). შეიქმნა ძვ. წ. IV საუკუნეში, V საუკუნის მიწურულის სპარსული ცხენოსანი ჯარის საბრძოლო გამოცდილების გამოყენებით. განვითარება პოვა ალექსანდრე მაკედონელის ჯარში. დაკომპლექტებული იყო მიწათმოქმედი დიდგვაროვნებისაგან. შეიარაღებული იყვნენ გრძელი შუბებით, ატარებდნენ მუზარადსა და აბჯარს, თეძოებზე ჰქონდათ დამცავი ფირფიტები. ცხენებსაც შუბლს რკინის ფირფიტა უფარავდა. ბრძოლის დროს მოქმედებდა კატაფრაქტის კომპაქტური მასა, რომელთა კოლონასაც სოლისებური ან მოგრძო ფორმა ჰქონდა და ეფექტური იყო მოწინააღმდეგის ფლანგზე ან ზურგში დარტყმის მისაყენებლად. იყოფოდნენ ილებად (64 ცხენოსანი), ბრძოლის დროს იქმნებოდა 4 მწკრივი 16–16 ცხენოსნით. კატაფრაქტებს ალექსანდრე მაკედონელის არმიაში გადამწყვეტი შეტევების დროს იყენებდნენ. ↑ 1.0 1.1 Катафракты // Большая российская энциклопедия. т. 13. — М., 2009. — стр. 333. ↑ 2.0 2.1 კატაფრაქტები // ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 435.
ქვემო ოროზმანის ეკლესია

ქვემო ოროზმანის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვემო ოროზმანში. აგებულია IX-X საუკუნეებში. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია ბაზალტის უხეშად დამუშავებული სხვადასხვა ზომის ქვებით. წყობა ირეგულარულია. ქვედა რიგებში უფრო დიდი ზომის ქვებია გამოყენებული, ზედა ნაწილში კი შედარებით მწყობრი თანაბარი ქვის წყობაა. კედლები დაბალ ცოკოლზეა ამოყვანილი. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. კარი დიდი ზომის არქიტრავითაა დასრულებული. სარკმელი სამია — აღმოსავლეთის, დასავლეთის და სამხრეთის, ვიწრო პატარა ზომის თაღოვანი სარკმლები ერთ ქვაშია ამოჭრილი. სარკმლები შიგნითკენ წირთხლებგაგანიერებულია. კედლები დასრულებულია თაროსებრი ლავგარდნით. აღდგენილია და გადახურული კრამიტით. აფსიდა ნალისებრია. აფსიდის ღერძზე გაჭრილი სარკმლის ორივე მხარეს ნახევარწრიული თაღებია. კონქი სატრიუმფო თაღს ებჯინება, ხოლო კამარა შეკიდულ თაღს.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 6363
მარტვილის კანიონი

მარტვილის კანიონი — კანიონი საქართველოში, მარტვილის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სოფელ გაჭედილთან, მდინარე აბაშის ხეობაში, მარტვილი-ჩხოროწყუს ცენტრალური საავტომობილო გზის პირას, ზღვის დონიდან 210 მ სიმაღლეზე. წარმოადგენს მდინარე აბაშის მიერ აბდათის კირქვული ქანებით აგებულ ანტიკლინში, კანიონისებურად გაჭრილ ხეობას. კანიონის სიგრძე 2400 მ-ია, ჩაჭრის სიღრმე 20–30 მ, ხოლო სიგანე 5–10 მ. კანიონში ორ ადგილას არის შენახული კირქვის ბუნებრივი ხიდები, რაც იმის მანიშნებელია, რომ აქ ოდესღაც კარსტული მღვიმე ჩამოიშალა. გარდა ამისა, კანიონის შუა წელში წარმოიშობა 12–15 მ სიმაღლის ვარდნის მცირე ჩანჩქერები. ერთი მონაკვეთი გამოირჩევა განსაკუთრებული სილამაზით. ეს არის ოფუცხოლე, რომელიც ცნობილია „დადიანების საბანაოს“ სახელით. აქ ჩასასვლელად ბილიკი კირქვის დიდი კვადრებისგან აშენებულ კიბეს ჩაუყვება. მიმდებარე კირქვოვან კლდეებზე განვითარებულია კოლხური ტყისთვის დამახასიათებელი ფლორა, თავისი უნიკალური წარმომადგენლებით, აქ გვხვდება: დათვისთხილა, კოლხური ბზა, უთხოვარი და სხვა. მრავლადაა სხვადასხვა სახეობის ხავსი, გვიმრანაირები. მარტვილის კანიონი ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული დაცული ტერიტორიაა. მარტვილის კანიონის ვიზიტორთა ცენტრი სოფელ დიდ ინჩხურში, კანიონის შესასვლელთანაა განთავსებული. ქვით მოკირწყლული 700 მ-ის სიგრძის წრიული საფეხმავლო ბილიკი ვიზიტორთა ცენტრიდან იწყება და გაივლის დადიანების ისტორიულ ბილიკს. ბილიკზე განლაგებულია 2 ხიდი, 3 გადასახედი პლატფორმა, კირქვის დიდი ლოდებისგან აშენებული 30-საფეხურიანი ისტორიული კიბე. კანიონის განვითარების პროექტის ფარგლებში მოეწყო ტურისტული ბილიკები, გადასახედები, ხიდები, ანგარი, ნავმისადგომი და ვიზიტორთა მოსაცდელი. რესტავრაცია ჩაუტარდა ქვაში ნაკვეთ დადიანების ისტორიულ კიბესა და წყლის წისქვილს. ინფრასტრუქტურულ სამუშაოებზე 1 223 907 ლარი დაიხარჯა. 2017 წელს მარტვილის კანიონს 147374 ვიზიტორი ეწვია. კანიონის უმაღლესი ადგილი, მდინარე ტეხურის სათავეა, რომელიც ზღვის დონიდან 3003 მ სიმაღლეზე მდებარეობს. ყველაზე ახლომდებარე მსხვილი დასახლებული პუნქტია ქალაქი მარტვილი. ბუნების ძეგლია. მარტვილის კანიონი ცნობილია აგრეთვე აბაშის კანიონის, გაჭედილის კანიონისა და გოჭკადილის კანიონის სახელწოდებით. საქართველოს ბუნების ძეგლები ↑ საქართველოს კანონი ბუნების ძეგლების შექმნისა და მართვის შესახებ ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 დაცული ტერიტორიების სააგენტო | მარტვილის კანიონის ბუნების ძეგლი ↑ საქართველოს ეროვნული პარკები | მარტვილის კანიონი ↑ მარტვილის კანიონის ბუნების ძეგლზე მედიატური გაიმართა ↑ მარტვილის კანიონი ვიზიტორების სიმრავლით დაცულ ტერიტორიებს შორის მესამე ადგილზეა ↑ გიგლა აგულაშვილი გოჭკადილის კანიონის ვიზიტორთა ცენტრის პროექტს გაეცნო
ნური (ჩეკმაგუშის რაიონი)

ნური (ბაშკ. Нур; რუს. Нур) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ჩეკმაგუშის რაიონში. 2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 68 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ჩეკმაგუშიდან დაშორებულია 19 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ბუზდიაკი, რომელიც დაშორებულია 86 კმ-ით. 2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები (55%) და ბაშკირები (45%) შეადგენენ. Совет муниципальных образований Республики Башкортостан. ↑ http://www.webcitation.org/6Rxi3K6iw ↑ 2.0 2.1 Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан ВПН-2002 и 2009 ↑ Численность населения по населённым пунктам Республики Башкортостан. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-08-20. ციტირების თარიღი: 2020-12-31. ↑ Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник / Сост. Р. Ф. Хабиров. — Уфа: Белая Река, 2007. — 416 с. ISBN 978-5-87691-038-7 ↑ Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — приложение в формате Excel დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine. .
კახეთის აჯანყება (1812)

კახეთის აჯანყება (1812) ― კახეთის გლეხთა აჯანყება რუსეთის იმპერიის წინააღმდეგ. მიმდინარეობდა 1812―1813 წლებში. აჯანყების მიზეზი გახდა სამხედრო ეგზეკუციის ჩაყენება გლეხებისგან პურის შესაგროვებლად უკიდურესად დაბალ ფასში. ამას თან დაერთო ორწლიანი მოუსავლიანობა. სიღნაღის მაზრის გლეხობას 40 ათასი კოდი ხორბლის გადახდა დაეკისრა, მთავრობა კოდ პურში იძლეოდა 6 აბაზს, როცა მისი საბაზრო ღირებულება 5―6 მანეთს აღემატებოდა. მოსახლეობამ უარი თქვა ხორბლის ასეთ ფასად გაყიდვაზე. სოფლებში ეგზეკუცია ჩააყენეს. აჯანყება დაიწყო 1812 წლის 31 იანვარს სოფელ ახმეტაში და მოედო მთელ კახეთს. მეთაურები იყვნენ ოთარ ქობულაშვილი, ნინია ანდრონიკაშვილი, სიმონ და ადამ ბებურიშვილები, ივანე მაყაშვილი. აჯანყება თავიდან წარმატებული იყო, გლეხებმა მოკლეს 16 ოფიცერი, 300 სამხედრო, ხელთ იგდეს ტყვეები და სამხედრო ალაფი. აჯანყებულებმა დაიკავეს თელავი, სიღნაღი, გაიმარჯვეს ბრძოლაში ბოდბისხევთან, სადაც 2 ოფიცერი და 212 რუსი ჯარისკაცი მოკლეს. კახეთის სამხედრო ოლქის უფროსი გენერალი პორტნიაგინი, რომელიც საგარეჯოსთან ოთარ ქობულაშვილმა დაამარცხა, თბილისში გაიქცა. აჯანყებას მხარი დაუჭირეს მეზობელ ანანურის მაზრაში. ფშავ-ხევსურთა ათასკაციანმა რაზმმა იოსებ სიდამონიშვილის წინამძღოლობით აიღო დუშეთი, ფასანაური, ალყა შემოარტყა ანანურს და დაკეტა საქართველოს სამხედრო გზა. აჯანყებულებმა მეფედ გამოაცხადეს გრიგოლ ბაგრატიონი. საქართველოს მთავარმართებელი ფილიპ პაულუჩი, რომელიც რუსეთ-ირანის ომის ფრონტზე იმყოფებოდა, თბილისში დაბრუნდა და არტილერიით კახეთისკენ დაიძრა. რუსეთს მხარი დაუჭირეს თავადებმა გაბრიელ ყაზბეგმა, კონსტანტინე მუხრანბატონმა, იოსებ ბებუთაშვილმა, ნინია ერასტიშვილმა, არქიმანდრიტმა ელეფთერ ზუკაკიშვილმა. პაულუჩმა გაიარა ხაშმი, მანავი, კაკაბეთი, ქიზიყი და დაიძრა თელავისკენ. 1812 წლის მარტში ჩუმლაყის ბრძოლაში აჯანყებულები დამარცხდნენ. გრიგოლ ბაგრატიონი დაღესტანში გაიქცა. მეთაურის გარეშე დარჩენილმა მეამბოხეებმა თელავი დათმეს. პაულუჩმა ცვლილებები შეიტანა მმართველობაში, გააუქმა კაპიტან-ისპრავნიკების თანამდებობა და აღადგინა მოურავობა, აკრძალა ეგზეკუციები, გაზარდა თავადაზნაურთა სამაზრო წინამძღოლების როლი, სამოქალაქო საქმეების წარმოება დაიწყო ქართული სამართლით. 1812 წლის ზაფხულში აჯანყებას სათავეში ჩაუდგა ალექსანდრე ბატონიშვილი. ის ირანიდან ფარულად დაბრუნდა საქართველოში და თიანეთში დაბანაკდა 100-კაციანი რაზმით. ალავერდობაზე იგეგმებოდა მისი მეფედ კურთხევა, მაგრამ იმპერიის ადმინისტრაციამ ეს აღკვეთა. 26 ნოემბერს მანავთან გამართულ ბრძოლაში აჯანყებულები დამარცხდნენ. ალექსანდრე ბატონიშვილმა თავი ხევსურეთს შეაფარა. ზამთარში ხევსურეთზე შეტევა რუსეთის ჯარმა ვერ გაბედა, მაგრამ მომდევნო წლის მაისში 3-ათასიანმა შენაერთმა აიღო ბარისახო, შატილი და ოცამდე სხვა სოფელი. ალექსანდრე ბატონიშვილი დაღესტანში გაიქცა. აჯანყება 1813 წლის ზაფხულში დასრულდა. 80-ზე მეტი თავადაზნაური გადაასახლეს, ხოლო მათი მამულები ხაზინას გადაეცა. გლეხობას შეეწერა კონტრიბუცია კომლზე 4 კოდი და 3 მანეთი აბაშიძე ზ., ბახტაძე მ, ჯანელიძე ო., „საქართველო და ქართველები“, თბილისი, 2013. — გვ. 456-461, ISBN 978-9941-0-5498-3.
საქართველოს ახალი კომუნისტური პარტია

საქართველოს ახალი კომუნისტური პარტია — მემარცხენე იდეოლოგიის მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანება საქართველოში, რომელიც 2001 წელს დააფუძნა იოსებ სტალინის შვილიშვილმა ევგენი ჯუღაშვილმა. პარტიამ სახელმწიფო რეგისტრაცია (№134) გაიარა 2001 წ. 14 ივნისს, ცვლილებები რეგისტრირებული არ არის. პარტიის უმაღლესი თანამდებობის პირია თავმჯდომარე. პოლიტიკური პარტიები (xls). მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანებების (პარტიების) რეესტრი (1997-2021 წწ). სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო, პოლიტიკურ გაერთიანებათა რეესტრის ვებ გვერდი (2021). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-09-11. ციტირების თარიღი: 2021. ↑ 1.0 1.1 რეესტრი 21: პარტიის სარეგისტრაციო მონაცემები.
ჰიკეანე პლანეტა

ჰიკეანე პლანეტა (ინგლ. Hycean planet; სიტყვა წყალბადის (ინგლ. hydrogen) და ოკეანის (ინგლ. ocean) კომბინაცია) — სიცოცხლისათვის ხელსაყრელი პლანეტის ჰიპოთეტური ტიპი, რომელიც უნდა წარმოადგენდეს ცხელ, წყლით დაფარულ პლანეტას წყალბადით მდიდარი ატმოსფეროთი და შეიძლება, მათზე სიცოცხლეც არსებობდეს. მკვლევართა განცხადებით, სიმკვრივიდან გამომდინარე, ჰიკეანე პლანეტები უნდა მოიცავდნენ კლდოვან სუპერდედამიწებს და მინინეპტუნებს (მაგალითად, K2-18b და TOI-1231 b). ამიტომ, მათი წილი საკმაოდ დიდი უნდა იყოს ეგზოპლანეტათა პოპულაციაში. ჰიკეანე პლანეტა შეიძლება გაცილებით უფრო დიდი იყოს, ვიდრე სიცოცხლისთვის ხელსაყრელი პლანეტები აქამდე მიიჩნეოდა. მათი რადიუსი დედამიწისას 2,6-ჯერ შეიძლება აჭარბებდეს, მასა კი 5-10-ჯერ. გარდა ამისა, ამ პლანეტათა სასიცოცხლო ზონა უფრო ვრცელი უნდა იყოს, ვიდრე დედამიწის მსგავს პლანეტათა შემთხვევაში. ამ პლანეტების საშუალო ტემპერატურა გვიანდელი M-ტიპის ჯუჯა ვარსკვლავების შემთხვევაში შეიძლება 227 °C-მდე ადიოდეს. ამას გარდა, ზოგიერთი ასეთი პლანეტა შეიძლება გრავიტაციულად იყოს ჩაკეტილი, ანუ ვარსკვლავისკენ მუდმივად მხოლოდ მისი ერთი მხარე იყოს მოქცეული; სიცოცხლისათვის ხელსაყრელი სწორედ ეს მხარე უნდა იყოს. ასევე შეიძლება იყოს ცივი ჰიკეანე პლანეტები, დედავარსკვლავისგან ძალიან შორს. ჰიკეანე პლანეტებზე მალე შეიძლება ბიოლოგიური კვალის ძებნა დაიწყონ უმძლავრესი ტელესკოპებით, მათ შორის, ჯეიმზ ვების კოსმოსური ტელესკოპით, რომელსაც NASA 2021 წლის დეკემბერში გაუშვებს. ტერმინი „ჰიკეანე პლანეტა“ პირველად 2021 წლის აგვისტოში, კემბრიჯის უნივერსიტეტის ასტრონომიის ინსტიტუტის მკვლევრებმა გამოიყენეს. ამის საფუძველი მათ პლანეტების ატმოსფეროს, სიმკვრივისა და სხვა მახასიათებელთა შესწავლამ მისცა. ასტრონომებმა გამოავლინეს ეგზოპლანეტების ახალი კლასი — ოკეანით დაფარული ცხელი პლანეტები, რომლებზეც შეიძლება სიცოცხლეც იყოს 1tv.ge ვიდეო (3:38) – ჰიკეანე პლანეტა (26 აგვისტო, 2021) ↑ 1.0 1.1 Anderson, Paul Scott. (29 August 2021) Hycean planets might be habitable ocean worlds en-US}. Earth & Sky. ციტირების თარიღი: 29 August 2021 ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 Madhusudhan, Nikku; Piette, Anjali a. A.; Constantinou, Savvas (26 August 2021). „Habitability and Biosignatures of Hycean Worlds“. The Astrophysical Journal. 918 (1). arXiv:2108.10888. doi:10.3847/1538-4357/abfd9c. ციტირების თარიღი: 27 August 2021. ↑ 3.0 3.1 Davis, Nicola (25 August 2021). „‘Mini-Neptunes’ beyond solar system may soon yield signs of life - Cambridge astronomers identify new hycean class of habitable exoplanets, which could accelerate search for life“. The Guardian. ციტირების თარიღი: 27 August 2021.
მერაბ კოსტავას სახლ-მუზეუმი

მერაბ კოსტავას სახლ-მუზეუმი — მემორიალური სახლ-მუზეუმი, რომელიც 1991 წელს, საქართველოს პირველი პრეზიდენტის, ზვიად გამსახურდიას ინიციატივით და თაოსნობით დაარსდა. მუზეუმმა ბინა დაარსებისთანავე დაიდო ზანდუკელის ქუჩის N1-ში, მემორიალურ სახლში, სადაც 1939 წელს დაიბადა და სიცოცხლის ბოლომდე მოღვაწეობდა, საქართველოს ეროვნული გმირი, მერაბ კოსტავა. სახლი ზანდუკელის ქუჩაზე, მერაბის ბაბუას, გამოჩენილ საზოგადო მოღვაწეს, პედაგოგს, რუსული ენის მრავალი სახელმძღვანელოს ავტორს – ვლადიმერ დემურიას ეკუთვნოდა. სახლის ეზოსთან არაერთი საინტერესო ისტორიაა დაკავშირებული. აქ 1924 წელს პირველი სახელმწიფო-საზოგადოებრივი დაწესებულება „მთიელთა საბავშვო სახლი“ დაარსდა. მოგვიანებით კი, პედაგოგიკის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი და იაკობ გოგებაშვილის სახელობის ბიბლიოთეკა განთავსდა. ეზო თბილისის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან საგანმანათლებლო ცენტრად იქცა, სადაც მუშაობდნენ ცნობილი ქართველი ფილოსოფოსები, ფილოლოგები, ფსიქოლოგები, ისტორიკოსები, პედაგოგები და სხვა. XX საუკუნის მეორე ნახევარში ეზო ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის ერთგვარ ეპიცენტრად იქცა და დღემდე „მერაბის ეზოდ“ მოიხსენებენ. სახლ-მუზეუმს გახსნის დღიდან სიცოცხლის ბოლომდე (2003 წლამდე) ხელმძღვანელობდა მერაბ კოსტავას დედა – ოლღა დემურია-კოსტავა, რომელმაც საკუთარი ბინის ნაწილი, ორი ოთახი, სახელმწიფოს მემორიალური სახლ-მუზეუმის გახნის მიზნით გადასცა. მერაბ კოსტავას მემორიალურ სახლ-მუზეუმში დაცულია მერაბ კოსტავას პირადი ნივთები, მემორიალური ავეჯი, ბიბლიოთეკა, ხელნაწერები, ნოტებისა და გრამფირფიტების კოლექცია, XX საუკუნის II ნახევრის ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის ფოტო და დოკუმენტური მასალა, პირადი წერილები, მისი თაოსნობით გამოცემული არალეგალური ჟურნალ-გაზეთები და სხვა. თბილისის მუზეუმები
ფუზულის საერთაშორისო აეროპორტი

ფუზულის საერთაშორისო აეროპორტი (აზერ. Füzuli Beynəlxalq Hava Limanı) — საერთაშორისო აეროპორტი აზერბაიჯანში. მდებარეობს ქალაქ ფუზულის სიახლოვეს. მშენებლობის დასრულების შემდეგ ის ქვეყნის რიგით მეშვიდე საერთაშორისო აეროპორტი გახდა. ფუზულის 28 წლიანი ოკუპაციის შემდეგ, 2020 წლის 17 ოქტომბერს აზერბაიჯანმა ქალაქი ე.წ. არცახის რესპუბლიკის შეიარაღებული ძალებისგან გაათავისუფლა. 2020 წლის 26 ნოემბერს აზერბაიჯანის ტრანსპორტის, კავშირგაბმულობისა და საინფორმაციო ტექნოლოგიების სამინისტრომ გაავრცელა ინფორმაცია, რომ სამოქალაქო ავიაციის საერთაშორისო ორგანიზაციამ (ICAO) დააკმაყოფილა აზერბაიჯანის სამოქალაქო ავიაციის სახელმწიფო სააგენტოს მოთხოვნა, საერთაშორისო აეროპორტების კოდების კატალოგში 6 აეროპორტის, მათ შორის, ფუზულის აეროდრომის შეტანის შესახებ. 2021 წლის იანვარში პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა ფუზულის საერთაშორისო აეროპორტის მშენებლობის განკარგულება გამოსცა. 14 იანვარს მომავალი აერპორტის საძირკვლის ჩაყრის ცერემონია გაიმართა . ასაფრენი ბილიკის მშენებლობა ივლისის ბოლოს დასრულდა და 2021 წლის 5 სექტემბერს უკვე პირველი თვითმფრინავის მიღება შეძლო, აეროპორტში სატესტო რეჟიმში Azerbaijan Airlines-ის კუთვნილი სამგზავრო Airbus A340-500 და Silk Way Airlines-ის სატვირთო Boeing 747-400 დაჯდა. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ფუზულის საერთაშორისო აეროპორტი“ ვიკისაწყობში. ↑ Аэродромы в Агдаме, Физули включены в каталог международных индексов местоположений ru. აზერბაიჯანის ტრანსპორტის, კავშირგაბმულობისა და საინფორმაციო ტექნოლოგიების სამინისტრო. ციტირების თარიღი: 25 იანვარი, 2021 ↑ Официальный сайт президента Азербайджанской Республики - НОВОСТИ » Мероприятия ru. President.az. აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ადმინისტრაცია. ციტირების თარიღი: 25 იანვარი, 2021 ↑ https://news.az/news/azals-karabakh-aircraft-lands-in-fuzuli-airport-video ↑ „Landmark Development: AZAL’s “KARABAKH” aircraft landed at Fuzuli Airport“ (ინგლისური). AZERTAC. 5 სექტემბერი, 2021. ციტირების თარიღი: 6 სექტემბერი, 2021. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date= და |date=-ში (დახმარება)