1940-იანები

1940-იანი (ათას ცხრაას ორმოციანი) წლები, ასევე ცნობილი, როგორც 1940-იანები ან უბრალოდ ორმოციანები — გრიგორიანული კალენდრის ათწლეული, რომელიც დაიწყო 1940 წლის 1 იანვარს და დასრულდა 1949 წლის 31 დეკემბერს. მოვლენები სარჩევი: 1940 1941 1942 1943 1944 1945 1946 1947 1948 1949 9 აპრილი : გერმანელები შეიჭრნენ დანიასა და ნორვეგიაში 10 მაისი : გერმანიის საფრანგეთზე თავდასხმა 21 ივნისი : მეორე მსოფლიო ომში საფრანგეთი გერმანიას დანებდა. 24 ივნისი : საფრანგეთსა და იტალიას შორის ზავი დაიდო აგვისტო : ლიტვა, ლატვია და ესტონეთი იძულებით შევიდა საბჭოთა კავშირის შემადგენლობაში სსრკ-მ რუმინეთისგან დაიბრუნა ბესარაბია და ბუკოვინა 25 ნოემბერი : ნაპოვნია არმაზის ბილინგვა 7 აგვისტო : იბმ ქმნის პირველ პროგრამირებულ კალკულატორს, ცნობილი როგორც ჰარვარდ მარკ I. ქალაქად გამოცხადდა ქობულეთი, დაბად - ხარაგაული და თრიალეთი. დაბა რუსთავში დაიწყო კავკასიაში უდიდესი მეტალურგიული კომბინატის მშენებლობა. 17 იანვარი : საბჭოთა არმიამ აიღო ქ. ვარშავა. 4 თებერვალი : იალტის კონფერენცია — ქ. იალტაში შეხვდნენ აშშ-ის პრეზიდენტიფრანკლინ რუზველტი, დიდი ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრი უინსტონ ჩერჩილი და სსრ კავშირის ლიდერი ი. სტალინი. 13 თებერვალი : საბჭოთა არმიამ აიღო ქ. ბუდაპეშტი. 6 მარტი : რუმინეთში ჩამოყალიბდა კომუნისტური ხელისუფლება. 1 აპრილი : აშშ-ის ჯარები შეიჭრნენ კუნძულ ოკინავაზე (იაპონია). 4 აპრილი : საბჭოთა არმიამ დაასრულა უნგრეთის განთავისუფლება. 12 აპრილი : აშშ-ის 33-ე პრეზიდენტი გახდა ჰარი ტრუმენი. 25 აპრილი : საბჭოთა და ამერიკელი ჯარისკაცები შეხვდნენ მდინარე ელბაზე. 27 აპრილი : შეიქმნა ავსტრიის მეორე რესპუბლიკა. 28 აპრილი : იტალიელმა პარტიზანებმა შეიპყრეს ბენიტო მუსოლინი. 29 აპრილი : გერმანულმა არმიამ იტალიაში უსიტყვო კაპიტულაცია გამოაცხადა. 30 აპრილი : გარდაუვალი შურისძიების შიშით თავი მოიკლა ადოლფ ჰიტლერმა. 30 აპრილი : საბჭოთა არმიამ იერიშით აიღო ქალაქი ბერლინი. 2 მაისი : ი. სტალინმა ხელი მოაწერა დადგენილებას გერმანიის ტერიტორიაზე სამოქალაქო ადმინისტრაციის ჩამოყალიბების თაობაზე. 9 მაისი : საბჭოთა ჯარებმა გაათავისუფლეს ქალაქი პრაღა. 21 ივნისი : მეორე მსოფლიო ომი - ოკინავას ბრძოლა დამთავრდა. 16 ივლისი : აშშ-ში, ნიუ-მექსიკოს შტატში ისტორიაში პირველად ჩატარდა ატომური ბომბის აფეთქების ცდა. 17 ივლისი : გერმანიის ქ. პოტსდამში დაიწყო პოტსდამის კონფერენცია. 26 ივლისი : ხელი მოეწერა პოტსდამის ხელშეკრულებას. 28 ივლისი : იაპონიამ უარი განაცხადა პოტსდამის დეკლარაციის მიღებაზე. 6 აგვისტო : აშშ-ის საბრძოლო თვითმფრინავმა იაპონიის ქ. ჰიროსიმაში ჩამოაგდო ატომური ბომბი. 8 აგვისტო : სსრ კავშირმა ომი გამოუცხადა იაპონიას. საბჭოთა ჯარები შეიჭრნენ მანჯურიაში. 9 აგვისტო : აშშ-ის საბრძოლო თვითვმფრინავმა იაპონიის ქ. ნაგასაკიში ჩამოაგდო ატომური ბომბი. 14 აგვისტო : იაპონიის იმპერატორმა ჰიროჰიტომ მიიღო პოტსდამის დეკლარაცია. 15 აგვისტო : იაპონიის იმპერატორმა ჰიროჰიტომ რადიოში გამოაცხადა კაპიტულაცია. 17 აგვისტო : ინდონეზიის ნაციონალისტებმა გამოაცხადეს ინდონეზიის დამოუკიდებლობა, რაც ნიდერლანდებმა არ სცნო. 2 სექტემბერი : ჰო ში მინმა გამოაქვეყნა დეკლარაცია ვიეტნამის დამოუკიდებლობის თაობაზე. 20 სექტემბერი : მაჰათმა განდიმ და ჯავაჰარლალ ნერუმ ბრიტანეთის არმიას მოსთხოვეს ინდოეთის დატოვება. 24 ოქტომბერი : დაარსდა გაერო. 13 ნოემბერი : საფრანგეთის დროებითი ხელისუფლების მეთაურად არჩეულ იქნა შარლ დე გოლი. 20 ნოემბერი : დაიწყო ნიურნბერგის პროცესი. 29 ნოემბერი : გამოცხადდა იუგოსლავიის სახალხო რესპუბლიკა. მისი პრეზიდენტი გახდა ი. ტიტო. 3 აგვისტო : ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაცია (NBA) დაფუძნდა აშშ-ში. 4 აგვისტო : იაპონიის უზენაესი სასამართლო დაარსდა. 7 აგვისტო : ტურ ჰეიერდალი საკუთარ რაფტზე 101 დღეში ჰკვეთს წყნარ ოკეანეს. დაბად გამოცხადდა ჩოხატაური. 29 ნოემბერი: გაეროს გენერალურმა ასამბლეამ მიიღო 181-ე რეზოლუცია, რომლის თანახმადაც პალესტინაში უნდა ჩამოყალიბებულიყო ორი დამოუკიდებელი სახელმწიფო: ებრაული და არაბულ-პალესტინური. 19 იანვარი: ქალაქად გამოცხადდა რუსთავი. 14 მაისი: ისრაელის სახელმწიფოს დამოუკიდებლობის გამოცხადება. 7 ოქტომბერი : გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკა (გდრ) ჩამოყალიბდა 5 აგვისტო : ეკვადორში მიწისძვრამ 50 ქალაქი დაანგრია და 6000-ზე მეტი ადამიანი იმსხვერპლა.