laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
აპოლო 11

აპოლო 11 (ინგლ. Apollo 11) — პირველი პილოტირებული მისია მთვარისაკენ, რომლის საბოლოო მიზანი მთვარეზე დაჯდომა იყო. ის აგრეთვე იყო მეხუთე პილოტირებული მისია აპოლოს პროექტის ფარგლებში და მესამე მისია მთვარისკენ. გაშვებულ იქნა 1969 წლის 19 ივლისს და მისი ეკიპაჟი იყო: ნილ არმსტრონგი (მეთაური), ედვინ "ბაზ" ოლდრინი (მთავარი კაბინის პილოტი) და მაიკლ კოლინზი (საკომანდო მოდულის პილოტი). 20 ივლისს, არმსტრონგი და ოლდრინი გახდნენ პირველი ადამიანები, რომლებმაც ფეხი დაადგეს სხვა ციურ სხეულზე - მთვარეზე. ამ მისიამ მიაღწია მიზანს, რომელიც პრეზიდენტმა კენედიმ გამოაცხადა 1961 წელს - ადამიანი დამჯდარიყო მთვარეზე და უკან დაბრუნებულიყო მთვარეზე 60-იანი წლების ბოლომდე. ძირითადი ეკიპაჟი ნილ არმსტრონგი (მეთაური) ედვინ "ბაზ" ოლდრინი (მთვარის მოდულის პილოტი) მაიკლ კოლინზი (საკომანდო მოდულის პილოტი) დუბლიორები: ჯეიმზ ლოველი (მეთაური) ბილ ანდერსი (საკომანდო მოდულის პილოტი) ფრედ ჰეიზი (მთვარის მოდულის პილოტი) გაშვება და მთვარეზე დაჯდომა იმის გარდა, რომ ამ გაშვებას დაახლოებით ერთი მილიონი ადამიანი ადევნებდა თვალს უშუალოდ ფლორიდაში არსებულ კოსმოდრომის მიდამოებში , 600 მილიონი ადამიანი უყურებდა ამ ღირსშესანიშნავ მოველნას ტელევიზიით, ეს კი თავის დროზე რეკორდი იყო. აშშ-ს იმჟამინდელი პრეზიდენტი ნიქსონი ყოველივე ამას თვალს ადევნებდა თეთრი სახლიდან. აპოლო 11 გაუშვეს რაკეტა-მატარებლით სატურნ V კენედის სახელობის კოსმოდრომიდან, 1969 წლის 16 ივლისს, ადგილობრივი დროით 9 საათზე და 32 წუთზე. იგი დედამიწის ორბიტაზე 12 წუთის შემდეგ გავიდა. ერთნახევარი ორბიტის შემდეგ მესამე საფეხური ჩაირთო და მან ხომალდი მთვარისკენ მიმავალ ტრაექტორიაზე გადაიყვანა. 30 წუთის შემდეგ საკომანდო/სერვის მოდული გამოეყო სატურნ V მესამე საფეხურს და შეუერთდა მთვარის მოდულს. ეს შეერთებული ხომალდი გაფრინდა მთვარისკენ. აპოლო 11 მთვარესთან 19 ივლისს მიფრინდა და ჩართო სამუხრუჭე ძრავა, რომ მთვარის ირგვლივ ორბიტაზე გასულიყო. შემდეგი რამდენიმე წრის დროს, როცა ხომალდი მთვარის ირგვლივ დაფრინავდა, ეკიპაჟი დასაჯდომ ადგილს ათვალიერებდა. დასაჯდომ ადგილად აირჩიეს ”სიმშვიდის ზღვასთან” (Mare Tranquillitatis) 20 კილომეტრში არსებული კრატერი საბინე, რადგან იგი ბრტყელი და მოსახერხებელი იყო , როგორც ეს დაადგინეს უპილოტო ხომალდებმა რეინჯერ-8 და სერვეიორ-5. შემდეგში ასტრონავტები მთვარეს კიდევ 6-ჯერ ესტუმრნენ. ისინი მთვარეზე სპეციალური მთვარემავლით გადაადგილდებოდნენ. აპოლო 11-ის მიერ ჩამოტანილ მთვარის ქვებსა და ქანებს უდიდესი მნიშვნელობა აქვს მთვარისა და დედამიწის შესწავლაში.
ოძისის წმინდა გიორგის ეკლესია

ოძისის წმინდა გიორგის ეკლესია — ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ნოსტეს სამხრეთით, ნასოფლარ ოძისში. ლეკების შემოსევების დროს მოსახლეობა აქედან აყრილა და გადასახლებულა ქსნის ხეობაში. თარიღდება XVII-XVIII საუკუნეებით. ეკლესია სამნავიანი ბაზილიკაა (11,4 X 8,2 მ), ნაგებია დიდი ზომის ნატეხი ქვებით. ისრული თაღებით გადახურული შესასვლელები სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლების დასავლეთ მონაკვეთშია. შუა ნავში, აღმოსავლეთით, ნახევარწრიულ (გარედან შვერილი ხუთგვერდა) აფსიდში ერთი განიერი სარკმელი და სამი მაღალი და განიერი ნიშია, რომლებიც გადახურულია სამკბილა „ტალღოვანი“ თაღით. საკურთხეველში დგას სატრაპეზო ქვა. შუა ნავს კიდევ ორი სარკმელი აქვს სამხრეთით. თითო სარკმელია გვერდის აღმოსავლეთ ბოლოებში. შუა ნავი გვერდის ნავებზე ორჯერ უფრო განიერია და მათგან გამოყოფილია სამ-სამი ისრული თაღით. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 181.
ნოსტეს წმინდა სტეფანეს ეკლესია

ნოსტეს წმინდა სტეფანეს ეკლესია — ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნოსტეში. მდებარეობს სოფლის ჩრდილოეთით, ერთ კილომეტრზე. თარიღდება XVII-XVIII საუკუნეებით. ეკლესია დარბაზულია (6,6 X 5,1 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით. არქიტრავით გადახურული შესასვლელი დასავლეთითაა. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე ერთი სარკმელია. გვერდებზე ორი სწორკუთხა ნიში. კონქი და კამარა შეისრულია. იატაკი ფილებითაა მოგებული. ინტერიერში შემორჩენილია შელესილობის კვალი. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 183.
ისმაილ სამანის პიკი

ისმაილ სამანის პიკი (1932-1962 წლებში სტალინის პიკი; 1962-1998 წლებში კომუნიზმის პიკი; 1998 წლის შემდეგ ისმაილ სამანის პიკი) — მწვერვალი პამირში, მეცნიერებათა აკადემიის ქედზე. ტაჯიკეთის უმაღლესი წერტილი. სიმაღლე 7495 მ. კალთები უმეტესწილად შემოსილია ფირნისა და ყინულის მძლავრი საფრით, რომელთა საერთო ფართობია 136 კმ². დასავლეთით და ჩრდილო-დასავლეთით განლაგებულია პამირის ფირნული პლატო (12X3 კმ). ჩრდილოეთით და ჩრდილო-დასავლეთით ვრცელდება ფორტამბეკის, მოსკვინის, ბივაჩნისა და სხვ. მსხვილი მყინვარები. მწვერვალი პირველად დაიპყრო საბჭოთა ალპინისტმა ევგენი აბალაკოვმა 1933 წლის 9 სექტემბერს. ასვლის დროს დაიღუპა ექსპედიციის ორი წევრი. ასვლა განხორციელდა აღმოსავლეთი მხრიდან. 1986 წლის თებერვალს შესრულდა პირველი ასვლა ზამთარში; მძიმე ბუნებრივი პირობების მიუხედავად, ალპინისტებმა დაიპყრეს მწვერვალი. ყველაზე ურთულესი მარშრუტი გადის სამხრეთ-დასავლეთ კედელზე, ბელიაევის მყინვარიდან. მწვერვალმა ამჟამინდელი სახელი მიიღო სამანიდების დინასტიის ემირის — ისმაილ სამანის (849-907) პატივსაცემად. ისმაილ სამანის პიკი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული) ისმაილ სამანის პიკი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
გრიდონი

გრიდონი — მთა ლეპონტის ალპებში, ბრისაგოს მუნიციპალიტეტის სიახლოვეს; გადაჰყურებს ლაგო-მაჯორეს ტბას. მისი 2 188 მეტრიანი მწვერვალი აღმართულია შვეიცარია–იტალიის საზღვარზე. მწვერვალი ადვილად დასალაშქრია. Gridone on Summitpost Gridone on Hikr 360 Degree Panoramic Video from summit of Gridone
კაიზერეგი

კაიზერეგი (გერმ. Kaiseregg) — მთა ბერნის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს ფრიბურის კანტონში. მისი მწვერვალი, რომელზე ასვლაც ბილიკის საშუალებითაა შესაძლებელი, მდებარეობს ბერნის კანტონთან საზღვრიდან რამდენიმე ასეული მეტრის მოშორებით. მწვერვალისკენ მიმავალი ბილიკი ზამთარში Kaiseregg on Hikr
ცხავერის კვირაცხოვლის ეკლესია

ცხავერის კვირაცხოვლის ეკლესია — ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ ცხავერში. მდებარეობს სოფლის ჩრდილოეთით, 500 მეტრზე. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. ეკლესია დარბაზულია (6,5 X 3,85 მ), ნაგებია ქვიშაქვით და ნატეხი ქვით. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. შემორჩენილია მხოლოდ ნახევარწრიული აფსიდის ჩრდილოეთ მხარე ნიშით და კედლების ქვედა ნაწილი 1-1,5 მეტრის სიმაღლეზე. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 210.
ცხავერის ღვთისმშობლის ეკლესია

ცხავერის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ ცხავერში, სოფლის სამხრეთით ერთ კილომეტრზე, კაჩაანთ უბანში. თარიღდება ფეოდალურ ხანით. ეკლესია დარბაზულია (8,8 X 4,9 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით და ქვიშაქვით. ეკლესიაში შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარი გადახურულია ორი დიდი ქვისგან შემდგარი არქიტრავით, რომელზეც, შიგნით და გარეთ, ტიმპანია ამოკვეთილი. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია, მის გვერდებზე - თითო სწორკუთხა ნიში. სამხრეთ ფასადზე კარის ტიმპანი და კუთხეები მწვანე ტუფისაა. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 210.
განტრიში

განტრიში (გერმ. Gantrisch) — მთა ჩრდილო–დასავლეთ ბერნის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს ბერნის კანტონში, ზიმენტალისა და აარის ხეობებს შორის. აღმართულია გურნიგელის უღელტეხილის სიახლოვეს, საიდანაც მისი მწვერვალისკენ მიემართება ბილიკი. Gantrisch on Hikr
ლე-გრამონი

ლე-გრამონი (ფრანგ. Le Grammont) — მთა შაბლეს ალპებში, შვეიცარიაში, ლე-ბუვერეს კომუნის სიახლოვეს, ვალეს კანტონში. ზღვის დონიდან 2 172 მ სიმაღლით, იგი ერთ–ერთი უმაღლესი მწვერვალია, რომელიც ჟენევის ტბას გადაჰყურებს. მწვერვალისკენ მიემართება რამდენიმე განსხვავებული ბილიკი, ძირითადად სამხრეთ კალთაზე. Le Grammont
ფირსტი (გრინდელვალდი)

ფირსტი (გერმ. First) — შვარცჰორნის მთის ქვედა მწვერვალი ბერნის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 166 მეტრზე. Cable car website დაარქივებული 2010-02-16 საიტზე Wayback Machine. List of mountains above 2000 m in Switzerland with coordinates დაარქივებული 2009-01-29 საიტზე Wayback Machine.
პუანტ-დე-ლ’ო

პუანტ-დე-ლ’ო (ფრანგ. Pointe de l'Au) — მთა შაბლეს ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს ვალეს კანტონში; გადაჰყურებს შამპერის მუნიციპალიტეტს. Pointe de l'Au on Hikr
მანერჰაიმის ხაზი

მანერჰაიმის ხაზი — ფინეთის ყოფილი სასაზღვრო სიმაგრეების სისტემა კარელიის ყელზე. სახელი ეწოდა ფინელი მარშლის გუსტავ მანერჰაიმის სახელის მიხედვით. ააგეს 1927-1939 წლებში. სიგანე ფრონტის გასწვრივ 135 კმ. სიღრმე 95 კმ-მდე. შედგებოდა უზრუნველყოფის (სიღრმე 15-60 კმ), მთავარი (სიღრმე 7-10 კმ), მეორე და ზურგის (ვიბორგის) თავდაცვითი ზოლებისაგან. შედიოდა 2 ათასზე მეტი ხანგამძლე და ძელმიწური საცეცხლო ნაგებობა, რომლებიც გაერთიანებულნი იყვნენ საყრდენ პუნქტებად, ეს უკანასკნელნი კი - წინააღმდეგობის კვანძებად. საყრდენ პუნქტებს იცავდნენ მუდმივი გარნიზონები. შუალედებს ავსებდა საველე ჯარების პოზიციები. უზრუნველყოფის ზოლში 220 კმ-ზე 12-45 მწკრივად გადაჭიმული იყო მავთულღობე, 200 კმ-ზე - ხერგილები, 80 კმ-ზე 12-მწკრივად - გრანიტის ბოწკინტები, ტანკსაწინააღმდეგო დანაღმული თხრილები. მანერჰაიმის ხაზი საბჭოთა ჯარებმა გაარღვიეს სსრკ-ფინეთის ომის (1939-1940 წწ.) დროს და ნაგებობათა უმეტესობა მოსპეს. მეორე მსოფლიო ომის დროს (1939-1945 წწ.), 1944 წელს საბჭოთა ჯარებმა კვლავ გაარღვიეს ფინელთა მიერ ნაწილობრივ აღდგენილი მანერჰაიმის ხაზი და მთლიანად გაანადგურეს მისი ყველა თავდაცვითი ნაგებობა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 407-408.
მარანი

მარანი, საღვინე სახლი — ღვინის დასაყენებელი და შესანახი ნაგებობა. ხალხურმა ტრადიციამ საქართველოში დღემდე შემოინახა 2 სახის მარანი: დახურული და ღია. დახურული მარანი უპირატესად აღმოსავლეთ საქართველოშია გავრცელებული. საღვინე ქვევრები მარანშივეა ჩაფლული. აქვეა მეღვინეობის ინვენტარიც, წურავენ ყურძენს, აყენებენ და ინახავენ ღვინოს. ამგავრი მარანი კარგადაა შეხამებული აღმოსავლეთ საქართველოს ბუნებრივ პირობებთან: შენობა იფარავს ღვინოს ზამთარში ყინვისაგან, ზაფხულში - სიცხისაგან. ქართლ-კახური მარანი მოქცეულია საცხოვრებლის კომპლექსში - ორსართულიანი ქვიტკირის სახლების პირველ სართულზე. ძველად ქართლში დარბაზული სახლის ერთ-ერთ კომპონენტს ხშირად მარანი შეადგენდა. მარნიანი დარბაზული სახლები ქვემო ქართლში, თრიალეთში და მესხეთ-ჯავახეთში დღემდეა შემორჩენილი. ურბნისის ტერიტორიაზე მრავლადაა გათხრილი VI-VIII საუკუნეების ალიზით ნაგები, ბანიანი სახლები, რომლებსაც უშუალოდ ებმის მარნები. ქართლ-კახეთში ტრადიციული მარანი გამოირჩევა კედლის ლამაზი წყობით, წინა მხრიდან კედლებში ჩაყოლებული აგურის ჯვრებითა და ზოლებით, თაღიანი შესასვლელითა და მასიური ორფრთიანი კარით. მარანს 2 ნაწილად ყოფს თაღებიანი კედელი ან მდიდრულად მოჩუქურთმებული ბალიშიანი დედაბოძი. მარნის უკანა ნაწილში ყურძნის დასაწური განყოფილებაა. კედელთან მთელს სიგრძეზე მიშენებულია ქვიტკირის საწნახელი, ჩვეულებრივ ორგანყოფილებიანი. ღია მარანი ძირითადად დასავლეთ საქართველოსათვისაა დამახასიათებელი. მარნის წინ, ღია ცის ქვეშ, მიწაში ჩაყრილია ქვევრები, შემოკავებულია შქმერის ღობით და დაჩრდილულია ვაზის ტალავერით ან კომშის ხეებით. ღია მარანი შეგუებულია დასავლეთ საქართველოს ჰავისა და ნიადაგის ჭარბტენიანობას. აქ დახურულ მარანში ღვინის შენახვა საზიანოცაა. მარნის ცალკეულ კუთხეებში სრულდებოდა რიტუალები და წეს-ჩვეულებანი. დასავლეთ საქართველოს მხოლოდ მთიან მხარეებში გვხვდება დახურული ჭურ-მარანი. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მარანი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 427-428.
მარგიანე

მარგიანე — ძველი ოლქი შუა აზიაში, მდინარე მურღაბის დინების გასწვრივ, ახლანდელი თურქმენეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთ და ავღანეთის ჩრდილოეთით. პირველად იხსენიება „ავესტაში“ და ბეჰისთუნის წარწერაში. მარგიანეს დედაქალაქი ძველი მარვის რაიონში იყო. ძვ. წ. 522 წელს მოხდა აჯანყება აქემენიდთა წინააღმდეგ, რომელიც ჩაახშო დარიოს I-მა (ძვ. წ. 521 წელი). მოგვიანებით მარგიანე შედიოდა ჯერ ალექსანდრე მაკედონელის, მერე სელევკიდების დაბოლოს პართიის სახელმწიფოში. მარგიანე განიცდიდა ელინისტური და ბუდიზმის კულტურის გავლენას. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 430.
მარდონიოსი

მარდონიოსი — სპარსელი მხედართმთავარი. დარიოს I-ის დისწული, ცოლის ძმა და სიძე. ძვ. წ. 492 წელს სპარსეთის არმიისა და ფლოტის ლაშქრობას მეთაურობდა საბერძნეთში. ხელახლა დაიმორჩილა სამხრეთ თრაკია, მაკედონია და კ. თასოსი. ძვ. წ. 480 წელს მონაწილეობდა ქსერქსეს ლაშქრობაში; სალამინის ბრძოლისა და ქსერქსეს უკან დახევის შემდეგ ჯარის ნაწილით საბერძნეთში დარჩა; ძვ. წ. 479 წელს ათენი მოაოხრა, პლატეის ბრძოლაში დამარცხდა და მოკლეს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 431.
მარი

მარი — უძველესი ქალაქ-სახელმწიფო ჩრდილოეთ მესოპოტამიაში, მდინარე ევფრატის შუა დინებაზე, ახლანდელი თერ-ჰარირის ტერიტორიაზე (სირია-ერაყის საზღვარი). ქალაქი დაარსდა ძვ. წ. XXVIII საუკუნის დასაწყისში. თავდაპირველად დასახლებული იყო ხურიტული მოდგმის ტომებით, რომელთა ასიმილაცია ძვ. წ. III ათასწლეულში მოახდინეს დასავლეთიდან შემოსულმა სემიტებმა. დაახლ. ძვ. წ. 2570 წელს გამეფდა სემიტური დინასტიის პირველი წარმომადგენელი ილიშერი. ძვ. წ. XXIV საუკუნეში მარი დაიპყრო აქადის მეფე სარგონ დიდმა. ურის III დინასტიის ეპოქაში (ძვ. წ. 2132-2024 წწ.) მარის სამეფოს განაგებდნენ შუმერის მეფეთა მიერ დანიშნული მოხელეები. ძვ. წ. XX საუკუნეში ტახტზე ავიდა აქ გაბატონებული ამორეული მოდგმის ტომების წარმომადგენელი იაგიდლიმი, რომელიც მარის სამეფოს დამაარსებლად იწოდებოდა, ძვ. წ. XVIII საუკუნის დასაწყისში გამეფდა უკვე სხვა დინასტიის წარმომადგენელი იახდუნლიმი, რომელიც დაახლ. ძვ. წ. 1790 წელს დაამარცხა ასურეთის მეფე შამშიადად I-მა და მის მაგივრად თავისი შვილი იასმახადადი გაამეფა. 10 წლის შემდეგ მას აუჯანყდა ადგილობრივი დინასტიის წარმომადგენელი ზიმრილიმი, რომელმაც ბაბილონის მეფის ხამურაბის დახმარებით დაიბრუნა ტახტი. მისი მეფობის დროს (ძვ. წ. 1781-1757 წწ.) მარი გაძლიერდა, ფართო დიპლომატიური და ეკონომიკური ურთიერთობა დაამყარა დასავლეთით სირიის, ხოლო აღმოსავლეთით ეშნუნასა და ელამის გამგებლებთან. მარის საგარეო ვაჭრობის სფერო ხმელთაშუა ზღვის სანაპირომდე ვრცელდებოდა. შემდეგ ზიმრილიმსა და ხამურაბს შორის ურთიერთობა დაიძაბა, რითაც ისარგებლა ხამურაბიმ და ძვ. წ. 1758 წელს დაიპყრო მარი და მისი მოკავშირე ოლქები. ამის შემდეგ მარიმ საბოლოოდ დაკარგა მნიშვნელობა. მარის არქეოლოგიური შესწავლა 1933 წლიდან დაიწყო საფრანგეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ ანდრე პაროს ხელმძღვანელობით. გამოავლინეს ძვ. წ. III-II ათასწლეულის დასაწყისის ტაძრებისა და მეფე ზიმრილიმის ალიზის სასახლის ნანგრევები (260-მდე ოთახი და რამდენიმე შიდა ეზო). ნაპოვნია საბჭდავები, ქვის ქანდაკებები, ბრინჯაოს ლომის ფიგურები; აქვე აღმოჩნდა კარგად დაცული სამეფო არქივი (20 ათასზე მეტი ლურსმული დოკუმენტი), სადაც წარმოდგენილია ძვირფასი მასალა მარის სამეფოს სოციალურ-ეკონომიკური და პოლიტიკური ცხოვრების შესახებ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 438-439.
ტაქსი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტაქსი შეიძლება იყოს: ტაქსი — საზოგადოებრივი ტრანსპორტის საშუალება ტაქსი (ჯგუფი) — მუსიკალური ჯგუფი ტაქსი (ალბომი) — ჯგუფ ტაქსის სტუდიური ალბომი
ცხავერის წმინდა გიორგის ეკლესია

ცხავერის წმინდა გიორგის ეკლესია — ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ ცხავერში. მდებარეობს სოფლის ცენტრში, სასაფლაოზე. ეკლესიის სამხრეთ ფასადზე ქვიშაქვის ფილაზე წარწერისა და ერთ-ერთ საფლავის ქვის წარწერის თანახმად, ეკლესია აგებულია 1898 წელს ვინმე თომა შალვას ძე ქარქუსაშვილის ხარჯებით. შეკეთებულია 1944 წელს. ეკლესია დარბაზულია (7,45 X 3,8 მ), ნაგებია ქვიშაქვით, გამოყენებულია რიყისა და ნატეხი ქვაც. არქიტრავით გადახურული შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია. აფსიდის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია, მის მარცხნივ - სწორკუთხა ნიში. დარბაზის გრძივი კედლების აღმოსავლეთ ნაწილში ნატეხი ქვით გადახურული თითო სწორკუთხა სარკმელია. სატრიუმფო თაღი ტუფის მარტივ კაპიტელებს ეყრდნობა. გადახურვა კამაროვანია. ეკლესიის კედლებზე შემორჩენილია მოხატულობის ფრაგმენტები. ფასადები სადაა. სახურავი ორფერდაა, გადახურულია კრამიტით. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 210.
სენუსი

სენუსი ან სანუსი (არაბ. السنوسية) — მუსლიმანური პოლიტიკურ-რელიგიური ორდენი ლიბიასა და სუდანში. სენუსი მექაში 1837 წელს დიდმა სენუსმა სეიდმა მუჰამად იბნ ალი ას-სენუსმა დააარსა. სენუსის მისანი იყო ისლამის როგორც სულიერი თვალსაზრისით გაძლიერება ასევე მისი პოლიტიკურ ცხოვრებაში ჩართვა. სენუსი 1902-1913 წლებში ებრძოდა როგორც საჰარაში ფრანგული ექსპანსიას ასევე 1911 წელს ლიბიაში იტალიური კოლონიზაციას. პირველი მსოფლიო ომის დროს სენუსი ებრძოდა ბრიტანეთს ეგვიპტესა და სუდანში. 1951 წელს სენუსის დამფუძნებლის შვილიშვილი იდრის I გახდა ლიბიის მეფე. 1969 წელს იდრის პირველი ჩამოაგდო მუამარ კადაფიმ. აჰმედ ალ-სენუსი ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: სენუსი E. E. Evans-Pritchard, The Sanusi of Cyrenaica (1949, repr. 1963) N. A. Ziadeh, Sanusiyah (1958, repr. 1983). Bianci, Steven, ''Libya: Current Issues and Historical Background New York: Nova Science Publishers, INc, 2003 L. Rinn, Marabouts et Khouan, a good historical account up to the year 1884 0. Depont and X. Coppolani, Les Confrèries religieuses musulmanes (Algiers, 1897)
მარკო მარკიონი

მარკო მარკიონი (იტალ. Marco Marchionni; დ. 22 ივლისი, 1980, მონტეროტონდო, იტალია) — იტალიელი ფეხბურთელი, რომელიც ამჟამად თამაშობს სერია ა-ს კლუბ პარმაში. მარკომ კარიერა მონტეროტონდოში დაიწყო, თუმცა მალევე ემპოლიში გადავიდა, სადაც 3 კარგი სეზონი ჩაატარა და მაგის ფონზე, იგი მალევე უფრო დიდ გუნდში პარმაში გადავიდა, თუმცა ერთი სეზონის შემდეგ იგი იჯარით პიაჩენცაში გაუშვეს, სადაც მან ბრწყინვალედ გაატარა ნახევარი სეზონი და იგი ისევ ემილია-რომანიას კლუბში დააბრუნეს. 2003/04 წელს მარკო პარმას ძირითადი ფეხბურთელი გახდა, მაშინ კლუბის მთავარი მწვრთნელი კი ჩეზარე პრანდელი იყო, ვის ხელშიც მარკო ბრწყინვალედ თამაშობდა და ეს სეზონი მისთვის საუცხოო იყო, მან 35 მატჩი ჩაატარა და 6 გოლი გაიტანა. ამავე წელს იგი იტალიის ნაკრებშიც იქნა გამოძახებული. შემდეგი 2 სეზონიც ბრწყინვალედ ჩაატარა მარკომ პარმაში და მისი ყურადღება მალევე ტურინულმა იუვენტუსმა მიიპყრო და მარკოც 2006 წლის ზაფხულს ტურინს შეუერთდა. 2006/07 სეზონში მარკო იუვენტუსთან ერთად სერია ბ-ში თამაშობდა, საიდანაც მან ისევე მიიღო მიწვევა იტალიის ნაკრებში. შემდეგი სეზონი არც ისე კარგი გამოდგა მარკოსთვის, მართალია უკვე სერია ა-ში, თუმცა ტრავმების გამო დიდი ნაწილი მაინც გაუცდა. საბოლოოდ კი მხოლოდ 11 მატჩი ჩაატარა ტურინულ კლუბში და ერთი გოლი გაიტანა. 2008/09 სეზონი მარკო იუვეში ძირითადი ვინგერი იყო, რადგან მაურო კამორანეზიმ ტრავმა მიიღო. მან ძალიან კარგად გაართვა თავის საქმეს თავი და ერთ-ერთი გამორჩეული იყო, განსაკუთრებით რომასთან ჩატარებულ მატჩში, სადაც გოლიც გაიტანა. სეზონის ბოლოს მარკო ფლორენციულ ფიორენტინაში გადავიდა, სადაც მისთვის კარგად ნაცნობი მწვრთნელი ჩეზარე პრანდელი დახვდა. სადებიუტო გოლი მან ჯენოას კარში გაიტანა. ფლორენციაში მარკომ 3 ნორმალური სეზონი გაატარა და კლუბისთვის ერთ-ერთი წამყვანი ფეხბურთელიც იყო. 2012 წლის ზაფხულს მარკო თავისუფალი აგენტის სტატუსით ემილია-რომანია-ში დაბრუნდა, კერძოდ კი ისევ პარმაში, თუმცა მას იმედი აქვს რომ ოდესღაც თავისი საყვრელი კლუბის რომის ლაციოს ფორმასაც ჩაიცმევს, მას არაერთხელ უთქვამს რომ ოცნებობს ლაციოში თამაშს. მარკო U21-თან ერთად 2002 წელს ევროპის ჩემპიონატის მონაწილე იყო მატეო ბრიგისთან, ანდრეა პირლოსთან და მანუელე ბლაზისთან ერთად. 2003 წელს კი უკვე დიდ გუნდთან ერთად იყო, მისი დებიუტი კი პოლონეთის ნაკრებთან შედგა ამხანაგურ მატჩში. კოპა იტალია (2002) სტატისტიკა football.it-ზე
კუფრა

კუფრა (არაბ. الكفرة) — დეპრესია და ოაზისების ჯგუფი სამხრეთ-აღმოსავლეთ ლიბიაში, კუფრის რაიონში. ელიფსური ფორმისაა, წაგრძელებულია ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან სამხრეთ-დასავლეთისაკენ. ფართობი 8793 კმ². 2012 წლისათვის კუფრაში ცხოვრობდა 40,000 ადამიანი. ესაზღვრება ბორცვნალი ტერიტორია, რომლის სიმაღლე 100 მ აღწევს. ნიადაგი წარმოდგენილია მოწითალო ფერის მერგელებითა და ქვიშებით. არის მარილიანი ტბები და დამშრალი მლაშობები. ადგილობრივ მოსახლეობას მოჰყავს ფინიკის პალმა, მარცვლოვნები და ბოსტნეული. სახელწოდება კუფრა მომდინარეობს არაბული კაფირისაგან. მთავარი დასახლებული პუნქტია ელ-ჯაუფი. ჩრდილოეთით არის სოფელი ელ-ტაგი. წარმოადგენს მუსლიმან-სენუსიტების მნიშვნელოვან რელიგიურ ცენტრს. 1970-იან წლებში განხორციელდა რამდენიმე მსხვილი საირიგაციო პროექტი. Grüne Flecken in der Wüste Das Kufra-Projekt in Libyen (გერმანული) Die Kufra-Oase დაარქივებული 2013-05-30 საიტზე Wayback Machine. (გერმანული) ↑ 1.0 1.1 1.2 Bertarelli (1929), p. 514.
რაშიდა

რაშიდა — სოფელი და ოაზისი ჩრდილო-აღმოსავლეთ ლიბიაში, ჯალუს ოაზისების ჯგუფში. მდებარეობს უდაბნო ტერიტორიაზე, ელ-ვახატის რაიონში, ქალაქ ჯალუდან სამხრეთ-დასავლეთით 3,7 კილომეტრში. 1951 წლისათვის სოფელში ცხოვრობდა 600 ადამიანი. ↑ Rāshidah (Approved)[მკვდარი ბმული] ↑ Walton, Kenneth (1952) "The Aberdeen University Expedition to Cyrenaica, 1951: Part 2: The oasis of Jalo" Scottish Geographical Magazine 68(3): pp. 110–119, page 118
მაატინ-ელ-სარა

მაატინ-ელ-სარა — ოაზისი სამხრეთ-აღმოსავლეთ ლიბიაში, კუფრის რაიონში. მდებარეობს ლიბიის უდაბნოში, კუფრიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 322 კილომეტრში. სიახლოვეს მდებარეობს მაატინ-ელ-სარის სამხედრო ავიაბაზა. Libya Google Satellite Maps (ინგლისური)
ჯიხარა

ჯიხარა (არაბ. إجخرة) — ოაზისი ჩრდილო-აღმოსავლეთ ლიბიაში, ელ-ვახატის რაიონში. მდებარეობს უდაბნო ტერიტორიაზე, კირენაიკაში. 2007 წლამდე მიეკუთვნებოდა აჯდაბიის რაიონს. 2006 წლის აღწერის მონაცემებით ჯიხარაში ცხოვრობდა 4,117 ადამიანი. ↑ Maplandia world gazetteer ↑ Amraja M. el Khajkhaj, "Noumou al Mudon as Sagheera fi Libia", Dar as Saqia, Benghazi-2008, p. 121.
ძაღლისებრნი

ძაღლისებრნი (ლათ. Canidae) — ძუძუმწოვრების ოჯახი მტაცებელების რიგისა. მათი სხეულის სიგრძე 40 (ფენეკი) — 160 სმ (მგელი), შესაბამისად მასა 2-80 კგ აღწევს. აქვთ მეტნაკლებად წაწვეტებული დინგი, დაცქვეტილი ყურები, გრძელი და ფუნთუშა კუდი, მეტნაწილად რბილი და ფუნთუშა ბალანი, წინა თათებზე 5-5 (გამონაკლისია აფთრისებრი ძაღლი, რომელსაც 4-4 თითი აქვს), ხოლო უკანაზე — 4-4 თითი, მაგარი და რბილი ბრჭყალები. ცნობილია 15-მდე გვარი. საქართველოში გვხვდება 4 სახეობა: მგელი, მელა, ტურა და ენოტისებრი ძაღლი (აკლიმატიზებულია). გავრცელებული არიან ყველგან გარდა ანტარქტიდისა, ახალი ზელანდიისა, მადაგასკარისა, სულავესისა და ზოგიერთი სხვა ოკეანური კუნძულისა. იკვებებიან ცხოველებით (ზოგი მცენარეულობითაც). მრავლდებიან წელიწადში ერთხელ. შობენ 1-1 უსუსურ ლეკვს. ძაღლისებრთა უმრავლესობას ძვირფასი ბეწვი აქვს. ბევრ მათგანს სარგებლობა მოაქვს თაგვისებრი მღრღნელების განადგურებით. ზოგიერთი (მგელი და სხვ.) ზიანს აყენებს სახალხო მეურნეობას შინაური ცხოველების განადგურებით. African Wild Dog Conservancy ჯანაშვილი ა., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 265.
Winston

Winston (ქართ. ვინსტონი) — სიგარეტი, რომელსაც აწარმოებს კომპანია R. J. Reynolds Tobacco Company ან მისი ახალი შვილობილი RJR Nabisco და მასთან არსებული სხვა კომპანიები. ბრენდი 1954 წელს შეიქმნა და სულ მალე გახდა საუკეთესოდ გაყიდვადი სიგარეტი აშშ–ში. 1966–დან 1972 წლამდე მას ბაზარზე პირველი ადგილი ეკავა, რაც უპირველესად მარკეტინგულად წარმატებული სლოგანის — „ვინსტონს იმაზე კარგი გემო აქვს, ვიდრე სიგარეტს შეუძლია ჰქონდეს“ — დამსახურება იყო. 2005 წლის ეროვნული ანგარიშის მიხედვით, ვინსტონს საბაზრო ღირებულების თვალსაზრისით მეექვსე ადგილი ეკავა სიგარეტ კულთან ერთად. ვინსტონი ასევე ცნობილია თავის ბოლოდროინდელი პრეტენზიით — „დანამატების გარეშე“, თუმცა იქვეა მეორე გამაფრთხილებელი წარწერა, რომ „დანამატების არარსებობა არ ნიშნავს უსაფრთხო სიგარეტს“. R.J. Reynolds ასპონსორებდა პოპულარულ სატელევიზიო ანიმაციურ ფილმ ფლინტსტოუნების პირველ ორ სეზონს (1960-1961). მთავარი პერსონაჟენი — ფრედ ფლინტსტოუნი და ბარნი რაბლი სარეკლამო ჭრებში ასევე ჩნდებოდნენ და საუბრობდნენ ვინსტონის მოწევაზე. მესამე სეზონში, ფლინტსტოუნები უფრო ბავშვებზე ორიენტირებული გახდა და შედეგად, R. J. Reynolds–ის სპონსორობა Welch's–ის წვენებმა ჩაანაცვლა. 1980–იან წლებში, ვინსტონი ყველაზე პოპულარული ბრენდი გახდა პუერტო-რიკოში, რისი მიზეზიც ალბათ მათი მარკეტინგი იყო: "Winston y Puerto Rico: No hay nada mejor" (ვინსტონი და პუერტო-რიკო: არაფერია სხვა უკეთესი), ასევე კულტურული ურთიერთობა "salsa sensual"–თან და "salsa erotica"–ს მოძრაობასთან. 1971-2001 წლებში ვინსტონი აფინანსებდა NHRA დოღს. 1972-2003 წლებში ვინსტონი ავტოშეჯიბრ NASCAR–ს გენერალური სპონსორი იყო, დაწესებული იყო ვინსტონის თასი, მაგრამ კომპანია სპორტს საბოლოოდ ჩამშორდა Master Settlement Agreement–ის ხელშეკრულების გამო. მას შემდეგ, რაც 2008 წელს ვინსტონმა შეფუთვის სტილი შეიცვალა, კოლოფიდან მოიხსნა წარწერა „დანამატების გარეშე“. 2010 წელს, თამბაქოს პროდუქტების რეგულაციების მოთხოვნის შესაბამისად, ბრენდის აღწერა Winston Lights–ისა და Ultra Lights–თვის კოდირებული ფერის აღწერით. Red (Full Flavor) - Kings, 100's Gold (Lights) - Kings, 100's White (Ultra Lights) - Kings, 100's S2 (discontinued) Red (Full Flavor) - Kings, 100's Blue (Lights) - Kings, 100's Green (Menthol Lights) - Kings, 100's ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: Winston ოფიციალური ვებ-გვერდი დაარქივებული 2017-04-26 საიტზე Wayback Machine. Retro Winston commercial 1960s "Flintstones selling cigarettes" დაარქივებული 2012-03-05 საიტზე Wayback Machine. Video at TV-Click ↑ R.J. Reynolds Tobacco Company ↑ Examples of the "Winston tastes good like a cigarette should" marketing campaign.. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-07-17. ციტირების თარიღი: 2012-11-27. ↑ cigarette market value ranking.. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-03-02. ციტირების თარიღი: 2012-11-27. ↑ FTC Accepts Settlement of Charges That Ads For Winston "No Additive" Cigarettes Are Deceptive