laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
თხაზე ქორწინების ინციდენტი სუდანში

სამხრეთი სუდანის დედაქალაქი ჯუბას გარეუბან ჰაი მალაკალელმა თხამ სახელად ვარდი ინტერნეტ სივრცეში ყურადღება მიიქცია, მას შემდეგ რაც პატრონმა ადგილობრი მცხოვრები წაასწრო მასთან სექსუალური აქტის დროს. პატრონმა ბოროტმოქმედი გააკავა და სოფლის ხუცესებს დაუძახა. სოფლის ხუცესებმა ბოროტმოქმედს თხაზე ქორწინება, თხის საფასურისა გადახდა და 15 000 დინარის (75 აშშ დოლარი) ოდენობის მზითის გადახდა დააკისრეს. ამბავი პირველად 2006 წლის 24 თებერვალს გამოქვეყნდა BBC-ის საიტზე. ამბავი ერთი წლის შემდეგაც კი BBC-ის ელექტრონული ფოსტით 10 ყველაზე უფრო ხშირად გზავნილ ამბებში შედიოდა. 2007 წლის 3 მაისს თხა ვარდი მოკვდა ცელოფნის პარკის გადაყლაპვის შედეგად. თხას დარჩა ოთხი თვის ბეკეკა. BBC-მ თხას სახუმარო ნეკროლოგი მიუძღვნა თხის სიკვდილი სხვა გამოცემებმაც გააშუქეს მათ შორის The Times-მა, Daily Mail-მა, და Fox News-მა. ქორწინება ადამიანსა და ცხოველს შორის ↑ "Sudanese man forced to marry goat", BBC News, 24 February 2006, accessed 2008-06-01 ↑ "Man forced to marry goat in southern Sudan" დაარქივებული 2009-01-13 საიტზე Wayback Machine. , Juba Post, 25 February 2006 (hosted by Sudan Tribune), accessed 2008-06-01 ↑ Just Kidding, by Adam Curtis, BBC News, 18 September 2006, accessed 2008-06-01 ↑ The goat news story that just won't die by James Silver, The Guardian, 24 April 2007, accessed 2008-06-01 ↑ Sudan's famous goat 'wife' dies, BBC News, 3 May 2007, accessed 2008-06-01 ↑ "Goat, married to man, dies after having first kid in South Sudan" დაარქივებული 2013-07-20 საიტზე Wayback Machine. by Mogga Mark, Juba Post, 5 May 2007 (hosted by Sudan Tribune), accessed 2008-06-01 ↑ R.I.P Sudan's married goat, BBC News, 4 May 2007, accessed 2008-06-01 ↑ Rose the goat ‘wife’ chokes to death on a plastic bag დაარქივებული 2011-05-23 საიტზე Wayback Machine. , Times Online, 4 May 2007, accessed 2008-06-01 ↑ Man widowed after his goat 'wife' chokes to death, Fred Attewill, Daily Mail, 4 May 2007, accessed 2008-06-01 ↑ 'Goat Man' of Sudan Becomes a 'Widower', Fox News, 3 May 2007, accessed 2008-06-01
სექსუალური აქტი თხასა და ადამიანს შორის

სექსუალური აქტი თხასა და ადამიანს შორის არის ზოოფილიის ერთ ერთ შედარებით გავრცელებული სახე. მამრობითი სქესის ზოოფილების 28% აღიარა სექსუალური ლტოლვა თხებისადმი (მეოთხე ადგილი). თუმცა რეალური სექსუალური კონტაქტი ამაზე ნაკლები იყო. მდედრობით ზოოფილებში სექსუალური ლტოლვა თხების მიმართ ძალიან იშვიათია ან არ არსებობს. სუდანური თხაზე ქორწინების ინციდენტი ↑ Andrea M. Beetz. "Human sexual contact with animals".
სუ-30МКИ

სუ-30МКИ (ჰინ. सुखोई-३० एमकेआई, რუს. модернизированный коммерческий индийский, ნატოს კლასიფიკაციით „Flanker-H“) — მრავალფუნქციური საბრძოლო თვითმფრინავი, რომელიც შეიქმნა რუსეთისა და ინდოეთის ერთობლივი მუშაობის შედეგად ინდოეთის სამხედრო-საჰაერო ძალებისათვის. ის წარმოადგენს სუ-30-ის გაუმჯობესებულ ვარიანტს, შეუძლია ნებისმიერ ამინდში ფრენა და გააჩნია შორი მოქმედების არეალი. (2006-06-01) The Encyclopedia of Modern Military Aircraft. London, UK: Amber Books, 2004. ISBN 1-904687-84-9.  Gordon, Yefim. Sukhoi Su-27 Flanker: Air Superiority Fighter. London: Airlife Publishing, 1999. ISBN 1-84037-029-7.  შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „სუ-30МКИ“ ვიკისაწყობში. Su-30 Photo Pool — Flickr Extensive Technical Information about Su-30MKI Core Avionics for Su-30MKI დაარქივებული 2007-02-06 საიტზე Wayback Machine. ↑ Ajay Banerjee (3 August 2014). „Engine rejig to cut Su-30 burnouts“. The Tribune. ციტირების თარიღი: 12 August 2014. ↑ Ajai Shukla (31 December 2014). „Rafale in storm clouds, Parrikar says IAF can make do with Sukhoi-30s“. Business Standard. ციტირების თარიღი: 31 December 2014.
ვან თრი ჰილი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ვან თრი ჰილი შეიძლება აღნიშნავდეს: ვან თრი ჰილი — ქალაქი ავსტრალიაში ვან თრი ჰილი — ვულკანური პიკი და დასახლებული გარეუბანი ოკლენდში, (ახალი ზელანდია) ვან თრი ჰილი — მწვერვალი ლურჯ მთებში, ახალი სამხრეთ უელსი, ავსტრალია ადგილი კუნძულ ჰამილტონზე, ავსტრალიაში ქუთ-თას მთის (ბრისბეინი, ქვინსლანდი, ავსტრალია) ყოფილი სახელწოდება „One tree Hill“ — როკ-ჯგუფ U2-ს სიმღერა „One Tree Hill“ — სათინეიჯერო დრამა, რომელსაც სახელი დაერქვა U2-ს სიმღერის მიხედვით One Tree Hill, Mozilla Firefox 0.9-ის გამოშვების კოდური სახელი
სუ-30МКК

სუ-30МКК (ნატოს კლასიფიკაციით „Flanker-G“) — წარმოადგენს სუ-27-ის მოდიფიკაციას. ის ითვლება სუ-30-ის მოდერნიზებულ ვარიანტად. თვითმფრინავი შეიქმნა რუსეთისა და ჩინეთის ერთობლივი მუშაობით. ეს არის მძიმე კლასის, ყველა ამინდის პირობებში გამოყენებადი, შორი მოქმედების გამანადგურებელი რომელიც ამერიკული F-15E მსგავსია. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: სუ-30МКК Sukhoi Su-30MK Su-30MKM fighter aircraft(Air recognition) დაარქივებული 2014-12-02 საიტზე Wayback Machine.
სუ-33

სუხოი სუ-33 (ნატოს კოდური სახელით „Flanker-D“) გზაგადამჭრელ-გამანადგურებელ სუხოი სუ-27-ის მოდიფიცირებული ვარიანტი ავიამზიდებისათვის. ჰაერი-ჰაერი ტიპის მართვადი რაკეტები 6 x R-27ER/EM/ET (AA-10C Alamo) საშუალო სიშორის ჰაერი-ჰაერის რაკეტები 6 x R-27R/T (AA-10 Alamo) საშუალო სიშორის ჰაერი-ჰაერის რაკეტები 6 x R-73E (AA-11 Archer) ახლო სიშორის ჰაერი-ჰაერის რაკეტები ჰაერი-მიწა ტიპის რაკეტები 6 x ხ-29მ/ტ (AS-14 Kedge) (ლაზერით ან TV სხივით მართვადი ჰაერი-მიწა რაკეტა) 6 x ხ-31ა ხომალდსაწინააღმდეგო მართვადი იარაღი 6 x ხ-31პ (AS-17 Krypton) რადარსაწინააღმდეგო მართვადი იარაღი 2 x ხ-41 ხომალდსაწინააღმდეგო მართვადი იარაღი 6 x ხ-25მტ/მლ (AS-10 Karen) (ლაზერით ან TV სხივით მართვადი ჰაერი-მიწა რაკეტა) 2 x ხ-59მე (AS-18 Kazoo) Marschflugkörper 2 x ხ-25მრ (AS-12 Kegler) რადარსაწინააღმდეგო რაკეტა 2 x ხ-58 (AS-11 Kilter) რადარსაწინააღმდეგო რაკეტა 6 x კაბ-500კრ (ლაზერით ან TV სხივით მართვადი ბომბი) 3 x კაბ-1500ლ (ლაზერით მართვადი ბომბი) 8 x ფაბ-500ტ (500 კგ თავისუფლი ვარდნის ბომბი) 28 x ფაბ-250 (250 კგ თავისუფლი ვარდნის ბომბი) 28 x ფაბ-100 (100 კგ თავისუფლი ვარდნის ბომბი) 4 x ბ-8ვ-20 რაკეტების გამშვები კონტეინერი (20 უმართავი ჰაერი-მიწა რაკეტა ს-8; 80 mm) 4 x ბ-13 რაკეტების გამშვები კონტეინერი (5 უმართავი ჰაერი-მიწა რაკეტა ს-13; 122mm) 4 x ო-25 რაკეტების გამშვები კონტეინერი (1 უმართავი ჰაერი-მიწა რაკეტა ს-25; 340mm) 2 x დამატებითი ავზი ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: Suchoi Su-33 მწარმოებლის საიტი დაარქივებული 2009-10-27 საიტზე Wayback Machine. Su-33 როსობორონექსპორტი დაარქივებული 2006-05-04 საიტზე Wayback Machine.
სუ-35

Cy-35 — რუსეთის ერთ-ერთ თანამედროვე გამანადგურებლად ითვლება, რომელსაც 4++ თაობას მიაკუთვნებენ. რუსი კონსტრუქტორები ირწმუნებიან, რომ ის არაფრით ჩამორჩება მე-5 თაობის ამერიკულ F-22 Raptor-ს , გარდა სტელსის ტექნოლოგიისა. მართლაც Cy-35-ს, F22-ისა თუ F-35-ებისგან განსხვავებით შეიარაღება ფრთებისა და ფიუზელაჟის ქვეშ,პილონებზე ჰკიდია, რაც ზრდის ამ გამანადგურებლის რადიოლოკაციურ შემჩნევედაობას. ვიზუალურად ახალი რუსული Cy-35 სხვა არაფერია, თუ არა 30 წლის საბჭოთა სამხედრო-საჰაერო ძალების შეიარაღებაში მიღებული სუ-27 ტიპის გამანადგურებელი. ↑ Первые Су-35С поставлены ВВС России ru. Take off (12 February 2014). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 12 თებერვალი 2014. ციტირების თარიღი: 17 ივლისი 2015. ↑ Su-35/Su-35S – Flanker-E. Military Russia (25 December 2013). ციტირების თარიღი: 27 January 2013. ↑ „Russian Air Force Received 12 Su-35 Fighter Jets in 2013“. RIA Novosti. ციტირების თარიღი: 25 December 2013. ↑ Russia Arms Air Regiment in Far East With Su-35S Fighter Jets (12 February 2014). ↑ Sukhoi shows off its new super agile fighter. Russia Today (8 July 2008). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 25 აგვისტო 2013. ციტირების თარიღი: 24 August 2013. ↑ „Russian Defense Ministry orders 64 Su-family fighters“. RIA Novosti. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 21 აგვისტო 2009. ციტირების თარიღი: 18 July 2010.
სუ-37

Су-37 — სუხოის საკონსტრუქტორო ბიუროს მიერ შექმნილი ექსპერიმენტული ზემანევრირებადი გამანადგურებელი. თვითმფრინავი შეიქმნა სუ-27-ის ბაზაზე. სუ-37-ს აქვს გაუმჯობესებული საავიაციო ტექნიკა და ცეცხლის მართვის სისტემა. მისი პირველი გაფრენა შედგა 1996 წლის 2 აპრლს. შექმნილია მხოლოდ ორი პროტოტიპი. (2002) „Sukhoi 'Super Flankers'“, Superfighters: The Next Generation of Combat Aircraft. London: AIRtime Publishing. ISBN 1-880588-53-6.  Wilson, Stewart (2000). „Sukhoi Su-35/37“, Combat aircraft: since 1945. Fyshwick, Australia: Aerospace Publications. ISBN 1-875671-50-1.  ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: სუ-37 Su-37 at EnemyForces.com დაარქივებული 2006-10-22 საიტზე Wayback Machine. Su-37 at Russian Military Analysis Su-37 at Airforce-technology.com
ბენედიქტე XVI

ბენედიქტე XVI (ლათ. Benedictus Sextus Decimus), ერისკაცობაში იოზეფ ალოიზ რატცინგერი (გერმ. Joseph Alois Ratzinger) (დ. 16 აპრილი 1927, მარკტლ-ამ-ინი, ბავარია, გერმანია — გ. 31 დეკემბერი, 2022) — რომის პაპი 2005 წლის 19 აპრილიდან 2013 წლის 28 თებერვლამდე, კათოლიკე თეოლოგი. მღვდლად ეკურთხა 1951 წელს. უკვე 31 წლის ასაკში გახდა ფრაიზინგის ფილოსოფიურ-თეოლოგიური უმაღლესი სასწავლებლის პროფესორი. იყო დოგმატიკის პროფესორი ბონის, მიუნსტერის, ტიუბინგენისა და რეგენსბურგის უნივერსიტეტებში. ვატიკანის II მსოფლიო კრების დროს რატცინგერი იყო კიოლნის კარდინალის იოზეფ ფრინგსის მრჩეველი. მისი შედგენილი ტექსტებით, რომელსაც იგი კარდინალის მოხსენებებისთვის ადგენდა, გაითქვა მსოფლიო კრებაზე სახელი. 1977 წელს პავლე VI-ს დანიშნულ იქნა მიუნხენისა და ფრაინზინგის არქიეპისკოპოსად და იმავე წელს მიენიჭა კარდინალის წოდება. 1981 წლიდან პაპად არჩევამდე იყო რწმენის კონგრეგაციის ხელმღვანელი. 2013 წლის 11 თებერვალს პაპმა ბენედიქტე XVI-მ განაცხადა, რომ 28 თებერვალს ტახტიდან გადადგება „გონებრივი და ფიზიკური მდგომარეობის გაუარესების გამო“. 2013 წლის 28 თებერვალს, 20:00 ბენედიქტე XVI გადადგა. 28 თებერვლიდან 13 მარტამდე, ახალი პაპის - ფრანცისკე I-ის - არჩევამდე ვატიკანი იმყოფებოდა ე.წ. „სედე ვაკანტეს“ მდგომარეობაში. გარდაიცვალა 2022 წლის 31 დეკემბერს, 95 წლის ასაკში.საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის პატრიარქმა ილია II-ემ რომის კათოლიკური ეკლესიის პაპ ფრანცისკეს ემერიტუსი პაპის ბენედიქტე XVI-ს გარდაცვალებასთან დაკავშირებით სამძიმრის წერილი გაუგზავნა. გერმანელი პაპების სია ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ბენედიქტე XVI ვატიკანი წმინდა ეპარქია - ოფიციალური საიტი წმინდა ეპარქია – წმინდა მამა – ბენედიქტე XVI - ვატიკაის ოფიციალური საიტი გამგები გული: რეფლექსია სამართლის საფუძვლებზე, მარიამ გაგოშიძის თარგმანი რეგენსბურგის მიმართვა, გერმანულიდან თარგმნა ვაჟა ვარდიძემ ევროპა და მისი უკმაყოფილებანი დაარქივებული 2022-12-31 საიტზე Wayback Machine. , თარგმნა ირაკლი ჯავახიშვილმა შესავალი ქრისტიანობაში, თარგმნა ვაჟა ვარდიძემ ↑ Pope Benedict surprises world, steps down citing frailty დაარქივებული 2013-02-12 საიტზე Wayback Machine. . „Reuters“. ↑ რომის პაპი აპირებს უარი თქვას წმინდა საყდარზე. „რადიო თავისუფლება“. 11.02.2013. ↑ Horowitz, Jason; Povoledo, Elisabetta (31 დეკემბერი, 2022). „Pope Benedict XVI: Updates: Pope Benedict XVI Dies“. The New York Times (ინგლისური). ციტირების თარიღი: 31 დეკემბერი, 2022. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date= და |date=-ში (დახმარება) ↑ catholic.ge
ზურაბ ჭავჭავაძე

ზურაბ ჭავჭავაძე (დ. 5 თებერვალი, 1953, თბილისი — გ. 21 დეკემბერი, 1989) — ქართველი დისიდენტი, 1980-იანი წლების ეროვნული მოძრაობის ერთ-ერთი ლიდერი. ფილოსოფოს ნიკოლოზ ჭავჭავაძის ვაჟი. განათლებით ფილოლოგი, ჭავჭავაძე ხელმძღვანელობდა საქართველოს სსრ მწერალთა კავშირის მხატვრული თარგმანის კოლეგიის რედაქციას. ამავდროულად ჩართული იყო დისიდენტურ მოძრაობაში. 1987 წელს მერაბ კოსტავასა და თამარ ჩხეიძეთან ერთად დააფუძნა საბჭოთა პერიოდის ერთ-ერთი პირველი ეროვნულ-პოლიტიკური ორგანიზაცია „ილია ჭავჭავაძის საზოგადოება“, რომელიც საქართველოს დამოუკიდებლობას, დემოკრატიის იდეალებსა და კაპიტალიზმზე გადასვლას უჭერდა მხარს. 1988 წელს ჭავჭავაძე ამ საზოგადოების მმართველობის წევრი, ხოლო გიორგი ჭანტურიას მომხრეთა („მეოთხე დასი“) განცალკევების შემდეგ ფაქტობრივი ლიდერი გახდა. ჭავჭავაძე შედარებით ზომიერ, ლიბერალურ პოზიციაზე იდგა; დაძაბული ურთიერთობა ჰქონდა ზვიად გამსახურდიასთან და გია ჭანტურიასთან. 1989 წლის 13 ოქტომბერს სოფელ ბორითთან (ხარაგაულის რაიონი) დაშავდა საეჭვო ვითარებაში მომხდარ ავტოკატასტროფაში, რომელსაც ემსხვერპლა მერაბ კოსტავა. ჭავჭავაძე გარდაიცვალა საავადმყოფოში 69-ე დღეს, ოფიციალური დიაგნოზით „A ჰეპატიტი“. დაკრძალულია ყვარელში იოანე ნათლისმცემლის სახელობის ჭავჭავაძეთა საგვარეულო ეკლესიაში. 2018 წლის 16 დეკემბერს საქართველოს პრეზიდენტმა გიორგი მარგველაშვილმა ჭავჭავაძეს ეროვნული გმირის წოდება მიანიჭა. ზურაბ ჭავჭავაძე // „სამშობლო“, თბ., 1 იანვარი, 1990. ზურაბ ჭავჭავაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ზურაბ ჭავჭავაძე ↑ ზურაბ ჭავჭავაძე - ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ მარგველაშვილმა ეროვნული მოძრაობის ლიდერს ზურაბ ჭავჭავაძეს ეროვნული გმირის წოდება მიანიჭა. «ლიბერალი». 16 დეკემბერი, 2018.
მღამიობი

მღამიობი (ლათ. Myotis) — ძუძუმწოვრების გვარი ღამურასებრთა ქვერიგისა. მათი სხეულის სიგრძე 3,5—8 სმ აღწევს. აქვთ მუქი, მურა-ყავისფერი შეფერილობა, გრძელი ყურები, ვიწრო, ბოლოში წაწვეტებული ყურსარქველები. გავრცელებული არიან ყველგან, არქტიკის, ანტარქტიდისა და ზოგიერთი ოკეანის კუნძულების გარდა. გვარში 60-ზე მეტი სახეობაა, რომელთაგან საქართველოში გვხვდება 5. წელიწადში ერთხელ შობენ თითო ნაშიერს. იკვებებიან მწერებით, ზოგიერთი სახეობა — პატარ-პატარა თევზებით და წყლის უხერხემლოებით. ავალიანი რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 236.
მღერა

მღერა — უძველესი ქართული ხალხური ტერმინი, ადრინდელი მნიშვნელობით — თამაშობა, XII საუკუნიდან სიმღერაც. მღერის ორგვარი გაგება მოცემულია ვეფხისტყაოსანში: „ავთანდილ ჯდა მარტო საწოლს, ეცვა ოდენ მართ პერანგი, იმღერდა და იხარებდა, წინა ედგა ერთი ჩანგი“, მაგრამ აქვე, II თავში, მღერა თამაშობის სინონიმია:„მეფესა ესე ამბავი უჩს ვითა მღერა ნარდისა...“ XII საუკუნიდან ამ ტერმინის პირვანდელი მნიშვნელობა მივიწყებულია, თუმცა XVII—XVIII საუკუნეებში მხატვრულ ლიტერატურაში მეტად იშვიათად, მაგრამ მაინც გვხვდება მღერის ძველი მნიშვნელობით გამოყენების შემთხვევა. მაგ., არჩილის „საქართველოს ზნეობანის“ მე-17 სტროფი ასე იწყება: „ჭადრაკის მრერა, ნარდისა და სხვა რაც რამა ყუმარ... ხტომა, ქვის გდება, რკინობა, მოგვერდი, ფანდიც რამ არი...“ ჯავახიშვილი ივ., ქართული მუსიკის ისტორიის ძირითადი საკითხები, თბ., 1938; ჩხიკვაძე გ., ქსე, ტ. 7, გვ. 1984
შიო მღვიმელი (მწერალი)

შიო ილარიონის ძე ქუჩუკაშვილი (ფსევდონიმი შიო მღვიმელი, დ. 12 თებერვალი, 1866, ბრეთი (ქარელის რაიონი) — გ. 29 დეკემბერი, 1933, თბილისი) — ქართველი საბავშვო პოეტი, ქართული საბავშვო მწერლობის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. საქართველოს სსრ დამსახურებული მწერალი (1923). დაიბადა შიო მღვიმელის ხსენების დღეს. „მღვიმელი“ ფსევდონიმად ნიკო ლომოურმა უბოძა („ის ბერიც შენსავით წყნარი იყოო“). 1881 წელს მიაბარეს გორის საოსტატო სემინარიასთნ არსებულ სანიმუშო სკოლაში, სადაც სწავლობდა ვაჟა-ფშაველა და მისი ძმები. 1887 წელს გორის სამოქალაქო სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ თბილისში მუშაობდა ჯერ „ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების“ წიგნის მაღაზიის გამგედ, ხოლო 1909 წლიდან — ქართულ ჟურნალ-გაზეთბის რედაქციებში კორექტორად. მღვიმელის პირველი ლექსი „დილა“ 1885 წელს გაზეთ „დროებაში“ გამოქვეყნდა, პირველი საბავშვო ლექსები — 1887 წელს. 1891 წელს მისი ლექსები ცალკე გამოიცა პატარ-პატარა წიგნებად. 1933 წლის 24 დეკემბერს ცუდადშექნილი მწერალი საავადმყოფოში გადაიყვანეს, სადაც მას მკურნალობდნენ ექიმები პროფესორი ზაქარაია და დოცენტი კონიაშვილი. ტვინში სისსხლის ჩაქცევის გამო მისი გადარჩენა ვერ მოხერხდა. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. დიდუბის პანთეონში მის გვერდით დაკრძალულია მისი მეუღლე — ანა ივანეს ასული ჩივაძე (დ. 1 ივლისი, 1877, სოფ. კავთისხევი (კასპის რაიონი) — გ. 6 თებერვალი, 1975, თბილისი). ყუბანეიშვილი სალ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 237. ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 281, თბ., 1994 შიო მღვიმელის შემოქმედებანი ner.ge - ზე დაარქივებული 2014-01-01 საიტზე Wayback Machine. - "ქართული ლიტერატურის დიდი ბიბლიოთეკა" შიო მღვიმელი შიო მღვიმელის შემოქმედება Allgeo.org-ზე ↑ Library of Congress Authorities — Library of Congress. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q13219454"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q131454"></a> ↑ გაზ. „კომუნისტი“ N1 (2857), 1 იანვარი, 1933
მღვიმის ფაუნა

მღვიმის ფაუნა, სპელეოფაუნა — მღვიმეების, ქანის ნაპრალებისა და ჰიპოგეის (სიცოცხლის მიწისქვეშა არე) სხვა ადგილსამყოფელის ცხოველთა კომპლექსი, რომელსაც შეისწავლის ბიოსპეციოლოგია. მღვიმეებში წლიური (სეზონური) პერიოდულობა არ არის, ამიტომ მთელი წლის განმავლობაში მრავლდებიან. აქ გამეფებული მუდმივი წყვდიადია გამო მღვიმის ცხოველები აქტიურობენ როგორც „დღისით“, ისე „ღამით“. მღვიმის ცხოველების მხედველობის ორგანოები რედუცირებულია, სამაგიეროდ ძლიერ აქვთ განვითარებული შეხებისა და სმენის ორგანოები. უმრავლესობას წაგრძელებული სხეული აქვს. მღვიმის ფაუნას ძირითადად შეადგენენ უხერხემლო ცხოველები, ჩრდილოეთ ამერიკაში მღვიმის თევზი ამბლიოფსისი, ყოფილ იუგოსლავიის მღვიმეებში მცხოვრები პროტეუსი (კუდიანი ამფიბიების რიგისა), საქართველოში ცნობილია 1500-მდე მღვიმე, რომელთაგან ფაუნისტურად გამოკვლეულია მხოლოდ 71. აქ აღსანიშნავია ქუთაისის მახლობელ მღვიმეებში მცხოვრები ენდემური გვერდულა — ქუთაისური ტროგლოკარისი (Troglocaris kutaisiana), მოლუსკი ჰორაცია (Horatia borutzkii) და სხვა. აღწერილია ბოლოფეხიანების (უმდაბლესი მწერების) დღემდე უცნობი ენდემური 17 სახეობა და 1 გვარი — ფსევდაქერონდიტესი (Pseudacherondites) და სხვა. მღვიმეს დროებით თავს აფარებს ბუ, ღამურა (ზოგჯერ დიდი კოლონიების სახით), მგელი, ტურა, მელა, მაჩვი, დათვი, ჯიქი და სხვა. ჯანაშვილი რ., ქსე, ტ. 7, გვ. 237, თბ., 1984
პოლ კრუგმანი

პოლ რობინ კრუგმანი (ინგლ. Paul Krugman; დ. 28 თებერვალი, 1953) — ამერიკელი ეკონომისტი, მწერალი, 2008 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი ეკონიმიკის დარგში; პრინსტონის უნივერსიტეტში ეკონომიკისა და საერთაშორისო ურთიერთობების პროფესორი. პოლ კრუგმანი დაიბადა ლონგ-აილენდზე (ნიუ-იორკი) ებრაელი დევიდისა და ანიტა კრუგმანების ოჯახში. სწავლობდა იელის უნივერსიტეტში; ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი მიიღო მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიის ინსტიტუტში. შემდგომში ასწავლიდა ამავე უნივერსიტეტში, ასევე იელისა და კალიფორნიის უნივერსიტეტებში (ბერკლი), ლონდონის ეკონომიკის სკოლასა და სტენფორდში. ამჟამად პრინსტონის უნივერსიტეტის პროფესორია (2000 წლიდან). პოლ კრუგმანის პუბლიკაციები ინფორმაცია პოლ კრუგმანზე The New York Times-ში პოლ კრუგმანის ნაშრომები და მის შესახებ არსებული პუბლიკაციები დაარქივებული 2013-08-26 საიტზე Wayback Machine. ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 „Paul Krugman“, Encyclopædia Britannica, Encyclopædia Britannica Inc., Jan 20, 2013, http://www.britannica.com/EBchecked/topic/1474708/Paul-Krugman ↑ Deutsche Nationalbibliothek Record #121368033 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a> ↑ Muck Rack — 2009. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q57500196"></a> ↑ https://group30.org/members/bio_current/krugman ↑ https://www.econometricsociety.org/society/organization-and-governance/fellows/current ↑ 6.0 6.1 https://www.nytimes.com/2009/08/09/books/review/Upfront-t.html ↑ 7.00 7.01 7.02 7.03 7.04 7.05 7.06 7.07 7.08 7.09 7.10 7.11 7.12 7.13 7.14 7.15 7.16 7.17 7.18 7.19 7.20 7.21 7.22 7.23 7.24 7.25 7.26 Mathematics Genealogy Project — 1997. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q829984"></a>
მღიერულასებრნი

მღიერულასებრნი, დათუნელასებრნი (ლათ. Arctiidae) — პეპლების ოჯახი. მათი ფრთების შლილი ჩვეულებრივ 3-8 სმ აღწევს. მუხლუხი დაფარულია ბუსუსით. ნაირჭამია მწერებია, იკვებებიან ბალახოვანი მცენარეების ფოთლებით ან მღიერებით. იზამთრებენ მუხლუხები, იშვიათად ჭუპრები. ოჯახში 5000-მდე სახეობაა. მოიპოვებიან მთელ მსოფლიოში. საქართველოში გავრცელებულია 60-მდე სახეობა. ზოგი მღიერულასებრნი მავნებელია — აზიანებს ტყის, ბაღისა და საძოვრის მცენარეებს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 237.
იოანე პავლე I

იოანე პავლე I (ლათ. Ioannes Paulus Primus) ერისკაცობაში ალბინო ლუჩანი (იტალ. Albino Luciani); დ. 17 ოქტომბერი 1912, ფორნო-დი-კანალე, ვენეტო, იტალია — გ. 28 სექტემბერი 1978, ვატიკანი) — რომის პაპი 1978 წლის 26 აგვისტოდან 28 სექტემბრამდე. იქიდან გამომდინარე, რომ ის სულ 33 დღის მანძილზე იყო პაპის ტახტზე და იმავე წელს გარდაიცვალა, რომელშიც პაპად აირჩიეს, 1978 წელი ისტორიაში შევიდა „სამი პაპის წლის“ სახელწოდებით. Cornwell, John (1989). A Thief in the Night: the Death of Pope John Paul I. London: Viking. ISBN 0-670-82387-2 Gurwin, Larry (1983). The Calvi Affair: Death of a Banker. London: Pan Books, 1984, cop. 1983. xiii, 251 p. + [8] p. of b&w photos. ISBN 0-330-28540-8; alternative ISBN on back cover, 0-330-28338-3
წარჩე

წარჩე — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გალის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სამურზაყანოს დაბლობზე, მდინარეების ოქუმისა და წარჩეს ხეობებში, გალიდან 17 კმ. მანძილზე. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. სახელწოდება მეგრულია და ნიშნავს თეთრ წყალს.ასეთი სახელი პირველად უნდა დარქმეოდა მდინარეს, შემდეგ კი მის მიხედვით - სოფელს. სოფელი წარჩე, რომლის სახელი უნდა მომდინარეობდეს მეგრული სიტყვიდან «წყარ»-წყალი, «ჩე»- თეთრი= თეთრი წყალი. წარჩე დასახელებულია ძველ წყაროებში. ფლავიუს არიანე ახსენებს მდინარე «ტარსურას», რომლის სანაპიროზე არის ქალაქი «ტარშენ». არქანჯელო ლამბერტი XVII საუკუნეში წერდა, რომ ხეთის იქით არის ოქუმი, რომელიც ჩაუდის ტარშენს. ცხადია, «ტარშენ» იგივე წარჩეა და უცხოელები ასე გამოთქვამდნენ მის სახელს. 1654 წლის «კოლხეთის ანუ სამეგრელოს რუკაზე» დასახელებულია წარჩე. სოფელში შემორჩენილი ძველი არქიტექტურული ძეგლების ნაშთები მიუთითებენ, რომ წარჩე ჩრდილო დასავლეთ საქართველოში თავის დროზე მნიშვნელოვან პოლიტიკურ და კულტურულ კერას წარმოადგენდა. მხარეთმცოდნე ნ. შონიას გადმოცემით, წარჩეში 23 ისტორიული ძეგლია, მათ შორის, ნათლისღების სახელობის ეკლესია, წარჩეს «ფიჭერისთეს» მოგუმბათებული ეკლესია, «მაფაშ ოხუამეს» ორი ეკლესია. ძველად აქვე ყოფილა ოთხი წიგნსაცავი. დღეს ამ წიგნსაცავებიდან არაფერია შემორჩენილი. წარჩეში დგას XIII-XIV საუკუნეების ხუროთმოძღვრული კომპლექსი «მაფაშ ოხუამე» — მეფის ეკლესია». კომპლექსში შედის ორი ეკლესია, გალავანი და კარიბჭის ნაშთი. «მაფაშ ოხუამეს» ერთ-ერთი დარბაზული ეკლესიის გათხრებისას აღმოჩნდა ადგილობრივ დიდებულთა ფრესკები. აღნიშნული არქიტექტურული ძეგლი შეისწავლა ხელოვნებათმცოდნე ლ. შერვაშიძემ და ვარაუდით XV საუკუნით დაათარიღა. წარჩეს ეკლესიები XVII საუკუნეში განუახლებია სამეგრელოს მთავარს ლევან II დადიანს (1611-1657). ერთ-ერთი ეკლესიის გათხრების დროს წარჩეს ეკლესიაში აღმოჩნდა ეგუტერი, რომელზეც ამოკვეთილია ძველი ქართული ნუსხური წარწერა, ვინმე ფაშაძის მოხსენიებით. საგულისხმოა, რომ წარჩეს მახლობლად ერთ-ერთ მთას ადგილობრივი მოსახლეობა ფაშაძის მთას ეძახის. ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 [https://web.archive.org/web/20150928021735/http://expertclub.ge/portal/cnid__8255/alias__Expertclub/lang__ka-GE/tabid__2546/default.aspx დაარქივებული 2015-09-28 საიტზე Wayback Machine.
პავლე VI

პავლე VI (ლათ. Paulus Sextus) ერისკაცობაში ჯოვანი ბატისტა ენრიკო ანტონიო მარია მონტინი (იტალ. Giovanni Battista Enrico Antonio Maria Montini) (დ. 26 სექტემბერი 1897, კონჩესიო, ლომბარდია, იტალია - გ. 6 აგვისტო 1978, კასტელ-განდოლფო, იტალია) - რომის პაპი 1963-1978 წ.წ.
მოწამეთობა

მოწამეთობა, ორწიფობა — სახალხო-რელიგიური დღესასწაული იმერეთში. იმართება ყოველწლიურად მოწამეთას მონასტერში, საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მიერ წმინდანებად შერაცხილი არგვეთის მთავართა დავით და კონსტანტინეს (VIII ს.) ხსენების დღეს, 15 ოქტომბერს. ტრადიცია ცნობილია XVIII საუკუნიდან. გადმოცემის მიხედვით, მოწამეთა სწორედ იმ ადგილზეა აშენებული, სადაც დავითი და კონსტანტინე მურვან ყრუს შემოსევის დროს აწამეს. ამ დღის აღსანიშნავად მორწმუნენი იმერეთში საქართველოს სხვა კუთხეებიდანაც ჩადიან. მათ შეუძლიათ გაიარონ მოწამეთას ტაძრის გვირაბში, სადაც, ტრადიციულად, სურვილის ჩაფიქრების შემდეგ პატივს მიაგებენ დავით და კონსტანტინეს წმინდა ნაწილებს. დღეს დილიდან ქუთაისში მოწამეთობას აღნიშნავენ. ინტერპრესნიუსი. 2008-10-15
იასონ ჭავჭავაძე

იასონ ჭავჭავაძე (დ. 1804, წინანდალი — 18 ივნისი 1857, თბილისი) — თავადი, რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი (1852). სამხედრო სამსახური დაიწყო 1819 წ. პოდპრაპორშჩიკად შირვანის (შემდეგ პასკევიჩის ქვეითთა პოლკში). 1822 წ. მონაწილეობდა სამხედრო ლაშქრობაში ჭარ-ბელაქანში. 1823 წლიდან მსახურობდა ნიჟნი-ნოვგოროდის დრაგუნთა პოლკში. მონაწილეობდა რუსეთ-ირანის ომში (1826-28). განსაკუთრებით გამოიჩინა თავი 1826 წ. 13 სექტ. ელიზავეტპოლთან (ახლანდ. განჯა, აზერბაიჯანი) ბრძოლაში, სადაც ხიშტით დაჭრეს ფეხში. რუსეთ-ოსმლეთის ომის (1828-29) დროს მონაწილეობდა ყარსის, ახალქალაქის, ახალციხის, არზრუმისა და ოსმალეთის სხვა ციხესიმაგრეთა აღებაში. შემდეგ ჭავჭავაძე კვლავ მონაწილეობდა ბრძოლებში კავკასიელ მთიელთა წინააღმდეგ. 1849 წ. დაინიშნა პრინც ვიურტემბერგის დრაგუნთა პოლკის მეთაურად. ყირიმის ომის დროს (1853-56) იბრძოდა კავკასიის ფრონტზე, ბებუთოვის ალექსანდროპოლის რაზმის შემადგენლობაში. თავი ისახელა 1853 წ. 19 ნოემბ. ბაშკადიკლარისა და 1854 წ. 24 ივლ. ქურუქ-დარის ბრძოლებში, სადაც მძიმედ დაიჭრა. 1856 წ. ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო სამხედრო სამსახურიდან გადადგა. ჯავრიშვილი, ვ, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 378. იასონ ჭავჭავაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი იასონ ჭავჭავაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „იასონ ჭავჭავაძე“ ვიკისაწყობში.