laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
მუხამადმუროდ აბდურახმანოვი

მუხამადმუროდ აბდურახმანოვი (დ. 29 ნოემბერი, 1986) — ტაჯიკი ძიუდოისტი. იასპარაზე 2016 წლის ოლიმპიურ თამაშებზე +100 წონით კატეგორიაში სადაც პირველ რაუნდში ალექს გარსია მენდოზასთან დამარცხდა. პროფილი რიოს ოლიმპიადის ოფიციალურ ვებ-გვერდზე
დიკლოს ციხე-სახლი

დიკლოს ციხე-სახლი — არქიტექტურული ძეგლი ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ დიკლოს სამხრეთით. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. სახლი იყო პლატო ოსორაულის კუთვნილებაში. სახლი სამსართულიანია. ნაგებია ფიქლით, რომლის წყობა როგორც წესი, მშრალია. პირველ სართულზე (5,2 X 4,8 მ) საქონლის სადგომია, შესასვლელი კი სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან აქვს. ამავე კედელში განთავსებულია ერთი სარკმელიც. სამხრეთ-დასავლეთ და ჩრდილო-აღმოსავლეთ კედლებთან საქონლის ბაგებია მოწყობილი. პირველი სართულის ჭერში ამოჭრილია მეორე სართულზე ასასვლელი ხვრელი. იატაკზე ფიქალია მოგებული. მეორე სართული რომლის ზომებია 5,1 X 4,6 მ. საცხოვრებელია. შესასვლელი ჩრდილო-დასავლეთიდან აქვს. სამხრეთ-დასავლეთ კედელში ორი სარკმელია დაყოლებული. სარკმლებს შორის არსებული ხვრელიდან კი შეიძლება პირველი სართულის კარის გაღება. სამხრეთ-დასავლეთის კედელში ერთი ნიშია. ჩრდილო-აღმოსავლეთისაში კი — ორი. ჭერში დატანებულია მესამე სართულზე ასასვლელი ხვრელი. იატაკი დატკეპნილი მიწისაა. მესამე სართულზე, რომელიც იგივე ზომებისაა, როგორც მეორე სართული, შესასვლელი ჩრდილოეთ-დასავლეთიდანაა. ამავე კედელში და აგრეთვე ორ სხვა კედელშიც ორ-ორი სარკმელია დაყოლებული. დასავლეთის კედელში კი - ერთი. დასავლეთის კედლის სარკმლის ქვემოთ სათოფურია. იატაკი ისევე როგორც მეორე სართულზე დატკეპნილი მიწისაა. სართულებს შორის გადახურვა კოჭოვანია. სამხრეთ-დასავლეთი კედლის ფასადზე ამოკვეთილია სამი ჯვარი, ხოლო ჩრდილო-აღმოსავლეთ და ჩრდილო-დასავლეთ კედლებში ჩაყოლებულია ორ-ორი თეთრი სამკუთხა ქვა. სახლს ფიქლის ორფერდა სახურავი აქვს. დიკლოს ციხე-სახლს 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია. ზ. ჯინჭარაძე, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 76. ↑ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-07-01. ციტირების თარიღი: 2019-07-03.
მანუ ჯინობილი

ემანუელ (მანუ) დევიდ ჯინობილი მაკარი (ესპ. Emanuel David Ginóbili Maccari; დ. 28 ივლისი, 1977) — არგენტინელი პროფესიონალი კალათბურთელი. პროფესიონალურ კარიერაში გატარებული 23 სეზონის განმავლობაში გახდა ერთ-ერთი იმ ორ ადამიანს შორის, რომელმაც მოიგო ევროლიგის ტიტული, მოიპოვა ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის (NBA) ჩემპიონობა და ოლიმპიური ოქროს მედალი. ოთხგზის NBA-ს ჩემპიონი, ჯინობილი იყო სან-ანტონიოს წევრი. თანაგუნდელებთან - ტიმ დანკანთან და ტონი პარკერთან ერთად ის მოიხსენიება „დიდი სამის“ სახელით. მანუ ჯინობილი პროფესინალი კალათბურთელების ოჯახში გაიზარდა. კარიერის ადრეული წლები არგენტინასა და იტალიაში გაატარა, სადაც მან მოიგო მრავალი ინდივიდუალური და გუნდური ჯილდო. განსაკუთრებით წარმატებული იყო მისი მოღვაწეობა იტალიის კლუბ ვირტუს ბოლონიაში. ის ორჯერ გახდა იტალიის ლიგის ყველაზე ღირებული მოთამაშე (MVP) და ევროლიგის ფინალის ყველაზე ღირებული მოთამაშე. მანუ ჯინობილი პროფესინალი კალათბურთელების ოჯახში გაიზარდა. მისმა დიდმა ძმამ, ლიანდრომ, კარიერა დაასრულა 2003 წელს, შვიდი წელი არგენტინის ეროვნულ ლიგაში ყოფნის შემდეგ. ხოლო მეორე ძმა, სებასტიანი თამაშობდა, როგორც არგენტინის ლიგაში, ასევე ესპანეთის ჩემპიონატში. მათი მამა, ჯორჯი, იყო კლუბის მწვრთნელი არგენტინაში, ბაია-ბლანკაში, სადაც ჯინობილმა ისწავლა თამაში. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მანუ ჯინობილი სპორტსმენის კარიერა საიტზე NBA.com (ინგლისური) Basketball-Reference.com (ინგლისური) ოფიციალური საიტი (ესპანური) Manu Ginóbili at euroleague.net Manu Ginóbili დაარქივებული 2018-08-28 საიტზე Wayback Machine. at legabasket.it (იტალიური)
ნეძიხის ბზიანის კომპლექსი

ნეძიხის ბზიანის კომპლექსი — არქეოლოგიური, არქიტექტურული ძეგლი მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნეძიხში. მდებარეობს სოფლიდან ჩრდილოეთით, 1 კილომეტრზე, ტყეში. 1977 წელს გათხარა ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის ჟინვალის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ. კომპლექსში შედის წმინდა გიორგის ეკლესია, დარბაზული ეკლესია, კოშკისა და ორი სწორკუთხა ნაგებობის ნანგრევები და გალავანი. ნეძიხის ბზიანის კომპლექსს 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია. წმინდა გიორგის ეკლესია ორნავიანია (9,5 X 7 მ), დგას კომპლექსის დასავლეთ ნაწილში. განეკუთვება VII-VIII საუკუნეებს. ნაგებია ფორმამიცემული ნატეხი ქვით. კონსტრუქციულ ნაწილებში, კარ-სარკმლებისა და კედლების გარე კუთხეების წყობაში შირიმის ნათალი ქვებია გამოყენებული. დაზიანებულია: მთლიანად დანგრეულია მთავარი ნავის სამხრეთ კედელი და განივი კედლების სამხრეთ ნახევარი, ჩამოშლილია მთავარი და ჩრდილოეთის ნავების კამარები. შესასვლელი სამხრეთიდან ჰქონია. დარბაზული ეკლესია (9,8 X 5,1 მ) დგას კომპლექსის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. განეკუთვნება X საუკუნეს. ნაგებია ტლანქად დამუშავებული ნატეხი ქვის სწორხაზოვანი რიგებით. ეკლესიას სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლების შუა ნაწილზე სწორკუთხა სადგომები აქვს მიშენებული. ეკლესია დაზიანებულია: ჩამოშლილია მინაშენების გადახურვების დიდი ნაწილი, მონგრეულია სამხრეთ მინაშენის კედლების ზედა ნაწილები და საფასადო წყობის მნიშვნელოვანი ნაწილი. ეკლესიის შესასვლელი სამხრეთ მინაშენიდანაა, რომელიც შიგნით თაღოვანია, ხოლო გარედან ბრტყელი გადახურვა აქვს. გალავანი გეგმით ტეხილი მოხაზულობისაა, ნაგებია ნატეხი ქვით. მისი დიდი ნაწილი დანგრეულია. მეტ-ნაკლებად შემორჩენილია სამხრეთ კედელი, რომელშიც ვიწრო შესასვლელია მოწყობილი. არქეოლოგიური გათხრების შედეგად, ორნავიანი ეკლესიის მთავარი ნავის დასავლეთ ნაწილში აღმოჩნდა ორი ქვისსამარხი, ორი გვიანდელი ქვისსამარხი კი — ეკლესიის ნანგრევებში. ამავე ეკლესიის სამხრეთით გაითხარა ერთი აკლდამა და ქვის სამარხი. სამარხები უინვენტაროა. დაკრძალვის წესჩვეულებით და აღნაგობით ისინი განვითარებულ შუა საუკუნეებს მიეკუთვნება. აღმოჩნდა XIII-XIV საუკუნეების მოჭიქული ჯამისა და მოუჭიქავი თიხის ჭურჭლის ნატეხები. არქეოლოგიური მასალა ინახება არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში. დვალი თ., წერეთელი კ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 284-286. ↑ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
ქილიჩლი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ქილიჩლი შეიძლება აღნიშნავდეს: ქილიჩლი — სოფელი აზერბაიჯანში, ქალბაჯარის რაიონი ქილიჩლი — სოფელი აზერბაიჯანში, ქალბაჯარის რაიონი
ყოზლუ (მრავალმნიშვნელოვანი)

ყოზლუ შეიძლება აღნიშნავდეს: ყოზლუ — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონი ყოზლუ — სოფელი აზერბაიჯანში, ქალბაჯარის რაიონი
შალვა (მრავალმნიშვნელოვანი)

შალვა შეიძლება აღნიშნავდეს: შალვა — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონი შალვა — სოფელი აზერბაიჯანში, ხოჯალის რაიონი
სულთანი (მრავალმნიშვნელოვანი)

სულთანი შეიძლება აღნიშნავდეს: სულთანი — ხელმწიფის ტიტული ზოგიერთ მაჰმადიანურ ქვეყანაში. სულთანი — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონი
ნაფი ჯუსოითი

ნაფი გრიგოლის ძე ჯუსოითი (დ. 27 თებერვალი, 1925, სოფ. ნოგყაუ, ახლანდ. ჯავის მუნიციპალიტეტი — გ. 26 ივნისი, 2017, ვლადიკავკაზი) — საბჭოთა ეპოქის ოსი მწერალი და ლიტერატურათმცოდნე. საქართველოს მწერალთა კავშირის გამგეობის წევრი. ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1968). კოსტა ხეთაგუროვის სახელობის პრემიის ლაურეატი (1979; მოთხრობების კრებული „ადამიანის სიცოცხლე“, 1976). სკკპ წევრი 1945-იდან. პირველი ლექსი 1945, ლექსების პირველი კრებული 1949 გამოაქვეყნა. ავტორია ლექსთა კრებულებისა „სიტყვა გულისა“ (1953), „ლირიკა“ (1955), „მე დავიბადე მთებში“ (1960) და სხვ.; მოთხრობებისა და რომანებისა „წინაპართა სისხლი“ (1969), „სირდონის ცრემლები“ (1979) და სხვ. ლიტერატურული-კრიტიკული სტატიების წიგნისა „სიტყვის ყელოვნებისათვის“ (1966), მონოგრაფიული წიგნებისა ოსური ლიტერატურის კლასიკოსებზე; თარგმნა ალექსანდრე პუშკინის, ტარას შევჩენკოს, ლევ ტოლსტოის, ანტონ ჩეხოვის, ილია ჭავჭავაძის და სხვათა ნაწარმოებები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 580. ↑ Джусойты Нафи Григорьевич // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a>
თავკავთის კომპლექსი

თავკავთის კომპლექსი — არქიტექტურული ძეგლი შიდა ქართლის მხარეში, კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ წინარეხის სამხრეთით 7-8 კილომეტრში, მდინარე კავთურისა და ბოტისისწყლების გამყოფი ქედის კლდის კონცხზე. თავდაპირველად აიგო ციხე-გალავანი. მოგვიანებით კონცხის აღმოსავლეთ ციცაბო კალთაზე საყრდენი კედლით შექმნეს ბაქანი, რომლის ჩრდილოეთ კედელში ააშენეს წმინდა გიორგის ეკლესია. კომპლექსში შედის: ციხე-გალავანი, წმ. გიორგის ეკლესია და სხვა ნაგებობათა ნაშთები. კომპლექსს ორი მისადგომი აქვს: სამხრეთიდან და ჩრდილოეთიდან — კავთურის ხეობიდან. მდინარე კავთურაზე გადებული ყოფილა ქვის თაღოვანი ხიდი, რომლისგანაც მცირე ნაწილებიღაა შემორჩენილი. ციხე-გალავანი დაზიანებულია: ყველგან ჩამოშლილია გალავნის კედლების ზედა ნაწილები, თითქმის მთლიანად დანგრეულია ქვედა ციხის დასავლეთ კედელი, ციხის შიგნით ნაგებობათა გეგმა გაურკვეველია. ციხე-გალავანი (70 X 25 მ) განვითარებული ფეოდალური ხანით თარიღდება, მას თითქმის მთელი კონცხი უჭირავს, მიჰყვება კლდის რელიეფს და უსწორმასწორო ფორმისაა, წაგრძელებულია სამხრეთიდან ჩრდილოეთისკენ. ნაგებია სხვადასხვა ზომის დაუმუშავებელი ქვიშაქვით, რაც ციკლოპური წყობის შთაბეჭდილებას ტოვებს. წყობაში ზოგან ჩართულია ნატეხი ქვიშაქვის ქვა და აგური. წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია თარიღდება XIII საუკუნით. ეკლესიის სამშენებლო ბაქანი შექმნილია აღმოსავლეთით და ჩრდილოეთით რელიეფის შესაბამისად ამოშენებული მაღალი საყრდენი კედლებით, რომლებიც მომრგვალებული კონტრფორსებითაა გამაგრებული. ეკლესია სამხრეთიდან შემოზღუდული ყოფილა გალავნით, რომელშიც კვადრატული გეგმის კარიბჭე იყო ჩართული. ეკლესია მოგვიანებით (XIV–XV სს.) შეუკეთებიათ და ძლიერ შეცვლილი აქვს სახე: დადაბლებულია შიდა სივრცე, აგურის წყობითაა განახლებული კედლების უმეტესი ნაწილი, კამარა, საბჯენი თაღები და კონქი. თავკავთის კომპლექსს 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია. ეკლესია მთლიანად ყოფილა მოხატული. მოხატულობის ფრაგმენტები მხოლოდ საკურთხევლის ქვედა ნაწილშია შემორჩენილი. მოხატულობა მიეკუთვნება XIV–XV საუკუნეებს. აფსიდის შუა წელზე გაირჩევა მთელი ტანით გამოსახული წმინდანთა სილუეტები. ქვედა რეგისტრში წარმოდგენილია ეკლესიის მამები. საკურთხევლის სარკმლის სამხრეთით და ჩრდილოეთით წმინდანთა ორ-ორი ფიგურაა შემონახული; ცენტრისკენ სამი მეოთხედით შებრუნებულ წმინდანებს ხელში გაშლილი გრაგნილები უჭირავთ. ამავე რიგის სამხრეთ ნაწილში, ნიშის თავზე ანგელოზის წელზედა გამოსახულებაა, სარკმლის წირთხლებზე — მთავარანგელოზთა ორ-ორი ფიგურა, სარკმლის ქვემოთ — ხატი მანდილისაი. ამ კომპოზიციაში მაცხოვრის შარავანდს შემოვლებული აქვს ორრიგად განლაგებული ყავისფერი წერტილები. ყველა გამოსახულებას თან ახლავს ასომთავრული წარწერა. მოხატულობა დასრულებულია ჭადრაკისებრი ორნამენტული ზოლით. კოლორიტში ჭარბობს ოქროსფერი ოქრა, მუქი მოწითალო-ყავიდფერი, თეთრი, წითელი ფერები. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 212-213. ↑ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-07-01. ციტირების თარიღი: 2019-07-03.
შოლტოსნები

შოლტოსნები — ერთუჯრედიანი და მრავალუჯრედიანი ორგანიზმები, რომლებიც შოლტებით მოძრაობენ. ბოტანიკაში შოლტოსნები (ლათ. Flagellatae) განიხილებოდა ტიპად, რომელიც შედგებოდა რამდენიმე კლასისგან; მათგან ზოგიერთს (ლათ. Pantostomatinae, Protomastiginae და Distomatinae) ამჟამად მცენარეულ ორგანიზმებად არ მიიჩნევენ. დანარჩენი შოლტოსნების ნაწილი ბიოქიმიური და მორფოლოგიური განსხვავების საფუძველზე გამოყოფილია ცალკე განყენებად (ევგლენასნაირი წყალმცენარეები), ნაწილი კი- მწვანე და ოქროსფერი წყალმცენარეების განყენების კლასებად (ვოლვოქსისნაირი წყალმცენარეები და ქრიზომონადები). ზოოლოგიაში შოლტოსნები (ლათ. Mastigophora) არის უმარტივესების კლასი. შედგება ორი ქვეკლასისგან (ლათ. Phytomastigophora და Zoomastigina), რომლებშიც 3000-მდე სახეობაა. სხეულის წინა ბოლოზე 1-8, ზოგჯერ მეტი შოლტი აქვთ, რომელთაგან ერთ-ერთი უკანაა მიმართული, ზოგჯერ სხეულს ეკვრის და ქმნის ტალღისებურად მოძრავ აპკს (ტრიპანოსომებში). მათი სხეული დაფარულია თხელი გარსით - პელიკულით, ხშირად მთლიანი ქიტინოვანი ჯავშნით ან გარსით, რომელიც შედგება უჯრედისის ფირფიტებისგან. ბირთვი ჩვეულებრივ ერთია, ზოგჯერ - რამდენიმე ათეული. ოსმოსური წნევის რეგულაცია და უვარგის ნივთიერებათა გამოყოფა ხდება ვაკუოლებით. ზოგ შოლტოსანს აქვს სტიგმა (სინათლის შემგრძნობი ორგანოიდი), რომელიც შოლტის ძირში მდებარეობს. ასეთ შოლტოსნებს ახასიათებთ დადებითი ფოტოტაქსისი. უფრო ხშირად მრავლდებიან უსქესოდ, გასწვრივ გაყოფით. ზოგი გამრავლებისას გარდაიქმნება მკვრივგარსიან ცისტად და შემდეგ ერთხელ, ან რამდენჯერმე იყოფა. ზოგი შოლტოსნის გაყოფის შემდეგ წარმოქმნილი ინდივიდები ერთმანეთს არ სცილდებიან და ქმნიან კოლონიებს. სქესობრივად იშვიათად მრავლდებიან. ზიგოტისაგან ვითარდება ერთი, ან რამდენიმე ახალი ინდივიდი, ზოგჯერ - კოლონია. თავისუფლად მცხოვრები შოლტოსნები ბინადრობენ მტკნარ წყლებსა და ზღვებში; პარაზიტები - ცხოველებისა და ადამიანის სხეულში. ზოგი შოლტოსანი (ტრიპანოსოსმები, ლეიშმანიები, ლამბლიები და სხვა) ადამიანისა და შინაური ცხოველების დაავადებების გამომწვევია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 18.
მამუკა ხაზარაძე

მამუკა ხაზარაძე (დ. 29 დეკემბერი, 1966, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი ბიზნესმენი, პოლიტიკოსი და ინჟინერი, თიბისი ჯგუფისა და პოლიტიკური გაერთიანება ლელო საქართველოსთვის დამფუძნებელი და თავმჯდომარე. დაიბადა 1966 წლის 29 დეკემბერს ქალაქ თბილისში. დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მექანიკა-მანქანათმშენებლობის ფაკულტეტი 1988 წელს. იყო საპროექტო ტექნოლოგიური სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის ინჟინერი 1988-1990 წლებში. 1991 წელს იგი იყო ფირმა „სანსის“ დირექტორი. 1991 წლიდან — „TBC თბილისის ბიზნეს ცენტრის“ პრეზიდენტი. 1995 წლიდან კომპანია „საქართველოს მინისა და მინერალური წყლების“ დამფუძნებელი და პარტნიორი. 2004 წელს დააფუძნა კომპანია „საქართველოს რეკონსტრუქციისა და განვითარების კომპანია“, ამჟამად არის კომპანიის პარტნიორი. 2007 წლიდან — პროექტის „ლისის ტბის განვითარება“ პრეზიდენტი. იყო „თიბისი ბანკის“ სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე 1992-2019 წლებში. 2014 წელს Ernst & Young-მა გადასცა საქართველოს „წლის მეწარმის“ ჯილდო. 2019 წლის 12 სექტემბერს დააფუძნა საზოგადოებრივი მოძრაობა „ლელო“. 2020-2021 წლებში იყო საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით საარჩევნო ბლოკიდან „ლელო საქართველოსთვის“. მამუკა ხაზარაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ ცენტრალურმა საარჩევნო კომისიამ საქართველოს პარლამენტის 2020 წლის 31 ოქტომბრის არჩევნები შეაჯამა. ცესკო (2020-12-03). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-12-15. ციტირების თარიღი: 5 დეკემბერი, 2020.
ყალაჩა (მრავალმნიშვნელოვანი)

ყალაჩა შეიძლება აღნიშნავდეს: ყალაჩა — მრგვალი კოშკი აზერბაიჯანში სოფელ ილისუსთან ყალაჩა — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონი
მაკულატურა (რომანი)

„მაკულატურა“ (ინგლ. Pulp) — ლოს-ანჯელესელი მწერლის და პოეტის, ჩარლზ ბუკოვსკის უკანასკნელი რომანი, რომელიც გამოქვეყნდა ავტორის გარდაცვალებამდე ცოტა ხნით ადრე, 1994 წელს. მასზე მუშაობა ბუკოვსკიმ 1991 წელს დაიწყო, თუმცა მუშაობის პროცესში ბევრი მოულოდნელი სირთულე შეხვდა, რამაც შეაფერხა მწერალი. ჟანრობრივად რომანი გროტესკია, რომელიც კარგი ლიტერატურული ოსტატობითაა დაწერილი და სენტიმენტალური დასასრული აქვს. რომანში გადმოცემულია მწერლის თავისებური ხედვა ადამიანის დანიშნულებისა და მისი ცხოვრების ამაოებაზე, იგი აგებულია სიტუაციებად და სცენებად, თითოეულ სცენას კი მოულოდნელი დასასრული აქვს. „მაკულატურაში“ ბევრი მინიშნებები, სახელები და სიმბოლოებია. მაკულატურა: ჩარლზ ბუკოვსკი ↑ Sounes, Howard (1998). Charles Bukowski: Locked in the Arms of a Crazy Life (Print), New York: Grove Press, გვ. 234. ციტირების თარიღი: 11 October 2013.
ვაზისუბნის ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესია

ვაზისუბნის ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაზისუბნის ცენტრში. განეკუთვნება VI საუკუნის მეორე ნახევარს. ეკლესია მოზრდილი სამნავიანი ბაზილიკაა. ნაგებია წესიერი ფორმის, საკმაოდ მოზრდილი რიყის ქვით. სამხრეთიდან, დასავლეთიდან და ჩრდილოეთიდან მიშენებული აქვს ერთიანი გარშემოსავლელი, რომლის გვერდის ნაწილების აღმოსავლეთის ბოლოში გეგმით ნახევარწრიული უსარკმლო აფსიდებია. ბაზილიკის შიდა სივრცე ორი წყვილი ბურჯით სამ ნავადაა გაყოფილი. შუა ნავი გვერდის ნავებზე სამჯერ განიერია. აღმოსავლეთით იგი დასრულებულია ნახევარწრიული აფსიდით, რომლის წინ ღრმა ბემაა. ეკლესიის მთავარი ნავი კარგადაა განათებული კედლებში დატანებული სარკმლების მეშვეობით. ასევე თითი თაღოვანი სარკმელია სამკვეთლოსა და სადიაკვნეში. ბაზილიკის შუა ნავი კოლოფა კამარითაა გადახურული, გვერდითა ნავები კი ნალისებრი კამარით, რომელიც დაყრდნობილია ოთხ ნახევარწრიულ სბჯენ თაღებზე. ეკლესიას სამი შესასვლელი აქვს: სამხრეთიდან, ჩრდილოეთიდან და დასავლეთიდან. მოგვიანებით ყველა კარი დაუვიწროებიათ, ჩრდილოეთისა კი სანახევროდ ამოუშენებიათ. ეკლესიის გარშემოსასვლელი ბაზილიკის გვერდით ნავებზე ორჯერ უფრო განიერია და სხმული კამარა ხურავს, რომელიც დაყრდნობილია ბაზილიკის კედლებზე მიდგმული სწორკუთხა ბოძებზე გადაყვანილ თაღებზე. ნაგებობის ფასადები სადაა. მხოლოდ მთავარი ნავის გრძივი კედლებია მორთული შეღრმავებული დეკორატიული თაღებით. აღმოსავლეთის ფასადზე საკურთხევლის სარკმელი გაწყობილია რელიეფური სადა თავსართით. იგივე ფორმისაა გვერდითი პატარა სარკმლების თავსართებიც. ეკლესია გადახურულია კრამიტით. 2011 წელს საქველმოქმედო ფონდ „ქართუს“ დაფინანსებით ეკლესიას ჩაუტარდა სარეაბილიტაციო სამუშაოები. ეკლესიის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, დაახლოებით 25 მ-ზე შემორჩენილია გეგმით კვადრატული, რიყის ქვით ნაშენი ნაგებობა, რომელსაც სოფლის მოსახლეობა „მისალოცს“ უწოდებს. ვაზისუბნის ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესიას 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 86-89. ↑ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-07-01. ციტირების თარიღი: 2019-07-04.
თარხნიშვილების სასახლე

თარხნიშვილების სასახლე, მარშლიანთ სასახლე — არქიტექტურული ძეგლი შიდა ქართლის მხარეში, კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ გარიყულაში. მდებარეობს მთის ფერდობის გავაკებულ ადგილზე და სოფელ ახალქალაქის ქვედა უბანს გადაჰყურებს. აგებულია XIX საუკუნის 30-იან წლებში. კომპლექსის შემადგენლობაში შედის სასახლე და ორგუმბათიანი აბანო. თარხნიშვილების სასახლეს 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია. სასახლე ორსართულიანია, პირველი სართული ნაგებია რიყის ქვით, მეორე კი აგურით. ასევე აგურისგანაა ნაშენი სწორკუთხა სარკმლების წირთხლები, თაღები, სვეტები, ტიხრები და შენობის კუთხეები. მთავარი შესასვლელი ჩრდილოეთიდანაა. ამ მხარეს, პირველ სართულზე, შენობის შუა ნაწილში თაღებით გახსნილი ლოჯიაა, რომელშიც გვერდის ოთახებისა და დიდი დარბაზის კარები გამოდის. აღმოსავლეთის შუა ოთახში მეორე სართულზე ასასვლელი კიბეა. მეორე სართულს გარს აკრავს აივანი. მეორე სართულზე, ისევე როგორც პირველზე კედლებში ნიშები და ბუხარია. 1965 წელს სასახლე გადაეცა სამხატვრო აკადემიას, რომელიც მას შემოქმედებით ბაზად იყენებს. რამდენიმე უპროექტო გადაკეთების შედეგად სასახლემ და აბანომ ძლიერ შეიცვალა პირვანდელი სახე. თავდაპირველი სახით შემორჩა მხოლოდ საზეიმო ოთახის ჭერი, კედლები მოხატულობის ნაშთებით და თაბაშირის სტალაქტიტებით მორთული ფრიზი. სასახლის ეზოში, მისგან ჩრდილოეთით, ნახევრად მიწაში ჩამჯდარი, აგურით აგებული აბანო დგას. იგი შედგება ორი, გეგმით კვადრატული გუმბათოვანი სათავსისაგან — გასახდელისა და სააბაზანოსაგან. სათავსები ერთმანეთს კარით უკავშირდება. ორივე ოთახის კედლებზე თაღები გადადის. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 144-145.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 5207 ↑ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-07-01. ციტირების თარიღი: 2019-07-04.
საბაწმინდის ეკლესია

საბაწმინდის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ კარდანახის სამხრეთ-დასავლეთით, დაახლოებით 700 მეტრზე. მონასტერი აერთიანებს ორ ეკლესიას — წმინდა საბას სახელობის დიდ გუმბათოვან ეკლესიას, რომლის სახელსაც მონასტრი ატარებს და მასთან ახლოს მდგარ სამეკლესიიან ბაზილიკას (წმინდა ნიკოლოზის სახელობისა), რომელიც ასევე ცალკე ატარებს ეროვნული მნიშვნელობის ძეგლის სტატუსს. ჩანს რომ წმინდა ნიკოლოზის ეკლესიაც ასევე მონასტრის ეკლესია იყო. საბაწმინდის ეკლესია განეკუთვნება XIII საუკუნის პირველ ნახევარს. ეკლესია გეგმით ჩახაზული ჯვრის ტიპისაა, რამდენადმე წაგრძელებული აღმოსავლეთ და დასავლეთ მკლავებით. ნაგებია ძირითადად აგურით, გარედან მთლიანად შირიმის ქვითაა მოპირკეთებული. მკლავების გადაკვეთაზე აღმართულია გუმბათი, რომელიც ეყრდნობა საკურთხევლის შვერილებსა და დასავლეთის ორ თავისუფლად მდგომ სწორკუთხა ბოძს. გუმბათის ყელის საფუძველი ხაზგასმულია შვერილი ზოლურით, რომელიც გამოყვანილია ნახევარწრიული ფორმის ლეკალური აგურის ორი რიგით. ეკლესიის შიდა სივრცეს საკურთხევლის სამი და გუმბათის ყელში გაჭრილი თორმეტი მაღალი სარკმლის გარდა, კიდევ სამი თაღოვანი სარკმელი აშუქებს, რომლებიც გაჭრილია სამხრეთის, დასავლეთისა და ჩრდილოეთის კედლების ღერძზე. XX საუკუნის 80-იან წლებში ჩაუტარდა სარესტავრაციო სამუშაოები, რომლის დროსაც აღადგინეს გუმბათის ყელი და ლავგარდანი. საბაწმინდის ეკლესიას 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია. კარდანახის ბაზილიკა საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 166-170. ↑ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
კარდანახის ბაზილიკა

კარდანახის სამეკლესიიანი ბაზილიკა — არქიტექტურული ძეგლი კახეთის მხარეში გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ კარდანახის სამხრეთ-დასავლეთით, დაახლოებით 700 მეტრზე. დგას საბაწმინდის გუმბათიანი ეკლესიიდან ჩრდილოეთით ორმოციოდე მეტრზე, ღარტაფში. აგებულია VI საუკუნეში. შენობა ნაგებია კარგად შერჩეული რიყის ქვის თანაბარი რიგებით. ეკლესიაში შესასვლელი სამხრეთიდანაა, სამმალიანი თაღედის სახით.შენობის გეგმის გარეგან სწორკუთხედში ჩაწერილია სამი ნავი, რომლებიც დამოუკიდებელ ეკლესიებს წარმოადგენენ. დასავლეთით, მთავარი ეკლესიის გაყოლებაზე კარიბჭეა, რომელიც თითო კარით უკავშირდება მთავარ და სამხრეთ ეკლესიებს და ჩრდილოეთის ნავში მოწყობილ პატარა კვადრატულ სათავსს. კარიბჭის თავზე მოწყობილია პატრონიკე, რომელიც დამოუკიდებელი კამარითაა გადახურული. შუა ეკლესია დანარჩენებზე გაცილებით ფართოა და მაღალი, შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. ჩრდილოეთი ეკლესია კი აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აფსიდით, რომელშიც სწორკუთხა სარკმელი და სარკმლის ჩრდილოეთით ერთი პატარა სწორკუთხა ნიშაა. სამხრეთის ეკლესია შედარებით კარგადაა შემონახული. მის აღმოსავლეთ ბოლოში საკურთხევლის აფსიდია. ეკლესიის ფასადი მოკლებულია მორთულობას. ფასადებიდან ყველაზე კარგად დასავლეთისა შემორჩა. 1974-1976 წელს ეკლესიას ჩაუტარდა სარესტავრაციო-საკონსერვაციო სამუშაოები. ეკლესია გაიწმინდა მიწაყრილისაგან, რომელიც ორ მეტრზე ფარავდა ფასადებს. აღდგა კედლების მნიშვნელოვანი ნაწილი, ნაილს კი ჩაუტარდა კონსერვაცია. სამხრეთი ეკლესია და პატრონიკე გადაიხურა ღარისებური კრამიტით. ამჟამად ბაზილიკა მთლიანად ჩანს. კარდანახის ბაზილიკას 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია. საბაწმინდის ეკლესია საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 170-172. ↑ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ