laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ოტო II (მრავალმნიშვნელოვანი)

ოტო II (გერმ. Otto II) შეიძლება იყოს: ოტო II — საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორი (955—983) ოტო II (ბავარია) — ბავარიის ჰერცოგი (1206—1253)
ოტო IV

ოტო IV (გერმ. Otto IV) შეიძლება იყოს: ოტო IV — საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორი (1175—1218) ოტო IV (ბრანდენბურგი) — ბრანდენბურგის მარკგრაფი (გ. 1308 ან 1309) ოტო IV (ავსტრია) — ავსტრიისა და შტირიის ჰერცოგი (1301—1339) ოტო IV (ბავარია) — ბავარიის ჰერცოგი (1307—1334)
ვიქტორ გოდლევსკი

ვიქტორ გოდლევსკი (პოლ. Wiktor Godlewski; რუს. Годлевский, Виктор Александрович; დ. 30 დეკემბერი, 1833 — გ. 17 ნოემბერი, 1900) — პოლონელი ზოოლოგი, 1863 წლის პოლონეთის ეროვნულ-განმათავისუფლებელი აჯანყების მონაწილე. 1865 წელს გადაასახლეს იმიერბაიკალეთში, სადაც კატორღა მიესაჯა. 1867 წელს ბენედიქტ დიბოვსკისთან ერთად ამურიდან ქალაქ ირკუტსკში გადავიდა. საბოლოოდ დასახლდნენ ბაიკალის ტბის სამხრეთ სანაპიროსთან, სოფელ კულუტკში, სადაც მოგვიანებით ჩაატარეს ბაიკალის სიღრმეების პირველი გეგმაზომიერი გამოკვლევები. ტბაზე გამოკვლევითი სამუშაოები ძირითადად ზამთრის თვეებში მიმდინარეობდა. მათი ძალისხმევით შესწავლილი იქნა აღმოსავლეთი ციმბირის ფაუნა; აგროვებდნენ სამკურნალო მცენარეებს. გოდლევსკიმ 1868 წელს დატოვა იმიერბაიკალეთი რათა შეესწავლა შორეული აღმოსავლეთი და მდინარე ამური. 1876 წელს დიბოვსკისთან ერთად დაბრუნდა ქალაქ ირკუტსკში, კვლავ აგრძელებდა მუშაობას ბაიკალის ტბაზე. იმავე წლის გაზაფხულზე მოინახულა ხუბსუგულის ტბა. 1876 წელს მკვლევრები დაბრუნდნენ პოლონეთში. ვიქტორ გოდლევსკის სახელობისაა ფრინველი გოდლევკსის მწყერჩიტა (ლათ. Anthus godlewskii). გარდაიცვალა 1900 წელს მუცლის ტიფით. Тимофеева М. Ю. Рыцари науки // Заб. рабочий. — 1975. — 31 июля. ვიქტორ გოდლევსკი – ბიოგრაფია დაარქივებული 2016-03-06 საიტზე Wayback Machine. (რუსული) ↑ 1.0 1.1 Историческая энциклопедия Сибири / под ред. В. А. Ламин — Новосибирск: 2009. — ISBN 5-8402-0230-4 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q4253570"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q883"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q113559915"></a>
ჭანარი

ჭანარი (ლათ. Barbus capito) — თევზი კობრისებრთა ოჯახისა. წვერას გვარის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი ზომის წარმომადგენელი. აქვს ორი წყვილი ულვაში, თავის ქვემო მხარეზე — ნახევარმთვარისებრი პირი. სხეულის გვერდებზე გასდევს ყვითელი ზოლი. არსებობს ჭანარის ორი ფორმა: გამსვლელი და ადგილობრივი. გარეგნულად ძალიან წააგავს არალის წვერას, თუმცა ამ უკანასკნელისგან განსხვავებით უფრო მსხვილმარცხლიანი ქერცლით გამოირჩევა, რომელსაც ოქროსფერი დაკრავს. ჭანართა უმეტესობა დიადრომია. არსებობენ მუდმივ საარსებო ადგილას მიჯაჭვული გამონაკლისებიც. სხეულის მაქსიმალური სიგრძე 120 სმ აღწევს, მაქსიმალური წონა — 9 კგ-ს. ჭანარის პრობლემატური სახეობაა კვლავწარმოების მხრივ. დაანგარიშებულია, რომ მისი პოპულაციის გასაორმაგებლად 14 წელია საჭირო. არასწორი რეწვის შემთხვევაში ეს სახეობა გადაშენების ზღვარზე დადგება. ამ საფრთხის თავიდან ასაცილებლად, საქართველოს გარემოს დაცვის სამინისტროს მიერ ჭანარზე თევზჭერის ლიცენზიები უკანასკნელ პერიოდში აღარ გაიცემოდა. ჭანარი კასპიის ზღვასა და მასში ჩამდინარე სამხრეთ და დასავლეთ მდინარეების აუზებშია გავრცელებული. ძირითადად ირანის, აზერბაიჯანის და საქართველოს ტერიტორიებზე. ცალკეული წყაროების მონაცემებით ჭანარი ჩრდილო ესპანეთშიც გვხვდება, თუმცა ტაქსონონიური სისტემის სინქრონიზაციაში ხარვეზების გამო, ეს მონაცემები ბოლომდე სარწმუნოდ ვერ ჩითვლება. საქართველოში ჭანარი მდინარე მტკვარსა და ალაზანში, ასევე მათ ცალკეულ შენაკადებში ბინადრობს. დემეტრაშვილი მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 381.
ბარგუზინი

ბარგუზინი (რუს. Баргузин) — მდინარე რუსეთში, ბურიატეთის რესპუბლიკაში. სიგრძე 480 კმ, აუზის ფართობი 21 100 კმ². სათავე აქვს იკატის ქედის კალთაზე, ზღვის დონიდან 2050 მ სიმაღლეზე. მიედინება ბარგუზინის ქვაბულში, ერთვის ბაიკალის ტბას ბარგუზინის ყურეში. საზრდოობს ძირითადად წვიმის წყლით. ქვემო დინებაში ჭრის ბარგუზინის ქედის განშტოებას, სადაც ჭორომებს ქმნის. მთავარი შენაკადებია: მარცხენა — გარგა, არგადა, ინა; მარჯვენა — ულიუნი. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 130 მ³/წმ. იყენებენ სარწყავად, სანაოსნოა შენაკად გარგამდე (249 კმ). 1928 წლის ზაფხულში მდინარეში პირველად გაუშვეს გემი. ბარგუზინი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
ბარგუზინი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ბარგუზინი შეიძლება ნიშნავდეს: ბარგუზინი — მდინარე რუსეთში ბარგუზინი — სოფელი რუსეთში ბარგუზინი — ადგილობრივი ქარის სახელწოდება ბაიკალზე
კარლ IV (სრი)

კარლ IV (დ. 14 მაისი, 1316, პრაღა — გ. 29 ნოემბერი, 1378, იქვე) — საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორი და გერმანიის მეფე 1347–1378 წლებში, ჩეხიის მეფე (კარლ I) 1346 წლიდან, ლუქსემბურგთა დინასტიის წარმომადგენელი. მიზნად ისახავდა სამეფო დომენის გაძლიერებასა და სამეფო ხაზინის გამდიდრებას. მისი მეფობის დროს დაარსდა პრაღის უნივერსიტეტი (1348), შეიქმნა პრაღის საარქიეპისკოპოსო (1344). კარლ IV-ის მიერ 1356 წელს გამოცემულმა ოქროს ბულამ განამტკიცა კურფიურსტების პრივილეგიები და ხელი შეუწყო გერმანიის პოლიტიკურ დეცენტრალიზაციას. მის შემდეგ იმპერატორი გახდა სიგიზმუნდ I ლუქსემბურგი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 407.
ბერნჰარდ II

ბერნჰარდ II (გერმ. Bernhard II) შეიძლება იყოს: ბერნჰარდ II (საქსონია) — საქსონიის ჰერცოგი (990—1059) ბერნჰარდ II (საქსონია-ლაუენბურგი) — საქსონია-ლაუენბურგის ჰერცოგი (გ. 1463) ბერნჰარდ II (საქსონია-მაინიგენი) — საქსონია-მაინიგენის ჰერცოგი (1800—1882)
კარლოვიცის ზავი

კარლოვიცის ზავი – კარლოვიცის საერთაშორისო კონგრესზე (1698-1699 წწ.) დადებული საზავო ხელშეკრულების ლიტერატურაში მიღებული სახელწოდება. კონგრესი შეიკრიბა „წმინდა ლიგაში“ შემავალ ქვეყნებსა (ავსტრია, ვენეციის რესპუბლიკა, პოლონეთი, რუსეთი) და ოსმალთა იმპერიას შორის ზავის დასადებად. „წმინდა ლიგის“ ქვეყნებმა მათ შორის არსებული წინააღმდეგობების გამო ცალ-ცალკე დადეს კავშირი ოსმალეთთან (პოლონეთმა 1699 წლის 16 იანვარს, ავსტრიამ და ვენეციამ 26 იანვარს), ხოლო რუსეთმა 24 იანვარს დადო მხოლოდ ორწლიანი ზავი ოსმალეთთან, რომელიც შემდეგ შეიცვალა კონსტანტინოპოლის საზავო ხელშეკრულებით (1700 წ.). პოლონეთმა მიიღო მარჯვენა ნაპირის უკრაინის ნაწილი და პოდოლია, ავსტრიამ – უნგრეთის ტერიტორიის დიდი ნაწილი, ტრანსილვანია, ხორვატია და თითქმის მთელი სლოვენია, ვენეციამ – მორეა, არქიპელაგის კუნძულები და ციხესიმაგრეები დალმაციაში; რუსეთს დარჩა აზოვი. სამშვიდობო ხელშეკრულებების სია ოსმალეთის იმპერიის ხელშეკრულებების სია ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 409.
კარლ რობერტი

კარლ რობერტი (დ. 1288 — გ. 16 ივლისი, 1342, ვიშეგრადი) — უნგრეთის მეფე 1308-1342 წლებში. უნგრეთში ანჟუს დინასტიის დამაარსებელი. კარლ რობერტის მეფობის დროს განმტკიცდა ცენტრალური ხელისუფლება, რომელსაც მხარს უჭერდა ეკლესია, წვრილი თავადაზნაურობა და მოქალაქეები; იზრდებოდა ქალაქები, ვითარდებოდა ვაჭრობა და სამთო საქმე. 1335 წელს კარლ რობერტმა სავაჭრო შეთანხმება დადო ჩეხიასთან და პოლონეთთან. წარუმატებლად ებრძოდა ვენეციას, სერბიას, ვლახეთს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 409-410.
ჩერსკი

ჩერსკი (რუს. Гора Черского) — მთა რუსეთში, ბურიატეთში. ბაიკალის ქედის უმაღლესი წერტილი. მდებარეობს მდინარეების კურკულისა და ულკანის სათავეებს შორის. სიმაღლე 2588 მ. ალპინისტებისა და ტურისტების პოპულარული ადგილია. ფერდობები ციცაბოა. პირველი ასვლა განახორციელეს მეცნიერ-გეოდეზისტებმა 1961 წელს. 1975 წელს ჩერსკი პირველად დაიპყრეს ალპინისტებმა. სახელი ეწოდა მკვლევრის იან ჩერსკის (1845-1892) პატივსაცემად. ↑ Природа Байкала | гора Черского
ზემო ანგარა

ზემო ანგარა (რუს. Верхняя Ангара) — მდინარე რუსეთში, ბურიატეთის რესპუბლიკაში. სათავე აქვს ბაიკალ-ვიტიმის წყალგამყოფზე, ზღვის დონიდან 2000 მ სიმაღლეზე. ერთვის ბაიკალის ტბას. სიგრძე 452 კმ. აუზის ფართობი 21 400 კმ². ზემო დინებაში მიედინება უმეტესწილად ვიწრო ხეობაში, სადაც ჭორომებს ქმნის. ქვემო დინებაში ფართოდ დაჭაობებულ ხეობაში იშლება. საზრდოობა შერეულია. ჭარბობს წვიმის და მიწისქვეშა წყალი. ოქტომბრის ბოლოს იყინება. წყლის საშუალო ხარჯი 265 მ³/წმ. ზამთარში შესართავში ფიქსირდება წყლის მინიმალური ხარჯი — 45 მ³/წმ. სანაოსნოა. ზემო ანგარა — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
ბარგუზინის ქედი

ბარგუზინის ქედი (რუს. Баргузинский хребет) — ქედი ბაიკალის ტბის ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროს გასწვრივ, ჩივირკუის ყურიდან მდინარე ზემო ანგარამდე, რუსეთში, ბურიატეთის რესპუბლიკაში. სიგრძე 280 კმ-მდე. საუალო სიმაღლე 2000 მ, მაქსიმალური 2841 მ. აგებულია ზედაპროტეროზოური გრანიტებითა და კრისტალური ფიქლებით. აქვს წვეტიანი კლდოვანი მწვერვალები და ციცაბო, ძნელმისადგომი კალთები. დასავლეთ კალთაზე 1200–1400 მ-მდე განვითარებულია ფიჭვისა და ლარიქსის, სოჭისა და კედრის ტაიგა. ზემოთ მეჩხერი ტყე, ალპური მდელოები და მთის ტუნდრაა, აღმოსავლეთ კალთაზე 1400–1800 მ-მდე ჭარბობს ლარიქსიანი ტაიგა. არის მინერალური წყაროები. დამახასიათებელია კონტინენტური ნოტიო ჰავა. დასავლეთ კალთაზე გაშენებულია ბარგუზინის ნაკრძალი. ↑ География. Современная иллюстрированная энциклопедия. — М.: Росмэн. 2006. ↑ 2.0 2.1 Баргузинский хребет | Большая российская энциклопедия. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-08-29. ციტირების თარიღი: 2021-01-24.
ბაიკალის ქედი

ბაიკალის ქედი (რუს. Байкальский хребет) — ქედი რუსეთში, ბაიკალის ტბის ჩრდილო-დასავლეთ სანაპიროზე. სიგრძე 300 კმ, მაქსიმალური სიმაღლე 2588 მ (მთა ჩერსკი). აგებულია პროტეროზოური კრისტალური ფიქლებით, კვარციტებით, კირქვებითა და გრანიტებით. დამახასიათებელია ნოტიო კლიმატი. ბაიკალის ტბისკენ მიქცეული კალთები ციცაბოა, 900–1000 მ-მდე დაფარულია ტყესტეპით და ფიჭვის კორომებით. უფრო ზემოთ მუქწიწვიანი ტაიგაა, შუა და ჩრდილოეთ ნაწილში ლარიქსიანი ტაიგა. 1400 მ მაღლა ლარიქსის მეჩხერი ტყეა ქონდარა ფიჭვის რაყებით, მწვერვალებზე მთის ტუნდრა და ქვაყრილებია. სამხრეთ კალთაზე მდებარეობს ბაიკალ-ლენის ნაკრძალი. ↑ 1.0 1.1 Байкальский хребет | Большая российская энциклопедия. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-10-01. ციტირების თარიღი: 2021-01-24. ↑ Байкало-Ленский заповедник
ირემი

ირემი (ლათ. Cervus) — წყვილჩლიქოსან ცხოველთა გვარი ირმისებრთა ოჯახისა. თითო რქაზე შეიძლება 10-ზე მეტი ტოტიც ჰქონდეს. კისერზე მოკლე ფაფარი აქვს. ნუკრი ხალებიანია, მოზრდილი — ერთფერი. კუდის არეში აქვს სხვადასხვა სიდიდის „სარკე“. გავრცელებულია ევროპის, აზიის (უმთავრესად სამხრეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთის ნაწილის), ჩრდილოეთ ამერიკის ტყეეებში. აერთიანებს 6 ქვეგვარის 13-14 სახეობას. საქართველოში გვხვდება კეთილშობილი ირემი. ნახევრად მოშინაურებული ირმების ნორჩ რქებს — პანტებს იყენებენ პანტოკრინის დასამზადებლად. სანადირო და სარეწაო ცხოველებია, თუმცა, მცირე რაოდენობის გამო, ნადირობა უმთავრესად აკრძალულია (მაგ., საქართველოში — კეთილშობილ ირემზე), აკლიმატიზებულია ახალ ზელანდიაში, სამხრეთ ამერიკაში და სხვა. ავალიანი რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 219. ↑ საქართველოს „წითელი ნუსხის“ დამტკიცების შესახებ. matsne.gov.ge (2 მაისი, 2006). ციტირების თარიღი: 10 თებერვალი, 2021.
ნუტოპია

ნუტოპია (ინგლ. Nutopia) — კონცეპტუალური ქვეყანა, ზოგჯერ მოხსენიებული როგორც მიკრონაცია (ინგლ. micronation), დაარსებულია ჯონ ლენონისა და იოკო ონოს მიერ. ქვეყნის დაარსების ერთ-ერთი მიზეზი იყო ლენონის მიერ სატირული საშუალებით იმდროინდელი მიგრაციული პრობლემებისადმი დამოკიდებულება. მასში არ არსებობს ხელმძღვანელობა და არც ერთი მოქალაქე არაა რეგისტრირებული. შედეგად, მოსახლეობაც უცნობია. სიტყვა „ნუტოპია“ წარმოდგება ინგლისური სიტყვებიდან „New“ (ახალი) და „Utopia“ (უტოპია), რომელიც ცდილობს დაგვანახოს ახალი უტოპიური საზოგადოება. ლენონის ალბომის Mind Games სიმღერებს შორის არის Nutopian International Anthem (ნუტოპიის ინტერნაციონალური ჰიმნი), რომლის ხანგრძლივობაცაა სრული სიჩუმის მხოლოდ 3 წამი, ხოლო ნუტოპიური ჰერალდიკის უმთავრესი ატრიბუტი, სახელმწიფო დროშა, არის მხოლოდ ერთფეროვანი და ისიც - თეთრი. ნუტოპიანიზმი დაარქივებული 2012-08-08 საიტზე Wayback Machine. . (ინგლისური)
ტაგუ მებურიშვილი

ტაგუ ვარდენის ძე მებურიშვილი (დ. 28 აგვისტო, 1934, ფერეთა, ვანის რაიონი — გ. 10 აპრილი, 2007, თბილისი) — ქართველი პოეტი. 1957 წელს დაამთავრა ქუთაისის პედაგოგიური ინსტიტუტის ქართული ენისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი. პირველი ლექსი გამოაქვეყნა 1956 წელს, 1966 წელს გამოსცა პირველი პოეტური კრებული „მზე მაღლა იწევს“. პოეტური შემოქმედების გარდა დაკავებული იყო მთარგმნელობითი საქმიანობით, რედაქტორობით, აქტიურად მუშაობდა საბავშვო პოეზიაში. მისი შემოქმედება თარგმნილია რუსულ, სომხურ, თათრულ ენებზე. 1981 წლიდან ხელმძღვანელობდა საქართველოს მწერალთა კავშირის გამომცემლობა „მერანის“ პოეზიის განყოფილებას. 2007 წელს, 6 აპრილის მწერალთა კავშირის სხდომაზე დაპირისპირება მოუვიდა გამომცემლობის დირექტორ ვაჟა ოთარაშვილთან, ინციდენტიდან რამდენიმე დღეში, 2007 წლის 10 აპრილს, მწერალმა სიცოცხლე თვითმკვლელობით დაასრულა. პოეზია მზე მაღლა იწევს, 1966 კარგი დღე, 1967 მე ვფიქრობ შენზე, 1971 ლექსები, 1972 იმედის მზე, 1974 ლექსები, 1975 ლექსები, 1976 თანდათან, 1979 საკუთარ თავზე ერთი თავით მაღალი კაცი, 1980 შენ უკვე მხედავ, 1982 ლექსები და პოემები, 1985 ისე, პირველად ვხედავდე თითქოს, 1986 სიყვარული და ცდომილება, 1989 თავისუფლების მზე ბორკილს ამსხვრევს, 1990 დღემდე სულსგარდანახადი, 1991 თვალს ვერ მოწყვეტ, 1992 ერთტომეული, 1996 ორი სიცოცხლე, 1998 მცირე რჩეული, 2001 რჩეული, 2005 ნარკვევები მებაღეც უნდა ვიკითხოთ, 1975 შრომის შვილები, 1976 საბავშვო პოეზია მეხანძრე სპილოები, 1967 ოქროს წიწილა, 1976 ლუკა და ცუგა, 1986 ტაგუ მებურიშვილი — ბიოგრაფიული ლექსიკონი, NPLG.GOV.GE მებურიშვილი ტაგუ, ლექსები — Litklubi.GE[მკვდარი ბმული] ↑ 1.0 1.1 პოეტ ტაგუ მებურიშვილის თვითმკვლელობის გაუხმაურებელი დეტალები; გაზეთი PrimeTime, 17 იანვარი, 2011
სწავლული საზოგადოება

სწავლული საზოგადოება — საზოგადოება, რომლის მიზანია რაიმე აკადემიური დისციპლინის, ან დისციპლინათა ჯგუფის განვითარების წახალისება. საზოგადოების წევრობა შეიძლება იყოს ყველასათვის ღია, მოითხოვდეს განსაზღვრულ კვალიფიკაციას, ან როგორც ისტორიულად პირველი სწავლული საზოგადოებების შემთხვევაში იყოს არჩევითი, საპატიო კრედენცია. სწავლული საზოგადოებების უმრავლესობა არა-მომგებიანი ორგანიზაციებია. ტიპური საქმიანობები შეიძლება შეიცავდეს კონფერენციების ჩატარებას, კვლევათა შედეგების განხილვას და ა. შ. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „სწავლული საზოგადოება“ ვიკისაწყობში. ↑ Learned societies & academies. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 3 ივნისი 2014. ციტირების თარიღი: 10 May 2013
ახალზელანდიური ნიშნების ენა

ახალზელანდიური ნიშნების ენა (ინგლ. New Zealand Sign Language ან NZSL; მაორი. Te Reo Rotarota) — ახალ ზელანდიაში მაცხოვრებელი სმენაშეზღუდული მოსახლეობის ძირითადი სასაუბრო ენა. მან სახელმწიფო ენის სტატუსი 2006 წლის აპრილში მიიღო. ახალზელანდიური ნიშნების ენა საფუძველს იღებს ბრიტანული ნიშნების ენიდან (BSL), ის ტექნიკურად შეიძლება ჩაითვალოს ბრიტანული, ავსტრალიური და ახალ ზელანდიური ნიშნების ენის (BANZSL) დიალექტად. ბრიტანულ და ახალ ზელანდიურ ნიშნების ენებში ერთმანეთს 62,5% ემთხვევა, ხოლო ამერიკულ ნიშნების ენასთან მხოლოდ 33% აქვს საერთო. The Online Dictionary of NZ Sign Language NZSL Dictionary History of Van Asch School დაარქივებული 2005-04-15 საიტზე Wayback Machine. Deaf Aotearoa New Zealand დაარქივებული 2006-12-07 საიტზე Wayback Machine. (formerly Deaf Association of New Zealand) New Zealand Sign Language Teacher's Association ↑ McKee, D. and G. Kennedy. 2000. "Lexical Comparisons of Signs from American, Australian, British, and New Zealand Sign Languages" In K. Emmorey & H. Lane (eds) The Signs of Language Revisited: An Anthology to Honor Ursula Bellugi and Edward Klima , New Jersey: Lawrence Erlbaum Associates.
ალექსანდრე III

ალექსანდრე III შეიძლება იყოს: ალექსანდრე III (პაპი) — რომის პაპი (გ. 1181) ალექსანდრე III (იმერეთის მეფე) — იმერეთის მეფე (გ. 1660) ალექსანდრე III (რუსეთი) — რუსეთის იმპერატორი (1845—1894) ალექსანდრე III (შოტლანდია) — შოტლანდიის მეფე (1249-1286)
სიმონ ბეკბულატოვის ძე

სიმონ ბეკბულატის ძე (ნათლობამდე საინ-ბულატ ხანი, თათრ. ساین بولاط, ბერობაში სტეფანე; გ. 5 იანვარი, 1616, მოსკოვი) — 1575–1576 წლებში რუსეთის დიდი მთავარი. 1576 წლიდან ტვერის დიდი თავადი. Великий князь всея Руси Симеон Бекбулатович Вернадский Г. В. Московское царство. — I. Основание русской евразийской империи (5 часть). — Гл. 5. Последствия опричнины и конец Ливонской войны Касимовское «царство» // проект «Хронос»
დედაქანი

დედაქანი — ქანის ზედაპირული ფენა, რომელზეც ბიოლოგიური და ბიოქიმიური პროცესების, აგრეთვე ადამიანის ზემოქმედების შედეგად წარმოიქმნება ნიადაგი. დედაქანის თვისებები იცვლება ნიადაგთწარმომქმნელი ფაქტორების — კლიმატის, მცენარეულობისა და სხვ. ზემოქმედებით. დედაქანს ყოფენ წარმოშობის (მაგალითად ალუვიური, მაგმური და სხვ.), ქიმიურ-მინერალოგიური თვისებებისა (კარბონატული, კვარციანი და სხვ.) და მექანიკური შედგენილობის მიხედვით. საქართველო გამოირჩევა დედაქანების მრავალფეროვნებით. გავრცელებულია სხვადასხვა შედგენილობისა და ხნოვანების ალუვიური და ტბიურ-მდინარეული ნალექები, თიხაფიქლები, ქვიშაქვები, კონგლომერატები, მაგმური ქანები, ლიოსისებრი თიხნარი და სხვ. გოგატიშვილი ა., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 432.
უილიამ ბრედფორდი

უილიამ ბრედფორდი (ინგლ. William Bradford; 14 სექტემბერი, 1755 – 23 აგვისტო, 1795) — პენსილვანიელი იურისტი და მოსამართლე, აშშ-ის მეორე გენერალური პროკურორი. დაიბადა ფილადელფიაში. 1772 წლამდე სწავლობდა პრინსტონის უნივერსიტეტში, სადაც დაუმეგობრდა ჯეიმზ მედისონს. 1776 წელს მოხალისედ ჩაეწერა პენსილვანიის მილიციის რაზმში. მილიცაიაში მსახურობის ვადის გასვლის შემდეგ კონტინენტალურ არმიას შეუერთდა, მისი სამხედრო წოდება მაშინ კაპიტანი იყო. მონაწილეობა მიიღო ტრენტონის ბრძოლაში. 1779 წელს ჯანმრთელობის გაუარესების შემდეგ სახლში დაბრუნდა. წარმატებული კარიერის შემდეგ, 1791 წელს დანიშნეს პენსილვანიის უზენაესი სასამართლოს დავმჯდომარედ. 1793 წელს ბრედფორდისა და გუბერნატორ თომას მალფინის ინიციატივით პენსილვანიაში გაუქმდა სიკვდილით დასჯა. ამ მაგალითს მიმართეს სხვა შტატების ხელმძღვანელებმაც. 1794 წლის 8 იანვარს ჯორჯ ვაშინგტონმა ბრედფორდი დანიშნა იუსტიციის მინისტრად, ედმუნდ რენდოლფის ადგილზე. ბრედფორდი გარდაიცვალა 1795 წელს, დაკრძალულია ქალაქ ბარლინგტონში (ნიუ ჯერსი). პენსილვანიის ერთ ერთ ოლქს, ბრედფორდის ოლქს, მის პატივსაცემად დაერქვა სახელი. Biography at the University of Pennsylvania უილიამ ბრედფორდი — Find a Grave-ზე
ბარგუზინის ყურე

ბარგუზინის ყურე (რუს. Баргузинский залив) — ყურე ბაიკალის ტბაში. ბურიატეთის ერთ-ერთი საუკეთესო დასასვენებელი ადგილი. ფართობი 790 კმ². მატერიკში შეჭრილია დაახლოებით 30 კმ-ში, რითაც ქმნის ბაიკალის უდიდეს ყურეს. სიგანე 20 კმ-მდეა. ერთვის მდინარე ბარგუზინი. ტერიტორიის გარკვეული ნაწილი მოქცეულია იმიერბაიკალეთის ეროვნული პარკის ფარგლებში. ზაფხულის პერიოდში წყალი თბება +22°-მდე. ↑ ბარგუზინის ყურე — ინფორმაცია დაარქივებული 2012-11-27 საიტზე Wayback Machine. (რუსული) ↑ ბარგუზინის ყურე — ინფორმაცია (რუსული)
ტობაგო (კუნძული)

ტობაგო (ინგლ. Tobago) — კუნძული კარიბის ზღვაში, მდებარეობს კუნძულ ტრინიდადის ჩრდილო-აღმოსავლეთით. ტრინიდადი და ტობაგოს სიდიდით მეორე კუნძული. ფართობი 300 კმ². კუნძულის სახელი მომდინარეობს ინგლისური სიტყვა tobacco-დან, რაც ქართულად თამბაქოს ნიშნავს. კუნძულის მთავარი ქედი გადაჭიმულია სამხრეთ-დასავლეთიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთისკენ და წარმოადგენს ვენესუელის სანაპირო ქედის გაგრძელებას. ქედის მაქსიმალური სიმაღლე ზღვის დონიდან დაახლოებით 600 მეტრია, იგი დასერილია მთის მდინარეთა ხეობებით. ტობაგოზე უნიკალური ბუნებაა, რომელიც რამდენიმე ასწლეულის განმავლობაში თითქმის ხელუხლებლადაა შემონახული. მარადმწვანე ტყის საფარისა და საერთოდ ფლორის შესანარჩუნებლად შექმნილია უნიკალური ნაკრძალი „Buccoo Reef“. ტრინიდადის მსგავსად, ტობაგოც კოლუმბმა აღმოაჩინა და კუნძული ესპანელებმა დაიკავეს. სხვა ახლო მდებარე კუნძულებისგან განსხვავებით, ამ კუნძულს კოლონიზაციის კვალი ნაკლებად დაეტყო. თუმცა XVII საუკუნეში ამ კუნძულისათვის იბრძოდნენ ინგლისელები, ფრანგები, ნიდერლანდელები და ასევე ძველი კურლანდიის საჰერცოგოც. 1704 წელს კუნძული გამოცხადდა ნეიტრალურ ტერიტორიად, თუმცა იმის მერე, რაც კუძულზე მეკობრეებმა თავიანთი ბაზა დააარსეს, აქ 1763 წელს ბრიტანეთმა ისევ აღადგინა კოლონიალური მმართველობა. 1888 წელს ტობაგო გაერთიანდა ტრინიდადთან, 1889 წელს შექმნა საკუთარი დამოუკიდებელი საკანონმდებლო ორგანო, ხოლო 1946 წელს გახდა თვითმმართველი ტერიტორია დიდი ბრიტანეთის შემადგენლობაში. 1960-იანი წლების დასაწყისში ტრინიდადმა და ტობაგომ მიიღეს დამოუკიდებელი შიდა თვითმმართველობის უფლება, ხოლო 1962 წელს მათ მიიღეს სრული დამოუკიდებლობა. Tobago Hotel & Tourism Association Tobago House of Assembly WorldStatesmen - Trinidad and Tobago Government of the Republic of Trinidad and Tobago National Library and Information System Authority of Trinidad and Tobago დაარქივებული 2008-09-06 საიტზე Wayback Machine. Parishes of Tobago (map) დაარქივებული 2011-07-17 საიტზე Wayback Machine. Definitive Tourist Guide to Tobago ↑ Trinidad and Tobago 2011 Population and Housing Census Demographic Report. Trinidad and Tobago Central Statistical Office. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 9 ოქტომბერი 2016. ციტირების თარიღი: 27 May 2016.
აკადემიის ქედი

აკადემიის ქედი (რუს. Академический хребет) — წყალქვეშა ქედი ბაიკალის ტბაში. ყოფს შუა და ჩრდილოეთ ღრმულებს. გადაჭიმულია ოლხონის კუნძულის ჩრდილოეთი დაბოლოებიდან უშკანის კუნძულებამდე და შემდეგ გრძელდება ვალუკანის კონცხამდე. სიგრძე დაახლოებით 100 კმ. ცალკეული მწვერვალები აზიდულია ტბის ზედაპირამდე უშკანის კუნძულების სახით. ქედის კალთები ციცაბოდ ეშვება სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ ბაიკალის ტბის შუა ღრმულის რაიონამდე და ჩრდილო-დასავლეთისაკენ ჩრდილოეთი ღრმულისაკენ. აკადემიის ქედზე, ბაიკალის ფსკერი შედგება დედაქანისაგან. აღმოაჩინა სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ბაიკალის ლიმნოლოგიურმა სადგურმა გლებ ვერეშჩაგინის ხელმძღვანელობით ჩატარებული ექსპედიციის დროს 1932 წელს. ↑ На Ушканьи острова | озера Байкал (რუსული) ↑ А. К. Тулохонов. Байкал: природа и люди: энциклопедический справочник. 2009
უშკანის კუნძულები

უშკანის კუნძულები (რუს. Ушканьи острова) — კუნძულთა ჯგუფი ბაიკალის ტბის შუა ნაწილში, სვიატოი-ნოსის ნახევარკუნძულის სიახლოვეს (რუსეთი, ბურიატეთის რესპუბლიკა). ფართობი 9,8 კმ². არქიპელაგის შემადგენლობაშია 4 კუნძული, რომელთაგან ყველაზე მნიშვნელოვანია დიდი უშკანის კუნძული (ფართობი 9,4 კმ², სიმაღლე 216 მ). უმეტესწილად აგებულია კემბრიუმამდელი კრისტალური კირქვებით. დაფარულია ფოთლოვანი ტყეებით. ნაპირები კლდოვანია. სანაპიროებზე არის ბაიკალური ნერპის თავშესაყარი. უშკანის კუნძულები აკადემიის ქედის აზიდული ნაწილია. უშკანის კუნძულები – ინფორმაცია დაარქივებული 2012-07-12 საიტზე Wayback Machine. (რუსული) უშკანის კუნძულები – ინფორმაცია (რუსული)
ძევრულა

ძევრულა (ძერული) — მდინარე თერჯოლის მუნიციპალიტეტში. სიგრძე 12 კმ. სათავე აქვს ოკრიბა-არგვეთის სერის ძირას, ზღვის დონიდან 199 მ სიმაღლეზე, ძევრულის კარსტულ მღვიმეში. ერთვის ჩოლაბურს მარჯვნიდან სოფელ ეწერთან. წარმოადგენს მდინარე ტყიბულას გაგრძელებას. გიგინეიშვილი გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 267.
მცირე ზღვა

„მცირე ზღვა“ (რუს. Малое Море) — ბაიკალის აკვატორიის ნაწილი, თითქმის ყურე, რომელიც ღია ბაიკალიდან გამოყოფილია ოლხონის კუნძულით და პროვალის ყურით. სიგრძე დაახლოებით 70 კმ, სიგანე 5-იდან 16 კმ-მდე. ჩრდილოეთ ნაწილში წყლის სიღრმე 210 მ აღწევს. ნაპირები ამაღლებულია. ჩრდილოეთ სანაპიროს გასწვრივ ვრცელდება ზღვისპირა ქედი, რომლის სიმაღლე ზღვის დონიდან 1746 მ-მდეა. არის კუნძულები და კონცხები. კლიმატი საერთო ტბის ჰავასთან შედარებით რბილია. დამახასიათებელია სტეპური მცენარეულობა. ერთვის მდინარე სარმა. განვითარებულია თევზჭერა. მდიდარია თევზით, მათ შორის მოიპოვება ზუთხი, გოლომიანკა, ბაიკალური ომული, სიგი, ქორჭილა და სხვ. ნაპირებზე მდებარეობს რამდენიმე დასახლებული პუნქტი, რომელთა შორის აღსანიშნავია: ხუჟირი, ხარანცი, პესჩანაია. არის მრავალრიცხოვანი ტურბაზები. „მცირე ზღვა“ მოქცეულია იმიერბაიკალეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე. სამხრეთ-დასავლეთით გამოიყოფა მცირე ყურე მუხორი. აქვე იწყება „ოლხონის ჭიშკარი“, რომლის მეშვეობით „მცირე ზღვა“ უერთდება ბაიკალის დანარჩენ ნაწილს. სანაპირო წარმტაცი ლანდშაფტებით გამოირჩევა. ბურიატები „მცირე ზღვას“ ნარინ დალაის უწოდებენ, რათ ითარგმნება როგორც „ვიწრო ზღვა“. „მცირე ზღვა“ – ინფორმაცია (რუსული) ბაიკალის ტბის რუკა (რუსული)
ივანე II

ივანე II შეიძლება იყოს: ივანე II მხარგრძელი — საქართველოს დიდებული (XIII ს.) ივანე II (რუსეთი) — მოსკოვის დიდი მთავარი (1326—1359) ივანე II (სამცხის ათაბაგი) — სამცხის ათაბაგი (გ. 1444)
ივანე I

ივანე I შეიძლება იყოს: ივანე I (ყვარყვარე) ჯაყელი-ციხიჯვარელი — საქართველოს პოლიტიკური მოღვაწე, მეჭურჭლეთუხუცესი, სამცხის სპასალარი (XII—XIII სს.) ივანე I მხარგრძელი — საქართველოს დიდებული (გ. 1227) ივანე I (რუსეთი) — მოსკოვის დიდი მთავარი, ვლადიმირ-სუზდალის დიდი მთავარი, ნოვგოროდის მთავარი (1288—1340)
კასიუს დიონ კოქცეიანუსი

კასიუს დიონ კოქცეიანუსი, დიონ კასიუსი (დ. დაახლ. 153 — გ. 235) — რომაელი ისტორიკოსი. წარმოშობით ბითინიის ქალაქ ნიკეიდან. ეკავა მაღალი სამოხელეო თანამდებობები, ეკუთვნოდა სენატორთა უმაღლეს წოდებას. ავტორია რამდენიმე ისტორიული თხზულებისა. ჩვენამდე (ნაწილობრივ დაზიანებულმა) მოაღწია „რომის ისტორიამ“ 80 წიგნად, რომელიც მოიცავს ხანას რომის დაფუძნებიდან 229 წლამდე. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ამ თხზულების ის ნაწილი, სადაც ავტორი თავის თანამედროვე მოვლენებს აღწერს და იყენებს ოფიციალურ დოკუმენტებს. მაგრამ კასიუს დიონ კოქცეიანუსის თხზულება რომის ისტორიის სხვა პერიოდებისთვისაც ძვირფას წყაროს წარმოადგენს, რამდენადაც აქ ძველ ისტორიკოსთა ნაშრომების გვერდით გამოყენებულია მხედართმთავართა, მოხელეთა ანგარიშები, მოგზაურთა აღწერილობები, დოკუმენტური მასალა. „რომის ისტორია“ უპირატესად პოლიტიკურ ისტორიულ ფაქტებს განიხილავს. ნაშრომში მოიპოვება უაღრესად მნიშვნელოვანი ცნობები საქართველო-რომის ურთიერთობის შესახებ (პომპეუსის ლაშქრობა იბერია-კოლხეთში, შემდეგდროინდელი მოვლენები, რომთან იბერიის დამოკიდებულება ახ. წ. II საუკუნეში, ფარსმან II-ის დროს და სხვ.). ზოგი ამ ცნობათაგან სრული ან უნიკალურია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 424.