laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
დარეჯან ვაშაკიძე

დარეჯან რაჟდენის ასული ვაშაკიძე (დ. 27 დეკემბერი, 1908, ბაქო, — გ. 8 ივნისი, 1993, თბილისი) — ქართველი მათემატიკოსი. პროფესორი (1968), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1974). დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი (1929). იყო თბილისის ა. პუშკინის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის მათემატიკის სწავლების მეთოდიკის კათედრის გამგე (1968–1979). იკვლევდა ალბათობის თეორიის, მიახლოებითი ანალიზისა და მათემატიკის სწავლების მეთოდიკის საკითხებს. მათემატიკური ანალიზის კურსი, ნაწ. 1–3, თბ., 1961–63. ებანოიძე თ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 197.
ვერა ვაშაკიძე

ვერა ივანეს ასული ვაშაკიძე (დ. 10 მარტი, 1927, თბილისი, — გ. 22 სექტემბერი, 1996, იქვე) — ქართველი ექიმი-ტოქსიკოლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1971), პროფესორი (1979), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1985); საქართველოს მედიცინის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1994). დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი (1949); მუშაობდა სანატორიუმ „ლიკანსა” და „სტროიტელში” (გუდაუთა); იყო ნ. მახვილაძის სახელობის შრომის ჰიგიენისა და პროფდაავადების სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ტოქსიკოლოგიური განყოფილების გამგე (1963–1978); ამავე ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო დარგში, ხოლო შემდეგ — დირექტორი (1978–1996). ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 197.
თამაზ ვაშაკიძე

თამაზ რემას ძე ვაშაკიძე (დ. 14 აპრილი, 1961, თბილისი) — ქართველი ბალეტის მოცეკვავე, ქორეოგრაფი. საქართველოს სახალხო არტისტი (1989). დაამთავრა თბილისის ქორეოგრაფიული სასწავლებელი (1979), სანქტ-პეტერბურგის კონსერვატორია (1993). 1979-1989 წლებში იყო ზ. ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის საბალეტო დასის სოლისტი, 1989-1992 წლებში — მოსკოვის ვ. გორდეევის თეატრის „რუსკი ბალეტის“ სოლისტი, 1992 წელს — თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის დირექტორი, 1993 წლიდან — თბილისის ქორეოგრაფიული სასწავლებლის სამხატვრო ხელმძღვანელი (2001 წლიდან — დირექტორი). 2001 წელს დააარსა საერთაშორისო კონკურსი-ფესტივალი „ჭაბუკიანი-ბალანჩინი“, 2002 წელს — ფონდი „ჭაბუკიანი-ბალანჩინი“. 2005 წელს საქართველოს ხელისუფლებასთან დაპირისპირების გამო რუსეთში გადასახლდა (2008 წლიდან ჰქონდა პოლიტიკური დევნილის სტატუსი). 2006-2017 წლებში იყო ეკატერინბურგის სახელმწიფო ოპერისა და ბალეტის თეატრის დამდგმელი რეჟისორი. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (2001). თამაზ ვაშაკიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
თამარ ვაშაკიძე

თამარ ვლადიმერის ასული ვაშაკიძე (დ. 8 აპრილი, 1957, თბილისი) — ქართველი ენათმეცნიერი. ფილოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1995), პროფესორი (2001). დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი ქართველური ენების სპეციალობით (1980). 1980 წლიდან მუშაობს არნოლდ ჩიქობავას სახელობის ენათმეცნიერების ინსტიტუტში. 2006 წლიდან არის ამავე ინსტიტუტის ქართული მეტყველების კულტურის განყოფილების ხელმძღვანელი. 1996–2006 წლებში პედაგოგიურ საქმიანობას ეწეოდა სულხან-საბა ორბელიანის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიურ უნივერსიტეტში, შემდეგ იყო ქართულ-ამერიკული უნივერსიტეტის ჰუმანიტარული მეცნიერებებისა და ლიბერალური განათლების სკოლის ქართული ფილოლოგიის პროგრამის ხელმძღვანელი. ვაშაკიძის კვლევის მიმართულებებია ქართული ენის მორფოლოგიის, სინტაქსის, სემანტიკის საკითხები; მეტყველების კულტურასა და ორთოგრაფიასთან დაკავშირებული პრობლემები; კომპიუტერული ლინგვისტიკა. ქართული სიტყვის კულტურის საკითხები : სტატიების კრებული (ავტორი) // წ. 13. - თბილისი, თსუ გამ-ბის სტ., 2013. მოსწავლის ორთოგრაფიულ-სტილისტიკური ლექსიკონი (რედაქტორი). - თბილისი, მერიდიანი, 2012. ჟურნალისტის ორთოგრაფიულ-სტილისტიკური ლექსიკონი (რედაქტორი) // წ. 1. - თბილისი, უნივერსალი, 2009. ზმნის აღწერითი წარმოება ძველ ქართულში (ავტორი). - თბილისი, 1993. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 197.
ივანე ვაშაკიძე

ივანე შალვას ძე ვაშაკიძე (დ. 17 თებერვალი, 1924, სამტრედია, — გ. 2 აგვისტო, 1996, თბილისი) — ქართველი ფიზიკოსი. ფიზიკა-მათემატიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1968), პროფესორი (1969). საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1985). საბჭოთა არმიის რიგებში მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი (1951). 1963–1972 წლებში იყო ბირთვული ფიზიკის სამეცნიერო ლაბორატორიის და ბირთვული ფიზიკის კათედრის გამგე, 1972–1996 წლებში — თეორიული ფიზიკის კათედრის გამგე. 1969–1974 და 1983–1991 წლებში იყო ფიზიკის ფაკულტეტის დეკანი. ვაშაკიძის შრომები ძირითადად ეხება მსუბუქი ატომბირთვების თეორიას. მიღებული აქვს სახელმწიფო, მათ შორის საბრძოლო ჯილდოები. კვანტური მექანიკა, გამოც. მე-2, თბ., 1978 (თანაავტ.: ვ. მამასახლისოვი, გ. ჭილაშვილი). გელიტაშვილი მ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 197.
ლამარა ვაშაკიძე (ექიმი)

ლამარა მიხეილის ასული ვაშაკიძე (დ. 2 ივლისი, 1950, სამტრედია, — გ. 2016) — ქართველი პულმონოლოგ-ფთიზიატრი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1994), პროფესორი (1996). დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი (1974). 1980–1994 წლებში მუშაობდა ტუბერკულოზის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ფთიზიატრიისა და პულმონოლოგიის კათედრაზე, 1994 წლიდან იყო ამავე კათედრის გამგე. ვაშაკიძის ნაშრომები ეხება ფთიზიატრიისა და პულმონოლოგიის აქტუალურ საკითხებს. რეზისტენტური ტუბერკულოზი, თბ., 2006 (თანაავტ.). ტუბერკულოზი. სახელმძღვანელო სტუდენტებისათვის, თბ., 2007. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 197.
ლარისა ვაშაკიძე

ლარისა კონსტანტინეს ასული ვაშაკიძე (დ. 6 იანვარი, 1935, თბილისი, — გ. 28 აგვისტო, 2014) — ქართველი სწავლული აგრონომი, სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი (2006) და ბიოლოგიურ მეცნიერებათა კანდიდატი (1965). 1957 წელს დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი. 1958 წლიდან მუშაობდა საქართველოს მებაღეობის, მევენახეობისა და მეღვინეობის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში. 1993-2003 წლებში იყო ციტოგენეტიკის ლაბორატორიის გამგე, ხოლო 2006 წლიდან — ვაზისა და ხეხილის გენოფონდის კვლევისა და გენეტიკა-სელექციის განყოფილების მთავარი მეცნიერი თანამშრომელი. ვაშაკიძის შრომებში შესწავლილია ვაზის ადგილობრივი ჯიშები, მორფოლოგიურად, ციტოგენეტიკურად და ციტოემბრიოლოგიურად გამოკვლეულია ქართული გენოტიპები, ველური და გაველურებული ფორმები. დაჯილდოებულია აკადემიკოს ნ. ი. ვავილოვის მედლით (1987) და ღირსების ორდენით (2013). ვაზის ქართული გენოტიპების იდენტიფიკაციისა და ზოგიერთი ფიტოტექნიკური ღონისძიების ოპტიმიზაციის მეცნიერული საფუძვლები, თბ., 2006. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 179. ლარისა ვაშაკიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ამბაკო შალიკაშვილი

ამბაკო შალიკაშვილი (დ. 1794, ვანი, გურიის სამთავრო) — ქართველი თავადი, 1841 წლის გურიის აჯანყების ხელმძღვანელი. დაიბადა სოფელ ვანში. შემდეგ საცხოვრებლად გადავიდა სოფელ გონებისკარში. იყო რუსეთის არმიის პრაპორშიკი. მონაწილეობდა მთიელი მიურიდების წინააღმდეგ ბრძოლაში. იყო გურიის მილიციის წევრი. 1841 წლის აჯანყების დროს დატოვა მილიცია, შეუერთდა აჯანყებულებს და გახდა მისი ლიდერი. შალიკაშვილი ერთადერთი ადამიანი იყო, რომელსაც აჯანყების გამო სასჯელი დაუნიშნეს. ის ციმბირში, კატორღაში გადაასახლეს. კატორღიდან ის გაათავისუფლეს გუბერნატორ მურავიოვის შუამდგომლობით. შალიკაშვილის ხელმძღვანელი როლი აჯანყებაში, გარდა ოფიციალური დოკუმენტებისა, ასევე დაფიქსირებულია ხალხურ ლექსებში, ასევე ეგნატე ნინოშვილის რომანში „ჯანყი გურიაში“. ხმალი, რომლითაც ის აჯანყებაში იბრძოდა დაცულია ოზურგეთის მუზეუმში. სიხარულიძე ი., „გლეხთა აჯანყება გურიაში 1841 წელს“, ბათუმი, 1956. ხაჭაპურიძე, გ., „გურიის აჯანყება 1841 წელს“, ტფილისი: სახელგამი, 1931.
მაია ბერიძე

მაია ბერიძე (დ.19 სექტემბერი, 1963) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი, პედაგოგი. ექიმი-ნევროლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი. 1984 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი. კლინიკური ორდინატურა ნევროლოგიაში, ექიმთა დახელოვნების სახელმწიფო ინსტიტუტში ჩააბარა 1986 წელს. თბილისის სახელმწიფო უცხო ენების ინსტიტუტი, ინგლისური დეპარტამენტი, სინქრონული თარგმანის უმაღლესი კურსები, კვალიფიკაცია - თარჯიმან- რეფერენტი, 1997 წელს. 1987-1988 წლებში იყო ექიმი-ნევროლოგი, N2 საავადმყოფო, პოლიკლინიკური გაერთიანების ნევროლოგიური სტაციონარის ექიმი. 1998-2004 წლებში დიპლომისშემდგომი განათლების სახელმწიფო სამედიცინო აკადემიის რექტორის თანაშემწე. 1999-2006 წლებში მუშაობდა ნევროლოგიის კათედრის ასისტენტად, ნევროლოგიური განყოფილებაში, დიპლომის შემდგომი განათლების სახელმწიფო სამედიცინო აკადემიაში. 2004-2006 წლებში საქართველოს სახელმწიფო სამედიცინო აკადემიის მედიკო-ბიოლოგიური ფაკულტეტის დეკანის მოადგილე. 2006-2009 წლებში დაიკავა ნევროლოგიის დეპარტამენტის ასისტენტ-პროფესორის პოზიცია, თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტში. 2004-2009 წლებში იყო ს.ხეჩინაშვილის სახელობის საუნივერსიტეტო კლინიკის ნევროლოგი. 2009-2015 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის ნეირომედიცინის დეპარტამენტის ნევროლოგიის პროპედევტიკის და ტოპიკური დიაგნოსტიკის ასოცირებული პროფესორი. 2009-2010 წელს თბილისის ცენტრალური რკინიგზის საავადმყოფოს ნევროლოგიური დეპარტამენტის კლინიკური ხელმძღვანელი. 2010-2015 წლებში შპს „დეკა“-ს ნევროლოგირი დეპარტამენტის ნევროლოგი (კონსულტანტ პროფესორი). 2014 წლიდან თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის ნევროლოგიის რეზიდენტურის პროგრამ-დირექტორი. 2015 წლიდან ნევროლოგიის პროფესორი, თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის N1 საუნივერსიტეტო კლინიკის ნერვული დეპარტამენტის ხელმძღვანელი. სამეცნიერო ნაშრომების ავტორი. მიღებული აქვს სამეცნიერო ჯილდოები, 2014 წელს დასახელებულ იქნა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის საუნივერსიტეტო კლინიკა შპს „დეკა“-ს "წლის საუკეთესო ნევროლოგად". საქართველოს მეცნიერებათა დოქტორები, 1992-2006, თბ., 2012, გვ. 308 მაია ბერიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ 1.0 1.1 http://www.nplg.gov.ge/bios/ka/00017327/
კლივლენდი (ვულკანი)

კლივლენდი (ინგლ. Mount Cleveland) — აქტიური სტრატოვულკანი აშშ-ში, ალასკაში. მდებარეობს ჩუგინადაკის კუნძულის დასავლეთ სანაპიროზე. კლივლენდის სიმაღლე 1 730 მეტრია. ალეუტის ქედის 75 ვულკანს შორის იგი ერთ-ერთი ყველაზე აქტიურია. ბოლო 230 წლის განმავლობაში სულ მცირე 22-ჯერ ამოიფრქვა. უახლესი ამოფრქვევა 2017 წელს მოხდა, მანამდე კი თითოჯერ ამოიფრქვა 2016 და 2011 წლებში, ორჯერ ამოიფრქვა 2010-ში და სამჯერ 2009 წელს. ადგილობრივმა ალეუტელებმა ვულკანს სახელი მათი ცეცხლის ქალღმერთის პატივსაცემად დაარქვეს, რომელიც, მათი რწმენით, ვულკანში ბინადრობდა. ↑ 1.0 1.1 1.2 Cleveland description and statistics. Alaska Volcano Observatory. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 15 სექტემბერი 2022. ციტირების თარიღი: 4 September 2010
ნიკოლოზ ვაშაკიძე

ნიკოლოზ ამირანის ძე ვაშაკიძე (დ. 1 დეკემბერი, 1965, თბილისი) — ქართველი ინჟინერ-მეტალურგი, თანამდებობის პირი. ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1997), პროფესორი (2001). დაიბადა ქართველი ინჟინერ-მანქანათმშენებლის ამირან ვაშაკიძის ოჯახში. დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მეტალურგიის ფაკულტეტი (1987). გავლილი აქვს სასწავლო კურსები დიდი ბრიტანეთის სასწავლებლებში (1997–2002) თავდაცვისა და უსაფრთხოების სწავლების პროგრამით. 1988 წლიდან მუშაობდა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ლითონთა წნევით დამუშავების კათედრაზე. 2000–2012 წლებში, სხვადასხვა დროს, იყო საქართველოს ეროვნული უშიშროების საბჭოს მდივნის მოადგილე, ნავთობის საერთაშორისო კორპორაციის პრეზიდენტი, საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილე, საქართველოს თავდაცვის მინისტრის მოადგილე. ვაშაკიძის კვლევის სფეროა: სორტული პროფილების გლინვის ოპტიმიზაცია; გლინვის პროცესების მათემატიკური მოდელირება; ელექტროგლინვის პროცესების განვითარება და კალიბრთა სისტემების კვლევა. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 198.
ლალემანცია

ლალემანცია (Lallemantia), ერთწლოვანი ბალახოვანი მცენარის გვარი ტუჩოსანთა ოჯახისა. გვარში 5 სახეობაა, კულტურაშია 1 — ქართული ლალემანცია (Lallemantia iberica). აქვს წვრილი თესლი, შეიცავს 35-38% ზეთს, რომელიც სწრაფად შრება და ამის გამო უყენებენ ლაქ-საღებავების დასამზადებლად. ლალემანციაიჭმევა, მისი კოპტონი ცხოველთა საკვებია. ლალემანცია მოჰყავთ საქართველოში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 113.
ომარ ვაშაკიძე

ომარ შალვას ძე ვაშაკიძე (დ. 27 აპრილი, 1933, სოფ. დიდი ჯიხაიში, ახლანდ. სამტრედიის მუნიციპალიტეტი, — გ. 27 ივლისი, 2007, თბილისი) — ქართველი აგრარიკოს-ეკონომისტი. ეკონომიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1989), პროფესორი (1995). დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის ეკონომიკური ფაკულტეტი (1955). 1959–1964 წლებში მუშაობდა საქართველოს სოფლის მეურნეობის ეკონომიკისა და ორგანიზაციის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში, 1964–2006 წლებში — საქართველოს სახელმწიფო საგეგმო კომიტეტთან არსებულ სახალხო მეურნეობის ეკონომიკისა და დაგეგმვის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში სოფლის მეურნეობის განყოფილების გამგედ. 1959 წლიდან ლექციებს კითხულობდა საქართველოს აგრარულ უნივერსიტეტსა და თბილისის სხვადასხვა უმაღლეს სასწავლებელში. 1992–1998 წლებში იყო სახელმწიფო მრჩეველი საქართველოს სახელმწიფო მეთაურის (1995 წლიდან — საქართველოს პრეზიდენტის) აპარატში. მონაწილეობდა ქვეყნის აგრარულ-სამრეწველო კომპლექსის ეკონომიკისა და მართვის საკანონმდებლო აქტების შემუშავებაში. ვაშაკიძის შრომები ეძღვნება აგროსამრეწველო კომპლექსის ეკონომიკის, სოფლის მეურნეობის ორგანიზაციის, მართვისა და დაგეგმვის საკითხებს. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (2001). ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 198.
ცარო ვაშაკიძე

ცარო მიხეილის ასული ვაშაკიძე (დ. 1 იანვარი, 1940, სოფ. აბასთუმანი, ახლანდ. ადიგენის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი გეოგრაფი, კარტოგრაფი. დაიბადა ასტროფიზიკოს მიხეილ ვაშაკიძის ოჯახში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი (1964). 1965-1966 წლებში მუშაობდა ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფის ინსტიტუტის კარტოგრაფიულ განყოფილებაში კარტოგრაფად, 1966 წლიდან — ქართული ენციკლოპედიის მთავარ სამეცნიერო რედაქციაში კარტოგრაფიის რედაქციის უფროს სამეცნიერო რედაქტორად, 1974 წლიდან — ჯგუფის უფროსად. მისი უშუალო ხელმძღვანელობით და მონაწილეობით „ქართული საბჭოთა ენციკლოპედიის“ ყველა ტომში დაიბეჭდა 700-მდე რუკა, ენციკლოპედია „საქართველოში“ (1997) მისი მონაწილეობით 37 რუკა დაიბეჭდა, ხოლო ენციკლოპედია „თბილისში“ — 20 რუკა. პარალელურად, 1994 წლიდან მუშაობდა საქართველოს გეოდეზიისა და კარტოგრაფიის სახელმწიფო დეპარტამენტის კარტოგრაფიის სამმართველოში მთავარ სპეციალისტად, შემდეგ უფროსის მოადგილედ, 2001 წლიდან — სამმართველოს უფროსად. ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი.-თბ., 2003. — გვ.121-122. ცარო ვაშაკიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ფილიპ-ანტუან მერლენი

ფილიპ-ანტუან მერლენი, ცნობილი როგორც მერლინ დე დუაი (დ. 30 ოქტომბერი, 1754 – გ. 26 დეკემბერი, 1838) — ფრანგი პოლიტიკოსი და იურისტი. მერლინ დე დუაი, თადპირველად, იურიდიული საქმიანობით იყო დაკავებული. 1782 წელს მიიღო სამეფო მდივნის თანამდებობა ფლანდრიის პარლამენტის კანცელარიაში. მალე მისი რეპუტაცია გაიზარდა დედაქალაქშიც და იგი ორლეანის ჰერცოგმა ლუი ფილიპ II-მ თავისი პირადი საბჭოს წევრად დანიშნა. საფრანგეთის რევოლუციის დასაწყისში იგი გენარალური შტატების ერთ-ერთი წარმომადგენელი იყო მესამე წოდებიდან და მონაწილეობა მიიღო 1789 წლის 20 ივნისს განვითარებულ მოვლენებში, როდესაც „საბურთაო დარბაზში“ შეკრებილმა ფრანგმა დეპუტატებმა თავი „დამფუძნებელ კრებად“ გამოაცხადეს. რევოლუციის მიმდინარეობისას, ფილიპ-ანტუან მერლენი არ ითვლებოდა ძალადობის მომხრე პოლიტიკოსად, თუმცა როგორც ეროვნული კონვენტის ერთ-ერთმა მონტანიარელმა დეპუტატმა ხმა მისცა ლუი XVI-ის სიკვდილით დასჯას. ფილიპ-ანტუან მერლენი აქტიურ პოლიტიკურ მოღვაწეობას განაგრძობდა 1794 წელს მომხდარი 9 თერმიდორის გადატრიალების შემდეგ, როდესაც მაქსიმილიან რობესპიერი და მისი მომხრეები დააკავეს და შემდეგ სიკვდილით დასაჯეს. მერლენი აქტიურად იბრძოდა იაკობინელთა კლუბისა და მათი მომხრეების წინააღმდეგ. მერლინი, ასევე, ცდილობდა დაერწმუნებინა საზოგადოებრივი უსაფრთხოების კომიტეტი იაკობინელების კლუბის დახურვასთან დაკავშირებით. მან შეიმუშავა კანონი, რომელიც ზღუდავდა აჯანყების უფლებას. აგრეთვე, მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა საფრანგეთის რესპუბლიკის საგარეო პოლიტიკაში. 1795 წლის 30 ოქტომბერს მერლენი დაინიშნა იუსტიციის, 1796 წლის 2 იანვარს კი გენერალური პოლიციის მინისტრად. 1797 წლის 4 სექტემბრიდან — 1799 წლის 18 ივლისამდე საფრანგეთის დირექტორიის წევრი იყო. მერლენს უშუალო მონაწილეობა არ მიუღია 1799 წელს ნაპოლეონ ბონაპარტის მიერ მოწყობილ სახელმწიფო გადატრიალებაში, როდესაც დირექტორია დაემხო და მმართველობის სადავეები სამი კონსულის ხელში გადავიდა. კონსულების მმართველობის პერიოდში მერლენს არ ჰქონდა მნიშვნელოვანი პოლიტიკური თანამდებობა, იგი მხოლოდ გენერალურ პროკურორად მუშაობდა. მას განსაკუთრებული წვლილი არ შეუტანია, მაგრამ აქტიურად იყო ჩართული ნაპოლეონის კოდექსის გამოქვეყნების პროცესში. Moyen de subvenir promptement aux besoins de l'État, & singulierement au remboursement du prix des offices dont la vénalité est supprimée, 1789 Rapport fait au Comité des droits féodaux, le 4 septembre 1789, sur l'objet & l'ordre du travail dont il est chargé, 1789 Recueil général de jurisprudence françoise, 1790 Opinion de M. Merlin sur la nécessité de rendre le Tribunal de Cassation sédentaire, 1790 Rapport fait à l'Assemblée nationale au nom du comité de féodalité le 8 février 1790, 1790 Opinion de Philippe-Antoine Merlin ... sur le procès de Louis XVI, 1793 Projet de décret, présenté au nom du Comité de législation, par Ph. Ante. Merlin (de Douay), sur la manière de faire le procès aux fonctionnaires prévenus de malversations relatives aux biens nationaux, 1793 Pieces justificatives a joindre au rapport du citoyen Merlin de Douai, sur l'affaire des citoyens Sanguin, 1794 Ph. Ant. Merlin, membre de l'Institut national, au Conseil des cinq-cents, 1798
სერგო ვაშაყმაძე

სერგო ესტატეს ძე ვაშაყმაძე (დ. 3 მარტი, 1901, სოფ. სალხინო, ახლანდ. ვანის მუნიციპალიტეტი, — გ. 16 მარტი, 1995, თბილისი) — ქართველი პედაგოგი, მათემატიკოსი. საქართველოს დამსახურებული მასწავლებელი (1961). დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი (1931). 1924–1927 წლებში მუშაობდა სოხუმის 9-წლიან ქართულ სკოლაში მათემატიკის მასწავლებლად, ხოლო 1931–1980 — თბილისის სხვადასხვა სკოლაში. მათემატიკაში მოსწავლეთა შორის პირველი ოლიმპიადის ერთ-ერთი ორგანიზატორი (1933, თბილისის №26 საცდელ-საჩვენებელი სკოლა) საბჭოთა კავშირში. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები. ჩემი გამოცდილებიდან, თბ., 1985. У истоков олимпиадного движения, «Квант», 1979, №11. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 200.
დიანა ვაშაყმაძე-ვერონეზე

დიანა თამაზის ასული ვაშაყმაძე-ვერონეზე (დ. 4 ნოემბერი, 1966, თბილისი, — გ. 14 მაისი, 2011, იქვე) — ქართველი მომღერალი (დრამატული სოპრანო), თეორეტიკოს-ფიზიკოსი. იტალიელი მუსიკოსის ა. ვერონეზეს მეუღლე. 1987 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტი, ხოლო 1991 წელს — თბილისის კონსერვატორია (პროფ. ნ. ანდღულაძისა და გ. კარიაულის კლასი). 1987 წელს სწავლა განაგრძო ნიუ-იორკის კონსერვატორიაში (პროფ. მალასის კლასი) და ოზიმოს ვოკალურ აკადემიაში. 1994–1996 წელს ვაშაყმაძე-ვერონეზემ გაიარა პროფესიული სწავლების პროგრამა ნიუ-იორკის მანჰეტენის უმაღლეს სამუსიკო სკოლაში. ვაშაყმაძე-ვერონეზეს დებიუტი საოპერო სცენაზე შედგა ნიუ-იორკში, რ. ვ. უილიამზის ოპერაში „ზღვის მხედრები”; ვაშაყმაძე-ვერონეზეს მიერ შესრულებული როლებიდან აღსანიშნავია: ლედი მაკბეთი, აიდა, აზუჩენა (ჯ. ვერდის „მაკბეთი”, „აიდა”, “ტრუბადური”), ტურანდოტი (ჯ. პუჩინის „ტურანდოტი”), იზოლდა (რ. ვაგნერის „ტრისტანი და იზოლდა”) და სხვ. 2005 წელს ვაშაყმაძე-ვერონეზე წარმატებით წარსდგა ქართული მაყურებლის წინაშე აიდას პარტიით ვერდის ოპერა „აიდაში”. ჰქონდა ძლიერი, ყველა რეგისტრში თანაბრად მჟღერი, სავსე ბგერის მქონე ხმა. აღსანიშნავია ვაშაყმაძე-ვერონეზეს სამეცნიერო მოღვაწეობა. ის ავტორია სამეცნიერო ნაშრომებისა მათემატიკასა და თეორიულ ფიზიკაში. ერთ-ერთმა პირველმა დაიწყო კვანძთა თეორიის გამოყენება ელემენტარული ნაწილაკების აღსაწერად. მიღებული აქვს 3 პატენტი. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (2009). Same Problems of Particle Physics According to the Topological Models of Three-dimensional Manifolds, Tb., 2000. ოიკაშვილი ზ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 200.
როსტისლავ ვაშაძე

როსტისლავ სერგოს ძე ვაშაძე (დ. 5 აგვისტო, 1914, თბილისი, — გ. 15 თებერვალი, 1994, იქვე) — ქართველი გრაფიკოსი, სცენოგრაფი, კინოს მხატვარი. საქართველოს დამსახურებული მხატვარი (1969). დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემია (1939). ამავე წლიდან მხატვრად მუშაობდა თბილისის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო აკადემიურ, შემდეგ კი — თელავის დრამატულ თეატრებში. 1945 წლიდან იყო თბილისის კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ კომბინირებულ გადაღებათა მხატვარი. მისი მონაწილეობით შეიქმნა ფილმები: „დავით გურამიშვილი” (1946), „აკაკის აკვანი” (1947), „ქეთო და კოტე” (1948), „ბაში-აჩუკი” (1956), „მამლუქი” (1958), „მაია წყნეთელი” (1959), „ჯარისკაცის მამა” (1964), „სინემა” (1977), „ყვარყვარე თუთაბერი” (1978), „ჯადოსნური ღამე” (1983), „საფეხური” (1986) და სხვ. შექმნა ანა ანტონოვსკაიას რომან „დიდი მოურავის” ილუსტრაციები. გვენცაძე ა., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 201.
HeLa

HeLa — ცნობილი უჯრედული ხაზი, რომელიც მრავალ სამეცნიერო კვლევაში ბიოლოგიისა და ფარმაკოლოგიის სფეროში გამოიყენება. უჯრედი, რომელსაც ასევე „უკვდავს“ უწოდებენ, ჰენრიეტა ლაქსისგან, აფროამერიკელი ქალისგან, 1951 წელს, მისი ნებართვის გარეშე მიიღეს მკვლევარ ჯორჯ გაიეს მიერ. ეს უჯრედები უნიკალურია, რადგან ლაბორატორიულ პირობებში განუწყვეტლივ გამრავლების უნარი გააჩნიათ, რაც მათ უკვდავად აქცევს. HeLa-ს უჯრედები ერთ-ერთ პირველ უკვდავ უჯრედულ ხაზს წარმოადგენენ და ფართოდ გამოიყენებიან სამეცნიერო კვლევებში, მათ შორის, კიბოს, ვირუსების, გენეტიკის და ვაქცინების შესწავლაში. გაიემ უჯრედებს ჰენრიეტა ლაქსის სახელის საწყისი ასოების მიხედვით HeLa უწოდა. ეს იყო პირველი ადამიანის უჯრედები, რომლებიც გაიზარდა ლაბორატორიაში. HeLa უჯრედები თავიდანვე პაპილომა ვირუსით დაინფიცირდა, რაც ხშირად ხდება კიბოს უჯრედებთან, რომლებმაც მოკლა ჰენრიეტა. HeLa-ს უჯრედებს აქვთ პათოლოგიური კარიოტიპი. მის ქვეხაზს აქვს 49-78 ქრომოსომა, განსხვავებით ადამიანის ნორმალური კარიოტიპისგან, რომელიც შეიცავს 46 ქრომოსომას. HeLa უჯრედები წლების განმავლობაში განვითარდა, რათა მოერგოს ზრდას in vitro და მათი დაყოფის გამო, წარმოიშვა რამდენიმე ხაზი. ამჟამად არსებობს HeLa-ს რამდენიმე უჯრედის ხაზი. ეს უჯრედული ხაზები გამოიყენება, სხვა საკითხებთან ერთად, როგორც კიბოს უჯრედების მოდელი, უჯრედებს შორის სიგნალის გადაცემის მექანიზმების შესასწავლად და სხვა მიზნებისთვის. ↑ Бессмертные клетки HeLa ↑ Мамаева С. Е. Атлас хромосом постоянных клеточных линий человека и животных. — М.: Научный мир, 2002. — 236 с. — ISBN 5-89176-178-5.
ჰენრიეტა ლაქსი

ჰენრიეტა ლაქსი (ინგლ. Henrietta Lacks; დ. 1 აგვისტო, 1920, ვირჯინია –გ. 4 ოქტომბერი, 1951, ბალტიმორი, მელილენდი) — აფროამერიკელი ქალი, რომლის უჯრედებმა სამედიცინო მეცნიერებაში უდიდესი როლი შეასრულა. ის ცნობილი გახდა HeLa უჯრედების წყალობით, რომლებიც დღემდე გამოიყენება სამეცნიერო კვლევებში. ჰენრიეტას უჯრედები უკვდავია, რაც ნიშნავს, რომ ისინი განუწყვეტლივ მრავლდებიან და არ კვდებიან, როგორც სხვა უჯრედები. უჯრედების ეს უნიკალური თვისება ცნობილი გახდა, როდესაც ჰენრიეტა 1951 წელს სიმსივნის დიაგნოზით ბალტიმორის ჯონს ჰოპკინსის საავადმყოფოში მკურნალობდა. მას საშვილოსნოს ყელის კიბოს დიაგნოზი დაუსვეს და რვა თვის შემდეგ, ოპერაციისა და რადიოთერაპიის მიუხედავად, 31 წლის ასაკში გარდაიცვალა. სანამ ჰენრიეტა ლაქსი საავადმყოფოში იმყოფებოდა, ექიმმა მისი სიმსივნური უჯრედები ანალიზისთვის საავადმყოფოს ქსოვილის უჯრედების კვლევის ლაბორატორიის ხელმძღვანელს, ჯორჯ გაის გაუგზავნა. გაირკვა, რომ უჯრედებს, რომლებსაც ჰენრიეტა ლაქსის სახელი და გვარი - HeLa-ის აკრონიმი ეწოდა, არაერთი უნიკალური უნარი აქვს. ისინი ორჯერ უფრო სწრაფად მრავლდებოდნენ, ვიდრე ნორმალური ქსოვილების უჯრედები და მათი ზრდის ჩახშობის პროგრამა გამორთული იყო გარკვეული რაოდენობის გაყოფის შემდეგ - ისინი უკვდავები გახდნენ. ამ უჯრედულმა ხაზმა შექმნა სენსაცია მედიცინისა და ბიოლოგიის სამყაროში, განსაკუთრებით მას შემდეგ, რაც გაირკვა, რომ უჯრედები შეიძლება გადარჩნენ ფოსტით გაგზავნითაც კი, რომელშიც გაი აქტიურად იყო ჩართული. მეცნიერებს ჰქონდათ მსოფლიოში პირველი სტაბილური და თუნდაც მარადიული უჯრედული ხაზი, რომელიც ადეკვატურად ბაძავს ადამიანის სხეულის არსს. ახლა შესაძლებელი გახდა ექსპერიმენტების ჩატარება ჰომოგენურ უჯრედულ ხაზზე, რამაც შესაძლებელი გახადა მათი შედეგების საიმედო გამრავლება სხვა ლაბორატორიებში. ჯორჯ გაი დიდი ხნის განმავლობაში იყო ერთადერთი, ვინც იცოდა უჯრედების წარმომავლობა, მაგრამ სჯეროდა, რომ კონფიდენციალურობის საკითხები ხელს უშლიდა მას პაციენტის სახელის გამხელაში. ამრიგად, ლაქსის ოჯახმა არ იცოდა, რომ სწორედ ჰენრიეტას უჯრედებმა მოახდინეს რევოლუცია მედიცინაში. 1970 წელს ჯორჯ გაი გარდაიცვალა. იმდროინდელი უჯრედულ კულტურასთან მუშაობის არასრულყოფილი სტანდარტებისა და ტექნიკის გამო, აღმოჩნდა, რომ სხვა მრავალი უჯრედული კულტურა სხვა ტიპის ქსოვილებიდან, მათ შორის მკერდისა და პროსტატის უჯრედებიდან, დაბინძურებული აღმოჩნდა. პრობლემების გენოტიპირების გზით გადაჭრის იმედით, მეცნიერთა ერთმა ჯგუფმა იპოვა ჰენრიეტას ნათესავები და სთხოვა დნმ-ის ნიმუშები გენეტიკური რუკის შესაქმნელად. მაშინ ცნობილი გახდა დონორის სახელი. გაჩნდა კითხვა დონორის თანხმობის გარეშე HeLa უჯრედების გამოყენებისთვის კომპენსაციის შესახებ, მაგრამ ყველა მოთხოვნა დაუკმაყოფილებელი დარჩა. ბრალდებულები ცოცხლები აღარ არიან. HeLa ↑ Бессмертные клетки HeLa
ქოჯათეფე (რიზეს რაიონი)

ქოჯათეფე (თურქ. Kocatepe) — სოფელი რიზეს რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 18 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 176 ადამიანი ცხოვრობს. ↑ Kocatepe Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Rize Merkez Kocatepe Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020.