laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ჰანს პეტერ ალტჰაუსი

ჰანს პეტერ ალტჰაუსი (გერმ. Hans Peter Althaus; დ. 6 მარტი 1939, ზიგენი) — გერმანელი ენათმეცნიერი და ემერიტუს-პროფესორი. 1957 წელს კასელში აბიტურის შემდეგ, ჰანს პეტერ ალტჰაუსი შევიდა ქალაქ მარბურგის ფილიპს-უნივერსიტეტში, სადაც 1959-დან 1966 წლამდე გერმანისტიკას, ნორდისტიკასა და პოლიტოლოგიას სწავლობდა. 1966 წელს მან დაიცვა დისერტაცია გვიანი შუასაუკუნეების ებრაული ხალხური ლიტერატურის ენობრივსა და საგამოცემო პრობლემებზე და მიენიჭა ფილოლოგიის დოქტორის ხარისხი. 1971 წლამდე მუშაობდა მარბურგის გერმანული ენის კვლევით ინსტიტუტში მეცნიერ-თანაშემწედ. რის შემდეგ ემერიტირებამდე მუშაობდა ტრირის უნივერსიტეტში პროფესორად გერმანისტიკული ლინგვისტიკის დარგში. იქვე ასწავლიდა სპეციალობებს გერმანულს როგორც უცხო ენასა და იდისტიკას. 1987-1990 წლებში ჰანს პეტერ ალტჰაუსი მიწვევით მუშაობდა ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის ვუჰანის უნივერსიტეტში და 1993 წელს ქალაქ ვუჰანის მუსიკალური სკოლაში. 1990 წლიდან პროფესორი ჰ. პ. ალტჰაუსი ვუჰანის უნივერსიტეტის უცხო ენათა ფაკულტეტის პროფესორია. ჰანს პეტერ ალტჰაუსი არის ექსპერტი იდიშიდან გერმანულში დამკვიდრებულ ნასესხობათა დარგში. მისი კვლევის თემებს შორისაა აგრეთვე ჩინურის გავლენა გერმანულ ენაზე. პროფ. ჰ. პ. ალტჰაუსის სხვა კვლევები შეეხება გერმანული სიმღერის, - ე.წ. „კუნსტლიდის“ კვლევას. მის კალამს ეკუთვნის მრავალი შრომა სოციოლინგვისტიკისა და დიალექტოლოგიის დარგებში. ჰანს პეტერ ალტჰაუსი არის თანაგამომცემელი მაქს ნიმაიერის გამომცემლობაში (Max Niemeyer Verlag) შექმნილი გერმანისტიკული ლინგვისტიკის ლექსიკონისა, რომელშიც მას ეკუთვნის სპეციალური თავი გრაფეტიკის (Graphetik), გრაფემიკის (Graphemik), ორთოგრაფია-ორთოფონიის შესახებ. Die Cambridger Löwenfabel von 1382. (1382 წელს შესრულებული ერთი დაზიანებული ტექსტის გამოკვლევა და გამოცემა) Untersuchung und Edition eines defektiven Textes. de Gruyter, Berlin 1971 (zugleich Dissertation Marburg 1966). ISBN 3-11-003671-1. Zocker, Zoff & Zores. Jiddische Wörter im Deutschen. (იდიშური სიტყვები გერმანულ ენაში) Beck, München 2002; 4. Auflage 2014. ISBN 978-3-406-66912-5. Kleines Lexikon deutscher Wörter jiddischer Herkunft. (იდიშური წარმოშობის გერმანულ სიტყვათა ლექსიკონი) Beck, München 2003; 4. Auflage 2014. ISBN 3-406-66912-3. Chuzpe, Schmus & Tacheles. Jiddische Wortgeschichten. (იდიშურ სიტყვათა ისტორიები) Beck, München 2004; 3., durchgesehene Auflage, 2014. ISBN 978-3-406-68105-9. Kleines Wörterbuch der Weinsprache. (ღვინის მცირე ლექსიკონი) Beck, München 2008. ISBN 978-3-406-57383-5. პროფესორ ჰანს პეტერ ალტჰაუსის პუბლიკაციების სია-ჩამონათვალი ტრირის უნივერსიტეტის ვებ-გვერდი Wilfried Kürschner (გამომც.): Linguisten-Handbuch. Biographische und bibliographische Daten deutschsprachiger Sprachwissenschaftlerinnen und Sprachwissenschaftler der Gegenwart. Narr, Tübingen 1994, ISBN 3-8233-5000-5, გვერდი 11. ↑ Deutsche Nationalbibliothek Record #12414151X // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a>
გერმანული როგორც უცხო ენა

გერმანული როგორც უცხო ენა (გერმ. Deutsch als Fremdsprache, შემოკლებით DaF, რომელსაც გერმანელები წარმოთქვამენ არატრადიციულად, ანუ არა როგორც დე-ა-ეჶ, არამედ როგორც დაჶ) – გერმანული ენის სტატუსი ყველა იმათთათვის, რომელთათვისაც გერმანული არ წარმოადგენს მშობლიურ ენას. „გერმანული როგორც უცხო ენა“ ჰქვია აგრეთვე გერმანული ენის შემსწავლელ საგანსა და სათანადო დიდაქტიკას გერმანულენოვანსა და სხვაენოვან ქვეყნებში. უცხო ენის ტესტი - გერმანული (TestDaF) გამოცდა გერმანული ენაში (DSH) Bausch, Karl-Richard; Bergmann, Birgit; Grögor, Brigitte; Heinrichsen, Heinrich; Kleppin, Karin; Menrath, Boris; Thürmann, Eike: Rahmenplan "Deutsch als Fremdsprache" für das Auslandsschulwesen. Münster, 2009, S. 4-7, 9-15. Casper-Hehne, Hiltraud; Middeke, Annegret; Koreik, Uwe: Vorwort: Zur Neustrukturierung der Studiengänge Deutsch als Fremdsprache.In: Casper-Hehne, Hiltraud; Middeke, Annegret; Koreik, Uwe (Hrsg.): Die Neustrukturierung von Studiengängen "Deutsch als Fremdsprache". Probleme und Perspektiven. Fachtagung 17.-19. November 2005 an der Universität Hannover: Bachelor und Master in Deutsch als Fremdsprache. Universitätsverlag Göttingen, Göttingen 2006, ISBN 978-3-938616-51-2, S. IV-X (Die Neustrukturierung von Studiengängen. "Deutsch als Fremdsprache". Probleme und Perspektiven. Fachtagung 17. - 19. November 2005 an der Universität Hannover: "Bachelor und Master in Deutsch als Fremdsprache." დაარქივებული 2013-04-16 საიტზე Wayback Machine. ). Casper-Hehne, Hiltraud; Koreik, Uwe (Hrsg.): DSH und TestDaf als hochschulbezogene Prüfungssysteme für Deutsch als Fremdsprache. Hohengehren, 2004. ISBN 978-3896768209. Deutsch als Fremdsprache - Informationen für den DaF-Unterricht im ZUM-Wiki Dossier zum Thema Deutsch als Fremdsprache des Goethe-Instituts Web-Portal Forum Deutsch als Fremdsprache
პედრო დე მენდოსა

პედრო დე მენდოსა (ესპ. Pedro de Mendoza; დ. 1487, გუადისი, გრანადა — გ. 1537, ატლანტის ოკეანე) — ესპანელი კონკისტადორი. მენდოსა ალმერიაში მცხოვრები მდიდარი ოჯახის შთამომავალი იყო. იგი იბრძოდა იტალიაში და მსახურობდა კარლ V ჰაბსბურგის სამეფო კარზე, საიდანაც მოაწყო 11 ხომალდისაგან შემდგარი კარგად აღჭურვილი ექსპედიცია სამხრეთ ამერიკაში. 1534 წელს დაინიშნა ესპანეთის კოლონიის ახალი ანდალუსიის პირველ გუბერნატორად. 1536 წელს დააარსა ბუენოს-აირესი. ადგილობრივი მოსახლეობის ხშირი ტავდასხმების გამო იძულებული გახდა დაეტოვებინა ბუენოს-აირესი და ესპანეთში დაბრუნებულიყო. მაგრამ დაიღუპა გზაში. Crow, John A. "Conquest of the River Plate." The Epic of Latin America. By John A. Crow. 4th ed. New York: University of California P, 1992. პედრო დე მენდოსა, ენციკლოპედია ბრიტანიკა
სერჯო მატარელა

სერჯო მატარელა (იტალ. Sergio Mattarella; დ. 23 ივლისი 1941, პალერმო, სიცილია) — იტალიელი იურისტი და პოლიტიკოსი, იტალიის კონსტიტუციური სასამართლოს წევრი (2011–2015), იტალიის პრეზიდენტი 2015 წლის 3 თებერვლიდან. სხვადასხვა დროს ეკავა თავდაცვის, განათლების, პარლამენტის საკითხთა მინისტრის თანამდებობები. იყო პრემიერ-მინისტრის მოადგილე. 1983–2008 წლებში იყო დეპუტატთა პალატის IX–XV მოწვევების დეპუტატი. 2011 წლის 11 ოქტომბრიდან იტალიის პარლამენტმა აირჩია საკონსტიტუციო სასამართოს წევრად. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: სერჯო მატარელა პრეზიდენტის პროფილი პარლამენტის საიტზე
ფანტაზია (მრავალმნიშვნელოვანი)

ფანტაზია შეიძლება აღნიშნავდეს: ფანტაზია იგივეა, რაც წარმოსახვა ფანტაზია — თავისუფალი ფორმის საკრავიერი პიესა ფანტაზია (1940) — ანიმაციური ფილმი. ფანტაზია 2000 (1999) — წინა ფილმის გაგრძელება.
ფანტაზია

ფანტაზია (იტალ. fantasia, ლათ. phantasia-დან, ძვ. ბერძნ. φαντασία-დან — წარმოსახვა) — თავისუფალი ფორმის საკრავიერი პიესა. XVI საუკუნეში გიტარის, ლიუტნისა და კლავიშებიანი საკრავებისათვის იწერებოდა პოლიფორნიური წყობის ფანტაზიები (რიჩერკრუსა და ტოკატის მსგავსი). XVII საუკუნეში ფანტაზიამ განიცადა კონცერტის, სიმფონიის, უვერტიურის, სონატის, რონდოს გავლენა. XVIII საუკუნეში მას ასრულებდნენ როგორც სხვა ნაწარმოების (მაგ., ფუგის, ზოგჯერ სონატის) შესავალს. XIX საუკუნეში ფანტაზია დაუახლოვდა სონატას. ფანტაზია ხშირად იქმნება როგორც სონატური ფორმის თავისუფალი ვარიანტი; სტრუქტურით ზოგჯერ სიმფონიურ პოემას უახლოვდება. ფართოდაა გავრცელებული ფანტაზია, როგორც ოპერის, ბალეტის, ხალხური სიმღერების მელოდიათა თემების გადამუშავებაზე დაფუძნებული ვირტუოზული პიესა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 218.
ფარავანი (ტერიტორია)

ფარავანი, ფარავნა, ფანავრა, ფანავარი — ტერიტორიული ერთეული შუა საუკუნეების სამხრეთ საქართველოში, თრიალეთისა და ჯავახეთის საზღვარზე; ქართლის სამეფოს შემადგენელი ნაწილი. სახელწოდება „ფარავანი“ წყაროებში პირველად XVI საუკუნეში იხსენიება, მაგრამ ტერმინი უფრო ძველი უნდა იყოს. ფარავანი მოიცავდა ისტორიულ სოფლებს: გასადინს, მახარონს, შაორს; ახლანდელ სოფლებს ფოკას (ძვ. ფოკანი), ასფარას. ფარავნის რეგიონის მიწები და დასახლებები სამეფო და საკათალიკოსო საკუთრებას წარმოადგენდა. აქ გადიოდა ბიზანტიისაკენ, სომხეთისა და დასავლეთ საქართველოსაკენ მიმავალი გზები. ქართული წყაროების ცნობით IV საუკუნეში კაპადოკიიდან ქართლს (მცხეთას) მიმავალმა ნინომ (შემდგომ ქართველთა განმანათლებელმა) ფარავანი გაიარა, იყო სოფელ ფოკაში. ფარავანში შემორჩენილია პალეოლითისა და ენეოლითის ხანის სადგომები და იარაღი. ფარავნის ტბის ნაპირზეა ყორღანული ველი. წინა ადრინდელი, შუა და გვაინელი ფეოდალური ხანის ძეგლებია: ციხესიმაგრეთა ნანგრევები შაორის მთაზე და ახლანდელი ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვლადიმიროვკაში (ძვ. პობლიკამი), ციხესიმაგრე სოფელ ფოკაში (მოქმედი იყო წინა ფეოდალური ხანიდან), ფარავნის ქარვასლა სოფელ როდიონოვკაში (ძვ. ფარავანი) და სხვა. ბერძენიშვილი დ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 221. ბერძენიშვილი დ., ჯავახეთის ისტორიული გეოგრაფიის საკითხები, «საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიის კრებული», 1975, ტ. 5; ბერძენიშვილი ნ., «საქართველოს ისტორიის საკითხები», წგნ. 1, თბ., 1964; მელიქსეთ-ბეგი ლ., მეგალითური კულტურა საქართველოში, თბ., 1938;
სუდი

სუდი (ან სუდდი ასევე ალ-სუდი) — ვრცელი დაჭაობებული ფართობი სამხრეთ სუდანში, რომელიც თეთრი ნილოსის მონაკვეთზეა წარმოქმნილი. დასახელება მოდის არაბული სიტყვიდან სადდი (سد) რაც ბარიერს ან საცობს აღნიშნავს. ტერიტორია რომელსაც ჭაობი ფარავს არის მსოფლიოს ერთ-ერთი უდიდესი და თეთრი ნილოსის ყველაზე დიდი მტკნარი ჭარბტენიანი ტერიტორიები. მრავალი წლის განმავლობაში ჭაობი, და განსაკუთრებით მისი უღრანი ტევრები ნილოსზე ნავიგაციისთვის გაუვალ ბარიერს ქმნიდნენ. ჩადის ტბა ოკავანგოს დელტა E. A. Stanton, "The Great Marshes of the White Nile", Journal of the Royal African Society, 2 (July, 1903), pp. 375–379. Mohamed, Y.A., van den Hurk, B.J.J.M., Savenije, H.H.G., Bastiaanssen, W.G.M., 2005, "climatology The Impact of the Sudd wetland on the Nile Hydro-climatology", Water Resources Research, vol. 41, W08420, doi:10.1029/2004WR003792. Mohamed, Y.A., Savenije, H.H.G., Bastiaanssen, W.G.M., van den Hurk, B.J.J.M., 2006, "modelling New lessons on the Sudd hydrology learned from remote sensing and climate modelling", Hydrology and Earth System Sciences, 10, 507–518. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: სუდი Elephant herds found on isolated south Sudan island Current hydrological and ecological research program on the Sudd swamps დაარქივებული 2011-04-19 საიტზე Wayback Machine. Sudd – on Google Maps ↑ Gaudet, J.J., and A. Falconer, 1983. Remote sensing for tropical freshwater bodies. The problem of floating islands on Lake Naivasha. Regional Remote Sensing Facility, Nairobi, Kenya. 4p. ↑ The New Oxford American Dictionary (NOAD), 3rd edition.
მაკა ჩიჩუა

მაკა ჩიჩუა (დ. 31 მარტი, 1971, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მსახიობი, მხატვარი, ვიზაჟისტი და მუსიკოსი. საქართველოს პირველი ლედი (17 ნოემბერი 2013 – 16 დეკემბერი, 2018), საქართველოს მე-4 პრეზიდენტის გიორგი მარგველაშვილის მეუღლე. არის შემსრულებელი სიმღერისა „ელექტროტალღები“. ჰყავს ორი შვილი, მაშო და თეიმურაზი. მაკა ჩიჩუა და გიორგი მარგველაშვილი დაქორწინდნენ 2014 წლის 10 სექტემბერს. მათ ხელი დუშეთის სამოქალაქო რეესტრის სამსახურში მოაწერეს. საქორწინო ხელისმოწერისას მოწმეები მათი შვილები — ანა მარგველაშვილი და მაშო ჩიჩუა იყვნენ. 2015 წლის 2 თებერვალს მეორე შვილი შეეძინა. მაკა ჩიჩუამ საკეისრო კვეთით იმშობიარა. ახალშობილი გიორგი მარგველაშვილისა და მაკა ჩიჩუას პირველი საერთო შვილია. პრეზიდენტის ვაჟს ბაბუის სახელი, თეიმურაზი (თემიკო) დაარქვეს. 1988: „აღდგომის ბატკანი“ რეჟ. გოდერძი ჩოხელი 1989: „ცხოვრება დონ კიხოტისა და სანჩოსი“ რეჟ. რევაზ (რეზო) ჩხეიძე 1991: „ტრასა“ რეჟ. ლევან კიტია 1993: „დღე“ რეჟ. ლევან ღლონტი 2012: „გაიღიმეთ“ ( თამუნა) რეჟ. ლევან ღლონტი მაკა ჩიჩუა [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია ↑ „ელექტროტალღები“ - ვიდეო ↑ გიორგი მარგველაშვილსა და მაკა ჩიჩუას შვილი შეეძინათ, ნეტგაზეთი, 2 თებერვალი 2015 ↑ გიორგი მარგველაშვილი და მაკა ჩიჩუა დაქორწინდნენ. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-07. ციტირების თარიღი: 2015-02-04. ↑ საქართველოს პრეზიდენტსა და მაკა ჩიჩუას ვაჟი შეეძინათ
ფარავნის ქარვასლა

ფარავნის ქარვასლა — შუა საუკუნეების ძეგლი აღმოსავლეთ საქართველოში, ისტორიულ ჯავახეთში, ახლანდელი ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში, ფარავნის ტბის აღმოსავლეთით, სოფელ როდიონოვკაში (ძვ. ფარავანი, თავფარავანი). ფარავნის ქარვასლა წარმოადგენს 26 მ სიგრძის სამნავიან ოთხკუთხა შენობას; ნაგებია ქვითა და აგურით. შუა ნაწილი დერეფანს წარმოადგენს; დერეფნის ორივე მხარეს 5—5 სათავსია; ისინი დერეფანს ნახევრადწრიული თაღებით უკავშირდებიან. ყოველ სათავსში ბუხარია, ფარავნის ქარვასლას ეტყობა გადაკეთების კვალი. პირვანდელი ნაგებობა, ვარაუდით XII საუკუნისაა; ადრე კედლებში ქართულწარწერებიანი ქვებიც იყო დატანებული. ფარავნის ქარვასლის მახლობლად XI—XIII საუკუნეების ორი ეკლესიაა. ბერძენიშვილი დ., ჯავახეთის ისტორიული გეოგრაფიის საკითხები, «საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიის კრებული», 1975, ტ. 5; ჭილაშვილი ლ., ქალაქები ფეოდალურ საქართველოში, ტ. 2, თბ., 1970;
სპონდილიტი

სპონდილიტი (ბერძ. Spondylos — მალა)— ადამიანის ხერხემლის ქრონიკული ანთებითი დაავადება. უმეტეს შემთხვევაში მიზეზია ტუბერკულოზი, უფრო იშვიათად სხვა ინფექცია. ტუბერკულიოზური სპონდილიტით უფრო ხშირად ავადდებიან ბავშვები 10 წლამდე. უმეტესად ზიანდება გულმკერდის მალები. ტუბერკულიოზური სპონდილიტი ნელი მიმდინარეობით ხასიათდება. დასაწყისში ცვლილებები მხოლოდ რენტგენოლოგიური გამოკვლევებით ხასიათდება. დაზიანებულ მალებთან ახლომდებარე ქსოვილებზე პროცესის გადასვლასთან ერთად იწყება ტკივილი, რომლებიც მოძრაობისას ძლიერდება. სპონდილიტის დროს ხერხემლის დეფორმაცია კუზის გაჩენის უხშირესი მიზეზია. ზურგის ტვინზე ან მისგან ნერვულ ფესვებზე მალების დეფორმირებული სხეულის ზეწოლამ შეიძლება გამოიწვიოს დამბლა, ტკივილი ნერვების გაყოლებით და მგრძნობელობის მოშლა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 522.
კომპიენის ხელშეკრულება (1624)

კომპიენის ხელშეკრულება — ხელშეკრულებას ხელი მოაწერეს 1624 წლის 10 ივნისს კომპიენში საფრანგეთის სამეფომ, ინგლისის სამეფომ და გაერთიანებული პროვინციების რესპუბლიკამ. მათ შექმნეს კავშირი ჰაბსბურგების საიმპერატორო სახლის წინააღმდეგ. კავშირი შეიქმნაი ოცდაათწლიანი ომის პირველი ეტაპზე ჰაბსბურგ-კათოლიკური კოალიციის შექმნის პასუხი, რომელიც საფრთხეს უქმნიდა საფრანგეთის ინტერესებს და მიმართული იყო ევროპაში პროტესტანტიზმის განვითარების წინააღმდეგ. ერთი თვის შემდეგ კომპიენში შექმნილ ალიანსს შეუერთდა შვედეთი, დანია, სავოიის საჰერცოგო და ვენეციის რესპუბლიკა. Brainy History History learning site Compiegne, treaty of, 10 June 1624 დაარქივებული 20 May 2015[Date mismatch] საიტზე Wayback Machine.Category:Webarchive-ის თარგის შეტყობინებები
ფარეში

ფარეში (არაბ. ფარრაშ — მსახური) — შინამოსამსახურე ძველ საქართველოში. სასახლის მოსამსახურე ფარეშები თავიანთ უფროსს, ფარეშუხუცესს ექვემდებარებოდნენ. სასახლეში იყო საფარეშო და ფარეშხანა — მოსამსახურების უწყება და ფარეშების სამყოფი ადგილი. დედოფალს, უფლისწულებს, ფეოდალებს თავ-თავიანთი ფარეშები ჰყავდათ. სურგულაძე ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 227.
იოანე III დუკა ვატაცე

იოანე III დუკა ვატაცე (ბერძ. Ιωάννης Γ΄ Δούκας Βατάτζης; დ. 1192 — გ. 3 ნოემბერი, 1254) — ნიკეის იმპერატორი 1222 წლიდან 1254 წლის 3 ნოემბრამდე. იოანე III იყო წარმატებული მმართველი. გააძლიერა ჯარი, რამდენიმეჯერ დაამარცხა ჯვაროსნები, იბრძოდა ევროპაში. ბულგარელებთან დადო ზავი. დიდ ყურადღებას უთმობდა ქვეყნის შიდა საკითხებს. მისი მმართველობისას განვითარდა ნიკეის იმპერიის ეკონომიკა, გაიზარდა ცხოვრების დონე. დიდ ყურადღებას აქცევდა ადგილობრივ მრეწველობას. კრძალავდა უცხოური ნაწარმის შემოტანას. მისმა მმართველობამ საფუძველი ჩაუყარა ნიკეის იმპერიის შემდეგ გაძლიერებას, რაც 1261 წელს ბიზანტიელთა მიერ კონსტანტინოპოლის დაბრუნებით დასრულდა. იტანჯებოდა ეპილეფსიით. სიკვდილის წინ დაკარგა მეტყველების უნარი და მალევე გარდაიცვალა. გარდაცვალებიდან 50 წლის შემდეგ ის წმინდანად შერაცხეს იოანე ვატაცე მოწყალეს სახელით. მისი ხსენების დღეა 4 ნოემბერი მართლმადიდებლური კალენდრით. ასათიანი, ვალერი (2006). ბიზანტიური ცივილიზაცია. თბილისი. ISBN 99940-31-98-8.  ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: იოანე III დუკა ვატაცე Marek, Miroslav. The Batatzes family. Genealogy.EU., Retrieved 17 January 2009. ↑ ვალერი ასათიანი, ბიზანტიური ცივილიზაცია, 2006, გვ. 499 ↑ Great Synaxaristes: (ბერძნული) Ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Βατατζὴς ὁ ἐλεήμονας βασιλιὰς. 4 Νοεμβρίου. ΜΕΓΑΣ ΣΥΝΑΞΑΡΙΣΤΗΣ. ↑ George Ostrogorsky. History of the Byzantine State. New Brunswick, N.J: Rutgers University Press, 1969, p. 444.
ლუცკის ხელშეკრულება

ლუცკის ხელშეკრულება — საიდუმლო ხელშეკრულება მოლდოვეთის მმართველის, დიმიტრი კანტემირსა და რუსეთის მეფის პეტრე I-ს შორის, რომლის თანახმადაც მოლდოვეთმა შეინარჩუნა ავტონომია და გადავიდა რუსეთის ხელმძღვანელობის ქვეშ. ხელშეკრულებას ხელი მოაწერეს 1711 წლის 13 აპრილს ლუცკში. კანტემირს სურვილი ჰქონდა გადაერჩინა თავისი ქვეყანა ოსმალეთის ბატონობისაგან. ის ვალდებული იყო ეცნობებინა პეტრესათვის თურქეთის საქმიანობის შესახებ. ხელშეკრულება შედგებოდა 17 პუნქტისაგან და მთავარი დებულებები მიტროპოლიტ გედეონის მიერ 1686 წელს ხელმოწერილი ხელშეკრულების ტექსტის მიხედვით მეორდებოდა. მოლდოვეთის ხელისუფლებას უნდა ეღიარებინა მოსკოვის გავლენა, შეენარჩუნებინა დამოუკიდებელი სახელმწიფოს სტატუსი. შეუნარჩუნდა პრივილეგიები მოლდოვეთის ბოიარებს. სამეფო ტახტი გადავიდა კანტემირების დინასტიის ხელში. მოლდოვეთს უნდა დაბრუნებოდა ოსმალების მიერ წართმეული მიწა და განთავისუფლებულიყო ხარკისგან. ქვეყანა უნდა გათავისუფლებულიყო თურქების ზეგავლენისგან. ხელშეკრულებამ გამოქვეყნებისთანავე მოიპოვა მოსახლეობის უმრავლესობის მხარდაჭერა, მაგრამ ზოგიერთი თავადი ოსმალეთთან დაპირისპირების წინააღმდეგი იყო. ხელშეკრულება ხელსაყრელი იყო მოლდოვეთისთვის. ამ ყველაფრის განხორციელების შემთხვევაში თურქეთის გავლენა შემცირდებოდა მოლდოვეთზე, ხოლო რუსეთის გავლენა უფრო გაიზრდებოდა. პრუტის ლაშქრობის შემდეგ დადებული ხელშეკრულების შემდეგ ლუცკის ხელშეკრულებამ ძალა დაკარგა. მოლდოვეთი დარჩა თურქების ვასალი და დიმიტრი კანტემირი გაიქცა რუსეთში. Густерин П. В. Первый российский востоковед Дмитрий Кантемир. — М.: Восточная книга, 2008 Молчанов Н. Н. Дипломатия Петра Великого. — М.: Международные отношения, 1990 Мохов Н. А. Молдавия эпохи феодализма. — Кишинёв: Картя Молдовеняскэ, 1964
ჰააგის ხელშეკრულება (1625)

ჰააგის ხელშეკრულება — ხელშეკრულება, რომელსაც ხელი მოეწერა 1625 წლის 9 დეკემბერს ჰააგაში, ერთი მხრივ დანიას და მეორე მხრივ ინგლისსა და გაერთიანებულ პროვინციებს შორის. 1625 წლის ზაფხულში დანიის მეფემ კრისტიან IV-მ თავისი ჯარები დაძრა გერმანელი პროტესტანტების დასაცავად, მიუხედავად ამისა ომის ფორმალური გამოცხადება არ ყოფილა მეფესა და იმპერატორს შორის. კრისტიან მეოთხემ თავისი მოქმედება ახსნა იმით, რომ მან როგორც საღვთო რომის იმპერიის ქვემო საქსონიის მხარის პრეზიდენტმა აუცილებელ პირობად ჩათვალა დაცვის გაძლიერება. აქედან გამომდინარე ჯარები დარჩნენ თავის დისლოკაციის ადგილებზე, ხოლო დანიის მეფე შეეცადა თავის მოკავშირეების ალიანსის გაძლიერებას. 1625 წლის დეკემბრის მოლაპარაკებით დანის მეფეს იმედი მიეცა, რომ მოლაპარაკების მხარეებისაგან ის მიიღებდა ჯარს და ფულად თანხას. ინგლისისა და ჰოლანდიის პარლამენტები ამდროისთვის ფულით უკვე ამარაგებდნენ მანსფელდს და კრისტიან ბრაუნშვეიგელს. მათ გადაწყვიტეს რომ საკმარისი იყო დანიის მეფისათვის გაეგზავნათ, იძულებით გადაბირებული რეკრუტებისაგან შემდგარი მცირერიცხოვანი ჯარი, პოლკოვნიკ მორგანის მეთაურობით. Text of the Treaty (ნიდერლანდური ენა) Timeline: 1625-1649 December 9 in History
მაქს ნიმაიერის გამომცემლობა

მაქს ნიმაიერის გამომცემლობა, ან უბრალოდ მაქს ნიმაიერი (გერმ. Max Niemeyer Verlag) — გერმანული კვლევითი ლიტერატურის გამომცემლობა საენათმეცნიერო და ლიტერატურათმცოდნეობითი მიმართულებით, რომლის მთავარი ოფისი ბოლო დრომდე ქალაქ ტიუბინგენში მდებარეობდა. მაქს ნიმაიერის საგამომცემლო პროგრამის ყურადღების ცენტრშია ისეთი მეცნიერებები, როგორიცაა გერმანისტიკა, რომანისტიკა, გარდა ამისა ისტორიულ-კრიტიკული გამოცემების, ისევე როგორც სამედიო და საკომუნიკაციო კვლევები, რიტორიკა, იუდაისტიკა, კულტურის და სოციალური ისტორია. 2006 წლიდან მაქს ნიმაიერის სამეცნიერო გამომცემლობა დე გრუიტერს (De Gruyter) ეკუთვნის. ნიმაიერის პროგრამა სრულად ინტეგრირდა მყიდველი გამომცემლობის პროგრამის სტრუქტურაში. მაქს ნიმაიერის გამომცემლობა ჰერმან აგათონ ნიმაიერის ვაჟმა, წიგნებით მოვაჭრემ მაქსიმილიან დავიდ ნიმაიერმა დააფუძნა 1870 წელს ჰალეში (ზაალე). 1930-იან წლებამდე გამომცემლობა იზრდებოდა და ფართოვდებოდა მათ შორის იურისპრუდენციის, მათემატიკისა და მედიცინის დარგისთვის შექმნილი წიგნებით. გამომცემლობის ამ პერიოდის საამაყო ავტორებია ედმუნდ ჰუსერლი და მარტინ ჰაიდეგერი. 1960-იან წლებში გამომცემლობა გადავიდა ტიუბინგენში. Max Niemeyer Verlag დაარქივებული 2015-01-26 საიტზე Wayback Machine. არბიტრიუმი დაარქივებული 2016-03-07 საიტზე Wayback Machine. Niemeyer Verlag : Eine Ära geht zu Ende Max Niemeyer Verlag. Ein Imprint der Walter de Gruyter GmbH & Co. KG[მკვდარი ბმული] ინფორმაცია გამომცელობის შესახებ
ზიმონ მარიუსი

ზიმონ მარიუსი (დ. 20 იანვარი, 1573 — გ. 5 იანვარი, 1625 [ძვ. სტ. 26 დეკემბერი 1624]) — გერმანელი ასტრონომი. იგი დაიბადა გუნცენჰაუზენში, ნიურნბერგთან ახლოს, მაგრამ ცხოვრების უმეტესი ნაწილი ქალაქ ანსბახში გაატარა. 1614 წელს მარიუსმა გამოაქვეყნა თავისი ნაშრომი Mundus Iovialis, რომელიც პლანეტა იუპიტერსა და მის მთვარეებს აღწერდა. ამ ნაშრომში მან განაცხადა, რომ აღმოაჩინა პლანეტის 4 დიდი მთვარე გალილეო გალილეიმდე რამდენიმე დღით ადრე. ამან გალილეოსთან დავა გამოიწვია, რომელმაც აჩვენა, რომ მარიუსმა მხოლოდ ერთი დაკვირვება ჩაატარა გალილეოს დაკვირვების დროს და ის დაემთხვა მის დიაგრამას იმავე თარიღში, როდესაც 1610 წელს გამოაქვეყნა. მიჩნეულია, რომ შესაძლოა მარიუსმა მთვარეები გალილეოსგან დამოუკიდებლად აღმოაჩინა, მაგრამ რამდენიმე დღით გვიან, ვიდრე გალილეომ. ზიმონ მარიუსმა ასევე შეისწავლა ანდრომედას „ნისლეული“, რომელიც შუა ხანებში არაბი ასტრონომებისთვის უკვე ცნობილი იყო. მარიუსის ნაშრომის განხილვა მწირია, მაგრამ რაც არის, მიანიშნებს მარიუსის, როგორც დამკვირვებლის, უნარ-ჩვევებზე. ესენია: 1612 წელს მან გაზომა ანდრომედას ნისლეულის დიამეტრი და დაადგინა, რომ მას აქვს მკრთალი სინათლე, რომლის სიკაშკაშე იზრდებოდა მისი ცენტრისაკენ. მან აღმოაჩინა ვარსკვლავის ყალბი დისკოები თავის მიერ შექმნილი ტელესკოპით. იუპიტერის მთვარეების დაკვირვებებით მან მიიღო ბრუნვის უკეთესი პერიოდი და სხვა ორბიტალური ელემენტები, ვიდრე გალილეომ. მან დააფიქსირა 1572 წელს მომხდარი ტიხო ბრაჰეს ზეახალი და აქვე აღმოაჩინა ვარსკვლავი, რომელიც, მისი შეფასებით, იყო „რაღაცნაირად მკრთალი, ვიდრე იუპიტერის მესამე მთვარე“. ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 MacTutor History of Mathematics archive — 1994. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q547473"></a> ↑ https://books.google.cat/books?id=miaeDwAAQBAJ — გვ. 55. ↑ https://www.simon-marius.net/index.php?lang=de&menu=2 ↑ 4.0 4.1 4.2 Deutsche Nationalbibliothek Record #11885979X // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a> ↑ Bond, George P,"An Account of the Nebula in Andromeda",Memoirs of the American Academy of Arts and Sciences, New Series, volume 3, 1848 pp. 75–76. ↑ Watson, Fred, Stargazer: The Life and Times of the Telescope[მკვდარი ბმული], Da Capo Press, 2005, pg. 86. ↑ Dreyer, JLE,"The Tercentenary of the Telescope",Nature,vol. 82 (December 16, 1909), pp. 190–191 ↑ Pannekoek, Anton, A History of Astronomy, Interscience Publishers, 1989, pg. 231. ↑ Waldrop, M. Mitchell,"Supernova 1987 A: Facts and Fancies",Science,New Series, Vol. 239, No. 4839 (Jan. 29, 1988), pp. 460–462
არამიწიერი სიცოცხლე

არამიწიერი სიცოცხლე — დედამიწის გარეთ წარმოქმნილი სიცოცხლე. მას ასევე უცხო სიცოცხლესაც უწოდებენ. სიცოცხლის ჯერ კიდევ ჰიპოთეტური ეს ფორმები ვრცელდება მარტივი ბაქტერიის მსგავსი ორგანიზმებიდან ადამიანზე რთული სტრუქტურის მქონე არსებებამდე. ასევე არის ვარაუდი, რომ არსებობს არამიწიერი ვირუსებიც. არამიწიერი სიცოცხლის ჰიპოთეზის განვითარება და ტესტირება ცნობილია, როგორც „ეგზობიოლოგია“ ან „ასტრობიოლოგია“, მიუხედევად იმისა, რომ ასტრობიოლოგია ასევე მოიცავს დედამიწაზე არსებულ სიცოცხლეს ასტრონომიულ კონტექსტში. მრავალ მეცნიერს არამიწიერი სიცოცხლე შესაძლებლად მიაჩნია, მაგრამ მისი არსებობის არც ერთი პირდაპირი მტკიცებულება არ მოიპოვება. მეოცე საუკუნის შუა პერიოდიდან არამიწიერი სიცოცხლის ნიშნებზე მიმდინარე კვლევები დღესაც გრძელდება: დაწყებული რადიოებიდან, რათა დააფიქსირონ არამიწიერი სიგნალები, ტელესკოპებამდე, რომელსაც პოტენციურად სასიცოცხლო ეგზოპლანეტების მოსაძებნად იყენებენ. არამიწიერ სიცოცხლეს სამეცნიერო ფანტასტიკაში დიდი გავლენა აქვს. ↑ Griffin, Dale Warren (14 August 2013). „The Quest for Extraterrestrial Life: What About the Viruses?“. Astrobiology (journal). 13 (8): 774–783. Bibcode:2013AsBio..13..774G. doi:10.1089/ast.2012.0959. ციტირების თარიღი: 6 September 2013. ↑ Davies, Paul (18 November 2013). „Are We Alone in the Universe?“. New York Times. ციტირების თარიღი: 20 November 2013. ↑ Overbye, Dennis (January 6, 2015). „As Ranks of Goldilocks Planets Grow, Astronomers Consider What’s Next“. New York Times. ციტირების თარიღი: January 6, 2015.