laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ჰაილიგენშტადტის ანდერძი

ჰაილიგენშტადტის ანდერძი (გერმ. Heiligenstädter Testament) — წერილი-ანდერძი, რომელიც 1802 წლის ოქტომბერში ლუდვიგ ვან ბეთჰოვენმა დაწერა, ვენასთან ახლოს მდებარე სოფელ ჰეილიგენშტადტში, მისი ძმებისთვის — კარლისა და იოჰანისთვის. ↑ Борис Кремнев. Бетховен. — Выпуск 12. — Молодая гвардия, 1961. — 320 с. — («Жизнь замечательных людей» Серия биографий). — 115 000 экз.
ობლივსკაიის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ეკლესია

ობლივსკაიის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ეკლესია (რუს. Церковь Николая Чудотворца) — მართლმადიდებლური ტაძარი სტანიცა ობლივსკაიაში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრირქოს შახტინის ეპარქიას. წარმოადგენს რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში. მისამართი: რუსეთის ფედერაცია, როსტოვის ოლქი, ობლივსკის რაიონი, სტანიცა ობლივსკაია, ლენინის ქუჩა 70-ა. წმინდა ნიკოლოზის ეკლესიის სამწყსოს ისტორია იწყება XIX საუკუნის შუა წლებიდან, როდესაც სტანიცა ობლივსკაიაში ააგეს ხის ეკლესია. ეკლესია გადახურული იყო თუნუქის ფილებით, რომელიც შეღებილი იყო მწვანე საღებავით. მოოქროვილ გუმბათებზე კი იდგა ოქროსფერი ჯვრები. 1869 წლიდან ეკლესიასთან მუშაობდა სასწავლებელი 33 ადამიანისთვის, სამრევლო სკოლა, სადაც სწავლობდა 70 მოსწავლე. XX საუკუნის დასაწყისში ობლივსკაიაში უკვე 500 კომლი და დაახლოებით 5 000 კაზაკი ცხოვრობდა. სამწყოსსათვის უკვე აუცილებელი იყო ახალი ეკლესიის მშენებლობა. 1915 წელს ააგეს ქვის ეკლესია, რომლის ფართობი იყო 228 კვ. მ. ეკლესია ააშენეს ადგილობრივი ვაჭრებისა და მოქალაქეების სახსრებით. ახალი ეკლესია ააგეს წითელი აგურით. კედლებზე იყო ფრესკები. ტაძრის მშენებლობა დაჯდა 50 000 რუბლი. ეკლესიასთან მოქმედებდა ბიბლიოთეკა, რომელშიც იყო 145 წიგნი. საბჭოთა მმართველობის პერიოდში ეკლესია ორჯერ დაიხურა. 1942 წელს ეკლესია გაიხსნა მრევლისთვის. 1960 წელს ეკლესიაში განთავსებული იყო სპორტული დარბაზი და ავეჯის საწყობი. 1989 წელს ადგილობრივი მაცხოვრებლების თხოვნით, რელიგიის საქმეთა საბჭოს გადაწყვეტილებით 24 მაისს ეკლესია უფასოდ გადაეცა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას. ამჟამად ეკლესიაში რეგულარულად არევლინაბა ღვთისმსახურება. 2001 წლიდან ეკლესიასთან მუშაობს საკვირაო სკოლა. ეკლესია არქიტექტურის ძეგლია და შეტანილია ადგილობრივი მნიშვნელობის ძეგლების სიაში. ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ეკლესიის წინამძღვარია მღვდელმონაზონი ალექსანდრე (ბრალგინი). Церковь Николая Чудотворца დაარქივებული 2018-08-19 საიტზე Wayback Machine. Приход свт. Николая Чудотворца, ст. Обливская დაარქივებული 2017-06-04 საიტზე Wayback Machine. . Обливская. Церковь Николая Чудотворца. Церковь Николая Чудотворца[მკვდარი ბმული] ↑ Свято-Никольский храм станицы Обливской. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-04-16. ციტირების თარიღი: 2017-03-23.
შახტის პეტრე-პავლეს ტაძარი

შახტის პეტრე-პავლეს ტაძარი (რუს. Петропавловский собор) — ყოფილი მართლმადიდებლური ტაძარი შახტიში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. მდებარეობდა დღევანდელი ლენინის მოედანის ტერიტორიაზე. თავდაპირველად პეტრე-პავლეს ტაძრის ადგილზე გრუშევსკის მთიან დასახლებაში იდგა ხის, მოციქულების პეტრესა და პავლეს სახელობის ეკლესია. ეკლესია ააშენეს 1854 წელს ადგილობრივი ქვანახშირის მწარმოებლების სახსრებით. ერთსაკურთხევლიანი ტაძრის მშენებლობა გაგრძელდა7 წელი, რომლის განმავლობაშიც ღვთისმსახურება აღევლინებოდა სამლოცველო სახლში. გრუშევის მთის დასახლების პეტრესა და პავლეს სახელობის ეკლესიის კურთხევა მოხდა 1861 წელს. ეკლესიას ჰქონდა კანკელი, გადახურული იყო თუნუქის ფირფიტებით. 1880-იანი წლების დაასრულისათვის პეტრე-პავლეს ხის ეკლესია დაძველდა. მრევლში დაიწყო საუბარი ახალი ქვის ეკლესიის მშენებლობის შესახებ. ამ პერიოდში გრუშევსკის მთიან დასახლებას ეწოდა ქალაქი ალექსანდროვსკ-გრუშევსკი. ეკლესიის მშენებლობის გადაწყვეტილება მიიღეს. ახალი ეკლესია ააგეს ქვისგან, რომელიც მოიპოვეს სტანიცა კრივიანსკაიაში. 1899 წელს ქალაქში ააშენეს პეტრე-პავლეს ეკლესია. 1899 წელს ახალი ეკლესიის კურთხევის შემდეგ ძველი ხის ეკლესია გადაიტანეს ქალაქის მოედანზე, სადაც მისი ფასადი გააფორმეს აგურით. 1913 წლის 5 თებერვლის წმინდა სინოდის № 2291 გადაწყვეტილებით ეკლესიას ეწოდა პეტრე-პავლეს ტაძარი. ახალი ეკლესია გახდა ქვანახშირის მწარმოებელთა მთავარი ეკლესია დონზე. ეკლესიაში შემონახუულია ბიბლიოთეკა სადაც ინახებოდა 156 ტომი. ალექსანდროვსკ-გრუშევსკის პეტრე-პავლეს ეკლესია ტავის დროზე წარმოადგენდა ქალაქის, როგორც სასულიერო, ისე საგანმანათლებლო ცენტრს. 1920 წლამდე პეტრე-პავლეს ეკლესიის საწყსოში მუშაობდა 12 სამრევლო სკოლა. 1922 წელს შახტიში მოხდა რენოვაციული განხეთქილება. განხეთქილების ცენტრი იყო პეტრე-პავლეს ტაძარი. 1922 წელს ეკლესიიდან გაიტანეს საეკლესიო სიმდიდრე. 1923 წელს ქალაქის აღმასკომმა მიიღო გადაწყვეტილება დაეხურათ ქალაქის ყველა ეკლესია: პეტრე-პავლეს ტაძარი, ალექსანდრე ნეველისა და კვართის ეკლესია. ამ გადაწყვეტილებამ გამოიწვია მღელვარება და უწესრიგობა ქალაქში. იყო მცელობა არედგინათ მსახურება პეტრე-პავლეს ტაძარში. მოგვიანებით აღმასკომმა შეცვალა თავისი დადგენილება. ზოგიერთ ეკლესიაში დაუშვეს ღვთისმსახურება. 1929 წელს კვლავ მიიღეს გადაწყვეტილება პეტრე-პავლეს ტაძრის დახურვის შესახებ. ეკლესიისა დახურვის შემდეგ სახელმწიფო ფიქრობდა მასში მუზეუმის გახსნას. მაგრამ ამის ფინანსები ვერ მოიძებნა. ეკლესია დაანგრიეს 1930-იან წლებში. ეკლესიის აგურით ააშენეს ინკუბატორული სადგური. ეკლესიის ადგილზე ააგეს ნოვოჩერკასკის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ფილიალი და ლენინის ძეგლი. პეტრე-პავლეს ეკლესიაში სამი საკურთხეველია. ცენტრალური საკურთხეველი მოციქულების პერესა და პავლეს სახელზეა აგებული, ხოლო დანარჩენი ორი მოციქულ ფილიპესა და ღვთისმშობლის ხატ ოდიგიტრიის სახელზე. Табунщикова Л. В. "Обновленческий раскол в Таганрогском и Шахтинско-Донецком округах Северо-Кавказского края (Ростовской области)". Вестник ПСТГУ II: История. История Русской Православной Церкви. 2015. Вып. 3 (64). С. 51–60. Шахты. Собор Петра и Павла Петропавловский собор[მკვდარი ბმული] Собор Первоверховных апостолов Петра и Павла г. Александровск-Грушевский ↑ ШАХТИНСКАЯ ОБНОВЛЕНЧЕСКАЯ ЕПАРХИЯ ↑ «От первых угольных копий…»
მირასაფლი

მირასაფლი (აზერ. Mirasəfli) — სოფელი აზერბაიჯანში, ბარდის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 283 კაცი.
მირზალიბეილი

მირზალიბეილი (აზერ. Mirzalıbəyli) — სოფელი აზერბაიჯანში, ბარდის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 808 კაცი. მირზალიბეილი GEOnet სახელების სერვერზე
მირზაჯაფარლი

მირზაჯაფარლი (აზერ. Mirzəcəfərli) — სოფელი აზერბაიჯანში, ბარდის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 546 კაცი. მირზაჯაფარლი GEOnet სახელების სერვერზე
ელენა (თანამგზავრი)

ელენა — სატურნის თანამგზავრი. 1980 წელს, საფრანგეთის პიკ-დი-მიდის ობსერვატორიიდან აღმოაჩინეს პიერ ლაკმა და ჟან ლელაშემ; მაშინ მას ტექნიკურ სახელად S/1980 S 6 ეწოდა. ამჟამინდელი სახელი ოფიციალურად 1988 წელს ეწოდა, ელენა ტროელის პატივსაცემად, რომელიც ბერძნულ მითოლოგიაში კრონოსის (სატურნი) უფროსი ქალიშვილი იყო. თანამგზავრს კიდევ ორი სახელი აქვს — სატურნი XII და დიონა B. წარმოადგენს ერთ-ერთს სატურნის ტროელ მთვარეთაგან. ელენა დედამიწიდან პირველად 1980 წელს შენიშნეს; მომდევნო წლებში მისი ახლო ხედები სატურნის სისტემასტან ჩაფრენისას ხომალდმა ვოიაჯერ-2-მა გადაიღო. 2004 წელს, ელენას უკეთესი ხედები გადაიღო სატურნის ორბიტაზე გასულმა კასინი-ჰიუგენსის მისიამ, რამაც შესაძლებელი გახადა ელენას უფრო ღრმა კვლევა, გამოჩნდა მისი ზედაპირიც. ამ დრომდე, ელენასათვს გადაღებული ერთ-ერთი ყველაზე ახლო ხედები ხომალდ კასინის ეკუთვნის, რომელმაც მას 2010 წლის 3 მარტს 1800 კმ მანძილზე ჩაუფრინა; 2011 წლის ივნისში ხომალდმა კიდევ შესძლო უკეთესი ფოტოების გადაღება. Lecacheux, Jean. (July 1980). „A new satellite of Saturn: Dione B“ (discovery). Icarus. 43 (1). doi:10.1016/0019-1035(80)90093-7. ციტირების თარიღი: 2016-05-01. Marsden, Brian G. (July 31, 1980). „Satellites of Saturn“ (discovery). IAU Circular. 3496. ციტირების თარიღი: 2011-12-23. Marsden, Brian G. (September 30, 1983). „Satellites of Jupiter and Saturn“. IAU Circular. 3872. ციტირების თარიღი: 2011-12-23. Marsden, Brian G. (June 8, 1988). „Satellites of Saturn and Uranus“ (naming). IAU Circular. 4609. ციტირების თარიღი: 2011-12-23. Thomas, P. C. (July 2010). „Sizes, shapes, and derived properties of the saturnian satellites after the Cassini nominal mission“ (PDF). Icarus. 208 (1): 395–401. Bibcode:2010Icar..208..395T. doi:10.1016/j.icarus.2010.01.025.CS1-ის მხარდაჭერა: ref=harv (link) Verbiscer, A.; French, R.; Showalter, M.; Helfenstein, P. (9 February 2007). „Enceladus: Cosmic Graffiti Artist Caught in the Act“. Science. 315 (5813): 815. Bibcode:2007Sci...315..815V. doi:10.1126/science.1134681. PMID 17289992. ციტირების თარიღი: 20 December 2011. (supporting online material, table S1) ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: Helene Helene Profile by NASA's Solar System Exploration; see instead Cassini Solstice Mission: Helene დაარქივებული 2014-04-21 საიტზე Wayback Machine. The Planetary Society: Helene Helene has two faces დაარქივებული 2010-06-16 საიტზე Wayback Machine. —The Planetary Society : Helene Mini Atlas—Mar. 11, 2010 Cassini catches Helene დაარქივებული 2012-04-01 საიტზე Wayback Machine. —The Planetary Society : Video & Views—Jun. 20, 2011
ბელაია-კალიტვის ღვთისმშობლის ტაძრად მიყვანების ტაძარი

ბელაია-კალიტვის ღვთისმშობლის ტაძრად მიყვანების ტაძარი (რუს. Храм Введения во храм Пресвятой Богородицы) — მართლმადიდებლური ტაძარი ბელაია-კალიტვაში. მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს ვოლგოდონსკის ეპარქიას. მისამართი: რუსეთის ფედერაცია, როსტოვის ოლქი, ქ. ბელაია-კალიტვა, ბოლშაიის ქუჩა № 2. კაზაკების პირველი დასახლება თანამედროვე ქალაქის ტერიტორიაზე იყო უსტ-ბელოკალიტვენსკაია, რომელიც დაარსდა 1703 წელს პეტრე I დიდის ბრძანებით. 40 წლის შემდეგ კაზაკებმა სტანიცაში ააშენეს ერთსაკურთხევლიანი ხის ეკლესია. იგი აკურთხეს ღვთისმშობლის ტაძრად მიყვანების სახელზე. ეკლესიის მრევლი ამ პერიოდისთვის მოითვლიდა 450 ადამიანს. 1866 წლიდან ტაძართან მუშაობდა სამრევლო სკოლა. აღნიშნული ეკლესია კვლავ მუშაობს 1890 წლისთვის. დროთა განმავლობაში ტაძარი დაძველდა და უკვე მრევლსაც აღარ ჰყოფნიდა არსებული ფართი. სტანიცის ადგილობრივმა ხელმძღვანელობამ გადაწყვიტა აეშენებინათ ახალი, ქვის სამსაკურთხევლიანი ეკლესია. ქვის ეკლესია ააგეს 1904-1905 წლებში. ეკლესიის მარჯვენა საკურთხეველი წინასწარმეტყველ ელიას სახელზე აკურთხეს, მარცხენა კი ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის, მირონ-ლუკიის მთავარეპიკოპოსის სახელზე. ეკლესია დაიხურა 1930-იან წლებში, მას მოხსნეს გუმბათი და ჯვარი, ჩამოიღეს კანკელი, დაანგრიეს სამრეკლო. მეორე მსოფლიო ომის დროს აღდგა ღვთისმსახურება, მაგრამ 1961 წელს ეკლესია კვლავ დაიხურა. მასში განათავსეს პიონერთა სახლი, ახლოს კი დადგეს ლენინის ძეგლი. ეკლესიის შენობა აღადგინეს და მორწმუნეებს დაუბრუნეს 1988 წელს. დაიწყო მისი რესტავრაცია. ამჟამად ეკლესიაში გახსნილია ბიბლიოთეკა, მუშაობს საკვირაო სკოლა. ეკლესიის წინამძღვარია ვლადიმირი (გნოევოი). Белая Калитва. Церковь Введения во храм Пресвятой Богородицы. Приходы დაარქივებული 2017-11-11 საიტზე Wayback Machine. . Волгодонская епархия. Приход храма Введения во храм Пресвятой Богородицы
სერებრიაკოვის სახლი

სერებრიაკოვის სახლი (რუს. Дом Серебрякова) — უძველესი სამსართულიანი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. სახლი აგებულია XIX საუკუნის მეორე ნახევარში. XIX საუკუნის მეორე ნახევარში ეკუთვნოდა პირველი გილდიის ვაჭარს საზოგადო მოღვაწესა და ქველმოქმედს იაკობ სერებრიაკოვს. მისამართი: ტაგანროგი, პეტროვის ქუჩა № 47. პირველი გილდიის ვაჭარი იაკობ სერებრიაკოვი იყო ტაგანროგის ტყავი ქარხნის პირველი მფლობელი, რომელიც აშენდა 1853 წელს, ხოლო წარმოება დაიწყო 1858 წელს. 1865 წელს ი. სერებირაკოვმა პეტროვსკის ქუჩაზე ააშენა 3 სართულიანი მრავალბინიანი სახლი, რომელიც მდებარეობდა ტურგენევის და უკრაინის შესახვევებს შორის. სახლის პირველი სართული მთლიანად დათმობილი ჰქონდა მაღაზიებს, სადაც შეიძლებოდა პარიზული ფეხსაცმლის და ტანსაცმლის შეძენა. ამავე სახლში იყო გახსნილი ლადოხინის სანოტარო კანტორა. შენობის არქიტექტურული სტილი განეკუთვნება რუსულ კლასიციზმს. 1895 წლის 12 აპრილს ტაგანროგოს ესტუმრა მარინისტი მხატვარი ივანე აივაზოვსკი, რომელსაც თავის სახლში უმასპინძლა სერებრიაკოვმა. იმ ადგილზე სადაც ამჟამად ბერძნების ქუჩა ნომერ 62-ში მდებარეობს სახლი, ადრე განთავსებული იყო სომხური გრიგორიანული წმინდა იაკობის სახელობის ტაძარი, რომელიც სერებრიაკოვმა თავისი სახსრებით ააგო. ტაძარი საზეიმოდ გაიხსნა 1906 წლის გაზაფხულზე, მაგრამ 1930 წელს დაანგრიეს. 1920 წლის შემდეგ პეტროვსკის ქუჩა ნომერ 47-ში განთავსდა წითელი არმიის მე-9 ქვეითი დივიზიის კუთნილი სამხედრო აღჭურვილობა და ქონება. შემდეგ კი სახლში გაიხსნა მე-16 სკოლა, ხოლო XXI საუკუნიდან შენობაში გახსნილია ტაგანროგის მართვისა და ეკონომიკის ინსტიტუტი. Бюндюгова Т. История давно минувших дней…[Серебрякове и его семье] // Alma mater.- 2001.- № 5.- с.1 ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 Игорь Пащенко. Сказки Старого Таганрога ↑ Кожзавод станет памятником?. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-11-16. ციტირების თარიღი: 2017-03-24. ↑ Памятники архитектуры, истории и культуры Таганрога на Старых открытках и фотографиях, 186 с. — С.132. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-01-02. ციტირების თარიღი: 2017-03-24.
აზოვის ღვთისმშობლის ხატის ტაძარი

აზოვის ღვთისმშობლის ხატის ტაძარი (რუს. Храм Введения во храм Пресвятой Богородицы) — მართლმადიდებლური ტაძარი აზოვში მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას. მისამართი: რუსეთის ფედერაცია, როსტოვის ოლქი, ქ. აზოვი, მაკაროვსკის ქუჩა № 2. 1993 წელს როსტოვის მიტროპოლიტმა ვლადიმირმა დალოცა როსტოვის ოლქის ქალაქ აზოვში სამწყსოს შექმნა აზოვის ღვთისმშობლის ხატის პატივსაცემად. ახალი მრევლისთვის საოლცავ სახლად გამოიყო ყოფილი კონოთეატრი „დონი“. კინოთეარს ჩაუტარდა რემონტი და ამის შემდეგ დაიწყო ღვთისმსახურება. 1996 წლიდან ქალაქში დაიწყო სამუშაოები ახალი ტაძრის მშენებლობისათვის. 1998 წელს კი უკვე დაიწყო მისი მშენებლობა. მშენებლობა აკურთხა როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის მთავარეპისკოპოსმა პანტელეიმონმა. ეკლესიის მშენებლობა გაჭიანურდა 2005 წლამდე. მშენებლობის დასაჩქარებლად აზოვში შეიქმნა სამეთვალყურეო საბჭო. საბჭოს მუშაობაში მონაწილეობას იღებდნენ აზოვის საქალაქო დუმის დეპუტატები და ქალაქის საწარმოების ხელმძღვანელები. კაზაკების ხელმძღვანელების თხოვნის მიხედვით ტაძარმა მიიღო პოლკის ტაძრის სტატუსი. 2006 წელს მშენებლობა გაგრძელდა. აღმართეს ტაძრის კედლები, დააყენეს გუმბათი. ტაძრის საერთი სიმაღლე გუმბათის ჩათვლით შეადგენდა 30 მეტრს. ტაძარი აშენდა ისე, რომ ერთდროულად შენობაში დაეტიოს 300 ადამიანი. 2007 წლის მარტში ტაძრის სამრეკლოზე დაკიდეს მეტრანახევრიანი ზარი, რომელსაც უწოდეს „თავადი ვლადიმირი“, რომლის საერთო წნაც შეადგენდა 1 270 კილოგრამს. ზარი ჩამოასხეს ქალაქ კამენსკე-ურალსკში და სვერდლოვსკის ოლქის გუბერნატორმა ვ. ფ. ჩუბამ საჩუქრად გადასცა ტაძარს. საღვთო ლიტურგია ტაძარში პირველად გაიმართა 2007 წლის გაზაფხულზე. 2008-2009 წლებში ტაძარში მიმდინარეობდა შიდა სამუშაოები, ტაძარი შეავსეს ახალი ხატებით, მოაწყვეს ტაძრის გარშემო ტერიტორია. აზოვის ღვთისმშობლის ხატის ტაძრის წინამძღვარია ალექსანდრ მიროშნიჩენკო. Арутюнов Г. Б. "Православные храмы Азова. Памятные православные места," в книге Арутюнов Г. Б., Азов – имя знаменитое, Азов: Инф.-издательство Центр "Патарва", 2009. АЗОВСКИЙ ХРАМ АЗОВСКОЙ ИКОНЫ БОЖИЕЙ МАТЕРИ Полковой храм Азовской иконы Божьей матери დაარქივებული 2019-04-24 საიტზე Wayback Machine. . Донской временник. Азовской иконы Божией Матери. г. Азов.
გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი

გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი — ოსმალეთის ხელისუფალთა მიერ 1595 წელს ფისკალური მიზნით შედგენილი წიგნი. „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი“ მნიშვნელოვანი წყაროა XVI საუკუნის უკანასკნელი მეოთხედის სამცხე-საათაბაგოს სოციალურ-ეკონომიკური, პოლიტიკური ისტორიისა და ისტორიული გეოგრაფიის არაერთი საკითხის შესასწავლად. შეიცავს ეკონომიკური ხასიათის მდიდარ მასალას სამხრეთ საქართველოს იმ ნაწილის შესახებ, რომელიც ოსმალებმა დაიპყრეს და „გურჯისტანის ვილაიეთი“ უწოდეს. დავთრის მიხედვით გურჯისტანის ვილაიეთი 8 ადმინისტრაციულ ერთეულად — ლივად (სანჯაყად) იყოფოდა. ესენი იყო: ახალციხის, ხერთვისის, ახალქალაქის, ჩილდირის, ფოცხოვის, პეტრას, ფანაკისა და დიდი არტაანის ლივები. თავის მხრივ ლივები ნაჰიებად (რაიონებად) იყო დანაწილებული, დასახლებული პუნქტების საერთო რიცხვი 1160-ს შეადგენდა. როგორც დავთრიდან ჩანს, მოსახლეობის ძირითადი საქმიანობა სოფლის მეურნეობა იყო. თითოეული სოფლისათვის მოცემულია გადასახადის საერთო რაოდენობა. შემდეგ ჩამოთვლილია გადასახადთა სახეები თანხის აღნიშვნით. მოსახლეობა ძირითადად სოფლის მეურნეობის ერთი და იმავე პროდუქტებითაა დაბეგრილი. სხვადასხვა მიზეზის გამო გურჯისტანის ვილაიეთის 53 სოფელი საერთო აღწერის გარეშე იყო დარჩენილი და არ ექვამდებარეობა ოსმალურ საგადასახადო სისტემას. დავთარში მრავლად გვხვდება ოსმალური მიწისმფლობელობისათვის დამახასიათებელი ტერმინები: ვაკუფი, თიმარი, ზიამეთი, რაც სამცხე-საათაბაგოში ოსმალური ინსტიტუტების შემოღებაზე მიუთითებს. აქ წარმოდგენილი ცნობები საგვარეულო სამემკვიდრეო საკუთრების შესახებ სანდო წყაროა ოსმალური გადასახადებისა და საგადასახადო სისტემის შესასწავლადაც. გადასახადების გარდა, მასში დასახელებულია გამოსაღებები საქონელზე, სასოფლო-სამეურნეო პროდუქტებზე, წისქვილზე, კომლზე, აგრეთვე საქორწინო გამოსაღები და სხვა. აღნიშნულია სხვადასხვა საბეგრო ვალდებულებანიც. დავთარი ყურადღებას იქცევს პალეოგრაფიული და ლინგვისტური თვალსაზრისითაც. გამოსცა, თარგმნა და კომენტარი დაურთო ს. ჯიქიამ (წგნ. 1-3, 1941-1958). ჯიქია ს., „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი“, საქ. სსრ მეცნიერებათა აკადემიის გამომცემლობა, თბ., 1958. გამყრელიძე გ., „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი“ როგორც დემოგრაფიული-სტატისტიკური ძეგლი, „თსუ შრომები“, 1948, ტ. 34; სვანიძე, მ., სამცხე-საათაბაგოს ადმინისტრაციული დაყოფა და სოციალურ-ეკონომიური მდგომარეობა „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთრის“ მიხედვით, იქვე, 1967, ტ. 121. აღმოსავლეთმცოდნეობის სერია; შენგელია, ნ., ოსმალური გადასახადები და ვალდებულებანი „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთრის“ მიხედვით, იქვე, ტ. 91. აღმოსავლეთმცოდნეობის სერია, 2; Тверитинова А. С. Аграрный строй Османской империи ХV-ХVII вв. М., 1963, с. 158-162; Fekete L., Arbeiten der grusinischen Orientalistik auf den Gebieten der türkischen und persischen Paläografie und die Frage der Formel sözümöz, «Acta orientalia Academiae scientiarum Hungaricae». 1957, t. 7, fasc. 1; გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთრის ციფრული გამოცემა. ილიას უნივერსიტეტი. 2016. ↑ გოგოლიშვილი ო., სამხრეთ-დასავლეთ საქართველო ოსმალეთის ადმინისტრაციულტერიტორიულ მოწყობაში 1878 წლამდე, საქართველოს ისტორიის ინსტიტუტის შრომები, XVI, თბ., 2020, გვ. 168
ადენი

ადენი (არაბ. عدن) — საპორტო ქალაქი იემენში. მდებარეობს წითელი ზღვის აღმოსავლეთით, ბაბ-ელ-მანდების სრუტიდან 170 კილომეტრში. ამ ტერიტორიაზე პირველი ნავსადგური ძვ. წ. აღ. VII-V საუკუნეებში ანტიკური აუსანის სამეფოს დროს გამოიყენებოდა. თანამედროვე ნავსადგური ნახევარკუნძულის მეორე მხარეს, ადენის ყურეშია განთავსებული. 1990 წელს სამხრეთი იემენის და იემენის არაბული რესპუბლიკების გაერთიანებამდე წარმოადგენდა სამხრეთი იემენის დედაქალაქს. 2014-2015 წლების გადატრიალების და ჰუტისების მიერ სანას დაკავების შემდეგ, პრეზიდენტმა აბდ რაბუჰ მანსურ ალ-ჰადიმ ის დროებით დედაქალაქად გამოაცხადა. 2015 წლის ადენის ბრძოლის შემდეგ ქალაქში შეიქმნა საკვების და სამედიცინო საშუალებების კრიზისი. 14 ივლისს კონფლიქტში ჩაერთო საუდის არმია და ქალაქი ჰუტისებისგან გაათავისუფლეს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 88. Norris, H.T.; Penhey, F.W. (1955). „The Historical Development of Aden's defences“. The Geographical Journal. CXXI part I. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ადენი Aden, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე Aden Free Zone დაარქივებული 2012-02-29 საიტზე Wayback Machine. ↑ „Yemen's President Hadi declares new 'temporary capital'“. Deutsche Welle. 21 March 2015. ციტირების თარიღი: 21 March 2015. ↑ Fahim, Karim; Bin Lazrq, Fathi (10 April 2015). „Yemen’s Despair on Full Display in ‘Ruined’ City“. New York Times Company. New York Times. ციტირების თარიღი: 11 April 2015. ↑ „Proxies and paranoia“. The Economist. Economist Group. The Economist. 25 July 2015. ციტირების თარიღი: 30 July 2015.
ნიკოლა იურიშიჩი

ბარონი ნიკოლა იურიშიჩი (უნგრ. Miklós Jurisics; დ. 1490 — გ. 1545) — ხორვატი თავადაზნაური, ჯარისკაცი და დიპლომატი. ნიკოლა იურიშიჩი დაიბადა ხორვატიის ქალაქ სენში. 1522 წლისთვის იურიშიჩი ფერდინანდ I ჰაბსბურგის ჯარების ოფიცრად იხსენიება. ამ დროს ის ხორვატიის ციხეებს ოსმალთა იმპერიის შემოტევისგან იცავდა, რომელთაც სულეიმან I მეთაურობდა და ვენისკენ მიემართებოდა. 1522-1526 წლებში იურიშიჩმა რაინდობა მიიღო. მოჰაჩის ბრძოლის შემდეგ (1526) მეფემ იურიშიჩს საზღვრების მცველი ძალების უმაღლესი არმიის მთავარსარდლის მეთაურის წოდება მიანიჭა. იურიშიჩმა თავის მხრივ 1527 წლის ცეტინის არჩევნებში შუამავლის როლი ითამაშა, რითაც ფერდინანდ I-ს გამეფებაში ხელი შეუწყო. 1530 წელს იურიშიჩი ოსმალებთან მოსალაპარაკებლად კონსტანტინოპოლში გაემგზავრა. Pallas Nagy Lexikona (უნგრული) ↑ Nikola Jurišić in the Croatian Biographical Lexicon (in Croatian) ↑ Nikola Jurišić in the Croatian Biographical Lexicon (in Croatian)
აქსაის ოდიგიტრიის ღვთისმშობლის ხატის ეკლესია

აქსაის ოდიგიტრიის ღვთისმშობლის ხატის ეკლესია (რუს. Церковь иконы Божией Матери «Одигитрия») — მართლმადიდებლური ტაძარი აქსაიში მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას. მისამართი: რუსეთის ფედერაცია, როსტოვის ოლქი, ქ. აქსაი, გულაევის ქუჩა № 66. მესამე ტაძარი რომელიც ააშენეს აქსაიში იყო ოდიგიტრიის ღვთისმშობლის ხატის პატივსაცემად 1897 წელს აგებული ეკლესია. მისი ისტორია დაკავშირებულია „ღვთისმშობლის სასწაულმოქმედ ხატთან“. 1830 წელს როდესაც დონზე გავრცელდა ქოლერის ეპიდემია, სოფელში მოხდა ღვთისმშობლის ხატის გამოცხადება. ხმები სასწაულმოქმედი ხატის შესახებ გავრცელდა ადგილობრივ მოსახლეობაში. ხატმა ქოლერის ეპიდემიისაგან დაიხსნა სოფლის მოსახლეობა, ხოლო თავად ხატი შემდეგ მოათავსეს სოფლის სამების ეკლესიაში. 1847 წელს, როდესაც ერთი დღის მანძილზე სოფელში დაიღუპა 100 კაცი, ადგილობრივი კაზაკობის ხელმძღვანელობამ მოითხოვა ხატი ნოვოჩერკასკიდან დაებრუნებინათ სოფელში. ხატი მოათავსეს აქსაის სამების ეკლესიაში. მის სახელზე 1848 წელს ეკლესიაში ააშენეს საკურთხეველი. ამის შემდეგ ეპიდემია ახალი ძალით უტევს ნოვოჩერკასკს. ამიტომ სასწაულმოქმედი ხატი დააბრუნეს ქალაქში. ხატისათვის სპეციალურად თანამედროვე ატამანის სასახლის წინ მდებარე სკვერში დადგეს კარავი, რომელშიც დააბრძანეს სასწაულმოქმედი ხატი. მოსახლეობა 24 საათის განმავლობაში თაყვანს სცემდა აქსაის ხატს. 1851 წელს დაამტკიცა წმინდა სინოდის გადაწყვეტილება ხატის აქსაიში დაბრუნების შესახებ. 1891წელს იმ ადგილზე სადა მდებარეობდა აქსიაის ღვთისმშობლის ხატი, გადაწყვიტეს აეშენებინათ ეკლესია. მის ასაშენებლად მოსახლეობამ გაიღო თანხები. 1897 წლი 6 ნოემბერს დონის ეპარქიის ეპისკოპოსმა იოანემ (მიროლიუბოვი) აკურთხა ტაძარი. ტაძრის მშენებლობაში მონაწილეობა მიიღო ასისთავ ლოტოშნიკოვის ქვრივმა ნადეჟდა ეფიმეს ასულმა. მოგვიანებით ააგეს პატარა სამლოცველო და სამრეკლო. საბჭოთა ხელისუფლების პერიოდში ხატი დაიკარგა. ოდიგიტრიის ღვთისმშობლის ხატის ეკლესიაში ღვთისმსახურებას ხელი შეუშალა მეორე მსოფლიო ომმა. 1945 წელს ტაძარს რემონტი ჩაუტარდა. აღდგა ღვთისმსახურება. 2000-იან წლებში მოახდიეს ეკლესიის რესტავრაცია. ტაძრის წინამძღვარია ალექსანდრე ბუდკოვი. Крылов А. Аксайская икона Божией Матери Одигитрии. Новочеркасск. 1890, с. 6-8. Водолазская Е. "Донские храмы: церковь иконы Божией Матери «Одигитрия»// «Победа» 15 августа 2009 г. Аксай. Церковь иконы Божией Матери «Одигитрия» Храм в честь иконы Божией Матери «Одигитрия» в г. Аксай Храм Смоленской иконы Божией Матери «Одигитрия» г. Аксай დაარქივებული 2017-09-25 საიტზე Wayback Machine. История храма Храм в честь иконы Божией Матери «Одигитрия» в г. Аксай. Святыни России.
მირზახან-ყარაგოიუნლუ

მირზახან-ყარაგოიუნლუ (აზერ. Mirzəxan Qaraqoyunlu) — სოფელი აზერბაიჯანში, ბარდის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 525 კაცი. Mirzəxan Qaraqoyunlu GEOnet სახელების სერვერზე
მოლაგიულარი

მოლაგიულარი (აზერ. Mollagüllər) — სოფელი აზერბაიჯანში, ბარდის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 1 252 კაცი. მოლაგიულარი GEOnet სახელების სერვერზე
გუსლი

გუსლი — რუსული სიმებიანი საკრავი. ცნობილია 5-14-სიმებიანი ფრთისებრი გუსლი და 10-30-სიმიანი ჩაფხუტისებრი გუსლი (წყობა დიატონურია). გუსლი არის როგორც სოლო, ისე ანსამბლური საკრავი. უძველესი ცნობები გუსლზე გვხვდება VI საუკუნეში. ფრთისებრი გუსლი გავრცელებულია ბალტიისპირეთის, კარელიის და ფინეთის ჩრდილო-დასავლეთ რაიონებში. იქაური გუსლებია: კანელი (ესტონეთი), კოკლე (ლატვია), კანკლესი (ლიტვა), კანტელე (კარელია-ფინეთი). ჩაფხუტისებრი გუსლი შემორჩა მხოლოდ ვოლგისპირეთის ხალხებს. XVI-XVII საუკუნეებში შეიქმნა საკრავის მესამე ნაირსახეობა - სწორკუთხა (მაგიდის), მოგრძო კორპუსიანი და 50-60-სიმიანი გუსლი (თავდაპირველად დიატონური, შემდეგ ქრომატული წყობისა). 1900-იან წლებში ო. სომელსკიმ და ნ. პრივალოვმა ფრთისებრი გუსლი გააუმჯობესეს და შექმნეს გუსლების ოჯახი - გუსლი-პიკოლო, პრიმა, ალტი, ბანი. ამ ამ საკრავებს ხმარობენ ე. წ. გუსლარების გუნდში. 1914 წელს ნ. ფომინმა სწორკუთხა გუსლს საფუძველზე შექმნა კლავიშიანი გუსლი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 319.
მოლაისალარი

მოლაისალარი (აზერ. Mollaisalar) — სოფელი აზერბაიჯანში, ბარდის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 719 კაცი. მოლაისალარი GEOnet სახელების სერვერზე
მოლალი (ბარდა)

მოლალი (აზერ. Mollalı) — სოფელი აზერბაიჯანში, ბარდის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 2 568 კაცი. მოლალი GEOnet სახელების სერვერზე
მოლამამედლი

მოლამამედლი (აზერ. Mollaməmmədli) — სოფელი აზერბაიჯანში, ბარდის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 399 კაცი. Mollaməmmədli GEOnet სახელების სერვერზე
მუსთაფააღალი

მუსთაფააღალი (აზერ. Mustafaağalı) — სოფელი აზერბაიჯანში, ბარდის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 2 581 კაცი. მუსთაფააღალი GEOnet სახელების სერვერზე