laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
კოლაგი

კოლაგი — სოფელი საქართველოში, გურჯაანის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი. მდებარეობს გომბორის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 440 მეტრი. გურჯაანიდან 7 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1046 კაცი. სოფელ კოლაგის განვითარებაში დიდი წვლილი ჰქონდა მის მდებარეობას თბილისი-გურჯაანი-თელავის გზაზე, კახეთის უძველესი ქალაქისა და ციხესიმაგრის ვეჯინის მეზობლად. სოფლის ყმა-მამულებზე ანდრონიკაშვილების და ვაჩნაძეების გავლენა ვრცელდებოდა. ისინი ხშირად დავობდნენ კოლაგსა და ვეჯინს შორის არსებულ მიწებზე. დავის გადასაწყვეტად კოლაგში თავად ერეკლე II ჩასულა. მეფის გადაწყვეტილებით, საქმე დაფიცებით უნდა გადაწყვეტილიყო. როგორც ჩანს აქ მეფეს ვაჩნაძეების სიმართლის სჯეროდა, რადგან ისტორიულად კოლაგსა და ვეჯინს შორის ტერიტორია ვეჯინისაკენ ანდრონიკაშვილებს, ხოლო კოლაგისაკენ ვაჩნაძეებს ეკუთნოდათ. ვაჩნაძიანთ ციხე კოლაგის კოშკი კოლაგის მთავარანგელოზის ეკლესია კოლაგის მთვარანგელოზთა ეკლესია კოლაგის წმინდა მარიამის ეკლესია ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 576. კახიძე კ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 179-180. ↑ მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 26 ივლისი 2016.
ნარის ხევი

ნარის ხევი, ნარა, ნარი (ოს. Нарыком) — ხევი ისტორიულ დვალეთში, კავკასიონის ქედის ცენტრალურ ნაწილში, ახლანდელი ჩრდილოეთ ოსეთის ალაგირის რაიონში. ქართული საისტორიო ტრადიციის თანახმად, იბერიის სახელმწიფოს წარმოშობის (ძვ. IV-III სს.) დროიდან ნარა დვალეთთან ერთად საქართველოს შემადგენლობაში შედიოდა. მასზე გადიოდა ისტორიული „გზა დვალეთისა“, რომელიც შიდა ქართლს ჩრდილოეთ კავკასიასთან აკავშირებდა. გვასალია ჯ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 318. ↑ ვახუშტი, „საქართველოს გეოგრაფია“, ტფილისი, 1904 წ., გვ. 190
ნარგიზი

ნარგიზი (ლათ. Narcissus) — ბალახოვან მცენარეთა გვარი ამარილისისებრთა ოჯახისა. აერთიანებს 60-მდე სახეობას, რომელიც იზრდება ევროპაში, ხმელთაშუაზღვისპირეთში, წინა და შუა აზიაში. ნარგიზი ადრემოყვავილე მრავალწლოვანი ბოლქვიანი მცენარეა. ბოლქვი დაფარულია მოყავისფრო ქერქლებით. უფოთლო საყვავილე ღეროზე ერთი ან რამდენიმე თეთრი ან ყვითელი ყვავილი აქვს. ყვავილის რაოდენობის, ყვავილისაფრის სიგრძისა და შეფერვის მიხედვით იყოფა რამდენიმე საბაღო ჯიშად. დეკორატიულია, იყენებენ ბაღ-პარკების გასაფორმებლად და ასაჭრელ მასალად. ნარგიზის ზოგიერთი სახეობის ყვავილი შეიცავს ეთეროვან ზეთს, ბოლქვი — ალკალოიდებს. ჩერქეზიშვილი თ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 318.
ნარცისი

ნარცისი, ნარკისე (ლათ. Narcissus, ბერძ. Νάρκισσος) — ძველ ბერძნულ მითოლოგიაში მშვენიერი ჭაბუკი, მდინარე კეფისეს ღვთაებისა და ნიმფა ლეირიოპეს ძე. ნარცისზე ლეგენდის მრავალი ვარიანტი არსებობს. ყველაზე პოპულარულია ოვიდიუსის „მეტამორფოზებში“ გამოყენებული მითი: ჭაბუკმა უარყო ფერია ექოს სიყვარული, რის გამოც ღმერთებმა დასაჯეს — ნარცისს ისე შეაყვარეს თავისი გამოსახულება წყალში, რომ თვალი ვერ მოსწყვიტა და გაუზიარებელი სიყვარულისგან მალე კიდეც გარდაიცვალა. ნარცისის სხეული ყვავილად იქცა. გადატანითი მნიშვნელობით — თავის თავზე შეყვარებული ადამიანი. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ნარცისი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 323.
გირჩა

გირჩა (ფორმალურ ბოტანიკურ გამოყენებაში: სტრობილი) — შიშველთესლოვანი მცენარეების სქესობრივი გამრავლების ორგანო. შედგება წაგრძელებული ღერძისა და მასზე სპირალურად განლაგებული ქერქისებრი სასპორე ფოთლების — მიკრო- და მეგასპოროფილებისაგან. მდედრობით გირჩს თესლის მომწიფების პერიოდში ქერქლი უხევდება. „გირჩა“ ეწოდება აგრეთვე მურყნისა და სვიის მდედრობით ყვავილედსა და ნაყოფედს, რომელთა წაფრძელებულ ღერძზე მფარავი ფოთლებია განლაგებული. მფარავი ფოთლის იღლიაში ყვავილები სხედან. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 172.
სეშსეშეტი

დედოფალი სეშსეშეტი — ეგვიპტის მეექვსე დინასტიის პირველი მეფე ტეტის დედა. მას გადამწყვეტი წვლილი მიუძღვის მისი შვილის ტახტზე ასვლასა და სამეფო ოჯახის ორი მიქიშპე განშტოების შერიგებაში. ის ბოლო დედოფალი იყო მისი დინასტიიდან, რომლის სარკოფაგი აქამდე აღმოჩენილი არ ყოფილა. 2008 წლის ნოემბერში არქეოლოგებმა აღმოაჩინეს პირამიდის ნანგრევები, რომელშიც მათი აზრით სეშეშეტი უნდა ყოფილიყო დაკრძალული. BBC, In pictures: New pyramid found
When the Tigers Broke Free

„When the Tigers Broke Free“ (ქართ. როდესაც ვეფხვები გაიქცნენ) — ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ პინკ ფლოიდის 1982 წლის სიმღერა და სინგლი. მასში მოთხრობილია როჯერ უოტერსის მამის, ერიკ ფლეტჩერ უოტერსის დაღუპვა მეორე მსოფლიო ომში. სიმღერა ჩაიწერა იმავე პერიოდში, რომელშიც ალბომი The Wall, მაგრამ შეტანილი იქნა მხოლოდ ფილმში „პინკ ფლოიდი: კედელი“ და გამოიცა მხოლოდ სინგლის სახით. მიუხედავად ამისა, მოგვიანებით იგი შეტანილი იქნა რამდენიმე კომპილაციაში და ალბომის The Final Cut 2004 წლის გამოცემაშიც. ფილმში „პინკ ფლოიდი: კედელი“ სიმღერა დაყოფილია ორ ნაწილად. პირველ ნაწილში საუბარია იმაზე, თუ როგორ მზადდებოდა ანციოს ხიდის აღების ოპერაცია. მეორე ნაწილში პინკი, ჯერ კიდევ მოზარდი ბიჭუნა, მამის სამხედრო ფორმას იზომავს, ხოლო ტექსტი მოგვითხრობს იმაზე, თუ როგორ აღმოაჩინა მან ინგლისის მეფის წერილი დედის სახელზე, სადაც იგი მწუხარებას გამოთქვამს მისი მეუღლის დაღუპვასთან დაკავშირებით. სიმღერის უკანასკნელ სტრიქონში უოტერსი ღიად განაცხადებს, რომ სწორედ ასე წაართვა მას მამა უმაღლესმა მთავარსარდლობამ. ამით კიდევ ერთხელ ვრწმუნდებით, რომ პერსონაჟ პინკის პიროვნებამ ნგრევა დაიწყო ჯერ კიდევ იმ მომენტიდან, როდესაც მას მამა დაეღუპა. სიმღერა ჯგუფის კონცერტებზე არასოდეს შესრულებულა. როჯერ უოტერსმა იგი ცოცხლად პირველად დაუკრა 2015 წელს, Music Heals-ის საქველმოქმედო საღამოზე. ოფიციალური სინგლის გარეკანზე სიმღერის სახელწოდება გამოტანილი არ არის - წარმოდგენილია მხოლოდ „Pink Floyd - The Wall - Music From The Film“ (ვინაიდან თავდაპირველად დაგეგმილი იყო ფილმის საუნდტრეკის გამოცემაც). B-მხარე „Bring the Boys Back Home“ წარმოდგენილია ოდნავ განსხვავებული, ვრცელი სახით, რასაც ემატება ორკესტრისა და გუნდის არანჟირება. გარეკანის შიდა ნაწილში გამოყენებულია კადრები ფილმიდან. ინფორმაცია საიტზე Discogs ↑ სტრონგი, მარტინ ჩ. (2004). The Great Rock Discography, მეშვიდე, ედინბურგი: Canongate Books, გვ. 1177. ISBN 1-84195-551-5.  ↑ მებეტი, ენდი (1995). The Complete Guide to the Music of Pink Floyd. ლონდონი: Omnibus Press. ISBN 0-7119-4301-X.  ↑ ბლეიკი, მარკ (2008). Comfortably Numb: The Inside Story of Pink Floyd. კემბრიჯი, მასაჩუსეტსი: Da Capo Press, გვ. 13–14, 291. ISBN 978-0-306-81752-6.
თვალი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტერმინით თვალი შეიძლება აღნიშნული იყოს: თვალი — მხედველობის ორგანო თვალი — ძვირფასი ქვა
ოზის ჯადოქარი (1939 წლის ფილმი)

ოზის ჯადოქარი (ინგლ. The Wizard of Oz) — 1939 წლის ამერიკული, ფენტეზის ჟანრის მუსიკალური ფილმი, გადაღებული რეჟისორ ვიქტორ ფლემინგის მიერ. დაფუძნებულია 1900 წლის ლ. ფრენკ ბაუმის საბავშვო რომანზე „ოზის საოცარი ჯადოქარი“. ფილმმა მიიღო ოსკარის ჯილდოები საუკეთესო ორიგინალური მუსიკისა და სიმღერისთვის. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ოზის ჯადოქარი“ ვიკისაწყობში. ოფიციალური საიტი „ოზის ჯადოქარი“ — TCM-ის მონაცემთა ბაზაში „ოზის ჯადოქარი“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) „ოზის ჯადოქარი“ — Allmovie-ზე „ოზის ჯადოქარი“ — Box Office Mojo-ზე „ოზის ჯადოქარი“ — Rotten Tomatoes ოზის ჯადოქარი საიტზე Oz Wiki, გარე ვიკი
ორწლოვანი მცენარეები

ორწლოვანი მცენარეები — ყვავილოვანი მცენარეები, რომლებიც ცოცხლობენ ორი სავეგეტაციო პერიოდის განმავლობაში. პირველ წელს უვითარდებათ მხოლოდ ვეგეტატიური ორგანოები, მეორე წელს ყვავილი და ნაყოფი, შემდეგ კი მცენარე კვდება. მცენარეთაგან ასეთია კომბოსტო, სტაფილო, ჭარხალი და სხვა ბოსტნეული კულტურები, აგრეთვე მრავალი დეკორატიული მცენარე. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 588.
სურამის სინაგოგა

სურამის სინაგოგა – სინაგოგა დაბა სურამში (ხაშურის მუნიციპალიტეტი), ე. წ. ებრაელების უბანში, მდინარე სურამულას მარცხენა ნაპირას. აგების თარიღი უცნობია. დღეისათვის სინაგოგა მოქმედია. ჰყავს ხახამი და გაბაია. მ. დანდურიშვილი, 26 საუკუნე, თბ., 1998 წ.
პიანისტი

პიანისტი — მუსიკოსი, რომელიც უკრავს ფორტეპიანოზე. პიანისტები უკრავენ: სოლო ნაწარმოებს, ნაწარმოებს რომელიმე ინსტრუმენტთან, კამერულ და სიმფონიურ ორკესტრებში, აკომპონირებენ ხმას. უამრავი კლასიკოსი კომპოზიტორი ასევე პიანისტიც იყო. ასეთებია: ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტი, ლუდვიგ ვან ბეთჰოვენი, ფრედერიკ შოპენი, ფერენც ლისტი, სერგეი რახმანინოვი, რობერტ შუმანი, ფელიქს მენდელსონი, კარლ მარია ფონ ვებერი, ჩარლზ-ვალენტინ ალკანი, იოჰანეს ბრამსი, ფერუჩიო ბუსონი, ანტონ რუბინშტეინი, ალქსანდრე სკრიაბინი, სერგეი პროკოფიევი, დიმიტრი შოსტაკოვიჩი, მორის რაველი და კლოდ დებიუსი. ფორტეპიანო Harold Charles Schonberg: The great pianists. მიუნხენი, 1972, ISBN 3-471-60385-9 Joachim Kaiser: Große Pianisten in unserer Zeit. მიუნხენი, 2004, ISBN 3-492-22376-1
კონსტანტინე ფოცხვერაშვილი

კონსტანტინე (კოტე) გიორგის ძე ფოცხვერაშვილი (დ.11 სექტემბერი, 1880, სოფ. სვირი, ახლანდელი ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი — გ. 22 მარტი, 1959, თბილისი) — ქართველი კომპოზიტორი, დირიჟორი და ლოტბარი. საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1933). დაწყებითი განათლება მიიღო თბილისში და განაგრძო პეტერბურგში, სადაც მეცადინეობდა ცნობილი პედაგოგების ხელმძღვანელობით. დაამთავრა აგრეთვე იურევის უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი. კონსტანტინე ფოცხვერაშვილი არის საქართველოს ყოფილი სახელმწიფო ჰიმნის — დიდება — ავტორი. მართალია იგი ვერ მოესწრო ამ შესანიშნავი სიმღერის ახალ ცხოვრებას, მაგრამ 79 წლის შემდეგ 1990 წლის 12 ნოემბერს საბჭოთა იმპერიისაგან განთავისუფლებულისაქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს პირველმა სესიამ დაამტკიცა რესპუბლიკის ახალი ატრიბუტიკა — ეროვნულ ჰიმნად კ. ფოცხვერაშვილის დიდება. შექმნილი აქვს მრავალი სიმღერა, ასევე დამუშავებული ქართული ხალხური სიმღერები, მათ შორისაა „გაფრინდი შავო მერცხალო“, „გურჯანელნი“ და ა.შ., ორი ოპერა: სიმფონიური ოპერა „კერპთა დამხობა“ და საბავშვო ოპერა „მანანა“. კონსტანტინო ფოცხვერაშვილის თითქმის 60 წლის შემოქმედება ღირსეულად დაფასდა. 1933 წელს მას მიენიჭა რესპუბლიკის სახალხო არტისტის წოდება, დაჯილდოვებული იყო „საპატიო ნიშნის“ ორდენით და მედლებით. ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 337, თბ., 1994 კონსტანტინე ფოცხვერაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი კონსტანტინე ფოცხვერაშვილი — ქართული სიმღერები
საქაროზა

საქაროზა, ჭარხლის ან ლერწმის შაქარი — ორგანული ნივთიერება და ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი დისაქარიდი ქიმიური ფორმულით C12H22O11. უფერული, წყალში კარგად ხსნადი კრისტალებია. შეიცავს ყველა მწვანე მცენარე. tდნ — 185—186°C. მჟავას ან ფერმენტ საქაროზას მოქმედებით იშლება გლუკოზად და ფრუქტოზად. საქაროზა ადვილად შესათვისებელი და უმნიშვნელოვანესი სატრანსპორტო ნახშირწყალია მცენარეებში; ფოტოსინთეზის პროცესში წარმოქმნილი ნახშირწყლები ფოთლებიდან თესლში, ფესვებში, ტუბერებსა და ძირხვენებში გადადის საქაროზას სახით, სადაც ადვილად იქცევა სახამებლად და ინულინად. შაქრის ლერწმისაგან საქაროზას მიღების წესებს იცნობდნენ ინდოეთში, ჩინეთში, ეგვიპტეში. ამჟამად ზოგიერთ ქვეყანაში საქაროზას შაქრის ჭარხლისაგან იღებენ. მას ფართოდ იყენებენ კვებისა და მიკრობიოლოგიურ მრეწველობაში. საქაროზას დუღილის შედეგად მიიღება ეთილის სპირტი, აცეტონი, ძმარმჟავა, რძემჟავა და სხვა. საქაროზას შაქარსაც უწოდებენ. ნუცუბიძე ნ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 189. 3D images of sucrose დაარქივებული 2008-12-17 საიტზე Wayback Machine. CDC – NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards ↑ 1.0 1.1 1.2 Sucrose, International Chemical Safety Card 1507, Geneva: International Programme on Chemical Safety, November 2003 ↑ 57-50-1 - CZMRCDWAGMRECN-UGDNZRGBSA-N - Sucrose [JAN:NF]. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-08-12. ციტირების თარიღი: 2014-08-10.
საქარია

საქარია (თურქ. Sakarya; აგრეთვე სანგარიუსი: ბერძ. Σαγγάριος, ლათ. Sangarius) — მდინარე თურქეთის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სიგრძე 824 კმ, აუზის ფართობი 55,300 ათასი კმ². მიედინება ანატოლიის ზეგანზე, კვეთს პონტოს მთების დასავლეთ დაბოლოებას და ჩადის შავ ზღვაში. წყალდიდობა იცის ზამთარში. საქარიაზეა სარიიარისა და გოქჩექაიის ჰესები. იყენებენ სარწყავად. საქარიას ქვემოთშია ქალაქი ადაფაზარი. საქარია — სტატია დიდი საბჭოთა ენციკლოპედიიდან (რუსული)
კარლ თომას მოცარტი

კარლ თომას მოცარტი (გერმ. Carl Thomas Mozart; დ. 21 სექტემბერი, 1784 — გ. 31 ოქტომბერი, 1858) — ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტის და კონსტანცია მოცარტის მეორე შვილი. დაიბადა ვენაში. სკოლის დამთავრებამდე — 1797 წელს გაემგზავრა ლივორნოში, სადაც ფირმა დააფუძნა. ახლო მომავალში აპირებდა ფორტეპიანოების მაღაზიის გახსნას, მაგრამ ვერ შეძლო ფულის უკმარისობის გამო. შემდეგ — 1805 წელს გადავიდა მილანში, სადაც მუსიკას ბონიფაციო ასიოლისთან სწავლობდა. სწავლას 1810 წელს დაანება და სამუშაოდ ნეაპოლში გადავიდა. მას არასოდეს არ ჰყოლია ცოლი ან შვილი.
ალექსი II (მოსკოვის პატრიარქი)

ალექსი II (რუს. Алексий II, ერისკაცობაში — ალექსეი მიხეილის ძე რიდიგერი, რუს. Алексей Михайлович Ридигер; დ. 23 თებერვალი, 1929, ტალინი, ესტონეთი — გ. 5 დეკემბერი, 2008, პერედელკინო, მოსკოვი) — რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის ეპისკოპოსი, 1990 წლის 10 ივნისიდან 2008 წლის 5 დეკემბრამდე მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის პატრიარქი. რუსული მართლმადიდბლური ეკლესიის წინამძღვარი. ალექსი II გარდაიცვალა 2008 წლის 5 დეკემბერს.
სამხრეთის სამკუთხედის თანავარსკვლავედი

სამხრეთის სამკუთხედის თანავარსკვლავედი (ლათ. Triangulum Australe) — ცის სამხრეთ ნახევარსფეროს თანავარსკვლავედი; ყველაზე ბრწყინვალე ვარსკვლავის ვიზუალური ვარსკვლავიერი სიდიდეა 1,9. საქართველოს ტერიტორიიდან არ ჩანს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 73. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: სამხრეთის სამკუთხედის თანავარსკვლავედი The Deep Photographic Guide to the Constellations: Triangulum Australe Starry Night Photography: Triangulum Australe
შრომის წითელი დროშის ორდენი

შრომის წითელი დროშის ორდენი (რუს. Орден Трудового Красного Знамени) — სსრკ-ის ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტისა (ცაკი) და სსრკ-ის სახალხო კომისართა საბჭო (სახკომსაბჭო) მიერ 1928 წლის 7 სექტემბერს დაწესებული ორდენი. სსრკ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმი შრომის წითელი დროშის ორდენით აჯილდოებს ცალკეულ მოქალაქეებს, დაწესებულებსა და მშრომელთა კოლექტივებს წარმოების დარგში, სამეცნიერო მოღვაწეობაში, სახელმწიფო ან საზოგადოებრივ სამსახურში მოპოვებული განსაკუთრებული დამსახურებისათვის. ორდენი მზადდება ვერცხლისაგან. მის შუაგულში მოოქრული ნამგალი და უროა, ზემოთ - წითელი მინანქრით დაფარული გაშლილი დროშა და წარწერა - სსრკ (რუს.СССР). იბნევენ მკერდის მარცხენა მხარეს წითელი დროშის ორდენის გვერდით. შრომის წითელი დროშის ორდენით დაჯილდოებული საქართველოს სსრ კოლექტივები არიან: 1947 — ვ. ი. ლენინის სახელობის საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 42.
სულიკო (სიმღერა)

„სულიკო“ — ქართული პოპულარული ლექსი და სიმღერა. ლექსის ავტორი ქართველი პოეტი აკაკი წერეთელია, მუსიკის ავტორი — ბარბარე (მოფერებით–ვარინკა) მაჭავარიანი-წერეთელი. ლექსი დაიწერა 1895 წელს. იმავე წელს დაიწერა სიმღერაც. „სულიკო“ თარგმნილია რამდენიმე ენაზე, მათ შორის ყველაზე პოპულარულია რუსულად, პოლონურად, ინგლისურად, ასევე გერმანულად, ფრანგულად, უკრაინულად, ჩინურად და სხვ. ლიტერატურაში დავაა იმის შესახებ, თუ ვის ან რას გულისხმობს აკაკი ლექსში ნახსენებ საყვარელში. ყველაზე გავრცელებული ვერსიებია სამშობლო (ვასილ ბარნოვი), სატრფო (გრიგოლ რობაქიძე) და ღმერთი (აკაკი ბაქრაძე). საყვარლის საფლავს ვეძებდი, ვერ ვნახე!.. დაკარგულიყო!.. გულამოსკვნილი ვჩიოდი „სადა ხარ, ჩემო სულიკო?!“ ეკალში ვარდი შევნიშნე, ობლად რომ ამოსულიყო, გულის ფანცქალით ვკითხავდი „შენ ხომ არა ხარ სულიკო?!“ ნიშნად თანხმობის კოკობი შეირხა... თავი დახარა, ცვარ-მარგალიტი ციური დაბლა ცრემლებად დაჰყარა. სულგანაბული ბულბული ფოთლებში მიმალულიყო, მივეხმატკბილე ჩიტუნას „შენ ხომ არა ხარ სულიკო?!“ შეიფრთქიალა მგოსანმა, ყვავილს ნისკარტი შეახო, ჩაიკვნეს-ჩაიჭიკჭიკა, თითქოს სთქვა „დიახ, დიახო!“ დაგვქათქათებდა ვარსკვლავი, სხივები გადმოსულიყო, მას შევეკითხე შეფრქვევით „შენ ხომ არა ხარ სულიკო?!“ დასტური მომცა ციმციმით, სხივები გადმომაყარა და იმ დროს ყურში ჩურჩულით ნიავმაც ასე მახარა „ეგ არის, რასაც ეძებდი, მორჩი და მოისვენეო! დღე დაიღამე აწ ტკბილად და ღამე გაითენეო! „სამად შექმნილა ის ერთი ვარსკვლავად, ბულბულ, ვარდადო, თქვენ ერთმანეთი რადგანაც ამ ქვეყნად შეგიყვარდათო“. მენიშნა!.. აღარ დავეძებ საყვარლის კუბო-სამარეს, აღარც შევჩივი ქვეყანას, აღარ ვღვრი ცრემლებს მდუღარეს! ბულბულს ყურს ვუგდებ, ვარდს ვყნოსავ, ვარსკვლავს შევყურებ ლხენითა და, რასაცა ვგრძნობ მე იმ დროს, ვერ გამომითქვამს ენითა! ისევ გამეხსნა სიცოცხლე, დღემდე რომ მწარედ კრულ იყო, ახლა კი ვიცი, სადაც ხარ სამგან გაქვს ბინა, სულიკო! ↑ Грузинская народная песня, Русский текст Т. Сикорской. ↑ 4787 Ноты. Сулико. Грузинская песня. МУЗГИЗ 1938 г (5536318612). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-02-08. ციტირების თარიღი: 2017-04-22. ↑ პოპიაშვილი, ნინო, „სულიკო“ მსოფლიოს ხალხთა ენებზე, თბ.: თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. ↑ ბაქრაძე ა., აკაკი წერეთელი: ტკბილი ოცნება და მწარე სინამდვილე, თბილისი: ლიტერატურის მუზეუმი, 2015. — გვ. 94-100, ISBN 978-99940-28-99-3.
საპნის ხე

საპნის ხე (ლათ. Sapindus) — მცენარეთა საპინდუსისებრთა ოჯახისა. მარადმწვანე ან ფოთოლმცვენი ხეებია. 15-მდე სახეობა გავრცელებულია აფრიკისა და ამერიკის ტროპიკებში. ნაყოფი 38%-მდე საპონინებს შეიცავს და საპნის მაგივრად ხმარობენ. კულტივირებულია დეკორატიულ მცენარედ ტროპიკულ და თბილ ქვეყნებში. საქართველოში (ბათუმში) იზრდება მისი სახეობა ლათ. Sapindus Drummondii. ზოგჯერ საპნის ხეს ეძახიან კელრეუტერიასაც (ლათ. Koelreuteria paniculata). იმავე ოჯახის მცენარეა, იზრდება აღმოსავლეთ აზიაში და ქერქი საპონინს შეიცავს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 94.
კლდუ

კლდუ — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ქარელის მუნიციპალიტეტში (კეხიჯვრის თემი). ხრიკის მთის ჩრდილოეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 870 მეტრი, ქარელიდან 8 კილომეტრი. XX საუკუნის 90-იან წლებამდე ცხოვრობდა 60-70 ოჯახი (ძირითადად ეთნიკური ოსები). 2008 წლის მონაცემებით ცხოვრობს 15 ოჯახი. წყაროებში პირველად მოხსენიებულია XVII საუკუნეში. სოფლის ტერიტორიაზე სამი ეკლესიის ნანგრევებია. მიკვლეულია აგრეთვე გვიანდელი ბრინჯაო-ადრინდელი რკინის ხანის კერამიკის ფრაგმენტები. სოფლიდან 6 კილომეტრის მოშორებით არის სარკის წმინდა გიორგის ეკლესია, სადაც აღევლინება წირვა-ლოცვა, მოღვაწეობენ ბერ-მონაზვნები. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 20 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 554. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 6 სექტემბერი, 2016. ↑ Ethnic composition of Georgia 2014 ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
კოდავარდისუბანი

კოდავარდისუბანი — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ქარელის მუნიციპალიტეტში (მოხისის თემი). მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე. ზღვის დონიდან 760 მეტრი, ქარელიდან 21 კილომეტრი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 568. ↑ მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016.
იონჩა

იონჩა — სოფელი საქართველოში, თიღვის მუნიციპალიტეტში (ძვილეთის თემი). მდებარეობს მდინარე შუა ფრონის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 760 მეტრი, ყორნისიდან 8 კილომეტრი. შიდა ქართლის 1955 წლის დაზვერვითმა ექსპედიციამ იონჩაში მიაკვლია ადრეული და გვიანი ბრინჯაოს ხანის სამოსახლო გორებს. ↑ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 198. ↑ გვასალია ჯ., ფრონის ხეობათა ისტორიული გეოგრაფიის საკითხები // საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიის კრებული, ტ. VII, თბ.: „მეცნიერება“, 1989. — გვ. 8, ISBN 5-520-00154-5.
გადიგინა

გადიგინა — სოფელი საქართველოში, თიღვის მუნიციპალიტეტში (თერეგვანის თემი). მდებარეობს მდინარე შუა ფრონეს ხეობაში. ზღვის დონიდან 1000 მეტრი, ყორნისიდან 22 კილომეტრი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 621. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 531. საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2009. — გვ. 41.
ვახტანა

ვახტანა — სოფელი საქართველოში, თიღვის მუნიციპალიტეტში (ახალშენის ადმინისტრაციული ერთეული). მდებარეობს ლიხის ქედის აღმოსავლეთ მთისწინეთში, საავტომობილო გზაზე, ზღვის დონიდან 1000 მ, თიღვიდან 15 კმ-ში, ყორნისიდან 8 კმ-ში. ვახტანა 1990 წლამდე შედიოდა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქში (ზნაურის რაიონი). 1989 წლის აღწერით იყო 176 მცხოვრები (ძირითადად ოსები). 1990-იანი წლების დასაწყისის კონფლიქტის შემდეგ სოფელი საქართველოს ხელისუფლების კონტროლს მიღმა დარჩა. საქართველოს დე-იურე ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფით ვახტანა შედიოდა ქარელის, 2006 წლიდან — თიღვის მუნიციპალიტეტში. 2008 წლის კანონით სოფელი მოქცეული ოკუპირებულ ტერიტორიაზე. ვახტანის მახლობლად განლაგებულია რუსეთის საოკუპაციო ძალების ბაზა. სოფლის ტერიტორიაზე შიდა ქართლის 1955 წლის დაზვერვითმა ექსპედიციამ მიაკვლია გვიანი ბრინჯაოს ხანის სამოსახლო გორას. სოფლის სასაფლაოზე დგას საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი — გვიანდელი შუა საუკუნეების ღვთისმშობლის ეკლესიის ნანგრევები (შემორჩენილია მოხატულობის ფრაგმენტებიც), მის მიმდებარედ — ძველი ეკლესიის და სხვა ნაგებობის ნაშთები. სოფლიდან 3 კმ-ის დაშორებით, გომართის გზაზე შემორჩენილია „გომართის“ სალოცავის ნანგრევები. ვახტანა // ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. ?.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 14094 ↑ http://www.webcitation.org/6rr3L8GjN ↑ თიღვის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს დადგენილება №7, 2022 წლის 4 ივლისი, „საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე“. ↑ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 336. ↑ გვასალია ჯ., ფრონის ხეობათა ისტორიული გეოგრაფიის საკითხები // საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიის კრებული, ტ. VII, თბ.: „მეცნიერება“, 1989. — გვ. 8, ISBN 5-520-00154-5.
ისაკყაუ

ისაკყაუ (ყოფილი გიორგიწმინდა) — სოფელი საქართველოში, თიღვის მუნიციპალიტეტში (ყორნისის სადაბო თემი). მდებარეობს მდინარე შუა ფრონის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 900 მეტრი, ყორნისიდან 3 კილომეტრი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 227.
გომბორი (ქარელის მუნიციპალიტეტი)

გომბორი — ნასოფლარი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ქარელის მუნიციპალიტეტში, (ბებნისის თემი). მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1030 მეტრი, ქარელიდან 10 კილომეტრი. ↑ მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 6 სექტემბერი, 2016.
ზემო ლეთეთი

ზემო ლეთეთი — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ქარელის მუნიციპალიტეტში (ბებნისის თემი). მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. მდინარე ლეთეთურის (ძამის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 860 მეტრი, ქარელიდან 6 კილომეტრი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 509.
კავთისხევი

კავთისხევი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის კასპის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: გუდალეთი, ეზატი, თვალადი, ქებაანი, ქვემო ჩოჩეთი, ქვემო ხანდაკი, იდლეთი). მდებარეობს მდინარე კავთურის (მტკვრის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირებზე. ზღვის დონიდან 720 მეტრზე, კასპიდან დაშორებულია 10 კილომეტრით. კავთისხევის ისტორიული უბანია ციხისუბანი, სადაც შემორჩენილია თარხნიშვილთა ციხე-გალავნის საძირკველი. სოფელს ხშირად ესხმოდნენ თავს და აოხრებდნენ დაღესტნელი ფეოდალები, ამიტომ მას ხალხში შავსოფელსაც ეძახდნენ. კავთისხევში დგას გვიანდელი ფეოდალური ხანის ლომისის წმინდა გიორგის, კატაულას წმინდა გიორგის, ძლევის ქედის წმინდა გიორგის, კავთისხევის წმინდა გიორგის და წმინდა ნიკოლოზის ეკლესიები. სოფელში, მონასელიძიანთ უბანში, მდინარე კავთურის მარჯვენა ნაპირზე აღმოჩნდა აკლდამა. ნაგებობა შედგება საკნისა და დრომოსისაგან, რომელთა კედლები ნაგებია კლდის ქვითა და ბრტყელი აგურით. აკლდამაში არეულად ეყარა ადამიანის ძვლები, რაც იმას ადასტურებს, რომ იგი ადრევე გაუძარცვავთ. აკლდამის არქიტექტურაში შეინიშნება XVI-XVIII სს. ქართლ-კახეთის უმრავლეს ნაგებობათათვის დამახასიათებელი ტიპური ნიშნები. 1921-30 წლებში იყო გორის მაზრის კავთისხევის რაიონის ცენტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 864 ადამიანი. თავკავთის ნიში კავთისხევის მეორე ნამოსახლარი კავთისხევის მეორე ნასახლარი კავთისხევის მეორე სამაროვანი კავთისხევის მესამე ნამოსახლარი კავთისხევის მესამე ნასახლარი კავთისხევის მესამე სამაროვანი კავთისხევის ნამოსახლარი კავთისხევის ნასახლარი კავთისხევის ნასახლარი და სამაროვანი კავთისხევის ნასახლარი და სამაროვნები კავთისხევის ნაციხარი კავთისხევის პირველი ნამოსახლარი კავთისხევის პირველი სამაროვანი კავთისხევის სამაროვანი კავთისხევის საჯარო სკოლა იორამის გორა კატაულა მელითონეთა განძი პარატისი გვასალია ჯ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 4, თბ., 2018. — გვ. 421. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 168-173. მაკალათია ს., კავთურას ხეობა, თბ., 1960 ↑ 1.0 1.1 1.2 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ Ethnic composition of Georgia 2014 ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II