laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
არსენი (XIV საუკუნე)

არსენი — XIV საუკუნის ქართველი მხატვარი. 1381 მოხატა ჭულის ეკლესია (ადიგენთან). მხატვრობა ამჟამად ძლიერ დაზიანებულია. გუმბათში გამოსახულია ამაღლება, გუმბათის ყელზე — წინასწარმეტყველნი. აფრებში — მახარებელნი, საკურთხევლის კედელზე — მოციქულთა ზიარება და წმ. მამათა და დიაკონთა ფიგურები. საკუთრივ ნაოსის კედლებზე — სახარების სცენები, განკითხვის დღე და წმ. გიორგის ცხოვრების ამსახველი სიუჟეტები. სამხრეთის კედელზე სამცხის ათაბაგთა — ჯაყელების პორტრეტებია. ფიგურები უჩვეულოდ გრძელია, ნახატი — დუნე. არსენის ნამუშევრები ამ პერიოდის ქართული ფრესკებთან შედარებით დაბალი დონისაა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 585.
ელისაბედ ბავარიელი

ელისაბედ ბავარიელი (გერმ. Elisabeth von Bayern), სრული სახელია ელისაბედ ამალია ევგენია ფონ ვიტელსბახი, ბავარიის პრინცესა (გერმ. Elisabeth Amalie Eugenie von Wittelsbach, Prinzessin in Bayern), აგრეთვე ცნობილია, როგორც ავსტრიის იმპერატრიცა ელისაბედი (გერმ. Kaiserin Elisabeth von Österreich), მეტსახელად იმპერატრიცა სისი (გერმ. Kaiserin Sissi; დ. 24 დეკემბერი, 1837, მიუნხენი, ბავარია ― გ. 10 სექტემბერი, 1898, ჟენევა, შვეიცარია) ― ბავარიელი პრინცესა ვიტელსბახების დინასტიიდან, პრინც მაქსიმილიან იოზეფის ასული და ბავარიის მეფე მაქსიმილიან I-ის შვილიშვილი. ავსტრია-უნგრეთის იმპერატრიცა 1854-1898 წლებში და ასევე ლომბარდო-ვენეციის უკანასკნელი დედოფალი 1854-1866 წლებში. იმპერატორ ფრანც იოზეფ I-ის მეუღლე. იგი ბავარიის სამეფო კარზე იზრდებოდა, სანამ თექვსმეტი წლის ასაკში არ დაქორწინდა იმპერატორ ფრანც იოზეფზე. ქორწინების შემდეგ იგი ჰაბსბურგთა კონსერვატიულ სამეფო კარზე აღმოჩნდა, რისთვისაც მოუმზადებელი იყო და ბევრი ამისთვის შეუფერებლად მიიჩნევდა. ქორწინების დასაწყისი ხასიათდებოდა მისი უთანხმოებით დედამთილთან, ერცჰერცოგინია სოფიასთან, რომელმაც მისი უფროსი ქალიშვილების აღზრდა თავის თავზე იკისრა, მათგან უფროსი კი გარდაიცვალა. სამეფო კარზე მისი მდგომარეობა მხოლოდ მემკვიდრის, კრონპრინც რუდოლფის გაჩენამ გააუმჯობესა, თუმცა მისი ჯანმრთელობა დამძიმდა, გამოსაჯანმრთელებლად კი უნგრეთში გაემგზავრა. ამ პერიოდში მან მნიშვნელოვანი კავშირები შექმნა უნგრეთში, რაც შემდეგ დაეხმარა მის მეუღლეს ავსტრია-უნგრეთის იმპერიის შექმნაში. 1889 წელს მისმა ერთადერთმა ვაჟმა თავის საყვარელთან ერთად მოიკლა თავი მაიერლინგში, რაც დიდი დარტყმა იყო ელისაბედისათვის. ამის შემდეგ იგი ცხოვრების ჩვეულ რიტმს აღარც დაბრუნებია. მან თავი დაანება იმპერატრიცას მოვალეობების შესრულებას და უმეტესად ევროპაში მოგზაურობდა ხოლმე, ოღონდ ოჯახის გარეშე. 1890 წელს საბერძნეთში, კუნძულ კორფუზე ააშენა სასახლე, რომელსაც ხშირად სტუმრობდა. ამასთან ერთად, ასაკის გამო იგი სულ უფრო აკვიატებულად ზრუნავდა ახალგაზრდული ფიგურისა და სილამაზის შენარჩუნებაზე, რის გამოც მის სიცოცხლეშივე გაჩნდა მრავალი ლეგენდა. 1897 წელს მისი და, ჰერცოგინია სოფია ბავარიელი პარიზში, საქველმოქმედო ღონისძიებაზე გაჩენილ ხანძარს ემსხვერპლა. მომდევნო, 1898 წელს კი შვეიცარიის ქალაქ ჟენევაში მოგზაურობისას იმპერატრიცა ელისაბედ ბავარიელი იტალიელმა ანარქისტმა ლუიჯი ლუჩენმა სასიკვდილოდ დაჭრა. აღსანიშნავია, რომ ელისაბედი ავსტრიის ისტორიაში ყველაზე ხანგრძლივად მოქმედი კონსორტი იყო და 44 წლის განმავლობაში უწყვეტად ეკავა იმპერატრიცის თანამდებობა.
ცისფერი მეჩეთი (ერევანი)

ცისფერი მეჩეთი (სომხ. Կապույտ մզկիթ, სპარს. مسجد کبود, აზერ. Göy məscid) — ისლამური ტაძარი ერევნის ცენტრში, აშენებული 1766 წ. ერევნის სახანოს ერთ-ერთი ხანის მიერ. მეჩეთის ფართობია 7000 მ2. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ცისფერი მეჩეთი (ერევანი) მეჩეთი 3D ფორმატში დაარქივებული 2011-06-02 საიტზე Wayback Machine.
არსუკისძე

არსუკისძე (გ. 1029) — ქართველი ხუროთმოძღვარი, მცხეთის სვეტიცხოველის ამშენებელი. მისი სახელი ამოკვეთილია ორგან: ტაძრის აღმოსავლეთ ფასადზე, შუა თაღს ქვემოთ, მედალიონებში და ჩრდილოეთ ფასადის მთავარი სარკმლის ზემოთ, ორ ქვაზე, რომელთა შორის ჩასმულია მესამე ქვა ხელისა და გონიოს რელიეფური გამოსახულებით. წარწერა ასეთია: ტაძარი აგებულია 1010-1029 წლებში. უეჭველია, არსუკისძემ გამოიყენა ძველი (V-VI სს.) სვეტიცხოვლის ცალკეული ნაწილები, რათა სრულიად ახალი დამოუკიდებელი ნაწარმოები შეექმნა, რაც მოწმობს მთელი იმდროინდელი ქართული ხუროთმოძღვრების მხატვრულ სიმწიფეს და თვით არქიტექტორის შესანიშნავ მხატვრულ ნიჭს, დიდ პრაქტიკულ გამოცდილებასა და ოსტატობას. არსუკისძე უნდა იყოს ტაძრის დასავლეთით მდებარე კარიბჭის მშენებელიც. კარიბჭისა და ტაძრის ერთდროულობა ეჭვს არ იწვევს. დიდოსტატის მარჯვენა ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 586.
პიერი მილიციის თანამშრომელი

პიერი მილიციის თანამშრომელი — 1965 წლის ქართული საბჭოთა ფილმი. გადაღებულია რეჟისორ დავით რონდელის მიერ. პირველი ჩვენება საკავშორო ეკრანებზე შედგა 1966 წელს. ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები. ჯარიდან დაბრუნებული პიერი პოლიციაში იწყებს მუშაობას, იგი მთელ ქალაქს შეუყვარდა. ჯარში წასვლამდე მას მეზობლად მცხოვრები თინა უყვარდა, რომელიც სხვა ქალაქში გადავიდა. ერთხელ სახლის ქურდობა მოხდა, პიერი დამნაშავეებმა დაჭრეს, მას საავადმყოფოში უამრავმა გულშემატკივარმა, მათ შორის თინამაც მიაკითხა, რომელიც ცნობილი მომღერალი გამხდარიყო და თავის მშობლიურ ქალაქში გასტროლებზე იყო ჩამოსული. იმედა კახიანი — პიერი ლალი მესხი — ნანა სესილია თაყაიშვილი — ლიზა აკაკი კვანტალიანი დოდო აბაშიძე ალექსანდრე ჟორჟოლიანი ბუხუტი ზაქარიაძე იპოლიტე ხვიჩია ვახტანგ ნინუა კოტე თოლორაია პიერი მილიციის თანამშრომელი დაარქივებული 2016-03-20 საიტზე Wayback Machine. . ეროვნული ფილმოგრაფია
ბენიტო როსალესი

ბენიტო როსალესი (ესპ. Toribio Terán, დ. 1795, გრანადა, ნიკარაგუა - გ. 1850) - ნიკარაგუის 23-ე უმაღლესი დირექტორი 1849 წლის 8 მარტიდან 1 აპრილამდე.
ტორიბიო ტერანი

ტორიბიო ტერანი — ნიკარაგუის 23-ე უმაღლესი დირექტორი. 1849 წლის 1 იანვრიდან 8 მარტამდე.
ხოსე მარია გუერერო დე არკოს ი მოლინა

ხოსე მარია გუერერო დე არკოს ი მოლინა (ესპ. José María Guerrero de Arcos y Molina) — ნიკარაგუის 21-ე უმაღლესი დირექტორი 1847 წლის 6 აპრილიდან 1849 წლის პერველ იანვრამდე. მანამდე კი იგი აირჩიეს ჰონდურასის პრეზიდენტად. ჰონდურასის პრეზიდენტის თანამდებობაზე ყოფნის დრო იყო 1939 წლის 27 აპრილიდან 10 აგვისტომდე. გარდაიცვალა 1852 წელს. Historia de las elecciones დაარქივებული 2012-10-31 საიტზე Wayback Machine.
მიგელ რამონ მორალესი

მიგელ რამონ მორალესი (ესპ. Miguel Ramón Morales) იყო ნიკარაგუის მე-20 უმაღლესი დირექტორი 1847 წლის 12 მარტიდან 6 აპრილამდე.
ხოსე ლეონ სანდოვალი

ხოსე ლეონ სანდოვალი (ესპ. José León Sandoval; დ. 1789 — გ. 1854) — ნიკარაგუის მე-19 უმაღლესი დირექტორი 1845 წლის 4 აპრილიდან 12 მარტამდე.
ბლას ანტონიო საენსი

მანუელ ბლას ანტონიო საენსი (ესპ. Manuel Antonio Blas Sáenz) — ნიკარაგუის მე-18 უმაღლესი დირექტორი 1845 წლის 20 იანვრიდან 4 აპრილამდე. იგი გაპრეზიდენტებიდან მეოთხე დღეს, 24 იანვარს დევნილ უმაღლეს დირექტორად იქცა ქვეყანაში შექმნილი არეულობის გამო.
სილვესტრე სელვა

სილვესტრე სელვა (ესპ. Silvestre Selva) ნიკარაგუის მე-17 უმაღლესი დირექტორი 1844 წლის 16 დეკემბრიდან 1845 წლის 20 იანვრამდე. იგი იყო დედით ნათესავი ნიკარაგუის 44-ე და 46-ე პრეზიდენტისა.
ემილიანო მადრისი

ემილიანო მადრისი (ესპ. Emiliano Madriz; დ. 1800 — გ. 16 დეკემბერი, 1844) — ნიკარაგუის მე-16 უმაღლესი დირექტორი 1844 წლის 26 სექტემბრიდან 16 დეკემბრამდე. ჰუბერ ჰოუვ ბენკროფტი, HISTORY OF CENTRAL AMERICA. VOL. III. 1801—1887, THE HISTORY COMPANY, PUBLISHERS SAN FRANCISCO, 1887
მანუელ პერესი

მანუელ პერესი (ესპ . Manuel Pérez) ნიკარაგუის მე-15 უმაღლესი დირექტორი 1843 წლის 31 მაისიდან 1844 წლის 26 სექტემბრამდე. გარდაიცვალა 1852 წელს.
ხუან დე დიოს ოროსკო

ხუან დე დიოს ოროსკო (ესპ. Juan de Dios Orozco) ნიკარაგუის მე-14 უმაღლესი დირექტორი 1843 წლის 1 აპრილიდან 31 მაისამდე.
პაბლო ბუიტრაგო

პაბლო ბუიტრაგო ი ბენავენტი (ესპ. Pablo Buitrago y Benavent) — ნიკარაგუის მე-13 უმაღლესი დირექტორი 1841 წლის 4 მარტიდან 1843 წლის 1 აპრილამდე. გარდაიცვალა 1852 წელს.
ტომას ვალადარესი

ტომას ვალადარესი (ესპ. Tomás Valladares, ნიკარაგუის მე-11 უმაღლესი დირექტორი 1839 წლის 7 ნოემბრიდან 1840 წლის 21 სექტემბრამდე.
გეოგრაფიული საინფორმაციო სისტემა

გეოინფორმაციული სისტემა (ინგლ. GIS) — სხვადასხვა სახის პერიოდული სტატისტიკური მონაცემების შეგროვების, შენახვის, ანალიზისა და გრაფიკული ვიზუალიზაციის საშუალებას იძლევა კვლევის ობიექტის გეოგრაფიული მდებარეობის მიხედვით. ეს სისტემები ფართოდ ინერგება საზოგადოებრივი მმართველობის თითქმის ყველა სფეროში, განსაკუთრებით რეგიონულ და ადგილობრივ მმართველობაში. GIS-ის პრობლემური ორიენტაცია განისაზღვრება მასში გადაწყვეტილი ამოცანებით (სამეცნიერო და გამოყენებითი), მათ შორის საინფორმაციო ან სტატისტიკური რესურსების ინვენტარიზაცია, ანალიზი, შეფასება, მონიტორინგი, მართვა, დაგეგმვა და გადაწყვეტილების მიღების მხარდაჭერა. GIS პროექტების რეალიზაცია მოიცავს შემდეგ ეტაპებს: წინასაპროექტო კვლევა (feasibility study), ტექნიკურ-ეკონომიკური დასაბუთება, დანახარჯები/ამონაგების შეფარდების დადგენა (cost/benefit analysis), სისტემური პროექტირება (პილოტ-პროექტის სტადიის ჩათვლით), GIS-ის დამუშავება და ტესტირება ტერიტორიულ ფრაგმენტზე ან ტესტურ არეალზე, საცდელი ნიმუშის შექმნა, დანერგვა და ექსპლუატაცია. Association of Geographic Information Laboratories for Europe (AGILE) - promoting academic teaching and research on GIS at the European level Cartography and Geographic Information Society (CaGIS) Directions Magazine - All Things Location Geoplace დაარქივებული 2006-08-20 საიტზე Wayback Machine. - Online and Print news source for GIS Industry Events and Trends Federal Geographic Data Committee — United States federal government standards agency. Geographic Information System (GIS) Educational website დაარქივებული 2010-05-28 საიტზე Wayback Machine. — Educational site with PDF lessons and videos to accompany free GIS software. GIS Development - The Geospatial Communication Network Geoportal Belarus (gismap.by) დაარქივებული 2022-03-08 საიტზე Wayback Machine. - ბელარუსი GIS.
ვაზა (დინასტია)

ვაზას დინასტია — ევროპის სამეფო დინასტია, დაარსებული გუსტავ ერიქსონის მიერ 1523 წელს. ვაზას დინასტიის წარმომადგენლები სხვადასხვა ქვეყნებში მეფობდნენ: შვედეთში 1523-1654 წლებში, პოლონეთსა და ლიტვაში 1587–1668 წლებში და რუსეთში 1610–1613 წლებში. გუსტავ I (1523–1560) ერიკ XIV (1560–1568) იოჰან III (1568–1592) სიგიზმუდ (1592–1599) კარლ IX (1604–1611; რეგენტი 1599) გუსტავ II (გუსტავ ადოლფ დიდი) (1611–1632) კრისტინა (1632–1654) სიგიზმუნდ III ვაზა (1587–1632) (იოანე III-ის ვაჟი) ვლადისლავ IV (1632–1648) იოანე II (1648–1668) 1609 წელს პოლონეთის მეფე სიგიზმუდ III შეიჭრა რუსეთში. ხელისუფლების სათავეში მყოფმა ბოიარებმა რუსეთის სამეფო ტახტზე მიიწვიეს პოლონეთის მეფის ვაჟი ვლადისლავ IV. პოლონელები მოსკოვში შევიდნენ. მაშინ როდესაც ბოიარები პოლონელებთან გარიგებებს აწარმოებდნენ . რუსი ხალხი აჯანყებისთვის ემზადებოდა. მალე მოსკოვის ქუჩებში ბრძოლები გაჩაღდა ნიჟნი ნოვგოროდში ერობის მამასახლისის კუზმა მინინის და თავად დიმიტრი პოჟარსკის მეთაურობით შეიქმნა სახალხო ლაშქარი . რომლებმაც რუსეთიდან გააძევეს პოლონელები. ამის შემდეგ რუსეთში დაემხო ვაზათა მმართველობა. რუსეთში ვაზათა მმართველობამ სამ წელსაც ვერ მიაღწია. ვაზა (ხომალდი) ვაზას დინასტია (გერმანულად)[მკვდარი ბმული]
ილარიო ულოა

ილარიო ულოა (ესპ. Hilario Ulloa) ნიკარაგუის მე-10 უმაღლესი დირექტორი 1839 წლის 20 ოქტომბრიდან იმავე წლის 7 ნოემბრამდე. იგი იყო მეოთხე იმ ექვსი დროებითი უმაღლესი დირექტორიდან, რომლებიც უძღვებოდნენ ნიკარაგუას 1838 წელს კონსტიტუციის მიღებამდე.
ვლადისლავ IV

ვლადისლავ IV (დ. 9 ივნისი, 1595 — გ. 20 მაისი, 1648) — სიგიზმუნდ III ვაზასა და ანას შვილი. ვლადისლავ IV იყო ვაზას საგვარეულო დინასტიის წარმომადგენელი. ვლადისლავი პოლონეთის მეფის გარდა ატარებდა ლიტვის დიდი ჰერცოგის ტიტულს. 1610 - 1612 წლებში ვლადისლავ IV იყო რუსეთის მეფე. ვლადისლავ IV-ის წინაპრები ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ვლადისლავ IV ვაზათა დინასტიის გენეოლოგია დაარქივებული 2021-02-24 საიტზე Wayback Machine. Testimony დაარქივებული 2013-05-30 საიტზე Wayback Machine. Kunstkammer and opera of Władysław Vasa ვლადისლავ IV-ის ბიოგრაფია (პოლონურ ენაზე) ვლადისლავ IV
მაღაროულა

მაღაროულა ან მაღარაულა (მაღაროსხევი) — მდინარე საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში. წარმოადგენს მდინარე ფშავის არაგვის მარჯვენა შენაკადს. მაღაროულასა და ფშავის არაგვის შესართავთან მდებარეობს სოფელი მაღაროსკარი. მაღაროულას სათავესთან, სადაც მას გომეწრულა (გომეწრის ხევი, რომელიც სოფელ გომეწარის ბოლოში უერთდება "სიმაგრეულას" – სიმაგრეულის ხევს და იქმნება მაღარაულა) ჰქვია, ორივე ნაპირზე განლაგებულია სოფელი გომეწარი. ↑ უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი — მაღაროულა[მკვდარი ბმული] ↑ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 504. ↑ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 214.
ნორბერტო რამირეს არეასი

ნორბერტო რამირეს არეასი (ესპ. Norberto Ramírez Áreas; დ. 1800, ლეონი, ნიკარაგუა — გ. 11 ივლისი, 1856, იქვე) — ნიკარაგუელი პოლიტიკოსი და იურისტი. 1840 წლის 20/23 სექტემბრიდან 1841 წლის 7 იანვრამდე იყო სალვადორის პრეზიდენტი, 1849 წლის 1 აპრილიდან 1851 წლის 1 აპრილამდე — ნიკარაგუის 24-ე უმაღლესი დირექტორი. 1840 წლის 20 წექტემბერს სალვადორში, ფრანსისკო მალესპინის წინამძღოლობით აჯანყება მოეწყო პრეზიდენტ ანტონიო ხოსე კანიასის გადასაყენებლად. მას შემდეგ, რაც ხოსე დამიან ვილაკორტამ უარი თქვა თანამდებობაზე, რამირესმა სალვადორის მთავრობის წინამძღოლობა ითავა. 1840 წლის დეკემბერში, სან-სალვადორის ახლოს მდებარე ქალაქ სანტიაგო ნონუალკოში იფეთქა მთავრობის საწინააღმდეგო აჯანყება პეტრონილო კასტროს ხელმძღვანელობით. თუმცა, ეს ამბოხი მთავრობამ ჩაახშო, 1841 წლის 7 იანვარს რამირესმა ძალაუფლება დაუთმო ხუან ლინდოს. 1849 წლიდან 1851 წლამდე რამირესი იყო ნიკარაგუის უმაღლესი დირექტორი. მან 1849 წელს დადო შეთანხმება, რომელიც შემდგომში საფუძვლად დაედო კლეიტონ-ბულუერის შეთანხმებას. კლეიტონ-ბულუერის შეთანხმების ძალით აშშ-ს უფლება ეძლეოდა ჩარეულიყო ნიკარაგუის საშინაო საქმეებში. ნორბერტო რამირეს არეასი იყო მერსედეს რამირეს დე მელენდესის მამა. თავად მერსედეს რამირესი იყო დედა კარლოს და ხორხე მელენდესებისა, რომლებიც გახდნენ სალვადორის პრეზიდენტები. ნორბერტო რამირეს არეასი ბიოგრაფია (დაარქივებული Wayback Machine-ის მიერ) ↑ (ესპანური) The coup by Malespín დაარქივებული 2007-05-31 საიტზე Wayback Machine. , from the Salvadoran government web site. ↑ "Pre-Revolutionary Nicaragua", at Latin American Revolutions, available here
აფრიდონი

აფრიდონი — XII საუკუნის II ნახევრის საქართველოს პოლიტიკური მოღვაწე. გიორგი III-სა და თამარ მეფის მსახურთუხუცესი. წარმომავლობით „უგვარო“ — აზნაურის ყმა (ვასალი). დაწინაურდა გიორგი III-ის მეფობის დროს, როდესაც ცენტრალური ხელისუფლება ატარებდა დიდგვაროვან ფეოდალთა შეზღუდვის პოლიტიკას. აფრიდონს სახელოდ (საგამგებლოდ) გადაეცა ქვაბულისძეთა ყოფილი მამული, სამეფო დომენად ქცეული თმოგვის ციხე-ქალაქი და მისი მიმდგომი ქვეყანა, აგრეთვე კლდეკარის ერისთავებისათვის დავით აღმაშენებლის მიერ ჩამორთმეული და სამეფო დომენად ქცეული თრიალეთი. თმოგვის მხარის პატრონობას მსახურთუხუცესი აფრიდონის მიერ ადასტურებს ზედა ვარძიის ეკლესიის ფრესკული წარწერა, სადაც იგი მოხატულობის ქტიტორად იხსენიება. აფრიდონის მეუღლის, ოსიყმის ასულ ხოშაქის მიერ 1178-1185 წლებში ქვემო ჯინისში ვარძიის ღმრთისმშობლის სახელზე აგებული ეკლესიის სააღმშენებლო წარწერაში იგი ასევე ერისთავ-ერისთავად და მსახურთუხუცესად იწოდება. გიორგი III-ის გარდაცვალებისა და თამარის მეფობის პირველსავე წელს დიდგვარიანებმა შეუტიეს ცენტრალურ ხელისუფლებას, ლაშქრის მხარდაჭერით („თნევითა ლაშქართათა“) მოითხოვეს აღზევებულ „უგვარო“ ფეოდალთა გადაყება. თამარმა უკან დაიხია. აფრიდონს ჩამოერთვა მსახურთუხუცესობა და საგამგებლო ქვეყნები. მისი შემდგომი ბედი უცნობია. ისტორიანი და აზმანი შარავანდედთანი, წგნ.: ქართლის ცხოვრება, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც., ტ. 2, თბ., 1959; შოშიაშვილი ნ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, გვ. 18, თბ., 1977; ცენტრალური და ადგილობრივი სამოხელეო წყობა შუა საუკუნეების საქართველოში. [ენციკლოპედიური ლექსიკონი]. – კორნელი კეკელიძის სახელობის საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრი. – თბ., 2017
არაჟანი

არაჟანი — რძის პროდუქტი, რომელიც რძემჟავური დუღილის შედეგად მიიღება. ამზადებენ რძის ნაღებისაგან, რომელსაც პასტერიზაციის შემდეგ 18-20°C აცივებენ და რძემჟავა ბაქტერიების წმინდა კულტურით ადედებენ. შედედებულსა და გაცივებულ ნაღებს ერთიდან ორ დღემდე აყოვნებენ სპეციალურ სათავსში, 2-6°C ტემპერატურაზე. არაჟნის დამზადება შეიძლება აგრეთვე ახალი კარაქისა და ცხიმგაცლილი რძის ემულსიისაგან, რომელიც ხარისხით ნაღებს უახლოვდება. არაჟანი შეიცავს ცხიმს, ცილას, ნახშირწყლებს, A ვიტამინსა და თიამინს. არაჟნის ხარისხი დამოკიდებულია მის ცხიმიანობაზე. უმაღლესი ხარისხის არაჟანი 36% ცხიმს შეიცავს, პირველი ხარისხისა კი — 30%-ს. რაც უფრო ცხიმიანია არაჟანი, მით უფრო დაბალია მისი მჟავიანობა. ამ სახით, არაჟანი გავრცელებულია ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ევროპაში. მსგავსია დასავლეთ ევროპული კრემ ფრეშის (ფრანგ. crème fraîche), მაგრამ გაცილებით მსუყე და სქელია ცხიმის შემცველობის გამო და უფრო მჟავეა გემოთი. არ იჭრება ცხელ კერძში დამატებისას. არაჟანი ბორშში ბლინი არაჟანითა და ხიზილალით კარტოფილი არაჟნითა და ჩილის წიწაკით nplg.gov.ge — უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი არაჟანი — MedGeo.Net
ნაგარევი

ნაგარევი — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, იმერეთის მხარის თერჯოლის მუნიციპალიტეტში, გოდოგნის თემში. მდებარეობს იმერეთის ჩრდილოეთ მთისწინეთში. ზღვის დონიდან 100 მეტრი, თერჯოლიდან 25 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 279 ადამიანი. სოფელში არის საჯარო სკოლა. მოსწავლეების საერთო რაოდენობაა 73, მასწავლებლებისა — 18. შენობის საერთო ფართობია 934 კვ.მ. სოფელში არის საბავშვო ბაღი სოფლის მიდამოებშია ნაგარევის ეხი, 1667 წელს გელათის ეპისკოპოსის გედეონის მიერ აგებული ხიდი მდინარე ჭიშურაზე. სოფლის ერთი ნაწილი ე. წ. საბანელა, წყაროებში მოხსენიებულია XIII საუკუნეში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 282. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II ↑ სსიპ საგანამანათლებლო და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის განვითარების სააგენტო[მკვდარი ბმული]
ნავენახევი

ნავენახევი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის თერჯოლის მუნიციპალიტეტში (ნახშირღელის თემი), მდებარეობს იმერეთის ჩრდილოეთ მთისწინეთში. ზღვის დონიდან 130 მეტრი, თერჯოლიდან 25 კილომეტრი, ნახშირღელიდან 2 კმ. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 327 ადამიანი. მთავარი სტატია: ნავენახევის მღვიმე. სოფლის ტერიტორიაზეა კარსტული მღვიმე ზღვის დონიდან 235 მეტრზე. მღვიმე ორსართულიანია, მეორე სართულზე ვრცელი დარბაზია, რომლის სიმაღლე 15 მ-ია. მღვიმე კეთილმოწყობილია. სოფელი საავტომობილო გზებით უკავშირდება სოფლებს ქვედა სიმონეთი და ნახშირღელე. 2010 წლიდან მიმდინარეობს ორივე გზის რეაბილიტაცია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 288. ნავენახევის რუკა ნავენახევის მღვიმის ადგილმდებარეობა ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II ↑ საქართველოს მთავრობის განკარგულება N75[მკვდარი ბმული] ↑ საქართველოს მთავრობის განკარგულება N452[მკვდარი ბმული]
ნახშირღელე

ნახშირღელე — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის თერჯოლის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფელი: ნავენახევი). მდებარეობს მდინარე ყვირილის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 150 მეტრი, თერჯოლიდან 20 კილომეტრი. სოფლის მიდამოებშია ქალცედონის, კირქვისა და სპონგოლითის საბადოები. სოფელში არის საექიმო ამბულატორია. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1432 ადამიანი. სოფელში არის საჯარო სკოლა. სკოლაში 261 მოსწავლე და 32 მასწავლებელია. შენობის საერთო ფართობია 3575 კვ.მ. სოფელში არის საბავშვო ბაღი. სოფელში გადის საქართველოს საავტომობილო მაგისტრალი ს1, ასევე ნახშირღელე-ნავენახევის საავტომობილო გზა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 357. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II ↑ სსიპ საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის განვითარების სააგენტო[მკვდარი ბმული]
ოდილაური

ოდილაური — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის თერჯოლის მუნიცპალიტეტში (კვახჭირის თემი), მდებარეობს იმერეთის დაბლობზე, მდინარე წყალწითელის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 140 მეტრი. თერჯოლიდან 35 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 908 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 501. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ოქონა (თერჯოლის მუნიციპალიტეტი)

ოქონა — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის თერჯოლის მუნიციპალიტეტში (ძევრის თემი). მდებარეობს იმერეთის ჩრდილოეთ მთისწინეთში, მდინარე ძევრულის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 220 მეტრი, თერჯოლიდან 12 კილომეტრი. სოფლის ტერიტორიაზეა ჰიდროელექტროსადგური ძევრულაჰესი, იგივე ტყიბულჰესი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 743 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 609-610. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ოქტომბერი (თერჯოლის მუნიციპალიტეტი)

ოქტომბერი (ყოფ. მაცხოვარი) — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის თერჯოლის მუნიციპალიტეტში (ჩხარის თემი), მდებარეობს მდინარე ჩხარის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 240 მეტრი, თერჯოლიდან 7 კილომეტრი, ჩხარიდან 3 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 568 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 617. ოქტომბრის რუკა ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ხოსე მარია ესტრადა

ხოსე მარია ესტრადა (ესპ. José María Estrada, დ. 1802, გრანადა, ნიკარაგუა — გ. 13 აგვისტო, 1856, ოკოტალი, ნიკარაგუა) — ნიკარაგუის მე-2 ნიკარაგუის პრეზიდენტი. სამოქალაქო ომის დაწყების გამო 1855 წლის 12 მარტს ფრუტო ჩამორომ ძალაუფლება გადასცა ესტრადას, რათა გაძღოლოდა სამოქალაქო ომს და დაემარცხებინა გრანადას მომდგარი აჯანყებული ლიბერალები. 1855 წლის 10 აპრილიდან იგი გახდება ნიკარაგუის დროებითი პრეზიდენტი ფრუტო ჩამოროს გარდაცვალების შემდეგ. მიუხედავად იმისა, რომ სალვადორის პრეზიდენტი ცდილობდა შეესრულებინა მედიატორის როლი დაპირისპირებულ ნიკარაგუელებს შორის, სამოქალაქო ომი მაინც გრძელდებოდა. ლიბერალებმა ვერ აიღეს გრანადა, სამაგიეროდ ამერიკელმა ავანტურისტმა უილიამ უოლკერმა აიღო ქალაქი გრანადა 1855 წლის 13 ოქტომბერს. უოლკერმა პრეზიდენტად დანიშნა პატრისიო რივასი, რომელიც უოლკერის სრული მორჩილი იყო. ესტრადა იძულებული გახდა მიეტოვებინა პრეზიდენტობა და ნიკარაგუაც. თუმცა, 1856 წელს იგი დაბრუნდება ნიკარაგუაში და სოლოტილოში მოაწყობს საკუთარი მთავრობის რეზიდენციას. ტომას მარტინესს კი დანიშნავს არმიის მთავარსარდლად. საბოლოოდ, ესტრადა ნიკასიო დელ კასტოლოს დანიშნავს ნიკარაგუის პრეზიდენტად, თუმცა მისი მთავრობა ერთ თვეში დაიშლება.
აშოტ კეკელა

აშოტ კეკელა (გ. 867) — ბაგრატიონთა შტოს წარმომადგენელი, აშოტ I კურაპალატის ძის ადარნასე I-ის ერთ-ერთი შვილი. ძმა გურგენ I კურაპალატისა და სუმბატ არტანუჯელი ანთიპატრიკისა. ზედსახელი „კეკელა“ ნიშნავს ლამაზს, მშვენიერს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 69.
მიწაბოგირა

მიწაბოგირა — სოფელი სამტრედიის მუნიციპალიტეტში, მელაურის თემში, მდებარეობს იმერეთის დაბლობზე. ზღვის დონიდან 35 მეტრი, სამტრედიიდან 7 კილომეტრი. სოფელი შედიოდა მიქელაძეების სათავადოში. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 696 ადამიანი. დვალაშვილი გ., გოგიშვილი მ., სამტრედიის მუნიციპალიტეტი, თბ., 2019, გვ., 75-77 ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
მტერჩვეული

მტერჩვეული, ტერჩოული, ძველი ოფეთი — სოფელი სამტრედიის მუნიციპალიტეტში, ოფეთის თემში, მდებარეობს იმერეთის სამხრეთ მთისწინეთში. ზღვის დონიდან 260 მეტრი, სამტრედიიდან 19 კილომეტრი. სოფელში დგას მთავარანგელოზის სახელობის XIX საუკუნის ტაძარი. ისტორიულად ოფეთი შედიოდა საჯავახოს მხარეში. მტერჩვეულის ტერიტორიაში შედის ასევე ყოფილი სოფელი ხართაული, რომელიც ამჟამად დაცლილია მოსახლეობისგან დვალაშვილი გ., გოგიშვილი მ., სამტრედიის მუნიციპალიტეტი, თბ., 2019, გვ., 175-177 ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ ე. გვენეტაძე, გ. გაგუა „საჯავახოს მხარე“ „პარალელი“ N5, გვ. 217 — თბილისი, 2013 წ. ISSN 0235-8417 ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II