laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
გვაჯა

გვაჯა (ლათ. Brachyramphus) — ზღვის ფრინველთა გვარი მეჭვავიასნართა რიგის ალკასებრთა ოჯახისა. მათი სხეულის სიგრძეა 24–29 სმ. ცნობილია 3 (ადრე 2) სახეობა: ჭრელი გვაჯა (В. marmoratlis), ბუდობს ოხოტის ზღვის, კამჩატკისა და ჩრდილო-დასავლეთ ჩრდილოეთი ამერიკის სანაპიროების მთის ტყეებში; რუხი გვაჯა (В. brevirostris), ბუდობს ოხოტის ზღვის, ჩუკოტკის ნახევარკუნძულის, ვრანგელის კუნძულისა და ჩრდილო-დასავლეთ ჩრდილოეთი ამერიკის სანაპიროების მთებში; აზიური ჭრელი გვაჯა (B. perdix), რომელიც ადრე ჭრელი გვაჯის ქვესახეობად განიხილებოდა. ბუდობენ მარტოხელა წყვილებად. დედალი დებს 1 ჭრელ კვერცხს. ბარტყები, როგორც ჩანს, ზღვამდე მთის ნიაღვრებში ცურვით აღწევენ. გვაჯები იკვებებიან ზღვაში, სანაპირო წყლებში კიბოსნაირებით, მოლუსკებით, პატარა თევზებით. ზამთარში მომთაბარეობენ ღიაწყლიან რაიონებში. აზიური ჭრელი გვაჯა (Brachyramphus [marmoratlis] perdix) რუხი გვაჯა (Brachyramphus brevirostris) ჭრელი გვაჯა (Brachyramphus marmoratlis) გვაჯა — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული) ↑ კუტუბიძე მ., ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, თბ.: „მეცნიერება“, 1973. — გვ. 69, 109, 189. ↑ Бёме Р. Л., Флинт В. Е. Пятиязычный словарь названий животных. Птицы. Латинский, русский, английский, немецкий, французский / Под общ. ред. акад. В. Е. Соколова. — М.: Рус. яз., «РУССО», 1994. — С. 93. — 2030 экз. — ISBN 5-200-00643-0. ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, გვ. 69, 109. ↑ Пыжики // Большая советская энциклопедия. — 3-е изд., т. 20 — М., 1975.
ჩვეულებრივი ალკაბერი

ჩვეულებრივი ალკაბერი (ლათ. Synthliboramphus antiquus) — ფრინველი მეჭვავიასნაირთა რიგის ალკასებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 25 სმ-მდე, იწონის დაახლოებით 200 გ-ს. ზურგი რუხია, თავი — შავი, თეთრი ზოლით, მუცელი თეთრია. გავრცელებულია წყნარი ოკეანის ჩრდილოეთი ნაწილის სანაპიროებსა და კუნძულებზე. ზამთარში მომთაბარეობს სამხრეთით, იაპონიასა და კალიფორნიამდე. ბუდობს სანაპირო კლდეებზე, დებს 2 კვერცხს ნაპრალებში, ქვების ქვეშ. იკვებება ზღვის მცირე უხერხემლოებით. ალკაბერი — სტატია დიდი საბჭოთა ენციკლოპედიიდან (რუსული) ↑ კუტუბიძე მ., ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, თბ.: „მეცნიერება“, 1973. — გვ. 80, 98, 184.
დავით დანელია

დავით დანელია (დ. 21 იანვარი, 1948, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი ხელბურთის მსაჯი. 1984 წლიდან დღემდე არის საერთაშორისო კატეგორიის არბიტრი. იმსაჯა ევროპის საკლუბო ტურნირებზე, აგრეთვე ევროპისა და მსოფლიოს ჩემპიონატებზე, მსაჯობდა სხვა საერთაშორისო შეჯიბრებებში, ჯამში მან იმსაჯა 155 საერთაშორისო შეხვედრაზე. ყველაზე დიდხანს იგი მსაჯობდა საბჭოთა კავშირის ლიგაში (1979–1992). ჯამში მან კარიერის მანძილზე იმსაჯა 514 შეხვედრაზე (სსრკ – 359, საერთაშორისო – 155). ელგუჯა ბერიშვილი, ქართული სპორტის ოქროს წიგნი, გვ. 336, თბ.: პალიტრა L, 2013.
Doom

„Doom“ — პირველი პირის შუტერის ჟანრის ვიდეო თამაშების სერია, შემუშავებული id Software-ის და გამომცემული Bethesda Softworks-ის მიერ (უშვებს მეოთხე ნაწილიდან მოყოლებული). ადრე სერიას უშვებდნენ კომპანიები: GT Interactive („Doom “, „Doom II: Hell on Earth“) და Activision („Doom 3“). სერიის სიუჟეტი მიმდინარეობს „გაერთიანებული აერო კოსმიური კორპორაციის“ (ინგლ. Union Aerospace Corporation) ქვეშ მოქმედი უსახელო კოსმოსური დესანტის გარშემო (მოგვიანებით დუმგაით წოდებული), რომელიც იბრძვის მსოფლიოს გადასარჩენად ჯოჯოხეთიდან შემოჭრილი დემონთა ურდოს წინააღმდეგ. 1993 წლის 10 დეკემბერს გამოსული სერიის პირველი თამაში „Doom“ აღიარებულია ყველა დროის ერთ-ერთ საუკეთესო ვიდეო თამაშად, რომელსაც აქვს 3D გრაფიკა, ქსელური მრავალმოთამაშიანი გეიმპლეი და „Doom WAD“-ის ფორმატის მხარდაჭერა, სადაც ინახება თამაშის მონაცემები და რესურსები. ის აგრეთვე საშუალებას აძლევს მოთამაშეებს დამოუკიდებლად შექმნან სასურველი მოდიდიკაციეიბი. თამაშის პირველი ნაწილის გამოსვლას მოჰყვა სამი გაგრძელება: „Doom 2“ (გამოშვებული 1994 წლის 30 სექტემბერს), რომელიც დიდად არ განსხვავდება მისი წინამორბედისაგან, არც ტექნოლოგიური თვალსაზრისით და არც გრაფიკითა და გეიმპლეით. თუმცა კრიტიკოსებისგან დადებითად იქნა მიღებული და ფინანსურადაც წარმატებული აღმოჩნდა; „Doom 3“ (გამოცემული 2004 წლის 2 აგვისტოს) — ახალი თაობის სათამაშო პლტფორმებზე (Microsoft Windows, Linux, Mac OS X-სა, Xbox) გამოსული თამაში, რომელიც სრულიად განსხვავდება წინა სერიებისგან, სადაც გამოყენებულია თანამედროვე ტექნოლოგიბი. წინამორბედების მსგავსად იგი წარმატებული აღმოჩნდა კომერციულად და კრიტიკოსებისგან დადებითად იქნა მიღბული; „Doom“ — სერიის კიდევ ერთი წარმატებული თამაში, რომელიც გამოიცა 2016 წლის 13 მაისს, მერვე თაობის ვიდეო თამაშების კონსოლებისთვის. თამაშების გარდა შემუშავებული იქნა მრავალი დამატება და მოდიფიკაცია, კომიქსები, ამავე სახელწოდების (2005) ერთი ფილმი, სამაგიდო თამაში („Doom: The Boardgame)“, სხვადასხვა სახის სპინოფები („Final Doom“ (1996), „Doom 64“ (1997), „Doom RPG“ (2005), „Doom Resurrection“ (2009), „Doom II RPG“ (2009), „DoomRL“ (2013). 2018 წლის 11 ივნისს დაანონსდა თამაშის მეხუთე ნაწილის „Doom Eternal“-ის გამოშვება, რომელიც გამოვა Microsoft Windows-ის, PlayStation 4-ის, Nintendo Switch-ის, Xbox One-ისა და Stadia-ს პლატფორმებზე. „Doom“-სერიას მიღებული აქვს უამრავი ჯილდო ვიდეო თამაშებისადმი მიძღვნილი სხვადასხვა საგამომცემლო ჟურნალ-გაზეთებისა თუ საიტებისგან. ჟურნალმა „Next Generation“ დუმის სერიას ყველა დროის ას საუკეთესოთა შორის მე-19 ადგილი მიუჩინა. გამოსვლიდან დღემდე, თამაშის სერიის გაყიდვების სრული რაოდენობა შეადგენს 10 მილიონ ეგზემპლარს. ოფიციალური საიტი „Doom“ საიტზე MobyGames ↑ Doom 3. GameSpot. ციტირების თარიღი: 24 მარტი, 2019. ↑ Nunneley, Stephany. (12 მაისი, 2016) Doom: here’s the PC requirements and launch times for your region. VG247. ციტირების თარიღი: 10 ივლისი, 2016. ↑ Doom Eternal announced with fiery trailer. Polygon (10 ივნისი, 2018). ციტირების თარიღი: 25 აგვისტო, 2018. ↑ Schwartz, Terri. (11 ივნისი, 2018) E3 2018: Bethesda Announces Doom Eternal, Sequel to Doom. IGN. ციტირების თარიღი: 12 აგვისტო, 2018. ↑ DOOM Eternal is coming to Stadia. ციტირების თარიღი: 19 მარტი, 2019. ↑ „Next Generation“ 21 (სექტემბერი, 1996), გ.68.
ქართული შროშანი

ქართული შროშანი (ლათ. Lilium monadelphum) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე შროშანისებრთა ოჯახისა. ყვავილსაფარი მუქი ყვითელია, აყრია მუქი მეწამულ-იისფერი წინწკლები; ფორმით მილისებურ-ზარისებურია. ფოთლები ფორმით ელიფსურიდან ხაზურ-ლანცეტამდეა, ღეროზე განლაგებულია მორიგეობით; სქლადაა დაფარული ბეწვით, რომელიც კიდეებზე და ქვედა მხრიდან ძარღვის გაყოლებით გააჩნია. ღეროს სიმაღლე 1 მ-მდეა, იგი სქელი და ძირიდანვე ფოთლებითაა შემოსილი. გავრცელებულია ტყის ზედა და სუბალპურ სარტყლებში, იზრდება ტყისპირა ადგილებში, არყნარში, მაღალ ბალახეულობაში და მდელოებზე. საქართველოში მისი ნახვა კახეთშია შესაძლებელი, გომბორის უღელტეხილისა და თუშეთის დაცულ ტერიტორიაზე, სოფელ ზემო ომალოს მიდამოებში. ქართული შროშანი — საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა
ჩიბუხასებრნი

ჩიბუხასებრნი (ლათ. Scolopacidae) — ფრინველთა ოჯახი მეჭვავიასნაირთა რიგისა. გავრცელებული არიან სანაპიროებზე და ტენიან ბიოტოპებში. თუმცა რამდენიმე სახეობა მშრალ ადგილებშიც გვხვდება. ძირითადი დამახასიათებელი ნიშნებია გრძელი ფეხები და ნისკარტი, რისი დახმარებითაც ადვილად მოიპოვებენ საზრდოს შლამში და სანაპირო ღორღში. ჩიბუხასებრთა საკვებში შედის ჭიაყელები, მოლუსკები, კიბოსნაირნი, მცირე თევზები, მწერები და მათი ლარვები, აგრეთვე, ნაწილობრივ, მცენარეული წარმოშობის საკვები. მრავალი სახეობა ბუდობს ღია ადგილებში, გვხვდებიან ჩრდილოეთ ევროპასა და ციმბირში. ევროპის სხვა ადგილებში მხოლოდ გადაფრენისას შეინიშნებიან, როდესაც დიდ გუნდებად ჩერდებიან წყალსატევებთან. სახეობათა უმრავლესობა კვერცხს მიწაში არსებულ ჩაღრმავებებში დებს, სადაც საკუთარი შეფერილობის წყალობით შესანიშნავად ინიღბებიან. გამოჩეკილი ბარტყები ბუდეს ძალიან სწრაფად ტოვებენ და იწყებენ საკვების თვითონ მოპოვებას, შესაძლოა ერთ-ერთი მშობლის ზედამხედველობის ქვეშ დარჩნენ. მრავალი სახეობა აფრიკაში იზამთრებს, რამდენიმე — სამხრეთ ევროპასა და აზიაში. ზოგჯერ აღსანიშნავია მათი გადაფრენის მიღწევები, მაგალითად ისლანდიური მექვიშიასი (Calidris canutus). ხანდახან გადაფრენას ღამით ასრულებენ, რა დროსაც დამახასიათებელ ხმებს გამოსცემენ. ↑ კუტუბიძე მ., ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, თბ.: „მეცნიერება“, 1973. — გვ. 10, 169, 227. ↑ sandpipers — ინგლისურ-ქართული ბიოლოგიური ლექსიკონი. ↑ Scolopacidae — ინგლისურ-ქართული ბიოლოგიური ლექსიკონი. ↑ Piersma, Theunis (1996). Handbook of the Birds of the World. Volume 3, Hoatzin to Auks. Lynx Edicions, გვ. 444–487. ISBN 84-87334-20-2.  ↑ Estrella, Sora; Masero, José A. (2007). „The use of distal rhynchokinesis by birds feeding in water“. Journal of Experimental Biology. 210 (21): 3757–3762. doi:10.1242/jeb.007690. ↑ Harrison, Colin J.O. (1991). რედ. Forshaw, Joseph: Encyclopaedia of Animals: Birds. London: Merehurst Press, გვ. 103–105. ISBN 1-85391-186-0.
ჰაბკვირის ქედი

ჰაბკვირის ქედი, აბაკურა, აბაკურის ქედი, ბაკილდის ქედი — ქედი საქართველოში, მესტიის მუნიციპალიტეტში, სვანეთის ქედის ჩრდილო-დასავლეთი განშტოება. მდებარეობს მდინარე ენგურის აუზში, მდინარეების ენგურისა და მისი მარცხენა შენაკადის ხუმფრერის (ზემო დინებაში ლაჰილის) აუზების წყალგამყოფი. გამოეყოფა სვანეთის ქედს მწვერვალ ლაჰილის ახლოს. აქვს ჩრდილო-დასავლეთის მიმართულება. თხემზე განლაგებულია: მწვერვალი ჰაბკვირი (აბაკურა) (2605 მ), უღელტეხილი ბაკხი (2723 მ), მწვერვალი ბაკხი (3106 მ). აგებულია ზედაპალეოზოურ-ტრიასული თიხაფიქლებითა და კვარციტებით. კალთები ციცაბოა, დასერილია მდინარე ენგურის შენაკადებით. ქვემო და შუა კალთებზე მუქწიწვიანი ტყეებია, ზემო კალთებზე და თხემზე — სუბალპური და ალპური მდელოები, მცირე ნაწილზე — ნივალურ-გლაციალური ლანდშაფტი. დ. უკლება, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 583-584. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 235. ↑ საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2009. — გვ. 142. ↑ საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2009. — გვ. 13. ↑ საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2009. — გვ. 13.
ჯონ ლეჯენდი

ჯონ როჯერ სტივენსი (ინგლ. John Roger Stephens; დ. 28 დეკემბერი, 1978), უფრო მეტად ცნობილი სასცენო სახელით ჯონ ლეჯენდი (ინგლ. John Legend) — ამერიკელი მომღერალი, კომპოზიტორი, მუსიკალური პროდიუსერი, აქტივისტი და მსახიობი. სტივენსი მისი სადებიუტო ალბომის — „Get Lifted“-ის (2004) გამოშვებამდეც თანამშრომლობდა ცნობილ არტისტებთან და კანიე უესტის ჩამწერი კომპანიის GOOD Music-ის წევრი გახდა. Legend-მა მონაწილეობა მიიღო მრავალი ჰიტის შექმნაში, მათ შორისაა Jay-Z-ის „Encore“, ალიშა კისის „You Don't Know My Name“, Dilated Peoples-ის „This Way“, Slum Village-ის „Selfish“, Fort Minor-ის „High Road“ და ლორინ ჰილის „Everything is Everything“. ლეჯენდის სინგლი „All Of Me“, რომელიც მისი მეოთხე სტუდიური ალბომის („Love in the Future“-ის) ნაწილი იყო, Billboard Hot 100-ის პირველ ადგილას მოხვდა. 2007 წელს ლეჯენდმა მიიღო სიმღერების ავტორთა დიდების დარბაზის ჯილდო Hal David Starlight Award. 2015 წელს გადაეცა ოსკარი და ოქროს გლობუსი საუკეთესო ორიგინალური სიმღერისთვის „Glory“ ფილმიდან „სელმა“. ლეჯენდი აგრეთვე ათი გრემის (15 ნომინაციიდან) და ერთი ტონის ჯილდოს მფლობელია. 2018 წელს ლეჯენდმა განასახიერა იესო ქრისტეს როლი ენდრიუ ლოიდ ვებერის როკ-ოპერის ადაპტაციაში „იესო ქრისტე სუპერვარსკვლავი“. იგი პირველი შავკანიანია, რომელიც ერთდროულად ფლობს ემის, გრემის, ოსკარსა და ტონის ჯილდოებს. მთავარი სტატია: ჯონ ლეჯენდის დისკოგრაფია. სტუდიური ალბომები Get Lifted (2004) Once Again (2006) Evolver (2008) Love in the Future (2013) Darkness and Light (2016) A Legendary Christmas (2018) თანამშრომლობა Wake Up! (the Roots-თან ერთად) (2010) Jesus Christ Superstar Live! (საკონცერტო ალბომი Jesus Christ Superstar Live!-დან) (2018) შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ჯონ ლეჯენდი“ ვიკისაწყობში. ოფიციალური საიტი ჯონ ლეჯენდი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ჯონ ლეჯენდი — TED ↑ Southern, Nathan. John Legend – Biography. Allmovie. ციტირების თარიღი: 5 ივნისი, 2009. ↑ Songwriters Hall of Fame. Induction for John Legend. Artisan News (June 22, 2007). ციტირების თარიღი: 26 ივნისი, 2009. ↑ Complete list of Grammy Award nominations. USA Today (2019-01-06). ციტირების თარიღი: 2008-11-01. ↑ Silverman, Stephen M.. (2006-02-08) U2 Lead Pack with 5 Grammy Wins. People. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-10-30. ციტირების თარიღი: 2008-11-04. ↑ 49th Annual Grammy Awards Winners List. Grammy. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-07-10. ციტირების თარიღი: 2008-11-01. ↑ The 51st Annual Grammy Awards Nominations List. Grammy. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-12-05. ციტირების თარიღი: 2008-12-04. ↑ Platon, Adelle. (June 11, 2017) John Legend Wins Tony Award for 'Jitney,' is One Emmy Away from EGOT Status. Billboard. ციტირების თარიღი: 12 ივნისი, 2017. ↑ Wanshel, Elyse (2018-09-10). „John Legend Becomes First Black Man To Reach EGOT Status“. Huffington Post (ინგლისური). ციტირების თარიღი: 2018-09-11. ↑ Scheibelhut, Ashley (2018-09-11). „John Legend Is First Black Man To Achieve EGOT Status“. Chill Magazine (ინგლისური). ციტირების თარიღი: 2018-10-09.
რუხი კოკორინა

რუხი კოკორინა, ნისკარტაპრეხილი მექვიშია (ლათ. Xenus cinereus) — ფრინველი ჩიბუხასებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 22–27 სმ, ფრთის შლილი 55–59 სმ, მასა 50–120 გ. აგებულება მოხდენილია. სხეულის ზედა ნაწილი მორუხო-მურაა შავი ზოლებით ზურგის გაყოლებაზე, ქვედა — თეთრი; კისერზე წინიდან გრძივი ჭრელი ლაქები აყრია. ფეხები შედარებით მოკლეა, თითების ძირში საცურაო აპკები აქვს, ფერად ყვითელი, ნარინჯისფერი ან მორუხო-მწვანე. ნისკარტი გრძელი, წვრილი, მურა-შავია, შედარებით ღიაა ძირში; შესამჩნევად მოღუნულია ზედა მიმართულებით. დედალ-მამალი ერთმანეთისგან არ განსხვავდება. ახალგაზრდა ფრინველები მეტად მუქები და ზურგზე მოწითურონი არიან. ზამთრის მოკაზმულობაში ზედა ნაწილი რუხია, ქვედა — თეთრი. სახლობს ევროპისა და აზიის ტუნდრისა და ტყეტუნდრის ზონაში (დასავლეთი ფინეთიდან ანადირის ზემო წელამდე). ზამთრობს აღმოსავლეთ აფრიკასა და სამხრეთ აზიაში, იშვიათად ავსტრალიაში. ბინადრობს მდინარეებისა და ტბების ნაპირებზე ან ნესტიან მდელოებზე. ბუდეს მიწაზე აკეთებს, ბალახში ან ტყეში, ჩვეულებრივ დებს 4 კვერცხს; კრუხობს ორივე მშობელი 21–24 დღე-ღამის განმავლობაში. ბარტყები უპირატესად მამას დაჰყავს 15–17 დღის განმავლობაში; ისინი თვითონ იკვებებიან. ზრდასრული რუხი კოკორინა იკვებება მცირე უხერხემლოებით (მოლუსკებით, კიბოებით, მათ შორის მცირე კიბორჩხალებით), რომლებიც შლამიდან ამოჰყავს ან მიწაზე აგროვებს. ↑ კუტუბიძე მ., ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, თბ.: „მეცნიერება“, 1973. — გვ. 54, 126, 192. ↑ კოკორინა — დიდი ქართულ-ინგლისური ლექსიკონი // საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა ↑ გავაშელიშვილი ლ., ჯავახიშვილი ზ., დარჩიაშვილი გ., კოლხეთის ჭარბტენიან ტერიტორიათა ფრინველები, გვ. 145, თბ., 2006, ISBN 99940-857-7-8 ↑ 4.00 4.01 4.02 4.03 4.04 4.05 4.06 4.07 4.08 4.09 4.10 4.11 4.12 4.13 4.14 4.15 რუხი კოკორინა დაარქივებული 2020-09-22 საიტზე Wayback Machine. // დიდი რუსული ენციკლოპედია (რუსული) ↑ 5.0 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 რუხი კოკორინა // დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია (რუსული)
ოსიაურის ბრძოლა

ოსიაურის ბრძოლა (1921 წლის 4 მარტი-6 მარტი) — ბრძოლა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკისა და საბჭოთა რუსეთის შეიარაღებულ ნაწილებს შორის. ქართულმა არმიამ დედაქალაქის დატოვების შემდეგ პოზიციების შენარჩუნება ვერც მცხეთასთან და ვერც გორთან ვერ მოახერხა და მცირე არიერგარდული ბრძოლებით სამხედრო შენაერთებმა ხაშურისა და ლიხის ქედისაკენ დაიხიეს. თბილისის აღების შემდეგ რუსებმა შექმნეს ბათუმის მიმართულების ჯგუფი, რომელშიც შედიოდა 4 მსროლელი და 4 ცხენოსანი ბრიგადა. ეს ძალები თბილისიდან ქარელამდე იყო გადაჭიმული, რაც მათ წინააღმდეგ ბრძოლას აიოლებდა. რუსთა მეწინავე ნაწილებს ჩამორჩა არტილერია და სურსათი. ბათუმის ჯგუფის პირველი ამოცანა იყო ქართული არმიის დევნა მცხეთა-გორი-სურამის მიმართულებით და სურამის უღელტეხილის დაკავება. ქართული არმიის მთავარსარდალმა, გენერალმა გიორგი კვინიტაძემ, გადაწყვიტა საბჭოთა რუსეთის არმიის დაჯგუფების ავანგარდზე იერიშის მიტანა, მათი ალყაში მოქცევა და განადგურება. შეტევის დაწყება გადაწყდა 4 მარტს, დილის 7 საათზე. ამ დროისათვის კვინიტაძეს ძალებს შეადგენდა 6 000 ჯარისკაცი, 3 ჯავშანმატარებელი და 4 საარტილერიო ბატარეა, უახლოესი რეზერვი ახალციხიდან მომავალი 1 500-კაციანი მე-11 ქვეითი პოლკი იყო. ქართული რეგულარული არმიის ნაწილები გენერლების, მაზნიაშვილისა და სუმბათაშვილის, მეთაურობით განლაგდა ხაშურის აღმოსავლეთით, რათა მოწინააღმდეგისათვის ფრონტალური დარტყმა მიეყენებინა, ხოლო სახალხო გვარდიელებმა, რომელთაც მეთაურობდნენ გენერლები კონიაშვილი და ჯიჯიხია, დაიკავეს ხაშურის ჩრდილო-აღმოსავლეთით არსებული გაბატონებული სიმაღლეები. გვარდიელები, რომლებიც შეტევას მაღლობიდან იწყებდნენ, თავისუფლად უნდა გასულიყვნენ რუსული ნაწილების ფლანგსა და ზურგში, რის შედეგადაც რუსული არმიის ავანგარდი, დაახლოებით 5 000 ჯარისკაცი, სრულ ალყაში ექცეოდა. ხაშურში განთავსდა მთავარსარდლის შტაბი და მათი დაცვა დაევალა იუნკერთა სასწავლებლის კურსანტებს. 4 მარტის დილით შეტევა წარმატებულად წარიმართა — სუმბათაშვილისა და მაზნიაშვილის დაჯგუფებებმა ჯერ საარტილერიო ცეცხლით დაამუშავეს მოწინააღმდეგე და შემდეგ რამდენიმე მნიშვნელოვანი პუნქტიც დაიკავეს. წარმატებით ვითარდებოდა შეტევა ფლანგსა და ზურგში, გვარდიელებმა მეტოქის ფლანგს შემოუარეს, თუმცა დაღამებამდე მოწინააღმდეგის ზურგში გასვლა და ალყაში მოქცევა ვერ მოხერხდა, რაშიც კვინიტაძე ბრალს გვარდიას დებს, რადგანაც მათ შეტევა დათქმულ დროზე საათ-ნახევრით გვიან დაიწყეს. ოპერაციის დასრულება მეორე დილისათვის გადაიდო. დაღამებისას არმიის შტაბში მსუბუქად დაჭრილი ვალიკო ჯუღელი მივიდა. მისმა დაჭრამ გვარდიის ნაწილებში არევ-დარევა გამოიწვია, თუმცა, მისივე თქმით, მან მოახერხა მათი დამშვიდება. 5 მარტის ღამის პირველ საათზე გენერალმა კონიაშვილმა მთავარსარდალს უპატაკა, რომ გვარდიამ თვითნებურად, ბრძოლის გარეშე მიატოვა პოზიციები და სურამისაკენ დაიხია. ახლა უკვე წინ გაჭრილი ქართული არმია ვარდებოდა ალყაში. ქართულმა ნაწილებმა ლიხის ქედისკენ დაიხიეს, მაგრამ იქაც ვერ მოხერხდა პოზიციების შენარჩუნება და რუსულმა ნაწილებმა 6 მარტს გადალახეს ლიხის ქედი და დასავლეთ საქართველოში შეიჭრნენ. დიმიტრი სილაქაძე, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 312-313. დიმიტრი სილაქაძე. ოსიაურის ბრძოლა (რუსეთ-საქართველოს 1921 წლის ომი). საქართველოს ისტორიის ინსტიტუტი, ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტი, შრომები, ტომი I. თბილისი, 2011.
სერგო დანდუროვი

სერგო დანდუროვი (დ. 1867, თბილისი – გ. უცნობია) — სოციალ-დემოკრატი. საშუალო განათლება თბილისში მიიღო. პროფესიით აგრონომი. აქტიურად იყო ჩართული პოლიტიკურ საქმიანობაში. იყო სოციალ-დემოკრატიული პარტიის მენშევიკური ფრაქციის წევრი. რუსეთის 1905-1907 წლების რევოლუციის დროს იყო რევოლუციური მოძრაობის ერთ-ერთი ლიდერი თელავში. 1918 წელს სოციალ-დემოკრატიული პარტიის სიით გახდა საქართველოს ეროვნული საბჭოს წევრი. გაწევრიანებული იყო პარლამენტის სოციალ-დემოკრატიულ ფრაქციაში. მუშაობდა სურსათის მომარაგების კომისიაში. ირემაძე ი., საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 125. სიმაშვილი, თენგიზ. თელავი - ძალისმიერი სტრუქტურები, პოლიტიკური პარტიები და საზოგადოებრივი ვითარება მეცხრამეტე საუკუნის ბოლოსა და მეოცე საუკუნის დასაწყისში. თბ., 2017.
ლავრენტი ბალუაშვილი

ლავრენტი იოსების ძე ბალუაშვილი (ბალუევი; დ. 6 თებერვალი, 1868 — გ. უცნობია) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, გენერალ-მაიორი (1918). თავდაპირველი განათლება სასულიერო სემინარიაში მიიღო. 1890 წლის ივნისიდან რუსეთის იმპერიის სამხედრო სამსახურში იყო. დაამთავრა თბილისის ქვეით იუნკერთა სასწავლებელი. 1893 წლიდან პოდპორუჩიკის წოდებით ერევნის მე-13 ლაიბგრენადერთა პოლკში ჩაირიცხა. მიიღო პორუჩიკის (1897), შტაბს-კაპიტნის (1901) და კაპიტნის (1905) წოდებები. მონაწილეობდა I მსოფლიო ომში (1914-1918). 1915 წლიდან იყო იმავე პოლკის პოდპოლკოვნიკი, შემდეგ — პოლკოვნიკი. ომში დაიჭრა. 1917 წლის აპრილში დაინიშნა სუვოროვის გრენადერთა 22-ე პოლკის მეთაურად. 1918 წლიდან მსახურობდა ქართულ ჯარში. მეთაურობდა მე-5 ქვეით პოლკს, რომელმაც თავი გამოიჩინა 1918 წლის დეკემბერში სომხეთ-საქართველოს ომში, კერძოდ, ბრძოლაში მთა დელიხტაშთან. 1919 წლის 17 ოქტომბერს დათხოვნილ იქნა თადარიგში. 1920 წელს აირჩიეს კათოლიკოს-პატრიარქ ლეონიდეს ინიციატივით შექმნილი მორწმუნეთა საზოგადოების წევრად. დაჯილდოებული იყო წმ. სტანისლავის III (1900), წმ. ანას III (1908) და II (ხმლებით, 1915), წმ. ვლადიმერის IV (ხმლებითა და ბაბთით, 1915) ხარისხის ორდენებით, გიორგის იარაღით (1915, 1914 წლის ნოემბერში სოფ. ოლშანისა და პრჟეჩეს რაიონში ბრძოლებში თავის გამოჩენისთვის). ბახტაძე მ., საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 61-62. გოგიტიძე, მ., ბეჟიტაშვილი, გ., სამხედრო ფიცის ერთგულნი, თბილისი, 2015. — გვ. 18, ISBN 978-9941-0-7386-1. ლავრენტი ბალუაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ლავრენტი ბალუაშვილი — საქართველოს პირველი რესპუბლიკის (1918-1921) პროსოპოგრაფიული ბაზა (ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ლინგვისტურ კვლევათა ინსტიტუტი) ↑ სომხებთან ომი და მე-5 რაზმი / ჩ-ნაი, თ. // რესპუბლიკის ჯარი. - 1919. - №12. - გვ.10-11.
უბედური შემთხვევა

„უბედური შემთხვევა“ (ინგლ. A Painful Case) — ჯეიმზ ჯოისის მოთხრობა, რომელიც გამოქვეყნდა 1914 წელს გამოცემულ მოთხრობათა კრებულში დუბლინელები. ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები. მისტერ დაფი, შუა ხნის ბანკის მოლარე, თავისი სურვილით ცხოვრობს განცალკევებით დუბლინის გარეუბანში. ის არის ფრთხილი, მოწესრიგებული და სოციალურად ნაკლებად აქტიური. ერთ საღამოს კონცერტზე ის მისის ემილი სინიკოს გამოელაპარაკა, გათხოვლ და შვილიან ქალს. მალე ისინი ურთერთობასაც დაიწყებენ. ეს ურთიერთობა არ იყო იმდენად სუფთა და წმინდა რომ მისტერ სინოკო დათანხმებოდა, მას ეგონა რომ მისტერ დაფის მისი ქალიშვილის ხელის თხოვნა უნდოდა ამიტომ გულღიად ხვდებოდა მას და ვერც კი დაუშვებდა მის ცოლსა და მისტერ დაფის შორის შესაძლო ურთიერთობას. გარკვეული ხნის მანძილზე ისინი ხვდებობნენ ერთმანეთს, მისტერ დაფიმ ქალს გული გადაუშალა, გაანდო საკუთარი საიდუმლოებები და ფიქრები. თუმცა ერთ საღამოს, ქალის საქციელით განაწყენებულმა დაფიმ ეს ურთიერთობა მოულოდნელად დაასრულა. ოთხი წლის შემდეგ, მისტერ დაფიმ სტატია წაიკითხა გაზეთში. სტატიაში ეწერა, რომ სიდნეი-პერედის სადგურზე მისის სინოკოს მატარებელი დაეჯახა და გარდაიცვალა. სტატიაში ეწერა რომ ქალმა, შემთხვევამდე ორი წლით ადრე სმა დაიწყო, ასევე აღწერილი იყო გარემოებები რომელთა მიხედვითაც უბედური შემთხვევა ქალის დაუდევრობით და გაუფრთხილებლობით იყო გამოწვეული. პირველად მისტერ დაფის ამ ამბავზე საშინელი რეაქცია ჰქონდა. გაბრაზდა, რომ ასეთ სუსტ ქალს გაანდო თავისი საიდუმლოებები და დაასკვნა რომ სისუსტე სმისგან იყო გამოწვეული. თუმცა თანდათან მიხვდა რომ ქალი აქამდე მარტოსულობამ მიიყვანა. ამბავი მთავრდება იმით რომ დაფი მეგეზინ-ჰილის წვერზეა, სიჩუმით გარშემორტყმული ღამის დუბლინს გადაჰყურებს, ადგილს სადაც მისის სინიკოსთან ერთად იჯდა და საუბრობდა ხოლმე და აანალიზებს რამდენად მარტოსულია. სრული ტექსტი ↑ Ellman, Richard (1983). James Joyce, first revised edition. Oxford: Oxford University Press, გვ. 207–210.
ჩიოქაქობა

ჩიოქაქობა (აზერ. Çökəkoba) — სოფელი აზერბაიჯანში, ზაქათალის რაიონში. ჩიოქაქობა GEOnet სახელების სერვერზე
მებორნე

მებორნე (ლათ. Actitis hypoleucos) — ფრინველი ჩიბუხასებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 19–21 სმ, ფრთის შლილი 38–41 სმ; მასა 33–70 გ აღწევს. დედალი მცირედ აღემატება მამალს. აქვს მოხდენილი აგებულება. ფეხები გრძელია, ფერად ჭუჭყიანი ყვითელი. ნისკარტი სწორი, საშუალო სიგრძის, ფერად ყავისფერი და ბოლოში მუქია. საქორწინო შეფერილობაში ზურგი მომწვანო-ყავისფერია ყავისფერივე შტრიხებით, მუცელი — თეთრი. ზამთრის შეფერილობა ერთფეროვანი მურაა. ცხოვრობს მარტო, მცირე გუნდებად მიგრაციის დროს და დასვენების ადგილებში იკრიბებიან. ბუდობს თითქმის მთელი ჩრდილოეთი ევრაზიის ტყის მდინარებთან ახლოს, შედის ნახევარუდაბნებსა და სამხრეთ ტუნდრაში, მაღალ მთაში ადის 4000 მ სიმაღლეზე; საქართველოში მობუდარ ფრინველად გვხვდება. იზამთრებს აფრიკაში (საჰარის სამხრეთით), სამხრეთ-აღმოსავლეთ ინდოეთში, ინდონეზიასა და ავსტრალიაში. იკვებება მწერებით, მათი ლარვებით, ობობებით, მოლუსკებით, თავკომბალებით, პატარა თევზებითა და კიბოსნაირებით. მონოგამები არიან. ბუდე მიწა აკეთებენ, რომელიც ან ორმოა, ან ფოთლებისგანაა შემდგარი; დედალი დებს 4 კვერცხს, ინკუბაცია 21–22 დღე გრძელდება. ბარტყები თვითონ მოიპოვებენ საკვებს მშობელთა დაცვის ქვეშ; ფრენას 22–28 დღის ასაკში იწყებენ. მებორნე — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული) ↑ 1.0 1.1 ჟორდანია რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 330. ↑ მებორნე — დიდი ქართულ-ინგლისური ლექსიკონი // საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა ↑ მებორნე // დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია (რუსული)