laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
დურანის სახელმწიფო

დურანის იმპერია — პუშტუნთა ისტორიული სახელმწიფო, რომელიც მოიცავდა თანამედროვე ავღანეთის, პაკისტანის, ირანის ჩრდილო–აღმოსავლეთ ნაწილის, ინდოეთის სამხრეთ–დასავლეთ ნაწილის ტერიტორიებს ქაშმირის ჩათვლით. დაარსდა 1747 წელს ყანდაარში მხედართმთავარ აჰმად-შაჰ დურანის მიერ. მისი მემკვიდრეები დროს იმპერია დაიშალა დამოუკიდებელ – პეშავარის, ქაბულის, ყანდაარის, ჰერათის სამთავროებად. დურანის იმპერიას ხშირად განიხილავენ, როგორც თანამედროვე ავღანეთის წინაპარ სახელმწიფოს. ნადირ შაჰის მმართველობა 1747 წელს დასრულდა. ის მოკლეს. სავარაუდოდ, მკვლელობა წინასწარ იქნა დაგეგმილი მისი ძმისწულის ალი ყულის მიერ, თუმცა არანაირი საბუთი ამ თეორიას არ ამყარებს. მით უმეტეს, რომ მოგვიანებით, იმავე წელს ლოია ჯირგაზე (თათბირზე) ერთმანეთს შეხვდნენ ავღანელი სარდლები ახალი სახელმწიფო მეთაურის ასარჩევად. არჩეულ იქნა აჰმად–შაჰი. მიუხედავად იმისა, რომ აჰმად–შაჰი საკმაოდ ახალგაზრდა იყო სხვა სარდლებთან შედარებით იმ დროისათვის, რამდენიმე მთავარი ფაქტორი არსებობდა მის სასარგებლოდ. ის იყო პუშტუნთა ტომში ყველაზე ცნობილი სადოზაის კლანის უხუცესის ასადულ ხანის პირდაპირი მემკვიდრე. ის იყო უდავოდ ქარიზმატული ლიდერი და სახელოვანი მეომარი, რომელსაც ჰყავდა საკმაოდ ძლიერი, გაწვრთნილი და მობილური რამდენიმე ათასიანი კავალერია. არანაკლებ მნიშვნელოვანია, რომ მან დიდი წვლილი შეიტანა ნადირ შაჰის მკვლელობაში. აჰმად შაჰ გახდა მმართველი და მიიღო წოდება "Durrani" ("მარგალიტთა მარგალიტი"). ამის შემდეგ პუშტუნები ცნობილი იყვნენ დურანის სახელით. ეს სახელით ეწოდა ახალ სახელმწიფოსაც – დურანის იმპერია. აჰმად–შაჰმა თავისი მმართველობა დაიწყო ჯერ ღაზნის, შემდეგ ქაბულის აღებით. 1747 წელს დიდ მოგოლთა იმერატორები იძულებული გახდნენ დათმობებზე წასულიყვნენ. მათ დატოვეს ტერიტორიები სინდი, პენჯაბი, აგრეთვე, მდინარე ინდის მნიშვნელოვანი მონაკვეთი, რათა დაეცვათ თავი ავღანელთა შეჭრისაგან ქვეყანაში. ამდენად, ავღანელებმა უბრძოლველად მიიღეს აღმოსავლეთით მდებარე ტერიტორიები. აჰმად შაჰმა დასავლეთით აიღო ჰერათი, რომელსაც მართავდა ნადირ შაჰის შვილიშვილი შახრუხი. ჰერათი დაეცა თითქმის ერთწლიანი ალყისა და სისხლისმღვრელი ბრძოლების შემდეგ. ზუსტად ასე, დაეცა მეშჰედი, რომელიც დღეისათვის მდებარეობს ირანის ტერიტორიაზე. ამის შემდეგ აჰმადმა მიმართა თავისი არმია ჩრდილოეთით ჰინდიყუშის მთიანეთისკენ. მცირე ხნით, მძლავრი არმიის წყალობით, მისი ბატონობის ქვეშ მოექცა თურქმენეთი, უზბეკეთი, ტაჯიკეთი, და ხაზართა ტომები. აჰმადი შეიჭრა დიდ მოგოლთა იმპერიაში და დაამყარა კონტროლი პენჯაბსა და ქაშმირზე. 1757 წლის დასაწყისში მან აიღო ქალაქი დელი, თუმცა მოგოლ იმპერატორებს შეუნარჩუნა მინიმალური ძალაუფლება მანამდე, სანამ მმართველბმა არ ცნეს აჰმად შაჰის სიუზერენობა პენჯაბზე, სინდსა და ქაშმირზე. აჰმად შაჰმა ინდოეთში გაამეფა თავისი მეორე ვაჟი, ხოლო თვითონ დაბრუნდა ავღანეთში. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: დურანის სახელმწიფო Afghanistan 1747-1809: Sources in the India Office Records დაარქივებული 2011-09-07 საიტზე Wayback Machine. Some details and images of Durrani coins Biography of Ahmad Shah Abdali (Durrani) დაარქივებული 2010-08-12 საიტზე Wayback Machine. Ahmad Shah Baba History of Abdali tribe დაარქივებული 2012-03-05 საიტზე Wayback Machine. Afghanistan and the Search for Unity
Beautiful Day

„Beautiful Day“ — ირლანდიური როკ-ჯგუფ U2-ს სიმღერა და პირველი სინგლი ალბომიდან All That You Can't Leave Behind. იგი გამოვიდა 2000 წლის 9 ოქტომბერს. სინგლს უდიდესი კომერციული წარმატება ხვდა წილად, რამაც ალბომის მრავალპლატინიანი გაყიდვები უზრუნველყო. იგი დღემდე ჯგუფის ერთ-ერთი ჰიტია. ისევე, როგორც ალბომის ბევრი სიმღერა, ისიც ჯგუფის ნაცნობ ჟღერადობას ატარებს. The Edge-ის გიტარის ტონალობა განიხილებოდა ჯგუფის წევრთა მიერ, რადგან მათ არ იცოდნენ, გამოეყენებინათ თუ არა ჩვეული სტილისტიკა. ბონო ხსნიდა, რომ სიმღერაში საუბარია ყველაფრის დაკარგვაზე, მაგრამ კვლავ პოზიტიურად აზროვნებაზე. სიმღერას დადებითი შეფასებები ჰქონდა. იგი იქცა ჯგუფის ბრიტანეთში რიგით მეოთხე #1 სინგლად და პირველად მოიპოვა პირველი პოზიცია ნიდერლანდების ჩარტში. აშშ-ში იგი მხოლოდ 21-ე ადგილამდე მივიდა. გრემის 43-ე დაჯილდოებაზე მან მიიღო სამი ჯილდო, კატეგორიებში „წლის სიმღერა“, „წლის ჩანაწერი“ და „წლის როკ-შესრულება დუეტის ან ვოკალიანი ჯგუფის მიერ“. „Beautiful Day“ სრულდებოდა მის ყველა კონცერტზე, ტურნეს Elevation Tour ფარგლებში პირველად შესრულების დღიდან. ყველა სიმღერის მუსიკის ავტორი — U2. ↑ Gold & Platinum – Searchable Database. Recording Industry Association of America. ციტირების თარიღი: 2011-04-26. შენიშვნა: საჭიროა U2-ს მოძიება. ↑ Certified Awards Search. British Phonographic Industry. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-10-06. ციტირების თარიღი: 2009-11-25. შენიშვნა: საჭიროა U2-ს მოძიება. ↑ Lua-ს შეცდომა in მოდული:Citation/CS1 at line 4027: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil). ↑ Lua-ს შეცდომა in მოდული:Citation/CS1 at line 4027: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil). ↑ Lua-ს შეცდომა in მოდული:Citation/CS1 at line 4027: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil). ↑ Lua-ს შეცდომა in მოდული:Citation/CS1 at line 4027: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil). ↑ Lua-ს შეცდომა in მოდული:Citation/CS1 at line 4027: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil). ↑ Lua-ს შეცდომა in მოდული:Citation/CS1 at line 4027: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil). ↑ Lua-ს შეცდომა in მოდული:Citation/CS1 at line 4027: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
იანი ლიიმატაინენი

იანი ლიიმატაინენი (ფინ.:Jani Allan Kristian Liimatainen, დ. 9 სექტემბერი, 1980) — ფინელი მუსიკოსი, გიტარისტი და კომპოზიტორი. იგი არის ფინური პაუერ მეტალ ჯგუფ სონატა არქტიკას ყოფილი გიტარისტი და თანადამაარსებელი წევრი. იანიმ სონატა არქტიკა დატოვა 2007 წელს. ის ჩაანაცვლა გიტარისტმა ელიას ვილიანენმა. ლიიმატაინენი ასევე ცნობილია თანამშრომლობით ისეთ ჯგუფებთან ერთად, როგორებიცაა სტრატოვარიუსი, Cain's Offering და ალტარია. 2012 წელს მან სტრატოვარიუსის ვოკალისტ ტიმო კოტიპელტოსთან ერთად ჩაწერა აკუსტიკური ალბომი Blackoustic, რომელშიც სხვა ცნობილ შემსრულებლებთან ერთად შესულია სონატა არქტიკას და სტრატოვარიუსის სიმღერების აკუსტიკური ვერსიებიც. სონატა არქტიკას ოფიციალური საიტი
კალისტრატე სალია

კალისტრატე (კალე) ზოსიმეს ძე სალია (დ. 26 აგვისტო, 1900, სოფ. ჯგალი, ახლანდელი წალენჯიხის რაიონი — გ. 25 ივლისი, 1986, პარიზი) — ქართველი მეცნიერი, ქართველოლოგი, ისტორიკოსი. პირველდაწყებითი განათლება მშობლიურ სოფელსა და ზუგდიდში მიიღო, ხოლო 1919 წელს დაამთავრა ხაშურის გიმნაზია და თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სტუდენტი გახდა. მან სწავლა განაგრძო ჰალეს უნივერსიტეტის იურიდიულ და ეკონომიურ მეცნიერებათა ფაკულტეტზე. 1924 წელს გადავიდა პარიზში და სორბონის უნივერსიტეტის ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტი დაამთავრა. 1927 წელს წარმატებით დაიცვა ბაკალავრის დიპლომი. აქვე პარიზში კალისტრატემ გაიცნო თავისი მეუღლე, პროფესიით ექიმი, მაგრამ ასევე ისტორიის განხრით ვარშავის უმაღლესი სასწავლებლის კურსდამთავრებული ნინო ქურციკაშვილი. ნინოს თანადგომითა და ხელის შეწყობით კალისტრატე სალია წარმატებით მოღვაწეობდა მეცნიერული მიმართულებით. სალიების არქივებში შემონახულია მრავალი ქართველი მეცნიერის, მწერლისა და საზოგადო მოღვაწის პირადი არქივები. კალისტრატე და ნინო სალიებმა საქართველოს ხელნაწერთა ინსტიტუტს საჩუქრად გადასცეს 1400-ზე მეტი ძვირფასი წიგნი ფრანგულ, ინგლისურ,გერმანულ, იტალიურ, ბერძნულ, ესპანურ, ლათინურ და სხვა ენებზე. დღეს ინსტიტუტში გახსნილი ნინო სალიას სახელობის ბიბლიოთეკით ბევრი მეცნიერი სარგებლობს. 1984 წელს გამოვიდა ჟურნალის „ბედი ქართლისა“ უკანასკნელი ნომერი. ამის შემდეგ კალისტრატე სალიას დიდხანს არ უცოცხლია. 1986 წელს იგი პარიზში გარდაიცვალა, მაგრამ ანდერძის თანახმად, მისი ნეშტი გადმოასვენეს და ქართულ მიწას მიაბარეს. დაკრძალულია დიდუბის საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში. ბაბუნაშვილი ზ., ნოზაძე თ., „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 318, თბ., 1994 ტაბაღუა ი., კალისტრატე სალია 70 წლისაა // „ცისკარი“ : ჟურნალი, თბილისი, 1971, № 9, გვ. 157-158. კალისტრატე სალია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი — 2001. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q58357743"></a>
აჰმად შაჰ მასუდი

ფაილი:Massoud, the cult.jpg აჰმად შაჰ მასუდი (დარი. احمد شاه مسعود — Ahmad Šāh-e Mas'ūd, ტაჯ. Аҳмадшоҳи Масъуд, Ahmadshohi Mas’ud; დ. 1 სექტემბერი, 1953 — გ. 10 სექტემბერი, 2001) — ავღანელი საველე მეთაური, ავღანეთის თავდაცვის მინისტრი (1992–1996). ეროვნებით ტაჯიკი. ცნობილია ასევე ფანჯშირის ლომის სახელწოდებით. დაიბადა ქაბულის ჩრდილოეთით ფანჯშირის ხეობაში მდებარე სოფელში. 1970 წელს აიღო ფსევდონიმი მასუდი, რაც არაბულად ნიშნავს „ბედნიერს“. 1973 წელს ჩაირიცხა პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში, მშენებლობისა და არქიტექტურის ფაკულტეტზე, მაგრამ 1973 წლის სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ წავიდა ემიგრაციაში და ცხოვრობდა პაკისტანში, სადაც შეუერთდა ისლამურ ოპოზიციას. არის ავღანეთის ომის გმირი. 1992 წელს დუსტუმმა და მასუდმა აიღეს ქაბული და დაამხეს ნაჯიბულას რეჟიმი. 1992 წელს, პროსაბჭოური ხელისუფლების დამხობის შემდეგ ავღანეთის ჩრდილო-ცენტრალურ ტერიტორიაზე, ფარვანის, ბაღლანის, თახარის და ბადახშანის პროვინციების ტერიტორიაზე გამოაცხადა ტაჯიკებით დასახლებული დამოუკიდებელი სახელმწიფო მასუდისტანის დაარსება, დედაქალაქით თალიკანი. ახალგამოცხადებულ სახელმწიფოს ჰქონდა თავისი ფული, ჰყავდა საკუთარი მთავრობა და შეიარაღებული ძალები 60 ათ. ადამიანის შემადგენლობით. 1996 წელს მასუდისტანი შევიდა ჩრდილოეთის ალიანსის შემადგენლობაში. 2001 წლის 9 სექტემბერს აჰმად შაჰ მასუდი თვითმკვლელმა ტერორისტმა სასიკვდილოდ დაჭრა ინტერვიუს მიცემის მომენტში. გარდაიცვალა მეორე დღეს მიყენებული ჭრილობებისაგან. Ахмад Шах Масуд დაარქივებული 2006-08-23 საიტზე Wayback Machine. Шестой лев Пандшера დაარქივებული 2009-06-06 საიტზე Wayback Machine. Афганистан после Масуда დაარქივებული 2006-10-05 საიტზე Wayback Machine.
დენდრარიუმი

დენდრარიუმი, დენდროლოგიური ბაღი (ბერძ. dendron „ხე“), არბორეტუმი ( ლათ. arbor „ხე“) — ღია გრუნტზე გაშენებული ხემცენარეების კოლექციები. დენდრარიუმი შეიძლება დამოუკიდებელი იყოს ან ბოტანიკური ბაღის შემადგენლობაში შედიოდეს. მცენარეებს აშენებენ სისტემატური, გეოგრაფიული, ეკოლოგიური, დეკორატიული და სხვა ნიშნების მიხედვით. დენდრარიუმს აქვს სამეცნიერო-სასწავლო, კულტსაგანმანათლებლო ან საცდელ-საწარმოო მნიშვნელობა. დენდრარიუმში წარმოდგენილია მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნის ხემცენარეთა სიმდიდრე და მრავალფეროვნება, ტარდება სამეცნიერო მუშაობა ინტროდუქციაში, აკლიმატიზაციასა და სელექციაში. დენდრარიუმები ავრცელებენ ძვირფასი და იშვიათი ხემცენარეების სარგავ მასალას, თესლსა და კალამს. სოხუმის, ბათუმისა და თბილისის ბოტანიკურ ბაღებში თავმოყრილია მერქნიანი ჯიშების მდიდარი კოლექციები. დენდრარიუმის ტიპური მაგალითია „თბილისის ზღვის“ სანაპირო ზოლში გაშენებული თბილისის დენდროლოგიური პარკი (დაარსდა 1956 წელს) და შავი ზღვის სანაპიროზე შეკვეთილის დენდროლოგიური პარკი (ბ. ივანიშვილის კერძო საკუთრებაში, გაიხსნა 2020 წელს). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 469. ისაკაძე შ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012.
სიმონეთის ბრძოლა

სიმონეთის ბრძოლა — ბრძოლა ერთი მხრივ იმერეთის მეფე გიორგი VI-სა და მეორე მხრივ ბეჟან დადიანსა და იმერეთის თავად ზურაბ აბაშიძეს შორის. 1714 წელს სამეფო ტახტზე მესამედ ადის გიორგი VI, რომელიც ორი თვით ადრე ტახტიდან ჩამოაგდო გურიელმა, დადიანმა, შოშიტა რაჭის ერისთავმა, ზურაბ აბაშიძემ და ლეჩხუმის მთავარმა - ბეჟან დადიანმა. გიორგი მეფე გადმობირებული რაჭის ერისთავის თანხლებით თავს დაესხა ზურაბ აბაშიძეს და მამული დაულაშქრა. ბეჟან დადიანი და ზურაბ აბაშიძე ახალციხის ფაშას, ისაყ I -ს შეევედრნენ, რათა ჯარით დახმარებოდა გიორგი მეფის განდევნაში. ოსმალეთმა ისაყ-ფაშა გამოაგზავნა იმერეთში ჯარით. მოწინააღმდეგეებს შორის ბრძოლა გაიმართა სიმონეთში 1716 წელს. ამ ბრძოლაში მეფე დამარცხდა და მესამედ დატოვა იმერეთის ტახტი, მან თავი ქართლს შეაფარა. ტახტზე მოკავშირეებმა მამია გურიელის ვაჟი გიორგი IV გურიელი აიყვანეს. საქართველოს ბრძოლების სია რეხვიაშვილი, მ., იმერეთის სამეფო 1462-1810, თბილისი: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 1989. — გვ. 156.
ზოვრეთის ბრძოლა

ზოვრეთის ბრძოლა — ბრძოლა სამეფო ტახტისათვის იმერეთის მეფეებს დავით II-სა და სოლომონ II-ს შორის. 1789 წელს მათხოჯის ბრძოლის შემდეგ იმერეთის სამეფო ტახტზე ადის სოლომონ II. დავით II ახალციხეში გაიქცა. 1790 წელს დავით II ოსმალეთისა და ლეკების ჯარით ისევ შეიჭრა იმერეთში. ბრძოლა გაიმართა ზოვრეთთან (დღევანდელი ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი) 1790 წელს. დავით მეფემ სოლომონ II დაამარცხა და ცოტა ხნით ისევ დაიკავა სამეფო ტახტი. საქართველოს ბრძოლების სია რეხვიაშვილი, მ., იმერეთის სამეფო 1462-1810, თბილისი: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 1989.
დან-დე-ლი

დან-დე-ლი (ფრანგ. Dent de Lys) — მთა შვეიცარიაში, ბერნის ალპებში. მდებარეობს ფრიბურის კანტონში და გადაჰყურებს გრიუერის რაიონს. მწვერვალი ადვილად მისაღწევია საფეხმავლო ბილიკით. Dent de Lys on Hikr
ბედერორნი

ბედერორნი (გერმ. Bäderhorn) — მთა შვეიცარიაში, ბერნის ალპებში. მდებარეობს ბერნის კანტონში, იაუნის უღელტეხილის ჩრდილოეთით. აღმართულია იაუნისა და ზიმენტალის ხეობებს შორის მდებარე ქედზე. Bäderhorn on Hikr.org
პიცო-რუსკადა

პიცო-რუსკადა (იტალ. Pizzo Ruscada) — მთა შვეიცარიაში, ლეპონტის ალპებში. მდებარეობს ტიჩინოს კანტონშ და გადაჰყურებს ყოფილ მუნიციპალიტეტ ბორგონეს. აღმართულია ონსერონესა და ჩენტოვალის ხეობებს შორის მდებარე ქედზე. Pizzo Ruscada on Hikr
დან-დე-კორჟონი

დან-დე-კორჟონი (ფრანგ. Dent de Corjon) — მთა შვეიცარიაში. მდებარეობს ვოს კანტონში, როსენიერის მუნიციპალიტეტის დასავლეთით, შვეიცარიის პრეალპებში. მწვერავლის სიმაღლე ზღვის დონიდან 1 967 მეტრია. Dent de Corjon on Hikr
შპეერი (მთა)

შპეერი (გერმ. Speer) — მთა შვეიცარიაში, აპენცელის ალპებში. მდებარეობს სანქტ-გალენის კანტონში; გადაჰყურებს ციურიხისა და ვალენშტადტის ტბებს შორის მდებარე რეგიონს. მწვერვალი საკმაოდ ადვილი დასალაშქრავია, საიდანაც იშლება ალპების პანორამული ხედი. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: შპეერი (მთა) Speer on Summitpost Speer on Hikr
ფრუგლენფირსტი

ფრუგლენფირსტი (გერმ. Furgglenfirst) — მთა შვეიცარიაში, აპენცელის ალპებში. მდებარეობს აპენცელ-ინეროდენისა და სანქტ-გალენის კანტონების საზღვარზე. მთავარი მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 1 951 მეტრია. Furgglenfirst on Hikr
ბრისტოლი (უისკონსინი)

ბრისტოლი (ინგლ. Bristol) — სოფელი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში. შედის კენოშის ოლქის შემადგენლობაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 584 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 112,0 კაცი/კმ². ფართობი 23,39 კმ². ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2013-08-20 საიტზე Wayback Machine.
მარკუს კლაუდიუს ტაციტუსი

მარკუს კლაუდიუს ტაციტუსი (ლათ. Marcus Claudius Tacitus Augustus) (დ. დაახლ. 200 — გ. ივნისი, 276) — რომის იმპერატორი 275–276 წლებში. ავრელიანუსის მემკვიდრე. ქვეყანას მართავდა რვა თვის მანძილზე. დაიბადა 200 წელს ინტერამნეში (იტალია). 273 წელს გახდა კონსული. Tacitus in De Imperatoribus Romanis, giving the modern view ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მარკუს კლაუდიუს ტაციტუსი
ბრაიტონი (უისკონსინი)

ბრაიტონი (ინგლ. Brighton) — ქალაქი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში, შედის კენოშის ოლქში. 2000 წლის აღწერის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 450 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 15,6 კაცი/კმ². ფართობი 93,2 კმ². აშშ-ის ქალაქების სია მოსახლეობის მიხედვით ოფიციალური საიტი
პარიზი (უისკონსინი)

პარიზი (ინგლ. Paris) — ქალაქი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში, შედის კენოშის ოლქის შემადგენლობაში. 2000 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 1 473 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 15,6 კაცი/კმ². ფართობი 94,5 კმ². აშშ-ის ქალაქების სია მოსახლეობის მიხედვით ოფიციალური საიტი
დიადოქოსები

დიადოქოსები (ბერძ. διάδοχος — მემკვიდრე) — ალექსანდრე დიდის სარდლები, რომლებმაც მისი გარდაცვალების შემდეგ, ძვ. წ. 323—ძვ. წ. 301 წლებში მიმდინარე ხანგრძლივი ბრძოლის შედეგად, გაინაწილეს ალექსანდრე მაკედონელის იმპერია. ამ გაყოფის შედეგად წარმოიქმნა ელინისტური სახელმწიფოები — სირია, ეგვიპტე, ბითინია, პერგამონი და მაკედონია ცნობილი დიადოქოსები იყვნენ — ანტიგონე I და მისი ვაჟი დემეტრე პოლიორკეტი, ანტიპატრი და მისი ვაჟები კასანდრი, პტოლემე I, სელევკი, ლისიმაქე და ევმენი. მათ შორის გაჩაღდა სისხლისმღვრელი ბრძოლა, რომელიც გაგრძელდა 22 წელიწადი ძვ. წ. 323 – ძვ. წ. 301 წლებს შორის. გადამწყვეტი ბრძოლა მოხდა იპსასთან ძვ. წ. 301 წელს. ეს პერიოდი ისტორიაში ცნობილია სახელწოდებით – დიადოქოსების (სარდლების) ბრძოლა. ბრძოლის შედეგად, წარმოიქმნა სახელმწიფოთა ახალი სისტემა, რომელიც ცნობილია, როგორც ელინისტური სახელმწიფოები და რომელშიც შევიდა მთელი მიწები – ადრიატიკის ზღვიდან მდინარე ინდამდე გადაჭიმული. დიადოქოსების ბრძოლა ხასიათდება ბერძნული პოლიტიკური ორგანიზაციებიდან — პოლისებიდან დაპყრობილი ტერიტორიების მემკვიდრეობით მონარქიებად გარდაქმნაში, აგრეთვე, ბერძნული კულტურისა და ეკონომიკური აქტივობის მცირე აზიასა და ეგვიპტეში გადატანით. ასეთი ქვეყნები იწოდებიან ელინისტურ სახელმწიფოებად. მათ შორის მნიშვნელოვანი იყოː ამ ე. წ. ელინისტურად წოდებულ სახელმწიფოთაგან უმნიშვნელოვანესი იყვნენː ელინისტური ეგვიპტე, პტოლემეებით სათავეში სირია, სელევკიდებით სათავეში მაკედონია, ანტიპატრე I ცალთვალას მემკვიდრეებით სათავეში ძვ. წ. 282 წელს მათ მიუერთდა პერგამონის სამეფო ატალიდების დინასტიით სათავეში ყველა მათგანი, საბოლოოდ, დაპყრობილ და მიერთებულ იქნა ძველი რომის სახელმწიფოს მიერ. ლისიმაქე სელევკე I ნიკატორი ვიქტორ ტალახი. ყველაფერი, რასაც არ მოისურვებს დემეტრე დიადოქოსები დაარქივებული 2011-06-29 საიტზე Wayback Machine. ელინისტური ეპოქის დათარიღებისთვის დაარქივებული 2011-05-15 საიტზე Wayback Machine. ელინიზმის ისტორია
The Soul Cages Concert

The Soul Cages Concert — ინგლისელი მუსიკოს სტინგის 1991 წლის მაისში, ჰააგაში, ტურნეს The Soul Cages ფარგლებში ჩატარებული კონცერტის ჩანაწერი. კონცერტი წარმოადგენდა კამპანიის Kurd Aid მხარდამჭერ საქველმოქმედო ღონისძიებას. ვიდეოში შეტანილი რამდენიმე ჩანაწერის აუდიოვერსია გამოიცა ალბომის Ten Summoner's Tales სინგლების b-მხარეებზე, მათ შორის - ჯიმი ჰენდრიქსის „Purple Haze“-ის ქავერ-ვერსია. ჩანაწერი გამოიცა VHS, ვიდეო და ლაზერული დისკის ფორმატებში. „All This Time“ „Jeremiah Blues (Part 1)“ „Mad About You“ „Why Should I Cry for You“ „Roxanne“ „Bring on the Night“ „When the World is Running Down, You Make the Best of What's Still Around“ „King of Pain“ „Fortress Around Your Heart“ „The Wild Wild Sea“ „The Soul Cages“ „When The Angels Fall“ „Purple Haze“ „Walking on the Moon“ „Message in a Bottle“ „Fragile“ სტინგი – ვოკალი, ბას-გიტარა, კომპოზიტორი დომინიკ მილერი – გიტარა დევიდ სანჩესი – კლავიშებიანი საკრავები ვინი კოლაიუტა – დასარტყმელი საკრავები ინფორმაცია სტინგის ოფიციალურ საიტზე
ამერიკის კონფედერაციული შტატების პრეზიდენტი

ამერიკის კონფედერაციული შტატების პრეზიდენტი იყო კონფედერაციული შტატების მთავრობის მეთაური, ქვეყნისა რომელიც გამოეყო ამერიკის შეერთებულ შტატებს სამოქალაქო ომის დროს. ერთადერთი ადამიანი რომელსაც თანამდებობა ეკავა იყო ჯეფერსონ დეივისს და მისი ვიცე-პრეზიდენტი ალექსანდრ სტივენსი. ჯეფერსონ დეივისის არჩევამდე ჰოუელ კობი რომელიც იყო კონფედერაციული შტატების დროებითი კონგრესის პრეზიდენტი ეკავა ყველაზე მაღალი თანამდებობა, მაგრამ ის არასდროს ყოფილა მოხსენიებული ამერიკის კონფედერაციული შტატების პრეზიდენტად. კონფედერაციული შტატების კონსტიტუციის თანახმად პრეზიდენტს თითქმის იგივე უფლებამოსილება გააჩნდა რა აშშ-ის პრეზიდენტს. პრეზიდენტი უნდა ყოფილიყო: პრეზიდენტი უნდა აერჩია საარჩევნო კოლეჯს, ყველა შტატს გააჩნდა საკუთარი კოლეჯი და მასში იმდენი ამომრჩეველი იყო რამდენი ადგილიც ჰქონდა კონგრესში. ჯეფერსონ დეივისი თანამდებობაზე ყველანაირი წინააღმდეგობის გერეშე აირჩიეს, მან ყველა ხმა (109 ხმა) მოიპოვა. პრეზიდენტთან ერდათ ირჩეოდა ვიცე-პრეზიდენტიც. რაც მთავარია პრეზიდენტიც და ვიცე-პრეზიდენტიც ერთი შტატიდან არ უნდა ყოფილიყვნენ. ალექსანდრ სტივენსი რომელიც იყო კონფედერაციული შტატების ვიცე-პრეზიდენტი, ჯეფერსონი მსგავსად ხმათა უმრავლესობით (მთელი 109 ხმა) გაიმარჯვა. პრეზიდენტი სულ ცოტა 35 წლის უნდა ყოფილიყო. კონფედერაციული შტატების პრეზიდენტს თითქმის იგივე ძალაუფლება გააჩნდა რაც ამერიკის შეერთებული შტატების პრეზიდენტს. პრეზიდენტს არ შეეძლო თანამდებობაზე საკუთარი კანდიდატის პირდაპირ დანიშვნა, მას შეეძლო თანამდებობაზე კონფედერაციული შტატების უმაღლესი სასამართლოს წევრების დანიშვნა, საკუთარი კაბინეტის დანიშვნა და აღმასრულებელი ხელისუფლების სხვა წევრების დანიშვნაც რომლებიც სენატსაც უნდა დაემტკიცებინა. აკშ-ის პრეზიდენტი იყო ამერიკის კონფედერაციული შტატების სამხედრო ძალების მთავარსარდალი, მას ასევე გააჩნდა კანონმდებლობაზე ვეტოს უფლება. შესაძლებელი იყო ასევე კონგრეს პრეზიდენტის იმპიჩმენტის საკითხი დაესვა, რისი მიზეზიც შეიძლება ღალატი, ქრთამის აღება ან სხვა რომელიმე მძიმე დანაშაული ყოფილიყო. აქ არის მოყვანილი განსხვავებები კონფედერაციული შტატებისა და შეერთებული შტატების პრეზიდენტებს შორის: შეერთებული შტატებში ოთხი წლის შემდეგ ორივეს, როგორ პრეზიდენტს ისე ვიცე-პრეზიდენტს ხელახლა არჩევის საშუალება ეძლეოდა, კონფედერაციულ შტატებში ხელახლა არჩევა არ შეიძლებოდა, თუმცა შეერთებული შტატებისაგან განსხვავებით პრეზიდენტსაც და ვიცე-პრეზიდენტსაც ექვსი წლის ვადით ირჩევდნენ. პრეზიდენტის არჩევის ამგვარის წესი დღემდე გამოიყენება მექსიკის რეზიდენტის ასარჩევად. კონფედერაციის პრეზიდენტს ასევე გააჩნდა კანონმდებლობაზე ვეტოს უფლება, თუმცა მას არ შეეძლო მთლიან კანონზე ვეტოს დადება, მაგრამ შეეძლო კანონის გარკვეულ ნაწილზე დაედო ვეტო. პოლიტიკური პარტიები დემოკრატები ჯეფერსონ დეივისის ინაუგურაცია საარჩევნო ბიულეტენი, 6 ნოემბერი 1861 წელი კონფედერაციული შტატების ვიცე-პრეზიდენტი კონფედერაციული შტატების კონგრესი ↑ History.com: This Day in History ↑ OurCampaigns.com აკშ-ის პრეზიდენტი აშშ-ის სამოქალაქო ომი ჯეფერსონ დეივისი, არჩეული პრეზიდენტი კონფედერანტების არჩეული პრეზიდენტი
არბუზოვი

საკუთარი სახელი არბუზოვი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ალექსანდრე არბუზოვი — რუსი ქიმიკოსი; ალექსი არბუზოვი — რუსი დრამატურგი; ბორის არბუზოვი — რუსი ქიმიკოსი.
ფულ-ი-ხუმრი

ფულ-ი-ხუმრი (დარი. پل خمری) — ქალაქი ავღანეთის ჩრდილოეთ ნაწილში. მდებარეობს ბაღლანის პროვინციაში და წარმოადგენს მისსავე ადმინისტრაციულ ცენტრს. ქალაქის მოსახლეობა 2006 წლის მონაცემებით შეადგენს 203 600 კაცს. ავღანეთის ქალაქების სია დუპრი, ნენსი ჰატჩი [1-ლი გამოცემა: 1970] (1977). ავღანეთის ისტორიული მეგზური, მე-2 გამოცემა, გადამუშავებული და შევსებული, ავღანური ტურისტული ორგანიზაცია.
ჩარიქარი

ჩარიქარი (სპარს. چاریکار) — ქალაქი ავღანეთში, ყუნდუზი – ქაბულის დამაკავშირებელ მაგისტრალზე. მდებარეობს ფარვანის პროვინციაში და წარმოადგენს მისსავე ადმინისტრაციულ ცენტრს. ქალაქის მოსახლეობა 2006 წლის მონაცემებით შეადგენს 171 200 კაცს. ავღანეთის ქალაქების სია
შიბარღანი

შიბარღანი (დარი. شبرغان) — ქალაქი ავღანეთში. მდებარეობს ჯაუზჯანის პროვინციაში და წარმოადგენს მისსავე ადმინისტრაციულ ცენტრს. ქალაქის მოსახლეობა 2006 წლის მონაცემებით შეადგენს 161 700 კაცს. ავღანეთის ქალაქების სია შიბარღანის რუკა
არგაზისებრნი

არგაზისებრნი (Argasidae), პარაზიტული ტკიპების ოჯახი. აქვთ გაბრტყელებულ-ოვალური სხეული 3-30 მმ-მდე სიგრძისა. მშიერი ტკიპა მორუხო ან მოყვითალო-მურაა, მაძღარი - იისფერი. იკვებებიან ხერხემლიანი ცხოველებისა და ადამიანის სისხლით. ბინადრობენ ცხოველთა სოროებსა და ბუდეებში, ნიადაგის ნაპრალებში და სხვა ცხოველებს თავს ესხმიან ჩვეულებრივ ღამით. არგაზისებრნთა კბენის შედეგად ადამიანის კანზე ჩნდება წითელი გამონაყარი, რაც ხშირად ქავილს იწვევს. ცნობილია არგაზისებრთა 5 გვარი. არგაზისებრნი გავრცელებული არიან თბილ ქვეყნებში. არგაზისებრნი სხვადასხვა ავადმყოფობის გადამტანებია. მაგ., კავკასიაში ორნითოდორუსის გვარის ტკიპას (Ornithodorus verrucosus) გადააქვს ტკიპისმიერი შებრუნებითი ტიფის სპიროქეტები. სპარსული ტკიპა (Argas persicus), რომელიც ავრცელებს შინაური ფრინველის სპიროქეტოზს, რითაც დიდი ზიანი მოაქვს მეფრინველეობისათვის. ქაჯაია გ., ქსე, ტ. 1, გვ. 548, თბ., 1975
სპარსული დამწერლობა

სპარსული ან სპარსულ-არაბული დამწერლობა (სპარს. الفبای فارسی) — არაბულზე დაფუძნებული დამწერლობა, რომელიც გამოიყენება სპარსული ენის საწერად. სპარსულ ენაზე მოსარგებად მოხდა 4 ასოს დამატება. ესენია: پ - ფ, چ - ჩ, ژ - ჟ და گ - გ. ენების უმეტესობამ რომლებიც იყენებენ სპარსულ-არაბულ დამწერლობას ასევე დაუმატეს ასოები. სპარსული ანბანი ასევე გამოიყენება ბევრ სხვა და სხვა დამწერლობაში. არა-არაბული ხმების გადმოსაცემად ახალი ასოები იქმნებოდა არსებულებზე წერტილებისა და ხაზების დამატებით. მაგალითად ურდუში რეტროფლექსური თანხმოვნების გადმოსაცემად არა რეტროფლექსურ იგივე თანხმოვანზე ემატება ნიშანი ط: د [d̪] და ڈ [ɖ], ხოლო პუშტუში ყრუ სისინა რეტროფლექსის გადმოსაცემარ გამოიყენება س [s] ასოზე წერტილის დამატება: ښ. Persian dictionary that also provide Randomization Virtual Persian Keyboard დაარქივებული 2013-08-25 საიტზე Wayback Machine. Persian Alphabet დაარქივებული 2009-08-09 საიტზე Wayback Machine. Persian alphabet, numerals, and pronunciation Persian numerals