laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ბარუხ სპინოზა

ბარუხ (ბენედიქტ) დე სპინოზა (ებრ. ברוך שפינוזה, ლათ. Benedictus de Spinoza; დ. 24 ნოემბერი, 1632, ამსტერდამი — გ. 21 თებერვალი 1677, ჰააგა) — ნიდერლანდელი ფილოსოფოსი, პანთეისტი, რაციონალისტი. ↑ 1.0 1.1 Deutsche Nationalbibliothek Record #118616242 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a> ↑ 2.0 2.1 Baruch de Spinoza — 2009. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1868372"></a> ↑ 3.0 3.1 SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ 4.0 4.1 Nationalencyklopedin — 1999. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1165538"></a> ↑ 5.0 5.1 Internet Philosophy Ontology project <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q6023365"></a> ↑ 6.0 6.1 ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ 7.0 7.1 Store norske leksikon — 1978. — ISSN 2464-1480 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q746368"></a> ↑ 8.0 8.1 The Fine Art Archive — 2003. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166"></a> ↑ 9.0 9.1 Gran Enciclopèdia Catalana — Grup Enciclopèdia, 1968. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18696256"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2664168"></a> ↑ 10.0 10.1 AlKindi <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q101207543"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q104244355"></a> ↑ 11.0 11.1 11.2 11.3 11.4 11.5 ECARTICO <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q24694883"></a> ↑ 12.0 12.1 Педагоги и психологи мира — 2012. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q126722605"></a> ↑ 13.0 13.1 Соколов, Василий Васильевич (философ) Спиноза Бенедикт // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q4427122"></a> ↑ https://www.kb.nl/themas/filosofie/benedictus-de-spinoza/het-leven-van-spinoza-1632-1677 ↑ The Fine Art Archive — 2003. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166"></a> ↑ https://philarchive.org/rec/YISJTI
სამუსლიმანო საქართველო

„სამუსლიმანო საქართველო“ — ყოველდღიური ქართული პოლიტიკურ-ეკონომიკური და ლიტერატურული გაზეთი, „სამუსლიმანო საქართველოს განმათავისუფლებელი კომიტეტის“ ორგანო. გამოდიოდა 1919–1921 წლებში, ბათუმში. აშუქებდა მაჰმადიანი ქართველების ეროვნული თვითშეგნების ამაღლებისა და საქართველოს გაერთიანების საკითხებს. სხვადასხვა დროს გაზეთის რედაქტორები იყვნენ ჰ. ხიმშიაშვილი და მემედ აბაშიძე. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 38.
მოოსის სკალა

მოოსის სკალა, სიმაგრის მინერალოგიური სკალა — მინერალთა შეფარდებითი სიმაგრის ათბალიანი სკალა, რომელიც გამოიყენება მათი სიმტკიცის მიახლოებით განსასაზღვრად. სიმაგრე დგინდება გაკაწვრის მეთოდით. ეტალონებად მიღებულია ათი მინერალი, რომლებიც განლაგებული სიმაგრის ზრდადობით. სკალა შემუშავებულია 1811 წელს გერმანელ მინერალოგ ფრიდრიხ მოოსის მიერ. მაგალითად, თუკი გამოსაკვლევი მინერალი გაიკაწრა იმ ეტალონით, რომლის სიმაგრეა 3, და თვითონ გაკაწრა ის ეტალონით, რომლის სიმაგრეა 2, მაშინ მისი სიმაგრე შეფასდება დაახლოებით 2,5-ით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 711.
ოქტომბრის რევოლუციის ორდენი

ოქტომბრის რევოლუციის ორდენი (რუს. Орден Октябрьской революции) — სსრკ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის 1967 წლის 31 ოქტომბრის ბრძანებულებით ოქტომბრის სოციალისტური რევოლუციის 50-ე წლისთავის აღსანიშნავად დაწესებული ორდენი. სოციალიზმის აშენებისა და კომუნიზმის მშენებლობაში დიდი დამსახურებისათვის ამ ორდენით აჯილდოებენ სსრკ მოქალეებს, ორგანიზაციებს, რესპუბლოკებს, მხატვრებს და სხვ.; ორდენივერცხლისაა. მბრწყინავ ხუთქიმიან ფონზეა მოოქრული, წითელი ემალით დაფარული ხუთქიმიანი ვარსკვლავი, რომელზეც გამოსახულია კრეისერი "ავრორა". ორდენს იბნევენ მკერდის მარცხენა მხარეს, ლენინის ორდენის შემდეგ. ოქტომბრის რევოლუციის ორდენით დაჯილდოებული საქართველოს სსრ კოლექტივები არიან: 1971 — ნასაკირალის ჩაის საბჭოთა მეურნეობა, მახარაძის რაიონი. 1973 — ამიერკავკასიის რკინიგზა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 618. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. საქართველოს სსრ, თბ., 1981. — გვ. 347.
პერევი

პერევი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის საჩხერის მუნიციპალიტეტში (ჭალის თემი). მდებარეობს ყვირილის ზემოთში (ყვირილის და ღებურის შესართავთან), ზღვის დონიდან 760 მ, საჩხერიდან 20 კმ. სოფელში არის საჯარო სკოლა. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 564 ადამიანი. მთავარი სტატია: რუსეთ-საქართველოს ომი (2008). სოფელი პერევი უშუალოდ ესაზღვრება ჯავის მუნიციპალიტეტს, რომელსაც სამხრეთ ოსეთის სეპარატისტული ადმინისტრაცია და რუსეთის სამხედრო ძალები აკონტროლებენ. საჩხერის მუნიციპალიტეტის სოფლები თედელეთი, სინაგური, ტბეთი, ქვემო ქარზმანი, ზემო ქარზმანი, ხახეთი და ჯალაბეთი 1991 წლამდე სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ჯავის რაიონს მიეკუთვნებოდნენ. ოსეთის მხარემ გაავრცელა ინფორმაცია, რომ აღადგენდა კონტროლს სოფლებზე, რომლებიც ექცეოდნენ სამხრეთ ოსეთის ძველ საზღვრებში. 2008 წლის აგვისტოს რუსეთ-საქართველოს ომის დროს პერევი დაიკავა რუსეთის ჯარმა. 2008 წლის 12 აგვისტოს ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ შეთანხმების მიხედვით საოკუპაციო ჯარებს უნდა დაეხიათ უკან სოფელ პერევიდან, თუმცა, მიუხედავად შეთანხმებისა, 2010 წლის ოქტომბრამდე სოფელი კვლავ რჩებოდა ოკუპირებულად და დაძაბულობის კერად; პერევში შეღწევა ვერც ევროკავშირის სადამკვირვებლო მისიის წარმომადგენლებმა შეძლეს. 2010 წლის 14 ოქტომბერს რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილემ, გრიგორი კარასინმა, ჟენევის დისკუსიების მეცამეტე რაუნდის შემდეგ განაცხადა, რომ რუსეთი შეიარაღებულ ძალებს გაიყვანს სოფელ პერევიდან უახლოეს მომავალში და ეს იქნება კეთილი ნების ჟესტი რუსეთის მხრიდან: საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილემ გიგა ბოკერიამ განაცხადა, რომ იმავდროულად საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრმა გრიგოლ ვაშაძემ განაცხადა, რომ რუსი მესაზღვრეების პერევიდან გასვლაზე საუბარი ნაადრევია, რადგან რუსეთს მსგავსი განცხადებები არაერთხელ გაუკეთებია, თუმცა ბოლომდე არ შეუსრულებია. მოგვიანებით საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრომ დაადასტურა, რომ რუსეთის სამხედრო ძალებმა 2010 წლის 18 ოქტომბერს პერევი დატოვეს. სოფელს უკვე სრულად აკონტროლებს საქართველოს პოლიცია. ცხინვალის რეგიონის საინფორმაციო საშუალებებმა პერევის დატოვება „ქართული დიპლომატიის მცირე გამარჯვებად“ შეაფასეს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 22. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ სსიპ საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის განვითარების სააგენტო[მკვდარი ბმული] ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II ↑ პერევის მოვლენები ჟენევის მოლაპარაკებების დაწყებამდე დაარქივებული 2016-03-05 საიტზე Wayback Machine. . სივილ ჯორჯია, თბილისი / 16 დეკ.'08 / 12:06. ↑ კარასინი: რუსული ძალები პერევს უახლოეს მომავალში დატოვებენ // სივილ ჯორჯია, თბილისი / 15 ოქტ. 2010 ↑ რადიო თავისუფლება: რუსმა სამხედროებმა სოფელი პერევი დატოვეს ↑ (რუსული) ...минус Переви
დავით იაშვილი

დავით (დათო) იაშვილი (დ. 16 აგვისტო, 1972 — გ. 16 დეკემბერი, 2008) ― ქართველი კინოსა და თეატრის მსახიობი. 1993 წელს დაამთავრა საქართველოს თეატრისა და კინოს ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი. ამავე წლიდან იყო რუსთაველის თეატრის მსახიობი; განასახიერა: ვოიცეკი („ვოიცეკი“), ბიჭი („სეჩუანელი კეთილი ადამიანი“), დონალბეინ, ფლიანსი, მაკდაფის ვაჟი („მაკბეტი“), ბიჭი („პირდაღებული“), ღანიშ („ლამარა“), ჯეონკა („ქალი გველი“), „სტიქსი“. პოპულარობა მოუტანა კინოროლებმა. გადაღებულია ფილმებში: „ცეცხლთან თამაში“ (1990), „ოსკარი“ (1995), „ჩემი ძვირფასი, სანატრელი ბაბუ“ (1998), „ცარიელი სივრცე“ (2001), „გასეირნება ყარაბაღში“ (2005), „უკანასკნელი მაძიებელი“ (2006), „პატარა ქალაქი“ (2006), „სე ლა ვი“ (2007), „სუბორდინაცია“ (2007), „მედიატორი“ (2008), „სამი სახლი“ (2008), მრავალსერიან სატელევიზიო მხატვრულ ფილმში „ქაღალდის ტყვია“ (2006), „სტალინი Live“ (2007) და სხვ. ასევე იყო „პატარა ქალაქის“ დამდგმელი რეჟისორი, სცენარის ავტორი და პროდიუსერი. გარდაიცვალა გულის შეტევით ამსტერდამში (ნიდერლანდები). 1990: „ცეცხლთან თამაში“ (გელა) რეჟ. ალეკო ნინუა 1995: „ოსკარი“ (ოსკარი) რეჟ. რუსუდან გლურჯიძე 1998: „ჩემი ძვირფასი, სანატრელი ბაბუ“ (ოთარი) რეჟ. პავლე ჩარკვიანი 2001: „ცარიელი სივრცე“ რეჟ. როლანდ (მიხო) ბორაშვილი 2005: „გასეირნება ყარაბაღში“ (დუდუ) რეჟ. ლევან თუთბერიძე 2006: „კაცი საელჩოდან“ (ოთარი) რეჟ. დიტო ცინცაძე 2006: „უკანასკნელი მაძიებელი“ (გია) რეჟისორები არჩილ მელიქიშვილი, ნიკოლოზ ადუაშვილი 2007: „სე ლა ვი“ რეჟ. რუსუდან ჭყონია 2008: „ომში ყველა კვდება“ რეჟ. გიგა ლიკლიკაძე 2008: „მედიატორი“ რეჟ. დიმიტრი (დიტო) ცინცაძე 2008: „სამი სახლი“ (ზუკა) რეჟ. ზაზა ურუშაძე 2009: „კონფლიქტის ზონა (გასეირნება ყარაბაღში 2)“ (დუდა) რეჟ. ვანო ბურდული 2006: „პატარა ქალაქი“ 2006: „პატარა ქალაქი“ დავით იაშვილი — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) დავით იაშვილი [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია ↑ გარდაიცვალა ახალგაზრდა ქართველი მსახიობი დავით იაშვილი. რუსთავი 2[მკვდარი ბმული]
ოპერეტა

ოპერეტა (იტალ. operetta, ფრანგ. opérette, გერმ. operette) — მსუბუქი ოპერის ჟანრი. დასახელება იტალიურია და სიტყვასიტყვით თარგმნისას ნიშნავს პატარა ოპერას, ხოლო შინაარსით - გასართობი ხასიათის მსუბუქი ოპერა, სადაც სიმღერასთან ერთად სალაპარაკო ელემენტს მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს. სწორედ ამ ნიშნით განსხვავდება ოპერეტა ჩვეულებრივი ოპერის ჟანრისგან. ოპერეტის შინაარსი, ანუ ლიბრეტო ძირითადად აღებულია ანეკდოტური და სამხიარულო სიუჯეტებიდან. იუმორის, სატირის მეშვეობით აქ სააშკარაოზეა გამოტანილი ადამიანთა უარყოფითი თვისებები, სასაცილო თავგადასავალი და სხვა. შინაარსის შესაბამისად, მუსიკაც მსუბუქია, მხიარული, ნათელი ფერებითაა აღსავსე. ამგვარი მუსიკა მსმენელის მიერ ადვილად აღიქმება. ოპერის ჟანრი წარმოიშვა XIX საუკუნეში. თავის დროზე იგი საზოგადოების დიდმა ნაწილმა არასერიოზული მუსიკის ჟანრს მიაკუთვნა. მიუხედავად ამისა, ოპერეტამ მტკიცედ მოიკიდა ფეხი სცენაზე. ოპერეტის ყველაზე თვალსაჩინო კომპოზიტორია ჟაკ ოფენბახი. მან 100-ზე მეტი ოპერეტა დაწერა. ქართული ოპერეტის ნიმუშები მრავლად მოგვეპოვება. სპექტაკლები ამჟამად იდგმება ვ.აბაშიძის სახ. მუსიკალური კომპედიის თეატრის სცენაზე. ქართული ოპეერეტის ავროტები არიან: რევაზ ლაღიძე, გიორგი ცაბაძე, სულხან ცინცაძე, ვაჟა აზარაშვილი, შოთა მილორავა და სხვანი. ოპერეტის ჟანრმა კინოხელოვნებაშიც გადაინაცვლა, ასე წარმოიშვა "მიუზიკლი". ქართული კინომიუზიკლის არაჩვეულებრივი ნიმუშებია "ვერის უბნის მელოდიები", "აურზაური სალხინეთში". ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ოპერეტა ოპერეტების მეგზური დაარქივებული 2006-08-15 საიტზე Wayback Machine.
იოჰან გეორგ მოცარტი

იოჰან გეორგ მოცარტი (1679-1736) — წიგნების მკინძველი, ლეოპოლდ მოცარტის მამა და ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტის პაპა. ცხოვრობდა აუგსბურგში, გერმანიაში.
ნეშხუ

ნეშხუ — მთა საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ლენტეხის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ცხენისწყლისა და ზესხოს (ცხენისწყლის მარჯვენა შენაკადი) წყალგამყოფზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან — 2987 მ. აგებულია იურული თიხაფიქლებითა და ქვიშაქვებით. სამხრეთი კალთა ქარაფოვანია, დანარჩენი — ციცაბო. ნეშხუ შემოსილია ალპური მდელოებით. უკლება დ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 399.
ნეძვისწყალი

ნეძვისწყალი, ნეძურა ― მდინარე საქართველოში, ბორჯომის მუნიციპალიტეტში. სათავე აქვს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2100 მ სიმაღლეზე. მდინარე მტკვრის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 18 კმ, აუზის ფართობი 82 კმ². საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმცირობა ― ზამთარში. მარჯვენა შენაკადებიდან მნიშვნელოვანია კარტისწყალი და წიფლარისწყალი, ხოლო მარცხენა შენაკადებიდან გვირგვინასწყალი და ხერგულებისწყალი. საშუალო წლიური ხარჯი 1,16 მ³/წმ. მდინარის ხეობაშია ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი — ნეძვი. ნეძვისწყლის შესართავთანაა დაბა ახალდაბა. ↑ საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2009. — გვ. 126. ↑ სამცხე-ჯავახეთი. ცნობარი. თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, თბილისი, 2016 ↑ ილია აფხაზავა, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 400. ↑ ბორჯომის მუნიციპალიტეტი | ბორჯომი ცნობილია როგორც ტურისტული ქალაქი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-04-10. ციტირების თარიღი: 2021-04-10.
რუდოლფ ფონ იერინგი

რუდოლფ ფონ იერინგი (გერმ. Rudolf von Jhering; დ. 22 აგვისტო, 1818, აურიხი, გერმანია — გ. 17 სექტემბერი, 1892, გეტინგენი, გერმანია) — გერმანელი იურისტი იერინგი აღიზარდა იურისტების ოჯახში. განათლება მიიღო ჰაიდელბერგის, გეტინგენის, მიუნჰენის და ბერლინის უნივერსიტეტებში. 1842 წელს მიენიჭა დოქტორის ტიტული ბერლინის უნივერსიტეტში. 1843 წლიდან იერინგი მუშაობდა პრივატ-დოცენტად ბერლინში, 1845 წლიდან — ბაზელში. შემდგომში იგი იყო პროფესორი როსტოკში (1846-1849), კილში (1849-1852) და გისენში (1852-1861). 1868 წელს იერინგი მიიწვეულ იქნა ვენის უნივერსიტეტში, სადაც 4 წლის მანძილზე მოღვაწეობდა . ვენაში მოღვაწეობის უკანასკნელ წელს იერინგმა ვენის იურიდიული საზოგადოების წინაშე წაიკითხა თავის სახელგანთქმული თხზულება „ბრძოლა სამართლისათვის“, რომელიც არაერთ (მათ შორის ქართულ) ენაზე ითარგმნა და მრავალჯერ გამოიცა. 1872 წელს იგი დაუბრუნდა გერმანიას და განაგრძო გეტინგენის უნივერსიტეტში, სადაც სიცოცხლის ბოლმდე მოღვაწეობდა. ამ პერიოდში მან უარი განაცხადა მიწვევევებზე მიუნჰენის და ლაიფციგის უნივერსიტეტებიდან. იერინგმა უაღრესად დიდი გავლენა მოახდინა XIX საუკუნეში გერმანული იურიდიული მეცნიერების განვითარებაზე. მის კალამს ეკუთვნის „რომის სამართლის სული მისი განვითარების სხვადასხვა საფეხურებზე“ (4 ტომად, 1852-1865), რომელშიც იგი შეეცადა არა მარტო აეხსნა რომაული სამათლის განვითარების მიზეზები და პირობები, არამედ დაედგინა ზოგადად სამართლის განვითარების კანონზომიერებები. ასევე აღსანიშნავია იერინგის შრომა „მიზანი სამართალში“ (2 ტომად, 1877-1883), რომელშიც იგი ამტკიცებს რომ „მიზანი არის მთელი სამართლის შემოქმედი“. ამ ნაშრომით იერინგი საბოლოოდ გაემიჯნა ე.წ. ცნებათა იურისპრუდენციას, რითაც ლოგიკური დასასრული ჰპოვა იდეურმა "ფერიცვალებამ" (Bekehrung), რომელიც გავრცელებული შეხედულების თანახმად „რომის სამართლის სულში“ იღებს სათავეს. განსაკუთრებით მწვავედ და მახვილგონივრულად დასცინის მეცნიერი ცნებათა იურისპრუდენციას თხზულებაში „იურიდიულ ცნებათა ზეცაში“ (1884). სამოქალქო სამართლის დოგმატიკისათვის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იყო მისი ნაშრომები მფლობელობის და წინასახელშეკრულებო ვალდებულებების (culpa in contrahendo) შესახებ („culpa in contrahendo-ს შესახებ“). იერინგმა განსაკუთრებული ზეგავლენა იქონია სისხლის სამართლის სოციოლოგიურ სკოლაზე და ე.წ. ინტერესთა იურისპრუდენციაზე (ფილიპ ჰეკი). იერინგის მეთოდოლოგიური და თეორიული შეხედულებები დღემდე ინარჩუნებენ აქტუალურობას გერმანულენოვანი ქვეყნების სამართლის მეცნიერებაში. ნარკვევები რომის სამართლიდან, 1844 რომის სამართლის სული მისი განვითარების სხვადასხვა საფეხურებზე, 1852-1865 ბრალის მომენტი რომის სამართალში, 1867 ბრძოლა სამართლიანობისათვის, 1872 მიზანი სამართალში, 1877-1883 მფლობელობის ნება. ამავდროულად გაბატონებული იურიდიული მეთოდის კრიტიკა, 1889 რომის სამართლის განვითარების ისტორია, 1894 შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „რუდოლფ ფონ იერინგი“ ვიკისაწყობში. რუდოლფ ფონ იერინგი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
ტალკი

ტალკი — Mg3Si4O10(OH)2, მინერალი, კრისტალური ნივთიერებაა. წარმოადგენს ცხიმიან ფხვიერ ფხვნილს, აქვს თეთრი ფერი (არსებობს მწვანეც). სამრეწველო მიზნებისთვის არსებობს დაფხვნილი ტალკი, მიკროტალკი და ა.შ. მინერალების სია
დიოფსიდი

დიოფსიდი — მინერალი, პიროქსენების ჯგუფის სილიკატია, კრისტალდება მონოკლინურ სინგონიაში. სახელწოდებას ბერძნული ძირი აქვს „დი“ - ორი, ორმაგი და „ოპსის“ - შესახედაობა, გარეგნობა. მინერალების სია ↑ დიოფსიდი - მეტალურგიული ტერმინების ლექსიკონი
ჰედენბერგიტი

ჰედენბერგიტი — CaFeSi206 მინერალი, პიროქსენების ჯგუფის რკინით მდიდარი წევრი, კრისტალდება მონოკლინურ სინგონიაში. აღნიშნული მინერალი თვითნაბადი სახით ძალიან იშვიათად გვხვდება და მას ჩვეულებრივ ლაბორატორიაში იღებენ სინთეზის გზით. მინერალების სია
ავგიტი

ავგიტი (ბერძ. auge — ელვარება) — მინერალი. ძეწკვისებრი სტრუქტურის ქანმაშენი სილიკატი პიროქსენების ჯგუფისა. კრისტალდება მონოკლინურ სინგონიაში. უმეტესად შავია, იშვიათად — მუქი მწვანე ფერისა. ელვარება — მინისებრი. სიმაგრე მინერალოგიური სკალით 5-6, სიმკვრივე 3200-3600 კგ/მ³. ტკეჩადობა მესამე გვარის პრიზმის პარალელურად — სრული. კუთხე ტკეჩადობის მიმართულებათა შორის 87-88°. ავგიტი მაგმური ქანების მნიშვნელოვანი ქანმაშენი მინერალია. მისი სახესხვაობებია ბაზალტური ავგიტი, ტიტანავგიტი და დიალაგი. ავგიტი ჰიდროთერმული ხსნარების მოქმედებით გარდაიქმნება ბოჭკოვანი აღნაგობის რქატყუარად — ურალიტად, ზოგჯერ ქლორიტად. საქართველოში კარგად განვითარებული ავგიტის კრისტალები უხვად გვხვდება შუაეოცენური ასაკის ვულკანური წყების ქანებში (ზვარე, ქვიშხეთი, ახალციხე, ციხისძირი და სხვა). მინერალების სია ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 118.
სტაფაჟი

სტაფაჟი (გერმ. Staffage) — პეიზაჟის ამსახველ ნაწარმოებში ადამიანთა ან ცხოველთა ფიგურები, რომელთაც მეორეხარისხოვანი მნიშვნელობა აქვთ და მხოლოდ სურათის გასაცოცხლებლად არიან ჩახატული. გავრცელებული იყო XVI-XVII საუკუნეების მხატვრობაში. ხშირად პეიზაჟის ამსახველ სურათებში სტაფაჟი შეჰქონდა არა ავტორს, არამედ სხვა მხატვარს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 557.
პალიმფსესტი

პალიმფსესტი (ბერძნ. παλίμψηστον, παλιν ისევ, ხელახლა და ψαω ვფხეკ, ვშლი) — ხელნაწერი (ჩვეულებრივ ეტრატი), რომლის ფურცლები გადარეცხვის შემდეგ ხელახლა არის გამოყენებული საწერ მასალად. ეტრატი ძვირი ჯდებოდა, ამიტომ გამოუსადეგარ ტექსტს რეცხავდნენ და მასზე ხელმეორედ წერდნენ ახალს, მაგრამ მელანი ისე იყო ტყავში გამჯდარი, რომ ძველი ტექსტის კვალი მაინც არ ქრებოდა და ქვედა ფენის ამოკითხვა შესაძლებელი იყო. ჩვენამდე მოღწეული ქართული პალიმფსესტების რაოდენობა 4500 ფურცელს აღწევს. პალიმფსესტების აღმოჩენა და მათი ამოკითხვა ივანე ჯავახიშვილთანაა დაკავშირებული. ამოკითხული მასალის წყალობით ჩვენამდე მოაღწია V-VI საუკუნეების წერილობითმა ძეგლებმა, რომლებიც დღეს ცნობილია ხანმეტი პალიმფსესტების სახელით. გადარეცხილი მასალა შეიცავს ძველი და ახალი აღთქმის, ლექციონარის, ჰაგიოგრაფიული თხზულებების, იერუსალიმის განჩინებისა და სხვა ფრაგმენტებს. ქართული პალიმფსესტები დაცულია საზღვარგარეთაც: ოსქფორდის ბოდლის ბიბლიოთეკაში, კემბრიჯის უნივერსიტეტისა და ვენის ეროვნულ ბიბლიოთეკებში. უძველესი ქართული პალიმფსესტებით დაინტერესდნენ რობერტ ბლეიკი და იოსებ მოლიტორი. უკანასკნელ წლებში ვენის ეროვნულ ბიბლიოთეკაში დაცული ქართული პალიმფსესტების ამოკითხვასა და გამოცემაზე მუშაობს ბირმინგემის უნივერსიტეტის პროფ. ჯ. ბერდზოლი (ბერძოლი). ჯავახიშვილი ივ., ისტორიის მიზანი, წყაროები და მეთოდები წინათ და ახლა, წგნ. 3, ნაკვ. 1 — ქართული დამწერლობითი-მცოდნეობა ანუ პალეოგრაფია, თბ., 1949, გვ. 274-366; ქაჯაია ლ., ქსე, ტ. 7, გვ. 652, თბ., 1984 უცხო სიტყვათა ლექსიკონი ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრი[მკვდარი ბმული];
სინდჰები

სინდჰები — ხალხი, პაკისტანის ისტორიული ოლქის სინდის ძირითადი მოსახლეობა. ცხოვრობენ აგრეთვე ინდოეთში. რაოდენობა 45 მილიონი ადამიანი. ლაპარაკობენ სინდჰურ ენაზე. რელიგია — უმთავრესად ისლამი (სუნიტური), ინდოეთში - ინდუიზმი. სინდჰები მდინარე ინდის ხეობის ერთ-ერთი უძველესი ხალხია. მათ კულტურაზე გარკვეული ზეგავლენა მოახდინეს დასაპყრობად შემოსულმა ბერძნებმა, მაკედონელებმა, საკებმა, თეთრმა ჰუნებმა, არაბებმა, აგრეთვე ირანული, ავღანური, თურქული მოდგმისა და სხვა ხალხებმა. უმრავლესობა მისდევს მიწათმოქმედებას, მესაქონლეობას, თევზჭერას, ნაწილი დასაქმებულია მრეწველობაში.
საპატიო ნიშანი

„საპატიო ნიშანი“ (რუს. Орден «Знак Почёта») — ორდენი, რომელიც დააწესა ცენტრალურმა აღმასრულებელმა კომიტეტმა (ცაკი) 1935 წლის 25 ნოემბერს. ამ ორდენით სსრკ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმი აჯილდოებს ცალკეულ მოქალაქეებსა და კოლექტივებს მრეწველობაში, სოფლის მეურნეობაში, ტრანსპორტზე და ვაჭრობაში მაღალი მაჩვენებლებისათვის; სამეცნიერო-კვლევითი, კულტურულ-საგანმანათლებლო და სპორტულ მოღვაწეობაში განსაკუთრებული მიღწევებისათვის, დიდი ეკონომიკური მნიშვნელობის გამოგონებისა და ტექნიკისს გაუმჯობესებისათვის; საბჭოთა არმიისა და სსრკ თავდაცვისუნარიანობის განმტკიცებისათვის. ორდენის ნიშანი ვერცხლისაგან მზადდება. იბნევენ შრომის წითელი დროშის ორდენის შემდეგ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 93.
აშბახ-მარქტი

აშბახ-მარქტი (გერმ. Aschbach-Markt) — საბაზრობო კომუნა (გერმ. Marktgemeinde) ავსტრიაში, ფედერალური მიწა ქვემო ავსტრიაში. აშმეტენის ოლქი. 2018 წლის მდგომარეობით ქალაქში ცხოვრობდა 3,811 ადამიანი. ოფიციალური კოდი — 30504. ↑ Bevölkerung zu Jahresbeginn nach Gemeinden seit 2002, Population at the beginning of the year for municipalities since 2002 — Statistik Austria, 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q358870"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27838750"></a>
გლოგნიცი

გლოგნიცი (გერმ. Gloggnitz) — ქალაქი ავსტრიაში, ქვემო ავსტრიის ფედერალურ მიწაში, ნოენკირჰენის ოლქის შემადგენლობაში. მოსახლეობა — 5997 (2008 წლის 23 იანვრისთვის). ფართობი — 19,55 კმ². ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2013-10-03 საიტზე Wayback Machine. (გერმანული) ↑ Einwohnerzahl 1.1.2018 nach Gemeinden mit Status, Gebietsstand 1.1.2018 — Statistics Austria. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q358870"></a>
ბად-გროსპერტოლცი

ბად-გროსპერტოლცი (გერმ. Bad Großpertholz) — საბაზრო კომუნა ავსტრიაში, ქვემო ავსტრიის მიწაში. გმუნდის ოლქის ნაწილი. 2018 წლის მდგომარეობით ქალაქში ცხოვრობდა 1,359 ადამიანი. მისი ფართობია 82,4 კმ². ოფიციალური კოდია - 30910. ↑ Einwohnerzahl 1.1.2018 nach Gemeinden mit Status, Gebietsstand 1.1.2018 — Statistics Austria. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q358870"></a> ↑ https://raw.githubusercontent.com/bresu/oe_gemeinden/a41434c7941c8902852ad6849e48a78cf475a80c/gemeinden_CSV.csv
ჯონ-ანტუან ნო

ჯონ-ანტუან ნო (John-Antoine Nau; ნამდვ. სახელი იუჯინ ლეონ ედუარ ჟოზეფ ტორქე - Eugene Leon Édouard Joseph Torquet; დ. 19 ნოემბერი, 1860, სან-ფრანცისკო, აშშ — გ. 17 მარტი, 1918, ტრებოლი, საფრანგეთი) — ფრანგი მწერალი; გონკურის პრემიის პირველი ლაურეატი 1903 წელს რომანისთვის "მტრის ძალა" (ფრანგ. Force Ennemie). ↑ 1.0 1.1 Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ 2.0 2.1 Internet Speculative Fiction Database — 1995. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2629164"></a>
ინდური კობრა

ინდური კობრა (ლათ. Naja naja) ანუ სათვალიანი გველი — შხამიანი გველი ასპიტისებრთა ოჯახისა. სხეულის სიგრძე აღწევს 160-180 სანტიმეტრს. მომრგვალი თავი გადადის მკვრივ სხეულში. თვალები არცთუ ისე დიდია, მორგვალო ფორმის გუგებით. თავი ზემოდან დაფარულია მსხვილი ფარებით. ზედა ყბის წინა ნაწილზე მდებარეობს 2 წვრილი საშხამე ეშვი, რომელთაც მოსდევს კიდევ 1-3 პატარა კბილი. სხეული დაფარულია გლუვი ქერცლებით და საბოლოოდ გადადის წვრილ, გრძელ კუდში. გველის შეფერილობა სხვადასხვაგვარია: მოყვითალო ნაცრისფერიდან - შავამდე. მუცელი ღია-ნაცრისფერი ან მოყვითალოა. ახალგაზრდებს სხეულზე კარგად ემჩნევათ მუქი, ფართო, განივი ზოლები, რაც ზრდასთან ერთად ქრება. კისრის უკანა ნაწილზე დამახასიათებელია ღია ფერის ნახატი, რომელიც კარგად ჩანს დაცვითი პოზის დროს. ნახატის ფორმა სხვადასხვაგვარია, არსებობს როგორც სათვალის ფორმისა, ისე მრგვალი. იგი გველს იცავს მტრის თავდასხმისაგან მაშინ, როდესაც მტერი ზურგიდან ეპარება მას. ინდური კობრას ზოგიერთ ქვესახეობას ნახატი სრულებით არ გააჩნია. სათვალიანი გველი ზომით უფრო დიდია, ვიდრე შუააზიური კობრა. ინდური კობრა გავრცელებულია ინდოეთში, შრი-ლანკაზე, სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში, ჩინეთში, ტაივანში, ზონდისა და ფილიპინების კუნძულებზე. სათვალიანი გველი ძირითადად სახლობს მცენარის ფესვებში, ორმოებში... ხშირად ადამიანის საცხოვრებლის მახლობლად. საფრთხის დროს სხეულის მესამედს მიწიდან აღმართავს, თავს იჭერს ჰორიზონტალურად - მტრის მიმართულებით და აფართოებს კისერს. გველს გაფართოებულ კისერზე გასდევს 8 წყვილი კისრის ნეკნი, რაც იწევს კისრის გასქელებას. ზურგის მხარეს კი იკვეთება ნახატი. შეწყვილება ხდება იანვარ-თებერვალში. მაისში მდედრი დებს 10-20 კვერცხს (ყოფილა შემთხვევა, როდესაც მდედრმა დადო 45 ც.). წყვილები ერთად არიან კვერცხების გამოჩეკვამდე. ბუდეს იცავს მდედრი, ზოგჯერ მამრიც. გამოჩეკვას სჭირდება 70-80 დღე-ღამე. ინდურ კობრას უამრავი მტერი ჰყავს, უპირველეს ყოვლისა კი მანგუსტი. სათვალიან გველს ინდოეთში განსაკუთრებულად ეპყრობიან. ეს გველი ფიგურირებს უამრავ ლეგენდასა თუ თქმულებაში. ზოგჯერ მას შხამიან კბილებს აცლიან წარმოდგენის წინ, თუმცაღა მათ ადგილას მალე ახლები ეზრდება. სამხრეთ-დასავლეთ აზიაში, ზონდისა და ფილიპინების კუნძულებზე გვხვდება ინდური კობრას ე.წ. ”მაფურთხებელი” ქვესახეობა, რომელსაც შეუძლია შხამის 2 მ-ზე გადაფურთხება. ამ გველის შხამიან აპარატს გააჩნია ორიგინალური აღნაგობა, ვინაიდან საშხამე ხვრელი მდებარეობს არა ეშვის წვერთან, არამედ მის გარე ზედაპირზე. სხეულის კუნთების მკვეთრი და ძლიერი შეკუმშვით გველი მოწინააღმდეგეს პირდაპირ თვალებში აფურთხებს შხამს, რაც იწვევს თვალის ძლიერ ანთებას და სიბრმავესაც კი იმ შემთხვევაში, თუ არ მოხდება მისი სათანადოდ და სწრაფად გამობანა.