პოზიტიური ფსიქოთერაპია

გამარჯობა, თქვენ მნიშვნელოვანი წვლილი მიგიძღვით სტატიის „პოზიტიური ფსიქოთერაპია“ დაწერისათვის. სტატიის ამჟამინდელ რედაქციას ესაჭიროება ვიკიფიცირება - გამართვა ვიკიპედიის ხარისხის სტანდარტების დასაკმაყოფილებლად. გთხოვთ, შეძლებისდაგვარად დაგვეხმაროთ მის გადამუშავებაში, რათა ერთად გავაუმჯობესოთ სტატიის ხარისხი. იმ შემთხვევაში, თუ არ იცით, თუ რა არის ვიკიფიცირება, იხ. დახმარების გვერდი. პოზიტიური ფსიქოთერაპია (პფთ ნ.პეზეშკიანის მიხ. 1977 წლ.) ეს არის ფსიქოთერაპიული მეთოდი, რომელიც შემუშავებულია ფსიქიატრისა და ფსიქოთერაპევტის ნოსრატ პეზეშკიანის მიერ. ამ მიმართულებაზე მუშაობა მან 1968 წელს დაიწყო გერმანიაში თანაავტორებთან ერთად. პფთ ჰუმანისტური, ფსიქოდინამიკური ფსიქოთერაპიაა და ეფუძნება ადამიანის ბუნების პოზიტიურ კონცეფციას. ეს არის ინტეგრაციული მეთოდი, რომელიც მოიცავს ჰუმანისტურ, სისტემურ, ფსიქოდინამიურ და კოგნიტურ-ბიჰევიორისტული თერაპიის ელემენტებს. დღევანდელი მდგომარეობით პფთ-ს ცენტრები და სწავლების შესაძლებლობა არსებობს დაახლოებით მსოფლიოს 20 ქვეყანაში. პოზიტიური ფსიქოთერაპია არ უნდა აგვერიოს პოზიტიურ ფსიქოლოგიაში. პოზიტიური ფსიქოთერაპია (პფთ) არის თერაპიული მიდგომა, რომელიც შემუშავებულ იქნა ნოსრატ პეზეშკიანის მიერ 1970-1980 - იან წლებში. თავდაპირველად ის ცნობილი იყო როგორც „დიფერენციალური ანალიზი“, რომელსაც მოგვიანებით, 1977 წელს, ნ. პეზეშკიანის ნაშრომის გამოგვეყნების შემდეგ (ინგლისურად ითარგმნა 1987 წ.), ეწოდა პოზიტიური ფსიქოთერაპია. ტერმინი "positive" или "positivus" (ლათ.) ნიშნავს ნამდვილს, რეალურსა და ადამიანური გამოცდილების კონკრეტულ ასპექტებს. პოზიტიური ფსიქოთერაპიისა და მისი პრაქტიკოსების მთავარი მიზანია დაეხმაროს პაციენტებსა და კლიენტებს საკუთარი შესაძლებლობების, ძლიერი მხარეების, რესურსების, შესაძლებლობების ამოცნობასა და განვითარებაში. ეს მიდგომა აერთიანებს ფსიქოთერაპიის სხვადასხვა სფეროს ისეთ ელემენტებს, როგორიცაა: ჰუმანისტური მიდგომა ადამიანის ბუნებისა და თერაპიული ალიანსისადმი. ფსიქიკური და ფსიქოსომატური დარღვევების ფსიქოდინამიკური გაგება. სისტემატური მიდგომა, რომელიც ითვალისწინებს ოჯახის, კულტურის, სამუშაოსა და გარემოს მახასიათებლებს, ასევე პრაქტიკულ თვითდახმარებასა და მიზანზე ორიენტირებული ხუთსაფეხურიანი თერაპიული პროცესი, რომელიც აერთიანებს სხვადასხვა თერაპიული მოდალობის ტექნიკას. პფთ ხასიათდება კონფლიქტებსა და რესურსებზე ორიენტირებული მიდგომით, რომელიც ეყრდნობა ოცზე მეტ სხვადასხვა კულტურაზე ტრანსკულტურალურ დაკვირვებებს. მანუალიზირებულ კოგნიტურ-ქცევით თერაპიასა და პროცესუალურ-ორიენტირებულ ანალიტიკურ ფსიქოთერაპიას შორის პოზიციონირებისას, პფთ დიაგნოსტიკის, მკურნალობის, პოსტთერაპიული თვითდახმარებისა და განათლების მიმართ ნახევრად სტრუქტურირებულ მიდგომას იყენებს. ნოსრატ პეზეშკიანი, პოზიტიური ფსიქოთერაპიის დამფუძნებელი, იყო ირანული წარმოშობის გერმანელი ფსიქიატრი, ნევროლოგი, ფსიქოთერაპევტი და ფსიქოსომატური მედიცინის სპეციალისტი, რომელიც 1960-იანი წლების ბოლოსა და 1970-იანი წლების დასაწყისში შთაგონების წყაროს პოულობდა სხვადასხვა სახის წყაროებში, პიროვნებებსა და ნაშრომებში, კერძოდ: იმდროინდელი ეპოქის გაბატონებული სული, რომელმაც დასაბამი მისცა ჰუმანისტურ ფსიქოლოგიასა და მის შემდგომ წინსვლას. პირადი ურთიერთობა ისეთ ცნობილ და გავლენიან ფსიქოთერაპევტებთან და ფსიქიატრებთან, როგორიცაა ვიქტორ ფრანკლი, იაკობ ლ. მორენო, ჰაინრიხ მენგი და სხვანი. ბაჰაის რწმენის ჰუმანისტური, ინტეგრაციული პრინციპები და ღირებულებები. ინტეგრაციული მიდგომის ძიება, განსაკუთრებით, ფსიქოანალიტიკოსებსა და ქცევის თერაპევტებს შორის კონფლიქტების მოგვარების უარყოფით გამოცდილებასთან დაკავშირებით, რომელსაც ადგილი ჰქონდა იმ პერიოდის გერმანიაში. ვრცელი ტრანსკულტურული დაკვირვებები ოცზე მეტ კულტურაზე, რომელიც განპირობებული იყო კულტურულად მგრძნობიარე მეთოდოლოგიის შემუშავების ვალდებულებით. ნოსრატ პეზეშკიანი მჭიდრო კავშირშია მიდგომის განვითარებასთან: მისი ცხოვრების ისტორიამ და პიროვნებამ დიდი გავლენა მოახდინა აღნიშნული თერაპიული მიმართულების შექმნაზე. პეზეშკიანი მისმა ბიოგრაფმა დაახასიათა როგორც „ორ სამყაროს შორის მოხეტიალე ადამიანი“(); ხოლო მის ბიოგრაფიას ქვესათაურად „აღმოსავლეთი და დასავლეთი“ ეწოდა. პეზეშკიანის თქმით, პოზიტიური ფსიქოთერაპიის განვითარება მოტივირებული იყო მისი, როგორც ევროპაში 1954 წლიდან მცხოვრები ირანელის გამოცდილებით, რომლის მეშვეობითაც მან კარგად გააცნობიერებინა სხვადასხვა კულტურათა შორის ქცევის, წეს-ჩვეულებებისა და დამოკიდებულებათა სხვაობა. ეს გაცნობიერება მას ბავშვობაში დაიწყო, როდესაც მან, როგორც ბაჰაის მიმდევარმა, შეამჩნია, თუ როგორ განსხვავდებოდა ერთმანეთისგან მუსლიმური, ქრისტიანული და ებრაული წეს-ჩვეულებები. თანაკლასელებსა და მასწავლებ-ლებთან ურთიერთობის გამოცდილებამ აიძულა იგი დაფიქრებულიყო სხვადასხვა რელიგიისა და ხალხის ურთიერთობებზე და გაეგო, რომ ამგვარი დამოკიდებულებები გამომდინარეობს როგორც მსოფლმხედველობიდან, ასევე ოჯახური კონცეფციებიდან. სასწავლო-სამედიცინო სპეციალიზაციის გავლისას პეზეშკიანმა გააცნობიერა დაპირისპირება სხვადასხვა ფსიქიატრიულ, ნევროლოგიურ და ფსიქოთერაპიულ მეთოდებს შორის. ამგვარმა გამოცდილებამ მას უარი ათქმევინა ცრურწმენებზე და დაეხმარა, რომ თავი კომფორტულად ეგრძნო დასავლეთში, სადაც ისეთი ცნებები, როგორიცაა ქალისა და მამაკაცის თანასწორობა, ყოველთვის ბუნებრივად ითვლებოდა. პოზიტიური ფსიქოთერაპია წარმოდგება ჰუმანისტური ფსიქოლოგიისა და ფსიქოთერაპიიდან, რომლებსაც საფუძველი ჩაუყარეს ისეთმა პიონერებმა, როგორებიც არიან კურტ გოლდშტეინი, აბრაამ მასლოუ და კარლ როჯერსი. სწავლის პერიოდში ნოსრატ პეზეშკიანზე დიდი გავლენა მოახდინა პირადმა შეხვედრებმა ცნობილ ფსიქოთერაპევტებთან, მაგალითად, ჰაინრიხ მენგთან, ვიქტორ ფრანკლთან და იაკობ ლევი მორენოსთან. თუმცა, პეზეშკიანი ასევე შეესწრო კონფლიქტებს გერმანიის ფსიქოთერაპიულ საზოგადოების სხვადასხვა სკოლებსა და მიდგომებს შორის, სადაც ფსიქოანალიტიკოსები და ქცევის თერაპევტები ერთმანეთთან არამარტო თანამშრომლობაზე, არამედ უბრალო სადილზეც კი ამბობდნენ უარს. გარდა ამისა, ფსიქოანალიზის ძლიერმა გავლენამ და მისმა შემდგომმა განვითარებამ, მათ შორის ნეოფროიდულმა, ფსიქოსომატურმა და ფოკუსზე ორიენტირებულმა ბალინტისეულმა მიდგომებმა ასევე ჩამოაყალიბა პეზეშკიანის შეხედულება. ზემოთქმული გახლეჩილობის საპასუხოდ, ის ცდილობდა იმგვარი მეტათეორიის შექმნას, რომელიც შეძლებდა სხვადასხვა მეთოდებს შორის არსებულ წინააღმდეგობათა გადალახვას. ამის პარალელურად, პეზეშკიანს მთელი თავისი ცხოვრების განმავლობაში ხიბლავდა და შთააგონებდა ბაჰაის რწმენის გარკვეული პრინციპები, რომელიც მოიცავდა ჰარმონიას მეცნიერებასა და რელიგიას შორის, რომელიც ადამიანს განიხილავს როგორც „ფასდაუდებელი საფასურის მქონე ძვირფასი ქვებით მდიდარ საბადოს“, ხოლო საზოგადოებას როგორც კულტურული მრავალფეროვნებით აღსავსე გლობალურ ერთობას. ამ პრინციპებმა მნიშვნელოვანი როლი შეასრულეს მისი შემოქმედებისა და ფილოსოფიური მსოფლმხედველობის ჩამოყალიბებაში. პოზიტიური ფსიქოთერაპიის, როგორც მიმართულების, წინსვლა შეიძლება მივაწეროთ რამდენიმე ფაქტორს, რამაც დროთა განმავლობაში მის განვითარებას ხელი შეუწყო. ეს ფაქტორები მოიცავს ავტორის მუდმივი სამედიცინო განათლებით მიღებულ შეხედულებებს, ფსიქოთერაპიულ და ფსიქოსომატურ პრაქტიკაში პაციენტებთან მუშაობის შედეგად მიღებულ გამოცდილებას, სხვადასხვა კულტურის, რელიგიისა და ღირებულებითი სისტემების ადამიანებთან ურთიერთქმედებას, აგრეთვე ფსიქოთერაპიის მეთოდების მრავალფეროვნებას. დაგროვილი გამოცდილების შედეგად 1969 წელს შეიქმნა „დიფერენციალური ანალიზი“, რომელიც შემდგომ დაიხვეწა და 1977 წელს პოზიტიურ ფსიქოთერაპიად ჩამოყალიბდა. პეზეშკიანის ადრეული პერიოდის წიგნები, როგორიცაა „ყოველდღიური ცხოვრების ფსიქოთერაპია“ (1974) და „საზრისის ძიებაში“ (1983), ასახავს ფსიქოანალიზისა და ფსიქოთერაპიის ეგზისტენციალური სკოლების გავლენას პოზიტიური ფსიქოთერაპიის განვითარებაზე. გარდა ამისა, სახელწოდება „პოზიტიური საოჯახო თერაპია“ (1980) ხაზს უსვამს მის განვითარებას 1970-იან წლების „სისტემური ოჯახური თერაპიის“ პარალელურად. მთლიანობაში, პეზეშკიანი ზემოხსენებული მიდგომის შესახებ დაწერილი 29 წიგნისა და მრავალი სტატიის ავტორია, რამაც ხელი შეუწყო ლიტერატურაში მის ფართო გამოყენებას. ცნობილია, რომ 1970-იანი წლები მნიშვნელოვანი პერიოდი იყო პოზიტიური ფსიქოთერაპიის განვითარებისა და აღიარების თვალსაზრისით. გარდამტეხ მომენტად იქცა ფსიქოთერაპიის სფეროში პფთ-ის ფართო აღიარება. ამ დროის განმავლობაში, ჩამოყალიბება დაიწყო პფთ-ის ფუნდამენტურმა პრინციპებმა, რომლებიც დანერგილ იქნა მრავალი პაციენტისა და მათი ოჯახების მკურნალობაში. ეს პრინციპები ასევე გამოცდილი და წარმოდგენილ იქნა საერთაშორისო ლექციებზე, როგორც გერმანიაში, ასევე მის ფარგლებს გარეთ. ამ ღირსშესანიშნავ ეპოქაში პფთ-ის ხუთი ფუნდამენტური წიგნიდან გამოიცა ოთხი. ეს არის „ყოველდღიური ცხოვრების ფსიქოთერაპია“ (თავდაპირველად გამოქვეყნდა სახელწოდებით Schatten auf der Sonnenuhr 1974 წელს), „პოზიტიური ფსიქოთერაპია“ (თავდაპირველად გამოიცა გერმანულად 1977 წელს), „აღმოსავლური ისტორიები პოზიტიურ ფსიქოთერაპიაში“(თავდაპირველად გამოიცა გერმანულად 1979 წელს) და „პოზიტიური საოჯახო ფსიქოთერაპია“ (თავდაპირველად გამოიცა გერმანულად 1980 წელს). გარდა ამისა, 1970-იან წლებში პფთ-ში დაიწყო პირველი დიპლომისშემდგომი სწავლება, ხოლო 1974 წელს შეიქმნა სასწავლო ორგანიზაცია, რომელიც მოგვიანებით გახდა ვისბადენის ფსიქოთერაპიის აკადემიის (WIAP) წინამორბედი. აღნიშნული სასწავლო ორგანიზაცია ჰესენის სამედიცინო პალატამ 1979 წელს ფსიქოთერაპიაში რეზიდენტურის სწავლების ჩასატარებლად აღიარა. გარდა ამისა, 1977 წელს დაარსდა გერმანული პოზიტიური ფსიქოთერაპიის ასოციაცია (DGPP,) რომელიც მსოფლიოში პოზიტიური ფსიქოთერაპიის პირველი ეროვნული ასოციაცია გახდა. 1980-იან წლებში პფთ განაგრძობდა განვითარებას, რამაც გამოიწვია დამატებითი წიგნების გამოშვება, როგორიცაა „საზრისის ძიებაში“ (თავდაპირველად გამოიცა გერმანულად 1983 წელს და შემდგომში, 1985 წელს ითარგმნა ინგლისურად). ახალგაზრდა კოლეგებთან ერთობლივმა მუშაობამ ხელი შეუწყო პფთ-ს მეთოდის შემდგომ სისტემატიზაციას. ამ დროის განმავლობაში მნიშვნელოვანი ეტაპი იყო 1988 წელს ჰამიდ პეზეშკიანის დისერტაციის, როგორც პფთ-სადმი ექსკლუზიურად მიძღვნილი პირველი დისერტაციის დასრულება. ამ დისერტაციის შედეგად, პფთ-ს პირველადი ინტერვიუს სტრუქტურირებისთვის გადაიდგა მნიშვნელოვანი ნაბიჯი. პირველადი ინტერვიუსთვის სპეციალურად შემუშავებულ იქნა კითხვარი, რომელიც შემდგომ ფსიქოდინამკიურ კვლევას დაექვემდებარა. პირველადი ინტერვიუს კითხვარი მცირე ცვლილებებით გამოქვეყნდა 1988 წელს WIPPF-სთან (პოზიტიური ფსიქოთერაპიის კითხვარი) ერთად. ეს იყო წინამორბედი მოგვიანებით შექმნილი ნახევრად სტრუქტურირებული ფსიქოდინამიკური ინტერვიუსი, რომელიც ფსიქოდინამიკური ფსიქოთერაპიის სფეროს ერთ-ერთი პირველი მაგალითად იქცა. 1980-იან წლებში ნოსრატ პეზეშკიანი ბევრს მოგზაურობდა პფთ-ს სემინარების ჩასატარებლად აზიისა და ლათინური ამერიკის განვითარებად ქვეყნებში. სწორედ ამ პერიოდში პფთ-ს მნიშვნელოვანი ნაშრომები ითარგმნა ინგლისურ ენაზე. დოქტორი პეზეშკიანი ასევე ატარებდა სემინარებს მენეჯმენტისა და ქოუჩინგის მიმართულებით, რაც ამ სფეროებში პფთ- გამოყენების ინტერესს იწვევდა. აღნიშნულ პერიოდში პეზეშკიანმა გამოაქვეყნა თავისი ბოლო ფუნდამენტური ნაშრომი „ფსიქოსომატიკა და პოზიტიური ფსიქოთერაპია“ (1991 წელი, გერმანული ვერსია), რომელიც 2013 წელს ინგლისურად ითარგმნა. ამ წიგნში სხვადასხვა ფსიქოლოგიური და ფიზიკური აშლილობის სამკურნალოდ წარმოდგენილი იყო სტრუქტურირებული ფსიქოდინამიკური მიდგომა. 1990-იან წლებში ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ევროპაში მიმდინარე პოლიტიკურმა ცვლილებებმა მნიშვნელოვნად დააჩქარა პფთ-ს საერთაშორისო აღიარება, რომელიც 1980-იან წლებში დაიწყო. პფთ-ს მეთოდმა მნიშვნელოვანი ინტერესი გამოიწვია ამ კულტურებში, რომელთაც აღმოსავლურ და დასავლურ კულტურათა შორის უნიკალური ფსიქოლოგიური პოზიცია ეკავათ. აღმოსავლეთ ევროპელმა კოლეგებმა, რომლებიც გამორჩეულნი იყვნენ სამუშაოსადმი ორგანიზებული მიდგომითა და ცოდნის წყურვილით, გადამწყვეტი როლი ითამაშეს გერმანიის ფარგლებს გარეთ პფთ-ს სემინარების სისტემატიზირებაში. 1990 წლისთვის მთელ მსოფლიოში შეიქმნა 30-ზე მეტი ცენტრი. პოზიტიური ფსიქოთერაპიის პირველი ეროვნული ასოციაციები შეიქმნა ბულგარეთში (1993), რუმინეთში (2004) და რუსეთში. პფთ-ის ინტერნაციონალიზაცია 1996 წელს გაგრძელდა გერმანიაში, პოზიტიური ფსიქოთერაპიის საერთაშორისო ცენტრის, როგორც იურიდიულად რეგისტრირებული არასამთავრობო ორგანიზაციის სახით, რომელიც შემდგომში გარდაიქმნა პოზიტიური და ტრანსკულტურული ფსიქოთერაპიის მსოფლიო ასოციაციად (WAPP). აღნიშნული მოვლენები დაემთხვა ვენაში, 1990 წელს ევროპის ფსიქოთერაპიის ასოციაციის (EAP) შექმნას, რომელმაც ფსიქოთერაპიის პროფესიული და სამართლებრივი სტანდარტები დაადგინა. პოზიტიური ფსიქოთერაპიის წარმომადგენლები დაარსების დღიდან აქტიურად არიან ჩართულნი EAP-ის მუშაობაში. 1994 წელს გამოქვეყნდა კლაუს გრავეს ნაშრომი, რომელმაც გერმანულენოვან ქვეყნებში ფსიქოთერაპიის სხვადასხვა მეთოდების ეფექტურობასთან დაკავშირებით გამოიწვია დისკუსია, რომელსაც ფსიქოთერაპიის შესახებ კანონების ირგვლივ დისკუსიები მოჰყვა. ამის საპასუხოდ პეზეშკიანმა და მისმა კოლეგებმა ჩაატარეს ფართომასშტაბიანი კვლევა სახელწოდებით „პოზიტიური ფსიქოთერაპიის ეფექტურობა“, რომელსაც 1997 წელს რიჩარდ მერტენის პრემია მიენიჭა. ამ კვლევით გამოჩნდა პფთ-ს პრაქტიკული ეფექტურობის ემპირიული მტკიცებულება, რომელიც ფსიქოთერაპიაში მტკიცებულებებზე დაფუძნებულ პრაქტიკისადმი მზარდ ინტერესს შეესაბამებოდა. 1999 წელს პფთ–ის მიმართულებით კვალიფიკაციის ასამაღლებლად გამოქვეყნდა საერთაშორისო სასწავლო პროგრამა, რომელიც სხვადასხვა ქვეყნის გამოცდილებას ეყრდნობა. 2000 წელს დაიწყო ყოველწლიური საერთაშორისო სასწავლო კურსი, რომელიც განკუთვნილი იყო პოზიტიურ ფსიქოთერაპიაში ტრენერების მოსამზადებლად. პფთ-ის გაფართოება ოფიციალურად გაფორმდა გერმანიაში: ვისბადენის ფსიქოთერაპიის აკადემიამ (WIAP) ფსიქოდინამიკურ ფსიქოთერაპიაში ფსიქოლოგების დიპლომისშემდგომი რეზიდენტურის სწავლებისათვის მიიღო სახელმწიფო აღიარება, რომელიც ასევე გავრცელდა ბავშვთა და მოზარდთა ფსიქოთერაპიაში მასწავლებლებსა და სოციალურ მუშაკებს დიპლომისშემდგომი რეზიდენტურის სწავლებაზეც. აქვე აღსანიშნავია, რომ გერმანიაში არსებობს კანონი „ფსიქოთერაპევტების შესახებ“. 1998 წ. პფთ-ში ბიძგი მიეცა სასწავლო პროგრამების შემდგომი განვითარებას, როგორც საბაზისო, ისე სიღრმისეული სწავლების სისტემატიზაციის კუთხით, რითაც მისი გავლენა გერმანიის ფარგლებს გასცდა. მოგვიანებით კი, აღმოსავლეთ ევროპაში რამდენიმე წლის განმავლობაში ჩატარებულმა საბაზისო დონის სემინარებმა ახალი კონცეფციების გაჩენაც განაპირობა. პფთ გამოვიდა მისი პირველადი სამედიცინო კონტექსტიდან, რამაც ასახვა ჰპოვა სხვადასხვა სფეროში, მათ შორის სასკოლო და საუნივერსიტეტო განათლებაში, მენეჯმენტის სწავლებასა და ქოუჩინგში.. პფთ-ის პირველი მსოფლიო კონგრესი 1997 წელს ჩატარდა. ამ დროიდან მოყოლებული, პფთ-ს მსოფლიო კონგრესი ყოველ 3-4 წელიწადში ერთხელ იმართება. 2005 წელს, სანტა-კრუსის (ბოლივია) UTEPSA-ს უნივერსიტეტში დასრულდა პირველი სამაგისტრო პროგრამა (მასტერ-კურსი), რომელსაც პფთ-ში მაგისტრის (მასტერის) ხარისხის მინიჭების უფლებამოსილება მიეცა. 2005 წელს მანიჟე და ნოსრატ პეზეშკიანებმა დააარსეს პროფესორ პეზეშკიანის ფონდი, რომელიც ასევე ცნობილია როგორც პოზიტიური და ტრანსკულტურალური ფსიქოთერაპიის საერთაშორისო აკადემია (IAPP). აღნიშნული ფონდი ხელს უწყობს საერთაშორისო ინიციატივების განხორციელებასა და ზედამხედველობას უწევს პოზიტიური ფსიქოთერაპიის საერთაშორისო არქივის შექმნასა და მის შემდგომ შენარჩუნებას. ↑ Theo A. Cope, Positive Psychotherapy: 'Let the Truth be Told'. International Journal of Psychotherapy, Vol 18, No 2, July 2014, http://www Архивная копия от 10 апреля 2018 на Wayback Machine. ijp.org.uk ↑ Peseschkian N. Schatten auf der Sonnenuhr: Erziehung, Selbsthilfe, Psychotherapie. Wiesbaden: Verlag Medical Tribune; 1974. ↑ Peseschkian N. Positive Psychotherapie. Theorie und Praxis einer neuen Methode. Frankfurt: Fischer; 1977. ↑ Peseschkian N. Positive Psychotherapy. Theory and practice of a new method. Berlin, Heidelberg: Springer-Verlag; 1987. (first German edition in 1977) ↑ Henrichs, C., Hum, G. (2020). Positive Psychotherapy and other psychotherapeutic methods. In: Messias E., Peseschkian H., Cagande C. (Editors) Positive Psychiatry, Psychotherapy and Psychology, (pp. 401-408), Springer, Cham (Switzerland). ↑ Remmers, A. (2020). Theoretical Foundations and Roots of Positive Psychotherapy. In: Messias E., Peseschkian H., Cagande C. (Editors) Positive Psychiatry, Psychotherapy and Psychology, (pp. 297-308), Springer, Cham (Switzerland). ↑ Kornbichler T, Peseschkian M. Nossrat Peseschkian: Morgenland – Abendland; Positive Psychotherapie im Dialog der Kulturen. Frankfurt am Main: Fischer Taschenbuch Verlag; 2003. ↑ Baha’u’llah. Gleanings from the Writings of Baha’u’llah. Wilmette: US Baha’i Publishing Trust; 1990 (pocket-size edition, pp. 259-260). ↑ Kornbichler T, Peseschkian M. Nossrat Peseschkian: Morgenland – Abendland; Positive Psychotherapie im Dialog der Kulturen. Frankfurt am Main: Fischer Taschenbuch Verlag; 2003. ↑ Kornbichler T, Peseschkian M. Nossrat Peseschkian: Morgenland – Abendland; Positive Psychotherapie im Dialog der Kulturen. Frankfurt am Main: Fischer Taschenbuch Verlag; 2003. ↑ Martin E. P. Seligman, Tayyab Rashid, Acacia C. Parks, Positive Psychotherapy. November 2006, American Psychologist, 774–788 [Seligman M, Rashid T, Parks T. Positive psychotherapy. Am Psychol. 2006;61(8):774–88.] ↑ Peseschkian H. (1987). Psycho-soziale Aspekte beim lumbalen Bandscheibenvorfall - Eine orthopädisch-psychosomatische Untersuchung von 100 Patienten. Medizinische Dissertation. Universität Mainz. ↑ Peseschkian N, Deidenbach H. Wiesbadener Inventar zur Positiven Psychotherapie und Familientherapie WIPPF. Берлин: Springer; 1988. ↑ PPT Center https://www.positum.org/ppt-centers/ ↑ Grawe K, Donati R, Bernauer F. Psychotherapie im Wandel: Von der Konfession zur Profession. Göttingen: Hogrefe; 1994. ↑ Tritt, K., Loew, T. H., Meyer, M., Werner, B., & Peseschkian, N. (1999). Positive psychotherapy: Effectiveness of an interdisciplinary approach. The European Journal of Psychiatry, 13(4), 231–242 https://psycnet.apa.org/record/2000-13704-005 ↑ https://www.positum.org/conferences/ ↑ https://www.wiap.de/ueber-wiap/geschichte-der-wiap/ ↑ Bundesgesetzblatt BGBL. Online-Archiv 1949 - 2022 | Bundesanzeiger Verlag. https://www.bgbl.de/xaver/bgbl/start.xav?start=%2F%2F*%5B%40attr_id%3D%27bgbl198s1311.pdf%27%5D#__bgbl__%2F%2F*%5B%40attr_id%3D%27bgbl198s1311.pdf%27%5D__1688224639996 ↑ Peseschkian H. Die Anwendung der Positiven Psychotherapie im Managementtraining. In: Graf J, (ed). Seminare 2002 - Das Jahrbuch der Management-Weiterbildung (ManagerSeminare). Bonn: Gerhard May Verlags GmbH; 2001. ↑ Remmers A. An integrated model for salutogenesis and prevention in education, organisation, therapy, self-help and family consultation, based on positive family psychotherapy [Realized projects and experiences in Bulgaria 1992-1994]. 1995.