laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
მუჰიბე დარგა

მუჰიბე დარგა (თურქ. Muhibbe Darga; დ. 13 ივნისი, 1921, სტამბოლი, თურქეთი — გ. 6 მარტი, 2018, იქვე) — თურქი არქეოლოგი. ის იყო დარუგაზადე მეჰმეთ ემინ ბეის შვილიშვილი, სულთან აბდულჰამიდ II-ის პირველი კამერჰერი, პოეტი და თარჯიმანი, რომელმაც ჟიულ ვერნის ნაწარმოებები გადათარგმნა ფრანგულიდან თურქულად. დარგა დაიბადა 1921 წლის ივნისში, სტამბოლში და ფრანგი გუვერნანტი ქალები აღზარდეს. სწავლობდა პარიზსა და სტამბოლში. მამამისი ექიმი იყო და მამის პროფესიული ვალდებულებების გამო, ის 1930 წლიდან, ოჯახთან ერთად, ანატოლიაში მოგზაურობდა. რომაული და ბერძნული ისტორია, დებატები ხელოვნებისა და ლიტერატურის შესახებ, იყო მათი სადილისას განხილული თემები, რაც გვიანდელი ოსმალური ეპოქის ინტელექტუალური ოჯახისთვის იყო დამახასიათებელი. უფრო მეტიც, ოჯახი ქალაქის ყველა რელიგიურ დღესასწაულს აღნიშნავდა, როგორიცაა შობა, აღდგომა, რამადანი და სადღესასწაულო ფესტივალები. 1940-იანი წლების დასაწყისში, დარგა სწავლობს სტამბოლის უნივერსიტეტის ხეთოლოგიის ფაკულტეტზე. ის ამ ფაკულტეტზე ხვდება ბევრ ცნობილ არქეოლოგს, ხოლო ეს მიმართულება, პროფესორ თეოდორ ბოსერტმას მიერ დაარსდა, რომელმაც გერმანიიდან თურქეთში გამოიქცა. მისი ენთუზიაზმი და პიროვნული თვისებები, საუკეთესოდ ფრანგული და გერმანული ენების ცოდნა, და რა თქმა უნდა, არქეოლოგიის გატაცებამ, მასზე ყურადღების გამახვილების მიზეზი გახდა. მას შემდეგ, რაც პროფესორმა ბოსერტმა ქარათეფესთან, ხეთების ეპოქის უაღრესად მნიშვნელოვანი გათხრების არეალი აღმოაჩინა, დარგა 1940-იანი წლებიდან მას თან ახლავს. იმ პერიოდში, დარგამ ბევრი რამე ისწავლა მისი დამრიგებლისგან, თურქეთის ისტორიისა და არქეოლოგიის მნიშვნელობაზე. გერმანიასა და საფრანგეთში ჩატარებული არქეოლოგიური კვლევების შემდეგ, მან კონცენტრირება მოახდინა ფილოლოგიაზე, შედეგად იგი პროფესორის წოდებამდე მიაღწია. თავის წიგნში „ქალები ანატოლიაში“, იგი საუბრობს ქალთა მდგომარეობა ამ მიწებზე. ამით იგი დაიმსახურა არა მხოლოდ ინტელექტუალების ყურადღება, არამედ ზოგადად საზოგადოების. გარდაიცვალა სტამბოლში, 2018 წლის მარტში, 96 წლის ასაკში. ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-03-08. ციტირების თარიღი: 2018-05-02. ↑ Muhibbe Darga, one of Turkey’s first woman archeologists, laid to rest
საადეთ იოზქანი

საადეთ იოზქანი (თურქ. Saadet Özkan; დ. 1978, იზმირი, თურქეთი) — თურქი აქტივისტი ბავშვზე ძალადობის წინააღმდეგ. დაწყებითი კლასების მასწავლებელი, რომელმაც აღმოაჩინა, რომ მისი სკოლის დირექტორი, მისვე მოსწავლეებზე სექსუალურად ძალადობდა. მიუხედავად ზეწოლისა, მან შეძლო დანაშაულის გამოძიება. 2017 წელს, მას მიენიჭა საერთაშორისო ქალთა სიმამაცის ჯილდო. ↑ Biographies of the Finalists for the 2017 International Women of Courage Awards. US Department of State. ციტირების თარიღი: 26 August 2017. ↑ Holly Holzer Bass Meets with International Women Courage Award winner Saadet Ozkan. Turkish Us Embassy. ციტირების თარიღი: 30 August 2017. ↑ Cinsel istismarı ortaya çıkaran Saadet öğretmene ABD'den cesaret ödülü. Turkish. BBC Turkish (30 March 2017). ციტირების თარიღი: 30 August 2017.
მოსკოვის მაქსიმე მოსკოველის ეკლესია

მოსკოვის მაქსიმე მოსკოველის ეკლესია (რუს. Церковь Максима Исповедника) — მართლმადიდებლური ეკლესია მოსკოვში. ეკლესია დაარსებულია XIV საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალური ადმინისტრაციული ოლქის ტვერის რაიონში, ვარვარკის ქუჩაზე კიტაი-გოროდში. ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას. ტაძარი ატარებს XV საუკუნის დასაწყისში მოღვაწე რუსი წმინდანის მაქსიმე მოსკოველის სახელს. იგი დაკრძალეს 1434 წელს ვარვარკაში ეკლესიის ახლოს, რომელიც ადრე ნაკურთხი იყო ბორისისა და გლების სახელზე. 1547 წელს მაქსიმე მოსკოველი წმინდანად შერაცხეს. XVII საუკუნეში ხანძრის შემდეგ საფუძველი ჩაუყარეს ახალ, ქვის ეკლესიას, რომლის ძირითადი საკურთხეველი აკურთხეს მაქსიმეს სახელზე. ეკლესია ძლიერ დაზარალდა მოსკოვის ხანძრის დროს 1676 წელს და ამის შემდეგ განაახლა დედოფალმა ნატალია ნარიშკინამ - იმპერატორ პეტრე I დიდის დედამ. ტაძრის ახალი შენობა, რომელიც ააგეს 1698-1699 წლებში კოსტრომელი ვაჭრის მ. შაროვნიკოვისა და მოსკოველი მ. ვერხოვიტინოვის ფინანსებით, მოიცავდა 1568 წელს აგებულ ამავე სახელწოდების ტაძარს. 1737 წლის ხანძრის შემდეგ ტაძარი კაპიტალურად განაახლეს ბაროკოს სტილში, რომელიც კიტაი-გოროდისათვის და ძველი მოსკოვური არქიტექტურისათვის არ ყოფილა დამახასიათებელი. 1827-1829 წლებში ძველი სამრეკლოს ადგილზე ააშენეს ახალი ორსართულიანი სამრეკლო ბაროკოს სტილში. ტაძარი გეგმით სწორკუთხაა. ტაძარში და სატრაპეზოში შემონახულია XVIII-XIX საუკუნის კედლის მხატვრობა. 1920-იან წლებში ტაძრის რეგენტი იყო ახალგაზრდა ბერი პლატონი, რომელიც შემდეგ გახდა მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის პატრიარქი პიმენი. საბჭოთა ხელისუფლებამ ტაძარი 1930-იან წლებში დახურა. 1965-1969 წლებში მიმდინარეობდა რესტავრაცია. ღვთისმსახურება განახლდა მხოლოდ 1994 წელს და ამჟამად მიმდინარეობს მხოლოდ დღესასწაულების პერიოდში. Найденов Н. А. Москва. Соборы, монастыри и церкви. Ч. I: Кремль и Китай-город. М., 1883, N 28 Церковь Максима Исповедника на сайте «Храмы России» Храм прп. Максима Блаженного на Варварке, Патриаршее подворье храмов в Зарядье დაარქივებული 2018-05-04 საიტზე Wayback Machine.
მოსკოვის მიხეილ და თევდორე ჩერნიგოველების ეკლესია

მოსკოვის მიხეილ და თევდორე ჩერნიგოველების ეკლესია (რუს. Церковь Михаила и Фёдора Черниговских) — მართლმადიდებლური არქიტექტურული კომპლექსი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია XVII საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალური ადმინისტრაციული ოლქის ზამოსკვორეჩიეს რაიონში. მდებარეობს ჩერნიგოვის შესახვევში, სახლი № 3. ეკლესია არის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური მნიშვნელობის ძეგლი. ტაძარი მიეკუთვნებდა რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას. ქვის ეკლესია ააგეს 1675 წელს ხის ეკლესიის ადგილზე, ვაჭარ ი. მალიუტინაიას ფინანსებით. ტაძარი მდებარეობდა ყოფილი ივანოვის მონასტრის ტერიტორიაზე, რომელიც არსებობდა XV საუკუნიდან XVI საუკუნის დასაწყისამდე. ტაძარი ეძღვნება ჩერნიგოვის წმინდა მთავარ მიხეილ ვსევოლოდის ძესა და მის უახლოეს ბოიარს თევდორეს, რომლებიც დახოცეს ბათო-ყაენის ბრძანებით 1246 წელს. გადმოცემის თანახმად ტაძარი აგებულია იმ ადგილზე, სადაც ჩერნიგოვიდან მოსკოვში მიმავალი ნეშტების შეხვედრა შედგა. საბჭოთა ხელისუფლებამ ეკლესია დახურა 1924 წელს. 1970-იანი წლების დასასრულს და 1980-იანი წლების დასაწყისში მიმდინარეობდა სარესტავრაციო სამუშაოები. 1991 წელს ეკლესია დაუბრუნდა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას. მოსკოვის მიხეილ და თევდორე ჩერნიგოველების ეკლესია და საწინააღმდეგო მხარეს მდებარე მოსკოვის იოანე ნათლისმცემლის თავის კვეთის ტაძარი ქმნიან ჩერნიგოვის შესახვევის არქიტექტურულ ანსამბლს. ტაძარი შედგება კუბისაგან, აფსიდისაგან, სატრაპეზოსაგან და კარიბჭისაგან (რომელიც ცვლის სამრეკლოს). ტაძრის გუმბათის ძირი გაფორმებულია კოკოშკინებით. ფანჯრები გაფორმებულია თამასებით. П.Н. Шармин Церковь Михаила и Фёдора Черниговских // Москва. Энциклопедический справочник. — Москва: Большая Российская Энциклопедия, 1992. ↑ Церковь Михаила и Федора Черниговских. reestr.answerpro.ru. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-01-16. ციტირების თარიღი: 2012-12-04.
ლატვიის დროებით ეროვნული საბჭო

ლატვიის დროებითი ეროვნული საბჭო ასევე ცნობილი როგორც ეროვნული საბჭო (ლატვ. Latviešu Pagaidu Nacionālā padome) — შეიქმნა ლივონიის გუბერნიის ქალაქ ვალკაში, 1917 წლის ძველი სტილით 17 ნოემბერს (ახალი სტილით 29 ნოემბერი). ეროვნული საბჭოში მონაწილეობდნენ ლატვიის ლტოლვილთა ცენტრალური კომიტეტი, პოლიტიკური პარტიები, ვიძემის და ლატგალის მიწების დროებითი საბჭოს წარმომადგენლები. 1917 წლის 14-17 ნოემბერი ლატვიელი პოლიტიკოსები შეიკრიბნენ სანქტ-პეტერბურგში და გადაწყვიტეს შექმნათ საბჭო რომელში შევიდოდა ვიდზემის 3 წარმომადგენელი, 3 ლატგალიდან, 3 კურზემიდან, 2 ლატვიის ლტოლვილთა ცენტრალური კომიტეტიდან, 1 ბალტიის ლტოლვილთა ორგანიზაციიდან, 2 ისკოლატიდან (მშრომელთა საბჭო), 2 სამხედროთა საბჭოდან, 1 ფერმერების საბჭოდან, თითო-თითო მემარცხენე და მემარჯვენე სოციალ-დემოკრატებიდან. ასევე თითო შემდეგი პატიებიდან: ესერი, რადიკალ დემოკრატები, ნაციონალ-დემოკრატები. არ ყავდათ წარმომადგენელი ბალტიის გერმანელებს, ებრაელებს, რუსებს და პოლონელ უმცირესობებს. დიდი ბრიტანეთისგან დე-ფაქტო აღიარების მოპოვების მიუხედავად, ოკუპანტმა გერმანიამ მის აღიარებაზე უარი განაცხადა და მან მხოლოდ სოციალ-დემოკრატების დომინირებით შექმნილ დემოკრატიულ ბლოკთან დაამყარა ურთიერთობა. ამ ჩიხიდან გამოსასვლელად ეროვნული საბჭო და დემოკრატიული ბლოკი სახალხო საბჭოდ (Tautas padome) გაერთიანდნენ. 1918 წლის 18 ნოემბერს ლატვიის დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ ეროვნულმა საბჭომ უფლებამოსილება გადასცა სახალხო საბჭოს და შეურთდა მას. Latvijas Brīvības cīņas 1918—1920. Enciklopēdija. Rīga:Preses nams, 1999.
შემახის საფარი-პარკი

შემახის საფარი-პარკი — დიდი პარკი აზერბაიჯანის ქალაქ შემახიში, სადაც ვიზიტორებს შეუძლაით თვალი ადევნონ ცხოველებს ველურ ბუნებაში. ამ სიტყვას აქვს რამდენიმე მნიშვნელობა. ერთ-ერთია ნადირობა აფრიკის ჯუნგლებში. თუმცა, თავდაპირველად „safari“ სუაჰილის ენაზე (აღმოსავლეთ აფრიკა) ნიშნავდა მოგზაურობას. პარკი საფარი აერთიანებს ყველა ამ მნიშვნელობას. ეს პარკი ასევე დასახიჩრებულ ცხოველთა სარეაბილიტაციო ცენტრია. ეს არის ადგილი, სადაც შეიძლება თვალი ადევნოთ ლანდშაფტურ პირობებში. ცნობილია, რომ პირველი ასეთი პარკი შეიქმნა აფრიკაში. აზერბაიჯანში ველური ცხოველების ეკოლოგიური ნაკრძალი მდებარეობს შემახის რაიონში, მთიანი ტყის მასივში, რომელსაც ეწოდება პირგულუ. ამჟამად, ეს პარკი მოიცავს 600 ჰექტარს (აქედან 400 ჰექტარი შემოღობილი ტერიტორია). პარკში სამი სახეობის გენეტიკურად ღირებული 420 ცხოველია ლატვიიდან, პოლონეთიდან, სლოვაკეთიდან, ჩეხეთიდან და უნგრეთიდან. ესენი არიან: კეთილშობილი ირემი, მუფლონი, ირემლაღი. სელექციური და ვეტერინარული ზომების ჩატარების შედეგად ცხოველების რაოდენობა ორმაგად გაიზარდა. პარკში 790 ცხოველია, მათ შორის 260 კეთილშობილი ირემი, 250 მუფლონი და 280 ირემლაღი. ცხოველების გარეული გავლენისა და ინფექციური დაავადებებისგან დაცვის მიზნით აშენებულია 52 კილომეტრიანი ფარიკადა. გარდა ამისა, პარკში შექმნილია დიდი რაოდენობის ბუნებრივი თავშესაფრები, რათა დაცული იყოს სეზონური სიცივეებისგან, ქარისგან, ნალექებისგან. უახლოეს მომავალში პარკის ხელმძღვანელობა გეგმავს შემოიყვანოს დომბები, რომლებიც გავრცელებულნი არიან ცენტრალურ ევროპასა და რუსეთის ევროპულ ნაწილში. ამავდროულად პარკში აშენდა ადმინისტრაციული შენობა და სასტუმრო სახლი. პარკი საფარი აზერბაიჯანში შეიქმნა ველური ცხოველების პოპულაციის ადაპტაციისთვის აზერბაიჯანის ბუნებაში. ასევე ეს ხელს უწყობს ტურიზმის განვითარებას ქვეყანაში. 2017 წლიდან 2020 წლამდე აზერბაიჯანის კულტურისა და ტურიზმის სამინისტრომ უნდა უზრუნველყოს შემახიში არსებული პარკი საფარის განვითარება. შემახის რაიონი პირგულუს ნაკრძალი საფარი პარკი შემახიში - ვიდეო ↑ A “Safari Park” Will Be Open In Shamakhi. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-11-07. ციტირების თარიღი: 2018-05-03. ↑ Safari Park created in Azerbaijan. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-11-07. ციტირების თარიღი: 2018-05-03.
მოსკოვის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ეკლესია (შჩეპა)

მოსკოვის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ეკლესია (რუს. Церковь Николая Чудотворца) — მართლმადიდებლური ეკლესია მოსკოვში. ეკლესია დაარსებულია XVII საუკუნის დასაწყისში. მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალური ადმინისტრაციული ოლქის არბატის რაიონში. ეკლესია აგებულია 1686 წელს. მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელზე, ხოლო ეგვტერები სვიმეონ ღვთისმიმრქმელისა და ანა წინასწარმეტყველის სახელზე. ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას. ტაძრის ისტორია სათავეს იღებს 1649 წლიდან, როდესაც ამ ადგილზე ააშენეს ხის ეკლესია, რომელიც აკურთხეს ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელზე. ამავე საუკუნეში ხის ეკლესია დაიწვა, ხოლო მის ადგილზე მრევლის თანხებით 1686 წელს ააგეს ახალი ქვის ტაძარი. 1773 წელს წმინდა ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ეკლესიის ძირითად საკურთხეველს მიაშენეს სვიმეონ ღვთისმიმრქმელისა და ანა წინასწარმეტყველის ეგვტერები. 1812 წლის მოსკოვის ხანძრის დროს ეკლესია მნიშვნელოვნად დაზარალდა, მოგვიანებით იგი აღადგინეს მოსახლეობის სახსრებით. ამ პერიოდში მიაშენეს მოციქულ პეტრესა და პავლეს სახელობის ეგვტერი. გარდა ამისა, 1813 წელს ააშენეს სამრეკლოც. 1882 წელს არქიტექტორ ნიკოლაი ფინისოვის პროექტის მიხედვით მიაშენეს ჩრდილოეთის ეგვტერი. 1934 წელს ეკლესია დახურეს ღვთისმსახურებისათვის. ეკლესიის შიდა ინტერიერი გადააკეთეს საამქროს ფორმატში, სადაც დიდი სამამულო ომის დროს საბრძოლო მასალებს ამზადებდნენ. მშვიდობიანობის დროს კი 1990-იან წლებამდე განთავსებული იყო გაერთიანება „სამხატვრო გრავიურა“. 1993 წელს შენობა დაუბრუნდა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას. ღვთისმსახურება აღსდგა 1994 წელს, ხოლო 1999-2002 წელს მიმდინარეობდა მასშტაბური რეკონსტრუქცია. აღადგინეს კოშკი, გუმბათი და სამრეკლო. 2008 წელს დასრულდა კანკელის აღდგენის სამუშაოები. ტაძარი აკურთხეს 2008 წლის 22 აპრილს. Храмы Москвы. Энциклопедия шедевров православия. Эксмо, Москва 2010. ISBN 978-5-699-36796-2 Официальный сайт храма святителя Николая на Щепах г. Москвы
ეშმაკის სალამური

„ეშმაკის სალამური“ — ქართული ყოველკვირეული იუმორისტული ალმანახი. გამოდიოდა თბილისში 1909 წელს ჟურნალ „სალამურის“ ნაცვლად. გამოვიდა 2 ნომერი. თანამშრომლობდნენ ნესტორ კალანდაძე (ეშმაკი), ვარლამ მალაქიაშვილი, გიორგი ქუჩიშვილი, ფონ-ტეფო (ა. სარაჯიშვილი) და სხვა. ჟურნალში დაბეჭდილია სარედაქციო სტატია „ნიკოლოზ ვასილის ძე გოგოლი“ (დაბადების 100 წლისთავის გამო) პორტრეტითურთ. კარიკატურები ეკუთვნით ოსკარ შმერლინგსა და შალვა ქიქოძეს. გამომცემელი — მ. კალანდაძე. ლორთქიფანიძე ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 258.
ეძანი

ეძანი — ისტორიული სოფელი თრიალეთში, მდ. ქციის (ხრამის) მარჯვენა ნაპირზე; ამჟამად ქალაქ წალკის ნაწილი. ეძანი და მისი შემოგარენი უძველესი დროიდან იყო დასახლებული. ამაზე მიუთითებს მეზოლითი ხანის ეძანის ნამოსახლარი. სოფელი ეძანი წერილობით წყაროებში პირველად იხსენიება 1392 წლით დათარიღებულ მცხეთის საკათოლიკოსო მამულების სითარხნის გუჯარში. 1412–1443 წლების ერთი საბუთის მიხედვით ალექსანდრე მეფეს მაღალაძეებისათვის უბოძებია თრიალეთის ეძანის მოურავობა, ქადაგობა და სამცხეთოს გამოსაღების ერთი ნაწილი. 1581 წელს ეძანი ისევ მცხეთის სვეტიცხოვლისა იყო, მაღალაძე კი — მისი მოურავი. 1707 წელს ვახტანგ VI-მ ეძანი ნათლისმცემლის მონასტერს შესწირა. XVIII საუკუნის ბოლოს თრიალეთის მხარე მოსახლეობისგან მთლიანად დაიცალა. XIX საუკუნის 30-იან წლებში აქ ოსმალეთიდან ლტოლვილი თურქულენოვანი ბერძნები დასახლდნენ და თრიალეთში თავიანთი ძველი სოფლების სახელწოდებები შემოიტანეს. ეძანს მაშინ ბარმაქსიზი დაერქვა, 1933 წელს კი მას თრიალეთის სხვა ისტორიული სოფლის სახელის მიხედვით უწოდეს წალკა. ეძანში ორი ეკლესიის ნანგრევებია შემორჩენილი. ერთი, ღვთისმშობლის სახელობის, VI საუკუნისაა, ნაგებია სუფთად გათლილი, ქვის მსხვილი კვადრებით. აფსიდა ნახევარწრიულია. XIX საუკუნეში ბერძენ მოახალშენეებს ინტერიერი საფუძვლიანად გადაუკეთებიათ. ამ დროს დაიკარგა ეკლესიის წარწერაც, რომელიც თავის დროზე უნახავს ბარონ ნიკოლაის. მორთულობა ძუნწია. დასავლეთ ფასადზე გაფორმებულია მხოლოდ შესასვლელი და მის ზემოთ გაჭრილი სარკმელი. შესასვლელის თავზე მოთავსებულია ტიმპანი (დღეს მისი ზედაპირი ჩამომტვრეულია, ხოლო შესასვლელი — ამოქოლილი), რომლის ქვედა ნაწილში მოთავსებულ რელიეფურ კომპოზიციაში გამოსახულია ღვთისმშობელი ჩვილით, მის ორივე მხარეს კი (სიმეტრიულად) — მფრინავი ანგელოზები (ღვთისმშობლის განდიდების სცენა). ეძანის მეორე ეკლესია დარბაზული ტიპისაა, ნაგებია თლილი ქვით. თარიღდება X საუკუნით. სახურავი და დასავლეთი კედელი ჩამონგრეულია. საკურთხეველში ორი მცირე ნიშია, აქვეა მოხატულობის კვალი. წარწერიანი ქვა, რომელიც აქ ადრე ყოფილა, ახლა აღარ ჩანს. ეკლესიის ირგვლივ მდებარე სასაფლაოზე საფლავის ქვათა შორის ცხენისა და ყოჩის ქანდაკებებია. როგორც ჩანს, ეკლესია გვიანდელ შუა საუკუნეებშიც მოქმედებდა. ეძანთან, დღევანდელი წალკის აღმოსავლეთ ნაწილში, მდ. ქციაზე გადებული ხიდის ჩრდილოეთ ბურჯში ჩაყოლებულია ჩუქურთმიანი და წარწერიანი ქვები. შესაძლოა, ეს ქვები აქ გადმოტანილია ძველი წალკის ეკლესიიდან XIX საუკუნეში, ხიდის მშენებლობის დროს. ასომთავრულ წარწერაში იხსენიებიან მირიან თარხონის ძე (ეკლესიის მაშენებელი) და მეფე ბაგრატ IV: „სახელითა ღმრთისათა მე მირიან თარხონის ძემან აღვაშენე და ღირს ვიქმენ წმინდაჲ ესე ეკლესიაჲ, საყოფელი წმინდისა დემეტერე მოწამისაჲ, სალოცავად, აცოცხლენ ღმერთმან, საგარეოს (?) შინ[ა] ჟამთას ბაგრატ მეფეთა მეფე სევასტოსი ამინ.“ თავის დროზე ხიდის ერთ-ერთ ქვაზე ექვთიმე თაყაიშვილს ამოუკითხავს წარწერა, რომელშიც მოხსენიებული იყო „მამადმთავარი წურწყაბელი ერისთავი გრიგოლ“. ალადაშვილი ნ., ეძანის ეკლესიის რელიეფი, «ძეგლის მეგობარი», 1972, №29. — გვ. 17-24. მასალები საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიისა და ტოპონიმიკისათვის, [ტ]. I, თბ., 1964. ქართული სამართლის ძეგლები, ი. დოლიძის გამოც., ტ. 3, თბ., 1970. ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონი, გვ. 206-207, თბ., 2013 წელი. ბერძენიშვილი დ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. ?.
ეწერბაში

ეწერბაში — სამტრედიის მუნიციპალიტეტის სოფლების პირველი ეწერბაშისა და მეორე ეწერბაშის ძველი სახელწოდება. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 259.
დილჰან ერიურთი

დილჰან ერიურთი (თურქ. Dilhan Eryurt; დ. 29 ნოემბერი, 1926, იზმირი, თურქეთი — გ. 13 სექტემბერი, 2012, ანკარა, თურქეთი) — თურქი ასტროფიზიკოსი, სრული პროფესორი. მეცნიერი, რომელმაც ხელი შეუწყო ასტრონომიის კვლევასა და ევოლუციას. 1961-1973 წლებში, ერიურთი, რომელიც ახლო აღმოსავლეთის ტექნიკურ უნივერსიტეტში (აატუ) პირველი თურქი მეცნიერი იყო, NASA-ში თანამდებობა მიიღო და ახლო აღმოსავლეთის ტექნიკურ უნივერსიტეტში ასტროფიზიკის განყოფილება დააარსა, ხოლო 1988-1993 წლებში აატუ-ს მეცნიერებისა და ლიტერატურის ფაკულტეტის დეკანი იყო. ერიურთი დაიბადა 1926 წლის 29 ნოემბერს, იზმირში. მამამისი აბიდინ ეგე, 1944 წელს თურქეთის პარლამენტის წევრი იყო დენიზლის პროვინციიდან. მამამისის იზმირში ცამოსვლიდან ცოტა ხანში, ოჯახი სტამბოლში გადავიდა, რამდენიმე წლის შემდეგ კი ანკარაში. ანკარაში დაწყებითი განათლების დასრულების შემდეგ, სწავლა განაგრძო ანკარის გოგონათა საშუალო სკოლაში. უმაღლეს სკოლაში სწავლის პერიოდში, მას განსაკუთრებული ინტერესი ჰქონდა მათემატიკისადმი. ამ მიზეზით, უმაღლესი სკოლის დამთავრების შემდეგ, სწავლა სტამბოლის უნივერსიტეტში, მათემატიკისა და ასტრონომიის ფაკულტეტზე განაგრძო. უნივერსიტეტში სწავლის დროს, დაინტერესდა ასტრონომიით. 1946 წელს სტამბოლის უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ, ორი წლის მანძილზე საპატიო ასისტენტად მუშაობდა თევფიკ ოკტაი ქაბაქჩიოღლუსთან, რომელიც ანკარის უნივერსიტეტში ასტრონომიის განყოფილება გახსნა. შემდგომში სწავლა განაგრძო მიჩიგანის უნივერსიტეტში, ხოლო 1953 წელს დოქტორანტურის საფეხური დაამთავრა ანკარის უნივერსიტეტის ასტროფიზიკის ფაკულტეტზე და შემდეგ ამავე უნივერსიტეტის ასოცირებული პროფესორი გახდა. 1959 წელს, ის ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოს სტიპენდიით, ორი წლით სასწავლებლად კანადაში გაემგზავრა. მას შემდეგ, გადავიდა აშშ-ში და მუშაობდა ამერიკის სოროპტიმისტური ფედერაციაში, ინდიანას უნივერსიტეტში, ვარსკვლავური მოდელების იდენტიფიკაციაზე. მუშაობდა მარშალ ვრუბელთან ერთად. ამ გამოცდილების შემდეგ, იგი მუშაობდა ნასას გოდარდის კოსმოსური ფრენის ცენტრში. მუშაობდა გ.უ. ასალტაირთან ერთად, მზის სისტემის ისტორიაზე. ამ პერიოდში, ის ერთადერთი ქალი ასტრონომი იყო, რომელიც ამ დაწესებულებაში მუშაობდა. 1968 წელს, ერიურთი თურქეთში დაბრუნდა და მოაწყო პირველი ეროვნული ასტრონომიის კონგრესი, თურქეთის სამეცნიერო და ტექნოლოგიური კვლევითი საბჭოს მხარდაჭერით. გარდაიცვალა ანკარაში, 2012 წლის 13 სექტემბერს, გულის შეტევით. ↑ 1.0 1.1 https://www.cumhuriyet.com.tr/haber/nasada-calisan-ilk-turk-kadini-prof-dr-dilhan-eryurt-kimdir-1812713 ↑ Mathematics Genealogy Project — 1997. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q829984"></a> ↑ Alp Akoğlu, Astorfizikte Öncü Bir Türk Kadını Dilhan Eryurt, Bilim ve Teknik Dergisi, Sayı 360, Kasım 1997. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-06-28. ციტირების თარიღი: 2018-05-04. ↑ Gül Krieklo, NASA’daki İlk Türk Bilim Kadını Sessizce Veda Etti, Sabah Gazetesi, 19.11.2012
ეწერი (სამტრედიის მუნიციპალიტეტი)

ეწერი — ძველი სახელწოდება სამტრედიის მუნიციპალიტეტის სოფლების პატარა ეწერისა და დიდი ეწერის, ასევე ძველი სახელწოდება სამტრედიის მუნიციპალიტეტის გომის თემის სოფლების ზედა ეწერის და ქვედა ეწერის. 1926 წლისთვის ეწერის თემი შედგებოდა ხუთი სოფლისგან და მისი მოსახლეობა შეადგენდა 2438 ადამიანს, ხოლო ფართობი 26,4 კმ²-ს. ამჟამად სამტრედიის მუნიციპალიტეტის ეწერის თემი მოიცავს სოფლებს: ახალსოფელი, გვიმრალა, პატარა ეწერი (თემის ცენტრი), ჯიქთუბანი, კეჭინარი (დიდი ეწერი), ოჭოფა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 259. ↑ ქუთაისის მაზრის ადმინისტრაციული რუკა[მკვდარი ბმული] საქართველოს ეროვნული არქივი
მოსკოვის რჟევის ღვთისმშობლის ხატის ეკლესია

მოსკოვის რჟევის ღვთისმშობლის ხატის ეკლესია (რუს. Церковь Ржевской Божьей Матери) — მართლმადიდებლური ეკლესია მოსკოვში. ეკლესია დაარსებულია XVI საუკუნის დასაწყისში. დაარსდა 1540-იან წლებში და საბჭოთა ხელისუფლებამ დაანგრია 1929 წელს. ეკლესია მიეკუთვნებოდა რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას. მოსკოვის რჟევის ღვთისმშობლის ხატის ეკლესია ააგეს XVI საუკუნის 40-იან წლებში რჟევიდან მოსკოვში გადაბრძანებული ღვთისმშობლის სასწაულმოქმედი ხატების სახელზე, რომელთა შორის იყო რჟევის ღვთისმშობლის სასწულმოქმედი ხატი, რომელიც გამოჩნდა 1539 წელს სოფელ კლოჩკის მახლობლად ქალაქ რჟევის მახლობლად. მოჭედილობის მოხსნის შემდეგ ხატი უკანვე გააგზავნეს რჟევში, ხოლო მოჭედილობა განათავსეს ეკლესიაში, რომელიც ქალაქის გარეუბანში, ჩერნოტოლეში მდებარეობდა. მოგვიანებით აქ 1585-1593 წლებში ქვისგან ააგეს ბელი-გოროდის ციხესიმაგრის კედელი. 1686 წელს ჩერნოტოლეში დიდი ხანძარი მოხდა, რომლის შედეგად ეკლესია დაიწვა. ამ ხანძრის შემდეგ ეკლესია პეტრე ტიმოთეს ძე კონდირინმა გადააკეთა კლასიციზმის სტილში და უკვე 1689 წლისთვის იგი მოიხსენიება როგორც ქვის ნაგებობა. ამის შემდეგ მას მიაშენეს ეგვტერები მოსკოვის პატრიარქ ალექსი ღვთისკაცისა და წმინდა ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელზე. XIX საუკუნის ბოლოს ეკლესიის კედლები საკმაოდ მოძველდა და არქიტექტორმა ა. ა. ნიკიფოროვმა 1896-1898 წლებში ააშენა ახალი სატრაპეზო და კოშკური სამრეკლო. რჟევის ღვთისმშობლის ხატის ეკლესიის ინტერიერი ცნობილია თავისი არაჩვეულებრივი თეთრი ქვის კანკელით და მინის მოზაიკით. კანკელის ავტორია ფერწერის აკადემიკოსი ვ. დ. ფარტუსოვი. მოსკოვის ხელისუფლების გადაწყვეტილებით ეკლესია დახურეს და საბოლოოდ 1929 წელს დაანგრიეს, რის შემდეგაც მის ადგილზე ააშენეს საცხოვრებელი მრავალსართულიანი სახლი. Церковь Иконы Божией Матери Ржевская у Пречистенских ворот. ციტირების თარიღი: 2015-05-12. Церковь Ржевской Божьей Матери у Пречистенских ворот. ციტირების თარიღი: 2015-05-12. Церкви Ржевской иконы Божией Матери в Москве. ციტირების თარიღი: 2015-05-12. ↑ 1.0 1.1 Церковь Иконы Божией Матери Ржевская у Пречистенских ворот. ციტირების თარიღი: 2015-05-12. ↑ Церкви Ржевской иконы Божией Матери в Москве. ციტირების თარიღი: 2015-05-12. ↑ 3.0 3.1 3.2 Церковь Ржевской Божьей Матери у Пречистенских ворот. ციტირების თარიღი: 2015-05-12.
მოსკოვის ღვთისმშობლის შობის ეკლესია (სენია)

მოსკოვის ღვთისმშობლის შობის ეკლესია (რუს. Церковь Рождества Богородицы) — უძველესი, ჩვენს დრომდე ნაწილობრივ შემონახული მართლმადიდებლური ეკლესია, არქიტექტურული ძეგლი მოსკოვში. ეკლესია დაარსებულია XIV საუკუნეში. ეკლესია მდებარეობს მოსკოვის კრემლის ანსამბლში, შედის კრემლის დიდი სასახლის კომპლექსში. ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას. ეკლესია ააგეს 1393-1394 წლებში დიმიტრი დონელის ქვრივის ევდოკია მოსკოველის დაკვეთით. საბჭოთა არქოლოგის ნიკოლოზ ვორონინის მტკიცებით ეკლესიას საფუძველი ჩაუყარეს კულიკოვოს ბრძოლის პატივისცემის ნიშნად, რომელიც აკურთხეს ღვთისმშობლის შობის სახელზე, რადგან საეკლესიო კალენდრის მიხედვით დღესაწაული დაემთხვა კულიკოვოს ბრძოლას. რუსი მეცნიერი სერგეი ზაგრაევსკი კი თვლის, რომ ეკლესია ააგეს კულიკოვოს ბრძოლის მე-13 წლისთავზე. ეკლესიამ დაიკავა ლაზარეს აღდგინების სახელზე ნაკურთხი ხის ეკლესიის ადგილი და მდებარეობდა თავადის სასახლის ქალების ნაწილში და იყო დიდი თავადის მეუღლის კარის ეკლესია. ეკლესიამ 1393-1394 წლებამდე მოაღწია თუმცა შემონახული იყო მისი მხოლოდ კედლები მთავარი კარიბჭით, ფანჯრების დონეზე. აღნიშნული ეკლესია იყო სამაფსიდიანი და აგებული თეთრი ქვით. 1395 წელს ეკლესია მოხატეს თეოფანე ბერძენმა და სიმეონ შავმა მოსწავლეებთან ერთად. 1479 წელს, სავარაუდოდ, ხანძრის გამო ეკლესიის ზედა ნაწილი ჩამოინგრა, მაგრამ მალევე აღადგინეს. 1514-1518 წლებში ეკლესიის გადაკეთებაზე მუშაობდა ალევიზ ნოვი, რომელმაც ეკლესიას დააშენა ახალი სივრცე, რომელშიც განათავსეს მთავარი საკურთხეველი ღვთისმშობლის შობის სახელზე. მეფე თევდორე ალექსის ძის დროს 1681-1684 წლებში ეკლესიის შენობა გადაკაეთეს ერთგუმბათიან ეკლესიად სწორკუთხა საკურთხევლითა და დასავლეთით მიდგმული სამრეკლოთი. ამ პერიოდისათვის ლაზარეს სახელობის ეგვტერი უკვე გაუქმებული იყო. ამჟამად ტაძარი არ მოქმედებს, მასში შესვლა აკრძალულია. Воронин Н. Н. Зодчество Северо-Восточной Руси XII—XV вв. М., 1961—1962. Т. 2. С. 253—262. Памятники архитектуры Москвы. Кремль, Китай-город, центральные площади. М., 1982. С. 329—330. Церковь Рождества Богородицы на Сенях ↑ Воронин Н. Н. Зодчество Северо-Восточной Руси XII—XV вв. М., 1961—1962. Т. 2. С. 253. ↑ Заграевский С. В. Зодчество Северо-Восточной Руси конца XIII-первой трети XIV века. М., 2003. С. 72 დაარქივებული 2006-10-12 საიტზე Wayback Machine. ↑ Церковь Рождества Богородицы на Сенях