laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
არსენ ოქროჯანაშვილი

არსენ ანდრიას ძე ოქროჯანაშვილი (დ. 25 ოქტომბერი, 1930, სოფელი თოფახი, კახის რაიონი, აზერბაიჯანი — გ. 4 ოქტომბერი, 1965, წულუკუძის რაიონი, ამჟამად ხონის მუნიციპალიტეტი, საქართველო) — ქართველი გეოგრაფი. 1958 წლიდან გარდაცვალებამდე მუშაობდა ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტში უმცროს მეცნიერ თანამშრომლად. დაიღუპა ტობის II მღვიმის გამოკვლევის დროს, რომელსაც მისი გარდაცვალების შემდეგ ეწოდა არსენ ოქროჯანაშვილის სახელი. ახალი ათონის მღვიმის კომპლექსის შექმნისასთვის მეცნიერთა და მშენებელთა ჯგუფთან ერთად 1977 წელს მიენიჭა სსრკ სახელმწიფო პრემია. კახში არის არსენ ოქროჯანაშვილის ქუჩა, რომელიც მდებარეობს ჰეიდარ ალიევის პარკის ქვემოთ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 615.
ნერკა

ნერკა (ლათ. Oncorhynchus nerka) — წყნარი ოკეანის გამსვლელი და ადგილობრივი თევზი ორაგულის გვარისა. მისი სხეულის სიგრძე 55-60 სმ, მასა 3 კგ აღწევს. გამრავლების პერიოდში მკვეთრი წითელია. მაის-ივლისში შედის კამჩატკის მდინარეებში. ტოფობს ზაფხულის ბოლოდან შუა ზამთრამდე წყაროებსა და ტბებში. ქვირითს ფლავს ხრეშიან გრუნტში. ტოფობის შემდეგ დედალ-მამალი კვდება, მოზარდები კი ერთი წელი და მეტიც სატოფე ადგილებში რჩებიან და აქ ლეშით იკვებებიან. სარეწაო მნიშვნელობის თევზია. აქვს ძვირფასი ხორცი და ქვირითი. დემეტრაშვილი მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 393.
ნესვი

ნესვი — ერთწლოვანი ბალახოვანი მცენარის ლათ. Cucumis-ის გვარი გოგრისებრთა ოჯახისა. აქვს მომრგვალო-დაკურთხული ღერო, გრძელყუნწიანი და მსხვილი ფოთოლი, ცალსქესიანი, ზოგჯერ ორსქესიანი ყვავილი. ნაყოფი მრავალთესლიანი გოგრულაა, რომელსაც სხვადასხვა ფორმა აქვს. ნესვის სამშობლოდ ითვლება შუა და მცირე აზია. ცნობილი სახეობებია გველისმაგვარი, დეკორატიული (აღმოსავლეთ საქართველოში დასტამბო) და ჩინური. კულტურაში გავრცელებულია უფრო ჩვეულებრივი ანუ სუფსის ნესვი ( ლათ. Cucumis melo). სითბოს მოყვარული მცენარეა, უძლებს გვალვას. კარგად ხარობს 25-30 °C ტემპერატურაზე. ნაყოფი ძვირფასი საკვები და დიეტური პროდუქტია. დიდი რაოდენობით შეიცავს შაქარს (16-18%-ზე მეტს), C ვიტამინს (60 მგ-მდე), კაროტინს, პექტინოვან ნივთიერებას და მინერალურ მარილებს. იყენებენ ნედლად, აგრეთვე შემჭკნარსა და გამხმარს. მისგან ამზადებენ ხილფაფას, მურაბას, ცუკატს, მარმელადსა და სხვას. შუა აზიის სარწყავ პირობებში ნესვის მოსავალი 1 ჰა-ზე 300-400 ც, ურწყავ რაიონებში — 200 ც-მდე აღწევს. საქართველოში გავრცელებულია უფრო ადგილობრივი ჯიშები: მეგრული ადგილობრივი, მუხიანური ადგილობრივი, აგრეთვე „მშვენება“, „კოლხოზნიცა 749/753“. კვაჭაძე გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 395.
ნესვის ხე

ნესვის ხე, პაპაია (ლათ. Carica papaya) — ტროპიკული მცენარე პაპაიასებრთა ოჯახისა. ხისებრი ბალახოვანი მცენარეა. გარეგნულად პალმას წააგავს. მისი ღეროს სიმაღლე 4-8 მ აღწევს. წვერზე ჯგუფად სხედან გრძელყუნწიანი, თათისებრ განკვეთილი დიდი ფოთლები. ნაყოფი ნესვს მოგვაგონებს; მწიფეს ხმარობენ ხილად, მკვახეს — ბოსტნეულად. სწრაფად იზრდება, დიდხანს არ ცოცხლობს, ნიადაგს ნაკლებად ირჩევს, ყინვას ვერ უძლებს. ცნობილია მხოლოდ კულტურაში, ძირითადად ტროპიკებში როგორც ხეხილი. ტროპიკულ ამერიკასა და აზიაში ველურდება. ნაყოფის რძეწვენისაგან იღებენ ფერმენტ პაპაინს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 395.
კენტავრის თანავარსკვლავედი

კენტავრის თანავარსკვლავედი (ლათ. Centaurus) — ცის სამხრეთ ნახევარსფეროს თანავარსკვლავედი. მისი ყველაზე ბრწყინვალე ვარსკვლავები 0,06 და 0,6 ვიზუალური ვარსკვლავიერი სიდიდისაა. კენტავრშია მზის სისტემის უახლოესი ვარსკვლავები: პროქსიმა კენტავრი (მანძილი 1,31 პს) და ფიზიკური წყვილის შემადგენელი კენტავრის α ვარსკვლავის A და B კომპონენტები (1,33 პს). დასაკვირვებლად საუკეთესო პირობებია მარტ-აპრილში. ნაწილობრივ ჩანს საქართველოდანაც. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 469. Star Tales -Centaurus
ნესოსი

ნესოსი (ბერძნ. Nesos — კუნძული) — ისტორიული გამაგრებული პუნქტი ეგრისის სამეფოში. ნესოსს მოიხსენიებს აგათია სქოლასტიკოსი 552–556 წლების ეგრისის დიდი ომის აღწერის დროს. ნესოსი ხელოვნურ კუნძულს წარმოადგენდა. აქ იყო ბიზანტიის ჯარების ერთ-ერთი მთავარი ბანაკი. 555 წელს ნახორაგანმა 60 ათასი მეომრით შეუტია ნესოსს, სადაც გამაგრებული იყვნენ ბიზანტიელი სარდლები მარტინე და იუსტინე. 556 წელს აქედან გაიგზავნა ბიზანტიის ჯარი როდოპოლისის ასაღებად. ნესოსი 25–27 კილომეტრით იყო დაცილებული ტელეფისის ციხეს და მდებარეობდა იქ სადაც მდინარე ტეხური ერთვის მდინარე რიონს. სიმონ ყაუხჩიშვილის მოსაზრებით ნესოსი მდებარეობდა ახლანდელ სოფელ ისულას, რომელიც მდინარეების აბაშისა და ტეხურის შესართავში მდებარეობს, სამხრეთით, რიონისკენ. ყაუხჩიშვილი იშველიებს ისულასა და რიონს შორის დაფიქსირებულ ტოპონიმებს ნაოჩუ, ნადოხორი (დოხორი — სასახლე) და ნაოხვამი (ოხვამე — სალოცავი). ამ მიდამოებში ციხე-სიმაგრის კვალი არ ჩანს. ციხეს არც აგათია სქოლასტიკოსი იხსენიებს. ნესოსის მნიშვნელობას მისი კუნძულისებური და მიუდგომელი მდებარეობა განაპირობებდა. ამჟამად ძველი ნესოსის მიდამოები დაუსახლებელია; ახლომდებარე სოფლების მოსახლეობა მას კოდორეს ეძახის. უჩანეიშვილი დ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 396. უჩანეიშვილი დ., ნესოსის ადგილმდებარეობის შესახებ // საქ. სსრ მეცნიერებათა აკადემიის მოამბე, ტ. 75, №3, 1967. ყაუხჩიშვილი, ს., ბიზანტიელი მწერლების ცნობები საქართველოს შესახებ, ტ. III, ტფილისი: ტფილისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 1936. — გვ. 316-317.
ნესტარი

ნესტარი, საწერტელი — დედალი სიფრიფანაფრთიანების მჩხვლეტი აპარატის საჩხვლეტი ნაწილი. მჩხვლეტი აპარატი მოთავსებულია მუცლის ბოლოზე, ეს არის სახეცვლილი კვერცხსადები, რომელსაც დაკარგული აქვს ჩვეული ფუნქცია და ემსახურება თავდაცვასა და თავდასხმას. მოქმედებისას მჩხვლეტი აპარატი გარეთ გამოიწევა, ნესტარი შიშვლდება და მტრის ან მსხვერპლის სხეულში ესობა. ამასთან ჭრილობაში ჩადის შხამიანი სითხე, რომელიც გამოიყოფა მუცელში მოთავსებული წყვილი ჯირკვლიდან. ზოგჯერ ნესტარს კოღოს ხორთუმსაც უწოდებენ. მორიელის ნესტარი მუცლის ბოლოზე მოთავსებული ნემსია, რომელიც ძირში შხამიანი ჯირკვალია. ნესტარს უმართებულოდ გველის გაორკაპებულ ენასაც უწოდებენ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 396.
პოლონისტიკა

პოლონისტიკა ეწოდება მეცნიერულ დისციპლინას, რომელიც დაკავებულია პოლონური ენის, ამ ენაში შემავალი დიალექტების, პოლონური ლიტერატურის შეისწავლით. პოლონისტიკას სხვაგვარად ასევე პოლონურ ფილოლოგიასაც უწოდებენ, მაგრამ პოლონური ფილოლოგია მაინც ამ მეტად მრავალფეროვანი სამეცნიერო დისციპლინის მხოლოდ ერთ ნაწილს აღნიშნავს. პოლონისტიკა არის სლავისტიკური, კერძოდ კი დასავლეთსლავისტიკური მეცნიერების ერთ-ერთი დარგი, თუმცა თავისი უფრო ფართო მნიშვნელობით შეიძლება მოიცავდეს პოლონელი ერის ისტორიულ, ქვეყანათმცოდნეობით, კულტუროლოგიურსა და სხვადასხვაგვარ მეცნიერულ შესწავლასა და კვლევას. (პოლონური) პოლონისტიკა
სონატა

სონატა (იტალ. sonata <sonate — ჟღერა) — კამერულ-საკრავიერი მუსიკის ერთ-ერთი ძირითადი ჟანრი. სონატა ჩვეულებრივ საამნაწილიანი ციკლური ნაწარმოებია. შედგება ჩქარი განაპირა ნაწილებისა და ნელი შუა ნაწილისაგან. ზოგჯერ ციკლში შეტანილია მენუეტი ან სკერცო. ტერმინი სონატა ცნობილია XVI საუკუნიდან. თავდაპირველად იგი ეწოდებოდა ნებისმიერ საკრავიერ პიესას. XVII საუკუნის დასაწყისისათვის ჩამოყალიბდა სონეტის 2 ტიპი: საეკლესიო (sonata de chiesa) და კამერული (sonata de camera). საეკლესიო სონატისათვის დამახასიათებელია 4 ნაწილიანი ციკლი, რომლის თითოეული ნაწილი ტემპის განსაზღვრული თანმიმდევრობით ხასიათდება. კამერული სონატა საცეკვაო ნომრების თავისუფალი თანმიმდევრობაა. ზღვარი სონატის ამ სახეთა შორის მალე წაიშალა. XVII საუკუნეში გავრცელდა ტრიო სონატები 2 და 3 შემსრულებლისათვის გენერალ ბასის თანხლებით. სონატებს თხზავდნენ ა. ვივალდი, გ. ფ. ჰენდელი, ი. ს. ბახი. მას შემდეგ კი, როდესაც ძველებურ საკრავებს (კლავესინი, კლავიკორდი) პირველობა ფორტეპიანომ ჩამოართვა, განსაკუთრებით პოპულარული საფორტეპიანო სონატა გახდა. ამ ჟანრის განვითარებაში განსაკუთრებული ღვაწლი ვენის კლასიკოსებს: ი. ჰაიდნს, ვ. ა. მოცარტს, ლ. ვ. ბეთჰოვენს მიუძღვით. დიდი ადგილი უკავია სონატებს აგრეთვე შემდგომი პერიოდის კომპოზიტორების — ფ. შუბერტის, რ. შუმანის, ფ. შოპენის და სხვათა შემოქმედებაში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 473. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „სონატა“ ვიკისაწყობში.
ვალტორნა

ვალტორნა (გერმ. Waldhorn — „ტყის რქა“) — უძველესი სასულე მუნდშტუკიანი საკრავი. წარმოდგება მონადირის ბუკისაგან აქვს გრძელი, ვიწრო, მორკალული ცილინდრული ლულა, ვიწრო და ღრმა მუნდშტუკი. ძველებურ ვალტორნებს არ ჰქონდათ მექანიკა და მხოლოდ ნატურალური ბგერათრიგის ტონებს გამოსცემდნენ. XIX საუკუნის II ნახევარში გავრცელდა ქრომატული ვალტორნები, საკრავს გაუკეთდა ვენტილების მექანიზმი. თანამედროვე ვალტორნა ფა წყობისაა (იშვიათად სი ბემოლისა). ვალტორნის პარტიას იწერენ ვიოლინოს გასაღებით, ჩვეულებრივ ხმოვანებაზე ერთი კვინტით მაღლა. ფა წყობის ვოლტორნის დიაპაზონია კონტროქტავის სი-დან მეორე ოქტავის ფა-მდე. ვოლტორნის ტემბრი ცაჟკაცური, პოეტურია. მასზე ასრულებენ მღერად მელოდიებსა და ჩქარ პასაჟებს. იგი სიმფონიური ორკესტრის შემადგენელი საკრავია. ხმარობენ აგრეთვე კამერულ ანსამბლებში და სოლოს შესასრულებლად. უძველეს წარსულში — ეს ჩვეულებრივი რქა იყო, ან ხარის ან ველური ცხვრის. ძველი ბერძენი და ძველი რომაელის მებრძოლის ხელში ეს საკრავი სამხედრო სამსახურში ჩადგა. რქის ნაცვლად მჟღერი ლითონი გახდა — ბრინჯაო. ალექსანდრე მაკედონელის ჩასაბერი რქის შესახებ ლეგენდა მოგვითხრობს: მისი ჟღერადობა 15 კმ-ს აღწევდა, მისი ფართო ნაწილის დიამეტრი კი 24,5 მ. მშველიძე შ., საკრავთმცოდნეობა, თბ., 1965 ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 286.
ლიბრეტო

ლიბრეტო (იტალ. libretto — „წიგნაკი“) — მუსიკალურ-სცენური თხზულების (ოპერა, ბალეტი, თეატრი) სრული სიტყვიერი ტექსტი. ლიბრეტოს ქმნის ლიბრეტისტი. ზოგჯერ ლიბრეტოს პირველწყაროდ გამოიყენება ლიტერატურული ან დრამატული ნაწარმოები, რომელსაც ლიბრეტისტი ცვლის უმნიშვნელოდ (ზოგჯერ მნიშვნელოვნადაც). ცვლილება ძირითადად ეხება ტექსტს, მის გალექსვას. მოგეხსენებათ, ოპერის ჟანრი სპეციფიკურია, მისი ტექსტი ლაკონიური უნდა იყოს; ამის გარდა ოპერაში არის საოპერო ნომრები — არია, ანსამბლი, გუნდი — მათზე მოსარგებად ლიტერატურული ტექსტი გადაკეთებას ითხოვს. ხშირად კომპოზიტორსა და ლიბრეტისტს უწევთ ტექსტის მნიშვნელოვნად შეცვლა, მაგრამ მთავარი ის არის, რომ კომპოზიტორი ლიბრეტისტთან ერთად ქმნის თავის საკუთარ თხზულებას. არის შემთხვევები, როდესაც ლიბრეტოს ავტორი თვით კომპოზიტორია. ლიბრეტო
ლურჯი

ლურჯი — ფერთა ჯგუფის სახელწოდება. მისი ტალღის სიგრძეა 435-500 (ან 440-485) ნმ. RGB სისტემის ძირითადი ფერია. ლურჯი აგავის (Agave tequilana var. weber) ფოთლებს გააჩნიათ ლურჯი ფერი. იგი გამოიყენება მექსიკური ტეკილას დამზადებაში. ჭარლს ბუმბული ლურჯი ფერისაა. მორფოს პეპელას აქვს „მეტალური“ ელფერი. მისი ფერი დამოკიდებულია მზეზე. პირდაპირ შუქზე მისი ფერია ლურჯი, ხოლო გაბნეულ შუქზე იისფერ-ლურჯი. ლურჯი ფერი არის შემწყნარებელი ფერი, იგი ამშვიდებს სხეულსა და გონებას, ქმნის უსაფრთხოებისა და ნდობის ატმოსფეროს. ლურჯი ფერი არის კრეატიულობის ნიშანი, მისი გამოყენება რეკომენდებულია კლასებსა და აუდიტორიებში. ქარაქტერისტიკა: მშვიდობისკენ სწრაფვა, ჰარმონია მოყვასთან, ნდობისკენ. ლურჯი ფერი ხშირად არ უყვართ მწეველებს. ლურჯი ხშირად აღნიშავს ლიბრს. ინგლისურში „black and blue“ აღნიშნავს დალურჯებულ ადგილს. ძველ ეგვიპტეში ლურჯი აღნიშნავდა სიმართლეს. ლურჯი არის ზევსის (იუპიტერის) და ჰერას (იუნონას) ფერი.
მარშა კროსი

მარშა ენი კროსი (ინგლ. Marcia Cross) (დ. 25 მარტი, 1962), უკეთ ცნობილი როგორც მარშა კროსი — ემისა და ოქროს გლობუსის ნომინანტი ამერიკელი მსახიობი. ბოლო დროს თამაშობს ბრი ჰოჯის როლს რეიტინგულ ტელესერიალში „სასოწარკვეთილი დიასახლისები“. ის ასევე ცნობილია ექიმი კიმბერლი შოს როლით საპნის ოპერაში „მელროუზ პლეისი“. ღამის კიდე (1984) (ტელე), ლიზ კორელი თითბერი (1985), ვიკტორია ვილისი ერთი სიცოცხლე საცხოვრებლად (1986-1987) (ტელე), კეიტ სანდერსი ფრენკისა და ჯესი ჯეიმსების უკანასკნელი დღეები (1986) (ტელე), სარა ჰაიტი თითქმის ზრდასრული (1988) (ტელე), ლესლი ფოლეი ცუდი გავლენა (1990), რუთ ფილდინგი ქარიშხალი და მწუხარება (1990) (ტელე), მარტი ჰოი დასაჯდომი კვანძები (1991-1992), ვიკტორია ბროიელარდი ჭავლი (1995), ალი მელროუზ პლეისი (1992-1997), ექიმი კიმბერლი შო მანსინი ყოველთვის თქვი ნახვამდის (1996), ენი კიდველი ქალური უკუღმართობები (1996), ბეტ სტეფენსი ყველაფერი რაც მას სურდა (1996) (ტელე), რეიჩელ სტოკმენი სეინფელდი (1997),(ტელე), ექიმი სარა სიტარაიდსი სამიზნე დედამიწა (1998), ქერენ მაკაფე ბიჭი ხვდება მსოფლიოს (1999) (ტელე), რიანონ ლოურენსი, ტოპანგას დედა - 4 ეპიზოდი ცეკვა სექტემბერში (2000), ლიდია გლისონი პროფილერი" (2000) ცხოვრება შიშში (2001), რებეკა ჰაუსმენი ისტვიკი (2002) (ტელე), ჯეინ სპოფორდი დედოფლების მეფე (2002), დები ევავუდი (2003), ექიმი ლინდა ებოტი ქარის ეფექტი (2003), მოლი სასოწარკვეთილი დიასახლისები (2004–დღემდე), ბრი ჰოჯი სასოწარკვეთილი დიასახლისი: ადრეული წლები (ყოველთვის თქვი ნახვამდის) (2005), ენი კიდველი უბრალოდ პეკი (2009), შერილ პეკი შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „მარშა კროსი“ ვიკისაწყობში. მარშა კროსი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში მარშა კროსი TCM-ის კინოფილმების მონაცემთა ბაზაში
ბრი ვან დე კამპი

ბრი ჰოჯი (Bree Hodge) (ნამდვილი გვარი: მეისონი, უწინ: ვან დე კამპი) (Bree Van de Kamp) არის გამოგონილი გმირი ABC-ის სერიალში „სასოწარკვეთილი დიასახლისები“, რომელსაც მარშა კროსი თამაშობს.
ნესტვი

ნესტვი — ქართული ხალხური ერთმილიანი ჩასაბერი საკრავი. ძველად ტერმინი „ნესტვი“ აღნიშნავდა ყოველგვარ მილს (არის მოსაზრება, თითქოს ტერმინი „ნესტვი“ ნაწარმოებია სიტყვა „ნესტოსაგან“). საბას ლექსიკონში ნესტვი ასეა განმარტებული: „რაიც საკრავნი განხვრეტილნი პირით იბერვიან, ნესტვნი არიან“. დაბადების ქართული თარგმანის რედაქციების ერთმანეთთან შედარებით გამოირკვა, რომ ადრე ნესტვი და საყვირი სინონიმები ყოფილა. ჩხიკვაძე გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 396.
ნესტის ჭიები

ნესტის ჭიები (ლათ. Oniscoidea) — ფესსახსრიანი ცხოველების ქვერიგი ტოლფეხიანთა რიგისა. მათი სხეულის სიგრძე 1-50 მმ აღწევს, ზურგ-მუცლის მიმართულებით გაბრტყელებულია. სხეულის თითოეულ სეგმენტზე სასიარულო, მუცელზე კი — 5 წყვილი ფირფიტისებრი ორტოტიანი სასუნთქი ფეხი აქვს. ქვერიგში 1000-მდე სახეობაა. გავრცელებულია ყველგან, ტენიან და თბილ, აგრეთვე მშრალ, მაგრამ CaCO3-ით მდიდარ ადგილებში. განსაკუთრებით ბევრია ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში. ტყეში ნესტის ჭიების უმრავლესობა სასარგებლოა (როგორც ტყის ნიადაგთწარმომქმნელები), ზოგი სათბურებსა და სარწყავ კულტურებს აზიანებს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 396.
ქრისტეს ჭეშმარიტი ეკლესია

ქრისტეს ჭეშმარიტი ეკლესია არა-დენომინაციური (დამოუკიდებელი) ეკლესიაა, რომელიც დაარსდა პეკინში, ჩინეთი, 1917 წელს. ორგანიზაციის საერთაშორისო ასამბლეის ამჟამინდელი არჩეული თავმჯდომარეა მოძღვარი იუნგ-ჯი ლინი. ორგანიზაციას დაახლოებით 1.5 მილიონი მორწმუნე ჰყავს მსოფლიოში. ეს ეკლესია ქრისტიანობის პენტეკოსტალური მიმდინარეობის ერთ-ერთი განშტოებაა, რომელიც მე-20 საუკუნის დასაწყისში აღმოცენდა. "სულიწმინდის მიღება, რომლის მეშვეობითაც სყვადასხვა ენეზე ვლაპარაკობთ, არის ნიშანი ზეციური სასუფეველის მემკვიდრეობისა." "წყლით ნათლისღება არის საეკლესიო საიდუმლო ცოდვების მოსანანიებლად და აღორძინებისათვის. მონათვლა უნდა აღესრულოს ბუნებრივ წყალში, მდინარეში, ზღვაში ან წყაროს წყალში." "ფეხის განბანვის საიდუმლო საშუალებას გვაძლევს ქრისტესთან ზიარებისას. ის აგრეთვე გამუდმებით გვახსენებს სიyვარულს, სიწმინდეს, მორჩილებას, მიტევებას და შემწეობას. ყველამ, ვინც მოინათლა წყლით უნდა განიბანოს ფეყი იესო ქრისტეს სახელით. ორმხრივი ფეხის განბანვა უნდა აღსრულდეს როცა კი მოსახერხებელია." "წმინდა რწმენა არის იესო ქრისტეს სიკვდილის ხსოვნის საიდუმლო. იგი საშუალებას გვაძლევს ვეზიაროთ ჩვენი ღმერთის სისხლს და ხორცს და რწმენაში ვიყოტ მასთან რომ ვცხონდეთ და მკვდრეთით აღვდგეთ უკანასკნელ ჟამს. ეს საიდუმლო უნდა აღესრულოს რაც შეიძლება ხშირად. მხოლოდ გაუფუებელი პური და ვაზის წვენი (ღვინო) გამოიyენება ამ დროს." "დღე შაბათი, კვირის მეშვიდე დღე არის წმინდა დღე, კურთხეული და დალოცვილი ღვთის მიერ მისი საქმეების სამახსოვროდ და მომავალი საუკუნო ცხოვრების იმედად." "იესო ქრისტე, სიტყვა რომელიც იქმნა ხორცად, ეცვა ჯვარს ცოდვილთა სახსნელად, აღსდგა მესამე დღეს და ამაღლდა ცაში. ის არის ადამიანთა ერთადერთი მხსნელი, ცის და მიწის შემქმნალი და ერთადერთი ჭეშმარიტი ღმერთი". "წმინდა ბიბლია, რომელიც შედგება ძველი და ახალი აღთქმებისგან, შთაგონებულია ღმერთის მიერ, ერთადერთი დაწერილი ჭეშმარიტება, და კანონი ქრისტიანთათვის". "ხსნა მიიღება ღმერთის შეწევნით და რწმენის მეშვეობით. მორწმუნეები უნდა დაეყრდნონ წმინდა წიგნს რათა გავნენ ჭეშმარიტებას, ღმერთის სადიდებლად და კაცობრიობის სიყვარულისთვის." "იესო ქრისტეს ჭეშმარიტი რელიგია, დაფუძნებული ჩვენი მაცხოვრის მიერ სულიწმინდის მეშვეობით არის მოციქულთა დროის აღდგენილი მეშმარიტი ეკლესია. 'Latter Rain'- ის დროინდელი სულიწმინდა არის მოციქულთა დროინდელი აღდგენილი ჭეშმარიტი ეკლესია." "ქრისტე მეორედ მოსვლა მოხდება ქვეყნიერების აღსასრულის ჟამს როცა ის დაეშვება ზეციდან რომ განსაჯოს კაცობრიობა. მართალნი ცათა სასუფეველში მოხვდებიან, ხოლო ცოდვილნი მარადიულ სატანჯველში დაიტანჯებიან."
ნესტორი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ნესტორი შეიძლება აღნიშნავდეს: ნესტორი - მამაკაცის სახელი ნესტორი – კონსტანტინოპოლის პატრიარქი ნესტორი - ძვ. რუსეთის ისტორიკოსი და პუბლიცისტი ნესტორი - ფრინველების გვარი
ნესტორი (გვარი)

ნესტორი (ლათ. Nestor) — ფრინველების გვარი თუთიყუშისნაირთა რიგისა. გვარში ამჟამად ახალ ზელანდიაში გავრცელებული 2 სახეობაა. კეა ანუ მთის თუთიყუში (Nestor notabilis), მუქი მწვანე ფრინველია, რომლის სიგრძე 50 სმ აღწევს. ბინადრობს მთებში, ტყის ზონის ზემოთ. ბუდეს იკეთებს კლდეთა ნაპრალებში. დებს 4 თეთრ კვერცხს. იკვებება მცენარეთა ვეგეტატიური ნაწილებითა და ნაყოფით, მწერებით და მათი ლარვებით. ხაფზულში საძოვრებზე ცხვრის გამოჩენის შემდეგ ზოგი კეა თავს ესხმის ხოლმე ცხვარს. მეორე სახეობა კაკა (Nestor meridionalis) ტანად შედარებით პატარაა. ბინადრობს ტყის ზონაში, ბუდობს ხის ფუღუროებში. ძირითადად მწერებით იკვებება. კუტუბიძე მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 396.
ნეფრიდიები

ნეფრიდიები (ბერძნ. nephros — თირკმელი) — უხერხემლო ცხოველების გამომყოფი ორგანოები, რომლებიც ასრულებენ ოსმორეგულაციისა და ორგანიზმიდან ნივთიერებათა ცვლის მავნე პროდუქტების გამოტანის ფუნქციას. ნეფრიდიები ექტოდერმული ეპითელიუმისაგან აგებული, სხვადასხვა სირთულის მილაკებია: განასხვავებენ ორნაირ ნეფრიდიებს: პროტონეფრიდიუმის შიგნითა ბოლო დახშულია წამწამების კონით აღჭურვილი უჯრედით, ე. წ. სოლენოციტით (უმდაბლესი ჭიები, ზოგი რგოლოვანი ჭიები); მეტანეფრიდიუმის შიგნითა ბოლოზე წამწამოვანი ძაბრით შემოვლებული ნასვრეტია (ნეფროსტომი), რომელიც სხეულის ღრუში (ცელომში) იხსნება (უმთავრესად რგოლოვანი ჭიები). ზოგჯერ ნეფრიდიები შეზრდილია მეზოდერმულ სასქესო მილაკებთან (ცელომოდუქტებთან) და ქმნის შარდ-სასქესო მილაკს (ნეფრომიქსიუმს). ნათაძე ლ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 397-398.
ნექტარი

ნექტარი — მცენარის სანექტრიდან გამოყოფილი ტკბილი წვენი. იზიდავს ფუტკარს და მისთვის ნახშირწყლოვანი საკვებიცაა და თაფლის მასალაც. ნექტარი სხვადასხვა შაქრის წყალხსნარია. მცირე რაოდენობით შეიცავს აზოტოვან და არომატულ ნივთიერებებს, მინერალურ მარილებს, ორგანულ მჟავებს, მრავალატომიან სპირტებს და დექსტრინების მსგავს ნივთიერებებს, აგრეთვე ფერმენტებს. მისი შედგენილობა დამოკიდებულია მცენარის სახეობასა და გარემო პირობებზე. მშვიდობაძე ნ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 399.
ნექტონი

ნექტონი (ბერძნ. nektos — მცურავი) — აქტიურად მოცურავე პელაგური ცხოველების ერთობლიობა, რომლებსაც შეუძლიათ დინების წინააღმდეგ ცურვა დიდ მანძილზე. ნექტონს ეკუთვნიან თევზები, კალმარები, ვეშაპისნაირნი, ფარფლფეხიანები, წყლის გველები, კუები, პინგვინები. ნექტონს უპირისპირებენ პლანქტონს, მათ შორის საშუალო ადგილი უჭირავს მიკრონექტონს, რომლის წარმომადგენლებს მოძრაობა შეზღუდული აქვთ. ასეთებია თევზების ლიფსიტები, თევზებისა და კალმარების სახეობები და სხვა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 399.
ნეშათი გურჯი

ნეშათი გურჯი (ნამდვილი სახელი მოჰამად ბაყერ-ბეგი) (დ. წელი უცნობია — გ. 1819), ირანელი პოეტი და ლიტერატორი. დაიბადა ირანის სეფიან მეფეთა კარზე მოღვაწე ქართველის ოჯახში. აჰმად-ბეგ ახთარის უმცროსი ძმა. ქერიმ-ხან ზენდის (1797-1834) შვილის ებრაჰიმ-ხან ანვარის სამსახურში იყო. ავტორია 5-6 ათასი (სხვა წყაროთი 2000) ბაითის შემცველი დივანისა (კასიდა, ღაზალი და სხვა). ძმის აჰმად-ბეგის სიკვდილის შემდეგ მის მიერ დაწყებული თანამედროვე პოეტების მიმოხილვის გასრულება განიზრახა, მაგრამ მალე გარდაიცვალა. ეს საქმე თავს იდო ხაკანის დაახლოებულმა პირმა ფაზელ-ხან ჯარჩიბაშიმ, რომელმაც მას „ანჯომანეხაყანი“ („ხაკანის საზოგადოება“) უწოდა. ამ კრებულში შეტანილია ნეშათი გურჯის ნაწარმოებათა 26 ფრაგმენტი. თოდუა მ., ქართლ-სპარსული ეტიუდები, წგნ. 1-2, თ., 1971-1975; შონია მ., ქსე, ტ. 7, გვ. 399, თბ., 1984
სამრეკლო

სამრეკლო — ტაძარზე დაშენებული ან ცალკე აღმართული კოშკისებური ნაგებობა, რომელიც განკუთვნილია ზარების ჩამოსაკიდებლად. ისტორიულ წყაროებში პირველი სამრეკლო იხსენიება VIII საუკუნეში, რომში (წმ. იოანე ლატერანელისა და წმ. პეტრეს ბაზილიკები). უძველესი სამრეკლოები შემონახულია ვერონასა და რავენაში. XI საუკუნიდან სამრეკლოები სწრაფად გავრცელდა დასავლეთ ევროპაში. საქართველოში სამრეკლოები XIII საუკუნიდან ჩნდება. უძველესი დათარიღებული გუდარეხის სამრეკლო 1278 წელს არის აშენებული. ამ ხანის ნიმუშები წარმოადგენს გეგმით სწორკუთხა, ორსართულიან შენობას, რომლის კუბურ ქვემო სართულში გალავნის შესასვლელი იყო მოწყობილი, ხოლო მეორე სართულის მრავალწახნაგა, თაღებით გახსნილ გამჭოლ ფანჩატურში — საკუთრივ სამრეკლო. ხშირად სამრეკლო საცხოვრებელ ოთახებსაც შეიცავდა და თავდაცვით ფუნქციასაც ასრულებდა. დროთა განმავლობაში სამრეკლოები, როგორც ნაგებობის ტიპი, ევოლუციას განიცდის, იქმნება ახალი ტიპები. სამრეკლოების ცნობილი ნიმუშებია ვარძიის, იჯართის, გელათის მონასტრის, საფარის მონასტრის, ზარზმის მონასტრის, ნიკორწმინდის, ანჩისხატის, გრემისა და სხვა სამრეკლოები. საღარაძე შ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 29.
ორდენი

ორდენი (გერმ. Orden < ლათ. ordo — რიგი, თანრიგი) — წარჩინების ნიშანი, საპატიო სახელმწიფო ჯილდო განსაკუთრებული დამსახურებისათვის. ორდენის, როგორც წარჩინების ნიშნის, წარმოშობა დაკავშირებულია სასულიერო-სარაინდო და სარაინდო ორდენებთან — გაერთიანებებთან, რომლებიც არსებობდნენ დასავლეთ ევროპაში XIII საუკუნუდან ბერ-მონაზონთა ორდენების მსგავსად. სამხედრო-ბერ-მონაზონთა სარაინდო ორდენები დაარსდა პალესტინაში ჯვაროსნული ომების დროს (მაგ., ტამპლიერების ორდენი, გერმანული ორდენი), XIII—XIV საუკუნეებში ამ გაერთიანებათაგან ზოგიერთში ათიათასობით რაინდი შედიოდა (მაგ. ლივინიის ორდენი, ტევტონთა ორდენი), XIV—XVI საუკუნეებში ფართოდ გავრცელდა სამეფო კარის ორდენები. ამ ორდენების წევრებს ბრწყინვალედ ეცვათ, მათ ჰქონდათ აგრეთვე სხვადასხვა განსაკუთრებული საორდენო ნიშანი, რომელმაც შემდეგ ჯილდოს სახე მიიღო (მაგ., ინგლისში წვივსაკრავის ორდენი, 1348 ან 1350, საფრანგეთის სულიწმინდის ორდენი, 1579). ასეთი ორდენები, მრავლად დაწესდა XVIII—XIX საუკუნეებში; ამგვარი ნიშნები გვხვდება აზიის ქვეყნებშიც: თურქეთში (ნახევარმთავარის ორდენი, 1799), ირანში (ლომისა და მზის ორდენი, 1808), იაპონიაში (ამომავალი მზის ორდენი, 1875), ჩინეთში (ორმაგი დრაკონის ორდენი, 1882)და სხვა. რუსეთში ორდენები პირველად პეტრე I-მა დააწესა — წმინდა მოციქულის ანდრია პირველწოდებულის ორდენი (1698) და წამებული წმინდა ეკატერინეს ქალთა ორდენი (1714). სამხედროების დასაჯილდოებლად დაწესდა წმინდა ალექსანდრე ნეველის (1725) და წმინდა გიორგის (1769) ორდენები, შემდეგ კი ბევრი სხვა ორდენები; ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ მეფის ორდენები გაუქმდა. ყოფილ ევროპის სოციალისტურ ქვეყნებში უმაღლეს ორდენებად ითვლება: ბულგარეთში — გიორგი დიმიტროვის ორდენი, გდრ-ში — კარლ მარქსის ორდერი, უნგრეთში — უნგრეთის დროშის ორდერი, პოლონეთში — სახალხო პოლონეთის მშენებელთა ორდერი, რუმინეთში — "რუმინეთის სახალხო რესპუბლიკის ვარსკვლავი", ჩეხოსლოვაკიაში — კლემენტ გოტვალდოს ორდენი, იუგოსლავიაში -"იუგოსლავიის დიდი ვარსკვლავი" და სხვა. კაპიტალისტურ ქვეყნებში შედარებით ცნობილი ორდენებია: აშშ-ში — "მეწამული გული"; დიდ ბრიტანეთში — წვივსაკრავის ორდენი; საფრანგეთში — საპატიო ლეგიონის ორდენი და სხვა. ფალერისტიკა ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 565.
სამური (მრავალმნიშვნელოვანი)

სამური შეიძლება აღნიშნავდეს: სამური— მდინარე დაღესტანში; სამური — ქედი კავკასიონზე, დაღესტანში. სამური — ქალაქი აზერბაიჯანში.