laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ზურაბ ჯავახაძე

ზურაბ ჯავახაძე (დ. 1936 — გ. 2020, ქუთაისი) — ქართველი სპორტის მკვლევარი, პუბლიცისტი, საზოგადო მოღვაწე, ქუთაისის საპატიო მოქალაქე, ღირსების ორდენის კავალერი. ქუთაისის სპორტის ისტორიის მუზეუმის დამაარსებელი და პირველი დირექტორი. საექსკურსიო ბიუროს ყოფილი დირექტორი. ზურაბ ჯავახაძეს მოვლილი ჰქონდა საბჭოთა კავშირის რესპუბლიკები, საიდანაც ჩამოჰქონდა სპორტთან დაკავშირებული ნივთები. მისი კოლექცია თანდათან იზრდებოდა და გადაწყვიტა, რომ ეს უნიკალური ნივთები ხალხის საკუთრება გამხდარიყო. საქალაქო კომიტეტის ხელშეწყობით მოხერხდა მუზეუმისთვის შენობის გამოძებნა და პირად საკუთრებაში არსებული ნივთები გახდა ქუთაისის სპორტის ისტორიის მუზეუმის პირველი ექსპონატები. ეს პირველი სპორტის მუზეუმი იყო საკავშირო მასშტაბით. შემდეგში იგივე ტიპის მუზეუმები შეიქმნა ტალინსა და კიევში. 1970–2007 წლებში დამაარსებელი მუზეუმს თავად ხელმძღვანელობდა. საკუთარი ძალებით და თავდაუზოგავი შრომით შექმნა ის სივრცე, სადაც ახლა სპორტის ისტორიის ამსახველი უამრავი ექსპონატია განთავსებული. მისთვის ეს საქმე არა მარტო პროფესია, არამედ ცხოვრების წესი იყო, რომელსაც ცხოვრების ბოლომდე მისდევდა. ზურაბ ჯავახაძე სპორტულ თემაზე შექმნილი 70-ზე მეტი წიგნისა და მონოგრაფიია ავტორია. მათ შორის არის წიგნები ქართული სპორტის და ოლიმპიური მოძრაობის ისტორიაზე, სახელოვან ოლიმპიელებზე, გამოჩენილ სპორტსმენებსა და მწვრთნელებზე, სპორტის ცალკეულ სახეობებზე. მის შემოქმედებაში განსაკუთრებული ადგილი უჭირავს იმერეთის სპორტულ ცხოვრებას. ამ თემას ეძღვნება ჟურნალისტური ნარკვევები და გამოკვლევები, საინტერესო საგაზეთო პუბლიკაციები, წიგნებში თავმოყრილი სპორტულ ასპარეზობათა ქრონიკები. 2003 წელს ზურაბ ჯავახაძე ოქსფორდის ბიბლიოგრაფიულმა ცენტრმა XX საუკუნის 2000 გამოჩენილი ადამიანის სიაში შეიყვანა. მსოფლიო მნიშვნელობის მუზეუმის შექმნისთვის ის ოქროს მედლით დაჯილდოვდა. 2020 წლის ბოლოს ზურაბ ჯავახაძეს კორონავირუსი დაუდგინდა და ქუთაისის ინფექციურ საავადმყოფოში მკურნალობდა. თანმდევი დაავადებების გამო ექიმებმა მისი გადარჩენა ვერ შეძლეს. ქუთაისის საპატიო მოქალაქე ღირსების ორდენი საქართველოს ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტის მედალი სხვადასხვა ჟურნალისტური პრემია ზურაბ ჯავახაძის სახელს ატარებს ქუთაისის სპორტის ისტორიის მუზეუმი 2021 წლის ივნისში მუზეუმის დამაარსებლის დაბადებიდან 85 წლისადმი მიძღვნილი ღონისძიება მისივე დაარსებულ სპორტის მუზეუმში გაიმართა. ღონისძიებაზე წარმოდგენილი იყო ზურაბ ჯავახაძის ცხოვრებისა და მოღვაწეობის ამსახველი ფოტომასალა და მის მიერ სიცოცხლის მანძილზე გამოცემული 75-მდე მონოგრაფიული ნაშრომი, სადაც დეტალურად არის ასახული ქართული სპორტის ისტორია. ↑ კორონავირუსით გარდაიცვალა ზურაბ ჯავახაძე ↑ https://dspace.nplg.gov.ge/handle/1234/121955 ↑ ზურაბ ჯავახაძის სახელობის ქუთაისის სპორტის მუზეუმი
ლინი

ლინი — საჟღარუნებელ საკრავთა ჯგუფის უძველესი მუსიკალური ინსტრუმენტი. სულხან-საბა ორბელიანის განმარტებით – „რვალის საჩხარუნებელი დიდი“. ივ. ჯავახიშვილის აზრით, იგი „გონგისაებრ ცალად ასახმაურებელ თეფშად უნდა ვიგულისხმოთ“. საკრავის მთავარი დანიშნულებაა მუსიკალურ ნაწარმოების მეტრ-რიტმის გამახვილება, მისი ნაირსახეობით წარმოდგენა. ლინი[მკვდარი ბმული]
ლინოგრავიურა

ლინოგრავიურა [ლინო(ლეუმი) და გრავიურა] — ამობურცული გრავიურა ლინოლეუმზე ან მსგავს მასალაზე; ჰგავს ქსილოგრაფიას. წარმოიშვა XX საუკუნის დასაწყისში. იყენებენ როგორც შავ-თეთრს, ასევე ფერად ლინოგრავიურას. XX საუკუნის შუა წლებში ლინოგრავიურის რამდენიმე სკოლა შეიქმნა. ლინოგრავიურა განსაკუთრებით განვითარდა ლათინურ ამერიკაში, კერძოდ, მექსიკაში, „ხალხური გრაფიკის სახელოსნოს“ გრავიორთა შემოქმედებაში (ლ. მენდესი, ა. ბელტრანი და სხვ.), ბრაზილიაში – „გრავიურის მეგობართა კლუბის“ ოსტატთა ხელოვნებაში (კ. სკლიარი, რ. კაცი, ვ. პრადუ და სხვ.), არგენტინაში (ა. ვიგო და ნ. ონოფრიო), ჩილეში (კ. ერმოსილია ალვარესი). ლინოგრავიურას მიმართავდნენ: ა. მატისი და პ. პიკასო (საფრანგეთი), ფ. მაზერელი (ბელგია), ე. პაკარდი და ბ. რენდოლი (აშშ), პ. ნილსენი (დანია), ი. სოკოლოვი, ვ. ფავორსკი (რუსეთი); საქართველოში – რ. თარხან-მოურავი, ჯ. ლოლუა, დ. ნოდია, გ. ღლონტი და სხვ. ლინოგრავიურა დაარქივებული 2023-10-03 საიტზე Wayback Machine.
კობრისებრნი

კობრისებრნი (ლათ. Cyprinidae) — თევზების ოჯახი კობრისნაირნი რიგისა. აქვთ ქერცლით დაფარული ან ტიტველი სხეული. ოჯახში 200-მდე გვარი და 1000-ზე მეტი სახეობაა. მტკნარი წყლის ან გამსვლელი თევზებია. ფართოდაა გავრცელებული. ყველაზე ბევრია სამხრეთ აზიასა და ტროპიკულ აფრიკის წყლებში, შავი, აზოვის, კასპიის ზღვების აუზებში და მდინარე ამურში. კობრისებრთა უმრავლესობას სარეწაო მნიშვნელობა აქვს. ზოგი სატბორო მეურნეობის და სელექციის კარგი ობიექტია, ზოგიც სააკლიმატიზაციოა. საქართველოში კობრისებრთა ოჯახიდან გვხვდება 22 გვარის 33 სახეობა. მ. შ. აკლიმატიზებულია და სარეწაო მნიშვნელობა აქვს სარკისებრ კობრს, თეთრ ამურს, თეთრ სქელშუბლას, ჭრელ სქელშუბლას. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 567.
იოსებ ლიპარტელიანი

იოსებ ლიპარტელიანი (დ. 3 თებერვალი, 1971, სოფელი ხოფური, ლენტეხის რაიონი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ძიუდოისტი. ოლიმპიური თამაშების მესამე პრიზიორი (1996, ატლანტა); ევროპის ჩემპიონატის მეორე პრიზიორი (1993), ევროპის გუნდური ჩემპიონატის მესამე პრიზიორი (1996). საერთაშორისო ტურნირების გამარჯვებული. სამბოში ევროპის ჩემპიონატის მესამე პრიზიორი (1993). ლიპარტელიანი იოსებ ჯიბილოს ძე დაარქივებული 2023-10-03 საიტზე Wayback Machine.
ოთარ ლიპარტელიანი

ოთარ ანტონის ძე ლიპარტელიანი (დ. 3 დეკემბერი, 1932, სოფელი კახურა, ლენტეხის რაიონი, საქართველოს სსრ) — ქართველი აგრონომი. სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი (1985), პროფესორი (1990), საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1994). 1955 წელს დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის აგრონომიის ფაკულტეტი. 1976-1978 წლებში ლიპარტელიანი ეწეოდა სამეცნიერო-პედაგოგიურ მოღვაწეობას თსუ-სა და 1979-1989 წლებში საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტში სელექცია-გენეტიკის განხრით. 1985 წელს მიიღო პირველი ხარისხის დიპლომი მეცნიერების მიღწევების წარმოებაში დანერგვისათვის. 1986 წელს გადაეცა საქართველოს სახელმწიფო პრემია სიმინდის მარტივი ხაზთაშორისი ჰიბრიდის, ქართული 9-ის გამოყვანისა და დანერგვისათვის. 1986 წლიდან მუშაობდა საქართველოს მიწათმოქმედების სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის მცხეთის სასელექციო სადგურში, 1993-2004 წლებში იყო ამავე სადგურის დირექტორი. 2013 წლიდან – სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის სამეცნიერო საბჭოს წევრი, 2014 წლიდან – საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრის მარცვლეული კულტურების სამსახურის მთავარი სპეციალისტი. ლიპარტელიანი მუშაობს ერთწლოვანი კულტურების სელექციისა და გენეტიკის საკითხებზე. მისი ავტორობითა და თანაავტორობით გამოყვანილი და წარმოებაში დანერგილია სიმინდის 8 ჰიბრიდი და 1 ჯიში, მ. შ. 2 ჰიბრიდი გასავრცელებლად დაშვებულია ჩრდილოეთ კავკასიაში, შუა აზიაში, უკრაინასა და სამხრეთ რუსეთში. არის სამეცნიერო ნაშრომების, მონოგრაფიებისა და სახელმძღვანელოს, მრავალი გამოგონებისა და პატენტის ავტორი. სიმინდის მეთესლეობა საქართველოში, თბ., 1965; ჰიბრიდული სიმინდის სელექცია საქართველოში, თბ., 1974; სიმინდი საქართველოში, თბ., 2014. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები, მ. შ. ღირსების ორდენი (1999). ლიპარტელიანი ოთარ ანტონის ძე — ენციკლოპედია „საქართველო“
როლანდ ლიპარტელიანი

როლანდ რამინის ძე ლიპარტელიანი (დ. 20 თებერვალი, 1951, სოფელი კახურა, ლენტეხის რაიონი, საქართველოს სსრ) — ქართველი პოლიციის გენერალ-მაიორი (1998), საქართველოს შსს დამსახურებული მუშაკი (2001). საქართველოს შსს დეპარტამენტის თავმჯდომარის I მოადგილე (1997–1998), შინაგან საქმეთა მინისტრის მოადგილე (1998–1999), სატრანსპორტო პოლიციის დეპარტამენტის თავმჯდომარე (2000). ღირსების ორდენი: 1996 საქართველოს შსს დამსახურებული მუშაკი: 2001 როლანდ ლიპარტელიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ლიპარტელიანი როლანდ რამინის ძე
ზურაბ ლიპარტია

ზურაბ შალვას ძე ლიპარტია (დ. 5 აგვისტო, 1947, რუხი, ზუგდიდის რაიონი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ინჟინერ-ეკონომისტი. აფხაზეთის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრი (2001), ეკონომიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (2000), პროფესორი (2000). 1972 წელს დაამთავრა ლენინგრადის სატყეო-ტექნიკური აკადადემია საინჟინრო-ეკონომიური ფაკულტეტი. 1973-1987 წლებში მუშაობდა საქართველოს „ენგურჰესმშენის“ სამრეწველო-საწარმოთა გაერთიანების გენერალურ დირექტორის მოადგილედ, 1987-2007 წლებში აფხაზეთის მ. გორკის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ეკონომიკისა და ბიზნესის ფაკულტეტზე. 2000-2006 წლებში შეთავსებით ეწეოდა სამეცნიერო-პედაგოგიურ მოღვაწეობას საქართველოს საბაჟო აკადემიაში, 2007-2013 წლებში ახალციხის სახელმწიფო ინსტიტუტში. 2002-2007 წლებში იყო აფხაზეთის მეცნიერებათა აკადემიასთან არსებული სასწავლო-სამეცნიერო დაწესებულება შპს „აესას“ რექტორი. 2009 წლიდან სტუ-ის სრული პროფესორია. ლიპარტია ავტორია სამეცნიერო ნაშრომების, მ. შ. მონოგრაფიებისა და სახელმძღვანელოების. მისი სამეცნიერო ნაშრომები ეხება საქართველოს რეგიონების სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების პრიორიტეტების, აღრიცხვისა და აუდიტის საერთაშორისო სტანდარტებთან ჰარმონიზაციის პრობლემების კვლევას. კორპორაციული ფინანსები (თეორია, პრაქტიკა, სტრატეგიები), ტ. 1–2, თბ., 2012–13 (თანაავტ.); ბუღალტრული აღრიცხვისა და ფინანსური აუდიტის ადმინისტრირება საქართველოში, თბ., 2017; ფინანსური მენეჯმენტის ფილოსოფია, თბ., 2017; ბიზნესის ანალიზი (შეფასება და განვითარების პროგნოზირება), თბ., 2020; სტრატეგიული მენეჯმენტი, თბ., 2022. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (2013). ლიპარტია ზურაბ შალვას ძე[მკვდარი ბმული]
ლისა (ნასოფლარი)

ლისა — ძველი ნასოფლარი საქართველოში, ქარელის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობდა მაღალი მთის კალთაზე. ლისა, ანუ ზემო ლისა უძველესი დროიდან ყოფილა დასახლებული. ტყით დაფარულ მთის წვერზე დარჩენილია ერთი კოშკი და ეკლესია. სავარაუდოდ სამსართულიანი კოშკი ძველია, ნაგებია კლდის ქვით, დუღაბით, სართულები ჩაქცეულია. გეგმით ოთხკუთხაა, სიგრძე – 9 მ, განი – 6,5 მ, სიმაღლე – 10 მ. II სართულს აქვს ერთი შესასვლელი კარი; კოშკს სათოფურები არა აქვს; აღმოსავლეთის კედელზე მიშენებულია პატარა დარბაზული ეკლესია, რომელსაც უწოდებენ ლისის ჯვარს. ეკლესია ნაგებია ქვითკირით და გადახურულია ქვაფიქლით. ფართ. 6 მ * 3 მ. საკურთხეველში გამოჭრილია ერთი სარკმელი, ორივე მხარეს ჩაშენებულია ქვევრი რეზონანსისათვის. შესასვლელი კარი სამხრ-იდანაა. კარის თავზე მომრგვალებული დიდი ლოდია, რომელზედაც ამოჭრილია 8-სტრიქონიანი ნუსხა-ხუცური წარწერა. ზოგი პწკარი ნაკლულია, ასოებიც მკრთალად ჩანს და ძნელი წასაკითხია. წარწერა მშენებლებისაა და პალეოგრაფიულად მიეკუთვნება XV–XVI სს. მაკალათია ს., ფრონის ხეობა, თბ., 1963. ლისა[მკვდარი ბმული]
სიცივის ზღვა

სიცივის ზღვა (ლათ. Mare Frigoris) — მთვარის ზღვა, რომელიც მდებარეობს მთვარის ხილულ მხარეს, წვიმების ზღვის ჩრდილოეთით და გადაჭიმულია მოწმენდილობის ზღვის ჩრდილოეთ კიდემდე. სამხრეთიდან სიცივის ზღვას აკრავს ალპები. ზღვა მდებარეობს ქარიშხლების ოკეანის გარე რგოლში; იგი ჩამოყალიბდა ადრეული იმბრიული პერიოდის ეპოქაში, მისი აღმოსავლეთი ნაწილი — გვიანიმბრიულ პერიოდში, ხოლო დასავლეთი — მთვარის გეოლოგიური აქტივობის ერატოსთენეს პერიოდში. ზღვის სამხრეთით მდებარეობს კრატერი პლატონი. ობიექტის სელენოგრაფიული კოორდინატები — 57°35′N 0°01′E﻿ / ﻿57.59° ჩ. გ. 0.01° ა. გ.﻿ / 57.59; 0.01, მაქსიმალური სიგრძეა 1596 კმ. საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირი — Mare Frigoris. ↑ ხარაძე ე., „ასტრონომიის საფუძვლები“ : 2 ტომად : ტომი I, 1991 ↑ Gazetteer of Planetary Nomenclature. International Astronomical Union (IAU) Working Group for Planetary System Nomenclature (WGPSN). ციტირების თარიღი: 2010-08-05.
კობრისკბილასებრნი

კობრისკბილასებრნი (ლათ. Cyprinodontidae) — თევზების ოჯახი კობრისკბილასნაირთა რიგისა. მათი სხეულის სიგრძე 3-10 სმ აღწევს. ოჯახში 430-მდე სახეობაა, ბინადრობენ ამერიკის, აფრიკის, სამხრეთ და აღმოსავლეთ აზიის ტროპიკულ და ზომიერად თბილ წყალში, ზოგი სახეობა — ცხელ წყალში (40-50°C). კობრისკბილასებრთა 3 სახეობა ცხოვრობს სამხრეთ ევროპაში. ზოგი სახეობა კარგად ეგუება წვიმისა და გვალვის მონაცვლეობის პირობებს. წყალსატევის ამოშრობისას თევზები იღუპებიან, ხოლო ლამში ჩაფლული ქვირითი ცოცხლობს. წვიმის მოსვლისთანავე ქვირითი ვითარდება და თევზი იჩეკება. ზოგი კობრისკბილასებრნი ცოცხლადმშობია (გამბუზია). სარეწაო მნიშვნელობა არა აქვთ. ბევრი კობრისკბილასებრნი ლამაზია და სააკვარიუმედ ამრავლებენ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 567.
თეთრი წყევლა (ფილმი)

„თეთრი წყევლა“ (რუს. Белое проклятье) — საბჭოთა მხატვრული ფილმი, გადაღებული 1987 წელს კინოსტუდიაში „ლენფილმი“. რეჟისორი — ნიკოლაი კოვალსკი. ფილმი გადაღებულია ვლადიმერ სანინის ამავე სახელწოდების მოთხრობის მიხედვით. ფილმში მოქმედება სამთო-სათხილამურო აგარაკზე ხდება იალბუზის რაიონის სოფელში. ტურისტული სეზონი ძალაშია შესული. დამსვენებლები მთიდან თხილამურებით ეშვებიან, ერთობიან და მხიარულობენ. მხოლოდ ზვავსაწინააღმდეგო სამსახურის თანამშრომლები ხედავენ მოსალოდნელ საფრთხეს მორიგი უხვი ნალექის შემდეგ. აფრთხილებენ აგარაკის უფროსობას და დამსვენებლებს, რომ ერთი შეხედვით უცოდველი თეთრი თოვლი ცხვრის ტყავში გახვეული სისხლისმსმელი ლომია. აკრძალვები მხოლოდ უკმაყოფილებას იწვევს: დამსვენებლებს არ მოსწონთ შენობაში ჩაკეტვა, უფროსობას კი უმუშევრობით გამოწვეული ზარალი აშინებს. ზვავსაწინააღმდეგო სამსახური მთელი სოფლის ევაკუაციას ითხოვს. ლემბიტ ულფსაკი — მაქსიმ უვაროვი, ზვავსაწინააღმდეგო სამსახურის უფროსი ალექსანდრა იაკოვლევა — კატია, დამსვენებელი ლარისა გუზეევა — ნადეჟდა, ექიმი ვიქტორ ბიჩკოვი — სტეპან გვოზდი, ზვავსაწინააღმდეგო სამსახურის თანამშრომელი იგორ დმიტრიევი — გერმანელი ტურისტი გენადი ნილოვი — პეტუხოვი ლიუბოვ მალინოვსკაია — ანა ფიოდორის ასული, მაქსიმის დედა ვალენტინ კამერგოევი — მურადი ანდრეი პავლოვეცი — ტოლია ბაგანდ მაგომედოვი — ოსმანი, ამფეთქებელი „თეთრი წყევლა (ფილმი)“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) ↑ Санин В. М. — Белое проклятье: Повести . — М .: Советский писатель. 1984. — 360 с
ოცნებების ზღვა

ოცნებების ზღვა (ლათ. Mare Ingenii) — მთვარის ზღვა, რომელიც მდებარეობს მთვარის უკანა მხარეს. ოცნებების ზღვის ქანები და მიმდებარე კრატერები მიეკუთვნება გვიან იმბრიულ ეპოქას (3.8-3.2 მილიარდი წელი), ხოლო ოცნებების აუზის ქანები — დონეტარის პერიოდს (4.5-3.9 მილიარდი წელი). ობიექტის სელენოგრაფიული კოორდინატებია — 33°15′S 164°50′E﻿ / ﻿33.25° ს. გ. 164.83° ა. გ.﻿ / -33.25; 164.83, დიამეტრი შეადგენს 318 კმ-ს. ოცნებების ზღვაში არის დიდი კრატერი — ტომსონი (დიამეტრის 112 კმ), მისგან სამხრეთით — ობრუჩევი (დიამეტრის 71 კმ). ეს ტერიტორია პირველად აღმოაჩინეს მთვარის უკანა მხარის ფოტოებში, რომლებიც მოიპოვა საბჭოთა ავტომატურმა პლანეტათაშორისმა სადგურმა ლუნა-3-მა. ტერიტორიას ეწოდა ოცნებების ზღვა, შესაბამისი ლათინური სახელწოდებით — Mare Desiderii (პირდაპირი მნიშვნელობით — „სურვილის ზღვა“). თუმცა, მოგვიანებით გადაღებულმა უფრო ნათელმა ფოტოებმა აჩვენა, რომ ეს არის არა ერთი დაბლობი, არამედ რამდენიმე კრატერისა და Mare Ingenii-ად წოდებული მობრტყელებული ადგილის ერთობა. ამასთან დაკავშირებით, საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა მთვარის ზედაპირზე არსებული ობიექტების სიაში შეიტანა მხოლოდ სახელი Mare Ingenii, რომელსაც მიეწერა შესატყვისი „ოცნებების ზღვა“, მიუხედავად იმისა, რომ ასე არ ითარგმნებოდა; ლათინური სახელი „Mare Ingenii“ სიტყვასიტყვით ითარგმნება როგორც „გონების ზღვა“. საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირი — Mare Ingenii. Море Мечты в THE MOON WIKI. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-05-31. ციტირების თარიღი: 2023-10-04. ↑ ხარაძე ე., „ასტრონომიის საფუძვლები“ : 2 ტომად : ტომი I, 1991 ↑ 2.0 2.1 Gazetteer of Planetary Nomenclature. International Astronomical Union (IAU) Working Group for Planetary System Nomenclature (WGPSN). ციტირების თარიღი: 2010-08-16. ↑ Карта лунной поверхности. ციტირების თარიღი: 2010-08-16.
სიენგიუნი (იღბლიანი ღრუბლები)

სიენგიუნი (ჩინ.: 祥云) — სტილიზებული ღრუბლები ტრადიციულ, ჩინურ დეკორაციაში. აგრეთვე ცნობილი, როგორც იუნვენი (ჩინ.: 云纹), სიხარულის ღრუბლები, ან იღბლიანი ღრუბლები. სიენგიუნი ჩინური ხელოვნების ყველაზე ხშრად გამოყენებული, იღბალთან ასოცირებული ნიმუშია. ღრუბლების ორნამენტის ჩანასახები ჯერ კიდევ შანგისა და აღმოსავლეთ ჭოუს დინასტიის დროს ჩნდება და წარმოადგენს ერთ-ერთ უძველეს დეკორაციის ელემენტსა და ორნამენტს, რომელსაც ვხვდებით ჩინურ ხელოვნებაში, არქიტექტურაში, ტექსტილსა და ტანისამოსში. ჩინურ ტექსტილზე გამოყენებულ სიენგიუნს გააჩნია მრავალი, ერთმანეთისაგან განსხვავებული ფორმა. ღრუბლების ეს გამოსახულება ჩინეთში მრავალი საუკუნის მანძილზე, თაობიდან თაობას გადაეცემა და დღემდე ფასობს, როგორც ჩინური, ტრადიციული კულტურის მნიშვნელოვანი გადმონაშთი. მისი ისტორიის საწყის ეტაპზე, ღრუბლები მოქცეული იყო რიტუალური და ლიტურგიული ჩარჩოს ფარგლებში, სადაც სიენგუნი ხშრად ასოცირდებოდა ღვთაებებთან და იღბლის მომტანად აღიქმებოდა. ჩინურ მითოლოგიაში მითოლოგიური არსებები და ღვთაებები ცხოვრობდნენ ღრუბლებში. დაკავშირებული იყო ჩინელ უკვდავებთან (Xian) და მათ რეზიდენციასთან მთა ფენგლაიზე.  ↑ Chinese art : a guide to motifs and visual imagery.  ↑ Proceedings of the 3rd International Conference on Mechatronics Engineering and Information Technology (ICMEIT 2019).  ↑ Islamic chinoiserie : the art of Mongol Iran.  ↑ Auspicious Clouds - Long Museum. ↑ Symbols – USC Pacific Asia Museum. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2023-04-06. ↑ Cross-cultural design : methods, practice, and case studies : 5th International Conference, CCD 2013, held as part of HCI International 2013, Las Vegas, NV, USA, July 21-26, 2013, Proceedings. Part I.  ↑ (2018) Illustrated Dictionary of Symbols in Eastern and Western Art. Boulder: Routledge. ISBN 978-0-429-96848-8. OCLC 1036780008.
ყიზყალასის წყალსაცავი

ყიზყალასის წყალსაცავი (აზერ. Qız Qalası su anbarı) — წყალსაცავი მდინარე არაქსზე. ირანისა და აზერბაიჯანის საზღვარზე. აშენებულია 1999-2008 წლებში. აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ჰეიდარ ალიევის ირანში პირველი ოფიციალური ვიზიტის დროს, რომელიც შედგა 1994 წლის ზაფხულში, ხელი მოეწერა მემორანდუმს წყალსაცავის მშენებლობის პროექტის განხორციელების შესახებ. წყალსაცავის მშენებლობის მიზანი იყო ჰიდროელექტროენერგიის წარმოება და სარწყავის სისტემის ჩამოყალიბება. 2016 წლის თებერვალში აზერბაიჯანისა და ირანის მთავრობებს შორის ხელი მოეწერა შეთანხმებას ხუდაფერინის და ყიზყალასის წყალსაცავების მშენებლობის, ექსპლუატაციისა და წყლის რესურსების გამოყენების სფეროში თანამშრომლობის შესახებ. 2022 წლის თებერვალში ჰიდროელექტროსადგურის მშენებლობის ფარგლებში წყალსაცავზე დასრულდა ჰიდროელექტროსადგურის მშენებლობა და დაიწყო ტურბინების მონტაჟი. აზერბაიჯანის წყალსაცავები ↑ AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU ↑ “Xudafərin” və “Qız Qalası” hidroqovşaqları və SES-lərinin tikintisinin davam etdirilməsinə dair mühüm Saziş ↑ На гидроузлах "Худаферин" и "Гыз Галасы" устанавливают турбины
შირვან-სალიანის ეკონომიკური რეგიონი

შირვან-სალიანის ეკონომიკური რეგიონი (აზერ. Şirvan-Salyan iqtisadi rayonu) — აზერბაიჯანის რესპუბლიკის 14 ეკონომიკური რეგიონიდან ერთ-ერთი. მოიცავს ქალაქებს შირვანს, ბილასუვარს, ჰაჯიყაბულს, ნეფთჩალისა და სალიანის ადმინისტრაციულ რეგიონებს. 1991 წლიდან 2021 წლამდე ზემოაღნიშნული ადმინისტრაციული ოლქების ტერიტორია შედიოდა არანის ეკონომიკური რეგიონის (ამჟამად ცენტრალური არანის ეკონომიკური რეგიონის) შემადგენლობაში. შირვან-სალიანის ეკონომიკური რეგიონი შეიქმნა აზერბაიჯანის პრეზიდენტის 2021 წლის 7 ივლისის „აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში ეკონომიკური რეგიონების ახალი დაყოფის შესახებ“ ბრძანებულებით . ↑ Azərbaycan Respublikasında iqtisadi rayonların yeni bölgüsü haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı
.pm

.pm — ზედა დონის ეროვნული დომენი (ccTLD) სენ-პიერი და მიკელონისთვის. ამ ზედა დონის დომენს ხელმძღვანელობს AFNIC (საფრანგეთის რეგისტრაცია), მაგრამ სარეგისტრაციო სერვისები ჯერჯერობით შეჩერებულია. (ინგლისური) .pm დომენის whois მონაცემები ვებ-საიტზე IANA (ინგლისური) .pm-ის საინფორმაციო საიტი დაარქივებული 2005-12-17 საიტზე Wayback Machine.
გალის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი

გალის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი — მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გალის მუნიციპალიტეტის ქალაქ გალში. დაარსდა 1978 წელს. პირველი ექსპოზიცია გაიხსნა 1979 წელს. მუზეუმის ფონდში 800-მდე ექსპონატი იყო, მ. შ. გვიანდელი ბრინჯაოს და ანტიკური ხანის არქეოლოგიური მასალა, მხარის ისტორიის ამსახველი დოკუმენტები და ფოტომასალა. ამჟამად მუზეუმი რუსეთის მიერ ოკუპირებულ ტერიტორიაზეა. გალის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი დაარქივებული 2023-10-05 საიტზე Wayback Machine.
დანდანაქანის ბრძოლა

დანდანაქანის ბრძოლა (სპარს. نبرد دندانقان) — 1040 წელს თურქ-სელჩუკებსა და ღაზნევიდების სახელმწიფოს შორის ქალაქ მერვის მახლობლად (ახლანდელი თურქმენეთი) გამართული ბრძოლა. დასრულდა სელჩუკთა გადამწყვეტი გამარჯვებით, რამაც დაასრულა ღაზნევიდების ბატონობა ხორასანში. 1034 წელს ყარახანიდების მიერ ტრანსოქსიანადან გამოძევებული სელჩუკები დასახლდნენ ხვარაზმში ღაზნევი მმართველის ჰარუნის მფარველობის ქვეშ. 1035 წელს ჰარუნის მკვლელობამ ისინი აიძლა გაქცეულიყვნენ ყარაყუმის უდაბნოში მერვისკენ, მაგრამ გადავიდნენ ხორასნის მიმდებარედ ნასაზე. საფრთხის გამო სულთანმა მასუდმა ილთუღდი დიდი ჯარით გაგზავნა ნასაში. სელჩუკთა ძალების განდევნის შემდეგ, ღაზნევიდების არმიამ დაიწყო კამათი ნადავლის გამო. სელჩუკები ჩაღრი-ბეგის მეთაურობით დაბრუნდნენ, დაესხნენ ღაზნევიდებს და დაამარცხეს. შედეგად, მასუდმა სელჩუკებს გადასცა ხორასნის სამი ქალაქი: დიჰისტანი, ნასა და ფარავა. ბალხამდე ლაშქრობების შემდეგ მთელი ხორასანი თურქ-სელჩუკებს დაექვემდებარა. 1040 წლის 23 მაისს, დაახლოებით 16 000 სელჩუკი ჯარისკაცი ჩაერთო ბრძოლაში მშიერი და დემორალიზებული ღაზნევიდების არმიის წინააღმდეგ დანდანაქანში და დაამარცხა ისინი ქალაქ მერვის მახლობლად. ბრძოლაში განადგურდა ღაზანავიდების ძალების დიდი ნაწილი. სელჩუკებმა დაიკავეს ნიშაპური, ჰერათი და ალყა შემოარტყეს ბალხს. 1047 წლისთვის თოღრული ნიშაპურში ჭრის მონეტას, რომლის წარწერაზეც იგი მოხსენიებულია როგორც შაჰანშაჰი. მასუდი გაიქცა ინდოეთში და საბოლოოდ ციხეში მოკლეს. Bosworth, C.E. (1963). The Ghaznavids:994-1040. Edinburgh University Press.  Bosworth, C. E. (2011). „Abū Manșūr Farāmarz“. Encyclopaedia Iranica. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-11-10. Bosworth, Edmund (2017) The Turks in the Early Islamic World. Routledge, გვ. xliv. „In their pursuit of the Turkmens across Khurasan, the Ghaznavid forces...“  Grousset, Rene (2002). The Empire of the Steppes: A History of Central Asia. Rutgers University.  Ibn al-Athir, Izz al-D in (2002). The Annals of the Saljuq Turks. Routledge.  Lambton, Ann K. S. (1988). Continuity and Change in Medieval Persia. SUNY Press, გვ. 5–. ISBN 978-0-88706-133-2.  Paul, Jürgen (2000). „The Histories of Herat“. Iranian Studies. Taylor & Francis, Ltd. 33, No. 1/2 Winter - Spring. Peacock, A.C.S. (2015). The Great Seljuk Empire. Edinburgh University Press.  Safi, Omid (2006). The Politics of Knowledge in Premodern Islam: Negotiating Ideology and Religious Inquiry. The University of North Carolina Press.  Saray, Mehmet (2003) The Russian, British, Chinese and Ottoman Rivalry in Turkestan Four Studies on the History of Central Asia. Turkish Historical Society Printing House, გვ. 189. „...brothers Tughrul and Chaghri, grandsons of Seljuk, the Turkmens defeated the Ghaznavids at Dandanakan....“  Sicker, Martin (2000). The Islamic World in Ascendancy : From the Arab Conquests to the Siege of Vienna. Praeger. ISBN 9780275968922.  Spuler, Bertold (2014). Iran in the Early Islamic Period: Politics, Culture, Administration and Public Life between the Arab and the Seljuk Conquests, 633-1055. Brill. ISBN 978-90-04-28209-4.  Spuler, B. (1991). „Ghaznawids“. In Lewis, B.; Pellat, C.; Schacht, J. (eds.). The Encyclopedia of Islam. II. Brill.
ბორჯომის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი

ბორჯომის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი — მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი საქართველოში, ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ქალაქ ბორჯომში. დაარსდა 1926 წელს საკურორტო სამმართველოსთან სატყეო მუზეუმის სახელწოდებით (მ. მურვანიშვილისა და გ. სალარიძის ინიციატივით). მუზეუმი განთავსებულია რუსეთის საიმპერატორო ოჯახის, რომანოვების, ყოფილი სასახლის კანცელარიის შენობაში, რომელიც 1890 წელს გერმანელმა არქიტორმა ვ. შვეიერმა ფსევდოგოთურ სტილში ააგო. პირველ ექსპოზიციაში იყო ხის ჯიშები, ცხოველთა ფიტულები, პეპლების კოლექციები, დაზიანებული ხეების ნიმუშები, ტყის, როგორც კურორტის განვითარების ერთ-ერთი ძირითადი ფაქტორის, ამსახველი მასალა. 1936 წელს იგი გადაკეთდა ბორჯომის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმად. ჩატარდა საორგანიზაციო სამუშაოები (1952, 1964, 1986), ექსპედიციები, ახალი ექსპონატების შეგროვება-შენახვა. მუზეუმში 4 სტაციონარული განყოფილებაა: მხარის ბუნების, 1921 წლამდე პერიოდის, უახლესი ისტორიის პერიოდისა და მხატვრული. ფონდებში დაცულია გეოლოგიური, ბოტანანიკური, ზოოლოგიური, არქეოლოგიური, მინერალოგიური, ნუმიზმატიკური, ეთნოგრაფიული კოლექციები, ფოტოსურათები, დოკუმენტები, ფერწერა და სხვა. სულ 2 ათასი ექსპონატი, რომელთა შორისაა: მზის ღვთაებასთან დაკავშირებული ჭვირული დისკოები (ძვ. წ. II ათასწლეული), ბრინჯაოს ბალთები, ფიბულები და სხვა; რომანოვების საიმპერატორო ოჯახის პირადი ნივთები – გამოყენებითი და სახვითი ხელოვნების ნიმუშები (მე-19 საუკუნე) და სხვა. მუზეუმის ფართობი მოიცავს 584 მ²-ს, აქედან მუდმივ ექსპოზიციას უჭირავს 297 მ², პერიოდულ გამოფენებს — 36 მ², საცავს — 110 მ². მუზეუმში ტარდება ლექცია-საუბრები, სამეცნიერო სესიები, შეხვედრები და სხვა. ბორჯომის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი[მკვდარი ბმული]