laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ინფორმაციის თავისუფლება

ინფორმაციის თავისუფლება მოიცავს ინფორმაციის ძებნას, მოპოვებასა და მიღებას (პასიური ინფორმაციის თავისუფლება), ასევე, ინფორმაციის გადაცემასა და გავრცელებას (აქტიური ინფორმაციის თავისუფლება). ერთი მხრივ, ეს არის უფლება, მივიღოთ ინფორმაცია, მეორე მხრივ კი, ინფორმაციის თავისუფლება მოიაზრება, როგორც აზრის გამოხატვის უფლების ერთ-ერთი შემადგენელი კომპონენტი და გულისხმობს ინფორმაციის გავრცელების უფლებას. ინფორმაციის თავისუფლება არის აზრის გამოხატვის უფლების წინაპირობა. იმისათვის, რომ ადამიანს ჩამოუყალიბდეს ობიექტური ხედვა ამა თუ იმ საკითხის მიმართ, საჭიროა, მან, პირველ რიგში, მიიღოს შესაბამისი ინფორმაცია. საქართველოს კანონმდებლობით ყოველ მოქალაქეს უფლება აქვს, კანონით დადგენილი წესით, გაეცნოს სახელმწიფო დაწესებულებებში მასზე არსებულ ინფორმაციას, იქ დაცულ ოფიციალურ დოკუმენტებს, თუ ისინი არ შეიცავს სახელმწიფო, პროფესიულ ან კომერციულ საიდუმლოებას. ინფორმაციის გაცნობაზე უკანონოდ უარის თქმა ან მცდარი ინფორმაციის წარდგენა დანაშაულია და ისჯება სისხლის სამართლის წესით. ზურაბიშვილი, დ., გობრონიძე გ., სამოქალაქო განათლების ლექსიკონი, საიას იურიდ. განათლ. ხელშეწყობის ფონდი, თბ., 2011. ISBN 978-9941-0-3354-4. კანონმდებლობისა და პრაქტიკის შედარებითი კვლევა ინფორმაციის თავისუფლების შესახებ — ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტი
ისლამიზმი

ისლამიზმი — სოციალ-პოლიტიკური მოძრაობა, ძირითადად გავრცელებულია იმ ქვეყნებში, რომლებიც ტრადიციულად ისლამის მიმდევრები არიან. გულისხმობს მმართველობის ისეთ სისტემასთან დაბრუნებას, რომელიც უშუალოდ და პირდაპირ იქნება დაფუძნებული ყურანის და შარიათის (ისლამური სამართალი) დებულებებზე. ამ მოძრაობიდან გამოყოფენ ისლამურ ფუნდამენტალიზმს — ისლამიზმის ექსტრემისტულ მიმართულებას, რომელიც ცდილობს, იარაღის ძალით დაამყაროს ისლამური რეჟიმი, „წმინდა ომი“ (ჯიჰადი) გამოუცხადოს „ურწმუნოებს“ (არამუსლიმანებს) და ყველანაირად წინ აღუდგეს დასავლური, ანუ ევროპულ- ამერიკული, კულტურის გავლენას ისლამურ სამყაროზე. ისლამურ ფუნდამენტალიზმს საფუძველი XIX ს-ში ჩაეყარა, მაგრამ განსაკუთრებით ინტენსიური ხასიათი მან XX ს-ში მიიღო. თავდაპირველად იგი მიმართული იყო იმ რეფორმების წინააღმდეგ, რომლებიც ზოგიერთ მუსლიმურ ქვეყანაში განხორციელდა და აღქმულ იქნა ისლამური საზოგადოებისთვის უცხო და მიუღებელი ცხოვრების წესის დამკვიდრების მცდელობად. შემდგომ ისლამიზმმა უფრო ექსტრემისტული და აგრესიული ხასიათი მიიღო ყოველივე დასავლურის მიმართ. დღესდღეობით ისლამიზმის პრინციპებზე დაფუძნებულ სახელმწიფოდ შეიძლება მოვიაზროთ ირანი. ამ ქვეყანაში 1979 წელს ხელისუფლებას ჩამოაცილეს დასავლეთის მიერ აღიარებული შაჰი და ერთგვარი თეოკრატიული მმართველობა დამყარდა, სადაც მუსლიმანი სასულიერო პირები დომინირებენ. ზურაბიშვილი, დ., გობრონიძე გ., სამოქალაქო განათლების ლექსიკონი, საიას იურიდ. განათლ. ხელშეწყობის ფონდი, თბ., 2011. ISBN 978-9941-0-3354-4.
ლევან გურიელი (გენერალი)

ლევან გურიელი (დ. 29 თებერვალი, 1824, თბილისი — გ. 11 მაისი, 1888) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ–ლეიტენანტი. იყო გიორგი V გურიელის შვილიშვილი. დაამთავრა თბილისის პირველი კლასიკური გიმნაზია, შემდეგ ჩაირიცხა ლაიბგვარდიის კავკასიის ესკადრონში. 1844-1851 წლებში იყო ცალკე კავკასიის კორპუსში და იბრძოდა დაღესტანში, საკორდონო ხაზზე, რისთვისაც კაპიტნის ჩინი მიიღო. 1852-1853 წლებში იყო ქუთაისის გუბერნიის თავად–აზნაურთა წინამძღოლი. ყირიმის ომის დროს კავკასიის ფრონტზე შეკვეთილთან სასაზღვრო ხაზის დაცვის დროს, გამოავლინა პარტიზანული ბრძოლის ტაქტიკის შესანიშნავი ცოდნა, განსაკუთრებული სამხედრო საზრიანობა, რამაც მნიშვნელოვნად შეუწყო ხელი გენერალ ივანე ანდრონიკაშვილის გამარჯვებებს. ნიგოითისა და ჩოლოქის ბრძოლებში სარდლობდა რუსეთის იმპერიის ჯარში შემავალ გურიისა და იმერეთის სახალხო რაზმებს. 1865 წელს მიიღო გენერალ-მაიორის წოდება. მონაწილეობდა 1877-1878 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომში. ამ ომში ის მეთაურობდა იმერეთის რაზმს, რომელმაც თავი გამოიჩინა სამხრეთის მიმართულებით ბრძოლებში. 1879 წელს მიიღო გენერალ-ლეიტენანტის წოდება და დაინიშნა ბათუმის ოლქის უფროსის მოადგილედ; ნაყოფიერად მუშაობდა სამუზეუმო გამოფენებში, მატიანეთა მოძიებაში, მატერიალურად ეხმარებოდა შემოქმედ ახალგაზრდობას. დაკრძალულია ქაშვეთის ეკლესიაში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 314. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 218. ლევან გურიელი (გენერალი) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ Думин С. В., Чиковани Ю. К. Дворянские роды Российской империи. Том 4. Князья Царства Грузинского / Под ред. С. В. Думина. – М.: Линкоминвест, 1998. — გვ. 40-41.
სტეფანე გურიელი

სტეფანე გურიელი (დ. 1730, მოგილიოვი — გ. 1812) — წარმოშობით ქართველი სამხედრო მოღვაწე, რუსეთის იმპერიის არმიის კავალერიის გენერალ–მაიორი. იყო შვილი გურიის მთავარ ქაიხოსრო III გურიელისა, რომელიც 1724 წელს წავიდა რუსეთში. 1754 წლიდან მსახურობდა ჯარში; იყო კავალერისტი. 1758 წლიდან მსახურობდა ნიჟეგოროდის დრაგუნთა პოლკში. მონაწილეობდა რუსეთ-ოსმალეთის 1768-1774 წლების და 1787-1791 წლების ომებში. ამ ომში მან მიიღო წმინდა გიორგის ორდენი IV ხარისხის. 1800 წელს გახდა კავალერიის გენერალ–მაიორი. მისი შვილი, ივანე გურიელი იყო ასევე რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 219. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 314. ჩხატარაიშვილი ქ., გენერალი ივანე გურიელი // ცისკარი, თბილისი, 1973, № 5, გვ. 155-158. სტეფანე გურიელი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ევარისტე ნდაიშიმიე

ევარისტე ნდაიშიმიე (ფრანგ. Évariste Ndayishimiye; დ. 1968, გიტეგის პროვინცია, ბურუნდი) — ბურუნდელი პოლიტიკოსი და სამხედრო მოღვაწე. მმართველი პარტიის, დემოკრატიის დაცვის ეროვნული საბჭო — ძალები დემოკრატიის დასაცავად ლიდერი. გაიმარჯვა 2020 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში. თანამდებობას დაიკავა 2020 წლის 18 ივნისს. ევარისტე ნდაიშიმიე დაიბადა 1968 წელს ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში მდებარე გიტეგის პროვინციაში. ეკუთვნის ჰუტუს ეთნიკურ ჯგუფს. 1995 წელს ბურუნდის უნივერსიტეტის სტუდენტია და გადაურჩა ტუტსი სტუდენტების მიერ მოწყობილ ეთნიკურ წმენდას. იგი ქვეყნიდან გაიქცა და იყო ერთ-ერთი პირველი, რომელიც შეუერთდა შეიარაღებულ ოპოზიციურ თავდაცვის ძალებს, რომელიც შეიქმნა პრეზიდენტ მელშიორ ნდადაიეს მკვლელობის შემდეგ. 2000 წელს გაფორმებული არუშის ხელშეკრულების მიხედვით თანდათანობით სრულდება ბურუნდის სამოქალაქო ომი, შეიარაღებული ოპოზიციური თავდაცვის ძალები ხელს აწერს ხელშეკრულებას და თანახმაა 2002 წლის ბოლოდან უარი თქვას შეიარაღებულ ბრძოლაზე. 2005 წელს ევარისტე ნდაიშიმიე დაინიშნა ახალი ეროვნული თავდაცვის ძალების შტაბის უფროსის მოადგილედ, გენერლის წოდებით. 2006-2007 წლებში იყო შინაგან საქმეთა და საზოგადოებრივი უსაფრთხოების მინისტრი. 2020 წლის 26 იანვარს გიტეგის პროვინციაში გამართულ კონგრესზე დაასახელეს პრეზიდენტობის კანდიდატად 2020 წლის 20 მაისის არჩევნებში. ↑ 1.0 1.1 1.2 Armel Gilbert Bukeyeneza, « Burundi : cinq choses à savoir sur Evariste Ndayishimiye, le nouveau patron du CNDD-FDD ↑ 2.0 2.1 La prestation de serment du chef de l'Etat burundais devrait marquer la fin de douze années de guerre ↑ Burundi : Évariste Ndayishimiye désigné candidat à la présidentielle par le CNDD-FDD ↑ The Third Republic
ვლადიმერ გურგენიძე (სპორტსმენი)

ვლადიმერ რობერტის ძე გურგენიძე (დ. 30 აპრილი, 1957, თბილისი, — გ. 24 აგვისტო, 2017, მოსკოვის ოლქი) — სპორტსმენი (აკრობატიკა), საბჭოთა კავშირის დამსახურებული მწვრთნელი (1979). 1975-1990 წლებში იყო სსრკ ნაკრების მწვრთნელი, საერთაშორისო კატეგორიის მსაჯი. მისი აღზრდილები არიან ევროპისა და მსოფლიო ჩემპიონები: ინგა გიორგობიანი, მანანა მნათობაშვილი და სხვ. 1992 წლიდან სამწვრთნელო კარიერა გააგრძელა რუსეთში. 2006 წლიდან გარდაცვალებამდე რუსეთის ნაკრების მთავარი მწვრთნელი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 213.
გიორგი გურგენიძე

გიორგი გურამის ძე გურგენიძე (დ. 14 ივლისი, 1963, თბილისი) — ქართველი ექიმი, თერაპევტი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1995), პროფესორი (2000). დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი (1985). მუშაობდა იმავე ინსტიტუტის ალერგოლოგიისა და შინაგან სნეულებათა კათედრებზე. 2003 წლიდან აკად. ო. ღუდუშაურის სახელობის ეროვნული სამედ.იცინო ცენტრის თერაპიული სამსახურის უფროსი, შემდეგ — ამავე ცენტრის შინაგან სნეულებათა დეპარტამენტის მთავარი სპეციალისტი. მისი სამეცნიერო შრომების ძირითადი თემებია კონსტიტუციური თავისებურებების (ანომალიების) შესწავლა ატოპიურ დაავადებათა დროს და მათი კორეგირების გზები, სტეროიდ-რეზისტენტული ბრონქული ასთმით დაავადებულთა კლინიკურ-იმუნოლოგიური თავისებურებების გამოვლენა, მათი კორექციის გზების ძიება და სხვ. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 212.
კაიმანი

კაიმანი (ლათ. Caiman) — ქვეწარმავლების გვარი ალიგატორისებრთა ოჯახისა. გავრცელებული არიან ცენტრალურ და სამხრეთ ამერიკაში. ბინადრობენ მხოლოდ სუფთა წყალში. გამოიყოფა კაიმანის 3 სახეობა: ნიანგისებრი კაიმანი (ლათ. Caiman crocodilus), აბზეკილკუდა კაიმანი (ლათ. Caiman latirostris), პარაგვაული კაიმანი (ლათ. Caiman yacare). Caiman — კაიმანი (ინგლისური)
გურამ გურგენიძე

გურამ ვლადიმერის ძე გურგენიძე (დ. 30 ნოემბერი, 1929, თბილისი, — გ. 7 იანვარი, 2003, იქვე) — ქართველი ექიმი, ალერგოლოგი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1996). მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1961), პროფესორი (1966), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1982), სსრკ მედიცინის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1988), საქართველოს მედიცინის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1995). დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი (1954). 1963–1974 წლებში იყო სამედიცინო ინსტიტუტის ჰოსპიტალური თერაპიის კათედრის პროფესორი და ალერგოლოგიის კურსის ხელმძღვანელი; 1974 წლიდან — იყო მისივე თაოსნობით სსრკ-ში პირველად ჩამოყალიბებული ალერგოლოგიის კათედრის, ხოლო 1978 წლიდან — ა. ნათიშვილის სახელობის ექსპერიმენტული მორფოლოგიის ინსტიტუტის ალერგოლოგიის განყოფილების გამგე და რესპუბლიკის ალერგოლოგიური ცენტრის ხელმძღვანელი; 1975–1986 წლებში — თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი პრორექტორი სასწავლო დარგში; 1970–1980 წლებში — თბილისის ალერგოლოგთა ასოციაციის, ხოლო 1980 წლიდან — საქართველოს ალერგოლოგთა სამეცნიერო საზოგადოების თავმჯდომარე; 1990 წლიდან — საქართველოს ალერგოლოგთა ასოციაციის პრეზიდენტი. აქვს შრომები ალერგიულ დაავადებათა ეტიოპათოგენეზის, კლინიკის, მკურნალობისა და პროფილაქტიკის, ბრონქული ასთმის ცალკეული კლინიკური ფორმის იმუნოლოგიური თავისებურებების და მკურნალობის მეთოდების შესახებ. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1998). კვებითი ალერგია, თბ., 1980 (თანაავტ. კ. კაველაძე); Материалы к патогенезу бронхиальной астмы, Тб., 1960; Аллергология, Тб., 1987. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 212.
დიმიტრი გურგენიძე

დიმიტრი ხარიტონის ძე გურგენიძე (დ. 5 მაისი, 1918, სოფ. ბუკისციხე, ახლანდ. ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი, — გ. 30 ნოემბერი, 1991, თბილისი) — ქართველი პედაგოგი. პედაგოგიურ მეცნიერებათა კანდიდატი (1954), პროფესორი (1980), საქართველოს დამსახურებული მასწავლებელი (1956), საქართველოს უმაღლესი სკოლის დამსახურებული მუშაკი (1981). დაამთავრა სამასწავლებლო ინსტიტუტის ფილოლოგიური ფაკულტეტი (1937). მონაწილეობდა II მსოფლიო ომში. 1947 წლიდან მუშაობდა საქართველოს პედაგოგიურ მეცნიერებათა ინსტიტუტში. იყო რედაქტორი ჟურნალისა „დაწყებითი სკოლა და სკოლამდელი აღზრდა“. 1973 წლიდან გარდაცვალებამდე მუშაობდა თბილისის სულხან-საბა ორბელიანის სახელობის პედაგოგიურ ინსტიტუტში. დიდი წვლილი მიუძღვის დიდაქტიკის აქტუალური პრობლემების მეცნიერულ კვლევასა და იაკობ გოგებაშვილის პედაგოგიური მემკვიდრეობის შესწავლასა და გამოქვეყნებაში. დაჯილდოებულია ი. გოგებაშვილის მედლით (1979). კორნელი ქაცარავა, თბ., 1971; დიდაქტიკის საკითხები, თბ., 1973; მარიამ ორახელაშვილი, თბ., 1978 (თანაავტ.); ივანე ჯავახიშვილის მოღვაწეობა სახალხო განათლების დარგში და მისი პედაგოგიური შეხედულებანი, თბ., 1979. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 213.
ნინო კალანდაძე (მრავალმნიშვნელოვანი)

ნინო კალანდაძე შეიძლება აღნიშნავდეს: ნინო კალანდაძე — ერთ-ერთი პირველი ქართველი მეზღვაური ქალი ნინო კალანდაძე — საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრი
ვლადიმერ გურგენიძე (ინჟინერი)

ვლადიმერ მიხეილის ძე გურგენიძე (დ. 16 ნოემბერი, 1894, თელავი, — გ. 15 სექტემბერი, 1991, თბილისი) — ქართველი ინჟინერი რკინიგზების დაპროექტების, მშენებლობისა და ექსპლუატაციის დარგში, ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1950), პროფესორი (1950), საქართველოს მეცნიერებისა და ტექნიკის დამსახურებული მოღვაწე (1956). დაამთავრა ლენინგრადის მიმოსვლის გზათა ინჟინრების ინსტიტუტი (1926). მუშაობდა თბილისის ინდუსტრიულ ტექნიკუმსა და ამიერკავკასიის სატყეო–ტექნიკურ ინსტიტუტში (1926-1930), ამიერკავკასიის, შემდგომ თბილისის მიმოსვლის გზათა ინჟინრების ინსტიტუტში (1930-1959), საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში რკინიგზის სადგურებისა და კვანძების დაპროექტების, მშენებლობისა და ექპულატაციის კათედრის გამგედ (1944-1978). 1978 წლიდან იყო ამავე კათედრის პროფესორ–კონსულტანტი. მისი ძირითადი სამეცნიერო შრომები ეხება რკინიგზის ექპულატაციის საკითხებს Улавливающие тупики. Основы проектирования и эксплуатации, М., 1953; Железнодорожные станции с сортировочными устройствами на уклонах, Тб., 1961. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 213.
მიხეილ გურგენიძე

მიხეილ გიორგის ძე გურგენიძე (დ. 1842 — გ. 1885) — ქართველი ხალხოსანი ჟურნალისტი, პუბლიცისტი. სწავლობდა მოსკოვის სასულიერო აკადემიაში. საქართველოში დაბრუნების შემდეგ ინსპექტორად განაწესეს ოდიშის სასულიერო სასწავლებელში. 1881-1883 წლებში იყო ჟურნალ „იმედის“ რედაქტორი. პერიოდულ პრესაში სისტემატურად აქვეყნებდა წერილებს და მკაცრად აკრიტიკებდა ცარიზმის პოლიტიკას, მიუთითებდა გლეხთა მძიმე ეკონომიკურ და სოციალურ მდგომარეობაზე, დიდ მნიშვნელობას ანიჭებდა ლიტერატურას და ხალხის ფართო მასებში განათლების შეტანას. მისი სიტყვით, მწერლობამ უნდა ამხილოს ცხოვრებისეული ნაკლოვანებანი და უჩვენოს მათგან გათავისუფლების გზა. შველიძე ზ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 214. ანთელავა ი., საზოგადოებრივ-პოლიტიკური მოძრაობისა და საზოგადოებრივი აზრის ისტორიიდან საქართველოში, თბილისი, 167
ოთარ გურგენიძე

ოთარ სოფრომის ძე გურგენიძე (დ. 3 ოქტომბერი, 1928, თბილისი, — გ. 21 აპრილი, 2007, იქვე) — ქართველი კინორეჟისორი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1979). დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტის სარეჟისორო ფაკულტეტი (1955). სტუდია „მემატიანეში“ გადაღებული აქვს სამეცნიერო–პოპულარული და დოკუმენტური ფილმები: „სეინერები ზღვაში გადიან“ (1961), „დაუმთავრებელი დღიური“ (1962, ბ. კრეფსთან ერთად), „ალვანელი მეცხვარეები“ (1964), „ვარძია“ (1967), „კლდის ვეფხვი“ (1968), „სანდრო ახმეტელი“ (1969), „ქართული ჭიდაობა“ (1971; საპატიო დიპლომი კორტინა-დ’ამპეცოში სპორტ. ფილმების XXVIII საერთაშორისო კინოფესტივალზე, 1972), „მონოლოგები პროფესიაზე“ (1974), „საგარეჯოელი ფალავანი“ (1974), „შემოქმედების სიმფონია“ (1975), „სერგო ქობულაძე“ (1977), „სულხან ცინცაძე“ (1979), „თავკაცი“ (1980), „ენგურის ეპოპეა“ (1982; სახელმწიფო პრემია „ხუთწლედის მატიანე“, 1982), „მეორე შტურმი“ (1985), „ქალის პორტრეტი“ (1987) და სხვ. გვენცაძე ა., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 214.
რევაზ გურგენიძე (ოფთალმოლოგი)

რევაზ ვლადიმერის ძე გურგენიძე (დ. 24 ოქტომბერი, 1931, თბილისი, — გ. 9 მარტი, 2005, იქვე) — ქართველი ექიმი, ოფთალმოლოგი, საქართველოს მედიცინის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1996). მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1963), პროფესორი (1969). დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი (1954). 1958-1978 წლებში სხვადასხვა სამეცნიერო თანამდებობაზე მუშაობდა თბილისის კლინიკური და ექსპერიმენტული ნევროლოგიის ინსტიტუტში, 1978-2005 წლებში იყო ოფთალმონევროლოგიის სამეცნიერო პრაქტიკული ცენტრის ხელმძღვანელი. მისი მუშაობის ძირითადი სფერო იყო ოფთალმოლოგიური სიმპტომებისა და სინდრომების მნიშვნელობის შესწავლა თავის ტვინის სისხლძარღვოვანი და სიმსივნური დაზიანების დიაგნოსტიკისა და დიფერენციული დიაგნოსტიკისთვის, აღნიშნული სიმპტომოკომპლექსების პათოგენეზური მექანიზმების ახსნა, მხედველობის გზის მსვლელობის და მისი სტრუქტურის დაზუსტება. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1998). მხედველობის გზის კლინიკური ანატომია, თბ., 2001 (თანაავტ. ი. ბერაძე); თვალის მამოძრავებელი აპარატი და მისი დაზიანების სემიოლოგია, თბ., 2002. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 214.
ემილ გურევიჩი

ემილ (სამუილ) იაკობის ძე გურევიჩი (დ. 9 მაისი, 1913, კიევი, — გ. 23 მარტი, 1981, თბილისი) — უკრაინელი პიანისტი და პედაგოგი, ხანგრძლივად მოღვაწეობდა საქართველოში; პროფესორი (1968), საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1967). დაამთავრა კიევის კონსერვატორია (1935). ეწეოდა საკონცერტო და პედაგოგიურ მოღვაწეობას კიევში. 1936-1939 წლებში რამდენჯერმე საგასტროლოდ ეწივა თბილისს, თამაშრომლობდა ევგენი მიქელაძესთან და სხვა ქართველ დირიჟორებთან. 1952 წლიდან თბილისში გადმოსახლდა. გარდაცვალებამდე მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიაში. აღზარდა მრავალი ცნობილი მუსიკოსი: პიანისტები პ. დიმიტრიადი, ნ. ქათამაძე, დირიჟორი ვ. მაჭავარიანი, კომპოზიტორი გ. ჩლაიძე და სხვ., კონსულტაციას უწევდა გამოჩენილ პიანისტებს: ა. თორაძესა და ე. ლეონსკაიას. ტორაძე გ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012.
ლევან მენაბდე (მრავალმნიშვნელოვანი)

ლევან მენაბდე შეიძლება აღნიშნავდეს: ლევან მენაბდე — ლიტერატურათმცოდნე ლევან მენაბდე — საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრი
ლიპოვა-დოლინის რაიონი

ლიპოვა-დოლინის რაიონი (უკრ. Липоводоли́нський район) — რაიონი უკრაინაში, სუმის ოლქში. მისი ფართობია 900 კმ². 2016 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 18 792 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 20,9 კაცს კმ²-ზე. ლიპოვა-დოლინის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ლიპოვა-დოლინა. უკრაინის ადმინისტრაციული დაყოფა უკრაინის რაიონები ↑ უკრაინის სახელმწიფო სტატისტიკის სამსახური. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-04-03. ციტირების თარიღი: 2020-04-18.
ვახტანგ ქარსელაძე (მრავალმნიშვნელოვანი)

ვახტანგ ქარსელაძე შეიძლება აღნიშნავდეს: ვახტანგ ქარსელაძე — მოჭადრაკე ვახტანგ ქარსელაძე — საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრი
ბჟედუღები

ბჟედუღები — ადიღეელთა ერთ-ერთი ტომი. ცხოვრობენ ადიღეს ავტონომიურ ოლქში (ძირითადად თეუცეჟის ოლქში). მორწმუნე ბჟედუღები მუსულმანი სუნიტები არიან. შემოინახეს ბჟედუღური დიალექტი. მთავარი საქმიანობა მიწათმოქმედება და მესაქონლეობაა. საბჭოთა ხანაში მოხდა ბჟედუხების ეთნიკური კონსოლიდაცია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 496.
ნედრიჰაილივის რაიონი

ნედრიჰაილივის რაიონი (უკრ. Недрига́йлівський район) — რაიონი უკრაინაში, სუმის ოლქში. მისი ფართობია 1 025 კმ². 2016 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 24 524 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 23,9 კაცს კმ²-ზე. ნედრიჰაილივის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ნედრიჰაილივი. უკრაინის ადმინისტრაციული დაყოფა უკრაინის რაიონები ↑ უკრაინის სახელმწიფო სტატისტიკის სამსახური. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-04-03. ციტირების თარიღი: 2020-04-18.
ოხტირკის რაიონი

ოხტირკის რაიონი (უკრ. Охтирський район) — რაიონი უკრაინაში, სუმის ოლქში. მისი ფართობია 1 284 კმ². 2016 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 26 482 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 21,4 კაცს კმ²-ზე. ოხტირკის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ოხტირკა. უკრაინის ადმინისტრაციული დაყოფა უკრაინის რაიონები ↑ უკრაინის სახელმწიფო სტატისტიკის სამსახური. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-07-01. ციტირების თარიღი: 2020-04-18.
პუტივლის რაიონი

პუტივლის რაიონი (უკრ. Пути́вльський район) — რაიონი უკრაინაში, სუმის ოლქში. მისი ფართობია 1 100 კმ². 2016 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 27 778 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 26,6 კაცს კმ²-ზე. პუტივლის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი პუტივლი. უკრაინის ადმინისტრაციული დაყოფა უკრაინის რაიონები ↑ უკრაინის სახელმწიფო სტატისტიკის სამსახური. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-07-01. ციტირების თარიღი: 2020-04-18.
რომნის რაიონი

რომნის რაიონი (უკრ. Роме́нський район) — რაიონი უკრაინაში, სუმის ოლქში. მისი ფართობია 1 900 კმ². 2016 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 33 122 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 18,9 კაცს კმ²-ზე. რომნის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი რომნი. უკრაინის ადმინისტრაციული დაყოფა უკრაინის რაიონები ↑ უკრაინის სახელმწიფო სტატისტიკის სამსახური. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-07-01. ციტირების თარიღი: 2020-04-18.
სერედინა-ბუდის რაიონი

სერედინა-ბუდის რაიონი (უკრ. Середи́но-Бу́дський район) — რაიონი უკრაინაში, სუმის ოლქში. მისი ფართობია 1 123 კმ². 2016 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 16 464 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 15,8 კაცს კმ²-ზე. სერედინა-ბუდის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი სერედინა-ბუდა. უკრაინის ადმინისტრაციული დაყოფა უკრაინის რაიონები ↑ უკრაინის სახელმწიფო სტატისტიკის სამსახური. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-07-01. ციტირების თარიღი: 2020-04-18.
სუმის რაიონი

სუმის რაიონი (უკრ. Сумськи́й район) — რაიონი უკრაინაში, სუმის ოლქში. მისი ფართობია 1 855 კმ². 2016 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 62 439 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 34,9 კაცს კმ²-ზე. სუმის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი სუმი. უკრაინის ადმინისტრაციული დაყოფა უკრაინის რაიონები ↑ უკრაინის სახელმწიფო სტატისტიკის სამსახური. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-07-01. ციტირების თარიღი: 2020-04-18.
ტროსტიანეცის რაიონი (სუმის ოლქი)

ტროსტიანეცის რაიონი (უკრ. Тростянецький район) — რაიონი უკრაინაში, სუმის ოლქში. მისი ფართობია 1 065 კმ². 2016 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 35 067 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 34,8 კაცს კმ²-ზე. ტროსტიანეცის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ტროსტიანეცი. უკრაინის ადმინისტრაციული დაყოფა უკრაინის რაიონები ↑ უკრაინის სახელმწიფო სტატისტიკის სამსახური. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-07-01. ციტირების თარიღი: 2020-04-18.
შოსტკის რაიონი

შოსტკის რაიონი (უკრ. Шо́сткинський район) — რაიონი უკრაინაში, სუმის ოლქში. მისი ფართობია 1 211 კმ². 2016 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 20 623 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 17,8 კაცს კმ²-ზე. შოსტკის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი შოსტკა. უკრაინის ადმინისტრაციული დაყოფა უკრაინის რაიონები ↑ უკრაინის სახელმწიფო სტატისტიკის სამსახური. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-07-01. ციტირების თარიღი: 2020-04-18.
იამპილის რაიონი (სუმის ოლქი)

იამპილის რაიონი (უკრ. Я́мпільський район) — რაიონი უკრაინაში, სუმის ოლქში. მისი ფართობია 943 კმ². 2016 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 23 816 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 26,9 კაცს კმ²-ზე. იამპილის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი იამპილი. უკრაინის ადმინისტრაციული დაყოფა უკრაინის რაიონები ↑ უკრაინის სახელმწიფო სტატისტიკის სამსახური. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-04-03. ციტირების თარიღი: 2020-04-18.
კოალიციური მთავრობა

კოალიციური მთავრობა (ლათ. coalitio — გაერთიანება) — მთავრობა, რომელიც შექმნილია პარლამენტის არჩევნებში გამარჯვებული სხვადასხვა პარტიის წარმომადგენლებისაგან. ასეთი ტიპის მთავრობები, როგორც წესი, გვხვდება საპარლამენტო მმართველობის სისტემებში, როდესაც აღმასრულებელი ხელისუფლების დაკომპლექტება ევალება პარლამენტს. კოალიციური მთავრობა იქმნება მაშინ, როდესაც საპარლამენტო არჩევნების შედეგად ვერც ერთი პარტია ვერ იღებს საკმარისი ხმებისა და, შედეგად, საკმარისი მანდატების რაოდენობას იმისათვის, რომ ერთპიროვნულად გაიტანოს კანონპროექტები და / ან დააკომპლექტოს მთავრობის შემადგენლობა. შედეგად, ვერ იქმნება საპარლამენტო უმრავლესობა და შეუძლებელი ხდება ერთპარტიული მთავრობის შექმნა. შესაბამისად, მოსალოდნელი პოლიტიკური კრიზისის თავიდან აცილების მიზნით, ორი ან მეტი პარტია აყალიბებს კოალიციას, რომელიც საპარლამენტო უმრავლესობის ადგილს იკავებს და აყალიბებს კოალიციურ მთავრობას. კოალიციური მთავრობის გამორჩეული თავისებურებაა ის, რომ მინისტრთა კაბინეტის წევრი სხვადასხვა მინისტრები კოალიციის წევრი სხვადასხვა პარტიის წარმომადგენლები არიან. ზურაბიშვილი, დ., გობრონიძე გ., სამოქალაქო განათლების ლექსიკონი, საიას იურიდ. განათლ. ხელშეწყობის ფონდი, თბ., 2011. ISBN 978-9941-0-3354-4.
ბერეჟანის რაიონი

ბერეჟანის რაიონი (უკრ. Бережа́нський район) — რაიონი უკრაინაში, ტერნოპილის ოლქში. მისი ფართობია 661 კმ². 2016 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 20 722 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 31,35 კაცს კმ²-ზე. ბერეჟანის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ბერეჟანი. უკრაინის ადმინისტრაციული დაყოფა უკრაინის რაიონები ↑ უკრაინის სახელმწიფო სტატისტიკის სამსახური. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-04-03. ციტირების თარიღი: 2020-04-18.