laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ალ-ზაჰაბი

ალ-ზაჰაბი, შამს ალ-დინ აბუ აბდ ალ-ლაჰ მუჰამად (არაბ. محمد بن احمد بن عثمان بن قيم ، أبو عبد الله شمس الدين الذهبي; დ. 5 ოქტომბერი, 1273 — გ. 4 თებერვალი, 1348) — არაბი მწერალი. ავტორია რამდენიმე ისტორიული თხზულებისა, რომელთაგან მნიშვნელოვანია „თარიხე ალ-ისლამი“ („ისლამის ისტორია“) 20 ტომად. მასში აღწერილია ისლამის წარმოშობისა და განვითარება-გავრცელების ხანგრძლივი ისტორია, დამოკიდებულება ოქროს ურდოსა და ილხანთა სახელმწიფოებს შორის, ხშირი ომები, რომელთა ასპარეზი საქართველოს ტერიტორია იყო. როგორც ზაჰაბი იუწყება, აბაღა-ხანსა და ბერქას შორის ომი (1264-1265) ბერქას გამარჯვებით დამთავრდა. 1265 წელს ბერქას მემკვიდრე მანქუ-თიმურს ლაშქრობა განუახლებია. აბაღა-ხანი მდ. მტკვართან შეჩერებულა და თავდაცვის მიზნით თბილისის აღმოსავლეთით 7 დღეში ხის კედელი აღუმართავს, თუმცა დამარცხება მაინც არ ასცდენია. მემატიანის გადმოცემით, 1271 წელს ომი კვლავ დაწყებულა და მისი ასპარეზი ისევ აღმოსავლეთ საქართველო ყოფილა. ბ. სილაგაძე., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. ↑ 1.0 1.1 Deutsche Nationalbibliothek Record #118889788 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a> ↑ Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a>
ადმინისტრაციული ოლქი (გერმანია)

ადმინისტრაციული ოლქი (გერმ. Regierungsbezirk) — ადმინისტრაციული ერთეული, რომელიც გერმანიაში აერთიანებს რამდენიმე რაიონს. ისინი ყველა ფედერალურ მხარეში არ არსებობენ: ბადენ-ვიურტემბერგი — 4 ადმინისტრაციული ოლქი: Regierungsbezirk Freiburg — ფრაიბურგის ადმინისტრაციული ოლქი Regierungsbezirk Karlsruhe — კარლსრუეს ადმინისტრაციული ოლქი Regierungsbezirk Stuttgart — შტუტგარტის ადმინისტრაციული ოლქი Regierungsbezirk Tübingen — ტიუბინგენის ადმინისტრაციული ოლქი ბავარია — 7 ადმინისტრაციული ოლქი: Oberbayern — ზემო ბავარია Niederbayern — ქვემო ბავარია Oberfranken — ზემო ფრანკონია Mittelfranken — შუა ფრანკონია Unterfranken — ქვემო ფრანკონია Regierungsbezirk Oberpfalz — ზემო პფალცი Regierungsbezirk Schwaben — შვაბიის ადმინისტრაციული ოლქი ჰესენი — 3 ადმინისტრაციული ოლქი: Regierungsbezirk Darmstadt — დარმშტადტის ადმინისტრაციული ოლქი Regierungsbezirk Gießen — გისენის ადმინისტრაციული ოლქი Regierungsbezirk Kassel — კასელის ადმინისტრაციული ოლქი ჩრდილოეთი რაინ-ვესტფალია — 5 ადმინისტრაციული ოლქი: Regierungsbezirk Arnsberg — არნსბერგის ადმინისტრაციული ოლქი Regierungsbezirk Detmold — დეტმოლდის ადმინისტრაციული ოლქი Regierungsbezirk Düsseldorf — დიუსელდორფის ადმინისტრაციული ოლქი Regierungsbezirk Köln — კელნის ადმინისტრაციული ოლქი Regierungsbezirk Münster — მიუნსტერის ადმინისტრაციული ოლქი საქსონია — 3 ადმინისტრაციული, 2008 წლის 1 აგვისტოდან — დირექციული ოლქები (გერმ. Direktionsbezirk), რომლებიც 2012 წლის 1 მარტიდან გაერთიანებულია ერთიან საქსონიის ფედერალური დირექციაში (გერმ. Landesdirektion Sachsen), რომელიც მოიცავს სამ შესაბამის განყოფილებას (გერმ. Dienststelle): Direktionsbezirk Chemnitz — კემნიცის დირექციული ოლქი Direktionsbezirk Dresden — დრეზდენის დირექციული ოლქი Direktionsbezirk Leipzig — ლაიფციგის დირექციული ოლქი ქვემოთ მოყვანილ ფედერალურ მხარეებში ადმინისტრაციული ოლქები გაუქმდა: რაინლანდ-პფალცი (1999) საქსონია-ანჰალტი (2003) ქვემო საქსონია (2004) ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: Regierungsbezirk ↑ Schaubild des Verwaltungsaufbaus in Sachsen am 24. September 2012
ეროვნული ფილმოგრაფია

ეროვნული ფილმოგრაფია — უმსხვილესი ქართული ონლაინ მონაცემთა ბაზა, რომელიც გაეშვა 2007 წლის 12 იანვარს და შეიცავს ინფორმაციას ქართულ ფილმებსა და კინოინდუსტრიაში მოღვაწე პიროვნებებზე. მისი მიზანია სრულყოფილი ინფორმაციის მოძიება ყველა ქართული მხატვრული, დოკუმენტური თუ ანიმაციური ფილმების შესახებ და შემდგომში მისი ბაზაში განთავსება. ქართული კინოს საინფორმაციო ბაზის შექმნის იდეა ჯერ კიდევ 1980-იანი წლების ბოლოს დაებადათ კობა დალაქიშვილსა და ალეკო ასკილაშვილის. შემდეგ მათ წვლილის შეტანის სურვილს შეუერთდნენ კინომცოდნეები, მარინა ჩხეიძე და მანანა ორბელიანი. ბაზაში შესულია 100 წლის მანძილზე ქართველი კინემატოგრაფების მიერ შექმნილი ფილმები. ის აგრეთვე მოიცავს ბიოგრაფიებს, ინტერვიუებსა და ვიდეო მასალებს ქართულ კინომოღვაწეებზე. დღეისათვის, ბაზაში ჩატვირთულია დაახლოებით 1700-ზე მეტი კინოფილმი, 8200-ზე მეტი მასალა მსახიობების, რეჟისორების, პროდიუსერებისა და კინომოღვაწეების შესახებ და ხორციელდება მისი სისტემატურად განახლება. საიტი ხელმისაწვდომია ქართულ და ინგლისურ ენებზე, თუმცა უცხოური ვერსია არ არის სრულყოფილი სახით წარმოდგენილი და მიმდინარეობს მისი ტექნიკურად გამართვა. საიტს აქვს გამარტივებული ინტერფეისი; საძიებო სისტემის მეშვეობით შესაძლებელია ფილმის მოძიება დასახელების, რეჟისორის, მსახიობის, სცენარისტის და წლების მიხედვით. ოფიციალური საიტი ქართული კინო, დასაწყისიდან — დღემდე დაარქივებული 2017-03-13 საიტზე Wayback Machine. ეროვნული ფილმოგრაფია დაარქივებული 2012-03-14 საიტზე Wayback Machine. — „24 საათი“ ↑ 1.0 1.1 ლელა ოჩიაური. (31 ოქტომბერი, 2007) ქართული კინოს საიტი ყველასთვის ღიაა. „რეზონანსი“ გვ. 10. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-03-12. ციტირების თარიღი: 2017-11-23. ↑ ინფორმაცია დაარქივებული 2017-06-17 საიტზე Wayback Machine. geocinema.ge ↑ ეროვნული ფილმოგრაფია. ეროვნული სამეცნიერო ბიბლიოთეკა (3 მაისი, 2011). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-03-13. ციტირების თარიღი: 2017-11-23. ↑ ნათია მეფარიშვილი. (ზაფხული, 2012) geocinema.ge - ქართული კინო, დასაწყისიდან დღემდე. „Film Print“. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-04-19. ციტირების თარიღი: 2017-11-23.
ტენილი ყველი

ტენილი ყველი — ტრადიციული მესხური ძალზე ცხიმიანი ყველი, რომელიც ურთულესი დამზადების ტექნოლოგიით გამოირჩევა. დამუშავების ტექნოლოგიისა და საყველე მასის მომწიფების მიხედვით ტენილი ჩედერიზებული ყველის ჯგუფს მიეკუთვნება. ვიზუალურად გრძელ და წვრილ ძაფს მოგაგონებთ, რითაც ჩეჩილი ყველის ანალოგია. საყველე მასას დასამწიფებლად ქოთანში ტენიან (საიდანაც მომდინარეობს სახელი), სადაც დამარილების გარეშე მწიფდება, შემდეგ კი ამ მასას ადნობენ. ტენილი მნიშვნელოვნად განსხვავდება ადგილობრივი წათხის ყველებისაგან, როგორც დამუშავების ტექნოლოგიური პროცესით, ისე გარეგნული სახით, გემოთი, სუნით, კონსისტენციითა და სხვა თვისებებით. მესხური სამზარეულოს ერთ-ერთი გამორჩეული პროდუქტის დამზადების ტექნოლოგიას 2013 წელს არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი მიენიჭა. ყველი დღეს სამცხე-ჯავახეთის ცალკეულ ოჯახებსა და საწარმოებში მცირე რაოდენობით მზადდება და რძის პროდუქტების დელიკატესად ითვლება. ტენილი, ჩოგი, კალტი... რვა ათასი წლის ისტორია და ჭაჭაში დამალული ყველი — Sputnik-Georgia.com ჩოგი, პროდუქტის აღწერა — Guda.ge ტენილი ყველი, ქართული ტრადიციული სამზარეულო, ეთნოგრაფიული ჩანახატი youtube.com-ზე
თემი (ჩრდილოეთი მაკედონია)

თემი — ჩრდილოეთ მაკედონიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფის პირველი დონის ერთეული. 2013 წლის თებერვლიდან ჩრდილოეთ მაკედონიაში არსებობს 80 თემი; კიდევ 10 თემი მდებარეობს ქალაქ სკოპიეში (ან დიდი სკოპიე). თემების დიდი ნაწილი შეიქმნა 1996 წლის სექტემბერში დაარსებული 123 თემის დიდი ნაწილის გაერთიანების შემდეგ; სხვები შეიქმნენ თემების საზღვრების ცვლილებების შემდეგ. თემები შესულები არიან სტატისტიკურ რეგიონებში. დედაქალაქ სკოპიეს აქვს საერთო ადმინისტრაციული ცენტრის — თემის სტატუსი, ასევე მოიცავს 10 საქალაქო თემს: აეროდრომი, ბუტელი, გაზი-ბაბა, გიორჩე-პეტროვი, კარპოში, კისელა-ვოდა, სარაი, ცენტარი, ჩაირი და შუტო-ორიზარი. მოსახლეობის მიხედვით ყველაზე უფრო დიდი თემია კუმანოვო — 105 484 ადამიანი. მოსახლეობის მიხედვით ყველაზე უფრო პატარა თემია ვრანეშტიცა — 1322 ადამიანი. ფართობის მიხედვით ყველაზე უფრო დიდი თემია პრილეპი — 1194 კმ². ფართობის მიხედვით ყველაზე უფრო პატარა თემია ჩაირი — 3,5 კმ². Republic of Macedonia, State Statistical Office (ინგლისური) Mapping the Socio-economic Disparities between the Republic of Macedonia's Municipalities (I-IV) (ინგლისური) Census of Population, Households and Dwellings in the Republic of Macedonia 2002 (PDF) (ინგლისური)
აზერბაიჯანის ეკონომიკური რეგიონები

აზერბაიჯანის ეკონომიკური რეგიონები — აზერბაიჯანის რეგიონები, რომლებიც ხასიათდება გარკვეული ეკონომიკურ-გეოგრაფიული მდგომარეობით, ტერიტორიულ-სამეურნეო ერთიანობით, ბუნებრივი და ეკონომიკური პირობების თავისებურებით და ისტორიულად ჩამოყალიბებული საწარმოო სპეციალიზაციით. 1991–2021 წლებში აზერბაიჯანი დაყოფილი იყო 10 ეკონომიკურ რეგიონად (აზერ. İqtisadi rayon). აზერბაიჯანის ეკონომიკა აზერბაიჯანის ადმინისტრაციული დაყოფა Экономическая карта დაარქივებული 2015-06-28 საიტზე Wayback Machine. РЕГИОНАЛЬНОЕ РАЗВИТИЕ დაარქივებული 2016-10-13 საიტზე Wayback Machine. Анализ и оценка хозяйственных комплексов экономических районов Азербайджана О регионах ↑ 1.0 1.1 1.2 1.15 Territories, number and density of population by economic and administrative regions of the Republic of Azerbaijan // Population დაარქივებული 2016-12-27 საიტზე Wayback Machine. The State Statistical Committee of the Republic of Azerbaijan ↑ Baku: City that Oil Built ↑ В Баку началось серийное производство боевых машин типа "матадор" и "мараудер" - Миноборонпром ↑ ЭКОНОМИКО-ГЕОГРАФИЧЕСКОЕ-ДЕМОГРАФИЧЕСКОЕ ДЕЛЕНИЕ АЗЕРБАЙДЖАНА ↑ Тerritories, number and density of population by economic and administrative regions of the Republic of Azerbaijan. ↑ Анализ и оценка хозяйственных комплексов экономических районов Азербайджана ↑ Аранский экономический район: производительность в предпринимательском сегменте. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-10-12. ციტირების თარიღი: 2018-12-19.
იშიმბაის რაიონი

იშიმბაის რაიონი (ბაშკ. Ишембай районы; რუს. Ишимбайский район) — მუნიციპალური რაიონი ბაშკირეთის რესპუბლიკაში, რუსეთის ფედერაცია. რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი იშიმბაი. ↑ Республика Башкортостан. Общая площадь земель муниципального образования
ოჰრიდის ისტორიული არქივი

ოჰრიდის ისტორიული არქივი (მაკედ. Историски архив) — არქივი ქალაქ ოჰრიდში. დაარსდა 1951 წელს, ხოლო 1991 წელს გარდაიქმნა მაკედონიის რესპუბლიკის სახელმწიფო არქივის განყოფილებად. ოჰრიდის განყოფილების დაქვემდებარებაში შედის: ოჰრიდის, დებარცის, სტრუგის, ვევჩანის, კიჩევოს, დრუგოვოს, ოსლომეის, ვრანეშტიცის, ზაიასის, დებარისა და ცენტარ-ჟუპის თემებს. სპეციალურად არქივისთვის განკუთვნილი ახალი შენობა 1979 წელს აშენდა და განთავსებულია ნიკოლა კარევის ქუჩაზე. განყოფილებას გააჩნია 598 ფონდი და 17 კოლექცია. საარქივო მასალების უმრავლესობა მეორე მსოფლიო ომის შემდგომ პერიოდს განეკუთვნება, ხოლო დანარჩენი ნაწილი დაკავშირებულია საარქივო ფონდებთან და XIX საუკუნისა და XX საუკუნის დასაწყისის ცალკეულ დოკუმენტებთან. საარქივო ფონდები და კოლექციები შეიცავს მნიშვნელოვან მონაცემებს მის დაქვემდებარებაში მყოფი თემების პოლიტიკური, კულტურული და ეკონომიკური ისტორიის შესახებ. ძალიან მნიშვნელოვანია XIV - XX საუკუნეების საეკლესიო სლავური ხელნაწერები, აგრეთვე აღმოსავლური ხელნაწერი და ნებეჭდი წიგნები. ამ განყოფილებაში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია: Општинските управи (1918-1941 და 1941-1944); Народноослободителните одбори (1944-1945) и одборите на општините (1945-1990); Бановинска хидробиолошка станица (1934-1941), Рибоводна станица (1941-1944), Хидробиолошка станица (1944-) сите со седиште во Охрид; Гимназиите и основните училишта од 1913-1945; Општествено-политички организации, друштва и здруженија; Верски фондови на Источно-православната црква и Исламската верска заедница. გრუპჩევების, იოვანოსკების, კოცარევებისა და სხვების საოჯახო არქივები. პირადი ფონდებიდან აღსანიშნავია ოჰრიდელი მწერლის ბორის ბოიაჯისკის, გრიგორ პრლიჩევისა და ოჰრიდელი მღვდლის ფოტი მასინის მასალები. ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-10-03. ციტირების თარიღი: 2017-11-24.
ა...

ა... — უარყოფითი თავსართი. ერთვის უმთავრესად ბერძნულ-ლათინურ წარმომავლობის სიტყვებს. აღნიშნავს სიტყვის მომდევნო ნაწილით გამოხატული მნიშვნელობის უქონლობას. შეესაბამება ქართულ არა- და უ- თავსართებს. მაგალითად: ამორალური, ასიმეტრიული, ანალფაბეტური, ანესთეზია და სხვა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 9.
აბაზანა (ტექნიკური)

აბაზანა — სხვადასხვა დანიშნულების აპარატი ან ჭურჭელი, რომელშიც თავსდება ხსნარები, ნადნობები; განასხვავებენ სახურებელსა და გალვანურ აბაზანას. პირველს იყენებენ თხევად გარემოში დეტალების თერმული დამუშავებისათვის, მეორეს — ელექტროლიზური პროცესების ჩასატარებლად. აბაზანას უწოდებენ აგრეთვე ზოგიერთი ღუმლის გალღობილ შიგთავსს (ლითონი, წიდა, მინა და ა. შ.), ქსოვილის შესაღებ ხსნარებს და სხვა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 11.
აბაზანა (პროცედურა)

აბაზანა — სამკურნალო-პროფილაქტიკური და ჰიგიენური პროცედურა. არსებობს წყლის, ჰაერის, ტალახის, ქვიშისა და სხვა აბაზანები. წყლის აბაზანა ტემპერატურის მიხედვით შეიძლება იყოს ცივი (20 °C ქვემოთ), გრილი (20-30 °C), ინდიფერენტული (34-36 °C), თბილი (37-39 °C) და ცხელი (40 °C ზემოთ). წყლის შედგენილობის მიხედვით — მტკნარი წყლის, მინერალური (გოგირდწყალბადის, ნატრიუმქლორიდის, იოდბრომის), აიროვანი (ნახშირმჟავას, ჟანგბადის, აზოტის), რადიოაქტიური (რადონის), არომატული (წიწვის, მდოგვის, სკიპიდრის) და წამლეულისა (სოდის, კალიუმპერმანგანატის, სახამებლის). ხანგრძლივობის მიხედვით — ხანმოკლე (1-5 წთ), ჩვეულებრივი ხანგრძლივობის (10-15 წთ), ჩვეულებრივზე ხანგრძლივი (20-30 წთ) და ხანგრძლივი (რამდენიმე საათი). სამკურნალოდ იყენებენ კომბინირებულ აბაზანასაც. ასეთ აბაზანაში წყლის საერთო მოქმედებას ერწყმის სხვა ფიზიკური ფაქტორების (ელექტრობა, ვიბრაცია, მასაჟი და სხვა) მოქმედება. აბაზანის მიღებისას ორგანიზმზე მოქმედებს ფაქტორთა მთელი კომპლექსი: ტემპერატურა, წყლის მასა და ჰიდროსტატიკური წნევა, წყლის შედგენილობა, აბაზანის ხანგრძლივობა და სხვა. ორგანიზმზე მოქმედ ძირითად ფაქტორთა თანაფარდობის შეცვლით შეგვიძლია გამოვიწვიოთ აღგზნება, ვიმოქმედოთ დამამშვიდებლად, გავაძლიეროთ ან დავაქვეითოთ ნივთიერებათა ცვლის პროცესები და ა. შ. არსებობს სპეციალური დანიშნულების აბაზანებიც. დიდი პრაქტიკული მნიშვნელობა აქვს ბუნებრივი სამკურნალო წყაროებისა და ზღვის აბაზანებს. ვეტერინარიაში წყლის აბაზანებს იყენებენ ცხოველთა სხვადსახვა დაავადების სამკურნალოდ და პროფილაქტიკის მიზნით. წყლით მკურნალობა ბალნეოთერაპია აეროთერაპია ტალახით მკურნალობა გ. წითლანაძე, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 11.
მგალობლიშვილი

საკუთარი სახელი მგალობლიშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებას: გრიგოლ მგალობლიშვილი — დიპლომატი, პოლიტიკოსი გრიგოლ მგალობლიშვილი — პოლკოვნიკი, ემიგრანტი ეთერ მგალობლიშვილი — ორგანისტი, პიანისტი ვიქტორ მგალობლიშვილი — პოლკოვნიკი თამილა მგალობლიშვილი — ფილოლოგი, ისტორიკოსი ირაკლი მგალობლიშვილი — ქირურგი კოტე მგალობლიშვილი — ინჟინერი, პოლიტიკოსი ლევან მგალობლიშვილი — პოლიტიკოსი ლიდია მგალობლიშვილი — პოეტი მიხეილ მგალობლიშვილი — ექიმი ნელი მგალობლიშვილი — თეატრის მსახიობი ნოდარ მგალობლიშვილი — მსახიობი ნოდარ მგალობლიშვილი — არქიტექტორი ნუგზარ მგალობლიშვილი — საქართველოს რესპუბლიკის I მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი როლანდ მგალობლიშვილი — პოლიტიკოსი სოფრომ მგალობლიშვილი — მწერალი ტარასი მგალობლიშვილი — ბოლშევიკი რევოლუციონერი
აბაზანა (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი აბაზანა შეიძლება აღნიშნავდეს: აბაზანა — ჰიგიენური და სამკურნალო პროცედურების მისაღები საგანგებო ჭურჭელი; აბაზანა — სამკურნალო-პროფილაქტიკური და ჰიგიენური პროცედურა; აბაზანა — სხვადასხვა დანიშნულების აპარატი ან ჭურჭელი, რომელშიც თავსდება ხსნარები, ნადნობები.
ძეხვეული

ძეხვეული — მექანიკურად და ფიზიკურ ქიმიურად დამუშავებული ხორცის პროდუქტები, რომლებსაც დამატებული აქვს ზოგიერთი სხვა პროდუქტი. მექანიკური დამუშავებისას ხორცს აცლიან საჭმლად უვარგის, ნაკლებყუათიან ნაწილებს და აქუცმაცებენ. ფიზიკურ-ქიმიური დამუშავებისას ამარილებენ, ამწიფებენ, მოწვავენ, ხარშავენ, შებოლავენ. ძეხვეული არის მოხარშული, ნახევრად შებოლილი, შებოლილ-მოხარშული, შებოლილი ან სუბპროდუქტებისაგან დამზადებული. ძეხვეულობას მიაკუთვნებენ აგრეთვე სხვა შებოლილ პროდუქტებს. ძეხვეულის ნედლეულად იყენებენ უცხიმო ძროხის ხორცს, ღორის ხორცს, იშვიათად ცხვრისა და ფრინველის ხორცს. ამზადებენ აგრეთვე ცხენის ხორცის ძეხვეულს. ფარშს სრულფასოვანი ცილებით ამდიდრებენ საკვები სისხლის პლაზმის, რძის, ცილის, კვერცხის დამატებით. ძეხვეულის გემოს გასაუმჯობესებლად უმატებენ შაქარს, საკაზმ-სანელებელს, სუნელ-სანელებელს. ძეხვეულის დასამზადებლად ძროხის ხორცს აცლიან ძვლებს, მყესებს, ხრტილს, ცხიმს, ჭრიან და ამარილებენ. დამარილებულ ხორცისაგან აკეთებენ ფარშს, უმატებენ ღორის ცმელსა და სხვა კომპონენტებს, ფარშით შევსებულ გარსს ხეს შემოაკრავენ და ფარშის დასაწევად რამდენიმე ხნით ჩამოჰკიდებენ. მოხარშულსა და ნახევრად შებოლილ ძეხვეულს ფარშის დაწევის შემდეგ მოწვავენ, ხარშავენ და აცივებენ. ნახევრად შებოლილ ძეხვეულს არ ხარშავენ, დაწევის შემდეგ მხოლოდ შებოლავენ და გააშრობენ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 269. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ძეხვეული“ ვიკისაწყობში.
ანასტასი სინელი

ანასტასი სინელი (დ. 630 — გ. 701) — VII საუკუნის II ნახევრის ბიზანტიელი თეოლოგი, ორთოდოქსი. სინას მთის წმინდა ეკატერინეს მონასტრის წინამძღვარი, შემდეგ — ანტიოქიის პატრიარქი. ანასტასი სინელის დოგმატურ-პოლემიკურ თხზულებებს კარგად იცნობდა ძველი ქართული სასულიერო მწერლობა. მისი უმთავრესი ნაშრომი „წინამძღუარი“ თარგმნა არსენ იყალთოელმა და შეიტანა „დოგმატიკონში“ (S-1463). თეოფილე ხუცესმონაზონმა თარგმნა ანასტასი სინელის „შემოსვლვისათჳს მარხვთასა და მეექუსისათჳს ს ფსალმუნისა“ (A-733, 129), ხოლო ეფრემ მცირემ — „შესუენებულთათჳს“ (A-129). ანასტასი სინელის „წინამძღურის“ გავლენა ატყვია ანტონ I-ის „მზამეტყველებას“ Patrologiae Cursus Completus. Series Graeca, ed. J. P. Migne, t. 89, 1864 ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 145. ↑ 1.0 1.1 1.2 BeWeB <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q77541206"></a> ↑ Deutsche Nationalbibliothek Record #10093630X // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a>
ლაქშმი ბაი-რანი

ლაქშმი ბაი-რანი ( ინდ. लक्ष्मी बाई დ. 19 ნოემბერი, 1828, ვარანასი — გ. 17 ივლისი, 1858, გვალიორი) — ინდოეთის ეროვნული გმირი, ჯანსის მთავრის მეუღლე და სიფაელთა აჯანყების ერთ-ერთი გამოჩენილი ლიდერი. ლაქშმი ბაი-რანი დაიბადა 1828 წლის 19 ნოემბერს ვარანასში, მთავრის ოჯახში. მისი მამა იყო მორფანტ თამბი, ხოლო დედა ბაგირატი ბაი, რომელიც გარდაიცვალა მაშინ, როცა გოგონა მხოლოდ ორი წლის იყო. (ზოგიერთ ცნობებში ამბობენ, რომ 4 წლის). მის ბავშვობაზე და ახალგაზრდობაზე ცნობები, თითქმის არ მოიპოვება, თუმცა ცნობილია, რომ გოგონამ მიიღო შესანიშნავი განათლება მშობლების წყალობით და ასევე ის კარგად იყო გაწრთვნილი, საბრძოლო ხელოვნებაში. თოთხმეტი წლის ასაკში ბაი-რანი, ცოლად გააყოლეს ჯანსის ახალგაზრდა მთავარს, განგადარა რაოსს. სწორედ გათხოვების შემდეგ, ინდური ეტიკეტის თანახმად, როგორც გათხოვილ ქალს ეწოდა - "ლაქშმი". გადაიხადეს გრანდიოზული ქორწილი და წყვილი ცხოვრობდა სრულ ჰარმონიაში. როგორც ჩანს, ლაქშმი ბაი სწორედ გათხოვების შემდეგ დაეუფლა საბრძოლო ხელოვნებას. დაახლოებით 1851 წელს, ლაქშმის შეეძინა ვაჟი, რომელიც, სამწუხაროდ მალევე გარდაიცვალა. ცოტა ხნის შემდეგ, ლაქშმის მეუღლეს ჯანმრთელობის სერიოზული პრობლემები შეექმნა და გაჩნდა სერიოზული საფრთხე იმის რომ ჯანსის გვარს გამგრძელებელი აღარ ეყოლებოდა, ამიტომ მათ ურჩევდნენ ბავშვის აყვანას. 1853 წლის 21 ნოემბერს მძმედ ავადმყოფობის შემდეგ ჯანსის მთავარი გარდაიცვალა და მართლაც, ლაქშმი დარჩა უშვილო, ახალგაზრდა ქვრივად. მან სამგლოვიარო თეთრი სამოსი, მხოლოდ ცამეტი დღიანი გლოვის და ლოცვის შემდეგ გაიხადა. ლაქშმისთვის ახალი სიცოცხლის და მისი სულის გამოღვიძების დასაწყისი იყო სიფაელთა აჯანყებაში მონაწილეობა. 1857 წელს სიფაელთა აჯანყებაში მიიღო აქტიური მონაწილეობა და მეტიც ის სათავეში ედგა საკუთარ რაზმს, მოუწოდებდა ბრძოლისუნარიანობისკენ და თვითონაც თავდადებით ებრძოდა უცხოელ მტარვალებს. მის შესახებ ნურუ წერს: მან საბრძოლო ხელოვნების ცოდნა გამოიყენა აჯანყებაში და ბევრ მამაკაც მეომარზე უკეთაც კი ახერხებდა მტრის მოგერიებას. ლაქშმისგან განსხვავებულად მოიქცა ბევრი ინდოელი მთავარი და ფეოდალი. მათი დიდი ნაწილი გაერიდა აჯანყებას, ნეიტრალიტეტი დაიცვა და დაელოდა მოვლენების განვითარებას. ლაქშმი კი ბოლო წუთამდე ამხნევებდა და წინ უდგოდა თავის რაზმს. Lakshmi Bai in the Encyclopædia Britannica
თბილისის ანატომთა, ჰისტოლოგთა და ემბრიოლოგთა საზოგადოება

თბილისის ანატომთა, ჰისტოლოგთა და ემბრიოლოგთა საზოგადოება — ანატომთა, ჰისტოლოგთა და ემბრიოლოგთა საკავშირო საზოგადოების თბილისის ფილიალი 1953-1992 წლებში. 1953 წელს გამოეყო, 1946 წელს ვ. ვარაზის მიერ დაარსებულ სამედიცინო-ბიოლოგიურ საზოგადოებას, რომელიც აერთიანებდა მედიცინისა და ბიოლოგიის სხვადასხვა დარგის (ანატომები, ჰისტოლოგები, ფარმაკოლოგები, ემბრიოლოგები, ბიოქიმიკოსები და სხვა) წარმომადგენლებს. 1992 წელს საკავშირო საზოგადოების ბაზაზე შეიქმნა მორფოლოგთა საერთაშორისო ასოციაცია. 1959 წლამდე მისი პირველი თავმჯდომარე იყო ალექსანდრე ნათიშვილი, 1959-1966 წლებში ალექსანდრე ლეჟავა, 1966-1992 წლებში ნინო ჯავახიშვილი. საზოგადოების წევრები აქტიურად მონაწილეობდნენ სხვა დასხვა რანგის სიმპოზიუმებზე. 1966 წელს არნიშნული საზოგადოების ინიციატივით თბილისში ჩატარდა VII საკავშირო ყრილობა. საზოგადოების ინიციატივით ჩატარდა ამიერკავკასიის მორფოლოგთა კონფერენციები, გამოიცა საზოგადოების არაერთი კრებული. საბჭოთა პერიოდში საზოგადოება აერთიანებდა ყველა უმაღლეს სასწავლებელსა და სამეცნიერო კვლევით დაწესებულებაში მომუშავე სპეციალისტებს. ჯავახიშვილი ნ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 145.
ანატები

ანატები (ლათ. annatae < annus — „წელი“) — ერთდროული გადასახადი პაპის კურიის სასარგებლოდ. იხდიდნენ ვაკანტური საეკლესიო ბენეფიციუმების დაკავებისას ეპისკოპოსები, აბატები და სხვა. ანატები შემოიღეს XIII-XIV საუკუნეებში და უდრიდა საეკლესიო ბენეფიციუმის წლიურ შემოსავალს. მოგვიანებით ანატების რაოდენობა სხვადასხვა ქვეყანაში შემცირდა. ზოგიერთ კათოლიკურ ქვეყანაში (იტალია) ანატები დღესაც მოქმედებს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 431.
აბაი (ქალაქი)

აბაი (1949-1961 წლებში — დაბა ჩურუბაი-ნურა) — ქალაქი ყაზახეთში, ყარაღანდის ოლქში. რკინიგზის სადგური (ყარაბასი). ყარაღანდიდან დაშორებულია 30 კმ-ით. 1974 წლის მდგომარეობით ქალაქში ცხოვრობდა 41 ათასი კაცი. ქალაქი განვითარებულია ქავნახშირისა და კირქვის მომპოვებელი და საშენ მასალათა მრეწველობა, ხის დამამუშავებელი და სახლთსაშენებელი კომბინატები. ქალაქს სახელწოდება აბაი ეწოდა აბაი კუნანბაევის პატივსაცემად. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 12.
აბაის სტეპი

აბაის სტეპი (რუს. Абайская степь) — ტექტონიკური ღრმული, ცენტრალურ ალთაიში, თერექთისა და ხოლზუნის ქედებს შორის. ზღვის დონიდან მისი მდებარეობა დაახლოებით 1100 მ, სიგრძე 25 კმ, სიგანე — 6-9 კმ-ია. აბაის სტეპზე მიედინება მდინარეები კოქსა და აბაი. დაფარულია სტეპის მცენარეულობით. ნიადაგი შავმიწა, დიდი ნაწილი სახნავ-სათესია, არის საძოვრებიც. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 12.
მილანის საჰერცოგო

მილანის საჰერცოგო — ჩრდილოეთ იტალიაში მდებარე, საღვთო რომის იმპერიაში შემავალი პატარა სახელმწიფო. ის შეიქმნა 1395 წელს და მოიცავდა 26 ქალაქს, უმარავ დიდ სოფელს, მდინარე პოს აუზსა და მონტფერატის მამულებს. მას დასავლეთიდან სავოიის საჰერცოგო ესაზღვრებოდა, ჩრდილოეთიდან შვეიცარიის კანტონები, აღმოსავლეთიდან ვენეციის რესპუბლიკა, ხოლო სამხრეთიდან გენუის რესპუბლიკა. XV-XVI საუკუნეებში მილანის საჰერცოგოს ფრანგები დაეპატრონნენ, თუმცა 1516 წელს მილანი ესპანეთმა დაიპყრო, 1700 წლამდე მილანი ესპანეთის კოლონია იყო. ესპანეთის ტახტის მემკვდირეობისთვის ომის დროს მილანი და ჩრდილოეთ იტალია ავსტრიამ დაიპყრო. 1796 წლამდე მილანი ავსტრიის იმპერიის შემადგენლობაში იყო, მანამ სანამ ნაპოლეონ ბონაპარტემ არ დაიპყრო მთლიანი იტალია და თავად მილანიც. ნაპოლეონის დაცემის შემდეგ კი მილანის საჰერცოგოს ტერიტორიაზე ჩამოყალიბდა კისალპინის რესპუბლიკა, რითაც მილანის საჰერცოგომ არსებობა შეწყვიტა. ნაპოლეონის დაცემის შემდეგ 1815 წელს ვენის კონგრესმა აღადგინა მრავალი ევროპული სახელმწიფო, რომელიც მან გააუქმა, თუმცა არა მილანის საჰერცოგო. მილანის საჰერცოგოს ტერიტორიები გადაანაწილეს ვენეციისა და ლომბარდიის დეპარტამენტებში და ავსტრიას მიუერთეს. 1859 წელს მილანის საჰერცოგოს ტერიტორიები პიემონტ-სარდინიის სამეფომ დაიპყრო, რომელიც 1861 წელს იტალიის სამეფოს მიუერთდა. მილანის საჰერცოგო (1176-1535) მილანის ისტორიის შესახებ მილანის საჰერცოგო - ვისკონტისა და სფორცას ტერიტორია
აბაკანი (მდინარე)

აბაკანი (რუს. Абакан) — მდინარე რუსეთში, კრასნოიარსკის მხარეში, ენისეის მარცხენა შენაკადი. სიგრძე 514 კმ, აუზის ფართობი 32 ათ. კმ². სათავე დასავლეთ საიანსა და ალთაის ჩრდილოეთ ფერდობებზე აქვს. საზრდოობს უმეტესად თოვლისა და წვიმის წყლით. იყინება ნოემბრის II ნახევარში, ყინულძვრა — აპრილის ბოლოს. საშუალო წლიური ხარჯი 400 მ³/წმ. ჩამოუდის ქ. აბაკანს. გამოიყენება ხე-ტყის დასაცურებლად, მინუსინსკის ქვაბულის სარწყავად. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 12. ↑ Река Абакан. Государственный водный реестр. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-03-09. ციტირების თარიღი: 2013-02-27.