laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
შილდის ლაშარის ჯვარი

შილდის ლაშარის ჯვარი — ეკლესია, არქიტექტურული ძეგლი დგას ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ შილდაში. თარიღდება გვიანი შუა საუკუნეებით. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია ნატეხი ქვით. მოგვიანებით შეულესავთ და შეუთეთრებიათ. დაზიანებულია: წაქცეულია გადახურვა, მორღვეულია კედლების ზედა ნაწილი. შესასვლელი ჩრდილოეთიდანაა. ეკლესია უაფსიდოა და აღმოსავლეთით სწორი კედლითაა დასრულებული, რომლის შუაში გაჭრილია ოთხკუთხა სარკმელი. მსგავსი სარკმელი დასავლეთ კედელშიცაა. სამხრეთ კედელში მოწყობილია ღრმა ნიშა. დარბაზში დგას მასიური ტრაპეზი, რომელსაც დასავლეთიდან ნიშები აქვს. კუპრეიშვილი ბ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 460.
საბუის მაცხოვრის ეკლესია

საბუის მაცხოვრის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, დგას სოფელ საბუეში, თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. ეკლესია დარბაზულია (7.9x5.1 მეტრი). ნაგებია ნატეხი ქვითა და რიყის ქვით, გამოყენებულია აგურიც. შესასვლელი დასავლეთითაა. კარი თარაზულადაა გადახურული. ეკლესიის დარბაზი შესამჩნევად მოკლეა. აღმოსავლეთით დასრულებულია ნალისებრი ფორმის აფსიდით, რომლის სიღრმე დარბაზის სიგრძის ტოლია, აფსიდის ღერძზე შეისრულთაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. თითო მსგავსი სარკმელი დანარჩენ კედლებშიცაა. აფსიდში, სარკმლის ორივე მხარეს, თითო, გეგმით თითქმის ნახევარწრიული, შეისრულთაღოვანი ნიშაა. აფსიდი გადახურულია კონქით. კონქის თაღი შეისრულია. შეისრული ფორმისაა კამარაც, რომლის დასავლეთ კედლის მიმდებარე, საბჯენ, კრონშტაინებზე დაყრდნობილ, თაღზეა დაბჯენილი. ეკლესიის დასავლეთ ფასადზე, სარკმლის ზემოთ, კედლის წყობაში, ჩასმულია ქვა, ჯვრის რელიეფური გამოსახულებით. ჯვრის ქვემოთ, თავისუფალ არეზე, ფრაგმენტულად შემორჩენილი ნუსხური წარწერაა. ფასადები დასრულებულია კუთხით შვერილი აგურების რიგით გამოყვანილი ლავგარდნით. შენობა გადახურული იყო კრამიტით (ამჟამად მთლიანად აყრილია). გიორგობიანი კ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 436-437.
შილდის ნაეკლესიარი

შილდის ნაეკლესიარი — არქიტექტურული ძეგლი მდებარეობს ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელი შილდას ჩრდილოეთით, ორ კილომეტრზე, ტყეში. შემორჩენილია მხოლოდ ჩრდილოეთის კედლის მცირე ფრაგმენტი. ეკლესია ნაგები იყო ნატეხი ქვითა და კირის ხსნარით. კუპრეიშვილი ბ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 460.
შილდის აღნიაანთ პირველი ციხე

შილდის აღნიაანთ პირველი ციხე — კოშკი, არქიტექტორული ძეგლი მდებარეობს ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფლი შილდის მიდამოებში, თარიღდება XVIII საუკუნით. კოშკი სათავდაცვოა, გეგმით სწორკუთხა. ნაგები ყოფილა რიყის ქვითა და კირის სქელი ხსნარით. დანგრეულია. შემორჩენილია აღმოსავლეთ, ჩრდილოეთ და დასავლეთ კედლების მცირე ნაწილები. ჩრდილოეთ კედლის შუაში თაღოვანი ბუხარია, მის გვერდით - ორი ოთხკუთხა ნიშა. ნიშები დასავლეთ და აღმოსავლეთ კედლებშიცაა.აღმოსავლეთ კედლებში გაჭრილია სათოფურები. კუპრეიშვილი ბ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 451.
შილდის აღნიაანთ მეორე ციხე

შილდის აღნიაანთ მეორე ციხე — კოშკი, არქიტექტორული ძეგლი , მდებარეობს ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფლი შილდის მიდამოებში, ტყეში. თარიღდება შუა საუკუნებით. ძლიერ დაზიანებულია. შემორჩენილია ერთი სართულის სიმაღლეზე. ნაგები იყო ნატეხი ქვით და ფიქლით კირის ხსნარზე. ნაკვალევის მიხედვით შესასვლელი ჩრდილოეთ კედელში უნდა ყოფილიყო. კოშკის ოთხივე კედელში ნიშებია მოწყობილი. აღმოსავლეთ კედელში - სათოფურები. კუპრეიშვილი ბ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 451.
შილდის ღვთაების ეკლესია

შილდის ღვთაების ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს ყვარლის მუნიციპალიტეტში, სოფელ შილდის ცენტრში, ილია ჭავჭავაძის ქუჩაზე. ჩრდილოეთი შესასვლელის ზემოთ არსებული ექვსსტრიქონიანი წარწერის თანახმად ძეგლი აშენებულია 1865 წელს, გიორგი, სოლომონ ასაბაშვილის და ივანე ლომოურის მიერ. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია აგურით. შენობას ორი შესასვლელი აქვს. ჩრდილოეთი კედლის შუაში და დასავლეთ კედელში ორივე კარი გარედან და შიგნიდან თაღოვან შეღრმავებაშია ჩასმული. ეკლესიის ვრცელი დარბაზი აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აფსიდით, რომლის ღერძზე განიერი, მაღალი ნახევარწრიული თაღით გადახურული სარკმელია. აფსიდში ოთხი თაღოვანი ნიშაა. მათგან ორი, რომლებიც სარკმლის აქეთ-იქით, ერთმანეთის სიმეტრიულადაა მოწყობილი, გეგმით ნახევარწრიულია, ხოლო ორი სწორკუთხა. მათ შორის ერთი სარკმლის ქვემოთაა, მეორე - აფსიდის ჩრდილოეთი გვერდის ბოლოსთან. თითო თაღოვანი ნიშაა, ერთმანეთის მოპირდაპირედ, გრძივი კედლების აღმოსავლეთ ნაწილში. საკურთხევლის სარკმლის გარდა, ეკლესიას კიდევ ხუთი თაღოვანი სარკმელი აშუქებს: ერთი -დასავლეთით, შესასვლელის ზემოთაა, ორ-ორი კი - ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედელში. აფსიდის იატაკი ოდნავ შემაღლებულია და შუაში ნახევარწრიული ამბიონი აქვს. აფსიდს მთელ სიგრძეზე საფეხური გასდევს, რომლის შუაში მოწყობილია ტახტი. დარბაზის გრძივი კედლები დანაწევრებულია სამ-სამი ერთსაფეხურიანი პილასტრითა და მათზე გადაყვანილი საფეხურით შეღრმავებული სამ-სამი თაღით. პილასტრების გასწვრივ სამსაფეხურიანი კრონშტაინებია, რომლებსაც კამარის საბჯენი თაღები ეყრდნობა. ეკლესიას დასავლეთი მხრიდან მიდგმული აქვს გეგმით კვადრატული, სამსართულიანი სამრეკლო, რომლის პირველი სართული განიერი მაღალი თაღებითაა გახსნილი. თაღები გადაყვანილია ოთხივე კუთხეში მდგარ ოთხკუთხა ბოძებზე. სართული გადახურულია გუმბათოვანი კამარით. პირველი სართულის მსგავსადაა გადაწყვეტილი მეორე სართულიც, მაგრამ, პირველთან შედარებით, იგი ოდნავ დაბალია, გადახურვის გარეშე. ორივე სართულის თაღების ქუსლებთან გამოყოფილია სამსაფეხურიანი იმპოსტები. მესამე სართული შიგნიდან წრიული, გარედან ექვსწახნაგიანი ფანჩატურია. ფანჩატურის წიბოებს, მთელ სიმაღლეზე, სამ-სამი ნახევარსვეტი ასდევს, რომლებიც დაყრდნობილი ანალოგიური ლილვებისგან შედგენილ ჰორიზონტალურ სარტყელზე თითოეულ წახნაგში თითო, ვიწრო, მაღალი, თაღია, თაღებს გარედან ლილვებით შედგენილი განიერი საპიე ევლება. ფანჩატურს ზედა ნაწილი მონგრეული აქვს. ეკლესიის ფასადები ერთსაფეხურიანი პილასტრებითა და მათზე გადაყვანილი თაღებითაა დანაწევრებული. გრძივ ფასადებზე ექვს-ექვსი თაღია, აღმოსავლეთ ფასადზე - სამი, დასავლეთ ფასადზე კი - ორი. თაღების ქუსლებთან გამოყოფილია სამსაფეხურიანი იმპოსტები. აღმოსავლეთ ფასადის ფრონტონზე სამი შეღრმავებული ჯვარია გამოსახული. სამრეკლოს პირველი სართულის სამივე ფასადზე, თაღებს ზემოთ, მოწყობილია მშვილდისებრი თაღით გადახურული ნიშა, რომლის ორივე მხარეს თითო შეღრმავებული რომბია. ფასადებს აგურის საფეხუროვანი ლავგარდნი ასრულებდა . ეკლესია დარბაზული იყო, ღარისებრი კრამიტით. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 462.
შილდის ამაღლების წმინდა გიორგის ეკლესია

შილდის ამაღლების წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი მდებარეობს ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ შილდაში, გ. ჭუნაშვილის ეზოში, მთლიანად დანგრეულია. შემორჩენილია ნატეხი ქვითა და კირის ხსნარით ნაგები კედლის მცირე ნაწილი, რომლითაც სოფლის მოსახლეობამ ააგო მცირე ზომის სალოცავი ნიშა. კუპრეიშვილი ბ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 451.
XVII საუკუნე

ათწლეულები და წლები საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოვლენები 1601 - 1602 - ... 1698 - 1699 - საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოღვაწენი 1601 - 1602 - ... 1698 - 1699 - ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: XVII საუკუნე
შილდის ზეგაანის ღვთისმშობლის ეკლესია

შილდის ზეგაანის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ შილდის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, 10 კილომეტრის მანძილძე, ნასოფლარ ზეგაანის ტერიტორიაზე. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია რიყის ქვით და აგურით. შესასვლელი ორია: სამხრეთიდან და დასავლეთიდან, კარები გარედან თაღოვანია, შიგნიდან — სწორკუთხა. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რომლის ღერძზე ოთხკუთხა სარკმელია გაჭრილი. თითო მსგავსი სარკმელი გრძივი კედლების აღმოსავლეთ ნაწილშია — ერთმანეთის პირდაპირ, ხოლო ერთი — დასავლეთ აფსიდში. სარკმლის სამხრეთით და ჩრდილოეთით თითო ოთხკუთხა ნიშაა. საკურთხეველი საფეხურითაა შემაღლებული და შუაში ნახევარწრიული ამბიონი აქვს მოწყობილი. შიგნით ეკლესია გადახურულია შეისრული კამარით, რომელიც ორ საბჯენ თაღს ეყრდნობა, მათგან ერთი — დარბაზის შუაშია, ხოლო მეორე — დასავლეთ კედელთან. შუა თაღი მარტივი პროფილის კრონშტეინებზეა გადაყვანილი, ხოლო დასავლეთის — კუთხის პილასტრებზე. ფასადები შელესილია. აბაშიძე მ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 456.
შილდის მეოთხე კოშკი

შილდის მეოთხე კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი, დგას ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელი შილდის ნასოფლარ ვეძისხევის შუაში, თარიღდება გვიანი შუა საუკუნეებით. კოშკი გეგმით სწორკუთხაა, ზევითკენ შევიწროებული. ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვით. გარეთა კუთხეებში შედარებით მოზრდილი ქვებია გამოყენებული. გარე კედლების ზედაპირი გასწორებულია ბათქაშით. კედლების ზემოთა ნაწილი — შეულესავია და საპირე ქვებიც შედარებით წვრილია. კოშკის პირველი სართული სანახევროდ ნანგრევებითა და მიწითაა ამოვსებული. სართულის აღმოსავლეთ, სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში მოწყობილია ორ-ორი შეწყვილებული სათოფური. დასავლეთ კედელში სამი სათოფურია. მათგან ერთი შეწყვილებულია, ორი — ცალმაგი. კოშკში შესასვლელი დასავლეთიდანაა, მეორე სართულის დონეზე. კარი გარედან თაღოვანია, გამოყვანილია აგურით. ხოლო შიგნიდან ფიცრული გადახურვა ჰქონია. შესასვლელის პირდაპირ, აღმოსავლეთი კედლის შუაში, აგურით ნაწყობი, გეგმით ნახევარწრიული, შეისრულთაღიანი ბუხარია. რომლის გვერდებზე თითო ცალმაგი სათოფურია. მსგავსი სათოფური დასავლეთის კედელში, სართულის ჩრდილო-დასავლეთ კუთხესთანაცაა. ორი შეწყვილებული სათოფური — სამხრეთით, თითო-თითო კი — ჩრდილოეთ და დასავლეთ კედლებშია. ჩრდილოეთ სათოფურის ორივე მხარეს თითო პატარა, შეისრულთაღიანი თახჩაა. კოშკის მესამე სართულის აღმოსავლეთ, დასავლეთ და სამხრეთ კედლებში ორ-ორი ცალმაგი სათოფურია. მათგან აღმოსავლეთ და დასავლეთ სათოფურებს შორის თითო სწორკუთხა თახჩაა მოწყობილი. ერთი მსგავსი თახჩა ჩრდილოეთ კედლის შუაშიცაა. მეოთხე სართულის კედლები ნაწილობრივ დანგრეულია. აღმოსავლეთი და ჩრდილოეთი კედლების შუაში, თითო პარალელურწირთხლებიანი, თარაზულად გადახურული სარკმელია. დასავლეთ კედლის შუაში კი სწორკუთხა თახჩა. მის ორივე მხარეს თითო სათოფურია. ორი სათოფურია აღმოსავლეთ კედელშიც — სარკმლის გვერდებზე. კოშკის სართულშუა გადახურვა გამართული ყოფილა ხის ძელებზე. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 458-459.
ტარიფა

ტარიფა (ესპ. Tarifa) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, კადისის პროვინციაში, ანდალუსია. მდებარეობს პირენეს ნახევარკუნძულის უკიდურეს სამხრეთ ნაწილში. მოსახლეობა 18 169 კაცი (2018). თავდაპირველად ითვლებოდა, რომ ტარიფა იყო ერთ-ერთი რომაული დასახლება. თუმცა ახლა ფიქრობენ, რომ ეს დასახლება მდებარეობდა დღევანდელი ალხესირასის ტერიტორიაზე. მუნიციპალიტეტმა სახელწოდება თარიფ იბნ მალიქის შემოტევის შემდეგ მიიღო 710 წელს. ტარიფას მახლობლად მდებარე სოფელი ბოლონია ასევე დასახლებული იყო რომაულ ხანაში. სოფლის მახლობლად დღესაც გვხვდება რომაული ნანგრევები. სამხრეთ ესპანეთის მუსულიმების მიერ დაპყრობის შემდეგ ქალაქში X საუკუნეში ციხესიმაგრე შენდება. 1292 წელს იგი დაიპყრო კასტილიის მეფემ სანჩო IV-მ და ორი წლის შემდეგ მან წინააღმდეგობა გაუწია ჩრდილოეთ აფრიკის ისლამური ჯარების ალყას. მუნიციპალიტეტი წინააღმდეგობას უწევდა 1340 წელს მარინიდების კიდევ ერთ ალყას. ნახევარკუნძულის ომის მსვლელობისას ტარიფას ალყა შემოარტყეს ფრანგულმა ჯარებმა 1810 წლის 20 დეკემბერს და შემდეგ 1811 წლის 18 დეკემბერს. ორივე შემოტევისას ქალაქი დაიცვა ბრიტანულმა ჯარებმა გიბრალტარიდან, რადგან ესპანელები და ბრიტანელები მოკავშირეები იყვნენ ფრანგების წინააღმდეგ. 1811–1812 წლებშ ტარიფის ალყის დროს 3 000 დამცავი ჯარისკაცი ჰყავდა, რომელთაგან 1 200 იყო ბრიტანელი. Official website (ესპანური) Estrecho Natural Park (ესპანური) Lances Beach Natural Paraje (ესპანური) ↑ National Statistics Institute Municipal Register of Spain of 2023 — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123821811"></a>
მარია ანა ავსტრიელი (1738-1789)

მარია ანა ავსტრიელი (გერმ. Maria Anna von Österreich; დ. 6 ოქტომბერი, 1738, ვენა, ავსტრია — გ. 19 ნოემბერი, 1789, კლაგენფურტი, ავსტრია) — ჰაბსბურგთა დინასტიის წარმომადგენელი. საღვთო რომის იმპერატორ ფრანც I შტეფანისა და ავსტრიის იმპერატრიცა მარია ტერეზიას უფროსი ქალიშვილი. მარია ანა დაიბადა 1738 წლის 6 ოქტომბერს ვენაში. იგი იყო ავსტრიის იმპერატრიცა მარია ტერეზიასა და მისი მეუღლის, საღვთო რომის იმპერატორ ფრანც I შტეფანის უფროსი ქალიშვილი. თავისი უფროსი დის გარდაცვალებიდან უმცროსი ძმის, ერცჰერცოგ იოზეფის დაბადებამდე, მარია ანა 1740-1741 წლებში იყო ჰაბსბურგთა უზარმაზარი მონარქიის ტახტის პირველი მემკვიდრე. ოჯახურ წრეში იგი „მარიანას“ სახელით იყო ცნობილი. მართალია იგი მეტად ინტელექტუალი იყო, თუმცა დაბადებიდანვე ჰქონდა ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული პრობლემები. განსაკუთრებულად აწუხებდა ზურგის პრობლემები, რაც შემდეგში ზურგის ტვინის სიმსივნეში გადაიზარდა. 1757 წელს მარია ანამ პნევმონია გადაიტანა, რამაც საგრძნობლად შეარყია მისი ისედაც სუსტი ჯანმრთელობა. მისმა ფიზიკურმა ნაკლოვანებებმა მისი ევროპელ მონარქზე დაქორწინება შეუძლებელი გახადა, უფრო დაბალი წოდების მქონე მამაკაცთან შეუღლებაზე კი ოჯახისაგან უარი მიიღო. იმ პერიოდის ევროპელი მონარქებისათვის ტახტის მემკვიდრის გაჩენა ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან მოვალეობას წარმოადგენდა, მარია ანას ჯანმრთელობა კი საეჭვოს ხდიდა მის ამ შესაძლებლობას. დედოფალმა მარია ტერეზიამ, რომელმაც იცოდა, რომ მარია ანას გარდა კიდევ მრავალ მემკვიდრეს გააჩენდა, რომელთაც შემდგომში კარგად გამოიყენებდა პოლიტიკური კავშირებისათვის, თავისი უფროსი ქალიშვილის მდგომარეობის გამო სულაც არ მიეცა სასოწარკვეთას. მან გადაწყვიტა, რომ მარია ანასათვის სასულიერო განათლება მიეცა, რაც ისეთივე მნიშვნელოვანი იყო კათოლიკე მონარქთათვის, როგორც პოლიტიკური კავშირები. ამრიგად, დედის გადაწყვეტილებით მარია ანა თავის და-ძმასთან: მარია ელიზაბეთთან და მაქსიმილიან ფრანცთან ერთად იღებდა სასულიერო განათლებას. მოგვიანებით მარია ანა თავის დასთან ერთად აღიკვეცა მონაზვნად და მონასტერში გადასახლდა, სადაც რამდენიმე წელიწადში დები ერთმანეთს დაშორდნენ და საკმაოდ პრესტიჟული დედათა მონასტრების აბატისები გახდნენ. როგორც ცნობილია, მარია ანა მამის საყვარელი შვილი იყო, რადგან იგი მასავით იზიარებდა სამეცნიერო ინტერესებს. სწორედ მარია ანამ მიიღო 1765 წელს, ფრანც შტეფანის დაღუპვის შემდეგ მისი მონეტების კოლექცია. ასევე მან დაწერა წიგნი დედის პოლიტიკაზე და მამის ექსპერიმენტებზე ქიმიასა და ფიზიკაში. მოგვიანებით, იგნას ფონ ბორნის დახმარებით მან არქეოლოგია და მხატვრობაც შეისწავლა. მარია ანა გარდაიცვალა 1789 წლის 19 ნოემბერს კლაგენფურტში, 51 წლის ასაკში. Brigitte Hamann (1990), "Maria Anna", Neue Deutsche Biographie (NDB) (in German), 16, Berlin: Duncker & Humblot, pp. 191–192; Thea Leitner: Habsburgs vergessene Kinder. Piper, München 1996, ISBN 3-492-21865-2 Friedrich Weissensteiner: Die Töchter Maria Theresias. Kremayer & Scheriau, Wien 1991, ISBN 3-218-00591-4 Constantin von Wurzbach: Habsburg, Maria Anna (1738–1789) in: Biographisches Lexikon des Kaiserthums Oesterreich, vol. 7. Imperial and Royal Court and State Printing House, Vienna 1861, p 26.
სალცგიტერი

სალცგიტერი (გერმ. Salzgitter) — დამოუკიდებელი ქალაქი გერმანიაში. მდებარეობს ქვემო საქსონიის სამხრეთ-აღმოსავლეთით ბრაუნშვაიგისა და ჰილდესჰაიმს შორის. 1942 წლის 31 მარტამდე, სალცგიტერს ერქვა იმ სოფლის სახელი სადაც ახლა სალცგიტერ-ბედი მდებარეობს. 1951 წელს დაბას გადაერქვა სახელი და დაერქვა სალცგიტერ-ბედი. სალცგიტერი წარმოიშვა XIV საუკუნის დასაწყისში, მარილის საბადოს გარშემო, სოფელი ვერსტედტის ახლოს. ქალაქის ოფიციალურტი საიტი Website of the Fachhochschule Braunschweig-Wolfenbüttel Website of the Salzgitter AG (owning the iron works) Website of the SMAG GmbH Website of the Volkswagen work Salzgitter
შილდის მესამე კოშკი

შილდის მესამე კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი, დგას ყვარლის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარ ვეძისხევის სამხრეთ ნაწილში, სოფელი შილდიდან სოფელი ბარცანისკენ მიმავალი გზის მარცხენა მხარეს, გზიდან დაახლოებით 60 მეტრზე. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. ძირითადად სამხედრო დანიშნულებისა იყო. სავარაუდოდ, გამოიყენებოდა დროებით საცხოვრებლადაც. კოშკი გეგმით კვადრატულია, ზემოთ ოდნავ შევიწროებული, შემორჩენილია სამი სართულის სიმაღლეზე. შენობა ნაგებია რიყის და ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით. კედლების ზედაპირი შიგნიდან და გარედან გაწყობილია ბათქაშით. კოშკში შესასვლელი პირველ სართულზეა, დასავლეთიდან. კედელი კარის ადგილას დანგრეულია და შესასვლელს მხოლოდ თაღის ქუსლების და სამხრეთი წირთხლების მცირე ნაწილიღა შემორჩა. სართულის კედლებში ხუთი სათოფური და ხუთი სწორკუთხა ნიშაა მოწყობილი. სათოფურებიდან ორი შეწყვილებულია, დანარჩენები — ცალმაგი. შეწყვილებული სათოფურები აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებშია, ხოლო ცალმაგებიდან ორი დასავლეთითაა, ერთი — ჩრდილოეთით. ნიშებიდან ორ-ორი აღმოსავლეთი და ჩრდილოეთი კედლების კიდეებთანაა, ერთი — სამხრეთი კედლის დასავლეთ კიდესთან. ნიშებს ფიცრული გადახურვა აქვს. ჩრდილოეთი კედლის შუაში გეგმით ნახევარწრიული, თაღოვანი ბუხარია, რომლის მოპირდაპირედ, ჭერთან, მცირე კვადრატული სარკმელია გაჭრილი. პირველი სართულია კედელი სისქით რამდენადმე აღემატება მეორისას, რის გამოც სართულის მთელ პერიმეტრზე გადახურვის დონეზე შემორჩენილია დაახლოებით 10-12 სანტიმეტრის საფეხური, რომელზეც სართულის გადახურვის ხის ძელები იყო დაყრდნობილი. მეორე სართულის კედლებში შვიდი შეწყვილებული და ორი ცალმაგი სათოფურია გაჭრილი. მესამე სართულის კედლების მნიშვნელოვანი ნაწილი დანგრეულია. როგორც შემორჩენილი კედლების მიხედვით ირკვევა, აღმოსავლეთ, დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებში თითო განიერი ღიობი იყო მოწყობილი. მათგან აღმოსავლეთის და ჩრდილოეთის — სარკმლისაა, დასავლეთის — კარის, რომელიც გადიოდა ხის ძელებზე დაყრდნობილ ღია აივანზე. სართულის კედლებში სათოფურები და რამდენიმე ნიშაა დატანებული. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 458.
მარია იოჰანა გაბრიელა ავსტრიელი

მარია იოჰანა გაბრიელა ავსტრიელი (გერმ. Maria Johanna Gabriele von Österreich; დ. 4 თებერვალი, 1750, ვენა, ავსტრია — გ. 23 დეკემბერი, 1762, ვენა, ავსტრია) — ჰაბსბურგთა დინასტიის წარმომადგენელი. საღვთო რომის იმპერატორ ფრანც I შტეფანისა და ავსტრიის იმპერატრიცა მარია ტერეზიას შუათანა ქალიშვილი. საღვთო რომისა და ავსტრიის ორი იმპერატორის: იოზეფ II-ისა და ლეოპოლდ II-ის, ასევე საფრანგეთის დედოფალ მარი ანტუანეტის და, ავსტრიის იმპერატორ ფრანც II-ის მამიდა. მარია იოჰანა გაბრიელა დაიბადა 1750 წლის 4 თებერვალს ჰოფბურგის სასახლეში, ვენაში. იგი იყო ავსტრიის იმპერატრიცა მარია ტერეზიასა და მისი მეუღლის, საღვთო რომის იმპერატორ ფრანც I შტეფანის შუათანა ქალიშვილი. თავისი მრავალი და-ძმიდან იგი განსაკუთრებულად ახლოს იყო თავის უმცროს დასთან, ერცჰერცოგინია მარია იოზეფასთან. ის და იოზეფა გამუდმებით ერთად იყვნენ და შემდგომში განათლებასაც ერთად იღებდნენ. ერცჰერცოგინიები შეისწავლიდნენ: წერა-კითხვას, ლათინურს, უცხო ენებს, ისტორიას, გეოგრაფიას, სამხედრო არქიტექტურას, მათემატიკას, მუსიკას, ცეკვასა და გრამატიკას. მას შემდეგ, რაც სამი წელი შეუსრულდათ, ღრმადმორწმუნე დედის გავლენით შეისწავლიდნენ რელიგიასაც, თუმცა მხოლოდ კათოლიციზმს. როგორც კი მარია იოჰანა გაბრიელას ათი წელი შეუსრულდა, დედამისმა მისი გათხოვებისა და თავის პოლიტიკურ თამაშებში ჩართვა მოისურვა. მარია ტერეზიასა და ესპანეთის მეფე კარლოს III-ს შორის მრავალი წლის განმავლობაში მიმდინარეობდა თავიანთი შვილების საქორწინო მოლაპარაკებები. გადაწყვეტილი იყო, რომ მარია ტერეზიას შუათანა ასული, ერცჰერცოგინია მარია ამალია ავსტრიელი ცოლად უნდა გაჰყოლოდა კარლოსის ვაჟს, ნეაპოლისა და სიცილიის მეფე ფერდინანდ I-ს. ისინი დაინიშნენ კიდევაც, მაგრამ მოულოდნელად, კარლოს III-მ ნიშნობა გააუქმა და მარია ამალია თავის შვილიშვილზე, პარმისა და პიაჩენცის ჰერცოგ ფერდინანდზე დააქორწინა, შემდეგ კი განაცხადა, რომ თავისი ვაჟის, მეფე ფერდინანდის დაქორწინება მარია იოჰანა გაბრიელაზე სურდა. მარია ტერეზია ამ შეთავაზებას სიხარულით დასთანხმდა და მარია იოჰანას სასწრაფოდ დაუწყო იტალიაში გასათხოვებლად მომზადება, თუმცა მოულოდნელად, 1762 წელს ერცჰერცოგინიას ყვავილი შეეყარა და იმავე წლის 23 დეკემბერს გარდაიცვალა, 12 წლის ასაკში. აღსანიშნავია, რომ მისი დაღუპვის მიუხედავად, მარია ტერეზიამ ფარ-ხმალი არ დაყარა და კარლოს III-თან მოლაპარაკებები განაგრძო. შეთანხმდნენ, რომ ფერდინანდს ცოლად მარია იოჰანა გაჰყვებოდა, თუმცა 1767 წელს ისიც მოულოდნელად გარდაიცვალა, 16 წლის ასაკში. საბოლოოდ, ფერდინანდ I-ს ცოლად მარია ტერეზიას უმცროსი ქალიშვილი მარია კაროლინა ავსტრიელი შერთეს, რომელიც ნეაპოლისა და სიცილიის დედოფალი გახდა და მრავალი შვილი გააჩინა. Iby, Elfriede (2009). Maria Theresa: Biography of a Monarch (1st ed.). Schloß Schönbrunn. ISBN 3-901568-57-3. Magiels, Geerdt (2010). From Sunlight to Inlight (1st ed.). VUBPrint. ISBN 9789054876458.
ჩვეულებრივი სელაპი

ჩვეულებრივი სელაპი (ლათ. Phoca vitulina) — ძუძუმწოვარი ცხოველი ნამდვილი სელაპების ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 1,6–1,9 მეტრი, მასა 60–150 კილოგრამი, მამალი დედალს მცირედ აღემატება. 60–80 სანტიმეტრის სიგრძისა და 8–12 კილოგრამის ნაშიერები, როგორც წესი, დედის მუცელშივე იცვენენ თეთრ ბეწვს და, სხვა სახეობის სელაპებისგან განსხვავებით, მუქი ფერის ბეწვით იბადებიან. საერთოდ შეფერილობის დიდი ცვალებადობა ახასიათებს, სქესობრივი დიმორფიზმი სუსტადაა გამოხატული. ზრდასრული სელაპები დაფარული არიან ყავისფერი, მოწითურო ან რუხი ბეწვით, არასწორი ფორმისა და სხვადასხვა ზომის მრავალი მუქი ლაქით, ზოგჯერ რგოლებსაც წააგვანან. ტანი სავსეა, წინა ფარფლები მოკლე და გრძელი, წვრილი, მოღუნული ბრჭყალებით შეიარაღებული. თავი მცირე ზომისა, დრუნჩი მომრგვალებული, ბოლოსკენ ქვევით ეშვება და V-ის ფორმას ემსგავსება. ვიბრისები ღია ფერისაა, გაშვერილია წინ. ჩვეულებრივი სელაპი ერთ-ერთი ყველაზე ფართოდ გავრცელებული სელაპია, ბინადრობს წყნარი და ატლანტის ოკეანეების ჩრდილოეთ ნაწილების ზომიერ და ცივ სანაპირო წყლებში, მათ შორის ყურეებსა და შიდა ზღვებში. ცნობილია მისი 5 ქვესახეობა. წყალშიც და ხმელეთზეც ცხოვრობენ მარტოდ ან მცირე ზომის შეთხელებულ ჯგუფებად. ჯვარდებიან სანაპიროებზე, ძალიან ფრთხილები და მფრთხალები არიან. იკვებებიან თევზით, თავფეხიანი მოლუსკებითა და კიბოსნაირებით. ისტორიულად ჩვეულებრივ სელაპს სარეწაო მნიშვნელობა აქვს, თუმცა დღეისათვის თითქმის არ მოიპოვებენ. Жариков К. А. Обыкновенный тюлень // Большая российская энциклопедия. т. 23. — М., 2013. — стр. 613-614.
სოფი მენტერი

სოფი მენტერი (დ. 1846 — გ. 1918) — გერმანელი პიანისტი და კომპოზიტორი, ფრანც ლისტის ფავორიტი სტუდენტი იყო. მას პარიზში ლისტის განსახიერებას ეძახდნენ მისი ძლიერი, ელექტორული სათამაშო სტილის გამო. სოფო წარმოუდგენლად ნიჭიერი იყო, მაგრამ მისი მუსიკალური განათლება უკანა პლანზე გადაიწია. ჯოზეფს არ სურდა, რომ მის ახალგაზრდა ქალიშვილს კონსერვატორიაში ესწავლა და, უფრო მეტიც, საშინლად ავად გახდა. მენტერის მამა გარდაიცვალა 1856 წლის აპრილში, 48 წლის ასაკში, როდესაც სოფი ცხრა წლის იყო. სოფი შესრულების ენერგიული სტილის გამო, იმ დროის ერთ-ერთ გამორჩეულ და უდიდეს ვირტუოზად ითვლებოდა. სოფი დაიბადა მიუნხენში, ჩელისტი იოსეფ მენტერისა და მომღერალ ვილჰელმინე მენტერის ოჯახში. ფორტეპიანოზე დაკვრა მან ცნობილ გერმანელ პიანისტთან და პედაგოგთან, შტუტგარდის მუსიკალური სკოლის ერთ-ერთ დამფუძნებელთან ზიგმუნდ ლებერტთან და მოგვიანებით ფრედერიკ ნიდსთან შეისწავლა. პირველი საკონცერტო გამოსვლები შტუტგარტში, ფრანკფურტსა და შვეიცარიაში ჰქონდა. იგი ლისტის მოსწავლე 1869 წელს გახდა, შემდგომ დაქორწინდა ჩელისტ დევიდ პოპერზე. 1881 წელს პირველად ჩავიდა ინგლისში, სადაც ორი წლის შემდეგ სამეფო ფილარმონიის საზოგადოების საპატიო წევრობა უბოძეს. 1883 წელს იგი გახდა პიანინოს პროფესორი სანქტ-პეტერბურგის კონსერვატორიაში, მაგრამ 1886 წელს დატოვა სასწავლებელი. „კვირას, თბილისის საზაფხულო თეატრში იყო გამართული კონცერტი ევროპაში გამოჩენილი პიანისტკის სოფ. მენტერისა. ეს განსაცვიფრებელი დამკვრელი აღზრდილია გამოჩენილის პიანისტის და კომპოზიტორის ლისტის ხელმძღვანელობით. არტისტკის დახელონება, თითების გავარჯიშება და განსაცვიფრებელი ძალა და სისწორე დაკვრაში კაცს აოცებს, აშტერებს და დავიწყებაში შეჰყავს. გადასვლა ძლიერის ხმებიდგან, რომლებშიც გამძვინვარებულის ბუნების ჭექა-ქუხილი მოისმის, ნაზს იდუმალებით და სიტკბოებით სავსე ხმებზე, იქამდის კაცის გონების, გამტაცებელია, რომ გამგონი აშკარად გრძნობს თავის თავზე მისს ძალას. კაცს აგონებს, რომ ეს ხმები სადღაც გაუგონია, ოდესმე მათ აუღელვებიათ მისი გული, ჰგრძნობს, რომ ისინი პირ-და-პირ ბუნების ცხოვრებიდგან არიან ამოღებულნი. ყველაზედ უმეტესად სანაქებო პიანისტკამ დაატკბო მსმენელთა ყური, უკვდავი კომპოზიტორის ლისტის თხზულებებით, მსმენელთა აღტაცებით მიიღეს არტისტკა მენტერი და აღტაცებითვე გააცილეს. სამწუხაროდ, ამ საღამოს ქართველობა ძალიან ცოტა დაესწრო და ისეთს არტისტკას, როგორიც ეს პიანისტკა არის, ძნელად შეხვდებიან, და ღირსეული ნიჭი კი ჩვენგან უყურადღებოდ არ უნდა რჩებოდეს“.. ცხოვრების ბოლო წლებში სოფიმ საბოლოო გაყიდა თავისი სახლი და დასახლდა გერმანიის სტოკდორფში, ქალაქგარეთ სახლში, მიუნხენის მახლობლად, სადაც მან კატების საკეთილდღეოდ გაშენებული დიდი ტერიტორია გააჩინა. ამ რეგიონში ცნობილი იყო, როგორც "კატზნელივილი". Tchaikovsky Research article on Sophie Menter სოფი მენტერი Rieger, Eva, ed. Julie Anne Sadie and Rhian Samuel, "Menter, Sophie", The Norton/Grove Dictionary of Women Composers (New York and London: W. W. Norton & Company, 1995). ISBN 0-393-03487-9. Schonberg, Harold C., The Great Pianists (New York: Simon & Schuster, 1987, 1963). ISBN 0-671-64200-6. ↑ სოფიო მენტერის კონცერტი 18 მარტს. გაზეთი „დროება“ #63, 21 მარტი, 1884