laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
მაზრა

მაზრა (რუს. уезд) — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული („უეზდი“) ძველ რუსეთში, რუსეთის სამეფოში, 1721 წლიდან — რუსეთის იმპერიაში, 1918 წლიდან — რუსეთის ფედერაციაში, 1922 წლის დეკემბრიდან — საბჭოთა კავშირში. ჩამოყალიბდა რუსეთის ერთიანი სახელმწიფოს შექმნის პროცესში. XVIII საუკუნის დასაწყისში შევიდა გუბერნიის შემადგენლობაში. ლატვიის, ლიტვის და ესტონეთის საბჭოთა სოციალისტურ რესპუბლიკებში მაზრები 1949–1950 წლამდე არსებობდა. ახალქალაქის მაზრა ახალციხის მაზრა ანანურის მაზრა ბორჩალოს მაზრა გორის მაზრა დუშეთის მაზრა თელავის მაზრა თიანეთის მაზრა სიღნაღის მაზრა ტფილისის მაზრა ზუგდიდის მაზრა ლეჩხუმის მაზრა ოზურგეთის მაზრა რაჭის მაზრა სენაკის მაზრა ქუთაისის მაზრა შორაპნის მაზრა საქართველოს სსრ ატლასი, საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ვახუშტის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტი, თბ., 1964, გვ. 261-262 "Administrative territorial division of Russia in the 18th-20th centuries" დაარქივებული 2018-10-25 საიტზე Wayback Machine. "Otechestvennye Zapiski", No.6, 2002 Тархов, Сергей, "Изменение административно-территориального деления России в XIII-XX в." (pdf), Логос, #1 2005 (46), ISSN 0869-5377 ↑ მაზრა
მათაგალონი

მათაგალონი, ოლე — პერიოდული მდინარე სიღნაღისა და დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტებში. სათავე აქვს სოფელ ქვემო ბოდბის სამხრეთ-დასავლეთით ზღვის დონიდან 535 მ სიმაღლეზე. ერთვის იორს მარცხნიდან. სიგრძე 28,5 კმ, აუზის ფართობი 395 კმ². საზრდოობს წვიმის წყლით. მიწისქვეშა წყლით საზრდოობა მცირეა, რის გამოც მდინარე პერიოდულად შრება. გაზაფხულსა და შემოდგომაზე იცის წყალმოვარდნები. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 0,98 მ³/წმ. აფხაზავა ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 349. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 77. ↑ საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2009. — გვ. 130.
ძველი ეგვიპტის მითოლოგია

ძველი ეგვიპტის მითოლოგია ჩამოყალიბდა ჩვ. წ.-მდე VI-IV ათასწლეულში, დიდი ხნით ადრე კლასობრივი საზოგადოების წარმოშობამდე. ძველი ეგვიპტის მითოლოგიის წყაროები არასრული და უსისტემოა. მრავალი მითის ხასიათი და წარმოშობა ბუნდოვანია და მათი აღდგენა მხოლოდ გვიანდელ ტექსტებზე დაყრდნობით არის შესაძლებელი. ძირითადი ძეგლები, რომლებშიც ძველი ეგვიპტელების მითოლოგიური წარმოდგენაა არეკლილი, არის სხვადასხვა რელიგიური ტექსტები:ჰიმნები, ლოცვები, სამარხთა კედლებზე აღწერილი დაკრძალვის რიტუალები... მათ შორის ყველაზე მნიშვნელოვანია ”პირამიდების ტექსტები”, განკუთვნილი მეფეთა დაკრძალვის რიტუალისათვის. ეს ტექსტები ამოკვეთილია ძველი სამეფოს V და VI დინასტიების (ჩვ. წ.-მდე XXVI-XXIII სს.) ფარაონების პირამიდების შიდა სათავსებში; ”სარკოფაგების ტექსეტი”, რომლებიც შუა სამეფოს ხანის (ჩვ. წ.-მდე XXI-XVIII სს.) სარკოფაგებზეა შემონახული; ”მიცვალებულთა წიგნი” - შედგენილი ახალი სამეფოს დასაწყისიდან (ჩვ. წ-მდე. XVI ს. შუახანები) ძველი ეგვიპტის ისტორიის დასასრულამდე. ეგვიპტური მითოლოგიური წარმოდგენები თავისებურად აისახა ისეთ ტექსტებშიც, როგორებიცაა: ”წიგნი ძროხისა”, ”წიგნი სიფხიზლის ჟამისა”, ”წიგნები საიქიო სამყაროზე”, ”წიგნი სუნთქვისა”, ”ამდუატი” და სხვ. მნიშვნელოვან მასალებს გვაწვდის დრამატული მისტერიული ჩანაწერებიც, რომლებსაც ქურუმები ასრულებდნენ რელიგიურ დღესასწაულებზე და ფარაონთა კურთხევის ჟამს. მითოელემენტებს შეიცავს სხვა მაგიური ტექსებიც: შელოცვები, ჯადო-სიტყვები და სხვ. ეგვიპტური მითოლოგიის შესახებ ცნობებს გვაწვდის ძველი ბერძენი ისტორიკოსის, ”ისტორიის მამად” წოდებული ჰეროდოტეს (ჩვ. წ-მდე დაახლ. 485-424 წწ., ეგვიპტეში მოგზაურობდა ჩვ. წ.-მდე V ს-ში) ნაშრომი ”ისტორია”; ძველი ბერძენი პროზაიკოსის, ისტორიკოსისა და ფილოსოფოს-ეთიკოსის პლუტარქეს (ჩვ. წ. I-II სს.) ნაშრომი ”ისიდისა და ოსირისზე” და სხვ. მითების ცნობით, ნილოსის მიწა-წყლის მართვა პტახმა დაიწყო მენესის ეპოქამდე 17 900 წლით ადრე, ე.ი ჩვ. წ.-მდე 21 000 წლიდან. 9000 წლის შემდეგ პტახმა თავის მმართველობა თავის ძე რას გადასცა. რა მხოლოდ 1000 წელიწადის მართავდა ეგვიპტეს - ჩვ. წ.-მდე 12 000 - 11 000 წლებში. სწორედ ეს წლები ემთხვევა წარღვნის სავარაუდო დროს. მითოლოგიის ენციკლოპედია
გოდელმინგი

გოდელმინგი (ინგლ. Godalming) — ქალაქი სარის საგრაფოში, ინგლისში, რომელიც გილდფორდიდან შვიდი კილომეტრის მოშორებით მდებარეობს. იგი დამეგობრებულია სხვა ქვეყნების ქალაქებთან: ჟოინისთან (საფრანგეთი) და მაიენთან (გერმანია). ასევე იგი დამეგობრულია ჯორჯიის შტატთან (აშშ) და მოსკოვთან (რუსეთი). გოდელმინგის საქალაქო კავშირი
ფოლკ-როკი

ფოლკ-როკი — მუსიკალური ჟანრი, რომელიც ითავსებს როგორც ხალხური მუსიკის, ასევე ტრადიციული როკ-მუსიკის ელემენტებს. თავდაპირველად ეს ჟანრი წარმოიშვა აშშ-სა და კანადაში (1960-იანები) და არ ითავსებდა ხმოვან სპეცეფექტებს, მაგრამ შემდეგ მას ელექტრონული ინსტრუმენტებიც დაემატა. ამან, თავისთავად, წარმოშვა ელექტრონული ფოლკი. ჟანრის შესახებ საიტზე Allmusic დაარქივებული 2011-07-13 საიტზე Wayback Machine.
Atlantic Records

Atlantic Records (Atlantic Recording Corporation) — ცნობილი აშშ ხმისჩამწერი კომპანია. იგი ცნობილი არის რიტმ-ენდ-ბლუზის, როკ-ენ-როლისა და ჯაზური ჟანრების ჩანაწერების გამოცემით. ამჟამად იგი არის Warner Music Group-ის განშტოება. ოფიციალური საიტი Atlantic Records' — არხი YouTube-ზე
მათეოს ურჰაეცი

მათეოს ურჰაეცი, მათე ურჰაელი, ედესელი (სომხ. Մատթէոս Ուռհայեցի) — XII საუკუნის I ნახევრის სომეხი ისტორიკოსი. ცხოვრობდა ქ. ედესაში (ახლანდელი ქ. ურფა, თურქეთი). მის ნაშრომში „ჟამთააღმწერლობა“ გადმოცემულია 952-1136 წლების ისტორიული მოვლენები (შემდეგ თხზულების წერა გააგრძელა სომეხმა ისტორიკოსმა გრიგოლ ხუცესმა და მოვლენათა თხრობა 1162 წლამდე მიიყვანა). მათეოს ურჰაეცის ნაშრომი სომხეთის ისტორიის გარდა შეიცავს ცნობებს ახლო აღმოსავლეთსა და, კერძოდ, საქართველოზე. მათეოს ურჰაეცი იმ სომეხ ისტორიკოსთა ჯგუფს განეკუთვნებოდა, რომლებიც ერთიანი ქართული მონარქიის დახმარებით ფიქრობდნენ სომხეთის სახელმწიფოს აღდგენას. „ჟამთააღმწერლობა“ ფართოდაა გამოყენებული ქართულ ისტორიოგრაფიაში. დავლიანიძე ლ., მათე ურჰაელის ცნობები დავით აღმაშენებლის შესახებ, კრ.: საქართველოს რუსთაველის ხანაში, თბ., 1966; მელიქსეთ-ბეგი ლ., ძეგლი სომხური ლიტერატურის ისტორია, თბ., 1941; Абегян М. Х., История древнеармянской литературы, Ер., 1975; მაისურაძე გ., ქსე, ტ. 6, გვ. 357, თბ., 1983
მათრახა

მათრახა (ლათ. Isatis) — მცენარეთა გვარი კომბოსტოსებრთა ოჯახისა. ერთ- ან ორწლოვანი, იშვიათად მრავალწლოვანი ბალახია. 60-მდე სახეობა გავრცელებულია აზიასა და ევროპაში. საქართველოში 7 სახეობაა, მათ შორის ქართული მათრახა (ლათ. Isatis iberica) ფართოდაა გავრცელებული თბილისის მიდამოებში; ლათ. Isatis buschiana და ლათ. Isatis bungeana სამხრეთ საქართველოს მთის ქსეროფილური დაჯგუფებების კომპონენტებია. მათრახა იზრდება მშრალ კლდეებსა და ჩამონაზვავებზე, ველის დაჯგუფებებში. საღებავი მათრახას (ლათ. Isatis tinctoria) ფოთლებისაგან მაუდის მუქ ლურჯ საღებავს (ინდიგო) იღებდნენ და დიდი რაოდენობით მოჰყავდათ დასავლეთ ევროპაში (ინდიგოს სინთეზური წარმოების შემდეგ მისი მნიშვნელობა დაეცა). ხინთიბიძე ლ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 357.
The Final Cut (1983 წლის ფილმი)

The Final Cut EP — 1983 წლის ფილმი, რომელიც გადაღებულია რეჟისორ უილი კრისტის მიერ და ეფუძნება ჯგუფ პინკ ფლოიდის ალბომის The Final Cut სიუჟეტებს. ფილმში გამოყენებულია ოთხი სიმღერა ალბომიდან The Final Cut. სიუჟეტი აგებულია მოხუცის ისტორიაზე, რომელსაც ალექს მაკევოი (მასწავლებელი ფილმში „პინკ ფლოიდი: კედელი“) თამაშობს. მთავარი გმირი მოგონებებში ატარებს მთელ დღეებს და იხსენებს ომის კოშმარებს. „The Gunner's Dream“ „The Final Cut“ „Not Now John“ „The Fletcher Memorial Home“ „The Final Cut“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
გავაზი (ახალგორის მუნიციპალიტეტი)

გავაზი — სოფელი საქართველოში, სამხრეთ ოსეთის დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ახალგორის მუნიციპალიტეტში. მდინარეების ჭურთისა და ქსნის წყალგამყოფის სამხრეთ-დასავლეთ კალთაზე, მდ. ჭურთის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1360 მ. ახალგორიდან 26 კმ. ამჟამად სოფელში არავინ ცხოვრობს. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 2 ადამიანი. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. გავაზიდან ბარის სოფლებში არიან გადასახლებულები შერმადინები (მაგ., ოძისში). გავაზი მდებარეობს ისტორიულ შიდა ქართლში. პირველად მოხსენიებულია XIV საუკუნის „ძეგლი ერისთავთაში“. ადრინდელ შუა საუკუნეებში გავაზი შედიოდა ცხრაძმისხევში, შემდეგ — ქსნის საერისთავოში. სოფლის მახლობლად შემორჩენილია IX–X საუკუნეების ზურგიანი კოშკი და წმ. ბარბარეს ეკლესია. კოშკი ექვსსართულიანია, სახურავი ჩანგრეულია, ასევე ჩანგრეულია ეკლესიის გადამხურავი კამარა. დაზიანებულია კედლები. ეკლესია შიგნით შელესილი და მოხატული იყო. შემორჩენილ ფრაგმენტებზე გამოსახული არიან წმინდანები და საერო პირები. კედლებზე ასომთავრული წარწერებია. ↑ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 623. ↑ გვრიტიშვილი დ., ფეოდალერი საქართველოს სოციალური ურთიერთობის ისტორიიდან, თბ.: „სახელგამი“, 1955. — გვ. 76. ↑ გვასალია ჯ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 532.
მათრახი

„მათრახი“ — ქართული ყოველკვირეული იუმორისტული ჟურნალი, დაარსდა 1908 წელს თბილისში. მე-6 ნომრის გამოსვლის შემდეგ „მათრახი“ დაიხურა. 1912 წლის ივნისში ჟურნალის გამოცემა განახლდა, მაგრამ 3 კვირის შემდეგ ადგილობრივი ხელისუფლების განკარგულებით კვლავ აიკრძალა და მხოლოდ 1913 წლის ივლისში გახდა შესაძლებელი მისი გამოცემა. გამოდიოდა 1916 წლის აპრილამდე. რედაქტორი გამომცემლები — ბ. ბოლქვაძე (1908–1912), თ. ბოლქვაძე (1913–1916). ჟურნალში თანამშრომლობდნენ მწერლები ნ. კალანდაძე, ნ. ზომლეთელი, (ნ. ქურიძე), ვ. მალაქიაშვილი, მ. ლელაშვილი, ნ. ჩხიკვაძე, გ. ქუჩიშვილი, ვ. რუხაძე და სხვები. მხატვრები ოსკარ შმერლინგი, შ. ქიქოძე, ვ. კილაძე და სხვები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 357.
Works (პინკ ფლოიდის ალბომი)

Works (ქართ. ნამუშევრები) — ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ პინკ ფლოიდის სიმღერების კომპილაციური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 1983 წელს. ჯგუფის მოყვარულთათვის აქ მთავარ ინტერესს წარმოადგენდა სიმღერა Embryo, რომელიც 60იანების ბოლოს სრულდებოდა კონცერტებზე და მანამდე შეტანილი იყო მხოლოდ კრებულში Picnic – A Breath of Fresh Air. ასევე შეიმჩნევა განსხვავება სიმღერებში Brain Damage და Eclipse - როგორც ეტყობა, ეს არის სტერეო ვერსიები ალბომის The Dark Side of the Moon კვადროფონიული მიქსიდან. ალბომის გარეკანის გავლენად იქცა 1948 წლის პოსტერი ჰოლანდია ინდუსტრიალიზაციას გადის (გრაფიკოსი ვლადიმირ ფლემი). One of These Days – 5:50 (კომპოზიცია ალბომიდან Meddle, განსხვავებული მიქსი) Arnold Layne – 2:52 (სინგლიდან, იმიტირებული სტერეო) Fearless – 6:08 (ალბომიდან Meddle) Brain Damage – 3:50 (ალბომიდან The Dark Side of the Moon, განსხვავებული მიქსი) Eclipse – 1:45 (ალბომიდან The Dark Side of the Moon, განსხვავებული მიქსი) Set the Controls for the Heart of the Sun – 5:23 (ალბომიდან A Saucerful of Secrets) See Emily Play – 2:54 (სინგლი, იმიტირებული სტერეო) Several Species of Small Furry Animals Gathered Together in a Cave and Grooving with a Pict – 4:47 (ალბომიდან Ummagumma) Free Four – 4:07 (ალბომიდან Obscured by Clouds) Embryo – 4:39 (კრებულიდან Picnic – A Breath of Fresh Air) Brain Damage და Eclipse წარმოდგენილია განსხვავებული ხმის მიქსის სახით. ასევე, მათში მოსაუბრე ადამიანების ხმები უფრო ხმამაღლა ჟღერს, ვიდრე ორიგინალურ ალბომებზე. რამდენიმე სიმღერა ერთმანეთში გადადის. ეს მეთოდი მოგვიანებით გამოყენებული იქნა კრებულის Echoes: The Best of Pink Floyd შედგენისას. პინკ ფლოიდი სიდ ბარეტი —გიტარა, ვოკალი („Arnold Layne“ და „See Emily Play“), გიტარა („Set the Controls for the Heart of the Sun“) დეივიდ გილმორი — გიტარა და ვოკალი ყველა სიმღერაში (გამონაკლისი - „Arnold Layne“ და „See Emily Play“) ნიკ მეისონი — დასარტყმელი საკრავები, პერკუსია, ფირის ეფექტები, ვოკალიზაცია როჯერ უოტერსი — ბას-გიტარა, ფირის ეფექტები, ვოკალი რიჩარდ რაიტი — კლავიშებიანი საკრავები, ფორტეპიანო, სინთეზატორი, ვოკალი ტექნიკური პერსონალი ბილ ბერკსი – სამხატვრო ხელმძღვანელი ტომ ტრამბო – შემდგენელი Art Hotel, ტომი სტილი – დიზაინი რონ ლარსონი – ილუსტრირება ↑ Kellman, Andy. (2011 [last update])Works - Pink Floyd | AllMusic. allmusic.com. ციტირების თარიღი: 6 July 2011. ↑ Larkin, Colin (2007). The Encyclopedia of Popular Music, 4th, Oxford University Press. ISBN 978-0195313734.  ↑ „Pink Floyd: Album Guide | Rolling Stone Music“. Rolling Stone. 2011. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 17 თებერვალი 2011. ციტირების თარიღი: 6 ივლისი 2011. ↑ http://www.iisg.nl/exhibitions/rampspoed/e14-141.php ↑ Kent, David (1993). Australian Chart Book 1970–1992, Illustrated, St. Ives, N.S.W.: Australian Chart Book, გვ. 233. ISBN 0-646-11917-6.  ↑ „Pink Floyd ალბომების და სიმღერების ისტორია ჩარტებში (Billboard 200)“. Billboard. წაკითხვის თარიღი 11 June 2016.
Shine On (პინკ ფლოიდის ბოქს-სეტი)

Shine On (ქართ. ანათე) — ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ პინკ ფლოიდის ალბომების ბოქს-სეტი, რომელიც გამოვიდა 1992 წელს. მასში შეტანილია ჯგუფის სტუდიური ალბომები, 1968-1987 წლამდე. ყველა ჩანაწერი იქნა ციფრულად აღდგენილი. A Saucerful of Secrets Meddle The Dark Side of the Moon Wish You Were Here Animals The Wall (ორმაგი ალბომი) A Momentary Lapse of Reason The Early Singles (დისკი ჯგუფის პირველი სინგლებით) ყუთში არ არის შეტანილი ალბომები: The Piper at the Gates of Dawn, More, Ummagumma, Obscured by Clouds, Atom Heart Mother და The Final Cut. ამან გამოიწვია მოყვარულთა უკმაყოფილება. თავად დისკები კი, ერთად შეტყუპების შემდეგ წარმოადგენენ ცნობილ პრიზმას ალბომიდან The Dark Side of the Moon ყუთს თან ახლავს წიგნი ჯგუფის კარიერის მიმოხილვით და მრავალი საინტერესო ფოტოსურათით. თავდაპირველად ალბომის სახელწოდება უნდა ყოფილიყო The Big Bong Theory, მაგრამ ეს ვარიანტი გაუქმდა. ალბომის სათაური მომდინარეობის კომპოზიციიდან Shine On You Crazy Diamond. The Early Singles გამოვიდა 1992 წელს,Shine On-თან ერთად. ეს არის ჯგუფის პირველი ხუთი სინგლისგან შემდგარი დისკი. სინგლები აღსანიშნავია იმით, რომ მათ შემდეგ ბრიტანეთში 1979 წლამდე „პინკ ფლოიდს“ არცერთი სინგლი არ ჰქონდა გამოცემული. კომპოზიციების „The Scarecrow“ (ალბომიდან The Piper at the Gates of Dawn) და „Careful with That Axe, Eugene“ გარდა (ამ უკანასკნელის საკონცერტო ვერსია შეტანილია დისკში Ummagumma) მანამდე თითქმის არცერთი სიმღერა არ გამოცემულა სხვა ალბომებზე. გამონაკლისია ალბომებში Relics და Works შეტანილი სინგლები. კომპილაციის გამოსვლამდე სიმღერები „Apples and Oranges“ და „Point Me at the Sky“ აშშ-ში არ გამოცემულა. Arnold Layne – 2:57 Candy and a Currant Bun – 2:47 See Emily Play – 2:54 The Scarecrow – 2:10 Apples and Oranges – 3:08 Paint Box – 3:47 It Would Be So Nice – 3:46 Julia Dream – 2:35 Point Me at the Sky 3:35 Careful with That Axe, Eugene – 5:44 ↑ ედერი, ბრიუს. (2011 [უკანასკნელი განახლება])Shine On - Pink Floyd | AllMusic. allmusic.com. ციტირების თარიღი: 9 ივლისი 2011.
მათრახი და სალამური

„მათრახი და სალამური“ — ქართული ყოველკვირეული იუმორისტული ჟურნალი. გამოდიოდა 1909–1910 წლებში თბილისში. რედაქტორი-გამომცემლები — ე. ტურაბელიძე (1909, №№ 1—29; 1910, №№ 1—24); ნ. სულხანიშვილი (1910, №№15—34), გამომცემელი — პ. ომიაძე. თანამშრომლობდნენ მწერლები ნ. აზიანი, ნ. კალანდაძე, ნ. ზომლეთელი, (ნ. ქურიძე), იასამანი (მ. კინწურაშვილი), ტ. რამიშვილი და სხვები; მხატვრები ოსკარ შმერლინგი, ზ. ზაზიაშვილი, ა. გოგიაშვილი, შ. ქიქოძე და სხვები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 357.
ფუზარიოზი

ფუზარიოზი — მცენარეთა დაავადება, რომელსაც იწვევს უსრულო სოკოების ფუზარიუმის (ლათ. Fusarium) გვარის სახეობები. სოკოები ბინადრობენ ნიადაგში და მცენარეთა ნარჩენებზე. ფუზარიოზი კარგად ვითარდება მაღალი ტენიანობისა და სითბოს პირობებში. საქართველოში გავრცელებულია სიმინდის ფუზარიოზი (გამომწვევი Fusarium monilforme) მშრალად ალპობს ტაროებს. დაავადებული მარცვლები სოკოს პიგმენტებისაგან მოწითალო შეფერილობას იღებს. ცნობილია ხორბლის ფუზარიოზიც (გამომწვევი Fusarium graminearum). სოკოს მიცელიუმი ვითარდება მარცვალში, გამოყოფს ტოქსინს, რაც ადამიანისა და ცხოველის მოწამვლას იწვევს. ამის გამო მას „მათრობელა პურს“ უწოდებენ. ფუზარიოზის საწინააღმდეგოდ მიმართავენ თესლბრუნვას. კომბოსტოს ფუზარიოზი (ფუზარიოზული ჭკნობა) გამოწვეულია Fusarium oxysporum-საგან. დაავადების მთავარ სიმპტომს წარმოადგენს ფოთლების მოყვითალო-მომწვანო შეფერვა და ტურგორის დაკარგვა. ფოთლის ფირფიტა ვითარდება არათანაბრად – უფრო ძლიერად ვითარდება იქ, სადაც მწვანე ფერი ჭარბობს. ცალმხრივი დაზიანებები, ასევე, შესაძლოა შეინიშნებოდეს კომბოსტოს თავზე. ღეროს და ფოთლის ყუნწების განივი ჭრილის დათვალიერებისას ჩანს ჭურჭლების ღია ან მუქი ყავისფერი რგოლი. დაავადებული ფოთლები ცვივა. ძლიერი დაზიანების შემთხვევაში, რჩება მხოლოდ შიშველი თავი. ბრძოლის ღონისძიებები: დაზიანებული მცენარეების ფესვებიანად ამოთხრა და განადგურება, მცენარეული ნარჩენების განადგურება, შესაბამისი ქიმიური წამლობების დროული და ხარისხიანი განხორციელება. ↑ დადალაური ტ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 418. ↑ 2.0 2.1 კელენჯერიძე, ნ.; ხეთერელი, ა.. ყვავილოვანი კომბოსტოს წარმოების აგროტექნოლოგია. საქართველოს ფერმერთა ასოციაცია. gfa.org.ge (2018). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-04-14. ციტირების თარიღი: 19 აგვისტო, 2020.
ნამი

ნამი, ცვარი — ატმოსფერული ნალექი, რომელიც დადებითი ტემპერატურების დროს საღამოს, ღამით და ადრე დილით ჩნდება საგნების, მცენარეების და ხმელეთის ზედაპირზე წყლის წვეთების სახით. ნამი წარმოიქმნება ჰაერის გაცივებისა და წყლის ორთქლის კონდენსაციის შედეგად მოცემულ ზედაპირე, რომლის ტემპერატურა სარღამოს და ღამით სითბური გამოსხივების გამო ნამის წერტილზე დაბლა ეცემა. ნამი ინტენსიურად წარმოიქმნება, თუ ცა მოწმენდილია და სუსტი ნიავი ქრის. ნამის დროს ნალექების რაოდენობა მცირეა და ღამეში საშუალოდ 0,1-0,3 მმ უდრის. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ნამი“ ვიკისაწყობში.
მათურა

საკუთარი სახელი მათურა შეიძლება აღნიშნავდეს: მათურა — ქალაქი ჩრდილოეთ ინდოეთში; მათურა — სოფელი დუშეთის მუნიციპალიტეტში;
მათური

მათური — უღელტეხილი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს თუშეთ-ხევსურეთის კავკასიონის მთავარ ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2800 მ. აგებულია იურული თიხაფიქლებით, ქვიშაქვებითა და კირქვებით. ერთმანეთთან აკავშირებს ხევსურეთის არაგვისა და ფშავის არაგვის ხეობებს. მათურის კალთებზე ალპური მდელოებია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 357.
მათრიხი

მათრიხი, მარცვლეულის საწყაო XVIII საუკუნის აღმოსავლეთ საქართველოში. შეადგენდა კოდის 1/32-ს (0,9 კგ). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 357.
მაია

მაია შეიძლება აღნიშნავდეს: მაია — ინდუისტური უძველესი ქალღმერთი მაია — მექსიკასა და ბელიზში მცხოვრები ინდიელი ხალხი მაია — მდინარე რუსეთში მაია — მესოამერიკული, კოლუმბამდელი ცივილიზაცია თანამედროვე მექსიკის ტერიტორიაზე მაია — ქალაქი პორტუგალიაში მაია — ბუდას დედა მაია — ბერძნულ მითოლოგიაში ზევსის და ჰერას შვილი მაია დამწერლობა — მექსიკის, გვატემალისა და ბელიზის ტერიტორიაზე მოსახლე ინდიელთა დამწერლობა
მაილი

მაილი — მწვერვალი საქართველოსა და რუსეთის (ჩრდილოეთი ოსეთი) საზღვარზე, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კავკასიონის მთავარი წყალგამყოფი ქედის გვერდით ხოხის ქედზე, მწვერვალებს ჯიმარასა და მყინვარწვერს შორის. სიმაღლე ზღვის დონიდან 4506 მ. აგებულია დიორიტებითა და დიაბაზებით. კარგადაა გამოხატული თანამედროვე გამყინვარება. დამახასიათებელია სუბნივალური ლანდშაფტი. გზა ადის მდინარე თერგის სათავეებიდან. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 363.
მაილის უღელტეხილი

მაილის უღელტეხილი — უღელტეხილი საქართველოსა და რუსეთის (ჩრდილოეთი ოსეთი) საზღვარზე, მცხეთა-მთიანეთის მხარის ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კავკასიონის მთავარი წყალგამყოფი ქედის გვერდით ხოხის ქედზე, მწვერვალებს მყინვარწვერსა და მაილს შორის, სიმაღლე ზღვის დონიდან 4400 მ. დაფარულია თოვლ-ყინულით. დამახასიათებელია ნივალური ლანდშაფტი. ერთმანეთთან აკავშირებს ყაზბეგის მუნიციპალიტეტს და ჩრდილოეთ ოსეთს, აგრეთვე გერგეთის, დევდარაკისა და მნის მყინვარებს (მდინარე თერგის აუზი). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 363.
სინესთეზია

სინესთეზია (ბერძნ. συναίσθησις — ერთდროული შეგრძნება, ერთობლივი გრძნობა, თანაშეგრძნება) — ფსიქოლოგიაში აღქმის მოვლენა, როდესაც ერთი გრძნობის ორგანოს გაღიზიანებისას მისთვის დამახასიათებელი სპეციფიკური შეგრძნების პარალელურად ჩნდება სხვა გრძნობის ორგანოსთვის დამახასიათებელი შეგრძნებაც. მაგ. ფერადი ყნოსვა, ფერადი სმენა და ა.შ. ფერადი სმენის მიმართ ინტერესი, ანტიკური საბერძნეთიდან იღებს სათავეს. ისააკ ნიუტონი თვლიდა რომ მუსიკალური და ფერადი ტონები საერთო სიხშირეებში ერთიანდებოდნენ. როგორც გოეთე თავის წიგნში „ფერთა თეორია“. მიუხედავად იმისა რომ ეს იდეა მცდარი იყო, პირველი სამედიცინო აღწერა ფერადი სმენის შედგა 1812 წელს გერმანიაში. ფსიქოფიზიკის მამამ გუსტავ ფეხნერმა 1871 წელს პირველმა შეადგინა ემპირიული მიმოხილვა ამ თემის შესახებ სადაც მონაწილეობას იღებდა 73 სინესთიტი. (ფრანსის გალტონის შემდეგ) . საუკუნეების განმავლობაში სინესთეზია აქტიური კვლევის საგანი იყო. თუმცა ბიჰევიორიზმის დაბადებამ რომელმაც ტაბუ დაადო სუბიქტური გამოცდილების მნიშვნელობას, სინესთეზია მეცნიერულ ჩრდილში მოაქცია 1930 წლიდან 1980 წლამდე. 1980 იანი წლებიდან კოგნიტურმა რევოლუციამ შინაგანი სუბიექტური ნაწილები ისევ პატივსაცემ საგნად აქცია და მეცნიერები დაუბრუნდნენ სინესთეზიას. აშშ-ში ლერი მაკსის და რიჩარდ ციტოვიჩის მიერ, და მოგვიანებით ინგლისში სიმონ ბარონ-კოჰენი და ჯეფრი გრეი, 1990 იან წლებში აქცენტი კეთდებოდა გრაფიმ - ფერის სინესთეზიაზე. ახლა კი ის ბევრი კვლევის და სამეცნიერო წიგნის, გაზეთის დოკუმენტური ფილმის, და ნოველების თემაც კი არის.
ჯეკ კლემონსი

ჯეკ კლემონსი (ინგლ. Jack Clemmons) (დ. 1922 – გ. 1998) იყო ლოს-ანჯელესის პოლიციის თანამშრომელი, ოფიცერი, რომელიც ცნობილი იყო იმით, რომ ის ყველაზე პირველი მივიდა მერილინ მონროს გარდაცვალების ადგილზე, 1962 წლის 5 აგვისტოს, დილის 4:45 საათზე. მას დაურეკეს დილის 4:25 საათზე და უთხრეს, რომ მერილინ მონრო გარდაიცვალა. კლემონსი ფიქრობდა, რომ მონრო მოკლეს და ეს ყველაფერი კი წინასწარ დადგმული სიკვდილის სცენა იყო. ჯეკმა აღნიშნა, რომ როდესაც ის მივიდა მონროს სახლში, მოსამსახურე სარეცხს რეცხავდა (დილის 4:45 საათზე) და ჩანდა, რომ მონროს ოთახი იყო დალაგებული მისი იქ მისვლის პერიოდისათვის. კლემონსის საკუთარი სიტყვებით: „მერილინი იწვა სახით ქვემოთ, რასაც ჩვენ ვეძახით ჯარისკაცის პოზიციას, მისი ხელები იყო გვერდიგვერდ, ერთმანეთთან ახლოს , ფეხები კი ზუსტად გასწორებული. ეს იყო ყველაზე თვალნათელი, აშკარა დადგმული სიკვდილის სცენა რაც კი მე ოდესმე მინახავს! წამლის ტაბლეტები მისი ლოგინის გვერდით მდებარე მაგიდაზე ძალიან მოხდენილად იყო დაწყობილი, ხოლო მერილინის სხეული განზრახ გადაადგილებული. ყველაფერი ძლიერ სუფთა ჩანდა.“
აჭარული დიალექტი

აჭარული დიალექტი — ქართული ენის ერთ-ერთი დიალექტური ერთეულია აჭარაში. აჭარული მეტყველება გავრცელებულია შუახევის, ქედის, ხელვაჩაურის, ხულოს, ქობულეთის მუნიციპალიტეტებში, ნაწილობრივ გურიის მხარეში. აჭარული დიალექტი იყოფა ზემო და ქვემო აჭარულად: ზემოაჭარული მოიცავს ხულოს, შუახევის, ქედის და, ნაწილობრივ ხელვაჩაურის რაიონებს; ქვემოაჭარული — ხელვაჩაურსა და ქობულეთს. თედო სახოკიამ, რომელმაც 1897 წელს აჭარაში იმოგზაურა აღწერა აჭარელთა ყოფა, მათ შორის მათი ენობრივი მხარეც: თ. სახოკია, „მოგზაურობანი“, თბ., 1985, გვ. 149-150
მაისები

მაისები (ლათ. Meloe) — მწერების გვარი ხოჭოების რიგისა. მათი სხეულის სიგრძე 7-50 მმ აღწევს. ფრთები არ აქვთ. ფართოდ არიან გავრცელებული (ავსტრალიისა და სამხრეთ ამერიკის გარდა). ცნობილია მაისების 130 სახეობა. ზიანი მოაქვთ როგორც მატლებს, ისე ხოჭოებს. გაზაფხულზე ხოჭოები აზიანებენ მინდვრის კულტურებს, მატლები — ერთეული ფუტკრის კვერცხებს, ზოგ შემთხვევაში კი ფუტკარსაც ანადგურებენ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 366.
მაისის ხოჭო

მაისის ხოჭო, მაისის ღრაჭა — ფირფიტულვაშა ხოჭოსებრნის 2 სახეობის ზოგადი სახელწოდება. მაისის ხოჭოს სიგრძეა 22-29 მმ; აქვს შავი, თეთრი ბუსუსებით მოფენილი სხეული. ხოჭოები აზიანებენ ხეებისა და ბუჩქების ფოთლებს, ხოლო მატლები — ფესვთა სისტემას (უმთავრესად სანერგეში). აღსანიშნავია დასავლური მაისის ხოჭო (Melolontha melolontha), რომელიც გვხვდება მხოლოდ ევროპაში, ყოფილ სსრკ-ში — ევროპის ნაწილის დასავლეთ და სამხრეთ რაიონებში. აღმოსავლური მაისის ხოჭო (Melolontha hippocastani) გავრცელებულია ევროპასა და აზიაში. ყოფილ სსრკ ევროპის ნაწილში (გარდა უკიდურესი ჩრდილოეთისა), ციმბირში; ამიერკავკასიის მაისის ღრაჭა (Melolontha pectoralis) ბევრია საქართველოს ტყისა და ტყე-ველის ზონაში. ზრდასრული ხოჭოები ფრენას იწყებენ მაისის დამდეგს, სამხრეთ რაიონებში — აპრილის ბოლოს. კვერცხებს დებენ ცის ფესვების ყელთან. მაისის ხოჭოები 4-5 წელიწადში ერთ თაობას იძლევა. მატლები ყველაზე მეტად აზიანებენ ფიჭვის ნერგებს, რომლებიც სწრაფად იღუპებიან ან ზრდაში ჩამორჩებიან. ბრძოლის ღონისძიებები: მაისის ხოჭოს ფრენის პერიოდში ნარგავების დამუშავება ინსექტიციდებით, მატლების მოსასპობად ნიადაგში ინსექტიციდების შეტანა ან დარგვის წინ მცენარის ფესვებზე შესხურება-შეფრქვევა. აბაშიძე ე., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 367.
...მაისტერი

...მაისტერი (გერმ. Meister – ოსტატი) — რთული სიტყვის ნაწილი, ნიშნავს ოსტატს, სპეციალისტს, მაგ., გროსმაისტერი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 367.
მაისტისმთა

მაისტისმთა, მაისტისმაღალი (რუს. Маистисмта) — მწვერვალი საქართველოსა და რუსეთის (ჩეჩნეთი) საზღვარზე, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს თუშეთ-ხევსურეთის კავკასიონის ჩრდილოეთით გვერდით ქედზე, არღუნის სისტემის მდინარეების ანდაქის, ბლუხაფეღისა და მაისტიხის წყალგამყოფზე, სიმაღლე ზღვის დონიდან 4081 მ. აგებულია ქვედაიურული თიხაფიქლებით. მაისტისმთის უმეტესი ნაწილი კლდოვანია. აქვს ორი მყინვარი. კალთების ქვემო ნაწილში ალპური მდელოებია. პირველი საბჭოთა ასვლა განხორციელდა 1939 წელს. მარუაშვილი ლ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 367.