laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ელოიანის ლომისის ნიში

ელოიანის ლომისის ნიში — საკულტო ნაგებობა, ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ელოიანის მიდამოებში, ნასოფლარ ლომისაში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. ნასოფლარში, სავარაუდოდ ძველი ეკლესიის ადგილზე დგას უხეშად დამუშავებული ქვით ნაგები ნიში. მისი ჩრდილოეთი ნაწილი მიწაშია ჩაფლული. აქ დღესაც ამოდიან მომლოცველები. ახალგორის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია შიდა ქართლი : ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ.: ილიას ფონდი, 2008. — გვ. 65. 274 გვ, ISBN 978-99928-0-931-0. ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა : 1985-1986 წლების ექსპედიციის მასალები
ნაგომევის წითელი ხატის ეკლესია

ნაგომევის წითელი ხატის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნაგომევში. დათარიღებულია გვიანი შუა საუკუნეებით. სოფლიდან 2 კმ-ზე, მთაში მდებარე დარბაზული ეკლესიის კედლები შემორჩენილია 1 მეტრის, ზოგან უფრო ნაკლებ სიმაღლეზე. ძეგლი გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა, აღმოსავლეთით ასევე სწორკუთხა საკურთხეველი აქვს. შესასვლელი ღიობი სამხრეთ კედელში უნდა ყოფილიყო, კედლების დაზიანების გამო სარკმლების კვალი არ იკითხება. სამშენებლო მასალად გამოყენებულია დიდი ზომის რიყის ქვა. შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 146
ქოლოთის ღვთისმშობლის ეკლესია

ქოლოთის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა, ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქოლოთში. აგებულია ადრე შუა საუკუნეებში. ეკლესია მდებარეობს სასაფლაოზე. ნაგებია კარგად დამუშავებული შირიმის ქვით. წყობა თარაზულია. დარბაზული ეკლესია გეგმით მართკუთხა მოხაზულობისაა, აღმოსავლეთით დასრულებულია კოლოფა აბსიდით, რომლის ცენტრში გაჭრილია სწორკუთხა სარკმელი. სარკმლის ძირში დგას შირიმის ქვის ტრაპეზი. ჩრდილოეთით და სამხრეთით თითო არქიტრავული ნიშაა. კონქი სფერულია, სატრიუმფო თაღი აბსიდის მხრებს ეყრდნობა. ეკლესიის ცილინდრული კამარა ებჯინება წყვილ ნახევარწრიულ თაღს. ჩრდილოეთ კედელს ერთსაფეხურიანი ხარისხი გასდევს. ინტერიერის კედლები შელესილია. სამხრეთის შესასვლელი არქიტრავულია, შესასვლელის თავზე ამოშენებულია ლუნეტი. ეკლესიის კარნიზი თარო — ლავგარდანია. სახურავი აყრილია, ჩრდილოეთი და სამხრეთი კედლები დაბზარულია. კუთხეები მრავალ ადგილას ჩამონგრეულია. შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 180-181
გდულეთის ღვთისმშობლის ეკლესია

გდულეთის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ გდულეთში. აგებულია ადრეულ შუა საუკუნეებში. გდულეთის „ღვთისმშობელი“ საშუალო ზომის დარბაზული ეკლესიააა შვერილწახნაგოვანი აბსიდით. ძეგლი რიყის, ფლეთილი და შირიმის ქვითაა ნაგები. ეკლესიის კამარა და კონქი ჩაქცეულია. აბსიდი ოდნავ ნალისებრი მოხაზულობისაა. საკურთხეველში სამი სარკმელია გაჭრილი. ადგილობრივ მოსახლეობას დაწყებული აქვს რემონტი, რამაც დაამახინჯა ძეგლის თავდაპირველი სახე. ჩრდილოეთის კედელში ჩატანებულია დიდი ზომის ქვიშაქვა, რომელზეც ასომთავრული წარწერაა (წაკითხვა არ ხერხდება ძლიერი დაზიანების გამო). სამხრეთის კედელში ჩატანებულია, რამდენიმე ქვა ადრექრისტიანული ხანის ორნამენტებით. შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 37
კიტრიულის ამაღლების ნაეკლესიარი

კიტრიულის ამაღლების ნაეკლესიარი — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ კიტრიულში. აგებულია შუა საუკუნეებში. ნაეკლესიარზე შემორჩენილია რიყის და ფლეთილი ქვის გროვა, აგრეთვე კედლის მცირე ფრაგმენტი. გათხრა-გაწმენდის გარეშე გეგმის წაკითხვა შეუძლებელია. შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 100
დედამიწის ოცნება

„დედამიწის ოცნება“ (აზერ. Torpağın arzusu, ან Torpağın həsrəti) — 1963 წელს შესრულებული, აზერბაიჯანელი მხატვრის სათარ ბაჰლულზადეს ნახატი. ინახება აზერბაიჯანის ხელოვნების ეროვნული მუზეუმში, ბაქოში. დეკორაციული საღებავებით შესრულებილი პეიზაჟში („დედამიწის ოცნება“) ასახულია ბაქოს მახლობლად არსებული ხელოვნური ტბის — ჯეირან-ბათანის სარკისებური წყლები, რომელთა წყალობითაც უდაბნო გადაიქცა ყვავილების ბაღად. სათარ ბაჰლულზადემ ადგილობრივ ლანდშაფტში დაინახა დაფარული სილამაზე, რომელიც ადრე უხილავი იყო სხვა ასობით მხატვრისთვის. მან გადმოსცა ეს სილამაზე თავის ნამუშევარში. ყაყაჩოს მინდორი კი თვითონ მოიგონა და მიახატა. როგორც ხელოვნებადმცოდნე ზიადხან ალიევი აღნიშნავს, ბაჰლულზადე „გაიჟღინთა თითოეული ყაყაჩოს კვირთის სილამაზით, რომელიც ბოლო ძალებით მიიღწვის ცისკენ, მან განჭვრიტა ადგილობრივი მიწის ოცნება — იქცეს ძვირადღირებულ ყვავილად..“ ვადიმ პოლევოის მიერ გამოცემულ „პოპულარული მხატვრების ენციკლოპედიაში“, „აზერბაიჯანის ხელოვნებაში“ და „აზერბაიჯანის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის ხელოვნებაში“ ეს ნახატია ილუსტრაციის სახით გამოყენებული სათარ ბაჰლულზადეს შესახებ სტატიაში. ↑ Səttar Bəhlulzadə: rəngkarlıq və qrafika / Sattar Bahlulzade: painting and graphics. Под ред. Салима Бабуллаоглы / Edited by Emma Triller. Xalq Bank. 2012. ISBN 978-9952-8151-1-5 (აზერბაიჯანული) (ინგლისური) ↑ Saleh Tahirov. Yollar. Mənzərələr. (Səttar Bəhlulzadə haqqında xatirələr) Aspoliqraf. 2009 (აზერბაიჯანული) ↑ Под ред. Полевого В.М. Бахлулзаде Саттар Бахлул оглы. Советская энциклопедия. 1986 ↑ Алиев З. Художник-сказочник из Баку Наследие. 9 ოქტომბერი 2006
ზემო კარის ეკლესია

ზემო კარის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩქუნეთში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. ნასოფლარ ზემო კარაში მდებარე დარბაზული ეკლესია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვითაა ნაგები. გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა, აღმოსავლეთით აქვს ასეთივე სწორკუთხა საკურთხეველი, რომლის ცენტრში გაჭრილია არქიტრავული სარკმელი. ეკლესიის კედლები შემორჩენილია 1–1,5 მეტრის სიმაღლეზე. ჩრდილოეთ კედელში სწორკუთხა ნიშაა, სამხრეთით კი შესასვლელის კვალია. დარბაზი ამოვსებულია ჩამონაშალი ქვით და მიწით. ეკლესიის გარშემო გალავანია. ახალგორის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია შიდა ქართლი : ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ.: ილიას ფონდი, 2008. — გვ. 223. 274 გვ, ISBN 978-99928-0-931-0. ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა : 1985-1986 წლების ექსპედიციის მასალები
კინტრიულის ყველაწმინდის ეკლესიის ნანგრევი

კინტრიულის ყველაწმინდის ეკლესიის ნანგრევი — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ კიტრიულიდან ჩრდილო-დასავლეთით. აგებულია შუა საუკუნეებში. სოფლის ჩრდილო-დასავლეთით მდგარი ჩვენამდე მოღწეული ეკლესიის ნანგრევიდან შემორჩენილია მხოლოდ ჩრდილო-აღმოსავლეთი კუთხის ფრაგმენტი. დანარჩენი დაფარულია მიწით. ძეგლი ნაგები იყო რიყისა და ფლეთილი ქვით. შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 100
ნაგომევის მთისჯვარის ეკლესია

ნაგომევის მთისჯვარის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნაგომევში. ეკლესია განვითარებულია შუა საუკუნეებში, კარიბჭე აგებულია გვიანი შუა საუკუნეებში. სოფლიდან ჩრდილოეთით 2 კმ-ზე მდებარეობს დარბაზული ეკლესია, რომელსაც მოგვიანებით სამხრეთ ფასადზე მიაშენეს კოშკი, ამ უკანასკნელს კი კარიბჭე. ეკლესია გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა, აღმოსავლეთით სწორკუთხა საკურთხევლით, რომლის ცენტრში გაჭრილია გარეთ თაღოვანი, შიგნით არქიტრავული სარკმელი. საკურთხეველში შემორჩენილია სფერული კონქის სამხრეთი ნაწილი. სატრიუმფო თაღი აბსიდის მხრებს ეყრდნობოდა. ჩრდილოეთით მხოლოდ ქვედა ნაწილია შემორჩენილი. საკურთხევლის წინ გვიანდელი ქვის კანკელის სამხრეთი ნაწილია. ეკლესიის თაღოვანი კარი სამხრეთითაა. კარიბჭე ამოვსებულია ქვა-ღორღით. შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 147
ჩიგოიანის ნაგებობის ნანგრევი

ჩიგოიანის ნაგებობის ნანგრევი — არქიტექტურული ძეგლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩიგოიანში. აგებულია შუა საუკუნეებში. ძეგლი მდებარეობს სოფლის მიდამოებში, რომელსაც ადგილობრივი მოსახლეობა ალავერდის უწოდებს. ნაგებობის გადახურვა და კედლის დიდი ნაწილები ჩამოქცეულია. შემორჩენილი კედლების სიმაღლე 2 მეტრს აღწევს. სამშენებლო მასალად გამოყენებულია ფლეთილი ქვა. ნაგებობა გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს. დასავლეთი კედლის მხოლოდ საძირკველი იკითხება. ახალგორის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია შიდა ქართლი : ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ.: ილიას ფონდი, 2008. — გვ. 206. 274 გვ, ISBN 978-99928-0-931-0. ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა : 1985-1986 წლების ექსპედიციის მასალები
უკანამხარის ეკლესიის ნანგრევი

უკანამხარის ეკლესიის ნანგრევი — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ უკანამხარში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. შიუკაანთ უბანში არსებული ეკლესია ფლეთილი ქვითა და ფიქალითაა ნაგები. დარბაზული, უაბსიდო ეკლესია გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა. მისგან გადარჩენილია მხოლოდ ჩრდილო-აღმოსავლეთი კუთხე. დასავლეთ კედელში სარკმლი სკვალია. შესასვლელი ჩრდილოეთ კედლის სამხრეთ ნაწილშია. ეკლესიის კედლების სიმაღლე მიწიდან 1-1,5 მეტრს აღწევს, ზოგან უფრონაკლებია. ინტერიერი ამოვსებულია ჩამონაშალი ქვით. ეკლესიის გარშემო გალავნის ფრაგმენტებია. შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტორული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 164
ახალგორის საგუშაგო კოშკი

ახალგორის საგუშაგო კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი, საფორტიფიკაციო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტში, ახალგორში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. კოშკი ფლეთილი და რიყის ქვითაა ნაგები. წყობა სწორხაზოვანია. გეგმით ოთხკუთხა ფორმის კოშკი შემორჩენილია ოთხი სართულის დონეზე. პირველი სართული ამოვსებულია მიწით. მეორე სართულის აღმოსავლეთ კედელში მოწყობილია თაღოვანი ბუხარი და ორი სათოფური, სამხრეთ კედელში სამი სათოფური და ერთი სწორკუთხა სარკმელი, ხოლო დასავლეთ კედელში ორი სათოფური. მესამე სართულის ჩრდილოეთ კედელში თაღოვანი ბუხარი და ორი სათოფურია. სამხრეთ კედელში სწორკუთხა სარკმელია. დასავლეთი და აღმოსავლეთი კედლების დიდი ნაწილი ჩამონგრეულია. კოშკს დასავლეთიდან სწორკუთხა მინაშენი აქვს, რომელიც ჩრდილოეთით გრძელდება. კედლები შემორჩენილია ორი მეტრის სიმაღლეზე. კოშკი სერიოზულად არის დაზიანებული. ახალგორის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია შიდა ქართლი : ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ.: ილიას ფონდი, 2008. — გვ. 15. 274 გვ, ISBN 978-99928-0-931-0. ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა : 1985-1986 წლების ექსპედიციის მასალები
ქოლოთის კოშკი

ქოლოთის კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი, საფორტიფიკაციო ნაგებობა, ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქოლოთში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. კოშკი ადგილობრივი ჯიშის ფლეთილი ქვით იყო ნაგები. ნაგებობა თითქმის დანგრეულია. ერთადერთი ჩრდილოეთი კედელი შემორჩა ორი სართულის დონეზე. ინტერიერის მხრიდან შემონახულია სართულშუა კიბე, ნიშები და სათოფურები. კოშკის გეგმისა და ფორმის დადგენა გაწმენდის გარეშე შეუძლებელია. შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 181
ელოიანის ლომისის ეკლესიის ნანგრევები

ელოიანის ლომისის ეკლესიის ნანგრევები — საკულტო ნაგებობა, ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ელოიანის მიდამოებში, ლომისის ნასოფლარში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. ეკლესია აგებული იყო დიდი ზომის ფიქალით. კედლები შემორჩენილია ერთი მეტრის სიმაღლეზე, სამხრეთი კედელი მიწის პირზეა დასმული. ეკლესია გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა, აღმოსავლეთით სწორკუთხა საკურთხევლით, რომლის ცენტრში გაჭრილია ასევე სწორკუთხა სარკმელი. მისგან მარჯვნივ ნიშაა. შესასვლელის კვალი არ იკითხება. ტერიტორია სავსეა ჩამონაშალი ქვით. ახალგორის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია შიდა ქართლი : ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ.: ილიას ფონდი, 2008. — გვ. 65–66. 274 გვ, ISBN 978-99928-0-931-0. ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა : 1985-1986 წლების ექსპედიციის მასალები
უკანამხარის სამების ეკლესიის ნანგრევი

უკანამხარის სამების ეკლესიის ნანგრევი — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ უკანამხარში. ძეგლი მდებარეობს სოფლიდან ჩრდილოეთით, მდინარის გადაღმა, ტყიან ბორცვზე, ადგილ „დოჩიაანში“. იგი წარმოადგენს მცირე დარბაზული ეკლესიის ნანგრევს. თავდაპირველად სამების ხატი აქ ყოფილა დასვენებული, შემდეგ თინიკაანის თავზე გადაუტანიათ. ეკლესია თითქმის მთლიანად დანგრეულია. აღწერა და აზომვა არ ხერხდება. ჩრდილოეთით მინაშენის ან სხვა რაიმე სათავსის კვალი არ ჩანს. შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტორული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 165
ბერიჯვრის ნაეკლესიარი

ბერიჯვრის ნაეკლესიარი — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ კიტრიულიში. ეკლესია აგებულია X საუკუნეში. აქ არსებულ ეკლესიას სახელწოდება ბერიჯვარი, შესაძლოა ცხინვალიდან გადმოსახლებულმა მაცხოვრებლებმა უწოდეს. ნაეკლესიარი თითქმის მთლიანად მიწითაა დაფარული. ჩანს ჩამონგრეული კონქისა და კამარის ფრაგმენტი. აზომვა არ ხერხდება; ფოტოფიქსაციაც ძნელდება. შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 100
ნაგომევის კოშკი

ნაგომევის კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი, საფორტიფიკაციო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნაგომევში. აგებულია გვიანი შუა საუკუნეებში. მთისჯვარის ეკლესიის სამხრეთ კედელზე მიჯრილი ორსართულიანი კოშკი გეგმით ოთხკუთხაა. კოშკის კედლების წყობაში ჩატანებულია ეკლესიის მოჩუქურთმებული ქვები. პირველი სართულის გადახურვა კამაროვანია, აღმოსავლეთ კედელში გაჭრილია ვიწრო სარკმელი, რომლის ძირში ტრაპეზის ქვა დგას. კოშკის გრძივ კედლებში მოთავსებულია შესასვლელი ღიობები, რომელთაგან ერთი მათგანი ეკლესიას უკავშირდება, სამხრეთისა კი, კარიბჭეს. სამხრეთის შესასვლელის არქიტრავზე ბოლნური ჯვრის რელიეფური გამოსახულებაა, ხოლო კარის თავზე ჩასმულია დიდი ზომის კვადრი, რომელზეც აყვავებული ჯვარია გამოსახული. ჯვრის მკლავები მორთულია გეომეტრიული წნულით. კოშკის მეორე სართულის სამხრეთ კედელში სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი. ეკლესიის გარშემო გალავნის ფრაგმენტებია. ძეგლმა ჩვენამდე დაზიანებული სახით მოაღწია. სამშენებლო მასალად გამოყენებულია ფლეთილი და რიყის ქვა, მარკანტული ნაწილებისთვის კი თლილი კვადრებია გამოყენებული. შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 147-148
ლომისის პირველი აკლდამა

ლომისის პირველი აკლდამა — არქეოლოგიური ძეგლი ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ელოიანის მიდამოებში, ლომისის ნასოფლარში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. აკლდამა სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვითაა ნაგები. გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა. ერთი ვიწრო ღიობი სამხრეთ კედელშია გაჭრილი. გადახურვა ორქანობიანია. ახალგორის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია შიდა ქართლი : ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ.: ილიას ფონდი, 2008. — გვ. 66. 274 გვ, ISBN 978-99928-0-931-0. ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა : 1985-1986 წლების ექსპედიციის მასალები
უკანამხარის ნაეკლესიარი

უკანამხარის ნაეკლესიარი — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ უკანამხარში. აგებულია შუა საუკუნეებში. მანჯიკაანთუბანში არსებული ეკლესიისაგან შემორჩენილია სამხრეთი კედლის მცირე ფრაგმენტი. სამშენებლო მასალად გამოყენებული იყო ფლეთილიქვა. ნაგებობის დანარჩენი კედლები არ იკითხება. იქვე, ეკლესიის ქვებისაგან მოსახლეობამ გააკეთა სალოცავი ნიში. შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტორული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 165
ჩიგოიანის სამონასტრო კომპლექსი

ჩიგოიანის სამონასტრო კომპლექსი — არქიტექტურული ძეგლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩიგოიანში. აგებულია IX–X საუკუნეებში. სოფლის მიდამოებში დგას სამონასტრო კომპლექსი, რომელიც შედგება კოშკის, მინაშენიანი ეკლესიისა და გალავნისაგან. ზურგიანი კოშკი შემორჩენილია სამი სართულის დონეზე. არქიტრავული შესასვლელი მეორე სართულის სამხრეთ კედელშია გაჭრილი. პირველი სართული ამოვსებულია მიწით, ხოლო მესამე სართულის დიდი ნაწილი ჩამონგრეულია. კოშკს აღმოსავლეთიდან მიშენებული აქვს სწორკუთხა საკურთხევლიანი დარბაზული ეკლესია. საკურთხევლის ცენტრში სარკმელია გაჭრილი. საკურთხევლიდან კონქზე გადასვლა განხორციელებულია ტრომპების მეშვეობით. აღმოსავლეთ ფასადის სარკმლის თავზე ამოკვეთილია სამი ჯვარი. სამივე ჯვარს ნახევარწრიული ლილვები შემოუყვება. ეკლესიაში შემორჩენილია გვიანდელი მოხატულობის ფრაგმენტები, რომელიც დაზიანების გამო თითქმის არ იკითხება. ეკლესიას სამხრეთით არქიტრავული კარი აქვს. სამხრეთ კედელზე მიჯრით აგებული მინაშენის გადახურვა ჩამოქცეულია. შესასვლელი ღიობი აქაც სამხრეთ კედელშია დატანებული. ყველა ნაგებობის სამშენებლო მასალად გამოყენებულია ფლეთილი ქვა. ძეგლს გარშემო გალავანი შემოუყვება. ახალგორის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია შიდა ქართლი : ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ.: ილიას ფონდი, 2008. — გვ. 205. 274 გვ, ISBN 978-99928-0-931-0. ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა : 1985-1986 წლების ექსპედიციის მასალები
გეზევრეთის წმინდა გიორგის მონასტერი

გეზევრეთის წმინდა გიორგის მონასტერი - არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ გეზევრეთში. აგებულია გარდამავალ ხანაში. მონასტერი სოფლიდან აღმოსავლეთით 800 მეტრში, დაბურულ ტყეში მდებარეობს. კომპლექსს შემოვლებული აქვს ქვის მშრალი წყობით ნაგები გალავანი, რომელიც თავდაცვითი ნაგებობის შთაბეჭდილებას ტოვებს. სამხრეთ-დასავლეთის არქიტრავული შესასვლელი გადახურულია ხის სამი ძელით. მოგვიანებით კარს პრიმიტიული კარიბჭე მიაშენეს, სადაც შირიმის პროფილირებული ტრაპეზის ქვა დადგეს. გალავანი გეგმით ოვალურია. კედლების სიმაღლე შემორჩა 1-3 მ. გალავნის შიგნით ორი ეკლესიაა. პირველი ეკლესია ყველაზე დიდია მონასტერში, რომელსაც გრძივ კედლებზე მინაშენები აქვს. ეკლესიის ინტერიერი მაღალია. კედლებზე შემორჩა შელესილობის კვალი. სწორკუთხა საკურთხეველში დგას ტრაპეზის მასიური ქვა. დარბაზში რამდენიმე ნიშაა. გარედან ეკლესია სადაა. სახურავი ახდილია. ჩანს შირიმის ლავგარდნის ერთი არაპროფილირებული ფრაგმენტი. ეკლესიას სამხრეთიდან მიდგმული აქვს ეკვდერი, რომელიც ეკლესიის გადახურვის კალთაშია მოქცეული. კამარის ჩრდილოეთი საბრჯენებიც ეკლესიის კედელს ეყრდნობა. თაღედი შირიმისაა. კამარა ჩამოქცეულია, რომელიც გადახურული ყოფილა დიდი ზომის ფილაქვით. საკურთხეველი ბრტყელია, მიდგმულია ტრაპეზის ქვა. ეკლესიასა და ეკვდერს დასავლეთიდან სტოა ჰქონდა, მოგვიანებით გადაკეთებული, ჩაშენებული, დახშული ერთი გასასვლელით. გასასვლელიც თავისებურია. თაღი გამოყვანილია დიდი ზომის შირიმის სოლისებრი ქვებით. ეკლესიის სამხრეთით მიშენებულია სატრაპეზო - სწორკუთხა გეგმის, დიდი ზომის ნაგებობა. კამარა ჩამოქცეულია, დეფორმირებული კედლები შემორჩა 3-3,5 მ. სიმაღლეზე. კომპლექსის ჩრდილოეთ კიდეში ორსართულიანი პალატია. მისი პირველი სართული დახშულია. სამხრეთით შემორჩა თაღოვანი შესასვლელი ლუნეტით. კამარისგან შემორჩა ჩრდილო-დასავლეთი ნაწილი და მეორე სართულის კედლის რამდენიმე ფრაგმენტი. პალატი შიგნიდან და გარედან გალესილი ყოფილა. მთელი კომპლექსი ფლეთილი ქვითაა ნაგები. შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 37-39
ზოდეხის კვირაცხოვლის ნაეკლესიარი

ზოდეხის კვირაცხოვლის ნაეკლესიარი — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზოდეხში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. ნანგრევებად ქცეული ეკლესიიდან შემორჩენილი კედლების სიმაღლე ერთ მეტრს აღწევს. სამშენებლო მასალად გამოყენებულია ადგილობრივი წარმოშობის ფლეთილი ქვა. გეგმა არ იკითხება. შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ.IV, თბ., 2008, გვ., 82
ქურთის წმინდა გიორგის ეკლესია

ქურთის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა, ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქურთაში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. „პაპიანთ“ უბნის სასაფლაოზე სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვით და ფიქალით ნაგები დარბაზული ეკლესია დგას. კარის წირთხლებზე აქა-იქ გამოყენებულია შირიმის ქვა. ეკლესია გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა, აღმოსავლეთით დასრულებულია ასიმეტრიული ფორმის აბსიდით, რომლის ცენტრში სარკმელი იყო. კედლების დაზიანების გამო სარკმლის ფორმა არ ჩანს. ჩრდილოეთით დიდი ზომის თაღოვანი ნიშაა, სამხრეთით კი არქიტრავული. აბსიდი დარბაზისაგან გამოყოფილია მხრებით. გრძივი კედლები შემორჩენილია 2-2,5 მეტრის სიმაღლეზე. სამხრეთ კედელში სწორკუთხა ნიშაა. სამხრეთ, დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებში სარკმლების კვალია. სამხრეთის არქიტრავულ შესასვლელს ნაოთხალები აქვს. ეკლესიაში დევს მრგვალი ფორმის ქვა ჩაკვეთილი ჯვრის გამოსახულებით. შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 183-184
ბერიჯვრის სტელა

ბერიჯვრის სტელა — არქეოლოგიური ძეგლი ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ კიტრიულიში. განეკუთვნება VI-VII საუკუნეებს. ბერიჯვრის ნაეკლესიარიდან სამხრეთ-დასავლეთით, ხევში აღმოჩნდა ქვის სტელის ნამტვრევი, რომელიც ბერიჯვრის ეკლესიის სარკმლის თავსართად იყო გამოყენებული. სტელა VI-VII საუკუნეების მიჯნას განეკუთვნება და იკონოგრაფიული, მხატვრულ-სტილისტური და პალეოგრაფიული თვალსაზრისით მეტად საინტერესოა. შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 101
უკანაუბნის ეკლესია

უკანაუბნის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარ უკანუბანში. აგებულია გარდამავალი ხანა სოფლის სასაფლაოზე დგასმცირე ზომის დარბაზული, გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობის ეკლესია. საკურთხევლის ცენტრში გაჭრილია არქიტრავული, საფეხურებიანი სარკმელი. სარკმლის ორივე მხარეს და ჩრდილოეთით სწორკუთხა ნიშებია მოწყობილი. ეკლესიის კამარა ცილინდრულია. დასავლეთ კედელში გარეთ თაღოვანი, შიგნით არქიტრაული სარკმელია. სამხრეთ შესასვლელს ნაოთხალიაქვს. იატაკი მიწაყრილია. ეკლესია ადგილობრივი წარმოშობის ფლეთილი ქვითაა ნაგები. დასავლეთ სარკმლის სათაური შირიმისაა. ძეგლი დაზიანებულია. აყრილია საბურავი; ამოსულია მცენარეები. ეკლესიის გარშემო მიწის დონე აწეულია. შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტორული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 165-166
ლომისის მეორე აკლდამა

ლომისის მესამე აკლდამა — არქეოლოგიური ძეგლი ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ელოიანის მიდამოებში, ლომისის ნასოფლარში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. აკლდამა მოთეთრო-მოყვითალო ფერის ადგილობრივი წარმოშობის ქვითაა ნაგები. აღმოსავლეთ კედელში მოთავსებულია ღიობი. დასავლეთი მხარე მიწაშია ჩაფლული. ნაგებობას ბანური გადახურვა აქვს. ახალგორის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია შიდა ქართლი : ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ.: ილიას ფონდი, 2008. — გვ. 67. 274 გვ, ISBN 978-99928-0-931-0. ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა : 1985-1986 წლების ექსპედიციის მასალები
ნახიდის ღვთისმშობლის ეკლესია

ნახიდის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნახიდში. ეკლესია აგებულია გვიანი შუა საუკუნეებში. დარბაზული ეკლესია ადგილობრივი წარმოშობის ქვითაა ნაგები. გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა, აღმოსავლეთით დასრულებულია ასიმეტრიული ფორმის აბსიდით, რომლის სამხრეთი მხარე სწორკუთხაა. საკურთხევლის ცენტრში გაჭრილია არქიტრავული სარკმელი, რომლის ძირშიც ტრაპეზის ქვა დგას. ჩრდილოეთით და სამხრეთით თითო სწორკუთხა ნიშაა. საკურთხევლის მხრები ოდნავ წინ გამოწეულია. იატაკის დონე ერთი საფეხურით მაღალია დარბაზის იატაკთან შედარებით. ეკლესიის კამარა შეისრულია. არქიტრავული შესასვლელი სამხრეთიდანაა. დასავლეთ კედელში გაჭრილია ვიწრო სარკმელი. იატაკი მიწაყრილია. ნაგებობის საბურავი აყრილია. ეკლესიას გარშემო მშრალიწყობის გალავანი შემოუყვება. შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 148-149
კორინთის წმინდა გიორგის ეკლესია

კორინთის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ კორინთაში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. წმინდა გიორგის დარბაზული ეკლესია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვითაა ნაგები, ალაგ-ალაგ წყობაში გამოყენებულია რიყის ქვა და შირიმი. გეგმით სწორკუთხა ნაგებობა აღმოსავლეთით დასრულებულია ასიმეტრიული ფორმის აბსიდით. ცენტრში გაჭრილი ფართე, თაღოვანი სარკმლის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშაა მოთავსებული. აქედან სამხრეთისა უფრო დიდია. ეკლესიის კამარა შეისრულია. საკურთხევლის კონქს მკვეთრად შეისრული ფორმა აქვს, სატრიუმფო თაღი აბსიდის მხრებს ეყრდნობა. სამხრეთ კედელში ფართე, თაღოვანი სარკმელია. დასავლეთი კედელი მთლიანად გახსნილია ასევე შეისრული თაღით. ნაგებობამ მრავალჯერ განიცადა გადაკეთება. მოგვიანებით მას დასავლეთიდან მიაშენეს დიდი ზომის სწორკუთხა დარბაზი. ეკლესიისათვის სამშენებლო მასალად გამოყენებულია ქართული აგური და რიყის ქვა. შესასვლელი კარი დასავლეთ კედელშია გაჭრილი. ეკლესიის სამხრეთით შემორჩენილია მეორე, შვერილაბსიდიანი ეკლესიის საძირკველი, რომლის მხოლოდ აღმოსავლეთი და სამხრეთ-დასავლეთი კუთხე იკითხება. ასევე შემორჩენილია მინაშენის კედლები ფრაგმენტულად. ეკლესიის გარშემო გალავნის ფრაგმენტებია. შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 101-102
ზოდეხის ეკლესია

ზოდეხის ეკლესია' — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზოდეხში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. დანგრეული ეკლესიიდან შემორჩენილი კედლების სიმაღლე 2 მეტრს აღწევს. სამშენებლო მასალად გამოყენებულია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვა. ნაგებობა გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა, შესასვლელი სამხრეთ კედელშია გაჭრილი. ეკლესიამ განიცადა არაერთი გადაკეთება, მისი კედლები დეფორმირებულია. შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ.IV, თბ., 2008, გვ., 83
გეზევრეთის ეკლესია

გეზევრეთის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ გეზევრეთში. აგებულია შუა საუკუნეებში. ძეგლი მდებარეობს სოფ. გეზევრეთის სასაფლაოზე, სოფლიდან სამხრეთ-დასავლეთით ასიოდე მეტრში, მთის მოშიშვლებულ ფერდობზე. დარბაზული ეკლესია მთლიანად დანგრეულია, შემორჩენილია მხოლოდ სამხრეთი კედლის წყობის პირველი რიგი, რომელიც ნაწილობრივ დასავლეთ და აღმოსავლეთ კედლებზეც გრძელდება. აღმოსავლეთი კედლის წყობიდან გამომდინარე, ეკლესიას სწორკუთხა საკურთხეველი უნდა ჰქონოდა. საკურთხეველში შემორჩენილია შირიმის ბუნის ქვა. ეკლესიის გარშემო განლაგებულია XIX-XX საუკუნეების საფლავის ქვები მხედრული წარწერებით. აქა-იქ მიმობნეულია დანგრეული ეკლესიის ქვები და შირიმის რამდენიმე კვადრი. შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 39