laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
სერგო ჩახოიანი

სერგო ჩახოიანი (სომხ. Սերգո Չախոյան; დ. 9 დეკემბერი, 1969, ლენინაკანი, სომხეთის სსრ) — სომეხი ძალოსანი, რომელიც მოგვიანებით ავსტრალიის სახელით ასპარეზობდა. სერგო ჩახოიანი დაიბადა 1969 წლის 9 დეკემბერს, ლენინაკანში, სომხეთის სსრ-ში (ახლანდელი გიუმრი, სომხეთი), იქ სადაც სომეხი ძალოსნების უმრავლესობაა დაბადებული. იგი რამდენჯერმე იყო სომხეთის ჩემპიონი; მასვე ეკუთვნოდა რამდენიმე სომხეთის რეკორდი. ჩახოიანმა ვერცხლის მედალი მოიგო 1994 წლის ძალოსნობის მსოფლიო ჩემპიონატში; ხსენებულ ტურნირში მან ატაცში მსოფლიო რეკორდი დააფიქსირა. ისრაელ მილიტოსიანის შემდეგ, იგი გახდა პირველი სომეხი ძალოსანი რომელმაც მსოფლიო რეკორდი დააფიქსირა. ჩახოიანი მონაწილეობდა 1995 წლის ძალოსნობის მსოფლიო ჩემპიონატში; ხსენებულ ტურნირში, ატაცში, ვერცხლის მედალი მოიპოვა. იგი აგრეთვე მონაწილეობდა 1996 წლის ატლანტაში გამართულ ზაფხულის ოლიმპიადაში, სადაც მან ატაცში ვერცხლის მედალი მოიგო. მან შეჯიბრში მეექვსე ადგილი დაიკავა. 1997 წლის დასაწყისში, მან დაიწყო ავსტრალიის სახელით ასპარეზობა. სერგო ჩახოიანი არის ოთხგზის ავსტრალიის ჩემპიონი და ავსტრალიისა და ოკეანეთის რეკორდების მფლობელი. 1999 წელს მონაწილეობდა ამავე წლის ძალოსანთა მსოფლიო ჩემპიონატში; ტურნირი მან მე-10 ადგილით დაასრულა. ჩახოიანმა სიდნეი 2000 წლის ზაფხულის ოლიმპიადის თამაშებში ხელახლა დაიკავა მეექვსე ადგილი. მან გააუმჯობესა ავსტრალიის რეკორდი ატაცში (175 კგ) და ტურნირი ბრინჯაოს მედლით დაასრულა. ბრისბანეში გამართულ „2001 წლის გუდვილის თამაშებში“ მან სამი ოქროს მედალი მოიპოვა; აღნიშნულ ჩემპიონატში დააფიქსირა (ამავე ტურნირის) ორი მსოფლიო და ერთი ავსტრალიის რეკორდი. მისი მსოფლიო რეკორდი ატაცში იყო 181.5 კგ. 2003 წელს მონაწილეობდა რუსეთის ჩემპიონატში, სადაც ატაცში მსოფლიო რეკორდი 182.5 კგ და ჯამში აწეული წონის აგრეთვე მსოფლიო რეკორდი 391.5 კგ დააფიქსირა. 2002 წლის ძალოსნობის მსოფლიო ჩემპიონატში მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი. ოქროს მედალი მოიგო ატაცში. 2004 წლის ოლიმპიადაზე აწევის პირველი მცდელობისას მან 175 კილო ასწია. მეორე მცდელობაზე 175 კგ-ს აწევით მეოთხე ადგილს იკავებდა. მან ატაცში 207.5 კილოგრამის აწევა სცადა (ამ წონის აწევა მას ოლიმპიურ ოქროს მედალს მოუტანდა). მან ამ წონის აწევა ევრ შეძლო. 2005 წელს გახდა ავსტრალიისა და ოკეანეთის ჩემპიონი. ვარჯიშის დროს, სერგო ჩახოიანი ავად იყო და ასპირინი მიიღო; ეს დაშვებული არ იყო და ამიტომ ყატარში გამართულ მსოფლიო თასზე მას მონაწილეობის ნება არ დართეს. Sports-Reference.com დაარქივებული 2020-04-18 საიტზე Wayback Machine. Sergo Chakhoyan at Lift Up
ბაქოს წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია

წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია (რუს. Собор Св. Николая Чудотворца) — რუსული მართლმადიდებლური ეკლესია, რომელიც შენდებოდა ბაქოში 1850 -1857 წლებში. დღესდღეობით ეკლესია დანგრეულია. 1818 წლამდე ბაქოში არ მდებარეობდა მუდმივი ეკლესია. იმავე წელს ბაქოს ერთ-ერთი მეჩეთი გადააქციეს მართლმადიდებლურ ეკლესიად. მეჩეთი რამდენიმე წლის განმავლობაში სამხედრო საწყობად გამოიყენებოდა. ამ შენობას თავდაპირველად უწოდეს წმინდა ნიკოლოზის მართლმადიდებლური ეკლესია. ეს ეკლესია პატარა და არატევადი იყო და ამიტომაც მალევე გაჩნდა აზრი ახალი მართლმადიდებლური ეკლესიის მშენებლობასთან დაკავშირებით. 1821 წლის 29 ივნისს ბაქოში ახალი ტაძრის მშენებლობა დაიწყო, რომლის თავმჯდომარედ დაინიშნა პოლკოვნიკი მელიქოვი. თავდაპირველად იდეა იყო ეკლესიის აგება ნაწილობრივ განადგურებულ შირვანშაჰთა სასახლეში. ამას დაუპირისპირდა კავკასიის უმაღლესი მთავარსარდალი, გენერალი ალექსი პეტრეს ძე იერმოლოვი იმ მიზეზით, რომ ეს სასახლე გამიზნული იყო სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული დაწესებულებებისთვის, რადგან აქ იყო განსაკუთრებით ფართო ტერიტორია. 1831 წლის იანვარში, ქალაქის მართლმადიდებლურმა მოსახლეობამ მიმართა ბაქოს მეთაურობას ახალი ეკლესიის მშენებლობასთან დაკავშირებით. ლეიტენანტი პოლკოვნიკ ისაევის მიერ შედგენილი საპროექტო და მშენებლობის შეფასებები, განსახილველად გაგზავნეს საქართველოს ეგზარქოს მეუფე იონასთან, რის შემდეგაც მათ მიიღეს დასამტკიცებლად კავკასიის უმაღლესი მთავარსარდალი, გენერალ-ლეიტენანტი ნიკიტა პანკრატიევი, სახაზინო სახლიდან საჭირო თანხების გასაცემად. მაგრამ უმაღლესმა ხელისუფლებამ უარი თქვა წინადადებებზე. თუმცა მოგვიანებით მაინც გადაწყდა ტაძრის აგება. ტაძრის საზეიმო გახსნა მოხდა 1850 წლის 18 მარტს. პროექტის ავტორი იყო ბელოვი ტფილისის გუბერნიიდან. მთავარი არქიტექტორები ორი პონტიელი ბერძენი იყო - სიმონ გიტერი და ხარლამპი პალიტოვი. ტაძრის მშენებლობა დასრულდა 1857 წლის 28 ოქტომბერს. ტაძარი აკურთხეს 1858 წლის 4 მაისს. აკურთხა ისიდორემ (საქართველოს ყოფილი ეგზარქოსი, რომელიც თანამდებობას იკავებდა 1858 წლის 1 მარტამდე), წმიდა სინოდის, კიევისა და გალიჩის მიტროპოლიტმა. ტაძარი დაახლოებით 45 მეტრის სიმაღლის იყო, აშენდა ჯვრის ფორმაში და ჩრდილოეთით ჰქონდა სამსხვერპლო და ორი ტახტი. აშენდა წმინდა ნიკოლოზის სახელით, მაგრამ მეორე სახელწოდებით მოიხსენიებდნენ როგორც „ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის დაცვას“. ლატერალი აშენდა 1887 წელს შემოწირულობების საშუალებით. გოლგოთას მთავარი გვირგვინის მთავარი ოთხთავიანი ხატი, შესრულებულია გ. პანინის მიერ 1853 წელს. უზარმაზარი ორსართულიანი იკონოსტაზი კაკლის ხისგან იყო დამზადებული. ხალიჩების ნამუშევრები დამზადდა ბაქოს „მაიერის სახელოსნოში“. სამსართულიან სამრეკლოზე ხუთი ზარი იყო. ტაძარი აშენდა ქართულ-ბიზანტიური სტილით, ოთხი ჯვრით, ხოლო ტაძრის შიდა მოცულობას შეეძლო 500 მლოცველის დატევა. ეკლესია დაანგრია საბჭოთა ხელისუფლებამ 1930 წელს. Тайны Баку: Первый в Баку православный храм Церковь Святого Николая ↑ Enver Pashazadeh, Orthodox churches of Old Baku ↑ A.I.Unitsky, "Baku Aleksandr-Nevsky Cathedral", 1888 ↑ The church of St. Nicholas – Official Icherisher website. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-03-17. ციტირების თარიღი: 2019-11-04.
პაწია თაგვი

პაწია თაგვი (ლათ. Micromys minutus) — ძუძუმწოვარი ცხოველი თაგვისებრთა ოჯახისა, ამავე დასახელების გვარის ერთადერთი წარმომადგენელი. მისი სხეულის სიგრძეა 7 სმ, კუდი დაახლოებით სხეულის სიგრძისაა. თავი დამოკლებულია, დინგი წინიდან დაბლაგვებული, ყურები შედარებით მცირე ზომის და მომრგვალებული. ბეწვი ხშირი და რბილი. ზურგი მოყვითალო ან მოწითუროა, იშვიათად შემოსაზღვრულია თეთრი (ზოგჯერ მოყვითალო-რუხი) მუცლით და ფეხების შიდა ნაწილებით. აქვს მოძრავი კუდი, შეუძლია მისი მცენარეთა ღეროებზე შემოხვევა. გავრცელებულია ევრაზიაში დიდი ბრიტანეთიდან, პირენეს ნახევარკუნძულიდან და კავკასიიდან იაპონიის კუნძულებამდე, ტაივანსა და სამხრეთ ჩინეთამდე. ვერტიკალურად ადის ზღვის დონიდან 2000 მეტრამდე. ბინადრობს ტყის ან ტყესტეპის ზონაში, უპირატესობას ანიჭებს მდინარის ჭალების მაღალბალახიან მდელოებს. შემოდგომასა და ზამთარში შესაძლოა, ზვინებში მოგროვდნენ, სადაც მრავალრიცხოვნად იმყოფებიან. აქტიურია მთელი დღის განმავლობაში. ზაფხულში აშენებს სფეროსებრ ბუდეს, დიამეტრით 6–13 სმ, რომელიც ჩამოკიდებულია ბალახის ღეროზე ან ბუჩქის ტოტზე, მიწიდან 1–1,3 მეტრის სიმაღლეზე. ზამთარში უბრალო ბუდეს აწყობს თავშესაფრებში ან მოკლე სწორ სოროებში. იკვებება სხვადასხვა თესლებითა და მწერებით. ზამთრისთვის მცირე მარაგებსაც აკეთებს. წელიწადში სამჯერ შობს 5–8 (12-მდე) ნაშიერს. მაკეობა 21 დღე გრძელდება. სქესობრივ სიმწიფეს მიმდინარე წელსვე აღწევენ. რიცხობრიობა ჩვეულებრივ არც ისე მაღალია, მაგრამ ცალკეულ წლებში შესაძლოა, შესამჩნევად მოიმატოს. პაწია თაგვს ზიანის მოტანა შეუძლია მარცვლეული კულტურებისთვის. არის ტაიგის (ტკიპისმიერი) ენცეფალიტის, ლეპტოსპიროზის, ლიმფოციტური ქორიომენინგიტის, ტულარემიის გამომწვევთა ბუნებრივი მატარებელი. შეტანილია საქართველოს წითელ ნუსხაში. Щипанов Н. А. МЫШЬ-МАЛЮТКА // Большая российская энциклопедия. т. 21. — М., 2013. — стр. 562. ↑ საქართველოს „წითელი ნუსხის“ დამტკიცების შესახებ. matsne.gov.ge (2 მაისი, 2006). ციტირების თარიღი: 4 ნოემბერი, 2019.
არბოს ქუჩა

არბოს ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ნაძალადევის რაიონში (ღრმაღელე); დავით გურამიშვილის გამზირიდან რკინიგზამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 40-იან წლებში. ყოფილი მე-9 ქუჩას არბოს ქუჩა 1948 წელს ეწოდა. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 20, ISBN 978-99928-20-35-3.
არბოშიკის ქუჩა

არბოშიკის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ისნის რაიონში (შავი სოფელი); სამასი არაგველის მესამე შესახვევიდან არტემ ლუსინიანის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნის ბოლოს. შეტანილია თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში. 1961 წლამდე შესახვევი იყო. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 20, ISBN 978-99928-20-35-3.
არგვეთის ქუჩა

არგვეთის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (ახალი კუკია); წყაროს ქუჩიდან მანგლისის ქუჩამდე. ქუჩის კონტურები დატანილია თბილისის 1902 წლის გეგმაზე, თუმცა სახელი არაა აღნიშნული. 20-იან წლებში ტყეკულტურის III ქუჩა დაერქვა, 40-იან წლებში არგვეთის ქუჩა ეწოდა. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 20, ISBN 978-99928-20-35-3.
ლავრენტი არდაზიანის ქუჩა

ლავრენტი არდაზიანის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, საბურთალოს რაიონში (ვეძისი); ხევიდან ზემო ვეძისის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 40-იან წლებში. 60-იან წლებამდე საპროექტოს I ქუჩა ერქვა, შემდეგ ლავრენტი არდაზიანის სახელი ეწოდა. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 20, ISBN 978-99928-20-35-3.
პეტრე არველაძის ქუჩა

პეტრე არველაძის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ისნის რაიონში (საბარგოს დასახლება); ნოე ხომერიკის ქუჩიდან ემზარ ონიანის ქუჩამდე, წარმოიქმნა XX საუკუნის 30-იან წლებში. ადრე საბარგოს დასახლების IV ქუჩა ერქვა, შემდეგ პეტრე არველაძის სახელი ეწოდა. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 21, ISBN 978-99928-20-35-3.
არტურ დავთიანი

არტურ დავთიანი (სომხ. Արթուր Դավթյան; დ. 8 აგვისტო, 1992, ერევანი, სომხეთი) — სომეხი ტანმოვარჯიშე. არის ტანვარჯიშის სომხეთის ეროვნული ნაკრების წევრი. არის ახალგაზრდული ევროპის ჩემპიონატის გამარჯვებული, მსოფლიო თასის ვერცხლის მედალოსანი და ოლიმპიელი. არტურ დავთიანი დაიბადა 1992 წლის 8 აგვისტოს, ერევანში, სომხეთში. მან ტანვარჯიში მომზადება 1998 წელს, 17 წლის ასაკში დაიწყო. 2008 წლიდან იგი არის ტანვარჯიშის სომხეთის ეროვნული ნაკრების წევრი. 2009 წელს, ტამპერეში (ფინეთი) გამართულ ახალგაზრდულ ოლიმპიურ ფესტივალში დავთიანი ვაჰან ვარდანიანთან და არტურ ტომვასიანთან ერთად ასპარეზობდა სომხეთის სახელით; ტურნირში მონაწილე 23 გუნდიდან მათ მე-6 ადგილი დაიკავეს. ინდივიდუალურ შეჯიბრებაში დავითიანმა კვლავ მე-6 ადგილი დაიკავა. ერთი წლის შემდეგ, ბირმინგემში გამართულ ახალგაზრდულ ევრიპის ჩემპიონატში, 15.462 ქულით, დავთიანი გახდა ტურნირის ჩემპიონი „ვაულთში“. გარდა ამისა, არტურ დავთიანმა რგოლით ვარჯიშში მოიპოვა 13.975 ქულა და მეოთხე ადგილი დაიკავა. 2011 წელს შედგა არტურ დავთიანის დებიუტი ზრდასრულთათვის გამართულ ჩემპიონატში. ეს მოხდა 2011 წლის არტისტული ტანვარჯიშის ევროპის ჩემპიონატში, სადაც დავითიანმა ყველა დისციპლინაში მიიღო მონაწილეობა. სომეხი სპორტსმენისთვის ჩემპიონატი წარმატებული გამოდგა. ჩემპიონატში ყველაზე ახალგაზრდა მონაწილემ მე-20 ადგილი დაიკავა. სხვა დისციპლინებში დავითიანმა საკვალიფიკაციო ბარიერი ვერ გადალახა. ყველა ვარჯიშიდან, მან საუკეთესო შედეგი „ვაულტში“ აჩვენა (მე-14 ადგილი). 2012 წლის იანვარში, არტურ დავთიანმა მიიღო მონაწილეობა საერთაშორისო ტურნირის საკვალიფიკაციო ეტაპში, რომელიც ჩატარდა ლონდონში. „ვაულტში“ მან 15.450 ქულა მოიპოვა და ამ მაჩვენებლით მეორე ადგილი დაიკავა. მთლიონობაში მოპოვებული 84.2 ქულით მან მე-12 ადგილი დაიკავა. ტურნირის შედეგების თანახმად, სომეხმა სპორტსმენმა 2012 წლის ოლიმპიურ თამაშებზე მონაწილეობის უფლება მოიპოვა. 2012 წლის მარტში, დოჰაში გამართულ არტისტული ტანვარჯიშის მსოფლიო თასზე არტურ დავთიანმა „ვაულტში“ 15.725 ქულით მეორე ადგილი დაიკავა. დავთიანი დოჰას მსოფლიო თასზე საუკეთესო ახალგაზრდა ტანმოვარჯიშედ დასახელდა და ამისთვის მიიღო ასპერიის აკადემიის ჯილდო. მან ჯილდო დიანა ბულიმართან გაიზიარა. ამავე წელს, სომეხმა ათლეტმა მან კიდევ ერთხელ მიიღო მონაწილეობა 2012 წლის არტისტული ტანვარჯიშის კაცთა ევროპის ჩემპიონატში (გაიმართა მონტპელიერში), სადაც მან მე-9 ადგილი დაიკავა. 2013 წლის ევროპის ჩემპიონატში არტურ დავთიანმა „ვალუტში“ ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა. Artur Davtyan at the International Federation of Gymnastics [1] დაარქივებული 2012-08-29 საიტზე Wayback Machine. at Olympics at Sports-Reference.com Artur Davtyan ↑ Две медали на Олимпийском фестивале (in Russian). www.golos.am. Archived from the original on 27 February 2012. Retrieved 28 February 2013. ↑ Արթուր Դավթյանը ուղեգիր նվաճեց (in Armenian). www.armsport.am. Archived from the original on 16 March 2012. Retrieved 28 February 2013. ↑ Cei mai buni tineri gimnasti ai concursului ro. dianabulimar.wordpress.com. ციტირების თარიღი: 28 February 2013. ↑ 30th EUROPEAN ARTISTIC GYMNASTICS TEAM CHAMPIONSHIPS. www.longinestiming.com. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 27 December 2013. ციტირების თარიღი: 28 February 2013. ↑ Արթուր Դավթյանը 5-րդն է բազմամարտում (in Armenian). sport.news.am. Retrieved 28 February 2013.
ართვინის ქუჩა

ართვინის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (ახალი კუკია); რკინიგზიდან ოთარ ჩეჩელაშვილის ქუჩამდე, წარმოიქმნა XIX საუკუნეში, 1922 წლამდე ანტონის ქუჩა ერქვა (შეტანილია თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში), შემდეგ — არაქელასი. ასევეა დატანილი თბილისის 1934 წლის გეგმაზე. 50-იან წლებში ართვინის ქუჩა ეწოდა, აქვს 2 ჩიხი. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 21, ISBN 978-99928-20-35-3.
არმაზის ქუჩა

არმაზის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ისნის რაიონში (ავლაბარი); ლადო მესხიშვილის ქუჩიდან ნიკოლოზ ბარათაშვილის აღმართამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნის II ნახევარში, ადრე ეჩმიაძინის ქუჩა ერქვა. დატანილია თბილისის 1876 და 1934 წლების გეგმებზე. ქუჩის სახელწოდება უკავშირდებოდა იქვე მდგარ XIX საუკუნის ეჩმიაძინის წმინდა გიორგის ეკლესიას. 60-იან წლებში არმაზის ქუჩა დაერქვა. შემონახულია XIX საუკუნის დასასრულის საცხოვრებელი სახლები. აქვს 1 შესახვევი. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 21, ISBN 978-99928-20-35-3.
სოკრატ არშბას ქუჩა

სოკრატ არშბას ქუჩა — ქუჩა თბილისში, საბურთალოს რაიონში (ვეძისი); იური გაგარინის ქუჩიდან ჟიული შარტავას ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 50-იან წლებში, ადრე კოლხეთის IV შესახვევი ერქვა, 1968 წლიდან — იური გაგარინის IV შესახვევი. 2006 წელს სოკრატ არშბას სახელი ეწოდა. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 21, ISBN 978-99928-20-35-3.
არჩილ მეფის ქუჩა

არჩილ მეფის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, საბურთალოს რაიონში (დიდი დიღომი); დემეტრე თავდადებულის ქუჩიდან მირიან მეფის ქუჩამდე. ადრე უსახელო მონაკვეთი იყო, 1991 წელს წმინდა არჩილ მეფის სახელი ეწოდა. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 21, ISBN 978-99928-20-35-3.
გურამ ასათიანის ქუჩა

გურამ ასათიანის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ნაძალადევის რაიონში (ნაძალადევი); კისისხევის ქუჩიდან გურამ ასათიანის II შესახვევამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნის ბოლოს, თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც ფარკოფელის შესახვევი, 20-იან წლებში ქუჩა გახდა. 1958 წელს — ივანე სტურუას, 2003 წელს გურამ ასათიანის სახელი ეწოდა, აქვს 2 შესახვევი (I შესახვევი — ყოფილი ფარკოფელის შესახვევი). თბილისის 1934 წლის გეგმაზე ქუჩის მონაკვეთი, გურამ ასათიანის I შესახვევიდან II შესახვევამდე, დატანილია როგორც ფარკოფელის გასასვლელი. გურამ ასათიანის I შესახვევი — შესახვევი ნაძალადევის რაიონში (ნაძალადევი). მიხეილ მესხის ქუჩიდან ძმობის ჩიხამდე. გურამ ასათიანის II შესახვევი — შესახვევი ნაძალადევის რაიონში (ნაძალადევი). მიხეილ მესხის ქუჩიდან ომარკელაპტრიშვილის შესახვევამდე. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 21, ISBN 978-99928-20-35-3.
მიხეილ ასათიანის ქუჩა

მიხეილ ასათიანის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, საბურთალოს რაიონში (დელისი); ალექსანდრე ყაზბეგის გამზირიდან შალვა ნუცუბიძის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 50-იან წლებში. ადრე — კომინტერნის, 1961 წლიდან ვაჟა-ფშაველას შესახვევი ერქვა. 1966 წელს მიხეილ ასათიანის სახელი ეწოდა. ქუჩაზე იყო მიხეილ ასათიანის სახელობის ფსიქიატრიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი, არის ლევან საყვარელიძის სახელობის დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრი. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 21, ISBN 978-99928-20-35-3.
იუგა

იუგა (სანსკ. युग yuga ”წყვილი”) — დროის პერიოდი ინდუიზმში, სამყაროს განვითარების ერთ-ერთი ხანა — მისი დაბადების, ზრდის, დაკნინების და განადგურების ციკლი. არსებობს ოთხი იუგა: სატია-იუგა (ჭეშმარიტების ხანა - ადამიანები ცხოვრობდნენ დჰარმის მიხედვით) ტრეტა-იუგა (მესამე იუგა, არსებობს ლეგენდა, რომ ვიშნუმ მეორე და მესამე იუგა გადაანაცვლა) დვაპარა-იუგა (მეორე იუგა) კალი-იუგა (რკინის ხანა, დაკნინების და დჰარმის დაცემის იუგა) ინდუიზმის მიხედვით კაცობრიობა ამჟამად მეოთხე — კალი-იუგაში იმყოფება და საქმე მის განადგურებისაკენ მიდის (აპოკალიფსური ხანა).
რელიგია ადიღეელებში

რელიგია ადიღეელებში — ადიღეაში გავრცელებული რწმენა წარმოდგენების ერთობლიობა. XII-XIII საუკუნეებში ადიღე საქართველოს პოლიტიკურ გავლენაში მოექცა და აქ ამჯერად ქრისტიანობის გამავრცელებლად საქართველო გვევლინება. XIII საუკუნეში ადიღეს ნაწილი ოქროს ურდომ დაიმორჩილა. XVI საუკუნიდან განიცდიდა ოსმალეთისა და ყირიმის სახანოს პოლიტიკურ ექსპანსიას. ამავე დროიდან გავრცელდა ისლამი. ადრე შუა საუკუნეებში ადიღეაში ქრისტიანული რელიგია ბიზანტიიდან და საქართველოდან გავრცელდა. როგორც სამეცნიერო ლიტერატურაშია აღნიშნული, მთავარი ქრისტიანული სიმბოლო და წარმართული კერპი ქართული სიტყვით “ჯვარი” აღინიშნებოდა. ქრისტიანობის გავრცელებაზე მიუთითებენ ეკლესიების ნაშთები, ქვის ჯვრები და საფლავის ქვები ბერძნული ქრისტიანული წარწერებით. არქანჯელო ლამბერტი (XVII საუკუნის პირველი ნახევარი) აღნიშნავდა, რომ ადიღეელები მხოლოდ სახელით არიან ქრისტიანები, არც სარწ-მუნოებით და არც მოქმედებით ქრისტიანობა მათ სრულებით არ ეტყობათ. თუმცა აღმოსავლურმა ექსპანსიებმა, ნელ-ნელა ქრისტიანობა დაჩაგრა, დღეს კი ადიღეელები მაჰმადიანი სუნიტები არიან. ადიღეაში ისლამი XVI საუკუნეში გავრცელდა, მთის ცალკეულ ტომებში კი უფრო გვიან XVIII საუკუნესა და XIX საუკუნის დასაწყისში. XIX საუკუნის 50-იან წლებში კარლგოფი წერდა: ადიღეაში „ნამდვილი მაჰმადიანი მხოლოდ უმნიშვნელო ნაწილია. აქაური რელიგია ქრისტიანობისა და წარმართობის შერწყმის შედეგად არის ჩამოყალიბებული, რომელსაც მაჰმადიანობა მცირედ ერთვის“. არაერთი ისტორიკოსი აღნიშნავს, რომ ერთადერთი, რაშიც მათი მაჰმადიანობა ჩანს, არის ის, რომ არ სვამენ ღვინოს და არ ჭამენ ღორის ხორცს. დასავლეთ ადიღეელების წარმართული პანთეონის სათავეში იდგა დიდი შემოქმედი ღმერთი „თჰაშხუო“. დიდ პატივს მოაგებდნენ „შიბლეს“, რომელიც ერთდროულად ელვისა და ჭექა-ქუხილის ღვთაება, მეხისა და წვიმის მბრძანებელი, მიწათმოქმედების ერთ-ერთი მნიშნვნელოვანი მფარველი და ადამიანთა შემწე იყო. ადიღეელები განსაკუთრებულ თაყვანს სცემდნენ ლაშქრობის ღვთაებას და მეომართა მფარველს „ზეიკუთჰას“. ადიღეელები განსაკუთრებულ პატივს მიაგებდნენ ჯვარს, მაგრამ აღსანიშნავია, რომ მას მხოლოდ როგორც წარმართულ კერპს ისე ეთაყვანებოდნენ. ადიღეელები დიდ პატივს სცემდნენ ტყეებს, ბუჩქებსა და ხეებს. ხეებს შორის გამორჩეულად მუხას სცემდნენ თაყვანს, განსაკუთრებით თუ ის მეხნაკრავი იყო. მუხა არამარტო ადიღეელებში არამედ საერთოდ კავკასიელ ხალხში ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანესს მცენარეს წარმოადგენს. როლანდ თოფჩიშვილი კავკასიის ხალხთა ეთნოლოგია, თბ.,2012
ასკანის ქუჩა

ასკანის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, კრწანისის რაიონში (კლდისუბანი); ბეთლემის ქუჩიდან გომის ქუჩამდე, წარმოიქმნა XIX საუკუნის I ნახევარში. ადრე ერქვა ფეთხაინის II აღმართი (დატანილია თბილისის 1876 წლის გეგმაზე), მეორენაირად — მიძინების აღმართი. სახელწოდება უკავშირდებოდა ბეთლემის (ფეთხაინი) მაცხოვრის შობის ზედა ეკლესიას (ყოფილი ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესია). 1925 წელს ნიკო მარის I ქუჩა დაერქვა, 1938 წელს — ასკანის ქუჩა. ქუჩაზე და ჩიხებში შემონახულია XIX საუკუნის დასასრულის საცხოვრებელი სახლები. აქვს 1 შესახვევი (თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც ქვემო გომის შესახვევი, ხოლო გომის ქუჩის მონაკვეთი ბეთლემის აღმართიდან ასკანის შესახვევამდე — როგორც ასკანის შესახვევი), 4 ჩიხი. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 21, ISBN 978-99928-20-35-3.
ახალი წელი აზერბაიჯანში

ახალი წელი აზერბაიჯანში — დღესასწაული მრავალ კულტურაში ადგილობრივად მიღებული კალენდრის მიხედვით, რომელიც დგება წლის ბოლო დღიდან მომავალი წლის პირველ დღეზე გადასვლის მომენტში. გრიგორიანული კალენდრის მიხედვით, ახალი წელი დგება პირველ იანვარს. ყველა ხალხის მსგავსად, აზერბაიჯანელებსაც უყვართ ახალი წელი და ამ დღეს განსაკუთრებულად ზეიმობენ. ზეიმობენ პირველ იანვარს. უწინ საუკუნეების განმავლობაში აზერბაიჯანის, ირანის, ცენტრალური აზიის ზოგ ქვეყანასა და რუსეთის აზიატურ ნაწილში ახალი წელი საგაზაფხულო ბუნიაობას ემთხვეოდა. დიახ, სწორედ ნოვრუზის დღესასწაულზე ზეიმობდნენ ახალ წელს, თუმცა დღეს ასე აღარ არის. ცნობილია, რომ აზერბაიჯანელები გემრიელი კერძების მომზადების დიდი ოსტატები არიან და მათი სამზარეულო ამ მხრივ საკმაოდ მაღალ დონეზე დგას. აზერბაიჯანული ეროვნული კერძები არა მარტო ქვეყნის შიგნით, არამედ ქვეყნის გარეთაც დიდი პოპულარობით სარგებლობს. ახალი წელი კი განსაკუთრებული შემთხვევაა. საახალწლო სუფრა თითქმის ყველა ოჯახში გადატვირთულია და თითოეული დიასახლისი ამაყობს საკუთარი კულინარიული ხელოვნებით. აზერბაიჯანში საახალწლო ტრადიციული საკვები არომატული მწვანე ფოთლებიანი თეფშით იწყება, რომლესაც გოი (მწვანილი) ჰქვია. ასევე მასთან ერთად სუფრაზე იდება პური (ჩორეკ) და ყველი (პენდირ). ცხელი კერძები ხორცისა და თევზისგან მზადდება, რასაც თან ახლავს ძალიან ბევრი ბოსტნეულის სალათი. საახალწლო სუფრაზე ორი სახეობის სალათი – ქალაქური და ოლივიე დევს, რომლითაც საბჭოთა პერიოდიდან მოყოლებული წარმატებით ავსებენ აზერბაიჯანულ ტრადიციულ სუფრას. ცხელი კერძების გარეშეც წარმოუდგენელია საახალწლო სუფრა, არის ლიავიანგი, აზერბაიჯანული ფლავი და ტოლმა. არსებობს რამდენიმე სახეობის აზერბაიჯანული ფლავი: კაურმა-ფლავი (ცხვრით), ტურშუ-კაურმა-ფლავი (ცხვრითა და მჟავე ხილით), ტოიუგ-ფლავი (მოხრაკული ქათმის ნაჭრებით), ტიარჩილო-ფლავი (ქათმით, ან წიწილის ფარშით), ჩიხირთმა-ფლავი (ქათმით, ჩახლილი კვერცხით), ფისინჟან-ფლავი ( გარეული იხვით, თხილით, მჟავე ხილითა და დარიჩინით), სიუდლუ-ფლავი (რძიანი) და შირინფლავი (ტკბილი ხილით). ლიავიანგი წიწილის, ან თევზის შესანიშნავი კერძია, რომელიც ტრადიციულად აზერბაიჯანის სამხრეთ რეგიონებში მზადდება. კერძის შიგთავსს ამზადებენ წვრილად დაჭრილი ხახვის, გატარებული ნიგვზის, აღმოსავლური და სხვა სუნელებისგან. თუ ლიავიანგას თევზისგან ამზადებენ, მაშინ შიგთავსს ხიზილალასაც უმატებენ. ამ შიგთავსს ათავსებენ წიწილას, ან თევზში, კერავენ და პირდაპირ ტანდირში უშვებენ. საახალწლო სადღესასწაულო სუფრაზე ხშირად დაინახავთ არაყს, ღვინოს, ან უალკოჰოლო სასმელებს. ახალი წლის ღამეს აზერბაიჯანელებს აქვთ ე.წ გოგრის რიტუალი - გოგრას ტოვებენ კარების უკან ახალი წლის ღამეს, მერე გააგორებენ და გაჩეხავენ. ეს აზერბაიჯანული ტრადიციაა. თუ ამ რიტუალს არ შეასრულებენ, გონიათ, რომ ყველაფერი კარგად არ იქნება. ახალი წლის ღამეს კარის უკან ასევე უნდა იყოს ახალი ცოცხი. აზერბაიჯანული ახალი წელი ახალი წელი
ჰიჯრან ჰუსეინოვა

ჰიჯრან ქამრან ქიზი ჰუსეინოვა (აზერ. Hicran Hüseynova Kamran qızı; დ. 13 აგვისტო, 1955) — აზერბაიჯანელი პროფესორი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ოჯახის, ქალთა და ბავშთა საქმეების სახელმწიფო კომიტეტის თავმჯდომარე. ჰიჯრან ჰუსეინოვა დაიბადა 1955 წლის, 13 აგვისტოს, აზერბაიჯანის სსრ-ის დედაქალაქ ბაქოში. 1972 წელს საშუალო სკოლის დასრულების შემდეგ, ჰუსეინოვა აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის მიმართულებაზე ჩაირიცხა და სწავლა 1977 წელს დაასრულა. 1977-1978 წლებში მუშაობდა ბაქოს No. 189-ე საშუალო სკოლაში. 1985 წელს მიიღო ისტორიის ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი, ხოლო 2001 წელს პოლიტიკის მეცნიერების ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი. 1988 წლიდან ასწავლის აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. 2006 წლიდან არის აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დიპლომატიისა და თანამედროვე ინტეგრაციული პროცესების განყოფილების პროფესორი და დირექტორი. ჰიჯრან ჰუსეინოვას კარიერა ბაქოს 189-ე საჯარო სკოლაში მასწავლებლობით დაიწყო. ამ პერიოდში იგი დაჯილდოვდა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის საუკეთესო ახალგაზრდა მასწავლებლის მედლით. 1978 წლიდან ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტში აღმოსავლეთმცოდნეობისა და ისტორიის დეპარტამენტებში ასწავლიდა. 1985 წელს პოლიტიკის ისტორიის ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი მოიპოვა, ხოლო 1992 წელს საერთაშორისო ურთიერთობათა მიმართულების ასოცირებული პროფესორი გახდა. ასწავლიდა შემდეგ კურსებს: საერთაშორისო ურთიერთობა ისტორია, თანამედროვე ინტეგრაციის პროცესი, ლობირება და დიასპორა საერთაშორისო ურთიერთობებში. აირჩიეს ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამეცნიერო საბჭოს მუდმივ წევრად. 1996 წლიდან გახდა საერთაშორისო პროგრამა TEMPUS TASCIS-ის მთავარი მონაწილე და ლექციებს კითხულობდა საფრანგეთსა და იტალიაში. ხელი შეუწყო აზერბაიჯანისა და საფრანგეთის უნივერსიტეტების კოლაბორაციას. 1998-1999 წლებში მონაწილეობდა აზერბაიჯანის ახალგაზრდულ და აზერბაიჯანის ქალთა კონგრესებში. 1998 წელს გამოსცა მონოგრაფია „აზერბაიჯანი ევროპული ინტეგრაციის სისტემაში“. 1999 წლიდან ხელმძღვანელობდა ქალთა პრობლემების სახელმწიფო კომიტეტის საერთაშორისო ურთიერთობათა დეპარტამენტს. 2006 წლის დეკემბერში აზერბაიჯანიც დემოკრატიულმა საზოგადოებრივმა ცენტრმა ქალთა უფლებების დაცვის სფეროში გაწეული ღვაწლის გამო ჰუსეინოვა ეროვნული ჯილდოთი, Gizil Buta დააჯილდოვა. იმავე წელს ჰუსეინოვამ მშვიდობის ელჩის ჯილდო მიიღო. 2007 წელს გენდერული თანასწორობის რეკლამირებისთვის გაღებული მნიშვნელოვანი წვლილისა და ქალთა ჩართულობის ამაღლებაში შეტანილი წვლილის გამო ჰუსეინოვას UNIFEM-ის სერთიფიკატი გადაეცა. მომდევნო წელს ერებს შორის მეგობრული ურთიერთობების გაძლიერებისა და კულტურული ტრადიციების დაცვისთვის ქალთა საერთაშორისო ფორუმმა Pulse of the Planet ჰუსეინოვას მშვიდობისა და მეგობრობის დიპლომი გადასცა. 2010 წელს საფრანგეთის პრეზიდენტმა პროფესორი ეროვნული ჯილდოთი - ღირსების ორდენით - დააჯილდოვა. აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში სოციალურ და პოლიტიკურ პროცესებში აქტიური მონაწილეობის გამო ჰიჯრან ჰუსეინოვა 2015 წლის 12 აგვისტოს Shohrat ორდენით დაჯილდოვდა. ქალები აზერბაიჯანში Bakı Dövlət Universiteti. Hüseynova Hicran Kamran qızı. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-07-06. ციტირების თარიღი: 2010-11-30.