laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
რუსეთის მონარქთა სია

რუსეთის ისტორია იწყება კიევის რუსეთიდა, კიევის რუსეთის დაშლის შემდეგ რუსეთის ტერიტორიაზე ძლიერდება ვლადიმირ-სუზდალის სამთავრო. ამის შემდგომ რუსეთს იპყრობენ მონღოლები. მონღოლთა უღლის გადაგდების შემდეგ თანდათანობით ძლიერდება რუსეთის სამეფო, 1682 წლიდან რუსეთის მმართველი ხდება პეტრე I დიდი რომელიც რუსეთს იმპერიად გადააქცევს. მთავარი სტატია: კიევის რუსეთის მმართველები. ანდრეი ბოგოლუბსკი (1168–1174), იური დოლგორუკიის პირველი ვაჟი მიქაელი (1174–1176), იური დოლგორუკის ვაჟი ვსესლოდ ბოგოლუბსკი (1176–1212), იური დოლგორუკის მეთერთმეტე ვაჟი იური II (1212–1216), ვსესლოდი-ის მესამე ვაჟი კონსტანტინე I (1216–1218), ვსესლოდის ვაჟი იური II (1218–1238), მეორედ გამეფება იაროსლავ II (1238–1246), ვსესლოდი-ის მეოთხე ვაჟი სვიატოსლავ III (1246–1248), ვსესლოდის მეექვსე ვაჟი მიხეილ კორობტი (1248),იაროსლავ II-ის მეორე ვაჟი ანდრეი II (1248–1252), იაროსლავ II-ის მესამე ვაჟი ალექსანდრე ნეველი (1252–1263), იაროსლავ II-ის მეოთხე ვაჟი იაროსლავ III (1264–1271), იაროსლავ II-ის ვაჟი ვასილი იაროსლავის ძე (1272–1277), იაროსლავ II-ის უფროსი ვაჟი. დიმიტრი ალექსანდრეს ძე (1277–1294), ალექსანდრე ნეველის მესამე ვაჟი ანდრეი ალექსანდრეს ძე (1294–1304), ალექსანდრე ნეველის ვაჟი მიხელი ტვერელი (1304–1318), იაროსლავ III-ის მესამე ვაჟი. იური (1318–1322) დიმიტრი ტვერელი (1322–1326) ალექსანდრე ტვერელი (1326–1327) ივანე I (1328–1341) სიმეონი (1341–1353) ივანე II (1353–1359) დიმიტრი კონსტანტნეს ძე (1359–1362) დიმიტრი დონელი (1363–1389) მთავარი სტატია: მოსკოვის დიდი სამთავრო. მთავარი სტატია: რუსეთის ცარების სია. (1610 წლის 6 სექტემბერს კვლავ გამეფდა ვლადისლავ IV): პრინცი ფიოდორ ივანეს ძე მსტისლავსკი პრინცი ივანე მნიხეილის ძე ვოროტინსკი (1611 წლის მარტი) მიხეილ ფეოდორის ძე ნეგოი (1611 წლის მარტი) პრინცი ანდრეი ვასილის ძე ტრუბეტსკოი პრინცი ვასილი ვასილის ძე გოლიცინი (1611 წლის 8 აპრილი) ივანე სიმონის ძე კურაკინი (8 აპრილი 1611) პრინცი ბორის მიხაილის ძე ლუკოვ-ობოლენსკი ივანე რომანოვი ფიოდორ შერმეტევი პრინცი დიმიტრი პოჟარსკი პროკოპი პეტრეს ძე ლიაპუნოვი (1 აგვისტო 1611) პრინცი დიმიტრი ტრუბოცკოი ატამანი ივანე მეტინის ძე ზერიცკი (7 აგვისტო 1612) მთავარი სტატია: რუსეთის იმპერატორების სია. (აგრეთვე ფინეთის დიდი ჰერცოგი 1809 წლიდან 1917 წლამდე; და პოლონეთის მეფე 1815 წლიდან 1916 წლამდე) ნიკოლოზ II (1917–1918) კირილე ვლადიმერის ძე (1924–1938) ვლადიმერი კირილეს ძე რომანოვი (1938–1992) მარია ვლადიმერის ასული რომანოვა (1992) გიორგი მიხეილის ძე რომანოვი, მარია რომანოვას შვილი ნიკოლოზ რომანის ძე რომანოვი (1992) დიმიტრი რომანოვი, ნიკოლოზ რომანოვის ძმა რუსეთის მონარქების მეუღლეები რუსეთის ისტორია ბორის გოდუნოვიდან ნიკოლოზ II-მდე (რუსული) ვლადიმირ-სუზდალის სამთავრო
დამარალენდი

დამარალენდი — ნამიბიის ჩრდილო-ცენტრალური ნაწილის სახელი, სადაც ძირითად მისახლეობას დამარები წარმოადგენენ. ის დაახლოებით ესაზღვრებოდა ჩრდილოეთით ოვამბოლენდს, ნამიბის უდაბნოს სამხრეთით, კალაჰარის უდაბნოს აღმოსავლეთით და ვინდჰუკს სამხრეთით. 1970-იანებში სამხრეთ-დასავლეთი აფრიკის ბანტუსტანს სახელად დამარალენდი უწოდეს. აპართეიდულ მთავრობას განზრახული ჰქონდა დამარებით დასახლებული რეგიონის თვით-მმართველობის შექმნა. 1980 წელს ჩამოყალიბდა ცენტრალურად მართული ადგილობრივი ხელისუფლება. 1989 წელს, ნამიბიის დამოუკიდებლობისთვის ომის დაწყების წინ, ყოფილი სამხრეთ-დასავლეთი აფრიკის დანარჩენი ბანტუსტანების მსგავსად ისიც გააუქმეს. Vingerclip Rock Formation, Damaraland, Namibia დაარქივებული 2009-10-28 საიტზე Wayback Machine.
ალექსი (გერსამია)

ალექსი (გერსამია) (დ. 14 აპრილი, 1865, ქუთაისის გუბერნია, გადიდი — გ. 7 თებერვალი, 1938) — ქართველი საეკლესიო მოღვაწე. ეპისკოპოსი ალექსი, ერისკაცობაში ალექსანდრე ილარიონის ძე გერსამია დაიბადა 1865 წლის 14 აპრილს ქუთაისის გუბერნიის სოფელ გადიდში, სასულიერო პირის ოჯახში. დაწყებითი განათლება ოჯახში მიიღო, შემდეგ სწავლობდა მარტვილის სასულიერო სასწავლებელში, რომლის დამთავრების შემდეგ სწავლა განაგრძო თბილისის სასულიერო სემინარიაში. 1888 წელს დანიშნულ იქნა მესტიის საეკლესიო-სამრევლო სკოლის მასწავლებლად. 1890 წლიდან დიაკვანია, 1891 წლიდან კი მღვდელი. მამა ალექსი აქტიურ მონაწილეობას იღებდა საქართველოს მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლსიის საეკლესიო კრებების მუშაობაში, მხარს უჭერდა სრულიად საქართველოს კათოლიკოსპატრიარქს, უწმიდესსა და უნეტარეს ამბროსის, 1925 წლის 8 ნოემბერს სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქმა, უწმიდესმა და უნეტარესმა ამბროსიმ მამა ალექსი ეპისკოპოსად აკურთხა და ჩააბარა ცაგერის ეპარქია. 1928 წლის 2 მარტს გადაყვანილ იქნა ჭყონდიდის ეპარქიის მმართველად, 1930 წლის 1 სექტემბერს გადაყვანილ იქნა წილკნის ეპარქიის მმართველად. ეპისკოპოსი ალექსი მძიმე ავადმყოფობის შემდეგ გარდაიცვალა 1938 წლის 7 თებერვალს თბილისში #1 საავადმყოფოში. დაკრძალულია სიონის საპატრიარქო ტაძრის ეზოში. სერგო ვარდოსანიძე. ქართველი მღვდელმთავრები (XX-XXI საუკუნეები). გამომცემლობა ,,ნათლისმცემელი", თბილისი, 2010, გვ. 167-168.
დინორნისი

დინორნისი (ლათ. Dinornis) — ამომწყდარი ფრინველების გვარი მოასნაირთა რიგისა. დინორნისის ნაშთები ნაპოვნია ახალი ზელანდიის პლიოცენისა და მეოთხეულის ნალექებში. ცნობილია 5 სახეობა. დინორნისის სიმაღლე 3 მ აღწევდა, კვერცხის წონა — 8 კგ. დინორნისი, ისევე როგორც ეპიორნისი, ადამიანმა ამოწყვიტა XVIII საუკუნეში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 558.
ვარლაამი (მახარაძე)

ვარლაამი (მახარაძე) (დ. 26 მარტი, 1873 — გ. 1943) — ქართველი საეკლესიო მოღვაწე. მიტროპოლიტი ვარლაამი, ერისკაცობაში ვარლამ მელიტონის ძე მახარაძე, დაიბადა 1873 წლის 26 მარტს მედავითნის ოჯახში. 1895 წელს დაამთავრა თბილისის სასულიერო სემინარია. 1895-1897 წლებში მედავითნედ მსახურობდა თბილისის ღვთისმშობლის სახელობის დიდუბის ეკლესიაში, ასწავლიდა საღვთისმეტყველო საგნებს. 1897 წლის მაისში აკურთხეს მღვდლად და 7 ივნისს განამწესეს სოფელ კავთისხევში ეკლესიის წინამძღვრად. 1899 წლის 1 სექტემბერიდან 1914 წლის 20 ოქტომბრამდე მსახურობდა ფოთის საკათედრო ტაძარში, 1914 წლიდან საქართველოს ეგზარქოსის მიერ გადაყვანილ იქნა ერევნის საოსტატო სემინარიისა და ქალთა მეორე გიმნაზიის საღვთო სჯულის მასწავლებლად და სემინარიის კარის ეკლესიის მღვდლად. 1915 წლის 12 მაისიდან ყარსის სამხედრო ჰოსპიტლის მღვდელია. 1916 წლის 28 ოქტომბრიდან ერევნის ჰოსპიტლის მღვდელმსახურია. 1918 წლის 18 ოქტომბერს დაინიშნა თბილისის #1 საქალებო გიმნაზიისა და ვაჟთა #7 გიმნაზიის პედაგოგად. 1919 წლის 1 თებერვალს დაინიშნა ოზურგეთის ვაჟთა პროგიმნაზიის მათემატიკისა და უმაღლეს პირველდაწყებით სასწავლებლის ქართული ენის მასწავლებლად. 1919 წლის 12 აპრილს მიენიჭა დეკანოზის ხარისხი. 1929 წლის 12 თებერვალს უწმიდესისა და უნეტარესის, სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის ქრისტეფორე III-ის ლოცვა-კურთხევით გადაყვანილ იქნა ცხუმ-აფხაზეთის ეპარქიის მმართველად, 1930 წლის 25 ოქტომბერს მიენიჭა მიტროპოლიტის ხარისხი. 1934-1937 წლებში საბჭოთა ხელისუფლებამ იგი ეპარქიიდან გამოაძევა. მიტროპოლიტი ვარლაამი 1937 წელს დააპატიმრეს და გადასახლებაში გარდაიცვალა 1943 წელს. სერგო ვარდოსანიძე. ქართველი მღვდელმთავრები (XX-XXI საუკუნეები). გამომცემლობა ,,ნათლისმცემელი", თბილისი, 2010, გვ. 169-170. მარგველაშვილი თ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 177.
დავითი (ბურდულაძე)

დავითი (ბურდულაძე) (დ. 12 მარტი, 1877 — გ. 1963) — ქართველი საეკლესიო მოღვაწე. ეპისკოპოსი დავითი, ერისკაცობაში დავით აღათონის ძე ბურდულაძე, დაიბადა 1877 წლის 12 მარტს სიღნაღის მაზრის სოფელ ვაქირში, მედავითნის ოჯახში. დაამთავრა სიღნაღის სასწავლებელი. 1898 წელს ეპისკოპოს ლეონიდეს მიერ გამწესებულ იქნა თელავის მაზრის სოფელ ვარდისუბნის წმიდა გიორგის სახელობის ეკლესიაში, სადაც ასწავლიდა საღვთო სჯულსა და საეკლესიო გალობას. 1915 წელს ხელდასხმულ იქნა მღვდლად. 1929 წელს იგი აიძულეს თავი დაენებებინა სასულიერო საქმიანობისათვის, ხოლო 1944 წელს უწმიდესმა და უნეტარესმა კალისტრატემ იგი აღადგინა მღვდლის ხარისხში. 1952 წლიდან დეკანოზი და ალავერდის ეპარქიის მთავარუხუცესია. 1958 წლის 8 ოქტომბერს ბერად აღიკვეცა, 9 ოქტომბერს აღყვანილ იქნა არქიმანდრიტის ხარისხში. 1958 წლის 14 ოქტომბერს, სვეტიცხოვლობის დღესასწაულზე, სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის მელქისედეკ III-ის მიერ ხელდასხმულ იქნა ალავერდის ეპისკოპოსად. ეპისკოპოსი დავითი გარდაიცვალა 1963 წლის აპრილში, 86 წლის ასაკში. დაიკრძალა თელავის საერო სასაფლაოზე, საიდანაც 1995 წელს ამბა-ალავერდელი მიტროპოლიტის დავითის ლოცვა-კურთხევით გადაასვენეს ალავერდის საკათედრო ტაძარში. სერგო ვარდოსანიძე. ქართველი მღვდელმთავრები (XX-XXI საუკუნეები). გამომცემლობა ,,ნათლისმცემელი", თბილისი, 2010, გვ. 208-209.
გიორგი (ღონღაძე)

მიტროპოლიტი გიორგი (ერისკაცობაში გიორგი ნესტორის ძე ღონღაძე; დ. 7 ივლისი, 1894, სოფ. ჩრდილი, ახლანდ. ხარაგაულის მუნიციპალიტეტი — გ. 22 ივნისი, 1982, თბილისი) — ქართველი საეკლესიო მოღვაწე. დაიბადა 1894 წლის 7 ივლისს შორაპნის მაზრის სოფელ ჩრდილში. 1909 წელს დაასრულა სკოლა. 1910-1914 წლებში მუშაობდა რკინიგზაში ტელეგრაფისტად. 1914-1918 წლებში მონაწილეობდა პირველ მსოფლიო ომში. დემობილიზაციის შემდეგ სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის, უწმიდესისა და უნეტარესის კირიონ II-ის ლოცვა-კურთხევით ხელდასხმულ იქნა მთავარდიაკვნად და გაიგზავნა გორის მაზრის სოფელ ატოცში, სადაც მსახურობდა 1923 წლამდე. საბჭოთა რეჟიმის ზეწოლის გამო 1923 წელს იძულებული გახდა თავი დაენებებინა სასულიერო საქმიანობისთვის, ხოლო 1949 წელს სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქმა კალისტრატემ აღადგინა სასულიერო სამსახურში. 1955 წლიდან დეკანოზის ხარისხშია. 1974 წლის 13 იანვარს სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქმა დავით V-მ აკურთხა მანგლისის ეპისკოპოსად. 1978 წლის 4 იანვარს, სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქ ილია II-ის მიერ აღყვანილ იქნა მიტროპოლიტის ხარისხში. 1980 წელს დაინიშნა წილკნის მიტროპოლიტად, მაგრამ წილკნის ეპარქიაში არსებული ეკლესიების უმოქმედობის გამო წირავდა თბილისში, დიდუბის ეკლესიაში. 1982 წლის 22 ივნისს მიტროპოლიტი გიორგი 88 წლის ასაკში გარდაიცვალა. დაკრძალულია დიდუბის ღვთისმშობლის ტაძარში. ვარდოსანიძე ს., ქართველი მღვდელმთავრები (XX-XXI საუკუნეები). გამომცემლობა ,,ნათლისმცემელი", თბილისი, 2010, გვ. 229-230. ჟვანია ზ., საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქნი და მღვდელმთავარნი 1917 წლიდან, ქუთ., 1994; „ჯვარი ვაზისა“, 1982, # 1. მარგველაშვილი თ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 30-31.
გრიგოლი (ცერცვაძე)

გრიგოლი (ცერცვაძე) (დ. 18 მაისი, 1910, სოფ. ვაზისუბანი, თელავის მაზრა (ამჟამად გურჯაანის მუნიციპალიტეტი) — გ. 1 თებერვალი, 1991, თელავი) — ქართველი საეკლესიო მოღვაწე. მიტროპოლიტი გრიგოლი, ერისკაცობაში გიორგი ალექსანდრეს ძე ცერცვაძე, დაიბადა 1910 წლის 18 მაისს თელავის მაზრის სოფელ ვაზისუბანში. 1948 წლის 18 თებერვალს თბილისის სიონის საკათედრო ტაძარში სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქ კალისტრატეს მიერ ხელდასხმულ იქნა დიაკვნად, ხოლო 24 თებერვალს მღვდლად. 1971 წლის დასაწყისში სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის ეფრემ II-ის მიერ მიენიჭა დეკანოზის ხარისხი. 1976 წლის 21 მაისს, სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის, დავით V-ის ლოცვა-კურთხევით იგი აღიკვეცა ბერად და უწოდეს სახელი გრიგოლი. იმავე წლის 22 მაისს სიონის ტაძარის საპატრიარქო ტაძარში არქიმანდრიტი გრიგოლი სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქმა დავით V-მ აკურთხა ალავერდის ეპისკოპოსად. ალავერდელმა ეპისკოპოსმა გრიგოლმა XII საეკლესიო კრებაზე წმიდა სინოდის სახელით სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის ტახტზე ასარჩევად წამოაყენა ცხუმ-აფხაზეთის მიტროპოლიტის ილიას კანდიდატურა. 1977 წლის 25 დეკემბერს მან აქტიური მონაწილეობა მიიღო პატრიარქის კურთხევის ცერემონიალში, მიართვა საქართველოს ეკლესიის ახლად აღსაყდრებულ საჭეთმპყრობელს საპატრიარქო მიტრა, კუნკულ-ბარტყულა და კვერთხი. 1978 წლის 4 იანვარს უწმიდესმა და უნეტარესმა ილია II-მ ეპისკოპოს გრიგოლს მიტროპოლიტობა უბოძა. მიტროპოლიტი გრიგოლი გარდაიცვალა 1991 წლის თებერვალში. დაკრძალულია ალავერდის საკათედრო ტაძარში. სერგო ვარდოსანიძე. ქართველი მღვდელმთავრები (XX-XXI საუკუნეები). გამომცემლობა ,,ნათლისმცემელი", გვ. 229-230, თბ., 2010 მარგველაშვილი თ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 157.
ილარიონი (სამხარაძე)

ეპისკოპოსი ილარიონი (ერისკაცობაში ავთანდილ ერასტის ძე სამხარაძე; დ. 21 ნოემბერი, 1937 — გ. 5 დეკემბერი, 2016) — ქართველი საეკლესიო მოღვაწე. ეპისკოპოსი ილარიონი, ერისკაცობაში ავთანდილ ერასტის ძე სამხარაძე, დაიბადა 1937 წლის 21 ნოემბერს თბილისში. რვაწლიანი სკოლის დამთავრების შემდეგ, 1953 წელს, სწავლა განაგრძო თბილისის მეტალურგიულ ტექნიკუმში, რომელიც დაამთავრა 1957 წელს. 1958-1964 წლებში სწავლობდა საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში სამთო ინჟინრის სპეციალობაზე. 1953-1969 წლებში საერო სამსახურშია. 1963-1964 წლებში შეთავსებით სწავლობდა მარქსიზმ-ლენინიზმის უნივერსიტეტის ეკონომიკურ ფაკულტეტზე. 1964-1968 წლებში იყო სკკპ წევრი. 1969 წლის 1 სექტემბრიდან დაინიშნა სიონის საპატრიარქო ტაძრის მღვდლად და მედავითნედ. 1972 წლის 7 აპრილს, როდესაც სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის მოსაყდრედ გამოცხადდა ურბნელი მიტროპოლიტი დავითი (დევდარიანი), ავთანდილ სამხარაძემ დაიწყო ხელმოწერების შეგროვება მიტროპოლიტ დავითის წინააღმდეგ. ავთანდილ სამხარაძე დაუკავშირდა ზვიად გამსახურდიას, მერაბ კოსტავას, ვალენტინა ფაილოძეს და დაიწყო ბრძოლა კათოლიკოს-პატრიარქ დავით V-ის წინააღმდეგ. 1973 წლის 19 ნოემბერს უწმიდესმა და უნეტარესმა დავით V-მ მედავითნე ავთანდილ სამხარაძე აკურთხა დიაკვნად, 1974 წლის 7 იანვარს - მღვდლად. 1974 წლის 1 სექტემბრიდან 1975 წლის 1 აგვისტომდე იყო სამების ეკლესიის წინამძღვარი. 1975 წლის 12 მაისს გამორჩეულ იქნა ბოდბის ეპისკოპოსად, 22 მაისს აღიკვეცა ბერად და ეწოდა სახელად ილარიონი. 24 მაისს აკურთხეს ეპისკოპოსად. 1977 წლის 9 ნოემბერს, როდესაც გარდაიცვალა სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი, უწმიდესი და უნეტარესი დავით V, ეპისკოპოსი ილარიონი დაუპირისპირდა ცხუმ-აფხაზეთის მიტროპოლიტ ილიას სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის მოსაყდრედ არჩევის წინადადებას და მოსაყდრეობის სასურველ კანდიდატად მიიჩნია ბათუმ-შემოქმედელი და ჭყონდიდელი მიტროპოლიტი რომანოზი. 1977 წლის 18 დეკემბერს ეპისკოპოსი ილარიონი თავის მომხრეებთან ერთად შეიჭრა საპატრიარქო რეზიდენციაში. 1978 წლის ივლისში წმიდა სინოდმა ალავერდელ მიტროპოლიტ გრიგოლს (ცერცვაძე) დაავალა შეესწავლა ეპისკოპოს ილარიონის საქმე. დასკვნის თანახმადაც 1978 წლის 27 ივლისს წმინდა სინოდის დადგენილებით ფსიქიკური ავადმყოფობის გამო ეპისკოპოსი ილარიონი მღვდელმთავრის ხარისხის შენარჩუნებით განთავისუფლებულ იქნას ბოდბის ეპარქიის მმართველობიდან და გამოყვანილ იქნას წმიდა სინოდის შემადგენლობიდან. იგი 1982 წელს მკურნალობდა. 1985 წლის 7 მარტს მეუფე ილარიონმა მსოფლიოს საერთაშორისო ეკლესიის შექმნის ზოგადი მოსაზრებანი და დასკვნები წარუდგინა რელიგიის საქმეთა რწმუნებულის მოადგილეს რატი ტატიშვილს და თავი ამ ახალი ეკლესიის მეთაურად გამოაცხადა. მეუფე ილარიონი გარდაიცვალა 2016 წლის 5 დეკემბერს, დაკრძალულია მცხეთაში, დავით აღმაშენებლის სახელობის მამათა მონასტრის გალავანში. სერგო ვარდოსანიძე. ქართველი მღვდელმთავრები (XX-XXI საუკუნეები). გამომცემლობა ,,ნათლისმცემელი", გვ. 234-236, თბილისი, 2010
ფილიპ დე მილი

ფილიპ დე მილი — ნაბლუსის ლორდი (1138/44-1161), ტრანსიორდანიის ლორდი (1161-1167) და ტამპლიერთა მეშვიდე დიდი მაგისტრი 1169-1171 წლებში. მან მოკლე დროით დაიქირავა ტრუბადური პიერ ბრემონ ლო ტორთი წმინდა მიწაზე. Barber, Malcolm (2003) "The career of Philip of Nablus in the kingdom of Jerusalem," in The Experience of Crusading, vol. 2: Defining the Crusader Kingdom, eds. Peter Edbury and Jonathan Phillips, Cambridge University Press, 2003 Hamilton, Bernard (2000) The Leper King and His Heirs. Cambridge ↑ 1.0 1.1 fr:Seigneurie d'Outre-Jourdain ↑ Les Seigneurs de Mont-Réal et de la terre d'Outre le Jourdain fr. ციტირების თარიღი: 2017-05-31.
ნიკოლოზი (მახარაძე)

მიტროპოლიტი ნიკოლოზი (ერისკაცობაში ღენტორ (შინაურულად ხუტა) მახარაძე; დ. 28 ივნისი, 1932 — გ. 5 ივლისი, 2008) — ქართველი საეკლესიო მოღვაწე. დაიბადა 1932 წლის 28 ივნისს ქუთაისში. ქუთაისის #1 საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ, 1954 წელს სწავლა განაგრძო ალ. წულუკიძის სახელობის ქუთაისის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის ფილოლოგიის ფაკულტეტზე რუსული და ინგლისური ენების სპეციალობით, რომელიც წარჩინებით დაამთავრა 1959 წელს. 1959–1971 წლებში მუშაობდა იმავე ინსტიტუტში ინგლისური და რუსული ენების ლექტორად. 1972 წელს ჩაირიცხა მცხეთის სასულიერო სემინარიაში, რომელიც წარჩინებით დაამთავრა 1975 წელს და სემინარიაში დაიწყო მუშაობა ჰომილეტიკისა და ეკლესიის ზოგადი ისტორიის ლექტორად. 1977 წლის იანვარში ცხუმ-აფხაზეთის მიტროპოლიტმა ილიამ აკურთხა ჯერ დიაკვნად და შემდეგ მღვდლად განაწესა სოხუმის საკათედრო ტაძარში. 1977 წლის მაისში აღყვანილ იქნა არქიმანდრიტის ხარისხში. 1978 წლის 8 თებერვალს გამორჩეულ იქნა ცხუმ-აფხაზეთის ეპისკოპოსად. 19 თებერვალს შესრულდა არქიმანდრიტ ნიკოლოზის ეპისკოპოსად ხელდასხმა. 1978 წლის ოქტომბერში მეუფე ნიკოლოზი, როგორც საქართველოს სამოციქულო ეკლესიის წარმომადგენელი, იმყოფებოდა რომში პაპის იოანე პავლე I-ის დაკრძალვაზე და შემდეგ ახალი პაპის იოანე პავლე II-ის აღსაყდრებაზე. 1978 წლის 14 დეკემბერს მეუფე ნიკოლოზი აყვანილ იქნა მთავარეპისკოპოსის ხარისხში, 1979 წლის 7 აპრილს უწმიდესმა და უნეტარესმა, სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქმა ილია II-მ დაჯილდოვა წმიდა გიორგის I ხარისხის ორდენით. 1981 წლის დასაწყისში მას მიეცა მიტროპოლიტობა, 1981 წლის 9 სექტემბერს იგი გადაყვანილ იქნა ქუთათელ-გაენათელ მიტროპოლიტად, 1983 წელს მიტროპოლიტი ნიკოლოზი განთავისუფლდა ქუთათელ-გაენათელობიდან და დაყვანილ იქნა ბერობის ხარისხზე. გარდაიცვალა 2008 წლის 5 ივლისს, თბილისში. დაკრძალულია ჩუღურეთის წმიდა ნიკოლოზის ეკლესიის გალავანში. სერგო ვარდოსანიძე. ქართველი მღვდელმთავრები (XX-XXI საუკუნეები). გვ. 237-239, გამომცემლობა ,,ნათლისმცემელი", თბ. 2010. მიტროპოლიტი ნიკოლოზი (მახარაძე) // ვარდოსანიძე, ს. საქართველოს მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლესიის ასწლოვანი მატიანე (1917-2017 წ.წ.) - თბ., 2017. - გვ. 515-645
იოანე (ანანიაშვილი)

მთავარეპისკოპოსი იოანე (ერისკაცობაში ცეზარ ნიკოლოზის ძე ანანიაშვილი; დ. 5 იანვარი, 1948, სოფელი კირბალი, გორის რაიონი — გ. 31 ივლისი, 1998) — ქართველი საეკლესიო მოღვაწე. დაიბადა 1948 წლის 5 იანვარს გორის რაიონის სოფელ კირბალში. 1955–1962 წლებში სწავლობდა თბილისის 14-ე საშუალო სკოლაში. 1963–1967 წლებში სწავლობდა თბილისის მანქანათმშენებლობის ტექნიკუმში. 1971–1973 წლებში სწავლობდა მცხეთის სასულიერო სემინარიაში. 1973 წლის 12 ოქტომბერს მიტროპოლიტ რომანოზის ლოცვა-კურთხევით არქიმანდრიტმა კონსტანტინე ქვარიამ სენაკის დედათა მონასტერში ცეზარ ანანიაშვილი აღკვეცა ბერად და უწოდა სახელად იოანე. 1975 წელს აღყვანილ იქნა იღუმენის, ხოლო 1976 წელს არქიმანდრიტის ხარისხში. 1978 წლის 1 იანვრიდან, როდესაც მიტროპოლიტი რომანოზი პენსიაზე გავიდა და განთავისუფლდა ეპარქიის წინამძღოლის მოვალეობისაგან, არქიმანდრიტი იოანე დაინიშნა ჭყონდიდის ეპარქიის დროებით მმართველად. 1978 წლის 24 თებერვალს არქიმანდრიტი იოანე გამორჩეულ იქნა ჭყონდიდელ ეპისკოპოსად. 25 თებერვალს მოხდა მისი კურთხევა. 1979 წელს იგი აღყვანილ იქნა მთავარეპისკოპოსის ხარისხში და შეთავსებით დაინიშნა ცაგერისა და ლეჩხუმ-სვანეთის ეპარქიის მმართველად. მთავარეპისკოპოსი იოანე ანანიაშვილი მძიმე ბრალდებით დააპატიმრეს და გაასამართლეს 1983 წელს. იმავე წლის 15 დეკემბერს მიესაჯა 2 წლით თავისუფლების აღკვეთა. საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის წმიდა სინოდის გადაწყვეტილებით განთავისუფლდა ჭყონდიდის ეპარქიის მმართველობიდან, განიკვეთა მღვდელმთავრის ხარისხიდან და დარჩა ბერმონაზვნად. გარდაიცვალა 1998 წლის 31 ივლისს. დაკრძალულია სამთავროს დედათა მონასტრის გალავანში. სერგო ვარდოსანიძე. ქართველი მღვდელმთავრები (XX-XXI საუკუნეები). გამომცემლობა ,,ნათლისმცემელი", თბილისი, 2010, გვ. 240-242.
კონსტანტინე (მელიქიძე)

კონსტანტინე (მელიქიძე) (დ. 19 თებერვალი, 1925 — გ. 20 ივლისი, 2000) — ქართველი საეკლესიო მოღვაწე. მიტროპოლიტი კონსტანტინე, ერისკაცობაში დიმიტრი სიმონის ძე მელიქიძე, დაიბადა 1925 წლის 19 თებერვალს ბორჯომის რაიონის სოფელ ბალანთაში. 1961–1966 წლებში სწავლობდა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტში, რომელიც დაამთავრა მეტყევე-ინჟინრის კვალიფიკაციით. 1972 წლის 3 დეკემბერს სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის დავით V-ის ლოცვა-კურთხევით სიონის საპატრიარქო ტაძარში იკურთხა დიაკვნად, 1973 წლის 21 ოქტომბერს კი - მღვდლად და დაინიშნა ურბნისის ეპარქიის სოფელ ატოცის წმიდა გიორგის ეკლესიის წინამძღვრად. 1974–1978 წლებში მსახურობდა ხაშურის წმ. იოანე ნათლისმცემლის ეკლესიის წინამძღვრად. 1978 წლის 20 ოქტომბერს იგი აღიკვეცა ბერად და ეწოდა სახელად კონსტანტინე, 22 ოქტომბერს უწმიდესისა და უნეტარესის, სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის ილია II-ის ლოცვა-კურთხევით აყვანილ იქნა არქიმანდრიტის ხარისხში და გამორჩეულ იქნა ურბნისის ეპარქიის ეპისკოპოსად. არქიმანდრიტ კონსტანტინეს ეპისკოპოსად ხელდასხმა შესრულდა 1978 წლის 29 ოქტომბერს. 1980 წელს უწმიდესისა და უნეტარესის, სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის ილია II-ის მიერ აყვანილ იქნა მთავარეპისკოპოსის პატივში და დაინიშნა სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის ქორეპისკოპოსად. 1984 წელს ებოძა მიტროპოლიტობა. 1984 წლის 19 სექტემბრიდან ვიდრე 1992 წლამდე მიტროპოლიტი კონსტანტინე ბათუმ-შემოქმედის ეპარქიის მმართველია. 1992 წლიდან 2000 წლამდე მიტროპოლიტი კონსტანტინე განაგებდა მარგვეთის ეპარქიას. იგი დაჯილდოებული იყო საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის უმაღლესი ჯილდოებით, მინიჭებული ჰქონდა სკუფიაზე ბრილიანტის ჯვრის ტარების, მეორე პანაღიის ტარების უფლება. მეუფე კონსტანტინე გარდაიცვალა 2000 წლის 20 ივლისს. დაკრძალულია თბილისის სიონის საკათედრო ტაძრის ეზოში. სერგო ვარდოსანიძე. ქართველი მღვდელმთავრები (XX-XXI საუკუნეები). გამომცემლობა ,,ნათლისმცემელი", თბილისი, 2010, გვ. 243-248.
დავითი (ჭკადუა)

მიტროპოლიტი დავითი (ერისკაცობაში გრიგოლ ივანეს ძე ჭკადუა; დ. 22 მარტი, 1926 — გ. 7 ოქტომბერი, 1992) — ქართველი საეკლესიო მოღვაწე, მიტროპოლიტი, ცხუმ-აფხაზეთის ეპარქიის მმართველი. დაიბადა 1926 წლის 22 მარტს ქალაქ თბილისში, სასულიერო პირის ოჯახში. 1942 წელს დაამთავრა საშუალო სკოლა. 1955 წელს დაამთავრა პიატიგორსკის სამედიცინო ინსტიტუტის სტომატოლოგიური ფაკულტეტი. 1956–1978 წლებში მუშაობდა სტომატოლოგიური კაბინეტის გამგედ. 1978 წლის 13 აგვისტოს ეკურთხა მღვდლად და დაინიშნა მარტყოფის ღვთაების სახელობის ეკლესიის წინამძღვრად. 1978 წლის 20 ოქტომბერს გრიგოლ ჭკადუა მცხეთის სამთავროს მონასტერში აღიკვეცა ბერად და ეწოდა სახელად დავითი, 15 დეკემბერს სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის, უწმიდესისა და უნეტარესი ილია II-ის ლოცვა-კურთხევით ხელდასხმულ იქნა ბათუმ-შემოქმედის ეპარქიის მმართველად. 1980 წლის 14 ოქტომბერს მეუფე დავითი აღყვანილ იქნა მთავარეპისკოპოსის ხარისხში და დაინიშნა მცხეთის სასულიერო სემინარიის რექტორად. ამ თანამდებობაზე იყო 1984 წლამდე. 1981წლის 8 სექტემბერს გადაიყვანეს ცხუმ-აფხაზეთის ეპარქიის მმართველად. 1983 წელს მიტროპოლიტი დავითი კანადაში, ქ. ვანკუვერში VI მსოფლიო საეკლესიო ანსამბლეაზე აირჩიეს მსოფლიო ეკლესიათა საბჭოს ცენტრალური კომიტეტის და სამედიცინო კომისიის წევრად, ამავე კომიტეტისა და კომისიის წევრად 7 წლის ვადით ხელმეორედ აირჩიეს 1990 წელს ავსტრალიის ქ. კანბერანში. 1984 წლიდან საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის საგარეო განყოფილების ხელმძღვანელია. 1983 წლის 26 ივნისიდან მიტროპოლიტია. იყო ცხუმ-აფხაზეთის მიტროპოლიტი. იგი დაჯილდოებული იყო საქართველოს, კონსტანტინოპოლის, ალექსანდრიის, იერუსალიმის, ბულგარეთის, ჩეხოსლოვაკიის, რუსეთის საპატრიარქოს ორდენებით. 1991 წლის 29 სექტემბერს კენჭს იყრიდა აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნებში დეპუტატად. 1991 წლის დეკემბერში იმყოფებოდა ვატიკანში, სადაც შეხვედრები გამართა რომის პაპთან. 6 დეკემბერს სიტყვით გამოვიდა კათოლიკური ეკლესიის სინოდის სხდომაზე. მიტროპოლიტი დავითი გარდაიცვალა 1992 წლის 7 ოქტომბერს. დაკრძალულია სიონის საპატრიარქო ტაძრის ეზოში. ვარდოსანიძე ს. ქართველი მღვდელმთავრები (XX-XXI საუკუნეები). გამომცემლობა ,,ნათლისმცემელი", თბილისი, 2010, გვ. 249-251. გაზ. „აფხაზეთის ხმა“, №152, 21 სექტემბერი, 1991 წელი დავითი (ჭკადუა) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ „აფხაზეთის ხმა“, №9 (13588), 15 იანვარი, 1992
შიო (ავალიშვილი)

მიტროპოლიტი შიო (ერისკაცობაში ვარლამ აპოლონის ძე ავალიშვილი; დ. 17 სექტემბერი, 1909 — გ. 25 მარტი, 1991) — ქართველი საეკლესიო პირი. დაიბადა 1909 წლის 17 სექტემბერს შორაპნის მაზრის სოფელ ხორითში. 1917-1923 წლებში სწავლობდა ხარაგაულის რაიონის სოფელ ლაშის სკოლაში, 1924-1925 წლებში ზესტაფონის საშუალო სკოლაში, 1925-1928 წლებში თბილისის მე-9 საშუალო სკოლაში. 1929 წელს იგი პოლიტიკური ბრალდებით დააპატიმრეს და გადაასახლეს საქართველოდან. დაბრუნდა 1932 წელს და 1936 წლამდე მუშაობდა ხარაგაულის რაიონის სოფელ ხუნევის კოოპერატივის ბუღალტრად. 1975-1977 წლებში იყო მორჩილი ცხუმ-აფხაზეთის ეპარქიაში. 1978 წლის 23 აპრილს აღიკვეცა ბერად, 27 აპრილს ხელდასხმულ იქნა დიაკვნად, 22 ივლისს მღვდელმონაზონად, 28 ივლისს სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის ილია II-ის ლოცვა-კურთხევით ხელდასხმულ იქნა მაწყვერელ-ნიკორწმინდელ ეპისკოპოსად. იმავდროულად დაინიშნა კათოლიკოს-პატრიარქის ქორეპისკოპოსად. 1978 წლის 14 დეკემბერს აყვანილ იქნა მთავარეპისკოპოსის ხარისხში და გადაყვანილ იქნა ქუთათელ-გაენათელად. 1981 წლის 9 სექტემბერს უწმიდესისა და უნეტარესის, სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის ილია II-ის დადგენილებით მიტროპოლიტი შიო გადაყვანილ იქნა ბათუმ-შემოქმედის ეპარქიის მმართველად. 1984 წლის 24 ივნისს წმიდა სინოდმა მიტროპოლიტ შიოს ჩამოართვა ეპარქია და გაუშვა პენსიაზე. მიტროპოლიტი შიო გარდაიცვალა 1991 წლის 25 მარტს. დაკრძალულია სიონის საპატრიარქო ტაძრის ეზოში. სერგო ვარდოსანიძე. ქართველი მღვდელმთავრები (XX-XXI საუკუნეები). გამომცემლობა ,,ნათლისმცემელი", თბილისი, 2010, გვ. 252-255. საქართველოს მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლესიის მღვდელმთავრები (1917-2017): მიტროპოლიტი შიო (ავალიშვილი) // ვარდოსანიძე, ს. საქართველოს მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლესიის ასწლოვანი მატიანე (1917-2017 წ.წ.) - თბ., 2017. - გვ. 515-645 მიტროპოლიტი შიო ავალიშვილი (1909-1991)-წერილები კათოლიკოს პატრიარქს // timer.ge