laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
...გუგულის ბუდეზე სხვა გადაფრინდა

...გუგულის ბუდეზე სხვა გადაფრინდა, ასევე ცნობილი, როგორც ვიღაცამ გუგულის ბუდეს გადაუფრინა (ინგლ. One flew over the cuckoo's nest) — კენ კიზის რომანი (1962). ითვლება ბიტნიკებისა და ჰიპების მოძრაობის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს ლიტერატურულ ნაწარმოებად. 1975 წელს ნაწარმოების მიხედვით მილოშ ფორმანმა გადაიღო ამავე სახელწოდების ფილმი. რომანის შესავალში არის მიძღვნა: „ვიკ ლოველს, ვინც მითხრა, ურჩხულები არ არსებობენო და მერე იმათ ბუნაგში შემიყვანა.“ წიგნის ეპიგრაფია: ...ერთი მოფრინდა, ერთი გაფრინდა გუგულის ბუდეზე სხვა გადაფრინდა. ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები. რომანის მოქმედება ვითარდება ფსიქიატრიულ საავადმყოფოში. მთხრობელია ერთ-ერთი პაციენტი, ინდიელი ბრომდენი. ერთ-ერთი მთავარი პერსონაჟია თავისუფლებისმოყვარული პაციენტი რენდლ პატრიკ მაკმერფი, რომელიც ფსიქიატრიულ საავადმყოფოში ციხიდან ხვდება. სავარაუდოდ, ის იგონებს ფსიქიკურ აშლილობას, რათა თავი დააღწიოს საკატორღო სამუშაოებს. სხვა პაციენტები რომანში წარმოდგენილნი არიან არა როგორც სულიერად დაავადებულები, არამედ როგორც საზოგადოების უმრავლესობის მიერ გარიყული ნორმალური ადამიანები. მაკმერფი უპირისპირდება მთავარ ექთანს, რომელიც მუშაობს საავადმყოფოს შესაბამის განყოფილებაში. მთავარი ექთანი, რომლის პირადი ცხოვრება არ აეწყო, ამყარებს საკუთარ ძალაუფლებას პაციენტებზე და საავადმყოფოს პერსონალზე. მოჯანყე და ინდივიდუალისტი მაკმერფი ებრძვის ექთნის მიერ დამყარებულ წესრიგს და ახდენს შესაბამის გავლენას პაციენტებზე, ასწავლის რა მათ ცხოვრებით ტკბობასა და ათავისუფლებს მათ ქრონიკული კომპლექსებისაგან. მაკმერფის ქმედებები მიდის საავადმყოფოს წესების დარღვევამდე, მათ შორის ღამის გართობამდე ალკოჰოლური სასმელის მიღებითა და მეძავების მონაწილებოთ. მთავარ ექთანს, რომელიც ადრინდელად ვეღარ აკონტროლებს სიტუაციას, გამოჰყავს მაკმერფი წყობილებიდან, სარგებლობს მომენტით და მას გზავნის ლობოტომიაზე. მაკმერფის ოპერაცია ანადგურებს, მაგრამ სხვა პაციენტები ხდებიან გაბედულები, თავდაჯერებულები და თავისუფლდებიან მთავარი ექთნისაგან. რომანს დიდი წარმატება ჰქონდა. გამოცემიდან 1 წლის შემდეგ ის დაიდგა ბროდვეიზე. 1975 წელს მილოშ ფორმანმა გადაიღო 5 ოსკარის ლაურეატი ფილმი „ვიღაცამ გუგულის ბუდეს გადაუფრინა“. ფილმმა გაზარდა წიგნის პოპულარობა. ფილმი გააკრიტიკა კენ კიზიმ, რომელიც აცხადებდა, რომ არც უნახავს ფილმი. ის, აპროტესტებდა წიგნის მთავარი პერსონაჟის, მთხრობელი ინდიელი ბრომდენის ფილმში უკანა პლანზე გადაწევას. კენ კიზი, ...გუგულის ბუდეზე სხვა გადაფრინდა, თბილისი, გამომცემლობა „დიოგენე“, 2008, ISBN 978-9941-11-015-3 ნაწარმოები lib.ru-ზე დაარქივებული 2010-10-12 საიტზე Wayback Machine. ↑ ვიღაცამ გუგულის ბუდეს გადაუფრინა NPLG.GOV.GE
ქალთა ევრობასკეტი

უძლიერეს კალათბურთელ ქალთა ევროპული ფორუმი პირველად 1938 წელს ჩატარდა. ფიბას გადაწყვეტილებით ტურნირი იმართება ყოველ ორ წელიწადში ერთხელ. სსრ კავშირის საბჭოთა ნაკრების ღირსებას 1854 და 1856 წლებში იცავდა ალისა ასიტაშვილი. სპორტის ენციკლოპედია. თბილისი. 2006 Баскетбол. Справочник. Москва. изд. „ФиС“ 1982 Official Web Site FIBA Europe Sports123 დაარქივებული 2014-01-17 საიტზე Wayback Machine. შედეგების არქივი
შავი ოთხშაბათი

შავი ოთხშაბათი, ფუნტის კრიზისი — ჯორჯ სოროსის სპეკულაცია გირვანქა სტერლინგის წინააღმდეგ 1992 წლის სექტემბერში. ჯორჯ სოროსი და სხვა ინვესტორები აცხადებდნენ, რომ გირვანქა სტერლინგის კურსი შეუსაბამოდ მაღალია და გაერთიანებულმა სამეფომ ან უნდა დაწიოს კურსი, ან დატოვოს ევროპის სავალუტო სისტემა. 1992 წლის შუა ხანებიდან სოროსი ყიდულობდა გირვანქა სტერლინგებს მცირე პარტიებით, რათა არ გამოეწვია ეჭვი ბაზარზე. ამის შემდეგ სოროსმა იყიდა 15 მლრდ გერმანული მარკა მიმდინარე კურსით 2.8180. ბაზარზე მოთხოვნასა და მიწოდებაზე ბალანსის მკვეთრი ცვლილების გამო გირვანქა სტერლინგის კურსი დაეცა. თავდაპირველად გაერთიანებული სამეფოს ცენტრალური ბანკი შეეცადა, დაეცვა გირვანქა სტერლინგი და შესაბამისი განაკვეთი 10%-დან რამდენიმე საათში 12% და 15%-მდე აწია. თუმცა ვერც ამ მცდელობამ, და ვერც ევროპული ბანკების სავალუტო ინტერვენციებმა გირვანქა სტერლინგის ვარდნა ვერ შეაჩერეს. 1992 წლის 16 სექტემბერს 19 საათზე გაერთიანებული სამეფოს ფინანსთა მინისტრმა ნორმან ლეიმონტმა განცხადება გააკეთა ევროპის სავალუტო სისტემიდან გასვლის შესახებ. მომდევნო 5 კვირის განმავლობაში სტერლინგი 15%-ით დაეცა გერმანულ მარკასთან და 25%-ით აშშ დოლართან მიმართებაში. სოროსმა გაუფასურებული სტერლინგები 15 მლრდ გერმანულ მარკად შეიძინა. გაზრდილმა მოთხოვნამ კვლავ აწია გირვანქა სტერლინგის კურსი. სხვადასხვა შეფასებებით სოროსმა ამ სპეკულაციით 1-1.5 მილიარდამდე აშშ დოლარი და „ინგლისის ბანკის გამტეხის“ სახელი მოიგო. საიდან ვიღებთ ენერგიას – პოლ ფუტი. ↑ გირვანქა სტერლინგის ჩავარდნა ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-07-17. ციტირების თარიღი: 2009-07-02.
ტირანისებრნი

ტირანისებრნი (ლათ. Tyrannidae) — ფრინველების ოჯახი ბეღურასნაირთა რიგისა. მათი სხეულის სიგრძე 7,6-40 სმ აღწევს. გაბრტყელებული ნისკარტის ფუძესთან ჯაგრები აქვთ, წვერზე — ზოგჯერ კაუჭი. ფრთები ან მოკლე და ფართოა, ან გრძელი და მახვილი. ფერად რუხი, მურა ან მომწვანო, იშვიათად თეთრი, ყვითელი ან წითელია. ოჯახში 365 სახეობაა. გავრცელებულია ამერიკაში (უკიდურესი ჩრდილოეთის გარდა), გალაპაგოსისა და ფოლკლენდის კუნძულებზე. იკვებებიან მწერებით, კენკრით, ზოგი — პატარ-პატარა ხერხემლიანებით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 723.
საქართველოს სოფლები

1981 წლის მონაცემებით საქართველოში 4500 სოფელი იყო. ოკუპირებული სოფლების გამოკლებით საქართველოში 3668 სოფელია. აბაშის მუნიციპალიტეტის სოფლები ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფლები ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის სოფლები ასპინძის მუნიციპალიტეტის სოფლები ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფლები ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სოფლები ახალციხის მუნიციპალიტეტის სოფლები ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფლები ბაღდათის მუნიციპალიტეტის სოფლები ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფლები ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფლები გაგრის მუნიციპალიტეტის სოფლები გალის მუნიციპალიტეტის სოფლები გარდაბნის მუნიციპალიტეტის სოფლები გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები გულრიფშის მუნიციპალიტეტის სოფლები გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფლები დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფლები დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფლები დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები ვანის მუნიციპალიტეტის სოფლები ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის სოფლები ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის სოფლები თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფლები თელავის მუნიციპალიტეტის სოფლები თერჯოლის მუნიციპალიტეტის სოფლები თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები კასპის მუნიციპალიტეტის სოფლები ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის სოფლები ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები ლენტეხის მუნიციპალიტეტის სოფლები მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფლები მარტვილის მუნიციპალიტეტის სოფლები მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფლები მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის სოფლები ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები ონის მუნიციპალიტეტის სოფლები ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტის სოფლები საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფლები სამტრედიის მუნიციპალიტეტის სოფლები საჩხერის მუნიციპალიტეტის სოფლები სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფლები სიღნაღის მუნიციპალიტეტის სოფლები სოხუმის მუნიციპალიტეტის სოფლები ტყიბულის მუნიციპალიტეტის სოფლები ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფლები ქედის მუნიციპალიტეტის სოფლები ქობულეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის სოფლები ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფლები შუახევის მუნიციპალიტეტის სოფლები ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფლები ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტის სოფლები ცაგერის მუნიციპალიტეტის სოფლები წალენჯიხის მუნიციპალიტეტის სოფლები წალკის მუნიციპალიტეტის სოფლები წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის სოფლები ჭიათურის მუნიციპალიტეტის სოფლები ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის სოფლები ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფლები ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის სოფლები ხობის მუნიციპალიტეტის სოფლები ხონის მუნიციპალიტეტის სოფლები ხულოს მუნიციპალიტეტის სოფლები ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფლები საქართველოს დიდი სოფლები საქართველოს ისტორიული სოფლები სოფელი საქართველოს ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულები
ანჯელა ლენსბერი

ანჯელა ბრიჯიდ ლენსბერი (ინგლ. Angela Lansbury, დ. 16 ოქტომბერი, 1925 — გ. 11 ოქტომბერი, 2022) — ინგლისელ-ამერიკელი მსახიობი. ამერიკის კინოაკადემიის ოსკარის სამგზის ნომინანტი, ემის თვრამეტგზის ნომინანტი, ოქროს გლობუსის ექვსგზის ლაურეატი და ამერიკის უმაღლესი თეატრალური პრემიის, ტონის რეკორდული, ხუთგზის ლაურეატი. ცნობილია ჯესიკა ფლეტჩერის როლით სერიალში „მან დაწერა მკვლელობა“, კინოფილმებიდან „დორიან გრეის პორტრეტი“ (1945) და „მანჯურიის კანდიდატი“ (1962) და მიუზიკლიდან „სუინი ტოდი: დემონი-დალაქი ფლიტ-სტრიტიდან“ (1979). გახმოვანებული ჰყავს მისის პოტსი სრულმეტრაჟიან ანიმაციურ ფილმში „ურჩხული და მზეთუნახავი“ (1991). ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ანჯელა ლენსბერი ანჯელა ლენსბერი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ანჯელა ლენსბერი TCM-ის კინოფილმების მონაცემთა ბაზაში ↑ Angela Lansbury, 'Murder, She Wrote' and 'Beauty and the Beast' star, dies at 96. NBC News. ციტირების თარიღი: 11 ოქტომბერი 2022. ↑ Angela Lansbury, Star of Film and Stage and TV's Favorite Sleuth, Dies at 96. The New York Times (11 ოქტომბერი 2022). ციტირების თარიღი: 11 October 2022.
ჩამორო (ოჯახი)

ჩამორო — ერთ-ერთი ცნობილი გვარი სამხრეთ ამერიკაში, წარმოშობით ესპანეთიდან არიან. ამ გვარის შთამომავლები ნიკარაგუაში ცნობილი გახდნენ XVIII საუკუნეში და დიდ გავლენას ახდენდნენ შემდგომდროინდელ ისტორიულ მოვლენებზე. ამ გვარის წარმომადგენლები გაერთიანებულნი იყვნენ კონსერვატორებთან, მაგრამ სანდინისტური რევოლუციის შემდეგ მიემხრნენ სანდინისტებს. ჩამოროს გვარიდან ნიკარაგუის პრეზიდენტის თანამდებობა 6 ადამიანს ეკავა. ამ ოჯახის წარმომადგენლები არიან: DATOS HISTORICOS Familia Chamorro 3 Conquistador and Colonial Elites of Central America დაარქივებული 2011-07-18 საიტზე Wayback Machine. ↑ Disaffected ex-Contra ↑ El Nuevo Diario-ს დამაარსებელი ↑ მოკლული ოპოზიციური ფიგურა და ჟურნალის რედაქტორი ↑ ანტი-სომოსა და ანტი-სანდინისტური აჯანყება ↑ თავდაცვისა და ტურიზმის მინისტრი
პუქცინია

პუქცინია (ლათ. Puccinia) — ჟანგა სოკოების გვარი. აერთიანებს 3000-ზე მეტ სახეობას. აქვთ ორუჯრედიანი გრძელფეხიანი ტელეიტოსპორები. პარაზიტობენ ფარულთესლოვან მცენარეებზე. ბევრი სახეობა აზიანებს მარცვლეულ, ტექნიკურ და სხვა კულტურებს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 234.
დებორა

დებორა (ებრ. דְּבוֹרָה) — ბიბლიის მიხედვით, წინასწარმეტყველი, პოეტი და მსაჯული ქალი. მისი პატრიოტული მოწოდებითა და ბელადობით ისრაელი ტომები საერთო მტრის - ქანაანელების წინააღმდეგ აღმდგარან და დიდი გამარჯვებაც მოუპოვებიათ. ამის შემდეგ მათ 40 წელი მშვიდობიანად უცხოვრიათ. ამ გამარჯვებისათვის დებორას ხოტბა შეუსხამს ჰიმნში, რომელიც ძველი აღთქმის პოეზიის საუკეთესო ნიმუშია. დებორას გმირობა მოთხრობილია „წიგნში მეშვიდე მსაჯულთა“. ამ თემაზე ცნობილია ჰენდელის ორატორია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 418. ა. ბეთოშვილი, ებრაელი ხალხის ისტორიიდან, თბ. 1991 შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „დებორა“ ვიკისაწყობში. წიგნი მსაჯულთა, ებრაული ენციკლოპედია დებორა, კათოლიკური ენციკლოპედია Biblical Hebrew Poetry - Reconstructing the Original Oral, Aural and Visual Experience Song of Deborah (Judges 5) Reconstructed
ფიჭვი

ფიჭვი (ლათ. Pínus) — მარადმწვანე წიწვოვანი ხეების, იშვიათად გართხმული ბუჩქების გვარი ფიჭვისებრთა ოჯახისა. მათი სიმაღლე 1,5—50 მ, იშვიათად 75 მ (Pinus lambertiana, ჩრდილოეთ ამერიკაში) აღწევს. ახალგაზრდა ხის ვარჯი კონუსურია, ხნიერისა — მომრგვალო, ქოლგისმაგვარი. ქერქი ღეროზე სქელი და ღრმად დაშაშრული აქვს, ახალგაზრდა ტოტებზე კი თხელ ფირფიტებად იქერცლება. დამოკლებულ ყლორტებზე ორ-ორი, სამ-სამი ან ხუთ-ხუთი წიწვია ერთად (გამონაკლისია კალიფორნიული ერთწიწოვანი ფიჭვი Pinus monophylla). წიწვს იცვლის 2—3 წელიწადში ერთხელ. მდედრობითი გირჩა მწიფდება მეორე ან მესამე წელს, მომწიფებისას არ იშლება, ხევდება და ცვივა. ფიჭვი ივითარებს მძლავრ ფესვთა სისტემას. იგი გვალვაგამძლე და სინათლის მოყვარული მცენარეა, დაჩრდილვას ვერ იტანს. ტყეებს (ფიჭვნარებს) ქმნის, როგორც მდიდარ, ისე მწირ და ქვიან ნიადაგზე, კირქვებსა და ტორფიან ჭაობებზე, ცოცხლობს 300-350 წელს. გვარი აერთიანებს 100-მდე სახეობას, რომლებიც გავრცელებულია ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში. საქართველოში გავრცელებულია 4 სახეობა: კავკასიური ფიჭვი ანუ სოსნოვსკის ფიჭვი (Pinus sosnowskyi), ბიჭვინთის ფიჭვი, ელდარის ფიჭვი (Pinus eldarica), კოხის ფიჭვი (Pinus Kochiana). ყველა სახეობა ორწიწვიანია. ფიჭვის წიწვები შეიცავს ეთეროვან ზეთებს, C-ვიტამინს, განსაკუთრებით ზამთარში, არის მასში კაროტინი და ფიტონციდები. ფიჭვის პრეპარატებს ფართოდ იყენებენ მედიცინაში. ფიჭვის წიწვებს ხმარობენ როგორც ამოსახველებელ საშუალებას, იყენებენ ვიტამინურ ნედლეულად, ინფექციური დაავადებების და ჭრილობების მკურნალობისათვის, წიწვების ექსტრაქტს უნიშნავენ გამამაგრებელ აბაზანებში. ფიჭვის ეთერზეთი გამოიყენება რევმატული ტკივილებისას შესაზელად და სასუნთქი გზების დაზიანების დროს ჩასასუნთქად, სკიპიდარს იყენებენ რევმატიზმების დროს და აგრეთვე ანტიპარაზიტულ საშუალებად. ვაჩნაძე გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 339.
ებნისი

ებნისი — სოფელი საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში (მჭადიჯვრის ადმინისტრაციული ერთეული). მდებარეობს ალევის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ნარეკვავის (არაგვის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში, ზღვის დონიდან 1000 მ-ზე, დუშეთიდან 12 კმ-ში. სოფელი დასახლებულია ადრინდელი შუა საუკუნეებიდან. ებნისი შედიოდა გრემისხევში. XVI საუკუნეში ეკუთვნოდა მუხრანბატონებს. 1865 წლიდან დუშეთის უბნის ჭილურტის სასოფლო თემში შედიოდა. ცხოვრობდა 68 კომლი. სოფელში დგას XIX საუკუნის ღვთისმშობლის დარბაზული ეკლესია, ხოლო სოფლის აღმოსავლეთით ტყეში — IX–X საუკუნეების მაცხოვრის ეკლესია. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 142 ადამიანი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 527. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 6 სექტემბერი 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05.
ფრედრიკ რეინფელდტი

ფრედრიკ რეინფელდტი (შვედ. John Fredrik Reinfeldt), დ. 4 აგვისტო 1965) — შვედი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. შვედეთის პრემიერ-მინისტრი 2006-2014 წლებში. შვედეთის ზომიერი პარტიის ლიდერი. დაიბადა 1965 წელს სტოკჰოლმში. Fredrik Reinfeldt Fredrik Reinfeldt დაარქივებული 2012-02-07 საიტზე Wayback Machine. Fredrik Reinfeldt დაარქივებული 2009-06-05 საიტზე Wayback Machine.
სპენსერის სტროფი

სპენსერის სტროფი (ინგლ. Spenserian stanza — ცხრატაეპოვანი სტროფი. მისი რითმული სქემაა ababbcbcc. პირველი რვა ტაეპი ასეთ სტროფში ემყარება ხუთტერფიან იამბს, ბოლო ტაეპი კი ექვსტერფიანი იამბით იწერება. სტროფების ასეთი სისტემა შექმნა ედმუნდ სპენსერმა. იგი გამოიყენეს ინგლისში რობერტ ბერნსმა, ჯორჯ ბაირონმა, ჯონ კისტმა, რუსეთში — მიხეილ კუზმინმა. ქართულ პოეზიაში სპენსერის სტროფის გამოყენება არ დასტურდება. ↑ A Spenser Handbook, by H.S.V. Jones. Published by Appleton-Century-Crofts, INC>, New York 1958. Page 142.
ჟამნი

ჟამნი — ლიტურგიკული ძეგლი, რომელიც შეიცავს უცვლელ მასალას, დანიშნულს ყოველდღიური საეკლესიო ღვთისმსახურებისათვის სხვადასხვა ჟამს, ანუ საათს (აქედან არის მისი სახელწოდება). ამის მიხედვით არის ჟამნი შუაღამიანის, ცისკრის, პირველი მზის (I), მესამე (სამჟამისა, III), მეექვსე (მეექუსისა ჟამისა, VI), სადილის, ცხრა ჟამის (IX), მწუხრის, დიდი სერობის და მცირე სერობისა. ჟამნს დამატების სახით ერთვის მთელი წლის წმინდანების, აგრეთვე დიდმარხვისა და ზატიკის, კვირისა და შვიდეულის ციკლის, და სხვა საჭირო ტროპარ-კონდაკები, მცირე სვინაქსარი და ღმრთისმშობლის პარაკლისი. ისევე როგორც სხვა ლიტურგიკული კრებულები, ჟამნიც ქართველებს ქრისტიანობის მიღებიდან უახლოეს ხანაში უნდა ეთარგმნათ. VI საუკუნეში მის არსებობას უკვე ლიტერატურული წყაროები ადასტურებს. X საუკუნის დასასრულამდე ჟამნი აღმოსავლური რედაქციისა უნდა ყოფილიყო, რადგან ქართული ეკლესია ამ დრომდე დაკავშირებული იყო პალესტინის ლიტურგიკულ პრაქტიკასთან. ექვთიმე მთაწმიდელმა და გიორგი მთაწმიდელმა ქართული საღვთისმსახურო წიგნები, მათ შორის ჟამნიც, ბერძნულ დედნებთან შეაჯერეს და ხელახლა თარგმნეს. საბოლოოდ ქართულ საღვთისმსახურო პრაქტიკაში დამკვიდრდა ჟამნის გიორგი მთაწმიდლისეული რედაქცია, რომელმაც საუკუნეთა მანძილზე მცირეოდენი ცვლილებები განიცადა. ქართული ჟამნი პირველად დაიბეჭდა 1710 წელს თბილისში, ვახტანგ VI-ის სტამბაში. ძველ აღთქმაში დღე იყოფოდა ოთხ ნაწილად, ოთხ ჟამად (დროდ), რომლებშიც შედიოდა I, III, VI და IX ჟამნი. თითოეულ მათგანზე ადამიანი ვალდებული იყო შეესრულებინა გარკვეული ლოცვები. ჟამნი სრულდება დღესაც, ოღონდ სხვა მნიშვნელობით. ძველი აღთქმის ღვთისმსახურება ძირითადად ფსალმუნების კითხვა-გალობისაგან შედგებოდა, ამიტომ ქრისტიანული ჟამნიც თავდაპირველად მხოლოდ ფსალმუნებს შეიცავდა; ქრისტიანული ლოცვები და საგალობლები მასში შედარებით გვიან შევიდა. I ჟამი — მოიცავს ჩვენი დროის 7, 8, 9 საათს. ეს ის დროა, როდესაც მაცხოვარი ჩვენი იესუ ქრისტე იყო მიყვანილი პილატესთან. I ჟამი სრულდება ცისკრის შემდეგ; III ჟამი — მოიცავს ჩვენი დროის 10, 11, 12 საათს და გვაგონებს მაცხოვრის სასამართლოს და ტანჯვას პილატესთან; VI ჟამი — მოიცავს 1, 2, 3 საათს. ეს ის დროა, როდესაც მაცხოვარმა იტვირთა ჯვარი, ავიდა გოლგოთაზე და იქნა ჯვარცმული. III და VI ჟამები იკითხება წმინდა იოანე ოქროპირის და წმინდა ბასილი დიდის წირვების წინ; IX ჟამი — მოიცავს 4, 5, 6 საათს. ეს ის დროა, როდესაც ჯვარცმულმა იესუ ქრისტემ განუტევა სული. ეს ჟამი იკითხება უბრალო დღეებში მწუხრის წინ. ჟამის შესრულების სქემა: დასაწყისი ლოცვები; სამი ფსალმუნი; დიდება, აწდა, ალილუია; ტროპარი დღისა და წმიდისა; ღვთისმშობლის ლოცვა; დასაწყისი ლოცვები; კონდაკი დღისა და წმიდისა; „უფალო შეგვიწყალენ“ 40-ჯერ; „რომელი ყოველსა დღესა...“ „უფალო შეგვიწყალენ“ 3-ჯერ; დიდება, აწდა; „უპატიოსნესსა ქერუბიმთასა...“; ბოლო ლოცვა უფლისადმი. კახაბრიშვილი ც., „ჟამნის“ ქართულად თარგმნის ისტორიიდან, «მაცნე, ენისა და ლიტერატურის სერია», 1973, № 3; კეკელიძე კ., ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 1, თბ., 1960; მისივე, Литургические грузинские памятники в отечественных книгохранилищах и их научное знячение, Тфл., 1908; კახაბრიშვილი ც, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 240. "გზა ტაძრისაკენ" ბათუმი, 2009წ.
სომოსა (ოჯახი)

სომოსა - გავლენიანი პოლიტიკური დინასტია ნიკარაგუაში. 43 წლის განმავლობაში ფაქტობრივად მათ ხელში იყო ნიკარაგუის პრეზიდენტის თანამდებობა. ისინი ხელისუფლებას ჩამოშორდნენ სანდინისტური რევოლუციის შედეგად, რომელსაც ხელმძღვანელობდა სანდინისტთა ეროვნულ განმათავისუფლებელი ფრონტი. სამი მათგანი ნიკარაგუის პრეზიდენტი იყო. ესენი იყვნენ: ანასტასიო სომოსა გარსია (1896–1956; პრეზიდენტი 1937–1947, 1950–1956 წწ.), მამა ლუის სომოსა დებაილე (1922–1967, პრეზიდენტი 1956–1963 წწ.), მისი უფროსი შვილი ანასტასიო სომოსა დებაილე (1925–1980, პრეზიდენტი 1967–1972, 1974–1979 წწ.), მისი მეორე შვილი. სომოსას ოჯახის სხვა წევრები არიან: ოპე პორტოკარერო, ანასტასიო სომოსა დებაილეს ცოლი ანასტასიო სომოსა პორტოკარერო, ანასტასიო სომოსა დებაილეს შვილი ბერნაბე სომოსა, XIX საუკუნის მეამბოხე ანდრეს სომოსა, ანასტასიო სომოსა პორტოკარეროს შვილი Page about the Somozas The Somoza Era დაარქივებული 2006-11-10 საიტზე Wayback Machine.
ანასტასიო სომოსა გარსია

ანასტასიო სომოსა გარსია — ნიკარაგუის პრეზიდენტი 1937-1947 და 1950-1956. სომოსას გავლენიანი გვარის პირველი წარმომადგენელი. სომოსას ოჯახი Page about the Somozas The Somoza Era დაარქივებული 2006-11-10 საიტზე Wayback Machine.
თაია

თაია — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი. ესაზღვრება სოფლები — ნაფიჩხოვო, ლედარსალე და ხაბუმე, მუხურისა და ოცინდალეს მთიანი მასივი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 555 ადამიანი. სახელწოდება თაიას პატარა მთა – მთაიას უკავშირებენ, რომელსაც წინა ბგერა "მ" დაკარგული აქვს. ლეგენდის თანახმად, ძველად ამ სოფლიდან თათრებს გაუტაციათ ლამაზი ქალიშვილი თაია და მოსახლეობას მის პატივსაცემად "თაია" სოფლისათვის შეურქმევია. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
მიასთენია

მიასთენია მიეკუთვნება ნერვ-კუნთოვან დაავადებებს. იგი ხასიათდება კუნთების პათოლოგიური სისუსტით, რომლის განვითარებაშიც მნიშვნელოვანია აუტოიმუნური დარღვევების როლი. არსებობს ამ დაავადების ოჯახური შემთხვევები, თუმცა მისი მემკვიდრული ხასიათი არ მტკიცდება.
პანგეა ულტიმა

პანგეა ულტიმა (აგრეთვე პანგეა პროქსიმა და ნეოპანგეა) — მომავალი სუპერკონტინენტის შესაძლო კონფიგურაცია. ზოგი მეცნიერის პროგნოზით, ყველა კონტინენტი შეერთდება დაახლოებით 250 მილიონ წელში. პანგეა ულტიმა წარმოადგენს ამაზიის ალტერნატიულ ვერსიას. პანგეა ამაზია
სიბრძნენი ფილოსოფოსთანი

„სიბრძნენი ფილოსოფოსთანი“ („სწავლანი და სიბრძნენი ფილოსოფოსთანი“) — ზოგადი სახელწოდება ძველი ქართული აპოფთეგმური კრებულებისა, რომლებშიც თავმოყრილია სხვადასხვა ეპოქისა და ეროვნების ბრძენთა შეგონებები (სენტენცია აფორიზმები, გნომები, ბრძნული გამონათქვამები, ანეკდოტები). ქართულ მწერლობაში ცნობილია რამდენიმე ასეთი კრებული: „სიტყვანი და სწავლანი სამეცნიერონი“, „სიბრძნისაგან მრავალთა ფილოსოფოსთაჲსა“, „სიბრძნისაგან პლატონ ფილოსოფოსისა“ (XI—XII სს), „სწავლანი მრავალთა ფილოსოფოსთანი შვენიერნი“ (XVI—XVII სს), „სიტყვისგება სოგრატისი და სხვათა ფილოსოფოსთა“ (XVIII ს) და სხვა. ზოგი მათგანი შექმნილია ქართული მასალის საფუძველზე, ზოგიც ნათარგმნია ბერძნული ან რუსული ენიდან. ტექსტები გამოკვლევითა და კომენტარებითურთ გამოსცეს ი. ლოლაშვილმა (1969) და ლ. ძოწენიძემ (1978). კეკელიძე კ., ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ 2, თბ., 1958.
სტამინოდიუმი

სტამინოდიუმი (ლათ. stamen, ნათ. ბრ. staminis — ძაფი და ბერძნ. eidos — სახე, სახეობა) — ყვავილის სახეცვლილი მტვრიანა, რომელსაც არ აქვს მტვრის მარცვლების წარმოქმნის უნარი. სტამინოდიუმი ჩვეულებრივ ძაფის, ქერცლის, ბორცვის სახისაა და ან არავითარი ფუნქცია არ აქვს, ან გადაქცეულია გვირგვინის ფურცლის მსგავს წარმონაქმნებად (მაგალითად კანასებრთა ოჯახის სახეობები), ანდა სანექტრეებად (მაგალითად ზოგიერთი ბაიასებრნი). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 546.
ახუთი

ახუთი — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ახუთი, მონგირი). მდებარეობს დაბა ჩხოროწყუს აღმოსავლეთით, ზანასა და ოწყარიეს ხეობაში. მას ესაზღვრება სოფლები: ნოღა და ფოცხო, ასევე ქვედა ჩხოროწყუ, დაბა ჩხოროწყუ და ნაკიანი. სოფელში არის საჯარო სკოლა. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 849 ადამიანი. სოფელში შემორჩენილია რამდენიმე ისტორიული ეკლესია: „დოხოროე“, მაცხოვრის სახელობის ეკლესია „ლეგერსამე“ და „გოგოლეთის საკაციო“. აგრეთვე შემორჩენილია ციხის ნანგრევი „სალიპარტიო“. სოფელში ასევე არის ხალხური არქიტექტურის ძეგლები. სოფელ ახუთის მოსწავლეებისთვის ახალი სკოლა შენდება დაარქივებული 2011-09-19 საიტზე Wayback Machine. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 21. ↑ სსიპ საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის განვითარების სააგენტო[მკვდარი ბმული] ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ჟანგა სოკოები

ჟანგა სოკოები (ლათ. Pucciniales, მოძვ. Uredinales) — ბაზიდიუმიანი სოკოების რიგი. უმაღლეს მცენარეთა ობლიგატური (ნამდვილი) პარაზიტებია, იწვევენ დაავადებას, რომელიც ჟანგას სახელწოდებითაა ცნობილი. მათი 5 ათასი სახეობაზე მეტი (საქართველოში აღრიცხულია 450-მდე სახეობა) გაერთიანებულია ორ ოჯახსა (Melampsoraceae და Pucciniaceae) და 126 გვარში. ჟანგა სოკოების მიცელიუმის უჯრედები განსაკუთრებით კი სპორები, დიდი რაოდენობით შეიცავს ლიპოქრომით შეფერილ ზეთის წვეთებს, რის გამოც სოკოს ეძლევა ნარინჯის ან ჟანგის ფერი. ჟანგა სოკოები მცენარის სხვადასხვა ორგანოზე ვითარდება ჟანგისფერი მეჭეჭების სახით. მიცელიუმი უჯრედშორისულია, უჯრედში კი შეჭრილია ჰაუსტორიები, რომელთა საშუალებიტაც სოკო იკვებება. ჟანგა სოკოების უმრავლესობის მიცელიუმი ლოკალიზებულია ინფექციის შეჭრის ადგილას. ზოგიერთისა კი დიფუზურია — მკვებავი მცენარის მთელ ქსოვილშია გავრცელებული, ეს უკანასკნელი ხშირად მრავალშრიანია და იწვევს ქსოვილების ან ორგანოების მნიშვნელოვან ცვლილებებს (ქაჯის ცოცხი, გალები და სხვა). ჟანგა სოკოებისთვის დამახასიათებელია ჰაპლოიდური და დიპლოიდური სტადიების კანონზომიერი მორიგეობა, აგრეთვე გამრავლების ფორმათა სხვადასხვაობა — პოლიმორფიზმი, რომელიც ყველაზე კარგად გამოსახულია ხორბლოვანთა ღეროს ჟანგაში. ჟანგა სოკოები ვიწრო სპეციალიზებული პარაზიტებია; ზოგიერთი სახეობა უმაღლეს მცენარეთა მხოლოდ გარკვეული ოჯახის მცენარეებს აავადებს, მაგ. Puccinia malvacearum პარაზიტობს ბალბისებრთა ოჯახის მცენარეებზე. ზოგიერთი ჟანგა სოკო ვითარდება მხოლოდ გარკვეულ გვარზე, სახეობასა ან ჯიშზე. იგი აავადებს როგორც ველურ, ისე კულტურულ მცენარეებს და ხშირად მნიშვნელოვან ზარალს აყენებს სოფლის მეურნეობას. ნახუცრიშვილი ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 240.
ტოროლასებრნი

ტოროლასებრნი (ლათ. Alaudidae) — ფრინველთა ოჯახი ბეღურასნაირთა რიგისა. მოიცავს 15 გვარში გაერთიანებულ 70 (78) სახეობის წვრილ ფრინველს. ბინადრობენ აფრიკაში, აზიაში, ევროპაში, ამერიკასა და ავსტრალიაში. საქართველოში ბუდობს: მინდვრის ტოროლა (Alauda arvensis), ტყის ტოროლა (Lullula arborea), ქოჩორა ტოროლა (Galerida cristata), პატარა ტოროლა (Calandrella cinerea), რუხი ტოროლა (Calandrella pispoletta), ველის ტოროლა (Melanocorypha calandra) და რქოსანი ტოროლა (Eremophila alpestris). მიმოფრენისას და ზამთრის ნომადობის დროს შემჩნეულია ორხალება ტოროლა (Melanocorypha bimaculata) და შავი ტოროლა (Melanocorypha yeltoniensis). ტოროლასებრნი ბინადრობენ ყანაში, მინდორში, მთის ველზე და სხვა. ბუდობენ მიწაზე, დებენ 3-5 (8-მდე) კვერცხს, კრუხობს დედალი 12-16 დღე-ღამე. იკვებებიან მარცვლოვნებითა და მწერებით. ჟორდანია რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 24.