laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
19 მაისი

19 მაისი — გრიგორიანული კალენდრის 139-ე დღე (ნაკიან წლებში - 140-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 226 დღე. 1536 : ანა ბოლეინს, ინგლისის მეფე ჰენრი VIII-ის მეორე ცოლს, ლონდონის ტაუერში თავი მოკვეთეს ქმრის ღალატის გამო. 1571 : წარმოშობით ბასკმა მიგელ ლოპესმა დააარსა თანამედროვე ფილიპინების დედაქალაქი მანილა. 1649 : ხანგრძლივი პარლამენტის აქტით ინგლისის თანამეგობრობა შეიქმნა. 1712 : პეტრე პირველმა რუსეთის დედაქალაქი მოსკოვიდან პეტერბურგში გადაიტანა. 1802 : საპატიო ლეგიონი დააარსა ნაპოლეონ ბონაპარტმა, საფრანგეთის რესპუბლიკის პირველმა კონსულმა. 1907 : დაარსდა ფინეთის საფეხბურთო ასოციაცია 1919 : მუსტაფა ქემალ ათათურქი სტამბოლიდან სამსუნში გადადის მომხრეებთან ერთად ოსამელთის მთავრობისგან განდგომის ნიშნად, რაც თურქეთის დამოუკიდებლობის ომის დასაწყისი გახდა. 1921 : ამერიკის კონგრესის გადაწყვეტილებით მკვეთრად შემცირდა ემიგრანტების მიღება ევროპის ქვეყნებიდან, პირველ რიგში რუსეთიდან, საბერძნეთიდან და იტალიიდან 1961 : ვენერა-1 პირველი ადამინის შექმნილი ობიექტი გახდა, რომელმაც სხვა პლანეტას ჩაუფრინა. ვენერასთან ჩაფრენამდე ერთი თვით ადრე მან დედამიწასთან კავშირი შეწყვიტა და მონაცემები აღარ გამოუგზავნია. 1962 : ჯონ კენედის დაბადების დღის აღსანიშნავად გამართულ მისალმებაზე მედისონ სქვეა გარდენში, ნიუ-იორკი, მერილინ მონრო მის განთქმულ მიმართვას Happy Birthday ასრულებს. 1969 : არგენტინის ქალაქ როსარიოში დაიწყო აჯანყება დიქტატურის წინააღმდეგ 1971 : საბჭოთა კავშირმა მარს-2 გაუშვა. 1974 : საფრანგეთის პრეზიდენტად არჩეულ იქნა ვალერი ჟისკარ დესტენი. 2002 : ავღანეთის ყოფილი მეფე ზახირ-შაჰი სამშობლოში დაბრუნდა. 2011 : დომინიკ სტროს-კანი საერთაშორისო სავალუტო ფონდის ხელმძღვანელის პოსტიდან გადადგა, სექსუალურ ძალადობაში ბრალდების გამო. 2012 : ფინალში მიუნხენის „ბაიერნის“ დამარცხებით, ლონდონის „ჩელსი“ პირველად გახდა უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული. 2017 : ირანის საპრეზიდენტო არჩევნებში, ჰასან რუჰანი პრეზიდენტად ხელახლა აირჩიეს. 2024 : ირანის პრეზიდენტი იბრაჰიმ რაისი ავიაკატასტროფაში დაიღუპა. 1762 : ფიხტე, იოჰან გოტლიბ — გერმანელი ფილოსოფოსი. 1782 : ივანე პასკევიჩი — რუსეთის სამხედრო მოღვაწე 1873 : იროდიონ ევდოშვილი — ქართველი პოეტი-რევოლუციონერი. 1887 : ჟალი, იონ — რუმინელი მოქანდაკე. 1890 : ხო ში მინი — ვიეტნამის პრეზიდენტი 1951-69 წლებში. 1925 : პოლ პოტი — კამბოჯის პრემიერ-მინისტრი 1125 : ვლადიმირ მონომახი — რუსეთის მეფე 1296 : ცელესტინ V — რომის პაპი 1526 : გო-კასივაბარა — იაპონიის 104-ე იმპერატორი. 1601 : კონსტანცო პორტა — იტალიელი კომპოზიტორი. 1786 : ჯონ სტენლი — ბრიტანელი კომპოზიტორი. 1895 : მარტი, ხოსე — კუბელი რევოლუციონერი და მწერალი. 2000 : ევგენი ხრუნოვი — რუსი კოსმონავტი. მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს: იობ მრავალვნებული ბარბარ ავაზაკყოფილი წმინდა მოწამე ბარბარ მხედარი, ბაქო, კალემახოსი და დიონისე აგრეთვე: იუდაიზმი - იერუსალიმის დღე. სხვა თვეები
კომპლექსური ანალიზი

კომპლექსური ანალიზი - მათემატიკის ნაწილი, რომელიც შეისწავლის კომპლექსური ცვლადის ფუნქციებს. ასევე განარჩევენ მათემატიკის ქვედარგს მრავალი ცვლადის კომპლექსური ანალიზი. კომპლექსური ფუნქცია არის ფუნქცია რომელიც განმარტებულია კომპლექსური რიცხვების ქვესიმრავლეზე და რომლის მნიშვნელობებიც კომპლექსური რიცხვებია. კომპლექსური ფუნქცია f–ისთვის შეიძლება გამოიყოს ნამდვილი და წარმოსახვით ნაწილები: z = x + i y {\displaystyle z=x+iy\,} w = f ( z ) = u ( z ) + i v ( z ) = u ( x , y ) + v ( x , y ) {\displaystyle w=f(z)=u(z)+iv(z)=u(x,y)+v(x,y)\,} სადაც x , y , u ( z ) , v ( z ) ∈ R {\displaystyle x,y,u(z),v(z)\in \mathbb {R} } ნამდვილი რიცხვებია, ხოლო i {\displaystyle i} წარმოსახვითი ერთეული. კომპლექსური ანალიზში განსაკუთრებული ყურადღებით შეისწავლება კომპლექსური ცვლადის ანალიზური ფუნქციები, ე.წ. ჰოლომორფული ფუნქციები. ე.ი. ფუნქციები რომლებიც კომპლექსურად დიფერენცირებადია. კომპლექსური დიფერენცირებადოვა ჩვეულებრივ დიფერენცირებადობაზე მნიშვნელოვნად ძლიერი პირობაა. ელემენტარული ფუნქციების უმრავლესობა მაჩვენებლიანი ფუნქცია, ტრიგონომეტრიული ფუნქციები, პოლინომური ფუნქციები ჰოლომორფულია. კომპლექსური ანალიზის წარმოშობა უკავშირდება მე–19 საუკუნეში გაუსის, კოშის, რიმანის, ვაიერშტრასის შრომებს. მე–20 საუკუნეში დარგი ინტენსიურად ვითარდებოდა. დღესდღეობით კომპლექსური ანალიზი მჭიდროდ უკავშირდება მათემატიკის სხვა დარგებს. კოშის ინტეგრალური თეორემა ხარისხოვანი მწკრივი მერომორფული ფუნქცია ლორანის მწკრივი ნაშთი (კომპლექსური ანალიზი) დიდი რუსული ენციკლოპედია[მკვდარი ბმული]
ლუნა ლეოპოლდი

ლუნა ბერგერ ლეოპოლდი (ინგლ. Luna Leopold; დ. 8 ოქტომბერი, 1915, ალბუკერკე, ნიუ-მექსიკო — გ. 23 თებერვალი, 2006, ბერკლი, კალიფორნია) — წამყვანი ამერიკელი გეომორფოლოგი და ჰიდროლოგი. აშშ-ის ეროვნული მეცნიერებათა აკადემიის (1967), ამერიკის ხელოვნებისა და მეცნიერებათა აკადემიისა (1971) და ამერიკის ფილოსოფიური საზოგადოების (1972) წევრი. ამერიკის გეოლოგიური საზოგადოების პრეზიდენტი (1972). ცნობილი ეკოლოგის ალდო ლეოპოლდის შვილი. ლუნა ლეოპოლდი დაიბადა 1915 წლის 8 ოქტომბერს, ქალაქ ალბუკერკეში, აშშ-ში. 1936 წელს უისკონსინის უნივერსიტეტში მიენიჭა ბაკალავრის წოდება სამშენებლო ინჟინერიის დარგში, 1944 წელს კალიფორნიის უნივერსიტეტში მაგისტრის წოდება ფიზიკა-მეტეოროლოგიის დარგში, ხოლო 1950 წელს ჰარვარდის უნივერსიტეტში ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი გეოლოგიის დარგში. იგი ფართოდ გახდა ცნობილი ფლუვიალური გეომორფოლოგიის დარგში მოღვაწეობითა და თანაავტორობით შექმნილი კლასიკური წიგნით „ფლუვიალური პროცესები გეომორფოლოგიაში“ (1995). ლეოპოლდმა გეოლოგიურ, გეოგრაფიულ, კლიმატურ, ტრადიციულ ეკონომიკურ, სოციალურ და პოლიტიკურ ფაქტორებზე დაყრდნობით წამოაყენა ახალი ფილოსოფია წყლის მენეჯმენტის შესახებ. მისი აზრით, წყლის რესურსების მენეჯმენტი არ შეიძლება წარმატებული იყოს, მანამ სანამ იგი გულუბრყვილოდ იქნება აღქმული ეკონომიკური და პოლიტიკური თვალსაზრისით. 1937–40 წლებში ქალაქ ნიუ-მექსიკოში ინჟინრად მუშაობდა ბუნებრივი რესურსების დაცვის სამსახურში, ხოლო 1940 წელს სამხედრო სამსახურში გაიწვიეს, სადაც 1946 წლამდე დარჩა. 1946–50 წლებში ჰავაიში პაინეპლის კვლევით ინსტიტუტში მთავარ მეტეოროლოგად მუშაობდა, ხოლო 1950–72 წლებში ამერიკის გეოლოგიურ სამსახურში ჰიდროტექნიკოსად (1950–56), მთავარ ჰიდროლოგად (1956–66) და უფროს მკვლევარ ჰიდროლოგად (1966–72). 1972 წლიდან კალიფორნიის უნივერსიტეტის გეოლოგიისა და გეოფიზიკის დეპარტამენტისა და ლანდშაფტური არქიტექტურის დეპარტამენტის პროფესორია. მიღებული აქვს კალუმის გეოგრაფიული მედალი, სამეცნიერო ეროვნული მედალი, რობერტ ჰორტონის მედალი, პენროუზის მედალი, ბენჯამინ ფრანკლინის ჯილდო და სხვა. The Franklin Institute: Luna B. Leopold Ian Campbell Award goes to Luna Leopold ↑ 1.0 1.1 1.2 Deutsche Nationalbibliothek Record #10778985X // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a> ↑ 2.0 2.1 SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ http://www.nytimes.com/2006/03/20/national/20leopold.html ↑ https://www.aldoleopold.org/about/aldo-leopold/leopold-family/
დალის მთის წყალსაცავი

დალის მთის წყალსაცავი — წყალსაცავი საქართველოში, დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში. გაშენებულია მდინარე ივრის ქვემო დინებაში, ზღვის დონიდან 264–301 მ სიმაღლეზე. ქალაქ დედოფლისწყაროდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 37.5 კმ-ში. ფართობი მაქსიმალური შეტბორვის დროს 5 კმ². მაქსიმალური სიგრძე 4–4.5 კმ, ხოლო სიგანე 1–1.5 კმ. კალაპოტური ტიპისაა. ფსკერის მნიშვნელოვანი ნაწილი ქვა-ქვიშიანია. ირგვლივ გორაკებია, ზოგან გაშლილი ვაკე ადგილები. სანაპირო დაფარულია სხვადასხვა სახეობის ბუჩქოვანი ხე-მცენარეულობით, ხოლო შესართავსა და მარჯვენა სანაპიროზე გვხვდება ტყიანი მასივები. მელიორაციული დანიშნულებისაა. დალის მთის წყალსაცავის კაშხლის ექსპლუატაცია დაიწყო 1984 წელს. მისი მშენებლობა არასრული სახით დამთავრდა 1991 წელს. საზრდოობს მდინარე ივრიდან მიყვანილი ჭაჭუნის არხით, რომელიც ექსპლუატაციაში შევიდა 1992 წელს და წყალსაცავის გამოყენება საირიგაციო მიზნებისთვის გადაწყდა. სარწყავად გაშენებული წყალსაცავის მშენებლობის მიზანი ჭაჭუნის აღკვეთილის მიდამოებში ორი სოფლის გაშენება და მიწების სასოფლო-სამეურნეო მიზნით ათვისება უნდა ყოფილიყო. 1994 წელს მოხდა კაშხლის ავარია. დალის მთის მიწის კაშხლის თხემზე წყლის გადადინების გამო კაშხალი მწყობრიდან გამოვიდა და წყალსაცავი დღემდე დაცლილია. წყალსაცავის სიახლოვეს, ივრის მარჯვენა სანაპიროზე, აღმართულია დალის მთა. წყალსაცავში მოშენებულია თევზი, მათ შორის: თეთრი ამური, ჭანარი, კობრი, სქელშუბლა, ხრამული, შამაია, ლოქო და სხვა. წყალსაცავის სანაპიროსთან გაშენებულია სამონადირეო მეურნეობა „დალის მთა“. საქართველოს წყალსაცავები ↑ 1.0 1.1 დალის მთის წყალსაცავის შიდა წყალსატევისა და თევზსამეურნეო საქმიანობის მართვის გეგმა ↑ 2.0 2.1 ი. იორდანიშვილი, კ. იორდანიშვილი, საქართველოს მთის წყალსაცავები და მათი ზემოქმედება გარემოზე, თბ., 2010 ↑ მთისა და მთისწინეთის წყალსაცავების საინჟინრო-ეკოლოგიური პრობლემების თავისებურებანი, თბ., 2023 ↑ კლიმატის ცვლილებასთან საადაპტაციო სტრატეგიის დამუშავება ცალკეულ მდინარეთა აუზებისათვის წყლის ინტეგრირებული მართვის სისტემის შექმნის მიზნით
მავსოლე

მავსოლე — კარიის (მცირე აზია) მმართველი ძვ. წ. 377/376-ძვ. წ. 353/352 წლებში. იწოდებოდა სპარსეთის სატრაპად, მაგრამ სინამდვილეში დამოუკიდებელი იყო. მავსოლეს სახელმწიფოში შედიოდა კარია, ლიდიის ნაწილი, ქალაქი ჰერაკლეა, იასოსი, ლიკიის ნაწილი. ფაქტობრივად მას ემორჩილებოდა კუნძულები როდოსი, კოსი, ქიოსი, რომლებთანაც მავსოლემ საზავო ხელშეკრულება დადო. ძვ. წ. IV საუკუნის 60-იან წლებში მავსოლემ დედაქალაქი ჰალიკარნასში გადაიტანა. მფარველობდა ბერძნულ კულტურასა და ხელოვნებას. მის სახელთანაა დაკავშირებული მავზოლეუმი, რომელსაც მსოფლიოს შვიდ საოცრებათა რიცხვს მიაკუთვნებენ. მავსოლეს სახელის მიხედვით საფლავის დიდებულ ძეგლებს მავზოლეუმებს უწოდებენ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 347.
ლენინგრადის ბლოკადა

ლენინგრადის ბლოკადა (რუს. Блокада Ленинграда) — მეორე მსოფლიო ომის დროს გერმანელთა მიერ ლენინგრადზე (ამჟ. სანქტ-პეტერბურგი) განხორციელებული სამხედრო ოპერაცია. გერმანული გეგმით ოპერაციის კოდური სახელწოდება იყო ”ნორდლიხტი” (ოპერაცია ჩრდილოეთის ნათება). ბლოკადა გაგრძელდა 1941 წლის 8 სექტემბერიდან 1944 წლის 27 იანვრამდე. ღერძი ბერლინი-რომი-ტოკიო აღმოსავლეთის ფრონტი ოპერაცია ბარბაროსა Barber, John; Dzeniskevich, Andrei (2005), Life and Death in Besieged Leningrad, 1941–44, Palgrave Macmillan, New York, ISBN 1-4039-0142-2 Baryshnikov, N. I. (2003), Блокада Ленинграда и Финляндия 1941–44 (Finland and the Siege of Leningrad), Институт Йохана Бекмана Glantz, David (2001), The Siege of Leningrad 1941–44: 900 Days of Terror, Zenith Press, Osceola, WI, ISBN 0-7603-0941-8 Goure, Leon (1981), The Siege of Leningrad, Stanford University Press, Palo Alto, CA, ISBN 0-8047-0115-6 Блокада / Siege of Leningrad (2006) YouTube-ზე Leningrad blockade part1 YouTube-ზე (Retrieved on 29 June 2008) 900days დაარქივებული 2011-11-28 საიტზე Wayback Machine. . A documentary about the Siege of Leningrad by Jessica Gorter. "In the vortex of congealed time" ↑ Baryshnikov 2003; Juutilainen 2005, p. 670; Ekman, P-O: Tysk-italiensk gästspel på Ladoga 1942, Tidskrift i Sjöväsendet 1973 Jan.–Feb., pp. 5–46. ↑ Salisbury 1969, p. 331 ↑ Archived copy. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 25 October 2012. ციტირების თარიღი: 2012-03-28. ↑ Archived copy. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 28 December 2015. ციტირების თარიღი: 2015-03-24. ↑ Archived copy. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 25 May 2013. ციტირების თარიღი: 2013-05-25. ↑ Archived copy. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 29 October 2012. ციტირების თარიღი: 2012-05-03. ↑ 7.0 7.1 7.2 Glantz 2001, p. 179
მათე (სრი)

მათე, მატიას (დ. 24 იანვარი, 1557, ვენა – გ. 20 მარტი, 1619, იქვე) — ავსტრიის ერცჰერცოგი, საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორი 1612–1619 წლებში. იმპერატორ მაქსიმილიან II-ისა და მარია ესპანელის უმცროსი ძე. მამის მხრიდან ფერდინანდ I-ის, ხოლო დედის მხრიდან კარლ V-ის შვილიშვილი. 1593 წლიდან თავისი სულით ავადმყოფი ძმის რუდოლფ II-ის ნაცვალი ზემო და ქვემო ავსტრიაში. 1608 წელს აიძულა რუდოლფ II დაეთმო მისთვის ავსტრია, უნგრეთი, მაზოვია; ხოლო 1611 წელს - ჩეხეთი, სილეზია და ლუჟიცი. ჩეხეთსა და უნგრეთში თავის ნაცვლად დანიშნა ფანატიკოსი კათოლიკე და მომავალი საღვთო რომის იმპერატორი – ფერდინანდ II შტირიელი, ამან ბიძგი მისცა ჩეხეთის აჯანყებას (1612-1620 წწ.), რომელიც ოცდაათწლიანი ომის დაწყების საბაბად იქცა. უშვილოდ დარჩენილი მათე 1619 წელს გარდაიცვალა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 349.
ევრობასკეტი 2013: ჯგუფი A

ჯგუფი A — ევრობასკეტი 2013-ის პირველი ჯგუფი, სადაც მატჩები გაიმართა 2013 წლის 4 სექტემბრიდან - 9 სექტემბრის ჩათვლით. ჯგუფის ყველა თამაში ჩატარდა ტივოლი ჰოლში ქალაქ ლიუბლიანაში, სლოვენიაში. ჯგუფში წარმოდგენილნი იყვნენ ბელგიის, საფრანგეთის, გერმანიის, დიდი ბრიტანეთის, ისრაელისა და უკრაინის ნაკრებები. აქედან სამი საუკეთესო ნაკრები გადავიდა მეორე რაუნდში. ყველა დრო მოცემულია თბილისის დროით (UTC+4) ცხრილები და ანგარიშები
სერგი მაკალათია

სერგი იოსების ძე მაკალათია (დ. 2 დეკემბერი, 1893, სეფიეთი, სენაკის მაზრა — გ. 30 აპრილი, 1974, თბილისი) — ქართველი ეთნოგრაფი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1948), პროფესორი (1950). დაიბადა მღვდლის ოჯახში. 1916 წელს დაამთავრა თბილისის სასულიერო სემინარია, 1922 წელს — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სიბრძნისმეტყველების ფაკულტეტი. 1918-1919 წლებში ჯარისკაცად მსახურობდა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის შეიარაღებულ ძალებში. 1921-1935 წლებში მუშაობდა საქართველოს სსრ–ის სახელმწიფო მუზეუმში უფროს მეცნიერ მუშაკად. 1926 წლიდან გარდაცვალებამდე შეისწავლიდა საქართველოს ცალკეული რეგიონებისა და ხეობების ისტორიულ ეთნოგრაფიას, მონაწილეობდა მხარეთმცოდნეობის მუზეუმების დაარსებაში, მესტიაში, გორში, ცაგერში, სტეფანწმინდაში და კასპში. 1937-1948 წლებში იყო გორის ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმის დირექტორი. მუზეუმი ამჟამად მისი სახელობისაა. იკვლევდა საქართველოს ეთნოგრაფიას, ისტორიას, არქეოლოგიას, ნუმიზმატიკასა და ხელოვნებას. სერგი მაკალათია დიდუბის მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონშია დაკრძალული. ახალწელიწადი საქართველოში, ტფ., 1927 მთის რაჭა, ტფ., 1930 მთიულეთი, ტფ., 1930 თუშეთი, ტფ., 1933 ხევსურეთი, ტფ., 1933 ფშავი, ტფ., 1934 ხევი, ტფ., 1934 მესხეთ-ჯავახეთი, თბ., 1938 სამეგრელოს ისტორია და ეთნოგრაფია, თბ., 1941 ვახტანგ გორგასლანი., 1942 ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 368-369. სერგი მაკალათია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ სერგი მაკალათიას სახელობის გორის ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმი ↑ სერგი მაკალათია. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-01-17. ციტირების თარიღი: 2012-11-18.
ევრობასკეტი 2013: ჯგუფი B

ჯგუფი B — ევრობასკეტი 2013-ის მეორე ჯგუფი, სადაც მატჩები გაიმართა 2013 წლის 4 სექტემბრიდან - 9 სექტემბრის ჩათვლით. ჯგუფის ყველა თამაში ჩატარდა პოდმეჟაკლა ჰოლში ქალაქ ესენიცეში, სლოვენიაში. ჯგუფში წარმოდგენილნი იყვნენ ბოსნია და ჰერცეგოვინის, ლატვიის, ლიტვის, მაკედონიის, ჩერნოგორიისა და სერბეთის ნაკრებები. აქედან სამი საუკეთესო ნაკრები გადავიდა მეორე რაუნდში. ყველა დრო მოცემულია თბილისის დროით (UTC+4) ცხრილები და ანგარიშები
ევრობასკეტი 2013: ჯგუფი C

ჯგუფი C — ევრობასკეტი 2013-ის მესამე ჯგუფი, სადაც მატჩები გაიმართა 2013 წლის 4 სექტემბრიდან - 9 სექტემბრის ჩათვლით. ჯგუფის ყველა თამაში ჩატარდა ზლატოროგ არენაზე ქალაქ ცელეში, სლოვენიაში. ჯგუფში წარმოდგენილნი იყვნენ პოლონეთის, სლოვენიის, ესპანეთის, ხორვატიის, ჩეხეთისა და საქართველოს ნაკრებები. აქედან სამი საუკეთესო ნაკრები გადავიდა მეორე რაუნდში. ყველა დრო მოცემულია თბილისის დროით (UTC+4) ცხრილები და ანგარიშები
ევრობასკეტი 2013: ჯგუფი D

ჯგუფი D — ევრობასკეტი 2013-ის მეოთხე ჯგუფი, სადაც მატჩები გაიმართა 2013 წლის 4 სექტემბრიდან - 9 სექტემბრის ჩათვლით. ჯგუფის ყველა თამაში ჩატარდა ბონიფიკა ჰოლში ქალაქ კოპერში, სლოვენიაში. ჯგუფში წარმოდგენილნი იყვნენ ფინეთის, საბერძნეთის, იტალიის, რუსეთის, შვედეთისა და თურქეთის ნაკრებები. აქედან სამი საუკეთესო ნაკრები გადავიდა მეორე რაუნდში. ყველა დრო მოცემულია თბილისის დროით (UTC+4) ცხრილები და ანგარიშები
ალ-მაკრიზი

თაკი ალ-დინ აჰმად იბნ ალი ალ-მაკრიზი (დ. 1364, კაირო - გ. 1442, იქვე) — მამლუქთა ეპოქის ეგვიპტელი ისტორიკოსი. დაგვიტოვა მნიშვნელოვანი ნაშრომები: ეგვიპტის ისტორიულ-გეოგრაფიული აღწერა, ფატიმიდთა ისტორია, რომელშიც არის ცნობები საქართველოს შესახებაც, ტრაქტატი მუსლიმთა ფუილებისა და ზომა-წონის ერთეულების შესახებ და სხვ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 376.
ინსულტი

ინსულტი — თავის ტვინში სისხლის მიმოქცევის მოშლა. ინსულტის ორი ძირითადი ტიპი არსებობს: იშემიური, ანუ ტვინის ინფარქტი, და ჰემორაგიული, ანუ სისხლჩაქცევა თავის ტვინში. ინსულტით უფრო ხშირად ავადდებიან მამაკაცები, ვიდრე ქალები. ინსულტის დროს ხდება ტვინის ნაწილის ნეკროზი (კვდომა). დაავადების გამომწვევი მიზეზების მიუხედავად, თუკი დაზიანება დიდი არ არის, ორგანიზმის კომპენსატორული უნარის წყალობით ფუნქციები რამდენიმე დღესა თუ კვირაში აღდგება. მაგრამ, თუ ფართობი ვრცელია და დაზიანება ტვინის მნიშვნელოვან ნაწილს ეხება, ვითარდება პათოლოგიური დარღვევები. იშემიური ინსულტი მაგისტრარული სისხლძარღვის ათეროსკლეროზული დაზიანებისას ხდება. ათეროსკლეროზული ფოლაქი თრომბის სახით სისხლძარღვის სანათურის სხვადასხვა ხარისხით დახშობას იწვევს და ტვინის სისხლმომარაგებას არღვევს. მისი შედეგი კი ტვინის ქსოვილის რაღაც ნაწილის იშემია (ჟანგბადოვანი შიმშილობა) და დაღუპვაა. ჰემორაგიული ინსულტი წარმოადგენს ტვინში განვითარებულ სისხლჩაქცევას. იგი უმეტესად ვითარდება არტერიული წნევის მომატებისას. მაღალი წნევის ფონზე ტვინის რომელიმე სისხლძარღვის კედელი ზიანდება და ხდება სისხლის ჩაქცევა ტვინის ნივთიერებაში. ამას ტვინის შესაბამისი უბნისთვის დამახასიათებელი კლინიკური ნიშნების გაჩენა მოჰყვება. ინსულტის მკურნალობა მოიცავს, სისხლძარღვების თერაპიას, იმ პრეპარატების გამოყენებას, რომლებიც უზრუნველყოფენ ტვინში მეტაბოლიზური პროცესების გაუმჯობესებას, ჟანგბადის თერაპიას, აღდგენით მკურნალობას, ან რეაბილიტაციას (სამკურნალო ფიზკულტურა, ფიზიოთერაპია, მასაჟი). საოჯახო სამედიცინო ენციკლოპედია, მესამე გამოცემა, ISBN 978-9941-19-431-3.
ბორას საყდარი

ბორას საყდარი — ეკლესია მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ძეგვში. მდებარეობს სოფლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით 1,5 კილომეტრზე, მდინარე ძეგვისწყლის მარჯვენა ნაპირზე. ეკლესია სტილისტური ნიშნებით თარიღდება X საუკუნით. ლეგენდის მიხედვით ეკლესიის მშენებლები სასმელ-საჭმელს ღრმა ორმოში ინახავდნენ. ორმოში შხამიანი გველი ჩაცურებულა. ეს დაუნახავს ცაში მონავარდე ბორას, შურდულივით დაშვებულა, ორმოში ჩაფრენილა და იქვე მომკვდარა. მშენებლებს ეკლესიისათვის ბორას საყდარი უწოდებიათ. ეკლესია ბოძის საყდრის სახელითაც არის ცნობილი. ეკლესია დარბაზულია (7,5 X 4,5 მ), ნაგებია ქვიშაქვის მოზრდილი ნატეხებით. შიგნიდან თაღოვანი, გარედან კი არქიტრავით გადახურული შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარის აღმოსავლეთით, იმავე კედელში ერთი სარკმელია. გრძივი კედლების შუაში შემორჩენილია კამარის საბჯენი თაღის ქუსლები, რომლებიც მარტივპროფილიან იმპოსტებს ეყრდნობა. ნახევარწრიული აფსიდის ჩრდილოეთ და სამხრეთ მხრებში მცირე ზომის სამკვეთლო და სადიაკვნეა. ისინი აფსიდს ვიწრო და მაღალი გასასვლელებით უკავშირდებიან. საკურთხეველში, სამკვეთლოსა და სადიაკვნეში თითო სარკმელია. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 333-334. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ბორას საყდარი Dzeglebi.ge ― ბორას საყდარი დაარქივებული 2017-01-29 საიტზე Wayback Machine.
ძეგვის ღვთისმშობლის ეკლესია

ძეგვის ღვთისმშობლის ეკლესია — ეკლესია მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ძეგვში. მდებარეობს სოფლის სამხრეთით, სასაფლაოზე. აგებულია 1676-1700 წლებში. ეკლესია დარბაზულია (10,37 X 6,8 მ), ნაგებია დიდი ზომის ნატეხი ქვით, მოპირკეთებულია თლილი ქვით. შესასვლელი ჩრდილოეთიდან და სამხრეთიდანაა. ჩრდილოეთის შესასვლელი შიგნით და გარეთ გადახურულია დიდი ზომის არქიტრავის ქვით. აღმოსავლეთით, განიერ ნახევარწრიულ აფსიდში ერთი პროფილირებულსაპირიანი სარკმელია. მის ორივე მხარეს, საკმაოდ მაღლა ნიშებია. დარბაზის გრძივი კედლების შუა ნაწილში და დასავლეთ კედლის კუთხეებთან კამარის საბჯენი თაღის საყრდენი პილასტრებია. ინტერიერში კედლები შელესილი ყოფილა. შელესილობის კვალი შეიმჩნევა აფსიდში და დასავლეთ კედელზე. ფასადზე ყოფილა ფილა მხედრული წარწერით, რომლის თანახმად ეკლესია აუგია ვინმე ნადირ მჭედლიძესა და მის შვილს პეტრეს, ნიკოლოზ ამილახვრის კათალიკოსად ყოფნის (1676-1700) დროს. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ძეგვის ღვთისმშობლის ეკლესია საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 336.
წეროვნის სამების ეკლესია

წეროვნის სამების ეკლესია — ეკლესია მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ წეროვანში. მდებარეობს სოფლის განაპირას, დასავლეთით, შემაღლებულ ადგილას. სტილისტური ნიშნებით თარიღდება XI საუკუნით. 1946 წელს ძეგლი შეაკეთეს. ეკლესია დარბაზულია (9,55 X 5,79 მ), ნაგებია ყორე ქვით. გარედან მოპირკეთებულია მოყვითალო თლილი ქვის კვადრებით. ინტერიერში თლილი ქვისაა პილასტრები, კამარის საბჯენი თაღები, კონქი და კარ-სარკმლის საპირეები. დგას ერთსაფეხურიან ცოკოლზე. შესასვლელი სამხრეთიდან და ჩრდილოეთიდანაა (ჩრდილოეთის ამოქოლილია). აღმოსავლეთით, ნახევარწრიული აფსიდის ვიწრო სარკმლის ორივე მხარეს თითო თაღოვანი ნიშია. საკურთხევლის შუა ნაწილში სატრაპეზო ქვა დგას. დასავლეთის კედელში ერთი, ხოლო სამხრეთისაში ორი ვიწრო სარკმელია გაჭრილი. დარბაზის კამარა პილასტრებზე დამყარებულ საბჯენ თაღებს ეყრდნობა. ფასადები მორთულია დეკორატიული თაღებით. თაღების იმპოსტები მოჩუქურთმებულია, ბაზისებს შეწყვილებული ბურთულების ფორმა აქვს. აღმოსავლეთის ფასადზე ოთხკუთხა სარკმელს დიდი ფოთლებით მორთული ტალღოვანი საპირე აქვს. სარკმლის ორივე მხარეს მაღალი თაღოვანი ნიშებია. სარკმლებსა და ნიშებს დიდი თაღი აქვს შემოვლებული. დასავლეთის ფასადზე კუთხის ნახევარსვეტები გარკვეულ სიმაღლეზე ჰორიზონტალურ მიმართულებას იღებს და სარკმლის ზემოთ ქმნის თაღს, რომლის თავზე რელიეფური ჯვარია გამოსახული. სამხრეთის და ჩრდილოეთის ფასადები ოთხ-ოთხი დეკორატიული თაღითაა შემკული. სამხრეთის ფასადზე თაღები სხვადასხვა ზომისაა. კარზე გადავლებული თაღი ყველაზე ფართო და მაღალია, ხოლო, დასავლეთის განაპირა თაღი ყველაზე პატარა. ამ ფასადზე ერთ-ერთ სარკმელს ოთხყურა ფოთლოვანი მოტივით მორთული საპირე ქვა აქვს. ჩრდილოეთის ფასადის დეკორატიული თაღები ყველა ერთი ზომისაა, მაგრამ კარის მომიჯნავე ლილვები ცოკოლამდე არ ჩამოდის და თაღის ქუსლთან წყდება. ეკლესიას თაროსა და დახრილი სიბრტყისგან შედგენილი ლავგარდნის აქვს. 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 338. ↑ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-21. ციტირების თარიღი: 2020-02-22. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: წეროვნის სამების ეკლესია
ღერძი ბერლინი-რომი-ტოკიო

ღერძის სახელმწიფოები, ასევე ფაშისტური ქვეყნების ალიანსი — იმ ქვეყნების გაერთიანება, რომლებიც მოკავშირეთა წინააღმდეგ გამოდიოდნენ მეორე მსოფლიო ომში. ღერძის სამი წამყვანი ძალა იყო ნაცისტური გერმანია, იაპონიის იმპერია და ფაშისტური იტალია. ეს სამი ქვეყანა საკუთარ ალიანსს „რომი-ბერლინი-ტოკიოს ღერძს“ უწოდებდა. საკუთარი ძლიერების ზენიტში ღერძის სახელმწიფოები მართავდნენ იმპერიებს, რომლებიც დომინირებდნენ ევროპის, აზიის, აფრიკისა და წყნარი ოკეანის დიდ ნაწილზე, მაგრამ მეორე მსოფლიო ომი მათი ტოტალური დამარცხებით დასრულდა. ისევე როგორც მოკავშირეების, ღერძის წევრობა ცვალებადი იყო – ზოგიერთი ქვეყანა თავდაპირველად მათ შეუერთდა, თუმცა ომის მსვლელობის პერიოდში მოკავშირეთა მხარეზე გადავიდა. ძირითადი ბირთვი (სამმაგი პაქტის ხელმომწერი ქვეყნები): ნაცისტური გერმანია იტალიის სამეფო იაპონიის იმპერია მეორეხარისხოვანი წევრები (ქვეყნები, რომლებიც მოგვიანებით შუერთდნენ სამმაგ პაქტს): სლოვაკეთის პირველი რესპუბლიკა უნგრეთის სამეფო (1941-1944) ბულგარეთის სამეფო ხორვატიის დამოუკიდებელი სახელმწიფო რუმინეთის სამეფო ფინეთის რესპუბლიკა ერაყის სამეფო ტაილანდის სამეფო ვიშის რეჟიმი ელინისტური სახელმწიფო ნედიჩის რეჟიმი ქვისლინგის რეჟიმი ნიდერლანდების რეიხკომისარიატი (მიუსერტას რეჟიმი) სალაშის რეჟიმი (1944-1945) ბელორუსიის ცენტრალური რადა Dear, Ian C. B. (2005). The Oxford Companion to World War II. Oxford University Press. ISBN 0-19-280670-X.  Kirschbaum, Stanislav (1995). A History of Slovakia: The Struggle for Survival. New York: St. Martin's Press. ISBN 0-312-10403-0.  Roberts, Geoffrey (1992). „Infamous Encounter? The Merekalov-Weizsacker Meeting of 17 April 1939“. The Historical Journal. Cambridge University Press. 35 (4): 921–926. doi:10.1017/S0018246X00026224. ISSN 0018-246X. JSTOR 2639445. Weinberg, Gerhard L. (2005). A World at Arms: A Global History of World War II, 2nd, NY: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-85316-3.  ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ღერძი ბერლინი-რომი-ტოკიო Axis History Factbook Full text of The Tripartite Pact Silent movie of the signing of The Tripartite Pact
ლე-ტარენტი

ლე-ტარენტი (ფრანგ. Le Tarent) — მთა ბერნის ალპების დასავლეთ ნაწილში, შვეიცარიის ვოს კანტონში. გადაჰყურებს სოფელ ლე–დიალბერეტს. ზღვის დონიდან 2 548 მ სიმაღლით, იგი კოლ-დიუ-პილონის უღელტეხილის ჩრდილოეთით მდებარე ქედის უმაღლესი მწვერვალია. მდებარეობს ბერნის კანტონის საზღვრის სიახლოვეს. შედგება რამდენიმე მწვერვალისგან. Le Tarent on Hikr
ზურა მაჩალაძე

ზურა მაჩალაძე (დ. 15 აგვისტო, 1992, ქუთაისი, საქართველო) — ქართველი პროფესიონალი კალათბურთელი, რომელიც ამჟამად ასპარეზობს საკალათბურთო გუნდ სტუ–ში. 2011-2012 წლებში გახდა საქართველოს ახალგაზრდული ნაკრების წევრი. სტუ–ში თამაშის დროს მიღებული მუხლის ტრავმის შედეგად დაუზიანდა ჯვარედინი იოგები, რის გამოც ნაკრებში თავის დამკვიდრება გაუჭირდა. u20men.fibaeurope.com[მკვდარი ბმული] superleague.ge[მკვდარი ბმული]