laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ხელაძე

საკუთარი სახელი ხელაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ალფეზ ხელაძე — ქართველი პოლიტიკოსი, ჟურნალისტი გიორგი ხელაძე — ქართველი ინჟინერი, პარლამენტის წევრი დავით ხელაძე — ქართველი გამომცემელი, ემიგრანტი ექვთიმე ხელაძე — ქართველი მესტამბე, გამომცემელი
კონსტანტინე თუმანიშვილი

კონსტანტინე პავლეს ძე თუმანიშვილი (დ. 7 ოქტომბერი, 1874, ქუთაისი — გ. 10 იანვარი, 1937) — ქართველი საზოგადო მოღვაწე, პუბლიცისტი. დაიბადა კათოლიკური აღმსარებლობის აზნაურულ ოჯახში. დაამთავრა ქუთაისის გიმნაზია, შემდეგ სწავლობდა მოსკოვის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე. იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრი. 1905 წლიდან ფილიპე გოგიჩაიშვილთან ერთად მონაწილეობდა განახლებული გაზეთ „ივერიის“ გამოცემაში, შემდეგ იყო გაზეთ „ზაკავკაზიეს“ რედაქტორი. 1909 წელს იყო „ივერიის“ სარედაქციო ნაწილის გამგე. აქვეყნებდა პუბლიცისტურ წერილებს იმდროინდელი აქტუალური საზოგადოებრივ-პოლიტიკური პრობლემების შესახებ. აკრიტიკებდა სოციალ-დემოკრატებს. საბჭოთა ხელისუფლების წლებში ეკონომისტად მუშაობდა საქართველოს ადგილობრივი მრეწველობის სახალხო კომისარიატის სამთო მადნეულის სამმართველოში. 1937 წელს ტერორისტული და კონტრრევოლუციური საქმიანობის ბრალდებით დააპატიმრეს და დახვრიტეს. ქუთაისელი კათოლიკები XIX საუკუნეში / ნ. კვარაცხელია // ქუთაისის მუზეუმის მასალები : კრებული. - ქუთაისი, 1999. - №11. - გვ.88-97. თუმანიშვილი კონსტანტინე პავლეს ძე // სტალინური სიები საქართველოდან [ელექტრონული მონაცემთა ბაზა] / ჰაინრიჰ ბიოლის ფონდი სამხრეთ კავკასიაში, ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტი, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო, საერთაშორისო საზოგადოება „მემორიალი“, საქართველოში შვეიცარიის საელჩო. - 2013.
ბორისი და გლები

ბორისი და გლები (გ. 1015) — XI საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები. ხსენების დღეა 6 აგვისტოს (ძველი სტილით 24 ივლისი). წმიდა მოწამენი, კეთილმორწმუნენი მთავარნი ბორისი და გლები (წმიდა ნათლისღებით — რომანოზი და დავითი) მოციქულთასწორი მთავარი ვლადიმირის შვილები იყვნენ. ისინი სიყრმიდანვე კეთილმსახურებით გამოირჩეოდნენ. ვლადიმირმა თავისსავე სიცოცხლეში დაუნაწილა მიწები ვაჟიშვილებს: ბორისს რიაზანის სამთავრო ერგო, გლებს კი - მურომისა. ძმები დაუცხრომლად იღვწოდნენ ქრისტიანული სარწმუნოების გასავრცელებლად. 1015 წელს, წმიდა ვლადიმირის ნეტარი აღსასრულის შემდეგ, დიდი სამთავრო ხელში ჩაიგდო მისმა შვილობილმა, რუსეთის ისტორიაში „წყეულის“ სახელით შესულმა სვიატოპოლკმა. მან წმიდა ძმების მოკვლა გადაწყვიტა. ამ დროს მომხდურ პაჭანიკებთან ბრძოლიდან მობრუნებული წმიდა ბორისი თავისი რაზმით მდინარე ალტასთან იყო დაბანაკებული. სვიატოპოლკმა ბორისს ელჩები გაუგზავნა, მამის გარდაცვალება ამცნო და ურთიერთსიყვარულისკენ მოუწოდა, თან კი გზიდან მის ჩამოსაშორებლად მკვლელები დაიქირავა. 24 ივლისის ღამეს ბოროტგანმზრახველები წმიდა მთავრის კარავთან მიიპარნენ, მაგრამ კარიდან ფსალმუნთა გალობა მოესმათ და გადაწყვიტეს, დაეცადათ, სანამ ბორისი დასაძინებლად დაწვებოდა. მკვლელები თავს დაესხნენ წმინდანს და, მახვილებით დაწყლულებული, სვიატოპოლკთან წაიყვანეს. ამ უკანასკნელმა როცა შეიტყო, რომ ძმა ჯერ კიდევ ცოცხალი იყო, ხალხი გაგზავნა მის მოსაკლავად. წმიდა მთავრის ცხედარი ფარულად გადაასვენეს ვიშგოროდში, კიევიდან თხუთმეტი ვერსის მოშორებით, და წმიდა ბასილის სახელობის ტაძარში დაკრძალეს. ბორისის მკვლელობის შემდეგ სვიატოპოლკმა მალემსრბოლები გაგზავნა იმჟამად სმოლენსკის მახლობლად მყოფ გლებთან და თითქოს მძიმედ დასნეულებულ მამასთან მოუხმო. გლებიც დაუყოვნებლივ გაეშურა მშობლისგან უკანასკნელი კურთხევის მისაღებად. გზაში, მკვლელები წამოეწივნენ ნეტარს, მახვილებით მოუსწრაფეს სიცოცხლე, მისი ცხედარი კი იქვე, მდინარე სმიადინის პირას მიაგდეს და ზედ ფიჩხები დააყარეს. უფლის რჩეულის წმიდა ნეშტის ადგილსამყოფელი ზეციური სასწაულით გაცხადდა: ზოგჯერ მას ნათლის სვეტი ადგებოდა თავს, ზოგჯერ კი გამვლელებსა და მწყემსებს ანგელოზთა ტკბილი გალობა ესმოდათ. სმოლენსკელებმა ამას ყურადღება მიაქციეს, გლების ცხედარს მიაკვლიეს და პატივით გადაასვენეს იგი თავიანთ ქალაქში. იაროსლავმა გლების წმიდა ნეშტი ვიშგოროდში გადაასვენა და ბორისის გვერდით დაკრძალა, წმიდა ბასილის სახელობის ტაძარში. მოგვიანებით იაროსლავის ძემ, იზიასლავმა წმიდა მთავართა სახელობის ახალი ტაძარი ააგო და 1072 წლის 2 მაისს მათი უხრწნელი ნაწილები იქ გადააბრძანა. „წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი III, თბილისი, 2001 წ. კეთილმორწმუნენი მთავარნი, მოწამენი ბორისი და გლები, წმიდა ნათლისღებით - რომანოზი და დავითი (+1015) – orthodoxy.ge
თურმანიძეები

თურმანიძეები — უძველესი დროიდან ცნობილი ხალხურ მკურნალთა საგვარეულო; ძირითადად ზემო იმერეთის სოფელ შორაპნიდან იყვნენ. განსაკუთრებული წესით დამზადებული მალამოთი მკურნალობდნენ ინფიცირებულ ჭრილობებს, კანის ზოგიერთ დაავადებას, სიდამწვრეს და სხვა. თავის მკურნალობის მეთოდს გადასცემდნენ მემკვიდრეებს. ცნობილია, რომ 1812 წელს კახეთის აჯანყების დროს დაჭრილი პოეტის ალექსანდრე ჭავჭავაძის სამკურნალოდ ქუთაისიდან მოიწვიეს თურმანიძე. არსებობს ცნობა იმის შესახებაც, რომ იტალიის სახალხო გმირი ჯუზეპე გარიბალდი ფეხის ამპუტაციას გადაარჩინა და განკურნა საქართველოდან იტალიაში საგანგებოდ მიწვეულმა ერთ-ერთმა თურმანიძემ. საქართველოს რუსეთთან შეერთების შემდეგ თურმანიძეები რუსეთის არმიაშიც მსახურობდნენ ქირურგებად (მაგ., ბ. თურმანიძე). საბჭოთა ხელისუფლებამ მკურნალობის ოფიციალური ნებართვა მისცა თურმანიძეების ზოგიერთ წარმომადგენელს, მათ შორის იმდროისათვის ცნობილ სახალხო მკურნალს მალაქია თურმანიძეს (1860–1942). თურმანიძის მალამო დაარქივებული 2013-12-08 საიტზე Wayback Machine. ჩაჩანიძე ვ., ნიკოლოზ ბარათაშვილის პორტრეტის გარშემო, თბ., 1974; Никобадзе И. И., Татишвили И. Я., Курчишвили И. Б., Основные этапы развития медицины в Грузии, Тб., 1964; შენგელია მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 11.
სიმონ ფადეევი

სიმონ ანდრეის ძე ფადეევი (რუს. Семен Андреевич Фаддеев; დ. 21 ივლისი, 1835 — გ. 14 თებერვალი, 1909) — რუსეთის იმპერიის არმიის ინფანტერიის გენერალი (1906). სამხედრო სამსახურში იყო 1854 წლიდან. მონაწილეობდა ლაშქრობებში კავკასიელი მთიელების წინააღმდეგ და რუსეთ-თურქეთის ომში (1877-1878) (თავი გამოიჩინა ყარსის ალყის დროს). 1877-1887 წლებში იყო ქუთაისის 158-ე ქვეითი პოლკის მეთაური, 1890-1898 წლებში — ყარსის ციხესიმაგრის კომენდანტი. შემდგომ წლებში თანმიმდევრობით მეთაურობდა მე-14 ქვეით დივიზიას (1898-1901), მე-6 საარმიო კორპუსს (1901-1902) და მე-2 კავკასიურ საარმიო კორპუსს (1902-1905). მინიჭებული ჰქონდა გენერალ-მაიორის (1887), შემდეგ გენერალ-ლეიტენანტის (1896) და ინფანტერიის გენერლის (1906) წოდებები. 1905 წლიდან იყო ბაქოს დროებითი გენერალ-გუბერნატორი. დაჯილდოებული იყო ალექსანდრე ნეველის, წმ. ვლადიმერის, წმ. სტანისლავის, წმ. ანასა სხვადასხვა ხარისხის ორდენებით, წმ. გიორგის III ხარისხის ორდენით და ოქროს იარაღით „მამაცობისათვის“. გაზეთ „ივერიაში“ გამოქვეყნებული ნეკროლოგის თანახმად: „ფადეევს არა ერთი გამოკვლევა დაუბეჭდია საქართველოს და კავკასიის შესახებ... ყოველთვის თანაგრძნობით ეკიდებოდა ქართველებს და ეროვნებათა თანასწორობის მომხრე იყო“. Волков С. В. Генералитет Российской империи. Энциклопедический словарь генералов и адмиралов от Петра I до Николая II. Том II. Л—Я. М., 2009. ↑ „ივერია“, №5. - 2 თებერვალი.
ისლანდიური მექვიშია

ისლანდიური მექვიშია (ლათ. Calidris canutus) — ფრინველი მეჭვავიასნაირთა რიგისა. მისი სხეულის სიგრძეა 23–27 სმ, მასა 125–205 გრამი, ფრთების შლილი 57–60 სმ. მობუდარი ფრინველის მუცელი ნარინჯისფერია, ზედა მხარე მოხატულია ოქროსფრად, მკრთალ ყვითლად, ჟანგისფრად და შავად. არამობუდარი და მოზარდი ზევიდან მოყავისფრო რუხია, ქვევიდან უფრო მკრთალი. ნისკარტი შავი, ფეხები შავი ან მწვანე. ზაფხულში ბინადრობს არქტიკის მშრალ ტუნდრაში, მათ შორის ფერდობებზე მწირი მცენარეულობით; ალასკიდან (აშშ) გრენლანდიის (დანია) გავლით ჩრდილოეთ რუსეთამდე. ზამთარში ინაცვლებს სამხრეთით (მიგრაციისას ორივე გზაზე 22 000-მდე კილომეტრს ფარავს); იზამთრებს ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკის, ჩრდილო-დასავლეთ ევროპის, დასავლეთ აფრიკის (ტუნისიდან და მაროკოდან სამხრეთ აფრიკამდე), სამხრეთ აზიისა და ავსტრალიის წყნარი და ატლანტის ოკეანეების სანაპიროებზე. ამ დროს შეინიშნება ქვიშიან ნაპირებზე, ვატებზე, ლაგუნებში, ესტუარებში, აგრეთვე სანაპიროსგან შორს არსებულ ადგილებში, სადაც ახლოსაა წყალსატევები. ბუდე ბდებარეობს მიწაზე, წყალთან ახლოს; წარმოადგენს არაღრმა ორმოს, რომელიც ამოფენილია ფოთლებით, ლიქენებითა და ხავსით. დებს 3–4 ღია ზეთისხილისფერ-მწვანე კვერცხს მცირე ზომის ყავისფერი ლაქებით (გაბარიტები — 3,8–4,5🞩2,6–3,1 სმ). კრუხობს ორივე მშობელი (ჩვეულებრივ, მამალი უფრო დიდხანს), ინკუბაცია 21–22 დღე-ღამე გრძელდება. ახალგამოჩეკილი ბუდეს მალევე ტოვებს. საკვებს თვითონვე მოიპოვებს. 18–20 დღის ასაკში ფრენის უნარს იძენს და დამოუკიდებელ ცხოვრებას იწყებს. იკვებება მოლუსკებით, მწერებით, მცენარეულობით, თესლებით. მიგრაციისა და გამოზამთრების პერიოდში მის რაციონში შედის შლამში მობინადრე მცირე ზომის უხერხემლოები, განსაკუთრებით პატარა მოლუსკები, ზღვის ჭიაყელები, კიბოსნაირები. ბუდობის ადგილებში ძირითადად მწერებით იკვებება, უპირატესად ბუზებით. აგრეთვე ჭამს მცენარეულ საკვებს, განსაკუთრებით სეზონის დასაწყისში (როდესაც მწერები შესაძლოა მცირე რაოდენობით იყვნენ), მათ შორის ყლორტებს, კვირტებს, ფოთლებსა და თესლებს. ცოცხლობს 15 წელზე მეტს. არამობუდარი მოზარდი კვერცხი ↑ კუტუბიძე მ., ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, თბ.: „მეცნიერება“, 1973. — გვ. 62, 136, 190. ↑ 2.0 2.1 Red Knot Identification. All About Birds. allaboutbirds.org. ციტირების თარიღი: 9 აგვისტო, 2020. ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 Red Knot (Calidris canutus). The National Wildlife Federation. nwf.org. ციტირების თარიღი: 9 აგვისტო, 2020. ↑ 4.0 4.1 BirdLife International (2015). „Calidris canutus“. IUCN Red List of Threatened Species. 2015. ციტირების თარიღი: 9 აგვისტო, 2020. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |accessdate=-ში (დახმარება)CS1-ის მხარდაჭერა: ref=harv (link)old-form url ↑ Red Knot Life History. All About Birds. allaboutbirds.org. ციტირების თარიღი: 9 აგვისტო, 2020. ↑ Red Knot (Calidris canutus). National Audubon Society. audubon.org. ციტირების თარიღი: 9 აგვისტო, 2020.
აპოფთეგმები

აპოფთეგმები (ბერძ. ἀπόφθεγμα — სხარტი, ღრმააზროვანი გამონათქვამი) — ფილოსოფოსთა და გამოჩენილ ადამიანთა გამონათქვამების, აგრეთვე მათი ცხოვრების ამსახველი ამბებისა და თქმულებების ძველი კრებულები, რომელთა მიზანი იყო მკითხველთა ზნეობრივი დარიგება და განსწავლა. აპოფთეგმებს საფუძველი ჩაეყარა ანტიკურ საბერძნეთში და ფართოდ გავრცელდა როგორც ძველ სამყაროში, ისე შუა საუკუენეებში. საქართველოში ჯერ კიდევ X საუკუნეში ითარგმნა საკეტურ-მისტიკური ხასიათის აფორიზმები და სენტენციები, იოანე ოქროპირის "ფუტკარი" (თარგმანი სტეფანე ათონელისა), ნილის სინელის "ღნომანი სწავლათანი სარგებელად სულისა" და "ღნომანი განმაყენებელნი განხრწნადთაგან და შემაერთებელნი უხრწნელთა თანა". აღორძინების ხანის ქართული ლიტერატურის მოღვაწენი თარგმნიდნენ აღმოსავლეთისა და საბერძნეთის ფილოსოფოსთა, მეფეთა და ცნობილ პირთა აპოფთეგმურ კრებულებს (სპარსული "ყაბუსნამეს" ქართული პროზაული და ლექსითი ვერსიები და სხვა). XVIII საუკუნეში აპოფთეგმები ითარგმნა რუსულიდან, მათ შორის ყველაზე სრულია "აპოფთეგმატა", რომელიც ერასტი თურქისტანიშვილს გადმოუღია, რუსული დედანი კი, თავის მხრივ, ბენიაშ ბუდნის (XVII ს.) პოლონური კრებულიდან არის თარგმნილი. ეს კრებული ოთხი სხვადასხვა რედაქციით გაულექსავს ვახტანგ VI-ს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 516. ვიკიციტატაში არის გვერდი თემაზე: აპოფთეგმები
1540-იანები

1540-იანი (ათას ხუთას ორმოციანი) წლები, ასევე ცნობილი, როგორც 1540-იანები — გრიგორიანული კალენდრის ათწლეული, რომელიც დაიწყო 1540 წლის 1 იანვარს და დასრულდა 1549 წლის 31 დეკემბერს. მოვლენები სარჩევი: 1540 1541 1542 1543 1544 1545 1546 1547 1548 1549 რომის პაპმა პავლე III-მ აღიარა იეზუიტთა ორდენი. 12 თებერვალი : დაარსდა ჩილეს დედაქალაქი სანტიაგო. 25 აპრილი : დაარსდა ჩილეს ქალაქი არიკა. ერნანდო დე სოტო პირველი ევროპელია, რომელმაც აპალაჩის მთები გადალახა და მდინარე მისისიპი აღმოაჩინა. 6 იანვარი : დაარსდა მექსიკის ქალაქი მერიდა. 14 თებერვალი : დაარსდა მექსიკის ქალაქი გვადალახარა. პორტუგალიელი ზღვაოსნები არიან პირველი ევროპელები, რომლებიც მოხვდნენ იაპონიაში. 14 აპრილი : დასრულდა ესპანური ექსპედიცია ბარტოლომეო ფერელოს მეთაურობით. 7 ივლისი : ფრანგები ლუქსემბურგში შეიჭრნენ. ქარაღაქის ბრძოლაში ბაგრატ III-მ დაამარცხა ოსმალთა არმია. 4 სექტემბერი : პერო დე ვალდივიამ დააარსა ჩილეს ქალაქი ლა-სერენა 10 სექტემბერი : ხუან ბაუტისტა პასტენემ აღმოაჩინა კ. მოჩა სოხოისტის ბრძოლა დაიწყო პროტესტანტი გერმანელი მთავრების შმალკალდენური ომი იმპერატორ კარლ V-ის წინააღმდეგ.
წმინდა ერმოლაოზი

მღვდელმოწამე ერმოლაოზი (ბერძ. Ερμόλαος; გ. 305) — IV საუკუნის ქრისტიანი წმინდანი. ხსენების დღეა 8 აგვისტო (ძველი სტილით 26 ივლისი). მღვდელმოწამენი ერმოლაოზ, ერმიპე და ერმოკრატე, ნიკომიდიელნი ხუცესნი იმპერატორმა მაქსიმიანემ 303 წელს ნიკომიდიის ტაძარში ოცი ათასი ქრისტიანი ცოცხლად გამოწვა. ამ საშინელებას გადარჩენილი მამები ერმოლაოზი, ერმიპე და ერმოკრატე განკრძალულ ადგილებს აფარებდნენ თავს და არ წყვეტდნენ ქრისტიანობის ქადაგებას წარმართთა შორის. იმ სახლის წინ, სადაც ერმოლაოზი იმალებოდა, ხშირად მიმოდიოდა ხოლმე წარმართი ჭაბუკი პანტელეონი. პატიოსანმა მღვდელმა „ცნა სულითა, ვითარმედ ჭური რჩეული ყოფად არს იგი, ვითარცა პავლე მოციქული“, ერთ დღეს გამოეგება მას, „დაისუა იგი გუერდითა მისა“ და ჭეშმარიტი ღმერთი უქადაგა. „ნეტარმან პანტელეონ, ვითარცა ქუეყანამან რაჲ კეთილმან“, შეიწყნარა „თესლი დათესული მას შინა“ და სიხარულით აღსავსე დაბრუნდა შინ. ამიერიდან იგი ყოველდღე მიდიოდა ერმოლაოზ ხუცესთან და „დაიმტკიცებდა მისგან სწავლასა სარწმუნოებისასა“. როცა დიდმოწამე პანტელეიმონი სამსჯავროზე წარადგინეს, მასთან ერთად შეიპყრეს მისი მოძღვარიც. წინა ღამეს ერმოლაოზს თავად უფალი იესო ქრისტე ეჩვენა და აუწყა, რომ ტანჯვისა და სიკვდილის დათმენა მოუწევდა მისი სახელისათვის. შემდეგ ერმიპე და ერმოკრატეც დაატუსაღეს. მტარვალებმა სამივე აღმსარებელს ქრისტეს უარყოფა, კერპებისთვის მსხვერპლის შეწირვა და პანტელეიმონის გადაბირება მოსთხოვეს, მათ კი მტკიცედ მიუგეს: „ჩუენ ვევედრებით ღმერთსა, რაჲთა ჩუენ და იგი აღვესრულნეთ სახელისა მისისათუის, რამეთუ იგი არს სასოებაჲ ჩუენი“. წარმართები წამებითა და მოკვდინებით ემუქრებოდნენ უფლის რჩეულებს. უეცრად მიწა საშინლად შეიძრა, საკერპოში ცრუღმერთების ქანდაკები ჩამოცვივდა და დაიმსხვრა. როცა ამის შესახებ იმპერატორს მოახსენეს, იგი საშინლად განრისხდა. 305 წელს მისი ბრძანებით პანტელეიმონი საპყრობილეში ჩააგდეს, ხუცესებს — ერმოლაოზს, ერმიპეს და ერმოკრატეს კი თავები მოჰკვეთეს. „წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი III, თბილისი, 2001 წ. მღვდელმოწამენი ერმოლაოზ, ერმიპე და ერმოკრატე, ნიკომიდიელნი ხუცესნი (+დაახლ. 305) – orthodoxy.ge
1530-იანები

1530-იანი (ათას ხუთას ოცდაათიანი) წლები, ასევე ცნობილი, როგორც 1530-იანები — გრიგორიანული კალენდრის ათწლეული, რომელიც დაიწყო 1530 წლის 1 იანვარს და დასრულდა 1539 წლის 31 დეკემბერს. მოვლენები სარჩევი: 1530 1531 1532 1533 1534 1535 1536 1537 1538 1539 აუგსბურგის სეიმზე მელანხტონმა წარუდგინა კარლ V-ს ლუთერის მოძღვრების საფუძვლები ბაბური მოგოლთა იმპერიის პირველი ფადიშაჰია 1526 წლიდან. 15 აპრილი : დაარსდა მექსიკის ქალაქი პუებლა. ჩამოყალიბდა შმალკალდენის კავშირი ინგლისში საფუძველი ჩაეყარა ანგლიკანურ ეკლესიას. 16 მაისი : თომას მური ინგლისის ლორდ-კანცლერის თანამდებობიდან გადადგა. 15 ნოემბერი : ფრანსისკო პისარომ და მისმა ხელქვეითებმა ინკას იმპერატორის ატაჰუალპა დაიჭირეს. სპარსეთსა და ოსმალეთს შორის ომი დაიწყო. ბრეტანი საფრანგეთის ნაწილი ხდება. 20 აპრილი : ჟაკ კარტიე იწყებს თავის მოგზაურობას, რომლის შედეგადაც აღმოაჩენს კანადასა და ლაბრადორს. 15 აგვისტო : იგნასიო ლოიოლამ და ფრანსის ხავიერმა სხვა სტუდენტებთან ერთად პარიზში დააარსეს იეზუიტთა ორდენი. 8 სექტემბერი : დაარსდა ბრაზილიის ქალაქი ვიტორია. ესპანელი კონკისტადორი პედრო დე მენდოსა ბუენოს აირესს აფუძნებს. დაიწყო რეფორმაცია ნორვეგიაში დაიწყო რეფორმაცია შვედეთში
ღირსმოწამე პარასკევა

ვენერანდა (ლათ. dies Veneris — „პარასკევი“), ღირსმოწამე პარასკევა (ბერძ. Paraskevì — „პარასკევი“) — II საუკუნის ქრისტიანი წმინდანი. ხსენების დღეა 8 აგვისტო (ძველი სტილით 26 ივლისი). ღირსმოწამე პარასკევა კეთილმორწმუნე მშობლების ერთადერთი ასული იყო. მან სიყმაწვილიდანვე გადადო თავი უფლის მსახურებისათვის. დედ-მამის სიკვდილის შემდეგ წმინდანმა მთელი ქონება გლახაკებს დაურიგა, მონაზვნად აღიკვეცა და მოციქულებრივი ღვაწლი იტვირთა: დაუცხრომლად ქადაგებდა ქრისტეს მოძღვრებას წარმართთა შორის და მრავალ უღმრთოს ცხონების გზაზე აყენებდა. როცა ამის შესახებ იმპერატორ ანტონინუს პიუსს (138-161) მოახსენეს, წმიდა პარასკევა შეიპყრეს და სამსჯავროზე წარადგინეს. ნეტარმა ახოვნად აღიარა თავისი სარწმუნოება მსაჯულთა წინაშე. ვერც პატივისა და დიდების აღთქმამ, ვერც წამებისა და სიკვდილის მუქარამ ვერ მოდრიკა უფლის რჩეული. წმიდანს გახურებული მუზარადი დაახურეს თავზე, ჩააგდეს ქვაბში, სადაც გამლღვალი კუპრი თუხთუხებდა, მაგრამ სულიწმიდის მადლით დაცული მარტვილი უვნებელი გადარჩა. როცა იმპერატორმა ქვაბში ჩაიხედა, პარასკევამ მდუღარე ფისის რამდენიმე წვეთი შეასხა სახეში და იგი დაბრმავდა. სასოწარკვეთილმა თვითმპყრობელმა ქრისტეს ტარიგსვე სთხოვა შემწეობა და მანაც უფლისადმი აღვლენილი ლოცვით თვალისჩინი დაუბრუნა უსჯულოს. ამის შემდეგ იმპერატორმა შეწყვიტა პარასკევას წამება და გაათავისუფლა იგი. მიმოდიოდა რა სახარების ქადაგებით, ნეტარი დედა ჩავიდა ქალაქში, რომელსაც ასკლიპიოსი მართავდა. აქ იგი ისევ დაატუსაღეს, სამსჯავროზე წარადგინეს და სასიკვდილო განაჩენი გამოუტანეს. სიკვდილმისჯილი ერთ გამოქვაბულში დაბუდებულ საზარელ გველეშაპთან მიიყვანეს შესაჭმელად, მაგრამ მან ჯვრის გადასახვით მოაშთო ქვეწარმავალი. ამ სასწაულით შეძრულმა ასკლიპიოსმა და ქალაქის მცხოვრებლებმა ირწმუნეს ჭეშმარიტი ღმერთი და მისი მხევალი გაათავისუფლეს. პარასკევამ ისევ განაგრძო მაცხოვნებელი სწავლების ქადაგება. ქალაქში, სადაც ვინმე ტარასი იყო მმართველად, ღირსი დედა შეიპყრეს და სასტიკი წამების შემდეგ თავი მოჰკვეთეს (+138-161). „წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი III, თბილისი, 2001 წ. ღირსმოწამე პარასკევა (+138-161) – orthodoxy.ge
ანთისა იღუმენია

ანთისა იღუმენია — VIII საუკუნის ქრისტიანი წმინდანი. ხსენების დღეა 9 აგვისტო (ძველი სტილით 27 ივლისი). ღირსი ანთისა მცირე აზიაში, პაფლაგონიის მანტინეაში ცხოვრობდა VIII საუკუნეში. იგი ადრევე განერიდა ამსოფლიურ ამაოებას და მთებში მოსაგრეობდა, სრულ მარტოობაში. შემდეგ წმიდა მღვდელ-მონაზონმა სისინიუსმა მონაზვნად აღკვეცა და ერთ-ერთი დედათა მონასტრის წინამძღვრად დაადგინა. იმპერატორ კონსტანტინე კოპრონიმის (741-775) დროს ღირსი ანთისა შეიპყრეს და ხატთაყვანისცემის უარყოფა მოსთხოვეს: ნეტარმა დედამ ბრძანების შესრულებაზე უარი განაცხადა, რისთვისაც საშინელი სატანჯველები დაატეხეს თავს. წმიდა აღმსარებელმა იმპერატორის მეუღლეს, რომელიც წამებას ესწრებოდა, ვაჟისა და ქალის შობა უწინასწარმეტყველა. როცა წინასწართქმული ახდა, ნეტარი დედა გაათავისუფლეს. იგი დაუბრუნდა თავის სავანეს, სადაც ღრმა სიბერემდე მოღვაწეობდა. ასულს, რომელიც იმპერატორის მეუღლეს შეეძინა, მის პატივსაცემად ანთისა დაარქვეს. ნეტარმა დედამ ღვთივსათნოდ განვლო მიწიერი ცხოვრება და წმინდანთა დასს შეერთო. „წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი III, თბილისი, 2001 წ. ღირსი ანთისა იღუმენია (VIII) – orthodoxy.ge
რამიშვილი

საკუთარი სახელი რამიშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ალექსანდრე რამიშვილი — სამედიცინო სამსახურის გენერალ-მაიორი გურამ რამიშვილი — ენათმეცნიერი, ფილოსოფოსი დარეჯან რამიშვილი — ფსიქოლოგი ვალერიან რამიშვილი — პედაგოგი ისიდორე რამიშვილი — სოციალ-დემოკრატი პოლიტიკოსი, პედაგოგი კოკა რამიშვილი — მხატვარი ლევან რამიშვილი — პოლიტიკოსი, ფილოსოფოსი მაქსიმე რამიშვილი — აგრონომი ნინო რამიშვილი — ბალეტის მსახიობი, ბალეტმაისტერი ნოე რამიშვილი — სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე ოთარ რამიშვილი — მომღერალი სიმონ რამიშვილი — საბჭოთა კონტრ-ადმირალი სოსო რამიშვილი — სახელმწიფო მოხელე ტრიფონ რამიშვილი — დრამატურგი შალვა რამიშვილი — პოლიტიკოსი, ჟურნალისტი
ვლადიმერ ლორთქიფანიძე

ვლადიმერ (ვალოდია) ბეჟანის ძე ლორთქიფანიძე (დ. 1872 — გ. 1909) — ქართველი პუბლიცისტი, ჟურნალისტი, პედაგოგი, პოლიტიკური მოღვაწე. დაამთავრა ქუთაისის გიმნაზია, შემდეგ ოდესის უნივერსიტეტი და ისტორიის შესასწავლად გერმანიაში გაემგზავრა, თუმცა ავადმყოფობის გამო იძულებული გახდა სამშობლოში დაბრუნებულიყო. აქტიურად თანამშრომლობდა ქართულ პრესასთან („ცნობის ფურცელი“, „საქართველო“, „დროება“, „შრომა“, „ივერია“), აქვეყნებდა პუბლიცისტურ წერილებს და თარგმანებს. ასწავლიდა თბილისის სათავადაზნაურო გიმნაზიაში. 1901 წელს იყო სოციალისტ–ფედერალისტთა პარტიის ერთ–ერთი დამაარსებელი და მთავარი კომიტეტის წევრი. მისი ენერგიული მოქმედებით ქართველ სოციალისტ-ფედერალისტები გაერთიანდნენ არა როგორც რუსეთის თანამოსახელე პარტიასთან არსებული ავტონომიური ჯგუფი, არამედ როგორც დამოუკიდებელი პარტია. პოლიტიკური საქმიანობისთვის ორჯერ იყო დაპატიმრებული; საბოლოოდ, 1905 წლის ოქტომბრის მანიფესტით გაათავისუფლეს. გარდაიცვალა აბასთუმანში ხანგრძლივი ავადმყოფობის შემდეგ 37 წლის ასაკში. დაკრძალეს თბილისში, კუკიის სასაფლაოზე. „მათრახი და სალამური“, №4, - 5 ივლისი, 1909; „ივერია“, №26, - 29 ივნისი, 1909.
ნერსე ნერსიანი

ნერსე ნერსიანი – VIII საუკუნის ქართველი დიდებული. ნერსე ნერსიანი იყო იბერიის მეფე ვახტანგ I-ის ერთ-ერთი უდიდესი დიდგვაროვნის, ნერსეს შთამომავალი. ნერსე მიეკუთნება ნერსიანიდების, ან ნერსიანის საგვარეულოს, მმართველს შიდა ქართლის ნაწილში. მის შესახებ ცნობილია მხოლოდ ძალზედ მცირედი, მისი დროინდელი წყაროები ძალიან იშვიათია. ამის მიუხედავად, მაღალი შუა საუკუნეების ქართველი ისტორიკოსი, ჯუანშერ ჯუანშერიანი მოიხსენიებს ოჯახურ კავშირს იბერიის სამეფო გვარსა და ნერსე ნერსიანს შორის. ნერსე ნერსიანი დაქორწინდა კახეთის ერისმთავრის, მირის მესამე ასულზე, რომლისგან მას შეეძინა ძე: ადარნასე. Cyrille Toumanoff, Les dynasties de la Caucasie chrétienne de l'Antiquité jusqu'au XIXe siècle : Tables généalogiques et chronologiques, Rome, 1990, p. 236.
ჯვართმუხა

ჯვართმუხა — ნასოფლარი ხაშურის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე. თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. მდებარეობს ცხრამუხის საკრებულოს ტერიტორიაზე. ვახუშტი და იოანე ბატონიშვილები ჯვართმუხას, როგორც დასახლებულ ობიექტს, არ იცნობენ. არც ქართულ ისტორიულ დუკუმენტებში გვხვდება. შედიოდა ისტორიულ საციციანოში. 1886 წლის აღწერით, აქ 16 კომლი მოსახლეა (80 კაცი და 56 ქალი, სულ 135 კაცი). მოსახლეობა, ეროვნული შემადგენლობის თვალსაზრისით, მთლიანად ქართულია. ისინი ძირითადად იმერეთიდან არიან გადმოსულები. 1925 წელს ჯვართმუხაში 39 კომლი სახლობს. ძირითადად შემდეგი გვარები: გოგალაძე, ლომიძე, ჩხეიძე, კურტანიძე, ნოზაძე, მურჯიკნელი, რაზმაძე და სხვა. ჯვართმუხის მოსახლეობა XX საუკუნის 60-იან წლებში ჩაასახლეს ხაშურში და სოფელი ნასოფლარად იქცა. ჯვართმუხაში შემორჩენილია წინდა გიორგის ეკლესის ნანგრევები. ნასოფლარის სამხრეთით მდებარეობს ნასაყდრის წმინდა გიორგის ეკლესია, რომელიც 1986 წელს ძველი ეკლესიის ნანგრევებზეა აღდგენილი. ლაცაბიძე თ., ხაშურის მუნიციპალიტეტის ისტორია ტოპონიმებში, გაზ., „ხაშურის მოამბე“, № 36, 23 სექტემბერი, 2019, გვ., 3
თუშეთის ალაზანი

თუშეთის ალაზანი, ჩაღმის ალაზანი — მდინარე ახმეტის მუნიციპალიტეტში, კავკასიონის ჩრდილოეთ კალთაზე, თუშეთის ქვაბულში, მდინარე ანდის ყოისუს ერთ-ერთი მდგენელი. იწყება აწუნთის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე. სიგრძე 59 კმ, აუზის ფართობი 825 კმ². საზრდოობს თოვლის, წვიმის, მიწისქვეშა და მყინვარული წყლებით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმცირობა — შემოდგომა-ზამთარში. საშუალო წლიური ხარჯი 24 მ³/წმ. თუშეთის ალაზნის მთავარი შენაკადებია: პირიქითი ალაზანი, წოვათისწყალი (მარცხენა), ორწყალი და ჭანჭახოვანისწყალი (მარჯვენა). კიკილაშვილი თ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 4, თბ., 2018. — გვ. 138.
ოდიუბონის ეროვნული საზოგადოება

ოდიუბონის ეროვნული საზოგადოება (შემოკლებით — ოდიუბონი; ინგლ. National Audubon Society) — არაკომერციული გარემოსდაცვითი ორგანიზაცია. მდებარეობს შეერთებულ შტატებში. დაარსდა 1905 (თავდაპირველად — 1896 წელს, როგორც „მასაჩუსეტსის ოდიუბონის საზოგადოება“) წელს და წარმოადგენს ერთ-ერთ უძველეს მსგავსი ტიპის ორგანიზაციას. საკუთარი ბუნებისდაცვითი მისიის შესასრულებლად იყენებს მეცნიერებას, განათლებასა და საზოგადოებრივ პროპაგანდას. სახელი ეწოდა ამერიკელი ნატურალისტის, ჯონ ჯეიმზ ოდიუბონის პატივსაცემად. საზოგადოებას აქვს 500-მდე ადგილობრივი განყოფილებას, რომლებიც დამოუკიდებელ 501(c)(3) ტიპის არაკომერციულ ორგანიზაციებს წარმოადგენენ. ისინი ნებაყოფლობით არიან დაკავშირებულები ოდიუბონის ეროვნულ საზოგადოებასთან. ხშირად აწყობენ მოგზაურობებს ფრინველებზე დასაკვირველბლად და ბუნების დაცვასთან დაკავშირებულ ღონისძიებებს. კოორდინაციას უწევს აშშ-ში ყოველი წლის დეკემბერში ჩატარებულ ფრინველთა საშობაო აღრიცხვას (სამოქალაქო მეცნიერების ნიმუში) კორნელის ორნითოლოგიის ლაბორატორიასთან პარტნიორობით და უკანა ეზოების ფრინველთა დიდ აღრიცხვას ყოველი წლის თებერვალში. კორნელთან ერთად შექმნა eBird, ონლაინ მონაცემთა ბაზა ფრინველებზე დაკვირვებისათვის. ოდიუბონის საზოგადოებას ჰყავს მრავალი გლობალური პარტნიორი ორგანიზაცია, რათა დაეხმაროს ფრინველებს, რომლებიც აშშ-ის საზღვრებს გარეთ მიგრირებენ; მაგ., ბრიტანული BirdLife International, კანადური Birds Canada, American Bird Conservancy და სხვა მრავალი პარტნიორი ლათინურ ამერიკასა და კარიბის ზღვის აუზში. ოდიუბონის საერთაშორისო ალიანსების პროგრამა (IAP) აერთიანებს ადამიანებს დასავლეთ ნახევარსფეროდან, მისი მიზანია ერთობლივი მუშაობა ბუნებისდაცვითი გადაწყვეტილებების მისაღებად ფრინველთა მნიშვნელოვან ტერიტორიებზე (IBA). კვარტალურად გამოიცემა საზოგადოების ჟურნალი Audubon. ოფიციალური საიტი ↑ History of Audubon and Science-based Bird Conservation. audubon.org. ციტირების თარიღი: 11 აგვისტო, 2020. ↑ Чернов Ю. И. ОДЮБОН // Большая российская энциклопедия. т. 23. — М., 2013. — стр. 718. ↑ International, BirdLife. ABC joins the flock!. birdlife.org. ციტირების თარიღი: 18 ივლისი, 2020. ↑ Past Issues. audubon.org. ციტირების თარიღი: 11 აგვისტო, 2020.