laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
დამატებული ღირებულება

დამატებული ღირებულება — ეკონომიკური მაჩვენებელი, ღირებულების ნამატი, რომელიც იქმნება საქონლის, სამუშაოს და მომსახურების წარმოების ყოველ კონკრეტულ პროცესში და გამოხატავს სხვაობას წარმოებული საქონლისა და მომსახურების ღირებულებასა და შუალედური მოხმარების (შრომის ანაზღაურების, მატერიალური დანახარჯების, საამორტიზაციო ანარიცხების, ზედნადები დანახარჯების და სხვ.) ღირებულებას შორის. დამატებული ღირებულების (დ. ღ.) გაანგარიშება ხდება მწარმოებლის, დარგის და მთელი ქვეყნის მასშტაბით. მწარმოებლის დონეზე დ. ღ. სიდიდე წარმოადგენს სხვაობას გაყიდული პროდუქციის ღირებულებასა და მისი წარმოებისათვის ნაყიდი და გამოყენებული მასალების ღირებულებას შორის. დარგის დონეზე დ. ღ. ტოლია დარგის მიერ გაყიდული პროდუქციისა და ყველა შუალედური (საქონლის წარმოების ყველა წინა ეტაპზე შექმნილი ღირებულება) საქონლის ღირებულებათა სხვაობისა. ყველა საწარმოს მიერ შექმნილი დ. ღ-ის ჯამი შეადგენს ქვეყნის მასშტაბით შექმნილ დ. ღ-ს, რომელსაც უწოდებენ ეროვნულ შემოსავალს. დ. ღ-ის გაანგარიშება იძლევა საშუალებას, თავიდან იქნეს აცილებული საწარმოთა მთლიანი გამოშვების (პროდუქციისა და მომსახურების) ღირებულებაში ორმაგი აღრიცხვა. გამომდინარე აქედან, დაბეგვრის ბაზად იყენებენ დ. ღ-ის მოცულობას. საქართველოში დ. ღ-ის გაანგარიშება და პრაქტიკული გამოყენება დაიწყო 1992 წლიდან, როდესაც შემოიღეს დ. ღ-ის გადასახადი. ბასარია რ., მესხია ი., ეკონომიკური თეორიის საფუძვლები, თბ., 1996. ეკონომიკური თეორია, გ. ადეიშვილისა და რ. ასათიანის რედ., თბ., 1998. ჩიქავა ლ., ეკონომიკური თეორიის მოკლე კურსი, თბ., 1997. მესხია ი., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. ?.
კრამიტი

კრამიტი — გამომწვარი თიხისა (თიხის კრამიტი), ცემენტქვიშის ხსნარის (ცემენტის კრამიტი) ან (იშვიათად) კირქვიშის ხსნარისაგან (სილიკატური კრამიტი) დამზადებული ცალობითი საბურულე მასალა. ფორმისა და დაწნეხის მეთოდის მიხედვით კრამიტი არის კილოებიანი (დაშტამპული და ლენტური) და ბრტყელი (ლენტური). კრამიტს ქვემოდან უკეთებენ ბეტერიან კოტას სახურავის ლარტყებზე მის მისადებად და მისამაგრებლად. კრამიტი ხანგამძლე და ცეცხლმედეგია. ამასთან, მცირეა მისი საექსპლუატაციო ხარჯები, მაგრამ დიდია წონის, სიმყიფისა და სახურავის დიდი ქანობის აუცილებლობის გამო აძვირებს სამშენებლო კონსტრუქციას. ვარაუდობენ, რომ კრამიტის წარმოება უძველესი დროიდან უნდა დაწყებულიყო. ძვ. წ. VI საუკუნეში საბერძნეთში უკვე სავსებით ჩამოყალიბებული ფორმა ჰქონია. ერთად იხმარებოდა 2 სახის კრამიტი — ბრტყელი და ღარისებრი. ბრტყელი გვერდებაწეული კრამიტები სახურავზე იწყობოდა გვერდიგვერდ: ყოველი ზედა რიგიც კრამიტის ქვედა ბოლო გადადიოდა ქვედა რიგის კრამიტზე. ღარისებრ კრამიტებს აფარებდნენ ბრტყელი გვერდით წიბოებს. სახურავის კეხს ზოგჯერ სპეციალური კეხის კრამიტით ხურავდნენ. სახურავის ქვედა რიგის ღარისებრი კრამიტების ქვედა ბოლოებს ხშირად ჰქონდა დეკორატიული რელიეფი, რომელსაც ანტეფიქსს უქოდებდნენ. კრამიტი საბერძნეთიდან სხვა ქვეყნებშიც გავრცელდა, განსაკუთრებით ელინისტურ ხანაში. ძველ რომში შემოიღეს უფრო ეკონომიური S-ებრი განივკვეთის კრამიტები. ხმარობდნენ ღარისებრ კრამიტსაც, რომელსაც სახურავზე წაღმა-უკუღმა აწყობდნენ. როგორც S-ებრი, ისე ღარისებრი კრამიტი. დასავლეთ ევროპაში ბოლო დრომდე შემორჩა, პირველი ესპანური, ხოლო მეორე თურქული კრამიტის სახელწოდებით. ორივე ტიპი ამერიკაშიც გავრცელდა. ძველ ჩინეთსა და იაპონიაშიც პრინციპულად იმავე ტიპის კრამიტი იყო გავრცელებული, როგორიც ძველ საბერძნეთში, ოღონდ ჩინური და იაპინური კრამიტი კაშკაშა ფერადი ჭიქურითაა დაფარული. ჩინეთში ტაძრებზე უპირატესად ყვითელი კრამიტი იხმარებოდა, იაპონიის ბუდისტურ ტაძრებს ხურავდნენ რუხი ფერის კრამიტით, რომელიც დაფარული იყო სპეციალური საღებავით-ლუსტრით. საქართველოში კრამიტი გავრცელდა ძვ. წ. IV საუკუნის ბოლოს შავიზღვისპირეთის ბერძნების ახალშენებიდან. კრამიტის ქართული სახელწოდებაც ძვ. ბერძნულიდან მომდინარეობს (karamidos), ანტიკური ხანის ქართული (ე. წ. მცხეთური) კრამიტი ბერძნული პროტოტიპებისაგან განსხვავდება კონსტრუქციის ცალკეული დეტალებით, ნაწილობრივ დამზადების ტექნიკითაც. ანტიკური ხანის საქართველოში კრამიტი წითლად იყო შეღებილი. უძველესი კრამიტი საქართველოში აღმოჩნდა ვანში, სამადლოში, მცხეთაში. გვიანდელი ანტიკურ ხანაში კრამიტის წარმოება ფართოდ გავრცელდა მთელ საქართველოში. შუა საუკუნეებში კრამიტის ტიპი არ შეცვლილა, ოღონდ გავრცელდა კრამიტის ფერადი (მწვანე, ცისფერი და სხვა) ჭიქურით დაფარვის წესი. მოუჭიქავ კრამიტებზე ხანდახან წარწერებია, ზოგჯერ კი სხვადასხვა სახეა ამოტვიფრული. ხშირია რელიეფურგამოსახულებიანი და წარწერებიანი დეკორატიული ანტეფიქსები. შედარებით იშვიათად იხმარებოდა ღარისებრი კრამიტებიც, რომლებსაც სახურავზე წაღმა-უკუღმა აწყობდნენ. ამ ტიპის კრამიტი აღმოსავლეთ საქართველოში დღესაც კახური კრამიტის სახელწოდებითაა ცნობილი. მის პარალელურად ბოლო დრომდე იხმარებოდა აგრეთვე თევზის ქერცლის ფორმის ბრტყელი კრამიტი, რომელიც ქართული კრამიტის სახელითაა ცნობილი. XX საუკუნის დასაწყისიდან საქართველოში დაიწყო ევროპული ე. წ. მარსელური კრამიტის ქარხნული წარმოება. გაგოშიძე ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 13-14.
დამმუშავებელი მრეწველობა

დამმუშავებელი მრეწველობა — მრეწველობის დარგები, რომლებიც ამუშავებენ და/ან გადაამუშავებენ სამრეწველო და სასოფლო-სამეურნეო ნედლეულს. დამმუშავებელი მრეწველობას განეკუთვნება საკვები პროდუქტებისა და სასმელების, ტექსტილის, ტანსაცმლის, ტყავის, ფეხსაცმლის, მერქნისა და ხის ნაწარმის, ქაღალდის, ქიმიური, ლითონის, მანქანებისა და მოწყობილობების, მეტალურგიული და სხვათა წარმოება. დამმუშავებელი დარგების წილი მთლიანად საქართველოს მრეწველობაში შეადგენს საწარმოთა რაოდენობის 94,5%-ს, წარმოებული პროდუქციის ღირებულების 76,8%-ს, დასაქმებულთა რიცხოვნობის 73,4%-ს და ძირითადი კაპიტალის 41,0%-ს (2010 წ.). საქართველოს დამმუშავებელი მრეწველობის შიდა დარგობრივ სტრუქტურაში წამყვანია საკვები პროდუქტებისა (მათ შორის სასმელების) და თამბაქოს წარმოება. 2010 წლის მონაცემებით, მასზე მოდის დამმუშავებელი მრეწველობის პროდუქციის 41,8%, მეტალურგიულ მრეწველობაზე — 24,1%, ქიმიურ წარმოებაზე — 8,9%, არალითონური მინერ. ნაკეთობების წარმოებაზე — 9,0%, ქაღალდის მრეწველობასა და საგამომცემლო საქმიანობაზე — 4,1% და ა. შ. 2004–2010 წლებში საქართველოს დამმუშავებელი მრეწველობის პროდუქციის წარმოება გაიზარდა 224,3%-ით, რაც მნიშვნელოვნად მეტია მთელი მრეწველობის საშუალო ანალოგიურ მაჩვენებელზე (176,5%). დამმუშავებელი მრეწველობის ცალკეული ქვედარგებიდან ზრდის შედარებით მაღალი ტემპით გამოირჩევა საკვები პროდუქტებისა და თამბაქოს, არალითონური მინერალური ნაკეთობების, ქიმიური პროდუქციის, რეზინისა და პლასტმასის და სხვათა წარმოება. შემცირდა კოქსისა და ნავთობპროდუქტების წარმოება, არადამაკმაყოფილებელია ტყავის, ტყავის ნაწარმისა და ფეხსაცმლის წარმოების მასშტაბები და სხვ. დამმუშავებელი მრეწველობის პროდუქციის ძირითად ნაწილს აწარმოებენ თბილისში, მისი უმეტესი ნაწილი მოდის კერძო სექტორზე. ჩომახიძე დ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. ?.
დანამასტაკი

დანამასტაკი (ლათ. Pistacia lentiscus) — მარადმწვანე ორსახლიანი პატარა ხე ან ბუჩქი თუთუბოსებრთა ოჯახისა. აქვს ორმაგფრთართული ფოთლები და მტევნებად შეკრებილი ყვავილები. გავრცელებულია ხმელთაშუაზღვისპირეთის მშრალსა და ქვიან ფერდობებზე, მაკვისში. საქართველოში ბუნებრივად არ იზრდება. მოშენებულია და კარგად ხარობს თბილისის, ბათუმის და სოხუმის ბოტანიკურ ბაღებში. ნაყოფისაგან ხდიან ზეთს, რომელსაც იყენებენ საკვებად და ტექნიკაში. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. ?.
გულუ ასკეროვი

გულუ რუსტამ ოღლი ასკეროვი (აზერ. Qulu Rüstəm oğlu Əsgərov; დ. 18 დეკემბერი, 1928, სალიანი — გ. 12 ივნისი, 1987, ბაქო) — აზერბაიჯანელი ჰანენდე და საოპერო (ლირიკულ-დრამატული ტენორი) მომღერალი, კომპოზიტორი და პედაგოგი. გულუ ასკეროვი დაიბადა 1928 წლის 18 დეკემბერს, სალიანში. ახალგაზრდობაში გამოდიოდა რაიონულ თეატრში, ჩამოაყალიბა ხალხური საკრავების ანსამბლი „არაზბარი“ და ხელმძღვანელობდა მას. 1952 წელს გადავიდა ბაქოში, 1953 წელს ახალგაზრდა ტალანტების რესპუბლიკური ოლიმპიადის გამარჯვებული გახდა. 1953-1958 წლებში გულუ ასკეროვი სწავლობდა ასაფ ზეინალის სახელობის ბაქოს მუსიკალურ ტექნიკუმში (სეიდ შუშინსკის კლასი). ამავე წლიდან გამოდიოდა აზერბაიჯანის სახელმწიფო ფილარმონიის სცენაზე. 1961 წელს დაამთავრა აზერბაიჯანის თეატრალური უნივერსიტეტი. 1957-1978 წლებში ახუნდოვის სახელობის აზერბაიჯანის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო აკადემიური თეატრის სოლისტი იყო. მან თეატრის სცენაზე განასახიერა მაჯნუნი, ზეიდი და იბნ-სალამი ოპერებიდან „ლეილი და მაჯნუნი“ (უ. ჰაჯიბეკოვი), ქერემი ოპერაში „ასლი და ქერემი“ (უ. ჰაჯიბეკოვი), შაჰ ისმაილი ოპერაში „შაჰ ისმაილი“ (მ. მაგომაევი), აშუღ გარიბი ოპერაში „აშუღ გარიბი“ (ზ. ჰაჯიბეკოვი). მომღერლის რეპერტუარში მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს მუღამებს („შური“, „რასტი“, „ბაიათი-ქურდი“, „ბაიათი-კაჯარი“ და სხვა), ხალხურ სიმღერებს და მისსავე შექმნილ სიმღერებს. არის 40-ზე მეტი სიმღერის ავტორი, მათ შორის „Гетмэ ярым“ („არ წახვიდე, საყვარელო"), „Эзиз дост“ („ძვირფასო მეგობარო“; ტექსტი რ. ჰამზათოვისა და თ. ბაირამის), „Доланарам башына“ („თავზე შემოგევლები“; მისი სიტყვები) და ა. შ. გულუ ასკეროვის მუსიკაზე სიმღერები შეასრულეს სსრკ სახალხო არტისტმა ზეინაბ ხანლაროვამ, აზერბაიჯანის სახალხო არტისტებმა ისლამ რზაევმა, ზაურ რზაევმა და სხვებმა. ასკეროვის მიერ შესრულებული სიმღერებისა და მუღამების ჩანაწერები ინახება „აზერტელერადიო“-ს ოქროს ფონდში. მისი სიმღერები გრამფირფიტებზე ჩაწერა ფირმა „მელოდიამ“. გულუ ასკეროვის მიერ შესრულებულ მუღამებს ახასიათებს დახვეწილობა ღაზელების არჩევისას, ხმის ოსტატურად კონტროლი. იგი გამოირჩეოდა ხმის მელოდიური, სულიერი ტემბრით და სიმღერების შესრულებაში შესამჩნევი იყო მისი მაღალი ლირიზმი. ოპერის თეატრის სცენაზე გამოსვლისას იგი ცდილობდა როლის განსახიერებას ისე, რომ რაც შეიძლება მეტად წარმოეჩინა პერსონაჟების ტემპერამენტის ყველა მახასიათებელი. ეწეოდა პედაგოგიურ საქმიანობას, 1960-იანი წლების ბოლოდან ასწავლიდა ბაქოს კულტურულ-საგანმანათლებლო კოლეჯში, 1978 წლიდან კი აზერბაიჯანის სახელმწიფო ხელოვნების ინსტიტუტში. მის სტუდენტებს შორის არიან აზერბაიჯანის სახალხო არტისტები ალიმ ქასიმოვი, მელექხანიმ ეიიუბოვა და სხვები. გარდაიცვალა 1987 წლის 12 ივნისს ფილტვის კიბოთი. იგი დაკრძალეს ბაქოში, საპატიო დაკრძალვის ხეივანში. Əsgərov Qulu Rüstəm oğlu (азерб.) // Muğam ensiklopediyası. — Bakı: Musiqi dünyası, 2008. Ruzə İbişova. Sənətin kərəmi (азерб.) // Palitra : qəzet. — 2010. — 14 aprel. — S. 13. Tahir Abbaslı. Milli muğam-təsnif-mahnı aləmimizin çox uğurlu DÜNƏNLƏRindən, yaşarı SABAHLARından biri... (азерб.) // Mədəniyyət : qəzet. — 2018. — 12 dekabr. — S. 6. Qulu Əsgərov Qulu Əsgərov ↑ Qulu Əsgərov Rüstəm oğlu
დანტე ალიგიერის საზოგადოება

დანტე ალიგიერის საზოგადოება (იტალ. Società Dante Alighieri) — საერთაშორისო იტალიური ასოციაცია, რომლის ძირითად მიზანს წარმოადგენს მსოფლიოში იტალიური ენისა და კულტურის პოპულარიზაცია. საზოგადოება ატარებს შუა საუკუნეების დიდი იტალიელი პოეტის დანტე ალიგიერის სახელს. დანტე ალიგიერის საზოგადოება დაარსდა 1889 წელს იტალიელი მწერლის ჯოზუე კარდუჩის თაოსნობით. 1993 წელს მიღებული დებულების თანახმად, საზოგადოების საქმიანობა გასცდა იტალიის ფარგლებს და მიენიჭა არასამთავრობო-არაკომერციული საერთაშორისო ასოციაციის სტატუსი. იტალიის საგარეო საქმეთა სამინისტროსთან 1993 წელს დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე, დანტე ალიგიერის საზოგადოება გასცემს იტალიური ენის კომპეტენციის დამადასტურებელ საერთაშორისო სერტიფიკატს „PLIDA" (Progetto Lingua Italiana Dante Alighieri). დანტე ალიგიერის საზოგადოების სათავო ოფისი მდებარეობს რომში, მსოფლიოს ყველა კონტინენტზე კი გახსნილია საზოგადოების 500-მდე საზღვარგარეთული კომიტეტი. თბილისის კომიტეტი დაარსდა 2007 წელს. ის მჭიდროდ თანამშრომლობს განათლებისა და კულტურის სფეროში მოღვაწე ადგილობრივ და ევროპულ ინსტიტუტებთან. კომიტეტთან ფუნქციონირებს აგრეთვე PLIDA-ს სასერტიფიკაციო ცენტრი. ცერცვაძე ნ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. ?. დანტე ალიგიერის საზოგადოების ვებგვერდი ↑ 1.0 1.1 SIUSA <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q63142852"></a>
ფრანსის ჟამი

ფრანსის ჟამი (Jammes) (დ. 2 დეკემბერი, 1868, ტურნე — გ. 1 ნოემბერი, 1938, ასპარენი) — ფრანგი პოეტი. მის პოეზიაში აისახა პროვინციის სადა, მარტივი ყოფა-ცხოვრება. ხშირად მის ლექსს მანერულობის ელფერიც დაჰკრავს და ძალზე უახლოვდება ლოცვებს. მისი კრებულებია: "ექვსი სონეტი" (1891), "პოეტის დაბადება" (1897). ბევრ წიგნს კათოლიციზმის დაღი ატყვია ("ცისკრის ზარებიდან მწუხრის ზარებამდე", 1895; "გაზაფხულთა ძაძები", 1901, "ღვთისმშობელი და სონეტები", 1919; "ეპიტაფიები", 1921 და სხვ.); სამყაროსთან შერწყმის განცდა მისთვის "ღვთაებრის საწყისს" უთანბრდება ("ქრისტიანული გეორგიკები", ტ. 1-3, 1911-1912). ჟამს ეკუთვნის ლირიკული და ფსიქოლოგიური რომანები: "კურდღლის რომანი" (1903), "ჟანო-პოეტი" (1924), მორალიტეს ტიპის პიესა "ღატაკი" (1911), მოგონებები. თავისი პოეტიკის პრინციპები გადმოგვცა თხზულებაში "პოეზია" (1901). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 239-240. ↑ 1.0 1.1 Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ 2.0 2.1 Encyclopædia Britannica <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741"></a> ↑ 3.0 3.1 SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ 4.0 4.1 IMSLP — 2006. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q523660"></a> ↑ 5.0 5.1 Internet Speculative Fiction Database — 1995. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2629164"></a> ↑ 6.0 6.1 ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ 7.0 7.1 Proleksis enciklopedija, Opća i nacionalna enciklopedija — 2009. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3407324"></a> ↑ 8.0 8.1 8.2 8.3 The Fine Art Archive — 2003. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166"></a> ↑ 9.0 9.1 9.2 Жамм Франсис // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a> ↑ Library of the World's Best Literature / C. D. Warner — 1897. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q952614"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19098835"></a> ↑ 11.0 11.1 11.2 Académie française <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107214508"></a>
კრამიტსამარხი

კრამიტსამარხი — კრამიტისაგან აგებული სამარხი, რომელიც გავრცელებული იყო ანტიკურ სამყაროში ძვ. წ. III საუკუნე — ახ. წ. III საუკუნეში. იშვიათად გვხვდება უფრო გვიანაც. დაკრძალვის ეს წესი ძველი საბერძნეთიდან მომდინარეობს. ძვ. წ. III საუკუნის კრამიტსამარხები გათხრილის იონიის კუნძულებზე. კრამიტსამარხში დაკრძალვის წესი ელინისტურ ხანამდე გავრცელდა მცირე აზიაში, ძვ. წ. I საუკუნის დასარულიდან კი — საქართველოშიც. I-III საუკუნეებში მცხეთასა და მის მიდამოებში კრამიტსამარხი სამარხთა ერთ-ერთი ყველაზე უფრო გავრცელებული ტიპი იყო. კრამიტსამარხის ასაგებად იხმარებოდა ანტიკური ხანის მცხეთური კრამიტი (ბრტყელი და ღარისებრი, ხანდახან კეხის კრამიტიც). სახურავი ბანური ან ორფერდა ჰქონდა. განკუთვნილი იყო თითო მიცვალებულისათვის. გვხვდება წყვილის დაკრძალვის შემთხვევას. ძვ. წ. I საუკუნეში მიცვალებულს აწვენდნენ გვერდზე, ხელფეხმოკეცილს, შემდეგ კი — ზურგზე გაშოტილს, თავით დასავლეთისკენ. კრამიტსამარხების ინვენტარი მრავალფეროვანია (თიხის ჭურჭელი, მინის სანელსაცხებლები, ბეჭდები, საყურეები, მინისა და ქვის მძივებით და სხვა). გვხვდება განსაკუთრებით მდიდრული (მინისა და ბრინჯაოს ჭურჭელი, ოქროსთვლებიანი დიადემები, ბეჭდები, საყურეებიდა სხვა) და აგრეთვე მცირეინვენტარიანი სამარხები. აფაქიძე ა., ქალაქები და საქალაქო ცხოვრება ძველ საქართველოში, წგნ. 1, თბ., 1963; გაგოშიძე ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 14.
მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ერთეული

მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ერთეული — საქართველოს ადგილობრივი თვითმმართველობის სისტემაში ადმინისტრაციული ერთეული თვითმმართველი ერთეულის — მუნიციპალიტეტის შემადგენლობაში. მუნიციპალიტეტი შეიძლება დაიყოს ადმინისტრაციულ ერთეულებად მართვის ოპტიმიზაციის მიზნით. ადმინისტრაციული ერთეულის ტერიტორია განისაზღვრება მუნიციპალიტეტის ტიპის მიხედვით. თვითმმართველ თემში ადმინისტრაციული ერთეულის ტერიტორია ერთი ან რამდენიმე დასახლების (მაგ., სოფლის) ტერიტორიას ემთხვევა, თვითმმართველ ქალაქში კი ის დასახლების ნაწილია. საქართველოს დედაქალაქის — თბილისის ადმინისტრაციული ერთეულია რაიონი. ადგილობრივი თვითმმართველობის მოქმედი კოდექსის მიხედვით მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ერთეულის შექმნისა და გაუქმების, აგრეთვე თვითმმართველი ქალაქის ადმინისტრაციული ერთეულის საზღვრების შეცვლის შესახებ გადაწყვეტილებებს მუნიციპალიტეტის მერის ან მუნიციპალიტეტის საკრებულოს წევრთა არანაკლებ ერთი მესამედის წარდგინებით, სრული შემადგენლობის უმრავლესობით, დადგენილებით იღებს მუნიციპალიტეტის საკრებულო. ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ 2014 წლამდე მოქმედი ორგანული კანონის მიხედვით ადმინისტრაციული ერთეული იყო თვითმმართველი ერთეულის (მუნიციპალიტეტის) ნაწილი, სადაც იქმნებოდა ადგილობრივი თვითმმართველობის ტერიტორიული ორგანო. ის შეიძლებოდა ყოფილიყო დასახლება (სოფელი, დაბა, ქალაქი), დასახლებათა გაერთიანება (თემი) ან დასახლების ნაწილი (უბანი). საქართველოს ორგანული კანონი — ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი №1958-IIს, 5 თებერვალი, 2014. საქართველოს ორგანული კანონი ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ №2304, 9 იანვარი, 2006.
კრასუსის ლაშქრობა იბერიაში

კრასუსის ლაშქრობა იბერიაში — რომაელთა ლაშქრობა იბერიაში ძვ. წ. 36 წელს პუბლიუს კანიდიუს კრასუსის მეთაურობით. კრასუსმა დაამარცხა იბერიის მეფე ფარნავაზ II, შემდეგ მოკავშირედ გაიხადა და ალბანეთში შეიჭრა. მოკავშირეებმა დაამარცხეს ალბანეთის მეფე ზობერი. კრასუსის ლაშქრობა იბერიასა და ალბანეთში წინ უსწრებდა რომაელთა ომს პართიის წინააღმდეგ და მიზნად ისახავდა ზურგის წინასწარ გამაგრებას. საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 1, თბ., 1970; ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 19.
სოკოს ფეხი

ფეხი (ლათ. stipa) — სოკოს ნაყოფსხეულის შემადგენელი ნაწილი. სოკო, რომელიც მერქანზე იზრდება შეუძლია წარმოქმნას მჯდომარე ნაყოფსხეული ფეხის გარეშე ან მოკლე გვერდითი ფეხი. ფეხის ქვედა ნაწილი ემაგრება სუბსტრატზე. სუბსტრატის ტიპი დამოკიდებულია მოცემული სოკოს სახეობის ეკოლოგიურ მახასიათებლებზე. როგორც წესი განარჩევენ სამი ტიპის სუბსტრატს: ნიადაგი, ტყის ჩამონაცვენი, მერქანი. ნიადაგის სოკოები ხშირად მიკოროზას ქმნიან გარკვეული სახეობის ხეებთან, ან ზოგჯერ ბალახოვან მცენარებთან. არსებობენ ნიადაგის საპროტროფებიც, რომლებიც იზრდებიან მკვდარ მერქანზე. სახეობები, რომელებიც ცოცხალ ხეებზე იზრდებიან, პარაზიტები ეწოდებათ. ზოგიერთი სახეობა, მაგალითად, როგორიცაა Pseudoboletus parasiticus პარაზიტირებს Scleroderma citrinum-ის ნაყოფსხეულზე; Strobilurus esculentus — ნაძვის გირჩებზე, ზოგიერთი პანაელუსი — ნაკელის გროვებზე, (კოპროფილური სოკოები). ფეხის ფორმები შეიძლება იყოს; მორგვისებრი, გამობერილი, ძირში გამსხვილებული, ცილინდრული, ფეხფესვიანი, კონუსური, თითისტარისებრი და ცილინდრული, ძირში ბოლქვით. ზედაპირი შესაძლოა იყოს: გლუვი, მშრალი (ხრაშუნა სოკოები) ან ლორწოვანი (Hygrocybe psittacina), ხავერდოვანი (ზამთრის სოკო), მუარული სურათი (არათანაბარი ნათელი და უფრო მუქი ზონების მონაცვლეობა) (შხამასოკო), ბადისებრი ფაქტურა/სურათი (დათვისსოკო, ნაღველა სოკო), ქერცლოვანი (ვერხვისძირა, არყისძირა), დაღარული (ფეხწიბოიანი მიცენა). ნახუცრიშვილი ივ., საქართველოს სოკოები / რედ. და თანაავტ. არჩ. ღიბრაძე, თბ.: „ბუნება პრინტი“ და საქართველოს ბუნების შენარჩუნების ცენტრი, 2006, ISBN 99940-856-1-1. Вавриш П.О., Горовой Л.Ф. Грибы в лесу и на столе. — К.: „Урожай“, 1993. — С. 44. — 208 с. — ISBN 5-337-00728-9. Грюнерт Г. Грибы : пер. с нем. — М. : Астрель ; АСТ, 2001. — С. 12—13. —. — ISBN 5-17-006175-7. Грибы: Справочник / Пер. с итал. Ф. Двин. — М.: *„Астрель“, „АСТ“, 2001. — С. 11. — 304 с. — ISBN 5-17-009961-4.
კრატერი (მრავალმნიშვნელოვანი)

არსებითი სახელი კრატერი შეიძლება აღნიშნავდეს: კრატერი — ანტიკური ხანის ჭურჭელი; კრატერი — ვულკანური წარმოშობის ღრმული; კრატერი — კოსმოსური სხეულების ვარდნის შედეგად გაჩენილი ღრმული; კრატერი — ალექსანდრე მაკედონელის არმიის ერთ-ერთი მთავარი მხედართმთავარი.
კრატერი (ჭურჭელი)

კრატერი (ძვ. ბერძნ. κεράννυμι [kerannymi] — „ვურევ“) — ანტიკური ხანის ლითონის ან თიხისაგან დამზადებული პირფართო, ორყურა, ქუსლიანი დიდი ზომის ჭურჭელი, რომელიც განკუთვნიული იყო ღვინისა და წყლის შესარევად. ძვ. წ. IX-V საუკუნეების თიხის კრატერები მოხატულია, ხოლო ლითონისა — რელიეფებით შემკული. გვხვდება ასევე რელიეფებით შემკული მარმარილოს კრატერებიც. მოხატული კრატერის ერთ-ერთი კლასიკური ნიმუში აღმოჩენილია ფიჭვნარში (ქობულეთის რაიონი) ბერძენთა სამაროვნის გათხრისას. კახიძე ა., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 19.
უეფა-ს თასების მფლობელთა თასი

უეფა-ს თასების მფლობელთა თასი (ინგლ. UEFA Cup Winners' Cup) — ყოველწლიური საფეხბურთო ტურნირი ევროპის ქვეყნების კლუბებს შორის, რომელშიც მონაწილეობას იღებდნენ ეროვნულ სათასო პირველობებში გამარჯვებული კლუბები. პირველი გათამაშება გაიმართა 1960–61 წლებში, ბოლო — 1998–99 წლებში, რის შემდეგაც ტურნირი გაერთიანდა უეფა-ს თასთან (მოგვიანებით ევროპა ლიგა). გათამაშება 1960 წელს დაარსდა ევროპის შვიდი ქვეყნის − უნგრეთის, გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკის, ჩეხოსლოვაკიის, იუგოსლავიის, ავსტრიის, იტალიისა და შვეიცარიის ფეხბურთის ფედერაციათა ინიციატივით. დასაწყისიდან 1994 წლამდე ტურნირის ოფიციალური სახელწოდება იყო ევროპის თასების მფლობელთა თასი, ხოლო 1994 წლის შემდეგ უეფა-ს თასების მფლობელთა თასი ეწოდა. 1972 წლიდან, თასების მფლობელთა თასის გამარჯვებული ჩემპიონთა თასის (მოგვიანებით ჩემპიონთა ლიგა) გამარჯვებულს ხვდებოდა უეფა-ს სუპერთასის მატჩში. თასების მფლობელთა თასი ითვლებოდა ევროპის ყველაზე პრესტიჟულ ტურნირად უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის შემდეგ. ტურნირის ისტორიაში, ყველაზე წარმატებული კლუბია „ბარსელონა“, რომელმაც 4-ჯერ მოიგო ტიტული. სულ, თასების მფლობელთა თასი 32 სხვადასხვა კლუბს აქვს მოგებული. გათამაშების უკანასკნელი გამარჯვებულია რომის „ლაციო“. დაარსებიდან გაუქმებამდე, 39 წლის განმავლობაში, ტურნირის ფორმატი არ შეცვლილა: ტარდებოდა ოლიმპიური სისტემით და მთავრდებოდა ერთი ფინალური მატჩით ნეიტრალურ მოედანზე. გამონაკლისი იყო 1960–61 წლების სეზონი, რომელიც ორი ფინალური შეხვედრით დამთავრდა. როგორც წესი, ტურნირი იწყებოდა სექტემბერში და მთავრდებოდა მომდევნო წლის მაისში. მოგვიანებით, 1990-იან წლებში, დაემატა შესარჩევი რაუნდი, რომელიც აგვისტოში ტარდებოდა. ტურნირში ასოციაციის ერთი წარმომადგენელი ასპარეზობდა. გამონაკლისი იყო თასების მფლობელთა თასის მოქმედი მფლობელი, რომელსაც ავტომატურად ენიჭებოდა მომდევნო გათამაშების საგზური, მიუხედავად მის მიერ ეროვნულ სათასო პირველობაში ნაჩვენები შედეგისა. თუმცა თუ ეს გუნდი ქვეყნის ჩემპიონიც გახდებოდა, ის ჩემპიონთა თასზე/ლიგაზე გადიოდა და არა თასების მფლობელთა თასზე. იმ შემთხვევაში თუ გუნდი ერთდროულად მოიგებდა ეროვნულ ჩემპიონატსა და თასს, უპირატესობა ჩემპიონობას ენიჭებოდა და ჩემპიონთა თასზე/ლიგაზე გადიოდა, ხოლო თასების მფლობელთა თასზე ქვეყნის თასის ფინალისტი მონაწილეობდა. ქვეყნების მიხედვით ყველაზე მეტი გამარჯვებული ინგლისს ჰყავს. ინგლისურმა გუნდებმა 8-ჯერ მოახერხეს უეფა-ს თასების მფლობელთა თასის მოგება და 5-ჯერ ფინალში დამარცხდნენ. სულ 15 ქვეყნის გუნდებმა მოახერხეს უეფა-ს თასების მფლობელთა თასის მოპოვება. მოცემულია მწვრთნელთა ტიტულების რაოდენობა მათი ეროვნების მიხედვით. European Cup Winners' Cup ↑ uefadirect, Issue 100: August 2010 დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine. . ↑ დიმიტრი ლოლაძე, „დიუსელდორფის რაინშტადიონზე“, თბილისი, „ხელოვნება“, 1981 - გვ. 5. ↑ UEFA European Cup Winners' Cup Winning Managers. myfootballfacts.com. ციტირების თარიღი: 12 ივნისი 2017.