მარია გჟეგოჟევსკა

მარია გჟეგოჟევსკა (პოლ. Maria Grzegorzewska, დ. 18 აპრილი, 1888 — გ. 7 მაისი, 1967) — პოლონელი განმანათლებელი, რომელმაც სპეციალური საგანმანათლებლო მოძრაობა ჩამოაყალიბა პოლონეთში. ის ჟემაიტიაში დაიბადა და მასზე დიდი ზეგავლენა მოახდინა ოჯახის წევრების დამოკიდებულებამ ჰუმანიზმის მიმართ. მან დაწყებითი განათლება მიწისქვეშა სასწავლებელში მიიღო, სადაც მარიას პოლონელი პედაგოგები ასწავლიდა. სასწავლებლის დასრულების შემდეგ მან კრაკოვში, იაგელონის უნივერსიტეტში ჩააბარა სასწავლებლად. 1913 წელს ის თანამემამულე იოზეფა კოტეიკოსთან ერთად ბრიუსელში გაემგზავრასაერთაშორისო პედაგოგიურ ინსტიტუტში სასწავლებლად. გჟეგოჟევსკამ ბელგიაში სწავლა პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ შეწყვიტა და პარიზისკენ აიღო გეზი სადაც პარიზის უნივერსიტეტში 1916 წელს დოქტორის ხარისხი მიიღო. მარია სტეფანია გჟეგოჟევსკა 1888 წლის 18 აპრილს რუსეთის იმპერიის პოლონეთის სამეფოს სოფელ ვოლუჩაში დაიბადა ფელიცას (ქალიშვილობის გვარი: ბოგდანოვიჩი) და ადოლფ გჟეგოჟევსკების ოჯახში. მისი მშობლებიდან ორივე წარმოშობით ჟემაიტიადან, თანამედროვე ლიეტუვის რეგიონიდან იყვნენ და საცხოვრებლად ვოლუჩაში გადავიდნენ, სადაც საცხოვრებელი ადგილი იქირავეს. მამამისი მუშაობდა უძრავი ქონების ადმინისტრატორად და ამასთანავე მეზობლების ფერმებს მეთვალყურეობდა. ია ემხრობოდა სოფლის მეურნეობის პრაქტიკის მოდერნიზებასა და მომუშავეებზე ჰუმანურად მოპყრობის ფაქტს. დედამისი ადგილობრივი სოფლელების დასახმარებლად მონაწილეობდა სოციალურ პროექტებში და მათ სამედიცინო დახმარებას იწყევდა. მარია ექვს დედმამიშვილს, ზენონის, ვანდას, ჰელენას, ვიტოლდსა და ვლადისლავს შორის ყველაზე პატარა იყო. მარიაზე ძალიან დიდი ზეგავლენა მოახდინა მისი მშობლების დამოკიდებულებამ საზოგადოების მიმართ. მას პატარაობიდანვე განუვითარდა სოციალური პასუხისმგებლობის გრძნობა. 1900 წელს, როდესაც გჟეგოჟევსკამ სწავლა დაიწყო პოლონეთში რუსიფიკაციის პროგრამებმა მრავალი მშობელი აიძულა ბავშვები ფარულ კერძო სკოლებში გაეგზავათ რათა მათ პოლონური კულტურისა და ენის შესწავლა შეძლებოდათ. მარიამ ოთხი წლის განმავლობაში ისწავლა ვარშავის სკოლა-ინტერნატში, რომელსაც ქალბატონი კოტვიცკი ხელმძღვანელობდა და დასრულების შემდეგ პაულინა ჰეველკეს სკოლაში ჩააბარა. სამი წლის განმავლობაში სწავლის შემდეგ გჟეგოჟევსკამ 1907 წელს სასწავლებელი დაასრულა. მან მაშინვე ჩააბარა ერთწლიან, საუნივერსიტეტო მოსამზადებელ კურსზე რომელსაც ხელმძღვანელობდა ლუდვიკ კჟივიცკი ვარშავის უნივერსიტეტის მათემატიკისა და ბუნებისმეტყველების განყოფილებიდან. სწავლის პერიოდში იგი შეხვდა ისეთ აქტივისტებს, როგორებიცაა: მარიან ფალსკი, ჰელენა რადლინსკა და სტეფანია სემპოლოვსკა, რომლებთან ერთადაც მონაწილეობას იღებდა სოციალურ აქტივობებში. სოციალისტურ ღონისძიებებში მონაწილეობისა და მიწისქვეშა აქტივობებში ჩართვის გამო გჟეგოჟევსკამ ცარისტული პოლიციის ყურადღება მიიპყრო, რის გამოც იძულებული გახდა ლიეტუვაში გაქცეულიყო. ლიეტუვაში ის კერძო მასწავლებლად მუშაობდა, სადაც სტუდენტებს საკუთარ სახლში ავარჯიშებდა და გამომუშავებული ფულით უნივერსიტეტის გადასახადს აგროვებდა. 1909 წელს გჟეგოჟევსკამ სწავლა დაიწყო კრაკოვის იაგელონის უნივერსიტეტში, ამასთანავე მუშაობდა რეპეტიტორად, ლექციებს კითხულობდა ადამ მიცკევიჩის სახალხო უნივერსიტეტში და ასრულებდა ისეთ უცნაურ სამუშაოს, როგორიცაა კონვერტების დაწებება. მოგვიანებით გჟეგოჟევსკას ფილტვების დაავადება დაუდგინდა და სამკურნალოდ ზაკოპანეში გადავიდა. სწორედ იმავე საავადმყოფოში მკურნალობდა მისი მომავალი საქმრო ჩესლავი ტუბერკულოზზე. ჩესლავი რამდენიმე თვის შემდეგ გარდაიცვალა რის გამოც გჟეგოჟევსკა დეპრესიაში ჩავარდა. გჟეგოჟევსკა გულის შეტევით გარდაიცვალა 1967 წლის 7 მაისს თავის სახლში, ზალესიე დოლნეში, რომელიც ვარშავის მახლობლად ახლანდელი ქალაქის პიასეჩნოს მიმდებარედაა. იგი დაკრძალეს პოვაზკის სასაფლაოზე, „ღვაწლმოსილთა მოედანზე“. პოლონეთში მას ხშირად მოიხსენიებენ როგორც სპეციალური განათლების სისტემის ფუძემდებელად. ის ცდილობდა შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირების ინტეგრაციას საზოგადოებაში და მათთვის სრულფასოვანი განათლების მიღების შესაძლებლობების შექმნას. იეჟი ზავიეისკის რომანი „გზა სახლისაკენ“ (პოლ. Droga do domu) გჟეგოჟევსკასა და ჩესლავის ურთიერთობაზეა დაფუძნებული. Bołdyrew, Aneta (2018). „Merited, (Un)Appreciated, (Un)Remembered: Women in Educational and Social Policy Sciences as a Scholarly Discipline in Poland, 1900–39“ (PDF). Acta Poloniae Historica. Warsaw, Poland: Historical Institute of the Polish Academy of Sciences (117): 95–129. doi:10.12775/APH.2018.117.04. ISSN 0001-6829. ციტირების თარიღი: 19 June 2019. Bucior, Małgorzata. Maria Grzegorzewska - kreatorka pedagogiki specjalnej w Polsce pl. Teacher Publications Portal (2013). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 18 October 2018. ციტირების თარიღი: 22 June 2019. Cieliczko, Paweł. Kobiety na cokołach: Pomnik Marii Grzegorzewskiej pl (12 September 2018). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 25 June 2019. ციტირების თარიღი: 24 June 2019 Grzybowska, Danuta (2009) „Letter as a Form of Inspiration to Self-Education (For Teachers) Based on Letters to a Young Teacher by Maria Grzegorzewska“, Образование через всю жизнь: непрерывное образование в интересах устойчивого развития, Special English, Pushkin, Saint Petersburg, Russia: Pushkin Leningrad State University, გვ. 354–357. ISBN 978-5-829-00821-5.  Grzybowska, Danuta; Grzybowski, Romuald (1994) „The Changing Approaches towards Educating Teachers for Mentally Disabled Children in Poland after World War II“, Teacher Training and the Educational System in Poland: Some Notes. Linköping, Sweden: Linkoping University, გვ. 110–118. ISBN 91-7871-442-7.  Herz, Lechosław (2011) Bolimowski Park Krajobrazowy: Puszcza Bolimowska, Puszcza Wiskicka, Dolina Rawki, Nieborów, Skierniewice, Żyrardów: przewodnik (pl). Pruszków, Poland: Oficyna Wydawnicza "Rewasz". ISBN 978-83-62460-07-6.  Konarski, Stanisław (1965) „Józefa Franciszka Joteykówna“, Polski Słownik Biograficzny (pl). Wrocław, Poland: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, გვ. 297–300. OCLC 1014728042.  დაარქივებული 25 February 2018[Date mismatch] საიტზე Wayback Machine.Category:Webarchive-ის თარგის შეტყობინებები Löwy, Ilana (2005) „8. "Measures, Instruments, Methods, and Results": Jozefa Joteyko on Social Reforms and Physiological Measures“, Body Counts: Medical Quantification in Historical and Sociological Perspective. Montréal, Canada: McGill-Queen's University Press for Fondation Marcel Mérieux, გვ. 145–172. ISBN 978-0-7735-2925-0.  Maslić, Ferdinand J. (1965). „Maria Grzegorzewska“. Defektologija (სერბული). Zagreb: Fakultet za defektologiju. 1 (1): 91–93. ISSN 0351-1839. ციტირების თარიღი: 18 April 2020. Siemak-Tylikowska, Alicja (1993). „Maria Grzegorzewska (1888–1967)“ (PDF). Prospects: The Quarterly Review of Comparative Education. Geneva, Switzerland: International Bureau of Education. XXIII (3–4): 625–637. ISSN 0207-8953. დაარქივებულია ორიგინალიდან (PDF) — 12 June 2019. ციტირების თარიღი: 18 June 2019. Sipowicz, Kasper; Podlecka, Marlena; Pietras, Tadeusz (May 2019). „Maria Grzegorzewska as a moral exemplar for contemporary jouth [sic]: Maria Grzegorzewska jako wzór osobowy dla współczesnej młodzieży“. Fides et Ratio. Warsaw, Poland: Cardinal Stefan Wyszyński University for the Fundacja Fides et Ratio. 1 (37): 268–288. ISSN 2082-7067. ციტირების თარიღი: 25 June 2019. Szot, Wojciech (28 November 2011). „Józefa Joteyko‚ nie założyła rodziny'“ [Józefa Joteyko Did Not Start a Family]. Homiki Poland (პოლონური). Warsaw, Poland: Open Forum Association. ISSN 1689-7595. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2 June 2013. ციტირების თარიღი: 18 June 2019. Zielińska, Jolanta. Maria Grzegorzewska i jej interdyscyplinarna wizja Pedagogiki Specjalnej a czasy współczesne pl. Instytut Pedagogiki Specjalnej Uniwersytet Pedagogiczny (2013). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 22 June 2019. ციტირების თარიღი: 22 June 2019. Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej jest najstarszą uczelnią o profilu pedagogicznym w Polsce pl. Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej (4 January 2019). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 25 June 2019. ციტირების თარიღი: 24 June 2019. Cmentarz Stare Powązki: Maria Grzegorzewska pl. Warsaw Tombstone Monuments (2009). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 8 April 2019. ციტირების თარიღი: 23 June 2019. Grzegorzewska Maria pl. Wydawnictwo Naukowe PWN (1997). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 22 June 2019. ციტირების თარიღი: 22 June 2019. Jewish Resistance: Konrad Żegota Committee. American–Israeli Cooperative Enterprise (1998). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 20 June 2019. ციტირების თარიღი: 23 June 2019. Poznański Serwis Oświatowy – Zespół Szkół Specjalnych nr 103 im. Marii Grzegorzewskiej pl. Urząd Miasta Poznania (1998). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 25 June 2019. ციტირების თარიღი: 24 June 2019 ↑ Stec 2014, p. 10. sfn error: no target: CITEREFStec2014 (help) ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 Siemak-Tylikowska 1993, p. 625. ↑ Stec 2014, pp. 11–12. sfn error: no target: CITEREFStec2014 (help) ↑ Stec 2014, p. 14. sfn error: no target: CITEREFStec2014 (help) ↑ Stec 2014, p. 11. sfn error: no target: CITEREFStec2014 (help) ↑ 6.0 6.1 6.2 6.3 Polish Scientific Publishers PWN 1997. ↑ Stec 2014, pp. 10, 14. sfn error: no target: CITEREFStec2014 (help) ↑ Stec 2014, p. 18. sfn error: no target: CITEREFStec2014 (help) ↑ Stec 2014, p. 20. sfn error: no target: CITEREFStec2014 (help) ↑ 10.0 10.1 10.2 Bucior 2013. ↑ Stec 2014, p. 21. sfn error: no target: CITEREFStec2014 (help) ↑ 12.0 12.1 12.2 Stec 2014, p. 22. sfn error: no target: CITEREFStec2014 (help) ↑ Stec 2014, pp. 23–24. sfn error: no target: CITEREFStec2014 (help) ↑ Stec 2014, p. 24. sfn error: no target: CITEREFStec2014 (help) ↑ & Warsaw Tombstone Monuments 2009. ↑ Siemak-Tylikowska 1993, p. 628. ↑ Siemak-Tylikowska 1993, p. 629. ↑ Stec 2014, p. 25. sfn error: no target: CITEREFStec2014 (help)