laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ხერიკო (ბოიაკა)

ხერიკო (ესპ. Jericó) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ბოიაკის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2.493 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 538 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 25.35 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 179 კმ²-ია. კოლუმბიის ქალაქების სია კოლუმბიის მოსახლეობის 2005 წლის აღწერის მონაცემები — კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტი დაარქივებული 2008-06-11 საიტზე Wayback Machine. (ესპანური) statoids.com-ის მონაცემები
ასკარიდისებრნი

ასკარიდისებრნი (Ascarididae) — მრგვალი ჭიების ოჯახი. პარაზიტობენ ადამიანისა და ხერხემლიანი ცხოველების ნაწლავში. ასკარიდისებრთა შორის ყველაზე გავრცელებულია ღორისა (Ascaris suum) და ადამიანის (Ascaris lumbricoides) ასკარიდა. დედლის სიგრძეა 25 - 40 სმ, მამლისა — 15 - 25 სმ, სხეული თითისტარისებრია. წინა ნაწილზე მოთავსებულ პირს გარს აკრავს სამი ტუჩი, რითაც პარაზიტი კარგად ემაგრება ადამიანის ნაწლავის კედელს. მამლის სხეულის ბოლო ნაწილი მოკაუჭებულია, დედლისა — სწორი. ყოველი დედალი დღე-ღამეში 250 ათასამდე კვერცხს ყრის, რომლებიც განავალთან ერთად გარემოში გამოიყოფა, სადაც ხდება კვერცხის მომწიფება. მომწიფებული კვერცხიდან, რომელიც მასპინძლის ნაწლავში ხვდება საკვებთან ან წყალთან ერთად, იჩეკება ლარვა, იგი ხვრეტს ნაწლავის ლორწოვან გარსს, იჭრება ვენებში და კარის ვენით აღწევს ღვიძლს. აქედან ლარვა გადადის ღრუ ვენაში, გაივლის გულის მარჯვენა პარკუჭს და ფილტვის არტერიით გადადის ფილტვებში. აქ ლარვა ტოვებს სისხლის კაპილარებს, გადადის ფილტვის ალვეოლებში, ბრონქებში, შემდეგ ტრაქეაში და ხორხის ხვრელით ხელმეორედ ხვდება ხახისა და პირის ღრუში. ლარვა ვითარდება და ზრდასრულ პარაზიტად გარდაიქმნება წვრილ ნაწლავებში. 2 - 2,5 თვის შემდეგ დედალი კვერცხის დაყრას იწყებს. ადამიანის ნაწლავში შესაძლებელია ერთიდან რამდენიმე ასეულამდე ასკარიდა იყოს. ადამიანის ასკარიდა ორგანიზმში ბინადრობს 1 - 1,5 წლამდე. ასკარიდისებრით გამოწვეულ დაავადებას ასკარიდოზი ეწოდება. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 634-635.
ალხესირასის ბრძოლა (1278)

ალხესირასის ბრძოლა — საზღვაო ბრძოლა რეკონკისტის პერიოდში. გაიმართა 1278 წლის 25 ივლისს. ბრძოლაში ერთმანეთს დაუპირისპირდნენ კასტილიის სამეფო და მაროკოს სასულთნო. კასტილიელებს ხელმძღვანელობდა ადმირალი პედრო მარტინეს დე ფე, ხოლო მაროკოელებსა და გრანადელებს აბუ იაქუბ იუსუფ ალ-ნასრი. ბრძოლა გაიმართა გიბრალტარის სრუტეში. დასრულდა მუსლიმანების გამარჯვებით. ამ ბრძოლის შემდეგ დაიწყო ქალაქ ალხესირასის ალყა, რომელიც 1279 წლამდე გაგრძელდა. ალყას მეთაურობდა პრინცი სანჩო. Lafuente, Modesto (1861). Historia general de España. Establecimiento tipográfico de Francisco de Paula Mellado, გვ. 304.
ალხესირასის ალყა (1278)

ალხესირასის ალყა — კასტილიის მეფე ალფონსო X-ის მიერ განხორციელებული წარუმატებელი კამპანია. ეს კამპანია იყო რეკონკისტის პერიოდში ქალაქ ალხესირასის წინააღმდეგ გამართული ალყებიდან პირველი. ალხესირაის ხელში ჩაგდება სტრატეგიულად სასარგებლო იყო, რადგანაც იბერიის ნახევარკუნძულზე ალხესირასი იყო იმ დროისთვის უდიდესი ციხესიმაგრე. კასტილიის ძლიერი ფლოტი გაემართა გიბრალტარის სრუტიდან ბლოკადის გაძლიერების მიზნით, თუმცა რამდენიმე დღით ადრე ალხესირასის საზღვაო ბრძოლაში ფლოტი აბუ იაქუბ იუსუფ ალ-ნასრმა გაანადგურა. ალფონსო X იძულებული იყო 1279 წელს ხელი მოეწერა მარინიდებთან ზავზე. ომის შემდეგ მაროკოს მეფემ იმ ადგილზე სადაც ალყის დროს კასტილიელები იყვნენ დაბანაკებულები, ააშენა ვილა-ნუევ-დე-ალხესირასის სასახლე, რათა მომავალში მტერს ეს ადგილი არ გამოეყენებინა ქალაქზე თავდასხმისათვის. V.V.A.A. (1857). Memorial histórico español: Colección de documentos, opúsculos y antigüedades que publica la Real Academia de la historia. Real Academia de la Historia.  Lafuente y Zamalloa, Modesto (1861). Historia general de España. Establecimiento tipográfico de Francisco de P. Mellado.  Conde, José Antonio (1844). Historia de la dominación de los Arabes en Espana: Sacada de varios manuscritos y memorias arábigas. Imprenta de Juan Oliveres.  ↑ Ortiz de la Vega, Manuel (1858). Anales de España. Imprenta Cervantes, გვ. 164.  ↑ Ortiz de Zúñiga, Diego (1795). Anales eclesiásticos y seculares de la muy noble y muy leal ciudad de Sevilla. Imprenta Real, გვ. 297.
ალხესირასის ალყა (1309-1310)

ალხესირასის ალყა — რეკონკისტის პერიოდში გამართული ბრძოლა. მიმდინარეობდა 1309 წლის ივლისიდან 1310 წლის იანვრამდე. ბრძოლა გაიმართა კასტილიის სამეფოსა და გრანადის საამიროს შორის. კასტილიის ჯარს მეთაურობდა მეფე ფერდინანდ IV, ხოლო გრანადის ჯარს - სულთანი ნასრი. ბრძოლა დასრულდა კასტილიის სამეფოს სამარცხვინო მარცხით. კასტილიელების არმია იძულებული იყო უფლისწულ ხუან კასტილიელის დეზერტირობის გამო ალყა დროზე ადრე მოეხსნა. 1310 წლის იანვარში ფერდინანდ IV-მ გრანადის საამიროსთან მოლაპარაკებები დაიწყო. შეთანხმების მიხედვით ფერდინანდ IV ალყის მოხსნის სანაცვლოდ მიიღებდა რამდენიმე სასაზღვრო ქალაქს და 5 000 ოქროს პისტოლს. ხელშეკრულების ხელმოწერის შემდეგ დიეგო ლოპეს V გარდაიცვალა ბანაკში და ბისკაიაში ძალაუფლება ხელში ჩაიგდო ხუან კასტილიელის ცოლმა მარია II დიას დე არომ. 1309-1310 წლების კამპანია ფერდინანდ IV-სათვის წარმატებული იყო, მიუხედავად იმისა, რომ მას ალხესირასი არ დაუპყრია. Benavides, Antonio (1860). Memorias de Don Fernando IV de Castilla, 1ª, Madrid: Imprenta de Don José Rodríguez. ციტირების თარიღი: 2020-12-31.  დაარქივებული 2020-04-06 საიტზე Wayback Machine. González Mínguez, César (1995). Fernando IV, 1295-1312, 1ª, Palencia: La Olmeda. ISBN 84-8173-027-0.  Torres Fontes, Juan (1980). რედ. Academia Alfonso X el Sabio. Consejo Superior de Investigaciones Científicas: Documentos de Fernando IV, 1ª. ISBN 84-00-04659-5.  ↑ González Mínguez, César (2004). „Fernando IV de Castilla (1295-1312): Perfil de un reinado“. Espacio, Tiempo y Forma, Serie III, H." Medieval (castellano). Universidad Nacional de Educación a Distancia (UNED), Facultad de Geografía e Historia (17): 237. ISSN 0214-9745. დამოწმებას აქვს ცარიელი უცნობი პარამეტრ(ებ)ი: |cita= (დახმარება)
ვალერი აბრამიძე

ვალერი აბრამიძე (დ. 17 იანვარი, 1980, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, ვანის სულორის ცენტრალური მცველი. აზერბაიჯანის თასის ფინალისტი (1): 2010/2011 პროფილი Transfermarkt-ზე (ინგლისური) პროფილი Soccerway-ზე (ინგლისური) პროფილი ტორპედოს ოფიციალურ საიტზე დაარქივებული 2013-06-27 საიტზე Wayback Machine. (ქართული ენა)
ლა-კაპილია

ლა-კაპილია (ესპ. La Capilla) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ბოიაკის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2.733 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 052 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 55.49 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 55 კმ²-ია. კოლუმბიის ქალაქების სია კოლუმბიის მოსახლეობის 2005 წლის აღწერის მონაცემები — კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტი დაარქივებული 2008-06-11 საიტზე Wayback Machine. (ესპანური) statoids.com-ის მონაცემები
ლა-უვიტა

ლა-უვიტა (ესპ. La Uvita) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ბოიაკის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2.466 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 390 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 19.26 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 176 კმ²-ია. კოლუმბიის ქალაქების სია კოლუმბიის მოსახლეობის 2005 წლის აღწერის მონაცემები — კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტი დაარქივებული 2008-06-11 საიტზე Wayback Machine. (ესპანური) statoids.com-ის მონაცემები
ტაშირი

ტაშირი (სომხ. Տաշիր) — ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარე შუა საუკუნეების აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის განაპირა ოლქი (ახლანდელი სომხეთის ლორეს პროვინცია). მოიცავდა მდინარე ძორაგეტის მარცხენა შენაკადის — ტაშირიწყლის (ახლანდელი სახელწოდება ტაშირი) ხეობას. შემოსაზღვრული იყო ლოქის, ლელვარის, ყარაღაჯის და ბამბაკის მთებით. ცენტრი ოძუნი (შემორჩენილია VIII საუკუნის ცენტრალურგუმბათიანი ტაძარი, აგებული იოანე ოძუნელის მიერ). წყაროებში პირველად მოხსენიებულია I საუკუნეში (პლინიუს უფროსი). ამ დროს ტაშირი თრიალეთთან ერთად ქართლის სამეფოს შემადგენლობაში შედიოდა. მომდევნო საუკუნეებშიც სომხეთის სახელმწიფოს მოსაზღვრე ტაშირი სამთავრო ქართლის შემადგენლობაში იყო. პერიოდულად იგი საცილობელი ტერიტორია ხდებოდა. ტაშირზე გადიოდა სავაჭრო-საქარავნო გზები ჯავახეთის ახალქალაქისა და აბოცისაკენ (ყარაღაჯის მთის გადაკვეთით), აგრეთვე სომხეთის ქალაქებისაკენ (ბეზობდალის მთებით). X საუკუნის დასასრულსა და XI საუკუნის დასაწყისში ტაშირი ახალწარმოქმნილი ტაშირ-ძორაგეტის სამეფოს იურისდიქციაში მოექცა. 1118 წლიდან კვლავ საქართველოს ტერიტორიის ნაწილი — ამირსპასალარის კუთვნილი მიწა გახდა. 1122 წელს შემოუერთდა საქართველოს და სამართავად გადაეცა ჯერ ორბელებს, შემდეგ — მხარგრძელებს. საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენის დროს, 1918 წელს ეს მხარე საქართველოს შემადგენლობაში შედიოდა. X-XIII საუკუნეებში ტაშირი ეწოდებოდა აგრეთვე მის მეზობელ ოლქებსაც; XI საუკუნეში კი, ლორის ციხის აგების შემდეგ, ტაშირის ცენტრი ლორეში გადავიდა და მხარეც ხშირად ლორედ იწოდებოდა. გვიანდელი გეოდალური ხანის წყაროებში სახელწოდება „ტაშირი“ მხოლოდ პირვანდელი — ლოკალური შინაარსით იხმარება. ტაშირი ამჟამად სომხეთის ფარგლებშია მოქცეულია და ლორის ოლქში შედის. ბერძენიშვილი დ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 669.
ლა-ვიქტორია (ბოიაკა)

ლა-ვიქტორია (ესპ. La Victoria) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ბოიაკის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1.276 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 645 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 14.95 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 110 კმ²-ია. კოლუმბიის ქალაქების სია კოლუმბიის მოსახლეობის 2005 წლის აღწერის მონაცემები — კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტი დაარქივებული 2008-06-11 საიტზე Wayback Machine. (ესპანური) statoids.com-ის მონაცემები
ლაბრანსაგრანდე

ლაბრანსაგრანდე (ესპ. Labranzagrande) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ბოიაკის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1.494 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 231 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 8.37 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 625 კმ²-ია. კოლუმბიის ქალაქების სია კოლუმბიის მოსახლეობის 2005 წლის აღწერის მონაცემები — კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტი დაარქივებული 2008-06-11 საიტზე Wayback Machine. (ესპანური) statoids.com-ის მონაცემები
მაკანალი

მაკანალი (ესპ. Macanal) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ბოიაკის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1.707 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 611 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 23.17 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 199 კმ²-ია. კოლუმბიის ქალაქების სია კოლუმბიის მოსახლეობის 2005 წლის აღწერის მონაცემები — კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტი დაარქივებული 2008-06-11 საიტზე Wayback Machine. (ესპანური) statoids.com-ის მონაცემები
გაბრიელ თებიძე

გაბრიელ თებიძე (დ. 10 ნოემბერი, 1994) — ქართველი ფეხბურთელი, ქუთაისის „ტორპედოს“ მეკარე. ფეხბურთის თამაში დიწყო 7 წლის ასაკში „ნორჩ დინამოელში“. თამაშობდა ჭაბუკთა ლიგის კლუბებში. რუსთავის „მეტალურგში“ ჩარიცხვის შემდეგ დუბლშემადგენლობაში ჰქონდა სისტემატიური სათამაშო პრაქტიკა. ძირითადი გუნდის განაცხადშიც მოხვდა, 6-ჯერ უმაღლესი ლიგის მატჩებში, 3-ჯერ ევროპის ლიგის. 2012 წელს დატოვა კლუბი და საჩხერის „ჩიხურას“ დუბლებს შეუერთდა. 2013 წელს თბილისის „ლოკომოტივში“ ჩატარებული 7 მატჩის შემდეგ ბათუმის „დინამოში“ გადავიდა, სადაც ძირითადი გუნდის შემადგენლობაში ერთი, ხოლო მეორე გუნდში 7 მატჩი ჩაატარა. ამავე წლის ზაფხულიდან ქუთაისის „ტორპედოს“ ფეხბურთელია, ახალ კლუბში უმაღლესი ლიგის მეოთხე ტურიდან ადგილი დაიმკვიდრა ძირითად შემადგენლობაში. მისი დებიუტი 17 წლამდელთა ნაკრებში შედგა 2010 წლის 18 ოქტომბერს, 17 წლამდელთა ევროპის ჩემპიონატის ჯგუფური ეტაპის მატჩში პოლონელი თანატოლების წინააღმდეგ. 19 წლამდელთა ნაკრებში ჩაატარა 8 მატჩი, შოტლანდიის წინააღმდეგ გამართულ მატჩში, რომელიც ქართველთა სასარგებლოდ, 1-3 დასრულდა, თებიძემ დიდი წვლილი შეიტანა გამარჯვებაში, კარგ თამაშთან ერთად შეძლო მარკ ბეკის დარტყმული პენალტის მოგერიება. უმაღლესი ლიგა მეორე ადგილი: 2011/2012 პროფილი Transfermarkt-ზე (ინგლისური) პროფილი Soccerway-ზე (ინგლისური) პროფილი უეფა-ს ოფიციალურ საიტზე (ინგლისური) პროფილი ტორპედოს ოფიციალურ საიტზე[მკვდარი ბმული] (ქართული ენა) ↑ (გაიცანით 19-წლამდელები) გაბრიელ თებიძე: მეტოქეზე კი არა, წარმატებაზე ვფიქრობთ,საინფორმაციო სააგენტო „http://sportall.ge/“[მკვდარი ბმული], 28 ივნისი, 2013. ↑ ინფორმაცია მატჩის შესახებ Soccerway-ზე, პოლონეთი 17 წლ. 1:2 საქართველო 17 წლ. ↑ ინფორმაცია მატჩის შესახებ Soccerway-ზე, შოტლანდია 19 წლ. 1:2 საქართველო 19 წლ.
ასკილი

ასკილი, ველური ვარდი (ლათ. Rosa) — მცენარის გვარი ვარდისებრთა ოჯახისა. მარადმწვანე ან ფოთოლმცვივანი, ზოგჯერ ხვიარა, ეკლიანი ბუჩქებია. აქვთ კენტფრთისებრი ფოთლები. ლამაზი და სურნელოვანი ყვავილები (ვარდისფერი, წითელი, თეთრი, იშვიათად ყვითელი) ცალად ან ქოლგისებრ-საგველა ყვავილედშია თავმოყრილი. ნაყოფი ერთთესლიანი კაკლუჭაა. მომწიფებისას ხორციანი ხდება და იღებს ნარინჯის, წითელ, ზოგჯერ შავ ფერსაც. ასკილის ბუნებრივი არეალი ჩრდილოეთ ნახევარსფეროა. ცნობილია 400-მდე სახეობა, საქართველოში - 25, მათგან 5 ენდემურია. ასკილი იზრდება ტყის პირებზე, იშვიათად ქვეტყეში, ბუჩქნარებში, ქვიან და კლდოვან ფერდობებზე, სუბალპურ მდელოებზე და სხვა. ნაყოფი შეიცავს B2, P, K ვიტამინებს, A პროვიტამინს, დიდი რაოდენობით C ვიტამინს. ნედლი ნაყოფი — შაქარს, სახამებელს და აზოტოვან ნივთიერებებსაც. იჭმება ნედლი და დაკონსერვებული. ნაყენს ხმარობენ ღვიძლის დაავადებისას. ფესვები მდიდარია მთრიმლავი და საღებავი ნივთიერებებით. ასკილს იყენებენ ბაღის ვარდის საძირედ, ცოცხალ ღობედ და დეკორატიულ მებაღეობაში. ასკილის ვარა ფორმებიდან ძველთაგანვე გამოყვანილია ბაღის ვარდის მრავალი ძვირფასი ჯიში. მაგ., ცნობილი ყაზანლიყური ვარდი (ლათ. Rosa damascena), რომლის გვირგვინის ფურცლებისაგან სურნელოვან ვარდის ზეთს ხდიან, ჩაის ვარდი (ლათ. Rosa chinensis), ხვიარა ვარდი (ლათ. Rosa multiflora) და სხვა. ხალხში უხსოვანი დროიდან გამოიყენება ასკილის ნაყოფი სხვადასხვა დაავადებათა სამკურნალოდ და გამამაგრებელ საშუალებად, ასკილი გამოიყენება აგრეთვე როგორც ვიტამინური და ნაღველმდენი მცენარე, მისი ნაყოფებიდან ამზადებენ ექსტრაქტებს, პოლივიტამინურ ჩაის და ნაყენებს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 635.
აკატონე

აკატონე (იტალ. Accattone) — პიერ პაოლო პაზოლინის 1961 წლის, სადებიუტო ფილმი. ფილმში არაპროფესიონალი მსახიობები მონაწილეობენ. ფილმში ასახულია მეორე მსოფლიო ომის შემდგომი პერიოდის იტალიაში მეძავების, ქურდებისა და საზოგადოების დაბალშემოსავლიანი ფენების ცხოვრება. „აკატონე“ — Allmovie-ზე „აკატონე“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
შავი ზღვის ორაგული

შავი ზღვის ორაგული (ლათ. Salmo labrax) — თევზი ორაგულისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძე 110 სმ აღწევს, წონა ჩვეულებრივ 7 კგ, ზოგჯერ 24 კგ. გამსვლელი თევზია. ზღვაში იკვებება თევზებითა და უხერხემლოებით, მდინარეში კი ძირითადად კიბოსნაირებით, მწერებითა და მატლებით. გავრცელებულია შავ და აზოვის ზღვებში. აზოვის ზღვაში პრაქტიკულად აღარ გვხვდება. სქესობრივ სიმწიფეს 4 წლისა აღწევს. მისი ზრდა მდინარესა და ზღვაში საკმაოდ განსხვავებულია — მდინარეში იზრდება ნელა, ხოლო ზღვაში სწრაფად. საქართველოს სანაპიროებთან ყველგან გვხვდება. შავი ზღვის ორაგული საქართველოს წითელ ნუსხაშია შეტანილი, რაც იმას ნიშნავს, რომ მისი არალეგალური მოპოვების გარდა, კანონმდებლობითაა აკრძალული ყოველგვარი ქმედება, რამაც შეიძლება მისი შემცირება ან საბინადრო გარემოსა და საარსებო პირობების გაუარესება გამოიწვიოს. საქართველოს სანაპიროებთან შედის მდინარეებში ჭოროხში, მაჭახელისწყალში, კინტრიშში, ენგურში, კოდორში, გუმისთაში, მჭიშთასა და ბზიფში. საქართველოს ნაპირებთან ტოფობს მდინარეებზე მაჭახელასა და კინტრიშზე. სამეურნეო მნიშვნელობის, ძვირფასი თევზია. ↑ შავი ზღვის ორაგული. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-12-24. ციტირების თარიღი: 2014-09-25. ↑ შავი ზღვის ორაგული საფრთხეშია ↑ შავი ზღვის ორაგული
ჩრდილოეთ ამერიკის ქვეყნების სია

ჩრდილოეთ ამერიკის კონტინენტზე 23 სუვერენული სახელმწიფო და 17 დამოკიდებული ტერიტორიაა. ზოგიერთი მათგანი (მაგ. პანამა) ნაწილობრივ სამხრეთ ამერიკაში მდებარეობს. 1 არის უშუალოდ საფრანგეთის ნაწილი. მისი დროშა მხოლოდ ადგილობრივი დატვირთვისაა. ფაქტობრივად არ განსხვავდება საფრანგეთის რეგიონებისაგან. პოლიტიკურად ის ევროკავშირის წევრია.
ასკინკილა

ასკინკილა (აღმოსავლეთ საქართველოს მთიან კუთხეებში - „კინკილაობა“, „სალაობა“, „ლიპარიტი“, სვანეთში - „კირინკაჩხვ“, ან „ჭირინჭვა“) — საბავშვო თამაში, ცალ ფეხზე ხტუნვა-სირბილი. ზოგჯერ დაჭერობანას თამაშისას ერთი ბავშვი ასკინკილა დასდევს დანარჩენებს დასაჭერად; ზოგჯერ ორ გუნდს შორის იმართება შეჯიბრება ასკინკილათი სირბილში. თამაშობენ ასეც: მიწაზე დახაზავენ 8 ან 10 უჯრედს და ასკინკილა ხტომით, ფეხის წვერით გადააქვთ ბრტელი ქვა (სალა) ერთი უჯრედიდან („ბოსტნიდან“) მეორეში; თუ ქვა ხაზზე შერჩა, მოთამაშე „ჩაჭრილია“. მოგებულად ის ითვლება, ვინც ბოლომდე „ჩაუჭრელად“ გავა. საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში დამოწმებულია თამაშის სხვა ვარიანტებიც. ცნობილია აგრეთვე ასკინკილას უფრო ძველი სახეობები. ასკინკილათი ხტუნვა ხშირად გამოყენებულია სხვა ქართულ თამაშებშიც - დამარცხებულის „დასჯისას“. შიშნიაშვილი, ნ., ქართული ხალხური მოძრავი თამაშობები, თბ., 1958, გვ. 65. Гулисов З., Об игрушках, играх и разных детских забавах, встречающихся в Грузии, «Сборник материалов для описания местностей и племён Кавказа», 1866, выпуск 5, разд. 2, с. 236 - 237. ღოღობერიძე ნ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 635.
პეტრონასის კოშკები

პეტრონასის კოშკები ან პეტრონასის ტყუპი კოშკები (მალაიური: Menara Petronas, ან Menara Berkembar Petronas) — ტყუპი ცათამბჯენი მალაიზიის დედაქალაქ კუალა-ლუმპურში. წარსულში წარმოადგენდა მსოფლიოს ყველაზე მაღალი შენობებს, სანამ 2004 წელს მათ ტაიპეი 101–მა არ გაასწრო. თუმცა ისინი რჩებიან მსოფლიოს ყველაზე მაღალ ტყუპ შენობებად. პეტრონასის კოშკების აშენება 800 მილიონი აშშ დოლარი დაჯდა. ცათამბჯენებში მოთავსებულია ოფისები, საკონფერენციო დარბაზები და გალერეები. ორივე შენობა ერთად იკავებს 40 ჰექტარს. ისინი ერთმანეთთან დახურული ხიდით არიან შეერთებულნი. დღესდღეობით პეტრონასის კოშკებში მუშაობს 10 000 ადამიანი. მსოფლიოს უმაღლესი შენობების სია მსოფლიოს უმაღლესი ნაგებობების სია ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: პეტრონასის კოშკები ოფიციალური გვერდი დაარქივებული 2011-07-19 საიტზე Wayback Machine. Introduction and Overview of the Petronas Towers დაარქივებული 2011-07-17 საიტზე Wayback Machine. Design and construction of the Petronas Towers დაარქივებული 2007-11-12 საიტზე Wayback Machine. Tourism Malaysia – Petronas Twin Towers დაარქივებული 2014-06-23 საიტზე Wayback Machine. Design and construction of the Petronas Towers დაარქივებული 2007-11-12 საიტზე Wayback Machine.
ნიკოპოლის ბრძოლა

ნიკოპოლის ბრძოლა — უდიდესი ბრძოლა ერთი მხრივ, უნგრეთის მეფის სიგიზმუნდ I-ის, საფრანგეთის, ჰოსპიტალიერებისა და ვენეციის რესპუბლიკის გაერთიანებულ ჯარსა და მეორე მხრივ, ოსმალეთის სულთან ბაიაზიდ I-ს შორის. გაიმართა 1396 წლის 25 სექტემბერს ჩრდილოეთ ბულგარეთში, ნიკოპოლთან ახლოს. ბრძოლა დასრულდა ოსმალეთის არმიის გამარჯვებით. ოსმალებმა გააძლიერეს გავლენა ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე, რითაც უფრო მეტი საფრთხე შეუქმნეს ცენტრალურ ევროპას. ამ ბრძოლის შემდეგ ბულგარეთი გახდა ოსმალეთის იმპერიის პროვინცია და მის საზღვრებში რჩებოდა 1878 წლამდე. History of War: Battle of Nicopolis, 25 September 1396
სტამფორდ-ბრიჯის ბრძოლა

სტამფორდ-ბრიჯის ბრძოლა (ძვ. ინგლ. Stængfordesbrycge; ინგლ. Stamford Bridge) — სკანდინავიელი ვიკინგების ინგლისში ორაასწლიანი ბატონობის უკანასკნელი ბრძოლა. გაიმართა 1066 წლის 25 სექტემბერს სტამფორდ-ბრიჯში. ნორვეგიის არმია, რომელსაც მეფე ჰარალდ III სარდლობდა გაანადგურა ანგლოსაქსების არმიამ ჰაროლდ გოდვინსონის მეთაურობით. ბრძოლაში მეფე ჰარალდი მოკლეს და ნორვეგიელების მცდელობა დაეპყრო ინგლისი, კრახით დასრულდა. The Battle of Stamford Bridge by Geoff Boxell The Anglo-Saxon Chronicle დაარქივებული 2013-09-02 საიტზე Wayback Machine. The Chronicle of the Kings of Norway by Snorri Sturluson დაარქივებული 2011-05-19 საიტზე Wayback Machine. The Battle of Stamford Bridge
მარიპი

მარიპი (ესპ. Maripí) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ბოიაკის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 587 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 680 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 47.7 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 161 კმ²-ია. კოლუმბიის ქალაქების სია კოლუმბიის მოსახლეობის 2005 წლის აღწერის მონაცემები — კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტი დაარქივებული 2008-06-11 საიტზე Wayback Machine. (ესპანური) statoids.com-ის მონაცემები
მირაფლორესი (ბოიაკა)

მირაფლორესი (ესპ. Miraflores) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ბოიაკის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1.465 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 455 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 36.65 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 258 კმ²-ია. კოლუმბიის ქალაქების სია კოლუმბიის მოსახლეობის 2005 წლის აღწერის მონაცემები — კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტი დაარქივებული 2008-06-11 საიტზე Wayback Machine. (ესპანური) statoids.com-ის მონაცემები
მონგუა

მონგუა (ესპ. Mongua) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ბოიაკის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3.037 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 080 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 13.92 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 365 კმ²-ია. კოლუმბიის ქალაქების სია კოლუმბიის მოსახლეობის 2005 წლის აღწერის მონაცემები — კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტი დაარქივებული 2008-06-11 საიტზე Wayback Machine. (ესპანური) statoids.com-ის მონაცემები
ასკლეპიოსი

ასკლეპიოსი (ბერძ. Ἀσκληπιός, Asklēpios) — მკურნალობის ღვთაება ძველ ბერძნულ მითოლოგიაში. აპოლონის ვაჟი. ასკლეპიოსის კულტი განსაკუთრებით გავრცელდა ძვ. წ. V საუკუნიდან. ასკლეპიოსის კულტის ცენტრი იყო ეპიდავროსი. ძვ. წ. III საუკუნიდან იგი გავრცელდა რომშიც, სადაც ასკლეპიოსს ეკულაპიუსს უწოდებდნენ. ასკლეპიოსის სამლოცველოები სამკურნალო ადგილებად ითვლებოდა. ასკლეპიოსის ატრიბუტია კვერთხზე შემოხვეული საღვთო გველი. ბერძნული მითოლოგიის მიხედვით, ასკლეპიოსს ორი ქალიშვილი ჰყავდა – ჰიგეა და პანაცეა, რომლებიც მამის კვალს გაჰყვნენ. ქსე, ტ. 1, გვ. 636, თბ., 1975
მონგუი

მონგუი (ესპ. Monguí) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ბოიაკის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3.249 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 901 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 60.51 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 81 კმ²-ია. კოლუმბიის ქალაქების სია კოლუმბიის მოსახლეობის 2005 წლის აღწერის მონაცემები — კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტი დაარქივებული 2008-06-11 საიტზე Wayback Machine. (ესპანური) statoids.com-ის მონაცემები
მონიკირა

მონიკირა (ესპ. Moniquirá) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ბოიაკის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1.780 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 21 377 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 97.17 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 220 კმ²-ია. კოლუმბიის ქალაქების სია კოლუმბიის მოსახლეობის 2005 წლის აღწერის მონაცემები — კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტი დაარქივებული 2008-06-11 საიტზე Wayback Machine. (ესპანური) statoids.com-ის მონაცემები
მოტავიტა

მოტავიტა (ესპ. Motavita) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ბოიაკის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2.966 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 926 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 95.58 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 62 კმ²-ია. კოლუმბიის ქალაქების სია კოლუმბიის მოსახლეობის 2005 წლის აღწერის მონაცემები — კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტი დაარქივებული 2008-06-11 საიტზე Wayback Machine. (ესპანური) statoids.com-ის მონაცემები
მუსო

მუსო (ესპ. Muzo) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ბოიაკის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 740 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 834 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 75.27 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 136 კმ²-ია. კოლუმბიის ქალაქების სია კოლუმბიის მოსახლეობის 2005 წლის აღწერის მონაცემები — კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტი დაარქივებული 2008-06-11 საიტზე Wayback Machine. (ესპანური) statoids.com-ის მონაცემები
ნობსა

ნობსა (ესპ. Nobsa) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ბოიაკის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2.590 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 14 969 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 272.16 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 55 კმ²-ია. კოლუმბიის ქალაქების სია კოლუმბიის მოსახლეობის 2005 წლის აღწერის მონაცემები — კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტი დაარქივებული 2008-06-11 საიტზე Wayback Machine. (ესპანური) statoids.com-ის მონაცემები
ნუევო-კოლონი (ბოიაკა)

ნუევო-კოლონი (ესპ. Nuevo Colón) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ბოიაკის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2.379 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 962 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 116.9 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 51 კმ²-ია. კოლუმბიის ქალაქების სია კოლუმბიის მოსახლეობის 2005 წლის აღწერის მონაცემები — კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტი დაარქივებული 2008-06-11 საიტზე Wayback Machine. (ესპანური) statoids.com-ის მონაცემები
ოიკატა

ოიკატა (ესპ. Oicatá) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ბოიაკის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2.654 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 770 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 46.95 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 59 კმ²-ია. კოლუმბიის ქალაქების სია კოლუმბიის მოსახლეობის 2005 წლის აღწერის მონაცემები — კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტი დაარქივებული 2008-06-11 საიტზე Wayback Machine. (ესპანური) statoids.com-ის მონაცემები
ოტანჩე

ოტანჩე (ესპ. Otanche) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ბოიაკის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1.147 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 244 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 20.01 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 512 კმ²-ია. კოლუმბიის ქალაქების სია კოლუმბიის მოსახლეობის 2005 წლის აღწერის მონაცემები — კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტი დაარქივებული 2008-06-11 საიტზე Wayback Machine. (ესპანური) statoids.com-ის მონაცემები