laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ქუშჩულარი (ლაჩინი)

ქუშჩულარი (აზერ. Kuşçular, სომხ. Աղավնատուն) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონში. 1992 წლიდან დე ფაქტოდ შედის მთიანი ყარაბაღის თვითგამოცხადებული რესპუბლიკის შემადგენლობაში. ქუშჩულარი GEOnet სახელების სერვერზე ↑ Azerbaijan Development Gateway. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2005-12-25. ციტირების თარიღი: 2019-07-02.
ლოლაბაღირლი

ლოლაბაღირლი (აზერ. Lolabağırlı) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონში. 1992 წლიდან დე ფაქტოდ შედის მთიანი ყარაბაღის თვითგამოცხადებული რესპუბლიკის შემადგენლობაში. ლოლაბაღირლი GEOnet სახელების სერვერზე ↑ Azerbaijan Development Gateway. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2005-12-25. ციტირების თარიღი: 2019-07-02.
მალიბეი

მალიბეი (აზერ. Malıbəy) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონში. 1992 წლიდან დე ფაქტოდ შედის მთიანი ყარაბაღის თვითგამოცხადებული რესპუბლიკის შემადგენლობაში. მალიბეი GEOnet სახელების სერვერზე ↑ Azerbaijan Development Gateway. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2005-12-25. ციტირების თარიღი: 2019-07-02.
აკაკი წერეთლის სახლი

აკაკი წერეთლის სახლი — სახლ-მუზეუმი, მდებარეობს იმერეთში, საჩხერის მუნიციპალიტეტის სოფელ სხვიტორში. დაარსდა 1940 წელს. სასახლე რომელშიც, აკაკი წერეთელი დაიბადა და გარდაიცვალა, მისმა მამამ როსტომ წერეთელმა ააშენა 1834 წელს. სახლ-მუზეუმის ასაშნებლად გამოიყენეს კვერეთის კლდისა და ჭიათურის ქვები. სახლის მშენებლობაში ქართველებთან ერთად დიდი წვლილი მიუძღვით ბერძენ მშენებლებს, რომლებიც იმ პერიოდში საჩხერეში მუშობდნენ. მუზეუმში დაცულია აკაკი წერეთლის, მისი ნათესავებისა და წინაპრების პირადი ნივთები — XIX საუკუნის ფრანგული, გერმანული, იტალიური წარმოების ავეჯი, ბიბლიოთეკა, სადაც ინახება სხვადასხვა პერიოდის ქართული, ფრანგული, რუსული გამოცემის წიგნები, აქსესუარები და ტანსაცმელი, სულხან-საბა ორბელიანის ლექსიკონი, პოეტისა და სხვა საზოგადო მოღვაწეების ხელნაწერები და პირველ ნახევარში გადაწერილი „ქართლის ცხოვრება“. აკაკი წერეთლის გარდაცვალების შემდეგ, მისი ცოლ-შვილი (პოლონური წარმოშობის ნატალია ბაზილევსკაია და ერთადერთი ვაჟი ალექსანდრე.) პარიზში გაემგზავრა, ხოლო სახლ-მუზეუმი საპატრონოდ კოტე აბდულიშვილს გადაეცა, რომელიც აკაკის საქმეთა მმართველი იყო. აკაკის სახლ-მუზეუმს ყურადღებას შექმნილ მწერალთა ფედერაციასთან ერთად, ადგილობრივი მოსახლეობაც აქცევდა. პოეტის სახლ-მუზეუმის სარეაბილიტაციო სამუშაოები 2018 წლის 2 თვის განმავლობაში მიმდინარეობდა, სადაც ავთენტური იერსახით პოეტის საგვარეულო სახლი აღდგა, შეიცვალა შენობის აივანი და სხვა.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 9018 აკაკი წერეთლის სახლი სახლ-მუზეუმის ფოტოგალერეა სახლ-მუზეუმის ისტორია
მალხალაფი

მალხალაფი (აზერ. Malxələf) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონში. 1992 წლიდან დე ფაქტოდ შედის მთიანი ყარაბაღის თვითგამოცხადებული რესპუბლიკის შემადგენლობაში. მალხალაფი GEOnet სახელების სერვერზე ↑ Azerbaijan Development Gateway. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2005-12-25. ციტირების თარიღი: 2019-07-02.
ილია ჭავჭავაძის სახლ-მუზეუმი (საგურამო)

ილია ჭავჭავაძის სახლ-მუზეუმი — ქართველი საზოგადო მოღვაწის, პუბლიცისტის, მწერლის ილია ჭავჭავაძის მუზეუმი მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ საგურამოში, რომელიც 1961 წელს დაარსდა გიორგი ლეონიძის მიერ. შენობა ნაგებია აგურითა და რიყის ქვით დუღაბზე. დახურულია თუნუქით. ჩრდილოეთის მხრიდან სახლ-მუზეუმი ორსართულიანია, სამხრეთის მხარეს კი სამსართულიანი, სახლ-მუზეუმის ასეთი მშენებლობა განპირობებულია იმით, რომ შენობა რელიეფის შესაბამისადაა აშენებული. აღმოსავლეთის მხარეს მიდგმული აქვს კარიბჭე და ქვის კიბე. სახლს ჩრდილოეთით და სამხრეთით ყველა სართულზე ფართო აივნები აკრავს, სარკმლებს აქვს ხისავე დარაბები, კარ-ფანჯრებიც ხისაა, სართულები ერთმანეთს უკავშირდება შიდა კიბეებით. თითოეული ოთახი განათებულია რამდენიმე ფანჯრით. პირველი სართული შიდა ოთახებს უკავია, რომელიც ოჯახის წევრებისთვის იყო განკუთვნილი, მეორე სართულზე მისაღები ოთახი, სასადილო და სათამაშო ოთახებია განლაგებული დერეფანთან ერთად. მესამე სართულზე კი საძინებელი. ეზოში მდებარეობს ილიას სამეურნეო დანიშნულების ნაგებობები. მუზეუმის სტაციონარულ ექსპოზიციაში წარმოდგენილია მწერლის მომერიალური ნივთები, XIX საუკუნის ქართული კულტურის წარმომადგენელთა ფოტოაპარატები, მწერლის ხელნაწერები, XIX საუკუნის ქართული და უცხოეთის სახვითი ხელოვნების ნიმუშები, რომელთა შორისაა: ფრანგი მხატვრის გარნიეს „ჟაკ დე მოლის მიღება ტამპლიერების ორდენში“, ლადო გუდიაშვილის, იაკობ ნიკოლაძის, უჩა ჯაფარიძის ნამუშევრები, საყოფაცხოვრებო ნივთები, ჭურჭელი, ავეჯი და სხვა. ილიას გარდაცვალების შემდეგ, მისმა ცოლმა ოლღა გურამიშვილმა საგურამოს სახლი წერა-კითხვის გამავრცელებელ საზოგადოებას გადასცვა, სადაც ჯერ დაწყებითმა სკოლამ დაიწყო ფუნქციონირება, შემდეგ კი სასოფლო-სამეურნეო სასწავლებელი გახდა. 2018 წლის, საქართველოს მთავრობის დადგენილების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია. ჯავახიშვილი ნ., ილია ჭავჭავაძის საგვარეულოს ისტორიიდან, „ახალი და უახლესი ისტორიის საკითხები“ N 1 გვ. 13-21, თბ., 2017  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 7037 ილია ჭავჭავაძის სახლ-მუზეუმის ოფიციალური ვებ-გვერდი დაარქივებული 2018-08-30 საიტზე Wayback Machine. ილია ჭავჭავაძის საგურამოს სახელმწიფო მუზეუმი Facebook-ზე ↑ საქართველოს მთავრობის დადგენილება №10 2018 წლის 12 იანვარი ქ. თბილისი, საგურამოსა და ყვარელში მდებარე ილია ჭავჭავაძის სახლ-მუზეუმებისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის განსაზღვრის შესახებ
ახუნდოვი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ახუნდოვი შეიძლება აღნიშნავდეს: მირზა ახუნდოვი — აზერბაიჯანელი მწერალი-განმანათლებელი რუჰულა ახუნდოვი — აზერბაიჯანელი პარტიული სახელმწიფო მოღვაწე სულეიმან სანი ახუნდოვი — აზერბაიჯანელი მწერალი
რუჰულა ახუნდოვი

რუჰულა ალი-ოღლუ ახუნდოვი (აზერ. Ruhulla Əli oğlu Axundov‎ დ. 13 იანვარი [ძვ. სტ. 1 იანვარი]1897, სოფ. შუველიანი, ბაქოს მაზრა — გ. 1938 ) — აზერბაიჯანელი რევოლუციონერი, აზერბაიჯანში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარებისათვის ბრძოლის მონაწილე, პარტიული და სახელმწიფო მოღვაწე, პუბლიცისტი, მეცნიერი. კომპარტიის წევრი 1919 წლიდან. 1917 აზერბაიჯანის „მემარცხენე“ ესერებია ჯგუფის წევრი. 1918 წელს რედაქტორობდა ბაქოს საბჭოს გაზეთ „იზვესტიას“ , ხოლო 1919 წლიდან არალეგალურ ბოლშევიკურ გაზეთ „კომუნისტს“. აზერბაიჯანში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ 1920 წლიდან იყო აზერბაიჯანის კპ(ბ) ცენტრალური კომიტეტის განყოფილების გამგე, პარტიის ბაქოს კომიტეტის მდივანი, რესპუბლიკური გაზეთების „ბაკინსკი რაბოჩის“ და „კომუნისტის“ რედაქტორი. 1924-1930 წლებში — აზერბაიჯანის კპ (ბ) ცენტრალური კომიტეტის მდივანი, გამომცემლობა „აზერნეშრის“ დირექტორი, აზერბაიჯანის სსრ განათლების სახალხო კომისარი. 1930 წელს აირჩიეს საკავშირო კპ (ბ) ამიერკავკასიის სამხარეო კომიტეტის მდივნად. ახუნდოვი იყო პარტიის X–XVII ყრილობებისა და კომინტერნის კონგრესის დელეგატი. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 110.
გრენლანდიის ანტიციკლონი

გრენლანდიის ანტიციკლონი, გრენლანდიის მაქსიმუმი — მაღალი ატმოსფერული წნევის არე კუნძულ გრენლანდიის თავზე. არსებობს მთელი წლის განმავლობაში. აისახება დედამიწის ყოველი თვის წნევათა მრავალწლიური საშუალოების რუკებზე. ყალიბდება დაბალი ტემპერატურისა და ყინულოვანი ფარის დიდი სიმაღლის წყალობით, რის გამოც აქ ზამთარშიც და ზაფხულშიც ანტიციკლონური რეჟიმი სჭარბობს ციკლონურს. ატმოსფეროს ზემოქმედების ერთ-ერთი ცენტრია. გრენლანდიის ანტიციკლონის ბევრად მძლავრ და ფართო ანალოგს წარმოადგენს ანტარქტიკის ანტიციკლონი. ↑ 1.0 1.1 1.2 Гренландский антициклон // Большая российская энциклопедия. т. 7. — М., 2007. — стр. 680. ↑ 2.0 2.1 ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 263.
სანთის ციკლოპური ციხე

სანთის ციკლოპური ციხე — ციკლოპური ნაციხარ-ნაქალაქევი. მდებარეობს წალკის მუნიციპალიტეტის სოფელ სანთაში, სოფლის ჩრდილოეთით, მთის წვერზე და მის შუა სიმაღლეზე, დავაკებულ ფართობზე (პლატოზე). ადგილობრივი მოსახლეობა „ქოროღლის“ უწოდებს. მთის წვერზე ნაქალაქევის გვერდით ნასოფლარის კვალი ჩანს, რომლის ბოლოში პატარა ნიშია. ამ ნიშის მახლობლად აღმართული იყო „ერატიპა“, რომელიც რამდენიმე წლის წინათ გადააგორეს მთის უკანა მხარეს, ტბისკენ, სადაც ახლა გდია. ნაციხარი რამდენიმე ზღუდიდან შედგება. თითოეული რამდენიმე მეტრის სისქისაა. ქვედა ნაციხარი მთის დავაკებულ ფერდობზე მდებარეობს ისე, რომ ყველა მხრიდან კლდეები არტყია, გარდა უკანა ნაწილისა, საიდანაც შეიძლება მასზე ასვლა. ნაციხარი ოთხკუთხედის გეგმისაა სამი ცილინდრული კოშკითურთ ჩრდილოეთის მხრიდან, რომლებიც ერთსა და იმავე ზომისა არ არიან. ზღუდებიდან მეტ ნაკლებად კარგადაა დაცული ჩრდილოეთისა და დასავლეთისა, ხოლო აღმოსავლეთისა და სამხრეთისა სულ განადგურებულია. ოთხკუთხედის ზომა შიგნით შემდეგია: სიგრძე 30 მეტრი, სიგანე 14 მეტრი; კედლის სისქე 2,5-3 მეტრი. ცილინდრული კოშკების დიამეტრი — 9 მეტრი, შიგნით — 2,7 მეტრი. „ქოროღლი“-ს შესახებ არსებობს ხალხური თქმულება, თითქოს იგი „ყაჩაღ-ქოროღლი"-ს აშენებული იყოს, მაგრამ ეს შეცდომაა, რამდენადაც XVI-XVIII საუკუნეების ფანტასტიური პერსონაჟი ქოროღლი ძველი დროის მეგალითური ციხის ამშენებელი ვერ იქნებოდა. ციკლოპურ ციხეს 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია. მელიქსეთ-ბეგი ლ., მეგალითური კულტურა საქართველოში, თბ., 1938 წ., გვ. 55-56 ↑ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
მაისი (ლაჩინი)

მაისი (აზერ. Mayis) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონში. 1992 წლიდან დე ფაქტოდ შედის მთიანი ყარაბაღის თვითგამოცხადებული რესპუბლიკის შემადგენლობაში. მაისი GEOnet სახელების სერვერზე ↑ Azerbaijan Development Gateway. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2005-12-25. ციტირების თარიღი: 2019-07-02.
ბოლგარსკის სახლი-აგარაკი

ბოლგარსკის სახლი-აგარაკი — არქიტექტურული ძეგლი კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ გარიყულაში. მდებარეობს ეკატერინე გაბაშვილის ქუჩაზე. აგებულია XIX საუკუნის 90-იან წლებში. ეკუთვნოდათ პოლონური წარმოშობის თავად ბოლგარსკებს. სასახლე ნაგებია აგურითა და რიყის ქვით. სახლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით ერთსართულიანი სამეურნეო ნაგებობებია. შესასვლელი მთავარ, ჩრდილოეთ ფასადის აივნიდან აქვს. თავდაპირველი ასიმეტრიული ფასადის აღმოსავლეთ კედელში წინ გამოწეულია ფანჩატურით დასრულებული კიბის უჭრედის კოშკური მოცულობა, რომელსაც დასავლეთიდან ორსართულიანი, ღიააივნიანი შენობა ეკვრის. ჰოლი პილასტრებზე დაყრდნობილი თაღით ორ ნაწილად იყოფა, აღმოსავლეთ ნაწილში ზედა სართულზე ასასვლელი ოთხმარშიანი კიბეა. გეგმით ორივე სართული ერთნაირია. შენობის წაგრძელებული ორსართულიანი ნაწილი გადახურულია კრამიტით. დასავლეთ მხარეს დიდი დარბაზისა და აივნის ქვემოთ სარდაფია. შენობის კუთხეები და სარდაფის ფასადი მთლიანად რუსტებითაა გაფორმებული. ფასადებიდან აღსანიშნავია ჩრდილოეთისა, რომელზეც გვხვდება კიბის უჯრედის წინ წამოწეული კოშკური კიბე-აივანი, კარვისებური სახურავით დასრულებული ფანჩატური, აივნების ხის რიკულებიანი მოაჯირი. XX საუკუნეში შენობას აღმოსავლეთიდანგეგმით დაგრძელებული არქიტექტურულად უმნიშვნელო ორსართულიანი სახლი მიაშენეს. სახლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით ერთსართულიანი სამეურნეო ნაგებობებია. შენობას, ჯერ კიდევ საბჭოთა კავშირის დროს, კულტურის ძეგლის სტატუსი ჰქონია მინიჭებული, თუმცა, მოუვლელობის გამო სავალალო მდგომარეობაში ჩავარდა. „შიდა ქართლის კულტურული მემკვიდრეობის აღორძინებისა და განვითარების ფონდის“ ინიციატივით მოხდა ძეგლის აღდგენა. სასახლეს 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 143-144. ↑ პოლონელი დიდგვაროვნების ქართული სასახლის ახალი ისტორია ↑ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-12-04. ციტირების თარიღი: 2019-07-02.
ჯუსტო პრატო

ჯუსტო პრატო — პატრი, თეატინელი მისიონერი. პიეტრო ავიტაბილეს წინამძღოლობით სხვებთან ერთად 1632 წლის 10 ივლისს გორში ჩამოვიდა. აქ ყოფნისას შეადგინა და 1633 წლის 16 ოქტომბერს თარიღით ვატიკანში გაგზავნა ვრცელი რელაციონი, რომელშიც აღწერა საქართველოს მდგომარეობა. მისი სიტყვებით, იმ ხანებში სპარსეთში მრავალი გამაჰმადიანებული ქართველი იმყოფებოდა. შაჰის (ე. ი. შაჰ-სეფი I-ის) დედაც ქართველი იყო. რელაციონში მითითებულია, რომ შაჰ აბას I-მა საქართველოს მოოხრებისას აქედან გადაასახლა 60 000 კომლი, ჯუსტო პრატოს რელაციონი გამოუცემელია. ბადრიძე შ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 580.
ღმერთთა საბჭო

ღმერთთა საბჭო (ლათ. Dii Consentes, ასევე Dii complices) — ძველი რომის პანთეონში არსებული მითოლოგიური საბჭო. მის შემადგენლობაში შედიოდა თორმეტი მთავარი ღმერთი. მათი მოოქროვილი ქანდაკებები განლაგებული იყო ფორუმში, მოგვიანებით კი Deorum Consentium-ის პორტიკში. ღმერთები ჩამოთვლილი იქნა პოეტ კვინტუს ენიუსის მიერ ძვ. წ. III საუკუნეში : იუნონა, ვესტა, მინერვა, ცერერა, დიანა, ვენერა; მარსი, მერკური, იუპიტერი, ნეპტუნი, ვულკანუსი, აპოლონი. ტიტუს ლივიუსი (XXII.10.9) მათ ექვს წყვილად ჰყოფს: იუპიტერი და იუნონა, ნეპტუნი და მინერვა, მარსი და ვენერა, აპოლონი და დიანა, ვულკანუსი და ვესტა, მერკური და ცერერა. ღმერთთა საბჭოს სამი წევრი შედიოდა კაპიტოლიუმის სამეულის შემადგენლობაში, კონკრეტულად: იუპიტერი, იუნონა და მინერვა. ძვ. წ V საუკუნეში არსებული უამრავი მტკიცებულება მიუთეთებს ოლიმპიასა და იერონში (ბოსფორზე) არსებულ 12 ოლიმპიელის კულტზე. 12 ოლიმპიელის ბერძნული კულტის კვალი ძვ. წ VI საუკუნის ათენამდე მიდის. ნაკლებად სავარაუდოა, რომ იგი ცნობილი იყო მიკენის პერიოდში. ათენში 12 ოლიმპიელის სამსხვერპლოს მშენებლობას არქონტ პისისტრატოსს მიაწერენ (ძვ. წ 522–521 წწ). 12 ღმერთისაგან შემდგარი ჯგუფი მოხსენიებულია უფრო ადრეულ წყაროებშიც, ვიდრე ბერძნული და რომაული. ბერძნულ ჯგუფს ანატოლიური, უფრო სწორად კი, ლიკიური ფესვები შეიძლება ჰქონდეს. 12 ხეთური ღმერთის ჯგუფი ცნობილია როგორც ლურსმული დამწერლობიდან, ასევე ხელოვნების ნიმუშებიდან. 12 ხეთური ღმერთი მამრობითი სქესისანი არიან და რაიმე ინდივიდუალური თავისებურება არ ახასიათებთ. მათ, შესაძლოა, გაგრძელება ნახეს ლიკიური ღმერთების ჯგუფში, რომელსაც რომის იმპერიის პერიოდში პატივს სცემდნენ. ძვ. წ. 400 წლისთვის ლიკიის ქალაქ ქსანფის ბაზარში არსებობდა 12 ღმერთისათვის მიძღვნილი ადგილი. ჰეროდოტე ასევე მოიხსენიებს 12 ღმერთის ეგვიპტურ კულტს, თუმცა ეგვიპტური წყაროები ამას არ ადასტურებს. Васильев А. К. Consentes dii // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1895. — Т. XVI (31) : Конкорд — Коялович. — С. 34. Consentes dii // Реальный словарь классических древностей / авт.-сост. Ф. Любкер ; Под редакцией членов Общества классической филологии и педагогики Ф. Гельбке, Л. Георгиевского, Ф. Зелинского, В. Канского, М. Куторги и П. Никитина. — СПб., 1885. — С. 320. ↑ არნობიუსი III.40 ↑ Samuel Ball Platner, The Topography and Monuments of Ancient Rome (1904), pp. 173—174. ↑ Charlotte R. Long, The Twelve Gods of Greece and Rome, vol. 107 of Études préliminaires aux religions orientales dans l’Empire romain, (Brill Archive 1987), pp. 144—186.
მაზუთლუ

მაზუთლუ (აზერ. Mazutlu) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონში. 1992 წლიდან დე ფაქტოდ შედის მთიანი ყარაბაღის თვითგამოცხადებული რესპუბლიკის შემადგენლობაში. მაზუთლუ GEOnet სახელების სერვერზე ↑ Azerbaijan Development Gateway. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2005-12-25. ციტირების თარიღი: 2019-07-02.
მელიქფაია

მელიქფაია (აზერ. Məlikpəyə) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონში. 1992 წლიდან დე ფაქტოდ შედის მთიანი ყარაბაღის თვითგამოცხადებული რესპუბლიკის შემადგენლობაში. მელიქფაია GEOnet სახელების სერვერზე ↑ Azerbaijan Development Gateway. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2005-12-25. ციტირების თარიღი: 2019-07-02.
მაზმაზაქი

მაზმაზაქი (აზერ. Məzməzək) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონში. 1992 წლიდან დე ფაქტოდ შედის მთიანი ყარაბაღის თვითგამოცხადებული რესპუბლიკის შემადგენლობაში. მაზმაზაქი GEOnet სახელების სერვერზე ↑ Azerbaijan Development Gateway. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2005-12-25. ციტირების თარიღი: 2019-07-02.
მიღიდარა

მიღიდარა (აზერ. Mığıdərə) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონში. 1992 წლიდან დე ფაქტოდ შედის მთიანი ყარაბაღის თვითგამოცხადებული რესპუბლიკის შემადგენლობაში. მიღიდარა GEOnet სახელების სერვერზე ↑ Azerbaijan Development Gateway. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2005-12-25. ციტირების თარიღი: 2019-07-02.
მინქენდი

მინქენდი (აზერ. Minkənd, სომხ. Հակ) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონში. 1992 წლიდან დე ფაქტოდ შედის მთიანი ყარაბაღის თვითგამოცხადებული რესპუბლიკის შემადგენლობაში. მინქენდი GEOnet სახელების სერვერზე ↑ http://census.stat-nkr.am/nkr/1-1.pdf ↑ Azerbaijan Development Gateway. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2005-12-25. ციტირების თარიღი: 2019-07-02.
მირიქი (ლაჩინი)

მირიქი (აზერ. Mirik, სომხ. Միրիկ) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონში. 1992 წლიდან დე ფაქტოდ შედის მთიანი ყარაბაღის თვითგამოცხადებული რესპუბლიკის შემადგენლობაში. მირიქი GEOnet სახელების სერვერზე ↑ Azerbaijan Development Gateway. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2005-12-25. ციტირების თარიღი: 2019-07-02.
მიშნი (ლაჩინი)

მიშნი (აზერ. Mişni, სომხ. Մշենի) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონში. 1992 წლიდან დე ფაქტოდ შედის მთიანი ყარაბაღის თვითგამოცხადებული რესპუბლიკის შემადგენლობაში. მიშნი GEOnet სახელების სერვერზე ↑ Azerbaijan Development Gateway. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2005-12-25. ციტირების თარიღი: 2019-07-02.
მოლალარი (ლაჩინი)

მოლალარი (აზერ. Mollalar, სომხ. Գիհուտ) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონში. 1992 წლიდან დე ფაქტოდ შედის მთიანი ყარაბაღის თვითგამოცხადებული რესპუბლიკის შემადგენლობაში. მოლალარი GEOnet სახელების სერვერზე ↑ Azerbaijan Development Gateway. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2005-12-25. ციტირების თარიღი: 2019-07-02.
ფრინველშტერი

ფრინველშტერი (ლათ. Fulmarus glacialis) — ოკეანის ფრინველი ქარიშხალასებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 45–50 სმ, მასა 1 კგ-მდე, ფრთის შლილი 102–112 სმ. დედალ-მამალი ერთნაირადაა შეფერილი; არსებობს ფერითი მორფები. ღია მორფას თავი, კისერი და სხეულის ქვედა მხარე თეთრი აქვს, დანარჩენი შებუმბვლა ღია რუხია; შუალედურ და მუქ მორფებს თეთრი ფერი რუხით აქვთ ჩანაცვლებული სხვადასხვა ინტენსივობით, დანარჩენი ნაწილები მუქი ან მურა-რუხია. ბინადრობს არქტიკისა და წყნარი და ატლანტის ოკეანეების ბორეალური ზონების კლდოვან კუნძულებსა და მატერიკულ სანაპიროებზე. გამრავლების პერიოდში კვების ადგილებში ათასობით ფრინველშტერი იყრის თავს. დანარჩენ დროს ხშირად მარტოდ, წყვილებად ან მცირე გუნდებად ცხოვრობს. ჩინებულად ფრენს შტორმშიც, ახასიათებს დინამიური ლივლივი. კარგად ცურავს, ყვინთავს 4 მეტრამდე სიღრმეზე. უპირატესად იკვებება კიბოსნაირებით, თავფეხიანებით, თევზით, ზღვის სარეწების ნარჩენებითა და ლეშით. გამრავლებას 6–12 წლის ასაკში იწყებს. მონოგამი ფრინველია. საბუდარი ორმო საფენის გარეშეა; დედალი 1 კვერცხს დებს. ინკუბაცია 49–53 დღე გრძელდება; ბარტყებს ორივე მშობელი კვებავს. ანტარქტიკულ ზონაში ბინადრობს გვარის მეორე წარმომადგენელი — ანტარქტიკული ფრინველშტერი (F. glacialoides). Лоскот В. М. ГЛУПЫШ დაარქივებული 2019-07-02 საიტზე Wayback Machine. // Большая российская энциклопедия. Том 7. Москва, 2007, стр. 259. ↑ კუტუბიძე მ., ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, თბ.: „მეცნიერება“, 1973. — გვ. 18, 157, 201.
მუნჯუგლუ (ლაჩინის რაიონი)

მუნჯუქლი (აზერ. Muncuqlu) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონში. 1992 წლიდან დე ფაქტოდ შედის მთიანი ყარაბაღის თვითგამოცხადებული რესპუბლიკის შემადგენლობაში. მუნჯუგლუ GEOnet სახელების სერვერზე ↑ Azerbaijan Development Gateway. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2005-12-25. ციტირების თარიღი: 2019-07-02.
მურათლი

მურათლი (აზერ. Muratly) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონში. 1992 წლიდან დე ფაქტოდ შედის მთიანი ყარაბაღის თვითგამოცხადებული რესპუბლიკის შემადგენლობაში. მურათლი GEOnet სახელების სერვერზე ↑ Azerbaijan Development Gateway. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2005-12-25. ციტირების თარიღი: 2019-07-02.
ნაღდაღი

ნაღდაღი (აზერ. Nağdağı) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონში. 1992 წლიდან დე ფაქტოდ შედის მთიანი ყარაბაღის თვითგამოცხადებული რესპუბლიკის შემადგენლობაში. ↑ Azerbaijan Development Gateway. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2005-12-25. ციტირების თარიღი: 2019-07-02.
ნაღდალი

ნაღდალი (აზერ. Nağdalı) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონში. 1992 წლიდან დე ფაქტოდ შედის მთიანი ყარაბაღის თვითგამოცხადებული რესპუბლიკის შემადგენლობაში. ნაღდალი GEOnet სახელების სერვერზე ↑ Azerbaijan Development Gateway. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2005-12-25. ციტირების თარიღი: 2019-07-02.
ნარიშლარი

ნარიშლარი (აზერ. Narişlar) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონში. 1992 წლიდან დე ფაქტოდ შედის მთიანი ყარაბაღის თვითგამოცხადებული რესპუბლიკის შემადგენლობაში. ნარიშლარი GEOnet სახელების სერვერზე ↑ Azerbaijan Development Gateway. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2005-12-25. ციტირების თარიღი: 2019-07-02.
ნიჟნეე ახ-ქერფი

ნიჟნეე ახ-ქერფი (აზერ. Nijneye Ax-Kerpi) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონში. 1992 წლიდან დე ფაქტოდ შედის მთიანი ყარაბაღის თვითგამოცხადებული რესპუბლიკის შემადგენლობაში. ნიჟნეე ახ-ქერფი GEOnet სახელების სერვერზე ↑ Azerbaijan Development Gateway. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2005-12-25. ციტირების თარიღი: 2019-07-02.
ნოვრუზლუ (ლაჩინი)

ნოვრუზლუ (აზერ. Novruzlu) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონში. 1992 წლიდან დე ფაქტოდ შედის მთიანი ყარაბაღის თვითგამოცხადებული რესპუბლიკის შემადგენლობაში. ნოვრუზლუ GEOnet სახელების სერვერზე ↑ Azerbaijan Development Gateway. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2005-12-25. ციტირების თარიღი: 2019-07-02.
ფარსმის ციხე-სახლები

ფარსმის ციხე-სახლები — არქიტექტურული ძეგლი ახმეტის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარ ფარსმის განაპირას, მისგან დასავლეთით. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ციხე-სახლები ერთმანეთის გვერდიგვერდ, ღრმა უფსკრულის პირას დგანან. მათგან ერთი შვიდსართულიანია, ხოლო დანარჩენი ორი — ექვსართულიანი. ერთ-ერთ ექვსსართულიან ციხე-სახლს ადგილობრივი მოსახლეობა „ციხეს“ უწოდებს. სამივე სახლი ნაგებია ფიქლით. წყობა მშრალია. შვიდსართულიანნი ციხე-სახლი წაგრძელებული ოთკუთხედია. პირველ, მეორე, მესამე და მეოთხე სართულებს შესასვლელი ჩრდილო-დასავლეთიდან აქვს. მეორე სართულზე სამხრეთ-დასავლეთის კედელში ორი სარკმელია, სამხრეთ-აღმოსავლეთისაში — ორი სათოფური. ასევე ორი სარკმელია მეოთხე სართულის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კედელში. მეხუთე სართულის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კედელში კარი და ერთი სათოფურია. მეექვსე სართულის ყველა კედელში თითო ორმაგი სალოდე ყოფილა. მეშვიდე სართული დანგრეულია. სართულებს შორის გადახურვა ხის კოჭებზე ყოფილა დაფუძნებული. პირველი ექვსართულიანი ციხე-სახლის, ე. წ. „ციხის“ პირველ, მეორე და მესამე სართულებზე შესასვლელი ჩრდილოეთ-დასავლეთიდანაა. გადახურვა მხოლოდ პირველ და მეორე სართულებს შემორჩა. იგი ხის კოჭებზეა გამართული. მეორე ექვსსართულიანი ციხე-სახლის ყველა სართულს შესასვლელი ჩრდილო-დასავლეთიდან აქვს. პირველ სართულზე სამხრეთ-დასავლეთის კედელში ნიშია. მეორე სართულზე, იმავე მხარეს, სამი სარკმელია. მესამე სართულზე ჩრდილო-დასავლეთის კედელში ერთი სარკმელია, ხოლო სამხრეთ-დასავლეთის კედელში — ორი ნიში და ორი სარკმელი. ყველა სართული გარდა მეხუთისა და მეექვსისა შიგნით შელესილია. ფარსმის ციხე-სახლებს 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია. ა. ქალდანი, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 140. ↑ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
ყარაჩანლი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ყარაჩანლი შეიძლება აღნიშნავდეს: ყარაჩანლი — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონი; ყარაჩანლი — სოფელი აზერბაიჯანში, ქალბაჯარის რაიონი.
საგარეჯოს პეტრე-პავლეს ეკლესია

საგარეჯოს პეტრე-პავლეს ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი კახეთის მხარის საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში საგარეჯოში. დგას ქალაქის დასავლეთით, ძველ სასაფლაოზე. აუგია დავითგარეჯის წინამძღვარს ონოფრე მაჭუტაძეს, რასაც ადასტურებს 1712 წლის გუჯარი: „აღვაშენე თვალზე საყდარი პეტრე-პავლესი და შევამკე პატიოსანი ხატითა შესამოსლებითა და წიგნებითა“. ონოფრე წინამძღვრად დაინიშნა 1690 წელს, ამრიგად ეკლესია აგებული უნდა იყოს 1690 წლიდან 1712 წლამდე პერიოდში. ეკლესია დარბაზულია. იგი საკმაოდ მოზრდილი, აზიდული პროპორციებისა. გარეთა კედლების წყობაში გამოყენებულია რიყისა და თლილი ქვა. აღმოსავლეთ ფასადზე სარკმელი და ჯვარია. ჯვრის მკლავების ბოლოებთან სხვადასხვა სკულპტურული გამოსახულებებია ( კუდებგადანასკვული, ერთმანეთთან ზურგშექცეული გველეშაპი, ლომი, ჩიტები, ყურძნის მტევნები). პორტალის მორთულობაში მხოლოდ ფოთლოვანი მოტივია გამოყენებული, ამავე მოტივის გამოყენებითაა მოხაზული ტიმპანის შიგნით რელიეფური მედალიონების ჩარჩო. შუაში დიდ წრეს-მედალიონს, მის ორივე მხარეს კი თითო მომცრო წრეს ქმნის. სამივე წრეში გამოსახულებაა: შუაში-მაკურთხებელი პერსონაჟია, რომელსაც მარცხენა ხელით, მკერდის წინ, წიგნი უკავია, აქეთ-იქით კი ანგელოზებია. მარცხენა ფასადზე ანგელოზს მარცხენა ხელში ჯვარი უჭირავს, მარჯვენაში, დაზიანების გამო  გაურკვეველია აღნიშნული საგანი. მარჯვენა ანგელოზსაც თითქოს ჯვარი და სამწერობელი უპყრია. ლენტის ორივე ბოლოში თითო მტევანია გამობმული. პეტრე-პავლეს ეკლესიას ისლამური გავლენაც ეტყობა. რასაც ფასადზე აღმართული ჯვრის „რვიანებიანი“ ჩარჩო გვამცნობს. ეკლესიის ცენტრში ორ დონეზე ადამიანის ორ-ორი სახეა გამოსახული (მზისა და მთვარის სიმბოლო), ამ ორი ადამიანის სახე ქვაშია ამოკაწრული. ეკლესია შემკულია ძველი ქართული წარწერებით. გიორგი ჩუბინაშვილის აზრით აქ ბერების საცხოვრებელი უნდა ყოფილიყო. 2006 წელს საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანების საფუძველზე, ეკლესიას მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის ძეგლის სტატუსი. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-III, თბ., 2019. — გვ. 60-64.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 6415