laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ართანის წმინდა ნინოს ეკლესია

ართანის წმინდა ნინოს ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, დგას სოფელ ართანის ჩრდილო-დასავლეთით, 0,7 კილომეტრზე, ღვთისმშობლის ეკლესიის დასავლეთით, ორასიოდე მეტრში. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. ეკლესია დარბაზულია (5,4 x 4 მეტრი). ნაგებია რიყის ქვისა და ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით. აქა-იქ, უმთავრესად, გარე კუთხეების ქვედა ნახევრის წყობაში, გამოყენებულია კვადრატული აგური. კედლების ზედაპირი გასწორებულია ბათქაშით. მიუხედავად ამისა, იგი ტლანქია და უსწორმასწორო. ერთადერთი შესსასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი შედარებით ვიწროა. იგი აგურითაა გამოყვანილი და დასრულებულია შეისრული თაღით. რომლიც მცირედ შეღრმავებულ, ხერხულა ფრიზით დაგვირგვინებულ, სწორკუთხა არეშია მოქცეული. შესასვლელი შიგნიდან სწორკუთხაა, გადახურულია ხის ძელებით. ეკლესიის დარბაზი გეგმით თითქმის კვადრატულია, აღმოსავლეთიდან ერთვის ნახევარწრიული აფსიდი, რომლის ქვედა ნაწილი დრბაზის სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებიდან ერთსაფეხურიანი პილასტრებითაა გამოყოფილი. პილასტრები იატაკიდან 1,3 მეტრის სიმაღლეზე წყდება. მათ ზემოთ აფსიდი ნალისებრ მოხაზულობას იძენს და დარბაზის შესაბამის კედლებს უშუალოდ შეერთვის. აფსიდის ღერძზე აგურით ნაწყობი ვიწრო, თაღოვანი სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს თითო, მცირე ნიშაა. სამხრეთ ნიშა სწორკუთხაა, გადახურულია აგურით. ჩრდილოეთ ნიშის გადახურვა კი, ერთმანეთზე სწორი კუთხით მიყრდნობილი, ორი აგურისგან შედგება. აფსიდი დასრულებულია უსწორმასწორო კონქით უსწორმასწოროა დარბაზის კამარაც. საკურთხევლის წინ შემორჩენილია აგურით ნაშენი კანკელის ფრაგმენტები. ეკლესიის შიდა სივრცის გამანათებლად, აფსიდის გარდა, თითო სარკმელი დასავლეთ და სამხრეთ კედლებშიცაა. ორივე სარკმელი, ქვის თხელი ფილებით. თარაზულადაა გადახურული. ფასადები შემოსილი მოზრდილი, არაწესიერი ფორმის, ნატეხი ქვისა და ტიყის ქვების შერეული წყობით. შესასვლელის ზემოთ, კედლის წყობაში ჩასმულ, მცირე ზომის, თიხის ფილაზე, გამოსახულია მარტივი ფორმის ტოლმკლავა ჯვარი. 2008 წელს სოფლის მაცხოვრებლებმა ეკლესიის კედლების ზედა ნაწილი აღადგინეს. მოაწყვეს აგურის ლავგარდანი და ეკლესია ღარისებრი კრამიტით გადახურეს. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ., 2015. — გვ. 159-160.
თელავის საცხოვრებელი სახლი (ე. ახვლედიანის შესახვევი 5)

თელავის საცხოვრებელი სახლი — არქიტექტურული ძეგლი თელავში. დგას ელენე ახვლედიანის I შესახვევში (№ 5). აგებულია 1890 წელს. სახლი ორსართულიანია. ნაგებია აგურით და რიყის ქვით. თავდაპირველი სახე შეცვლილი აქვს. პირველ სართულზე აივანი შუშაბანდითაა შეცვლილი. შემორჩენილია მეორე სართულის აივნის საყრდენი, აგურის მრგვალი სვეტები. მეორე სართულზე ასვლა ძველი ხის კიბით შეიძლება, რომლის მოაჯირი სადა ორნამენტით არის შემკული. სართულზე ხის, წახნაგასვეტებიანი, მდიდრულად დეკორირებული, ჭვირული აივნებია განთავსებული. ეზოს მხარეს სახლი შელესილი ფასადით არის მიმართული. კარ-სარკმლების თავსართები რკალურია, ალათების რთული ნახატი ნასაზრდოებია კლასიცისტური ნიმუშებიდან. კედლებზე ლურჯი ფერის ნალესობის კვალია. სახლს ღირებული სარდაფი აქვს. შენობა გადახურულია კრამიტით. ეზოს მხარეს უსახური მინაშენებია. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ., 2015. — გვ. 89.
თელავის საცხოვრებელი სახლი (26 მაისის 8)

თელავის საცხოვრებელი სახლი — არქიტექურული ძეგლი თელავში, მდებარეობს 26 მაისის ქუჩაზე (№ 8). თარიღდება XIX საუკუნის პირველი ნახევრით. შენობა ორსართულიანია. ნაგებია აგურით. პირველ სართულზე ერთი ოთახი და ღია, სამეურნეო სათავსია. შესასვლელი აღმოსავლეთითაა. ოთახში გაჭრილია ორი სარკმელი, მოწყობილია ერთი მოგრძო ნიშა. სართულს სამხრეთით და აღმოსავლეთით, ფასადის მთელ სიგრძეზე, ღია, სვეტებიანი გალერეა შემოუყვება. აგურის წყობით ამოყვანილი სვეტები მრგვალია, რომლებაც მარტივი, თაროსებრი კაპიტელები ასრულებს. პირველი სართული მეორეს მთავარი ფასადის გალერეის ფარგლებში მოქცეული, რიკულებიანი კიბით უკავშირდება. კიბის საშუალებით ვხვდებით ხის ღია აივანზე, რომელიც მეორე სართულს სამივე მხრიდან შემოუყვება. აივნის მოაჯირი ხის დიაგონალურად გადამკვეთი ძვლებისგან შედგება. აივანი, აქაც, კიბის მოაჯირის მსგავსი რიკულებით უნდა ყოფილიყო შემკული (არ შემორჩენილა). მეორე სართულზეც ერთი ოთახია. შესასვლელი იქაც აღმოსავლეთითაა. ოთახის კედლებში გაჭრილია ხუთი სარკმელი (ერთი აღმოსავლეთით, ხოლო ორ-ორი სამხრეთით და დასავლეთით, რომელიც შიგნიდან გარეთ ვიწროვდება და საფასადო მხარეს, ფრონტისებური თავსართებით არის დასრულებული. ოთახის დასავლეთ კედელში, სარკმლებს შორის ბუხარია, ჩრდილოეთ კედელში კი — ორი ნიშა. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ., 2015. — გვ. 106-107.
თელავის საცხოვრებელი სახლი (26 მაისის ჩიხი 10)

თელავის საცხოვრებელი სახლი — არქიტექურული ძეგლი თელავში. რომელიც მდებარეობს 26 მაისის ჩიხში (N 10). თარიღდება XIX საუკუნის შუა ხანებით. სახლი ორსართულიანია. ნაშენია კვადრატული აგურით. აქვს ხის აივანი, აჟურულად დამუშავებული მოაჯირითა და ფრიზით. სვეტები და სვეტისთავები წახნაგოვანია. კარ-სარკმელები მშვილდისებრი  თაღითაა გადახურული. კედლების სისქე სიძველეზე მიანიშნებს. სახლის მეორე სართულის აივანი ეყრდნობა აგურით ნაშენ მძლავრ ბურჯებს. პირველი სართულის წინ ღია ტერასაა, რომელზეც აგურია დაგებული. შენობა გადახურულია კრამიტით. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ., 2015. — გვ. 106.
თელავის სტამბა

თელავის სტამბა — ისტორიული ძეგლი თელავში. მდეობარეობს აბანოს შესახვევში (№ 3). საფუძველი ჩაეყარა 1890 წელს, ცნობილი მესტამბის ექვთიმე ხელაძის მიერ. ამ დროიდან დაიწყო თელავში ქართული წიგნების ბეჭვდა. 1905-1907 წლებში რევოლუციის დროს თელავში დაარსდა არალეგალური სტამბა, რომლეშიც იბეჭდებოდა მეფის მთავრობის საწინააღმდეგო პროკლამაციები, მოწოდებები. 1905 წლის ივლისში ჟანდარმეირამ სტამბა დაარბია, მაგრამ მისი სრული ლიკვიდაცია ვერ მოახერხა. 1906 წელს აქ კიდევ იბეჭდებოდა პროკლამაციები. არალეგალური სტამბის სრული დარბევა ჟანდანმერიას 1907 წლის იანვარში მოუხერხებია. შემდგომში ლეგალური სტამბის მეპატრონეები ყოფილან გ. თათუზოვი და კ. ონიკაშვილი. ონიკაშვილის სტამბაში 1919 წელს იბეჭდებოდა გაზეთი „ახალგაზრდა ქართველი“ რომელშიც თანამშრომლობა ქართველი პედაგოგი საზოგადო მოღვაწე ივანე როსტომაშვილი. საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ სტამბა გამოცხადდა სახელმწიფო დაწესებულებად, სადაც სხვადასხვა პროდუქციასთან ერთად იბეჭდებოდა რაიონული გაზეთები „ალაზნის განთიადი“, „კოლმეურნეობის ხმა“. პედაგოგური სასწავლებლების ლიტერატურული წრის კვირეული გაზეთი „პირველი ნაბიჯი“, ჟურნალი „საბჭოთა მასწავლებელი“ და სხვა. სტამბა ამჟამადაც ფუნქციონირებს. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ., 2015. — გვ. 82.
თელავის საცხოვრებელი სახლი (ი. ჭავჭავაძის 104)

თელავის საცხოვრებელი სახლი — არქიტექტურული ძეგლი თელავში. მდებარეობს ილია ჭავჭავაძის ქუჩაზე (№ 104). თარიღდება XIX საუკუნის II ნახევრით. სახლი ერთსართულიანია. ნაგებია აგურით. ქუჩის მხარეს შენობა გრძივი ფასადით გამოდის, რომლის ქვედა ნაწილი მიწითაა დაფარული. ფასადზე მშვილდისებრთაღიანი ორი სარკმელია, საჭექი ქვებით თაღების შუაში. ორივეში სწორკუთხა ალათაა ჩასხმული და რკინის გისოსითაა აღჭურვილი. ფასადი თავისებურადაა გაფორმებული თანაბარი სიმაღლის, ოღონდ სხვადასხვა სიგანის, სწორკუთხა შვერილებით, რომლებიხ ერთ ვერტიკალზე, თანაბარი ინტერვალებით არის განლაგებული. ფასადზე ექვსი ასეთი ვერტიკალია რომელიც მას მთელ სიმაღლეზე ასდევს : თითო - კიდეებში და თითო - სარკმელების გვერდებზე. ფასადი დასრულებულია მაღალი, ხუთსაფეხურიანი ლავგარდნიღ, რომლის ქვედა საფეხური აგურის ხერხულა წყობითაა გამოყვანილი. ეზოს მხარეს, მცირე ზომის, ჭვირული აივნის ნაწილებია შემორჩენილი. აივანი აგურის ოთკუთხა სვეტებზეა დაყრდნობილი. აივნის ქვემოთ მაღალი ნახევარსარდაფია. ეზოს მხარეს კედლები ლურჯადაა შეღებილი, სარკმელები ამ მხარესაც მშვილდისებრთაღიანია. შენობა გადახურულია კრამიტით. სახურავი ორფერდაა. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ., 2015. — გვ. 121.
თელავის საცხოვრებელი სახლი (შოთა რუსთაველის 7)

თელავის საცხოვრებელი სახლი — არქიტექურული ძეგლი თელავში. მდებარეობს შოთა რუსთაველის ქუჩაზე (№ 7). თარიღდება XIX საუკუნის შუა წლებით. ესაა აგურით, ორსართულიანი, მაღალი ნაგებობა , რომლის გეგმის სწორკუთხედი, რამდენადმე, ეზოს გასწვრივაა გაგრძელებული, ქუჩაზე კი ვიწრო ფასადით გამოდის. შესასვლელი ქუჩიდანვეა, ფასადის მარცხენა კიდეში. კარი პირველი სართულის წინ არსებულ, ღია ტერასას უკავშირდება. ტერასიდან მოწყობილია მეორე სართულზე ასასვლელი ხის, ერთსვლიანი კიბე. კიბე აივანზე ადის, რომელიც სახლს ეზოს მხარეს, მთელ სიგრძეზე გასდევს. სახლის პირველი სართული, როგორც ჩანს, სავაჭრო საქმიანობასთან იყო დაკავშირებული, მეორე კი საცხოვრებელია. ინტერიერში შემორჩენილია ხის ძველი იატაკები და ჭერი. ყველა ოთახში კედლის ღუმელებია მოწყობილი. ფასადებიდან, თავისი გაფორმებით გამორჩეულია ქუჩის მხარეს მოქცეული ფასადი. იგი შეულესავია. მორთულობის ძირითადი ელემენტებია: რუსტირებული, პილასტრისებური შვერილი, სხვადასხვა ფორმისა და ზომის ჩაღრმავებული არეები და ვერტიკალურად დაყენებული აგურებით გამოყვანილი ჰორიზონტალური ზოლები. ფასადის მარცხენა ნაწილი უჭირავს სწორკუთხა ნაკვეთი სახეებით გაფორმებულ, ხის, ორფთიან შესასვლელს და მის ასწვრივ მდებარე განიერ სარკმელს, რომლებიც რუსტირებულ, შვეულ ზოლებს შორის არის მოქცეული. ფასადის მარჯვენა ნაწილში კი ოთახების კარ-სარკმელები გამოდის. პირველ სართულზე — ორი განიერი სწორკუთხა ღიობია (გვიანდელია), მეორე სართულზე კი — ოთხი სარკმელი და ერთი კარი, რომლებიც ერთმანეთისგან რუსტირებული, პილასტრისებრი შვერილით არის გამიჯნული. ყველა ღიობი ბრტყელი ღიობითაა გადახურული და კედლის მცირედ შეღრმავებულ , სწორკუთხა სიბრტყეშია მოქცეული. სწორკუთხაა ასევე კარ-სარკმლების ალათებიც. ფასადის მარჯვენა ნაწილის მთელ სიგრძეზე მოწყობილი იყო ხის, შეკიდული აივანი (ჩანს ძველ ფოტოსურათებზე), რომლისგანაც ხის კოჭების ბუდეებიღა იყო დარჩენილი. ფასადი დასრულებია მაღალი პარაპეტით. შინაგანი სტრუქტურის შესაბამისად, იგი ორ ნაწილად იყოფა. ფასადის მარჯვნივ, ძირითადი ნაწილის ცენტრი აღნიშნულია პარაპეტზე, დადგმული კოშკისებრი ნაგებობით, რომლის წინა მხარეს წყობის შეღრმავებით, ჯვრის გამოსახულებაა გამოყვანილი. ეზოს მხარეს სახლს დიდი, გადახურული აივანი აქვს, ხის სვეტებით. მოხარატებული მოაჯირითა და ფრიზით. სახლი თავისი გარეგნული დამუშავებით თელავის დამახასიათებელ და მნიშვნელოვან რიგში დგას. 2011-2012 წლებში სახლს ჩაუტარდა სარესტავრაციო სამუშაოები (პროექტის ავტორი თამარ დვალი), რის შედეგადაც მას დაუბრუნდა პირველადი სახე. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ., 2015. — გვ. 107-108.
თევზები (მრავალმნიშვნელოვანი)

თევზები შეიძლება აღნიშნავდეს: თევზები — წყლის ხერხემლიანი ცხოველები თევზები — თანავარსკვლავედი თევზები — ზოდიაქოს ნიშანი
თელავის საცხოვრებელი სახლი (ე. ახვლედიანის 9)

თელავის საცხოვრებელი სახლი — არქიტექტურული ძეგლი თელავში. მდებარეობს ელენე ახვლედიანის I ჩიხში (№ 9). თარიღდება XIX საუკუნის შუა ხანებით. დიდი ზომის, ორსართულიანი სახლი საკმაოდ სახეცვლილია. პირველი სართული მთლიანად გადაკეთებულია: ამოშენებულია და შემინული. მეორე სართულზე შემორჩენილია ხის, საკმაოდ განიერი, ძველი აივანი, რომელიც ფასადს მთელ სიგრძეზე გასდევს. აივანს მოხარატებული, ხის მოაჯირი აქვს. ხის მაღალ სვეტებს შორის ჭვირული ფრიზებია, კუთხეებში პატარა, ჭვირული აფრებით, აივანზე გამოდის ოთახების ღიობები. სახლი თუნუქითა გადახურული. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ., 2015. — გვ. 89.
კისისხევის კოშკი

კისისხევის კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი დგას სოფელ კისისხევის ქვემოთ მდინარე კისისხევის მარცხენა ნაპირას. გურჯაანიიდან თელავისაკენ მიმავალი გზის პირას. თარიღდება XVII საუკუნის შუა წლებით. ეკუთვნოდა თავად ქობულაშვილებს. დიდი ხნის განმავლობაში კოშკი წისქვილის მაგივრობას ეწეოდა, რის გამოც ადგილობრივი მოსახლეობა მას „ციხის წისქვილს“ უწოდებს. შენობა გეგმით აღმოსავლეთ-დასავლეთის მიმართულებით წაგრძელებული სწორკუთხედია, სამსართულიანი ნაგებია მთლიანად რიყის ქვით. გარედან ოთხივე კუთხეში აქვს მომრგვალებული, ზემოთკენ თანდათან შევიწროებული შვერილები. პირველი სართული ნახევარწრიული ფორმის ქვის კამარითაა გადახურული, მეორე სართლის გადახურვა გამართული იყო ხის კოჭებზე გრძივ კედლებზე შემორჩენილია კოჭების საყრდენი ბუდეები. მესამე სართული კი, ქონგურებით აღჭურვილი ბანი ყოფილა. კოშკში შესასვლელი მოწყობილი იყო პირველ სართულზე აღმოსავლეთ კედლის სამხრეთით კიდეში. ამავე კედელში ერთი, შეწყვილებული სათოფური და ორი, თაღოვანი ნიშააა. დასავლეთის კედლის ჩრდილოეთ კუთხეში თაღოვანი ლიობია. რითიც კედლის სისქეში არსებულ, ზედა სართულთან დამაკავშირებელი კიბის უჯრედს უკავშირდება. ჩრდილოეთ კედელში გადაჭრილია სამი სარკმელ-სათოური. სამხრეთ კედელის აღმოსავლეთ ნაწილში ერთი სათოფური კედელი. მოგვიანებით, შუაშუ გაუნგრევიათ და წყლის შემოსაყვანად, ორი ხვრელი მოუწყვით. კოშკის მეორე სართული საცხოვრებელ-სათავდაცოა. მისთვის დამახასიათებელია სათოფურების სიმრავლე. სათოფურები ორ რიგადაა განლაგებული. ქვედა რიგის სათოფურები ქვემოთაა მიმართული ზედასი კი პირდაპირ. ჰორიზონტალურად მათ ზემოთ რამდენიმე პატარა, სწორკუთხა სარკმელია, რეებიც თავის მხრივ, მესამე რიგს ქმნის. სართულის ჩრდილოეთ კედელში, დანარჩენებისგან განსხვავებით, ქვედა რიგის სათოფურები ჩასმულია ნიშებში. ამავე კედლის აღმოსავლეთ ნაწილში მოწყობილია ბუხარი დასავლეთ კედლის სისქეში. ამ სარულზეც ისევე როგორც ქვედა სართლზე მოწყობილია მესამე სართულზე ასასვლელი ქვიც კიბე. იგი ორსვლიანია. თითოეული სვლა კედლის ბოლოში იწყება. ისინი სადგომის მხარეს გახსნილია და დაბალი კედლით იყო შემოზღუდული, სხვლების დამაკავშირებელი ბაქანი კედლის შუაში, მესამე სართულის იატაკის დონეზეა. საიდანაც სართულზე გასასვლელი იყო გაკეთებული. მესამე სართული ბანია, იგი საკმაოდ მაღალი, ქონგურებით დასრულებული კედლებით იყო შემოზთუდული. ქონგურების მცირე ნაწილი მხოლოდ აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებს შემორჩა. სართულის საბრძოლო ელემენტებს სალოდეებიც ემატება გრძივ კედლებში სამ-სამი სალოდეა მოწყობილი, ხოლო აღმოსავლეთ კედელში ორი. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ., 2015. — გვ. 257-258.
ქვემო ხოდაშნის წმინდა გიორგის ეკლესია

ქვემო ხოდაშნის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი სოფელ ქვემო ხოდაშენში. მდებარეობს გურჯაან-თელავის საავტომობილო გზიდან სამხრეთით, დაახლოებით 2 კილომეტრის დაშორებით, დოლიაურისხევის დამრეც ფერდობზე, სასაფლაოზე. თარიღდება XVI-XVII საუკუნეების მიჯნით. XIX საუკუნის მიწურულში იგი შეუკეთებიათ და დასავლეთ ფრონტონის წვერზე სამრეკლო დაუშენებიათ. XX საუკუნის მეორე ნახევარში ადგილობრივმა მოსახლეობამ, საკუთარი ინიციატივით, ბაზალტის უზარმაზარი ფილებით გაამაგრა ეკლესიაში შესასვლელი კარი და დასავლეთ ფრონტონი. ეკლესია დარბაზულია, უაფსიდო, ნაგებია სხვადასხვა ზომის, რიყის ქვით კირის ხსნარზე. დარბაზის გეგმა კვადრატს უახლოვდება. საკურთხეველს ტაძრის მთელი სივრცის დაახლოებით მესამედი უჭირავს. საკურთხეველში, სამხრეთისა და ჩრდილოეთის კედლების აღმოსავლეთ კიდეში, თითო, მცირე, სწორკუთხა ნიშაა. საკურთხეველი გადახურულია კონქით, რომლის ნახევარწრიულ საფუძველზე გადასვლა, საკურთხევლის კუთხეებში განლაგებული ტრომპების საშუალებით ხდება. ერთადერთი, სწორკუთხა შესასვლელი ეკლესიას სამხრეთიდან აქვს. კარის ზღურბლი მიწის დონიდან დაახლოებით 70 სანტიმეტრის სიღრმეზეა. აქედან კი, კიდევ ერთი საფეხურია ეკლესიის იატაკის დონემდე. შიგნიდან შესასვლელი მოზრდილი, ბრტყელი ქვითაა გადახურული, ეკლესიის იატაკი არაერთგვაროვანია, ზოგან ის ქვითაა გაწყობილი, ხოლო დანარჩენი მოლესილია კირხსნარით. აღმოსავლეთისა და დასავლეთის კედლებში გაჭრილია თითო, მცირე ზომის, თარაზულად გადახურული სარკმელი, რომლებიც ზემოთკენ თანდათან ვიწროვდება. ორივე სარკმლის ღიობი რიყის ქვითაა გამოყვანილი. აღმოსავლეთ სარკმლის ქვემოთ, კედელს, რიყის ქვით ნაგები, კუბური ფორმის ტრაპეზი ეკვრის, შიგნით კედლები უხარისხოდაა გალესილი. ნალესობის დიდი ნაწილი ჩამოშლილია. ეკლესიის ფასადები სადაა, აღმოსავლეთის ფრონტონის წვერში ჩასნულია სამკუთხა ფორმის, შირიმის ქვა, რომელზედაც ჯვარია გამოკვეთილი. ლავგარდანი ჩამოშლილია იგი შემორჩენილია მხოლოდ ჩრდილოეთ ფასადზე და შირიმის, მარტივ თაროს წარმოადგენს. დასავლეთ ფრონტონის წვერზე დადგმულია აგურითა და რიყის ქვით ნაგები, ერთთაღიანი სამრეკლო. 2011 წელს საქართველოს ისტორიულ ძეგლთა დაცვის და გადარჩენის ფონდის დაფინანსებით, ეკლესიას ჩაუტარდა სარეაბილიტაციო სამუშაოები (რეაბილიტაციის პროექტის ავტორი, არქიტექტორი ნ. ყანჩელი). გარედან ეკლესიის კედლები გაიწმინდა ნატარი მიწისგან, აღდგა კედლების ზედა ნაწილები და ლავგარდანი. ეკლესია გადაიხურა ღარისებრი კრამიტით. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ., 2015. — გვ. 365-366.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 13570
კონდოლის წმინდა გიორგის ეკლესია

კონდოლის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დგას სოფელ კონდოლის ჩრდილოეთით, 300 მეტრის მანძილზე. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. ეკლესია დარბაზულია, უაფსიდო. ნაგებია რიყის ქვით და კირის დუღაბით. ერთადერთი შესასვლელი არაწესიერი ფორმის, ისრული თაღით, რომელიც გარედან ჩასმულია საფეხურით შეღრმავებულ, სწორკუთხა არეში. აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედელში თითო მცირე, სწორკუთხა სარკმელია. აღმოსავლეთ სარკმლის ქვემოთ, კედელზე, სწორკუთხა ტრაპეზია მიდგმული. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ., 2015. — გვ. 284-285.
თელავის საცხოვრებელი სახლი (შოთა რუსთაველის 13)

თელავის საცხოვრებელი სახლი — არქიტექურული ძეგლი თელავში. რომელიც მდებარეობს შოთა რუსთაველის ქუჩაზე (№ 13). თარიღდება XIX საუკუნის შუა ხანებით. სახლი ერთსართულიანია. ნაგებია კვადრატული აგურით, აქვს სარდაფი. სახლი ქუჩის მხარეს მოქცეულია ვიწრო, თელავური სახლებისთვის დამახასიათებელი, სამკუთხა ფრონტონით დასრულებული ფასადით. ფასადის მორთულობა ძუნწია, პროფილები — სრულიად უბრალო. ფასადზე ოთხი, ბრტყელი — თაღით გადახურული, სარკმელი გამოდის, რომელთა ქვემოთ საფეხურით შეღრმავებული, თითო სწორკუთხა არეა. ორივე მათგანი ერთიან, სადა საპირეშია ჩასმული. თითოეული სარკმლის ქვემოთ დავალი, თარაზულად დახურული სარკმელია, რომლებიც სარდაფს ანათებს. ეზოს მხარესხის ჭვირული აივანია, რომელზეც ხისსავე, მცირე კიბე ადის. ინტერიერში შერჩენილია ძველი იატაკი და შელამფული ჭერი. სარდაფის სივრცე მაღალია. შენობა გადახურულია კრამიტის, ორფერდა სახურავით. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ., 2015. — გვ. 108.
თელავის საცხოვრებელი სახლი (ი. ჭავჭავაძის 108)

თელავის საცხოვრებელი სახლი — არქიტექტურული ძეგლი თელავში. მდებარეობს ილია ჭავჭავაძის გამზირზე (№ 108). თარიღდება XIX საუკუნის შუა წლებით. სახლი ერთსართულიანია. ნაგებია აგურით. ქუჩის მხარეს მდებარე ფასადი სამკუთხა ფრონტონითაა დასრულებული. ფრონტონის სიბრტყე გაფორმებულია ორფერი აგურის ფიგურული წყობით. ფასადზე ბრტყელუ თაღით გადახურული ორი სარკმელი გამოდის. ორივე სარკმელი ბრტყელთაღოვან, საფეხურით შეღრმავებულ არეშია ჩასმული. წინკარის ნაწილში კვეთილობით დამუშავებული, ხის კარია, რომელიც ხის ჭვირულ აივანზე გადის. აივნის დეკორი ნაწილობრივ არის შერჩენილი. ინტერიერში შემონახულია ძველებური „წალო“ თახჩები. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ., 2015. — გვ. 120-121.
თელავის ცენტრალური ბიბლიოთეკა

თელავის ცენტრალური ბიბლიოთეკა — ისტორიული ძეგლი, მდებარეობს ერეკლე II-ის ქუჩაზე (№ 1), საცხოვრებელი სახლის პირველ სართულზე. დაარსდა 1884 წელს ქართველი პედაგოგისა და საზოგადო მოღვაწის ი. როსტომაშვილის თაოსნობით. გახსნილად გამოცხადდა 1885 წლის 20 იანვარს ძველი შენობა იდგა თავისუფლების მოედანზე ი. როსტომაშვილს სხვადასხვა დროს ეხმარებოდნენ: რ. ერისთავი, ა. ყაზბეგი, ი.დავითაშვილი, ვ. ბარნოვი და სხვა. 1972 წელს თელავის ბიბლიოთეკა გადაკეთდა ცენტრალურ სარაიონო ბიბლიოთეკად. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ., 2015. — გვ. 83.
თელეთის ქედი

თელეთის ქედი — ქედი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის გარდაბნის მუნიციპალიტეტში და თბილისში. წარმოადგენს თრიალეთის ქედის სამხრეთ-აღმოსავლეთ შტოქედს. აღმოსავლეთით მტკვრის ხეობამდე ეშვება, სამხრეთიდან საზღვრავს თბილისის ქვაბულს. ქედს განედური მიმართულება აქვს და გადაჭიმულია 13-14 კმ-ზე. დაბალმთიანია (1100 მ-მდე). თელეთის ქედზეა მწვერვალი შავნაბადა და აზეულა. აქვს მოსწორებული თხემი და მშრალი ხევებით დანაწევრებული კალთები. აგებულია შუაეოცენური ვულკანოგენური ქანებით. შემოსილია უმეტესად ჯაგეკლიანი ბუჩქნარით. კალთების ქვემო ნაწილში ხელოვნურადაა გაშენებული ტყეები, მ. შ. ფიჭვნარი. ქედის დასავლეთ თხემურ ნაწილში მდებარეობს სოფ. ტაბახმელა, სამხრეთ კალთაზე — სოფლები ახალწყარო, ზემო თელეთი, მუხრან-თელეთი, ქვემო თელეთი და წალასყური. ხარატიშვილი მ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 4, თბ., 2018. — გვ. 35. ↑ 1.0 1.1 1.2 ენციკლოპედია „თბილისი“, თბილისი, 2002, გვ. 542.
თელავის საცხოვრებელი სახლი (გ. სააკაძის მოედანი 5)

თელავის საცხოვრებელი სახლი — არქიტექურული ძეგლი თელავში. მდებარეობს გიორგი სააკაძის მოედანზე (№ 5). თარიღდება XX საუკუნის დასაწყისით. სახლი ორსართულიანია, შთამბეჭდავი. ნაგებია აგურით. შენობის მთავარი ფასადი მოედნისკენ არის მიმართული. ფასადს ვერტიკალური მიმართულებით ორ ნაწილად ყოფს სართულშუა გადახურვის დონეზე გამოყვანილი ჰორიზონტალური ზოლი. პირველი სართულის ფასადს გვიანდელი გადაკეთებების გამო თავდაპირველი სახე დაკარგული აქვს. ფასადზე სწორკუთხა მოხაზულობის ორი შესასვლელია. შესასვლელები ფასადის ბოლოებშია განთავსებული. მათგან ერთი ფასადის მარცხნივ ბოლოში მდებარე (მოგვიანებით დაუვიწროებიათ), აივანს უკავშირდება. ორივე კარი ხისაა, სადა. მოგვიანებით, ფასადი ცემენტით შეულესავთ და შეუთეთრებიათ. შელესილია შენობის უკანა კედელიც. მეორე სართულის ფასადი უმნიშვნელო დეტალების გამოკლებით, უცვლელად ინახავს პირველად სახეს. ფასადზე 5 სარკმელი გამოდის. მათ შორის სწორკუთხა, ლავგარდნიანი სათურითაა დასრულებული. ფასადს აგვირგვინებს მაღალი, საფეხუროვანი ლავგარდანი და ჩაღმავებული არეებით დანაწევრებული პარაპეტი. ეზოს მხარეს, შენობის ორივე სართულს, ხის აივანი გასდევს . აივნის სვეტები წახნაგოვანია, სქელი. აქვს წახნაგოვანივე კაპიტელები. მეორე სართულის აივნის (ამჟამად შემინულია) მოაჯირი და თაღები აჟურული სახეებით მდიდრულადაა დეკორირებული. ეზოს მხარესვე, პარაპეტის ცენტრში, დადგმულია თხელი, ნახევარწრიული ფრონტონით დასრულებული ნაგებობა, რომლის ფრონტონის არეში რუსული ინიციალებია გამოსახული, ფრონტონის ქვემოთ კი — საათი. სახლს გააჩნია მაღალი სარდაფი, რომელიც ადრე, სავარაუდოდ, საწყობად გამოიყენებოდა. 2011-2012 წლებში, სახლს ჩაუტარდა სარესტავრაციო სამუშაოები, რის შედეგადაც მას დაუბრუნდა თავდაპირველი სახე. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ., 2015. — გვ. 108.
ვარდის ღვთისმშობლის ეკლესია

ვარდის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, დგას სოფელ იყალთოს სამხრეთით, 1 კმ-ზე, გორაკის წვერზე, ტყეში. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. ძეგლი მცირე ზომის (5,6 X 4,3მ ) დარბაზული ტიპის ეკლესიაა. ნაგებია რიყის და ნატეხი ქვით. კონსტრუქციულ ადგილებში გამოყენებულია კვადრატული აგური. შესასვლელი დასავლეთიდანაა, შესასვლელი თარაზულადაა გადახურული. ეკლესიის დარბაზი მოკლეა იმდენად, რომ მისი სიგანე დაახლოებით 0,4 მ-ით აღემატება სიგრძეს, აღმოსავლეთით მას ერთვის ორი საფეხურით შემაღლებული, გეგმით ოდნავ გაბრტყელებული ნახევარწრის ფორმის აფსიდი. რომელშიც ერთი, თარაზულად გადახურული სარკმელი და ორი მცირე, ოთხკუთხა ნიშაა - სარკმლის აქეთ-იქით. სარკმლის ქვემოთ კი კედელს, ოთხკუთხა ტრაპეზი ეკვრის. აფსიდი კონქითაა გადახურული. კონქის თაღი ოდნავ შეისრულია.მსგავსი ფორმისაა კამარაც. საკურთხეველი დარბაზისგან აგურით ნაშენი კანკელითაა გამიჯნული. კანკელს შუაში ერთი კარი აქვს. საკურთხევლის სარკმლის გარდა, თითო, ბრტყლად გადახურული სარკმელი დანარჩენ კედლებშიცაა. მათ შორის, დასავლეთისა, გარეთკენაა ახრილი. დარბაზის სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში მლწყობილია მცირე ზომის, ოთხკუთხა ნიშები - ჩრდილოეთით სამი , სამხრეთით კი ორი. კედლები შიგნიდან შელესილი ყოფილა. ფასადები სადაა, მოკლებულია მორთულობას. კედლები დასრულებულია აგურის ლავგარდნით, რომელიც გამოყვანილია ჩვეულებრივად დაწყობილი და კუთხით შვერილი აგურების თითო რიგით. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ., 2015. — გვ. 230.
თელავის საცხოვრებელი სახლი (ნ. სულხანიშვილის 4)

თელავის საცხოვრებელი სახლი — არქიტექურული ძეგლი თელავში. რომელიც მდებარეობს ნიკო სულხანიშვილის ქუჩაზე (№ 4). თარიღდება XIX-XX მიჯნით. სახლი სულხანიშვილის ქუჩის აღმართზე დგას. საფასადო მხრიდან იგი სართულნახევრიანია, ეზოს მხრიდან კი ორსართულიანი. ქუჩისპირა ფასადი, კარ-სარკმლების ღიობებით,  სიმეტრიულადაა დანაწევრებული. ფასადის ცენტრში სადარბაზო კარია, რომლის ორივე მხარეს სამ-სამი სარკმელია გაჭრილი. სარკმლების ძირის დონეზე აგურით გამოყვანილი, ვიწრო თაროა. ნახევარსართულილავგარდნითაა გამოყოფილი, ფასადი დასრულებულია ლავგარდნით და მაღალი პარაპეტით, რომელიც მართკუთხა ჩაღრმავებებითაა დანაწევრებული. ასეთივე ჩაღრმავებებია სარკმლების ქვეშაც სადარბაზო კარი ხისაა, კვეთილობით მდიდრულად გაფორმებული. კარის გვერდებზე, კედელში, აგურით გამოყვანილი, მრგვალი სვეტებია. კარის ასწვრივ — ოდნავ შემაღლებული პარაპეტი, რომელიც აგურით გამოყვანილი, დეკორატიული მოტივითაა გაფორმებული. ეზოს მხარეს, სახლის პირველი სართული მიწის დონეზეა, მეორე სართულზე ხის ძველი შემინული აივანია. მისი ერთი მხარე გამოდის სახლის მთავარ ფასადზეც. აივანს შენარჩუნებული აქვს ხის ძველი სვეტები და ჭვირული მოაჯირი. ეზოსკენ, სიღრმეში, აივანს ეკვრის გვიანდელი ორსართულიანი მინაშენი, შემინული აივნით. ქუჩის მხარეს ეზოს გასდევს რიყის ქვით ნაშენი გალავანი. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ., 2015. — გვ. 108-109.