laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ფხოველის კვირიკეს ეკლესია

ფხოველის კვირიკეს ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, დგას გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელი ფხოველი სოფლის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთით ერთ კილომეტრზე, ტყეში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია ნატეხი ქვითა და აგურით, დაზიანებულია: სამხრეთ და დასავლეთ კედლების დიდი ნაწილი დანგრეულია, მონგრეულია სამხრეთ-დასავლეთ კუთხე. ჩრდილოეთ ფასადის საპირე წყობა მთლიანად ჩამოშლილია, ჩამონგრეულია კამარის დასავლეთ ნახევარი და აღმოსავლეთ ნახევრის სამხრეთ გვერდი, გარედან კედლების დიდი ნაწილი მიწითა და მცენარეულობითაა დაფარული. ერთადერთი შესასვლელი სამხრეთიდანაა,აღმომოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რომელშიც თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. აფსიდის ჩრდილოეთ გვერდში, სხვადასხვა დონეზე, ორი ოთხკუთხა ნიშაა: მათგან ზედა, კედლის სისქეში მოწყობილ ოვალური მოყვანილობის სამალავს უკავშირდება. სფერული კონქის სატრიუმფო თაღი აფსიდის მხრებს ეყრდნობა. შემორჩენილია აგურის კანკელის ფრაგმენტები, ჩრდილოეთ კედლის შუაში აგურით ნაწყობი ერთსაფეხურიანი პილასტრია. თითო თაღოვანი სარკმელია დასავლეთ და სამხრეთ კედლებში. სამხრეთ სარკმელი დაზიანებულია. ეკლესიის ირგვლივ აღმოჩნდა გვერდებაკეცილი კრამიტის ნამტვრევები, პატარა რელიეფური ჯვრის გამოსახულებით. გიორგობიანი ბ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 199.
დიმიტრი იაზოვი

დიმიტრი ტიმოთეს ძე იაზოვი (რუს. Дми́трий Тимофе́евич Я́зов, დმიტრი ტიმოფეევიჩ იაზოვ; დ. 8 ნოემბერი, 1924, იაზოვო, ომსკის ოლქი, რსფსრ, — გ. 25 თებერვალი, 2020, მოსკოვი) — რუსი სამხედრო მოღვაწე, საბჭოთა კავშირის უკანასკნელი მარშალი (1990), საბჭოთა კავშირის თავდაცვის მინისტრი (1987-1991). წითელ არმიაში 1941 წლიდან მსახურობდა. მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში. 1953 წელს დაამთავრა მოსკოვის უმაღლესი სამხედრო-სამეთაურო სასწავლებელი. 1962-1963 წლებში კარიბის კრიზისის დროს მეთაურობდა კუბაზე საბრძოლო მზადყოფნაში მყოფ მე-400 მოტომსროლელ პოლკს. შემდგომ პერიოდში სამეთაურო თანამდებობებზე იყო საბჭოთა კავშირის თავდაცვის სამინისტროში, მათ შორის, 1971-1973 წლებში იყო ყირიმში 32-ე საარმიო კორპუსის, 1979-1980 წლებში — ჩეხოსლოვაკიაში ჯარების ცენტრალური დაჯგუფების მეთაური, 1980-1984 წლებში — შუა აზიის, 1984-1987 წლებში კი — შორეული აღმოსავლეთის სამხედრო ოლქის ჯარები სარდალი. 1984 წელს მიენიჭა არმიის გენერლის წოდება. 1987 წელის 30 მაისს დაინიშნა საბჭოთა კავშირის თავდაცვის მინისტრად. აქტიურად მონაწილეობდა საბჭოთა რესპუბლიკებში საპროტესტო მოძრაობების ჩახშობის გადაწყვეტილებების მიღებაში. 1989 წლის აპრილში თბილისში ზეპირი განკარგულებით მოავლინა გენერლები — კონსტანტინე კოჩეტოვი და იგორ როდიონოვი და დაავალა ემ­ოქ­მე­დათ ვი­თა­რე­ბის შე­სა­ბა­მი­სად, სა­კუ­თა­რი გა­დაწყვე­ტი­ლე­ბე­ბით, რასაც 9 აპრილის ტრაგედია მოჰყვა. 1990 იანვარში მისი ბრძანებით საბჭოთა არმიის ქმედებებს ბაქოში ათეულობით ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა, 1991 წლის იანვარში კი საბჭოთა სამხედროებმა ძალისმიერი გზით სცადეს ლიტვის დამოუკიდებლობისთვის სწრაფვის შეჩერება. 1991 წლის აგვისტოში იაზოვი მონაწილეობდა მოსკოვში სახელმწიფო გადატრიალების მცდელობაში, იყო საგანგებო სახელმწიფო კომიტეტის წევრი, რისთვისაც საბჭოთა კავშირის პრეზიდენტმა მიხეილ გორბაჩოვმა 1991 წლის 28 აგვისტოს თანამდებობიდან გაათავისუფლა. მასზე ძიება დაიწყო, მაგრამ 1994 წელს გაამართლეს. ვლადიმერ პუტინის პრეზიდენტობის დროს მოხდა მისი პოლიტიკური რეაბილიტაცია: 2008 წელს იაზოვი რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს ერთ-ერთი ქვედანაყოფის გენერალურ ინსპექტორად დანიშნეს, სადაც ყოფილი ოფიცრები მუშაობენ. 2019 წლის მარტში ლიტვის სასამართლომ 1991 წლის მოვლენებში მონაწილეობისთვის დაუსწრებლად მიუსაჯა 10-წლიანი პატიმრობა. გარდაიცვალა 2020 წელს ხანგრძლივი ავადმყოფობის შემდეგ. ↑ „9 აპრილი“[მკვდარი ბმული]. საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს არქივი, თბილისი, 2017. ISBN 978-9941-0-9810-9, გვ. 25. ↑ სსრკ-ის ბოლო თავდაცვის მინისტრი დიმიტრი იაზოვი 25 თებერვალს მოკვდა. «ტაბულა». 25 თებერვალი, 2020.
თორქები (ტომები)

თორქი ( ოღუზები, უზები) - ერთ-ერთი თურქული ტომი, რომელიც X-XIII საუკუნეებში შავი ზღვის სტეპებში მომთაბარეობდნენ . 985 წელს დაქირავებულმა თორქებმა მონაწილეობა მიიღეს რუსეთის მთავარ ვლადიმერ სვიატოსლოვის ძის მიერ მოწყობილ ლაშქრობაში ბულგარებისა და ხაზარების წინააღმდეგ. XI საუკუნის დასაწყისში პოლოვცებისაგან შევიწროებული თორქები მდინარე დნეპრისაკენ დაიძრნენ, სადაც ისინი შეეჯახნენ რუსეთის ხელისუფლებას : 1055 წელს მთავარმა ვსევოლოდმა გაილაშქრა მათ წინააღმდეგ, რათა დაეცვა პერეიასლავის მიწა. 1060 წელს მათ წინააღმდეგ ლაშქრობა წამოიწყეს მთავარებმა იზიასლავმა, სვიატოსლავმა, ვსევოლოდმა და ვსესლავმა. ანალების თანახმად, ლაშქრობები დამთავრდა იმით, რომ შეშინებული თორქები გადაიხვეწნენ. დევნისას მათი ნაწილი დაიღუპა სიცივისაგან, ნაწილი შიმშილისაგან და ნაწილი ზღვამ შთანთქა. XII საუკუნეში თორქები კვლავ ჩნდებიან მდინარე დონის მიდამოებში. 1116 თორქები და პაჭანიკები ორი დღის მანძილზე ებრძოდნენ რუსეთის მთავარ ვლადიმირ მონომახს. 1121 წელს ვლადიმირმა გაათავისუფლა რუსეთი ბერენდეს ტომებისაგან, ხოლო თორქები და პაჭანიკები თავისით გაიქცნენ. XI საუკუნეში თორქების ნაწილმა დაიკავა ტერიტორია მდინარე როსის გასწვრივ და დაემორჩილნენ ადგილობრივ მთავრებს. ამ ნახევრადმომთაბარე თორქების ცენტრი იყო ქალაქი ტორჩეკი . მდინარე დნეპრის მარცხენა ნაპირზე დასახლდა თორქების კიდევ ერთი ჯგუფი, რომლებმაც აღიარეს პერეიასლავის მთავრის უზენაესობა. XII ს. ცნობების თანახმად, ამ თორქებმა დაიკავეს ადგილები ქალაქ ბარიშევკას მახლობლად. თორქების ნაწილმა გადაკვეთა დუნაი და მიიღო ბიზანტიის ქვეშევრდომობა. თორქები, რომლებიც დასახლდნენ პოროსიესა და პერეიასლავის სამთავროს მიწებზე და შეერწყნენ თურქულ ტომებს. 1240 წელს მონღოლთა შეჭრისას რუსეთის ტერიტორიაზე, რომელიც ბათო ყაენის ლაშქრობებად მოიხსენება, რუსული სამთავროები განადგურდა. მრავალი თორქი, თათარ-მონღოლებმა გადაასახლეს ვოლგაზე, ხოლო დარჩენილი ნაწილი ასიმილირდა ადგილობრივ სლავურ მოსახლეობასთან. თორქებმა ტოპონიმიკაში გარკვეული კვალი დატოვეს. მაგ: თანამედროვე უკრაინის ტერიტორიაზე : მდინარეები ტორეცი და ტორჩი. ქალაქები ტორჩესკი და ტორეცკი, სოფლები - ტორეცი, ტორკი, ტორკოვი, ტორეცკოე, ტორჩინი, ტორჩიცა . კუნ-ტუგდი Мавродина Р. М. Киевская Русь и кочевники (печенеги, торки, половцы): Историографический очерк / Отв. ред. В. М. Панеях. Ленингр. отд-ние Института истории СССР АН СССР.. — Л.: Наука, Ленингр. отд-ние, 1983. — 88 с. — 12 500 экз. (обл.) Барсов Н. П. Очерки русской исторической географии. География начальной (Несторовой) летописи. — 2-е изд. — Варшава: Тип. К. Ковалевского, 1885. — 371 с. Голубовский П. В. Печенеги, торки и половцы до нашествия татар (История южно-русских степей IX—XIII вв.). — К.: Университ. тип. И. И. Завадского, 1884. — 257 с. Торки // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
ტიპოგრაფი

ტიპოგრაფი ( ინგლ. type designer ) - ტიპოგრაფიკისა და წიგნის დიზაინის სპეციალისტი . ტიპოგრაფიკას მოიცავს შრიფტის ოსტატებს, გრაფიკული დიზაინერები და სხვა სპეციალისტებს. სიტყვა მოდის ბერძნული სიტყვიდან - typos, ანაბეჭდი + γράφω, ვწერ. ტიპოგრაფის საქმიანობა მდგომარეობს ნახატის, ტიპოგრაფიული სიმბოლოების, პერსონაჟების შექმნაში. ჯერ კიდევ იოჰან გუტენბერგიდან დაწყებული, ტიპოგრაფიულ სიმბოლოებს ქმნიდნენ ბეჭდვის ოსტატები. ამიტომ ტიპოგრაფია ბუნებრივად მოიცავს თავის თავში სიმბოლოთა შექმნას და ბეჭდვით მუშაობას. თანამედროვე ტიპოგრაფი კარგად უნდა ფლობდეს ხატვის წესებს და კანონებს, ასევე, გრაფიკას, კალიგრაფიას. შრიფტი ლიტერი კლიშე (ტიპოგრაფია) ალექსანდრა კოროლკოვა. ცოცხალი ტიპოგრაფიკა.   - IndexMarket, 2010 წ.   - 224   ს   - ISBN 978-5-9901107-5-5 . ვლადიმერ კრიშევსკი . ტიპოგრაფიკა ტერმინებსა და სახეებში. - მ .: სლოვო, 2000. - 2 ტომში: 144 + 158 ს. - ISBN 5-85050-238-6 ISBN 5-85050-239-4 ემილ რუდერი. ტიპოგრაფიკა.   - მ .: ტალერი, 1998 წ.   - 232   ს   - ISBN 3-7212-0043-8 . იან ჩიჰოლდი . წიგნის სახე: რჩეული სტატიები წიგნის გაფორმებაზე. მ .: წიგნი, 1980 წ. განმარტებითი ლექსიკონი
ლიანა კალმახელიძე

ლიანა კალმახელიძე (დ. 25 სექტემბერი, 1944, თელავი) — ქართველი მომღერალი, ლირიკულ-კოლორატურული სოპრანო. საქართველოს სახალხო არტისტი (1989). ღირსების ორდენის კავალერი (1999) ლიანა კალმახელიძე დაიბადა 1944 წლის 25 სექტემბერს, ქალაქ თელავში. მან თავისი პირველი საოპერო პარტია – მარო, ზაქარია ფალიაშვილის ოპერაში „დაისი“ – 17 წლის ასაკში, თელავის ნიკო სულხანიშვილის სახელობის სამუსიკო სასწავლებლის მეორე კურსზე სწავლისას შეასრულა. მას პარტნიორობას ცნობილი მომღერალი ბათუ კრავეიშვილი უწევდა. ამ სპექტაკლის შემდეგ, კომპოზიტორ სულხან ცინცაძის რეკომენდაციით, მან სწავლა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიაში, პროფესორ იულია ფალიაშვილის კლასში განაგრძო. დაამთავრა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია 1973 წელს. 1975 წლიდან თბილისის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო აკადემიური თეატრის სოლისტია. მას წარმატებით აქვს შესრულებული ერთ-ერთი გამორჩეული და მთავარი პარტიები, მათ შორის: მარიხი (ზაქარია ფალიაშვილი „აბესალომ და ეთერი“), ქეთო (ვიქტორ დოლიძის „ქეთო და კოტე“), მარგარიტა (ოთარ თაქთაქიშვილის „პირველი სიყვარული“), ვიოლეტა და ჯილდა (ჯუზეპე ვერდის „ტრავიატა“ და „რიგოლეტო“). 1976-1977 წლებში მან გაიარა სტაჟირება იტალიაში, მილანის თეატრში „ლა სკალაში“. წარმატებით გამოდიოდა იტალიაში (მილანი, რომი, პარმა, ბუსეტო), გერმანია (ვისბადენი, ზაარბრიუკენი, ბერლინი, დრეზდენი, ბაუცენი, ჰესა), პოლონეთი (ვარშავა, გდანსკი) დიდ ოპერის სცენაზე. 1984 წელს ლიანა კალმახელიძე მონაწილეობდა ჯანსუღ კახიძის, მიხეილ თუმანიშვილისა და რობერტ სტურუას მიერ ორგანიზებულ გასტროლებში მოსკოვის დიდ თეატრში, სადაც მომღერალი მაროს (ფალიაშვილის „დაისი“) და ცერლინას (მოცარტის „დონ ჯოვანი“) პარტიებში გამოვიდა. ლიანა კალმახელიძემ სოლო კონცერტები გამართა 1983 წელს, მოსკოვის დიდ თეატრსა და სვეტებიან დარბაზში; 1985-1989 წლებში ყოველწლიურად გამოდიოდა სანქტ-პეტერბურგში, მარიას თეატრში და გლინკას სახელობის კამერულ დარბაზში. 1989 წელს მოსკოვში, რახმანინოვის სახელობის დარბაზში გამართა გრანდიოზული წარმოდგენა. პარალელურად, სოლო კონცერტებსაც მართავდა, მათ შორის იყო ქართული და იტალიური მუსიკის კონცერტი ვისბადენში (1978 წელი) 1995 წელს კაიროს საოპერო თეატრში, კაიროშივე მან სოლისტებისათვის მასტერკლასები ჩაატარა. სანქტ-პეტერბურგსა და თბილისში მომღერალს გამართული აქვს მოცარტის, როსინის, დიმიტრი არაყიშვილის მონოგრაფიული კონცერტები. ის აქტიურად მართავდა გასტროლებს სსრკ-სა და საზღვარგარეთის ქვეყნებში (გერმანია, საფრანგეთი, იტალია, პოლონეთი, თურქეთი, ისრაელი). 2004 წლიდან არის შოთა რუსთაველის სახელობის თბილისის სახელმწიფო თეატრალური უნივერსიტეტის პროფესორი, ეწევა საკონცერტო მოღვაწეობას. ლიანა კალმახელიძე საშემსრულებლო და პედაგოგიურ მოღვაწეობას უთავსებს ერთმანეთს. იგი ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის ცენტრალურ სამუსიკო სკოლაში დამწყებ მომღერლებს ვოკალურ ხელოვნებას ასწავლის. 1989 — საქართველოს სახალხო არტისტი 1992 — საქართველოს სახელმწიფო პრემია 1999 — ღირსების ორდენი ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 582, ISBN 99928-20-32-2. მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი, თბ., 2007, გვ. 126. ლიანა კალმახელიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ლიანა კალმახელიძე
ქეთევან კიკნაძე

ქეთევან კიკნაძე (დ. 10 მაისი, 1939, ბორჯომი — გ. 9 ივლისი, 2024, თბილისი) — ქართველი მსახიობი. საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1987). საქართველოს სახალხო არტისტი (1990). ქეთევან კიკნაძე დაიბადა 1939 წელს, ქალაქ ბორჯომში. მან დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი 1959 წელს. სწორედ ამავე წლიდან 1967 წლამდე მარჯანიშვილის თეატრის მსახიობია, ხოლო 1967 წლიდან 1977 წლამდე რუსთაველის თეატრში მოღვაწეობდა. 1977 წლიდან კი კვლავ მარჯანიშვილის თეატრში ბრუნდება. ქეთევან კიკნაძე გადაღებულია 16-ზე მეტ მხატვრულ, სატელევიზიო ფილმსა და სერიალში: მარიამი („შეხვედრა წარსულთან“, 1966 წელი), თინა („ტარიელ გოლუა“, 1968 წელი), ბეჩუნი პერტია („დათა თუთაშხია“, 1978 წელი), ზაზას დედა („თეთრი ბაირაღები“, 1990 წელი), მარგო („პრემიერა“, 1991), ქეთევან დედოფალი („წიგნი ფიცისა“, 1983), გულჩინა („ყავა და ლუდი“) და სხვა. მონაწილეობდა 100-მეტ სპექტაკლში: ხატია („მე ვხედავ მზეს“), მაკა („ბუდე მეცხრე სართულზე“), ოგიუსტინა („რვა მოსიყვარულე ქალი“), ბეტი („ჩარლის დეიდა“) და სხვ. არის თეატრისა და კინოს ერთ-ერთი გამორჩეული მსახიობი. ქეთევან კიკნაძე 1999 წელს დაჯილდოვდა ღირსების ორდენით. საზოგადოების „ქალები მშვიდობისთვის“ წევრი საქართველოს თეატრის მოღვაწეთა კავშირის წევრი საქართველოს კინემატოგრაფისტთა შემოქმედებითი კავშირის წევრი 1987 — შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემია, მრავალსერიან სატელევიზიო ფილმში „წიგნი ფიცისა“ ქეთევან დედოფლის როლის შესრულებისთვის. 1990 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი 1999 — ღირსების ორდენი, ქართული თეატრალური და კინოხელოვნების განვითარებაში შეტანილი პირადი დიდი წვლილისა და ნაყოფიერი, შემოქმედებითი და საზოგადოებრივი მოღვაწეობისათვის. 1987 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი კოტე მარჯანიშვილის სახელობის პრემია 1991 – ჯეიმზტაუნის (აშშ) საპატიო მოქალაქე 2005 - ბორჯომის საპატიო მოქალაქე ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 596, ISBN 99928-20-32-2. ქართული ბიოგრაფიული ცნობარი. – თბ., 1998-1999. - გვ. 181; ქეთევან კიკნაძე დაარქივებული 2020-02-26 საიტზე Wayback Machine. ქეთევან კიკნაძის ბიოგრაფია ბიოგრაფია ↑ https://1tv.ge/news/gardaicvala-msakhiobi-qetevan-kiknadze/ ↑ საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1990. N 10. გვ. 21. ↑ http://www.nplg.gov.ge/bios/ka/00003485/ ↑ http://www.nplg.gov.ge/bios/ka/00003485/
ტატიანა მახარაძე

ტატიანა მახარაძე (დ. 25 ნოემბერი, 1920, ბათუმი — გ. 8 სექტემბერი, 2007) — ქართველი მომღერალი და მეფანდურე. საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი (1955). ღირსების ორდენის კავალერი (2000). ტატიანა მახარაძე დაიბადა ქალაქ ბათუმში. მან დაამთავრა ბათუმის მუსიკალური ათწლედი (ფორტეპიანო). 1937 წელს დაამთავრა თუ არა სკოლა, მალევე მიიწვიეს ქალთა სახელმწიფო ანსამბლში სოლისტად. ის 1949 წლიდან იყო საქართველოს ფილარმონიის ერთ-ერთი გამორჩეული სოლისტი, სწორედ ამავე წელს ის მიიწვიეს იოსებ სტალინის დაბადების 70 წლის აღსანიშნავ საიუბილეო საღამოზე მოსკოვში, სადაც შეკრებილი იყო საბჭოთა კავშირის მსახიობთა საუკეთესო ნაწილი. უნდა აღინიშნოს, რომ სწორედ ამ სადღესასწაულო საღამოზე მისთვის სპეციალურად გადათარგმნეს სიმღერა „სულიკოს“ ტექსტი რუსულ ენაზე. სწორედ ამ ყველაფრის შემდგომ ქართულ-რუსულ „სულიკოს“ იგი თითქმის ყველა სახელმწიფო კონცერტზე ასრულებდა, ეს იყო მისი ერთგვარი ნიშანი. 1950 წლიდან იყო „სახელმწიფო კონცერტის“ სოლისტი. ის იყო ერთ-ერთი პირველი და გამორჩეული მომღერალი, რომელმაც შეძლო იმ პერიოდში გაეტანა ქართული სიმღერა საზღვარგარეთ და გაეცნო ის უცხოელებისთვის. სწორედ იმ მიზნით, რომ დაინტერესებულები იყვნენ ქართული ფოლკლორით ტატიანა მახარაძე ინგლისში და შვედეთში სპეციალურად მიიწვიეს მის მიერ შესრულებული ქართული სიმღერების ჩასაწერად. მისი რეპერტუარი იყო: გურული (კრიმანჭულის ჩათვლით), მეგრული, იმერული, ქართლ-კახური, მთიულური, მოხეური, თუშური, ქალაქური აღმოსავლური სტილის და ქართული კლასიკური სიმღერები, მათ შორის რა თქმა უნდა გამორჩეულია: „მოხევის ქალო თინაო“, „არწივი ვნახე დაჭრილი“, „მე ქართველი ბუხაიძე“, „გამოღმით შენ ხარ, გაღმით შენ“. ტატიანა მახარაძე იმ პერიოდში მიჩნეული იყო „სულიკოს“ და „ციცინათელას“ გამორჩეულ და საუკეთესო შემსრულებლად. ასევე აღსანიშნავია, რომ წლების მანძილზე კერძოდ 1960-1980 წლებში, საბავშვო რადიო გადაცემა „ძილისპირული“ იწყებოდა მისი ნამღერი „იავნანათი“, რომელიც იმ პერიოდის საქართველოში ნამდვილად საუკეთესო და გამორჩეული ნამღერი გახლდათ. მისი მოღვაწეობის პერიოდში არის არაერთ გასტროლზე ნამყოფი, მათ შორის: სსრკ, შვედეთი, ინგლისი, შოტლანდია, აღმოსავლეთ ევროპის მრავალი ქვეყანა. გამოირჩეოდა განსხვავებული შესრულების ორიგინალური მანერითა და სასიამოვნო ხმით. ასევე ფანდურზე დაკვრის მაღალი ოსტატობით. 1950 წელს მოსკოვის ესტრადის მსახიობთა საკავშირო კონკურსზე პირველი პრემია და ოქროს მედალი დაიმსახურა. მისი სოლო კონცერტები ნამდვილად დიდ ინტერესს იწვევდა მაყურებელში. მისი სიმღერებიდან ასევე აღსანიშნავია — ლილი გეგელიასთან ერთად შესრულებული „სიმღერა თბილისზე“, „ყვავილებში დამეკარგე“, „გაზაფხულის ბრალია“ და ასევე „ინათებს მალე“. ტატიანა მახარაძე გარდაიცვალა 2007 წლის 8 სექტემბერს, 86 წლის ასაკში. 1955 — საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი 2000 — ღირსების ორდენი ქართული მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი. – თბ., 2015. – გვ. 310 ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 652, ISBN 99928-20-32-2. ტატიანა მახარაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1955. N1. გვ. 23.
მანსელკია

მანსელკია ან მაანსელკია (ფინ. Maanselkä) — მაღლობი ფინეთის ჩრდილო და აღმოსავლეთ ნაწილში, ნაწილობრივ ნორვეგიის ჩრდილოეთში და რუსეთის ჩრდილო-დასავლეთში. მოქცეულია ფენოსკანდიის ფარგლებში, ბალტიის ფარის ცენტრალურ ნაწილში. ქმნის წყალგამყოფს ბალტიის, თეთრ და ბარენცის ზღვებს შორის. წარმოადგენს დენუდაციურ-ტექტონიკურ ამაღლებას, რომელიც გადაჭიმულია ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ 750 კმ-ზე, სიგანე დაახლოებით 75 კმ, სიმაღლე 718 მ-მდე (მთა სოკოსტი). საყოველთაოდ არის ძველი მყინვარების ეროზიული მოქმედების კვლები. დამახასიათებელია მორენული წყალ-მყინვარული ამაღლებული ვაკეები, ბორცვები და სერები, ვერძის შუბლები და ხუჭუჭა კლდეები. წარმტაცი ტბების მრავალრიცხოვანი ჯაჭვი ერთმანეთთან დაკავშირებულია მოკლე და მშფოთვარე ჭორომიანი მდინარეებით, რომლებსაც სუსტად აქვთ გამომუშავებული თავიანთი ხეობები. კლიმატი ზომიერად კონტინენტურია, ნიშანდობლივია ხანგრძლივი რბილი ზამთარი და მოკლე და გრილი წვიმიანი ზაფხული. იანვრის საშუალო ტემპერატურაა დაახლოებით –12°С, ხოლო ივლისისა დაახლოებით 15°С. ატმოსფერული ნალექების წლიური ჯამია 450 მმ-იდან 700 მმ-მდე. განვითარებულია ლანდშაფტების სიმაღლებრივი სარტყლურობა: ჩრდილოეთის ტაიგის ტყის ლანდშაფტებს (ადგილ-ადგილ დაჭაობებულს) ცვლის არყნარ-ნაძვნარი და არყის მეჩხერი ტყე; მაღალ ადგილებში ტუნდრის ბუჩქნარ-ლიქენიანი მთის ლანდშაფტებია. მაღლობის ფარგლებშია ლემენიოკის ეროვნული პარკი, ურჰო კეკონენის ეროვნული პარკი და სხვა. განვითარებულია ხე-ტყის დამუშავება, მეირმეობა, ნადირობა, მეთევზეობა. მანსელკია — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
საქსენ-კობურგის და გოთას დინასტია

საქსენ-კობურგის და გოთას დინასტია (გერმ. Haus Sachsen-Coburg und Gotha) — გერმანული დინასტია რომელიც მართავდა საქსენ-კობურგს და გოთას. დააარსა ერნესტ I-მა, საქსენ-კობურგ-საალფელდის მეექვსე ჰერცოგმა. დინასტიის განშტოებები დღეს წარმოადგენენ სამეფო ოჯახებს ბელგიაში (ლეოპოლდ I-ის შთამომავლები) და დიდ ბრიტანეთში (ალბერტ საქსენ-კობურგ-გოთელის შთამომავლები). 1917 წელს პირველმა მსოფლიო ომმა გამოიწვია ჯორჯ V-ის მიერ საქსენ-კობურგის და გოთას დინასტიის უინძორის დინასტიიით შეცვალა დიდ ბრიტანეთში. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: საქსენ-კობურგის და გოთას დინასტია Official website of the Ducal House of Saxe-Coburg and Gotha Website of Andreas, Prince of Saxe-Coburg and Gotha[მკვდარი ბმული] Callenberg Castle website European Heraldry page დაარქივებული 2019-12-28 საიტზე Wayback Machine. ↑ The House of Windsor – A Proclamation 1917 - British Monarchist Society and Foundation. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-11-17. ციტირების თარიღი: 2020-02-27.
რიჩეზა დანიელი

რიჩეზა დანიელი (დან. Richeza af Danmark, შვედ. Rikissa av Danmark; დ. 1190/1191 — გ. 1220) — ესტრიდსენების დინასტიის წარმომადგენელი. დანიის მეფე ვალდემარ I დიდის ქალიშვილი. შვედეთის დედოფალი 1210-1216 წლებში როგორც ერიკ X-ის მეუღლე. მეფე ერიკ XI-ის დედა. რიჩეზა დაიბადა დაახლოებით 1190-1191 წლებში. იგი იყო დანიის მეფე ვალდემარ I-ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ სოფია მინსკელის ნაბოლარა ქალიშვილი. მას სახელი ბებიის, შვედეთის დედოფალ რიჩეზა პოლონელის პატივსაცემად დაარქვეს. რიჩეზას და-ძმები იყვნენ: დანიის მეფე კნუდ VI, დანიის მეფე ვალდემარ II, საფრანგეთის ორგზის დედოფალი ინგებორგ დანიელი და ბრაუნშვაიგ-ლიუნებურგის ჰერცოგინია ელენა დანიელი. 1210 წელს შვედეთის მეფე შვერკერ II ერიკ X-მ ტახტიდან ჩამოაგდო. მან მეფე ვალდემარს სასწრაფოდ სთხოვა რიჩეზას ხელი, რადგან თავისი მმართველობის გასამყარებლად ძალიან სჭირდებოდა ისეთი ძლიერი მოკავშირე, როგორიც დანია იყო, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც ნორვეგიელები შვერკერს ემხრობოდნენ. იმავე წელს რიჩეზა ერიკ X-ზე დაქორწინდა, რითაც იგი შვედეთის ახალი დედოფალი გახდა. მისი ქორწინება მისმა ძმამ, ვალდემარ II-მ მოაწყო, რომელიც ასევე ახალი გამეფებული იყო და შვედეთის მეფესთან დაახლოვება ხელს აძლევდა. წყვილი ქორწინების შემდეგ რამდენიმე თვეს დანიაში დარჩა. როდესაც რიჩეზა შვედეთის სანაპიროზე გადავიდა, შვედური ხალხური სიმღერის თანახმად დედოფალმა ტირილით შეაბიჯა თავის ახალ ქვეყანაში, რადგან ისტორიული ცნობებით იგი დანიაში დაფეხმძიმდა და შვედეთისკენ მიმავალ გზაზე მოეშალა მუცელი. ამას ისიც დაერთო, რომ რიჩეზას ჩამოაშორეს მისი დანიელი მეგობრები და სულ შვედი სეფექალები დაუნიშნეს, რაც მას ძალიან არ მოსწონდა. მიუხედავად ყველაფრისა, გარკვეული დროის გასვლის შემდეგ დედოფალმა მოახერხა ახალ ქვეყანაში ადაპტირება. დედოფალმა რიჩეზამ სულ ოთხი ჯანმრთელი ქალიშვილი გააჩინა. მეუღლის ნებართვით რიჩეზამ თავისი ქალიშვილები დიდ ხანს არ გაათხოვა და თავისთან დაიტოვა. 1216 წელს ერიკ X გარდაიცვალა, რა დროსაც დედოფალი კვლავ ორსულად იყო. სულ რამდენიმე თვეში მან ვაჟი გააჩინა, რომელსაც განსვენებული მამის პატივსაცემად ერიკი დაარქვა. ვინაიდან რიჩეზას ოთხი გოგონა ჰყავდა გაჩენილი, შვედებმა მიიჩნიეს, რომ ჯერ არ დაბადებული ბავშვიც აუცილებლად გოგონა იქნებოდა, რის გამოც ტახტზე შვერკერის ვაჟი, მეფე იოჰან I დასვეს, რომელმაც ჯერ კიდევ ორსული რიჩეზა და მისი ქალიშვილები შვედეთიდან გააძევა. დედოფალი რიჩეზა შვილებთან ერთად დაბრუნდა დანიაში და სწორედ აქ გააჩინა ერიკიც. იგი სულ მალე, 1220 წელს გარდაიცვალა, ისე, რომ ვერ მოესწრო ვერც თავისი ვაჟის, ერიკ XI-ის გამეფებას (1222) და ვერც ერთი ქალიშვილის დაქორწინებას. სოფია (?-1241), ცოლად გაჰყვა როსტოკის მთავარ ჰაინრიხ III-ს; მართა, ცოლად გაჰყვა მარშალ ნილს სიქსტენსონს; ინგებორგი (?-1254), ცოლად გაჰყვა შვედეთის რეგენტ ბირგერ იარლს; მარიანა, ცოლად გაჰყვა პომერანიის ჰერცოგს; ერიკ XI (1216-1250), შვედეთის მეფე 1222-1229 და 1234-1250 წლებში. ცოლად შეირთო კატარინა იმზებორგი, თუმცა შვილები არ ჰყოლია; Lars O. Lagerqvist & Nils Åberg Litet lexikon över Sveriges regenter Vincent förlag, Boda kyrkby 2004 ISBN 91-87064-43-X s. 16 Wilhelm Karl von Isenburg Stammtafeln zur Geschichte der Europäischen Staaten II Marburg 1965 tabell nr 77 Åke Ohlmarks : Alla Sveriges drottningar
ლორენ ჯერმანი

ლორენ ქრისტინ ჯერმანი (ინგლ. Lauren Christine German; დ. 29 ნოემბერი, 1978) — ამერიკელი მსახიობი. მან 2002 წელს, პირველი მნიშვნელოვანი როლი რომანტიკულ-კომედიურ დრამა ფილმში, „იჩქარე შეიყვარო“-ში შეასრულა. შემდეგ კი მიიღო მონაწილეობა საშინელებათა ჟანრის ფილმ: „ტეხასური ჟლეტა ხერხით“-ში(2003) და „ჰოსტელი 2“-ში (2007). 2011 წლიდან 2012 წლამდე ჯერმანს ჰქონდა მთავარი როლი, როგორც DHS აგენტი ლორი ვისტონი, CBS-ს სატელევიზიო დრამა სერიალში, „ჰავაის პოლიცია“-ში. ხოლო, 2012 წლიდან 2015 წლამდე, იგი გადაღებული იქნა, როგორც, ლესლი შეი, NBC-ს სატელევიზიო დრამა სერიალში, „ჩიკაგოს მეხანძრეები“-ში. 2016 წელს, მან დეტექტივის, კლო დეკერის როლის შესრულება, ამერიკულ ფანტაზიური ჟანრის სატელევიზიო სერიალ „ლუციფერი“-ში დაიწყო. ლორენ ქრისტინ ჯერმანი 1978 წლის 29 ნოემბერს დაიბადა ჰანთინგთონში, კალიფორნიის შტატში , აშშ-ში. მამამისი სისხლძარღვების ქირურგია, ხოლო ბაბუამისი, ჯეიმზ ჯერმანი გერმანელი იყო, რომელიც 1909 წელს ამსტერდამში დაიბადა. ხოლო შემდგომ თავის ოჯახთან ერთად ამერიკის შეერთებულ შტატებში გადავიდა საცხოვრებლად. ლორენის წინაპრების დარჩენილი ნაწილი ინგლისელია. ლორენსმა დაამთავრა „ლოს ალამიტოსის უმაღლესი სკოლა“ და „ორანჟ-ქაუნთის ხელოვნების უმაღლესი სასწავლებელი“, ხოლო შემდგომ, ანთროპოლოგიის სწავლა სამხრეთ კალიფორნიის უნივერსიტეტში დაიწყო. ლორენსის პირველი სამსახიობო სამუშაო სცენაზე შედგა, როდესაც სპექტაკლ პიტერ პენსა და ოლივერში ითამაშა. 2002 წელს იგი გადაიღეს კრის ისაკსონის ამერიკულ კომედიურ დრამა ფილმ „მხოლოდ მე და შენ“-ში, სადაც მან უმნიშვნელო როლი შეასრულა. 2002 წელს ჯერმანი გადაიღეს ნიკოლა სპარქსის ნოველაზე დაფუძნებულ ამერიკულ რომანტიკულ-დრამა ფილმში, „იჩქარე შეიყვარო“-ში, მსახიობებთან შეინ ვესთთან და მენდი მურთან ერთად, სადაც მან ითამაშა ბელინდას როლი. იგი შემდეგ გადაიღეს საშინელებათა ჟანრის ფილმში, სახელად „Dead Above Ground“ და დრამა ფილმ „A Midsummer Night's Rave“-ში. მოგვიანებით მან მონაწილეობა სატელევიზიო ფილმ, „მარტოხელა რეინჯერი“-ში მიიღო. ლორენსი გადაღებულია შემდეგ ფილმებში: კრიმინალურ დრამა „Born Killers“(2005), „Rx“(2005), რომანტიკულ კომედიურ ფილმი, „ყველაფრის მიუხედავად“(2007), დრამა ფილმი „It Is Fine! Everything Is Fine“. მან მსახიობ შეინ ვესთან ერთად, მონაწილეობა მიიღო მიუზიკლში „რასაც ჩვენ ვაკეთებთ საიდუმლოა”, რომელიც ასევე დაფუძნებულია რეალურ ისტორიაზე. 2012 წლიდან 2015 წლის ჩათვლით, მონაწილეობას იღებდა სერიალ-„ჩიკაგოს მეხანძრეები“-ში. აქ შესრულებული როლისთვის, მსახიობი 2015 წელს, ნომინირებული იყო „People’s Choice Awards“-ის პრემიაზე, კატეგორიაში–„საყვარელი ტელეპერსონაჟი“. მაყურებელი მას განსაკუთრებულად იცნობს ბეტის როლის შესრულებით, მხატვრული ფილმიდან –„ჰოსტელი 2“. ↑ Andreeva, Nellie. (March 10, 2015) Lauren German To Co-Star In 'Lucifer'. Deadline. ციტირების თარიღი: May 14, 2015. ↑ Lauren Christine German, Born 11/29/1978, in Orange County, California. California Birth Index. ციტირების თარიღი: February 7, 2016. ↑ Bendix, Trish. (July 25, 2015) Lauren German on playing lesbian EMT Leslie Shay on "Chicago Fire". After Ellen. ციტირების თარიღი: February 2, 2016. ↑ Collar, Cammila. Lauren German Biography. The New York Times. დაარქივებულია ორიგინალიდან — თებერვალი 14, 2016. ციტირების თარიღი: February 8, 2016.
XI საუკუნე

ათწლეულები და წლები საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოვლენები 1001 - 1002 - ... 1098 - 1099 - საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოღვაწენი 1001 - 1002 - ... 1098 - 1099 - ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: XI საუკუნე