laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
შიშა-პანგმა

შიშა-პანგმა (ჩინ. 希夏邦马峰, Xīxiàbāngmǎ Fēng) — მწვერვალი ჩინეთში. წარმოადგენს დედამიწის ერთ-ერთ უმაღლეს მწვერვალს. მისი სიმაღლეა 8027 მ. ამ მაჩვენებლით იგი მე-14 ადგილზეა მსოფლიოს ყველაზე მაღალ მწვერვალებს შორის. ის რვაათასიანების ბოლო მწვერვალია. ტიბეტური სახელი „ში შა სბანგ მა“ სიტყვასიტყვით ითარგმნება, როგორც „მწვერვალი ბალახიანი ვაკეების თავზე“. შიშა-პანგმა მდებარეობს სამხრეთ-ცენტრალურ ტიბეტში, ნეპალის საზღვრიდან რამდენიმე კილომეტრში. იგი ერთადერთი რვაათასიანია, რომელიც მთლიანად ჩინეთის ტერიტორიაზეა. პირველი ასვლა შიშა-პანგმაზე განახორციელეს ჩინელმა ალპინისტებმა 1964 წლის 2 მაისს. ეს იყო ბოლო რვაათასიანი, რომელიც ადამიანმა დალაშქრა. რვაათასიანები შიშა-პანგმა — ცნობები დაარქივებული 2010-01-02 საიტზე Wayback Machine. შიშა-პანგმა — ცნობები შიშა-პანგმა — ცნობები
იიდამი

იიდამი, იდამი ან იშთჰადევა[ტა](ჩინ.: 神體 შენთი, სანს. इष्टदेवता iṣṭhadevatā), შემოკლება ტიბეტურ ჲიდ-კჲი-დამ-წიგ-იდან) არის სრულად გასხივოსნებული არსება, რომელიც ფოკუსია მედიტირებისთვის. იიდამებთან დაკავშირებულია მედიტაციები, გამოსახულებები, ქანდაკებები და მანტრები. არიან ბრძენი, მშვიდობიანი და მრისხანე თვისებების განსხვავებული ფორმებით, ხშირად უამრავი ხელით, ფეხით, თავითა და თვალებით. ტანტრის პრაქტიკოსი ბუდისტისთვის, იიდამი გამოსახავს გასხივოსნებულ გონებას, ბუდას თვისებას, რომლის გამოსახულებაზეც ყურადღებას აფოკუსირებენ მედიტაციის, გალობისა და ლოცვის დროს ან მთელი ცხოვრების განმავლობაში. აქედან გამომდინარე, იიდამის პოპულარული სახელები პირადი ღვთაება ან მედიტაციის ღვთაება, არც ისე კორექტულია. იიდამი არის იდეალური ფორმა მედიტაციისთვის, რომ გამოაღვიძო საკუთარი ბუდას ბუნება. ამ ფორმასთან შეჩვევა ეხმარება გონიერების შენარჩუნებაში, რასაც ბარდოს მდგომარეობაში ღრმა მედიტაციისას ან სიკვდილისას პრაქტიკოსი მიჰყავს რეალიზაციის მიღწევამდე. იიდამები ბოდჰისატვების სხვადასხვა ფორმას იღებენ, მაგ: თანაგრძნობის განსახიერებების (ავალოკიტეშვარა ან მანჯუშრი), ოსტატების (პადმასამბჰავა, კარმაპა...), მცველების მრისხანე ფორმების (როგორბიც არიან ჰაჲაგრივა, ვაჯრაკილაჲა, ვაჯრაპანი, ჰევაჯრა, მაჰაკალა ან პალდენ ლჰამო). მაგ., არსებობს ავალოკიტეშვარას ოთხხელიანი და თერთმეტთავიანი ფორმა, ამასთანავე მისი ათასხელა ფორმაც. იიდამები იღებენ განსხვავებულ ფორმებს, მშვიდსა და მრისხანეს, ცალკე და კავშირში, შეუძლიათ იყვნენ მთასავით დიდები და მტვერივით პატარები. მაგრამ მათი არსი ყოველთვის ერთია - პრაქტიკოსის ბუდას ბუნებასთან დაკავშირება. ხშირად იიდამები ჲაბ-ჲუმის სახით გამოისახებიან. იიდამებთან მედიტაცია ხდება მკაცრად გამომუშავებული რიტუალით. იიდამებთან მუშაობის აუცილებელი მოთხოვნილება ბოდჰისატტვათა აღთქმების მიღებაა, აუცილებლობა ყველა ცოცხალი არსებისთვის გასხივოსნების მიღწევა და სიცარიელის პრინციპის თუნდაც მცირედი გაგება. იიდამებთან მუშაობისთვის საჭიროა ლამისგან აუცილებელი ინიციაციების მიღება (ვანგი), რომელშიც შედის რიტუალი ტექსტების წაკითხვით (ლუნგი) და პრაქტიკის ახსნა (თრი). ამგვარად, იიდამებს არ აქვთ რამე კავშირი ქრისტიანულ, იუდაისტურ ან ისლამურ დემონებთან, ანგელოზებთან ან რამე სახის მფარველებთან. იიდამი, უფრო ზუსტად, არის ფორმა, რომლის საშუალებითაც პრაქტიკოსს შეუძლია გახდეს ბუდა. ესა თუ ის იიდამი „პირად ღვთაებად“ ირჩევა ადამიანის ფსიქიკის, მიდრეკილებებისა და ხასიათის მიხედვით. ჲიდ-კჲი-დამ-წიგ ზუსტად ნიშნავს გონების ფორმირებას (სამაჲა), გონების გამაგრება შინაგანი თავისუფლებისა და სიცხადის მდგომარეობაში. ავალოკიტეშვარა გუჰიასამაჯა ვაჯრაიოგინი ვაჯრაკილაია ვაჯრასატვა იამანტაკა მანჯუშრი მაჰაკალა პალდენ ლჰამო ჩაკრასამვარა ჰაიაგრივა ბარდო ვაჯრაიანა იაბ-იუმი A View on Buddhism - Tantric practice დაარქივებული 2009-03-22 საიტზე Wayback Machine. Songs and Meditations of the Tibetan Dhyani Buddhas
გარიყულის კოშკი

გარიყულის კოშკი – კოშკი კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ გარიყულას დასავლეთით სამ კილომეტრზე, მდინარე თეძმის მარჯვენა ნაპირზე დგას კოშკი, რომელიც თარიღდება XVIII საუკუნის შუა ხანებით. ნაგებია ნატეხი ქვით. კოშკი ცილინდრულია (დიამეტრი 8 მეტრამდე), ოთხსართულიანი. დაზიანებულია. შესასვლელი მეორე სართულზეა, ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან. პირველ სართულს ხის გადახურვა ჰქონია. კედლებში დატანებულია ნიშები და სათოფურები. მეორე სართული, დანარჩენებისაგან განსხვავებით, გადახურულია სფერული კამარით, რომლის ძირას ორი სარკმელია. ბუხარი სამხრეთითაა. მესამე სართულსაც ხის კოჭოვანი გადახურვა ჰქონია (ამჟამად ჩამონგრეულია). კედლებში ღრმა ნიშებია ორ-ორი სათოფურით. სათოფურებია ნიშების გარეთაც. სართულები ერთმანეთს კედელში დატანებული კიბით უკავშირდებოდა. მეოთხე სართული მაღალკედლებიანი საბრძოლო ბანი ყოფილა. იქვე ახლოს მდგარა მეორე ანალოგიური კოშკი. შემორჩენილია მხოლოდ ნანგრევები. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5. თბ., 1990.
კოშკების კოშკი

კოშკების კოშკი – კოშკი მდებარეობს გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ კოშკების სამხრეთით, მდინარე სკრის მარჯვენა ნაპირას, ფერდობზე. თარიღდება XVII საუკუნით. მიეკუთვნება ე.წ. ზურგიანი კოშკების ტიპს. პირით მდინარისაკენ დგას, ზურგით - მთისკენ (6,8 X 8,1 მ; სიმაღლე 16,5 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით. კედლის ქვედა ნაწილში ქვები დიდი ზომისაა და შედარებით უკეთ არის დაწყობილი. კოშკო ძლიერ დაზიანებულია, არ ხერხდება სართულიანობის დადგენა (მოღწეულია ექვსი სართული); თითქმის მთლიანად დანგრეულია სამხრეთ და აღმოსავლეთ კედლები; ძლიერ დაზიანებულია დასავლეთ კედელი. ყველაზე უკეთ შემორჩენილია ჩრდილოეთ კედელი. შესასვლელი დასავლეთითაა, მეორე სართულზე, ხეობის მხარეს. პირველი სართული დამხმარე სათავსია და მას ერთი სარკმელი აქვს. ზედა სართულები სათავდაცვო და საცხოვრებელია. მეორე სართულზე, კარის გარდა, ორი სარკმელიცაა, მესამეზე ბუხარი და ცალმაგი სათოფურებია. მეოთხე სართულზე - სათოფურები და ერთი სარკმელი, მეხუთე სართულზე - სათოფურები და დასავლეთის სწორ კედელში, შვერილ აივანზე გასასვლელი კარი. მეექვსე სართულის კედლებში სათოფურები და განიერი სარკმელია. სართულშუა გადახურვა ყველგან ხის იყო, კოჭოვანი. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5. თბ., 1990.
სიკვდილის ველი

სიკვდილის ველი (ინგლ. Death Valley) — მთათაშორისი ღრმული აშშ-ში, კალიფორნიის შტატში, მოხავეს უდაბნოსა და დიდი აუზის რაიონებს შორის, სიერა-ნევადას მთათა სისტემის სამხრეთ-აღმოსავლეთით. ველის ტერიტორიაზე მდებარეობს ჩრდილოეთ ამერიკის ყველაზე დაბალი წერტილი (სიმაღლე ზღვის დონიდან -86 მეტრი). სიკვდილის ველის ტერიტორიაზე 1913 წელს დაფიქსირდა დასავლეთ ნახევარსფეროს ყველაზე მაღალი ტემპერატურა +56.7 °C. ვერცერთი მეცნიერი ვერ ხსნის გასაოცარ ფაქტს, რომელიც სიკვდილის ველის სამხრეთ ნაწილში მდებარე დამშრალი ტბის ფსკერზე ხდება. სიკვდილის ველი ეს არის ასევე ნაკრძალი აშშ-ში, რომელიც მდებარეობს კალიფორნიის აღმოსავლეთ ნაწილში და არის ყველაზე ცხელი წერტილი დედამიწაზე. სიკვდილის ველის სამხრეთ ნაწილში მდებარეობს დამშრალი ტბის რეისტრეკ-პლაიას (Racetrack Playa) თიხის ფსკერი, რომელსაც იქ არსებული ფენომენის გამო უწოდებენ მოძრავი ქვების ველს. ამ დამშრალი ტბის ფსკერზე მოძრაობს 30 კილოგრამიანი და მეტი წონის მქონე ქვები, რომლებიც მინიმუმ 10 მეტრი სიგრძის კვალს ტოვებენ. ერთ-ერთი ჰიპოთეზა ამ მოვლენის შესახებ გახდა მაგნიტური ველის თეორია, თუმცა უფრო დამაჯერებელი ვერსია არის ის რომ, ამ ქვებს გადააადგილებენ ქარები. ეს თეორია წამოაყენა პროფესორმა პაულა მესინამ. მისი გამოკვლევები ატმოსფერო-გეოლოგიური პროცესების შესახებ, რომელიც ხდება სიკვდილის ველზე, გახდა მისი დისერტაციის თემა. აქ მან წარმოადგინა დამშრალი ტბის ფსკერზე ჰაერის მასების გადაადგილების მოდელი: ქარბუქის შემდეგ ქარები ორ მხარეს გადაადგილდება, რაც გამოწვეულია იმ ადგილის რელიეფის გამო. პროფესორის ვარაუდით, ზუსტად ეს არის ქვების გადაადგილების მიზეზი. ამ ტბის მიდამოებში არის პატარ-პატარა ტორნადოებიც და ესეც ხელს უწყობს ამ საოცარ ფენომენს. ეს მოვლენა სრულად არ არის შესწავლილი და ზემოთ აღნიშნული მსჯელობები მხოლოდ თეორიებია. ასე რომ მეცნიერებს წინ კიდევ ბევრი სამუშაო ელოდებათ. სიკვდილის ველი – ენციკლოპედია ბრიტანიკა (ინგლისური)
მეტასტაზი

მეტასტაზი (ბერძნ. μετάστασις; გადანაცვლება, გადასვლა) — მეორეული პათოლოგიური წარმონაქმნი, რომელიც ვითარდება ორგანოში ან ქსოვილში პირველადი კერიდან მაავადებელი ფაქტორის (სიმსივნური უჯრედი, ინფექციური აგენტი და სხვ.) გადანაცვლების შედეგად. წარმოადგენს სინსივნური ქსოვილის იმპლანტს, რომელიც ვრცელდება სიმსივნის ძირითადი კერიდან სხვა ორგანოებში. კეთილთვისებიანი სიმსივნეები მეტასტაზირებას არ განიცდიან. ავთვისებიანი სიმსივნეების დროს ადგილობრივი ინვაზია განაპირობებს სისხლმილებში, ლიმფურ მილებში, ღრუებში, სიმსივნური უჯრედების პენეტრაციას და გავრცელებას. მეტასტაზირება ჩვეულებრივ ხდება სისხლის ნაკადით (ჰემატოგენური მეტასტაზი) და ლიმფით (ლიმფოგენური მეტასტაზი). კიბოს უჯრედები უმეტესად ლიმფოგენური გზით ვრცელდება, სარკომისა კი — ჰემატეგენურად. მეტასტაზი შეიძლება განვითარდეს აგრეთვე სიმსივნური უჯრედების ჩანერგვით მეზობელ საღ ქსოვილში (იმპლანტაციური მეტასტაზი). მეტასტაზირების პროცესი სამფაზიანია : სიმსივნური უჯრედის შეღწევა სისხლძარღვებში ან ლიმფურ სადინარებში, მისი გადატანა სისხლის ან ლიმფის ნაკადით უახლოეს ან შორეულ ორგანოში; მეტასტაზური სიმსივნის განვითარება ახალ კერაში. მეტასტაზი სიმსივნური პროცესის ავთვისებიანობის მაჩვენებელია და განსაზღვრავს დაავადების მიმდინარეობას. სიმსივნეთა უმრავლესობის მეტასტაზები უახლოეს რეგიონულ ლიმფურ კვანძებში ვითარდება, თუმცა ავთვისებიანი სიმსივნის მეტასტაზებს ახასიათებს არჩევითი ლოკალიზაცია: მაგ., ძვლის სიმსივნე უმეტესად იძლევა მეტასტაზებს ფილტვებში; სარძევე, ფარისებრი და წინამდებარე ჯირკვლების კიბო - ძვლებში, ფილტვის კიბო - ღვიძლსა და თავის ტვინში და სხვ. თავისი აგებულებით მეტასტაზი პირველადი სიმსივნის აგებულებას იმეორებს. ზოგჯერ მეტასტაზური კვანძის ჰისტოლოგიური სტრუქტურის მიხედვით შეიძლება შეუმჩნეველი სიმსივნის პირველადი კერის აღმოჩენა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 609-610. Успехи в изучении рака, пер. с англ., под ред. Л. М. Шабада, т. 1—10, М., 1955—1971; Клиническая онкология, под ред. Н. Н. Блохина и Б. Е. Петерсона, т. 1—2, М., 1971.
ბალტოროს მყინვარი

ბალტოროს მყინვარი — ერთ-ერთი უდიდესი მყინვარი დედამიწაზე პოლარული ტერიტორიების გარეთ. მდებარეობს პაკისტანში. მისი სიგრძე შეადგენს 62 კმ-ს. ფართობი კი — 750 კმ²-ს. ფირნის ველის ხაზის საზღვარი გადის 5100 მ-ზე. იგი მდებარეობს ცენტრალურ ყარაყორუმში, ბალტორო-მუზტაგისა (ჩრდილოეთით) და მაშერბრუმის (სამხრეთით) ქედებს შორის. იგი წარმოადგენს მთავარ მისასვლელ გზას ყარაყორუმის თითქმის ყველა უმაღლეს მწვერვალამდე. ბალტოროს მყინვარის სიგრძე 62 კმ. იანგარიშება მის შენაკადთან ერთად, რომელსაც ეწოდება სამხრეთი გაშერბრუმი. ის სათავეს იღებს 7200 მ სიმაღლის პლატოზე, გაშერბრუმ III (7946 მ.) და გაშერბრუმ IV (7932 მ.) მწვერვალებს შორის. გაშერბრუმ IV-ის დასავლეთით, ბალტოროს მყინვარს, დაახლოებით 4600-4650 მ სიმაღლეზე, უერთდება მსხვილი შენაკადი გოდვინ ოსტენი (Godwin-Austen Glacier). მათი შეერთების შედეგად წარმოქმნილ ფართო და სწორ სივრცეს უწოდებენ კონკორდიას (Concordia). კონკორდიას ქვემოთ მყინვარი მიედინება თითქმის მკაცრად დასავლეთით და მთავრდება 3400 მ სიმაღლეზე. ის სათავეს აძლევს მდინარე შიგარს, რომელიც წარმოადგენს მდინარე ინდის შენაკადს. ბალტოროს მყინვარი სამიტპოსტზე ბალტოროს მყინვარი მაუნთინმედნესზე დაარქივებული 2010-09-27 საიტზე Wayback Machine.
საქაშეთის კოშკი

საქაშეთის კოშკი – კოშკი შიდა ქართლში, გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ საქაშეთის ცენტრში. თარიღდება XVIII საუკუნით. შესასვლელის თავზე, მარმარილოს ფილაზე ამოკვეთილი მხედრული წარწერის თანახმად კოშკი 1792 წელს აუგია გორის ციხის გარნიზონის უფროსს (მინბაშს) დიმიტრი დიასამიძეს. კოშკი ცილინდრულია (დიამეტრი 7,6 მ), ოთხსართულიანია, ნაგებია რიყის ქვით, კედლები შიგნით შელესილია, გარეთ მობათქაშებული. დაზიანებულია, განსაკუთრებით, მეოთხე სართული. შესასვლელი ჩრდილო-დასავლეთითაა, მეორე სართულზე. პირველი სართული დამხმარე სათავსია. მის კედლებში ორი სარკმელი და სამი სათოფურია. მეორე და მესამე სართულები საბრძოლო და საცხოვრებელია. ყველა სართულზე, სარკმლებისა და სათოფურების ფარდა, ნიშებიც არის. მესამე სართულის კამარაზე დეკორატიული რომბებია გამოყვანილი. სათავსი უფრო ნათელია. კოშკის სამივე სართული გადახურულია კონუსური კარებით. მეოთხე სართული მაღალკედლებიანი საბრძოლო ბანი იყო. მის კედლებში სათოფურები, სალოდეები და საზარბაზნეებია გაჭრილი. სართულები ერთმანეთს უკავშირდება კედელში დატანებული კიბით. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5. თბ., 1990.
ფხვენისის კოშკი

ფხვენისის კოშკი – კოშკი შიდა ქართლში, გორის მუნიციპალიტეტის, სოფელ ფხვენისის ცენტრში. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. კოშკი ცილინდრულია (დიამეტრი 6,8 მ), ორსართულიანი. ნაგებია რიყის ქვითა და კვადრატული აგურით. შიგნიდან შელესილია. შენობა დაზიანებულია: ჩამონგრეულია კედლების ზედა ნაწილი. ნაგებობას შესასვლელი სამხრეთ-დასავლეთით, პირველ სართულზე აქვს. კარის ორივე მხარეს თითო ორმაგი სათოფურია. ჩრდილოეთის კედელში ჩაშენებულია ოთხკუთხა ბუხარი, რომლის გვერდებზე ორმაგი სათოფურებია. აღმოსავლეთ კედელში მეორე სართულზე ასასვლელი კიბეა. მეორე სართულის აღმოსავლეთით ერთი ერთმაგი, დანარჩენ სამ მხარეს კი თითო ორმაგი სათოფური აქვს. ყველა სათოფური თახჩიანია. ნაგებობას შემოვლებული აქვს რიყის ბრტყელი ქვის თევზიფხურად ნაწყობი სარტყელი. შენობის გადახურვა გუმბათოვანია, ნაწყობია კვადრატული აგურით. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5. თბ., 1990.
21 მარტი

21 მარტი — გრიგორიანული კალენდრის მე-80 დღე (ნაკიან წლებში – 81-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 285 დღე. 1801 : მოლაპარაკების შედეგად ესპანეთმა ლუიზიანა საფრანგეთს გადასცა. 1804 : საფრანგეთში მიღებული იქნა სამოქალაქო კოდექსი. 1871 : ოტო ბისმარკმა გერმანიის იმპერიის რაიხსკანცლერის პოსტი დაიკავა. 1918 : პირველი მსოფლიო ომი, სომაზე მეორე ბრძოლა დაიწყო. 1919 : უნგრეთი გამოცხადდა საბჭოთა რესპუბლიკად. 1921 : გამოცხადდა საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა 1922 : ლონდონში გაიხსნა ვატერლოოს ვაგზალი 1933 : აშენდა დახაუს საკონცენტრაციო ბანაკი 1946 : ნიუ-იორკში გაეროს დროებითი შტაბ-ბინა გაიხსნა. 1975 : ეთიოპიაში დაემხო 3000 წლიანი მონარქია. 1980 : აშშ-ის პრეზიდენტმა ჯიმი კარტერმა ბოიკოტი გამოუცხადა 1980 წლის მოსკოვის ოლიმპიურ თამაშებს. 1990 : ნამიბიამ დამოუკიდებლობა გამოაცხადა. 2008 : ფრანგი მცურავი ალენ ბერნარი 47,50 წამით მსოფლიოს ახალ რეკორდს ამყარებს მამაკაცთათვის 100 მეტრზე თავისუფალი სტილით ცურვაში. საქართველოს პარლამენტმა საარჩევნო კოდექსში ცვლილებები მიიღო, რომელიც 75 ერთმანდატიან ოლქებში თითო მაჟორიტარის არჩევას და საარჩევნო ადმინისტრაციების ხელისუფლების 7 და ოპოზიციის 6 წარმომადგენლით ფორმირებას ითვალისწინებს. 2015 : საქართველოს მორაგბეთა ეროვნულმა ნაკრებმა ევროპის ერთა თასი მოიგო. საქართველომ ფინალში რუმინეთის ეროვნული ნაკრები ანგარიშით 15:6 დაამარცხა. 2020 : იგორ მატოვიჩი სლოვაკეთის პრემიერ-მინისტრი გახდა. 1685 : ბახი, იოჰან სებასტიან— გერმანელი კომპოზიტორი 1763 : ჟან პაული — გერმანელი მწერალი, პუბლიცისტი და პედაგოგი 1768 : ფურიე, ჟოზეფ — ფრანგი მათემატიკოსი 1806 : ხუარესი, ბენიტო — მექსიკის ეროვნული გმირი 1839 : მუსორგსკი, მოდესტ — რუსი კომპოზიტორი 1869 : კანი, ალბერტ — ამერიკელი არქიტექტორი 1909 : ბაგრატიონი, ირაკლი გიორგის ძე — ბაგრატიონთა მუხრანბატონების შტოს შთამომავალი 1960 : სენა, აირტონ — ბრაზილიელი ავტომრბოლელი 1961 : მათეუსი, ლოთარ — გერმანელი ფეხბურთელი 1963 : კუმანი, რონალდ — ნიდერლანდელი ფეხბურთელი 1762 : ლაკაილი, ნიკოლა ლუი — ფრანგი ასტრონომი 1936 : გლაზუნოვი, ალექსანდრე — რუსი კომპოზიტორი 1939 : აავი, ევალდ — ესტონელი კომპოზიტორი და საგუნდო დირიჟორი. 2012 : ტონინო გუერა — იტალიელი სცენარისტი მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს: თეოფილაქტე ნოკომიდიელი მოციქული ერმი თეოდორიტე ანტიოქიელი აგრეთვე: გაზაფხულის ბუნიაობა (2003, 2007) ირანული კალენდარი : ახალი წელი (ნავრუზი) ეგვიპტე : დედის დღე იორდანია : დედის დღე ლიბანი : დედის დღე მალტა : ახალგაზრდობის დღე ნამიბია : დამოუკიდებლობის დღე სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა : ადამიანთა უფლებების დღე სხვა თვეები
სკრის ბრძოლა

სკრის ბრძოლა — ბრძოლა გამართული 1756 წელს ახლანდელ სოფელ სკრის მახლობლად. 1755 წელს, ყვარლის ციხესთან დამარცხების შემდეგ ავარიის ხანის ნურსალ-ბეგის მრავალრიცხოვან რაზმებად დაშლილი ლაშქარი ქართლის სოფლებში დათარეშობდა. ერთ-ერთ ასეთ სამათასიან რაზმს სოფელ ნიჩბისთან შეება ქართველი მეფეების თეიმურაზ II-ისა და ერეკლე II-ის მეწინავე რაზმი. გაქცეულმა მტერმა აიღო კარალეთის ციხე. ქართველთა მეწინავე რაზმი ლეკებს სკრასთან დაეწია და გაუმართა ბრძოლა, რომელიც ქართველების გამარჯვებით დამთავრდა. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5. თბ., 1990 წ. საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 4, თბ., 1973 წ.
671

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 671 671 (ექვსას სამოცდათერთმეტი) წელი — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ოთხშაბათი. ეს წელი არის VII საუკუნის მე-8 დეკადის 1-ლი წელი. გარიბალდი ლანგობარდების მეფე გახდა, მაგრამ სამი თვის შემდეგ მას შეენაცვლა ყოფილი მეფე ბერტარი, რომელიც საფრანგეთში გაქცეული იყო. ჩინელი ბუდისტი ბერი იჯინი შრივიჯაიაში ჩადის და ექვსი თვის სანსკრიტის სწავლის შემდეგ ინდოეთში გაემგზავრება. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 671. მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 671.
ტრონი (ფილმი)

ტრონი (ინგლ. Tron) — 1982 წლის ფანტასტიკური ჟანრის ფილმი. იგი გადაღებულია კომპანიების Walt Disney Productions და Lisberger Studios მიერ. ფილმის დისტრიბუტორია Buena Vista Distribution Company. ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები. კევინ ფლინი (ჯეფ ბრიჯესი) არის ახალგაზრდა პროგრამისტი, რომელიც მუშაობს კომპანიაში ENCOM. იგი ქმნის ნოვატორულ კომპიუტერულ თამაშებს. ახალი თანამშრომელი, ედ დილინჯერი, ითვისებს მათ ავტორობას, ამცირებს კევინის ჰონორარს, საბოლოოდ კი საერთოდ აგდებს სამსახურიდან. შედეგად ფლინი გადაწყვიტავს ისეთი ფაილის მოძიებას, რომელიც დაამტკიცებს, რომ დილინჯერმა იგი გაქურდა. ერთ დღეს დილინჯერი ყველა პროგრამისტს, რომელსაც ავტორიზაციის მეშვიდე დონე აქვს, უზღუდავს MCP (Master Control Program)-ის გახსნას. ეს არის ხელოვნური ინტელექტი, რომელიც აკონტროლებს კორპორაციის კომპიუტერულ ქსელს. ორი თანამშრომელი გადაწყვიტავს, გატეხოს ეს ქსელი, რაშიც მათ ფლინიც ეხმარება. ხდება გაუთვალისწინებელი რამ: ფლინი ციფრულ დამუშავებას გადის და მოხვდება კომპიუტერულ სისტემაში. იქ მას განსხვავებული სამყარო ელის. აღმოჩნდება, რომ კომპიუტერული პროგრამები არსებობენ ტოტალიტარულ რეჟიმში. MCP სინამდვილეში არის სასტიკი მმართველი. ჩვეულებრივი პროგრამები ინახება ერთგვარ საკონცენტრაციო ბანაკებში. პერიოდულად ისინი მონაწილეობენ დაუნდობელ გლადიატორულ ბრძოლებში. ამ სამყაროში თავისი რელიგია არსებობს - პროგრამებს სწამთ, რომ მათ ჰყავთ უმაღლესი მფარველები, სახელად ’მომხმარებლები’. როდესაც ფლინი მოხვდება ვირტუალურ სამყაროში, ისინი მას მფარველად ჩათვლიან. გმირმა უნდა გაიაროს ბრძოლების მთელი რიგი და მოძებნოს სუპერპროგრამა ’ტრონი’, რომელიც არის დიქტატორის დამარცხების პირველი გზა. „Tron“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
ტრონი: მემკვიდრეობა

ტრონი: მემკვიდრეობა (ინგლ. Tron: Legacy) — 2010 წლის ფანტასტიკური ჟანრის ფილმი. იგი გადაღებულია სტუდიის LivePlanet მიერ. ფილმის დისტრიბუტორია Walt Disney Pictures. ფილმში ასახულია 1982 წლის ფილმის, ტრონი მოვლენების გაგრძელება. ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები. სემ ფლინი, კევინ ფლინის 27 წლის შვილი, რომელიც ტექნიკური საკითხების სპეციალისტია, იწყებს მამის გაუჩინარების გამოძიებას და აღმოჩნდება იგივე სამყაროში, სადაც მამამისი 20 წლის მანძილზე ცხოვრობდა. კევინის თანაშემწესთან ერთად მამა და შვილი იწყებენ მოგზაურობას კიბერ სამყაროში, რომელიც უფრო მეტად საშიშად იქცა. ტრონი: მემკვიდრეობა DVD და Blu-ray ფორმატებში აშშ-ში 2011 წლის 5 აპრილს გამოიცა . გაყიდვაში გამოვიდა მისი რამდენიმე ვერსია, რომელთა შორის არის Blu-ray 3D დისკი. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ტრონი: მემკვიდრეობა“ ვიკისაწყობში. ოფიციალური საიტი „ტრონი: მემკვიდრეობა“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) „ტრონი: მემკვიდრეობა“ — TCM-ის მონაცემთა ბაზაში „ტრონი: მემკვიდრეობა“ — Allmovie-ზე „ტრონი: მემკვიდრეობა“ — Rotten Tomatoes „ტრონი: მემკვიდრეობა“ — Metacritic-ზე „ტრონი: მემკვიდრეობა“ — Box Office Mojo-ზე ტრონი: მემკვიდრეობა Facebook-ზე ↑ Tron: Legacy. DubaiFilmFest.com. დაარქივებულია ორიგინალიდან — დეკემბერი 5, 2010. ციტირების თარიღი: December 9, 2010. ↑ Ivan-Zadeh, Larushka. Tron: Legacy - The grid game that unfortunately lacks spark. Metro. ციტირების თარიღი: May 6, 2012. ↑ Fritz, Ben. „'How Do You Know' flops; 'Tron' doesn't; and like the bear himself, 'Yogi' is soft“. Los Angeles Times. Tribune Company. ციტირების თარიღი: December 19, 2010. ↑ 4.0 4.1 Tron: Legacy (2010). Box Office Mojo. Amazon. ციტირების თარიღი: December 24, 2010. ↑ Tron: Legacy - Box Office Data, Movie News, Cast Information. The Numbers. Nash Information Services. ციტირების თარიღი: April 8, 2011. ↑ Justin Sluss. (2011-02-04) The original “TRON” and “TRON Legacy” on Blu-ray in April. High Def Disc News. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-07-18. ციტირების თარიღი: 2011-02-05.
672

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 672 672 (ექვსას სამოცდათორმეტი) წელი — იულიუსის კალენდრის ნაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ხუთშაბათი. ეს წელი არის VII საუკუნის მე-8 დეკადის მე-2 წელი. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 672. ბედა ღირსი — ინგლისელი ისტორიკოსი (გ. 735) მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 672. 27 იანვარი: ვიტალიანე — რომის პაპი (დ. უცნობია) 21 აგვისტო: კობუნი — იაპონიის იმპერატორი (დ. 648 ) ტენძი — იაპონიის იმპერატორი (დ. 626)
სიკვდილის ველის ეროვნული პარკი

სიკვდილის ველის ეროვნული პარკი (ინგლ. Death Valley National Park) - არის ყველაზე მშრალი ეროვნული პარკი აშშ-ში. მდებარეობს სიერა-ნევადის მთათა სისტემის აღმოსავლეთით, კალიფორნიის შტატში და ასევე მცირე ანკლავი ნევადის შტატში. პარკის ტერიტორიის ფართობი შეადგენს 13,629კმ² და მოიცავს სალინის ველს, პანამინტის ველის დიდ ნაწილს, თითქმის მთლიანად სიკვდილის ველს და რამდენიმე მთათა სისტემის ტერიტორიას.
673

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 673 673 (ექვსას სამოცდაცამეტი) წელი — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა შაბათი. ეს წელი არის VII საუკუნის მე-8 დეკადის მე-3 წელი. არაბთა ფლოტმა ქ. კონსტანტინოპოლისს ალყა შემოარტყა. ტემუ იაპონიის საიმპერატორო ტახტზე ავიდა. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 673. ჯან ძიულინი — ჩინელი პოეტი, მეცნიერი (გ. 740) მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 673. იან ლიბენი — ჩინელი ფერმწერი (დ. დაახ. 600) ხლოტარ III — ნოისტრიისა და ბურგუნდიის მეფე (დ. 650)
ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი 1999

ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი 1999 იყო 41–ე ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი, რომელიც ჩატარდა 1999 წლის 29 მაისს იერუსალიმში, ისრაელი. ისრაელმა მანსპინძლობის უფლება მიიღო 1998 წელს ჩატარებულ ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე, როდესაც ისრაელელმა მომღერალმა დანა ინტერნეიშენელმა სიმღერით „დივა“ ქულათა უმრავლესობა მოიპოვა. ქართულ ვიკიპედიაში არსებობს პორტალი „ევროვიზია“. http://www.esctoday.com http://www.eurovision.tv
იეზდიგერდ II

იეზდიგერდ II (სპარსულიდან „ღვთის მიერ შექმნილი“) — სასანიდური ირანის მე-16 შაჰინშაჰი (438–457), ბაჰრამ V-ის შვილი. ხელისუფლებაში მოსვლის თანავე დაიწყო მასიური საომარი მოქმედებები აღმოსავლეთ რომის იმპერიის წინააღმდეგ, მაგრამ 441 წელს რომის იმპერატორმა თეოდოსიუს II-მ (408-450) ზავზე დაითანხმა და იეზდიგერდმა შეწყვიტა ომი. რომთან ზავის დადების შემდეგ იეზდიგერდმა სპარსეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან შეუტია ჰუნებს, რომლებიც მაშინ მის უკიდურეს ტერიტორიებს აოხრებდნენ. სპარსეთის შაჰმა კვლავ გაიმარჯვა და მომთაბარეები ამუდარიის ჩრდილოეთით განდევნა. თავისი ლაშქრობების მსვლელობისას, იეზდიგერდმა დაადანაშაულა ქრისტიანები და იუდეველები ღალატში. მალევე ცენტრალურ ხელისუფლებას აუჯანყდნენ სომხები. 451 წლის 26 მაისს ვასპურაკანის ტერიტორიაზე გაიმართა ბრძოლა, სადაც სომხების მთავარსარდალი ვარდან მამიკონიანი იყო. სპარსეთის 220 ათასიანმა ჯარმა გაანადგურა სომეხთა 60 ათასიანი არმია. სასანიანები Pourshariati, Parvaneh (2008). Decline and Fall of the Sasanian Empire: The Sasanian-Parthian Confederacy and the Arab Conquest of Iran. London and New York: I.B. Tauris. ISBN 978-1-84511-645-3.  Shapur Shahbazi, A. (2005). „SASANIAN DYNASTY“. Encyclopaedia Iranica, Online Edition. ციტირების თარიღი: 30 March 2014.CS1-ის მხარდაჭერა: ref=harv (link) ↑ Armenia: The Case for a Forgotten Genocide - Page 89
ვარიანის კოშკი

ვარიანის კოშკი – კოშკი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვარიანის დასავლეთით, 0,4-0,5 კილომეტრზე. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. კოშკი ცილინდრულია (დიამეტრი 6,7 მეტრი), საცხოვრებელ-სათავდაცვო. ნაგებია რიყის ქვით. სართულშუა გადახურვებში და კარ-სარკმლების წირთხლებში გამოყენებულია აგური. კოშკს შეისრულთაღიანი შესასვლელი აღმოსავლეთით აქვს. კარი გარედან მოქცეულია ირიბად შეჭრილი სწორკუთხა შეღრმავებაში, რომელიც დასრულებულია აგურის საფეხურიანი ფრიზით. პირველი სართული შიგნიდან წრიულია, მეორე - სწორკუთხა. კედელში, შესასვლელის გვერდებზე, თითო ფართო შეისრული ნიშია, რომლებშიც თითო მცირე სწორკუთხა სარკმელია: მათ ქვემოთ თითო სათოფურია. დასავლეთ კედლის ცენტრში, ნახევარწრიულ ბუხარში გაჭრილია ერთი სარკმელი-სათოფური. ბუხრის ორივე მხარეს თითო სათოფურიანი და შეისრული თაღით დასრულებული ნიშია. ჩრდილოეთ კედლის ცენტრში იატაკიდან იწყება დიდი შეისრულთაღიანი ნიში, რომელშიც მცირე სწორკუთხა სარკმელია. სარკმლის ქვემოთ მცირე ნიშია. შეისრულთაღიანი და სათოფურიანი თითო ნიში ამავე კედლის კიდეებშიცაა, ხოლო ერთი შეისრულთაღიანი და შეწყვილებულსათოფურიანი ნიში - სამხრეთ კედლის აღმოსავლეთ ნაწილში. ამავე კედელშია დატანებული მესამე სართულზე ასასვლელი კიბე. მესამე სართული წრიულია. შემორჩენილ კედლებში შეისრულთაღიანი სამი სარკმელი (საზარბაზნეები), ერთი ნახევარწრიული ბუხარი და რამდენიმე სათოფურიანი ნიშია. კოშკის შესასვლელის ზემოთ, აგურის წყობაში გამოსახულია შეღრმავებული ჯვარი. ყველა სართული გადახურული იყო გუმბათოვანი კამარით. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5. თბ., 1990.