laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ტირძნისი

ტირძნისი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე, დიდი ლიახვისა და პატარა ლიახვის შუამდინარეთში, გორი-ცხინვალის საავტომობილო გზაზე. თემის ცენტრი (სოფლები: ბროწლეთი, ერგნეთი, თერგვისი, მეღვრეკისი). ზღვის დონიდან 790 მეტრი, ცხინვალიდან 26 კილომეტრი. სოფელში არის სამების, დედაღვთისასა და კვირაცხოვლის ეკლესიები. ტირძნისში მშრომელთა რამდენიმე რევოლუციური გამოსვლა მოხდა. ახლანდელი სკოლის ტერიტორიაზე 1902 წელს სექტემბერში სოფლის გლეხობამ მოაწყო თავდასხმა სასამართლოს აღმასრულებელზე და პოლიციის ბოქაულზე, რომლებიც, მემამულე ნ. სულხანიშვილის მოთხოვნით, სოფლის მშრომელებს მსხვილფეხა საქონელს ართმევდნენ. დააპატიმრეს ათი გლეხი, რომლებსაც გორის საოლქო სასამართლომ სხვადასხვა ვადით პატიმრობა მიუსაჯა. მემამულე სულხანიშვილი მშრომელებს წლების განმავლობაში ავიწროებდა, ართმევდა მათ კუთვნილ მიწებს, ახდევინებდა დიდ გადასახადებს, ამან გლეხობაში მღელვარება გამოიწვია. გლეხებმა მებატონეს დაუნგრიეს სამეურნეო ნაგებობები, გადაუწვეს პურის ყანები. მდგომარეობა განსაკუთრებით გამწვავდა 1905 წლის გაზაფხულზე, როდესაც გლეხებმა მემამულეს უარი უთხრეს გადასახადის გადახდაზე. სულხანიშვილის თხოვნით, მეფის მთავრობამ სოფელში კაზაკების 50-კაციანი რაზმი გამოგზავნა. შეტაკება გლეხებსა და კაზაკებს შორის მოხდა 16 აპრილს, რის შედეგადად მოკვდა 7 კაზაკი და დაიჭრა 10 გლეხი. შეტაკება განახლდა სოფლის ცენტრში 28 მაისს. კაზაკების რაზმი სოფელში დიდხანს იდგა და აწიოკებდა მოსახლეობას. 27 ნოემბერს შეიარაღებული გლეხები კვლავ დაესხნენ თავს კაზაკებს. მეამბოხე გლეხების ხსოვნის პატივსაცემად სოფელში დაიდგა მემორიალური დაფა წარწერით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 1884 ადამიანი. ტირძნისის დედაღვთისას ეკლესია ტირძნისის კვირაცხოვლის ეკლესია ტირძნისის სამების ეკლესია ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 726. ბერძენიშვილი ც., ვანიშვილი შ., ჩიმაკაძე თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 85-86. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
მიგ-23

მიგ-23 (რუს. Микоян и Гуревич МиГ-23) (ნატოს კლასიფიკაციით Flogger) არის საბჭოთა მესამე თაობის მრავალფუნქციური გამანადგურებელი. წარმოება დაიწყო 1970 წელს და აიწყო 5000-ზე მეტი თვითმფრინავი. დღეისათვის მცირე რაოდენობით მიგ-23 რჩება რამდენიმე ექსპორტიორი ქვეყნის ექსპლუატაციაში. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მიგ-23 MiG-23 Flogger Technical Data Sheet - Specifications - Pictures[მკვდარი ბმული] MiG-23 on FAS.org MiG-23 FLOGGER at Global Security.org MiG-23 Flogger at Global Aircraft Angola awards life-extension contract for MiG-23ML fleet-05/04... Chronological Listing of Iranian Air Force Grumman F-14 Tomcat Losses & Ejections დაარქივებული 2009-07-04 საიტზე Wayback Machine.
კალიფორნიის ოქროს ციებ-ცხელება

კალიფორნიის ოქროს ციებ-ცხელება (ინგლ. California Gold Rush; 1848-1855) დაიწყო 1848 წლის 24 იანვარს ჯეიმზ უილსონ მარშალის მიერ სატერის ტყისმჭრელ დასახლებაში, კოლონა, კალიფორნია, ოქროს აღმოჩენისას, მდინარე ამერიკან-რივერზე. ამ ამბის გავრცელებამ კალიფორნიაში აშშ-ის სხვა შტატებიდან და საზღვარგარეთიდან დაახ. 300 ათასი ადამიანის ჩამოსვლა გამოიწვია. ეს ადრეული ოქროსმაძიებლები, რომლებსაც "ორმოცდაცხრიანებს" უწოდებდნენ, კალიფორნიაში აფრიანი გემებითა და დახურული ვაგონებით ჩამოვიდნენ კონტინენტის ყველა ნაწილიდან. ხშირად მათ მგზავრობა რთულ პირობებში უხდებოდათ. ადრეული ოქროსმაძიებლები ამერიკელები იყვნენ, მაგრამ შემდგომში ოქროს ციებ-ცხელებამ ათობით ათასი ადამიანი მოიზიდა ლათინური ამერიკიდან, ევროპიდან, ავსტრალიიდან და აზიიდან. თავდაპირველად ოქრო მდინარეების ნაკადებიდან და მათი ფსკერიდან ამოჰქონდათ უბრალო საცერით. მოგვიანებით ოქროს მოპოვების უფრო რთული მეთოდები გაჩნდა. თავდაპირველმა მაძიებლებმა მილიარდობით დღევანდელი დოლარის საფასურის ოქრო მოიპოვეს, რომლის წყალობით ზოგიერთმა არნახული სიმდიდრის დაგროვება შეძლო. თუმცა ბევრი ოქროსმაძიებელი ისეთივე ღარიბი დარჩა, როგორც ჩამოსვლამდე იყო. ოქროს ციებ-ცხელების შედეგი მნიშვნელოვანი იყო. სან-ფრანცისკო მომთაბარეთა მცირე დასახლებიდან დიდ ქალაქად იქცა, მოკირწყლული ქუჩებით, ეკლესიებით, სკოლებით და სამთავრობო დაწესებულებებით. მრავალი ქალაქი აშენდა მთელს კალიფორნიაში. შეიქმნა კანონთა სისტემა და მთავრობა, რის გამოც კალიფორნია 1850 წელს აშშ-ის შტატად გამოცხადდა. ტრანსპორტის ახალი მეთოდები განვითარდა - აშენდა რკინიგზა და ორთქლმავლის რეგულარული მიმოსვლა დაიწყო. სოფლის მეურნეობა, კალიფორნიის შემდეგი მთავარი განვითარების სფერო, ფართოდ გავრცელდა მთელ შტატში. მიუხედავად ამისა, ოქროს ცხელებას უარყოფითი მხარეებიც ჰქონდა: ადგილობრივ ინდიელებს ავიწროებდნენ და ტრადიციული საცხოვრებელი ადგილებიდან ასახლებდნენ, ამასთან, ოქროს მოპოვება არემარეს ეკოლოგიურ საშიშროებას უქმნიდა. California Gold Rush at PBS Gold Rush! დაარქივებული 2010-12-06 საიტზე Wayback Machine. at the Oakland Museum of California Museum of the Siskiyou Trail დაარქივებული 2012-04-15 საიტზე Wayback Machine. California Gold Rush chronology at The Virtual Museum of the City of San Francisco Description by John Sutter of the Discovery of Gold დაარქივებული 2011-05-17 საიტზე Wayback Machine. at The Virtual Museum of the City of San Francisco Marshall Gold Discovery State Historic Park Columbia State Historic Park Weaverville State Historic Park Shasta State Historic Park Impact of Gold Rush on California დაარქივებული 2011-05-17 საიტზე Wayback Machine. at The Virtual Museum of the City of San Francisco California Gold Rush timeline დაარქივებული 2010-11-21 საიტზე Wayback Machine. Gold Rush geology დაარქივებული 2012-12-30 საიტზე Wayback Machine. Gold at the website of[United States Geological Survey
ქალთა საჭადრაკო ოლიმპიადა 1969

7-23 სექტემბერი, 1969. ლუბლინი, პოლონეთი ქალთა მეოთხე საჭადრაკო ოლიმპიადას პოლონეთის ქალაქ ლუბლინმა უმასპინძლა. პოლონეთის ამ ქალაქში 15 ქვეყნის ნაკრები გუნდი ჩავიდა. უპირველეს ფავორიტებად კვლავ საბჭოთა ნაკრები მიიჩნეოდა, რომლის ღირსებას მსოფლიოს ჩემპიონი ნონა გაფრინდაშვილი, მსოფლიოს ჩემპიონობის მაშინდელი უცვლელი პრედენდენტი, ალა კუშნირი და ქართული ჭადრაკის ახალი ვარსკვლავი, ნანა ალექსანდრია იცავდნენ. წინა ოლიმპიადასთან შედარებით ზოგიერთ გუნდში ახალი სახელები გამოჩნდნენ. უნგრეთის ნაკრებში პირველ - მეორე დაფებზე დასხდნენ მარია ივანკა და ჟუჟა ვერეცი. სათადრიგოდ უნგრელებს კიდევ ერთი ახალგაზრდა მოჭადრაკე - კაროლინა ჰონფი ჰყავდათ. ახალი ლიდერი ჰყავდათ ჩეხებსაც, სტეფანკა ვოკრჟლოვას სახით. სათადარიგოდ აქ იანა მალიპეტროვა თამაშობდა. სამაგიეროდ კვლავ ძველი გვარდიით თამაშობდნენ გდრ-ს და პოლონეთის გუნდები. იუგოსლავიის გუნდში მართლია აღარ იყვნენ ლაზარევიჩი და ნედელკოვიჩი, მაგრამ არც ახალგაზრდები გამოჩენილან. რუმინეთის ნაკრებში არ იყო ნიკოლაუ, ახალი სახე მათ მხოლოდ ერთი (სუზანა მაკაი) ყავდათ. ახალგაზრდობამ თავისი სიტყვა ტურნირის სტარტზევე თქვა. შვიდი ტურის შემდეგ 11,5-11,5 ქულით ლიდერობდნენ საბჭოთა, ჩეხი და უნგრელი მოჭადრაკეები. დანარჩენი გუნდები საგრძნობლად ჩამორჩნენ, თუმცა საპრიზო ადგილებისათვის ბრძოლის შანსს მეტნაკლებად მაინც ინარჩუნებდნენ. მერვე ტურიდან საბჭოთა ნაკრები ერთპიროვნულად გალიდერდა და თანდათნ კიდევ უფრო ზრდიდა თავის უპირატესობას. საბოლოოდ სამი ტურით ადრე ჩემპიონის საკითხი გადაწყვეტილი იყო. უნგრელებმაც თანდათან ჩამოიტოვეს მეტოქეები და მეორე ადგილს დაეპატრონნენ. დიდი ბრძოლა გაჩღდა მესამე ადგილისათვის. ვეტერანებით დაკომპლექტებულმა გუნდებმა დაძაბულობას ვერ გაუძლეს და პოზიციები თანდათან დათმეს. ისინი კონკრეტულ მატჩში კი ამარცხებდნენ ახალგაზრდა ოპონენტებით დაკომპლექტებულ გუნდებს, მაგრამ მთელი ტურნირისათვის ძალები აშკარად არ ყოფნიდათ. ასე მაგალითად, რუმინელებმა პირადი შეხვედრები უნგრეთსაც (2-0) მოუგეს და ჩეხოსლოვაკიასაც (1,5-0,5), ჩეხები იუგოსლავიელებმაც დაამარცხეს, მაგრამ შემდეგ გადაღლილები დაუგეგმავ ქულებს კარგავდნენ აშკარად სუსტ მეტოქეებთნ. სამაგიეროდ ჩეხებს ეყოთ ძალა და პირველად დაეპატრონნენ ბრინჯაოს მედლებს. საბჭოთა მოჭადრაკეებმა კი ვერა მენჩიკის თასთან და ჩემპიონის ოქროს მედლებთნ ერთდ, მცირე ოქროს მედლებიც მიიღეს თავიანთ დაფაზე საუკეთესო შედეგისათვის.  უნგრეთი მარია ივანკა - 8 (+7=2-3), ჟუჟა ვერეცი - 10 (+8=4-0), კაროლინა ჰონფი 2,5 (+2=1-1).  ჩეხოსლოვაკია სტეფანკა ვოკრჟლოვა - 6,5 (+4=5-0), კვეტა ერეტოვა - 6,5 (+5=3-1), იანა მალიპეტროვა 6 (+5=2-3). თენგიზ გიორგაძე. ქართული ჭადრაკის მატიანე. თბილისი, ,,განათლება’’ 1995. თენგიზ გიორგაძე. საჭადრაკო ოლიმპიადების ჩემპიონები. თბილისი. ,,ცოდნა’’ 1984. Шахматы. Энциклопедический словарь. Москва. изд. ,,Советская Энциклопедия’’ 1990 შედეგები
მოდი ადრე დილით (ფილმი)

მოდი ადრე დილით (ინგლ. Come Early Morning) არის 2006 წლის ფილმი, რომელიც გადაღებულია რეჟისორ ჯონ ლოურენ ადამსის მიერ. გადაღებულია მისი და არტ ლინსონის სცენარის მიხედვით. მთავარ როლებში არიან ეშლი ჯადი და ჯეფრი დონოვანი. ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები. დამოუკიდებელი რომანტიკული დრამა სიყვარულის ძიებაზე და სექსზე პატარა ქალაქში, მათთვის ვინც 30-ს გადააბიჯა...
არტეკი

არტეკი — საერთაშორისო ბავშვთა ბანაკი ყირიმში (უკრაინა). განლაგებულია ყირიმის სამხრეთ სანაპიროზე, სოფელ გურძუფთან ახლოს. წარსულში იყო საბჭოთა კავშირის ყველაზე ცნობილი პიონერბანაკი და პიონერთა მოძრაობის სავიზიტო ბარათი. დიდი ხნის განმოვლობაზე იყო სოცბანაკიდან ჩამოსული დელეგაციების მიღების ადგილი. თავიდან „არტეკი“ დაფუძნდა როგორც ბანაკი-სანატორიუმი ტუბერკულოზით დაავადებულ ბავშვთათვის რუსეთის წითელი ჯვრის ზინოვი სოლოვიოვის ინიციატივით. 1983 წლის ივლისში არტეკს ეწვია ცნობილი მშვიდობისმყოფელი სამანტა სმითი. გამოჩენილ სტუმრებს შორის იყვნენ: ↑ Генеральный директор. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-05-29. ციტირების თარიღი: 2014-06-13. ↑ 2.0 2.1 ··• МДЦ "Aртек" ·•· Хроника 80-х годов. •··. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-05-25. ციტირების თარიღი: 2011-06-16. ↑ 3.00 3.01 3.02 3.03 3.04 3.05 3.06 3.07 3.08 3.09 3.10 3.11 3.12 3.13 3.14 3.15 ··• МДЦ "Aртек" ·•· Хроника 60-х годов. •··. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-07-25. ციტირების თარიღი: 2011-06-16. ↑ Borman, Frank; Serling, Robert J. (1988). Countdown – An Autobiography. New York: W. Morrow, გვ. 251. ISBN 0688079296.  ↑ 5.0 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 ··• МДЦ "Aртек" ·•· Хроника 70-х годов. •··. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-05-25. ციტირების თარიღი: 2011-06-16. ↑ 6.0 6.1 6.2 6.3 6.4 6.5 6.6 6.7 ··• МДЦ "Aртек" ·•· Хроника 50-х годов. •··. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-05-25. ციტირების თარიღი: 2011-06-16. ↑ ··• МДЦ "Aртек" ·•· Хроника 40-х годов. •··. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-05-25. ციტირების თარიღი: 2011-06-16. ↑ ··• МДЦ "Aртек" ·•· Хроника 30-х годов. •··. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-05-25. ციტირების თარიღი: 2011-06-16. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: არტეკი
თომას ჰარტ ბენტონი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი ბენტონი, თომას ჰარტ შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: თომას ჰარტ ბენტონი (მხატვარი) თომას ჰარტ ბენტონი (პოლიტიკოსი)
მალაქ-ტაუსი

მალაქ-ტაუსი (ქურთ. Tawûsê Melek) მალაქ ტავუსი, მალაკე თავუსი - ანგელოზი-ფარშავანგი) — მთავარანგელოზი ეზიდიზმში. ფარშავანგი სიმბოლირებს მრავალფეროვნებას, სილამაზესა და ძალას. ეზიდიზმის სწავლების მიხედვით, უფალმა მთელი მსოფლიო შვიდ ანგელოზს ჩააბარა, რომელთაც წინ მალაქ ტაუსი უძღვება. ეზიდები მალაქ ტაუსს თავისი რელიგიის წმინდანთა პანთეონის მთავრად თვლიან. მალაქ ტაუსი ღმერთის (სამყაროს შემოქმედის) მთავარი ანგელოზია. ტავუსის სახელი ნიშნავს: ტავ (Taw) – მზე უ (û) – და (კავშირი) სი (sî) – ჩრდილი მალაქ (Melek) – არქანგელი გამოვიდა ტავუსი მალაქ. ეზიდები ↑ What is the Peacock Angel?. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 11 აგვისტო 2014. ციტირების თარიღი: 31 August 2014.
1984 (სარეკლამო რგოლი)

1984 — რეჟისორი რიდლი სკოტის სატელევიზიო სარეკლამო რგოლი, გადაღებული ეპლის კომპიუტერი Macintosh-ისთვის. პირველად ეთერში გავიდა 1984 წლის 22 იანვარს, სუპერ ბოულის ფინალის მესამე მეოთხედის შესვენებაზე. 1984-ში გამოიყენეს უსახელო გმირი ქალი, რომელიც მაკინტოშის მოსვლას განასახიარებდა (მას თეთრი მინი-მაისური ეცვა ეპლ-მაკინტოშის კომპიუტერის პიკასოსეული სტილის გამოსახულებით), როგორც ადამიანთა კონფორმიზმისგან (დიდი ძმა) დასახსნელად. ეს გამოსახულებები ჯორჯ ორუელის ამავე სახელწოდების რომანის თემაზე მინიშნება იყო, სადაც დისტოპიური მომავალია აღწერილი, რომელსაც "დიდი ძმა" მართავს. Friedman, Ted "Chapter Five: Apple's 1984 დაარქივებული 2008-09-05 საიტზე Wayback Machine. ." Electric Dreams: Computers in American Culture. New York: NYU Press, 2005: 100–120. Hansen, Liane. "A Look Back at Apple's Super Ad: Landmark 1984 Spot Smashed 'Big Brother,' Launched the Mac." NPR, February 1, 2004. Leopold, Todd. Why 2006 isn't like '1984'. CNN, February 3, 2006.
ვიმის ბრძოლა

ვიმის ბრძოლა – ბრძოლა კანადის და გერმანიის ჯარებს შორის პირველი მსოფლიო ომის დროს. მიმდინარეობდა 1917 წლის 9 აპრილიდან 1917 წლის აპრილამდე. კანადის ჯარმა შესძლო ვიმის რაიონის დაკავება. 1917 წელს პირველი მსოფლიო ომის დასავლეთ ფრონტზე დაიწყო ანტანტას ჯარების საერთო იერიში. 9 აპრილს რობერტ ნიველის იერიშის დროს მოხდა არასის ბრძოლა. ამავე დღეს ბრიტანულმა ჯარებმა ასევე დაიწყეს შეტევა, რის შედეგადაც გაარღვიეს გერმანელების თავდაცვის ხაზი 20 კილომეტრიან ზოლზე, მაგრამ ქვეითი შენაერთების და არტილერიის ურთიერთქმედების დარღვევის გამო ინგლისელებმა ეს მოგება ვერ განავრცეს. ბრიტანელების საპირისპიროდ კანადელებს გაუმართლათ, ქვეითი ჯარის და არტილერიის სწორი ურთიერთობის შედეგად კანადელებმა 12 აპრილისათვის მთლიანად დაიპყრეს ვიმის რაიონი. ბრიტანელებმა ამ ბრძოლაში გამოიყენეს ტანკები, თუმცა ისინი ტალახში ჩაიფლნენ. აღსანიშნავია, რომ სამმა ინგლისურმა ტანკმა მოახერხა 11 აპრილს სოფელ მონშის აღება. 1936 წელს ვიმის რაიონში გაიხსნა დაღუპულ კანადელთა მემორიალი. The Battle of Vimy Ridge დაარქივებული 2011-11-26 საიტზე Wayback Machine. Battle info, video footage and photos. The Vimy Foundation Canadian War Museum — The Battle of Vimy Ridge Historica Minutes Vimy Ridge CBC Vimy Ridge Site Vimy Ridge from The Canadian Encyclopedia დაარქივებული 2011-11-28 საიტზე Wayback Machine. 360° Panoramic view of Memorial site დაარქივებული 2011-10-27 საიტზე Wayback Machine. Vimy Ridge Virtual Interactive (Veterans Affairs Canada) დაარქივებული 2012-04-25 საიტზე Wayback Machine.
პომერანია

პომერანია — პრუსიის ყოფილი პროვინცია 1945 წლამდე. ვესტფალიის ზავით 1648 წელს უკანა პომერანია ბრანდენბურგს გადაეცა, წინა პომერანია კი შვედეთის პომერანია გახდა. შვედეთ-პოლონეთის ომისა (1655-1660) და შვედეთ-ბრანდენბურგის ომის (1674-1679) დროს ტერიტორია მტრის ჯარებმა დაიკავა. 1678 წელს ბრანდენბურგის კურფიუსტრმა ფრიდრიჰ ვილჰელმ I-მა შვედეთის პომერანიის ხელში ჩაგდება მოახერხა. საფრანგეთის გავლენით, 1679 წლის სენ-ჟერმენის სამშვიდობო შეთანხმების მიხედვით, მას მთელი დაპყრობილი ტერიტორიების დათმობა მოუხდა. დიდი ჩრდილოეთის ომის დასრულების შემდეგ (1700-1721) წინა პომერანია მდინარე პენეს სამხრეთით პრუსიის სამეფოს გადაეცა, ნაპოლეონის ომების დროს კი საფრანგეთმა შვედეთის პომერანიაც დაიპყრო. ნაპოლეონის დამარცხების შემდეგ 1815 წელს წინა პომერანიის ნაწილი კუნძულ რიუგენთან ერთად გადაეცა პრუსიას. პომერანიის სავოევოდო დასავლეთ პომერანიის სავოევოდო ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: პომერანია პომერანიელი მთავრების ციხე (პოლონური, გერმანული, ინგლისური) პომერანია (გერმანული) დაარქივებული 2013-03-09 საიტზე Wayback Machine. პომერანიის ისტორიის ინტერნეტ წიგნებს კოლექცია (გერმანული) დაარქივებული 2009-01-12 საიტზე Wayback Machine.
იზაბელა ფრანგი

იზაბელა ფრანგი (ცნობილი, როგორც ფრანგი ძუ მგელი; დ. 1292 — გ. 23 აგვისტო, 1358) — 1308 წლიდან ინგლისის მეფე ედუარდ II-ის ცოლი, საფრანგეთის მეფე ფილიპ IV-ისა და ჟანა ნავარელის ქალიშვილი. მეფეების ლუი X, ფილიპ V და შარლ IV-ის და. ედუარდ II-ზე მისი ფავორიტების გავლენის შესამცირებლად მისი მცდელობები უშედეგოდ დასრულდა, რის გამოც მან ამბოხის პირდაპირ ფორმას მიმართა და მეფის წინააღმდეგ ბარონები აამხედრა. თავისი ძმის, საფრანგეთის მეფე შარლ IV-ის კარს შეკედლებული იზაბელა კავშირს ამყარებს როჯერ მორტიმერთან, ვიგმორის მერვე ბარონთან (1287–1330), ასევე კონტინენტზე გადმოყავს საკუთარი შვილი, ედუარდი, და მთელი პარტია, რომელიც დესპენსერის წინააღმდეგ გამოდიოდა. ინგლისში მისი შეჭრის შემდეგ, პარლამენტმა ედუარდ II-ს ტახტი წაართვა. დედოფალი რეგენტი გახდა მისი მცირეწლოვანი ვაჟის ედუარდ III-ის მმართველობის პარალელურად. მორტიმერმა კი, რომელმაც ამასობაში მთელი ძალაუფლება ჩაიგდო ხელთ, საკუთარი მტრების განადგურება დაიწყო. მისი და დედოფლის კავშირი უკვე საიდუმლოს არავისთვის წარმოადგენდა. თუმცა, როგორც კი ედუარდ III სრულწლოვანი გახდა, მან მორტიმერი სიკვდილით დაასჯევინა (1330 წლის 29 ნოემბერს), ხოლო იზაბელას მთელი ცხოვრება შინაპატიმრობა მიესაჯა. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „იზაბელა“ ვიკისაწყობში. ჰეიდი მარფი იზაბელა ფრანგი (1295-1358) დაარქივებული 2008-02-09 საიტზე Wayback Machine.
ეკოლოგიური მშენებლობა

ეკოლოგიური მშენებლობა (ასევე მწვანე მშენებლობა; ინგლ. Green building) — პრაქტიკა მშენებლობაში, რომელიც შენობის მიერ ბუნებრივი რესურსების — ენერგიის, წყლისა და მასალების — ეფექტურად გამოყენებაზე ამახვილებს ყურადღებას და ამავე დროს ამცირებს შენობის ზეგავლენას ადამიანის ჯანმრთელობაზე და ზოგადად გარემოზე, შენობის ცხოვრებისეული ციკლის განმავლობაში, უკეთესი დაგეგმვის, პროექტირების, მშენებლობის, მართვის, რემონტისა და დაშლისას. მჭიდრო კავშირშია ეკოლოგიურ არქიტქტურასთან. კარგად გააზრებული ეკოლოგიური მშენებლობა შემდეგ შედეგს იძლევა: (1) პროდუქტიულობის ზრდა და ნაკლები ენერგიისა და წყლის ხარჯი ამცირებს ოპერატიულ დანახარჯებს, (2) მობინადრეთა და საზოგადოების უკეთესი ჯანმრთელობა გაუმჯობესებული ჰაერის ცირკულაციის გამო, (3) შემცირებული უარყოფითი გავლენა გარემოზე, მაგ., სანიაღვრე წყლის ჩამონადენისა და მხურვალე კუნძულის ეფექტის შემცირება. ეკოლოგიური მშენებლობა ასევე შენობის კონსტრუქციასა და გარემოს შორის ესთეტიკური ჰარმონიის მიღწევის საშუალებას იძლევა, მიუხედავად იმისა, რომ ასეთი შენობები გარეგნობითა და სტილით სხვა ნაკლებად ეკოლოგიური შენობებისგან ნაკლებად გამოირჩევა. ეკოლოგიური მშენებლობა
აიშვარია რაი

აიშვარია რაი (ტულუ: ಐಶ್ವರ್ಯ ರೈ; დ. 1 ნოემბერი 1973, მანგალური, კარნატაკა, ინდოეთი) — ინდოელი მსახიობი და ფოტომოდელი. სილამაზის კონკურსის „მის მსოფლიო“ 1994-ის გამარჯვებული. დამთავრებული აქვს მუმბაის უნივერსიტეტი. 2007 წელს რაი დაქორწინდა ინდოელ მსახიობ აბჰიშეკ ბაჩანიზე. ჰყავს 1 შვილი. აიშვარია რაი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში აიშვარია რაი დაარქივებული 2009-02-02 საიტზე Wayback Machine.
ტრაიანეს ხიდი

ტრაიანეს ხიდი (რუმ.: Podul lui Traian; სერბ.: Трајанов мост, Trajanov Most), ან აპოლოდორუსის ხიდი დუნაიზე, იყო რომაული ხიდი, პირველი მდინარე დუნაიზე. თითქმის ათასი წლის განმავლობაში ის ყველაზე გრძელი თაღოვანი ხიდი იყო მსოფლიოში. ხიდის პროექტი ეკუთვნის ბერძენ არქიტექტორ აპოლოდორუს დამასკელს.
ლესბოსი

ლესბოსი, მიტილენე (Lesbos, Mytilene), კუნძული ეგეოსის ზღვაში, მცირე აზიის ნახევარკუნძულის მახლობლად. ეკუთვნის საბერძნეთს. 1636 კმ2. ნაპირები შეჭრილ-შემოჭრილია. რელიეფი უმთავრესად ბორცვიან-მთიანია (სიმაღლე 967 მ-მდე, მთა ოლიმპი). ლესბოსი აგებულია კირქვებით, ფიქლებით, მარმარილოთი და ლავით. გაბატონებულია ხმელთაშუა ზღვის მცენარეულობა, მთათა ზედა სარტყელში ფიჭვნარია.მთავარი ქალაქი და ნავსადგურია მიტილენე. ლესბოსის ღვინო ოფიციალური საიტი სიახლეების საიტი ლესბოსის პრეფექტურა დაარქივებული 2007-04-08 საიტზე Wayback Machine. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 199. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ლესბოსი
ოტო სკორცენი

ოტო სკორცენი (გერმ. Otto Skorzeny; დ. 12 ივნისი, 1908, ვენა — გ. 6 ივლისი, 1975, მადრიდი) — ობერშტურბანფიურერი გერმანულ ვაფენ სს-ში მეორე მსოფლიო ომის დროს. აღმოსავლეთის ფრონტზე ბრძოლის შემდეგ მან ჰიტლერის პირადი დავალებით უხელმძღვანელა იტალიელი დიქტატორი ბენიტო მუსოლინის გამოხსნას ტყვეობიდან. სკორცენი ასევე ხელმძღვანელობდა ოპერაცია გრეიფს, რითაც გერმანელ ჯარისკაცებს უნდა შეეღწიათ მოწინააღმდეგის რიგებში მოწინააღმდეგეების უნიფორმებით და აღჭურვილობით. ომის მიწურულს ის იყო ვეჰრვოლფის პარტიზანული მოძრაობის ნაწილი. ოტო სკორცენის დაადანაშაულეს 1907 წლის ჰააგის კონვენციის დარღვევაში ოპერაცია გრეიფთან კავშირისთვის, თუმცა ომის შემდგომმა დაჰაუს სამხედრო ტრიბუნალმა ის გაამართლა. ის ემალებოდა მისჯილ პატიმრობას ჯერ საფრანგეთში 1948 წელს, ხოლო შემდგომ ფრანკოს ესპანეთში. გერმანულმა სასამართლომ 1952 წელს მისი დენაციფიკაცია მოახდინა. ოტო სკორცენი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური) ↑ Germany at War: 400 Years of Military History [4 volumes]: 400 Years of … , ციტირების თარიღი 6 ივნისი, 2021
დაკია

დაკია (ლათ. Dacia) — ისტორიული მხარე რომის იმპერიის დროს, რომელიც ტისს, დუნაის, დნესტრსა და კარპატებს შორის იყო მოქცეული. ამ ქვეყნის მცხოვრებთ, ჩვეულებრივ, თრაკიულ-გეტურ ტომებს მიაკუთვნებენ. რომის საზღვრებზე ხშირი თავდასხმების (დეცებალის მფარველობის ქვეშ იმპერატორ დომიციანეს დროს) გამო მათ ტრაიანესთან გამანადგურებელი ბრძოლა მოუხდათ. ორმა ლაშქრობამ (101-102 და 105-107 წლებში) დაკები გატეხა. მათი მთავარი ქალაქი სარზეგეტუზა რომაელებმა აიღეს, ქვეყნის დიდი ნაწილი კი იმპერიის ფარგლებში მოაქციეს. რომის ბატონობის ქვეშ დაკია თავიდან აყვავდა და ტრანსილვანიის მთებში ოქროს საბადოების სიმრავლით განსაკუთრებული მნიშვნელობაც მოიპოვა. თავისუფალი დაკები ქვეყნის მხოლოდ აღმოსავლეთ მხარეში იყვნენ დარჩენილნი. III ასწლეულის შუა ხანებიდან დაკიაში გერმანელებმა იწყეს ჩასახლება. 270 წელს აურელიუსმა დაკია ბედის ანაბარა მიატოვა, რომის ჯარი დუნაიზე ხიდით გადაიყვანა მიუზიის პროვინციის შუაგულში. ამის მერე ამ მხარეს Dacia ripensis (სანაპირო დაკია) და Dacia mediterranea (ხმელთაშუა დაკია) ეწოდა. ბოლო დროს თანამედროვე რუმინელების წარმოშობის შესახებ გაცხოველებული კამათი მიმდინარეობს, რომელთაც ადრე ყველა რომანიზებული დაკების შთამომავლებად მიიჩნევდა. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: დაკია პტოლემეოსის გეოგრაფია, III წიგნი, V თავი UNRV დაკიის სტატია www.fectio.org.uk - დაკიურ გვიან რომაული სამხედრო სტანდარტები www.stoa.org/trajan დაარქივებული 2004-10-11 საიტზე Wayback Machine. - დაკიური ომი დაკია მონეტებზე. დაკიური მონტები
დაგონი

დაგონი — ძველ ცივილიზებულ სემიტთა პანთეონის ერთ-ერთი მთავარი ღვთაება. განსაკუთრებით ადიდებდნენ ფილისტიმელები და ფინიკიელები, რომელნიც ზღვის ღმერთადაც აღიარებდნენ. უსწორდება შუმერ-აქადთა ეას და ანუს, გმირია მარდუკივით და თანაც პირველი კულტურის დამფუძნებელი, ხოლო ბალდაგონას სახით ხვნა-თესვის შემომღებიცაა. მიწათმოქედების მამამთავარი (დემეტრეს მსგავსად). ამ შერწყმის ჟამს ცისა და მიწის შვილად ითვლება და უტოლდება ზევს-აროტრიოსს (ბერძნ აროტრიონ — გუთანი, აროტრ - მიწათმოქმედი). იმდროის ასირიულ-ფინიკიური მონეტებზე გამოსახულია თევზის სახით, ან ხელებში თევზები უჭირავს. რითაც ხსნიან თვით სახელწოდებას (ძვ. ებრ. „დაგ“ თევზი). ამ სახით ფინიკიელმა ზღვაოსნებმაც თავიანთ მთავარ ღვთაებად აღიარეს. ბიბლიის მიხედვით მთავარი სამლოცველო ჰქონდა გზასა და აზოთში. როდესაც ისრაელნი მოსრეს და სჯულის კიდობანი გაიტაცეს, დაგონის ტაძარში შეიტანეს: „და წარიღეს უცხო თესლთა კიდობანი ღვთისა... აზოთსა შინა და შეიღეს იგი ტაძარსა შინა დაგონისასა“, მეორე დღეს კი „შევიდეს ტაძარსა შინა დაგონისასა და იხილეს, და აჰა დაგონ დაცემული ქვეყანასა ზედა წინაშე კიდობნისა აღთქმისა უფლისასა“. დაგონის კერპი ისევ თავის ადგილზე დადგეს, და ისევ იხილეს დავარდნილი, დამსხვრეული, „დამძიმდა ხელი უფლისა აზოთს ზედა, მოსრნა იგინი სენითა, განამრავლა თაგვი და იქმნა შეძრწუნება სიკვდილისა“. (მეფეთა, 5, 1-7). აქ საბაოთი იმარჯვებს წარმართთა ღმერთზე. შემდეგ აზოთის ტაძარი იონათანმა ცეცხლს მისცა (მაკაბელთა 1, 10, 83). ხელოვნებაში დაგონი ასახულია, როგორც ადამიანის მსგავსი თევზი, ხელებიანი (ფინიკიაში, დერკეტოს მსგავსად). ასირიაში და ბაბილონიაში დაგონი დიდ პატივში ჰყავდათ, ალბათ იონთან აურიეს. ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“
სამწევრისი (ქარელის მუნიციპალიტეტი)

სამწევრისი — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ქარელის მუნიციპალიტეტში (კეხიჯვრის თემი). მდებარეობს მდინარე მტკვრის მარჯვენა ნაპირზე, თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ მთისწინეთში. ზღვის დონიდან 640 მეტრი, ქარელიდან 4,5 კილომეტრი, აგარიდან 2 კილომეტრი. წყაროებში პირველად მოიხსენიება XIV საუკუნეში. სოფელში მიკვლეულია გვიანდელი ბრინჯაოს ხანის ნამოსახლარები. სოფლის მახლობლად აღმართულია ქართული ხუროთმოძღვრების პირველი აყვავების ხანის (IV-VII საუკუნეები) ძეგლი - სამწევრისის ტაძარი (VII საუკუნის I ნახევარი). 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 360 ადამიანი. სამწევრისის ციხე მერაბ ციციშვილის საძვალე სამწევრისის ნასოფლარი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 49-50. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 6 სექტემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II