laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
რუოვესი

რუოვესი (ფინ. Ruovesi) — მუნიციპალიტეტი ზემო პირკანმაის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 4 101 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 950.16 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 5.28 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: იუუპაიოკი, მიანტია-ვილპულა, ორივესი, ტამპერე, ვირატი და იულიოიიარვი. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. რუოვესის ტერიტორიაზე მდებარეობს ჰელვეტინიარვის ეროვნული პარკი. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე უდიდესი ტბაა რუოვესი. Municipality of Ruovesi – Official website ↑ http://www.stat.fi/meta/luokitukset/kunta/001-2012/luokitusavain_ks.html ↑ Kuntien ja kielisuhdeluokituksen 2024 välinen luokitusavain, Klassificeringsnyckeln mellan kommuner och språklig indelning år 2024, The correspondence table between municipalities and language distribution in 2024 — Statistics Finland, 2024. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q798557"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q125824619"></a> ↑ Population growth biggest in nearly 70 years — Statistics Finland. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q798557"></a>
მიანტია-ვილპულა

მიანტია-ვილპულა (ფინ. Mänttä-Vilppula) — მუნიციპალიტეტი ზემო პირკანმაის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 9 358 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 657.08 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 17.51 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: კეურუუ, იუუპაიოკი, იიამსია, რუოვესი და ვირატი. Town of Mänttä-Vilppula – Official website ↑ http://www.stat.fi/meta/luokitukset/kunta/001-2012/luokitusavain_ks.html ↑ Kuntien ja kielisuhdeluokituksen 2024 välinen luokitusavain, Klassificeringsnyckeln mellan kommuner och språklig indelning år 2024, The correspondence table between municipalities and language distribution in 2024 — Statistics Finland, 2024. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q798557"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q125824619"></a> ↑ Population growth biggest in nearly 70 years — Statistics Finland. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q798557"></a>
ვირატი

ვირატი (ფინ. Virrat) — მუნიციპალიტეტი ზემო პირკანმაის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 6 397 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 1 299.07 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 5.5 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. Town of Virrat – Official site ↑ http://www.stat.fi/meta/luokitukset/kunta/001-2012/luokitusavain_ks.html ↑ Kuntien ja kielisuhdeluokituksen 2024 välinen luokitusavain, Klassificeringsnyckeln mellan kommuner och språklig indelning år 2024, The correspondence table between municipalities and language distribution in 2024 — Statistics Finland, 2024. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q798557"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q125824619"></a> ↑ Population growth biggest in nearly 70 years — Statistics Finland. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q798557"></a>
გიზელდონი

გიზელდონი (რუს. Гизельдон; ოს. Джызӕлдон) — მდინარე რუსეთში, ჩრდილოეთ ოსეთში. მდინარე არდონის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 80 კმ, აუზის ფართობი 604 კმ². არდონს შესართავიდან 200 მ-ში ერთვის, რის გამოც ზოგჯერ მდინარე თერგის მარცხენა შენაკადად განიხილება. წარმოიქმნება მდინარეების მიდაგრაბინდონისა და წათადონის შეერთების შედეგად, ზღვის დონიდან 1552 მ სიმაღლეზე. საზრდოობს მყინვარული და თოვლის წყლით. წყალდიდობა გაზაფხულსა და ზაფხულის დასაწყისშია. მარჯვენა მხრიდან ერთვის მდინარეები გენალდონი და ჩორნაია. სოფელ კობანთან შექმნილია რუსეთის ერთ-ერთი უძველესი გიზელდონის ჰიდროელექტროსადგური. მდინარე გიზელდონი ცნობილია აგრეთვე არხონკისა და შტრი-დონის სახელწოდებით. ↑ 1.0 1.1 Поиск по данным государственного водного реестра ↑ Северо-Осетинский филиал - ПАО «РусГидро» | Гизельдонская ГЭС
აბუ როაში

აბუ როაში — მემფისის ნეკროპოლისის ყველაზე ჩრდილოეთი ნაწილი, სადაც ფარაონმა ჯედეფრემ თავისი პირამიდა ააგო. ჯედეფრამ დაარღვია IV დინასტიის ფარაონების ტრადიცია, რომლებიც თავიანთ პირამიდებს გიზეს პლატოზე აგებდნენ. აბუ-როაშის პირამიდა ეგვიპტის ყველაზე ჩრდილოეთით მდებარე პირამიდაა. შიდა კონსტრუქციით იგი არა თავის თანადროულ პირამიდებს, არამედ ჯოსერის პირამიდას ჰგავს. დაშორებული მდებარეობის გამო, პირამიდა საუკუნეების მანძილზე ადგილობრივი მაცხოვრებლებისთვის სამშენობლო ქვის წყაროს წარმოადგენდა. ამის გამო იგი იმდენად გაიძარცვა, რომ დაუსრულებელი ეგონათ, თუმცა არქეოლოგიურმა გათხრებმა საპირისპირო აჩვენა. 2001 წელს მ. ბოდმა (საფრანგეთის აღმოსავლური არქეოლოგიის ინსტიტუტი; ფრანგ. Institut français d'archéologie orientale) პირამიდის სიახლოვეს ჯედეფერას ერთ-ერთი შვილის ― ხორნიტის სამარხი აღმოაჩინა. პირამიდის ირგვლივ გათხრები დღესაც მიმდინარეობს. აბუ როაშის სახელწოდება მომდინარეობს ახლო მდებარე არაბული სოფლის დასახელებიდან. ხვედელიძე მ., ძველი ეგვიპტის ენციკლოპედია, თბ.: ქარჩხაძის გამომცემლობა, 2013. — გვ. 12-13, ISBN 978-9941-452-00-0.
ავარისი

ავარისი (ბერძ. Άβαρις) ― ჰიქსოსების ბატონობის დროს მათი მთავარი ქალაქი და სამხედრო ბაზა. მდებარეობდა ნილოსის დელტის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ქვემო ეგვიპტის XIV, XVIII, XIX და XX ნომების შესაყართან, დღევანდელ თელ-ელ-დაბასთან, ნილოსის დელტის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში. ძვ.წ. XVIII საუკუნიდან XVI საუკუნის დასაწყისამდე ავარისი ჰიქსოსებს ეკავათ, რის შემდეგაც ქალაქი იაჰმეს I-მა დაიპყრო. ქალაქის უძველესი ფენა XII დინასტიის დასაწყისით თარიღდება. ადგილის დასახლება სახელმწიფოს მიერ მართული კოლონიზაციის შედეგად დაიწყო, რომლის აღმავლობის პერიოდიც XIII დინასტიის პერიოდზე მოდის. ხვედელიძე მ., ძველი ეგვიპტის ენციკლოპედია, თბ.: ქარჩხაძის გამომცემლობა, 2013. — გვ. 16-17, ISBN 978-9941-452-00-0. Tell el-Dabʿa Homepage - გერმანულად და ინგლისურად ↑ Baines and Malek "Atlas of Ancient Egypt" p 15 nome list and map, p 167 enlarged map of the delta.
რაქვიაშვილი

საკუთარი სახელი რაქვიაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: დავით რაქვიაშვილი — დიპლომატი, თანამდებობის პირი კიაზო რაქვიაშვილი — გეოგრაფი სანდრო რაქვიაშვილი — ეკონომისტი, პოლიტიკოსი
სამადაშვილი

საკუთარი სახელი სამადაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ანა კორძაია-სამადაშვილი — მწერალი, ჟურნალისტი ზაალ სამადაშვილი — მწერალი, ესეისტი ზურაბ სამადაშვილი — მწერალი, დრამატურგი მერაბ სამადაშვილი — პოლიტიკოსი ნიკო სამადაშვილი — პოეტი სალომე სამადაშვილი — იურისტი, პოლიტიკოსი
კლადონია

კლადონია (ლათ. Cladonia) — ლიქენების გვარი. აქვთ ორგვარი თალუსი: პირველადი — ჰორიზონტალური, ქაფისებრი ან ქერქლისებრი. მეორეული — ვერტიკალური, აღმოცენდება ხოლმე პირბელადისაგან, სადგისებრი, რქისებრი ან დაბუჩქული გამონაზარდების — პოდეციუმების სახით. ცნობილია 300-მდე სახეობა. სახლობენ ძირითადად ნიადაგზე, ტყეში (მეტწილად ფიჭვნარში), ტუნდრასა და ჭაობში. ზოგი სახეობა ჩრდილოეთი ირმის საკვებია, ზოგი უსნინის მჟავას შეიცავს და სამკურნალოა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 541.
სამხარაული

საკუთარი სახელი სამხარაული შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: გელა სამხარაული — ბიზნესმენი, პოლიტიკოსი ლევან სამხარაული — იურისტი
სახლთხუციშვილი

საკუთარი სახელი სახლთხუციშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ელდარ სახლთხუციშვილი — მსახიობი უშანგი სახლთხუციშვილი — ფილოლოგი, მთარგმნელი, პუბლიცისტი
სესიაშვილი

საკუთარი სახელი სესიაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: გიორგი სესიაშვილი — მოქანდაკე ირაკლი სესიაშვილი — პოლიტიკოსი
სეფაშვილი

საკუთარი სახელი სეფაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ედუარდ სეფაშვილი — საესტრადო მომღერალი ეკა სეფაშვილი — ეკონომისტი, პოლიტიკოსი მერაბ სეფაშვილი — საესტრადო მომღერალი
სეფიაშვილი

საკუთარი სახელი სეფიაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: გიორგი სეფიაშვილი — ფეხბურთელი იაკობ სეფიაშვილი — საზოგადო მოღვაწე, მეცენატი კონსტანტინე სეფიაშვილი — ფეხბურთელი ოთარ სეფიაშვილი — კინოკრიტიკოსი, ჟურნალისტი, სცენარისტი ჯემალ სეფიაშვილი — მომღერალი, კომპოზიტორი
კლაიდესდალური ცხენი

კლაიდესდალური ცხენი — ტვირთმზიდი ცხენის ჯიში. გამოყვანილია XIX საუკუნის დასაწყისში შოტლანდიაში. ულაყის ცოცხალი მასაა 900-1000 კგ. ფერად ქურანა ან წაბია. რუსეთში შემოიყვანეს XIX საუკუნეში. მას იყენებდნენ ვლადიმირის, ივანოვის, ულიანოვსკის, ტამბოვის ოლქებში ადგილობრივი შესაბმელი ცხენების გასაუმჯობესებლად. კლაიდესდალური ცხენის მოშენებას მისდევენ ინგლისში, აშშ-ში, კანადაში, იტალიაში, სამხრეთ ამერიკასა და ავსტრალიაში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 542.
სიმონიშვილი

საკუთარი სახელი სიმონიშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან: ვარლამ სიმონიშვილი — ხალხური სიმღერების შემსრულებელი მზია სიმონიშვილი — პიანისტი მიხეილ სიმონიშვილი — ინჟინერი
იიამიიარვი

იიამიიარვი (ფინ. Jämijärvi) — მუნიციპალიტეტი ჩრდილოეთ სატაკუნტის ქვერეგიონში, სატაკუნტის რეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 681 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 224.34 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 7.84 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. Municipality of Jämijärvi – Official website ↑ http://www.stat.fi/meta/luokitukset/kunta/001-2012/luokitusavain_ks.html ↑ Kuntien ja kielisuhdeluokituksen 2024 välinen luokitusavain, Klassificeringsnyckeln mellan kommuner och språklig indelning år 2024, The correspondence table between municipalities and language distribution in 2024 — Statistics Finland, 2024. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q798557"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q125824619"></a> ↑ Population growth biggest in nearly 70 years — Statistics Finland. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q798557"></a>
კანკაანპიაა

კანკაანპიაა (ფინ. Kankaanpää) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ჩრდილოეთ სატაკუნტის ქვერეგიონში, სატაკუნტის რეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 12 510 ადამიანს შეადგენს და მესამე ადგილზეა სატაკუნტის მუნიციპალიეტებს შორი (პორისა და რაუმის შემდეგ. პორი კანკაანპიაადან 53 კმ-ით სამხრეთ-დასავლეთით მდებარეობს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 704.73 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 18.14 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. კანკაანპიაა 1865 წელს დაარსდა. ქალაქის სტატუსი 1972 წელს მიენიჭა. 2021 წლის 1-ელ იანვარს კანკაანპიაას კონკაიოკის მუნიციპალიტეტი შეუერთდა. Kankaanpää, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე ოფიციალური საიტი ↑ http://www.stat.fi/meta/luokitukset/kunta/001-2012/luokitusavain_ks.html ↑ Kuntien ja kielisuhdeluokituksen 2024 välinen luokitusavain, Klassificeringsnyckeln mellan kommuner och språklig indelning år 2024, The correspondence table between municipalities and language distribution in 2024 — Statistics Finland, 2024. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q798557"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q125824619"></a> ↑ Population growth biggest in nearly 70 years — Statistics Finland. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q798557"></a> ↑ Laakso, Antti. (May 15, 2020) Honkajoki liittyy Kankaanpäähän vuodenvaihteessa – valtuustot hyväksyivät ainoan Suomessa vireillä olevan kuntaliitoksen fi. YLE News. YLE. ციტირების თარიღი: January 2, 2021
კარვია

კარვია (ფინ. Karvia) — მუნიციპალიტეტი ჩრდილოეთ სატაკუნტის ქვერეგიონში, სატაკუნტის რეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 2 229 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 501.9 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 4.44 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. 1994 წლიდან ესტონეთის ქალაქ ვირუ-ნიგულასთანაა დაძმობილებული. Official homepages of Karvia Travelling in Karvia ↑ http://www.stat.fi/meta/luokitukset/kunta/001-2012/luokitusavain_ks.html ↑ Kuntien ja kielisuhdeluokituksen 2024 välinen luokitusavain, Klassificeringsnyckeln mellan kommuner och språklig indelning år 2024, The correspondence table between municipalities and language distribution in 2024 — Statistics Finland, 2024. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q798557"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q125824619"></a> ↑ Population growth biggest in nearly 70 years — Statistics Finland. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q798557"></a>
სიიკაინენი

სიიკაინენი (ფინ. Siikainen; შვედ. Siikais) — მუნიციპალიტეტი ჩრდილოეთ სატაკუნტის ქვერეგიონში, სატაკუნტის რეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 306 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 491.33 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 2.82 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. Municipality of Siikainen – Official website
ვილჰელმ კუნო

ვილჰელმ კუნო (გერმ. Wilhelm Cuno; დ. 2 ივლისი, 1876 — გ. 3 იანვარი, 1933) — გერმანელი პოლიტიკოსი. გერმანიის რაიხსკანცლერი 1922-1923 წლებში ვაიმარის რესპუბლიკის დროს. ვილჰელმ კუნო გერმანიის ეროვნული ბიბლიოთეკის კატალოგში ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“ ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ვილჰელმ კუნო
სისაური

საკუთარი სახელი სისაური შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან: გივი სისაური — სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა) ელისო სისაური — სპორტსმენი (სამბო)
სულაკაური

საკუთარი სახელი სულაკაური შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: არჩილ სულაკაური — პოეტი, მწერალი ბაკურ სულაკაური — მთარგმნელი, გამომცემელი გიგი სულაკაური — პოეტი, მწერალი
ტალიაშვილი

საკუთარი სახელი ტალიაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: გიორგი ტალიაშვილი — ლიტერატურათმცოდნე თამარ ტალიაშვილი — იურისტი, პოლიტიკოსი ირინე ტალიაშვილი — მწერალი, რეჟისორი, პოლიტიკოსი
ჰატოიამა იტირო

ჰატოიმა იტირო (დ. 1 იანვარი, 1883, ტოკიო ― გ. 7 მარტი, 1959, იქვე) — იაპონიის პოლიტიკური მოღვაწე. 1927-იდან სეიიუკსაის (იაპონიის მსხვილი ბურჟუაზიისა და მემამულეთა) პარტიის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი. 1931–1934 განათლების მინისტრი. მეორე მსოფლიო ომის (1939–1945) დროს შედიოდა ტახტის დახმარების ასოციაციაში. მეორე მსოფლიო ომში იაპონიის დამარცხების შემდეგ, 1945 ნოემბერში, დაარსდა ლიბერალური პარტია და მისი თავმჯდომარე იყო აშშ-ის საოკუპაციო ხელისუფალტა მიერ პოლიტიკური მოღვაწეობიდან მის ჩამოშორებამდე (1946 მაისამდე). სან-ფრანცისკოს საზავო ხელშეკრულების დადების (1951) შემდეგ დაუბრუნდა პოლიტიკურ მოღვაწეობას და 1954-იდან — 1956 დეკემბრამდე, როგორც დემოკრატიული პარტიის (1955 ნოემბრიდან - ლიბერალურ-დემოკრატიული პარტია) პრეზიდენტი, მეთაურობდა მინისტრთა კაბინეტს. 1956 წლის 19 ოქტომბერს მოსკოვში იაპონიის მთავრობის სახელით ხელი მოაწერა სსრკ-იაპონიის ერთობლივ დეკლარაციას საომარი მდგომარეობის შეწყვეტისა და ორ ქვეყანას შორის დიპლომატიური ურთიერთობის აღდგენის შესახებ. 1957–1959 იყო "იაპონია-სსრკ" საზოგადოების პრეზიდენტი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 607.
პეტრე კლაპიტონიშვილი

პეტრე ალექსანდრეს ძე კლაპიტონიშვილი (დ. 1800, სტამბოლი — გ. უცნობია) — პირველი ქართველი ექიმი, რომელმაც რუსეთში მიიღო უმაღლესი სამედიცინო განათლება. ერეკლე II-ის კარის ექიმის შვილი. 1822 წელს დაამთავრა პეტერბურგის სამედიცინო-ქირურგიული აკადემია და მუშაობა დაიწყო კარის ექიმად იმჟამად რუსეთში მყოფ დედოფალ მარიამთან. 1828-იდა ელიზავეტპოლის (ახლანდელი განჯა), 1832-იდან კი გორის მაზრის ექიმი იყო. 1836-1843 წლებში მუშაობდა ბაქოსა და ნუხაში. კლაპიტონიშვილს დიდი ღვაწლი მიუძღვის ქართული სამედიცინო ლიტერატურის განვითარებაში. პეტერბურგში ქართულ ენაზე 3 ნაწილად გამოსცა სამედიცინო დარიგებანი, რომელიც შემდეგ რუსულ ენაზეც გამოიცა. შეადგინა და მოსკოვში ქართულ ენაზე გამოსცა მოკლე კარაბადინი. მასვე ეკუთვნის ვრცელი ანგარიშები ინფექციურ სნეულებათა (შავი ჭირი, ქოლერა და სხვა) წარმოშობის მიზეზების, გავრცელების გზების, კლინიკის, პროფილაქტიკისა და მკურნალობის შესახებ. შენგელია მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 544. პეტრე კლაპიტონიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ტარასაშვილი

საკუთარი სახელი ტარასაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: გიორგი ტარასაშვილი — ნიადაგთმცოდნე სერგო ტარასაშვილი — ინჟინერი, ემიგრანტი
პეგუს ქედი

პეგუს ქედი, პეგუ-იომა, ბაგო-იომა (ბირმ. ပဲခူးရိုးမ) — დაბალი ქედი სამხრეთ-ცენტრალურ მიანმარში. მდინარების ირავადისა და სიტაუნის წყალგამყოფი. ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ გადაჭიმულია 475 კმ-ზე, ხოლო აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ 60 კმ-ზე. საშუალო სიმაღლე დაახლოებით 600 მ, მაქსიმალური სიმაღლე 1518 მ (სტრატოვულკანი პოპა). აგებულია თიხაფიქლებით, თიხებითა და ქვიშაქვებით. ღრმადაა დანაწევრებული მდინარეთა ხეობებით. ქედის ფარგლებში სათავეს იღებს მდინარეები ბაგო და სიტაუნი. აღმოსავლეთ ნაწილში იზრდება ტექტონა და სხვა ტროპიკული მცენარეები. განირჩევა მაღალი სეისმურობით. სინგუტარის მთაზე აშენებულია შვედაგონის პაგოდა. 1960-იან წლებში პეგუს ქედი მეამბოხე კომუნისტების თავშესაფარს წარმოადგენდა. ↑ Moore, Elizabeth H. (2007) Early landscapes of Myanmar River Books, Bangkok, page 44 ↑ Shwedagon Pagoda on Singuttara Hill UNESCO. World Heritage Convention ↑ Bago Mountains Written and fact-checked by The Editors of Encyclopædia Britannica
აცეტონ-ბუტილური დუღილი

აცეტონ-ბუტილური დუღილი — კლოსტრიდიუმის გვარის ბაქტერიების მიერ მკაცრად ანაერობულ პირობებში მიმდინარე დუღილის პროცესი, რომლის დროსაც ერბომჟავასა და ძმარმჟავასთან ერთად გარემოში გროვდება ბუტილის, იზოპროპილისა და ეთილის სპირტები, აგრეთვე აცეტონი. არის რძემჟავური დუღილის ნაირსახეობა. აცეტონ-ბუტილური დუღილი მიმდინარეობს ორ ეტაპად (აღწერილია ვლადიმერ შაპოშნიკოვის მიერ). თავდაპირველად ხდება კულტურების აქტიური ზრდა, ერბომჟავასა და ძმარმჟავას წარმოქმნა, ხოლო შემდეგ, გარემოს 5,0 рН-მდე შემჟავებასთან ერთად, მასში ცხიმოვანი მჟავების შემცველობის გაზრდის გამო ინდუცირდება იმ ფერმენტების სინთეზი, რომლებიც უზრუნველყოფენ ნეიტრალური ნაერთების დაგროვებას, უპირველეს ყოვლისა ბუტანოლ-1-ისა და აცეტონის. აცეტონ-ბუტილური დუღილი ბაქტერიების მიერ გამოიყენება ზრდადი მჟავიანობის წინააღმდეგ ბრძოლის საშუალებად. ↑ Захарчук Л. М. Ацетоно-бутиловое брожение // Большая российская энциклопедия. т. 2. — М., 2005. — стр. 584.
კლარჯნი ხელმწიფენი

„კლარჯნი ხელმწიფენი“, „კლარჯნი მეფენი“ — ასე იწოდებოდნენ კლარჯეთის ბაგრატიონთა შტოს წარმომადგენლები სუმბატ არტანუჯელი და გურგენი, ბაგრატ II არტანუჯელის ძენი ბაგრატიონთა მემატიანე სუმბატ დავითის ძის მიხედვით. გაერთიანებული საქართველოს პირველმა მეფემ ბაგრატ III-მ სუმბატი და გურგენი, რომლებიც მისი მამიდაშვილები იყვნენ, დარბაზობაზე მოიწვია ფანასკერტის ციხეში, შეიპყრო და თმოგვის ციხეში გამოკეტა, სადაც ისინი 1012 წელს გარდაიცვალნენ. მათ სამფლობელოს ბაგრატი დაეპატრონა. სუმბატის ძე ბაგრატი და გურგენის ძე დემეტრე კონსტანტინოპოლში გაიქცნენ ბასილი II ბიზანტიის კეისართან, რომ მისი დახმარებით მამაპაპისეული ქვეყანა დაებრუნებინათ, მაგრამ უშედეგოდ. მათი მემკვიდრეები კი, რომლებმაც გაქცევა ვერ მოასწრეს, პატიმრობაში დაიხოცნენ. ასე ამოწყდა არტანუჯელი ბაგრატიონების ანუ „კლარჯნი ხელმწიფთა“ საგვარეულო. ბოგვერაძე ა., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 545.
არქიმედეს კლანჭი

არქიმედეს კლანჭი (ძვ. ბერძნ. Ἁρπάγη, ასევე ცნობილი როგორც რკინის ხელი) — გემების წინააღმდეგ საბრძოლველად შექმნილი ანტიკური იარაღი. მისი შექმნა მიეწერება არქიმედეს. იყენებდნენ ქალაქ სირაკუსეს (ახლანდ. სირაკუზა) ზღვისპირა კედლის დასაცავად. მისი ზუსტი სტრუქტურა უცნობია. ძველი ისტორიკოსების აღწერენ მას, როგორც კაუჭით აღჭუვილ ერთგვარ ამწეს. მას გრძელი მკლავის ბოლოს დიდი და ძლიერი კლანჭი ჰქონდა. ამ კლანჭს შეეძლო გემის ნაწილობრივ წყალში ჩაძირვა და გადაყირავება კლანჭის მოშვებამდე და გემის წყალში ჩაგდებამდე. ამგვარი გზით მოწინააღმდეგე ან სრულიად ან უმეტესწილად ნადგურდებოდა. ეს იარაღი გამოიყენეს ძვ.წ 214 წელს მეორე პუნიკურ ომში. ამ დროს რომის რესპუბლიკამ მარკუს კლავდიუს მარცელუსის მეთაურობით 60 კვინკერემით შეუტია სირაკუზას. როდესაც რომაული ფლოტი მიუახლოვდა ქალაქის კედლებს, მანქანები განლაგდნენ ნაპირებთან და მრავალი ხომალდი ჩაძირეს. ლივიუსის თანახმად ეს იარაღი კატაპულტებთან და არქიმედეს სხვა გამოგონებებთან ერთად რომაელთა მარცხზე იყო პასუხისმგებელი. ამ გამოგონების სანდოობა გამოიკვლიეს 1999 წელს. მას BBC-ის სერიალი „Secrets of the ancients“ იკვლევდა. 2005 წლის დასაწყისში, Discovery Channel-ის სერიაში „Superweapons of the Ancient World“ ის კიდევ ერთხელ გამოიკვლიეს. შოუს პროდიუსერებმა ინჟინრების გუნდი შეკრიბეს . მათ, იმის გათვალისწინებით, რაც ცნობილია არქიმედეს შესახებ, დაევალათ იარაღის რეალისტური დიზაინის შემუშავება. ინჟინრებმა მოწყობილობა სულ რაღაც შვიდ დღეში ააშენეს და გამოცადეს. მათ წარმატებით ამოაყირავეს რომაული გემის მოდელი. მიუხედავად იმისა, რომ ეს არ ადასტურებს კლანჭის არსებობას, მისი არსებობა სრულიად შესაძლებელი იქნებოდა. Young, C. K. (December 2004). „Archimedes's iron hand or claw – a new interpretation of an old mystery“. Centaurus. 46 (3): 189–207. Bibcode:2004Cent...46..189Y. doi:10.1111/j.1600-0498.2004.00009.x. კლანჭის მოქმედების მასშტაბური მოდელები BBC-ის „სიძველეთა საიდუმლოებები: კლანჭი“
თეოფილუს დიონგესი

  თეოფილუს ებენჰაზერ დიონგესი (დ. 8 მარტი 1898 – გ. 10 იანვარი 1968) – სამხრეთ აფრიკელი პოლიტიკოსი. იგი აირჩიეს სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის პრეზიდენტად, მაგრამ გარდაიცვალა თანამდებობის დაკავებამდე, 69 წლის ასაკში. რელიგიის მინისტრის, თეოფილუს დიონგესის უმცროსი ვაჟი თეოფილუს დიონგესი დაიბადა 1898 წლის 8 მარტს ქალაქ კლერკსდორპში. სწავლობდა სტელენბოშის უნივერსიტეტში. მიიღო ხარისხი სამართალმცოდნეობაში ლონდონის უნივერსიტეტში . როდესაც ლონდონიდან დაბრუნდა, შეუერთდა ეროვნულ პარტიას, როგორც გაზეთ Die Burger-ის ჟურნალისტი. 1927 წელს მიატოვა ჟურნალისტიკა და დაკავდა იურიდიული საქმიანობით. დიონგესი იყო ეროვნული პარტიის წევრი, რომელიც მართავდა სამხრეთ აფრიკას 1948 -დან 1994 წლამდე. 1948-1961 წლებში მუშაობდა შინაგან საქმეთა მინისტრად, იყო ე.წ. აპარტეიდის ერთ-ერთი "არქიტექტორი“ და აფრიკელი ნაციონალისტების საიდუმლო საზოგადოების, ბროდერბონდის წევრი. მან დაიწყო მოსახლეობის რეგისტრაცია რასობრივი მახასიათებლების მიხედვით, რა დროსაც ამომრჩეველთა სიიდან ამოიღეს „ფერადი“ ადამიანები. როგორც დიონგესი თავად თვლიდა, აპართეიდი უნდა გაგრძელებულიყო მხოლოდ მომდევნო ორი თაობისთვის. 1958 წლის ნაციონალური პარტიის ხელმძღვანელობის არჩევნებში პრემიერ მინისტრ იოჰანეს სტრეიდომის გარდაცვალების შემდეგ, დიონგესმა იყარა კენჭი პარტიის ხელმძღვანელის პოსტზე, თუმცა დამარცხდა ჰენდრიკ ვერვოერდთან. ვერვოერდმა დიონგესი შეიყვანა ახალ კაბინეტში. დანიშნა ფინანსთა მინისტრად. ხსენებულ პოსტს პოლიტიკოსი იკავებდა 1958 -დან დან 1966 წლამდე. ვერვოერდის მკვლელობის შემდეგ, როგორც კაბინეტის უფროსი წევრი, 1966 წლის 6 სექტემბერს იგი პრემიერ მინისტრის მოვალეობის შემსრულებელი გახდა, სანამ ეროვნული პარტიის კონვენცია პრემიერ მინისტრად ბალთაზარ ვორსტერს დანიშნავდა. ჩარლზ რობერტსის გადადგომის შემდეგ, თეოდილუს დიონგესი აირჩიეს სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის პრეზიდენტად 1967 წლის 28 თებერვალს. მან მიიღო 163 ხმა ამომრჩეველთა კოლეგიისგან (მისმა კონკურენტმა მაიორმა ვან დერ ბილმა მიიღო მხოლოდ 52 ხმა). 4 მარტს ამის შესახებ ოფიციალურად გამოცხადდა. დიონგესს თანამდებობა 31 მაისს უნდა დაეკავებინა, მაგრამ მან ინსულტი გადაიტანა და კომაში ჩავარდა; პრეზიდენტის ქმედუუნარობასთან დაკავშირებით, სამხრეთ აფრიკის კონსტიტუციის შესაბამისად, პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი გახდა სენატის პრეზიდენტი ჯოშუა ფრანსუა ნაუდე. თეოფილუს დიონგესი გონზე მოუსვლელად გარდაიცვალა 1968 წელს. გარდაცვალების შემდეგ თეოფილუს დიონგესი პატივით დაკრძალეს, როგორც ყოფილი პრეზიდენტი. მისი გამოსახულება ამოკვეთილი იყო 1969 წლის ვერცხლის 1 რანდიან მონეტეაზე. თეოფილუს დიონგესის სახელს ატარებს საშუალო სკოლა კეიპტაუნში, დაწყებითი სკოლა ბოტავილში, ასევე დაწყებითი სკოლა და ჰოსპიტალი ვუსტერში (სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა). ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 Lentz, Harris M. (2014). Heads of States and Governments Since 1945. Routledge, გვ. 912. ISBN 9781134264902.  ↑ Schoeman, Ben. (1978). Ben Schoeman : my lewe in die politiek. Perskor-Uitgewery. ISBN 062801466X. OCLC 749916775.  ↑ Sturgess, H.A.C. (1949). Register of Admissions to the Honourable Society of the Middle Temple. Butterworth & Co. (Publishers) Ltd.: Temple Bar. Vol. 3, p.864. ↑ Eben Dönges HS დაარქივებული 2016-03-03 საიტზე Wayback Machine. , home, retrieved August 2014