laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
დიმიტრი ახლესტიშჩევი

დიმიტრი დიმიტრის ძე ახლესტიშჩევი (რუს. Дмитрий Дмитриевич Ахлёстышев; დ. 6 აგვისტო [ძვ. სტ. 26 ივლისი], 1796 — გ. 20 თებერვალი [ძვ. სტ. 8 თებერვალი] 1875) — რუსი გენერალი და იმერეთის, გურიის, სამეგრელოსა და აფხაზეთის დროებითი მმართველი 1834–1837 წლებში. დაიბადა 26 ივლისს. სამხედრო საქმიანობაში იუნკერად ჩაირიცხა 1812 წელს ეგერის 39-ე პოლკში. 1814 წელს გადაიყვანეს ფინეთის პოლკში. 1824 წელს მიიღო პოდპოლკოვნიკის წოდება და შემდეგ წელს ჩააბარეს რეველის ქვეითი პოლკი, თუმცა, მალევე გაათავისუფლეს. 1827 წელს იგი დაბრუნდა სამხედრო საქმეში. 1834 წელს გადაიყვანეს საქართველოში და ჩააბარეს იმერეთის, სამეგრელოს, გურიისა და აფხაზეთის მმართველობა. დაჯილდოებულია წმინდა გიორგის მეოთხე ხარისხის ორდენით 1838 წელს და წმინდა ვლადიმირის პირველი ხარისხის ორდენით. რუსული ბიოგრაფიული ლექსიკონი 25 ტომად. პოლოვცოვი; 1896-1918;
კარლ ჰესე

კარლ ჰესე მეორე (რუს. Карл Фёдорович Гессе 2-й) (1788–1842) — გენერალ–ლეიტენანტი, ნაპოლეონის ომის ვეტერანი, იმერეთის, გურიის, სამეგრელოსა და აფხაზეთის მმართველი 1827–1831 წლებში. დაიბადა 1788 წელს. მისი მამა, თეოდორე ივანეს ძე ჰესე, 1800 წლამდე იყო კომენდანტი. 1793 წელს ჩაეწერა ვიბორგიის გარნიზონში. 1805 წელს მონაწილეობდა ნაპოლეონის წინააღმდეგ ომში, კერძოდ პომერანიის საზღვაო ექსპედიციაში. მეორე ომის დროს, 1807 წელს, ჰესე მონაწილეობდა პრეისიშ–ეილაუს, გუტშადტის, ჰაილსბერგისა და ფრიდლანდის ბრძოლებში. გუტშადტის ბრძოლის შემდეგ მაგ წმინდა ვლადიმერის მეოთხე ხარისხის ორდენი მიიღო, ხოლო ფრიდლანდის ბრძოლის შემდგომ – წმინდა ანას მეოთხე ხარისხის ორდენი. 1808–1809 წლებში იყო თავად გორჩაკოვის ადიუტანტი, მონაწილეობა მიიღო რუსეთ–შვედეთის ომში და 1808 წლის 12 დეკემბერს მიიღო შტაბს–კაპიტნის წოდება და შემდგომ წელს საჩუქრად გადაეცა ოქროს შპაგა წარწერით „სიმამაცისთვის“. 1827 წელს დაინიშნა იმერეთის, გურიისა და სამეგრელოს მმართველად, ხოლო შემდგომში, მის კომპეტენციას აფხაზეთიც შეუერთდა. მას აგრეთვე მიღებული აქვს წმინდა ანას მეორე ხარისხის ორდენი (1810), წმინდა გიორგის მეოთხე ხარისხის ორდენი (1824), წმინდა ვლადიმერის მესამე ხარისხის ორდენი (1829), წმინდა ანას პირველი ხარისხის ორდენი (1829) და ოქროს იარაღი „სიმამაცისთვის“ (1829 წელს, ბრილიანტებით შემკული). რუსული ბიოგრაფიული ლექსიკონი 25 ტომად. პოლოვცოვი; 1896-1918;
ივანე ხატუნცოვი

ივანე ანდრეის ძე ხატუნცოვი (რუს. Хатунцов Иван Андреевич) — რუსეთის სამხედრო მოხელე XVIII საუკუნის ბოლოსა და XIX საუკუნის შუა ხანებში. იმერეთის დროებითი მმართველი 1816–1820 წლებში. გენეალოგიური გამოკვლევების ცენტრი
ძვ. წ. 400

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ძვ. წ. 400 ძვ. წ. 400 — წლების რაოდენობა ქრისტესშობამდე.
ფედერიკო ვეგასი

ფედერიკო ვეგასი (ესპ. Federico Vegas; დ. 18 მარტი, 1950, კარაკასი, ვენესუელა) — ვენესუელელი მწერალი და არქიტექტორი. ავტორია ისტორიული რომანისა „ფალკე“, რომელმაც მოიპოვა მნიშვნელოვანი წარმატებები ადგილობრივ წიგნის ბაზარზე. დაწყებითი განათლება მიიღო კარაკასში. 1976 წელს მიიღო ვენესუელის ცენტრალური უნივერსიტეტის არქიტექტორის დიპლომი. ამავე უნივერსიტეტში არის პროფესორი. გამოქვეყნებული აქვს შრომები არქიტექტურის დარგში, რომელთა შორისაა: „El Continente de Papel (1984)“, „Pueblos“ (1979-1984-1986), „Venezuelan Vernacular“ (1985), „La Vega, una casa colonial“ (1988). ფედერიკო ვეგასის შესახებ ↑ (ესპანური) Falke - Destiempos.com დაარქივებული 2011-07-09 საიტზე Wayback Machine.
ხასანბეგურა

ხასანბეგურა — ქართული ხალხური სიმღერა, ისტორიულ-საგმირო ხასიათისა, გავრცელებულია გურიასა და აჭარაში. სიმღერაში ასახულია შუხუთფერდის ბრძოლა, რომელიც გაიმართა 1854 წელს რუს-ქართველთა და ოსმალეთის ჯარებს შორის ყირიმის ომის (1853-1856) დროს. ოსმალების მხარეს იბრძოდა ჰასან-ბეგ თავდგირიძე. რომელიც ბრძოლის ველზე დაეცა. სიმღერაში მონაწილე ხმებს ახასიათებს მდიდარი მელოდიური განვითარება, ურთიერთშორის ურთულესი კონტრაპუნქტული შეხამება. მას შენაცვლებით ასრულებენ ტერცეტი (მთქმელი, კრიმანჭული და ბანები) და ორხმიანი გუნდი (მთქმელები და ბანები). ხასანბეგი თავდგირიძე გარისხული ღვთისგან ერთი თათრის ფაშობა იშოვნა სულ მთლად დაივიწყა ღმერთი შეკვეთილში შემოვიდა იძახოდა ჰოლანგეთი [ღენერალმა უოსტატა დაუტოვა ოზურგეთი] ლანჩხუთამდე მას ვაცალოთ მერე ჩვენ გვიყუროს ერთი ჩვენ გახლავართ გურულები დავამარცხეთ შუხუთფერში ჯარი სულ მთლად გავუწყვიტოთ მთხრობლად არ გაუშვათ ერთი ხასანბეგი თავდგირიძე თავმოჭრილი დევინახე რომ გევიგე თუ ვინ იყო, ვაი! მეთქი დევიძახე წინა ღამით მან გადაგვწვა მით დაიგო ცუდი მახე რადგან ჩემი ძმაი იყო ბოლოს მაინც მე დავმარხე ჩხიკვაძე გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 441. ხასანბეგურა ვარლამ ვაშალომიძის გუნდის შესრულებით
დაქიურთა

დაქიურთა — ნასოფლარი კახეთის მხარეში, ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე, თუშეთში, ისტორიულ პირიქითა (აღმა) თემში, სოფელ ომალოდან დაახლოებით 50 კილომეტრში, ნასოფლარ გირევიდან 500 მეტრში. სოფელი დაცარიელდა 1917 წლის შემდეგ. ამ დრომდე აქ 14-15 კომლი ცხოვრობდა, შემდეგი გვარის წარმომადგენლები: მოზაიძე, ხელიძე, ხუტიძე. ზოგი მათგანი ჩამოვიდა ბარში, თუშეთის მიმდებარე კახურ სოფლებში. დაქიურთა თუშეთის დაცული ლანდშაფტის ტერიტორიაზე მდებარეობს და იგი საქართველოს გარემოს დაცვის სამინისტროს დაქვემდებარებაშია. ნასოფლარს 2018 წლის 10 ივლისის საქართველოს მთავრობის დადგენილებით ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორია მიანიჭეს. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2004 გიორგი ბოჭორიძე, „თუშეთი“, თბ., 1993 სერგი მაკალათია, „თუშეთი“, თბ., 1983 ↑ საქართველოს მთავრობის დადგენილება №364, კულტურული მემკვიდრეობის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის განსაზღვრის შესახებ
მარგარიტა (ვენესუელა)

მარგარიტა (ესპ. Isla Margarita) — კუნძული კარიბის ზღვის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. ეკუთვნის ვენესუელას. ფართობი — 1020 კმ². მოსახლეობა — 420 000 კაცი. მოიცავს პატარა კუნძულებს: კოჩეს და კუბაგუას, რომლებიც ერთად ქმნიან ვენესუელის შტატს — ნუევა-ესპარტას. დასახლება ძირითადად გავრცელებულია კუნძულის აღმოსავლეთ ნაწილში. შედგება ორი მთის მასივისაგან (სიმაღლე 988 და 702 მ-მდე), რომლებიც შეერთებულია 18 კმ ქვიშიანი ყელით. კუნძულის სიგრძეა 78 კმ, მაქსიმალური სიგანე დაახლოებით 20 კმ. სანაპირო ხაზის სიგრძე უდრის 152 კმ-ს. ჰავა სუბეკვატორულია, მშრალი. ჰაერის ტემპერატურა იცვლება 24 °C-იდან 37 °C-მდე. გავრცელებულია ქსეროფიტული ბუჩქნარი და კაქტუსები, მთები შემოსილია ტყით. არის მაგნეზიტის საბადო. მარგარიტას კუნძული აღმოაჩინა ქრისტეფორე კოლუმბმა 1498 წელს. 1561 წელს კუნძული დაიპყრო ესპანელმა კონკისტადორმა ლოპე დე აგირემ. 1814 წელს კუნძულის მოსახლეობამ დაიწყო ომი დამოუკიდებლობისათვის, რომელიც პირველად მოიპოვეს სიმონ ბოლივარის ხელმძღვანელობით. მისდევენ მესაქონლეობას, თევზჭერას, მარგალიტის მოპოვებას. განვითარებულია ტურიზმი. წარმოადგენს ვენესუელის ერთ-ერთ ყველაზე მთავარ საკურორტო ზონას. მარგარიტაზეა საზღვაო კურორტები, ქალაქი ლა-ასუნსიონი. დიდი ქალაქია აგრეთვე პორლამარი. საერთაშორისო ავიარეისები არ მოქმედებს. კუნძულზე მოხვედრა შესაძლებელია ვენესუელის დედაქალაქ — კარაკასიდან. მარგარიტა (ვენესუელა) — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური) ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 429.
დათუა ბისკაია

დათუა ბისკაია — ოდიშელი ფეოდალი (XVII საუკუნე). მოხსენიებული ჰყავს ქრისტეფორე კასტელს 1640-იან წლებში, როგორც „ძლიერ გულადი სარდალი“. განსაკუთრებით გამოუჩენია თავი აფხაზებთან ომში და დაღუპულა მათ წინააღმდეგ ერთ-ერთი ბრძოლის დროს.
მარგარიტა

საკუთარი სახელი მარგარიტა შეიძლება აღნიშნავდეს მარგარიტა — კუნძული ვენესუელაში; მარგარიტა — კუნძული კოლუმბიაში.
ცნობილ ადამიანთა ენციკლოპედია

ცნობილ ადამიანთა ენციკლოპედია — ქართული თემატური, არაანბანური, უხვად ილუსტრირებული ენციკლოპედია, გამოცემულია 2008 წელს (განახლებული 2009 წ.) გამომცემლობა ქარჩხაძის მიერ. ენციკლოპედია მოიცავს 800 სტატიას და ოქსფორდის ამავე სახელწოდების მქონე რედაქციის მიხედვით არის გამოცემული. ქართულ წინასიტყვაობაში აღნიშნულია, რომ დედნისეული გამოცემა ყოველ ქვეყანას საშუალებას აძლევს თარგმნისას თავისი ცნობილი ადამიანები ჩაამატოს. ამ მხრივ არც ქართული გამოცემაა გამონაკლისი. მიუხედავად მცირე მოცულობისა, გამოცემა სულ 256 გვერდიანია, ცნობილ ადამიანთა ენციკლოპედია ბოლო ორი ათასი წლის განმავლობაში მსოფლიო ისტორიაში შესული არაერთი მნიშვნელოვანი პიროვნების შესახებ გვაწვდის ინფორმაციას. გამოცემა მიმოიხილავს როგორც ლიდერების, ხელოვანების, მკვლევრების, მეცნიერების, გამომგონებლების, ლიტერატორების, მუსიკოსების, მომღერლებისა და მსახიობების, ასევე სპორტსმენებისა და საზოგადოებისათვის კარგად ცნობილი მოღვაწეების ბიოგრაფიებს. ცნობილ ადამიანთა ენციკლოპედია, 2009.
საქართველოს კულტურისა და სპორტის სამინისტრო

საქართველოს კულტურისა და სპორტის სამინისტრო (მანამდე – საქართველოს კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის სამინისტრო და საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტრო) — საქართველოს სამინისტრო, რომლის ხელმძღვანელი (მინისტრი) მთავრობის წევრია. სამინისტრო ანგარიშვალდებულია მთავრობის წინაშე და ასრულებს მისსავე ან პრემიერ-მინისტრის მიერ დაკისრებულ ამოცანებს. ნოდარ წულეისკირი, ნოემბერი, 1990 - 9 ივლისი, 1991 ედმუნდ კალანდაძე, 9 ივლისი, 1991 - 24 ნოემბერი, 1992 დავით მაღრაძე, 24 ნოემბერი, 1992 – 21 დეკემბერი, 1995 ვალერი ასათიანი, 21 დეკემბერი, 1995 - 13 სექტემბერი, 2000 სესილი გოგიბერიძე, 13 სექტემბერი, 2000 - 28 ნოემბერი, 2001 სესილი გოგიბერიძე (მეორეჯერ), 28 ნოემბერი, 2001 – 21 ნოემბერი, 2003 გიორგი გაბაშვილი, 17 თებერვალი, 2004 – 30 იანვარი, 2008 ნიკოლოზ ვაჩეიშვილი, 31 იანვარი, 2008 – 2 ნოემბერი, 2008 გრიგოლ ვაშაძე, 2 ნოემბერი, 2008 – 6 დეკემბერი, 2008 ნიკოლოზ რურუა, 9 დეკემბერი, 2008 – 30 ივნისი, 2010 ნიკოლოზ რურუა, 30 ივნისი, 2010 – 25 ოქტომბერი, 2012 გურამ ოდიშარია, 25 ოქტომბერი, 2012 – 21 ივლისი, 2014 მიხეილ გიორგაძე, 23 ივლისი, 2014 – 15 დეკემბერი, 2017 საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე (2017 წლის 7 დეკემბერი #1620-რს [1] დაარქივებული 2021-01-09 საიტზე Wayback Machine. ) საქართველოს კანონის შესაბამისად, კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტროს შეუერთდა სპორტისა და ახალგაზრდობის საქმეთა სამინისტროს სპორტის კომპონენტი. მიხეილ გიორგაძე, 15 დეკემბერი, 2017 – 21 ივნისი, 2018 მიხეილ გიორგაძე, 21 ივნისი, 2018 – 14 ივლისი, 2018 საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე (2018 წლის 14 ივლისი #3141–რს) საქართველოს კანონის შესაბამისად, უწყება შეუერთდა — საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს. 2024 წლის 1 იანვრიდან საქართველოს კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის სამინისტროს ახალგაზრდობის მიმართულება გადაეცა განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს და ჩამოყალიბდა საქართველოს კულტურისა და სპორტის სამინისტრო. თეა წულუკიანი, 1 იანვარი, 2024 – დღემდე თეიმურაზ გიორგის ძე ბადურაშვილი ავთანდილ ლევანის ძე გუნია, 1953 - 24 ნოემბერი, 1957 დავით იოსების ძე ჩხიკვიშვილი, 24 ნოემბერი, 1957 - აგვისტო, 1961 თენგიზ პავლეს ძე ბუაჩიძე, აგვისტო, 1961 - 1965 ოთარ ვასილის ძე თაქთაქიშვილი, 1965 – 1984 აკაკი არჩილის ძე დვალიშვილი (მოვალეობის შემსრულებელი), 1984 - 1985 ვალერი ასათიანი, 17 სექტემბერი, 1985 – ნოემბერი, 1990 ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2011-10-11 საიტზე Wayback Machine. ↑ მინისტრთა კაბინეტი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-09. ციტირების თარიღი: 2011-10-17. ↑ საქართველოს კანონი, საქართველოს მთავრობის სტრუქტურის, უფლებამოსილებისა და საქმიანობის შესახებ. თავი VI, მუხლი 15, პუნქტი 1. ↑ საქართველოს მთავრობის სტრუქტურის, უფლებამოსილებისა და საქმიანობის წესის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე - 3822-XIIIმს-Xმპ. საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე. ციტირების თარიღი: 24 დეკემბერი, 2023
ლა-ასუნსიონი

ლა-ასუნსიონი (ესპ. La Asunción) — ქალაქი ვენესუელაში. ნუევა-ესპარტას შტატის დედაქალაქი. მდებარეობს კუნძულ მარგარიტაზე, კარიბის ზღვაში, სამხრეთ ამერიკის კონტინენტიდან 19 კილომეტრში. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 23,097 ათ. კაცს. ლა-ასუნსიონის ძველ ნაწილში შემონახულია კოლონიური არქიტექტურის ისტორიული ძეგლები, რომელთაგან აღსანიშნავია სანტა-როსას ციხესიმაგრე. პირველად დასახლებულ იყო ესპანელებით. ქალაქი ააშენა და გაამაგრა კაპიტანმა პედრო გონსალესმა 1565 წელს. 1648 წელს ლა-ასუნსიონი მეკობრეების არაერთგზის შემოსევის ადგილი იყო. ვენესუელის ქალაქების სია ლოს-როკესი –  ვენესუელა სან-ანდრესი –  კოლუმბია ლა-ასუნსიონი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
პორლამარი

პორლამარი (ესპ. Porlamar) — ქალაქი ვენესუელაში. მდებარეობს კუნძულ მარგარიტაზე, ნუევა-ესპარტის შტატში. წარმოადგენს კუნძულის უდიდეს ქალაქს. დაარსდა 1536 წელს სამხრეთ-აღმოსავლეთ სანაპიროზე. მანამ სანამ პორლამარი მგზავრობისთვის ხელმისაწვდომი გახდებოდა, იგი იყო მეთევზეთა სოფელი. ამის შემდეგ პორლამარი გახდა კუნძულის ცენტრალური კვანძი, მაღაზიებით, რესტორნებითა და ღამის კლუბებით. გაბატონებულია ძირითადად ადგილობრივი და ევროპული ტურიზმი. ქალაქში თავმოყრილია კუნძულ მარგარიტას მოსახლეობის 1/3. იგი აგრეთვე კუნძულის მთავარი სავაჭრო ცენტრია. პორლამარში მდებარეობს გენერალ სანტიაგო მარინოს სახელობის საერთაშორისო აეროპორტი, რომელსაც გააჩნია რეგულარული საავიაციო კავშირები აშშ-ის, კანადისა და ევროპის ქალაქებთან, ასევე ვენესუელის დედაქალაქ — კარაკასთან. აეროპორტი ქალაქის ცენტრიდან 20 კილომეტრითაა დაშორებული. კანკუნი –  მექსიკა კარტახენა –  კოლუმბია მაიამი –  აშშ ვენესუელის ქალაქების სია San Francisco Chronicle article ↑ Instituto Nacional de Estadística — 1871. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q55457540"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5478709"></a>
ნიკოლოზ IX (ამილახვარი)

ნიკოლოზ IX (ამილახვარი) — აღმოსავლეთ საქართველოსკათოლიკოს-პატრიარქი 1678-1688 და 1692-1695 წლებში. იმ პერიოდში ქართლის სამეფოში არსებობდა დაპირისპირება გიორგი IX-სა და ერეკლე I-ს შორის, რომელშიც სასულიერო პირებიც აღმოჩნდნენ ჩართული. გიორგის მხარს უჭერდა კათოლიკოსი ნიკოლოზ IX. ქართლის მეფედ დანიშნულ და თბილისში მოსულ ერეკლეს კათოლიკოსი არ ეახლა. ერეკლემ ნიკოლოზის ნაცვლად თავისი ბიძა იოანე X დანიშნა კათოლიკოსად. მეფემ, როგორც ჩანს, სხვა სასულიერო პირებიც გადააყენა და მათ ნაცვლად თავისი ერთგული პირები დანიშნა. ვახტანგ VI-ს 1705 წლის საეკლესიო კრებაზე თავდაპირველად კვლავ ნიკოლოზ IX-ის არჩევა უნდოდა კათოლიკოსად, მაგრამ კრება არ დაეთანხმა. კათოლიკოსად მეფის ძმა დომენტი IV აირჩიეს. საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურები ამილახვრები მეტრეველი რ., „პატრიარქი ერის სულიერი მამა“, თბ., 2008; ვაჩნაძე მ., გურული ვ., ბახტაძე მ., საქართველოს ისტორია, თბ., 2003.
სეტემან შარვაშიძე

სეტემან შარვაშიძე — აფხაზთა მთავარი დაახლ. 1620-1635 წლებში, მისი ასული თამუნია ცოლად ჰყავდა სამეგრელოს მთავარ ლევან II დადიანს, რომელიც თავის სიმამრთან და მამია გურიელთან ერთად იმერეთის მეფე გიორგი III-ს ებრძოდა. ლევან დადიანმა თამუნიას ღალატი დასწამა, ცხვირი და ყურები დააჭრა და მამას მიუბრუნა. განრისხებულმა სეტემანმა მარბიელი ლაშქრობა მოაწყო სამეგრელოს წინააღმდეგ, მაგრამ მარცხი განიცადა და 1626 წელს იძულებული გახდა დაზავებულიყო. ზ. ანჩაბაძე, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 689.
მიხეილ საბაშვილი

მიხეილ ნიკოლოზის ძე საბაშვილი (დ. 7 აგვისტო 1900, ბათუმი — გ. 9 ივლისი 1979, თბილისი) — ქართველი ნიადაგთმცოდნე. სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი (1944). საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1961). საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1955). სკკპ წევრი 1953 წლიდან. 1925 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო პოლიტექნიკური ინსტიტუტის აგრონომიული ფაკულტეტი. 1930—1942 წლებში სუბტროპიკული კულტურების საკავშირო სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტისა და საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის დოცენტი იყო; 1936 წლიდან სხვადასხვა დროს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ნიადაგთმცოდნეობის, ხოლო შემდეგ ჰიდროლოგია-კლიმატოლოგიის და ნიადაგთმცოდნეობის, ხოლო შემდეგ კათედრის გამგე და პროფესორი; 1945—1958 წლებში საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ნიადაგთმცოდნეობის, აგროქიმიის და მელიორაციის ინსტიტუტის დირექტორი; 1963—1976 წლებში საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ბიოლოგიის განყოფილების აკადემიკოს-მდივანი. მიხეილ საბაშვილმა შეისწავლა საქართველოს ნიადაგების გენეზისი, შედგენილობა-თვისებები, გავრცელება, კლასიფიკაცია, აგროსაწარმოო მაჩვენებლების თეორიული და პრაქტიკული საკითხები. მის მიერ და მისი ხელმძღვანელობით შედგენილია სხვადასხვა მასშტაბიანი ნიადაგური რუკები და სხვა. სამეცნიერო-კვლევით მოღვაწეობასთან ერთად, მიხეილ საბაშვილი განუწყვეტლივ ეწეოდა პედაგოგიურ მუშაობას. მისი შრომები ფართოდ იყო გამოყენებული საბჭოთა მეურნეობებისა და კოლმეურნეობების, საირიგაციო და სამელიორაციო მშენებლობების დაპროექტების, სასოფლო-სამეურნეო კულტურებისათვის ახალი ფართობების ათვისებისა და გაუმჯობესების საქმეში. მიხეილ საბაშვილის ხელმძღვანელობით დიდი სამუშაოები იყო ჩატარებული სასუქებისა და ნიადაგთმცოდნეობის საკავშირო ინსტიტუტის საქართველოს ფილიალის მიერ 1932—1934 წლებში დასავლეთ საქართველოს სუბტროპიკული ზონის ნიადაგების გამოსაკვლევად, სოფლის მეურნეობის სპეციალიზაციის საკითხებთან დაკავშირებით. 1937—1938 წლებში მისი ხელმძღვანელობით, ჩატარდა საქართველოს მარცვლეული კულტურების ჯიშთა გამოდცის ნიადაგების დაწვრილებითი შესწავლა-დახასიათება. 1940 წელს დეტალურად იქნა გამოკვლეული წალკის ქვაბულის ნიადაგები, რომლის შედეგები გაითვალისწინეს ამ წყალსაცავის მშენებლობის პროექტის შედგენისას. მეორე მსოფლიო ომის დროს დიდი მუშაობა გასწია სამხედრო რუკების შედგენაზე. მისივე ხელმძღვანელობით იქნა შესწავლილი ყაზბეგის რაიონის ჩრდილო ნაწილის, სამგორის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილის, შირაქისა და ტარიბანის ველებისა და კახეთის ნათელი ტყეების ნიადაგები. არაერთი ნაშრომი მიეძღვნა საქართველოს მევენახეობის რაიონებისა და ვენახისათვის გამოსადეგი ნიადაგების მიმოხილვას. 1957 წელს შეადგინა საქართველოს ნიადაგების რუკა საშუალო სკოლებისათვის. მიხეილ საბაშვილი აქტიურ მონაწილეობას იღებდა ნიადაგთმცოდნეთა საერთაშორისო კონგრესების, საკავშირო ყრილობების, სიმპოზიუმების, კონფერენციებისა და სხვათა საქმიანობაში. დაჯილდოებულია 2 ლენინის ორდენით, 2 შრომის წითელი დროშის ორდენით, „საპატიო ნიშნის“ ორდენით და მედლებით. საბაშვილი მ., ნიადაგთმცოდნეობა, თბ., 1970; საბაშვილი მ., საქართველოს სსრ ნიადაგები, თბ., 1965. Сабашвили М. Н. Почвы влажной субтропической зоны ССР Грузии, Тифлис. 1936. შევარდნაძე მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 547. მიხეილ საბაშვილი. ბიობიბლიოგრაფია. მეცნიერება, თბ., 1981.
დიმიტრი გედევანიშვილი

დიმიტრი პანტელეიმონის ძე გედევანიშვილი (დ. 1 დეკემბერი [ძვ. სტ. 19 ნოემბერი], 1884, კირბალი, გორის მაზრა — გ. 20 დეკემბერი, 1958, თბილისი) — ქართველი ნიადაგთმცოდნე, პროფესორი (1930), საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1943). სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი (1950). საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1956). დიმიტრი გედევანიშვილმა დაამთავრა ნოვოალექსანდრიის (პოლონეთი) სოფლის მეურნეობისა და მეტყევეობის ინსტიტუტის აგრონომიული ფაკულტეტი (1914). 1910-1912 წლებში მონაწილეობდა შორეული აღმოსავლეთის, აზიისა და ამიერკავკასიის ნიადაგების გამომკვლევ ექსპედიციებში, რომლებსაც აკადემიკოსი კონსტანტინე გლინკა ხელმძღვანელობდა. დაღესტანში მუშაობდა ოლქის აგრონომად. შემდეგ იყო ნიადაგთმცოდნეობისა და ზოგადი მიწათმოქმედების კათედრის გამგე თსუ-ში (1919-1929) და ერთდროულად (1921-1924) — თბილისის პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში. 1929 წლიდან საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტში ხელმძღვანელობდა ნიადგთმცოდნეობის კათედრას. გედევანიშვილმა გამოიკვლია საქართველოს მევენახეობისა და მეჩაიეობის რაიონები, აგრეთვე კოლხეთის დაბლობის ნიადაგები. მისი ხელმძღვანელობით შედგა საქართველოს ნიადაგების რუკები. გედევანიშვილი იყო ნიადაგთმცოდნეობის საკავშირო საზოგადოების საქართველოს განყოფილების უცვლელი თავმჯდომარე. დაჯილდოებულია 2 წითელი დროშის ორდენით და მედლებით. დაკრძალულია თბილისში, ვაკის პანთეონის შესასვლელში. გედევანიშვილი დ., ნიადაგმცოდნეობა, ტფ., 1935; გედევანიშვილი დ., ნიადაგმცოდნეობის კურსი, თბ.,1955; გედევანიშვილი დ., ნიადაგთმცოდნეობის კურსი, თბ., 1961 (თანაავტ.:გ. ტალახაძე); გედევანიშვილი დ., ტფილის-ბაკურიანის მარშრუტის ნიადაგები = Почвы маршрута Тифлис-Бакуриани = Soils of the Tiflis-Bakuriani route, ტფ., 1930. თოდუა გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 33.
ტრენტინო-ალტო-ადიჯე

ტრენტინო-ალტო-ადიჯე (იტალ. Trentino-Alto Adige; გერმ. Trentino-Südtirol) — ავტონომიური რეგიონი ჩრდილოეთ იტალიაში. მოიცავს ორ პროვინციას — ტრენტოს და სამხრეთ ტიროლს. იტალიის გაერთიანებამდე (1919) რეგიონი შედიოდა ავსტრია-უნგრეთისა და მისი წინამორბედების შემადგენლობაში: ჯერ ავსტრიის იმპერიის და შემდეგ საღვთო რომის იმპერიის. ავსტრიის შტატ ტიროლათან ერთად ის წარმოადგენს ევრორეგიონ ტიროლ-სამხრეთ ტიროლ-ტრენტოს. რეგიონის ერთ-ერთ მთავარ თავისებურებას წარმოადგენს ის, გარემოება, რომ ეს ავტონომური რეგიონი თავის თავში მოიცავს ტრენტინოს და ბოლცანოს პროვინციებს, რომელთაც თავის მხვრივ ასევე გააჩნიათ ავტონომიური ხასიათი. რეგიონის საკანონმდებლო ორგანოა რეგიონული პარლამენტი რომელიც ახორციელებს საკანონმდებლო უფლებამოსილებას რეგიონისათვის მიკუთვნებულ საკითხებზე და ასევე სხვა ფუნქციებს, რომელიც დადგენილია კონსტიტუციით, რეგიონის სტატუტითა და იტალიის რესპუბლიკის სხვა კანონებით. რეგიონიული პარლამენტი შედგება ტრენტოს პროვინციის ლანდტაგის წევრებისა და ბოლცანოს პროვინციის ლანდტაგის წევრებისაგან. მის შემადგენლობაში 70 წევრია. მათ შორისაა 34 ტრენტოს ლანდტაგის წევრი, ტრენტოს პროვინციის პრეზიდენტი და ბოლცანოს ლანდტაგის 35 წევრი. რეგიონული პარლამენტს ხელმძღვანელობს რეგიონული პარლამენტის პრეზიდენტი. რეგიონული პარლამენტის პრეზიდენტს, ორ ვიცე-პრეზიდენტსა და მდივნებს თავის წევრთაგან ირჩევს რეგიონული პარლამენტი. პრეზიდენტისა და ვიცე-პრეზიდენტების უფლებამოსილების ვადა შეადგენს ორწელიწად ნახევარს. რეგიონული პარლამენტის საქმიანობის პირველი 30 თვის განმავლობაში პრეზიდენტი აირჩევა იტალიურ ენოვანი რეგიონული პარლამენტის წევრთაგან, ხოლო მომდევნო პერიოდის განმავლობაში გერმანულენოვანთაგან. რეგიონის აღმასრულებელი ორგანოა - რეგიონის მთავრობა. მთავრობას ხელმძღვანელობს პრეზიდენტი, რომელიც მთავრობის სხვა წევრებთან ერთად აირჩევა რეგიონის პარლამენტის მიერ ფარული კენჭისყრით ხმათა აბსოლუტური უმრავლესობით. რეგიონული მთავრობის (ჯუნტას) შემადგენლობა პროპორციული უნდა იყოს რეგიონულ პარლამენტში წარმოდგენილი ენობრივი ჯგუფების. ამასთან ერთი ვიცე-პრეზიდენტი უნდა განეკუთვნებოდეს იტალიურ ენაზე მოლაპარაკე ჯგუფს, ხოლო მეორე გერმანულ ენაზე მოლაპარაკეს. პრეზიდენტი და რეგიონული მთავრობის წევრები თანამდებობაზე განმწესდებიან რეგიონული პარლამენტის უფლებამოსილების ვადით. აღნიშნული ვადის ამოწურვის შემდეგ ისინი ანხორციელებენ მხოლოდ მიმდინარე, გადაუდებელ ადმინისტრაციულ საქმიანობას, მანამდე სანამ ახალი რეგიონული პარლამენტის მიერ არ იქნება არჩეული ახალი პრეზიდენტი და მთავრობის ახალი წევრები. რეგიონი შედგება ორი პროვინციისაგან: იტალიურენოვანი ტრენტო და გერმანულენოვანი ბოლცანო (ბოლზენი). ეს უკანასკნელი ტიროლის ნაწილია, რომელიც 1919 წელს იტალიამ და ავსტრიამ გაიყვეს. ადიჯეს ხეობა მიემართება ალპებისაკენ, რომელიც ბრენერის უღელტეხილით უკავშირდება ავსტრიას. იტალიის ადმინისტრაციული დაყოფა ოფიციალური საიტი (გერმანული) (იტალიური) ↑ Constitution of Italy, Part II: Organisation of the Republic (Art. 116) ↑ Trentino-Alto Adige/Südtirol Region. Official website of the Trentino-Alto Adige/Südtirol Region (2009). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-11-26. ციტირების თარიღი: 2009-02-20.
მამა (1984 წლის ფილმი)

მამა — ქართული საბჭოთა ფილმი. გამოვიდა 1984 წელს. სცენარისტი და დამდგმელი რეჟისორია ლევან ზაქარეიშვილი. კომპოზიტორი ოთარ რამიშვილი. გივი (გურამ) ფირცხალავა − მამა დათო კვირიკაძე − ბექა (შვილი) „მამა (1984 წლის ფილმი)“ [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია
ნაცვალსახელი

ნაცვალსახელი (სამეცნიერო ტერმინოლოგიაში აგრეთვე გამოიყენება ლათინური Pronomen ან Pronomina) — სიტყვა, რომელიც მიუთითებს საგანზე ან თვისებაზე (განსხვავებით სხვა სრულმნიშვნელობიანი სიტყვებისაგან — სახელებისაგან, რომლებიც ამათუ იმ საგანს ან თვისებას აღნიშნავენ). ნაცვალსახელები შედის მითითებითი (დეიქტური) სიტყვების ჯგუფში ადგილისა და დროის ზმნისართებთან ერთად (აქ..., ახლა...). ისინი მნიშვნელობას (აღსანიშნ საგანთან მიმართებას) სამეტყველო სიტუაციის მიხედვით იცვლიან. ნაცვალსახელი შეიძლება იყოს პირისა (მე, შენ, ის, ჩვენ, თქვენ, ისინი), კუთვნილებითი (ჩემი, შენი, მისი, ჩვენი, თქვენი, იმათი), ჩვენებითი ანუ მითითებითი (ეს, ის, ეგ, მაგ... ესენი, ისინი... ასეთი, ისეთი, აგეთი, მაგეთი... ამისთანა, მაგისთანა...), კითხვითი (ვინ, რა, რომელი, როგორი), მიმართებითი (ვინც, რაც, რომელიც, როგორიც...), განუსაზღვრელობითი (ვინმე, რამე, რომელიმე... ვიღაც, რაღაც, რომელიღაც... ზოგი...), ურთიერთობითი (ერთმანეთი, ურთიერთი, ერთიმეორე...), განსაზღვრებითი (თვით, თავად...), უარყოფითი (არავინ, ვერავინ, ნურავინ... აღარავინ...) და სხვა. ნაცვალსახელი შესატყვებაში შეიძლება შეენაცვლოს არსებით სახელს, ზედსართავს, რიცხვით სახელს, შეიძლება გამოვლინდეს წინადადების სხვადასხვა წევრად (მე იგი ვარ, ვინ სოფელსა არა ამოვკრეფ კიტრად ბერად; შენი სიცოცხლე მეყოფის ჩემად იმედად გულისად; მერმე ვიშიშვი, მეფეო, თქვენად კადრებად ამისად; რა უთქვამს, რა მოუჩმახავს, რა წიგნი მოუწერია; ვინცა იყოს უარესი, თავშიშველი სამ დღე ვლიდეს; მზემან მეტი რაღა გიყოს, აჰა, ბნელი გაგითენე; ზოგნი ნდომით შეჰფრინვიდეს, ზოგნი იყვნეს სულ-წასრულად; რას მაქნევდით, რა გინდოდათ, ერთმანეთსა რითა ვჰგვანდით; უხვი ახსნილსა დააბამს, იგი თვით ების, ვინ ების ფოჩხუა ბ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 339.
კანეს ბრძოლა

კანეს ბრძოლა — მეორე პუნიკური ომის ყველაზე დიდი ბრძოლა იყო. იგი მოხდა სამხრეთ იტალიაში აპულიაში ქალაქ კანეს მახლობლად, ძვ. წ. 216 წლის 2 აგვისტოს. ამ ბრძოლის დროს კართაგენელების ჯარმა ჰანიბალის მეთაურობით გაანადგურეს რომაელთა ჯარი, კონსულების ლუციუს ემილიუს პაულუსისა და გაიუს ტერენციუს ვარონის მეთაურობით, მიუხედავად იმისა, რომ რიცხობრივი უპირატესობა რომაელთა მხარეს იყო. მიუხედავად ამ წარმატებისა, ეს ბრძოლა არ აღმოჩნდა კართაგენელებისთვის გამარჯვების მომტანი, თუმცა დღემდე კანეს ბრძოლა ითვლება ტაქტიკურად ერთ-ერთ საუკეთესოდ მსოფლიოს სამხედრო ისტორიაში. ჰანიბალი The Battle of Cannae The Battle of Cannae Cannae დაარქივებული 2007-03-11 საიტზე Wayback Machine. Battle At Cannae