laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ჩალაღანის ბრძოლა

ჩალაღანის ბრძოლა — ბრძოლა ყარაყოიუნლუს („შავბატკნიან“) თურქმანებსა და შირვანშაჰისა და საქართველოს გაერთიანებულ ჯარებს შორის. გაიმართა 1412 წელს. „შავბატკნიან“ თურქმანთა მბრძანებელმა ყარა-იუსუფმა სამხრეთ აზერბაიჯანში გაბატონების შემდეგ ჩრდილოეთ აზერბაიჯანსაც შეუტია. შირვან-შაჰმა შეიხ იბრაჰიმ დერბენდიმ და სიდი ალი შაქისელმა დახმარებისათვის საქართველოს მეფე კონსტანტინე I-ს მიმართეს. კონსტანტინემ 2 ათასი მხედარი მიაშველა მათ. მოკავშირეები ჩალაღანთან, ელდარის ველის სამხრეთ აღმოსავლეთით, მდინარე მტკვარსა და მდ. ალაზანს შორის დაბანაკდნენ. ჩალაღანის ბრძოლა მოხდა 1412 დეკემბრის შუა რიცხვებში. მოკავშირეები დამარცხდნენ. კონსტანტინე I, შეიხ იბრაჰიმი, მისი ძმა - ბოჰული და ქართველი სარდლები თურქმანებმა შეიპყრეს. ქართველი ტყვეების ამაყი ქცევით განრისხებულმა ყარა-იუსუფმა კონსტანტინე I და მისი ძმა 300 ქართველ ტყვესთან ერთად სიკვდილით დასაჯა. საქართველოს ბრძოლების სია ჯავახიშვილი ივ., თხზულებანი თორმეტ ტომად, ტ. 3, თბ., 1982; კაციტაძე დ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 76.
ტანძიის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია

ტანძიის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია — დარბაზული ეკლესია ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფელ ტანძიაში, მდებარეობს სულხან-საბა ორბელიანის ლიტერატურული მუზეუმის ეზოში და წარმოადგენს ორბელიანების კარის ეკლესიას. აგებულია 1683 წელს სულხან-საბა ორბელიანის მამის ვახტანგის მიერ, რომელიც იყო ვახტანგ V შაჰნავაზის მდივანბეგი ანუ მოსამართლეთუხუცესი. ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს: დასავლეთით (მოქმედი) და სამხრეთით (გაუქმებული). აღმოსავლეთის ფასადზე, სარკმლის თავზე და დასავლეთის ფასადზე კარებს ზემოთ თითო დიდი რელიეფური ჯვარია გამოსახული. ორი სარკმელია სამხრეთის კედელშიც. 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ტანძიის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია ↑ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია ტ. 9, გვ. 658, თბ. 1985 ↑ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
კუდიანთა შაბათობა

კუდიანთა შაბათობა – გარკვეული დღე (ხუთშაბათი), როდესაც ღამით იკრიბებოდნენ კუდიანები, რათა თაყვანი ეცათ სატანისათვის. ასეთი შეკრების დროს ისინი მსხვერპლს სწირავდნენ, ცეკვავდნენ თავიანთ სატრფოებთან და შემდეგ ღრეობდნენ. ასეთ შემთხვევებს მუდამ ესწრებოდა თვით სატანა, რომელიც პირქუშად ადევნებდა თვალს ამ სურათს და რომელსაც კუდიანები ანგარიშს აბარებდნენ. ტიპური კუდიანთა შაბათობა გვხვდება ქრისტიანობის დამყარების შემდეგ, როდესაც ძველი ღმერთები ეშმაკს შეუერთდნენ და წარმართულ დღესასწაულებს დევნა დაუწყო ეკლესიამ. კუდიანთა შეხვედრის ადგილია, ჩვეულებრივ, რომელიმე მთა.
სამაზრო სასწავლებელი

სამაზრო სასწავლებელი — დაწყებითი სკოლა, რომელიც რუსეთის იმპერიაში შეიქმნა 1804 წლის წესდების საფუძველზე. დაარსდა სამაზრო და საგუბერნიო ქალაქებში და ამზადებდა ყველა წოდების ბავშვებს გიმნაზიაში შესასვლელად. 1828 წლის წესდებით სამაზრო სასწავლებელი სამკლასიანი გახდა და ძირითადად გათვალისწინებული იყო ვაჭრების ხელოსნებისა და ქალაქის სხვა მცხოვრებთა შვილებისათვის. სამაზრო სასწავლებელში სწავლობდნენ საღვთო სჯულს, ეკლესიის ისტორიას, რუსულ ენას (არარუსულ ქალაქებში ზოგჯერ ადგილობრივ ენასაც), არითმეტიკას, გეომეტრიას, გეოგრაფიას, რუსეთისა და მსოფლიო ისტორიას, სუფთა წერას, ხაზვას და ხატვას. ზოგიერთ სამაზრო სასწავლებელში იხსნებოდა დამატებითი პროფესიული კლასიც, სადაც ეუფლებოდნენ დურგლობას, ზეინკლობას და სხვა. საქართველოში სამაზრო სასწავლებელი 1830 წელს გაიხსნა ქუთაისში, გორში, თელავში, სოფელ ნაოღალევში (სამეგრელო), 1831 — ახალციხესა და სიღნაღში; 1834 — დუშეთში, 1838 — თბილისში. XIX საუკუნის 70-80-იანი წლების დასაწყისში საქართველოში სულ 11 სამაზრო სასწავლებელი იყო. 1872 წელს სამაზრო სასწავლებელი საქალაქო სასწავლებლად გადაკეთდა. ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 771, ISBN 99928-20-32-2. გაგუა ვ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 698.
შრომითი რესურსები

შრომითი რესურსები — ქვეყნის მოსახლეობის შრომისუნარიანი ნაწილი, ე.ი. მოსახლეობის ის ნაწილი, რომელიც ჩაბმულია ქვეყნის მეურნეობის სხვადასხვა დარგში, ანდა პრეტენზიას აცხადებს შრომაზე. თავის მხრივ, შრომისუნარიანი მოსახლეობა მთელი რიგი სოციალურ–ეკონომიკური, კულტურული, პოლიტიკური და სხვა საზოგადოებრივი პირობების გათვალისწინებით იყოფა ორ ჯგუფად: ეკონომიკურად აქტიურ მოსახლეობად (შრომისუნარიანი მოსახლეობის ის ნაწილი, რომელიც მონაწილეობს საზოგადოებრივ წარმოებაში. აქ შედის ასევე მოსახლეობის ის ნაწილი, რომელიც გარკვეულ დროს არ მუშაობს, ელოდება სამუშაოს და სურს მუშაობა) და ეკონომიკურად არააქტიურ მოსახლეობად (მოსახლეობის ის ნაწილი, რომელსაც არ აქვს და არც ეძებს სამუშაოს საშინაო საქმეებით დაკავებულობის გამო, აქ შედიან ასევე სტუდენტები და სამხედრო სამსახურში მყოფნი, ასევე საპენსიო ასაკის მოსახლეობა, რომელიც ჩაბმული არაა მეურნეობაში). შრომითი რესურსები (რუსული)
არაუკოს პროვინცია

არაუკო (ესპ. Provincia de Arauco) — პროვინცია ჩილეში, შედის ბიობიოს რეგიონის შემადგენლობაში. ადმინისტრაციული ცენტრი ქალაქი ლებუ. პროვინცია მოიცავს 7 კომუნას. ფართობი — 5457,2 კმ². მოსახლეობა — 157 255 კაცი. სიმჭიდროვე — 28,82 ად/კმ². ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2011-07-07 საიტზე Wayback Machine. სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი
მანქანათმშენებლობა

მანქანათმშენებლობა — კლასიკური საინჟინრო დარგი და ინდუსტრიის ფუნდამენტი. მანქანათა გამოგონება, კონსტრუირება და შემდგომი აშენება მისი მთავარი დავალებებია. როგორც მეცნიებება ის ეფუძნება კლასიკურ ფიზიკას, განსაკუთრებულად კი მექანიკას. მისი სამშობლოა ინგლისი, სადაც 200 წლის წინ, სამრეწველო რევოლუციის პერიოდში, საფუძველი ჩაეყარა მის განვითარებას. თანამედროვე მანქანათმშენებლობა სამეცნიერო–ტექნიკური რევოლუციის ერთ–ერთი განმსაზღვრელი დარგია. სწორედ მისი საშუალებით მიმდინარეობს მსოფლიოს ეკონომიკის ტექნიკური მოდერნიზაცია. დღევანდელი მანქანათმშენებელი სამრეწველო ინდუსტრია ურთულესი დარგთაშორისო კომპლექსია, რომელიც ასზე მეტ ქვედარგს აერთიანებს. მანქანათმშენებლობის დარგთა კომპლექსში შეიძლება გამოიყოს სამი მსხვილი შემადგენელი ნაწილი: – მძიმე მანქანათმშენებლობა – სხვადასხვა სირთულის ჩარხების წარმოება, მრეწველობის სხვადასხვა დარგებისათვის საჭირო მოწყობილობების დამზადება და ა.შ. – ელექტრონული მანქანათმშენებლობა და ელექტროტექნიკა. – სატრანსპორტო და სოფლის მეურნების მანქანათმშენებლობა. მსოფლიოში ჩამოყალიბდა მანქანათმშენებლობის ხუთი მსხვილი არეალი: დასავლეთ ევროპის რეგიონი – გერმანია გაერთიანებული სამეფო, საფრანგეთი და იტალია. აღმოსავლეთ ევროპის რეგიონი – რუსეთის ევროპული ნაწილი, უკრაინა, პოლონეთი, ჩეხეთი, უნგრეთი. ჩინეთი. იაპონია. აშშ, კანადა. გარდა აღნიშნული რეგიონებისა, მანქანათმშენებლობის მნიშვნელოვან პოტენციალს ფლობენ ასევე ინდოეთი, მექსიკა, ბრაზილია, სამხრეთი კორეა და არგენტინა. მანქანათმშენებლობის პროდუქციის უდიდესი მწარმოებელი ქვეყანაა აშშ, რომელზეც მსოფლიოს მანქანათმშენებლობის მთელი წარმოების დაახლოებით 45% მოდის. დასავლეთ ევროპის „დიდი ოთხეულის“ პოტენციალია 36%, იაპონიისა კი 18%. თავისი პოტენციალითა და განვითარების მაღალი დონით განვითარებული სამყაროს მანქანათმშენებლობის პროფილში ნათლად გამოიყო სამი მსხვილი დარგი: საავიაციო–კოსმოსური მრეწველობა. ავტომობილმშენებლობა. ელექტროტექნიკა ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მანქანათმშენებლობა კორნელის უნივერსიტეტის ელექტრონული წიგნების ბიბლიოთეკა, ტექსტები მექანიკის დიზაინსა და მშენებლობაზე მანქანათმშენებლობა - MIT OpenCourseWare
ბიობიოს პროვინცია

ბიობიო (ესპ. Provincia de Biobío) — პროვინცია ჩილეში, შედის ბიობიოს რეგიონის შემადგენლობაში. ადმინისტრაციული ცენტრი ქალაქი ლოს-ანხელესი. პროვინცია მოიცავს 14 კომუნას. ფართობი — 14 987,9 კმ². მოსახლეობა — 353 315 კაცი. სიმჭიდროვე — 23,57 ად/კმ². ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2010-07-14 საიტზე Wayback Machine. სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი
ნიუბლეს პროვინცია

ნიუბლე (ესპ. Provincia de Ñuble) — პროვინცია ჩილეში, შედის ბიობიოს რეგიონის შემადგენლობაში. ადმინისტრაციული ცენტრი ქალაქი ჩილიანი. პროვინცია მოიცავს 21 კომუნას. ფართობი — 13 178,5 კმ². მოსახლეობა — 438 103 კაცი. სიმჭიდროვე — 33,24 ად/კმ². ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2011-02-05 საიტზე Wayback Machine. სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი
ჩაღმა

ჩაღმა — ისტორიული თემი თუშეთში. მოიცავს გომეწრისა და პირიქითი ალაზნის ქვემო დინების მაღალ პლატოს და ჭანჭახოვანის ხევს. ჩაღმაში შემავალი სოფლებია: ომალო, შენაქო, დიკლო, ჩიღო, ხისო და სხვა. დღევანდელი ადმინისტრაციული დაყოფით ჩაღმა ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზეა. ჩაღმას ცალკე კუთხეა ჭანჭახოვანი. მუსხელიშვილი დ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 87.
შავი მეტალურგია

შავი მეტალურგია — მძიმე მრეწველობის ერთ–ერთი დარგი, რომელსაც უდიდესი მნიშვნელობა აქვს მეურნეობის სხვადასხვა დარგთაშორისი კომპლექსების განვითარებისათვის, განსაკუთრებით მანქანათმშენებლობისათვის. იგი მოიცავს რკინის, ქრომიტების, მანგანუმის მადნების მოპოვებას, გამდიდრებას, გადამუშავებისას წიაღისეულის ზედმეტი ქანებისაგან გასუფთავების პროცესს, აგლომერაციას, თუჯის, ფოლადის, ფეროშენადნობთა და ნაგლინის წარმოებას. შავი მეტალურგიის ცენტრების განლაგებაზე უდიდეს გავლენას ახდენს შემდეგი ფაქტორები: – ბუნებრივ–რესურსული – საწარმოთა ორიენტაცია ნახშირის ან რკინის მოპოვების ადგილებზე. – სატრანსპორტო. – საწარმოს ტერიტორიული კონცენტრაციის პირობები. – ეკოლოგიური. ბოლო პერიოდში გაიზარდა ორიენტაცია სამომხმარებლო ბაზრისაკენ, რამაც ხელი შეუწყო სპეციალიზებული მინი–ქარხნების მშენებლობას. არქეოლოგიური გათხრები მიანიშნებენ, რომ რკინის კუსტარული დამუშავება საქართველოში უძველესი დროიდან ხდებოდა. შავი ლითონების ქარხნული დამუშავება საქართველოში დაიწყო 1862 წელს ჩათახის მეტალურგიულ ქარხანაში. 1879 წელს დაიწყო ჭიათურის მანგანუმის საბადოს ექსპლუატაცია. 1933 წელს საქართველოს სსრ-ში ამოქმედდა ზესტაფონის ფეროშენადნობთა ქარხანა, 1950 წელს რუსთავის მეტალურგიული ქარხანა. 1980 წლის ბოლოსთვის შავი მეტალურგიის წილი საქართველოს სსრ-ის მრეწველობაში შეადგენდა 4 %-ს. ჩომახიძე დ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 672-673.
სტივ ვაი

სტივენ „სტივ“ სირო ვაი (დ. 6 ივნისი, 1960 წელი, კარლ პლეისი, ნიუ–იორკი, აშშ) — იტალიურ–ამერიკული წარმოშობის, გრემის ნომინანტი გიტარისტი–ვირტუოზი, კომპოზიტორი, ვოკალისტი და პროდიუსერია, რომელიც თანამედროვე მუსიკის სინამდვილეში გამორჩეულია თავისი იშვიათი ინდივიდუალურობით. ზოგიერთის შეფასებით, სტივ ვაი ერთის ნაცვლად ორი მუსიკოსია: ერთი მხრივ, ის არის გიტარისტი–ვირტუოზი, რომელიც თავის ხელოვნებას აახლოებს ღრმა მოკრძალებასა და მისტიციზმთან, მეორე მხრივ კი ის მძიმე მეტალის როკერია. გარდა საკუთარი შემოქმედების და ორიგინალური ალბომებისა, მას მონაწილეობა აქვს მიღებული ბევრი ცნობილი როკ თუ პოპ ვარსკვლავის, ჯგუფების კონცერტებსა და ალბომების ჩაწერაში. მისი თითქმის 20 წლიანი წარმატებული მუსიკალური კარიერის განმავლობაში გაიყიდა 15 მილიონზე მეტი ჩანაწერი. ის 13-ჯერ წარდგენილი იქნა გრემის ნომინაციაზე და 3-ჯერ მოიპოვა ეს ჯილდო. სტივ ვაი ცნობილია აგრეთვე თავისი საქველმოქმედო და მუსიკალურ საგანმანათლებლო მოღვაწეობით: იყო ნდობით აღჭურვილი საპატიო წევრი ორგნაიზაციისა NARAS (ინგლ. National Academy of the Recording Arts and Sciences – ხელოვნებისა და მეცნიერების ჩაწერის ეროვნული აკადემია), მჭიდრო კავშირშია მის მიერ შექმნილ ფონდთან Make a Noise Foundation, რომლის მიერ აკუმულირებულ სახსრები მუსიკალურ განათლებას ხმარდება. გარდა ამისა, არის მსახიობი და საკუთარი ლეიბლის, Favored Nations–ის მფლობელი. სტივ ვაი თითქმის ყოველწლიური მონაწილეა პროექტის G3, რომლის სულისჩამდგმელი და ორგანიზატორია ჯო სატრიანი. სტივ ვაის (სიტყვა „ვაი“ იტალიურად „წასვლას“ ნიშნავს) ორივე მშობელი – დედა ტერეზა ვაი და მამა, ლიქიორებით მოვაჭრე ჯონ ვაი, იტალიური წარმოშობის ამერიკელები არიან. სტივი თავისი ხუთშვილიანი ოჯახის მეოთხე შვილია. 2009 წლის 19 სექტემბერს ლოს-ანჯელესის მუსიკოსთა ინსტიტუტმა სტივ ვაის საზეიმო ვითარებაში მიანიჭა საპატიო დოქტორის წოდება, რაც მისი არსებობის ისტორიაში მხოლოს ორჯერ მოხდა. ამ ინსტიტუტის ვიცე პრეზიდენტმა განათლების დარგში ბეს მარლისმა ამ საზეიმო ცერემონიალზე განაცხადა: შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „სტივ ვაი“ ვიკისაწყობში. ოფიციალური საიტი ↑ Bosso, Joe. (2015-12-15) Steve Vai: the 10 Records That Changed My Life en-GB. ციტირების თარიღი: 2016-01-10.
კურიკოს პროვინცია

კურიკო (ესპ. Provincia de Curicó) — პროვინცია ჩილეში, შედის მაულეს რეგიონის შემადგენლობაში. ადმინისტრაციული ცენტრი ქალაქი კურიკო. პროვინცია მოიცავს 9 კომუნას. ფართობი — 13 178,5 კმ². მოსახლეობა — 244 053 კაცი. სიმჭიდროვე — 33,52 ად/კმ². ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2020-11-28 საიტზე Wayback Machine. სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი
ფერადი მეტალურგია

ფერადი მეტალურგია — მრეწველობის ერთ–ერთი უძველესი დარგი. ტექნოლოგიური თვალსაზრისით, მეურნეობის ეს დარგი მოიცავს ფერადი, კეთილშობილი და იშვიათი ლითონების მოპოვებას, მათ გამდიდრებას და გამოდნობას. ფერადი მეტალურგიის დარგების განლაგების თავისებურებაზე გავლენას ახდენს მთელი რიგი ბუნებრივი და ეკონომიკური ფაქტორები. წარსულში ფერადი მეტალურგიის საწარმოები ძირითადად ნედლეულის მოპოვების ადგილებთან ახლოს იქმნებოდა, რადგანაც მაშინ საქმე ჰქონდათ ძირითადად მძიმე და ფერადი ლითონების მეტალურგიასთან. მე–20 საუკუნის შუა პერიოდიდან დაიწყო ალუმინის მრეწველობის სწრაფი ზრდა, ამიტომაც დარგის განლაგების ორიენტაცია შეიცვალა და გადაიხარა ენერგეტიკული მიმართულებისაკენ. მსუბუქი ფერადი ლითონების გამოსადნობად – ალუმინი, ტიტანი – საჭიროა დიდი რაოდენობის ელექტროენერგია, ამდენად, მათი საწარმოების განლაგება მოსახერხებელია ენერგიის იაფ წყაროებთან. დღეისათვის ფერადი მეტალურგია აწარმოებს 70 სხვადასხვა სახეობის ლითონს, საიდანაც 96% მოდის ალუმინზე, სპილენძე, ტყვიასა და თუთიაზე. განვითარებულ ქვეყნებში ფერადი მეტალურგიის რესურსებისა და მოპოვების უდიდეს პოტენციალს ფლობენ აშშ, ავსტრალია, ჩინეთი, კანადა და სარი. მსოფლიოს სხვადასხვა განვითარებულ ქვეყნებში მეურნეობის ეს დარგი ძირითადად იმპორტულ ნედლეულზე ვითარდება. ამიტომაც ამ ქვეყნებში დარგის განლაგების გეოგრაფია ნაკლებად ეყრდნობა სანედლეულო ფაქტორს და მეტწილად სატრანსპორტო–ენერგეტიკული და სამომხმარებლო ფაქტორების გათვალისწინებით ვითარდება. განვითარებადი სამყაროს ქვეყნები მდიდარია ფერადი ლითონებით, თუმცა, აქ მათი წარმოება და გამოყენება მნიშვნელოვნად მცირეა.
კუესტა

კუესტა (ესპ. cuesta — ფერდობი, მთის კალთა) — ასიმეტრიული სერი, რომელიც წარმოიქმნება მონოკლინურად დახრილ სხვადასხვა სიმკვრივის შრეთა ზედაპირების გადარეცხვის შედეგად. კუესტის დამრეცი კალთა ემთხვევა ეროზიისადმი მდგრადი შრის დაქანებას, ციცაბო კი დაშრევების ჭრილს წარმოადგენს. ხშირად გვხვდება დიდი ნაოჭების ფრთებზე ან გუმბათისებრ აზევებებზე. დამრეცი კალთა წარეცხვასთან მტკიცე ჯავშნური ფენის ვარდნას ემთხვევა, ხოლო ციცაბო კალთა ჭრის ამ ფენებს, რითაც მათ „თავებს“ აშიშვლებს. კუესტა გავრცელებულია ბაქნური ვაკეების ფარგლებში. იგი აგრეთვე, თან სდევს მთიანი ნაგებობების პერიფერიებსა და მთათაშორისი და მთისწინეთის დადაბლებების მომიჯნავე რეგიონებს; ხშირად განლაგებულია რამდენიმე პარალელურ მწკრივში. აგებულია კირქვებით, ქვიშაქვებითა და სხვა ქანებით, რითაც წარმოიქმნება რელიეფის კუესტური ტიპი. დამახასიათებელია მკვეთრი ლანდშაფტური სხვაობები კალთებს შორის. დამრეც კალთებთან შედარებით, ციცაბო კალთები ჩვეულებრივ, უფრო მეტად ქსეროფიტული მცენარეულობითაა დაფარული. კუესტა გავრცელებულია კავკასიაში, ყირიმში, პარიზისა და ლონდონის აუზებში, კლდოვანი მთების სამხრეთ-აღმოსავლეთ და სამხრეთ დაბოლოებაზე და სხვა. ფართოდ არის ცნობილი შვაბიის ალბი — კუესტური სერი, რომელიც გერმანიის სამხრეთ ნაწილში მდებარეობს და აქვს დაახლოებით 160 კმ სიგრძე. მნიშვნელოვანია აგრეთვე ყირიმის მთები, რომლის გარე სერი კუესტების მწკრივს წარმოადგენს, რომელიც აგებულია ცარცული, პალეოგენური და ნეოგენური ნალექებით. კავკასიონზე არსებული კუესტებიდან აღსანიშნავია კირქვებით აგებული კლდოვანი ქედი, საძოვრების ქედი და ტყიანი ქედი. კუესტური ფორმები გავრცელებულია საქართველოშიც. ამ მხრივ, გამოსაყოფია კვერნაქების უკიდურესი აღმოსავლეთი მონაკვეთი — სხალტბის კუესტური სერი, ლეჩხუმის მასივი და ხვამლის მასივი, რომლებიც ორმაგ კუესტას წარმოადგენენ და სხვა. ↑ გეომორფოლოგიური ლექსიკონი, თბილისი, „ნეკერი“, 1996, გვ. 114 ↑ 2.0 2.1 Ахромеев Л. М. Геоморфологический словарь-справочник. БГУ, Брянск, 2002 г., 136 стр. ↑ География. Современная иллюстрированная энциклопедия. — М.: Росмэн. 2006., 309 стр. ↑ Swabian Alp | Encyclopedia Britannica ↑ Крымские горы | Большая российская энциклопедия. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2022-05-01. ციტირების თარიღი: 2021-05-14. ↑ 6.0 6.1 ლ. მარუაშვილი. კავკასიის ფიზიკური გეოგრაფია. ნაწ. 2., თბილისი: მეცნიერება, 1981.
კაუკენესის პროვინცია

კაუკენესი (ესპ. Provincia de Cauquenes) — პროვინცია ჩილეში, შედის მაულეს რეგიონის შემადგენლობაში. ადმინისტრაციული ცენტრი ქალაქი კაუკენესი. პროვინცია მოიცავს 3 კომუნას. ფართობი — 3,027.2 კმ². მოსახლეობა — 57,088 კაცი. სიმჭიდროვე — 18,09ად/კმ². ოფიციალური საიტი სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი
ჩითახევი

საკუთარი სახელი ჩითახევი შეიძლება აღნიშნავდეს: ჩითახევი - მთა მესხეთის ქედის აღმოსავლეთ ნაწილში ჩითახევი - სოფელი ბორჯომის მუნიციპალიტეტში
ლინარესის პროვინცია

ლინარესი (ესპ. Provincia de Linares) — პროვინცია ჩილეში, შედის მაულეს რეგიონის შემადგენლობაში. ადმინისტრაციული ცენტრი ქალაქი ლინარესი. პროვინცია მოიცავს 8 კომუნას. ფართობი — 10 049,2 კმ². მოსახლეობა — 244 053 კაცი. სიმჭიდროვე — 25,27 ად/კმ². ოფიციალური საიტი სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი Linares Museum of Arts and Crafts დაარქივებული 2006-08-28 საიტზე Wayback Machine. (ესპანური) ოფიციალური საიტი (ესპანური) Discover Linares დაარქივებული 2007-04-30 საიტზე Wayback Machine. (ესპანური)
ტალკის პროვინცია

ტალკა (ესპ. Provincia de Talca) — პროვინცია ჩილეში, შედის მაულეს რეგიონის შემადგენლობაში. ადმინისტრაციული ცენტრი ქალაქი ტალკა. პროვინცია მოიცავს 10 კომუნას. ფართობი — 9937,8 კმ². მოსახლეობა — 352 966 კაცი. სიმჭიდროვე — 35,52 ად/კმ². ოფიციალური საიტი სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი
სამაია

„სამაია“ — წარმართობის დროინდელი ქართული რიტუალური საფერხულო ცეკვა. ასრულებდნენ ქალთა, ვაჟთა ან შერეული ჯგუფები „ძეობის“ დღესასწაულზე. ტერმინი „სამაია“ ანუ „სამა“ სულხან-საბა ორბელიანის განმარტებით, აღნიშნავს „როკვას, შუშპარს“. ამჟამად ჩვენში გავრცელებული „სამაია“ სამეულის პრინციპზეა აგებული და თეატრალიზებული ფორმით სრულდება ქალთა ჯგუფის მიერ (გვხვდება ანდრია ბალანჩივაძის „მთების გულში“). მუსიკალური ზომა 6/8. გვარამაძე ლ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 698.
აკამარაჩი

აკამარაჩი (ესპ. Acamarachi) — ვულკანი ანდების მთებში, ჩილეს ჩრდილოეთ ნაწილში. სიმაღლე ზღვის დონიდან – 6046 მ. მდებარეობს ანტოფაგასტის რეგიონში, ვულკან აგუას-კალიენტესიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით. მის კრატერში დგას 10-15 მეტრის დიამეტრის პატარა ტბა. იგი მსოფლიოში სიდიდით მეორე ტბაა მათ შორის, რომლებიც კრატერში მდებარეობენ. ჩილეს ვულკანების სია Smithsonian Institution Global Volcanism Program: Acamarachi დაარქივებული 2009-01-26 საიტზე Wayback Machine. Biggar, John (2005). The Andes: A Guide for Climbers (3rd ed.). Andes Publishing (Scotland), გვ. 304 pp. ISBN 0-9536087-2-7.  González-Ferrán, Oscar (1995). Volcanes de Chile. Santiago, Chile: Instituto Geográfico Militar, გვ. 640 pp. ISBN 956-202-054-1.  (in Spanish; also includes volcanoes of Argentina, Bolivia, and Peru) De Silva, Shanaka L.; Francis, Peter (1991). Volcanoes of the Central Andes. Springer-Verlag, გვ. 216 pp. ISBN 3540537066.  The Highest Lakes in the World დაარქივებული 2007-08-24 საიტზე Wayback Machine. Photos of the central Andes, including the Acamarachi crater lake დაარქივებული 2009-01-08 საიტზე Wayback Machine. Water resources study of chilean altiplano დაარქივებული 2009-08-12 საიტზე Wayback Machine.
აუკანკილჩა

აუკანკილჩა (ესპ. Aucanquilcha) – ვულკანი ანდების მთებში, ჩილეს ჩრდილოეთ ნაწილში. მდებარეობს ანტოფაგასტის რეგიონში ბოლივიისა და ჩილეს საზღვარზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან – 6176 მ. ჩილეს ვულკანების სია Smithsonian Institution Global Volcanism Program: Aucanquilcha დაარქივებული 2009-01-26 საიტზე Wayback Machine. Peakware.World Mountain Encyclopedia.Aucanquilcha დაარქივებული 2007-06-09 საიტზე Wayback Machine. Volcanoes of the Central Andes.Aucanquilcha დაარქივებული 2009-02-02 საიტზე Wayback Machine. Volcano Live.Aucanquilcha
ჩაიტენი (ვულკანი)

ჩაიტენი (ესპ. Chaitén) – ვულკანი ჩილეში. სიმაღლე ზღვის დონიდან – 1122 მ. მდებარეობს ლოს-ლაგოსის რეგიონში. ვულკანი არ იყო მოქმედი 9500 წლის განმავლობაში, მაგრამ 2008 წელს მოულოდბელად გააქტიურდა. ხელმეორედ ამოიფრქვა 2009 წელსაც. ჩილეს ვულკანების სია Global Volcanism Program, Instituto Smithsoniano დაარქივებული 2020-11-17 საიტზე Wayback Machine. Cartografía del volcán Fotos, imágenes satelitales e información diaria de la actual erupción del Chaitén, ordenada cronológicamente დაარქივებული 2008-07-08 საიტზე Wayback Machine. A un año de la erupción del Chaitén[მკვდარი ბმული] CNN Chile-ს რეპორტი Chaitén: Un año de actividad permanente დაარქივებული 2013-07-29 საიტზე Wayback Machine. Informes de OVDAS de todos los volcanes en observación დაარქივებული 2012-02-20 საიტზე Wayback Machine.
კორკოვადო (ვულკანი)

კორკოვადო (ესპ. Corcovado) — ვულკანი ჩილეში. სიმაღლე ზღვის დონიდან – 2300 მ. მდებარეობს ლოს-ლაგოსის რეგიონში. ვულკანი და მისი მიმდებარ ტერიტორია წარმოადგენს კორკოვადოს ეროვნული პარკის ნაწილს. ჩილეს ვულკანების სია TECPETROL: Cuadernos Patagónicos — 15. Volcanes Australes დაარქივებული 2015-04-06 საიტზე Wayback Machine.
ირუპუტუნკუ

ირუპუტუნკუ (ესპ. Irruputuncu) – ვულკანი ანდების მთებში, ჩილეს ჩრდილოეთ ნაწილში. მდებარეობს ტარაპაკის რეგიონში, ბოლივიისა და ჩილეს საზღვარზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან – 5165 მ. ვულკანი შედგება ორკრატერიანი მწვერვალისაგან. უკანასკნელი ამოფრქვევა ჰქონდა 1995 წელს. ჩილეს ვულკანების სია Smithsonian Institution Global Volcanism Program: Irruputuncu დაარქივებული 2009-01-26 საიტზე Wayback Machine. Volcano Live.Irruputuncu Volcanoes of the Central Andes.Irruputuncu დაარქივებული 2009-02-02 საიტზე Wayback Machine.
ისლუგა

ისლუგა (ესპ. Isluga) — ვულკანი ანდების მთებში, ჩილეს ჩრდილოეთ ნაწილში. მდებარეობს ტარაპაკის რეგიონში, ბოლივიის საზღვრიდან დასავლეთით 7 კმ-ში. სიმაღლე ზღვის დონიდან – 5550 მ. ვულკანი შედგება კრატერისაგან, რომლის სიგანე 400 მეტრია. უკანასკნელი ამოფრქვევა ჰქონდა 1878 წელს. შედის ვულკან ისლუგის ეროვნული პარკის შემადგენლობაში. ჩილეს ვულკანების სია Smithsonian Institution Global Volcanism Program: Isluga დაარქივებული 2009-01-26 საიტზე Wayback Machine. Volcano Live.Isluga Volcanoes of the Central Andes.Isluga დაარქივებული 2009-02-02 საიტზე Wayback Machine.
ლასკარი

ლასკარი (ესპ. Lascar) — ვულკანი ანდების მთებში, ჩილეს ჩრდილოეთ ნაწილში. მდებარეობს ანტოფაგასტის რეგიონში, ატაკამიდან აღმოსავლეთით 30 კმ-ში. სიმაღლე ზღვის დონიდან – 5592 მ. ვულკანი შედგება 6 კრატერისაგან, რომლის სიგანე 400 მეტრია. უკანასკნელი ამოფრქვევა დაიწყო 2006 წლის 18 აპრილს და დამთავრდა 2007 წელს. ყველაზე დიდი ამოფრქვევა იყო 26 500 წლის წინ, როდესაც ჩამოყალიბდა ვულკანის თანამედროვე ფორმა. ჩილეს ვულკანების სია ლასკარი დაარქივებული 2009-01-26 საიტზე Wayback Machine. Last Frontier Ex- Volcán Lascar დაარქივებული 2011-07-13 საიტზე Wayback Machine. ატაკამის ფოტოგალერეა დაარქივებული 2007-01-28 საიტზე Wayback Machine. SI Google Earth Placemarks
ჩილდირის ბრძოლა

ჩილდირის ბრძოლა — ბრძოლა ოსმალეთის ჯარსა და სეფიანთა სპარსეთის ლაშქარს შორის ჩილდირის ველზე (ახლანდელი თურქეთის ტერიტორია). ოსმალეთმა გამოიყენა სპარსეთის შინაური არეულობა, დაარღვია 1555 ამასიის ზავის პირობები და ომი გამოუცხადა სპარსეთს. ამ ომში ოსმალეთი ცდილობდა მიემხრო საქართველოს მეფე-მთავრები. მრავალრიცხოვანი არმია ლალა მუსტაფა-ფაშას მეთაურობით სამხრეთ საქართველოში შეიჭრა. რამდენიმე ციხის (ქაჯის, ველის, თეთრიციხის) აღების შემდეგ ოსმალები ჩილდირის ველზე დაბანაკდნენ. სპარსელთა ჯარი 30 ათას კაცს ითვლიდა. გადამწყვეტი ბრძოლა მოხდა ჩილდირის ველზე 9 აგვისტოს და ოსმალთა გამარჯვებით დამთავრდა. მათ ხელთ იგდეს 500 ტყვე და დიდძალი ნადავლი. ბრძოლაში 5 ათასი სპარსელი დაიღუპა. ტყვე ყიზილბაშები დახოცეს, ქართველები კოცონზე დაწვეს. ჩილდირის ბრძოლის შემდეგ ახალციხის საფაშო მთლიანად ოსმალებმა დაიკავეს. ნარსია გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 119.
ჩილეს ცენტრალური ბანკი

ჩილეს ცენტრალური ბანკი (ესპ. Banco Central de Chile) — ცენტრალური ბანკი ჩილეში. შეიქმნა 1925 წელს და ჩილეს კონსტიტუციაში დაფიქსირებულია, როგორ საკონსტიტუციო დონის ავტონომიური დაწესებულება. ჩილეს ცენტრალური ბანკი ოფიციალური საიტი(ინგლისური) ჩილეს ცენტრალური ბანკის სურათები დაარქივებული 2011-02-11 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური)
პატრისიო ეილვინი

პატრისიო ეილვინი (ესპ. Patricio Aylwin Azócar; დ. 25 იანვარი, 1918, ვინია-დელ-მარი, ჩილე — გ. 19 აპრილი, 2016, სანტიაგო, ჩილე) — ჩილელი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. ჩილეს პრეზიდენტი 1990–1994 წლებში. 1950–1970 წლებში არაერთხელ აირჩიეს ქრისტიან-დემოკრატიული პარტიის თავმჯდომარედ. 1965 წლიდან იყო სენატორი, 1971–1973 წლებში კი სენატის თავმჯდომარე. იგი პირველი დემოკრატიულად არჩეული პრეზიდენტია ჩილეში აუგუსტო პინოჩეტის დიქტატურის შემდეგ. გარდაიცვალა 2016 წლის 19 აპრილს. ჩილეს პრეზიდენტი ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: პატრისიო ეილვინი (ესპანური) პრეზიდენტის ოფიციალური ბიოგრაფია დაარქივებული 2013-03-10 საიტზე Wayback Machine. პ. ეილვინის ბიოგრაფია cidob.org-ზე დაარქივებული 2010-07-11 საიტზე Wayback Machine. ↑ Kandell, Jonathan; Bonnefoy, Pascale (2016-04-19). „Patricio Aylwin, President Who Guided Chile to Democracy, Dies at 97“. The New York Times. ISSN 0362-4331. ციტირების თარიღი: 2016-04-21.