laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ჰომოგამეტურობა

ჰომოგამეტურობა — ცალსქესიანი ცხოველებისა და ორსახლიანი მცენარეების (მდედრი ან მამრი) სქესი, რომელშიც სასქესო ქრომოსომების მიხედვით გენეტიკურად მსგავსი გამეტები წარმოიქმნება. ჰომოგამეტური სქესის ინდივიდებს ერთნაირი სასქესო ქრომოსომები აქვთ. ამდენად, მეიოზში მათი განრიდებისას გამეტები ერთნაირია. ჰომოგამეტურობა ახასიათებს ყველა ძუძუმწოვრის, მათ შორის ადამიანის, ზოგიერთი ქვეწარმავლის, ამფიბიების და თევზების, უხერხემლო ცხოველებისა და ორსახლიანი მცენარეების უმეტესი ნაწილის მხოლოდ მდედრობით სქესს. გამონაკლისის ფრინველები, ზოგიერთი ქვეწარმავალი, ამფიბია და თევზები, რომელშიც ჰომოგამეტურობა მხოლოდ მამრობითი სქესისათვის არის დამახასიათებელი. ჰეტეროგამეტურობა ა. შათირიშვილი, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 684.
ჰომილია

ჰომილია (ბერძ. ὁμιλία) — ღვთისმსახურების დროს სასულიერო პირთა მიერ წარმოთქმული მოძღვრება-ქადაგებანი, რომელთაც შემდგომ წერდა ან თვით ავტორი ან წარმოთქმის დროს იწერდა მაშინდელი სტენოგრაფი. ეფრემ მცირის (XI საუკუნე) განმარტებით, ჰომილია „არს ზეპირად პირისპირ თქუმა“. ჰომილიები დაედო საფუძვლად ჰომილეტიკის ჩამოყალიბებას. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 684.
ჰომილეტიკა

ჰომილეტიკა (ბერძ. ὁμιλητική — საუბრის ხელოვნება) — რიტორიკის ნაწილი, საეკლესიო-საღვთისმეტყველო მწერლობის დარგი. სიტყვა „ჰომილეტიკის“ მონათესავე ძველბერძნული სიტყვებია: ὁμιλητής, ჰომილეტეს — მოსაუბრე, მსმენელი, მოწაფე და ὁμιλeo, ჰომილეო — ვსაუბრობ, ვასწავლი. ჰომილეტიკას განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს ქართული მჭერმეტყველების ისტორიისათვის, ის განსაზღვრავდა საეკლესიო ქადაგებათა შედგენის წესებს, ეხებოდა ქრისტიანული მორალისა და ზნეობის საკითხებს. ქართულ ენაზე არსებობს როგორც თარგმნილი, ისე ორიგინალური ქადაგებათა კრებულები, რომლებიც ცნობილია მრავალთავის სახელწოდებითაც. X საუკუნემდე თარგმნილი იყო მსოფლიოს ჰომილეტიკის თითქმის ყველა მნიშვნელოვანი კრებული, მათ შორის განსაკუთრებით აღსანიშნავია სინური მრავალთავი (864) — უძველესი თარიღიანი ქართული ხელნაწერი. X საუკუნემდე ჰომილეტიკური თხზულებანი მარტივი და სადა ენით ითარგმნებოდა. XI საუკუნის II ნახევრიდან, მეტაფრასული ჰაგიოგრაფიის კვალდაკვალ, განვითარდა მეტაფრასული ჰომილეტიკაც (დავით ტბელი, ექვთიმე მთაწმინდელი, გიორგი მთაწმინდელი, თეოფილე ხუცესმონაზონი, ეფრემ მცირე). ორიგინალური ქართული ჰომილეტიკის აღმოცენება სავარაუდებელია VIII-IX საუკუნეებიდან. მისი უსაჩინოესი წარმომადგენელია იოანე ბოლნელი. XVII-XVIII საუკუნეებში ორიგინალური ჰომილეტიკა კვლავ ააღორძინეს ნიკოლოზ რუსთველმა, სულხან-საბა ორბელიანმა, გაიოზ რექტორმა, ანტონ ცაგარელ-ჭყონდიდელმა და სხვებმა. ცაიშვილი ს., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 684.
ჰომეოსტატი

ჰომეოსტატი — თვითშემგუებელი სისტემა, რომელსაც შეუძლია დაამოდელოს ცოცხალი ორგანიზმების უნარი — შეინარჩუნოს ზოგიერთი სიდიდე (მაგ., სხეულის ტემპერატურა) ფიზიოლოგიურად დასაშვებ ზღვრებში. პირველი ჰომეოსტატი (ეშბის ჰომეოსტატი) შექმნა ინგლისელმა მეცნიერმა უილიამ როსს ეშბიმ 1948 წელს. თვითშემსწავლელი სისტემა ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 683.
იალოვა

იალოვა (თურქ. Yalova) — ქალაქი ჩრდილო-დასავლეთ თურქეთში, მარმარილოს ზღვის რეგიონში, იალოვის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს მარმარილოს ზღვის სანაპიროზე. ქალაქი საკურორტოა და ზაფხულში სტუმრობს უამრავი ტურისი. 2012 წლის აღწერის მონაცემებით, იალოვაში ცხოვრობს 102 874 ადამიანი. იალოვას აქვს მერია და მისი მერი არის ვეფა სალმანი. იალოვას აღმოსავლეთითა და დასავლეთით ესაზღვრება საკუთარი პროვინციის ქალაქები. დასავლეთით ესაზღვრება ქალაქი თერმალი, ხოლო აღმოსავლეთით — ჩიფთლიკქიოი. იალოვას, აგრეთვე, სამხრეთით ესაზღვრება ბურსის პროვინცია. იალოვის პროვინცია თურქეთის ქალაქების სია ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: იალოვა ოფიციალური საიტი Yalova photographs დაარქივებული 2020-12-04 საიტზე Wayback Machine. Yalova / INFO Visit Yalova დაარქივებული 2015-04-02 საიტზე Wayback Machine. Yalova Fotograf Amatörleri Dernegi YAFOD Yalova photographs დაარქივებული 2014-02-22 საიტზე Wayback Machine. Yalova Hotels Guide დაარქივებული 2021-04-23 საიტზე Wayback Machine.
ჰონგ-კონგი (კუნძული)

ჰონგ-კონგი (ინგლ. Hong Kong Island; ჩინ.: 香港島) — კუნძული ჰონგ-კონგის სპეციალური ადმინისტრაციული რეგიონის სამხრეთ ნაწილში. 2008 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობა 1 289 500 კაცს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 16 390 ადამიანს კმ²-ზე. პირველი ოპიუმის ომის დროს როდესაც გაერთიანებულმა სამეფომ კუნძულის ოკუპაცია მოახდინა, მასზე მხოლოდ 3000 კაცი ცხოვრობდა და რამდენიმე მეთევზეთა სოფლისგან შედგებოდა. კუნძული გაერთიანებულ სამეფოს ოფიციალურად, 1842 წელს ნანკინის ხელშეკრულებით უვადოდ გადაეცა და დედოფალ ვიქტორიას პატივსაცემად ქალაქი ვიქტორია დაარსდა. კუნძულის ცენტრალური ტერიტორია წარმოადგენს ჰონგ-კონგის ისტორიულ, პოლიტიკურ და ეკონომიკურ ცენტრს. კუნძულის ჩრდილოეთი სანაპირო ქმნის ვიქტორიას ნავსადგურის სამხრეთ ნაპირს, რომელსაც ღრმაწყლიანობის გამო უდიდესი წვლილი მიუძღვის ჰონგ-კონგის განვითარებაში. კუნძულზე მდებარეობს ჰონგ-კონგის უამრავი ღირსშესანიშნაობა, რომელთა შორისაა ვიქტორიას პიკი, Ocean Park, მრავალი ისტორიული ადგილი და უმსხვილესი სავაჭრო ცენტრები. კუნძულის მთიანი ნაწილი ასევე განთქმულია საფეხმავლო ტურიზმით. კუნძულ ჰონგ-კონგის ჩრდილოეთი ნაწილი კოულუნთან ერთად ქმნის ჰონგ-კონგის ურბანული ზონის ბირთვს. მათი საერთო ფართობი დაახლოებით 88.3 კმ²-ია, ხოლო საერთო მოსახლეობა (კუნძულის ჩრდილოეთი ნაწილი და კოულუნი) დაახლოებით 3 156 500 კაცი. მიახლოებითი სიმჭიდროვე შეადგენს 35 700 კაცს/კმ²-ზე. ადგილობრივები კუნძულს ხშირად „ჰონგ-კონგის მხარეს“ ან „კუნძულის მხარეს“ ეძახდნენ. ეს სტილი ადრე სხვა ბევრი ადგილისთვისაც გამოიყენებოდა (მაგ. ჩინეთის მხარე და სხვ.), მაგრამ ამჟამად მხოლოდ „კოულუნის მხარის“ აღმნიშვნელად გამოიყენება და ნავსადგურის ორ მხარეს გულისხმობს. აღნიშნული ფორმა ადრეულ პერიოდში ძალიან იყო გავრცელებული ბრიტანეთში. კუნძული ჰონგ-კონგი მოიცავს ჰონგ-კონგის შემდეგ გარეუბნებს/დასახლებებს: აბერდინი საადმირალო აპ-ლეი-ჩაუ კოსვეი-ბეი ცენტრალი/ჩონგ-ვანი ჩაი-ვანი კიბერპორტი დიპ-უოტერ-ბეი აღმოსავლეთი მიდ-ლეველსი ფორტრეს-ჰილი ჰეპი-ველი კენედი-ტაუნი მიდ-ლეველსი მაუნტ-დევისი ნორთ-პოინტი პოკ-ფუ-ლამი კუარი-ბეი რეპულს-ბეი საი-ვან-ჰო საი-ვანი საი-იინგ-პუნი სენდი-ბეი შაუ-კეი-ვანი შეკ-ო შეკ-ტონგ-ცუი შეუნგ-ვანი სიუ-საი-ვანი სო-კონ-პო სტენლი ტაი-ჰანგი ტაი-ტამი ტინ-ჰაუ ვიქტორიას პარკი ვიქტორიას პიკი ვან-ჩაი დასავლეთი მიდ-ლეველსი ვონგ-ჩუკ-ჰანგი ↑ Census and Statistics Department (2009). „Hong Kong Monthly Digest of Statistics“. Hong Kong. p. 4. დაარქივებულია ორიგინალიდან 2012-06-26-ში. https://web.archive.org/web/20120626152800/http://www.statistics.gov.hk/publication/feature_article/B70906FC2009XXXXB0100.pdf. წაკითხვის თარიღი: 2009-08-31. ↑ [[#CITEREF|]] ↑ Booth, Martin. Gweilo: A memoir of a Hong Kong childhood, Bantam Books, 2005. ISBN 0-553-81672-1, pp108, 173 ↑ The Professor and the Madman, Simon Winchester, Harper, ISBN 978-0-06-083978-9, p8,
პატარა ხატი

პატარა ხატი — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, დგას სოფელ საბუის სიახლოვეს, ტყით დაფარულ ბორცვზე. განეკუთვნება ადრინდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (3,5 X 2,7 მ), ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვითა და რიყის ქვით. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: სახურავზე აყრილია საფარი, ჩამოშლილია კედლების საპირე წყობის მნიშვნელოვანი ნაწილი. შენობა მიწაშია ჩამჯდარი. ეკლესიაში შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარი სწორკუთხაა. აღმოსავლეთით, ნახევარწრიული აბსიდის ღერძზე, შირიმის ქვებით გამოყვანილი და ნალისებრი თაღით გადახურული სარკმელია გაჭრილი. მსგავსი ერთი სარკმელია დასავლეთ კედელში. აფსიდში, სარკმლის ორივე მხარს, თითო მცირე ზომის ნიშია. აფსიდი გადახურულია ოდნავ დადაბლებული პროპორციების კონქით, დარბაზი - ცილინდრული კამარით. გარედან აღმოსავლეთის სარკმელი ნახევარწრიული ფორმის რელიეფური თავსართით არის დასრულებული, რომელსაც ბოლოებში ჰორიზონტალური გადანაკეცები აქვს. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 135-136.
საბუის ღვთისმშობლის ეკლესია (ახმეტის მუნიციპალიტეტი)

საბუის ღვთისმშობლის ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, დგას სოფელ საბუის სამხრეთით 1,5-2 კილომეტრზე, მაღალ მთაზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (5,4 X 3,9 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით. წყობა ირეგულარულია. კედლები შიგნიდან და გარედან მობათქაშებულია. ძეგლი თითქმის მთლიანად დანგრეულია. ეკლესიის კედლების მხოლოდ მცირე ნაწილებიღაა შემორჩენილი. შესასვლელი სამხრეთიდან არის. აღმოსავლეთით, დარბაზისგან მოკლე მხრებით გამოყოფილი ნახევარწრიულ აფსიდაში ორი პატარა, სწორკუთხა ნიშია. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 136.
საბუის წმინდა გიორგის ეკლესია

საბუის წმინდა გიორგის ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს სოფელ საბუის სამხრეთ-დასავლეთით ერთ კილომეტრზე, მაღალი მთის წვერზე. განეკუთვნება XVIII-XIX საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (7 X 5,3 მ). დგას კომპლექსის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს. კარი ხის ძელებით ყოფილა გადახურული - თარაზულად. ეკლესიის დარბაზი მოკლეა, მისი სიგრძე სიგანეზე ერთი მეტრით ნაკლებია. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდაა, რომლის ღერძზე გაჭრილია სწორკუთხა სარკმელი. სარკმლის ქვემოთ, კედელზე, ოთხწახნაგა ტრაპეზია მიდგმული. სარკმლის მარცხნივ, აფსიდის ჩრდილოეთ მხართან, მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშია. საკურთხეველი გადახურულია კონქით. გრძივ კედლებში თითო სწორკუთხა სარკმელია. ეკლესიის სამივე სარკმელს ბრტყელი გადახურვა და ჰორიზონტალური რაფა აქვს. დარბაზის კამარა ნახევარელიფსურია. გარედან კედლები დასრულებულია თაროსებრი ლავგარდნით, რომელსაც განივ ფასადებზე, ფრონტონის ძირებთან პატარა ჰორიზონტალური შემონაკეცები აქვს. ეკლესია ქვის თხელი ფილებით ყოფილა გადახურული. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 136-137.
ჩაჩხრიალის ღვთისმშობლის ეკლესია

ჩაჩხრიალის ღვთისმშობლის ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩაჩხრიალაში, დგას შუა სოფელში. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (4,1 X 3,5 მ). ნაგებია ნატეხი ქვით - ტლანქად. ძეგლი დაზიანებულია: ჩამონგრეულია კამარა და კედლების ზედა ნაწილები. სახურავის შემორჩენილ ნაწილზე მცენარეებია ამოსული. ეკლესიაში შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი კედლის ღერძიდან ოდნავ ჩრდილოეთით არის გადაადგილებული. აღმოსავლეთით, ნახევარწრიულ აფსიდაში ერთი ვიწრო სწორკუთხა სარკმელი და ორი მცირე სწორკუთხა ნიშია. აფსიდი გადახურულია ქვადუღაბის ტლანქად სხმული კონქით. ჩრდილოეთ ნიშის გადახურვა კონქის ქუსლის დონეზეა. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 159.
ჩაჩხრიალის წმინდა გიორგის ეკლესია

ჩაჩხრიალის წმინდა გიორგის ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩაჩხრიალაში, დგას სოფლის სამხრეთ-დასავლეთით 400-500 მეტრზე, ტყეში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (4,4 X 3,8 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით. წყობა ირეგულარულია. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: განივ კედლებში მთელ სიმაღლეზე ფართო ბზარებია, ჩამოშლილია საპირე წყობის მნიშვნელოვანი ნაწილი და ლავგარდანი, ასევე ჩამოშლილია ფიქალის სახურავიც. ეკლესიაში შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი სწორკუთხაა. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე მცირე ზომის სწორკუთხა სარკმელია, რომლის ქვემოთ, კედელზე, მიდგმულია ნატეხი ქვით ნაგები ოთხწახნაგა ტრაპეზი. აბსიდში ორი პატარა ნიშია. საკურთხეველი გადახურულია უსწორმასწორო, ქვადუღაბის სხმული კონქით. კონქის და კამარის ორივე ქუსლი რამდენადმე კედელშია შეჭრილი, რის გამოც აბსიდის მთელ პერიმეტრზე და გრძივი კედლების მთელ სიგრძეზე მცირე საფეხური იქმნება. დასავლეთ კედელში ერთი სწორკუთხა სარკმელია. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 159.
ჭართალის ეკლესიები

ჭართალის ეკლესიები — ეკლესიები ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭართალაში. პირველი ეკლესია დგას სოფლის დასავლეთით, მდინარე ილტოს მარცხენა ნაპირზე, ტყიან მთის ფერდობზე. განეკუთვნება VIII-IX საუკუნეებს. ძეგლი სამეკლესიანი ბაზილიკაა (9,5 X 8,5 მ), ნაგებია დიდი ზომის ნატეხი ქვით. წყობა ირეგულარულია. კედლები შიგნიდან შელესილი ყოფილა. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: თითქმის მთლიანადაა დანგრეული გვერდის ეკლესიები, ჩამონგრეულია შუა ეკლესიის კამარა და კონქი, დანგრეულია გვერდის ეკლესიების სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლების მნიშვნელოვანი ნაწილი, ინტერიერი დაახლოებით ერთი მეტრის სიმაღლეზე ქვებით და მიწით არის ამოვსებული. შუა ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს. ორივე გრძივ კედლებშია - ერთმანეთის პირდაპირ. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდაა, რომლის მხრები შირიმის სუფთად გათლილი ქვებით არის ამოყვანილი. აფსიდის ღერძზე ვიწრო და მაღალი თაღოვანი სარკმელია, სარკმლის მარჯვენა მხარეს - პატარა სწორკუთხა ნიში. აკუსტიკური შთაბეჭდილების გაზრდის მიზნით, აფსიდის გვერდებში, კონქის ქუსლის დონეზე, თითო პატარა ქვევრია დატანებული. აფსიდი გადახურული იყო კონქით, რომლისგანაც მხოლოდ ქუსლის წყობის ნაწილი შემორჩა. ინტერიერი შემაღლებულ პროპორციებში ყოფილა გადაწყვეტილი. გვერდის ეკლესიებიდან მხოლოდ აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლების ნაწილებიღაა შემორჩენილი. ორივე ეკლესია უაფსიდოა და აღმოსავლეთით სწორი კედლითაა დასრულებული. სამხრეთ ეკლესიის კედელში შემორჩენილია სარკმლის კვალი. ორივე ეკლესიას ცილინდრული კამარა ეხურა (შემორჩენილია ნაწილი). გარედან შუა ეკლესიის აღმოსავლეთ სარკმელს პროფილირებული თავსართის მცირე ნაწილი შემორჩა. მეორე ეკლესია მდებარეობს სოფლის ჩრდილოეთით, მდინარე ილტოს მარჯვენა მხარეს, მთის ფერდობზე, ჩაფართებად წოდებულ ადგილზე. ეკლესია დარბაზულია (4,8 X 3,2 მ), ნაგებია საშუალო ზომის ნატეხი ქვითა და კირის დუღაბით. წყობაში, აქა-იქ, გამოყენებულია შირიმი. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია. შემორჩენილია: ნახევარწრიული აბსიდის სამხრეთ გვერდი და სამხრეთ და დასავლეთ კედლების მცირე ნაწილი. შესასვლელი სამხრეთიდან პქონია. აფსიდის შემორჩენილ ნაწილს სარკმლის კვალი ეტყობა. მის გვერდით მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშია. ეკლესიის ირგვლივ შირიმის ქვებია მოფანტული. მესამე ეკლესია მდებარეობს სოფლის ჩრდილო-დასავლეთით, მთის წვერზე. ძეგლი დანგრეულია. შემორჩენილია ჩრდილო-დასავლეთ კუთხე და გრძივი კედლების კვალი. ეკლესია ნაშენი ყოფილა ნატეხი ქვითა და კირის დუღაბით. მეოთხე ეკლესია მდებარეობს სოფლის ჩრდილოეთით, მთის წვერზე. ეკლესია დანგრეულია. შემორჩენილია მხოლოდ ქვაყრილი. შენობა ნაგები ყოფილა ნატეხი ქვითა და კირის დუღაბით. ქვაყრილის გვერდით გაურკვეველი ნაგებობის კედლის ნაწილია შემორჩენილი, რომლის უკან დგას ნატეხი ქვებით ნაგები, ოთხკუთხა პრიზმის ფორმის პატარა მასიური ნაგებობა, რომელსაც სასანთლე ნიში აქვს მოწყობილი. მეხუთე ეკლესია მდებარეობს სოფლის ჩრდილო-დასავლეთით, ყორაანთ ხევში. ეკლესია დანგრეულია. შემორჩენილია ნახევარწრიული აფსიდის ჩრდილოეთ გვერდის მცირე ნაწილი და ჩრდილოეთ კედლის ნაშთი. აფსიდის შემორჩენილ ნაწილში მცირე ზომის ერთი სწორკუთხა ნიშია. შენობა ნაგები ყოფილა ნატეხი ქვითა და კირის დუღაბით. დვალი თ.; კიკაჩეიშვილი პ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 162.
შახვეტილის ეკლესიები

შახვეტილის ეკლესიები — ეკლესიები ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ შახვეტილაში. პირველი ეკლესია მდებარეობს სოფლის ჩრდილო-დასავლეთით, ბორცვზე. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (4,5 X 3,5 მ), ნაგებია რიყის ქვითა და ნატეხი ქვით. წყობა ირეგულარულია. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: ჩამონგრეულია სახურავი, დანგრეულია კედლების მნიშვნელოვანი ნაწილი. შესასვლელი სამხრეთიდან ჰქონია. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდაა, რომელსაც შუა ნაწილი განგრეული აქვს. აფსიდში ორი მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშია. მეორე ეკლესია მდებარეობს სოფლის აღმოსავლეთით, მთაზე. განეკუთვნება VIII-IX საუკუნეებს. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: შემორჩენილია ეკლესიის მხოლოდ აღმოსავლეთ ნახევარი, დასავლეთისა - მიწაშია ჩაფლული. ეკლესია ორნავიანია (6 X 6 მ), ნაგები ყოფილა ნატეხი ქვით. ნავები ერთმანეთს ორი ფართო თაღით უკავშირდებოდა (შემორჩენილია აღმოსავლეთ თაღის ორივე ქუსლის წყობის ნაწილი). ორივე ნავი აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდით იყო დასრულებული. ცენტრალური ნავის აფსიდის კედელი (სიმაღლე 1,2 მ) მთელ სიგრძეზეა შემორჩენილი. სამხრეთ ნავის აფსიდის კედლიდან კი - მხოლოდ ჩრდილოეთ ნაწილი, რომელშიც მცირე ზომის ერთი სწორკუთხა ნიშია. შესასვლელი სამხრეთ ნავს სამხრეთიდან პქონია (შემორჩენილია წირთხლის კვალი). მესამე ეკლესია მდებარეობს სოფლის ჩრდილოეთით, განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია. კედლების შემორჩენილი ნაწილები ამჟამად 0,3-0,6 მეტრის სიმაღლეზეღა დგანან. ეკლესია დარბაზულია (5,8 X 3,4 მ). ნაგები ყოფილა ნატეხი ქვით და კირის დუღაბით. აღმოსავლეთით ელიფსური ფორმის აფსიდაა, რომელიც გრძივი კედლებიდან მხრებით არის გამოყოფილი. მეოთხე ეკლესია დგას სოფლის ჩრდილოეთით, ტყით დაფარულ ბორცვზე. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. ეკლესია გეგმით სწორკუთხაა (6,6 X 4,8 მ), ნაგებია რიყის ქვისა და ნატეხი ქვის სწორხაზოვანი რიგებით. წყობაში გამოყენებული ყოფილა შირიმიც. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: შემორჩენილია აღმოსავლეთის, დასავლეთის და ჩრდილოეთ კედლის მცირე ნაწილი. აღმოსავლეთით, ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე გაჭრილი თაღოვანი სარკმლის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშია. კიკაჩეიშვილი პ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 154-155.
ალბანეთის ქალაქების სია

ალბანეთის ქალქების სია გადმოცემული ალბანეთის სტატისტიკის ინსტიტუტის მიერ. ალბანეთის დედაქალაქია ტირანა. ის წარმოადგენს უდიდეს ქალაქს და ალბანეთის ყველაზე მსხვილ სამრეწველო და ეკონომიკურ ცენტრს. სიდიდით მეორე ქალაქია საპორტო ქალაქი დურესი. გარდა ამისა, არსებობს მცირე ქალაქები, რომლებიც შიდა ადმინისტრაციულ მცირე ერთეულებად არ იყოფიან. 2000-ან წლებამდე ალბანეთის ქალაქები ინარჩუნებდა ძველ იერ-სახეს. 2009 წელიდან ევროპის უსაფრთხოებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაციის დაფინანსებითა და თანამონაწილეობით დაიწყო მათი ყოველმხრივი განახლება, მათ შორის ქუჩაში მოძრაობის ნიშნების დადგმა. ალბანეთის ურბანული განვითარების ფორუმი ინფორმაცია ალბანეთის მთავარი ქალაქების შესახებ Bertaud, Alain. ალბანეთის ურბანული განვითარება, 2006. დაარქივებული 2011-10-11 საიტზე Wayback Machine.
ბამირ ტოპი

ბამირ მირტეზა ტოპი (ალბ. Bamir Myrteza Topi; დ. 24 აპრილი, 1957, ტირანა) — ალბანელი პოლიტიკოსი. ალბანეთის პრეზიდენტი 2007-2012 წლებში. პროფესიით ბიოლოგ-ვეტერინარი. დემოკრატიული პარტიის წევრი და მისი ვიცე-თავმჯდომარე. პარლამენტის წევრია 1996 წლიდან. სოფლის მეურნეობის მინისტრი 1996-1997 წლებში. ქვეყნის მეთაურად აირჩიეს მეოთხე ცდაზე პოლიტიკური კრიზისის დროს. პრეზიდენტად არჩევის შემდეგ დატოვა პარტიის რიგები, რათა ყოფილიყო პოლიტიკურად მიუკერძოებელი. იგი კოსოვოს დამოუკიდებლობის აქტიური მომხრე იყო. 2009 წელს 3-დღიანი ვიზიტით ეწვია კოსოვოს. აირჩიეს პრიშტინის საპატიო მოქალაქედ და დააჯილდოეს ოქროს მედლით. ვიზიტის დროს ასევე მიანიჭეს პრიშტინის უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორის ხარისხი. ოფიციალური ვებსაიტი დაარქივებული 2007-07-15 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური)
ბაქოს კომუნა

ბაქოს კომუნა 1918 — საბჭოთა ხელისუფლება, დამყარებული ბაქოსა და აზერბაიჯანის ზოგიერთ რაიონში 1918 წლის გაზაფხულსა და ზაფხულში. 1917 წლის 31 ოქტომბერს (13 ნოემბერი) ბოლშევიკების ბაქოს კომიტეტის ინიციატივით ბაქოს საბჭომ მიიღო დადგენილება ხელისუფლების საბჭოს ხელში გადასვლის შესახებ. 1918 წლის 30 მარტს ბაქოში დაიწყო მუსავატელთა ანტისაბჭოთა ამბოხება. ბაქოს საბჭოს შეიარაღებულმა ძალებმა იგი ჩააქრო. ბაქოს კომისრები ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 238—239. Насиров Т. М. Борьба за власть в Азербайджане: 1917-1920. — Баку, 1993 Шаумян Сурен. Бакинская коммуна. — Баку, 1927 Кадишев А. Б. Интервенция и гражданская война в Закавказье. — М., 1960
პეტერ არბნორი

პეტერ ფილიპ არბნორი (ალბ. Pjetër Filip Arbnori; დ. 18 იანვარი, 1935, დურესი, ალბანეთი — გ. 8 ივლისი, 2006, ნეაპოლი, იტალია) — ალბანელი პოლიტიკოსი, დისიდენტი და უფლებათადამცველი. ალბანეთის გულაგის პატიმარი. უწოდებენ „ბალკანეთის მანდელას“. წარმოშობით კათოლიკე ოჯახიდან იყო. იგი კომუნისტების მიერ მოკლული ჟანდარმერიის ოფიცრის შვილია. 1961–1989 წლებში ბურელის ციხეში იჯდა. 1991 წლიდან დემოკრატიული პარტიის წევრია. 1992–1997 წლებში პარლამენტის თავმჯდომარეა. ამ პერიოდში 1992 წლის 6-9 აპრილს ასრულებდა პრეზიდენტის მოვალეობას. Council of Europe Homepage of Library Beta A remarkable creative individuality დაარქივებული 2019-10-29 საიტზე Wayback Machine. Homepage for Pjetër Arbnori
ბერატის რაიონი

ბერატის რაიონი (ალბ. Rrethi i Beratit) — რაიონი ალბანეთში. ერთ-ერთი იმ სამი რაიონიდან, რომლადაც იყოფა ბერატის ოლქი. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა 117 066 ადამიანს შეადგენს. ბერატი 939 კმ² ფართობზეა გადაჭიმული. რაიონი ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში მდებარეობს და მისი დედაქალაქია ბერატი. ბერატის რაიონში მოსახლეობით რიგით მეორე ნაწილია ურა-ვაგურარე, რომელიც ბალი კომბეტარის აკვანსაც წარმოადგენს. ბერატის რაიონი 12 მუნიციპალიტეტად იყოფა. ესენია: ↑ GeoNames — 2005. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q830106"></a> ↑ POPULLSIA SIPAS RRETHEVE, 2001-2010. Albanian Institute of Statistics. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-03-10. ციტირების თარიღი: 2010-09-09.
კუჩოვის რაიონი

კუჩოვის რაიონი (ალბ. Rrethi i Kuçovës) — ერთ-ერთი იმ 36 რაიონიდან, რომლებადაც იყოფა ალბანეთი. შედის ბერატის ოლქის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 34 907 ადამიანს შეადგენს. კუჩოვა 84 კმ²-ზეა გადაჭიმული. მისი ადმინისტრაციული ცენტრია კუჩოვა. რაიონი წარმოადგენს ალბანეთი სანავთობო მრეწველობის ერთ-ერთ ცენტრს. კუჩოვის (ქალაქის) დაარსების თარიღია 1950 წელი. რაიონის ინფრასტრუქტურას აშკარად ეტყობა პოსტ-კომუნისტური ხელი. აქ მრავლადაა მიტოვებული ქარხნები და საამქროები. კუჩოვის რაიონი იყოფა სამ მუნიციპალიტეტად: კოზარე კუჩოვა პერონდი ↑ GeoNames — 2005. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q830106"></a> ↑ POPULLSIA SIPAS RRETHEVE, 2001-2010. Albanian Institute of Statistics. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-03-10. ციტირების თარიღი: 2010-09-09.
ბურაქ ილმაზი

ბურაკ ილმაზი (თურქ. Burak Yılmaz; დ. 15 ივლისი, 1985, ანტალია) — თურქი ფეხბურთელი, თამაშობს საფრანგეთის კლუბ „ლილში“. 2012 და 2013 წლებში გახდა თურქეთის სუპერლიგის ბომბარდირი. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ბურაქ ილმაზი“ ვიკისაწყობში. TFF Profile ბურაქ ილმაზი – უეფას ჩანაწერი (ინგლისური) ბურაქ ილმაზი — ფიფას ჩანაწერი[დაარქივებული] ბურაქ ილმაზი Twitter-ზე
უინზლოუ ჰომერი

უინზლოუ ჰომერი (ინგლ. Winslow Homer; დ. 24 თებერვალი, 1836, ბოსტონი — გ. 29 სექტემბერი, 1910, პრაუტსნეკი, მენის შტატი) — ამერიკელი ფერმწერი და გრაფიკოსი. 1854 წლიდან მუშაობდა ლითოგრაფად, 1857-1874 წლებში ჟურნალების ილუსტრატორად. 1861-1865 წლების სამოქალაქო ომის დროს იყო სამხედრო კორესპონდენტი. 1862 წლიდან მუშაობდა როგორც ფერმწერი. იმოგზაურა საფრანგეთსა (1866-1867) და ინგლისში (1881-1882); პროფესიულ ცოდნას სრულყოფდა დამოუკიდებლად, სწავლობდა ამერიკულ და ფრანგულ რეალისტურ ფერწერას. სურათში „ტყვეები ფრონტიდან“ (1866), დოკუმენტური სიზუსტე შეუთავსა ნათელ ფსიქოლოგიურ დახასიათებას. შემდეგ წლებში ხატავდა უბრალო ხალხის ცხოვრების ამსახველ კომპოზიციებს (ფერმერებს, მონადირეებს, მეზღვაურებს) („სადილობის დრო“, 1873; „მონადირე და მეძებარი ძაღლი“, 1892) ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: უინზლოუ ჰომერი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 683.
სკრაპარის რაიონი

სკრაპარის რაიონი — (ალბ. Rrethi i Skraparit) ერთ-ერთი იმ 36 რაიონიდან, რომლებადაც იყოფა ალბანეთი. სკრაპარი შედის ბერატის ოლქის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობა 10 200 ადამიანს შეადგენდა. რაიონი 775 775 კმ²-ზე ვრცელდება. მისი ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ჩოროვოდა. სკრაპარის რაიონი მდებარეობს სამხრეთ ალბანეთის მთებში. რაიონი მდინარე ოსუმის აუზშია განლაგებული. ოსუმი გრძელ, 15 კილომეტრიან კანიონში მიედინება და ცნობილ ტურისტულ სივრცეს ქმნის. რაიონის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს რეგიონის უმაღლესი მწვერვალი ტომორი (2 415 მ). სკრაპარის რაიონის სოფლების უმეტესი ნაწილი მაღალმთიანია. რაიონი 10 მუნიციპალიტეტად იყოფა. ესენია: ↑ POPULLSIA SIPAS PREFEKTURAVE, 2001–2010. Albanian Institute of Statistics. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-10-25. ციტირების თარიღი: 2010-09-09. ↑ GeoNames — 2005. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q830106"></a>
ომარები

ომარები (ლათ. Nephropidae) — ზღვის ათფეხა კიბოსნაირების ოჯახი. მათი სხეულის სიგრძე აღწევს 60 სმ და მეტს. გარეგნულად მოგვაგონებენ მდინარის კიბოებს. გრძელი მუცელი შებრტყელებულია ზურგ-მუცლის მიმართულებით; კუდის ფარფლი ფართოა. წინა სასიარულო ფეხები ატარებენ დიდ, ხშირად ასიმეტრიულ მარწუხებს. შემდეგი ორი წყვილი მთავრდება მცირე ზომის მარწუხებით. ოჯახი მოიცავს 49 თანამედროვე და 90 ნამარხ სახეობას. ბინადრობენ ზღვის წყლებში, ფსკერთან, 0–20 °C ტემპერატურის პირობებში. დღისით ომარები იმალებიან. იკვებებიან უხერხემლოებით (ჯავშნისა და ნიჟარის გასაჭყლეტად იყენებენ უფრო მოზრდილ მარწუხს, უფრო წვრილს — ნადავლის ნაკუწებად დასაგლეჯად). სქესობრივად მწიფდებიან 5 წლისა. კვერცხებიდან იჩეკება პელაგიური ლარვა კარგად განვითარებული მკერდის კიდურებით, ანალური ლაპოტით, რომელიც გამოყოფილია მუცლის უკანა სეგმენტისაგან. სიცოცხლის ხანგრძლივობა 50 წლამდე. რეწვისა და აკვაკულტურის ობიექტია. ინტენსიური მოპოვებისა და გარემოს დაბინძურების გამო მათი პოულაციის რაოდენობა მცირდება. ძირითადი სარეწაო სახეობებია: ევროპული ომარი (ლათ. Ho­marus gammarus), ამერიკული ომარი (ლათ. Homarus americanus) და ნორვეგიული ომარი (ლათ. Nephrops norvegicus). ↑ ბიოლოგიური ლექსიკონი ↑ A classification of living and fossil genera of decapod crustaceans ↑ Омары | Большая российская энциклопедия. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-08-21. ციტირების თარიღი: 2020-06-28.