laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ჯუღისის კვირაცხოვლის ეკლესია

ჯუღისის კვირაცხოვლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ჯუღისის აღმოსავლეთით, 0,5 კილომეტრზე. განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს. ამჟამად ეკლესია დანგრეულია და ხშირი მცენარეულობით დაფარული. ეკლესიის შემორჩენილი კედლები ნაგებია ნატეხი ქვით. გარეთა კუთხეების წყობაში გამოყენებულია შირიმის დამუშავებული ქვებიც. ნანგრევებში მოქცეულ შირიმის რამდენიმე ქვაზე სადა ლილვია გამოყვანილი. ეკლესიას გარს ევლება ფრაგმენტულად შემორჩენილი გალავანი. წერეთელი კ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 358.
ჯუღისის კოშკი

ჯუღისის კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ჯუღისიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით, მაღალი მთის თხემზე. თარიღდება განვითარებული შუა საუკუნეებით. კოშკი ზურგიანია, ნაგებია ნატეხი ქვით. თითქმის მთლიანად დანგრეულია. კოშკთან ახლოს მიჯრით განლაგებული რამდენიმე სწორკუთხა ნაგებობის ნაშთია. კოშკის სამხრეთით, 10-12 მეტრზე, ხელოვნური თხრილია და რამდენიმე პატარა ხელოვნური ბორცვი. წერეთელი კ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 359.
ბადაანის პირველი ეკლესია

ბადაანის პირველი ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბადაანის ჩრდილო–აღმოსავლეთით, 1,5 კილომეტრზე, ტყეში, ბუირიანის ველის ზემოთ. განეკუთვნება განვით შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (4,55 x 3,3 მეტრი). ნაგებია ნატეხი ქვითა და შირიმის გათლილი ქვით. კამარის სამხრეთი გვერდის დასავლეთ ნაწილი ჩამონგრეულია, ჩამოშლილია დასავლეთ კედლის ზედა ნაწილისა და ჩრდილოეთ კედლის პერანგი. შესასვლელი სამხრეთ კედელში ყოფილა. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე გაჭრილია სწორკუთხა სარკმელი, რომლის ორივე მხარეს შირიმის წყობით გამოყვანილი თითო მაღალი თაღოვანი ნიშაა. შირიმითვეა ნაწყობი აფსიდის ორივე კუთხე. აფსიდის თაღი ნახევარწრიული ფორმისაა და ეყრდნობა თაროსებრი ფორმის შირიმის იმპოსტებს. ბაქრაძე ზ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 368.
ჯუღისის წმინდა გიორგის ეკლესია

ჯუღისის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ჯუღისის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, 0,5 კილომეტრზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით. ძლიერ დაზიანებულია. ჩამოშლილია გადახურვა და კედლების ზედა ნაწილები. შესასვლელი ჩრდილოეთი კედლის დასავლეთ ნაწილშია. აღმოსავლეთით მცირე სიღრმის აფსიდია, რომლის ღერძზე სწორკუთხა, გარეთკენ ოდნავ შევიწროვებული სარკმელია გაჭრილი. გრძივ კედლებზე თითო პილასტრია. შემორჩენილია ორივე პილასტრის ქვედა ნახევარი. ინტერიერი შელესილია. წერეთელი კ., ჯორბენაძე ბ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 359.
ბეწენწურების ღვთისმშობლის ეკლესია

ბეწენწურების ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბეწენწურების განაპირას, ჩრდილოეთით. განეკუთვნება XIII-XlV საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (9 x 6,2 მეტრი), ნაგებია რიყის ქვითა და ნატეხი ქვით. კედლები შიგნით და გარედან მოპირკეთებულია შირიმის სუფთად გათლილი ფილებით. მათი მნიშვნელოვანი ნაწილი სხვადასხვა ფორმისა და ზომისაა, რის გამოც წყობის რიგების სწორხაზოვნება ნაწილობრივაა დაცული. ეკლესია ძლიერ დაზიანებულია: მთლიანადაა ჩამონგრეული კამარა და კონქი. ჩამოშლილია საპირე ქვებისა და ლავგარდნის დიდი ნაწილი. შესასვლელი ორია: სამხრეთიდან და დასავლეთიდან. ორივე კარი გარედან შირიმის მოზრდილი ქვით თარაზულადაა გადახურული, ხოლო შიგნიდან თაღოვანია. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რომელიც დარბაზის გრძივ კედლებს მხრების გარეშე შეერთვის. აფსიდის ღერძზე გარეთკენ შევიწროებული თაღოვანი სარკმელია, სარკმლის ორივე მხარეს — თითო მცირე ზომის სწორკუთხა ნიში. თითო თაღოვანი სარკმელია სამხრეთ და დასავლეთ კედლებშიც. საკურთხევლის სარკმლის ქვემოთ, კედელზე. ქვიშაქვით ნაწყობი ოთხწახნაგა ტრაპეზია მიდგმული. გრძივ კედლებზე გამოყოფილია თითო ერთსაფეხურიანი პილასტრი, რომელსაც კამარის საბჯენი თაღი ეყრდნობოდა. მოგვიანებით კამარისა და კონქის დანგრეული ნაწილები რიყის ქვით აღუდგენიათ. ამავე პერიოდს მიეკუთვნება აღმოსავლეთ ფასადზე შემორჩენილი შირიმის პროფილირებული ლავგარდნის (თარო, შეზნექილი ზედაპირი და ლილვი) ნაწილი, რომელიც თავდაპირველ, მსგავსი პროფილის ქვიშაქვის ლავგარდანზეა დაშენებული. ფასადები სადაა. ეკლესიის ორივე შესასვლელი ორი სადა ლილვისგან შედგენილ თაღოვან ჩარჩოშია მოქცეული, არქიტრავზე კი თითო ტოლმკლავა რელიეფური ჯვარია გამოსახული. აღმოსავლეთ ფასადის სამხრეთ ნახევრის ქვედა ნაწილში, წყობის ერთ-ერთ მოზრდილ ქვაზე, გამოკვეთილია ადამიანის სტილიზებური რელიეფური გამოსახულება. ეკლესიის მცირეფართობიანი ეზო შემოზღუდული ყოფილა მრუდხაზოვანი გალავნით, რომლისგანაც ამჟამად მცირე ნაწილიღაა შემორჩენილი. ეკლესიასთან ახლოს, ეზოს დასავლეთ ნაწილში, კამარაჩაქცეული აკლდამაა. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 370.
ბოდახევის კოშკი

ბოდახევის კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბოდახევის განაპირას, ჩრდილო-დასავლეთით. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ნაგებია დიდი ზომის ნატეხი ქვით. შემორჩენილია მხოლოდ აღმოსავლეთ კედელი, რომლის სიმაღლე 6 მეტრი არ აღემატება. კოშკის გარშემო სხვა ნაგებობათა ნაშთებიცაა. ბაქრაძე ზ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 370.
ბადაანის მეორე ეკლესია

ბადაანის მეორე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბადაანის განაპირას, ჩრდილო-დასავლეთით. გუბეების თავად წოდებულ ადგილზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (4,5 x 3,35 მეტრი). ნაგებია ნატეხი ქვით. სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილი კარის გადახურვასთან ერთად ჩამონგრეულია. ჩამოშლილია კედლების პერანგის დიდი ნაწილი. შესასვლელი სამხრეთი კედლის დასავლეთ ნაწილშია. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე პატარა სწორკუთხა სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშაა. აფსიდი გადახურულია კონქით, რომლის თაღს შეისრული ფორმა აქვს. შეისრული ფორმისაა კამარაც. ბაქრაძე ზ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 368.
ბადაანის მესამე ეკლესია

ბადაანის მესამე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბადაანის ჩრდილო–აღმოსავლეთით, 0,5 კილომეტრზე, ბზიანთველის ზემოთ, ტყეში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (5,8 x 4,3 მეტრი), აქვს მომრგვალებულ კუთხეებიანი საკურთხეველი. ნაგებია ნატეხი ქვით. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამონგრეულია გადახურვა, დანგრეულია ჩრდილოეთ კედელი და სამხრეთი კედლის დიდი ნაწილი. შესასვლელი სამხრეთი კედლის დასავლეთ კიდეშია (შემორჩენილია წირთხლების ნაწილები). საკურთხევლის აღმოსავლეთ კედელში გაჭრილ სარკმელს წირთხლები ჩამოშლილი აქვს. ერთი პატარა სარკმელი დასავლეთ კედლის ღერძზე. საკურთხეველი გადახურული ყოფილა კონქით, რომლისგანაც მხოლოდ მცირე ნაწილი შემორჩა. ეკლესიას შემოვლებული აქვს წრიული გალავანი, რომლის კედლები 0,5–0,8 მეტრი სიმაღლეზეა შემორჩენილი. ბაქრაძე ზ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 368.
ადგილის დედის ხატი (ბოკონი)

ადგილის დედის ხატი — ეკლესია, არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბოკონის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, 0,5 კილომეტრზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (5,45 x 4,25 მეტრი), ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვით. შენობის გარეთა კუთხეები, საპირე წყობის ნაწილი და სახურავის კრამიტის საფარი ნაწილობრივ ჩამოშლილია. შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია. არაწესიერი ნახევარწრის ფორმის აფსიდში, ღერძიდან ოდნავ სამხრეთით, გაჭრილია სწორკუთხა სარკმელი, რომლის ორივე მხარეს, ერთიმეორის ზემოთ, ორ-ორი სწორკუთხა ნიშია. ერთი სარკმელი დასავლეთ კედელშია. აფსიდი დასრულებულია კონქით, რომლის თაღს შეისრული ფორმა აქვს. შეისრული ფორმისაა კამარაც. ეკლესიის აღმოსავლეთით, 1,5 მეტრზე შემორჩენილია დარბაზული ეკლესიის (6,5 x 4,6 მეტრი) ნაშთი — საკურთხევლის აფსიდის ნაწილი. ბაქრაძე ზ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 370.
ბოკონის ეკლესია

ბოკონის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბოკონის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, 1 კილომეტრზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (6,65 x 3,9 მეტრი), ნაგებია ნატეხი ქვით. ძლიერ დაზიანებულია. შემორჩენილია მხოლოდ აღმოსავლეთ ნაწილი. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე გაჭრილია სწორკუთხა სარკმელი, რომლის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშია. კონქი არაწესიერი ფორმისაა და შეისრული თაღი აქვს. ბაქრაძე ზ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 370.
ბნელი ხატი

ბნელი ხატი — ეკლესია, არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბოჭორმის აღმოსავლეთით, 3 კილომეტრზე, ადგილ მქლიავანაში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (5,8 x 4,2 მეტრი), ნაგებია რიყისა და ნატეხი ქვით. დაზიანებულია სახურავი და კედლების ზედა ნაწილები. ორივე მხრიდან თაღით გადახურული შესასვლელი გაჭრილია სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილში. ნალისებრი აფსიდის ღერძზე ოთხკუთხა სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს თითო ოთხკუთხა ნიშია. სარკმლის ქვემოთ, კედელზე, მიდგმულია ტრაპეზი. ჩრდილო კედლის შუაში და სამხრეთ კედლის აღმოსავლეთ ნაწილში თითო გარეთკენ შევიწროებული ოთხკუთხა სარკმელია. შიგნით ეკლესია გადახურულია ნახევარწრიული კამარით. ნუცუბიძე ა., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 370.
ადგილის დედის ხატი

ადგილის დედის ხატი შეიძლება აღნიშნავდეს: ადგილის დედის ხატი — საკულტო ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში; ადგილის დედის ხატი — ეკლესია თიანეთის მუნიციპალიტეტში. ადგილის დედის ხატი — ეკლესია თიანეთის მუნიციპალიტეტში. ადგილის დედის ხატი — ეკლესია თიანეთის მუნიციპალიტეტში. ადგილის დედის ხატი — ეკლესია თიანეთის მუნიციპალიტეტში. ადგილის დედის ხატი — ეკლესია თიანეთის მუნიციპალიტეტში. ადგილის დედის ხატი — ეკლესია თიანეთის მუნიციპალიტეტში. ადგილის დედის ხატი — ეკლესია თიანეთის მუნიციპალიტეტში.
ვაჩნაძიანის ღვთისმშობლის ეკლესია

ვაჩნაძიანის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაჩნაძიანის სამხრეთით, სამიოდე კილომეტრზე. განეკუთვნება XVIII საუკუნეს. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია რიყის ქვით, გარეთა კუთხეები, შესასვლელები და სარკმლები გამოყვანილია კვადრატული აგურით. ეკლესია შიგნით და გარედან შელესილია. შესასვლელები სამხრეთიდან და დასავლეთიდანაა. დასავლეთ კარი გარედან შეისრულითაღოვანია. შიგნით კი თარაზულადაა გადახურული. სამხრეთი შესასვლელი ორივე მხრიდან სწორკუთხაა. საკურთხევლის აფსიდი გეგმით ნახევარწრიულია. მისი იატაკი დარბაზის იატაკის მიმართ საფეხურითაა შემაღლებული და შუაში ნახევარწრიული ამბიონი აქვს მოწყობილი. აფსიდის ღერძზე გაჭრილია შეისრულთაღიანი სარკმელი, რომლის ორივე მხარეს თითო პატარა შეისრულთაღიანი ნიშაა, ერთი მსგავსი ნიშა ჩრდილოეთ კედლის აღმოსავლეთ ნაწილშიცაა. აფსიდი დასრულებულია კონქით, რომლის თაღიც შეისრულია. შეისრულია კამარაც. იგი დაყრდნობილია ორ საბჯენ თაღზე ერთი მათგანი დარბაზის შუაშია. მეორე დასავლეთ კედელთან. შუა თაღი შეკიდულ პილასტრებზეა გადაყვანილი, დასავეთისა კუთხის პილასტრებზე. საკურთხევლის სარკმლის გარდა. თითო მსგავსი სარკმელი სამხრეთ-დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებშიცაა. ეკლესიის იატაკი მოგებულია კვადრატული აგურით. შიგნით სამი საფლავია, რომლებშიც დასაფლავებული არიან ჯანდიერთა გვარის წარმომადგენლები. ფასადები სადაა. დასავლეთ ფასადზე შესასვლელი ჩასმულია საფეხურით შეღრმავებულ სწორკუთხა არეში. რომელიც დასრულებულია აგურის ორსაფეხურიანი ხერხული ფრიზით. კარის ზემოთ სწორკუთხა ნიშაა. ორივე მოქცეულია მაღალი კედლის სიბრტყიდან დაახლოებით 10 სანტიმეტრით შვერილ ჩარჩოში, რომლის თავი კუთხით შვერილი აგურების წყობის ორი რიგითაა გამოყვანილი. ფასადზე ფრონტონის არეში. აგურის წყობით შეღრმავებული ჯვარია. ანალოგიური ჯვარია გამოსახული აღმოსავლეთ ფასადის ფრონტონზეც. კედლები დასრულებულია ლეკალური აგურით ნაწყობი ლავგარდნით. რომლის პროფილს შეადგენს: თარო, წრეთარგი და ლილვი. 2010 წელს საერთაშორისო საქველმოქმედო ფონდ „ქართუს“ დაფინანსებით ადგილობრივმა მოსახლეობამ ეკლესია შეაკეთა. აღდგა ლავგარდნის დანგრეული ნაწილები, ეკლესია გადაიხურა ღარისებრი კრამიტით. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 104-105.
ბოჭორმის პირველი ეკლესია

ბოჭორმის პირველი ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბოჭორმის განაპირას, ჩრდილოეთით, სასაფლაოზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (7,3 x 4,2 მეტრი), ნაგებია ნატეხი ქვით. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამონგრეულია გადახურვა, თითქმის მთლიანადაა დანგრეული სამხრეთ კედელი. ეკლესიას ჩრდილო კედლის დასავლეთ ნაწილში თაღოვანი შესასვლელი ჰქონია. ღრმა, არაწესიერი ნახევარწრის ფორმის აფსიდის ღერძზე გაჭრილია სარკმელი, რომლის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშია. შემორჩენილია აფსიდის კონქის ქუსლის წყობის ნაწილი. ბაქრაძე ზ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 370.
ბებრიჭამია საყდარი

ბებრიჭამია საყდარი — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაზისუბნის ნათლისმცემლისხევის მარცხენა ნაპირზე, დავითიანად წოდებულ ადგილებზე. სავარაუდოდ განეკუთვნება გვიან შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია. ნაგებობა რიყის ქვითა და კირის ხსნარით. შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს. აღმოსავლეთით ნალისებური აფსიდია, რომელშიც ვიწრო სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ქვეშ კედლებზე, ქვის ტრაპეზია მიდგმული. შიგნით ეკლესია გადახურულია ცილინდრული კამარით. რჩეულიშვილი გ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 76.
ბადაანის ნასახლარი

ბადაანის ნასახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბადაანის განაპირას, კონცხისებურ მაღალ ტერასაზე. განეკუთვნება ძვ.წ. III ათასწლეულის დასასრულს. ძეგლი 1977–1985 წლებში გათხარა იაე ინსტიტუტის აკც-ის ივრის ხეობის კომპლექსურმა ექსპედიციამ, რომელსაც ხელმძღვანელობდა გ.მირცხულავა. ნამოსახლარი დასავლეთის და ჩრდილოეთის მხრიდან ორი ღრმა თხრილით ყოფილა გამაგრებული. დასახლების ზრდის შედეგად თავდაცვით თხრილებს ფუნქცია დაუკარგავთ და რამდენიმე შენობა შევსებულ თხრილზეა ნაშენი. გამოვლენილი და შესწავლილია 6 ოდნავ წაგრძელებული ოთხკუთხა შენობის ნაშთი. შენობათა ფართობია 12–15 კვადრატული მეტრი. შენობები ხის კარკასზე წნულით არის ნაგები. შელესილია სქელი ბათქაშით. შენობებში ორ-ორი მრგვალი კერა აღმოჩნდა. სამ შენობაში ორივე კერა თიხისა, მეორე კი — ქვებით შედგენილი. იატაკი თიხატკეპნილი და გადალესილი ყოფილა. შენობები ძლიერი ხანძრით ჩანს განადგურებული. ნამოსახლარის შესწავლული ფართობი დაახლოებით 900 კვადრატული მეტრია, მაგრამ დაზვერვითი თხრილებით ჩანს, რომ სოფელს თითქმის ხუთჯერ მეტი ფართობი ეკავა. ნამოსახლარზე 7 ორმოა გათხრილი. ორმოები უმეტესწილად დიდი ზომისაა, მსხლისებრი მოყვანილობის, პირმოყრილი, ფართო, ბრტყელძირიანი. პირის დიამეტრია 1–1,5 მეტრი, ძირისა — 2–2,5 მეტრი, სიღრმე — 1–1,5 მეტრი. ორი მათგანის თავზე ქვაყრილი იყო გმართული. ორმოები შევსებულია ნაცარ–ნახშირიანი ფენით და კერამიკით. დადასტურდა 5–6 სანტიმეტრის სისქის თიხალესილი შრეები (25–30 სანტიმეტრის დაშორებით). ერთ-ერთი ორმოს ძირში აღმოჩნდა გატეხილი სასმისის ნახევარი, მისი მეორე ნახევარი კი ზემოთ, მეხუთე ფენაში იდო. როგორც ჩანს, რაღაც სარიტუალო წესის შესრულებისას ორმოც ივსებოდა. ორმოებში კერამიკის გარდა აღმოჩნდა კაჟისა და ობსიდიანის ისრისპირები, ნამგლის ჩასართები, ბრინჯაოს ყუამილიანი და ყუადაქანებული ორი ცული, ბრინჯაოს სატეხი, მინიატურული ურმის თიხის მოდელი. ნამოსახლარზე იყო თანადროული ორი კენოტაფური სამარხი, რომელსაც ძლიერი ცეცხლის კვალი ეტყობოდა. ერთში 15 ჭურჭელი იდო, მეორეში — 28. კულტურული ფენის პალეოეთნობოტანიკური კვლევის შედეგად დადგინდა კულტურული მრავალმწკრივა კილიანი ქერი. რბილი ხორბლის ნაშთები აღმოჩენილია აგრეთვე შენობის ბათქაშში. სავარაუდოა, რომ ორმოში ხორბალი და ქერი გაულეწავი იყო (თავთავების სახით). მცენარეებიდან აღმოჩნდა ცაცხვი, იდანი, ტირიფი, კაკალი, მუხა, რცხილა. მრავალრიცხოვანია ფაუნისტური მასალა. შინაურ ცხოველებთაგან ჩანს მსხვილფეხა საქონელი: ღორი, ცხვარი, თხა, ძაღლი; გარეულ ცხოველებთაგან — ღორი, ირემი, დათვი, გამოქვაბულის ლომი. მასალა ინახება არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის ივრის ხეობის კომპლექსური ექსპედიციის ბაზაში, დაბა სიონში. მირცხულავა გ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 368.
ბოჭორმის მეორე ეკლესია

ბოჭორმის მეორე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბოჭორმის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, 1 კილომეტრზე, ქისტაურებში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (5,5 x 4,2 მეტრი), ნაგებია ნატეხი ქვით. ორივე მხრიდან არქიტრავით გადახურული შესასვლელი სამხრეთ კედელშია. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე გარეთკენ შევიწროებული ოთხკუთხა სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს თითო ოთხკუთხა ნიშია. სარკმლის ქვემოთ, კედელზე, მიდგმულია თლილი ქვიშაქვის ოთხწახნაგა ტრაპეზი. კამარა ნახევარწრიული ფორმისაა. ნუცუბიძე ა., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 370.
ბადაანის ეკლესია (მრავალმნიშვნელოვანი)

ბადაანის ეკლესია შეიძლება აღნიშნავდეს: ბადაანის პირველი ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბადაანის ჩრდილო–აღმოსავლეთით, 1,5 კილომეტრზე; ბადაანის მეორე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბადაანის ჩრდილო–დასავლეთით; ბადაანის მესამე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბადაანის ჩრდილო–აღმოსავლეთით, 0,5 კილომეტრზე.
სადუღას ნამოსახლარი

სადუღას ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ სადუღას ტბის მახლობლად. განეკუთვნება ძველი წელთაღრიცხვით VI - ახალი წელთაღრიცხვით IX საუკუნეები პერიოდს. ნამოსახლარი მდებარეობს ოვალურ ბორცვზე, სადაც გამოიკვეთა სამი ძირითადი კულტურული ფენა. ძეგლს სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარე ორი ზედა კულტურული ფენიდან ერთი შეიცავდა VI-IX საუკუნეებს მიწურებს - მეორე, ქვედა IV-VI საუკუნეებს. ხანის ალიზის კოშკისა დ გალავანის ნაშთებს, III კულტურულ ფენაში აღმოჩნდა მნიშვნელოვანი ნაგებობის (სასახლის ან ციხის) ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთ კუთხე. გაითხარა ამ შენობის კარიბჭე. კარიბჭის მისადგომები საფეხურებად ეშვება გორის ძირისაკენ. ასეთივე საფეხურებია სადუდაგორის ჩრდილოეთ ფერდობზეც - ტრანშყაში. კარიბჭე მოწყობილია შენობის კუთხეში და ორივე მხრიდან ფლანკირებულია ოთხკუთხა კოშკებით, რომლებიც აგებულია ძელებით ჯარგვალურად, კედლები ორივე მხრიდან ნამჯანარევი თიხის სქელი ფენითაა შელესილი. იატაკები თიხატკეპნილია. კოშკების სამხრეთით და დასავლეთით გაიწმინდა ალიზით ნაგები ბურჯები. ალიზი ხანძრისგან გამომწვარია და აგურებადაა ქცეული. ალზის ფენებს შორის თიხის ხსნარში ლერწამი ყოფილა ჩაფენილი. ბირკებსა და კოსკებს შორის მოქცეულია სამკუთხა სატავსები თიხატკეპნილი იატაკით. თხრილის ცენტრალურ ნაწილში, კარიბჭის გაგრძელებაზე გაიწმინდა შიდა ეზო, რომელიც აგრეთვე თიხით იყო მოტკეპნილი. ეზო რამდენიმე ადგილას ზედა ფენის ორმოებითაა ჩაჭრილი. შენობის ნანგრევებსა დაიატაკზე აღმოჩნდა მოყვითალო თიხის კოჭობები, ხელადები, ქოთნები და სხვა. ჭურჭელი, იარაღი (ბრინჯაოს ქარქაშიანი რკინისა და ძვლის ისრისპირები), ბრინჯაოს აბზინდები და ვარდულები, ბაზალტის მცირე ზომის ხელსაფქვავი და სხვა. ავარაუდოდ, ამავე ფენას უკავშირდება თეთრი ანგობის ზოლებით მოხატული კერამიკაც. დიდი რაოდენობით იყო მსხვიფეხა და წვრილფეხა საქონლის და ძაღლის ძვლები, აგრეთე ირმის რქები. ყველაფერს აჩნდა ძლიერი ცეცხლის კვალი და ნაცარში იყო არეული. მასალა ინახება საართველოს ეროვნული მუზეუმის გურჯაანი ისტორიულ ეთნოგრაფიულ საცავში. მეუნარგია ნ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 253-254.
ვაზისუბნის ღვთისმშობლის მეორე ეკლესია

ვაზისუბნის ღვთისმშობლის მეორე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი მდგარა, გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაზისუბნის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში (თადიაანთ უბანში), ვ. მთვარელიშვილის ეზოში. მთლიანად დანგრეულია. შემორჩენილია რიყის ქვების გროვა. რჩეულიშვილი გ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 86.
ბოჭორმის კოშკი (თიანეთის მუნიციპალიტეტი)

ბოჭორმის კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბოჭორმის აღმოსავლეთით, 3 კილომეტრზე, ადგილ მქლიავანაში. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. ნაგებია რიყის, ნატეხი ქვითა და კირის ხსნარით, შემორჩენილია ჩრდილო-დასავლეთ კედლის ნაწილი — ორი სართულის სიმაღლეზე (სიმაღლე 5,5 მეტრი). თითოეულ სართულზე სამ-სამი სწორკუთხა ნიშია. სართულშუა გადახურვა ხისა ყოფილა (შემორჩენილია ძელების საყრდენი ბუდეები). კოშკის სამხრეთით გალავნის ნაშთია. ირემაშვილი შ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 370-371.
თელეთის წმინდა გიორგის ეკლესია

თელეთის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაჩნაძიანის სამხრეთ-დასავლეთით 500 მეტრზე, მინდორში, აგებულია სოფლის მკვიდრის ვ. მაისურაძის მიერ XX საუკუნის I ნახევარში, თელეთის წმინდა გიორგის დანგრეული ეკლესიის ადგილზე. ეკლესია დარბაზულია (3,2X2,9 მეტრზე) უაფსიდოა. და აღმოსავლეთით სწორი კედლითაა დასრულებული. ნაგებია სხვადასხვა ზომის, რიყის ქვითა და ცემენტის ხსნარით. გარე კუთხეებში და კარსარკმელების ღიობებში აგურია გამოყენებული. დაზიანებულია. შენობა 1,5X1,7 მეტრ სიმაღლეზე დგას. შასასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი სწორკუთხაა (დაზიანებულია). აღმოსავლეთ და სამხრეთ კედლებში მოწყობილია თითო განიერი სარკმელი. ნაგებობის შიგნით რამდენიმე სხვადასხვა ტევადობის ქვევრია დადგმული. ეკლესია მაისურაძეების საგვარეულო სალოცავად ითვლება. დღესასწაული 23 ნოემბერს იმართება. მარკოზაშვილი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 96.
ბოჭორმის პირველი ნამოსახლარი

ბოჭორმის პირველი ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბოჭორმის ჩრდილოეთით, 0,5 კილომეტრზე, სასაფლაოზე. ზედაპირულად შეგროვდა გვიანდელი ბრინჯაოს — ადრინდელი რკინის ხანისათვის დამახასიათებელი კერამიკული მასალა. შავად ან ნაცრისფრად გამომწვარი თიხის ჭურჭელი დამზადებულია სამეთუნეო მორგვზე, წვრილმარცვლოვანი ქვიშანარევი თიხისაგან. ირემაშვილი შ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 371.
ბოჭორმის მეორე ნამოსახლარი

ბოჭორმის მეორე ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბოჭორმის ჩრდილოეთით, 0,5 კილომეტრზე, განეკუთვნება ადრინდელ შუა საუკუნეებს. შეიმჩნევა რამდენიმე ნასახლარი ბუდე. საცდელ შურფებში აღმოჩნდა ამავე პერიოდისათვის დამახასიათებელი წითლად გამომწვარი თიხის ჭურჭლის ფრაგმენტები. აქვე ზედაპირულად შეგროვდა წითლად შეღებილი კრამიტი. ირემაშვილი შ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 371.
ბოდოჯის სასახლე

ბოდოჯის სასახლე — ცხრაკარა, არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის დაბა თიანეთის ჩრდილო–დასავლეთით, 1,5 კილომეტრზე, პატარა ბორცვზე. ს. ჯანაშიას აზრით, სასახლე კახეთის მეფეს კვირიკე III-ს (1010–1032 წლები) ეკუთვნოდა. კახეთისათვის ბრძოლის დროს, მეფე ბაგრატ IV (1027–1072 წლები), XI საუკუნის 40-იან წლებში, დაარბია და გადაწვა ბოდოჯის სასახლე: „გარდაადგა თიანეთს, და დაწუა დარბაზი ბოდოჯისა, სახლი სახელოვანი, დიდის კუირიკე მეფისაგან აგებული“. სასახლის სამხრეთ ნაწილის შუაში, აღმოსავლეთ-დასავლეთის ღერძზე განლაგებული და ერთმანეთთან დაკავშირებული სხვადასხვა ფართობის ორი ოთახია (37,5 კვადრატული მეტრი და 18 კვადრატული მეტრი); მათგან დასავლეთით მდებარე ოთახს მეორე სართულის კედლების ნაწილიც შემორჩა. დასავლეთ კედელში სარკმლის კვალი მოჩანს. დასავლეთით მდებარე ოთახის ქვედა სართულის კედლები, ზედასთან შედარებით, სქელია, რაც სართულშუა გადახურვის კოჭების დასაყრდენ საფეხურს ქმნის. აღმოსავლეთ და სამხრეთ მხრიდან II სართულის ოთახს, როგორც ჩანს, აივანი ჰქონია, რომელიც ქვედა სართულის ოთახების შესაბამისი კედლების წინ (დაახლოებით 3,5 მეტრის მანძილზე) არსებულ კედლებს (შემორჩენილია მცირე ნაწილი) ეყრდნობოდა. შენობის აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ მხარეს სასახლის ეზოა, რომელიც აღმოსავლეთიდან და ჩრდილოეთიდან სწორი კედლებით ყოფილა შემოფარგლული. სასახლის დასავლეთ ნაწილში სამხრეთ-ჩრდილოეთის მიმართულებით განლაგებული სამი ოთახია (შემორჩენილია კედლების კვალი). მათგან ჩრდილოეთით მდებარე ოთახს აღმოსავლეთ კედლის მცირე ნაწილი შემორჩა (სიმაღლე 3 მეტრი). ოთახის ჩრდილოეთ კედელზე, გარედან, მიშენებული ყოფილა ნახევარწრიული მოხაზულობის კედელი, რომელიც შესაძლოა ჩრდილოეთ კედელში მოწყობილ ბუხარს ეკუთვნოდა. სასახლის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში ორი ოთახია. აღმოსავლეთით მდებარე, რომლის აღმოსავლეთ კედელი გალავნის აღმოსავლეთ კედელის ხაზზეა, შედარებით მოზრდილია; იგი ალბათ მისაღებ დარბაზს წარმოადგენდა. ამ ოთახის სამხრეთ კედელში მოჩანს 1 მეტრი სიგანის ამოშენებული ღიობი (შესასვლელი). დასავლეთის ოთახი შედარებით მომცროა (შემორჩენილია კედლების მხოლოდ კვალი). შესაძლებელია, რომ ამ ოთახის დასავლეთით კიდევ არსებობდა ორი ან სამი ოთახი, რომელიც სასახლის გეგმის სწორკუთხედში იყვნენ მოქცეულნი, მაგრამ ამჟამად მათი კვალი არ ჩანს. 1969 წელს იამ ინსტიტუტის ერწო-თიანეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ, რომელსაც ხელმძღვანელობდა რ. რამიშვილი, სასახლეზე ჩაატარა მცირე გათხრები. გაიჭრა რამდენიმე თხრილი: პირველი — დიდ დარბაზში, მეორე — თაღები ან ოთახში, მესამე — ოთახების დასავლეთის ჯგუფის ერთ-ერთ ოთახში გათხრების შედეგად დადგინდა, რომ სასახლეზე ერთფენიანი ძეგლია, მაშასადამე, მან დროის მოკლე მონაკვეთში იარსება. დვალი თ. ჯორბენაძე ბ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 364.
ბოჭორმის მესამე ნამოსახლარი

ბოჭორმის მესამე ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბოჭორმიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ადგილ ქისტაურებში, ტყეში, ფერდობზე. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. ნატეხი ქვითა და კირის ხსნარით ნაგებ შენობათა ნაშთები გეგმით სწორკუთხაა (6 x 6 მეტრი; 6 x 4 მეტრი; 5 x 3 მეტრი და ასე შემდეგ). კედლების სისქეა 0,4-0,5 მეტრი. შენობების წინა, ღია მხარე, შესაძლოა, ხის კონსტრუქციებით იყო ამოყვანილი. ირემაშვილი შ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 371.