laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
შავფაჩხატა

შავფაჩხატა — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ლეჩხუმიდან. მაღლარების სახითაა გავრცელებული ლეჩხუმში, სოფელ ორბელში. მტევანი მცირე ან საშუალო ზომისაა, კონუსური ფორმის, აგებულებით საშუალო სიკუმსისაა. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოვალური ფორმის. სრული სიმწიფის დროსაც მწვანეა. კანი სქელი და ხეშეში აქვს. რბილობი მვვრივი, მაგრამ წვნიანი, ძალიან ტკბილი. შავფაჩხატა გამოიყენება სუფრის თეთრი, მშრალი ღვინის დასამზადებლად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 416-418
შავშურა

შავშურა — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში აჭარიდან. გადმოცემის თანახმად, წარმოშობით შავშეთიდან უნდა იყოს. შავშურა კარგად შეეგუა ზემო აჭარის ეკოლოგიურ პირობებს. მაღლარების სახით ერთეული ძირებია გავრცელებული ხულოს მუნიციპალიტეტში, სოფელ ჩაოს, ფურთიოსა და ალმეს მიდამოებში. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან საშუალოზე მცირე ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ განივოვალური, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებურად მცირედაა შებუსული. ყვავილი მდედრობითია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ან კონუსური ფორმის, ფრთიანი. თხელია, ზოგჯერ საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ოვალური, ღია მწვანე, მოქარვისფრო ელფერით. კანი სქელი და საკმაოდ მკვრივი აქვს ცვილისებრი ფიფქით ოდნავ დაფარული. რბილობი უფრო ხორციანია, ვიდრე წვნიანი, ტკბილი გემოთი. შავშურა საშუალო ზრდა-განვითარებისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 190-195 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. ჯიში მოსავლიანია. მტევნის საშუალო წონა 135 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 7.5-9.5 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18.9%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9.4 გ/ლ-ს. შავშურა გამოიყენება სასუფრე ყურძნად. მტევანი და მარცვალი ლამაზი გარეგნობისაა და ადვილად იტანს ტრანსპორტირებას. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 418
შემოდგომის შავი

შემოდგომის შავი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი ვაზის ჯიში იმერეთიდან. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან საშუალოზე დიდი ზომისაა, ძლიერად დანაკვთული, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია სუსტი აბლაბუდისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური, ზოგჯერ ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ფრთიანი. საშუალო სიკუმსისაა. ზოგჯერ თხელი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ოვალური. სიმწიფის საშუალო პერიოდის ვაზია, საშუალო ან საშუალოზე ძლიერი ზრდის. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 418-420
შონური

შონური — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში სამეგრელოდან. ჯიშის სახელწოდება „სვანურს“ ნიშნავს. აფხაზეთში კი ამ ჯიშს „აშვანუაჟს“ ანუ „სვანურ ყურძენს“ ეძახიან. სამეგრელოშო შონურს „ოჯალეშსაც“ უწოდებენ, რადგანაც ამ ორ ჯიშს შორის დიდი მსგავსებაა, მაგრამ, მიუხედავად ამისა, შონური და ოჯალეში დამოუკიდებელი და განსხვავებული ჯიშებია. ოჯალეშისგან განსხვავებით შონურს მდედრობითი სქესის ყვავილი აქვს და ამიტომაც მათ განსასხვავებლად შონურს დამატებით „შონური მდედრობითი“ დაარქვეს. ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, მომრგვალო, სამნაკვთიანი, თითქმის მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე საშუალოდაა შებუსული აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრისად. მტევანი მცირე და საშუალო ზომისაა, კონუსური ფორმის. თხელია ან საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, მუქი ლურჯი. კანი სქელი და მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი წვნიანია. წიპწები გარსშია მოქცეული. წვენი — შეფერილია, გემო — სასიამოვნო. შონური საშუალო ზრდისა და საშუალოზე მაღალმოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 180-200 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის მეორე ნახევარში შედის. მტევნის წონა 90-100 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 8.0-10.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19-21%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 10-12 გ/ლ-ს. გამოიყენება სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 420
შხუჩეში

შხუჩეში — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში სამეგრელოდან. „შხუ“ მეგრულად მსხვილს ნიშნავს, „ჩეში“ კი თეთრს ანუ „მსხვილი თეთრი“. ერთეული ძირებია შემორჩენილი მაღლარის ფორმით წალენჯიხისა და ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტებში. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრად სქლადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრული, იშვიათად ცილინდრულ-კონუსური ფორმის. თხელია ან საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან განივოვალური, თეთრი ფერის. თხელკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით ოდნავ დაფარული. რბილობი წვნიანი და ტკბილია. შხუჩეში საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი 185-190 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომ-ბრის დასაწყისში შედის. მტევნის საშუალო წონა 155 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 7.8-8.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19.5-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8.8-9.1 გ/ლ-ს. გამოიყენება სუფრის მსუბუქი და ჩალისფერი თეთრი, მშრალი ღვინის დასამზადებლად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 420
ჩაკმაშურა

ჩაკმაშურა — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე-საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური. სამნაკვთიანია, ზოგჯერ სრულიად დაუნაკვთავი. ფოთლის ქვედა მხარის შებუსვა თხელი აბლაბუდისებრია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი გრძელი აქვს, ცილინდრული ფორმის, თხელი, იშვიათად საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ან საშუალოზე დიდი ზომისაა, ოვალური და თეთრი. რბილობი მკვრივი და მდნარია, სასიამოვნო და ჰარმონიული გემოთი. ჩაკმაშურა სრულ სიმწიფეში სექტემბრის პირველ ნახევარში შედის. ვაზი ძლიერი ზრდისა და მცირემოსავლიანია. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7 გ/ლ-ს. მიიღება სუფრის თეთრი მშრალი ღვინო, ასევე გამოიყენება სასუფრე ყურძნად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 423
ჩეკოლოში

ჩეკოლოში — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში სამეგრელოდან. მეგრულად „თეთრ კოლოშს“ ნიშნავს. ეს სახელწოდება შავყურძნიან ჯიშ „კოლოშთან“ მსგავსების გამო აქვს შერქმეული. ძალიან იშვიათი ჯიშია. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ხშირქეჩისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრული, ზოგჯერ ცილინდრულ-კონუსური ფორმის. საკმაოდ კუმსია. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, თეთრი ფერის. კანი სქელი და მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით ზომიერად დაფარული. რბილობი ხორციანი და წვნიანია, გემო — სასიამოვნო და ტკბილი. ჩეკოლოში საშუალოზე ძლიერი ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 197 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. მტევნის საშუალო წონა 150 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.0-7.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8.7-9 გ/ლ-ს. გამოიყენება საკმაოდ ჰარმონიული და სასიამოვნო სუფრის თეთრი, მშრალი ღვინის დასამზადებლად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 423
ჩერგვალი

ჩერგვალი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში სამეგრელოდან. ვაზის სახელწოდება „თეთრ მრგვალს“ ნიშნავს. ჩერგვალი სხვა ადგილობრივ ჯიშებთან ერთად მაღლარების სახით იყო გავრცელებული სამეგრელოს მთისპირა სოფლებში (ფოცხო, უშაფათი, თამაკონი, სალხინო, წალენჯიხა). მოსახლეობა ძირითადად სასუფრე ყურძნად იყენებდა და ზოგჯერ ღვინოსაც ამზადებდა. ამჟამად ერთეული ძირებია შემორჩენილი აღნიშნულ სოფლებში. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, თითქმის ოვალური, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარის შებუსვა ხშირი ქეჩისებრია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრული ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ზოგჯერ ფრთიანი, საშუალო სიკუმსის. ფრთა თითქმის მტევნის სიგრძის ნახევარზე მეტია. მარცვალი საკმაოდ მსხვილია, მომრგვალო და ღია მწვანე. კანი სქელი და მვვრივი აქვს ცვილისებრი ფიფქით მცირედ დაფარული. რბილობი საკმაოდ ხორციანია ჩვეულებრივი ტკბილი გემოთი. ჩერგვალი საშუალოზე ძლიერი ზრდით ხასიათდება. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 198 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. მტევნის საშუალო წონა 135 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.8-7.5 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-19%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8.5-9.1 გ/ლ-ს. ჩერგვალი ხარისხიანი სასუფრე ყურძნის ჯიშია. მისთვის დამახასიათებელია ლამაზი აღნაგობის მტევნები და მსხვილი, ხორციანი, ლამაზი შეფერილობის მარცვლები. ვაზზე დატოვებული ყურძენი დეკემბრის ბოლომდე ძლებს. დაკრეფილი კარგად ინახება და ადვილად უძლებს ტრანსპორტირებას. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 424
ჩეში

ჩეში, საადრეო ჩეში — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში სამეგრელოდან. ქართულად „თეთრისა“-ს ნიშნავს. წარსულში ჩეში ფართოდ ყოფილა გავრცელებული სამეგრელოს როგორც მთიან, ისე ვაკე ადგილებში. მოსახლეობა მას ღვინის დასამზადებლად იყენებდა და საკმაოდ მაღალხარისხიანი ჩეშის ღვინო კარგად იყო ცნობილი როგორც სამეგრელოში, ისე მის ფარგლებს გარეთ. ზრდასრული ფოთოლი საშუალოზე მცირე ზომისაა, მცირედ ოვალური, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ხშირქეჩისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრული ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, იშვიათად ფართოკონუსური, საშუალო სიკუმსის, გვხვდება თხელი მტევნებიც. მარცვალი საშუალოზე დიდია, მომრგვალო, ღია მწვანე, მზის მხარეს მოქარვისფრო ელფერით. სქელკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით საკმაოდ დაფარული. რბილობი წვნიანია, სასიამოვნო ტკბილი გემოთი. ჩეში ყველაზე საადრეო ჯიშია. მისი ყურძენი ივლისის ბოლოს აგვისტოს დასაწყისში იკრიფება. სამეგრელოში რთველი ამ ყურძნით იწყება და დეკემბერში ოჯალეშით მთავრდება. ჩეში საშუალო ან საშუალოზე ძლიერი ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდის ხანგრძლივობა კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე დაახლოებით 202 დღეა. მტევნის საშუალო წონა 98 გრამამდეა, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.0-7.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9.1 გ/ლ-ს. ჩეში კარგ შედეგებს იძლევა კალციუმის კარბონატებით მდიდარ ნიადაგებზე შესაბამისი ააძირის შერჩევისას. მისგან მაღალხარისხიანი სუფრის თეთრი ღვინო მზადდება. ღვინო საკმაოდ ჰარმონიულია, სასიამოვნო, ალკოჰოლის ნორმალური შემცველობითა და საშუალო მჟავიანობით. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 424-425
ვარდის მეჩეთი

ვარდის მეჩეთი (თურქ. Gül Camii, სიტყვასიტყვით: „ვარდის მეჩეთი“) — ოსმალების მიერ მეჩეთად გადაკეთებული ყოფილი მართლმადიდებლური ეკლესია. კონსტანტინოპოლის დღემდე შერმოჩენილი ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი რელიგიური ბიზანტიური შენობა, თუმცა მისი აგების თარიღი დღემდე გაურკვეველია. ის სავარაუდოდ წმინდა თეოდოსიის მონაზონთა მონასტერი უნდა ყოფილიყო (ბერძ. Μονή τής Άγιας Θεοδοσίας εν τοις Δεξιοκράτους, Monē tis Hagias Theodosias en tois Dexiokratous) ან მაცხოვრის სახელობის მონასტერი (ბერძ. Μονή του Χριστού του Ευεργέτου, Monē tou Christou tou Euergetou). Van Millingen, Alexande (1912). Byzantine Churches of Constantinople. London: MacMillan & Co.  Mamboury, Ernest (1953). The Tourists' Istanbul. Istanbul: Çituri Biraderler Basımevi.  Janin, Raymond (1953). La Géographie Ecclésiastique de l'Empire Byzantin. 1. Part: Le Siège de Constantinople et le Patriarcat Oecuménique. 3rd Vol. : Les Églises et les Monastères (French). Paris: Institut Français d'Etudes Byzantines.  შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ვარდის მეჩეთი“ ვიკისაწყობში. Byzantium 1200 - Gül Mosque Archnet Gül Mosque Documentary
რუსიშვილები

რუსიშვილები — ქართული თავადური საგვარეულო. გადმოცემის თანახმად, ამ გვარის წინაპრები მცველები კიევის რუსეთის მეფის (გიორგი რუსის) მცველები (ე.წ. "დრუჟინები") იყვნენ. როდესაც გიორგი რუსი დაქორწინდა თამარზე 1177 წელს, მის ერთ-ერთ მცველსა და მის მომავალ თაობას უბოძა თავადობა და "რუსისშვილობა". ამათი შთამომავლობა თამარმა დაამკვიდრა შილდაში და ამიერიდან აქ ცხვრობდნენ ბარამისა და ქაიხოსროს შვილები. საგვარეულო მოხსენიებულია 1783 წლის გეორგიევსკის ტრაქტატშიც. ოჯახის წევრებმა დაიკავეს მთავარი ხაზინდრის, ანუ მეჭურჭლეთუხუცესობის თანამდებობა კახელი მეფეების კარზე და 1724 წლიდან ისინი ხდებიან ნეკრესის ეპისკოპოსები. კახეთის სამეფოში თავად რუსიშვილებს სხვადასხვა დროს ეკავათ: ყორჩიბაშის, მდივანბეგის, მოლარეთუხუცესის (მთავარი ხაზინადარი), ბოქაულთუხუცესის, ბაზიერთუხუცესის, მოურავისა და ნაზირის თანამდებობები კახეთის მეფეების კარზე. კახეთის სამეფო კარზე მათ ეკავათ ყორჩიბაშის თანამდებობა, რომელიც ეწოდებოდა სპარსეთის შაჰინშაჰის პირადი დაცვისა და სამეფო კავალერიის უფროსს. ამის გამო რუსიშვილებს გამოეყო რუსიშვილ-ყორჩიბაშების (ყორჩიბაშიშვილები) საგვარეულო. რუსეთის მიერ ქართლ-კახეთის სამეფოს ანექსიის შემდეგ, რუსიშვილების საგვარეულო შევიდა რუსეთის იმპერიის თავადთა სიაში 1850 წლის 6 დეკემბერს. გვარი რუსიფიცირებული იყო როგორც "რუსიევი" (რუს. Русиев). იური ბოგოლიუბსკი შილდა Toumanoff, Cyril (1963). Studies in Christian Caucasian history, Georgetown University Press, p. 272. Князья Русиевы (Русишвили) // Думин С. В., Чиковани Ю. К. Дворянские роды Российской империи. Том 4. Князья Царства Грузинского. — გვ. 194. ჯავახიშვილი, ნიკო. რაჟდენ რუსიშვილი : ქართველი მეცნიერი უცხოეთის ცის ქვეშ/ ნიკო ჯავახიშვილი // ისტორიანი : ისტორიულ-შემეცნებითი ჟურნალი. - თბილისი, 2014. -  დეკემბერი. - N12(48). - გვ.14-23 ↑ 1.0 1.1 1.2 Князья Русиевы (Русишвили) // Думин С. В., Чиковани Ю. К. Дворянские роды Российской империи. Том 4. Князья Царства Грузинского. — გვ. 194. ↑ ჯავახიშვილი, ნიკო. რაჟდენ რუსიშვილი : ქართველი მეცნიერი უცხოეთის ცის ქვეშ/ ნიკო ჯავახიშვილი // ისტორიანი : ისტორიულ-შემეცნებითი ჟურნალი. - თბილისი, 2014. -  დეკემბერი. - N12(48). - გვ.14-23 ↑ Toumanoff, Cyril (1963). Studies in Christian Caucasian history, Georgetown University Press, p. 272.
თვალი პატიოსანი (ფილმი)

თვალი პატიოსანი — სს „ქართული ფილმის" 1976 წლის ფილმი. რეჟისორი — შოთა მანაგაძე. ფილმი გადაღებულია გურამ ფანჯიკიძის ამავე სახელწოდების რომანის მოტივების მიხედვით. იგი მოგვითხრობს ორი მეგობრის — თამაზის და ოთარის ურთიერთობის შესახებ. ისინი ერთმანეთს გვერდში უდგანან და ეხმარებიან ფიზიკური და სულიერი დაბრკოლებების გადალახვაში. მურმან ჯინორია — თამაზ იაშვილი ვახტანგ კიკაბიძე — ოთარ ნიჟარაძე თათული დოლიძე — ნატო რუსუდან კიკნაძე — მედეა ვახტანგ ნინუა — მირონი კოტე დაუშვილი იოსებ ხაინდრავა — ოფიციანტი თენგიზ არჩვაძე თამარ სხირტლაძე ჭაბუა ამირეჯიბი შალვა ხერხეულიძე — კათედრის თანამშრომელი თამაზ თოლორაია ნოდარ მანაგაძე „თვალი პატიოსანი (ფილმი)“ [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია „თვალი პატიოსანი“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) ↑ ეროვნული ფილმოგრაფია
ლიბანის გეოგრაფია

ლიბანი მცირე სახელმწიფოა ახლო აღმოსავლეთის რეგიონში. მდებარეობს ჩრდილოეთ განედის 24 გრადუსსა და აღმოსავლეთ გრძედის 35 გრადუსზე. ქვეყანა ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროზეა გადაჭიმული და სიგრძე სიგანეს დაახლოებით სამჯერ აღემატება. ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ ლიბანის სიგანე ვიწროვდება. ქვეყნის მთიანი რელიეფი, ზღვასთან სიახლოვე და სტრატეგიული მდებარეობა ძველი მსოფლისო გზაჯვარედინზე ლიბანის ისტორიის განმსაზღვრელი ფაქტორები იყო. რეგიონსა და მსოფლიოში ლიბანის როლს ვაჭრობა განსაზღვრავს. ქვეყანა ხმელთაშუა ზღვის ქვეყნებსა და ინდოეთ-აღმოსავლეთ აზიას შორის ხიდის ფუნქციას ასრულებს. რეგიონიდან ექსპორტზე ნავთობი, მარცვლეული, ლითონები და კერამიკული ნაწარმი გადის. ↑ 1.0 1.1 1.2 AbuKhalil, As'ad (1989). "Geography". In Collelo, Thomas (ed.). Lebanon: a country study. Washington, D.C.: Federal Research Division, Library of Congress. pp. 42–48. OCLC 44356055.
ჩეჭიფეში

ჩეჭიფეში — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში სამეგრელოდან. ჩეჭიფეში ნიშნავს „თეთრი წვრილისა“ (მეორე ვერსიით „თეთრი მწიფე“). მაღლარების სახით ჩეჭიფეში ფართოდ იყო გავრცელებული სამეგრელოს სოფლებში. ადგილობრივი მოსახლეობა მას ყურძნადაც მიირთმევდა და ღვინოსაც ამზადებდა. ჩეჭიფეშის ღვინო ხასიათდებოდა ალკოჰოლის საკმაო შემცველობით და ჰარმონიულობით, მაგრამ მას სხვა საგვიანო ჯიშების რთველის დროს მაჭრობის პერიოდშივე მოიხმარდნენ. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან საშუალოზე მცირე ზომისაა, მომრგვალო, სამ, იშვიათად ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრადაა დაფარული მონაცრისფრო შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი მცირე ან საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის. იშვიათად თხელი მტევნებიც გვხვდება. მარცვალი საშუალოზე მცირე ზომისაა, ოვალური და ღია-ქარვისფერი. კანი თხელი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით ოდნავ დაფარული. რბილობი წვნიანია, სასიამოვნო ტკბილი გემოთი. ჩეჭიფეში საშუალო ზრდისა და საშუალოზე დაბალმოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 181 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის დასაწყისში შედის. სამეგრელოში გავრცელებული ვაზის ადგილობრივ ჯიშებთან შედარებით ჩეჭიფეში თითქმის ერთი თვით ადრე მწიფდება. მტევნის წონა 75-105 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 4.5-5.5 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19.5-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8-9.8 გ/ლ-ს. გამოიყენება თეთრი მშრალი ღვინის დასამზადებლად და სასუფრე ყურძნად. ღვინოს ახასიათებს ალკოჰოლის საკმაო შემცველობა და ჰარმონიულობა. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 427
ჩეხარდანი

ჩეხარდანი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში სამეგრელოდან. ქართულად „თეთრი ხარდანი“ (სახარდნე). სამეგრელოს მთელ ტერიტორიაზეა მცირედ გავრცელებული. ზრდასრული ფოთოლი ოვალური ფორმისაა, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია თეთრი ქეჩისებრი შებუსვით. მტევანი დიდი ზომისაა, კონუსური ფორმის. მარცვალი დიდი ზომისაა, კვერცხისებური ფორმის, სიმწიფეში ქარვისფერი ელფერით. რბილობი წვნიანია, სასიამოვნო გემოთი და სურნელით. ვაზი ძლიერი ზრდისაა, მაღალ შტამბზე გაცილებით უკეთეს შედეგებს იძლევა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 21.2%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8.8 გ/ლ-ს. გამოიყენება საკმაოდ ხარისხიანი თეთრი, მშრალი ღვინის დასამზადებლად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 427
ჩინური ავრეხი

ჩინური ავრეხი, ჩინური ყვავილმცვენი, ჩინური უმოსავლო — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ქართლიდან. ჩინურის ერთ-ერთი ვარიაციაა. გავრცელებულია ქართლის ვენახებში. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარეს ძარღვების გარშემო შეიმჩნევა მოკლე ჯაგრისებრი შებუსვა. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი პატარა ზომისაა. ძალიან თხელია, ახასიათებს მარცვლის ცვენა. მარცვალი საშუალო ზომისაა. ოვალური, მოყვითალო-მომწვანო ან ყვითელი ფერის. მტევანში ასეთი მარცვლები სულ 10%-ია დანარჩენი კი წვრილი და განუვითარებელია (პართენოკარპიული). რბილობი ხორციანი და წვნიანია. ჩინური ავრეხი საშუალო ზრდისა და დაბალმოსავლიანია. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის მე-ორე ნახევარში შედის. სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17-18%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8-9 გ/ლ-ს. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 428
ჩინური შავი

ჩინური შავი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ქართლიდან. სახელი შერქმეული აქვს თეთრ ჩინურთან დიდი მსგავსების გამო. ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, ოვალური, მცირედ დანაკვთული, თითქმის მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე შეუბუსავია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური, ცილინდრულ-კონუსური, ფრთიანი, საშუალო სიკუმსის ან თხელი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო და შებრტყელებული, მუქი-ლურჯი ფერის. კანი თხელი და მკვრივი აქვს ცვილისებრი ფიფქით ააშუალოდ დაფარული. რბილობი წვნიანია, წვენი სუსტად შეფერილი. გემო — სასიამოვნო, ხილის არომატით. ჩინური შავი საშუალოზე ძლიერი ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 164 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის მეორე ნახევარში შედის. მტევნის საშუალო წონა 179 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 7.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 16-17.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6.7-7.4 გ/ლ-ს. გამოიყენება სუფრის წითელი, მშრალი ღვინის დასამზადებლად. ღვინო ალუბლისფერი და ნაკლებსხეულიანია. ასევე მოიხმარენ სასუფრე ყურძნად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 431
ჩიტისთვალა აჭარული

ჩიტისთვალა აჭარული — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აჭარიდან. ასწლოვანი მაღლარების სახითაა გავრცელებული ზემო აჭარაში, ხულოს მუნიციპალიტეტში, სოფლებში: ალმე და დეკანაშვილები. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ განივოვალური, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია საშუალო სიხშირის აბლაბუდისებრი შებუსვით. ყვავილი მდედრობითი სქესისაა. მტევანი მცირე ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, გვხვდება განტოტვილი და უფორმო მტევნებიც, თხელი ან ძალიან თხელი. მარცვალი საშუალოზე მცირეა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, მუქი წითელი. კანი თხელი და ნაკლებმკვრივია, ცვილისებრი ფიფქით მცირედ დაფარული. რბილობი წვნიანია, წვენი — შეუფერავი, გემო — ჩვეულებრივი. ჩიტისთვალა აჭარული საშუალო ზრდისა და საშუალომოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 204 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის, მტევნის საშუალო წონა 65 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 4.5-5.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17.1%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 10.8 გ/ლ-ს. გამოიყენება სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 431-432
ჩიტისთვალა ბოდბური

ჩიტისთვალა ბოდბური — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან. კახურ ვაზთა ჯიშების წარმომადგენელია. ერთეული ძირები გვხვდება ძირითადად ბოდბეში მწვანისა და რქაწითლის ნარგავებში. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ვიწროკონუსური ან ცილინდრული ფორმის, იშვიათად ცილინდრულ-კონუსური, კუმსი, ზოგჯერ თხვღ მარცვლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, ღია ყვითელი. მარცვლები არათანაბრადაა განვითარებული. კანი თხელია, ცვილისებრი ფიფქით სქლად დაფარული. რბილობი წვნიანია, გემო — სასიამოვნო და ოდნავ მწკლარტე. ჩიტისთვალა ბოდბური საშუალო ზრდისა და საშუალომოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 140-150 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის პირველ ნახევარში შედის. მტევნის წონა 200-400 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 5.0-6.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-21.2%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6.8-8.5 გ/ლ-ს. გამოიყენება ევროპული და კახური ტიპის სუფრის თეთრი, მშრალი ღვინის დასამზადებლად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 434
ჩიტისთვალა თეთრი

ჩიტისთვალა თეთრი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, უფრო ხშირად ოვალური, მაგრამ ოდნავ განიერი, ვიდრე მთლად ოვალური, სამი, იშვიათად ხუთნაკვთიანი ან თითქმის მთლიანი ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია საშუალო სიხშირის აბლაბუდისებრი და თხელი ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, მხრიანი. მხრების სიგრძე ხშირად მტევნის სიგრძის ნახევარს აღწევს, უფრო იშვიათად კონუსური ფორმის მტევნებიც გვხვდება, საშუალო სიკუმსის ან კუმსი, ზოგჯერ მეჩხერი ან ძალიან კუმსი. მარცვალი საშუალოზე მცირეა, მომრგვალო, მომწვანო-მოყვითალო ფერის. კანი თხელი და გამჭვირვალეა. უხვადაა დაფარული ცვილისებრი ფიფქით, რომელიც მარცვალს მორუხო ფერს აძლევს. რბილობი საშუალო სიმკვრივისაა, ადვილად არ დნება, არც წიპწები ეცლება ადვილად. წვენი ტკბილია, გემო ნაზი აქვს, ჰარმონიული, კარგად გამოხატული ჯიშურ-არომატით. ჩიტისთვალა თეთრი საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 129 დღიდან 157 დღემდე მერყეობს. მტევნის წონა 120-160 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.0-8.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18.3-22.4%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6-8 გ/ლ-ს. ძირითადად გამოიყენება სუფრის თეთრი, მშრალი ღვინის დასამზადებლად. ღვინო ღია ჩალისფერია, დამახასიათებელი ჯიშური არომატით, ნაზი, ჰარმონიული გემოთი. მოსავლის აღების შესაბამისად, შეიძლება დამზადდეს ევროპული და კახური ტიპის სუფრის ღვინო. მაღალი ღირსების სუფრის ღვინოს იძლევა კახური წესით დაყენების დროს, რომელიც ევროპულზე უფრო მეტი სხეულითა და არომატულობით ხასიათდება. უახლოვდება იყალთო-რუისპირის კახური ტიპის ღვინოს. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 434
ჩიტისკვერცხა თეთრი

ჩიტისკვერცხა თეთრი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში მესხეთიდან. მისი მარცვლები ჩიტის კვერცხების მსგავსია და ამიტომაც მიუღია ასეთი სახელწოდება. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამ, იშვითად ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია თხელი აბლაბუდისებრი და ძარღვების გასწვრივ თხელი ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა. ფორმა ცვალებადია, არის ცილინდრულიც, კონუსურიც და ცილინდრულ-კონუსურიც. საშუალო სიკუმსისაა, იშვიათად კუმსი ან თხელი მტევნები აქვს. მარცვალი წვრილი და მრგვალია, მომწვანო-მოყვითალო, მზის მხარეს ქარვისფერი ელფერით. ზოგიერთი მარცვალი ოდნავ ოვალური ან შებრტყელებულია. კანი თხელი და საშუალო სიმკვრივისაა, ცვილისებრი ფიფქით ოდნავ დაფარული. რბილობი ხორციანი და წვნიანია. გემო სასიამოვნო. ჩიტისკვერცხა თეთრი საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 160-170 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის მეორე ნახევრიდან შედის. მტევნის წონა 70-200 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 5.0-7.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 14-17%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8-12 გ/ლ-ს. ჩიტისკვერცხა თეთრის ჯიშური ღვინო დაბალი ალკოჰოლურობითა და მომეტებული მჟავიანობით გამოირჩევა. საინტერესო ჯიშია სელექციური მიზნებისთვის. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 437