laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
სევის ტბა

სევის ტბა (სომხ. Սև լիճ; ადრე ყარაგიოლი — „შავი ტბა“) — ტბა სომხეთში, სიუნიქის პროვინციაში. მდებარეობს ყარაბაღის ვულკანური მთიანეთის სამხრეთ ნაწილში, მეც-იშხანასარის მთის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2658 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი — 1,92 კმ², მოცულობა — 11 600 ათ. მ³, ტბის დიამეტრი — 1,5 კმ, სანაპირო ხაზის სიგრძე — 5,5 კმ, მაქსიმალური სიღრმე — 7,8 მ. სანაპირო ხაზი სუსტად არის შეჭრილ-შემოჭრილი. ყურეები თითქმის არ გვხვდება. სევის მაღალმთიანი ტბა წარმოადგენს რელიქტურ წყალსატევს, რომელიც წარმოიქმნა ჩამქრალი ვულკანის კრატერში. სანაპიროს სიახლოვეს არსებული ფსკერი ქვიანია. ჩრდილო, ჩრდილო-დასავლეთი და დასავლეთი სანაპირო, როგორც წესი, ფლატოვანია, კლდოვანი; ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში არის რამდენიმე გამოზიდვის კონუსი. სამხრეთიდან და სამხრეთ-დასავლეთიდან შემოსაზღვრულია მთის მდელოებით. ტბის ფიზიკურ-ქიმიური და ბიოლოგიური რეჟიმი ტიპურია ალპურ სარტყელში განლაგებული მსგავსი წყალსატევებისათვის. ტბა თითქმის ნახევარი წლის განმავლობაშია გაყინული, კერძოდ ოქტომბრის მეორე ნახევრიდან აპრილის მეორე ნახევრამდე. ყინულის სისქე სანაპიროდან 20 მ-ში 50 სმ-ს სჭარბობს, ხოლო თოვლის საფარველის სისქე 40 სმ-მდეა. წყლის ტემპერატურა ზაფხულში 50 სმ სიღრმეზე აღწევს 15°C-ს. ჟანგბადის შემცველობა წყალში მერყეობს 6-7 მგ/ლ. ფარგლებში. ტბის წყალს აქვს სუსტი ტუტე რეაქცია. ხანგრძლივი ყინულოვანი საფარველი ზღუდავს წყლის მასის ურთიერთქმედებას ატმოსფეროსთან, მზის სხივების შეჭრას. ეს განსაზღვრავს ტბის დაბალ ბიოლოგიურ პროდუქტიულობას. მასში შესამჩნევ განვითარებას აღწევენ ორგანიზმები, რომლებიც ტბის სიღრმეში ბინადრობენ: ფიტო და ზოოპლანქტონები, ხოლო ფსკერული ცხოველებიდან — ამფიპოდები (გამარუსები). სევის ტბაში წყლის მოდინება უმეტესწილად მომდინარეობს გამდნარი და წვიმის წყლების, ნაწილობრივ კი წყაროს წყლების ხარჯზე. ტბის რაიონში ჰაერის საშუალო წლიური ტემპერატურა არ აჭარბებს 5°C-ს; იანვრის საშუალო ტემპერატურა —8°C, ივლისში დაახლოებით 15°C. ატმოსფერული ნალექების წლიური რაოდენობა 700 მმ-ზე მეტია, მათ შორის წლის თბილ პერიოდში — 400 მმ-ზე მეტი. წელიწადში 120 დღემდეა ნალექიანი. სევის ტბა და მის ირგვლივ მდებარე ტერიტორია ნაკრძალს წარმოადგენს, რომელიც 1987 წელს დაარსდა. იგი შეიქმნა სევის ტბის ბუნებრივი კომპლექსების დაცვის მიზნით. მისი ფართობია 240 ჰა და შედგება ტბის აკვატორიისგან (176 ჰა) და სანაპირო ხაზისაგან (64 ჰა), რომლის სიგანეა 100 მ. ნაკრძალის ირგვლივ გამოყოფილია 1 კმ სიგანის დაცული ზონა. ტბის ირგვლივ არსებული ტერიტორია დაფარულია მცენარეულობით, რომელიც ტიპურია სუბალპური მდელოებისათვის. ტბის სიახლოვეს გვხვდება ჭურჭლოვანი მცენარეების 68 გვარისა და 27 ოჯახის 102 სახეობა და ქვესახეობა. სანაპიროს მცენარეულობა ძირითადად წარმოდგენილია მდელოებით. დიდი აბსოლუტური სიმაღლის გამო წყალ-ჭაობიანი ფლორა და მცენარეულობა სუსტად არის გამოხატული. 1967 წელს ტბაში აკლიმატიზებულ იქნა იშხანი. XX საუკუნის 40-50-იან წლებში ტბა შეისწავლა კონსტანტინე პაფენგოლცმა, მირალი კაშკაიმ და სხვებმა. ტბის ჰიდროლოგიური თავისებურებები გამოიკვლია მუსეიბ მუსეიბოვმა, მ. ღამბარიანმა და მ. გასანოვმა. ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 ყარაგელ-სევლიჭის ნაკრძალი — ზოგადი ცნობები (რუსული)
დოფინი

დოფინი (ფრანგ. Dauphin) — არისტოკრატიული წოდება საფრანგეთში, რომელიც მოქმედებდა 1350-1791 და 1824-1830 წლებში. სიტყვა დოფინი მომდინარეობს საფრანგეთის რეგიონ დოფინედან, რომელიც სამართავად ენიჭებოდათ დოფინებს. წოდება ენიჭებოდა სამეფო დინასტიის უფროს ვაჟს და ამით იგი ხდებოდა საფრანგეთის ტახტის მემკვიდრე. 1350 წელს საფრანგეთის მეფე ფილიპ VI ვალუამ იყიდა დოფინეს მხარე, იმ პირობით, რომ ყველა საფრანგეთის მემკვიდრეს უნდა ჰქონოდა დოფინის ტიტული. დოფინის მეუღლეს ეწოდებოდა დოფინე. საფრანგეთის პირველი დოფინი იყო პრინცი შარლ ვალუა, მოგვიანებით შარლ V. სხვა ქვეყნებში დოფინის ტიტულის ანალოგიურებია უელსის პრინცი (ინგლისში), ასტურიის პრინცი (იგივე ინფანტი, ესპანეთსა და პორტუგალიაში), როთერსეის ჰერცოგი (შოტლანდიაში) და ა.შ. 1461 წლიდან გაჩნდა არა მხოლოდ საფრანგეთის, არამედ ვიენისა და ოვერნის დოფინის ტიტული. საფრანგეთის დოფინის გერბზე გამოსახული იყო სამი ფრანგული ჯვარი და ლურჯი დელფინი, რაც დოფინეს მხარის სიმბოლოა. თუმცა ფრანსუა I ვაჟი, ფრანსუა დე ვალუას გერბზე, რომელიც დოფინთან ერთად ბრეტანის ჰერცოგიც იყო, ჩვეულებრივი დოფინის გერბთან ერთად გამოსახული იყო ბრეტანის საჰერცოგოს გერბიც. ასევე ფრანსუა II-ის გერბზე, გამოსახული იყო შოტლანდიის გერბიც, ვინაიდან იგი დაქორწინებული იყო შოტლანდიის დედოფალ მარია სტიუარტზე. თავდაპირველად მართალია დოფინეს რეგიონის მართვაზე პასუხისმგებელი პირი დოფინი იყო, მაგრამ ის საღვთო რომის იმპერიის შემადგენლობაში შედიოდა. იურიდიულად საღვთო რომის იმპერატორები საფრანგეთის უფლებას აღიარებდნენ დოფინზე, თუმცა ოფიციალურად კვლავ მათ შემადგენლობაში იყო. ამასთან დოფინები ძირითადად იყვნენ მცირეწლოვანები, რის გამოც ამ მხარეში XV-XVI საუკუნეებში საშინელი ანარქია სუფევდა. 1791 წელს, მას შემდეგ რაც საფრანგეთში რევოლუცია დაიწყო და მონარქიული წყობა დაემხო, დოფინის წოდებაც გაუქმდა. თუმცა მას შემდეგ, რაც ლუი XVIII-მ ტახტი დაიბრუნა, ტიტული აღდგა და დოფინი მისი ძმა შარლ დე ბურბონი გახდა. მოგვიანებით შარლი მეფე გახდა, და დოფინი მისი ვაჟი ლუი-ანტონი გახდა. ბურბონების დაცემის შემდეგ დოფინის ტიტული გააუქმა მეფე ლუი-ფილიპ I-მა და მის ნაცვლად შექმნა სამეფო პრინცის წოდება. მადამ დოფინი საფრანგეთის მონარქების სია ასტურიის პრინცი უელსის პრინცი https://www.britannica.com/topic/dauphin-French-political-history http://www.biography.com/people/louis-dauphin-of-france-21257403
რწევანასებრნი

რწევანასებრნი (ლათ. Hydrobatidae) — ფრინველთა ოჯახი ქარიშხალასნაირთა რიგისა. მოიცავს 7 ან 8 გვარის 24 ან 25 სახეობას. არც ისე დიდი, ზღვის ფრინველები არიან. მათი სხეულის სიგრძეა 13-25 სმ, ფრთის შლილი 40 სმ-მდე. სწრაფად და მანევრულად ფრენენ, ჩვეულებრივ ზღვის ზედაპირთან ახლოს. ფერად შავი, თეთრი, ნაცრისფერი და ყავისფერნი არიან. ბუდობენ კოლონიებად. დებენ 1 კვერცხს. ინკუბაცია 40-50 დღე-ღამე გრძელდება. ბარტყები ფრენას 70 დღის შემდეგ სწავლობენ. იკვებებიან პლანქტონებით, თევზითა და კიბოსნაირებით. Бёме Р. Л., Динец В. Л., Флинт В. Е., Черенков А. Е. Птицы. Энциклопедия природы России. — М.: ABF, 1996. — 432 с. ↑ რწევანასებრნი (TSN 174619). ინტეგრაციული ტაქსონომიის საინფორმაციო სისტემა.
მოსკოვის ივერიის ღვთისმშობლის ხატის ტაძარი

მოსკოვის ივერიის ღვთისმშობლის ხატის ტაძარი (რუს. Храм Иверской иконы Божией Матери) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია XVII საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალური ადმინისტრაციული ოლქის ზამოსკვარეჩიეს რაიონში, მისამართზე ბოლშაია ორდინკის ქუჩა № 39/22. ტაძრის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია ივერიის ღვთისმშობლის ხატის სახელზე, ხოლო ეგვტერები წმინდა გიორგისა და იოანე მხედრის სახელზე. ტაძარი არის XVIII საუკუნის არქიტექტურის ძეგლი, პროექტის ავტორია ივაენ ეგოტოვი. მონასტერი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას. წმინდა გიორგის სახელობის პირველი ქვის ეკლესია ამ ადგილზე ააგეს არა უგვიანეს 1673 წლისა, ვაჭარ ი. ს. პოტაპოვის ფინანსური მხარდაჭერით. დღეს არსებული ეკლესია აგებულია 1791-1802 წლებში ვაჭარ ი. ი. სავინის ფინანსებით. ტაძარი მუდმივად ახლდებოდა XIX საუკუნის განმავლობაში მნიშვნელოვანი არქიტექტურული ცვლილებების გარეშე. ივანე ვასილის ძე ეგოტოვის ავტორობა დოკუმენტალური მასალებით არ დასტურდება, მაგრამ სავარაუდოა, მშრალი, გამარტივებული კლასიკური ფორმების გათვალისწინებით. ტაძრის საერთო ტიპი ცილინდრია, რომელიც გადახურულია ნახევარსფერული ერთადერთი გუმბათით, რომელიც ტიპიურია XVIII საუკუნის მოსკოვური კლასიციზმის არქიტექტურისათვის. ფართო სატრაპეზო იყოფა სამ ნაწილად, ცენტრალური კვადრატული და ორი კუთხის, ოვალური. ეგვტერის საკურთხევლები არიან წმინდა გიორგისა და წმინდა ალექსი მხედრის სახელობისა. ტაძრის სამრეკლო დაშენებულია შესასვლელზე. 1930 წელს ტაძარი დახურეს. შენობაში კი განათავსეს ვაგონსარემონტო ქარხნის კლუბი და თანამედროვე ხელოვნების გალერეა. საბჭოთა პერიოდში გუმბათის ქვეშ სამსართულიანი სათავსოები მოაწყვეს, დაანგრიეს სამრეკლო (იგი ხელახლა ააგეს რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიისათვის ტაძრის დაბრუნების შემდეგ, 1994 წელს). მთლიანად მოხსნეს იონიური კაპიტელი და მთავარი შესასვლელის პორტიკი. ტაძრის ტერიტორიის სამხრეთით მდებარეობს სხვა არქიტექტურული ძეგლი კირეევსკ-კარპოვის კარმიდამო, რომელიც აგებულია 1817-1821 წლებში. ეკლესიასა და აღნიშნულ კარმიდამოს შორის მდებარეობს თანამედროვე მოქანდაკის ერნსტ ნეიზვესტნის ქანდაკება „აღორძინება“. Официальный сайт храма Иверской иконы Божией Матери на Всполье Храма Иверской иконы на sobory.ru Фото 1972 года ↑ Памятники архитектуры Москвы. Замоскворечье — М.: Искусство, 1994, ISBN 5-210-02548-9 (в.4), c.208
მოსკოვის ელია წინასწარმეტყველის ტაძარი

მოსკოვის ელია წინასწარმეტყველის ტაძარი (რუს. Храм Ильи Пророка) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია XIV საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის აღმოსავლეთის ადმინისტრაციული ოლქის პრეობრაჟენსკოეს რაიონში. ტაძრის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია ჯვართამაღლების სახელზე, ხოლო ეგვტერები ელია წინასწარმეტყველისა და ალექსის, მოსკოვის მიტროპოლიტის სახელზე. ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას. ელია წინასწარმეტყველის ტაძრის დაარსება განუყოფლად არის დაკავშირებული სოფელ ჩერკიზოვოს დაარსებასთან, რომელშიც იგი ააგეს XIV საუკუნეში. სოფელმა სახელი მიიღო მისი მფლობელისაგან, ოქროს ურდოს უფლისწულის სერკიზისაგან, რომელიც მონათვლის შემდეგ გახდა ივანე სერკიზოვი. ივანე სოფელს მცირე ხნით ფლობდა და შემდეგ იგი გაყიდა ასევე ოქროს ურდოელ ილია ოზაკოვზე, რომელიც ძალიან მორწმუნე კაცი იყო. სწორედ მან ააგო XIV საუკუნეში სოფელ ჩერკიზოვოში ეკლესია თავისი მფარველი ანგელოზის ელია წინასწარმეტყველის სახელზე. წმინდა ელიას ეკლესია მდებარეობს მდინარე სოსენკის ნაპირზე, რომლის დიდი ნაწილიც ამჟამად მოქცეულია მილებში. ილია, თავის ძმა სერგისთან ერთად იყვნენ ალექსი მიტროპოლიტის მსახურებს შორის, რომელიც მიტოპოლიტი იყო 1354-1378 წლებში. სწორედ ალექსიმ იყოდა სოფელი ჩერქეზოვო 1378 წელს. მოგვიანებით ეს შენაძენი განამტკიცა მთავარ ვასილის (1425-1462 წწ.) წყალობის სიგელმა. ამის შემდეგ მოხდა ჩერქიზოვოში საპატრიარქო რეზიდენციის ჩამოყალიბება, ხოლო მოგვიანებით ინოკენტი ვენიამინოვის დროს რეზიდენცია გაიზარდა და განაშენიანდა. 1689-1690 წლებში დამწვარი ხის ეკლესიის ადგილზე ააგეს ქვის ტაძარი, რომელიც აკურთხეს 1690 წლის 18 ივნისს. ტაძარში იყო ალექსი მიტროპოლიტის სახელობის ეგვტერი, სატრაპეზო და სამრეკლო . XIX საუკუნეში ილიას სახელობის ეკლესია ორჯერ გადააკეტეს. პირველი გადაკეთების შემდეგ 1821-1825 წწ. ეკლესია გარკვეული ხანი ხუთგუმბათიანი იყო. შემდეგი სერიოზული რეკონსტრუქცია გაიმართა XIX საუკუნის დასასრულს, ეკლესიის წინამძღვარ მამა პავლეს ინიციატივით. ეკლესიის რეკონსტრუქციისა და ახალი სამრეკლოს მშენებლობის გეგმა დაამტკიცეს 1888 წელს. 1890-იან წლებში ტაძრის აღდგენითი სამუშაოების დასრულების შემდეგ ეკლესია ხელახლა აკურთხეს. ილიას ეკლესიას გარს აკრავს სასაფლაო, რომელიც მოსკოვში ყველაზე ძველია. ეს ის ისტორიული სასაფლაოა, რომელსაც საბჭოთა პერიოდში ზარალი არ მისდგომია. 1861 წელს აქ დაასაფლავეს მოსკოველი ასკეტი ივან კორეიშა. მეორე მსოფლიო ომის დროს მორწმუნეებმა შეაგროვეს ერთი მილიონი რუბლი თვითმფრინავის ასაგებად და იგი გაუგზავნეს სტალინს, რომელმაც მათ მადლობის წერილი გაუგზავნა. ეკლესია კი გადაურჩა საბჭოთა მმართველობის მძიმე წლებს. XX საუკუნის შუა წლებისთვის ეკლესიაში მიჰქონდათ ხატები მეობელი გაუქმებული ეკლესიებიდან. ეკლესიის წინამძღარი ამ პერიოდში იყო პავლე ცვეტკოვი. 2011 წლის 30 დეკემბერს ეკლესიის წინამძღვრად დაინიშნა არქიმანდრიტი საბა - რუსეთს მართლმადიდებელი ეკლესიის არქიმანდრიტი. Официальный сайт храма Илии Пророка в Черкизове Храм Илии Пророка в Черкизове на russian-church.ru Храм Илии Пророка в Черкизове на sobory.ru Черкизовское кладбище (вокруг храма) на Russian Necropolis Gallery ↑ Храм Илии Пророка в Черкизове на sobory.ru ↑ Черкизовское кладбище на poxoronka.ru
ღორიხვა

ღორიხვა (ლათ. Gavia) — ფრინველთა გვარი ღორიხვასებრთა ოჯახისა. აერთიანებს ხუთ სახეობას: წითელყელა ღორიხვა (ლათ. Gavia stellata), შავყელა ღორიხვა (ლათ. Gavia arctica), პოლარული ღორიხვა (ლათ. Gavia immer), თეთრყელა ღორიხვა (ლათ. Gavia pacifica) და თეთრნისკარტა ღორიხვა (ლათ. Gavia adamsii). ზომებით ბატისა და იხვის ტოლაა; მათი სხეულის სიგრძეა 53–91 სმ, ფრთის შლილი 106–152 სმ, ხოლო მასა 1–6,4 კგ. მათთვის დამახასიათებელია ფეხების ძალზე უკან განლაგება, თითქმის კუდთან. ზურგი შავი-მურა აქვთ, მუცელი — თეთრი, ხოლო თავი — მომწვანო, გააჩნია თეთრი კოპლებიც. გავრცელებულნი არიან ჩრდილოეთ ამერიკის, ევროპისა და აზიის ტუნდრისა და ტყის ზონებში. საქართველოში მიმოფრენისას გვხვდება წითელყელა და შავყელა ღორიხვა. დებენ 1, 2 ან 3 კვერცხს. ინკუბაცია 24-29 დღე-ღამე გრძელდება. იკვებებიან ძირითადად თევზით, აგრეთვე მოლუსკებით, ჭიაყელებით, კიბოსნაირებითა და მწერებით. ცოცხლობენ 20 წელზე მეტს. იყენებენ მათ ბუმბულს. ჟორდანია რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 597. Гагары // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907. Козлова Е. В., Гагарообразные, трубконосые, в кн.: Фауна СССР, т. 1, в. 3, М. — Л., 1947. Степанян Л. С. Конспект орнитологической фауны России и сопредельныхтерриторий М.: Академкнига, 2003, 808 с.
მოსკოვის იოანე ნათლისმცემლის შობის ტაძარი

მოსკოვის იოანე ნათლისმცემლის შობის ტაძარი (რუს. Храм Рождества Иоанна Предтечи) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია XVII საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალური ადმინისტრაციული ოლქის პრესნენის რაიონში. ტაძრის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია იოანე ნათლისმცემლის შობის სახელზე, ხოლო ეგვტერები წმინდა სოფიასა და ალექსი მხედრის, სახელზე. ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას. მოსკოვის იოანე ნათლისმცემლის შობის ტაძრის მშენებლობის დაწყებისა და ასევე დასრულების თარიღად უნდა ჩაითვალოს 1685 წელი. ეს ვარაუდი არ ეწინააღმდეგება იმ ფაქტს, რომ ტაძარში შენახული ხატი წმინდა იოანე ნათლისმცემლის შობა, დათარიღებულია 1686 წლით. ხის ეკლესიის აგების შემდეგ იწყება ეკლესიის ზრდა ვა განვითარება. 1696 წლის ჩანაწერთა წიგნის მიხედვით სლობოდაში ირიცხებოდა 330 კომლი, რომლის ნაწილიც წმინდა ნიკოლოზის მრევლი იყო. ისტორიულ წყაროებში ნათლისმცემლის ეკლესიის მრევლის შესახებ მოთხრობილია 1693 წელს. ამ დროისათვის მასში გაერთიანებული იყო 196 კომლი, რომლის რიცხვიც 1702 წლისთვის 240-მდე გაიზარდა. 1714 წლისათვის მრევლმა მოითხოვა ახალი ქვის ეკლესიის მშენებლობა. როგორც ჩანს, მშენებლობა დაიწყო, მაგრამ ძალიან მალე ქვეყანაში ქვის შენობების აგება აკრძალეს, რადგან იმპერია სანქტ-პეტერბურგის ასაშენებლად ემზადებოდა. 1728 წელს აკრძალვა შეიცვალა და ეკლესიის მშენებლობაც აღსდგა. დასრულებული ეკლესიის კურთხევა კი მოხდა 1734 წელს. 1804 წელს დაიწვა ეკლესიის ხის სამრეკლო, ახლადაგებული სამრეკლოს სიმაღლე 25 მეტრი იყო ჯვრის ჩათვლით. იგი კლასიციზმის სტილში იყო აგებული. მშენებლობას ხელმძღვანელობდა ვაჭარი ფიოდორ რეზანოვი. სამრეკლოს ქვედა იარუსი სწორკუთხა იყო, რუსტირებული კუთხეებით. 1843 წლის იანვარში აკურთხეს სამხრეთი ეგვტერი წმინდა სოფიას სახელზე. 1922 წლის მარტში ხელისუფლებამ დაიწყო კრემლისა და მოსკოვის ეკლესია-მონასტრების ძვირფასეულობის ძარცვა. 31 მარტს გაძარცვეს იოანე ნათლისმცემლის შობის ეკლესიაც. 1930 წელს ეკლესიას აეკრძალა ზარების რეკვა. ომის შემდეგ წლებში, საეკლესიო ცხოვრების გამოცოცხლებამ შესაძლებელი გახადა ტაძრის გარემონტება. ძირითადი სარემონტო სამუშაოები მიმდინარეობდა 1960-იან წლებში. აღადგინეს მხატვრობა, მოაოქროვეს აღსავლის კარი, აღადგინეს ქორკანდელი. ეკლესია გადახურეს მეტალის ფირფიტებით. ამ სახით ეკლესიამ მოაღწია ჩვენამდე. საბჭოთა პერიოდის შემდეგ შესაძლებელი გახდა მრევლისთვის განსხვავებული აქტივობების განხორციელება. 1990-იან წლებში დაიწყო აქტიური სარემონტო სამუშაოები. ეკლესიასთან მოქმედებს საკვირაო სკოლა. ტაძრის ხედი ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ფრესკა იოანე ნათლისმცემლის ფრესკა Михайлов Б. Б. Храм на Пресне. История прихода и храма Рождества св. Иоанна Предтечи на Пресне. М., 1997, 200 с. Официальный сайт храма Рождества Иоанна Предтечи на Пресне Храм Рождества Иоанна Предтечи на sobory.ru
ყარაბაღის მთიანეთი

ყარაბაღის მთიანეთი (სომხ. Ղարաբաղի բարձրավանդակ; აზერ. Qarabağ yaylası) — ვულკანური ლავური მთიანეთი ამიერკავკასიაში, მცირე კავკასიონის აღმოსავლეთ ნაწილში, სომხეთსა და აზერბაიჯანში. გაწოლილია ზანგეზურისა და ყარაბაღის ქედებს შორის, მდინარე არაქსის მარცხენანაპირეთში. წარმოადგენს სომხეთის მთიანეთის ნაწილს. მაქსიმალური სიმაღლე 3616 მ (მთა დალიდაღი). მთიანეთზე არის ჩამქრალი ვულკანური კონუსები. ასეთია მაგალითად, ყიზილბოღაზი (3581 მ). აგებულია ვულკანური და დანალექი ქანებით. გვხვდება ქვაყრილები. ყარაბაღის მთიანეთის სამხრეთ ნაწილშია სევის ტბა. მთიანეთის დიდი ნაწილი შემოსილია სუბალპური მდელოთი. გვხვდება მუხის ტყეები. გამოიყენება საძოვრად. ↑ Современная иллюстрированная энциклопедия. — М.: Росмэн. 2006. стр.42 (624) ↑ ყარაბაღის მთიანეთი — დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია (რუსული)
ყარაბაღის ქედი

ყარაბაღის ქედი, არცახის ქედი (აზერ. Qarabağ silsiləsi; სომხ. Արցախի լեռնաշղթա) — ქედი მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკაში, მცირე კავკასიონზე. გადაჭიმულია მდინარე ტერტერიდან არაქსის ხეობამდე. მაქსიმალური სიმაღლე 2725 მ (მთა ბოიუქ-ქირსი). უმთავრესად აგებულია დანალექი და ვულკანოგენური ქანებით, მათ შორის: ფიქლებით, მერგელებითა და მაგმური ქანებით. ყარაბაღის მთიანეთიდან გამოყოფილია მდინარე ჰაქერის ხეობით, რომელიც მიედინება ქედის სამხრეთ-დასავლეთ კალთებზე. ყარაბაღის ქედის კალთები შემოსილია მუხისა და რცხილის ტყით. ზედა ნაწილი ბალახოვანია. ↑ ყარაბაღის ქედი — მცირე კავკასიონი (რუსული) ↑ ყარაბაღის ქედი — დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია (რუსული)
მეჰმანი

მეჰმანი (აზერ. Mehman göl) — ტბა აზერბაიჯანში, მდინარე მტკვრის მარჯვენა სანაპიროზე, ქალაქ აღჯაბადიდან 25 კმ-ში. მდებარეობს მტკვარ-არაქსის დაბლობზე, ზღვის დონიდან –7,5 მ სიმაღლეზე. ფართობი 35 კმ², მაქსიმალური სიღრმე 2,3 მ. წარმოიქმნა მდინარე მტკვრის ნაპირებიდან გადმოსვლის შედეგად. დამახასიათებელია მშრალი, სუბტროპიკული ნახევარუდაბნოს კლიმატი. ზაფხულში საშუალო დღე-ღამური ტემპერატურაა 22-35°C, ხოლო იანვარში +2,5°C. ატმოსფერული ნალექების დიდი ნაწილი მოდის გაზაფხულსა და შემოდგომაზე. წყალი ტბაში არ არის გამდინარი. ზამთარში არ იყინება. მდინარე მტკვრიდან გამოყოფილია ჯებირით. საზრდოობს მდინარე მტკვრის არხებიდან მოწოდებული წყლით. ტბის გრუნტი ძირითადად ლამიანია, ხოლო გარემომცველი ნიადაგი მდელო-ჭაობიანი ტიპისაა. წყლის მარილიანობა 5,5 გ/ლ. გახსნილი ჟანგბადის რაოდენობა 6,8-10,4 მგ/ლ. წყლის ტემპერატურა ზამთარში 4,5°С, ხოლო ზაფხულში 29°С. მეჰმანი ფრინველთა ბუდობისა და გამოზამთრებისათვის მნიშვნელოვან ადგილს წარმოადგენს, თუმცა მტკვარ-არაქსის დაბლობზე გატარებული გიგანტური საირიგაციო სამუშაოების შემდეგ, მისი ზომები შესამჩნევად შემცირდა და მნიშვნელობამ ფრინველთათვის იკლო, რითაც ადგილი დაუთმო სიახლოვეს მდებარე აღგიოლის ტბას. აქ გამოვლინებულია პლანქტონის 34 სახეობა, მიკრობენთოსური ორგანიზმების 96 სახეობა და მაკრობენთოსური ორგანიზმების 143 სახეობა. ზოოპლანქტონის ბიომასა უდრის 0,96 გ/კვ.მ. 65% მოდის დატოტვილულვაშიანებზე. მაკრობენთოსური ორგანიზმების ბიომასა შეადგენს 1,1-5,7 გ/კვ.მ.-ს. მდიდარია თევზით. გვხვდება კობრი, კაპარჭინა, ფარგა, წერი და სხვა. ფუნქციონირებს თევზის მეურნეობის სახელმწიფო კონცერნი „აზერბალიგი“. აქ გამოვლინებულია უმაღლესი წყლის მცენარეების 16 სახეობა. ჭარბობს ლერწამი, ლელქაში და ლაქაში, აგრეთვე წყლის პერი. აზერბაიჯანის ტბები ↑ მეჰმანი — აზერბაიჯანის ტერიტორია ↑ 2.0 2.1 2.2 მეჰმანი — საინფორმაციო სერვისი „კასპინფო“. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-04-30. ციტირების თარიღი: 2020-03-12.
მოსკოვის იოანე მხედრის ეკლესია

მოსკოვის იოანე მხედრის ეკლესია (რუს. Церковь Иоанна Воина) — მართლმადიდებლური ეკლესია მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია XVII საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალური ადმინისტრაციული ოლქის იაკიმინკის რაიონში. ეკლესიის შენობა ააგეს 1704-1713 წლებში, პეტრე I დიდის მეფობის პერიოდში. პროექტის ავტორია ივან ზარუდნი. ეკლესიის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია ალექსი მხედრის სახელზე. ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას. ბოლშაია იაკიმინკისა და მდინარე მოსკოვს შორის მდებარე დაბლობი გაზაფხულობით რეგულარულად იტბორებოდა. აქ განთავსებული იყო დასახლება, რომელშიც ცხოვრობდნენ სტრელცები, პოლონელები და სხვა. 1709 წელს, პეტრე I-მა, წყალდიდობის შედეგად მიყენებული ზარალის შესწავლის შემდეგ, გადაწყვიტა 1625 წელს აგებული წმინდა იოანეს სახელობის ეკლესიის დანგრევა, რომელიც მდებარეობდა მდინარესთან ახლოს და აეშენებინა ახალი ტაძარი ბევრად უფრო უსაფრთხო ადგილზე. ეკლესიას ააგებდნენ პოლტავის ბრძოლაში გამარჯვების აღსანიშნავად. გადმოცემის თანახმად ახალი ეკლესია ააგეს თავად მეფის ნახაზების მიხედვით. 1711 წელს დასრულდა სატრაპეზოს მშენებლობა სამხრეთის ეგვტერთან ერთად. მთლიანი ტაძრის კურთხევა კი შესრულდა 1717 წლის 12 ივნისს რიაზანის ეგზარქოს, მიტროპოლიტ სტეფან იავორსკის მიერ. 1759 წელს ააშენეს ჩრდილოეთის ეგვტერიც. 1754-1758 წლებში შემაოვლეს აგურის ფუნდამენტზე დაფუძნებული ღობე. 1785-1796 წლებში ტაძარში მსახურობდა მატვეი დესნიცკი - ნოვგოროდისა და სანქტ-პეტერბურგის მომავალი მიტროპოლიტი, რომელმაც ახალგაზრდობის წლებშივე გაითქვა სახელი, როგორც საუკეთესო მოქადაგემ. 1779-1791 წლებში ეკლესია გააფორმეს გავრილ დომოჟიროვმა (ფრესკები) და ვასილი ბაჟენოვმა (კანკელი). მათი ნამუშევრები დაიკარგა 1860-იან წლებში. 1928 წელს ეკლესიაში დააყენეს ახალი კანკელი, რომელიც მოიტანეს წითელ ჭიშკართან მდებარე დანგრეული ეკლესიიდან. 1906 წლიდან გარდაცვალებამდე, 1922 წლამდე, ტაძრის წანამძღვარი იყო ქრისტეფორე ნადეჟდინი. მის დროს ტაძარმა აღნიშნა დაარსებიდან 200 წლისთავი, რომლის დროსაც საზეიმო ლიტურგია აღავლინა მოსკოვისა და კოლომენსკის მიტროპოლიტმა ვლადიმერ ბოგოიავლენსკმა. 1922 წელს წინამძღვარი ქრისტეფორე დაადანაშაულეს საეკლესიო ფასეულობების დატაცების საწინააღმდეგო ქმედებაში და დახვრიტეს მოსკოვის რევოლუციური ტრიბუნალის განაჩენის შესაბამისად რამდენიმე სხვა ბერთან ერთად (მათი კანონიზაცია მოხდა 2000 წელს რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მიერ). ტაძარი ღვთისმსახურებისთვის არასოდეს არ დახურულა და არ ყოფილა ობნოვლენცების ხელში. 1930-იან წლებში რამდენიმე სიწმინდე დახურული ეკლესიებიდან გადმოიტანეს აღნიშნულ ტაძარში. ერთ-ერთი მსგავსი ტაძარი იყო მირონ მეუდაბნოეს სახელობის დაკეტილი ტაძარი, რომლის წინამძღვარი ალექსანდრე ვოსკრესენსკი შემდეგ გახდა იოანე მხედრის სახელობის ტაძრის წინამძღვარი (გ. 1950 წ.). ტაძრის არქიტექტურა აერთიანებს მოსკოვური და უკრაინული ბაროკოს სტილებს, რომელზეც შეიმჩნევა ევროპული გავლენა. ტაძრის არქიტექტორები უცნობები არიან. Протоиерей Владимир Рожков. Церковь святого Иоанна Воина на Якиманке в Москве. // ЖМП. 1968, № 4, стр. 8—14. Сайт храма დაარქივებული 2018-03-04 საიტზე Wayback Machine. Страница храма на портале Православие.ru Храм Иоанна Воина на sobory.ru
დიდი ალაგიოლი

დიდი ალაგიოლი (აზერ. Böyük Alagöl) — მტკნარწყლიანი ტბა აზერბაიჯანში. მდებარეობს ყარაბაღის ვულკანურ მთიანეთზე, ზღვის დონიდან 2729,4 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 5,1 კმ², საშუალო სიღრმე 4,7 მ, მაქსიმალური სიღრმე 9,4 მ. მყინვარული წარმოშობისაა. ნოემბრის დასაწყისიდან აპრილის ბოლომდე ტბა ყინულითაა დაფარული, ზოგჯერ ყინულისგან მაისის შუა რიცხვებში თავისუფლდება. ყინულის სისქე შეადგენს დაახლოებით 0,8–1,0 მ-ს. ივნის-აგვისტოში წყლის ტემპერატურა მერყეობს 14–16°С ფარგლებში. წყლის გამჭვირვალობა უდრის 0,8–1,4 მ-ს. სიახლოვეს მდებარეობს ტბა პატარა ალაგიოლი. 2020 წლის 25 ნოემბერს მთიან ყარაბაღში ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმების შესაბამისად, დიდი ალაგიოლის ტბა აზერბაიჯანს დაუბრუნდა. აზერბაიჯანის ტბები ↑ Топографическая карта K–38–140 — 1 : 100 000. Варденис. 1979 ↑ Nəsibə Əhməd qızı (2005). რედ. V.A. Məmmədov: Hidrometeoroloji lüğət. Baki: Nafta Press, გვ. 234.  ↑ Бөyүк Алаҝөл // Азербайджанская советская энциклопедия. — Б., 1979. — Т. II. — С. 265. ↑ Azerbaijani Forces Reclaim Second District From Armenians Under Nagorno-Karabakh Truce
მურტალასებრნი

მურტალასებრნი (ლათ. Podicipedidae) — ფრინველთა ოჯახი მურტალასნაირთა რიგისა. მოიცავს 6 გვარის 23 სახეობას, რომელთაგან 4 ამომწყდარია. წყალმცურავი, იხვის მსგავსი ფრინველები არიან. მათი სხეულის სიგრძეა 23-74 სმ, ხოლო წონა 120-1500 გ. სქესობრივი დიმორფიზმი არ ახასიათებთ, მაგრამ მამრები შედარებით ღია ფერისანი არიან და მცირედ აღემატებიან მდედრებს. გავრცელებული არიან ანტარქტიდის გარდა ყველა კონტინენტზე. ბინადრობენ ტროპიკულ, ზომიერ და სუბპოლარულ რეგიონებში. ზოგიერთი სახეობის მურტალას არეალი შემოიფარგლება მხოლოდ კუნძულით, როგორიცაა მადაგასკარი და ახალი ზელანდია. ზამთრის პერიოდში ჯგუფებად ცხოვრობენ, ბუდობისას — კოლონიებად ან წყვილებად. დებენ 4-7 კვერცხს. ინკუბაცია 20-30 დღე-ღამე გრძელდება. იკვებებიან უმთავრესად თევზით. Вода и огонь Атитлана / А. Г. Сулейманян // Латинская Америка. — 2005. — № 8 Акимушкин И. Мир животных: птицы, рыбы, земноводные и пресмыкающиеся — М.: Мысль 1995 ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მურტალასნაირნი ვიკისახეობებს აქვს ინფორმაცია თემაზე მურტალასნაირნი