laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
World Wide Live

World Wide Live — გერმანული როკ-ჯგუფ Scorpions-ის მეორე საკონცერტო ალბომი და ვიდეო. იგი გამოვიდა 1985 წელს. მასში შეტანილია ჯგუფის 1984-1985 წლების საკონცერტო მასალა. Countdown – 0:31 Coming Home – 3:15 Blackout – 3:40 Bad Boys Running Wild – 3:47 Loving You Sunday Morning – 4:36 Make It Real – 3:27 Big City Nights – 4:49 Coast to Coast – 4:40 Holiday – 3:12 Still Loving You – 5:44 Rock You Like a Hurricane – 4:04 Can't Live Without You – 5:28 Another Piece of Meat – 3:36 Dynamite – 7:05 The Zoo – 5:46 No One Like You – 4:07 Can't Get Enough, Pt. 1 – 1:59 Six String Sting – 5:18 Can't Get Enough, Pt. 2 – 1:52 Coming Home Blackout Big City Nights Loving You Sunday Morning No One Like You Holiday Bad Boys Running Wild Still Loving You Rock You Like a Hurricane Dynamite I‘m Leaving You (სტუდიური ვერსია, ჟღერს ტიტრებში) კლაუს მაინე – ვოკალი, რიტმული გიტარა რუდოლფ შენკერი – გიტარა მათიას იაბსი – გიტარა ფრანსის ბუხჰოლცი – ბას-გიტარა ჰერმან რარებელი – დასარტყმელი საკრავები World Wide Live (ვიდეო) ↑ World Wide Live AllMusic-ზე ↑ Rolling Stone review
საქონელი

საქონელი — საწარმოო და პირადი მოხმარების საგნები და მომსახურება, რომლებიც განკუთვნილია ამა თუ იმ სახის მოთხოვნილებისა და საჭიროებების დაკმაყოფილებისათვის და ბაზარს მოეწოდება, როგორც ყურადღების მიპყრობის, შეძენის, სარგებლობის მიღების ან მოხმარებისათვის. მას გააჩნია როგორც ხელშესახები, ისე არახელშესახები მახასიათებლები. აქედან გამომდინარე, ის შეიძლება იყოს ნივთი, მომსახურება, იდეა, სამუშაო ძალა, ადგილი, საწარმოო, ორგანიზაცია და სხვა. საქონელს აქვს თავისი სასაქონლო ერთეული. საქონლის არსის სრულყოფილად გაგებისათვის დიდი მნიშვნელობა აქვს მის სწორ კლასიფიკაციას. გამოყენების დროის ხანგრძლივობის მიხედვით საქონელი შეიძლება დავყოთ: ხანმოკლე სარგებლობის საქონელი, ხანგრძლივი სარგებლობის საქონელი, მომსახურება. მომსახურების ხასიათის გათვალისწინებით საქონელი შეიძლება დაიყოს ორ ჯგუფად: ფართო მოხმარებლის საქონლად და საწარმოო დანიშნულების საქონლად. Indice de precios de mercancías para los últimos 25 años, de acuerdo al FMI
ფართო მოხმარების საქონელი

ფართო მოხმარების საქონელი — საქონელი, რომელსაც შეიძენს საბოლოო მომხმარებელი პირადი გამოყენებისათვის. ფართო მოხმარების საქონელი შეიძლება დაიყოს ყოველდღიური მოთხოვნის, წინასწარი შერჩევის, განსაკუთრებული საქონლის შერჩევისა და პასიური მოთხოვნის საქონლად. უნდა აღინიშნოს, რომ ერთი და იგივე საქონელი, შეიძლება იყოს ყოველდღიური მოთხოვნის, წინასწარი შერჩევისა და განსაკუთრებული მოთხოვნის საგანი. მაგალითად: საპარსი არის ყოველდღიური მოხმარების საგანი, ამავე დროს, მომხმარებლისათვის ის შეიძლება იყოს წინასწარი შერჩევის საგანი, რადგან ეძებს სხვადასხვა ფირმის პროდუქციას შორის განსხვავებას და იღებს საჭირო გადაწყვეტას მათი შეძენის შესახებ. ამავე დროს, იგივე საქონელი შეიძლება იყოს ფუფუნების საგანი, ცალკეული მომხმარებლისათვის. საქონლის ასეთი დაყოფა განსხვავებულია სხვადასხვა ეკონომიკური განვითარების დონის ქვეყნების მიმართ. ის, რაც მაღალგანვითარებულ ქვეყნებში ითვლება ყოველდღიური მოთხოვნის საქონლად, ზოგიერთი დაბალგანვითარებული ქვეყნის, ჩამორჩენილი დონის ქვეყნებისათვის შეიძლება იყოს წინასწარი შერჩევის ან გასნაკუთრებული მოთხოვნის საქონელი.
ივან-კუპალა

ივან–კუპალა (რუს. Ива́н–Купа́ла უკრ. Івана Купала – ივან(ა) კუპალა) სახალხო დღესასწაული უკრაინაში, რუსეთსა და სხვა სლავ ხალხებში, აღინიშნება ზაფხულის ბუნიაობის დროს 7 ივლისს ახალი სტილით, თუმცა ბევრი მას ძველი სტილით აღნიშნავს 24 ივნისს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 90. Календарь праздников: ივან-კუპალას ღამე რუსეთში Календарь праздников: ივან-კუპალას ღამე უკრაინაში ივან-კუპალა ბელორუსში(ვიდეო). ბელორუსის რესპუბლიკის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2011-05-15 საიტზე Wayback Machine.
მანუჩარ I

მანუჩარ I ჯაყელი, სამცხის ათაბაგი 1516—1518, ყვარყვარე II-ის ძე. მზეჭაბუკის შემდეგ ათაბაგობა წაართვა თავის ძმისშვილს ყვარყვარე III-ს. ყვარყვარემ სპარსელთა დახმარებით ტახტი დაიბრუნა. 1518 წელს მანუჩარ I ოსმალთა შემწეობით ისევ შეეცადა ტახტის დაუფლებას, მაგრამ საბოლოოდ დამარცხდა. ლომსაძე შ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 415.
ნოდარ ღვალაძე

ნოდარ ევგენის ძე ღვალაძე (დ. 30 მაისი, 1937, თბილისი ― გ. 17 მაისი 1992, იქვე) ― ქართველი ინჟინერ-გეოლოგი, საძიებო-გეოლოგიური საქმის ორგანიზატორი. დაიბადა თბილისში, იურისტის, 1920-30-იანი წლების ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის ცნობილი მოღვაწის ევგენ (გენო) ღვალაძის (1900-1937) და მკვლევარ-ბიბლიოგრაფის თამარ კუცია-ღვალაძის (1902-1986) ოჯახში. 1960 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი. 1960-1970 წლებში მოღვაწეობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკად. ს. ჯანაშიას სახელობის სახელმწიფო მუზეუმის (ამჟამად საქართველოს ეროვნული მუზეუმის ს. ჯანაშიას სახელობის მუზეუმი) გეოლოგიის განყოფილებაში. ამ წლებში მუზეუმის „შრომებში“ გამოქვეყნდა მისი რამდენიმე სამეცნიერო ნაშრომი. 1970 წლიდან ღვალაძე ეწეოდა ნაყოფიერ პრაქტიკულ მოღვაწეობას საინჟინრო გეოლოგიის დარგში და მცირე ხანში იქცა დარგის თვალსაჩინო ორგანიზატორად. 1970-1982 წლებში იგი იყო საქართველოს საყოფაცხოვრებო მომსახურების სამინისტროს სახელმწიფო საპროექტო-ტექნოლოგიური ინსტიტუტის საინჟინრო-გეოლოგიური განყოფილების უფროსი, ხოლო 1982-1992 წლებში - საპროექტო ინსტიტუტის „საქაგროკოოპპროექტი“-ს საინჟინრო-საძიებო განყოფილების უფროსი. მისი მონაწილეობით და ხელმძღვანელობით საქართველოს სხვა და სხვა კუთხეში განხორციელდა არა ერთი მნიშვნელოვანი პროექტი. გარდაიცვალა 1992 წელს, თბილისში. დაკრძალულია ვაკის სასაფლაოზე. ლ. ბიწაძე. არდავიწყება მოყვრისა, ქუთაისი, 2004, გვ. 94.
მანუჩარ II

მანუჩარ II ჯაყელი, მუსტაფა-ფაშა (გ. 1614) — სამცხის ათაბაგი 1581-1614 წლებში, ქაიხოსრო II-ის ძე. 1576-1578 ყვარყვარე IV-ის ავადმყოფობის გამო განაგებდა საათაბაგოს საქმეებს. 1578 წლის აგვისტოში ოსმალთა მიერ სპარსელთა დამარცხების (ჩილდირის ველზე) შემდეგ მანუჩარ II ოსმალებს დამორჩილდა. ოსმალთა სარდალმა მუსტაფა ლალა-ფაშამ ყვარყვარე და მანუჩარ II სტამბოლში გაგზავნა. აქ მანუჩარ II გაამაჰმადიანეს, მუსტაფა უწოდეს და 1579 ახალშექმნილი ახალციხის (ჩილდირის) საფაშო უბოძეს. მას ქართლის წინააღმდეგ ბრძოლა ევალებოდა. მანუჩარ II-მ ოსმალთა გეგმები ქართლის მეფეს სიმონ I-ს გაანდო. ოსმალები მუხრანის ველზე დამარცხდნენ. სულთნის ხელისუფლებამ მანუჩარ II-ის დასჯა გადაწყვიტა, მაგრამ მან თავი დააღწია მტერს და აჯანყება დაიწყო. 1581 მანუჩარ II-მ უარყო მაჰმადიანობა, ცოლად სიმონ I-ის ქალიშვილი ელენე შეირთო და ათაბაგი გახდა (ყვარყვარეს ნაცვლად). ოსმალებმა ჩილდირის ბეგლარბეგად იუსუფ-ფაშა დასვეს და აჯანყების ჩაქრობა დაავალეს, მაგრამ მან ეს ვერ შეძლო. ოსმალები კომპრომისზე წავიდნენ — 1583 ბეგლარბეგად მანუჩარ II აღადგინეს. იგი სულთნისაგან ქრისტიანობის შენარჩუნებით ათაბაგობის აღდგენას მოითხოვდა. ოსმალებს მესხეთის ინკორპორაცია ჰქონდა გადაწყვეტილი და 1587 წელს მანუჩარ II-ის წინააღმდეგ ჯარი გაგზავნეს. მანუჩარ II ირანის ორიენტაციის გზას დაადგა და თვითონაც ირანში გადავიდა. ლომსაძე შ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 415-416.
ილირიული ომები

ილირიული ომები — რომის რესპუბლიკისა და ილირიელთა დაპირისპირება ძვ. წ. 229-ძვ. წ. 219 წლებში. კონფლიქტი დაიწყო როგორც მეკობრეების წინააღმდეგ ბრძოლა და დასრულდა ილირიის რომის მორიგ პროვინციად ქცევით. ეს იყო რომაელთა პირველი აგრესია ადრეატიკის ზღვის მიღმა. ილირიაში დედოფალმა ტევტამ გამეფების შემდეგ, შეაგულიანა ილირიელები მეკობრეობისთვის. ილირიელები არა მხოლოდ მეზობელ ბერძნებს აწიოკებდნენ, არამედ იტალიის სანაპიროებსაც აწუხებდნენ. ილირიელები ადრეც აწუხებდნენ იტალიელ ვაჭრებს, მაგრამ ტავტას შეგულიანებით ყაჩაღობამ ყველანაერ ზღვარს გადააჭარბა. დაზარალებულმა ვაჭრებმა სენატს მიმართეს დახმარებისთვის. სენატმა ილირიაში ელჩებად გაგზავნა გაიუს და ლუციუს კორუნკანიუსები. დედოფალმა რომაელი ელჩები ცივად მიიღო და განაცხადა, რომ იგი არ ერევა თავისი ქვეშერდომების საქმეებში, რაზეც, პოლიბიუსის ცნობებით, ლუციუსმა უპასუხა, რომ რომი იცავს მოქალაქეებს კერძო პირების მიერ მიყენებული შეურაცხყოფებისგან და დაემუქრა, რომ რომი ეცდება ამ ჩვევის ილირიაშიც დანერგვას. ტევტა განარისხა ელჩის თავხედობამ, მან ბრძანა ელჩებს დადევნებოდნენ და მოეკლათ თავხედი ელჩი. გაურკვეველია, დაიღუპა მხოლოდ ლუციუსი თუ ორივე ძმა. როდესაც რომში შეიტყვეს ამის შესახებ, რომაელეში შეშფოთდნენ მომხდარით და ომისთვის მზადება დაიწყეს. აპიანე. ილირიული მოვლენები ტიტუს ლივიუსი. Ab Urbe Condita. პერიოქები წ. 20 პოლიბიუსი - საყოველთაო ისტორია. წიგნი 2 ↑ აპიანეს თანახმად ელჩების წასვლისას მეფე აგრონოსი ცოცხალი იყო, და ელჩები ჩავიდნენ, რადგან რომს დახმარება კუნძულ ისას მაცხოვრებლე3ბმა სთხოვეს, ილირიის აგრესიისგან დასაცავად.
ვიტორიო ამადეო I (სავოია)

ვიტორიო ამადეო I (იტალ. Vittorio Amadeo I) (დ. 8 მაისი, 1587, ტურინი — გ. 7 ოქტომბერი, 1637, ვერჩელი) — სავოიის ჰერცოგი 1630–1637 წლებში. Storrs, Christopher (1999). War, Diplomacy and the Rise of Savoy 1690-1720. Cambridge University Press. ISBN 0521551463.
ავრორა (მითოლოგია)

ავრორა (ლათ. Aurora) — რომაულ მითოლოგიაში განთიადის (ცისკრის) ქალღმერთი. ძველბერძნულ მითოლოგიაში შეესატყვისება ეოსი. ანტიკურ სახვით ხელოვნებაში ავრორა წარმოდგენილია ოკეანიდან ეტლით ამომავალ ფრთოსან ქალად. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 130. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ავრორა (მითოლოგია)“ ვიკისაწყობში. ბიბლიოვიკი — საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკის მონაცემთა ბაზა ancientrome.ru — ავრორა
Sometimes I Feel Like Screaming

„Sometimes I Feel Like Screaming“ — ჯგუფ Deep Purple-ის სინგლი ალბომიდან Purpendicular. იგი გამოიცა 1996 წელს და, გარდა სიმღერის ორი სხვადასხვა ხანგრძლივობის ვერსიისა, შეიცავს ცნობილ კომპოზიციას „Vavoom: Ted The Mechanic“. არსებობს სიმღერის ოფიციალური მუსიკალური ვიდეოც, სადაც ჯგუფის სხვადასხვა წლების ვიდეოჩანაწერებია შეტანილი. Sometimes I Feel Like Screaming (შემოკლებული ვერსია) - 4:35 Vavoom: Ted The Mechanic - 4:16 Sometimes I Feel Like Screaming - 7:29 ოფიციალური მუსიკალური ვიდეო ↑ http://www.progarchives.com/album.asp?id=21259
მანუჩარ III

მანუჩარ III ჯაყელი (დ. 1591 — გ. 1625) — სამცხის ათაბაგი 1614-1625, მანუჩარ II-ის ძე. მამის ირანში ყოფნის დროს შაჰმა აბას I-მა მანუჩარ III სამცხე-საათაბაგოს გამგებლად ცნო. 1608 ოსმალების მიერ ახალციხის ხელახლა დაპყრობის შემდეგ მანუჩარ III ქართლში გადავიდა. 1614 მამის გარდაცვალების შემდეგ ტახტს დაეუფლა. იგი ცდილობდა შეეჩერებინა მესხ ფეოდალთა გამაჰმადიანების პროცესი, რითაც ოსმალთა უკმაყოფილება გამოიწვია. 1624 არზრუმის ფაშამ მანუჩარ III-ის წინააღნდეგ ილაქშრა. მანუჩარ III მცირე რაზმით ქართლში გადავიდა. აქ მონაწილეობა მიიღო მარაბდის ბრძოლაში სპარსელების წინააღმდეგ. ამის შემდეგ სულთანმა მანუჩარ III-ს ქრისტიანობის შენარჩუნებით ათაბაგობა დაუმტკიცა. სამშობლოში მომავალი გზაში მოკლა ბიძამ - ბექამ (საფარ-ფაშა). ლომსაძე შ., ქსე, ტ. 6, გვ. 416, თბ., 1983
ევა მენდესი

ევა მენდესი (Eva Mendes, დ. 5 მარტი, 1974) — ამერიკელი მსახიობი. აქტიური მოღვაწეობა დაიწყო 1998 წლიდან. მან ითამაშა ჰოლივუდის ფილმებში, როგორებიცაა: 2 Fast 2 Furious, Hitch, „საწვრთნელი დღე“ და We Own the Night. იმ წლებში როდესაც მისი მშობლემი ერთმანეთს დაშორდნენ, ევა ცხოვრობდა ლოს ანჟელესში. იგი დადიოდა ჰუვერის უმაღლეს სასწავლებელში. შემდეგ კი უნივერსიტეტში კალიფორნიის შტატის უნივერსიტეტში, ნორზბრიჯში. მან კარიერა დაიწყო 1990-იანი წლების მიწურულს. პირველად მენდესი ტელეეკრანებზე გამოჩნდა Aerosmith-ის მუსიკალურ ვიდეოში ”Hole in My Soul”. მისი პოპულარობა გაზარდა 2001 წლის ფილმმა „საწვრთნელი დღე“, სადაც მან ითამაშა დენზელ ვაშინგტონთან და სკოტ გლენთან ერთად. მან ასევე ითამაშა ისეთ მსახიობებთან, როგორებიცაა მეთიუ დეიმონი და გრეკ კინერი ფილმში Stuck on You (2003). 2003 წელს მენდესი გვხვდება ფილმში Once Upon a Time in Mexico, ანტონიო ბანდერასთან და ჯონი დეპთან ერთად. მენდესი წარმატების უმაღლეს მწვერვალზე აიყვანა კომედიური ჟანრის ფილმმა Hitch. მან ითამაშა უილ სმიტთან ერთად. ნიკოლას კეიჯთან ერთად ნათამაშებმა ფილმმა, Ghost Rider, ასევე დიდი პოპულარობა მოუტანა. უკვე 2007 წელს, მენდესმა ითამაშა ფილმში We Own the Night. ევა მენდესის გამოჩენა იგეგმება ფილმებში „მწმენდავი“ და The Spirit. ევა მენდესი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში მენდესის ვიდეო ინტერვიუ stv.tv-სთან. დაარქივებული 2008-10-10 საიტზე Wayback Machine. ევა მენდესის ოროტიული სურათები ჟურნალი Maxim-დან. დაარქივებული 2007-11-23 საიტზე Wayback Machine. ↑ „Monitor“. Entertainment Weekly (1249). Mar 8, 2013. p. 20.
დავით გურგენიძე

დავით ანტონის ძე გურგენიძე (დ. 26 სექტემბერი, 1953, სოფელი ჩაილური, საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ეტიუდისტი. საჭადრაკო კომპოზიციაში საერთაშორისო დიდოსტატი (1989), სსრკ სპორტის ოსტატი (1979), საერთაშორისო ოსტატი (1980), საერთაშორისო არბიტრი (1994). პირვველი და ორგზის მსოფლიო ჩემპიონი ეტიუდების შედგენაში (1997, 2003), ორჯერ მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი (2005, 2007), გახდა სსრკ ჩემპიონი (1981, 1985), ორჯერ ვერცხლისა და სამჯერ ბრინჯაოს პრიზიორი. დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი (1975). საქართველოს საჭადრაკო კომპოზიციის კომისიის თავმჯდომარე (1991), საერთაშორისო არბიტრი ჭადრაკში (2000); საქართველოს ქალთა ნაკრების კაპიტანი მსოფლიო საჭადრაკო ოლიმპიადაზე (ვერცხლი; 2000). საქართველოს ჭადრაკის ფედერაციის ვიცე-პრეზიდენტი (1994–2004). გამოაქვეყნა 1000-ზე მეტი ეტიუდი, მიიღო 100-ზე მეტი პირველი პრიზი. დავით გურგენიძე 26 წიგნის ავტორია, მ. შ.: „რჩეული ეტიუდები-1“ (1993), „რჩეული ეტიუდები-2“ (1995; ორივე ინგლისურად); „ოთარ ტაბიძის საჭადრაკო ფილოსოფია“ (1999); „პაწია ეტიუდები“ (1999); „100 მინიატიურა“ (1999); „სისადავე, სილაღე და სილამაზე“ (1999). დავით გურგენიძე დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1997). დავით გურგენიძე 1970 ამოხსნა: 1. მფa3!! მხედარი ალყაშია, ამიტომ ერთი ტემპის დაკარგვაც უაზრობაა: 1. მფb2? მფf7 2. მფc3 მფg7 3. მფb4 მფ:h7 4. მფ:b5 h5 და თეთრი მეფე ვერ ხვდება პაიკის კვადრატში. თუ რატომ არ შეიძლება 1. მფb3?, ოდნავ მოგვიანებით გახდება ცნობილი. 1. ... მფe6 ახლა 1. ... მფf7-ის შემთხვევაში ყველაფერი რიგზეა: 2. მფb4 მფg7 3. მფ:b5 მფ:h7 4. მფc4 და ყაიმი. 2. მf8+! მფf5 3.მd7 h5 4.მc5 h4 5.მb3! აი, რატომ ამჯობინეს 1. მფa3 სვლა 1. მფb3-ს: b3 უჯრა თავისუფალი უნდა ყოფილიყო. 5. ... h3 6.მფd2 h2 7.მფf1! h1ლ 8.მg3+ და კეთილად დამთავრდა კრუიზი მთელ დაფაზე (ეტიუდი მოცემულია ანატოლი კუზნეცოვის კომენტარებით. აღნიშნულ ეტიუდზე საკუთარი მოსაზრება გამოთქვა მსოფლიო ჩემპიონამ ბორის სპასკიმ: „დაფაზე ვალაგებთ დავით გურგენიძის მიერ 1970 წელს შექმნილ ეტიუდს. გამაოგნებელია! უბრალოდ მშვენიერია! მხედარი და პაიკები - შესანიშნავი რამეა! თეთრები იწყებენ და ყაიმს აღწევენ. რითაა საინტერესო ეს პოზიცია! თეთრებმა უნდა შეუტიონ b5 პაიკს! ორი ლოგიკური სვლაა - მფa3 ან მფb3. თუ თქვენ მხედარს აიღებთ, მე ვასწრებ პაიკის შეჭმას და კვადრატში ვხვდები. ეშმაკური რამაა. იმისათვის, რომ თეთრები გადარჩნენ, საჭიროა b3 უჯრა მხედრისთვის დავტოვოთ. ამიტომ ყაიმი მიიღწევა მხოლოდ მფa3-ით. იწყება მხედრის დიდი ლაშქრობა. მხედარს შეუძლია იბრძოლოს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ის f1-ზე მოხვდება და არა f2-ზე. განსაცვიფრებელია“. გიორგაძე თ., ჭადრაკის გზაჯვარედინებზე, თბ., 1992; Шахматы. Энциклопедический словарь / гл. ред. А. Е. Карпов. — М.: Советская энциклопедия, 1990. — С. 98. — 100 000 экз. — ISBN 5-85270-005-3. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: დავით გურგენიძე დავით გურგენიძე — ქართველი ავტორები ↑ დავით გურგენიძე, ვისწავლოთ ენდშპილი, თბ., 2004, I ნაწილი, გვ. 86 ↑ დავით გურგენიძე, ვისწავლოთ ენდშპილი, თბ., 2004, I ნაწილი, გვ. 86
მიკროსკოპი

ელექტრონული მიკროსკოპი — ხელსაწყო, რომელსაც აქვს შესაძლებლობა მიიღოს ობიექტის ძლიერ გადიდებული გამოსახულება ელექტრონების ერთ წერტილში ფოკუსირების მეშვეობით. ოპტიკური მიკროსკოპისგან განსხვავებით ელექტრონულ მიკროსკოპში იყენებენ ელექტრონების ნაკადს და მაგნიტურ ან ელექტრონულ ლინზებს. ზოგიერთი ელექტრონული მიკროსკოპი უზრუნველყოფს გამოსახულების 2 მილიონჯერ გადიდებას. საუკეთესო ოპტიკური მიკროსკოპები მხოლოდ 2000-ჯერ ადიდებენ. როგორც ელექტრონულ, ასევე ოპტიკურ მიკროსკოპებს შეუძლიათ განსზაღვრონ ტალღის სიგრძის დამოკიდებულება. არსებობს მიკროსკოპის რამდენიმე ტიპი, რომელთა შორის არის ულტრამიკროსკოპიც. ელექტრონულ მიკროსკოპებში გამოიყენება ელექტრონული ან მაგნიტური ლინკეზები იმისთვის, რომ მოხდეს ელექტრონების მართვა და გავადდეს ობიექტის რომელიმე კონკრეტული ადგილი. ელექტრონული გამოსახულების მიკროსკოპი რასტრული ელექტრონული მიკროსკოპი დამასკანირებელი ატომური ძალის ელექტრონული მიკროსკოპი ამრეკლავი ელექტრონული მიკროსკოპი რასტრული ტრანსიმიული ელექტრონული მიკროსკოპი ფოტო წარმომქმნელი ელექტრონული მიკროსკოპი თეორიულ თუ პრაქტიკული ფიზიკის წარმატებებს უნდა ვუმადლოდეთ ელექტრონისა და მისი თვისებების აღმოჩენას. ეს დაკავშირებულია ელექტრონული ოპტიკის შექმნის საფუძვლებთან. ჰიპოთეზა ელექტრონის ტალღოვანი ბუნების შესახებ ჯერ კიდევ 1942 წელს წარმოიშვა ლუი დე ბროლის მიერ, ხოლო ექსპერიმენტით დამტკიცებული იქნა 1927 წელს კ.დევისონის(აშშ), ლ.ჯერმერის(აშშ), და ჯ.ტომსონის(ინგლისი) მიერ. ელექტრონული ლინზის წინასიტყვაობად მიიჩნევა 1930-იან წლებში ელ. მიკროსკოპის გამოგონება და შექმნა, რომელიც ააგეს ტალღური ოპტიკის კანონებით, მაგრამ იყენებდნენ ელექტრული და მაგნიტური წყაროების ფოკუსირებისათვის. 1931-ში რ. რუდენბერგმა მიიღო ტრანსიმიური ელექტრონული მიკროსკოპის სქემა, რომელიც იმავე წელს მ. კნოლმა და ე.რუსკამ ააგო, მაგნიტური ლინზების გამოყენებით. (ე. რუსკა ამ ნამუშევრისთვის გახდა 1968 წელს ნობელის პრემიის ლაურეატი ფიზიკის დარგში). რასტრული ელექტრონული მიკროსკოპი გამოგონებული იქნა 1952 წელს ჩარლზ ოტლის მიერ, მაგრამ მხოლოდ მთელი რიგი ტექნიკური მიღწევების შემდეგ განიხილეს მე-XX საუკუნის 60-იან წლებში. ამ გამოგონებამ დიდი გამოხმაურება ჰპოვა მეცნიერებასა და ტექნიკაში. 1979 წელს ციურიხში გერდომ ბინიგომისა და ჰაირნიხ რორერმა გამოიგონეს დამასკანირებელი გვირაბისებური ელექტრონული მიკროსკოპი. ეს მიკროსკოპი აგებულებით მარტივია, მაგრამ იგი განსაზღვრავს ატომის შეთავსებას ზედაპირთან. თავიანთი ქმნილებისთვის ბონინგემმა და რორერმა (ე. რუსკასთან ერთად) მიიღეს ნობელიის პრემია ფიზიკის დარგში. ტუბუსი – იგივეა რაც მილი ოკულარი – ტუბუსის სათავე (იქ მოთავსებულის გამადიდებელი ლინზები) ობიექტივი – ტუბუსის ბოლო (ლინზები აქაც არის) ხრახნები – მათი საშუალებით ხდება ტუბუსის ზემოთ და ქვემოთ მოძრაობა შტატივი – მასზე დამაგრებულია მიკროსკოპის ყველა ნაწილი სასაგნე მაგიდა – ადგილი, სადაც უნდა მოათავსო დაკვირვების ქვეშ მყოფი ობიექტი. (სასაგნე მაგიდას ცენტრში აქვს ხვრელი) სარკე – რის საშუალებითაც სინათლე უნდა მივმართოთ ხვრელისგან ფუძე – სადგამი. რომ გავიგოთ, თუ რამდენჯერ ადიდებს მიკროსკოპი ობიექტს, ოკულართან არსებული რიცხვი უნდა გავამრავლოთ ობიექტივთან არსებულ რიცხვზე. ↑ ultramicroscope | instrument en. ციტირების თარიღი: 2 April 2017.
უოლტერ მონდეილი

უოლტერ ფრედერიკ „ფრიც“ მონდეილი (ინგლ. Walter Frederick "Fritz" Mondale; დ. 5 იანვარი, 1928 — გ. 19 აპრილი, 2021, მინეაპოლისი, აშშ) — აშშ-ის პოლიტიკოსი, აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტი 1977–1981 წლებში. უოლტერ მონდეილის ბიოგრაფია
ვულკანი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტერმინით ვულკანი შეიძლება აღნიშნული იყოს: ვულკანი — გეოლოგიური წარმონაქმნი დედამიწის ზედაპირზე ვულკანი — რომაული ღვთაება.
მერკური (ღმერთი)

მერკური (ლათ. Mercurius) — რომაულ მითოლოგიაში ვაჭრობის, მოგების, გამდიდრების ღმერთი, ასევე მოგზაურთა მფარველი. სახელი მერკური მომდინარეობს ლათინური სიტყვიდან „merx“, რაც ვაჭრობას ნიშნავს. მერკური ვაჭრების და ნეგოციანტების მფარველად ითვლებოდა. ძვ. წ. 495 წელს მას სახალხო კრების გადაწყვეტილებით მიუძღვნეს დიდ ცირკთან ტაძარი. იგივე დროს დაწესდა ვაჭრების კოლეგია, რომლებსაც მერკური მფარველობდა. მერკურის ხშირად დიდი ქისით გამოსახავდნენ და ეპითეტ „ბედნიერს“ უწოდებდნენ. მოგვიანებით მოხდა მერკურის ბერძნულ ჰერმესთან გაიგივება და მასაც ფრთიანი სანდლებით და ქუდით გამოსახავდნენ, ქისა კი საგზაო ჩანთით შეიცვალა, რომელსაც ღმერთი გვერდზე გადაკიდებულს ატარებდა. ძველი წელთაღრიცხვის უკანასკნელ წლებში მერკურის ფუნქციები გაფართოვდა, მას მიიჩნევდნენ ხელობების, ასტროლოგიის, მაგიის და საიდუმლო სწავლებების ღმერთად. იგი ასევე აცილებდა მიცვალებულებს ქვესკნელში, მოჰქონდა ამბები და ემსახურებოდა მაღალი რანგის ღმერთებს. ითვლებოდა, რომ მერკურის შეუძლია დაკარგული განძის ძებნაში დახმარება. მერკური მაიას, გაზაფხულის ქალღმერთის ვაჟი იყო, ამიტომ მისი პატივსაცემი დღესასწაულები მაისის იდებში იმართებოდა. მერკურიმ რომაულ პანთეონში განსაკუთრებული ადგილი დაიკავა შრომისმოყვარეობით, სამართლიანობით და იმით, რომ არასდროს ერევა კამათში. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „მერკური (ღმერთი)“ ვიკისაწყობში. მერკური მერკური
ბაბილონის მეფეები

ბაბილონიის მეფეების სია. ამორეული დინასტია, რომელიც მმართველობდა ძვ. წ. 1894 - ძვ. წ. 1595 წლებში. სუმუაბუმი - ძვ. წ. 1894 - ძვ. წ. 1881 სუმულაელი - ძვ. წ. 1880 - ძვ. წ. 1845 ცაბიუმი - ძვ. წ. 1844 - ძვ. წ. 1831 აფილ-სინი - ძვ. წ. 1830 - ძვ. წ. 1813 სინმუბალიტი - ძვ. წ. 1812 - ძვ. წ. 1793 ხამურაბი - ძვ. წ. 1792 - ძვ. წ. 1750 სამსუილუნა - ძვ. წ. 1749 - ძვ. წ. 1712 აბიეშუხი - ძვ. წ. 1711 - ძვ. წ. 1684 ამიდიტანა - ძვ. წ. 1683 - ძვ. წ. 1647 ამიზადუგა - ძვ. წ. 1646 - ძვ. წ. 1626 სამსუდითანა - ძვ. წ. 1626 - ძვ. წ. 1595 ბაბილონი ხეთებმა აიღეს და დაანგრიეს. აგუმ II - ძვ. წ. 1593 - ძვ. წ. 1574 ბურნაბურიაშ I კასტილიაშ III ულამბურიაში აგუმ III ქარაინდაშ I ქადაშმანხარბე I ქურიგალზუ ქადაშმანელილ I ბურნაბურიაშ II - ძვ. წ. 1376 - ძვ. წ. 1347 ქარაინდაშ II - ძვ. წ. 1347 - ძვ. წ. 1346 ნაზიბუგაში - ძვ. წ. 1346 - ძვ. წ. 1346 ქურიგალზუ II ნაზიმარუთაში ქადაშმანტურგუ ქადაშმანენლილ II ქუდურენლილი შაგარაქტიშურიაში კასტილიაშ IV ენლილნადინშუმი ქადაშმანხარბე II ადადშუმადინი ადადშუმუცური მელიშიჰუ მარდუქაფალიდინ I ზაბაბაშუმადინი ენლილნადინაჰე მარდუქაბითახეშუ – ძვ. წ. 1155-ძვ. წ. 1138 ითთი-მარდუქ-ბალათი – ძვ. წ. 1138-ძვ. წ. 1133 ნინურტანადინშუმი – ძვ. წ. 1133-ძვ. წ. 1126 ნაბუქოდონოსორ I – ძვ. წ. 1126-ძვ. წ. 1104 ელილნადინაპალი – ძვ. წ. 1104-ძვ. წ. 1101 მარდუქნადინახე – ძვ. წ. 1101-ძვ. წ. 1083 მარდუქშაფიქზერი – ძვ. წ. 1083-ძვ. წ. 1069 ადადაფალადინა – ძვ. წ. 1069-ძვ. წ. 1048 ამრდუქახერიბა – ძვ. წ. 1048-ძვ. წ. 1046 მარდუქუზერი – ძვ. წ. 1046-ძვ. წ. 1034 ნაბუშუმულიბური – ძვ. წ. 1034-ძვ. წ. 1027 სიმბარშიკხი - ძვ. წ. 1024 - ძვ. წ. 1007 ეამუკინზერი - ძვ. წ. 1007 - ძვ. წ. 1006 კაშუნადინაკხი - ძვ. წ. 1006 - ძვ. წ. 1003 ნინურტაკუდურიუცურ I - ძვ. წ. 1003 - ძვ. წ. 986 შირიკტი-შუკამუნა - ძვ. წ. 984 - ძვ. წ. 983 მარბიტიაპლი - ძვ. წ. 983 - ძვ. წ. 978 შამაშმუდამუკი - ძვ. წ. 941 - ძვ. წ. 900 ადადშუმაიბნი - ძვ. წ. 811 - ? მარდუკბელზერი მარდუკაპლაუცური ერიბა-მარდუკი - ძვ. წ. 802 ნაბუშუმუკინ II ნაბუნასირი - ძვ. წ. 747 - ძვ. წ. 735 ნაბუნადინზერი - ძვ. წ. 735 - ძვ. წ. 732 ნაბუშუმუკინ III- ძვ. წ. 732 მუკინზერი - ძვ. წ. 732 - ძვ. წ. 729 პულუ - ძვ. წ. 729 - ძვ. წ. 727 ულულაი - ძვ. წ. 727 - ძვ. წ. 722 მარდუქაფალიდინ II - ძვ. წ. 722 - ძვ. წ. 710, ძვ. წ. 703 შარუმკენი - ძვ. წ. 710 - ძვ. წ. 705 სინახე-ერიბა - ძვ. წ. 705 - ძვ. წ. 703, ძვ. წ. 689 - ძვ. წ. 681 მარდუკზაკირშუმი II - ძვ. წ. 703 ბელიბნი - ძვ. წ. 702 - ძვ. წ. 700 ნერგალუშეზიბ - ძვ. წ. 694 - ძვ. წ. 693 მუშეზიბ-მარდუკი - ძვ. წ. 693 - ძვ. წ. 689 აშურნადინშუმი - ძვ. წ. 700 - ძვ. წ. 694 აშურახეიდინა - ძვ. წ. 681 - ძვ. წ. 669 შამაშშუმუქინი - ძვ. წ. 669 - ძვ. წ. 648 კანდალანუ - ძვ. წ. 647 - ძვ. წ. 627 ნაბოპალასარი – ძვ. წ. 626-ძვ. წ. 604 ნაბუქოდონოსორ II – ძვ. წ. 604-ძვ. წ. 562 აბელ-მარდუქი – ძვ. წ. 562-ძვ. წ. 559 ნერიგლისარი – ძვ. წ. 559-ძვ. წ. 556 ლაბაშ-მარდუქი – ძვ. წ. 556-ძვ. წ. 555 ნაბონიდი – ძვ. წ. 555-ძვ. წ. 538 ბალთაზარი (თანახელმწიფე)– ძვ. წ. 549-ძვ. წ. 538 Рыжов, K. (2001). Энциклопедия - Все монархи мира - Древний Восток. Вече, Москва. ISBN 5-7838-0829-6
ლოქორა

ლოქორა, ლოფორთქინა — ხმელეთის მუცელფეხიანი ფილტვიანი მოლუსკები. გარეგანი ნიჟარა არა აქვთ (მანტიაში არის რუდიმენტი კიროვანი ფირფიტის ან მარცვლების სახით). მათი სხეული ჭიისმაგვარი ან ცილინდრულია. მრავალი ლოქორა მინდვრის, ბოსტნის კულტურების, თამბაქოსა სხვების მავნებელია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 298.
მანუჩარ I დადიანი

მანუჩარ I დადიანი (გ. 1611, ზუგდიდი) — ოდიშის მთავარი 1590-1611, ლევან I დადიანის ძე. მანუჩარ I დადიანმა დიდი დახმარება გაუწია იმერეთის მეფე როსტომს ქართლის მეფე სიმონ I-თან ბრძოლაში; მან გადამწყვეტი როლი ითამაშა ოფშკვითის ბრძოლაში, სადაც სვიმონ I დამარცხდა. ამ ბრძოლის შემდეგ როსტომ მეფემ საბოლოოდ დაიმკვიდრა იმერეთის ტახტი. ილორის წმინდა გიორგის 1651 წლის წარწერაში აღნიშნულია, რომ 1611 წელს მანუჩარ დადიანს ზუგდიდში ნადირობის დროს შეეჯახა ფარუხია გოშაძის ცხენი, რის შედეგადაც ოდიშის მთავარი გარდაიცვალა. ↑ ბერაძე თ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 416. ↑ საითიძე გ, გოშაძე ფარუხია // ივანე ჯავახიშვილი : ენციკლოპედიური ლექსიკონი / მთ. რედ. მეტრეველი რ., თბ.: თბილისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2002. — გვ. 239, ISBN 99928-929-8-6.
ლოქორია

ლოქორია, გუწუ (ლათ. Tinca tinca) — თევზი კობრისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძე 30 სმ, მასა 500 გ აღწევს, მაღალია, სქელი, ლორწოს სქელი ფენით დაფარული. აქვს წვრილი ქერცლი, მუქი მწვანე ზურგი, ზეთისხილისფერი გვერდები, რომელსაც ოქროს ელფერი დაჰკრავს, პირის კუთხეებში — თითო პატარა ულვაში. ბინადრობს ევროპაში, აზიაში, ობისა და ენისეის აუზებში. საქართველოში ძირითადად შავი ზღვის აუზის მტკნარ წყლებში გვხვდება. ლოქორიას სარეწაო მნიშვნელობა მცირეა. დემეტრეშვილი მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 298-299.