laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ჭანდარის ეკლესია

ჭანდარის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭანდარში, მდინარე ალეურას ხეობაში. აგებულია გარდამავალ შუა საუკუნეებში. ეკლესია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვითაა ნაშენი. წყობა სწორხაზოვანია. დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხაა, აღმოსავლეთით დასრულებული შებრტყელებული ფორმის აბსიდით, რომლის ცენტრში გაჭრილია ვიწრო სწორკუთხა სარკმელი. მისგან ჩრდილოეთით ნიშაა მოთავსებული. აბსიდი დარბაზისაგან გამოიყოფა მხრებით. სამხრეთ და დასავლეთ კედლებზე შემორჩენილია სარკმლის კვალი. არქიტრავული შესასვლელი დასავლეთ კედელშია გაჭრილი. არქიტრავი ერთ მთლიან ქვაშია გამოკვეთილი და მას სამკუთხედი ფორმა აქვს. ინტერიერში შემორჩენილია მოხატულობის მცირე ფრაგმენტები. ეკლესია გარშემოვლებულია გალავნის ჩრდილოეთის კარიბჭით. ეკლესიის თაღ-კამარა და კონქი ჩამოქცეულია. აბსიდის სამხრეთი მხარე გარღვეულია. კედლები დეფორმირებულია. ახალგორის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია შიდა ქართლი : ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ.: ილიას ფონდი, 2008. — გვ. 257. 274 გვ, ISBN 978-99928-0-931-0. ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა : 1985-1986 წლების ექსპედიციის მასალები
ზემო ზახორის ეკლესიის ნანგრევი

ზემო ზახორის ეკლესიის ნანგრევი — საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ზახორში. აგებულია შუა საუკუნეებში. ეკლესია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვითაა ნაგები, წყობა ქაოსურია. დარბაზული ეკლესია გეგმით მართკუთხა მოხაზულობისაა, აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აბსიდით, რომლის ცენტრში შემორჩენილია სარკმლის კვალი. ეკლესიის დანარჩენი კედლები შემორჩენილია 30 სმ-ის სიმაღლეზე. ინტერიერში და ეკლესიის გარშემო ამოსულია დიდი ზომის მცენარეები. ახალგორის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია შიდა ქართლი : ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ.: ილიას ფონდი, 2008. — გვ. 75. 274 გვ, ISBN 978-99928-0-931-0. ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა : 1985-1986 წლების ექსპედიციის მასალები
ხადილაანის კოშკი

ხადილაანის კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი, საფორტიფიკაციო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ დადიანეთში, უბანი „ხადიანეთი“. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. კოშკის კედლები შემორჩენილია ფრაგმენტულად. აღმოსავლეთით ჩანს ზურგის მომრგვალება. დასავლეთით ნაოთხალი შესასვლელია. გრძივი კედლების მხოლოდ საძირკველია. კოშკი ამოვსებულია ჩამონაშალი ქვით. ახალგორის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია შიდა ქართლი : ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ.: ილიას ფონდი, 2008. — გვ. 48. 274 გვ, ISBN 978-99928-0-931-0. ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა : 1985-1986 წლების ექსპედიციის მასალები
ჩიგოიანის ეკლესის ნანგრევი

ჩიგოიანის ეკლესის ნანგრევი — არქიტექტურული ძეგლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩიგოიანში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. ძეგლი მდებარეობს სოფლის მიდამოებში მდინარე ქსნის მარცხენა, მაღალ ფერდობზე. ეკლესია სხვადასხვა ზომის, ადგილობრივი წარმოშობის ფლეთილი ქვითაა ნაგები. დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა, აღმოსავლეთით სწორკუთხა საკურთხევლის ცენტრში გაჭრილია სარკმელი, რომლის რაფა საფეხურებად ჩამოდის. ეკლესიის თაღ-კამარა ჩამოქცეულია. კედლების შემორჩენილია სხვადასხვა დონის სიმაღლეზე. სამხრეთი შესასვლელი არქიტრავულია. ბალავრის ქვას ქვემოდან შედგმული აქვს ხის მორი, რომელსაც ჯვრისებრი ორნამენტი მიუყვება. ინტერიერი შელესილი უნდა ყოფილიყო. აღმოსავლეთიდან ეკლესიას მაღალი სუბსტრუქცია აქვს. ახალგორის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია შიდა ქართლი : ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ.: ილიას ფონდი, 2008. — გვ. 214–215. 274 გვ, ISBN 978-99928-0-931-0. ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა : 1985-1986 წლების ექსპედიციის მასალები
იკოთის წმინდა ბარბარეს ეკლესია

იკოთის წმინდა ბარბარეს ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ იკოთში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. ეკლესია ნაგებია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვით. დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა, აღმოსავლეთით დასრულებულია ასიმეტრიული ფორმის ნახევარწრიული აბსიდით, რომლის ცენტრში გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი. სარკმლის ძირში მასიური ტრაპეზის ქვა დგას. აბსიდის ჩრდილოეთით ერთი სწორკუთხა ნიშაა. კონქი ოდნავ შებრტყელებულია. სატრიუმფო თაღი აბსიდის მხრებს ეყრდნობა. ეკლესიის კამარა ნახევარცილინდრულია. დარბაზი ნათდება სამხრეთისა და დასავლეთის სწორკუთხა სარკმლებით. შესასვლელი სამხრეთ კედელშია მოწყობილი. ძეგლი იმდენად არის დაზიანებული, რომ მისი გეგმა არ იკითხება. ეკლესიის საბურავი მთლიანად ჩამოცვენილია. ფასადებს საპირე შემოცლილი აქვს. კედლები დაზიანებულია. შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ.IV, თბ., 2008, გვ., 95
ქენქაანის წმინდა გიორგის ეკლესია

ქენქაანის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქენქაანში. აგებულია გვიანი შუა საუკუნეებში. სასაფლაოს ტერიტორიაზე მდებარე ეკლესია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვითა და ფიქალითაა ნაგები. აქა-იქ შემორჩენილია შელესილობა. დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა, აღმოსავლეთით დასრულებულია აბსიდით, რომლის ცენტრში გაჭრილია არქიტრავული სარკმელი. სარკმლის ძირში და ჩრდილოეთით კუთხეში ტრაპეზის ქვები დგას. აბსიდის ჩრდილოეთით ერთი, ხოლო სამხრეთით წყვილის წორკუთხანიშაა. კონქი შეისრულია. სატრიუმფო თაღი იმ პოსტებს ეყრდნობა. საკურთხევლის წინ შემორჩენილია კანკელის მცირე ნაწილი. ეკლესიის კამარა შეისრულია. არქიტრავული შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია გაჭრილი. დასავლეთ კედელში მოწყობილია სწორკუთხა ნიშა. იატაკი მიწაყრილია. კედლები, გარედანაც და შიგნითაც შელესილ-შეთეთრებულია. ეკლესიის საბურავად გამოყენებულია დიდი ზომის ფიქალი. კარნიზი მარტივ პროფილიანია. შემორჩენილია გალავნის ფრაგმენტები. შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტორული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 178
მარტიანის წმინდა გიორგის მეორე ეკლესია

მარტიანის წმინდა გიორგის მეორე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ მარტიანში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. სოფლიდან ჩრდილო-დასავლეთით 3 კმ-ზე, ნასოფლარ ყველდაბაში მდებარე ეკლესია ადგილობრივი წარმოშობის უხეშად დამუშავებული ქვითაა ნაგები. წყობა სწორხაზოვანია. დარბაზული ეკლესია ჩრდილოეთი მინაშენით გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა, აღმოსავლეთით გააჩნია მოკლე, შებრტყელებული აბსიდი, რომლის ცენტრში გაჭრილია არქიტრავული სარკმელი. ჩრდილოეთით სწორკუთხა ნიშაა. აბსიდი დარბაზისაგან გამოყოფილია მხრებით. კამარა და კონქი ჩამოქცეულია. ჩრდილოეთ და დასავლეთ კედლებში სწორკუთხა სარკმლებია გაჭრილი. არქიტრავული შესასვლელი სამხრეთიდანაა, კარი ნაოთხალია. ინტერიერში მიწის დონე აწეულია. ეკლესია მინაშენს არქიტრავული შესასვლელით უკავშირდება. მინაშენის გადახურვა კამაროვანია. დასავლეთ კედელში სწორკუთხა სარკმელია. ჩრდილოეთ კედელში მოწყობილია მცირე ზომის ნიშა. ეკლესიის ტერიტორიაზე ყრია ჩამონაშალი ქვა. შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ.,119-120
ჭაჭამურის ღვთისმშობლის ეკლესია

ჭაჭამურის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭაჭამურში. აგებულია გარდამავალი შუა საუკუნეებში. ჭაჭამურის ღვთისმშობელი წარმოადგენს მცირე ზომის დარბაზულ ეკლესიას. ძეგლი რიყის ქვითაა ნაგები. ეკლესია თითქმის მთლიანად დანგრეულია. გადარჩენილია დასავლეთ კედლის მცირე ნაწილი. საკურთხევლის აბსიდი დაახლოებით ნახევარი მეტრის სიმაღლეზე შემორჩა, თუმცა მასში აშკარად იკითხება გეგმის ნალისებრი ფორმა. აღსანიშნავია აგრეთვე დასავლეთ კედლის დღემდე შემორჩენილი შებათქაშება. ძეგლის გარშემო შემორჩენილია XIX-XX სს. ქართველი მოსახლეობის საფლავის ქვები. ახალგორის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია შიდა ქართლი : ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ.: ილიას ფონდი, 2008. — გვ. 257–258. 274 გვ, ISBN 978-99928-0-931-0. ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა : 1985-1986 წლების ექსპედიციის მასალები
იკოთის წმინდა მარინეს ეკლესია

იკოთის წმინდა მარინეს ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ იკოთში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. ძველ სასაფლაოზე მდებარე ეკლესია, სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვითაა ნაგები. კუთხეებში და ლავგარდანზე გამოყენებულია ქართული აგური. დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა, აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აბსიდით, რომლის ცენტრში გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი. აბსიდის ჩრდილოეთით და სამხრეთით მოთავსებულია წყვილი, შეისრულთაღიანი ნიშა. კონქი სფერულია. სატრიუმფო თაღი პილასტრებს ეყრდნობა. კონქში შემორჩენილია მოხატულობის კვალი. ეკლესიის კამარა შეისრული ფორმისაა. კამარის საბრჯენი თაღები კრონშტეინებს ეყრდნობა. ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედელში შეისრულთაღიანი ნიშებია მოწყობილი. დასავლეთ კედელში შესასვლელის ორივე მხარეს - თაღოვანი ნიშებია. დარბაზი ნათდება სამხრეთის, დასავლეთის და ჩრდილოეთის თაღოვანი სარკმლებით. დასავლეთ და სამხრეთ კედლებში თაღოვანი შესასვლელებია. სამხრეთ შესასვლელის თავზე ჩასმულ ქვის კვადრებზე, მოთავსებულია მხედრული წარწერა, რომლის ამოკითხვა ვერ მოხერხდა. კვადრს მცენარეული ორნამენტი აჩარჩოებს. შესასვლელს ორივე მხარეს ჩამოუყვება კედლის წყობაში ჩაძირული რომბები, ანალოგიურია დასავლეთი კარის მორთულობაც. შესასვლელის თავზე მოწყობილია თაღოვანი ნიშა. აღმოსავლეთ ფასადზე სარკმლის ზემოთ, კედლის წყობაში ჩაძირული გოლგოთის ჯვარია გამოსახული. ეკლესიას აგურის ვერტიკალური წყობის კარნიზი აქვს. საბურავად გამოყენებულია შიფერი. სახურავი მრავალ ადგილას ჩამოცვენილია. შესასვლელის და სარკმლის წირთხლები დაზიანებულია. შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ.IV, თბ., 2008, გვ., 96
საძეგურის კვირაცხოვლის ეკლესია

საძეგურის კვირაცხოვლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ საძეგურში, მდინარე ქსნის მარჯვენა მხარეს. აგებულია გვიანი შუა საუკუნეებში. ყორექვით ნაგები ეკლესია გეგმით სწორკუთხაა, აღმოსავლეთით, ასიმეტრიული აბსიდის ცენტრში გაჭრილია სწორკუთხა სარკმელი. ტრაპეზის ქვასთან დევს ჯვრის ბუნის ქვა, რომელიც შებათქაშებულია. არქიტრავული შესასვლელი ჩრდილოეთიდანაა. კედლები შემორჩენილია 3-3,5 მეტრზე. ძეგლი სერიოზულად არის დაზიანებული. კამარა და კონქი ჩამოქცეულია, გარღვეულია კედლები. შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 157
შუა ალევის ეკლესია

შუა ალევის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა, ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ შუა ალევში. აგებულია გარდამავალ შუა საუკუნეებში. ყოჩიანთ უბნის სასაფლოაზე დგას დარბაზული ეკლესია, რომელიც სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვითაა ნაგები, ალაგ-ალაგ წყობა შევსებულია წვრილი ქვით. ეკლესია გეგმით სწორკუთხაა, აღმოსავლეთით აქვს ნალისებრი ფორმის აბსიდი, რომლის ცენტრში სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ძირში ტრაპეზის ქვა დგას. ჩრდილოეთით არქიტრავული ნიშაა. აბსიდი დარბაზისგან გამოიყოფა შვერილებით. გრძივ კედლებში თითო ნიშაა. დასავლეთ კედელში მოთავსებულია სარკმელი. არქიტრავული შესასვლელი სამხრეთი კედლის დასავლეთ ნაწილშია. ეკლესიის კედლებზე შემორჩენილია ნალესობის კვალი. ფასადები სადაა. აღმოსავლეთი სარკმლის სათაური შირიმისაა, ნაგებობა გვიან შუა საუკუნეებში გადაუკეთებიათ. დასავლეთ კეხზე შემორჩენილია ამ პერიოდის სამრეკლოს ორი აგურის სვეტი. ეკლესიის კედლები მრავალ ადგილას დაბზარულია. ჩამოქცეულია თაღ-კამარა, ხოლო ნაგებობის გარშემო გალავნის ფრაგმენტებია. სამხრეთ-აღმოსავლეთი კუთხე გარღვეულია. კედლები მრავალ ადგილას დაბზარულია. შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 197
ზემო ზახორის წმინდა გიორგის პირველი ეკლესია

ზემო ზახორის წმინდა გიორგის პირველი ეკლესია — გარდამავალი ხანის საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ზახორის სასაფლაოზე. დარბაზული ეკლესია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვითაა ნაგები. გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა, აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აბსიდით, რომლის ცენტრში გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი. სარკმლის ძირში მასიური ტრაპეზის ქვა დგას. ჩრდილოეთით ერთი არქიტრავული ნიშაა. კონქი სფერულია. სატრიუმფო თაღი პილასტრებს ეყრდნობა. საკურთხევლის წინ ნახევარწრიული სოლეაა. გრძივი კედლები ორსაფეხურიანი პილასტრების საშუალებით ორ თანაბარ ნაწილად იყოფა. პირველ საფეხურებს კედლის თაღები ეყრდნობა, ხოლო მეორეს - ცილინდრული კამარის საბრჯენი თაღი. პილასტრები დასრულებულია მარტივი ფორმის კაპიტელებით. დარბაზს ერთსაფეხურიანი ხარისხი შემოუყვება. ეკლესია ნათდება აღმოსავლეთის და სამხრეთის სარკმლებით. არქიტრავული შესასვლელი სამხრეთ კედელშია გაჭრილი. კარი ნაოთხალია. ეკლესიის ინტერიერში იატაკი მიწაყრილია. დაზიანებულია კამარის საბრჯენი თაღი. კედლებში წარმოქმნილია ბზარები. საბურავი აყრილია. ახალგორის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია შიდა ქართლი : ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ.: ილიას ფონდი, 2008. — გვ. 76. 274 გვ, ISBN 978-99928-0-931-0. ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა : 1985-1986 წლების ექსპედიციის მასალები
დელკანის კვირაცხოვლის ეკლესია

დელკანის კვირაცხოვლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ დელკანში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. ეკლესია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვითაა ნაგები. დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა, აღმოსავლეთით დასრულებული ნახევარწრიული აბსიდით, ჩრდილოეთით თაღოვანი ნიშაა. სარკმლის კვალი არ ჩანს. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარი ნაოთხალია. ეკლესია ადგილობრივ მოსახლეობას თუნუქით გადაუხურავს. ძეგლი დაკეტილია და მისი აზომვა ვერ მოხერხდა. აღწერა ხდება კედლის ნაპრალიდან. კამარა და კონქი ჩამოქცეულია. გარშემო მიწის დონე აწეულია. შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ.IV, თბ., 2008, გვ., 51
ჭაჭამურის მაცხოვრის ეკლესია

ჭაჭამურის მაცხოვრის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭაჭამურის ჩრდილოეთით, 1კმ-ზე ტყეში. აგებულია შუა საუკუნეებში. მცირე ზომის დარბაზული ეკლესია საშუალო ზომის რიყის ქვით ყოფილა ნაშენი. მიუხედავად იმისა, რომ ძეგლი დანგრეულია, აშკარად შეიმჩნევა სწორკუთხა საკურთხევლის მოხაზულობა. კარი სამხრეთიდან ყოფილა გაჭრილი. ძეგლი ადგილობრივი ხატია და უმნიშვნელოა. ახალგორის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია შიდა ქართლი : ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ.: ილიას ფონდი, 2008. — გვ. 258. 274 გვ, ISBN 978-99928-0-931-0. ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა : 1985-1986 წლების ექსპედიციის მასალები
ჩიგოიანის კოშკი

ჩიგოიანის კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩიგოიანში. აგებულია XVII საუკუნეში. მდ. ქსნის სათავეებთან, ალპიურ ზონაში, მაღალი მთის პლატოზე არის ხეობის ნასოფლარი — ბაგინი, სადაც დგას საშუალო ზომის პირამიდული კოშკი. ოთხკუთხა კოშკი გეგმით თითქმის კვადრატულია (6,6X6,5 მ) და ზემოთკენ ოდნავ ვიწროვდება. ოთხსართულიანი კოშკი შიგნით ფლეთილი ქვითაა ნაგები, ფასადები კი თლილი ქვით. კარი პირველ და მეორე სართულს ცალ-ცალკე აქვს ჩრდილოეთიდან. მათი თაღები შეისრული ფორმისაა და ორი დიდი ზომის თლილი ქვითაა შედგენილი. მეორე სართულზე აივანი იყო, რომელიც ეყრდნობოდა ქვის კონსოლურ ძელებს. (მარჯვენა ძელი მოტეხილია). პირველი სართულის კედლებში კარის მეტი სხვა არაფერია. მეორე და მესამე სართულის კედლები აღჭურვილია წვრილი სათოფურებით. მეოთხე სართულზე კი სათოფურების გარდა თითო სალოდეცაა ყოველი კედლის ცენტრში. კოშკის სართულშუა ხის გადახურვა ჩამოქცეულია. შემორჩენილია ხის კოჭის ბუდეები. ჩამოქცეულია სახურავიც. ახალგორის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია შიდა ქართლი : ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ.: ილიას ფონდი, 2008. — გვ. 216. 274 გვ, ISBN 978-99928-0-931-0. ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა : 1985-1986 წლების ექსპედიციის მასალები
ჩქუნეთის ეკლესია (შუა საუკუნეები)

ჩქუნეთის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, ხუროთმოძღვრული ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩქუნეთში, „მეწყერის“ მიდამოებში. აგებულია შუა საუკუნეებში. ნასოფლარ „ქვემო ჯორთისში“, მდგარი ეკლესიიდან შემორჩენილია ქვების გროვა და ერთ-ერთი კედლის მცირე ფრაგმენტი. სამშენებლო ქვა ადგილობრივი წარმოშობისაა. გეგმა არ იკითხება. ტერიტორიაზე ყრია ჩამონაშალი ქვა-ღორღი. ახალგორის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია შიდა ქართლი : ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ.: ილიას ფონდი, 2008. — გვ. 225. 274 გვ, ISBN 978-99928-0-931-0. ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა : 1985-1986 წლების ექსპედიციის მასალები
დადიანეთის კვირაცხოვლის ეკლესია

დადიანეთის კვირაცხოვლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ დადიანეთში, უბანი „ხადილაანი“. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. ეკლესია სხვადასხვა ზომის უხეშად დამუშავებული ქვითაა ნაგები. წყობა სწორხაზოვანია. დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა, აღმოსავლეთით აქვს ნახევარწრიული აბსიდი. ეკლესიაში მიწის დონე იმდენად აწეულია, რომ სარკმელი არ ჩანს. ჩანს ჩრდილოეთით და სამხრეთით მოწყობილი ნიშების ზედა ნაწილი. დასავლეთ შესასვლელს ნაოთხალი აქვს. კედლები შემორჩენილია 1,5 მეტრის სიმაღლეზე. ინტერიერში ჩახერგილია ჩამონაშალი ქვა. შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 49
ჭორჭოხის კვირაცხოვლის ეკლესია

ჭორჭოხის კვირაცხოვლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭორჭოხში. აგებულია ადრე შუა საუკუნეებში. მცირე ზომის დარბაზული, სწორსაკურთხევლიანი ეკლესია ფლეთილი ქვითა და ფიქალითაა ნაგები. შიგნიდანაც და გარედანაც გალესილია. აღმოსავლეთ და დასავლეთ კუდლებში გაჭრილია სარკმლები. ორივე სარკმლის სათაურად ჩასმულია ტუფის ქვაზე ამოკვეთილი ჯვრები. ჩრდილოეთ კედელში კარის მარცხნივ სასანთლე ნიშაა. კარის ბალავრად გამოყენებულია ქვიშაქვის დიდი ლოდი. ცოკოლის დონე კარგად ჩანს. სარკმლები არქიტრავულია და საფეხურებიანი. ჩრდილოეთ კედელში ორი ნიშაა, სამხრეთში — ერთი. საკურთხევლის მარცხენა კუთხეში და შუაში კედელთან მიდგმულია ტრაპეზის ორი ქვა, რომლებიც ერთმანეთს დაბალი საფეხურით უკავშირდება. გადახურვა ორქანობიანი. ახალგორის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია შიდა ქართლი : ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ.: ილიას ფონდი, 2008. — გვ. 258–259. 274 გვ, ISBN 978-99928-0-931-0. ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა : 1985-1986 წლების ექსპედიციის მასალები
იჩეთის ეკლესია

იჩეთის ეკლესია — საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ზახორში, ნასოფლარ იჩეთში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. დარბაზული ეკლესია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვითაა ნაგები. კედლები შემორჩენილია 1–1,5 მეტრის სიმაღლეზე. გეგმით უაბსიდო, სწორკუთხა მოხაზულობისაა. სამხრეთ კედელში ერთი ნიშაა, ხოლო შესასვლელი ჩრდილოეთიდანაა. ეკლესია ამოვსებულია ჩამონაშალი ქვით. ახალგორის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია შიდა ქართლი : ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ.: ილიას ფონდი, 2008. — გვ. 77. 274 გვ, ISBN 978-99928-0-931-0. ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა : 1985-1986 წლების ექსპედიციის მასალები
ახალდაბის მეორე ეკლესიის ნანგრევი

ახალდაბის მეორე ეკლესიის ნანგრევი — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ახალდაბაში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. თაღ-კამარა ჩამოქცეული ეკლესია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვითაა ნაგები. ალაგ-ალაგ წყობაში გამოყენებულია რიყის ქვა. დარბაზული ეკლესია გეგმით არაწესიერი სწორკუთხედია, აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აბსიდით, რომელიც დარბაზისაგან გამოიყოფა მცირე მხრებით. ნაგებობის კედლები შემორჩენილია 2 მ., სიმაღლეზე სხვაგან უფრო ნაკლებია. შესასვლელი სამხრეთის კედელშია გაჭრილი. შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 23
შუა ალევის ლომისის ნიში

შუა ალევის ლომისის ნიში — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა, ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ შუა ალევში. აგებულია შუა საუკუნეებში. ყოჩიანთ უბანში, იქვე, ბორცვზე არის ქვის გროვა, რომლისგანაც ადგილობრივ მოსახლეობას პატარა ნიში აუშენებია. შესაძლოა ქვის გროვა ძველ ნაეკლესიარზე დაუდგავთ. შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 198
ჩიგოიანის წითელი საყდარი

ჩიგოიანის წითელი საყდარი — არქიტექტურული ძეგლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩიგოიანში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. ნასოფლარ ზემო ბაგინის მიდამოებში მდებარეობს საშუალო ზომის დარბაზული ეკლესია, რომელიც ძირითადად რიყის ქვითაა ნაგები. ალაგ-ალაგ გამოყენებულია შირიმი და ფლეთილი ქვა. კარი სამხრეთიდანაა. აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედელში თითო სარკმელია. საკურთხევალში ორი ნიშაა. აბსიდის სატრიუმფო თაღი შირიმითაა ამოყვანილი. ფასადებიდან ნაწილობრივ ჩამოყრილია პერანგის ქვები. სახურავიდან აყრილია სახურავი მასალა. ძეგლის გარშემო მიწის დონე აწეულია. ახალგორის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია შიდა ქართლი : ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ.: ილიას ფონდი, 2008. — გვ. 217. 274 გვ, ISBN 978-99928-0-931-0. ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა : 1985-1986 წლების ექსპედიციის მასალები
ჭორჭოხის წმინდა გიორგის ეკლესია

ჭორჭოხის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭორჭოხის დასავლეთით ქედზე. აგებულია განვითარებულ შუა საუკუნეებში. ეკლესია ნაწილობრივ დანგრეულია. თავიდან კარგად გათლილი შირიმის კვადრებით იყო ნაგები. მოგვიანებით გაურემონტებიათ ფლეთილი ქვით. გადარჩა ჩრდილოეთი და სამხრეთი კედლები, დანარჩენი ფრაგმენტულადაა შემორჩენილი. დანგრეულია აბსიდის დიდი ნაწილი. ახალგორის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია შიდა ქართლი : ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ.: ილიას ფონდი, 2008. — გვ. 259. 274 გვ, ISBN 978-99928-0-931-0. ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა : 1985-1986 წლების ექსპედიციის მასალები
კობათის ეკლესია

კობათის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ საძეგურში, ქსნის მარცხენა მხარეს. აგებულია გარდამავალ ხანაში. ძველ სასაფლაოსთან მდებარე დარბაზული ეკლესია ნაგებია სხვადასხვა ზომის უხეშად დამუშავებული ქვით. კუთხეებში გამოყენებულია შირიმი. წყობა სწორხაზოვანია. ეკლესია გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა, აღმოსავლეთით დასრულებულია ასევე სწორკუთხა საკურთხევლით, რომლის ცენტრში გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი. სარკმლის ძირში მასიური ტრაპეზის ქვა დგას. ჩრდილოეთით და სამხრეთით თითო არქიტრავული ნიშაა. სფერულ კონქზე გადასვლა ხდება ტრომპების საშუალებით. სატრიუმფო თაღი აბსიდის მხრებს ეყრდნობა. საკურთხევლის წინ მოწყობილია ხის კანკელი. აქვე დევს ადრეული ქვის კანკელის ფრაგმენტი. აბსიდის იატაკის დონე სამი საფეხურით მაღალია დარბაზის იატაკთან შედარებით. ნახევარცილინდრული კამარის საბრჯენი თაღი კედლის წყობაში იძირება. დარბაზს ხარისხი შემოუყვება. ეკლესია ნათდება აღმოსავლეთის, სამხრეთის და დასავლეთის თაღოვანი სარკმლებით. სამხრეთით შესასვლელი არქიტრავულია. შემორჩენილია საურდულეები. ეკლესიის ფასადები სადაა. სამივე სარკმელი მოჩარჩოებულია შირიმის ქვით. აღმოსავლეთ სარკმელს მარტივპროფილიანი სათაური გააჩნია. ლავგარდანი მარტივპროფილიანია. საბურავად გამოყენებულია დიდი ზომის ფიქალი. ეკლესიის გარშემო გალავანია. შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 158-159
დადიანეთის კოშკის ნანგრევები

დადიანეთის კოშკის ნანგრევები — არქიტექტურული ძეგლი, საფორტიფიკაციო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ დადიანეთში. აგებულია შუა საუკუნეებში. მდ. დადიანურას მარჯვენა ნაპირას, მთაზე დგას ადგილობრივი წარმოშობის დიდი ზომის ფლეთილი ქვით ნაგები კოშკი. შემორჩენილია ჩრდილოეთ კედლის ნაწილი დაახლოებით 2 მეტრის სიმაღლეზე. კოშკის ირგვლივ ყრია ჩამონაშალი ქვა. შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 49
ჭორჭოხის კოშკი

ჭორჭოხის კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი, საფორტიფიკაციო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭორჭოხიდან აღმოსავლეთით 2 კმ-ში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. სამი სართულის დონეზე შემორჩენილი გეგმით ოთხკუთხა კოშკი უფორმო ფლეთილი ქვითაა ნაგები. კარი გაჭრილია მეორე სართულის სამხრეთ კედელში. ახალგორის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია შიდა ქართლი : ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ.: ილიას ფონდი, 2008. — გვ. 260. 274 გვ, ISBN 978-99928-0-931-0. ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა : 1985-1986 წლების ექსპედიციის მასალები
კუცხათის წმინდა გიორგის ეკლესია

კუცხათის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა, ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ შუა ზახორში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. დარბაზული ეკლესია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვითაა ნაგები. წყობა ქაოსურია. დარბაზული, უაბსიდო ეკლესია გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა. შესასვლელი დასავლეთ კედელშია მოწყობილი. ადგილობრივ მოსახლეობას იგი შიფერით გადაუხურავს. შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 198
ჩიგოიანის პირველი ნაეკლესიარი

ჩიგოიანის პირველი ნაეკლესიარი — არქიტექტურული ძეგლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩიგოიანში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. ეკლესიიდან შემორჩენილია მხოლოდ საძირკვლის კვალი, ისიც ფრაგმენტულად. ადგილობრვმა მოსახლეობამ ფლეთილი ქვით ნაეკლესიარზე ააგო სალოცავი ნიში. ახალგორის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია შიდა ქართლი : ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ.: ილიას ფონდი, 2008. — გვ. 217. 274 გვ, ISBN 978-99928-0-931-0. ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა : 1985-1986 წლების ექსპედიციის მასალები
ქაშუეთის ეკლესია (ჭორჭოხი)

ქაშუეთის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭორჭოხიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით, მთის თავზე, დიდი წიფლების ჩრდილოეთით. აგებულია შუა საუკუნეებში. მცირე ზომის ეკლესია, რომელსაც ჩრდილოეთით პატარა თანადროული მინაშენი აქვს, ფლეთილი ქვითაა ნაგები. წყობა მშრალია. ძეგლი დანგრეულია. შემორჩა ჩრდილოეთი და დასავლეთი კარები. სწორკუთხა საკურთხეველში იკითხება სარკმელი და პატარა ნიშა. შესაძლოა ჩრდილოეთი მინაშენი მაღალი იყო და კოშკს წარმოადგენდა. ის ეკლესიის ჩრდილოეთ კედელს ბოლომდე არ გაუყვება. ძეგლის საბოლოო ტიპის დასადგენად საჭიროა მისი გაწმენდა და საძირკვლების გამოჩენა. შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 260