laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ლომების ხიდი (სანქტ-პეტერბურგი)

ლომების ხიდი (რუს. Львиный мост) — საფეხმავლო ხიდი სანქტ-პეტერბურგში, საადმირალოს რაიონში. ერთმანეთთან აკავშირებს ყაზანისა და სპასკის კუნძულებს. ხიდის სიგრძეა 22,44 მეტრი, ხოლო სიგანე — 2,2 მეტრი. წარმოადგენს XIX საუკუნის ხიდმშენებლობის გამორჩეულ არქიტექტურულ ძეგლს. სამიდან ერთ-ერთი დღემდე შემონახული ჯაჭვიანი ხიდი ბანკისა და ფოსტის ხიდებთან ერთად. ლომების ხიდი აკავშირებს მცირეპოდიაჩესკის ქუჩასა და ლომების შესახვევს. დინების ზემოთ მდებარეობს პოდიაჩესკის ხიდი, ხოლო ქვემოთ — ხარლამოვის ხიდი. უახლოესი მეტროს სადგურებია (1 კმ) „სადოვაია“, „სენის მოედანი“ და „სპასკაია“. ხიდმა სახელწოდება მიიღო ოთხი თუჯის ლომის ქანდაკებისაგან, რომელიც არის პავლე სოკოლოვის ნამუშევრები და მდებარეობენ ხიდის კუთხეებში. ხიდის აშენების აუცილებლობა გამოიწვია ქალაქის ამ რაიონში მოსახლეობის მატებამ. ხიდის პროექტი შეიმუშავეს ინჟინრებმა ვასილი ტრეტერმა და ვ. ა. ხრისტიანოვიჩმა. ლომების ხიდთან ერთად შეიმუშავეს მეორე ბანკის ხიდის პროექტი. 1825 წლის 18 თებერვალს ორივე პროექტი დაამტკიცეს და ამავე წლის ზაფხულში დაიწყო მათი მშენებლობა. იგეგმებოდა სამუშაოების დასრულება ამავე წლის ოქტომბერში, მაგრამ ხიდის მეტალის ნაწილების დამზადების გაჭიანურების გამო, მათი მშენებლობა დასრულდა 1826 წელს. თუჯისა და მეტალის სამშენებლო მასალები დაამზადეს ბერდის ქარხანაში. 1826 წლის 1 ივლისს ხიდი გაიხსნა ფეხით მოსიარულეებისათვის. ლომების ქანდაკება შეასრულა პავლე სოკოლოვმა. 1948 წელს ინჟინერ ა. მ. იანოვსკის პროექტის მიხედვით წარიმართა ხიდის კაპიტალური რემონტი. 1954 წელს ხიდზე დააყენეს ახალი მოაჯირები და ფანრები. კიდევ ერთი სარესტავრაციო სამუშაოები წარიმართა 2000 წელს ინსტიტიტ „მშენპროექტის“ მიერ. 1838 წელს ხიდის შემცირებული კოპიო ააგეს ბერლინში დიდი ტირგარტენის პარკში და ლომების ხიდი გახდა ბერლინის პირველი დაკიდული ხიდი. ხიდი ამჟამად ერთმალიანია, გამოიყენება ფეხით მოსიარულეებისათვის. Кочедамов В. И. Мосты Ленинграда. — Л.: Искусство, 1958. — 60 с. Кочедамов В.И. Цепные мосты в Петербурге первой четверти XIX века // Архитектурное наследство. — Л., 1959. — № 9. — С. 209—220. Тумилович Е. В., Алтунин С. Е. Мосты и набережные Ленинграда. Альбом. — М.: Издательство Министерства Коммунального Хозяйства РСФСР, 1963. — 298 с. Пунин А. Л. Повесть о ленинградских мостах. — Л.: Лениздат, 1971. — 192 с. Новиков Ю. В. Мосты и набережные Ленинграда / Сост. П. П. Степнов. — Л.: Лениздат, 1991. — 320 Бунин М. С. Мосты Ленинграда. Очерки истории и архитектуры мостов Петербурга — Петрограда — Ленинграда. — Л.: Стройиздат, 1986. — 280 с. Горбачевич К. С., Хабло Е. П. Почему так названы? О происхождении названий улиц, площадей, островов, рек и мостов Ленинграда. — 3-е изд., испр. и доп. — Л.: Лениздат, 1985. — С. 161. — 511 с. Горбачевич К. С., Хабло Е. П. Почему так названы? О происхождении названий улиц, площадей, островов, рек и мостов Санкт-Петербурга. — 4-е изд., перераб. — СПб.: Норинт, 1996. — С. 111. — 359 с. — ISBN 5-7711-0002-1. Городские имена сегодня и вчера: Петербургская топонимика / сост. С. В. Алексеева, А. Г. Владимирович, А. Д. Ерофеев и др. — 2-е изд., перераб. и доп. — СПб.: Лик, 1997. — С. 70. — 288 с. — (Три века Северной Пальмиры). — ISBN 5-86038-023-2. Львиный мост //СПб ГБУ «Мостотрест»
ხარლამოვის ხიდი

ხარლამოვის ხიდი (რუს. Харламов мост) — საფეხმავლო და საავტომობილო ხიდი სანქტ-პეტერბურგში, საადმირალოს რაიონში. ერთმანეთთან აკავშირებს ყაზანისა და სპასკის კუნძულებს. ხიდის სიგრძეა 16,9 მეტრი, ხოლო სიგანე — 22,5 მეტრი. ხარლამოვის ხიდი მდებარეობს რიმსკი-კორსაკოვის პროსპექტის ღერძზე. ხიდთან ახლოს მდებარეობს ვალკის სახლი, სადაც პეტერბურგსი სტუმრობისას ცხოვრობდა ალექსანდრე გრიბოედოვი. ფიოდორ დოსტოევსკის შემოქმედების ბევრი მკვლევარი მიიჩნევს, რომ ზუსტად ამ სახლის პროტოტიპეზა საუბარი რომანში „დანაშაული და სასჯელი“. დინების ზემოთ მდებარეობს ლომების ხიდი, ხოლო ქვემოთ — ნოვო-ნიკოლსკის ხიდი. უახლოესი მეტროს სადგურეა (900 მ) „სადოვაია“. ხიდის სახელწოდება ცნობილია 1764 წლიდან და მომდინარეობს ბიზნესმენ ე. ს. ხარლამოვის გვარიდან. 1934 წლის 13 აპრილს ხიდს უწოდეს კომკავშირის ხიდი, ისტორიული სახელი დაუბრუნდა 1991 წლის 4 ოქტომბერს. 1753 წელს ამ ადგილზე მოქმედებდა ხის ხიდი. 1780 წლისათვის ხიდი ქვის ბურჯებზე გადაიყვანეს და მოაპირკეთეს გრანიტით. ხიდი არაერთხელ გაარემონტეს ხის მასალით. 1905 წელს ხიდის თაღების კონსტრუქცია შეცვალეს ახლით, მაგრამ შეინარჩუნეს ძველი კონსტრუქცია. მშენებლობის ტექნიკურ მეთვალყურეობას ახორციელებდა არქიტექტორი კარლ ბალდი. 1934 წელს ინჟინრების მ. ი. ჟდანოვის, არიადნა საპერშტეინისა და არქიტექტორ კ. მ. დმიტრიევის პროექტის მიხედვით ხიდი გადააკეთეს ერთმალიან რკინა-ბეტონის თაღოვან ხიდად. 1978 წელს გრანიტის ჯებირებით გამოყვეს ტროტუარი ავტომობილის სავალი გზისაგან, შეიცვალა რკინა-ბეტონის პარაპეტები. 2005 წელს დაამონტაჟეს მეტალის მოაჯირი. ხიდი ამჟამად ერთმალიანია, გამოიყენება როგორც ავტომობილების ასევე ფეხით მოსიარულეებისათვის. კონსტრუქციის მიხედვით ჰგავს ნოვო-ნიკოლსკის ხიდს, რომელიც მისგან დინების ქვემოთ მდებარეობს. ხიდს აქვს ავტოტრანსპორტის სავალი გზის 4 ზოლი. ხიდი მთლიანად მოასფალტებულია. Тумилович Е. В., Алтунин С. Е. Мосты и набережные Ленинграда. Альбом. — М.: Издательство Министерства Коммунального Хозяйства РСФСР, 1963. — 298 с. Пунин А. Л. Повесть о ленинградских мостах. — Л.: Лениздат, 1971. — 192 с. Новиков Ю. В. Мосты и набережные Ленинграда / Сост. П. П. Степнов. — Л.: Лениздат, 1991. — 320 Горбачевич К. С., Хабло Е. П. Почему так названы? О происхождении названий улиц, площадей, островов, рек и мостов Ленинграда. — 3-е изд., испр. и доп. — Л.: Лениздат, 1985. — С. 161. — 511 с. Горбачевич К. С., Хабло Е. П. Почему так названы? О происхождении названий улиц, площадей, островов, рек и мостов Санкт-Петербурга. — 4-е изд., перераб. — СПб.: Норинт, 1996. — С. 111. — 359 с. — ISBN 5-7711-0002-1. Харламов мост //СПб ГБУ «Мостотрест» [https://web.archive.org/web/20180727181137/http://encspb.ru/object/2855729028 დაარქივებული 2018-07-27 საიტზე Wayback Machine. Харламов мост] // Энциклопедия Санкт-Петербурга
ხურჯინი

ხურჯინი ან ხურჯუნი (აზერ. Xurcun) — აღმოსავლური ტრადიციული ჩანთა, რომელიც იკერება ხალიჩის ქსოვის ტექნოლოგიით ნაირფეროვანი შალის ძაფებისგან და მორთულია ზარებით. შედგება ორი ნაწილისგან (ჩანთებისგან). ხურჯინი შესაძლებელია იყოს სხვადასხვა ზომის. ძირითადად იგი გამოიყენება სოფლის მეურნეობის პროდუქციის გადასატანად. აზერბაიჯანში ხურჯინს განსხვავებული ტექნოლოგიით ამზადებდნენ. ხურჯინს უძველესი დროიდან იყენებდნენ აღმოსავლეთში (ასევე კავკასიაშიც). ↑ З. А. Кильчевская, А. Ю. Казиев, Н. А. Верещагин. Народы Азербайджанской Советской Социалистической Республики. Азербайджанцы. Ремёсла и промыслы. Ковроделие // Народы Кавказа: Этнографические очерки / Под редакцией Б.А.Гарданова, А.Н.Гулиева, С.Т.Еремяна, Л.И.Лаврова, Г.А.Нерсесова, Г.С.Читая. — М.: Издательство Академии наук СССР, 1962. — Т. 2. — С. 92.
დესმალალდი

დესმალალდი (აზერ. Dəsmalaldı) — აზერბაიჯანული ხალხური საბავშვო თამაში. ბავშვები ჯდებიან წრეში. ერთ ბავშვი ერთ-ერთი მჯდომი ბავშვის უკან აგდებს ცხვირსახოცს. ამის შემდგომ წამყვანი კითხულობს: ვის უკან არის ცხვირსახოცი? თუ მოთამაშემ არ იცის, რომ მის უკან დევს ცხვირსახოცი, იგი დგება წრეში, სადაც დანარჩენი მონაწილეები ეჯახებიან და აიძულებენ ცენტრიდან წრის გარეთ გასვლას. თუ ცენტრში მდგომი ეცემა წრის შემკვრელ მოთამაშეს, მაშინ იგი ტოვებს წრეს და ითვლება წაგებულად. იმარჯვებს ის მოთამაშე, რომელიც ყველაზე დიდხანს რჩება წრის ცენტრში. ↑ Novruz bayramı ensiklopediyası / Составители: Бахлул Абдулла, Тофиг Бабаев. Под науч. ред. Магеррама Гасымлы (азерб.)русск.. — Баку: Şərq-Qərb, 2008. — С. 60. — 208 с. — ISBN 978-9952-34-117-1
დირედეიმე

დირედეიმე (აზერ. dirədöymə — მუხლებში მირტყმა) — აზერბაიჯანული ხალხური თამაში ქამრით. ძირითადად თამაშობენ ბავშვები და მოზარდები, ნოვრუზის დროს. ნახიჩევანში ამ თამაშს უწოდებენ „ჯიზიგ ტურნასს“, მუღანში — „ჯიზიგდანჩიხმა“, ბაქოში — „გაიშჩაფდი“ („გაიშიშლადი“), გიოიჩაიში — „ტურაიონუ“ და სხვ. მოთამაშეები იყოფიან ორ გუნდად და მიწაზე ხაზავენ წრეს. მერე წილის ყრით ერთი გუნდი შედის წრეში, ხოლო მეორე რჩება წრის გარეშე. იმათ ვინც დგას წრეში ერთი ფეხით აბიჯებს ქამარს (ან მათრახს). ისინი ვინც დარჩნენ წრის გარეთ ცდილობენ წაართვან ეს ქამრები მათ ვინც წრეშია. წრეში მდგომები ურტყავენ მათრახს იმათ ვინც ცდილობს წრეში შეღწევას და ყველანაირად უშლიან ხელს წრეში შესასვლელად. იმ შემთხვევაში თუ რომელიმე წრეში მყოფი წრის გარეთ მყოფის ფეხს ეხება, მაშინ გუნდები ცვლიან როლებს (წრეში მყოფნი წრის გარეთ გამოდიან, და წრის გარეთ მყოფნი კი პირიქით). თუ წრის გარეთ მყოფთა წარმომადგენელი ახერხებს მოწინააღმდეგის წრის შიგნიდან გათრევას, მაშინ წრეში დარჩენილები ვალდებულები არიან მცველის გარეშე დარჩენილი ქამრის დაცვაც მოახერხონ. ხოლო თუ წრეში მყოფთა წარმომადგენელი ახერხებს მოწინააღმდეგის წრის შიგნით შეთრევას, მაშინ თამაშის მონაწილები როლებს ცვლიან. თუ წრის გარეთ მყოფი მოთამაშე ახერხებს წრეში მყოფისაგან ქამრის ართმევას, მაშინ ის იწყებს მოწინააღმდეგეების ქამრით ცემას სხვა დანარჩენი ქამრების ართმევის მიზნით. მოგებულად ითვლება ის გუნდი, რომელიც წრეში მყოფთაგან ყველა ქამრის ართმევას შეძლებს. მაშინ ისინი მეტოქეების ქამრებით ცემას იწყებენ. თუ რომელიმე წრეში მყოფი წრის გარეთ მყოფის შეთრევას ახერხებს, გუნდების მოთამაშეები ადგილებს ცვლიან. ↑ Novruz bayramı ensiklopediyası / Составители: Бахлул Абдулла, Тофиг Бабаев. Под науч. ред. Магеррама Гасымлы (азерб.)русск.. — Баку: Şərq-Qərb, 2008. — С. 60-61. — 208 с. — ISBN 978-9952-34-117-1.
ოჯაგი

ოჯაგი (აზერ. Ocaq) — საყოფაცხოვრებო ღუმელი სადილის მოსამზადებლად აზერბაიჯანულ ხალხურ საცხოვრებელში. ტენდირთან (აზერ. təndir) ერთად, პურის საცხობი თონე, განლაგებულია საცხოვრებელ ფართში, რომელიც ძირითადად თაღითაა გამოყოფილი. ტენდირის და ოჯაგის თავზე განლაგებულია საკვამურები, რომლებიც გამოიყოფა სახლის სახურავზე მათთვის დამახასიათებელი ორი გუმბათით. ↑ И. П. Щеблыкин , Л. С. Бретаницкий, А. В. Саламзаде. Народы Азербайджанской Советской Социалистической Республики. Азербайджанцы. Поселения и жилища. Типы народного жилища / Под редакцией Б.А.Гарданова, А.Н.Гулиева, С.Т.Еремяна, Л.И.Лаврова, Г.А.Нерсесова, Г.С.Читая. — Народы Кавказа: Этнографические очерки: Издательство Академии наук СССР, 1962. — Т. 2. — С. 106.
აღა მიქაილის აბანო

აღა მიქაილის აბანო (აზერ. Ağa Mikayıl hamamı) — ძველებური აბანო, განლაგებულია ბაქოს (აზერბაიჯანის) ისტორიულ უბანში. აბანო ასენდა შემახის მაცხოვრებლის, ჰაჯი აღა მიქაელის მიერ, უბანში, რომელიც დღემდე ატარებს „აბანოთ უბანის“ სახელს. აღა მიქაელის აბანოში გადაღებულ იქნა არაერთი მხატვრული ფილმი, მათ შორის „ეს თუ არა ის“, უზეირ ჰაჯიბეკოვის იმავე სახელწოდების ოპერეტის მოტივებზე. ამის გამო ხალხი ამ აბანოს მაშადი იბადის (ფილმის მთავარი პერსონაჟი), სახელწოდებით მოიხსენიებს.</ref>. В связи с этим баню называют в народе и баней Мешади Ибада, главного героя комедии აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის განკარგულებით აღა მიქაელის აბანოს მიენიჭა „კულტურული მემკვიდრეობის ისტორიული ძეგლის სტატუსი“. 2011 წელს აზერბაიჯანის მინისტრთა კაბინეტის „ქალაქ ბაქოს ცენტრის კონსერვაციის გენერალური გეგმიდან“ გამომდინარე აბანოს ჩაუტარდა რესტავრაცია უცხოელი სპეციალისტების აქტიური მონაწილეობით. ↑ Памятники Национального значения. Баня Ага Микаила. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-01-01. ციტირების თარიღი: 2018-12-30. ↑ 2.0 2.1 В Ичери шехер отреставрирован очередной монумент 1news.az 27.12.2011
ჰაჯი აბსალამის აბანო

ჰაჯი აბსალამის აბანო (აზერ. Hacı Əbu-Salam hamamı) — ძველებური აბანო, რომელიც განლაგებულია ქალაქ ბაქოს საბუნჩის რაიონის პირშაღის დასახლებაში. აბანო აშენდა 1901—1902 წწ. და ეკუთვნოდა ქერდალაი აბუსალამოღლის. დაგეგმარებით აბანო წარმოადგენს მოგრძო მართკუთხედს. აბანოს ოთახები განლაგებულნი არიან ერთმანეთის მიყოლებით. შესასვლელი კი განლაგებულია გრძელი ფასადის კუთხეში. აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის განკარგულებით აღა მიქაელის აბანოს მიენიჭა „კულტურული მემკვიდრეობის ადგილობრივი მნიშვნელობის ძეგლის“ სტატუსი. ↑ პირშაღი anl.az ↑ Нуриева А. Я. Бани Апшерона XVII—XIX вв. // Известия Академии наук Азербайджанской ССР. — 1962. — № 2
გურამ გაბესკირია (მრავალმნიშვნელოვანი)

გურამ გაბესკირია შეიძლება აღნიშნავდეს: გურამ გაბესკირია — ქალაქ სოხუმის მერი გურამ გაბესკირია — რეჟისორი
ნოვო-ნიკოლსკის ხიდი

ნოვო-ნიკოლსკის ხიდი (რუს. Ново-Никольский мост) — საფეხმავლო და საავტომობილო ხიდი სანქტ-პეტერბურგში, საადმირალოს რაიონში. ერთმანეთთან აკავშირებს ყაზანისა და სპასკის კუნძულებს. ხიდის სიგრძეა 30,2 მეტრი, ხოლო სიგანე — 22,2 მეტრი. ნოვო-ნიკოლსკის ხიდი მდებარეობს ნიკოლსკის შესახვევისა და ნიკოლსკის მოედნის დასაწყისში. დინების ზემოთ მდებარეობს ხარლამოვის ხიდი, ხოლო ქვემოთ — წითელგვარდიელის ხიდი. უახლოესი მეტროს სადგურეა (1 კმ) „სადოვაია“, „სენის მოედანი“ და „სპასკაია“. ხიდის სახელწოდება ცნობილია 1844 წლიდან და მომდინარეობს ახლოს მდებარე ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის საზღვაო ტაძრის სახელიდან. ამ ადგილზე 1835-1837 წლებში ააგეს ერთმალიანი ჩუგუნის, თაღოვანი ხიდი, რომელიც გრანიტით იყო მოპირკეთებული და აგებული ინჟინერ ზავადოვსკისა და ალექსანდროვის თუჯსასხმელი ქარხნის დირექტორის მ. ე. კლარკის პროექტის მიხედვით. 1837 წელს ხიდი გახსნამდე ფორმას იცვლის და ინგრევა. ავარიის გამომწვევი მიზეზების გამოსაძიებლად შეიქმნა სპეციალური კომისია. ზავადოვსკის შინაპატიმრობა მიუსაჯეს. იმპერატორმა ნიკოლოზ I-მა ბრძანა ახალი ხიდის მშენებლობა. 1841 წელს დანგრეული ხიდის ნაცვლად ააგეს ახალი ხიდი, რომლის პროექტის ავტორი იყო მ. ე. კლარკი. მშენებლობა მიმდინარეობდა ინჟინერ ეგორ ადამისა და არქიტექტორ კარლ როსის მეთვალყურეობით. 1933-1934 წლებში ხიდი გადააკეთეს. ამჟამად ხიდის პროექტი შეიმუშავა ინჟინრებმა მ. ი. ჟდანოვმა, ა. ვ. კოზლოვმა და არიქტექტორმა ივან კაპციუგმა. 2017 წელს ხიდიდან აყარეს ტრამვაის ხაზები. ხიდი ამჟამად ერთმალიანია, გამოიყენება როგორც ავტომობილების ასევე ფეხით მოსიარულეებისათვის. კონსტრუქციის მიხედვით ჰგავს ხარლამოვის ხიდს, რომელიც მისგან დინების ზემოთ მდებარეობს. ხიდს აქვს ავტოტრანსპორტის სავალი გზის 4 ზოლი. ხიდი მთლიანად მოასფალტებულია. Тумилович Е. В., Алтунин С. Е. Мосты и набережные Ленинграда. Альбом. — М.: Издательство Министерства Коммунального Хозяйства РСФСР, 1963. — 298 с. Пунин А. Л. Повесть о ленинградских мостах. — Л.: Лениздат, 1971. — 192 с. Новиков Ю. В. Мосты и набережные Ленинграда / Сост. П. П. Степнов. — Л.: Лениздат, 1991. — 320 Горбачевич К. С., Хабло Е. П. Почему так названы? О происхождении названий улиц, площадей, островов, рек и мостов Ленинграда. — 3-е изд., испр. и доп. — Л.: Лениздат, 1985. — С. 161. — 511 с. Горбачевич К. С., Хабло Е. П. Почему так названы? О происхождении названий улиц, площадей, островов, рек и мостов Санкт-Петербурга. — 4-е изд., перераб. — СПб.: Норинт, 1996. — С. 111. — 359 с. — ISBN 5-7711-0002-1. Горбачевич К. С., Хабло Е. П. Почему так названы? О происхождении названий улиц, площадей, островов, рек и мостов Ленинграда. — 3-е изд., испр. и доп. — Л.: Лениздат, 1985. — С. 469. — 511 с. Бунин М. С. Мосты Ленинграда. Очерки истории и архитектуры мостов Петербурга — Петрограда — Ленинграда. — Л.: Стройиздат, 1986. — 280 с. Ново-Никольский мост //СПб ГБУ «Мостотрест» [https://web.archive.org/web/20180816160711/http://encspb.ru/object/2804006312 დაარქივებული 2018-08-16 საიტზე Wayback Machine. Никольские мосты] // Энциклопедия Санкт-Петербурга
ჰიდრომეტეოროლოგიური სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრი

ჰიდრომეტეოროლოგიური სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრი — საბჭოთა კავშირის ჰიდრომეტეოროლოგიური ცენტრი, ძირითადი სამეცნიერო-მეთოდური და ოპერატიული დაწესებულება სსრკ-ში, რომელიც სახალხო მეურნეობას აწვდის ყველა სახის მეტეოროლოგიურ, ჰიდროლოგიურ და აგრომეტეოროლოგიურ პროგნოზს. დაარსდა მოსკოვში 1965 წელს პროგნოზების ცენტრალური ინსტიტუტისა და მსოფლიო მეტეოროლოგიური ცენტრის გაერთიანების შედეგად. 1992 წლიდან რუსეთის ჰიდრომეტეოროლოგიური სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრი. აქვს ფილიალი (ქალაქ ობნინსკში), რომლის ამოცანაა რეჟიმული მონაცემების დაგროვება და მსოფლიო ჰავის შესწავლა. ცენტრი დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით (1967). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 654.
ჰიდროლოკაცია

ჰიდროლოკაცია (ლათ. ჰიდრო... და Locatio — განლაგება) — წყალქვეშა ობიექტების მდებარეობის განსაზღვრა ხმოვანი სიგნალების საშუალებით. ხმოვან სიგნალებს გამოასხივებს თვით ობიექტი (პასიური ლოკაცია) ან წარმოიქმნება ხელოვნურად შექმნილი ბგერითი სიგნალების ობიექტიდან არეკვლის შედეგად (აქტიური ლოკაცია). ჰიდროლოკაციას ფართოდ იყენებენ ნავიგაციაში უხილავ წყალქვეშა დაბრკოლებათა აღმოსაჩენად, თევზჭერის დროს, ოკეანოლოგიაში ჩაძირული გემების აღმოსაჩენად და ა. შ. აგრეთვე წყალქვეშა ნავებისა და წყალზედა ხომალდების აღმოსაჩენად, ობიექტის კოორდინატების დასადგენად ტორპედული და რაკეტული იარაღების გამოყენების დროს. პასიური ლოკაციის (ხმაურპელენგაციის) დროს ხმაურპელენგატორის მეშვეობით ადგენენ მიმართულებას ხმოვანი სიგნალების გამომსხივებელ ობიექტამდე (ობიექტის პელენგი). ამ მიზნით, მახვილად მიმართულ აკუსტიკურ ანტენას იმ კუთხით მოაბრუნებენ, სანამ მიღებულ სიგნალს ექნება მაქსიმალური ინტენსივობა. ამ დროს ზომავენ სივრცეში განლაგებული ორი ანტენის მიერ მიღებულ სიგნალებს შორის ფაზათა სხვაობას (ფაზური მეთოდი) ან ანტენების მიერ სიგნალთა მიღების დროთა სხვაობას (კორელაციური მეთოდი). შესაძლებელია აგრეთვე ამ მეთოდების კომბინირებული გამოყენება. ჰიდროლოკაციის პასიურ სისტემებს იყენებენ უმეტესად წყალქვეშა ნავებსა და წყალზედა ხომალდებზე, აგრეთვე ზღვაში სპეციალურად ჩაძირულ ან მოტივტივე კონტეინერებზე, რომლებიც წყალქვეშა კაბელებით შერთებულია სახმელეთო დამკვირვებელ პუნქტებთან, სადაც ხდება მიღებული სიგნალების დამუშავება და ხმაურიანი ობიექტის ადგილმდებარეობის განსაზღვრა. აქტიური ჰიდროლოკაციის სისტემები დამყარებულია ბგერითი ექოს მოვლენაზე და ერთმანეთისგან განსხვავდებიან გაგზავნილი სიგნალის დროის მოდულაციის მეთოდებითა და სივრცის მიმოხილვის ხერხებით. ობიექტის სიშორის დასადგენად სარგებლობენ სიგნალის იმპულსური, სიხშირული და ხმაურის მოდულაციით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 653.
ჰაჯი გაიბის აბანო

ჰაჯი გაიბის აბანო (აზერ. Hacı Qayıb hamamı) — განლაგებულია იჩერი შეჰერში, ბაქოს ძველ უბანში, ქალწულის კოშკის მოპირდაპირედ (ასაფ ზეინალის ქუჩა, 67). აბანოში შესასვლელი მართკუთხედი ფორმისაა. აბანოს მთელი კომპლექსი იყოფა სამ ჯგუფად: შესასვლელი, გასახდელი და დასაბანი ოთახი.გასახდელი და საბანაო ოთახი რვაკუთხა ფორმისანი არიან, რომელნიც გარშემორტყმულები არიან მცირე ზომის შენობებით. გუმბათებს და თაღებს გააჩნიათ სხვადასხვა ფორმები და მოპირკეთებულნი არიან სხვადასხვა ფიგურებით. დარბაზის შუაში განლაგებულია აუზი ცხელი და ცივი წყლით. იატაკზე, რომელზეც დაფენილია ქვის ფილები თბება თიხისგან დამზადებული მილებით, რომლებშიც გადის წყლის გაცხელებისგან მიღებული ორთქლი. აბანო სავარაუდოდ თარიღდება XV საუკუნით. ეს კომპლექსი აღმოჩენილ იქნა 1964 წელს გატხრების შედეგად. ↑ Ашурбейли, Сара Белабек кызы Очерк истории средневекового Баку (VIII — начало ХIX вв.)[მკვდარი ბმული] Баку. Изд-во Академии наук Азербайджанской СССР. 1964. ↑ 10 таинственных мест Старого города Баку. Бани Ичери шехер ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჰაჯი გაიბის აბანო
კიზ კუმაი

კიზ კუმაი, კიზ კიუიუ (აზერ. qız qov) — საჯირითო თამაში, რომელიც გავრცელებული როგორც აზერბაიჯანში ასევე შუა აზიის. Кыз куумай თურქულიდან ითარგმნება როგორც ქალწულის დევნა. თამაშიიწყება იმით, რომ ცხენოსანი და ქალწული გამოდიან საჯინიბეზე. ქალწული იწყებს ჯირითს 12 – 15 მეტრის უპირატესობით. მსაჯის ნიშნით იწყება თამაში. იმის შემდეგ, როდესაც ქალწული გააჭენებს ცხენს 400 მეტრამდე ცხენოსანი მამაკაცი იწყებს ჯირითს. იმ შემთხვევაში თუ მამაკაცი დაეწევა ქალწულს იგი მოიპოვებს ჩახუტების და ამბორის უფლებას ჯირითის პროცესში. მაგრამ, უკან დაბრუნებისას მონაწილეები იცვლებიან და ახლა კი უკვე მამაკაცი იწყებს ჯირითს პირველი, ხოლო ქალწული კი მისდევს მას. იმ შემთხვევაში თ. В. Парфенов. Кавказские национальные конные игры დაარქივებული 2019-06-06 საიტზე Wayback Machine. М.Н. Муратшина. Башкирская энциклопедия. დაარქივებული 2017-09-29 საიტზე Wayback Machine. — Уфа: ГАУН «Башкирская энциклопедия», 2013. — ISBN 978-5-88185-306-8
სიურ-ფაფახი

სიურ-ფაფახი (აზერ. Sür-papaq) — აზერბაიჯანული ეროვნული საცხენოსნო თამაში. ეს თამაში ითხოვს მოთამაშისგან ცხენის მმართვის ხელოვნებას, სტყორცნის სიზუსტეს და ჯირითობას, რექციების სიზუსტეს და სისწრაფეს. ამ თამაშს ხშირად უწოდებენ საცხენოსნო კალათბურთს. თამაში „სიურ ფაფახი“ ისევე როგორც სხვა ეროვნული თამაშები, როგორებიცაა „ბაჰ ბენდი“, „ფაფახ ოიუნუ“(ქუდით თამაში), ფიალა ვე ოჰ“(ფიალა და შვილდისარი), „გერდეკ გაჩირმა“ სარგებლობენ დიდი პოპულარობით აზერბაიჯანში ქორწინების დღეებში. საჯინიბო გზა, რომელზეც ტარდება თამაში, 300- 400 მეტრის სიგრძისაა. ორივე ბოლოში სამ მეტრიანი სიმაღლის ბოძებზე ყენდება 50 სანტიმეტრის დიამეტრის რგოლები. ბოძების გარშემო 5 მეტრის დაშორებით იხაზება საჯარიმო, შიგნით 1,5 მეტრის დიამეტრით კიდევ ერთი. თამაშის ძირითადი არსი მდგომარეობს იმაში, რომ ნახერხით სავსე ფაფახი, რომელიც დამზადებულია ცხვრის ტყავისგან, უნდა ჩავარდეს ფარში. „სიურ ფაფახს“ თამაშობს ორი გუნდი. თითოეულ გუნდში არის ოთხი ცხენოსანი, რომლებსაც აქვთ უფლება იჯირითონ მოედნის მთელს სიგრძეზე, ხოლო ორი მოთამაშე ჯირითობს მხოლოდ თავის ნახევარზე. მოთამაშეს აქვს მხოლოდ 4 წამიანი ინტერვალი გადაცემის გასაკეთებლად. ხელიდან ხელში ფაფახის გადაცემა აკრძალულია. ძირს დაცემული ფაფახის აღების უფლება ძირს ჩამოუსვლელად აქვს ნებისმიერ მოთამაშეს. იმის შემდეგ, როდესაც ფაფახი ვარდება რგოლში ჯგუფი იღებს ერთ დადებით ქულას. თამაშში ორი ათწუთიანი ტაიმია. ↑ Азербайджанцы. Историко-этнографический очерк. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-10-05. ციტირების თარიღი: 2018-12-30.
წითელგვარდიელის ხიდი (სანქტ-პეტერბურგი)

წითელგვარდიელის ხიდი (რუს. Красногвардейский мост) — საფეხმავლო ხიდი სანქტ-პეტერბურგში, საადმირალოს რაიონში. ერთმანეთთან აკავშირებს ყაზანისა და სპასკის კუნძულებს. ხიდის სიგრძეა 21,5 მეტრი, ხოლო სიგანე — 4,5 მეტრი. წითელგვარდიელის ხიდი მდებარეობს გრიბოედოვისა და კრიუკოვის არხების შეერთების ადგილზე. ქმნის ერთიან არქიტექტურულ ანსამბლს პიკალოვისა და სტარო-ნიკოლსკის ხიდებთან. დინების ზემოთ მდებარეობს ნოვო-ნიკოლსკის ხიდი, ხოლო ქვემოთ — პიკალოვის ხიდი. უახლოესი მეტროს სადგურია (1, კმ) „სადოვაია“. ხიდმა სახელწოდება მიიღო პეტროგრადის წითელი გვარდიის პატივისცემის ნიშნად, რომელიც ჩამოყალიბდა 1917 წლის აპრილში. 1820 წელს ინჟინერმა ეგორ ადამმა შეადგინა საფეხმავლო დაკიდული ხიდის პროექტი ეკატერინეს არხზე, ნიკოლსკის ბაზრის მოპირდაპირე მხარეს. მიუხედავად იმისა, რომ პროექტი მოიწონეს, ფინანსური პრობლემების გამო ხიდი არ აუშენებიათ. ხიდი ააშენეს 1956-1957 წლებში სათბობის მილების გაყვანის აუცილებლობის გამო. პროექტი შეადგინეს „Ленгипроинжпроект“-ის ინსტიტუტში. პროექტის ავტორები გახდნენ ინჟინერი ა. ა. კულიკოვი და არქიტექტორები პეტრე არშევი და ვლადიმერ ვასილევსკი. ხიდი ერთმალიანია და მეტალისაა. ხიდის სიგრძეა 21,5 მეტრი, ხოლო სიგანე — 4,5 მეტრი. ხიდს გამოიყენებენ მხოლოდ ფეხით მოსიარულეები. სავალი ნაწილი მოასფალტებულია. Тумилович Е. В., Алтунин С. Е. Мосты и набережные Ленинграда. Альбом. — М.: Издательство Министерства Коммунального Хозяйства РСФСР, 1963. — 298 с. Городские имена сегодня и вчера: Петербургская топонимика / сост. С. В. Алексеева, А. Г. Владимирович, А. Д. Ерофеев и др. — 2-е изд., перераб. и доп. — СПб.: Лик, 1997. — С. 59. — 288 с. — (Три века Северной Пальмиры). — ISBN 5-86038-023-2. Красногвардейский мост //СПб ГБУ «Мостотрест»
ნიაზის სახლ-მუზეუმი

ნიაზის სახლ-მუზეუმი (აზერ. Niyazinin ev-muzeyi) — აზერბაიჯანელი დირიჟორისა და კომპოზიტორის, სსრკ-ის სახალხო არტისტის, ნიაზის მემორიალური მუზეუმი. მუზეუმი წარმოადგენს აზერბაიჯანის მუსიკალური კულტურის სახელმწიფო მუზეუმის ფილიალს. განლაგებულია ქალაქ ბაქოში, მისამართი: ბულბულის გამზირი, 29. ნიაზი ცხოვრობდა ამ ბინაში 1958 წლიდან გარდაცვალებამდე. ნიაზის სახლ-მუზეუმი შეიქმნა აზერბაიჯანის კულტურის სამინისტროს 1990 წლის 28 დეკემბრის განკარგულებით. მუზეუმის გახსნა შედგა 1994 წლის 18 სექტემბერს. ნიაზის სახლ-მუზეუმში რეგულარულად ტარდება სხვადასხვა სახის ღონისძიებები, რომლებიც ეძღვნება რესპუბლიკის მუსიკალურ მოვლენებს: კონფერენციები, კონცერტები და შემოქმედებითი საღამოები. ნიაზის სახლ-მუზეუმი შედგება 5 ოთახისგან, რომელთა ნაწილიც ატარებს მემორიალურ ხასიათს. ისინი შენახული არიან ისევე, როგორც მუსიკოსის სიცოცხლის დროს. დარჩენილი ნაწილი კი დათმობილი აქვს ექსპოზიციებს. ექსპონატების ოთახში გამოფენილია ექსპონატები, რომლებიც მოგვითხრობენ ნიაზის ცხოვრებაზე ბავშვობიდან გარდაცვალებამდე. აქ ქრონოლოგიურად წარმოდგენილია იშვიათი დოკუმენტები ნიაზის პირად ცხოვრებაზე, აფიშები, საავტორო სანოტო ხელნაწერები. სასტუმრო ოთახში წარმოდგენილია ფოტოსურათები, რომლებიც ასახავს მუსიკოსის საზოგადოებრივ მოღვაწეობას, ასევე გამოფენილია მაესტროსთვის ნაჩუქარი და მუზეუმის მიერ შეძენილი ექსპონატები, რომლებიც წარმოადგენს სახვითი ხელოვნების ნიმუშებს. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ნიაზის სახლ-მუზეუმი ↑ Дом-музей Ниязи ↑ Сайт Азербайджанского Государственного Музея Музыкальной Культуры. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-05-03. ციტირების თარიღი: 2018-12-30.
ვაშლის დღესასწაული

ვაშლის დღესასწაული (აზერ. Alma bayramı) — დღესასწაული, რომელიც ყოველწლიურად აღინიშნება აზერბაიჯანში ვაშლის კრეფის დროს. დღესასწაულის მსვლებობის დღეებში ქალაქ ყუბაში, რომელიც ითვლება რესპუბლიკის მებაღეობის ცენტრად, ტარდება გამოფენა-გაყიდვები, სადაც წარმოდგენილია სხვადასხვა ჯიშის ვაშლები და მისგან დამზადებული სხვადასხვა სახის ნაწარმი. აზერბაიჯანში ეს ღონისძიება პირველად ჩატარდა 2012 წელს. მართალია დღესასწაულს ეწოდება „ვაშლის დღესასწაული“, მაგრამ ეს ღონისძიებები მიძღვნილია ყველა სახის ხილის ჯიშებისადმი.