laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
კალაუსი

კალაუსი — რუსეთის მდინარე ჩრდილოეთ კავკასიაში სტავროპოლის ტერიტორიაზე. ყაბარდო-ჩერქეზულ ენაზე კალაუსს ბავუკოს უწოდებდნენ - „ნაყოფიერ, მდიდარ ხეობას“. მდინარე კალაუსი სათავეს იღებს სულთანის მაღლობებზე, ბრიკის მთის ფერდობიდან, მიედინება სტავროპოლის მაღლა, დასავლეთ მანიჩის მარცხენა შენაკადი . მდინარე კალაუსის საერთო სიგრძეა 436 კილომეტრი, მანძილი პირიდან დასავლეთის მანიშის შესართავამდე არის 141 კილომეტრი, ხოლო საშუალო ფერდობზე 0,0015, არხის სიგანე 40-50 მეტრს აღწევს, სიღრმე 1,5 მეტრამდეა. მდინარის ამჟამინდელი სიჩქარე 1-2 მ/წმ. კალაუსს აქვს 81 შენაკადი, რომელთა საერთო სიგრძეა 936 კილომეტრია. წყალშემკრები აუზის ფართობია 9700 კმ². მდინარე იკვებება შერეული წყლით: თოვლი, წვიმა. გაზაფხულის მაღალი წყლის სიმაღლე დაბალი წყლის პერიოდში აღწევს 2.5-დან 2.6 მეტრამდე. ხეობის სიგანე 50-დან 100 მეტრამდეა. ნაპირები ციცაბოა, ზოგან სიმაღლე 15 მეტრსაც კი აღწევს. ეს არის ტალახიანი მდინარე რეგიონში და მესამე ყველაზე მღვრიე მდინარე რუსეთში, ერთი კუბური მეტრი შეიცავს 8 კგ-მდე მყარ ნაწილაკს. არსებობის განმავლობაში მან შექმნა პრიკალაუსკის სიმაღლეები სტავროპოლის მაღლობზე. წლიური ჩამონადენი არის 0,06 კმ³. კალაუსის წყაროსთან მდებარეობს მაიკოპის თიხები, ამიტომ წყალი საკმარისად მარილიანი და სასმელისთვის შესაფერისი არ არის, თუმცა სოფელ პეტროვსკოეში წყალმომარაგების სისტემის გახსნამდე გლეხები მას მაინც იყენებდნენ. წარსულში, მდინარე კალაუსი, კუმო-მანიშის დეპრესიის თალვეგამდე მიაღწია, განშტოდა, როგორც მანიშის სხვა შენაკადი - დიდი ეგოლიკი. ამ წერტილიდან (45 ° 43 ′ N 44 ° 06 ′ E HGЯO) მიმავალი არხი ჩრდილოეთით და დასავლეთით, მანიჩ-გუდილოს ტბამდე მიემართებოდა დასავლეთ მანიშის დასაწყისში; სამხრეთით და აღმოსავლეთით მიმავალი არხი გახდა აღმოსავლეთის მანიშის დასაწყისი. ამის შემდეგ, ამ ადგილას ააშენეს კალაუსის კაშხალი, რაც ხელს უშლიდა კალაუსის წყლის ნაკადს აღმოსავლეთ მუნჩში; ამრიგად, კალაუსი მხოლოდ დასავლეთ მანიშის შენაკადი გახდა. მდინარე კალაუსზე არის ორი დიდი ქალაქი, სვეტლოგრადი და იპატოვო, ასევე მრავალი სოფელი, როგორიცაა მაღალი კალაუსი და სერგიევსკოე. მდინარის კალაპოტი სვეტლოგრადისა და იპატოვოს საზღვრებში ძლიერ არის დაბინძურებული ნაგვით და საყოფაცხოვრებო ნარჩენებით და მას ხშირად იყენებენ მიმდებარე სახლების მაცხოვრებლები, როგორც უფასო ნაგავსაყრელს . ასევე ხდება ქვიშის და მისი არხის გამტარუნარიანობის შემცირება, რაც იწვევს მიმდებარე ტერიტორიების დატბორვას და დამუშავებული ტერიტორიების შემცირებას და სოფელ ვოზდვიჟენსკოეს წყალდიდობით ემუქრება. უახლოეს მომავალში რეგიონალური მთავრობა აპირებს გამოყოს თანხები მდინარის კალაპოტის გასასუფთავებლად . ↑ Базелюк Александр Анатольевич, «Антропогенное изменение гидрографической сети Кумо-Манычской впадины. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-03-05.», Автореферат диссертации на соискание ученой степени кандидата географических наук. Ростов-на-Дону, 2007. ↑ Экологическое состояние края. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-05-02. ციტირების თარიღი: 2019-05-02. ↑ Калаус стал опасен (2008-10-30). ციტირების თარიღი: 2019-05-02.
იმაბარი

იმაბარი (იაპ. 今治市), ქალაქი და ნავსადგური იაპონიაში, კ. სიკოკუზე, ბინგოს ყურის ნაპირზე. ეჰიმეს პრეფექტურაში. 173.985 მცხოვრები (2005). საფეიქრო მრეწველობის ერთ-ერთი ცენტრი (უმთავრესად ბამბის ნართის, ქსოვილებისა და ფლანელის წარმოება). დიდი წისქვილკომბინატი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 110.
ფერისცვალების ეკლესია (პიატიგორსკი)

ფერისცვალების ეკლესია — კათოლიკური ეკლესია ქალაქ პიატიგორსკში, არქიტექტურული ძეგლი, შეტანილია კულტურული მემკვიდრეობის სიაში . ადმინისტრაციულად იგი მიეკუთვნება წმინდა კლიმენტის ეპარქიას, რომლის ცენტრი სარატოვში მდებარეობს. ეკლესია მდებარეობს ანისიმოვას ქუჩის პირველ ნომერი. XIX საუკუნის 30-იან წლებში პიატიგორსკის საერთო მოსახლეობით დაახლოებით 1000 ადამიანი, მასში 400-ზე მეტი კათოლიკე იყო , ძირითადად მონაწილეობდნენ 1830 წლის პოლონეთის აჯანყების კავკასიაში გადასახლებაში. იმპერატორ ნიკოლოზ I-ის მიერ 1837 წელს კავკასიაში მოგზაურობის დროს ქალაქის კათოლიკეებმა ტაძრის აშენების ნებართვა მიიღეს. კლასიციზმის სტილში ტაძარი 1840-1844 წლებში აშენდა არქიტექტორების, ბერნარდაზის დინასტიის წევრების, ძმების ჯოზეფ და იოჰან ბერნარდაზების პროექტის მიხედვით, რომლებმაც მრავალი არქიტექტურული ძეგლი შექმნეს კავკასიის მინერალურ წყლებზე. ძმებმა ბერნარდაცებმა ვერ შეძლეს მშენებლობის დასრულება; იგი დასრულდა კიდევ ერთი ცნობილი არქიტექტორის, წარმოშობით ინგლისელის, სამუელ აპტონის მიერ. უფლის ფერისცვალების ეკლესიის საზეიმო კურთხევა მოხდა 1844 წლის 6 აგვისტოს. კურთხევის შემდეგ, ტაძარი გახდა ტირასპოლის ეპარქიის ჩრდილოეთ კავკასიის დეკანოზის ცენტრალური ტაძარი, რომლის ცენტრი იყო სარატოვი. პირველი მსოფლიო ომის წინა დღეს ეკლესიაში 1738 მრევლი იმყოფებოდა. საღმრთო მსახურება გაგრძელდა 1937 წლამდე, 1938 წლის იანვარში, დახვრიტეს ტაძრის ბოლო წინამძღვარი იოჰან როთი, ხოლო ტაძარი დაიხურა. 1938 წლიდან 1980 წლამდე შენობა გამოიყენებოდა საამქროებად და საწყობებად, 1980 წელს იგი რესტავრირდა და გადაიქცა ორგანოს დარბაზად. 1991 წელს ადგილობრივი კათოლიკეების თხოვნით, სტავროპოლის რეგიონის გუბერნატორს, ბოჰდან სევერინიაკმა პირველი წირვა აღნიშნა ეკლესიაში 1937 წლის შემდეგ. კათოლიკური ეკლესიის ნორმალური საქმიანობის აღდგენა რუსეთში XX საუკუნის 90-იანი წლების დასაწყისში დაიწყო. როდესაც 90-იან წლებში, კომუნიზმის დაცემის შემდეგ, რელიგიებთან ურთიერთობა ნორმალიზდა, 1992 წელს კათოლიკური მრევლის რეგისტრაციის შემდეგ, მან ტაძრის დაბრუნების ძიება დაიწყო. ჩატარდა აღდგენითი სამუშაოები. ეკლესია კვლავ ფილარმონიის ორკესტრის საკონცერტო დარბაზის ფუნქციას ასრულებს და ამავე დროს ღიაა საეკლესიო ცერემონიებისთვის. 2005 წლამდე შენობა ფილარმონიის საზოგადოებას ერთობლივად მართავდა და მრევლი მონაცვლეობით ატარებდა კონცერტებს და წირვას. 2005 წლიდან შენობა მთლიანად დაუბრუნდა ეკლესიას. «Пятигорск» //Католическая энциклопедия. Изд. францисканцев, М.:2007. Т.3. Ст. 1900—1901 Католический костел и лютеранская кирха в Пятигорске დაარქივებული 2013-12-03 საიტზე Wayback Machine. [1] ფერისცვალების ეკლესია დაარქივებული 2020-10-22 საიტზე Wayback Machine. ↑ Объекты культурного наследия. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-12-03. ციტირების თარიღი: 2013-12-01. ↑ «Пятигорск» //Католическая энциклопедия. Изд. францисканцев, М.:2007. Т.3. Ст. 1900—1901
წითელი ლამბაქა

წითელი ლამბაქა (ლათ. Aleuria aurantia) — ჩანთაინი სოკო პეზიზასნაირთა რიგისა. სხვადასხვა სისტემატიკა ალევრიას გვარს Otideaceae და Pyronemataceae-ის ოჯახებს მიაკუთვნებს. სამეცნიერო სინონიმები Helvella coccinea Bolton 1789 basionym Peziza aurantia Pers. 1800 Scodellina aurantiaca Gray 1821 ადვილად შესამჩნევი სოკოა. ნაყოფსხეული ლამბაქის ფორმისაა, 3-6 სმ-მდე დიამეტრის, შიდა ზედა ნაწილი კაშკაშა მორანჯისფრო-წითელია, გარედან ღია ფერის, მოყვითალო ელფერი დასდევს. რბილობი — თხელი, ცვილისებრი, მყიფე. გემო და სუნი სუსტი, სასიამოვნო. სპორები ელფისებრია 15-20X8-12 მკმ, მარცვლოვან-ხორკლიანი, შემდეგ — ბადისებრი ზედაპირით. ჩანთები ცილინდრულია და 8 სპორაა მოთავსებული. საკვებად გამოიყენება ახალი. გავრცელებულია მთელ ჩრდილოეთ ზომიერ სარტყელში, როგორც ვაკეზე, ისე მთიან ადგილებში. იზრდება ნესტიან შიშველ ნიადაგზე ტყეში, პარკებში, გზების გასწვრივ, გაზაფხულიდან შემოდგომამდე. Melastiza chateri (W.G. Sm.) Boud. — არასაჭმელი ან გასტრონომიული კუთხით არასაინტერესო სოკოა. ზომით პატარაა, დიამეტრი 1-2 სმ-მდე (იშვიათ შემთხვევაში 3 სმ), მოწითალო-ნარინჯისფერი. Aleuria aurantia — Theodor Holmskjold 1799 Aleuria aurantia Fuckel 1870 ნახუცრიშვილი ივ., საქართველოს სოკოები / რედ. და თანაავტ. არჩ. ღიბრაძე, თბ.: „ბუნება პრინტი“ და საქართველოს ბუნების შენარჩუნების ცენტრი, 2006. — გვ. 34, ISBN 99940-856-1-1. ↑ Ewald Gerhardt (2002). BLV Handbuch Pilze. München, გვ. 586. ISBN 3-405-14737-9.
ჰასან ალიევი

ჰასან ალირზა-ოღლუ ალიევი (აზერ. Həsən Əlirza oğlu Əliyev; დ. 15 დეკემბერი, 1907, ჯომარდლი, ელიზავეტპოლის გუბერნია — გ. 2 თებერვალი, 1993, ბაქო) — საბჭოთა და აზერბაიჯანელი მეცნიერი, აზერბიჯანის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი, აზერბაიჯანის მესამე პრეზიდენტის ჰეიდარ ალივის უფროსი ძმა. ჰასან ალიევი დაიბადა 1907 წლის 15 დეკემბერს ზანგეზურის მაზრის სოფელ ჯომარდლიში (ამჟამად ს. თანაჰატი, სიუნიქი). 1922 წლის მიწურულს ნახიჩევანში პიონერული მოძრაობის ფორმირებისას, ჰასან ალიევი გ. თაგიევის წრეში აღმოჩნდა, რომელიც ნახიჩევანში პიონერული წრეების ერთ-ერთი ორგანიზატორი გახდა. 1924-1930 წწ. ის ქალაქ ნახიჩევანში სოფლის საღამოს სკოლაში სწავლობდა. 1932 წელს აზერბაიჯანის სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი დაამთავრა. 1934 წელს ალიევმა კიროვაბადში (განჯა) აზერბაიჯანის ბამბის წარმოების სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში ასპირანტურა დაასრულა. დიდი სამამულო ომის დაწყების გამო ჰასან ალიევი წყვეტს თავის სამეცნიერო კვლევით საქმიანობას და მიემგზავრება ფრონტზე. 1943 წელს ერთ-ერთი ბრძოლისას მძიმედ დაიჭრა და ფრონტიდან იქნა დემობილიზებული. სამეცნიერო საქმიანობაში დაბრუნებულმა, 1944 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე „მდინარეთა ქვედა დინებების ნიადაგები დიდი კავკასიონის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ფერდობებზე“. 1944-1949 წლების განმავლობაში ის მუშაობდა აზერბიჯანის მეცნიერებათა აკადემიის ნიადაგთმცოდნეობისა და აგროქიმიის ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილედ, ხოლო 1945-1949 წლებში — აზერბაიჯანის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის უფროს მასწავლებლად, შემდგომ 1952 წლამდე — აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიის ბოტანიკის ინსტიტუტის დირექტორად. 1952 წელს ალიევი აირჩიეს აზერბაიჯანის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილ წევრად. იყო აზერბაიჯანის კპ ცკ-ის მდივანი 1952, აზერბაიჯანის კპ ცკ-ის წევრი (1952–1954), აზერბაიჯანის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. 1968-1987 წლებში აზერბიაჯანის მეცნიერებათა აკადემიის გეოგრაფიის ინსტიტუტის დირექტორად მუშაობდა. ამავდროულად, 1946-დან 1962 წლამდე, ის იყო ნიადაგთმცოდნეობის საერთაშორისო საზოგადოების აზერბაიჯანული ფილიალის თავმჯდომარე. 1980 წელს ჰასან ალიევი აირჩიეს აზერბაიჯანის გეოგრაფიული საზოგადოების პრეზიდენტად, ხოლო 1986 წელს აზერბაიჯანის ბუნების დაცვის კომისიის თავმჯდომარედ. ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის ორდუბადის რაიონში მდებარე ზანგეზურის ეროვნული პარკი ჰასან ალიევის სახელს ატარებს. Qəbələdə akademik Həsən Əliyevin 110 illik yubileyi qeyd olunub (20 November 2017). ციტირების თარიღი: 7 September 2020 AMEA-da akademik Həsən Əliyevin 110 illik yubileyi qeyd olunub (26 December 2017). ციტირების თარიღი: 7 September 2020 Həsən Əlirza oğlu Əliyevin 90 illik yubileyi haqqında AZƏRBAYCAN RESPUBLIKASI PREZIDENTININ SƏRƏNCAMI (24 November 1997). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 სექტემბერი 2020. ციტირების თარიღი: 7 September 2020 Akademik Həsən Əliyevin 110 illik yubileyinin keçirilməsi haqqında AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI PREZİDENTİNİN SƏRƏNCAMI (7 February 2017). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 სექტემბერი 2020. ციტირების თარიღი: 7 September 2020 ↑ Память народа
ჰუსეინ ალიევი

ჰუსეინ ალირზა ალიევი (აზერ. Hüseyn Əlirza oğlu Əliyev; დ. 22 აპრილი, 1911, ჯომარდლი, ელიზავეტპოლის გუბერნია — გ. 25 მაისი, 1991, ბაქო) — საბჭოთა და აზერბაიჯანელი მხატვარ-ფერმწერი. აზერბაიჯანის სახალხო მხატვარი. აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მესამე პრეზიდენტის ჰეიდარ ალიევის უფროსი ძმა. 1922-1931 წლებში თანამშრომლობდა ჟურნალ „მოლა ნასრედინთან“, რომელშიც მის მიერ შექმნილი კარიკატურები ქვეყნდებოდა. 1927-1932 წლებში ბაქოს სამხატვრო ტექნიკუმში სწავლობდა. 1932-1935 წლებში სწავლა განაგრძო ლენინგრადის სახვითი ხელოვნების, სკულპტურისა და არქიტექტურის ინსტიტუტში. ის იყო პირველი აზერბაიჯანელი, რომელიც ამ სასწავლო დაწესებულებაში სწავლობდა. არის დიდი სამამულო ომის მონაწილე. 50 წლის განმავლობაში, პენსაიში გასვლამდე, მუშაობდა მხატვრად, შემდგომ აზერბაიჯანის რესპუბლიკური გაზეთ „კომუნისტის“ მთავარ მხატვრულ გამფორმებლად. არის 250-ზე მეტი ნახატის ავტორი. 2004 წელს ჰუსეინ ალიევის ნაშრომები გამოფენილი იყო აბუ-დაბიში. დაჯილდოებული იყო ხალხთა შორის მეგობრობის ორდენითა და მედლებით. ↑ В Баку открылась выставка народного художника Азербайджана Гусейна Алиева ↑ "Hüseyn Əliyev — 100". Mədəniyyət. — 2011. — 29 aprel. — S.13
მეშადი ჯამილ ამიროვი

მეშადი ჯამილ ამიროვი (აზერ. Məşədi Cəmil Əmirov; დ. 1875, შუშა — გ. 1928, განჯა) — აზერბაიჯანელი მეთარე და კომპოზიტორი, კომპოზიტორ ფიქრეთ ამიროვის მამა. მეშადი ჯამილ ამირასლან-ოღლი ამიროვი დაიბადა 1875 წელს შუშაში. 1910 წელს მუსიკალურ ჯგუფთან ერთად მოწვევა მიიღო რიგიდან, კომპანია „გრამაფონიდან“. აქ მან ჩაწერა რამდენიმე მუღამი და ხალხური სიმღერა. 1911 წელს მუსიკალური განათლების მისაღებად მიემგზავრება თურქეთში. ორი წელიწადი ცხოვრობდა და სწავლობდა სტამბოლში. თურქეთში ამიროვი აზერბაიჯანული მუსიკის პროპაგანდით იყო დაკავებული. სწორედ მეშადი ჯამილის შესრულებით ნახეს თურქებმა თარზე დაკვრა. ამიროვი არის ოპერა „სეიფალმულუქის“ (1915) და მუსიკალური დრამა „პატიოსანი ქალიშვილის“ (1923) ავტორი. 1923 წელს განჯაში ჩამოაყალიბა მუსიკალური სკოლა. გარდაიცვალა 1928 წელს, დაკრძალულია აქვე. მეშადი ჯამილ ამიროვი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
ზაქირ ბაღიროვი

ზაქირ ჯავად ოღლი ბაღიროვი (აზერ. Zakir Cavad oğlu Bağırov; დ. 1916 — გ. 1996) — აზერბაიჯანელი საბჭოთა კომპოზიტორი, აზერბაიჯანის სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1962). ზაქირ ბაღიროვი დაიბადა 1916 წლის 16 მარტს ქალაქ შუშაში. 1949 წელს დაამთავრა მოსკოვის სახელმწიფო კონსერვატორია. 1949 წლიდან აზერბაიჯანის სახელმწიფო კონსერვატორიაში პედაგოგობა დაიწყო. 1970 წლიდან მუსიკის თეორიის კათედრის გამგე იყო. ზაქირ ბაღიროვი არის ავტორი ოპერებისა „აიგიუნი“ (1972) და „მოხუცი ხატაბიჩი“, ოპერეტებისა „ჩვენი სოფლის სიმღერა“ (1958) და „დედამთილი“ (1964), სიუიტისა ხალხური ინსტრუმენტების ორკესრისათვის (1956, 1969), ფორტეპიანოსა და ორკესტრისათვის კონცერტის (1970), ორღანისა და ფუგისთვის იმპროვიზაციის (1973), კამერულ-ინსტრუმენტული ნაწარმოებებისა და რომანსების. დაწერილი აქვს მუსიკები მრავალი დრამატული ნაწარმოებისა და კინოფილმისათვის. ოპერების „ლეილა და მეჯნუნისა“ და „ასლი და ქერემის“, ასევე მუღამ „ჩაჰარგიაჰის“ საფუძველზე დაწერა ნაწარმოები არფისათვის. ↑ Бағыров Закир Ҹавад оғлу // Азербайджанская советская энциклопедия / Под ред. Дж. Кулиева. — Главная редакция Азербайджанской советской энциклопедии, 1976. — Т. 1. — С. 519. (азерб.) ↑ Bağırov Zakir Cavad oğlu
მეჯიდ ბეჰბუდოვი

მეჯიდ ბეჰბუდალი-ოღლუ ბეჰბუდოვი (აზერ. Məcid Behbudalı oğlu Behbudov; დ. 1873, შუშა — გ. 1945, ყაზახი) — აზერბაჯანელი სახალხო მომღერალი-ჰანენდე, ყარაბაღის მუღამის სკოლის წარმომადგენელი. სსრკ სახალხო არტისტის რაშიდ ბეჰბუდოვის მამა. მეჯიდ ბეჰბუდოვი დაიბადა 1873 წელს ქალაქ შუშაში. რაღაცა დროის განმავლობაში მეჩეთებში გალობდა, განსაკუთრებულ მეჯლისებზე და ქორწილებზე გამოდიოდა როგორც ჰანენდე. პირველი პერიოდი გამოდიოდა ყარაბაღში და განჯაში, შემგომ ცხოვრობდა და მუშაობდა ტიფლისში. 1910 წელს კომპანია „გრამაფონმა“ ბეჰბუდოვი მიიწვია ჩასაწერად რიგაში, სადაც მისი შესრულებითა და მეშადი ჯამილ ამიროვის თანხლებით გაკეთდა რამდენიმე მუღამის, თესნიფებისა და ხალხური სიმღერების ჩანაწერი. მეჯიდ ბეჰბუდოვი იყო გამოჩენილი შემსრულებელი ისეთი მუღამებისა როგორიცაა „მირზა ჯუსეინ სეგიახი“, „შუშტერი“, „ჩარგიახი“. მუღამებთან ერთად ის აგრეთვე კავკასიელ ხალხთა სხვადასხვა ენებზე ასრულებდა სიმღერებს, აქტიურ მონაწილეობას იღებდა აზერბაიჯანის ოპერის თეატრის განვითარებაში, გამოდიოდა 1910-იან წლებში შექმნილი მთელი რიგი მუღამური ოპერებისა და ოპერეტების პარტიების შემსრულებლად. ამასთან დაკავშირებით არსებობს ცნობები იმ დროინდელ აფიშებსა და ბეჭვდით ფურცლებზე. ამგვარად, ბეჰბუდოვი მემატიანეში დარჩა როგორც უზეირ ჰაჯიბეკოვის ოპერებისა და ოპერეტების, ასევე, მეშადი ჯამილი ამიროვის ოპერა „სეიფალ-მოლქის“ როლების შემსრულებელი. გასტროლებზე იმყოფებოდა ირანში. ცხოვრების უდიდეს ნაწილის განმავლობაში მეჯიდ ბეჰბუდოვი ცხოვრობდა საქართველოში. სიცოცხლის ბოლო წლები ყაზახის რაიონში გაატარა, სადაც კულტურის სახლში მუშაობით იყო დაკავებული, აღზარდა ბევრი ჰანენდე. გარდაიცვალა 1945 წლის 6 სექტემბერში ყაზახში. ↑ 1.0 1.1 Т. А. Маmedov. (2008)მეჯიდ ბეჰბუდალი-ოღლუ ბეჰბუდოვი. მუღამის ენციკლოპედია.
ლარი სენგერი

ლარი სენგერი (ინგლ. Larry Sanger; დ. 16 ივლისი, 1968) — ამერიკელი ინტერნეტპროექტის დეველოპერი და ვიკიპედიის თანადამფუძნებელი. სენგერი ვიკიპედიის გარდა, ასევე მუშაობდა სხვა საგანმანათლებლო ვებსაიტებზე, როგორიცაა: ნუპედია, ციტიზენდიუმი, და ევერიპედია. კოლეჯში სწავლის დროს დაინტერესდა ინტერნეტსივრცეში არსებული საგანმანათლებლო პროექტებით, 2001 წელს გაწევრიანდა ონლაინ ენციკლოპედიაში „ნუპედია“, სადაც იყო მთავარი რედაქტორი. ნუპედიის ნელი პროგრესით იმედგაცრუებული სენგერის იდეა იყო ვიკის გამოყენება. ვიკიპედიის ლიდერი 2002 წლამდე იყო. ინტერნეტის გარდა, სენგერის ინტერესებს მოიცავს ფილოსოფია, კერძოდ: ეპისტემოლოგია, ადრეული თანამედროვე ფილოსოფია და ეთიკა. ოჰაიოს სახელმწიფო უნივერსიტეტში ასწავლიდა ფილოსოფიას. ლარი სენგერის ვებსაიტი სენგერის YouTube არხი
ალი ზულალოვი

ალი აბდულ-ოღლუ ზულალოვი (აზერ. Əli Əbdül oğlu Zülalov; დ. 1893 — გ. 1963) — აზერბაიჯანელი საბჭოთა ოპერის მომღერალი (ლირიკული ტენორი). აზერბაიჯანის სსრ დამსახურებული არტისტი (1940). ალი ზულალოვი დაიბადა 1893 წელს შუშის მაზრის ქალაქ შუშაში. 1898 წელს მამის გარდაცვალების შემდეგ ალიზე და მის უმცროს ძმა გამბარზე მზრუნველობა ითავა მისმა ბიძამ აბდულბაგი ზულალოვმა (ბიულბიულჯანმა). 1914 წელს ალი ზულალოვი საცხოვრებლად გადადის ბაქოში და ვალიხანოვების მანუფაქტურასთან მდებარე მაღაზიაში იწყებს მუშაობას. ხელოვნებაში საკუთარი თავი პირველად 1918 წელს მოსინჯა. მისი დებიუტი შედგა უზეირ ჰაჯიბეკოვის ოპერაში „არშინ მალ ალანი“, გიულჩოჰრას როლში. 1936 წელს ის აზერბაიჯანის სახელმწიფო კონსერვატორიას ამთავრებს. 1938 წელს აბდულ-მუსლიმ მაგამედოვის ოპერაში „ნარგიზი“ მოლა მუთალიმის როლის შესრულებისათვის დაჯილდოვდა „ღირსების“ ორდენით. 1940 წელს ალი ზულალოვს მიენიჭა აზერბაიჯანის სსრ დამსახურებული არტისტის წოდება. 1956 წელს იყო მ. ფ. ახუნდოვის სახელობის აზერბაიჯანის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტი. გარდაიცვალა ბაქოში, 1963 წლის 10 იანვარს. ↑ Его исполнение отметил сам Сталин… დაარქივებული 2016-11-04 საიტზე Wayback Machine. . Нилуфар Гасанкызы. Вышка. 13.03.2002, № 13
გამბარ ზულალოვი

გამბარ აბდულ-ოღლუ ზულალოვი (აზერ. Qəmbər Zülalov; დ. 1895, შუშა, ელიზავეტპოლის გუბერნია — გ. 1976, ბაქო) — აზერბაიჯანელი მომღერალი-ჰანენდე და მსახიობი, აზერბაიჯანის სსრ დამსახურებული არტისტი (1958). გამბარ ზულალოვი დაიბადა 1895 წელს, შუშის მაზრის ქალაქ შუშაში. 1898 წელს მამის გარდაცვალების შემდეგ გამბარზე და მის უფროს ძმა ალიზე მზრუნველობა ითავა მისმა ბიძამ აბდულბაგი ზულალოვმა (ბიულბიულჯანმა). რამდენიმე წლის განმავლობაში ისინი ცხოვრობდნენ აშხაბადში, თურქმენეთში, თავიანთი ბიძის გვერდით. გამბარ ზულალოვმა მომღერლის კარიერა 1917 წელს ქალაქ შუშაში დაიწყო. ჰქონდა სასიამოვნო ხმა, რბილი და საშუალო ტემბრი. რაღაცა პერიოდის განმავლობაში შუშაში მღეროდა, ასევე ასრულებდა საოპერო პარტიებს რამდენიმე სამოყვარულო სპექტაკლში. 1919 წელს ბაქოში ჩავიდა. 1926–1975 წლებში გამბარი აზერბაიჯანის ოპერის თეატრის სოლისტი იყო. აქ მან შეასრულა მეჯნუნის, ფაშის, ნადირის პარტიები უზეირ ჰაჯიბეკოვის ოპერებში „ლეილა და მეჯნუნი“, „ასლი და ქერემი“, „ქოროღლი“. 1958 წლის 26 აპრილს „ოპერის ხელოვნების განვითარებაში შეტანილი წვლილისათვის“ მიენიჭა აზერბაიჯანის სსრ დამსახურებული არტისტის წოდება. ↑ Bir nəslin hekayəti. Flora Xəlilzadə. «Azərbaycan», 14 avqust 2012
ქეჩაჩიოღლუ მუჰამედი

ქეჩაჩიოღლუ მუჰამედი (აზერ. Keçəçioğlu Məhəmməd; დ. 1864, შუშა — 1940, ყუბა) — აზერბაიჯანელი მომღერალ-ჰანენდე, მუღამის შუშის ვოკალური სკოლის წარმომადგენელი, ხარათ ყულის მოწაფე. ქეჩაჩიოღლუ მუჰამედი დაიბადა 1864 წელს შუშაში. სიმღერის სწავლა შემთხვევით დაიწყო. ხარათ ყულიმ იგი მოწაფედ მიიწვია და სიმღერის ნიუანსები ასწავლა. ჰაჯი ჰუსის ჰანენდეს სკოლაში კი სრულყოფილად შეისწავლა ხალხური სიმღერების შესრულება. XIX საუკუნის დასასრულს ქეჩაჩიოღლუ მუჰამედი შუშაში ხანდემიროვის თეატრის სცენაზე გამოდიოდა, სადაც მწერლისა და განმანათლებილის აბდურაჰიმ ჰაგვერდიევის ხელმძღვანელობით იდგმებოდა სპექტაკლები და ტარდებოდა აღმოსავლური მუსიკის კონცერტები. XX საუკუნის დასაწყისში ქეჩაჩიოღლუ მუჰამედმა ბაქოში რამდენიმე წარმატებული კონცერტი ჩაატარა. 1904 წლის დასაწყისში ქეჩაჩიოღლუ მუჰამედი ბაქოში საბოლოოდ გადავიდა საცხოვრებლად. 1907 წლის 20 იანვარს სადღესასწაულო საღამოზე გამოვიდა, რომელიც ორგანიზებული იყო მუსლიმთა საქველმოქმედო ორგანიზაციის ინიციატივით გაჭირვებულ მდგომარეობაში მყოფი მუსლიმების დასახმარებლად. 1912 წელს სააქციო საზოგადოება „სპორტ-რეკორდის“ მოწვევის საფუძველზე ქეჩაჩიოღლუ მუჰამედი გაემგზავრა ვარშავაში სიმღერების გრამფირფიტაზე ჩასაწერად. მოგზაურობის დროს 1912 წლის ზაფხულში მოსკოვში გაჩერდა, ერმოლოვის თეატრში ჯაბარ გარიაღდიოღლუსთან, მეშადი მამედოვ ფარზალიევთან და დავუდ საფიროვთან ერთად აღმოსავლური მუსიკის კონცერტში მიიღო მონაწილეობა. 1921 წელს აგიტმატარებლით „წითელი აზერბაიჯანი“, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ალი ჰაიდარ კარაევი, ქეჩაჩიოღლუ მუჰამედმა იმოგზაურა ქურდამირში, უჯარში, აღსთაფაში, განჯაში და მრავალ სხვა ქალაქში, სადაც გამოდიოდა კონცერტებზე მოსახლეობის ღარიბი ფენის წინაშე. 1926 წელს კომპოზიტორმა უზეირ ჰაჯიბეკოვმა მომღერალი აზერაიჯანის სახელმწიფო კონსერვატორიაში მიიწვია, სადაც მუჰამედი ჯაბარ გარიაღდიოღლუსთან და სეიდ შუშინსკისთან ერთად ასწავლიდა და ზრდიდა მომღერალ-მუღამის შემსრულებელთა ახალ თაობას. სიცოცხლის ბოლო წლებში ქეჩაჩიოღლუ მუჰამედი კონსულტანტად მუშაობდა აზერბაიჯანის სახელმწიფო ფილარმონიაში, ახალგაზრდა მომღერლებს ეხმარებოდა განვითარებაში. გარდაიცვალა 1940 წელს ქალაქ ყუბაში. Шушинский Ф. Народные певцы и музыканты Азербайджана. — М.: Советский композитор, 1979. — 200 c. ↑ Шушинский, 1979, стр. 80 ↑ 2.0 2.1 Шушинский, 1979, стр. 81
მურა ჯამა სოკო

მურა ჯამა სოკო (ლათ. Peziza badia) — პეზიზასებრთა ოჯახის ჩანთიანი სოკო. სამეცნიერო სინონიმები: Galactinia badia (Pers.) Arnold, 1893 Plicaria badia (Pers.) Fuckel, 1870 Scodellina badia (Pers.) Gray, 1821 სოკოს ნაყოფსხეულის დიამეტრი 1-6 სმ-მდე აღწევს, თავდაპირველად ბურთისებრია, გახსნის შემდეგ ღრმა ჯამის ფორმას იღებს, შიგნითა ზედაპირი წაბლისფერ-მურაა, გარედან შედარებით ღია ფერის. ზედაპირი მარცვლოვანი. სპორები — ელიფსისებრი 15–18×7–10 მკმ, მარცვლოვან-ხორკლიანი ზედაპირით. ჩანთები ცილინდრულია და მოთავსებულია 8 სპორა. ახალი ითვლება საჭმელ სოკოდ. ფართოდაა გავრცელებული ჩრდილოეთ ამერიკასა და ევროპაში. იზრდება ჯგუფებად (10-20 და მეტ ეგზემპლარამდე), ნიადაგზე, ტყეებში, ძირითადად წიწვოვანი ხეების ქვეშ, ასევე პარკებში, გაზაფხულიდან გვიან შემოდგომამდე. Peziza phyllogena Cooke, 1877 — მეტად წააგავს მურა ჯამა სოკოს, თუმცა გამოირჩევა არა ბადისებრი, არამედ წვრილმეჭეჭებიანი სპორებით. Peziza alaskana E.K.Cash, 1954 — ჩრდილოური სახეობა შავი-იისფერი ზედაპირით და ორნამენტირებული სპორებით. იზრდება მდინარისა და ტბის პირებზე. ნახუცრიშვილი ივ., საქართველოს სოკოები / რედ. და თანაავტ. არჩ. ღიბრაძე, თბ.: „ბუნება პრინტი“ და საქართველოს ბუნების შენარჩუნების ცენტრი, 2006. — გვ. 35, ISBN 99940-856-1-1.
თაკო ჩარკვიანი

თამარ (თაკო) ჩარკვიანი (დ. 22 სექტემბერი, 1962) — ქართველი მუსიკოსი, პოლიტიკოსი და პუბლიცისტი. 1980 წელს დაამთავრა ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის ცენტრალური მუსიკალური სკოლა. 1980-1986 წლებში სწავლობდა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის საფორტეპიანო განყოფილებაზე. 1986-2005 წლებში მუშაობდა ტელე-რადიო მაუწყებლობის კომიტეტში მუსიკალურ რედაქტორად. მუსიკალური რედაქციის მთავარი რედაქტორის მოადგილედ და მუსიკალური განყოფილების კოორდინატორად. იყო ავტორი და წამყვანი გადაცემებისა – „კოლაჟი“ და „მუსიკალური შეხვედრები“. 1987-2012 წლებში მუშაობდა თბილისის ვანო სარაჯიშვილის სახელობის სახელმწიფო კონსერვატორიის, ესთეტიკისა და ხელოვნებათმცოდნეობის კათედრაზე, ასევე ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის სპეციალურ მუსიკალურ სკოლაში, საფორტეპიანო კათედრის პედაგოგად. 1995 წელს გაზეთ „ლიტერატურულ საქართველოში“ პირველად გამოქვეყნდა მისი მოთხრობები. 2008 წელს გამოიცა მისი პუბლიცისტური წერილებისა და მოთხრობების პირველი კრებული – „რა ჟამს აღსდგე ძილისაგან“. 2009 წელს, ჯანსუღ ჩარკვიანთან ერთად დააფუძნა გაზეთი „ქართული სიტყვა“. 2012 წელს იყო შპს „მორკინალის“ ვიცე-პრეზიდენტი. 2012-2015 წლებში იყო შპს „პირველი საავადმყოფოს“ დირექტორის მოადგილე და საზოგადოებასთან ურთიერთობის სამსახურის უფროსი. 2008-2011 წლებში იყო ჟურნალისტთა საერთაშორისო ფონდის „ოქროს ფრთა“ პრეზიდენტი. 2019 წელს დააფუძნა პოლიტიკური პარტია „კანონი და სამართალი“. 2020 წელს გახდა საარჩევნო ბლოკის „სტრატეგია აღმაშენებლის“ თანადამფუძნებელი, რომლებშიც შედიოდნენ „კანონი და სამართალი“ და ამავე სახელწოდების პარტია. 2020 წლიდან არის საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „გიორგი ვაშაძე — სტრატეგია აღმაშენებელი“. იგი ოპოზიციასთან ერთად ბოიკოტს უცხადებდა ამ პარლამენტს, რადგან არჩევნებს გაყალბებულად თვლიდა. მას შემდეგ, რაც ბლოკის ლიდერმა გიორგი ვაშაძემ შარლ მიშელის შეთავაზებულ დოკუმენტზე ხელის მოწერა და ბოიკოტის დასრულება გადაწყვიტა, ჩარკვიანმა განაცხადა, რომ ეს მიუღებელია და ბლოკი დატოვა. 8 ივნისს განაცხადა პარლამენტში შესვლის შესახებ. მისი თქმით, საკანონმდებლო ორგანოში შეცვლილი ვითარების გამო შევიდა, შარლ მიშელის დოკუმენტს კი ხელი არ მოაწერა, რადგან 20 ივნისის საქმეების ამნისტიას არ ეთანხმებოდა. თაკო ჩარკვიანი — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი (მოძველებული / არქივი / ახალი არქივი) ბიოგრაფია „სტრატეგია აღმაშენებლის“ საიტზე დაარქივებული 2021-04-19 საიტზე Wayback Machine. ↑ ცენტრალურმა საარჩევნო კომისიამ საქართველოს პარლამენტის 2020 წლის 31 ოქტომბრის არჩევნები შეაჯამა. ცესკო (2020-12-03). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-12-15. ციტირების თარიღი: 6 დეკემბერი, 2020. ↑ „თაკო ჩარკვიანი პირად Facebook-ზე ატარებს გამოკითხვას, შევიდეს თუ არა პარლამენტში“. formulanews.ge. ციტირების თარიღი: 8 ივნისი, 2021. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date=-ში (დახმარება) ↑ „თაკო ჩარკვიანი პარლამენტში შევიდა“. formulanews.ge. ციტირების თარიღი: 8 ივნისი, 2021. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date=-ში (დახმარება)