laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ველი ხულუფლუ

ველი მამედჰუსეინ ოღლუ ხულუფლუ, ცნობილია როგორც ველი ხულუფლუ, 1894–1937 წლებში (აზერ. Vəli Məmmədhüseyn oğlu Xuluflu) (დ. 26 მაისი, 1894 — გ. 13 ოქტომბერი, 1937) — აზერბაიჯანელი საბჭოთა მწერალი, ლიტერატურადმცოდნე, აღმოსავლეთმცოდნე, ფოლკლორისტი, ფილოლოგი, თურქოლოგი, ლინგვისტი, პუბლიცისტი, პროფესორი (1931), მწერალთა კავშირის წევრი 1934 წლიდან. დაიბადა 1894 წლის 26 მაისს ელიზავეტპოლის გუბერნიის სოფელ ხულუფლუში, (შამქირის რაიონი აზერბაიჯანი). მუშაობდა ცენტრალური არქივის უფროსად (1933). 1937 წლის იანვარში დაპატიმრებამდე ბოლო სამუშაო ადგილი - ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე. იგი დიდ მნიშვნელობას ანიჭებდა აზერბაიჯანის ზეპირმეტყველობით ლიტერატურას და დიდ დროს უთმობდა მის შეგროვებას. იგი დაკავებული იყო ფოლკლორის შეგროვებით XX საუკუნის 20-30 წლებში. ველი ხულუფლუ ითვლება აზერბაიჯანული ფოლკლორისტიკის ფუძემდებლად და «პიონერად». 1927-წელს გამოსცა წიგნი «სახალხო აშუღები“, ასევე პირველმა აზერბაიჯანში გამოსცა დასთანი „ქიოროღლუ“, ხოლო 1929 წელს გამოსცა მეორედ. იგი რეპრესირებული იყო. ველი ხულუფლუ დაპატიმრებულ იქნა 1937 წლის იანვარში კონტრრევოლუციური მოღვაწეობის ეჭვით და დახვრეტილ იქნა იმავე წლის ოქტომბერში. აზერბაიჯანის სს რესპუბლიკის ცეკა–ს დადგენილებით „კონტრევოლუციური, პანთურქული და ნაციონალისტური ლიტერატურის ამოღების შესახებ“ ველი ხულუფლუ შეყვანილ იქნა იმ მწერალთა რიცხვში, რომელთა ნაშრომებიც ამოღებული იქნა, როგორც ანტისაბჭოთა. ველი ხულუფლუ რეაბილიტირებული იქნა 1956 წლის 17 ნოემბერს (გარდაცვალების შემდეგ). ↑ 1.0 1.1 Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ Люди и судьбы. Биобиблиографический словарь востоковедов - жертв политического террора в советский период (1917-1991) — СПб: Петербургское Востоковедение, 2013. — 496 с. — (Социальная история отечественной науки о Востоке) — ISBN 978-5-85803-225-0 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17982241"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17982434"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17982386"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q656"></a> ↑ С. З. Якубова. Гамид Араслы и азербайджанская фольклористика / Академия наук СССР., Академия наук Азербайджанской ССР.. — Советская тюркология: Коммунист, 1989. — № 2. — С. 29. ↑ Следственное дело № 12493/238 - Вели Хулуфлу, ч.I ↑ Следственное дело № 12493/238 - Вели Хулуфлу, ч.II
არიფ ფაშაევი

არიფ მირ ჯალალ ოღლუ ფაშაევი (აზერ. Arif Mir Cəlal oglu Paşayev; დ. 15 თებერვალი 1934, ბაქო) — აზერბაიჯანელი მეცნიერი, აკადემიკოსი, ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი, აზერბაიჯანის სსრ სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1991). არიფ ფაშაევი დაიბადა 1934 წლის 15 თებერვალს ბაქოში. დაამთავრა ოდესის ელექტროტექნიკისა და კავშირების ინსტიტუტის რადიოფიზიკის ფაკულტეტი. 1959 წლიდან დაიწყო მუშაობა აზერბაიჯანის საბჭოთა რესპუბლიკის მეცნიერებათა აკადემიის ფიზიკის ინსტიტუტში. 1960–1964 წლებში იყო მოსკოვის „გირედმეტ“-ის ინსტიტუტის ასპირანტი. 1971 წლიდან 1996 წლამდე არიფ ფაშაევი ხელმძღვანელობდა მეცნიერებათა აკადემიის ფიზიკის ინსტიტუტის „ცდომილებების გარეშე ფიზიკური კონტროლის“ ლაბორატორიას. 1989 წელს არჩეულ იქნა წევრ-კორესონდენტად, ხოლო 2001 წელს აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიის მოქმედ წევრად. არიფ მირ ჯალალ ოღლუ ფაშაევი — აზერბაიჯანის ტექნიკური უნივერსიტეტის პროფესორი, მეცნიერებათა აკადემიის ფიზიკის ინსტიტუტის მთავარი მეცნიერ მუშაკია. 1996 წლიდან დღემდე არის ავიაციის ეროვნული ინსტიტუტის რექტორი. აზერბაიჯანის დამსახურებული მეცნიერმუსაკი, აზერბაიჯანის საინჟინრო აკადემიის პრეზიდენტი, საერთაშორისო საინჟინრო აკადემიის აკადემიკოსი, საერთაშორისო სატრანსპორტო აკადემიის აკადემიკოსი, საერთაშორისო ეკოენერგიის აკადემიის აკადემიკოსი, საერთაშორისო ინფორმატიკის აკადემია. აკადემიკოს იუსიფ მამედალიევის სახელობის პრემია. 2009 წელს დაჯილდოებულია „შიარაფის“ ორდენით აზერბაიჯანის მეცნიერებაში შეტანილი ღვაწლისთვის. 2014 წელს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის ოფიციალური საიტის შეტყობინებით აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა დააჯიკლდოვა არიფ ფაშაევი „ისტიგალის“ ორდენით. შეტყობინებაში მითითებული იყო, რომ იგი დაჯილდოვდა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მეცნიერებაში შეტანილი ღვაწლისათვის. ↑ Ариф Мир Джалал оглу Пашаев награждён орденом «Шараф»[მკვდარი ბმული]
აგროსატყეო მელიორაცია (მრავალმნიშვნელოვანი)

აგროსატყეო მელიორაცია შეიძლება აღნიშნავდეს შემდეგს: აგროსატყეო მელიორაცია — მეტყევეობის ღონისძიებათა სისტემა, რომელიც მიმართულია, უხვი და მყარი მოსავლის მიღებისათვის არახელსაყრელი ბუნებრივი პირობების წინააღმდეგ. აგროსატყეო მელიორაცია — სამეცნიერო დისციპლინა, რომელიც იკვლევს და ამუშავებს, სატყეო-მელიორაციულ სამუშაოთა თეორიულ საფუძვლებს.
აგროსატყეო მელიორაცია

აგროსატყეო მელიორაცია — მეტყევეობის ღონისძიებათა სისტემა, რომელიც მიმართულია, უხვი და მყარი მოსავლის მიღებისათვის არახელსაყრელი ბუნებრივი პირობების (გვალვის, ხორშაკის, წყლისმიერი და ქარისმიერი ეროზიის და სხვა) წინააღმდეგ. აგროსატყეო მელიორაცია ხორციელდება კომპლექსურად ორგანიზაციულ-სამეურნეო, აგროტექნიკურ, ჰიდროტექნიკურ და სხვა ღონისძიებებთან ერთად. აგროსატყეო მელიორაციის ძირითადი ღონისძიებებია მინდვრად, მთის ფერდობებზე, ხევისა და ხრამების ნაპირებზე, ქვიშობ ან სხვა ნიადაგებზე დამცავი ტყის გაშენება, გუბურების მოწყობა, დატერასება, ნიადაგდაცვითი თესლბრუნვა და სპეციალური აგროტექნიკა. საქართველოში დამცავი ტყეების გაშენება XIX საუკუნის 70-იან წლებში დაიწყო. 1917 წელს დამცავი ტყეები 130 ათას ჰა-ს შეადგენდა, ხოლო 40-იანი წლების დასაწყისში 500 ათას ჰა-ს მიაღწია. მეორე მსოფლიო ომის დროს მრავალი ნარგავი განადგურდა, მაგრამ 1948-1952 წლებში საქმის ახალი აღმავლობა დაიწყო და 1967 წელს დამცავი ტყეების ფართობმა 2 მლნ ჰა-ს გადააჭარბა. 1969 წელს გაშენებული იყო 5932 ჰა სახელმწიფო დამცავი ზოლი, 7700 ჰა ხევების, ხრამებისა და ეროზიის საწინააღმდეგო დამცავი ზოლი. რუსეთში დამცავი ტყეების გაშენება XVIII საუკუნიდან დაიწყო. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 73.
აგროსატყეო მელიორაცია (დისციპლინა)

აგროსატყეო მელიორაცია — სამეცნიერო დისციპლინა, რომელიც იკვლევს და ამუშავებს, სატყეო-მელიორაციულ სამუშაოთა თეორიულ საფუძვლებს, ორგანიზაციულ ფორმებსა და ტექნიკას. აგროსატყეო მელიორაცია მჭიდროდ უკავშირდება აგრონომიას, ბოტანიკას, მიწათმოქმედებას, გეოლოგიას, მეტეოროლოგიას, აგრეთვე მეტყევეობის მრავალ დარგს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 73.
ნიჟნი-ტაგილის საბრძოლო დიდების მემორიალი

ნიჟნი-ტაგილის საბრძოლო დიდების მემორიალი (რუს. Мемориал Воинской Славы Нижнего Тагила) — ნიჟნი-ტაგილის მთავარი მემორიალური კომპლექსი, ეძღვნება მეორე მსოფლიო ომში მონაწილე ნიჟნი-ტაგილელების ხსოვნას და დიდებას. ასევე საკონცენტრაციო ბანაკების, გულაგების მსხვერპლთ. მემორიალური კომპლექსი მდებარეობს ქალაქ ნიჟნი-ტაგილში, კუშვინის შოსეს დასაწყისში, სახლი 1ა/1, ქალაქის ლენინის რაიონში, ცენტრალური როგოჟინის სასაფლაოს ტერიტორიაზე. დიდი სამამულო ომის გმირების ცენტრალური ძეგლი ქალაქ ნიჟნი-ტაგილში „საბრძოლო დიდების მუზეუმი“ მდებარეობს როგოჟინის სასაფლაოს ტერიტორიაზე. მემორიალური კომლექსი განთავსებულია ფართო მოედანზე, რომელიც გარშემორტყმულია ბეტონის ფილებით. მემორიალის ცენტრალურ ნაწილში მდებარეობს ომის მსხვერპლთა ძმათა სასაფლაო, რომელიც შემოსაზღვრულია ბეტონის საყრდენებით და თუჯის პილონებით, რომლებზეც ამოკვეთილია დიდი სამამულო ომის პერიოდში დაღუპული ნიჟნი-ტაგილელების სახელები. ძმათა სასაფლაოს შესასვლელს ამშვენებს მარმარილოს ფილა, რომელზეც წარწერაა: „სამარადისო დიდება სოციალიტური საზოგადოების დამცველთა ხსოვნას“ და ამოკვეთილია ხუთქიმიანი საბჭოთა ვარსკვლავი. მოედნის ბოლოში დგას მემორიალის მთავარი ობიექტი - მონუმენტი „დედა-სამშობლო“. ეს არის ქალის ქანდაკება, რომელიც განასახიერებს სამშობლოს. მაღალ რკინა-ბეტონის კვარცხლბეკზე დგას მთლიანი სხეულით გამოსახული ქალის ფიგურა. კვარცლბეკის ძირთან შავ მარმარილოს ფილაზე ანთია მუდმივი ცეცხლი, ფილას აქვს ხუთქიმიანი ვარსკვლავის ფორმა. მემორიალი გაიხსნა 1950 წელს, მისი გახსნა დაამთხვიეს დიდ სამამულო ომში გამარჯვების იუბილეს. მოგვიანებით, 1985 წელს, ასევე საიუბილეო თარიღს დაამთხვიეს მონუმენტის „დედა-სამშობლოს“ გახსნა, რომლის ავტორიც არის მოქანდაკე ვასილი უშაკოვი. ყოველწლიურად 9 მაისს გამარჯვების დღეს მემორიალთან იმართება საზეიმო მიტინგი. ნეკროპოლის ტერიტორიაზე ასევე განთავსებულია სამახსოვრო სტელა, რომელიც ეძღვნება ნიჟნი-ტაგალელებს, რომლებიც იყვნენ შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატის პატიმრები. ძეგლი წარმოადგენს გრანიტის ფილას, რომელზეც არის წარწერა წარწერიდან მარცხნივ გამოსახულია მამაკაცი ეკლიანი მავთულხლართებით. მარჯვნივ კი გამოსახულია ქრისტიანული ჯვარი. ძეგლი დაამონტაჟეს 1990 წლის 15 სექტემბერს. ყოველწლიურად 28 აგვისტოს რეპრესირებულთა შთამომავლები და დეპორტირებულთა ნათესავები ნიჟნი-ტაგილიდან, კუშვიდან, ნევიანსკიდან და სხვა ქალებიდან და დასახლებებიდან მიემართებიან ძეგლისაკენ და იკრიბებიან სტელასთან, რათა პატივი მიაგონ დაღუპულებს. Е. В. ИЛЬИНА О ПАМЯТНИКЕ «МАТЬ РОДИНА» В НИЖНЕМ ТАГИЛЕ, 2011. http://historyntagil.ru/7_39.htm საბრძოლო დიდების მემორიალი ↑ ГСНТИ 14.01.11 О ПАМЯТНИКЕ «МАТЬ РОДИНА» В НИЖНЕМ ТАГИЛЕ ↑ Репортаж телекомпании «Телекон» с митинга на Рогожино[მკვდარი ბმული] ↑ Статья о праздновании 71-й годовщины Великой Победы. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-09-23. ციტირების თარიღი: 2018-06-24. ↑ Перечень памятников жертвам Сталинских репрессий и депортации народов. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-09-19. ციტირების თარიღი: 2018-06-24.
ვალერი ჩკალოვის ძეგლი

ვალერი ჩკალოვის ძეგლი (რუს. Памятник Валерию Чкалову) — ნიჟნი-ნოვგოროდის ერთ-ერთი მთავარი ღირსშესანიშნაობა, აღმართულია ნიჟნი-ნოვგოროდის კრემლის გეორგიევსკის კოშკის სიახლოვეს და ეძღვნება ცნობილ საბჭოთა მფრინავს, ჩრდილოეთის პოლუსის გავლით სსრკ-დან აშშ-ში შეუჩერებლად ჩატარებული ფრენის ავტორს ვალერი ჩკალოვს. ძეგლიდან მდინარე ვოლგის მიმართულებით ჩადის კიბე, რომელსაც ასევე ჩკალოვის სახელი ეწოდება. თანამედროვე ძეგლის ადგილზე XVII საუკუნის დასაწყისში დააარსეს უფლის ცხოვლმყოფელი ჯვრის შემოყვანების სახელობის დედათა მონასტერი, რომელმაც მოგვიანებით მიიღო ჯვართამაღლების მონასტრის სახელი და 1815 წელს გადაიტანეს მონასტრის დღევანდელი მდებარეობის ადგილზე — ლიადოვის მოედანზე. მონასტერი არასახარბიელო მდგომარეობაში შემორჩენილი იყო 1840 წლამდე, ამ პერიოდსათვის ნიჟნი-ნოვგოროდის კრემლის გარშემო ყველა ნაგებობა დაანგრიეს და კედლის გარშემო მოაწყვეს დასვენების ზონა. ლეგენდარული მფრინავის ძეგლი გაისნა 1940 წლის 15 დეკემბერს, მისი გარდაცვალებიდან ორ წლისთავზე. ქანდაკების ავტორი არის ჩკალოვის მეგობარი ისააკ მენდელევიჩი. მენდელივიჩმა ამ ნამუშევრისათვის სტალინური პრემია მიიღო. ძეგლის არქიტექტორები არიან ივან ტარანოვი და ვიქტორ ანდრეევი. ძეგლის კვარცხლბეკზე გამოსახულია ჩრდილოეთი პოლუსის კონტურული რუკა, რომელზეც მითითებულია გმირული ეკიპაჟის ჩკალოვ-ბაიდუკოვ-ბელიაკოვის მარშრუტი შორეულ აღმოსავლეთში და ჩრდილოეთი პოლუსის გავლით აშშ-ში. კვარცხლბეკი მოპირკეთებულია ლაბრადორიტით. კვარცხლბეკზე ამოტვიფრულია მფრინავის ცხოვრების წლები და წარწერა: „ჩვენი დროის უდიდეს მფრინავს ვალერი ჩკალოვს“. ამ სიტყვების ქვემოთ ეწერა „სტალინის შევარდენი“, რომელიც წაშალეს პიროვნების კულტის წინააღმდეგ ბრძოლის პერიოდში. ↑ Памятник Валерию Чкалову. ციტირების თარიღი: 2018-03-26. ↑ loginov_lip. (2015-12-14) Памятник Валерию Чкалову в Нижнем Новгороде на Волжской набережной. ციტირების თარიღი: 2018-03-26.
აგროფიზიკა

აგროფიზიკა, აგრონომიული ფიზიკა — მეცნიერება მცენარის სასიცოცხლო გარემო პირობების კვლევის ფიზიკური მეთოდებისა და მცენარის ცხოველმოქმედების ფიზიკური პროცესების შესახებ. აგროფიზიკა შეიმუშავებს ნიადაგისა და ჰაერის მიწისპირა ფენაში ფიზიკური პირობების რეგულირების ხერხებს. აგროფიზიკა მოიცავს ნიადაგის ფიზიკას (ნიადაგის მყარი ფაზის ფიზიკა, ნიადაგის ჰიდროფიზიკა, ნიადაგის თბოფიზიკა, ნიადაგის ჰიდროფიზიკა, ნიადაგის თბოფიზიკა, ნიადაგის აირადი ფაზის ფიზიკა); ჰაერის მიწისპირა ფენის ფიზიკას (აეროდინამიკური, რადიაციული და სხვა პარამეტრები); მცენარეთა ბიოფიზიკას (მცენარეთა შუქფიზიოლოგია და მცენარეთა რადიობიოლოგია); მცენარის პროდუქტიულობის ზრდისა და ადრეულობის უზრუნველსაყოფად მისი საარსებო გარემო პირობების რეგულირების ხერხებისა და საშუალებებს. აგროფიზიკა დამოუკიდებელ მეცნიერებად XX საუკუნის დასაწყისში ჩამოყალიბდა ბუნებისმეტყველების სხვადასხვა დარგის განვითარების საფუძველზე. აგროფიზიკის განვითარებაში დიდი წვლილი მიუძღვით ბ. დერიაგინს, ა. დოიარენკოს, ს. დოლგოვს, ნ. კაჩინსკის, დ. პრიანიშნიკოვს, ა. როდეს, ს. რიჟოვს, ე. რასელს, უ. შოუს და სხვა. სსრკ-ში აგროფიზიკოსთა სკოლის დამფუძნებელია ა. იოფე. აგროფიზიკური გამოკვლევები ტარდება მინდვრის, ლაბორატორიული და სავეგეტაციო მეთოდებით; კვლევის მიზანია გარემო პირობების შეფასება და მცენარეში მიმდინარე ფიზიოლოგიური პროცესების შესწავლა. იყენებენ თანამედროვე ზუსტ ხელსაწყოებს. კერძოდ, მცენარის გარემოსთან ურთიერთობის ფიზიოლოგიური პროცესის (თბური და წყლის რეჟიმი, აირცვლა და სხვა) კვლევისას იყენებენ ფიზიკის თანამედროვე ექსპერიმენტულ საშუალებებს: ნახევარგამტარებს, ელექტრონულ-იონურ აპარატურას, რადიოაქტიურ გამოსხივებას და სხვა. კვლევის შედეგებს არსებითი მნიშვნელობა აქვს ახალი აგროხერხების შესამუშავებლად და არსებულის სრულყოფისათვის. მაგალითად, აგროფიზიკური გამოკვლევების საფუძველზე დამუშავებულია დაცულ გრუნტში ელექტროშუქკულტურის წესები, რომლებიც ამცირებენ ვეგეტაციის პერიოდს, ზრდიან ბოსტნეულის მოსავალს. ეფექტიანი შედეგებია მიღებული მებოსტეობაში პოლიმერული აფსკების გამოყენების, სათბურებში ბოსტნეულის მოყვანის რეჟიმის ავტომატურად რეგულირების, სასოფლო-საეურნეო პროდუქტების საცავებში ოპტიმალური პირობების ავტომატურად დაცვის საქმეში და სხვა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 74.
აგროფიტოცენოზი

აგროფიტოცენოზი (აგრო... და ბერძ. ἀγρός იკითხება phyton — „მცენარე“, κοινός იკითხება koinos — „საერთო“), აგროცენოზი — ადამიანის მიერ ხელოვნურად შექმნილი მცენარეთა თანასაზოგადოება. განასხვავებენ: გაკულტურებულ აგროფიტოცენოზს — ინტენსიური გამოყენებისაგან სახეშეცვლილ ბუნებრივ თანასაზოგადოებას (გეგმაზომიერად ექსპლუატირებული ტყე და მინდორი); ნახევრად კულტურულ აგროფიტოცენოზს — ხელოვნურ თანასაზოგადოებას, რომლის განვითარება გეგმაზომიერად არ რეგულირდება (ტყის ნარგავები, მრავალწლიანი სათესი მინდორი); კულტურულ აგროფიტოცენოზს — ხელოვნურ თანასაზოგადოებას, რომლის განვითარებას მუდამ არეგულირებს ადამიანი (ბაღი, პლანტაცია, ნათესი); ინტენსიურად კულტურულ აგროფიტოცენოზს — თანასაზოგადოებას, რომელსაც უქმნიან და მუდამ არეგულირებენ არა მარტო ნიადაგის, არამედ ხანდახან წყლისა და ჰაერის გარემოსაც (სასათბურე კულტურები, აეროპონიკა, ჰიდროპონიკა). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 74.
ღვთის სიტყვა

ღვთის სიტყვა ეწოდება პიროვნებას იესო ქრისტეს, რომელიც ბიბლიის ახალი აღთქმის სწავლებით არის ერთარსება სამპიროვანი ღმერთის — წმინდა სამების ერთ-ერთი ჰიპოსტასი (ღვთაებრივი პირი). ახალი აღთქმის, კერძოდ იოანეს სახარება გადმოცემით: „პირველითგან იყო სიტყუაჲ, და სიტყუაჲ იგი იყო ღმრთისა თანა, და ღმერთი იყო სიტყუაჲ იგი. ესე იყო პირველითგან ღმრთისა თანა. ყოველივე მის მიერ შეიქმნა, და თჳნიერ მისა არცა ერთი რაჲ იქმნა, რაოდენი-რაჲ იქმნა. მის თანა ცხორებაჲ იყო და ცხორებაჲ იგი იყო ნათელ კაცთა. და ნათელი იგი ბნელსა შინა ჩანს, და ბნელი იგი მას ვერ ეწია.“ ქრისტიანული სწავლებით, ერთი და მხოლო ღმერთი უსიტყვო არ არის. აქვს მას სიტყვა, მაგრამ არა უგვამოვნო, არც არსებობაში დაწყებული, არც დასრულებადი, რადგან არ იყო (ჟამი), როდესაც არ იყო ღვთის სიტყვა. მარადჟამს აქვს ღმერთს თავისი სიტყვა, მისგან შობილი, თუმცა არა ჩვენეული სიტყვისებრ უგვამოვნო და ჰაერში გაბნევადი, არამედ გვამოვნებითი, ცოცხალი, სრული. არათუ მის გარეთ გამავალი, არამედ მარადჟამს მასში არსებული. რადგან, სად იქნებოდა იგი, მის გარეთ მყოფი?!
თურქეთის საპარლამენტო არჩევნები (2018)

2018 წლის თურქეთის საპარლამენტო არჩევნები ტარდება საპრეზიდენტო არჩევნების პარალელურად, ამა წლის 24 ივნისს.
ვიკუნია

ვიკუნია (ლათ. Vicugna vicugna) — ძუძუმწოვარი ცხოველი აქლემისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიმაღლეა დაახლოებით 70-90 სმ, სიგრძე — 1,5 მ, წონა — 65 კგ. დაფარულია მოკლე და ნაზი ბალნით. წინათ ფართოდ იყო გავრცელებული ეკვადორში, პერუში, ბოლივიასა და ჩილეში. ამჟამად შემორჩენილია პერუს მთებში. იყენებენ ვიკუნიის ხორცს, ტყავს, მატყლს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 408.
მინინისა და პოჟარსკის ძეგლი (ნიჟნი-ნოვგოროდი)

მინინისა და პოჟარსკის ძეგლი (რუს. Памятник Минину и Пожарскому) — ძეგლი ნიჟნი-ნოვგოროდის ისტორიულ ცენტრში, სახალხო ერთობის მოედანზე, ნიჟნი-ნოვგოროდის კრემლის კედელთან იოანე ნათლისმცემლის შობის ეკლესიის ახლოს. წარმოადგენს მოსკოვში, წითელ მოედანზე მდებარე ძეგლის მცირე კოპირებას. ძეგლის ავტორია ზურაბ წერეთელი. ძეგლის შექმნის ისტორია სათავეს იღებს არეულობის ხანაში. რუსეთი ამ პერიოდისათვის იმყოფებოდა შვედურ-პოლონური ძალების ოკუპაციის ქვეშ, ხოლო მოსკოვი ოკუპირებული იყო პოლონელების მიერ. სწორედ ამ პერიოდში ნიჟნი-ნოვგოროდში საერო მამასახლისმა კუზმა მინინმა მოსახლეობას მოუწოდა პოლონელი ინტერვენტების წინააღმდეგ ლაშქრობისაკენ. მის მოწოდებას მხარი დაუჭირეს ქალაქის საბჭომ, თავადებმა და სასულიერო პირებმა. ზარის ხმაზე მოსახლეობა შეიკრიბა კრემლში, ფერისცვალების ტაძარში. ღვთისმსახურების შემდეგ მინინმა ნიჟნი-ნოვგოროდის მოქალაქეებს უცხო ქვეყნის მტრებისაგან რუსეთის სახელმწიფოს გათავისუფლებისკენ მოუწოდა. ამის შემდეგ გადაწყდა სახალხო ლაშქრობისათვის თანხების შეგროვება. ასევე საჭირო იყო მომავალი ლაშქრობის მეთაურის შერჩევა. ნიჟნი-ნოვგოროდელებმა თხოვნით მიმართეს თავად დიმიტრკი პოჟარსკის. თავადი ცოტა მოგვიანებით დათანხმდა, მაგრამ იმ პირობით, რომ სამეურნეო საქმეებს ლაშქრობის დროს უხელმძღვანელებდა კუზმა მინინი. ლაშქრობის შედეგად მოსკოვი გაათავისუფლეს პოლონელებისაგან. 1803 წელს მიიღეს გადაწყვეტილება დაეწყოთ თანხების შეგროვება მინინისა და პოჟარსკის ძეგლის აღსამართად. ივან მარტოსი მალევე ჩაუდგა ამ საქმეს სათავეში. თავდაპირველად ფიქობდნნ ძეგლი დაედგათ ნიჟნი-ნოვგოროდში, მაგრამ იმის გამო, რომ მას ქვეყნისათვის დიდი ისტორიული ღირებულება ჰქონდა, მიიღეს გადაწყვეტილება, რომ ძეგლი დაედგათ მოსკოვის წითელ მოედანზე. 1818 წლის 20 თებერვალს მოხდა ძეგლის საზეიმო გახსნა, ხოლო ნიჟნი-ნოვგოროდში, კრემლის ტერიტორიაზე, 1828 წელს დადგეს მინინისა და პოჟარსკის ობელისკი მონუმენტის ნაცვლად. 2004 წელს მოსკოვის მერმა იური ლუჟკოვმა გადაწყვიტა გამოესწორებინა ეს ისტორიული უსამართლობა და ნიჟნი-ნოვგოროდში აღემართა მოსკოვური ძეგლის კოოპიო. მან წინადადებით მიმართა ცნობილ მოქანდაკე ზურაბ წერეთელს და უკვე 2005 წლის 4 ნოემბერს შედგა ქანდაკების საზეიმო გახსნა ნიჟნი-ნოვგოროდის სახალხო ერთობის მოედანზე. ადგილი შემთხვევით არ შეურჩევიათ, სწორედ აქედან მიმართა კუზმა მინინმა მოსახლეობას და დაიწყო მეორე სახალხო ლაშქრობა ძეგლი, რომელიც ნიჟნი-ნოვგოროდში დგას 5 სმ-ით მცირეა ორიგინალზე. წარწერებიც განსხვავდება ერთმანეთისაგან: მეორე სახალხო ლაშქრობა მინინისა და პოჟარსკის ძეგლი მინინისა და პოჟარსკის ობელისკი ↑ Я.З. Басин. Первый памятник Москвы // И творчество, и чудотворство. — Мн.: Выш. шк, 1990. — ISBN 5-339-00448-1. ↑ Зураб Церетели изваяет римейк памятника Минину и Пожарскому
ვილდა

ვილდა — ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფლების ზემო ვილდისა და ქვემო ვილდის ძველი სახელწოდება. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 409.
მინინისა და პოჟარსკის ობელისკი

მინინისა და პოჟარსკის ძეგლი (რუს. Обелиск Минина и Пожарского) — ძეგლი ნიჟნი-ნოვგოროდში. ეძღვნება კუზმა მინინისა და დიმიტრი პოჟარსკის ხსოვნას. აღმართეს 1828 წელს ნიჟნი-ნოვგოროდის კრემლის ტერიტორიაზე. პროექტის ავტორია არქიტექტორი აბრაამ მელნიკოვი, ბარელიეფი კი შეიქმნა ივან მარტოსის ესკიზის მიხედვით. 1794 წელს ისტორიკოსი ნ. ილინსკი ნიჟნი-ნოვგოროდში ჩავიდა კუზმა მინინზე ინფორმაციის მოგროვების მიზნით. ისტორიკოსმა მის საფლავზე ვერც ძეგლი ნახა და ვერც ვერანაირი წარწერა. მან წინადადება წამოაყენა საფლავზეძეგლი აღემართათ. 1804 წლიდან სკულპტურულ კომპოზიციაზე მუშაობდა ივან მარტოსი. 1809 წელს ესკიზზე მუშაობა დასრულდა და გუბერნიაში გამოცხადდა თანხების შეგროვების შესახებ. 1811 წლისათვის შეგროვდა 18 000 რუბლი, მაგრამ ამავე წლის 15 თებერვალს მინისტრთა კომიტეტმა მიიღო გადაწყვეტილება, რომ ძეგლი უნდა აღმართულიყო მოსკოვში. 1818 წლის 20 თებერვალს ძეგლი აღმართეს წითელი მოედნის ცენტრში, ხოლო ერთი წლის შემდეგ სამხატვრო აკადემიამ გამოაცხადა კონკურსი ობელისკის შექმნის შესახებ, რომელიც აღიმართებოდა ნიჟნი-ნოვგოროდში. კონკურსში გაიმარჯვა აბრაამ მელნიკოვისა და ივან მარტოსის პროექტმა. ავგუსტინ ბეტანკურის წინადადებით იგი აღმართეს ნიჟნი-ნოვგოროდის კრემლის ცენტრში, მაგრამ 1825 წელს მცირედ შეცვალეს გეგმები. 1828 წლის 15 აგვისტოს ნიჟნი-ნოვგოროდის გარნიზონის სამხედრო აღლუმის შემდეგ ობელისკი გახსნეს. ობელისკი შედგებოდა 15 ნაჭერი გრანიტის ფილისაგან, რომელიც მოჭრეს კარელიის კარიერებში, ხოლო ბარელიეფი ივან მარტოსის ესკიზით ჩამოასხეს სამხატვრო აკადემიის სახელოსნოში. 1827 წელს გრანიტი ჩამოიტანეს ნიჟნი-ნოვგოროდში, მაგრამ გადმოტვირთისას მოტყდა ობელისკის ზედა ნაწილი. საქმის დასამთავრებლად და ობელისკის დასაყენებლად 1828 წელს ნიჟნი-ნოვგოროდში ჩავიდნენ მარტოსი და მელნიკოვი გრანიტის სპეციალისტებთან ერთად. ობელისკის სიმაღლე ორი მეტრით შეამცირეს. ობელისკი არის ნიჟნი-ნოვგოროდში ოთხიდან ერთ-ერთი ძეგლი, რომელიც ეძღვნება კუზმა მინინს, ორიდან ერთი, რომელიც ეძღვნება კუზმა მინინსა და დიმიტრი პოჟარსკის. Филатов Н. Ф. Нижний Новгород. Архитектура XIV — начала XX в. ННг., 1994.
ბორტა

ბორტა — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის კასპის მუნიციპალიტეტში, ქვემო გომის თემში. მდებარეობს მდინარე მტკვრის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 600 მეტრზე, კასპიდან დაშორებულია 16 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 69 ადამიანი. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ კასპის მუნიციპალიტეტის მერია - ადმინისტრაციული ერთეულები.
ვილა-ფრანკა

ვილა-ფრანკა — ლიმონის ჯიში, სუბტროპიკული მარადმწვანე ხეა. ტოტებზე აქა-იქ პატარა და მსხვილი ეკლები აქვს. ფოთოლი საშუალო ზომისაა, წვერწაწვეტებული. ადრემსხმოიარეა, ხშირად დარგვის მეორე წელს იძლევა უხვ მოსავალს. ნაყოფი მოგრძო-ოვალურია, კანი საშუალო სისქისა (0,5 სმ-მდე), მკვრივი; ხორცოვანი ნაწილი ღია ფერისაა, ნაზი, უხვწვნიანი, არომატული; აქვს 20-მდე თესლი დიდხანს ინახება. საქართველოს სუბტროპიკული კლიმატის პირობებში კარგად ხარობს. მნიშვნელოვანი სამრეწველო ჯიშია. გიორგბერიძე ნ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 409.
ჰალდია

ჰალდია (ინგლ. Haldia, ბენგ. হলদিয়া) — ინდუსტრიული ქალაქი და მუნიციპალიტეტი აღმოსავლეთ მიდნაპურის რაიონში, შტატ დასავლეთ ბენგალში, ინდოეთში. მდებარეობს 22 ° 01 ჩ. გ. 88 ° 04 ' ა.გ, კოლკატის სამხრეთ-დასავლეთით, 30 კმ-ის დაშორებით იმ ადგილას, სადაც მდინარე განგის ტოტი მდინარე ჰუგლი ჩაედინება ბენგალის ყურეში. მისი საშუალო სიმაღლე 8 მეტრია (26 ფუტი). ჰალდია არის ძირითადი სამრეწველო ცენტრი და სავაჭრო პორტი დასავლეთ ბენგალში, აქ მოიპოვებენ ნავთობგადამამუშავებელ პროდუქტებს. 2001 წლის ინდოეთის საყოველთაო აღწერის მონაცემებით, ჰალდიას მოსახლეობა 170,695 შეადგენდა. მოსახლეობის 53% მამაკაცი, ხოლო 47% ქალი იყო. მოსახლეობის 13% 6 წლამდე ასაკისა ადამიანი იყო, ხოლო 2011 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა შეადგენდა 200 762 ადამიანს, აქედან 104,852 მამაკაცი და 95,910 ქალი იყო. 0-6 წლამდე მოსახლეობა კი 21,122 შეადგენდა. მოსახლეობაში, 7 +-დან, განათლების მაჩვენებელი 89.06% იყო. ხალხი ძირითადად საუბრობს ბენგალურ ენაზე. ჰალდიას მუნიციპალიტეტს ექვემდებარება ორი პოლიციის ტერიტორიის იურისდიქცია, რომელსაც ჰალდიის და ბაბანიპურის პოლიციის განყოფილებები ემსახურება. ჰალდიის პოლიციის განყოფილება მდებარეობს ჩირაჯიპურში და მისი ფართობი 98 კმ2 შეადგენს, მოსახლეობა კი 65,000 კაცს, ხოლო ბაბანიპური პოლიციის განყოფილება მდებარეობს ბაბანიპურში და მისი ფართობი 115 კმ2, მოსახლეობა კი — 124,906. ჰალდია ასევე ინდოეთის სანაპირო დაცვის ბაზაა, რადგან აქ მდებარეობს ინდოეთის სანაპირო დაცვის DHQ 8 (სათაო ოფისი დასავლეთ ბენგალისთვის). აქ არის ინდოეთის სანაპირო დაცვის კუთვნილი 18 ჰაერბალიშიანი გემი. ჰალდიაში არის რამდენიმე მსხვილი ქარხანა, მათ შორისაა: სამხრეთ აზიური ნავთობკომპანია, ინდოეთის ნავთობის კორპორაცია, ქიმიური მრეწველობის, ინდოეთის ენერგეტიკული კორპორაციის და Hindustan Unilever-ის ქარხანა. აქ ასევე განვითარებულია მსუბუქი მრეწველობა ჰალდიაში დაფიქსირებულია ტიპური ზომიერი კლიმატი. ზამთარში ტემპერატურა 7 გრადუსიდან 22 გრადუსამდე მერყეობს. ზაფხული ძალიან ცხელი და ტენიანი. ჩვეულებრივად ზაფხულის ტემპერატურა მაისში 24 გრადუსიდან 39 გრადუსამდე მერყეობს. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ჰალდია“ ვიკისაწყობში. ჰალდია, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე ჰალდიის მუნიციპალიტეტი დაარქივებული 2018-06-29 საიტზე Wayback Machine. ↑ Census of India 2011 (West Bengal): Purba Medinipur District Primary Census Abstract — Office of Registrar General & Census Commissioner of India. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q55972073"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q42502130"></a> ↑ Urban Agglomerations/Cities having population 1 lakh and above. Provisional Population Totals, Census of India 2011. ციტირების თარიღი: 2011-10-21.
ვილიამსი

ვილიამსი, მსხლის ჯიში. მისი სამშობლოა ინგლისი. საქართველოში შემოიტანეს XIX საუკუნის II ნახევრიდან და ფართოდ გავრცელდა თითქმის ყველა რაიონში. საშუალო სიდიდის ხეა, პირამიდული ვარჯი აქვს. პანტაზე დამყნობილი მე-5-6 წელს იძლევა მოსავალს. რეგულარულად მსხმოიარეა, მკაცრი მეწლეობა არ ახასიათებს. 18-20 წლის ხე საშუალოდ 150კგ მოსავალს იძლევა. ყვავილობს გვიან. ნაყოფი მსხვილია, ღია მწვანე, მწიფე ლიმონისფერი; აქვს მოგრძო ფორმა, ბორცვიანი ზედაპირი, თხელი კანი. რბილობი თეთრია, ძლიერ ნაზი, მდნარი; მუსკატური სურნელება და სასიამოვნო მოტკბო-მომჟავო გემო აქვს. ტრანსპორტაბელურია. დაავადებებს უძლებს. შარაშენიძე დ., ქსე, ტ. 4, გვ. 410, თბ., 1979