laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ბუჩქისებრი ხურხუმო

ბუჩქისებრი ხურხუმო (ლათ. Salsola arbuscula) — ბუჩბალახი ჯიჯლაყასებრთა ოჯახისა. 20-100 სმ სიმაღლე მცენარეა ვიწროხაზური ხორცოვანი ფოთლებითა და თავთავისებრი ან საგველა ყვავილედებით. გვხვდება ცენტრალურ და წინა აზიაში. უმეტესად უდაბნოებსა და ნახევრად უდაბნოების ქვიშიან და ღორღიან დამლაშებულ ნიადაგებზე იზრდება. ზამთარში კარგი საკვებია ცხვრისა და ცხენებისათვის. აქლემი ჭამს მთელი წლის განმავლობაში. ადგილობრივი მოსახლეობ იყენებს სათბობად და ტყავის მოსაქმნელად. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 594.
ფოცხრევი

ფოცხრევი — მთა საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ონის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კავკასიონის სამხრეთ განშტოების — რაჭის ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2402 მ. ფოცხრევი აგებულია ცარცული კირქვებით. განვითარებულია რელიეფის კარსტული ფორმები. მთის კალთები შემოსილია ალპური მდელოთი. ჭ. ჯანელიძე, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 388.
ბუჩქისძირა

ბუჩქისძირა (Corydalis) — მრავალწლოვან მცენარეთა გვარი ყაყაჩოსებრთა ოჯახისა. აქვს გორგლისებრ გამსხვილებული ფესვები და კენწრულ მტევნებად შეკრებილი თეთრი, ყვითელი, მოწითალო ან იისფერი ყვავილები. ცნობილია 100-მდე სახეობა. გავრცელებულია ევროპაში, აზიაში, აფრიკასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. აგრეთვე გვხვდება ციმბირსა და შუა აზიის მთებში. საქართველოს ტყეებში და ალპურ მდელოებზე იზრდება 9 სახეობა, მათგან ერთი საქართველოს ენდემია (Corydalis vittae), ორი კავკასიისა (Corydalis alexeenkoana, Corydalis emanueli). ბუჩქისძირა თაფლოვანი მცენარეა. მრავალი სახეობა დეკორატიულია. ბუჩქისძირა ბუჩქისძირა თეთრი ბუჩქისძირა მოწითალო ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 594.
ფოხალი

ფოხალი — მარცვლეულისა და ღვინის საწყაო XVI—XVIII საუკუნეებში საქართველოში. მარცვლეულის საწყაო ფოხალი აღმოსავლეთ საქართველოში შეადგენდა 15 კგ, იმერეთსა და ლეჩხუმში — 7,5 კგ, რაჭაში — 4,5 კგ. ღვინის საწყაო ფოხალი იმერეთში უდრიდა 6 ლ. ჯაფარიძე გ., ნარკვევი ქართული მეტროლოგიის ისტორიიდან (IX—XIX სს.), თბ., 1973 ჯაფარიძე გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 388.
თურქმენეთის დროშა

თურქმენეთის დროშა (თურქმ. Türkmenistanyň baýdagy/Түркменистаның байдагы) — თურქმენეთის ეროვნული სიმბოლო. მიღებულია 2001 წლის 24 იანვარს. თურქმენეთის დროშა მსოფლიოს ქვეყნების დროშებს შორის ყველაზე დეტალურია. იგი წარმოადგენს მწვანე ფონს წითელი ვერტიკალური ზოლით, რომელზეც ხუთი ორნამენტი, ორნამენტების ქვემოთ — ზეთისხილის ორი რტო გაეროს დროშის მსგავსად, დროშის ზედა ნაწილში — თურქული და ისლამური სიმბოლიზმისთვის დამახასიათებელი ნახევარმთვარე და მის ზემოთ ხუთი ხუთქიმიანი ვარსკვლავია გამოსახული. ნახევარმთვარე განასახიერებს ქვეყნის ნათელი მომავლის იმედს, ხოლო ვარსკვლავები — თურქმენეთის ხუთ პროვინციას (ველაიეთი) — ახალის, ბალკანის, დაშოგუზის, ლებაპის და მარის ველაიათებს. დროშაზე გამოსახული ორნამენტები თურქმენთა ტომების სიმბოლოა. ზეთისხილის რტოები დროშის ერთ-ერთი დამატებითი ნაწილია. იგი 1995 წლის 12 დეკემბერს, თურქმენეთის „მუდმივი ნეიტრალიტეტის სტატუსის“ ნიშნად, ჰერალდიკის წესების დარღვევით, გაეროს გენერალური ასამბლეამ დაამატა. საბჭოთა კავშირის დაშლამდე, 1991 წლამდე, თურქმენეთის დროშა სხვა საბჭოთა რესპუბლიკების მსგავსი იყო. 1991 წელს დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, 1992 წლის 19 თებერვალს, თურქმენეთმა ახალი, დღევანდელის მსგავსი დროშა მიიღო. რუსეთის რევლოუციამდე, რუსეთის იმპერიის დროშა თურქმენეთის ოფიციალურ დროშას წარმოადგენდა. თურქმენეთის სსრ-ის დროშა (27 ოქტომბერი, 1991 — 19 თებერვალი, 1992) თურქმენეთის დროშა 1992-1997 წლებში. თურქმენეთის დროშა 1997-2001 წლებში. თურქმენეთის სახმელეთო ძალების დროშა. თურქმენეთის საჰაერო ძალების დროშა. თურქმენეთის საზღვაო ძალების დროშა. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: თურქმენეთის დროშა Закон Туркменистана о штандарте Президента Туркменистана Turkmenistan - vexillographia ↑ http://flagspot.net/flags/tm.html
დორიან გრეის სინდრომი

დორიან გრეის სინდრომი (ინგლ. Dorian Gray syndrome) — ფსიქოლოგიური დაავადება. ხშირ შემთხვევაში ახასიათებთ კულტურულ და სოციალურ ფენომენებს, ამ სინდრომის მქონე ადამიანები უკიდურესად ცდილობენ იყვნენ განსაკუთრებულად ლამაზები და ცდილობენ შეინარჩუნონ ფიზიკური სილამაზე, და ახალგაზდობა მუდმივად, მოიხმარნენ კოსმეტიკური პროდუქციას „გადაჭარბებულად“, იკეთებენ თმის აღდგენის შეღებვის პროცედურებს, აგრეთვე პლასტიკურ ქირურგიულ ოპერაციებს. ტერმინი „დორიან გრეის სინდრომი“ ეხება ოსკარ უაილდის რომანის „დორიან გრეის პორტრეტის“ პერსონაჟს — დორიან გრეის. განსაკუთრებულად ლამაზი კაცი, რომელმაც ჰედონიზმით და გადაჭარბებული თვითმმართველობის სიყვარულით დაამტკიცა დამღუპველი პირადი, სოციალური და ემოციური ასპექტები და რომელიც ცდილობდა გაქცეოდა ცხოვრებას. საკუთარი გარყვნილი ცხოვრების წესის მქონე ზებუნებრივი პორტრეტი (სულიერი დამოკიდებულებები) უმაგრებდა ზურგს მის ფიზიკურ სილამაზეს. დორიან გრეის სინდრომი (ინგლისური)
ფრანგული (ხმალი)

ფრანგული — საქართველოში ევროპოდან შემოტანილი ხმალი. ტერმინი „ფრანგული“ შეიქმნა ევროპაში ძველი ქართული სახელიდან „ფრანგის ქვეყანა“, რომელიც პოპულარული იყო ქართულ ხალხურ პოეზიასა და ლიტერატურაში. ჩოლოყაშვილი კ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 389.
ფრანსაიელოზი

ფრანსაიელოზი, ბაბეზიოზი, პიროპლაზმოზი — ცხოველების (მცოხნელების, მ.შ. მსხვილი რქოსანი საქონლის, ასევე ცხენის, ღორის, ძაღლისა და სხვ.) მწვავე პარაზიტული დაავადება; გამომწვევია Babesia-ს გვარის უმარტივესები — ერითროციტებში ლოკალიზებული შიდაუჯრედული პარაზიტები. გამომწვევს ავრცელებენ საძოვრის ტკიპები. ვრცელდება ტკიპების კბენით. საინკუბაციო პერიოდი 14 დღემდეა. ცნობილია ადამიანზე რეგისტრაციის შემთხვევებიც. ქართულად ეწოდება ნაბარევი, ციება, დასიცხვა ან ტკიპარა. დაავადების ნიშნები: ცხოველი უძლურდება, კარგავს მადას, აღენიშნება ლორწოვანი გარსების სიყვითლე, გულ-სისხლძარღვთა სისტემის მოქმედების დარღვევა, კუჭ-ნაწლავის აშლილობა, რძის პროდუქციის შემცირება; მე-2–3 დღეს — სისხლიანი შარდი (ჰემოგლობინურია), მაღალი ტემპერატურა (40,0—42,0°); შეიძლება გამოიწვიოს აბორტი. მკურნალობის გარეშე ავადმყოფი ცხოველები (40—50%-მდე) იხოცებიან. დაავადებაგადატანილი ცხოველები დიდი ხნის განმავლობაში არიან აღმძვრელები, ტკიპები — მთელი ცხოვრება. დიაგნოზი: ეპიდემიოლოგიურ მონაცემებსა და კლინიკურ ნიშნებზე დაყრდნობით, პარაზიტისა და სპეციფიკური ანტისხეულის აღმოჩენით სისხლის ნაცხში. მკურნალობა: ფლავაკრიდინი, აზიდინი და სხვა. პროფილაქტიკა: ტკიპების მოსპობა ცხოველებზე და საძოვრებზე (აკარიციდების გამოყენება), საქონლის ბაგაზე შენახვა; ტკიპებისგან თავისუფალი კულტურული საძოვრების გამოყენება. ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 Василевич Ф. И., Горохов В. В. Бабезиоз // Большая российская энциклопедия. т. 2. — М., 2005. — стр. 618. ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 ცომაია ი., ფრანსაიელოზი // ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 393. ↑ კოჩალაძე, ამირან. მსხვილფეხა რქოსანი პირუტყვის პიროპლაზმოზი, სიმპტომები და მკურნალობა. აგროკავკასია (19 იანვარი, 2022). ციტირების თარიღი: 9 ივნისი, 2022
ბუძგორი

ბუძგორი — მწვერვალი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ონის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს შოდა-კედელას ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3226 მ. აგებულია ქვედაცარცული თიხაფიქლებით, კარბონატული ქვიშაქვებითა და მერგელებით. ბუძგორის ჩრდილოეთ კალთაზე სათავე აქვს მდინარე რიონის მარჯვენა შენაკადს — რუბოძალს, ხოლო სამხრეთ კალთაზე ჩაბალახის მარჯვენა და საკაოს მარცხენა შენაკადებს. მწვერვალი გაშიშვლებულია, კალთებზე ალპური და სუბალპური მდელოებია გავრცელებული. სანებლიძე მ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 513.
კოსოვოს პრემიერ-მინისტრი

კოსოვოს პრემიერ-მინისტრი (ალბ. Kryeministri i Kosovës; სერბ. Premiјer Косова) — კოსოვოს ნაწილობრივ აღიარებული რესპუბლიკის მთავრობის ხელმძღვანელი. პრემიერ-მინისტრი აუცილებლად უნდა იყოს პარლამენტის წევრი, ხოლო მას ნიშნავს კოსოვოს პარლამენტი. ფადილ ხოჯა (1945—1953) ფადილ ხოჯა (1953—1963) ალი შუკრია (1963—1967) ილია ვაკიჩი (1967—1974) კოსოვოს პრემიერ-მინისტრის ოფიციალური საიტი
მილშტეტერ-ზეე

მილშტეტერ-ზეე (გერმ. Millstätter See) — ტბა ავსტრიაში, კარინტიის ფედერალურ მიწაზე. ფართობი 13.3 კმ². მაქსიმალური სიღრმე 142 მ. იგი წარმოადგენს კარინტიის ფედერალურ მიწის ერთ-ერთ ყველაზე დიდ ტბას. საკმაოდ დიდი ტურისტული პოპულარობით სარგებლობს. წყლის ზედაპირის მაქსიმალური ტემპერატურა 25 °C-მდე აღწევს. მილშტეტერ-ზეეს დეტალური აღწერა (კარნტნერის ინსტიტუტი)[მკვდარი ბმული]
სამხრეთის კირქვიანი ალპები

სამხრეთის კირქვიანი ალპები (იტალ. Alpi Sud-orientali) — ალპების მთათა სისტემის ნაწილი იტალიის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ავსტრიის სამხრეთითა და სლოვენიის ჩრდილო-დასავლეთში. იგი გადაჭიმულია ცენტრალური აღმოსავლეთი ალპების სამხრეთ ნაწილის დასავლეთიდან აღმოსავლეთამდე. Dr. Josef Moriggl (1928), Hauptausschuß des Deutscher und Österreichischer Alpenverein-ის გამოცემა გერმანულ ენაზე. Ratgeber für Alpenwanderer in den Ostalpen Mit Schutzhüttenverzeichnis (მე-2 გამოცემა), მიუნხენი, გერმანია.
ანტონიო სანტუჩი

ანტონიო სანტუჩი (იტალ. Antonio Santucci; დ. უცნობია — გ. 1613) — იტალიელი ასტრონომი და კოსმოგრაფი. დაიბადა პომარანჩეში (იტალია). სანტუჩი კითხულობდა მათემატიკის ლექციებს პიზის უნივერსიტეტში 1599-1612 წლებში. ის იყო დიდი ჰერცოგის ფერდინანდ I-ისა (1549-1609) და მოგვიანებით, კოზიმო II მედიჩის ასტრონომი და კოსმოგრაფი. სანტუჩი დიდი ყურადღებით იკვლევდა კომეტებს. თავის წიგნში “Trattato delle comete“, რომელიც 1611 წელს გამოსცა, ის ეწინააღმდეგებოდა იმ დროს არსებულ სამეცნიერო მოსაზრებას, რომ კომეტა არ იყო ატმოსფერული ფენომენი. მომდევნო წელს (1612) მან გამოსცა ახალი ნაშრომი “Breve discorso sopra il trattato galileiano sulle galleggianti“, რომლის ხელნაწერი დღესდღეობით ფლორენციის ეროვნულ ბიბლიოთეკაში ინახება. ცნობილია სანტუჩის არმილიარული სფეროები. ერთ-ერთი, რომელიც 1582 წელს დაამზადა ესპანეთის მეფე ფილიპ II-სთვის, ინახება ესკორიალში, მადრიდში. 1588-1593 წლებში შექმნილი არმილიარული სფერო, რომელიც განკუთვნილი იყო უფიცის გალერეის მათემატიკის დარბაზისთვის, დღესდღეობით გალილეოს მუზეუმში ინახება, ფლორენციაში. ანტონიო სანტუჩი (ინგლისური)
რუმინული ენა

რუმინული ენა — რუმინელთა და მოლდოველთა ენა, მიეკუთვნება ინდოევროპული ოჯახის რომანულ ჯგუფს. დამწერლობა თავდაპირველად კირილურ ანბანზე იყო, 1860 წლიდან — ლათინურ გრაფიკაზე. რუმინული ენა ჩამოყალიბდა რომის იმპერიის მიერ აღმოსავლეთ ბალკანეთის დამპყრობის შემდეგ გადასახლებული კოლონისტების სალაპარაკო-დიალექტური ლათინურისაგან. ამ ენამ განიცადა ადგილობრივი დაკური და ფრაკიული ენების დიდი გავლენა, მოგვიანებით კი — ბერძნულისა და სლავურისა. პირველი წერილობითი ძეგლები (წერილები, საქმიანი ქაღალდები, რელიგიური ტექსტები) XVI ს-ის დასაწყისით თარიღდება. ლიტერატურული ენის ჩამოყალიბება დაიწყო XVII ს-ში. ოფიციალური ენა: მოლდოვა რუმინეთი სერბეთი ვოივოდინა ევროპის კავშირი ფრაზები და სიტყვები გამარჯობა - Bună ziua; Salut კეთილი იყოს თქვენი მობრძანება - Bun venit გმადლობთ - Mulțumesc კი / არა - Da / Nu გეთაყვა - Vă rog ნახვამდის - La revedere რიცხვები 1 - un 2 - doi 3 - trei 4 - patru 5 - cinci 6 - şase 7 - şapte 8 - opt 9 - nouă 10 - zece
ელიზაბეთ ენსკომი

გერტრუდა ელიზაბეთ მარგარეტ ენსკომი (ინგლ. Gertrude Elizabeth Margaret (G. E. M.) Anscombe; დ. 18 მარტი 1919, ლიმერიკი, ირლანდია — გ. 5 იანვარი, 2001, კემბრიჯი) — ბრიტანელი ანალიტიკოსი-ფილოსოფოსი. ეთიკური ნეოარისტოტელიანელობის ინიციატორი, შემოიტანა ტერმინი „კონსეკვენციალიზმი“ ეთიკაში, ანალიზურ ფილოსოფიაში კი — ინტენციის თემა. ფილოსოფიის პროფესორი კემბრიჯში, ბრიტანეთის აკადემიის წევრი (1967), ამერიკის ხელოვნებათა და მეცნიერებათა აკადემიის საპატიო წევრი (1979). განთქმული შრომის „თანამედროვე მორალური ფილოსოფია“ (Modern Moral Philosophy, 1958) ავტორი. დაამთავრა კოლეჯი სანქტ-ჰიუ ოქსფორდში 1941 წელს, სწავლა გააგრძელა კემბრიჯის ნიუნხემ-კოლეჯში. ლუდვიგ ვიტგენშტაინის მოწაფე და მიმდევარი. ვიტგენშტაინის გარდაცვალების შემდეგ თარგმნიდა და გამოსცემდა მის შრომებს, რომელთა შორისაც არის ნაშრომი „ფილოსოფიური გამოკვლევები“. 1970-1986 წლებში — კემბრიჯის უნივერსიტეტის ფილოსოფიის პროფესორი. ახალგაზრდობაში მიიღო კათოლიკობა. მისი მეუღლე იყო ფილოსოფოსი და ლოგიკოსი პიტერ გიჩი, მათ ოჯახში ჰყავდათ სამი ვაჟიშვილი და ოთხი ქალიშვილი. შრომებმა ცნობიერების ფილოსოფიაში, მოქმედების ფილოსოფიაში, ენის ფილოსოფიაში, ეთიკასა და ფილოსოფიურ ლოგიკაში ელიზაბეთ ენსკომს მსოფლიო სახელი მოუხვეჭეს. Intention (1957) An Introduction to Wittgenstein’s Tractatus (1959) Three Philosophers (1961), with P. T. Geach, on Aristotle, Aquinas and Frege Causality and Determination (1971) Times, Beginnings and Causes (1975) The Collected Philosophical Papers of G. E. M. Anscombe (3 vols., 1981): From Parmenides to Wittgenstein Metaphysics and the Philosophy of Mind Ethics, Religion and Politics Human Life, Action and Ethics: Essays (2005) La filosofia analitica y la espiritualidad del hombre (2005), [Includes some papers not yet published in English] Faith in a Hard Ground. Essays on Religion, Philosophy and Ethics (2008) ჰუმანიტარულ და სოციალურ მეცნიერებათა ბრიტანული აკადემია რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის ფილოსოფიის ინსტიტუტი დაარქივებული 2016-03-05 საიტზე Wayback Machine. რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის ფილოსოფიის ინსტიტუტი დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine.
ბუჯა

ბუჯა — მდინარე დასავლეთ საქართველოში, ზემო იმერეთში, მდინარე ჩოლაბურის (ყვირილის მარჯვენა შენაკადი) მარცხენა მდგენელი. სიგრძე 41 კმ, აუზის ფართობი 184 კმ². სათავე აქვს რაჭის ქედის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1194 მ. სიმაღლეზე. საზრდოობს წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. საშუალო წლიური ხარჯი 9,76 მ³/წმ. წყალდიდობა გაზაფხულზე იცის. წყალმცირეა ზამთარსა და ზაფხულში. ერთვის მდინარე ძუსას და წარმოქმნის ჩოლაბურს. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 514. ↑ უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი
ბუჯის მღვიმე

ბუჯის მღვიმე — მღვიმე საქართველოში. მდებარეობს რაჭის ქედის სამხრეთ კალთაზე. გამომუშავებულია ქვედაცარცულ კირქვებში. წარმოადგენს მრავალსართულიანი, მშრალი და წყლიანი დერეფნების სისტემას. ერთ-ერთი შესასვლელი აქვს ადგილ ქვაჯირკთან. მღვიმეს ქვედა სართული მუდმივად წყლიანია, გვხვდება ტბები, ნაღვენთი წარმონაქმნები. დერეფნების ჯამური სიგრძე დაახლოებით 700 მ-ია. ტინტილოზოვი ზ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 514.
ბიშკეკის პროტოკოლი

ბიშკეკის პროტოკოლი — ცეცხლის შეწყვეტის ხელშეკრულება ერთი მხრივ სომხეთსა და მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკას, ხოლო მეორე მხრივ აზერბაიჯანს შორის. ხელშეკრულება დაიდო 1994 წლის 5 მაისს დსთ-ს საპარლამენტო ასამბლეის, ყირგიზეთის პარლამენტის, რუსეთის ფედერალური საბჭოსა და რუსეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს ინიციატივით. პრაქტიკულად ცეცხლი შეწყდა 1994 წლის 12 იანვრიდან. Full text of the Bishkek Protocol[მკვდარი ბმული] Official version in Russian დაარქივებული 2010-04-22 საიტზე Wayback Machine. Text of all peace accords between Armenia and Azerbaijan ↑ Этот день в истории — события и люди. 5 мая.. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-04-19. ციტირების თარიღი: 2016-04-05. ↑ «Нагорно-Карабахский конфликт: причины, развитие, политические последствия».
ავსტრიის დემოგრაფია

ავსტრიის დემოგრაფია — შეისწავლის ავსტრიის სახელმწიფოს ტერიტორიაზე მცხოვრები მოსახლეობის დემოგრაფიას, მათ შორის, მოსახლეობის სიმჭიდროვეს, ეთნიკურობას, განათლების დონეს, მოსახლეობაში ჯანმრთელობის დონეს, ეკონომიკურ სტატუსსა და მოსახლეობის სხვადასხვა დემოგრაფიულ ასპექტებს. მოსახლეობის დემოგრაფიული სტატისტიკა (CIA World Factbook-ისა და Statistik Austria-ს მონაცემები): ნაციონალობა ავსტრიელი (ავსტრიელები) მოსახლეობა 8,572,895 (2014 წლის მონაცემებით) სახელმწიფოს ადგილი მსოფლიო სახელმწიფოებს შორის მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით: 93 ასაკობრივი სტატისტიკა 2014 წ. მონაცემებით: 0-14 წლის: 13.6% (მამრ. 573,146/მდედრ. 546,596) 15-24 წლის: 11.6% (მამრ. 488,564/მდედრ. 468,891) 25-54 წლის: 42.9% (მამრ. 1,766,729/მდედრ. 1,756,880) 55-64 წლის: 12.7% (მამრ. 515,913/მდედრ. 528,988) 65 წლის და მეტი: 19.2% (მამრ. 670,750/მდედრ. 906,605)2014 წ. მონაცემები 2009 წ. მონაცემებით: 0–14 years: 14.5% (მამრ. 609,748/მდედრ.581,144) 15–64 years: 67.5% (მამრ. 2,785,091/მდედრ.2,756,402) 65 years and over: 18% (მამრ. 612,613/მდედრ.865,283) 2011 წ. მონაცემებით: 0-14 years: 14% (მამრ. 590,855/მდედრ.563,300) 15-64 years: 67.7% (მამრ. 2,793,725/მდედრ.2,769,840) 65 years and over: 18.2% (მამრ. 627,456/მდედრ.872,104) საშუალო ასაკი 2014 წლის მონაცემებით: ზოგადად: 44.3 წელი მამრობითი: 43.2 წელი მდედრობითი: 45.3 წელი 2011 წლის მონაცემებით: ზოგადად: 43 წელი მამრობითი: 41.9 წელი მდედრობითი: 44 წელი შობადობა 8.76 ახალშობილი/1,000 მცხოვრები (2014 წლის მონაცემებით) მსოფლიოს ქვეყნებს შორის: 214 ადგილი სიკვდილიანობა 10.38 გარდაცვლილი/1,000 მცხოვრები (2014 წლის ივლისის მონაცემებით) მსოფლიოს ქვეყნებს შორის: 42 ადგილი მიგრაცია 1.76 მიგრანტი/1,000 მცხოვრები (2014 წლის მონაცემებით) მსოფლიოს ქვეყნებს შორის: 50 ადგილი მოსახლეობის ზრდა 0.01% (2014 წლის მონაცემებით) მსოფლიოს ქვეყნებს შორის: 191 ნაყოფიანობის კოეფიციენტი 1.43 ბავშვი/1 ქალი (2012 წლის მონაცემებით) მსოფლიოს ქვეყნებს შორის: 202 ურბანიზაცია ქალაქში ცხოვრობს მოსახლეობის 67.7% (2011 წლის მონაცემებით) ურბანიზაციის კოეფიციენტი: 0.48% (2010-15 წლის მონაცემებით) სქესობრივი სტატისტიკა 2014 წლის მონაცემებით ახალდაბადებული: 1.05 მამრობითი/1 მდედრობითი 0-14 წლის: 1.05 მამრობითი/1 მდედრობითი 15-24 წლის : 1.04 მამრობითი/1 მდედრობითი 25-54 წლის: 1.01 მამრობითი/1 მდედრობითი 55-64 წლის: 0.95 მამრობითი/1 მდედრობითი 65 წლის და მეტი: 0.73 მამრობითი/1 მდედრობითი Total population: 0.95 მამრობითი/1 მდედრობითი ახალშობილთა სიკვდილიანობა 2014 წლის მონაცემებით ჯამში: 4.16 გარდაცვლილი/1,000 ჯანმრთელი მსოფლიოს ქვეყნებს შორის: 196 მამრობითი: 5.01 გარდაცვლილი/1,000 ჯანმრთელი მდედრობითი: 3.27 გარდაცვლილი/1,000 ჯანმრთელი ორსულთა სიკვდილიანობა 2010 წლის მონაცემებით 4 გარდაცვლილი/100,000 მშობიარობა (2010 წლის მონაცემებით) მსოფლიოს ქვეყნებს შორის: 178 სიცოცხლის ხანგრძლივობა 80.17 წელი მსოფლიოს ქვეყნებს შორის: 32 მამრობითი: 77.25 years მდედრობითი: 83.24 years (2014 წლის მონაცემებით) ვიჩ-ვირუსის მატარებლები (HIV/AIDS) მოზრდილებში გავრცელების კოეფიციენტი: 0.3% (2009 წლის მონაცემებით) მსოფლიოს ქვეყნებს შორის: 90 ვიჩ-ვირუსით ინფიცირეულთა რაოდენობა: 15,000 (2009 წლის მონაცემებით) მსოფლიოს ქვეყნებს შორის: 84 ვიჩ-ვირუსით ინფიცირეულთა გამოვლენა: 453 (2005 წლის მონაცემებით) გარდაცვალება: 54 (2004 წელს) Statistik Austria - Bevölkerung
არლბერგი

არლბერგი (გერმ. Arlberg) — ქედი ან მთის მასივი ფორარლბერგსა და ტიროლს შორის, ავსტრიაში. უმაღლესი მწვერვალია ვალუგა 1793 მეტრის სიმაღლით. არლბერგის სარკინიგზო გზა აკავშირებს ავსტრიაში ინსბრუკსა და ბლუდენცის მხარეს. აგრეთვე, ეს გზა გადის 10,25 კმ. სიგრძის არლბერგის გვირაბითაც. არლბერგის მთის შესახებ მრავალენოვანი ავსტრიის ტურისტული ცნობარი
ფსიქოზი

ფსიქოზი — გონების პათოლოგიური მდგომარეობა, ცნობილი როგორც „რეალობასთან კავშირის დაკარგვა“. ფსიქოზით დაავადებულ ადამიანებს უწოდებენ ფსიქოტურს. მათ აღენიშნებათ სხვადასხვა სახის პიროვნული ცვლილება და აზროვნების არეულობა. იმისდა მიხედვით, თუ რამდენად მძიმეა ადამიანის მდგომარეობა, შეიძლება აღინიშნოს უჩვეულოდ უცნაური ქმედებები და სირთულეები სოციალურ ინტერაქციაში, შესაბამისად პრობლემები ყოველდღიურ ცხოვრებაში. ფსიქოზი (როგორც ფსიქიატრიული დაავადების ნიშანი) არის ექსკლუზიურად დიაგნოზირებადი, რაც ნიშნავს, რომ ფსიქოზი არ მიიჩნევა ფსიქიატრიული დარღვევის სიმპტომად მანამ, სანამ ფსიქოზის სხვა, რელევანტური და ცნობილი შემთხვევები სათანადოდ არ არის გამორიცხული. ლაბორატორიულმა ტესტებმა უნდა გამორიცხონ ფსიქოზის სიმპტომთა გამომწვევი სხვადასხვა მიზეზები, როგორც ცენტრალური ნერვული სისტემისა და სხვა ორგანოების დაავადებები და დაზიანებები, ასევე ფსიქოაქტიური ნივთიერებები და ტოქსინები. მხოლოდ ამის შემდეგ შესაძლებელია დიაგნოზირდეს ფსიქიატრიული ავადმყოფობა. სამედიცინო წრთვნაში, ფსიქოზი, როგორც ავადმყოფობის ნიშანი, ხშირად შედარებულია ციებ-ცხელებასთან, რამდენადაც ორივეს შესაძლოა ჰქონდეს რამდენიმე სხვადასხვა არააშკარა გამომწვევი მიზეზი. ფსიქოზი — ენციკლოპედია ბრიტანიკა (ინგლისური)
ენერგეტიკა ავსტრიაში

ენერგეტიკა ავსტრიაში — ენერგიისა და ელექტროენერგიის წარმოება, მოხმარება და იმპორტი ავსტრიაში. ავსტრია წარმოადგენს ერთ-ერთ მოწინავე ჰიდროელექტრო ენერგიის მწარმოებელ ქვეყანას. ქარის ენერგია: ინგლისურენოვანი 2012 წლის ევროკავშირის სტატისტიკა (PDF ფორმატი)
ბღავანა

ბღავანა (ლათ. Russula emetica) — ქუდიანი სოკო ხრაშუნა სოკოების გვარისა. ბრტყლად ამოზნექილი ქუდი მოწითალო-ვარდისფერი ან წითელია. ზედაპირი ზოლიანკიდეებიანია, მშრალი და პრიალა. რბილობი თეთრია. მოყვითალო თეთრი ფირფიტები დროთა განმავლობაში ყვითლდება. ფეხი — თეთრი, ცილინდრულია. იზრდება ერთეულ ეგზემპლიარებად ტენიან ფოთლოვან და წიწვიან ტყეებში. საჭმელად მხოლოდ დამწნილებულს იყენებენ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 598—599. ბღავანა Index Fungorum-ზე (ინგლისური)
გვიდო ვესტერველე

გვიდო ვესტერველე (გერმ. Guido Westerwelle, დ. 27 დეკემბერი, 1961, ბად-ჰონეფი — გ. 18 მარტი, 2016, კელნი) — გერმანელი პოლიტიკოსი. 1983-1988 წლებში იყო ორგანიზაცია „ახალგაზრდა ლიბერალების“ (Jungen Liberalen) თავმჯდომარე. 1994-2001 წლებში იყო თავისუფალი დემოკრატიული პარტიის გენერალური მდივანი, ხოლო 2001-2011 წლებში — ამავე პარტიის ფედერალური თავმჯდომარე. გარდა ამისა, 2006-2009 წლებში ვესტერველე თავისუფალი დემოკრატიული პარტიის ფრაქციას თავმჯდომარეობდა ბუნდესტაგში და ხელმძღვანელობდა ბუნდესტაგის ოპოზიციას. 2009-2013 წლებში ეკავა გერმანიის საგარეო საქმეთა მინისტრის თანამდებობა მერკელის II კაბინეტში. მინისტრის თანამდებობაზე დანიშვნიდან 2011 წლამდე იგი იყო ვიცე-კანცლერი. Majid Sattar: „… und das bin ich!“ – Guido Westerwelle. Eine politische Biografie. Olzog, München 2009, ISBN 978-3-7892-8303-1. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „გვიდო ვესტერველე“ ვიკისაწყობში. ლიტერატურა გვიდო ვესტერველეს შესახებ და მისი ავტორობით გერმანიის ეროვნული ბიბლიოთეკის საიტზე. Webpräsenz von Guido Westerwelle Biographie beim 17. Deutschen Bundestag Westerwelle Foundation
ბჭე

ბჭე, ძველ ქართულ სამართალში — სადავო საქმის გამრჩევი, მოსამართლე. ბჭეებს ჩვეულებრივ მოდავე მხარეები ირჩევდნენ. ისინი შეიძლებოდა მეფეს ან ადგილობრივ მოხელესაც დაენიშნა. ბჭეთა რაოდენობა მოდავეების სურვილზე იყო დამოკიდებული. ისინი ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში ბჭეებს ან ცალ-ცალკე დაასახელებდნენ, ანდა ერთობლივ ამოირჩევდნენ. ბჭეები უმთავრესად სამოქალაქო საქმეებს არჩევდნენ, მთაში კი მძიმე სისხლისსამართლებრივ საქმეებსაც. საქმის გარჩევისას ისინი ჩვეულებითი სამართლით ხელმძღვანელობდნენ. სასამართლო პროცესი საჯაროდ მიმდინარეობდა, გადაწყვეტილებათა უმეტესობა წერილობით არ ფორმდებოდა. რაკი ბჭეები მოდავეთა სურვილით იყვნენ არჩეული, მათი გადაწყვეტილება მხარეებს უყოყმანოდ უნდა აღესრულებინათ. სადავო საქმის ამ წესით გარჩევას ზოგჯერ „ყაბულობით სამართალს“ უწოდებდნენ; გადაწყვეტილება ჩვეულებრივ საბოლოო იყო და გასაჩივრებას არ ექვემდებარებოდა. VIII—XVIII საუკუნეებში ტერმინები „მსაჯული“, „ბჭე“ და „მოსამართლე“ ერთნაირი შინაარსით იხმარებოდა, მნიშვნელობა არ ჰქონდა იმას, ვინ არჩევდა საქმეს — მოდავეთა მიერ ამორჩეული პირი თუ მოხელე მოსამართლე. XVIII საუკუნიდან კი ქართლ-კახეთში „ბჭე“ მხოლოდ ჩვეულებითი სამართლის მიხედვით მხარეთა მიერ ამორჩეული მოსამართლის აღმნიშვნელი ტერმინია. ქართლ-კახეთისაგან განსხვავებით, იმერეთის სამეფოში ბჭე ეწოდებოდა საქმის გამრჩევ ყოველ პირს, მხარეთა სურვილით ამორჩეულს თუ მოსამართლეობის ფუნქციის მქონე სპეციალურ მოხელეს და თვით მეფესაც კი. კეკელია მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 599.
სილვიუსი

სილვიუსი (ლათ. Alba Silvius — „ტყისა“) — რომაულ მითოლოგიაში ასკანიუსის ვაჟი, სხვა ვერსიით ენეასისა და ლავინიას ძე. ძველი ტრადიციის მიხედვით როდესაც ენეასი გარდაიცვალა ლავინიამ ტყეს შეაფარა თავი რათა ასკანუსს მისთვის არ ევნო. სწორედ ამიტომ მისი სახელი ტყეს ნიშნავს. ლეგენდარული კაპეტუსის მამა. მითის მიხედვით 29 წლისა გახდა ალბა-ლონგას მეორე მეფე და მეფობდა 39 წლის განმავლობაში. გავრცელებული მითოსის თანახმად, ენეასის უფროსმა ძემ, იულუსმა (ასკანიუსმა) დააარსა რა ალბა-ლონგა, ქალაქ ლავინიაში სამეფო ტახტი სილვიუსს დაუთმო. იულიუსის გარდაცვალების შემდეგ სილვიუსი ალბა ლონგაშიც გამეფდა და სილვიუსთა სამეფო მოდგმის მამამთავარი შეიქნა. სწორედ ამ მოდგმის ჩამომავლები იყვნენ რომის ფუძემდებლები, რომულუსი და რემუსი. ანა ფერარი, კლასიკური მითოლოგიის ლექსიკონი, გამომცემლობა „TEA“, 1994, ISBN 8878195391 ნანა ტონია, ზურაბ კიკნაძე, მითოლოგიური ენციკლოპედია ტომი II, გამომცემლობა „ბაკმი“, 2012 წ., ISBN 978-9941-426261
ნუმიტორი

ნუმიტორი — ალბა-ლონგას ლეგენდარული მეფე, რომულუსის და რემუსის პაპა. ნუმიტორს ტახტი მისმა ძმამ ამულეუსმა წაართვა და მოკლა მისი ვაჟები, ხოლო ქალიშვილი რეა სილვია კი ვესტას ქურუმად აქცია.
თაგვებსა და ადამიანებზე

თაგვებსა და ადამიანებზე, (ინგლ. Of Mice and Men) — ჯონ სტეინბეკის რომანი (1937). რომანი გვიამბობს ორი მუშის, ჯორჯ მილტონისა და ლენი სმოლის ისტორიას, რომლებიც სამუშაოდ კალიფორნიის ერთ–ერთ პატარა რანჩოში მიემგზავრებიან. მოქმედება მიმდინარეობს ამერიკის დიდი დეპრესიის ფონზე, სადაც ადამიანებს ხანგრძლივი სამსახურის მოძებნა უძნელდებათ და სამუშაოს მუდმივად იცვლიან. ეს არის იგავი დანაშაულის, მარტოობის, იმედისა და უიმედობის შესახებ. ნაწარმოებში ასახული იმ პერიოდის თნამდევი მოვლენები: რასიზმი, მარტოობა და ბრძოლა პირადი თავისუფლებისთვის. სათაური ავტორმა აიღო რობერტ ბერნსი ერთ–ერთი ლექსიდან (To a Mouse). რომანის რამდენიმე ეკრანიზაციაა არსებობს. ის არაერთხელ დაიდგა ბროდვეიზე სპექტაკლის სახით. ჰოლივუდში კი სამი ფილმი გადაიღეს მისი მიხედვით. მათგან ყველაზე პოპულარულია 1992 წელს გადაღებული ფილმი, სადაც მთავარი პერსონაჟის – ლენი სმოლის როლს ჯონ მალკოვიჩი ასრულებს. ჯონ სტაინბეკი, თაგვებსა და ადამიანებზე, თბილისი, გამომცემლობა „არტანუჯი“, 2015, ISBN 9789941445323 გადაცემა "წიგნები" – ლევან ბერძენიშვილი ნაწარმოების შესახებ[მკვდარი ბმული]