laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ჰონგჰა

ჰონგჰა (ჩინეთში — ლიშეხე, იუანძიანი, ვიეტნამში — ჰონგჰა, სონგკოი), წითელი მდინარე — მდინარე ჩრდილოეთ ვიეტნამსა და სამხრეთ ჩინეთში. მდინარე ჰონგას სიგრძე 1183 კმ, აუზის ფართობი დაახლოებით 158 ათ. კმ². სათავე აქვს იუნანის მთიანეთში. ერთვის სამხრეთ ჩინეთის ზღვის ბაბკოს ყურეს და ქმნის დელტას. საზრდოობს წვიმის წყლით. წყალუხვია ზაფხულის მუსონის დროს. წყლის საშუალო ხარჯი 3800 მ³/წმ, მაქს. — 35 ათ. მ³/წმ. წყალმოვარდნის დროს წყლის დონე 10-12 მეტრით მაღლა იწევს. დელტაში ჰონგჰისა და მისი ტოტების კალაპოტები ჯებირებით არის დაცული. ჰონგჰას ყოველწლიურად მოაქვს 130 მლნ. ტ-მდე შეტივტივებული ნატანი, რომელიც წყალს წითელ ფერს აძლევს. იყენებენ სარწყავად. სანაოსნოა. ქვემოთში საზღვაო გემები ადის ქალაქ ჰანოიმდე. მდინარე ჰონგჰის ნაპირზე არის შემდეგი ქალაქები: ხეკოუ, ლაოკაი, იენბაი, ჰანოი, დელტაში — საზღვაო ნავსადგური ჰაიფონი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 685.
ჰონ გიონ ნე

ჰონ გიონ ნე (დ. 1780, იონგამის მაზრა — გ. 29 მაისი, 1812) — კორეელი მეამბოხე, რომელიც 1811–1812 წლებში ხელმძღვანელობდა გლეხთა აჯანყებას ლის დინასტიის წინააღმდეგ. ფეოდალური ექსპლუატაციის გამო გლეხთა და მემაღაროელთა უკმაყოფილების ზრდის პირობებში 1811 წელს ფხიონანის პროვინციაში ჩამოაყალიბა აჯანყებულთა არმია. აჯანყებულებმა დაამარცხეს მთავრობის ჯარები, დაიკავეს მთელი რიგი ქალაქები. დაიღუპა ჩონჯუს სიმაგრისათვის ბრძოლაში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 685.
ჰალონგი

ჰალონგი (listen (?·i); ვიეტ. Hạ Long; ასევე ცნობილია, როგორც Hong Gai, Hon Gai და Hongay) — ქალაქი ჩრდილო-დასავლეთ ვიეტნამში, კუანგნინის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა — 221,580 ადამიანი (2010). გაშენებულია ჰალონგის უბის (სამხრეთ ჩინეთის ზღვის ბაკბოს ყურე) სანაპიროზე. ნავსადგური, რკინიგზის ხაზით უკავშირდება ნავსადგურებს კამფასა და კიაონგს, საავტომობილო გზით ჰაიფონს. ქვეყნის უდიდესი ქვანახშირის აუზის ცენტრი. ჰალონგი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
ჰომსი

ჰომსი (არაბ. حمص) — ქალაქი დასავლეთ სირიაში, ელ-ასის ხეობაში. ჰომსის მუჰაფაზის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა — 900 492 ადამიანი (2012). სარკინიგზო და საავტომობილო გზების, ნავთობ და პროდუქტ-სადენების კვანძი. განვითარებულია ნავთობგადასამუშავებელი, ქიმიური, ცემენტის, საფეიქრო, კვების მრეწველობა. ვაჭრობენ ხილით, მარცვლეულით, მეცხოველეობის პროდუქტებით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 685.
ალექსანდრე ვაშაძე

ალექსანდრე ვაშაძე (დ. 1888, ჭიათურა — გ. 12 ივლისი, 1933 შორაპნის მაზრა) — რევოლუციონერი მოძრაობის მოღვაწე საქართველოში. კომპარტიის წევრი 1905 წლიდან. სწავლობდა ჭიათურის სამრევლო, შემდეგ ქუთაისის სკოლაში. 1904 წელს მონაწილეობდა მოსწავლეთა მიერ რუსეთ-იაპონიის ომის საწინააღმდეგოდ მოწყობილ დემონსტრაციაში ქუთაისში, ახალგაზრდობის მებრძოლი რაზმის ჩამოყალიბების, იარაღის შეძენასა და სხვა ღონისძიებებში, რისთვისაც გარიცხეს სასწავლებლიდან. 1905 - 1907 წლების რევოლუციის დროს მონაწილეობდა ბარიკადულ ბრძოლებში ქუთაისში, შემდეგ ბოლშევიკურმა ორგანიზაციამ მიავლინა ჭიათურაში. 1910 წლის 1 მაისს ჭიათურაში მოაწყო მაღაროს მუშებისა და მოსწავლე ახალგაზრდობის გაფიცვა. 1913 წელს დააპატიმრეს, მაგრამ გაიქცა და არალეგალურად გაემგზავრა ჟენევაში, სადაც პირველად შეხვდა ვ. ი. ლენინს. აქ იგი მუშაობდა რუსეთის სოციალისტთა საზოგადოების მდივნად. ერთი წლის შემდეგ გადავიდა საფრანგეთში, ქალაქ მონპელიეში, სადაც აირჩიეს ბოლშევიკური სექციის მდივნად. პოლიციის დევნის გამო შვეიცარიაში დაბრუნდა და შევიდა ჟენევის უნივერსიტეტში. 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ საქართველოში დაბრუნდა. 1918 წელს ბოლშევიკების ქუთაისის საგუბერნიო კომიტეტის დავალებით პარტიული მუშაობის ხელმძღვანელობის გასაწევად გაგზავნეს რაჭის მაზრაში, შემდეგ მონაწილეობდა შეიარაღებული აჯანყების მომზადებაში შორაპანში, სამტრედიასა და ფოთში. საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების გამარჯვების შემდეგ ალექსანდრე ვაშაძე სხვადასხვა საპასუხისმგებლო თანამდებობაზე იყო. დოლიძე კ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 327.
ალფრედ მოისიუ

ალფრედ სპირო მოისიუ (ალბ. Alfred Spiro Moisiu; დ. 1 დეკემბერი, 1929, შკოდერი) — ალბანელი პოლიტიკოსი. ალბანეთის პრეზიდენტი 2002-2007 წლებში. 1943-1945 წლებში მონაწილეობდა გერმანელი და იტალიელი აგრესორების წინააღმდეგ პარტიზანულ ომში. 1946 წელს სასწავლებლად მიემგზავრება სსრკ-ში. 1948 წელს დაასრულა ლენინგრადის სამხედრო-საინჟინრო სასწავლებელი. 1952-1958 წლებში დაასრულა მოსკოვის სამხედრო-საინჟინრო სასწავლებელი. 1971 წლიდან სათავეში ჩაუდგა საინჟინრო-თავდაცვით ბიუროს. ეს იყო საკმაოდ გავლენიანი თანამდებობა. ენვერ ხოჯას დიქტატურის პერიოდში ბიურომ ააშენა ბუნკერები და სხვა თავდაცვითი ნაგებობები. 1981-1982 წლებში თავდაცვის მინისტრის მოადგილეა. 1991-1992 წლებში თავდაცვის მინისტრია. 1995 წელს ხელი მოაწერა პროტოკოლს ნატოსთან თანამშრომლობის პროგრამაში „პარტნიორობა მშვიდობისთვის“. 1997-2002 წლებში სოციალისტური პარტიის ხელისუფლებაში დაბრუნების შემდეგ დაკარგა თანამდებობები სამინისტროში, თუმცა აქტიურად მონაწილეობდა ქვეყნის პოლიტიკურ ცხოვრებაში. 2002-2007 წლებში ქვეყნის პრეზიდენტია. ამჟამად აქტიურად მონაწილეობს საზოგადოებრივ ცხოვრებაში. მშობლიურის გარდა ფლობს ინგლისურ, რუსულ და იტალიურ ენებს. იგი ალბანეთის პირველი პრეზიდენტია, რომელიც არ მიეკუთვნება ქვეყნის რელიგიური უმრავლესობის რიგებს, იგი მართლმადიდებელია (ალბანეთის მართლმადიდებელი ეკლესია). ალფრედ მოისიუს Curriculum Vitae დაარქივებული 2007-07-15 საიტზე Wayback Machine. ალბანეთის პრეიზდენტის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2012-07-16 საიტზე Wayback Machine.
იზმითი

იზმითი (თურქ. İzmit, ბერძ. Νικομήδεια) — ქალაქი ჩრდილო-დასავლეთ თურქეთში, მარმარილოს ზღვის რეგიონში, ქოჯაელის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. დაახლოებით 100 კილომეტრია იზმითიდან ქვეყნის უდიდეს ქალაქ სტამბოლამდე, რადგან ორივე ქალაქი ერთსა და იმავე რეგიონში მდებარეობს. იზმითი მდებარეობს 100 მეტრზე ზღვის დონიდან. 2012 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 302,960 ადამიანს შეადგენს. ქალაქ იზმითს აქვს მერია და მისი მერი არის იბრაჰიმ ქარაოსმანოღლუ. ქალაქ იზმითის ისტორიული სახელია ნიკომედია. იზმითს სამი მხრიდან — ჩრდილოეთით, სამხრეთითა და დასავლეთით ესაზღვრება საკუთარი, ქოჯაელის პროვინციის ქალაქები. ჩრდილოეთით ესაზღვრება ქალაქი ქანდირა, სამხრეთით — ქალაქები ქართეფე და ბაშისქელე, სამხრეთ-დასავლეთით — ქალაქი ქიორფეზი, ხოლო აღმოსავლეთით ესაზღვრება დერინჯე. იზმირს, საკუთარი პროვინციის ქალაქების გარდა, აღმოსავლეთით ესაზღვრება საქარიის პროვინცია. ქოჯაელის პროვინცია თურქეთის ქალაქების სია ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2016-01-15 საიტზე Wayback Machine.
ჰომომორფიზმი

ჰომომორფიზმი (ძვ. ბერძნ. ὁμός — ტოლი, მსგავსი და μορφή — სახე, ფორმა) — მათემატიკისა და ლოგიკის ცნება, რომელიც თავდაპირველად წარმოიქმნა ალგებრაში, მაგრამ შემდგომ ფართო გამოყენება პოვა მათემატიკის სხვა დარგებშიც. ცნება „ჰომომორფიზმი“ შეეხება ისეთ ობიექტთა სისტემას, რომლებშიც მოცემულია გარკვეული ოპერაციები (ან მიმართებანი). მაგალითად, G ჯგუფის ჰომომორფიზმი ან ჰომომორფული ასახვა H ჯგუფზე არის G ჯგუფის ისეთი ასახვა H ჯგუფზე, რომლის დროსაც ყოველ g∈G ელემენტს ეთანადება გარკვეული h∈H ელემენტი (g-ს სახე) ისეთი, რომ ყოველი ელემენტი H-დან არის G-ს რომელიმე ელემენტის სახე და G-ს ორი ელემენტის ნამრავლს (ჯამს) შეესაბამება მათ სახეთა ნამრავლი (ჯამი). მაგალითად, თუ ყოველ მთელ რიცხვა შევუსაბამებთ მის ნაშთს მოცემულ ნატურალურ m რიცხვზე გაყოფისას, მივიღებთ მთელ რიცხვთა ჯგუფის (შეკრების მიმართ) ჰომომორფულ ასახვას ნაშთთა ჯგუფზე მოფულით m უკანასკნელი შედგება m ელემენტისაგან, რომლებიც წარმოდგენილია ნაშთებით 0,1,..., m-1. ამასთან, ორი ელემენტის ჯამი განისაზღვრება ან როგორც ორი ნაშთის ჯამი, ან როგორც იგივე ჯამი შემცირებული m-ით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 685.
ჰეტერო...

ჰეტერო... (ბერძ. heteros — სხვა, სხვანაირი) — რთული სიტყვის ნაწილი, აღნიშნავს სხვადასხვაგვარობას, არაერთგვაროვნობას. მაგ., ჰეტერომორფიზმი, ჰეტეროსტილია და სხვა. ჰომო...-ს საწინააღმდეგო. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 635.
წყაროთგორის წმინდა გიორგის ხატი

წყაროთგორის წმინდა გიორგის ხატი — კომპლექსი, სალოცავი ახმეტის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს სოფელ დანოს დასავლეთით 2 კილომეტრზე, მთაზე. დარბაზი გეგმით ოთხკუთხა (3,2 X 2,2 მ) დაბალი ნაგებობაა. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. შიგნით ჩრდილოეთ კედლის შუა ნაწილში ოთხთვლიანი თახჩაა. ერთი პატარა თახჩა სამხრეთ კედელშიცაა. აღმოსავლეთ კედლის მთელ სიგრძეზე, წყობიდან გამოშვერილი ფიქლებით თაროა მოწყობილი. სახურავი ორფერდაა, გადახურულია ფიქლით. მილიონა დარბაზს ჩრდილოეთიდან აკრავს. იგი ოთხკუთხა (1,7 X 1,7 მ) სვეტის ფორმის, მთლიანი მასის მაღალი ნაგებობაა. დასავლეთ მხარეს თასების შესანახი თაღოვანი თახჩა აქვს. მეორე მსგავსი თახჩა აღმოსავლეთის მხარესაა. მის ზემოთ და მარცხნივ წყობიდან გამოშვერილია თითო გახვრეტილი სიპი, რომლებსაც დროში ტარის ან ჯიხვის რქის ჩასადგმელად იყენებდნენ. ნაგებობა დასრულებულია ხუთსაფეხურიანი პირამიდისებრი სახურავით, რომელსაც წვერი წაკვეთილი აქვს და ზედ სამკუთხა ფორმის ფიქლის ფილაა დადგმული. გალავანი, რომელიც ნაგებობებს ირგვლივ ევლებოდა, თითქმის მთლიანად დანგრეულია. შემორჩენილია მხოლოდ აღმოსავლეთ და სამხრეთ კედლების მცირე ნაწილი. კომპლექსის გარშემო გაურკვეველი დანიშნულების ნაგებობათა ნაშთებია. ხუციშვილი მ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 73.
იახსრის ხატი (დართლო)

იახსრის ხატი — კომპლექსი, სალოცავი ახმეტის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს სოფელ დართლოს აღმოსავლეთით, დართლოს მთის კალთაზე. იახსარი წარმართული ღვთაებაა. საკულტო ცენტრი ფშავში იყო. ფშავ-ხევსურთა წარმოდგენით, იგი ავსულებთან (დევები, ქაჯები, ეშმაკები) შეურიგებელი მებრძოლია, საკუთარი საყმოს წევრებისა და მისი მავედრებელი უცხო მლოცველების მფარველი. იახსრის დროშით ხევისბერები ცდილობდნენ სულით ავადმყოფისგან ბოროტი ძალის განდევნას, არაბუნებრივი სიკვდილით გარდაცვლილის (ზვავში დაღუპული, მეხდაცემული, წყალში დამხრჩვალი) „სულის გამოხსნას“ და ასე შემდეგ. ხატის კომპლექსში შედის: დარბაზი, საბრძანისი, სადროშე კოშკი, მილიონა, ხატის ტყე და ყანები, საქალებო მხარე, რომლისკენაც მიდის საქალებო ბილიკი; იგი ეყრება საკაცებო ბილიკს, რომელიც ხატის ნაგებობას უვლის დასავლეთ მხრიდან. დარბაზი, საბრძანისი და მილიონა ნაგებია ფიქლით, სადროშე კოშკი - ქვითკირით. ყველა ნაგებობის წყობა, გარდა სადროშე კოშკისა, მშრალია. დარბაზი მოგრძო სათავსია. შესასვლელი აღმოსავლეთიდან აქვს. კარის თაღი შეისრულია. შიგნით, აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებში თითო პატარა ნიშია. სახურავი ორფერდაა, გადახურულია ხის ძელებზე დაწყობილი ფიქლის მოზრდილი ფილებით. საბრძანისი მოქცეულია დარბაზსა და სადროშე კოშკს შორის. ვიწრო და დაბალი შესასვლელი აღმოსავლეთიდან აქვს. შესასვლელს აფარებული აქვს სიპი. სათავსში დაბრძანებული იყო დროშა. სადროშე კოშკი უშუალოდ საბრძანისზეა მიდგმული. იგი ოთხკუთხა პრიზმის ფორმის ყრუ ნაგებობაა. მის აღმოსავლეთ წახნაგში პატარა სასანთლე ნიშია. ნაგებობას პირამიდისებრი ექვსსაფეხურიანი სახურავი აქვს. მილიონა სადროშე კოშკის მსგავსი ნაგებობაა, დგას სადროშე კოშკის აღმოსავლეთით რამდენიმე ნაბიჯზე. გადახურულია საფეხუროვანი პირამიდით. ბაქრაძე მ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 73-74.
კოპალეს ხატი

კოპალეს ხატი — სალოცავი ახმეტის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს სოფელ დოჭუს თავზე, სამხრეთით. ხატი ფიქლით, მშრალად ნაშენი, ოთხკუთხა პრიზმის ფორმის ყრუკედლებიანი ნაგებობაა. გადახურულია ფიქლის მოზრდილი ფილებით - ბრტყლად. შესასვლელი (ამოშენებულია) სამხრეთიდან ჰქონია. ნაგებობაში დროშებს ინახავდნენ, რომლებსაც შენობაში ათავსებდნენ ან ამოჰქონდათ სახურავის მოხსნის საშუალებით. გარედან, ნაგებობის დასავლეთ კედელში ორი, ხოლო ჩრდილოეთ კედელში ერთი ჯოხია ჩამაგრებული, რომლებზეც, როგორც ჩანს შესაწირავად მოყვანილ საკლავს აბამდნენ. ხუციშვილი მ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 76-77.
მარიამწმინდის ხატი

მარიამწმინდის ხატი — სალოცავი ახმეტის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს სოფელ დოჭუს აღმოსავლეთით, მთის წვერზე. სალოცავი ფიქლის ქვისგან მშრალად ნაგები, მრგვალი სვეტის ფორმის ყრუ ნაგებობაა (სიმაღლე 1,2 მ), რომელსაც ზემოდან ადევს მოზრდილი ფიქალი. ხუციშვილი მ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 77.
ჩაბინაანის წმინდა კვირიკეს ეკლესია

ჩაბინაანის წმინდა კვირიკეს ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს მდინარე ხოდაშნისხევის (ალაზნის მარჯვენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს. ახმეტიდან 14 კილომეტრზე, სოფელ ჩაბინაანის განაპირას, აღმოსავლეთით, ხევის პირას, თელავი-ახმეტის საავტომობილო გზის მარჯვენა მხარეს, გზიდან 60 მეტრზე. განეკუთვნება VIII-IX საუკუნეებს. ძეგლი სამეკლესიანი ბაზილიკაა. ნაგებია საგანგებოდ შერჩეული რიყის ქვის სწორხაზოვანი რიგებით. გვიანდელი შეკეთების დროს გამოყენებულია კვადრატული აგური. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია. ამჟამად ნაგებობიდან მხოლოდ შუა ეკლესიის დასავლეთ ნაწილი დგას, მაგრამ მასაც კედლების ზედა ნაწილები და კამარა ჩამოშლილი აქვს. შუა ეკლესიას სამხრეთიდან და ჩრდილოეთიდან ეკვროდა შედარებით ვიწრო და დაბალი ეკლესიები, ხოლო დასავლეთიდან - განივი ნავი, რომელიც გვერდის ეკლესიებს ერთმანეთთან აკავშირებდა. გვერდის ეკლესიებსა და დასავლეთ ნავის კამარის დასაყრდნობად, შუა ეკლესიის შესაბამისი კედლებიდან გამოშვერილი რიყის ქვებით მოწყობილია თარო. შუა ეკლესია მხოლოდ სამხრეთ ეკლესიასთან და დასავლეთ გარშემოსავლელთან იყო დაკავშირებული. ორივე კარი შუა ეკლესიის მხრიდან გადახურულია თაღით, ხოლო გარედან - არქიტრავით. სამხრეთ შესასვლელის ზემოთ მაღალი, ნალისებრი თაღით დასრულებული სარკმელია. მსგავსი სარკმელი კედლის აღმოსავლეთ ნაწილშიც ყოფილა (შემორჩენილია დასავლეთ წირთხლის ნაწილი). ჩრდილოეთ ეკლესიას აღმოსავლეთიდან სწორკუთხა გეგმის სამკვეთლო ეკვროდა (შემორჩენილია დასავლეთ კედლის და კამარის ქუსლის წყობის ნაწილი მთავარი ეკლესიის ჩრდილოეთ კედელზე), რომელიც შუა ეკლესიას კარით უკავშირდებოდა. კარი სამკვეთლოს მხრიდან თაღოვანია, მთავარი ეკლესიის მხრიდან კი თარაზულად ყოფილა გადახურული. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 159.
ჰომრული

ჰომრული, ჰოუმრული (ინგლ. Home Rule — თვითმმართველობა, ავტონომია) — მოძრაობა ირლანდიის ავტონომიისათვის (XIX საუკუნის 70-იანი წლებიდან XX საუკუნის დასაწყისამდე). ჰომრულის პროგრამა ითვალისწინებდა ირლანდიის პარლამენტისა და მმართველობის ეროვნული ორგანოების შექმნას და ირლანდიაზე ბრიტანეთის უზენაესი ხელისუფლების შენარჩუნებას. ეს პროგრამა წამოაყენა ირლანდიელმა ლიბერალმა ისააკ ბატმა 1869 წელს. მანვე 1970 წელს დააარსა ირლანდიის თვითმართველობის ასოციაცია, რომელიც 1873 წელს გარდაიქმნა ჰომრულის ლიგად. 1874 წელს ინგლისის პარლამენტის არჩევნებში ჰომრულერებმა 60 დეპუტატი გაიყვანეს. მიზნის მისაღწევად ჰომრულერები თავიანთი ლიდერის ჩარლზ სტიუარტ პარნელის მეთაურობით პარლამენტში იყენებდნენ ობსტრუქციის ტაქტიკას, ცდილობდნენ უზრუნველყოთ მასების მხარდაჭერა, რისთვისაც მათ ხელი შეუწყვეს 1879 წლის გლეხთა მასობრივი საადგილმამულო ლიგის შექმნას. ირლანდიის პოზიციის გაძლიერებამ აიძულა ლიბერალები შეეტანათ პარლამენტში ბილი ჰომრულის შესახებ 1886 და 1893 წლებში, მაგრამ კონსერვატორებმა (ლიბერალთა ნაწილთან ერთად) რამდენიმეჯერ ჩაშალეს ბილის მიღება. 1890 წელს კი თვით ჰომრულის პარტიაში მოხდა განხეთქილება. იმპერიალიზმის ეპოქის დასაწყისიდან ირლანდიის ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობა გასცდა ჰომრულის ფარგლებს. ბრძოლა გადაიზარდა ირლანდიის აჯანყებაში (1916). ეროვნულ მოძრაობაში უპირატესობა მოიპოვა შინფეინერების პარტიამ, რომელიც სათავეში ჩაუდგა ბრძოლას რესპუბლიკისათვის. 1921 წლის 6 დეკემბერს ინგლისის მთავრობამ მემარჯვენე შინფეინერებთან დადო ხელშეკრულება, რომლითაც დაადასტურა (სამხრეთის 26 საგრაფოს ტერიტორიაზე) ირლანდიის თავისუფალი სახელმწიფოს (ეირეს) შექმნა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 685.
ჰომოლოგიური ჯგუფი

ჰომოლოგიური ჯგუფი — ტოპოლოგიური ცნება. უმარტივეს შემთხვევაში შეეხება მოცემულ ზედაპირზე ჩაკეტილი წირის თვისებას — იყოს ზედაპირის გარკვეული ნაწილის საზღვარი. ყოველი არაუარყოფითი მთელი n {\displaystyle _{n}} რიცხვისათვის X {\displaystyle X} სივრცის (ზედაპირის) ჰომოლოგიის ჯგუფი H n ( X ) {\displaystyle H_{n}(X)} განისაზღვრება როგორც n {\displaystyle _{n}} ციკლთა ჯგუფის ფაქტორჯგუფი n {\displaystyle _{n}} -საზღვართა ჯგუფის მიმართ. ამასთან, ორ n {\displaystyle _{n}} -ციკლს, რომელთა სხვაობა n {\displaystyle _{n}} -საზღვარია, უწოდებენ ჰომოლოგიურს. ჰომოლოგია ტოპოლოგია ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 685.
ჰომოლოგიური რიგები

ჰომოლოგიური რიგები — მონათესავე ორგანული ნაერთების (ერთი ტიპის სტრუქტურის მქონე) ჯგუფები, რომლებიც ერთმანეთისაგან განსხვავდებიან ერთი ან რამდენიმე მეთილენის ჯგუფით —CH2—. —CH2— ჯგუფს ჰომოლოგიურ სხვაობას უწოდებენ. ცნობილია ნაჯერი ნახშირწყალბადების, უჯერი ნახშირწყალბადების, ერთატომიანი ნაჯერი სპირტების ჰომოლოგიური რიგები. პირველი ფორმულირება ჰომოლოგიური რიგების შესახებ ეკუთვნის შარლ ჟერარს 1844-1845 წლებში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 685.
ჰომოლოგია (ბიოლოგია)

ჰომოლოგიური (ბერძ. ὅμοιος — მაგვარი, მსგავსი; ბერძ. λογος — სიტყვა, კანონი) — ბიოლოგიაში უწოდებენ ცხოველებისა და მცენარეების ორგანოებს, რომლებსაც აგებულების საერთო გეგმა აქვთ, ერთიანი წარმოშობა ახასიათებთ და ანალოგიურ (მაგ., ტიტას ბოლქვი და კარტოფილის გორგილი სახეცვლილი ყლორტებია) ან განსხვავებულ (მაგ., ფრინველის ფრთა და ადამიანის ხელი) ფუნქციებს ასრულებენ. ერთი და იმავე ორგანიზმის ჰომოლოგიურ ორგანოებს მსგავსი ორგანოები ეწოდება. ისინი განლაგებული არიან სხეულის გრძივ ღერძზე სიმეტრიულად (მაგ., ხერხემლიანთა წინა და უკანა კიდურები, ფეხსახსრიანთა კიდურები და პირის დანამატები) ან რაიმე გარკვეული წესის გარეშე (ქერცლები, ბუმბული, თმა, ფოთლები). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 685. ანალოგიური ორგანოები
წინწკალა

წინწკალა (ლათ. Gypsophila) — მცენარეთა გვარი მიხაკისებრთა ოჯახისა. ერთ- ორ- ან მრავალწლოვანი ბალახებია. 140-მდე სახეობა გავრცელებულია ევროპაში, დასავლეთ და ცენტრალურ აზიაში. კავკასიაში 28 სახეობა იზრდება, საქართველოში — 9; მათგან განსაკუთრებით ფართოდაა გავრცელებული Gypsophila tenuifolia, Gypsophila elegans, რომლებიც გვხვდება მთისწინეთიდან ალპურ სარტყელამდე კლდეებზ და ღორღიან ადგილებზე, ზოგიერთი — ველისა და ნახევრა უდაბნოს სარტყელშიც. წინწკალას ზოგიერთი სახეობა საპონინს შეიცავს და ლუდისა და გაზიანი სასმელების დასამზადებლად იყენებენ. ღვინიანიძე ზ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 331.
ტოპიები

ტოპიები — გვიანი შუა საუკუნეების ყველაზე ძლიერი ალბანური ფეოდალური დინასტია. თავიდან ისინი შედიოდნენ ალბანეთის სამეფოს შემადგენლობაში. 1368 წელს კარლ ტოპიამ აიღო დურესი და შექმნა ალბანეთის სამთავრო, რომელიც წარმოადგენდა ისტორიის მანძილზე პირველ დამოუკიდებელ პოლიტიკურ ერთეულს რომელსაც ეთნიკური ალბანელი (მამის მხრიდან) განაგებდა. ჩამონათვალში მხოლოდ მამრობითი წევრების შთამომავლებს: ტანუსიო ტოპია, მატიას გრაფი (1328–38) დაქორწინდა ნეაპოლის მეფის რობერტის უკანონო ქალიშვილზე, რობერტმა ორივე მოკლა. კარლი (ან კარლო), დაახ. 1370 წელს დაქორწინდა ვიოსლავა ბალშიჩზე. ჰყავდა სამი შვილი. ჯიერჯი (დ. 1388 – გ. 1392), დურესის ლორდი. დაქორწინდა ტეოდორა ბრანკოვიჩზე. ელენა (დ. 1388 – გ. 1403), პირველი ქორწინება ჰქონდა ვენეციელ გრაფ მარკო ბარბადიგოსთან, მეორე სერბ ლორდ კონსტანტინე ბლშიჩთან. ვიოლავა, პირველი ქორწინება კურსაჩიოსთან, მეორე 1394 წელს ლეჟას ლორდ პროგონ დუკაგინთან მარია, უცნობი დედისგან, დაქორწინდა ფილიპო დი მარამონტეზე. ნიკიტა, უცნობი დედისგან, დაქორწინდა კომნენ არიანიტის ქალიშვილზე. მარა, 1407 წელს დაქორწინდა ბალშა III-ზე, განქორწინდა 1412 წელს. უცნობი, სავარაუდოდ ჟიორჯიო. ანდრეა. უცნობი. ტანუშ ტოპია. ↑ Akademia e Shkencave e Shqipërisë; K. Prifti, Xh. Gjeçovi, M. Korkuti, G. Shpuza, S. Anamali, K. Biçoku, F. Duka, S. Islami, S. Naçi, F. Prendi, S. Pulaha, P. Xhufi (2002). Historia e Popullit Shqiptar. Tirana, Albania: Toena, გვ. 309. ISBN 99927-1-622-3. ციტირების თარიღი: 2012-04-23.
ჰომოლოგია (გეგმიური გეომეტრია)

ჰომოლოგია — გეგმიურ გეომეტრიაში გეგმილური სიბრტყის ურთიერთცალსახა ასახვა თავის თავში, რომლის დროსაც ინახება წერტილთა წრფივი განლაგება და უძრავი რჩება რომელიმე წრფის (ჰომოლოგიის ღერძის) ყველა წერტილი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 685.
ჰომოთეტია

ჰომოთეტია — (ბერძ. ὁμός — „მსგავსი“ და ბერძ. θετος — „მდებარე“) — გარდაქმნა, რომლის დროსაც სიბრტყის ან სივრცის ნებისმიერ M {\displaystyle M} წერტილს ეთანადება O M {\displaystyle OM} -ზე ( O {\displaystyle O} არის ფიქსირებული წერტილი, ე.წ. ჰომოთეტიის ცენტრი, მდებარე M ′ {\displaystyle M'} წერტილი. ამასთან, O M ′ / O M = {\displaystyle OM'/OM=} λ ყველა O {\displaystyle O} წერტილისაგან განსხვავებული M {\displaystyle M} წერტილისათვის (ფარდობა OM/OM' მიღებულია დადებითად, თუ M {\displaystyle M} და M ′ {\displaystyle M'} წერტილები O {\displaystyle O} წერტილიდან ერთ მხარესაა, და უარყოფითად — საწინააღმდეგო შემთხვევაში). λ რიცხვს ეწოდება ჰომოთეტიის კოეფიციენტი; როცა λ<0, ჰომოთეტიას შექცეულს უწოდებენ; თუ λ=-1, მაშინ ჰომოთეტია O {\displaystyle O} წერტილის მიმართ სიმეტრიის გარდაქმნაა. ჰომოთეტიის დროს წრფე გადადის წრფეში, შენარჩუნებულია წრფეთა და სიბრტყეთა პარალელურობა, უცვლელია კუთხეები (ხაზოვანი და ორწახნაგა); ყოველი ფიგურა გარდაიქმნება თავის მსგავს ფიგურად; მართებულია შებრუნებული დებულებაც. ჰომოთეტია შეიძლება განისაზღვროს როგორც აფინური გარდაქმნა, რომლის დროსაც ყველა წრფე, რომლებიც აერთებენ შესაბამის წერტილებს, გადის ერთ წერტილზე (ჰომოთეტიის ცენტრი). ჰომოთეტიას იყენებენ გამოსახულებათა გასადიდებლად (პროექციული აპარატი) და სხვა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 684.
ჰომოთალიზმი

ჰომოთალიზმი (ბერძ. ὁμός — „მსგავსი“ და ბერძ. θαλλός — ტოტი, ამონაყარი) — ზოგიერთი წყალმცენარისა და სოკოს ორსქესიანობა. მაგ., სოკოებში ზიგოტა წარმოიშობა ერთნაირი მიცელიუმების (ზოგჯერ ერთი სპორიდან წარმოშობილის) შეხებისას. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 684.
ჰომოზიგოტა

ჰომოზიგოტა (ბერძ. ὅμοιος — მსგავსი, ტოლი; ბერძ. ζυγωτός — შეჯვარებული, გაორმაგებული) — უჯრედი ან ორგანიზმი, რომლის ჰომოლოგიური ქრომოსომები გენის ერთნაირ ფორმას (ალელი) შეიცავენ. ვინაიდან ჰომოზიგოტას ერთნაირი ალელები აქვს (AA ან aa) მათში ერთი სახის გამეტები წარმოიქმნება (A ან a). ჰომოზიგოტის ერთმანეთთან შეჯვარებით ყოველთვის ერთგვაროვანი ფენოტიპი წარმოიქმნება. ჰეტეროზიგოტა ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 684.
ჰომოზიგოტურობა

ჰომოზიგოტურობა — ორგანიზმის მემკვიდრული აპარატის ისეთი მდგომარეობა, როდესაც ჰომოლოგიური ქრომოსომები გენის ერთსა და იმავე ფორმას (ალელი) შეიცავენ. ტერმინი ჰომოზიგოტურობა შემოიღო ინგლისელმა მეცნიერმა უილიამ ბეტსონმა 1902 წელს. ჰომოზიგოტურობა (AA ან aa) მიიღება ერთნაირი (A ან a) ალელის მქონე გამეტების შერწყმით. ჰომოზიგოტურობა ორგანიზმის სტრუქტურასა და ფუნქციაში (ფენოტიპი) განაპირობებს რეცესიული გენების გამოვლენას, რომელთა მოქმედება ჰეტეროზიგოტულობისას ითრგუნება დომინანტური ალელების ზემოქმედებით. ჰომოზიგოტურობას ჰიბრიდოლოგიური ანალიზის სპეციფიკა, ე.წ. საანალიზო შეჯვარებით (საკვლევ ინდივიდს უჯვარებენ რეცესიულ ფორმას) ადგენენ. უკიდურესი ჰომოზიგოტურობა ვლინდება აგამიურ (მხოლოდ უსქესოდ მრავლდებიან) ფორმებში, თვითმტვერია მცენარეებსა და თვითდამთესლავ ჰერმაფროდიტულ ცხოველებში. ჰომოზიგოტურობა მცირე პოპულაციებში განაპირობებს გენთა დრეიფს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 684.
ჰომოგენური სისტემა

ჰომოგენური სისტემა (ბერძ. ὁμός — ტოლი, მსგავსი; ბერძ. γένω — დაბადება) — ფიზიკური სისტემა, რომელიც არ შეიცავს შედგენილობის ან თვისებების მიხედვით განსხვავებულ და ერთმანეთისგან გაყოფის ზედაპირებით განცალკევებულ ნაწილებს. განასხვავებენ ერთგვაროვან (ჰომოგენური სისტემის ყველა ფიზიკური მახასიათებელი ერთნაირია მის ყველა ნაწილში) და არაერთგვაროვან (ეს პარამეტრები უწყვეტად იცვლება წერტილიდან წერტილამდე) ჰომოგენურ სისტემას. არაერთგვაროვან ჰომოგენურ სისტემაში, განსხვავებით ჰეტეროგენული სისტემისაგან, არ არსებობს ისეთი გამყოფი ზედაპირებით შემოსაზღვრული არეები, სადაც პარამეტრები ნახტომისებურად იცვლება (სისტემა ერთფაზიანია). მიკროარაერთგვაროვნებანი (სიმკვრივისა, შედგენიობისა და სხვა, კერძოდ ფლუქტუაციური) არ არღვევენ ჰომოგენური სისტემის ზოგად ერთგვაროვნებას, თუ ისინი იმდენად მცირეა, რომ მათ მიმართ გამოუყენებელია ტემპერატურის, შედგენილობისა და სხვა ცნებები. ერთგვაროვანი ჰომოგენურ სისტემაა აირული ნარევი, მყარი ან თხევადი ხსნარები. არაერთგვაროვანი ჰომოგენური სისტემაა მაგ., აირი გრავიტაციულ ველში (მისი სიმკვრივე სიმაღლის მიხედვით უწყვეტად იცვლება). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 684.
ჰომოგენიზაცია

ჰომოგენიზაცია (ბერძ. ὁμογενής — ერთგვაროვანი) — ტექნოლოგიური პროცესი მეტალურგიაში, შენადნობებში ერთგვაროვანი (ჰომოგენური) სტრუქტურის შექმნა იმ კონცენტრაციული მიკროარაერთგვაროვნებების ლიკვიდაციით, რომლებიც შენადნობებში წარმოიქმნება, მაგ., ნადნობის უსწორმასწორო კრისტალიზაციისას. ჰომოგენიზაციისათვის შენადნობებს ამუშავებენ თერმულად (დიფუზური ან მაჰომოგენიზებელი მოწვა). ჰომოგენიზაციის შედეგად უმჯობესდება შენადნობის პლასტიკურობა, მექანიკური თვისებები, მცირდება ანიზოტროპიულობა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 684.
ჰომოგენიზატორი

ჰომოგენიზატორი — კვების მრეწველობაში, მაღალი წნევის ტუმბო, რომელსაც იყენებენ დისპერსიული ემულსიების მისაღებად. სითხეს დიდი სიჩქარით ატარებენ ე.წ. მაჰომოგენიზებელი თავების კაპილარულ ხვრელებში ან 2-7 მკმ ზომის ჭვრიტეებში, ამ დროს ცხიმის ნაწილაკები დანაწილდება (0,1-1 მკმ-მდე). ჰომოგენიზატორს იყენებენ სტერილური რძის, რძის კონსერვების, ნაყინის, ნაღებისა და სხვა წარმოებაში, აგრეთვე ქიმიური და ბიოლოგიური კვლევის დროს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 684.
ჰომოგამია

არსებითი სახელი „ჰომოგამია“ შეიძლება აღნიშნავდეს შემდეგს: ჰომოგამია (ბიოლოგია) — ბიოლოგიაში არსებობს აღნიშნლი ტერმინის სამი განმარტება ჰომოგამია (სოციოლოგია) — შეუღლება ორ ინდივიდს შორის, რომლებიც თავიანთი კულტურული წარმომავლობით ერთმანეთის მსგავსნი არიან