laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ტუგაია

ტუგაია (ოფიციალურად ტუგაიის მუნიციპალიტეტი; სებ. Lungsod sa Tugaya; ტაგალ. Bayan ng Tugaya) ― მეხუთე კლასის მუნიციპალიტეტი სამხრეთ ლანაოს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 24 778 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 23 ბარანგაის. Tugaya Profile at the DTI Cities and Municipalities Competitive Index Official city website Tugaya on the UNESCO Tentative List as a World Heritage Centre Philippine Census Information Local Governance Performance Management System დაარქივებული 2012-05-30 საიტზე Wayback Machine. ↑ 2020 Census of Population and Housing (2020 CPH) Population Counts Declared Official by the President — Philippine Statistics Authority, 2021. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107442757"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17067223"></a> ↑ Tugaya, Lanao del Sur : Average Temperatures and Rainfall. Meteoblue. ციტირების თარიღი: 27 January 2019.
ვაო (სამხრეთი ლანაო)

ვაო (ოფიციალურად ვაოს მუნიციპალიტეტი; სებ. Lungsod sa Wao; ტაგალ. Bayan ng Wao) ― მეორე კლასის მუნიციპალიტეტი სამხრეთ ლანაოს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 50 366 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 26 ბარანგაის. Wao Profile at the DTI Cities and Municipalities Competitive Index Local Governance Performance Management System დაარქივებული 2012-05-30 საიტზე Wayback Machine. Philippine Census Information დაარქივებული 2019-07-11 საიტზე Wayback Machine. ↑ 2020 Census of Population and Housing (2020 CPH) Population Counts Declared Official by the President — Philippine Statistics Authority, 2021. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107442757"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17067223"></a> ↑ Bacolod-Kalawi, Lanao del Sur : Average Temperatures and Rainfall. Meteoblue. ციტირების თარიღი: 27 January 2019
ხილბუენა

ხილბუენა (ესპ. Arevalillo) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების ავილის პროვინციის ელ-ბარკო-დე-ავილა-პიედრახიტის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 15 კმ². მოსახლეობა — 58 კაცი (2021 წ.). ავილის მუნიციპალიტეტები ხილბუენის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი ↑ National Statistics Institute Municipal Register of Spain of 2023 — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123821811"></a>
არტს-ენდ-კრაფტსი

არტს-ენდ-კრაფტსი — ბრიტანული და ამერიკული ესთეტიკური მიმდინარეობა XIX საუკუნისა მიწურულსა და XX საუკუნის დასაწყისში. მიმდინარეობამ შთაგონება ჯონ რესკინის ნაშრომებსა და ხელოსანთა შემოქმედების რომანტიკული იდეალიზაციით მიიღო და მწვერვალს დაახლოებით 1880-1910 წლებში მიაღწია. ეს იყო რეფორმისტული მოძრაობა, რომელმაც გავლენა იქონია ბრიტანულ და ამერიკულ არქიტექტურაზე, დეკორატიულ ხელოვნებაზე, ავეჯის დიზაინზე, ხელოსნობაზე და კოტეჯის მებაღეობაზეც კი. მისი ყველაზე ცნობილი მიმდევრები იყვნენ უილიამ მორისი, ჩარლზ რობერტ აშბი, უოლტერ კრეინი, ნელსონ დოუსონი, ჰერბერტ ტიუდორ ბაკლენდი, ჩარლზ რენი მაკინტოში, ქრისტოფერ დრესერი, უილიამ ლეთები, ფრენკ ლოიდ რაიტი და მხატვრები პრერაფაელიტთა მიმდინარეობიდან. აშშ-ში ტერმინები „ამერიკელი კფარტსმენი“, ან „კრაფტსმენის სტილი“ ხშირად არქიტექტურულ სტილზე, ინტერიერის დიზაინზე და დეკორატიული ხელოვნებაზე მიუთითებს, რომელიც არტ-ნუვოსა და არტ-დეკოს შორის პერიოდში დომინირებდა, ანუ დაახლოებით 1910-1925 წლებში. ედვინ ლუტიენსი ჩარლზ რენი მაკინტოში უილიამ მორისი არტ-ნუვო Ayers, Dianne (2002). American Arts and Crafts Textiles. New York: Harry N. Abrams. ISBN 0-8109-0434-9.  Boris, Eileen (1986). Art and Labor. Philadelphia: Temple University Press. ISBN 0-87722-384-X.  Cathers, David M. (1981). Furniture of the American Arts and Crafts Movement. The New American Library, Inc.. ISBN 0-453-00397-4.  Cumming, Elizabeth; Kaplan, Wendy (1991) Arts & Crafts Movement. London: Thames & Hudson. ISBN 0-500-20248-6.  Cumming, Elizabeth (2006). Hand, Heart and Soul: The Arts and Crafts Movement in Scotland. Birlinn. ISBN 978-1-84158-419-5.  ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: არტს-ენდ-კრაფტსი Fiona MacCarthy, "The old romantics", The Guardian, Saturday 5 March 2005 01.25 GMT Furniture makers of America and Canada during the Arts & Crafts Movement The first public museum exclusively dedicated to the American Arts & Crafts movement Catalog lists with images of the major American Arts & Crafts furniture makers დაარქივებული 2017-06-21 საიტზე Wayback Machine.
აიდან შენერი

აიდან შენერი (თურქ. Aydan Şener) (დ. 1963 წლის 1 მარტი) —  თურქი მოდელი და კინომსახიობი, რომელიც ცნობილია ფერიდეს როლით სერიალში „ნარჩიტა — მომღერალი ჩიტია“. აიდან შენერი დაიბადა 1963 წლის 1 მარტს თურქეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარე პატარა ქალაქ კილისში, მუსიკათმცოდნის და დიასახლისის ოჯახში. აიდანის წინაპრები მამის მხრიდან ყაზანელი თათრები იყვნენ. ვინაიდან მის დიდ ბაბუას ქრისტიანულად მონათვლა არ სურდა, 1877 წელს ემიგრაციაში წავიდა ოჯახთან ერთად. მათ მსგავსად ბევრმა მუსლიმმა, რომლებსაც  არ სურდათ ქრისტიანობის მიღება, დატოვა სახლები და გადავიდა თურქეთში. როდესაც აიდან შენერი ჯერ კიდევ ძალიან პატარა იყო, მისი მშობლები საცხოვრებლად ბურსაში გადავიდნენ, სადაც გოგონამ საშუალო სკოლა დაამთავრა. თვრამეტი წლის ასაკში აიდან შენერმა გაიმარჯვა „მის თურქეთის“ სილამაზის კონკურსზე და  თავისი ქვეყანა "მის მსოფლიოზე" წარადგინა 1981 წელს. თუმცა სილამაზის დედოფლის  გვირგვინი ვენესუელელ პილინ ლეონს ერგო. „მის თურქეთის“ ტიტულის მიღების შემდეგ მან წარმატებით მოსინჯა ძალები სამოდელო ბიზნესში. ასევე მონაწილეობა მიიღო რეკლამებში. მალე აიდანის დებიუტი შედგა კინოში. ფერიდეს როლმა ტელესერიალში "ნარჩიტა — მომღერალი ჩიტია" დამწყებ მსახიობს მსოფლიო პოპულარობა მოუტანა. 1983 წელს აიდან შენერი ცოლად გაჰყვა აიხან აქბინს. იმ დროს  თურქეთის საფეხბურთო ნაკრების წევრს. ხუთი წლის შემდეგ მათ ქალიშვილი ეჯემი შეეძინათ. თუმცა 1991 წელს წყვილი ერთმანეთს დაშორდა. აიდან შენერი ცნობილი გახდა რეშატ ნური გიუნთეკინის წიგნის "ნარჩიტა — მომღერალი ჩიტია" მიხედვით გადაღებულ სერიალში შესრულებული ფერიდეს როლით.  რომანი მსოფლიო კლასიკად იქნა აღიარებული. ფილმი გადაიღო რეჟისორმა ოსმან სედენიმ. მსახიობის კიდევ ერთი ცნობილი ფილმი იყო „ირმის ნახტომი“. აიდანმა შეასრულა მთავარი გმირის, ზიულალის როლი. შემდეგ მან ითამაშა "ღამის პეპელას"— მუალა-ხანიმის როლი ფილმში "Mühürlü güller". მსახიობი ძირითადად  დრამატულ და მელოდრამატულ სერიალებში ღებულობს მონაწილეობას. პერიოდულად მონაწილეობს პოპულარულ შოუებსა და სატელევიზიო გადაცემებში. როგორც თავად აიდან შენერი აღნიშნავს:  „ ბევრი პროფესიონალი, საინტერესო მსახიობი გვყავს, მაგრამ საარსებო წყაროს საშოვნელად ისინი იძულებულნი არიან მონაწილეობა მიიღონ რაიმე სახის სატელევიზიო პროექტებში, გამოჩნდნენ რეკლამებში.“ 2004 წლის ივნისში აიდან შენერი, თათრეთის რესპუბლიკის კულტურის სამინისტროს მოწვევით, ეწვია ყაზანს. იგი მამასთან ერთად გაფრინდა, რომელსაც ძალიან სურდა წინაპართა მიწის მონახულება. მსახიობი დაესწრო თათრულ-თურქული ლიცეუმის სტუდენტების გამოსაშვებ საღამოს, ევრაზიის მსოფლიო მემკვიდრეობის ქალაქების საერთაშორისო კონფერენციის გახსნას და ასევე მონაწილეობა მიიღო თათრების ეროვნული  დღესასწაულის საბანტუის აღნიშვნაში. 2007 წელს მსახიობი კვლავ ეწვია ყაზანს. ამჯერად აიდანი მუსლიმური კინოფილმების III საერთაშორისო ფესტივალის „ოქროს მინბარის“ დახურვის ცერემონიაზე დასასწრებად ჩავიდა. აიდან შენერი IMDb (ინგლ.-თურქ.) Biyografi.TV - აიდა შენერის ბიოგრაფია (თურ.) ↑ Milliyet, 8.10.1981, Aktüalite, Page 8 ↑ 04.10.1981, Milliyet, Page 1 ↑ Интервью с Айдан Шенер в "Казанских ведомостях". ციტირების თარიღი : 6 მაისი 2009. დაარქივებულია 30 მარტი 2012 .(რუს.) ↑ Информационное агентство «Татар-информ», 12 сентября 2007 г. ციტირების თარიღი: 6 მაისი 2009. დაარქივებულია ორიგინალიდან 20 აპრილი 2009 .(რუს.)
რომან ვიკტიუკის თეატრი

რომან ვიკტიუკის თეატრი (რუს. Театр Романа Виктюка) — მოსკოვის დრამატული თეატრი. თეატრის დამაარსებელია თეატრის რეჟისორი რომან ვიკტიუკი. 1991 წელს მან გახსნა თავისი ანტრეპრიზა, როგორც საავტორო კერძო თეატრი, დევიდ ჰენრი ჰვანგის პიესით „მადამ ბატერფლაი“. ერთი წლის შემდეგ ვიკტიუკმა დადგა ჟან ჟენეს „მოსამსახურის“ მეორე რედაქცია. 1996 წელს თეატრმა მიიღო სახელმწიფო თეატრის სტატუსი და საკუთარი შენობა მოსკოვში სტრომინკაზე — ი. რუსაკოვის სახელობის კულტურის სახლის ყოფილი შენობა, რომელიც კონსტრუქტივიზმის ეპოქის არქიტექტურული ძეგლია. დიდი ხნის განმავლობაში, თეატრის სპექტაკლებმა გასტროლებით მოიარა სხვადასხვა ქალაქები და ქვეყნები, იდგმებოდა მოსკოვის სხვადასხვა დარბაზებში, რადგან მთავარ შენობას სჭირდებოდა კაპიტალური რემონტი, რომელიც დაიწყო მხოლოდ 2012 წლის ბოლოს. 2016 წლის 28 ოქტომბერს, რომან ვიკტიუკის 80 წლის იუბილეზე, გაიმართა დიდი ხნის ნანატრი თეატრის შენობის გახსნა, რომლის მაყურებელთა დარბაზი გათვლილია 505 ადგილზე. ნაჩვენები იქნა ტენესი უილიამსის პიესის მიხედვით დადგმული სპექტაკლი „და მოულოდნელად გასულ ზაფხულს". 2020 წლის 16 დეკემბერს დაინიშნა თეატრის ახალ სამხატვრო ხელმძღვანელად დენის აზაროვი, 2022 წლის 18 აპრილს მან დატოვა ეს პოსტი 2021 წლის 23 ნოემბერს თეატრის დირექტორად ალექსანდრე სმერტინი დაინიშნა. რომან ვიკტიუკი (1991-2020) დენის აზაროვი (16 დეკემბერი, 2020 - 18 აპრილი, 2022 ) იგორ კრასნოპოლსკი (2006-2012) ირინა აპექსიმოვა (2012-2015) ვალერი რაიკოვი (23 ივნისი, 2015 — 22 ნოემბერი, 2021) ალექსანდრე სმერტინი (2021 წლის 23 ნოემბრიდან) რომან ვიკტიუკის თეატრის ოფიციალური საიტი რომან ვიკტიუკის თეატრი youtube-ზე Театр Романа Виктюка ВКонтакте დაარქივებული 2022-09-15 საიტზე Wayback Machine. ↑ 1.0 1.1 В Театре Романа Виктюка назначен художественный руководитель დაარქივებული 2020-12-23 საიტზე Wayback Machine. // 16 декабря 2020 ↑ 2.0 2.1 Денис Азаров ушел с поста худрука Театра Романа Виктюка (2022-04-26). ციტირების თარიღი: 2022-04-26 ↑ [ https://teatrviktuka.ru/smertin-aleksandr-olegovich/ Смертин Александр Олегович]
ბიონიური არქიტექტურა

ბიონიური არქიტექტურა, ასევე ბიო-ტექ არქიტექტურა — მიმდინარეობა არქიტექტურასა და დიზაინში, რომელიც იდეებს ბუნებრივი (ანუ ბიოლოგიური) ფორმებისგან სესხულობს. მიმდინარეობამ ჩამოყალიბება XXI საუკუნის დასაწყისში დაიწყო და, შესაბამისად, ადრეულ პროექტებში ფორმის ძიება პრაქტიკულობას უსწრებს წინ. ბიონიური არქიტექტურა ეწინააღმდეგება ტრადიციულ მართკუთხა განლაგებასა და პროექტირების სქემებს, იყენებს რა მრუდ ფორმებსა და ზედაპირებს, რომელიც ბიოლოგიური და ფრაქტალური მათემატიკის კონსტრუქციებისთვისაა დამახასიათებელი. გრეგ ლინი ბეიტს სმარტი ნიკოლას გრიმშოუ სანტიაგო კალატრავა ნორმან ფოსტერი კენ იანგი დენიელ ლიბესკინდი იან კაპლიცკი ბიონიური არქიტექტურა ბიოქალაქი
დიამაგნეტიკი

დიამაგნეტიკი — ნივთიერება, რომელიც მაგნიტდება გარე მაგნიტური ველის მიმართულების საწინააღმდეგოდ. როცა გარე მაგნიტური ველი არ არსებობს, დიამაგნეტიკი დამაგნიტებული არ არის. გარე მაგნიტური ველის ზემოქმედებით დიამაგნეტიკის ატომი იძენს m მაგნიტურ მომენტს (ხოლო ნივთიერების თითოეული მოლი — M ჯამურ მომენტს), რომელიც ველის H დაძაბულობის პროპორციულია და მიართულია მის საწინააღმდეგოდ. ამიტომ დიამაგნეტიკის მაგნიტური ამთვისებლობა χ მოლ = M / H {\displaystyle \chi _{\text{მოლ}}=M/H} ყოველთვის უარყოფითია, სადაც χ მოლ {\displaystyle \chi _{\text{მოლ}}} ერთი მოლის ამთვისებლობაა. დიამაგნეტიზმი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 502. ↑ Magnetic Susceptibilities of Paramagnetic and Diamagnetic Materials at 20°C
პარამაგნეტიკი

პარამაგნეტიკი — ნივთიერება, რომელიც გარე მაგნიტურ ველში მაგნიტდება ველის გასწვრივ. როცა გარე ველი არ არსებობს პარამაგნეტიკი დამაგნიტებული არ არის. პარამაგნეტიკის ატომებს (იონებს) აქვს საკუთარი მაგნიტური ომენტი, მაგრამ ფერო- და ანტიფერომაგნეტიკებისათვის დამახასიათებელი მაგნიტური სტრუქტურა პარამაგნეტიკს არა აქვს. გარე მაგნიტური ველის გავლენით პარამაგნეტიკის ატომთა (იონთა) მაგნიტური მომენტები (პარამაგნტიტური ლითონებისათვის — გამტარობის ელექტრონების მაგნიტური მომენტები) უპირატესად ველის გასწვრივ ორიენტირდება, რის შედეგად პარამაგნეტიკი იძენს ჯამურ მაგნიტურ M მოენტს, რომელიც ველის დაძაბულობის პროპორციულია და მიმართულია ის გასწვრივ. ამიტომ პარამაგნეტიკის მაგნიტური ამთვისებლობა χ მოლ = M / H {\displaystyle \chi _{\text{მოლ}}=M/H} ყოველთვის დადებითია, სადაც χ მოლ {\displaystyle \chi _{\text{მოლ}}} ერთი მოლის ამთვისებლობაა. პარამაგნეტიკებია მოლეკულური ჟანგბადი O 2 {\displaystyle {\ce {O2}}} , ტუტე და ტუტემიწა ლითონები და სხვა. ზოგიერთი პარამაგნეტიკის პარამაგნეტიზმს განაპირობებს ბირთვების მაგნიტური მომენტები (მაგალითად He 3 {\displaystyle {\ce {^3He}}} ). პარამაგნეტიზმი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 680. ↑ Magnetic Susceptibilities of Paramagnetic and Diamagnetic Materials at 20°C
კეთილშობილი ირემი

კეთილშობილი ირემი (Cervus elaphus) — წყვილჩლიქოსანი ცხოველი ირმისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძე 240 სმ აღწევს, წონა 300 კგ. რქიანი მხოლოდ ხარია. აქვს გრძელი და წვრილი ფეხები, მოკლე კუდი, დიდი და ოვალური ყურები. ნუკრები ხალებიანი არიან, მოზრდილებს კი ხალები ნაკლებად ემჩნევათ. გავრცელებულია ევროპაში (გარდა ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილისა), მცირე, შუა, ცენტრალური და აღმოსავლეთ აზიაში, ჩრდილოეთ ამერიკის ზომიერ სარტყელში. იკვებება მცენარეულობით. აქტიურია როგორც დღისით, ისე ღამით. დიდ ნაბიჯებს ადგამს, დამფრთხალი კეთილშობილი ირმის ნახტომის სიგრძე 5-6 მ აღწევს, კარგად ცურავს. განვითარებული აქვს ყნოსვა და სმენა. ჯოგური, პოლიგამიური ცხოველია. მყვირალობა 1 თვეს და მეტხანს გრძელდება. მასობრივი მყვირალობა სექტემბრის დასასრულს შეიმჩნევა. ხარები ამ პერიოდში ჩხუბობენ, ზოგჯერ ერთმანეთს რქებს ამტვრევენ და ჭრილობასაც აყენებენ. მაკეობა 8,5 თვე გრძელდება, შობს 1, იშვიათად 2 ნუკრს. სქესობრივად მე-3 წელს მწიფდება. ცოცხლობს 20 წლამდე (ტყვეობაში 25-30 წელს). კეთილშობილი ირემი რქებს ყოველწლიურად იცვლის (უმთავრესად მარტ-აპრილში). ახალი რქების ზრდა ივნის-ივლისში მთავრდება. რქების ტოტების რიცხვი 20-მდე აღწევს. კეთილშობილი ირმის რამდენიმე ქვესახეობა არსებობს, რომელთაგან საქართველოში გვხვდება 1. ჩვენში კეთილშობილი ირემი უმთავრესად ნაკრძალებში (ბორჯომის, ლაგოდეხის) ჰყავთ. ირემზე ნადირობა მე-20 საუკუნის დასაწყისში აიკრძალა, ჯერ განსაზღვრული, შემდეგ კი განუსაზღვრელი ვადით. შეტანილ იყო საქართველოს სსრ. წითელ წიგნში (1982 წ.) და კვლავ რჩება საქართველოს ამჟამად მოქმედ „წითელ ნუსხაში“ (დამტკიცებული 2006 წლის 2 მაისს, საქართველოს პრეზიდენტის #303 ბრძანებულებით „საქართველოს წითელი ნუსხის შესახებ“). შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „კეთილშობილი ირემი“ ვიკისაწყობში. ავალიანი რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 459. საქართველოს სსრ წითელი წიგნი. გამომცემლობა ”საბჭოთა საქართველო”, თბილისი, 1982. საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება #303 საქართველოს ”წითელი ნუსხის” დამტკიცების შესახებ. 2 მაისი, 2006.
ბაქოს მანქანების სარემონტო ქარხანა

ბაქოს მანქანების სარემონტო ქარხანა (აზერ. Bakı vaqon təmiri zavodu) — სამრეწველო საწარმო აზერბაიჯანის ქალაქ ბაქოში. ქარხანა დაარსდა 1892 წელს გერმანელი მეწარმის ეიზენშმიდტის ნავთობსაბადოების აღჭურვილობის შეკეთების კერძო სახელოსნოების საფუძველზე. 1920 წლიდან ეწოდა ამიერკავკასიის რკინიგზის მთავარი სარკინიგზო სახელოსნოები. 1930 წლიდან - ბაქოს სარემონტო ქარხანა, ხოლო 1933 წლიდან - ბაქოს ავტოშემკეთებელი ქარხანა ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ. 1919 წლის დასაწყისამდე ქარხნის მიერ წარმოებული ძირითადი პროდუქტები იყო ნავთობის წარმოებისა და ნავთობგადამამუშავებელი მრეწველობის აღჭურვილობა. 1992 წლის დასაწყისისთვის ქარხანა ახორციელებდა 4 ღერძიანი ავზების შეკეთებას, ვაგონების ბორბლების შეკეთებას და ფორმირებას და სათადარიგო ნაწილების წარმოებას. 2002 წლის მდგომარეობით, ქარხნის ძირითადი საქმიანობა იყო ნავთობისა და ნავთობპროდუქტების, თხევადი აირის ტრანსპორტირების ყველა ტიპის ავზების შეკეთება. В Р З —110 лет დაარქივებული 2023-02-22 საიტზე Wayback Machine.
კეთილშობილი მარჯანი

კეთილშობილი (წითელი) მარჯანი (ლათ. Corallium rubrum) — ნაწლავღრუიანი ცხოველი მარჯნის პოლიპების კლასისა. გავრცელებულია ხმელთაშუა ზღვასა და ატლანტის ოკეანეში, 100-200 მ სიღრმეზე. ქმნის დატოტვილ კოლონებს, რომლებიც მჭიდროდაა მიმაგრებული კლდოვან გრუნტზე. თვითონ პოლიპი თეთრია, აქვს 8 ბუმბულისებრი საცეცი, წითელი კიროვანი სხეულაკებისაგან (სპიკულებისაგან) შემდგარი შინაგანი ჩონჩხი, რომლისაგანაც ამზადებენ სამკაულებს — მძივებს, სამაჯურებსა და სხვა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 459.
SINAM

SINAM LTD — უმსხვილესი პროგრამული უზრუნველყოფის და სისტემის ინტეგრატორი კომპანია აზერბაიჯანში. აწარმოებს პერსონალურ კომპიუტერებს. კომპანიის შტაბ-ბინა მდებარეობს ბაქოში. კომპანიის დამფუძნებელი და პრეზიდენტია ელჩინ ალიევი. კომპანია დაარსდა 1994 წელს. სახელწოდება შემოკლებულია Software development, Integration service, Network solutions, Automation and Control, Maintenance and support -ისგან. 1998 წლიდან SINAM არის ამერიკის სავაჭრო პალატის წევრი აზერბაიჯანში. 2005 წლის დეკემბერში SINAM-მა მიიღო ISO 9001:2000 ხარისხის საერთაშორისო სერტიფიკატი. კომპანიის პარტნიორებია Cisco Systems, Oracle, HP Gold Partner, Alcatel-Lucent, IBM Business Partner, Microsoft Certified Partner, ABBYY Software House http://www.sinam.net/en დაარქივებული 2018-02-06 საიტზე Wayback Machine. - კომპანიის ოფიციალური ვებ-გვერდი
ნათელა იაძე

ნათელა იაძე (დ. 28 იანვარი, 1944, ახალციხე) — ქართველი სცენარისტი, მომღერალი, მოცეკვავე. 1961 წელს დაამთავრა ახალციხის №1 საშუალო სკოლა. 1961 წელს ახალციხეში შეიქმნა ადგილობრივი რადიომაუწყებლობა, რომლის პირველი რედაქტორი იყო ნოე ჯაფარიძე. რაიონის რადიომაუწყებლობას აკონტროლებდა პროპაგანდა-აგიტაციის განყოფილება. 1963 წელს საქართველოს რადიოსა და ტელემაუწყებლობის ინიციატივით თბილისში — ტელევიზიაში მოეწყო ადგილობრივი გადაცემების დიქტორთა გადასინჯვა — კონკურსი. კონკურსის მონაწილენი საქართველოს ყველა კუთხიდან იყვნენ. კონკურსანტებს ერთ-ერთ დავალებად შესთავაზეს გალაქტიონ ტაბიძის ლექსის „მეეტლეს“ წაკითხვა. რასაც წარმატებიით გაართვა თავი ნათელა იაძემ. მან დამსახურებულად დაიმსახურა „საუკეთესო დირექტორის“ მოწმობა. ნათელა იაძე 1969-1971 წლებში სწავლობდა ახალციხის სარაიონო სამედიცინო სასწავლებელში. 1971 წელს ჩაირიცხა სერგო ზაქარიძის სახელობის თბილისის კულტურ-საგანმანათლებლო სასწავლებელში გუნდის დირიჟორის ფაკულტეტზე, 1973 წელს კი დაასრულა სწავლა. იმავე წელს ჩაირიცხა ლელინგრადის კულტურის ინსტიტუტში და 1976 წელს დაამთავრა მასობრივი ღონისძიებების ორგანიზატორის სპეციალობით. კულტურის სფეროში ნათელა იაძეს აქტიური მოღვაწეობა 60-იან წლებში დაიწყო. იგი სამართლიანად მიუთითებს, რომ 60-70-იან წლებში ახალციხეში ქათული ხელოვნების აღზევების წლები დაიწყო. კულტურის სახში ვახტანგ კვესელაძის ხელმძღვანელობით შეიქმნა საკონცერტო ჯგუფი: თამაზ და მარინა ნონიაშვილები, ილია ხოტივარი, ეთერ აღნიაშვილი შემდგომ პერიოდში ამ ჯგუფს შეუერთდნენ ნათელა იაძე, თამაზ ჩერქეზიშვილი, ოთარ აწყურელი. ორი წლის განმავლობაში ჯგუფმა სამჯერ მოიარა საცხე-ჯავახეთის მთლიანი ტერიტორია. საკონცერტო ჯგუფმა მოსახლეობას თავი დაამახსოვრა და შეაყვარა ქართული ცეკვით, ფოლკლორით, მუსიკალური ნომრებით და სხვა. მოგვიანებით ჯგუფში ცვლილებების მოხდენის გამო მხოლოდ ახალციხელები დარჩნენ. 70-იან წლების დასაწყისში ჯგუფში სიახლე გაჩნდა. ლელა ნაროზაულმა ჩამოაყალიბა ხალხურის საკრავების ტრიო რუსუდან სისაურთან და ნათელა იაძესთან ერთად. საკონცერტო ჯგუფები გასტროლებზე იმყოფებოდნენ სამჯერ მოსკოვში, რუმინეთში, ბულგარეთში, გერმანიაში, სომხეთსა და აზერბაიჯანში. სწორედ ასეთი წარმატების საფუძველზე 1986 წლის 7 ნოემბერს მიენიჭა საკონცერტო ჯგუფს საქართველოში მხოლოდ სამს სატირისა და იუმორის სახალისო დასის წოდება. ნათელა იაძე 1971 წლიდან მუშაობდა სარაიონო კულტურის სახლში სამხატვრო ხელმძღვანელად. ხოლო 1974 წლის 4 ოქტომბერს დაინიშნა რაიონის კულტურის განყოფილების გამგედ გოჩა ნათენაძისა და იური კუბლაშვილის რეკომენდაციით. ნათელა იაძეს კულტურის განყოფილების გამგედ მუშაობის პერიოდის ყველაზე მნიშვნელოვან ღონისძიებად მიაჩნია ბავშვთა ხალხური სიმღერების შემსწავლელი ჯგუფის შექმნა. სადაც 40-ამდე ყმაწვილი იყო გაერთიანებული და რომელსაც ხელოვანი ზაზა თამარაშვილი ხელმძღვანელობდა. ქალბატონ ნათელას ეკუთვნის იდეა - თბილისის შემდეგ საქართველოში პირველად ახალციხეში დააარსა ბავშვთა „ბასტი-ბუბუ“ მარინა მჭედლიძისა და მანანა ბერიძის ხელმძღვანელობით. ნათელა იაძე კულტურის განყოფილების სამოცდაათწლიანი არსებობის გადასახედიდან ნატლად აღიქვამს კულტურის განყოფილების უდიდეს როლს მესხეთში ეროვნული კულტურის განვითარებისა და დაცვის საქმეში, 2016 წელს იგი ქალაქ ახალციხის საპატიო მოქალაქედ აირჩიეს. ყრუაშვილი ნ., განათლებისა და კულტურის კერები სამცხე-ჯავახეთში, ახალციხე 2019, გვ. 112-113
კეისრული

„კეისრული“ — დასავლეთ საქართველოში (იმერეთი, სამეგრელო, გურია) ფართოდ გავრცელებული პოლიფორნიული (სამხმიანი) მხნე, ომახიანი სიმღერა. ასრულებს მამაკაცთა გუნდი. ხმათა რთული კონტრაპუნქტული შეხამებით, მკვეთრი რიტმით. „კეისრული“ ლაშქრულს ჩამოგავს. ჩხიკვაძე გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 460.
ინერტული აირები

ინერტული აირები, იშვიათი აირები, კეთილშობილი აირები — ელემენტთა პერიოდული სისტემის მერვე ჯგუფის ქიმიური ელემენტები. მათში ერთიანდება: ჰელიუმი ( He {\displaystyle {\ce {He}}} ), ნეონი ( Ne {\displaystyle {\ce {Ne}}} ), არგონი ( Ar {\displaystyle {\ce {Ar}}} ), კრიპტონი ( Kr {\displaystyle {\ce {Kr}}} ), ქსენონი ( Xe {\displaystyle {\ce {Xe}}} ), რადონი ( Rn {\displaystyle {\ce {Rn}}} ) და ოგანესონი ( Og {\displaystyle {\ce {Og}}} ). დიდი ხნის განმავლობაში მათ თვლიდნენ ქიმიურად აბსოლუტურად ინერტულ აირებად. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 161.
ჯეიმზ ოგლთორპი

ჯეიმზ ოგლთორპი (ინგლ. James Edward Oglethorpe; დ. 22 დეკემბერი, 1696, სურეი — გ. 30 ივნისი, 1785, ესექსი) - ბრიტანელი გენერალი, დეპუტატი, ჯორჯიის კოლონიის დამაარსებელი. ჯეიმზ ოგლთორპი ცნობილ ბრიტანულ ოჯახში დაიბადა. მან დატოვა ინგლისის კოლეჯი და ბრიტანული არმიის კომისია საფრანგეთში გასამგზავრებლად, სადაც დაესწრო სამხედრო აკადემიას, სანამ პრინცი ევგენი სავოიელი იბრძოდა ავსტრია-თურქეთის ომში. ის დაბრუნდა ინგლისში 1718 წელს, ხოლო 1722 წელს აირჩიეს თემთა პალატაში. მხარს უჭერდა ინგლისური ფლოტის გემებზე მეზღვაურების, აგრეთვე ციხეებში პატიმრების ცხოვრების პირობების გაუმჯობესებას. აქტიურად უჭერდა მხარს ჩრდილოეთ ამერიკის კონტინენტზე ახალი კოლონიების დაარსების იდეას, რომელიც შეიძლება დასახლებულიყო ინგლისის გადახდისუუნარო მოსახლეობით. 1728 წელს მან შეძლო პარლამენტში მიეღო კანონი მოვალეთა ციხეების რეფორმის შესახებ, ხოლო 1730 წელს მიიღო ნებართვა ახალი კოლონიის შექმნაზე ამერიკაში. კოლონისტების პირველი ჯგუფი, თავად ოგლთროპის მეთაურობით 1732 წელს გაემგზავრა თანამედროვე ამერიკული შტატის ჯორჯიის ტერიტორიაზე, იმავე წლის ბოლოს ჩავიდა დღევანდელი სამხრეთ კაროლინას ტერიტორიაზე და დააარსა პირველი დასახლება. 1733 წლის 12 თებერვალს დადო ხელშეკრულება იამაკრავის ინდიელ ტომთან. 1734 წლის 21 თებერვალს ოგლეთორპმა დააარსა პირველი მასონური ლოჟა ჯორჯიაში. თანამედროვე ისტორიკოსები მას ხშირად მიიჩნევენ სუსტ სამხედრო ლიდერად. თუმცა როდესაც ესპანელებმა 1742 წელს ფლორიდადან ჯორჯიაში შეიჭრნენ და ოგლთორპმა მოახერხა მათი ჯარების დამარცხება. ინგლისში ის გმირად ითვლებოდა. სამშობლოში ერთი წლის შემდეგ დაბრუნდა. განაგრძო კარიერა პარლამენტში და პარალელურად ორგანიზება გაუწია ჯორჯიაში გასაგზავნ ჯარს ესპანელებისგან დასაცავად. გარდაცვალებამდე რამდენიმე თვით ადრე, 1785 წელს, მან იმოგზაურა ამერიკის დამოუკიდებელ შეერთებულ შტატებში, როგორც ბრიტანეთის პირველი დესპანი. მის სახელს ოგლთორპის უნივერსიტეტი ატარებს. OGLETHORPE, James Edward (1696-1785), of Westbrook, nr. Haslemere, Surr. James Oglethorpe ↑ Encyclopædia Britannica <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741"></a> ↑ SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ 5.0 5.1 GeneaStar <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q98769076"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3100478"></a> ↑ Find a Grave — 1996. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q63056"></a> ↑ OGLETHORPE, James Edward (1696-1785), of Westbrook, nr. Haslemere, Surr. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q7739799"></a>
კეიტონიალეები

კეიტონიალეები (ლათ. Caiyfoniales) — ნამარხ შიშველთესლოვან მცენარეთა რიგი. ფართოდ იყო გავრცელებული ტრიასული პერიოდის II ნახევრიდან ცარცულის ბოლომდე. ჰქონდათ თათისებრ რთული ფოთოლი, რომელიც 4 ლანცეტა ფოთოლაკისაგან შედგებოდა. კუპულა ნასკვს წააგავდა და 2 მწკრივად იყო განლაგებული ღერძზე. იგი 6-12 თესლკვირტს შეიცავდა. ზოგში მტვრის მარცვლები აღმოჩნდა, რომელსაც 2 საჰაერო ბუშტი ჰქონდა. კეიტონიალეები სანაპირო წყლების პატარა მცენარეები იყო. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 460.