laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
თურქეთის პრემიერ-მინისტრი

თურქეთის პრემიერ-მინისტრი (თურქ. Türkiye Cumhuriyeti Başbakanı) — თურქეთის მთავრობის ხელმძღვანელი. თურქეთის პრემიერ-მინისტრი არის პოლიტიკური კოალიციის ლიდერი თურქეთის პარლამენტში (მეჯლისი) და თურქეთის მთავრობის კაბინეტის ლიდერი. ყოფილი საგარეო საქმეთა მინისტრი აჰმეთ დავუთოღლუ შეირჩა ქვეყნის პრემიერ-მინისტრად 2014 წლის აგვისტოში, რომელიც შეცვალა ამ პოსტზე რეჯეფ თაიფ ერდოღანი, რომელიც გახდა თურქეთის პრეზიდენტი 2014 წლის 28 აგვისტოს. ოსმალეთის იმპერიის დროს, პრემიერ-მინისტრს, ეწოდა დიდი ვეზირი. მე-19 საუკუნის თანზიმათის პერიოდის შემდეგ, დიდი ვეზირის როლი უფრო ჰგავს თანამედროვე დასავლეთ ევროპის მონარქიათა პრემიერ-მინისტრების როლს. მოგვიანებით, ოსმალეთის კონსტიტუცია 1876 წელს, შეიქმნა პარლამენტი, რომ გააკონტროლოს პრემიერ-მინისტრი და ცვლილებები, რომლებიც კონსტიტუციაში მეორე საკონსტიტუციო ერის დროს შეიტანეს, რომლის თანახმად პრემიერ-მინისტრი პასუხისმგებელი იყო პარლამენტის წინაშე და არა სულთანის. და ბოლოს, რესპუბლიკის შექმნიდან, 1923 წლიდან, პრემიერ-მინისტრის დამნიშვნელი პრეზიდენტი გახდა, სულთანის ნაცვლად. ეს არის ქრონოლოგიური სია თურქეთის პრემიერ-მინისტრების, დაარსების დღიდან, თურქეთის დამოუკიდებლობისთვის ომიდან, 1920 წლიდან. პრემიერ-მინისტრი ასევე აღმასრულებელი ხელისუფლების და მინისტრთა საბჭოს ხელმძღვანელია. ↑ გარდაიცვალა პრემიერობის დროს. ↑ გადააყენა თურქეთის სახელმწიფო გადატრიალება (1960) დროს.
ცაი

ცაი, ცაჲ — ცის ღმერთი ქართულ მითოლოგიაში (ცაიში, ცაიშვილი). ↑ აკაკი გელოვანი, მითოლოგიური ლექსიკონი — გამომცემლობა „საბჭოთა საქართველო“, თბ., 1983.
ფრონე

ფრონე — მდინარეები აღმოსავლეთ საქართველოში. სათავეები აქვთ ლიხის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე: აღმოსავლეთის ფრონე დასავლეთის ფრონე შუა ფრონე ფრონეებად მოიხსენიებიან ასევე მდინარეები ჭერათხევი (იგივე ალის წყალი) და სურამულა (იგივე სურამის წყალი). მდინარე ფცას კი ფცის ფრონეს უწოდებენ (იგივე ფცის წყალი). უმეტესად „ფრონე“ ამ მდინარეების ზემო წელებს ეწოდება. ვახუშტი ბატონიშვილი ამ მდინარეების აღწერისას აღნიშნავს: დასავლეთ საქართველოშიც (ზემო იმერეთში) არსებობს ამ სახელის ორი მდინარე: ზედა ფრონე — დუმალის შენაკადი; ქვედა ფრონე — ყვირილის შენაკადი. ახალციხის მუნიციპალიტეტის სოფელ აგარასთან მტკვარს ერთვის მდინარე აბანოს ხევი, რომელსაც ასევე ფრონესაც უწოდებენ. გვასალია ჯ., ფრონის ხეობათა ისტორიული გეოგრაფიის საკითხები // საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიის კრებული, ტ. VII, თბ.: „მეცნიერება“, 1989. — გვ. 3, ISBN 5-520-00154-5.
აღმოსავლეთის ფრონე

აღმოსავლეთის ფრონე, დვანისწყალი — მდინარე საქართველოში, თიღვისა და ქარელის მუნიციპალიტეტებში, მტკვრის მარცხენა შენაკადი. სათავე აქვს ლიხის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1705 მ-ზე. სიგრძე 41 კმ, აუზის ფართობი 231 კმ². მარცხნიდან ერთვის ტილიანი. საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, არამდგრადი წყალმცირობა — ზაფხულსა და ზამთარში, წყალმოვარდნები შემოდგომაზე. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან — 2,5 მ³/წმ. იყენებენ სარწყავად. ვახუშტის მდინარე მოხსენიებული აქვს როგორც დვანის წყალი. უწოდებენ დვანის ფრონესაც (სოფელ დვანიდან ქვემოთ). ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 19. ↑ აფხაზავა ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 406. ↑ გვასალია ჯ., ფრონის ხეობათა ისტორიული გეოგრაფიის საკითხები // საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიის კრებული, ტ. VII, თბ.: „მეცნიერება“, 1989. — გვ. 10, ISBN 5-520-00154-5.
შუა ფრონე

შუა ფრონე — მდინარე საქართველოში, თიღვისა და ქარელის მუნიციპალიტეტებში, ფცის ერთ-ერთი შემდგენელი. სათავე აქვს ლიხის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1765 მ-ზე. სიგრძე 34 კმ, აუზის ფართობი 177 კმ². საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, არამდგრადი წყალმცირობა — ზაფხულსა და ზამთარში, წყალმოვარდნები შემოდგომაზე. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან — 1,36 მ³/წმ. იყენებენ სარწყავად. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 118. ↑ აფხაზავა ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 406.
დასავლეთის ფრონე

დასავლეთის ფრონე — მდინარე საქართველოში, თიღვისა და ქარელის მუნიციპალიტეტებში, ფცის მარჯვენა მდგენელი. სათავე აქვს ლიხის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1582 მ-ზე. სიგრძე 38 კმ, აუზის ფართობი 385 კმ². მარჯვნიდან ერთვის ლოპანისწყალი, ნაცარგორისღელე. საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, არამდგრადი წყალმცირობა — ზაფხულსა და ზამთარში, წყალმოვარდნები შემოდგომაზე. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან — 3,3 მ³/წმ. იყენებენ სარწყავად. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 35. ↑ აფხაზავა ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 406.
ფსევდო...

ფსევდო... (ბერძნ. pseudos — სიცრუე) — რთული სიტყვის შემადგენელი ნაწილი, ნიშნავს ცრუს, საეჭვოს; ზოგჯერ — ყალბს ან მიმსგავსებულს, მაგ., ფსევდომეცნიერება. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 409.
ჯაჭვის ხიდი (ქუთაისი)

ჯაჭვის ხიდი — უძველესი ქუთაისის ხიდებს შორის. აქ არის აღმოჩენილი V საუკუნის ხიდის ნაშთი. დღევანდელი ხიდის ძირითადი საყრდენები 1770-იანი წლებისაა, მათზე თავდაპირველად ხის ხიდი ააგეს, რომელიც არქიელის ხიდად იწოდებოდა. 1850-იან წლებში ჯაჭვებზე დაკიდებული ხის ფერმის აგების შემდეგ ხიდს დღევანდელი სახელი შეერქვა. 1869 წელს ფურგონების გადასვლისას ხიდი ჩაწყდა, იგი 1884-1885 წლებში ქალაქის ხარჯით აღადგინეს. ინგლისში, გარნერის მიერ დამზადებული ლითონის ფერმა ინჟ. გ. ზალსკიმ დაამონტაჟა (ახალი ხიდი სამეფო ხიდადაც იწოდებოდა). ახლანდელი ხიდი 1995 წელსაა აღდგენილი. 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია. ↑ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-07-01. ციტირების თარიღი: 2020-02-24.
ოქროს ჩარდახი

ოქროს ჩარდახი — იმერეთის მეფეთა რეზიდენცია ქუთაისში, მდინარე რიონის მარცხენა სანაპიროზე, დღევანდელი რუსთაველისა და თეთრ ხიდებს შორის. თავდაპირველი რეზიდენციის შესახებ ცნობები მხოლოდ მოგზაურთა თხზულებებმა შემოინახა. იტალიელი მოგზაურის ამბროჯიო კონტარინის ცნობით, XV საუკუნის II ნახევარში აქ იმერეთის მეფის, ბაგრატ II-ის სასახლე იდგა. XVII საუკუნეში რუს ელჩებს, ტოლოჩანოვსა და იევლევს, სამეფო კომპექსი დახვდათ. კომპლექსის ზოგი ნაგებობა, მათი ცნობით, მეფე გიორგი III-ის (1605-1638) აშენებული და მეფე ალექსანდრე III-ის (1639-1660) შეკეთებული იყო. რეზიდენციას რამდენიმე ძირითადი ნაგებობა ჰქონდა: წმ. გიორგის კარის ეკლესია, დიდი სახლი, მცირე სახლი და სასადილო პალატი. ეზოს შუაში, დიდი ჭადრების ქვეშ, რომელთაგან ერთი დღემდეა შემორჩენილი, იდგა ჩარდახი - მაგიდა ოთხ სვეტზე დაყრდნობილი სახლინებლით. გალავნის კედელში ჩართული იყო სამრეკლო და მეფის სალაროსა და სასახლის მცველებისათვის განკუთვნილი კოშკი. სამეფო რეზიდენცია არაერთხელ დაზიანდა XVII ს-ში, ლევან II დადიანის თავდასხმების დროს, და 1770-იანი წლებისთვის უკვე მიტოვებული იყო. იგი ნაწილობრივ მეფე სოლომონ II-მ აღადგინა. XIX საუკუნეში რეზიდენციის ნაგებობათაგან მცირე სახლი, კარის ეკლესია და სამრეკლო იყო გადარჩენილი. 1810 წლიდან ოქროს ჩარდახი რუსეთის ხაზინის საკუთრება გახდა. 1830 წელს სამეგრელოს მთავარს, ლევან დადიანს მიაკუთვნეს, შემდეგ თუმანიშვილებმა და აკოფაშვიოლება იყიდეს. 1851 წლიდან ოქროს ჩარდახი ქუთაისის გიმნაზიის ინსპექტორის საცხოვრებლად განაწესეს. 1891 წლიდან შენობა სასწავლო უწყებამ შეიძინა გიმნაზიის თანამშრომლების ეკლესიად. რეზიდენციის ნაგებობათაგან დღეს შემორჩენილია მხოლოდ ერთი — ე.წ. მცირე სახლი. წაგრძელებული მართკუთხა გეგმის ორსართულიანი შენობის კედლები ნატეხი და რიყის ქვითაა ამოყვანილი, წყალდიდობისგან დასაცავად გამიზნული პირველი სართული ყველა მხრიდან თაღებით არის გახსნილი (თაღები ოთხ რიგად განლაგებულ 12 ბურჯს ეყრდნობა). მეორე სართულის დიდი დარბაზის კედლებს XVI-XVII სს-ში ბატალური სცენები ამკობდა. ნაგებობა XIX საუკუნეში გადაკეთდა, ხოლო საბოლოო სახე 1960-იან წლებში მიიღო. 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია. ოქროს ჩარდახი, saunje.ge ↑ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
ფსევდოზუქიები

ფსევდოზუქიები (ლათ. Pseudosuchia) — ამომწყდარი ქვეწარმავლების რიგი თეკოიდების ზერიგისა. ცხოვრობდნენ ტრიასულ პერიოდში. იყვნენ როგორც 4, ისე 2 ფეხზე მოსიარულენი; ზურგის მხარეზე ჰქონდათ რქოვანი ფარებისაგან შემდგარი კანოვანი ჯავშანი. ფსევდოზუქიების უმრავლესობა პატარა ზომის ხმელეთის მტაცებლები იყვნენ. არსებობდნენ ნიანგისმაგვარი ფორმები, რომლებიც სიგრძით 5 მ აღწევდნენ. ფსევდოზუქიების ნაწილი შეეგუა ხეებზე ცხოვრებას. განამარხებული ნაშთები ცნობილია ევროპის, აზიის, ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკის ნალექებიდან. ნაპოვნია ურალისპირა მხარეში და ევროპის ჩრდილოეთ ნაწილში. ჟორდანია რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 409.
უზბეკური ენა

უზბეკური ენა, ან უზბეკური (თვითსახელრქმევით: Oʻzbek tili [უზბეკური ენა], Oʻzbekcha [უზბეკური], მოძველებული კირილური ფორმა Ўзбек тили და არაბული ئۇزبېك تیلى‎Oʻzbek tili) — შუა აზიაში მოლაპარაკეთა რაოდენობის მიხედვით ყველაზე მეტად გავრცელებული თურქული ენა. უზბეკეთში ამ ენას მოლაპარაკეთა უმეტესობა მშობლიურ ენად მიიჩნევს. უზბეკური არის უზბეკეთის სახელმწიფოს ოფიციალური ენა. უზბეკეთში უზბეკურად მოლაპარაკეთა რიცხვი 22 მლნ. კაცით აღირიცხება. უზბეკურენოვანი უმცირესობები ცხოვრობენ ტაჯიკეთში (1,2 მლნ. კაცი), ავღანეთში (1. მლნ. კაცი), ყირგიზეთში (551 000 კაცი), ყაზახეთში (333 000 კაცი), თურქმენეთში (318 000 კაცი), ჩინეთში (ძინანის პროვინციაში 5000 კაცი). უზბეკური უიგურული ენის მსგავსად თურქულ ენათა სამხრეთაღმოსავლურ ჯგუფში შედის. უზბეკური ენა მომდინარეობს ჩაგატაიური სალიტერატურო ენიდან, რომელსაც შუა აზიაში XIV-დან XIX საუკუნემდე გამოიყენებდნენ. უზბეკთა ენის ჩამოყალიბებასა და განვითარებაზე ასევე დიდი გავლენა უნდა მოეხდინა სხვადასხვა თურქული წარმოშობის დიალექტს. უზბეკეთის ყველაზე დიდი ეროვნული პოეტი ალი შირ ნავოი (გასული საუკუნის ქართულ სამეცნიერო ლიტერატურასა და პერიოდიკაში გვხვდება ასევე წერითი ფორმით ალიშერ ნავოი) წერდა ჩაგატაიურ ენაზე, რომელიც ქარახანიდების კარლუკური თურქულიდან წარმოიშვა IX-XII საუკუნეებში. თანამედროვე უზბეკური ენა გვიჩვენებს, რომ მას შემდეგ, რაც IX საუკუნეში, კარლუკები ისლამზე მოექცნენ, ენაში შემოვიდა და დამკვიდრდა მრავალი არაბიზმი და ირანიზმი. უზბეკური ენა არის ერთადერთი შუა აზიური ენა, რომელსაც საქართველოში შეისწავლიან. თბილისის თავისუფალი უნივერსიტეტის აზიისა და აფრიკის ინსტიტუტში მას შეისწავლიან ერთ-ერთი დამატებითი, არჩევითი ენის სახით. ფრაზები და სიტყვები გამარჯობა - Assalomu aleykum/Salom! კეთილი იყოს თქვენი მობრძანება - Xush kelibsiz! გმადლობთ - Rahmat/Tashakkur კი / არა - Ha/yoʻq გეთაყვა - Marhamat ნახვამდის - Ertagacha xayr რიცხვები 1 - bir, 2 - ikki, 3 - uch, 4 - toʻrt, 5 - besh, 6 - olti, 7 - yetti, 8 - sakkiz, 9 - toʻqqiz, 10 - oʻn სდფსდფს აღმოსავლეთმცოდნეობის პროფილის ინსტიტუტები აღმოსავლეთმცოდნეობა, ისლამოლოგია, თურქოლოგია, ოსმანისტიკა 1. Austin, Peter k.(გამომც.); 1000 Sprachen (lebendig, gefährdet, vergangen). "Spektrum". ISBN 97-3-8274-2100-5 (იხ. სტატია "Usbekisch".)
ქუთაისის ოპერის თეატრი

ქუთაისის ოპერის თეატრი — თეატრი ქუთაისში. 1969 წელს გაიხსნა 1940-იანი და 1960-იანი წლების რეკონსტრუქციების შედეგად სახემიღებულ შენობაში, რომელიც 1946 წელს ხანძრის შედეგად თითქმის განდაგურებულ ხარაზოვის ცნობილ თეატრსა და ძმები ოცხელების სახლს მოიცავს (წმ. ნინოს ქ. N17). ქართული სათეატრო წარმოდგენები ქალაქში 1861 წლიდან იმართებოდა, კირილე ლორთქიფანიძის, დიმიტრი ბაქრაძისა და აკაკი წერეთლის თაოსნობით. მუდმივი დასი, რომელიც კოტე მესხმა 1880 წელს ჩამოაყალიბა, მეორე გილდიის ვაჭრის სტეფანე ხარაზიშვილის მიერ საგანგებოდ თეატრისათვის აგებულ შენობაში განთავსდა. ქუთაისის თეატრში სხვადასხვა დროს მოღვაწეობდნენ: ლ. მესხიშვილი, კოტე მარჯანიშვილი, ალექსანდრე იმედაშვილი, ვასო აბაშიძე, უშანგი ჩხეიძე, ვერიკო ანჯაფარიძე, შ. ღამბაშიძე და სხვა. ქუთაისის ოპერის თეატრი
ფსევდომიქსისი

ფსევდომიქსისი (ფსევდო... და ძვ. ბერძნ. mixis — შერევა), სევდოგამია — გამრავლების სპეციფიკური ფორმა. გავრცელებულია უმდაბლეს მცენარეებში (განსაკუთრებით სოკოებში). გამრავლებას წინ უძღვის შეერთება ორი ვეგეტატიური უჯრედისა, რომლებიც მოკლებულია მდედრობითი და მამრობითი სასქესო უჯრედებისათვის დამახასიათებელ დიფერენცირებას. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 409.
კურჩუგანის ელექტრული სადგური

კურჩუგანის ელექტრული სადგური (რუმ. Termocentrala de la Cuciurgan, რუს. Молдавская ГРЭС, Moldavskaya GRES) — მოლდოვეთის უდიდესი ელექტრული სადგური, მდებარეობს დნესტროვსკში, დნესტრისპირეთში, უკრაინის საზღვართან კუჩურგანის წყალსაცავის ნაპირზე. სადგური 1964 წლის 26 სექტემბერს გაეშვა. სადგური გამოიმუშვებს 2,520 მეგავატ ელექტრო ენერგიას. ის მუშობს ბუნებრივი აირზე, საწვავ ნავთობზე და ნახშირზე. 2008 წელს Inter RAO UES and Moldelectrica-მანნ ხელი მოაწერა შეთანხმებას რითიც ის ნაწილობრივ ჩაეხსნა რუსეთის ერთიან ელექტრო ქსელს და 400 კილოვატი სიმძლავრის კურჩუგან-ვულკენეშტის და ვულკენეშტ-ისაჩკას გადამცემი ხაზით მიუერთდა კონტინენტური ევროპის სინქრონიზებულ ელექტრო ქსელს. სადგურის ოპერირებას რუსული Inter RAO-ს შვილობილი მოლდოვური კომპანია Moldavskaya GRES ეწევა. ის უდიდესი ელექტრო კომპანიაა როგორც მოლდოვეთში ასევე სამხრეთ უკრაინაში. კომპანია ელექტო ენერგიის ექსპორტს ეწევა უკრაინაში რუსეთსა და რუმინეთში. კომპანიის პრივატიზება 2004 წელს მოახდინა დნეპრისპირეთის მთავრობამ, რასაც ოფიხიალური მოლდოვეთი არ აღიარებს. კომპანიის გვერდი ↑ Assets Management - Inter RAO UES. Inter RAO UES. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-01-25. ციტირების თარიღი: 2008-06-22. ↑ „Moldova and Russia agree to raise power exports to Romania“. Reporter.md. Moldova.org. 2008-11-17. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-07-19. ციტირების თარიღი: 2010-02-14. ↑ Moldovan Privatization Law Completion[მკვდარი ბმული] (რუმინული)
ფსილოტოფიტები

ფსილოტოფიტები (ლათ. Psilotophyta) — უძველეს ჭურჭლოვან მცენარეთა განყოფილება: შეიცავს ერთ რიგს (ლათ. Psilotales) და (ლათ. Psilotaceae), რომელიც შედგება 2 გვარისაგან: ლათ. Psilotum და ლათ. Tmesipteris. პირველი აერთიანებს 2 სახეობას, რომლებიც გავრცელებულია ორივე ნახევარსფეროს ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში; მეორე — 10-მდე სახეობას და გავრცელებულია ძირითადად ავსტრალიაში, ტასმანიაში, ახალ ზელანდიასა და პოლინეზიის კუნძულებზე. თანამედროვე მცენარეულ საფარში ძალიან მცირე ადგილი უჭირავთ. გამოირჩევიან პრიმიტიული აგებულებით, რაც მათ უძველეს წარმოშობაზე მიუთითებს. ცხოვრობენ ეპიფიტურად ხისმაგვარ გვიმრებზე, საგოვნებსა და პალმებზე, ან ჰუმუსით მდიდარ ნიადაგზე და კლდის ნაპრალებში. რამიშვილი ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 409-410.
ოჰრიდის ლიტერატურული სკოლა

ოჰრიდის ლიტერატურული სკოლა — ბულგარეთის ერთ-ერთი უძველესი კულტურის ცენტრი. სკოლა დააარსა კლიმენტ ოჰრიდელმა 886 წელს ბორის I-ის ბრძანების შესაბამისად (ამჟამად ოჰრიდი მდებარეობს მაკედონიაში). IX საუკუნიდან სკოლაში გამოიყენება ახლადშექმნილი ანბანი კირილიცა, მაგრამ XII საუკუნემდე გამოიყენება ასევე გლაგოლიცა. 893 წლიდან სკოლას ხელმძღვანელობს ნაუმ ოჰრიდელი. ნაუმისა და კლემენტის ხელმძღვანელობით სკოლაში მომზადდა 3500 მომავალი მასწავლებელი და მღვდელი. სკოლის მუშაობის ხარისხი ოდნავ დაეცა პირველი ორი ხელმძღვანელის გარდაცვალების შემდეგ, თუმცა XII საუკუნემდე სკოლა რჩებოდა სლავური კულტურის უმნიშვნელოვანეს ცენტრად. საბოლოოდ თავისი მნიშვნელობა დაკარგა 1767 წელს, როდესაც ოსმალეთის სულთანმა და კონსტანტინოპოლის პატრიარქმა გააუქმეს ოჰრიდის სამთავარეპისკოპოსო. პრესლავის ლიტერატურული სკოლა ↑ Steven Runciman, A history of the First Bulgarian Empire, Appendix IX - The Cyrillic and Glagolitic alphabets, (G. Bell & Sons, London 1930) ↑ Macedonia and the Macedonians: a history Volume 561 of HOOVER INSTITUTION PRESS PUBLICATION Studies of nationalities Macedonia and the Macedonians: A History, Andrew Rossos Hoover Press, 2008 ISBN 0-8179-4882-1, ISBN 978-0-8179-4882-5
პრესლავის ლიტერატურული სკოლა

პრესლავის ლიტერატურული სკოლა — პირველი სლავური ლიტერატურული სკოლა მსოფლიოში. 886 წელს სკოლა დააარსა ნაუმ ოჰრიდელმა პლისკაში. ნაუმი იყო კირილესა და მეთოდეს ერთ-ერთი მოსწავლე. სკოლის დაარსება მოხდა ბორის I-ის ბრძანებით, რომელიც შეხვდა კირილესა და მეთოდეს სამ მოსწავლეს ნაუმს, კლიმენტსა და ანგელარიას, რომლებიც დევნილები იყვნენ გერმანელი კათოლიკე სასულიერო პირებისაგან, რადგან სლავური წარმოშობის მოსახლეობაში სლავურ ენაზე ქადაგებდნენ. 893 წელს სიმეონ I-მა სკოლა გადაიტანა ბულგარეთის ახალ დედაქალაქ პრესლავში. კირილიცაზე დაწერილი ყველაზე უძველესი ტექსტი აღმოჩენილია პრესლავთან ახლოს, რომელიც ადასტურებს პრესლავის ლიტერატურული სკოლის მთავარ მიღწევას, შექმნეს თანამედროვე სლავური დამწერლობის ნიმუში კირილიცა. არსებობს ალტერნატიული ვერსიაც, რომლის თანახმადაც კირილიცა შექმნა კირილესა და მეთოდეს მოსწავლემ კლიმენტ ოჰრიდელმა ოჰრიდის ლიტერატურულ სკოლაში. პრესლავის ლიტერატურული სკოლა წარმოადგენდა IX-X საუკუნეების ბულგარეთის პირველი სამეფოსა და მთელი სლავური სამყაროს უმთავრეს კულტურულ და ლიტერატურულ ცენტრს. სკოლის ძირითადი საქმიანობა იყო თარგმნა. მათ ძველ სლავურ ენაზე თარგმნეს ბიბლია და სხვა წმინდა წიგნები. გარდა მთარგმნელობითი სამუშაოებისა სკოლაში მიმდინარეობდა აქტიური შემოქმედებითი, შემეცნებითი და მხატვრული სამუშაოები. იწერებოდა ორიგინალური ნაწარმოებები, ასწავლიდნენ მოსწავლეებს, ამზადებდნენ კერამიკის ნაკეთობებს. პრესლავის სკოლის მოსწავლეთაგან ერთ-ერთ საუკეთესო პოეტად ითვლება კონსტანტინე პრესლაველი, რომელმაც დაწერა ანბანთქება. ლიტერატურული სკოლის სხვა ცნობილ წარმომადგენლებს შორის გვხვდებიან ჩერნორიზეც ხრაბირი, იოანე ეგზარქოსი და სხვები. პრესლავის ლიტერატურულმა სკოლამ მუშაობა შეწყვიტა 972 წელს, როდესაც იგი მთლიანად გადაწვა ბიზანტიის იმპერატორმა იოანე I ციმისკემ. ოჰრიდის ლიტერატურული სკოლა Болгарские книжные школы и их роль в развитии письменности Научен център «Преславска книжовна школа» დაარქივებული 2009-05-01 საიტზე Wayback Machine. (ბულგარული)
როგოზენის ვერცხლის განძი

როგოზენის ვერცხლის განძი — ძველი თრაკიული პერიოდის ვერცხლის განძი (ძვ. წ. V-IV სს). აღმოაჩინეს 1985 წელს ბულგარეთის ქალაქ როგოზენში. 1985 წელს ტრაქტორისტი ივან სავოვი, რომელიც საკუთარ ბოსტანში მუშაობდა, წამოედო ქვევრს. მან და მისმა მეუღლემ განაგრძეს ძიება და აღმოაჩინეს სხვადასხვა სახეობის ნივთები (დოქები, თასები, ჭურჭელი). ცოლ-ქმარმა გადაწყვიტეს, რომ ეს საეკლესიო ნივთები იყო, წაიღეს ისინი სახლში და გააგებინეს სოფლის მამასახლისს და გააგრძელეს მუშაობა ბოსტანში. მამასახლისმა დარეკა საოლქო ცენტრ ვრაცაში და ისტორიულ მუზეუმში. ჩავიდნენ არქეოლოგები დაიწყეს არქეოლოგიური გათხრებისთვის მზადება და დაზვრერვითი ორმოს გათხრის დროს აღმოაჩინეს კიდევ 100 ერთეული ჭურჭელი. საერთო ჯამში აღმოაჩინეს 165 ერთეული ჭურჭელი, საერთო ჯამში 20 კგ. ესენი იყო ფიალები, 54 დოქი და 3 თასი. არქეოლოგები ფიქრობენ, რომ ეს არის პირადი კოლექცია, რომელსაც დაახლოებით საუკუნენახევრის განმავლობაში აგროვებდა ადგილობრივი აზნაურის ოჯახი. ჭურჭელზე გამოსახულია ფანტასტიკური (ფრთოსანი ლომები და ცხენები) და რეალისტური (ძაღლები, ჰიპოპოტამი, ფრინველები) ფიგურები. ერთ-ერთ თასზე, რომელიც სავარაუდოდ ბერძნული წარმოშობისაა, გამოსახულია ჰერაკლე და ქურუმი ავგე. ამჟამად განძი ინახება სოფიის ისტორიულ მუზეუმში. Журнал «Вокруг Света» Январь 1987
პანაგიურიშტეს ოქროს განძი

პანაგიურიშტეს ოქროს განძი — ოქროს განძი, რომელიც აღმოჩენილია 1949 წელს ბულგარეთის ქალაქ პანაგიურიშტედან 2 კილომეტრში. განძის საერთო წონაა 6164 გრამი. შედგება 10 ოქროს ნივთისაგან. პანაგიურიშტეს განძი ბულგარეთში აღმოჩენილ თრაკიულ არტეფაქტებს შორის ყველაზე მეტად ცნობილია განძია. განძი ინახება სოფიის ეროვნულ ისტორიულ მუზეუმში. განძი ასევე გამოფენილია ქვეყნის სხვადასხვა ქალაქებში, ძირითადად ბურგასში. 2014 წელს განძი გამოფენილი იყო ლუვრში. Запись рассказа братьев Дейковых, которые нашли клад в 1949 году Рассказ Марии Дейковой-Цветанковой об открытии золотого сокровища в Панагюриште ↑ Пълним с тракийско злато 4 зали в Лувъра. Пращат над 1600 антики от 17 български музея (ბულგარული)
ლეოპოლდ ბილფელდი

ლეოპოლდ ბილფელდი (გერმ. Leopold Bielfeldt დ. 1838 — გ. 1922) — XIX საუკუნესა და XX ს-ის დასაწყისში საქართველოში მოღვაწე გერმანელი არქიტექტორი. მიღებული ჰქონდა რუსეთის ქვეშევრდომობა, სწავლობდა პეტერბურგის სამხატვრო აკადემიაში. 1868 წელს მუშაობდა კავკასიის საფოსტო ოლქის, შემდეგ კი საქართველო-იმერეთის სინოდალური კანტორის არქიტექტორად. მის ნამუშევრებს შორის ყველაზე ცნობილია ქაშვეთის ეკლესია, მეფისნაცვლის სასახლე ლიკანში, სასტუმრო „ვეტცელი“ აღმაშენებლის გამზირზე (N 103) და აგრეთხე XX საუკუნის 40-იან წლებში დანგრეული „კირხე“. აღმაშენებლის გამზირზე, მან აგრეთვე, მრავალი საცხოვრებელი სახლიც ააშენა (მაგ., სახლი N 46, 1879); მას, ასევე ეკუთვნის ცნობილი გერმანელი აფთიაქარის ევგენი ზემელის სახლის პროექტი. საცხოვრებელი სახლების არქიტექტურაში ლეოპოლდ ფილფელდი რენესანსულ-ბაროკოულ ეკლეკტიზმს იყენებდა. ქაშვეთის ეკლესია რომანოვების სასახლე სასტუმრო „ვეტცელი“ ზემელის სახლი ↑ გერმანელი არქიტექტორები და მხატვრები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-07-30. ციტირების თარიღი: 2021-06-24. ↑ ეთნოსები საქართველოში ლეოპოლდ ბილფელდი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
The Organ

The Organ — კანადური პოსტ-პანკ ჯგუფი, რომელიც ჩამოყალიბდა 2001 წელს ვანკუვერში, ბრიტანეთის კოლუმბიაში. ჯგუფი ოფიციალურად დაიშალა 2006 წლის 7 დეკემბერს. დაშლის ერთ-ერთი მიზეზად პირადი კონფლიქტი დასახელდა. Grab that Gun (2004) "Full Sketch" (CD, 2000): "Picky" — "Cooler Than Clean" — "Steven Smith" — "Soundtrack" — "Sketchersize" — "Ice Fishing" "The Organ" (7", 2002): "It's Time to Go" — "We've Got to Meet" "Sinking Hearts" (CD, 2002): "We've Got to Meet" — "I Am Not Surprised" — "It's Time to Go" — "Sinking Hearts" — "There Is Nothing I Can Do" — "No One Has Ever Looked so Dead" "Memorize The City" (7", 2005): "Memorize The City" — "There Is Nothing I Can Do" "Memorize The City" (CD, 2005): "Memorize The City" — "There Is Nothing I Can Do" — "Memorize The City [Remixed by Simon Bookish]" "Let the Bells Ring" (7", 2005): "Let the Bells Ring" — "Memorize the City [Remixed by Dustin Hawthorne]" "Brother" (CD + 7", 2006): "Brother" — "Love Love Love" (Gideon Coe BBC Radio 6 Music Session 14/11/05) "Memorize the City" (CD + 7", 2006): "Memorize the City"— "No One Has Ever Looked So Dead" (Gideon Coe BBC Radio 6 Music Session 14/11/05) "Thieves" (CD, 2008): "Even In The Night" — "Oh What A Feeling" — "Let The Bells Ring" — "Fire In The Ocean" — "Can You Tell Me One Thing" — "Don't Be Angry" Official Website on Archive The Organ 5x live videos Nov 2005 დაარქივებული 2010-05-14 საიტზე Wayback Machine.
მეორე მსოფლიო ომთან დაკავშირებული მონუმენტები და ძეგლები ჩრდილოეთ მაკედონიაში

II მსოფლიო ომთან დაკავშირებული მონუმენტები და ძეგლები მაკედონიაში — იუგოსლავიური მონუმენტები და ძეგლები აგებული II მსოფლიო ომთან დაკავშირებით დღევანდელი მაკედონიის რესპუბლიკის ტერიტორიაზე იუგოსლავიის კომუნისტთა ლიგის მე-4 პრეზიდენტ იოსეპ ბროზ ტიტოს დავალებით XX საუკუნის 60-70-იან წლებში ისეთი გამოჩენილი მოქანდაკეების მიერ, როგორებიცაა დუშან ჯამონია, ვოჯინ ბაკიჩი და სხვები. მონუმენტებისა და ძეგლების არასრული ჩამონათვალი:
ფსირცხა (მდინარე)

ფსირცხა, ანაკოფიისწყალი — მდინარე საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში. სათავეს იღებს ახალი ათონის ჩრდილოეთ განაპირას კარსტული წყაროებიდან. წარმოადგენს ახალი ათონის მღვიმის ჰიდროდინამიკური სისტემის ზედაპირულ გაგრძელებას. საზრდოობს უმთავრესად გუმიშხის მასივის კარსტული წყლებით. სიგრძე 1,5 კმ. ფაქტობრივი წყალშემკრები, ანუ მიწისქვეშა აუზი (63 კმ²) ბევრად აღემატება ტოპოგრაფიულ აუზს (4 კმ²). გამოყენებულია ახალი ათონის წყალმომარაგებისათვის. გიგინეიშვილი გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 410. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 16.
Adobe After Effects

Adobe After Effects — Adobe Systems-ის მიერ გამოშვებული პროგრამა ვიდეოს რედაქტირებისთვის. პროგრამა შექმნილია სხვადასხვა ციფრული ეფექტების შექმნისთვის, კომპოზიციისთვის და ანიმაციისთვის. მას იყენებენ ფილმების, მუსიკალური კლიპების და სარეკლამო რგოლების დასამზადებლად.  After Effects-ის მთავარი სამუშაო დაფა შედგება რამდენიმე პანელისგან. მათ შორის, სამი ყველაზე ხშირად გამოყენებადი პანელებია: პროექტის, კომპოზიციის და დროის პანელები. პროექტის პანელი მუშაობს, როგორც ყუთი, სადაც შესაძლებელია სამუშაო ფაილების ჩაყრა, მაგ.: ფოტო, ვიდეო ან აუდიო ფაილი და ა.შ. ფაილებზე ეფექტების დადება, დროის, ზომის და მდებარეობის შეცვლა ხდება როგორც დროის პანელიდან, ასევე, კომპოზიციის პანელიდან. Adobe After Effects თავისუფლად ითავსებს Adobe-ს სხვა და სხვა პროგრამებს, მაგ.: Adobe Illustrator, Adobe Photoshop, Adobe Premiere Pro, Adobe Encore და Adobe Flash. ასევე, პროგრამა მუშაობს 3დ პროგრამებთან, როგორიც არის Cinema 4D, LightWave 3D, და Autodesk 3D MAX. After Effects თავდაპირველად გამოუშვა Company of Science and Art-მა Providence, Rhode Island-ზე სადაც გამოვიდა მისი პირველი ორი ვერსია: 1.0 (იანვარი, 1993) და 1.1.  ოფიციალური საიტი ↑ Release Notes, After Effects en-US (August 9, 2023). ციტირების თარიღი: August 9, 2023 ↑ (Oct 18, 2022) After Effects SDK Guide, Release 22.0.0. Adobe.  ↑ Simons, David (Mar – Apr 2013). „Adobe After Effects Turns 20“. Computer Graphics World. 36 (3). ციტირების თარიღი: 12 January 2015. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |date=-ში (დახმარება)