laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ვენესუელის მკვიდრი ხალხები

ვენესუელის მკვიდრი ხალხები შეადგენენ ვენესუელის მოსახლეობის დაახლოებით 1.5%-ს, თუმცა ვენესუელელების უმეტესობას ჰყავს წინაპრები ადგილობრივი ხალხებიდან. მკვიდრი მოსახლეობის უმეტესობა კონცენტრირებულია სამხრეთის ტროპკულ ტყეებში ამასონასის შტატში სადაც ისინი მოსახლეობის დაახლოებით 50%-ს შეადგენენ, და ანდებში შტატ სულიას ტერიტორიაზე. ადგილობრივ ხალხებში ყველაზე მრავალ რიცხოვანია ვაიუ, რომელთა რაოდენობაც დაახლოებით 200,000-ს შეადგენს. ისინი ცხოვრობენ სულიაში მარაკაიბოს ტბასა და კოლუმბიის საზღვარს შორის. ადგილობრივი მოსახლეობის მეორე დიდი ჯგუფი (დაახლოებით 100 000) ცხოვრობს სამხრეთის მეჩხერად დასახლებულ ამასონანის, ბოლივარისა და დელტა-ამაკუროს შტატებში. ისინი წარმოადგენენ მინიმუმ 26 ეთნიკურ ჯგუფს, მათ შორის: იანომამო, პემონები, ვარაო, ბანივა , კალინა , მოტოლონე-ბარი და იეკუნანა. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ვენესუელის მკვიდრი ხალხები Ethnic Map of Venezuela by census ↑ 1.0 1.1 Van Cott (2003), "Andean Indigenous Movements and Constitutional Transformation: Venezuela in Comparative Perspective", Latin American Perspectives 30(1), p52 ↑ 2.0 2.1 2.2 Richard Gott (2005), Hugo Chávez and the Bolivarian Revolution, ვერსო. p202
ორჩილა

ორჩილა (ესპ. La Orchila) — კუნძული კარიბის ზღვაში. ეკუთვნის ვენესუელას. ვენესუელის დედაქალაქ კარაკასიდან დაშორებულა 180 კილომეტრით. ფართობი დაახლოებით 40 კმ². კუნძულზე განთავსებულია სამხედრო-საზღვაო ბაზა — ვენესუელის სამხედრო-საზღვაო ძალები (აეროდრომით) და ვენესუელის პრეზიდენტის რეზიდენცია. 1938 წელს ორჩილა სხვა კუნძულებთან ერთად გადავიდა ფედერალურ დაქვემდებარებაში (რომელიც იმავე წელს იყო შექმნილი). 1950 წლამდე კუნძული დასახლებულად ითვლებოდა, რომლის მოსახლეობა შეადგენდა 121 კაცს. ვენესუელის სახელმწიფო და სამხედრო მოღვაწის გენერალ მარკოს პერეს ხიმენესის მმართველობის დროს ორჩილას მცირერიცხოვანი მოსახლეობა გადაასახლეს. მარკოს პერეს ხიმენესის დროს კუნძულზე აშენდა დაახლოებით 32 სამხედრო ობიექტი და რამდენიმე პატარა სახლი; მათ შორის იყო პრეზიდენტის რეზიდენცია. 2002 წელს ვენესუელაში სახელმწიფო წარუმატებელი გადატრიალების შემდეგ, პრეზიდენტი უგო ჩავესი ორჩილაზე დაპატიმრებული იყო. 2008 წლის 17 მაისს აშშ-ის სამხედრო-საჰაერო ძალებმა დაარღვიეს ვენესუელის საჰაერო სივრცე, რის შემდეგ მთავრობის მიერ გამოთქმული იყო პროტესტი. თუმცა პენტაგონმა აღნიშნულ საქმესთან დაკავშირებით სივრცის დარღვევის მიზეზად სანავიგაციო შეცდომა დაასახელა. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ორჩილა“ ვიკისაწყობში. Cronología de un vacío de poder ↑ 1.0 1.1 ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა აღიარა ვენესუელის საჰაერო სივრცის დარღვევა ↑ Реставрация по-анчурийски, или «Короли и капуста» на новый лад. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2004-10-21. ციტირების თარიღი: 2011-10-04.
ამასონასის შტატი

ამასონასის შტატი (ესპ. Estado Amazonas) — ვენესუელის 23 შტატიდან სიდიდით მეორე. შტატის დედაქალაქია პუერტო-აიაკუჩო, ხოლო 1900 წლამდე სან-ფერნანდო-დე-ატაბაპო იყო. სახელი ამასონასი მომდინარეობს მდინარე ამაზონიდან, თუმცა შტატის დიდი ნაწილი დრენირებულია მდინარე ორინოკოთი. ამასონასის შტატის ფართობი 176 899 კმ²-ია, მოსახლეობა შეადგენს 142 200 ადამიანს (2007 წლის აღწერით), ხოლო სიმჭიდროვე – 0.87 ად/კმ². ამასონასის შტატი მოიცავს 7 მუნიციპალიტეტს, ესენია: ამასონასის დეპარტამენტი (კოლუმბია) ამაზონასი ვენესუელის შტატები ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ამასონასის შტატი შტატის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2005-11-19 საიტზე Wayback Machine. ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 OpenStreetMap — 2004. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q936"></a>
ანაბარი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ანაბარი შეიძლება აღნიშნავდეს: ანაბარი — ბანკში შეტანილი ფულადი საშუალებები ანაბარი — მდინარე რუსეთში ანაბარი — რეგიონი ნაურუში
ვენესუელის გერბი

ვენესუელის სახელმწიფო გერბი — ვენესუელის ერთ-ერთი ეროვნული სიმბოლო. პირველად იგი 1836 წლის 18 აპრილს ეროვნულმა კონგრესმა მიიღო. შემდეგში მან განიცადა პატარა ცვლილებები და მიაღწია დღევანდელ ვერსიას. გერბი ეფუძნება ვენესუელის კანონს ეროვნული დროშის, გერბისა და ჰიმნის შესახებ (Ley de Bandera, Escudo e Himno Nacionales), რომელიც 1954 წლის 17 თებერვალს ვენესუელის მილიტარისტულმა მმართველმა მარკოს პერეს ხიმენესმა მიიღო. ძირითადი ფარი გადაწყვეტილია ვენესუელის დროშის ფერებში. მარცხენა მხარეს, წითელ მინდორზე, ხორბლის თავთავები (24 ცალი) რესპუბლიკის შტატების ერთობასა და კეთილდღეობას განასახეირებენ. მარჯვენა ყვითელ მინდორზე გამოსახული იარაღები (მახვილი, ხმალი და სამი შუბი) და ორი ეროვნული დროშა შეკრულია დაფნის რტოთი, როგორც ომში გამარჯვების სიმბოლოთი. საძირკველში, დიდი ლურჯი მინდორი, რომელზეც გამოსახულია მორბენალი გარეული თეთრი ცხენი (სავარაუდოდ განასახიერებს სიმონ ბოლივარის თეთრ ცხენ პალომოს) წარმოადგენს დამოუკიდებლობისა და თავისუფლების სიმბოლოს. ფარს ზემოთ, გამოსახულია ორი გადაჭვარედინებული სიუხვის რქა, კეთილდღეობის სიმბოლო. ფარი გარშემოეტყმულია ზეთისხილისა (მარცხნივ) და პალმის (მარჯვნივ) რტოებით. ორივე მათგანი ფარის ძირში შეკრულია ფართო ზონარით, რომელიც ქვეყნის სამ ფერს განასახიერებს (ყვითელი ქვეყნის კეთილდღეობა, ლურჯი — ოკეანე, რომელიც ვენესუელას ესპანეთისგან გამოყოფს და წითელი — ხალხის სიმამაცე და სისხლი). ლურჯ ზოლს გასდევს ოქროსფერი წარწერები: ვენესუელის დროშა ვენესუელის ჰიმნი (ესპანური) Ley de Bandera, Escudo e Himno Nacionales — კანონი ეროვნული დროშის, გერბისა და ჰიმნის შესახებ (ესპანური) La octava estrella de Bolívar — ბოლივარის მერვე ვარსკვლავი ხ • გ • რ სამხრეთი ამერიკა
ბარკისიმეტო

ბარკისიმეტო (ესპ. Barquisimeto) — ქალაქი ვენესუელის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. ლარას შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქვეყნის დედაქალაქ კარაკასიდან დაშორებულია 351 კილომეტრით. ამ უკანასკნელთან დაკავშირებული რკინიგზითა და მაგისტრალით. მოსახლეობა 1 018 900 კაცი (2009). მდებარეობს პლატოზე, ზღვის დონიდან 564 მ სიმაღლეზე. ფართობი 2,760 კმ². მოსახლეობის საშუალო სიმჭიდროვე 324,6 ადამიანი კმ²-ზე. ქალაქში ძლიერ არის განვითარებული სოფლის მეურნეობა. დაარსდა 1552 წელს დონ ხუან ვილეგასის მიერ, რომელმაც ქალაქს უწოდა ნუევა-სეგოვია-დე-ბარკისიმეტო. შორეულ წლებში ქალაქი რამდენიმეჯერ გადადგილებული იყო სხვადასხვა ადგილებში. 1812 წელს მიწისძვრის შედეგად იგი მნიშვნელოვნად დაზარალდა. იანვრის თვეებში ბარკისიმეტოში იმართება მასიური პროცესები, რომელსაც თან ახლავს დივინა პასტორას (Divina Pastora) მანევრული ძეგლის გადატანა ბარკისიმეტოდან მეზობელ ქალაქ სანტა-როსას კათედრალამდე. აღნიშნული ძეგლზე გამოსახულია მარიამ ღვთისმშობელი იესოსთან ერთად. ქალაქის ეკონომიკის პოტენციალი დაკავშირებულია დიდ, საშუალო და მცირე წარმოებასთან, რომელსაც გასასვლელი გააჩნია რეგიონულ და ეროვნულ ბაზრებთან. განვითარებულია ინტერნაციონალიზაციის დიდი პერსექტივა, რაც განპირობებულია ზღვასთან ხელსაყრელი კავშირითა და რკინიგზის ხაზით ქალაქ პუერტო-კაბელიოს შორის. ვენესუელის ქალაქების სია LaraTurismo, WebGuide of Tourism in Lara Barquisimeto.com MiBarquisimeto, Dedicado a Barquisimeto ↑ Instituto Nacional de Estadística, Venezuela
ვენესუელის ჰიმნი

გლორია ალ ბრავო პუებლო (ესპ. Gloria al Bravo Pueblo — მამაცი ხალხის დიდება) — მიღებულ იქნა ვენესუელის ეროვნულ ჰიმნად 1881 წლის 25 მაისს, პრეზიდენტ ანტონიო გუსმან ბლანკოს მიერ. ტექსტი ეკუთვნის ფიზიკოსსა და ჟურნალისტ ვისენტე სალიასს, რომელმაც ის 1810 წელს დაწერა. მუსიკა მოგვიანებით შექმნა მუსიკოსმა ხუან ხოსე ლანდეატამ. 1840 წლიდან მელოდია ცნობილია როგორც ვენესუელური მარსელიეზა (La Marsellesa Venezolana), რითაც მიუთითებენ მის მსგავსებას საფრანგეთის ეროვნულ ჰიმნთან. CORO Gloria al bravo pueblo que el yugo lanzó la ley respetando la virtud y honor Gloria al bravo pueblo que el yugo lanzó la ley respetando la virtud y honor I "¡Abajo Cadenas! ¡Abajo Cadenas!" gritaba el Señor, gritaba el Señor, y el pobre en su choza Libertad pidió. A este santo nombre temblo de pavor, el vil egoísmo, que otra vez triunfó. A este santo nombre, A este santo nombre temblo de pavor, el vil egoísmo, que otra vez triunfó. El vil egoísmo, que otra vez triunfó. CORO II Gritemos con brío, gritemos con brío, "¡Muera la opresión! ¡Muera la opresión!" Compatriotas fieles, la fuerza es la unión. Y, desde el Empíreo el Supremo Autor un sublime aliento al pueblo infundió. Y, desde el Empíreo, Y, desde el Empíreo el Supremo Autor un sublime aliento al pueblo infundió. Un sublime aliento al pueblo infundió. CORO III Unida con lazos, unida con lazos, que el Cielo formó, que el Cielo formó, la América toda existe en Nación. Y si el despotismo levanta la voz, seguid el ejemplo que Caracas dio. Y si el despotismo, Y si el despotismo levanta la voz, seguid el ejemplo que Caracas dio. Seguid el ejemplo que Caracas dio. ვენესუელის დროშა ვენესუელის გერბი ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ვენესუელის ჰიმნი (ესპანური) Efemérides Venezolanas დაარქივებული 2020-05-01 საიტზე Wayback Machine. , for detailed information. (ინგლისური) Download an Instrumental Version of the Venezuelan Anthem დაარქივებული 2007-05-05 საიტზე Wayback Machine. Gloria al Bravo Pueblo - Himno Original y Primera Bandera de Venezuela (1810) Gloria al Bravo Pueblo (short version 1987) - Orquesta Sinfónica Simón Bolivar Gloria al Bravo Pueblo - Presidental Honor guard Band Gloria al Bravo Pueblo (ceremony version) by Orquesta Sinfónica Simón Bolivar Gloria al Bravo Pueblo by Orquesta Sinfónica Simón Bolivar ხ • გ • რ სამხრეთი ამერიკა
კამპანია (იტალია)

კამპანია (იტალ. Campagnia) — სასოფლო-სამეურნეო რეგიონი სამხრეთ იტალიაში. სახელი მომდინარეობს ლათინურიდან, რომაელებმა მას Campania felix (ბედნიერი მიწა) უწოდეს. მისი მოსახლეობა 5,8 მლნ ადამიანს შეადგენს და ამ მაჩვენებლით იტალიის მეორე ყველაზე ხალხმრავალი რეგიონია. მთლიანი ფართობი 13 590 კმ²-ია და წარმოადგენს ქვეყნის ყველაზე მჭიდროდ დასახლებულ რეგიონს. მდებარეობს აპენინის ნახევარკუნძულზე, დასავლეთით გასასვლელი აქვს ტირენიის ზღვაზე. ადმინისტრაციულად მის დაქვემდებარებაში შედის ფლეგრინის კუნძულები და კუნძული კაპრი. ხანგრძლივი ისტორიის მქონე კამპანია დასავლური ცივილიზაციის ცენტრში მდებარეობდა. პირველად მისი კოლონიზაცია ძველმა ბერძნებმა მოახდინეს და ის დიდი საბერძნეთის (Magna Græcia) შემადგენლობაში შედიოდა, სანამ მოძლიერდებოდა რომის რესპუბლიკა. რომაულ ხანაში ეს ტერიტორია იმპერატორების მიერ მაღალი კულტურის კერად მიიჩნეოდა, რადგან აქ თანაბრად იყო წარმოდგენილი როგორც ბერძნული, ისე რომაული კულტურები. შუა საუკუნეებში, ბიზანტიის იმპერიისა და ლომბარდიელების ხელში ამ არეალს გააჩნდა ბევრი საჰერცოგო და სათავადო. ნორმანთა მმართველობის ხანაში, ის მიუერთდა სიცილიის სამეფოს, მაგრამ მცირე ხნის შემდეგ იგი ნეაპოლის სამეფომ მიიტაცა. სწორედ ამ პერიოდში შეეხო კამპანიას ესპანური, ფრანგული და არაგონული კულტურები. მოგვიანებით, იგი ორი სიცილიის სამეფოს შემადგენელი ნაწილი გახდა ბურბონების მმართველობით, რაც 1860 წლამდე გაგძელდა, როდესაც დასრულდა იტალიის გაერთიანება და ის ახლადღექმნილი იტალიის სახელმწიფოს შემადგენლობაში შევიდა. რეგიონის დედაქალაქია ნეაპოლი. კამპანია მდიდარია თავისი კულტურით, განსაკუთრებით სამზარეულოთი, მუსიკით, არქიტექტურით, არქეოლოგიითა და ისეთი უძველესი ძეგლებით, როგორებიცაა პომპეი, ჰერკულანუმი და პესტუმი. ბუნებრივი ძეგლების სიმდიდრე კამპანიაში ტურისტული ინდუსტრიის წარმატებულ განვითარებას განაპირობებს, განსაკუთრებით ამალფის სანაპიროზე, ვეზუვის მთაზე და კუნძულ კაპრიზე. ფართობი — 13 590 კმ² მოსახლეობა — 5 833 131 (2010 წ) ქალაქები (ათ.) — ნეაპოლი (992), სალერნო (142), ჯულიანო-ინ-კამპანია (98), ტორე-დელ-გრეკო (93). თავისებურებები — ამ რეგიონში მდებარეობს ანტიკური ქალაქები პომპეი, ჰერკულანუმი, პესტუმი, აგრეთვე ვულკანი ვეზუვი და კუნძული კაპრი. იტალიის ადმინისტრაციული დაყოფა ოფიციალური საიტი Campania Photo Gallery Map of Campania დაარქივებული 2005-10-30 საიტზე Wayback Machine. Vesuvius Observatory დაარქივებული 2007-06-08 საიტზე Wayback Machine. ↑ Italian National Institute of Statistics — 1926. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q214195"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3962258"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q33102669"></a> ↑ „Campania“. Encyclopædia Britannica. 7 October 2007. ↑ „Campania: Gateway to Southern Italy“. LifeInItaly.com. 7 October 2007. ციტირების თარიღი: 2009-07-22.
ანაბასი

ანაბასი (ლათ. Anabas testudineus, სინ. Anabas scandens) — თევზი ანაბასისებრთა ოჯახისა. მურა-მწვანე ფერისაა. მუცელი მოყვითალო აქვს. მისი სხეულის სიგრძე 20 სმ აღწევს. გვხვდება ინდოეთის, მიანმარის, ინდონეზიისა და ფილიპინის კუნძულების მტკნარ წყალსატევებში. ანაბასის ატმოსფერული ჰაერით სუნთქვა შეუძლია, ხშირად გამოდის ხმელეთზე და ფარფლების დახმარებით მოძრაობს, ზოგჯერ კი ხეზე ასვლასაც ახერხებს. წყალსატევის ამოშრობის შემთხვევაში ანაბასი მასობრივად გადადის ახალში. უწყლოდ ძლებს 6-8 საათს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 419.
ტრანსფორმერები (ფილმი)

„ტრანსფორმერები“ (ინგლ. Transformers) — 2007 წლის ამერიკული სამეცნიერო ფანტასტიკური მოქმედებითი ფილმი, რომელიც დაფუძნებულია კომპანია Hasbro-ს ამავე სახელწოდების სათამაშოებზე და არის პირველი „ტრანსფორმერების“ ფილმების სერიაში. ფილმის რეჟისორია მაიკლ ბეი, აღმასრულებელი პროდიუსერი კი სტივენ სპილბერგი. სურათში აღწერილია დედამიწაზე გამართული ომი. მისი მთავარი პერსონაჟების სახით წარმოდგენილია უცხოპლანეტელ რობოტთა ორი გუნდი – ავტობოტები და დეცეპტიკონები. მათ მანქანებად გარდაქმნა შეუძლიათ. მთავარი პერსონაჟის, სემ უიტუიკის როლს ასრულებს შაია ლაბაფი. ფილმში აგრეთვე მონაწილეობენ მეგან ფოქსი, ჯოშ დუჰამელი, ტაირის გიბსონი, ჯონ ვოიტი, ენტონი ანდერსონი და ჯონ ტურტურო. ტრანსფორმერთა ლიდერებს, ოპტიმუს პრაიმსა და მეგატრონს შესაბამისად ახმოვანებენ პიტერ კალენი და ჰუგო უივინგი. პროდიუსერებმა დონ მერფიმ და ტომ დესანტომ პროექტზე მუშაობა დაიწყეს 2003 წელს. შემდეგ წელს მათ სპილბერგიც შეუერთდა, რომელმაც დაიქირავა სცენარისტები რობერტო ორსი და ალექს კურცმანი. მანქანები და სამხედრო თვითმფრინავები აშშ–ის შეიარაღებული ძალებისა და General Motors–ისგან იყო ნათხოვნი, რამაც ფილმის ბიუჯეტიც დაზოგა და საბრძოლო სცენებს რეალიზმიც შემატა. პრემიერამდე ჰასბრომ უზარმაზარი მხარდამჭერი კამპანია ჩაატარა. შერეული კრიტიკული რეაქციის მიუხედავად, „ტრანსფორმერები“ ძალიან წარმატებული იყო კინოგაქირავებაში. სურათის შემოსავალმა 709.7 მილიონი აშშ დოლარი შეადგინა. ის ყველა დროის ყველაზე შემოსავლიან ფილმთა ნუსხაში ორმოცდამეხუთე, 2007 წელს გამოსულ ფილმთა შორის კი მეხუთე ადგილზეა. ვიზუალური ეფექტების საზოგადოების დაჯილდოებაზე „ტრანსფორმერებმა“ ოთხი ჯილდო მოიპოვა. ოსკარის მე–80 დაჯილდოებაზე ფილმი წარდგენილი იყო ნომინაციებში „საუკეთესო ხმა“, „საუკეთესო ვიზუალური ეფექტები“ და „საუკეთესო ხმის მონტაჟი“. მისი გაგრძელება, „ტრანსფორმერები: ფოლენის შურისძიება“ გამოვიდა 2009 წლის 24 ივნისს. კომერციულად ის წინამორბედზე წარმატებული იყო, მიუხედავად იმისა რომ კრიტიკოსებმა ფილმი დაიწუნეს. მესამე ნაწილი, „ტრანსფორმერები: მთვარის ბნელი მხარე“, 2011 წელს გამოვიდა 3D ფორმატში და მილიარდ დოლარზე მეტი შემოსავალი მიიღო. 2014 წელს გამოვიდა შემდეგი ნაწილი, „ტრანსფორმერები: გადაშენების ეპოქა“, ხოლო მეხუთე ნაწილიო, „ტრანსფორმერები: უკანასკნელი რაინდი“, გამოვიდა 2017 წელს. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ტრანსფორმერები“ ვიკისაწყობში. „ტრანსფორმერები“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) „ტრანსფორმერები“ — TCM-ის მონაცემთა ბაზაში „ტრანსფორმერები“ — Box Office Mojo-ზე „ტრანსფორმერები“ — Rotten Tomatoes „ტრანსფორმერები“ — Metacritic-ზე ↑ TRANSFORMERS (12A). British Board of Film Classification (June 15, 2007). ციტირების თარიღი: January 19, 2016. ↑ Tourtellotte, Bob (July 1, 2007). „"Transformers" film yields big bang on fewer bucks“. Reuters. ციტირების თარიღი: August 19, 2010. ↑ 3.0 3.1 Transformers. Box Office Mojo. ციტირების თარიღი: February 13, 2008. ↑ Hasbro Confirms The Transformers Cinematic Universe - Transformers 5 In 2017?. TFW2005 (April 20, 2015). ციტირების თარიღი: April 21, 2015.
ხოსე ტადეო მონაგასი

ხოსე ტადეო მონაგასი (ესპ. José Tadeo Monagas; დ. 28 ოქტომბერი, 1784, მონაგასი, ვენესუელა — გ. 18 ნოემბერი, 1868, კარაკასი, ვენესუელა) — ვენესუელელი პოლიტიკური მოღვაწე. ვენესუელის ორგზის პრეზიდენტი. დამოუკიდებლობისათვის ომის გმირი. ვენესუელსის პრეზიდენტის თანამდებობა ეკავათ ასევე მის ძმას ხოსე გრეგორიო მონაგასს და შვილს ხოსე რუპერტო მონაგასს. ხოსე გრეგორიო მონაგასი ხოსე რუპერტო მონაგასი José Tadeo Monagas დაარქივებული 2011-08-04 საიტზე Wayback Machine. José Tadeo Monagas
ხოსე რუპერტო მონაგასი

ხოსე რუპერტო მონაგასი (ესპ. José Ruperto Monagas; დ. 1831, ანსოატეგი, ვენესუელა — გ. 12 ივნისი, 1880, ანსოატეგი, ვენესუელა) — ვენესუელელი პოლიტიკური მოღვაწე. ვენესუელის პრეზიდენტი. ვენესუელსის პრეზიდენტის თანამდებობა ეკავათ ასევე მის მამას ხოსე გრეგორიო მონაგასს და ბიძას ხოსე გრეგორიო მონაგასს. ხოსე გრეგორიო მონაგასი ხოსე ტადეო მონაგასი José Ruperto Monagas დაარქივებული 2011-07-16 საიტზე Wayback Machine. José Ruperto Monagas დაარქივებული 2012-02-05 საიტზე Wayback Machine.
ხოსე გრეგორიო მონაგასი

ხოსე გრეგორიო მონაგასი (ესპ. José Ruperto Monagas; დ. 4 მაისი, 1795, ვენესუელა — გ. 15 ივლისი, 1858, მარაკაიბო, ვენესუელა) — ვენესუელელი პოლიტიკური მოღვაწე. ვენესუელის პრეზიდენტი. ვენესუელსის პრეზიდენტის თანამდებობა ეკავათ ასევე მის ძმს ხოსე გრეგორიო მონაგასს და ძმისშვილს ხოსე რუპერტო მონაგასს. ხოსე რუპერტო მონაგასი ხოსე ტადეო მონაგასი Official biography დაარქივებული 2006-09-24 საიტზე Wayback Machine.
შირბახტი

შირბახტი (ლათ. Sesamum) — ერთ და მრავალწლოვან ბალახოვან მცენარეთა გვარი შირბახტისებრთა ოჯახისა. გვარში 35 სახეობაა. უმთავრესად გავრცელებულია ტროპიკულ და სუბტროპიკულ აფრიკაში. კულტურაშია ინდური შირბახტი, რომლის სიმაღლე 1-2 მეტრს აღწევს. აქვს დატოტვილი, სწორმდგომი ღერო, ლანცეტა ფოთოლი, დიდი ვარდისფერი, იისფერი ან თეთრი ყვავილი; ნაყოფი კოლოფია, 1000 თესლის მასა 2-5 გრამი. შირბახტი სითბოს, სინათლისა და ტენის მოყვარულია. ვეგეტაციის პერიოდი 80-150 დღე გრძელდება. თესლი შეიცავს 50-65% ზეთს, რომელსაც იყენებენ უშუალოდ საკვებად, ასევე საკონდიტრო, საკონსერვო, მარგარინის მრეწველობაში, მედიცინაში და ტექნიკური მიზნებისათვის. კოპტონს იყენებენ საქონლის საკვებად. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 7.
ტანგო

ტანგო (ეპს. tango) — თანამედროვე სამეჯლისო ცეკვა. ცნობილია ბოშური ტანგო, ანდალუსიური ტანგო, კრეოლური ტანგო, არგენტინული ტანგო და სხვ., გავრცელებული 1910–იან წლებში. მსოფლიოში გავრცელებულია როგორც სალონური და ესტრადული ცეკვა. მუსიკალური ზომა 2/4, ტემპი – ზომიერი.
ანვარ ალ-ავლაკი

ანვარ ალ-ავლაკი (არაბ. أنور العولقي22 აპრილი 1971, ლას-კრუსესი, ნიუ-მექსიკო, აშშ — 30 სექტემბერი 2011, იემენი) — ამერიკული წარმოშობის რადიკალური ისლამისტი. მხარს უჭერდა რადიკალურ ისლამისტურ დაჯგუფებას ალ-ყაიდას. ითვლებოდა ალ-ყაიდას იდეოლოგად არაბეთის ნახევარკუნძულზე. მოკლეს 2011 წლის 30 სექტემბერს იემენში. მის სიკვდილს მალევე გამოეხმაურა აშშ-ს პრეზიდენტი ბარაკ ობამა. Ruling of Judge Bates in Al Aulaqi v Obama Anwar al Awlaki Lectures დაარქივებული 2013-10-31 საიტზე Wayback Machine. Internet Archive of anwar-alawlaki.com ↑ იემენში მოკლეს ექსტრემისტი, რომელიც დიდი გავლენით სარგებლობდა არაბეთის ნახევარკუნძულზე ↑ ობამა: ალ-ავლაკის სიკვდილი დიდი დარტყმაა ალ-ყაიდისთვის
ეტიოლოგია

ეს ტერმინი არ უნდა აგერიოთ მის პარონიმულ წყვილში ეტიმოლოგია. ეტიოლოგია (ბერძ. αἰτιολογία; λογία — მიზეზი და λογία - ...ლოგია) — მედიცინის დარგი, რომელიც შეისწავლის ავადმყოფობის გამომწვევ მიზეზებსა და პირობებს. თანამედროვე შეხედულებების მიხედვით მიზეზი არის ის ფაქტორი რომელიც იწვევს ავადმყოფობას. მიზეზის გარეშე ავადმყოფობა არ აღმოცენდება. ეტიოლოგიური ფაქტორი პათოლოგიურ პროცესს(ავადმყოფობას) სპეციფიურ ხასიათს ანიჭებს,ე.ი. განსაზღვრავს მის თავისებურებებს. დაავადების გამომწვევ გარეგან (ეგზოგენურ) მიზეზებს მიეკუთვნება ფიზიკური (მექანიკური, თერმული, ელექტრული და სხივური ენერგია,გადატვირთვა, აჩქარება, ატმოსფერული წნევის ცვლილება, კოსმიური მოვლენები.), ქიმიური (მჟავები, ტუტეები და სხვ.), ბიოლოგიური (ბაქტერიები, ვირუსები, პარაზიტები, სოკოები, ცხოველური შხამები და სხვ.), ფსიქოგენური ფაქტორები. შინაგანი (ენდოგენური) მიზეზები ძირითადად მემკვიდრული ფაქტორებით და კონსტიტუციური თავისებურებებითაა წარმოდგენილი. ავადმყოფობის გამომწვევი პირობები, მიზეზის გარეშე ავადმყოფობას არ იწვევენ, მაგრამ შეუძლიათ შეცვალონ მისი მიმდინარეობა. კონკრეტულ სიტუაციაში მიზეზი ერთია, პირობები კი შეიძლება მრავალი იყოს. შესაძლოა განვაცალკეოთ ავადმყოფობის განვითარების ხელისშემწყობი და ხელისშემშლელი პირობები. ორივე მათგანი იყოფა გარეგან და შინაგან პირობებათ. გარეგან პირობებს მიეკუთვნება — გარემოს ფაქტორების ზემოქმედება,კვების,შრომის და დასვენების რეჟიმის თავისებურებანი, შინაგანი პირობებია — ასაკობრივი ფაქტორი, მემკვიდრეობითი მიდრეკილება და სხვ. ზოგი პათოლოგიური პროცესი შეიძლება რამდენიმე სხვადასხვა მიზეზმა გამოიწვიოს, ასეთ შემთხვევაში საუბრობენ ავადმყოფობის პოლიეტიოლოგიურობაზე, თუმცა, ავადმყოფობას კონკრეტულ სიტუაციაში ერთი მიზეზი იწვევს. ეტიოლოგიური მკურნალობა — უშუალოდ დაავადების გამომწვევ მიზეზზე ზემოქმედებას გულისხმობს. ეტიოლოგიური ფაქტორების სწორი განსაზღვრა და ცოდნა,რაც ზოგჯერ სირთულეს წარმოადგენს — ავადმყოფობათა მკურნალობის და პრევენციის ძირითადი საწინდარია. ტატიშვილი ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 241—242. ვ.ყიფიანი, პათოფიზიოლოგიის სახელმძღვანელო,ტ.1. ზოგადი პათოფიზიოლოგია,2009. ↑ (2002) Aetiology, 2nd ed., Oxford University Press. ISBN 0-19-521942-2.
მარაკაიბო

მარაკაიბო (ესპ. Maracaibo) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ჩრდილო-დასავლეთ ვენესუელაში, მარაკაიბოს ტბის დასავლეთ სანაპიროზე. წარმოადგენს ქვეყნის სიდიდით მეორე ქალაქს კარაკასის შემდეგ და სულიას შტატის დედაქალაქს. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა 1 495 200 ადამიანს შეადგენს, ხოლო მისი მეტროპოლიის — 2 108 404 ადამიანს. სახელი მარაკაიბო მომდინარეობს ადგილობრივ ინდიელთა ახალგაზრდა მეთაურის, კაკიკე მარასგან, რომელიც მამაცურად ებრძოდა გერმანელებს და დაიღუპა კიდეც მათთან ბრძოლაში. ამბობენ, რომ როდესაც მარა დაეცა, ინდიელებმა ყვირილი დაიწყეს "Mara cayo!" (მარა დაეცა), რაც საფუძვლად დაედო ქალაქის სახელს. სხვა ისტორიკოსები კი ამბობენ, რომ ამ მიწის პირველი სახელი იყო „მაარა-ივო“, რაც ნიშნავს — „ადგილი, სადაც უხვადაა გველები“. მარაკაიბო მდებარეობს ვენესუელის უკიდურეს დასავლეთში, კოლუმბიის საზღვრიდან 80 კმ-ის მოშრებით, იმ არხის პირას, რომელიც ერთმანეთთან აკავშირებს მარაკაიბოს ტბასა და ვენესუელის ყურეს. აღმოსავლეთ ნაპირთან დაკავშირებულია არხზე გადებული რაფაელ ურდანეტას 8,7 კმ სიგრძის ხიდით. ქალაქის დაარსების ისტორია საკმაოდ გაურკვეველია. ამ ადგილს ესპანელები პირველად 1499 წელს ესტუმრნენ. თანამედროვე სახელი კი 1529 წელს გერმანელმა მკვლევარმა ამბროსიო ალფინგერმა უწოდა, ინდიელთა სიტყვების დამახინჯების შედეგად. მაგრამ ტერიტორია არამიმზიდველად მიიჩნიეს და 1535 წელს კვლავ მიატოვეს. 1569 წელს ალონსო პაჩეკომ დააარსა ქალაქი სიუდად-როდრიგო (თავისი მშობლიური ქალაქის პატივსაცემად). შემდეგში, 1574 წელს გუბერნატორმა დიეგო მასარიეგოსმა მას სახელი გადაარქვა და ნუევა-სამორა უწოდა, ტერიტორიის დასახალება კი უკვე კაპიტანმა პედრო მალდონადომ განაგრძო. ქალაქის აყვავების ხანა XVII საუკუნეში დადგა, რაც მრავალი მეკობრის შურს იწვევდა. მართლაც, ადვილად მისადგომობის გამო მრავალჯერ გახდა მეკობრეების თავდასხმის ობიექტი: 1615 წელს დაესხნენ ჰოლანდიელი მეკობრეები, 1666 წელს ფრანგები, 1669 წელს კი ინგლისელები. 1914 წელს გამოაშკარავდა, რომ მარაკაიბოს ტბის აუზი განსაკუთრებით მდიდარი იყო ნავთობით, სწორედ ამ პერიოდიდან იწყება ქალაქის ზრდა. მარაკაიბოს ექვსი დაძმობილებული ქალაქი ჰყავს: ბრემენი, გერმანია დურბანი, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა ჰონოლულუ, აშშ ახალი ორლეანი, აშშ პლოეშტი, რუმინეთი სან-ხუანი, პუერტო-რიკო ვენესუელის ქალაქების სია (ესპანური) Panorama Digital დაარქივებული 2020-06-03 საიტზე Wayback Machine. (ესპანური) La Verdad დაარქივებული 2021-01-29 საიტზე Wayback Machine. ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-11-14. ციტირების თარიღი: 2011-10-04. ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-11-14. ციტირების თარიღი: 2011-10-04. ↑ Sister Cities designated by Sister Cities International, Inc. (SCI). Retrieved June 8, 2006.
ძვ. წ. 492

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ძვ. წ. 492 რომის კონსულები: ტიტუს გეგანიუს მაცერინუსი, პუბლიუს მინუციუს აუგურინუსი
სამღერელი

სამღერელი — სცენის აღმნიშვნელი ძვ. ქართული ტერმინი, გვხვდება ექვთიმე და გიორგი მთაწმიდლების თარგმანებში. ქართული სახილველის თავისებურებას შეადგენდა ორსამღერლიანობა (ორსცენიანობა), რაც სანახაობა „ნირზის“ განვითარებით უნდა შექმნილიყო. სანდრო ახმეტელი ბერიკაობის წარმსახვაში ორსამღერლიანობის (2 სათამაშო მოედნის) აუცილებლობას ხედავდა. ჯანელიძე დ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 41.
გუანარე

გუანარე (ესპ. Guanare) — ქალაქი ჩრდილო-დასავლეთ ვენესუელაში, პორტუგესის შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2001 წლის მონაცემებით გუანარეს მოსახლეობა შეადგენდა 157.400 ადამიანს, 2007 წლის მონაცემებით მოსახლეობა უდრის 235.000 ადამიანს. მდებარეობს ანდების მთისწინეთში, ზღვის დონიდან 183 მ სიმაღლეზე. განვითარებულია სოფლის მეურნეობა. ქალაქში არის უმაღლესი სასწავლებლები. დაარსდა 1591 წლის 3 ნოემბერს. სხვადასხვა შეხედულებით გუანარე მიჩნეულია ვენესუელის სასულიერო დედაქალაქად. ქალაქის ცენტრში აღმართულია ქვეყნის ეროვნული გმირის — სიმონ ბოლივარის ძეგლი. მისასვლელი გზით ჩრდილო-აღმოსავლეთით დაკავშირებულია ქალაქ სან-კარლოსთან, ჩრდილოეთით ქალაქ ბარკისიმეტოსთან, სამხრეთ-დასავლეთით ქალაქ ბარინასთან. ვენესუელის ქალაქების სია გუანარე — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური) ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-08-25. ციტირების თარიღი: 2011-10-04.