laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
მაჭარწყლის ეკლესია

მაჭარწყლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფელ მაჭარწყალში. ეკლესიას ერთადერთი შესასვლელი აქვს სამხრეთი მხრიდან. სწორედ აღნიშნული შესასვლელის არქიტრავის ქვაზე ამოკაწრული ასომთავრული წარწერის რამდენიმე გრაფემა — „ნიკლზ“ საკმარის არგუმენტად ჩათვალა სერგი მაკალათიამ, რომ აღნიშნული ტაძარი წმიდა ნიკოლოზის სახელობის ეკლესიად მიეჩნია. თუმცა დევი ბერძენიშვილმა გამოთქვა ვარაუდი, რომ აქ მოხსენიებული ნიკოლოზი შეიძლება საერო პირი იყოს. ეკლესია დარბაზული ტიპის ნაგებობაა. იგი ძალიან დაზიანებულია, კერძოდ, კამარა ჩაქცეული აქვს, თითქმის მთლიანად დანგრეულია აღმოსავლეთ ფასადი. ეკლესია აგებულია რუხი ფერის უხეშად გათლილი საშუალო ზომის ქვებით. ალაგ-ალაგ ჩატანებულია წითელი ფერის ქვები. ეს განსაკუთრებით შეინიშნება ეკლესიის დასავლეთ ფასადზე, რაც მნახველზე დიდ შთაბეჭდილებას ახდენს. ეკლესიას გალავნის შიგნით შიგნით სასაფლაოა. ტაძრის ინტერიერში დასავლეთ ფასადზე მომწვანო ფერის ქვაზე ამოკაწრულია XI საუკუნის მხედრული წარწერა, რომელიც დღემდე უცნობი იყო ქართული ისტორიოგრაფიისათვის. წარწერიანი ქვა ამობრუნებულია. როგორც ჩანს შემდეგ სამშენებლ მასალად გამოიყენეს. წარწერა სავედრებელი ხასიათისაა და შემდეგი სახით იკითხება: ამის შემდეგ მოდის რამდენიმე გრაფემა, რომელიც კირით არის დაფარული. ბერძენიშვილი დ., გიორგიძე მ., ჩაჩხუნაშვილი ც., ჭანიშვილი გ., არქიტექტურულ-ისტორიული გზამკვლევი „გუჯარეთი“, თბ., 1987 მაკალათია ს., ბორჯომის ხეობა (ისტორიულ-ეთნოგრაფიული ნარკვევი), თბ., 1957 გოგოლაძე თ., ბორჯომის ხეობის ისტორიული და ხუროთმოძღვრული ძეგლები, თბ., 2014, გვ. 98-99
ტყემლოვანის ეკლესია

ტყემლოვანის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარ ტყემლოვანში. ეკლესია ხუროთმოძღვრული მონაცემებიდან გამომდინარე, X საუკუნით თარიღდება. ეკლესია საშუალო ზომის დარბაზული ტიპის ძეგლს წარმოადგენს სამხრეთის მინაშენით. ტაძარი ნაშენია ბაზალტის ფერადოვანი ქვით, რაც მნახველზე დიდ შთაბეჭდილებას ახდენს. სამხრეთ ფასადზე, შესასვლელის ზევით ვიწრო თაღოვანი სარკმლის თავსართის ფილას გასდევს ერთსტრიქონიანი დაქარაგმებული მხედრული წარწერა: ქო შლინი კე გი შე წე. ვალერი სილოგავა ამ სავედრებელ წარწერას შემდეგი სახით კითხულობს: ამავე სამხრეთ კედლის ზედა ფილაზე გამოსახულია მცირე ზომის რელიეფური ჯვარი. ეკლესიის აღმოსავლეთ სარკმელის თავსართის ქვები ძირს არის ჩამოვარდნილი. მეორე, სრულიად შემონახულ ფილაზე ორი საერო პირის მიერ ჯვრის აღმართვის სცენაა გამოსახული. კომპოზიციის ცენტრში ფართომკლავებიანი ჯვარია ამართული. ჯვრის მკლავებთან ფრონტალურად ერთმანეთის მსგავსი ფიგურები დგანან. ორივეს ცალი ხელი დოინჯით აქვს წელზე შემოდებული. მეორე ხელით კი ჯვრის ტარი უჭირავთ. დ. ბერძენიშვილი აქ გამოსახულ საერო პირებში სამხრეთ სარკმლის წარწერაში მოხსენიებულ კვირიკესა და გიორგის მოიაზრებს. ბერძენიშვილი დ., გიორგიძე მ., ჩაჩხუნაშვილი ც., ჭანიშვილი გ., არქიტექტურულ-ისტორიული გზამკვლევი გუჯარეთი, თბ., 1987 მაკალათია ს., ბორჯომის ხეობა (ისტორიულ-ეთნოგრაფიული ნარკვევი), თბ., 1957 გოგოლაძე თ., ბორჯომის ხეობის ისტორიული და ხუროთმოძღვრული ძეგლები (გზამკვლევი), თბ., 2014 გვ. 95-96
კავკასიური კამეჩი

კავკასიური კამეჩი — სარძეო-სახორცე მიმართულების კამეჩის ჯიში. გავრცელებულია საქართველოში, აზერბაიჯანში, სომხეთსა და ირანში. სიმაღლე მინდაოში 133-137 სმ; კურო კამეჩის ცოცხალი მასაა 650–780 კგ, ფურკამეჩის — 400–550 კგ, ახალშობილი ზაქის — 28–32 კგ. ლაქტაციის პერიოდი 200–220 დღეა. წლიური მონაწველი 1200–1600 კგ, უდიდესი 3500 კგ-მდე. რძის ცხიმიანობა 6,6–9%. კავკასიური კამეჩის რძისაგან ამზადებენ მაღალხარისხოვან პროდუქტებს: კარაქს (100 კგ რძისაგან იღებენ 7,1 კგ კაქარს), ყველს, ნაყინს, ერბოსა და მაწონს. ჭარბი ფოსფორის გამო ხორცს წითელი ფერი აქვს. კავკასიური კამეჩი კარგად სუქდება როგორც საიალაღო, ისე ინტენსიური სუქებისას (დღეღამური წონამატი 1128 გ). ნაკლავის გამოსავლიანობა 45–52%. ტყავი სქელი (0,6– 0,9 მმ) და მძიმეა (25–50 კგ), რაც ცოცხალი მასის 6,5–8,5%-ს შეადგენს, იყენებენ ფეხსაცმლის ლანჩად. ⅩⅠⅩ ს-ის 40-იან წლებამდე ჯიში ფართოდ გავრცელებული იყო სომხეთსა და საქართველოში, დღესდღეობით კი, უმეტესწილად აზერბაიჯანში გვხვდება. სააკოვა ლ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 311. სააკოვა ლ., გოგოლი გ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 4, თბ., 2018. — გვ. 450. Nardone, Alessandro (11 იანვარი, 2010). „Buffalo Production and Research“. Italian Journal of Animal Science. 5 (2). doi:10.4081/ijas.2006.203. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |date=-ში (დახმარება)
მაია აკიბა

მაია აკიბა — იაპონელი ძიუდოისტი. ასპარეზობს +78 კგ წონით კატეგორიაში. 2021 წელს იაპონიის ნაკრებთან ერთად მოიგო 2021 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი. JudoInside.com ↑ JudoInside.com — 2002. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q11226978"></a>
ამურის ზუთხი

ამურის ზუთხი (ლათ. Acipenser schrenckii) — თევზი ზუთხისებრთა ოჯახისა. მტკნარი წყლის სახეობაა. სიგრძეში აღწევს 3 მეტრამდე. იწონის 160 კილოგრამამდე. გავრცელებულია მდინარე ამურის აუზში — ესტუარიდან ზემო წელამდე და შენაკადებში: შილკა, ონონი, არგუნი, ნერჩი, სუნგარი, ნონი და უსური; ძალიან იშვიათად შეინიშნება ტბა ხანკაში. მდინარეში შორ მიგრაციებს არ ახორციელებს. ქვირითს ყრის კენჭ-ქვიშიან და ქვიან ფსკერზე. ტოფობის პიკი მაისის ბოლოდან ივლისამდეა. ზრდასრულები სიცოცხლის მანძილზე ბევრჯერ ტოფობენ. დედლის შემთხვევაში ქვირითობის პერიოდულობა 4–5 წელია, მამლისა — 3–4 წელი. ბუნებაში რიცხოვნობა დაბალია. იყენებენ საჭმელად. სახეობას საფრთხეს უქმნის როგორც კანონიერი ჭერა, ისე ბრაკონიერობა. XIX საუკუნის ბოლოდან მოპოვება მნიშვნელოვნად შემცირდა. დაცვის ღონისძიებებს შორისაა მოპოვების კონტროლი, მაგ., 1923–1930, 1958–1976 წლებში და 1984 წლიდან საბჭოთა კავშირში და შემდეგ უკვე რუსეთში მისი მოპოვება აიკრძალა. შესულია CITES-ის II დანართში (1998) და ბუნების დაცვის საერთაშორისო კავშირის წითელ ნუსხაში. ↑ Froese, R.; Pauly, D.. Acipenseridae. FishBase (2017). ციტირების თარიღი: 18 მაისი, 2017. ↑ Acipenseridae. Deeplyfish — fishes of the world. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-09-18. ციტირების თარიღი: 18 მაისი, 2017. ↑ 3.0 3.1 3.2 Решетников Ю. С. Осетры // Большая российская энциклопедия. т. 24. — М., 2014. — стр. 527. ↑ 4.0 4.1 4.2 Ruban, G.; Qiwei, W. (2010). „Acipenser schrenckii“. IUCN Red List of Threatened Species. 2010: e.T228A13039546. doi:10.2305/IUCN.UK.2010-1.RLTS.T228A13039546.en. ციტირების თარიღი: 22 ნოემბერი, 2021. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date=-ში (დახმარება)
კავკასიური მოცვი

კავკასიური მოცვი, მაღალი მოცვი ( ლათ. Vaccinium arctostaphylos) — ბუჩქი ან ტანდაბალი (2—4 მ), ხე მანანასებრთა ოჯახისა. მოწითალო-თეთრი ზარისებრი ყვავილები აქვს. ნაყოფი შავი კენკრაა, იჭმევა. გავრცელებულია ძირითადად კოლხეთში, ნაკლებად გვხვდება ჩრდილოეთ კავკასიაში, ქართლში, შიგა კახეთში თალიშსა და თურქეთში (მდინარე ჭოროხის აუზი). იზრდება ქვეტყედ ზღვის დონიდან 2200 მ-მდე, მეტწილად წიფლნარში, სოჭნარ-ნაძვნარში, ფიჭვნარსა და სუბალპურ არყნარში, იშვიათად დეკიანში. ფოთოლი შეიცავს 135-მდე ტანიდებს, იყენებენ ტყავის მოსათრიმლად, ჩაის ნაცვლად; ახმობენ კერკად და ხმარობენ კუჭის შემკვრელ საშუალებად, კულტივირებულია ბოტანიკურ ბაღებში. სახოკია მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 311.
ტარასი მგალობლიშვილი

ტარასი მგალობლიშვილი (დ. 20 ივლისი, 1877, ქუთაისი — გ. 1939) — ქართველი რევოლუციონერი. 1894 წლიდან საქმიანობდა ბათუმში. 1902 წელს მონაწილეობა მიიღო ბათუმის მუშათა გაფიცვაში. 1903 წლიდან იყო რსდმპ-ის წევრი. 1906 წლიდან თბილისში განაგრძო პარტიული მუშაობა. რეაქციის წლებში რამდენჯერმე დააპატიმრეს. თებერვლის რევოლუციის შემდეგ პარტიის ერკეთის რაიკომის თავმჯდომარედ აირჩიეს. 1918 წელს იყო ბოლშევიკების გურიის სამაზრო და დასავლეთ ამიერკავკასიის კომიტეტის წევრი. თანამშრომლობდა ბოლშევიკურ გაზეთებში. 1919 წლის ნოემბერში ხელმძღვანელობდა აჯანყებას ჩოხატაურის რაიონში, რომლის დამარცხების შემდეგ არალეგალურად გაემგზავრა ბაქოში და განაგრძო პარტიული მუშაობა. საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ პარტიულ სამუშაოზე იყო გურიასა და იმერეთში. 1926 წლიდან სხვადასხვა დროს მუშაობდა სახალხო მოსამართლედ, უმაღლესი სასამართლოს წევრად, დამცველთა კოლეგიის წევრად. გუკასიანი ს., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 526. ტარასი მგალობლიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ლუიზ მიშელი

ლუიზ მიშელი (დ. 29 მაისი, 1830, ვრონკური ― გ. 10 იანვარი, 1905, მარსელი) — ფრანგი მწერალი, რევოლუციონერი. 1871 წელს იყო პარიზის კომუნის აქტიური მონაწილე. კომუნის დაცემის შემდეგ დააპატიმრეს. 1873 წელს გადაასახლეს ახალ კალედონიაში. ქალაქ ნუმეაში გახსნა სკოლა და ადგილობრივი კანაკების ბავშვებს ასწავლიდა წერა-კითხვას. 1880 წელს ამნისტიის შედეგად დაბრუნდა საფრანგეთში. მონაწილეობდა მუშათა მოძრაობაში. იყო [[პეტრე კროპოტკინი[[ს მომხრე. 1890-1895 წლებში ემიგრაციაში იყო ლონდონში. წერდა რომანებს, პიესებს, ნოველებს, პუბლიცისტურ წერილებს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 30. ლუიზ მიშელი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
ვასილი მიშინი

ვასილი მიშინი (დ. 5 იანვარი, 1917 ― გ. 10 ოქტომბერი, 2001) — რუსი საბჭოთა მეცნიერი, სსრკ-ის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1966). 1941 წელს დაამთავრა მოსკოვის საავიაციო ინსტიტუტი. 1959 წლიდან იყო ამავე ინსტიტუტის პროფესორი. იყო რსფსრ-ის VII და VIII მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 31. ვასილი მიშინი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური) ვასილი მიშინი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
პიტერ მიჩელი

პიტერ მიჩელი (ინგლ. Peter Dennis Mitchell) (დ. 29 სექტემბერი, 1920 ― გ. 10 აპრილი, 1992) — ინგლისელი მეცნიერი. განათლება მიიღო კემბრიჯში. 1956–1963 წლებში მუშაობდა ედინბურგის უნივერსიტეტში. 1964 წლიდან ხელმძღვანელობდა კვლევით ცენტრს ბიოლოგიური ენერგიის გარდაქმნისთვის. 1978 წელს მიენიჭა ნობელის პრემია ქიმიაში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 31. პიტერ მიჩელი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური) ↑ 1.0 1.1 Encyclopædia Britannica <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741"></a> ↑ 2.0 2.1 SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ 3.0 3.1 ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ 4.0 4.1 Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ Brozović D., Ladan T. Hrvatska enciklopedija — LZMK, 1999. — 9272 გვრ. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1264934"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q429032"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18446"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1789619"></a> ↑ 6.0 6.1 Annuaire prosopographique : la France savante / B. Delmas — 2009. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q55740543"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2926731"></a> ↑ 7.0 7.1 Munzinger Personen <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683"></a> ↑ Gran Enciclopèdia Catalana — Grup Enciclopèdia, 1968. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18696256"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2664168"></a> ↑ https://www.brandeis.edu/rosenstiel/rosenstiel-award/past.html
არსენ ჯორჯიაშვილი

არსენ ჯორჯიაშვილი (დ. 7 აპრილი, 1881, დიდი ენაგეთი — გ. 1 მარტი, 1906, ტფილისი) — ქართველი რევოლუციონერი. მუშაობდა ამიერკავკასიის რკინიგზის ჩამომსხმელ საამქროში. 1905 წელს მუშაობდა რევოლუციაში, პოლიციის მოხელეებსა და მეფის ჯარებზე თავდასხმებში. 1905 წლის სექტემბერში მონაწილეობდა პლასტუნთა პოკლზე თავდასხმაში, მოკლა ათამდე პლასტუნი. დეკემბერში მონაწილეობა მიიღო შეიარაღებულ ბრძოლებში. 1906 წლის 16 იანვარს სილიბისტრო ჯიბლაძის დავალებით ყუმბარით მოკლა კავკასიის სამხედრო შტაბის უფროსი გენერალი გრიაზნოვი. კავკასიის სამხედრო საოლქო სასამართლოს განაჩენით ჯორჯიაშვილი საგუბერნიო ციხეში ჩამოახრჩვეს. ჯორჯიაშვილის სახელი ეწოდა მშობლიურ სოფელს, იქვე დაიდგა მისი ძეგლი. მის შესახებ გადაღებულია ფილმი „არსენა ჯორჯიაშვილი“. ბერიძე, ს., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 574. არსენ ჯორჯიაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ჯაჯუ ჯორჯიკია

ჯაჯუ ჯორჯიკია (დ. 7 იანვარი, 1885, ნოჯიხევი — გ. 8 ოქტომბერი, 1953, თბილისი) — ქართველი მწერალი, პედაგოგი. 1904 წელს ჩაირიცხა ვალაბრის სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის აგრო-ბიოლოგიურ ფაკულტეტზე. 1907 წელს დაბრუნდა სამშობლოში და ქუთაისის სკოლებში ასწავლიდა ფრანგულ ენასა და ბუნებისმეტყველებას. 1911 წლიდან იყო საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების ქუთაისის განყოფილების გამგეობის დამფუძნებელი წევრი. 1921-1931 წლებში იყო სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკუმის დირექტორი. XX საუკუნის 10-იანი წლებიდან მისი მინიატურები, მოთხრობები და თარგმანები იბეჭდებოდა ჟურნალ-გაზეთებში - „სახალხო გაზეთი“, „იმერეთი“, "კოლხიდა", "სამშობლო", "გრდემლი", "ოქროს ვერძი" და სხვა. 1914 წელს გამოვიდა მწერლის თხზულებათა პირველი კრებული; 1925 წელს - მეორე - „ფერადი მოთხრობები“; ავტორია აგრეთვე ფრანგული ენის სასკოლო სახელმძღვანელოებისა. 1931 წლიდან მოღვაწეობდა თბილისში, უმთავრესად პედაგოგიურ სარბიელზე (საქართველოს თეატრალური ინსტიტუტი, ყოფილი 23-ე სკოლა და სხვა); 1944 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე იგი თბილისის ვაჟთა I საშუალო სკოლის დირექტორი იყო. ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 1011-1012, ISBN 99928-20-32-2. ავალიანი ლ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 574. ჯაჯუ ჯორჯიკია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ჯოუ ენლაი

ჯოუ ენლაი (დ. 5 მარტი, 1898 ― გ. 8 იანვარი, 1976) — ჩინელი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. 1917-1918 წლებში სწავლობდა იაპონიაში, შემდეგ ნანკაის უნივერსიტეტში ტიანძინში. მონაწილეობდა 4 მაისის ანტიიმპერიალისტურ მოძრაობაში. 1920-1924 წლებში მუშაობდა და სწავლობდა გერმანიასა და საფრანგეთში. 1922 წლიდან იყო ჩინეთის კომუნისტური პარტიის წევრი. 1934-1956 წლებში იყო ჩინეთის კომუნისტური პარტიის ცკ-ის მდივანი. 1949-1958 წლებში იყო ჩინეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 575. ჯოუ ენლაი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური) ↑ 1.0 1.1 Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ 2.0 2.1 SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ 3.0 3.1 filmportal.de — 2005. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q15706812"></a> ↑ 4.0 4.1 Proleksis enciklopedija, Opća i nacionalna enciklopedija — 2009. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3407324"></a> ↑ Immanuel C.Y. Hsü The Rise of Modern China — 6 — USA: OUP, 2000. — P. 763. — 1136 p. — ISBN 978-0-19-512504-7 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q15138081"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q30"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q4567878"></a> ↑ ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ Gran Enciclopèdia Catalana — Grup Enciclopèdia, 1968. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18696256"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2664168"></a> ↑ Munzinger Personen <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683"></a> ↑ Deutsche Nationalbibliothek Record #118624385 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a> ↑ Chinese Political Elites Database <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q63346312"></a> ↑ Short P. Mao: A Life — Great Britain: Hodder & Stoughton, 1999. — P. 587. — 782 p. — ISBN 978-0-340-60624-7 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q15732482"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q23666"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q14175176"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1796614"></a> ↑ https://web.archive.org/web/20150215213359/http://www.visva-bharati.ac.in/at_a_glance/desikot.htm
ბრაიან ჯოუზეფსონი

ბრაიან ჯოუზეფსონი (დ. 1940) — ინგლისელი ფიზიკოსი. აქვს შრომები გვირაბულ ეფექტსა და ზეგამტარობაზე. 1962 წელს იწინასწარმეტყველა კვანტური ეფექტები ზეგამტარული დენის დიელექტრიკულ ველში გავლისას. ამ ეფექტს მისი სახელი უწოდეს. 1973 წელს მიიღო ნობელის პრემია. ჯოუზეფსონის ეფექტი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 575. ბრაიან ჯოუზეფსონი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური) ↑ ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ Proleksis enciklopedija, Opća i nacionalna enciklopedija — 2009. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3407324"></a> ↑ Munzinger Personen <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683"></a> ↑ Mathematics Genealogy Project — 1997. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q829984"></a> ↑ http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1973/ ↑ https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/ ↑ https://www.fi.edu/en/laureates/brian-david-josephson ↑ https://www.iop.org/about/awards/international-bilateral-awards/fernand-holweck-medal-and-prize-recipients ↑ https://iupap.org/who-we-are/internal-organization/commissions/low-temperature-physics/c5-awards/#commission ↑ https://www.scientificlib.com/en/Physics/Info/GuthrieMedalAndPrize.html
კავკასიური რცხილა

კავკასიური რცხილა, ევროპული რცხილა (ლათ. Carpinus betulus) — ხე არყისებრთა ოჯახისა. მისი სიმაღლე 35 მ აღწევს. აქვს გლუვი ან ოდნავ დამსკდარი ქერქი. ფოთლები შიშველია, მოკლეყუნწიანი, ფირფიტა მოყვანილობით მოგრძოკვერცხისებურია, წაწვეტებული, ორმაგხერხკბილა. კვირტები ოვალურია, მოწითალო მურა ფერის. მამრობითი ყვავილედი მჭადაა, ყლორტის ძირებში განლაგებული. მდედრობითი ყვავილედი კენწრულია. ნაყოფის საბურველი სამნაკვთიანია, თვითონ ნაყოფი კაკალია. ყვავის მარტ-აპრილში, ნაყოფმსხმოიარობს ივნის-ივლისში. გავრცელებულია მთელ კავკასიაში, ყირიმში, ჩრდილოეთ ირანსა და მცირე აზიის ჩრდილოეთ ნაწილში. საქართველოში იზრდება დაბლობიდან მოკიდებული ზღვის დონიდან 2000 მ-დე ტყის სხვადასხვა ტიპის ნიადაგზე. ერთ-ერთი მთავარი ტყის ჯიშია. ქმნის როგორც წმინდა კორომებს (ძირითადად ზღვის დონიდან 1000 მ-მდე), ისე შერეულ ტყეებს ფოთლოვან (წიფელი, მუხა, წაბლი) და წიწვოვან (ნაძვი, სოჭი) ჯიშებთან. ჩრდილის ამტანი, ყინვა და ქარგამძლეა. მეზოფილურია, თუმცა მეტ-ნაკლებად ეგუება ჰაერის სიმშრალეს. მრავლდება თესლით და ძირკვის ამონაყრით. ძალზე მაგარი და გამძლე თეთრი მერქანი აქვს, რომელსაც სადურგლო და სახარატო საქმეში იყენებენ. ფოთლები შეიცავს მთრიმლავ ნივთიერებებს. დეკორატიულია, კარგად იტანს კრეჭას. აშენებენ ცოცხალ ღობედ, ხეივნებად. ფოთოლი ყვავილედი ტანი ბოტანიკური ილუსტრაცია ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 სახოკია მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 312. ↑ სუხიტაშვილი კახაბერ, საქართველოს ყვავილოვანი მცენარეები, თბ.: კავკასიის გარემოსდაცვითი არასამთავრობო ორგანიზაციების ქსელი, 2018. — გვ. 86.
საჰიბ II გირეი

საჰიბ II გირეი (ყირიმ. II Sahib Geray, صاحب كراى١‎; დ. 1726 — გ. 1807, სტამბოლი, ოსმალეთის იმპერია) — ყირიმის ხანი 1771–1775 წლებში, აჰმედ გირეის ვაჯი, დევლეთ II გირეის შვილიშვილი. საჰიბ გირეი იყო დევლეთ II-ის მე-4 ვაჟის, აჰმედ გირეის შვილი. აღიზარდა ოსმალეთის სულთნების კარზე. 1760-იან წლებში დაბრუნდა ყირიმში და სახელმწიფო საქმეების მართვაში ჩაერთო. 1770 წლამდე ეკავა პერეკოფის ორ-ბეის ანუ გამგებლის თანამდებობა. 1771 წელს საჰიბ II ყირიმელმა დიდებულებმა ოსმალეთის სულთნის დაუკითხავად აირჩიეს ხანად. საჰიბს სახანოს მართვა მოუწია რუსეთთან გამძვინვარებული ომის დროს. 1772 წელს, შირინის, ასევე მანსურის კლანის ბეგებთან და ნოღაელებთან ერთად მან ხელი მოაწერა შეთანხმებას რუსეთის იმპერიასთან ალიანსის შესახებ, რის შემდეაც მიიღო რუსებისგან სამხედრო და ფინანსური დახმარების დაპირება. 1774 წელს ოსმალებსა და რუსებს შორის დაიდო ქუჩუქ-კაინარჯის ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც ყირიმის სახანო დამოუკიდებელ პოლიტიკურ ერთეულად, ხოლო რუსეთი მის გარანტორად გამოცხადდა. ყირიმში უკმაყოფილება იყო რუსული არმიის ყოფნის გამო და თავად საჰიბ II სერიოზულ სირთულეებს წააწყდა სახელმწიფოს მართვაში. სახანოს მომავლის შესახებ აზრთა სხვადასხვაობა ძალიან დიდი იყო, თათარი ბეგების ნაწილს ჰქონდა მიდრეკილება ყირიმის ყოფილ სახელმწიფო სტატუსში დაბრუნების - ოსმალეთის მფარველობაში შესვლისკენ. 1775 წელს საჰიბის ბიძაშვილი, დევლეთ IV ნოღაელთა და რუს კაზაკთა დახმარებით შეიჭრა ბახჩისარაიში და ქალაქზე კონტროლი დაამყარა. საჰიბ II გირეის ტახტის დატოვება და რუსეთში გაქცევა მოუწია. 1783 წელს რუსების მიერ ყირიმის ანექსიის შემდეგ კი გადაასახლეს ოსმალეთში. გარდაიცვალა სტამბოლის რაიონ ჩათალჯაში, 1807 წელს, 81 წლის ასაკში. ყირიმის სახანო გირეის დინასტია ყირიმის ხანების სია Олекса Гайворонский «Повелители двух материков», ტომი 1, 2007 г. ISBN 978-966-96917-1-2, ст. 187—223 Гайворонский Алексей. Созвездие Гераев. — Симферополь, 2003 წ. Халим Гирай «Розовый куст ханов» (история крымских ханов)
ბაჰადირ II გირეი

ბაჰადირ II გირეი (ყირიმ. II Bahadir Geray, ‎بهادر كراى; დ. 1722 — 1791, სტამბოლი, ოსმალეთის იმპერია) — ყირიმის ხანი 1782 წელს, თოფალ აჰმედ გირეის უფროსი ვაჟი, დევლეთ II გირეის შვილიშვილი. ბაჰადირ გირეი იყო დევლეთ II გირეის შვილის, თოფალ აჰმედ გირეის ვაჟი. ცხოვრების უდიდესი ნაწილი გაატარა ოსმალეთში. 1777 წელს თავის ძმა, შაჰინთან ერთად აჯანყდა დევლეთ IV-ის წინააღმდეგ. ამბოხის შედეგად შაჰინი ყირიმის ხანად, ხოლო ბაჰადირი იედიშყულის ურდოს ლიდერად დამტკიცდა. შაჰინ გირეის პრორუსული რეფორმების გატარების გამო სახანოში ბევრი მოწინააღმდეგე გამოუჩნდა. 1782 წელს ბაჰადირმა ისარგებლა ხანის უარყოფითი რეპუტაციით და თავის ბიძაშვილებთან, შაჰინ და არსლან გირეიებთან ერთად სათავეში ჩაუდგა დიდ აჯანყებას, რომლის შედეგადაც შაჰინ გირეი ყირიმიდან გააძევა. ბაჰადირ II-მ ოსმალეთსა და რუსეთს ელჩები გაუგზვნა თავისი ტიტულის აღიარების მიზნით. ოსმალეთმა მოთხოვნაზე უარი განაცხადა, ხოლო რუსეთმა ყირიმში ჯარები გაგზავნა ტახტზე ისევ შაჰინის დასაბრუნებლად. რუსებმა ანტონ ბოგდანოვიჩ ბალმენისა და ალექსანდრე სუვოროვის ხელმძღვანელობით მთლიან სახანოზე კონტროლი დაიბრუნეს. ბაჰადირ II-ის მომხრეთა უმეტესობა კავკასიის გავლით ოსმალეთში გადავიდა, თვითონ ბაჰადირი კი ტყვედ ჩავარდა. შაჰინ გირეიმ მისი სიკვდილით დასჯა გადაწყვიტა, თუმცა რუსებმა გადაარჩინეს და ხერსონში გაგზავნეს პატიმრად. 1783 წელს ყირიმის ანექსიის შემდეგ მოახერხა კავკასიაში გაქცევა, 1789 წლიდან კი სტამბოლის ახლოს, საკუთარ მამულში ცხოვრობდა. გარდაიცვალა იქვე, 1791 წელს. ყირიმის სახანო გირეის დინასტია ყირიმის ხანების სია О. Гайворонский «Созвездие Гераев» Гайворонский Алексей Повелители двух материков − тт. 1−2.
კავკასიური სალამანდრა

კავკასიური სალამანდრა (ლათ. Mertensiella caucasica) — წყალხმელეთა ცხოველი კუდიანი ამფიბიების რიგისა. მისი სხეულის სიგრძე 19 სმ აღწევს, აქედან ნახევარზე მეტი კუდზე მოდის. ზურგზე ყვითელი კოპლები აქვს. გავრცელებულია მცირე აზიაში, საქართველოში — ბორჯომის ხეობაში, ზეკარის გადასასვლელთან, საირმეში, აქა-იქ — აჭარაში. ცხოვრობს ზღვის დონიდან 2800 მ-მდე. ცხოვრობს ტყის ზონის მდინარეებსა და ნაკადულებში. იკვებება მწერებით, მათი მატლებით, პატარ-პატარა უხერხემლო ცხოველებით. როგორც იშვიათი სახეობა, შეტანილია საქართველოს „წითელ წიგნში“. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 312. კავკასიური სალამანდრა — სურათები დაარქივებული 2007-12-04 საიტზე Wayback Machine.
Twinings

Twinings (ინგლ. Twinings /ˈtwaɪnɪŋz/) — ჩაის და სხვა სასმელების, მათ შორის ყავის, ცხელი შოკოლადისა და ალაოს სასმელების მწარმოებელი და გამყიდველი ინგლისური კომპანია. დაფუძნებულია ანდოვერში, ჰემფშირში. ბრენდი ეკუთვნის Associated British Foods-ს. კომპანიის ლოგო მსოფლიოში უძველესი დღემდე გამოყენებადი სავაჭრო ნიშანია. Twinings ლონდონის გადასახადების ყველაზე ხანგრძლივი გადამხდელია. ის 1706 წლიდან სტრენდზე, (ლონდონის ერთ-ერთი მთავარი საგზაო არტერია) ერთი და იგივე შენობაშია განთავსებული. Twinings ყიდის შავ, მწვანე და მცენარეულ ჩაის, ისევე როგორც ხილის ცივ სასმელებს. 1706 წელს თომას ტუინინგსმა ლონდონში, სტრენდის ქუჩის № 216-ში პირველი ჩაის ოთახი გახსნა. კომპანიის 1787 წელს შექმნილი ლოგო მსოფლიოში უძველესია, რომელიც დღესაც გამოიყენება. 1964 წელს, სამეფო ნებართვის მფლობელი კომპანია Twinings, Associated British Foods-მა შეიძინა. კომპანია ასოცირდება ბერგამოტიან ერლ გრეის ჩაისთან, თუმცა უცნობია ასოციაციის მიზეზი და მიუძღვის თუ არა Twinings-ს რაიმე წვლილი ბერგამოტის არომატის მქონე ჩაის შექმნაში. ბერგამოტიან ჩაისთან ასოცირდებოდა ასევე Twinings-ის კონკურენტი Jacksons of Piccadilly. ეს უკანასკნელი Twinings-მა 1990-იან წლებში შეიძინა. ოფიციალური ბრიტანული საიტი ოფიციალური კანადური საიტი ოფიციალური ამერიკული საიტი ოფიციალური ავსტრალიური საიტი ინტერვიუ სტივენ ტვინინგთან (2006 წლის სექტემბერი), The Citizen, სამხრეთი აფრიკა ↑ Twinings Teas. ციტირების თარიღი: 17 November 2018 ↑ Other Drinks. ციტირების თარიღი: 17 November 2018 ↑ I Never Knew That About London.  ↑ Twinings Tea Blends and Infusions. ციტირების თარიღი: 15 February 2020 ↑ Phillips-Evans, James (2012) The Longcrofts: 500 Years of a British Family, Amazon, pp. 244–245 ↑ Twining & Co.. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 3 ივნისი 2019. ციტირების თარიღი: 22 ნოემბერი 2021. ↑ History of the Twinings Tea Company. ციტირების თარიღი: 13 February 2018 ↑ A history of the world in six glasses.  ↑ „Twinings to leave Britain for Poland“. The Telegraph. September 6, 2010. ციტირების თარიღი: 2019-10-10.