laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ზღვის კუები

ზღვის კუები (ლათ. Chelonioidea), კუების რიგი. შეიცავს 1 ოჯახს საკუთრივ ზღვის კუსებრნს (Cheliniidae). მოზრდილი ცხოველებია, მთელ სიცოცხლეს წყალში ატარებენ. ხმელეთზე ამოდიან მხოლოდ კვერცხის დასადებად. დაბალი ჯავშანი აქვთ. თავის მთლიანად შეწევა ჯავშანში არ შეუძლიათ. კიდურები ფარფლებადაა ქცეული. წინა კიდურები გრძელია. მუცლის ფარი ზურგის ფარისაგან გამოყოფილია. გავრცელებული არიან ტროპიკულ და სუბტროპიკულ ზღვეებში, იშვიათად ზომიერ სარტყელში. არსებობს 4 გვარის თითო სახეობა. ზღვის კუები ასეულ კმ გადიან საკვებისა და გამრავლებისათვის ხელსაყრელი ადგილებისაკენ. დებენ რამდენიმე ათეულიდან 200-მდე და ზოგჯერ მეტ კვერცხს. მწვანე კუ (Chelonia mydas) — ყველაზე დიდია. მათი ჯავშნის სიგრძე 1,4 მ აღწევს, წონა 400 კგ-მდე. იკვებება წყალმცენარეებით. აქვს გემრიელი ხორცი და კვერცხი. ქსე, ტ. 4, გვ. 550, თბ., 1979
ორთა-იემეზლი

ორთა-იემეზლი (აზერ. Orta Yeməzli) — სოფელი აზერბაიჯანში, ქალბაჯარ-ლაჩინის რეგიონში, ზანგილანის რაიონში. 1993-2020 წლებში დე-ფაქტოდ კონტროლირდებოდა სეპარატისტული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის მიერ. ორთა-იემეზლი GEOnet სახელების სერვერზე ↑ Zangilan district – Administrative district in the Republic of Azerbaijan.
ზღვის კურდღელი

ზღვის კურდღელი, ლახტაკი (Erignathus barbatus) — ფარფლფეხიანი ნამდვილ სელაპისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულია სიგრძეა 2,2-2,6 მ, წონა — 225-360 კგ. აქვს რუხ-ყავისფერი ბალანი და ზოგჯერ ზურგზე ღია ფერის ლაქები. ბინადრობს ატლანტიკის არქტიკულ რაიონებში, თეთრ, ბარენცის, კარის, ჩუკოტკის, ბერინგისა და ოხოტის ზღვებში. ცხოვრობს, ჩვეულებრივ, ერთეულებად, წყალმარჩხ ადგილებში. მრავლდება გაზაფხულზე მოდრეიფე ყინულზე. იკვებება ფსკერის უხერხემლოებით, იშვიათად — თევზით. ძვირფასი სარეწაო ობიექტია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 550.
ყარაბაბა (ზანგილანი)

ყარაბაბა (აზერ. Qarababa) — სოფელი აზერბაიჯანში, ქალბაჯარ-ლაჩინის რეგიონში, ზანგილანის რაიონში. 1993-2020 წლებში დე-ფაქტოდ კონტროლირდებოდა სეპარატისტული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის მიერ. ყარაბაბა GEOnet სახელების სერვერზე ↑ Zangilan district – Administrative district in the Republic of Azerbaijan.
ზღვის ლომი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ზღვის ლომი შეიძლება აღნიშნავდეს: ზღვის ლომი — ცხოველი ზღვის ლომი — სადესანტო ოპერაციის გეგმის პირობითი სახელწოდება
ზღვის ლომი

ზღვის ლომი — ყურებიანი სელაპების ოჯახის 5 სახეობის ზოგადი სახელწოდება და ქვეოჯახი. სქესმწიფე მამლის სიგრძე 2-3,6 მ აღწევს, წონა 200-1250 კგ-მდე, დედლისა — 1,8-2,8 მ, 90-400 კგ. სხეული დაფარული აქვთ თითქმის ერთფეროვანი (ღია რუხიდან ყავისფრამდე) ბალნით. ხუთივე სახეობა სხვადასხვა გვარს ეკუთვნის. გავრცელებული არიან ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში — კალიფორნიიდან მექსიკამდე, გალაპაგოსის კუნძულებთან და იაპონიის ზღვაში, აგრეთვე სამხრეთ ნახევარსფეროში. ყველა ზღვის ლომი პოლიგამიური ცხოველია. ცხოვრობენ ჯოგებად. ზაფხულ-შემოდგომაზე გროვდებიან თავშესაყარ ადგილებში (კუნძულებზე), სადაც მრავლდებიან, კვებავენ ნაშიერს, იქვე მოითავებენ განგურს. დანარჩენ დროს ზღვაში ატარებენ. ზღვის ლომის რეწვის ძირითადი პროდუქტებია კანქვეშა ცხიმი და ტყავი. კალიფორნიულ ზღვის ლომს (Zalophus celifornianus) ხშირად ცირკისათვის წვრთნიან. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 550.
ზღვისმამლისებრნი

ზღვისმამლისებრნი (ლათ. Triglidae) — თევზების ოჯახი სკორპენისნაირთა რიგისა. თითისტარისებრი სხეული დაფარული აქვთ წვრილი ქერცლით, ზოგჯერ ძვლოვანი ფირფიტების 1–2 რიგით, თავი — ძვლოვანი, ზოგჯერ ფარისებრი ფირფიტებით. მკერდის წინა 3 სხივი გარდაქმნილია მოძრაობის, შეხებისა და გემოვნების ორგანოებად; ეს თითისებრი გამონაზარდები გრუნტზე ცოცვაში და საკვების ძიებაში ეხმარება. ცნობილია რამდენიმე გვარი და 40-ზე მეტი სახეობა. გავრცელებული არიან ფართოდ, უმეტესად ორივე ნახევარსფეროს ტროპიკულ და ზომიერ წყლებში. საქართველოში შავი ზღვის სანაპიროზე ყველგან გვხვდებიან. შავი ზღვისთვის ყველაზე მეტად ტიპურია ყვითელი ზღვის მამალი (Chelidonichthys lucerna). სქესობრივ სიმწიფეს 3–4 წლის ასაკში აღწევენ. ქვირითობენ ზაფხულში, ნაყოფიერება 200–300 ათასი ცალია. ქვირითი პელაგიურია. ზღვის მამლები ფსკერის მტაცებლები არიან. გააჩნიათ სარეწაო ნიშვნელობა. ჩვენში მცირე სარეწაო მნიშვნელობა აქვთ. ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 ზღვისმამლისებრნი // ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 550. ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 Котляр А. Н. Тригловые // Большая российская энциклопедия. т. 32. — М., 2016. — стр. 389.
ზღვის ნემსთევზა

ზღვის ნემსთევზა (ლათ. Syngnathus) — თევზების გვარი კონალაყუჩიანების რიგისა. მათი 40 სმ-მდე სიგრძის სხეული დაფარულია ძვლოვანი ფარებით. აერთიანებს 50-მდე სახეობა. გავრცელებულია ტროპიკულ, სუბტროპიკულ და ზომიერ ზღვებში. საქართველოში, შავი ზღვის სანაპიროებთან ყველგან გვხვდება. მრავლდება მარტიდან აგვისტომდე. დედალი ქვირითს მამლის მუცელზე მოგრძო პარკში დებს. სარეწაო მნიშვნელობა არ აქვს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 550.
გიას ად დინის მეჩეთი

გიას ად დინის მეჩეთი (აზერ. Qarğabazar məscidi) — XVII საუკუნეში აშენებული მეჩეთი სოფელ ყარგაბაზარში, ↑ Микаэль Алескерович Усейнов. История архитектуры Азербайджана. Государственное издательство литературы по строительству, архитектуре и строительным материалам. 1963
გევხარ აღას ქვედა მეჩეთი

გევხარ აღას ქვედა მეჩეთი (აზერ. Aşağı Gövhar Ağa məscidi) — ქალაქ შუშის ქვედა უბანში განლაგებული მეჩეთი. მეჩეთი აშენდა ყარაბაღის სახანოს მეორე ხანის — იბრაჰიმ ჰალილ ხანის ქალიშვილის გევხარ აღას ბრძანებით. მეჩეთის მშენებლობა, ვაქფნამეს ტექსტის მიხედვით უნდა დამთავრებულიყო 1865–1866 წლებში. აქვე გვხდება ხელოსნის ქერბალაი საფი ხანის, ყარაბაღის სახანოს არქიტექტორის სახელი. ყარაბაღის ომის შემდეგ 1992 წლიდან მეჩეთი ნახევრადდანგრეულ მდგომარეობაში იმყოფებოდა. შუშაზე კონტროლის დამყარების შემდეგ, 2021 წლის 14 იანვარს აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა და პირველმა ლედიმ მეხრიბან ალიევამ მოინახულეს შუშა და გევხარ-აღას ქვედა მეჩეთი, წაიკითხეს ლოცვები. ალიევმა მეჩეთს მექადან ჩამოტანილი ყურანი აჩუქა. გევხარ-აღას ქვედა მეჩეთი მეჩეთის მდგომარეობა 2010 წელს აზერბაიჯანის საფოსტო მარკა მეჩეთის საერთო ხედი 2010 წელს მეჩეთის მინარეთი 2014 წელს მეჩეთის ინტერიერი 2017 წელს Мешедиханым Неймет, доктор наук, член-корр. НАН Азербайджана, Эпиграфические памятники Карабаха. ↑ „Ильхам Алиев заложил фундамент дороги Физули-Шуша и аэропорта в Физулинском районе, совершил поездку в город Шуша“. ru.president.az (რუსული). ციტირების თარიღი: 15 მარტი, 2021. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date=-ში (დახმარება) ↑ „Президент Ильхам Алиев подарил Агдамской мечети привезенный из Мекки Коран“. apa.az (აზერბაიჯანული). 24 ნოემბერი, 2020. ციტირების თარიღი: 15 მარტი, 2021. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date= და |date=-ში (დახმარება) ↑ „Президент Ильхам Алиев подарил мечети Саатлы в городе Шуша Коран“. Trend.Az (რუსული). 15 იანვარი, 2021. ციტირების თარიღი: 15 მარტი, 2021. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date= და |date=-ში (დახმარება) ↑ „Президент Алиев посетил мечеть в Шуше“. CBC.AZ (ინგლისური). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-01-15. ციტირების თარიღი: 15 მარტი, 2021. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date=-ში (დახმარება)
აღდამის მეჩეთი

აღდამის მეჩეთი (აზერ. Ağdam məscidi) — გაუქმებული მეჩეთი ქალაქ აღდამში. მეჩეთი აშენდა ხუროთმოძვრის ქერბალაი საფიხან ყარაბაღის მიერ 1868-1870 წლებში. მას გააჩნია ყარაბაღის რეგიონისათვის დამახასიათებელი შიდა სივრცის მოწყობა - ქვის კოლონებით ორ სართულად გალერეის დაყოფა და გუმბათოვანი გადახურვის გამოყენება. ამ სტილში აშენებულია ასევე ქალაქ ბარდის მეჩეთები (1860), აშაღი მეჩეთი (1874—1875) და ჯუმა (1768), გოვხარაღის მეჩეთი შუშაში, მმეჩეთები ქალაქ ფიზულიში (1889) და გორადიზის დასახლებაში. აზერბაიჯანული მარკა მეჩეთის გამოსახულებით, 2002 აზერბაიჯანული მარკა მეჩეთის გამოსახულებით, 2014 ↑ Салимова А.Т.Архитектура Азербайджана
ზღვის ობობები

ზღვის ობობები (Pantopoda ან Pycnogonida), უხერხემლოთა კლასი ფეხსახსრიანების ტიპისა. აქვთ 0,8 მმ-იდან 5 სმ-მდე სიგრძის დანაწევრებული სხეული, მასიური ხორთუმი. კიდურების პირველი წყვილი მარწუხებადაა გადაქცეული, მე-2 და მე-3 — საცეცებად. დანარჩენი სასიარულოა. კუდის ნაწილი მოკლეა. ზურგზე აქვთ თვალის ბორცვი, ზედ 4 თვალით. კლასში 500-მდე სახეობაა. ზღვის ფსკერის ცხოველებია. იკვებებიან უხერხემლოთა რბილი ქსოვილებით. გვხვდებიან ლითორალიდან 7,5 ათას მ-მდე. ქსე, ტ. 4, გვ. 550, თბ., 1979
ახმედალარის მავზოლეუმი

ახმედალარის მავზოლეუმი (აზერ. Arğalı türbəsi) — XIII საუკუნეში აშენებული მავზოლეუმი სოფელ ახმედალარში, აზერბაიჯანის ფიზულის რაიონში. მავზოლეუმი — რვაკუთხაა და გადახურულია შეკუმშული ჭერით. იგი იდენტურია სიახლოვეში განლაგებული შეიხ ბაბი იაკუბას მავზოლეუმისა. იგი შედის რვაკუთხა გუმბათის გარეშე მავზოლეუმების ჯგუფში (ბაბი იაკუბას მავზოლეუმი, სეიდ იაჰია ბაკუვის მავზოლეუმი ბაქოში, გაბალის რაიონის სოფელ ხაზრას მავზოლეუმი და სხვა). ↑ Борис Владимирович Иогансон. Искусство стран и народов мира: краткая художественная енциклопедия : архитектура, живопись, скульптура, графика, декоративное искусство. Советская. 1962 ↑ Леонид Семенович Бретаницкий. Зодчество Азербайджана XII-XV вв. и его место в архитектуре Переднего Востока. Наука, Главная редакция восточной литературы. 1966
ვაგიფის მავზოლეუმი

ვაგიფის მავზოლეუმი (აზერ. Vaqif məqbərəsi) — ქალკაქ შუშაში 1982 წელს აზერბაიჯანელი მწერლის, საზოგადო მიღვაწის და XVIII საუკუნის ყარაბაღის სახანოს ვაზირის მოლა ფანაჰ ვაგიფის საფლავზე აღმართული მავზოლეუმი. მავზოლეუმი აღიმართა 1982 წელს. მავზოლეუმის არქიტექტორები არიან ა. სალამზადე და ე. კანკუნოვი. მავზოლეუმს გააჩნია ოთხკუთხედი ფორმა და მორთულია მოპირკეთებული მარმარილოთი. ამჟამად მავზოლეუმი ნაწილობრივ დაზიანებულია. ვაგიფის მავზოლეუმის გამოსახულება საფოსტო კონვერტზე 1983 წელს. ↑ А. В. Саламзаде, Э. В. Авалов и Р. Д. Салаев. Проблемы сохранения и реконструкции исторических городов Азербайджана. Под ред М. А. Усейнова. Элм. 1979
ჰელენ დაგლასი

ჰელენ დაგლასი (ინგლ. Helen Gahagan Douglas; დ. 25 ნოემბერი, 1900 — გ. 28 ივნისი, 1980) — ამერიკელი მსახიობი და პოლიტიკოსი, წარმომადგენელთა პალატის წევრი. 1940-იანი წლების დასაწყისში დაიწყო დაგლასის, დემოკრატიული პარტიის მხარდამჭერის პოლიტიკური კარიერა. 1944 წელს იგი აირჩიეს წარმომადგენელთა პალატის წევრად კალიფორნიის მე-14 საარჩევნო ოლქიდან. იგი პალატის წევრად 1950 წლამდე რჩებოდა. 1950 წელს მონაწილეობა მიიღო სენატის არჩევნებში, მაგრამ დამარცხდა რიჩარდ ნიქსონთან, რის შემდეგაც მალევე დაასრულა პოლიტიკური კარიერა. გარდაიცვალა 1980 წელს. ჰელენ დაგლასი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ↑ Caro, Robert A., The Years of Lyndon Johnson: Master of the Senate (2002) p. 144.
შერიდან დოუნი

შერიდან დოუნი (ინგლ. Sheridan Downey; დ. 11 მარტი, 1884 — გ. 25 ოქტომბერი, 1961) — ამერიკელი იურისტი და პოლიტიკოსი, დემოკრატი. წარმოადგენდა კალიფორნიას აშშ-ის სენატში 1939-1950 წლებში. United States Congress. "Sheridan Downey (id: D000469)". Biographical Directory of the United States Congress. Sheridan Downey at The Political Graveyard Guide to the Sheridan Downey Papers at The Bancroft Library
ზღვის მცენარეულობა

ზღვის მცენარეულობა — ზღვების და ოკეანების მცენარეები — წყალმცენარეების, ყვავილოვანი მცენარეების, ბაქტერიებისა და ნაწილობრივ სოკოების ერთობლიობა. ყველაზე მეტად გავრცელებულია წყალმცენარეები, რომლებიც ბინადრობენ წყლის საზრქეში მზის სხივების გავრცელების ქვედა საზღვრამდე (100-400 მ). წყალმცენარეთა ნაწილი მიკროსკოპული ფორმებია. ისინი ტივტივებენ წყლის ზედა ფენებში, სადაც ქმნიან ტავისებურ დაჯგუფებას — პლანქტიონს. ნაწილი კი დიდი ზომისაა, იზრდება წყლის ფსკერზე და ბენთოსს ქმნის. სანაპირო ზოლის ზღვის მცენარეულობის განვითარება დამოკიდებულია კლიმატურ და ლოკალურ ფაქტორებზე, რომელთაგან მნიშვნელოვანია ბიოგენური ელემენრები, წყლის ტემპერატურა, მარილიანობა და გამჭვირვალობა, გრუნტის ხასიათი, სიღრმე. ზღვის დიდი წყალმცენარეები — მაკროფიტები (მწვანე, წაბლა, ძოწეული), გავრცელებულია სანაპირო ზოლში მოქცევისა და უკუქცევის ზონიდან (ლიტორალი) ფსკერის მცენარეულობის ქვედა საზღვრამდე (სუბლიტორალი). მაკროფიტები — ლამინარიასნაირი და ფუკუსისნაირი წყალმცენარეები წყალქვეშა „ტყეებს“ ქმნიან. მათზე ეპიფიტების სახით იარუსებად სახლდება მრავალი მცირე ზომის წყალმცენარე (მათგან შედარებით სინათლის მოყვარული ხარობს მაკროფიტების ზედა ნაწილზე, ჩრდილის ამტანი — ქვედაზე). ზღვის წყალმცენარეები ერთუჯრედიანი და მრავალუჯრედიანი ფორმებია. მათი ზომა მერყეობს მიკროსკოპულიდან რამდენიმე ათეულ მ-მდე. ზოგიერთი მაკროფიტი ხმელეთის უმაღლეს მცენარეს მოგვაგონებს. ბევრ წყალმცენარეს აქვს დაუნაწევრებელი თალუსი — ძაფისებრი, ლენტისებრი, ფირფიტისებრი და სხვა. წყალმცენარეები ემაგრებიან ფსკერს ჩვეულებრივ რიზოიდების საშუალებით, ზოგჯერ მიუმაგრებლად ცხოვრობენ ქვიშიან ან ლამიან გრუნტზე. ყანჩაველი ქ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 550.
ზღვისპირა ფქვილისებრი ცრუფარიანა

ზღვისპირა ფქვილისებრი ცრუფარიანა (ლათ. Pseudococcus obscurus) მწუწნავი მწერი კოქციდების ქვერაზმისა. ციტრუსოვანი და სხვა სუბტროპიკული კულტურების მავნებელია. დედლის სხეულის სიგრძეა 4-5 მმ, დაფარულია ფქვილის მსგავსი ცვილოვანი გამონაყოფით, სხეულის კიდეზე 17 წყვილი თეთრი ცვილისებრი ჯაგრულა აქვს. მამალი ფრთიანია. ზღვისპირა ფქვილისებრი ცრუფარიანა გავრცელებულია ამერიკაში, ავსტრალიაში, ევროპაში, დასავლეთ საქართველოში, კრასნოდარის მხარეში, ყირიმსა და აზერბაიჯანში. საქართველოში წელიწადში 3 თაობას იძლევა. დაზიანებული მცენარე სუსტდება, ზრდაში ჩამორჩება, ნაყოფი სცვივა, ხმება. ბრძოლის ბიოლოგიური მეთოდია დაზიანებულ მცენარეზე მტაცებელი ხოჭოს — კრიპტოლემუსის გაშვება; იყენებენ ქიმიურ პრეპარატებსაც. ჰაჯიბეილი ზ., ქსე, ტ. 4, გვ. 551, თბ., 1979
ზღვის რკოები

ზღვის რკოები (ლათ. Balanomorpha) — უხერხემლოთა ზეოჯახი ულვაშფეხიანი კიბოების რიგისა. სხეული მოთავსებული აქვთ ფსკერზე მიმაგრებულ, რამდენიმე ფირფიტისაგან შემდგან კიროვან სახლში, რომლის სიმაღლე 20სმ აღწევს, სიგანე 10 სმ. აერთიანებს 250-მდე სახეობას. ზღვის რკოები ჩვეულებრივ სანაპირო წყალმარჩხ ადგილებში ბინადრობენ. ზოგი სახეობა სხვა უხერხემლოებთან ერთად შეეზრდება ხოლმე გემებსა და წყალქვეშა ნაგებობებს, ზოგი კი ვეშაპის კანზეც ბინადრობს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 551.
ყარადერა

ყარადერა (აზერ. Qaradərə) — სოფელი აზერბაიჯანში, ქალბაჯარ-ლაჩინის რეგიონში, ზანგილანის რაიონში. 1993-2020 წლებში დე-ფაქტოდ კონტროლირდებოდა სეპარატისტული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის მიერ. ყარადერა GEOnet სახელების სერვერზე ↑ Zangilan district – Administrative district in the Republic of Azerbaijan.
ზღვის სპილო

ზღვის სპილო (Mirounga) — ფარფლფეხიანთა გვარი ნამდვილ სელაპისებრთა ოჯახისა. მამალი მწარმოებლის სიგრძე 3,7-55-,5 მ აღემატება, წონა — 3,9 ტ-მდეა; დედლის სიგრძე 3 მ აღწევს, წონა 1 ტ. მამალ ზღვის სპილოს ცხვირის ღრუ ბუშტივით აქვს წაზრდილი, აგზნებისას ებერება და მოკლე ხორთუმს ემსგავსება. სხეული მურა ბალნითაა დაფარული. გვარში 2 სახეობაა: ჩრდილოეთის ზღვის სპილო გავრცელებულია ჩრდილოეთ ამერიკის, წყნარი ოკეანის სანაპიროზე; სამხრეთის ზღვის სპილო — პელაგურ სუბანტარქტიკაში. ზღვის სპილოები ჯოგურად ცხოვრობენ. გამრავლება და განგური ხდება ხმელეთზე. იკვებება თევზით, იშვიათად თავფეხიანებით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 551.
ზღვის ტარაკანი

ზღვის ტარაკანი (ლათ. Mesidotea) — კიბოთა გვარი ტოლფეხიანების რიგისა. სხეულის სიგრძე 8 სანტიმეტრს აღწევს. გვარში ოთხი სახეობაა. ბინადრობს სხვადასხვა სიმლაშის წყლებში: ჩრდილოეთის ყინულოვან ოკეანეში, პოლარული აუზის ზღვებში. რელიქტების სახით გვხვდება ბალტიისა და კასპიის ზღვებში, ჩრდილოეთ ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკის ზოგიერთ დიდ ტბაში, სარეწაო თევზების საკვებია, მაგრამ ხშირად აზიანებს სათევზაო ბადესაც და შიგ მოხვედრილ თევზებსაც. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 551.
ზღვის ფაუნა

ზღვის ფაუნა — ზღვისა და ოკეანის ცხოველთა ერთობლიობა. ზღვის ფაუნა დაახლოებით 160 ათას სახეობას მოიცავს, რომელთაგან დაახლოებით 16 ათასი თევზია. თავისუფლად მცხოვრებ ცხოველთა 60 კლასიდან ზღვაში მხოლოდ 3 კლასი არ გვხვდება. ცხოველთა სამყაროს ტიპი თავდაპირველად ზღვის გარემოში ჩამოყალიბდა, საიდანაც შემდეგ ზოგი მტკნარ წყალში გადავიდა, ზოგი -ხმელეთზე. ზღვის ფაუნა ყველაზე მდიდარია ტროპიკულ წყლებში. სიღრმის მატებასთან ერთად იგი ღარიბდება, ხოლო მაქსიმალურ სიღრმეზე (9-10 კმ-ზე ღრმად) მხოლოდ რამდენიმე ათეული სახეობა გვხვდება. ადგილსამყოფელისა და ცხოვრების ნირის მიხედვით ზღვის ფაუნას ყოფენ პლანქტონად, ნექტონად და ბენთოსად. ზოოპლანქტონის წარმომადგენლებია სხივურები, ინფუზორიები, სიფონორები, მედუზები, კიბოსნაირები და სხვა. ნექტონის ძირითადი ფორმებია თევზები, თავფეხიანი მოლუსკები და ვეშაპისნაირები. ფსკერული ფორმებიდან აღსანიშნავია ღრუბლები, მარჯნის პოლიპები, კიბოები, მუცელფეხიანები და ორსაგდულიანი მოლუსკები, კანეკლიანები, ასციდები თევზები და სხვა. ჰიდროფიზიკური და ჰიდროქიმიური თავისებურებების გამო შავი ზღვის ფაუნა შედარებით ღარიბია, ზღვის ფაუნის სამეურნეო მნიშვნელობა მეტად დიდია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 551.
ბარაზბოდი

ბარაზბოდი — „მოქცევაჲ ქართლისაჲ“-ს მიხედვით, ქართლისა და ჰერეთის პიტიახში V საუკუნის პირველ ნახევარში. იმავე პერიოდის ამბების თხრობისას, ჯუანშერის თხზულება იხსენიებს ბარზაბოდს, რანის ან ბარდაველ სპარს ერისთავს, რომელსაც ვახტანგ გორგასლის პაპად მიიჩნევს. ბარაზბოდი/ბარზაბოდი უნდა ყოფილიყო სასანიანთა მიერ დანიშნული ხელისუფალი, რომელსაც ქართლი (იბერია) და ჰერეთი (ალვანეთის დასავლეთ ნაწილი) ექვემდებარებოდა. კირილ თუმანოვის მოსაზრებით, ბარაზბოდი გარდმანის მიჰრანიან მთავართა საგვარეულოს წარმომადგენელი იყო. „მოქცევაჲ ქართლისაჲ“ თანახმად, ბარაზბოდი ქართლის მეფე მირდატის (დაახლ. 435–447) თანამედროვე იყო. მასვე მთავარეპისკოპოსი გლონოქორი ქართლისა და ჰერეთის ერისთავად დაუნიშნავს. საფიქრებელია, რომ ბარაზბოდმა გლონოქორს გარკვეული საერო ფუნქციები დააკისრა. ჯუანშერის მიხედვით, ბარზაბოდს მტრული ურთიერთობა ჰქონდა ქართლის მეფე არჩილთან. საბოლოოდ, მან თავისი ქალიშვილი, საგდუხტი მირდატ არჩილის ძეს მიათხოვა. ამ ქორწინებიდან დაიბადა ვახტანგ გორგასალი, რომლის მცირეწლოვანების ჟამს დაქვრივებული საგდუხტი ქვეყანას მამის მფარველობის ქვეშ მართავდა. ჯუანშერი იხსენიებს ასევე ბარაზბოდის საგვარეულოს წარმომადგენელ ვარზმანს („ნათესავი სპარსთა ერის-თავისა ბარდაველისა, რომელი იყო დედის მამა ვახტანგ მეფისა“), რომელსაც ვახტანგის შთამომავალმა არჩილმა თავისი ძმისშვილი მიათხოვა და საგამგებლოდ მისცა ტერიტორია „კოტმანითგან ქურდის-ჴევამდე“. ↑ Toumanoff, Cyril (1963) Studies in Christian Caucasian history. Washington: Georgetown University Press, გვ. 479–481.  ↑ „მოქცევაჲ ქართლისაჲ“, თბ., 1963. ელ. ვერსია (titus.uni-frankfurt.de) ↑ 3.0 3.1 ჯუანშერი, „ცხოვრება ვახტანგ გორგასლისა“ („ქართლის ცხოვრება“). ელ. ვერსია (orthodoxy.ge)
Safety (EP)

Safety EP — ჯგუფ Coldplay-ის პირველი EP. იგი ჩაწერილი იქნა 1998 წლის მაისში, შაბათ-კვირის განმავლობაში და განზრახული იყო, როგორც დემო ხმის ჩამწერი სტუდიებისთვის. EP ჯგუფის წევრებისა და მათი პროდიუსერის მიერ დაახლოებით 200 ფუნტით იქნა დაფინანსებული. ყველა ვინც ჩართულ იყო ალბომის ჩაწერის პროცესში, იმდენად კმაყოფილი დარჩა საბოლოო შედეგით, რომ გადაწყვიტეს დამატებით 500 ასლი შეეკვეთათ ლონდონის გარშემო გავრცელებისთვის, თუმცა საბოლოოდ მაღაზიებში მხოლოდ 50 ასლი მოხვდა, რადგან მათ ჩანაწერების უმრავლესობა ხმის ჩამწერ სტუდიებს, მეგობრებს და ოჯახის წევრებს დაურიგეს. ეს EP იმდენად იშვიათოა, რომ მისი ფასი £ 2000 აჭარბებს eBay-ს აუქციონზე. ალბომის გარეკანი ჯგუფის ვოკალისტ კრის მარტინის ფოტოა, რომელიც მისი მეგობრის, ჯონ ჰილტონის მიერ არის გადაღებული. ოფიციალური საიტი Coldplay AllMusic-ზე ↑ Entrevista com Nikki Rosetti, produtora dos EPs Safety e Blue Room pt (17 January 2011). ციტირების თარიღი: 13 თებერვალი 2022 ↑ წარმოშობა და ადრეული წლები (1996 წლის სექტემბერი - 1999 წლის ოქტომბერი) დაარქივებული 2007-09-27 საიტზე Wayback Machine. coldplaying.com
აპტერიები

აპტერიები (ლათ. Apteria<ბერძ. Απτερος — შეუბუმბულავი) — კონტურულ ბუმბულს მოკლებული ადგილები ფრინველის კანზე. აპტერიები და შებუმბული ადგილები — პტერილიები ერთმანეთს ენაცვლება, რაც აადვილებს კანის ცალკეული უბნისა და შესაბამისი ბუმბულის მოძრაობას, ნაწილობრივ კი თერმორეგულაციასაც. პტერილიებისა და აპტერიების განლაგება მნიშვნელოვანი სისტემატიკური ნიშანია ფრინველთა ოჯახების, გვარებისა და სახეობების დასადგენად. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 519.
ანდრაშ II

ანდრაშ II ჯვაროსანი, ანდრე II (უნგრ. Jeruzsálemi II András/Endre, სლოვაკ. Ondrej, ხორ. Andrija II. Arpadović; დ .1175 — გ. 26 ოქტომბერი, 1235) — უნგრეთის მეფე 1205 წლიდან, არპადების დინასტიისა. ტახტისთვის ებრძოდა თავის ძმა იმრეს (1196-1204). 1204-1205 წლებში იყო იმრეს ძის მცირეწლოვანი ლასლო III-ის (ან II-ის) (1204-1205) მეურვე. მისი სიკვდილის შემდეგ ავიდა სამეფო ტახტზე. 1217-1218 წლებში მონაწილეობდა მეხუთე ჯვაროსნულ ლაშქრობაში. 1222 გამოსცა ოქროს ბულა, რომელიც ზღუდავდა სამეფო ხელისუფლებას და იცავდა თავადაზნაურობის ინტერესებს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 446.
სამუელ გოტლიბ გმელინი

სამუელ გოტლიბ გმელინი (გერმ. Samuel Gottlieb Gmelin; დ. 4 ივლისი, 1744, ტიუბინგენი — გ. 27 ივლისი, 1774, დაღესტანი) — გერმანელი ექიმი, ბოტანიკოსი და მოგზაური. გმელინი მეცნიერ-ნატურალისტთა გერმანული ოჯახის წარმომადგენელი იყო. სწავლობდა მედიცინას ლეიდენის უნივერსიტეტში. დაინტერესებული იყო წყალმცენარეების ბოტანიკით. 1767 წელს მიიწვიეს რუსეთში და აირჩიეს პეტერბურგის საიმპერატორო მეცნიერებათა აკადემიის წევრად. 1768 წელს გამოაქვეყნა Historia Fucorum, ერთ-ერთი პირველი ნაშრომი ზღვის ბიოლოგიაში. 1768–74 წლებში აკადემიის დავალებით გმელინმა იოჰან გიულდენშტედტთან ერთად შეისწავლა ვოლგისა და დონის სათავეები, კავკასია (მათ შორის საქართველო), კასპიის ზღვის ნაპირები. ტყვედ ჩავარდა დაღესტანში და ტყვეობაშივე გარდაიცვალა. მის თხზულებაში „მოგზაურობა რუსეთში ბუნების სამი სამეფოს გამოკვლევისათვის“ (Reise durch Russland zur untersuchung der drey natur-reiche; I–III, 4 წიგნად; 1771–85 წლები) მრავალი საინტერესო მონაცემია ბუნებაზე, აღწერილია ცხოველთა ახალი სახეობები, მ. შ. ამჟამად ამომწყდარი გარეული ცხენი ტარპანი (Equus gmelini). ჟორდანია რ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 50. სამუელ გოტლიბ გმელინი, თხზულებები archive.org-ზე. ↑ 1.0 1.1 Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ 2.0 2.1 Proleksis enciklopedija, Opća i nacionalna enciklopedija — 2009. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3407324"></a> ↑ 3.0 3.1 Brozović D., Ladan T. Hrvatska enciklopedija — LZMK, 1999. — 9272 გვრ. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1264934"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q429032"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18446"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1789619"></a> ↑ 4.0 4.1 Biographies of the Entomologists of the World — Senckenberg German Entomological Institute. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q57831640"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q472839"></a> ↑ 5.0 5.1 Gmelin M. Gmelin, Samuel // Allgemeine Deutsche Biographie — L: 1879. — ტ. 9. — S. 273–274. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1369293"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2079"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q14616717"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q590208"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q21236011"></a> ↑ Deutsche Nationalbibliothek Record #116685158 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a>
ქართვლის დედა

„ქართვლის დედა“ — მონუმენტური ქანდაკება თბილისში, რომელიც ქალაქის ერთ-ერთი სიმბოლო გახდა. მონუმენტის ავტორია ქართველი მოქანდაკე ელგუჯა ამაშუკელი, რომელსაც 1966 წელს ამ ქანდაკებისთვის მიენიჭა შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემია. ქანდაკება სოლოლაკის გორაზე 1958 წელს აღიმართა ქალაქის 1500 წლისთავთან დაკავშირებით. თავდაპირველი გადაწყვეტილების თანახმად, ხის ალეგორიული ქანდაკება დედაქალაქს დროებით დაამშვენებდა, თუმცა მოგვიანებით ეს გადაწყვეტილება შეიცვალა. ამის გამო ხის ფაქტურა 1963 წელს ალუმინით დაიფარა, რათა ქანდაკება არ დაზიანებულიყო. 1997 წელს კი ძველი ქანდაკება ახლით შეიცვალა. 20 მეტრის სიმაღლის ალუმინის ქართულ ეროვნულ სამოსში ჩაცმული ქალის ქანდაკების ავტორია ელგუჯა ამაშუკელი. „ქართვლის დედა“ არის ქართული ეროვნული ხასიათის სიმბოლო: ქანდაკებას ცალ ხელში ღვინის თასი უჭირავს მოყვართათვის, მეორეში კი ხმალი მტერთათვის. ქანდაკების ძირში იშლება ხედი თბილისის ბოტანიკურ ბაღზე, აგრეთვე ბოტანიკური ბაღის ფარგლებში შესაძლებელია მდინარე წავკისისწყლის აღბეჭდვა, სადაც სამი ხიდია გადაგდებული. ↑ ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 253, ISBN 99928-20-32-2. ↑ 2.0 2.1 2.2 სტატიიდან ელგუჯა ამაშუკელი, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 350. ↑ მონუმენტი ქართვლის დედა ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ქართვლის დედა
ყარაგიოლი (ზანგილანი)

ყარაგიოლი (აზერ. Qaragöl) — სოფელი აზერბაიჯანში, ქალბაჯარ-ლაჩინის რეგიონში, ზანგილანის რაიონში. 1993-2020 წლებში დე-ფაქტოდ აკონტროლებდა სეპარატისტული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის მიერ. ყარაგიოლი GEOnet სახელების სერვერზე ↑ Zangilan district – Administrative district in the Republic of Azerbaijan.
ყარაგიოლი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ყარაგიოლი შეიძლება აღნიშნავდეს: ყარაგიოლი — ტბა აზერბაიჯანში ყარაგიოლი — სოფელი აზერბაიჯანში, ზანგილანის რაიონში.