სანელებელა

სანელებელა (ლათ. Mycetinis alliaceus) — მიცეტინისის გვარის სოკო ომფალოტისებრთა ოჯახისა. ახასიათებს ნივრის მძაფრი სუნი. გამოიყენება როგორც სუნელი სხვადასხვა კერძებისთვის არომატის მისაცემად. გავრცელებულია ევროპის მთელ ტერიტორიაზე, იზრდება ფოთლოვან და შერეულ ტყეებში, ზაფხულიდან შემოდგომამდე. სოკო პირველად აღწერა ავტრიელმა ბოტანიკოსმა ნიკოლაუს იოზეფ ფონ ჟაკენმა 1773 წელს როგორც Agaricus alliaceus. მიმდინარე ბინომინალური სახელწოდება მიენიჭა 2005 წელს. სამეცნიერო სინონიმები: Agaricus alliaceus Jacq., 1762: Fr., 1821 Agaricus dolinensis Schulzer, 1870 Chamaeceras alliaceus (Jacq.) Kuntze, 1898 Marasmius alliaceus (Jacq.) Fr., 1838 Marasmius alliaceus var. subtilis J.E.Lange, 1921 Marasmius schoenopus Kalchbr., 1875, nom. superfl. Mycena alliacea (Jacq.) P.Kumm., 1871 ზრდასრული სოკოს ქუდის დიამეტრი — 1-6,5 სმ, კიდეები დაკვალულია, შიშველი გლუვი ზედაპირით, ახასიათებს განიერი ბორცვაკი. მუქი ყვითელი ან წითელ-ყავისფერი შეფერილობის, კიდებზე უფრო მკრთალი. რბილობი — თხელი, ქუდში თეთრია, ფეხში ყვითელი, ნივრის მძაფრი სუნით. ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, ფირფიტები ხშირი, ფეხისგან თავისუფალი, მოვარდისფრო-თეთრი ან მონაცრისფრო, არასწორად დაკბილული კუთხეებით. ფეხის სიგრძე — 6-15 სმ, სისქე — 2-5 მმ, ცენტრალური, ცილინდრული ან გაბრტყელებული, მყარი, ხრტილოვანი ქუდისკენ დამტვერილ-ხავერდოვანი, ნაცრისფერ-ყავისფერი ან შავი, ძირისკენ უფრო მუქი ფერის. სპორების ფხვნილი — თეთრი. სპორები — 9-12×5-7,5 მკმ, ფართოელიფსისებრი ან ნუშისებრი, ბაზიდიუმი ძირითად ოთხსპორიანი, ჰეილოცისტიდები — თითისტარისებრი ან ცილინდრული. Clitocybe dealbata Clitocybe rivulosa Collybia dryo Gymnopus dryophilus Collybia peronata sin. Gymnopus peronatus Laccaria proxima Marasmius cohaerens Marasmius rotula Marasmius scorodonius sin. Mycetinis scorodonius !Marasmius lupuletorum sin. torquescens! Marasmius wynnei Micromphale perforans ახასიათებს ნივრის მძაფრი სუნი. გამოიყენება როგორც სუნელი, სხვადასხვა კერძებისთვის ნივრის არომატის მისაცემად, ეს განსაკუთრებით სასარგებლოა ადამიანებისთვის, რომლებსაც ალერგია აქვთ ნიორზე. გავრცელებულია ევროპის მთელ ტერიტორიაზე. საპტროტროფია. იზრდება ფოთლოვან ან შერეულ ტყეებში, დამპალ წიფლის ხეებზე, წიფლის ძირნაყარ დამპალ ტოტებსა და ფოთლებზე. სეზონი — ზაფხულიდან შემოდგომამდე. Noordeloos M. E., Flora agaricina Neerlandica, 1995. — P. 152—153, ISBN 90-5410-616-6. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „სანელებელა“ ვიკისაწყობში. სანელებელა MycoBank-ზე (ინგლისური) სანელებელა Index Fungorum-ზე (ინგლისური) ↑ Henning Knudsen, Jan Vesterholt: Funga Nordica. Agaricoid, boletoid and cyphelloid genera. Nordsvamp, Kopenhagen 2008, ISBN 978-87-983961-3-0 (Neubearbeitung von Nordic Macromycetes vol. 2, zahlreiche Mikroskizzen, inkl. CD „MycoKey 3.1“). ↑ Jadson J. S. Oliveira, Ruby Vargas-Isla, Tiara S. Cabral, Doriane P. Rodrigues, Noemia K. Ishikawa: Progress on the phylogeny of the Omphalotaceae: Gymnopus s. str., Marasmiellus s. str., Paragymnopus gen. nov. and Pusillomyces gen. nov. In: Mycological Progress. Band 18, Nr. 5, Mai 2019, ISSN 1617-416X, S. 713–739, doi:10.1007/s11557-019-01483-5. ↑ Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda (1988-08-04). Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL. ISBN 83-09-00714-0.  ↑ ნახუცრიშვილი ივ., საქართველოს სოკოები / რედ. და თანაავტ. არჩ. ღიბრაძე, თბ.: „ბუნება პრინტი“ და საქართველოს ბუნების შენარჩუნების ცენტრი, 2006. — გვ. 115, ISBN 99940-856-1-1. ↑ See entry in Mycorance site. ↑ Till R. Lohmeyer, Ute Kũnkele (2006). Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie. Warszawa. ISBN 978-1-40547-937-0.