laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
საქობოს სამების ეკლესია

საქობოს სამების ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი სიღნაღის მუნიციპალიტეტის სოფელ საქობოში. ეკლესია დარბაზული ტიპისაა. ნაგებია რიყის ქვისა და აგურის წყობის მონაცვლეობით კირ-დუღაბზე. შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს. კარი გარედან შეისრულთაღოვანია, შიგნიდან კი კარის ღიობი ხის ძელზე გადაყვანილი აგურის არქიტრავითაა დასრულებული. ტაძარი განათებულია 6 სარკმლით, რომელთაგან თითო აღმოსავლეთის და დასავლეთ კედელშია გაჭრილი, ორ-ორი კი სამხრეთის და ჩრდილოეთის კედლებში. საკმლები თაღოვანია შიგნით გაფართოვებული წირთხლებით. ფასადებიდან მხოლოდ განივებია გაფორმებული. აღმოსავლეთის ფრონტონში აგურის წყობის დადაბლებით მიღებული გოლგოთის ჯვარია გამოსახული. ასეთივე ჯვარია მოცემული დასავლეთის ფრონტონშიც. ამავე ფასადზე გაფორმებულია ქვედა ნაწილიც: კარი დადაბლებულ არეშია გაჭრილი, კარის წირთხლი ბრტყელი აგურის წყობითაა გამოყვანილი, რომელსაც ლეკალური აგურისმოჩარჩოება შემოსდევს. ჩარჩოს ზედა თავისუფალი არე აგურის თევზიფხური წყობითაა გაფორმებული და დასრულებულია ხერხულა ლავგარდნით. კარის ჩარჩოს ორივე მხარეს აგურის დადაბლებით ერთმანეთზე გადაბმული სამ-სამი რომბია მოცემული, ხოლო ზედა ნაწილში აგურის ამოწევით ორმაგი რომბია გამოსახული. ჩარჩოც და ამოწეული რომბების აგურებიც წითელი საღებავითაა შეღებილი. ერთი საფეხურით ამაღლებული აფსიდა ნახევარწრიულია და პილასტრითაა გამოყოფილი დარბაზისგან. აფსიდის ღერძზე სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის თაღის დონეზე ორივე მხარეს თაღოვანი ღიობია გაკეთებული. საკურთხეველში ოთხი შეისრულთაღოვანი ნიშაა: ორი ჩრდილოეთ კედელში, ერთი სარკმლის ქვეშ (მოგვიანებით ამოშენებული) და ერთი სამხრეთ კედელში. საკურთხევლის შუაში, აგურით ამოშენებული ტრაპეზი მდგარა. დარბაზი ორი წყვილი პილასტრითაა დანაწევრებული, რომელთა შორის არეებში იატაკიდან ამოყვანილი შეისრული თაღებია გაკეთებული. კონქი და კამარა აგურისაა და პილასტრებზე გადაყვანილ აგურისავე თაღებს ეყრდნობოდა. თაღების ქუსლებთან გაკეთებულ ფოსოებში ხის ძელები ყოფილა ჩამაგრებული კონსტრუქციული მდგრადობისთვის. ეკლესიაში იატაკი აგურფენილია. შიგნიდან ნაწილობრივ შელესილი ყოფილა. ეკლესია XX საუკუნის ბოლო მეოთხედში მოსახლეობას ნაწილობრივ აღუდგენია ახალი აგურითა და ცემენტით, თუმცა, ახლა აღარც კამარაა შემორჩენილი, არც კონქი და კედლებიც ვერტიკალურადაა დაბზარული. ეკლესიის აღმოსავლეთით XIX საუკუნის სამაროვანია.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 18677
სიღანაღის წმინდა გიორგის მეორე ეკლესია

სიღნაღის წმინდა გიორგის მეორე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი სიღნაღის მუნიციპალიტეტში, ქალაქ სიღნაღში. სიღნაღის წმინდა გიორგის მეორე ეკლესია დარბაზული ნაგებობაა, აშენებულია აგურითა და რიყის ქვით. წყობა თარაზულია. ეკლესია გეგმით სწორკუთხაა, აღმოსავლეთით კოლოფა აფსიდით, რომლის ცენტრში გაჭრილია მაღალი, თაღოვანი სარკმელი. სარკმელი მოგვიანებით გადაკეთებულია. თაღის არე ამოშენებულია და ჩადგმულია მინები. ასეთივე სარკმელია აფსიდის სამხრეთ ნაწილში. სფერული კონქი ამოყვანილია აგურის რადიალური რიგებით. სატრიუმფო თაღი აფსიდის მხრებს ეყრდნობა. გრძივი კედლები პილასტრებით ორ, ტოლ ნაწილად იყოფა. პილასტრებს ცილინდრული კამარის საბჯენი თაღები ეყრდნობა. სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში გაჭრილი თაღოვანი სარკმლები ერთმანეთის მიმართ სიმეტრიულადაა განლაგებული. დასავლეთი თაღოვანი შესასვლელი ამჟამად ამოშენებულია. კარის წინ მოწყობილ კარიბჭეს სამრეკლო ადგას. ეკლესიის ფასადები დანაწევრებულია პილასტრებით. საბურავად გამოყენებულია კრამიტი.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 6943
სიღნაღის წმინდა გიორგის პირველი ეკლესია

სიღნაღის წმინდა გიორგის პირველი ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი სიღნაღის მუნიციპალიტეტში, ქალაქ სიღნაღში. სიღნაღის წმინდა გიორგის პირველი ეკლესია დარბაზული ტიპის ნაგებობაა, მაგრამ გარე მასები ისეა დანაწევრებული, რომ სამნავიანი ეკლესიის შთაბეჭდილებას ტოვებს. ამ შტაბეჭდილებას ქმნის ინტერიერის გრძივ კედლებში მოწყობილი სამ-სამი ღრმა ნიშა, თაღოვანი უბე. თაღები საკმაოდ მასიურ შვერილ პილასტრებზე გადადის. კედლები დანაწევრებულია თაღებით, რომლებშიც სარკმლებია გაჭრილი. საკურთხევლის აფსიდა ძირითად სივრცეზე ვიწროა. მის გვერდით პასტოფორიუმებია მოწყობილი. დარბაზი გადახურულია ნახევარცილინდრული კამარით, რომელიც ორ საბჯენ თაღზე გადადის. საკურთხევლის აფსიდის წინ კანკელია აღმართული. დასავლეთით იყო ხის პატრონიკე, რომელიც ამჟამად მოხსნილია. კედელში დარჩენილია ბუდეები. პატრონიკეზე ასასვლელი კედლის სისქეშია. ეკლესიას სამი შესასვლელი აქვს — დასავლეთიდან, ჩრდილოეთიდან და სამხრეთიდან. გარედან ეკლესია საკმაოდ მოხდენილი პროპორციებისაა. გაირჩევა ორი სამშენებლო ფენა. გვერდითა ნავების კედლები ძირითადად რიყის ქვითაა ნაშენი, მშნენებლობაში გამოყენებულია აგურიც. ეს უფრო ადრეულია. უფრო მოგვიანო ხანის უნდა იყოს შუა ნავის აგურით ნაშენი ზედა ნაწილი. ფასადები ფრონტონებით სრულდება, რომელშიც ორ-ორი თაღოვანი ჩაღრმავებაა თავზე აგურით გამოყვანილი დეკორატიული ფრონტონებით; ხოლო კეხში ჯვრის რელიეფური გამოსახულებაა. ცენტრალური ნავის თავზე აღმართულია პატარა ფანჩატური. ეკლესია ნაწილობრივ ძველი გალავნითაა შემოზღუდული. გალავანი რიყის ქვითაა ნაშენი. ეკლესიის სამხრეთ-აღმოსავლეთით გალავანის მაღალი, მრგვალი კოშკია, რომელზეც სამრეკლოა დაშენებული. კოშკი XVIII საუკუნით თარიღდება. იგი ორსართულიანია. მეორე სართულზე მოგვიანო პერიოდში მიშენებული აგურის კიბე ადის. საკუთრივ სამრეკლოს ფანჩატური XIX საუკუნეშია აგებული. ის მთლიანად აგურისაა. სახურავის ქიმზე აღმართულია ჯვარი.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 235
კორდოვა

კორდოვა შეიძლება აღნიშნავდეს: კორდობა — ქალაქი ესპანეთში კორდოვა — ქალაქი არგენტინაში კორდოვა — ქალაქი მექსიკაში
მწერიჭამია ხელფრთიანები

მწერიჭამია ხელფრთიანები (ლათ. Microchiroptera) — ძუძუმწოვრების ქვერიგი ხელფრთიანების რიგისა. მათი სხეულის სიგრძე 14 სმ აღწევს.აქვთ ყურსარქველები, წვრილი თვალები, სუსტად განვითარებული მხედველობა, ძალზე კარგი სმენა, ექოლოკაციის უნარი. გავრცელებულნი არიან ყველგან, პოლარულ ოლქებს გარდა. განსაკუთრებით ბევრია სუბტროპიკებსა და ტროპიკებში. აერთიანებს 16 ოჯახს, 138 გვარის 650 სახეობას. საქართველოში — 22. ბინადრობენ ხის ფუღუროებში, მღვიმეებში, კლდის ნაპრალებში, სამეურნეო და საცხოვრებელ ნაგებობებში. ზოგიერთი მათგანი ადამიანის თანამგზავრია. სახლდებიან კოლონიებად. მათი ზამთრის ძილქუში 7-8 თვე გრძელდება. შობენ 1-2 ნაშიერს, რომლებიც 20-40 დღის შემდეგ დამოუკიდებლად ნადირობენ. ცოცხლობენ 20 წლამდე. უმრავლესობა იკვებება მწერებით, ზოგი ტროპიკული ფორმა მცენარის ნაყოფით, ნექტრით და ყვავილის მტვერით, თბილსისხლიანი ცხოველების სისხლით, პატარ-პატარა ხერხემლიანებით. ძალზე სასარგებლო ცხოველებია; ანადგურებენ სოფლისა და სატყეო მეურნეობის მავნებლებს. ზოგი სახეობა ხელს უწყობს მცენარეთა დამტვერვას და ავრცელებს სხვადასხვა ტროპიკული მცენარის თესლს. ზოგს ადამიანის ინფექციური დაავადების გამომწვევი გადააქვს. ავალიანი რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 263.
ტანკი

ტანკი — მთლიანად დაჯავშნული მუხლუხიანი, მაღალი გამავლობის მანქანა. აქვს მბრუნავ კოშკურაში ჩამონტაჟებული მძლავარი ქვემეხი, რომლის ძირითადი დანიშნულებაა სროლა პირდაპირი დამიზნებით. თანამედროვე ტანკების მასა არის 46-62 ტონა, შუბლის ჯავშნის სისქე 500-600 მმ, მაქსიმალური სიჩქარე 60-70 კმ/სთ-ში. ტანკის ძირითადი ელემენტებია: კორპუსი კოშკურით, ძალა 1500 ცხენის ძალამდე, ტრანსმისია, სავალი ნაწილი, კავშირგაბმულობის საშუალებები, რომელთაც აქვთ მასობრივი დაზიანების იარაღისგან დაცვის სისტემა, მოწყობილობის წყალქვეშ ტარებისთვის, საზენიტო საშუალებები და სხვა. პირველი ტანკები შეიქმნა დიდ ბრიტანეთში და საფრანგეთში 1916 წელს და პირველად გამოიყენეს პირველ მსოფლიო ომში, მდინარე სომაზე ოპერაციის დროს. მასობრივი გამოყენება პოვა მეორე მსოფლიო ომში. ქვეითთა საბრძოლო მანქანა ჯავშანტრანსპორტიორი საბრძოლო სადესანტო მანქანა მეძმარიაშვილი ე., „ქართული სამხედრო ენციკლოპედიური ლექსიკონი“, თბ., 2017, გვ. 522
ილია თოფურია

ილია თოფურია (დ. 21 იანვარი, 1997, ჰალე, გერმანია) — ქართველი პროფესიონალი მებრძოლი. ამჟამად ასპარეზობს ქვემსუბუქი წონითი დივიზიონის „აბსოლუტურ საბრძოლო ჩემპიონატში“ (Ultimate Fighting Championship, UFC). 2024 წლის 18 თებერვალს, ალექსანდრე ვოლკანოვსკის დამარცხების შემდეგ, ილია თოფურია გახდა UFC-ის ჩემპიონი. ილია თოფურია დაიბადა გერმანიაში, ვესტფალიის ქალაქ ჰალეში, ქართველი მშობლების ოჯახში. შვიდი წლის ასაკში ოჯახთან ერთად საცხოვრებლად საქართველოში გადავიდა, სადაც სკოლაში ბერძნულ-რომაულ ჭიდაობაში ვარჯიში დაიწყო. 2013 წელს, როცა თოფურია თხუთმეტი წლის იყო, მისი ოჯახი საცხოვრებლად გადავიდა ესპანეთის ქალაქ ალიკანტეში, სადაც მან ვარჯიში საბრძოლო ხელოვნებაში „კლიმენტ კლუბში“ დაიწყო. ის და მისი ძმა ალექსანდრე პირველი ქართველები არიან, ვინც ჯიუ-ჯიცუს შავი ქამრის მფლობელები გახდნენ. 2015 წელს შედგა მისი დებიუტი პროფესიონალთა ადგილობრივ შეჯიბრებებში. 27 წლის ილია თოფურია პირველად შევიდა ტიტულოვან წრეში: ის UFC-ში 2020 წლიდან ასპარეზობს და რეკორდი 6-0 აქვს დამყარებული. 2020 წლის 11 ოქტომბერს თოფურია „მაროკოელ ეშმაკს“ იუსეფ ზალალს დაუპირისპრდა და სამრაუნდიან ორთაბრძოლაში გამარჯვება მოიპოვა. 2022 წლის 19 მარტს, ლონდონში, UFC-ის ღონისძიებაზე, ორგანიზაციაში მეოთხე ორთაბრძოლა გამართა ილია თოფურიამ და ინგლისელი მეტოქე ჯეი ჰერბერტი მეორე რაუნდში ნოკაუტით დაამარცხა. 2024 წელს UFC 298-ზე ქვემსბუქი დივიზიონის ქამრისთვის ილია თოფურია დაუპირისპირდა ამ დივიზონის ჩემპიონ ალექსანდერ ვოლკანოვსკის და ბრძოლა მეორე რაუნდში ნოკაუტით მოუგო. ამავე წელს მიანიჭეს ესპანეთის მოქალაქეობა. 2024 — ღირსების ორდენი „საქართველოში შერეული საბრძოლო ხელოვნების პოპულარიზაციის საქმეში შეტანილი განსაკუთრებული პირადი წვლილისა და წარმატებული სპორტული საქმიანობისთვის“. საქართველოში რომ ვცხოვრობდი... უკომპრომისო ბრძოლა, დაპირისპირება პედი პიმბლეტთან და შურისძიება ქართველების შეურაცხყოფის გამო - როგორია ილია თოფურიას წარმატების გზა "მე შენ გაგაფრთხილე..." - თოფურიამ პედი პიმბლეტს სცემა (ვიდეო) "ილია, ჯიგარი ხარ..." - დვალიშვილი მომხდარ ინციდენტს გამოეხმაურა 'ჩამოიტანე ეგ ქამარი!' - როგორ ამხნევებენ ილია თოფურიას ლეგენდები დაარქივებული 2024-02-17 საიტზე Wayback Machine. ილია თოფურია UFC-ის საიტზე ↑ Lee, Alexander K. (18 მარტი, 2024). „Watch Ilia Topuria get swarmed by fans at crazy Georgia homecoming“. MMA Fighting (ინგლისური). ციტირების თარიღი: 22 მარტი, 2024. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date= და |date=-ში (დახმარება) ↑ "ჩემი ქართველები იხოცებოდნენ, ვიღაცა კი ამაზე იცინის... ილოცოს, არსად გადამეყაროს" - რატომ დაუპირისპირდა ქართველი "მატადორი" ბრიტანელ მებრძოლს ოქტაგონს მიღმა? ↑ ჩიჩუა, ნინო (5 მარტი, 2024). „ილია თოფურია ესპანეთის მოქალაქე გახდა - Netgazeti“. NETGAZETI.ge. ციტირების თარიღი: 13 ივლისი, 2024. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date= და |date=-ში (დახმარება) ↑ „პრეზიდენტმა ილია თოფურია ღირსების ორდენით დააჯილდოვა“. რადიო თავისუფლება. 21 მარტი, 2024. ციტირების თარიღი: 21 მარტი, 2024. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date= და |date=-ში (დახმარება)
ხარფუხის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია

ხარფუხის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია, კრწანისის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია — ქართული მართლმადიდებლური (ყოფილი ბერძნული) ეკლესია თბილისში (კრწანისის რაიონი). მდებარეობს ხარფუხში, იოსებ გრიშაშვილისა და ეფრემ მცირის ქუჩებს შორის, დამრეც ფერდობზე (კარლო ჩხეიძის ქ. №3). გვიან შუა საუკუნეებში ამჟამინდელი ეკლესიის ადგილას საბაჟო იყო. წმინდა ნიკოლოზის სახელობის ეკლესიის მშენებლობას დეკანოზ ვასილი ანდრიანოვის თაოსნობით 1846 წელს ჩაუყარეს საფუძველი თბილისის მიდამოებში 1833 წელს ანატოლიიდან ჩამოსახლებულმა ბერძნებმა. აგურით ნაშენი და მოლურჯო შორენკეცით დახურული გუმბათიანი ეკლესია არქიტექტორ იაკობ ივანოვის პროექტით არის აგებული. ეკლესიის აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებში ჩასმული ფილების სამენოვანი წარწერა (ბერძნული, ქართული და რუსული) ეკლესიის მშენებლობის დასრულების განსხვავებულ თარიღს იძლევა: ქართული — 1854, რუსული და ბერძნული — 1853. ეკლესიაში წირვა-ლოცვა ბერძნულ ენაზე სრულდებოდა. საბჭოთა პერიოდში ეკლესია გაუქმდა და სამეურნეო მიზნებისთვის გამოიყენებოდა, 1980-იან წლებში აქ საპატრიარქოს ბიბლიოთეკა განთავსდა. 1990 წელს აღდგა ღვთისმსახურება, ამჯერად ქართულ ენაზე. ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 968, ISBN 99928-20-32-2.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 3590
ცხენის ძალა

ცხენის ძალა (აღნიშვნა: ც. ძ., HP ან hp [ინგლ. horsepower], PS [გერმ. Pferdestärke], CV [ფრანგ. Cheval-vapeur]) — სიმძლავრის მოძველებული სისტემის გარეშე ერთეული. შემოიღეს XVIII საუკუნეში, როცა აუცილებელი გახდა ორთქლის ძრავასა და ცხენის მუშაობათა უნარის შედარება. ცდებით დამტკიცდა, რომ მუშა ცხენს შეუძლია იმოძრაოს 4.5 კმ/სთ სიჩქარით და ამ დროს განავითაროს ≈ 60კგძ წევის ძალა. ეს შეესაბამება ≈ 75 კგძ·მ/წმ სიმძლავრეს. სხვა განსაზღვრებით ერთ ცხენის ძალით შესაძლებელია 250 კგ (550 ფუნტი) 0.3048 მეტრით (1 ფუტით) აწევა ერთ წამში. P = mgh/t = (550 ფუნტი × 9.8 მ/წმ² × 1 ფუტი) ÷ 1 წამი = (250 კგ × 9.8 მ/წმ² × 0.3048 მ) ÷ 1 წამი = 746.76 ≈ 750 ვტ. ტექნიკრ ზოგიერთ დარგებში (ძირითადად ავტომშენებლობასა და ტრაქტორთმშენებლობაში) ამჟამადაც იყენებენ. სსრკ-სა და ზოგ სხვა ქვეყანაში 1 ც. ძ. (1PS, 1CV) ≈ 75 კგძ·მ/წმ ≈ 736 ვტ. აშშ-ში, დიდ ბრიტანეთსა და სხვა ქვეყნებში 1hp = 550 ფუტ·ფუნტ/წმ ≈ 746 ვტ. ტერმინი „ცხენის ძალა“ მცდარია, რადგან მასში იგულისხმება სიმძლავრე და არა ძალა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 251.
იმპერიული ნადავლი

იმპერიული ნადავლი: ელგინის მარმარილოების უცნაური შემთხვევა (ინგლ. Imperial Spoils: The Curious Case of the Elgin Marbles) — კრისტოფერ ჰიტჩენსის 1987 წლის წიგნი ტომას ბრიუსის, ელგინის მეშვიდე გრაფის მიერ პართენონიდან მოქანდაკებული ფრიზების (მოგვიანებით ცნობილი, როგორც ელგინის მარმარილოები) წამოღებისა და ბრიტანეთის მუზეუმისთვის მიყიდვის შესახებ. ჰიტჩენსმა გააანალიზა არტეფაქტების ისტორია და მათი საბერძნეთში დაბრუნების საკითხი. ↑ Publishers Weekly: Imperial Spoils ↑ Google Books: Imperial Spoils
თირკმელზედა ჯირკვალი

თირკმელზედა ჯირკვალი — თირკმლის ზედა ნაწილზე განლაგებული წყვილი შინაგანი სეკრეციის ჯირკვალი. შედგება ორი ნაწილისგან: ტვინოვანი შრე ქერქოვანი შრე ტვინოვანი შრე გამოიმუშავებს ჰორმონ ადრენალინს. ქერქოვანი შრე გამოიმუშავებს კორტიკოსტეროიდებს (ჰორმონების ნაკრები), რომლებიც მონაწილეობენ ორგანულ და არაორგანულ ნივთიერებათა ცვლაში. კორტიკოსტეროიდებიდან აღსანიშნავია ჰორმონი ალდოსტერონი, რომელიც აძლიერებს Na+ აქტიურ გადატანას ნეფრონის მილაკებიდან ქსოვილურ სითხეში, პარალელურად კი ძლიერდება K+ -ის გადასვლა ქსოვილური სითხიდან ნეფრონის მილაკებში. კორტიკოსტეროიდებს მიეკუთვნება გლუკოკორტიკოსტეროიდებიც. ისინი მონაწილეობენ ორგანული ნივთიერებების (ნახშირწყლების, ცილებისა და ცხიმების) მეტაბოლიზმში. ქერქოვან შრეში გამომუშავდება ზოგიერთი სასქესო ჰორმონიც. ↑ ლამარა ბურდილაძე, ნანა სიხარულიძე, ქეთევან მაღრაძე, დოდო ბარამიძე (2018). ბიოლოგია აბიტურიენტებისთვის.. „დიოგენე“..
მე, გამომძიებელი

„მე, გამომძიებელი“ — კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ 1971 წლის კინოფილმი, რომლის რეჟისორია გიორგი კალატოზიშვილი. ფილმი ეფუძნება ძმები ვაინერების ნაწარმოებს. ფასანაურის მახლობლად მძიმედ დაჭრილი მამაკაცია ნაპოვნი ფულისა და საბუთების გარეშე. ექიმების ვარაუდით, მისი გადარჩენა სათუოა. საქმის გამოძიება თბილისის მილიციის კაპიტანს, გამომძიებელ მიქელაძეს დაევალა. ძიებისას გაირკვა, რომ დაშავებული ბალტიის ზღვის სანაოსნო სამსახურის შტურმანია. ძიებას მილიციის კაპიტანი საბჭოთა კავშირის სხვადასხვა ქალაქებში - ტალინში, ლენინგრადში, მოსკოვში, რიგაში, იურმალაში მიჰყავს. ვახტანგ (ბუბა) კიკაბიძე — გიორგი მიქელაძე ინგრიდ ანდრინია — ელგა სმილძინია ვია არტმანე — ვანდა ლინარე ბაადურ წულაძე — ვასო კობიძე მიხეილ ნიკიტინი — საშა ქანდაუროვი რევაზ თავართქილაძე — ნოდარ გომელაური იაკი ლიპსო — იანის კრუმინი გურამ ლორთქიფანიძე — ოთარ აბულაძე აქსელ ორავი — ტომას ენგე ოლევ ესკოლა — გემის კაპიტანი ასტაფიევი „მე, გამომძიებელი“ [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია „მე, გამომძიებელი“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
პირველი გურძემის მთავარანგელოზის ეკლესია

პირველი გურძემის მთავარანგელოზის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი მარტვილის მუნიციპალიტეტის სოფელ პირველ გურძემში. ეკლესია ბაზილიკური ტიპისაა. ტაძრის შესასვლელში მღვდელმსახურთა გამოსახულებებია გამოკვეთილი. აგებულია ფლეთილი ქვით. სოფლის განაპირას შემაღლებულ ბორცვზე დგას მთავარანგელოზის სახელობის ეკლესია. ნაგებობა გეგმით თავისუფალი ჯვრის ფორმისაა, რომელიც აღმოსავლეთიდან სრულდება ნალისებრი შვერილი აფსიდით. საკურთხეველში გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი, რომლის ჩრდილოეთით ორი არქიტრავული ნიშია განლაგებული. სარკმელთან დგას მასიური ტრაპეზის ქვა. აფსიდა ერთსაფეხურიანისოლეათია ამაღლებული. ეკლესიის გადახურვა ჩამონგრეულია და ადგილობრივ მოსახლეობას გადაუხურავს შიფერით. იატაკზე დაგებულია მართკუთხა ქვის ფილები. ჩრდილოეთ და სამხრეთ მკლავებში გადადის ნახევარწრიული ფორმის თაღები. ძეგლს შესასვლელი სამი მხრიდან აქვს (საცავი) დატანებული, (გარდა აღმოსავლეთისა). დასავლეთ ფასადზე შესასვლელის ორთავე მხარეს ჩატანებულია ქვის ფილები რელიეფური გამოსახულებებით და ასომთავრული წარწერებით. წარწერები თითქმის აღარ იკითხება. ეკლესიის საშენ მასალად გამოყენებულია კირქვა - კირის დუღაბზე. ფასადებზე შემორჩენილია ბათქაშის კვალი. კედლები ბევრ ადგილას დაბზარულია. ძეგლი დგას ორსაფეხურიან ცოკოლზე.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 5188
ქვემო ხუნწის ეკლესია

ქვემო ხუნწის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი მარტვილის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ქვემო ხუნწის ჩრდილო-დასავლეთით, ექვსი კილომეტრის დაშორებით, მაღალ მთაზე ქვემო ხუნწის ეკლესია დარბაზული ტიპისაა, ორფერდა გადახურვით. ტაძარი შედგება საკურთხევლისა და ერთი ნავისაგან. ნაგებია არათანაბარი ზომის ქვებისაგან, კირის დუღაბზე, ფრაგმენტულად გამოუყენებულია რიყისა და შირიმის ქვებიც. ტაძარს მხოლოდ დასავლეთისა და აღმოსავლეთის კედელი აქვს შემორჩენილი. ასევე, აღმოსავლეთისა და დასავლეთის მხარეს გაჭრილია 2-2 სარკმელი. ტაძარს შესასვლელი აქვს დასავლეთიდან და სამხრეთიდან.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 5197
სერგიეთის მთავარანგელოზის ეკლესია

სერგიეთის მთავარანგელოზის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი მარტვილის მუნიციპალიტეტში, სოფელ სერგიეთში. სერგიეთის მთავარანგელოზის ეკლესია ხასიათდება ორფერდა გადახურვით. ტაძარს აქვს წრიული, სამ ნაწილიანი აფსიდა. ეკლესიას სამი შესასვლელი აქვს: დასავლეთით, სამხრეთით და ჩრდილოეთით. ჩრდილოეთით და სამხრეთით — ორ-ორი სარკმელი, აღმოსავლეთით და დასავლეთით კი სამ-სამი სარკმელია მოქცეული. ტაძარი ნაშენია კლდის ნატეხი ქვით, კირის დუღაბზე.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 5191
პირველი ბალთის ღვთისმშობლის ეკლესია

პირველი ბალთის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი მარტვილის მუნიციპალიტეტში, სოფელ პირველ ბალთაში. პირველი ბალთის ღვთისმშობლის ეკლესია დარბაზული ბაზილიკაა. ეკლესიას სამი კარი აქვს - ჩრდილოეთით, დასავლეთით და სამხრეთით. ორ-ორი სარკმელი გაჭრილია ჩრდილოეთით და სამხრეთით, დასავლეთით - ერთი, აღმოსავლეთით კი - ოთხი. ტაძარს რესტავრაცია ჩაუტარდა 2002 წელს და იგი ამჟამად მოქმედია.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 5187
ნაგებერავოს წმინდა გიორგის ეკლესია

ნაგებერავოს წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი მარტვილის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ნაგებერავოში. ნაგებერავოს წმინდა გიორგის ეკლესია დარბაზული ტიპისაა, ორფერდა გადახურვით. ნაშენია კლდის ქვით კირის დუღაბზე, მშენებლობაში გამოყენებულია ადგილობრივი შირიმის ქვაც. ეკლესიას შესასვლელი აქვს დასავლეთიდან, ჩრდილოეთიდან და სამხრეთიდან. აფსიდა ხის კანკელითაა გამოყოფილი.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 7976
სალხინოს ღვთისმშობლის ტაძარი

სალხინოს ღვთისმშობლის ტაძარი — არქიტექტურული ძეგლი მარტვილის მუნიციპალიტეტში, სოფელ სალხინოში. სალხინოს ღვთისმშობლის ტაძარი სამნავიანი ბაზილიკაა (15 X 11მ), თარიღდება 1782 წლით და ნაგებია ქვითკირისაგან. კარის თავზე ამოკვეთილია ჩუქურთმიანი ჯვარი. ეკლესიას გარედან სპონდოს ქვა აქვს შემოვლებული.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 5192
ვედიდკარის წმინდა გიორგის ეკლესია

ვედიდკარის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი მარტვილის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ვედიდკარში. ვედიდკარის წმინდა გიორგის ეკლესია წარმოადგენს სამნავიან ბაზილიკას. თავდაპირველად ნაგები იყო კლდის ქვით, კირის დუღაბზე. ამჟამად ნაგებია კლდის დიდი ზომის ქვებით, ალაგ-ალაგ გამოყენებულია შირიმის ქვა და წითელი აგური. ეკლესიას შესასვლელი დასავლეთიდან, სამხრეთიდან და ჩრდილოეთიდან აქვს. აღმოსავლეთ ფასადზე გაჭრილია 3 ვიწრო სარკმელი. სამხრეთის, ჩრდილოეთისა და დასავლეთის ფასადზეც 3-3 სარკმელია დატანებული.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 5179
თიამინი

ვიტამინი B1(თიამინი) - მონაწილეობს ნახშირწყლების ცვლაში, ამყარებს ნერვულ სისტემას, აუმჯობესებს მეხსიერებას და საჭმლის მონელებას. იგი აუცილებელია იმ ორგანოების ნორმალური ცხოველქმედებისთვის, სადაც უჯრედის სუნთქვა ინტენსიურად მიმდინარეობს. თიამინი ფერმენტ პირუვატდეკარბოქსილაზას კოფაქტორია. ეს ფერმენტი უჯრედული მეტაბოლიზმის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან რეაქციას აკატალიზებს. თიამინს შეიცავს - კვერცხის გული, ღვიძლი, საფუარი, ხორბლისა და ბრინჯის ჩანასახი, პარკოსან მცენარეთა თესლი, წიწიბურა, ფრინველი, ბოსტნეული. 1890 წელს ჰოლანდიელი ექიმი ეიკმანი კუნძულ იავაზე საშინელ დაავადებას აკვირდებოდა. ავადმყოფები ვერ დადიოდნენ, ფეხები თითქოს ჯაჭვებით ჰქონდათ შებორკილი, რის გამოც ამ დაავადებას ბერი-ბერის (ბორკილები) ეძახდნენ. ეს დაავადება ხშირად სიკვდილით მთავრდებოდა. დაავადების მიზეზის გარკვევაში ეიკმანს დაეხმარა ქათმებზე დაკვირვება. მან შეამჩნია, რომ გალიაში მსხდომ ქათმებს, რომლებსაც კანგაცლილი ბრინჯით კვებავდნენ, აღენიშნებოდათ ბერი-ბერისთვის დამახასიათებელი ნიშნები. მათი უმრავლესობა იღუპებოდა. ის ქათმები კი, თავისუფლად რომ სეირნობდნენ ეზოში, ჯანმრთელები იყვნენ, რადგან მრავალფეროვან საკვებს პოულობდნენ. რა იყო ბრინჯის კანში, ეიკმანმა ვერ დაადგინა. მოგვიანებით გაირკვა, რომ ამ დაავადების მიზეზი თიამინის ნაკლებობა იყო. ბერი-ბერის ნიშნებია: ნახშირწყლების ცვლის დარვევა, კრუნჩხვები, კუჭ-ნაწლავის აშლილობა, მადის დაკრგვა. ხანგრძლივი უკმარისობის დროს ზიანდება ცენტრალური ნერვული სისტემა და პერიფერიული ნერვები, კუნთები განილევა და სუსტდება, რასაც მოსდევს დამბლა. დაავადებულებს უჭირთ სიარული, უვითარდებათ გულის უკმარისობა, სუნთქვითი პრობლემები. ოჯახის მკურნალი ↑ ნ. ზაალიშვილი, ნ. იოსებაშვილი, გამომცემლობა „ტრიასი“, „ბიოლოგია X კლასი“; ლამარა ბურდილაძე, ნანა სიხარულიძე, ქეთევან მაღრაძე, დოდო ბარამიძე, გამომცემლობა „დიოგენე“ (2018), „ბიოლოგია აბიტურიენტებისთის“.
რევაზ ჩოგოვაძე

რევაზ (რევი) ჩოგოვაძე (დ. 5 მარტი, 1944, თბილისი) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი. 1966 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ავტომატიკისა  და გამოთვლითი ტექნიკის ფაკულტეტი. მუშაობა დაიწყო ავტომატიზაციის საშუალებათა თბილისის სამეცნიერო კვლევით ინსტიტუტში ინჟინრად, სადაც მონაწილეობდა M-1000 გამოთვლითი სისტემის პროექტირებაში. 1970-1973 წწ. იყო მივლინებული ასპირანტი  სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის მართვის პრობლემების ინსტიტუტში, სადაც აკად. ივერი ფრანგიშვილის ხელმძღვანელობით მუშაობდა ახალი თაობის მატრიცული და ასოციაციური პარალელური პროცესორების თეორიული საფუძვლების დამუშავებაზე. 1973-1982 წწ. იყო საქართველოს სოფლის მეურნეობის საწარმოო-ტექნიკური უზრუნველყოფი სახელმწიფო კომიტეტის რესპუბლიკური  საინფორმაციო-გამოთვლითი ცენტრის გამოთვლითი ტექნიკისა და პროგრამირების განყოფილების გამგე, დირექტორის მოადგილე, დირექტორი - დარგობრივი მართვის ავტომატიზებული სისტემის გენერალური  კონსტრუქტორი. 1983-1993 წწ. იყო საქართველოს  მთავრობის აგროსამრეწველო კომპლექსის საკითხთა სახელმწიფო მრჩეველი, 1985 წ. შეიმუშავა რეგიონალური სასურსათო პროგრამების კონტროლისა და ანალიზის ავტომატიზებული სისტემა. 1994-2002 წწ. იყო საქართველოს სახელმწიფო კორპორაცია "საქაგროტექსერვისის" ვიცე-პრეზიდენტი,  ს/ს  "საქსოფლტექნიკის" სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე. 2003-2019 წწ. იყო საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის მანქანური ინტელექტის სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრის ხელმძღვანელის მოადგილე, ინფორმატიკისა და მართვის სისტემების ფაკულტეტის ხელოვნური ინტელექტის დეპარტამენტის პროფესორი. არის აკადემიური დოქტორი, მრავალი სამეცნიერო  ნაშრომისა და სახელმძღვანელოს ავტორი, მიღებული აქვს სახელმწიფო და სხვა ჯილდოები. 2020 წელს განსაკუთრებული დამსახურებისა და ნაყოფიერი სასწავლო-სამეცნიერო საქმიანობისათვის მიენიჭა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ემერიტუსის აკადემიური წოდება. სადისერტაციო თემა - "სახეთა  ამოცნობაში  გადაწყვეტილებათა მიღების პროცესის მოდელირება ნეირონული  ქსელებით". სსრკ სახალხო მეურნეობის მიღწევათა გამოფენა (ВДНХ), ბრინჯაოს მედალი სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკის მარაგნაწილებით მომარაგების საინფორმაციო-საძიებო სისტემის შემუშავება-დანერგვისათვის მედალი "შრომითი მამაცობისთვის" საქართველოს სოფლის მეურნეობის საწარმოო-ტექნიკური უზრუნველყოფის მართვის ავტომატიზებული სისტემის პირველი რიგის შემუშავება-ფუნქციონირებისა და ხელმძღვანელობითვის ჰიბრიდული ინტელექტუალური სისტემები  : სახელმძღვანელო (ავტორი). - თბილისი, ტექნ. უნ-ტი, 2016. - 148გვ.. - ISBN: 978-9941-20-641-2 ხელოვნური ინტელექტის საფუძვლები : სახელმძღვ. სტუდ. (თანაავტორი). - თბილისი, ტექნ. უნ-ტი, 2007. - 156გვ.. - ISBN: 978-99940-95-76-6 ხელოვნური ნეირონული ქსელები (ავტორი). - თბილისი, ტექნ. უნ-ტი, 2006. - 130გვ.. - ISBN: 99940-57-01-4 ნეიროინფორმატიკის საფუძვლები  : სახელმძ. სტუდენტებისათვის (ავტორი) // ნაწ.1. - თბილისი, ტექნ. უნ-ტი, 2005. - 144გვ.. - ISBN: 99940-35-65-7 საქართველოს სოფლის მეურნეობის მატერიალურ-ტექნიკური მომარაგების მართვის ავტომატიზებული სისტემა (ავტორი). - თბილისი, 1977. - 5გვ. ელექტრონული გამოთვლითი მანქანების ტექნიკური ექსპლუატაციის საკითხები მართვის ავტომატიზებულ სისტემაში : მეთოდური მითით. (ავტორი). - თბილისი, საკონსტრ. პროექტ. ინსტ-ტი, 1975. - 124გვ.
კორელაცია

კორელაცია შეიძლება აღნიშნავდეს: კორელაცია — ორგანიზმთა ნაწილთა თანამიმართება კორელაცია — ენობრივი ერთეულების ურთიერთდაპირისპირებულობა კორელაცია — ალბათური ან სტატისტიკური დამოკიდებულება