laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
გივი ჯავახიშვილი

გივი ჯავახიშვილი (დ. 18 დეკემბერი, 1912, თბილისი — გ. 10 ნოემბერი, 1985, იქვე) — ქართველი საზოგადო და პოლიტიკური მოღვაწე, საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე 1953—1975 წლებში. საქართველოს სსრ დამსახურებული გეოლოგი. საქართველოს სსრ III-VII მოწვევის და სსრკ V-IX მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. გივი ჯავახიშვილი დაიბადა 1912 წლის 18 დეკემბერს, თბილისში, ცნობილი ექიმის დიმიტრი ჯავახიშვილისა და ანა მაღალაშვილის ოჯახში. 1934 წელს დაამთავრა ამიერკავკასიის ინდუსტრიული ინსტიტუტი (ამჟამად — საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი) ინჟინერ-გეოლოგის სპეციალობით. 1934 წლიდან 1952 წლამდე მუშაობდა სხვადასხვა თანამდებობებზე ადგილობრივ და პარტიულ ორგანოებში. 1952 წელს დაინიშნა ქალაქ თბილისის ვიცე-მერად, იმავე წელს — ქალაქის მერად, 1953 წლის აპრილიდან სექტემბრამდე საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარის პირველ მოადგილეა, ხოლო 1953 წლის სექტემბრიდან 1975 წლის 18 დეკემბრამდე გ. ჯავახიშვილი საქართველოს მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარეა. როგორც მთავრობის თავმჯდომარე გივი ჯავახიშვილი წლების მანძილზე ხელმძღვანელობდა ქართული ენის დაცვის სახელმწიფო კომისიას, 1968 წელს ის იყო შოთა რუსთაველის დაბადებიდან 800 წლის საუბილეო კომისიის თავმჯდომარე. მრავალი მოწვევის სსრკ და საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. 1958 წელს გივი ჯავახიშვილი ხელმძღვანელობდა საქართველოს დელეგაციას ბრიუსელში (ბელგია) მსოფლიო გამოფენა, ექსპო-ზე, ხოლო 1967 წელს მონრეალის (კანადა) ექსპო-ზე. 1961 წელს გივი ჯავახიშვილი სიტყვით გამოვიდა მოსკოვში სკკპ ყრილობაზე, სადაც საქართველოს დელეგაციის სახელით თანხმობა განაცხადა სტალინის ნეშტის კრემლის მავზოლეუმიდან გამოტანაზე. გივი ჯავახიშვილის ინიციატივითა და ხელშეწყობით აშენდა ქ. თბილისში ფილარმონიის დარბაზი და სპორტის სასახლე. 1966 წელს მან გახსნა თბილისის მეტროპოლიტენის პირველი სადგური. პრემიერ-მინისტრობის 22 წლის მანძილზე (ყველაზე ხანგრძლივი პერიოდი საქართველოს ისტორიაში) გივი ჯავახიშვილმა თბილისში უმასპინძლა ინდოეთის პრემიერ-მინისტრს ჯავაჰარლალ ნერუს, დანიის დედოფალს მარგრეტე II-ს, საფრანგეთის პრეზიდენტს ჟორჟ პომპიდუს, ირანის შაჰს მოჰამედ რეზა ფეჰლევის, კუბის ლიდერს ფიდელ კასტროს და მეოცე საუკუნის ბევრ სხვა ისტორიული მნიშვნელობის პირებს. დაჯილდოებული იყო ლენინის, შრომის წითელი დროშის, „საპატიო ნიშნის“ ორდენებითა და მედლებით. ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 1000, ISBN 99928-20-32-2. გივი ჯავახიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი გივი ჯავახიშვილის ბიოგრაფია (III მოწვევა) გივი ჯავახიშვილის ბიოგრაფია (IV მოწვევა) გივი ჯავახიშვილის ბიოგრაფია (V მოწვევა) გივი ჯავახიშვილის ბიოგრაფია (VII მოწვევა) გივი ჯავახიშვილის ბიოგრაფია ( სსრკ V მოწვევა) გივი ჯავახიშვილის ბიოგრაფია ( სსრკ VI მოწვევა) გივი ჯავახიშვილის ბიოგრაფია ( სსრკ VII მოწვევა) გივი ჯავახიშვილის ბიოგრაფია ( სსრკ VIII მოწვევა) გივი ჯავახიშვილის ბიოგრაფია ( სსრკ IX მოწვევა)
პირაღმა მდინარე

„პირაღმა მდინარე“ (ფრანგ. La Rivière à l'envers) — ფრანგი მწერლის — ჟან კლოდ მურლევას რომანი. გამოცემულია ორ ტომად: „ტომეკი“ (2000) და „ჰანაჰი“ (2001). წიგნი არის საბავშვო ლიტერატურის ბესტსელერი. წიგნი მეოცნებე ფრანგი ბიჭუნას — ტომეკის ისტორიას მოგვითხრობს, რომლის ცხოვრებაშიც საოცრებები ხდება. საბავშვო რომანი „პირაღმა მდინარე“ 16 ლიტერატურული პრემიის ლაურეატია: დამწყებ მკითხველთა პრემია (ბეგლი, 2001), მკითხველთა პრემია (ასკის ვიენევი, 2001), ბელფორის კოლეჯების პრემია და სხვა. ბოლოს კი ჩაინა-თაიმს-დეილის პრემია საუკეთესო საყმაწვილო წიგნი (ტაივანი 2006). „ტომეკი“ ფრანგულიდან თარგმნა გიორგი ეკიზაშვილმა, ხოლო „ჰანაჰი“ ნატა ბალავაძემ. ↑ პირაღმა მდინარე — აღწერა ↑ პირაღმა მდინარე — აღწერა[მკვდარი ბმული] ↑ პირაღმა მდინარე — აღწერა
პიუს IX

პიუს IX (ლათ. Pius Nonus) ერისკაცობაში ჯოვანი მარია მასტაი-ფერეტი (იტალ. Giovanni Maria Mastai-Ferretti; დ. 13 მაისი 1792, სინიგალია, იტალია – გ. 7 თებერვალი 1878, რომი, იტალია) — რომის პაპი 1846-1878 წწ. კარდინალი 1840 წლიდან. 1848 წელს გამოაქვეყნა „მოწოდება“, რომელშიც დაგმო იტალიელთა ეროვნული ომი ავსტრიის წინააღმდეგ. ეს იქცა საწყისად კონტრრევოლუციური შეტევისა მთელ იტალიაში. 1848 წელს რომი აჯანყდა, პაპი გაიქცა, დაბრუნდა რომის რესპუბლიკის დამხობის შემდეგ (1849 წ.) და რეაქციული პოლიტიკის გატარებას შეუდგა. 1870 წელს აღიარა „პაპის შეუცდომლობის“ დოგმა. მისი პონტიფიკატის დროს აღდგა კათოლიკური საეპისკოპოსოები ინგლისსა (1850 წ.) და ნიდერლანდებში (1853 წ.) გაერთიანებული იტალიის სამეფოს დედაქალაქად რომის გამოცხადების შემდეგ იგი ვატიკანში ჩაიკეტა და თავი „ვატიკანის ტყვედ“ გამოაცხადა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 90.
ჩემი საუკუნე

ჩემი საუკუნე – ნობელიანტი მწერლის, გიუნტერ გრასის ეპოქალური რომანი. რომანი დაიწერა 1999 წელს და მასში ცნობილი გერმანელი მწერალი მთელ საუკუნეს ატევს და 1900-დან 2000 წლამდე გერმანიის ცხოვრებას აგვიწერს. გიუნტერ გრასის მიერ ლიტერატურაში გაცხადებული ასწლეული უაღრესად საინტერესოა და ის არა მხოლოდ მხატვრული ლიტერატურის მოყვარულებს დააინტერესებს.
კაფკა: შეცნობის წლები

კაფკა: შეცნობის წლები არის რაინერ შტახის წიგნი, რომელიც ეძღვნება დიდი ეგზისტენციალისტის – ფრანც კაფკას ცხოვრების მძიმე და, ამავდროულად, საინტერესო წლებს. აღნიშნულ გამოცემაში, კაფკას ცხოვრების ბოლო – 1916-1924 წლებია აღნიშნული. მწერლის აზრით, სწორედ იმ პერიოდმა – სხვადასხვაგვარმა სირთულეებმა, კრიზისმა, ავადმყოფობამ და წარუმატებლობამ შეაძლებინა ფრანც კაფკას შეეცნო სამყარო, საკუთარი თავი და შეექმნა დიდი ლიტერატურა.
თომა ჩაგელიშვილი

თომა ჩაგელიშვილი (დ. 9 მაისი, 1972) — ქართველი ისტორიკოსი და ჟურნალისტი. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. ტელეკომპანია „რუსთავი 2“-ის გადაცემის, „საქართველოს უახლესი ისტორიის“ ავტორი. პროექტი რუსთავი 2-ზე 2001 წლის იანვრიდან დაიწყო და 2010 წელს დასრულდა. სულ გადაღებულია 24 დოკუმენტური ფილმი, საქართველოს ისტორიის ცალკეულ, მაგრამ მნიშვნელოვან მოვლენებზე: „ილია ჭავჭავაძის მკვლელობა“, „70-იანი წლების დისიდენტურ მოძრაობასთან ბრძოლა“, „თბილისის ომი 1991–1992 წლები“, „პირველი პრეზიდენტის — ზვიად გამსახურდიას სიკვდილი“ და სხვა. 2010 წელს ფონდ „ინტერნიუსთან“ თანამშრომლობით გადაიღო დოკუმენტური სერიალი „ევროპის მეზობლები“. 2010 წლიდან არის დოკუმენტური ფილმების სტუდიის „თი-სტუდია“ დამფუძნებელი. ↑ თომა ჩაგელიშვილი, ეროვნული ფილმოგრაფია. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-04. ციტირების თარიღი: 2014-09-02. ↑ საქართველოს უახლესი ისტორია. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-07-26. ციტირების თარიღი: 2014-09-02. ↑ ომის ნაკვალევი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-10. ციტირების თარიღი: 2014-09-02.
ჟაბეში

ჟაბეში (სვან. ჟა̄ბეშ) — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, მულახის თემში (სოფლები: არცხელი, ზარდლაში, ლახირი, მაჯვდიერი, მურშკელი, ჟაბეში, ჟამუში, ღვებრა, ჩვაბიანი, ცალდაში, ჭოლაში). მდებარეობს მდინარე მულხრის (მდინარე ენგურის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1680 მეტრზე, მესტიიდან 15 კილომეტრზე. სოფელში დგას XI საუკუნის ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი ― შირიმის თლილი კვადრებით ნაგები მაცხოვრის ეკლესია. აღმოსავლეთით სამწახნაგა შვერილი აფსიდა აქვს. ინტერიერში, სამმალიანი ქვის კანკელის წინ, ქვისავე ოთხუთხა კვარცხბეკზე აღმართულია ხის ჯვარი. საკურთხევლის კედელში დატანებულია ორი ღრმა უბე, სადაც სამალავში შესასვლელია მოწყობილი. ინტერიერში შემონახულია მოხატულობის ფრაგმენტები. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 90 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 236. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 139. ↑ საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2009. — გვ. 84. ↑ 4.0 4.1 საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ჟანაურა

ჟანაურა — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, ნაგომრის თემში (სოფლები: მაღალი ეწერი, ნაგომარი, ჟანაურა, შუა ისნარი). მდებარეობს მდინარე სუფსის ხეობაში. ზღვის დონიდან 150 მეტრზე, ნაგომრიდან 3 კილომეტრში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 240. ↑ მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 26 ივლისი 2016.
ჟანგვა-აღდგენითი რეაქციები

ჟანგვა-აღდგენითი რეაქციები ორგანიზმში — ბიოქიმიური პროცესები, რომლის დროსაც წყალბადის ელექტრონი ან ატომი გადადის ერთი მოლეკულიდან (დასაჟანგიდან) მეორეში (აღსადგენში). ჟანგვა-აღდგენითი რეაქციების კატალიზატორებია ფერმენტები — ოქსიდორედუქტაზები. ზოგი ჟანგვა-აღდგენითი რეაქციის დროს გამოყოფილი ენერგია მარაგის სახით გროვდება სირმანოიდის ნაერთების მოლეკულების ქიმიურ ბმებში. ჟანგვა-აღდგენითი რეაქციებს ეკუთვნის ტრიკარბონის მჟავების ციკლის რეაქციები, სუნთქვის, ფოტოსინთეზის, დუღილის დროს ელექტრონების გადატანის რეაქციები, ცხიმოვანი მჟავების სინთეზისა და დაჟანგვის რეაქციები და ცოცხალ უჯრედში მიმდინარე სხვა პროცესები. ელექტრონული თეორიით ჟანგვა-აღდგენის ეწოდება ისეთ რეაქციას, რომლის დროსაც მორეაგირე ნივთიერების მოლეკულაში იცვლება ელემენტის ჟანგვის ხარისხი. ჟანგვა არის: ნივთიერებასთან ჟანგბადის მიერთება; ნივთიერებიდან წყალბადის მოხლეჩა; ნივთიერებიდან ელექტრონების გაცემა. შესაბამისად, აღდგენა არის: ნივთიერებასთან წყალბადის მიერთება; ნივთიერებიდან ჟანგბადის ჩამოშორება; ნივთიერებასთან ელექტრონების მიერთება. ელემენტის ჟანგვის ხარისხის ცვლილება დამოკიდებულია სავალენტო ელექტრონების რაოდენობის ცვლილებაზე. ჟანგვა-აღდგენის რეაქციის პროცესში ერთი ელემენტი გასცემს ელექტრონს, მეორე კი — იძენს მას. ელექტრონის გაცემის შემთხვევაში ატომი იმუხტება დადებითად, შეერთების შემთხვევაში კი უარყოფითად. Schüring, J., Schulz, H. D., Fischer, W. R., Böttcher, J., Duijnisveld, W. H. (editors)(1999). Redox: Fundamentals, Processes and Applications, Springer-Verlag, Heidelberg, 246 pp. ISBN 978-3-540-66528-1 (pdf 3,6 MB) (2011) Aquatic Redox Chemistry, ACS Symposium Series. DOI:10.1021/bk-2011-1071. ISBN 9780841226524.  Окислительно-восстановительные реакции в органической химии Составление уравнений окислительно-восстановительных реакций онлайн Chemical Equation Balancer – An open source chemical equation balancer that handles redox reactions. Redox reactions calculator Redox reactions at Chemguide Online redox reaction equation balancer, balances equations of any half-cell and full reactions
წოვათუშები

წოვათუშები, შემოკლებით წოვები, ანუ ბაცბები — ქართული ეროვნული ცნობიერების მქონე სუბეთნოსი (დაახლოებით 3 ათასი კაცი). ისტორიულად სახლობდნენ თუშეთის ტერიტორიაზე. მოგვიანო პერიოდში თუშების მსგავსად მოხდა მათი ბარში, ალვანში ჩამოსახლება. წოვათუშები ბილინგვები არიან და საუბრობენ როგორც ქართულად, ასევე ნახური ქვეჯგუფის წოვათუშურ (ბაცბურ) ენაზე. ამ ეთნონიმის სწორი დაწერილობა არის „წოვათუში“, „წოვათუშები“ (დეფისის გარეშე), თუმცა სამეცნიერო ლიტერატურაში, მათ შორის ქსე-ში, ხშირად ვხვდებით მის არასწორ დაწერილობასაც — „წოვა-თუში“, „წოვა-თუშები“. მთავარი სტატია: ბაცბური ენა. წოვათუშები ბილინგვუალები არიან. საუბრობენ ქართულად და წოვათუშურად (ბაცბურად), რომელიც ინგუშურის მონათესავე ენაა და ნახურ ენათა ჯგუფში შედის. წოვები (ისევე როგორც, ნაწილობრივ, პირიქითა თუშები) მომთაბარე ცხოვრების წესს მისდევდნენ, რამდენადაც ოდითგანვე მათ სამეურნეო საქმიანობას წარმოადგენდა მეცხვარეობა. ამ ფაქტორმა განაპირობა, რომ წოვათუშების სოფლები გაშენებულია როგორც მთაში, ისე — ბარში: მთაში მათ ჰქონდათ სოფლები: ინდურთა, მოზართა, ეთელთა, ნაზართა, წარო, შავწყალა, საგირთა (სტიქიური უბედურებების გამო განადგურდა 1861 წელს) და ნადირთა; ბარში მოსახლეობდნენ: პანკისის ხეობაში: ომალო, ხალაწანი, ბაწარა, ბირკიანი და სხვა; ალვანის ველზე: ბახტრიონი, წიწალყურე, მუხროვანი, გურგალჭალა, ოთხთვალა, ალონი, ლაფანყური და ბაიჩლაყურე. თოფჩიშვილი რ., წოვა-თუშები. საქართველოს ეთნოგრაფია /ეთნოლოგია / ივანე ჯავახიშვილის ისტორიისა და ეთნოლ. ინ-ტი. თბ., 2010, გვ.154-162 ნიჟარაძე ბ. ისტორიულ–ეთნოგრაფიული სტატიები. ტომი 1. თბ., 1962 ბუქურაული ივ. თუშური ლექსები.მოამბე. №3. ტფილისი, 1895 Шавхелишвили А. Тушины. Тбилиси, 2001 Цискаришвили Ив. Записки о Тушети. Кавказ. 1848. №7, 1848 ბელა შავხელიშვილი, წოვა-თუშები ქართულ სოციოკულტურულ სამყაროში, ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტის რეცენზირებადი ელექტრონული ბილინგვური სამეცნიერო ჟურნალი "სპეკალი", №4
საზამთრი

საზამთრი — ფუტკრის ოჯახის გამოსაზამთრებლად აშენებული საგანგებო შენობა. ოჯახის ნორმალულად გამოსაზამთრებლად საზამთრში ტემპერატურა უნდა იყოს - 40C-იდან +40C-მდე, ხოლო ტენიანობა — 80-85 %. საჭიროა საზამთრის კარგი ვენტილაცია და მღრღნელებისაგან დაცვა. ადგილმდებარეობისა და ნიადაგის თავისებურებათა მიხედვით საზამთრი შეიძლება იყოს 3 ტიპისა: მიწისქვეშა, ნახევრად მიწისქვეშა და მიწისზედა. საქართველოში საზამთრის შენობები საჭირო არ არის. ხიდეშელი ა., ქსე, ტ. 8, გვ. 643, თბ., 1984
მასტერმაინდი

მასტერმაინდი (ჯეისონ უინგარდი) — Marvel Comics-ის სუპერბოროტმოქმედი, იქს-ადამიანების მოწინააღმდეგე. შექმნილია მწერალი სტენ ლისა და მწერალი/ილუსტრატორი ჯეკ კირბის მიერ. პირველად გამოჩნდა კომიქსში შემზარავი იქს-ადამიანები #4 (1964 წლის მარტი). ”ნამდვილი სახელი”, ჯეისონ უინგარდი, მუტანტს კრის კლერმონმა და ჯონ ბინრიმ უწოდეს. მასტერმაინდს შეუძლია კომპლექსური ტელეპათიური ილუზიების წარმოქმნა. იგი ბოროტი მუტანტების საძმოს დამაარსებელი წევრია. შემდგომში, ჯოჯოხეთის ცეცხლის კლუბის ლორდების კარდინალის გამოსაცდელი წევრი გახდა. მან მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ”შავი ფენიქსის საგას” მოვლენებში. ჯეისონ უინგარდის ვიზუალური გარეგნობა ილუსტრატორმა ჯონ ბირნიმ ბრიტანელი მსახიობის, პიტერ უინგარდის გარეგნობას შეუსაბამა. ამ უკანასკნელმა კი განასახიერა ჯოჯოხეთის ცეცხლის კლუბის ლიდერი სამოციანი წლების სატელევიზიო სერიალში შურისმაძიებლები. პიტერ უინგარდი განსაკუთრებით ცნობილია ბრიტანული სერიალიდან, სახ. ჯეისონ კინგი, სადაც მისი პერსონაჟი ვიზუალურად მეტად წააგავს მარველის ჯეისონ უინგარდს. მემკვიდრული ვირუსის შედეგად ჯეისონის სიკვდილის შემდგომ გამოჩნდა მისი ორი ქალიშვილი, ორივე ფლობს ილუზიის წარმოქმნის მამისეულ უნარს: მარტინიქიუ ჯეისონი ცნობილია, როგორც მასტერმაინდი, მისი და - რეგან უინგარდი კი თავს ლედი მასტერმაინდს უწოდებს . 2009 წელს, IGN-ის კომიქსების ყველა დროის საუკეთესო ბოროტმოქმედებს შორის ჯეისონ უინგარდმა 98-ე ადგილი დაიკავა. მასტერმაინდი Marvel-ის სამყაროს ვიკიში
ლეო XI

ლეო XI (ლათ. Leo Undecimus) ერისკაცობაში ალესანდრო ოტავიანო დე მედიჩი (იტალ. Alessandro Ottaviano de Medici) (დ. 2 ივნისი 1535, ფლორენცია, იტალია — გ. 27 აპრილი 1605, რომი, იტალია) — რომის პაპი 1605 წლის 1 აპრილიდან 27 აპრილამდე. იყო მედიჩების გვერდითი შტოს წარმომადგენელი. დედის, ფრანჩესკას, სიკვდილის შემდეგ მღვდელი გახდა და ტოსკანის დიდი ჰერცოგის, კოზიმო I დე მედიჩის დავალებით პაპ პიუს V-ეს კარზე ელჩად იყო. 1573 - პაპმა გრიგოლ XIII-ემ დანიშნა პისტოას ეპისკოპოსად. 1574 - გახდა ფლორენციის მთავარეპისკოპოსი. 1583 - გახდა კარდინალი. 1596 - პაპმა კლიმენტი VIII-ემ თავის ლეგატად წარავლინა საფრანგეთში. 1605 - 1 აპრილი: აირჩიეს რომის პაპად. პაპად არჩევიდან რამდენიმე დღეში ლეო XI ავად გახდა და გარდაიცვალა. ის სულ 27 დღე იჯდა წმინდა პეტრეს ტახტზე. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ლეო XI Catholic Encyclopedia: ლეო XI ლეო XI-ს მონუმენტი
AltaVista

AltaVista (ქართ. ალტავისტა) — საძიებო სისტემა. პოპულარობით მეშვიდეა მსოფლიოში. AltaVista შეიქმნა 1995 წლის დეკემბერში. იმ დროისთვის იგი იყენებდა ერთ-ერთ უძლიერეს სერვერს და ერთდროულად მილიონობით მომხმარებელს შეეძლო ძებნა განეხორციელებინა. Website დაარქივებული 2018-06-07 საიტზე Wayback Machine.
ფეხსაცმლის ბრახუნის ინციდენტი

ფეხსაცმლის ბრახუნის ინციდენტი — მოხდა 1960 წლის 12 აგვისტოს გაეროს გენერალური ასამბლეის 902-ე პლენარულ სხდომაზე, როდესაც გაბრაზებულმა საბჭოთა კავშირის ლიდერმა ნიკიტა ხრუშჩოვმა თავისი ფეხსაცმელი მისი დელეგატის მაგიდაზე დააბრახუნა. ინციდენტის შესახებ არსებობს რამდენიმე სხვადასხვა ვერსია. ხრუშჩოვის შვილთაშვილი ნინა ხრუშჩევა წერს, რომ წლების სიჩუმის შემდეგ მისმა ოჯახმა ახსნა: სხდომის დროს ხრუშჩოვმა გაიხადა ფეხსაცმელი, რომელიც მას უჭერდა. როდესაც მან გაბრაზებულმა მაგიდაზე ხელების ბრახუნი დაიწყო, საათი იატაკზე დაუვარდა. როდესაც იგი საათს იატაკიდან იღებდა ფეხსაცმელი მოხვდა თვალში. ფოტო: ხრუშჩოვი აბრახუნებს ფეხსაცმელს დაარქივებული 2008-10-30 საიტზე Wayback Machine. , არქივი კომსომოლსკაია პრავდაში
პატუქსაი

პატუქსაი (სიტყვასიტყვით გამარჯვების ჭიშკარი ან სატრიუმფო ჭიშკარი), წინათ ეწოდებოდა Anousavary ან Anosavari-ის ძეგლი — მონუმენტი ვიენტიანის ცენტრში, ლაოსში. აგებულია 1962 ან 1968 წლებში საფრანგეთისგან გათავისუფლებისათვის მებრძოლების პატივსაყოფად. მონუმენტი პარიზის სატრიუმფო თაღს ჩამოჰგავს და ლაოსისთვის დამახასიათებელი კინარით არის შემკული. პატუქსაი ამერიკული ფინანსებით აშენდა. აშშ-მა ლაოსს ახალი აეროპორტის ასაშენებლად ფინანსური დახმარება გამოუყო, თუმცა, ლაოსის ხელისუფლებამ ამ თანხით ძეგლის დადგმა არჩია. ხანდახან პატუქსაის "ვერტიკალურ ასაფრენ-დასაჯდომ ბილიკს" უწოდებენ. თაღამდე "თანონ ლუანგის" ავენიუ მიდის, რომელსაც "დიდ ქუჩასაც" ეძახიან.
კლოჭი

კლოჭი ან კლოჩი (ქურთ. Kiloç') — კულიჩი (ღვეზელი), ეზიდთა რელიგიური ტრადიციის მიხედვით არის ახალი წლის სიმბოლო. კლოჭი იცხობა მარტის მესამე კვირის ოთხშაბათს. მას აცხობენ მხოლოდ ამიერკავკასიის, რუსეთის და უკრაინის ეზიდები. კლოჭმა ჩაანაცვლა ჩარშამა სორი და სარსალი ეზიდთა მიგრირების დროს. კლოჭს შვიდი აუცილებელი ინგრედიენტი აქვს: ფქვილი, შაქარი, მარილი, კვერცხი, მაწონი(არაჟანი), წყალი, სოდა და მონეტა ან მძივი. მეორე დღეს, დილაადრიანად , ოჯახის წევრები თავს იყრიან კულიჩის გარშემო, ოჯახის უფროსი (Malxê Malê) ახსენებს ღმერთს და ჭრის ნამცხვარს. ჯერ შუაში დაუსვამენ კულიჩს დანას — ამას „ხა-ტა ჯოტი“ (xeta cot), ანუ „გუთნის კვალი“ ეწოდება. ერთ-ერთ მხარეს ექვს ნაწილად ჭრიან და წმინდანებს უძღვნიან: Heft mêrê dîwanê ჰაჶტ მერე დივანე Xwedanê malê ხოდანე მალე Memê şivan მამე შვან Gavanê Zerzan გავანე ზარზან Xatuna Fexra ხატუნა ჶახრა Şems შამს მეორე მხარეს ჭრიან იმდენ ნაწილად რამდენი წევრიცაა ოჯახში. ვისაც შეხვდება მონეტა(მძივი), ძველი ეზიდური გადმოცემით, მას დაიფარავენ იმ წელს წმინდანები და ანგელოზები.
ჟანგვის რიცხვი

ჟანგვის რიცხვი, ჟანგვის ხარისხი — ელექტროსტატიკური მუხტის რიცხვითი სიდიდე, რომელიც მიეწერება ატომს მოლეკულაში იმ დაშვებით, რომ ქიმიური ბმის წარმომქმნელი ელექტრონული წყვილები მთლიანადაა წანცალკევებული ნაკლებად ელექტროდადებითი ატომებიდან ელექტროუარყოფით ატომებისაკენ. ჟანგვის ხარისხი შეესაბამება იონის მუხტს, ან მოლეკულაში ან ქიმიურ ერთეულში ატომის ფორმალურ მუხტს, მაგ.: Na + 1 Cl − 1 , {\displaystyle {\stackrel {+1}{\mbox{Na}}}{\stackrel {-1}{\mbox{Cl}}},} Mg + 2 Cl − 1 2 , {\displaystyle {\stackrel {+2}{\mbox{Mg}}}{\stackrel {-1}{\mbox{Cl}}}_{2},} N − 3 H + 1 3 , {\displaystyle {\stackrel {-3}{\mbox{N}}}{\stackrel {+1}{\mbox{H}}}_{3},} C + 2 O − 2 , {\displaystyle {\stackrel {+2}{\mbox{C}}}{\stackrel {-2}{\mbox{O}}},} C + 4 O − 2 2 , {\displaystyle {\stackrel {+4}{\mbox{C}}}{\stackrel {-2}{\mbox{O}}}_{2},} Cl + 1 F − 1 , {\displaystyle {\stackrel {+1}{\mbox{Cl}}}{\stackrel {-1}{\mbox{F}}},} H + 1 N + 5 O − 2 3 , {\displaystyle {\stackrel {+1}{\mbox{H}}}{\stackrel {+5}{\mbox{N}}}{\stackrel {-2}{\mbox{O}}}_{3},} C − 4 H + 1 4 , {\displaystyle {\stackrel {-4}{\mbox{C}}}{\stackrel {+1}{\mbox{H}}}_{4},} K + 1 Mn + 7 O − 2 4 . {\displaystyle {\stackrel {+1}{\mbox{K}}}{\stackrel {+7}{\mbox{Mn}}}{\stackrel {-2}{\mbox{O}}}_{4}.} ჟანგვის რიცხვი მიეთითება ელემენტის სიმბოლოს თავზე. ატომის მუხტის მითითების წესისგან განსხვავებით, ჟანგვის ხარისხის მითითებისას ჯერ იწერება ნიშანი, შემდეგ კი მნიშვნელობა და არა პირიქით: H + 1 N + 3 O − 2 2 {\displaystyle {\stackrel {+1}{\mbox{H}}}{\stackrel {+3}{\mbox{N}}}{\stackrel {-2}{\mbox{O}}}_{2}} — ჟანგვის ხარისხი, H + N 3 + O 2 2 − {\displaystyle {\mbox{H}}^{+}{\mbox{N}}^{3+}{\mbox{O}}_{2}^{2-}} — მუხტი. მოლეკულაში ატომების ჟანგვის ხარისხის ალგებრული ჯამი ყოველთვის 0-ის ტოლია: H + 1 2 S + 6 O − 2 4 , {\displaystyle {\stackrel {+1}{\mbox{H}}}_{2}{\stackrel {+6}{\mbox{S}}}{\stackrel {-2}{\mbox{O}}}_{4},} ( + 1 ⋅ 2 ) + ( + 6 ⋅ 1 ) + ( − 2 ⋅ 4 ) = + 2 + 6 − 8 = 0 {\displaystyle (+1\cdot 2)+(+6\cdot 1)+(-2\cdot 4)=+2+6-8=0} ჟანგვის რიცხვი გამოიყენება ჟანგვა-აღდგენითი რეაქციების ტოლობების შესადგენად არაორგანული ნაერთების, განსაკუთრებით კი კომპლექსნაერთების კლასიფიკაციაში. ხშირად ჟანგვის რიცხვი არ ემთხვევა არც ვალენტობას (მაგ. ორგანულ ნაერთებში ნახშირბადი ყოველთვის ოთხვალენტოვანია, ხოლო ნახშირბადატომის ჟანგვის რიცხვი CH4, CH3OH, HCOOH-ში შესაბამისად უდრის -4, -2 და +2) და არც ბმის წარმომქნელი ელექტრონების რაოდენობას. როდესაც სხვადასხვა სახის ატომების ელექტროუარყოფითობა ახლოა ერთმანეთთან, ჟანგვის რიცხვის განსაზღვრა ცალსახად არ ხერხდება. ქსე, ტ. 8 , გვ. 243, თბ., 1984
კინარი

კინარი ბუდისტურ და ინდუისტურ მითოლოგიაში კინარა — პარადიგმატული შეყვარებული, ასტრონომიული მუსიკოსი, ნახევრად ადამიანი და ნახევრად ჩიტი. კინარების ხასიათი ადი პარვა მაჰაბჰარატაში შემდეგნაირადაა ახსნილი: ჩვენ მარადიულად გვიყვარს და ვუყვარვართ. არასდროს ვიყრებით. მუდმივი ცოლ-ქმარი ვართ. არასდროს ვხდებით დედ-მამა. ჩვენი არანაირი შთამომავლობა არ გაგვაჩნია. ჩვენ ვართ ოდეს ჩახუტებული შეყვარებული. ჩვენს შორის რაიმეს მომთხოვნი მესამე არსება ვერ ჭაჭანებს. ჩვენი ცხოვრება ულევი სიამოვნებაა. კინარი (ტაილანდურად กินรี—"კინარიი"). ტაილანდის ლიტერატურაში ინდოეთიდან არის შესული და ტაი აზროვნებაზე მოსარგებად სახეცვლილი. ტაილანდური კინარი ანგელოზის სამოსიანი ახალგაზრდა ქალის სახით არის წარმოდგენილი. ქვედა წელი ფრინველისას მიუგავს, რათა ადამიანებისა და სულიერ სამყაროს შორის შეეძლოს ფრენა. ტაილანდში ყველაზე ცნობილი კინარი მანორას (წარმომდგარია მანოჰარადან) სახელით არის ცნობილი, რომელსაც პანიასა ჩადოკის უფლება გააჩნია. კინარი ნაწილია მანორა ბუჩაიანის ცეკვისა, რომელიც ტაიურ მაღალკლასიკურ ცეკვებს შორის ყველაზე მისტიკურია. ტაილანდის საერთაშორისო ავიახაზები ყოველთვიურ ჟურნალს უშვებს სახელწოდებით კინარი.
საბა იშხნელი

საბა იშხნელი — ქართველი საეკლესიო მოღვაწე IX საუკუნეში, იშხნის ეპისკოპოსი (ტაო-კლარჯეთი), გრიგოლ ხანძთელის დეიდაშვილი და თანამოღვაწე, მასთან ერთად ცხოვრობდა ჯერ ოპიზის, შემდეგ — ხანძთა მონასტერში. გრიგოლ ხანძთელთან ერთად იმოგზაურა კონსტანტინოპოლსა და ბიზანტიის სხვა საეკლესიო ცენტრებში იქაური სამონასტრო წესდებების გასაცნობად და საქართველოში გადმოსანერგად. მოგზაურობიდან დაბრუნების შემდეგ გადავიდა იშხანში, სადაც 30-იან წლებში ბაგრატ I-ის დახმარებით ხელახლა ააშენა იშხნის გაუქმებული საეპისკოპოსო საყდარი; გახდა მისი პირველი ეპისკოპოსი. ეკლესიისა და სახელმწიფოს ურთიერთდამოკიდებულების საკითხში იცავდა სახელმწიფოზე ეკლესიის ბატონობის (იეროკრატიულ) იდეას. გამოთქმულია ვარაუდი, რომ საბა იშხნელი ეწეოდა ლიტერატურულ-მთარგმნელობით მუშაობასაც. კეკელიძე კ., ეტიუდები ძველი ქართული ლიტერატურის ისტორიიდან, ტ. 1, თბ., 1956; ლომინაძე ბ., სახელმწიფოსა და ეკლესიის ურთიერთობა VIII-XII საუკუნეების საქართველოში, კრ., საქართველო რუსთაველის ხანაში, თბ., 1966; ლომინაძე ბ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 544.
ირმის ნახტომი

ირმის ნახტომი, აგრეთვე ცნობილი როგორც რძიანი გზა, ხარის ნავალი, იერუსალიმის გზა, დათვისფეხა, ცის-იკანკლედი, დევის ნამუხლარი (ლათ. Via Lactea; ბერძ. Γαλαξίας გალაქსიას — „რძიანი გზა“) — გალაქტიკა, გიგანტური ვარსკვლავური სისტემა, რომელშიც ჩვენი მზის სისტემა, ასევე ყველა შეუიარაღებელი თვალით ხილული ვარსკვლავი, პლანეტა და ციური სხეული მდებარეობს; დაკვირვებადი სამყაროს მილიარდობით გალაქტიკიდან ერთ-ერთი. გალაქტიკა შედგება ელიფსური ფორმის ცენტრისგან, რომელიც გარშემორტყმულია გაზისა და კოსმიური მტვრის დისკით, ხოლო ვარსკვლავები ქმნიან ოთხ მკაფიო სპირალისებურ მკლავს. ირმის ნახტომის დიამეტრი დაახლოებით 30 ათასი პარსეკია (100 000 სინათლის წელი) და მისი სისქე კი დაახლოებით 1000 სინათლის წელიწადია. გალაქტიკა შეიცავს სულ მცირე 200 მილიარდ ვარსკვლავს (თანამედროვე შეფასება მერყეობს 200-დან 400 მილიარდ ვარსკვლავამდე). 2009 წლის იანვარის მონაცემებით გალაქტიკის მასა არის მზის მასის 3×1012, ანუ 6×1042 კგ. მისი ძირითადი მასა მოდის არა ვარსკვლავებისა და ვარსკვლავთშორისი აირის, არამედ უჩინარი შავი მატერიის ჰალოზე. მთავარი სტატია: გალაქტიკის ცენტრი. გალაქტიკის ცენტრი არის ამოზნექილი და სიგანეში დაახლოებით 8 ათასი პასეკია. მის ცენტრში მდებარეობს ზემასიური შავი ხვრელი (მშვილდოსანი A*), რომლის გარშემო ბრუნავს საშუალო მასის შავი ხვრელი. მათი ერთობლივი გრავიატაცია აიძულებს მათ გარშემო მყოფ ვარსკვლავებს იბრუნონ უჩვეულო ტრაექტორიაზე. ირმის ნახტომი ეკუთვნის სპირალურ გალაქტიკებს, რაც ნიშნავს რომ მას გააჩნია სპირალური მკლავები. ყოველი მკლავი წარმოადგენს ლოგარითმულ სპირალს 12 გრადუსიანი დახრით. მიჩნეულია რომ არსებობს ოთხი ძირითადი მკლავი. გალაქტიკის ჰალოს აქვს სფეროსებური ფორმა დაახლოებით 5-10 ათასი სინათლის წელიწადის დიამეტრით და მისი ტემპერატურა დაახლოებით 5×105 კელვინია. გალაქტიკის ჰალო ირმის ნახტომის სახელების სია გალაქტიკა
იარაღი

იარაღი — შეიარაღებულ ბრძოლაში მოწინააღმდეგის ცოცხალი ძალის, მისი ტექნიკის და ნაგებობების გასანადგურებელი მოწყობილობებისა და საშუალებების საერთო სახელწოდება. იარაღის განვითარება წარმოების წესზე, განსაკუთრებით საწარმოო ძალთა განვითარების დონეზეა დამოკიდებული. იარაღის ახალ სახეობათა შექმნა იწვევს მნიშვნელოვან, ზოგჯერ, ძირეულ ცვლილებებს ბრძოლის ხერხებსა და ფორმებში, აგრეთვე ჯარის ორგანიზაციაში. თავის მხრივ იარაღი ვითარდება სამხედრო ხელოვნების ზეგავლენით. იარაღი გაჩნდა კაცობრიობის განვითარების ადრეულ სტადიაში, როგორც ნადირობისა და თავდაცვის საშუალება. პირველ იარაღს - კეტს ან კომბალს, მათ სახესხვაობებს ბუმერანგს, აგრეთვე პირიან ხის შუბს, შურდულსა და ბოლას (ქამანდის სახესხვაობა) პალეოლითის ეპიქაში იყენებდნენ. შაიშმელაშვილი ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 59-60.