laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ანანურის პირველი საცხოვრებელი სახლი

ანანურის პირველი საცხოვრებელი სახლი — არქიტექტურული ძეგლი, დგას დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ანანურში, ხუროთმოძღვრული ანსამბლის აღმოსავლეთით. აგებულია XIX საუკუნის ბოლოს. ეკუთვნოდა ვინმე ლაზრიევს. სახლი ორსართულიანია, ნაგებია ნატეხი ქვითა და აგურით. შენობა შედგება სწორი კუთხით მიბჯენილი ორი ფრთისგან, რომლებსაც ეზოს მხარეს ხის გადახურული აივანი გასდევს. ძლიერ დაზიანებულია. ამჟამად სახლი მიტოვებულია. მისი ერთი ფრთა სახურავის გარეშეა და ნგრევის პირასაა მისული. ფრთებს შორის მოქცეულ ეზოს აღმოსავლეთიდან და სამხრეთიდან ნატეხი ქვით ნაგები მაღალი კედელი ფარგლავს, რომლის აღმოსავლეთ კედელში კარია გაჭრილი. გეგმით ორივე სართული ერთნაირია. ორივე ფრთაში ორ-ორი ოთახია. ოთახებში შესასვლელი აივნიდანაა. აივანზე გამოდის ყველა ფანჯარა. შენობის დანარჩენი კედლები ყრუა. მხოლოდ აღმოსავლეთისა და დასავლეთის ფრთის მეორე სართულის აღმოსავლეთ ოთახს აღმოსავლეთით კარი და ორი ფანჯარა აქვს, რომლებიც ამ მხრიდან მიშენებულ ხის ღია აივანზე გადის. მეორე სართულზე ასასვლელად ეზოდან, ფრთების შეერთების ადგილას, ხის ორმარშიანი კიბეა მოწყობილი. კიბე აივანზე ამოდის. აივნის ერთ ბოლოში საპირფარეშოა, მეორე ბოლოში კი - კედელში მოწყობილი სხვენზე ასასვლელი კიბის შესასვლელი. სხვენზე ასასვლელი მეორე კიბე აღმოსავლეთისა და დასავლეთის ფრთის ოთახების გამმიჯნავ კედელშია. ამავე ფრთაში საკმაოდ ღრმა სარდაფია, რომელსაც ეზოს მხარეს ქვის კიბე და ორი პატარა ფანჯარა აქვს. ოთახების გასათბობად ბუხრებია გამოყენებული. ოთახებში მაღალი და განიერი თახჩებია. სახლის ფასადებიდან მხოლოდ ეზოს მხარეს მოქცეული ფასადია მორთული. ფასადზე მეორე სართულის შესასვლელებსა და ფანჯრებს ორსაფეხურიანი ნახევარწრიული თავსართები აქვთ, რომელთა ქუსლებს მსგავსი პროფილის თარო აკავშირებს. აივნის გადახურვა დაყრდნობილია კაპიტელებით დასრულებულ ხის სვეტებზე. მოაჯირი შევსებულია რიკულებით. სართულშუა გადახურვა გამართულია ხის კოჭებზე, სახურავი - ხის ნივნივებზე. სახლს თუნუქის ორფერდა სახურავი აქვს. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 212.
1922

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 1922 1922 (ათას ცხრაას ოცდაორი) წელი — გრიგორიანული კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა კვირა და იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა შაბათი. ამ წელს კალენდრებს შორის განსხვავება იყო 13 დღე. ეს წელი არის XX საუკუნის მე-3 დეკადის მე-2 წელი. 28 თებერვალი : ეგვიპტე განთავისუფლდა დიდი ბრიტანეთისაგან. 12 მარტი : საქართველო, სომხეთი და აზერბაიჯანი გაერთიანდნენ ამიერკავკასიის საბჭოთა ფედერაციულ სოციალისტურ რესპუბლიკაში, რომელიც შევიდა სსრკ-ს შემადგენლობაში. 18 მარტი : ინდოეთში დააპატიმრეს მოჰანდას განდი. 16 აპრილი : რაპალოში გაფორმდა სსრ კავშირ-გერმანიის ხელშეკრულება დიპლომატიური ურთიერთობების აღდგენის შესახებ. 20 აპრილი : შეიქმნა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქი. 14 მაისი : გაიხსნა თბილისის სამხატვრო აკადემია. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 1922. 9 იანვარი  : აჰმედ სეკუ ტურე — გვინეის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. (გ. 1984) 17 იანვარი  : ლუის ეჩევერია — მექსიკის პრეზიდენტი 1970–1976 წლებში. 2 თებერვალი  : სტოიანკა მუტაფოვა — ბულგარელი მსახიობი. 10 თებერვალი  : არპად გენცი — უნგრელი პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე (გ. 2015) 1 მარტი : იცხაკ რაბინი — ისრაელის პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე (გ. 1995) 5 მარტი  : პიერ პაოლო პაზოლინი — იტალიელი პოეტი, ინტელექტუალი, კინორეჟისორი და მწერალი. (გ. 1975) 9 მარტი  : ლეხოსლავ მარშალეკი — პოლონელი რეჟისორი, ანიმატორი და სცენარისტი. (გ. 1991) 12 მარტი : ჯეკ კერუაკი — ამერიკელი მწერალი (გ. 1969) 17 მარტი  : გურამ დონდუა — ქართველი გეოგრაფი (გ. 1986) 19 მარტი : ჰიროო ონოდა — იაპონიის შეიარაღებული ძალების სამხედრო დაზვერვის უმცროსი ლეიტენანტი. (გ. 2014) 25 მარტი : ლილი იოსელიანი — ქართველი რეჟისორი (გ. 2014) 29 მაისი : ქსენაკისი, იანის — ბერძელი კომპოზიტორი (გ.2001) 18 ივლისი : ტომას კუნი — ამერიკელი ფილოსოფოსი (გ.1996) 30 აგვისტო : ბიძინა ავალიშვილი — ქართველი მოქანდაკე 15 სექტემბერი : გიორგი ფირცხალავა — ქართველი გრაფიკოსი, მოქანდაკე, კარიკატურისტი (გ. 1983) 19 სექტემბერი : პეპი, ვილი — ამერიკელი მოკრივე (გ. 2006) 11 ნოემბერი : კურტ ვონეგატი —ამერიკელი მწერალი გ. 2007 14 ნოემბერი : მურმან ლებანიძე — ქართველი პოეტი (გ. 2002) 28 დეკემბერი : სტენ ლი — ამერიკელი მწერალი, რედაქტორი და კომიქსების პერსონაჟთა შემქმნელი (გ. 2018). მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 1922. 10 იანვარი : ოკუმა სიგენობუ — იაპონიის პრემიერ-მინისტრი 1898, 1914-1916 (დ.1838) 12 იანვარი : ჰაზირა — თბილისელი მგოსანი, დაირის დაკვრის ოსტატი (დ.1845) 22 იანვარი : ბენედიქტე XV — რომის პაპი (დ.1854) 2 აგვისტო : ბელი, გრაჰამ —ამერიკელი გამომგონებელი (დ.1847) 2 სექტემბერი : ვერგა, ჯოვანი — იტალიელი მწერალი (დ.1840) ფიზიკა : ნილს ბორი ქიმია : ფრანსის უილიამ ასტონი ფიზიოლოგია და მედიცინა : არჩიბალდ ვივიან ჰილი, ოტო ფრიტც მეიერჰოფი ლიტერატურა : ხაკინტო ბენავენტე მშვიდობა : ფრიტიოფ ნანსენი
ანანურის სამაროვანი

ანანურის სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი, მდებარეობს დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ანანურის აღმოსავლეთით, ნასოფლარ ფიტავთან, პირდაპირებად წოდებულ ადგილზე. თარიღდება III საუკუნით. 1975 წელს მცირე გათხრები ჩაატარა ისტორიის არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის ჟინვალის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ. სამაროვანი დაზიანდა საქართველოს სამხედრო გზის ახალი მონაკვეთის მშენებლობის დროს. გაითხარა ხუთი ქვისსამარხი, რომლებშიც აღმოჩნდა: ბრინჯაოს სამი საკინძი შენობის გამოსახულებანი თავით და მინის ბეჭედი. სამარხებში მიცვალებულები დაკრძალული იყვნენ ქრისტიანული წესით. გათხრების შედეგად აღმოჩენილი მასალა ინახება არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში. კალანდაძე ზ., ჯორბენაძე ბ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 214.
შაორის წმინდა გიორგის ეკლესია (აფშო)

შაორის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი. მდებარეობს დუშეთის მუნიციპალიტეტის, სოფელ აფშოდან დასავლეთით, 3 კილომეტრზე, მთის წვერზე. თარიღდება განვითარების შუა საუკუნეებით. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია კლდის ნატეხი ქვით. გარეთა კუთხეების წყობაში გამოყენებულია შირიმიც. ძლიერაა დაზიანებული. შემორჩენილია 1,3-1,6 მეტრი სიმაღლის კედლები. სამხრეთისა და დასავლეთის მინაშენები მთლიანად დანგრეულია. შესასვლელი ჩრდილოეთიდან და სამხრეთიდანაა. ორივე კარს წირთხლებში საურდულე ხვრელები აქვს. აღმოსავლეთით ნალისებრი აფსიდია. შემორჩენილია შირიმის თაროსებრი ლავგარდნის რამდენიმე ქვა. ეკლესიიდან აღმოსავლეთით, 50 მეტრზე, სამაროვანია. წიკლაური ივ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 221.
ანანურის ციხე-დარბაზი

ანანურის ციხე-დარბაზი — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ანანურის სამხრეთ-აღმოსავლეთით 1,5 კილომეტრზე. ჟინვალის წყალსაცავსა და საქართველოს სამხედრო გზას შორის, ნასოფლარ ფიტავის ტერიტორიაზე. თარიღდება ადრინდელი შუა საუკუნეებით. 1971 წელს ძეგლზე მცირე გათხრები ჩაატარა იაე ინსტიტუტის ჟინვალის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ. ციხე-დარბაზი ორი, სხვადასხვა დონეზე განლაგებული ნაწილისგან შედგება. ზედა ნაწილში შემორჩენილია დარბაზის, ორი კოშკისა და გალავნის ნანგრევები. ქვედა ნაწილი მთლიანად დანგრეულია და კედელთა ნაშთები აქა-იქღა ჩანს. დარბაზის, კოშკების და გალავნის მასიური კედლები ნაგებია ქვიშაქვის მოზრდილი, დამუშავებული ქვით, მტკიცე დუღაბზე. დარბაზი გეგმით სწორკუთხაა და თავსა და ბოლოში თითო კოშკითაა დაცული. მათგან სამხრეთ-დასავლეთით მდებარე კოშკი ზურგიანია და სწორი კედლით დარბაზისკენაა მიმართული. მეორე, ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდგარი კოშკი ოვალურია და დარბაზის თაღოვანი შესასვლელის წინ დგას. ორივე კოშკი მხოლოდ თითო სართულის დონეზეა შემორჩენილი. ციხე-დარბაზს მნიშვნელოვანი ადგილი ეჭირა არაგვის ხეობის სათავდაცვო სისტემაში. რამიშვილი რ., ჯორბენაძე ბ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 214.
არაგვისპირის ნამოსახლარი და სამაროვანი

არაგვისპირის ნამოსახლარი და სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი, მდებარეობს დუშეთის მუნიციპალიტეტში, არაგვისპირის ზვრებში, მდინარე არაგვის აღმოსავლეთით, პირველ ტერასაზე. თარიღდება I-IV საუკუნეებით. 1974-1977 და 1991 წლებში გათხარა იაე ინსტიტუტის ჟინვალის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ. ნამოსახლარზე ნაგებობათა ორი ჯგუფია. ერთი ნამოსახლარის აღმოსავლეთ ნაწილშია. აქ შემორჩენილია ნაგებობათა ორი ფენა. კედლები ნაშენი იყო თიხის ხსნარზე, რიყის ქვით და ალიზის აგურით. ქვედა სამშენებლო ფენა, რომელშიც ნაპოვნია არქეოლოგიური მასალა - ღია მოჩალისფრო თიხის საოჯახო ჭურჭელი, კარგად განლექილი კეცით, ქვევრები, ლუთერიები, წითელი წერნაქით შემკული კრამიტები, თხელკეციანი და დიდგანივკვეთიანი კეხის კრამიტი და სხვა. დათარიღდა I-II, ხოლო ზედა ფენა - III-IV საუკუნეებით. სამაროვანის დასავლეთ ნაწილში გამოვლინდა შენობათა მეორე ჯგუფი - სასახლის ტიპის ნაგებობები, რომლებიც III-IV საუკუნეებს განეკუთვნება. სამაროვანი მდებარეობს ნაგებობათა ამ ორ ჯგუფს შორის. სულ გათხრილია ნამოსახლარის დროინდელი 95 სამარხი, ძირითადად გრუნტში ჩაჭრილი ოვალური ან ოთხკუთა ორმოსამარხები, რომლებშიც მეტწილად თითო ხელფეხმოხრილი ჩონჩხი ესვენა თავით დასავლეთისკენ ან სამხრეთ-დასავლეთისკენ. უფრო გვიანდელი, IV-V საუკუნეების სამარხები გადახურულია ქვის ფილებით. ისინი ნაგებობათა დანგრევის შემდეგაა აგებული. არის ძელებით გადახურული სამარხებიც. სამაროვანის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში გამოვლინდა მდიდრულ სამარხთა უბანი, სადაც სამ სამარხში აღმოჩნდა ვერცხლის თასები, ვერცხლის სურები ნადირობის სცენებით, ვერცხლისა და ოქროს მონეტები, მინისა და თიხის ჭურჭელი და სხვა. ნამოსახლარისა და სამაროვანის ტერიტორიაზე აღმოჩნდა აგრეთვე მარანი, 20-მდე ქვევრი და 23 სამეურნეო დანიშნულების ორმო, რომელთა უმრავლსეობა ამოვსებული იყო სამზარეულო და სამეურნეო თიხის ჭურჭლის ნამტვრევებით, ხორბლის ნარჩენებითა და ნამწვის მასით. 1991 წელს მიწის სამუშაოების დროს შემთხვევით აღმოჩენილი ნივთების გამო ძეგლის სამხრეთ განაპირას გამოვლინდა მარნის ნაშთი, 7 ქვევრი, სამეურნეო, სამზარეულო და სასაუფრე ჭურჭლის ნატეხები, რომლებიც I-III საუკუნეებს მიეკუთვნება. არქეოლოგიური მასალა ინახება საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში და აკც-ის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში. რამიშვილი რ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 215.
ჯორჯ ვაშინგტონის უნივერსიტეტი

ჯორჯ ვაშინგტონის უნივერსიტეტი (George Washington University; აკრონიმი GWU) — კერძო უნივერსიტეტი ვაშინგტონში, კოლუმბიის ოლქი (აშშ). დაარსდა 1821 წელს როგორც "კოლუმბიური კოლეჯი კოლუმბიის ოლქში" (The Columbian College in the District of Columbia) ბაპტისტი მინისტრების მიერ ჯორჯ ვაშინგტონის ანდერძით მიღებული თანხებით. მას შემდეგ იგი განვითარდა როგორც არა-სექტარული კვლევითი დაწესებულება, რომელიც ყველაზე მეტად ცნობილია მისი სოციალური მეცნიერებების, საერთაშორისო ურთიერთობებისა და იურიდიული პროგრამებით. ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 Integrated Postsecondary Education Data System — 1992. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q6042926"></a> ↑ 2.0 2.1 Directory of Open Access Journals — 2003. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1227538"></a> ↑ 3.0 3.1 National Association of College and University Business Officers U.S. and Canadian 2022 NTSE Participating Institutions Listed by Fiscal Year 2022 Endowment Market Value, Change in Market Value from FY21 to FY22, and FY22 Endowment Market Values Per Full-time Equivalent Student (Excel) — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q30268203"></a> ↑ U.S. and Canadian 2022 NTSE Participating Institutions Listed by Fiscal Year 2022 Endowment Market Value, Change in Market Value from FY21 to FY22, and FY22 Endowment Market Values Per Full-time Equivalent Student (Excel) — National Association of College and University Business Officers, 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q30268203"></a> ↑ ORCID iD — 2012. — ed. size: 11496507 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q51044"></a> ↑ https://web.archive.org/web/20231020113811/https://orcid.org/members ↑ https://www.clir.org/about/current-sponsors-and-funders ↑ http://old.arl.org/arl/membership/members.shtml ↑ Our Members / Tier 6 ↑ https://web.archive.org/web/20240116123311/https://www.aau.edu/sites/default/files/AAU-Files/Who-We-Are/AAU%20Member%20Universities%20listed%20by%20year_updated%202023.pdf ↑ https://www.aau.edu/who-we-are/our-members ↑ https://web.archive.org/web/20240120073011/https://secure.aacu.org/iMIS/AACUR/Membership/MemberListAACU.aspx ↑ https://web.archive.org/web/20240120080233/https://acememberdirectory.azurewebsites.net/ ↑ https://web.archive.org/web/20231220190347/https://www.heliosopen.org/members ↑ https://web.archive.org/web/20240227092307/https://www.cni.org/about-cni/membership/members ↑ https://web.archive.org/web/20231015070603/https://sparcopen.org/who-we-are/members/ ↑ https://web.archive.org/web/20241007110620/https://www.cumuonline.org/membership/cumu-members/ ↑ 18.0 18.1 18.2 18.3 18.4 18.5 Carnegie Classification of Institutions of Higher Education — 1970. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q4223026"></a>
ახალი კადოეთის გორიჯვრის ეკლესია

გორიჯვრის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი. დგას დუშეთის მუნიციპალიტეტის, სოფელ ახალი კადოეთის დასავლეთით, 1 კილომეტრზე, მთაზე. აგებულია XIX საუკუნეში. ეკლესია დარბაზულია. სამხრეთიდან ეკვრის თანადროული მინაშენი. ნაგებია აგურითა და რიყის ქვით. დაზიანებულია: ჩამოშლილია ეკლესიისა და მინაშენის კამაროვანი გადახურვა და კედლების ზედა ნაწილი. შესასვლელი სამხრეთიდან, მინაშენიდანაა. კარი გარედან შეისრულთაღოვანია, შიგნით სწორკუთხა. აღმოსავლეთით, ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე, გაჭრილია ფართო და მაღალი, თაღოვანი სარკმელი, რომელსაც შიგნით სწორი ფიცრული გადახურვა აქვს. თითო ასეთი სარკმელი ეკლესიის ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ კედლებშია. აფსიდის სარკმლის ორივე მხარეს თითო თაღოვანი, ოთხკუთხა ნიშია. მინაშენს შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებში გარედან თაღოვანი და შიგნით სწორკუთხა თითო სარკმელია. შემორჩენილია ეკლესიის კამარის ორივე ქუსლის წყობის ნაწილები. ფასადები მთლიანად აგურითაა ნაწყობი. სარკმლის თავზე წყობის შეღრმავებით რომბი ყოფილა გამოსახული. ჯინჭარაძე დ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 221.
ანანურის მეორე საცხოვრებელი სახლი

ანანურის მეორე საცხოვრებელი სახლი — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ანანურის ქვედა უბანში. ეკუთვნის როსტიაშვილებს. აგებულია XIX საუკუნის ბოლოს. ორსართულიანია. ნაგებია აგურითა და რიყის ქვით. სახლის ორივე სართულის გეგმარება ერთმანეთის მსგავსია. პირველ სართულზე სამეურნეო დანიშნულების ხუთი ოთახი და მცირე ზომის ტალანია. ტალანში შესასვლელი ჩრდილოეთიდანაა. იგი სახლის შუა ნაწილში მდებარე ორ ოთახს უკავშირდება, მათგან ერთი დასავლეთ ნაწილში მდებარე ოთახთანაა დაკავშირებული. აღმოსავლეთ ნაწილში ტიხრით გამიჯნული ორი ოთახია, რომლებსაც დამოუკიდებელი შესასვლელები აღმოსავლეთიდან აქვთ. მოგვიანებით შენობის ჩრდილოეთის ფასადის აღმოსავლეთ ნაწილზე პატარა სადგომი მიუშენებიათ ერთადერთი შესასვლელით აღმოსავლეთიდან. მეორე სართულზე სამი საცხოვრებელი ოთახი, დამხმარე სადგომი და მცირე ზომის ტალანია. ოთახებიდან თითო-თითო აღმოსავლეთ და დასავლეთ ნაწილებშია. ტალანი, დამხმარე სადგომი და მესამე ოთახი მათ შორისაა მოქცეული. სართულს ჩრდილოეთის მხრიდან, მთელ სიგრძეზე, ხის გადახურული აივანი გასდევს. აივანზე ასასვლელი ხის ორმარშიანი კიბე, რომლის ერთი მარში აივნის ფარგლებშია მოქცეული, დასავლეთიდანაა. აივანი ტალანს და დასავლეთ ოთახს უკავშირდება, ტალანი - აღმოსავლეთ ოთახს, შუა ოთახს და დამხმარე სადგომს. შუა ოთახიდან განაპირა ოთახებში გასასვლელი თითო კარია. აღმოსავლეთ ოთახს აღმოსავლეთიდან ხის დაკიდებული აივანი ეკვრის. აივანზე გასასვლელი კარი ოთახის აღმოსავლეთ კედლის შუაშია. კარის ორივე მხარეს თითო ფანჯარაა. მესამე ფანჯარა ჩრდილოეთიდანაა. იგი აივანზე გადის. აივანზე გამოდის დამხმარე სადგომის ორი ფანჯარაც. შუა ოთახი სამხრეთ კედელში მოწყობილი სამი ფანჯარით ნათდება. დასავლეთი ოთახის აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებში თითო განიერი და მაღალი თახჩაა. დასავლეთ კედელში, ერთმანეთთან ახლოს, ორი ფანჯარაა გაჭრილი. ამავე კედელშია მოქცეული სხვენზე ასასვლელი კიბე, რომლის შესასვლელი აივნიდანაა. სხვენი ერთიანია. სავენტილაციოდ მას ორი სწორკუთხა ღიობი აქვს, რომლებიც აღმოსავლეთის და დასავლეთის ფასადების ფრონტონებშია მოწყობილი. შენობის მეორე სართულის აღმოსავლეთის და ჩრილოეთის ფასადებზე კარ-ფანჯარას ნახევარწრიული ფორმის პროფილირებული თაღები ევლება, რომელთა ბოლოებს ანალოგიური პროფილის თარო აკავშირებს. ორივე აივანს ხისრიკულებიანი მოაჯირი აქვს. შენობის ორფერდა სახურავი გამართულია ხის ნივნივებზე და დაბურულია კრამიტით. დვალი თ., მარსაგიშვილი გ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 213.
ახატნის სამაროვანი

ახატნის სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი, მდებარეობს დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ახატნის შუაში, ადგილ ნახნავებში. თარიღდება ახ. წ. III საუკუნით. 1970 წელს მცირე გათხრები ჩაატარა არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის ერწო-თიანეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ. სამაროვანზე 0,4-0,5 მეტრ სიღრმეზე გამოვლინდა ორმოსამარხები, რომლებშიც მიცვალებულები ესვენენ მარჯვენა ან მარცხენა გვერდზე, მოხრილი, თავით სამხრეთ-დასავლეთისკენ. სამარხეული ნივთები - მოწითალოდ გამომწვარი თიხის ჭურჭელი, გემიანი რკინის ბეჭდები, რკინის რგოლები, სხვადასხვანაირი მძივები და ვერცხლის მონეტა ინახება დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში. რამიშვილი რ., ჯორბენაძე ბ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 222-223.
არაგვისპირის ციხე-წისქვილი

არაგვისპირის ციხე-წისქვილი — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ არაგვისპირის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, მდინარე არაგვის მარჯვენა ნაპირას. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. შემორჩენილია 0,8-1,3 მეტრ სიმაღლეზე. 1983 წელს გათხარა ისტორიის არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის ჟინვალის არქეოლოგიურმა ექსპერდიციამ. ძეგლი შედგება მოზრდილი დარბაზისა და სათავდაცვო კოშკისაგან. ნაგებია რიყის ქვითა და მტკიცე დუღაბით. დარბაზში დოლაბები ყოფილა გამართული. კოშკი მრგვალია, გადმოცემით, ორსართულიანი ყოფილა. იგი არაგვის ხეობის ციხე-წისქვილთაგან ერთადერთი გადარჩენილი ძეგლია. რამიშვილი რ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 215.
არბაჩხანის საცხოვრებელი კომპლექსი

არბაჩხანის საცხოვრებელი კომპლექსი — არქიტექტურული ძეგლი, დგას დუშეთის მუნიციპალიტეტის, სოფელ არბაჩხანის ცენტრალურ ნაწილში. განეკუთვნება გვიან შუა საუკუნეებს. აგებულია კლდის ქვით. შედგება ციხე-სახლის, კოშკისა და სამეურნეო დანიშნულების ფარდულისაგან. ციხე-სახლი სამსართულიანია. ხის კოჭებზე მოწყობილი სართულშუა გადახურვები და ბრტყელი მიწურბანიანი სახურავი ჩაქცეულია. პირველ სართულზე შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი ოთხკუთხაა. ამავე მხარეს ერთი სარკმელი და ერთი სათოფურია. ჩრდილოეთ კედელში გაჭრილი კარით ეს სართული კოშკის პირველ სართულს უკავშირდება. ამავე კედლში ერთი ნიშია. გადმოცემით, ციხე-სახლის პირველი სართული საქონლის სადგომი იყო. მეორე სართულზე შესასვლელი დასავლეთიდანაა, კარი მიწიდან 3.15 მეტრ სიმაღლეზეა გაჭრილი. ამავე კედელში სამი სათოფური და ერთი სარკმელია. ჩრდილოეთ კედელში გაჭრილი კარით ეს სართული კოშკის მეორე სართულს უკავშირდება. სამხრეთ კედელში ექვსი სათოფური და ერთი სარკმელია, ხოლო აღმოსავლეთ კედლის შემორჩენილ ნაწილებში - ორი ნიში და ერთი სათოფური. ეს სართული საცხოვრებელი იყო. ციხე-სახლის ჩრდილოეთ კედელზე მიდგმული კოშკისგან მხოლოდ ორი სართულია შემორჩენილი. კედლებზე შემორჩენილი ბუდეების მიხედვით სართულშუა გადახურვები ხის კოჭებზე ყოფილა მოწყობილი. სახურავი მიწურბანიანი ყოფილა. პირველი სართულის შესასვლელი დასავლეთ კედელში, მიწიდან 1 მეტრ სიმაღლეზეა. ამავე სართულზეა კოშკისა და ციხე-სახლის დამაკავშირებელი კარი. მეორე სართულზე შესასვლელი აღმოსავლეთიდანაა. ამავე მხარეს ორი სათოფური. ჩრდილოეთ კედელში ერთი ნიში, სარკმელი და ორი სათოფური ხვრელია. დასავლეთ კედელში ერთი სათოფური, ხოლო ციხე-სახლის საზიარო კედელში - კარი. ციხე-სახლის სამხრეთ კედელთან მიშენებული მიწურბანიანი ერთსართულიანი ფარდულისაგან მხოლოდ 2 მეტრი სიმაღლის კედლებია შემორჩენილი. ქალდანი ა., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 218.
მიხეილ ზანდუკელის სახლ-მუზეუმი

მიხეილ ზანდუკელის სახლ-მუზეუმი — ისტორიული ძეგლი, მდებარეობს სოფელ არანისის აღმოსავლეთ განაპირას. აგებულია XIX საუკუნის II ნახევარში. ამ სახლში ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა ცნობილი ქართველი პედაგოგი და ლიტერატურადმცოდნე მიხეილ ზანდუკელი. სახლი ორსართულიანია ნაგებია რიყის ქვითა და აგურით. შენობის უკანა კედელი შეჭრილია მთის ფერდობში. პირველ სართულზე ხუთი ოთახია. ყოველ ოთახს ან სამხრეთის, ან დასავლეთის მხარეს თითო კარი და ფანჯარა აქვს. მეორე სართულზე თერთმეტი ოთახია. სამხრეთით და დასავლეთით ამ სართულს მთელ სიგრძეზე ხის აივანი გასდევს. აივანზე ყოველი ოთახის თითო კარი და ფანჯარა გამოდის. ჩრდილოეთით, მთავარი ფასადის აღმოსავლეთ ნაწილში, პატარა აივანია რომლითაც შუაში კარი და ექვსსაფეხურიანი კიბე აქვს. ასეთივე კიბეა შენობის დასავლეთ მხარეს, აივნის ჩრდილოეთ ნაწილში. სახლს ხის კონსტრუქციის ოთხფერდა სახურავი აქვს, გადახურულია ღარიანი კრამიტით. ბერძენიშვილი ც., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 215-216.
ახატნის ეკლესია

ახატნის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, დგას დუშეთის მუნიციპალიტეტის, სოფელ ახატნის სასაფლაოზე. აგებულია XIX საუკუნეში. ეკლესია დარბაზულია. აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული შვერილი აფსიდით. ნაგებია ნატეხი ქვით. კუთხეები, კარ-სარკმლები, ლავგარდანი და მის ქვემოთ წყობის ერთი რიგი ქვიშაქვის თლილი ქვებითაა გამოყვანილი. შიგნიდან შელესილი და შეთეთრებულია. შესასვლელი სამხრეთიდან და დასავლეთიდანაა. ორივე კარი გარედან ღრმა შეღრმავებაშია ჩასმული და რამდენიმე ქვისგან შედგენილი ორფერდა გადახურვა აქვს. დასავლეთ კარი მოგვიანებით რიყის ქვით ამოუშენებიათ. აფსიდი ღრმაა, დასრულებულია წესიერი ფორმის კონქით. აფსიდის ღერძზე ფართო და მაღალი თაღოვანი სარკმელია, ჩრდილოეთ გვერდში კი - ორი მცირე სწორკუთხა ნიში. დარბაზის გრძივი კედლების აღმოსავლეთ კიდეში ჯვრის მკლავების მსგავსი თითო ფართო და დაბალი თაღოვანი უბეა, რომელიც გარედან ცალკე ნაწილადაა გამოყოფილი და დამოუკიდებელი ორფერდა გადახურვა აქვს. საკურთხევლის სარკმლის გარდა შიდა სივრცეს კიდევ ოთხი მსგავსი სარკმელი აშუქებს. თითო-თითო გრძივი კედლების დასავლეთ ნაწილში და დასავლეთ კედელშია, ხოლო ერთი — ჩრდილოეთ უბეში. დარბაზი ნახევარწრიული კამარითაა გადახურული. კამარა კონქისგან გამოყოფილია ნახევარწრიული ფორმის შეკიდებული საბჯენი თაღით, რომელიც ქუსლის დონეზე, აფსიდის კედელს ერწყმის. კამარის დასავლეთ კიდე დასავლეთ კედლის მიმდებარე საბჯენ თაღს ეყრდნობა, თაღი — კუთხის პილასტრებს. ეკლესიის ფასადები მოპირკეთებულია თითქმის თანაბარი ზომის ნატეხი ქვით. კედლის ზედაპირი ბათქაშითაა გასწორებული, რომელიც ქვებს შორის დარჩენილ არეებს ავსებს და ნაწილობრივ მათ ზედაპირებსაც ფარავს. ორივე შესასვლელს გლუვი, თაღივანი საპირე აქვს. სამხრეთის შესასვლელის საპირის თაღის ზემოთ, ერთიმეორეზე შედგმულ ორ სწორკუთხა ქვაზე თითო რელიეფური ჯვარია გამოსახული. ერთი გლუვი რელიეფური ჯვარია დასავლეთის შესასვლელის ზემოთ, ფრონტონის ფუძის დონეზე. ფასადები დასრულებულია მაღალი, პროფილირებული ლავგარდნით. ეკლესია გადახურულია თუნუქით. დასავლეთ ფასადის წვეროზე დაშენებულია აგურის სამრეკლო — კვადრატულ მასიურ საფუძველზე მდგარი ოთხსვეტიანი და პირამიდულსახურავიანი ფანჩატური. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 221.