laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
მარაე

მარაე (მაორი ენაში, კუკის კუნძულების მაორიზე, ტაიტურში); მალა (ტონგანურში); მალაე (სამოურში და ჰავაიურში) — კომუნალური, წმინდა ადგილი, რომელიც გამოიყენებოდა რელიგიური და სოცილური საკითხებისთვის პოლინეზიელ ხალხებში. პოლინეზიურ ენებში ამ სიტყვას ასევე აქვს: სუფთა, ხეებისგან გაწმენდილი ადგილის მნიშვნელობაც. ის წარმოადგენს მოსუფთავებულ მართკუთხა ადგილს, რომელიც შემოსაზღვრულია ქვის ან ხის სვეტებით (ამ ბოძებს ტაიტურსა და კუკის კუნძულების მაორიზე ეწოდება აუ) შესაძლებელია იყოს ტერასებიც (პაეპაე) საცერემონიო მიზნებისათვის და ცენტრალური ქვა რომელსაც ეწოდება აჰუ ან ა'უ. რაპანუის ხალხში აღდგომის კუნძულზე აჰუ ეწოდება მარაეს მთელ კომპლექსს. ზოგიერთ პოლინეზიურ ხალხში და განსაკუთრებით ახალ ზელანდიელ მაორებში მარაე არის ყოველდღიური ცხოვრების ნაწილი. თუმცა ტროპიკული პოლინეზიის უმეტეს ნაწილში მარაები ან განადგურდა ან მიატოვეს XIX საუკუნეში ქრისტიანობის შემოსვლის შემდეგ, მიუხედავად ამისა ადგილები სადაც იყო მარაები დღემდე მიიჩნევა ტაბუდ. კუკის კუნძულებზე შენარჩუნებულია რამდენიმე მარაე (არაი-ტე-ტონგა, ვაეროტა, ტაპუტაპუატე) და გამოიყენება არიკის არჩევისას (პოლიტიკური ლიდერი ახალი ზელანდიის და კუკის კუნძულების მაორებში). Hirini Moko Mead, 2003. Tikanga Māori: Living by Māori Values. Huia Publishers:Wellington. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მარაე New Zealand in History: the marae - meeting place Gérard, Bertrand, Le marae: description morphologique in Cahiers des Sciences Humaines, 1978, Vol. 15, No 4, p. 407-448. Architecture and morphology of Society Islands Marae დაარქივებული 2005-10-17 საიტზე Wayback Machine. John Joseph Knight Hutchin, E Tuatua no te apai atinga ki mua i te marae, i te tuatau etene anga ("Tale of the offerings at the marae in heathen time") in "Collected songs and legends from the southern Cook Islands (c. 1883-1912)", notebook 2 Marae Protocols დაარქივებული 2006-05-04 საიტზე Wayback Machine. ↑ Polynesian Lexicon Project Online
ისავრიელთა დინასტია

ისავრიელთა დინასტია სირიელთა დინასტია – ბიზანტიის იმპერატორთა დინასტია, მეფობდნენ 717-802 წლებში. სახელი ეწოდა დინასტიის დამფუძნებლის ლეონ III „ისავრიელის“ მიხედვით, თუმცა როგორც შემდეგ დადგინდა ლეონ III სირიელი იყო და არა ისავრიელი. ისავრიელთა დინასტიის მმართველობის დროს იმპერიის მდგომარეობა საგრძნობლად განმტკიცდა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 227. Cheynet, Jean-Claude, რედ. (2006), Le Monde Byzantin: Tome II, L'Empire byzantin 641–1204, Paris: Presses Universitaires de France, ISBN 978-2-13-052007-8
იუდეველთა ომი

იუდეველთა ომი — იუდეველთა აჯანყება რომაელთა ბატონობის წინააღმდეგ. ამბოხების მიზეზი გახდა რომის პროვინცია იუდეის ქალაქ კესარეის საქალაქო თვითმმართველობიდან იუდეველთა გამოძევება და იერუსალიმში რომაელი პროკურატორის ბოროტმოქმედებანი. აჯანყებულებმა გაანადგურეს რომაული გარნიზონი; წარმატებით მოიგერიეს სირიის ნაცვლის შემოტევა. აჯანყება მოედო მთელ იუდეას. მასში მონაწილეობდნენ: ზელოტები, რომლებსაც ემხრობოდნენ ვაჭრები, ხელოსნები და გლეხები; სიკარიუსები - მონათა და გაღატაკებულ გლეხთა რიგებიდან გამოსულები, და ფარისეველნი - რიტუალური სიწმინდისა და წეს-ჩვეულებათა დამცველნი, რომლებიც შემდგომ ცდილობდნენ რომთან შეთანხმებას. აჯანყებულებს განუდგა და რომის მხარეზე გადავიდა მხედართმთავარი იოსები (შემდგომში ცნობილი ისტორიკოსი იოსებ ფლავიუსი). ამბოხებულებმა გადააყენეს ფარისეველნი, გაათავისუფლეს მონები და იერუსალიმის ტაძარი ციხესიმაგრედ გადააქციეს. აჯანყებულთა მედგარი წინააღმდეგობის მიუხედავად, რომაელთა ჯარი ვესპასიანეს მეთაურობით წარმატებით იბრძოდა. ამასობაში ვესპასიანე რომის იმპერატორად გამოაცხადეს და ჯარის სარდლობა თავის ძეს ტიტუსს ჩააბარა. ალყაშემორტყმული იერუსალიმი 5 თვეს გმირულად იგერიებდა რომაელთა შეტევებს. 70 წელს რომაელებმა მიწასთან გაასწორეს იერუსალიმის ტაძარი, ტყვეები მონებად აქციეს. 73 წელს დაეცა სიკარიუსთა უკანასკნელი საყრდენი ქალაქი მასადა. იუდეველთა ომი იყო ერთ-ერთი იმ სახალხო მოძრაობათგანი, რომელიც რომაულ პროვინციებში თან სდევდა იმპერიის საერთო სოციალურ კრიზისს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 275.
ფოვოს სრუტე

ფოვო (მაორ. Te Ara a Kiwa) — სრუტე ახალ ზელანდიაში, რომელიც ქვეყნის სიდიდით მესამე კუნძულ სტიუარტს გამოყოფს სამხრეთ კუნძულისგან. სრუტის ჩრდილოეთ სანაპიროს გასწვრივ განლაგებულია სამი უბე: ტე-ვაევაე, ორეტი-ბიჩი და ტოეტოესი. სიგრძე დაახლოებით 130 კმ-ია, მაქსიმალური სიგანე 50 კმ, სიღღრმე კი 120 მეტრი. სრუტე ახალი ზელანდიის კონტინენტური შელფის შიგნითაა მოქცეული და პლეისტოცენის ხანაში იგი სავარაუდოდ ხმელეთი იყო. 1770 წლის მარტში, ფოვოს სრუტის არსებობას ვარაუდობდა კაპიტანი კუკი, მაგრამ შემდეგ იფიქრა, რომ კუნძული სტიუარტი სამხრეთის კუნძულთან იყო შეერთებული. სრუტე 1804 წელს ოუენ ფოლგერ სმითმა აღმოაჩინა და სახელი უწოდა ახალი სამხრეთ უელსის იმჟამინდელი ლეიტენანტ-გუბერნატორის, ჯოზეფ ფოვოს პატივსაცემად. ↑ 1.0 1.1 Foveaux Strait. An Encyclopaedia of New Zealand (1966). ციტირების თარიღი: 5 March 2010.
ფრენჩ-პასი

ფრენჩ-პასი (მაორ. Te Aumiti) — ვიწრო და სახიფათო სრუტე ახალ ზელანდიაში, რომელიც ერთმანეთისგან გამოყოფს კუნძულ დ'იურვილსა და სამხრეთ კუნძულს. დასავლეთ დაბოლოებაზე მდებარეობს ტასმანის უბე, აღმოსავლეთით კი პელორუს-საუნდი, რომელიც კუკის სრუტეში იხსნება. ფრენჩ-პასს მთელს ახალ ზელანდიაში ყველაზე სწრაფი მიქცევა-მოქცევა ახასიათებს, რომელიც 8 კვანძს აღწევს. სრუტეში პირველმა ევროპელებმა 1827 წელს გაიარეს, ადმირალ ჟიულ დიუმონ დ'იურვილის მეთაურობით. Te Aumiti (French Pass) Tidal Stream დაარქივებული 2012-03-19 საიტზე Wayback Machine. ↑ Stevens et al. (2008)
კუკის მთა

კუკის მთა (ინგლ. Mount Cook; მაორი. Aoraki) — ახალი ზელანდიის უმაღლესი წერტილი. სიმაღლე 3754 მ. მდებარეობს სამხრეთ კუნძულზე, ქალაქ კრაისტჩერჩიდან სამხრეთ-დასავლეთით. აგებულია კრისტალური ქანებით. მწვერვალი უნაგირის ფორმისაა, ძალზე ციცაბო ფერდობებით. დაფარულია თოვლითა და მყინვარებით. აღმოსავლეთ კალთაზე ეშვება ტასმანის მყინვარი, ხოლო დასავლეთ ფერდობზე — ჰუკერის მყინვარი. ატმოსფერული ნალექების რაოდენობა წელიწადში 4491 მმ აღწევს. კალთების ქვედა ნაწილში არის ენდემური სახეობებით მდიდარი ზომიერი სარტყლის უნიკალური წვიმის ტყეები. ალპინისტებისა და ტურისტების პოპულარული ადგილია. მოქცეულია კუკის მთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე, სადაც 2000 მ-ზე მაღლა მდებარე 140-ზე მეტი პიკი და დაახლოებით 70-მდე მყინვარი მდებარეობს. მთის ადგილობრივი სახელწოდებაა „აორაკი“, რაც მაორი ენაზე ითარგმნება როგორც „დიდი თეთრი ღრუბელი“. სახელი ეწოდა ინგლისელი მეზღვაურისა და მკვლევრის ჯეიმზ კუკის პატივსაცემად. 1991 წელს მომხდარი თოვლზვავის შედეგად მწვერვალს მოსწყდა ქანები (თოვლთან და ყინულთან ერთად), რის გამოც მთის სიმაღლე დაახლოებით 10 მ-ით შემცირდა. კუკის მთაზე პირველი ასვლა განახორციელეს 1894 წელს. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „კუკის მთა“ ვიკისაწყობში. კუკის მთა — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური) კუკის მთის ეროვნული პარკი (ინგლისური)
მურწა

მურწა (ლათ. Luciobarbus mursa) — თევზი კობრისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 40 სმ, წონა 0,5 კგ. აქვს წაგრძელებული, თითისტარისებრი სხეული. დაფარულია წვრილი ქერცლით. შუბლი ამოზნექილია, გააჩნია ორი წყვილი ულვაში, ტუჩები ძლიერაა განვითარებული. სქესობრივად მწიფდება 2–3 წლისა. ტოფობს მაის-ივნისში, მდინარის ქვაქვიშიან ფსკერზე. ნაყოფიერება 3000–23000 ქვირითი. მტკნარი წყლის ბინადარია. გავრცელებულია საქართველოში, სომხეთში, აზერბაიჯანში, თურქეთსა და ირანში. გვხვდება აღმოსავლეთ საქართველოში, მდინარე მტკვრის აუზის ყველა მდინარეში: ხრამში, არაგვში, ქსანში, ლიახვში, ფოცხოვისწყალში, იორში, ალაზანსა და მის შენაკადებში (ილტო, ხევისჭალა, სტორი, ლოპოტა, ჩელთი, დურუჯი, ბურსა, კაბალი), აგრეთვე ჯანდარის ტბაში, შედარებით ნაკლებადაა სიონის, თბილისისა და პალდოს წყალსაცავებში. იკვებება ძირითადად წყლის მწერებითა და მათი მატლებით, აგრეთვე კიბოსნაირებით, დეტრიტითა და სხვა. გემრიელი და ძვირფასი თევზია, მაგრამ რაოდენობრივი სიმცირის გამო ნაკლები სარეწაო მნიშვნელობა აქვს. სპორტული თევზჭერის საკმაოდ კარგი და საინტერესო ობიექტია. მურწა სამხრეთ კავკასიის ენდემია. შიდა ქართლსა და კახეთში ციმორს უწოდებენ. აღმოსავლეთ საქართველოში „მურწა“ ეწოდება მტკვრის წვერას, ხოლო თავად მურწას — „ციმორი“ (შდრ. ციმორი). ↑ Barbus mursa (Güldenstädt, 1773) ↑ Luciobarbus mursa (Güldenstädt, 1773) ↑ 3.0 3.1 3.2 საქართველოს აგრარული ბიომრავალფეროვნება ↑ ეპიტაშვილი, გ.; ჯაფოშვილი, ბ.; მუმლაძე, ლ.; ყულჯანიშვილი, თ.; კალოუსი, ლ. (2020). „საქართველოში გავრცელებული მტკნარი წყლის თევზების ახალი სახეობები და მათი ქართული სამეცნიერო სახელები“. ველური ბუნება. 36 (11): 63. ციტირების თარიღი: 15 იანვარი, 2023. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date=-ში (დახმარება)
ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის გერბი

ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის გერბი — ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის სახელმწიფო სიმბოლო დროშასთან ერთად. მიღებულია ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ, 2012 წლის 29 აგვისტოს, № 18 დადგენილებით. გერბის ფარი გაკვეთილ-გადაკვეთილია და იყოფა 4 ნაწილად (ველად), I და III ნაწილი გადაკვეთილია ტეხილად; I ნაწილი — მეწამულ ველზე მოთავსებულია გადაჯვარედინებული ორი ოქროს თოფი; II ნაწილი — ზურმუხტოვან ველზე ზედა ნაწილში ოქროს საწმისი, ქვედა ნაწილში ოქროს ციხე-სიმაგრე; III ნაწილი — ზურმუხტოვან ველზე ზედა ნაწილში ოქროს თაღოვანი ხიდი, ქვედა ნაწილში ვერცხლის სამი შემცირებული ტალღოვანი სარტყელი; IV ნაწილი — ლაჟვარდის ველს მარჯვნიდან მარცხნივ კვეთს სამი ვერცხლის ყაბიწი. გერბის ფარს ზემოთ მოთავსებულია საქალაქო ვერცხლის გვირგვინი — სამკოშკიანი ქონგურებიანი გალავანი (ციხე-სიმაგრის ფორმის) ნახევრად ღია ჭიშკრით. ფარს ქვემოთ მოთავსებულია გერბის დევიზის ვერცხლ-ლაჟვარდოვანი ბაფთა, რომლის ვერცხლის ველზე შავად ჩაწერილია დევიზი — „ხელვაჩაური“. ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის დროშა და გერბი[მკვდარი ბმული] ↑ სსიპ „საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე“.. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-01-23. ციტირების თარიღი: 2012-10-16.
ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის დროშა

ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის დროშა — ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის სახელმწიფო სიმბოლო გერბთან ერთად. მიღებულია ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ, 2012 წლის 29 აგვისტოს, № 18 დადგენილებით. დროშა ვერტიკალურად გაყოფილია ორ თანაბარ ნაწილად; პირველი ნაწილი ჰორიზონტალურად ტეხილად არის გაყოფილი თანაბარ ნაწილებად: მეწამულ და ზურმუხტოვან ველებად. მეორე ნაწილის ლაჟვარდოვან ველს ჰორიზონტალურად ყოფს სამი ვერცხლის სარტყელი. დროშის პროპორციაა 2:3. ↑ სსიპ „საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე“.. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-01-23. ციტირების თარიღი: 2012-10-16. ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის დროშა და გერბი[მკვდარი ბმული]
ჩატემის კუნძული

ჩატემი (ინგლ. Chatham) — კუნძული წყნარ ოკეანეში, ახალი ზელანდიის აღმოსავლეთ სანაპიროსთან, ყველაზე დიდი ჩატემის კუნძულების ჯგუფში. მიიჩნევენ, რომ იგი ეკვატორისა და პოლუსის შუა გზაზე, ასევე საერთაშორისო დროის ხაზზე მდებარეობს. მაორის ენაზე მას ფარეკაურის, ხოლო მორიორის ენაზე რეკოჰუს უწოდებენ. ფართობი შეადგენს 900 კმ²-ზე მეტს.. სახელი ეწოდა გემ HMS Chatham-ის პატივსაცემად, რომელიც კუნძულს მიმდგარი პირველი ევროპული გემი იყო (1791 წ.). თუმცა ადგილობრივი, ძირძველი მაორიორები იქ ცხოვრობდა ჩვენი წელთაღრიცხვის 1000 წლიდან. კუნძულზე ცხოვრობს დაახლოებით 600 ადამიანი (2013). ახალი ზელანდიის კუნძულების სია ↑ Government of New Zealand, Dept. of Conservation (1999) Chatham IslandsConservation Management Strategy. Accessed on 2012-07-13. ↑ Government of New Zealand, Dept. of Conservation (1999) Chatham IslandsConservation Management Strategy. Accessed on 2012-07-13. ↑ Steven Hooper (30 July 2006). Pacific Encounters: Art & Divinity in Polynesia 1760-1860. University of Hawaii Press, გვ. 119. ISBN 978-0-8248-3084-7. ციტირების თარიღი: 17 July 2012.
ჩატემის კუნძულები

ჩატემის კუნძულები (ინგლ. Chatham Islands, მაორი. Wharekauri) — არქიპელაგი წყნარ ოკეანეში, ახალი ზელანდიიდან დაახლოებით 680 კმ-ით სამხრეთ-აღმოსავლეთით. ადგილობრივ მორიორის ენაზე კუნძულს რეკოჰუ ეწოდება. ახალი ზელანდიის შემადგენლობაში ოფიციალურად 1842 წლიდან შედის. მოიცავს ქვეყნის უკიდურეს აღმოსავლეთ წერტილს — კუნძულ ფორტი-ფორსს. კუნძულებზე შემოღებულია განსაკუთრებული სასაათო სარტყელი, რომელიც განსხვავდება ახალი ზელანდიის დროისაგან 45 წუთით. 1832 წლიდან არქიპელაგი გამოცხადებულია ახალი ზელანდიის ტერიტორიად. არქიპელაგი მდებარეობს სპეციალური ორგანოს — ინგლ. Area Outside Territorial Authority უშუალო მმართველობაში და აქვს სპეციალური ტერიტორიული ერთეულის სტატუსი. მოიცავს 40 კმ რადიუსზე გაშლილ დაახლოებით ათ კუნძულს, რომელთა შორის უდიდესებია ჩატემი და პიტი. მხოლოდ ეს ორი კუნძულია დასახლებული. მთლიანი ფართობი 966 კმ². ჩატემის კუნძული (900 კმ²) პიტის კუნძული (62 კმ²) მცირე მანგერე (0,15 კმ²) მოტუჰოპე (0,12 კმ²) მოტუჰარა (0,01 კმ²) მანგერე (1,13 კმ²) რანგატირა (2,18 კმ²) სისტერსი კასტლი პირამიდი არქიპელაგის კლიმატი ტენიანი და ქარიანია. ზამთარში საშუალო ტემპერატურა შეადგენს დაახლოებით 6 °C-ს, ზაფხულში — დაახლოებით 14 °C-ს. ნალექების რაოდენობაა — დაახლოებით 900 მმ წელიწადში. ვიზიტისათვის საუკეთესო დროა — სექტემბრიდან მარტის ჩათვლით. ითვლება, რომ კუნძულები დასახლებული იქნა ჯერ კიდევ 1000 წელს ჩვენი დროით. არქიპელაგის მოსახლეობა შეადგენს 609 ადამიანს (2006 წელი), რომელთაგანაც 240 ევროპელთა შთამომავალია, 369 — მაორელი და მორიორი (არქიპელაგის ძირძველი მაცხოვრებლები). 2013 წლის აღწერის მონაცემებით არქიპელაგის მოსახლეობა შეადგენს 600 ადამიანს, რომელთაგანაც 264 ევროპელთა შთამომავალია, 336 — მაორელი და მორიორი. არქიპელაგის ადმინისტრაციული ცენტრია — დასახლება უაიტანგი, სადაც ცხოვრობს დაახლოებით 200 ადამიანი. Chatham Islands Council Hokotehi Moriori Trust დაარქივებული 2005-02-12 საიტზე Wayback Machine. 1998 Information Photographs from the Christchurch Public Library ↑ Ethnic groups, birthplace and languages spoken დაარქივებული 2014-04-17 საიტზე Wayback Machine. , QuickStats About Chatham Islands Territory, 2006 Census. Wellington: Statistics New Zealand. Retrieved 19 January 2010. ↑ მოსახლეობის აღწერა (2013) დაარქივებული 2014-11-14 საიტზე Wayback Machine. 2013 Census QuickStats about a place: Chatham Islands Territory
კრებადობა

კრებადობა მათემატიკაში გამოხატავს მიმდევრობების, მწკრივების, ან მსგავსი მათემატიკური ცნებების გარკვეული სახის ზღვრულ ქცევას. "მათემატიკური ობიექტების" (მაგ. რიცხვების, ფუნქციების) მიმდევრობის კრებადობა არაზუსტად ნიშნავს ამ მიმდევრობის წევრების გარკვეული "საბოლოო" მნიშვნელობისკენ სწრაფვას. ამ "საბოლოო" მნიშვნელობას ეწოდება მიმდევრობის ზღვარი. კრებადობის კონკრეტული მაგალითებია: რიცხვთა მიმდევრობის კრებადობა, (რიცხვთა) მწკრივის კრებადობა, (ნამდვილი ცვლადის) ფუნქციების მიმდევრობის თანაბარი კრებადობა.
პიტის კუნძული

პიტი ანუ რანგიაირია (ინგლ. Pitt Island) — მეორე უდიდესი კუნძული ჩატემის არქიპელაგის შემადგენლობაში, რომელიც ახალ ზელანდიას ეკუთვნის. კუნძულის ფართობი 62 კმ²-ია. მდებარეობს ახალი ზელანდიის მთავარი კუნძულიდან 800 კმ-ით აღმოსავლეთით, ჩატემის კუნძულიდან 20 კმ-ით სამხრეთ-აღმოსავლეთით, რომლისგანაც პიტის სრუტითაა გამოყოფილი. კუნძული საკმაოდ გორაკ-ბორცვიანია, უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან 241 მეტრზეა აღმართული (მთა ვაიჰერე). 2011 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 38 ადამიანს შეადგენს. პიტის კუნძული პირველი დასახლებული ადგილია დედამიწაზე, სადაც პირველად დგება ახალი წელი. ევროპელებმა კუნძული 1791 წელს აღმოაჩინეს. ახალი ზელანდიის კუნძულების სია Moriori Education Resources Online დაარქივებული 2008-06-02 საიტზე Wayback Machine. Official Moriori Website[მკვდარი ბმული] With Information on Pitt Island Moriori ↑ First Sunrise of the New Millennium. Astronomical Applications Department, U.S. Naval Observatory. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2004-06-26.
ოკლენდის კუნძული

ოკლენდი (ინგლ. Auckland Island) — სამხრეთ წყნარ ოკეანეში მდებარე ახალი ზელანდიის კუთვნილი, დაუსახლებელი ოკლენდის არქიპელაგის მთავარი კუნძული. ახალი ზელანდიის სხვა სუბანტარქტიკულ კუნძულებთან ერთად შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში. მდებარეობს ახალი ზელანდიის სამხრეთი კუნძულის სამხრეთით. კუნძულის ფართობია — 510 კმ². სიგრძე — დაახლოებით 42 კმ. კუნძულის სამხრეთი დაბოლოება გაგანიერებულია 26 კილომეტრამდე. აქ კუნძულს კვეთს ვიწრო არხი, რომელიც მას ადამსის კუნძულისგან გამოყოფს. გამოირჩევა თავის ჩაშვებული კლიფებითა და უხეში ზედაპირით, რომლის უმაღლესი წერტილიც ზღვის დონიდან 650 მეტრზე იწევა. აღმოსავლეთ სანაპიროზე მრავალრიცხოვანი ფიორდები და ყურეებია. კუნძულის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში მდებარე ლოვიტის კონცხი ხმელეთის ყველაზე დასავლეთი წერტილია, რომელიც ეკუთვნის ახალ ზელანდიას. კუნძულის დასავლეთი ნაწილი კუნძულის ჩრდილოეთი ნაწილი არხი, რომელიც ოკლენდს ადამსის კუნძულისგან გამოყოფს ახალი ზელანდიის კუნძულების სია Auckland Islands. Department of Conservation დაარქივებული 2013-12-04 საიტზე Wayback Machine.
წვერა (მრავალმნიშვნელოვანი)

წვერა შეიძლება აღნიშნავდეს: წვერა — კობრისებრთა ოჯახის თევზების გვარი ჩვეულებრივი წვერა — თევზის სახეობა
წვერა

წვერა (ლათ. Barbus) — თევზების გვარი კობრისებრთა ოჯახისა. აქვთ ორი წყვილი ულვაში. წაგრძელებული და გვერდებიდან ოდნავ გაბრტყელებული ან ცილინდრული ფორმის სხეული. წვერას გავრცელების არეალი ფართოა. ბინადრობენ აფრიკის, ევროპისა და აზიის კონტინენტურ წყლებში. საქართველოში ბინადრობს სახეობა მტკვრის წვერა (ლათ. Barbus lacerta) და 1 ქვესახეობა კოლხური წვერა (ლათ. Barbus tauricus escherichii). საქართველოში მარაგის სიმცირის გამო წვერას მოპოვება სხვა თევზებთან ერთად ხდება. სპორტულ-სამოხალისო ჭერის ძვირფასი ობიექტია. დემეტრაშვილი მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 311.
ტაბუ (პოლინეზიური კულტურა)

ტაბუ ან ტაპუ ან კაპუ — პოლინეზიაში რაიმე საღვთოს, წმინდის აღმნიშვნელი ტერმინი, რომელიც გულისხმობს რაიმე აკრძალვებს ან მორალურ შეზღუდვებს. ევროპაში გამოყენებული სიტყვა ტაბუ სათავეს იღებს ამ სიტყვიდან და ის უკავშირდება ჯეიმზ კუკის 1777 წელს ტონგაზე მოგზაურობას. პოლინეზიის ხალხებში ეს სიტყვა გამოიყენება შესაბამისი მნიშვნელობით გარდა როტუმანისა სადაც ამ მნიშვნელობას ატარებს: ჰა'ა. ↑ Dixon, Robert M. W.. A Grammar of Boumaa Fijian, გვ. 368.  ↑ Online Etymology Dictionary: Taboo ↑ Online dictionary. Lexico Publishing Group, LLC. ციტირების თარიღი: 2007-06-05. ↑ Biggs, Bruce. Entries for TAPU [OC] Prohibited, under ritual restriction, taboo. Polynesian Lexicon Project Online. University of Auckland. ციტირების თარიღი: 9 September 2012. ↑ Hawai'i Volcanoes National Park. nps.gov. ციტატა: „Here in this wahi kapu, sacred place“
იბნ ისჰაკი

იბნ ისჰაკი აბუ აბდ ალ-ლაჰ მუჰამად იბნ ისჰაკი (დ. 704, მედინა — გ. 767/768, ბაღდადი) — არაბი ისტორიკოსი. მაჰმადის ერთ-ერთი ადრინდელი ბიოგრაფიის ავტორი. ცნობილია ამ თხზულების იბნ ჰიშამისეული რედაქცია „ალაჰის მოციქულის ცხოვრების წიგნის“ სახელწოდებით. მიუხედავად ლეგენდებისა და გამონაგონი პოეტური ციტატების სიმრავლისა, წიგნი ადრინდელი ისლამის ისტორიის ძვირფასი წყაროა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 72.
იოანეს დრასხანაკერტცი

იოანეს დრასხანაკერტცი, იოანე დრასხანაკერტელი (გ. 929) — IX-X საუკუნეების სომეხი ისტორიკოსი, 897-929 წლებში სომხეთის კათოლიკოსი. მისი შრომებიდან ცნობილია „სომეხი მამამთავრების რიგი“ და „სომხეთის ისტორია“, რომელიც გარდაცვალებამდე რამდენიმე წლით ადრე დაასრულა. ბოლო ნაშრომში აღწერილია სომხეთის ისტორია „ქვეყნის დასაბამიდან“ X საუკუნის I მეოთხედამდე. ნაშრომი შეიცავს საინტერესო ცნობებს შუა საუკუნეების სომხეთში კლასთა ბრძოლის, შინაფეოდალური ომების, პოლიტიკური წყობილების, საერთაშორისო ურთიერთობის, სოციალურ-ეკონომიკური მოვლენების, კულტურისა და, აგრეთვე საქართველოს ისტორიის შესახებ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 192. მელიქსეთ-ბეგი ლ., ძველი სომხური ლიტერატურის ისტორია, თბ., 1941
ტაბუ

ტაბუ — რაიმე ქმედების კატეგორიული აკრძალვა იმ მოტივით, რომ მსგავსი მოქმედება გამოიწვევს დაწყევლას ან მოყვება არა მიწიერი ძალების სასჯელი. მსგავსი შეხედულებები არსებობს ყველა საზოგადოებაში. მოქმედება შეიძლება არ იყოს მხოლოდ კონკრეტული, ტერმინი ვრცელდება საზოგადოების შიგნით არსებულ მორალურ შეზღუდვებზეც. ტაბუს დამსხვრევა - აღნიშნავს საზოგადოებაში არსებული შეხედულებების წინააღმდეგ წასვლას. ტერმინი წარმოშობილია ფიჯური სიტყვა ტაბუ-დან ან ტონგური და მაორის სიტყვა ტაპუ-დან. ევროპაში 1777 წელს ტონგაზე მოგზაურობიდან დაბრუნებულმა ინგლისელმა მოგზაურმა ჯეიმზ კუკმა შეიტანა. ტონგელების ქცევის აღწერისას ის წერდა: ტაბუ, როგორც მოვლენა აღმოცენდა პირველყოფილი საზოგადოების ჩამოყალიბების ხანაში. ის გაჩნდა ინსტიქტურად, სტიქიურად და ხელს უწყობდა ინდივიდის გარდაქმნას საზოგადოების წევრად. ტაბუმ ხელი შეუწყო ეგზოგამიის ჩამოყალიბებას და განმტკიცებას. ტაბუ ყოველთვის აკრძალვის სახით გამოიხატება, თუმცა ყოველგვარი აკრძალვა ტაბუ არ არის. ტაბუს დაცვას განაპირობებს არა სასჯელის შიში, არამედ მისი დაცვის აუცილებლობა. ცენზურა დევიაცია ევფემიზმი სურგულაძე ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 636. კუკი, ჯეიმზ; King, James (1821). A voyage to the Pacific Ocean: undertaken by command of His Majesty, for making discoveries in the Northern Hemisphere : performed under the direction of Captains Cook, Clerke, and Gore : in the years 1776, 1777, 1778, 1779, and 1780 : being a copious, comprehensive, and satisfactory abridgement of the voyage.  Printed for Champante and Whitrow ... and M. Watson; 1793. კუკი, ჯეიმზ (1728–1779). „The Three Voyages of Captain James Cook Round the World“. 5. London: A&E Spottiswoode. დამოწმება journal საჭიროებს |journal=-ს (დახმარება)CS1-ის მხარდაჭერა: ref=harv (link) ↑ 1.0 1.1 Encyclopædia Britannica Online. "Taboo." Encyclopædia Britannica Inc., 2012. Accessed 21 Mar. 2012 ↑ Merriam-Webster's Online Dictionary, 11th Edition. "Taboo." ↑ 462
ცნობილი ქართველები: ძ

ა | ბ | გ | დ | ე | ვ | ზ | თ | ი | კ | ლ | მ | ნ | ო | პ | ჟ | რ | ს | ტ | უ | ფ | ქ | ღ | ყ | შ | ჩ | ც | ძ | წ | ჭ | ხ | ჯ | ჰ ძაბახიძე, ვალერიან — გენერალ-მაიორი ძამაშვილი, არჩილ — სოციალისტური შრომის გმირი ძაძამიძე, ლეოპოლდ — ფერმწერი, პეიზაჟისტი ძებაშვილი, ბორის — გენერალ-ლეიტენანტი ძველაია, მირიან — გეოლოგი ძიგრაშვილი, ლეილა — მსახიობი ძიგუა, პავლე — ბოლშევიკი რევოლუციონერი ძიძიგური, არჩილ — მეცნიერი სამთო მექანიკის დარგში ძიძიგური, ვარლამ — საზოგადო მოღვაწე ძიძიგური, ზვიად — პოლიტიკოსი ძიძიგური, შოთა — ენათმეცნიერი ძიძიშვილი, ნიკოლოზ — ფიზიოლოგი ძნელაძე, ბორის — საქართველოს კომკავშირის ერთ-ერთი დამაარსებელი ძნელაძე, გივი — პოეტი ძნელაძე, დავით — მსახიობი და რეჟისორი ძნელაძე, ვარლამ — რევოლუციური მოძრაობის მონაწილე ძნელაძე, ვასილ — ზოოტექნიკოსი ძნელაძე, ირაკლი — სამხედრო მეთაური ძნელაძე, რომან — მოჭიდავე ძნელაძე, შალვა — ფერმწერი, გრაფიკოსი ძოძუაშვილი, რევაზ — სპორტსმენი ძოწენიძე, გიორგი — გეოლოგი
ისქანდერ მუნში

ისქანდერ მუნში, ისქენდერ-ბეგ თორქმანი (დ. 1560/1561 — გ. 1634) — ირანელი ისტორიკოსი, წარმოშობით აზებაიჯანელი თორქმანთა ტომიდან. მსახურობდა შაჰ-მოჰამედ ხოდაბანდესთან ცხენოსანი ღოლამების კორპუსში. 1592/1593 წელს „უმაღლესი დივანის“ „დიდი მდივნების“ რიგებში ჩარიცხეს. მონაწილეობდა შაჰ-აბას I-ის ლაშქრობებსა და მოგზაურობებში. მას ეკუთვნის თხზულება „ქვეყნის დამამშვენებელი ისტორია აბასისა“. ისქანდერ მუნშის ხელი მიუწვდებოდა შაჰის არქივზე და თავის თხზულებაში ფართოდ გამოიყენა სარქივო მასალა. თხზულება მნიშვნელოვანი პირველწყაროა XVI საუკუნისა და XVII საუკუნის I მეოთხედის საქართველოს ისტორიისათვის. მასში საინტერესო ცნობებია დაცული ირანში მოღვაწე ქართველების შესახებ. ამ თხზულებით სარგებლობდა XVII საუკუნის ქართველი ისტორიკოსი ფარსადან გორგიჯანიძე. 1629 წელს ისქანდერ მუნშიმ სეფი I-ის დავალებით დაიწყო წერა თხზულებისა – „გაგრძელება აბასის ქვეყნის დამამშვენებელი ისტორიისა“. თხრობა წყდება 1634 წლის ამბებზე. ამ თხზულებაშიც საყურადღებო ცნობებია საქართველოს შესახებ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 252.
კაგულის ბრძოლა

კაგულის ბრძოლა – ბრძოლა მდინარე კაგულთან (დუნაის მარცხენა შენაკადი) რუსეთის პირველ არმიასა (38 ათასი კაცი, 118 ქვემეხი, სარდალი პეტრე რუმიანცევი) და ოსმალეთის არმიის (150 ათასამდე კაცი, 130-180 ქვემეხი, სარდალი ივაზადე ჰალილ-ფაშა) მთავარ ძალებს შორის 1770 წლის 21 ივლისს, რუსეთ-ოსმალეთის ომის (1768-1774 წწ.) დროს. ბრძოლა რუსეთის ჯარის გამარჯვებით დამთავრდა. ოსმალებმა დაკარგეს 20 ათასი კაცი და დაახლოებით 130 ქვემეხი, რუსებმა – 1,5 ათ. კაცი. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „კაგულის ბრძოლა“ ვიკისაწყობში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 295.