laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
არქეოპტერიქსი

არქეოპტერიქსი (ბერძნ. archaios (არქეო...) - ძველი და pteryx - ფრთა) (Archaepteryx lithographica) — უძველესი პრიმიტიული ნამარხი ფრინველი. ქალასა და ტვინის აგებულება არქეოპტერიქსს აახლოებს ქვეწარმავლებთან, რომელთაც იგი სხვა თავისებურებითაც (კბილოვანი ყბები, ბრჭყალიანი სამი თითი ფრთებადქცეულ წინა კიდურებზე, გრძელი კუდი, არაპნევმატური ძვლები და სხვა) ემსგავსება, მაგრამ სხეულის საერთო აგებულებით, შებუმბვლითა და ზოგი სხვა ნიშნით იგი უფრო ფრინველებს ეკუთვნის. არქეოპტერიქსს გარდამავალი ადგილი უჭირავს ქვეწარმავლებსა და ფრინველებს შორის. მისმა აღმოჩენამ დაამტკიცა ფრინველების ქვეწარმავლებისაგან წარმოშობა. არქეოპტერიქსი პირველად იპოვეს 1860 ბავარიაში, ზოლინჰოფენის ზედა იურულ ლითოგრაფიულ ფიქლებში. სულ აღმოჩენილია სამი ჩონჩხი და ბუმბულის ანაბეჭდი. ქვეწარმავლებისგან ფრინველის წარმოშობა ერთბაშად არ მომხდარა; ეს პროცესი დიდხანს გრძელდებოდა. ფიქრობენ, მცირე ზომის ქვეწარმალები ხეზე ცხოვრობდნენ და ტოტიდან ტოტზე გადახტომის უნარიც ჰქონდათ. ამის გამო უკანა ფეხებზე უფრო გრძელი თითები განუვითარდათ, რომლებიც უფრო მოხერხებულად ეჭიდებოდნენ ტოტს. ერთ-ერთი თითი საწინააღმდეგო მიმართულებით იყო განვითარებული. წინა კიდურებზე მყოფი ქერცლები არქეოპტერიქსს ტოტიდან ტოტზე ხტომისას ეხმარებოდა. ამ ქერცლებიდან შემდეგ ბუმბული წრმოიშვა და წინა კიდურები თანდათან ფრთებად გადაიქცა. ამის გამო ფრთების თითები ნაკლებად განვითარდა. ამგვარად გაჩნდა უძველესი ფრინველი - არქეოპტერიქსი, რომელსაც ჯერ კიდევ შერჩენილი ჰქონდა ქვეწარმავლების ნიშნები. პირველი მტკიცებულება, რომ ფრინველი არსებობდა გვიან, ჯერ იყო ერთი საშუალო ფრენის ბუმბული აღმოაჩინეს 1860 წელს. 1861 წელს ჩონჩხი და არსება იქნა აღმოჩენილი. ამ არქეოპტერიქსის ნიმუში ცნობილია, როგორც "ლონდონის ნიმუში" იმიტომ რომ ახლა არის ბრიტანეთის მუზეუმში, ლონდონში. მას აქვს რეპტილიური კუდი და კლასიფიცირებული იქნებოდა როგორც რეპტილია, რომ არა მარცვლეულის კირქვაში შემონახულია ანაბეჭდები. აღმოჩენა პირველად აღწერილია ჰერმან ფონ მეიერის მიერ, 1861 წელს და ეწოდა Archaeopteryx (არქეოპტერიქსი) რაც ნიშნავს "ძველ ფრთას". პირველი არქეოპტერიქსის ნიმუში ფაქტობრივად აღმოაჩინეს 1855 წელს, მაგრამ შეცდომით ეგონათ რომ იყო რეპტილია, ვიდრე ეს სწორად არ განსაზღვრა ჯონ ოსტრომმა, 1970 წელს. ყველაზე ცნობილი "ბერლინის ნიმუში" აღმოჩენილი იქნა 1877 წელს. არქეოპტერიქსს ფაქტობრივად შეეძლო ფრენა ხანგრძლივი დროის განმავლობაში. ზოგიერთი ამტკიცებს, რომ არქეოპტერიქსს შეძლო სიმაღლეზე ასვლა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 599.
მარია ზანკოვეცკაია

მარია ზანკოვეცკაია (ნამდვილი გვარი ადამოვსკაია, უკრ. Заньковецька Марія Костянтинівна; დ. 4 აგვისტო, 1854 — გ. 4 ოქტომბერი, 1934) — უკრაინელი მსახიობი და თეატრალური მოღვაწე. უკრაინის სახალხო არტისტი (1922). სასცენო მოღვაწეობა დაიწყო 1882 წელს, გამოდიოდა უკრაინულ დასებში, რომლებსაც ხელმძღვანელობდნენ მარკ კროპივნიცკი, მიხაილ სტარიცკი, ნიკოლოზ სადოვსკი, პანას საქსაგანსკი, ივანე კარპენკო-კარი და სხვები. 1907 წელს სადოვკსისთან ერთად დააარსა პირველი უკრაინული თეატრი კიევში. ხელმძღვანელობდა სახალხო თეატრს ნეჟინში (1918), მონაწილეობდა კიევის სახალხო თეატრის დაარსებაში (1918, ახლანდელი ზანკოვეცკაიას სახელობის უკრაინული დრამატული თეატრი ლვოვში). უკრაინულ დასთან ერთად გასტროლებზე იყო პეტერბურგში, მოსკოვში და სხვა. ზანკოვეცკაიას შემოქმედებას დიდად აფასებდნენ ლევ ტოლსტოი, ანტონ ჩეხოვი, პეტრე ჩაიკოვსკი, კონსტანტინე სტანისლავსკი, ვლადიმერ ნემიროვიჩ-დანჩენკო, მარია ერმოლოვა, ილია რეპინი და სხვა. განსაკუთრებულ წარმატებას მიაღწია როლებში: ნატალკა, ტერპილიხა (კოტლიარევსკის „ნატალკა-პოლტავკა“), გალია (შევჩენკოს „ნაზარ სტოდოლია“). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 481. М. К. Заньковецька, [Київ — Xapkiв], 1937; Чаговець В., Mapiя Заньковецька на шляхах життя i творчостi, Київ, 1949; Дурилiн С. М., Mapiя Заньковецька, Київ, 1955.
გო-კომაცუ

გო-კომაცუ ( დ. 1377 — გ. 1433) — იაპონიის მე-100 იმპერატორი და ჩრდილოეთის ტახტის მე-6 იმპერატორი. 1911 წლიდან იაპონელი ისტორიკოსები სამხრეთის ტახტის იმპერატორებს თვლიდნენ იაპონიის იმპერატორთა მთავარი დინასტიის შტოდ. ამიტომაც იმპერატორი გო-კომაცუ, რომლის დროსაც ორი დინასტია გაერთიანდა, ითვლება იაპონიის მე-100 იმპერატორად. იმ დროს, როდესაც ჩრდილოეთის ტახტის იმპერატორები განიხილებოდნენ, როგორც იმპერატორთა სასახლის კანონიერ მემკვიდრეებად, იმპერატორი გო-კომაცუ ითვლებოდა ჩრთილოეთის ტახტის მე-6 და იაპონიის იმპერიის 101-ე იმპერატორად. 『新編　日本史辞典』 / 京大日本史辞典編纂会. — 東京: 東京創元社, 1994. — P.1057—1058. (იაპონური) 『歴代天皇全史―万世一系を彩る君臨の血脈』 (歴史群像シリーズ (69)) (იაპონური) იაპონიის იმპერატორიების სია დაარქივებული 2007-01-23 საიტზე Wayback Machine. (იაპონური)
ნეაპოლის მეფეთა სია

აქ წარმოდგენილია ნეაპოლის სამეფოს მეფეთა სია დინასტიების მიხედვით 1266-1815 წლებში.
ნილ პატრიკ ჰარისი

ნილ პატრიკ ჰარისი (ინგლ. Neil Patrick Harris; დ. 15 ივნისი, 1973) — ამერიკელი მსახიობი, მომღერალი და რეჟისორი. ცნობილია ბარნი სტინსენის როლიდან სატელევიზიო კომედიურ სერიალში „როგორ შევხვდი დედათქვენს“ (2005-2014), რისთვისაც იგი ემის ოთხ ჯილდოზე იყო წარდგენილი. დაიბადა ნიუ-მექსიკოს შტატში, ქალაქ ალბუკერკეში, აშშ. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ნილ პატრიკ ჰარისი ნილ პატრიკ ჰარისი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ნილ პატრიკ ჰარისი — ბროდვეის ინტერნეტ მონაცემთა ბაზაში (IBDb) (ინგლისური) ნილ პატრიკ ჰარისი Twitter-ზე ↑ A Matter of Time: The Unauthorized Back to the Future Lexicon Page 125 ↑ „New Batman DVD to peek out from 'Under the Red Hood'“. Latimes. February 9, 2010. ციტირების თარიღი: May 19, 2010.
ატალიდები

ატალიდები (ბერძ. Δυναστεία των Ατταλιδών)) — პერგამონის სამეფოს მმართველი დინასტია ძვ.წ. 283-133 წლებში. ფილატერი - ძვ.წ. 283-263 ევმენ I - ძვ.წ. 263-241 ატალ I სოტერი - ძვ.წ. 241-197 ატალ II ფილადელფუსი ევმენ II სოტერი - ძვ.წ. 197-160 ატალ II - ძვ.წ. 160-139 ატალ III - ძვ.წ. 139-133 სოლომონ თეზელიშვილი - მსოფლიოს სამეფო დინასტიები (ლექსიკონი), მეფეთა ცხოვრება. თბ, 2005 წ., გვ. 250. Shipley (2000). The Greek World After Alexander, 323-30 B.C.
პონტოს მეფეების სია

აქ წარმოდგენილია პონტოს მეფეთა სია. პონტოს სამეფო მდებარეობდა მცირე აზიაში. მითრიდატე I - ძვ.წ. 302-266/5 არიობარზანი - ძვ.წ. 266/5-225 მითრიდატე II - დაახ. ძვ.წ. 225-220 მითრიდატე III - დაახ. ძვ.წ. 220-185 ფარნაკე I - ძვ.წ. 185-170 მითრიდატე IV ფილოპატორი - ძვ.წ. 170-150 მითრიდატე V ევერგეტი - ძვ.წ. 150-121 მითრიდატე VI ევპატორი - ძვ.წ. 121-63 ფარნაკე II (ბოსფორის სამეფოს მმართველი) - ძვ.წ. 63-47 დარიოსი - ძვ.წ. 39-37 არშაკი - ძვ.წ. 37 პოლემონ I - ძვ.წ. 37-8 პითოდორიდა - ძვ.წ. 8-ახ. წ. 38 პოლემონ II - ახ. წ. 38-64 სოლომონ თეზელიშვილი - მსოფლიოს სამეფო დინასტიები (ლექსიკონი), მეფეთა ცხოვრება. თბ., 2005
ბერძნულ-ბაქტრიული სამეფო

ბერძნულ-ბაქტრიული სამეფო — მონათმფლობელური სახელმწიფო ძირითადად შუა აზიის ტერიტორიაზე. თავდაპირველად ის მოიცავდა ბაქტრიას, სოგდიანას, მარგიანეს და როგორც ჩანს, ნაწილობრივ შაშსა და ფერღანას. ბერძნულ-ბაქტრიული სამეფო წარმოიქმნა დაახლ. ძვ.წ. 250 წელს, როცა დასუსტებულ სელევკიდების სახელმწიფოს ჩამოსცილდა შუა აზიის სამფლობელოები. სამეფო დააარსა ბაქტრიის ნაცვალმა (ეპარქოსმა) დიოდოტე I-მა, რომელიც დაეყრდნო ადგილობრივ ელინიზებულ წარჩინებულებს, თავისი მიზნებისათვის გამოიყენა შუა აზიის ხალხების განმათავისუფლებელი მოძრაობა ბერძენ-მაკედონელთა ბატონობის წინააღმდეგ და თავი დამოუკიდებელ მეფედ გამოაცხადა. ეს სახელმწიფო შინაგანად მყარი არ იყო და დაახლ. ძვ.წ. 175 წელს იგი ბერძნულ-ბაქტრიულ და ბერძნულ-ინდურ სამეფოებად დაიშალა. ბერძნულ-ბაქტრიულ სამეფოში ძალაუფლება ხელთ იგდო ევკრატიდემ, რომლის მეფობა სახელმწიფოს ძლიერების უკანასკნელ ეტაპს დაემთხვა. დაახლოებით ძვ.წ. 155 წელს ევკრატიდე მოკლა მისმავე შვილმა ჰელიოკლემ, რომლის სამფლობელო შუა აზიაში მხოლოდ ბაქტრია იყო. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 337.
არქეო...

არქეო... (ბერძნ. archaios — ძველი) — რთული სიტყვის შემადგენელი ნაწილი. მიუთითებს მისი შემცველი სიტყვების კავშირს სიძველესთან. მაგ., არქეოგრაფია, არქეოლოგია, არქეოპტერიქსი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 594.
არქეორნისი

არქეორნისი (არქეო... და ბერძნ. ornis - ფრინველი) — ნამარხი ფრინველი. 1884 წელს შეცდომით აღწერეს როგორც დამოუკიდებელი გვარი. შემდგომში სახელწოდება „არქეორნისი“ არქეოპტერიქსის სინონიმად იქცა. ქსე, ტ. 1, გვ. 599, თბ., 1975.
არქეოციათები

არქეოციათები (ლათ. Archaeocyatha) — გადაშენებული უხერხემლო ცხოველების ტიპი. ცხოვრობდნენ ადრეული კემბრიული პერიოდის ზღვებში (100 მეტრ სიღრმემდე). ჰქონდათ კირქვისაგან შემდგარი, ჩვეულებრივ, ფიალისებრი ან ყანწისებრი ფორებიანი ჩონჩხი. მათი საშუალო სიგრძე 5 - 10 სანტიმეტრს, ზოგჯერ 1 მეტრს აღწევდა, დიამეტრი კი 1,5 - 3, იშვიათად 50 სანტიმეტრს. ცხოველი ზღვის ფსკერს კონუსის ფუძით ემაგრებოდა. ჩვეულებრივ ცალადი ფორმები იყვნენ, იშვიათად კოლონიური. ცნობილია 1000-ზე მეტი სახეობა, რომლებიც დედამიწის სულ სხვადასხვა მხარეშია ნაპოვნი. არქეოციათები ქვედა კემბრიული ნალექების სახელმძღვანელო ნამარხებია. infosyslab.fr დაარქივებული 2015-04-18 საიტზე Wayback Machine. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 599.
არქიელი

არქიელი (ბერძ. archiereus) — უმაღლესი სამღვდელოების წარმომადგენელი, მღვდელმთავარი მართლმადიდებლურ ეკლესიაში. არქიელად იწოდება ეპისკოპოსი, არქიეპისკოპოსი, მიტროპოლიტი, რომელთაც ექვემდებარებიან არახელისუფალი სამღვდელოების წარმომადგენლები, მღვდლები (იერეი) და სხვა. ქართულ საეკლესიო წყობილებაში არქიელის წოდებას შეესატყვისება „მღვდელმთავარი“. ლომინაძე ბ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 600.
ბატირი

ბატირი (არაბ. بتير) — სოფელი პალესტინაში, დასავლეთ სანაპიროზე, ბეთლემიდან დასავლეთით 6,4 კმ-ის დაშორებით და იერუსალიმიდან სამხრეთ-დასავლეთით, ქალაქებს ნაბლუსსა და ჰებრონს შორის. სოფელში არის უნიკალური საირიგაციო სისტემა, რომელიც ტერასებს რწყავს. ტერასების კედლები ამოშენებულია ქვით. მათი ნაწილი ირწყვება და გამოიყენება ბოსტნეულის მოსაყვანად. იმ ნაწილზე კი რომელიც არ ირწყვება, განლაგებულია ზეთისხილისა და ვენახის პლანტაციები. ბატირის ზეთისხილისა და ვაზის კულტურული ლანდშაფტი 2014 წლის 20 ივნისს შეიყვანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში და ამავდროულად საფრთხის ქვეშ მყოფი ძეგლების სიაში. Battir Village (Fact Sheet) Battir Village Profile Battir Village Area Photo The priorities and needs for development in Battir village based on the community and local authorities’ assessment Welcome To Battir www.battir.i8.com დაარქივებული 2005-02-07 საიტზე Wayback Machine. Battir village photos Battir Video ↑ West Bank barrier threatens villagers' way of life. BBC News. 2012-05-09. ↑ Palestine: Land of Olives and Vines - Cultural Landscape of Southern Jerusalem, Battir, inscribed on World Heritage List and on List of World Heritage in Danger
ოკავანგოს დელტა

ოკავანგოს დელტა — მსოფლიოში ყველაზე დიდი შიდა დელტა ბოტსვანის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. წარმოიქმნება მდინარე ოკავანგოს დინების დასასრულს. ოკავანგოს დელტას ზღვაზე გასასვლელი არ აქვს. ჭაობი ხელშეუხებელი ჭარბტენიანი სისტემაა. ოკავანგოს დელტა საზრდოობს ყოველწლიური სეზონური წვიმებით, რომელიც ხანგრძლივ მშრალ სეზონს ცვლის. ოკავანგოს დელტა კლიმატური, ჰიდროლოგიური და ბიოლოგიური ურთიერთქმედების ნათელი მაგალითია. 2014 წლის 22 ივნისს ოკავანგოს დელტა გახდა იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის მე-1000 ძეგლი. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ოკავანგოს დელტა Conservation International Earth-Touch.com Okavango Delta HD Videos Flow : information for Okavango Delta planning is the weblog of the Library of the Harry Oppenheimer Okavango Research Institute The Ngami Times is Ngamiland's weekly newspaper დაარქივებული 2010-04-10 საიტზე Wayback Machine. Official Botswana Government site on Moremi Game Reserve, inside the Okavango Delta დაარქივებული 2006-10-06 საიტზე Wayback Machine. ↑ World Heritage List reaches 1000 sites with inscription of Okavango Delta in Botswana
მთავარეპისკოპოსი

მთავარეპისკოპოსი, არქიეპისკოპოსი (ბერძნ. αρχή - საწყისი, მთავარი და επίσκοπος - ეპისკოპოსი), ქრისტიანული ეკლესიის მაღალი იერარქის ტიტული, რომელსაც ატარებდნენ უმეტესად მთავარი ქალაქების ეპისკოპოსები. რომის იმპერიაში კონსტანტინე დიდის დროს (IV ს.) არქიეპისკოპოსი ეწოდებოდა მიტროპოლიტს, რომელსაც ექვემდებარებოდნენ დიოცეზის ეპისკოპოსები. არქიეპისკოპოსის ტიტულს დღეს ატარებს ზოგიერთი ავტოკეფალური ეკლესიის მეთაური. არქიეპისკოპოსი ეწოდება ზოგიერთი პროტესტანტული ეპისკოპალური ეკლესიის მეთაურს (მაგ. კენტერბერიის არქიეპისკოპოსი ინგლისში). ქართულ საეკლესიო წყობილებაში არქიეპისკოპოსს შეესატყვისება „მთავარეპისკოპოსი“. ლომინაძე ბ.,არქიეპისკოპოსი, ქსე, ტ. 1, გვ. 600, თბ., 1975
მარეშა

მარეშა (ებრ. תל מראשה) — უძველესი არქეოლოგიური ძეგლი ისრაელის სამხრეთ დაბლობზე. ბორცვი პირველად გათხარა ბრიტანელმა არქეოლოგმა რობერტ მაკალისტერმა პალესტინის კვლევის ფონდს ეგიდით. მარეშაში მოპოვებული არტეფაქტების უმრავლესობა დაცულია სტამბოლის არქეოლოგიურ მუზეუმში. მარეშა ბეით-გუვრინის მღვიმესთან ერთად მოიცავს 3 500 მიწისქვეშა დარბაზს. 2014 წლის 22 ივნისს ორივე მღვიმე შეიყვანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში. Beit Guvrin-Maresha National Park დაარქივებული 2014-05-05 საიტზე Wayback Machine. Pictures of Maresha ↑ World Heritage List reaches 1000 sites with inscription of Okavango Delta in Botswana
ბეით-გუვრინის ეროვნული პარკი

ბეით-გუვრინის ეროვნული პარკი (ებრ. בית גוברין - מרשה) — ეროვნული პარკი ცენტრალურ ისრაელში. მდებარეობს კირიათ-გათიდან 13 კილომეტრში. ეროვნული პარკი მოიცავს მარეშას, პირველი ტაძრის პერიოდის იუდეის ძველ ქალაქს და ბეით-გუვრინს, რომაული ეპოქის უძველეს ქალაქს, რომელიც ცნობილი იყო ელეუთეროპოლისის სახელით. ბეით-გუვრინში აღმოჩენილია დიდი ებრაული სასაფლაო, რომაულ-ბიზანტიური ამფითეატრი, ბიზანტიური ეკლესია, სახალხო აბანოები, მოზაიკა და დასაკრძალი გამოქვაბულები. ბეით-გუვრინის ეროვნული პარკი მარეშასთან ერთად მოიცავს 3 500 მიწისქვეშა დარბაზს. 2014 წლის 22 ივნისს ორივე მღვიმე შეიყვანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში Beit Guvrin-Maresha National Park დაარქივებული 2014-05-05 საიტზე Wayback Machine. Videos and discussion of the unique sounds in the Bell Caves Shuli Levinboim, Re-reconstruction of the Bird Mosaic, Antiquities Site დაარქივებული 2021-05-18 საიტზე Wayback Machine. - Conservation Department ↑ The Guide to Israel, Zev Vilnay, Tel Aviv, 1972, გვ. 275 ↑ World Heritage List reaches 1000 sites with inscription of Okavango Delta in Botswana
შოვეს გამოქვაბული

შოვეს გამოქვაბული (ფრანგ. grotte Chauvet) — პრეისტორიული კედლის მხატვრობით მდიდარი გამოქვაბული სამხრეთ საფრანგეთში. მდებარეობს პატარა ქალაქ ვალონ-პონ-დ’არკის მახლობლად, მდინარე არდეშის ხეობაში. 1995 წელს შეიტანეს საფრაგეთის ისტორიული ძეგლების სიაში, 1997 წლიდან სახელმწიფო საკუთრებაა, 2014 წლის 22 ივნისიდან კი შეყვანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში. გამოქვაბული აღმოაჩინა სამმა სპელეოლოგმა (ჟან-მარი შოვე, ელიეტ ბრიუნელი, კრისტიან ილერი) 1994 წლის 18 დეკემბერს. მღვიმე მოიცავს 800 მეტრი საერთო სიგრძის დარბაზებს, სადაც აღმოჩენილია 435 კედლის ნახატი, რომელზეც გამოსახულნი არიან ცხოველები. ნახატები ერთ-ერთი უძველესი ნიმუშია მსოფლიოში. უადრესი ნახატის ასაკი განისაზღვრება 36 ათასი წლით. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: შოვეს გამოქვაბული The Cave of Chauvet-Pont-d'Arc French Ministry of Culture information site; includes an interactive map with photos. Ancient Grand Masters: Chauvet Cave, France A brief article by Jean Clottes of the French Ministry of Culture, responsible for overseeing the authentication of the contents and art of the cave Humphrey, Nicholas (1999). „Cave Art, Autism, and the Evolution of the Human Mind“ (PDF). Journal of Consciousness Studies. 6 (6–7): 116–23. With responses by Paul Bahn, Steven Mithen, et al. Chauvet Cave (ca. 30,000 b.c.) Doubt Cast on Age of Oldest Human Art დაარქივებული 2007-06-28 საიტზე Wayback Machine. ↑ World Heritage List reaches 1000 sites with inscription of Okavango Delta in Botswana
სტევნს-კლინტი

სტევნს-კლინტი (დან. Stevns Klint) — თეთრი ცარცული ასაკის აბრაზიული ფლატე ანუ კლიფი დანიაში, კუნძულ ზელანდიაზე. მდებარეობს ქალაქ სტორე-ჰედინგედან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 6 კილომეტრში. სანაპიროს გასწვრივ გადაჭიმულია 14.5 კილომეტრზე და წარმოადგენს შესამჩნევად გამოყოფილ ცარცულ-პალეოგენური ასაკის გეოლოგიურ წარმონაქმნს. ხშირი ეროზიის გამო სტევნს-კლინტი აზევებულია 40 მ-მდე (130 ფუტი). კლიფის ყველაზე მაღალი ნაწილი მაასტრიხტული სართულისაა (72-66 მლნ. წ.), ხოლო ყველაზე დაბალი ნაწილი — დანიური სართულისა (66-62 მლნ. წ.). რამდენიმე სანტიმეტრის სისქის თიხის შავი ფენები შეიცავს ირიდიუმს, რომელიც ნათლად მიუთითებს ცარცულ-პალეოგენურ საზღვარზე. ფენების ხილვა შესაძლებელია აგრეთვე სტევნსფორტეტის ღრმა გვირაბებში, სადაც ცივი ომის პერიოდში 1953 წელს აშენდა გამაგრებული შენობა. კლიფში არსებული ცარცული ხავსელები ჩვეულებრივი და ბირთვული იარაღის მიმართ მაღალი გამძლეობით გამოირჩევა. 2008 წელს გაიხსნა ცივი ომის მუზეუმი, სადაც სამხედრო აღჭურვილობაა წარმოდგენილი. გამაგრებული შენობის მიწისქვესა სისტემა 1.6 კილომეტრიანი გვირაბია, რომელშიც არის ჰოსპიტალი და სამლოცველო. გვირაბები ზედაპირიდან 18-20 მ-ის ქვემოთ არის განლაგებული. სრულიად საიდუმლო გამაგრებული შენობა აშენდა 1953 წელს და საექსპლუატაციოდ 2000 წლამდე დარჩა. კლიფზე არის ძველი ეკლესია. 1928 წელს მომხდარი ეროზიის შედეგად საკურთხეველი ნაპირის ქვემოთ გადაიწია. ეკლესიიდან კლიფამდე მისვლა ფეხით სვლით არის შესაძლებელი. ახალი ეკლესიის მშენებლობა 1913 წელს დასრულდა. იგი მდებარეობს კლიფიდან 300 მეტრში. 2014 წლის 23 ივნისს სტევნს-კლინტი და ვადენზეე გამოცხადდა იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლად დანიაში. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: სტევნს-კლინტი ↑ სტევნს-კლინტი — whc.unesco.org ↑ სტევნს-კლინტი — www.denstoredanske.dk ↑ სტევნს-კლინტი — 2dgf.dk ↑ სტევნს-კლინტი — www.rotarynyt.dk. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-25. ციტირების თარიღი: 2014-08-13. ↑ Stevensfort Cold War Museum. Kalklanded. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 14 ივლისი 2014. ციტირების თარიღი: 23 June 2014. ↑ Højerup Danish. Den Store Danske. ციტირების თარიღი: 24 June 2014. ↑ Stevns Klint og Vadehavet på Unesco-liste Danish. Danmarks Radio. ციტირების თარიღი: 23 June 2014. ↑ Six new sites inscribed on World Heritage List. UNESCO. ციტირების თარიღი: 23 June 2014.
ერნესტ ავგუსტ I (ჰანოვერი)

ერნესტ ავგუსტ I (გერმ. Ernst August I.; დ. 5 ივნისი, 1771 — გ. 18 ნოემბერი, 1851) — ჰანოვერის მეფე 1837 წლიდან. მიიღო ბრიტანული ტიტული კამბერლენდის ჰერცოგი (ინგლ. Ernest Augustus Duke of Cumberland). ერნესტ ავგუსტ I იყო გაერთიანებული სამეფოს და ჰანოვერის მეფის, ჯორჯ III-ის მეხუთე ვაჟი. მონაწილეობდა რევოლუციურ და ნაპოლეონის ომებში, სადაც დაიჭრა და დაბრმავდა მარცხენა თვალით. 1793—1795 წლებში მონაწილეობდა ნიდერლანდების ლაშქრობებში; 1799 წელს კამბერლენდის ჰერცოგის ტიულით შევიდა ლორდთა პალატაში. ლორდთა პალატაში ის მხარს უჭერდა ტორებს და კათოლიკების ემანსიპაციის წინაღმდეგი იყო. 1813 წლს მონაწილეობა მიიღო კულმის ბრძოლაში და მიენიჭა ფელდმარშალის ტიტული. უფროსი ძმების, ჯორჯ IV-ის და უილიამ IV-ის გარდაცვალების შემდეგ, 1837 წელს კამბერლენდის ჰერცოგი სალიკური სამართალის მიხედვით ჰანოვერის ტახტზე ავიდა. ცოლის მხირადან გაერთიანებული სამეფოს ტიტული დაიკავა მისმა ძმიშვილმა ვიქტორიამ, რომელიც 1820 წელს გარდაცვლილი ედუარდ ავგუსტის შვილი იყო (ედუარდი ერნესტზე უფროსი იყო). ვიქტორიას პირველი ქალიშვილის (ვიქტორიას, რომელიც 1840 წელს დაიბადა) დაბადებამდე ერნესტ ავგუსტი გაერთიანებული სამეფოს მემკვიდრე იყო. არსებობდა რეგენტობის აქტი, რომლის მიხედვითაც, თუ ვიქტორია უშვილოდ გარდაიცვლებოდა, მაშინ ერნესტი ხდებოდა რეგენტი და ამავე დროს ჰანოვერშიც რჩებოდა. გაერთიანებულ სამეფოში ის არ უყვარდათ, რადგან დადიოდა ხმები, რომ მან მოკლა თავისი მსახური და ცხოვრობდა თავის და სოფიასთან. ჰანოვერში კი ის ქვეშევრდომთა სიყვარულით სარგებლობდა, რადგან 100 წელზე მეტი ხნის შემდეგ ჰანოვერს გაუჩნდა მეფე, რომელიც მუდმიავად ჰანოვერში ცხოვრობდა. როცა მიხვდა, რომ ჰანოვერის მოწყობა არ შეესაბამებოდა მის იდეებს, 1837 წლის ივნისში შეცვალა კონსტიტუცია და სასტიკად დევნიდა ოპოზიციას. 1840 წელს შემოიღო ახალი სახელმწიფო წესრიგი. 1843 წელს ერნესტ ავგუსტ I ეწვია ინგლისს, როგორც დედოფალ ვიქტორიას წარმომადგენელი და ლორდთა პალატის სხდომებში მიიღო მონაწილეობა. 1848 წლის მარტის მოვლენებმა ერნესტ ავგუსტი იძულებული გახადა კონსტიტუციაში რამდენიმე ლიბერალური შესწორება შეეტანა. როდესაც დაიწყო საპროტესტო გამოსვლები, ის ეწინააღმდეგებოდა გერმანიის გაერთიანებას და მართალია შევიდა ე.წ. სამი მეფის კავშირში, მაგრამ მალევე დატოვა ეს კავშირი. ქალაქის მთავარი სადგურის წინ დადგეს მისი ცხენზე ამხედრებული ქანდაკება და ჰანოვერები ერთმანეთს მისი ცხენის კუდის ქვეშ ხვდებიან. 1815 წელს ერნესტ ავგუსტ I დაქორწინდა პრუსიის დედოფალ ლუიზას დაზე, ფრიდერიკე ფონ მეკლენბურგ-შტრელიცზე. ერნესტ ავგუსტს და ფრედერიკეს შეეძინათ ერთადერთი შვილი — მომავალი მეფე ჯორჯ V. Эрнст-Август, король ганноверский // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907. Bird, Anthony (1966), The Damnable Duke of Cumberland, London: Barrie and Rockliff Grant, James (1836), Random Recollections of the House of Lords, London: Smith, Elder & Co., http://books.google.com/?id=uhYMAAAAYAAJ&printsec=frontcover&dq=random+recollections+house+of+lords Death of the King of Hanover (ინგლისური)
არქივოლტი

არქივოლტი (იტალ. Archivolto < ლათ. arcus -თაღი, volutus - ხვეული, მომჩარჩოებელი რკალი), არქიტექტურული დეტალი, თავსართი, ორნამენტით შემკული მთლიანი ან დანაწევრებული არშია, რომელიც თაღის რკალს კედლის სიბრტყისაგან გამოყოფა. გავრცელებულია როგორც ძველ, ისე თანამედროვე არქიტექტურაში. ქსე, ტ. 1, გვ. 602, თბ., 1975
ინფორმაციის მატარებელი

ინფორმაციის მატარებელი (ინფორმაციული მატარებელი) — ნებისმიერი მატერიალური ობიექტი ან გარემო, რომელსაც შეუძლია საკმარისად დიდი ხნის განმავლობაში თავის სტრუქტურაში შეტანილი ინფორმაციის შენახვა (ტარება). ეს შეიძლება იყოს, მაგალითად, ქვა, ხე, ქაღალდი, ლითონი, პლასტმასი, კაჟი (და ნახევარგამტარების სხვა სახეები), დამაგნიტებული ზედაპირის მქონე ლენტი (მაგალითად, კასეტებში), სპეციალური მახასიათებლების მქონე პლასტმასი (მაგალითად, ოპტიკური დისკები — CD, DVD და ა.შ.), ელექტრომაგნიტური გამოსხივება და ა.შ. Ramón Reichert, Annika Richterich, Pablo Abend, Mathias Fuchs, Karin Wenz (eds.), Digital Culture & Society. ინფორმაციის მატარებელი ხელსაწყოების ევოლუცია დაარქივებული 2013-06-24 საიტზე Wayback Machine. გამოთვლითი ტექნიკის ისტორიის ვირტუალური მუზეუმი სურათებში: ინფორმაციის მატარებლები დაარქივებული 2013-05-10 საიტზე Wayback Machine.
გენომი

გენომი — ორგანიზმის უჯრედში შენახული მემკვიდრული მასალის ერთობლიობა. გენომი შეიცავს ბიოლოგიურ ინფორმაციას, რომელიც აუცილებელია ორგანიზმის აგებისა და მხარდაჭერისთვის. გენომების უმეტესობა, მათ შორის ადამიანისა და სიცოცხლის ყველა სხვა უჯრედული ფორმისთვის, აგებულია დნმ-სგან, თუმცა ზოგიერთ ვირუსს აქვს რნმ-ისგან შემდგარი გენომი. Материалы по генетике от Российской Академии Наук დაარქივებული 2005-11-04 საიტზე Wayback Machine. T.A.Brown. Genomes Gregory, T.R.. (2012) Animal Genome Size Database. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-11-23. ციტირების თარიღი: 2012-11-13. Bennett M.D. and Leitch I.J.. (12.2010) Plant DNA C-values Database. Official site of Kew Gardens. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-11-23. ციტირების თარიღი: 2012-11-13. Kullman, B., Tamm, H. & Kullman, K.. Fungal Genome Size Database. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-11-23. ციტირების თარიღი: 2012-11-13. ↑ Talking glossary of genetic terms: genome. National Human Genome Research Institute. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-11-04. ციტირების თარიღი: 2012-11-01. ↑ Браун Т.А., Геномы/Пер. с англ. = Genomes, М.-Ижевск: Институт компьютерных исследований, 2011, ISBN 978-5-4344-0002-2.
პლაზმიდები

პლაზმიდები — დნმ-ის მცირე ზომის მოლეკულები, რომლებიც ფიზიკურად განცალკებენულნი არიან გენომის ქრომოსომებისგან და შეუძლიათ დამოუკიდებელი რეპლიკაცია. როგორც წესი, პლაზმიდები გვხვდება ბაქტერიებში და წარმოადგენენ ორჯაჭვიან რგოლოვან მოლეკულებს, თუმცა იშვიათად პლაზმიდები გვხვდება არქეებსა და ეუკარიოტებშიც. ბუნებაში პლაზმიდები, ჩვეულებრივ, შეიცავენ გენებს, რომლებიც ზრდიან ბაქტერიების მდგრადობას არასახარბიელო გარე ფაქტორების (მათ შორის ანტიბიოტიკების) მიმართ. ხშირ შემთხვევაში მათ შეუძლიათ ერთი ბაქტერიიდან მეორეზე გადასვლა (ზოგჯერ სხვა სახეობის ბაქტერიაზეც კი) და ამგვარად ასრულებენ გენების ჰორიზონტალური გადატანის საშუალების როლს. პლაზმიდების მონაცემთა ბაზა
პოლიმერები

პოლიმერები (ბერძ. πολύ- — ბევრი; μέρος — ნაწილი) — არაორგანული და ორგანული, ამორფული და კრისტალური ნივთიერებები, რომლებიც შედგებიან „მონომერული ჯაჭვის რგოლებისგან“, რომლებიც დაკავშირებულნი არიან ქიმიური ან კოორდინაციული ბმებით და ქმნიან გრძელ მაკრომოლეკულას. პოლიმერი არის მაღალმოლეკულური ნაერთი: მონომერული რგოლების რაოდენობა პოლიმერში (პოლიმერიზაციის დონე) უნდა იყოს საკმარისად დიდი (წინააღმდეგ შემთხვევაში ნაერთი წარმოადგენს ოლიგომერს). მოლეკულა რომ პოლიმერებს მივაკუთვნოთ, ხშირ შემთხვევაში რგოლების რაოდენობა შეიძლება საკმარისად ჩავთვალოთ, თუკი მორიგი მონომერული რგოლის დამატებისას ნივთიერების მოლეკულური თვისებები არ იცვლება. როგორც წესი, პოლიმერების მოლეკულური მასა რამდენიმე ათასიდან რამდენიმე მილიონამდე აღწევს. Журнал Высокомолекулярные соединения Журнал Пластические массы დაარქივებული 2014-08-26 საიტზე Wayback Machine. Научный совет по высокомолекулярным соединениям РАН დაარქივებული 2014-09-14 საიტზე Wayback Machine. ↑ IUPAC Glossary of basic terms in polymer science