laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ჟორჟ ბიზე

ალექსანდრ სეზარ ლეოპოლდ ბიზე (ფრანგ. Alexandre-César-Léopold Bizet, ნათლობისას მიიღო სახელი ჟორჟ; დ. 25 ოქტომბერი, 1838 — გ. 3 ივნისი, 1875) — ფრანგი კომპოზიტორი და პიანისტი. განთქმული ოპერით „კარმენი“. ჟორჟ ბიზე დაიბადა 1838 წლის 25 ოქტომბერს პარიზში, მუსიკოსის ოჯახში. მამა სიმღერის მასწავლებელი იყო, დედა კარგად უკრავდა ფორტეპიანოზე და ჟორჟის პირველი მასწავლებელიც დედა იყო. ჟორჟ ბიზეს ნამდვილი სახელი ალექსანდრ სეზარ ლეოპოლდ ბიზეა, მაგრამ მოგვიანებით მოინათლა როგორც ჟორჟ ბიზე. ოთხი წლის ასაკში ბიზემ კარგად იცოდა ნოტები, ხოლო ათი წლის ასაკში პარიზის კონსერვატორიაში შევიდა ორ ფაკულტეტზე: ფორტეპიანოსა და კომპოზიციის განხრით, შარლ გუნოს ხელმძღვანელობით, სადაც ცხრა წელი დაჰყო. მას იტაცებდა ლიტერატურაც. ბიზე კონსერვატორიაში წარმატებულად მეცადინეობდა, ახალგაზრდა მუსიკოსმა არაერთხელ მიიღო პრემიები კონსერვატორიის შიდა კონკურსებზე: ფორტეპიანოსა და ორგანზე დაკვრით, პოლიფონისა და კომპოზიციაში. მან კონსერვატორია დაამთავრა 1857 წელს მიღებული დიდი რიმსკის პრემიით და საშუალება მიეცა სწავლა გაეგრძელებინა იტალიაში. რომში ყოფნის დროს ბიზემ შექმნა კომიკური ოპერა „დონ პროკოპიო“ და სიმფონია კანტატას „ვასკო და გამა“, სადაც გამოვლინდა კომპოზიტორის სტილისთვის დამახასიათებელი ნიშნები – ინტერესი ფერადოვან, ნათელ, ხალხურ სცენისადმი. იტალიიდან დაბრუნების შემდეგ იმედი ჰქონდა, რომ წარმატებას მიაღწევდა, დარწმუნებული იყო თავის შესაძლებლობებში, მაგრამ კომპოზიტორის მთელი ხანმოკლე სიცოცხლე მძიმე და გამუდმებული შრომით იყო სავსე. ბიზე იძულებული იყო გაეორკესტრირებინა სხვისი ნაწარმოებები, გაეკეთებინა კორექტურა, დაეწერა მსუბუქი მუსიკა და ევლო კერძო გაკვეთილებზე. საკუთარი ნაწარმოების მიმართ ბიზე სიმკაცრით გამოირჩეოდა. მან თეატრიდანაც კი წამოიღო დასრულებული და დადგმისთვის გამზადებული პარტიტურა, ოპერა „ივანე მრისხანე“. ჟორჟ ბიზე მოულოდნელად გარდაიცვალა გულის დამბლით, პარიზის მახლობლად, 1875 წლის 3 ივნისს. Curtiss, Mina (1959). Bizet and his World. London: Secker & Warburg. OCLC 505162968.  Dean, Winton (1965). Georges Bizet: His Life and Work. London: J.M. Dent & Sons Ltd. OCLC 643867230.  შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ჟორჟ ბიზე“ ვიკისაწყობში. ჟორჟ ბიზეს — უფასო ნოტები მუსიკალური ნოტების საერთაშორისო ბიბლიოთეკის პროექტის საიტზე (IMSLP) Les Amis de Georges Bizet დაარქივებული 2013-06-05 საიტზე Wayback Machine. (ფრანგული) ჟორჟ ბიზე — ნამუშევრები პროექტ „გუტენბერგზე“ ჟორჟ ბიზე — ნამუშევრები საიტზე Internet Archive ჟორჟ ბიზე — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
ნილგაუ

ნილგაუ (ლათ. Boselaphus tragocamelus) — წყვილჩლიქოსანი ცხოველი ძროხისებრთა ოჯახისა. მამლის სხეულის სიგრძე 2 მ, მასა 200 კგ აღწევს. დედალი უფრო პატარაა. მამალს აქვს მოკლე, სწორი რქები, დედალი ურქოა. გავრცელებულია ინდოსტანის ნახევარკუნძულზე. ბინადრობს ტყეში, იშვიათად ვაკეზე. ნილგაუები ზოგჯერ პატარა ჯგუფებს ქმნიან. იკვებებიან ბალახეულით, ყლორტებითა და ფოთლებით. მაკეობა 8 თვემდე გრძელდება. შობს 2 ნაშიერს. ზოგჯერ აზიანებენ პლანტაციებს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 436.
ქართამი (კოლხი)

ქართამი — კოლხი უფლისწული.ქუჯის ძის შვილი, ასევე საურმაგ მეფის ასულის შვილი და იბერიის მეფის, ფარნავაზ II-ის შვილობილი, სიძე და მემკვიდრე. მაგრამ მას არ დასცალდა მეფობა. იგი დაიღუპა ძვ. წ. 33 წელს თავის სიმამრთან ერთად, იბერიის მომავალი მეფის, მირიან II-ის წინააღმდეგ ბრძოლაში. ქართამს ფარნავაზ II-ის ქალიშვილისგან ჰყავდა ერთი ძე: ადერკი. ↑ Cyrille Toumanoff, Les dynasties de la Caucasie chrétienne de l'Antiquité jusqu'au XIXe siècle: Tables généalogiques et chronologiques, Rome, 1990, p. 424-425 ↑ Marie-Félicité Brosset, Histoire de la Géorgie
სოია

სოია (Glycine) — ბალახოვან მცენარეთა გვარი პარკოსანთა ოჯახისა. მოიცავს რამდენიმე ათეულ სახეობას. ფართოდაა გავრცელებული კულტურული სოია (Glycine hispida ანუ Glycine max), რომლის სამშობლოც ჩინეთია. იყოფა ოთხ ქვესახეობად: კორეული, მანჯურიული, ჩინური და ინდური. ერთწლოვანი სოიას სიმაღლე 0,2-2 მეტრამდე აღწევს. პარკი ღია ან მუქი შავია, შიგ არის 2-3 (ან 1-4) ღია ფერის მარცვალი. სინათლისა და ტენის მოყვარულია. კარგად იზრდება სხვადასხვა ტიპის ნიადაგზე (გარდა მჟავე, დაჭაობებული და ბიცობი ნიადაგებისა). სოია ტექნიკური, საკვები და სიდერალური კულტურაა. 100 გრამ სოიაში 24-45% ცილაა, 20-32% ნახშირწყლები, 13-37% ცხიმი, 381 კკალორია. შეიცავს D, B, E და სხვა ვიტამინებს. საქართველოში გავრცელებული ჯიშებიდან მნიშვნელოვანია იმერული, გურული, ჭიათურის, მოწინავე—7, კოლხიდა—4, ადრეულა—6, სენაკის და სხვა. საქართველოში ძირითადად გავრცელებულია სახელწოდებით – სოიო, ასევე სხვა სახელებით სხვადასხვა კილოკავებზე: იმერული – ძაძა, უხარჩავა (უხარშავა), ქვალობიო, ცერცვალა; ქვემო იმერული – მუხუდო; რაჭული – ძაძა-ლობიო; გურული – იაპონია, იაპონიის ლობიო, მუხუდო; აჭარული – სოიო; ჭანური – სოია-ლობია; მეგრული – მუხუდა, მუხუდო. სოიო — MedGeo.Net ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 450.
Glycine (მრავალმნიშვნელოვანი)

Glycine — ამინომჟავა გლიცინის ლათინური სახელწოდება Glycine — სოია, სოიის ლათინური სახელწოდება.
ფარნაჯომი

ფარნაჯომი, ფარნაჯობი, ფარნაჯამი — ლეონტი მროველის მიხედვით, ქართლის (იბერიის) IV მეფე. მკვლევართა აზრით, მეფობდა ძვ. წ. II საუკუნის 70-იან წლებში. გ. მელიქიშვილის აზრით, იგი დიდი სომხეთის მეფის არტაშეს I-ის (ძვ. წ. 189-161) თანამედროვე უნდა ყოფილიყო. გუბაზ და ლევან სანიკიძეების მიხედვით, მირიან I-ის ძეა. გააძლიერა და განამტკიცა მცხეთა და ქართლის სხვა ციხე-ქალაქები. კახეთში ააშენა ნეკრესი, ზადენის მთაზე – ციხე ზადენი, იქვე აღმართა კერპი ზადენ. შეუდგა სპარსულ ცეცხლთაყვანისმცემლობას. მცხეთაში სპარსელი მოგვები (ქურუმები) მოიყვანა და ხალხშიც სპარსული რელიგიის გავრცელებას აპირებდა, მაგრამ ერისთავები აუჯანყდნენ და მეფე ბრძოლაში დაიღუპა. მის დროს მცირე აზიაში, კოლხეთის სამეფოს მეზობლად, გაძლიერდა პონტოს სამეფო, რომლის მეფემ, მიტრიდატ VI დიდმა (120–63 წ.), სასტიკი ომი აუტეხა რომაელებს და თავის ხელ ქვეშ მრავალი წვრილ-წვრილი სამთავრო შეიერთა. 88 წელს კოლხეთიც მიტრიდატის ხელში გადავიდა. თვით კოლხების თხოვნით, ძვ. წ. 84 წელს მან აქ მეფედ დანიშნა ოლთაკი. ↑ ვახუშტი ბატონიშვილი "საქართველოს ისტორია", გამოცემა გ. დ. ქართველიშვილისა. განმარტებული და შევსებული ახლად შეძენილის არხეოლოგიურისა და ისტორიულის ცნობებით დ. ზ. ბაქრაძის მიერ. ტფილისი, 1885. გვ. გ. ↑ თეიმურაზ ბატონიშვილი „ისტორია დაწყებითგან ივერიისა, ესე იგი გიორგიისა, რომელ არს სრულიად საქართველოჲსა“ ქმნილი საქართველოს მეათცამეტის მეფის გიორგის ძის თეიმურაზისაგან სტამბასა შინა სამეცნიერო აკადემიისასა 1848 წელსა. გვ. 211. ↑ სერგი გორგაძე „საქართველოს ისტორია“. მოკლე სისტემატიური კურსი მოზრდილთათვის. ქუთაისი, 1915 წ. გვ. 84. ↑ CYRIL TOUMANOFF: „Chronology of the Early Kings of Iberia“. The Nimrodids or The Second Pharnabazid Dynasty: 4. P'arnajom. p. 10. ↑ ლორთქიფანიძე მ., მეტრეველი რ., საქართველოს მეფეები, თბ.: „ნეკერი“, 2007. — გვ. 17, ISBN 99928-58-36-2. ↑ 6.0 6.1 სანიკიძე, ლევან, სანიკიძე, გუბაზ, უბის ისტორია : ნაწილი I, თბილისი: „სამშობლო“, 1992. — გვ. 4. ↑ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 232. ↑ გორგაძე სერგი, საქართველოს ისტორია : მოკლე სისტემატიური კურსი მოზრდილთათვის, ტ. I, ქუთაისი, 1915. — გვ. 50–51.
არშაკ I

არშაკ I, არსოკი — ქართლის (იბერიის) მეფე ძვ. წ. II საუკუნის II ნახევარში. ლეონტი მროველის მიხედვით, არშაკი (არსოკი) არშაკუნიანი მეფის ძეა, რომელიც მოიწვიეს ქართლში ერისმთავრებმა. თანამედროვე ისტორიკოსთა აზრით, არსოკის ამგვარი წარმომავლობა საეჭვოა, რადგან არშაკუნიანები სომხეთში ორი საუკუნით უფრო გვიან გამეფდნენ. არსოკმა საქართველოს საზღვრები გაამაგრა და არმაზის ქალაქს მეორე ზღუდე შემოავლო. ამის მეფობაში რომის მთავარ-სარდლებმა სულამ და ლუკულმა რამდენჯერმე დაამარცხეს მითრიდატე VI (84 წ., 74 წ. და 72 წ.) და მისი მოკავშირე სიძე, სომხეთის მეფე, ტიგრანი (ძვ. წ. 69 წ.). მითრიდატემ კვლავ იწყო საომრად მზადება და რომაელების წინააღმდეგ მეზობელ მეფეთაგან მთელი კავშირი შეადგინა. ამ კავშირში უნდა შესულიყვნენ სომხეთის, კოლხეთის, იბერიისა და ალბანეთის მეფეები. მაგრამ ამასობაში მცხეთა-არმაზის მეფე არსოკი გარდაიცვალა და მის ნაცვლად, კავშირში მონაწილეობის მიღება მომდევნო მეფეს, არტაგს მოუხდა. ↑ 1.0 1.1 ჯანაშია ლ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 613. ↑ ლორთქიფანიძე მ., მეტრეველი რ., საქართველოს მეფეები, თბ.: „ნეკერი“, 2007. — გვ. 17, ISBN 99928-58-36-2. ↑ გორგაძე სერგი, საქართველოს ისტორია : მოკლე სისტემატიური კურსი მოზრდილთათვის, ტ. I, ქუთაისი, 1915. — გვ. 51.
წყალქვეშა საკომუნიკაციო სადენი

წყალქვეშა საკომუნიკაციო კაბელი მონაცემთა გადაცემის ფუნქციას ასრულებს და გაყვანილია წყალქვეშ, წყლის აუზის ფსკერზე. პირველი წყალქვეშა კაბელები სატელეგრაფო სიგნალს გადასცემდა. კაბელების შემდეგი თაობები სატელეფონო საუბრებისა და მონაცემთა გადაცემის ფუნქციას ასრულებდა. ყველა თანამედროვე წყალქვეშა კაბელი ოპტიკურ-ბოჭკოვან ტექნოლოგიას იყენებს. 2003 წლის მდგომარეობით წყალქვეშა კაბელები აერთიანებდა ყველა კონტინენტს, გარდა ანტარქტიდისა.
ონლიქი

ონლიქი — თურქული ვერცხლის მონეტა. მოჭრა დაიწყეს სულთან ოსმან II-ის (1618-1622) დროს. წონა დაახლოებით 3 გ. მისი ემისია გამოწვეული იყო ახჩის წონისა და სინჯის კატასტროფული დაცემით. ონლიქს ჰქონდა დანაყოფები: ბეშლიქი და ნიმბეშლიქი. 1723 წელს ოსმალთა მიერ თბილისის აღების შემდეგ სამივე ნომინალი თბილისის ზარაფხანაშიც მოიჭრა აჰმედ III-ისა (1703-1730) და მაჰმუდ I-ის (1730-1754) სახელით. აჰმედ III-ის მონეტის შუბლზე ცენტრში გამოსახულია აჰმედ III-ის თუღრა. მის ქვემოთ სამსტრიქონიანი არაბული ზედწერილია: „მოიჭრა თბილისსს (ჰიჯრით) 1115 (1703)“. ესაა აჰმედის ტახტზე ასვლის და არა მონეტის მოჭრის თარიღი. ზურგზე — ოთხსტრიქონიანი ზედწერილია: „სულთანი ორი ხმელეთისა და ხაკანი ორი ზღვისა, სულთანი ძე სულთანისა“. მაჰმუდ I-ის დროს მონეტის ტიპი გამარტივდა. შუბლზე მაჰმუდ I-ის თუღრაა, ზურგზე არაბულად აწერია: „იჭედა თბილისს (ჰიჯრით) 1143 (1730/1731)“. ანთაძე მ., თურქული მონეტების მურჯახეთის განძი, „ს. ჯანაშიას სახელობის საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის მოამბე“, 1969, ტ. 28 B; Быков А. А., Монеты Турции XIV-XVII веков, Л., 1939; დუნდუა გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 536.
შარავანდედი

შარავანდედი (საშ. სპარს. შაჰრავანდ — მეფური, ბრწყინვალე): მოძველებული — სამეფო გვირგვინი; მოძველებული — გვირგვინოსანი, მეფე. თანამედროვე ქართულში „შარავანდედი“. იმავე მნიშვნელობით იხმარება, რაც „შარავანდი“, — ვისიმე ან რისამე თავს მდგარი წარმოდგენითი თუ რეალური სხივის გვირგვინი, ნათელი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 685.
ნიმფალიდისებრნი

ნიმფალიდისებრნი (ლათ. Nymphalidae) — დღის პეპლების ოჯახი. მათი ფრთების შლილი 2,5-18 სმ აღწევს. ფრთები ჭრელია, კაშკაშა, ზედა და ქვედა მხარე სხვადასხვა ფერისა. მატლები ეკლებით ან კანის გამონაზარდებითაა დაფარული. ჭუპრს ხშირად ლითონისებრი ბზინვარება დაჰკრავს. ოჯახში 2 ათასამდე სახეობაა. გავრცელებულია მთელ მსოფლიოში, განსაკუთრებით ტროპიკებში. საქართველოში ცნობილი მავნებლებია კუროსათავის ფრთაკუთხა, მსხლის მრავალფეხა, წითელი კამათელა და სხვა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 437.
ტიტა რუფო

კაფიერო ტიტა რუფო (Titta Ruffo) (დ. 8 ივნისი, 1877 პიზა — გ. 6 ივლისი 1953, ფლორენცია, დაკრძალულია მილანში) — იტალიელი მომღერალი (ბარიტონი). მუშაობდა მჭედლად. სიმღერის სწავლა დაიწყო 19 წლისამ. დებიუტი შედგა რომში, 1898 წელს (მაცნეს პარტია ვაგნერის „ლოენგრინში“). 1920-იან წლებში მღეროდა მეტროპოლიტენ-ოპერაში (ნიუ-იორკი). 1931 წლის შემდეგ დატოვა სცენა. ტიტა რუფოს ჰქონდა იშვიათი ტემბრისა და ფართო დიაპაზონის ხმა. პარტიები: რიგოლეტო, იაგო (ვერდის „რიგოლეტო“, „ოტელო“), ფიგარო (როსინის „სევილიელი დალაქი“), სკარპია (პუჩინის „ტოსკა“), ტონიო (ლეონკავალოს „ჯამბაზები“), დემონი (რუბინშტეინის „დემონი“) და სხვა. History of the Tenor - აუდიო კლიპები დაარქივებული 2015-06-26 საიტზე Wayback Machine.
ვალითა

ვალითა, ვალიაანთ კარი — სოფელი საქართველოში, ერედვის მუნიციპალიტეტში (არცევის ადმინისტრაციული ერთეული). მდებარეობს ტირიფონის ვაკის ჩრდილოეთ მთისწინეთში, მდინარე არცეულის (მეჯუდის აუზი) მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1030 მეტრზე. ერედვიდან დაშორებულია 13 კმ-ით, ხოლო ცხინვალიდან — 20 კმ-ით. 1990 წლამდე სოფელი შედიოდა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ცხინვალის რაიონში. 1989 წლის აღწერით სოფელში იყო 15 მცხოვრები. ოლქის გაუქმების შემდეგ, 1991-2006 წლებში ვალითა შედიოდა გორის მუნიციპალიტეტში, შემდეგ — ერედვის მუნიციპალიტეტში. საქართველოს კანონმდებლობით (2008) ითვლებდა რუსეთის ფედერაციის მიერ ოკუპირებულ ტერიტორიად. ოსური ადმინისტრაცია სოფელს უალითიყაუს (ოს. Уалытыхъæу) უწოდებს. ვალითა // ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. ?. ↑ საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე — საქართველოს კანონი ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ
ველები

ველები — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში (შიდა ქართლის მხარე), გორის მუნიციპალიტეტში (ატენის ადმინისტრაციული ერთეული). მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 840 მ-ზე, გორიდან 14 კმ-ში. 2020 წლამდე ქვახვრელის ადმინისტრაციულ ერთეულში შედიოდა. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 12 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 348. ველები // ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ გორის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს დადგენილება №27, 2020 წლის 12 ივნისი. „საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე“. ↑ გორის საკრებულომ სოფელი ველები ატენის თემს მიაკუთვნა, „თვითმმართველობის დროა!“, 12 ივნისი, 2020. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
თორტიზა (გორის მუნიციპალიტეტი)

თორტიზა — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (ბერბუკის თემი). მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე. მდინარე მეჯუდის ორივე ნაპირზე. ზღვის დონიდან 840 მეტრი, გორიდან 12 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 882 ადამიანი. თორტიზის ღვთისმშობლის ეკლესია თორტიზის წმინდა გიორგის ეკლესია თინა იოსებიძის სახლი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 695. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
თედოწმინდა

თედოწმინდა — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (ტინისხიდის თემი). მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე, მდინარე ლიახვის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 680 მეტრი, გორიდან 3 კილომეტრი. სოფელში 1724 წელს, ქართველებსა და ოსმალებს შორის მოხდა ბრძოლა, რომელიც ქართველების დამარცხებით დამთავრდა. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 524 ადამიანი. გარსევანიშვილების კოშკი თედოწმინდის წმინდა თევდორეს ეკლესია აფრასიძე გ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 72. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 632. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
თერგვისი

თერგვისი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (ტირძნისის თემი). მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე. მდინარე პატარა ლიახვის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 840 მეტრი, გორიდან 24 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 182 ადამიანი. თერგვისიდან არიან: მიხეილ ზაქარიას ძე ჯაშაშვილი — საქართველოს სსრ მეოთხე მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი; რაულ თუთარაული — შერეული საბრძოლო ხელოვნების (MMA) მებრძოლი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 657. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 4, თბ., 2018. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ მოსახლეობის 2002 წლის აღწერა. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (2002 წელი). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019. ↑ „რაულ თუთარაულმა UFC-ის მებრძოლი დაამარცხა“. imedinews.ge. 2019-01-26. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-06-20. ციტირების თარიღი: 24 ნოემბერი, 2020. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |accessdate=-ში (დახმარება)
თლიაყანა

თლიაყანა — სოფელი საქართველოში, ერედვის მუნიციპალიტეტში, ვანათის თემში. მდებარეობს მდინარე პატარა ლიახვის ხეობაში. ზღვის დონიდან 1060 მეტრი, ცხინვალიდან 25 კილომეტრი. 1991 წლამდე შედიოდა ცხინვალის რაიონში, ხოლო 2006 წლამდე შედიოდა გორის მუნიციპალიტეტში. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ, ხოლო სოფელს დე ფაქტო აკონტროლებს სეპარატისტული სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკა, რომლის ტერიტორიაზე სოფელს მიანიჭეს ოსური სახელწოდება (ოს. Тлиахъана). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 687. ↑ საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე — საქართველოს კანონი ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ
თიბილაანი

თიბილაანი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ქურთის მუნიციპალიტეტში (ხეთაგუროვის თემი), 1991 წლამდე შედიოდა ცხინვალის რაიონში. მდებარეობს მდინარე ფრონის ხეობაში. ზღვის დონიდან 880 მეტრი, ცხინვალიდან 15 კილომეტრი. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 680-681.
თელაგინა

თელაგინა — სოფელი საქართველოში, ერედვის მუნიციპალიტეტში, ღრომის თემში. მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე. მდინარე მეჯუდის ხეობაში. ზღვის დონიდან 900 მეტრი, ცხინვალიდან 33 კილომეტრი. 1991 წლამდე შედიოდა ცხინვალის რაიონში, ხოლო 2006 წლამდე შედიოდა გორის მუნიციპალიტეტში. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ, ხოლო სოფელს დე ფაქტო აკონტროლებს სეპარატისტული სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკა, რომლის ტერიტორიაზე სოფელს მიანიჭეს ოსური სახელწოდება (ოს. Теладжын). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 644. ↑ საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე — საქართველოს კანონი ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ
თამარაშენი (ქურთის მუნიციპალიტეტი)

თამარაშენი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ქურთის მუნიციპალიტეტში, 1991 წლამდე შედიოდა ცხინვალის რაიონში, 2006 წლამდე გორის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარე დიდი ლიახვის ხეობაში. ზღვის დონიდან 880 მეტრი, ცხინვალიდან 0,5 კილომეტრი. გადმოცემის თანახმად თამარაშენი — მცირე ქალაქი — XIII საუკუნეში დაუარსებია თამარ მეფეს. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 456-457. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 578.
ზალდა

ზალდა — სოფელი საქართველოში, ქურთის მუნიციპალიტეტში, ქემერტის თემში. მდებარეობს გუდისის ქედის სამხრეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1960 მეტრი, ცხინვალიდან 15 კილომეტრი, ქურთიდან 10 კმ., ძარწემიდან 6 კმ. საბჭოთა პერიოდში შედიოდა ცხინვალის რაიონში, განვითარებული იყო მემინდვრეობა და მებაღეობა. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 302. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 475.
ზარდიანთკარი

ზარდიანთკარი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (მერეთის თემი), მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე. ზღვის დონიდან 900 მეტრი, გორიდან 32 კილომეტრი. საბჭოთა პერიოდში შედიოდა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის შემადგენლობაში. ზარდიანთკარის მოსახლეობა შერეული ეთნიკური შემადგენლობის იყო. სოფელში ოსები და ქართველები ცხოვრობდნენ. 2008 წელს რუსეთ-საქართველოს ომის შემდეგ სოფელი ქართული მოსახლეობისგან დაიცალა. სოფელზე კონტროლი საქართველოს ხელისუფლებამ 2012 წლის ზაფხულში აღადგინა, თუმცა მოსახლეობა სოფელში ვერ ბრუნდება. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 28 ადამიანი. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობის 68 %-ს წარმოადგენდნენ ქართველები, ხოლო 32 %-ს ოსები. ზარდიანთკარის ნამოსახლარი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 484. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 6 სექტემბერი, 2016. ↑ ახალი საგუშაგოები დევნილთა უსაფრთხო დაბრუნებისთვის რადიო „თავისუფლება“ ↑ ომბუდსმენმა ზარდიაანთკარის მოსახლეობის დაბრუნებისთვის რეკომენდაციები შეიმუშავა ჟურნალი „ლიბერალი“ ↑ 4.0 4.1 საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
არდამი

არდამი - ქართლის პირველი აქემენიდი სატრაპი - ძვ.წ.V საუკუნის ბოლო. დაახლოებით ძვ.წ. 430 წლისთვის აქემენიდურმა ირანმა აღმოსავლეთ საქართველო დაიპყრო და აქ სატრაპთა მმართველობა შემოიღო. სწორედ არდამი იყო იბერიის პირველი სატრაპი, რომელ;იც დაახლ. ძვ.წ. 430-ძვ.წ. 400 წლებში მმართველობდა. მანვე როგორც ჩანს ააშენა ქ.არმაზი და იგი თავის რეზიდენციად აქცია. ამან არდამ კითხვითა ივერიელთა ერისა საზოგადოებისათა აღაშენა ქალაქი უმეტეს პირველისა (ვინაიდგან ხაზართა მიერ შემუსვრილ იყო იგი, რომელსა პირველ ეწოდა კასპი) ესე იგი კასპიისა ზღვისა კარისა ქალაქსა და დასდვა სახელად დარუბანდ, ვინაიდგან გამოსავალსა მას იწროსა დარუბანდისასა, სადა მიეახლების კავკასია ზღვასა გურგანიისასა და შეიწრდების მუნ გამოსავალი გზისა, მუნ ჰქმნა დიდნი კარნი რკინისანი და დახშნა იგი და დაადგინა მცველნი, ამისთვის უწოდა დარუბანდი და ესე ქმნა ამისთვის, რათა ვერღარა უძლონ გზისა მისგან გამოსვლად ხაზართა. იტყვიან ამისთვის, ვიტარმედ ამან არდამ შემოზღუდა პირველად ქვით-კირითა ქალაქი მცხეთაი და შთამოზღუდა არმაზით ვიდრე მტკვრადმდე მთაი იგი, რომელსა ჯერეთ მას ჟამსა მთა ქართლოსისა ეწოდა. ↑ თეიმურაზ ბატონიშვილი, „დაწყებითგან ივერიისა, ესე იგი გიორგისა, რომელ არს სრულიად საქართველოისა“, გვ. 75
ზერტი

ზერტი — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში, მეჯვრისხევის თემში. მდებარეობს ტირიფონის ვაკეზე, გორი-მეჯვრისხევის საავტომობილო გზაზე. ზღვის დონიდან 760 მეტრზე. გორიდან დაშორებულია 18 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 2439 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 515. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ გორის რაიონი და ქალაქი გორი: სტატისტიკური კრებული, გვ. 38, სახელმწიფო სტატისტიკის გორის რაიონული განყოფილება, გორი, 1988. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II ↑ მათ შორის სახეზე მყოფი 2460
ზემო ბიყარი

ზემო ბიყარი — სოფელი საქართველოში, ერედვის მუნიციპალიტეტში, ბიყარის თემში. მდებარეობს მდინარე მეჯუდის ხეობაში. ზღვის დონიდან 1080 მეტრი, ცხინვალიდან 40 კილომეტრი. 1991 წლამდე შედიოდა ცხინვალის რაიონში, ხოლო 2006 წლამდე შედიოდა გორის მუნიციპალიტეტში. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ, ხოლო სოფელს დე ფაქტო აკონტროლებს სეპარატისტული სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკა, რომლის ტერიტორიაზე სოფელს მიანიჭეს ოსური სახელწოდება (ოს. ...). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 507. ↑ საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე — საქართველოს კანონი ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ
ზემო ახალსოფელი

ზემო ახალსოფელი — ნასოფლარი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (საყავრის თემი), მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. მდინარე თეძმის (მტკვრის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 1560 მეტრი, გორიდან 45 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში არავინ ცხოვრობს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 506. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ზემო ვილდა

ზემო ვილდა — სოფელი საქართველოში, ერედვის მუნიციპალიტეტში, ბიყარის თემში. მდებარეობს მდინარე მეჯუდის ხეობაში. ზღვის დონიდან 1520 მეტრი, ცხინვალიდან 45 კილომეტრი. 1991 წლამდე შედიოდა ცხინვალის რაიონში, ხოლო 2006 წლამდე შედიოდა გორის მუნიციპალიტეტში. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ, ხოლო სოფელს დე ფაქტო აკონტროლებს სეპარატისტული სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკა, რომლის ტერიტორიაზე სოფელს მიანიჭეს ოსური სახელწოდება (ოს. ...). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 507. ↑ საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე — საქართველოს კანონი ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ