laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ულვა

ულვა (ლათ. Ulva), ზღვის სალათა — მწვანე წყალმცენარეების გვარი ულვისნაირთა რიგისა. აქვს მთლიანი ან დატოტვილი, ორშრიანი, ფირფიტისებრი მწვანე თალუსი, რომლის სიგრძე 30—150 სმ. უსქესო გამრავლება ოთხშოლტიანი ზოოსპორებით ხდება, სქესობრივი — იზოგამიის ან ანიზოგამიის ტიპისაა, ფართოდაა გავრცელებული ზომიერი და სუბტროპიკული სარტყლების ზღვებში. ზოგიერთ ზღვისპირა ქვეყანაში საკვებად ხმარობენ. ყანჩაველი ქ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 134.
ნეპტუნის შადრევანი (ბათუმი)

ნეპტუნის შადრევანი — მანერიზმულ სტილში გაკეთებული მონუმენტური შადრევანი, მდებარე ბათუმის დრამატული თეატრის წინ, სკვერში, საქართველოს ქალაქ ბათუმში. შადრევნის ნეპტუნის მოოქროვილი ფიგურა, მისი ღვთიური ჟესტით, წყლების დამშვიდებისა და მართვის უნარს გამოხატავს. ქანდაკების სკვერში დამონტაჟება ქალაქის კეთილმოწყობის სამსახურის მიერ 2010 წელს მოხდა. თითბერის მასალისგან დამზადებული ძეგლი ჩინეთიდან ჩამოიტანეს და მის დამონტაჟებაში ჩინელი სპეციალისტები მონაწილეობდნენ. ამ ძეგლის XVI საუკუნის ორიგინალი ნეპტუნის შადრევანი იტალიაში, ქალაქ ბოლონიაში იმავე სახელის მქონე ნეპტუნის მოედანზე დგას. 2011 წელს შადრევნის ცენტრში მდგარი ნეპტუნის ქანდაკება და ჰერალდიკური ფარები მოაოქროვეს. შადრევნის საფუძველი უბრალო ქვისგან, ხოლო გარე მოპირკეთება მარმარილოსგანაა შერსულებული. შადრევნის თასს კვადრატული ფორმა აქვს, ფიგურული ოდნავ შიგნით შეზნექილი კუთხეებით. თასის შუაგულში აღმართულია პოსტამენტი, რომელზეც ნეპტუნის სამკაპიანი მოოქროვილი ქანდაკება დგას. პოსტამენტის გარშემო, ნეპტუნის ქვეშევრდომების — ზღვის სამეფოს ბინადრების ფიგურებია. სირინოზების, დელფინების, ნერეიდების და სხვა მითური არსებების ფიგურებიდან წყლის ნაკადები გადმოედინება, პოსტამენტის გვერდებზე კი მოოქროვილი ჰერალდიკური ფარებია მიმაგრებული, ლათინური წარწერებით „LIBERTAS“ (თავისუფლება). დღესდღეობით ნეპტუნის შადრევანი, ბათუმში ტურისტებისთვის ერთ-ერთი ღირსშესანიშნავი ადგილია. ნეპტუნის შადრევანი (ბოლონია) ნეპტუნის შადრევანი (ფლორენცია) ნეპტუნი მითოლოგია ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ნეპტუნის შადრევანი (ბათუმი) ↑ ნეპტუნის შადრევანი: ზოგადი აღწერა. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-04. ციტირების თარიღი: 2014-04-10. ↑ სამახსოვრო ფოტო ბათუმში
ულოტრიქსისნაირი წყალმცენარეები

ულოტრიქსისნაირი წყალმცენარეები (ლათ. Ulotrichophyceae) — მწვანე წყალმცენარეთა კლასი. აერთიანებს უკიდურესად მრავალფეროვან ფორმებს. აქვთ მრავალუჯრედიანი, ძაფისებრი ან ფირფიტისებრი თალუსი. თავისუფლად მცხოვრები ან სუსბსტრატზეა მიმაგრებული. მათი ზომა რამდენიმე მილიმიკრონიდან ასეულ კვადრატულ სანტიმეტრამდე აღწევს. უჯრედები ერთბირთვიანია, აქვთ ერთი ან, იშვიათად, რამდენიმე ფირფიტისებრი ან კედლისპირა ქლოროპლასტი. უსქესო გამრავლება ზოოსპორებით ხდება, სქესობრივი გამრავლება იზო-, ჰეტერო- ან ოოგამის ტიპისაა. გავრცელებულია მტკნარ წყალსა და ზღვაში. ტიპობრივი წარმომადგენელია ულოტრიქსის გვარის სახეობების. ყანჩაველი ქ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 136.
ულტრა...

ულტრა... (ლათ. ultra — ზე, საზღვრებს გარეთ) — რთული სიტყვის ნაწილი; აღნიშნავს რისამე ფარგლებს გარეთ მყოფს, უკიდურესს. მაგ., ულტრაბგერა, ულტრაიისფერი და სხვა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 137.
ულუთაუ

ულუთაუ (რუს. Уллу-тау) — მთა საქართველოსა და რუსეთის (ყაბარდო-ბალყარეთი) საზღვარზე, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის მთავარი ქედის თხემზე, ლეხზირის მყინვარის ჩრდილოეთით. სიმაღლე ზღვის დონიდან 4198 მ. ულუთაუ აგებულია პალეოზოური გრანიტოიდებით. დამახასიათებელია ნივალური ლანდშაფტი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 140.
პატარა ჭინჭრობის ეკლესია

პატარა ჭინჭრობის ეკლესია — დარბაზული ტიპის ნაეკლესიარი, დგას თურქეთის ტერიტორიაზე ქ. არტაანის დასავლეთით 3 კმ-ში, სოფელ პატარა ჭინჭრობის ცენტრში. ეკლესია დარბაზული ტიპიასაა სავარაუდოდ 3X5 მ. ფართობის. ძლიერ დაზიანებულია, ძირითადად შემორჩენილია აღმოსავლეთის ნაწილი, რომელიც მიწაყრილიდან 20-90 სმ-მდეა. მძიმე ბუნებრივი პირობების გარდა შეიმჩნევა მძარცველთა კვალიც. პატარა ჭინჭრობის ეკლესია
Waiting (Porcupine Tree-ს სიმღერა)

„Waiting“ — ბრიტანული პროგრესული როკ-ჯგუფ Porcupine Tree-ს სადებიუტო სინგლი, გამოცემული 1996 წლის მაისში. იგი გამოვიდა ორ ფორმატში - როგორც უბრალო CD და 12" გრამფირფიტა. ამ პერიოდში სინგლი წარმოადგენდა ალბომს Signify-ს პრომო კამპანიის ნაწილს. სიმღერა ორ ნაწილად იყოფა. მეორე ნაწილია მთლიანად ინსტრუმენტულია. „Waiting“ ჯგუფის პირველ სინგლად ხანგრძლივობის გამო ითვლება, ვინაიდან Voyage 34 და Voyage 34: Remixes წარმოადგენენ დაახლოებით 30 და 40 წუთის ხანგრძლივობის ჩანაწერებს, რომლებიც უფრო მეტად EP ფორმატში ექცევიან. სიმღერა მოხვდა ბრიტანეთის ინდი-ჩარტში და წარმატება იქონია ევროპაში. „Waiting (Phase Two)“ შევიდა პოლ სპურიეს ფილმში ანდერგრაუნდი, თუმცა ტიტრებში შეცდომით არის მითითებული „Waiting (Phase One)“. Waiting (Phase One) - 4:27 Waiting (Phase Two) - 6:19 The Sound of No-One Listening - 8:20 მხარე A Waiting (Phase One) 4:27 Waiting (Phase Two) 6:25 მხარე B Colourflow In Mind 3:52 Fuse the Sky 4:34 Waiting (Phase One) - 4:27 Waiting (Phase Two) - 6:19 Rainy Taxi - 6:45 C+S-ის მიერ 3 სიმღერიანი დისკის რამდენიმე ასეული ასლი დაიბეჭდა, როდესაც კომპანია აპირებდა Signify-ს გამოშვებას. მესამე სიმღერა აღებული მინი EP-დან Staircase Infinities. „Waiting (Phase One)“ და „Waiting (Phase Two)“ გამოვიდა ალბომზე Signify. „The Sound Of No-One Listening“, „Colourflow In Mind“ and „Fuse The Sky“ მოგვიანებით შეტანილი იქნა კრებულში Stars Die (აქედან პირველი რემიქსის სახით გამოიცა). სიმღერის ტექსტი[დაარქივებული] საიტზე MetroLyrics ↑ Internet Archive Wayback Machine. Web.archive.org (2000-09-15). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2000-09-15. ციტირების თარიღი: 2012-03-13.
ქვემო ხეთი

ქვემო ხეთი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში, საჭამიასერის თემის ცენტრი (სოფლები: ქვემო ხეთი, კალაგონი, მამულარი, ჩომეთი). მდებარეობს მდინარე ხევისწყლის მარცხნივ, ზღვის დონიდან 320 მ., ჩოხატაურიდან 16 კმ., საჯავახოდან 14 კმ. სოფლის ცენტრში შენდება წმინდა ბარბარეს სახელობის მართლმადიდებლური ტაძარი. ტაძრის მიმდებარედ არის დიდი სამამულო ომის მონაწილეთა მემორიალი და ნაძვის კორომი. ქვემო ხეთი შედიოდა ნანეიშვილების სასოფლო საზოგადოებაში. 1870-იან წლებში სოფლის მოსახლეობა შეადგენდა 117 კომლს. სოფელთან ახლოს, საწაბლიოს ქედის ძირში, ჭყორენძუისწყლის შენაკადზე, რომელსაც ჭილაძის წყალს ეძახიან, შემორჩენილი იყო თლილი ქვით ნაგები კვადრატული ფორმის აუზი, რომელსაც ჭილაძის სათევზავი ჰქვია. ის ეკუთვნოდა საჯავახოს მფლობელ ჭილაძეებს. სოფელში იდგა წმინდა გიორგის სახელობის ქვის ვრცელი ეკლესია 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 380 ადამიანი. სოფელში მოქმედებდა ღვინის ქარხანა. გავრცელებული კულტურებია სიმინდი და ვაზი, კერძოდ ცოლიკოური. სოფელი ასფალტირებული გზით უკავშირდება დაბა ჩოხატაურს, საავტობუსო მიმოსვლით უკავშირდება ჩოხატაურს, ბათუმს, სამტრედიას, თბილისს. სოფელში არის საბავშვო ბაღი. ხედი სოფლის ცენტრიდან სოფლის ერთ-ერთი უბანი წმინდა ბარბარეს სახელობის ტაძარი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 517. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ ბაქრაძე დ., „არქეოლოგიური მოგზაურობა გურიასა და აჭარაში“, ბათუმი: „საბჭოთა აჭარა“, 1987. — გვ. 192-194. ↑ Кавказский календарь на 1910 год ↑ Кавказский календарь на 1912 год ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II ↑ ახალი საბავშვო ბაღი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-04. ციტირების თარიღი: 2014-04-10.
ბიჰარები

ბიჰარელები — მონათესავე ეთნოსების ჯგუფი (მაიტილები, მაგაჰები, ბოჯპურები) ინდოეთში (92,5 მლნ, ბიჰარის შტატი) და მის მოსაზღვრე რეგიონებში ნეპალში (3,64 მლნ), ბანგლადეშში (1,45 მლნ), ბჰუტანში. სახელები: ფრანგულად — Bihariens; რუსულად — Бихарцы. საერთო რაოდენობა: 97,6 მლნ. ენა: ლაპარაკობენ ინდო-ირანული შტოს მონათესავე ენებზე. მორწმუნეები: ძირითადად ინდუისტები (ვიშნუისტები და შივაისტები).
დიდი ძუ დათვი

დიდი ძუ დათვი (მთის ამბავი, პროლოგითა და ეპილოგით) — ქართველი მწერლის, მიხო მოსულიშვილის რომანი. კავკასიონზე მდებარე სოფლის მცხოვრებნი დიდ ძუ დათვს ებრძვიან, რომელიც ანადგურებს სიმინდის ყანებს, ამტვრევს თაფლის სკებს, იტაცებს ცხვარ-ძროხას, ხოცავს მონადირეებს და მათ ძაღლებს, გვერდს უვლის ხაფანგებს. სოფლის ადმინისტრატორი, ბიბლიური სახელით აქაბი, იქ მცხოვრებთა დახმარებით, ცდილობს დიდი ძუ დათვის მოკვლას. და ყველა სოფლელი ხვდება, რომ ეს დათვი აქაბის წარსულიდან მოსული აჩრდილია. წიგნს თან ერთვის CD დისკი, საიდანაც შეგიძლიათ მოისმინოთ სტუდია „არაგვიანში“ ჩაწერილი, ავტორის მიერ წაკითხული მთელი რომანი. 2013 წ. — გამომცემლობა „საუნჯე“ 2013 წ. — „საბა“ ელექტრონული წიგნების სახლი 2015 წელს შემოქმედებითი საწარმოო გაერთიანება „ლირა პროდაქშენის“ პროდიუსერისა და კინორეჟისორის ლალი კიკნაველიძის მონაწილეობით, ავტორმა ამ რომანის მიხედვით შექმნა სრულმეტრაჟიანი მხატვრული ფილმის სცენარი „დიდი ძუ დათვი“, რომელიც ერთ-ერთი გამარჯვებული გახდა საქართველოს კინემატოგრაფიის ეროვნული ცენტრის, საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტროს და ქართული წიგნის ეროვნული ცენტრის ერთობლივი პროექტის „21-ე საუკუნის ქართული ლიტერატურული ნაწარმოების მიხედვით სცენარის შექმნის კონკურსში“ (საექსპერტო კომისიის წევრები: ლევან ბერძენიშვილი, ნანა ჯორჯაძე, ვაჟა გიგაშვილი, ლევან თუთბერიძე, დავით ჩუბინიშვილი, ლელა ოჩიაური, დავით გაბუნია, მანანა ანასაშვილი). კანის ფესტივალის ექსპერტები იზაბელ ფოვიე და ნიკოს პანაიოტოპულოსი ამ კონკურსში გამარჯვებული პროექტების ავტორებთან ერთად მუშაობდნენ სცენარების განვითარებაზე. 2016 წელს ნორვეგიის ქალაქ ჰაუგესუნდის ინტერნაციონალური კინოფესტივალის კოორდინატორის ოისტეინ ეგეს (Øystein Egge) შერჩევის შემდეგ, კინოპროექტი „დიდი ძუ დათვი“ ლალი კიკნაველიძის, როგორც პროდიუსერის მიერ წარდგენილი იყო ნორდიკის ერთობლივი პროექტების ბაზრობაზე „დიდი ძუ დათვი“ ქართული წიგნის ეროვნული ცენტრის გვერდზე „დიდი ძუ დათვი“ The Big She-Bear (book trailer) - a prologue „დიდი ძუ დათვი" - პიკის საათში მიხო მოსულიშვილის ახალი რომანი „დიდი ძუ დათვი“ A BIG SHE BEAR დაარქივებული 2017-02-26 საიტზე Wayback Machine. „დიდი ძუ დათვი“ (ხმოვანი წიგნი) ↑ Mixo Mosulišvili (2013), Didi zu datvi, Saunje Publishing House, http://openlibrary.org/books/OL25435652M/Didi_zu_datvi ↑ „დიდი ძუ დათვი“ ↑ A BIG SHE BEAR (FEATURE FICTION FILM 100 MIN). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-02-26. ციტირების თარიღი: 2017-02-25. ↑ საქართველოს კინემატოგრაფიის ეროვნული ცენტრი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-01-30. ციტირების თარიღი: 2017-02-25. ↑ 2015 წელს 21-ე საუკუნის ქართული ლიტერატურული ნაწარმოების მიხედვით სრულმეტრაჟიანი მხატვრული ფილმის პროექტის განვითარების დაფინანსების კონკურსის პირობები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-12-09. ციტირების თარიღი: 2017-02-25. ↑ Isabelle Fauvel. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-11-16. ციტირების თარიღი: 2017-02-25. ↑ Nicos Panayotopoulos ↑ კანის ფესტივალის ექსპერტები ქართულ კინოპროექტებს მოამზადებენ ↑ ნორვეგიის ინტერნაციონალური კინოფესტივალი ↑ ჰაუგესუნდის კინოფესტივალის კატალოგი, გვერდი 66. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-04-30. ციტირების თარიღი: 2017-02-25.
ულუმბო

ულუმბო, უცხო სუნელი (ლათ. Trigonella caerulea) — ერთწლოვანი ბალახოვანი მცენარე პარკოსანთა ოჯახისა. აქვს სწორმდგომი, განტოტვილი ღერო, სამფოთოლაკიანი ფოთოლი, სფეროსებრი მტევანი ყვავილედი, ცისფერი ან ღია ლურჯი ყვავილი. ნაყოფი პარკია. ულუმბო გვხვდება სარეველა მცენარედ, ხშირად მოჰყავთ ბოსტნებშიც. მის გამხმარ ნაყოფს სხვადასხვა კერძის საკაზმ-სანელებლად იყენებენ. რობაქიძე თ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 140-141.
ულუფა

ულუფა — ლაშქრის, სახელმწიფო მოხელეთა და შიკრიკების გამოსაკვებად დაწესებული გადასახადი შუა საუკუნეებში. ულუფა ძირითადად ნატურალური გამოსაღები იყო, მაგრამ ზოგჯერ ფულადაც იხდიდნენ. ეს გადასახადი ჯერ კიდევ სელჩუკიანთა ხანაში გვხვდება (ნიზამ ალ-მულქი), მონღოლთა ბატონობის დროს კი ერთ-ერთი ყველაზე მძიმე გადასაღები გახდა, რადგან ზუსტად არ იყო განსაზღვრული მისი ოდენობა და აკრეფასაც ბევრი სიავკაცე სდევდა. საქართველოში ულუფა მონღოლებმა შემოიღეს. XV—XVIII საუკუნეებში ის ადგილობრივი გადასახადად იქცა. გვხვდება სათათრო, მუდამი, მთელი, წვრილი ულუფა. თანამედრო ქართულში აღნიშნავს კერძს, წილს (საზრდოსი, საკვებისა). ჟამთააღმწერელი,წგნ.: ქართლის ცხოვრება, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც., ტ. 2, თბ., 1959; ქართული სამართლის ძეგლები, ი. დოლიძის გამოც., ტ. 2, თბ., 1965; ჯუვეინის ცნობები საქართველოს შესახებ, რ. კიკნაძის გამოც., თბ., 1974 გაბაშვილი ვ., ქართული ფეოდალური წყობილება XVI-XVII საუკუნეებში, თბ., 195; კიკნაძე რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 141.
ტყის ქამასოკო

ტყის ქამასოკო (ლათ. Agaricus silvaticus) — სოკო ქამასოკოს გვარისა. კვერცხისებრი ქუდი აქვს, რომლის დიამეტრია 7-10 სმ. რბილობი თეთრია, წამტრევისას წითლდება. ფირფიტები ჯერ თეთრია, შემდეგ მოწითალო, საბოლოოდ კი ყავისფერია, შუაში გამობერილი. აქვს 4-6 სმ სიმაღლისა და 1-1,5 სმ სიგანის, ცილინდრული, ხშირად საფუძველთან გამობერილი ფეხი. იზრდება წიწვოვან და შერეულ ტყეში ივლისიდან ოქტომბრამდე. საჭმელად ვარგისია. ტყის ქამასოკო (ინგლისური) ტყის ქამასოკო Index Fungorum-ზე (ინგლისური)
უმარტივესები

უმარტივესები (ლათ. Protozoa) — ერთუჯრედიანი ცხოველების ტიპი ევკარიოტების ჯგუფისა. მრავალუჯრედიანი ორგანიზმების უჯრედებისაგან განსხვავებითმათ მაღალორგანიზებული უჯრედი აქვთ. ახასიათებთ ყველა სასიცოცხლო ფუნქცია:ნივთიერებათა ცვლა,გაღიზიანებადობა,მოძრაობა, გამრავლება. აქვთ ტიპური უჯრედული ულტრასტრუქტურა და საერთო დანიშნულების ორგანოიდების კომპლექსი:მიტოქონდრიები, ენდოპლაზმური ბადე, გოლჯის აპარატის ელემენტები, რიბოსომები, ლიზოსომები. ბირთვი შემოფარგლულიატიპური ორმემბრანიანი ფოროვანი გარსით, შეიცავს კარიოპლაზმას, ქრომოსომებსა და ნუკლეოლებს. უმარტივესები მოიცავს 25—30 ათასამდე სახეობას (მათი რაოდენობა ყოველწლიურად იზრდება ახალი აღმოჩენების შედეგად). უმარტივესები მიკროსკოპული ორგანიზმებია. მათი ზომა მერყეობს 2 მკმ-იდან 1 სმ-მდე. მორფოლოგიურ-ფიზიოლოგიურად განსხვავებული არიან, მაგ., ამება შედარებით მარტივი აგებულებისაა (დიფერენცირებული არ აქვს მოძრაობის, საკვების მოსაპოვებელი და სხვა ორგანოიდები). ინფუზორიებს რთული ორგანიზაცია (ზედაპირული პელიკულური სტრუქტურა, საყრდენი და კუმშვადი ფიბრილები, სამოძრაო ორგანოიდები—წამწამები და სხვა) ახასიათებთ. უმარტივესების ევოლუციისათვის დამახასიათებელია ორგანოიდების პოლიმერიზაცია, პოლიპლოიდიის მაღალი დონე, ბირთვის დიფერენცირება გენერაციულად და ვეგეტატიურად (ინფუზორიებში მათ ეწოდებათ მაკრონუკლეუსი და მიკრონუკლეუსი). უმარტივესების უმრავლესობისათვის დამახასიათებელია უსქესო და სქესობრივი გამრავლების კანონზომიერი ცვლა. უმარტივესები ბუნებაში ფართოდ არიან გავრცელებული, მნიშვნელოვანი ადგილი უკავიათ ბიოცენოზისა და მთლიანად ბიოსფეროს კვების ჯაჭვში. მრავალი მათგანი (შოლტოსნები, რადიოლარიები, ინფუზორიები) ზღვისა და მტკნარი წყლის ბენთოსისა და პლანქტონის შემადგენლობაში შედის და ზოოპლანქტონისა (კიბოსნაირნი, ნიჩაბფეხიანები) და თევზის ლიფსიტების საკვებია (განსაკუთრებით ინფუზორიები). წყალსაცავებში უმარტივესები ხშირად იკვებებიან ბაქტერიებით და მიკროორგანიზმებით, რის გამოც მათ სანიტარული მნიშვნელობა აქვთ. ზოგიერთი უმარტივესები შეგუებულია ნიადაგში ცხოვრებას. უმარტივესების დიდი ნაწილი პარაზიტებია. სპოროვნები და კნიდოსპოროდიები კი მთლიანად პარაზიტულ ფორმებს შეიცავენ. მათი მასპინძლები არიან ადამიანი, სხვადასხვა სახეობის ცხოველები. ადამიანის დაავადებებიდან, რომელთაც ისინი იწვევენ, მნიშვნელოვანია მალარია, ლეიშმანიოზი, ლამბლიოზი, ამებიაზი და სხვა; მსხვილი რქოსანი საქონლის დაავადებებიდან — პიროპლაზმოზი, თეილერიოზი, ტრიპასომოზი. მნიშვნელოვანია ფრინველების პარაზიტული უმარტივესებით (კოქციდიები) გამოწვეული ზარალი. ხშირად თევზის მეურნეობაში თევზის მასობრივი დაღუპვის მიზეზია პარაზიტული უმარტივესები (იქთიოფთირიუსი). მიქსოსპორიდიები ძირითადად თევზის პარაზიტებია, მიკროსპორიდიები — ფუტკრის, თუთის აბრეშუმხვევიასი და სხვა. ზღვის უმარტივესებს — რადიოლარიებსა და ფორამინიფერებს — დიდი მნიშვნელობა აქვთ დანალექი ქანების ფორმირებისათვის. სხვადასხვა გეოლოგიურ პერიოდში ზღვისა და მდინარეების ფსკერზე კირქვები და ცარცული ნალექი მთლიანად ან ნაწილობრივ წარმოქმნილია ნამარხი უმარტივესების ჩონჩხებისაგან. უმარტივესების ზოგი სახეობა (ამება, ინფუზორია) გამოიყენება ლაბორატორიულპრაქტიკაში ციტოლოგიის, გენეტიკური და ბიოფიზიკური პრობლემების შესასწავლად. გოგებაშვილი ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 141.
უმაღლესი მცენარეები

უმაღლესი მცენარეები, ჩანასახოვანი მცენარეები (Embryobionta, Embryophyra), ღეროიანი მცენარეები (Cormophyta, Cormobionta), ტელომური მცენარეები (Telomophyta, Telomobionta) — მცენარეული სამყაროს მაღალორგანიზებული ჯგუფი. მოიცავს ხავსისნაირებს, გვიმრანაირებს, შიშველთესლოვან და ფარულთესლოვან მცენარეებს. უმაღლესი მცენარეების სახეობათა რაოდენობა 300 ათასზე მეტია. უმაღლესი მცენარეები რთულად დიფერენცირებული მრავალუჯრედიანი ორგანიზმებია; უმრავლესობა შეგუებულია ხმელეთზე ცხოვრებას. მათი სასიცოცხლო ციკლი შედგება 2 მონაცვლე ფაზისა ან თაობისაგან: სქესობრივი (გამეტოფიტი), რომელზეც მრავალუჯრედიანი სასქესო ორგანოები (გამეტანგიუმები) ვითარდება და უსქესო (სპოროფიტი), რომელზეც სპორანგიუმები ვითარდება. გამეტანგიუმები 2 ტიპისაა: მამრობითი (ანთერიდიუმი) და მდედრობითი (არქეგონიუმი). ანთერიდიუმებში ვითარდება მამრობითი სასქესო უჯრედები (მამრობითი გამეტები), არქეგონიუმებში — მდედრობითი სასქესო უჯრედები (მდედრობითი გამეტები). მდედრობითი გამეტა კვერცხუჯრედი ყოველთვის ერთია და უძრავი. განაყოფიერების შედეგად წარმოიქმნება ზიგოტა, რომელიც საწყისს აძლევს მრავალუჯრედიან ჩანასახს; ზრდისა და დიფერენციაციის შედეგად ვითარდება სპოროფიტი სპორანგიუმებითურთ, რომლებშიც სპორები წარმოიქმნება. უმაღლესი მცენარეების უმრავლესობას აქვს გამტარი ქსოვილი — ქსილემა და ფლოემა, ეპიდერმისი კუტიკულით და ტიპობრივი ბაგეებით. მათი მაფოტოსინთეზირებელი ორგანოები მწვანეა, ქლოროფილი დამატებით პიგმენტებს არ შეიცავს. უმაღლესი მცენარეების ნამარხები ცნობილია სილურული პერიოდიდან. ღვინიანიძე ზ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 144.
კვადრატული განტოლება

კვადრატული განტოლება — მათემატიკაში არის a x 2 + b x + c = 0 {\displaystyle ax^{2}+bx+c=0\,\!} სახის ისეთი მრავალწევრი, სადაც x {\displaystyle x\,\!} ცვლადია, ხოლო a {\displaystyle a\,\!} , b {\displaystyle b\,\!} და c {\displaystyle c\,\!}  — რიცხვები, ამასთან a ≠ 0 {\displaystyle a\neq 0} . a {\displaystyle a\,\!} -ს ეწოდება კვადრატული განტოლების პირველი კოეფიციენტი, b {\displaystyle b\,\!} -ს მეორე კოეფიციენტი, ხოლო c {\displaystyle c\,\!} -ს თავისუფალი წევრი. თუ a = 1 {\displaystyle a=1\,\!} , განტოლებას დაყვანილი სახის განტოლება ეწოდება. ზოგადად ამოიხსნება ამგვარად: x 1 , 2 = − b ± b 2 − 4 a c 2 a {\displaystyle x_{1,2}={\frac {-b\pm {\sqrt {b^{2}-4ac}}}{2a}}} . რიცხვს D = b 2 − 4 a c {\displaystyle D=b^{2}-4ac\,\!} ეწოდება მრავალწევრის დისკრიმინანტი a x 2 + b x + c = 0 {\displaystyle ax^{2}+bx+c=0\,\!} . თუ D > 0 {\displaystyle D>0\,\!} , მაშინ განტოლებას ორი სხვადასხვა ამონახსნი აქვს, ე.ი. პარაბოლა x ღერძს ორ წერტილში კვეთს. თუ D = 0 {\displaystyle D=0\,\!} , მაშინ ორივე ფესვი არსებითია და ერთმანეთის ტოლია. თუ D < 0 {\displaystyle D<0\,\!} , მაშინ განტოლებას ამონახსნი არა აქვს, ე.ი. პარაბოლა აბსცისათა ღერძს არ კვეთს და Y ნიშანმუდმივია.
ანთიმოზი

ფლავიუს პროკოფიუს ანთიმოზი (ლათ. Flavius Procopivs Anthemivs) (დ. 420 — გ. 472) — რომის იმპერატორი 467–472 წლებში. მისი კანდიდატურა წამოაყენა აღმოსავლეთ რომის იმპერატორმა ლეონ I-მა. ანთიმოზი იყო რომის იმპერიის უკანასკნელი დამოუკიდებელი იმპერატორი. იგი ცდილობდა რომისთვის დაებრუნებინა დაკარგული ტერიტორიები. თუმცა მისი ორი უდიდესი კამპანია, ვესტგუთებისა და ვანდალების წინააღმდეგ, მარცხით დასრულდა. ებრძოდა ძლევამოსილ მთავარსარდალ რიციმერს, რომელმაც რომს ალყა შემოარყა და ანთიმოზი მოკლა. Ralph W. Mathisen Anthemius დაარქივებული 2009-06-28 საიტზე Wayback Machine. Bury, John Bagnall. History of the Later Roman Empire
კარლ ორტვინ ზაუერი

კარლ ორტვინ ზაუერი (ინგლ. Carl Ortwin Sauer; დ. 24 დეკემბერი, 1889 — გ. 18 ივლისი, 1975) — ამერიკელი გეოგრაფი. თანამედროვე კულტურული გეოგრაფიის ფუძემდებელი. 1940-1941 წლებში ამერიკის გეოგრაფთა ასოციაციის პრეზიდენტი. სწავლობდა ჩიკაგოს უნივერსიტეტში, სადაც 1915 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია და გახდა ფილოსოფიის დოქტორი. 1915-1923 წლებში მოღვაწეობდა მიჩიგანის უნივერსიტეტში, 1923-1957 წლებში იყო კალიფორნიის უნივერსიტეტის გეოგრაფიის პროფესორი, ხოლო 1957 წლიდან გარდაცვალებამდე იმავე უნივერსიტეტის საპატიო პროფესორი. იკვლევდა უდაბნოების, ტროპიკული არეალების, ამერიკელი ინდიელების საზოგადოებრივი გეოგრაფიის, აგრიკულტურისა და ახალი მსოფლიოს ადგილობრივი მარცვლოვანი კულტურების საკითხებს. მისთვის გეოგრაფია იყო კაცობრიობის ისტორიის განუყოფელი ნაწილი, რადგან დედამიწამ, მისმა რესურსებმა, და გარემომ ღრმად განიცადა კაცობრიობის გავლენა. მრავალმხრივი მეცნიერი იყო. 1925 წელს გამოაქვეყნა ნაშრომი „ლანდშაფტის მორფოლოგია“, სადაც შემოღებული იყო „კულტურული ლანდშაფტის“ გაგება. არაერთი წიგნის, მონოგრაფიის და სტატიის ავტორია. კარლ ორტვინ ზაუერი — ენციკლოპედია ბრიტანიკა (ინგლისური) კარლ ორტვინ ზაუერი — ბიოგრაფია (ინგლისური) კარლ ორტვინ ზაუერი — ბიოგრაფია დაარქივებული 2006-02-09 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) ↑ 1.0 1.1 SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ 2.0 2.1 გუგენჰაიმის მუზეუმი — 1937. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q10498496"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q201469"></a> ↑ 3.0 3.1 ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ 4.0 4.1 4.2 4.3 https://www.jstor.org/stable/213317 ↑ 5.0 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 https://www.gf.org/fellows/all-fellows/carl-o-sauer/ ↑ Jonathan D. Sauer (1918-2008): Perspectives on his Life and Work in Latin America and Beyond — University of Texas Press. — ISSN 1548-5811; 1545-2476 — doi:10.1353/LAG.0.0030 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q4005866"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q15816394"></a> ↑ https://news.ucsc.edu/2023/04/fitzsimmons-in-memoriam.html
ჯორჯ ევერესტი

ჯორჯ ევერესტი (ინგლ. George Everest; დ. 4 ივლისი, 1790 — გ. 1 დეკემბერი, 1866) — ბრიტანელი გეოდეზისტი. სწავლობდა ვულიჯის სამეფო სამხედრო აკადემიაში. 1806–1843 წლებში შეასრულა ინდოეთის სხვადასხვა რაიონის ტოპოგრაფიული აგეგმვა. 1841 წელს დაასრულა ჰიმალაის ტოპოგრაფიული აგეგმვა. ევერესტის დიდ სამეცნიერო მიღწევად ითვლება ინდოეთის მერიდიანული ღერძის დადგენა (11°30'). 1818–1843 წლებში მუშაობდა ინდოეთის გეოდეზიურ სამსახურში. 1830-1843 წლებში იყო ინდოეთის მთავარი გეოდეზისტი. 1806 წელს შეუერთდა ბრიტანეთის ოსტინდოეთის კომპანიას და მომდევნო 7 წელი ბენგალში გაატარა. 1814-1816 წლებში მუშაობდა იავის ტოპოგრაფიულ აგეგმვაზე, შემდეგ ინდოეთში დაბრუნდა. ევერესტმა ინდოეთის გეოდეზია და კარტოგრაფია ახალ დონეზე აიყვანა. 1827 წელს აირჩიეს ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრად, ხოლო 1861 წელს მიენიჭა რაინდის წოდება. 1862 წლიდან იყო სამეფო გეოგრაფიული საზოგადოების ვიცე-პრეზიდენტი. 1865 წელს სამეფო გეოგრაფიულმა საზოგადოებამ მისი სახელი მიანიჭა დედამიწის უმაღლეს წერტილს, თუმცა თავად ევერესტი ამის წინააღმდეგი იყო. ჯორჯ ევერესტი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური) ჯორჯ ევერესტი — გეოგრაფიული ენციკლოპედია (რუსული)
პოკროვი (უკრაინა)

პოკროვი (უკრ. Покров; 2016 წლის 1 აპრილამდე ორჯონიკიძე) — ქალაქი უკრაინაში, დნიპროპეტროვსკის ოლქში. მდებარეობს რკინიგზის სადგურ ჩერტომლიკიდან 5 კმ. იღებენ მანგანუმის მადანს (ნიკოპოლის აუზი). ქალაქში არის სამთო-მამდიდრებელი კომბინატი, კვების მრეწველობა, ისტორიულ-მხარეთმცოდნეობის ინსტიტუტი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 590. ↑ რადას დადგენილება სახელების ცვლილების შესახებ
უმდაბლესი მცენარეები

უმდაბლესი მცენარეები, თალუსოვანი მცენარეები (ლათ. Thallophyta) — მცენარეული სამყაროს ერთ-ერთი ქვესამეფო. აერთიანებს ბაქტერიებს, აქტინომიცეტებს, მიქსომიცეტებს, სოკოებს, წყალმცენარეებს, ლიქენებს. უმდაბლესი მცენარეების სხეული არ არის დიფერენცირებული ფესვად, ღეროდ და ფოთლად. ასეთ სხეულს თალუსი ეწოდება. გამრავლების ორგანოები ერთუჯრედიანია. უმდაბლესი მცენარეებს შორის გამოიყოფა პროკარიოტები და ევკარიოტები; ერთუჯრედიანი და მრავალუჯრედიანი მიკროსკოპული და მაკროსკოპული ფორმები; ჰეტეროტროფული და ავტოტროფული ორგანიზმები. ბაქტერიებისა და ერთუჯრედიანი წყალმცენარეების ნამარხი ფორმები ცნობილია არქაული და პროტეროზოული პერიოდის ნალექებიდან. ყანჩაველი ქ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 148.
მემუარები

მემუარები (ფრანგ. memoire, ლათ. memoria — მოგონება) — ეპიკური ჟანრის პუბლიცისტური ნაწარმოები. იმ პირთა ჩანაწერები, რომელნიც წარსულ ამბავთა მონაწილენი თუ თვითმხილველნი იყვნენ. თხრობის ფორმითა და ასახული მასალის მოწოდებით უახლოვდება დღიურს. მემუარებში ორი მხარეა საყურადღებო: მწერლის პიროვნული, ავტობიოგრაფიული მომენტის წინ წამოწევა, რომლითაც შესაძლებლობა გვეძლევა გავეცნოთ მისი ცხოვრების ზოგიერთ მხარეს; საერთო საზოგადოებრივი ამბების, ეპოქის, ისტორიული შემთხვევების, საზოგადოებრივი აზრის განვითარების აღწერა, რომლის უშუალო მონაწილეც ზოგჯერ თვით მწერალი ყოფილა. ამიტომ, ძალზე ხშირად, მეტად მნიშვნელოვანია მემუარების ავტორის მიერ მოწოდებული ცნობები. მემუარების ნიმუშებია: სენ-სიმონის „მემუარები“, ნაპოლეონ ბონაპარტეს მემუარები წმინდა ელენედან, ჟან ჟაკ რუსოს „აღსარება“, გერცენის „ნამყო და ფიქრები“, შარლ დე გოლის მემუარები. ქართულ ლიტერატურაში აღსანიშნავია გაბრიელ მცირის „მემუარული თხრობანი“, ალექსანდრე ამილახვარის „გეორგიანული ისტორია“, თედო სახოკიას „როგორ ვიზრდებოდით ძველად“, შალვა დადიანის „რაც გამახსენდა“, დავით კლდიაშვილის, დიმიტრი ყიფიანის და ა.შ. ავტობიოგრაფია დღიური (ჩანაწერი) მიქაძე გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 568. ↑ „memoir“. Merriam-Webster.com. Merriam-Webster. July 5, 2015. ↑ „memoir“. Oxford Dictionaries. Oxford University Press. July 5, 2015.