laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ვერცხლის ქუჩა

ვერცხლის ქუჩა — ქუჩა კრწანისის რაიონში მტკვრის მარჯვენა სანაპიროზე, კონსტანტინე აფხაზის (ყოფილი კონსტანტინე ლესელიძის) ქუჩიდან პუშკინის ქუჩამდე. ქუჩა თბილისის ერთ-ერთ უძველეს უბანში მდებარეობს. სახელწოდება დაკავშირებილია ამ მიდამოებში არსებულ ოქრომჭედელთა რიგებთან („ზარგარხანა“). ამასთან მას დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა თბილისის ქუჩების ქსელში; იგი უშუალოდ აკავშირებდა დიღმის კარს შუაბაზართან (დღევანდელი კონსტანტინე აფხაზის ქუჩა). 1841 წელს ქუჩას გენერალ პავლე ციციანოვის სახელი მიენიჭა, 1843 წელს კი ვერცხლის რიგი ეწოდა. ქუჩამ სახე და ტრადიციები თითქმის საბჭოთა ხელისუფლების დამყარებამდე შეინარჩუნა. აღსანიშნავია ქუჩაზე არსებული XIX-XX საუკუნეების მიჯნის საცხოვრებელი სახლები. კვირკველია, თ., ძველთბილისური დასახელებანი, გვ. 40. «საბჭოთა საქართველო», თბ., 1985 ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 77, ISBN 978-99928-20-35-3.
მაჰაიანა

მაჰაჲანა (სანსკ.: महायान, mahāyāna, „დიდი ეტლი“) — ბუდიზმის ორ მთავარ მიმდინარეობათაგან ერთ-ერთი. მაჰაიანისტური ბუდიზმი ჩამოყალიბდა ინდოეთში. მაჰაჲანა დღეს არსებულ ორ მთავარ მიმდინარეობას შორის უდიდესია, მეორე არის თერავადას სკოლა. მაჰაჲანას ტრადიციის სწავლების მიხედვით, მაჰაჲანა მიისწრაფვის ყველა ცოცხალი არსების ნირვანაში განთავისუფლებისკენ, მას ასევე ჰქვია ბოდდჰისატვაჲანა, ან „ბოდჰისატტვას ეტლი“. მაჰაიანა ბუდიზმი ინდოეთიდან სხვა ქვეყნებშიც გავრცელდა, მაგალითად ჩინეთში, იაპონიაში, კორეაში, ვიეტნამსა, და მონღოლეთში. დღესდღეობით მაჰაიანა ბუდიზმის მთავარი მიმდინარეობები არის ძენი (ჩან), წმინდა მიწის ბუდიზმი, თენდაი, ნიჩირენი და ეზოთერული ბუდიზმი (შინგონი, ტიბეტური ბუდიზმი). ძოგჩენი Beal (1871). Catena of Buddhist Scriptures from the Chinese Kuroda, S. (1893). Outline of Mahayana Lowenstein, Tom. The Vision of the Buddha. ISBN 1-903296-91-9 Lynch, Kevin (2005). The Way Of The Tiger: A Buddhist's Guide To Achieving Nirvana. Yojimbo Temple Murdoch (1910). History of Japan, volume i. Schopen, G. "The inscription on the Kusan image of Amitabha and the character of the early Mahayana in India", Journal of the International Association of Buddhist Studies 10, 1990 ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მაჰაიანა Digital Dictionary of Buddhism Sacred Library დაარქივებული 2007-12-19 საიტზე Wayback Machine. Comparison of Buddhist Traditions (Mahayana - Therevada - Tibetan) დაარქივებული 2008-11-20 საიტზე Wayback Machine. Mahayana Buddhist Sutras in English The Mahayana Mahaparinirvana Sutra: complete text and analysis. Major Mahayana Tathagatagarbha sutras in English translation დაარქივებული 2013-11-15 საიტზე Wayback Machine.
ვაკე (თბილისი)

ვაკე — უბანი თბილისის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, მტკვრის მარჯვენა სანაპიროზე; ვაკის რაიონის ნაწილი. გაშლილია ვარაზისხევის მარცხენა მხარეზე ბაგებამდე. სახელწოდება გაჩნდა XIX საუკუნეში, ნიშნავს დაცემულ, დაბალ ადგილს. ვაკე ძველი ვერის (საგაბაშვილო) ტერიტორიაზე წარმოშობილი დასახლებული პუნქტია. XX საუკუნის დასაწყისისთვის მისი საზღვრები იყო: აღმოსავლეთით ვარაზისხევი, ჩრდილოეთით — მდინარე ვერე, სამხრეთით და სამხრეთ-დასავლეთით — მთის კალთები. ამ პერიოდში წყნეთის ქუჩის (ახლანდ. პეტრე მელიქიშვილის ქუჩა) განაშენიანებამ მიაღწია ვარაზისხევს, რომელზეც მცირე ხიდი იყო გადებული. თბილისის 1906 წ. გეგმაზე ხევს გაღმა მხოლოდ სათავადაზნაურო გიმნაზიის შენობაა აღნიშნული (ამჟამად თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის I კორპუსი). შემდეგ გიმნაზიიდან მოშორებით აშენდა სასულიერო სემინარია (გვიან აქ დიდი ხნის მანძილზე სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი იყო განთავსებული, ახლა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის ერთ-ერთი კლინიკაა [ყოფ. მე-9 საავადმყოფო]), ხოლო ტერიტორია, რომელიც შემდგომში თბილისის ფიზკულტურის ინსტიტუტს (მოგვიანებით, სპორტის აკადემია) ეკავა, კადეტთა კორპუსისათვის გამოიყო. 1906 წლის იანვრიდან ვაკე თბილისს შემოუერთდა. ინტენსიური განაშენიანება დაიწყო XX ს. 20-იან წლებში. დიდი ხნის განმავლობაში ეს უბანი თბილისის ცენტრს მხოლოდ მელიქიშვილის ქუჩით უკავშირდებოდა. 1957 წ. ვარაზისხევის ქვედა ნაწილის ამოვსების შედეგად იგი ფართო ქუჩით გავიდა გმირთა მოედანზე, 1958 წ. კი გაყვანილი იქნა ვაკე-საბურთალოს შემაერთებელი მაგისტრალი (ამჟამად მიხეილ თამარაშვილის ქუჩა). ამჟამად ვაკე თბილისის ერთ-ერთი დიდი საცხოვრებელი უბანია. აქვე თავმოყრილია უმაღლესი სასწავლებლები, სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრები, ადმინისტრაციული დაწესებულებები და ა.შ. 1946 წ. გაშენდა ვაკის პარკი (ყოფ. გამარჯვების პარკი, არქიტექტორი კ. დგებუაძე, დენდროლოგი ნ. ციციშვილი), 1982 წ. გაიხსნა ბავშვთა ქალაქი და დასვენების პარკი „მზიური“. ვაკის მთავარი სატრანსპორტო არტერიაა ილია ჭავჭავაძის გამზირი. ვაკე // ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 274. კვირკველია, თ., ძველთბილისური დასახელებანი, თბილისი: საბჭოთა საქართველო, 1985. — გვ. 36-37. ვაკე // ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. ?. ვაკე // ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 462, ISBN 99928-20-32-2.
ძველი თბილისი

ძველი თბილისი — ქალაქ თბილისის ისტორიული ნაწილი, დაახლოებით მოიცავს იმ უბნებსა და დასახლებებს, რასაც 1936 წლამდე „ტფილისი“ ეწოდებოდა. ძველი თბილისი მოიცავს შემდეგ უბნებს: აბანოთუბანი-ხარფუხი (ანუ ტფილისი, შემდგომ სეიდაბადი), კალა, ისან-ავლაბარი, სოლოლაკი, მთაწმინდა, ვერა, ორთაჭალა, ჩუღურეთი, დიდუბე, ნაძალადევი. ძველ თბილისშია თავმოყრილი თბილისის ღირსშესანიშნაობების უმეტესობა და შესაბამისად, ტურისტული მიზიდულობის მთავარი ცენტრია. ძველი თბილისი 2007 წლიდან იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლობის კანდიდატია. 2007 წლის 24 ოქტომბრიდან ძველი თბილისი შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის საცდელ სიაშია. ძველი თბილისის ბაზარი თათრის მოედანზე ხედი მე-19 საუკუნის თბილისზე ძველი თბილისი, ივანე აივაზოვსკის ნახატი. თამაზ გერსამია. ძველი თბილისი = Старый Тбилиси = Old Tbilisi : [ფოტოალბომი] / თამაზ გერსამია ; [რედ.: ვახტანგ ბერიძე (წინასიტყვ.), გურამ ფანჯიკიძე ; მხატვ.: ვიქტორ კრიუჩკოვი, ვიქტორ მარკოვსკი]. - [თბ. : საბჭ. საქართველო, 1984]. - 274გვ. : ფოტ., დაკეც. რუკ. ; 34სმ.. - გარეკანზე ავტ. მითით. არ არის. - ტექსტი, თავფურც., გარეკანი ქართ., რუს. და ინგლ.. - ანოტაციები და ბიბლიოგრ.: გვ. 260-273. - 25მან., 30000ც. მინდორაშვილი დ.. „არქეოლოგიური გათხრები ძველ თბილისში (ქარვასლა, სინაგოგა)“, თბილისი 2009. ISBN 978-9941-0-1079-8 ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ძველი თბილისი ძველი თბილისი, თბილისის საკრებულო, საიტი - ისტორიული ფოტოგალერეა. ძველი თბილისი (ფოტო, ისტორია) – Old Tbilisi (Photo, History), ჟურნალი ბურუსი. ↑ Tbilisi Historic District
მღვიმევი

მღვიმევი — სოფელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტში (წირქვალის თემი), ჭიათურის პლატოზე, მდინარე ყვირილის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 620 მ, ჭიათურიდან 3 კმ. სოფელში არის საბავშვო ბაღი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 570 ადამიანი. მთავარი სტატია: მღვიმევის მღვიმე. სოფლის ტერიტორიაზე არის კარსტული მღვიმე, რომელიც წარმოადგენს ორსართულიანი კლდოვანი ფარდულებისა და ეხების კომპლექსს. მასში აღმოჩნდა ზედა პალეოლითის შუა საფეხურის მატერიალური კულტურის ნაშთები. სრულად გაითხარა 1944 წელს. ერთ-ერთი ეხის კედელზე შემორჩენილია პირველყოფილი ადამიანის მიერ ამოკვეთილი ხაზოვან-გეომეტრიული გამოსახულება. მთავარი სტატია: მღვიმევის მონასტერი. მღვიმესთან ახლოს მდებარეობს დედათა მონასტერი. მონასტრის ტერიტორიაზე ორი ეკლესია დგას. ერთი მაცხოვრის სახელობისაა და ორნავიან ბაზილიკას წარმოადგენს. ნაგებობის ფასადი შემკულია ძალზედ მდიდრული ჩუქურთმებით. ტაძრის ერთ-ერთი ღირსშესანიშნაობა ხის კანკელია, რომელიც მთლიანადაა მოხატული. ტაძარში შემორჩენილია კედლის ფრესკული მხატვრობაც. მონასტრის კიდევ ერთი ღირსშესანიშნაობა მცირე ზომის დარბაზული ეკლესია. მისი ჭერი და დასავლეთის კედელი ბუნებრივი კლდეა. ამ ეკლესიის აღმოსავლეთ კედელზე გამოკვეთილია ვერძის თავის ბარელიეფი, ხოლო სამხრეთის კედლის გარეთა მხარეს გვხვდება ფრესკული მხატვრობა. ზაქარია პ., თუშაბრამიშვილი დ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 236. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ბონ ჯოვი

ბონ ჯოვი (ინგლ. Bon Jovi) — ამერიკული როკ-ჯგუფი ნიუ ჯერსის შტატიდან. იგი ითვლება მელოდიურ ჰარდ-ენდ-ჰევი როკის ერთ-ერთი ფუძემდებლად, რომელიც 1980-იან წლებში დიდი პოპულარობით სარგებლობდა. დღეისათვის ჯგუფს გაყიდული აქვს 140 მილიონზე მეტი დისკი. მის შემადგენლობაში ამჟამად შედიან ჯონ ბონ ჯოვი, დეივიდ ბრაიანი, ტიკო ტორესი, ფილ ექსი და ჰიუ მაკდონალდი . ჯგუფს ჩაწერილი აქვს 16 სტუდიური ალბომი და გამოცემული აქვს 66 სინგლი. მათ სიმღერებს შორის ცნობილია „Livin' on a Prayer“, „You Give Love a Bad Name“, „Wanted Dead or Alive“, „Bad Medicine“, „Keep the Faith“, „Bed of Roses“, „Always“, „It's My Life“, „Everyday“ და „Have a Nice Day“. მთავარი სტატია: ბონ ჯოვის დისკოგრაფია. სტუდიური ალბომები Bon Jovi (1984) 7800° Fahrenheit (1985) Slippery When Wet (1986) New Jersey (1988) Keep the Faith (1992) These Days (1995) Crush (2000) Bounce (2002) Have a Nice Day (2005) Lost Highway (2007) The Circle (2009) What About Now (2013) This House Is Not for Sale (2016) 2020 (2020) Forever (2024) შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ბონ ჯოვი“ ვიკისაწყობში. ოფიციალური საიტი ბონ ჯოვი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ↑ It's Official: Jon Bon Jovi Says Richie Sambora Has "Quit" Bon Jovi. Music Feeds (November 14, 2014). ციტირების თარიღი: November 16, 2014.
უსახელო (ჭიათურის მუნიციპალიტეტი)

უსახელო — სოფელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტში (ნიგოზეთის თემი). მდებარეობს ჭიათურის პლატოზე. ზღვის დონიდან 840 მეტრი, ჭიათურიდან 13 კილომეტრი. სოფელი ორ ნაწილად, ქვედა და ზედა უსახელოდ იყოფა. მოსახლეობის უმეტესობა მისდევს მესიმინდეობას, მეცხოველეობას, მევენახეობას და მებოსტნეობას. მოჰყავთ რამდენიმე სახის ბოსტნეული, მათგან აღსანიშნავია პრასი, რომლის სამშობლოდ ითვლებიან ხმელთაშუაზღვისპირა ქვეყნები. სოფელში ყველაზე გავრცელებული გვარებია: პაპიძე, ცერცვაძე, სამხარაძე, ტეფნაძე, კუსიანი და წერეთელი. აქ არის ორი ეკლესია: მთავარანგელოზის ეკლესია ქვედა უსახელოში (ფაქტობრივად ნანგრევებად ქცეული), რომელიც წარმოადგენს ერთავიან ბაზილიკას, და წითელი ეკლესია ზედა უსახელოში, რომელიც აღადგინეს 2015-2016 წლებში. სოფელში მდებარეობს ორი საჯარო სკოლა, რომლებიც ქვედა და ზედა უსახელოებზეა გადანაწილებული. სოფლისთვის დამახასიათებელია ზემო იმერეთის მთიანი ნაწილის კლიმატი: ზამთარში უხვი თოვლი, ხოლო ზაფხულში შუადღეს სითბო, საღამოს კი სიგრილე. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 952 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 184. ინფორმაცია უსახელოს შესახებ[მკვდარი ბმული] ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ html უსახელო ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
წმინდა ნინოს სახელობის ქუთაისის მე-3 საჯარო სკოლა

წმინდა ნინოს სახელობის ქუთაისის N3 საჯარო სკოლა დაარსდა ქალაქ ქუთაისში 1847 წელს. ის თავდაპირველად იყო ქალთა სასწავლებელი, ხოლო მოგვიანებით აქ სწავლობდნენ როგორც გოგონები, ასევე ვაჟები. სკოლა დამთავრებული აქვს საზოგადოებისათვის არაერთ ცნობილ პიროვნებას: ვერიკო ანჯაფარიძეს, ანა კალანდაძეს, რეზო ჩხეიძესა და სხვა. 1995 წლიდან სკოლა იუნესკოს ასოცირებული წევრია. წმინდა ნინოს ქალთა საქველმოქმედო საზოგადოებამ და ქუთაისის იმ დროინდელი გუბერნატორის მეუღლემ მარიამ ესპეხომ 1847 წლის 14 მაისს ქუთაისში ქალთა სასწავლებელი დააარსა. შენობა სასწავლებლისათვის 1857 წელს შეირჩა. მას საკუთარი ხარჯებით კავკასიის მეფისნაცვლის ვორონცოვის მეუღლე ელიზავეტა აგებდა. მშენებლობა 1863 წელს დასრულდა. სასწავლებელი, რომელიც ოლღას სახელს ატარებდა, ქუთაისში დიდი მთავრის, კავკასიის მეფისნაცვლის, მიხეილ ნიკოლოზის ძის ვიზიტთან დაკავშირებით, 1876 წელს გიმნაზიად გადაკეთდა. წმინდა ნინოს სახელი გიმნაზიას 1889 წელს დაუბრუნდა. სასწავლებლის პროექტი 1899 წელს ინჟინერმა ფონ-შულცმა შეადგინა. ახალგაზრდულ-შემეცნებითი კლუბი "თვალსაწიერი" კლუბი "ბაგრატი" კლუბი "მემატიანე" "გელათი", "ბაგრატი", "გეგუთი", "ვარციხე", "მოწამეთა"
ჯეიმზ ჰედლი ჩეიზი

ჯეიმზ ჰედლი ჩეიზი (ინგლ. James Hadley Chase; დ. 24 დეკემბერი, 1906, ლონდონი — გ. 6 თებერვალი, 1985, შვეიცარია) — „ლიტერატურის ოსტატად“ აღიარებული მწერალი. ჯეიმზი ლონდონში, გადამდგარი ოფიცრის ოჯახში დაიბადა. მისი ნამდვილი სახელია რენე ბარბაზონ რაიმონდი. მომავალი მწერალი როჩესტერის სამეფო სკოლაში სწავლობდა, მაგრამ 18 წლისამ სწავლაც მიატოვა და მშობლიური სახლიც. სანამ მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი დეტექტიური მწერალი გახდებოდა, ჩეიზმა უამრავი სამუშაო გამოიცვალა, მუშაობდა წიგნების გამავრცელებელ აგენტად, წიგნების გამყიდველად და ამასობაში გადაწყვიტა, თვითონაც დაეწერა რაიმე. თავდაპირველად წერა იუმორისტული მოთხრობებით დაიწყო. მისი პირველი რომანი „არავითარი ორქიდეები მის ბლენდიშისთვის“ 1939 წელს გამოვიდა და მაშინვე ბესტსელერად იქცა, რამაც საბოლოოდ განსაზღვრა მისი კარიერა. ჯეიმზ ჰედლი ჩეიზი 80-მდე ნაწარმოების ავტორია. ჩეიზის დეტექტივებში მოქმედება ძირითადად აშშ-ში ვითარდება, თუმცა მწერალი ამ ქვეყანაში მხოლოდ ორჯერ იყო ნამყოფი - მაიამისა და ნიუ-ორლეანში - ისიც მცირე ხნით. რეალური სურათის შესაქმნელად მწერალი ინფორმაციას ენციკლოპედიებიდან, რუკებიდან და სლენგების ლექსიკონებიდან იღებდა. ჩეიზი ბევრს მოგზაურობდა, ძირითადად შვეიცარიაში ცხოვრობდა და იქვე გარდაიცვალა 1985 წელს. მსოფლიო დეტექტივების სეიფი, ტომი 1, თბილისი, 2010. ↑ 1.0 1.1 Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ 2.0 2.1 Deutsche Nationalbibliothek Record #119303264 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a> ↑ 3.0 3.1 SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ 4.0 4.1 Find a Grave — 1996. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q63056"></a> ↑ 5.0 5.1 Internet Speculative Fiction Database — 1995. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2629164"></a> ↑ 6.0 6.1 NooSFere — 1999. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3343389"></a> ↑ 7.0 7.1 7.2 The Fine Art Archive — 2003. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166"></a> ↑ Czech National Authority Database <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863"></a>
მსოფლიოს უმაღლესი შენობების სია

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: Skyscrapers SkyscraperCity ↑ Emporis - World's Tallest Skyscrapers. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-12-25. ციტირების თარიღი: 2014-05-01. ↑ „China tallest building, Shanghai Tower, gets final beam“. 3 August 2013. ციტირების თარიღი: 4 August 2013. ↑ Abraj Al-Bait Towers დაარქივებული 2012-06-29 საიტზე Archive.isCategory:Webarchive template archiveis links at CTBUH ↑ Taipei 101 დაარქივებული 2011-07-17 საიტზე Wayback Machine. at CTBUH
წირქვალი

წირქვალი — სოფელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ჭიათურის პლატოზე. თემის ცენტრი (სოფლები: მღვიმევი, ქვედა ჭალოვანი, ხალიფაური). ზღვის დონიდან 720 მეტრი, ჭიათურიდან 10 კილომეტრი. სოფელში არის საჯარო სკოლა და საბავშვო ბაღი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 963 ადამიანი. სოფელში დაიბადნენ: ქართველი ემიგრანტი ჟურნალისტი, რუსთველოლოგი ვიქტორ ნოზაძე. ზაქარია გურული – ქართველი სოციალ-დემოკრატების ცნობილი წარმომადგენელი, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 332. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ვირის ხიდი

ვირის ხიდი — ისტორიულ ძველ თბილისში, მდ. მტკვარზე გადებული საცალფეხო ხიდების პოპულარული სახელი. XIX-XX სს. თბილისში თითქმის ერთდროულად ორი ვირის ხიდი არსებობდა. პირველი მათგანი მტკვრის ქვედა დინებაში არსებულ, ხილ-ბოსტნეულის ბაღებით ცნობილ ორთაჭალის კუნძულს მარჯვენა ნაპირთან აკავშირებდა. ეს იყო კოფოებზე შეყენებული ხის ვიწრო ხიდი, რომელზეც ხილით სავსე გოდრები სახედრებს გადაჰქონდათ. ამიტომ შეარქვეს მას თბილისელებმა ვირის ხიდი. მტკვრის სანაპიროების მშენებლობის შედეგად მდინარის ტოტი მოისპო, კუნძული გაქრა და ხიდიც დაანგრიეს. შემდგომში სახელი „ვირის ხიდი“ გავრცელდა ძველ მეტეხის ხიდზე, სადაც ტრანსპორტის მოძრაობა აკრძალული იყო. 1870 წელს მეტეხის კლდე მარჯვენა სანაპიროს ორი ხიდით დაუკავშირეს. ერთი ლითონის ხიდი ახლანდელი, 1951 წ. აშენებული ორმალიანი რკინაბეტონის ხიდის ადგილზე მდებარეობდა. მეორე, უფრო მცირე, ასევე ლითონის კონსტრუქციის ხიდი მის მახლობლად. დიდზე, რომელსაც ავლაბრისა ერქვა, ურმები, ეტლები და იმ დროის სხვა ტრანსპორტი მოძრაობდა, პატარაზე კი — მხოლოდ ფეხით მოსიარულენი და სახედრები და ამიტომ ვირის ხიდს უწოდებდნენ. 1951 წელს ახალი ხიდის გახსნის შემდეგ ვირის ხიდი აიღეს. კვირკველია, თ., ძველთბილისური დასახელებანი, გვ. 40-41. «საბჭოთა საქართველო», თბ., 1985
ზარგარხანა

ზარგარხანა — ოქრომჭედელთა უბნის სახელწოდება აღმოსავლეთის ქალაქებში. ისტორიულ თბილისში ზარგარხანა (ასევე უწოდებდნენ ოქრომჭედელთა ბაზარს) ეწოდებოდა ოქრომჭედელთა რიგებს ახლანდელ ვერცხლის ქუჩასა და მიმდებარე პატარა ქუჩებზე. ერთ-ერთი ასეთ პატარა ქუჩას, რომელიც კალისტრატე ცინცაძისა და ვერცხლის ქუჩებს აკავშირებს, დღემდე ოქრომჭედელთა ქუჩა ეწოდება (1906-1960 წწ. ერქვა იუველირის შესახვევი). ოქრომჭედელთა ცალკეული სახელოსნოები და დუქნები ძველი თბილისის სხვა უბნებშიც არსებობდა. კვირკველია, თ., ძველთბილისური დასახელებანი, გვ. 42. «საბჭოთა საქართველო», თბ., 1985
Bleeding Me

Bleeding Me — ამერიკული მძიმე მეტალ ჯგუფ მეტალიკის მეექვსე სინგლი და მეშვიდე სიმღერა მათივე 1996 წლის სტუდიური ალბომიდან Load. სიმღერა კომერციული მიზნებისთვის არასოდეს გამოსულა როგორც სინგლი, თუმცა გამოვიდა პრომო სინგლი რადიოებისთვის შუა 1997 წელს. ამავე წელს მან მიაღწია მეექვსე ადგილს ჩარტში ცხელი მეინსტრიმული როკ ტრეკები. CD დისკზე წარმოდგენილია სიმღერის ორი ვერსია: პირველი - სტუდიური, ხოლო მეორე შემოკლებული (დაახლოებით 5-6 წუთი) სპეციალურად რადიოსთვის B-მხარეზე. ძირითადი განსხვავება ალბომისა და რადიოს ვერსიებს შორის არის სხვადასხვა ინსტრუმენტული პასაჟები და სიმღერის ბოლოს გიტარის სოლო. სიმღერა დროდადრო გამოჩნდებოდა ხოლმე ჯგუფის საკონცერტო სიმღერების სიაში, მათ შორის 1999 წლის კონცერტზე ბერკლის საზოგადოებრივ თეატრში სან-ფრანცისკოს სიმფონიური ორკესტრის თანხლებით, რომელიც ჩაიწერა და გამოიცა საკონცერტო ალბომად S&M. არსებობს რამდენიმე ვარაუდი იმის თაობაზე, თუ რა ნიშნავს სიმღერის ტექსტი სინამდვილეში. მიუხედავად იმისა, რომ არსებობს მოსაზრებები იმის შესახებ, სიმღერის ტექსტი „მავნე გატაცებებთან“ ბრძოლაზეა, ჯგუფის ყოფილი ბასისტი ჯეისონ ნიუსტედი მიიჩნევს, რომ იგი პიროვნებაზეა, რომელიც სულიერ წამებას განიცდის. მეტალიკის ლიდერმა ჯეიმზ ჰეტფილდმა 2001 წლის ინტერვიუში ჟურნალ ფლეიბოისთან განმარტა სიმღერის მნიშვნელობა: ინტერვიუში Kerrang! TV-სთან ჰეტფილდმა დააფიქსირა თავისი მოსაზრება იმის შესახებ, თუ ჯგუფის დანარჩენი წევრები რას განიცდიდნენ მისი ტექსტისა და მის შესახებ: სიმღერის დემო ვერსიასაც Bleeding Me ერქვა და ჩაიწერა იგი 1995 წლის 7 აპრილს ლარს ულრიხის სახლში მოწყობილ სტუდიაში ჰეტფილდისა და ულრიხის მიერ. Bleeding Me (რედაქტირებული ვერსია) - 5:57 Bleeding Me (სრული ვერსია) - 8:18 ჯეიმზ ჰეტფილდი – წამყვანი ვოკალი, რიტმული გიტარა კირკ ჰემეტი – წამყვანი გიტარა ჯეისონ ნიუსტედი – ბასი, დამატებითი ვოკალი ლარს ულრიხი – დასარტყმელი საკრავები ↑ ჯეისონ ნიუსტედმა განმარტა, რომ სიმღერა პიროვნებაზეა, რომელიც სულიერ წამებას განიცდის.. Songfacts. ციტირების თარიღი: 2011-06-13. ინფორმაცია სიმღერაზე დაარქივებული 2010-07-17 საიტზე Wayback Machine. სიმღერის ტექსტი დაარქივებული 2011-12-02 საიტზე Wayback Machine.
ბუნიკაური

ბუნიკაური — სოფელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტში (სარქველთუბნის თემი), მდებარეობს ჭიათურის პლატოზე, მდინარე ყვირილის ხეობაში. ზღვის დონიდან 760 მეტრი, ჭიათურიდან 10 კილომეტრი, ქუთაისიდან – 77 კმ., თბილისიდან – 189 კმ. სოფელში იღებენ მანგანუმს. სოფელში ძველთაგანვე განვითარებული იყო მეცხოველეობა და მევენახეობა, ითესებოდა ხორბალი და სიმინდი, კარგად იყო განვითარებული მეტალურგიაც და ამაზე სოფლის სახელწოდებაც მიგვანიშნებს. ბუნიკაურის ტერიტორიაზე მრავლადაა კარსტული ფორმები, მათ შორის აღსანიშნავია: შვილობისას მღვიმე, საქაჯკარის მღვიმე, ჭერულის მღვიმე და ბუნიკაურის კარსტული შახტი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 61 ადამიანი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 505. დვალაშვილი გ., ხანდოლიშვილი ლ. და სხვები, ჭიათურის მუნიციპალიტეტი, თბ., 2017, გვ. 28 ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ Кавказскій календарь на 1910 годъ, Тифлись, 1909, стр. 209. ↑ Кавказскій календарь на 1912 годъ, Тифлись, 1911, стр. 136. ↑ ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 505. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
კომპლექსი

კომპლექსი (ლათ. complexus) — კავშირი, შეხამება საგანთა, მოვლენათა ან თვისებათა ერთობლიობა, შეხამება. მაგალითად: ინფრასტრუქტურა არის მეურნეობის იმ დარგების კომპლექსი, რომლებიც ემსახურება სამრეწველო და სასოფლო-სამეურნეო წარმოებას (გზების, არხების, ნავსადგურების); გენომი არის გენების კომპლექსი. კომპლექსის სინონიმია — სისტემა. კომპლექსი შეიძლება აღნიშნავდეს: არქიტექტურული კომპლექსი — არქიტექტურულ ფორმათა, შენობა-ნაგებობათა ერთობლიობა, გაერთიანებული ერთი ფუნქციის გარშემო. გოლჯის კომპლექსი — უჯრედის ორგანოიდი, ბიოლოგია. კომპლექსური შეერთებები კომპლექსი (ფსიქოლოგია) — ცნება ფსიქოსლოგიაში. ქვეცნობიერი, მენტალური ფაქტორების ერთობლიობა ინდივიდის შეგნებაში, რომელიც დაკავშირებულია კონკრეტულ საგნებთან ან თემებთან და არსებით გავლენას ახდენს ინდივიდის ქცევებზე მათ მიმართ. კომპლექსური ანალიზი — მათემატიკის ნაწილი; კომპლექსური რიცხვი — ნამდვილი რიცხვების გაფართოება. კომპლექსი (ფილმი 2005) — მოკლემეტრაჟიანი ქართული მხატვრული ფილმი. დრამა, სამ ნაწილად (24 წთ) [1] დაარქივებული 2010-10-09 საიტზე Wayback Machine. . კომპლექსი (ჟურნალი) — ჟურნალი მამაკაცებისთვის აშშ-ში. კომპლექსი (მუსიკალური ჯგუფი) — მუსიკალური ჯგუფი იაპონიაში. უცხო სიტყვათა ლექსიკონი, სპებ ვებ-საიტზე.
მიხეილის ხიდი

მიხეილის ხიდი, ვორონცოვის ხიდი — ამ სახელით XIX-XX სს. თბილისში მტკვარზე გადებული ორი. ე.წ. მიხეილის დიდი და მცირე, ხიდი იყო ცნობილი. „დიდი ხიდის“ ადგილზე ახლა ჩუღურეთის ხიდია, „მცირე ხიდი“ კი ცნობილია „მშრალი ხიდის“ სახელწოდებით. ამ ადგილზე ხიდის აგება 1830-იან წლებში გადაწყდა, რათა გადაეჭრათ მტკვრის მარცხენა სანაპიროზე ახლად აღმოცენებულ უბნებთან (ჩუღურეთი, კუკია, გერმანელთა დასახლება) დაკავშირების პრობლემა. შემუშავდა კაპიტალური ხიდის პროექტი. სამუშაო უნდა დაფინანსებულიყო ხიდის იჯარით გაცემით, მაგრამ საჯარო ვაჭრობა არ შედგა მსურველთა გამოუცხადებლობის გამო. მშენებლობისთვის გამოყოფილი თანხა სამხედრო მიზნებს მოხმარდა. კაპიტალური ხიდის ნაცვლად 1840-იან წლებში ამ ადგილზე მესანგრეები აშენებდნენ დროებით ხის ხიდებს, რომელსაც რეგულარულად იტაცებდა ადიდებული მდინარე. 1840-იან წლებში მეფისნაცვალ მიხეილ ვორონცოვის დავალებით არქიტექტორმა ჯოვანი სკუდიერიმ შეადგინა ხიდის ახალი პროექტი. ნაგებობა ორი, დიდი და მცირე ხიდებისაგან შედგებოდა, მტკვრის ძირითად კალაპოტსა და მის მარჯვენა ტოტზე. მშენებლობა 1848 წელს დაიწყო, თუმცა რამდენიმეჯერ შეფერხდა, იცვლებოდნენ მოიჯარადეები. 1848 წლის 26 ნოემბერს ვორონცოვმა საზეიმო ვითარებაში ჩაუყარა საძირკველი ახალი ხიდის ბურჯებს. 1849 წელს მდინარემ წაიღო ხის ხიდი. სკუდიერიმ მხოლოდ მტკვრის მარჯვენა ტოტზე ერთმალიანი ხიდის აგება მოასწრო, ის 1851 წელს ტაძრის მშენებლობისას დაიღუპა. სკუდიერის გარდაცვალების შემდეგ დიდი ხიდის პროექტი გადაამუშავა ინჟინერმა ს. ბლიკსმა, რომელმაც ხის მალები აგურის კამარებით შეცვალა. საბოლოოდ სამმალიანი ხიდის ნაცვლად ხუთმალიანი ქვის ხიდი აშენდა, რომლის სიგრძე დაახლოებით 107 მეტრს, ხოლო სიგანე 9 მეტრს შეადგენდა. მშენებლობას სათავეში ჩაუდგა ქართველი ინჟინერი ვ. ბაგრატიონ-მუხრანსკი. მიხეილის დიდი ხიდი საზეიმოდ 1853 წელს აპრილში მიქაელ მთავარანგელოზის ხსენების დღეს გაიხსნა და იკურთხა. მშენებლობის დამთავრებიდან ერთი წლის თავზე ხიდს ოფიციალურად წმ. მიხეილის სახელი უწოდეს. მაგრამ ხალხი მას „ვორონცოვის ხიდად“ მოიხსენიებდა. ამას ხელს უწყობდა იმ გარემოებამაც, რომ დღევანდელი ზაარბრიუკენის მოედნის შუაგულში 1867 წლის 25 მარტს გაიხსნა მიხეილ ვორონცოვის 2-მეტრიანი ბრინჯაოს ძეგლი, რომლის კვარცხლბეკი ალგეთის ქვით მოაპირკეთეს (პროექტის ავტორები: პროფ. პიმენოვი და მხატვარი კრეიტანი). ხიდი იმდენად ვიწრო იყო, რომ 1883-1884 წლებში ის გადააკეთეს - ტროტუარები ლითონის კონსოლებზე გადაიტანეს. 1962 წელს ხიდს, რომელიც ქალაქის სატრანსპორტო მოთხოვნებს ვეღარ აკმაყოფილებდა, საფუძვლიანი რეკონსტრუქცია ჩაუტარდა, რომლის შედეგად მან დღევანდელი სახე მიიღო (არქიტექტორები: შოთა ყავლაშვილი, გ. მელქაძე; ინჟინერი გ. ქარცივაძე). ძველი ხიდის ბურჯები და ხუთმალიანი კონსტრუქცია შეინარჩუნეს. ხიდის გასაფართოებლად არსებულ მალებს ორივე მხრიდან მიუშენეს მათი ზომის შესაბამისი რკინაბეტონის თაღები. ამჟამად ხიდის სიგრძეა 124 მ, სიმაღლე - 15 მ, ხოლო სავალი ნაწილის სიგანე - 25 მ. ისტორიის მანძილზე ამ ხიდმა რამდენიმე ოფიციალური სახელი გამოიცვალა: კუკიის, წმ. მიხეილის, კარლ მარქსის, ჩუღურეთის, ზაარბრიუკენის. სარალიძე, ა., „თბილისის ხიდები“, გვ. 14-16, „ტფილისის ჰამქარი“, თბილისი, 2012 კვირკველია, თ., ძველთბილისური დასახელებანი, გვ. 41-42. „საბჭოთა საქართველო“, თბილისი, 1985 Кавказский календарь на 1857 годъ