5 იანვარი

5 იანვარი — გრიგორიანული კალენდრის მე-5 დღე. წლის ბოლომდე დარჩენილია 360 დღე (ნაკიან წელში - 361). 1463 : პოეტი ფრანსუა ვიიონი პარიზიდან განდევნეს. 1477 : ბურგუნდიის ომები: შარლ მამაცი, ბურგუნდიის გრაფი, მოკლეს ნანსის ბრძოლაში, რაც ბურგუნდიის საფრანგეთსა და ჰაბსბურგის სამეფოს შორის დაშლის საბაბი გახდა. 1500 : ლუდოვიკო სფორცამ მილანი აიღო. 1527 : ანაბაპტისტების სექტის ლიდერი ციურიხში ფელიქს მანცი სიკვდილით დასაჯეს დახრჩობით. 1527 : ეინდჰოვენი, ნიდერლანდები, ხანძარმა მოიცვა. 1675 : ტურკჰაიმის ბრძოლა: ფრანგულმა არმიამ დაარტყა ბრანდენბურგს. 1781 : ამერიკის რევოლუციური ომი: ბრიტანეთის საზღვაო ძალებმა, ბენედიქტ არლონდის მეთაურობით გადაწვა რიჩმონდი, ვირჯინია. 1875 : პარიზში გაიხსნა საოპერო თეატრი - „გრანდ ოპერა“. 1895 : დრეიფუსის საქმე - ფრანგ ოფიცერს ალფრედ დრეიფუსს სამხედრო წოდება ჩამოართვეს და ეშმაკის კუნძულზე გადაასახლეს. 1896 : ავსტრიული გაზეთის ცნობით ვილჰელმ რენტგენმა რადიაციის სახეობა აღმოაჩინა, რომელსაც მოგვიანებით რენტგენის სხივები დაარქვეს. 1913 : ბალკანეთის პირველი ომი: ლემნოსის ბრძოლისას, ბერძენმა ადმირალმა პავლოს კონტორიოტისმა აიძულა თურქული ფლოტი უკან დაეხია დარდანელის სრუტემდე. 1933 : გოლდენ გეიტ ბრიჯის მშენებლობა დაიწყო სან-ფრანცისკოს უბეში. 1968 : პრაღის გაზაფხული - ალექსანდრე დუბჩეკი მოდის ხელისუფლებაში ჩეხოსლოვაკიაში, იწყებს რა პოლიტიკურ რეფორმას სახელით „სოციალიზმი ჰუმანური სახით“, რასაც შედეგად პოლიტიკური ლიბერალიზაცია მოჰყვა. 1976 : კამბოჯას ხმერ რუჟი დემოკრატიულ კამპუჩიას არქმევს. 1993 : ვაშინგტონის შტატში პირველი ლეგალური ჩამოხრჩობით სიკვდილის დასჯა ჩატარდა 1965 წლის შემდეგ. 1997 : რუსეთის ჯარები ჩეჩნეთიდან უკან იხევენ. 2005 : მზის სისტემის უდიდესი ჯუჯა პლანეტა „ერისი“ აღმოაჩინეს. 2007 : ტაივანის სწრაფი რკინიგზა გახსნეს ტაიპეისა და კაოსიუნს შორის. 2019 : კონსტანტინოპოლის პატრიარქმა ბართლომე I-მა უკრაინის მართლმადიდებელ ეკლესიას ავტოკეფალია მიანიჭა. 2020 : ხორვატიის პრეზიდენტად ზორან მილანოვიჩი აირჩიეს. 2022 : საპროტესტო აქციების შედეგად ყაზახეთის მთავრობა გადადგა, პრემიერ-მინისტრის მოვალეობის შემსრულებლად ალიჰან სმაილოვი დაინიშნა. 1209 : რიჩარდ I — საღვთო რომის იმპერატორი 1592 : შაჰ-ჯაჰანი — დიდ მოგოლთა მე-5 იმპერატორი 1762  : კონსტანცია მოცარტი — გერმანელი სოპრანო, ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტის ცოლი 1808 : მუჰამედ-შაჰ ყაჯარი — ირანის შაჰი 1834–1848 წლებში 1839 : ნიკოლას დე პიეროლა — პერუელი პოლიტიკოსი 1842 : კარლ ენგლერი — გერმანელი ქიმიკოსი 1846 : რუდოლფ კრისტოფ ოიკენი — გერმანელი მწერალი და ფილოსოფოსი. 1863 : მელიტონ ბალანჩივაძე — ქართველი კომპოზიტორი 1867 : ნიკოლოზ ჭავჭავაძე — რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი 1876 : კონრად ადენაუერი — გერმანიის სახელმწიფო მოღვაწე 1891  : ვაღინაკ ბექარიანი — სომეხი განმანათლებელი, პოეტი და მწერალი. 1900 : ივ ტანგი — სიურეალისტი მხატვარი. 1921 : ჟანი (ლუქსემბურგი) — ლუქსემბურგის სახელმწიფოს მეთაური 1964–2000 წლებში 1921 : ფრიდრიხ დიურენმატი — შვეიცარიელი მწერალი. 1923: სემ ფილიპსი — ამერიკელი პროდიუსერი 1928 : უოლტერ მონდეილი — აშშ-ის პოლიტიკოსი 1928  : ზულფიკარ ალი ბჰუტო — პაკისტანის პოლიტიკური მოღვაწე 1928: ოტია პაჭკორია — ქართველი კრიტიკოსი და ესეისტი 1932 : უმბერტო ეკო — იტალიელი მწერალი. 1932: კონსტანტინე კერესელიძე — ქართველი რეჟისორ-დოკუმენტალისტი 1938 : ხუან კარლოს I — ესპანეთის მეფე 1941  : ჰაიაო მიაძაკი — იაპონელი რეჟისორი 1941 : ვახტანგ აბაშიძე — ქართველი ეკონომისტი, პოლიტიკოსი. 1942  : გიორგი არსენიშვილი — ქართველი პოლიტიკოსი 1943  :მურთაზ ხურცილავა — ქართველი ფეხბურთელი და მწვრთნელი 1946  : დაიან კიტონი — ამერიკელი მსახიობი 1947  : სასკია სასენი — ამერიკელი სოციოლოგი და ეკონომისტი 1948  : იოანე (ანანიაშვილი) — ქართველი საეკლესიო მოღვაწე 1951  : ირაკლი ფავლენიშვილი — ქართველი მედიკოსი 1956: ფრანკ-ვალტერ შტაინმაიერი — გერმანელი პოლიტიკოსი 1968 : გიორგი ბარამიძე — ქართველი პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე 1968 : დიჯეი ბობო — შვეიცარიელი პოპ-მუსიკოსი 1971  :ზვიად რატიანი — ქართველი პოეტი 1972  : საკის რუვასი — ბერძენი მომღერალი. 1975 : ბრედლი კუპერი — ამერიკელი კინოს, თეატრისა და ტელე მსახიობი 1979 : კლიმენტი წიტაიშვილი — ქართველი ფეხბურთელი 1980 : სებასტიან დაისლერი — გერმანელი პროფესიონალი ყოფილი ფეხბურთელი. 1981 : ბაკურ კვეზერელი — ქართველი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე 1982  : იაროსლავ პლაშილი — ჩეხი ფეხბურთელი 1983 :დავით ქევხიშვილი — ქართველი სპორტსმენი, ძიუდოისტი 1986 : დიპიკა პადუკონე — ინდოელი მსახიობი და მოდელი 1987  : ვაჟა ქორიძე — ქართველი ფეხბურთელი 1993 : მერაბ გიგაური — ქართველი ფეხბურთელი 1994  : ბაჩანა არაბული — ქართველი ფეხბურთელი 1994 : შალვა ექვთიმიშვილი — ქართველი ფეხბურთელი 1995  : ნიკოლა კოვტალიუკი — უკრაინელი ფეხბურთელი 842 : ალ-მუთასიმი — აბასიდი ხალიფა 1589 : მედიჩი, ეკატერინე — საფრანგეთის დედოფალი 1655 : ინოკენტი X — რომის პაპი 1762 : ელისაბედი — რუსეთის იმპერატორი 1933 : კულიჯი, კალვინ — აშშ-ის პრეზიდენტი 1970 : მაქს ბორნი — გერმანელი ფიზიკოსი. 1986 : რადოვან ზაგოვიჩი — სერბი პოეტი (დ. 1907). 2013 : ჯემალ აჯიაშვილი — ქართველი ებრაელი მწერალი, პოეტი, მთარგმნელი 2014 : ეუსებიო — პორტუგალიელი ფეხბურთელი 2022 : ნიკა ქაცარიძე — ქართველი მსახიობი მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს: ათი კრეტელი მოწამე: თეოდულე, სატორნინე, ევპორო, გელასი, ევნიკიანე, ზოტიკე, პომპიოსი, აღათოპუსე, ბასილიდე და ევარესტი ნიფონტი კვიპრელი პავლე ნეოკესარიელი ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 5 იანვარი სხვა თვეები: