laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ბეატრის კასტილიელი (1293-1359)

ბეატრის კასტილიელი (ესპ. Beatriz de Castilla, პორტ. Beatriz de Castela; დ. 8 მარტი, 1293 — გ. 25 ოქტომბერი, 1359) — ივრეას დინასტიის წარმომადგენელი. კასტილიის მეფე სანჩო IV-ისა და დედოფალ მარია დე მონილას ასული. პორტუგალიის დედოფალი 1325-57 წლებში როგორც აფონსუ IV-ის მეუღლე. მეფე პედრუ I-ის დედა. ბეატრისი დაიბადა 1293 წლის 8 მარტს. იგი იყო კასტილიისა და ლეონის მეფე სანჩო IV-ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ მარია დე მონილას ქალიშვილი. მისი ექვსი დედმამიშვილიდან აღსანიშნავია კასტილიის მეფე ფერდინანდ IV და დედოფალი ისაბელ კასტილიელი, რომელიც ჯერ არაგონის მეფეზე დაქორწინდა, მისი გარდაცვალების შემდეგ კი ბრეტანის ჰერცოგზე. 1309 წლის 12 სექტემბერს, ბეატრისი დააქორწინეს პორტუგალიის ტახტის მემკვიდრე აფონსუზე, რომელიც ტახტზე მხოლოდ 1325 წელს ავიდა აფონსუ IV-ის სახელით, რითაც ბეატრისი დედოფალი გახდა. პორტუგალიის დედოფლები და მათ შორის ბეატრისიც, ყოველთვის გამოირჩეოდნენ საოცარი ქველმოქმედებით. დედოფალმა ბეატრისმა დააფინანსა უამრავი ეკლესია-მონასტრის, ხიდისა და საავადმყოფოს აშენება. იგი თავის დედამთილთან, ისაბელ არაგონელთან ერთად უამრავ კეთილ საქმეს აკეთებდა, რისთვისაც ისაბელი შემდგომში წმინდანად შერაცხეს. 1357 წელს, მისი ქმრის გარდაცვალების შემდეგ მისი ვაჟი პედრუ I გამეფდა, რომელმაც დედას შემოსავალი კიდევ უფრო გაუზარდა. აფონსუს გარდაცვალებიდან მალე, 1359 წლის 25 ოქტომბერს გარდაიცვალა ბეატრისიც, 66 წლის ასაკში. იგი დაკრძალეს ლისაბონის კათედრალის კოლიდორის იატაკში, აფონსუს გვერდით. მარია (1313-1357), ცოლად გაჰყვა კასტილიისა და ლეონის მეფე ალფონსო XI-ს, რომელთანაც შეეძინა მომავალი მეფე პედრო I; აფონსუ (1315-1317), გარდაიცვალა მცირეწლოვანი; დინიში (1317), გარდაიცვალა ჩვილი; პედრუ I (1320-1367), პორტუგალიის მეფე, ცოლად შეირთო კონსტანცა მანუელა, რომელთანაც შეეძინა მომავალი მეფე ფერნანდუ I, მისი გარდაცვალების შემდეგ კი მალულად იქორწინა ინეს დე კასტროზე, რასაც დიდი სკანდალი მოჰყვა. მისი არალეგიტიმური ვაჟი იყო ავისის დინასტიის დამაარსებელი და შემდეგში მეფე ჟუან I; იზაბელი (1324-1326), გარდაიცვალა მცირეწლოვანი; ჟუანი (1326-1327), გარდაიცვალა მცირეწლოვანი; ლეონორი (1328-1348), ცოლად გაჰყვა არაგონის მეფე პედრო IV-ს, თუმცა ქორწილიდან ერთ წელიწადში შავმა ჭირმა შეიწირა; Lourenço Menino, Vanda Lisa (2008). "Cartas de Arras da Rainha D. Beatriz (1309-1359)" (PDF). Estudios humanísticos. Historia (in Portuguese) (7). León: Universidad de León: Servicio de Publicaciones. pp. 349–358. ISSN 1696-0300. Rodrigues Oliveira, Ana (2010). Rainhas medievais de Portugal. Dezassete mulheres, duas dinastias, quatro séculos de História (in Portuguese). Lisbon: A esfera dos livros. ISBN 978-989-626-261-7. González Mínguez, César (2004). "Fernando IV de Castilla (1295-1312): Perfil de un reinado" (PDF). Espacio, Tiempo y Forma, Serie III, Historia Medieval (in Spanish) (17). Madrid: Universidad Nacional de Educación a Distancia (UNED), Facultad de Geografía e Historia. pp. 223–244. ISSN 0214-9745.
ფიონტეკი

პიონტეკი (კორ. 평택시?, 平澤市?) — ქალაქი სამხრეთ კორეაში, კიონგიდოს პროვინციაში. მასში განთავსებულია აშშ-ის სამხედრო-საზღვაო ძალების დიდი ბაზა და საზღვაო პორტი. დაახლოებით ძვ. წ. 100 წელს, ადრეული კორეული სახელმწიფოების არსებობისას, თანამედროვე პიონტეკის ტერიტორიაზე დასახლებული იყო იონდალ პუგოკის მოსახლეობა. 475 წელს მიიღო ჰიონის სტატუსი და სახელი პუსანი. 757 წელს უწოდეს ჩინვი. თანამედროვე სახელი, პიონტეკი, მიიღო 940 წელს, როცა ჩინვი გაერთიანდა სუჯიმნესთან. 1938 წელს პინტეკმა მიიღო მაზრის (კუნის) სტატუსი. 1986 წელს პიონტეკს მიანიჭეს ქალაქის ადმინისტრაციული სტატუსი. პიონტეკი მდებარეობს კიონგიდოს პროვინციის სამხრეთ ნაწილში. დასავლეთით ესაზღვრება ქალაქი ჰვანსანი და ყვითელი ზღვა, ჩრდილოეთით — ჰვანსონი და ოსანი, აღმოსავლეთით — ანსანი, სამხრეთით — ჩუნჩონის პროვინცია. კლიმატი მუსონურია და დამოკიდებულია ყვითელ ზღვაზე. ყველაზე ცივი წელიწადის თვე იანვარია. 2003 წელს საშუალო თვიური ტემპერატურა −4°C იყო. აგვისტო ყველაზე თბილი თვეა და 2003 წელს საშუალო ტემპერატურა +24,2°C დაფიქსირდა. საშუალო წლიური ტემპერატურა +12,3°C-ს აღწევს. ნალექის საშუალო მაჩვენებელი 1514,8 მმ-ია, რომელიც წვიმების პერიოდში, ივლისიდან სექტემბრის ჩათვლით მოდის. სოფლის მეურნეობის მუზეუმი — ტრადიციული კორეული და თანამედროვე სოფლის მეურნეობის დიდი გამოფენა. მუზეუმი განთავსებულია სამსართულიან შენობაში, ექსპონატებში შედის ინსტრუმენტები, ქანდაკებები და ნახატები ტრადიციულ მეურნეობაზე, დიორამაზე. ბოტანიკური ბაღი — მდებარეობს 880 მ² ფართობზე, შეიცავს 161 სახეობის 5 ათასზე მეტ მცენარეს, ადგილობრივ და უცხოურ, ტროპიკულ სახეობათა ჩათვლით. გაერთიანებული სილას ეპოქის ბუდისტური სიმბოქსის ტაძარი. ტაძარში არის მოთავსებული ბუდას ქანდაკება, რომელიც კორეის საგანძურის ჩამონათვალში შედის 565 ნომრით (სტატუსი მიენიჭა 1972 წელს). კექსარის სასახლე — ლის დინასტიის სტუმრების სასახლე. სასახლის უძველესი ნაგებობები მე-17 საუკუნით თარიღდება. ჩოსეონის დინასტიის ეპოქაში იგი გამოიყენებოდა, როგორც სასტუმრო სასახლე არისტოკრატიისა და მაღალი თანამდებობის პირებისთვის, ახლა მუზეუმად გადაკეთდა. ქალაქის ოფიციალური საიტი ↑ http://kosis.kr/eng/ ↑ https://kosis.kr/statHtml/statHtml.do?orgId=101&tblId=DT_1B040A3&checkFlag=N ↑ История Пхёнтхэка (ინგლისური) ↑ География Пхёнтхэка (ინგლისური) ↑ Климат Пхёнтхэка (ინგლისური)
პუჩონი

პუჩონი (კორ. 부천시?, 富川市?, Bucheon-si) — ქალაქი სამხრეთიკორეაში, კიონგიდოს პროვინციაში. 1914 წელს ქალაქ ინჩხონისა და ფუფხიონის მაზრის რამდენიმე რაიონი ერთი დასახელების ქვეშ გაერთიანდა და დაერქვა პუჩონი. 1931 წელს კენამის რაიონს დაერქვა სოსა. 1941 წელს სოსამ მიიღო მაღალია ადმინისტრაციული ერთეულის სტატუსი „იპი“. იაპონიისგან დამოუკიდებლობის მიღების შემდეგ პუჩონის ჩრდილო-დასავლეთი ნაწილი ისევ ინჩხონს შეუერთდა. 1973 წელს პუჩონმა ქალაქის სტატუსი მიიღო. 1988 წელ პუჩონი ორნაწილად გაიყო, ნამგუდ და ჩუნგუდ. ნამგუს მოგვიანებით დაერქვა სოსაგუ. 19933 წელს ჩუნგუს გაყოფის შემდეგ კიდევ ორი დასახლება შეიქმნა: ვონმიგუ და ოჯონგუ. პუჩონი ფართობის მიხედვით არ განეკვთვნება დიდ ქალაქს, თუმცა მჭიდროდაა დასახლებული. მდებარეობს ინჩხონსა და სეულს შორის. ფაქტობრივად მთელ ტერიტორიას იკავებს დასახლებული პუნქტები. ქალაქი პუჩონი მისი ხელისუფლების პოზიციონირებულია, როგორც სამხრეთ კორეის ცენტრალური ნაწილის კულტურული ცენტრი. მისი კულტურული და ტურისტული ცხოვრება წარმოდგენილია შემდეგი ღირსშესანიშნაობებით: ბუჩონის ფილარმონიის ორკესტრი — ერთ–ერთი ყველაზე ცნობილი ორკესტრი კორეაში. პუჩონის ფილარმონიის მუსიკალური ჯგუფი იყო პირველი, რომელმაც 2005 წელს მიიღო ჰოამის პრემია, რომელიც სამხრეთ კორეაში ნობელის პრემიის ანალოგია. ბუჩონის კინოფესტივალი ქალაქში 1997 წლიდან ტარდება. ეს ფესტივალი სპეციალიზებულია სამეცნიერო ფანტასტიკურ ფილმებზე. ანიმაციის მუზეუმი მდებარეობს ვონმიგუს ოლქში. მინისა და კერამიკის მუზეუმი. ექსპონატები ძირითადად მე-18-მე-20 საუკუნეებამდეა გამოფენილი უცხოელი ევროპელი ოსტატების მიერ. პოქსაგოლის ხელოვნების ფესტივალი ტარდება 1985 წლიდან, ყოველწლიურად, გაზაფხულზე. მიმდინარეობს თეატრალური მსვლელობა, მხატვრებისა და მწერლების გამოფენები, მუსიკალური კონკურსები, წარმოდგენები ფოლკლორული ჯგუფების მიერ. მსოფლიო არქიტექტურის შედევრების პარკი — ეს პარკი მსოფლიო არქიტექტურის არაერთ შედევრს შეამცირებს შემცირებულ ფორმაში. აქ ნახავთ სიდნეის ოპერის სახლს, ეიფელის კოშკს, წმინდა ბასილის ტაძარს და სხვა ცნობილ ნაგებობებს. აკრობატული თეატრი დონ ხანი ერთ–ერთი უძველესია კორეაში, არსებობს 70 წლის განმავლობაში. ქალაქის ოფიციალური საიტი ღირსშესანიშნაობები დაარქივებული 2013-05-09 საიტზე Wayback Machine. ↑ (unspecified title) — Ministry of the Interior and Safety. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q488954"></a> ↑ https://kosis.kr/statHtml/statHtml.do?orgId=101&tblId=DT_1B040A3&checkFlag=N ↑ История Пучхона.. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2004-12-14. ციტირების თარიღი: 2011-01-16. ↑ Пучхонский филармонический оркестр.. ციტირების თარიღი: 2011-01-16.[მკვდარი ბმული] ↑ Официальный сайт Пучхонского филармонического.. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-02-09. ციტირების თარიღი: 2011-01-16. ↑ Пучхонский кинофестиваль. ციტირების თარიღი: 2011-01-16.[მკვდარი ბმული] ↑ Официальный сайт пучхонский кинофестиваля.. ციტირების თარიღი: 2011-01-16. ↑ 8.0 8.1 Музеи Пучхона.. ციტირების თარიღი: 2011-01-16.[მკვდარი ბმული] ↑ Фестиваль Поксаголь.. ციტირების თარიღი: 2011-01-16.[მკვდარი ბმული] ↑ 10.0 10.1 Парк мировой архитектуры.. ციტირების თარიღი: 2011-01-16.[მკვდარი ბმული]
თითი (ერთეული)

თითი — სიგრძის საზომი ერთეული საქართველოში, ნახსენებია დაბადების ქართულ თარგმანში. საზომად ხშირად მოიხსენიება სამედიცინო ხასიათის ნაშრომებში. იხმარებოდა XVIII საუკუნის ჩათვლით. ჩვეულებრივ, აღნიშნავდა საშუალო ტანის ადამიანის შუა თითის სიგანეს (დაახლოებით 2,1 სმ). ჯაფარიძე გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 682.
ფოჩონი

პოჩონი (კორ. 포천시?, 抱川市?) — ქალაქი კიონგიდოს პროვინციაში, სამხრეთი კორეა. ქალაქი მდებარეობს სამხრეთი კორეის ჩრდილოეთით, ჩრდილოეთ კორეის დემოკრატიული რესპუბიკის საზღვართან. სამხრეთით ესაზღვრება ნამიანჯყ, დასავლეთით- იანჯუ, ტონდუჩონი და იონჩონი, აღმოსავლეთით კაპიონი. ტერიტორია მდიდარია ჰიდრორესურსებით და უმეტესად მთიანია. ქალაქის კლიმატი ისევე, როგორც მთელი სამხრეთი კორეის, მუსონურია. ზაფხული თბილი და ნესტიანი, ხოლო ზამთარი ცალსახად ცივი და მშრალი. საშუალო წლიური ტემპერატურა 10,2℃-ია. სილას პერიოდის ჰინესის ბუდისტური ტაძარი. მდებარეობს პეგუნსანის მთაზე, ზღვის დონიდან 904 მეტრის სიმაღლეზე. ჩაინსას ბუდისტური ტაძარი. მდებარეობს მიონსონსანის მთაზე, იგი დააარსა ბერმა ჩებონმა. ტაძრის მთავარი მიმზიდველობა ბუდას დიდი ქვის ქანდაკებაა. ფანავილის უძველესი ციხის ნანგრევები. ფანავოლი სამი ქვეყნის ეპოქის დროიდან სამხედრო ციხე იყო, მაგრამ ჩოსონის დინასტიის ხანაში მიატოვეს. არსებობს წერილობითი მტკიცებულებები, რომ პანვოლი იყო კუნეის არმიის ერთ–ერთი სტრატეგიული წერტილი (ძველი კორეული სახელმწიფოს ტაებონის დამაარსებელი). ქვის ციხის კედლის მთლიანი სიგრძეა 1 080 მეტრი. მრავალი ტურისტული მარშრუტი. პოჩონიქვეყნის მთის ტურიზმის ერთ–ერთი ცენტრია. სანჯონის ტბა — თვალწარმტაცი ტბა, რომელიც მდებარეობს მთის ხეობაში. აქვეა რამდენიმე ჩანჩქერი. ყოველწლიურად იზიდავს შვიდასი ათასამდე ტურისტს მთელი ქვეყნის მასშტაბით. 1977 წლის მარტში ტბამ მიიღო ეროვნული ტურისტული ზონის სტატუსი. გოგირდის ცხელი წყაროები. ილდონის მხარეში ამჟამად მდებარეობს სპა კურორტი. პოჩონის ხე ბაღები. აქ იზრდება 2 844 სახეობის მცენარე, მათ შორის 1660 სახეობის ხე და 1184 სახეობის ბალახი. ბაღში არის მუზეუმი, რომელშიც განთავსებულია ადგილობრივი ფლორის 28 ათასზე მეტი ექსპონატი, ასევე ზოოპარკი. პოჩონის ფესტივალი. პოჩონში ჟენშენი გაშენებულია კორიოს დინასტიის შემდეგ. ფესტივალი ტარდება ყოველწლიურად ოქტომბრის მეორე შაბათს. პროგრამა მოიცავს მუსიკალური ჯგუფების წარმოდგენებს. ქალაქის ოფიციალური საიტი ↑ http://kosis.kr/eng/
ტონდუჩონი

ტონდუჩონი (კორ. 동두천시?, 東豆川市?) — ქალაქი კიონგიდოს პროვინციაში, სამხრეთი კორეა. მდებარეობს ჩრდილოეთ კორეის დემოკრატიული რესპუბლიკის საზღვართან, რის გამოც მილიტარიზებულია. სეულის დაცვის მჯაჭვში წარმოადგენს სტრატეგიულ ცენტრს. აქ განლაგებულია რამდენიმე ამერიკული სამხედრო ბაზა. ქალაქი მდებარეობს სამხრეთ კორეის ჩრდილოეთით, ჩრდილოეთი კორეის საზღვართან. ჩრდილოეთით ესაზღვრება იონჩონი, სამხრეთითა და დასავლეთით იანჯუ, აღმოსავლეთით პაჯუ. ლანდშაფტი ძირითადად მთიანია. ქალაქის ოფიციალური საიტი
თინუსი

თინუსი (ლათ. Thunnus thynnus) — თევზი სკუმბრიასებრთა ოჯახისა. აქვს მრავალი პატარა ფარფლით აღჭურვილი მაღალი სხეული, წვრილი კუდი. სხეულის სიგრძე 3 მ-მდეა, წონა 375 კგ აღწევს. გავრცელებულია ატლანტისა და წყნარ ოკეანეებში, ჩრდილოეთის, ხმელთაშუა, ბარენცის, ბალტიის, შავ, აზოვის და იაპონიის ზღვებში. საქართველოში — შავი ზღვის სანაპიროებზე ყველგან გვხვდება. მტაცებელია, იკვებება თევზებით. ძვირფასი სარეწაო თევზია. დიდი რაოდენობით იჭერენ ოკეანეებში და ხმელთაშუა ზღვაში, საქართველოში კი — ნაკლებად. ცხიმიანი თევზია (12-14%). იყენებენ ნედლს, დაკონსერვებულს, გაყინულს და სხვა. დემეტრაშვილი მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 683.
მარია პორტუგალიელი (1313-1357)

მარია პორტუგალიელი (პორტ. Maria de Portugal; დ. 9 თებერვალი, 1313 — გ. 18 იანვარი, 1357) — ბურგუნდიული დინასტიის წარმომადგენელი. პორტუგალიის მეფე აფონსუ IV-ისა და დედოფალ ბეატრის კასტილიელის უფროსი ქალიშვილი. კასტილიისა და ლეონის დედოფალი 1328-1350 წლებში როგორც ალფონსო XI-ის მეუღლე. მეფე პედრო I მრისხანეს დედა. მარია დაიბადა 1313 წლის 9 თებერვალს. იგი იყო პორტუგალიის მეფე აფონსუ IV-ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ ბეატრის კასტილიელის პირველი შვილი. 1328 წელს მარია ცოლად გაჰყვა კასტილიისა და ლეონის მეფე ალფონსო XI-ს, რომელიც მამიდაშვილად ერგებოდა. მეფე ალფონსომ თავის ახალგაზრდა დედოფალს გვადალახარა, ტალავერა ლა რეინა და ოლმედო აჩუქა. მარიასა და ალფონსოს ურთიერთობა ბედნიერი არ ყოფილა. მათ ქორწინებამდე ერთი წლით ადრე, 1327 წელს ალფონსომ დაიწყო თავისი ხანგრძლივი რომანი ლეონორ დე გუსმანთან, რომელთანაც ათი უკანონო შვილი ჰყავდა, მათ შორის მომავალი მეფე ენრიკე II. დედოფალი მარია სამეფო კარზე შეუმჩნეველი ფიგურა იყო და თითქმის მთელი ცხოვრება მისი ქმრის საყვარლების ჩრდილში გაატარა. 1335 წელს მარია ქალაქ ევორაში მამამისს შეხვდა. სწორედ ამ დროს შესჩივლა დედოფალმა მამამისს ლეონორის ამბავი და ამცნო, რომ წუხდა კასტილიაში მომრავლებული მუსულმანების გამო. 1340 წელს, პორტუგალიასთან დადებული სევილიის სამშვიდობო ხელშეკრულებით, მარიას მამამ ალფონსო აიძულა სამეფო კარიდან დაეთხოვა ლეონორ დე გუსმანი, რომელმაც დარჩენილი წლები სან კლემენტეს სამეფო მონასტერში გაატარა, სევილიაში. 1350 წლის 26 მარტს ალფონსო XI გარდაიცვალა, რითაც მეფე მათი ვაჟი პედრო I გახდა. თავისი ვაჟის გამეფებით მარიამ პირველად ცხოვრებაში ხელში ძალაუფლება ჩაიგდო. იგი თავისი ვაჟის ნაცვლად ალბუკერკეს გრაფ ჟაო აფონსუსთან ერთად მართავდა ქვეყანას. 1354 წელს, დედოფალმა მარიამ მონაწილეობა მიიღო თავისი ვაჟის წინააღმდეგ აჯანყებაში, რომელიც პედრომ სასტიკად ჩაახშო, დედა კი დააპატიმრა. ამის შემდეგ მარია გააძევეს კასტილიიდან, რის შემდეგაც მშობლიურ პორტუგალიაში დაბრუნდა, სადაც 1357 წლის 18 იანვარს გარდაიცვალა 43 წლის ასაკში. ფერნანდო (1332-1333), გარდაიცვალა ჩვილობაში; პედრო I (1334-1369), კასტილიისა და ლეონის მეფე, პირველად იქორწინა მარია დე პადილაზე, რომელთანაც სამი ქალიშვილი შეეძინა და ნაადრევად გარდაიცვალა, ამის შემდეგ ცოლად ბლანკა დე ბურბონი შეირთო, რომელიც მალევე ციხეში გამოკეტა და მოაკვლევინა, საბოლოოდ კი ხუანა დე კასტროზე იქორწინა (ინეს დე კასტროს და), რომელიც ასევე ნაადრევად დაიღუპა. ამის გამო მას ვაჟი არ ეყოლა, რის გამოც მის შემდეგ მისი ნახევარ-ძმა გამეფდა; Borrero Fernández, Mercedes (1991). El Real Monasterio de San Clemente: Un monasterio cisterciense en la Sevilla Medieval. Sevilla: Comisaría de la Ciudad de Sevilla para 1992, Ayuntamiento de Sevilla. ISBN 84-7952-013-2. Díaz Martín, Luis Vicente (2007). Pedro I el Cruel, 1350-1369 (2nd ed.). Gijón: Ediciones Trea S.L. ISBN 8497042743.
ლეონორ პორტუგალიელი

ლეონორ პორტუგალიელი (პორტ. Leonor de Portugal; დ. 3 თებერვალი, 1328 — გ. 29 ოქტომბერი, 1348) — ბურგუნდიული დინასტიის წარმომადგენელი. პორტუგალიის მეფე აფონსუ IV-ისა და დედოფალ ბეატრის კასტილიელის უმცროსი ქალიშვილი. არაგონის დედოფალი 1347-48 წლებში როგორც პედრო IV-ის მეორე ცოლი. ლეონორი დაიბადა 1328 წლის 3 თებერვალს. იგი იყო პორტუგალიის მეფე აფონსუ IV-ისა და მისი ცოლის, დედოფალ ბეატრის კასტილიელის უმცროსი ქალიშვილი. მისი ბავშვობის შესახებ თითქმის არაფერია ცნობილი და მისი მოხსენიება მხოლოდ 18 წლის ასაკიდან იწყება, როცა დაიწყო ლეონორის საქორწინო მოლაპარაკებები. თავდაპირველად განიხილებოდა მისი და კასტილიის მეფე ალფონსო XI-ის დაქორწინება, მაგრამ მას ცოლად ლეონორის და, მარია შერთეს, რის შემდეგაც ლეონორის საქმროდ არაგონის დაქვრივებული მეფე პედრო IV დასახელდა. 1347 წლის 14 ან 15 ნოემბერს, ბარსელონაში შედგა პედრო IV-ისა და ლეონორ პორტუგალიელის ქორწინება. ამ ამბამდე სულ ერთი წლით ადრე გარდაიცვალა პედროს პირველი ცოლი, დედოფალი მარია ნავარელი. ლეონორი არაგონის ისტორიაში პირველი პორტუგალიელი დედოფალი გახდა, თუმცა მისი დედოფლობა მეტად ხანმოკლე აღმოჩნდა. არაგონში გადასახლებიდან სულ რამდენიმე თვეში დედოფალს შავი ჭირის ეპიდემია შეეყარა და 1348 წლის 29 ოქტომბერს, 20 წლის ასაკში ტრაგიკულად გარდაიცვალა, უშვილოდ. ამის შემდეგ პედრო IV კიდევ ორჯერ დაქორწინდა. Almeida Rodrigues, Ana Maria de Seabra (2013). "Un destin interrompu: Aliénor de Portugal, brève reine d'Aragón". Les femmes dans l’espace nord-méditerranéen. Etudes Roussillonnaises. Revue d'Historie et d'archéologie Méditerranéennes (in French). XXV. Canet-en-Rousillon: Éditions Trabucaire. pp. 89–96. ISBN 978-2-84974-168-9. Rodrigues Oliveira, Ana (2010). Rainhas medievais de Portugal. Dezassete mulheres, duas dinastias, quatro séculos de História (in Portuguese). Lisbon: A esfera dos livros. ISBN 978-989-626-261-7.
კონსტანცა მანუელა დე ვილენა

კონსტანცა მანუელა დე ვილენა (ესპ. Constanza Manuela de Villena, პორტ. Constança Manuel de Vilhena; დ. 1316 — გ. 13 ნოემბერი, 1345) — კასტილიელი დიდგვაროვანი და მწერალი. კასტილიის მეფე ფერდინანდ III-ის შვილთაშვილი და არაგონის მეფე ხაიმე II-ის შვილიშვილი. კასტილიისა და ლეონის დედოფალი 1325-27 წლებში როგორც ალფონსო XI-ის პირველი ცოლი. პორტუგალიის მეფე პედრუ I-ის პირველი ცოლი და მეფე ფერნანდუ I-ის დედა. კონსტანცა მანუელა დაიბადა 1316 წელს კასტილიაში. იგი იყო კასტილიის მეფე ფერდინანდ III-ის შვილიშვილის, ვილენას პრინც ხუან მანუელისა და მისი მეუღლის, არაგონის მეფე ხაიმე II-ის ასულ კონსტანცია არაგონელის ასული. 1325 წლის 28 ნოემბერს, ვალიადოლიდში შედგა კონსტანცა მანუელასა და კასტილიის ახალგაზრდა მეფე ალფონსო XI-ის ქორწინება. ქორწინება უბედური აღმოჩნდა, რაც 1327 წელს განქორწინებით დასრულდა. მალევე ალფონსომ იგი ტოროს ციხესიმაგრეში გამოკეტა, სადაც 1329 წლამდე დატოვა. დედოფალი პატიმრობიდან მხოლოდ ოვიედოს არქიეპისკოპოსის თხოვნით გაანთავისუფლეს. ამ ამბიდან სულ მალე, ალფონსომ ცოლად მარია პორტუგალიელი შეირთო, რომელთანაც შეეძინა მომავალი მეფე პედრო I მრისხანე. პორტუგალიის მეფე აფონსუ IV-მ მალევე შეიტყო, რომ მის ქალიშვილ მარიას ალფონსო ცუდად ეპყრობოდა. ამის შემდეგ მან გადაწყვიტა თავისი ვაჟი, ინფანტი პედრუ კონსტანცა მანუელაზე დაექორწინებინა, რაც ასეც მოხდა. პარალელურად, კონსტანცას მამამ, მიუხედავად მისი ქალიშვილის შეურაცხყოფისა, თავისი მეორე ასული, კონსტანცას და — ხუანა მანუელა ცოლად ალფონსო XI-ის ვაჟს შერთო. როდესაც კონსტანცა მანუელა პორტუგალიაში ჩავიდა თან ახლდა კასტილიელი არისტოკრატი ინეს დე კასტროც. მართალია პედრუ და კონსტანცა მანუელა დაქორწინდნენ და სამი შვილიც გაუჩნდათ, მაგრამ პედრუმ ინესთან გააბა რომანი. ამ სკანდალმა აიძულა პედრუ ინესი სამეფო კარიდან გაეძევებინა, მაგრამ მასთან საიდუმლო ურთიერთობა კვლავ განაგრძო. კონსტანცა მანუელა ქორწინებიდან რამდენიმე წელიწადში, 1345 წლის 13 ნოემბერს გადაჰყვა მესამე მშობიარობას, რა დროსაც მომავალი მეფე ფერნანდუ I გააჩინა, თუმცა ისე დაიღუპა, რომ პორტუგალიის დედოფალი ვერ გახდა. იგი პორტუგალიის ქალაქ სანტარეში დაკრძალეს. ამის შემდეგ პედრუმ მალულად იქორწინა ინეს დე კასტროზე, რომელთანაც ასევე სამი შვილი შეეძინა. როცა პედრუს მამამ ეს შეიტყო, ინესი მოკლა, თუმცა როცა პედრუ I პორტუგალიის მეფე გახდა ინესის ცხედარი აკლდამიდან ამოაღებინა, ტახტზე დასვა და ხალხი აიძულა დედოფლად ეცნოთ. კონსტანცა მანუელას შვილები მხოლოდ მეორე ქმრისგან ჰყავდა: მარია (1342-1375), ცოლად გაჰყვა არაგონის მეფე ალფონსო IV-ის ვაჟ ფერდინანდ არაგონელს; ლუიში (1344), გარდაიცვალა ჩვილი; ფერნანდუ I (1345-1383), პორტუგალიის მეფე, ცოლად შეირთო ლეონორ ტელესი, რომელთანაც შეეძინა დედოფალი ბეატრიზი. იგი იყო პორტუგალიის უკანასკნელი მეფე ბურგუნდიული დინასტიიდან; Pretel Marín; Rodríguez Llopis, Miguel (1989). El señorío de Villena en el siglo XIV (PDF) (in Spanish). Albacete: Instituto de Estudios Albacetenses «Don Juan Manuel», Excma. Diputación de Albacete. ISBN 84-600-2900-X. Rodrigues Oliveira, Ana (2010). Rainhas medievais de Portugal. Dezassete mulheres, duas dinastias, quatro séculos de História (in Portuguese). Lisbon: A esfera dos livros. ISBN 978-989-626-261-7.
ლია ახალაძე

ლია ახალაძე (დ. 14 იანვარი, 1966, სამტრედია) — ქართველი ისტორიკოსი, ისტორიის დოქტორი. სოხუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტის ასოცირებული პროფესორი. დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოხუმის ფილიალის ისტორია-იურიდიული ფაკულტეტი ისტორიის სპეციალობით და ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასპირანტურა წყაროთმცოდნეობა, ისტორიოგრაფიის განხრით. 1999 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე: „ქართული ეპიგრაფიკული ძეგლები აფხაზეთში IX-XVII სს“. 1995 წლიდან მუშაობს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოხუმის ფილიალში, ჯერ ისტორია-იურიდიულ ფაკულტეტზე, ხოლო შემდეგ ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტზე. 2001-2005 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოხუმის ფილიალის ისტორია-იურიდიული ფაკულტეტის დეკანის მოადგილე. 2006-2008 წლებში თსუ სოხუმის ფილიალისა და სოხუმის უნივერსიტეტის ხარისხის უზრუნველყოფის სამსახურის უფროსი. 2008-2011 წლებში იყო სოხუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტის განათლების ფაკულტეტის დეკანის მოვალეობის შემსრულებელი. 2011 წლიდან განათლების ფაკულტეტის დეკანი. იკვლევს საქართველოს ისტორიის, ქართული კულტურის, პალეოგრაფიისა და ეპიგრაფიკის საკითხებს, ისტორიის სწავლების თანამედროვე ტექნოლოგიებს. გამოქვეყნებული აქვს 70-ზე მეტი სამეცნიერო პუბლიკაცია, მათ შორის 3 მონო­გრაფია, 1 სასკოლო და 2 მეთოდური სახელმძღვანელო მასწავ­ლებლე­ბისათვის თანაავტორობით. დაჯილდოებულია საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის მადლობის სიგელით, იაკობ გოგებაშვილის სახლობის მედლით და აფხაზეთის ა/რ უმაღლესი საბჭოს საპატიო სიგელით. ჰყავს მეუღლე და ქალიშვილი. ლია ახალაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ასოცირებული პროფესორი ლია ახალაძე ლია ახალაძე
თირის მონასტერი

თირის მონასტერი — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი, სამონასტრო კომპლექსი ცხინვალის ჩრდილო-დასავლეთით 8 კმ-ზე, ისტორიულ შიდა ქართლში. კომპლექსის შენობათაგან ყველაზე ადრინდელია XIII საუკუნის II ნახევრის ღვთისმშობლის ეკლესია. თავდაპირველად გეგმით სწორკუთხა დარბაზული ტიპის ნაგებობა ყოფილა, სწორკუთხედშივე მოქცეული საკურთხეველის აფსიდით, რომელსაც ნავისაგან ეკლესიის თანადროული კანკელი გამოყოფდა (კანკელმა ჩვენამდე პირველანდელი სახით ვერ მოაღწია, იგი ხელმეორედ უსისტემოდ არის აწყობილი ძველი ფრაგმენტებისაგან), საკურთხეველში შემორჩენილია XIV–XV საუკუნეების მოხატულობის ნაშთი. XV საუკუნის 20-იან წლებში ეკლესიას მიაშენეს კარიბჭე (ახლა დანგრეულია) და ეგეტერი. წარწერის მიხედვით, ჩრდილოეთ მინაშენი XV საუკუნის 80-იანი წლებისაა, ფასადები მდიდრულად არის გაფორმებული. აღმოსავლეთი, დასავლეთი და სამხრეთი ფასადები დაგვირგვინებულია პროფილირებული, თავიდან ბოლომდე მოჩუქურთმებული ლავგარდნით. ასევე უხვად არის მოჩუქურთმებული კარ-სარკმელთა საპირეებიც. ეკლესიისავე თანადროულია სატრაპეზო, „საიკონომოსო“ (ნედლეულის საწყობი), კლდეში ნაკვეთი სენაკები, კოშკი და გალავნის ნაწილი. სამრეკლო XIV საუკუნის ბოლო მეოთხედს მიეკუთვნება. 1682 წელს ეკლესიას ჩრდილო-აღმოსავლეთით საძვალე მიაშენეს. 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია. ანდღულაძე ნ., თირის მონასტრის ხუროთმოძღვრული ანსამბლი, თბ., 1976 ანდღულაძე ნ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 683. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: თირის მონასტერი გურამ ყიფიანი, ნოდარ ამაშუკელი _ „მოწესრიგებული ქაოსი“ ქართულ არქიტექტურაში (თირის მონასტრის ღვთისმშობლის ეკლესია) // Semioticsjournal's Blog ↑ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-07-01. ციტირების თარიღი: 2020-02-15.
ნოდარ ჯორჯაძე

ნოდარ ჯორჯაძე — კახეთის დიდი თავადი, დედოფლის სახლთუხუცესი. 1614 წელს ქართლ-კახეთის თავადთა ერთ ჯგუფთან ერთად შაჰ-აბას I-ს ეახლა განჯას. 1615 წელს შაჰმა დავით ჯანდიერთან ერთად კახეთის გამგებლად დანიშნა. 1618 წელს თეიმურაზ I-სა და მის ოჯახს ახლდა გურიასა და სამცხე-საათაბაგოში. ერევნის ბეგლარბეგის ამირგუნე-ხანის თავდასხმის დროს (1618 წ.) ჯორჯაძემ გადაარჩინა თეიმურაზის ოჯახი, რომელიც იმჟამად ქ. ოლთისში იმყოფებოდა. ჯამბურია გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 574.
დამიანე გოგოხია

დამიანე ვლადიმერის ძე გოგოხია (დ. 26 მაისი, 1919, სოფ. ქვემო ბარღები, ახლანდ. გალის მუნიციპალიტეტი — გ. 4 მარტი, 2001, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1984), პროფესორი. დაიბადა 1919 წლის 26 მაისს, გალის რაიონის სოფელ ბარღებში; ზოგან დაბადების წლად 1917-ია მითითებული. 1941 წელს დაამთავრა სოხუმის გორკის სახელობის პედაგოგიური ინსტიტუტის ისტორიის ფაკულტეტი, 1944 წელს — უმაღლესი პარტიული სკოლა, 1954 წელს კი — სკკპ ცენტრალურ კომიტეტთან არსებული საზოგადოებრივ მეცნიერებათა აკადემია. 1950–70-იან წლებში მუშაობდა სხვადასხვა პარტიულ და სახელმწიფო თანამდებობებზე; 1981 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ივ. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის წამყვანი მეცნიერ თანამშრომელი; მისი კვლევის ძირითადი მიმართულება იყო ქართველი და აფხაზი ხალხების ერთობლივი ისტორიის სოციალური, ეკონომიური განვითარების მეცნიერული შესწავლა. ამ თემაზე შექმნა მონოგრაფია — „აფხაზეთის ასსრ სოციალ–ეკონომიური და კულტურული განვითარება“ (1961–1985). გარდაიცვალა 2001 წლის 4 მარტს, 81 წლის ასაკში. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 71. დამიანე გოგოხია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ დამიანე გოგოხიას ბიოგრაფია (V მოწვევა)