laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
V-22 Osprey

Bell-Boeing V-22 Osprey — ამერიკული მრავალმისიური, სამხედრო, კონვერტოპლანი, თავსებადი როგორც ვერტიკალურ აფრენასა და დაჯდომასთან (VTOL), ასევე მოკლე გარბენით აფერენასა და დაჯდომასთან (STOL). იგი შექმნილია ჩვეულებრივი შვეულმფრენის ფუნქციონალური შესაძლებლობებისა და ტურბოძრავიანი თვითმფრინავის ფართო დიაპაზონის, კრეისერული მაღალი სიჩქარის გასაერთიანებლად. V-22 Osprey-ის გააჩნია ორი მძლავრი ძრავა სამბოლოიანი მოზრდილი პროპელებით, განლაგებული ჰორიზონტალურად ფრთების ბოლოებზე. ძრავები მოძრავია და შეუძლია მიიღოს ან ვერტიკალური, ან წინ მიმართული მდგომარეობა, ხოლო ფრთები და პროპელები იკეცება თვითმფრინავის გასწვრივ, რათა ნაკლები ადგილი დაიკავოს არამუშა მდგომარეობაში. V-22 წარმოიშვა აშშ-ის თავდაცვის სამინისტროს 1981 წელს დაწყებული JVX (Joint-service Vertical take-off/landing Experimental) პროგრამიდან. Bell Helicopter და Boeing Helicopters ჯგუფებმა მიიღეს საწარმოო კონტრაქტი 1983 წელს. ბელისა და ბოინგის ჯგუფები ერთობრივად აწარმოებდნენ თვითმფრინავს. V-22-მა პირველი გაფრენა 1989 წელს განახორციელა და დაიწყო ტესტირებისა და ალტერნატიული დიზაინის ძიების ხანგრძლივი პროცესი; სამხედრო სამსახურისთვის განკუთვნილი მსოფლიოში პირველი კონვერტოპლანის აგებასთან დაკავშირებული კომპლექსურობისა და სირთულეების გადაწყვეტას წლები დასჭირდა. აშშ-ის საზღვაო ქვეითთა კორპუსმა პილოტების წვრთნა Osprey-სთვის 2000 წელს დაიწყო, ხოლო თვითმფრინავები 2007 წელს მიიღო. V-22 ავსებს და ფაქტობრივად ჩაანაცვლებს CH-46 Sea Knight შვეულმფრენს. Osprey-ის მეორე ოპერატორმა აშშ-ის სამხედრო-საჰაერო ძალებმა მიიღო თვითმფრინავის მათი ვერსიები 2009 წელს. მას მერე, რაც V-22 Osprey ჩადგა აშშ-ის საზღვაო ქვეითთა და საჰაერო ძალების სამსახურში, გამოყენებული იქნა იგი სამხედრო ოპერაციებში ავღანეთსა და ერაყში. ↑ Osprey Deemed Ready for Deployment დაარქივებული 2016-12-01 საიტზე Wayback Machine. . აშშ-ის საზღვაო ქვეითთა კორპუსი, 14 ივნისი, 2007. ↑ RL31384 V-22 Osprey Tilt-Rotor Aircraft. კონგრესის კვლევათა სამსახური, 22 დეკემბერი, 2009. ↑ (თებერვალი, 2010). "FY 2011 Budget Estimates" (PDF). აშშ-ის სამხედრო-საჰაერო ძალები. Retrieved on 2010-07-11. დაარქივებული 2012-03-04 საიტზე Wayback Machine. დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-03-04. ციტირების თარიღი: 2010-07-11. წაკითხვის თარიღი: 16 ივნისი, 2010 ↑ V-22 Osprey Backgrounder. Boeing Defense, Space & Security (თებერვალი, 2010). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2006-01-17. ციტირების თარიღი: 26 მარტი, 2010. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: V-22 Osprey V-22 ბოინგის ოფიციალური საიტი V-22 ბელის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2010-03-28 საიტზე Wayback Machine. V-22 Osprey-ის ისტორია საიტზე Navy.mil დაარქივებული 2007-11-08 საიტზე Wayback Machine. CV-22-ის ფაქტების ფურცელი აშშ-ის სსძ-ის საიტზე
დიდი კვამლიანი მთების ეროვნული პარკი

დიდი კვამლიანი მთების ეროვნული პარკი (ინგლ. Great Smoky Mountains) — მდებარეობს ამერიკის შეერთებული შტატების აღმოსავლეთ ნაწილში, ჩრდილოეთ კაროლინის და ტენესის საზღვარზე. პარკი შეიქმნა 1934 წლის 15 ივნისს, აპალაჩის მთების ცენტრალურ ნაწილში. 1983 წელს დიდი კვამლიანი მთები იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობად აღიარა. პარკს უკავია დაახლოებით 2 110,4 კმ² ტერიტორია. ეროვნული პარკი მდებარეობს ზღვის დონიდან 277 - 2 025 მეტრ სიმაღლეზე, აქ არის თექვსმეტი მწვერვალი რომლის სიმაღლე 1 500 მეტრს აღემატება. აქ არსებული უმაღლესი მწვერვალი მესამეა ამერიკის შეერთებული შტატების აღმოსავლეთ ნაწილში. დიდი კვამლიანი მთები მდიდარია ფლორით და ფაუნით, გავრცელებულია ხუთი სხვადასხვა ჯიშის ტყე. დაცულ ტერიტორიაში ხარობს 3 500 სხვადასხვა სახეობის მცენარე. პარკში ბინადრობს მრავალი იშვიათი და გადაშენების პირას მყოფი ცხოველი. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ამერიკაში ოფიციალური საიტი Great Smoky Mountains Association Lookout Rock webcam and current air quality data დაარქივებული 2006-12-07 საიტზე Wayback Machine. Great Smoky Mountains National Park დაარქივებული 2003-10-11 საიტზე Wayback Machine. Photos of Great Smoky Mountains National Park Hiking Trails, grouped by trail დაარქივებული 2005-02-05 საიტზე Wayback Machine. Hiking Trail information for the Smoky Mountains ↑ დიდი კვამლიანი მთების ეროვნული პარკი, Oh Ranger.com ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: დიდი კვამლიანი მთების ეროვნული პარკი
პეტრე ქავთარაძე (იურისტი)

პეტრე ივანეს ძე ქავთარაძე (დ. 14 ივლისი, 1883, სოფ. ზოვრეთი, ახლანდ. ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი — გ. 3 ოქტომბერი, 1941, პოტმა, მორდოვეთის ასსრ) — ქართველი იურისტი, პოლიტიკური მოღვაწე, ლექსიკოგრაფი, მთარგმნელი. 1915 წ. დაამთავრა პეტროგრადის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. საქართველოში დაბრუნებისთანავე ნაფიც დამცველთა კოლეგიაში ჩაეწერა. დამოუკიდებლობის წლებში (1918-1921) პავლე საყვარელიძესთან ერთად ხელმძღვანელობდა საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული პარტიის „ალიონის“ ჯგუფს (მისი ბეჭდვითი ორგანო იყო გაზეთი „ალიონი“), რომელიც ოპოზიციაში ედგა ნოე ჟორდანიას მთავრობას. საქართველოს „გასაბჭოების“ შემდეგ კვლავ ადვოკატად მუშაობდა, გამოდიოდა დამცველად დიდ სასამართლო პროცესებზე. ქავთარაძე იყო ლიტერატურული გაერთიანება „არიფიონის“ წევრი (1927–1928 წწ.), საქართველოს მწერალთა კავშირის წევრი. მონაწილეობა მიიღო 1937 წ. რუსულ-ქართული ლექსიკონის შედგენაში, რედაქცია გაუკეთა მთელ ლექსიკურ მასალას და ითავა ფრაზეოლოგიისა და მაგალითების დამატება. იყო იურიდიული ტერმინოლოგიის ერთ-ერთი შემდგენელი (გამოვიდა 1963 წ.). ორიგინალიდან თარგმნა სოფოკლეს „ოიდიპოს მეფე“, „ანტიგონე“, პლატონის „სოკრატეს აპოლოგია“, „კრიტონი“, ციცერონის „პირველი სიტყვა კატილინას წინააღმდეგ“, ოვიდიუსის „ჰეროიდები“ და სხვ. რეპრესირებულია; შიმშილით გარდაიცვალა გადასახლებაში, „გულაგის“ ბანაკში. მაყაშვილი, ვ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 442.
28 თებერვალი

28 თებერვალი — გრიგორიანული კალენდრის 59-ე დღე. წლის ბოლომდე დარჩენილია 306 დღე (ნაკიან წელში - 307). 1066 : გაიხსნა ვესტმინსტერის სააბატო. 1732 : პეტერბურგში გაიხსნა კადეტთა კორპუსი. 1854 : დაარსდა აშშ-ის რესპუბლიკური პარტია. 1922 : ეგვიპტე განთავისუფლდა ბრიტანეთისაგან. 1932 : დაარსდა აბასთუმნის ასტროფიზიკური ობსერვატორია. 1935 : ამერიკელმა ქიმიკოსმა უ. ჰ. კარათერზმა გამოიგონა ნეილონი. 1947 : ტაივანში დაიწყო ჩინეთის რესპუბლიკის ხელისუფლების მიმართ საპროტესტო მოძრაობა (28 თებერვლის ინციდენტი). 1991 : ერაყმა ოფიციალურად აღიარა ქუვეითთან ომის დასრულება. 1997 : სომხეთსა და აზერბაიჯანში მომხდარ ძლიერ მიწისძვრას დაახლოებით 1 100 ადამიანი ემსხვერპლა. 2013 : გადადგა რომის პაპი ბენედიქტე XVI. 2015 : მოსკოვში რუსეთის ოპოზიციის ლიდერი ბორის ნემცოვი მოკლეს. 2022 : უკრაინამ ევროკავშირში გაწევრიანებაზე განაცხადი წარადგინა. 1533 : მიშელ დე მონტენი — ფრანგი ფილოსოფოსი 1663 : ტომას ნიუკომენი —ინგლისელი გამომგონებელი, პროფესიით მჭედელი. 1792 : კარლ ბერი — პრუსიელ-ესტონელი ბუნებისმეტყველი. 1823: ერნესტ რენანი — ფრანგი მწერალი 1829 : ანტონიო გუსმან ბლანკო — სამხრეთ ამერიკელი პოლიტიკოსი, დიპლომატი და პუბლიცისტი 1833: ალფრედ ფონ შლიფენი — გერმანელი სამხედრო მოღვაწე 1846 : ჯამბულ ჯაბაევი — ყაზახი აკინი 1857 : ვლადიმერ (ლადო) ალექსი-მესხიშვილი — ქართველი მსახიობი და რეჟისორი 1880 : მარტიროს სარიანი — სომეხი მხატვარი 1903 : ვინსენტ მინელი — ამერიკელი კინოსა და თეატრის რეჟისორი. 1910 : მიხეილ ჩუბინიძე — ქართველი საბჭოთა თეატრისა და კინოს მსახიობი, 1923 : თეიმურაზ ნათაძე — ქართველი პათოფიზიოლოგი, 1926 : სვეტლანა ალილუევა — იოსებ სტალინის ერთადერთი ქალიშვილი 1926 : გივი ციმინტია — ქართველი ინჟინერი. 1928 : რამაზ ჩხიკვაძე — ქართველი მსახიობი 1928 : ლამარა ბოკერია — ქართველი სცენარისტი. 1929 : ფრენკ გერი — ამერიკელი არქიტექტორი 1929 : შოთა ლაფერაძე — ქართველი კინოპროდიუსერი. 1934 : ჯორჯიო გომელსკი — კინემატოგრაფისტი, იმპრესარიო, მუსიკალური პროდიუსერი და მენეჯერი. 1942 : დინო ძოფი — ლეგენდარული იტალიელი ფეხბურთელი 1953 : პოლ კრუგმანი — ამერიკელი ეკონომისტი, მწერალი, 1966 : პაულუ ფუტრე — ყოფილი პორტუგალიელი ფეხბურთელი. 1971 : დავით ხახალეიშვილი — ქართველი ძიუდოისტი 1971 : ნაიჯელ გოდრიჩი — ინგლისელი მუსიკალური პროდიუსერი 1980 : კრისტიან პოულსენი — დანიელი ფეხბურთელი 1985 : დიეგო რიბას და კუნია — ბრაზილიელი ფეხბურთელი. 1987 : ანტონიო კანდრევა — იტალიელი ფეხბურთელი 1993 : ემილი დე ფორესტი — დანიელი მომღერალი. 1994 : არკადიუშ მილიკი — პოლონელი ფეხბურთელი 2000 : მოიზ კინი — იტალიელი ფეხბურთელი 1648 : კრისტიან IV — დანიის მეფე 1941 : ალფონსო XIII — ესპანეთის მეფე 1974 : ცაგარეიშვილი, ვალერიან — ქართველი კომპოზიტორი 1986 : პალმე, ულოფ — შვედეთის პრემიერ-მინისტრი 2006 : ჩემბერლეინი, ოუენ — ამერიკელი ფიზიკოსი 2006 : ფრანგიშვილი, ივერი — ქართველი მეცნიერი 2011 : ჟირარდო, ანი — ფრანგი მსახიობი 2015 : ნემცოვი, ბორის — რუსი პოლიტიკოსი. მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს: ონისიმე მოციქული ღირსი პაფნუტი და ასული მისი ეფროსინე ევსები სირიელი სხვა თვეები
სენეგალი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი სენეგალი შეიძლება აღნიშნავდეს: სენეგალი - სახელმწიფო დასავლეთ აფრიკაში სენეგალი - მდინარე დასავლეთ აფრიკაში
აშშ-ის ქალაქების სია მოსახლეობის მიხედვით

სტატიაში მოცემულია შეერთებული შტატების ყველაზე დიდი დასახლებული ადგილები მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ, განსაზღვრული შეერთებული შტატების აღწერის ბიუროს მიერ, სია მოიცავს სხვადასხვა ადგილებს, მათ შორის შტატების დედაქალაქები, ქალაქები, სოფლები, დაბები და მუნიციპალიტეტები. ქვემოთ მოცემულ ცხრილში მოყვანილია აშშ-ის ქალაქები მოსახლეობის მიხედვით, 2014 წლის მონაცემებით, აღრიცხვა ჩაატარა აშშ-ის მოსახლეობის აღწერის ბიურომ. პუერტო-რიკოს ქალაქები, 100 100-ზე მეტი მცხოვრებით, მოყვანილია ცალკე, ქვემოთ. ქვემოთ მოცემულ ცხრილში მოყვანილია პუერტო-რიკოს მუნიციპალიტეტში შემავალი ქალაქები მოსახლეობის მიხედვით, 2009 წლის 1 ივლისის მონაცემებით, აღრიცხვა ჩაატარა აშშ-ის მოსახლეობის აღწერის ბიურომ. ↑ City wins census appeal; count adjusted - Houston Chronicle. Chron.com (2012-12-03). Retrieved on 2013-07-12. ↑ The City of Philadelphia, Pennsylvania, and Philadelphia County, Pennsylvania, are separate but coterminous entities with a single consolidated city–county government.
ელ გრინი

ალბერტ გრინი (დ. 1946 წლის 13 აპრილს),, უფრო მეტად ცნობილი სასცენო სახელით ელ გრინი - ცნობილი ამერიკელი საეკლესიო მსახური და გოსპელ-მომღერალი. იგი პოპულარული გახდა 1970-იან წლებში, სიმღერებით "You Oughta Be With Me," "Spending My Time," "Love and Happiness", და "Let's Stay Together". ჟურნალმა როლინგ სტოუნი გრინი დაასახელა ყველა დროის შემსრულებელთა სიაში #65 პოზიციაზე. ↑ 1.0 1.1 Southern E. Biographical Dictionary of Afro-American and African Musicians — Greenwood Publishing Group, 1982. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q51333926"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3116159"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5349457"></a> ↑ BlackPast.org — 2004. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q30049687"></a> ↑ Al Green: Biography. ციტირების თარიღი: 2008-02-27. ოფიციალური საიტი ელ გრინი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ელ გრინი ბროდვეის ინტერნეტ მონაცემთა ბაზაში (ინგლისური)
ევერგლეიდის ეროვნული პარკი

ევერგლეიდის ეროვნული პარკი (ინგლ. Everglades National Park) — ეროვნული პარკი ამერიკის შეერთებული შტატების სამხრეთით ფლორიდის შტატში. პარკი დაარსდა 1947 წლის 6 დეკემბერს. მისი ფართობი შეადგენს 6 105 კმ²-ს. პარკი მოქცეულია სუბტროპიკულ კლიმატურ სარტყელში. იგი სიდიდით მესამე ეროვნული პარკია შეერთებულ შტატებში. ევერგლეიდის ეროვნული პარკის მთავარი დანიშნულებაა, შეინარჩუნოს ამ ტერიტორიაზე არსებული უნიკალური ეკოსისტემა. პარკს ამ მხარეში მნიშვნელოვანი ეკონომიკური ფუნქციებიც გააჩნია. ყოველწლიურად ამ ტერიტორიას მილიონზე მეტი ტურისტი სტუმრობს. 1976 წელს იუნესკომ ევერგლეიდი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიყვანა. ისევე როგორც შეერთებულ შტატებში არსებულ სხვა პარკებს, ასევე ამ დაცულ ტერიტორიასაც მართავს ეროვნული პარკების სამსახური. მდიდარია ეროვნული პარკის ფლორა და ფაუნა. აქ ცხოვრობს 350 სახეობის ფრინველი, 300 სახეობის მტკნარი და ზღვის თევზი, 40 სახეობის ძუძუმწოვარი და 50 სახეობის ქვეწარმავალი. პარკში არსებული 36 სახეობის ცხოველი გადაშენების პირასაა მისული, მათგან აღსანიშნავია: ფლორიდული პუმა, ამერიკული ნიანგი და სხვები. 2010 წლის იუნესკოს 34-ე სესიაზე ევერგლეიდის ეროვნული პარკი შეიტანეს საფრთხის ქვეშ მყოფი ძეგლების სიაში ეკოსისტემის სერიოზული დეგრადაციის გამო. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ამერიკაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ევერგლეიდის ეროვნული პარკი ოფიციალური საიტი The Everglades in the Time of Marjorie Stoneman Douglas Photo exhibit created by the State Archives of Florida Reclaiming the Everglades: South Florida's Natural History დაარქივებული 2019-01-03 საიტზე Wayback Machine. Everglades National Park Protection and Expansion Act დაარქივებული 2016-07-03 საიტზე Wayback Machine. UNESCO World Heritage Cent ↑ იუნესკოს განცხადება
სეფიეთი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი სეფიეთი შეიძლება აღნიშნავდეს: სეფიეთი - სოფელი აბაშის მუნიციპალიტეტში სეფიეთი - ეკლესია სოფელ სეფიეთში
აფხაზი

საკუთარი სახელი აფხაზი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ალექსანდრე აფხაზი — ემიგრანტი, კინომრეწველობის სტატისტიკოსი გიორგი აფხაზი — თეატრის მხატვარი, ემიგრანტი დავით აფხაზი — სამხედრო პირი, გენერალ-მაიორი ივანე აფხაზი — რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი კონსტანტინე აფხაზი — სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე კოხტა აფხაზი — პუბლიცისტი, ი. ჭავჭავაძის სიყრმის მეგობარი და მის შესახებ მოგონებების ავტორი ნიკოლოზ აფხაზი — მდივანბეგი, მხატვარი ნიკოლოზ აფხაზი — კანადაში მოღვაწე იურისტი და მებაღე-დეკორატორი აფხაზები — აფხაზეთის რეგიონში მცხოვრები ეთნიკური ჯგუფი
ტაოს-პუებლო

ტაოს-პუებლო (ესპ. Taos Pueblo ან Pueblo de Taos) – ინდიელების (პუებლოს) ერთ–ერთი ძველი ჯგუფი. საუბრობდნენ ტაოს ჯგუფის ჩრდილოურ ტივა ენაზე. ტაოს-პუებლო მდებარეობს თანამედროვე ქალაქ ტაოსიდან 1,6 კმ-ში, ნიუ-მექსიკოს შტატი. დასახლებაზე გაედინება პატარა მდინარე რედ-უილოუ-კრიკი. პუებლო შედის ინდიელთა რეზერვაციაში. მისი ფართობია 384 კმ², მოსახლეობა 1 900 კაცი.. ტაოსის საზოგადოება ცნობილია თავისი ჩაკეტილობითა და კონსერვატიზმით. 1992 წელს ტაოს-პუებლო იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიყვანა. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ამერიკაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ტაოს-პუებლო Taos Pueblo დაარქივებული 2008-09-01 საიტზე Wayback Machine. (ოფიციალური საიტი) Webcam of sacred Taos Mountain დაარქივებული 2003-12-14 საიტზე Wayback Machine. Taos Blue Lake Collection at the Seeley G. Mudd Manuscript Library, Princeton University Taos Pueblo on National Park Service Discover Our Shared Heritage website The SMU-in-Taos Research Publications digital collection contains nine anthropological and archaeological monographs and edited volumes representing the past several decades of research at the SMU-in-Taos (Fort Burgwin) campus near Taos, New Mexico, including Papers on Taos archaeology and Taos archeology More on Taos Blue Lake ↑ Who lives in the Pueblo?. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-02-23. ციტირების თარიღი: 2010-07-11.
კაჰოკია

კაჰოკია – ჩრდილოეთ ამერიკის ინდიელთა ყორღანი აშშ-ში. მდებარეობს ქალაქ კოლინსვილის ახლოს, მდინარე მისისიპის ნაპირზე, ქალაქ სენტ-ლუისის პირდაპირ, ილინოისის შტატში. კაჰოკია მისისიპის კულტურის (VII-XIII სს.) მსხვილი და ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი არქეოლოგიური ძეგლია. ეს კულტურა ჯერ კიდევ ევროპელებთან კონტაქტამდე 500 წლით ადრე თანამედროვე აშშ-ის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში ვითარდებოდა. 1982 წელს კაჰოკია იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიყვანა. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ამერიკაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: კაჰოკია Cahokia Mounds Homepage and Map of the Site "Cahokia Mounds State Historic Site, Illinois" დაარქივებული 2011-02-28 საიტზე Wayback Machine. , World Heritage Site, National Park Service "Cahokia Mounds" დაარქივებული 2007-08-04 საიტზე Wayback Machine. , Illinois Historic Preservation Agency "Cahokia Mounds" დაარქივებული 2008-09-16 საიტზე Wayback Machine. "Metropolitan Life on the Mississippi", Washington Post, March 12, 1997 Mississippian Art and Artifacts დაარქივებული 2018-12-15 საიტზე Wayback Machine.
სან-ხუანის ისტორიული რაიონი

სან-ხუანის ისტორიული რაიონი მდებარეობს ამერიკის შეერთებული შტატების კუნუძლ პუერტო-რიკოზე. ისტორიული რაიონი შედის დედაქალაქ სან-ხუანის შემადგენლობაში. ქალაქის ისტორიულ რაიონს მიეკუთვნება, კოლონიურ პერიოდში აგებული ციხესიმაგრეები და ძველი ქალაქის კედელი. მათგან აღსანიშნავია ფორტ-სან-დელ-მორო და ფორტ-სან-კრისტობალი. ეს ციხესიმაგრეები აიგო XV საუკუნეში ევროპელების მიერ, ამ ადგილს კარიბის ზღვის რეგიონში სტრატეგიულად ერთ-ერთი ყველაზე ხელსაყრელი ადგილი ეკავა. 1983 წლის 6 დეკემბერს იუნესკომ ეს ტერიტორია მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიყვანა. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ამერიკაში ოფიციალური საიტი pdf maps of the site დაარქივებული 2007-02-05 საიტზე Wayback Machine. The Forts of Old San Juan:Guardians of the Caribbean, a National Park Service Teaching with Historic Places (TwHP) lesson plan დაარქივებული 2008-05-13 საიტზე Wayback Machine. UNESCO World Heritage website
მამონტის მღვიმის ეროვნული პარკი

მამონტის მღვიმის ეროვნული პარკი — მდებარეობს ამერიკის შეერთებული შტატების აღმოსავლეთ ნაწილში კენტუკის შტატში. ეს მღვიმე მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე ღრმაა. პარკის ფართობი შეადგენს 214 კმ²-ს და მდებარეობს ქალაქ ბრაუნსვილის სიახლოვეს. 2008 წელს მღვიმეს ესტუმრა 446 174 ტურისტი. დაცულ ტერიტორიას მართავს ეროვნული პარკების სამსახური. იგი დაარსდა 1941 წლის 1 ივლისს, 1981 წელს იუნესკომ, მამონტის ეროვნული პარკი მსოფლიო მემკვიდრეობად აღიარა, 1990 წელს კი ეს ტერიტორია მსოფლიოს ბიოსფერული რეზერვის სიაში შევიდა. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ამერიკაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მამონტის მღვიმის ეროვნული პარკი Mammoth Cave National Park website Mammoth Cave Restoration Camp Official Site დაარქივებული 2006-09-25 საიტზე Wayback Machine. Mammoth Cave: Its Explorers, Miners,Archeologists, and Visitors, a National Park Service Teaching with Historic Places (TwHP) lesson plan Peter West, "Trying the Dark: Mammoth Cave and the Racial Imagination, 1839-1869", Southern Spaces, 9 February 2010
ანტისა ხვიჩავა

ანტისა ხვიჩავა (დ. 8 ივლისი, 1880, საჩინო, წალენჯიხის მუნიციპალიტეტი, — გ. 7 ოქტომბერი, 2012, საჩინო, წალენჯიხის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი ქალი, რომელმაც 132 წელი იცხოვრა. პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტების მიხედვით, ანტისა ხვიჩავა 1880 წლის 8 ივლისს დაიბადა. ცხოვრობდა წალენჯიხის მუნიციპალიტეტში, სოფელ საჩინოში შვილებთან, შვილიშვილებთან და შვილთაშვილებთან ერთად. მთელი ცხოვრება საქართველოში აქვს გატარებული. 2011 წელს იგი ბიომეტრიული პასპორტისა და აიდი ბარათის მფლობელიც გახდა, რომელიც მას საჩუქრად ადგილობრივი ხელისუფლების წარმომადგენლებმა გადასცეს. ანტისა ხვიჩავას 12 შვილიშვილი, 18 შვილთაშვილი და 4 შვილთაშვილისშვილი ჰყავდა. სოფლის მეურნეობაში 1965 წლამდე მუშაობდა, ხოლო 85 წლის ასაკში პენსიაზე გავიდა. იგი პლანეტის უხუცესი ადამიანის განხრით გინესის რეკორდების წიგნში მოხვედრის კანდიდატი იყო. მინიჭებული აქვს ქალაქ წალენჯიხის საპატიო მოქალაქის წოდება. ანტისა ხვიჩავა გარდაიცვალა 2012 წლის 7 ოქტომბერს, 132 წლის ასაკში. დაკრძალეს 7 ოქტომბერს მშობლიურ სოფელში. დაკრძალვას 1000-ზე მეტი ადამიანი დაესწრო. ↑ 1.0 1.1 1.2 Daily Mail-ი 132 წლის ანტისა ხვიჩავაზე წერს ↑ 132 წლის ასაკში გარდაცვლილი ანტისა ხვიჩავა გინესის წიგნში მოხვდება[მკვდარი ბმული] ↑ წალენჯიხაში უხუცესი ქალბატონი ანტისა ხვიჩავა გარდაიცვალა[მკვდარი ბმული] ↑ Долгожительнице из Грузии исполнилось 130 лет ↑ საქართველოში უხუცესი ქალბატონი 130 წლის გახდა[მკვდარი ბმული] ↑ В Грузии умерла старейшая жительница планеты, ей было 132 года
რამ ნარაიანი

რამ ნარაიანი (ჰინ. राम नारायण; დ. 25 დეკემბერი , 1927) — ინდოელი მუსიკოსი, რომელმაც პოპულარიზება გაუკეთა ინსტრუმენტ სარანგის ინდური კლასიკური მუსიკის ჟანრის სოლო-საკონცერტო შესრულებისათვის. ის პირველი საერთაშორისო მუსიკოსი გახდა, რომელიც ამ ინსტრუმენტზე უკრავს. დაიბადა ქალაქ უდაიპურში და ადრეულ ასაკიდანვე დაიწყო სარანგის შესწავლა. შემდგომში მუშაობდა ჯერ მასწავლებლად, 1944 წელს კი – აკომპანიატორად რადიოში. ინდოეთის დაყოფის შემდეგ, 1947 წელს, გადავიდა ქალაქ დელში, სადაც გადაწყვიტა რომ აკომპანიატორის როლი მისთვის ცოტა იყო. 1949 წელს ის გადავიდა მუმბაიში ინდურ კინოში სამუშაოდ.
სეფიეთის ტაძარი

სეფიეთი — სამნავიანი ბაზილიკა სოფელ სეფიეთში აბაშის მუნიციპალიტეტში. სეფიეთის ეკლესია ერთ–ერთი უძველესია სამეგრელოში. ნაშენია ქვითა და აგურით, გამოყენებულია თლილი და ნატეხი ქვა. მრავალგზის გადაკეთების შედეგად დაკარგული აქვს თავდაპირველი სახე. დასავლეთით მიშენებული აქვს უფრო დაბალი სათავსი — ეგვტერი ან საქალებო. ეკლესიაც და მინაშენიც მოხატულია გვიანდელ შუა საუკუნეებში. მხატვრობამ ფრაგმენტების სახით მოაღწია. გარდა რელიგიური სიუჟეტებისა, გვხვდება ისტორიულ პირთა, ადგილობრივ ფეოდალთა (აბრამ აილაძის, მოხატვის მოთავის — ჭყონდიდელი ზოსიმე კოპლატაძის და სხვა) პორტრეტები. მათი სახელები წარწერებშია მოხსენიებული. აქ ნაპოვნი ჯვრებითა და მზის გამოსახულებით შემკული სვეტისთავი (დაცულია მარტვილის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში) ამ ტერიტორიაზე არსებულ ძველ ნაგებობას უნდა ეკუთვნოდეს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 304. თაყაიშვილი ე., „არხეოლოგიური მოგზაურობიდან სამეგრელოში“ // ძველი საქართველო, ტ. III, ტფილისი: ელექტრო მბეჭდავი სტამბა სპირიდონ ლოსაბერიძის, 1914. — გვ. 33-38.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 5172 ↑ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
გლასიერ-ბეის ეროვნული პარკი

გლასიერ-ბეის ეროვნული პარკი (ინგლ. Glacier Bay) — მდებარეობს ამერიკის შეერთებული შტატების ჩრდილოეთ ნაწილში, ალასკის შტატში. პირველად აქ დაცული ტერიტორია შეიქმნა 1925 წლის 25 თებერვალს და ის ეროვნული მონუმენტის სტატუს ატარებდა, 1980 წელს შეიცვალა სტატუსი და ამ ტერიტორიამ მიიღო ეროვნული პარკის დასახელება. პარკი ალასკის დასავლეთით არის შექმნილი, დაცული ტერიტორიის სიახლოვეს მდებარეობს ქალაქი ჯუნო. გლასიერ-ბეის ეროვნული პარკი შედის მსოფლიოს ბიოსფერული ნაკრძალების სიაში და იგი 1986 წლიდან აგრეთვე არის იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობა. პარკის ფართობი შეადგენს 13 287 კმ²-ს, მისი უდიდესი ნაწილი უკაცრიელი ტერიტორიაა. გლასიერ-ბეის ეროვნული პარკში მდებარეობს არაერთი მაღალი მწვერვალი. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ამერიკაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: გლასიერ-ბეის ეროვნული პარკი ოფიციალური საიტი World Heritage Site Glacier Bay Natio დაარქივებული 2010-09-04 საიტზე Wayback Machine.
გია აბესაძე

გია ვახტანგის ძე აბესაძე (დ. 1956, ზესტაფონი — გ. 21 სექტემბერი, 1991, თბილისი) — ქართველი ექიმი, კარდიოლოგი. 1991 წელს თბილისში, რუსთაველის გამზირზე, თავი დაიწვა სამოქალაქო დაპირისპირებისადმი პროტესტის ნიშნად. მისი სახელი მიენიჭა ისტორიულ ქუჩას ძველ თბილისში. თავის გამოსათხოვარ წერილში წერდა: ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 251, ISBN 978-99928-20-35-3. სამშობლოს შესწირა თავისი სიცოცხლე დაარქივებული 2018-06-29 საიტზე Wayback Machine. . „ახალი 7 დღე“, 2002-03-29.
ლა-ფორტალესა

ლა-ფორტალესა – პუერტო-რიკოს გუბერნატორის თანამედროვე ოფიციალური რეზიდენცია. იგი აშენდა 1533-1540 წლებს შორის სან-ხუანის ნავსადგურის დასაცავად. ციხესიმაგრე, აგრეთვე ცნობილი როგორც Palacio de Santa Catalina (Santa Catalina Palace). ამჟამად აქ არის განთავსებული თანამედროვე ეპოქის ყველაზე ძველ ვილაში არსებული აღმასრულებული ხელისუფლება. 1983 წლის 6 დეკემბერს იუნესკომ ეს ტერიტორია სან-ხუანის ისტორიული რაიონთან ერთად მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიყვანა. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ამერიკაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ლა-ფორტალესა Government of Puerto Rico - Executive Mansion: Santa Catalina's Palace დაარქივებული 2003-04-06 საიტზე Wayback Machine. (ესპანური) UNESCO - World Heritage Center: La Fortaleza Historic Site Information Visiting information დაარქივებული 2017-11-15 საიტზე Wayback Machine.
სსრკ-ის დროშა

საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირის სახელმწიფო დროშა — სსრკ-ის ოფიციალური სიმბოლო, სახელმწიფო გერბთან და ჰიმნთან ერთად. წარმოადგენს წითელ, 1:2 პროპორციის, სწორკუთხა ტილოს ზედა კუთხეში (ბუნისკენ) ოქროსფერი ნამგალი-ურო-ვარსკვლავის კოპოზიციით.
მესა-ვერდეს ეროვნული პარკი

მესა-ვერდეს ეროვნული პარკი (ინგლ. Mesa Verde National Park) — მდებარეობს ამერიკის შეერთებული შტატების სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, კოლორადოს შტატში. ფართობი — 211 კმ². პარკი შეიქმნა 1906 წელს, რათა დაეცვა აქ არსებული ინდიელთა უძველესი ტომის პუებლოს უნიკალური საცხოვრებელი ადგილები. ეს საცხოვრებლები შეიქმნა VI—XIII საუკუნეებში. 1978 წელს იუნესკომ მესა ვერდეს ეროვნული პარკი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიყვანა. ყოველწლიურად დაცულ ტერიტორიას 700 ათასამდე ტურისტი სტუმრობს. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ამერიკაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მესა-ვერდეს ეროვნული პარკი Mesa Verde National Park. National Park Servce. Mesa Verde National Park დაარქივებული 2014-07-01 საიტზე Wayback Machine. . Parks.com. Mesa Verde Digital Media Archive დაარქივებული 2009-09-22 საიტზე Wayback Machine.