laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ოქროს ვარსკვლავი

„ოქროს ვარსკვლავი“ — სახელმწიფო მედალი სსრკ-სა და რუსეთის ფერედაციაში. დაწესებულია სსრკ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის 1939 წლის 1 აგვისტოს ბრძანებულებით, როგორც დამატებითი წარჩინების ნიშანი საბჭოთა კავშირის გმირის წოდებასთან. წარმოადგენს ხუთქიმიან ოქროს ვარსკვლავს, რომელსაც აქვს გლუვი ორწახნოგოვანი სხივები. იბნევენ მკერდის მარცხენა მხარეს ორდენებისა და მედლების ზემოთ. სსრკ კავშირის დაშლის შემდეგ 1992 წელს მედალი აღადგინეს როგორც წარჩინების ნიშანი რუსეთის გმირის წოდებასთან. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 611.
წყალშავი

წყალშავი — სოფელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტში (ნიგოზეთის თემი). მდებარეობს ჭიათურის პლატოზე. ზღვის დონიდან 760 მეტრი, ჭიათურიდან 13 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 344 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 362. ინფორმაცია სოფლის შესახებ[მკვდარი ბმული] ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
წინსოფელი

წინსოფელი — სოფელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტში (პერევისას თემი). მდებარეობს ჭიათურის პლატოზე, მდინარე ყვირილის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 540 მეტრი, ჭიათურიდან 5 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 350 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 330. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ოქროს ვერძი

„ოქროს ვერძი“ — ყოველკვირეული ქართული ლიტერატურული ჟურნალი. გამოვიდა 1913 წელს ქუთაისში (სულ 5 ნომერი, 19 მაისი — 30 ივნისი). რედაქტორ-გამომცემელი — ბესარიონ ჯაიანი, ფაქტობრივი რედაქტორი — პაოლო იაშვილი. თანამშრომლობდნენ ალექსანდრე აბაშელი, კონსტანტინე გამსახურდია, იოსებ გრიშაშვილი, შალვა დადიანი, პაოლო იაშვილი, სერგო კლდიაშვილი, ნიკო ლორთქიფანიძე, გალაკტიონ ტაბიძე, ტიციან ტაბიძე, ლეო ქიაჩელი, სანდრო შანშიაშვილი და სხვები. დაიბეჭდა ჰაინრიხ ჰაინეს, გოეთეს, ანდრეევის, სევერიანინის ნაწარმოებების თარგმანები. აქვე გამოქვეყნდა გალაკტიონის მე და ღამე. „ოქროს ვერძის სარედაქციო სტატიებში“ გამოვლენილია პატრიოტული სულისკვეთება, ქართული კულტურის აღორძინების სურვილი და წარსულის დიდ ქართველთა მოღვაწეთა წინაშე ქედის მოხრა. ამასთან შეინიშნება რედაქციის სწრაფვა — შექმნას ახალი, ნოვატორული მიმართულების ჟურნალი. „ჟურნალი შეიძლება ჩაითვალოს სიმბოლიძმისკენ მიდრეკილ გამოცემად“. ამავე სახელწოდებით(Золотое руно)მოსკოვში გამოიცემოდა სიმბოლისტური ჟურნალი. „ოქროს ვერძი“ „ცისფერყანწელების“ პერიოდულ ორგანოთა წინამორბედად უნდა მივიჩნიოთ. ავალიანი ლ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 611. სიგუა, სოსო., „მოდერნიზმი“, თბ. „მწერლის გაზეთი“, 2008
ხვაშითი

ხვაშითი — სოფელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ჭიათურის პლატოზე. თემის ცენტრი (სოფლები: ვაკევისა, ვანი, ზედა ჭალოვანი, კვახაჯელეთი). ზღვის დონიდან 780 მეტრი, ჭიათურიდან 20 კილომეტრი. სოფელში არის საბაზო სკოლა. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 36 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 476. სოფელ ხვაშითის ეკლესია[მკვდარი ბმული] ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ სსიპ საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის განვითარების სააგენტო[მკვდარი ბმული] ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ღვითორი (ჭიათურის მუნიციპალიტეტი)

ღვითორი — სოფელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტში (ვაჭევის თემი). მდებარეობს ჭიათურის პლატოზე, მდინარე ღვითორის ხეობაში. ზღვის დონიდან 700 მეტრი, ჭიათურიდან 16 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 181 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 587. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ოქროს თევზი

ოქროს თევზი — ვერცხლისფერი კარასის (Carassius auratus) მოშინაურებული ფორმა. ერთ-ერთი გავრცელებული სააკვარიუმო დეკორატიული თევზია. ჰიბრიდიზეციისა და სელექციის გზით მისგან გამოყვანილია მრავალი ჯიში: კომეტა, ბოლოლეჩაქა, ტელესკოპი, ვარსკვლავთმრიცხველი, ლომთავა, ორანდა და სხვა, რომელთაც აქვთ ლამაზი შეფერილობა, დიდი გრძელი ფარფლები, ტელესკოპური თვალები და სხვა. კარგ პირობებში ოქროს თევზი სქესობრივად მწიფდება 1 წლისა. დედალი ყრის 2-3 ათას ქვირითს. აკვარიუმში ცოცხლობს 13-35 წლამდე. იკვებება დაფნიებით, პეპლებით, ჭიაყელებით, პურით, დაკეპილი ხორცით და სხვა. დემეტრაშვილი მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 611.
ოქროს თხუნელასებრნი

ოქროს თხუნელასებრნი (Chrysochloridae) — ძუძუმწოვრების ოჯახი მწერიჭამიების რიგისა. მათი სხეულის სიგრძეა 75-235 მმ, დაფარულია წითელი, მწვანე, ყვითელი ან იისფერი მოკლე ბეწვით. ოქროს თხუნელასებრთა შიშველი დინგი გარქოვანებულია, რაც მათ მიწის თხრაში ეხმარება. ოჯახში 5 გვარის 15-20 სახეობაა. ბინადრობენ სამხრეთ აფრიკის მშრალ სტეპებში, ქვიშიან უდაბნოებში, ტყეებსა და მინდვრებში. ცხოვრობენ მიწაში. იკვებებიან ნიადაგის მწერებით, მატლებითა და სხვა უხერხემლოებით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 611.
ვანკუვერის მეტროპოლიტენი

ვანკუვერის მეტროპოლიტენი — კანადაში, ქალაქ ვანკუვერის მიწისქვეშა ტრანსპორტი სახეობა. ვანკუვერის მეტრო უახლეს ტექნოლოგიებს ემყარება და ავტომატურად მართვად ვაგობეს იყენებს, მემანქანეების გარეშე. ვანკუვერის მეტრპოლიტენს ადგილობრივად სკაი-ტრეინს (SkyTrain) უწოდებენ. 1970-იან წლებში სწრაფი სატრანსპორტო სისტემების ნაკლებობამ ქალაქში საცობები გამოიწვია, ამის მიუხედავად, ქალაქის მუნიციპალიტეტს მეტროს აგების სახსრები არ გააჩნდა. ამავე პერიოდში კორპორაცია Urban Transportation Development სწრაფი ტრანსპორტის ახალი სახეობის შექმნაზე მუშაობდა; ტრანსპორტის ეს ტიპი ცნობილია სახელით „Intermediate Capacity Transit System“. პროექტის დაფინანსება საბოლოოდ ფედერალური ბიუჯეტიდან მოხდა. სისტემა საცობების პრობლემას დიდი ხნით გადაჭრიდა, თანაც, ნაკლებ სამუშაო ძალებს მოითხოვდა. მეტროს პირველი ხაზის მშენებლობა 1985 წელს დასრულდა. მეტროს აგების ეს პროექტი 1986 წელს „ექსპო 86“-ზე (Expo 86) იქნა წარდგენილი. მეტროპოლიტენების სია
ქბილარი

ქბილარი — სოფელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტში (მანდაეთის თემი). მდებარეობს ჭიათურის პლატოზე, მდინარეების დუმალისა და მეჩხეთურას (ძირულის მარჯვენა შენაკადები) შუამდინარეთში. ზღვის დონიდან 850 მეტრი, ჭიათურიდან 25 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 51 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 497. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ლ’აკვილა

ლ’აქვილა (იტალ. L'Aquila /ˈlaːkwila/, ქართ. არწივი) — ქალაქი ცენტრალურ იტალიაში, აბრუცოს რეგიონში (რეგიონისა და ამავე ლ’აქვილას პროვინციის დედაქალაქი). ქალაქის მოსახლეობა 72.913 ადამიანს შეადგენს. გაშენებულია მდ. ატერნოს ხეობაში ბორცვზე, რომელსაც შუასაუკუნეების გალავანი აკრავს. გარს ერტყმის აპენინის მთები.
კაპიტანი მარველი (DC Comics)

კაპიტანი მარველი (ინგლ. Captain Marvel), მოგვიანებით ეწოდა „შაზამი“ (ინგლ. Shazam) — კომიქსების წიგნის გამოგონილი სუპერგმირი, პირველად დაიბეჭდა Fawcett Comics-ის მიერ და ამჟამად DC Comics-ის საკუთრებაა. შეიქმნა რა 1939 წელს მხატვარ ს.ს. ბეკის და მწერალ ბილ პარკერის მიერ, პერსონაჟი პირველად გამოჩნდა Whiz Comics #2-ში (თებერვალი, 1940). მისი სიყმაწვილის ფანტაზიის განსახიერება, კაპიტანი მარველი ბილი ბეტსონის ალტერ ეგოა — ახალგაზრდა ჭაბუკის, რომელიც რადიოს ახალი ამბების რეპორტიორად მუშაობს და ჯადოქარ „შაზამის“ მიერ არჩეულ იქნა სიკეთის ჩემპიონად. როგორც კი ჯადოქრის სახელს ახსენებს, ბილი ჯადოსნური ელვის ბურთის დარტყმას იღებს, რომელიც მას მყისიერად ჭარმაგ სუპერგმირად აქცევს და ექვსი უძლეველი მითოლოგიური არსების შესაძლებლობებს ანიჭებს. ბილის ძალას იზიარებს და თავად მარველი ხდება მისი რამდენიმე მეგობარი და ოჯახის წევრი, განსაკუთრებით მარველის ოჯახური კოჰორტა — მერი მარველი და კაპიტანი მარველი, უმც. კაპიტან მარველის საიდუმლო ფაილი დაარქივებული 2005-12-25 საიტზე Wayback Machine. (ინგლ.)
ტყემლოვანა (ჭიათურის მუნიციპალიტეტი)

ტყემლოვანა — სოფელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტში (მანდაეთის თემი). მდებარეობს ჭიათურის პლატოზე. ზღვის დონიდან 800 მეტრი, ჭიათურიდან 18 კილომეტრი. სოფელში ამზადებენ ქვევრებს. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 517 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 86. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
მანდაეთი

მანდაეთი — სოფელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: მეჩხეთური, პატარა ჩხირაული, ტყემლოვანა, ქბილარი). მდებარეობს ჭიათურის პლატოზე, მდინარე დუმალის ხეობაში. ზღვის დონიდან 760 მეტრი, ჭიათურიდან 22 კილომეტრი. წყაროებში პირველად მოხსენიებულია XVIII საუკუნეში. სოფელში არის საჯარო სკოლა. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 818 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 405. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
მეჩხეთური

მეჩხეთური — სოფელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტში (მანდაეთის თემი). მდებარეობს ჭიათურის პლატოზე, მდინარეების დუმალისა და მეჩხეთურას (ძირულის მარჯვენა შენაკადები) შუამდინარეთში. ზღვის დონიდან 830 მეტრი, ჭიათურიდან 23 კილომეტრი. წყაროებში პირველად მოიხსენიება XVIII საუკუნეში. სოფელში არის საბაზო სკოლა. სოფელში არის ფეოდალური ხანის ეკლესია. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 268 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 638. მეჩხეთურის რუკა ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ სსიპ საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის განვითარების სააგენტო[მკვდარი ბმული] ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
მერევი

მერევი — სოფელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტში (ნიგოზეთის თემი). მდებარეობს ჭიათურის პლატოზე. ზღვის დონიდან 660 მეტრი, ჭიათურიდან 7 კილომეტრი. სოფელში არის მანგანუმის საბადო. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 336 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 586. ინფორმაცია სოფელ მერევის შესახებ[მკვდარი ბმული] ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ლა-კორუნია

ლა-კორუნია (ესპ. La Coruña) — ქალაქი და ნავსადგური ესპანეთში, გალისიაში, ატლანტის ოკეანის ნაპირზე, ლა-კორუნიის ყურეში. ლა-კორუნიის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. დაარსდა 1208 წელს, თუმცა ნავსადგურის არსებობა ამ ადგილებში რომის იმპერიის ეპოქაშიც ივარაუდება. XVI საუკუნიდან გალისიის ერთ-ერთი პოლიტიკური ცენტრი იყო. 1588 წელს იყო ესპანეთის უძლეველი არმადის გამგზავრების ადგილი, მომდევნო წელს კი ქალაქი ინგლისელი მეზღვაურის, ფრენსის დრეიკის თავდასხმამ დააზიანა. ნაპოლეონის ომების დროს, 1809 წელს აქ გაიმართა ბრძოლა საფრანგეთის და ინგლისის ჯარებს შორის (კორუნიას ბრძოლა). ამჟამად ჩრდილოეთ ესპანეთის მნიშვნელოვანი სანაოსნო და თევზსაჭერი პორტია. ლიმერიკი, ირლანდია ბრესტი, საფრანგეთი ტურკუ, ფინეთი ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ლა-კორუნია წმინდა იაკობის გზა Ayuntamiento de A Coruña Tourism Office website for A Coruña (Turismo Coruña – Town Council) Tourism website for A Coruña (TurGalicia – Regional Tourism Office)[მკვდარი ბმული] Tourism website – Travel Guide for A Coruña (TurEspaña – National Tourism Office) A Coruña დაარქივებული 2016-03-19 საიტზე Wayback Machine. ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 Nomenclátor de Galicia <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q97352177"></a>
მოლდოვის პარლამენტი

მოლდოვის რესპუბლიკის პარლამენტი (რუმ. Parlamentul Republicii Moldova) — მოლდოვის ერთპალატიანი საკანონმდებლო ორგანო 101 დეპუტატით. მისი წევრების არჩევა ხდება საყოველთაო არჩევნებში ოთხ წელიწადში ერთხელ. პარლამენტი შემდეგ ირჩევს პრეზიდენტს, რომელიც სახელმწიფოს მეთაურის ფუნქციას ასრულებს. პრეზიდენტი ნიშნავს პრემიერ-მინისტრს, როგორც მთვრობის მეთაურს, რომელიც, თავის მხრივ, ნიშნავს კაბინეტის წევრებს, რომლებსაც შემდეგ პარლამენტი ამტკიცებს. მოლდოვის პარლამენტის ოფიციალური საიტი
ბართლომე I (კონსტანტინოპოლის პატრიარქი)

ბართლომე I (ბერძ. Βαρθολομαίος Α', თურქ. I. Bartholomeos; ერისკაცობაში — დიმიტრიოს არქონტონისი, ბერძ. Δημήτριος Αρχοντώνης; დ. 29 თებერვალი, 1940) — კონსტანტინოპოლის 232–ე მთავარეპისკოპოსი და მსოფლიო პატრიარქი 1991 წლის 22 ოქტომბრიდან. დაიბადა 1940 წლის 29 თებერვალს თურქეთის კუნძულ იმვროსზე. დაწყებითი სკოლა დაამთავრა იმვროსზე, ხოლო საშუალო - სტამბოლში. 1961 წელს წარჩინებით დაასრულა ხალკის საღვთისმეტყველო სკოლა. 1961–1963 წწ. მსახურობდა თურქეთის არმიაში. 1961 წელს აღიკვეცა ბერად და ეწოდა ბართოლომეოსი. 1961 წლის 13 აგვისტოს აკურთხეს ბერდიაკვნად. 1963-1968 წწ. მსოფლიო საპატრიარქოს სტიპენდიით სწავლობდა რომის პონტიფიკოსის აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტში. 1968 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია საეკლესიო სამართალში შვეიცარიის მსოფლიო საპატრიარქოს ინსტიტუტში თემაზე „წმიდა კანონებისა და კანონიკურ განწესებათა კოდიფიკაციისათვის მართლმადიდებელ ეკლესიაში“. ამავე წელს დაინიშნა ხალკის საღვთისმეტყველოს სკოლის დეკანის თანაშემწედ. 1969 წლის 19 ოქტომბერს ხელი დაასხეს მღვდელმონაზვნად. 1972 წლიდან მუშაობდა პატრიარქის კაბინეტის გამგედ. 1973 წლის 25 დეკემბერს, ქრისტეშობის დღესასწაულზე ხელდასხმულ იქნა ფილადელფიის ეპარქიის მიტროპოლიტად. 1974 წელს აირჩიეს წმიდა სინოდის წევრად. 1990 წლის 14 იანვარს გადაყვანილ იქნა ქალკედონის სამიტროპოლიტო კათედრაზე. ყოვლადუწმიდესი დიმიტრიოსის გარდაცვალების შემდეგ, 1991 წლის 22 ოქტომბერს კონსტანტინოპოლის საეკლესიო კრებამ ქალკედონიელი მიტროპოლიტი ბართოლომეოსი აირჩია მსოფლიო პატრიარქად. ამავე წლის 2 ნოემბერს სტამბოლის ფანარის წმ. გიორგის საპატრიარქო ტაძარში მოხდა მისი აღსაყდრება; ყოვლადუწმიდესი ბართოლომეოს I დაჯილდოებულია მრავალი ჯილდოთი, ორდენითა და პრემიით. არის არაერთი უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორი, მათ შორის - თბილისისა და ბათუმის უნივერსიტეტებისა; ფლობს ბერძნულ, თურქულ, ლათინურ, ფრანგულ, ინგლისურ, იტალიურ და გერმანულ ენებს; მისი ინტრონიზაცია მოხდა 2 ნოემბერს. მისი ღვთაებრივი ყოვლადუწმიდესობა, მთავარეპისკოპოსი კონსტანტინოპოლისა - ახლისა რომისა და მსოფლიო პატრიარქი (ბერძ. Η Αυτού Θειοτάτη Παναγιότης, ο Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως, Νέας Ρώμης και Οικουμενικός Πατριάρχης). თურქეთის მთავრობა არ აღიარებს მის მსოფლიო პატრიარქობას და მას აღირებენ მხოლოდ როგორც თურქეთის ქრისტიანული თემის ხელმძღვანელს. ავტოკეფალური მართლმადიდებელი ეკლესიები და მათი მეთაურები კონსტანტინოპოლის მართლმადიდებელი ეკლესიის ოფიციალური საიტი ↑ «Патриаршие споры» продолжаются. Имеет ли право Варфоломей I именоваться «вселенским патриархом»? დაარქივებული 2007-09-29 საიტზე Wayback Machine. reliare.ru 27 октября 2005 г. ↑ Высший апелляционный суд Турции отказал патриарху Варфоломею в праве на вселенский статус Интерфакс.ru 27 июня 2007 года
ივან გაშპაროვიჩი

ივან გაშპაროვიჩი (სლოვაკ. Ivan Gašparovič, დ. 27 მარტი, 1941, პოლტარი, სლოვაკეთის პირველი რესპუბლიკა) — სლოვაკეთის სახელმწიფო მოღვაწე, სლოვაკეთის პრეზიდენტი 2004-2014 წლებში. იურისტი. აქვს ხორვატიული ფესვები. საარჩევნო კამპანიის ვებსაიტი დაარქივებული 2004-04-05 საიტზე Wayback Machine. ოფიციალური საიტი
ოქროს ურდო

ოქროს ურდო, ჯუჩის ულუსი — ფეოდალური სახელმწიფო, რომელიც დაარსდა ქვემო ვოლგაზე XIII საუკუნის 40-იან წლებში, ბათო-ყაენის დროს. ოქროს ურდოს ყაენთა ძალაუფლება ვრცელდებოდა დუნაის ქვემო წელიდან ფინეთის ყურიდან მოკიდებული ირტიშისა და ობის აუზებამდე, შავი, კასპიისა და არალის ზღვებიდან ნოვგოროდის მიწებამდე. ოქროს ურდოს ცენტრი იყო სარაი-ბათუ (ახლანდელი ასტრახანის მახლობლად). XIV საუკუნის I ნახევარში დედაქალაქი გადაიტანეს ბერქა-ყაენის მიერ დაარსებულ სარაი-ბერქეში (ახლანდელი ვოლგოგრადის მახლობლად). რუსეთის მიწები უშუალოდ არ შედიოდა ოქროს ურდოს შემადგენლობაში, მოსახლეობა მხოლოდ ვასალურ დამოკიდებულებაში იყო და ხარკს იხდიდა, ყაენს ემორჩილებოდა. ოქროს ურდო არამყარი სახელმწიფო გაერთიანება იყო, მოსახლეობა - მეტად ჭრელი (ვოლგის ბულგარები, მორდველები, რუსები, ბერძნები, ხვარაზმელები და თურქთა ტომები და ა. შ.) და გაერთიანების დონითაც განსხვავებული. საქარავნო ვაჭრობის ძირითადი ცენტრები იყო სარაი-ბათუ, სარაი-ბერქე, ურგენჩი, ყირიმის ქალაქები სუდაკი და კაფა და სხვა, სახელმწიფოს სათავეში ედგნენ ბათუს სახლის ყაენები. განსაკუთრებულ შემთხვევებში იწვევდნენ ყურულთაის - კრებას, რომელსაც ესწრებოდნენ სამხედრო-ფეოდალური დიდკაცობა და ყაენის ოჯახის წევრები. დამორჩილებულ ტერიტორიაზე იგზავნებოდა დარუღა, რომლის ძირითადი მოვალეობა ხარკის აკრეფა იყო. უმნიშვნელოვანესი თანამდებობები უფლუსწულებს - „ოღლანებს“ ეჭირათ. ბეგების (ნოინების) და თარხანების რიგებიდან ივსებოდა ჯარის მეთაურთა და მოხელეთა კადრები. მენგუ-თემურის (1266-1282 წწ.) გარდაცვალების შემდეგ დაიწყო ფეოდალური შინაომები. თოხთა-ყაენმა (1291-1312 წწ.) შეძლო ხელისუფლების განმტკიცება. ძლიერების ზენიტს კი ოქროს ურდომ უზბექის (1312-1342 წწ.) და ჯანიბექის (1342-1357 წწ.) ხანაში მიაღწია. ამ დროს ოქროს ურდოს არმია 300 ათას კაცს ითვლიდა. მაგრამ ჯანიბექის მოკვლის შემდეგ დაიწყო ოქროს ურდოს დაცემა. XIV საუკუნის დამდეგს ოქროს ურდოს ჩამოსცილდა ხვარაზმი და ასტრახანი, პოლონეთმა და ლიეტუვამ დაიპყრეს მიწები დნეპრის აუზში. რუსეთის სამთავროების გაძლიერებას მოჰყვა თათართა დიდი ლაშქრობა და კულიკოვის ბრძოლა (1380 წ.), რომელიც მონღოლ-თათართა დამარცხებით დამთავრდა. თოხთამიშმა (1380-1395) შეძლო დროებით განემტკიცებინა ქვეყანა, 1382 წელს მოსკოვიც აიღო და გადაწვა, შემდეგ კი თემურლენგს შეებრძოლა. თემურლენგმა დაამარცხა თოხთამიში, დაიპყრო და დაანგრია ვოლგისპირეთისა და ყირიმის ქალაქები, რითაც ოქროს ურდოს გამოუსწორებელი დარტყმა მიაყენა. ფეოდალიზაციის პროცესს და თემურის შემოსევას მოჰყვა ოქროს ურდოს დაშლა: XV საუკუნის 20-იან წლებში შეიქმნა ციმბირის სახანო, 40-იან წლებში - ნოღაის ურდო, შემდეგ კი ყაზანისა (1438 წ.) და ყირიმის (1443 წ.) სახანოები, 60-იან წლებში — ყაზახთა, უზბეკთა და ასტრახანის სახანოები. 1480 წელს გაძლიერებულმა მოსკოვის სამთავრომაც მოიცილა თათართა უღელი. XVI საუკუნის დამდეგს ოქროს ურდომ საბოლოოდ შეწყვიტა არსებობა. კაზაკები ცინცაძე ი., მონღოლები და მონღოლთა დაპყრობები (XII-XIII სს.), თბ., 1960; Греков Б. Д., Якубовский А. Ю., Золотая Орда и её падение, М. - Л., 1950 ქსე, ტ. 7, გვ. 613-614, თბ., 1984 Boris Grekov and Alexander Yakubovski, The Golden Horde and its Downfall George Vernadsky, The Mongols and Russia The Golden Horde coinage დაარქივებული 2016-01-10 საიტზე Wayback Machine. Golden Horde დაარქივებული 2011-07-27 საიტზე Wayback Machine. the World Archaeology დაარქივებული 2011-07-27 საიტზე Wayback Machine.
ოქროსფერი კეფალი

ოქროსფერი კეფალი, სინგილი (ლათ. Liza aurata) — თევზი კეფალისებრთა ოჯახისა. გავრცელებულია დასავლეთ ევროპასა და ჩრდილოეთ-დასავლეთ აფრიკის სანაპიროებთან (ინგლისიდან მაროკომდე). ბინადრობს აგრეთვე ხმელთაშუა, შავ და აზოვის ზღვებში. შავი ზღვის საქართველოს სანაპიროებთან ყველგან ხვდება. შედის მდინარე სუფსაში, რიონში, ხობისწყალში, ენგურში, კოდორში, ბზიფში, პალიასტომის ტბაში და სხვა წყლებში. აკლიმატიზებულია კასპიის ზღვაში. მისი სხეულის სიგრძე 20–40 სმ, ზოგჯერ 52 სმ აღწევს. იკვებება დეტრიტით, პერიფოტონით და წვრილი უხერხემლოებით. ძვირფასი სარეწაო თევზია. დემეტრაშვილი მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 614.
ოქროსფერი მაკრელი

ოქროსფერი მაკრელი, სკუმბრია, დიდი კორიფენა (ლათ. Coryphaena hippurus) — თევზი ქორჭილასნაირთა რიგისა. მისი სხეულის სიგრძე 2 მ აღწევს, წაგრძელებული და გვერდებიდან შებრტყელებულია. აქვს დიდი, ღრმად ამოკვეთილი კუდის ფარფლი და გრძელი ზურგის ფარფლი. გავრცელებულია თბილ ზღვებში. იკვებება თევზებით და მოლუსკებით. ძვირფასი ხორცი აქვს, თუმცა სარეწაო მნიშვნელობას მოკლებულია გაფანტულად ცხოვრების გამო. სპორტული მეთევზეობის თევზია. დემეტრაშვილი მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 614.
ოქროსქედი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ოქროსქედი — ისტორიული სოფელი გურიაში, რომელიც შედიოდა ასკანის სასოფლო საზოგადოებაში. სოფელში იდგა ქვით ნაგები მთავარანგელოზთა ეკლესია, რომლის სამრევლო 1828 წლისთვის შეადგენდა 55 კომლს. 1811 წელს ოქროსქედის ეკლესიაში დაიფიცა მამია V გურიელმა რუსეთის იმპერიის ერთგულება და შეუერთა გურის სამთავრო რუსეთის იმპერიას. 1930 წელს საბჭოთა ადმინისტრაციული რეფორმის დროს სოფელი სამ ნაწილად გაიყო: ჩრდილოეთ ნაწილი შევიდა მთისპირის სასოფლო საბჭოში, შუა ნაწილი შევიდა ბახვის სასოფლო საბჭოში, ხოლო სამხრეთ ნაწილს ეწოდა მშვიდობაური. დღეისთვის ოქროსქედი შეიძლება აღნიშნავდეს: ოქროსქედი - სოფელი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, ბახვის თემში ოქროსქედი - სოფელი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, მთისპირის თემში ოქროსქედში დაიბადნენ: არტემ კვაჭანტირაძე, კომპოზიტორი, სახალხო მომღერლები: სამუელ და ილარიონ ჩავლეიშვილები. ↑ თეა ქართველიშვილი, „გურიის საეპისკოპოსოები“ გვ. 71 — „არტანუჯი“, თბილისი, 2006 ISBN 99940-11-89-8 ↑ Кавказский календарь на 1910 год ↑ Кавказский календарь на 1912 год
ოქროქუდა

ოქროქუდა (Aetheopappus) — მრავალწლოვან ბალახოვან მცენარეთა გვარი რთულყვავილოვანთა ოჯახისა. აერთიანებს 5 სახეობას, რომლებიც გავრცელებულია კავკასიასა და ანატოლიაში. საქართველოში ამ გვარის 3 სახეობაა გვხვდება, მათ შორის Aetheopappus vvedenskyi და Aetheopappus caucasicus კავკასიის ენდემებია. სუბალპურ და ალპურ სარტყლებში, მდელოებსა და ქვიან ადგილებზე იზრდებიან. დეკორატიული მცენარეებია. ხინთიბიძე ლ.,ქსე, ტ. 7, გვ. 614-615, თბ., 1984
ოქროყანა (ყაზბეგი)

ოქროყანა — ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის სოფლების ზემო ოქროყანისა და ქვემო ოქროყანის ძველი სახელწოდება. 1926 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელ ოქროყანაში ცხოვრობდა 175 კაცი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 615. ↑ სერგი მაკალათია, „ხევი“, ტფილისი, სახელმწიფო სასწავლო-პედაგოგიური გამომცემლობა, 1934 წ., გვ. 21.
ჯუზეპე სარაგატი

ჯუზეპე სარაგატი (დ. 19 სექტემბერი, 1898, ტურინი, იტალია — გ. 11 ივნისი, 1988, რომი. იტალია) — იტალიის პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე. იტალიის პრეზიდენტი 1964–1971 წლებში. 1922 წლიდან უნიტარული სოციალისტური პარტიის წევრი. 1925 წლიდან პარტიის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი. 1926–1943 წლებში. იტალიაში ფაშისტური რეჟიმის დამყარების გამო ემიგრაციაშია. 1944 წლიდან წლიდან იტალიის სოციალისტური პარტიის აღმასკომოს წევრი, ი. ბონომის მთავრობის უპორტფელო მინისტრი. 1946–1947 წლებში დამფუძნებელი კრების თავმჯდომარე. 1947 წელს დააარსა იტალიის მშრომელთა სოციალისტური პარტია (1951 წლიდან იტალიის სოციალ-დემოკრატიული პარტია). 1964–1971 წლებში გახდა იტალიის პრეზიდენტი. ჯუზეპე სარაგატი ატარებდა მემარცხენე-ცენტრისტულ კურსს, საგარეო პოლიტიკაში იტალიის აშშ-სთან დაახლოების კურსის მომხრე იყო. გარდაიცვალა რომში 1988 წლის 11 ივნისს. იტალიის პრეზიდენტი ჯუზეპე სარაგატის ბიოგრაფია იტალიის საგარეო საქმეთა სამინისტროს საიტზე დაარქივებული 2011-11-14 საიტზე Wayback Machine.
იოუნ სიგურდსონი

იოუნ სიგურდსონი (დ. 17 ივნისი, 1811, პაფსეირი, ისლანდია — გ. 7 დეკემბერი, 1879, კოპენჰაგენი, დანია, დაკრძალულია რეიკიავიკში) — ისლანდიის ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის მოღვაწე. 1851 წლიდან ალთინგის დეპუტატი. იბრძოდა ისლანდიის ავტონომიის, შემდეგ კი დანიისაგან მისი სრული დამოუკიდებლობისათვის. 1874 წლის 5 იანვრის კონსტიტუციის ავტორი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 324. Jón Sigurðsson of Iceland Jónshús დაარქივებული 2004-08-21 საიტზე Wayback Machine.
ხალიფა

ხალიფა (არაბ. خليفة, მოადგილე, ნაცვალი, მემკვიდრე) — მუსლიმანური თემისა და მუსლიმანური თეოკრატიული სახელმწიფოს (სახალოფოს) სასულიერო და საერო ხელმძღვანელი, ხალიფები ითვლებოდნენ ალაჰის მოციქულის – მაჰმადის მოადგილეებად, ხოლო ომაიანებიდან დაწყებული – თვით ალაჰის მოადგილეებად დედამიწაზე. X საუკუნის I ნახევრიდან ხალიფას ტიტულს აბასიანთა გარდა იღებენ აგრეთვე ფატიმიდები და ესპანეთის ომაიანები. აბასიანთა სახალიფოს დაცემის შემდეგ (XIII საუკუნე) ხალიფას ტიტულს ატარებდნენ ზოგიერთი მუსულმანური სახელმწიფოს მეთაურები – სულთნები (მაგ. ოსმალეთის), რომლებიც სასულიერო სუვერენიტეტის პრეტენზიას აცხადებდნენ მსოფლიოს ყველა მუსლიმანზე. აბუ ბაქრი (632–634) ომარი (634–644) ოსმანი (644–656) ალი (656–661) ხალიფების სია ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 419.