laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ვაჩიანის ტბა

ვაჩიანის ტბა — ტბა სამხრეთ საქართველოში, ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სოფელ ვაჩიანთან, ზღვის დონიდან 1737 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 0,12 კმ², საშუალო სიღრმე 0,75 მ, მაქსიმალური სიღრმე 1 მ. საზრდოობს თოვლისა და წვიმის წყლით, აგრეთვე მდინარე მურჯახეთისწყლიდან გაყვანილი არხით. იყენებენ სარწყავად. ↑ საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2009. — გვ. 67. ↑ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 332.
ავრორა (კრასნოდარის კინოთეატრი)

კინოთეატრი ავრორა (რუს. Кинотеатр «Аврора») — მრავალფორმატიანი კინოთეატრი კრასნოდარში, რუსეთის ფედერაცია. შენობა აღიარებულია ქალაქის არქიტექტურულ ძეგლად. კინოთეატრის შენობა ექსპლუატაციაში შევიდა 1967 წლის 13 მაისს. პროექტის ავტორი იყო სოჭის საპროექტო ინსტიტუტის მთავარი არქიტექტორი ევგენი სერდიუკოვი. კინოთეატრში პირველი სეანსი გაიმართა 1967 წლის 14 მაისს, აჩვენეს ფილმი სახელწოდებით „ავრორას გასროლა“. 1981 წელს საოლქო აღასკომის № 540 დადგენილებით კინოთეატრი „ავრორა“ აღიარეს არქიტექტურის ძეგლად. 2000-იან წლებში მიმდინარეობდა კინოთეატრის რეკონსტრუქცია, შეიცვალა საპროექციო და ხმის აპარატურა, ასევე გაარემონტეს ინტერიერი და შეიცვალა სკამები მაყურებელთა დარბაზში. 2009 წლის ნოემბერში დიდ დარბაზში დააყენეს ციფრული პროექტორი, რამაც საშუალება მისცა ფილმები ეჩვენებინათ 2D და 3D ფორმატებში. 2010 წელს კინოთეატრის მცირე დარბაზი სრულიად გადააკეთეს. შეამცირეს სკამების რაოდენობა დარბაზის კომფორტულობის მიზნით. სრულიად გამოცვალეს აღჭურვილობა: დააყენეს ციფრული პროექტორი რათა ეჩვენებინათ ფილმები 2D და 3D ფორმატებში, დააყენეს ახალი ანატომიური სკამები. 2015 წლის 29 იანვარს კინოთეატრი დაიხურა რეკონსტრუქციის გამო, რომელიც უნდა დასრულებულიყო 2016 წლის შუა თვეებში, მაგრამ რემონტი ამჯერადაც არ დასრულებულა. რემონტის პერიოდში გაარემონტეს კინოთეატრის ფასადი. არსებობს აზრი, რომ კინოთეატრის არქიტექტურული გადაწყვეტა იყო უნიკალური თავისი დროისთვის. ფასადის მხარეს განთავსებულია შადრევანი და ავრორას ქანდაკება. კინოთეატრს აქვს ორი კინოდარბაზი: დიდი - 1 200 ადგილიანი და მცირე - 80 ადგილიანი. 2007 წელს პრესაში გავრცელდა ინფორმაცია, რომ კინოთეატრის ტერიტორიაზე იგეგმებოდა მრავალფუნქციური სავაჭრო-ადმინისტრაციული კომპლექსის აგება ეიფელის კოშკის ფორმატში. არქიტექტურის სფეროში მოღვაწე ექსპერტების აზრით, ახალი შენობა (190 მეტრის სიმაღლის) ქალაქის ისტორიულ ცენტრს არ შეესაბამება. 2008 წელს გამოცხადდა სამშენებლო სამუშაოების ტენდერი, მაგრამ 2009 წელს რეგიონალურმა და საქალაქო ხელისუფლებამ უარი თქვა კინოთეატრის რეკონსტრუქციაზე და განაცხადა, რომ შენობა მხოლოდ გარემონტდება. Аврора на фотографиях и открытках ↑ 1.0 1.1 Профиль на сайте краевого департамента культуры დაარქივებული 2008-06-10 საიტზე Wayback Machine. ↑ В Краснодаре кинотеатр "Аврора" закроется на реконструкцию
ჰულის ტბის ბრძოლა (1157)

ჰულის ტბის ბრძოლა — ბრძოლა იერუსალიმის სამეფოსა და ზენგიდების არმიებს შორის. გაიმართა 1157 წლის ივნისში. არმიებს მეთაურობდნენ იერუსალიმის მეფე ბალდუინ III და ალეპოსა და დამასკოს ამირა ნურ ალ-დინ ზანჯი. დამთავრდა მუსლიმთა გამარჯვბით. მიუხედავად იმისა, რომ მეფემ და ჯარის ნაწილმა შეძლო ახლომდებარე ციხესიმაგრისათვის თავის შეფარება, ჯარისკაცების უდიდესი ნაწილი დაიღუპა ბრძოლაში ან დაატყვევეს. იერუსალიმის სამეფოს უარეს ზიანს თავი იმიტომ დააღწია, რომ მათ მოწინააღმდეგე ავად გახდა და ვერ შეძლო ამ გამარჯვების გამოყენება. ბრძოლის ადგილი (ჰულის ხეობა, დღ. ისრაელი) იმ დროს იერუსალიმის სამეფოს შემადგენლობაში შედიოდა. 1154 წელს ნურ ალ-დინ ზანჯიმ დაიკავა დამასკო და იგი შეუერთა სირიაში შექმნილ საკუთარ ზენგიდების სახელმწიფოს. იმის ნაცვლად, რომ მუსლიმი საამიროები ერთმანეთს დაპირისპირებოდნენ, მათ შეძლეს გაერთიანება და ჯვაროსნული სახელმწიფოებიის (იერუსალიმის სამეფო, ანტიოქიის სამთავრო, ტრიპოლის საგრაფო) არსებობისათვის საფრთხეს წარმოადგენდნენ. ყოველწლიურად, დამასკოელები დიდი რაოდენობის საქონელს აძოვებდნენ ბანიასის მიმდებარედ, რისთვისაც ფრანგების ნებართვა სჭირდებოდათ, რადგან ეს ტერიტორიები ფრანგებს ეკუთვნოდათ. 1157 წლის თებერვალში, ბალდუინმა არაგონივრულად შეუტია მათ და წაართვა საქონელი, რათა გადაეხადა საკუთარი ქვეყნის ვალები. ამ აგრესიის აქტმა დაარღვია ზავი. გაბრაზებულმა ნურ ალ-დინმა დაუყოვნებლივ დაიწყო შეტევა მიმდებარე ტერიტორიებზე. ნურ ალ-დინმა ალყაში მოაქცია გამაგრებული ქალაქი ბანიასი, რომელიც ჰერმონის მთის კალთაზე მდებარეობდა. ივნისში მეფე ბალდუინი არმიით დაიძრა ბანიასისკენ, რათა დახმარებოდა ქალაქს და მის დამცველ ჰოსპიტალიერებს. ბალდუინი და მისი რაინდები დაბანაკდნენ ჰულის ტბასთან ახლოს, იორდანეს ხეობაში, ზედა წელზე. მოულოდნელად მათ ნურ ალ-დინი დაესხა თავს და დაამარცხა ისინი. ვილჰელმ ტვიროსელი აღნიშნავს: „ლათინებს არც ერთი გუშაგი არ ჰყავდათ დაყენებული.“ ისტორიკოსი რ. სმეილი წერს, რომ ჯვაროსანთა დამარცხება განაპირობა ბალდუინის „დაუდევრობამ და სიფრთხილის ნაკლებობამ, როდესაც მტერთან ახლოს იმყოფებოდა.“ მეფემ და გადარჩენილმა ჯარისკაცებმა თავი საფედის (ცფათის) ციხესიმაგრეს შეაფარეს. ზარალი მნიშვნელოვანი იყო. იბნ ალ-კალანისის ცნობით, ბევრი ჯვაროსანი დაატყვევეს და შემდეგ მათ დამასკოში გამარჯვების დღესასწაულზე თავები მოკვეთეს. საბრძოლო მოქმედებებში მძიმე დანაკარგების გარდა ჯვაროსნებმა დამარცხებაც განიცადეს. ბანიასი 1164 წლამდე დარჩა ქრისტიანთა ხელში. მალევე ნურ ალ-დინი ავად გახდა, ამით ისარგებლა ბალდუინმა და ჩრდილოეთ სირიაში სამხედრო კამპანია მოაწყო. მათ ალყა შემოარტყეს შაიზარს, მაგრამ მისი აღება ვერ შეძლეს, სამაგიეროდ ანტიოქიის სამთავროს დაუბრუნეს ჰარიმის ციხესიმაგრე 1157 წლის ზამთარში. 1163 წელს ჯვაროსნებმა ნურ ალ-დინი დაამარცხეს ალ-ბუქაიის ბრძოლაში, მაგრამ 1164 წელს დამარცხდნენ ჰარიმის ბრძოლაში. Oldenbourg, Zoé. The Cruasades. New York: Pantheon Books, 1966. Robinson, Edward; Smith, Eli (1856) Later Biblical Researches in Palestine and adjacent regions: A Journal of Travels in the year 1852. London: John Murray.  Smail, R. C. Crusading Warfare 1097-1193. New York: Barnes & Noble Books, (1956) 1995. ISBN 1-56619-769-4 ↑ Oldenbourg, p 349 ↑ Smail, p 124 ↑ Smail, p 133 ↑ Robinson, 1856, p. 426 ↑ Oldenbourg, p 350
ჰულის ტბის ბრძოლა

ჰულის ტბის ბრძოლა შეიძლება აღნიშნავდეს: ჰულის ტბის ბრძოლა — ბრძოლა ჯვაროსნებსა და ზინგიდებს შორის (1157). ჰულის ტბის ბრძოლა — ბრძოლა ოსმალეთსა და აჯანყებულებს შორის (1771).
დიდი ქვაბები

დიდი ქვაბები — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი. გამოქვაბული კომპლექსი დავითგარეჯაში. მდებარეობს ქოლაგირის გადასწვრივ, ივრის მარცხენა ნაპირზე 5 კმ-ს მოშორებით, მაღალი მთის კონგლომერატოვან ფლატეში. კომპლექსი საკმაოდ ვრცელია. ზედა გამოქვაბული თითქმის მთლიანად ჩამოშლილია, დარჩენილია მხოლოდ სიღრმეში გამოკვეთილი სამეურნეო დანიშნულების სათავსოები, ქვემოთ განლაგებული გამოქვაბულები კი თითქმის მთლიანად დაფარულია ჩამორეცხილი მიწის ფენით. აღნიშნული გამოქვაბულის სამხრეთით, დაბლობში, კლდის ფენაში არსებული ქვაყუთები სამონასტრო სასაფლაო უნდა იყოს. უნდა აღნიშნოს, რომ სასმელად გამოიყენებოდა მახლობელი ხევის პატარა წყარო, ძირითადად კი სასმელად იყენებდნენ ივრის წყალი. დავით-გარეჯი ფეოდალური საქართველოს თვალსაჩინო რელიგიურ-კულტუტული ცენტრია. დავითგარეჯის სამონასტრო კომპლექსმა და იქ მყოფმა ბერებმა მრავალი უბედურება გადაიტანეს. დიდი ქვაბების ქვემოთ, იორის ტერასაზე, სადაც ამჟამად უფრო მებოსტნეობას მისდევენ, ჭალებში ახლაც გვხვდება გაველურებული ვაზის ნიშნები. დიდი ქვაბების მონასტერი 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია. ხ. რაქვიაშვილი, „ცამეტი ასურელი მამა და მათ მიერ დაარსებული მონასტერები“, თბ., 2015, გვ. 45 ↑ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-07-01. ციტირების თარიღი: 2019-07-25.
პატარა ქვაბები

პატარა ქვაბები — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი. გამოქვაბული კომპლექსი დავითგარეჯაში. მდებარეობს დიდი ქვაბებიდან აღმოსავლეთით, 12 კმ მანძილზე, ივრის მარცხენა შენაკად „მწარე ხევთან“. დიდი ქვაბებიდან აღმოსავლეთით, 12 კილომეტრის მანძილზე, ივრის მარცხენა შენაკად „მწარე ხევთან“, შედარებით მცირე კლდეში გამოკვეთილია პატარა ქვაბებად წოდებული მონასტერი. პატარა ქვაბები მოიცავს ერთ გუმბათიან ეკლესიას სატრაპეზოთი და მცირე ზომის სხვა სათავსებით. ეს მონასტერი გარეჯის მრავალმთის უკიდურესი განაპირა კომპლექსია, ვინაიდან ამ ადგილას აღმოსავლეთით გამოქვაბულები აღარ გვხვდება. ეს გარემოება ადასტურებს ვახუშტი ბაგრატიონის მიერ გარეჯის მონასტრების გავრცელების ლოკალიზებას: „არამედ ყოფილან მონასტერნი მრავალნი ვიდრე მწარე წყლამდე.“ „სითარხნის გუჯარში“ მოხსენებული „იორზე მონასტერნი ქუაბნი“, სავარაუდოდ დიდი და პატარა ქვაბები უნდა იყოს, მით უმეტეს, რომ ქუაბნი გუჯარში მრავლობითი რიცხვითაა მოტანილი. პატარა ქვაბების მონასტერი 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია. ხ. რაქვიაშვილი, „ცამეტი ასურელი მამა და მათ მიერ დაარსებული მონასტერები“, თბ., 2015, გვ. 45 განვითარებული ფეოდალიზმი: გარეჯის კომპლექსი //ციციშვილი ირ. ქართული ხელოვნების ისტორია. - თბ., 1995 - გვ. 101-102, 114 „გარეჯა“, // ჟურ. ძეგლის მეგობარი, №. 31-32 თბილისი: საბჭოთა საქართველო, 1973 წელი. — გვ. 17-30 ↑ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
ბარძიმ ვაჩნაძე

ბარძიმ ვაჩნაძე — XVII საუკუნის I ნახევრის ქართველი პოეტი, „შაჰნამეს“ ქართული ვერსიების ერთ-ერთი ციკლის „უთრუთიან-საამიანის“ გამლექსავი. ვაჩნაძის შესახებ სარწმუნო ცნობები არ შემონახულა. პატრი იოსებ ჯუდიჩი 1640 წელს რომში გაგზავნილ წერილში მას იხსენიებს „ბრძენ და უკეთილშობილეს ადამიანად“. ვაჩნაძე ზუსტად მისდევს ქართულ პროზაულ ტექსტს, მისი ლექსი საკმაოდ გამართულია, იგრძნობა რუსთაველის დიდი გავლენა. ვაჩნაძის თხზულება დაიწერა ოდიშში, ლევან დადიანის კარზე, სადაც შესაძლოა ის ტყვედ ყოფილიყო (მსგავსად მამუკა თავაქალაშვილისა). ტექსტს აკლია დასაწყისი და დასასრული. შაჰ-ნამეს ანუ მეფეთა წიგნის ქართული ვერსიები (ტექსტი გამოსცა, გამოკვლევა და ლექსიკონი დაურთო დავით კობიძემ), ტ. 3, თბ., 1974. კეკელიძე კ., ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 2, თბ., 1958. — გვ. 341-342. ბარამიძე ა., როსტომიანი, წგნ., ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 2, თბ., 1966. გვახარია ა., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 207.
ვერანგარეჯის მონასტერი

ვერანგარეჯა — სამონასტრო კომპლექსი დავითგარეჯაში. მდებარეობს დიდი ქვაბების მთის ჩრდილოეთით ზეგანზე, 8 კმ-ის დაშორებით. მონასტერი წარმოადგენს კახეთის ხუროთმოძღვრებისათვის დამახასიათებელი რიყის ქვის წყობით ნაგები ტლანქი ფორმების მქონე დარბაზული ტიპის ეკლესიას. რაქვიაშვილი ხ., ცამეტი ასურელი მამა და მათ მიერ დაარსებული მონასტერები, თბ., 2015, გვ. 45-46 დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-III, თბ., 2019. — გვ. 235.
გამოცხადებული სიკვდილის ქრონიკა

გამოცხადებული სიკვდილის ქრონიკა (ესპ. Crónica de una muerte anunciada) — კოლუმბიელი მწერლის, გაბრიელ გარსია მარკესის, რომანი. იგი პირველად 1981 წელს ესპანურ ენაზე გამოვიდა, ხოლო ქართულ ენაზე — 1991 წელს. თარგმანი ეკუთვნის ელზა ახვლედიანს. რომანი მოგვითხრობს საზოგადოებაზე, რომელმაც არაფერი გააკეთა იმისთვის, რომ ნაწარმოების მთავარი გმირი წინასწარ დაგეგმილი მკვლელობისგან გადაერჩინა. ანხელა ვიკარიოს ცოლად შერთვა გადაწყვიტა ბაიარდო სან რომანმა, რომელიც შეძლებული ოჯახიდან იყო. ქორწილის ღამეს ანხელა ბაიარდომ სახლში მიუყვანა მშობლებს, შერცხვენილმა ოჯახმა ანხელას მოსთხოვეს დაესახელებინა ის, ვინც მისი ღირსება შელახა. ანხელამ სანტიაგო ნასარი დაასახელა, ძმებმა შერცხვენილი სახელის აღსადგენად მისი მოკვლა განიზრახეს. დანით ხელში მოსიარულე ძმებს არავინ აჩერებდა, ძმები თითქოს ითხოვდნენ ვინმეს ხელი შეეშალა. ყველამ იცოდა რომ ნასარს მოსაკლავად მოსდევდნენ ძმები, მაგრამ არავის მოუძენია სანტაიგო და არ შეუჩერებია ისინი. ხალხის ბრბო საჯარო სასაკლაოზე შეკრებილიყო და სეირს უყურებდა. გამოცხადებული სიკვდილის ქრონიკა დაარქივებული 2014-04-25 საიტზე Wayback Machine.
მელიტენის ბრძოლა

მელიტენის ბრძოლა — ბრძოლა ანტიოქიის მთავარ ბოემონდ I-ისა და ანატოლიელ დანიშმენდ ღაზის არმიებს შორის. გაიმართა 1100 წელს. დასრულდა ჯვაროსანთა დამარცხებით. 1098 წელს ბოემონდმა ხელში ჩაიგდო ძალაუფლება ანტიოქიაში და სამხედრო კავშირები დაამყარა კილიკიის სომხებთან. მას შემდეგ, რაც გაბრიელ მელიტენელი და მისი სომხური გარნიზონი ალყაში მოქცეულნი აღმოჩნდნენ დანიშმენდიდების მიერ, ბოემონდი თავისი ფრანგული არმიით გაემართა ალყაში მოქცეულთა დასახმარებლად. დანიშმენდ ღაზი ჩაუსაფრდა ფრანგებს და უეცრად დაესხა მათ. ბრძოლაში „ჯვაროსანთა უმრავლესობა დაიღუპა.“ ბოემონდი რიშარ სალერნოელთან ერთად დაატყვევეს. დაღუპულთა შორის იყვნენ მარაშისა და ანტიოქიის სომეხი ეპისკოპოსები. 1103 წელს ბოემონდი გამოსასყიდის სანაცვლოდ გაათავისუფლეს. მისი გათავისუფლება გახდა საბაბი წარუმატებელი 1101 წლის ჯვაროსნული ლაშქრობის დაწყებისა. ამ ბრძოლამ დაასრულა პირველ ჯვაროსნულ ლაშქრობაში დაწყებული გამარჯვებული ბრძოლების სერია. მოგვიანებით ბალდუინმა, ედესის გრაფმა და მოგვიანებით იერუსალიმის მეფემ გაათავისუფლა მელიტენა. თუმცა, 1103 წელსვე, ბოემონდის გათავისუფლების შემდეგ, დანიშმენდიდებმა დაიპყრეს მელიტენა და გაბრიელი სიკვდილით დასაჯეს. Eggenberger, David. An Encyclopedia of Battles. New York: Dover Publications, 1985. ISBN 0-486-24913-1 ↑ Eggenberger, p 272
ბა’რინის ბრძოლა

ბა’რინის ბრძოლა ან ბაარინის ბრძოლა — ბრძოლა იერუსალიმის მეფე ფულკისა და მოსულისა და ალეპოს ათაბაგ იმად ალ-დინ ზანჯის არმიებს შორის. გაიმართა 1137 წელს. ჯვაროსნები ბრძოლაში დამარცხდნენ და შედეგად დაკარგეს მონფერანის ციხესიმაგრე. მას შემდეგ, რაც 1127 ზანჯიმ მოსული ჩაიგდო ხელში, 1128 წელს — ალეპო, იგი ჯვაროსნებისათვის საშიშ მოწინააღმდეგედ იქცა. რამდენიმე წლის განმალვლობაში, მან მეზობელი მუსლიმური სამფლობელოების ხარჯზე ძალაუფლება გააძლიერა. იმის გამო, რომ დამასკოს ამირა ხანდახან ქრისტიანებს ეხმარებოდა და მათთან ზავიც ჰქონდა, იგი ეწინააღმდეგებოდა ზანჯის ქალაქის დაპყრობაში. 1137 წლის დასაწყისში, ზანჯიმ ალყა შემოარტყა მონფერანის ციხესიმაგრეს, რომელიც ჰომსიდან 10 მილით ჩრდილო-დასავლეთით მდებარეობდა. როდესაც ფულკი მიდიოდა მათ დასახმარებლად, მის არმიას გზაში თავს დაესხა ზანჯი და დაამარცხა. ბრძოლის შესახებ არაფერია ცნობილი. ქრისტიან მემატიანეს ვილჰელმ ტვიროსელს „არ დაუტოვებია ტაქტიკური ინფორმაცია, იგივე გააკეთეს არაბმა ისტორიკოსებმაც.“ ბრძოლის შემდეგ, ფულკმა და გადარჩენილებმა თავი ციხესიმაგრეს შეაფარეს, რომელსაც ზანჯიმ ისევ შემოარტყა ალყა. „როდესაც საკვების მარაგი გაუთავდათ, მათ საკუთარი ცხენები შეჭამეს, ამის შემდეგ კი უსაკვებოდ დარჩენილებმა მოლაპარაკება ითხოვეს.“ ამავდროულად პილიგრიმთა დიდი არმია შეუერთდა ბიზანტიის იმპერატორ იოანე II კომნენოსის, ანტიოქიის მთავარ რაიმონ დე პუატიეს და ედესის გრაფ ჟოსლენ II-ის ლაშქარს. ზანჯი დათანხმდა ფულკის მიერ შეთავაზებულ შეთანხმებას. ციხესიმაგრიდან გამოსასვლელად და სახლში უსაფრთხოდ დასაბრუნებლად ფრანგებს 50 000 დინარი უნდა გადაეხადათ. მათ არ იცოდნენ დამხმარე არმიის არსებობის შესახებ და დათანხმდნენ პირობებს. 1137 წლის აპრილში იოანე კომნენოსმა შაიზარი ალყაში მოაქცია, მაგრამ მის ძალისხმევას შედეგი არ მოჰყოლია. ზანჯიმ ქალაქი მაისში გაათავისუფლა. ამის შემდეგ მონფერანის (ბაარინის) ციხესიმაგრე აღარასოდეს გადასულა ფრანგთა ხელში. Gabrieli, Francesco. Arab Historians of the Crusades. University of California Press, 1969. ISBN 0-520-05224-2 Smail, R. C. Crusading Warfare 1097-1193. New York: Barnes & Noble Books, (1956) 1995. ISBN 1-56619-769-4 ↑ Smail, p 33 ↑ Smail, p 182 ↑ 3.0 3.1 Gabrieli, p 43
ვაჩნაძიანის ყველაწმინდა

ვაჩნაძიანის ყველაწმინდა — ქართული მართლმადიდებლური მონასტერი გურჯაანის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ვაჩნაძიანიდან 8 კმ-ზე, მთებში. VI–VII საუკუნეებში იქ სამეკლესიიანი ბაზილიკა მდგარა. ჩამოზვავებულ მიწას ჩაუტანია ნაგებობის დასავლეთი ნახევარი (შემორჩენილია ნანგრევები). შემდეგ, VIII საუკუნის დასასრულსა და IX საუკუნის დასაწყისში, აუგიათ ყველაწმინდის გუმბათოვანი ეკლესია. ნაშენია რიყის ქვითა (კედლები, ზოგი კამარა, კონქები) და აგურით (ზოგი თაღი და კამარა, გუმბათის ყელი, ტრომპები და სხვა). ძირითადი ნაწილი წარმოადგენს ნავს, რომლის ცენტრში აღმართულია გრძივი კედლის შვერილებზე დაყრდნობილი გუმბათი. შუა ნავის გარშემო გარშემოსავლელი, სადიაკვნე და სამკვეთლოა. წინა დროის ძეგლებთან შედარებით (ჯვარი, წრომი, ატენი), თვალს ხვდება ინტერიერში პროპორციათა სრული შეცვლა: ჩანს ზესწრაფვა, სივრცე დავიწროებული და ამაღლებულია, გრძივი ღერძებიც უფრო მკაფიოდ ხაზგასმული. ჩნდება ახალი კონსტრუქციული ელემენტი — პანდატივები. საერთო აღნაგობა, ნაწილთა ურთიერთშეთანხმება ჰარმონიულია. ვაჩნაძიანი ქართული ხუროთმოძღვრების გარდამავალი ხანის (VIII საუკუნე — X საუკუნის I ნახევარი) ყველაზე მნიშვნელოვან და მაღალმხატვრულ ძეგლთა რიცხვს მიეკუთვნება. სამონასტრო ნაგებობათაგან შემორჩენილია აგრეთვე სატრაპეზოსა და სხვა შენობათა ნანგრევები. გუმბათიანი ეკლესიის სამხრეთით რამდენიმე ოთახია, მათგან ერთი — გეგმით კვადრატული, ყრუკედლებიანი სათავსი ზემოდან ნათდებოდა. სავარაუდოა, რომ აქ მონასტრის ბიბლიოთეკა იყო. აქვეა წყაროს კამაროვანი ნაგებობა. მონასტრის მაღალ გალავანს დასავლეთ მხარეს ჰქონდა ჭიშკარი. 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია. 2011-2012 წლებში მიმდინარეობდა ძეგლის აღდგენითი სამუშაოები. ბერიძე ვ., ძველი ქართული ხუროთმოძღვრება, თბ., 1974; Чубинашвили Г. Н., Архитектура Кахетии, Тб., 1959; ზაქარაია პ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 214. ნატო გენგიური, ქართული საეკლესიო ხუროთმოძღვრება. კუპელჰალე, თბილისი, 2005. გვ. 32-43, 137-139. ISBN 99940-0-351-8. ↑ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-07-01. ციტირების თარიღი: 2020-02-14.
ტრიპოლის ალყა

ტრიპოლის ალყა — გრძელვადიანი ალყა, რომელიც შემორტყმული იყო ქალაქ ტრიპოლზე ჯვაროსნების მიერ, პირველი ჯვაროსნული ლაშქრობის შემდეგ. მიმდინარეობდა 1102-დან 1109 წლამდე. დასრულდა ქრისტიანთა გამარჯვებით. ტრიპოლის ალყას წინ უძღოდა ტრიპოლის საგრაფოს ჩამოყალიბება. Mills, C. 1844. The History of the Crusades: For the Recovery and Possession of the Holy Land. Lea & Blanchard, p. 97. No ISBN. Michaud, J.F. 1852. History of the Crusades. Translated by William Robson p. 287. No ISBN. Archer, T.A., Kingsford, C.L. and H.E. Watts. 1894. The Story of the Crusades. Putnam, pp. 133, 155-158. No ISBN. Riley-Smith, Jonathan (October 1983). „The Motives of the Earliest Crusaders and the Settlement of Latin Palestine, 1095-1100“. The English Historical Review. Oxford University Press. 98 (389): 721–736. doi:10.1093/ehr/xcviii.ccclxxxix.721. JSTOR 567757.
ვაჩნაძის ელჩობა

ვაჩნაძის ელჩობა რუსეთში 1588-1589 წლებში, კახეთის სამეფოს ელჩობა რუსეთში. ელჩობას მეთაურობდა დიპლომატი და სახელმწიფო მოღვაწე თავადი ყაფლან ვაჩნაძე. ვაჩნაძის ელჩობაში მოხსენებული არიან კირილე ბერი და ხურშიტა. ვაჩნაძის ელჩობა იყო პასუხი ბირკინის ელჩობისა კახეთში, როდესაც კახეთის მეფე ალექსანდრე I-მა მიიღო რუსეთის სახელმწიფო ერთგულების ფიცი. მფარველის მოვალეობა მეორე ოფიციალური დოკუმენტით (წყალობის სიგელი) უნდა გაფორმებულიყო. ამიტომ ბირკინის ელჩობას უკან გაჰყვა ვაჩნაძის ელჩობა, რომელიც კახეთიდან გაემგზავრა 1588 წელს. რუსეთის ხელმწიფემ თედორე ივანეს ძემ ელჩებს განუცხადა, რომ შეიწყნარა კახეთის მეფის თხოვნა და მათთან ერთად წყალობის სიგელით კახეთში გაგზავნიდა თავის ელჩებს (ზვენიგოროდსკის ელჩობა კახეთში, 1589-1590). ბერძენიშვილი ნ., საქართველოს ისტორიის საკითხები, წგნ. 4, თბ., 1967; Белокуров С. А., Сношения Росиис с Кавказом, в. 1 (1578-1613), М., 1889; მაჭარაძე ე., ქსე, ტ. 4, გვ. 333, თბ., 1979
შაიზარის ალყა

შაიზარის ალყა — ალყა, რომელიც შემორტყმული იყო ქალაქ შაიზარს ქრისტიანთა გაერთიანებული ლაშქრის მიერ. მიმდინარეობდა 1138 წლის 28 აპრილიდან 21 მაისამდე. ერთმანეთს დაუპირისპირდნენ ერთის მხრივ ბიზანტიის იმპერია, ანტიოქიის სამთავრო და ედესის საგრაფო, ხოლო მეორე მხრივ მუნკიდჰიტები და ზენგიდები. ალყა ასეთი შედეგით დასრულდა: შაიზარის ამირამ კომპენსაცია გადაიხადა და თავი ბიზანტიის ვასალად სცნო. ამ კამპანიამ ხაზი გაუსვა ბიზანტიის სუვერენიტეტის შეზღუდულ ხასიათს ჩრდილოეთ ჯვაროსნულ სახელმწიფოებზე და გამოაშკარავა საერთო მიზნის ნაკლებობა იმპერატორსა და ჯვაროსან მმართველებს შორის. Choniates, Niketas; Magoulias, Harry J. (trans.) (1984) O City of Byzantium: Annals of Niketas Choniates. Detroit, Michigan: Wayne State University Press. ISBN 978-0-81-431764-8.  Cinnamus, Ioannes (1976). Deeds of John and Manuel Comnenus. New York, New York and West Sussex, United Kingdom: Columbia University Press. ISBN 978-0-23-104080-8.  Angold, Michael (1984). The Byzantine Empire, 1025–1204: A Political History. London, United Kingdom: Longman.  Runciman, Steven (1952). A History of the Crusades, Volume II: The Kingdom of Jerusalem and the Frankish East, 1100-1187. Cambridge, United Kingdom: Cambridge University Press. [მკვდარი ბმული]
ალ-ბაბეინის ბრძოლა

ალ-ბაბეინის ბრძოლა — ბრძოლა იერუსალიმის სამეფოსა და სირიელ ზენგიდებს შორის. გაიმართა 1167 წლის 18 მარტს, მესამე ეგვიპტეში გამართულ ჯვაროსანთა ლაშქრობის დროს. არმიებს მეთაურობდნენ იერუსალიმის მეფე ამალრიკ I და მუსლიმი მხედართმთავარი შირკუჰი. მიმდინარეობდა გიზის სიახლოვეს, ეგვიპტეში, მაშინდელ ფატიმიანთა სახალიფოში. სალადინი ბრძოლაში იბრძოდა, როგორც შირკუჰის უმაღლესი რანგის მოხელე. დასრულდა ორივე მხარის ტაქტიკური ფრით. Baldwin, Marshall W. A History of The Crusades. Volume 1. (Madison, The University of Wisconsin Press, 1969), 553, 385. Hindley, Geoffrey. (New York, Harper & Row Publishers, Inc.), 149-159. Jotischky, Andrew. Crusading and the Crusader States. (Edinburgh Gate, Pearson Education Limited, 2004), 83-93. Smail, R.C. Crusading Warfare (1097–1193). (New York, The Cambridge University Press, 1956), 183-185. Tyerman, Christopher. Fighting for Christendom: Holy War and the Crusades. (New York, Oxford University Press, 2004), 149, 166.
გერულფ II (ჰოლანდია)

გერულფ II (გერმ. Gerulf II. von Kennemerland, ნიდერლ. Gerolf II van Holland) (დ. დაახლ. 850 — გ. 896) — გრაფი შუა ფრისლანდიაში და ჰოლანდიის გრაფების დინასტიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. ჰოლანდიელ გრაფთა დინასტიას საფუძველი დაუდეს ფრისლანდიადან გამოსულმა კენემერლანდის გრაფებმა. 882 წელს კენემერლანდი, რომელიც აქამდე ნორმან რორიხს ეკუთვნოდა, სამფლობელოდ გადაეცა ასევე ნორმან გოტფრიდს, რომელიც გაქრისტიანდა. მიუხედავად ახალი რელიგიისა გოტფრიდი ნორმანულ ცხოვრების წესს აგრძელებდა და 884 წელს მოაწყო მძრცველური ლაშქრობა დასავლურ გერმანულ მიწებზე და დუისბურგამდე მიაღწია, სადაც იგი მოკავშირედ შეეკრა ჰუგო ლოთარინგიელს, რომლის სიძეც თვითონ იყო. 885 წელს გოტფრიდმა თავისი ვასალების, ფრიზი გრაფების გერულფისა და გარდულფის პირით მოსთხოვა ფრისლანდიის მარკგრაფ ჰაინრიხ I-ს ერთგულების სანაცვლოდ რაინისპირეთში დიდძალი მამულების გადაცემა. ბეტუვეში, ჰეერვენთან ახლოს მოსალაპარეკებლად მისული გოტფრიდი გერულფმა მორალატურად მოაკვლევინა. გერულფი მხარს უჭერდა არნულფ ფონ კერნტენს კარლ III-ის წინააღმდეგ ბრძოლაში, რისთვისაც მამულები მიიღო ჰაარლემის დასავლეთით და ტაისტერბანტში. გერულფი არნულფთან ახლოს მდგომი პიროვნება უნდა ყოფილიყო და მას მხარს უჭერდა ლოთარინგიისათვის ბრძოლაშიც. შვილები დიტრიხ I ვალგერი შუა საუკუნეების გენეალოგია დაარქივებული 2007-03-22 საიტზე Wayback Machine. (გერმანული) ჰოლანდიის გრაფების სია
სარმინის ბრძოლა

სარმინის ბრძოლა — ბრძოლა ჯვაროსნების გაერთიანებულ ლაშქარსა და თურქ-სელჩუკებს შორის. გაიმართა 1115 წლის 14 სექტემბერს, სარმინთან (დღ. სირია) ახლოს. ქრისტიანთა მხარეს იბრძოდნენ ანტიოქიის სამთავრო და ედესის საგრაფო. მათ მეთაურობდნენ ანტიოქიის მთავარი როჟერ სალერნოელი და ედესის გრაფი ბალდუინ II, ხოლო მუსლიმებს — ბურსუქ ბინ ბურსუქი. ჯვაროსნები მოულოდნელად დაესხნენ თავს სელჩუკთა არმიას და დაამარცხეს ისინი. Beeler, John (1971), Warfare in Feudal Europe 730-1200, Ithaca, NY: Cornell University Press, ISBN 0-8014-9120-7 Smail, R.C. (1995), Crusading Warfare 1097-1193, New York: Barnes & Noble Books, ISBN 1-56619-769-4 ↑ Beeler 1971, p. 133
ედესის ალყა

ედესის ალყა — ალყა, რომელიც შემორტყმული იყო ედესის საგრაფოს დედაქალაქზე. მიმდინარეობდა 1144 წლის 28 ნოემბიდან 24 დეკემბრამდე. ალყას ხელმძღვანელობდა მოსულისა და ალეპოს ათაბაგი იმად ალ-დინ ზანჯი, ხოლო ქალაქის დაცვას — არქიეპისკოპოსი ჰუგო. ერთთვიანი ალყის შემდეგ, დახმარების გარეშე დარჩენილი ედესა დაეცა. ამან განაპირობა მოგვიანებით ედესის საგრაფოს განადგურება. ედესის დაცემა პირდაპირი მიზეზი გახდა მეორე ჯვაროსნული ლაშქრობის დაწყებისა. Steven Runciman, A History of the Crusades, vol. II: The Kingdom of Jerusalem and the Frankish East, 1100-1187. Cambridge University Press, 1952. Kenneth Setton, ed. A History of the Crusades, vol. I. University of Pennsylvania Press, 1958 (available online). The Damascus Chronicle of the Crusaders, extracted and translated from the Chronicle of Ibn al-Qalanisi. Edited and translated by H. A. R. Gibb. London, 1932. William of Tyre. A History of Deeds Done Beyond the Sea. Edited and translated by E. A. Babcock and A. C. Krey. Columbia University Press, 1943. Armenia and the Crusades, Tenth to Twelfth Centuries: The Chronicle of Matthew of Edessa. Translated by Ara Edmond Dostourian. National Association for Armenian Studies and Research, 1993.