laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
პიტაკი

პიტაკი (ლათ. Pittasium — პერგამენტის ნაჭერი < ბერძნ. pittakion — საწერი ფირფიტა, ქაღალდი, ფურცელი), წერილი, საბუთი („ქარტაჲ დაწერილი“) ძველ საქართველოში. ტერმინი „პიტაკი“ წერილობით თხოვნას ანუ „სავედრებელს“ — „უდარესისაგან უაღრესისა მიმართ მინაწერს“ (საბა) და წყალობა-ბოძებისა თუ თარხნობის სიგელს აღნიშნავდა. სამდივანმწიგნობრო ენასა და ტერმინოლოგიაში იგი შედარებით იშვიათად იხმარებოდა (თანამედროვე სიტყვახმარებაში პატაკი). ჯავახიშვილი ივ., ისტორიის მიზანი, წყაროები და მეთოდები წინათ და ეხლა, წგნ. 3, ნაკვ. 2 - ქართული სიგელთა-მცოდნეობა ანუ დიპლომატიკა, ტფ., 1926; ფუტკარაძე ი., ქსე, ტ. 8, გვ. 87-88, თბ., 1984
დუბისა

დუბისა (ლიეტ. Dubysa) — მდინარე ლიეტუვაში, მდინარე ნემანის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 146 კმ. აუზის ფართობი 2070 კმ2, წყლის ხარჯი - 20,1 მ3/წმ. სათავეს იღებს ჟემაიტის მაღლობზე ქალაქ შიაულიაისთან. არხით დაკავშირებულია მდინარე ვენტასთან. მდინარეზე მდებარეობს ქალაქი არიოგალა. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: დუბისა Map of Dubysa basin დაარქივებული 2007-10-09 საიტზე Wayback Machine. Kurtuvėnai Regional Park დაარქივებული 2016-03-26 საიტზე Wayback Machine.
ლენა

ლენა (იაკუტ. Өлүөнэ – დიდი მდინარე) — მდინარე რუსეთში, აღმოსავლეთ ციმბირში, ერთვის ლაპტევების ზღვას. რუსეთისა და მსოფლიოს ერთ-ერთი უგრძესი მდინარე, სიგრძე 4400 კმ. აუზის ფართობი 2 490 ათ. კმ2. ძირითადად მდინარე მიედინება იაკუტიის რესპუბლიკისა ტერიტორიაზე, ხოლო ლენის შენაკადების ნაწილი ეკუთვნის ირკუტსკის ოლქს, იმიერბაიკალეთის მხარეს და რესპუბლიკა ბურიატეთიას. სათავე აქვს ბაიკალის ქედის დასავლეთ კალთაზე მდებარე ტბაში, ზღვის დონიდან 930 მეტრ სიმაღლეზე. ლენის აუზის დიდი ნაწილი მრავალწლოვანი მზრალი ქანების გავრცელების მხარეშია და დაფარულია ტაიგით. ლენის ზემოთი და მარჯვენა შენაკადთა აუზების მნიშვნელოვანი ნაწილი მოიცავს ბაიკალისპირა, იმიერბაიკალისა და ალდანის მთიან რაიონებს, მარცხენანაპირეთის ძირითადი ნაწილი შუა ციმბირის ზეგანზეა. ხეობისა და კალაპოტის ხასიათის მიხედვით ლენა 3 ნაწილად იყოფა:ზემო დინებაში (სათავიდან მდინარე ვიტიმის შესართავამდე) ხეობა ვიწრო, ღრმა და კლდოვანია, სიგანე 2-დან 10 კმ-მდეა. ალაგ-ალაგ 200 მეტრამდე ვიწროვდება. შუა დინებაში (მდინარეების ვიტიმისა და ალდანის შესართავებს შორის) მდინარის კალაპოტის სიგანე 2 კმ-მდეა, ხეობისა 30 კმ-მდე. მდინარე ოლიოკმის შესართავს ქვემოთ ხეობა კირქვებშია ჩაჭრილი და უცნაური ფორმის ციცაბო კლდოვანი ფერდობები აქვს (აქაა ე.წ. „ლენის სვეტები“). ქვემო დინება (მდინარე ალდანის შეერთებიდან შესართავამდე) ცენტრალური იაკუტიის დაბლობზეა. ხეობა კვლავ განივრდება 20-25 კილომეტრამდე, ჭალის სიგანე 7-15 კმ. მდინარის სიღრმე 16-20 მ აღწევს. ჭალაში მრავალი ტბა და ჭაობია. შესართავში ლენა იტოტება და აჩენს დელტას (ფართობი 30 ათ. კმ2). ნაოსნობისათვის მნიშვნელოვანია ბიკოვის ფშანი (სიგრძე 106 კმ.), რომელიც ლენას ტიქსის უბესთან აერთებს. ლენას მთავარი შენაკადებია: მარჯვენა - ვიტიმი, დიდი პატომი, ოლიოკმა, ალდანი. მარცხენა - ნიუია, ვილიუი. ლენა უმთავრესად საზრდოობს თოვლისა და წვიმის წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმოვარდნები - ზაფხულში, წყალმცირეა - ზამთარში. წყლიანობით ლენა მეორე ადგილზეა რუსეთში (მდინარე ენისეის შემდეგ). საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 17 ათ. მ3/წმ, მაქსიმალური 200 ათ. მ3/წმ. ლენას ლაპტევების ზღვაში წლიურად ჩააქვს 540 კმ3 წყალი, 12 მილიონი ტ მყარი ნატანი და 41 მლნ. ტ გახსნილი ნივთიერება. ზემო დინებაში იყინება ოქტომბრის ბოლოს, ქვემო დინებაში სექტემბრის ბოლოს; ყინულძვრა შესაბამისად მაისის დასაწყისსა და ივლისის დასაწყისშია. გაზაფხულის ყინულსვლის დროს ჩნდება ყინულხერგილები, რაც წყლის დონის მკვეთრ აწევას იწვევს. ლენა სანაოსნოა კაჩუგიდან შესართავამდე. ნავიგაცია გრძელდება ზემოთში 160 დღემდე, ქვემოთში 120 დღემდე. მთავარი ნავმისადგომებია: კაჩუგი, ჟიგალოვო, უსტ-კუტი, კირენსკი, ვიტიმი, ლენსკი, ოლიოკმინსკი, იაკუტსკი, ჟიგანსკი, ბულუნი. შენაკადებიდან სანაოსნოა: კირენგა, ოლიოკმა, ვიტიმი, ალდანი, ვილიუი. ლენის აუზის მდინარეები მდიდარია ჰიდროენერგიით. ვილიუისა და მამაკანზე აგებულია ჰესები. ლენის აუზშია ოქროს, ალმასის, ქვანახშირის, ბუნებრივი აირის, რკინის მადნის, ქარსის და სხვა საბადოები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 168. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ლენა
ლა-პლატა (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტოპონიმი ლა-პლატა შეიძლება აღნიშნავდეს: ლა-პლატა - ყურე (ესტუარი) ატლანტის ოკეანეში. ლა-პლატა - ქალაქი არგენტინაში. ლა-პლატა - დაბლობი სამხრეთ ამერიკაში. ლა-პლატის დეპარტამენტი – დეპარტამენტი არგენტინაში.
გიორგი ფურცელაძე

გიორგი მიხეილის ძე ფურცელაძე (დ. 1 იანვარი, 1866 — გ. 31 აგვისტო, 1924) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, გენერალ-მაიორი (1916); გენერალ მიხეილ ფურცელაძის შვილი. სამხედროები იყვნენ ასევე მისი ძმები: ალექსანდრე, ოთარი, ირაკლი, ერასტი და სოლომონი. განათლება მიიღო ტფილისის კადეტთა კორპუსში. 1866 წლიდან მსახურობდა რუსეთის არმიაში. პირველი წოდება (პოდპორუჩიკი) მიიღო 1888 წელს. 1901 წელს დაამთავრა გენერალური შტაბის აკადემია და მიენიჭა კაპიტნის წოდება. მონაწილეობდა რუსეთ-იაპონიის ომში (1904-1905). 1911 წელს გახდა პოლკოვნიკი. პირველი მსოფლიო ომის დროს მეთაურობდა შირვანის 84-ე ქვეით პოლკს. 1916 წელს მიენიჭა გენერალ-მაიორის წოდება. 1918 წლიდან მსახურობდა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის არმიაში. 1921 წელს საბჭოთა რუსეთთან ომის დროს იყო ბათუმის სამხედრო კომენდანტი და თურქეთთან საზღვრის გამაგრების შტაბის უფროსი. 1924 წლის აჯანყების მომზადების პერიოდში მეთაურობდა „სამხედრო ცენტრის“ ბათუმის ნაწილს. დააპატიმრეს და დახვრიტეს საბჭოთა უშიშროების აგენტებმა. მასთან ერთად სიკვდილით დასაჯეს აგვისტოს მოვლენების 23 მონაწილე: ფურცელაძის სიძე კაპიტანი ვლადიმერ ახვლედიანი, ასევე პოლკოვნიკი დავით დადიანი, გიგა ჩიქოვანი, აკაკი რამიშვილი, დიომიდე გეგიაძე, აპოლონ ფანცულაია, აღათი გორდელაძე, ანტონ იმნაძე, ალექსანდრე ზოიძე, კალენიკე მალაზონია, ალფეზ ხომერიკი, ისიდორე ზოიძე, კირასი მკურნალიძე, ვლადიმერ ზაპერტოვი, ნიკოლოზ მუჯირი, ლავრენტი ქადეიშვილი, მიხეილ თაყაიშვილი, ვიქტორ ხომერიკი, სოფრომ ქინქლაძე, მიხეილ საბაშვილი, ვასილ ჩიტაიშვილი და ავთომოზ ჩიქოვანი. გოგიტიძე, მ., ბეჟიტაშვილი, გ., „სამხედრო ფიცის ერთგულნი“, თბილისი, 2015. — გვ. 88-89, ISBN 978-9941-0-7386-1. გენერლები საქართველოდან =Генералы из Грузии : Generals from Georgia : საქართველოს გენერალიტეტის სამსაუკუნოვანი მატიანე /ლევან დოლიძე ; რედაქტორი : ჯემალ გახოკიძე. თბილისი, 2003 — გვ. 89, 220. Гогитидзе М. Грузинский генералитет (1699—1921). — Киев, 2001. — С. 132—133. — ISBN 966-02-2254-8 გიორგი ფურცელაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი გიორგი ფურცელაძე — ბიბლიოვიკი
მეფე მინდაუგასის ხიდი

მეფე მინდაუგასის ხიდი (ლიეტ. Karaliaus Mindaugo tiltas) — ერთ-ერთი ვილნიუსის 34 ხიდიდან, რომელიც მდებარეობს მდ. ვილიაზე (ნერისი); იგი აკავაშირებს ძველ ქალაქს ჟირმუნის რაიონთან. ხიდი აშენდა 2003 წელს და გაიხსნა მინდაუგასის მეფედ კურთხევიდან 750 წლის თავზე. ხიდის სიგრძე შეადგენს 101 მ.-ს, სიგანე — 19, 75 მ. (სავლელი ნაწილი — 11,25 მ.); მანქანებისათვის ორმხრივი სამოძრაო გზაა. ასევე არის ფართო (5 მ.) ბილიკები ფეხით მოსიარულეთათვის. ხიდის მშენებლობა დაჯდა დაახლოებით 17 მლნ. ლიტი. Karaliaus Mindaugo tiltas Vilniuje[მკვდარი ბმული] Naujasis tiltas – triumfo arka karaliui Mindaugui, miestui ir valstybei
სტეფანე ახმეტელი

სტეფანე გიორგის ძე ახმეტელი (ახმეტელაშვილი) (დ. 1877 — გ. 1922) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, გენერალ-მაიორი (1918). დაამთავრა კადეტთა კორპუსი და სამხედრო სასწავლებელი სუმიში (უკრაინა). მონაწილეობდა რუსეთ-იაპონიისა (დაჯილდოვდა წმ. ვლადიმირის IV ხარისხის ორდენით) და პირველ მსოფლიო ომში (პოლკოვნიკი). საქართველოს მიერ დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ (1918 წ.) მიენიჭა გენერალ-მაიორის წოდება; სარდლობდა კორპუსს, ტფილისის გარნიზონის ეროვნული გვარდიის ნაწილებს, 1921 წ. საბჭოთა რუსეთის თავდასხმის დროს — სასაზღვრო ჯარებს. საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ დააპატიმრეს გენერალ ჭავჭავაძესა და გენერალ თავაძესთან ერთად და მოსკოვში გაგზავნეს. მოკლეს გზაში, რიაზანის ციხეში; ოფიციალური ვერსიით გარდაიცვალა ტიფით. სტეფანე ახმეტელის უმცროსი ძმა იყო საქართველოს დამფუძნებელი კრების წევრი სიმონ (სიკო) ახმეტელაშვილი. გოგიტიძე, მ., ბეჟიტაშვილი, გ., სამხედრო ფიცის ერთგულნი, თბილისი, 2015. — გვ. 17, ISBN 978-9941-0-7386-1. (რუსული) Джавахишвили Н.Г. Грузины под Российским Флагом: Грузинские военные и государственные деятели на службе России в 1703-1917, с. 86. Тбилиси: Издательство Тбилисского университета, 2003.
სვიმონ ახმეტელაშვილი

სვიმონ გიორგის ძე ახმეტელაშვილი (დ. 1879, სიღნაღის მაზრა, ანაგა — გ. 28 დეკემბერი, 1937, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი, პროფესიით ვეტერინარი, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი. სვიმონ გიორგის ძე ახმეტელაშვილი დაიბადა 1879 წელს, სიღნაღის მაზრის სოფელ ანაგაში. უმაღლესი განათლება მიიღო დორპატის (ტარტუს) ვეტერინარიულ ინსტიტუტში. 1900 წლიდან იყო რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის წევრი; 1905 წლიდან მუშაობდა მენშევიკურ ფრაქციაში. პირველი მსოფლიო ომის დაწყების შემდეგ მობილიზებული იყო არმიის ვეტერინარიულ ნაწილში. 1917 წლიდან იყო ამიერკავკასიის ვეტერინარ ექიმთა საბჭოს წევრი. 1919 წლამდე მუშაობდა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის შინაგან საქმეთა სამინისტროს ვეტერინარიულ-სანიტარული განყოფილების გამგის თანაშემწედ. 1919 წლის 12 მარტიდან არჩეული იყო საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრად საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის სიით; იყო აგრარული კომიტეტის წევრი, სახალხო ჯანმრთელობის კომისიის მდივანი. 1921 წელს იყო საქართველოს სამხედრო სამინისტროს ვეტერინარიული ნაწილის საგანგებო რწმუნებათა ჩინოვნიკი. 1921 წელს საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ოკუპაციის მიუხედავად დარჩა საქართველოში. ამის შემდგომ იგი ძმასთან — სტეფანე ახმეტელაშვილთან ერთად 6 თვით გადაასახლეს რიაზანის საკონცენტრაციო ბანაკში. სტეფანე ახმეტელაშვილი ეტაპირებისას ტიფით გარდაიცვალა. სასჯელის მოხდის შემდეგ სვიმონ ახმეტელაშვილი დაბრუნდა საქართველოში და ცხოვრობდა მშობლიურ სოფელში. ჩართული იყო წინააღმდეგობის მოძრაობაში. მეორედ იგი 1922 წლის 18 აგვისტოს ანტისაბჭოთა აგიტაციის ბრალდებით დააპატიმრეს. 924 წლის სექტემბერში აგვისტოს აჯანყების ჩახშობის შემდეგ საქართველოს სსრ-ის ხელისუფლებამ მოახდინა მისი ქონების კონფისკაცია. 1930 წლის 23 თებერვალს, განსაკუთრებულმა სათათბირომ ვადაზე ადრე გაათავისუფლა გადასახლებიდან. 1937-1938 წლების დიდი საბჭოთა ტერორის დროს სვიმონ ახმეტელაშვილი კვლავ დააპატიმრეს და 1937 წლის 28 დეკემბერს დახვრეტა მიუსაჯეს. განაჩენი იმავე ღამეს აღასრულეს. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. I, თბ., 1997. — გვ. 302. ირაკლი ხვადაგიანი. საქართველოს დამფუძნებელი კრება 1919. საბჭოთა წარსულის კვლევის ლაბორატორია. თბილისი, 2016, გვ. 165-166. სვიმონ ახმეტელაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ ჯიქია ლ., 1924 წლის აჯანყება დასავლეთ საქართველოში, თბ.: უნივერსალი, 2012. — გვ. 261.
მარიამპოლე (ქალაქი)

მარიამპოლე (ლიეტ. Marijampolė; პოლ. Mariampol; 1955-1989 წწ. კაფსუკასი) — ქალაქი ლიეტუვის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში; მე-7 მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ. მარიამპოლეს მაზრისა და თვითმმართველობის ადმინისტრაციული ცენტრი. მარიამპოლე მდებარეობს 231 კმ-ში ქ. კლაიპედადან, სამხრეთ-დასასავლეთით 50 კმ-ში, კაუნასიდან და დასავლეთით 139 კმ-ში ვილნიუსიდან. არც ისე შორს, პოლონეთისა და კალინინგრადის ოლქის საზღვრიდან, მდ. შეშუპზე. წარმოადგენს სამრეწველო ცენტრს. 1990-იან წლებში ცნობილი იყო, როგორც საუღელტეხილო გზა გერმანიიდან ავტომობილებით ვაჭრობისათვის. მარიამპოლეს თვითმმართველობაში შედის 3 სანიუნი. მოქმედებს დრამატული თეატრი, გიმნაზია (დაარსებული 1870 წელს) და 7 საშუალო სკოლა. აგრეთვე, რამდენიმე დაწყებითების სკოლა და სკოლამდელი ასაკის ბავშვების სასწავლებელი. ქალაქში აღმართულია იონას იობლანსკის, ვინცეს მიკოლაის-პუტინასის და სხვათა ძეგლები, რომელთა ბიოგრაფიულად დაკავშირებული იყვნენ მერიამპოლთან. მოსახლეობა შეადგენს - 47 244 ადამიანს (2007 წლის მონაცემებით; 2005 წ. - 47 613 ად.). ეთნიკური შემადგენლობა - 95% ლიეტუველები, 4% რუსები და 0,3% პოლონელები. ქალაქი სახელს უნდა უმადლოდეს ბერებს, რომლებიც 1758 წელს მოიწვია გრაფინია პ. ბუტლერმა; ადგილობრივი პატარა სოფლის მფლობელმა , რომელმაც აქ მონასტერი ააშენა. 1956 - 1989 წლებში ქალაქის ოფიციალური სახელი იყო - „კაპსუკასი“, რაც წარმოადგენდა პარტიულ ფსევდონიმს, ლიეტუვის კომუნისტური პარტიის წევრის, ვინცეს მიცკავიჩუს-კასპუსკის. მარიამპოლეს გერბზე გამოსახულია წმინდა გიორგი, რომელიც ამარცხებს გველეშაპს. ისტორიული გერბი თარიღდება 1792 წლით. მისი აღდენა მოხდა 1997 წლის 18 დეკემბერს. Homepage of the city დაარქივებული 2018-04-02 საიტზე Wayback Machine.
უტენა

უტენა (ლიეტ. Utena, პოლ. Uciana) — ქალაქი ლიეტუვის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. უტენის მაზრისა და რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს სანქტ-პეტერბურგ-კალინინგრადის საავტომობილო გზაზე. ვილნიუსიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 103 კილომეტრზე. 1990 წელს ქალაქში ცხოვრობდა 35 200 კაცი, 2007 წლის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შემცირებულია და შეადგენს 32 789 კაცს. ქალაქის სახელწოდება წარმოსდგება მდინარე უტენაიტეს ძველი სახელწოდებისაგან (ლიეტ. Utenaitė, Utenėlė). ლიეტუვის ერთ-ერთი ყველაზე ძველი ქალაქი. ისტორიულ წყაროებში პირველად მოხსენიებულია1261 წელს. პირველი ქრისტიანული ტაძარი აშენდა 1416 წელს. უტენის რაიონის თვითმმართველობის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2010-09-02 საიტზე Wayback Machine. უტენა დაარქივებული 2007-05-27 საიტზე Wayback Machine.
ვისაგინასი

ვისაგინასი (იტალ. Visaginas; 1992 წლის 22 სექტემბრამდე — „სნეჩკუსი“) — ქალაქი ლიეტუვის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, უტენის მაზრაში; ერთადერთი ქალაქი თანამედროვე ლიეტუვაში, სადაც უმრავლესობას შეადგენენ სლავები: რუსები და რუსულენოვნები. ვისაგინასი ↑ http://www.pasto-kodai.lt/savivaldybe-visagino-sav/1
ფიფა-ს კონფედერაციის თასი 2009

ფიფას კონფედერაციის თასი 2009 წელს მერვედ ჩატარდა. გაიმართა სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში 14 ივნისიდან 28 ივნისის ჩათვლით, როგორც ფიფა-ს 2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის შესავალი. კენჭისყრა 2008 წლის 22 ნოემბერს გაიმართა იოჰანესბურგში. გახსნითი მატჩი ჩატარდა Coca-Cola Park-ზე, იოჰანესბურგში. ფიფას 2009 წლის კონფედერაციის თასს 4 სტადიონი უმასპინძლებს: თამაშების დაწყების დრო მოცემულია საქართველოს დროით მთავარი სტატია: ფიფას კონფედერაციის თასი 2009 ჯგუფი A. მთავარი სტატია: ფიფას კონფედერაციის თასი 2009 ჯგუფი B. ↑ მასპინძელი ქალაქები. FIFA.com. Fédération Internationale de Football Association (2008-07-09). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-07-19. ციტირების თარიღი: 2008-07-09. 2009 FIFA Confederations Cup დაარქივებული 2009-01-06 საიტზე Wayback Machine. at FIFA.com
ლა-პლატა

ლა-პლატა (ესპ. La Plata) — ქალაქი აღმოსავლეთ არგენტინაში, რიო-დე-ლა-პლატის სამხრეთ ნაპირზე. ბუენოს-აირესის პროვინციისა და ლა-პლატის დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრი. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ლა-პლატა (ესპანური) Official government website დაარქივებული 2008-07-04 საიტზე Wayback Machine. (ესპანური) http://www.mapa.laplata.gov.ar დაარქივებული 2008-07-04 საიტზე Wayback Machine. Interactive map of La Plata (ესპანური) LaPlataMap დაარქივებული 2017-07-16 საიტზე Wayback Machine. (ესპანური) Calle 52 დაარქივებული 2010-08-11 საიტზე Wayback Machine. (ესპანური) LaGuiaX დაარქივებული 2019-02-16 საიტზე Wayback Machine. (ესპანური) Cualbondi (Buses on/from/to La Plata) დაარქივებული 2019-01-04 საიტზე Wayback Machine.
იაგელონები

იაგელონები (ბელარ. Ягелоны, პოლ. Jagiellonowie, ლიეტ. Jogailaičiai) — სამეფო დინასტია, რომელიც მართავდა ცენტრალური ევროპის ქვეყნებს XIV—XVI სს-ში. ამ დინასტიის წარმომადგენლები იყვნენ ლიეტუვის დიდი მთავრები 1377-1392 წლებში, 1386-1572 წლებში პოლონეთის მეფეები, 1440-1444 და 1490-1526 უნგრეთის მეფეები, 1471-1526 წლებში კი - ჩეხეთის მეფეები. იაგელონები - ლიეტუვური დინასტიის გედიმინოვების გვერდითი შტოა, რომელსაც გააჩნია ბელორუსიული და ბალტიური ფესვები. დინასტია დააარსა ვლადისლავ იაგელომ (იაგაილო). იაგაილო (პოლ. Władysław Jagiełło, ლიეტ. Jogaila 1351-1434 წ.წ) - 1377-1381, 1382-1392 წწ.-ში ლიტვის დიდი მთავარი; 1386-1434 წ.წ. პოლონეთის მეფე. ვლადისლავ III ვარნელი ვარნენჩიკი (პოლ. Władysław Warneńczyk, 1424-144 წწ.) - 1434-1444 წწ. პოლონეთის მეფე; 1440-1444 წ.წ. უნგრეთის მეფე ლასლო I; 1440-1444 წწ. ხორვატიის მეფე ვლადისლავ I. კაზიმირ იაგელონი (პოლ. Kazimierz Jagiellończyk, ლიეტ. Kazimieras Jogailaitis,1427-1492 წ.წ.) - 1447-1492 წწ. პოლონეთის მეფე კაზიმირ IV; 1440-1454 წ.წ. ლიტვის დიდი მთავარი; 1454 წელს იქორწინა - საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორ ალბერტ II-ის (1397-1439 წწ.) ქალიშვილზე - ელისაბედ ჰაბსბურგზე (1437-1505 წ.წ.); იაგელონის უნივერსიტეტი ბოჰემიის მმართველთა სია პოლონეთის მმართველები ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: იაგელონები Pages and Forums on Lithuanian history დაარქივებული 2020-09-22 საიტზე Wayback Machine. Jagiellonian Observatory
ვილჰელმ ფრიდემან ბახი

ვილჰელმ ფრიდემან ბახი (გერმ. Wilhelm Friedemann Bach; დ. 22 ნოემბერი, 1710 — გ. 1 ივლისი, 1784) — იოჰან სებასტიან ბახის უფროსი შვილი, კომპოზიტორი, ორგანისტი და იმპროვიზატორი. ბახების ოჯახის სხვა წევრებისგან განსხვავებით ვიჰელმ ფრიდემან ბახი იყო ნაკლებად აქტიური მუსიკაში. დაიბადა ვაიმარში, სწავლობდა ლაიფციგში. Borysenko, Elena. The Cantatas of Wilhelm Friedemann Bach. Thesis (Ph.D.) Eastman School of Music, University of Rochester, 1981. In 2 volumes. ("Vol. II ... consists primarily of selected movements from the cantatas of W.F. Bach, followed by translations of the texts of these movements and a critical commentary.") Falck, Martin. Wilhelm Friedemann Bach; Sein Leben und seine Werke, mit thematischem Verzeichnis seiner Kompositionen und zwei Bildern. Leipzig: C. F. Kahnt, 1919. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ვილჰელმ ფრიდემან ბახი“ ვიკისაწყობში. ვილჰელმ ფრიდემან ბახი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური) ვილჰელმ ფრიდემან ბახი — უფასო ნოტები მუსიკალური ნოტების საერთაშორისო ბიბლიოთეკის პროექტის საიტზე (IMSLP) Concertos, harpsichords (2), orchestra, F. 46 ↑ 1.0 1.1 Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ 2.0 2.1 Encyclopædia Britannica <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741"></a> ↑ 3.0 3.1 SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ 4.0 4.1 IMSLP — 2006. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q523660"></a> ↑ 5.0 5.1 filmportal.de — 2005. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q15706812"></a> ↑ 6.0 6.1 ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ 7.0 7.1 Gran Enciclopèdia Catalana — Grup Enciclopèdia, 1968. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18696256"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2664168"></a> ↑ 8.0 8.1 Musicalics <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q63484499"></a> ↑ 9.0 9.1 Brozović D., Ladan T. Hrvatska enciklopedija — LZMK, 1999. — 9272 გვრ. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1264934"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q429032"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18446"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1789619"></a> ↑ Deutsche Nationalbibliothek Record #118505548 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a> ↑ http://www.britannica.com/EBchecked/topic/47890/Wilhelm-Friedemann-Bach ↑ 12.0 12.1 Catalog of the German National Library <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q23833686"></a> ↑ http://www.classical.net/music/comp.lst/bachwf.php ↑ http://www.musicweb-international.com/classRev/2008/Feb08/WFBach_8557966.htm
ლიტვის დიდ მთავართა სია

ლიტვის დიდი მთავარი — ლიტვის დიდი სამთავროს მეთაური. პირველი მთავარი იყო რინგოლდი, ხოლო ბოლო სიგიზმუნდ II ავგუსტი. ლიტვის რესპუბლიკის სეიმი
ლიდია

ლიდია (ბერძ. Λυδία) — ისტორიული ქვეყანა დასავლეთ მცირე აზიაში, მდინარე ჰერმოსის დაბლობში. ლიდიელები ხეთურ-ლუვიური ტომების მონათესავენი იყვნენ. ლიდიელებს დასავლეთ მცირე აზიაში უკვე ძვ. წ. II ათასწლეულში უნდა ეცხოვრათ. ლიდიურს (კარიულტან ერთად) ინდოევროპული ენების ანატოლიური (ხეთურ-ლივიური) ჯგუფის ხეთურ ქვეჯგუფს აკუთვნებენ. ლიდიას ხელსაყრელი ბუნებრივი პირობები ჰქონდა. მდიდარი იყო ოქროს საბადოებით. ლიდიაში მაღალ დონეზე იდგა მიწათმოქმედება და ხელოსნობა; კერამიკული და საიუველირო ნივთების, ფერადი ქსოვილებისა და ტყავის ნაწარმის დამზადება. ლიდიას მჭიდრო სავაჭრო-ეკონომიკური ურთიერთობა და კულტურული კონტაქტები ჰქონდა როგორც მცირე აზიის ხალხებთან, ასევე ეგეოსურ სამყაროსთან, მატერიკის საბერძნეთთან, ეგვიპტესთან, სირია-ფინიკიასთან და ბაბილონთან. ლიდიელებს მიაწერენ ძვ. წ. VII საუკუნეში პირველი მონეტის მოჭრას. ძვ. წ. VIII საუკუნის დასასრულამდე ლიდია ფრიგიის ქვეშევრდომი იყო, ძვ. წ. VII ს. დამდეგიდან გახდა დამოუკიდებელი სახელმწიფო (დედაქალაქი – სარდისი). მას სათავეში მერმნადების დინასტია ედგა, რომლებმაც ბერძნული ტრადიციის თანახმად, ჰერაკლიდების ადგილი დაიკავა. ლიდიელებმა მოიგერიეს კიმირიელთა და თრაკიელ ტომთა რამდენიმე შემოსევა, შემდეგ მცირე აზიაში პირველობისათვის ბრძოლა დაიწყეს. კრეზმა (ძვ.წ. 560-546 წწ.) თითქმის მთელი მცირე აზია შემოიმტკიცა. ძვ. წ. 546 წელს სპარსეთის მეფე კიროსმა დაიპყრო ლიდია და იგი აქემენიდთა სპარსეთის ერთ-ერთ პროვინციად იქცა. ძვ. წ. IV საუკუნეში ლიდია ალექსანდრე მაკედონელის იმპერიის შემადგენლობაში შევიდა. უფრო გვიან ძვ. წ. III-II სს-ში იგი ჯერ სელევკიდების ქვეშევრდომი იყო, შემდეგ – პერგამონის სამეფოსი, ხოლო ძვ. წ. 133 წელს რომის პროვინცია „აზიის“ ნაწილი გახდა. ხაზარაძე ნ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 224.
თეოფილოს III (იერუსალიმის პატრიაქრი)

პატრიარქი თეოფილოს III (ბერძ. Πατριάρχης Ιεροσολύμων Θεόφιλος Γ΄; ერისკაცობაში — ილია იანოპოლუსი, ბერძ. Ηλίας Γιαννόπουλος; დ. 1952, გარგალიანი, მესინია, საბერძნეთი) — იერუსალიმის 141-ე პატრიარქი 2005 წლის 22 აგვისტოდან, იერუსალიმის მართლმადიდებელი ეკლესიის მმართველი. სრული წოდება: უწმინდესი და უნატარესი კირ თეოფილოსი, პატრიარქი წმიდისა ქალაქისა იერუსალიმისა და სრულიად პალესტინისა, სირიისა, არაბეთისა, იორდანისა, გალილეის კანისა და წმინდა სიონისა. უნეტარესი თეოფილე III (ერისკაცობაში ილიას იანოპულოსი) დაიბადა 1952 წელს მესინიაში, (საბერძნეთი); 1964 წელს გაემგზავრა იერუსალიმში, სადაც ხელდასხმულ იქნა დიაკვნად; შემდგომში მსახურობდა პატრიარქ ბენედიქტე I-თან არქიდიაკვნად; 1991 წელს ხელდასხმულ იქნა მღვდლად და დაინიშნა გალილეის კანას ეკლესიის მოძღვრად; აქ მოღვაწეობის დროს მან დააფუძნა ორგანიზაცია „ნურ ალ მასიჰ“-ი (ნათელი ქრისტესი); 1996 წელს გაემგზავრა ყატარში, სადაც ვაჰაბიტურმა ორგანიზაციამ პირველად მიიღო ქრისტიანი სასულიერო პირი. პარალელურად მსახურობდა წმიდა საფლავის ეგზარქოსად ყატარში; 2000-2003 წლებში იყო იერუსალიმის პატრიარქის პირადი წარმომადგენელი მოსკოვში; 2005 წლის თებერვალში პატრიარქ ირინეოსის მიერ დაინიშნა თაბორის მთის მთავარეპისკოპოსად; იერუსალიმის საპატრიარქოში განვითარებული ცნობილი მოვლენების შემდეგ მთავარეპისკოპოსი თეოფილე არჩეულ იქნა იერუსალიმის ეკლესიის 141-ე მეთაურად; 2005 წლის 22 აგვისტოს მოხდა მისი აღსაყდრება საპატრიარქო ტახტზე; უნეტარეს თეოფილოსს რთულ პერიოდში უწევს იერუსალიმის ეკლესიის მწყემსმთავრობა. ისრაელის სახელმწიფოს, პალესტინის ავტონომიასა და იორდანიის სამეფოს შორის არსებული დაძაბული პოლიტიკური ვითარება უარყოფითად აიხასება ეკლესიის მდგომარეობაზე; პატრიარქი თეოფილე III არის ღვთისმეტყველების ბაკალავრი (ათენი) და მაგისტრი (ლონდონი); ფლობს ბერძნულ, ინგლისურ და არაბულ ენებს. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: თეოფილოს III (იერუსალიმის პატრიაქრი) His Beatitude, Patriarch Theophilos III ავტოკეფალური მართლმადიდებელი ეკლესიები და მათი მეთაურები იერუსალიმის მართლმადიდებელი ეკლესიის ოფიციალური საიტი
სამარის მეტროპოლიტენი

სამარის მეტროპოლიტენი (1992 წლამდე - კუიბიშევის მეტროპოლიტენი) — მეტროპოლიტენის სისტემა სამარაში, რომელიც რიგით მე-5 ექსპლუატირებული მეტროა რუსეთში. ერთ-ერთი საქალაქო სამგზავრო ტრანსპორტი სამარაში. შედგება 1 ხაზზე განლაგებული 9 სადგურისაგან, რომელთაგან 8 მიწისქვეშ და 1 მიწაზე მოსიარულე ტიპისაა. საერთო სიგრძეა - 11,4 კმ.. 1977 წლის ნოემბერში სსრკ მინსტრთა საბჭო დათანხმდა მეტროს პროექტზე ტექნიკურ სამუშაოებს ქალაქ კუიბიშევში. პროექტი მიეცა ინსტიტუტ სსრკ. ტრანსპორტის მშენებლობის სამინისტროს «მეტროგიპროტრანსს», სამუშაო დოკუმენტაციის მომზადება მის ფილიალ «გორკოვმეტროპროეკტს» ქალაქ გორკში (მოგვიანებით ნოვგოროდი). მეტროპოლიტენს ემსახურება ელქტროდეპო „კიროვის“ ოთხვაგონიანი 81-717/714 მატარებლები. 2009 წლის 1 იანვრიდან, 1 ადამიანის და ასევე ტვირთის ადგილის ღირებულება შეადგენს 12 მან.-ს. გადახდა ხდება სალაროში შეძენილი პლასტიკური ჟეტონით. 2015 წლისთვის იგეგმება - 2 ხაზზე განლაგებული 18 სადგური, სიგრძით - 22 კმ.. მეტროპოლიტენების სია ↑ შეცდომა თარგის გამოძახებისას: cite web: პარამეტრები url და title აუცილებელად უნდა მიეთითოს. Russian. Самарский метрополитен [Samara Metro]. ციტირების თარიღი: 2015-02-16. ↑ 2.0 2.1 Технико-эксплуатационные показатели метрополитенов 2015 год. Международная Ассоциация «Метро».
პიტისებრნი

პიტისებრნი (ლათ. Pittidae) — ფრინველთა ოჯახი ბეღურასნაირთა რიგისა. შეიცავს 1 გვარს (Pitta) და 25 სახეობას. გავრცელებულია აფრიკის, აზიისა და ავსტრალიის ტროპიკებში. ტანად პატარა ფრინველებია. აქვთ მოკლე ბოლო და გრძელი ფეხები; შეფერადებაში ჭარბობს ღია ფერები. ფრენენ ცოტას და ცუდად, უფრო მიწაზე დახტიან. ბუდეს იკეთებენ მიწაზე ან ბუჩქებზე. მონოგამებია. დებენ 2-7 კვერცხს. გამრავლების პერიოდის გარდა გვხვდება ერთეულებად ან პატარ-პატარა გუნდებად. იკვებებიან ჭიებით, მწერებითა და მათი მატლებით, მოლუსკებით. ჟორდანია რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 88.