laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
იგნატიუს აჩეამპონგი

იგნატიუს კუტუ აკვაზი აჩეამპონგი (ინგლ. Ignatius Kutu Akwasi Acheampong) (დ. 23 სექტემბერი, 1931, კუმასი, ოქროს ნაპირი — გ. 16 ივნისი, 1979, აკრა, განა) — განელი პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე. 1972 წლის იანვრიდან განის ეროვნული ხსნის საბჭოსა და მთავრობის მეთაური, თავდაცვის, ფინანსთა და ეკონომიკის მინისტრი. სამხედრო განათლება მიიღო დიდ ბრიტანეთსა და აშშ–ში. 1959 წლიდან მსახურობდა განის არმიაში. 1972 წლის აპრილიდან განის შეიარაღებული ძალების მთავარსარდალი. მისი ხელისუფლება დაამხეს სასახლის გადატრიალების შედეგად 1978 წლის 5 ივლისს. გადატრიალების ხელმძღვანელი იყო გენერალ-ლეიტენანტი ფრედერიკ აკუფო, რომელმაც შინაპატიმრობა მიუსაჯა აჩეამპონგს. იგნატუს აჩეამპონგი და კიდევ ორი ყოფილი სახელმწიფოს მეთაური ედუარდ აკუფო-ადო და აკვასი აფრიფა დაიღუპნენ 1979 წლის ივლისის სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად, რომელმაც ხელისუფლების სათავეში მოიყვანა ჯერი როლინგსი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 72.
დუბლინის მეტროპოლიტენი

დუბლინის მეტრო (ირლ Metro Baile Átha Cliath) — მეტროპოლიტენის ასაგებად ჩაფიქრებული სისტემა ირლანდიის დედაქალაქ დუბლინისთვის. პირველი ორი ძირითადი ხაზისთვის ირლანდიის მთავრობის ტრანსპორტი 21 გეგმის მიხედვით 2005 შექმნილი პროექტი, რომელმაც ქალაქის ჩრდილოეთი და სამხრეთი გარეუბნები უნდა დააკავშიროს ცენტრთან. დუბლინის მეტროს მიმართულება სენტ სტეფენ გრინიდან დაიწყება და აეროპორტამდე მიაღწევს, ანუ დაახლოებით სვორდიდან ბელინგსტონამდე გავა. 2008 წელს მიღებული დუბლინის მეტროს ჩრდილოეთი ნაწილის აშენების ბრძანებულების თანახმად, ქალაქის მიწისქვეშა ტრანსპორტს პირველ ეტაპზე 18 კილომეტრი სიგრძე ექნება. რაც შეეხება დასავლეთის ნაწილს, ის ჩრდილოეთის ხაზს გადაკვეთს და 25.5 კილომეტრამდე გადა სიგრძეში. მეტროპოლიტენთა სია RPA დაარქივებული 2004-04-27 საიტზე Wayback Machine. Dublin – Metro North – Railway Order Application Website დაარქივებული 2008-10-01 საიტზე Wayback Machine. Department of Transport დაარქივებული 2006-04-02 საიტზე Wayback Machine. Transport 21 website დაარქივებული 2006-11-30 საიტზე Wayback Machine. Railway Procurement Agency (RPA) დაარქივებული 2011-05-15 საიტზე Wayback Machine. Transport 21 coverage on RTÉ Television
ვენის მეტროპოლიტენი

ვენის მეტროპოლიტენი (გერმ. Wiener U-Bahn) — მეტროპოლიტენის ხაზების სისტემა ვენაში. S-Bahn-თან, ტრამვაისა და საავტობუსო სისტემასთან ერთად ავსტრიის დედაქალაქის სატრანსპორტო სისტემის უმნიშვნელოვანესი შემადგენელი ნაწილია. ვენის თანამედროვე მეტროპოლიტენის გახსნის თარიღად 1976 წელი მიიჩნევა. ამავდროულად, ვენის მეტროპოლიტენს მდიდარი წინარეისტორია აქვს, რომელიც ჯერ კიდევ XIX საუკუნის მიწურულიდან იწყება. ახლანდელი ქსელი მოიცავს 1898—1901 წლებში აშენებული შტადტბანების (საქალაქო რკინიგზა) რიგ მონაკვეთებს. მეტროქსელი 74,2 კმ სიგრძის 5 ხაზისა და 98 სადგურისგან შედგება. ხაზებს დასახელებები არ გააჩნია და მხოლოდ ნომრებით მოიხსენიება ასო U-თი (U-Bahn-დან) U1-დან U6-მდე. გარდა ამისა, ყოველ ხაზს თავისი ფერი აქვს. ვენის მეტროპოლიტენს ქალაქის ასპროცენტიან მფლობელობაში არსებულ Wiener Stadtwerke AG-ის ფირმა Wiener Linien GmbH & Co KG ემსახურება. მეტროპოლიტენების სია Wiener Linien — ვენის მეტროპოლიტენის მომსახურე ფირმა ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 2014 Zahlen, Daten, Fakten - Unternehmen German (pdf) გვ. 3–4. Wiener Linien (April 2015). ციტირების თარიღი: 2015-07-03. ↑ Hödl, J: Das Wiener U-Bahn-Netz, Wiener Linien, 2009. ↑ {{cite [web|url=https://www.wienerlinien.at/media/files/2017/betriebsangaben_2016_213707.pdf%7Ctitle=Facts and Figures 2016|year=2017|publisher=Wiener Linien|accessdate=2017-07-24}} p. 4 ↑ Happy Birthday! 45 Jahre Wiener U-Bahn German. Wiener Linien (November 2014). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-05. ციტირების თარიღი: 2016-01-06. ↑ Unternehmensprofil - Zahlen, Daten, Fakten German. Wiener Linien (2015). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-07-04. ციტირების თარიღი: 2015-07-03.
მაჭავარიანები

მაჭავარიანი — თავად-აზნაურთა ერთ-ერთი საგვარეულო ფეოდალურ საქართველოში. ადრეულ წყაროებიდან მოხსენიებულია, როგორც აზნაურნი, რომლებიც სხვა სვანური წარმომავლობის გვარებთან (ყიფიანი, იოსელიანი, დევდარიანი და სხვა) ერთად დაწინაურდნენ იმერეთის მეფის კარზე და ითვლებოდნენ იმერეთის მეფის ვასალებად (ტახტის აზნაურნი). წარჩინებულნი იყვნენ, ასევე, შიდა ქართლში (ქსნის საერისთავო) და კახეთში. მოგვიანებით ერთ-ერთმა შტომ მიიღო საკუთრებაში რამდენიმე სოფელი ზემო იმერეთში, მდინარე ჩხერიმელას ქვემო დინების სამხრეთით (წევა, ილემი, კიცხი, ლაშე და სხვა პატარა სოფლები. ჰყავდათ საკუთარი ვასალი აზნაურები, ყმა-გლეხები და ჰქონდათ საგვარეულო ეკლესია. ამის შემდგომ აღარ გაძლიერებულან სხვა ძლიერ ფეოდალურ საგვარეულოსთან — აბაშიძეებთან დაპირისპირების გამო.
სოფიის მეტროპოლიტენი

სოფიის მეტროპოლიტენი (ბულგ Софийско метро) — ბულგარეთის დედაქალაქ სოფიის მეტროსისტემა; ერთადერთი მეტროა ქვეყანაში. შედგება ერთი ხაზის, რვა სადგურისა და 9,9 კმ საერთო სიგრძის ლიანდაგებისგან. პირველიდან ბოლო საგდურამდე გადაადგილებას 14 წუთი სჭირდება. სადგურთა შორის საშუალო მანძილი 1100 მეტრია, პლატფორმების სიგრძე 120 მეტრი (გათვალისწინებულია საშუალო სიგრძის ექვს ვაგონზე). გამოიყენება ევროპისთვის სტანდარტული 1435 მმ ლიანდაგი. კვება საკონტაქტო რელსიდან მიიღება 825 ვ. მატარებლების მაქსიმალური სისწრაფეა 90 კმ/ს, მინიმალური შესაძლო ინტერვალი მატარებლებს შორის — 90 წამი. მიწისქვეშა ტრანსპორტის გეგმა ჯერ კიდევ 1960-იან წლებში შეიქმნა, თუმცა, ოფიციალურად 1990-იან წლებამდე არ გახმოვანებულა, რადგან, ქალაქი მეტროს დაუყოვნებელი აშენების აუცილებლობას არ განიცდიდა. მეორე ფაქტორად სამშენებლო სამუშაოების სირთულე შეიძლება ჩაითვალოს; სოფია ევროპის ერთ-ერთი უძველესი ქალაქია და თრაკიული თუ რომაული კულტურის არაერთი ძეგლია მიწისქვეშ მოყოლილი. მეტროპოლიტენის აგება იმ ადგილებიდან დაიწყეს, სადაც პიკის საათში ხალხმრავლობა იყო. ქალაქის გარკვეულ ნაწილში მგზავრთა სიჭარბე საათში 40 000-ს აღემატებოდა. სოფიის მეტროპოლიტენი 1998 წლის 28 იანვარს გაიხსნა, მშენებლობის დაწყებიდან თითქმის 18 წლის შემდეგ. პირველი რადიუსის პირველი რიგი 1979 წელს დაიწყო სადგურების — ვარდარისა და ლიულინის მშენებლობით, ხოლო პირველი გვირაბები და პირველი ორი სადგური აღიჭურვა 1982 წელს ეროვნული კულტურის სასახლის მშენებლობისას. გახსნის დროს ხაზი მხოლოდ ხუთი სადგურისგან შედგებოდა და 6,5 კმ სიგრძე ჰქონდა. 1999 და 2000 წლებში ხაზი თითო სადგურით დაგრძელდა აღმოსავლეთით. 2003 წელს კი ჩრდილოეთის მიმართულებით დაემატა კიდევ ერთი სადგური ობელია, რომელიც თავის მხრივ, ერთადერთი მიწისზედა სადგურია სოფიის მეტროპოლიტენში. 2009 წელს პირველი ხაზი ექვსი სადგურით დაგრძელდა აღმოსავლეთის მიმართულებით საცხოვრებელ უბან მლადოსტამდე (ქართ: ახალგაზრდობა). ახალი მონაკვეთის გახსნის ოფიციალური თარიღია — 2009 წლის 8 მაისი. მეტროპოლიტენების სია ოფიციალური საიტი სოფიის მეტროპოლიტენი პორტალზე urbanrail.net დაარქივებული 2009-03-21 საიტზე Wayback Machine. არაოფიციალური საიტი დაარქივებული 2010-07-10 საიტზე Wayback Machine. მეტროფანატების არაოფიციალური საიტი ↑ Телефон и интернет в метрото в София (снимки)
ბუქარესტის მეტროპოლიტენი

ბუქარესტის მეტროპოლიტენი — მეტროსისტემა, რომელიც რუმინეთის დედაქალაქ ბუქარესტის მიწისქვეშა ტრანსპორტის ერთადერთი სახეობაა. მეტრპოლიტენს ემსახურება კომპანია Metrorex. მეტროპოლიტენის ქსელი ხუთი ხაზისგან შედგება :M1, M2, M3, M4 და М5. გზების საერთო სიგრძე — 67,2 კმ-ია. მეტროში 48 სადგურია, რომელთა შორის საშუალო მანძილი 1,5 კმ-ია. გადაადგილების მაქსიმალური სისწრაფე — 80 კმ-ია საათში. 16 ნოემბერი 1979: M1/M3 ტიმპურ-ნოი — სემენეტორია; 8,63 კმ, 6 სადგური 28 დეკემბერი 1981: M1/M3 ტიმპურ-ნოი — რესპუბლიკური; 10,1 კმ, 6 სადგური 19 აგვისტო 1983: M1/M3 გმირთა — რესპუბლიკური; 8,63 კმ, 5 სადგური. სადგური გორჟულუი ექსპლუატაციაში 1991 შევიდა 22 დეკემბერი 1984: M1/M3 სემენტორია— კრინგეში; 0,97 კმ, 1 სადგური 24 იანვარი 1986: M2 გაერთიანების მოედანი-2 -დეპო I.M.G.B.; 9,96 კმ, 8 სადგური 25 ოქტომბერი 1987: M2 გაერთიანების მოედანი-2 — პიპერა; 8,72 კმ, 6 სადგური 25 დეკემბერი 1987: M1/M3 კრინგეში — ჩრდილოეთის ვაგზალი-1; 2,83 კმ, 2 სადგური. სადგური ბესარაბიის ვაგზალი მოგვიანებით დაასრულეს 17 აგვისტო 1989: M1/M3 ჩრდილოეთის ვაგზალი-1 — დრისტორი-2; 7,8 კმ, 6 სადგური 15 იანვარი 1990: M1/M3 რესპუბლიკური — პანტელეიმონი; 1,43 კმ, 1 სადგური 1 მარტი 2000: M4 ჩრდილოეთის ვაგზალი-2 — 1 მაისი; 3,6 კმ, 4 სადგური 20 ნოემბერი 2008: M5 ; 5 კმ, 3 სადგური მოსალოდნელია, რომ М5 ხაზის დაგრძელება-დასრულება 2009—2010 წლებში დაიწყება და 2014 წლისთვის დასრულდება. მეტროპოლიტენთა სია UrbanRail დაარქივებული 2010-11-10 საიტზე Wayback Machine. Pagina oficială Metrorex დაარქივებული 2008-04-30 საიტზე Wayback Machine. Lista staţiilor METROREX დაარქივებული 2009-06-28 საიტზე Wayback Machine. Inaugurarea metroului bucureştean (ინგლისური) UrbanRail Bucharest დაარქივებული 2009-09-04 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) (გერმანული) pics od Bucharest Metro
ტუ-144

ტუპოლევ ტუ 144 (რუს. Ту-144; ნატოს კლასიფიკაციით „Charger“) — მსოფლიოში პირველი საბჭოთა ზებგერითი სამგზავრო თვითმფრინავი, რომელიც იწარმოებოდა 1963–1983 წლებში. შეიქმნა საკონსტრუქტორო ბიუროში ტუპოლევ PSC-ს ავიაკონსტრუქტორ ალექსეი ტუპოლევის მიერ. Якубович Н. В. Первые сверхзвуковые — Ту-144 против «Конкорда». М.: ВЭРО Пресс, Яуза, Эксмо, 2012. — 96 с., ил., 4000 экз., ISBN 978-5-699-54638-1 შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ტუ-144“ ვიკისაწყობში. ტუ-144 დაარქივებული 2017-09-11 საიტზე Wayback Machine. — Tupolev.Ru
გვერდისუბანი (ბორჯომის მუნიციპალიტეტი)

გვერდისუბანი — ნასოფლარი ბორჯომის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს თორის ქვაბულში, მთა ბარძიმ-ჯვარის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე გუჯარეთისწყლის (მტკვრის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 1520 მეტრი, ბორჯომიდან 32 კილომეტრი. წარმოადგენდა თემის ცენტრს, რომელშიც შედიოდა სოფლები: ვარდევანი, მაჭარწყალი, ღვთისმშობელი, წინუბანი. როგორც სოფელი გვერდისუბანი, ასევე მის თემში შემავალი სოფლების უმრავლესობა ამაჟამად დაცლილია მოსახლეობისგან. დასახლებული სოფლები კი შედიან ბაკურიანის ადმინისტრაციულ ერთეულში. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 141. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 16 აგვისტო 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05.
მინსკის მეტროპოლიტენი

მინსკის მეტროპოლიტენი (ბელარ. Мінскі метрапалітэн) — საქალაქო ტრანსპორტის ერთ-ერთი სახე ბელარუსის დედაქალაქ მინსკში. დსთ სივრცეში სიდიდით მეხუთე და ქვეყანაში ერთადერთი მეტროპოლიტენი. მინსკის მეტროპოლიტენის ისტორია 60-იანი წლების ბოლოდან დაიწყო. იმხანად სსრკ-ში ფარული კანონი არსებობდა, რომ მეტროს აშენების ნება მხოლოდ მილიონიან ქალაქს უნდა მიეცა თავისი თავისთვის. არსებობს მოსაზრება, რომ ქალაქში მეტროს აშენების უფლების მოპოვების მიზნით მინსკის ხელისუფლებამ მოსახლეობის რაოდენობის გასაზრდელად არაერთ ღონისძიებას მიმართა. ძირითადში, სოფლის მოსახლეობისთვის დედაქალაქში გადმოსასვლელად შეღავათიანი პირობები შექმნა; შედეგად, 1972 წელს მინსკში მემილიონე მოქალაქე დაიბადა. ქალაქში მეტროპოლიტენის აშენების გეგმის შემუშავება 1976 წელს დაიწყო. რვასადგურიანი ხაზის, რომელსაც ქალაქის მთავარი გამზირის - ლენინსკის ქვეშ უნდა გაევლო - მშენებლობის გეგმა, იმავე წლის მიწურულს დაამტკიცა სსრკ მინისტრთა საბჭომ. დღეისათვის მინსკის მეტროპოლიტენი ორი ხაზისგან (საერთო სიგრძით 35,5 კმ), 28 სადგურისა და ორი დეპოსგან შედგება. მინსკის მეტროს ყოველდღიურად თითქმის 800 000 ადამიანი გადაჰყავს; ამ მონაცემებით, დედაქალაქის საერთო ტრანსპორტის სხვადასხვა სახეობებს შორის მეტროპოლიტენი მგზავრთა 36 % ემსახურება. მინსკის მეტროს ყველა სადგური მიწისქვეშაა, თუმცა, არცთუ დიდ სიღრმეზე. სადგურების უმეტესობას მიწისქვეშა ვესტიბიულები და ქუჩის მიწისქვეშა გადასასვლელებიდან შეასასვლელები აქვს. სამ სადგურს - "ოქტიაბრსკაიას", "კუპალოვსკაიას" და "პლოშად ლენინას" შენობებში ჩაშენებული ამოსასვლელები აქვს. იმის გამო, რომ ბაქნები ღრმად არ არის, ჩასასვლელი ესკალატორების მაგივრად, ჩვეულებრივი კიბეებია გაკეთებული. ესკალატორები მხოლოდ 10 სადგურზეა დაყენებული. 2001 წლიდან ყველა სადგურზე ლიფტებია დამონტაჟებული იმ ადამიანებისთვის, რომელთაც დამოუკიდებლად გადაადგილება უჭირთ, თუმცა, ლიფტები მთლად დანიშნულების მიხედვით არ გამოიყენება. მეტროპოლიტენების სია
გუჯარეთი (ბორჯომის მუნიციპალიტეტი)

გუჯარეთი — სოფელი ბორჯომის მუნიციპალიტეტში (ადმინისტრაციული ერთეული წაღვერი). მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე გუჯარეთისწყლის (მტკვრის მარჯვენა შენაკადი) ზემოთში. ზღვის დონიდან 1600 მ-ზე, ბორჯომიდან 40 კმ დაშორებით. 2014 წლის აღწერით სოფელში მუდმივი მოსახლეობა არ არის. სოფელი ისტორიულ თორში მდებარეობდა, შემდეგ გუჯარეთისხევის ცენტრი გამხდარა. VII საუკუნის სომხურ გეოგრაფიაში „აშხარაცუიც“ იხსიენიება თორი და გუჯარეთისხევი. სოფლის ირგვლივ მდებარე ნოყიერი საძოვრების არსებობამ და ძამის, ტანის, თრიალეთის, ტაბაწყურ-ნარიანისა და გუჯარეთისწყლის ხეობებით მომავალი ურთიერთგადამკვეთი გზების ხელსაყრელმა თავმოყრამ განაპირობა გუჯარეთის დაწინაურება. ვახუშტი ბატონიშვილს მოხსენიებული აქვს ერთი გუჯარეთი, 1917 წლამდე რუკებზე კი აღნიშნულია 2 გუჯარეთი — დიდი და პატარა. ამ რუკების მიხედვით, წმ. ნიკოლოზის ეკლესიის ირგვლივ დიდი გუჯარეთის ნასოფლარია, თანამედროვე გუჯარეთი კი პატარა გუჯარეთის ადგილასაა. დღევანდელ გუჯარეთში ღვთისმშობლის ძველი ეკლესიის ბუდეღაა დარჩენილი. წმ. ნიკოლოზის ეკლესია სოფლის დასავლეთით, ხევგაღმა შემაღლებულ ადგილზე დგას. ძეგლი ნაგებია უხეშად გათლილი რუხი მოჟანგისფრო ქვით. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. შიგნით პილასტრების ერთი წყვილია, მასზე ამოყვანილია კამარის საბჯენი თაღი. კედლები შელესილ-შეთეთრებულია. შემორჩენილია ეკლესიის დანგრეული გალავანი, რომლის ახლოს ნასოფლარია. ტაძარი XIX საუკუნეშია აღდგენილ-გადაკეთებული, შენობის ქვედა ნაწილში ჩაყოლებული დიდი ზომის ქვები და გალავანი კი ყველაზე ადრინდელი ფენა უნდა იყოს. ეკლესიის პროპორციების, სარკმელთა გაფორმების და სამშენებლო ხელოვნების მიხედვით ეკლესია XVI–XVIII საუკუნეებს განეკუთვნება. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს. გუჯარეთი (მხარე) ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 322. ბერძენიშვილი დ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 16 აგვისტო 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05.
დაბა (ბორჯომის მუნიციპალიტეტი)

დაბა — სოფელი ბორჯომის მუნიციპალიტეტში (წაღვერის ადმინისტრაციული ერთეული). მდებარეობს მდინარე გუჯარეთისწყლის მარჯვენა მხარეს, გვირგვინას ქედის სამხრეთ–დასავლეთ კალთაზე, ბორჯომი–ბაკურიანის საავტომობილო და სარკინიგზო გზაზე, ზღვის დონიდან 1025 მ-ზე. ბორჯომიდან დაშორებულია 11 კმ-ით, წაღვერიდან — 3 კმ-ით. სოფელში არის რკინიგზის სადგური. 1595 წლის „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთრის“ მიხედვით ოსმალთაგან დაპყრობილ სამხრეთ საქართველოში სოფელი დაბა შედიოდა პეტრეს ნაჰიეში, რომელიც პეტრეს ლივაში აღირიცხებოდა. იქ მაშინ მხოლოდ ორი კომლი ქართველი ცხოვრობდა: ბადრია და ალექსა, ძმა მისი, რომლებიც 4 500 ახჩას იხდიდნენ წლიურად. დაბაში ამჟამად XIX საუკუნეში იმერეთიდან და ქართლიდან გადმოსახლებული ქართველები ცხოვრობენ. მათი გვარებია: ჯაფიაშვილი, თედიაშვილი, დათუნაშვილი, შატბერაშვილი, წიქარიშვილი, მესხიძე, ლომიძე, ხაჩიძე და სხვ. სოფლის ტერიტორიაზე შემორჩენილია შუა საუკუნეების ხუროთმოძღვრების ორი ძეგლი: მარიამწმინდა და წმინდა გიორგის ეკლესია. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 194 ადამიანი. დოლიძე ვ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 324-325. დოლიძე ვ., ქუჩუკაშვილი მ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019. ↑ მოსახლეობის 2002 წლის აღწერა. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (2002 წელი). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019.
დგვარი

დგვარი — სოფელი ბორჯომის მუნიციპალიტეტში (ტაძრისის ადმინისტრაციულ ერთეული). მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილო-დასავლეთ კალთაზე, ბორჯომის ხეობაში, მდინარე დვირულის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1320 მ-ზე. ბორჯომიდან დაშორებულია 28 კმ-ით, ტაძრისიდან — 1 კმ-ით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 224 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 416. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019. ↑ მოსახლეობის 2002 წლის აღწერა. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (2002 წელი). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019.
დვირი (ბორჯომის მუნიციპალიტეტი)

დვირი — სოფელი ბორჯომის მუნიციპალიტეტში, ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: ქვაბისხევი, ჩითახევი, ჭობისხევი). მდებარეობს ბორჯომის ხეობაში, მდინარეების მტკვრისა და დვირულის შესართავთან, ზღვის დონიდან 920 მ-ზე, ბორჯომიდან 18 კმ დაშორებით. სოფელში არის რკინიგზის სადგური ხაშური-ვალეს ხაზზე. სოფელი იხსენიება გურჯისტანის ვილაიეთის დიდ დავთარში (1595), ვახუშტი ბატონიშვილის „აღწერა სამეფოსა საქართველოსაში“, ბერი ეგნატაშვილის „ახალი ქართლის ცხოვრება“, ქართლ-კახეთის XVII-XVIII საუკუნეების ქრონიკებში და სხვა წყაროებში. XII-XIII სს-ში დვირი თორის შემადგენლობაში შედიოდა და მნიშვნელოვანი პუნქტი იყო ქართლიდან სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოში მიმავალ გზაზე. დვირსა და ხეფინისხევზე გადიოდა ქართლის სამეფოს დასავლეთი საზღვარი. ვახუშტის მიხედვითაც, ყვერბილისა და ლიკანის ხევებს „ზეით არს ჭობის-ხევი და არს დვირამდე“ ქართლი. სოფლის შემოგარენში აღმოჩენილია ბრინჯაოს და რკინის ხანის კვირაცხოვლისა და ბორნიღელეს სამაროვნები, XI საუკუნის ბიზანტიური მონეტების განძი. დვირსა და მიმდებარე ტერიტორიაზე რამდენიმე ეკლესიაა. სოფლის ცენტრში დგას XIX საუკუნეში გადაკეთებული მთავარანგელოზის ეკლესია. სოფლის თავში, სასაფლაოზე დგას X საუკუნის კვირაცხოვლის ეკლესია. სოფლის მახლობლად, ტყეში შემორჩენილია საკვირიკეს დაზიანებული სამნავიანი ეკლესია, რომელიც უნდა იყოს IX საუკუნეში აგებული კვირიკეწმინდა. დვირის ხევის ქვემო წელზე, სოფლის სამხრეთ-დასავლეთით მდებარეობს ნანგრევების სახით მოღწეული დვირის ციხე, რომელიც იცავდა ისტორიული თორიდან სოფელზე გამავალ გზას. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 712 ადამიანი. ზაქარაია პ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 492. ბერძენიშვილი დ., ზაქარაია პ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. ?. ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონი, გვ. 180-181, თბ., 2013 წელი. ↑ 1.0 1.1 1.2 მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019. ↑ მოსახლეობის 2002 წლის აღწერა. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (2002 წელი). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019.
დიდი მიტარბი

დიდი მიტარბი — სოფელი საქართველოში, ბორჯომის მუნიციპალიტეტში (ადმინისტრაციული ერთეული ბაკურიანი). მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. მდინარე მიტარბულის (გუჯარეთისწყლის მარცხენა შენაკადი) ნაპირას. ზღვის დონიდან 1480 მეტრი, ბორჯომიდან დაშორებულია 36 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 54 ადამიანი. სოფლის განაპირას, მდინარის პირზე, დგას X საუკუნის წმინდა გიორგის ერთნავიანი ეკლესია. სოფლის ქვემო უბანში, მოქმედ სასაფლაოზე ღვთისმშობლის ეკლესიის ნანგრევებია. შემორჩენილ საფლავის ქვათაგან გამოირჩევა ყოჩის ქანდაკება, რომელსაც ზურგზე ეკლესია ადგას. სოფლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ტაბაწყურისკენ მიმავალი გზის პირას, კიდევ ერთი ნაეკლესიარის — „მაცხოვრის" — ბუდეა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 526. საღარაძე შ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. ?. ბერძენიშვილი დ., გიორგიძე მ., ჩაჩხუნაშვილი ც., ჭანიშვილი გ., გუჯარეთი, თბ., 1987. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019. ↑ მოსახლეობის 2002 წლის აღწერა. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (2002 წელი). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019.
დუზაგრამა

დუზაგრამა — სოფელი საქართველოში, საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში, ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: დუზაგრამა, პალდო, წიწმატიანი). მდებარეობს ივრის ზეგანზე, მდინარე ივრის მარჯვენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 470 მ-ზე, საგარეჯოდან 38 კმ-ში. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 621 ადამიანი, ეთნიკურად აზერბაიჯანელები. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 504. ↑ საქართველოს მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q16375313"></a> ↑ საქართველოს საფოსტო ინდექსები — „საქართველოს ფოსტა“ ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II ↑ მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016.
გორანა (საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი)

გორანა — სოფელი საქართველოში, საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში (კოჭბაანის თემი). მდებარეობს იალნოს ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. მდინარე ივრის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 960 მეტრი, საგარეჯოდან 50 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 74 ადამიანი. გაბმულის წმინდა გიორგის ეკლესია გორანის ამაღლების ეკლესია გორანის კვირიას ეკლესია გორანის პირველი ეკლესია გორანის მეორე ეკლესია გორანის ღვთისმშობლის ეკლესია გორანის წმინდა მარიამის ეკლესია ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 221. აფხაზავა ი., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 99. ↑ საქართველოს მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q16375313"></a> ↑ საქართველოს საფოსტო ინდექსები — „საქართველოს ფოსტა“ ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II ↑ მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016.
დიდი ჩაილური

დიდი ჩაილური — სოფელი საქართველოში, საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში (ადმინისტრაციული ერთეული დიდი ჩაილური). მდებარეობს ივრის ზეგანზე მდინარე ჩაილურის ნაპირას, ზღვის დონიდან 680 მ-ზე, საგარეჯოდან 15 კმ-ის დაშორებით. სოფელი პირველად 1724 წლის წყალობის წიგნშია მოხსენიებული. სოფელს ადრე მაღლა ჩაილური ერქვა. შუა საუკუნეებში ჩაილურზე გადიოდა გზა, რომლითაც ქალაქი ჭერემი გარეკახეთს უკავშირდებოდა. გვიან შუა საუკუნეებში დიდი და პატარა ჩაილური ჩერქეზიშვილების მფლობელობაში იყო. სოფელს დიდ ზიანს აყენებდა ლეკიანობა. სავარაუდოდ ლეკიანობის პერიოდში უნდა იყოს გაჩენილი გამოთქმა „ჩაილურის წყალი დალიაო“. ითვლებოდა, რომ თუ გამტაცებლები მდინარე ჩაილურის მეორე ნაპირზე გადასვლას მოასწრებდნენ, მათ დევნას აზრი აღარ ჰქონდა და მდევრებიც სწორედ ამ სიტყვებს ამბობდნენ დანანებით. სოფელში დგას XVIII საუკუნის ღვთისმშობლის სახელობის დარბაზული ეკლესია (აღდგენილია 2007 წელს). 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 850 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 540. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. ?. აფრასიძე გ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-III, თბ., 2019. — გვ. 100. ↑ საქართველოს მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q16375313"></a> ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II ↑ მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016.
მიწა-ჰაერი კლასის რაკეტები

საბჭოთა/რუსეთის რაკეტები ს-25(С-25, SA-1 Guild) ს-75 დვინა(С-75 Двина, SA-2 Guidline) ს-125 ნევა(С-125 Нева, SA-3 Goa) ს-200(С-200, SA-5 Gammon) ს-300(С-300) ს-400 ტრიუმფი (С-400 Триумф, SA-21 Growler) 2კ11 კრუგი (2К11 Круг, SA-4 Ganef) 2კ12 კუბი (2К12 Куб, SA-6 Gainful) 9რ31 (9Р31, SA-9 Gaskin) 9კ310 იგლა-1 (9К310 Игла-1, SA-21 Gimlet) 9მ311 ტუნგუსკა (9М311 Тунгуска, SA-19 Grison) 9კ32 სტრელა-2 (9К32 Стрела-2, SA-7 Grail) 9კ33 ოსა (9К33 Оса, SA-8 Gecko) 9კ330 ტორი (9К330 Тор, SA-15 Gauntlet) 9კ35 სტრელა-10 (9К35 Стрела-10, SA-13 Gopher) 9მ36 სტრელა-3 (9М36 Стрела-3, SA-14 Gremlin) 9კ37 ბუკი (9К37 Бук, SA-11 Gadfly) 9კ38 იგლა (9К38 Игла, SA-18 Grouse) 9კ338 იგლა-ს (9К338 Игла-С, SA-24 Grinch) 9კ40 ბუკი მ2 (9К40 Бук М2, SA-17 Grizzly)