laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
გოჩა ტყებუჩავა

გოჩა ტყებუჩავა (დ. 24 ნოემბერი, 1963) — ქართველი და საბჭოთა ფეხბურთელი და ფეხბურთის მწვრთნელი. კარიერა დაიწყო თბილისის „ლოკომოტივში“ 1982 წელს. საბჭოთა კავშირის მეორე ლიგაში ჩატარებული რამდენიმე თამაშის შემდეგ გადავიდა თბილისის „დინამოში“, ჩაატარა მხოლოდ ერთი მატჩი სარეზერვო გუნდში და გადავიდა მოსკოვის „დინამოში“. საბჭოთა კავშირის უმაღლეს ლიგაში მისი დებიუტი შედგა 23 მაისს, მე–12 ტურის მატჩში ტაშკენტის „ფახთაქორის“ წინააღმდეგ, 46-ე წუთზე შეცვალა ალექსანდრე ბოროდიუკი და 86-ე წუთზე შეძლო გოლის გატანა. მთელ სეზონში ითამაშა 17 მატჩი და გაიტანა 3 გოლი. 1983 წლის სეზონში ასევე ითამაშა დინამოში, 1984 წელს კი გადავიდა ლანჩხუთის „გურიაში“. 3 წლის მანძლზე გოჩამ ჩაატარა 132 მატჩი და გაიტანა 16 გოლი. 1986 წელს იგი დაეხმარა გუნდს უმაღლეს ლიგაში გადასვლაში, მაგრამ შემდეგ სეზონში ბოლო ადგილის დაკავების გამო გუნდი ისევ პირველ ლიგაში დაბრუნდა, რის გამოც გოჩამ დატოვა გურია. 1988 წელს ჩაირიცხა თბილისის დინამოში, მაგრამ ზაფხულში ისევ გურიაში დაბრუნდა, სადაც ითამაშა 4 სეზონი, ჩაატარა 98 მატჩი და მიითვალა 4 გოლი.1991 დან 1992 წლამდე თამაშობდა იბერიაში, 1992 დან 1993 წლამდე ფინურ „ილვესში“. 1993–1994 წლებში ირიცხებოდა თბილისის „დინამოში“, ხოლო 1994 წელს გადავიდა ისრაელში, სადაც ითამაშა კარიერის დასასრულამდე (2000). 1983 წელს გოჩა გამოიძახეს საბჭოთა კავშირის ახალგაზრდულ ნაკრებში მსოფლიო ჩემპიონატზე, რომელიც მექსიკაში ჩატარდა, მაგრამ არც ერთი მატჩი არ უთამაშია. ერთადერთი მატჩი საქართველოს ეროვნულ ნაკრებში ჩაატარა 1994 წლის 26 ივნისს ლატვიის წინააღმდეგ. პროფესიონალური კარიერის შემდეგ ხელი მიჰყო მწვრთნელობას. 2001 წელს წვრთნიდა თბილისის დინამოს, 2004–2005 წლებში საქართველოს ახალგაზრდულ ნაკრებში, ხოლო 2012 ში ზუგდიდის ბაიას. პროფილი Soccerway-ზე პროფილი Transfermarkt-ზე პროფილი National-football-teams.com–ზე სტატისტიკა Klisf-ზე fc-dynamo.ru ↑ Динамо (Москва) 3–1 Пахтакор (Ташкент) ↑ Ткебучава Гоча Карлович ↑ Ткебучава Г.К. (Полная хронология матчей) ↑ FIFA U-20 World Cup Mexico 1983 Soviet Union. FIFA.com. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-08-14. ციტირების თარიღი: 2011-07-12.
Sadeness (Part I)

"Sadeness (Part I)" — მუსიკალურ პროექტ ენიგმას სიმღერა. იგი გამოვიდა 1990 წელის ნოემბერში, როგორც ოთხიდან პირველი სინგლი, ალბომიდან MCMXC a.D.. სიმღერა საერთაშორისო ჰიტად იქცა, მოხვდა რა 24 ქვეყნის ჩარტების პირველ პოზიციებზე და სხვა ქვეყნების საუკეთესო ათეულებში, მათ შორის - აშშ-ში, სადაც იგი პოპულარული სიმღერების ჩარტის მეხუთე პოზიციაზე იმყოფებოდა, ხოლო საცეკვაო ჩარტში - პირველზე. ამ ქვეყანაში მან ოქროს სტატუსი მიიღო. მსოფლიო მასშტაბით გაიყიდა 5 მილიონი ასლის ოდენობით. ↑ crocodile-music.de. crocodile-music.de (2008-09-19). ციტირების თარიღი: 2010-10-14. ↑ UNSUPPORTED OR EMPTY REGION: აშშ. ↑ Weinert, Ellie (1995-03-04). „Billboard Vol. 107, No. 9 – Casebook: Enigma“. Billboard. Nielsen Business Media: 58. ციტირების თარიღი: 2011-08-07.
მწვანე პითონი

მწვანე პითონი (ლათ. Morelia viridis) — გველების სახეობა მახრჩობელასებრთა ოჯახისა. სხეულის სიგრძე 150-180 სმ, ზოგჯერ 200 სმ აღწევს. გავრცელებულია პაპუა-ახალი გვინეის ტროპიკული წვიმის ტყეებში, ინდონეზიის კუნძულებსა და კეიპ-იორკის ნახევარკუნძულზე. კვერცხისმდებელი სახეობაა. შეწყვილებიდან 70-90 დღის შემდეგ დებს 5-35-მდე კვერცხს. ძირითადად ბინადრობს ტროპიკულ ტყეებში, ბუჩქებში, ბუჩქნარებსა და ხეებზე. სიცოცხლის ხანგრძლივობა 15-იდან 20 წლამდეა. Morelia viridis (ინგლისური) Morelia viridis დაარქივებული 2015-11-19 საიტზე Wayback Machine. (რუსული)
როდნა

როდნა (რუმ. Munții Rodnei) — მთის მასივი კარპატებში. აღმოსავლეთი კარპატების უმაღლესი ნაწილი. ვრცელდება რუმინეთის ჩრდილოეთით, უკრაინის სახელმწიფო საზღვართან. დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმულია დაახლოებით 50 კმ-ზე. უმაღლესი მწვერვალის სიმაღლეა 2305 მ (მთა პიეტროსი). აგებულია გრანიტებითა და კრისტალური ქანებით, დასავლეთი ნაწილი — ფლიშით. თხემური ნაწილი ატარებს ძველი გამყინვარების კვალს. მთებში გავრცელებულია პირიტის საბადოები, აგრეთვე მოიპოვება მინერალური წყაროები. ფერდობები, ზღვის დონიდან 1500 მ-მდე შემოსილია წიფელითა და წიწვოვანი ტყით; უფრო მაღლა არის მდელოები და ბუჩქნარები. ზაფხულში, ალპური მდელოები გამოყენებულია საძოვრებად. უფრო ქვემოთ ხდება ხე-ტყის დამზადება. მასივის გარკვეული ნაწილი უკავია ეროვნულ პარკსა და ბიოსფერულ რეზერვატს. განვითარებულია ტურიზმი. როდნა — სტატია დიდი საბჭოთა ენციკლოპედიიდან (რუსული)
ძვ. წ. 1600-იანები

ძვ. წ. 1600-იანი (ათას ექვსასიანი) წლები, ასევე ცნობილი, როგორც ძვ. წ. 1600-იანები — გრიგორიანული კალენდრის ათწლეული, რომელიც დაიწყო ძვ. წ. 1609 წლის 1 იანვარს და დასრულდა 1600 წლის 31 დეკემბერს.
ფეგერაშის მასივი

ფეგერაშის მასივი (რუმ. Munţii Făgăraşului) — მთის მასივი სამხრეთ კარპატებში. გადაჭიმულია რუმინეთის ცენტრალურ ნაწილში დაახლოებით 60 კმ-ზე. მასზე აღმართულია რუმინეთის ყველაზე მაღალი მწვერვალი — მოლდოვიანუ (2544 მ). მოქცეულია მდინარე ოლტის ხეობასა და მდინარე დიმბოვიცის სათავეებს შორის. რელიეფში გვხვდება მყინვარული ტბები, ცირკები, კლდოვანი მწვერვალები. აგებულია მეტწილად კრისტალური ფიქლებით. 1700 მ-მდე შემოსილია წიფლის, მუხისა და წიწვოვანი ტყით, უფრო მაღლა არის სუბალპური და ალპური მცენარეულობა. განვითარებულია ტურიზმი, ალპინიზმი. ფეგერაშის მასივი — სტატია დიდი საბჭოთა ენციკლოპედიიდან (რუსული) ფეგერაშის მასივი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
ფეგერაში

ფეგერაში (რუმ. Făgăraş) — ქალაქი ცენტრალურ რუმინეთში, ბრაშოვის ჟუდეცში. მდებარეობს მდინარე ოლტის ნაპირებზე, ფეგერაშის მასივის ჩრდილოეთით, ბრაშოვიდან 76 კილომეტრში. 2011 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ქალაქში ცხოვრობდა 28,330 ადამიანი. დოკუმენტებში პირველად მოხსენებულია 1291 წელს. ფეგერაში — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური) ↑ Rezultatele alegerilor locale din 2012 — Central Electoral Bureau. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q23725837"></a>
პარინგის მთები

პარინგის მთები, პარინგულუი (რუმ. Munții Parâng) — ქედი რუმინეთში, ვრცელდება სამხრეთ კარპატებში. რუმინეთის ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი ქედი. უმაღლესი მწვერვალის სიმაღლე აღწევს 2519 მ-ს (მთა პარინგულ-მარე). მეტწილად აგებულია კრისტალური ქანებით, პერიფერიული ნაწილი აგებულია პალეოზოური, მეზოზოური და კაინოზოური ასაკის დანალექი ქანებით. კალთები შემოსილია ფართოფოთლოვანი ტყით; უფრო მაღლა სუბალპური და ალპური მდელოებია. პარინგის მთები დაარქივებული 2014-02-04 საიტზე Wayback Machine. (პოლონური)
ტაშირის სერი

ტაშირის სერი — ქედი საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ბორჯომის მუნიციპალიტეტში. წარმოადგენს მესხეთის ქედის აღმოსავლეთი ბოლოს განშტოებას. მდინარეებს ბანისხევსა და ლიკანისხევს შორის (მტკვრის მარცხენა შენაკადები). გამოეყოფა ლომისმთის ერთ-ერთ ტოტს. შუა ნაწილის მწვერვალის სიმაღლეა 1654 მ. აგებულია ეოცენური ვულკანოგენური წყებით. შემოსილია ფოთლოვანი და წიწვიანი ტყით. საქართველოს ქედების სია მარუაშვილი ლ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 669.
ჰარგიტა

ჰარგიტა, ჰარგიტეი (რუმ. Munții Harghita) — ვულკანური ქედი კარპატებში, რუმინეთის ტერიტორიაზე. სიგრძე ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ დაახლოებით 70 კმ, სიგანე 25 კმ. ყველაზე მაღალი მწვერვალის სიმაღლეა 1801 მ (მთა ჰარგიტა-მედერაში). ჰარგიტეი წარმოადგენს „მსხვილ ანდეზიტურ მასასა“ და ევროპის ფარგლებში არსებულ უდიდეს ვულკანურ სხეულს. Jiří Čížek a kolektiv: Rumunské a bulharské hory. Olympia, Praha, 1986.
კელიმანი

კელიმანი (რუმ. Munţii Călimani) — მთის მასივი აღმოსავლეთ კარპატებში, რუმინეთის ტერიტორიაზე. სიგრძე დაახლოებით 70 კმ. ყველაზე მაღალი მწვერვალის სიმაღლეა 2104 მ (მთა პიეტროსი). ძირითადად აგებულია ნეოგენური ვულკანური ქანებით. ღრმად არის დანაწევრებული მდინარეთა ხეობებით. მთა პიეტროსის ლანდშაფტში არის ძველი გამყინვარების კვალი. ფერდობები შემოსილია წიფლის, ნაძვისა და შერეული ტყით, უფრო მაღლა სუბალპური და ალპური მდელოებია. Jiří Čížek a kolektiv: Rumunské a bulharské hory. Olympia, Praha, 1986
ფეგერაში (მრავალმნიშვნელოვანი)

ფეგერაში შეიძლება ნიშნავდეს: ფეგერაში — ქალაქი რუმინეთში ფეგერაში — მთის მასივი რუმინეთში
ტაშისკარის არხი

ტაშისკარის არხი, დოღლაურის არხი — საინჟინრო სარწყავი სისტემა შიდა ქართლის მხარეში. იწყება სოფელ ტაშისკართან, მდინარე მტკვრის მარცხენა ნაპირზე, მიემართება აღმოსავლეთისკენ, შემდეგ უხვევს ჩრდილო-აღმოსავლეთისკენ, სოფელ ზემო შაქშაქეთთან კვეთს მდინარე აღმოსავლეთის ფრონეს და მთავრდება სოფელ ბრეთის მახლობლად. სიგრძე 62 კმ, წყლის ხარჯი 12,0 მ³/წმ. მწყობრში ჩადგა 1959 წელს. რწყავს ხაშურისა და ქარელის მუნიციპალიტეტების სავარგულებს (10,4 ათასი ჰა). აფხაზავა ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 669.
ძვ. წ. 1610-იანები

ძვ. წ. 1610-იანი (ათას ექვსას ათიანი) წლები, ასევე ცნობილი, როგორც ძვ. წ. 1610-იანები — გრიგორიანული კალენდრის ათწლეული, რომელიც დაიწყო ძვ. წ. 1619 წლის 1 იანვარს და დასრულდა 1610 წლის 31 დეკემბერს.
ძვ. წ. 1620-იანები

ძვ. წ. 1620-იანი (ათას ექვსას ოციანი) წლები, ასევე ცნობილი, როგორც ძვ. წ. 1620-იანები — გრიგორიანული კალენდრის ათწლეული, რომელიც დაიწყო ძვ. წ. 1629 წლის 1 იანვარს და დასრულდა 1620 წლის 31 დეკემბერს.
25 ნოემბერი

25 ნოემბერი — გრიგორიანული კალენდრის 329-ე დღე (ნაკიან წლებში – 330-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 36 დღე. 1491 : ესპანეთში მავრების ბოლო საყრდენის - გრანადის - ალყა იწყება. 1500 : ქრისტეფორე კოლუმბი თავის მესამე მოგზაურობიდან ესპანეთში ბრუნდება 1667 : მიწისძვრამ შემახაში, აზერბაიჯანი, 80 000 ადამიანი იმსხვერპლა. 1758 : ქალაქი პიტსბურგი დაარსდა პენსილვანიაში. 1783 : ამერიკის რევოლუციური ომი - ბრიტანეთის ბოლო ჯარები ტოვებს ქალაქ ნიუ-იორკს პარიზის ხელშერკულების ხელმოწერიდან სამ თვეში. 1795 : პოლონეთის დაყოფა - დამოუკიდებელი პოლონეთის ბოლო მეფე სტანისლაუს პონიატოვსკი იძულებით გადააყენეს და რუსეთში გადაასახლეს. 1867 : ალფრედ ნობელმა დინატიმი დააპატენტა. 1905 : დანიის პრინცი კარლი ნორვეგიაში ჩავიდა და ქვეყნის მეფედ - ჰააკონ VII-დ აკურთხეს. 1918 : ვოევოდინა, ყოფილი ავსტრია-უნგრეთის მიწა, სამეფოს გამოეყო და თავი სერბეთის ნაწილად გამოაცხადა. 1936 : ბერლინში გერმანია და იაპონია ანტიკომინტერნის პაქტს აწერენ ხელს საბჭოთა კავშირისგან თავის ერთობლივი ძალებით დასაცავად. 1940 : მცხეთის არქეოლოგიური გათხრებისას აღმოაჩინეს არმაზის ბილინგვა. 1941 : ფინეთი ანტიკომინტერნის პაქტს შეუერთდა. 1947 : წითელი პანიკა - „ჰოლივუდის ათეული“ კინოსტუდიებმა შავ სიაში შეიყვანეს. 1950 : ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკა კორეის ომში ჩაერთო და ათასობით ჯარისკაცი გაგზავნა მდინარე იალუს გაღმა გაეროს ჯარებთან საბძოლველად. 1975 : სურინამი ნიდერლანდებისგან დამოუკიდებლობას აცხადებს. 1992 : ჩეხოსლოვაკიის ფედერალური ასამბლეა ქვეყნის ჩეხეთად და სლოვაკეთად გაყოფას აძლევს ხმას. 2000 : ბაქოში მიწისძვრა მოხდა. 2009 : საინვესტიციო კომპანია Dubai World, რომელსაც დუბაის მთავრობა ფლობს, კრედიტორებს ექვსთვიან მორატორიუმს სთხოვს $59-მილიარდიან ვალზე, რასაც რეგიონის ფინანსური ბაზრების კრიზისი მოყვა. 2020 : ინგრიდა შიმონიტე ლიეტუვის პრემიერ-მინისტრი გახდა. 2021 : პეტრ ფიალა ჩეხეთის პრემიერ-მინისტრი გახდა. რუმინეთში კოალიციური მთავრობის პრემიერ-მინისტრად ნიკოლაე ჩუკეს დანიშვნით სამთვიანი პოლიტიკური კრიზისი დასრულდა. 1493 : ოსანა კოტორელი – კათოლიკე განდეგილი კოტორიდან. 1562 : ლოპე დე ვეგა — ესპანელი დრამატურგი და პოეტი (გ. 1635) 1858 : კაპუსი, ალფრედ — ფრანგი ჟურნალისტი და დრამატურგი (გ.1922) 1870 : საკაი ტოსიჰიკო — იაპონიის საზოგადო მოღვაწე და პუბლიცისტი (გ.1933) 1881 : იოანე XXIII — რომის პაპი (გ.1963) 1897 : გრანელი, ტერენტი — ქართველი პოეტი. 1915 : პინოჩეტი, აუგუსტო — ჩილეს გენერალი, პრეზიდენტი (გ. 2006) 1922 : ბაიაძე, ვასილ — ქართველი კრიტიკოსი (გ. 1993) 1926 : ანდერსონი, პოლ — ამერიკელი მწერალი (გ. 2001) 1959 : არტურო პერეს-რევერტე — ესპანელი ნოველისტი. 1960 : გრანტი, ემი — ამერიკელი მომღერალი 1988 : ნოდარ ქუმარიტაშვილი — ქართველი მოციგავე 1763 : ანტუან ფრანსუა პრევო — ფრანგი მწერალი 1885 : ალფონსო XII — ესპანეთის მეფე 1981 : ასლანიკაშვილი, ალექსანდრე — ქართველი გეოგრაფ-კარტოგრაფი 1990 : მერაბ მამარდაშვილი — ქართველი ფილოსოფოსი 2016 : ფიდელ კასტრო — კუბელი რევოლუციონერი 2020 : დიეგო მარადონა — არგენტინელი ფეხბურთელი (დ. 1960) მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს: იოანე მოწყალე ნილოს მმარხველი აქია წინასწარმეტყველი ნილოს მირონმდინარე სხვა თვეები:
ძვ. წ. 1630-იანები

ძვ. წ. 1630-იანი (ათას ექვსას ოცდაათიანი) წლები, ასევე ცნობილი, როგორც ძვ. წ. 1630-იანები — გრიგორიანული კალენდრის ათწლეული, რომელიც დაიწყო ძვ. წ. 1639 წლის 1 იანვარს და დასრულდა 1630 წლის 31 დეკემბერს.
ნეგოი

ნეგოი (რუმ. Negoiu) — მთა სამხრეთ კარპატებში, ფეგერაშის მასივზე, რუმინეთში. სიმაღლე 2535 მ. რუმინეთის მწვერვალებს შორის სიმაღლით მეორე ადგილზეა მოლდოვიანუს შემდეგ (2544 მ). ფეგერაშის მასივის ფოტოგალერეა დაარქივებული 2009-05-22 საიტზე Wayback Machine.
მოლდოვიანუ

მოლდოვიანუ (რუმ. Vârful Moldoveanu) — რუმინეთის კარპატების უმაღლესი მწვერვალი. მდებარეობს რუმინეთში, ფეგერაშის მასივზე. სიმაღლე 2544 მ. რუმინეთის უმაღლესი წერტილი. აგებულია კრისტალური ქანებით. ფერდობები შემოსილია წიწვოვანი ტყითა და მაღალმთის მდელოებით. მოლდოვიანუ — გეოგრაფიული ენციკლოპედია (რუსული)
კელიმანის ეროვნული პარკი

კელიმანის ეროვნული პარკი (რუმ. Parcul Național Călimani) — ეროვნული პარკი (დაცული ტერიტორია) რუმინეთში, კელიმანის მთებში. დაარსდა 2000 წელს. ფართობი 24.041 ჰა. ადმინისტრაციულად მოქცეულია მურეშის (45%), სუჩავის (35%), ჰარგიტისა (15%) და ბისტრიცა-ნესეუდის (5%) ჟუდეცებში. ოფიციალური საიტი (რუმინული)
Assassin’s Creed IV: Black Flag

Assassin’s Creed IV: Black Flag — კომპიუტერული თამაშების სერიის მეცხრე ნაწილი, მულტიპლატფორმული თამაში მოქმედებით-სათავგადასავლო ჟანრში, რომელსაც ქმნის Ubisoft Montreal-ი. თამაში არის Assassin’s Creed III-ის ისტორიის გაგრძელება, სადაც მთავარი გმირი არის „აბსტერგოს“ ანალიტიკოსი, რომელიც იკვლევს დესმონდ მაილსის გენეტიკურ მეხსიერებას. ისტორიული პერიოდის გმირი კი ედვარდ კენვეია (ინგლ. Edward Kenway), ჰეითემ კენვეის მამა, და კონორის პაპა. თამაშის მოქმედება მიმდინარეობს პირატობის ოქროს ხანაში, კარიბის ზღვაში, რამდენიმე კუნძულზე როგორიცაა იამაიკა, კუბა, ბაჰამის კუნძულები და სხვა. პროექტის სლოგანია „ახალი ერა, ახალი მკვლელი, ახალი წესები“. 2013 წლის 4 მარტს ინტერნეტში გაჩნდა დაწვრილებითი ინფორმაცია თამაშის შესახებ, რომელიც იყო წარმოდგენილი Ubisoft-ის მიერ დახურულ პრეზენტაციაზე, გახდა ცნობილი რომ ამ ნაწილს დაემატება სრულიათ გახსნილი მსოფლიო, შედგენილი 50 ადგილით რომელიც თავისში შეიცავს დიდ ქალაქებს, პატარა დასახლებებს, მაიას ნანგრევები, ჯუნგლები, ჭაობები და გამოქვაბებულები. თამაში დიდ ყურადღებას აქცევს საზღვაო ბრძოლას, აქ ასევე არის სხვადასხვა კლასები გემებისთვის. მოთამაშესთვის ხელმისაწვდომი იქნება საკუთარი გემი სახელად „გალკა“, რომელზედაც შესაძლებელი იქნება მოდიფიკაციების დაყენება. მოქმედება ხდება 1715 წელს კარიბებში; ჩნდება შესაძლებლობა რომ მოთამაშემ საკუთრად აირჩიოს მეზღვაურთა ეკიპაჟი; საყვინთავი ზარის მეშვეობით შესაძლებელი იქნება წყალში ჩასვლა და ჩაძირულები გემების/საგანძურების გამოკვლევა; შეიცვალა აბორდაჟის პროცესი; თანამედროვე სიუჟეტის მოქმედებები შესრულდება კანადა, მონრეალში; თამაშის პროცესი თანამედროვე ერაში მარტო გამოკვლევითი ხასიეთი აქვს და არ იქნება არანაირი საბრძოლო სიტუაცია; შესაძლებელი ხდება ვეშაპებზე ნადირობა; თამაშის 60% მოხვდება ხმელეთზე, დანარჩენი 40% კი ზღვაში; შეაიარაღებების სახეობები იმატებს სხვა ნაწილებთან შედარებით; ახლა მტერს შეუძლია წყალში ცურვა; შეიძლება პირატული სიმღერების პოვნა, რომელსაც ეკიპაჟის წევრები იმღერებენ მოგზაურობის დროს; "არწივის მხედველობა" გაუმჯობესდა, შეიძლება მტრის მონიშვნა და კედლის იქით ხედვა; საკონტროლო პუნქტის გასვლის შემდეგ სხვადასხვა ადგილებში შესაძლებელი იქნება სწრაფი მოგზაურობა; როდესაც ედუარდი შეხვდება მკვლელებს ის სრულად არ იქნება დარწმუნებული რომ მათ დაეხმაროს; როდესაც მოთამაშე ჩავა შემთხვევით კუნძულზე, დაეწერება რისი პოვნა და შესრულება შეიძლება; პლანტაციებზე შესაძლებელია მფლობელისგან გასაღების მოპარვა და არსებული პლანტაციის ქონების გაძარცვა; სრულ თამაშის გავლას სჭირდება 70 საათი. ↑ პირველი შთანბეჭდილება თამაშზე. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-08-22. ციტირების თარიღი: 2013-11-11. ↑ პირველი სქრინ შოთი და სტატია. http://www.examiner.com/article/first-screenshot-of-assassin-s-creed-black-flag-surfaces ↑ თრეილერები და მეტი ინფორმაცია. http://www.playground.ru/news/assassin_s_creed_4_black_flag_novie_podrobnosti_skrinshoti_i_vtoroy_treyler-39071/
ტაშტახტი

ტაშტახტი — უღელტეხილი საქართველოსა და თურქეთის (არტაანის პროვინცია) საზღვარზე, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხულოს მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს არსიანის ქედზე, გოდერძის უღელტეხილის სამხრეთით, მდინარე ხირხატისწყლის (სხალთის მარჯვენა შენაკადი) სათავეში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2291 მ. ტაშტახტის მიდამო აგებულია პალეოგენური ტუფ-ბრექჩიებით, ტუფ-ქვიშაქვებითა და ანდეზიტური განფენებით. კალთები შემოსილია სუბალპური ბალახეულით. უკლება დ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 671.
ძვ. წ. 1640-იანები

ძვ. წ. 1640-იანი (ათას ექვსას ორმოციანი) წლები, ასევე ცნობილი, როგორც ძვ. წ. 1640-იანები — გრიგორიანული კალენდრის ათწლეული, რომელიც დაიწყო ძვ. წ. 1649 წლის 1 იანვარს და დასრულდა 1640 წლის 31 დეკემბერს. ბაზაია, ასურეთის მეფე, ძვ. წ. 1650–1622; ამი-დიტანა, ბაბილონის მეფე, ძვ. წ. 1684-1647.
ბუკურა

ბუკურა (რუმ. Bucura) — მყინვარული ტბა რუმინეთში. მდებარეობს რეტეზატის მთებში, ზღვის დონიდან 2040 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 0.08 კმ², მაქსიმალური სიღრმე 15.5 მ. უკავია მყინვარული ცირკი. საზრდოობს წყაროებით. მოქცეულია რეტეზატის ეროვნულ პარკში. ↑ Analele Universității București: Seria științele naturii. Biologie, 1965 ↑ Analele Universității București: Geografie, Universitatea din București, 1997 ↑ Retezat National Park (Official GANP Park Page)
გუმბათის ქვეშ (რომანი)

„გუმბათის ქვეშ“ (ინგლ. Under the Dome) — სტივენ კინგის რომანი. გამოიცა 2009 წლის 10 ნოემბერს. ნაწარმოებზე კინგი ჯერ კიდევ 1970-ანი წლებიდან მუშაობს, თუმცა ორჯერ დაწყებული საქმე ორჯერვე მიატოვა და 2000-იან წლებში შეძლო საფუძვლიანად გადაემუშავებინა მასალა და დაესრულებინა კიდეც. აღსანიშნავია, რომანის თავდაპირველი სათაურიც ისევე ჟღერდა, როგორც საბოლოო ვერსია. თუმცა 1980-ანი წლების დამდეგს, როდესაც მწერალმა ხელმეორედ სცადა რომანის დასრულება, სამუშაო სათაურად „კანიბალები“ შეურჩია. მეორე სათაური ერთგვარი, თუმცა არაპირდაპირი, ახსნაა რომანის შინაარსისას. თავად კინგის თქმით, მან, როგორც მწერალმა, სცადა მკითხველი საზოგადოებისთვის ეჩვენებინა ადამიანების ქცევა, როდესაც ისინი გარე სამყაროს მოსწყდებიან და მიკროსამყაროში ჩაიკეტებიან. ამოუხსნელი ფენომენი რადიკალურად ცვლის დაბა ჩესთერს-მილის ცხოვრებას ამერიკის მენის შტატში. უცნაური, უხილავი ბარიერი გუმბათივით ჩამოეფარება დაბის დიდ ნაწილს და გარე სამყაროს მოსწყვეტს მცხოვრებლებიანად. გუმბათი გაუმტარია, თუმცა გამჭვირვალე. მასში ვერ გადიან ვერც ადამიანები, ვერც ძლიერი ტექნიკა. გუმბათის ქვეშ მოყოლილები კი ძლიერ ემოციურ შოკში იმყოფებიან და საშველს ელიან. ქართულ ენაზე რომანი სამ ტომად დაიბეჭდა 2014 წელს გამომცემლობა „პალიტრა L-ს“ მიერ; მთარგმნელი ლევან ინასარიძე. Under the Dome audio book review at SFReader.com Spignesi, Stephen (1998). The Lost Work of Stephen King. Birch Lane Press, გვ. 131–132. ISBN 1-55972-469-2.
მარმარაი

მარმარაი (თურქ. Marmaray) — სარკინიგზო ტრანსპორტი თურქეთის ქალაქ სტამბოლში, რომელიც ქალაქის აზიურ ნაწილს, გებზეს, ზღვისქვეშა გვირაბით აკავშირებს ევროპულ ჰალიკალისთან. 13,6 კმ სიგრძის სარკინიგზო ხაზის გვირაბი ბოსფორის სრუტის ქვეშ 1,4 კმ-ზე გადის. ხაზზე სულ 41 სადგურია. გვირაბის მშენებლობა 2004 წელს დაიწყო თურქულ-იაპონურმა კონსორციუმმა, დაფინანსება კი იაპონიის საერთაშორისო თანამშრობლობის სააგენტოსა და ევროპის საინვესტიციო ბანკის მიერ მოხდა. რკინიგზის პროექტში, გვირაბით მგზავრთა ნაკადის გარდა, ტვირთების გადაზიდვის საკითხიც იგულისხმება. ხაზი ექსპლუატაციაში 2013 წლის 29 ოქტომბერს შევიდა. ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2005-12-24 საიტზე Wayback Machine.
მაროკოს ისტორია

მაროკოს ისტორია — ანტიკური ხანის გათვალისწინების გარეშე დაახლოებით თორმეტ საუკუნეს ითვლის. 5000 წელზე მეტია რაც დღევანდელი მაროკოს ტერიტორიაზე ბერბერები ცხოვრობენ. ქვეყანა პირველად 789 წელს იდრისიდების დინასტიამ გააერთიანა, რომელსაც წინ არაბთა სახალიფოს წინააღმდეგ ბერბერთა განმათავისუფლებელი აჯანყება უძღვოდა. ალმორავიდების და ალმოჰადების დინასტიების პერიოდში მაროკო წარმოადგენდა დომინანტს მაღრიბსა და ალ-ანდალუსიაში. რეკონკისტამ დაასრულა ალმოჰადების ბატონობა პირენეს ნახევარკუნძულზე, რის შემდეგაც ბევრი მუსლიმი და ებრაელი დაბრუნდა მაროკოში. საადების დინასტიის მმართველობის დროს მაროკომ შეძლო ძალების კონცენტრაცია და იბრძოდა პორტუგალიელი და ოსმალო დამპყრობლების წინააღმდეგ. აჰმად I ალ-მანსურ საადის ხელისუფლებაში მოსვლამ მაროკოს ძლიერება კიდევ უფრო განამტკიცა რეგიონში და მან დაიწყო სონგაის იმპერიის დაპყრობა. ახმადის გარდაცვალების შემდეგ სულთანატი დაიყო მის შვილებს შორის. 1666 წელს სულთანატი ისევ გააერთიანდა ალაუიტების დინასტიის ქვეშ, რომელიც დღემდე წარმოადგენს მაროკოს სამეფო კარს. სახელმწიფოებრიობის განმტკიცება შეძლო ისმაილ იბნ-შარიფმა, მან თავისი შავი დაცვის დახმარებით ჯერ ინგლისელები 1684 წელს ტანჟერიდან განდევნა, ხოლო შემდეგ 1689 წელს ესპანელები ლარაშიდან. ალაუიტების დინასტიამ XIX საუკუნეში მაროკოს მიერ დამოუკიდებლობის მოპოვებაში მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა. 1912 წელს ტანჟერისა და აგადირის კრიზისების შემდეგ ხელი მოეწერა ფესის ხელშეკრულებას, რომლის მიხედვითაც მაროკო გაიყო ფრანგულ და ესპანურ ნაწილებად. 1956 წელს 44 წლიანი ოკუპაციის შემდეგ მაროკო გახდა საფრანგეთისგან დამოუკიდებელი, როგორც მაროკოს სამეფო. მაროკოს მმართველთა სია აფრიკის ისტორია საჰარის არაბთა დემოკრატიული რესპუბლიკა David Bensoussan, Il était une fois le Maroc : témoignages du passé judéo-marocain, éd. du Lys, www.editionsdulys.com, Montréal, 2010 (ISBN 2-922505-14-6). Second edition : www.iuniverse.com, Bloomington, IN, 2012, ISBN 978-1-4759-2608-8, 620p. ISBN 978-1-4759-2609-5 A short history of Morocco დაარქივებული 2004-09-06 საიტზე Wayback Machine. Morocco Early Twentiethth Century Timelines დაარქივებული 2011-07-24 საიტზე Wayback Machine. The History of Morocco დაარქივებული 2005-12-30 საიტზე Wayback Machine. Historical map of Morocco – c. 1600
ტაძრეული

ტაძრეული, ტაძრობილი — მეფის ან მთავრის კარის არათავისუფალი მსახურეული პირი, „შინაური“ ძველ საქართველოში. ფეოდალიზაციის პროცესში ტაძრეულთა რიგებს შეემატნენ არისტოკრატიული წრის წარმომადგენლები. ძველ ტაძრეულთა ზედა ფენაც ფეოდალებად იქცა და ჩამოყალიბდა მეფის კარზე მუდმივად მყოფი მსახურეული პირების წრე — იგივე „დარბაზის ერი“, „ერი პალატისა“, „შინაურნი“. ტაძრეულებს შეადგენდნენ მაღალი რანგისა და სახელოს მფლობელი ტაძრეული აზნაურები. არათავისუფალი მსახურეული პირები — დომენის წვრილი ე. წ. „ხელით“ აზნაურები და მსახურები. XI—XV საუკუნეებში ტაძრეულები ეჯიბის ხელქვეითნი იყვნენ. მაღალი რანგის ტაძრეულად „დაწესება“ საგანგებო ცერემონიალით ხდებოდა. ტაძრეულები შეადგენდნენ „მუდმივ ჯარს მეფის კარზე“ (ნიკო ბერძენიშვილი), მეფის ძირითად სამხედრო დასაყრდენს. დასავლეთ ევროპაში ტაძრეულს შეესატყვისებოდა „პალატინი“. ჩხატარაიშვილი ქ., ნარკვევები სამხედრო საქმის ისტორიიდან ფეოდალურ საქართველოში, თბ., 1979; ჩხატარაიშვილიი ქ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 671.
ძვ. წ. 1650-იანები

ძვ. წ. 1650-იანი (ათას ექვსას ორმოცდაათიანი) წლები, ასევე ცნობილი, როგორც ძვ. წ. 1650-იანები — გრიგორიანული კალენდრის ათწლეული, რომელიც დაიწყო ძვ. წ. 1659 წლის 1 იანვარს და დასრულდა 1650 წლის 31 დეკემბერს. ძვ.წ. 1655 — გარდაიცვალა ელამის იმპერიის მმართველი — ტან-ული
ძვ. წ. 1660-იანები

ძვ. წ. 1660-იანი (ათას ექვსას სამოციანი) წლები, ასევე ცნობილი, როგორც ძვ. წ. 1660-იანები — გრიგორიანული კალენდრის ათწლეული, რომელიც დაიწყო ძვ. წ. 1669 წლის 1 იანვარს და დასრულდა 1660 წლის 31 დეკემბერს.
განედი

განედი (ლათ. Latitudo) — ერთ-ერთი კოორდინატი სფერულ კოორდინატთა სისტემის რიგში, რომელიც ადგენს დედამიწის ზედაპირის წერტილების მდგომარეობას (გეოგრაფიული კოორდინატები, გეოდეზიური კოორდინატები), ციურ სფეროებსა (ციური კოორდინატები) და მზის, მთვარისა და პლანეტების ზედაპირზე (ჰელიოცენტრული კოორდინატები, სელენოგრაფიული კოორდინატები, პლანეტოგრაფიული კოორდინატები). გეოგრაფიული განედი არის კუთხე, რომელსაც ქმნის მოცემული წერტილის შვეული ეკვატორის სიბრტყესთან. მანძილი დედამიწის ზედაპირის რომელიმე წერტილამდე ეკვატორის ჩრდილოეთით ან სამხრეთით, გამოხატული გრადუსებით. გეოგრაფიულ განედს აითვლიან ეკვატორიდან ჩრდილოეთით (ჩ. გ.) და სამხრეთით (ს. გ.) 0-იდან 90°-მდე. გეოგრაფიული განედი განსაზღვრავს წერტილის მდებარეობას დედამიწის ზედაპირზე. გეოგრაფიული განედი „φ“ არის კუთხე შვეულ ხაზსა და ეკვატორის სიბრტყეს შორის. ტერმინი „შვეული ხაზი“ აღნიშნავს მიმართულებას სიმძიმის ცენტრისაკენ („ასტრონომიული განედი“) ან პერპენდიკულარს მოცემული წერტილის ზედაპირისკენ („გეოდეზიური განედი“). უკანასკნელ შემთხვევაში „ზედაპირის“ გაგებაში ჩვეულებრივ, იგულისხმება დედამიწის ელიფსოიდის მიახლოებითი ფორმა. წერტილების გეოგრაფიული განედი, რომელიც განფენილია ჩრდილოეთ ნახევარფეროში (ჩრდილოეთი განედი) მიჩნეულია დადებითად, ხოლო წერტილების განედი სამხრეთ ნახევარსფეროში — უარყოფითად. გარდა ამისა, ეკვატორთან მიახლოებულ განედებს უწოდებენ „დაბალს“, ხოლო პოლუსებთან ახლოს მდებარე განედებს — „მაღალს“. ადგილის განედის განსაზღვრა შესაძლებელია ისეთი ასტრონომიული ხელსაწყოების დახმარებით, როგორებიცაა სექსტანტი და გნომონი (პირდაპირი გაზომვა), აგრეთვე შესაძლებელია GPS-ისა და GLONASS-ის სისტემების გამოყენებაც (ირიბი გაზომვა). გეოგრაფიული კოორდინატები გრძედი შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „განედი“ ვიკისაწყობში. გეოგრაფიული კოორდინატები — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული) განედი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)