laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
პატარა დურნუკი

პატარა დურნუკი — სოფელი საქართველოში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში, დურნუკის თემში). მდებარეობს მდინარე ალგეთის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 680 მეტრი, თეთრიწყაროდან 19 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 25 ადამიანი. დურნუკი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 708. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულები ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ამერიკული დოლარი

აშშ-ის დოლარი, ასევე ამერიკული დოლარი (The dollar, ვალუტის კოდი USD) — ამერიკის შეერთებული შტატების ვალუტა. მისი საყოველთაოდ მიღებული აბრევიატურაა $, ან ალტერნატიულად US$, სხვა დოლარის დენომინაციის ვალუტებისგან განსასხვავებლად (ზოგიერთ ქვეყანაში ასევე გამოიყენება პესოს აღსანიშნავად). ერთი აშშ-ის დოლარი იყოფა 100 ცენტად. მიღებული იყო 1785 წელს აშშ-ის კონგრესის მიერ და ამჟამად ყველაზე მეტად გამოყენებული ვალუტაა მსოფლიოში. ერთეული ქვეყნებისა აშშ-ის დოლარს საკუთარ ვალუტად იყენებს, ასევე რამდენიმე სხვა ქვეყანაში ის დე-ფაქტო ვალუტაა. 1995 წელს $380 მილიარდზე მეტი დოლარი იყო ბრუნვაში, აქედან ნახევარზე მეტი სხვა ქვეყნებში. U.S. Bureau of Engraving and Printing U.S. Currency and Coin Outstanding and in Circulation დაარქივებული 2018-12-15 საიტზე Wayback Machine. U.S. Treasury page with images of all current banknotes დაარქივებული 2011-09-27 საიტზე Wayback Machine. American Currency Exhibit at the San Francisco Federal Reserve Bank დაარქივებული 2006-01-26 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) (გერმანული) ამერიკული დოლარი - ისტორიული და მიმდინარე ბანკნოტები
პატარა თონეთი

პატარა თონეთი (ყოფ. დვალთა) — სოფელი საქართველოში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში (თონეთის თემი). მდებარეობს თრიალეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ალგეთის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1110 მეტრი, თეთრიწყაროდან 41 კილომეტრი, კოდა-გოხნარის (თბილისი–ფარცხისი–წალკის) ცენტრალური საავტომობილო გზიდან — მდინარე ალგეთის მარცხენა ნაპირიდან 3 კმ–ზე. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 59 ადამიანი. სავარაუდოდ სოფელს ისტორიული სახელწოდება შეეცვალა საბჭოთა მმართველობის დასაწყისში, მიღებული პრაქტიკის შესაბამისად, როდესაც სოფელს მის ახლოს მდებარე შედარებით დიდი სოფლის (თონეთი) სახელს არქმევდნენ და აერთიანებდნენ ერთ კოლმეურნეობაში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 708. ↑ 1.0 1.1 1.2 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 6 სექტემბერი 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05.
პატარა ირაგა

პატარა ირაგა — სოფელი საქართველოში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში ირაგის თემის ცენტრი (სოფლები: ალექსეევკა, დიდი ირაგა, ვიზიროვკა, ივანოვკა, მენქალისი, ნავთიანი, ჯიგრაშენი). მდებარეობს მდინარე თორნისწყლის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1290 მეტრი, თეთრიწყაროდან 14 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 173 ადამიანი. სოფელში დაიბადა ბესლანის ტერაქტის მსხვერპლი, ბესლანის პირველი სკოლის ფიზკულტურის მასწავლებელი ივან კანიდი (1930-2004 წწ.). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 708. ↑ 1.0 1.1 1.2 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II ↑ Иван Константинович Каниди
პატარა კლდეისი

პატარა კლდეისი (ყოფ. ქვეშელა) — სოფელი საქართველოში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში (კლდეისის თემი). მდებარეობს ბედენის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე კლდეისისწყლის ხეობაში. ზღვის დონიდან 1370 მეტრი, თეთრიწყაროდან 35 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 708. ↑ 1.0 1.1 1.2 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ბამბერგი

ბამბერგი (გერმ. Bamberg) — ქალაქი გერმანიაში, ბავარიაში. მდებარეობს ზემო ფრანკონიის მხარეში, მდინარე რეგნიცისა და მაინის შერწყმის ადგილზე. ბამბერგი ერთ-ერთია იმ რამდენიმე გერმანულ ქალაქს შორის, რომელიც მეორე მსოფლიო ომის დროს არ დანგრეულა და ხელუხლებლად შეინარჩუნა ისტორიული მემკვიდრეობა. ამის მიზეზი მის სიახლოვეს მდებარე საარტილერიო ქარხანაა, რომელიც გამანადგურებლებს ქალაქის დაბომბვის საშუალებას არ აძლევდა. მოსახლეობა 2009 წლის მონაცემებით 69 827 ადამიანს შეადგენს, საიდანაც 7 000 უცხოური წაერმოშობისაა, მათ შორისაა აშშ-ის არმიის 4 100 წევრი. ბამბერგი რომის მსგავსად 7 ბორცვზე მდებარეობს, ამიტომ შუა საუკუნეებში მას „გერმანულ რომს" ეძახდნენ. ქალაქის კათედრალში დაკრძალულია რომის პაპი კლემენტ II, ერთადერთი პაპი, რომელიც ალპების ჩრდილოეთით განისვენებს. 1647 წელს, ქალაქში დაარსდა ბამბერგის უნივერსიტეტი, რომელსაც იმ დროისთვის ბამბერგის აკადემია ეწოდებოდა. 1993 წელს, იუნესკომ ქალაქი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ოფიციალური საიტი info for visitors დაარქივებული 2011-07-19 საიტზე Wayback Machine. Schlenkerla Brewery website Bamberg travel information (გერმანული) Bamberg beer, official website დაარქივებული 2013-07-30 საიტზე Wayback Machine. Bamberg beer guide US Army garrison Bamberg დაარქივებული 2007-03-03 საიტზე Wayback Machine. Description on the UNESCO World Heritage website Images from Bamberg ძველი ქალაქის დარბაზი ძველი ქალაქის დარბაზი და ხიდი „პატარა ვენეცია" „პატარა ვენეცია" წმინდა მარტინის ტაძარი და მწვანე ბაზარი წმინდა როზას ბაღი და ნეუს რეზიდენცია წმინდა როზას ბაღი წმინდა იაკობის ეკლესია ხედი წმინდა როზას ბაღიდან მიხაელსბერგის სააბატო ↑ Alle politisch selbständigen Gemeinden mit ausgewählten Merkmalen am 31.12.2022 — DESTATIS, 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q122987347"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q764739"></a>
კრისტალოგრაფია

კრისტალოგრაფია (კრისტალი და ბერძნ. γράφω – ვწერ) — მეცნიერება კრისტალებისა და ნივთიერების კრისტალური მდგომარეობის შესახებ. შეისწავლის კრისტალთა სიმეტრიას, აგებულებას, თვისებებსა და წარმოქმნას. კრისტალოგრაფია დამოუკიდებელი მეცნიერების სახით გამოიყო XVIII საუკუნის შუა წლებში. ბუნებრივ კრისტალთა დაწახნაგების გეომეტრიული კანონზომიერებების შემსწავლელ დარგად ჩამოყალიბდა გეომეტრიული კრისტალოგრაფია, რომელსაც საფუძვლად უდევს რამდენიმე ძირითადი ემპირიული კანონი. XIX საუკუნის ბოლოს შემუშავდა მოძღვრება კრისტალურ მესერზე; გაღრმავდა კრისტალთა ოპტიკურ თვისებების შესწავლა; ჩაისახა კრისტალთა ქიმიური თვისებების შემსწავლელი დარგი — კრისტალთქიმია. სტრუქტურული კრისტალოგრაფია შეისწავლის კრისტალთა აგებულებას რენტგენო-სტრუქტურული ანალიზის, ელექტრონოგრაფიისა და ნეიტრონოგრაფიის საშუალებით. გამოიყენება აგრეთვე ინფრაწითელი სპექტროსკოპიის, ბირთვული მაგნიტური რეზონანსის, ელექტრონული პარამაგნიტური რეზონანსისა და სხვა მეთოდები. თანამედროვე კრისტალოგრაფიაში მნიშვნელოვან მიმართლებას წარმოადგენს კრისტალთა ჩასახვისა და ზრდის პროცესების თეორია და ექსპერიმენტული შესწავლა. ამ მიმართულებით კვლევისას კრისტალოგრაფია ემყარება თერმოდინამიკას და იყენებს ფაზურ გარდაქმნათა და ზედაპირულ მოვლენათა ზოგად კანონზომიერებებს. ინტენსიურად განვითარდა რეალური კრისტალის კრისტალოგრაფია, რომელიც შეისწავლის კრისტალის რეალურ სტრუქტურას, კრისტალის ზრდის ან მასზე სხვადასხვა ზემოქმედების შედეგად წარმოქმნილ დეფექტებსა და დისლოკაციებს. კრისტალთა მექანიკური, ოპტიკური, ელექტრულ და მაგნიტურ თვისებებს შეისწავლის კრისტალთფიზიკა. კრისტალოგრაფია შეისწავლის აგრეთვე სხვადასხვა მიკროსკოპული აგებულების მასალათა თვისებებს და ისეთ ნივთიერებებს, რომელთაც კრისტალური ნივთიერების მსგავსად ატომური მოწესრიგებულობა ახასიათებს (თხევადი კრისტალები, პოლიმერები). კრისტალოგრაფია აქტიურად შეიჭრა მოლეკულურ ბიოლოგიაში. საქართველოში კრისტალოგრაფიის კურსის კითხვა თსუ-ში დაიწყო 1919 წელს ალექსანდრე თვალჭრელიძემ; მასვე ეკუთვნის ქართულ ენაზე პირველი (1920 წ.) სახელმძღვანელო გეომეტრიულ კრისტალოგრაფიაში. ავალიანი თ., ჯავრიშვილი ვ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 36-37. თვალჭრელიძე ა., გეომეტრიული კრისტალოგრაფია, თფ., 1920; პოპოვი გ.მ., შაფრანოვსკი ი.ი., კრისტალოგრაფია, თბ., 1951; ყიფშიძე ი., გეომეტრიული კრისტალოგრაფია, ტფ., 1935; ხარაშვილი გ., კრისტალოგრაფია, ნაწ. 1 - ლექციები გეომეტრიულ კრისტალოგრაფიაში, თბ., 1975; Шубников А. В., Флинт Е. Е., Бокий Г. Б., Основы кристаллографии, М.— Л., 1940; Вайнштейн Б. Кристаллография, Кристаллография и научно-технический прогресс, там же, 1971, т. 16, в. 2, с. 261. American Crystallographic Association Learning Crystallography Crystal Lattice Structures დაარქივებული 2008-03-24 საიტზე Wayback Machine. Vega Science Trust Interviews on Crystallography Freeview video interviews with Max Pertuz, Rober Huber and Aaron Klug. Commission on Crystallographic Teaching, Pamphlets Ames Laboratory, US DOE Crystallography Research Resources დაარქივებული 2008-09-16 საიტზე Wayback Machine. International Union of Crystallography
მაულბრონის მონასტერი

მაულბრონის მონასტერი (გერმ. Kloster Maulbronn) — საუკეთესოდ შემონახული, შუა საუკუნეების ცისტერციანული სამონასტრო კომპლექსი გერმანიაში, ბადენ-ვიურტემბერგის ქალაქ მაულბრონში. მონასტერი დაარსდა 1147 წელს, რომის პაპ ევგენი III-ის დეკრეტის საფუძველზე. მთავარი ტაძარი, რომელიც რომანულიდან გოთიკურში გარდამავალ სტილშია ნაგები, 1178 წელს აშენდა. კომპლექსს სხვა ნაგებობებო XIII საუკუნეში მიემატა. დასავლეთის, აღმოსავლეთისა და ჩრდილოეთის შენობები, ასევე თავდაცვითი ნაგებობა და შადრევანი XIV საუკუნეს მიეკუთვნება. რეფორმაციის შემდეგ, 1504 წელს, მონასტერი ვიურტემბერგის ჰერცოგმა ულრიხმა დაიპყრო და და სანადირო ნაგებობად გადააკეთა. ამის შემდეგ, კომპლექსი მალევე გაიძარცვა. 1630 წელს, შეიარღებული არმიის დახმარებით, ცისტერციანელებმა მონასტერი დაიბრუნეს. 1993 წელს, იუნესკომ მონასტერი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა, 2013 წლისთვის კი, სამახსოვრო, 2 ევროიან გერმანულ მონეტაზე იგეგმება მისი გამოსახვა. იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მაულბრონის მონასტერი ოფიციალური საიტი
კვედლინბურგი

კვედლინბურგი (გერმ. Quedlinburg ) — ქალაქი გერმანიაში. მდებარეობს ჰარცის მთების ჩრდილოეთით, საქსონია-ანჰალტის მხარეში. 1994 წელს, XIII საუკუნის მოედანი და ქალაქის ძველი ნაწილი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. 2009 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 23 220 ადამიანს. კვედლინბურგი X საუკუნეში დაარსდა და თავის სილამაზით, სულ მალე მოიპოვა გერმანიის იმპერატორების კეთილგანწყობა, რისი წყალობითაც, განვითარების მაღალ დონეს მიაღწია. გამორჩეულია ქალაქის არქიტექტურა, სასახლეების დიდი ნაწილი რომანულ არქიტექტურულ სტილშია ნაგები. დღეისათვის, კვედლინბურგი მნიშვნელოვანი ტურისტული ქალაქია. იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ოფიციალური საიტი(გერმანული) UNESCO page on Quedlinburg დაარქივებული 2009-07-09 საიტზე Wayback Machine. a lot of pictures and informations about timber frame homes in Quedlinburg The Quedlinberg Art Affair 207 recent photos from Quedlinburg დაარქივებული 2011-07-21 საიტზე Wayback Machine.
ფელკლინგერის მეტალურგიული ქარხანა

ფელკლინგერის მეტალურგიული ქარხანა (გერმ. Völklinger Hütte) — ერთ-ერთი უძველესი და უდიდესი ყოფილი მეტალურგიული ქარხანა ევროპაში. მდებარეობს გერმანიაში, ზაარლანდის მხარის ქალაქ ფელკლინგერში. 1994 წლიდან შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში და პირველი სამრეწველო ობიექტია, რომელსაც ეს სტატუსი მიენიჭა. 1873 წელს, ჯულიუს ბუშმა, ფელკლინგერის მახლობლად, მდინარე საარის სანაპიროზე, მეტალურგიული ქარხნის მშენებლობა დაიწყო, მაგრამ დაუმთავრებელი დარჩა. 1881 წელს, კარლ როხლინგმა ახალი კონსტრუქცია ააშენა და უკვე ორი წლის შემდეგ, ლითონის გამოდნობაც დაიწყო. 1986 წელს, ქარხანამ მუშაობა შეწყვიტა და დღეისათვის ის მუზეუმს წარმოადგენს, სადაც სტუმრებს ყოფილი საწარმოო არეალების დათვალიერება შეუძლიათ. ფელკლინგერის მეტალურგიული ქარხანა იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ფელკლინგერის მეტალურგიული ქარხანა Völklinger Hütte დაარქივებული 2011-06-06 საიტზე Wayback Machine. Initiative Völklinger Hütte Many Photos დაარქივებული 2018-12-22 საიტზე Wayback Machine. (German only) European Route of Industrial Heritage
მეოთხეული გეოლოგია

მეოთხეული გეოლოგია — გეოლოგიის დარგი, რომელიც შეისწავლის მეოთხეულ სისტემას (პერიოდს). მეოთხეული გეოლოგიის გამოყოფა ცალკე დარგად განპირობებულია ამ სისტემის ნალექების ხასიათით, რაც განსაზღვრავს კვლევის მეთოდების თავისებურებებს. მეოთხეულ სისტემაში გაბატონებულია კონტინენტური წარმოშობის ნალექები: მყინვარული (მორენები და სხვ.), მყინვარულ-მდინარეული, მდინარეული, ტბიური, ეოლური და სხვ.; ზღვის სანაპიროებზე გვხვდება ზღვიური ნალექებიც. ლოკალურად (მაგ., კავკასიაში) დიდი მნიშვნელობა აქვს ვულკანურ წარმონაქმნებს. მეოთხეული წარმონაქმნები მჭიდრო კავშირშია თანამედროვე რელიეფის განვითარებასთან და ხშირად ქმნის მის გარკვეულ ელემენტებს ან ლანდშაფტებს: მაგ., მორენული ლანდშაფტი, ალუვიური ვაკეები, ბარხანები და სხვ. ამის გამო მეოთხეული გეოლოგია მჭიდროდ არის დაკავშირებული გეოგრაფიულ დისციპლინებთან, განსაკუთრებით გეომორფოლოგიასთან. მეოთხეული პერიოდის ცოცხალი ბუნების თავისებურებები მეოთხეულ გეოლოგიას აკავშირებს ბოტანიკასთან, ზოოლოგიასთან, ანთროპოლოგიასა და არქეოლოგიასთან. მეოთხეულ ნალექებში პალეონტოლოგიური ნიშნების სიღარიბე ზღუდავს მეოთხეულ გეოლოგიაში პალეონტოლოგიური მეთოდის გამოყენებას, გამონაკლისია პალინოლოგიური მეთოდი, რომელიც კარგ მასალას გვაწვდის მეოთხეულ პერიოდში მცენარეული საფრისა და ჰავის ცვალებადობის შესახებ, აგრეთვე შედარებით დიდ სივრცეებზე ნალექების კორელაციისათვის. მეოთხეული გეოლოგიის კვლევაში დიდი მნიშვნელობა ქვს არქეოლოგიურ მეთოდსაც, რადგან ნალექებში გვხვდება ადამიანის მატერიალური კულტურის ნაშთები, რომელიც სწრაფ ევოლუციას განიცდიდა. წყებების შეფარდებითი ასაკის დათარიღების, ნალექების კორელაციისა და ტექტონიკური მოძრაობების დასადგენად განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება გეომორფოლოგიურ მეთოდს. იყენებენ აგრეთვე ტრადიციული სტრატიგრაფიულ ლითო-ფაციესურ, რადიოლოგიურსა და შედარებით ახალ, პალეომაგნიტურ მეთოდებს. მეოთხეული გეოლოგიის უმთავრეს სამეცნიერო პრობლემას გამყინვარებათა მიზეზების კვლევა წარმოადგენს. Quaternary Research Association International Union for Quaternary Research დაარქივებული 2010-06-23 საიტზე Wayback Machine. Irish Quaternary Association Cambridge Quaternary formally the Godwin Institute ცაგარელი ა., ქსე, ტ. 6, გვ. 579, თბ., 1983; გერასიმოვი ი.პ., მარკოვი კ, კ., მეოთხეული გეოლოგია., თბ., 1952; Марков К. К., Лазуков Г. И., Николаев В. А., Четвертичный период, т. 1-3, М., 1965-67; Флинт Р. Ф., Ледники и палеогеография плейстоцена, пер. с англ., М., 1963; Цейнер Ф., Плейстоцен, пер. с англ., М., 1963; Woldstedt P., Das Eiszeitalter, 2 Aufl., Bd 1-3, Stuttg., 1954-65.
მუხათი

მუხათი — სოფელი საქართველოში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში (კოდის თემი). მდებარეობს ქვემო ქართლის ვაკეზე. ზღვის დონიდან 620 მეტრი, თეთრიწყაროდან 33 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 524 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 228. ↑ 1.0 1.1 1.2 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
მოხისი (თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი)

მოხისი — სოფელი საქართველოში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში (თონეთის ადმინისტრაციული ერთეული). მდებარეობს თრიალეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1360 მეტრზე, თეთრიწყაროდან 52 კილომეტრის დაშორებით. სოფლის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, ე. წ. აგარაკების ტერიტორიაზე დგას X-XI საუკუნეების სამების დარბაზული ეკლესია. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 158. გელაშვილი ი., გოგოლაძე თ., X-XI საუკუნეების უცნობი წარწერა მოხისი სამების ეკლესიიდან, „მრავალთავი: ფილოლოგიურ-ისტორიული ძიებანი“, ტ. 25, 2015. — გვ. 180-187. ↑ 1.0 1.1 1.2 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 6 სექტემბერი 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05.
ნავთიანი

ნავთიანი — სოფელი საქართველოში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში (ირაგის თემი). მდებარეობს ბედენის ქედის სამხრეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1400 მეტრი, თეთრიწყაროდან 13 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 10 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 289. ↑ 1.0 1.1 1.2 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ნაოსარი

ნაოსარი — სოფელი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში (ორბეთის თემი). მდებარეობს თრიალეთის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1520 მეტრი, თეთრიწყაროდან 61 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 314. ↑ 1.0 1.1 1.2 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
მსხალდიდი

მსხალდიდი — სოფელი მცხეთის მუნიციპალიტეტში (ლისის თემი). მდებარეობს თრიალეთის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1140 მეტრი, მცხეთიდან 21 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 603 ადამიანი. მსხალდიდის ეკლესია ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 181. ↑ 1.0 1.1 1.2 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 6 სექტემბერი 2016. ↑ ენციკლოპედია „თბილისი“, თბილისი, 2002 წ., გვ. 691. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
მისაქციელი

მისაქციელი — სოფელი მცხეთის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: ახალუბანი, ნატახტარი). მდებარეობს მდინარე არაგვის მარჯვენა სანაპიროზე. ზღვის დონიდან 600 მეტრი, მცხეთიდან 15 კილომეტრი. სახელი სოფელს უნდა შერქმეოდა ბუნებრივი მდებარეობის გამო. ძალის-წილკნის გზა ამ ადგილზე უხვევდა, „მიუქცევდა“ არაგვის პირისაკენ, ან ნატახტარ-მცხეთისაკენ (ნ. ბერძენიშვილი). მისაქციელი მოხსენიებულია 1392 წლის ქართლ-კახეთ-მესხეთის საკათალიკოსო მამულების სითარხნის გუჯარში. იგი სვეტიცხოვლის კუთვნილება იყო. XVIII და XIX საუკუნეების მიჯნაზე მეტად გაიზარდა დარიალ-არაგვის გზის მნიშვნელობა. მდინარე არაგვის მარჯვენა ნაპირზე გამავალ გზაზე მისაქციელი ერთ-ერთ მნიშვნელოვან პუნქტად იქცა. ბერი ეგნატაშვილის ცნობით ირანში წასვლის წინ გიორგი სააკაძე და ნუგზარ არაგვის ერისთავი მისაქციელში შეხვდნენ ერთმანეთს. 1788 წელს ერეკლე II-ის ვაჟმა ლევანმა მისაქციელთან სასტიკად დაამარცხა ლეკები. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2100 ადამიანი. მეურნეობის მთავარი დარგები ყოველთვის იყო მემინდვრეობა, მებაღეობა, მევენახეობა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 15. ჭყონია თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 294-195. ↑ 1.0 1.1 1.2 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 6 სექტემბერი 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05.
მესელის ორმოები

მესელის ორმოები (გერმ. Grube Messel) — მიტოვებული ორმოები გერმანიის სოფელ მესელში, ფრანკფურტიდან 35 კმ-ით სამხრეთ-აღმოსავლეთით. გამოირჩევა ნამარხი ნაშთების დიდი რაოდენობით, რის გამოც ეს ტერიტორია სამეცნიერო და გეოლოგიური მნიშვნელობისაა. დიდი ხნის განმავლობაში იგი ნაგავსაყრელს წარმოადგენდა, მაგრამ ამჟამად, 1995 წლიდან, იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაშია შეტანილი. ორმოებში მეცნიერული აღმოჩენები ამჟამადაც გრძელდება, რის გამოც მათ მრავალი ტურისტი აწყდება. აქ ასრებული კლოდვანი რელიეფი ეოცენის პერიოდში, 50 მლნ წლის წინ ჩამოყალიბდა. აღმოჩენილია ძუძუმწოვრების საკმაოდ კარგად შემონახული ნაშთბი, რომლებიც ხშირად მათ კუჭსაც შეიცავენ, შესაბამისად, არქეოლოგიური ძეგლი უნიკალურ ინფორმაციას იძლევა ძუძუმწოვართა განვითარების ადრეულ ეტაპებზე. იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში Messel Fossils დაარქივებული 2007-10-09 საიტზე Wayback Machine. Missing Link Found at Messel Pit? Daily Mail article on fossils found at Messel pit; many colour photos
ვარტბურგის ციხესიმაგრე

ვარტბურგის ციხესიმაგრე (გერმ. Wartburg) — ციხესიმაგრე გერმანიის თიურინგიის მხარეში. მდებარეობს მთის წვერზე, ქალაქ აიზენახის მახლობლად, თიურინგიის ტყეში, ზღვის დონიდან 441 მეტრზე. 1999 წელს, იუნესკომ იგი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა როგორც „ფეოდალური პერიოდის თვალსაჩინო მონუმენტი მთლს ევროპაში". ციხესიმაგრე 1068 წელს აშენდა. გადმოცემის თანახმად, ნაგებობის სახელის ისტორია შემდეგნაირია: როდესაც მისმა დამფუძნებელმა, ლუდვიგ დერ სპრინგერმა პირველად დაინახა მთა, რომელზეც ახლა ის მდებარეობს, გაოცებულმა წამოიძახა - "Warte, Berg -- du sollst mir eine Burg werden!" (მოიცადე, მთაო - შენ ჩემი ციხესიმაგრე გახდები!). შესაბამისად, სახელწოდება გერმანულ სიტყვათა თამაშია - (Berg) მთა და (Burg) ციხესიმაგრე. დამატებით, სპრინგერმა ბრძანა, რომ მისი მიწიდან მოეტანათ თიხა, რომელიც ამ ტერიტორიაზე არ მოიპოვებოდა, აეტანათ მთის წვერზე და სიმაგრე ზედ აეშენებინათ, შედეგად მას შეეძლებოდა დაეფიცა, რომ ციხე მის მიწაზეა აშენებული. 1440 წლამდე, ციხესიმაგრე თიურინგის საგრაფოს რეზიდენციას წარმოადგენდა. ოთხი წლის ასაკში, ვარტბურგში მამამისმა ელიზაბეტ უნგრელი გაგზავნა, რომელიც მომავალში თიურინგიის მმართველის, ლუდვიგ IV-ის მეუღლე უნდა გამხდარიყო. იგი აქ 1211 - 1228 წლებში ცხოვრობდა და მნიშვნელოვან საქველმოქმედო საქმნიანობას ეწეოდა. როდესაც ელიზაბეტის მეუღლე გარდაიცვალა, იგი მარბურგში გადავიდა, სადაც სამი წლის შემდეგ, 24 წლის ასაკში გარდაიცვალა. კათოლიკურმა ეკლესიამ იგი წმინდანად შერაცხა. 1521 წლიდან 1522 წლის მარტამდე, ციხესიმაგრეს თავს აფარებდა მარტინ ლუთერი, როდესაც იგი რომის პაპმა ლეო X-მ განკვეთა. სწორედ ამ პერიოდში, ჯუნკერ ჯორჯის სახელით, ლუთერმა გერმანულად თარგმნა სახარება, რომელიც თანამედროვე გერმანულ ენაზე პირველ თარგმანს წარმოადგენს. 1817 წლის 18 ოქტომბერს, ციხესიმაგრეში 450-მა სტუდენტმა პირველად გამართა ვარტბურგის ფესტივალი, როდესაც მათ ნაპოლეონზე გერმანიის ორი წლის წინანდელი გამარჯვება იზეიმეს. არსებობის მანძილზე, ციხესიმაგრე არაერთხელ გადაკეთდა, იცვლებოდა ფორმები, ძველი ნაწილები იცვლებოდა და იფარებოდა ახალი სტრუქტურებით. 1952 წლიდან 1966 წლამდე, გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკის ხელისუფლებამ, ციხესიმაგრეს მასშტაბური რეკონსტრუქცია ჩაუტარა და ის XVI საუკუნის ფორმებს დაუბრუნა, განსაკუთრებით ის ოთახი, რომელშიც მარტინ ლუთერი ცხოვრობდა. იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ვარტბურგის ციხესიმაგრე History, architecture and tour of the Wartburg History and present დაარქივებული 2009-01-30 საიტზე Wayback Machine. Pictures of the Wartburg [2] დაარქივებული 2009-04-10 საიტზე Wayback Machine. ↑ http://whc.unesco.org/pg.cfm?cid=31&id_site=897 for its citation as an outstanding monument of the feudal period in central Europe ↑ Reported by Hilmar Schwartz, in Die Ludowinger. Aufstieg und Fall des ersten thüringischen Landgrafengeschlechts ( Wartburg-Stiftung: Eisenach) 1993. დაარქივებული 2007-03-17 საიტზე Wayback Machine. Though the source reports the incident, it states that written records cannot be found to that effect. ↑ http://www.stelizabethaiea.org/stelizabeth.htm დაარქივებული 2007-12-29 საიტზე Wayback Machine. Retrieved March 05 2008, St Elisabeth on the Wartburg
დესაუ-ვერლიცის სამეფო ბაღი

დესაუ-ვერლიცის სამეფო ბაღი (გერმ. Dessau-Wörlitzer Gartenreich) — ერთ-ერთი პირველი და უდიდესი ინგლისური ბაღები გერმანიასა და მთელს კონტინენტურ ევროპაში. პარკები შეიქმნა XVIII საუკუნეში, ლეოპოლდ III-ის რეგენტობით. დიდი მოგზაურობიდან დაბრუნებულმა ლეოპოლდმა, რომლის ფარგლებშიც მან იტალია, ნიდერლანდები, ინგლისი, საფრანგეთი და შვეიცარია მოიარა, ბაღების აგება თავის თავზე აიღო მეგობარ არქიტექტორთან - ფრიდრიხ ვილგერმან ფონ ერდმანსდორფთან ერთად. განმანათლებლობის იდეების ძლიერი გავლენის ქვეშ მყოფმა მეგობრებმა გადაწყვიტეს ბაროკოს სტილში აეგოთ ბუნებრივი ლანდშაფტის მსგავსი ბაღები, როგორებიც მათ ინგლისში ნახეს. დღეისათვის, დესაუ-ვერლიცის კულტურული ლანდშაფტი 142 კმ²-ს მოიცავს და შუა ელბის ბიოსფერულ ნაკრძალში, საქსონია-ანჰალტის მხარეში მდებარეობს. 2000 წელს, იუნესკომ დესაუ-ვერლიცის სამეფო ბაღი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: დესაუ-ვერლიცის სამეფო ბაღი ოფიციალური საიტი Official site of the Wörlitz Park Official Site of Kulturstiftung Dessau-Wörlitz Description and fotos