laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
სტატენ-აილენდი

სტატენ-აილენდი (ინგლ. Staten Island) — ნიუ-იორკის ხუთი ბოროუდან ერთ-ერთი. 2015 წლის აღწერით 474 558 ადამიანი ცხოვრობს. შეადგენს რიჩმონდის საგრაფოს და ასევე ეწოდებოდა 1975 წლამდე. ნიუ-იორკის ოლქი გახდა 1898 წელს. პირველი ევროპელი ამ კუნძულზე 1524 წელს ჯოვანი ვერაძანო იყო. 1609 წელს ჰენრი ჰადსონმა კუნძული ნიდერლანდების სავაჭრო ტერიტორიად გამოაცხადა და მას სტატენ-აილენდი უწოდა (Staaten Eylandt), ნიდერლანდების პარლამენტის „Staten-Generaal“-ის სახელზე. მიუხედავად გამოცხადებისა, კუნძული არაკოლონიზებული რჩებოდა დიდი ხნის განმავლობაში. 1639-1655 წლებში ნიდერლანდელებმა სამჯერ სცადეს მუდმივი კონტროლის დაწესება კუნძულზე, თუმცა უშედეგოდ. მხოლოდ 1661 წელს დასახლებაში ოუდ-დორპ (ძველი ქალაქი), პირველად იქნა მიღებული შეთანხმება ნიდერლანდელების მმართველობაზე, თუმცა მხოლოდ ჰაროვსის სამხრეთით, სამხრეთის სანაპიროსთან, სადაც ნიდერლანდური ოჯახები, ვალონები და ჰუგენოტები ცხოვრობდნენ. სტატენ-აილენდი ცნობილი იყო დიდი საქალაქი ნაგავსაყრელით, რომელმაც 53 წელი იარსება და 2001 წელს დაიხურა. ამჟამად ნაგავსაყრელის ადგილას სწრაფად ვითარდება დასახლებული პუნქტი. Kenneth T. Jackson (editor); The Encyclopedia of New York City; Yale University Press; ISBN 0-300-05536-6 (1995). John Waldman; Heartbeats in the Muck; ISBN 1-55821-720-7 The Lyons Press; (2000) Famous Staten Islanders page at the New York Public Library site: Staten Island gets its own Tourism Website[მკვდარი ბმული] John H. Betts The Minerals of New York City originally published in Rocks & Minerals magazine, Volume 84, No . 3 pages 204-252 (2009). ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: სტატენ-აილენდი Staten Island VisitStatenIsland.com StatenIsland.com History of Staten Island in Photos
ანა კალანდაძის ქუჩა

ანა კალანდაძის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, საბურთალოს რაიონში (საბურთალო); ჟიული შარტავას ქუჩიდან დავით გამრეკელის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 40-იან წლებში. ერქვა ბულაჩაურის ქუჩა. 2011 წელს ანა კალანდაძის სახელი ეწოდა. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 37, ISBN 978-99928-20-35-3. ↑ „თბილისის შვიდ ქუჩას სახელი გადაერქვა“. ghn.ge. 28 იანვარი, 2011. ციტირების თარიღი: 24 მარტი, 2023. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date= და |date=-ში (დახმარება)
ბურების შესახვევი

ბურების შესახვევი — შესახვევი თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (ჩუღურეთი); მაცესტის შესახვევიდან ელენე ახვლედიანის ხევამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც შესახვევი, 1925–1926 წლების ცნობათა წიგნში „მთელი ტფილისი“ — როგორც ჩიხი. ზოგ სქემაზე საბუის (სოფლები ახმეტისა და ყვარლის მუნიციპალიტეტებში) სახელითაა დატანილი. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 37, ISBN 978-99928-20-35-3.
ბესიკ ბურკიაშვილის ქუჩა

ბესიკ ბურკიაშვილის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ვაკის რაიონში (ვაკე); მცხეთის ქუჩიდან მარაბდის ქუჩამდე. 1946 წლმდე — ბაღის ქუჩა, შემდეგ მცხეთის I შესახვევი ერქვა. 1992 წელს ბესიკ ბურკიაშვილის სახელი ეწოდა. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 37, ISBN 978-99928-20-35-3.
მიხეილ ბურძგლას ქუჩა

მიხეილ ბურძგლას ქუჩა — ქუჩა თბილისში, საბურთალოს რაიონში (საბურთალო); სიმონ სხირტლაძის ქუჩიდან საირმის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 40-იან წლებში და ოტო შმიდტის სახელი დაერქვა. 1995 წელს მიხეილ ბურძგლას სახელი ეწოდა. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 37, ISBN 978-99928-20-35-3.
ჯორჯ ბუშის ქუჩა

ჯორჯ ბუშის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ისნის რაიონში (ავლაბარი); მელაანის I შესახვევიდან კახეთის გზატკეცილამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის I ნახევარში. 20-იან წლებამდე ფერმა-ავლაბრის IX ქუჩა ერქვა, შემდეგ მელაანის ქუჩა დაერქვა. 2005 წელს ჯორჯ ბუშის სახელი ეწოდა. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 37, ISBN 978-99928-20-35-3.
მიხეილ ბუხაიძის ქუჩა

მიხეილ ბუხაიძის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (ჩუღურეთი); მაქსიმ გორკის ქუჩიდან სამრეკლოს ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნის 70-იან წლებში. თბილისის 1876 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც ჩუღურეთის ქუჩა, 1934 წლის გეგმაზე — როგორც არსენალის გზატკეცილი. მიხეილ ბუხაიძის სახელი ეწოდა 1965 წელს. აქვს 1 შესახვევი. (თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც არსენალის შესახვევი, შემდეგ ჩუღურეთის I შესახვევი ერქვა). მიმდინარეობს ქუჩის რეკონსტრუქცია. მიხეილ ბუხაიძის II შესახვევი — შესახვევი თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (ჩუღურეთი); წმინდა ნიკოლოზის ქუჩიდან დოქის შესახვევამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც ჩუღურეთის შესახვევი, შემდეგ ჩუღურეთის II შესახვევი ერქვა. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 37, ISBN 978-99928-20-35-3.
გიგო გაბაშვილის ქუჩა

გიგო გაბაშვილის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ვაკის რაიონში (დელისი); დასაწყისი ვაჟა-ფშაველას გამზირიდან. ვაჟა-ფშაველას გამზირის ტერიტორიასთან მდებარე უსახელო ქუჩასა და მასთან არსებულ სამ შესახვევს გიგო გაბაშვილის სახელი მიენიჭა 2017 წელს. მანამდე გიორგი (გიგო) გაბაშვილის სახელი ერქვა ახლანდელი მიხეილ თამარაშვილის გამზირის მონაკვეთს ალექსანდრე ყაზბეგისა და ვაჟა-ფშაველას გამზირებს შორის. ↑ ქ.თბილისში, ვაკის რაიონში, ვაჟა-ფშაველას გამზირის ტერიტორიასთან მდებარე უსახელო ქუჩისთვის და მასთან არსებული სამი შესახვევისთვის ფერმწერის გიგო გაბაშვილის სახელის მინიჭების შესახებ. საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე (25 ივლისი, 2017). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2023-12-29. ციტირების თარიღი: 29 დეკემბერი, 2023 ↑ ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 41, ISBN 978-99928-20-35-3.
ადრიანა სალვატიერა

ადრიანა სალვატიერა (ესპ. Adriana Salvatierra, დ. 3 ივნისი, 1989, სანტა-კრუს-დე-ლა-სიერა, ანდრეს-იბანიესის პროვინცია, ბოლივია) — ბოლივიელი პოლიტიკოსი. ქვეყნის სენატის თავმჯდომარე 2019 წლის 18 იანვრიდან 10 ნოემბრამდე. 10 ნოემბერს რამდენიმე საათის განმავლობაში დე-იურე ასრულებდა ბოლივიის პრეზიდენტის მოვალეობას, თუმცა ოფიციალურად არ აუღია თავის თავზე აღნიშნული მოვალეობა, რადგან ძალიან მალე გადადგა. სალვატიერა პოლიტიკაშია 2005 წლიდან, როდესაც ის ჯერ კიდევ 16 წლის იყო. იგი ყოფილი პრეზიდენტის ევო მორალესის პარტია მოძრაობა სოციალიზმისაკენ წევრი გახდა. 2014 წელს პარტიის ახალგაზრდულმა ორგანიზაციამ იგი აირჩია სენატის წევრობის კანდიდატად თავისი პროფესიონალიზმის გამო. სენატის წევრად აირჩიეს 26 წლის ასაკში 2015 წელს სანტა-კრუსის დეპარტამენტიდან. 29 წლის ასაკში იგი გახდა ბოლოვიის სენატის ყველაზე ახალგაზრდა თავმჯდომარე. 2019 წლის 10 ნოემბერს ბოლივიის პრეზიდენტი ევო მორალესი გადადგა. ამის შემდეგ ვიცე-პრეზიდენტმა ალვარო გარსია ლინერამ, უარი განაცხადა პრეზიდენტის მოვალეობის შესრულებაზე. ამ მოცემულობით პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი კონსტიტუციის მიხედვით უნდა ყოფილიყო ადრიანა სალვატიერა. ასევე გადადგომის შესახებ განცხადება გაავრცელა სალვატიერამ, ძალიან მალე მას შემდეგ, რაც ეს გააკეთა ევო მორალესმა. ↑ Adriana Salvatierra Arriaza. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-11-11. ციტირების თარიღი: 2019-11-13. ↑ Bolivia (Plurinational State of) - Chamber of Deputies. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-08-25. ციტირების თარიღი: 2019-11-13. ↑ Take Five: “I truly believe it takes a revolutionary process to achieve equality” ↑ Получившая президентскую власть спикер сената Боливии ушла в отставку ↑ Bolivian Senate President Salvatierra announces resignation
ეკატერინე გაბაშვილის ქუჩა

ეკატერინე გაბაშვილის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (ვერე); მისასვლელი ძმები კაკაბაძეების ქუჩიდან. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში ამ უბნის განაშენიანებასთან ერთად. ძველთაგან მიწის დიდი ნაკვეთი, ახლანდელი მერაბ კოსტავასა და პეტრე მელიქიშვილის ქუჩებს შორის, გაბაშვილის მამული იყო. შემდგომში მათი სახელი შეინარჩუნა მხოლოდ ერთმა პატარა გაბაევის შესახვევმა (შეტანილია თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში), რომელსაც 1923 ეკატერინე გაბაშვილის სახელი უწოდეს. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 41, ISBN 978-99928-20-35-3.
ფერდინანდ თავაძის ქუჩა

ფერდინანდ თავაძის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, საბურთალოს რაიონში (დელისი); მდებარეობს ვაჟა-ფშაველას გამზირიდან და შალვა ნუცუბიძის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 50-იან წლებში. ადრე ერქვა ვაჟა-ფშაველას I შესახვევი. 1997 წელს ეწოდა პოლიკარპე კაკაბაძის, ხოლო 1995 წელს ფერდინანდ თავაძის სახელი. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 83, ISBN 978-99928-20-35-3.
IV დალაი ლამა

იონტენ გიაცო (ტიბ. ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ་; დ. 1589 — გ. 1617) — მონღოლთა ყაენ ალტან-ხანის შვილიშვილი და რიგით მეოთხე დალაი ლამა 1601-1617 წლებში. იონტენი დაიბადა 1589 წელს მონღოლეთის სამეფო კარზე. იგი იყო მონღოლთა ერთ-ერთი ტომის, ჩოკურების ხან ცულტრიმ ჩოიჯეს ვაჟი, რომელიც თავის მხრივ მონღოლთა ყაენ ალტან-ხანის ვაჟი იყო. იგი ბავშვობიდანვე იყო გატაცებული ბუდისტური რელიგიითა და ფილოსოფიით, რამაც შემდეგში განაპირობა ის, რომ ისტორიაში პირველი და უკანასკნელი მონღოლი დალაი ლამა გახდა. ზოგიერთი ისტორიკოსი მიიჩნევს, რომ ასევე მონღოლი იყო მეექვსე დალაი ლამაც, რომელიც მონპას ტომიდან იყო, მაგრამ მონპას ხალხი თავისი ეთნიკური წარმომავლობით უფრო ტიბეტურია, ვიდრე მონღოლური. ტიბეტის სახელმწიფოში ერთ-ერთმა ყველაზე გავლენიანმა ბერმა ნეჩუნგმა იწინასწარმეტყველა, რომ დალაი ლამას შემდეგი რეინკარნაცია მონღოლეთში მოხდებოდა. ამავე დროს, მესამე დალაი ლამას თანამოსაყდრე ბერმა ცულტრიმ გიაცომ ტიბეტურ ხელისუფლებას წერილი გაუგზავნა და ამცნო, რომ იონტენის სახით ახალი დალაი ლამა უკვე დაბადებული იყო. იგი ტიბეტელმა ბერებმა და მთავრებმა მალევე შეიცნეს წინამორბედთა რეინკარნაციად. 1599 წელს იონტენი ტიბეტში გაემგზავრა, სადაც თან ახლდნენ მისი თანამოძმე მონღოლი ბერები, რომლებიც 1603 წელს უკან დაბრუნდნენ. ლჰასაში ჩასვლისას მას ყველა დიდი ზარ-ზეიმით დახვდა, რასაც 1601 წელს მისი რიგით IV დალაი ლამად გამოცხადება მოჰყვა. მიუხედავად ამისა, იგი ჯერ კიდევ პატარა იყო, რის გამოც ბევრი ჰქონდა სასწავლი. ახალმა დალაი ლამამ პანჩენ ლამასთან დაიწყო განათლების მიღება. 1614 წელს მისი სწავლა-განათლების პერიოდი საბოლოოდ დასრულდა. მონღოლური წარმომავლობის გამო, მას ბევრი ტიბეტელი ბერი არ სცნობდა დალაი ლამად და იყო ძალაუფლების ჩამორთმევის მცდელობებიც. ამის გამო, 1605 წლიდან ლჰასაში მონღოლური კავალერია განლაგდა, რომელსაც დალაი ლამას უსაფრთხოების დაცვა ევალებოდა. აღსანიშნავია, რომ კავალერია შემდეგში განუდგა დალაი ლამას და თავს დაესხა მის სამყოფელს, რის გამოც იონტენს დრეპუნგის მონასტრიდან გაქცევა მოუხდა. 1616 წლიდან იონტენმა სანგიბის გამოქვაბულებში დაიდო ბინა, სადაც სიმშვიდესა და მედიტაციაში გაატარა დარჩენილი დრო. იგი აქ, 1617 წელს, 27-28 წლის ასაკში დაიღუპა მეტად საეჭვო ვითარებაში. ერთი ვერსიით იგი მოწამლეს, ხოლო დანარჩენები მის სიკვდილს გამოქვაბულში გაჩენილ 12-დღიან ხანძარს აბრალებენ. მომდევნო, V დალაი ლამა მხოლოდ 1642 წელს იქნა არჩეული და იგი იყო პირველი დალაი ლამა, რომელიც გარდა სულიერი წინამძღოლობისა როგორც მონარქი ისე მართავდა მთელ ტიბეტს, რაც შემდეგში მისმა მემკვიდრეებმაც განაგრძეს. Mullin, Glenn H. (2001). The Fourteen Dalai Lamas: A Sacred Legacy of Reincarnation, Clear Light Publishers. Santa Fe, New Mexico. ISBN 1-57416-092-3. Shakabpa, Tsepon W.D. (2010). One Hundred Thousand Moons. An Advanced Political History of Tibet (2 vols). Leiden (Netherlands), Boston (USA): Brill's Tibetan Studies Library. ISBN 9789004177321. Stein, R. A. (1972). Tibetan Civilization, Stanford University Press. ISBN 0-8047-0806-1 (cloth); ISBN 0-8047-0901-7 (paper). Thubten Samphel and Tendar (2004). The Dalai Lamas of Tibet. Roli & Janssen, New Delhi. ISBN 81-7436-085-9.
საჯილდაო ქვის აწევა

საჯილდაო ქვის აწევა — საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში გავრცელებული სპორტის ხალხური სახეობა, შეჯიბრება მძიმე ქვების აწევაში. არსებობდა საჯილდაო ქვის აწევის რამდენიმე საფეხური: ქარის გატარება, ანუ ქვის მიწიდან აღება, მუხლამდე აწევა, აწევა და ნაბიჯის გადადგმა, მკერდამდე აწევა, თავს ზემოდან აწევა, შეკაზმულ ცხენზე გადაგდება. დაწესებული იყო სხვადასხვა ჯილდო: ვინც ლოდს ოდნავ მაინც ააცილებდა მიწას, ხუთი ვერცხლით უნდა დაჯილდოვებულიყო; „ვინც მუხლამდე ასწევდა ერთ მუჭა ვერცხლს უბოძებდნენ, ხოლო ვინც მკერდამდე აიტანდა, ვერცხლით ქუდის ავსებას ჰპირდებოდნენ“ (გიორგი შატბერაშვილი). სვანეთში კალის სათემოში, კვირიკეს XI საუკუნის სალოცავის ეზოში, კვირიკობა დღეს (28 ივლისი) იმართებოდა შეჯიბრება საჯილდაო ლოდის აწევაში, რომელსაც „ბაჩა-ლიკედ“ ერქვა. ზოგიერთი ლოდი 8-9 ფუთს იწონიდა. საჯილდაო ქვის აწევაში ზოგჯერ ქალებიც მონაწილეობდნენ, რომლებიც შედარებით მცირე ზომის ლოდებს ეჭიდებოდნენ. ვაჟა-ფშაველას მიერ ჩაწერილ ხალხურ ლექსში ხატი იაღსარი ამბობს: „გადავხე ერთი ავწიე, ღმერთო, შენ მამე ძალიო სამოცლიტრიანს რკინასა ქვეშ გაუვლიე ქარიო“. ვაჟა მოიხსენიებს XIX საუკუნის პირველ ნახევარში მცხოვრებ ფშაველ გოგოთურს და წერს, რომ „მისი მოტანილი ბრტყელი, საფლავის ქვის მსგავსი ლოდი დღესაც გდია კოპალას სალოცავთან და ისეთი მძიმეა — ორ კაცს გაუჭირდება ამ ქვის გადაბრუნება. ჩემს ჯეელობაში მეც ბევრჯერ ვეჯაჯგურებოდი ამ გოგოთურის მოტანილ ქვას და ვცდილობდი გოგოთურზე მეტი ღონე გამომეჩინა. ეს ცდა, რასაკვირველია, ამაო იყო“ („ფშაველი და მისი წუთისოფელი“). ბერიშვილი ე., სპორტის ენციკლოპედია, გვ. 434, თბ., 2006
ქალაქობანა

ქალაქობანა — აღმოსავლეთ საქართველოში გავრცელებული ხალხური თამაში ბურთით. მოთამაშენი ორად გაიყოფიან, „დედებს“ აირჩევენ და ერთმანეთისგან 30-40 ნაბიჯის დაშორებით თავ-თავიანთ ქალაქებს შემოხაზავენ. „ქალაქებს“ შორის გაავლებენ ხაზს, რომელსაც წინ-წყაროს ეძახიან. კენჭისყრით დაადგენენ თამაშის დამწყებს და გუნდები „ქალაქებში“ განლაგდებიან. დამწყები გუნდის „დედა“ ბურთს მოწინააღმდეგეთა ქალაქისკენ გადაისვრის, ისინი კი ცდილობენ დაიჭირონ. თუ დაიჭირეს, ერთი მომგებიანი ქულა ეწერებათ. შემდეგ ამ გუნდის დედა გამოისვრის ბურთს და დაჭერასაც ესენი ცდილობენ. ბურთი აუცილებლად უნდა გადმოსცდეს „წინ-წყაროს“, წინააღმდეგ შემთხვევაში თავიდან უნდა ისროლონ. თამაში 8-მდე გრძელდება. 8ქულას რომ შეასრულებენ, ბურთის ბოლო დამჭერს მეტოქის ქალაქში „ჯორის გასახედნად“ გზავნიან. ეს მოთამაშე მოწინააღმდეგეთა შორის „ჯორს“ ამოირჩევს და ზურგზე მოაჯდება. მხედარს მისი გუნდის წევრები ბურთს გადმოუგდებენ, თუ დაიჭირა, მთელი გუნდი „დიდ ქულას“ მიიღებს, თუ ვერა მაშინ „ჯორიდან“ უნდა ჩამოხტეს და თავისი „ქალაქისკენ“ გაიქცეს. მას უკან მისდევს „ჯორი“, რომელიც ცდილობს ახლა თვითონ მოაჯდეს ზურგზე. თუ ეს შეძლო და მხედრად გადაიქცა, თანაგუნდელები ბურთს გადაუგდებენ.  თუ დაიჭირა დიდი ქულა ახლა მის გუნდს დაეწერება, თუ ვერ დაიჭირა, ჯორიდან უნდა ჩამოვიდეს და ქალაქს დაუბრუნდეს. ახლა უკვე ამ ქალაქის „დედა“ ისვრის ბურთს, მეორე გუნდის წევრები კი ცდილობენ მის დაჭერას. თუ რომელიმე გუნდმა 3 დიდი ქულა დააგროვა, ისინი მეტოქე გუნდის წევრებს ზურგზე მოასხდებიან და ბურთს ერთმანეთს უგდებენ. ასე გრძელდება მანამ სანამ ბურთი მიწაზე არ დაუვარდებათ. იშვიათად, მაგრამ ზოგჯერ მაინც ხდება, რომ ბურთს ერთ-ერთი „ჯორი“ დაიჭერს. ასეთ შემთხვევაში „ჯორები“ მხედრებად იქცევიან და ბურთს ახლა ისინი უგდებენ ერთმანეთს. ბერიშვილი ე., სპორტის ენციკლოპედია, გვ. 532, თბ., 2006
ჩილიკაობა

ჩილიკაობა, ჩილიკა-ჯოხი, რიკტაფელა — საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში გავრცელებული ხალხური თამაში. მონაწილეები მიწაში ჩაასობენ 1 მეტრის სიმაღლის მსხვილ ჯოხს, რომლის თავზეც შემოდებენ „ჩილიკას“ — მოკლე, 10-12 სმ-ის სიგრძის ჯოხს. მიწაში ჩასობილი ჯოხის გარშემო შემოხაზავენ „ბინას“ – 2-3 მეტრის დიამეტრის მქონე წრეს. მოთამაშეები, რომლებსაც ხელში 50-60 სმ-ის სიგრძის ჯოხები უჭირავთ, ორ გუნდად გაიყოფიან და კენჭს ყრიან. ვისაც კენჭი შეხვდება მისი გუნდი „ბინაში“ ჩადგება, მეორე გუნდის წევრები კი წრიდან 10-15 მეტრის დაშორებით განლაგდებიან. ბინაში მდგომთაგან ერთ-ერთი ჩილიკას თავისი ჯოხით მოწინააღმდეგეთა მიმართულებით გაჰკრავს, ისინი ცდილობენ მას თავიანთი ჯოხები ჰაერში შეაგებონ და უკან, ბინაში დააბრუნონ. თუ მოიგერიეს და წრიდან მოშორებით გადააგდეს, ჯოხით გაიზომება მანძილი წრესა და მიწაზე დავარდნილ ჩილიკას შორის — მოწინააღმდეგეს იმდენი წამგებიანი ქულა დაეწერება, რამდენი ჯოხიც გამოვა ეს მანძილი. ამ შემთხვევაში ჩილიკას ისევ ის მოთამაშე გაჰკრავს, რომელმაც თავიდან გაისროლა. თუ უკან დაბრუნებული ჩილიკა წრეში დავარდა, მსროლელი გაკვრის უფლებას კარგავს და მას ერთ-ერთი თანაგუნდელი შეცვლის. როდესაც პირველი გუნდის ყოველი მოთამაშე ჩილიკის სროლას მორჩება, გუნდები შეცვლიან ადგილებს. თუ ბინის გარეთ მდგომმა გუნდმა ჩილიკა მიწაში ჩასობილ ჯოხს მოარტყა, ყველა წამგებიანი ქულა მოეხსნება და ბინაში ახლა ის ჩადგება. ბერიშვილი ე., სპორტის ენციკლოპედია, გვ. 573, თბ., 2006
ღარბურთი

ღარბურთი — აღმოსავლეთ საქართველოში გავრცელებული ხალხური თამაში ხის ბურთითა და კომბლებით. გორაკის ძირიდან წვერამდე გათხრიან ღარს და შიგ ბურთს ჩააგდებენ. ყოველი მოთამაშე ცდილობს ბურთი კომბლით, ქვემოდან ზემოთ აიტანოს — კომბალს შემოსცხებს, ზემოთ ააგორებს და თვითონაც გვერდით მისდევს, რომ ქვემოთ დაგორების საშუალება არ მისცეს. ვინც ამ წესით ბურთს წვერამდე აიტანს 1 ქულა ეწერება. გამარჯვებულია ის მოთამაშე, რომელიც სხვებზე მეტ ქულას დააგროვებს. ბერიშვილი ე., სპორტის ენციკლოპედია, გვ. 544, თბ., 2006
კეჭნაობა

კეჭნაობა, იგივე „შუღლი“, იგივე „ჭრა“ — ხევსურეთში გავრცელებული ფარიკაობა ხმლებითა და პატარა ფარებით. ფარიკაობისას გამოიყენებდნენ თითებზე წამოსაცმელ საბრძოლო რგოლებსაც, რომლებსაც „სათითენს“ ეძახდნენ. ორთაბრძოლის ხერხებს ბავშვებს 5-6 წლის ასაკიდან ასწავლიდნენ. რომაელი ისტორიკოსის დიონ კასიუსის (ძვ. წ. II საუკუნე) ცნობით, საქართველოში ყოფნისას პომპეუსი გასცნობია ფშავ-ხევსურულ ფარიკაობას, „თუ ვითარ ხმარობდნენ იფინი საჭურველთა საომართა და ჰყვეს მათ ვარჯიში ხმლითა და ვითარს სახითა ჯერ არს ბრძოლასა და შინა ხმარება ხმლისა და ფარისა“. მემატიანე ასევე აღნიშნავს, რომ მოფარიკავე ფშავ-ხევსურები იბერთა მეფის პირად მცველთა რიგებში შედიოდნენ. კეჭნაობის მიზეზი უფრო ხშირად ძველი წყენა, ანუ „ჯავრი“ იყო. ერთმანეთს ებრძოდნენ შელახული თავმოყვარეობის აღსადგენად, ხალხის, ძირითადად ქალების წინაშე საკუთარი ვაჟკაცობის გამოსავლენად. მოშუღლარები ცდილობდნენ მეტოქე დაეჭრათ თავის არეში — შუბლის სამი ნაოჭის ზემოთ, ამასთან ისე მსუბუქად გაეკაწრათ, რომ ერთი წვეთის მეტი სისხლის არ გამოედინათ. გამარჯვებულად ითვლებოდა ის, ვინც მოწინააღმდეგეს მეტ ამგვარ ჭრილობას მიაყენებდა. შუბლის ნაოჭების ქვემოთ გაკაწვრის ან მძიმედ დაჭრისთვის დაზარალებულს, „სათითენით“ იქნებოდა ის დაჭრილი თუ ხმლით, „რჯულის კანონის“ თანახმად ასანაზღაურებელი ანუ „დრამა“ უნდა მიეღო. რაოდენობას განსაზღვრავდნენ შუაკაცები და „აქიმი“, ანუ დასტაქარი: ჭრილობის სიგრძე-სიგანეს ზომავდნენ ძაფით, ზომა ბრტყელ ქვაზე გადაჰქონდათ, მასზე ალაგებდნენ ქერის მარცვლებს, კიდურა მარცვლებს აკლებდნენ და დანარჩენი რაოდენობით ითვლიდნენ დრამას. ქერის თითოეული მარცვალი ერთი ძროხის საფასურს უდრიდა. თავის ქალის დაზიანების შემთხვევაში დამჭრელს დაზარალებულისთვის 12 ძროხის საბასური უნდა გადაეხადა. ისეთი ტრავმების დროს ხევსურ დასტაქრებს რთული ქირურგიული ოპერაციაც არაერთხელ გაუკეთებიათ. XX საუკუნის დასაწყისში ჯერ კიდევ ცხოვრობდა ას წელს მიტანებული აქიმი, მგელიკა ლიქოკელი, რომელიც თავის ქალის ტრეპაციას აკეთებდა. ბერიშვილი ე., სპორტის ენციკლოპედია, თბ., 2006. — გვ. 236.
ოღირღილო

ოღირღილო — საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში გავრცელებული ხალხური საბავშვო თამაში. მონაწილეები „არჩევანი-არადანის“ მიხედვით ორ ჯგუფად გაიყოფიან და 15-20 ნაბიჯის დაშორებით ერთიმეორის პირისპირ გამწკრივდებიან. მოთამაშეებს ხელები მაგრად აქვთ ერთმანეთისთვის ჩაჭიდებული. იწყება თამაში: — ოღირღილო! — დაიძახებს ერთი ჯუფის რომელიმე მოთამაშე; — ოქროს კბილო! — უპასუხებენ მეორე ჯგუფიდან. — ბავშვი გვინდა! — თუ ბიჭი ხარ წაიყვანე! „ოღირღილოს“ დამძახებელი გაიქცევა და დაეჯახება მოწინააღმდეგეთა მწკრივს, რომ „გაიტანოს“, ანუ ხელი გააშვებინოს. თუ გაიტანა, იმ ორი მოთამაშისგან, რომლებსაც ხელს გააშვებინებს, ერთ-ერთს წამოიყვანს და თავის მწკრივში ჩააყენებს, თუ ვერა, მაშინ თვითონ ჩადგება მეტოქეთა მწკრივში. თუ მოთამაშე მოწინააღმდეგეთა მწკრივს განზრახ არ „გაიტანს“, მას თამაშიდან გააგდებენ. ამის შემდეგ მოწინააღმდეგე ჯგუფის მოთამაშეები იწყებენ „ოღირღილოს“ ძახილს და ასე, რიგრიგობით. როდესაც ერთ-ერთი ჯგუფის ყველა მოთამაშე მეორე მხარეს აღმოჩნდება, თამაში დამთავრებულია და მოწინააღმდეგე ჯგუფის წევრები დამარცხებულად ცხადდებიან. ბერიშვილი ე., სპორტის ენციკლოპედია, გვ. 363, თბ., 2006
ჭოროლა

ჭოროლა — უძველესი ქართული თამაში ბურთითა და ყვანჭით. ჰგავდა ბალახის ჰოკეის. გავრცელებული იყო უმეტესად კახეთსა და სამეგრელოში. გუნდში 6-10 კაცი გამოდიოდა. მოთამაშეთა მიზანი იყო ბურთის ყვანჭით ჩაგდება „კარში“, რომლის მაგივრობასაც მოედნის თავსა და ბოლოში ამოთხრილი 50 სმ დიამეტრისა და 20-30 სმ სიღრმის ორმო სწევდა. ჭოროლას (ბურთს) ამზადებდნენ მუხის მაგარი კოჟრისგან, რომელიც 100-150 გრამს იწონიდა. ყვანჭები მზადდებოდა შინდის, თხილის ან მუხის ტოტისგან. ჭოროლას რომ ორმოში ჩააგდებდნენ გაისმოდა შეძახილი: „ჯირითი! ჯირითი!“ ( მკვლევარების ვარაუდით, „ჯირითი“ მომდინარეობს მეგრული ჭვირთისგან, რაც სწრაფს, დაუდეგარს ნიშნავს). იკრძალებოდა ყვანჭის ფეხებში გამოდება და მეტოქის წაქცევა. ამისათვის 4 მეტრიანი საჯარიმო დარტყმა ინიშნებოდა. ჭოროლაში კუთხურს არ აწოდებდნენ, სამაგიეროდ, სამი კუთხურისთვის 4 მეტრიანი დარტყმა ინიშნებოდა. აუტიდან ბურთი მოედანზე ყვანჭით შემოჰქონდათ. თამაშს ორი მსაჯი სჯიდა. დრო განსაზღვრული არ იყო — შეხვედრა მზის ჩასვლამდე გრძელდებოდა. სამეგრელოში ჭოროლას მსგავს თამაშს „ჭაკინი“ ერქვა. მოთამაშეები ორ გუნდად იყოფოდნენ. ბურთი საქონლის დაუგუნდავებელი ბალნისგან მზადდებოდა და ჭაკნით აგორებდნენ. ბერიშვილი ე., სპორტის ენციკლოპედია, გვ. 631, თბ., 2006
ჯილდაობა

ჯილდაობა — საქართვლოს სხვადასხვა კუთხეში გავრცელებული სპორტის ხალხური სახეობა. ერთმანეთს ეჯიბრებოდნენ კაცები. შეარჩევდნენ მრგვალ, დაახლოებით 10 კილოგრამიან ქვას და ცდილობდნენ რაც შეიძლება შორს გადაეგდოთ. ძალიან ჰგავს თანამედროვე ბირთვის კვრას, ოღონდ ქვას ტყორცნიდნენ არა წრიდან, არამედ ხაზიდან, ამასთან, წინასწარ თანხმდებოდნენ ადგილიდან უნდა ეტყორცნათ თუ გამორბენით. თქმულების თანახმად, ფშაველთა ხატი კოპალა დევების შეჯიბრებაში გარეულა და ქვა მათზე შორს უსვრია. „ეს ქვა არაგვის პირსაა იქ, სადაც კოპალას სალოცავია, და ჰქვიან კოპალას ქვა“ (ვაჟა-ფშაველა). ბერიშვილი ე., სპორტის ენციკლოპედია, გვ. 647, თბ., 2006
ღაბახი

ღაბახი, იგივე ნიშანში სროლა — ფშავ-ხევსურეთში გავრცელებული სპორტული თამაში. ერთმანეთს ეჯიბრებოდნენ თოფითა და მშვილდ-ისრით სროლაში. იმართებოდა დიდი მარხვის მეორე კვირის შაბათ დღეს ახალი მიცვალებულის სულის მოსახსენიებლად („სულთკრება“). მონაწილეობდა თითქმის მთელი სოფელი. აცხობდნენ სხვადასხვა ფორმის ხმიადებს და მიჰქონდათ მიცვალებულის ოჯახში. ჭირისუფალი ამ პურებს ფიცარზე დადებდა და გვერდით მიუწყობდა არყის ბოთლს, მატყლს, წინდებს, მარილსა და ა. შ. მონაწილენი პურებს ესროდნენ და ვინც მოარტყამდა, გვერდით მდგარი ჯილდოც მას ეკუთვნოდა. ვაჟა-ფშაველას  განმარტებით ღაბახი არის „ნიშანი თოფის სასროლად რომელსაც დგამენ 400-500 ნაბიჯზე... ღაბახისთვის თოფის სროლა მკვდრის საცხონებელ საშუალებად არის ხალხის მიერ ცნობილი...“ („ფშაველი და მისი წუთისოფელი“). ბერიშვილი ე., სპორტის ენციკლოპედია, გვ. 544, თბ., 2006
მამუკა მდინარაძე

მამუკა მდინარაძე (დ. 24 ნოემბერი, 1978, თბილისი) — ქართველი იურისტი და პოლიტიკოსი. საქართველოს პარლამენტის წევრი და საპარლამენტო უმრავლესობის ლიდერი. დაიბადა 1978 წლის 24 ნოემბერს, ქალაქ თბილისში. 2000 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. 1996-2001 წლებში იყო შსს-ს საგამოძიებო დეპარტამენტი სტაჟიორი. 1999-2006 წლებში იყო დავით გურამიშვილის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის მოწვეული ლექტორი. 2001-2004 წლებში იყო ვაკე-საბურთალოს საგამოძიებო სამსახურის გამომძიებელი. 2004 წლიდან იგი არის საქართველოს ადვოკატთა ასოციაციის წევრი. 2007-2014 წლებში — სას „თბილისის იურიდიული ცენტრის“ მმართველი პარტნიორი და ადვოკატი. 2009 წელს დააფუძნდა (ა)აიპ „სამართლის მონიტორინგის ცენტრი“ და იყო მისი ხელმძღვანელი 2014 წლამდე. 2014-2016 წლებში იყო „ადვოკატთა ალიანსის“ თავმჯდომარე. 2014 წელს იყო „ლიგალ კონსალტინგ გრუპის“ ადვოკატი და სისხლის სამართლის მიმართულების ხელმძღვანელი. 2014-2016 წლებში — საქართველოს პარალიმპიური ფონდის პრეზიდენტი. 2015 წელს დააფუძნა შპს „მდინარაძე და პარტნიორი ადვოკატები“, 2016 წლამდე იყო მისი მმართველი პარტნიორი. 2016-2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი (თბილისის დიდი დიღმის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“. მაჟორიტარულ არჩევნებში ხმათა 51,7% მიიღო (11 718 ხმა). 2016-2019 წლებში საპარლამენტო ფრაქცია „ქართული ოცნების“ თავმჯდომარე. 2020 წლიდან არის საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“. 2020-2024 წლებში პარლამენტის ფრაქცია „ქართული ოცნების“ თავმჯდომარე. 2024 წლის 21 თებერვლიდან საპარლამენტო უმრავლესობის ლიდერი. მხარი დაუჭირა კანონპროექტს „უცხოური გავლენის გამჭვირვალობის შესახებ“. 2021 წლის 7 აპრილს მდინარაძეს კორონავირუსი დაუდასტურდა. მამუკა მდინარაძე Facebook-ზე მამუკა მდინარაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი მამუკა მდინარაძე — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი (მოძველებული / არქივი / ახალი არქივი) ↑ შედეგები 2016 ↑ ცენტრალურმა საარჩევნო კომისიამ საქართველოს პარლამენტის 2020 წლის 31 ოქტომბრის არჩევნები შეაჯამა. ცესკო (2020-12-03). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-12-15. ციტირების თარიღი: 18 დეკემბერი, 2020. ↑ სია: ვინ დაუჭირა „აგენტების კანონს“ მხარი პირველი მოსმენით. ↑ მამუკა მდინარაძეს კორონავირუსი დაუდასტურდა