laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
უზეირ ჰაჯიბეკოვი

უზეირ აბდულ ჰუსეინ-ოღლუ ჰაჯიბეკოვი (დ. 17 სექტემბერი [ძვ. სტ. 5 სექტემბერი], 1885, სოფ. აღჯაბადი, შუშის მახლობლად — გ. 23 ნოემბერი, 1948, ბაქო) — აზერბაიჯანელი კომპოზიტორი და საზოგადო მოღვაწე, სსრკ სახალხო არტისტი (1938), აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1945). აზერბაიჯანის პროფესიული მუსიკის ფუძემდებელი. სწავლობდა მოსკოვის ფილარმონიული საზოგადოების სამუსიკო კურსებზე და პეტერბურგის კონსერვატორიაში (1914). ჰაჯიბეკოვის პირველმა ოპერამ „ლეილა და მეჯნუნი“ (1908) საფუძველი ჩაუყარა მუღამური ოპერის ჟანრს აზერბაიჯანულ მუსიკაში. მასვე ეკუთვნის ოპერები: „ასლი და ქერემი“ (1912), „შაჰ აბასი და ხურშიდ ბანუ“ (1912, ორივე მუღამური), აგრეთვე მისი შემოქმედების მწვერვალი ოპერა „ქოროღლუ“ (1937, სსრკ სახელმწიფო პრემია, 1941); ოპერეტები: „ცოლი და ქმარი“ (1900), „ეს თუ არა, ის“ (1910), „არშინ მალ ალან“ (1913, ამავე სახელმწიფო ფილმისათვის სსრკ სახელმწიფო პრემია, 1946). ჰაჯიბეკოვი ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას, 1938-1948 იყო აზერბაიჯანის კონსერვატორიის (ჰაჯიბეკოვის სახელობისაა 1949-იდან) პროფესორი და დირექტორი. 1931 ჩამოაყალიბა ხალხურ საკრავთა ორკესტრი, 1936 — სახელმწიფო გუნდი. 1945-იდან ხელმძღვანელობდა აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიის ხელოვნების სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტს. ჰაჯიბეკოვს ეკუთვნის აგრეთვე კანტატა „სამშობლო და ფრონტი“, რომანს-ღაზალების ნიზამის ლექსებზე: „სენსიზი“ („უშენოდ“) და „სევგილი ჯანანი“ („სატრფო“). ჰაჯიბეკოვი ავტორია აზერბაიჯანის სახელმწიფო ჰიმნისა (1945), სსრკ I და II მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით, შრომის წითელი დროშის ორდენითა და მედლებით. ↑ Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы: [10 ҹилддә] — Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксијасы, 1976. — ტ. 10. — გვ. 147. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2634919"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q31298359"></a> ↑ 2.0 2.1 Deutsche Nationalbibliothek Record #11895850X // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a> ↑ Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ IMSLP — 2006. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q523660"></a> ↑ Musicalics <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q63484499"></a> ↑ Proleksis enciklopedija, Opća i nacionalna enciklopedija — 2009. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3407324"></a> Абасов Э., Оперы и музыкальные комедии Узеира Гаджибекова, Баку, 1961 Виноградов В., Узеир Гаджибеков и азербайджанская музыка М., 1938; Касимов К., Узеир Гаджибеков, М., 1945 ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 610.
ჩოჩელი

საკუთარი სახელი ჩოჩელი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ნიკო ჩოჩელი — მხატვარი ცეზარ ჩოჩელი — ეკონომისტი, ბიზნესმენი, პოლიტიკოსი
ცოტნიაშვილი

საკუთარი სახელი ცოტნიაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ავთანდილ ცოტნიაშვილი — პუბლიცისტი, ლიტერატურის კრიტიკოსი ზაზა ცოტნიაშვილი — ფილოლოგი
ტარიელ აბდულაევი

ტარიელ აბდულაევი (აზერ. Tariyel Abdullayev, სრული სახელი:Tariyel Hacıbala oğlu Abdullayev; დ. 25 თებერვალი, 1965, ლენქორანი — გ. 26 იანვარი, 1990, აზერბაიჯანის სსრ) — შავი იანვრის ტრაგედიის მსხვერპლი. დაიბადა 1967 წლის 8 დეკემბერს ლენქორანში.ჯერ 10 წლიანი დაწყებითი და საშუალო განათლება მიიღო ლენქორანის 2-ე საშუალო სკოლაში, შემდეგ დაამთავრა 169-ე ტექნიკურ-პროფესიული სასწავლებელი. სამხედრო სამსახურიდან დაბრუნების შემდეგ, კალინინის სახელობის ტექნიკის მწარმოებელ ქარხანაში მუშაობდა მუშად. 1990 26 იანვარს ლენქორანში, ჰაფთონის ტყეში სამხედროებმა სახალხო ფრონტის ხუთი წევრი დახვრიტეს, 46 ადამიანი დააკავეს და ვერტმფრენით ბაქოში გაგზავნეს. დაკავებულთა შორის იყო ტარიელიც. ჯარისკაცებმა დაკავებულებს ხელ-ფეხი მავთულით კისრებზე მიუბეს. ტარიელი მავთულის მოჭერით ვერტმფრენში გაიგუდა. ერთი დღის შემდეგ მისი ცხედარი ბაქოს ცენტრალურ მორგში გადაასვენეს. 31 იანვარს შეჰიდთა ხეივანში დაკრძალეს. თავდაპირველად ის ალის სახელით დაკრძალეს, მაგრამ რადგანაც მისი ფოტო დაკრძალვამდე გადაღებული ჰქონდათ, ტარიელის ვინაობა მოგვიანებით გაირკვა. მშობლებმა მისი გარდაცვალების შესახებ მხოლოდ 12 თებერვალს შეიტყვეს. ↑ "20 Yanvar Şəhidi" fəxri adının verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 17 yanvar 2000-ci il tarixli 259 saylı Fərmanı. ციტირების თარიღი: 2015-07-17 (აზერბაიჯანული) ↑ Şəhidlər. ციტირების თარიღი: 2022-10-05 (აზერბაიჯანული)
ზაჰიდ აბდულაევი

ზაჰიდ აბდულაევი (აზერ. Zahid Abdullayev, სრული სახელი:Zahid Abdulla oğlu Abdullayev; დ. 5 მარტი, 1959, იათაგობა — გ. 20 იანვარი, 1990, ბაქო) — ბაქოს შავი იანვრის ტრაგედიის მსხვერპლი. დაიბადა 1959 წლის 5 მარტს ხაჩმაზის რაიონის სოფელ იათაგობაში. მუშაობდა ბაქოს ელექტრომანქანათმშენებელ ქარხანაში მუშად. შავი იანვრის დღეს ის სელიანის ყაზარმის მიმდებარედ თავში ტყვიით მიყენებული ჭრილობისგან დაიღუპა.[1] დაკრძალეს ხაჩმაზის რაიონის სოფელ იათაგობის სასაფლაოზე. ↑ "20 Yanvar Şəhidi" fəxri adının verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 17 yanvar 2000-ci il tarixli 259 saylı Fərmanı. ციტირების თარიღი: 2015-07-17 (აზერბაიჯანული) ↑ Şəhidlər. ციტირების თარიღი: 2022-10-05 (აზერბაიჯანული)
იათაგობა

იათაგობა (აზერ. Yataqoba) — სოფელი აზერბაიჯანში, ხაჩმაზის რაიონში.
აკაცინგო

აკაცინგოს მუნიციპალიტეტი (ესპ. Municipio de Acatzingo; ნაუატლი: Acatzinco) ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის შტატ პუებლაში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 61 377 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტი ფართობია 125.02 კმ². პუებლის მუნიციპალიტეტები ↑ http://www.cuentame.inegi.org.mx/monografias/informacion/pue/territorio/div_municipal.aspx ↑ Estado de Puebla-Estacion: Acatzingo de Hidalgo es. Normales Climatologicas 1951–2010. Servicio Meteorologico Nacional. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 3 მარტი 2016. ციტირების თარიღი: 27 April 2015 ↑ Extreme Temperatures and Precipitation for Acatzingo de Hidalgo 1947–2009 es. Servicio Meteorológico Nacional. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 3 მარტი 2016. ციტირების თარიღი: 27 April 2015
აკტეოპანი

აკტეოპანის მუნიციპალიტეტი (ესპ. Municipio de Acteopan) ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის შტატ პუებლაში. 2010 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 2 881 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობია 74.84 კმ². პუებლის მუნიციპალიტეტები ↑ http://www.cuentame.inegi.org.mx/monografias/informacion/pue/territorio/div_municipal.aspx
TASS

„TASS“ (რუს. Информационное агентство России „ТАСС“) — რუსეთის ცენტრალური სახელმწიფო საინფორმაციო სააგენტო. 1904-1914 წლებში ეწოდებოდა სანქტ-პეტერბურგის დეპეშათა სააგენტო, 1914-1918 წლებში — პეტროგრადის დეპეშათა სააგენტო, 1914-1925 წლებში რუსეთის დეპეშათა სააგენტო, 1925-1992 წლებში — საბჭოთა კავშირის დეპეშათა სააგენტო (საკდესი), 1992-2014 წლებში რუსეთის საინფორმაციო დეპეშათა სააგენტო (იტარ-ტასი), ხოლო 2014 წლიდან ეწოდება „ტასი“. რუსეთის დეპეშათა სააგენტო (რუს. РОСТА) (1914-1925) იყო საბჭოთა სახელმწიფოს ცენტრალური საინფორმაციო სააგენტო 1918 სექტემბრიდან 1925 წლის ივლისამდე. დაარსდა საკავშირო ცაკის დადგენილებით ბეჭდვითი სიტყვის ბიუროსა და პეტროგრადის დეპეშათა სააგენტოს შეერთების შედეგად 19+20 წელს შედიოდა რსფსრ განსახკომთან არსებულ მთავარ პოლიტგანათლებაში. 1922 წლის სექტემბრიდა საკავშირო ცაკის და სახკომსაბჭოს დეკრეტით დაარსდა ცენტრალური საინფორმავიო სააგენტო ორგანო — რ. დ. ს. 1925 წლის 10 ივლისიდან, საბჭოთა კავშირის დეპეშათა სააგენტოს (საკდესის) დაარსების შემდეგ, რ. დ. ს. რსფსრ-ს გადაეცა, ხოლო 1935 წლის მარტში საერთოდ გაუქმდა და მისი ფუნქციები საკდესს დაეკისრა. ოფიციალური საიტი
აუაკატლანის მუნიციპალიტეტი (პუებლა)

აუაკატლანის მუნიციპალიტეტი (ესპ. Municipio de Ahuacatlán; ნაუატლი: ahuácatl, tlan) ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის შტატ პუებლაში. 2010 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 15 637 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობია 94.40 კმ². მუნიციპალიტეტის სახელწოდება ნაუატლიდან მომდინარეობს: ahuácatl ავოკადოს ნიშნავს, ხოლო tlan ― ადგილს. პუებლის მუნიციპალიტეტები ↑ http://www.cuentame.inegi.org.mx/monografias/informacion/pue/territorio/div_municipal.aspx
აუატლანი

აუატლანის მუნიციპალიტეტი (ესპ. Municipio de Ahuatlán) ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის შტატ პუებლაში. 2015 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 3 402 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობია 193.9 კმ². პუებლის მუნიციპალიტეტები ↑ http://www.cuentame.inegi.org.mx/monografias/informacion/pue/territorio/div_municipal.aspx
აუასოტეპეკი

აუასოტეპეკის მუნიციპალიტეტი (ესპ. Municipio de Ahuazotepec) ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის შტატ პუებლაში. 2010 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 10 457 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობია 60.912 კმ². პუებლის მუნიციპალიტეტები ↑ http://www.cuentame.inegi.org.mx/monografias/informacion/pue/territorio/div_municipal.aspx
აუეუეტიტლა

აუეუეტიტლის მუნიციპალიტეტი (ესპ. Municipio de Ahuehuetitla) ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის შტატ პუებლაში. 2005 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 978 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობია 108.44 კმ². პუებლის მუნიციპალიტეტები ↑ http://www.cuentame.inegi.org.mx/monografias/informacion/pue/territorio/div_municipal.aspx
როდიონ რასკოლნიკოვი

როდიონ რომანის ძე რასკოლნიკოვი (რუს. Родион Романович Раскольников) — ფიოდორ დოსტოევსკის 1866 წელს გამოქვეყნებული რომანის, „დანაშაული და სასჯელის“ პროტაგონისტი. როდია (როგორც მას დედა იხსენიებს) ყოფილი სტუდენტია („ნასტუდენტარი“), რომელიც სანქტ-პეტერბურგში სასწავლებლად ჩავიდა მაგრამ უსახსრობის გამო სწავლის გაგრძელება ვეღარ მოახერხა. უშემოსავლოდ დარჩენილი გადაწყვეტს მოკლას მოხუცი მევახშე (ალიონა ივანოვნა), რომელთანაც მამისგან დატოვებული ნივთები აქვს დაგირავებული. რასკოლნიკოვი საბოლოოდ მოახერხებს მევახშის მკვლელობას, თუმცა მოუწევს მოწმის მოშორებაც, რომელიც მოკლულის ნახევარდაა. მკვლელობის შემდგომ რასკოლნიკოვი იწყებს თავის თავში ჩაღრმავებას და უჩნდება პარანოიული შიში იმისა რომ ყველაფერი გაცხადდება. როდია ერთ-ერთ დუქანში გაიცნობს სემიონ მარმელადოვს, სახელმწიფო სამსახურში ნამუშევარ კაცს, რომელიც როდიას გულს გადაუშლის და თავისი ცხოვრების შესახებ უამბობს, მათ შორის საკუთარ ქალიშვილზე, სონია მარმელადოვაზე, რომელიც ოჯახის რჩენის გამო პროსტიტუციას მიყოფს ხელს. რასკოლნიკოვი ნასვამ მარმელადოვს სახლშიც მიიყვანს, სადაც ფარულად თანხას დატოვებს. უმუშევარი როდია დახმარების იმედით გადაწყვეტს თავის ყოფილ კურსელს დმიტრი ვრაზუმიხინს მიაკითხოს (რომელსაც ყველა „რაზუმიხინად“ იხსენიებს), თუმცა მოგვიანებით ინანებს მასთან მისვლას და სახლს დატოვებს. ვრაზუმიხინი შეძლებს როდიას კვალის პოვნას და აღმოაჩენს რომ ის გაურკვეველ სენს ჰყავს შეპყრობილი. ქალაქში ჩამოდიან მისი დედა (პულხერია რასკოლნიკოვა) და და (ავდოტია „დუნია“ რასკოლნიკოვა), რომელთაგანაც როდიამ მანამდე მიიღო წერილი რომელშიც დედა ატყობინებდა მისი დის პიოტრ ლუჟინზე ნიშნობის შესახებ, რომელიც პულხერია რასკოლნიკოვამ „გავლენიან, შეძლებულ“ კაცად დაახასიათა, თუმცა როდია თვლის რომ მის დას ქორწინება ძმის და ოჯახის მატერიალური მდგომარეობის გამოკეთების გამო სურს და ამის წინააღმდეგი ხდება. „დანაშაული და სასჯელი“ – ფიოდორ დოსტოევსკი - [პალიტრა L, 2017]. - ISBN 9789941325816;
მუსა ადილოვი

მუსა ადილოვი (აზერ. Musa Adilov, სრული სახელი:Musa Ramazan oğlu Adilov; დ. 5 სექტემბერი, 1959, შაბრანი — გ. 19 მარტი, 2004, ბაქო) — შავი იანვრის მოწამე. დაიბადა 1959 წლის 5 სექთემბერს დავაჩიში. 10 წლის ასაკში იგი მარცხენა ბარძაყის დაზიანებით, დიდი ხნის განმავლობაში მკურნალობდა ბაქოს სამედიცინო სარეაბილიტაციო ცენტრში. შავი იანვრის ტრაგედიის დღეს, როდესაც ის და მისი მეზობელი სოფელ საბუნჩიდან აეროპორტისკენ მიემგზავრებოდნენ, მას ზურგში ცეცხლსასროლი იარაღიდან ესროლეს. ის საბუნჩის საავადმყოფოში გადაიყვანეს და მიუხედავად იმისა, რომ ოპერაცია ჩაუტარდა, სხეული ნამსხვრევებით დაფარული დარჩა. შედეგად მუსა მე-2 ჯგუფის ინვალიდი გახდა და მკურნალობის მიუხედავად მისი ჯანმრთელობა ყოველწლიურად უარესდებოდა. იგი გარდაიცვალა 2004 წლის 19 მარტს მუცლის ღრუში მიყენებული ჭრილობის შედეგად გამოწვეული გართულებით. შაბრანის გალაგას სასაფლაოზე დაკრძალეს. ↑ "20 Yanvar Şəhidi" fəxri adının verilməsi haqqında" Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 16 may 2017-ci il tarixli, 2868 saylı Fərmanı az. e-qanun.az (16.05.2017). ციტირების თარიღი: 17 August 2022 (აზერბაიჯანული) ↑ {{{title}}}. ISBN 978-9952-542-97-4.  (აზერბაიჯანული)
რია-ნოვოსტი

საერთაშორისო ინფორმაციის რუსული სააგენტო „რია-ნოვოსტი“ (რუს. Российское агентство международной информации „РИА Новости“) — ყოფილი მედიაჯგუფი და ამჟამად მსოფლიოს ერთ-ერთი უმსხვილესი საინფორმაციო სააგენტო. დაარსდა 1941 წლის 24 ივლისს (სსრკ-გერმანიის ომის დაწყებიდან ერთი თვის შემდეგ) როგორც საბჭოთა საინფორმაციო ბიურო (Советское Информационное Бюро — СовИнформБюро), 1961 წელს მის ბაზაზე დაარსდა „ახალი ამბების“ ბეჭდვითი სიტყვის სააგენტო (Агентство Печати „Новости“ – АПН), 1990 წელს ეწოდა ახალი ამბების“ საინფორმაციო სააგენტო (Информационное Агентство «Новости» — ИАН), ხოლო 1991 წელს გარდაიქმნა „ახალი ამბების“ რუსეთის საინფორმაციო სააგენტოდ (Российское Информационное Агентство „Новости“). შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „რია-ნოვოსტი“ ვიკისაწყობში. „რია–ნოვოსტის“ მთავარი საიტი
მუზაფარ ჰასანოვი

მუზაფარ ჰასანოვი (აზერ. Həsənov Müzəffər, სრული სახელი: Həsənov Müzəffər Qəzənfər oğlu) — 20 იანვრის ტრაგედიის მსხვერპლი. აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის 1998 წლის 31 მარტის ბრძანებულებით, გარდაცვალების შემდეგ მიენიჭა „20 იანვრის მოწამის“ საპატიო წოდება. დაიბადა 1939 წლის 5 თებერვალს. მძღოლად მუშაობდა სამშენებლო-სამონტაჟო ტრესტის ავტოსაწყობში. 19 იანვრის ღამეს შვილის მოსაძებნად გავიდა სახლიდან და აღარ დაბრუნებულა. ღამის 4–5 საათზე სალიანის ყაზარმებთან ნახეს. 24 იანვარს ერთ-ერთ საავადმყოფოში იპოვეს, ნაცემი. 29 იანვარს დილის 2 საათზე გარდაიცვალა. დაკრძალეს შეჰიდთა ხეივანში. ქუჩას, რომელზეც ის ცხოვრობდა, მუზაფარ ჰასანოვის ქუჩა ეწოდა. Qulu Kəngərli (1992). 20 Yanvar şəhidləri. Bakı: Gənclik, გვ. 312 səh. ციტირების თარიღი: 2017-01-18.  დაარქივებული 2015-07-17 საიტზე Wayback Machine. 1990 წლის 20 იანვარი, ბაქო
კრისტიან ოლივერი

კრისტიან ოლივერი (გერმ. Christian Oliver დაბადების სახელი Christian Klepser}}; დ. 3 მარტი, 1972, ცელე, ქვემო საქსონია, გერმანია — გ. 4 იანვარი, 2024, კარიბის ზღვა) — გერმანელი მსახიობი. კრისტიან ოლივერი დაიბადა 1972 წლის 3 მარტს ცელში (ქვემო საქსონია), მაგრამ ოჯახთან ერთად ფრანკფურტში გადავიდა, სადაც იზრდებოდა. შემდეგ საცხოვრებლად აშშ-ში გადავიდა, სადაც ჯერ მოდელად დაიწყო მუშაობა, შემდეგ ნიუ-იორკში და ლოს-ანჯელესში სწავლობდა სამსახიობო ხელოვნებას. 2002-2004 წლებში ეპიზოდურ როლებში გამოდიოდა სერიალში „სიგნალი კობრა-11-ისთვის“. 2024 წლის 4 იანვარს ოთხადგილიანი კერძო თვითმფრინავი, რომელზეც მსახიობი, მისი ორი ქალიშვილი და თავად პილოტი იმყოფებოდნენ, კარიბის ზღვაში ჩამოვარდა. კრისტიან ოლივერი — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) ↑ Moreau, Jordan. (2024-01-05) ‘Speed Racer’ Actor Christian Oliver and His Two Young Daughters Killed in Caribbean Plane Crash. ციტირების თარიღი: 2024-01-06 ↑ Says, A. Browne. (2024-01-05) Plane ‘exploded’ after plunging into water off Bequia, witness says – iWitness News. ციტირების თარიღი: 2024-01-06
საპიენსი: კაცობრიობის მოკლე ისტორია

„საპიენსი: კაცობრიობის მოკლე ისტორია“ — იუვალ ნოა ჰარარის წიგნი, რომელიც პირველად გამოიცა ებრაულად ისრაელში 2011 წელს, 2014 წელს იერუსალიმის ებრაულ უნივერსიტეტში ჰარარის ლექციების სერიის საფუძველზე. წიგნი, რომელიც ყურადღებას ამახვილებს ჰომო საპიენსზე, იკვლევს კაცობრიობის ისტორიას, დაწყებული ქვის ხანიდან ოცდამეერთე საუკუნემდე. ჰარარის ნამუშევარი კაცობრიობის ისტორიას ათავსებს ჩარჩოში, საბუნებისმეტყველო მეცნიერებები აწესებს საზღვრებს ადამიანის საქმიანობისთვის და სოციალური მეცნიერებები აყალიბებს იმას, რაც ხდება ამ საზღვრებში. ჰარარი იკვლევს კაცობრიობის ისტორიას ქვის ხანიდან 21-ე საუკუნემდე, ფოკუსირებულია ჰომო საპიენსზე. ის საპიენსის ისტორიას ოთხ ძირითად ნაწილად ყოფს: კოგნიტური რევოლუცია (დაახლოებით ძვ. წ. 70000 წ., როდესაც წარმოსახვა განვითარდა საპიენსში). სასოფლო-სამეურნეო რევოლუცია (დაახლოებით ძვ. წ. 10000 წ., სოფლის მეურნეობის განვითარება). კაცობრიობის გაერთიანება (ახ. წ. 34, ადამიანური პოლიტიკური ორგანიზაციების თანდათანობითი კონსოლიდაცია გლობალიზაციისკენ). სამეცნიერო რევოლუცია (ძვ. წ. 1543, ობიექტური მეცნიერების გაჩენა). ჰარარის მთავარი არგუმენტი არის ის, რომ საპიენსი მოვიდა მსოფლიოზე დომინირებისთვის, რადგან ის არის ერთადერთი ცხოველი, რომელსაც შეუძლია მოქნილად ითანამშრომლოს საკუთარი ტიპის ადამიანებთან. ის ამტკიცებს, რომ პრეისტორიული საპიენები იყვნენ სხვა ადამიანთა სახეობების გადაშენების მთავარი მიზეზი, როგორიცაა ნეანდერტალელები და მრავალი სხვა მეგაფაუნა. ის ასევე ამტკიცებს, რომ საპიენსის უნარი ითანამშრომლოს დიდი რაოდენობით, გამომდინარეობს მისი უნიკალური უნარიდან, დაიჯეროს მხოლოდ წარმოსახვაში არსებული საგნების, როგორიცაა ღმერთები, ერები, ფული და ადამიანის უფლებები. ის ამტკიცებს, რომ ეს რწმენა იწვევს დისკრიმინაციას - რასობრივი, სექსუალური თუ პოლიტიკური - და პოტენციურად შეუძლებელია გქონდეს სრულიად მიუკერძოებელი საზოგადოება. ჰარარი ამტკიცებს, რომ ყველა ფართომასშტაბიანი ადამიანური თანამშრომლობის სისტემა - მათ შორის რელიგიები, პოლიტიკური სტრუქტურები, სავაჭრო ქსელები და იურიდიული ინსტიტუტები - მათი გაჩენა განპირობებულია საპიენსის გამორჩეული შემეცნებითი შესაძლებლობებით მხატვრული ლიტერატურისთვის. შესაბამისად, ჰარარი აღწერს ფულს, როგორც ურთიერთნდობის სისტემას და პოლიტიკურ და ეკონომიკურ სისტემებს, როგორც რელიგიების მსგავსს. ↑ Strawson, Galen (11 September 2014). „Sapiens: A Brief History of Humankind by Yuval Noah Harari – review“. The Guardian. ციტირების თარიღი: 29 October 2014. ↑ Payne, Tom (26 September 2014). „Sapiens: A Brief History of Humankind by Yuval Noah Harari, review: 'urgent questions'“. The Telegraph. ციტირების თარიღი: 29 October 2014. ↑ Ben Shephard. Sapiens: A Brief History of Humankind review – thrilling story, dark message, The Guardian, 21 September 2014. ↑ Sapiens en-US.
ისრაფილ ჰაშიმოვი

ისრაფილ ჰაშიმოვი (აზერ. İsrafil Həşimov, სრული სახელი:Həşimov İsrafil Ağababa oğlu) — შავი იანვრის ტრაგედიის მსხვერპლი. დაიბადა 1964 წლის 3 აპრილს ბაქოში. საშუალო განათლება ბაქოს 144-ე საშუალო სკოლაში მიიღო. მუშაობდა გამყიდველად. ისრაფილი ტრაგედიის საღამოს სახლიდან გავიდა და მთელი ღამე არ დაბრუნებულა. მისი ცხედარი სემაშკოს საავადმყოფოში დილით იპოვეს. მას ტყვია მკერდში ჰქონდა მოხვედრილი. შემთხვევა, სავარაუდოდ, XI წითელი არმიის მოედანზე მოხდა. დეტალები უცნობია. Qulu Kəngərli (1992). 20 Yanvar şəhidləri. Bakı: Gənclik, გვ. 312 səh. ციტირების თარიღი: 2017-01-18.  დაარქივებული 2015-07-17 საიტზე Wayback Machine.
ალიმარდან ჰუსეინოვი

ალიმარდან ჰუსეინოვი (აზერ. Əlimərdan Hüseynov, სრული სახელი: Əlimərdan Abil oglu Hüseynov) — ბაქოს შავი იანვრის ტრაგედიის მსხვერპლი. დაიბადა 1962 წლის 14 იანვარს ბილასუვარში. 1983 წლიდან მუშაობდა ელექტროზეინკლად სამეცნიერო-საწარმოო გაერთიანებაში „Azerelektroterm“. 19–20 იანვრის ღამეს ბაქოს სალიანის ყაზარმებთან იყო. ახლობლებს მომხდარის შესახებ ვრცელი ინფორმაცია არ აქვთ. ის მორგში 21 იანვარს იპოვეს. ტყვიები მკლავსა და მკერდში ჰქონდა მოხვედრილი. სახის მარჯვენა მხარეს აღენიშნებოდა ძლიერი დარტყმის კვალი. ექიმის თქმით, ის ტყვიით კი არ გარდაიცვალა, არამედ ცემისგან. დაკრძალეს ბილასუვარის რაიონის სოფელ ფიოლეტოვკის სასაფლაოზე. 20 Yanvar şəhidləri.  დაარქივებული 2015-07-17 საიტზე Wayback Machine. (აზერბაიჯანული) ↑ 20 Yanvar şəhidi Əlimərdan Hüseynovun adı əbədiləşdirilib. ციტირების თარიღი: 2023-01-20 (აზერბაიჯანული)
ტარიელ აბდულაევი (1949)

ტარიელ აბდულაევი (აზერ. Tariyel Abdullayev, სრული სახელი:Tariyel Oruc oğlu Abdullayev; დ. 1949, შამქორის რაიონი — გ. 27 იანვარი, 1990, ბაქო) — ბაქოს შავი იანვრის ტრაგედიის მსხვერპლი. დაიბადა 1949 წელს შამქორის რაიონში.[1] დაამთავრა ბაქოს 54-ე საშუალო სკოლა. მე-4 სამშენებლო განყოფილებაში მხატვრად მუშაობდა. შავი იანვრის დღეს მან ტყვიით ჭრილობა მიიღო XI არმიის მოედანზე. ტყვია ზურგში მოხვდა და მუცლიდან გამოვიდა. როდესაც ის საავადმყოფოში მიჰყავდათ, მანქანას ესროლეს და ამოაბრუნეს. ტარიელი საავადმყოფოში საოპერაციო მაგიდაზე 4 საათი იწვა. 22 იანვარს მეორე ოპერაცია ჩაუტარდა, თუმცა ამ ოპერაციებს დადებითი შედეგი არ მოჰყოლია. მიყენებული ჭრილობების შედეგად ის 27 იანვარს გარდაიცვალა. დაკრძალეს შეჰიდთა ხეივანში. ↑ "20 Yanvar Şəhidi" fəxri adının verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 17 yanvar 2000-ci il tarixli 259 saylı Fərmanı. ციტირების თარიღი: 2015-07-17 (აზერბაიჯანული) ↑ Şəhidlər. ციტირების თარიღი: 2022-10-05 (აზერბაიჯანული) ↑ Qara Yanvar şəhidləri. ციტირების თარიღი: 2015-07-17 (აზერბაიჯანული)
ნარიმან ჰუსეინოვი

ნარიმან ჰუსეინოვი (აზერ, Nəriman Hüseynov სრული სახელი: Huseynov Nariman Veli oglu; 12 იანვარი, 1976, ხათინლი — 20 იანვარი, 1990, ბაქო) — ბაქოს 20 იანვრის ტრაგედიის მსხვერპლი. დაიბადა 1976 წელს თოუზის რაიონის სოფელ ხათინლიში. 1990 წლის მოვლენების დროს, სროლის ხმაზე გარეთ გასულს ტყვია მოხვდა და დაიღუპა. დაკრძალეს შეჰიდთა ხეივანში. აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის 1998 წლის 31 მარტის ბრძანებულებით, გარდაცვალების შემდეგ მიენიჭა „20 იანვრის მოწამის“ საპატიო წოდება. Qulu Kəngərli (1992). 20 Yanvar şəhidləri. Bakı: Gənclik, გვ. 312 səh. ციტირების თარიღი: 2017-01-18.  დაარქივებული 2015-07-17 საიტზე Wayback Machine. (აზერბაიჯანული)
Reuters

Reuters (ქართ. როიტერსი) — ინგლისის საინფორმაციო სააგენტო. ისტორია იწყება 1851 წელს, როდესაც პოლ როიტერმა ლონდონში გახსნა ოფისი და დაიწყო საბირჟო ახალი ამბების გადაცემა პარიზში ახალი სატელეგრაფო კაბელით. სააგენტოს მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში 197 ბიურო აქვს დაარსებული. სააგენტოში მუშაობს 14 ათასი ადამიანი, მათ შორის 2300 ჟურნალისტი. სააგენტო რეიტერის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2009-08-02 საიტზე Wayback Machine.
აღაჰასან აღაჰუსეინოვი

აღაჰასან აღაჰუსეინოვი (აზერ. Ağahəsən Ağahüseynov, სრული სახელი:Ağahəsən Yarı oğlu Ağahüseynov; დ. 19 აპრილი, 1957, ბაქო — გ. 20 იანვარი, 1990, ბაქო) — ბაქოს შავი იანვრის ტრაგედიის მსხვერპლი. დაიბადა 1957 წლის 19 აპრილს ბაქოში. მუშაობდა ხატაის რაიონის მე-8 ელექტროქსელში ოსტატ-ელექტრიკოსად. შავი იანვრის დღეს აღაჰასანი ძმასთან ტავაბილთან ერთად სალიანის ყაზარმებთან იმყოფებოდა, აყაჰასანს 4 ტყვია მოხვდა, სხეულის მარჯვენა და მარცხენა მხარე მძიმედ დაზიანდა და შოკში ჩავარდა. ოპერაციამ არ უშველა და დილით 7 საათზე მიყენებული ჭრილობებისგან გარდაიცვალა. დაკრძალეს ახმედლის სასაფლაოზე. ↑ "20 Yanvar Şəhidi" fəxri adının verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 17 yanvar 2000-ci il tarixli 259 saylı Fərmanı. ციტირების თარიღი: 2015-07-17 (აზერბაიჯანული) ↑ Qara Yanvar şəhidləri. ციტირების თარიღი: 2015-07-17 (აზერბაიჯანული)
ნურადინ აღაჰუსეინოვი

ნურადინ აღაჰუსეინოვი (აზერ. Nurəddin Ağahüseynov, სრული სახელი:Nurəddin Aslan oğlu Ağahüseynov; დ. 15 დეკემბერი, 1951, ჰასანაბადი — გ. 25 იანვარი, 1990, ნეფთჩალა) — შავი იანვრის ტრაგედიის მსხვერპლი. დაიბადა 1951 წელს ნეფთჩალის რაიონის სოფელ ჰასანაბადში. 8-წლიანი სკოლის დაამთავრობის შემდეგ სამხედრო სამსახურში იყო ლენინგრადში (ახლანდელი სანქტ-პეტერბურგი).1972 წელს დაამთავრა აზერბაიჯანის მსუბუქი მრეწველობის ტექნიკური კოლეჯი და მუშაობდა სხვადასხვა სფეროში. იმ სოფელში ცხოვრობდა, სადაც დაიბადა. შავი იანვრის დღეს, დაახლოებით 19:00 საათზე მან ნეფთჩალის ცენტრალური უნივერმაღის წინ ტანკები დაინახა, ამ დროს სამუშაოდან ბრუნდებოდა თავისი მანქანით. ესროლეს, როდესაც უკან წასვლას ცდილობდა. ტყვია კისერში შევიდა და შუბლიდან გამოვიდა. იმავე დღეს საავადმყოფოში გარდაიცვალა. დაკრძალეს ნეფთჩალის რაიონის სოფელ ჰასანაბადის სასაფლაოზე. ↑ "20 Yanvar Şəhidi" fəxri adının verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 17 yanvar 2000-ci il tarixli 259 saylı Fərmanı. ციტირების თარიღი: 2015-07-17 (აზერბაიჯანული) ↑ Şəhidlər. ციტირების თარიღი: 2022-10-05 (აზერბაიჯანული) ↑ Qara Yanvar şəhidləri. ციტირების თარიღი: 2015-07-17 (აზერბაიჯანული)
ციხელაშვილი

საკუთარი სახელი ციხელაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: დავით ციხელაშვილი — სპორტსმენი (ძიუდო) ზაურ ციხელაშვილი — ინჟინერი თეიმურაზ ციხელაშვილი — სამეურნეო მოხელე, პოლიტიკოსი მამუკა ციხელაშვილი — დიპლომატი, მკვლევარი ნოდარ ციხელაშვილი — სპორტსმენი (მკლავჭიდი) ტარიელ ციხელაშვილი — პოლიციის მოხელე, პოლიტიკოსი ქეთევან ციხელაშვილი — დიპლომატი, მკვლევარი
ახალპანის მუნიციპალიტეტი

ახალპანის მუნიციპალიტეტი (ესპ. Municipio de Ajalpan) ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის შტატ პუებლაში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 72 726 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობია 394.68 კმ². პუებლის მუნიციპალიტეტები ↑ http://www.cuentame.inegi.org.mx/monografias/informacion/pue/territorio/div_municipal.aspx ↑ -. Enciclopedia de los Municipios de México. Instituto Nacional para el Federalismo y el Desarrollo Municipal. ციტირების თარიღი: January 4, 2010
ცოფურაშვილი

საკუთარი სახელი ცოფურაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: გიორგი ცოფურაშვილი — სპორტსმენი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა) ვლადიმერ ცოფურაშვილი — გეოლოგი, ინჟინერი, პოლიტიკოსი