laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ალაჯის ბრძოლები

ალაჯის ბრძოლები 1877, რუსეთ-ოსმალეთის ომის (1877-1878) დროს კავკასიის ფრონტზე ყარსის აღმოსავლეთით, ალაჯის მთის (თანამედროვე ალაჯადაღი) რაიონში სექტემბერ-ოქტომბერში გამართული ორი ბრძოლა. რუსეთის კავკასიის კორპუსმა (სარდალი გენერალი მ. ლორია-მელიქოვი) ვერ გაუძლო შემოტევას, ყარსს ალყა მოხსნა და კურიუკ-დარ-ბაშგედიქლერის პოზიციებისაკენ დაიხია. ოსმალთა ჯარის მთავარმა ძალებმა მუხთარ-ფაშის სარდლობით 7-19 ივლისს დაიკავეს ალაჯის სიმაღლეები. რუსეთის ჯარის (56 ათასი კაცი, 220 ზარბაზანი) შეტევა მტერმა (38 ათასი კაცი, 74 ზარბაზანი) კონტრშეტევით მოიგერია. 27 სექტემბერს/9 ოქტომბერს რუსეთის ჯარი კვლავ გადავიდა შეტევაზე და მარჯვენა ფრთის გარშემოვლით მოწინააღმდეგის ზურგში შეიჭრა. 3-15 ოქტომბერს გენერალ ივანე ლაზარევის რაზმმა იერიშით აიღო გამაგრებული ავლიარის მთა და ოსმალებს ყარსისაკენ დასახევი გზა გადაუჭრა. ოსმალთა არმია განადგურდა (დაიღუპა და დაიჭრა დაახლოებით 5-6 ათასი კაცი, 8,5 ათასი ტყვედ ჩავარდა. რუსეთის ჯარმა დაკარგა 1,5 ათ. კაცი). 13-25 ოქტომბერს რუსეთის ჯარი კვლავ შემოერტყა ყარსს და 6-18 ნოემბერს იერიშით აიღო. ალაჯის ბრძოლებში რუსებმა ჯარის მართვისათვის პირველად გამოიყენეს ფართოდ სატელეგრაფო კავშირი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 268.
მარილანდია

მარილანდია (პორტ. Marilândia) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ესპირიტუ-სანტუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 50 მეტრზე. მიეკუთვნება ესპირიტუ-სანტუს შტატის ჩრდილო-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კოლატინის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 11 107 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 35.94 კმ²-ზე. ფართობი 309 018 კმ²-ია. ესპირიტუ-სანტუ ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის 2010 წლის აღწერის მონაცემები მოსახლეობის 2011 წლის შეფასება
პანკასი

პანკასი (პორტ. Pancas) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ესპირიტუ-სანტუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 70 მეტრზე. მიეკუთვნება ესპირიტუ-სანტუს შტატის ჩრდილო-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კოლატინის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 21 548 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 25.96 კმ²-ზე. ფართობი 829 937 კმ²-ია. ესპირიტუ-სანტუ ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის 2010 წლის აღწერის მონაცემები მოსახლეობის 2011 წლის შეფასება
სან-დომინგუს-დუ-ნორტი

სან-დომინგუს-დუ-ნორტი (პორტ. São Domingos do Norte) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ესპირიტუ-სანტუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 180 მეტრზე. მიეკუთვნება ესპირიტუ-სანტუს შტატის ჩრდილო-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კოლატინის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 001 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 26.79 კმ²-ზე. ფართობი 298 708 კმ²-ია. ესპირიტუ-სანტუ ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის 2010 წლის აღწერის მონაცემები მოსახლეობის 2011 წლის შეფასება
აგია-ბრანკა

აგია-ბრანკა (პორტ. Águia Branca) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ესპირიტუ-სანტუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 140 მეტრზე. მიეკუთვნება ესპირიტუ-სანტუს შტატის ჩრდილო-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ნოვა-ვენესიის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 519 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 20.95 კმ²-ზე. ფართობი 454 448 კმ²-ია. ესპირიტუ-სანტუ ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის 2010 წლის აღწერის მონაცემები მოსახლეობის 2011 წლის შეფასება
ბოა-ესპერანსა (ესპირიტუ-სანტუ)

ბოა-ესპერანსა (პორტ. Boa Esperança) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ესპირიტუ-სანტუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 140 მეტრზე. მიეკუთვნება ესპირიტუ-სანტუს შტატის ჩრდილო-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ნოვა-ვენესიის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 14 199 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 33.14 კმ²-ზე. ფართობი 428 501 კმ²-ია. ესპირიტუ-სანტუ ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის 2010 წლის აღწერის მონაცემები მოსახლეობის 2011 წლის შეფასება
ნოვა-ვენესია

ნოვა-ვენესია (პორტ. Nova Venécia) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ესპირიტუ-სანტუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 65 მეტრზე. მიეკუთვნება ესპირიტუ-სანტუს შტატის ჩრდილო-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ნოვა-ვენესიის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 46 031 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 31.92 კმ²-ზე. ფართობი 1 442 კმ²-ია. ესპირიტუ-სანტუ ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის 2010 წლის აღწერის მონაცემები მოსახლეობის 2011 წლის შეფასება
სან-გაბრიელ-და-პალია

სან-გაბრიელ-და-პალია (პორტ. São Gabriel da Palha) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ესპირიტუ-სანტუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 200 მეტრზე. მიეკუთვნება ესპირიტუ-სანტუს შტატის ჩრდილო-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ნოვა-ვენესიის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 31 859 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 73.26 კმ²-ზე. ფართობი 434 887 კმ²-ია. ესპირიტუ-სანტუ ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის 2010 წლის აღწერის მონაცემები მოსახლეობის 2011 წლის შეფასება
ვილა-პავანი

ვილა-პავანი (პორტ. Vila Pavão) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ესპირიტუ-სანტუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 200 მეტრზე. მიეკუთვნება ესპირიტუ-სანტუს შტატის ჩრდილო-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ნოვა-ვენესიის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 672 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 20.02 კმ²-ზე. ფართობი 433 257 კმ²-ია. ესპირიტუ-სანტუ ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის 2010 წლის აღწერის მონაცემები მოსახლეობის 2011 წლის შეფასება
მაჩაბელი

საკუთარი სახელი მაჩაბელი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ბახშიბეი მაჩაბელი — პოლიტიკური და სამხედრო პირი გიორგი მაჩაბელი — ქიმიკოსი, გამომგონებელი, პოლიტიკოსი გიორგი მაჩაბელი — რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი გიორგი მაჩაბელი — რევოლუციონერი დავით მაჩაბელი — პოეტი, მუსიკის მკვლევარი დავით მაჩაბელი — რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი ელენე მაჩაბელი — მოქანდაკე ვასილ მაჩაბელი — საზოგადო მოღვაწე, იურისტი ვასილ მაჩაბელი — რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი იასე მაჩაბელი — ქართლ-კახეთის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე ივანე მაჩაბელი — მწერალი, მთარგმნელი, პუბლიცისტი ივანე მაჩაბელი — რუსეთის იმპერიის არმიის პოლკოვნიკი კიტი მაჩაბელი — მეცნიერი, ხელოვნების ისტორიკოსი ლუარსაბ მაჩაბელი — პოლიტიკური მოღვაწე მანანა მაჩაბელი — მსახიობი, პედაგოგი, სატელევიზიო სახე მიხეილ მაჩაბელი — აგრონომი რევაზ მაჩაბელი — მუსიკოსი სიმონ მაჩაბელი — 1832 წლის შეთქმულების მონაწილე, პოეტი მაჩაბლები — ფეოდალური საგვარეულო ქართლში მაჩაბელა — ქართული კულტურის მოღვაწე XVIII საუკუნის II ნახევარში, ერეკლე II-ის კარის მსახიობი
ვილა-ვალერიუ

ვილა-ვალერიუ (პორტ. Vila Valério) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ესპირიტუ-სანტუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 140 მეტრზე. მიეკუთვნება ესპირიტუ-სანტუს შტატის ჩრდილო-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ნოვა-ვენესიის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 830 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 29.42 კმ²-ზე. ფართობი 470 096 კმ²-ია. ესპირიტუ-სანტუ ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის 2010 წლის აღწერის მონაცემები მოსახლეობის 2011 წლის შეფასება
აიმირამეშაუ

სემენხკარა აიმირამეშაუ — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეცამეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. მან დაახლოებით ხუთი წლიდან ათ წლამდე იმეფა, მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 1759 წელს ან ძვ.წ. 1711 წელს. ეგვიპტის მეცამეტე დინასტია მეცამეტე დინასტიის ფარაონები დაარქივებული 2015-04-06 საიტზე Wayback Machine.
ინტეფ IV

სეჰეტეპკარა ინტეფი (ასევე ინტეფ IV, ინტეფ V) — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეცამეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. ინტეფი სახელმწიფოს მემფისიდან მართავდა და მცირე ხნით იმეფა, მისი მმართველობის ხანგრძლივობა 10 წელს არ აღემატება. კიმ რაიჰოლტის მიხედვით მან ძვ.წ. 1759 და ძვ.წ. 1749 წლებს შორის იმეფა, ხოლო თომას შნაიდერის მიხედვით ინტეფი დაახლოებით ძვ.წ. 1710 წლისთვის მეფობდა. ეგვიპტის მეცამეტე დინასტია მეცამეტე დინასტიის ფარაონები დაარქივებული 2015-04-06 საიტზე Wayback Machine.
სეთ მერიბრა

სეთ მერიბრა — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეცამეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. სეთ მერიბრა სახელმწიფოს მემფისიდან მართავდა და მცირე ხნით იმეფა, მისი მმართველობის ხანგრძლივობა რაიჰოლტის აზრით 10 წელს არ აღემატება. კიმ რაიჰოლტის მიხედვით მისი მმართველობა ძვ.წ. 1749 წელს დასრულდა, ხოლო თომას შნაიდერის მიხედვით სეთ მერიბრას მმართველობა ძვ.წ. 1700 წლისთვის დასრულდა. ეგვიპტის მეცამეტე დინასტია მეცამეტე დინასტიის ფარაონები დაარქივებული 2015-04-06 საიტზე Wayback Machine.
სობეხოტეპ V

მენჰოტეპრა სებეხოტები (ასევე სებეხოტებ V, სებეხოტებ VI) — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეცამეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. კიმ რაიჰოლტის მიხედვით სებეხოტები იყო მეცამეტე დინასტიის მეცამეტე ფარაონი. ხოლო დერელ ბეიკერის მიხედვით სებეხოტები მეცამეტე დინასტიის ოცდამეცხრე ფარაონი იყო. სებეხოტებმა დაახლოებით 3 წელი იმეფა, უცნობია თუ როდის დაიწყო ან დასრულდა მისი მმართველობა. ეგვიპტის მეცამეტე დინასტია მეცამეტე დინასტიის ფარაონები დაარქივებული 2015-04-06 საიტზე Wayback Machine.
სობეხოტეპ VI

ხაჰოტეპრა სებეხოტებ VI (ასევე სებეხოტებ V) — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეცამეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. კიმ რაიჰოლტის მიხედვით სებეხოტებ VI იყო მეცამეტე დინასტიის ოცდამეთერთმეტე ფარაონი. ხოლო დერელ ბეიკერის მიხედვით სებეხოტები მეცამეტე დინასტიის ოცდამეათე ფარაონი იყო. მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 1719 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 1715 წელს, სებეხოტებ VI-მ 4 წელი, 8 თვე და 29 დღე იმეფა. ეგვიპტის მეცამეტე დინასტია მეცამეტე დინასტიის ფარაონები დაარქივებული 2015-04-06 საიტზე Wayback Machine.
ვაჰიბრა იბიაუ

ვაჰიბრა იბიაუ — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეცამეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. ტურინის სიის მიხედვით ვაჰიბრა იბიაუ დაახლოებით ძვ.წ. 1670 წლისთვის მეფობდა და იმეფა 10 წელი, 8 თვე, 29 დღე. ეგვიპტის მეცამეტე დინასტია მეცამეტე დინასტიის ფარაონები დაარქივებული 2015-04-06 საიტზე Wayback Machine.
ილია ალხაზიშვილი

ილია სოლომონის ძე ალხაზიშვილი (დ. 28 ნოემბერი [ძვ. სტ. 16 ნოემბერი], 1853, სოფ. ზიარი, ახლანდელი გურჯაანის რაიონი ― გ. 27 იანვარი, 1921, თბილისი) — ქართველი მწერალი, მეცნიერი და საზოგადო მოღვაწე. 1891 წელს დაამთავრა ხარკოვის უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი, სამშობლოში დაბრუნდა და 1918 წლამდე პროვიზორად მუშაობდა ქ. ახალქალაქში. ალხაზიშვილის თხზულებანი 1875 წლიდან იბეჭდებოდა ქართულ ჟურნალ-გაზეთებში. ავტორია ეთნოგრაფიული-ფოლკლორული, ისტორიული და სამედიცინო ნაშრომებისა „ბუნება და ცხოვრება“ (1897), „მტკვარი, ჭოროხი, რიონი“ (1912-1914), „სამკურნალო მცენარენი საქართველოში“ (1899), „ვარძიის მონასტერი“ და სხვა. ალხაზიშვილს წვლილი მიუძღვის ქართული სამეცნიერო ტერმინოლოგიის შემუშავებაში: „საანატომიო და საფიზიოლოგიო ტერმინები“, 1913; „ქართული ენა და სამეცნიერო ტერმინოლოგია“, 1915; „ბუნების ლექსიკონი“, 1916. მისი თაოსნობით რამდენიმე სოფელში გაიხსნა სკოლა და ბიბლიოთეკა-სამკითხველო, ახალქალაქში — ქართული გიმნაზია. კეკელიძე კ., ილია ალხაზიშვილი, „მნათობი“, 1953, № 11 ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 346.
სანხენრა სევაჯტუ

სანხენრა სუაჯტუ — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეცამეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. კიმ რაიჰოლტის მიხედვით მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 1675 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 1672 წელს, იმეფა 3 წელი და 4 თვიდან 2 თვემდე. თომას შნაიდერის აზრით კი სანხენრა სუაჯტუ მეფობდა ძვ.წ. 1694 ან ძვ.წ. 1654 წლისთვის. ეგვიპტის მეცამეტე დინასტია მეცამეტე დინასტიის ფარაონები დაარქივებული 2015-04-06 საიტზე Wayback Machine.
მერსეხემრა ინედი

მერსეხემრა ინედი — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეცამეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. კიმ რაიჰოლტის მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 1672 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 1669 წელს. ხოლო თომას შნაიდერის მიხედვით მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 1651 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 1648 წელს. ეგვიპტის მეცამეტე დინასტია მეცამეტე დინასტიის ფარაონები დაარქივებული 2015-04-06 საიტზე Wayback Machine.
სევაჯკარე ჰორი

სევაჯკარე ჰორი (ასევე ჰორი II) — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეცამეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. იგი მართავდა ზემო და შუა ეგვიპტეს დაახლოებით 5 წლის მანძილზე. კიმ რაიჰოლტის მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 1669 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 1664 წელს. ხოლო თომას შნაიდერის მიხედვით მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 1648 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 1643 წელს. ეგვიპტის მეცამეტე დინასტია მეცამეტე დინასტიის ფარაონები დაარქივებული 2015-04-06 საიტზე Wayback Machine.
სობეხოტეპ VII

სებეხოტებ VII — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეცამეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. კიმ რაიჰოლტის მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 1664 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 1663 წელს. ხოლო თომას შნაიდერის მიხედვით მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 1646 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 1644 წელს. ეგვიპტის მეცამეტე დინასტია მეცამეტე დინასტიის ფარაონები დაარქივებული 2015-04-06 საიტზე Wayback Machine.
მერშეპსესრა ინი

მერშეპსესრა ინი — ძველი ეგვიპტელი მეფე (ფარაონი) მეცამეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. დერელ ბეიკერის მიხედვით მერშეპსესრა ინი იყო მეცამეტე დინასტიის ორმოცდამეექვსე ფარაონი. ცნობილია, რომ იგი მართავდა ზემო ეგვიპტე, თუმცა უცნობია მისი მმართველობის თარიღი და ხანგრძლივობა. ეგვიპტის მეცამეტე დინასტია მეცამეტე დინასტიის ფარაონები დაარქივებული 2015-04-06 საიტზე Wayback Machine.
სემქენი

სემქენი — ძველი ეგვიპტელი მეფე (ფარაონი) მეთხუთმეტე ან მეთექვსმეტე დინასტია, რომელიც მეფობდა მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. ფონ ბეკერათის მიხედვით სემქენი მეთექვსმეტე დინასტიის მესამე ფარაონი და მეთხუთმეტე დინასტიის ჰიქსოსი მეფეების ვასალი იყო. თუმცა ამ მოსაზრებას არ იზიარებდა კიმ რაიჰოლტი, რომლის აზრითაც სემქენი იყო მეთექვსმეტე დინასტიის წევრი და მართავდა თებეს დამოუკიდებელ სამეფოს. ეგვიპტის მეთხუთმეტე დინასტია მეთხუთმეტე დინასტიის ფარაონები დაარქივებული 2015-04-12 საიტზე Wayback Machine.
აპერანატი

აპერანატი — ძველი ეგვიპტელი მეფე (ფარაონი) მეთხუთმეტე ან მეთექვსმეტე დინასტია, რომელიც მეფობდა მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. ფონ ბეკერათის მიხედვით აპერანატი მეთექვსმეტე დინასტიის მეორე ფარაონი და მეთხუთმეტე დინასტიის ჰიქსოსი მეფეების ვასალი იყო. თუმცა ამ მოსაზრებას არ იზიარებდა კიმ რაიჰოლტი, რომლის აზრითაც აპერანატი იყო მეთექვსმეტე დინასტიის წევრი და მართავდა თებეს დამოუკიდებელ სამეფოს. ეგვიპტის მეთხუთმეტე დინასტია მეთხუთმეტე დინასტიის ფარაონები დაარქივებული 2015-04-12 საიტზე Wayback Machine.
ლუქსორის ობელისკი

ლუქსირის ობელისკი (ფრანგ. obélisque de Louxor) — პარიზის ღირსშესანიშნაობა. აღმართულია კონკორდის მოედანზე. ლუქსორის ეგვიპტური ობელისკი ძველი წელთაღრიცხვის XIII საუკუნით თარიღდება. იგი საფრანგეთში 1833 წელს ჩამოიტანეს წელს და კონკორდის მოედანზე 1836 წლის 25 ოქტომბერს დადგეს. მეფე ლუი-ფილიპეს განკარგულებით იგი დაიდგა მოედნის ცენტრში იმ პერიოდში, როდესაც ამ ადგილის მოწყობა მიმდინარეობდა. ობელისკი სიმაღლით დაახლოებით 22,5 მეტრია, მონოლითური, ვარდისფერი სიენიტის ნაგებობა, იწონის დაახლოებით 227 ტონას. იგი აღმართულია 9 მეტრიან კვარცხლბეკზე და ზემოთ მთავრდება მოოქროვილი 3,5 მეტრიანი პირამიდონით. ობელისკზე ამოტვიფრულია იეროგლიფები ფარაონ რამზეს II-ს სადიდებლად. 1998 წელს პიერ ბერჟესა და ივ სენ-ლორანის მეცენატობით განხორციელდა პირამიდიონის რესტავრაცია. ობელისკს აქვს მზის საათის დანიშნულებაც. Todd Porterfield: The Obelisk on the Place de la Concorde. Post-Revolutionary Politics and Egyptian Culture. In: Wilfried Seipel (Hrsg.): Ägyptomanie. Europäische Ägyptenimagination von der Antike bis heute. Kunsthistorischen Museum, Wien 2000, ISBN 3-85497-016-1 (Schriften des Kunsthistorischen Museum 3), S. 62–82. Labīb Ḥabašī: Die unsterblichen Obelisken Ägyptens. Überarbeitete und erweiterte Neuauflage von Carola Vogel. Zabern, Mainz 2000, ISBN 3-8053-2658-0, 89ff. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ლუქსორის ობელისკი History of the Egyptian Obelisks: Paris დაარქივებული 2011-01-22 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური)
პაულეტა

პაულეტა (პორტ. Pauleta; დ. 28 აპრილი, 1973, ლისაბონი) — პორტუგალიელი ფეხბურთელი. 2002, 2006 და 2007 წლებში გახდა საფრანგეთის ჩემპიონატის ბომბარდირი, ხოლო 2002 და 2003 წლებში საფრანგეთის ჩემპიონატის საუკეთესო ფეხბურთელი. მონაწილეობა აქვს მიღებული ევროპის (2000, 2004) და მსოფლიოს (2002, 2006) ჩემპიონატებზე. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „პაულეტა“ ვიკისაწყობში. BDFutbol profile Paris SG official profile დაარქივებული 2015-09-24 საიტზე Wayback Machine. (ფრანგული) L'Équipe stats (ფრანგული)
სოროკინეს რაიონი

სოროკინეს რაიონი (უკრ. Сорокинський район; 2016 წლამდე - კრასნოდონის რაიონი უკრ. Краснодонський район) — რაიონი უკრაინაში, ლუჰანსკის ოლქში. მისი ფართობია 1 400 კმ². 2014 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 29 375 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 21 კაცს კმ²-ზე. სოროკინეს რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი სოროკინე. უკრაინის ადმინისტრაციული დაყოფა უკრაინის რაიონები ↑ უკრაინის სახელმწიფო სტატისტიკის სამსახური. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-07-01. ციტირების თარიღი: 2015-04-28.
კრემინის რაიონი

კრემინის რაიონი (უკრ. Кремінський район) — რაიონი უკრაინაში, ლუჰანსკის ოლქში. მისი ფართობია 1 627 კმ². 2014 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 40 873 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 26 კაცს კმ²-ზე. კრემინის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი კრემინა. უკრაინის ადმინისტრაციული დაყოფა უკრაინის რაიონები ↑ უკრაინის სახელმწიფო სტატისტიკის სამსახური. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-04-03. ციტირების თარიღი: 2015-04-28.
მაკედონური დამწერლობა

მაკედონური ანბანი (მაკედ. Македонска азбука, Makedonska azbuka) — მაკედონურის ორთოგრაფიისთვის გამოყენებული კირილიცას ადაპტირებული ვარიანტი. მაკედნური ანბანის სტანდარტიზაცია 1944 წელს მაკედონიის სოციალისტური რესპუბლიკაში შექმნილი კომიტეტის მიერ მოხდა. ანბანი იმეორებს ვუკ კარაჯიჩის (1787-1864) და კრსტე მისირკოვის მიერ დადგენილ ფონემურ პრინციპებს. სტანდარტიზაციამდე მაკედონურის დაწერისთვის გამოიყენებოდა კირილიცას სხვა და სხვა ვარიანტები. კირილიცა Стојан Киселиновски "Кодификација на македонскиот литературен јазик" დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine. , Дневник, 1339, сабота, 18 март 2006. თარგი:Mk icon Hear the sounds of the Macedonian letters დაარქივებული 2017-06-19 საიტზე Wayback Machine. Macedonian alphabet დაარქივებული 2016-03-03 საიტზე Wayback Machine.
ლუტუჰინეს რაიონი

ლუტუჰინეს რაიონი (უკრ. Лутугинський район) — რაიონი უკრაინაში, ლუჰანსკის ოლქში. მისი ფართობია 1 057 კმ². 2014 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 67 029 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 64 კაცს კმ²-ზე. ლუტუჰინეს რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ლუტუჰინე. უკრაინის ადმინისტრაციული დაყოფა უკრაინის რაიონები ↑ უკრაინის სახელმწიფო სტატისტიკის სამსახური. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-04-03. ციტირების თარიღი: 2015-04-28.
ობელისკი

ობელისკი (ბერძნ. obeliskos, სიტყვასიტყვით - მცირე შამფური) — წახნაგოვანი (უმთავრესად კვადრატული), ზევითკენ თანდათან დავიწროებული და ბოლოში წამახვილებული ქვის სვეტი. ობელისკი გავრცელებული იყო ძველ ეგვიპტეში. დგამდნენ როგორც ძეგლს სასახლეებისა და ტაძრების წინ. ეგვიპტიდან წამოღებულ მონოლითურ ობელისკებს ევროპაში იყენებდნენ ქალაქთმშენებლობაში, არქიტექტურული ანსამბლების კომპოზიციური აქცენტის შესაქმნელად (ობელისკი პიაცა დელ პოპოლოზე რომში, დაიდგა 1589, არქიტექტორი კ. ფონტანა). ობელისკი ფართოდ გავრცელდა როგორც ძეგლისა და მონუმენტის ტიპი. ქსე, ტ. 7, გვ. 491, თბ., 1984
მარკივკის რაიონი

მარკივკის რაიონი (უკრ. Марківський район) — რაიონი უკრაინაში, ლუჰანსკის ოლქში. მისი ფართობია 1 166 კმ². 2014 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 15 461 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 14 კაცს კმ²-ზე. მარკივკის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი მარკივკა. უკრაინის ადმინისტრაციული დაყოფა უკრაინის რაიონები ↑ უკრაინის სახელმწიფო სტატისტიკის სამსახური. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-04-03. ციტირების თარიღი: 2015-04-28.
საკმიელა

საკმიელა, საკმეველა, საკმელა, საკმელაი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში გურიიდან. წარსულში მასობრივად ყოფილა გავრცელებული მაღლარების სახით გურიის აღმოსავლეთ და დასავლეთ მთისპირა სოფლებში. თეთრყურძნიან ვაზთა შორის გამორჩეული ადგილი ეჭირა როგორც საადრეოსა და ამავე დროს ხარისხიან ჯიშს. მაღლარების სახით საკმიელა მხოლოდ გურიის სოფლებშია: ვაზისუბანი, ბურნათი, შემოქმედი და ლიხაური. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, სამნაკვთიანი, მცირედ დანაკვთული. ფოთლის ქვედა მხარე საკმაოდაა შებუსული მონაცრისფრო აბლაბუდისებრად. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური, იშვიათად ცილინდრული ფორმის, გვხვდება უფორმო მტევნებიც. საშუალო სიკუმსისაა, იშვიათად თხელი. მარცვალი საშუალო ან საშუალოზე მცირე ზომისაა, მომრგვალო, ღია მწვანე, მზის მხარეზე მოწითალო-ქარვისფერი ელფერით. კანი საშუალო სისქისაა, ცვილისებრი ფიფქით ოდნავ დაფარული. რბილობი წვნიანი და ნაკლებხორციანია. გემო — ტკბილი და სასიამოვნო. საკმიელა ძლიერი ზრდისა და უხვმოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან არულ სიმწიფემდე 180 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს, ოქტომბრის დასაწყისში შედის. მტევნის საშუალო წონა 95-166 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 8.5-9.5 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19.8-19%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8.5 გ/ლ-ს. საკმიელა ხარისხიანი თეთრი საღვინე ვაზის ჯიშია. მზადდება სუფრის თეთრი, მშრალი ღვინო. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 323 ხარბედია, მ. „ქართული ღვინის გზამკვლევი“, გვ. 55, თბილისი, 2013 რამიშვილი, მ. „გურიის, სამეგრელოს და აჭარის ვაზის ჯიშები“, 1948
ტიუილრის ბაღი

ტიუილრის ბაღი (ფრანგ. le jardin des Tuileries) — პარიზის ყველაზე მნიშვნელოვანი და ყველაზე ძველი კლასიკური ფრანგული ბაღი. იგი გადაშლილია დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ კონკორდის მოედნიდან ლუვრამდე, ხოლო სამხრეთიდან ჩრდილოეთისკენ მდინარე სენიდან რივოლის ქუჩამდე. ადრე ბაღის ტერიტორიაზე აღმართული იყო ტიუილრის სასახლე, ძველი სამეფო და საიმპერატორო რეზიდენცია. ტიუილრის ბაღი მოიცავს მრავალ აუზსა და ქანდაკებას. იგი მოწყობილ იქნა ანდრე ლე ნოტრის მიერ კოლბერის პერიოდში (1664). ბაღის შესასვლელში მდებარე დიდი მრგვალი აუზი 1794 წლის 8 ივნისს გამოყენებულ იქნა „უმაღლესი არსების“ ცერემონიისთვის. აქ მოთავსებულ იქნა რამდენიმე გამოსახულება: „ათეიზმი“, რომელსაც გარს ერტყა „ამბიცია“, „ეგოიზმი“, „უთანხმოება“ და „ყალბი სიმარტივე“. მაქსიმილიან რობესპიერმა მას ცეცხლი წაუკიდა ხალხის აპლოდისმენტების ფონზე. 1794 წელს ამავე ბაღში გამოატარეს ჟან-ჟაკ რუსოს ცხედარი, როცა მისი გადასვენება ხდებოდა ერმენონვილიდან პანთეონში. დღეისთვის ტურისტებისა და მოსეირნეთათვის ბაღში უამრავი სკამი დგას. ბაღის ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარეობს ჟე დე პომის გალერეა, რომელიც თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმს წარმოადგენს. ტიუილრის ბაღის ფოტოები ტიუილრის ბაღის ფოტოები დაარქივებული 2008-02-01 საიტზე Wayback Machine.
სეხემრე-ჰერუჰირმაატ ინტეფი

სეხემრე-ჰერუჰირმაატ ინტეფი (ასევე ანტეფი, ანიოტეფი) — ძველი ეგვიპტელი მეფე (ფარაონი) მეჩვიდმეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. ამ დროს ეგვიპტე ორ ნაწილად იყო გაყოფილი, მეჩვიდმეტე დინასტია, რომელიც აკონტროლებდა ზემო ეგვიპტეს და მეთხუთმეტე დინასტია რომლებიც მართავდნენ ქვემო ეგვიპტეს და შუა ეგვიპტის ნაწილს. სეხემრე-ჰერუჰირმაატ ინტეფს ზოგიერთი იტეფ VII, ზოგი კი ინტეფ VIII მიიჩნევს. ინტეფი სამეფოს თებედან მართავდა, მეფობდა დაახლოებით ძვ.წ. 1560-იანი წლებისთვის. ეგვიპტის მეჩვიდმეტე დინასტია მეჩვიდმეტე დინასტიის ფარაონები დაარქივებული 2015-04-04 საიტზე Wayback Machine.
იაკბიმი

სეხაენრა იაკბიმი (ასევე იაკბმუ) — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეთოთხმეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. ეგვიპტოლოგ კიმ რაიჰოლტის აზრით იაკბიმი იყო მეთოთხმეტე დინასტიის დამაარსებელი და პირველი ფარაონი. თუმცა ძველ ლიტერატურაში მიიჩნეოდა, რომ იაკბიმი მეთექვსმეტე დინასტიის წევრი იყო. მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 1805 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 1780 წელს, იმეფა 25 წელი. ეგვიპტის მეთოთხმეტე დინასტია მეთოთხმეტე დინასტიის ფარაონები დაარქივებული 2015-04-12 საიტზე Wayback Machine.
ჩარინის კანიონი

ჩარინის კანიონი (ყაზახ. Шары́н) — მდინარე ჩარინის გასწვრივ 154 კმ-ზე გადაჭიმული კანიონი ყაზახეთში. მდებარეობს ქალაქ ალმათიდან აღმოსავლეთით 195კმ-ზე, ჩინეთის საზღვრის სიახლოვეს. კანიონი შედის 2004 წლის 23 თებერვალს შექმნილი ჩარინის ეროვნული პარკის ტერიტორიის შემადგენლობაში. ჩარინის კანიონი დანალექი ქანებისგან აგებული ბუნების ძეგლია, რომლის ასაკი 12 მილიონი წელია. კანიონის კლდეების სიმაღლე 150-300 მეტრს შეადგენს. ტურისტებისთვის განსაკუთრებით საინტერესო ადგილია ე.წ. „სასახლეების ველი“, რომლის სიგრძე 2 კნ, ხოლო სიგანე 20-80 მეტრია. კანიონის წიაღში შემონახულია იფნის რელიქტური სახეობის კორომი, რომელიც გამყინვარების პერიოდს გადაურჩა. მეორე მსგავსი კორომი მხოლოდ ჩრდილოეთ ამერიკაშია. 1964 წლიდან იფნის კორომი ბუნების ძეგლად გამოცხადდა. აგრეთვე დიდ ინტერესს იწვევს აზიური ალვის ხეების კორომი. ჩარინის კანიონის ლანდშაფტური მრავალფეროვნება განპირობებულია ფლორისა და ფაუნის ნაირგვარობით. აქ წარმოდგენილია 1500-ზე მეტი სახეობის მცენარე, საიდანაც 17 ყაზახეთის წითელ წიგნშია შეტანილი და 62 სახეობის ძუძუმწოვარი, 103 სახეობის ფრინველი, 25 სახეობის ქვეწარმავალი. გზა ჩარინის კანიონის გასწვრივ სასახლეების ველის ზედხედი ჩარინის კანიონის კლდეები ჩარინის კანიონის ოფიციალური საიტი[მკვდარი ბმული] ჩარინის კანიონი დაარქივებული 2010-01-25 საიტზე Wayback Machine. ფოტოგალერეა დაარქივებული 2013-06-05 საიტზე Wayback Machine. PaleoKazakhstan.info: ჩარინი დაარქივებული 2014-10-15 საიტზე Wayback Machine.