laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ლიბანის ეკონომიკა

ლიბანის ეკონომიკა წარმოადგენს საბაზრო ეკონომიკას, კერძო სექტორს, რომელიც აკმაყოფილებს მთლიანი მოთხოვნილების 75% და საბანკო სექტორს, რომელიც მხარს უჭერს ამ მოთხოვნილებას. საერთაშორისო სავალუტო ფონდი ლიბანის მშპ-ს ზრდას 7%-ით ელოდა 2010-2011 წლებში. 2009 წელს ეს რიცხვი 9%, ხოლო 2008 წელს 8,5% წარმოადგენდა. ერთ სულ მოსახლეზე მშპ-ს რაოდენობით ლიბანი 54 ადგილზეა. ქვეყანაში ძირითად ინდუსტრიულ დარგებს წარმოადგენს: ლითონის დამუშავება და ლითონის პროდუქციის შექმნა, სოფლის მეურნეობა, საბანკო საქმე, ქიმიური მრეწველობა და სატრანსპორტო ტექნიკის შექმნა. ლიბანში არის თავისუფალი ბაზრის კომერციული ტრადიციები. ლიბანის ეკონომიკა სერვისებზეა ორიენტირებულია; ძირითადი სექტორები კი ბანკი და ტურიზმია. იქ სავალუტო ოპერაციების ან კაპიტალის გადაადგილების შეზღუდვა არ არსებობს. 2011 წლის 15 ოქტომბრის პროფკავშირული გაერთიანებების გაფიცვების შემდეგ ანაზღაურების მინიმუმი 40%-ით გაიზარდა. გაფიცვაში მონაწილეობდნენ მასწავლებელთა კავშირის, პროფკავშირების და სხვა გენერალური კავშირების წარმომადგენლები. 2011 წლის მსოფლიო ბანკის ცხოვრების ხარისხის ინდექსის მიხედვით: ლიბანის მოსახლეობის 8% სიღარიბის ზღვარს ქვემოთ ცხოვრობს (წელიწადში 2,500 აშშ დოლარი) 54% ეკუთვნის ზომიერ საშუალო კლასს (წელიწადში 9000 აშშ დოლარს). 12% 1998 წლიდან 22% ეკუთვნის ზედა საშუალო კლასს ($ 15,000 - $ 27,000 წელიწადში). 19% 1998 წლიდან 4% ეკუთვნის მდიდარ ზედა კლასს ($ 30,000 და მეტი, წელიზადში). 1% 1998 წლიდან ლიბანის რეფორმების ამჟამინდელი პროგრამა სამ ძირითად პრინციპზეა დამყარებული: ეკონომიკური აღდგენა და მდგრადი ზრდა, კერძო სექტორის ჩართულობის მოზიდვა; საბიუჯეტო კონსოლიდაცია და სტრუქტურული გაუმჯობესება საჯარო ფინანსურ სექტორში; ვალუტა, ფინანსური და ფასების სტაბილურობა. 2017 წელს, საარსებო მინიმუმი თვეში 675,000 გირვანქაა, რაც 450 აშშ დოლარს შეადგენს. BSE trade sky high despite tensions - The Daily Star დაარქივებული 2007-09-29 საიტზე Wayback Machine. Embassy of Lebanon, Washington D.C. - Country Profile, The Economy დაარქივებული 2013-09-08 საიტზე Wayback Machine. ლიბანის ეკონომიკა Lebanon Economic Development საიტზე Curlie ↑ 2012 Exports figures of Lebanon (2012 est). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-06-15. ციტირების თარიღი: 2013-06-20. ↑ 2012 Exports figures of Lebanon (2012 est). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-06-15. ციტირების თარიღი: 2013-06-20. ↑ Middle East economic growth to rebound to 3.7% in 2010, says World Bank - Business Intelligence Middle East - bi-me.com - News, analysis, reports. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-09-07. ციტირების თარიღი: 2017-12-19.
აბდ ალ-ქარიმი

აბდ ალ-ქარიმი (არაბ. محمد بن عبد الكريم الخطابي; დ. 1881/1882 — გ. 7 თებერვალი, 1963, კაირო) — მაროკოს პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე. რიფის ტომთა აჯანყების ბელადი. მიიღო საღვთისმეტყველო განათლება. მსახურობდა ქ. მელილაში მასწავლებლად. შემდეგ ეჭირა ყადისა და უზენაესი ყადის თანამდებობა. 1915 წლიდან ესპანელი კონოლიზატორების წინააღმდეგ ბრძოლისაკენ მოწოდებისათვის 11 თვე პატიმრობაში იყო. 1921 წელს სათავეში ჩაუდგა რიფების ეროვნულ-განმატავისუფლებელ ბრძოლას ჯერ ესპანელ, ხოლო შემდეგ ფრანგ კოლონიზატორთა წინააღმდეგ. 1921 წელს გამოაცხადეს რიფის რესპუბლიკის პრეზიდენტად (ამირად). 1926 წელს ტყვედ იგდეს ფრანგებმა და გადაასახლეს კუნძულ რეიუნიოზე. 1947 წელს საფრანგეთში დასახლების ნება დართეს იმ პირობით, რომ თავს დაანებებდა პოლიტიკურ მოღვაწეობას, მაგრამ საფრანგეთისაკენ გემით მიმავალი პორტ-საიდიდან გაიქცა და დასახლდა კაიროში. 1948-1956 წლებში აქ სათავეში ჩაუდგა არაბული მაღრიბის განთავისუფლების კომიტეტს, მოითხოვდა ჩრდილოეთ აფრიკის ქვეყნების დამოუკიდებლობას. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 23.
ჩაისა და სუბტროპიკულ კულტურათა საკავშირო სამეცნიერო-საწარმოო გაერთიანება

ჩაისა და სუბტროპიკულ კულტურათა საკავშირო სამეცნიერო-საწარმოო გაერთიანება დაარსდა 1981 წელს ჩაისა და სუბტროპიკულ კულტურათა საკავშირო სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის (1930) ბაზაზე (ანასეული, მახარაძის (ახლანდელი ოზურგეთის) რაიონი). გაერთიანების სათაო ორგანიზაციაა ინსტიტუტი, რომელშიც ფუნქციონირებს აგროტექნიკური, აგროქიმიული, ნიადაგთმცოდნეობა-მელიორაციის, მექანიზაციის, სელექცია-გენეტიკის, მცენარეთა დაცვის, აგროეკოლოგია-აგრომეტეოროლოგიის, ეკონომიკური სტანდარტიზაციის, ფიზიოლოგია-რადიობიოლოგიის, ბიოქიმიის, პროპაგანდის, სამეცნიერო-ტექნიკური ინფორმაციისა და მეცნიერული მიღწევების წარმოებაში დანერგვის განყოფილებები; აზოტის ტრანსფორმაციისა და ბალანსის, მიკრობიოლოგიის, მცირე მექანიზაციის, კაკლოვანი და სუბტროპიკული ტექნიკური კულტურების სელექციის და ჯიშთშესწავლის, ფიტოპათოლოგია-ვირუსოლოგიის, მცენარეთა ბიოპროდუქტიულობის მოდელირების ლაბორატორიები, სამეცნიერო-ტექნიკური ინფორმაციისა და პატენტთმცოდნეობის სექტორები; ასპირანტურა; სასელექციო ცენტრი (1979 წლიდან). გაერთიანების სისტემაში იყო სოხუმის, ჩაქვის, ფოთის, ზუგდიდის ფილიალები; წყალტუბოს, ქედის, ადიღეს, მახაჩყალის საყრდენი პუნქტები. გაერთიანება უშვებდა მონოგრაფიებს, ჟურნალ „სუბტროპიკულ კულტურებს“ (1939 წლიდან) რუსულ და ქართულ ენებზე. ჯაყელი ვ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 72.
აბდ ალ-ჰამიდ მომანდი

აბდ ალ-ჰამიდ მომანდი (პუშტუ حميد مومند; დ. 1660 — გ. 1732) — ავღანელი პოეტი მომანდის ტომისა. წერდა პუშტუ ენაზე. სტილის სინატიფის გამო „დიდოსტატს“ უწოდებდნენ. ლირიკულ ლექსთა კრებულში „მარგალიტი და მარჯანი“ ადიდებს სილამაზეს, როგორც სამყაროს საძირკველს. განიცდიდა სუფიური პოეზიის გავლენას, სპარსულიდან თარგმნა რამდენიმე მისტიკური ხასიათის მესნევი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 23.
ემილ აბდერჰალდენი

ემილ აბდერჰალდენი (გერმ. Emil Abderhalden; დ. 9 მარტი, 1877, ობერუცვილი — გ. 5 აგვისტო, 1950, ციურიხი) — შვეიცარიელი ბიოქომიკოსი და ფიზიოლოგი. 1904–1945 წლებში მუშაობდა ბერლინსა და ჰალეში, 1946 წლიდან განაგებდა ფიზიოლოგიური ქიმიის კათედრას ცურიხის უნივერსიტეტში. აბდერჰალდენის ნაშრომები ეძღვნება ცილების ბიოლოგიურ როლსა და სტრუქტურის საკითხებს. 1916 წელს, 19 ამინომჟავასაგან მიიღო პოლი. პეპტიდი და ე. ფიშერთან ერთად დაადგინა ხელოვნური პოლიპეპტიდების შენების მსგავსება ბუნებრივ ცილებთან, გამოიკვლია ცხიმების, ვიტამინებისა და ჰორმონების როლი კვების პროცესში, აღმოაჩინა ეგრეთ წოდებული დამცველი ფერმენტები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 23. ↑ 1.0 1.1 Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ 2.0 2.1 Абдергальден Эмиль // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969. — Т. 1 : А — Ангоб. — С. 15. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a> ↑ 3.0 3.1 SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ 4.0 4.1 Who Named It? <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q66683"></a> ↑ 5.0 5.1 ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ 6.0 6.1 Proleksis enciklopedija, Opća i nacionalna enciklopedija — 2009. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3407324"></a> ↑ Brozović D., Ladan T. Hrvatska enciklopedija — LZMK, 1999. — 9272 გვრ. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1264934"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q429032"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18446"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1789619"></a> ↑ 8.0 8.1 Munzinger Personen <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683"></a> ↑ 9.0 9.1 Deutsche Nationalbibliothek Record #118643576 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a>
ჩაის ბუჩქის გასხვლა

ჩაის ბუჩქის გასხვლა — აგროტექნიკური ღონისძიება, რომლის მიზანია უზრუნველყოს ბუჩქის ნახევრადოვალური ფორმა, ოპტიმალური სიმაღლე და სიგანე, ვეგეტატიური ცხოველმოქმედების გაძლიერება, გენერაციული მოქმედების შემცირება, მზარდი ნაზი დუყების რაოდენობის გადიდება, ყრუ დუყების შემცირება და მცენარის ინტენსიური ზრდა. პირველი გასხვლა ტარდება დაბუჩქების მიზნით 12-15 სმ-ზე, მეორე გასხვლა — მომდევნო წელს 40-45 სმ-ზე, მესამე გასხვლით კი მთავრდება ბუჩქის ფორმირება და იწყება ფოთლის კრეფა. გასხვლის ძირითადი სახეა შპალერული გასხვლა, რომლის შედეგად ბუჩქის ნეკებზე რჩება 1-2 ფოთოლი უბის კვირტიანად და ბუჩქს ეძლევა ნახევრად ოვალური ფორმა. გასხვლა ხდება მანქანებით ან შპალერული სასხლავი მაკრატლით. ფოთლის საკრეფად შემოსვლის რეგულირების მიზნით პლანტაციის გარკვეულ ფართობზე ტარდება მსუბუქი გასხვლა. მსუბუქად გასხვლისას მოუმწიფებელ მწვანე ყლორტებს აჭრიან წვერებს იმ ვარაუდით, რომ ბუჩქის ზედაპირი მოსწორდეს. მსუბუქი მოსწორებითი გასხვლა ხელს უწყობს ბუჩქის ადრეულ ვეგეტაციას, რის გამოც ფოთოლი 12 დღით ადრე შეიძლება მოიკრიფოს. შპალერული და მსუბუქი გასხვლის შემდეგ ტარდება უფრო ღრმა გასხვლა (ბუჩქის ზედა დამუხვლის ქვემოთ 45-50 სმ-ზე); ეს უფრო მიზანშეწონილია მაშინ, როცა ვარჯი ბერდება და ფესვის ყელთან ამონაყრები შეინიშნება. მძიმე გასხვლა ხდება 10-15 სმ-ზე. ჩაის ბუჩქის გასხვლის საუკეთესო ვადაა ადრე გაზაფხული (მარტ-აპრილი), ნახევრად მძიმე და მძიმე გასხვლისას კი — ზამთარი. ფირცხალაიშვილი ს., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 72. პატარავა დ., ფოთოლსაკრეფი ჩაის პლანტაციის გასხვლის სისტემა, «ჩაისა და სუბტროპიკული კულტურების საკავშირო სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ბიულეტენი», 1951, №2. ფირცხალაიშვილი ს., ჩაის პლანტაციის ექსპლუატაციის მეცნიერული საფუძვლები, თბ., 1976.
მიქაილ აბდულაევი

მიქაილ ჰუსეინ-ოღლუ აბდულაევი (აზერ. Abdullayev Mikayıl Hüseyn oğlu; დ. 19 დეკემბერი, 1921, ბაქო — გ. 21/22 აგვისტო, 2002) — აზერბაიჯანელი ფერმწერი და გრაფიკოსი. სსრკ სახელმწიფო მხატვარი (1963), სსრკ სამხატვრო აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1958). სსკპ წევრი 1954 წლიდან. 1949 წელს დაამთავრა აზერბაიჯანის სამხატვრო სასწავლებელი და მოსკოვის ვ. სურიკოვის სახელობის სამხატვრო ინსტიტუტი. ცნობილია როგორც ყოფითი ჟანრის, პეიზაჟისა და პორტრეტის ოსტატი. მთავარი ნამუშევრები: „საღამო“ (1947), „მინგეჩაურის ჩირაღდნები“ (1948), „ბედნიერების მშენებლები“ (1951), ტრიპტიქი „აზერბაიჯანის მინდვრებზე“ (1963-1965), „ინდური სერია“ (1957-1960), ნახატების სერია „მდინარე არაქსის გაღმა“ (1950) და სხვა. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენითა და მედლებით ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 23. ↑ 1.0 1.1 Абдуллаев Микаил Гусейн оглы // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969. — Т. 1 : А — Ангоб. — С. 16–17. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a> ↑ https://www.rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=53485
ჰასან აბდულაევი

ჰასან მამედბაღირ-ოღლუ აბდულაევი (აზერ. Həsən Məmmədbağır oğlu Abdullayev; დ. 20 აგვისტო, 1918, იაჯი, ნახიჩევანი — გ. 1 სექტემბერი, 1993, ბაქო) — აზერბაიჯანელი საბჭოთა ფიზიკოსი, აზერბაიჯანის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდენტი (1970) და სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1970). სკკპ წევრი 1942 წლიდან. სსრკ უმაღლესი საბჭოს VIII-IX მოწვევის დეპუტატი. 1941 წელს დაამთავრა აზერბაიჯანის პედაგოგიური ინსტიტუტი. 1941-1944 წლებში მუშაობდა ორდუბადის პედაგოგიურ სასწავლებელში, 1949-1950 წლებსა და 1954 წლიდან კი — აზერბაიჯანის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ფიზიკის ინსტიტუტში, 1957 წლიდან ამ ინსტიტუტის დირექტორია. ძირითადად იკვლევდა ნახევარგამტართა ფიზიკის საკითხებს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 23.
ალექსანდრე ლიკოპოლელი

ალექსანდრე ლიკოპოლელი (ბერძ. Αλέξανδρος Λυκοπόλεως) (დ. III ს., ეგვიპტე — გ. IV ს.) — ქრისტიანი ღვთისმეტყველი, ნეოპლატონიკოსი, მანიქეველობის საწინააღმდეგო ტრაქტატის ავტორი. ცნობები ალექსანდრეს ცხოვრების შესახებ არ შემონახულა. მხოლოდ ის ვიცით, რომ პატრიარქი ფოტისი ასახელებს მას ლიკოპოლისის ეპისკოპოსად. არსებობს ცნობები, რომ თავდაპირველად მანიქეიზმს აღიარებდა და მხოლოდ შემდგომ პერიოდში მოექცა ქრისტიანობაზე. არსებობს ორი მოსაზრება ალექსანდრეს ლიკოპოლელად წოდების შესახებ: 1. ლიკოპოლისი აღნიშნავს დაბადების ადგილს; 2. საეპისკოპოსო ქალაქი. მისი ტრაქტატი მანიქეველობის წინააღმდეგ შეიცავს ოცდაექვს თავს, შესულია ქრისტიანულ ანტიმანიქეველურ სხვადასხვა კრებულში და ცნობილია თავისი გამოსვლით მანიქეველური კოსმოლოგიის წინააღმდეგ. ალექსანდრეს ეს შრომა შესულია პატროლოგია გრეკას მე-18 ტომში. პატროლოგია გრეკა ნეოპლატონიზმი მანიქეიზმი მეთოდე ოლიმპოელი ათენაგორა ათენელი ჰერმა Ante-Nicene Fathers Vol. VI, Philip Schaff et al., Alexander of Lycopolis Alexandri Lycopolitani contra Manichaei opiniones disputatio, ed.A. Brinkmann, Leipzig, 1895 F. C. Baur, Das manichäische Religionssystem nach den Quellen neu untersucht, Tübingen, 1831; repr. Göttingen, 1928 H. J. Polotsky, “Manichäismus,” Pauly-Wissowa, Suppl. VI, cols. 240-71; repr. with addition and corrections in G. Widengren, Das Manichäismus, Darmstadt, 1977, pp. 101-44 H. H. Schaeder, “Urform und Fortbildungen des manichäischen Systems,” Vorträge der Bibliothek Warburg 4, 1927, pp. 65-157 (cf. R. Reitenstein, Die Vorgeschichte der christliche Taufe, Berlin and Leipzig, 1929, pp. 92-102) G. Widengren, Mani and Manichaeism, London, 1965, pp. 136ff ↑ Encyclopedia Iranica, Alexander of Lycopolis http://www.iranicaonline.org/articles/alexander-of-lycopolis  ↑ Photius, Contra Manichæos, I:11 ↑ Christie, Albany James (1867). "Alexander Lycopolites". In William Smith. Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology. 1. Boston: Little, Brown and Company. p. 118
საბირი აბდულა

საბირი აბდულა (უზბეკ. Собир Абдулла, Sobir Abdulla, ნამდვილი სახელი საბირჯან აბდულაევი; დ. 5 (18) სექტემბერი, 1905, კოკანდი — გ. 24 ოქტომბერი, 1972, ტაშკენტი) — უზბეკი საბჭოთა პოეტი და დრამატურგი. უზბეკეთის სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1944), უზბეკეთის სსრ სახალხო პოეტი (1965). სკკპ წევრი 1945 წლიდან. ლექსების პირველი კრება გამოსცა 1929 წელს. ავტორია ლექსებისა და მოთხრობების კრებულისა „გაზაფხული“ (1931), „აღფრთოვანება“ (1933), „მეგობრობა“ (1937), „გულშანი“ (1939), „სიცოცხლის სიმღერები“ (1962), რომანისა „მოვლონო მუყიმი“ (1965), პიესებისა „მებაღის ქალიშვილი“ (1930), „აიხონი“ (1935), „ყურბან უმაროვი“ (1941), „უზბეკეთის მახვილი“ (1943) და სხვა. მასვე ეკუთვნის მუსიკალური დრამები „თაჰირი და ზუჰრა“ (1943), „მუყიმი“ (1954), „ელფამიში“ (1959). დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშის ორდენით და ორი საპატიო ნიშნის ორდენით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 23. ↑ 1.0 1.1 Абдулла Сабир // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969. — Т. 1 : А — Ангоб. — С. 16. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a>
ეკონომიკური განვითარება

ეკონომიკური განვითარება — ეკონომიკის სრულყოფა, მისი ახალ თვისებრიობაში გადასვლა. ეკონომიკის, სამრეწველო ძალების, განათლების, მეცნიერების, კულტურის, ცხოვრების დონისა და ცხოვრების ხარისხობრივი და კაპიტალის ხარისხობრივი და სტრუქტურული დადებითი ცვლილებების გაფართოება. ცნება ეკონომიკური განვითარება პრაქტიკაში ხშირად გაიგივებულია ცნებასთან „ეკონომიკური ზრდა“, რაც ნიშნავს ეკონომიკური მასშტაბების რაოდენობრივ გადიდებას. ეკონომიკურ ზრდასა და ეკონომიკურ განვითარებას შორის სიღრმისეული კავშირი არსებობს. ეკონომიური ზრდა განვითარების ერთ-ერთი არსებითი ფაქტორია, ხოლო, თავის მხრივ, ეკონომიკური განვითარება ქმნის ეკონომიკის რაოდენობრივი ზრდის განუსაზღვრელ პირობებს. თუმცა ეკონომიკური ზრდა შესაძლებელია ეკონომიკური განვითარების გარეშეც, მაგ., მაშინ, როდესაც წარმოების ფაქტორები ექსტენსიურად იზრდება. ეკონომიკური განვითარების არსებობაც შესაძლებელია ეკონომიკური ზრდის გარეშე, მ. შ. ეკონომიკური დაქვეითების პირობებშიც. ეკონომიკური განვითარება ნებისმიერი ეკონომიკური წყობისა და ნებისმიერი განვითარების დონის მქონე ქვეყნების თანმხლები მოვლენაა. მნიშვნელოვნად განსხვავებულია მხოლოდ მისი მიზნები და ამოცანები. ეკონომიკურ განვითარებას, საბოლოო ანგარიშით, უნდა მოჰყვეს საზოგადოების კეთილდღეობის ამაღლება, რაც გამოიხატება არა მხოლოდ ერთ სულ მოსახლეზე შემოსავლის ზრდით, არამედ მოსახლეობის ფენებს შორის შემოსავლების თანდათან გათანაბრებით. ეკონომიკური განვითარების რაოდენობრივი გაზომვის მიზნით ერთმანეთისაგან განასხვავებენ ეკნომიკური განვითარების ეკონომიკურ (მთლიანი შიდა პროდუქტი, სიღარიბის დონე, ჯინის კოეფიციენტი და სხვ.), სოციალურ (ადამიანის განვითარების ინდექსი, საშუალო და უმაღლესი განათლების დონის ხარისხი, დასაქმების დონე, გაზეთების რაოდენობა, ელექტროენერგიისა და სხვათა მოხმარება ერთ სულ მოსახლეზე, სიცოცხლის ხანგრძლივობა, შობადობის საერთო კოეფიციენტი, დემოკრატიული ინსტიტუტების სიმყარე და სხვ.) და თვისებრივი ცვლილებების (საკუთრების ფორმების ცვლილება, ახალი ტექნოლოგიების დანერგვა, საწარმოთა რესტრუქტურიზაცია, საწარმოთა პრივატიზება, საწარმოთა რეკონსტრუქცია-გადაიარაღება, ინსტიტუციური ცვლილებები, ინოვაციებზე გაწეული ინვესტიციების ხვედრითი წილი ინვესტიციების საერთო რაოდენობაში, მეცნიერულ განვითარებაზე გაწეული დანახარჯების ხვედრითი წილი მთლიან ეროვნულ პროდუქტში, განათლების დონე და სხვ.) გამომხატველ მაჩვენებლებს. აბესაძე რ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 594-597.
აბდულა-ხან II

აბდულა-ხან II, აბდულა-ხან იბნ ისქანდარი (უზბეკ. Abdulla II; დ. 1534 — გ. 1598) — უზბეკთა ხანი (1583 წლიდან) შაიბანიდების დინასტიისა. აბდულა-ხანის დროს შაიბანიდების სახელმწიფომ ძლიერების მწვერვალს მიაღწია. შემოიერთა ტაშკენტი, სირდარიის ჩრდილოეთით — ბალხი, ფერღანა, ხვარაზმი, ბადახშანი. აბდულა-ხანი წარმატებით ებრძოდა ირანს ხორასნისათვის, მკაცრად უსწორდებოდა ურჩ ფეოდალებს, გაატარა მრავალი საკანონმდებლო ღონისძიება და აადმინისტრაციული რეფორმა. ხელს უწყობდა ხელოსნობის, ვაჭრობის, აქიტექტურისა და ლიტერატურის განვითარებას. გააფართოვა ურთიერთობა რუსეთის სახელმწიფოსთან, ინდოეთთან და ოსმალეთთან. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 23.
მუხრანბატონი

საკუთარი სახელი მუხრანბატონი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: მუხრანბატონი, აშოთან - მუხრანბატონების სახლის უფროსი მუხრანბატონი, გიორგი - ცარიზმის მოხელე მუხრანბატონი, ვახტანგ - მუხრანბატონების სახლის უფროსი მუხრანბატონი, ვახტანგ დავითის ძე - ინჟინერ-მშენებელი მუხრანბატონი, თეიმურაზ - მუხრანბატონების სახლის უფროსი მუხრანბატონი, ივანე - მსხვილი ქართველი მემამულე მუხრანბატონი, იოანე - მუხრანბატონების სახლის უფროსი მუხრანბატონი, კონსტანტინე - მუხრანბატონების სახლის უფროსი მუხრანბატონი, კონსტანტინე ივანეს ძე - ქართველი მემამულე მუხრანბატონი, ქაიხოსრო - მუხრანბატონების სახლის უფროსი
ალი ფუატ ჯებესოი

ალი ფუატ ჯებესოი (თურქ. Ali Fuat Cebesoy დ. 1882 — გ. 1968) — წარმოშობით ჩერქეზი თურქი სამხედრო მოღვაწე, ბალკანეთის და პირველი მსოფლიო ომების აქტიური მონაწილე, 1905 დაამთავრა სტამბოლის სამხედრო აკადემია, მიიღო შტაბის კაპიტნის ჩინი და დაინიშნა ბეირუთში დისლოცირებული მე-5 არმიის 28-ე საკავალერიო პოლკის მეთაურის მოადგილედ. 1908 წლიდან „ახალგაზრდა თურქთა“ „ერთიანობის და პროგრესის“ პარტიის წევრია. 1909 წლიდან ოსმალეთის იმპერიის სამხედრო ატაშეა იტალიაში. 1911 წლის არის 1-ლი საარმიო კორპუსის შტაბის უფროსი. ბალკანეთის ომში იყო 23-ე დივიზიის მეთაურის მოადგილე. 1914 წლის 15 იანვრიდან მე-8 საარმიო კორპუსის შტაბის უფროსი. იმავე წლის აპრილიდან 25-ე დივიზიის მეთაური და ვიცე-პოლკოვნიკი. 1916 წლის 20 იანვრიდან მე-14 დივიზიის მეთაური. იმავე წლის 30 სექტემბრიდან მე-2 არმიის შტაბის უფროსი და პოლკოვნიკი. 1917 წლის იამვრიდან სინა-პალესტინის ფრონტის სარდლის მოადგილე, შემდეგ მე-20 კორპუსის სარდალი. აქვე იღებს გენერლის — ფაშას ჩინს. მუდროსის დროებითი ზავის დადების შემდეგ მიემხრო გენერალ მუსტაფა ქემალის მიერ ანატოლიაში დაწყებული წინააღმდეგობის მოძრაობას. იყო დამოუკიდებლობის ომის ერთ-ერთი აქტიური მონაწილე. 1920 წელს იყო ბერძნული საოკუპაციო ჯარების წინააღმდეგ მებრძოლი ქემალისტური ჯარების დასავლეთის ფრონტის სარდალი. 1921 წლიდან იყო მოსკოვში წარგზავნილი თურქეთის დიდი ეროვნული კრების სამთავრობო დელეგაციის ხელმძღვანელი. იყო 1921 წლის 16 მარტს თურქეთსა და საბჭოთა რუსეთს შორის დადებული მოსკოვის ხელშეკრულების ერთ-ერთი ავტორი და ხელმომწერი, შემდეგ ანკარის მთავრობის პირველი ელჩი საბჭოთა რუსეთში. 1923 წლიდან იყო დიდი ეროვნული კრების რიგით მეორე სპიკერი. 1924 წლიდან გახდა „პროგრესული რესპუბლიკური პარტიის“ გენერალური მდივანი. მალე თანამოაზრეებთან ერთად ოპოზიციაში ჩაუდგა მუსტაფა ქემალს. ოპოზიციური საქმიანობისთვის დააპატიმრეს და სასჯელს იხდიდა 1931 წლამდე. პატიმრობიდან გათავისუფლებისა და რეაბილიტაციის შემდეგ დაუბრუნდა პოლიტიკას. 1939 წლამდე იყო თურქეთის პარლამენტის დეპუტატი კონიადან და ესკეშეჰირიდან. 1939-43 წლებში იყო რესპუბლიკის შრომის მინიტრი, ხოლო 1943-46 წლებში ტრანსპორტისა და კავშირგაბმულობის მინიტრი. შემდეგ ისევ პარლამენტის დეპუტატია. 1960 წელს სამხედრო გადატრიალებაში მონაწილეობის გამო ისევ დააპატიმრეს და პატიმრობის ვადის მოხდის შემდეგ პოლიტიკას თავი დაანება. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ალი ფუატ ჯებესოი Ayfer Özçelik. Ali Fuad Cepesoy, Akçağ Yayınları, 1993, ISBN 975-338-006-2 Ali Fuat Cebesoy, Sınıf Arkadaşım Atatürk: Okul ve Genç Subaylık Hâtıraları, Temel Yayınları, 2000, ISBN 975-410-065-9 Osman Selim Kocahanoğlu, «Bir Osmanlı Ailesi ve Ali Fuad Cebesoy», Ali Fuat Cebesoy’un Arşivinden Askeri ve Siyasi Belgeler, Temel Yayınları, İstanbul, 2005, ISBN 975-410-092-6
რეფეტ ბელე

რეფეტ ბელე (თურქ. Refet Bele დ. 1877 — გ. 1963) — თურქი სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე, თურქეთ-იტალიის, ბალკანეთის, პირველი მსოფლიო და დამოუკიდებლობის ომების აქტიური მონაწილე, პირველი მსოფლიო ომის დროს იბრძოდა პალესტინისა და სირიის ფრონტებზე, სადაც მიაღწია ვიცე-პოლკოვნიკის ჩინს. ომის დასრულების შემდეგ იყო თურქ ნაციონალისტთა წინააღმდეგობის მოძრაობის აქტიური მონაწილე. იყო „ამასიის პროტოკოლის“ ხელმომწერი, არზრუმისა და სივასის კონგრესების მონაწილე და ორგანიზატორი, იყო დიდი ეროვნული კრების წევრი. ანკარის მთავრობამ მას გენერლის წოდება მიანიჭა. ეკავა ჯერ სამხედრო მოინისტრის, ხოლო შემდეგ დასავლეთის ფრონტის სარდლის თანამდებობები. აქტიურად მონაწილეობდა ანტიქემალისტური გამოსვლების ჩახშობაში. მიუხედავად ამისა, მოგვიანებით, 1916 წელს, გაასამართლეს ანტიქემალისტური იდეების გამო მოძრაობის სხვა ლიდერებთან ერთად. 1938 წელს, ათათურქის გარდაცვალების შემდეგ გაათავისუფლეს და ისევ ჩაერთო პოლიტიკურ ცხოვრებაში. აირჩიეს პარლამენტის წევრად. გარდაიცვალა 1963 წელს. ↑ Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a>
ჯევათ ჩობანლი

ჯევათ ჩობანლი (თურქ. Cevat Çobanlı დ. 1870 — გ. 1938) — თურქი სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე, თურქეთ-იტალიის, ბალკანეთის და პირველი მსოფლიო ომების აქტიური მონაწილე, 1891 წელს გალათასარაის სკოლის დასრულების შემდეგ შედის სამხედრო სასწავლებელში, რომელსაც ასრულებს ქვეითი ჯარის უმცროსი ლეიტენანტის ჩინით. 1894 წელს ასრულებს სამხედრო აკადემიას და იღებს შტაბის კაპიტნის ჩინს. სამსახურს აგრძელებს გენერალურ შტაბში და ინიშნება სულთნის ამალაში უმცროს ადიუტანტად. 1912-13 წლებში მონაწილეობს ბალკანეთის ომებში ასეულის მეთაურად და ბატალიონის შტაბის უფროსად. 1914 წლის დეკემბრიდან ინიშნება დარდანელის ფრონტზე. 1915 წლიდან არის გალიპოლის ბრძოლის მონაწილე და ერთ-ერთი ხელმძღვანელი, პოლკის მეთაური. ამ ოპერაცის ასრულებდა მე-19 დივიზიის მეთაურთან, მუსტაფა ქემალთან ერთად. 1916-17 წლებში მეთაურობდა ბატალიონს, პოლკს, ბრიგადას. 1917 წლის დასაწყისიდან ინიშნება დივიზიის მეთაურად და ენიჭება ბრიგადის გენერლის წოდება. 1918 წლიდან ინიშნება სირიაში მოქმედ არმიათა დამრტყმელ ჯგუფში გენერალ ოტო ლიმან ფონ სანდერსის მოადგილედ. მუდროსის დროებითი ზავის დადების შემდეგ ბრუნდება სტამბოლში. 1918 წლის ბოლოს ინიშნება ოსმალთა შეიარაღებული ძალების გენშტაბის უფროსად. 1920 წელს ბრიტანელების მიერ სტამბოლის აღების შემდეგ სხვა ლიდერებთან ერთად იჭერენ და ასახლებენ მალტაზე, საიდანაც ბრუნდება 1922 წლის ბოლოს. გარდაიცვალა 1938 წელს. ↑ http://www.navyingallipoli.com/ottomanside.html