laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
რეკენის პროვინცია

რეკენა — პროვინცია პერუში, ლორეტოს რეგიონში. სამხრეთიდან ესაზღვრება უკაიალის რეგიონი, ხოლო აღმოსავლეთიდან ბრაზილია. რეკენას პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი რეკენა. 2005 წლის აღწერის შედეგად პროვინციის მოსახლეობა შეადგენს 67 927 ადამიანს, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე 1,4 ადამიანს. რეკენას ფართობია 49 477,8 კმ². პროვინცია იყოფა 11 რაიონად. რეკენას პროვინციის სტატუსი მიენიჭა 1943 წლის 2 ივლისს. პერუს პროვინციები
მარისკალ-რამონ-კასტილიის პროვინცია

მარისკალ-რამონ-კასტილია — პროვინცია პერუში, ლორეტოს რეგიონში. აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება ბრაზილია. მარისკალ-რამონ-კასტილიას პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი კაბალიოკოჩა. 2005 წლის აღწერის შედეგად პროვინციის მოსახლეობა შეადგენს 55 294 ადამიანს, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე 1,5 ადამიანს. მარისკალ-რამონ-კასტილიას ფართობია 37 412,94 კმ². პროვინცია იყოფა 4 რაიონად. მარისკალ-რამონ-კასტილიას პროვინციის სტატუსი მიენიჭა 1979 წლის 18 ოქტომბერს. პერუს პროვინციები
ლორეტოს პროვინცია

ლორეტო — პროვინცია პერუში, ლორეტოს რეგიონში. ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება ეკვადორი. ლორეტოს პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ნაუტა. 2005 წლის აღწერის შედეგად პროვინციის მოსახლეობა შეადგენს 63 515 ადამიანს, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე 0,9 ადამიანს. ლორეტოს ფართობია 67 434,12 კმ². პერუს პროვინციები
ალტო-ამასონასის პროვინცია

ალტო-ამასონასი — პროვინცია პერუში, ლორეტოს რეგიონში. სამხრეთიდან ესაზღვრება სან-მარტინის რეგიონი. ალტო-ამასონასის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი იურიმაგასი. 2005 წლის აღწერის შედეგად პროვინციის მოსახლეობა შეადგენს 101 934 ადამიანს, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე 5,4 ადამიანს. ალტო-ამასონასის ფართობია 18 764,32 კმ². პროვინცია იყოფა 6 რაიონად. ალტო-ამასონასის პროვინციის სტატუსი მიენიჭა 1866 წლის 7 თებერვალს. პერუს პროვინციები
ედილი

ედილი (ლათ. Aedilis, aedis — „ტაძარი“) — თანამდებობა რომში. ედილები იყვნენ საზოგადოებრივ შენობების მოვლაპატრონობაზე პასუხისმგებელნი. ასევე მათ ევალებოდათ რელიგიური დღესასწაულების და თამაშობების ჩატარება. ედილების ინსტიტუტი ძვ. წ. 494 წელს დაარსდა, თავდაპირველად ეს პლებეური მაგისტრატურა იყო, ედილები ტრიბუნების თანაშემწეები იყვნენ. მოგვიანებით პატრიციებიც გახდნენ ედილები (aediles curules). ედილუსი 36 წელზე უფროსი უნდა ყოფილიყო. პატრიციუს ედილებს საკუთარი ხარჯებით უნდა მოეწყოთ თამაშობები. ამ თანამდებობას ბევრი დამწყები პოლიკიტოსი იყენებდა პოპულარობისთვის. პლებეი ედილები აწყობდნენ პლებეურ თამაშობებს. ციცერონი აღნიშნავს რომ ედილების მოვალეობებში ზემოთხსენებულის გარდა შედიოდა ქალაქში სისუფთავის დაცვა, აკვედუკების და საკანალიზაციო სისტემების მომსახურება, ქალაქში მოძრაობის რეგულაცია და ავარიული შენობების შეკეთება/დანგრევა, ხანძარსაწინააღმდეგო ზომების მიღება, აბანოებისა და ტავერნების შენახვა, აფერისტების და თაღლითების დასჯა, და საერთოდ, მოსახლეობის მორალზე ზრუნვა. ისინი ასევე თვაყურს ადევნებდნენ პროდუქტის ხარისხს. იულიუს კეისარმა ორი პატრიციუსი ედილი დაამატა, რომლებიც ხორბლის იმპორტს ზედამხედველობდნენ. ავგუსტუსის დროს ედილთა ფუნქციები გადანაწილდა პრეტორებდა და პრეფექტებს შორის, ხოლო III საუკუნეში ედილთა ინსტიტუტი გაქრა.
მაინასის პროვინცია

მაინასი — პროვინცია პერუში, ლორეტოს რეგიონში. ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება ეკვადორი და კოლუმბია. მაინასის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი იკიტოსი. 2005 წლის აღწერის შედეგად პროვინციის მოსახლეობა შეადგენს 536 423 ადამიანს, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე 4,3 ადამიანს. მაინასის ფართობია 119 859,4 კმ². პროვინცია იყოფა 13 რაიონად. პერუს პროვინციები
აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნები (1864)

1864 წლის აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნები იყო არჩევნები, სადაც პრეზიდენტმა ლინკოლნმა დემოკრატიული პარტიის კანდიდატი ჯორჯ მაკლელანი დაამარცხა. 1864 წლის არჩევნები ამერიკის სამოქალაქო ომის დროს გაიმართა და შესაბამისად მასში სამხრეთის შტატებს მონაწილეობა არ მიუღიათ.
მოლდოვის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები

მოლდოვის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები წარმოადგენს მოლდოვას რაგბის კავშირში. მათ რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატზე თამაშის გამოცდილება არ აქვთ. ამჟამად მოლდოვის ნაკრები მონაწილეობას იღებს ევროპის ერთა თასის გათამაშებაში. www.rugby.md www.goldteam.md დაარქივებული 2021-06-02 საიტზე Wayback Machine. Facebook IRB.com
პრეტორი

პრეტორი — ძველ რომში ერთ-ერთი მაგისტრატურა. პრეტორი praetor ლათინურად მომდინარეობს სიტყვა prae-ire-დან რაც წინ მავალს ნიშნავს. დროთა განმავლობაში პრეტორთა დანიშნულება იცვლებოდა, თავდაპირველად პრეტორებს უწოდებდნენ უმაღლეს მაგისტრატუსებს — კონსულებს და დიქტატორებს. ძვ. წ. 367 წლიდან კი პრეტორი დაერქვა კონსულზე ქვემოთ მდგომ მაგისტრატუსს. ამ დროიდან პრეტორის ფუნქცია განისაზღვრა სასამართლოებში საქმეების გარჩევით, ხოლო კონსულის ქალაქში არ ყოფნის დროს, პრეტორს ეკუთვნოდა უმაღლესი ხელისუფლება. თავდაპირველად პრეტორი შეიძლებოდა გამხდარიყო მხოლოდ პატრიციუსი, მას ისევე როგორც კონსულს ცენტურიების კომიციაზე ირჩევდნენ ერთი წლის ვადით. ძვ. წ. 337 წლიდან კი ეს თანამდებობა პლებეებისთვისაც გახდა ხელმისაწვდომი. ძვ. წ. 246 წლიდან მეორე პრეტორის არჩევაც დაიწყო. პირველ პრეტორს ერქვა Praetor urbanus - ქალაქის პრეტორი და იგი არჩევდა საქმეებს რომლებიც მხოლოდ რომის მოქალაქეებს ეხებოდათ, მეორე პრეტორი კი Praetor peregrinus იხილავდა საქმეებს რომლებიც რომის მოქალაქეებსა და უცხოელებს, ან მხოლოდ უცხოელებს ეხებოდათ. იმპერიის ზრდამ გამოიწვია პრეტორების რაოდენობის ზრდა. ძვ. წ. 227 წლიდან პრეტორებს ირჩევდნენ სიცილიაშიც და სარდინიაშიც. ორი ესპანური პროვინციის დამატების შემდეგ, ძვ. წ. 197 წლიდან კი ორივე პროვინციას ჰყავდა თითო პრეტორი. პროვინციული პრეტორი ვადის გასვლის შემდეგ ხშირად ინიშნებოდა პროვინციის პროპრეტორად ან პროკონსულად, ანუ მმართველად. სულამ პრეტორთა რაოდენობა 8-ს გაუტოლა, ხოლო კეისარის დროს უკვე 16 პრეტორი ირჩეოდა. ავგუსტუსმა რამდენიმე რეფორმის შედეგად პრეტორთა რაოდენობა 12-მდე დაიყვანა. ტიბერიუსმა კი ისევ 16-მდე გაზარდა. ადრეული იმპერიის პერიოდში პრეტორთა ფუნქციები პრაქტიკულად არ შეცვლილა, შემდგომში მათ აკვედუკებზე მეთვალყურეობაც დაევალათ. Brennan, T. Corey (2001). The Praetorship in the Roman Republic. Oxford University Press. ISBN 0-19-513867-8 Peck, Harry Thurston, Harpers Dictionary of Classical Antiquities (1898), Praetor[მკვდარი ბმული] Smith, William, Dictionary of Greek and Roman Antiquities, Praetor. დაარქივებული 2012-10-10 საიტზე Wayback Machine. Livy, Books 1–5 დაარქივებული 2002-12-30 საიტზე Wayback Machine.
ნიდერლანდების მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები

ნიდერლანდების მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები წარმოადგენს ნიდერლანდებს რაგბის კავშირში. მათ რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატზე თამაშის გამოცდილება არ აქვთ. ამჟამად ნიდერლანდების ნაკრები მონაწილეობას იღებს ევროპის ერთა თასის გათამაშებაში.
ებე კამარგუ

ებე მარია კამარგუ (პორტ. Hebe Maria Camargo; დ. 8 მარტი, 1929; ტაუბატე, ბრაზილია — გ. 29 სექტემბერი, 2012) — ბრაზილიელი ტელეწამყვანი და მსახიობი. ოფიციალური საიტი ებე კამარგუ კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
კვესტორი

კვესტორი (ლათ. quaestor, quaerere — გამოკითხვა, გამოძიება) — თანამდებობის პირი ძველ რომში. თავდაპირველად კვესტორები კონსულების თანაშემწეები იყვნენ. მათი არჩევა ტრიბების კომიციებში ხდებოდა. დროთა განმავლობაში მათი ფუნქციებში სისხლის სამართლის საქმეების გარჩევა, სახელმწიფო ხაზინის მეთვალყურეობა და სახელმწიფო არქივით განისაზღვრა. ძვ. წ. 367 წლამდე, სანამ სისხლის სამართლის საქმეების განხილვა კონსულების კომპეტენციაში შედიოდა, კვესტორები მხოლოდ საქმის წინასწარ გამოძიებას აწარმოებდნენ, ხოლო შემდეგ, როდესაც ეს მოვალეობა პრეტორებს დაეკისრათ, კვესტორების ფუნქცია ხაზინის ზედამხედველობით და არქივების მართვით შემოიფარგლა. თავდაპირველად კვესტორები ორნი იყვნენ, ხოლო ძვ. წ. 421 წლიდან ოთხნი გახდნენ, თან ამ თანამდებობის მიღება უკვე პლებეებსაც შეეძლოთ. სულას რეფორმის შემდეგ ძვ. წ. 81 წელს კვესტორთა რაოდენობამ ოცს მიაღწია, ხოლო კეისრის დროს ორმოცს. კვესტორების ნაწილი თვითონ რომში განაგებდა ფინანსებს, ნაწილი იგივე მიზნით მოქმედ ლეგიონებში მსახურობდა, ნაწილი - პროვინციებში და ნაწილიც საპორტო ქალაქებში აკონტროლებდა საბაჟო გადასახადებს. ძვ. წ. 180 წლის კანონის მიხედვით კვესტორს 10 წელი უნდა ემსახურა ჯარში, რადგან ჯარში წასვლა 17 წლიდან შეიძლებოდა, ესე იგი კვესტორი 27 წელზე უმცროსი ვერ იქნებოდა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, გვ. 496, თბ., 1980 წელი
მანუელ ოდრია

მანუელ აპოლინარიო ოდრია (ესპ. Manuel Apolinario Odría; 26 ნოემბერი 1896, ტარმა — 18 თებერვალი 1974, ლიმა) — პერუელი სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე. პერუს ორგზის პრეზიდენტი 1948-1950 წწ. და 1950-1956 წწ. დაიბადა ქალაქ ტარმაში. 1915 წელს დაამთავრა სამხედრო აკადემია და მუშაობა დაიწყო პერუს შეიარაღებულ ძალებში. მონაწილეობდა ეკვადორთან ომში პოდპოლკოვნიკის წოდებით, ხოლო ომის დამთავრების შემდეგ (1942) მიიღო გენერლის წოდება. Tauro del Pino, Alberto: Enciclopedia Ilustrada del Perú. Tercera Edición. Tomo 11. MEN-OJE. Lima, PEISA, 2001. ISBN 9972-40-160-9 Vargas Ugarte, Rubén: Historia General del Perú. Octavo y Noveno Tomo. Primera Edición. Editor Carlos Milla Batres. Lima, Perú, 1971. Varios autores: Historia del Perú. Lima, Lexus Editores, 2000. ISBN 9972-625-35-4
ჩაჩაპოიასი

ჩაჩაპოიასი — ქალაქი ჩრდილოეთ პერუში, ამასონასის რეგიონისა და ჩაჩაპოიასის პროვინციის დედაქალაქი. იგი მდებარეობს ზღვის დონიდან 2,235 მეტრზე. ჩაჩაპოიასი მოქცეულია მდინარე ამაზონის ხეობაში. ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 20,279 ადამიანს. ჩაჩაპოიასის მუნიციპალიტეტი(ესპანური) ↑ 2017 Peru Census <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18613799"></a>
უანკაველიკა

უანკაველიკა — ქალაქი ჩრდილოეთ პერუში, უანკაველიკის რეგიონისა და ამავე სახელწოდების პროვინციის დედაქალაქი. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3,600 მეტრზე, ანდების მთებში. ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 40,000 ადამიანს, ხოლო საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე შეადგენს 72.46 ადამიანს. უანკავალიკას ქალაქის სტატუსი მიენიჭა 1571 წელს. ქალაქი სარკინიგზო ხაზით უკავშირდება ქვეყნის დედაქალაქ ლიმას, ლიმამდე მანძილი 444 კილომეტრია. Pagina Web del Gobierno Regional de Huancavelica - Peru დაარქივებული 2007-10-12 საიტზე Wayback Machine. Web Oficial Municipalidad de la Ciudad de Huancavelica დაარქივებული 2013-01-30 საიტზე Wayback Machine. Rutas de Acceso a Huancavelica desde Lima - Peru დაარქივებული 2007-10-12 საიტზე Wayback Machine. ↑ 2017 Peru Census <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18613799"></a>
მოკეგუა

მოკეგუა — ქალაქი სამხრეთ პერუში, მოკეგას რეგიონისა და მარისკალ-ნიეტოს პროვინციის დედაქალაქი. ქალაქიდან რამდენიმე კილომეტრში მდებარეობს წყნარი ოკეანე. მოკეგადან 1144 კილომეტრში მდებარეობს ქვეყნის დედაქალაქი ლიმა. ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 66.480 ადამიანს, საშუალო სიმჭიდროვე ქალაქში შეადგენს 16,58 ადამიანს კმ²-ზე. (ესპანური) Sur Noticias დაარქივებული 2021-01-25 საიტზე Wayback Machine. (ესპანური) Municipalidad de Moquegua ↑ 2017 Peru Census <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18613799"></a>
მოიობამბა

მოიობამბა — ქალაქი სამხრეთ პერუში, სან-მარტინის რეგიონისა და მოიობამბას პროვინციის დედაქალაქი. ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 71,000 ადამიანს, საშუალო სიმჭიდროვე ქალაქში შეადგენს 285.5 ადამიანს კმ²-ზე. ტოლედო, ესპანეთი ბილბაო, ესპანეთი იკიტოსი, პერუ არეკიპა, პერუ სანტა-არმა, კოლუმბია ლოხა, ეკვადორი მანაუსი, ბრაზილია შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „მოიობამბა“ ვიკისაწყობში. მოიობამბა, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე მუნიციპალიტეტის საიტი ↑ 2017 Peru Census <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18613799"></a>
იკის პროვინცია

იკა — პროვინცია პერუში, იკის რეგიონში. იკას დასავლეთიდან ესაზღვრება წყნარი ოკეანე, ხოლო აღმოსავლეთიდან აიაკუჩოს რეგიონი. იკას პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი იკა. 2005 წლის აღწერის შედეგად პროვინციის მოსახლეობა შეადგენს 297 771 ადამიანს, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე 37,7 ადამიანს. იკას ფართობია 7 894,25 კმ². პროვინცია იყოფა 14 რაიონად.
მაგისტრატები

მაგისტრატები, მაგისტრატურები (ლათ. Magistratus) — არჩევითი თანამდებობა ძველ რომში. მაგისტრატები უმთავრესად აღმასრულებელ ხელისუფლებას წარმოადგენდნენ. ის ხელშეუხებელი პიროვნება იყო და სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულების პერიოდში არ შეიძლებოდა მისი გადაყენება ან სამართალში მიცემა. მაგისტრატად არჩევა დიდი პატივი იყო, მათ არანაირი ანაზღაურება არ ეკუთვნოდათ, პირიქით მოვალეობის შესასრულება ხშირად საკუთარი სახსრებით უწევდათ. მაგისტრატები ორ ტიპად იყოფოდა: ძირითადი მაგისტრატები (ლათ. Magistratus ordinarii) საგანგებო მაგისტრატები (ლათ. Magistratus extraordinarii) ყველა მაგისტრატი ცენზორის და დიქტატორის გარდა თითო წლის ვადით ირჩეოდა. დიქტატორს სენატი და კონსულები 6 თვის ვადით ირჩევდნენ, ხოლო ცენზორებს 5 წლის ვადით. კონსული ტრიბუნი კვესტორი პრეტორი ედილი ცენზორი დიქტატორი Magister Equitum დეცემვირი სამხედრო ტრიბუნი წერეთელი ა., ძველი რომი, ტ. 1-2, თბილისი: თბილისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 1961.
პალპის პროვინცია

პალპა — პროვინცია პერუში, იკის რეგიონში. პალპას აღმოსავლეთიდან აიაკუჩოს რეგიონი და უანაკაველიკას რეგიონი. პალპას პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი პალპა. 2005 წლის აღწერის შედეგად პროვინციის მოსახლეობა შეადგენს 13 363 ადამიანს, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე 10,8 ადამიანს. პალპას ფართობია 1 232,88 კმ². პროვინცია იყოფა 5 რაიონად.
ნასკა (პროვინცია)

ნასკა — პროვინცია პერუში, იკის რეგიონში. ნასკას აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება აიაკუჩოს რეგიონი, ხოლო სამხრეთიდან არეკიპას რეგიონი. ნასკას პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ნასკა. 2005 წლის აღწერის შედეგად პროვინციის მოსახლეობა შეადგენს 55 816 ადამიანს, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე 10,7 ადამიანს. ნასკას ფართობია 5 234,24 კმ². პროვინცია იყოფა 5 რაიონად.
ლიქტორი

ლიქტორი (ლათ. lictor - ligare - შეკვრა, დაბმა) რომში ერთ-ერთი უმდაბლესი თანამდებობა. ამ თანამდებობის წარმოშობაზე ცნობები არ გვაქვს, პირველად ლიქტორები მეფეების პერიოდთან არიან მოხსენებულნი. თავდაპირველად ლიქტორები მაგისტრატუსების ბრძანებების შემსრულებელნი იყვნენ, შემდგომში კი მათ მაგისტრუსების დაცვა ევალებოდათ. ლიქტორები როგორც წესი ან პლებეები ან განთავისუფლებული ხდებოდნენ. ისინი აუცილებლად რომის მოქალაქეები იყვნენ, ვინაიდან ტოგას ატარებდნენ. ისინი სამხედრო სამსახურიდან განთავისუფლებულნი იყვნენ, ადრეული იმპერიის ხანაში მათ ფიქსირებული ხელფასი ჰქონდათ 600 სესტერციუსი და გაერთიანებულნი იყვნენ კორპორაციაში. ლიქტორს ევალებოდა მაგისტრატუსის დაცვა და მისი ძალაუფლების სიმბოლოს - ფასცების ტარება, ქალაგარეთ კი ფასცებში ნაჯახები იდებოდა. დიქტატორის ლიქტორები კი ყოველთვის ატარებდნენ ნაჯახებს. ისინი მაგისტრატუსს ყოველთვის თან დაჰყვებოდნენ. ისტორიული წყაროების მიხედვით ადრეული რესპუბლიკის პერიოდში ლიქტორი მაგისტრატუსის მიერ გამონატილ განაჩენსაც ასრულებდა. ვესტას ქურუმებსაც ახლდათ თითო ლიქტორი, როდესაც ისინი საჯარო ღონისძიებებში იღებდნენ მონაწილეობას. მაგისტრატუსების ლიქტორების რაოდენობა მკაცრად რეგლამენტირებული იყო, რაც უფრო მეტი ლიქტორი ახლდა მაგისტრუსს, მით უფრო მაღალი რანგი ეკავა მას. დიქტატორი - 24 ლიქტორი კონსული - 12 ლიქტორი პროკონსული - 11 ლიქტორი ცხენთა გამგებელი - 6 ლიქტორი პრეტორი - 5 ლიქტორი პროპრეტორი - 4 ლიქტორი პატრიციუსი ედილუსი - 2 ლიქტორი ამათ გარდა კიდევ იყვნენ სხვა ტიპის ლიქტორები - lictor curiatus, ესენი ემსახურებოდნენ დიდ პონტიფიკუსს და ვესტას ქურუმებს. იმპერატორის ოჯახის წევს ქალებს ქალაქში გასვლისას ასევე ახლდნენ ამ ტიპის ლიქტორები. პრეტორიანელები penelope.uchicago.edu. William, Smith (1875). Retrieved 2018-12-28.
მანუელ პრადო ი უგარტეჩე

მანუელ პრადო ი უგარტეჩე (ესპ. Manuel Carlos Prado y Ugarteche; დ. 21 აპრილი, 1889 — გ. 15 აგვისტო, 1967) — პერუელი ბანკირი და პოლიტიკური მოღვაწე, პერუს ყოფილი პრეზიდენტის, მარიანო იგნასიო პრადოს შვილი, პერუს პრეზიდენტი 1939–1945 და 1956–1962 წლებში. დაიბადა 1889 წლის 21 აპრილს, ლიმაში, არისტოკრატების ოჯახში. მისი ძმა, ლეონსიო პრადო გუტიერესი, სამხედრო გმირი იყო, რომელიც 1883 წელს, მანუელ პრადოს დაბადებამდე ექვსი წლით ადრე გარდაიცვალა. როგორც არმიის ახალგაზრდა ოფიცერი, პრადომ აქტიური როლი ითამაშა 1914 გადატრიალების მოწყობაში, რომლითაც პერუს პრეზიდენტის — გილიერმო ბილინგურსტის მმართველობა დაემხო. 1934 წელს, პრადომ პერუს ცენტრალური სარეზერვო ბანკის პრეზიდენტის თანამდებობა დაიკავა. საგარეო პოლიტიკაში, პრადოს ყველაზე დიდი სიამაყე ის იყო, რომ 1942 წელს, როგორც პრეზიდენტმა, სამხრეთ ამერიკის ერთა შორის, პერუ პირველი გახადა, რომელმაც ურთიერთობა გაწყვიტა ფაშისტური ქვეყნების ალიანსთან. მანუელ პრადომ, ძლიერი და გავლენიანი ოჯახის უფროსმა, პერუს პრეზიდენტობას, ამერიკის სახალხო-რევოლუციური ალიანსის პარტიის მარცხენა ფრთის დახმარებით მიაღწია. ოსკარ ბენავიდესის შემდეგ პერუს პრეზიდენტის თანამდებობა მანუელმა დაიკავა. მისი პირველი მმართველობის დროს დამთავრდა პანამერიკული მაგისტრალის მოასფალტება. მან განაცხადა: ოსკარ ბენავიდესის შემდეგ პერუს პრეზიდენტის თანამდებობა მანუელმა დაიკავა. მისი პირველი მმართველობის დროს დამთავრდა პანამერიკული მაგისტრალის მოასფალტება. იგი სახელმწიფოს სათავეში იდგა მთელი მეორე მსოფლიო ომის განმავლობაში. 1945 წელს ომი გამოუცხადა კიდეც გერმანიას. 1941–1942 წლებში პერუმ ტერიტორიული კონფლიქტი მოიგო ეკვადორთან, რის შედეგადაც პერუმ მიიღო 200 000 კმ² ტერიტორია. პირველი საპრეზიდენტო ვადის გასვლის შემდეგ სამოგზაუროდ გაემგზავრა ევროპაში და გარკვეული პერიოდი დაჰყო პარიზში. მანუელ ოდრიას საპრეზიდენტო ვადის გასვლის შემდეგ იგი კვლავ დაბრუნდა პერუში და 1956 წლის არჩევნების შემდეგ მეორე ვადით გახდა პერუს პრეზიდენტი. პრადოს მეორე პრეზიდენტობის განმავლობაში (1956–1962), ყველაზე მნიშვნელოვანი აკრძალული პარტია APRA (ამერიკის სახალხო-რევოლუციური ალიანსი) იყო, რომელიც 1948 წელს, პრეზიდენტ მანუელ ოდრიას მიერ, არაკანონიერად გამოცხადდა. მანუელ პრადომ განაცხადა, რომ იგი ახლად არჩეულ კონგრესს, განსახილველად გადასცემდა სასარჩელო განცხადებას APRA-სთვის კანონის ძალის მინიჭების შესახებ. მოგვიანებით, სარჩელი დაკმაყოფილდა და საგარეო დევნილობაში მყოფი პარტიის სახელგანთქმული დამფუძნებელი — ვიქტორ-რაულ-აია-დე-ლა-ტორე, პერუში დაბრუნდა. 1961 წელს ოფიციალური ვიზიტით იმყოფებოდა იაპონიაში და გახდა მსოფლიოს პირველი სახელმწიფოს მეთაური, რომელიც მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ესტუმრა ამ ქვეყანას. 1962 წელს საპრეზიდენტო ვადის გასვლამდე 10 დღით ადრე რიკარდო პერეს გოდოის მიერ დამხობილ იქნა მისი ხელისუფლება. გარდაიცვალა ემიგრაციაში, პარიზში 1967 წლის 15 აგვისტოს. Tauro del Pino, Alberto: Enciclopedia Ilustrada del Perú. Tercera Edición. Tomo 11. MEN-OJE. Lima, PEISA, 2001. ISBN 9972-40-160-9 Vargas Ugarte, Rubén: Historia General del Perú. Octavo y Noveno Tomo. Primera Edición. Editor Carlos Milla Batres. Lima, Perú, 1971. Varios autores: Historia del Perú. Lima, Lexus Editores, 2000. ISBN 9972-625-35-4
პურინი

პურინი (C5-N4-H4 purine) — ჰეტეროციკლური ნაერთია, იმიდაზო(4.5d) პირიმიდინების უმარტივესი წარმომადგენელი. პურინის წარმონაქმნები დიდ როლს ასრულებენ ბუნებრივი ნაერთების ქიმიაში. პურინის ფუძეზე წამოქმნილია: დნმ, რნმ, კოფერმენტი ნად, ალკალოიდები, კოფეინი, თეოფილინი და თეობრომინი, ტოქსინები, შარდოვანა, ამიტომ ფართოდ გამოიყენება ფარმაცევტიკაში. პურინის მოლური მასა - 120.11გ/მოლი პურინის დნობის ტემპერატურა - 214 °C Purine Content in Food დაარქივებული 2011-11-12 საიტზე Wayback Machine.
ფთია

ტერმინით ფთია (ინგლ. phthia) შეიძლება აღნიშნული იყოს: ფთია — ძველი ქალაქი სამხრეთ აღმოსავლეთ თესალიაში, ფტიოდიდაში, მირმიდონების დედაქალაქი. პელევსის და დიდი აქილევსის სატახტო ქალაქი. მოხსენიებული აქვს: ჰომეროსს, ქსენოფონტეს, თუკიდიდეს, აპოლოდორეს. ბერძნული მითოლოგია აპოლონის სატრფო, დორიელთა მამამთავრის დოროსის დედა, რომელიც ფთიაში ცხოვრობდა. ენდიმიონის და ზღვის ნიმფის ან იფიანასას შვილმა ეტოლოსმა ჯერ აპის ფორნევსის ძე მოკლა მერე კურეტიდების ქვეყანაში გაიქცა, დახოცა იქ შეხიზნული დოროსი, ლაოდოკე და პოლიპოიტე და მიწას ეტოლია უწოდა. ამფიონესა და ნიობეს ერთ-ერთი ასული, მოკლა არტემიდემ. ამინტორის ხასა, ცილი დასწამა მეფისწულ ფენიქსს, რომელიც ამისთვის მამამ დააბრმავა. შემდეგ კი ბრმა კენტავრმა ქირონმა მოარჩინა.
პრინციპატი

პრინციპატი — მმართველობის ფორმა ადრეულ რომის იმპერიაში. სიტყვა პრინციპატი ლათინური Princeps-დან მომდინარეობა, რაც ნიშნავს „პირველი პირველთა შორის“. პრინციპატი წარმოადგენდა ადრეული იმპერიის მართვის ფორმას, როდესაც რესპუბლიკური ტრადიციები ჯერ კიდევ ძლიერი იყო და ინსტიტუტები შენარჩუნებული იყო, ასევე პრინცეპსს ესაჭიროებოდა სენატის აღიარება. პრინცეპსტის (პირველი მოქალაქის) ტიტული პირველად ოქტავიანე ავგუსტუსმა მიიღო, როდესაც სენატის თანხმობით იგი იმპერატორი გახდა (ძვ. წ. 27 წელს). ფორმალურად რესპუბლიკა შენარჩუნებული იყო. ავგუსტუსმა მიიღო ცხოვრების ბოლომდე ტრიბუნის მაგისტრატურა, იგი ასევე იყო ცენზორიც და მხედართმთავარიც, ამრიგად იგი სათავეში ჩაუდგა როგორც სამოქალაქო, ასევე სამხედრო და სასულიერო ხელისუფებას. სენატმა და სახალხო კრებებმა განაგრძეს არსებობა, მაგისტრატუსებიც შენარჩუნდა, მაგრამ მათი პოლიტიკური მნიშვნელობა შემცირდა. პირობითად პრინციპატი მოიცავს პერიოდს ძვ. წ. 27 წლიდან, ანუ ავგუსტუსის იმპერატორად გამოცხადებიდან, 193 წლამდე, ანუ ანტონინების დინასტიის დასასრულამდე. სევერუსების დინასტიის მმართველობა რესპუბლიკური ტრადიციებისგან უკვე ძალიან შორის იყო წასული, ხოლო შემდეგ მესამე საუკუნის კრიზისი დაიწყო, რომელიც დიოკლეტიანეს მიერ დომინატის შემოღებით დასრულდა. Richard Alston: Aspects of Roman History. AD 14–117. London / New York 1998. Henning Börm, Wolfgang Havener: Octavians Rechtsstellung im Januar 27 v. Chr. und das Problem der „Übertragung“ der res publica. In: Historia 61 (2012), pp. 202–220. Jochen Bleicken: Prinzipat und Dominat. Gedanken zur Periodisierung der römischen Kaiserzeit. Wiesbaden 1978. Kurt A. Raaflaub, Mark Toher (eds.): Between Republic and Empire: Interpretations of Augustus and his Principate. Berkeley / Los Angeles / Oxford 1990.
კუელაპი

კუელაპი – ციხესიმაგრე პერუში, ამასონასის რეგიონში. აშენებულია X საუკუნეში და ეკუთვნის ჩაჩაპოიასის კულტურას. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 000 მეტრზე. კუელაპი 1843 წლამდე ყველასაგან მივიწყებული იყო, სანამ ის ხელახლა არ გაიხსნა. პირველად ის 1930 წელს შეისწავლეს ფრანგმა არქეოლოგებმა – ბორდელიემ და ლანგლუამ. ციხესიმაგრე შედგება ერთმანეთზე დაშენებული გიგანტური პლატფორმებისაგან. პირველი პლატფორმის სიმაღლე 20 მეტრია, სიგრძე 400 მეტრი და გადაჭიმულია სამხრეთიდან ჩრდილოეთის მიმართულებით. საბოლოო ჯამში, ეს პლატფორმები 600-მდე კონსტრუქციას შეიცავენ. მათს უმრავლესობაზე ამოტვიფრულია ფრინველები, რომლებიც თითქოს შენობას გარშემო უფრენენ. შენობაში შესასვლელად უნდა გაიარო ვიწრო ჭრილი ორ კედელს შორის, რომელიც 20 მეტრის სიმაღლეზე მდებარეობს და სადაც მხოლოდ ერთი ადამიანი ეტევა ერთ ჯერზე. კუელაპის გარშემო მდებარეობს სამი მომცრო ნაგებობა: ელ-ტინტერო, ლა-ატალაია, ელ-კასტილიო. ციხე-სიმაგრიდან არცთუ ისე შორს მდებარეობს არქეოლოგიური კომპლექსი გრან-ვილაია. პერუს არქეოლოგიური ძეგლები ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: კუელაპი Kuelap Non-profit organization დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. Kuelap information დაარქივებული 2007-10-23 საიტზე Wayback Machine. Information on Kuelap დაარქივებული 2011-03-07 საიტზე Wayback Machine.
უაკა-პუკლიანა

უაკა-პუკლიანა (კეჩ. pucllay – თამაში, სათამაშო ადგილი) — კომპლექსი პერუში, ქვეყნის ცენტრალური ნაწილის სანაპირო ზოლში. იგი წარმოადგენდა ლიმის კულტურის მნიშვნელოვან ადმინისტრაციულ და საცერემონიო ცენტრს, ალიზის უზარმაზარ პირამიდას, რომლის შექმნითაც, ქურუმთა წრემ პოზიციები განიმტკიცა. მისი აშენების პერიოდად მოაზარება ახ. წ. 200-700 წლები. პერუს არქეოლოგიური ძეგლები ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: უაკა-პუკლიანა pucllana.perucultural.org.pe დაარქივებული 2011-07-08 საიტზე Wayback Machine. (ესპანური)
ხისკაირუმოკო

ხისკაირუმოკო — კოლუმბამდელი არქეოლოგიური ძეგლი პერუში, ქალაქ პუნოდან სამხრეთით 54 კილომეტრზე. მდებარეობს ტიტიკაკას ტბის აუზში, ზღვის დონიდან 4 115 მეტრზე. ეს ტერიტორია დასახლებული იყო ძვ.წ. 3000-1400 წლებში. 1994 წელს იგი აღმოაჩინა მარკ ალდენდერფერმა, როდესაც ის ფეხით მიუყვებოდა მდინარე ილავეს სანაპიროებს. ობიექტის დასახელება მომდინარეობს კეჩუას სამი სიტყვის კომბინაციიდნ: "ხისკა" (პატარა), "ირუ" (ბალახის კონა), "მოკო" (პატარა ბორცვი). ხისკაირუმოკო მნიშვნელოვან როლს თამაშობდა კოლუმბამდელი პერუს ისტორიაში. აქ ამზადებდნენ უმაღლესი კლასის ნაკეთობებს, სარიტუალო ნივთებს, აქ გადიოდა მნიშვნელოვანი სავაჭრო გზები და ა.შ. პერუს არქეოლოგიური ძეგლები უძველესი ამერიკული ყელსაბამი ხისკაირუმოკოდან დაარქივებული 2010-05-14 საიტზე Wayback Machine. ვიდეო ყველაზე ძველი ამერიკული ოქროს არტეფაქტი
უაინა-პიქჩუ

უაინა-პიქჩუ (კეჩ. – ახალგაზრდა მთა) — მთა პერუში. მის ძირში მიედინება მდინარე ურუბამბა. იგი მაღლიდან გადმოჰყურებს და ორ ნაწილად ყოფს ინკების დაკარგულ ქალაქს – მაჩუ-პიქჩუს. ინკებმა ამ მთაზე გზა გაიყვანეს და მის მწვერვალზე ააშენეს ტაძარი და ტერასები. უაინა-პიქჩუ ზღვის დონიდან 2 720 მეტრის სიმაღლეზე მდებარეობს, მაჩუ-პიქჩუზე 360 მეტრით მაღლა. ადგილობრივი გიდების გადმოცემით, ეს მთა იყო უმაღლესი ქურუმისა და ადგილობრივი ქალწულების საცხოვრებელი ადგილი. ყოველ დილას, მზის ამოსვლის წინ, უმაღლესი ქურუმი ფეხით ჩადიოდა მაჩუ-პიქჩუში და ზარს რეკდა, რაც ახალი დღის დადგომის ნიშანი იყო. მთის კალთაზე, სიმაღლით მაჩუ-პიქჩუზე დაბლა, მდებარეობდა მთვარის ტაძარი, ერთ-ერთი მაჩუ-პიქჩუს არეალის სამ უმთავრეს ტაძართაგან. უაინა-პიქჩუ, perucultural.org.pe დაარქივებული 2009-02-21 საიტზე Wayback Machine. ↑ The Temple of the Moon. Peru Culture. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-03-13. ციტირების თარიღი: 2010-12-05.