laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
კომუნარის ჩიბუხი

კომუნარის ჩიბუხი — კოტე მარჯანიშვილის 1929 წლის მუნჯი მხატვრული ფილმი. ფილმი გადაღებულია ილია ერენბურგის ამავე სახელწოდების მოთხრობის მიხედვით. იგი ასახავს პარიზის სოციალურ და პოლიტიკურ სურათს 1870-1871 წლებში და პარიზის კომუნის დაცემას. პრუსიელებთან ომში დამარცხების შემდეგ პარიზში შიმშილმა და კომუნარების აჯანყებამ იფეთქა. მუშებმა თავიანთი დროებითი მმართველობა გამოაცხადეს. კალატოზ ლუი რუს ცოლმა გაჭირვებას ვეღარ გაუძლო, შვილი ქმარს შეატოვა და ყასაბთან ერთად ვერსალში გაიქცა. პატარა ჟიული ქუჩაში დარჩა. ლუი ბარიკადებზე იღუპება. დამარცხებული კომუნარები დახვრიტეს, რომელთა შორის იყო ლუის პატარა ვაჟიც. უშანგი ჩხეიძე — ლუი რუ – კალატოზი სერგეი ზაბოზლაევი (უმც) — ჟიული — რუს შვილი ვერიკო ანჯაფარიძე — ლუიზა ტ. მენზონი — გაბრიელ დე ბონივეტი ალექსანდრე (სანდრო) ჟორჟოლიანი — ლეიტენანტი თამარ ჭავჭავაძე — კომუნარი ქალი შალვა ღამბაშიძე — ყასაბი შალვა ხონელი (გოგოლაშვილი) — ფრანგი ოფიცერი ილიკო მერაბიშვილი მიხეილ დავითაშვილი გაიოზ მელიავა მიხეილ სულთანიშვილი ზაალ ტერიშვილი დავით ქობულოვი (ქობულაშვილი) „კომუნარის ჩიბუხი“ [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია „კომუნარის ჩიბუხი“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
That's All (ჯენესისის სიმღერა)

That's All — ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ ჯენესისის სინგლი 1983 წლის ალბომიდან Genesis. ეს არის ჯგუფის ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული სინგლი, რომელშიც მოთხრობილია საყვარელ ქალთან ახლახან დაშორებული მამაკაცის ისტორია. კონცერტებზე კოლინზი ამ ნომერს წარადგენდა, როგორც ქანთრის სტილის სიმღერას. That's All - 4:24 Taking It All Too Hard - 3:57 That's All (ჯენესისის სიმღერა) საიტზე Discogs
კჰალ დროგო

კჰალ დროგო (ინგლ. Drogo) — ჯორჯ რეიმონდ რიჩარდ მარტინის ფენტეზის ჟანრის რომანების სერიის, „ყინულისა და ცეცხლის სიმღერის“ პერსონაჟი და აგრეთვე მისი ტელეადაპტაციის ერთ-ერთი გმირი. ის წარდგენილია 1996 წელს გამოცემულ წიგნ „სატხტოთა თამაში“ ტელეადაპტაციისას მისი როლი შეასრულა ამერიკელმა მსახიობმა ჯეისონ მომოამ. ხალ დროგო, იყო დოთრაკთა ხალასარის მეთაუირო. ის ხშირად მოიხსენიება როგორც „დიდი ხალი“. მისი სახელი ჰქვია უკანასკნელ გადარჩენილ დრაკონს, რომელიც იყო მისი ქვრივის პირადი დრაკონი. დროგო არის ხალი ან მომთაბარე ცხენოსანი აღმოსავლეთ კონტინენტის ვიწრო ზღვის მიღმა. დოთრაკები არიან სასტიკი მეომრები, დახელოვნებული ბრძოლაში, შეუპოვარი ბრძოლაში და ცნობილი ველურობით არადოთრაკების მიმართ. საკუთარ ხალხს შორის მათ აქვთ ღირსების კოდექსი, თუმცა მაინც მკაცრი და შეუბრალებელი არიან. დროგო ჯერკიდევ ძალიან ახალგაზრდა იყო რეოდესაც საკუთარი ხალასარი ჰყავდა. ის ლეგენდარული მეომარია და არასოდეს დამარცხებულა ბრძოლაში. დროგოს სურდა მსოფლიოში ყველაზე ლამაზი და ეგზოტიკური ქალი, როგორიც მისი ხალესი (ცოლი) დეინერის ტარგარიენი იყო. მას იცავენ სისხლისმსმელები, მათ შორის ქოთო. გენერლები ან კო მის ხალასარში შედიან პონო და ჟაქო, კაცები, რომლებიც მას იცავენ, მიჰყვებიან ბრძოლაში და როდესაც დროგო მოკვდება, მათი მოვალეობა და პატივია გაჰყვნენ მას მაშინაც კი, რათა გააგრძელონ მისი სამსახური. ხალ დროგო
მელანი

მელანი (< ბერძ. μελανός — „შავი“) — საღებავი ნივთიერებების ნაზავი, რომელიც ძირითადად წერისათვის გამოიყენება. პაპირუსზე საწერად მელნის საღებავ კომპონენტად გამოიყენებოდა მური. ქაღალდის გამოგონებასთან ერთად გაჩენილი მელნის შემადგენლობაში შედიოდა ტანინები, რკინის მარილები და მცენარეული წარმოშობის წებოვანი ნივთიერებები; ტანინები ჰიდროლიზის დროს წარმოქმნიან გალმჟავას, რომელიც რკინის(III) მარილებთან მუქ ლურჯ ნალექს იძლევა. მელნის ასეთი შემადგენლობა თითქმის არ შეცვლილა XIX საუკუნის შუა ნახევრამდე — სინთეთიკური საღებრების გაჩენამდე. თანამედროვე მელანი ჩვეულებრივ შეიცავს გამხსნელს (უფრო ხშირად წყალს ან სპირტს), სინთეთიკურ საღებარს (ძირითადად შავს, ლურჯს, წითელს, მწვანესა და იისფერს), მამოდიფიცირებელ დანამატებს (კონსერვანტებს, დასველებადობის, სიბლანტისა და სხვა ფიზიკურ-ქიმიური მაჩვენებლების რეგულატორებს). მელნის დამზადებისას იყენებენ კარგად ხსნად საღებრებს (უფრო ხშირად მჟავურ საღებრებს), რომლებიც არ უნდა შეიცავდეს უხსნად ნარჩენებსა და მინერალურ მარილებს. დაცული უნდა იყოს ფერის (ნაჯერობა, თანაბარზომიერება, დროისა და გარე ზემოქმედების მიმართ მდგრადობა) და უსაფრთხოების მოთხოვნები. დანიშნულების მიხედვით განასხვავებენ ავტოკალმის, თვითმწერი ხელსაწყოს, პირგადასაღები ტექნიკის, ბუმბულით წერის (სპეციფიკური დოკუმენტების გასაფორმებლად) და სხვა სახის მელნებს. მელანი ასევე გამოიყენება ბეჭდებითა და შტამპებით გამოსახულებების (ტექსტების, ნახატების) შესაქმნელად, სახვით ხელოვნებაში და ა.შ. ↑ ქართული ენის განმარტებითი ლექსიკონი : რვატომეული / არნ. ჩიქობავას საერთო რედაქციით, ტ. 5, თბ.: საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის გამომცემლობა, 1958. ↑ Чернила // Большая российская энциклопедия. т. 34. — М., 2017. — стр. 469.
Jesus He Knows Me

Jesus He Knows Me — ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ ჯენესისის სინგლი 1991 წლის ალბომიდან We Can't Dance. სიმღერის ტექსტით ჯგუფი აკრიტიკებს ფსევდომქადაგებლებსა და ფსევდომოძღვრებს, რომლებიც ტელეეთერს იყენებენ მხოლოდ გამდიდრებისათვის. იგივე შინაარსი აქვს სიმღერის ვიდეოკლიპსაც, რომელშიც, მაგალითად, რეზერფორდი მღდვლის როლში დამალულია მანქანაში საყვარელ მამაკაცთან ერთად. Jesus He Knows Me (სინგლის ვერსია) - 4:17 Hearts On Fire - 5:15 Jesus He Knows Me საიტზე Discogs
დენდურის ტაძარი

დენდურის ტაძარი — რომაულ-ეგვიპტური ტაძარი ნუბიაში. აგებულია ქვიშაქვით. მდებარეობდა ნილოსის მარცხენა ნაპირზე, აიგო რომის იმპერატორ ავგუსტუსის ბრძანებით, რომელმაც ძვ. წ. 31 წელს, აქციუმის ბრძოლაში კლეოპატრას დამარცხების შემდეგ, ეგვიპტე რომის მმართველობას დაუქვემდებარა. ტაძარი მიძღვნილია ქალღმერთ ისიდასადმი, რომელსაც ნუბიის მოსახლეობა ადგილობრივ ნახევარ ღვთაებებთან, პედეისსა და პეჰორთან ერთად, განსაკუთრებით სცემდა თაყვანს, ტაძრის რელიეფზე ფარაონის სამოსში გამოსახული ავგუსტუსი ეგვიპტელ ღმერთ თოთს ღვინოს სთავაზობს. აღნიშნული მიუთითებს იმპერატორის განზრახვაზე, მორგებოდა ადგილობრივ რელიგიურ წარმოდგენებს. ტაძარი წარმოადგენს ქვიშაქვის ბლოკებით აგებულ ოთხკუთხა კონსტრუქციას, ამშვენებს ორი მასიური სვეტით გამაგრებული პორტიკი (პრონაოსი). ტაძარს წინ უძღვის მონუმენტური შესასვლელი კარი, რომელიც თავის დროზე ტაძრის შემომსაზღვრელი კედლის ნაწილია. 1960 წელს, ასუანის მეორე კაშხლის მშენებლობის გამო, ნაგებობა მთლიანად ჩაიძირებოდა ნასერის წყალსაცავში. ეგვიპტის მთავრობის ინიცივატიითა და უცხოეთის ქვეყნების ტექნიკური და ეკონომიკური მხარდაჭერით, ნუბიის ძეგლების გადარჩენის კამპანია დაიწყო. ეგვიპტემ მადლიერების ნიშნად რამდენიმე ტაძრის იმ ქვეყნებისთვის გადაცემა გადაწყვიტა, რომლებიც ანტიკური ნაგებობების დაშლისა და ხელახალი აწყობის პროცესში მონაწილეობდნენ. 1965 წელს ამერიკის პირველმა ლედიმ, ჟაკლინ კენედიმ ამერიკის შეერთებული შტატებისთვის შეარჩია დენდურის ტაძარი, რომელიც 1978 წელს მეტროპოლიტენის საკლერის ფრთაში განათავსეს. ტაძარი მუზეუმის ერთ-ერთ მთავარ ღირსშესანიშნაობას წარმოადგენს. დავერიო ფ., მეტროპოლიტენის მუზეუმი, ნიუ-იორკი : სერიიდან „ხელოვნების საუკეთესო მუზეუმები“, წგნ. 9, თბ.: „პალიტრა L“, 2018, ISBN 9789941291074.
აღოღლანის კარიბჭე

აღოღლანის კარიბჭე, მუხთარის კარი ან შუშაქენდის კარიბჭე (აზერ. Ağoğlan qapısı, Muxtar qapısı və ya Şuşakənd qapısı) — შუშას ციხის სამი მთავარი კარიბჭედან ერთ-ერთი, რომელიც მდებარეობს ციხის აღმოსავლეთ მხარეს და ქალაქის ქვედა ნაწილში. შუშას ციხეს სამი მთავარი კარიბჭე ჰქონდა: განჯის, ირევანის და აღოღლანის კარიბჭეები. სამივე კარიბჭის სახელები ხშირად მოიხსენიება ისტორიულ წყაროებში და ისინი ასევე მოხსენიებულია შუშას XIX საუკუნის ყველა გენერალურ გეგმაში. მაგალითად, 1871 წელს გამოცემული გაზეთ „კავკაზის“ 25-ე ნომერში წერია: „აბიხის ბარომეტრიული გაზომვებით, ქალაქის ჩრდილო-აღმოსავლეთი ნაწილი, სადაც მდებარეობს აღოღლანისა და ელიზავეტპოლის კარიბჭეები, 3886 ფუტის სიმაღლეზე და სამხრეთ-დასავლეთი ნაწილში მდებარეობს ადგილი, რომელსაც „შუშას კლდეს“ ეძახიან და სადაც ირევანის კარიბჭეა, 4705 ფუტი სიმაღლისაა“. ჯერ კიდევ XIX საუკუნის 60-იან წლებში ამ კარებებმა მნიშვნელოვანი როლი შეასრულეს შუშას საზოგადოებრივ ცხოვრებაში, რასაც მოწმობს გაზეთ „ილუსტრაციაში“ გამოქვეყნებული სტატია. იმ სტატიაში მოყვანილი ინფორმაციის მიხედვით, აღოგლანისა და ირევანის კარები გამიზნული იყო ტვირთების გადასაადგილებლად, ხოლო განჯის კარი ურმების გასავლელად. მიუხედავად იმისა, რომ ზოგიერთი წყარო აღნიშნავს ციხის გალავნის მეოთხე კედლის არსებობას, მისი მდებარეობა და სახელწოდება დადგენილი არ არის. პანაჰალი ხანის დროს აშენებული ციხის კარიბჭიდან გზა ქალაქ შუშას სოფლებს შუშაქენდსა და მუხტართან აკავშირებდა და აღოღლანის ციხემდე იყო გადაჭიმული. XIX საუკუნის ყველა რუსულენოვან წყაროში შუშას სამხრეთი კარი აღოღლანის კარიბჭედ არის მოხსენიებული. 1846 წლის „კავკასიურ კალენდარში“ დამატებული საგზაო რუკის მიხედვით, ამ კარიბჭედან სოფელთაშორისი გზის საშუალებით შუშის ციხე აღოღლანის ციხეს უერთდებოდა. წყაროებში მოხსენიებული ამ კარის კიდევ ერთი სახელია თოფხანას კარი. აზერბაიჯანელი მხატვარი ელთუნ ავალოვი აღნიშნავს, რომ რუსეთის სახელმწიფო სამხედრო ისტორიულ არქივში შენახული ნახატის მიხედვით, ციხის ჩრდილოეთ და დასავლეთ კარიბჭეებისგან განსხვავებით, აღმოსავლეთში მდებარე აღოღლანის კარიბჭე არ იყო გამაგრებული საბრძოლო კოშკებით და ჰქონდა საკმაოდ მარტივი გარეგნობა. შესასვლელი ღერძული თაღითაა წარმოდგენილი. XIX საუკუნეში ციხის ქვედა მხარეს, აღმოსავლეთის კარიბჭესთან აშენდა შუშის ციხე. ციხის მშენებლობისას ციხის კედლების ნაწილი და თავდაცვითი კოშკები ციხის კედლებად გამოიყენებოდა. ამ დროს კარიც შეიცვალა და ციხის შესასვლელად გადაკეთდა. ↑ Nersesov (Qarabaği), Mirzə Yusif (2006). Tarixi-Safi, Qarabağnamələr. II kitab, Bakı: Şərq-Qərb nəşriyyatı, გვ. 35.  ↑ 2.0 2.1 2.2 Авалов 1977, p. 35 ↑ Авалов, Э. В. (1972). „О некоторых особенностях архитектуры оборонительных сооружений Шуши“. Изв. АН Азерб. ССР сер. Лит. Яз. и Иск. (№ 2). შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |accessdate=-ში (დახმარება); |access-date= საჭიროებს მიეთითოს აგრეთვე |url= (დახმარება) ↑ „Кавказ, Тифлис“ (№ 25). 1871. დამოწმება journal საჭიროებს |journal=-ს (დახმარება) ↑ (1861) Очерки Закавказья. «Иллюстрация», т. VII. СПб.-М., გვ. 257.  ↑ Nersesov (Qarabaği), Mirzə Yusif (2006). Tarixi-Safi, Qarabağnamələr. II kitab, Bakı: Şərq-Qərb nəşriyyatı, გვ. 35.  ↑ Карта к дорожнику Кавказского края. (1845) Кавказский календар на 1846 год. Тифлис.  Авалов, Э. В. Архитектура города Шуши и проблемы сохранения его исторического облика. Баку: Элм. 1977.
ჩუ (მდინარე)

ჩუ (ყირგ. Чүй), შუ (ყაზახ. Шу) — მდინარე აზიაში, ყირგიზეთსა და ყაზახეთში. წარმოიქმნება მდინარეების ჯოონ-არიქისა და ქოჩქარის შეერთებით, ისინი სათავეს თერსქეი-ალათაუსა და ყირგიზეთის ქედების ფერდობების მყინვარებიდან იღებს. სიგრძე 1186 კმ, აუზის საერთო ფართობი (გაუდინარი არეების ჩათვლით) დაახლ. 68 ათ. კმ². შეერთების ადგილის ქვემოთ მიედინება ისიქ-ქოლის ქვაბულში. მდინარე ჩუსა და ისიქ-ქოლის ტბის წყალგამყოფი სუსტადაა გამოხატული, 1950-იან წლებში ქუთემალდის ტოტით წყალმოვარდნის წყლები მდინარიდან ტბაში ჩაედინებოდა. ადგილ ქაფჩიგაისა და ბოომის ხეობის გავლის შემდეგ მდინარე შედის ჩუს ხეობაში. ქვემო წელზე კალაპოტი რამდენიმე ტოტად იყოფა, რომლებიც წყალდიდობის დროს ფართოდ გადმოდის ნაპირებიდან. ჩუ იკარგება აშიქოლის ღრმულში. ძირითადი შენაკადებია: ჩონგ-ქემინი, ყაყფათასი (მარჯვენა), ისიქ-ათა, ალამედინი, აქსუ (აქ-სუუ), ყურაღათი (მარცხენა). იკვებება ძირითადად თოვლის, ნაწილობრივ კი წვიმისა და მიწისქვეშა წყლებით. წყალდიდობა იცის წლის თბილ პეროდში (ივლისი – აგვისტო). წყლის საშუალო მრავალწლიური ხარჯი ჩუს ხეობაში 53,5 მ³/წმ (ჩამონადენის წლიური მოცულობა 1,7 კმ³). დარეგულირებულია ორთო-თოქოისა (ყირგიზეთი) და თასოთქელის (ყაზახეთი) წყალსაცავებით. მდინარის წყალი გამოიყენება სარწყავად. აგებულია ჩუს დიდი არხი — ქალაქ ქემინიდან ბიშკეკის გავლით (ყირგიზეთი) ქალაქ ოითალამდე (ყაზახეთი). მდინარეზე განლაგებულია ქალაქები (დინების მიმართულებით): ქემინი, თოქმაქი (ყირგიზეთი), შუ (ყაზახეთი). ↑ Михайлова М. В. Чу // Большая российская энциклопедия. т. 34. — М., 2017. — стр. 627.
ისას წყარო

ისას წყარო (აზერ. İsa bulağı) — შუშის რაიონის ერთ-ერთი ცნობილი წყარო და ისტორიული ადგილი. წყარო მდებარეობს ტყეში, ზღვის დონიდან დაახლოებით 1500 მეტრზე, ქალაქ შუშიდან ორი კილომეტრის დაშორებით. იგი ითვლება აზერბაიჯანული ბუნების ერთ-ერთ იშვიათ მარგალიტად. ადგილობრივი მოსახლეობის თქმით, წყაროს სახელწოდება ფერმერის სახელად ისას საპატივსაცემოდაა დარქმეული, რომელმაც ის პირველად მე-18 საუკუნეში უღრან ტყეში აღმოაჩინა. ყარაბაღის მეორე ომის შემდეგ, ქალაქ შუშის სახელმწიფო ნაკრძალის სამმართველომ ისას წყარო სრულად აღადგინა. თვითონ წყარო მარმარილოთი იყო გაკეთებული, სიტყვა „ისა წყარო“ ეროვნული ორნამენტით დაეწერა და წყაროს წყალმომარაგება სრულად აღდგა. ↑ Azərbaycan toponimlərinin ensklopedik lüğəti, II cilddə. Bakı-2007. I cild, səh.260. ↑ İsa Bulağı tam bərpa edilib
გაზანჩლის უბანი

გაზანჩლის უბანი (აზერ. Qazançalı məhəlləsi) — ქალაქ შუშას ერთ-ერთი უდიდესი უბანი, რომელიც 1805 წლიდან მთიან მხარეში აშენდა და მე-19 საუკუნემდე გაგრძელდა მისი შენობა. ფანაჰალი ხანის გარდაცვალების შემდეგ, მისი ვაჟი იბრაჰიმხალილ ხანი (1721-1806), ყარაბაღის მეორე მოსამართლე, იყო თავისი დროის ერთ-ერთი დახელოვნებული და პოლიტიკური მოღვაწე. მისი მმართველობის წლებში ყარაბაღის სახანო გაძლიერდა და განვითარდა. ფანაჰალი ხანმა და იბრაჰიმხალილ ხანმა განავითარეს ქალაქი შუშა, ყარაბაღის დედაქალაქი, მაღალ დონეზე, ძველი და შუა საუკუნეების ურბანული დაგეგმარების მაგალითებზე დაყრდნობით. ქალაქი შუშა შედგებოდა ჩვიდმეტი ძირითადი უბნისგან, როგორებიცაა: დიდი გურდლარი, პატარა გურდლარი, სეიიდლი, ჯულფალარი, თაზას უბანი, ჰამამგაბაღი, დემირჩილერი, კუილუღი, ხოჯა მარჯანლი, მამაი, საათლი, ქოჩარლი, მარდინლი, ჩოლ გალა, ჰაჯი იუსიფლი, ჩუხური, აღადებელი. ეს უბნები ბოლო დრომდე შემორჩა. ყოველ მეოთხედს ჰქონდა აბანო, მეჩეთი და წყარო. შუშას, როგორც ქალაქის განვითარება პირობითად შეიძლება დაიყოს სამ ეტაპად: პირველი ეტაპი გაგრძელდა 1763 წლამდე არასტაბილურ პირობებში, სამშენებლო სამუშაოები ჩატარდა გარკვეულწილად ნაჩქარევად. ამ პერიოდში ქალაქის აღმოსავლეთ ნაწილში აშენდა ცხრა უბანი. პირველ ეტაპზე, რომელიც ფარავდა ფანაჰალი ხანის მეფობას, ქალაქის უძველეს კვარტალს მოგვიანებით ქალაქის ტოპოგრაფიის მიხედვით „ქვემო უბანი“ ეწოდა. შუშას ეს პირველი უბანი შედგებოდა შემდეგი ქუჩებისაგან: ჩუხური, გურდლარი, ჯულფა სეიდლი, კუიულარი, ჰაჯი იუსიფლი, დორდლარ გურდუ, დორდჩინარი და ჩოლ გალა. მეორე ფაზაში, რომელიც დაემთხვა იბრაჰიმხალილ ხან ჯავანშირის (1763-1806 წწ.) მეფობას, შუშაში სამშენებლო სამუშაოები უფრო ხარისხიანი და გრანდიოზული იყო. ამ ეტაპზე ჩამოყალიბდა „ზემო უბანი“. ურბანული განვითარებისათვის ხელსაყრელი „ქვემო უბნის“ მდებარეობისგან განსხვავებით აქ ტერიტორია შედარებით მთიანი და ხშირი ტყით იყო დაფარული. სწორედ ამიტომ, მოთხოვნის გაჩენისთანავე, ტერიტორია ტყისგან გაიწმინდა და მის ადგილას ქუჩები აშენდა. დაახლოებით 40 წლის განმავლობაში ჩამოყალიბებულ „ზემო კვარტალში“ 8 ახალი ქუჩა აშენდა. ეს ქუჩები იყო: ხანლიქი, საათლი, ქოჩარლი, მამაი, ხოჯა მარჯანლი, დემირჩი, ჰამამ გაბაღი, თაზას ქუჩები. მესამე ეტაპზე, რომელიც მოიცავს XIX საუკუნეს, ქალაქის მთიან-დასავლეთ ნაწილში აშენდა ახალი უბნები და ფაქტობრივად დასრულდა შუშას ქალაქად ჩამოყალიბების პერიოდი. ქალაქის მესამე კვარტალის, სახელწოდებით „გაზანჩლი“ მთიან მხარეში აშენებული, 1805 წელს ყარაბაღის სახანოს რუსეთის მიერ ოკუპაციის შემდეგ დაიწყო და მე-19 საუკუნეში გაგრძელდა. თორმეტი ქუჩისგან შემდგარი ეს უბანი შუშის ყველაზე დასახლებული უბანი იყო. მირზა იუსიფ ყარაბაღი ამ უბნის ქუჩებად ასახელებს მეჰრილის, გაზანჩლის, ჩილაბორდის, დარას, ბალარის და სხვათა სახელებს. ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 Möhsün Nağısoylu, Raqub Kərimov, Mütəllim Rəhimov (2017). ŞUŞA AZƏRBAYCAN MƏTBUATINDA (1875-1920). ELMİN İNKİŞAFI FONDU, გვ. 8, გვ. 200. ISBN 978-9952-516-11-1.  დაარქივებული 2022-09-27 საიტზე Wayback Machine. ↑ Şuşa. www.virtualkarabakh.az. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-09-09. ციტირების თარიღი: 14 oktyabr 2017.
ერევნის კარიბჭე

ირევანის კარიბჭე ან ხალფალის კარი (აზერ. İrəvan qapısı və ya Xəlfəli qapısı) — შუშას ციხის სამი მთავარი კარიბჭიდან ერთ-ერთია და ციხის დასავლეთ მხარეს მდებარეობს. ციხის დანარჩენი ორი კარიბჭე არის განჯის და აღოღლანის კარიბჭეები. შუშას ციხეს სამი მთავარი კარიბჭე ჰქონდა: განჯის, ირევანის და აღოღლანის კარიბჭები. სამივე კარიბჭის სახელები ხშირად მოიხსენიება ისტორიულ წყაროებში და ისინი ასევე მოხსენიებულია შუშას XIX საუკუნის ყველა გენერალურ გეგმაში. მაგალითად, 1871 წელს გამოცემული გაზეთ „კავკაზის“ 25-ე ნომერში წერია: „აბიხის ბარომეტრიული გაზომვების მიხედვით, ქალაქის ჩრდილო-აღმოსავლეთი ნაწილი, სადაც მდებარეობს აღოღლანისა და ელიზავეტპოლის კარიბჭე, 3886 ფუტის სიმაღლეზე, სამხრეთ-დასავლეთი ნაწილში მდებარეობს კლდე, რომელსაც „შუშას კლდეს“ ეძახიან და სადაც ირევანის კარიბჭე დგას, რომელიც 4705 ფუტი სიმაღლისაა“. ჯერ კიდევ XIX საუკუნის 60-იან წლებში ამ კარებმა მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა შუშას სოციალურ ცხოვრებაში. ამას გაზეთ „ილუსტრაციაში“ დაბეჭდილი სტატია ადასტურებს. სტატიაში მოყვანილი ინფორმაციის მიხედვით, აღოღლანისა და ირევანის კარი გამიზნული იყო წარმოჩენილი პიროვნებებისა და ტვირთების გადასაადგილებლად, ხოლო განჯის კარი ურმების გასავლელად. მიუხედავად იმისა, რომ ზოგიერთი წყარო აღნიშნავს ციხის გალავნის მეოთხე კედლის არსებობას, მისი მდებარეობა და სახელწოდება დადგენილი არ არის. ფანაჰალი ხანის დროს აშენებულ ციხის კარიბჭეს XVIII საუკუნიდან ეწოდებოდა ირევანის კარი ან ხალფალის კარი. ამ კარიბჭიდან გზა ქალაქ შუშას სოფელ ხალფალთან და ქალაქ ირევანთან აკავშირებდა. ირევანის კარი, ისევე როგორც შუშის ციხის დანარჩენი ორი კარი, მოხსენიებულია XIX საუკუნეში შედგენილ შუშას ყველა გენერალურ გეგმაში. განჯის კარიბჭისგან განსხვავებით, ირევანის კარი უფრო ტრადიციულ სტილშია წარმოჩენილი. კარიბჭე თაღოვანი თაღითაა გამაგრებულია ორივე მხრიდან სიმეტრიულად განლაგებული ორსართულიანი საბრძოლო კოშკებით. იმის გამო, რომ ირევანის კარიბჭე მდებარეობს ქალაქის გალავნის დასავლეთ ნაწილში და ციხის კოშკების ათვლა იწყება დასავლეთიდან, ეს კოშკები მითითებულია 1 და 2 ნომრებით შუშას ნახატებსა და გენერალურ გეგმებში მე-19 საუკუნეში. მიუხედავად იმისა, რომ ირავანის კარიბჭემ ჩვენს დრომდე დანგრეულ მდგომარეობაში მოაღწია, სარა აშურბეილი, რომელიც მე-20 საუკუნის 30-იან წლებში შუშაში კვლევებს აწარმოებდა, ამბობს, რომ კარიბჭის თაღებს აკვირდებოდა. ↑ Nersesov (Qarabaği), Mirzə Yusif (2006). Tarixi-Safi, Qarabağnamələr. II kitab, Bakı: Şərq-Qərb nəşriyyatı, გვ. 35.  ↑ Baharlı (1888) Əhvalati-Qarabağ, E. Avalov, 34-də istinad edir.  ↑ Авалов, Э. В. (1972). „О некоторых особенностях архитектуры оборонительных сооружений Шуши“. Изв. АН Азерб. ССР сер. Лит. Яз. и Иск. (№ 2). შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |accessdate=-ში (დახმარება); |access-date= საჭიროებს მიეთითოს აგრეთვე |url= (დახმარება) ↑ „Кавказ, Тифлис“ (№ 25). 1871. დამოწმება journal საჭიროებს |journal=-ს (დახმარება) ↑ (1861) Очерки Закавказья. «Иллюстрация», т. VII. СПб.-М., გვ. 257.  ↑ Nersesov (Qarabaği), Mirzə Yusif (2006). Tarixi-Safi, Qarabağnamələr. II kitab, Bakı: Şərq-Qərb nəşriyyatı, გვ. 35.  ↑ Авалов 1977, p. 34 ↑ 8.0 8.1 8.2 Авалов 1977, p. 35 ↑ Ашурбейли, С. (1934). Архитектура Шуши и ее ближащих окрестностей. Баку, გვ. 12.
მამაის უბანი

მამაის უბანი (აზერ. Mamayı məhəlləsi) — მე-19 საუკუნის დასაწყისში აგებული შუშას ერთ-ერთი ზედა უბანი. უბანი მდებარეობს ქალაქის ცენტრალურ ნაწილში. შუშას სხვა უბნების მსგავსად აქ იყო მეჩეთი, მამაის წყარო, პატარა მოედანი და აბანო. უბანი მამაი ბეის სახელს უკავშირდება. მამაის, ხოჯა მარჯანლის, დემირჩის, ჰამამაგაბაღის უბნები ერთმანეთს ავსებენ საცხოვრებელი და ადმინისტრაციული შენობებითა და ქუჩებით. მამაის უბნის მცირე მართკუთხა ფართობი მეზობელი ქუჩის ჩრდილოეთ მხარეს ფარდას ქმნის და მდებარეობს იმ შეერთების ზემოთ, სადაც წყაროა. მოედნის შიგნით არის სამეზობლო მეჩეთი, რომლის მთავარი ფასადი მოედნისკენ არის მიმართული და იყურება სამხრეთისკენ. შუშას ციხის ქვედა უბანი თავისი პოზიციითა და კლიმატით განსხვავდებოდა ზედა უბნებისგან. აქ ვაკე ტერიტორიები, სამეზობლო სკვერები, მეჩეთები სხვებისგან სიგანითა და არქიტექტურული სტილით განსხვავდება. ციხის ქვედა უბანში არის მრავალი წყლის ჭა, ტბორები, შადრევნები და ცისტერნები. უბნის ქუჩებისა და მოედნების სიგანე, საცხოვრებელი კორპუსები, ხანისა და ხანის შვილების, ვაჭრებისა და რელიგიური მოღვაწეების კუთვნილი შენობები კიდევ უფრო მატებს უბანს ბრწყინვალებას. ↑ 1.0 1.1 Yunis Hüseynov (2015). Şuşa Salnaməsi. "AFPoliqraf", გვ. 208.  ↑ Yunis Hüseynov (2012). Qarabağ tarixi mənbələrdə. Bakı: Şuşa nəşriyyatı, გვ. 76.  ↑ 3.0 3.1 Авалов 1977, p. 75
Never a Time

Never a Time — ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ ჯენესისის სინგლი. იგი შეტანილია 1991 წლის სტუდიურ ალბომში We Can't Dance. მასში აგრეთვე შეტანილია სიმღერები Tonight, Tonight, Tonight და Invisible Touch, ალბომიდან The Way We Walk, Volume One: The Shorts. Never A Time 3:52 Dreaming While You Sleep (საკონცერტო) - 7:56 Turn It On Again (საკონცერტო) - 5:19 Tonight, Tonight, Tonight (საკონცერტო) - 9:33 Never a Time საიტზე Discogs
თერსქეი-ალათაუ

თერსქეი-ალათაუ, თესქეი-ალა-თოო (ყირგ. Тескей-Ала-Тоо) — ქედი ყირგიზეთში, ტიან-შანში. გადაჭიმულია 375 კმ-ზე და სამხრეთიდან საზღვრავს ისიქ-ქოლის მთათაშორის ქვაბულს. სიმაღლე 5216 მ-მდე (მთა ყარაქოლი). ჩრდილოეთი კალთა ციცაბო და მაღალია, ძლიერაა დანაწევრებული განშტოებებითა (20-ზე მეტი) და მრავალრიცხოვანი მდინარეების ღრმა ხეობებით; სამხრეთი კალთა გადადის შიდა ტიან-შანის სირტში. ჩრდილოეთ კალთაზე 2000–2500 მ სიმაღლეზე ტიან-შანის ნაძვის მთა-ტაიგის ტყეა, უფრო მაღლა — სუბალპური და ალპური მდელოები; სამხრეთ კალთაზე — მთის ქვიანი ტუნდრა, 3000 მ-ზე მაღლა — მაღალმთის ცივი უდაბნოები. ტიან-შანის გამყინვარების ერთ-ერთი უმსხვილესი ცენტრია (1375 მყინვარის საერთო ფართობი დაახლ. 1123 კმ²-ია). ტურიზმისა და დასვენების პოპულარული ობიექტია. ↑ Тескей-Ала-Тоо // Большая российская энциклопедия. т. 32. — М., 2016. — стр. 94.
კატა მურის ცხოვრებისეული ფილოსოფია

„კატა მურის ცხოვრებისეული ფილოსოფია“ — ერნსტ თეოდორ ჰოფმანის რომანი. რომანის პირველი ტომი გამოვიდა დიუმლერის გამომცემლობაში 1820 წელს, ბერლინში. მეორე ტომი კი 1822 წლის დამდეგს. „კატა მურის ცხოვრებისეული ფილოსოფია“ ჩაფიქრებული იყო 1815 წელს. თავისი ადრინდელი ნაწარმოების „კრაისლერიანას“ მეორე ნაწილში ჰოფმანი მკითხველს დაპირდა კრაისლერის ხელნაწერის გამოქვეყნებას, მაგრამ უშუალოდ მასზე მუშაობა მხოლოდ 1818 წელს დაიწყო. კატა მურის ორიგინალს წარმოადგენდა ჰოფმანის საყვარელი კატა, რომელსაც აგრეთვე მური ერქვა. მეგობრებისადმი მიწერილ წერილში ჰოფმანი არაერთხელ მოიხსენიებს თავის კატას და ხოტბა-დიდებას ასხამს „მის საოცარ სილამაზესა თუ გონიერებას“. მწერლის მეგობრის ჰიციგის გადმოცემით, რომანის პროტოტიპი ხშირად მოიკალათებდა ხოლმე ჰოფმანის ხელნაწერებზე მის საწერ მაგიდაზე, რომლის უჯრებსაც იგი თათით აღებდა. 1821 წლის ნოემბერში, ჯერ კიდევ მეორე ტომის დამთავრებამდე, კატა მური მოულოდნელად გარდაიცვალა. ამასთან დაკავშირებით ჰოფმანმა მეგობრებს შავარშიაშემოვლებული სამგლოვიარო განცხადება გაუგზავნა. თავის რომანში ჰოფმანი რეალისტური ნაწარმოებისთვის უჩვეულო კომპოზიციას მიმართავს. იგი თხრობის ორ ხაზს განავითარებს, უპირისპირებს ერთმანეთს ღორმუცელა, თვითკმაყოფილი კატა მურის აღსარებას და მეოცნებე იოჰანეს კრაისლერის ცხოვრებას. მეოცნებე გმირის ტრაგიზმი მაქსიმალურად ვლინდება კომპოზიტორისა და მუსიკოსის — კრაისლერის მხატვრულ სახეში. ჰოფმანი ერნსტ თეოდორ, მთარგმნელ ნანა გოგოლაშვილის წინასიტყვაობა // კატა მურის ცხოვრებისეული ფილოსოფია, თბ.: „ნაკადული“, 1981.
კატისებრი ლემური

კატისებრი ლემური, კატა (ლათ. Lemur catta) — ნახევრად მაიმუნი საკუთრივ ლემურების გვარისა. მისი სხეულის სიგრძე 40 სმ აღწევს, კუდისა — 55 სმ. ზურგის მხარე და თავი რუხია, მუცლისა მოთეთრო, კუდზე — 15-16 შავი რგოლი აქვს, მამალს მხარზე და წინამხარზე სურნელოვანი ჯირკვლები აქვს. ბინადრობენ კუნძულ მადაგასკარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ღია ადგილებში, კარგად ცოცავენ კლდეზე. იკვებებიან ლეღვისა და სხვა მცენარეების ნაყოფით. კარგად იტანენ ტყვეობას. ქსე, ტ. 5, გვ. 437, თბ., 1980
ისიქ-ქოლის ქვაბული

ისიქ-ქოლის ქვაბული (ყირგ. Ысык-Көл ойдуңу) — ტიან-შანის ერთ-ერთი უდიდესი მთათაშორისი ქვაბული. მდებარეობს ყირგიზეთში. გადაჭიმულია სუბგანედურად 240 კმ-ზე, სიგანე 90 კმ. უდიდესი ნაწილი უკავია ისიქ-ქოლის ტბას. მოქცეულია ჩრდილოეთიდან ქუნგეი-ალათაუსა და სამხრეთიდან თერსქეი-ალათაუს ქედებს შორის. მთისძირა ვაკის რელიეფში მკვეთრადაა გამოხატული ძველი ტბიური ტერასები (სიმაღლე 40 მ-მდე); მთისწინეთში ტიპურია ადირები; 2000–2800 მ სიმაღლეზე გვხვდება განცალკევებული ქვაბულშიდა ამაღლებები (ყველაზე დიდებია ჩაარ-ჯონი, ჩონ-თოსმა, ბელბულაქი და სხვ.). ინტენსიურია სეისმურობა. აღმოსავლეთში ცნობილია ქვანახშირის საბადოები (ჯირგალანგი); სამხრეთ-აღმოსავლეთში — თერმული მინერალური წყაროები (100-ზე მეტი — ჯეთი-ოგუზი, აქ-სუუ და სხვ.), რომელთა საფუძველზე ტბის სანაპიროსა და მთებში (1600–2000 მ სიმაღლეზე) შექმნილია ბალნეოლოგიური კურორტები (ჩოლფონ-ათა, ჯეთი-ოგუზი, თამგა და სხვ.). დასავლეთ ნაწილში, სადაც გაბატონებულია მშრალი (წელიწადში 200 მმ-ზე ნაკლები ნალექები) კონტინენტური კლიმატი, დამახასიათებელია უდაბნოს და ნახევრად უდაბნოს ლანდშაფტები; აღმოსავლეთ ნაწილში, უფრო ტენიანში — ველისა; კალთებზე (2100–3000 მ სიმაღლეზე) — მდელო-ველისა, ადგილ-ადგილ დაჭაობებულ ლანდშაფტებს სიმაღლესთან ერთად ანაცვლებს მთა-ტყის ლანდშაფტები (ჭარბობს ტიან-შანის ნაძვი). ისიქ-ქოლის ქვაბულის ფარგლებში, სადაც შედის მთის ტბა, მრავალი ხეობა (30-ზე მეტი, მ.შ. ბოომის) და ჩანჩქერი, შექმნილია ისიქ-ქოლის ნაკრძალი. ცენტრალურ აზიაში დასვენებისა და ტურიზმის პოპულარული ადგილია. ყირგიზეთის მემარცვლეობისა და მესაქონლეობის ერთ-ერთი რაიონია. ↑ Иссык-Кульская котловин // Большая российская энциклопедия. т. 12. — М., 2008. — стр. 96.