laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
პიერ გასპარ შომეტი

პიერ გასპარ შომეტი (ფრანგ. Pierre Gaspard Chaumette; დ. 24 მაისი, 1763, ნევერი — გ. 13 აპრილი, 1794, პარიზი) — ფრანგი რევოლუციონერი. საფრანგეთის დიი რევოლუციის დროს დაირქვა ანაქსაგორა. იყო მემარცხენე იაკობინელი, კორდელიერების კლუბის წევრი. რევოლუციურმა ტრიბუნალმა სიკვდილით დასაჯა. პიერ გასპარ შომეტი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური) ↑ Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ 2.0 2.1 Encyclopædia Britannica <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741"></a> ↑ 3.0 3.1 Gran Enciclopèdia Catalana — Grup Enciclopèdia, 1968. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18696256"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2664168"></a> ↑ 4.0 4.1 Proleksis enciklopedija, Opća i nacionalna enciklopedija — 2009. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3407324"></a> ↑ 5.0 5.1 Annuaire prosopographique : la France savante / B. Delmas — 2009. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q55740543"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2926731"></a> ↑ 6.0 6.1 Шометт Пьер Гаспар // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a> ↑ ელერდაშვილი ა., უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი, თბ.: ფანტაზია, 2006.
შორელები

შორელები – რუსეთში მცხოვრები ხალხი. ცხოვრობენ კემეროვოს ოლქის სამხრეთ ნაწილში, მდინარე ტომის და მისი შენაკადების ნაპირებზე. ლაპარაკობენ შორულ ენაზე. გავრცელებული რელიგიებია მართლმადიდებლობა, შამანიზმი და ანიმიზმი. ახლოს არიან ჩრდილოეთ ალთაელების და ხაკასების ეთნიკურ ჯგუფებთან. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 19. შორელები — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
რემიგიუსი

რემიგიუსი (ფრანგ. Remi, ლათ. Remigius; დ. დაახლ. 437 — გ. 13 იანვარი, 533) — რეიმსის ეპისკოპოსი 459 წლიდან, ფრანკების მოციქული. ითვლება, რომ სწორედ მან მოაქცია სალიკი ფრანკები ქრისტიანულ სარწმუნოებაზე, 498 წლის 25 დეკემბერს მონათლა მეროვინგების დინასტიის პირველი მეფე ხლოდვიგ I 3000 ჯარისკაცთან და თანამოაზრესთან ერთად. ეს ფაქტი არის ერთ-ერთი საკვანძო მომენტი ევროპული ქრისტიანობის ისტორიაში. სწორედ მაშინ გახდა რეიმსის საკათედრო ტაძარი ადგილი, სადაც მომავალში საფრანგეთის ყველა მეფე და იმპერატორი გვირგვინს იდგამდა. წმინდა რემიგიუსი დაიბადა დაახლოებით 437 წელს ლაონის ეპარქიაში. ითვლება, რომ იგი წარმოშობით მდიდარი გალო-რომაული ოჯახიდანაა, მისი მამა იყო ლაონის გრაფი ემილი, ხოლო დედა იყო წმინდა სელინი, სუასონის ეპისკოპოსის ქალიშვილი. რემიგიუსმა სასულიერო განათლება მიიღო რეიმსში და მალე გახდა ცნობილი თავისი სწავლითა და სიწმინდით. 22 წლის ასაკში აირჩიეს რეიმსის ეპისკოპოსად. წმინდა რემიგიუსის სახელთან დაკავშირებულია სუასონის თასის ლეგენდა. სწორედ რემიგიუსმა და ხლოდვიგის ცოლმა, კლოტილდამ შეძლეს დაერწმუნებინათ ხლოდვიგი და მიეღო ქრისტიანობა. ჯერ კიდევ მონათვლამდე, ხლოდვიგმა უხვად დააჯილდოვა როგორც თავად ეპისკოპოსი, ასევე რეიმსის ქრისტიანი მაცხოვრებლები. 496 წელს ტოლბიაკის ბრძოლაში ალემანებზე გამარჯვების შემდეგ, მეფემ სთხოვა რეიმსის ეპისკოპოსს მოენათლა იგი და მისი 3000 ჯარისკაცი (გრიგოლ ტურელის მიხედვით), რაც მოხდა 498 წლის 25 დეკემბერს (ეს თარიღი საკმაოდ პირობითია; უფრო ზუსტი იქნება იმის თქმა, რომ ეს მოვლენა მოხდა 496-დან 500 წლებს შორის.). მეფემ გულუხვად დააჯილდოვა რემიგიუსი. „Gallia Christiana“-ს ავტორები ამბობენ, რომ ფრანკებმაც გაუკეთეს საჩუქრები წმინდა რემიგიუსს და ეპისკოპოსმა ყველაფერი გადასცა რეიმსის საკათედრო ტაძარს. წმინდა რემიგიუსი გარდაიცვალა 533 წელს დადაკრძალეს რეიმსის საკათედრო ტაძარში, საიდანაც რეიმსის ეპისკოპოსმა გინკმარმა ბრძანა მისი ნაწილები ეპერნეში გადაეტანათ ვიკინგების დარბევის პერიოდში. 1099 წელს სიწმინდეები გადაასვენეს წმინდა რემიგიუსის სააბატოში. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: რემიგიუსი The Life of St. Remigius, Bishop of Reims and Apostle of the Franks Philip Schaff, "The New Schaff-Herzog Encyclopedia of Religious Knowledge," entry by A. Hauck Of the life of St. Remigius Colonnade Statue St Peter's Square
ყაბი

ყაბი (თურქ. kap — „ჭურჭელი“) — საკვების საზომი ერთეული ფეოდალური ხანის საქართველოში. ივანე ჯავახიშვილის განმარტებით, ყაბი თურქულად ზოგადად ჭურჭელს, ქოთანს, ქვაბს, პარკსა და საფენსაც ნიშნავს, მაგრამ ქართულში იგი მხოლოდ ქვაბისა და საჭმლის ჭურჭლის მნიშვნელობით არის შემოსული. ეს საზომი მოხარშული ბრინჯისა და საერთოდ საჭმლის ოდენობის საზომად და ერთგვარ ერთეულად იხმარება ვახტანგ VI-ის „დასტურლამალში“, სადაც სასახლისა და მეჯლისის გარიგებაში ხშირად გვხვდება. ამავე წყაროდან ირკვევა, რომ ყაბი იმ ჭურჭლის სახელი იყო, რომელშიც საჭმელს აკეთებდნენ. მასში საჭმლის მასალის გარკვეულ ოდენობას ხმარობდნენ და ამიტომაც, იგი ერთგვარ საზომს წარმოადგენდა. იმისდა მიხედვით, თუ რა საჭმელი მზადდებოდა, ყაბსაც თავისი განსაკუთრებული სახელი ჰქონდა და მასალის განსაზღვრული რაოდენობა მოხმარდებოდა. ↑ ქართული ენის განმარტებითი ლექსიკონი : რვატომეული / არნ. ჩიქობავას საერთო რედაქციით, ტ. 7, თბ.: საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის გამომცემლობა, 1958. — გვ. 494. ↑ ჯავახიშვილი ნიკო, ყაბი // ივანე ჯავახიშვილი : ენციკლოპედიური ლექსიკონი / მთ. რედ. მეტრეველი რ., თბ.: თბილისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2002. — გვ. 689, ISBN 99928-929-8-6.
სეულის ჭყლეტა

სეულის ჭყლეტა (კორ. 이태원 압사 사고, იტევონის ჭყლეტა) — 2022 წლის 29 ოქტომბერს კორეის დედაქალაქ სეულის იტევონის რაიონში ჰელოუინის აღნიშვნის დროს მომხდარი მასობრივი ჭყლეტა. პირველადი მონაცემებით დაიღუპა სულ მცირე 151, ხოლო დაშავდა 82 ადამიანი. მომხდარი ჭყლეტა კორეის თანამედროვე ისტორიაში უდიდესი კატასტროფაა 2014 წელს ხომალდ MV Sewol-ის ჩაძირვის შემდეგ, რომელმაც 300-ზე მეტი ადამიანი იმსხვერპლა. სეულში მდებარე იტევონის რაიონი, არის შეკრებებისთვის პოპულარული ადგილი. რაიონში მდებარეობს მრავალი ღამის კლუბებსა და ბარი. 2022 წელს ჰელოუინის აღსანიშნად რაიონში 100 000 ადამიანი იყო. ეს იყო ყველაზე ხალხმრავალი და პირველი ფესტივალი, რომელზეც ნიღბის ტარება სავალდებულო არ იყოი COVID-19 პანდემიის დაწყებიდან. ↑ „At least 120 dead in Seoul Halloween crowd crush“ (ინგლისური). 2022-10-29. ციტირების თარიღი: 2022-10-29. ↑ „120 Dead, 100 Injured in Stampede in Itaewon, Seoul“. KBS World. 30 October 2022. ციტირების თარიღი: 30 October 2022. ↑ Sang-Hun, Choe. (29 October 2022) The Itaewon tragedy is the worst peacetime disaster in South Korea since the Sewol ferry sank in 2014, killing more than 300 people.. The New York Times. ციტირების თარიღი: 29 October 2022 ↑ Gallo, W. (29 October 2022). „Dozens Hurt, Many Feared Dead in Seoul Stampede“. Voice of America. ციტირების თარიღი: 29 October 2022. ↑ 5.0 5.1 Lee, W.; Thomas, M. (29 October 2022). „Many feared dead in South Korea Halloween crush“. BBC News. ციტირების თარიღი: 29 October 2022. ↑ Tong-Hyung, K.; Kim, H.-J. (29 October 2022). „At least 59 dead, 150 injured in Seoul after Halloween crowd crush“. PBS News. Associated Press. ციტირების თარიღი: 29 October 2022.
პაშანიკი

პაშანიკი, ფაშანიკი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში რაჭიდან. ერთეული ძირებია შემორჩენილი რაჭაში, ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჟოშხაში. ერთეული ძირებია შემორჩენილი რაჭაში, ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჟოშხაში. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამნაკვთიანი, თითქმის მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე თხელი აბლაბუდისებრი შებუსვით ხასიათდება. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრული ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის ან საკმაოდ კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ოვალური ფორმის, ზოგჯერ მომრგვალო, მოყვითალო-მომწვანო ელფერის. კანი სქელი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი — მკვრივი. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის პირველ ნახევარში შედის. ვაზი საშუალო ზრდისა და საშუალო-მოსავლიანია. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7-8 გ/ლ-ს. გამოიყენება სუფრის თეთრი მშრალი ღვინის დასამზადებლად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 299
პირღებული ვარდისფერი

პირღებული ვარდისფერი — ქართული აბორიგენული ვარდისფერყურძნიანი ვაზის ჯიში ქართლიდან. ვაზის პირვანდელი სახელწოდება დაკარგულია, რადგანაც ნაპოვნია ქვემო ქართლში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში, პირღებულის მონასტრის ტერიტორიაზე გაგარეულებულ მდგომარეობაში, სახელწოდებაც აქედან დაერქვა. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 299
პირღებული თეთრი

პირღებული თეთრი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე და საღვინე ვაზის ჯიში ქართლიდან. ჯიში იმ ადგილმდებარეობის სახელს ატარებს, სადაც იპოვეს გაგარეულებულ მდგომარეობაში (ქვემო ქართლი, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი, პირღებულის მონასტრის ტერიტორია). მცირედაა გავრცელებული ბოლნისისა და მარნეულის სოფლებში. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, სოლისებური, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე შიშველია, მხოლოდ მთავარი ძარღვების გასწვრივ გასდევს უმნიშვნელო შებუსვა. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო სიდიდისაა, ცილინდრულ-კონუსური, იშვიათად ცილინდრული ფორმის, საშუალო სიკუმსის, იშვიათად თხელი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ოვალური, მომწვანო-მოყვითალო ფერის. რბილობი წვნიანია. პირღებული თეთრი ძლიერი ზრდისა და საშუალომოსავლიანია. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 167 დღეა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 21-22%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7.5-8.0 გ/ლ-ს. გამოიყენება სასუფრე ყურძნად და სუფრის თეთრი მშრალი ღვინის დასამზადებლად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 300
პირღებული შავი

პირღებული შავი, პირღებული წითელი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ქართლიდან. ჯიში იმ ადგილმდებარეობის სახელს ატარებს, სადაც გაგარეულებულ მდგომარეობაში იპოვეს (ქვემო ქაროლი, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი, პირღებულის მონასტრის ტერიტორია). მცირედ გავრცელებულია თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფლებში: ფიტარეთი, სამღერეთი და სამშვილდე. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, ოდნავ ოვალური, ხუთი, იშვიათად შვიდნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარეს აქვს სქელი ქეჩისებრი შებუსვა. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო და საშუალოზე დიდია, ხშირად უფორმო, მხრიანი, საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო და საშუალოზე დიდია, მომრგვალო, მუქი ლურჯი, თითქმის შავი. რბილობი წვნიანია, წვენი ძლიერაა შეფერილი. პირღებული შავი საშუალო ზრდისა და უხვმოსავლიანია. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის დასაწყისში შედის. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 172 დღეა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8.5 გ/ლ-ს. გამოიყენება სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 300
პოვნილი

პოვნილი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აჭარიდან. ადგილობრივი მოსახლეობის გადმოცემით ეს ჯიში მათ წინაპრებს ტყეში უპოვიათ და, როგორც უხვმოსავლიანი, საკუთარ კარ-მიდამოში გაუვრცელებიათ. აქედანვე მიუღია სახელწოდება — „პოვნილი“. პოვნილი მცირედაა გავრცელებული აჭარაში — ქედის მუნიციპალიტეტში. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან საშუალოზე მცირე ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ განივოვალური, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრული ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის, გვხვდება თხელი მტევნებიც. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ოდნავ ოვალური ან მომრგვალო, მუქი წიოელი. კანი თხელი და ნაკლებმკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით მცირედ დაფარული. რბილობი წვნიანია. წვენი შეუფერავი, ტკბილი გემოთი. პოვნილი საშუალო ზრდისა და უხვმოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 197 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. მტევნის საშუალო წონა 200 გრამია, საჰექტარო მოსავლიაობა კი 8.0-8.5 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19.2%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9.5 გ/ლ-ს. პოვნილი გამოიყენება სუფრის ღვინის დასამზადებლად. ღვინო მიიღება საკმაოდ ჰარმონიული, ალკოპოლის მცირე შემცველობით. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 302
პუმპულა (თეთრი)

პუმპულა (თეთრი) — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში სამეგრელოდან. ძალიან იშვიათი ჯიშია. ერთეული ძირებია მიკვლეული რიონისპირა სოფლებში: შუაქალაქში, ნაესაკაოში, კოდორში, გულეისკარში, კეთილარში. გადმოცემით ცნობილია, რომ ჭყონდიდელები ადგილობრივ მევენასეებს პირობას უდებდნენ — „პუმპულა ჩვენი იყოს და ყველა ვალდებულებებისგან გამითავისუფლებიხართ“-ო. ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, ოვალური ფორმის. სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებურადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ფორმის. მარცვლები დიდი ზომისაა, ელიფსური ფორმის. სიმწიფეში ქარვისფერია. პუმპულა (თეთრი) ძლიერი ზრდისა და საშუალომოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 198 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის მეორე ნახევრიდან შედის. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 22-23%-ს, ხოლო მჟავიანიბა — 6.8-7.5 გ/ლ-ს. პუმპულა (თეთრი) გამოიყენება მაღალი ხარისხის სუფრის თეთრი, მშრალი ღვინის დასამზადებლად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 302
პუმპულა (შავი)

პუმპულა (შავი), პუმპულაში — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში სამეგრელოდან. სამეგრელოს ერთ-ერთი უძველესი ჯიშია. ერთეული ძირებია შემორჩენილი აბაშისა და გუდაუთის ვენახებში. ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, მომრგვალო, იშვიათად გულისმაგვარი ფორმის, მცირედ დანაკვთული, სამნაკვთიანი, თითქმის მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრად სქლადაა მებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი მცირე, იშვიათად საშუალო ზომისაა, კონუსური ფორმის და ფრთიანი. კუმსია, იშვიათად საშუალო სიკუმსის. მარცვალი წვრილი ან საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, მუქი-ლურჯი. კანი სქელი აქვს, ტყავისებრი, მკვრივი, ცვილისებრი ფიფქით საკმაოდ დაფარული. რბილობი ხორციანი და წვნიანია. წვენი — შეუფერავი, გემო — სასიამოვნო. პუმპულა საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 193 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის შუა რიცხვებში შედის. მტევნის წონა 60-80 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 4.0-5.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17-19%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 10-12 გ/ლ-ს. პუმპულა გამოიყენება საკმაოდ ხარისხიანი სუფრის მშრალი ღვინის დასამზადებლად. ღვინო მიიღება ნაზი, ღია ვარდისფერი, მსუბუქი და სასიამოვნო გემოთი. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 302-303
ჟღია

ჟღია, ხიტერი, ბჟღია (იმერეთი), აქლემისთვალა (ჰერეთი), მჟღრია (კახეთი), დევისთვალა (ჰერეთი) — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან. ზრდასრული ფოთოლი საშუალოზე დიდია, მომრგვალო ან მოოვალურო ფორმისკენ გადახრილი, სამ-ხუთნაკვთიანი, ზოგჯერ მთლიანი (დაუნაკვთავი). ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია სუსტი აბლაბუდისებრი და მის ქვეშ მოფენილი თხელი ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ან დიდი ზომისაა, კონუსური, ზოგჯერ ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, მხრიანი, საშუალო სიკუმსის ან მეჩხერი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, მუქი ვარდისფერი, თითქმის შავი, მაგრამ მარცვლების არათანაბრად დამწიფების გამო მტევანი ჭრელია. თხელკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით ოდნავ დაფარული. რბილობი წვნიანი და მდნარია. წვენი უფერულია, გემო — ოდნავ მომჟავო. ჟღია საშუალო ან საშუალოზე ნაკლები ზრდისა და უხვმოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 150-160 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის მეორე ნახევრიდან შედის. მტევნის წონა 150-200 გრამს შორის მერყეობს. საჰექტარო მოსავლიანობა 9.4-დან 16.5 ტონამდეა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17-18.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7-8 გ/ლ-ს. ჟღია, როგორც მაღალმოსავლიანი და საკმაოდ მაღალმჟავიანი ჯიში, ძირითადად გამოიყენება საკუპაჟე მასალად და საბრენდე სპირტის დასამზადებლად. მისგან დამზადებული სუფრის მშრალი ღვინო ხასიათდება ვარდისფერი შეფერილობით, ალკოჰოლის დაბალი შემცველობით და სასიამოვნო გემოთი. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 305
ჟღია სავგვიანო

ჟღია სავგვიანო — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან. ერთეული ძირების სახითაა გავრცელებული კახეთში: თელავის, გურჯაანისა და სიღნაღის მუნიციპალიტეტებში. ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, მომრგვალო, ხშირად კვერცხისებური ფორმის, მთლიანი, იშვიათად სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარეს აქვს სუსტი აბლაბუდისებრი და ხშირი ქეჩისებრი შებუსვა. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ან საშუალოზე დიდი, კონუსური ფორმის, იშვიათად ფრთიანია ან მხრიანი, თხელი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ფორმის, მოწითალო ელფერი დაჰკრავს. ჟღია საგვიანო სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. საშუალო და საშუალოზე ძლიერი ზრდისა და უხვმოსავლიანია. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17-18%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7-9 გ/ლ-ს. გამოიყენება სუფრის წითელი, მშრალი ღვინისა და საბრენდე სპირტის დასამზადებლად უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 305
თითა რაჭული

თითა რაჭული — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში რაჭიდან. თითა რაჭული წარმოადგენს ადრე არსებული, მაგრამ ამჟამად მოუძიებელი ვაზის ჯიშს. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 568
მეგრელაური

მეგრელაური — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი ვაზის ჯიში რაჭიდან. მეგრელაური წარმოადგენს ადრე არსებული, მაგრამ ამჟამად მოუძიებელი ვაზის ჯიშს. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 571
დამპალა (ვაზის ჯიში)

დამპალა — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი ვაზის ჯიში კახეთიდან. დამპალა წარმოადგენს ადრე არსებულ, მაგრამ ამჟამად მოუძიებელ ვაზის ჯიშს. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 568
მენჯიანთეული

მენჯიანთეული — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი ვაზის ჯიში კახეთიდან. მენჯიანთეული წარმოადგენს ადრე არსებულ, მაგრამ ამჟამად მოუძიებელ ვაზის ჯიშს. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 571
მოსავლიანი

მოსავლიანი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი ვაზის ჯიში კახეთიდან. მოსავლიანი წარმოადგენს ადრე არსებულ, მაგრამ ამჟამად მოუძიებელ ვაზის ჯიშს. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 571
პაატასეული

პაატასეული — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან. პაატასეული წარმოადგენს ადრე არსებულ, მაგრამ ამჟამად მოუძიებელ ვაზის ჯიშს. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 572
სამადაშვილისეული

სამადაშვილისეული — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი ვაზის ჯიში კახეთიდან. სამადაშვილისეული წარმოადგენს ადრე არსებულ, მაგრამ ამჟამად მოუძიებელ ვაზის ჯიშს. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 572
საფერავი თეთრი

საფერავი თეთრი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი ვაზის ჯიში კახეთიდან. საფერავი თეთრი წარმოადგენს ადრე არსებულ, მაგრამ ამჟამად მოუძიებელ ვაზის ჯიშს. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 572
ლივოიშტა

ლივოიშტა (მაკედ. Ливоишта) — სოფელი ჩრდილოეთ მაკედონიაში, ოჰრიდის თემში. ოჰრიდიდან 12 კმ-ში. 2002 წლის აღწერით სოფელში ცხოვრობს 178 ადამიანი. სოფელში მაცხოვრებელთა 100 % მაკედონელია. ↑ Pg 308 - McAdam, Marika (2009). Lonely Planet Western Balkans. Lonely Planet. ISBN 9781741047295. - Total pages: 484 ↑ 2.0 2.1 Macedonian Census (2002), Book 5 - Total population according to the Ethnic Affiliation, Mother Tongue and Religion, The State Statistical Office, Skopje, 2002, p. 150.
ლუბანიშტა

ლუბანიშტა (მაკედ. Љубаништа) — სოფელი ჩრდილოეთ მაკედონიაში, ოჰრიდის თემში. 2002 წლის აღწერით სოფელში ცხოვრობს 171 ადამიანი. სოფელში მაცხოვრებლებიდან 169 მაკედონელია, 1 — თურქი, 1 — სხვა ეროვნების. ↑ 1.0 1.1 Macedonian Census (2002), Book 5 - Total population according to the Ethnic Affiliation, Mother Tongue and Religion, The State Statistical Office, Skopje, 2002, p. 150.
თუზის წმინდა სამების ეკლესია

თუზის წმინდა სამების ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თერჯოლის მუნიციპალიტეტის სოფელ თუზში. ეკლესია მდებარეობს სოფლის დასავლეთით შემაღლებულ ბორცვზე და საშუალო ზომის დარბაზულ ეკლესიას წარმოადგენს. ადგილობრივი მოსახლეობა ძეგლს "ბაზილიკას" უწოდებს. აგებულია XII-XIII საუკუნეებში. პირველი შეხედვისთანავე ეკლესია თავისი აღმოსავლეთი ფასადის საინტერესო მორთულობით, სამშენებლო მასალით და მოხდენილი პროპორციებით ყურადღებას იპყრობს. ფასადების პერანგი მოპირკეთებულია დიდი ზომის, კარგად გათლილი და დამუშავებული ქვიშაქვის კვადრებითაა. მკაცრადაა დაცული წყობის თარაზულობა. ეკლესია დგას ორსაფეხურიან ცოკოლზე. ნაგებობას პროფილირებული კარნიზი შემოუყვება. იგი გადახურულია ქვიშაქვის ფილებით. აღმოსავლეთი ფასადი, გაფორმებულია. პროფილირებული სარკმლის თავზე, წრეში დაბალრელიეფში შესრულებული ტოლმკლავა ჯვარია ჩასმული. სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებიდან უცნაური ფორმის ქვებია გამოშვერილი. ძნელია მათი დანიშნულების დადგენა. ეკლესიაში ორი მხრიდან შევდივართ, სამხრეთიდან და დასავლეთიდან. ორივე კარი შიგნიდან თაღოვანი, გარედან კი არქიტრავული და ნაოთხალია. შიდა სივრცე დახვეწილი, ლაკონიური არქიტექტურული ფორმებით და აზიდული პროპორციებით გამოირჩევა. საკურთხეველს აქვს ნახევარწრიული მოყვანილობა, იგი ამაღლებულია ორი საფეხურითა. ასევე აქვს სოლეა. აბსიდის ცენტრში გაჭრილია თაღოვანი, ვიწრო სარკმელი. მის ორივე მხარეს დატანებულია სამკუთხა ფორმის შეისრული, თაღოვანი ნიშები. საკურთხეველში დგას ტრაპეზის ქვა. აბსიდი გადახურულია სფერული კონქით. სატრიუმფო თაღი გადაყვანილია ქვიშაქვის ფილებით და ეყრდნობა საკურთხევლის ორსაფეხურიანი მხრების ქვის კაპიტელებს. მისი გადახურვა ცილინდრულ-კამაროვანია, იგი საბჯენი თაღითაა შემაგრებული, რომელიც ეყრდნობა ჩრდილო და სამხრეთ კედლის ჯვრის ფორმის პილასტრების პროფილირებულ კაპიტელებს. ამავე მხარის კედლებს გასდევს ხარისხი. დარბაზის გრძივი კედლები აქცენტირებულია წყვილ-წყვილი თაღებით. ისინიც ეყრდნობიან კაპიტელებს. ინტერიერი როგორც აღმოსავლეთის, ასევე დასავლეთის და სამხრეთი სარკმლების მეშვეობითაა განათებული. ეკლესიის ინტერიერი ადრე მოხატული ყოფილა. შერჩენილია ფრესკების ფრაგმენტები. მხატვრობა შედარებით გვიანდელია. კედლები სხვადასხვა იკონოგრაფიული სცენებითაა მოხატული, მაგალითად. "ჯვარცმა", იგი შედარებით უკეთაა შენარჩუნებული და სხვა. გარდა ამისა, ფრესკებზე საერო პირებია გამოსახული. მხატვრობა ძალზედ საინტერესოა და წარმოადგენს ცალკე შესწავლის საგანს.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 8384
რაბათის წითელი

რაბათის წითელი, საღვინე წითელი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში მესხეთიდან. ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, მომრგვალო, თითქმის მთლიანი. სამ, იშვიათად ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია თხელი აბლაბუდისებრი და ხშირი ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ვიწროკონუსური ფორმის, კუმსი, იშვიათად კი ფრთიანი და თხელი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, ზოგჯერ ოდნავ ოვალური^ მუქი ლურ^ი^ თითქმის შავი. კანი თხელი და მკვრივი აქვს. სქელი ცვილისებრი ფიფქით დაფარული. რბილობი წვნიანია. წვენი შეუფერავია. გემო მომჟავო-მოტკბო. რაბათის წითელი საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე საშუალოდ 170 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის მეორე ნახევრიდან შედის. მტევნის წონა 120-150 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 7.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-19%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7.0-8.5 გ/ლ-ს. გამოიყენება სუფრის წითელი მშრალი ღვინისა და საბრენდე სპირიტს მისაღებად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 307
რაჭული შავი

რაჭული შავი, ადგილობრივი შავი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში რაჭიდან. დასავლეთ საქართველოს ერთ-ერთი უძველესი ჯიშია. შერეული სახითაა შემორჩენილი ონის მუნიციპალიტეტის სოფელ ღარში. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო და საშუალოზე დიდია, მომრგვალო, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია ხშირი აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, მოკლე კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის, იშვიათად თხელი. მარცვალი მცირე, იშვიათად საშუალო ზომისაა, მრგვალი და შებრტყელებული, მუქი-ლურჯი, თითქმის შავი. კანი თხელი და მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით სქლად დაფარული. რბილობი ხორციანი და წვნიანია, კნატუნა, ტკბილი გემოთი. წვენი შეუფერავია, წიპწები გარსშია მოქცეული. რაჭული შავი საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 150-160 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის მეორე ნახევარში შედის. მტევნის წონა 150-160 გრამია. საჰექტარო მოსავლიანობა კი 4.0-6.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18.5-20.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7.5 გ/ლ-ს. რაჭული შავი გამოიყენება სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 307-308