25 ივლისი

25 ივლისი — გრიგორიანული კალენდრის 206-ე დღე (ნაკიან წლებში – 207-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 159 დღე. 306 : კონსტანტინე I-ს მისი მეომრები რომის იმპერატორად აცხადებენ. 1261 : ნიკეის ჯარი მიქაელ VIII პალეოლოგოსის მეთაურობით იბრუნებს ქალაქ კონსტანტინოპოლს, რითაც აღდგენილ იქნა ბიზანტიის იმპერია. ბიზანტიელები ასევე წარმატებით იღებენ სალონიკსა და დანარჩენ ლათინურ იმპერიას. 1547 : ჰენრი II კურთხუეულ იქნა საფრანგეთის მეფედ. 1567 : დონ დიეგო დე ლოსადა აფუძნებს ქალაქ სანტიაგო დე ლეონ დე კარაკასს, ამჟამად თანამედროვე ვენესუელის დედაქალაქი. 1593 : ჰენრი IV კათოლიკობას უარყოფს და პროტესტანტი ხდება. 1799 : აბუქირთან ეგვიპტეში ნაპოლეონ I ამარცხებს მუსტაფა ფაშას ოსმალეთის 10.000-იან ჯარს. 1812 : ვენესუელის პირველი რესპუბლიკა აცხადებს კაპიტულაციას და როიალისტები იბრუნებენ ქვეყნის მმარველობას. 1814 : ინგლისელმა გამომგონებელმა ჯორჯ სტივენსონმა ორთქმავალის პირველი გამოცდა ჩაატარა. 1853 : ხოაკინ მურიეტა, განთქმული კალიფორნიელი ბანდიტი, ცნობილი როგორც „ელ-დორადოს რობინ ჰუდი“ მოკლეს. 1868 : უაიომინგი აშშ-ის ტერიტორია ხდება. 1894 : პირველი სინო-იაპონური ომი იწყება იაპონელთა მიერ ჩინურ სამხედრო ხომალდზე ცეცხლის გახსნით. 1897 : ჯეკ ლონდონი უერთდება კლონდაიკის ოქროს ცხელებას, სადაც ის თავის პირველ წარმატებულ ნაწარმოებებს წერს. 1898 : კორეა იაპონიის პროტექტორატი ხდება. 1909 : ლუი ბლერიომ მისივე კონსტრუქციით შექმნილი თვითმფრინავით ლა-მანშის სრუტეს გადაუფრინა. 1919 : საქართველოში შეიქმნა სტატისტიკის პირველი ეროვნული სამსახური (საქართველოს სტატისტიკის დღე 2002 წლიდან) 1920 : ტელეკომუნიკაციის ერა: პირველი ტრანსატლანტიკური ორმხრივი რადიო გადაცემა განხორციელდა. 1943 : მეორე მსოფლიო ომი - ბენიტო მუსოლინი გადაყენებულ იქნა მმართველობიდან. 1946 : პირველი წყალქვეშა ბირთვული გამოცდა განხორციელდა - წყნარ ოკეანეში ბიკინი ატოლთან აშშ-მა ჩაძირა ჩამოწერილი სამხედრო ხომალდი ”სარატოგა”. 1957 : ტუნისში მონარქია გაუქმდა. 1965 : ნიუპორტის ფოლკ ფესტივალზე ბობ დილანი პირველად გამოვიდა სცენაზე ელექტრო გიტარით. თუმცა მსმენელებმა მისი ექსპერიმენტი სათანადოდ ვერ დააფასეს და სტვენით გააძევეს. 1978 : პირველი საცდელი სინჯარის ბავშვი, ლუიზ ბრაუნი, დაიბადა. 1984 : სალიუტ 7 ხემალდის კოსმონავტი სვეტლანა სავიცკაია ხდება პირველი ქალი, რომელიც ღია კოსმოსში გადის. 1992 : საქართველოს სახელმწიფო საბჭო გაუქმებულად აცხადებს აფხაზეთის უზენაესი საბჭოს 1992 წ. 23 ივლისის გადაწყვეტილებას 1978 წ. კონსტიტუციის გაუქმებისა და 1925 წ. კონსტიტუციის აღდგენის შესახებ. 1992 : ბარსელონაში გაიხსნა 25-ე ოლიმპიური თამაშები. 1993 : შვიდდღიანი ომი იწყება ისრაელსა და ლიბანს შორის. 1994 : ისრაელი და იორდანია ხელს აწერენ ვაშინგტონის დეკლარაციას, რითაც ფორმალურად სრულდება 1948 წლიდან მოყოლებული საომარი მდგომარეობა ორ ქვეყანას შორის. 1997 : კ. რ. ნარაიანანი ინდოეთის მე-10 პრეზიდენტი ხდება—პირველი დალიტი (ე.წ. „ხელშეუხებელი“) ამ პოსტზე. 1999 : ლენს არმსტრონგი პირველად იმარჯვებს ტურ დე ფრანსში. 2000 : ეარ ფრანსის რეისი 4590, კონკორდის ზესწრაფი სამგზავრო თვითმფრინავი F-BTSC კატასტროფას განიცდის პარიზიდან აფრენისას რამდენიმე წამში. დაიღუპა 109 მგზავრი და 4 აიერპორტის თანამშრომელი. 2004 : ლენს არმსტრონგი ისტორიაში შედის ტურ დე ფრანსში ზედიზედ ექვსჯერ გამარჯვებით. 2009 : ესპანელი ველომრბოლელი ალბერტო კონტადორი 2009 წლის ტურ დე ფრანსის გამარჯვებული გახდა. კანარის დიდი ტელესკოპი, მსოფლიოს უდიდესი ოპტიკური ტელესკოპი, საზეიმოდ გახსნა ესპანეთის მეფე ხუან კარლოს I-მა. 2010 : 18 ადამიანი დაიღუპა და 100 დაშავდა სიყვარულის აღლუმზე დუისბურგში, გერმანია. ესპანელი ველომრბოლელი ალბერტო კონტადორი ტურ დე ფრანსის 2010 წლის შეჯიბრის გამარჯვებული გახდა. 2012 : 42 ადამიანი დაიღუპა მთიან ბადახშანში, აჯანყებულებსა და ტაჯიკეთის სამთავრობო ჯარებს შორის მომხდარი შეტაკებების დროს. 2014 : ქართველი სპორტსმენი და მოგზაური ჯუმბერ ლეჟავა 75 წლის ასაკში გარდაიცვალა. 2017 : რამ ნათხ კოვინდი ინდოეთის მე-14 პრეზიდენტი გახდა. 1109 : ალფონსუ I — პორტუგალიის მეფე 1854 : კეზელი, დავით — მწერალი (გ.1907) 1871 : იგორ გრაბარი — რუსი ფერმწერი და ხელოვნებათმცოდნე 1894 : პრინციპი, გავრილო — სერბი ტერორისტი. მისმა თავდასხმამ ფრანც ფერდინანდზე პირველი მსოფლიო ომი გამოიწვია 1903 : თინათინ წერეთელი — ქართველი მეცნიერი, იურისტი, სისხლის სამართლის ქართული სკოლის ფუძემდებელი 1905 : კანეტი, ელიას — ავსტრიელი მწერალი (გ.1994) 1920 : ფრანკლინი, როზალინდ — ბრიტანელი ქიმიკოსი (გ.1958) 1929 : ინოლა გურგულია — ქართველი კომპოზიტორი, პოეტი, მომღერალი 1492 : ინოკენტი VIII — რომის პაპი 1646 : მარია კატერინა ფარნეზე — ფარნეზეების დინასტიის წარმომადგენელი. მოდენისა და რეჯიოს ჰერცოგინია 1631-1646 წლებში 1934 : დოლფუსი, ენგელბერტ — ავსტრიის პოლიტიკური მოღვაწე (დ.1892) 1953 : ვიქტორ მატარაძე — ქართველი მსახიობი 1955 : ისააკ დუნაევსკი — საბჭოთა კომპიზიტორი და დირიჟორი 1972 : ბორის გაპონოვი — ებრაელი ლექსიკოგრაფი, მთარგმნელი 1977 : დავიდ ტორო — ბოლივიის პრეზიდენტი 1936-1937 წლებში 1980 : ვისოცკი, ვლადიმირ — რუსი პოეტი (დ.1938) 1985 : ჰამლეტ გონაშვილი — ქართველი მომღერალი (ტენორი) 1986 : კალისტრატე სალია — ქართველი მეცნიერი, ქართველოლოგი, ისტორიკოსი 1991 : ელენე ჩოხელი — ქართველი საესტრადო მომღერალი და მსახიობი 1996 : მიქაელ ტარივერდიევი — საბჭოთა კომპიზიტორი 2005 : მიხეილ ქვლივიძე — ქართველი პოეტი, ლიტერატორი და მთარგმნელი 2014 : ჯუმბერ ლეჟავა — ქართველი სპორტსმენი, მოგზაური და რეკორდსმენი (დ. 1939) 2019 : ბეჯი კაიდ ეს-სებსი — ტუნისის პრეზიდენტი (დ. 1926) დანია - ისტედის ბრძოლის დღე ესპანეთი - გალისიის დღე კოსტა-რიკა - გუნაკასტეს დღე ტუნისი - რესპუბლიკის დღე პუერტო-რიკო - კონსტიტუციის დღე მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს: იოანე ჩორდვანელი და გაბრიელ ქართველი პროკლე და ილარიო მიქაელ მალეინი წმინდა გოლინდუხა წმინდა ვერონიკა აგრეთვე: პუერტო რიკო : რევოლუციის დღე ტუნისი : რესპუბლიკის დღე სხვა თვეები