laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
გიორგი სხირტლაძე

გიორგი სერგოს ძე სხირტლაძე (დ. 9 ნოემბერი (ან სექტემბერი), 1932, მთისკალთა, ახლანდელი ონის მუნიციპალიტეტი — გ. 25 მარტი, 2008, თბილისი) — ქართველი სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა). საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1960). 1960 წელს დაამთავრა საქართველოს ფიზკულტურის ინსტიტუტი და 1966 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიური ფაკულტეტი. ოლიმპიადის ვიცე-ჩემპიონი (1960, რომი), ოლიმპიური თამაშების ბრინჯაოს პრიზიორი (1956, მელბურნი), მსოფლიოს ჩემპიონი (1959, თეირანი), მსოფლიოს ვიცე-ჩემპიონი (1957, სტამბოლი), მსოფლიო თასის გათამაშების ვიცე-ჩემპიონი (1958), სსრკ ხალხთა I სპარტაკიადის ჩემპიონი (1956), სსრკ ხალხთა II სპარტაკიადის ვიცე-ჩემპიონი (1959), სსრკ სამგზის ჩემპიონი (1954, 1957, 1960), სსრკ ვიცე-ჩემპიონი (1953). შვედეთის, უნგრეთის, აშშ-ის საერთაშორისო ტურნირებში გამარჯვებული. საპატიო ნიშნის ორდენის კავალერი. სკკპ წევრი 1961 წლიდან. 1956 წლის 1 სექტემბერს სპორტის განვითარების საქმეში აქტიური მონაწილეობისა და სსრ კავშირის 1956 წლის ხალხთა სპარტაკიადაზე მაღალი სპორტული მიღწევებისათვის დაჯილდოვდა საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის საპატიო სიგელით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 631. ელგუჯა ბერიშვილი, ქართული სპორტის ოქროს წიგნი, გვ. 103, თბ., 2013. დიმოვი, იან, საქართველოს ფალავნები, თბ.: საბჭ. საქართველო, 1987. — გვ. 153–162. 268 გვ. გიორგი სხირტლაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი გიორგი სხირტლაძე — ბიოგრაფიული ლექსიკონი გიორგი სხირტლაძე — ქართული სპორტი ↑ XVII ოლიმპიური თამაშები 1960, 25 აგვისტო — 11 სექტემბერი. რომი, იტალია.. საქართველოს ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტი. ციტირების თარიღი: 23 იანვარი, 2022 ↑ საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის ბრძანებულება // „ლელო“, 05 სექტემბერი, 1956, № 73 (983), გვ. 1.
თემურ ყაზარაშვილი

თემურ ყაზარაშვილი (დ. 7 დეკემბერი, 1959, ახმეტა) — ქართველი და საბჭოთა სპორტსმენი, ბერძნულ-რომაული სტილით მოჭიდავე. საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1982). დაიბადა სოფელ მატანში, ახმეტის რაიონში. 1981 წელს დაამთავრა საქართველოს ფიზკულტურის ინსტიტუტი და 1987 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი. მსოფლიოს თასის მფლობელი (1980) და მსოფლიო უნივერსიადის ჩემპიონი (1981). საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი (1982, 1984) და მესამე პრიზიორი (1981, 1983). საბჭოთა კავშირის თასის მფლობელი (1984) და საბჭოთა კავშირის ხალხთა VIII სპარტაკიადის მეორე პრიზიორი (1983). ბულგარეთის (1983, 1985) და ივან პოდდუბნის სახელობის საერთაშორისო ტურნირში (1980, 1982, 1985) გამარჯვებული. საქართველოს დამსახურებული მწვრთნელი. საერთაშორისო კატეგორიის ექსტრა კლასის არბიტრი, საქართველოს ჭიდაობის ეროვნული ფედერაციის ვიცე-პრეზიდენტი (1994-იდან) და ღირსების ორდენის კავალერი. დიმოვი, იან, საქართველოს ფალავნები, თბ.: საბჭ. საქართველო, 1987. — გვ. 249–253. 268 გვ. თემურ ყაზარაშვილი — ქართული სპორტი თემურ ყაზარიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ დანელია, ვაჟა. (9 დეკემბერი, 2019) თემურ ყაზარაშვილი: ასე აღმოვჩნდი ოლიმპიადის მიღმა... საკავშირო სპორტკომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილემ დარეკა - გუნდის დასახელება შეაჩერეთო!. lelo.ge. ციტირების თარიღი: 18 იანვარი, 2022
გიორგი ყიზილაშვილი

გიორგი ყიზილაშვილი (დ. 14 მარტი, 1983, ახმეტა) — ქართველი ძიუდოისტი. საქართველოს სამგზის ჩემპიონი (2001, 2006, 2007 -100 კგ). მსოფლიო თასის ორგზის გამარჯვებული (2006, 2008 -100 კგ), ვერცხლისა (2006-100 კგ) და ორგზის ბრინჯაოს (2006, 2007 -100 კგ) პრიზიორი. 20 წლამდელთა შორის ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (2002 -100 კგ) და უნივერსიადის მესამე პრიზიორი (2004 -100 კგ). გიორგი ყიზილაშვილი — ქართული სპორტის სტატისტიკა
დიმიტრი შანიძე

დიმიტრი (დიტო) შანიძე (დ. 8 თებერვალი, 1937, წყალტუბო, საქართველოს სსრ, სსრკ — გ. 18 ნოემბერი, 2010) — ქართველი ძალოსანი. დაამთავრა საქართველოს ფიზკულტურის ინსტიტუტი. ოლიმპიადის ორგზის ვიცე-ჩემპიონი 1968 (მეხიკო), 1972 (მიუნხენი) და მსოფლიოს ჩემპიონი 1973 (ჰავანა). მსოფლიოს ორგზის ვიცე-ჩემპიონი 1968 (მეხიკო), 1972 (მიუნხენი) და მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი 1969 (ვარშავა). ევროპის ორგზის ჩემპიონი 1972 (კონსტანცა), 1973 (მადრიდი) და ევროპის ოთხგზის ვიცე-ჩემპიონი 1968 (ლენინგრადი), 1969 (ვარშავა), 1971 (სოფია), 1974 (ვერონა). სსრკ-ის ხალხთა სპარტაკიადის ჩემპიონი 1971. საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი (1969, 1970, 1971, 1972, 1973, 1974). სსრკ-ის ვიცე-ჩემპიონი (1968) და საბჭოთა კავშირის თასი მფლობელი (1971). საბჭოთა კავშირის საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი (1970) და საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1973). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 683. დიმიტრი შანიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი დიმიტრი შანიძე — ბიოგრაფიული ლექსიკონი დიმიტრი შანიძე — ქართული სპორტი ↑ გარდაიცვალა დიმიტრი შანიძე
მაია შილაკაძე

მაია შილაკაძე (დ. 17 თებერვალი, 1965, თბილისი) — ქართველი აკრობატი. სსრკ სამგზის ჩემპიონი (1979, 1980, 1981). მსოფლიოს თასის გათამაშების ორგზის მეორე პრიზიორი (1981,1984). სსრკ თასის სამგზის მფლობელი (1980, 1981, 1982), მეორე პრიზიორი (1979) და სსრკ მოსწავლეთა XV სპარტაკიადის მეორე პრიზიორი (1978). სსრკ ჩემპიონი ახალგაზრდებს შორის (1979). სსრკ საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი. ევროპისა და მსოფლიოს ჩემპიონი (1980, პოზნანი, პოლონეთი). 1987 წელს დაამთავრა საქართველოს ფიზკულტურის ინსტიტუტი. ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 926, ISBN 99928-20-32-2. ელგუჯა ბერიშვილი, ქართული სპორტის ოქროს წიგნი, გვ. 273, თბილისი: პალიტრა L, 2013. მაია შილაკაძე — ქართული სპორტის სტატისტიკა მაია შილაკაძე — ბიოგრაფიული ლექსიკონი მაია შილაკაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ალექსანდრე ტაბატაძე

ალექსანდრე ტაბატაძე (ფსევდონიმი გოკიელი) (დ. 15 მარტი, 1934, სოფ. გოკიო, ახლანდ. ახალქალაქის მუნიციპალიტეტი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მწერალი. 1957 წელს დაამთავრა ქალაქ გორის პედინსტიტუტის ქართული ენისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი. იყო კორესპონდენტი და ლიტერატურის მუშაკი გაზეთებში: „სტალინელი“ და „ზარია ვოსტოკა“. დააარსა გაზეთები „შთაგონება“ და „ყაყაჩო“, აგრეთვე იყო მათი რედაქტორი. 1968 წლიდან არის საქართველოს მწერალთა კავშირის წევრი. ერთხელ : ლექსები (ავტორი). - თბილისი, მერანი, 1990. - 101გვ. ადიდებულა მტკვარი : ლექსები (ავტორი). - თბილისი, საქართველო, 1990. - 156გვ. მწარე სიმართლე : იუმორისტული ლექსები (ავტორი). - თბილისი, საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა, 1987. - 63გვ. სიყვარულის წელიწადი : ლექსები (ავტორი). - თბილისი, ნაკადული, 1986. - 58გვ. შემოდგომის გაზაფხული : ლექსები (ავტორი). - თბილისი, საბ. საქართველო, 1985. - 222გვ. დღემდე : ლექსები (ავტორი). - თბილისი, მერანი, 1985. - 69გვ. ისე ახლოს ხარ : ლექსები (ავტორი). - თბილისი, საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა, 1984. - 47გვ. შენ გეკითხები : ლექსები (ავტორი). - თბილისი, ნაკადული, 1983. - 63გვ. მეოცნებე ჭუკი : ლექსები სკოლამდელთათვის (ავტორი). - თბილისი, ნაკადული, 1982. - 43გვ. განწყობილება : ლექსები. ადიდებული მტკვარი; განწყობილება; ციკლიდან "2000 წელს დასაწერი ლექსები"; პასუხი (ავტორი). - თბილისი, საბჭოთა საქართველო, 1980. - 95გვ. პასუხი : ლექსები (ავტორი). - თბილისი, მერანი, 1979. - 67გვ. გულწრფელი თოვლი : ლექსები (ავტორი). - თბილისი, ნაკადული, 1979. - 59გვ. ორი მეთევზე : მოთხრობები სკოლამდელთათვის (ავტორი). - თბილისი, ნაკადული, 1976. - 39გვ. უცოდველი მიწა : ლექსები (ავტორი). - თბილისი, მერანი, 1972. - 52გვ. ალექსანდრე ტაბატაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
AsianAve

AsianAve ან AsianAvenue — სოციალური ქსელი რომლითაც ძირითად აზიური წარმოშობის ამერიკელები სარგებლობენ. ქსელი არცთუ ისე პოპულარულია. საიტი 1997 წლის 21 ივლისს გაეშვა, მისი დამაარსებლები იყვნენ ბენჟამინ სანი, პიტერ ჩენი, გრეის ჩანგი, მაიკლ მონტერო და კელვინ ვონგი. წევრები აქტიური იყვნენ პოლიტიკაში და აპროტესტებდნენ სხვადასხვა ღონისძიებებს, რომლებიც მათი აზრით აზიელებს „შეურაცხყოფდა“. 2007 წლის ოქტომბერში იმ დროისთვის აშშ-ის პრეზიდენტობის კანდიდატმა ბარაკ ობამამ შექმნა ანგარიში საიტზე. 2007 წლის მონაცემებით საიტზე დარეგისტრირებული იყო 1,4 მილიონზე მეტი ადამიანი. საიტის ინტერნეტ-დომენია .com. საიტი არ არის დაცული, შეუძლებელია პროფილის დაცვა, მისი ხილვა შეუძლია ყველას („ფეისბუკისგან“ განსხვავებით). communityconnect.com AsianAve.com
მსევანი

მსევანი, წითელფეხა ჭოვილო, წითელფეხა მენაპირე (ლათ. Tringa totanus) — ფრინველი ჩიბუხასებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 28 სმ, მასა 120 გ, ფრთის შლილი 50 სმ. სხეულის ზედა ნაწილი შეფერილია მურა-რუხად, აყრია ჭრელი ლაქები, ხოლო ქვედა — თეთრად. ფეხები ნარინჯისფერ-წითელია. გავრცელებულია ევრაზიაში, სამხრეთი ტაიგიდან ნახევარუდაბნოებამდე, დასავლეთით ტყეტუნდრამდე აღწევს, აღმოსავლეთში არეალი წყვეტილია; გვხვდება საქართველოშიც, სადაც მობუდარია. ბინადრობს ნესტიან მდელოებზე, ბალახოვან ჭაობებში და ტბის ნაპირებზე, გვხვდება მთის ტუნდრაში, 4000 მ სიმაღლემდე. იზამთრებს ევრაზიის სამხრეთ ნაწილში, აფრიკის სანაპიროების გასწვრივ. ხშირად ბუდობენ ჯგუფებად, იშვიათად — მეთოვლიასებრთა კოლონიებში. დედალი დებს 4 კვერცხს, კრუხობს ორივე მშობელი. გადაფრენას ივლისში იწყებენ და შემოდგომამდე აგრძელებენ. სანადირო ობიექტია, ეტანება სასოფლო-სამეურნეო მიწებს. Коблик Е. А. ТРАВНИК // Большая российская энциклопедия. т. 32. — М., 2016. — стр. 327. ↑ კუტუბიძე მ., ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, თბ.: „მეცნიერება“, 1973. — გვ. 83, 140, 232. ↑ 2.0 2.1 ჟორდანია რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 651. ↑ 3.0 3.1 ჟორდანია რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 330. ↑ ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, გვ. 140, 177. ↑ გავაშელიშვილი ლ., ჯავახიშვილი ზ., დარჩიაშვილი გ., კოლხეთის ჭარბტენიან ტერიტორიათა ფრინველები, გვ. 146, თბ., 2006, ISBN 99940-857-7-8
თეკლე აბაშიძე

თეკლე აბაშიძე (სრული სახელი: თეკლე ჯამბაკურ-ორბელიანი; დ. 6 ივლისი, 1876, თბილისი, რუსეთის იმპერია — გ. 21 სექტემბერი, 1961, იქვე) — ქართველი დიდგვაროვანი. აქტიურად მონაწილეობდა საზოგადოებრივ საქმიანობაში, რომელსაც მისი მამიდა — მარიამ ვახტანგის ასული ორბელიანი და მეუღლე — კიტა აბაშიძე ხელმძღვანელობდნენ. იყო ქართული სკოლის უფასო სასადილოს კომიტეტის წევრი, აგრეთვე ქუთაისის ქალთა პირველი ქართული სკოლის, „სინათლის“ დამხმარე კომიტეტის თავმჯდომარე. გარდაიცვალა 1961 წელს. ქართველ მოღვაწეთა ლექსიკონი: 1801-1952: ტ. I, გვ. 38, თბ., 2018. თეკლე აბაშიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ვასილ ბარბაქაძე

ვასილ ბარბაქაძე (დ. 1884) — ქართველი სოციალისტ-რევოლუციონერი. საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ეროვნული საბჭოს (პარლამენტის) წევრი. დაიბადა გლეხის ოჯახში. განათლება სოფლის სამრევლო სკოლაში მიიღო. ხელმოკლეობის გამო, ადრეული ასაკიდან დაიწყო მუშაობა თბილისის რკინიგზის სადგურში მექვაბედ. 1899 შეუერთდა „მესამე დასს“. მონაწილეობას იღებდა გაფიცვებსა და რევოლუციურ გამოსვლებში. 1903 წლიდან შეურთდა სოციალისტ-რევოლუციონერთა პარტიას. იყო პარტიის წითელი რაზმის წევრი. 1905 წლის რევოლუციის შემდეგ დათხოვნილ იქნა რკინიგზის სახელოსნოდან. შემდგომ პერიოდში აქტიურად იყო ჩართული კოოპერატივების ჩამოყალიბების საქმეში. იყო ქარეთველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების თბილისის განყოფილების წევრი. 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ იყო კახეთის რკინიგზის კომიტეტის წევრი. 1918 საქართველოს სოციალისტ-რევოლუციონერთა პარტიის სიით გახდა საქართველოს ეროვნული საბჭოს წევრი. იყო ეროვნული საბჭოს შრომის კომისიის წევრი. საბჭოთა ოკუპაციის შემდგომ ცნობები არ მოიპოვება. ირმაძე ი., საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 64.
სროლა კრაისტჩერჩის მეჩეთებში

სროლა კრაისტჩერჩის მეჩეთებში — ტერორისტული აქტი, რა დროსაც ტერორისტებმა თავდასხმა განახორციელეს ახალი ზელადნიის ქალაქ კრაისტჩერჩის ალ-ნურის მეჩეთსა და ლინვუდის ისლამურ ცენტრზე, 2019 წლის 15 მარტს. დაიღუპა 50 და დაიჭრა ასევე 50 ადამიანი. 1997 წლის შემდეგ უდიდესი თავდასხმა იყო ახალ ზელანდიაში. ხელისუფლებამ იგი ტერორისტულ აქტად გამოაცხადა. პოლიციის ცნობით, დაკავებულია 4 ადამიანი, მათ შორის 3 კაცი და 1 ქალი. დაკავებულთაგან ერთ-ერთი ავსტრალიის მოქალაქე ბრენტონ ტარანტია. მან თავდასხმამდე „ანტიიმიგრაციული მანიფესტი“ გამოაქვეყნა, სადაც განმარტავს თავის ქმედებებს და ტერორისტულ აქტად მოიხსენიებს მას. იგი თავდასხმის მომენტს სოციალურ ქსელში პირდაპირი ეთერის საშუალებით აქვენებდა. ბრუტანულმა Daily Mail-მა გამოაქვეყნა ფოტოები, სადაც ტერორისტის იარაღის მჭიდებზე დატანილია ქართული წარწერები: „დავით აღმაშენებელი, დავით სოსლანი“. ამასთან დაკავშირებით სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურმა სტრატეგიულ პარტნიორებს მიმართა: ახალ ზელანდიაში მეჩეთებზე განხორციელებულ ტერაქტს 49 ადამიანი ემსხვერპლა. Imedinews.ge (15 მარტი, 2019). ციტირების თარიღი: 15 მარტი, 2019.[მკვდარი ბმული] სროლა ახალი ზელანდიის მეჩეთებზე: რა არის ცნობილი ეჭვმიტანელთა შესახებ?. BBC (15 მარტი, 2019). ციტირების თარიღი: 15 მარტი, 2019. ↑ 40 человек погибли в результате массовой стрельбы в Новой Зеландии ↑ „Police with the latest information on the mosque shootings“. Radio New Zealand. 17 March 2019. ციტირების თარიღი: 17 March 2019. ↑ „Christchurch shooting death toll rises to 50 after unaccounted victim is discovered at mosque“. ABC News. 17 March 2019. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 16 მარტი 2019. ციტირების თარიღი: 17 March 2019.
ხურვალეთი

ხურვალეთი — გორის მუნიციპალიტეტის სოფლების ახალი ხურვალეთის, დიდი ხურვალეთისა და პატარა ხურვალეთის საერთო სახელწოდება. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 517.
მერუე

მერუე, ჭაობის მენაპირე (ლათ. Tringa stagnatilis) — ფრინველი ჩიბუხასებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 22–25 სმ, ფრთის შლილი 55–59 სმ; მასა 55–120 გ. აქვს მოხდენილი აგებულება, გრძელი კისერი და სადგისისებური შავი ნისკარტი, მაღალი რუხ-მწვანე (ზაფხულში მოყვითალო) ფეხები, რომლებიც ფრენის დროს ძლიერ გამოწეულია კუდის გარეთ. საქორწინო შეფერილობაში სხეულის ზედა ნაწილი მურა-რუხია მუქი მურა ლაქებით, ქვედა — თეთრი, მუქი ჭრელი ლაქებით კისერზე, მკერდისა და ტანის გვერდებზე. არ ახასიათებს სქესობრივი დიმორფიზმი. ზრდასრულ ფრინველების ზამთრის და ახალგაზრდა ინდივიდების შეფერილობაში ზურგი ერთფეროვანი რუხია, მუცელი — თეთრი. მახვილის კუთხის თეთრი ფერის ზოლები ზურგზე გადასდევს. ბუდობს ევრაზიაში, ნესტიან მდელოებზე, ჭაობებში, ტბების ბალახოვან სანაპიროებზე, თევზით მდიდარ ტბორებში, ყველაზე ხშირად მდინარეთა ჭალებში სტეპებისა და ტყესტეპის ზონებში, ბელარუსისა და ბალტიისპირეთის ტყის ზონიდან პრიმორიემდე. იზამთრებს აფრიკაში (საჰარის სამხრეთით), ინდოეთში, სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიასა და ავსტრალიაში. ფრენისას დიდი გუნდები არ ახასიათებს. იკვებება წყალმარჩხ ადგილებში ან წყალსატევთა ნაპირებზე მწერებითა და მათი ლარვებით, მოლუსკებით, მცირე კიბოსნაირებით. მონოგამები არიან; ცხოვრობენ ცალკეულ წყვილებად. ბუდეს მიწაზე, ბალახებში აკეთებენ და იცავენ მას. დედალი დებს 4 (იშვიათად 3–8 კვერცხს), კრუხობს ორივე მშობელი მონაცვლეობით 21–23 დღის განმავლობაში. ღინღლით დაფარული ბარტყები გამოჩეკის მეორე დღიდან თვითონ მოიპოვებენ საკვებს. მერუე — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული) ↑ კუტუბიძე მ., ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, თბ.: „მეცნიერება“, 1973. — გვ. 67, 134, 229. ↑ გავაშელიშვილი ლ., ჯავახიშვილი ზ., დარჩიაშვილი გ., კოლხეთის ჭარბტენიან ტერიტორიათა ფრინველები, გვ. 146, თბ., 2006, ISBN 99940-857-7-8
კოხტა ჭოვილო

კოხტა ჭოვილო, სირბატონა, წინწკლებიანი მენაპირე (ლათ. Tringa erythropus) — ფრინველი ჩიბუხასებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 29–33 სმ, მასა 110–200 გ, ფრთის შლილი 48–52 სმ. შემოდგომით და ზამთარში კოხტა ჭოვილო რუხი ფერისაა მოთეთრო ქვედა მხარეთი, ფეხები წითელია; საქორწინო შეფერილობა თითქმის მთლიანად შავია, თეთრი „სოლით“ ზურგზე და ამავე ფერის ფრთის შიდა მხარეებით, ფეხები ამ დროს მუქია. ნისკარტი მუქია, ქვედა ნისკარტი ფუძეში წითელია. ბინადრობს ევრაზიის (სკანდინავიიდან ჩუკოტკამდე) ჩრდილოეთი ტაიგის სამხრეთ ტუნდრაში, ტყეტუნდრაში, ტუნდრისმაგვარ ჭაობებში. იზამთრებს სუბტროპიკებსა და ტროპიკებში, აგრეთვე დასავლეთი ევროპის სანაპიროებზე. მობუდარი დასახლებები არ აქვთ. დედალი დებს 4 კვერცხს; თავიდან მშობლები მორიგეობით კრუხავენ, ბოლოს — მხოლოდ მამალი. მცირერიცხოვანი, სპორადულად გავრცელებული სახეობაა. კოხტა ჭოვილო — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული) ↑ კუტუბიძე მ., ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, თბ.: „მეცნიერება“, 1973. — გვ. 95, 177, 198. ↑ კუტუბიძე მ., ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, თბ.: „მეცნიერება“, 1973. — გვ. 95, 177, 149. ↑ გავაშელიშვილი ლ., ჯავახიშვილი ზ., დარჩიაშვილი გ., კოლხეთის ჭარბტენიან ტერიტორიათა ფრინველები, გვ. 146, თბ., 2006, ISBN 99940-857-7-8
შავულა

შავულა, შავი ჭოვილო (ლათ. Tringa ochropus) — ფრინველი ჩიბუხასებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 21–24 სმ, მასა შეადგენს 50–80 გ-ს, ფრთის შლილი — 41–46 სმ. ნისკარტი მოკლეა, ფერად შავი. სხეულის ზედა მხარე მოყავისფროა, აყრია წვრილი ლაქები. თავსა და კისერზე რუხ-ყავისფერი მორთულობა აქვს. კუდი ძირში თეთრია, ბოლოში — შავი. ფრენის დროს ქვევიდან თეთრი კუდი, შავი ფრთები და კუდს იქით ოდნავ გაცილებული ფეხები ჩანს. ბუდობს ზაფხულში, სკანდინავიიდან ციმბირამდე წიწვოვან ტყეებში. უპირატესობას ანიჭებს გაშლილ და ნოტიო ტყეებს, აგრეთვე ჭაობებს. გადაფრენა ახასიათებს. ზამთარს ზომიერ სარტყლებში ატარებს, მაგრამ წლის უმეტეს დროს ცენტრალურ აფრიკასა და სამხრეთ აზიაში გვხვდება. აქტიურია შებინდებისას. დამახასიათებელია მუდმივად მოძრავი კუდი. ხშირად ზის ხეებზე. იკვებება წყლის მწერებით, კიბოსნაირებითა და მცირე ზომის თევზებით. მეჭვავიასნაირთა უმრავლესობისაგან განსხვავებით, შავულა ბუდეს მიწაზე არ იკეთებს, არამედ იკავებს შაშვისებრთა მიტოვებულ ბუდეებს, უმთავრესად ბოლოშავასას. დედალი დებს 3–4 კვერცხს; ბარტყები გამოჩეკიდან მალევე ტოვებენ ბუდეს და მშობლებთან კიდევ მცირე ხნით რჩებიან. შავულას სიცოცხლის ხანგრძლივობა 8–11 წელს შეადგენს. რუსეთის ხერხემლიანი ცხოველები: შავულა დაარქივებული 2021-09-13 საიტზე Wayback Machine. (რუსული) შავულა საიტზე Ecosystema.Ru (რუსული) შავულა[მკვდარი ბმული] IUCN-ის საიტზე (ინგლისური) შავულას ვიდეოებისა და ფოტოების ნაკრები საიტზე Internet Bird Collection (ინგლისური) ↑ ჟორდანია რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 651. ↑ კუტუბიძე მ., ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, თბ.: „მეცნიერება“, 1973. — გვ. 93, 177, 217.
დიდი ჭოვილო

დიდი ჭოვილო, მწვანეფეხა მენაპირე (ლათ. Tringa nebularia) — ფრინველი ჩიხუხასებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 35 სმ-მდე, ფრთის შლილი 68–70 სმ, მასა 280 გ-მდე. აქვს გრძელი, რუხ-მწვანე ფეხები და გრძელი, ძლიერი და ოდნავ აღუნული ნისკარტი. სხეულის ზედა მხარე ყავისფერ-რუხია, ხოლო ქვედა თეთრი. არ გამოიხატება სქესობრივი დიმორფიზმი. მისი ბუნებრივი მტრები მტაცებელი ფრინველები არიან. საერთოდ, მშიშარა და ფრთხილი ფრინველია, კარგად ცურავს და ყვინთავს. ბინადრობს მცირე წყალსატევებთან ახლოს, მაგალითად ჭაობებთან და საგუბარებთან. გავრცელებულია ჩრდილოეთ ევროპასა (ისლანდიის გარდა) და აზიაში. ზამთარში გადაფრენა ახასიათებს ხმელთაშუაზღვისპირეთში, დასავლეთ და სამხრეთ აფრიკაში; საქართველოში გვხვდება გადაფრენისას. იკვებება ჭიაყელებით, კიბოსნაირებით, მწერებით და მათი ლარვებით. თავისი ნისკარტის წყალობით ადვილად იჭერს თევზს წყალში. გამრავლების პერიოდი მაისიდან ივლისამდე გრძელდება. ბუდე მიწაზე არსებული ჩაღრმავებაა, რომელიც ბალახითაა ამოფენილი. დედალი დებს 4–5 მოზრდილ კვერცხს; კრუხობს ორივე მშობელი 25 დღის განმავლობაში. ცხოვრების პირველივე დღიდან აქტიურები არიან. ზამთრის შეფერილობა მოზარდი კვერცხი საკვების ძიებაში Береговики // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907. Позвоночные животные России: Большой улит[მკვდარი ბმული] Большой улит на сайте Ecosystema.Ru Большой улит на сайте клуба «Бумеранг» Большой улит на сайте «Птицы Киргизии» ↑ კუტუბიძე მ., ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, თბ.: „მეცნიერება“, 1973. — გვ. 87, 177, 215. ↑ 2.0 2.1 2.2 გავაშელიშვილი ლ., ჯავახიშვილი ზ., დარჩიაშვილი გ., კოლხეთის ჭარბტენიან ტერიტორიათა ფრინველები, გვ. 104, 146, თბ., 2006, ISBN 99940-857-7-8
დიმიტრი ერისთავი (სამხედრო პირი)

დიმიტრი ალექსის ძე ერისთავი (რუს. Дми́трий Алексе́евич Эристов; დ. 1797 — გ. 9 ოქტომბერი, 1858, სანქტ-პეტერბურგი) — ქართული წარმოშობის რუსი მწერალი და სამხედრო მოხელე. არაგვის ერისთავთა საგვარეულოს რუსეთში დამკვიდრებული შტოს წარმომადგენელი, საქართველოდან 1724 წელს გადასახლებული ოთარ გიორგის ძის შვილიშვილი. განათლება მიიღო ცარსკოე-სელოში, სადაც სწავლობდა ალექსანდრე პუშკინთან ერთად. 1820 წლიდან მსახურობდა არმიაში, შემდეგ ირიცხებოდა იმპერატორის პირადი კანცელარიის მე-2 განყოფილებაში და საზღვაო უწყებაში. 1856 წლიდან ერისთავი იყო ფლოტის გენერალ-აუდიტორი. მონაწილეობა მიიღო „სამხედრო-ისტორიული ლექსიკონის“ პირველი ტომის (რომელიც გამოდიოდა გენერალ ლ. ლ. ზედელერის რედაქციით) შედგენაში. ავტორია ბიოგრაფიული ნარკვევებისა რუს ისტორიულ მოღვაწეებზე, სტატიებისა უკრაინის, საქართველოსა და კავკასიის ისტორიის შესახებ. 1842 წელს გამოსცა მონუმენტური ნაშრომი — „ისტორიული ლექსიკონი რუსეთის ეკლესიის წმინდანთა შესახებ“. მიღებული აქვს პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის დემიდოვის სახელობის პრემია. გოგიტიძე მ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 57. Эристов, Дмитрий Алексеевич, Русский биографический словарь А. А. Половцова, т. 24, 1912. — с. 278. დიმიტრი ერისთავი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ალექსანდრე მიხაილოვი

ალექსანდრე მიხაილოვი (დ. 1874, ბორჩალოს მაზრ — გ. უცნობია) — ქართველი მასწავლებელი, საზოგადო და პოლიტიკური მოღვაწე, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ეროვნული საბჭოს (პარლამენტის) წევრი. ეროვნებით ბერძენი. უმაღლესი განათლება რუსეთში მიიღო. წლების განმავლობაში ეწოდა პედაგოგიურ საქმიანობას. 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ ხელმძღვანელობდა საქართველოში მცხოვრებ ელინთა (ბერძენთა) ეროვნულ საბჭოს. 1918 წელს საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პარლამენტის მიერ ბერძენთათვის გამოყოფილი კვოტით შევიდა პარლამენტში. 1919 წლის თებერვლის დამფუძნებელი კრების არჩევნებში კენჭს იყრიდა ელინთა დემოკრატიული პარტიიდან, იყო საარჩევნო სიის მესამე ნომერი, თუმცა დამფუძნებელი კრების წევრის მანდატი ვერ მოიპოვა. სხვა ბიოგრაფიული მონაცემები არ იძებნება. ირემაძე ი., საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 281.
საქართველოს მომარაგების და შრომის სამინისტრო

მომარაგების და შრომის სამინისტრო — სახელმწიფო ორგანო, რომელიც 1918 წლის მაისიდან მიწათმოქმედების სამინისტროსთან ერთად არსებობდა, მინისტრი ნოე ხომერიკი, რომელმაც ამ მიმართულებით თავის მოადგილედ გიორგი ერაძე დანიშნა. 1919 წლის ბოლოს შრომისა და მომარაგების სამინისტრო ცალკე უწყებად ჩამოყალიბდა და სამინისტროს ხელმძღვანელად გიორგი ერაძე დაინიშნა, მის მოადგილეებად კი — ივანე ჭავჭანიძე და ილია გოლდმანი. სამინისტრო მომარაგებისა და შრომის რეგულაციის მიმართულებით აქტიურად მუშაობდა, თუმცა ხშირად ოპოზიციის კრიტიკის მთავარი ადრესატი სოციალ-დემოკრატიულ მთავრობაში სწორედ მომარაგების მინისტრი იყო. მას ოპოზიცია არაკომპეტენტურობას სწამებდნენ და გამოცდილების არმქონედ მოიხსენიებდა, თუმცა ფაქტია, მთავრობაშიც და საკანონმდებლო ორგანოშიც დიდი ნდობით სარგებლობდა. სამინსიტროს დაქვემდებარებაში არსებული ორივე ძირითადი მიმართულება ძალზე პრობლემურად იდგა დამოუკიდებლობის პერიოდში. შრომის საკითხების მოგვარება სამინისტრომ პროფკავშირებთან ერთად, სატარიფო პალატის და შრომის კომისიების (საბჭოების) საშუალებით, მნიშვნელოვნად გადაჭრა. 1920-1921 წლების ბიუჯეტის თანახმად, შრომის სამინისტროს დაფინანსება 32 მილიონ მანეთს აღემატებოდა, სამინისტროს ბიუჯეტი ძირითადად მუშათა შემწეობებს, მუშათა ჯილდოებს, კომისიების მუშაობაზე და ადმინისტრაციულ ხარჯებს ხმარდებოდა. სამინისტროს, სატარიფო პალატის, შრომის კომისიებისა და დამფუძნებელი კრების შესაბამისი კომისიის ეფექტიანი მუშაობის შედეგად მიღებულ იქნა შრომის ეფექტიანი კანონმდებლობა, რომელიც მოიცავდა: 8 – საათიან სამუშაო დროს, შრომის პირობების მონიტორინგს, დავების ეფექტურად გადაწყვეტის მექანიზმებს, ქალთა და არასრულწლოვანთა შრომის რეგულაციას. მომარაგების მიმართულებით სამინისტრო, საქართველოს გარშემო არსებული ვითარებიდან და ზოგადად მსოფლიოში მიმდინარე პროცესებიდან გამომდინარე, დიდ პრობლემებს სწყდებოდა. საბჭოთა და თეთრგვარდიელთა რუსეთის მიერ საქართველოსათვის დაწესებულმა სასურსათო ბლოკადამ, საერთაშორისო კომუნიკაციების მოშლამ საქართველო მძიმე სასურსათო კრიზისის წინაშე დააყენა, სამინისტროს მცდელობები მიეღო სტაბილური სასურსათო მარაგები, ხშირად უშედეგოდ სრულდებოდა. მომარაგების სამინისტროს ბიუჯეტი 1920 წლისთვის ქვეყნის ბიუჯეტის 29%-ს აღემატებოდა და მისი მნიშვნელოვანი ნაწილი არა მხოლოდ სურსათის, არამედ ნავთობ პროდუქტების, სხვა მასალებისა და იარაღის შესყიდვაზე იხარჯებოდა. მომარაგების სამინისტრო ებრძოდა ქვეყნის შიგნით არსებული მარცვლეულის სპეკულანტების ხელში ჩავარდნასა და კონტრაბანდის სახით ქვეყნიდან გატანას. ირემაძე ი., საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 282-283.