laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ონადირის წმინდა გიორგის ეკლესია

ონადირის წმინდა გიორგის ეკლესია — IX-X საუკუნეების ქართული მართლმადიდებლური ეკლესია. მდებარეობს ვაშლიჯვრის დასავლეთით, 300 მეტრზე, სასაფლაოსთან ახლოს, ფერდობზე. ეკლესია დარბაზულია (5,3 X 4 მეტრი), ნაგებია ქვიშაქვის თლილი ქვებით. წყობა არარეგულარულია. მოგვიანებით (დაახლოებით XVII-XVIII საუკუნეებში) ეკლესია განუახლებიათ. აღდგენილი ნაწილებიც ქვიშაქვისაა, მაგრამ წყობა შედარებით ტლანქია. ძეგლი ძლიერაა დაზიანებული:ნჩამონგრეულია კამარა და კონქის ნაწილი, მონგრეულია გრძივი კედლების ზედა ნაწილები, დასავლეთ კედლის შემორჩენილ ნაწილს (სიმაღლე 1,7 მეტრი) გარედან, ფერდობიდან ჩამოზვავებული მიწა ფარავს. შესასვლელი ეკლესიას სამხრეთიდან ჰქონია (შემორჩენილია აღმოსავლეთის წირთხლის ნაწილი). აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რომლის ღერძზე ბრტყლად გადახურული დაბალი სარკმელია. დარბაზის გრძივი კედლები დანაწევრებული ყოფილა ორსაფეხურიან სადა პილასტრებზე დაყრდნობილი ორ-ორი თაღით. მსგავსი პილასტრების ნაწილებია შემორჩენილი დასავლეთის ორივე კუთხეში. ეკლესიის ფასადებიდან თავდაპირველი წყობა ყველაზე მეტად ჩრდილოეთის ფასადს შემორჩა. გრძივი ფასადები გაფორმებული ყოფილა ბრტყელ პილასტრებზე დაყრდნობილი სამი თაღი (შემორჩენილია ჩრდილოეთის ფასადის სამივე პილასტრის ქვედა ნაწილები). ჩრდილოეთის ფასადის აღმოსავლეთ ნაწილში რელიეფი სადა და დისკოა. მსგავსი დისკო აღმოსავლეთის ფასადის სამხრეთ ნაწილშიცაა — მიწიდან 1,8 მეტრ სიმაღლეზე. ამავე ფასადზე სარკმლის ღიობის წყობაში ჩართულია ქვა (შესაძლოა თავდაპირველი სარკმლის საპირის), რომლის პროფილს შეადგენს შეწყვილებულ ლილვებს შორის მოქცეული სადა სიბრტყე. მსგავსი პროფილის ქვაა ჩართული ჩრდილოეთის ფასადის აღდგენილ ნაწილშიც. ამჟამად ეკლესია ძლიერ დაზიანებულია.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 13026 ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 531. ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 466, ISBN 99928-20-32-2.
ონავარი

ონავარი (ლათ. Vespa), ნესტრიანი მწერების გვარი ნამდვილ კრაზანასებრთა ოჯახისა. ეკუთვნიან „საზოგადოებრივი მწერების“ ჯგუფს. აშენებენ ფიჭისმაგვარ, 500-მდე უჯრიან ბუდეს. იკვებებიან მწერებით, მათ შორის მეთაფლია ფუტკრებით, წუწნიან ხის წვენს, მატლები ღრღნიან ხეხილსა და კენკრას. გადააქვთ ინფექციური დაავადებები. მათი კბენა იწვევს შეშუპებას, გულყრას, ხუთვას. გავრცელებული არიან ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში. ქსე, ტ. 7, გვ. 1984, თბ., 1984
ონდატრა

ონდატრა (ლათ. Ondatra zibethicus), ძუძუმწოვარი ცხოველი მღრღნელების რიგისა. მისი სხეულის სიგრძე 35 სმ. მასა 1,5 კგ. აღწევს. აქვს გვერდებიდან შებრტყელებული ქერცლოვანი კუდი. უკანა კიდურებზე თითებს შორის საცურაო აპკი მთლიანი არ არის. გამრავლების პერიოდში მამლის საზარდულის ჯირკვლები გამოყოფენ მუშკის შემცველ სეკრეტს. ონდატრა ბინადრობს ჩრდილოეთი ამერიკის წყალსატევებისა და ჭაობების სანაპიროებზე. ევროპაში შემოყვანილია (ყოფილ სსრკ-ში 1927 წლიდან), შემდეგ განსახლდა მთელ ევრაზიაში. ნახევრად წყლის ცხოველია. იკვებება მცენარეებით და ცხოველებით. მაკეობის ხანგრძლივოდა 25 დღეა, შობს 7-8 ნაშიერს. რეწვის მნიშვნელოვანი ობიექტია (იყენებენ ტყავს, ზოგჯერ ხორსაც). ზოგჯერ აზიანებს სარწყავ სისტემას, ჯებირებსა და კაშხალებს. ტულარემიისა და პარატიფის გამომწვევების ბუნებრივი მატარებელია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 531.
იონიელები

იონიელები (ბერძნ.: Ἴωνες, Íōnes, მხოლ. Ἴων, Íōn) — სამ ძირითად ძველბერძნულ ტომთაგან ერთ-ერთი. სახელი მიიღეს ლეგენდარული გმირი იონისგან, რომელიც ამ ტომის წინაპარ-ფუძემდებლად ითვლება. სახლობდნენ ატიკის ტერიტორიაზე, ასევე კუნძულებზე ქიოსი, სამოსი, ნაქსოსი და სხვ. ძვ. წ. XI-XIX საუკუნეებში მათ აითვისეს მცირე აზიის დასავლეთი სანაპირო (იონიის მხარე), შემდეგ კი შავი და მარმარილოს ზღვის ახლომდებარე სანაპიროებიც. იონიურ დიალექტზე, რომელიც შემდეგ ფართოდ გავრცელდა, შემონახულია დიდი რაოდენობით ლიტერატურა (მაგ. ჰომეროსის პოემები, ჰეროდოტეს თხზულებები) და ეპიგრაფიული ძეგლების დიდი ნაწილი. J.A.R Munro. "Pelasgians and Ionians". The Journal of Hellenic Studies, 1934 (JSTOR). R.M. Cook. "Ionia and Greece in the Eighth and Seventh Centuries B.C." The Journal of Hellenic Studies, 1946 (JSTOR).
პეითო

პეითო, ასევე პითო (ბერძნ. Πειθώ „დარწმუნება“) — ძველბერძნულ მითოლოგიაში ოკეანისა და ტეფიდას ქალიშვილი; ცდუნების ქალღმერთი, აფროდიტეს თანმხლები, კომპანიონი. მისი სახელის რომაული ვარიანტია სუადელა. მისი თაყვანისცემის კულტი შემოღებული აქვს თესევსს. ერთ-ერთი ლეგენდის მიხედვით, მას დაურწმუნებია მედეა მიეტოვებინა სამშობლო.
ფერეკიდე

ფერეკიდე (ბერძნ.: Φερεχύδης) ერქვა რამდენიმე პიროვნებას: ფერეკიდე სიროსელი, სოკრატემდელი ფილოსოფოსი და მწერალი კუნძული სიროსიდან. ზოგიერთი ცნობით პითაგორას მასწავლებელი. ფერეკიდე ლეროსელი, ისტორიკოსი და მითოლოგიური მწერალი კუნძული ლეროსიდან (მილეტოსთან). ფერეკიდე (ობობა), ობობათა ოჯახიდან (Thomisidae)
ფილოქოროსი

ფილოქოროსი (ლათ. Philochorus; გ. ძვ. წ. 261) — ძვ. წ. III საუკუნის ბერძენი ისტორიკოსი, ქურუმთა ოჯახიდან. პოლიტიკაში ძლიერი ანტიმაკედონიურობით გამოირჩეოდა და დემეტრიუს პოლიოკრეტეს მწვავე ოპონენტი იყო. ამ უკანასკნელის შვილის ნატიგონუს გონატასის მიერ ათენის აღების (261) შემდეგ, ფილოქოროსი სიკვდილით დასაჯეს პტოლემეოს ფილადელფოსის მხარდაჭერისთვის, რომელიც ათენელებს მაკედონელთათვის წინააღმდეგობის გაწევას უქადაგებდა. მისეული ათენის ისტორიის აღწერა ადრეული ხანიდან ძვ. წ. 262 წლამდე 17 წიგნს მოიცავდა. მნიშვნელოვანი ფრაგმენტები დღემდე შემორჩენილია. ფილოქოროსს ასევე დაწერილი აქვს ორაკულზე, ღვთაებად შერაცხვისა და მსხვერპლთშეწირვის რიტუალებზე; ატიკის ტეტრაპოლისის მითოლოგიებსა და რელიგიურ ტრადიციებზე; სოფოკლეს მითებზე; ევრიპიდესა და პითაგორას ცხოვრებაზე; სალამისის, კვიპროსი, დაარსებაზე.
რუპია ბანდა

რუპია ბვეზანი ბანდა (ინგლ. Rupiah Bwezani Banda, დ. 13 თებერვალი 1937, გვანდა, სამხრეთ როდეზია — გ. 11 მარტი, 2022, ლუსაკა) — ზამბიის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. ზამბიის მეოთხე პრეზიდენტი 2008 წლის 19 აგვისტოდან. ვიცე-პრეზიდენტი 2006 წლიდან. პრეზიდენტ ლევი მვანავასაზე ინსულტის შეტევის შემდეგ 2008 წლის 28 ივნისიდან ასრულებდა პრეზიდენტის მოვალეობას. რუპია ბანდა დაიბადა სამხრეთ როდეზიის (დღევანდელი ზიმბაბვე) ქალაქ გვანდაში. მისი მშობლები სამხრეთ როდეზიაში მის დაბადებამდე გადავიდნენ ჩრდილოეთ როდეზიიდან სამუშაოს პოვნის მიზნით. რუპია ბანდას პოლიტიკური კარიერა დაიწყო, მას შემდეგ, რაც 1960 წელს შეუერთდა ეროვნული დამოუკიდებლობის გაერთიანებულ პარტიას. ამავე წლიდან არის პარტიის წარმომადგენელი ჩრდილოეთ ევროპაში, ხოლო 1965 წლიდან ზამბიის სრულუფლებიანი და საგანგებო ელჩი ეგვიპტეში. 1967 წლიდან კი აშშ-ში. 1969 წელს დაბრუნდა ზამბიაში და დაიკავა მაღალი თანამდებობა სოფლის მეურნეობის კორპორაციაში. 1971 წლიდან არის გაეროში ზამბიის მუდმივი წარმომადგენელი, ხოლო 1975-1976 წლებში ეკავა საგარეო საქმეთა მინისტრის პოსტი. მეგობრობდა უნიტას ლიდერ ჟონას სავიმბისთან. 2008 წლის 1 ნოემბრის საპრეზიდენტო არჩევნებში მიიღო ხმების 40,1 %, მისმა კონკურენტმა პატრიოტული ფრონტის ლიდერმა მაიკლ სატამ კი 38,1 %. 2 ნოემბერს ლუსაკაში დასდო საპრეზიდენტო ფიცი. გახდა ქვეყნის მეთაური და შეიარაღებული ძალების მთავარსარდალი. გარდაიცვალა 2022 წლის 11 მარტს 85 წლის ასაკში. 1966 წელს პირველ ქორწინებაშია ჰოპე მვანსა მაკულუსთან, რომელთანაც შეეძინა 5 შვილი. Presidency of Zambia (State House) დაარქივებული 2005-06-19 საიტზე Wayback Machine. Official Website Wayback Machine: Archived 2007 biography of Rupiah Banda from "Famous Zambians" Geocities website Long interview with Rupiah Banda President Banda of Zambia დაარქივებული 2011-07-15 საიტზე Wayback Machine. ↑ „Zambia's ex-President Rupiah Banda dead at 85“. DW.com. 11 March 2022. ციტირების თარიღი: 12 March 2022. ↑ „Zambia's former president Rupiah Banda dies aged 85“. National Post/Reuters (ინგლისური). 11 March 2022. ციტირების თარიღი: 11 March 2022. ↑ Mfula, Chris (12 March 2022). „Zambia's former president Rupiah Banda dies aged 85“. Reuters (ინგლისური). ციტირების თარიღი: 12 March 2022.
სსრ კავშირის XVII ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის

საბჭოთა კავშირის XVII ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის ჩატარდა 1957 წლის ნოემბერ-დეკემბერში იმავდროულად წარმოადგენდა მსოფლიო ჩემპიონატის ზონალურ ტურნირს. ჩემპიონატს წინ უძღოდა სამი ნახევარფინალური ტურნირი კუიბიშევში, პიარნუში და სვერდლოვსკში. თითოეული ტურნირიდან ფინალში გადიოდა 5-5 მოჭადრაკე. ფინალში პერსონალურად მოწვეული იყვნენ ლიუდმილა რუდენკო და კირა ზვორიკინა. ელისაბედ ბიკოვამ, ლარისა ვოლპერტმა და ოლღა რუბცოვამ თამაშზე უარი განაცხადეს. საკანდიდატო სიით ფინალში დაუშვეს ნ. ვოიცეკი. ჩემპიონატს თავიდანვე ლიდერობდნენ ვ. ბორისენკო და კ. ზვორიკინა. მათ ერთდ გადაკვეთეს ფინიშის ხაზი. მათთან ერთად პრეტენდენტთა ტურნირის საგზური მოიპოვა სალმე როოტარემ. პირველად ითამაშა ზონალურ ტურნირში ნონა გაფრინდაშვილმა, რომელიც მაშინ სულ 16 წლისა იყო. ჩემპიონის წოდებისათვის მატჩში კი ვ. ბორისენკომ დაამარცხა კ. ზვორიკინა. დამატებითი მატჩი ჩემპიონის წოდებისათვის: ვალენტინა ბორისენკო - კირა ზვორიკინა 2,5 - 0,5
სსრ კავშირის XX ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის

სსრ კავშირის XX ჩემპიონატი საბჭოთა კავშირის XX ჩემპიონატი, ჩატარდა 1960 წლის ნოემბერ-დეკემბერში რიგაში. ტურნირი იმავდროულად წარმოადგენდა მსოფლიო ჩემპიონატის ზონალურ ტურნირს. ჩემპიონატს წინ უძღოდა სამი ნახევარფინალური ტურნირი გროზნოში, კალინინში და უჟგოროდში. თითოეული ტურნირიდან ფინალში გადიოდა 3-3 მოჭადრაკე. ფინალში პერსონალურად მოწვეული იყვნენ კირა ზვორიკინა, ტატიანა ზატულოვსკაია, ლარისა ვოლპერტი და ფ. დმიტრიევა. ჩემპიონატს თავიდანვე ლიდერობდნენ ვ. ბორისენკო და ტ. ზატულოვსკაია. მათ ერთდროულად გადაკვეთეს ფინიშის ხაზი. მათთან ერთად პრეტენდენტთა ტურნირის საგზური მოიპოვა ნონა გაფრინდაშვილმა (ვინაიდან ლ. ვოლპერტს ეს უფლება უკვე ჰქონდა). ჩემპიონის წოდებისათვის დამატებით მატჩში კი ვ. ბორისენკომ დაამარცხა ტ. ზატულოვსკაია. დამატებითი მატჩი ჩემპიონის წოდებისათვის: ვალენტინა ბორისენკო - ტატიანა ზატულოვსკაია 4,5 - 3,5 (+4=1-3)
სსრ კავშირის XXIII ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის

სსრ კავშირის XXIII ჩემპიონატი საბჭოთა კავშირის XXIII ჩემპიონატი, რომელიც ჩატარდა 1963 წლის ნოემბერ-დეკემბერში ბაქოში იმავდროულად წარმოადგენდა მსოფლიო ჩემპიონატის ზონალურ ტურნირს. ჩემპიონატს წინ უძღოდა ნახევარფინალური ტურნირები აშხაბადში, კალინინგრადში და ჩელიაბინსკში. ფინალში გადიოდა 5-5 საუკეთესო. პერსონალურად მოწვეული იყვნენ ელისაბედ ბიკოვა, კირა ზვორიკინა და ტატიანა ზატულოვსკაია. პირველი-მეორე და მესამე-მეოთხე ადგილები შესაბამისად გაიყვეს მაია რანიკუმ და ტატიანა ზატულოვსკაიამ და ალა კუშნირმა და ვალენტინა კოზლოვსკაიამ. მათ შორის გაიმართ დამატებითი მატჩები ჩემპიონის და მესამე პრეტენდენტის გამოსავლენად. დამატებითი მატჩი ჩემპიონის ტიტულისათვის: მაია რანიკუ - ტატიანა ზატულოვსკაია 4 - 2 (+4=0-2) დამატებითი მატჩი პრეტენდენტის საგზურისათვის: ალა კუშირი - ვალენტინა კოზლოვსკაია 2,5 - 0,5
გრიპსჰოლმის სასახლე

გრიპსჰოლმის სასახლე (შვედ.: Gripsholms slott) მდებარეობს შვედეთში, მარიეფრედთან. 1370 წელს მის ადგილზე ბო იონსენმა ააშენა ციხესიმაგრე, რომლის ნანგრევებზეც მოგვიანებით 1526 წელს გუსტავ I-მა ააგო სასახლე, რომელიც ვაზას დინასტიის დომენი იყო 1713 წლამდე. 1713-1773 სასახლე საპყრობილედ გამოიყენებოდა, სანამ გუსტავ III-ემ იგი ხელახლა არ შეაკეთებინა და თეატრის დასს არ მიუჩინა ადგილი. დღეს სასახლე ცნობილია თავისი ნახატების გალერეათი. აქ თავმოყრილია 2000-ზე მეტი სურათი.
სსრ კავშირის XXVI ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის

სსრ კავშირის XXVI ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის გაიმართა 1966 წლის ნოემბერ-დეკემბერში, კიევში. იგი იმავდროულად წარმოადგენდა მსოფლიო ჩემპიონატის ზონალურ ტურნირს. ნახევარფინალური ტურნირები ჩატარდა კიევში, ნოვოსიბირსკში, სევასტოპოლში და პეტროზავოდსკში. ფინალში გადიოდა 3-3 საუკეთესო. პერსონალურად მოწვეული იყვნენ ელისაბედ ბიკოვა, მაია რანიკუ, ტატიანა ზატულოვსკაია და ვალენტინა კოზლოვსკაია. საკანდიდატო სიით დაუშვეს ც. კახაბრიშვილი, ლ. იდელჩიკი, ა. ჩაიკოვსკაია და ა. კისლოვა. მასპინძლის უფლებით თამაშობდა ნ. მოროზოვა. სტარტზე ორი დამარცხების შემდეგ 17 წლის ნანა ალექსანდრიამ ზედიზედ მოიგო 6 პარტია და ტურნირის ბოლომდე აღარ გაუშვია ლიდერობა. ალექსანდრია პირველად გახდა სსრ კავშირის ჩემპიონი. პრეტენდენტთა საგზურები ნანასთან ერთად მოიპოვეს კისლოვამ და კოზლოვსკაიამ (ზატულოვსკაიას ეს უფლება ადრე ჰქონდა მოპოვებული).
სსრ კავშირის XXIX ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის

სსრ კავშირის XXIX ჩემპიონატი ჩემპიონატი ჩატარდა 1969 წლის ნოემბერ-დეკემბერში გორში. ნახევარფინალურმა ტურნირებმა, რომლებიც ვინიცაში, ლიპეცკში, უჟგოროდში და ჩელიაბინსკში ჩატარდა, ფინალის 12 მონაწილე გამოავლინა. პერსონალურად იყვნენ მოწვეული წინა ჩემპიონატის პრიზიორები: ნანა ალექსანდრია და მაია რანიკუ. საკანდიდატო სიით დაუშვეს ო. იგნატიევა და ო. კაცკოვა. სტარტიდანვე დაწინაურდა ნანა ალექსანდრია (8,5 ქულა 9-დან.) მას არც მერე დაუთმია ლიდერობა და მესამედ გახდა სსრ კავშირის ჩემპიონი. ტურნირმა, რომელიც იმავდროულად ზონალურ ტურნირს წარმოადგენდა, დაასახელა საზონათშორისო ტურნირის სამი მონაწილე. ნანასთან ერთად ამ ტურნირის საგზურები ფატალიბეკოვამ და კონოპლიოვამ მოიპოვეს.
ონოგურისი

ონოგურისი — ისტორიული ციხესიმაგრე დასავლეთ საქართველოში. ეგრისის სამეფოს მნიშვნელოვანი სტრატეგიული პუნქტი არქეოპოლისის (ახლანდელი სენაკის მუნიციპალიტეტის ტერიტორია) მახლობლად. ზუსტი ადგილმდებარეობა დაუდგენელია. 554 წელს ონოგურისთან გაიმართა ბრძოლა ირანისა და ბიზანტიის ლაშქარს შორის (ონოგურისის ალყა). ნ. ბერძენიშვილის ვარაუდით ბიზანტიელი ისტორიკოსის აგათია სქოლასტიკოსის მიერ მოხსენიებული ონოგურისიც სოფ. ონოღია უნდა იყოს (,,ბანძაში ხომ არ იყო ის ციხე ონოგურისი-ონოღია???”-კითხულობდა მკვლევარი), თუმცა ონოღიის ტერიტორიაზე ადრეფეოდალური ხანის ციხე-სიმაგრის კვალი არ ჩანს. ონოგურისის ლოკალიზაციის საკითხს შეეხო სიმონ ყაუხჩიშვილიც. მისი ვარაუდით, ონოგურისი ცხენისწყლის დასავლეთით, არქეოპოლისის (ნოქალაქევი) მახლობლად, უნაგირას მთაზე უნდა ყოფილიყო აღმართული. პარმენ ზაქარაია ონოგურისად ბჟერის (ისტორიული წყაროების უნაგირა) მთაზე, ნოქალაქევის „საკონტროლო ზონაში“ აგებულ აბედათის ციხესიმაგრეს მიიჩნევდა და IV-VI საუკუნეებით ათარიღებდა. მუსხელიშვილი დ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 536. ↑ ბერძენიშვილი ნ., ტ. VIII, თბ., 1975, გვ.462 ↑ ყაუხჩიშვილი, ს., ბიზანტიელი მწერლების ცნობები საქართველოს შესახებ, ტ. III, ტფილისი: ტფილისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 1936. — გვ. 39-41. ↑ ზაქარაია პ. კაპანაძე თ. ციხე-გოჯი, არქეოპოლისი-ნოქალაქევი. ხუროთმოძღვრება.-თბ.,1991, გვ.128-129, 134 ↑ ადრეშუასაუკუნეების ციხე-ქალაქები და ციხე-სიმაგრეები. აბედათი(ონოგურისი) //ზაქარაია პ. ქართულ ციხესიმაგრეთა ისტორია უძველესი დროიდან XVIII ს. ბოლომდე.-თბ.,2002.-გვ.79-82
კაბო-ვერდეს პრეზიდენტი

კაბო-ვერდეს პრეზიდენტი — კაბო-ვერდეს სახელმწიფოს მეთაური. ირჩევს მოსახლეობა 5 წლის ვადით. კაბო-ვერდეს პრეზიდენტების სია დაარქივებული 2011-05-09 საიტზე Wayback Machine.
არისტიდიშ პერეირა

არისტიდიშ მარია პერეირა (პორტ. Aristides Maria Pereira , დ. 17 ნოემბერი 1923, კ. ბოა-ვიშტა, კაბო-ვერდე — გ. 22 სექტემბერი, 2011, კოიმბრა, პორტუგალია) — კაბო-ვერდესა და გვინეა-ბისაუს რესპუბლიკის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. გვინეისა და მწვანე კონცხის კუნძულების დამოუკიდებლობის აფრიკულ პარტიის ერთ-ერთი ლიდერი. კაბო-ვერდეს პრეზიდენტი 1975 წლის 8 ივლისიდან 1991 წლის 22 მარტამდე. დაამთავრა ქალაქ ბისაუს ტექნიკური სკოლა რადიოტელეგრაფისტის სპეციალობით. 1956 წელს დაიწყო ეროვნულ განმათავისუფლებელი ბრძოლა პორტუგალიელი კოლონიზატორების წინააღმდეგ. ერთ-ერთი დამაარსებელი პაიგკ-ისა. 1960-1964 წლებში იმყოფებოდა ემიგრაციაში. 1964-1973 ეკავა პარტიის გენერალური მდივნის მოადგილის პოსტი. 1973 წლის ივლისში პარტიის მეორე ყრილობაზე აირჩიეს გენერალურ მდივნად. 1975-1991 წლებში კაბო-ვერდეს პრეზიდენტი. 1975 წელს დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ პარლამენტმა აირჩია ქვეყნის პირველ პრეზიდენტად. სურდა გაეერთიანებინა გვინეა-ბისაუ და კაბო-ვერდე, მაგრამ გვინეა-ბისაუს ხელისუფლებაში ჟოან ბერნარდო ვიეირას მოსვლის შემდეგ იძულებული იყო უარი ეთქვა ამ იდეაზე. საგარეო პოლიტიკის მხრივ ავითარებდა მიუმხრობლობის პოლიტიკას და კარგ ურთიერთობებს ჩინეთთან და ლიბიასთან. მისი მმართველობის პერიოდში თავი მოიყარა საკმაოდ ბევრმა სოციალ-ეკონომიურმა პრობლემებმა, რაც აისახა კიდეც პირველივე თავისუფალ საპრეზიდენტო არჩევნებში: არისტიდიშ პერეირა დამარცხდა ანტონიუ მონტეიროსთან. არისტიდიშ პერეირას ბიოგრაფია
ანტონიუ მონტეირო

ანტონიუ მანუელ მაშკარენიაშ გომეშ მონტეირო (პორტ. António Manuel Mascarenhas Gomes Monteiro; დ. 16 თებერვალი 1944, სანტა-კატარინა, კაბო-ვერდე — გ. 16 სექტემბერი, 2016, პრაია, კაბო-ვერდე) — კაბო-ვერდეს სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე, პრეზიდენტი 1991 წლის 22 მარტიდან 2001 წლის 22 მარტამდე. მიიღო სამართლის დიპლომი ლევენის კათოლიკურ სკოლაში (ბელგია). 70-იან წლებში დააარსა კაბო-ვერდეს ადვოკატთა ასოციაცია. 1977–1980 წლებში ეკავა კაბო-ვერდეს ეროვნული ასამბლეის გენერალური მდივნის თანამდებობა. 1980–1990 წლებში იყო უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე. 1991 წელს გახდა კაბო-ვერდეს პირველი დემოკრატიულად არჩეული პრეზიდენტი. კანდიდატად წარადგინა პოლიტიკურმა პარტიამ მოძრაობა დემოკრატიისათვის, დაამარცხა არისტიდიშ პერეირა, ხელახლა აირჩიეს 1996 წელს. 1992 წელს მონაწილეობდა ანგოლაში კეთილი ნების მისიაში, მას შემდეგ, რაც 1992 წელს ქვეყანაში პირველად ჩატარდა თავისუფალი საპრეზიდენტო არჩევნები. 1994 წელს ხელი მოაწერა ლუსაკის პროტოკოლს, რომლის მიხედვითაც დამყარდა მშვიდობა ანგოლაში. http://www.bu.edu/aparc/presidents/monteiro/index.html დაარქივებული 2008-05-16 საიტზე Wayback Machine.
პედრუ პირეში

პედრუ ვერონა როდრიგეშ პირეში (პორტ. Pedro Verona Rodrigues Pires, დ. 29 აპრილი 1934, კაბო-ვერდე) - კაბო-ვერდეს პოლიტიკური მოღვაწე, ქვეყნის პრემიერ-მინისტრი (1975-1991) და პრეზიდენტი 2001 წლის 22 მარტიდან. პედრუ პირეში დაიბადა 1934 წლის 29 აპრილს კუნძულ ფოგუზე. სწავლობდა ლისაბონის უნივერსიტეტში. სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ 1961 წელს გაწევრიანდა გვინეისა და მწვანე კონცხის კუნძულების დამოუკიდებლობის აფრიკულ პარტიაში . პორტუგალიისაგან დამოუკიდებლობის მიღების შემდეგ გახდა ქვეყნის პირველი პრემიერ-მინისტრი და ამ თანამდებობაზე დარჩა 1991 წლის 4 აპრილამდე. 1991 წლის არჩევნებში მმართველი პარტიის კანდიდატის დამარცხების შემდეგ გადავიდა ოპოზიციაში. 2001 წლის ორტურიან საპრეზიდენტო არჩევნებში 12 ხმით დაამარცხა კონკურენტი კარლუშ ვეიგა და გახდა ქვეყნის მე-3 პრეზიდენტი. 2006 წელს დაახლოებით 2 %-იანი უპირატესობით მოიგო საპრეზიდენტო არჩევნები და სახელმწიფოს სათავეში რჩება 2011 წლამდე. http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/4696718.stm
ჰადისე

ჰადისე აჩქგიოზი (თურქ. Hadise Açıkgöz) — თურქ–ბელგიელი მომღერალი, რომელიც R&B–ის მღერის. ძირითადად ცნობილია როგორც ჰადისე. წარმოშობით თურქეთიდანაა, მაგრამ ცხოვრობს ბელგიაში. ჰადისემ წარადგინა თურქეთი მოსკოვში ევროვიზია 2009–ზე სიმღერით „Düm Tek Tek“ და მე–4 ადგილი დაიკავა. ↑ ევროვიზიის შედეგები
კამერუნის პრეზიდენტი

კამერუნის პრეზიდენტი — კამერუნის სახელმწიფოს მეთაური. მოსახლეობა ირჩევს 7 წლის ვადით. კამერუნის პრეზიდენტების სია
დედპული

დედპული (ინგლ. Deadpool) — ანტიგმირი პერსონაჟი Marvel Comics-ში. ის შექმნა მხატვარმა რობ ლიფელდმა და მწერალმა ფაბიან ნისიზიმ. პირველად გამოჩნდა კომიქსებში The New Mutants #98 (თებერვალი 1991). ის არის ძლიერი მეომარი, თანაც ცნობილია თავისი შავი იუმორით. როგორც სამურავი კომიქსებიდან „ადამიანი მუტანტები“, ის შეიქმნა «იქს იარაღმა». როდესაც ერთი განსწავლული შეეცადა საშინელი რეგენერაციის შეჩერებას დედამიწაზე, იგი იქს იარაღმა შეიპყრო და ასეთად აქცია. ტყვიისებრი ედი ფსიქიკურად გაუწონასწორებელია. თავიდან იგი შეიქმნა როგორც ახალი მუტანტების მტერი. 1997 წლიდან ამ გმირმა მიიღო თავისი საკუთარი კომიქსი. 2002 წელს,69 ნომრის შემდეგ, როდესაც მთავარი გმირი აფეთქებამ შეიწირა, კომიქსი ჩაანაცვლა ახალმა სერიამ იქს აგენტები (აგენტი X),სადაც ედპული 15 ნომერში გაცოცხლდა, და კომიქსის ბოლო სერიებში ის დაბრუნდა კიდევაც მაგრამ კომიქსების გამოცემა მაინც შეწყდა მისი არაპოპულარობის გამო 2003 წელს. 2004 წლის მაისში დაიწყეს ახალი კომიქსის გამოშვება სახელწოდებით კეიბლი და დედპული, სადაც ერთმანეთს ორი მუტანტი კეიბლი და ტყვიისებრი ედი ებრძვიან. ეს კომიქსი 50 ნომერში დასრულდა რადგანაც, დაიწყო კეიბლის ახალი, საკუთარი კომიქსების გამოშვება. 2008 წლის ზაფხულიდან დაიწყო ტყვიისებრი ედის ახალი სერიების გამოცემა. დედპული Marvel Comics-ის მიერ შექმნილ სამ ვიდეო თამაშში შეგვხვდა, სადაც იგი ჯონ კასირმა განასახიერა. თამაშში X-Men Legends II: Rise of Apocalypse დედპული ერთ-ერთი მოწინააღმდეგეა თამაშში Marvel: Ultimate Alliance იგი ერთ-ერთი სიკეთის მხარეს მებრძოლი პერსონაჟია. თამაშში Deadpool იგი მთავარი პერსონაჟია. დედპული საიტზე Marvel.com დედპული საიტზე Comic Book DB (არქივირებულია ორიგინალიდან) დედპული — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
ვინენდენის სკოლის სროლა

ვინენდენის სკოლის სროლა არის გერმანიაში მომხდარი სროლა, რომელმაც იმსხვერპლა 16 ადამიანის სიცოცხლე. სროლის მომწყობი არის 17 წლის ტიმ კრეტჩმერი, ამავე სკოლის ყოფილი მოსწავლე. ↑ 1.0 1.1 'German school gunman 'kills 15'. BBC News (2009-03-11). ციტირების თარიღი: 2009-03-11. ↑ German Police Say School Shooting Kills at Least Nine. Deutsche Welle (2009-03-11). ციტირების თარიღი: 2009-03-11.
კარინ მაანსდოტერი

კარინ მაანსდოტერი (შვედ. Каtarinа Månsdotter; დ. 6 ნოემბერი, 1550, უპლანდი, შვედეთი — გ. 13 სექტემბერი, 1612, სატაკუნტა, ფინეთი) — შვედეთის დედოფალი და ერიკ XIV-ის მეუღლე. 1568 წელს დაქორწინდა ერიკ XIV-ზე, რომლისგანაც შეეძინა შვილები: სიგრიდი (1566-1633) (შეეძინა ქორწინებამდე) გუსტავი (1568-1607) (შეეძინა ქორწინებამდე) ჰენრიკი (1570-1574) არნოლდი (1572-1573) ქმრის სიკვდილის შემდგომ ცხოვრობდა ფინეთში. დაკრძალულია ტურკუს ტაძარში. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „კარინ მაანსდოტერი“ ვიკისაწყობში. კარინ მაანსდოტერი (1550-1612)
ჩუმათელეთის წმინდა გიორგის ეკლესია

ჩუმათელეთის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ხაშურის მუნიციპალიტეტის დაბა სურამის ჩუმათელეთის უბანში. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. ეკლესია დარბაზულია (10,15X6,5 მ), ნაგებია კირქვის ნატეხი ქვითა და თლილი კვადრებით. შესასვლელი დასავლეთით აქვს. ნახევარწრიულ აფსიდში თაღოვანი სარკმელი და ორი თაღოვანი ღრმა ნიშია. ორი სწორკუთხა სარკმელი სამხრეთ კედელშია, თითო დასავლეთისა და ჩრდილოეთისაში. დასავლეთის ფასადზე არქიტრავით გადახურული კარი მოჩარჩოებულია ორმაგი ნახევარწრიული ლილვით. კედლები დასრულებულია ქვიშაქვის პროფილირებული ლავგარდნით. გვასალია ჯ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 453.
ჟოეკვარა

ჟოეკვარა, ჟვავაკვარა — მდინარე საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე. სიგრძე 20 კმ, აუზის ფართობი 72 კმ². სათავე აქვს არაბიკის მასივზე, ზღვის დონიდან 2690 მ-ზე. ერთვის შავ ზღვას ქალაქ გაგრასთან. საზრდოობს წვიმის, თოვლისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა გაზაფხულზეა, სხვა დროს იცის წყალმოვარდნა. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 6,11 მ³/წმ. აფხაზავა ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 254.
ონტარიო (მრავალმნიშვნელოვანი)

ონტარიო შეიძლება აღნიშნავდეს: ონტარიო - პროვინცია კანადაში ონტარიო - ტბა აშშ-ისა და კანადის ტერიტორიაზე ონტარიო - ქალაქი აშშ-ში
ონტკოფა

ონტკოფა, დუდღობო (Physalis) — მცენარეთა გვარი ძაღლყურძენასებრთა ოჯახისა. ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში 100-ზე მეტი სახეობაა ცნობილი. უმეტესობა გავრცელებულია ცენტრალურ და ჩრდილოეთ ამერიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ რაიონებში. საქართველოში 4 სახეობაა; მათგან Physalis alkekengi და პერუს ონტკოფა (Physalis peruviana) მრავალწლოვანი მცენარეებია. პირველი ველური მცენარეა. მოთეთრო გვირგვინი და ნაყოფობისას კაშკაშა წითლი ბუშტისებრი ჯამი აქვს, ნაყოფი — ნარინჯისფერი კენკრა; შეიცავს მწარე ნივთიერებას — ფიზალინს, რომელსაც ხალხურ მედიცინაში იყენებენ. მეორე — სქლად შებუსვილი მცენარეა. აქვს ყვითელი გვირგვინი, გვირგვინის ხახაში კი — მუქი იისფერი ლაქები. ჯამი ნაყოფისას ძალიან გაბერილი და მწვანეა, ნაყოფი — მოყვითალო-მწვანე. გზადმოყოლილი მცენარეა, ნაყოფი იჭმება, დეკორატიულია. Physalis ixocarpa და Physalis angulata — ერთწლოვანებია, ესენიც გზადმოყოლილია, მათი ნაყოფიც იჭმება და დეკორატიულიცაა. ივანიშვილი მ., ქსე, ტ. 7, გვ. 537, თბ., 1984
ონტოფო

ონტოფო — სოფელი საქართველოში, აბაშის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ოდიშის დაბლობზე, მდინარე ნოღელის (რიონის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირას. ზღვის დონიდან 40 მეტრზე. აბაშიდან დაშორებულია 6 კილომეტრით. სოფელში დგას წმინდა ბარბარეს XIX საუკუნის ეკლესია. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 126. ↑ მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019. ↑ თაყაიშვილი ე., „არხეოლოგიური მოგზაურობიდან სამეგრელოში“ // ძველი საქართველო, ტ. III, ტფილისი: ელექტრო მბეჭდავი სტამბა სპირიდონ ლოსაბერიძის, 1914. — გვ. 33. ↑  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 8883
ონჭეიში

ონჭეიში — წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის სოფლების ზედა ონჭეიშისა და ქვედა ონჭეიშის ძველი სახელწოდება. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 538.
ონჭიქეთი

ონჭიქეთი — ონჭიკეთი - ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფლების ზემო ონჭიქეთისა და ქვემო ონჭიქეთის ძველი სახელწოდება. ამჟამად ორივე სოფელი შედის ერკეთის თემში. სახელწოდება უნდა მომდინარეობდეს ოჭიკეთიდან ანუ: „საჭინკეთიდან“, ჭინკებით დასახლებული ადგილიდან. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 538. ↑ Кавказский календарь на 1910 год ↑ Кавказский календарь на 1912 год
ონჭო

ონჭო, ტყის ქონდარი (ლათ. Satureja spicigera) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ტუჩოსანთა ოჯახისა. გავრცელებულია კავკასიასა და წინა აზიაში. გვხვდება დასავლეთ საქართველოს თითქმის ყველა რაიონში, აღმოსავლეთ საქართველოში — ქართლში, თრიალეთსა და მესხეთში. იზრდება ნატყევარ, კლდოვან გაშიშვლებულ ადგილებსა და ნაზვავებზე, უფრო ხშირად კირქვებზე, მთის ქვედა და შუა სარტყელში. ონჭოს ყველა მიწისზედა ნაწილი მოფენილია ეთერზეთოვანი გამჭვირვალე ჯირკვლებით. დასავლეთ საქართველოს ზოგიერთ რაიონში (გურია, სამეგრელო). ონჭო ხშირად მოჰყავთ ბოსტანში. თ. კეზელის კვლევების მიხედვით, ეს სახეობა გაცილებით მდიდარია ეთერზეთებითა და ვიტამინებით, ვიდრე ბაღის ქონდარი. ხინთიბიძე ლ., ქსე, ტ. 7, გვ. 538, თბ., 1984