laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
იოჰანეს ვიდმანი

იოჰანეს ვიდმანი (გერმ. Johannes Widmann; დ. დაახლოებით 1460 წ. ეგერი — გ. 1498 წლის შემდეგ, ლაიფციგი), ასევე იოჰანეს ვაიდემანი — გერმანელი მათემატიკოსი, ლაიფციგის უნივერსიტეტის დოცენტი. ცნობილი გახდა წიგნით 1489 წელს ლაიფციგში დაწერილი წიგნით Mercantile Arithmetic (ან Behende und hüpsche Rechenung auff allen Kauffmanschafft), რომელშიც მან პირველად გამოიყენა პლუსისა და მინუსის აღმნიშვნელი სიმბოლოები: + და –. ↑ 1.0 1.1 1.2 Deutsche Nationalbibliothek Record #118767712 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a> ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 MacTutor History of Mathematics archive — 1994. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q547473"></a> ↑ Complete Dictionary of Scientific Biography — დეტროიტი: Charles Scribner's Sons, 2008. — ISBN 978-0-684-31559-1 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q12439"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q28970153"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845617"></a> ↑ https://books.google.cat/books?id=PdagEAAAQBAJ&pg=PA88 — გვ. 88.
ნიკოლოზ დურნოვო

ნიკოლოზ დურნოვო (დ. 4 ნოემბერი, 1876 — გ. 7 ოქტომბერი, 1936) — რუსი ისტორიკოსი და ფილოლოგი, მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1924), ბელორუსიის წევრ-კორესპონდენტი (1928). 1899 წელს დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტი. 1918-1921 წლებში ასწავლიდა მოსკოვისა და სარატოვის უნივერსიტეტებში. 1924-1928 წლებში მუშაობს ჩეხოსლოვაკიაში (პრაღა, ბრნო). 1928-1930 მუშაობდა მინსკში. 1933 წელს ბელორუსიიდან იძულებით წამოსული დაპატიმრებული იქნა როგორც კონტრრევოლუციონერი, ე.წ. ”სლავისტების საქმის” გამო და მიესაჯა 10 წელი (სალოვეცკი). 1937 წელს ხელმეორედ მოხდა მისი გასამართლება და დახვრიტეს. 1938 წელს დახვრიტეს მისი ორივე შვილი ანდრია და ევგენი. ქართული ეკლესიის ბედი სლავური ენათმცოდნეობის საკითხები რუსული ენის ისტორიის შესავალი (ტრიფონ ჯაფარიძე „ჩვენი ქვეყანა“, 1917 წ. #54, 15/6. გვ. 1-2) ნიკოლოზ დურნოვო ↑ ქართული ეკლესიის ბედი[მკვდარი ბმული] ↑ სლავური ენათმცოდნეობის საკითხები ↑ რუსული ენის ისტორიის შესავალი
ბურნაშეთი

ბურნაშეთი — სოფელი ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში, აზავრეთის თემში, ახალქალაქის პლატოს ჩრდილოეთ ნაწილში, მდინარე ჟირულის მარცხენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 1900 მ, ახალქალაქიდან დაშორებულია 22 კმ-ით. ბურნაშეთში ადამიანი ჯერ კიდევ წინაფეოდალურ ხანაში სახლობდა. სოფლის ძველი სახელი „ბურნაშენი“ უნდა ყოფილიყო. სოფელში შემორჩენილია დარბაზული ტიპის დიდი ეკლესია, რომელსაც შეწყვილებულთაღებიანი კარიბჭე აქვს. თავისი სიდიდისა და სიმაგრის წყლობით ეკლესია შედარებით უკეთაა შემონახული. არქიტექტურულ-დეკორატიული ფორმებითა და აღმოსავლეთის ფასადის რელიეფების მიხედვით აშენებული უნდა იყოს არა უგვიანეს X საუკუნისა. დაცულია ორი წარწერა (X და XII–XIII სს.). ერთი ეკლესიის აღმოსავლეთ ფასადზე, მეორე — ინტერიერში, ჩრდილოეთის კედელზე. აღმოსავლეთის მხარეზე არსებული რელიეფი წმ. დანიელი ლომების ხაროში იკითხება შემდეგნაირად: მეორე წარწერა არის ეპიგრაფიკული საბუთი ყანის შეწირვის შესახებ (XII–XIII სს.): სოფლის მატერიალური კულტურის ძეგლებიდან აღსანიშნავია აგრეთვე მოზრდილი ქვაჯვარი. 1595 წელს სოფელი შედიოდა ხერთვისის ლივის ტყე-ჯავახეთის რაიონში. იგი 11-კომლიანი სოფელი იყო. მოხსენიებულია აგრეთვე ჩილდირის ეიალეთის ჯაბა დავთარში. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 488 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 580. ვ. სილოგავა, ჯავახეთის ეპიგრაფიკა. ახალციხე, 2001 ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 507. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019. ↑ Кавказскій календарь на 1910 годъ, Тифлись, 1909, стр. 209. ↑ Кавказскій календарь на 1912 годъ, Тифлись, 1911, стр. 136. ↑ მოსახლეობის 2002 წლის აღწერა. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (2002 წელი). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019.
განძანი

განძანი — სოფელი საქართველოში, ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (განძანი, საღამო). მდებარეობს ჯავახეთის ზეგანზე, ფარავნის ტბის სამხრეთით, მდინარე მდინარე ფარავნის ორივე ნაპირზე. ზღვის დონიდან 2020 მ. ნინოწმინდიდან დაშორებულია 22 კმ-ით. განძანი სოფლის ისტორიული სახელია. გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთრის შედგენის დროს განძანი და, საერთოდ, აკშეჰირის ნაჰიჲეს ამ მონაკვეთზე რიგი სოფლებისა გაუკაცრიელებულია. 1847 წლის არქივისეულ ერთ საბუთში განძანში, როგორც შედარებით ახალ გაშენებულ სოფელში, 28 კომლია აღრიცხული. საბჭოთა პერიოდში განძანის სასოფლო საბჭოში შედიოდა აგრეთვე სოფლები ფოკა და ვლადიმიროვკა. სოფელში მოქმედებდა მეხორცეობა-მერძევეობის მეურნეობა. სოფელში დგას ვაჰან ტერიანის სახლ-მუზეუმი. ყოველი ივლისის ბოლო კვირას აღინიშნება ვაჰან ტერიანის პოეზიის დღე. სოფელში არის ორი საჯარო სკოლა. მთავარი სტატია: განძანის ეკლესია (XII-XIII საუკუნეები) და განძანის ეკვდერიანი ეკლესია. სოფელში შემორჩენილია საკმაოდ კარგად შენახული XIV საუკუნის ჯაყელთა საგვარეულოს წარმომადგენლის შალვას მიერ აშენებული ორი ქართული ეკლესია. ორივე ეკლესია ერთნავიანია, ნაშენია თლილი ქვით, გადახურულია ორფერდა სახურავით, აქვს თითო კარი სამხრეთიდან. ეკლესიებზე შემორჩენილია ორ-ორი ასომთავრული წარწერა. როგორც წარწერებიდან ჩანს, ეკლესიები აშენებულია ნიკოლასძეთა მიერ. განძის ზედა ეკლესიის წარწერა ივანე როსტომაშვილს სრულად უნახავს, მაგრამ შემდეგ ვიღაცას დაუზიანებია. ზედა ეკლესიას აქვს მეორე წარწერაც, რომელიც შედარებით მაღლაა და უკეთ შენახულა. მეორე, ქვედა ეკლესია შედარებით მომცრო ზომისაა, ორი წარწერა აქვს. ეს ეკლესია ღვთიმშობლის სახელობისაა. მის ერთ წარწერაზე ვარსკვლავი ამოუხატიათ და ამოუშლიათ. ივანე როსტომაშვილის ცნობით ეკლესიებთან ერთად შემორჩენილი იყო ასევე ერთი ციხე. სოფელში ასევე არის 1858 წელს აშენებული წმინდა კარაპეტის სახელობისა სომხური ეკლესია. ხიდი მდინარე ფარავანზე ქართული ეკლესია სომხური ეკლესია მთა პატარა აბული მ. ბერიძე, ჯავახეთის ძეგლთა მდგომარეობა (სამეცნიერო ექსპედიციის ანგარიში, 1979 წ.). ჯავახეთი. ისტორია და თანამედროვეობა. ახალციხე. 2002 წ. გვ. 335-404. ს. ჯიქია. გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი. წიგნი III. გამოკვლევა. თბილისი, 1958, გვ. 343. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 689. ↑ მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 26 ივლისი 2016.
გოგაშენი

გოგაშენი — სოფელი ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში, გოგაშენის ადმინისტრაციული ერთეულის (სოფლები: გოგაშენი, აფნია) ცენტრი. მდებარეობს ახალქალაქის პლატოზე, მდინარე მტკვრის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1740 მ., ახალქალაქიდან დაშორებულია 30 კმ–ით. „ვანის ქვაბთა განგების“ XV-XVI საუკუნეთა მინაწერების მიხედვით, როსტევან რჩეულას ძემ (რჩეულაშვილი) ვანის ქვაბთა მონასტერს შესწირა „გულარშნისა ქუეშეთ აბჯარაული ზუარი“. აბჯარაული ახლაც გოგაშენს ეკუთვნის (მდებარეობს მტკვრის მარჯვენა ნაპირზე, გოგაშენის ქვევით), ამიტომ ამ მინაწერში გოგაშენი უნდა იგულისხმებოდეს. 1595 წლის „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთრის“ მიხედვით, გოგაშენი შედიოდა ახალქალაქის ლივის თმოგვის ნაჰიეში (რაიონი). იმჟამად ის ჭაჭკრის (იმდროინდელი სოფელი) სახნავ-სათესი ტერიტორია იყო და მარცვლეულის მოსავალზე წლიურად შეწერილი ჰქონდა 500 ახჩა. სავარაუდოდ XIX საუკუნეში, გოგაშენი ისევ მოშენებულა. ახლა აქ 80-მდე კომლია. მაცხოვრებელთა გვარებია: ხუციშვილები, ხოსიტაშვილები, ცისკარიძეები, კოჟორიძეები, ნათენაძეები, თაქთაქიძეები, ბერიძეები. სოფლის ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარეობს მთავარანგელოზის XIII–XIV საუკუნეების ეკლესია. ეკლესია ნაგებია ადგილობრივი, მონაცრისფრო ნათალი ქვებით. აღმოსავლეთ სარკმელს ორმაგი ლილვით შედგენილი ჩარჩო შემოუყვება. ეკლესიასთან ძველი და ახალი გალავანშემოვლებული სასაფლაოა. სოფელში დგას ასევე ღვთისმშობლის ახალი, XIX საუკუნის ეკლესია, სადაც ინახება ადრეული ხანის სტელის ნატეხი. სტელის ერთ გვერდზე გამოსახულია კაცის ფიგურა, რომელსაც მარჯვენა ხელი მკერდზე აქვს მიდებული. მეორე გვერდზე შემორჩენილია სამსაფეხურიან კვარცხლბეკზე დაყრდნობილი ჯვრის ქვედა მკლავი, მესამეზე კი თითქოს გველის კლაკნილი ტანია გამოსახული, მეოთხეზე — ცხოველის თავი, დაცქვეტილი სამკუთხა ყურებით. მას ყელზე შემოჭდობილი აქვს ადამიანის ხელი, რომელიც ახრჩობს. ამ გამოსახულებას ზევიდან ჯვარი აზის. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 272 ადამიანი. ბერძენიშვილი დ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 56. ჯიქია ს., გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი, წგ. 3, თბ., 1958. ბერძენიშვილი დ., ნარკვევები საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიიდან. ზემო ქართლი, თბ., 1985. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019. ↑ Кавказскій календарь на 1910 годъ, Тифлись, 1909, стр. 226. ↑ Кавказскій календарь на 1912 годъ, Тифлись, 1911, стр. 143. ↑ მოსახლეობის 2002 წლის აღწერა. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (2002 წელი). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019.
ვაჩიანი

ვაჩიანი — სოფელი საქართველოში (სამცხე-ჯავახეთის მხარე), ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში, ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: ვაჩიანი, მურჯახეთი, ჩამძვრალა). მდებარეობს ახალქალაქის პლატოზე, ვაჩიანის ტბასთან, ახალქალაქ-კარწახის საავტომობილო გზაზე, ზღვის დონიდან 1760 მ-ზე, ახალქალაქიდან 9 კმ-ში. „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთრის“ (1595) მიხედვით, ოსმალთა მიერ დაპყრობილი ჯავახეთის სოფელი ვაჩიანი შედიოდა ახალქალაქის ლივის აქშეჰირის ნაჰიეში. იქ 17 კომლი ქართველი ცხოვრობდა, ჰყავდათ ცხვარი, ღორი, ფუტკარი, მოჰყავდათ ბოსტნეული, ხორბალი, ქერი, ჭვავი, სელის თესლი (საზეთედ), იონჯა და იხდიდნენ გამოსაღებს — 19 500 ახჩას. 1703–1704 წლებში ვაჩიანი ექვემდებარებოდა ვინმე ჰალილს და შეწერილი ჰქონდა 6 000 ახჩა. ვაჩიანს, როგორც ჯავახეთის მხარის ერთ-ერთ დიდ სოფელს, იხსენიებს იოჰან გიულდენშტედტიც (საქართველო მოიარა 1771–1772 წლებში). 1790 წელს ჯავახეთში თურქების და ლეკების წინააღმდეგ ლაშქრობის დროს ვაჩიანის ციხე აიღო დავით ბატონიშვილმა. 1829 წლის ადრიანოპოლის საზავო ხელშეკრულებით, ვაჩიანი სამხრეთ საქართველოს ნაწილთან ერთად, რუსეთის იმპერიას შეუერთდა. ამ დროს დასახლდნენ აქ ოსმალეთიდან (არზრუმიდან) წამოსული სომხები. ვაჩიანში ძველი ქართული ეკლესიების ნანგრევებზე აგებულია ახალი ეკლესია, რომელიც XIX საუკუნის 30-იან წლებში აუშენებიათ სომხებს. წყობაში კარგად ჩანს ადრინდელი ხანის სტელები, „ბოლნურმედალიონებიანი“ ლოდები, ქართული წარწერათა ფრაგმენტები (ნუსხური), რომლებიც კედლებში უადგილოდაა ჩაყოლებული („ქრისტე, შეიწყალე მონა შენი ზურაბ“, „ედიშერ“...) და XIII საუკუნეს უნდა ეკუთვნოდეს. 1933 წელს ნ. ბერძენიშვილს ვაჩიანთან უნახავს მოზრდილი ლოდი ქართული (ნუსხური) წარწერით, სადაც საუბარია ზაქარია ამირსპასალარის ბრძანებით ზრესკელი ბერის მიერ „ზუინაქტის“ აშენებაზე, იქვე იხსენიებიან შალვა და მისი ძმა ივანე (ახალციხელები). წარწერა XIII საუკუნით თარიღდება და ამჟამად ახალციხის მუზეუმშია დაცული. ვაჩიანის „ზემო ეკლესიის“ ირგვლივ ძველი სასაფლაოა, სადაც გვხვდება ვერტიკალურად დაყენებული ჯვრიანი ქვები და ყოჩებისა და ცხენების ფიგურები საფლავის ლოდებად. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1 801 ადამიანი. ბერძენიშვილი დ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 206. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019. ↑ გიულდენშტედტის მოგზაურობა საქართველოში, ტ. I (გერმანული ტექსტი ქართული თარგმანითურთ გამოსცა და გამოკვლევა დაურთო გ. გელაშვილმა), თბ., 1962. — გვ. 215. ↑ Давид Багратиони. История Грузии, Тб.: Мецниереба, 1971. — с. 168. ↑ ბერძენიშვილი ნ., საქართველოს ისტორიის საკითხები, წგ. 1, თბ., 1964. — გვ. 137-141. ↑ მოსახლეობის 2002 წლის აღწერა. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (2002 წელი). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019.
თორია

თორია — სოფელი საქართველოში, ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში, ეშტიის თემში. მდებარეობს ჯავახეთის ზეგანზე, ზღვის დონიდან 1880 მეტრი, ნინოწმინდიდან 15 კმ–ზე. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 620 კაცი. სოფელში არის საჯარო სკოლა. სოფელი მდიდარია ისტორიული ძეგლებით. მნიშვნელოვანია სოფლის თავზე, მთაზე არსებული ციკლოპური ციხის ნაშთები. შემორჩენილია კედლები. შეიმჩნევა რთული კომპლექსი. იმავე მთაზე არის სამლოცველო, რომელშიც ძველი საკურთხეველია. სოფელში ყოფილა ქართული ეკლესია, რომლის დუღაბიღა შემოგვრჩა. ერთი საბუთით (ს. ჯიქია) 1847 წელს თორიაში ჯერ კიდევ არავინ ცხოვრობდა. ე.ი. ეკლესია იდგა. დაანგრიეს იგი და მისი ქვებით ააშენეს ახალი წმ. დომინიკეს სალოცავი. კედლებში ჯერ კიდევ შეიმჩნევა ქართული ეკლესიის ძველი დამუშავებული ქვები. იქვეა ქართული სასაფლაოს ქვა. მ. ბერიძე, ჯავახეთის ძეგლთა მდგომარეობა (სამეცნიერო ექსპედიციის ანგარიში, 1979 წ.). ჯავახეთი. ისტორია და თანამედროვეობა. ახალციხე. 2002 წ. გვ. 364-365. ↑ მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 26 ივლისი 2016. ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-19. ციტირების თარიღი: 2010-07-07.
კოთელია

კოთელია — სოფელი ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში, ახალქალაქის პლატოზე, ბაკურიან-ახალქალაქის საავტომობილო გზაზე. ზღვის დონიდან 1680 მეტრი, ახალქალაქიდან დაშორებულია 15 კმ-ით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 441 ადამიანი. სოფელ კოთელიაში დგას შუა საუკუნეების დარბაზული ტიპის ეკლესია. იგი ახალქალაქიდან 15 კილომეტრითაა დაშორებული. ზღვის დონიდან 1680 მეტრზე. ეკლესიის სახურავის დასავლეთ კეხზე დადგმულია სამრეკლო. ეკლესიის ფასადები მოპირკეთებულია მოწითალო ფერის ანდეზიტის კვადრებით. სამხრეთისა და დასავლეთის ფასადზე გვხვდება მოკვეთილი ჯვრები. სამხრეთ შესასვლელი ამჟამად ამოქოლილია. სამხრეთისავე ფასადზე ჩადგმულია ნაცრისფერი ქვა, რომელზეც მხედრული წარწერაა. წარწერაში მოხსენიებულია აღმშენებელი ქიშვად ავალიშვილი. ნიკო ბერძენიშვილი ამ წარწერას ასე კითხულობს: ხელწერის მიხედვით იგი წარწერას XV-XVI საუკუნეებით ათარიღებს. XIX საუკუნეში ეკლესიაზე ოთხსვეტიანი სამრეკლო დაუშენებიათ. კოთელია. ეკლესიის ჩრდილოეთის კედელი საფლავის ქვა მხედრული წარწერით მხედრული წარწერა სამხრეთ კედელზე სარკმელი ბარელიეფური გამოსახულებით ეკლესია. შესასვლელი. დასავლეთის კედელი ეკლესიის ხედი სამხრეთ–დასავლეთიდან ხარაძე კ. ჯავახეთის ხუროთმოძღვრული და ბუნების ძეგლები, გვ. 29, თბ., 2003 ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 574. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019. ↑ მოსახლეობის 2002 წლის აღწერა. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (2002 წელი). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019.
კორხი

კორხი — სოფელი ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში, არაგვის თემში, ახალქალაქის პლატოზე, ზღვის დონიდან 1660 მეტრი, ახალქალაქიდან დაშორებულია 9 კმ–ით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 446 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 683. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019. ↑ მოსახლეობის 2002 წლის აღწერა. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (2002 წელი). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019.
მამწვარა

მამწვარა — სოფელი საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში, გონდრიოს თემში. მდებარეობს ხანჩალის ტბის ჩრდილოეთით, მდინარე ფარავნის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1800 მეტრი, ნინოწმინდიდან დაშორებულია 13 კმ-ით. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 782 კაცი. სოფელში არის საჯარო სკოლა. ↑ მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 26 ივლისი 2016. ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-19. ციტირების თარიღი: 2009-11-12.
Kraftwerk 2

Kraftwerk 2 — გერმანული ელექტრონული ჯგუფ Kraftwerk-ის მეორე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა გერმანიაში, 1972 წელს და ჩაიწერა პროდიუსერ კონი პლანკის დახმარებით. ალბომი შეიცავს სინთეზატორების, გიტარების, ბას გიტარების, ფლეიტისა და ვიოლინოს მკვეთრ ინსტრუმენტულ პარტიებს. ელექტრონული ეფექტები მიღებული იქნა ფირებზე მანიპულირებით. მთლიანობაში, ალბომის ჟღერადობა ოდნავ მოგუდულია, როგორც კომპოზიციაში Megaherz, ჯგუფის პირველი სტუდიური დისკიდან. ბრიტანეთში ალბომი გამოიცა 1973 წლის მარტში. დისკიდან არცერთი კომპოზიცია ცოცხლად არ შესრულებულა ალბომის Autobahn გამოცემიდს შემდეგ. Kraftwerk 2 არ გამოსულა ოფიციალურ კომპაქტ-დისკზე. ყველა სიმღერის ავტორი — რალფ ჰიუტერი და ფლორიან შნაიდერ-ესლებენი. რალფ ჰიუტერი – ორგანი, ელექტრონული ფორტეპიანო, ბასი, რითმ მანქანა, ქსილოფონი, ჰარმონიკა ფლორიან შნაიდერი – ფლეიტა, ვიოლინო, გიტარა, ეფექტები, ქსილოფონი კონი პლანკი – ხმის ინჟინერი ინფორმაცია საიტზე Discogs ↑ Raggett, Ned. (2011 [last update])Kraftwerk 2 - Kraftwerk | AllMusic. allmusic.com. ციტირების თარიღი: 9 July 2011. ↑ Klingklang - Kraftwerk-ის ოფიციალური არხი - SoundCloud ↑ Atem - Kraftwerk-ის ოფიციალური არხი - SoundCloud ↑ Strom - Kraftwerk-ის ოფიციალური არხი - SoundCloud ↑ Spule 4 - Kraftwerk-ის ოფიციალური არხი - SoundCloud ↑ WellenlÃ¤nge [sic] - Kraftwerk-ის ოფიციალური არხი - SoundCloud ↑ Harmonika - Kraftwerk-ის ოფიციალური არხი - SoundCloud
ფილოლოგების სიმღერები

„ფილოლოგების სიმღერები“ (ინგლ. Songs for the Philologists) — ე.უ. გორდონის და ჯ.რ.რ. ტოლკინის ლექსების კრებული, რომელშიც ასევე შეტანილია ხალხური სიმღერები. ეს არის ჯონ ტოლკინის ყველაზე რთულად მოსაძიებელი გამოცემა, რომელიც გავრცელდა 1936 წელს. კრებულში შეტანილია სულ 30 ლექსი, საიდანაც 13 ეკუთვნის ტოლკინს. თავდაპირველად წარმოადგენდა გორდონის მიერ 1921-1926 წლებში შეგროვებულ ნაწერებს. ა. სმითის (ლონდონის უნივერსიტეტის კოლეჯი), ლიდსის უნივერსიტეტის ყოფილი სტუდენტის მიერ იგი 1935-1936 წლებში სტუდენტებს შეზღუდული რაოდენობით დაურიგდა. ვინაიდან სმითს გორდონისა თუ ტოლკინის ნებართვა გამოცემაზე არ მიუღია, ფართო გავრცელებაში ეს კრებული არ გასულა. ასლების დიდი რაოდენობა განადგურდა, როდესაც უნივერსიტეტის კოლეჯი დაიბომბა მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში. ვარაუდობენ, რომ გადარჩა დაახლოებით 14 ასლი. ტოლკინის ბიბლიოგრაფია დაარქივებული 2011-07-16 საიტზე Wayback Machine.
ვაკის პარკი

ვაკის პარკი — რეკრეაციული პარკი თბილისში, ვაკეში. პარკის მშენებლობა დაიწყო 1947 წელს, გაიხსნა 1951 წლის 1 მაისს. ვაკის პარკი გაშენებულია თრიალეთის ქედის მოშიშვლებულ ფერდობზე. მანამდე ამ ტერიტორიაზე იყო თბილისის პლანეროდრომი, რომელიც 1935 წელს მოეწყო საქართველოს სსრ თავდაცვა-ავიაქიმის თაოსნობით. აქ იმართებოდა საპლანერო ფრენები და სხვადასხვა სპორტული ღონისძიება. პარკის დაგეგმარებისა და განაშენიანების პროექტის ავტორია ქუჩუ დგებუაძე, დენდროლოგი ნელი ციციშვილი. 1946–1981 წლებში ვაკის პარკის გამწვანება-განაშენიანებას ხელმძღვანელობდა აგრონომ-დეკორატორი გ. მრულიშვილი. 1957–1992 წლებში პარკს ერქვა გამარჯვების პარკი. 2011–2014 წლებში ჩატარდა ვაკის პარკის მნიშვნელოვანი სარეკონსტრუქციო სამუშაოები. ვაკის პარკი გამწვანებულია წიწვოვანი, ფოთლოვანი და მარადმწვანე ხე-მცენარეებით. პარკი ჩრდილოეთის მხრიდან ფართო კიბის მარშებით უკავშირდება ვაკის მთავარ სატრანსპორტო არტერიას — ილია ჭავჭავაძის გამზირს. ცენტრალურ ღერძზე განლაგებულია პარკის მთავარი არქიტექტურული კომპლექსი „დიდების მემორიალი“ — შადრევნების კასკადი, „უცნობი ჯარისკაცის საფლავი“, ქალის ფიგურა — გამარჯვების სიმბოლო (1981, მოქანდაკე გიორგი ოჩიაური, არქიტექტორები ვლადიმერ ალექსი-მესხიშვილი, კიაზო ნახუცრიშვილი, ოთარ ლითანიშვილი). დიდების მემორიალის ქანდაკებათა ანსამბლი ნაწილობრივ განადგურებულია ან/და გადატანილია სხვა ადგილას. ვაკის პარკში არის საბავშვო ატრაქციონები, ღია კინოთეატრი, კაფე-ბარები და რესტორანია განთავსებული. სამხრეთ-დასავლეთით პარკს ემიჯნება მიხეილ მესხის სტადიონი. ისაკაძე შ., ნიჟარაძე ჭ., ვაკის პარკი // ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. ?. ვაკის პარკი — თბილისის არქიტექტურის არქივი. ↑ თბილისის პარკები — ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია. ↑ გაზ. „კომუნისტი“, 1951, № 102. — გვ. 3. ↑ გაზ. „კომუნისტი“, 1935, № 81. — გვ. 4. ↑ გაზ. „კომუნისტი“, 1935, № 111. — გვ. 4. ↑ ვაკის პარკი თბილისის ოფიციალური საიტის გზამკლვევში. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-09-30. ციტირების თარიღი: 2009-11-08.
ფილოგონი (ანტიოქიის პატრიარქი)

წმინდა ფილოგონი (გ. 324) — ანტიოქიის პატრიარქი (314–324 წწ.); მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 20 დეკემბერი, ახალი სტილით — 2 იანვარი. პატრიარქი მღვდელმთავრად დადგინებამდე ადვოკატი იყო და იცავდა გლახაკების, ქვრივებისა და ობლების ინტერესებს. დაქვრივების შემდეგ ბერად აღიკვეცა და მალე ანტიოქიის ეპისკოპოსადაც აკურთხეს. კარგი განათლების წყალობით იგი წარმატებით იცავდა მართლმადიდებლობას არიანელთა შემოტევისაგან. გარდაიცვალა 324 წელს. წმიდანთა ცხოვრება, ტ. IV, თბ., 2003
კავკასიური სკოპოლია

კავკასიური სკოპოლია, კარნიოლიის სკოპოლია (ლათ. Scopolia caucasica) — მცენარე ძაღლყურძენასებრთა ოჯახისა. მრავალწლოვანი 50-60 სმ სიმაღლის ბალახია, ღერო ერთი ან რამდენიმეა, სწორმდგომი, ცილინდრული, შიშველი ან გაბნეულია ბეწვებით მოფენილი. ზედა ფოთლები გრძელია, ფართო და წვერზე მომრგვალებული, მთელკიდიანი და შიშველი, ხოლო ქვედა ღეროსეული ფოთლები უფრო მოკლე, ვიწრო შუბისებრი, ბლაგწვერიანი. ყვავილები აქტინომორფულია, მარტოული, ზარისებრი ფორმისა და ფოთლების იღლიებში გრძელ ყუნწებზე დაკიდებულია; ჯამი სიფრიფანა, 5 ბლაგვი კბილით, ნაყოფიანობისას ის დიდდება და მჭიდროდ ეკვრის ნაყოფს, გვირგვინი გაფართოებულია, 5 მოკლე სამკუთხა, ბლაგვი ნაკვთით, გარედან სოსანას ფერი, შიგნიდან მოთეთრო, ძირში კი ღია მოყვითალო-მწვანე. ბუტკო ოდნავ აღემატება მტვრიანებს, დინგი სქელია, გაფართოებულია, ნასკვი ორუდიანია, მრგვალი თესლკვირტით. ნაყოფი კოლოფია, სფეროსებრი ან კვრეცხისებრ-წაგრძელებული, წვერში წამახვილებული, სიმწიფისას იხსნება ხუფით. თესლი მრავალია, 3 მმ სიგრძის, მოყვითალო-ყავისფერი. ფესურა მსხვილია, მხოხავი ჰორიზონტალური, 12 სმ სიგრძის და 5 სმ სიგანის. იზრდება მთის ქვედა და შუა სარტყელში, ტენიან ფართოფოთლოვან, იშვიათად კი წიწვოვან ტყეებში, ზღვის დონიდან 1000-1200 მ სიმაღლეზე. უპირატესად შავი ზღვის სანაპირო ზოლში აფხაზეთში, აჭარაში, ასევე იმერეთში, მთიულეთში. საქართველოს გარეთ გავრცელებულია იმიერკავკასიაში. საერთო გავრცელება: სამხრეთი, აღმოსავლეთი და შუა ევროპა, მონღოლეთი, ჩინეთი, იაპონია, ინდოეთი. კავკასიური სკოპოლია ზოგჯერ გვხვდება შმაგასთან ერთად. ფესურები აკოპოლამინისა და ჰიოსციამინის სამრეწველო წყაროა. ამზადებენ ამ ალკალოიდების მრავალრიცხოვან პრეპარატს, რომელთაც იყენებენ სპაზმოლიზურ და ქოლინოლიტურ საშუალებებად. სკოპოლამინის პრეპარატებს უპირატესად უნიშნავენ ნევროლოგიასა და ფსიქიატრიაში, მცენარეს ახასიათებს ანტიბაქტერიული აქტივობა, პოპულარულია ვეტერინარიასა და ხალხურ მედიცინაში. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „კავკასიური სკოპოლია“ ვიკისაწყობში. კავკასიური სკოპოლია დაარქივებული 2014-04-20 საიტზე Wayback Machine. (ქართული ენა) დათეშიძე ლალი, შენგელია არჩილ, შენგელია ვასილ. „ქართული სამედიცინო ენციკლოპედია“. თბილისი, 2005; ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სტატია ჟურნალში „მცენარეთა მეცნიერებები“. 2009; ხიდაშელი შ., პაპუნიძე ვ., საქართველოს ტყის სამკურნალო მცენარეები. ბათუმი, 1980; შენგელია ნუგზარ და თანაავტორები. საქართველოს კაკლოვანი კულტურები. თბ., 2004; შენგელია ზურაბ. სამკურნალო მცენარეთა კულტურა საქართველოში - თბ.: საბჭ. საქართველო, 1983; საქართველოს ფლორა. I-XI ტომი. თბილისი. 1971-1987 წწ.
ფუტკარა

ფუტკარა (ლათ. Digitalis) — მცენარეთა გვარი შავწამალასებრთა ოჯახისა. ორ- ან მრავალწლოვანი ბალახებია, იშვიათად ბუჩქები ან ნახევრად ბუჩქები. გვარში 35-მდე სახეობაა. გავრცელებულია ევროპაში, დასავლეთ აზიასა და ჩრდილოეთ აფრიკაში, უმთავრესად ხმელთაშუაზღვისპირეთში. საქართველოში იზრდება 4 სახეობა. გვხვდება ფოთლოვან და შერეულ ტყეებში, ტყისპირებსა და ბუჩქნარებში, ქვიან ადგილებზე და ჩამონაზვავებზე დაბლობიდან ალპურ სარტყლამდე. გვარის ყველა სახეობა შხამანია, შეიცავს გლიკოზიდებს. გულის დაავადებათა სამკურნალოდ ხმარობენ მცენარის ყველა ნაწილს, განსაკუთრებით ფოთლებს. ზოგი მნიშვნელოვანი სამკურნალო მცენარეა: ფუტკარა (ლათ. Digitalis ferruginea) მრავალწლოვანი მცენარეა. საქართველოში სუბალპური ტყის ზონაშია გავრცელებული. პირველ წელს კიდემთლიანი, ბუსუსიანი, მოგრძო ფოთლები როზეტად უვითარდება, მეორე წელს — დაღარულ ბუსუსებიან ღეროზე ჟანგისფერლაქებიანი მჯდომარე ფოთლები აქვს. მტევან ყვავილედს ჟანგისფერ-ყვითელი ყვავილები ქმნის. ძოწი ანუ წითელი ფუტკარა (ლათ. Digitalis purpurea) ჩვენში მხოლოდ კულტურაშია გავრცელებული (მისი სამშობლოა შუა ევროპა). ლამაზი წითელი ყვავილები აქვს, დეკორატიულია. წამწამოვან ფუტკარას (ლათ. digitalis ciliata) მჯდომარე ლანცეტა ფოთლები და მოთეთრო ყვავილები აქვს. საქართველოში კავკასიონზე გვხვდება. საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში ფუტკარას სხვადასხვა სახელებით მოიხსენიებენ: ხევსურეთი — ტყის სარო ფშავი — სასუტკა, სასუტელა მთიულეთი — თაფლანა, ძაღლის-ენა ქვემო იმერეთი — ჯიღამშვილდა აჭარა — მაწვიმარა, საშხაფუნა წუწუნავა ნ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 432. ფუტკარა — Digitalis (ინგლისური) ფუტკარა — Digitalis (ინგლისური) ფუტკარა — Digitalis (ინგლისური) ↑ ფუტკარა / მაყაშვილი, ა. ბოტანიკური ლექსიკონი: მცენარეთა სახელწოდებანი ↑ სასუტელა / უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი / შეადგინა ალექსანდრე ელერდაშვილმა