laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
რაბისი

რაბისი ან რაბიზი (რუს. Рабиз / рабис, შემოკლ. „РАБотники ИСкусства“ — ხელოვნების მუშაკები) — სომხური ქალაქური სიმღერის თანამედროვე მიმდინარეობა, თანმდევი ცხოვრების წესით. სახელი მომდინარეობს ამავე სახელწოდების საბჭოთა ორგანიზაციიდან, რომელშიც გაერთიანებული იყვნენ იმ დროის ხალხური მელოდიების შემსრულებლები. 1970-1980-იან წლებში ეს სახელი გაიგივებული გახდა სომხურ ქალაქურ რომანსებთან, სუფრის და სამგლოვიარო სიმღერებთან, რომლებსაც თვითშემოქმედი ან ნახევრადპროფესიონალი მუსიკოსები ასრულებდნენ. 1990-იან წლებში რაბისი უკვე ყველაზე გავრცელებული ჟანრი გახდა მთელ სომხეთში, რასაც თან სდევდა შესაბამისი ქცევის სტილიც, რომელსაც მკვეთრად უარყოფითად ეკიდებოდა სომხური ინტელიგენცია. სტილისთვის დამახასიათებელი გახდა სპეციფიკური ჟარგონი, გამონათქვამები, გამოკვეთილი „მაფიოზური“ ჩაცმის სტილი, გამომწვევი ქცევა, რომელშიც ჩართული იყო ტრადიციონალიზმისა და რასიზმის ზოგიერთი ელემენტი. რაბისის სტილის მუსიკის ზოგიერთ ცნობილ შემსრულებელთა შორის იყვნენ არამ ასატრიანი, ალიკ გიუნაშიანი, ტატულ ავოიანი, სიტაკცი აიკო, კარენ არუტიუნიანი, ძახ არუტი, პოლ ბაგდადლიანი, მანუელ მენენგეჩიანი და სხვა. ამ სტილის ყველაზე განთქმულ სიმღერათა შორისაა არამ ასატრიანის „Ара, вай, вай“, „50 лет“, „Эй капитан“, „Скрипка“, ასევე „Я — армянин“, „Балес“, კარენ არუთიუნიანის „Степанакерт“, ბოკას „Доля воровская“, ტატის „Солнце пустыни“. ამ სტილის სიმღერები შესრულებული აქვთ ასევე ლუბოვ უსპენსკაიას, ანატოლი დნეპროვსა და სოსო პავლიაშვილს. ↑ Dominique Auzias et Jean-Paul Labourdette, Arménie, Le Petit Futé, coll. « Country guide », Paris, 2009 ISBN 978-2746925342, p. 32.
ნერსეს IV შნორალი

ნერსეს შნორალი (სომხ. Ներսես Շնորհալի; დ. 1102, ციხესიმაგრე წოვქი კილიკიაში — გ. 1172/1173, ციხესიმაგრე რომკლა, იქვე) – სომეხი პოეტი და სასულიერო მოღვაწე, კათალიკოსი (1166). ავტორია პოემებისა, ლექსად თქმული გამოცანებისა, საგალობლებისა, პროზაული კრებულისა („ეპისტოლენი“, გამოქვეყნდა 1788). ნერსეს შნორელის ეპიკური თხზულებები საერო ხასიათისაა — არსებითად გალექსილია ხორენაცის ისტორია. ედესის აოხრებასთან (1144) დაკავშირებით დაწერა ლირიკული პოემა „გოდება ედესაზე“ (1145-1146). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 394. ↑ 1.0 1.1 LIBRIS — 2012. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1798125"></a> ↑ 2.0 2.1 Catalogue of the Library of the Pontifical University of Saint Thomas Aquinas <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q96071920"></a> ↑ 3.0 3.1 datos.bne.es: El portal de datos bibliográficos de la Biblioteca Nacional de España — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q50358336"></a> ↑ 4.0 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7 4.8 Armenian Soviet Encyclopedia, vol. 8 — ტ. 8. — გვ. 254–255. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2657718"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q124737635"></a>
ემა ფროსტი

ემა გრეის ფროსტი — გამოგონილი პერსონაჟი, რომელიც ცნობილია Marvel Comics-ის მიერ გამოცემული კომიქსების წიგნებიდან. პირველად გამოჩნდა შემზარავი იქს-ადამიანების 129-ე ნომერში (1980 წლის იანვარი). შექმნილია მწერალი კრის კლერმონისა და მწერალი/ილუსტრატორი ჯონ ბირნის მიერ. დახვეწილი მუტანტი ტელეპათი ემა ფროსტი, იგივე თეთრი დედოფალი, იქს-ადამიანების ყოფილი მტერი 2000-იან წლებში გუნდს უერთდება, მათთან ერთად იწყებს ბრძოლასა და ერთ-ერთი გამოჩენილი წევრი ხდება. 2005 წელს, IGN-მა ფროსტი კომიქსის ყველაზე ცხელ გოგოდ დაასახელა, 2006 წელს კი მუტანტმა IGN-ის 25 საუკეთესო იქს-ადამიანს შორის 21-ე პოზიცია დაიკავა. 2008 წლის მაისში, გაზეთ Wizard-ის ყველა დროის 200 საუკეთესო კომიქსის პერსონაჟს შორის ფროსტმა 69-ე ადგილი დაიკავა და უკან ჩამოიტოვა იქს-ადამიანების გაცილებით დიდი ისტორიის მქონე პერსონაჟები. იმავე წლის ივლისში, გაზეთ Empire-ის 50 უდიდეს კომიქსის პერსონაჟს შორის კი 30-ე და მარველის მდედრობითი სქესის ყველა სხვა პერსონაჟი დაჯაბნა. 2009 წელს პერსონაჟი გამოჩნდა სრულმეტრაჟიან ფილმში იქს-ადამიანების წარმოშობა: ვულვერინი, სადაც მას მსახიობი ტაინა ტოზი ანსახიერებს. მუტანტი ფლობს სხვადასხვაგვარ ტელეპატიურ შესაძლებლობებს: შეუძლია აზრების კითხვა, სხვების გონებაში შეღწევა, მოწინააღმდეგისთვის ფსიქიკური ტრავმების მიყენება. ადამიანის შუბლზე შეხებით მუტანტს შეუძლია გამოიწვიოს გონების საშინელი ტკივილი, ცნობიერების დაკარგვა. ტელეპატიურად შეუძლია გონებადაკარგული მსხვერპლი სასურველი დროის მანძილზე არსებულ მდგომარეობაში დატოვოს, უცნობია ამ უნარის მოქმედება გონზე მყოფ ადამიანზე. ემას შეუძლია მიიღოს (გარდაქმნას კანი, თმა) გაუნადგურებელი ბრილიანტის ფორმა, თუმცა არსებობს პატარა ნაპრალი, რომლის აღმოჩენის შემთხვევაში შესაძლებელია ბრილიანტის დამსხვრევა. ამგვარ მდგომარეობაში ემას ტელეპათიური შესაძლებლობები არ მოქმედებს, სამაგიეროდ გაზრდილია მისი ფიზიკური სიძლიერისა და სიმტკიცის დონე. ემა ფროსტი კარგად ერკვევა ელექტრონიკაში და შეუძლია სხვადასხვაგვარი მექანიზმის შექმნა, მაგალითისთვის, ემას უშუალო დახმარებით შეიქმნა მომცრო ზომის აპარატი, რომლის დახმარებითაც ე.წ. ჯოჯოხეთის ცეცხლის კლუბის კოორტმა - მასტერმაინდმა ფენიქსის გონებაზე ჰალუცინაციური ზემოქმედება მოახდინა. ემა ფროსტი Marvel-ის სამყაროს ვიკიში
გრიგორ მაგისტროსი

გრიგორ მაგისტროსი, პაჰლავუნი, ბჯნეცი (გ. 1058 ან 1059) — სომეხი პოლიტიკური მოღვაწე, ისტორიკოსი, ფილოსოფოსი და მთარგმნელი. ბიზანტიის მიერ ანისის სამეფოს დაპყრობის შემდეგ მესოპოტამიაში გადასახლდა და მისი მმართველი (დუკა) გახდა. ებრძოდა თონდრაკელებს. სამხედრო დამსახურებისათვის მიიღო ბიზანტიის მაგისტრის ტიტული. მის სახელს უკავშირებენ ბიჯნისსა და ტარონში სასწავლებლების დაარსებას, აგრეთვე რამდენიმე ეკლესია-მონასტრის აგებას სომხეთში. მისი მემკვიდრეობიდან განსაკუთრებით აღსანიშნავია ეპისტოლარული კრებული, რომელშიც გადმოცემულია ავტორის ფილოსოფიური შეხედულებები და დაცულია მნიშვნელოვანი ცნობები XI საუკუნის სომხეთის პოლიტიკისა და კულტურის ისტორიიდან. მასვე მიეწერება რამდენიმე საგალობელი, გრამატიკის კომენტარები, პლატონის დიალოგების, ევკლიდეს „გეომეტრიის“ თარგმანები და სხვა. Чалоян В. К., Развитие философской мысли в Армении (Древний и средневековыч период), М., 1974; ალექსიძე ზ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 271.
გრიგორ ნარეკაცი

გრიგორ ნარეკაცი (სომხ. Գրիգոր Նարեկացի), დასავლეთ სომხ.: კრიკორ კარეგაცი (დ. 951 — გ. 1003) ასევე ცნობილი, როგორც გრიგოლ ნარეკელი — სომეხი ბერი, პოეტი, ქრისტიანი მისტიკოსი, ფილოსოფოსი, თეოლოგი, კომპოზიტორი. წმინდანად არის აღიარებული რომის კათოლიკე და სომხური სამოციქულო ეკლესიების მიერ. ავტორია არაერთი პოეტური ტექსტისა. დაწერილი აქვს „ქებათა ქების“ მისტიკური ინტერპრეტაცია. მისი ლოცვათა წიგნები, ასვე „ტრაგედიის მატიანე“, რომელიც შედგება 95 ნაწილისაგან, თარგმნილია არაერთ ენაზე. 2015 წლის 21 თებერვალს რომის პაპმა ფრანცისკე I-მა გრიგორ ნარეკაცი ეკლესიის მასწავლებლად (Doctor Ecclesiae) გამოაცხადა. გრიგორი დაიბადა 950 წელს  საეკლესიო მწერლისა და სწავლულის, ხოსრო ანძევაცის, ოჯახში. მამამისი ხოსრო არქიეპისკოპოსი იყო. დედის გარდაცვალების შემდეგ, მასზე მზრუნველობა იკისრა ანანია ნარეკელმა, ნარეკის მონასტრის დამაარსებელმა და გრიგოლის ბიძაშვილმა. თითქმის მთელი თავისი ცხოვრება გრიგორმა ნარეკის მონასტერში გაატარა, სადაც შესაძლებლობა ჰქონდა გასცნობოდა როგორც ანტიკური პერიოდის ფილოსოფოსების თხზულებებს, ისე — წმინდა მამათა შრომებს. გრიგოლის დროს განსაკუთრებით აღორძინდა სომხური კულტურა. ლიტერატურა, მხატვრობა, არქიტექტურა და თეოლოგია განსაკუთრებულ სიმაღლეებს აღწევდა სომხეთში, რის სათავეშიც გრიგორი იდგა. გრიგორ ნარეკაცმა სომხურ ლიტერატურაში პირველმა შეიტანა საერო მოტივები, პოეზიის საგნად ადამიანი და მისი გრძნობები აქცია; მაგრამ მისი ჰუმანიზმი მისტიკურ საბურველშია გახვეული. გრიგორ ნარეკაცის პოეზია გამოირჩევა მხატვრული სახეების მრავალფეროვნებით, ლექსიკის სიმდიდრით. დიდი როლი შეასრულა ძველი სომხური სალიტერატურო ენის განვითარებაში. მელიქსეთ-ბეგი ლ., ძველი სომხური ლიტერატურის ისტორია, თბ., 1941; მელიქიშვილი ნ., „გრიგოლ ნარეკელი“ წიგნში :„ჰოლემეტიკურ თხზულებათა ქართული თარგმანები“, თბილისი, 2012, ISBN 978-9941-0-5010-7. შილაკაძე ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 271. დავით ანჰაღთი მოვსეს ხორენაცი ↑ 1.0 1.1 Faceted Application of Subject Terminology <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3294867"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q846596"></a> ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 Petruzzello M. Encyclopædia Britannica <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741"></a> ↑ 3.0 3.1 3.2 Armenian Soviet Encyclopedia, vol. 3 — ტ. 3. — გვ. 218–220. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q124737616"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2657718"></a> ↑ Հայկական սովետական հանրագիտարան — Երևան: 1974. — ტ. 1. — გვ. 362. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123560817"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1953"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2657718"></a> ↑ Pope Francis declares Armenian saint Doctor of the Church". Vatican Radio. 23 February 2015.
თოროს როსლინი

თოროს როსლინი (სომხ. Թորոս Ռոսլին) — სომეხი მხატვარი მინიატურისტი, კილიკური სკოლის უდიდესი წარმომადგენელი. როსლინის ყველა მინიატურა შექმნილია 1256-1268 წლებში. 1256: «ზეითუნის ევანგელე» (Zeytun Gospel)[1] დაარქივებული 2010-06-14 საიტზე Wayback Machine. , ერევანი (MS No. 10450) 1260: ევანგელე[2] დაარქივებული 2006-08-24 საიტზე Wayback Machine. , (MS No. 251), იერუსალიმი, სომეხი პატრიარქის ბიბლიოთეკა. 1262: «სებასტიის ევანგელე» (Sebastia Gospel)[3] დაარქივებული 2011-08-20 საიტზე Wayback Machine. , Baltimore, Walters Gallery (MS No. 539) 1262: ევანგელე (MS No. 2660), იერუსალიმი, სომეხი პატრიარქის ბიბლიოთეკა. 1265: ევანგელე (MS No. 1965), იერუსალიმი, სომეხი პატრიარქის ბიბლიოთეკა. 1266: «მაშტოცი» (Mashtots (Ritual)) (MS No. 2027), იერუსალიმი, სომეხი პატრიარქის ბიბლიოთეკა. 1267—1268: "მალათიის ევანგელე " (Malatia Gospel)[4] დაარქივებული 2006-08-24 საიტზე Wayback Machine. , ერევანი (MS No. 10675, formerly No. 3627) ატრიბუტიული: 1265: Gospel of Princess Keran 1272: Gospel of Queen Keran (MS No. 2563), იერუსალიმი, სომეხი პატრიარქის ბიბლიოთეკა. Gospel from the Matenadaran[5] დაარქივებული 2011-08-20 საიტზე Wayback Machine. Gospel of Prince Vasak [6] დაარქივებული 2006-08-24 საიტზე Wayback Machine. , Washington, Freer Gallery of Art (MS No. 2568) Gospel of Gagik of Kars, იერუსალიმი, სომეხი პატრიარქის ბიბლიოთეკა. სულ როსლინული ”წრე” ითვლის 400 მინიატურას. თემატური საიტი დაარქივებული 2008-08-29 საიტზე Wayback Machine.
ჩიმალპოპოკა

ჩიმალპოპოკა (ნაუატ. მხრჩოლავი ფარი) (დ. 1404 – გ. 1427, მეხიკო) — 1417-1427 წლებში იყო აცტეკთა ქალაქ ტენოჩტიტლანის მესამე ტლატოანი. მისი მმართველობის დროს ტენოჩტიტლანი ემორჩილებოდა ქალაქ ასკაპოცალკოს, რომელსაც ჩიმოლპოპოკას პაპა ტესოსომოკი მართავდა. ეს კავშირი და მეხიკების პოზიცია საზოგადოდ უფრო გაძლიერდა, როდესაც ტენოჩტიტლანმა მხარი დაუჭირა ტესოსომოკს ტეხკოკოს მბრძანებლის იხტლილხოჩიტლის წინააღმდეგ ომში 1418 წელს. ერთგულებისათვის ტეხკოკო ტენოჩტიტლანს გადაეცა, როგორც მოხარკე და 1426 წელს ტესოსომოკი დაეხმარა ჩიმალპოპოკას ახალი აკვედუკის მშენებლობისას. ასაკაპოცალკოსთან ურთიერთობა დაიძაბა, როდესაც ტესოსომოკის სიკვდილის შემდეგ ტახტზე ავიდა ჩიმალპოპოკას ბიძა მახტლა, რომელიც ტენოჩტიტლანის ტახტზეც აცხადებდა პრეტენზიას. 1427 წელს გამართულ ბრძოლაში ჩიმალპოპოკა დატყვევებულ იქნა და გალიაში იქნა ჩასმული. იგი იძულებულ იყო თავი მოეკლა. მისი სიკვდილის შემდეგ ტახტზე ავიდა ბიძამისი იცკოატლი.
აპარანი

აპარანი — ქალაქი სომხეთში, არაგაწოტნის ოლქში. მდებარეობს ერევნიდან ჩრდილო-დასავლეთით 59 კილომეტრზე, მდინარე ქასაღის ნაპირებზე, აპარანის წყალსაცავის ზემოთ, არაგაცის მთის აღმოსავლეთ კალთაზე. ქალაქში გადის ავტომაგისტრალი ერევანი-სპიტაკი. ისტორიულ წყაროებში პირველად მოიხსენიება ძვ. წ. II საუკუნეში კასალას სახელწოდებით. V საუკუნეში ეწოდა კასახი, სწორედ ამ პერიოდშია აშენებული კასახის ბაზილიკა, რომელიც ჩვენამდეა მოღწეული. თანამედროვე სახელწოდება მიიღო X საუკუნეში. იგი წარმოსდგება სომხური სიტყვიდან Ապարանք (სასახლე). მოსახლეობის რაოდენობა 1831 წელს იყო 386 ადამიანი, 1837 წელს - 1353, 1914 წელს - 2332, 1919 წელს - 2205, 1931 წელს - 2666, 1959 წელს - 2662, 1970 წელს - 5969, 1979 წელს - 5990, 2001 წელს - 5711, ხოლო 2008 წლის მონაცემებით აპარანის მოსახლეობა შეადგენს 6158 ადამიანს. World Gazeteer: Armenia[მკვდარი ბმული] Report of the results of the 2001 Armenian Census
სპიტაკი

სპიტაკი (სომხ. Սպիտակ, 1948 წლამდე ამამლუ) — ქალაქი ჩრდილოეთ სომხეთში, ლორეს პროვინციაში. მდებარეობს მდინარე ფამბაკზე. მოსახლეობა 3 700 ადამიანი (1990 წ.). ქალაქი 30 წამში სრულიად დაინგრა 1988 წლის 7 დეკემბერს სპიტაკის მიწისძვრის შედეგად. მიმდინარეობს აღდგენითი სამუშაოები. სპიტაკი სომხურად ითარგმნება როგორც „თეთრი“. სასაფლაო ლითონის ტაძარი სასაფლაოზე World Gazeteer: Armenia[მკვდარი ბმული] – World-Gazetteer.com
БТР-40

БТР-40 საბჭოთა ბორბლებზე მდგარი ჯავშანტრანსპორტიორი, რომელსაც 8 ჯარისკაცი გადაყავდა, БТР-40ის ბაზაზე შეიქმნა ჯავშანტრანსპორტიორი БРДМ-1. ეს ჯავშანტრანსპოტიორი შეიქმნა დედკოვის ხელმძღვანელობით გორკის საავტომობილო ქარხანაში. ამ ჯავშანტრასპორტიორს უნდა ჩაენცვლებინა მეორე მსოფლიო ომის დროინდელი БА-64Б, რომელიც 1946 წელს შეიარაღებიდან მოიხსნა. БТР-40ის პროტოტიპი იყო БТР-141 რომელიც ვერ გამოვიდა რახან ის წყალში ცურვის დროს ძალიან ბევრ პრობლემებს ქმნიდა 1954 ბოლოს შეიქმნა БТР-40П. მალე კი გამოვიდა ბტრ-40-ის მოდერნიზებული ვარიანტი БРДМ-1. მისი ეკიპაჟი 2 კაცი იყო შესვლა და გამოსვლა ხდებოდა გვერდითა კარებიდან ხოლო საბრძოლო განყოფილებაში თავსდებოდა 8 მედესანტე თავის შეიარაღებით, მედესანტეებს შეეძლოთ ცეცხლი გაეხსნათ მანქანიდანვე. БТР-40В - 1956 წელს გამოჩნდა ვ მოდიფიკაცია მას ჰქონდა ბორბლებში წნევის დასარეგულირებელი სისტემა, სავინტილაციო გასაფილტრი სისტემა რომელიც საშუალებას აძლევდა ბაქტერიოლეგიულ მდგომარეობაშიც ემოქმედა. БРДМ-1 - 1956 წლის უნგრეთის მოვლენებმა გათვალისწინებით 1958 წელს შეიქმნა БТР-40ის სრულიად ახალი მოდიფიკაცია БРДМ-1, რომელიც გამოირჩეოდა სრული გადახურვით, 4 შეჯავშნული სარქველით ჭერში. ეკიპაჟი:2 და 8 მედესანტე მაქსიმალური სისწრაფე:100 კმ/სთ შეიარაღება: 7.62 მმ ტყვიამფრქვევი http://www.globalsecurity.org/military/world/russia/btr-40.htm http://www.globalsecurity.org/military/world/russia/btr-40.htm
მარიამ დ’აბო

მარიამ დ’აბო (ინგლ. Maryam d'Abo; დ. 27 დეკემბერი, 1960, ლონდონი, ინგლისი) — ინგლისელი კინოსა და ტელევიზიის მსახიობი. მისი პირველი შესამჩნევი როლი იყო ბონდის გოგონა კარა მილოვის როლი ჯეიმზ ბონდის ერთ-ერთ ფილმში „ნაპერწკლები თვალებიდან“. ის არის ქართველი გენერლის — გიორგი კვინიტაძის შვილიშვილი, მომღერალ მაიკ დ’აბოს ბიძაშვილი და შესაბამისად მაიკის შვილი — მსახიობი ოლივია დ’აბო მისი ბიძაშვილიშვილია. მარიამის გვარი დ’აბო სათავეს იღებს ფინური ქალაქიდან — ტურკუდან (ტურკუ — ლათინურად: Abo, შვედურად: Åbo). მარიამ დ’აბო კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
თვითმავალი საარტილერიო დანადგარი

თვითმავლი საარტილერიო დანადგარი წარმოადგენს მობილურ არტილერიას რომელიც დაყენებულია ან მუხლუხებიან შასზე ან ბორბლებიან გადამტანზე. ჰაუბიცა Hedberg, Jonas (1987), Kungliga artilleriet: Det ridande artilleriet, ISBN 91-85266-39-6 Overview Self-propelled artillery Systems at www.dtig.org დაარქივებული 2007-02-08 საიტზე Wayback Machine.
ტლატოანი

ტლატოანი (მრავ. ტლატოკი) (ნაუატ. tlàtoāni) — აცტეკების მეთაური. ნაჰუატლის ენაზე იგი ნიშნავს მოლაპარაკეს. აცტეკთა რწმენით ტლატოაკს პირდაპირი კავშირი ჰქონდა ღმერთებთან. მას არ ჰქონდა უფლება აბსოლუტური მმართველი ყოფილიყო, თუმცა შეეძლო არისტოკრათთა რჩევის მიღება ან უარყოფა. მას უფლება ჰქონდა გადაეცა ტახტი მემკვიდრეობით, მაგრამ არა პირდაპირ მემკვიდრეზე - ვაჟზე. ტლატოკები როგორც წესი წარმოუდგენელ ფუფუნებაში ცხოვრობდნენ და პოლიგამიას მისდევდნენ. ჰუეი ტლატოანი — „დიდი მოლაპარაკე“ აცტეკებში იმპერატორთა ტიტული იყო. აცტეკების მბრძანებელთა სია Berdan, Frances F. (1996). Aztec Imperial Strategies. Washington, DC: Dumbarton Oaks Research Library and Collection. ISBN 0-88402-211-0. OCLC 27035231.  Gibson, Charles (1964). The Aztecs Under Spanish Rule: A History of the Indians of the Valley of Mexico, 1519–1810, Reprinted 1976, Stanford, CA: Stanford University Press. ISBN 0-8047-0196-2. OCLC 190295.
ЗСУ-37

ЗСУ-37-37 — საბჭოთა მსუბუქი თვითმავალი საზენიტო დანადგარი, რომლის დამუშავება დაიწყო 1943 წელს. საბჭოთა მსუბუქი თვითმავალი საზენიტო საარტილერიო დანადგარი იწარმოებოდა მაშინასტრაილნისა და გორსკის საავტომობილო ქარხნებში 1944 წელს. მეორე მსოფლიო ომის დამთავრებამდე გამოშვებული იყო 30-მდე ЗСУ-37. მანქანა შეიქმნა მსუბუქ ტანკსაწინააღმდეგო su-76-ის ბაზაზე. ომის შემდეგ su-76 შეიარაღებიდან ამოიღეს ხოლო ЗСУ-37 ისევ შეიარაღებაში რჩებოდა. ЗСУ-37 იყო პირველი საბჭოთა მუხლუხებზე მდგარი საზენიტო დანადგარი. იგი საუკეთესო საშუალება იყო მობილური ჯგუფების გასანადგურელად, მისი მთავარი შეიარაღება 37 მმ-ის საზენიტო ტყვიამფრქვევი იყო, დამონტაჟებული მის კოშკურაზე, რომელიც 360 გრადუსით ტრიალებდა. 37 მმ საზენიტო ტყვიამფრქვევი ავტომატური მანძილმზომი რადიოსადგური წონა: 11.5ტ სიგრძე: 5.25 მ სიგანე: 2.74 ჯავშანი: 6-35 ძრავა: 120 ცხენის ძალიანი მაქსიმალური სისწრაფე: 45 კმ/სთ ЗСУ-37 გამოყენებულია თამაშში Sudden Strike 3: Arms for Victory. ЗСУ-37 დაარქივებული 2018-08-20 საიტზე Wayback Machine.
ჯეინად გადაქცევისას (ფილმი)

"ჯეინად გადაქცევისას" (ინგლ. Becoming Jane) — 2007 წლის ისტორიულ-ბიოგრაფიული ფილმი, რომლის რეჟისორია ჯულიან ჯეროლდი. სურათი შთაგონებულია ავტორ ჯეინ ოსტინის (რომლის როლსაც ენ ჰეთეუეი ასრულებს) ადრეული ცხოვრებითა და მისი ტომას ლენგლოის ლეფროისთან (რომელსაც BAFTA-ს მფლობელი ჯეიმზ მაკევოი თამაშობს) ურთიერთობით. ფილმში გამოჩნდნენ ჯული უოლტერსი, ჯეიმზ კრომველი და მეგი სმითი. ფილმი ნაწარმოებია რამდენიმე კომპანიის ერთობლივი მუშაობით, მათ შორის: BBC Films და Irish Film Board. ფილმი შემოსავლის მხრივ წარმატებული იყო და Box Office Mojo-ს ცნობით, მსოფლიოს მასშტაბით 37 მილიონი $-ი მოაგროვა. ენ ჰეთეუეი - ჯეინ ოსტინი ჯეიმზ მაკევოი - ტომას ლეფროი ჯული უოლტერსი - მისის ოსტინი ჯეიმზ კრომველი - ჯორჯ ოსტინი მეგი სმითი - ლედი გრეშემი ოფიციალური საიტი (UK) ოფიციალური საიტი (US) „Becoming Jane“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) „Becoming Jane“ — Box Office Mojo-ზე „Becoming Jane“ — Rotten Tomatoes „Becoming Jane“ — Metacritic-ზე
მიგ-15

მიგ-15 (რუს. Микоян и Гуревич МиГ-15) (ნატოს კლასიფიკაციით Fagot) იყო რეაქტიული გამანადგურებელი შექმნილი სსრკ-თვის არტემ მიქოიანისა და მიხეილ გურევიჩის მიერ. მიგ-15 იყო ერთ-ერთი პირველი წარმატებული რეაქტიული გამანადგურებელი ისრისმაგვარი ფრთით. ის ცნობილი გახდა კორეის ცაში, სადაც ომის დაწყებისას ის ყველა მოწინააღმდეგეს ჯობდა.
პროვინცია

პროვინცია (ლათ. provincia, pro — სახელით და vincere — მმართველობა) — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული სახელმწიფოში, ან ქვეყანაში. ამ ტერმინით რომაელები აღნიშნავდნენ მათ მიერ დაპყრობილ ტერიტორიებს, სადაც მაგისტრატი ატარებდა თავის ძალაუფლებას, რომის ხელისუფლების სახელით. უფრო ვიწრო გაგებით პროვინცია არის დედაქალაქს ან მსხვილ კულტურულ ცენტრს დაშორებული ადგილი, კუთხე — პერიფერია. მაგ. საფრანგეთში „en province“-ით აღნიშნავენ პარიზის გარეთ მყოფ ტერიტორიას, მსგავსად პერუში ქალაქ ლიმას გარეთ მყოფ ტერიტორიას. საქართველოში ტერმინს ზოგადი მნიშვნელობით ხმარობენ მხარეების აღსანიშნავად. რეგიონი რეგიონალიზმი უცხო სიტყვათა ლექსიკონი[მკვდარი ბმული] Interactive China province map with city guides and more. დაარქივებული 2007-01-06 საიტზე Wayback Machine.
ნერსესის სასწავლებელი

ნერსესის სასწავლებელი — სომხური სასულიერო სემინარია, დაარსდა 1824 წელს თბილისში სომხური ეკლესიის არქიეპისკოპოსის ნერსეს აშტარაკელის ინიციატივით. XIX საუკუნის ბოლო მეოთხედში საეკლესიო-სამრევლო სკოლების მასწავლებელთა კადრების ნაკლებობის გამო ამ სემინარიის ბოლო კლასს პედაგოგიური მიმართულება მიეცა და ნერსესის სასწავლებელი სასულიერო-საერო სასწავლებლად გადაიქცა. აქ სწავლობდნენ მწერალ-პედაგოგები ხაჩატურ აბოვიანი და ღაზაროს აღაიანი, პუბლიცისტ-პედაგოგი ს. ნაზარიანი, პოეტი ჰოვანეს თუმანიანი, პროზაიკოსი პერჭ პროშიანი, საბჭოთა სახელმწიფო და პარტიული მოღვაწე ანასტას მიქოიანი და სხვები. სემინარიაში მუშაობდნენ პროგრესულად მოაზროვნე პედაგოგები. 1921 წელს სასწავლებელი დაიხურა. 2005 წლიდან სასწავლებლის შენობა კავკასიის უნივერსიტეტის საკუთრებაშია. 2006 წელს დაიწყო მისი აღდგენითი სამუშაოები, თუმცა დროებით შეფერხდა. პროცესი 2016 წელს გაგრძელდა. 2017 წლიდან შენობა უნივერსიტეტის კამპუსია. ↑ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 394. ↑ CU კამპუსი. კავკასიის უნივერსიტეტი. ციტირების თარიღი: 14 ოქტომბერი, 2022 ↑ კავკასიის უნივერსიტეტის 20 წლის იუბილე და ახალი კამპუსი. On.ge (20 დეკემბერი, 2017). ციტირების თარიღი: 14 ოქტომბერი, 2022
პერჭ პროშიანი

პერჭ პროშიანი (სომხ. Պերճ Պռոշյան, ნამდვილი სახელი და გვარი ჰოვანეს სტეფანოსის ძე ტერ-არაქელიანი (სომხ. Հովհաննես Ստեփանի Տեր–Առաքելյան)) (დ. 15 ივნისი [ ძვ. სტ. 3 ივნისი], 1837, სოფ. აშტარაკი — გ. 23 ნოემბერი , 1907, ბაქო, დასაფლავებულია თბილისში) — სომეხი მწერალი და პედაგოგი. თბილისის სომხური თეატრის ერთ-ერთი ფუძემდებელი (1863). ავტორია პიესისა „აღასი“ (1863), რომანებისა: „სოს და ვარდითერი“ (1860), ისტორიული რომანებისა: „განხეთქილების ვაშლი“ (1878), „შაენი“ (1883) და სხვა. შილაკაძე ივ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 220. ↑ Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a> ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 Armenian Soviet Encyclopedia, vol. 9 — ტ. 9. — გვ. 400–401. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q124737636"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2657718"></a>
სომხეთის მოსახლეობა

სომხეთი არის საბჭოთა კავშირის ერთადერთი ქვეყანა პრაქტიკულად მონოეთნიკური მოსახლეობით (98,1 % სომხები) სომხეთის ძირითადი ეთნიკური უმცირესობები არიან ეზიდები, რუსები, ასირიელები, უკრაინელები, ბერძნები, ქართველები და ბელარუსები. რელიგიურ თანაფარდობაში მოსახლეობის 90 % სომხური სამოციქულო ეკლესიის მიმდევრები არიან. სომხეთის მოსახლეობა 2006 წლის 1 იანვრისთვის შეადგენდა &&&&&&&&03219400.&&&&&03 219 400 ადამიანს, მათგან &&&&&&&&02062700.&&&&&02 062 700 ქალაქის მოსახლე და &&&&&&&&01156700.&&&&&01 156 700 სოფლის; &&&&&&&&01667000.&&&&&01 667 000 ქალი და &&&&&&&&01552400.&&&&&01 552 400 კაცი. 2011 წლის 12 ოქტომბერისთვის სომხეთის მოსახლეობა სავარაუდოდ შეადგენს 2 871 509 ადამიანს, მაგრამ სხვა კვლევების თანახმად 3 მილიონს ვერ მიაღწია. მნიშვნელოვანი ფაქტორი ასევე არის ემიგრაცია რუსეთში 2001 წლის მონაცემებით მოსახლეობის 97,7 % სომხურად საუბრობს, 1 % ქურთულ ენაზე, 0,9 % რუსულად, 0,4 % კი სხვა ენაზე. ერთადერთი ოფიციალური ენა სომხურია. 2011 წლის მონაცემებით სომხეთში 2 862 366 (94.8 %) ქრისტიანი ცხოვრობს, მოსახლეობის 0,8 % პაგანიზმის მიმდევარია, 0,2 % კი ისლამის მრევლი და ეზიდები არიან. 4 %-მა უარი განაცხადა პასუხზე. ↑ http://www.languages-study.com/demography/armenia.html ↑ Новости Армении—News.am: В Армении опубликованы предварительные данные переписи населения–дата публикации: Февраль 07, 2012 ↑ Газета „Третья Сила“—Thirdpower.am: Данные переписи населения Армении დაარქივებული 2012-12-06 საიტზე Archive.isCategory:Webarchive template archiveis links–дата публикации: 10.02.12 ↑ http://demoscope.ru/weekly/2007/0297/panorm01.php ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-07-19. ციტირების თარიღი: 2009-01-11. ↑ B.R. Mitchell. International historical statistics 1750–2005: Africa. Asia and Oceania ↑ http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/dyb2.htm#2001 United nations. Demographic Yearbooks ↑ National Statistical Service of the Republic of Armenia ↑ [1] ↑ [2] ↑ http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/dyb2.htm ↑ http://armstat.am/file/article/sv_03_13a_520.pdf
ტავუშის პროვინცია

ტავუში (სომხ. Տավուշ) — სომხეთის მარზი (პროვინცია). იგი მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთით; ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება საქართველო, ხოლო აღმოსავლეთიდან — აზერბაიჯანი. ტავუშის მარზის ადმინისტრაციული ცენტრია — იჯევანი. იგი მთლიანად ესაზღვრება ბარხუდარლისა და ზედა აკსიპარას აზერბაიჯანულ ანკლავებს, რომლებიც ოკუპირებულია სომხეთის მიერ ყარაბახის ომის შემდეგ. ტავუშის სხვა ქალაქებია: ნოემბერიანი, დილიჯანი და ბერდი. ტავუში რუსეთის სამეფოს დროს ჯერ თბილისის გუბერნიის, ხოლო შემდეგ ელიზავეტოპოლის გუბერნიის შემადგენლობაში შედიოდა. რეგიონში მდებარეობს მრავალი ისტორიული მონასტერი, ტაძარი, ციხესიმაგრე. აღსანიშნავია გოშავანკი, მაკავარანკი და აღარძინის მონასტერი. ტავუშს ესაზღვრება სომხეთის შემდეგი მარზები: გეღარქუნიქი — სამხრეთით; კოტაიქი — სამხრეთ-დასავლეთით; ლორე — დასავლეთით. სომხეთის ადმინისტრაციული დაყოფა
სერგეი ლავროვი

სერგეი ლავროვი (რუს. Серге́й Ви́кторович Лавро́в; დ. 21 მარტი, 1950) — რუსეთის სახელმწიფო მოღვაწე, რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი (2004 წლიდან), რუსეთის უსაფრთხოების საჭოს წევრი, საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი. დაიბადა რუსეთში თბილისელი სომეხის და საბჭოთა კავშირის საგარეო ვაჭრობის სამინისტროს თანამშრომლის ოჯახში. . ↑ SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ Discogs — 2000. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q504063"></a> ↑ Munzinger Personen <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683"></a> ↑ Лавров удостоен государственной награды Сан-Марино ↑ Kleppe K. A. Lavrov fråtas æresdoktortittel ved UiT — TV 2 Direkte, 2022. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1853722"></a> ↑ სერგეი ლავროვი ლენტაპედიაში ↑ У Сергея Лаврова грузинские корни, но армянская кровь