laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ჩანკაანის ნამოსახლარები

ჩანკაანის ნამოსახლარები — არქეოლოგიური ძეგლი მდებარეობს შირაქის ველის ჩრდილოეთ განაპირას ჩანკაანად წოდებულ ადგილზე. აღმოჩნდა 2009 წელს ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის არქეოლოგიური ექსპედიციის მიერ. ერთ-ერთი ნამოსახლარი გორის სწორ თხემზეა გამართული და რელიეფს მხოლოდ ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან ერწყმის. აქ იგი გამოყოფილია სათავდაცვო თხრილით და აქვე იწყება მეორე თხრილი, რომელიც გარს ერტყმის ნამოსახლარს. მეორე ნამოსახლარი მდებარეობს ალაზნის ველისკენ. ის წაგრძელებულია ჩრდილოეთიდან სამხრეთით. სამი მხრიდან შემოსაზღვრულია ღრმა ხეობიტ დ არელიეფს მხოლოდ სამხრეთიდან ერწყმის. აკრეფილი თიხის ჭურჭლის ფრაგმენტების უმეტესობა მონაცრისფროა, კარგად გამომწვარი. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 276.
გამარჯვების პირველი ნამოსახლარი

გამარჯვების პირველი ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი მდებარეობს სოფელ გამარჯვების განაპირას, ჩრდილოეთით, მდინარე უზუნდარისხევის მარცხენა ნაპირას, ველზე. თარიღდება ძვ. წ. II ათასწლეულის დასასრულით. 2010 წლის დაზვერვებისას მიაკვლია ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის არქეოლოგიურმა რაზმმა. (ხელმძღვანელი ვ. ვარაზაშვილი) ძეგლს ჩრდილო-აღმოსავლეთით სუსტად გამოხატული ტერასა აქვს. ფართობი ყოველწლიურად მუშავდება. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 270-271.
ხორნაბუჯის ხალხთა მეგობრობის მუზეუმი

ხორნაბუჯის ხალხთა მეგობრობის მუზეუმი — ისტორიული ძეგლი, მდებარეობს სოფელ ხორნაბუჯში. მუზეუმი დაარსდა 1985 წელს. განთავსებულია ერთსართულიან რუსული სტილის სახლში, რომელიც ნიჟეგოროდის დრაგუნთა პოლკის ოფიცრის გ. ნეჩველოდოვის საკუთრება იყო. იგი დრაგუნთა პოლკთან ერთად ჩამოსულა მაშინდელ წითელწყაროში და აქ დასახლებულა. სახლი მორებით, ლურსმნის გამოყენების გარეშეა აგებული. შედგება ოთხი ოთახისაგან, რომლებშც დაცულია ნეჩველოდოვების პირადი ნივთები, ეთნოგრაფიული და სხვადასხვა დოკუმენტური მასალა. სახლი ქართველ და რუს მოღვაწეთა თავშეყრის ადგილი იყო. სხავადასხვა დროს გ. ნეჩველოდოვს სტუმრობდნენ რუსი პოეტები ალექსანდრე პუშკინი და მიხეილ ლერმონტოვი. 1858 წელს აქ შეჩერებულა ფრანგი მწერალი და მოგზაური ალექსანდრე დიუმა. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 325. ხორნაბუჯის ხალხთა მეგობრობის მუზეუმი
ნიკო ფიროსმანაშვილის სახლ-მუზეუმი

ნიკო ფიროსმანაშვილის სახლ-მუზეუმი — ისტორიული ძეგლი მდებარეობს სოფელ დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფელ მირზაანის ფიროსმაანთ უბანში. დაარსდა 1960 წელს მხატვრის მიერ 1898 წელს აშენებული სახლის ბაზაზე. კომპლექსში შედის: საცხოვრებელი სახლი, დამხმარე ნაგებობები, 1979 წელს აგებული საგამოფენო დარბაზი, რომელშიც ექსპონირებულია მხატვრის ორგანული ტილოებით („გარმონზე დამკვრელი ქალი“, „ქალი სააღდგომო კვერცხებით“, „შოთა რუსთაველი“). მუზეუმში დაცულია 9000-ზე მეტი ექსპონატი, მათ შორის ფიროსმანის 1890 წელს შევსებული პირადი საქმე, რომელიც ნათელს ჰფენს ფიროსმანის ბიოგრაფიას: პაბლო პიკასოს ლითოგრაფია „ფიროსმანაშვილის პორტრეტი“. ასევე მუზეუმში ინახება XX საუკუნის ქართველ მხატვართა ნამუშევრები XX საუკუნის ქიზიყური ყოფის ამსახველი ექსპონატები, ხალიჩები, ფარდაგები, ჭურჭელი, სამუშაო იარაღები და სხვაა. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 298.
საჯოგეხევის ნამოსახლარი

საჯოგეხევის ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი მდებარეობს სოფელ ზემო მაჩხაანში, აკაკიანთხევის ნამოსახლარის დასავლეთით, 3 კილომეტრზე, ივრის ვაკისა და მთიანეთის შესაყართან, ხევის მარცხენა ნაპირას. თარიღდება შუა ბრინჯაოს ხანით. ძეგლი XX საუკუნის 80-იანი წლებში შეისწავლა არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის, კახეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ექსპედიციის ხელმძღვანელი კ. ფიცხელაური). ნამოსახლარი (ფართობი — 150 X 100 მეტრი) ხევისკენ ოდნავ დამრეც ტერასაზეა განლაგებული. ძეგლის ჰუმუსოვანი ფენის ქვეშ 1 მეტრი სიმძლავრის ნამცროვანი ფენაა, რომლის ქვეშ ჩნდება თიხატკეპნილი იატაკი, შემდეგ ისევ თხელი, 0,2 მეტრიანი სიმძლავრის ნაცროვანი ფენა, ბოლოს კი გრუნტი. როგორც შურფებში, ისე ზედაპირულად, დიდი რაოდენობით დადასტურდა თიხის ჭურჭლის ფრაგმენტები, ობსიდიანის ანატკეცები და რამდენიმე ნავისებრი ხელსაფქვავის ფრაგმენტი. აღმოჩნდა მსხვილფეხა საქონლის ძვლებიც. მოპოვებული არქეოლოგიური მასალა დაცულია საქართველოს ეროვნული მუზეუმის გურჯაანის ისტორიულ-ეთნოგრაფიულ საცავში. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 282.
ოზაანის წმინდა სტეფანეს ეკლესია

ოზაანის წმინდა სტეფანეს ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დგას სოფელ ოზაანის ჩრდილოეთ ნაწილში, ოზაშვილების უბანში. შედგება სხვადასხვა პერიოდის ორი ნაწილისგან - თავდაპირველად აქ მდგარი XVIII საუკუნის მცირე, დარბაზული ეკლესიისგან (8x5,5 მეტრზე) და მოგვიანებით (როგორც ჩანს XIX საუკუნის II ნახევარში), მასზე დასავლეთიდან მიდგმული, რამდენადმე განიერი და მაღალი მინაშენისგან (სიგრძე- 5,9 მეტრი, სიგანე - 7,1 მეტრი). ეკლესია ძირითადად რიყის ქვითაა ნაგები. არქიტექტურული ელემენტები და კონსტრაქტული ნაწილები გამოყვანილია კვადრატული აგურით. მოგვიანებით მიშენებული ნაწილიც რიყის ქვისა და აგურისაა, ოღონდ წყობის ხასიათით თავდაპირველი ნაწილისგან მნიშვნელოვნად განსხვავდება. მისი გარეთა კედლები რიყის ქვისაა, რომელშიც თანაბარი ინტერვალით, აგურის ორი რიგით გამოყვანილი თარაზული ზოლებია ჩართული. კუთხეები, კარ-სარკმლები, შიგნითა კედლები და კამარა, მთლიანად აგურისაა. დასავლეთ ნაწილის მიშენების დროს ეკლესიის ინტერიერი მთლიანად შეულესავთ, კედლები შეუთეთრებიათ, კამარა კი ცისფრად შეუღებავთ. ეკლესიის ორი ფართო, მაღალი, თაღოვანი შესასვლელი აქვს. ორივე მიშენებულ ნაწილშია — სამხრეთით და დასავლეთით. თავდაპირველ ეკლესიას შესასვლელი დასავლეთიდან ჰქონია. აღმოსავლეთით იგი დასრულებულია ნახევარწრიული აფსიდით, რომელშიც ერთი თაღოვანი სარკმელი (გადაკეთებულია მინაშენების მშენებლობისას) და ხუთი მცირე ნიშაა მოწყობილი: სამი - სარკმლის ჩრდილოეთით, ორი - სამხრეთით. მათგან ჩრდილოეთით მდებარე ნიშებიდან ორი, ოდნავ მოზრდილია, შეისრული, ხოლო ერთი - სწორკუთხა. სამხრეთით მდებარე ნიშებიდანაც მოზრდილი შეისრულთაღვანია, მცირე კი — სწორკუთხა. ეკლესიის თავდაპირველი ნაწილის გრძივ კედლებზე ორი წყვილი, მარტივი პილასტრია, რომლებსაც შეისრული საბჯენი თაღები ეყრდნობა. შეისრული ფორმისაა კამარაც. პილასტრების აღმოსავლეთ წყვილით და მათზე გადაყვანილი საბჯენი თაღით საკურთხევლის სივრცეა გამოყოფილი. გრძივ კედლებზე (შუა პილასტრის გვერდებზე), იატაკიდან 0.5 მეტრის სიმაღლეზე, შეისრული ნიშებია მოწყობილი. მათ შორის ჩრდილოეთით ორივე ნიშაში მოწყობილია ორ-ორი სათოფური. მიშენებული ნაწილის შიდა სივრცე, თავდაპირველი ეკლესიის სივრცესთან შედარებით, რამდენადმე მაღალია და შეისრული კამარითაა გადახურული. კამარა შუა და დასავლეთ კედლის მიმდებარე საბჯენ თაღებს ეყრდნობა. მინაშენის კედლებში სამი ფართო, მაღალი თაღოვანი სარკმელია, რომლებშიც ხის სწორკუთხა ალათებია ჩასმული. მათ შორის ერთი სამხრეთ კედლის აღმოსავლეთ ნაწილშია, ხოლო ორი (ამოშენებულია) - ჩრდილოეთით. გარდა ამისა, ერთი გაცილებით მცირე ზომის თაღოვანი სარკმელი დასავლეთ კედელსშია, შესასვლელის ასწვრივ. ეკლესიის ფასადებიდან მხოლოდ დასავლეთისაა მორთული - ფრონტონის სიბრტყეში გამოსახული შეღრმავებული ჯვარი. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 310-311.
ზემო მაჩხაანის აკაკიანთხევის ნამოსახლარი

ზემო მაჩხაანის აკაკიანთხევის ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი. მდებარეობს ზემო მაჩხაანის მინდვრებში, მდინარე ივრის მარცხენა სანაპიროზე, ტერასაზე. აკაკიანთხევად წოდებულ ადგილზე. თარიღდება შუა ბრინჯაოს ხანით. აღმოაჩინეს 1977 წელს არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის სადაზვერვო სამუშაოების დროს (ექსპედიციის ხელმძღვანელი კ. ფიცხელაური, რაზმის ხელმძღვანელი შ. დედაბრიშვილი). ნამოსახლარზე გაკეთდა რამდენიმე შურფი, ზედაპირზე აიკრიფა თიხის ჭურჭლის ფრაგმენტები, ობსიდიანის ანატკეცები და გამომწვარი თიხის ბორბლის მოდელი. 1978 წელს ნამოსახლარზე გავლებულმა სტრატიგრაფიულმა ჭრილმა გამოავლინა 2,65 მეტრის სიმძლავრის კულტურული ფენა II სამშენებლო ჰორიზონტით. იატაკები თიხატკეპნილია. სხვადასხვა ფენაში ფიქსირებულია ნახევარწრიულად განლაგებული, სარლასტისთვის განკუთვნილი ფოსოებიანი ორმოები, ობსიდიანის ნუკლეუსები, სახოკები, საფხეკები და ა. შ. მოპოვებული არქეოლოგიური მასალა ინახება საქართველოს ეროვნული მუზეუმის გურჯაანის ისტორიულ-ეთნოგრაფიულ საცავში. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 276.
გამარჯვების მეორე ნამოსახლარი

გამარჯვების მეორე ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი მდებარეობს სოფელ გამარჯვების შესასვლელში, აღმოსავლეთით, მდინარე უზუნდარისხევის მარჯვენა ნაპირას. თარიღდება ძვ. წ. II ათასწლეულის I ნახევრით. XX საუკუნის 80 - იანი წლების დასაწყისში მიაკვლია არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის კახეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციის სადაზვერვო რაზმმა. (ხელმძღვანელი ვ. ვარაზაშვილი) ძეგლი დაზიანებულია გზის გაყვანის დროს, ჭრილში ჩანს 0,50 მეტრი სისქის კულტურული ფენა. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 271.
ზემო მაჩხაანის აკაკიანთხევის სამაროვანი

ზემო მაჩხაანის აკაკიანთხევის სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი მდებარეობს აკაკიანთხევის მარჯვენა ნაპირას, სერებზე. ნამოსახლარის მოპირდაპირე მხარეს. თარიღდება ძვ. წ. II ათასწლეულის I ნახევრით. აღმოაჩნდა 1977 წელს არეოლოგიური კვლევის ცენტრის (აკც) კახეთის არქეოლოგიური ექსპედიციის (კაე) არქეოლოგიური ექსპედიციის მიერ ივრის მარცხენა სანაპიროს დაზვერვებისას (ექსპედიციის ხელმძღვანელი კ. ფიცხელაური, რაზმის ხელმძღვანელი შ. დედაბრიშვილი). სამაროვანი შეიცავს ქვამიწაყრილიან მცირე გორასამარხებს. 1978 წელს გაითხარა ერთი, განცალკევებული და გამორჩეული გორასამარხი (ქვამიწაყრილის დიამეტრი — 10,3 მ. სიმაღლე — 0,6 მ). ყრილის ქვეშ, ქვიშაქვიან გრუნტში, ჩაჭრილი იყო კუთხემომრგვალებული სამარხი ორმო (სიღრმე მიწის დონიდან — 2,4 მ. სიგრძე — 2,1 მ. სიგანე — 1,8 მ.), რომელსაც დასაწყისში ვიწრო და სამარხისკენ თანდათან გაფართოებული შესასვლელი ჰქონდა. დრომოსი (სიგრძე — 2 მ. სიგანე —1,2 მ. სიმაღლე — 1,2 მ.) ორმოს ძირიდან 0,5-0,6 მ სიმაღლეზე წყდებოდა. მიცვალებულის ჩონჩხი სამარხში არ აღმოჩენლა (სავარაუდოდ, სამარხი კენოტაფია). ორმოს ჩრდილო-აღმოსავლეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხეებში, შესასვლელის ორივე მხარეს, საქონლის თავები ეწყო, ძვლები კი ჩრდილო-დასავლეთ კუთხესა და ცენტრალურ ნაწილში გამოვლინდა. ორმოში დადასტურდა ლეგა-მონაცრისფრო ქვაბქოთანა და თიხის შავპრიალა ჭურჭლის ფრაგმენტები; ბრინჯაოს ყუნწგახვრეტილი სატევარი; სარდიონის, მინისებრი პასტის და გიშრის მძივები; ქვიშანარევი თიხით ნაძერწი მსხლის და კვერცხისებრი ქილები, რომელთაც სუსტად ნაპრიალები ზედაპირი, მაღალი ყელი და ბრტყელბაკოიანი პირი აქვთ. აქვე გამოვლინდა მსხლისებრი დერგიც, რომელშიც თიხისივე სამარილე იდო; რუხლაქებიანი, მოვარდისფრო, ცალყურა ბადია, რომლის ქვეშ აღმოჩნდა ცხვრის ჩონჩხი — ყელთან ობსიდიანის დანით. ერთი ქალის და ქოთნის გარდა, ყველა ჭურჭელი ორნამენტირებულია (გამოყენებულია რელიეფური სარტყლები, ირიბი, წერტილოვანი, ამოკაწრული, ტეხილი, პარალელური ხაზები, სამკუთხედები, ოთხკუთხედები და ა. შ.). მოპოვებული არქეოლოგიური მასალა ინახება საქართველოს ეროვნული მუზეუმის გურჯაანის ისტორიულ, ეთნოგრაფიულ საცავში. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 276-277.
ფურცელწყლის ნამოსახლარი

ფურცელწყლის ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი მდებარეობს სოფელ ზემო მაჩხაანის სამხრეთით, მდინარე ივრის მარცხენა ნაპირას, ფურცელწყლად წოდებულ ადგილზე, ტერასაზე. აღმოჩნდა 1977 წელს, არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის, კახეთის არქეოლოგიური ექსპედიციის (ექსპედიციის ხელმძღვანელი კ. ფიცხელაური, რაზმის ხელმძღვანელი შ. დედაბრიშვილი) სადაზვერვო სამუშაოების დროს. ნამოსახლარის დასავლეთ ნაწილში გაჭრილია ღრმა სასილოსე ორმოები, რომელშიც კარგად შეინიშნება ნამოსახლარ ფენათა სტრუქტურა. ზედა ფენა ნაშალი, ჩამონარეცხი ღორღია (სიმძლავრე — 0,8 მ). მის ქვეშ - ჩამონარეცხი ნაცროვანი ფენა (სიმძლავრე — 0,4 მ). ამ ფენის ქვეშ, უძრავი კულტურული ფენაა მოქცეული (სიმძლავრე — 1,3 მ). ნამოსახლარის დასავლეთით მდებარე შემაღლებები ძლიერაა გადარეცხილი და, როგორც ჩანს, ტერასაზე განლაგებულ კულტურულ ფენებზე სწორედ აქედანაა ჩამორეცხილი, თავდაპირველად ნაცროვანი და შემდეგ ღორღნარევი ფენა. ჩამონარეცხ ფენაში შეგროვილი მასალა თიხის ჭურჭელს შეიცავს, რომელიც შუა ბრინჯაოს ხანიდან მოკიდებული გვიანდელ ბრინჯაოს ადრინდელ საფეხურების ჩათვლით. ამრიგად, ტერასაზე ცხოვრება, გვიანდელი ბრინჯაოს კლასიკური პერიოდისთვის, უკვე შეწყვეტილია. უძრავი კულტურული ფენიდან, დადასტურებულია თიხის ჭურჭლის მხოლოდ ორი ნატეხი, რომლებიც, დაახლოებით ძველი წელთაღრიცხვის II ათასწლეულის პირველი ნახევრის ფარგლებში ექცევა. ნამოსახლარზე აკრეფილი კერამიკული მასალა ინახება საქართველოს ეროვნული მუზეუმის გურჯაანის ისტორიულ-ეთნოგრაფიულ საცავში. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 282.
ოზაანის ჭრელი საყდარი

ოზაანის ჭრელი საყდარი — არქიტექტურული ძეგლი საქართველოში, დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში. დგას სოფელ ოზაანის განაპირად, სავარაუდოდ, განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია. შემორჩენილი კედლების მაქსიმალური სიმაღლე 1,8 მეტრია. ეკლესია დარბაზულია, უაფსიდო. ნაგები ყოფილა მოზრდილი ზომის რიყის ქვის ირეგულარული წყობით, კირის დუღაბზე. შესასვლელი დასავლეთიდან ჰქონია. ადგილობრივი მოსახლეობის გადმოცემით, გამონაყრის განკურნების ძალა შესწევდა. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 311.
გამარჯვების მესამე ნამოსახლარი

გამარჯვების მესამე ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი საქართველოში, დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სოფელ გამარჯვების დასავლეთით, 4 კილომეტრზე. მდინარე კოდისწყლის მარჯვენა ნაპირას. თარიღდება ძვ. წ. II ათასწლეულის დასასრულით. 2009 წლის დაზვერვებისას აღმოაჩინა ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის არქეოლოგიურმა რაზმმა (ხელმძღვანელი კ. ფიცხელაური). ძეგლის მეოთხედი განადგურებულია XX საუკუნის 70-იან წლებში ხევზე წყალსაცავის მშენებლობის გამო. ნამოსახლარი მოგრძოა (სიგრძე — 120 მეტრი, სიგანე — 40 მეტრი). ჩრდილოეთით და სამხრეთით ჩანს სათავდაცვო თხრილი. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 271.
გამარჯვების მეოთხე ნამოსახლარი

გამარჯვების მეოთხე ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი მდებარეობს სოფელ გამარჯვების დასავლეთით, 2 კილომეტრზე, სახატისხევის მარჯვენა მხარეს, განმხოლოებულ გორაზე. თარიღდება ძვ. წ. II ათასწლეულის დასასრულით. 2009 წლის დაზვერვებისას მიაკვლია ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის არქეოლოგიურმა რაზმმა. (ხელმძღვანელი კ.ფიცხელაური). ნამოსახლარზე აღმოჩნდა სათავდაცვო ზღუდე, რომელიც განსაკუთრებით კარგად შეიმჩნევა აღმოსავლეთ ფერდობზე. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 271.
მირზაანის ყველაწმინდის ეკლესია

მირზაანის ყველაწმინდის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დგას სოფელი მირზაანის აღმოსავლეთით, 1 კილომეტრზე, გორაზე. თარიღდება შუა საუკუნეებით ადგილობრივი მოსახლეობის გადმოცემით. 1870 წელს ამ ეკლესიაში დაქორწინებულა ცნობილი ქართველი მხატვრის ნიკო ფიროსმანაშვილის უფროსი და მარიამი. ეკლესია დარბაზულია და გრძივი ღერძის მიმართულებით შესამჩნევადა წაგრძელებული. ნაგებია რიყის ქვითა და აგურით, კედლები ძირითადად რიყის ქვისაა, რომელშიც თანაბარი ინტერვალობით, აგურის თარაზული რიგებია ჩართული სარკმელთა ღიობები და კონსტრუქციის ნაწილები გამოყვანილია კვადრატული აგურით კედლები გარედან შელესილია. ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს: სამხრეთით და დასავლეთით ორივე გარედან საფლავი ქვით, შიგნიდან კი, ხის ძვლებით თარაზულადაა გადახურული. დასავლეთის შესასვლელი მიწიდან 0,9 მეტრის სიმაღლეზეა და წინიდან ქვის კიბე ჰქონდა მოწყობილი კარს შიგნიდან შემორჩენილი აქვს კიბის სამი საფეხური, რომელთაგანაც ორი შესასვლელი ძირზეა გამოყვანილი. ერთი კი მის წინაა. ეკლსეიის შიდა სივრცე აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აფსიდით, რომელშიც განიერი, მაღალი, თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი თითო თაღოვანი სარკმელი გრძივი კედლების აღმოსავლეთ ნაწილში და დასავლეთის კედლის ღერძზეა. აფსიდში სამი სწორკუთხა ნიშაა. მათგან ერთი სარკმლის სამხრეთითაა, ორი ჩრდილოეთით. ერთი კედლის სწორკუთხა ნიშა ჩრდილოეთ კედლის აღმოსავლეთ ნაწილშია, სარკმლის გვერდით. საკურთხევლის შუაში დგას კუბისებრი ტრაპეზი. საკურთხევლის იატაკის მიმართ ოდნავ შემაღლებულია და აფსიდიდან დაახლოებით 2 მეტრითაა წინწამოწეული. გრძივი კედლების აღმოსავლეთ კიდეში, იატაკიდან 2,6 მეტრის სიმაღლეზე პილასტრები იწყება, რომელებზეც საბჯენი თაღია გამოყვანილი თაღის ქუსლებთან გამოყოფილია ქვის მაღალი იმპოსტები, რომელთა პროფილს თარო და დახრილი სიბრტყე შეადგენს. დარბაზის გრძივი კედლები და კამარა პილასტრების წყვილით და მათზე დაყრდნობილი საბჯენი თაღით ორ თანაბარ ნაწილად იყოფა. პილასტრები დარბაზის დასავლეთ კუთხეშიცაა. მათ შესაბამისი კედლის მიმდებარე საბჯენი თაღი ეყრდნობა კამარა და საბჯენი თაღები შეისრულია. ეკლესიის ფასადებიდან მხოლოდ განივი ფასადებია მორთული. აღმოსავლეთ ფასადზე, ფრონტონის არეში, აგურის წყობის შეღრმავებით გამოყვანილია საფეხუროვან ბაზისზე დაყრდნობილი ჯვარი მსგავსი ჯვარი დასავლეთის ფასადებზეცაა, სარკმლის თავზე, ხოლო სარკმელსა და შესასვლელის არქიტრავს შორის ოდნავ შეღრმავებული, თაღოვანი ნიშაა მოთავსებული. კედლები დასრულებულია აგურის ოთხსაფეხურიანი ლავგარდნით, რომელიც შედგენილია ჩვეულებრივი და ხერხულა წყობით გამოყვანილი რიგების მონაცვლეობით. სახურავი ორქანობიანია. დაბურულია ღარიანი კრამიტით. ეკლესიის სახურავის კეხის დასავლეთ კიდეში დგას რვაწახნაგა, თაღებით გახსნილი აგურის სამრეკლო, რომელიც კვადრატულ ბაზისზეა აღმართული აქვს პირამიდული სახურავი. 2010 — 2011 წლებში ეკლესია შეკეთდა საერთაშორისო ფონდ „ქართუს“ ფინანსური დახმარებით ინტერიერში მოიხსნა ნალესობა, აღდგა კედლების მონგრეული ნაწილები და ლავგარდანი, ეკლესია გადაიხურა კრამიტით. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მირზაანის ყველაწმინდის ეკლესია საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 298-299.
მიჯნის ყურის ნამოსახლარი

მიჯნის ყურის ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარე ალაზნის მარჯვენა ნაპირას, მიჯნის ყურედ წოდებულ ადგილზე. მდებარეობს მინგეჩაურის წყალსაცავიდან ჩრდილო-დასავლეთით ორიოდე კილომეტრზე, მაღალ ბორცვზე. თარიღდება ახ. წ. 1 ათასწლეულის II ნახევრით. მიკვლეულია 2009 წელს ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის მიერ ჩატარებული არქეოლოგიური დაზვერვების დროს. ანაკრეფი მასალა ინახება ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტში. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 299.
ახოს ჯამე

ახოს ჯამე — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ქედის მუნიციპალიტეტის სოფელ ახოში, ძველი სასაფლაოს ტერიტორიაზე. სოფელ ახოში ძველად ქრისტიანული სამლოცველო, ხის ეკლესია ყოფილა. XV საუკუნის ბოლოს ოსმალთა შემოსევისას ტაძარი დაანგრიეს და ეკლესია მაჰმადიანურმა სამლოცველომ ჩაანაცვლა. გადმოცემის თანახმად, მეჩეთის მშენებლობისას ეკლესიის ქვები გამოუყენებიათ, რამდენიმე ქვა კი, რომლებზეც ჯვრები და ქრისტიანული რელიქვიები იყო გამოსახული, ჩაბრუნებული სახით ჩაუშენებიათ. მეჩეთის არქიტექტურა და ხუროთმოძღვრული მოკაზმულობაც კლესიის არსებობას ადასტურებს. დღევანდელი სახით ახოს ჯამე 1817-1818 წლებში ლაზმა ხელოსანმა, უსტა ხუსეინმა ააშენა. ის ორსართულიანია: პირველ სართულზე სარდაფია განთავსებული, ხოლო მეორე სართულზე — ორსინათლიანი სამლოცველო დარბაზი. ჯამეს ზომებია 9.3 მ. X 8.8 მ. სახურავად კრამიტია გამოყენებყლი. აივნის ჩათვლით ჯამე გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს. სამხრეთით კბილანათაღიანი მიჰრაბი აქვს, რომლის თავზეც არაბული წარწერაა. ცენტრალური სივრცის ჭერს გუმბათი ფარავს, რომელიც შიგნიდან ზეთის საღებავებითაა მოხატული. ჯამე ოთხივე მხრიდან აჟურული მოაჯირითაა დაფარული, რომლის სამხრეთი მხარეც დეკორაციულ მორთულობას წარმოადგენს. ჩრდილოეთით მცირე ზომის ნახევარწრიული აივანია გამოყოფილი. ინტერიერში დეკორაციულად აქცენტირებულია მიმბარი, ქოროს მოაჯირი და კათედრა. ხის ორნამენტები აპლიკაციის სახითაა შესრულებული და დაფერილია. ახოს ჯამის ყველა კედელი სარკმლებითაა დანაწევრებული. მის ჩრდილო-დასავლეთ კუთხეში მინარეთის ქვედა ნაწილია შემორჩენილი. ჯამის ქვის წყობა მშრალია. სიმაღლე 2 მეტრს აღწევს. მეჩეთი იმით არის გამორჩეული, რომ აქ არსებულ ჯამეებს შორის ერთ-ერთი ყველაზე ადრინდელია. ჯამე დღემდე მოქმედია. 2006 წელს საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, ახოს ჯამეს ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია მიენიჭა. ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665 კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ დაარქივებული 2020-10-30 საიტზე Wayback Machine. , საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე, თბილისი, 07.11.2006. ქედის კულტურული მემკვიდრეობის გზამკვლევი, keda Cultural Heritage Guidebook, გვ, 30-31. 2018. სოფელი ახო (ქედა). ერთი დღე სოფელში - ნათია თავდგირიძესთან ერთად. 15 მარტი, 2015.
ალინა სანკო

ალინა სანკო (დ. 31 დეკემბერი, 1998, აზოვი, რუსეთი) — რუსი მოდელი. 2019 წელს გახდა „მის რუსეთი“. წარადგენს რუსეთს მის მსოფლიო 2019-ზე. დაიბადა 1998 წლის 31 დეკემბერს აზოვში. იგი სწავლობს მოსკოვის მიწის მართვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის არქიტექტურის ფაკულტეტზე. სილამაზის კონკურსში მონაწილეობის მიღებამდე მუშაობდა მოდელად ონალინ კატალოგისათვის. 2019 წელს შეარჩიეს აზოვის წარმომადგენლად მის რუსეთი 2019-ზე. გამარჯვების შემდეგ გადაეცა 3 მილიონი რუსული რუბლი და ახალი მანქანა. იგი წარადგენს რუსეთს მის მსოფლიო 2019-ზე. ↑ Alina Sanko VK. ციტირების თარიღი: 13 April 2019. ↑ «Мисс Россия 2019»: За главную корону страны будут бороться ростовчанки Алина Санько и Елена Разинкова Russian. Komsomolskaya Pravda (12 April 2019). ↑ Алина Санько представит Азов в финале конкурса красоты «Мисс Россия-2019» Russian. Donnnews (22 March 2019). ↑ Титул "Мисс Россия" завоевала Алина Санько Russian. RIA Novosti (13 April 2019). ↑ Nashkul, Nikita. (14 April 2019) Конкурс "Мисс Россия-2019" выиграла студентка из Азова Russian. Rg.ru. ↑ Дончанка завоевала корону «Мисс России-2019» Russian. Bloknot Rostov (13 April 2019). ალინა სანკო Instagram-ზე ალინა სანკო VK-ზე
დიჰიდროქსიბენზოლები

დიჰიდროქსიბენზოლები — ორგანული ნაერთები, რომლებიც შედგებიან ბენზოლის ბირთვისა და მასზე მოთავსებული ორი ჰიდროქსილის ჯგუფისგან. დიჰიდროქსიბენზოლები სულ სამი იზომერის სახითაა. ესენია: 1,2-დიჰიდროქსიბენზოლი (ორთო იზომერი), ცნობილია როგორც კატექოლი; 1,3-დიჰიდროქსიბენზოლი (მეტა იზომერი), ცნობილია როგორც რეზორქინოლი; 1,4-დიჰიდროქსიბენზოლი (პარა იზომერი), ცნობილია როგორც ჰიდროქინონი. ყველა დიჰიდროქსიბენზოლი არის უფეროდან თეთრამდე ფერის, ოთახის ტემპერატურის და ჩვეულებრივი წნევის პირობებში მყარი ნივთიერება. სამივე იზომერის ფორმულაა C 6 H 6 O 2 {\displaystyle {\ce {C_6H_6O_2}}} . ↑ Helmut Fiege, Heinz-Werner Voges, Toshikazu Hamamoto, Sumio Umemura, Tadao Iwata, Hisaya Miki, Yasuhiro Fujita, Hans-Josef Buysch, Dorothea Garbe, Wilfried Paulus (2002). „Phenol Derivatives“. Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry. Weinheim: Wiley-VCH. doi:10.1002/14356007.a19_313. ISBN 978-3527306732.CS1-ის მხარდაჭერა: იყენებს ავტორის პარამეტრს (link)
წყლის და ჭაობის მცენარეულობა

წყლის და ჭაობის მცენარეულობა — თბილისის მიდამოებში მცირე ფართობი უკავია ლისის, კუს ტბის და სხვა პატარა ტბებში, აგრეთვე მტკვრის ჭალების ფშანებზე, ზაჰესის საგუბრის მარჯვენა სანაპიროზე და სარწყავი წყლით დაჭაობებულ დეპრესიებზე. უმთავრესად გავრცელებულია საკვები ნივთიერებებით მდიდარი (ევტროფული) ბალახიანი ჭაობები, სადაც მეტწილად განვითარებულია ლელიანები, ისლიანები და ლაქაშიანები, უფრო ნაკლებად — ლელქაშიანები და კოკოზაჭილიანები. ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 54, ISBN 99928-20-32-2.
ხალხური მედიცინა

ხალხური მედიცინა — ხალხის მიერ დაგროვებული ემპირიული ცოდნა სამკურნალო საშუალებების, სამკურნალო მცენარეების, ჰიგიენური ჩვევების, დაავადების მკურნალობისა და პროფილაქტიკის შესახებ. თაობიდან თაობას ზედაპირად გადაეცემოდა და ასახვა ჰპოვა ხალხის ზნე-ჩვეულებებში, თქმულებებში, სხვადასხვა სახის საექიმო წიგნებსა და კარაბადინებში, საქართველოში ჯერ კიდევ ძვ. წ. II ათასწლეულში სცოდნიათ სამკურნალო მცენარეებისა და მინერალური წყლების სამკურნალოდ გამოყენება, საკეისრო გაკვეთა, ტრეპანაცია, სისხლის გადასხმა, შხამსაწინააღმდეგო საშუაებების დამზადება და სხვ. ხალხური მედიცინის მრავალი მეთოდი თუ საშუალება შემდგომ მეცნიერულ მედიცინაში გადავიდა და, პირიქით მეცნიერული მედიცინა, თავის მხრივ, გარკვეულ გავლენას ახდენდა ხალხურ მედიცინაზე. თბილისში მრავალი გამოჩენილი სახალხო მკურნალი და დასტაქარი მოღვაწეობდა და დღესაც მოღვაწეობს (თურმანიძეთა საგვარელო, ძმები იაგუაშვილები, ციციშვილები, იაშვილები, ზაქარია ლომიძე, ვ. ასკურავა და მრავალი სხვა). ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 984, ISBN 99928-20-32-2. მინდაძე, ნინო., ქართველი ხალხის ტრადიციული სამედიცინო კულტურა, თბ., 2013.