laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ჩიტისკვერცხა შავი

ჩიტისკვერცხა შავი — ქართული აბორიგენული შავყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში მესხეთიდან. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო და საშუალოზე დიდი ზომისაა. მომრგვალო, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია თხელი აბლაბუდისებრი და ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრული ფორმის, დატოტვილი, თხელი. მარცვალი მცირე ზომისაა, უკუკვერცხისებრი ფორმის და შავი ფერის. კანი თხელი და მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით საშუალოდ დაფარული. რბილობი ხორციანი და წვნიანია, კნატუნა, მომჟაო-მოტკბო გემოთი. წვენი შეფერილია. ჩიტისკვერცხა შავი სუსტი ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 150-155 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის დასაწყისში შედის. მტევნის საშუალო წონა 60-70 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 2.0-3.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 16-17%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8-10 გ/ლ-ს. გამოიყენება სასუფრე ყურძნად და სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 437
ჩიჩქიში

ჩიჩქიში — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში სამეგრელოდან. „ჩეჩქი“ ქართულად „ძალიან ბევრს“ (უხვს) ნიშნავს. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარის შებუსვა საკმაოდ სქელია, იგი აბლაბუდისებრად და ჯაგრისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, ღია-მწვანე ფერის. კანი სქელი და მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით სქლად დაფარული. რბილობი ხორციანი და წვნიანია. ჩვეულებრივი ტკბილი გემოთი. ჩეჩქიში საშუალო და საშუალოზე ძლიერი ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 200-205 დღეა, სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის მეორე ნახევარში შედის. მტევნის საშუალო წონა 150 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა საშუალოდ 7.0-8.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19.5-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8.5-9 გ/ლ-ს. გამოიყენება სასუფრე ყურძნად და სუფრის თეთრი, მშრალი ღვინის დასამზადებლად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 439
ჩხაბერძულა

ჩხაბერძულა — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში სამეგრელოდან. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია ხშირქეჩისებრად. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის ან თხელი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, მუქი ლურჯი, თითქმის შავი. თხელკანიანია. რბილობი წვნიანი და ნაკლებად ხორციანია. ჩხაბერძულა საშუალო ზრდისა და უხვმოსავლიანია. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის დასაწყისში შედის. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-19%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8.4 გ/ლ-ს. გამოსადეგია სუფრის წითელი ღვინის დასამზადებლად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 439
ჩხინკოური

ჩხინკოური, ჩხიკოურა — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან. ერთეული ძირები და მცირე ნარგავებია თერჯოლისა და ზესტაფონის მუნიციპალიტეტებში. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამ-ხუთნაკვთიანი, იშვიათად თითქმის მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ხშირქეჩისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური, იშვიათად კონუსური ფორმის, ფრთიანი, საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, ზოგჯერ მომრგვალო-ოვალური ფორმის მომწვანო-მოყვითალო ფერის. კანი სქელი და საშუალო სიმკვრივის აქვს, კარგად გამოხატული ცვილისებრი ნაფიფქით. რბილობი წვნიანია. ჩხინკოური საშუალო ზრდით ხასიათდება. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 167 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის პირველ ნახევარში შედის. მტევნის წონა 125-150 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.5 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17-18%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8-9 გ/ლ-ს. გამოიყენება სუფრის თეთრი მშრალი ღვინის დასამზადებლად. ღვინო ჰარმონიულობას მოკლებულია. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 440
ჩხოროკუნი

ჩხოროკუნი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში სამეგრელოდან. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრად სქლადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის. საკმაოდ კუმსია, იშვიათად თხელი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, შავი ფერის. კანი სქელი და მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით ოდნავ დაფარული. რბილობი წვნიანია, წვენი — შეუფერავი, ტკბილი. ჩხოროკუნი საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 200 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის მეორე ნახევარში შედის. მტევნის წონა 110 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 5.5-6.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9.5 გ/ლ-ს. გამოიყენება სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 443
ჩხუში

ჩხუში — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში სამეგრელოდან. გავრცელებულია მაღლარების სახით აჭარაში, ქედის მუნიციპალიტეტში. ივანე ჯავახიშვილის ცნობით, ოდესღაც აჭარაში თეთრყურძნიანი ჩხუშიც ყოფილა გავრცელებული. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან საშუალოზე დიდია, ოვალური, სამი, იშვიათად ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ძლიერ ქეჩისებრადაა შებუსული. ყვავილი მდედრობითია. მტევანი პატარა ან საშუალო ზომისაა, ცილინდრული ფორმის, ზოგჯერ დატოტვილი, თხელი, იშვიათად ააშულო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, თითქმის შავია, კანი საკმაოდ სქელია და მკვრივი, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი წვნიანია, წვენი — შეუფერავი. ჩხუში საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 190 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს, ნოემბრის დასაწყისში შედის. მტევნის საშუალო წონა 126 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 5.0-5.5 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18.3%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9.5 გ/ლ-ს. გამოიყენება სხვა ჯიშებთან ერთად სუფრის წითელი, მშრალი ღვინის დასამზადებლად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 443
ცვითე

ცვითე, წვიტე — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აჭარიდან. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრად სქლადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი მცირე ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის, ზოგჯერ თხელი. მარცვალი მცირე ზომისაა, მომრგვალო, თეთრი ფერის. კანი საშუალო სისქისაა და საშუალო სიმკვრივის, ცვილისებრი ფიფქით ზომიერად დაფარული. რბილობი წვნიანია, გემო — ტკბილი. ცვითე საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 199 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის მეორე ნახევარში შედის. მტევნის საშუალო წონა 104 გრამია. საჰექტარო მოსავლიანობა კი 5.5-6.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17.5-18%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8.5-9.2 გ/ლ-ს. მიიღება სუფრის თეთრი მშრალი ღვინო. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 445
ცივჩხავერა

ცივჩხავერა — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში გურიიდან. ცივჩხავერა ჩხავერისგან განსხვავდება ზოგიერთი ამპელოგრაფიული მახასიათებლით. ზრდასრული ფოთოლი საშუალოზე პატარა ზომისაა. ფოთლის ქვედა მხარე საკმაოდაა აბლაბუდისებრად შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალოზე მცირე ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, თხელი. მარცვალი წვრილი აქვს, მომრგვალო, მუქი ვარდისფერი, ცვილისებრი ფიფქით საკმაოდ დაფარული. კანი თხელია და ძნელად სცილდება რბილობს. გემო — მომჟავო-მოტკბო. ვაზი საშუალოზე სუსტი ზრდისაა, სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის მეორე ნახევარში შედის. გამოიყენება მუქი ვარდისფერი სუფრის მშრალი ღვინის დასამზადებლად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 445
მამალი ციცქა

მამალი ციცქა — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან. ციცქას ერთ-ერთი ვარიაციაა. საშუალო სიკუმსის მტევნები აქვს, თითქმის მცხერი, მაგრამ უფრო მსხვილი მარცვლებით გამოირჩევა. ყვავილი ორსქესიანი და ციცქაზე დაბალმოსავლიანია. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 217
ციცქინა

ციცქინა — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარეს აქვს აბლაბუდისებრი სქელი, ძარღვების გასწვრივ კი თხელი ჯაგრისებრი შებუსვა. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ან განივკონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის, გვხვდება მეჩხერი მტევნებიც. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან შებრტყელებული, შავი. კანი საშუალო სისქისაა, მკვრივი, რბილობი — წვნიანი. ციცქინა საშუალო ზრდისა და საშუალოზე მაღალმოსავლიანია. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19.5-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8.5 გ/ლ-ს. მიიღება სუფრის წითელი, მშრალი ღვინო. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 450
ცოლიკოური მსხვილმარცვალა

ცოლიკოური მსხვილმარცვალა — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან. ცოლიკოურის ერთ-ერთი ვარიაციაა. გამოავლინა სელექციონერმა დიმიტრი ტაბიძემ. ცოლიკოურისგან განსხვავდება გაცილებით უფრო მსხვილი მარცვლებით, ადრეული სიმწიფის პერიოდითა და დაბალი მსხმოიარობით. არსებობს მსგავსი დასახელების ჯიში „ცოლიკოური ესხვილეარცვალა“, რომელიც ჰიბრიდული გზით გამოიყვანეს სელექციონერებმა: ალექსანდე მიროტაძემ და დიმიტრი ტაბიძემ. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 453
ცოლიკოური ოვალურმარცვალა

ცოლიკოური ოვალურმარცვალა, ცოლიკოური გრძელმარცვალა — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან. ცოლიკოურის ერთ-ერთი ვარიაციაა. საქარის საცდელ სადგურზე გამოავლინა სელექციონერმა ალექსანდრე მიროტაძემ. მოგვიანებით ეს ფორმა შეისწავლეს და გააშენეს იმერეთში. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, იშვიათად დიდი, მომრგვალო, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ფორმის, დატოტვილი და თხელი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ოვალური, მომწვანო-მოყვითალო. კანი სქელი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით ოდნავ დაფარული. რბილობი საშუალო სიმკვრივისაა, წვნიანი. ცოლიკოური ოვალურმარცვალა საშუალო და საშუალოზე ძლიერი ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 175 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის დასაწყისში შედის. მტევნის წონა 125-150 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 10.0-11.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 21-22%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7-8 გ/ლ-ს. გამოიყენება ხარისხიანი სუფრის ღვინის დასამზადებლად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 453
ცოლიკოური უმოსავლო

ცოლიკოური უმოსავლო, ცოლიკოური მცვივანი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი ვაზის ჯიში იმერეთიდან. ცოლიკოურის ერთ-ერთი ვარიაციაა. ცოლიკოური უმოსავლო (მცვივანი ფორმა) თავისი მორფოლოგიური თვისებებით ძალიან განსხვავდება ძირითადი ფორმისგან არა მხოლოდ მტევნისა და მარცვლების სიდიდით, არამედ ყვავილედით, რომელსაც ერთნახევარჯერ მეტი ყვავილი აქვს. ყვავილობის დროს ყვავილების უმეტესობა ცვივა და მტევნები ძირითადად განუვითარებელი (პართენოკარპიული) მარცვლებისგან და რამდენიმე სრულფასოვანი მარცვლისგან შედგება. ერთი ძირი ვაზის მოსავალი 200 გრამს არ აღემატება. საწარმოო თვალსაზრისით ნაკლებად საინტერესოა. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 453
ცოლიკოური წვრილმარცვალა

ცოლიკოური წვრილმარცვალა — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან. ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, მომრგვალო ფორმის, ძალიან სუსტად დანაკვთული, თითქმის მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია ხშირი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, დატოტვილი, თხელი. მარცვალი მცირე ზომისაა, მომრგვალო ფორმის, მოყვითალო-მომწვანო. კანი სქელი და მკვრივი აქვს, რბილობი — წვნიანი, სასიამოვნო გემოთი. სიმწიფის საგვიანო პერიოდის ჯიშია. გამოიყენება სუფრის თეთრი მშრალი ღვინის დასამზადებლად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 455
ცრუ ცოლიკოური

ცრუ ცოლიკოური — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური ფორმის. სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე შეუბუსავია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, მომრგვალო, მომწვანო-მოყვითალო ფერის. კანი საშუალო სისქისაა, ცვილისებრი ფიფქით საშუალოდ დაფარული. რბილობი ხორციანი და წვნიანია, საშუალო სიმკვრივის, სასიამოვნო გემოთი. ცრუ ცოლიკოური საშუალო ზრდისა და საშუალომოსავლიანი ჯიშია. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. მტევნის წონა 175-200 გრამია. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19-21%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7.5-8.0 გ/ლ-ს. მიიღება სუფრის თეთრი მშრალი ღვინო. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 455
ცხენისძუა თეთრი

ცხენისძუა თეთრი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში მესხეთიდან. ამჟამინდელი სახელი მეჩხერი მტევნების გამო შეარქვა შალვა წიქვაძემ. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამ-ხუთნაკვთიანი, მცირედ დანაკვთული. ფოთლის ქვედა მხარე შეუბუსავია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, განტოტვილი, ზოგჯერ კონუსური, მეჩხერი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ოვალური, თეთრი, მოყვითალო ელფერით. კანი სქელი და მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით საშუალოდ დაფარული. რბილობი ხორციანი და წვნიანია, მომჟაო-მოტკბო გემოთი. ცხენისძუა თეთრი საშუალოზე ძლიერი ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 160-170 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის მეორე ნახევარში შედის. მტევნის წონა 102 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 5.0-7.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 16-18%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9.5-10 გ/ლ-ს. გამოიყენება სუფრის თეთრი მშრალი ღვინის დასამზადებლად და სხვა ადგილობრივ ჯიშებთან საკუპაჟედ. ჯიში საინტერესოა სელექციური მიზნებისთვის, როგორც გვალვისა და ყინვის მიმართ გამძლე. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 455
შათირის ნაეკლესიარი

შათირის ნაეკლესიარი — ნაეკლესიარი დასავლეთ საქართველოში, გურიაში. შათირის ნაეკლესიარი მდებარეობს სოფელ შათირის სასაფლაოზე, სამხრეთით განაპირას, ყველაზე მაღალ წერტილში. ნაეკლესიარის ადგილს ირგვლივ სამ მეტრამდე სიმაღლის რიყის ქვით ნაგები კედელი აკრავას. შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს. კედელზე ბეტონის კიბეებია მოწყობილი, რომლითაც შიდა სივრცეში ვხვდებით, სადაც მთელი ტერიტორია მიწით არის სავსე და საფლავებია განლაგებული. ნაეკლესიარის კვალი არ იკითხება. მხოლოდ რამდენიმე თლილი კვადრი დევს საფლავებთან. ადგილობრივების გადმოცემით ამ ადგილას ეკლესია მდგარა. 1. https://memkvidreoba.gov.ge/objects/immovable/immovableObject?id=20941
ფოლადაურის ნაეკლესიარი

ფოლადაურის ნაეკლესიარი — არქიტექტურული ძეგლი ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფოლადაურში. ეკლესია სოფლის განაპირას ბაღების ბოლოში დგას. მთლიანად დაფარულია ძეძვნარით. დარბაზული ნაგებობაა ნატეხი ქვით ნაგები. კედლები აფსიდის მხარეს უფრო მაღალზეა შემორჩენილი, ვიდრე დასავლეთ ნაწილში. აფსიდა ნახევარწრიულია და ორი სწორკუთხა ნიშა აქვს. ინტერიერი ამოვსებულია ნაშალი ფენით. სხვა დეტალები არ ირკვევა გაწმენდის გარეშე. გარშემო მრავლად ყრია გვიანი შუა საუკუნეების აგურები, რაც წყობაში მათ გამოყენებას მოწმობს.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 40431
ჟებოტის აკლდამები

აკლდამები საღირაანთ მცირე ეკლესიასთან — აკლდამები საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჟებოტაში. აკლდამები საღირაანთ მცირე ეკლესიასთან მდებარეობს. 1. https://memkvidreoba.gov.ge/objects/immovable/immovableObject?id=39397 დაარქივებული 2022-11-26 საიტზე Wayback Machine.
ვაზიანის ნაეკლესიარი

ვაზიანის ნაეკლესიარი — არქიტექტურული ძეგლი ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაზიანში. ჯვარცხმის სასაფლაოზე აღმოაჩინეს სავარაუდოდ ტაძრის თლილი ქვები, ტრაპეზის ქვა, ქვის ჯვარი. ადგილობრივების ინფორმაციით ტერიტორიაზე იყო ტაძარი და აღნიშნული ქვები წარმოადგენს ეკლესიის ნაშთებს.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 39290
მეტივიშვილების სახლი

მეტივიშვილების სახლი — კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი საქართველოში, ქვემო ქართლის რეგიონში, ბოლნისის მუნიციპალიტეტში სოფელ სამწვერისში. სახლი ორსართულიანია. ნაგებია ქვითა და აგურით. ფორმით მართკუთხედია ჩრდ-სამხრეთის ღერძზე დამხრობილი. სახლი ეზოსკენ - ჩრდილოეთისკენაა პირით შექცეული, ამ მხრიდან აქვს სახლს ორივე სართულზე ღია აივანი. პირველი სართული ქვითაა ნაგები და მოიცავს ორ არათანაბარი ზომის დარბაზს, რომელშიც ჭერი საყრდენ სვეტებსა და თაღოვან ღიობებს უჭირავს. პირველ სართულზე მთავარი შესასვლელი ჩრდილოეთიდან არის. კარი ალაყაფისებურია. ამავე მხრიდან პირველი სართულის აივანი აგურით ნაგები ოთხი მძლავრი ბურჯითაა ეზოსგან გამოყოფილი და იატაკად სოხანე აქვს. ამ ბურჯებს მეორე სართულის აივანი ეყრდნობა. მცირე კარი აქვს პირველ სართულს სამხრეთის კედელშიც. დანარჩენ კედლებში სარკმლებია გაჭრილი. მეორე სართულის ყველა კედელი დანაწევრებულია სარკმლებითა და კართა ღიობებით, რომლებიც ლეკალური აგურითაა გამოყვანილი და თაღოვანი ფორმისაა. ღიობების ზედა ნაწილი აგურითვეა ამოშენებული ტიმპანისებურად, ხოლო ქვემოთ აგურის წყობის დადაბლებით მართკუთხედების ორნამენტებია მოცემული. ოთახები ერთმანეთში გამავალი კარებითაა დაკავშირებული. ერთი ოთახის კედელში ამ ეპოქისთვის მახასიათებელი ბუხარია ჩაშენებული. სახლი სახენაცვალია, თუმცა მაინც აქვს შერჩენილი ძველი და მოხდენილი იერი. სახლი მე19 საუკუნეში აღმოსავლეთ საქართველოს ქალაქებისთვის მახასიათებელი (თბილისი, თელავი, სიღნაღი) ქალაქური საცხოვრისის ერთადერთი ნიმუშია ბოლნისში, რითიც ის განსაკუთრებულ დატვირთვას იძენს. მეტივიშვილების სახლი — კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი
დვაბზუს უსახელო ბაზილიკა

დვაბზუს უსახელო ბაზილიკა ― ისტორიული ძეგლი საქართველოში, ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ დვაბზუში. განეკუთვნება IV –V საუკუნეებს. ტაძარი ღვთისმშობლის სახელობისა იყო. მდებარეობს კერძო საკუთრებაში. შემორჩენილია ტაძრისა და გალავნის ფრაგმენტები. შემორჩენილი კედლები ნაგებია ფლეთილი და თლილი ქვებით კირის დუღაბის ხსნარზე. ეკლესიას ნახევარწრიული შვერილი აფსიდი აქვს. ადგილზე აღმოჩენილი ბოლნური ჯვარი ამჟამად ინახება დვაბზუს წმინდა გიორგის ტაძარში.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 16237
თანახლოს ეკლესია

თანახლოს ეკლესია — არქიტექტურული საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარეში ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარა დარბაზში. ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია ნატეხი ქვით დუღაბზე. სწორკუთხა შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს. ამავე კედელსა და აღმოსავლეთის კედელში თითო თაღოვანი სარკმელია. მხრით გამოყოფილი ნახევარწრიული აფსიდა შეისრულთაღზე დაბჯენილი კონქითაა დასრულებული. საკურთხევლის ჩრდ და სამხრ. კედლებში თითო სწორკუთხა ნიშია. კონქის ქუსლთან რეზონატორებად თიხის ოთხი ჭურჭელია ჩადგმული. საკურთხეველთან ჩრდ. კედელში თაღოვან ნიშაში სანათლავია მოწყობილი. ტაძრის კამარა, რომელიც ახლა სრულად ჩამონგრეულია, პირდაპირ კედლებზე იყო დაყრდნობილი. ტაძრის გარშემო გვიანი შუა საუკუნეების სასაფლაოა.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 39417
ანდიკის ციხე

ანდიკის ციხე — კომპლექსური ძეგლი ბოლნისის მუნიციპალიტეტ სოფელ ფოლადაურში. ციხე განთავსებულია მდინარე ლოქის წყლისა და მის მარჯვენა შენაკადს შორის მდებარე ნიკოდაღის ქედის ჩრდილოეთ ნაწილში. აკონტროლებდა ლოქისხეობაში მიმავალ ისტორიულ გზას სომხეთ-საქართველოს შორის. ნაგებია ნატეხი ქვით კირდუღაბზე. წარმოადგენს თხემს შემოვლებულ სამკუთხა ფორმის გალავანს, რომელიც სამხრეთიდან ჩრდილოეთითაა წაგრძელებული. კედლების სისქე საშუალოდ 1.2 მეტრია. კუთხეები მომრგვალებული აქვს. სამხრეთით ვიწროა, და კედელი გარედან ფართო კონტრფორსითაა გამაგრებული. ასეთივე კონტრფორსია ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხეში. სამხრეთ ნაწილში კედელზე 5.5 მ დიამეტრის კოშკი აქვს მიდგმული. ორსენაკიანი ნაგებობის კვალი იკითხება დასავლეთი კედლის შუა ნაწილშიც. ასევე ნაგებობათა ბუდეები გაირჩევა ციხის ეზოში. ციხე ძალიან ცუდადაა შემორჩენილი. რეალურად ახლა განირჩევა კუთხეების კონტრფორსები და სამხრეთით კედელზე მიდგმული კოშკი. ანდიკის ციხე
იფხის რელიეფები

იფხის რელიეფები — კულტულური მემკვიდრეობის ძეგლი საქართველოში, სვანეთში, მესტიის მუნიციპლაიტეტის სოფელ იფხში. იფხის ეკლესიის აღმოასვლეთი ფასადზე, კეხში მოცემულია რელიეფური კომპოზიცია. კომპოზიციის ცენტრში წარმოდგენილია ჯიხვის თავის გამოსახულება, გვერდით დათვი უნდა იყოს გამოსახული, რომლის თავი დაზიანებულია (მომტვრეული აქვს ყურები, დაზიანებულია ცხვირის ნაწილი და ა.შ.) მეორე მხარეს წარმოდგენილი უნდა იყოს ვერძის ფიგურა, რომელიც ახლა მოტეხილია და ჩაყოლებულია ეკლესიაში, საკუთხევლისწინა ჯვრის კვარლხბეკში. ჯიხვის გამოსახულებას შორის ორი, სრულად ბრტყელი რელიფით გამოსახული ხელის მტევანია მოცემული, რომლებიც ცენტრისკენ მიმართულნი არიან წარმოდგენილი, ისინი თითქო ცენტრისკენ მიუთითებენ. კომპოზიციის ზევით, ცენტრში ასრულებს სამი ერთმანეთზე გადასული წრის გამოსახულება, რომელიც ფონზე ჩაჭრილი ხაზებითაა გამოყვანილი. კომპოზიცია რამდენიმე ნაწილისაგან შედგება, მაგრამ საბოლოოდ ერთიანდება ცენტრში მოთავსებული ჯიხვის მეშვეობით. გვერდით განთავდებული სკულტპურული გამოსახულებანი: დათვის თავი, ხელის მტევნები აწონასწორებენ მთლიან კომპოზიციას, ხოლო ზევით “დასმული” წრეები ერთგვარად ასრულებენ კიდეც მთელს კომპოზიციას და მსუბუქ აქცენტს სვამს მასზე. 1. https://memkvidreoba.gov.ge/objects/stoneengrave/stoneengraveMembershipObject?id=2
ბეჯნაზარის ეკლესიების კომპლექსი

ბეჯნაზარის ეკლესიების კომპლექსი — არქიტექტურული ძეგლი საქართველოში, ქვემო ქართლში, ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფოლადაურში. კომპლექსი დგას ადგილ „ბეჯნაზარში“. კომპლექსი მოიცავს ორ მცირე ზომის ეკლესიას და გალავანს. აღმოსავლეთით მდგარი ეკლესია უფრო ადრეული ჩანს (XVII საუკუნე). იგი დარბაზულია და ნაგებია ნატეხის ქვის ირეგულარული წყობით კირ-ხსნარზე (4X7 მ). სარკმელი ორი აქვს - დასავლეთის და აღმოსავლეთის კედელში. ორივე შიგნიდანაც და გარედანაც სწორკუთხაა, ოდნავ გაფართოვებული წირთხლით ინტერიერში. შესასვლელი კარი, უჩვეულოდ განიერი და თაღოვანია. ფასადზე ამყოლებად საკმაოდ მასიური ფეხზე ჩატანებული ქვებია გამოყენებული. წირთხლში საურდულე ფოსოები აქვს დატანებული. კედლები დასრულებული ყოფილა ტაძრის ზომისთვის ოდნავ უჩვეულოდ დიდი ზომის და ამავე დროს კარგად დამუშავებული ე.წ. ბატიყელა ფორმის ლავგარდნით, რომლისგანაც ამჟამად მხოლოდ სამხრეთის კედელზეა შემორჩენილი ორი ცალი. რითი იყო დახურული ეკლესია - ლორფინით თუ კრამიტით ამ ეტაპზე არ ირკვევა. ღრმა ნახევარწრიული აფსიდა მხრითაა გამოყოფილი დარბაზისგან. აფსიდის სამხრეთ და ჩრდ. კედლებში თითო მცირე ზომის კვატდატული ნიშაა დატანებული. სამხრეთი კედლის შუაში ფართო და თაღოვანი ნიშაა ამოჭრილი. ტაძარი დასრულებულია კონქითა და სხმული, ნახევარცილინდრული კამარით. მეორე ეკლესია პირველისგან დასავლეთით 10-იოდე მეტრში დგას. ეს პირველთან შედარებით ცოტა მოგვიანებით უნდა იყოს აგებული (XVII-XVIII სს.) და მონოფიზიტი მოსახლეობისთვის იყო განკუთვნილი. ეკლესია დარბაზულია (4,3X6,1 მ). ნაგებია ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით კირ-დუღაბზე. კუთხეებში და კარის გამოსაყვანად კარგად დამუშავებული კვადრებია ნახმარი. სარკმლებიდან არც ერთი არაა შემორჩენილი, შესაბამისად მათი რაოდენობა და ფორმა გაურკვეველია. კარი დასავლეთიდან აქვს. ფასადზე კარგად ნათალი არქიტრავითაა დასრულებული, რომლის შიდა მხარეს, შუბლზე ორი საკარე და საურდულე ფოსოა ამოკვეთილი. კარს ასეთივე კარგად ნათალი ნაოთხალიანი ამყოლები აქვს. რჩება შთაბეჭდილება, რომ ისინი უფრო ადრეული ეკლესიის კუთვნილება იყო და მეორადად გამოიყენეს. ნახევარწრიული აფსიდა მხრითაა გამოყოფილი. აფსიდაში ორი სწორკუთხა ნიშაა გაკეთებული. აფსიდის მხრის წინ, ჩრდილოეთ კედელში თაღოვანი სანათლავია დატანებული მონოფიზიტური ლიტურგიული წესის შესაბამისად. ეკლესიის კედლების მაქსიმალური შემორჩენილი სიმაღლე 2 მეტრია, ამიტომ მისი გადაწყვეტის დამატებითი დეტალები არ ირკვევა. ტაძრების გარშემო XVIII საუკუნის სასაფლაოა. მათ შორის არის ადამიანისა და მაკრატლის გამოსახულებიანი, ორი დარახტული ცხენის გამოსახულებიანი და მებრძოლი მამაკაცის და ჭურჭლის გამოსახულებიანი ქვები. ტაძრებს გარს უვლიდა ყორეგალავანი, რომელიც ახლა 30 სმ-ის სიმაღლეზეა შემორჩენილი.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 39427
აბანოს კომპლექსი

აბანოს კომპლექსი — კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი საქართველოში, იმერეთის მხარეში, ქუთაისის მუნიციპალიტეტში. აბანოს კომპლექსის ქუთაისის ნაქალაქარის აკროპოლისში შემავალი ნაგებობაა, რომელიც მე-5-6 სს. თარიღდება. აბანოს კომპლექსი მოიცავს საკუთრივ აბანოს, წყლის აუზს- რეზერვუარს, შეშის საწყობს და გართობა-დასვენებისთვის განკუთვნილ სასტუმროს. აბანო თავიდან ანფილადური ტიპის ნაგებობა ყოფილა, რომელიც მე-6 საუკუნეში სამჯერ გადაუკეთებიათ. აბანო დასავლეთ-აღმოსავლეთის ხაზზეა დამხრობილი.თავდაპირველი სიგრძე 12.4 მ, სიგანე კი - 6,7 მ-ია. განახლების შემდეგ კომპლექსის ფართობი 1000 კვმ-მდე გაიზარდა. აბანო ქვითკირითაა ნაგები და კირქვის კვადრებით შეპერანგებული. კედლების სიგანე 0.51-0.65 მ შორის მერყეობს. სიმაღლეში 1.3 მ-დეა შემორჩენილი. ნაგებობა თავდაპირველად 7 განყოფილებისგან შედგებოდა: გასათბობი განყოფილება (ჰიპოკაუსტი), სამხრეთის მკლავის აბაზანა, ჩრდილოეთის მკლავის აბაზანა, საქვაბე, ცხელი აბანო (კალდარიუმი), თბილი აბანო (ტეპიდარიუმი), ცივი აუზი. განახლების შემდეგ დაემატა კიდევ ერთი ცივი აუზი, გასახდელი (აპოდიტერიუმი) და ნახევარწრიული აბაზანა. აბანოდან ნახმარი წყალი საკანალიზაციო ღვარსადენი არხებით გაედინებოდა. აბანოს გასახდელთან იყო დაკავშირებული გართობა-დასვენებისთვის განკუთვნილი სასტუმრო განყოფილება, რომელიც ორსართულიანი უნდა ყოფილიყო. აბანოდან ჩრდილო-დასავლეთით 20 მეტრში აგებულია წყლის აუზი. აბანოს კომპლექსი