laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
კლოდ სტოქსი

კლოდ სტოქსი (ინგლ. Claude Bayfield Stokes; დ. 27 ოქტომბერი, 1875, მუსორიე, ინდოეთი — გ. 7 დეკემბერი, 1948, ლონდონი) — დიდი ბრიტანეთის ინდოეთის არმიის ოფიცერი, დიდი ბრიტანეთის უმაღლესი კომისარი სამხრეთ კავკასიაში. დაიბადა ინდოეთში, ბრიტანელის ოჯახში. განათლება წმინდა ჯონის სკოლაში და სანდჰურსტის სამეფო სამხედრო აკადემიაში მიიღო. 1895 წლიდან მსახურობდა ბრიტანეთის არმიის ინდოეთის ნაწილებში. 1907-1911 წლებში იყო დიდი ბრიტანეთის სამხედრო ატაშე თეირანში და დახმარებას უწევდა პრობრიტანულ პოლიტიკურ ძალებს. პირველი მსოფლიო ომის დროს ხელმძღვანელობდა ბრიტანეთის ინდოეთის სამხედრო ნაწილებს. პირველი მსოფლიო ომის დასასრულს ხელმძღვანელობდა ბაქოში განლაგებული ბრიტანეთის არმიის ნაწილებს. 1920 ამიერკავკასიაში ბრიტანეთის უმაღლესი კომისრის, ოლივერ უორდროპის, გადადგომის შემდეგ ეს პოსტი პოლკოვნიკმა სტოკსმა დაიკავა. 1920 წლის 28 სექტემბერს ახლად დანიშნული უმაღლესი კომისარი თბილისში ჩამოვიდა, მას დახვდა საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილე კონსტანტინე საბახტარაშვილი და სამხედრო მინისტრის მოვალეობის შემსრულებელი, გენერალი ალექსანდრე გედევანიშვილი. თბილისში პოლკოვნიკ სტოკს შეხვდა იმხანად თბილისში მყოფი ბრიტანეთის ლეიბორისტული პარტიის ლიდერი მაკდონალდი და საქართველოს დახმარება სთხოვა. უმაღლეს კომისარს თბილისში მინისტრთა კაბინეტის წევრებმა საზეიმო ვახშამი გაუმართეს. მალევე სტოკსი ნოე ჟორდანიას შეხვდა და დადებითი განწყობა არ დამალა საქართველოსადმი. მის მიერ ლონდონში გაგზავნილი ანგარიშები აშკარა პროქართული ხასიათისაა. 1921 თებერვლამდე ასრულებდა უმაღლესი კომისრის მოვალეობას. საბჭოთა რუსეთის მიერ ამიერკავკასიის ოკუპაციის შემდეგ დაუბრუნდა ინდოეთის არმიას. 1931-1940 წლებში იყო ბრიტანეთის ვიცე-კონსული საფრანგეთის ქალაქ ნიცაში. ირემაძე ი., საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 419-420. ბ. კობახიძე, საქართველოს საკითხი პარიზის საზავო კონფერენციაზე, ისტორიის დოქტორის აკადემიური ხარისხის მოსაპოვებლად წარმოდგენილი დისერტაცია, თსუ, 2015; გაზ. „საქართველოს რესპუბლიკა“, 1920, №220.
ლეონ თუმანოვი

ლეონ თუმანოვი (დ. 11 ოქტომბერი, 1890, თბილისი — გ. 10 ივნისი, 1938, მოსკოვი) — რუსეთის სოციალისტ-რევოლუციონერთა პარტიის წევრი. საქართველოს ეროვნული საბჭოს (პარლამენტის) წევრი. ეროვნებით სომეხი. დაიბადა ბანკის დირექტორის, თბილისელი თავადის, გიორგი თუმანოვის ოჯახში. დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. მუშაობდა ნაფიცივექილის თანაშემწედ. სტუდენტობის პერიოდში შეუერთდა რუსეთის სოციალისტ-რევოლუციონერთა პარტიას. პოლიტიკური საქმიანობის გამო 1911 წელს ოხრანკამ დააპატიმრა. რუსეთის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ აგრძელებდა აქტიურ პოლიტიკურ საქმიანობას. 1917 წელს აირჩიეს კავკასიის ფრონტის ჯარისკაცთა საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილედ. რუსეთის დამფუძნებელი დუმის არჩევნებში კავკასიის ესერთა სიის მე-3 ნომერი იყო და აირჩიეს დუმაში. 1918 წელს აირჩიეს თბილისის ქალაქის საბჭოს თავმჯდომარის ამხანაგად 1918 წელს საქართველოს პარლამენტის მიერ მიღებული კანონის თანახმად, სომეხთათვის გამოყოფილი კვოტით შევიდა პარლამენტში. სომხეთ-საქართველოს 1918 წლის ომის პერიოდში გამოირჩეოდა ანტიქართული მოქმედებებით. 1918 წლის დეკემბერში პარლამენტის სხდომაზე დადგა მისი და მისი თანაპარტიელის, ნიკოლოზ თარხანოვის სადეპუტატო უფლებამოსილების შეწყვეტის საკითხი. ბრალად ედებოდა მცხეთაში, ძეგვის ხიდზე მოწყობილი ტერორისტული აქტის შემსრულებლებთან კავშირი. საბჭოთა პერიოდში ცხოვრობდა რუსეთში, მუშაობდა ჯერ სამეცნიერო მიმართულებით, ხოლო შემდეგ - საბჭოთა კავშირის უმაღლესი სასამართლოს სამხედრო კოლეგიაში. 1938 წელს დახვრიტეს. ირემაძე ი., საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 198-199.
თამარ თავაძე

თამარ თავაძე (დ. 1898, თბილისი — გ. 1980, იქვე) — ქართველი, თეატრის მხატვარი. 1916-1917 წლებში სწავლობდა მოსკოვის მხატვართა სტუდიაში. 1918 წელს ბრუნდება საქართველოში და 1922 წლამდე მხატვრად მუშაობს თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრში. თამარ თავაძე ავანგარდული ხელოვნების წარმომადგენელია. 1920 წელს აფორმებს ბალეტს: „კარნავალი“, რომელსაც დგამს მოცეკვავე, ბალეტმაისტერი, პედაგოგი, მიხეილ მორდკინი. ის იმხანად თბილისში იმყოფება თავის საბალეტო დასთან ერთად („მორდკინის ბალეტი“) და დგამს საბალეტო სპექტაკლებს საოპერო თეატრში. დასის წევრი და სოლისტია თამარ გამსახურდია, ქართველი ბალერინა და შემდგომ დიზაინერი (გერმანია, ბერლინი). რამდენადაც ზუსტი ცნობები არ არსებობს (თუმცა ზოგ წყაროში აღინიშნება, რომ მორდკინმა სპექტაკლი თავისივე მუსიკაზე დადგა), უნდა ვივარაუდოთ, რომ „კარნავალი“ იყო მიხეილ ფოკინის, ქართველი ბალეტმაისტერის, 1909-1912 და 1914 წლებში „რუსული სეზონების“ მთავარი მხატვრული ხელმძღვანელის და მოცეკვავის, დიაგილევის სცენოგრაფიით დადგმული, შუმანის საფორტეპიანო ციკლზე შექმნილი ერთმოქმედებიანი ბალეტი-პანტომიმა. შუმანის საფორტეპიანო ციკლის ბალეტისათვის ორკესტრირების ავტორები არიან: ანტონ არენსკი, ალექსანდრე გლაზუნოვი, ანატოლი ლიადოვი, ნიკოლოზ რიმსკი-კორსაკოვი, იმხანად, (1918-1921 წლებში) თბილისის კონსერვატორიის რექტორი, ნიკოლოზ ჩერეპნინი. 1924 წელს თამარ თავაძე მონაწილეობს მუშათა და ჯარისკაცთა თეატრში ვიქტორ დოლიძის ოპერის „ქეთო და კოტეს“ დადგმაში (კოსტიუმების ესკიზები). 1928 წელს ამთავრებს მოსკოვის მხატვრულ-ტექნიკური ინსტიტუტის თეატრალურ-დეკორაციული მხატვრობის განყოფილებას. 1927-1936 წლებში მუშაობს მოსკოვის დიდ თეატრში, თუმცა 1930 წელს მისი ხელმოწერა ჩნდება საქართველოს რევოლუციური მხატვრების ასოციაციის (სარმა) დეკლარაციაზე. შემდეგ ბრუნდება თბილისში. ოპერისა და ბალეტის თეატრში აფორმებს როსინის ოპერას „სევილიელი დალაქი“ (1938), კოტე მარჯანიშვილის თეატრში - მოლიერისა და მარკ-ანტუან შარპანტიეს სამმოქმედებიან ბალეტ-კომედიას „ვითომდა ავადმყოფი“ (1943); ლევან გოთუას „მეფე ერეკლეს“ ბათუმის დრამატულ თეატრში (1944). მას შემდეგ, როგორც ჩანს, თამარ თავაძეს ოპერასა თუ დრამატულ თეატრებში სპექტაკლები აღარ გაუფორმებია. ყოველ შემთხვევაში, მისი შემოქმედება დღემდე შეუსწავლელია. ყიფიანი ნ., საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 175.
ათანასე ჯვარიშეიშვილი

ათანასე ჯვარიშეიშვილი (დ. 1864 — გ. 1927) — ქართველი პედაგოგი, ფილოლოგი. ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების ნამდვილი წევრი (1899). 1889 წელს დაამთავრა ქალაქ ნიჟინის ისტორიულ-ფილოლოგიური ინსტიტუტი. იყო წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების ბათუმის განყოფილების წევრი (1916). 1920 წელს მიიწვიეს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ბერძნულის მასწავლებლად. მ. ლილუაშვილი, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 546.
ალბერტ ინგელსი

ალბერტ ინგელსი (ფრანგ. Albert Inghels; დ. 9 მაისი, 1872, ლილი — გ. 11 ივლისი, 1941, ნიცა) — ფრანგი სოციალისტი. საფრანგეთის მესამე რესპუბლიკის პარლამენტის წევრი. მეორე სოციალისტური ინტერნაციონალის წევრი. ახალგაზრდობიდანვე ჩართული იყო პოლიტიკურ საქმიანობაში, 1887 შეუერთდა საფრანგეთის სოციალისტურ პარტიას. ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში საქსოვი წარმოების მუშათა წრეებში და ახალგაზრდებში ეწეოდა აგიტაციას, გარკვეული პერიოდის განმავლობაში მუშაობდა საქსოვ წარმოებაში. იყო საფრანგეთის საქსოვი წარმოების მუშათა გაერთიანების მდივანი. ხელმძღვანელობდა სოციალისტური გაზეთს „cri du Nord“-ს. 1914 წელს სოციალისტური პარტიის სიით აირჩიეს პარლამენტის წევრად. მუშაობდა ბინათმესაკუთრეობის საკითხზე და მსოფლიო ომის შედეგად მიყენებული ზარალის აღმოფხვრის გეგმებზე. პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ აქტიურ მონაწილეობას იღებდა მეორე სოციალისტური ინტერნაციონალის საქმიანობაში. 1919 წელს კვლავ აირჩიეს პარლამენტის წევრად. 1920 წლის სექტემბერში როგორც მეორე სოციალისტური ინტერნაციონალის დელეგაცის წევრი, იმყოფებოდა საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში. სიტყვით გამოვიდა თბილისის, თელავისა და ტყიბულის საზეიმო მიტინგებზე. საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ოკუპაციის შემდეგ აკრიტიკებდა საბჭოთა საოკუპაციო რეჟიმს. XX საუკუნის 20-30-იან წლებში აგრძელებდა აქტიურ პოლიტიკურ საქმიანობას, 1919-1924 და 1932-1936 წლებში იყო საფრანგეთის პარლამენტის წევრი სოციალისტური პარტიიდან, 1930-1935 წლებში — ქალაქ ტურკუენის მერი. ირემაძე ი., საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 205. ნ. კირთაძე, ევროპა და დამოუკიდებელი საქართველო (1919-1921 წლები). თბ., 1997; გაზ. საქართველოს რესპუბლიკა“, 1920, №209, №210, №221; გაზ. „ერთობა“, 1920, №212.
კავკასიის მთის შროშანი

კავკასიის მთის შროშანი (ლათ. Lilium martagon, იგივე Lilium caucasicum) — მრავალწლიანი ბალახოვანი მცენარე, შროშანისებრთა ოჯახის შროშანის გვარისა. მრავალწლოვანი ბოლქვოვანი სახეობაა, რომელიც ანთროპეგენური ზემოქმედების გამო ძლიერ შემცირდა. ყვავის მაის-ივნისში. მრავლდება თესლით, იშვიათად კი ვეგეტატიურად — ბოლქვის დაყოფით ან ნაბარტყით. გავრცელებულია კავკასიონის ქედის დასავლეთით, ჩრდილო და სამხრეთ ნაწილში. კრასნოდარის მხარეში (გორიაჩი კლუჩი, აფშერონსკი, მდინარე ციცეს აუზში, შახე-მზიმთას წყალგამყოფ ქედზე) და ადიღეს რესპუბლიკაში. საქართველოში მისი გავრცელების არეალი აფხაზეთის მთიანი ნაწილი, აფიანჩას მიდამოებია. გვხვდება თურქეთის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილშიც. გვხვდება მუხნარებში, წაბლნარებში, წიფლნარებში და შედარებით ნაკლებად ურთხელისა და ბზის კორომებშიც. მეზოფილური სახეობაა და გავრცელებულია მთის სარტყლების დაბალ და საშუალო ტენიან ზონაში ფართოფოთლოვანი ტყეების მიმდებარედ. საქართველოში შესაბამისი მონაცემები არ არსებობს, რუსეთში კი ცნობილია მისი გავრცელების 25-მდე არეალი. იქ სადაც გავრცელების ბუნებრივი არეალი ადამიანის ზემოქმედების გამო დაზიანებული არაა, სახეობის მდგომარეობა დამაკმაყოფილებელია. კავკასიის მთის შროშანი დეკორატიულ მცენარედ ითვლება. ბუნებაში ადამიანების მიერ მუდმივად ნადგურდება (თხრიან ბოლქვებს, თაიგულებისათვის აგროვებენ ყვავილებს). ბოლქვებს შინაური საქონლის საჭმელადაც აგროვებენ. თუმცა, მთავარი საფრთხე ბუნებრივი გავრცელების არეალის შემცირებაა. შეტანილია საქართველოსა და რუსეთის წითელი წიგნში. საქართველოს წითელი წიგნი Красная книга Россий გადაშენების საფრთხის წინაშე მყოფი სახეობების ჩამონათვალი (წითელი ნუსხა)
გიორგი სუმბათაშვილი

გიორგი ნიკოლოზის ძე სუმბათაშვილი (დ. 6 ივნისი, 1868 — გ. 1921) — ქართველი გენერალი. დაამთავრა თბილისის კადეტთა კორპუსი. პოდპორუჩიკი (1892). პორუჩიკი (1896). შტაბსკაპიტანი (1900). დაამთავრა თბილისის იუნკერთა ქვეითი სასწავლებელი. მონაწილეობდა 1904-1905 წლების რუსეთ-იაპონიის ომში, სადაც დაიჭრა. კაპიტანი (1904). 1911 წლიდან ირიცხება ვიბორგის 85-ე ქვეითთა ბატალიონში. პირველი მსოფლიო ომის დასაწყისში ნოვოჩერკასკის 145-ე ბატალიონშია. მეთაურობდა ბატალიონს. პოლკოვნიკი (1914, წარჩინებისთვის). 1915-1917 წლებში ცარიცინის 146-ე ბატალიონის მეთაურია. დაჯილდოებული იყო ორდენებით: წმ. ვლადიმირის მე-4 ხარისხის ხმლებითა და ბაბთით, წმ. ანას მე-4 ხარისხის, წმ. სტანისლავის მე-2 ხარისხის, წმ. ანას მე-2 ხარისხის ხმლებით, წმ. გიორგის მე-4 ხარისხის, წმ. ანას მე-3 ხარისხის ხმლებითა და ბაბთით, წმ. ვლადიმირის მე-3 ხარისხის ხმლებით. დაჯილდოებული იყო იარაღით. 1918-1921 წლებში მსახურობდა საქართველოს შეირაღებულ ძალებში. გენერალი 1918. სომხეთთან ომის დროს იყო გენერალ მაზნიაშვილის მოადგილე. 1921 წლის თებერვალში, ომის დაწყების წინ, იმყოფებოდა სამხრეთ-აღმოსავლეთის ფრონტის სარდლის, გენერალ იოსებ გედევანიშვილის დაქვემდებარებაში. უშუალოდ სარდლობდა ბამბაკის ხეობაში სანაინი-შაგალის მიმართულებაზე განლაგებულ შენაერთებს. ომის პირველ ეტაპზე განცდილი მარცხის გამო იძულებული იყო უკან დაეხია თბილისის მიმართულებით. თბილისიდან უკან დახევისას გენერალმა გიორგი კვინიტაძემ მარცხენა კოლონის უფროსად დანიშნა. მონაწილეობდა 4-5 მარტის ოსიაურის ბრძოლაში, სადაც სარდლობდა მარჯვენა ფრთას და ასევე უღელტეხილების დაცვას. 18-20 მარტს მონაწილეობდა ბათუმიდან ქემალისტების განდევნაში. ემიგრაციაში არ წასულა. ბახტაძე მ., საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 422. გოგიტიძე, მ., ბეჟიტაშვილი, გ., „სამხედრო ფიცის ერთგულნი“, თბილისი, 2015. — გვ. 40, ISBN 978-9941-0-7386-1. გიორგი სუმბათაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
Jump (სიმღერა)

„Jump“ — მეოთხე და უკანასკნელი სინგლი მადონას ალბომიდან Confessions on a Dance Floor. იგი დაწერილია მადონას, ჯო ჰენრის და სტიუარტ პრაისის მიერ. Jump აშშ-ში გამოვიდა 7 ნოემბერს, 2006 და 6 ნოემბერს, 2006 დიდ ბრიტანეთში. სიმღერა ასევე გამოვიდა iTunes-ზე აშშ-ში 24 ოქტომბერს, 2006. სიმღერამ აიღო საუკეთესო საცეკვაო მუსიკალური ვიდეოს ჯილდო International Dance Music Awards-გან. ბრიტანული და ევროპული კომპაქტ დისკი Jump (ალბომის ვერსია) – 3:59 Jump (ალბომის ვრცელი ვერსია) – 5:09 ბრიტანული კომპაქტ დისკი 2 Jump (რადიოს ვერსია) – 3:22 Jump (Junior Sanchez's Misshapes Mix) – 6:49 History — 5:55* აშშ და ევროპული 2x12" ვინილი Jump (Jacques Lu Cont Mix) – 7:47 Jump (ალბომის ვერსია) – 3:59 Jump (ალბომის ვრცელი ვერსია) – 5:09 Jump (Axwell Remix) – 6:38 Jump (Junior Sanchez's-Misshapes Mix) – 6:49 History – 5:54 Jump (რადიოს ვერსია) – 3:22 აშშ და კანადური კომპაქტ დისკი Jump (რადიოს ვერსია) – 3:22 Jump (Jacques Lu Cont Mix) – 7:47 Jump (Axwell Remix) – 6:38 Jump (Junior Sanchez's-Misshapes Mix) – 6:49 Jump (ალბომის ვრცელი ვერსია) – 5:09 History – 5:55* ბრიტანული 12" სურათიანი გრამფირფიტა Jump (Jacques Lu Cont Mix) – 7:47 Jump (ალბომის ვრცელი ვერსია) – 5:09 History — 5:54 ინფორმაცია საიტზე Discogs ↑ Madonna – Jump – ბრიტანული კომპაქტ დისკი. 'Discogs'. ციტირების თარიღი: 2009-07-28. ↑ Madonna – Jump – European CD Single. 'Discogs'. ციტირების თარიღი: 2009-07-28. ↑ Madonna – Jump – ბრიტანული კომპაქტ დისკი 2. 'Discogs'. ციტირების თარიღი: 2009-07-28. ↑ Madonna – Jump – US 2x12 vinyl. 'Discogs'. ციტირების თარიღი: 2009-07-28. ↑ Madonna – Jump – European 2x12 vinyl. 'Discogs'. ციტირების თარიღი: 2009-07-28. ↑ Madonna – Jump – US Maxi CD. 'Discogs'. ციტირების თარიღი: 2009-07-28. ↑ Madonna – Jump – Canadian Maxi CD. 'Discogs'. ციტირების თარიღი: 2009-07-28. ↑ Madonna – Jump – UK 12 picture vinyl. 'Discogs'. ციტირების თარიღი: 2009-07-28.
ნიკოლოზ თარხანოვი

ნიკოლოზ ალექსანდრეს ძე თარხანოვი (დ. 1889, თბილისი, — გ. 15 ივნისი, 1938, იქვე) — სომეხი სოციალისტ-რევოლუციონერი. საქართველოს ეროვნული საბჭოს (პარლამენტის) წევრი 1918-1919 წლებში. უმაღლესი განათლება მოსკოვის უნივერსიტეტში მიიღო. სტუდენტობის პერიოდში, 1909 წელს შეუერთდა რუსეთის სოციალისტ-რევოლუციონერთა პარტიას. უნივერსიტეტის დასრულების შემდეგ მუშაობდა ნაფიც ვექილად თბილისში. 1918 წლის ოქტომბერში საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პარლამენტის მიერ სომეხთათვის გამოყოფილი კვოტით შევიდა პარლამენტში, წევრად დაასახელა რუსეთის სოციალისტ-რევოლუციონერთა პარტიამ. სომხეთ-საქართველოს 1918 წლის ომის პერიოდში გამოირჩეოდა ანტიქართული მოქმედებებით. 1918 წლის დეკემბერში პარლამენტის სხდომაზე დადგა მისი და მის თანაპარტიელ ლეონ თუმანოვის სადეპუტატო უფლებამოსილების შეწყვეტის საკითხი. ბრალად ედებოდა, მცხეთაში ძეგვის ხიდზე მოწყობილი ტერორისტული აქტის შემსრულებლებთან კავშირი. 1920 წლის აპრილში ნიკოლოზ თარხანოვი მის ბინაში აღმოჩენილი ბოლშევიკური სტამბის გამო მილიციამ დააპატიმრა. საბჭოთა რეჟიმის დამყარების შემდეგ ერთხანს ოპოზიციაში იყო. დაპატიმრებული იყო 1922 და 1932 წლებში. 1937 წელს საქართველოს სსრ კვების მრეწველობის სახალხო კომისარიატის სტატისტიკური აღრიცხვის განყოფილების ხელმძღვანელად მუშაობდა. 1938 წელს დააპატიმეს და დახვრიტეს „კონტრრევოლუციური ძირგამომთხრელი საქმიანობის“ ბრალდებით. ირემაძე ი., საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 178. Тарханов Николай Александрович — Открытый список: Сталинские списки из Грузии.
ივანე ციციშვილი

ივანე ციციშვილი (დ. 11 დეკემბერი, 1865 — გ. 1921) — ქართველი გენერალი. დაამთავრა თბილისის იუნკერთა სასწავლებელი. პოდპორუჩიკი (1892). პორუჩიკი (1896). შტაბსკაპიტანი (1900). კაპიტანი (1904). პირველი მსოფლიო ომის მონაწილე. პოდპოლკოვნიკი (1916 წელს წარჩინებისთვის). მსროლელთა 45-ე პოლკის უფროსი. გენერალ-მაიორი (1917). დაჯილდოებული იყო ორდენებით: წმ. სტანისლავის მე-3 ხარისხის, წმ. ანას მე-3 ხარისხის, წმ. გიორგის მე-4 ხარისხის იარაღით. 1918–1921 წლებში მსახურობდა ქართულ ჯარში. სომხეთთან ომში (1918 წელი) მეთაურობდა სამხედრო შენაერთებს ვორონცოვკის მიმართულებაზე. წმინდა გიორგის IV ხარისხის ორდენი 1909: წმინდა ანას III ხარისხის ორდენი 1916: წმინდა სტანისლავის III ხარისხის ორდენი ბახტაძე მ., საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 514. გოგიტიძე, მ., ბეჟიტაშვილი, გ., „სამხედრო ფიცის ერთგულნი“, თბილისი, 2015. — გვ. 95, ISBN 978-9941-0-7386-1. ივანე ციციშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი Русская армия в Великой войне
საქართველოს რეგულარული ჯარის გენერალური შტაბი

რეგულარული ჯარის გენერალური შტაბი — საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის სამხედრო სამინისტროს დაქვემდებარებაში შემავალი განყოფილება. შტაბს სათავეში ედგა გენერალური შტაბის უფროსი, რომელიც ომის დროს არმიის საველე შტაბის უფროსად ინიშნებოდა. 1918 წლის ორგანიზაციით გენერალური შტაბი შედგებოდა ექვსი სექციისაგან: საოპერაციო — ამ სექციას ევალებოდა ჯარის შედგენა და ორგანიზაცია, მობილიზაცია, დაზვერვა, ჯარების გაწვრთნა და აღლუმი, ტერიტორიის დაცვა და რკინიგზის საქმე, საზღვრების დაცვა და საველე ჯარების ოპერაციები ომის დროს; საორგანიზაციო — შეიმუშავებდა საკითხებს, რომლებიც შეეხებოდა ახალგაზრდების ჯარში გაწვევას, დისციპლინას, სამხედრო სკოლებს, სამსახურის წესრიგს, ჯარის შინაური ცხოვრების ვითარებას და სამხედრო გამოცემათა საქმეს; საარტილერიო — განაგებდა ჯარისათვის ზარბაზნების, შაშხანებისა და სხვა საომარი იარაღისა და მასალის მიწოდების საქმეს, საარტილერიო ქარხნების, საწყობების, მსროლელთა სკოლებისა და სასწავლო პოლიგონების საქმეს; საინჟინერო — სატექნიკო სექცია უზრუნველყოფდა ტექნიკურ ნაწილებს მათთვის საჭირო მასალით და განაგებდა საინჟინრო-ტექნიკურ სკოლას; სამხედრო — საზღვაო შეიმუშავებდა სამხედრო-საზღვაო საკითხებს. 1919 წელს ჩატარდა შეიარაღებული ძალების რეორგანიზაცია, რომლის შემდეგაც გენერალური შტაბის განყოფილებაში დარჩა 4 სექცია: ოპერატიული; სამხედრო-საზღვაო; კანცელარია; სამხედრო-საისტორიო არქივის წიგნთსაცავი. საარტილერიო და საინჟინრო-სატექნიკო სექციები სამნეო განყოფილების დაქვემდებარებაში გადავიდა, ხოლო 1918 წელს არსებული საორგანიზაციო სექცია - ოპერატიული სექციის დაქვემდებარებაში. სილაქაძე დ., საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 330.
ივანე ჯაფარიძე

ივანე (ვანო) მიხეილის ძე ჯაფარიძე (? — გ. 17 დეკემბერი, 1930, თბილისი) — ქართველი იურისტი, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის სენატის წევრი (1919-1921). ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების ნამდვილი წევრი. 1919 წლის 7 ოქტომბერს დამფუძნებელმა კრებამ საქართველოს სენატის თავმჯდომარის მოადგილედ აირჩია. 1921 წლის 25 იანვარს დამფუძნებელმა კრებამ დააკამაყოფილა ივანე ჯაფარიძის განცხადება თანამდებობიდან გადადგომის შესახებ. შემდეგ მუშაობდა ადვოკატად. გასაბჭოების შემდეგ იყო დამცველთა კოლეგიის წევრი, საქართველოს სახელმწიფო დაზღვევის სამმართველოს იურის-კონსულტი. ქანთარია ბ., საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 543. ↑ გაზ. „კომუნისტი“, 1930, №299.
ალექსანდრე თიბილოვი

ალექსანდრე თიბილოვი, ცნობილია ასევე ფსევდონიმით ხოსდაუ (ოს. Тыбылты Алыксандр; დ. 17 თებერვალი, 1887, ზალდა, გორის მაზრა — გ. 1937 [სხვა მონაცემებით — 8 ივნისი, 1938], ცხინვალი) — ოსი მწერალი, ჟურნალისტი, კრიტიკოსი და საზოგადო მოღვაწე. 1910 წელს დაამთავრა თბილისის გიმნაზია, 1915 წელს ოდესის უნივერსიტეტი. იმავე წლიდან ასწავლიდა თბილისის გიმნაზიაში რუსულ ენას. 1918 წლის ოქტომბერში ალექსანდრე თიბილოვი (ოსებისათვის გამოყოფილი კვოტით) აირჩიეს და ერთხანს იყო საქართველოს ეროვნული საბჭოს (პარლამენტის) წევრი, როგორც ეროვნული უმცირესობის წარმომადგენელი. ამავდროულად, მან პედაგოგიური მოღვაწეობა განაგრძო ცხინვალის გიმნაზიაში. 1920 წელს მუშაობა დაიწყო რეგიონის განათლების სისტემაში. 1924 წელს იყო წამყვან გაზეთ „ხურზარინის“ ერთ-ერთი დამაარსებელი და ხელმძღვანელი. 1927 წელს ანალოგიური როლი შეასრულა ჟურნალ „ფიდიუაგის“ დაარსებაში და ფუნქციონირებაში. მონაწილეობდა სხვა ჟურნალ-გაზეთების გამოცემაშიც. 1932 წელს მისი აქტიური მონაწილეობით დაარსდა აგრობიოლოგიური ინსტიტუტი, სადაც იყო დირექტორის მოადგილე (შემდგომში გარდაიქმნა პედაგოგიურ ინსტიტუტად). ხშირად აქვეყნებდა ლიტერატურულ-კრიტიკულ წერილებს, ოსურ ენაზე თარგმნიდა რუს და ქართველ მწერალთა ნაწარმოებებს. 1989 წლიდან მისი სახელი მიენიჭა პედაგოგიურ ინსტიტუტს, რომელიც რეპრესირებული და რეაბილიტირებულია. შველიძე დ., საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 195. ალექსანდრე თიბილოვი — ბიბლიოვიკი ↑ «Писатели Осетии», стр. 88
ანტონ თვალჭრელიძე

ანტონ თვალჭრელიძე (დ. 23 იანვარი, 1854 — გ. 2 ივნისი, 1930, ციხისძირი) — ქართველი პედაგოგი, მეცნიერ-მკვლევარი, ეთნოგრაფი, გეოგრაფი. 1876 წელს ვერცხლის მედალზე დაამთავრა თბილისში ალექსანდრეს სახელობის სამასწავლებლო ინსტიტუტი. 1880 წლიდან ეწეოდა პედაგოგიურ და სამეცნიერო მოღვაწეობას სტავროპოლის მხარეში. მოგვიანებით დაბრუნდა სამშობლოში. იგი 1918 წლის 13 სექტემბრიდან, ქართული უნივერსიტეტის პროფესორთა საბჭოს გადაწყვეტილებით, დაინიშნა ახლად გახსნილი უნივერსიტეტის პირველ კომენდანტად, მისი ინიციატივითა და ხელმძღვანელობით, დაიწყო უნივერსიტეტის ბაღის გაშენება. რამდენიმე წელში იგი საცხოვრებლად გადავიდა ციხისძირში, სადაც აქტიურად მონაწილეობდა ბათუმის ბოტანიკური ბაღის გაშენების საქმეში. ლილუაშვილი მ., საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 195. ანტონ თვალჭრელიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
გიორგი თაყაიშვილი

გიორგი თაყაიშვილი (დ. 26 მაისი, 1881 — გ. 1921) — ქართველი გენერალი. დაიბადა ოზურგეთის მაზრაში აზნაურის ოჯახში. დაწყებითი განათლება ქუთაისის კლასიკურ გიმნაზიაში მიიღო. სამხედრო სამსახური დაიწყო 1901 წელს. პირველი თანრიგით დაამთავრა ნიკოლოზის საინჟინრო სასწავლებელი. გაგზავნილ იქნა მესანგრეთა მე-19 ბატალიონში. 1902 წლს გახდ პოდპორუჩიკი. იყო რუსეთ-იაპონიის 1904-1905 წლების ომის მონაწილე. 1906 წელს გახდა პორუჩიკი. 1909-1910 წლებში მოსახურობდა ქალაქ ირკუტსკში, აღმოსავლეთ-ციმბირის მე-2 ასეულშია. 1910-1912 წლებში მსახურობდა I კავკასიურ ასეულში. 19410 წელს გახდა შტაბს-კაპიტანი. 1912 წელს I თანრიგით დაამთავრა ნიკოლოზის საინჟინრო აკადემია, მიიღო კაპიტნის წოდება. 1912-1913 წლებში მოსახურობდა მესანგრეთა მე-2 კავკასიურ ბატალიონში. იყო პირველი მსოფლიო ომის მონაწილე. 1915-1917 წლებში იყო მე-2 კავკასიური საარმიო კორპუსის ინჟინრის მოვალეობის შემსრულებელია. 1916 წელს გახდა პოდპოლკოვნიკი. 1917 წლის 19 აპრილიდან მე-2 კავკასიური საინჟინრო პოლკის მეთაური იყო. ამავე წლის 6 აგვისტოს მიიღო პოლკოვნიკის წოდება. დაჯილდოებული იყო ორდენებით: წმინდა სტანისლავის მე-3 ხარისხის (1907); წმინდა სტანისლავის მე-2 ხარისხის ხმლებით (1916); წმინდა ანას მე-3 ხარისხის ხმლებითა და ბაბთით (1916); წმინდა ანას მე-4 ხარისხის (1916). 1918-1921 წლებში მსახურობდა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის შეირაღებულ ძალებში. 1918 წელს გახდა გენერალი. იყო ქართული არმიის საინჟინრო ნაწილების უფროსი. 1920 მივლინებით იმყოფებდა აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში, სადაც ხელმძღვანელობდა თავდაცვითი ზღუდის მშენებლობას მდინარე სამურზე და მონაწილეობდა ბაქოს ციხესიმაგრის გამაგრების პროექტირებაში. 1921 წავიდა ემიგრაციაში. ბახტაძე მ., საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 179-180. გოგიტიძე, მ., ბეჟიტაშვილი, გ., „სამხედრო ფიცის ერთგულნი“, თბილისი, 2015. — გვ. 34, ISBN 978-9941-0-7386-1. გიორგი თაყაიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ერასტი ტოროტაძე

ერასტი ტოროტაძე (დ. 1886, ქუთაისის მაზრა — გ. მაისი, 1962) — ქართველი სოციალისტ-ფედერალისტი. საქართველოს ეროვნული საბჭოს წევრი. ელემენტარული განათლება ოჯახში მიიღო. წლების განმავლობაში მუშაობდა ასოთამწყობად სხვადასხვა ქართულ სტამბაში. ადრეული ასაკიდან შეუერთდა სოციალისტ ფედერალისტთა სარევოლუციო პარტიას. ერასტი ტოროტაძეს ფსევდონიმით, მუშათა პრობლემების შესახებ წერილებს აქვეყნებდა პარტიულ პრესაში. 1907 წლიდან იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების ნამდვილი წევრი. 1918 წელს საქართველოს სოციალისტ-ფედერალისტთა პარტიამ დაასახელა საქართველოს ეროვნული საბჭოს წევრად. იყო ეროვნული საბჭოს მუშათა საკითხების კომისიის წევრი. დამოუკიდებლობის პერიოდში აქტიურ საქმიანობას ეწეოდა პროფკავშირების ცენტრალურ საბჭოში. აქვეყნებდა სტატიებს გაზეთ „სახალხო საქმეში“. ირემაძე ი., საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 426. ერასტი ტოროტაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
თბილისის რკინიგზის ტექნიკური სასწავლებელი

თბილისის რკინიგზის ტექნიკური სასწავლებელი — საშუალო ტექნიკური სასწავლებელი, რომელიც ამზადებდა შემდეგ სპეციალისტებს: ინჟინერთა უშუალო დამხმარეს, ტექნიკოსებს, რკინიგზის მექანიკოსებს, ელექტრიკოსებს და სხვა. დირექტორი 1918-1919 სასწავლო წელს იყო ვ. კაკაბაძე. მოსწავლეთათვის სავალდებულო იყო საზაფხულო პრაქტიკის გავლა. პრაქტიკას გადიოდნენ: სახაზინო რკინიგზის სამმართველოს მთავარ სახელოსნოში, კახეთის რკინიგზის სამმართველოს სახელოსნოში, გზატკეცილების განყოფილებაში, ტრამვაიზე, ელექტროსადგურებში, სამხედრო არსენალში და სხვა. ჭუმბურიძე დ., საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 187.