სომხეთის საერთაშორისო ურთიერთობები

დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ სომხეთის საგარეო პოლიტიკა ორსახოვანია. ქვეყანა ცდილობს შეინარჩუნოს მეგობრული ურთიერთობა, როგორც ირანსა და რუსეთთან, ასევე აშშ-სთან და ევროპასთან. ამასთანავე სომხების გენოციდისა და მთიანი ყარაბაღის კონფლიქტის გამო შეწყვეტილი აქვს დიპლომატიური ურთიერთობები მეზობელ აზერბაიჯანთან და თურქეთთან. სომხეთი 40-ზე მეტი საერთაშორისო ორგანიზაციის წევრია, მათ შორის: გაერო, ევროპის საბჭო, დსთ, ევროპის უშიშროებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაცია, ნატო-ს პარტნიორობა მშვიდობისათვის, ჩრდილო-ატლანტიკური თანამშრომლობის საბჭო, საერთაშორისო სავალუტო ფონდი, საერთაშორისო რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკი, მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაცია, ფრანკოფონია, ევრაზიული ეკონომიკური საზოგადოება და მიუმხრობლობის მოძრაობა. სომეხთა გენოციდი აღიარებულია რიგი ქვეყნების მიერ, როგორებიცაა: არგენტინა, ავსტრია, ბელგია, ბოლივია, ბრაზილია, კანადა, ჩილე, კვიპროსი, საფრანგეთი, გერმანია, საბერძნეთი, იტალია, ლიბანი, ლიტვა, ლუქსემბურგი, ნიდერლანდები, პოლონეთი, რუსეთი, სლოვაკეთი, შვედეთი, შვეიცარია, ურუგვაი, ვატიკანი, ვენესუელა, ახალი სამხრეთ უელსი ავსტრალიაში და უელსი დიდ ბრიტანეთში. 2007 წლის 30 იანვარს აშშ-ს კონგრესში მიიღეს რეზოლუცია 106, რომლის მიხედვითაც ყოველწლიურ მოხსენებაში პრეზიდენტ ჯორჯ ბუშს უნდა გამოეყენებინა ტერმინი გენოციდი 1915-1918 წლის მოვლენებთან მიმართებაში. 24 აპრილის გამოსვლაში ბუშმა ეს ტერმინი არ გამოიყენა. საარჩევნო კამპანიის დროს აშშ-ს შემდეგმა პრეზიდენტმაც გამოთქვა სურვილი ეღიარებინათ სომეხთა გენოციდი, თუმცა ეს ტერმინი არც ბარაკ ობამას გამოუყენებია არჩევის შემდეგ. ბრძოლა ყარაბაღისთვის ჯერ კიდევ XX საუკუნის დასაწყისში დაიწყო, რომელიც მაშინ აზერბაიჯანის გამარჯვებით და მასზე კონტროლის დაწესებით დასრულდა. 1921 წელს რუსეთმა კავკასიის სამივე სახელმწიფო: სომხეთის დემოკრატიული რესპუბლიკა, აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკა, და საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა დაიპყრო. საბჭოთა კავშირის შექმნის შემდეგ, ყარაბაღი სომხეთის სსრ-ს გადაეცა, რასაც დიდი საპროტესტო მოძრაობა მოჰყვა აზერბაიჯანში. ხოლო ერევანში ისევ საბჭოთა ოკუპაციის წინააღმდეგ მიმართული აჯანყება მიმდინარეობდა. ამ ფაქტორების გათვალისწინებით, 1921 წელს მთიანი ყარაბაღი აზერბაიჯანს გადაეცა. 1923 წელს, იგი მთიანი ყარაბაღის ავტონომიური რეგიონად გადაიქცა და აზერბაიჯანის სსრ-ში შევიდა. ამ დროისთვის, ყარაბაღის მოსახლეობის 94 %-ს სომეხი ეროვნების მოსახლეობა შეადგენდა. მიმდინარე კონფლიქტი 1988 წელს დაიწყო, როცა სომეხმა მოსახლეობა მთიან ყარაბაღში აუჯანყდა აზებაიჯანულ ხელისუფლებას და სომხეთისა და მთიანი-ყარაბაღის უზენაესმა საბჭომ მოითხოვა, ავტონომიური რესპუბლიკა გამოყოფოდა აზერბაიჯანს და შეერთებოდა სომხეთს. საბჭოთა ხელოსუფლების მიერ მიღებულმა ზომებმა მშვიდობის შესანარჩუნებლად შედეგი არ გამოიღო, მთიან ყარაბაღში ომი გაჩაღდა, ორ მეზობელ ერს შორის კი ეთნიკური დაპირისპირებები დაიწყო. რეგიონი დღესაც სადავო ტერიტორის სტატუსს ატარებს. აზერბაიჯანი უნგრეთი (აზერბაიჯანისთვის რამის სახიბ ოღლის გადაცემის გამო, რომელიც სომეხი გენერლის მკვლელობისთვის იძებნებოდა ) პაკისტანი (არ აღიარებს სომხეთის დამოუკიდებლობას) პალესტინა (სომხეთი არ აღიარებს მას დამოუკიდებელ ქვეყნად) თურქეთი იემენი დასავლეთი საჰარა სომხეთს დიპლომატიური ურთიერთობები აქვს 151 სუვერენიტეტულ ქვეყანასთან (მათ შორის ვატიკანი და მალტა), ესენია: ალბანეთი, ავღანეთი, ანდორა, ავსტრალია, ავსტრია, ბაჰამის კუნძულები, ბელარუსი, ბელგია, ბენინი, ბუტანი, ბანგლადეში, ბრაზილია, ბულგარეთი, კანადა, ჩადი, ჩილე, ჩინეთი, კოტ-დ’ივუარი, ხორვატია, კუბა, კვიპროსი, ჩეხეთი, დანია, კონგოს რესპუბლიკა, ეგვიპტე, აღმოსავლეთ ტიმორი, ეკვატორული გვინეა, ესტონეთი, ეთიოპია, ფინეთი, საფრანგეთი, საქართველო, გერმანია, საბერძნეთი, გრენადა, ვატიკანი, ჰონდურასი, ისლანდია, ინდოეთი, ინდონეზია, ირანი, ერაყი, ირლანდია, ისრაელი, იტალია, იაპონია, ყაზახეთი, ქუვეითი, ჩრდილოეთ კორეა, სამხრეთ კორეა, ყირგიზეთი, ლატვია, ლიბანი, ლიხტენშტეინი, ლიტვა, ლუქსემბურგი, ლიბია, მაკედონია, მალტა, მავრიტანია, მექსიკა, მოლდოვა, მონაკო, მონტენეგრო, მიანმა, ნორვეგია, ნიდერლანდები, ნიგერია, ომანი, პარაგვაი, პოლონეთი, პორტუგალია, კატარი, რუმინეთი, რუსეთი, სან-მარინო, სერბეთი, სეიშელის კუნძულები, სლოვაკეთი, სლოვენია, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა, ესპანეთი, სუდანი, ესვატინი, შვედეთი, შვეიცარია, სირია, ტაჯიკეთი, ტაილანდი, თურქმენეთი, ტუვალუ, უკრაინა, არაბთა გაერთიანებული საამიროები, დიდი ბრიტანეთი, ამერიკის შეერთებული შტატები, ურუგვაი და ვიეტნამი. კანადა Armenian embassy in Ottawa Canadian Ministry of Foreign Affairs and International Trade about relations with Armenian დაარქივებული 2008-05-26 საიტზე Wayback Machine. ჩილე Sassounian, Harut (16 June 2007). „Chile Proves Genocide Recognition is Based on Truth, Not Lobbying“. 73 (24). Armenian Weekly. Chilean Senate: recognition of the Armenian Genocide (in Spanish only) დაარქივებული 2016-03-03 საიტზე Wayback Machine. ჩეხეთი Armenian embassy in London დაარქივებული 2011-10-03 საიტზე Wayback Machine. British Foreign and Commonwealth Office about relations with Armenia *British embassy in Yerevan დაარქივებული 2008-06-18 საიტზე Wayback Machine. ნატო Iskandaryan, Alexander:"NATO and Armenia: A Long Game of Complementarism" in the Caucasus Analytical Digest No. 5 საერთაშორისო Khachatrian, Haroutiun: "Foreign Investments in Armenia: Influence of the Crisis and Other Peculiarities" in the Caucasus Analytical Digest No. 28 ↑ – "Armenian Foreign Policy Between Russia, Iran And U.S." – 29 March 2010. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 24 ივლისი 2011. ციტირების თარიღი: 10 ოქტომბერი 2015. ↑ Owe Nilsson/TT. (11 March 2010) Riksdagen erkände folkmord på armenier. DN.SE. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 14 აგვისტო 2010. ციტირების თარიღი: 12 November 2011. ↑ Azerbaijan Country Page დაარქივებული 2009-03-08 საიტზე Wayback Machine. . NCSJ: Advocates on Behalf of Jews in Russia, Ukraine, the Baltic States & Eurasia. Accessed 23 May 2010. ↑ Azerbaijan doesn't allow Armenians in the country. PanARMENIAN.Net. ციტირების თარიღი: 19 February 2015. ↑ „Azerbaijani president: Armenians are guests in Yerevan“. REGNUM News Agency. 17 January 2008. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 12 ივნისი 2009. ციტირების თარიღი: 21 April 2010. ↑ Row Erupts After Azerbaijan Pardons Armenian Officer's Repatriated Killer. RadioFreeEurope/RadioLiberty. ციტირების თარიღი: 19 February 2015. ↑ Hungary wants to restore diplomatic relations with Armenia. ციტირების თარიღი: 19 February 2015. ↑ Helix Consulting LLC. Bilateral Relations. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 აპრილი 2017. ციტირების თარიღი: 19 February 2015. ↑ Armenia Establishes Diplomatic Relations with Bhutan (12 February 2015). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 15 აგვისტო 2011. ციტირების თარიღი: 8 March 2015. ↑ Helix Consulting LLC. Armenia to establish diplomatic relations with Congo. ციტირების თარიღი: 19 February 2015. ↑ Sargssyan Studio. Times.am – Armenia and Grenada established diplomatic relations. ციტირების თარიღი: 19 February 2015. ↑ 12.0 12.1 Established Full Diplomatic Relations of the Republic of Macedonia ↑ Consul of Macedonia: good partner in Balkans beneficial to Armenia. PanARMENIAN.Net. ციტირების თარიღი: 19 February 2015. ↑ Myanmar establishes diplomatic ties with Armenia ↑ Armenia, Swaziland establish diplomatic relations. Public Radio of Armenia. ციტირების თარიღი: 19 February 2015. ↑ Turks and Azeris Alarmed that Tuvalu May Recognize Artsakh. Asbarez News. ციტირების თარიღი: 19 February 2015. ↑ U.S. – Armenia Relations. aaainc.org. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 11 ოქტომბერი 2006. ციტირების თარიღი: 12 November 2011. ↑ Armenian Embassies, Consulates And Representations. Armeniaforeignministry.com. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 8 ნოემბერი 2011. ციტირების თარიღი: 12 November 2011. ↑ Armenia to Establish Diplomatic Relations With Iraq. People's Daily (21 July 2000). ციტირების თარიღი: 12 November 2011. ↑ Armenia country brief. Dfat.gov.au. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 27 თებერვალი 2012. ციტირების თარიღი: 12 November 2011. ↑ Welcome in Sixth Doha Forum oN Dmocracy and Free Trade. Qatar-conferences.org (11 April 2006). ციტირების თარიღი: 12 November 2011. ↑ Armenia To Establish Embassy in Japan. Panarmenian.Net (8 January 2002). ციტირების თარიღი: 12 November 2011. ↑ Ministry of Foreign Affairs of The Republic of Armenia Official Site. Armeniaforeignministry.com. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 27 სექტემბერი 2011. ციტირების თარიღი: 12 November 2011. ↑ Armenia and Chad Established Diplomatic Relations. Panarmenian.Net (27 December 2006). ციტირების თარიღი: 12 November 2011. ↑ Armenia establishes diplomatic relations with Mauritania. Panarmenian.Net (31 January 2008). ციტირების თარიღი: 12 November 2011. ↑ Nouvelles d'Arménie en Ligne. Armenews.com. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 4 ოქტომბერი 2011. ციტირების თარიღი: 12 November 2011. ↑ Armenia, DPRK going to develop cooperation. Panarmenian.Net (23 July 2008). ციტირების თარიღი: 12 November 2011. ↑ Де-Факто | Информационно-аналитическое агентство. Defacto.am. ციტირების თარიღი: 12 November 2011.[მკვდარი ბმული] ↑ Ordine di Malta. Bilateral relations. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 3 დეკემბერი 2015. ციტირების თარიღი: 19 February 2015. ↑ Armenia, Nigeria develop bilateral cooperation. Panarmenian.Net (28 October 2008). ციტირების თარიღი: 12 November 2011. ↑ AZG Daily. Armenia Planning To Open Diplomatic Representations in Brazil, Lithuania, Finland And Japan. Azg.am. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 17 ივლისი 2011. ციტირების თარიღი: 12 November 2011. ↑ დაარქივებული ასლი. Minitry of Foreign Affairs of Republic of Armneia (2 February 2015). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 27 სექტემბერი 2015. ციტირების თარიღი: 28 August 2015. ↑ Bulgarian embassy in Yerevan. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-12-19. ციტირების თარიღი: 2015-10-10. ↑ Armenian embassy in London. Armenianembassyuk.com. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 3 ოქტომბერი 2011. ციტირების თარიღი: 12 November 2011. ↑ British embassy in Yerevan. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-06-18. ციტირების თარიღი: 2021-12-29. ↑ Armenia opens embassy in Spain | Armenia News. NEWS.am (13 June 2009). ციტირების თარიღი: 12 November 2011. ↑ Armenian embassy in London (also accredited to Ireland). Armenianembassy.org.uk. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 21 ოქტომბერი 2010. ციტირების თარიღი: 12 November 2011. ↑ Irish embassy in Sofia (also accredited to Armenia). Embassyofireland.bg (15 June 2011). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 6 ივლისი 2011. ციტირების თარიღი: 12 November 2011. ↑ Armenian embassy in Rome. Xoomer.alice.it. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 13 დეკემბერი 2008. ციტირების თარიღი: 12 November 2011. ↑ Italian embassy in Yerevan. Ambjerevan.esteri.it. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 ნოემბერი 2011. ციტირების თარიღი: 12 November 2011. ↑ National, Global. (19 April 2006) Harper affirms Canadian position on Armenian Genocide. Canada.com. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 25 თებერვალი 2012. ციტირების თარიღი: 12 November 2011. ↑ Polish embassy in Yerevan (in Armenian and Polish only). Erewan.polemb.net. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 26 ივნისი 2010. ციტირების თარიღი: 12 November 2011. ↑ Armenians embassies around the world. Armenian Ministry of Foreign Affairs. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 4 მარტი 2009. ციტირების თარიღი: 10 May 2009. ↑ Romanian Ministry of Foreign Affairs: direction of the Armenian embassy in Bucharest. Mae.ro. ციტირების თარიღი: 12 November 2011. ↑ Romanian Ministry of Foreign Affairs: direction of the Romania embassy in Yerevan. Mae.ro. ციტირების თარიღი: 12 November 2011. ↑ Slovak Ministry of Foreign Affairs about Ján Kubiš's visit to Armenia. Mzv.sk. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 27 სექტემბერი 2015. ციტირების თარიღი: 12 November 2011. ↑ Armenian Consul Denies Labeling Crimea 'Reunification'. RadioFreeEurope/RadioLiberty. ციტირების თარიღი: 19 February 2015. ↑ Hungarian Ministry of Foreign Affairs: direction of the Hungarian honorary consulate in Yerevan. Kulugyminiszterium.hu. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 1 ოქტომბერი 2011. ციტირების თარიღი: 12 November 2011. ↑ ABOUT US. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-06-26. ციტირების თარიღი: 2015-10-10. ↑ Armenian Ministry of Foreign Affairs: direction of the Armenian embassy in Abu Dhabi. Armeniaforeignministry.com. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 მაისი 2012. ციტირების თარიღი: 12 November 2011. ↑ ArmenianDiaspora website. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-02-04. ციტირების თარიღი: 2015-10-10. ↑ http://www.mofa.gov.vn/en/cn_vakv/euro/nr040819105821/ns070924160837 Ministry of Foreign Affairs of Vietnam ↑ Indian embassy in Yerevan. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-02-27. ციტირების თარიღი: 2015-10-10. ↑ Armenia – India Bilateral Relations. Indianembassy.am. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 28 ოქტომბერი 2011. ციტირების თარიღი: 12 November 2011. ↑ website for Armenian Cypriots. Hayem.org (17 June 2011). ციტირების თარიღი: 12 November 2011. ↑ Armenia To Provide Relief To Lebanon, Armenialiberty.org. ↑ Armenia Sent Humanitarian Assistance To Lebanon, PanArmenian.Net ↑ Embassies. www.mfa.am. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-04-06. ციტირების თარიღი: 2015-04-26. ↑ Saudi Arabia – Bilateral Relations – Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Armenia. Mfa.am. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 27 დეკემბერი 2017. ციტირების თარიღი: 12 November 2011. ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-12-25. ციტირების თარიღი: 2015-10-10. ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-09-04. ციტირების თარიღი: 2021-09-24. ↑ Armenian Ministry of Foreign Affairs: direction of the Armenian embassy in Damascus. Armeniaforeignministry.com. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 მაისი 2012. ციტირების თარიღი: 12 November 2011. ↑ Chinese embassy in Yerevan (in Chinese and Russian only). Am.chineseembassy.org. ციტირების თარიღი: 12 November 2011. ↑ Chinese Ministry of Foreign Affairs about relations with Armenia. Fmprc.gov.cn. ციტირების თარიღი: 12 November 2011. ↑ http://search.naver.com/search.naver?sm=tab_hty.top&where=nexearch&ie=utf8&query=%EB%B6%81%ED%95%9C+%EC%95%84%EB%A5%B4%EB%A9%94%EB%8B%88%EC%95%84+%EC%88%98%EA%B5%90 ↑ Embassy of Armenia in Washington, DC ↑ Embassy of the United States in Yerevan (in Armenia and English). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-02-07. ციტირების თარიღი: 2021-01-17. ↑ 68.0 68.1 68.2 Helix Consulting LLC. Mexico – Bilateral Relations – Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Armenia. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2 ივლისი 2017. ციტირების თარიღი: 19 February 2015. ↑ Embassy of Armenia in Ottawa ↑ Embassy of Canada in Moscow (in English, French and Russia) ↑ Ministry of Foreign Affairs of Armenia. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-10-15. ციტირების თარიღი: 2015-10-10. ↑ Ministry of foreign Affairs of Armenia. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-12-31. ციტირების თარიღი: 2015-10-10. ↑ Embassy of Armenia in Mexico City. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-04-06. ციტირების თარიღი: 2015-10-10. ↑ Embassy of Mexico in Moscow, Russia (in Russian and Spanish) ↑ Hayk. ArmeniaDiaspora.com – News from Armenia, Events in Armenia, Travel and Entertainment – Armenian Population in the World. ArmeniaDiaspora.com – News from Armenia, Events in Armenia, Travel and Entertainment. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 11 მაისი 2013. ციტირების თარიღი: 19 February 2015. ↑ Ministry of Foreign Affairs of Armenia. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-10-15. ციტირების თარიღი: 2015-10-10. ↑ 77.0 77.1 Department of International Relation and Cooperation of South Africa. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-09-13. ციტირების თარიღი: 2015-10-10. ↑ Ministry of foreign Affairs of Armenia. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-04. ციტირების თარიღი: 2015-10-10. ↑ Uruguayan Ministry of Foreign Relations: directions of the representation of Armenia in Uruguay. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-07-21. ციტირების თარიღი: 2015-10-10. ↑ El Consejo Nacional Armenio del Uruguay fue recibido en la Embajada de Chile. International Armenian Network (21 May 2007). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 15 ოქტომბერი 2015. ციტირების თარიღი: 10 ოქტომბერი 2015.. Fuente Diario Armenia ↑ Sassounian, Harut (16 June 2007). „Chile Proves Genocide Recognition is Based on Truth, Not Lobbying“. 73 (24). Armenian Weekly. ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-03. ციტირების თარიღი: 2021-01-17.