laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
დიანა ფრანგი

დიანა ფრანგი (ფრანგ. Diane de France, იტალ. Diana di Francia; დ. 25 ივლისი, 1538, პარიზი, საფრანგეთი — გ. 11 იანვარი, 1619, პარიზი, საფრანგეთი) — ვალუას დინასტიის წარმომადგენელი. საფრანგეთის მეფე ანრი II-ის უკანონო ქალიშვილი. ანგულემის, კასტროსა და მონმორანსის ჰერცოგინია. დიანა დაიბადა 1538 წლის 25 ივლისს პარიზში. იგი იყო საფრანგეთის მეფე ფრანსუა I-ის უფროსი ვაჟის, დოფინ ანრი დე ვალუასა და მისი იტალიელი საყვარლის, ფილიპა დუჩის ერთადერთი საერთო და უკანონო ქალიშვილი. დედამისი წარმოშობით პიემონტელი ჯარისკაცის ქალიშვილი იყო, რომელიც იტალიური ომების პირობებში ფრანგების მხარეს გადავიდა და საფრანგეთში გადასახლდა. აღსანიშნავია, რომ მას სახელი მამის კიდევ ერთი საყვარლის, დიანა დე პუატიეს პატივსაცემად დაარქვეს. 1547 წელს მამამისი ტახტზე ავიდა ანრი II-ის სახელით და ფორმალურად მოახდინა მისი ლეგიტიმაცია. 1552 წლის 14 თებერვალს ანრიმ იგი პარმის ჰერცოგ ოტავიო ფარნეზეს ძმას, კასტროს ჰერცოგ ორაციო ფარნეზეს მიათხოვა. მათი ქორწინება ხანმოკლე აღმოჩნდა, რადგან 1553 წელს ორაციო გერმანელებმა მოკლეს ესდინთან ბრძოლისას. დაქვრივებულ დიანას მისგან შვილი არ დარჩენია, რის გამოც 1559 წელს იგი მეორედ დაქორწინდა საფრანგეთის კონეტაბლ ან დე მორმორანსის უფროს ვაჟ ფრანსუა დე მონმორანსზე. საფრანგეთის რელიგიური ომების განმავლობაში იგი დედოფალ ეკატერინე მედიჩის უჭერდა მხარს და ქმართან ერთად აქტიურად გამოდიოდა კათოლიკური მხარის დასაცავად. აღსანიშნავია, რომ ისინი კათოლიკური ფრაქციის ერთ-ერთი ლიდერები იყვნენ და მხარს უჭერდნენ წმინდა ბართლომეს ღამესაც. 1579 წელს დიანა მეორედ დაქვრივდა. მას არც ფრანსუასგან დარჩა შვილი, თუმცა მესამედ აღარ გათხოვილა. ამის შემდეგ დიანა თავისი ნახევარ-ძმის, საფრანგეთის მეფე ანრი III-ის ფავორიტი ხდება, რის გამოც, 1582 წელს მისგან საჩუქრად მიიღო ანგულემის ჰერცოგინიობა. 1589 წელს, ანრის გარდაცვალებით შეწყდა ვალუას დინასტია, რის გამოც ტახტზე დიანას ნახევარ-და, მარგარიტა ვალუა ადის თავის ქმართან, ნავარის მეფე ანრი IV ბურბონთან ერთად. იგი ანრი IV-ის კარზე დიდი პატივისცემითა და ავტორიტეტით სარგებლობდა, რაც 1599 წელს, ანრისა და მარგარიტას განქორწინების შემდეგაც გაგრძელდა. ცნობილია, რომ ანრი IV-მ თავისი უფროსი ვაჟის, მომავალი მეფე ლუი XIII აღსაზრდელად სწორედ დიანას მიაბარა, რომელიც იგი მუსიკალურ ინსტრუმენტებზე დაკვრას ასწავლიდა. ამის გამო ლუის იგი ძალიან უყვარდა. მას შემდეგ, რაც 1610 წელს ტახტი ლუი XIII-მ დაიკავა დიანას გავლენები კიდევ უფრო გაიზარდა. უკანასკნელი წლები მშობლიურ პარიზში გაატარა, სადაც გარდაიცვალა კიდეც 1619 წლის 11 იანვარს, 80 წლის ასაკში. Considerations on "Les Amours de I. du Bellay" , Robert V. Merrill, Modern Philology, Vol. 33, No. 2 (Nov., 1935), 133. Helge Gamrath, Farnese: Pomp, Power and Politics in Renaissance Italy, (L'Erma di Bretschneider, 2007), 70. Kenneth Meyer Setton, The Papacy and the Levant, 1204-1571, Vol. IV, (The American Philosophical Society, 1984), 596. Janine M Lanza, From Wives to Widows in Early Modern Paris: Gender, Economy, and Law, (Ashgate Publishing, 2007), 29. Jeanice Brooks, Courtly Song in Late Sixteenth-Century France, (University of Chicago Press, 2000), 12.
სახელმწიფო უშიშროების სამინისტრო

გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკის სახელმწიფო უშიშროების სამინისტრო (გერმ. Ministerium für Staatssicherheit), შემოკლებით შტაზი (გერმ. Stasi) — გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკის (ე. წ. აღმოსავლეთ გერმანიის) სპეცსამსახური. შტაზის ცენტრალური სამმართველო მდებარეობდა აღმოსავლეთ ბერლინში, ნორმანენშტრასეზე. ასევე მისი ცნობილი ცენტრი იყო ლიხტენბერგში და მისი მრავალი ფილიალი გაფანტული იყო მთელ ქალაქში. შტაზის დევიზი იყო „პარტიის დროშა და დაშნა“ (გერმ. Schild und Schwert der Partei), რაც გერმანიის გაერთიანებულ სოციალისტურ პარტიასთან პირდაპირ კავშირზე მიანიშნებდა. ადრეულ წლებში ამ ორგანიზაციის სახელწოდება ასევე იყო სახელმწიფო უშიშროების სამსახური (გერმ. Staatssicherheitsdienst). სამინისტრო შეიქმნა 1950 წლის თებერვალში. 1989 წლის ნოემბერში სახელწოდება გადაერქვა: ეროვნული უშიშროების სამსახური, ხოლო ერთი თვის შემდეგ გაუქმდა. შტაზის დიდი ხნის განმავლობაში ხელმძღვანელობდა ერიხ მილკე, რომელიც ერიხ ჰონეკერის მსგავსად 1989 წლის ოქტომბერში ჩამოაცილეს გერმანიის გაერთიანებული სოციალისტური პარტიის ხელმძღვანელობას და გარიცხეს პარტიიდან. 1992 წელს შეიქმნა შტაზის დოკუმენტებზე წვდომის უზრუნველმყოფი ორგანო. გერმანიის ხელახლა გაერთიანების ხელშეკრულების თანახმად, შტაზისთან თანამშრომლობა მიჩნეულია საჯარო ორგანოებში სამსახურიდან გათავისუფლების მიზეზად. GIESEKE, Jens. Stasi : Tajná policie NDR v letech 1945-1990. Praha: Ikar, 2013. ISBN 978-80-249-2105-1. SCHELL, Manfred; KALINKA, Werner. Stasi : nekonečný příběh : osoby a fakta. Praha: Naše vojsko, 2005. ISBN 80-206-0770-6. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: სახელმწიფო უშიშროების სამინისტრო Germany's Records of Repression YouTube-ზე on Al Jazeera English Knabe, Hubertus. (2014) The dark secrets of a surveillance state. Stasi Mediathek Behörde des Bundesbeauftragten für die Stasi-Unterlagen Archive with records from the Stasi Records Agency (in German)
ვერთერის ეფექტი

მიმბაძველობითი სუიციდი, იგივე ვერთერის ეფექტი — სხვისი სუიციდის მიბაძვა, როდესაც ადამიანი თვითმკვლელობას ცდილობს ტელევიზორში ან სხვა მედიასაშუალებაში გაშუქებული სხვისი თვითმკვლელობის შემდეგ. ფართოდ გაშუქებული სუიციდის შემდეგ აგორებული მიმბაძველობითი თვითმკვლელობები ვერთერის ეფექტის სახელით არის ცნობილი, გოეთეს რომანის, „ახალგაზრდა ვერთერის ვარამის“ გამო. დამცავი ფაქტორების არარსებობის შემთხვევაში, გახმაურებული სუიციდი გამომწვევის როლს ასრულებს მგრძნობიარე ან ადვილად შტაგონებად ადამიანთა თვითმკვლელობისთვის. ამას სუიციდის გადადებას უწოდებენ. დროგამოშვებით ვრცელდება სკოლებში, საზოგადოებაში, ცნობილი ადამიანის სუიციდის შემთხვევაში კი ქვეყნის მასშტაბით. ამას კი სუიციდის ჯგუფს უწოდებენ; ეს უკანასკნელი გამოწვეულია თვითმკვლელობასთან დაკავშირებული ქცევების სოციალური სწავლებით ან მიმბაძველობითი სუიციდებით. მედიასა და სუიციდს შორის არსებული კავშირის ერთ-ერთი ყველაზე ადრეულ შემთხვევას წარმოადგენს გოეთეს რომანი „ახალგაზრდა ვერთერის ვარამი“. 1774 წელს გამოქვეყნებიდან მალევე, ახალგაზრდა მამაკაცებმა მთავარი პერსონაჟის მიბაძვა დაიწყეს, იცვამდნენ ყვითელ შარვლებსა და ლურჯ პიჯაკებს. ვერთერის ეფექტი დაარქივებული 2020-04-26 საიტზე Wayback Machine.
სუვერენულ სახელმწიფოთა კავშირი

სუვერენულ სახელმწიფოთა კავშირი, (სსკ) (რუს. Союз Суверенных Государств, (ССГ)) — არშემდგარი საკავშირო სახელმწიფო, განახლებული კავშირი სსრკ-ს ტერიტორიაზე. პროექტის თანახმად, უნდა შენარჩუნებულიყო ერთიანი სახელმწიფო სუვერენული რესპუბლიკებით. თავდაპირველად იგეგმებოდა როგორც „საბჭოთა სუვერენული რესპუბლიკების კავშირის“ ფედერალური სახელმწიფოს დაარსება. პირველად ახალი საკავშირო ხელშეკრულების იდეა ასახული იყო რეზოლუციაში „საკავშირო ხელშეკრულებაზე“ (რუს. „О Союзном Договоре“), რომელიც მიღებულ იქნა საკავშირო რესპუბლიკების უმაღლესი საბჭოს მიერ 1988 წლის 16 ნოემბერს. 1990 წლის დეკემბერში დაისვა სსრკ-ს რეორგანიზაციის საკითხი. 3 დეკემბერს სსრკ-ს უმაღლესმა საბჭომ მხარი დაუჭირა პრეზიდენტ მ. გორბაჩოვის საკავშირო ხელშეკრულების პროექტის კონცეფციას და გადასცა სსრკ-ს სახალხო დეპუტატთა IV კრებაზე განსახილველად. 24 დეკემბერს შემდგარ სსრკ-ს სახალხო დეპუტატთა IV კრებაზე მიღებულ იქნა რომ აუცილებელი იყო შენარჩუნებულიყო სსრკ, როგორც განახლებული ფედერალური თანაბარუფლებიანი, სუვერენულ რესპუბლიკათა კავშირი. იმავე დღეს სსრკ-ს პრეზიდენტის მ. გორბაჩოვის დაჟინებული თხოვნით, საბჭოთა კავშირის ისტორიაში დაინიშნა პირველი და უკანასკნელი საკავშირო საბჭოთა კავშირის შენარჩუნების რეფერენდუმი. რეზოლუციის მისარებად ხმა მისცა 1677-მა დეპუტატმა, წინააღმდეგი — 32, თავი შეიკავა — 66. 1991 წლის 17 მარტს რეფერენდუმი შედგა, რომელზეც სსრკ-ს განახლებას მხარი დაუჭირა მოქალაქეთა უმრავლესობამ, 6 რესპუბლიკის (ლიტვა, ესტონეთი, ლატვია, საქართველო, მოლდავეთი და სომხეთი) გამოკლებით, რადგანაც აღნიშნული ქავეყნების ძალაუფლების უმაღლესი ორგანოების მიერ უარყოფილ იქნა მათ ქვეყნებში რეფერენდუმის ჩატარება, რადგანაც მანამდე გამოცხადებული ჰქონდათ ქვეყნის დამოუკიდებლობა. საქართველოს თავისი გზა აქვს : რესპუბლიკის პრეზიდენტი ბ-ნი ზვიად გამსახურდია პასუხობს გაზეთ „გრუზია-სპექტრის“ მთავარი რედაქტორის შეკითხვებს, გაზ. „საქართველოს რესპუბლიკა“, №233 (253), 1991 За кулисами августа, Московские новости, № 32, 2001. Оценки, выводы и предложения Федеральной Службы Безопасности Российской Федерации Владимир БУТКЕВИЧ. Была ли УКРАИНА действительно связана СОЮЗНЫМ ДОГОВОРОМ 1922 года? «Многое сложилось бы иначе…» // Красная звезда, 16 Августа 2003 года Протоколы «новоогаревских мудрецов». Стенограмма заседания Подготовительного комитета по доработке проекта нового Союзного договора от 24 мая 1991 года (фрагменты) Протоколы «новоогаревских мудрецов» (II)
დიდი ხეივნის ქუჩა

დიდი ხეივნის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, კრწანისის რაიონში (ორთაჭალა); გია გულუას ქუჩიდან ცოლიკაურის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის II ნახევარში ხეივნის ქუჩის სახელწოდებით, რაც ამ მიდამოებში არსებულ ხეივნებთან არის დაკავშირებული. სახელი დაერქვა 1958 წელს. 1994 წელს დიდი ხეივნის ქუჩის მონაკვეთს გია გულუას ქუჩა ეწოდა. აქვს 1 შესახვევი. ↑ ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 62, ISBN 978-99928-20-35-3. ↑ ქ.თბილისში, კრწანისის რაიონში, ხეივნის დასახლებაში, ე.წ. დიდი ხეივნის ქუჩისთვის და მასთან არსებული შესახვევისთვის დიდი ხეივნის სახელის მინიჭების შესახებ. თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულო (10 ივლისი, 2018). ციტირების თარიღი: 22 მარტი, 2024
დიდხევის დაღმართი

დიდხევის დაღმართი — ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (ჩუღურეთი); კოსტა ხეთაგუროვის ქუჩიდან ნოე ჟორდანიას სანაპირომდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. დატანილია თბილისის 1876 წლის გეგმაზე. თავდაპირველად ამ ადგილას იყო „დიდი ხევი“ რომელზედაც გადიოდა წყლის მზიდავებისათვის მტკვარზე ჩასასვლელი საგანგებო ბილიკი. შემდეგ ხევი ამოავსეს და წარმოიქმნა ქუჩა, რომელსაც დიდხევის დაღმართი დაარქვეს. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 62, ISBN 978-99928-20-35-3.
ვახტანგ მოსიძის ქუჩა

ვახტანგ მოსიძის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს მთაწმინდის რაიონში (მთაწმინდა); კირილე უკლებას ქუჩიდან მთაწმინდის შესახვევამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. ადრე იყო მთის შესახვევი. 50-იან წლებში ბესიკის II შესახვევი დაერქვა. 2001 წელს ვახტანგ მოსიძის სახელი ეწოდა. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 122, ISBN 978-99928-20-35-3.
როსტომ მუსხელიშვილის ქუჩა

როსტომ მუსხელიშვილის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს მთაწმინდის რაიონში (სოლოლაკი); ამაღლების ქუჩიდან კოჯრის ქუჩამდე. კოჯრის ქუჩის ყოფილი შესახვევი. ქუჩას როსტომ მუსხელიშვილის სახელი დაერქვა 1996 წელს. აქვს 1 ჩიხი. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 123, ISBN 978-99928-20-35-3.
დიღომბარის ქუჩა

დიღომბარის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ჩუღურეთის რაიონში (სვანეთისუბანი); ლამის ქუჩიდან მნთობის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნის 80-იან წლებში. თბილისის 1924 წლის გეგმაზე აღნიშნულია ორი ქუჩა: ერთი — დიღმის, მეორე — ბარისახოს სახელით. თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც დიღომ-ბარისახოს ქუჩა, შემდეგ ეს ქუჩები გაერთიანდა და შემოკლებით „დიღომბარის“ ქუჩა ეწოდა. აქვს ერთი შესახვევი (ყოფილი დიღომბარისახოს ჩიხი). ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 62, ISBN 978-99928-20-35-3.
დარკვეთის ქუჩა

დარკვეთის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ნაძალადევის რაიონში (ლოტკინი); ვლადიმერ ლუბოვსკის ქუჩიდან მთის ფერდობამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 50-იანი წლების დასაწყისში. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 58, ISBN 978-99928-20-35-3.
იონა ვაკელის ქუჩა

იონა ვაკელის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, საბურთალოს რაიონში (საბურთალო); შალვა ნუცუბიძის ქუჩიდან ალექსანდრე ყაზბეგის გამზირამდე. უსახელო ქუჩას 1975 წელს — ლავრენტი ქართველიშვილის, 1993 წელს — იონა ვაკელის სახელი ეწოდა. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 69, ISBN 978-99928-20-35-3.
შოთა მიქატაძის ქუჩა (გლდანი)

შოთა მიქატაძის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს გლდანის რაიონში (გლდანის მასივი); თიანეთის გზატკეცილიდან მიხეილ ხერგიანის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 50-იან წლებში. ადრე დავით გურამიშვილის სახელი ერქვა. შოთა მიქატაძის სახელი ეწოდა 1981 წელს. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 122, ISBN 978-99928-20-35-3.
ეფრემ ეშბას ქუჩა

ეფრემ ეშბას ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ისნის რაიონში (ვაზისუბანი). დასაწყისი ნიკოლოზ მუსხელიშვილის ქუჩიდან. უსახელო ქუჩას ეფრემ ეშბას სახელი ეწოდა 1983 წელს. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 67, ISBN 978-99928-20-35-3.
გრიგოლ მუხაძის ქუჩა

გრიგოლ მუხაძის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ვაკის რაიონში (ვაკე); ნიკო ბერძენიშვილის ქუჩიდან არჩილ მიშველაძის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 50-იან წლებში. ადრე ზაქარია ფალიაშვილის შესახვევი ერქვა, 60-იან წლებში გრიგოლ მუხაძის სახელი ეწოდა. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 123, ISBN 978-99928-20-35-3.
არჩილ მიშველაძის ქუჩა

არჩილ მიშველაძის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ვაკის რაიონში (ვაკე); ილია ჭავჭავაძის გამზირიდან ძმები კიკნაველიძეების ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 40-იან წლებში. 1955 წლამდე პარკის, შემდეგ მიხეილ ჯავახიშვილის სახელი ერქვა. 1995 წელს არჩილ მიშველაძის სახელი ეწოდა. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 122, ISBN 978-99928-20-35-3.
ვაზისუბნის ქუჩა

ვაზისუბნის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, საბურთალოს რაიონში (ვეძისი); ტაშკენტის ქუჩიდან ბუდაპეშტის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 40-იან წლებში. 60-იან წლებამდე პერეკოპის ქუჩა ერქვა, შემდეგ — ალექსანდრე ინაშვილისა. ვაზისუბნის ქუჩა დაერქვა 70-იან წლებში. 2001 ქუჩის პირველ მონაკვეთს გაბრიელ ისაკაძის სახელი ეწოდა. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 69, ISBN 978-99928-20-35-3.
სიმონ ვირსალაძის ქუჩა

სიმონ ვირსალაძის ქუჩა — ქუჩა მთაწმინდის რაიონში (გარეთუბანი); გიორგი ათონელის ქუჩიდან მარი ბროსეს ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნის I ნახევარში. 1841 წელს შედგენილი თბილისის ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც ინჟინრის ქუჩა (ამ ტერიტორიაზე განთავსებული იყო სამხედრო უწყების დაწესებულებები). ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 77, ISBN 978-99928-20-35-3.
მიხეილ ხვინგიას ქუჩა

მიხეილ ხვინგიას ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ნაძალადევის რაიონში (ნაძალადევი); ცოტნე დადიანისა და ზესტაფონის ქუჩებს შორის. წარმოიქმნა XX საუკუნის 30-იან წლებში. ადრე ტურბინის ქუჩა ერქვა იქ არსებულ მექანიკურ საამქროთა გამო. 1995 წელს მიხეილ ხვინგიას სახელი ეწოდა. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 209, ISBN 978-99928-20-35-3.
დავით სულიაშვილის ქუჩა

დავით სულიაშვილის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (ჩუღურეთი); კოსტა ხეთაგუროვის ქუჩიდან მოსე თოიძის შესახვევამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. თბილისის 1867 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც წყალასაწევი ქუჩა, 1934 წლის გეგმაზე — როგორც წყალსაქაჩი ქუჩა. დავით სულიაშვილის სახელი დაერქვა 1965 წელს. შემონახულია XIX საუკუნის დასასრულის საცხოვრებელი სახლები. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 165, ISBN 978-99928-20-35-3.
სურამის ქუჩა

სურამის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (ოქროსუბანი); კოტე ფოცხვერიშვილის ქუჩიდან თამარ მეფის გამზირამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში, შეტანილი თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 165, ISBN 978-99928-20-35-3.
ვეძისის ქუჩა

ვეძისის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს საბურთალოს რაიონში. ქუჩას სახელი ეწოდა უბან ვეძისის მიხედვით. უბანი მდებარეობს თბილისის დასავლეთ ნაწილში, მტკვრის მარჯვენა მხარეს. სახელი წარმოსდგება ქართული სიტყვიდან „ვეძა“, რაც, სულხან-საბა ორბელიანის მიხედვით, „მომჟაო წყაროს“ ნიშნავს. XX საუკუნის 30-იან წლებში ამ ტერიტორიაზე იყო ორი სოფელი — ქვემო ვეძისი და ზემო ვეძისი (ქალაქს შემოუერთდა 40-50-იან წლებში). ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 77, ISBN 978-99928-20-35-3.
რამაზ დავითაშვილის ქუჩა

რამაზ დავითაშვილის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ჩუღურეთის რაიონში (სვანეთისუბანი); ლამის ქუჩიდან მნათობის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის I ნახევარში. 1925–1926 წლების ცნობათა წიგნში „მთელი ტფილისი“ შეტანილია როგორც თვითნებობის ქუჩა, თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დატანილია შრომის ქუჩის სახელწოდებით. 1995 წელს რამაზ დავითაშვილის სახელი ეწოდა. აქვს ორი გასასვლელი. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 58, ISBN 978-99928-20-35-3.
ლიახვის ქუჩა

ლიახვის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ნაძალადევის რაიონში (ღრმაღელე). დავით გურამიშვილის გამზირიდან მთის ფერდობამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 40-იან წლებში. ყოფილ მეთორმეტე ქუჩას ლიახვის ქუჩა 50-იან წლებში ეწოდა. აქვს ერთი ჩიხი. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 105, ISBN 978-99928-20-35-3.
ილია სუხიშვილის ქუჩა

ილია (ილიკო) სუხიშვილის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს სამგორის რაიონში (ვარკეთილი-3); ვიქტორ კუპრაძისა და დიმიტრი ალექსიძის ქუჩებს შორის. ადრე უსახელო ქუჩა იყო. 1985 წელს ილია სუხიშვილის სახელი ეწოდა. 2007 წელს ილია სუხიშვილის სახელი დაერქვა ქუჩის მიმდებარე ტერიტორიაზე არსებულ სკვერსაც. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 165, ISBN 978-99928-20-35-3.
ალექსანდრე ჩიკვაიძის ქუჩა

ალექსანდრე ჩიკვაიძის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, კრწანისის რაიონში (ზემო უბანი). შოთა ყავლაშვილის ქუჩიდან იეთიმ გურჯის ქუჩამდე. 1841 წელს შედგენილ თბილისის ქუჩების სიაში შტანილია ახალი ქუჩის სახელწოდებით. თბილისის 1876 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც სურბ-ნიშანის ქუჩა. სახელწოდება უკავშირდება იქვე მდგარ სურბ-ნიშანის ეკლესიას, რომელიც 1703 (ზოგი წყაროთი 1701) წელს ძველი მართლმადიდებლური ეკლესიის ნანგრევებზე აუშენებიათ სომეხ გრიგორიანელებს. ქუჩას 1925 წელს აკოფ აკოფიანის სახელი ეწოდა. 2007 წელს ეწოდა სულთნიშნის ქუჩა. 2017 წლის 10 ოქტომბერს ქუჩას მიენიჭა ალექსანდრე ჩიკვაიძის სახელი. ქუჩაზე და შესახვევში შემორჩენილია XIX საუკუნის დასასრულის საცხოვრებელი სახლები. აქვს ერთი შესახვევი (ყოფილი სურბ-ნიშანის, 1925 წლიდან — აკოფ აკოფიანის შესახვევი). ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 165, ISBN 978-99928-20-35-3. ↑ ქ.თბილისში, მთაწმინდის რაიონში, სულთნიშნის ქუჩისთვის და მასთან არსებული შესახვევისთვის დიპლომატის ალექსანდრე ჩიკვაიძის სახელის მინიჭების შესახებ. საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე (10 ოქტომბერი, 2017). ციტირების თარიღი: 20 ოქტომბერი, 2021
ჯოჯოოობა

ჯოჯოობა — ხალხური დღესასწაული თბილისში. იმართებოდა აღდგომის შემდეგ პირველ სამშაბათს. თბილისელი ქალები, განსაკუთრებით კი ქალიშვილები, შაქრის რამდენიმე ნატეხით ქალაქის ძველ უბანში — ავლაბარში, უფრო ზუსტად, ავლაბრის სამხრეთით, მტკვრის მარცხენა სანაპიროზე მდებარე ძაღლის უბანში მიდიოდნენ, სადაც მდინარის კბოდეზე იმართებოდა ჯოჯოობა. მორწმუნე ქართველი მანდილოსნები ლოცულობდნენ და სურვილების შესრულებას ევედრებოდნენ მამაზეციერს. ლოცვა-ვედრების შემდეგ ისინი შაქრის ნატეხებს ქარაფიან ნაპირზე მობინადრე „ჯოჯოებს“. მიუხედავად იმისა, რომ ამ რიტუალს მრავალი მლოცველი ასრულებდა, ამ დღესასწაულის წარმოშობა XIX საუკუნეში ქალაქელებს აღარ ახსოვდათ. ეს იყო ერთ-ერთი ძველი თბილისური წეს-ჩვევა, რაც შთამომავლობამ რაღაც სახელცვლილებით შემოინახა. ჯოჯოობის წარმოშობის შესახებ შემორჩენილი გადმოცემის თანახმად ძალიან დიდი ხნის წინ აქ, ამ ადგილზე ცხოვრობდა ერთი უცხო კაცი, რომელიც სასწაულებს ახდენდა, მაგალითად ხელის ერთი მოსმით თუ შეხებით ადამიანის ტანზე გამოყრილ ჭორფლებს აქრობდა. მაგრამ რა კავშირი იყო ძაღლის უბნის ჯოჯოსა და იმ სასწაულმოქმედ ადამიანს შორის, ამ საკითხზე გადმოცემებით არაფერია ცნობილი. ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 1012, ISBN 99928-20-32-2.
სიმონ სხირტლაძის ქუჩა

სიმონ სხირტლაძის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს საბურთალოს რაიონში (საბურთალო); ადამ მიცკევიჩის ქუჩიდან საირმის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 50-იან წლებში. ადრე ბელოსტოკის ქუჩა ერქვა. მწერალ სიმონ სხირტლაძის სახელი 1993 წელს ეწოდა. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 165, ISBN 978-99928-20-35-3.
ლიბანის ქუჩა

ლიბანის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს გლდანის რაიონში (ავჭალა). დავით სარაჯიშვილის ქუჩიდან უწერის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 50-იან წლებში. ადრე ერქვა ვახტანგ გორგასლის სახელი. 70-იან წლებში ლიბანის ქუჩა ეწოდა. ადრე გრძელდებოდა ყოფ. ჭრებალოს I შესახვევამდე. 2023 წელს უწერის II შესახვევისა და ჭრებალოს I შესახვევის ხარჯზე გაგრძელდა უწერის ქუჩამდე. აქვს ერთი შესახვევი და ერთი ჩიხი. სახელი ეწოდა ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლიბანის მიხედვით. ↑ 1.0 1.1 ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 105, ISBN 978-99928-20-35-3. ↑ ქალაქ თბილისში, გლდანის რაიონში, ჭრებალოს I შესახვევისთვის და უწერის II შესახვევისთვის ლიბანის ქუჩის სახელის მინიჭების შესახებ. თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულო (21 თებერვალი, 2023). ციტირების თარიღი: 4 თებერვალი, 2024
კონსტანტინე სტანისლავსკის ქუჩა

კონსტანტინე სტანისლავსკის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, დიდუბის რაიონში (დიდუბე); რაფიელ აგლაძის ქუჩიდან რკინიგზამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 40-იან წლებში და კონსტანსტინე სტანისლავსკის სახელი ეწოდა. ქუჩაზეა „დიდუბის წისქვილქარხანა“. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 165, ISBN 978-99928-20-35-3.
ლიკანის ქუჩა

ლიკანის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ნაძალადევის რაიონში (ნაძალადევი); ვლადიმერ ალექსი-მესხიშვილის ქუჩიდან ეროსი მანჯგალაძის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 30-იან წლებში. ადრე სამხრეთის ქუჩა ერქვა. დატანილია თბილისის 1934 წლის გეგმაზე. 50-იან წლებში ლიკანის ქუჩა ეწოდა. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 105, ISBN 978-99928-20-35-3.
ვეძინის ქუჩა

ვეძინის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს მთაწმინდის რაიონში. დიმიტრი ყიფიანის ქუჩიდან კოტე მესხის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. ადრე ერქვა ხევის I შესახვევი, 1900 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც ვეძისის ქუჩა ამავე სახელწოდების ექვსი გასასვლელით. თბილისის ქუჩების 1926 ცნობარში შეტანილია როგორც ვეძინის ქუჩა (ექვსი გასასვლელით), 1972 წელს ცნობარში ვეჯინის ქუჩად იხსენიება. აქვს ოთხი გასასვლელი. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 77, ISBN 978-99928-20-35-3.
აკაკი სურგულაძის ქუჩა

აკაკი სურგულაძის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ნაძალადევის რაიონში (ნაძალადევი); ცოტნე დადიანის ქუჩიდან ეროსი მანჯგალაძის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნის დასასრულს. თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც კონდუქტორის ქუჩა. 1961 წელს — ალექსი გეგეჭკორის, 1993 წელს აკაკი სურგულაძის სახელი ეწოდა. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 165, ISBN 978-99928-20-35-3.
ბრაჰმანი (ვარნა)

ბრაჰმანი (სანსკ. ब्रह्मन् brahman „ზრდა და ფიქრი“) — ინდუიზმის ყველაზე მაღალი წოდების - ვარნის წარმომადგენელი, ქურუმი, ინტელექტუალი. ბრაჰმანის უმთავრესი მოვალეობაა, შეისწავლოს ვედები და ბრაჰმანის ჭეშმარიტებას დაეუფლოს, ამიტომ სიტყვა ბრაჰმანი „სწავლულის“ მნიშვნელობითაც იხმარება. თანამედროვე ინდოეთში ბრაჰმანები თითქმის ყველა პროფესიას მიჰყვებიან, მაგრამ მათი უმეტესობა მასწავლებელი, მუსიკოსი და სხვა დაწინაურებული პიროვნებაა.
ალექსანდრე სუვოროვის ქუჩა

ალექსანდრე სუვოროვის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ნაძალადევის რაიონში (ლოტკინი); ლამისყანის ქუჩიდან მთის ფერდობამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 50-იან წლებში და ალექსანდრე სუვოროვის სახელი ეწოდა. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 165, ISBN 978-99928-20-35-3.
ალექსანდრე სუმბათაშვილ-იუჟინის ქუჩა

ალექსანდრე სუმბათაშვილ-იუჟინის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ნაძალადევის რაიონში (ნაძალადევი); ლიკანის ქუჩიდან მთის ფერდობამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 30-იან წლებში. თბილისის 1943 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც მუშკორის ქუჩა. 1992 წელს ალექსანდრე სუმბათაშვილ-იუჟინის სახელი ეწოდა. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 165, ISBN 978-99928-20-35-3.
გრიგოლ სხულუხიას ქუჩა

გრიგოლ სხულხუას ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (ახალი კუკია); გიორგი ჩიტაიას ქუჩიდან რკინიგზამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნის დასასრულს. თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც მსროლელთა ქუჩა, 60-იან წლებში გრიგოლ სხულუხიას სახელი დაერქვა. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 165, ISBN 978-99928-20-35-3.
სულხან-საბას ქუჩა

სულხან-საბას ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს მთაწმინდის რაიონში (სოლოლაკი); დასაწყისი გიორგი ლეონიძის ქუჩიდან. თბილისის 1876 წლის გეგმაზე აღნიშნულია როგორც ირაკლის შესახვევი (ადრე ამ ადგილებში მეფე ერეკლე II-ის ბაღები იყო). ამ ქუჩაზე სეირნობდნენ მეფისნაცვლის სასახლის სეფექალები, ამიტომ XIX საუკუნის 80-იანი წლებიდან დაერქვა ფრეილინის (ფრეილინა — სეფექალი) ქუჩა. 1923 წელს — საბა-სულხანის, 1948 წელს სულხან-საბას ქუჩა ეწოდა. ძირითადად განაშენენიანებულია ძველი თბილისის ბურჟუაზიის წარმომადგენელთა სახლებით. ქუჩის ბოლოში აღმართულია სკულპტურული კომპოზიცია „ცოდნის სვეტი“ (მოქანდაკე ვახტანგ ონიანი, არქიტექტორი ვახტანგ აბრამიშვილი). სვეტი დაიდგა 1981 წელს იმ ადგილას, სადაც ადრე ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების შენობა იყო. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 165, ISBN 978-99928-20-35-3.
ვეძინის III გასასვლელი

ვეძინის III გასასვლელი — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს მთაწმინდის რაიონში (მთაწმინდა); ვეძინის ქუჩიდან ელიზბარ ზედგენიძის ქუჩამდე. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 77, ISBN 978-99928-20-35-3.