laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ყელის ზეგანი

ყელის ზეგანი — ვულკანური ზეგანი ცენტრალური კავკასიონის სამხრეთ კალთის აღმოსავლეთ ნაწილში, ჯავის, ახალგორისა და ყაზბეგის მუნიციპალიტეტების ტერიტორიაზე. საკუთრივ ყელის ზეგანი შემოფარგლულია მაღრან-დვალეთის კავკასიონის, მთავარი, ხარულისა და არხის ქედებით და მდინარე მთიულეთის არაგვის ზემო დინებით, უფრო ფართო გაგებით მოიცავს მაღრან-დვალეთის პლატოსაც. წარმოადგენს მეოთხეული ვულკანიზმის უვრცელეს რეგიონს კავკასიონის ქართულ ნაწილში. ზედა იურული კარბონატული ფლიშის ზოლში ამოღვრილმა ლავებმა ამოავსეს მთიულეთის არაგვის ძველი გასწვრივი ხეობა და შექმნეს 2600-3300 მეტრ სიმაღლეზე მდებარე ზეგანი, ამ უკანასკნელზე „დამსხდარი“ ვულკანურ-კონუსებიანად (მთები: ყელი, ნარვანხოხი, დიდი და მცირე ხორისარი, ლევინსონ-ლესინგის ვულკანი, დიდი და პატარა მეფისკალო, აგრეთვე ფიდარხოხი, წითელი ხატი, შადილხოხი, შარხოხი, ქნოღო). ეფუზიური მოქმედება გვიან პლეისტოცენში მიმდინარეობდა. ზეგანმა განიცადა გამყინვარება. მის კვალს წარმოადგენს ტროგები, მორენები, „ვერძის შუბლები“, ტბიანი ტაფობები. გამყინვარების დასრულების შემდეგ რეგიონის ზედაპირი განიცდის მკაცრი ჰავის ზეგავლენას, რის შედეგადაც წარმოქმნილია ყინვითი და მზრალობითი რელიეფის ფორმები — ტუფურები (ამობურცულობანი), მრავალკუთხედები, კარკალები და ა. შ. ზეგანი მდიდარია ტბებით. მათ ვულკანურ-მყინვარული წარმოშობა აქვთ. 8-9 თვის განმავლობაში ტბები გაყინულია. მათ შორის უდიდესია ყელის ტბა, საიდანაც გამოდის მდინარე ქსანი. ზეგნის დაბალი ნაწილები შემოსილია ალპური ბალახეულით (მდელოებით), რომელიც საძოვრებადაა გამოყენებული. ცხოველებიდან არის არჩვი, მგელი, შურთხი, დათვი, პრომეთეს მემინდვრია, ჭკა; ტბებსა და მდინარეებში თევზი არ იცის. მარუაშვილი ლ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 633. Апхазава И. С. Озера Кельского вулканического нагорья. // Физико-географические исследования Грузии. Тбилиси. Мецниереба, 1973. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 113.
მიზანთროპი

მიზანტროპი (ბერძ. μισέω — სიძულვილი და ბერძ. ἄνθρωπος — ადამიანი) — კაცთმოძულე. ტერმინი განსაკუთრებით განთქმული გახდა მოლიერის კომედიის — მიზანტროპი შემდეგ. ტერმინი ხანდახან ასოცირდება ასოციალობასთან. ანტონიმი — ფილანთროპი. ჰუმანიზმი ნარცისიზმი ფილანტროპი ნიჰილიზმი პესიმიზმი ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მიზანთროპი Friedrich-Karl Praetorius: Reisebuch für den Menschenfeind. Die Freuden der Misanthrophie. Frankfurt am Main: Suhrkamp 1993. ISBN 3-518-38703-0. (გერმანული) Bernhard Sorg: Der Künstler als Misanthrop. Zur Genealogie einer Vorstellung. Tübingen: Niemeyer 1989 ISBN 3-484-32051-6 (zur Misanthropie als Motiv bei Shakespeare, Molière, Thomas Bernhard, Friedrich Schiller und Arno Schmidt). (გერმანული)
გაგიკ I

გაგიკ I (გ. 1020) — ბაგრატუნების დინასტიის ანისის სამეფოს მეფე 990 წლიდან. იბრძოდა სომხეთის მიწების გაერთიანებისა და ხელისუფლების ცენტრალიზაციისათვის. შემოიერთა ვაიოცძორის სათავადო და ხაჩენის ოლქი. ვასპურაკანის სამეფოს ჩამოაშორა კოგოვიტისა და ცაღკოტნის ოლქები. მისი მეფობის დროს დედაქალაქი ანისი დიდ სავაჭრო-სახელოსნო და კულტურულ ცენტრად იქცა, აშენდა საკათედრო ტაძარი და სხვა მნიშვნელოვანი ნაგებობები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 611.
იოსებ არღუთინსკი

იოსებ არღუთინსკი, დოლგორუკი (დ. 1743, სოფ. სანაჩინი, თბილისის მახლობლად — გ. 21 მარტი [ძვ. სტ. 9 მარტი], 1801, თბილისი) — სომეხი საეკლესიო და პოლიტიკური მოღვაწე, არქიეპისკოპოსი, სრულად სომხეთის კათალიკოსი 1800 წლიდან. 1783 წელს შეადგინა პროექტი, რომლის მიხედვითაც რუსეთს უნდა აღედგინა სომხეთის დამოუკიდებელი სამეფო. რუსეთს უფლება ეძლეოდა მეფე დაენიშნა და ჯარი ჰყოლოდა სომხეთში. იოსებ არღუთინსკი მჭიდროდ თანამშრომლობდა ერეკლე II-თან და აქტიურად მონაწილეობდა საქართველოს რუსეთთან შეერთებაში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 202.
ფრიდრიხ I (პრუსია)

ფრიდრიხ I (გერმ. Friedrich I; დ. 11 ივლისი, 1657, კენიგსბერგი — გ. 25 თებერვალი, 1713, ბერლინი) — ბრანდენბურგის კურფიურსტი ფრიდრიხ III-ის სახელით 1688 წლიდან და პირველი „მეფე პრუსიაში“ 1701-1713 წლებში. ფრიდრიხ I დაიბადა ქალაქ კიონიგსბერგში ბრანდენბურგის კურფიურსტის ფრიდრიხ ვილჰელმისა და მისი მეუღლის ლუიზა ჰენრიეტა ორანელის ოჯახში. ვილჰელმი დაბადებიდანვე სუსტი ბავშვი და მისი გადარჩენის შანსები ძალიან დაბალი იყო, ამას ზედ დაერთო ერთი წლის ასაკში მომხდარი უბედური შემთხვევა, რომლის დროსაც იგი დამახინჯდა კიდეც. თუმც მისმა ორგანიზმა კრიზისი გადაიტანა და ფრიდრიხი გადარჩა. მამის გარდაცვალების შემდეგ იგი ბრანდენბურგის კურფიურსტი გახდა ფრიდრიხ III-ის სახელით. მან შეძლო თავისი 4 ნახევარძმისათვსი ჩამოერთმია მამის მიერ დატოვებული მემკვიდრეობები და ამით შეენარჩუბნებინა ქვეყნის ერთიანობა. 1707 წელს მან კიონიგსბერგში თავი მეფედ გამოაცხადა და სახელად „ფრიდრიხ I“ მიიღო, ამასთანავე როგორც კალვინისტი იგი ნოშატელის ფიურსტადაც იქნა არჩეული. მეფობის ტიტულის აღიარების სანაცვლოდ მან იმპერატორ კარლ VI-ს 2.000.000, ხოლო გერმანელ კლერიკალებს 600.000 ოქროს ტალერი გადაუხადა. გარდა ამისა ფრიდრიხი მოვალე იყო ესპანური მემკვიდრეობისათვის ომში კარლ VI-ის მხარეზე რამდენიმე ათასი ჯარისკაცი გამოეყვანა. ამასთანავე ფრიდრიხს უფლება არ ჰქონდა თავისი თავისათვის ეწოდებინა „პრუსიის მეფე“ (გერმ.: König von Preußen), არამედ უნდა დაკმაყოფილებული ტიტულით „მეფე პრუსიაში“ (გერმ.: König in Preußen), ვინაიდან მისი სამფლობელოების დიდი ნაწილი საღვთო რომის იმპერიის საზღვრებში არ იყო და პრუსიის მხოლოდ აღმოსავლეთ ნაწილს მოიცავდა. დასავლეთი ნაწილი (ე.წ. სამეფო პრუსია) პოლონეთის სამეფოს შემადგენლობაში იყო 1772 წლამდე. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ფრიდრიხ I (პრუსია) ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 402.
არფა (მუსიკალური საკრავი)

არფა — უძველესი საკრავი, გავრცელებული იყო ეგვიპტეში, ფინიკიაში, ასურეთ-ბაბილონში, იუდეაში, საბერძნეთში, რომში და ბიზანტიაში. პირველად არფა, როგორც საოპერო ორკესტრის შემადგენელი საკრავი, გამოიყენა ჰენდელმა. მის შემდეგ ეს საკრავი მონაწილეობს საოპერო, საბალეტო, სიმფონიური და კამერული მუსიკის შესრულებაში. 45-47 სიმიანი არფა, ფორტეპიანოს მსგავსად, სრული დიაპაზონის მქონეა. მასზე მიიღწევა სხვადასხვა სახის ჟღერადობა: არპეჯიოები, გლისანდოები, ფლაჟოლეტები, აკორდული კომპლექსები და სხვ. არფის სოლოებს არაჩვეულებრივი სინატიფე და კოლორიტულობა შეაქვს ორკესტრის ჟღერადობაში. ეს საკრავი სიმფონიურ ორკესტრში პირველად შემოიღო ბერლიოზმა „ფანტასტიკური სიმფონიის“ მეორე ნაწილში („მეჯლისზე“). ცნობილია აგრეთვე არფის ბრწყინვალე სოლოები ჩაიკოვსკის ბალეტებში: „ყვავილების ვალსი“ - „მაკნატუნიდან“, „სცენა“ და „ადაჟიო“ — „გედების ტბიდან“ და „მძინარე მზეთუნახავიდან“, სოლო გლაზუნოვის ბალეტიდან „რაიმონდა“, რიმსკი-კორსაკოვის „ესპანური კაპრიჩიოდან“ და სხვ. ამ საკრავს ხშირად მიმართავდნენ დებიუსი, რაველი, ჰინდემიტი და სხვ. არფა, როგორც პოპულარული ეროვნული საკრავი, იმდენადაა გავრცელებული ირლანდიაში, რომ აღიარებულია ამ ქვეყნის ემბლემად. ამიტომაა, რომ არფის გამოსახულება, კოკარდის სახით, მოთავსებულია სახელმწიფო მოხელეთა, პოლისმენებისა და სხვათა ქუდებზე. არფას იყენებენ ერთი ან ორი საკრავის სახით. გამონაკლისია ვაგნერის ოპერა „რაინის ოქრო“, რომელშიც კომპოზიტორმა გამოიყენა ექვსი არფა, რათა მათი არპეჯირებული ჟღერადობით გადმოეცა ცისარტყელის გზით ღმერთების სვლა მათ სამყოფელ ვალჰალასკენ.
ამაზასპ ბაბაჯანიანი

ამაზასპ ხაჩატურის ძე ბაბაჯანიანი (დ. 18 თებერვალი, 1906, სოფ. ჩარდახლი, აზერბაიჯანი — გ. 1 ნოემბერი, 1977, მოსკოვი) — ჯავშანსატანკო ჯარების მთავარი მარშალი (1975). საბჭოთა კავშირის გმირი (26 მაისი, 1944). სკკპ წევრი 1928 წლიდან. ეროვნებით სომეხი. 1925 წელს მოხალისედ წავიდა წითელ არმიაში. 1929 წელს დაამთავრა სამხედრო-ქვეითთა სკოლა. მონაწილეობდა სსრკ-ფინეთის ომში (1939–1940). დიდი სამამულო ომის დასაწყისში მეთაურობდა მსროლელთა პოლკს (1941 წლის ივნისიდან 1942 წლის აპრილამდე). 1942 წლის სექტემბრიდან მეთაურობდა მე-3 მექანიზებულ ბრიგადას (1943 წლის ოქტომბრიდან მე-20 გვარდიული). მდინარე დნეპრის გადალახვისას ბრიგადის უნარიანი ხელმძღვანელობისათვის მიენიჭა საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება. 1944 წლის აგვისტოდან 1945 წლის მაისამდე მეთაურობდა გვარდიულ სატანკო კორპუსს. დაამთავრა სამხედრო აკადემია (1948). 1959 წლიდან ოდესის სამხედრო ოლქის ჯარების სარდალია, 1967–1969 წლებში — საბჭოთა კავშირის მარშლის რ. მალინოვსკის სახელობის ჯავშანსატანკო ჯარების სამხედრო აკადემიის უფროსი, 1969 წლის მაისიდან — სატანკო ჯარების უფროსი. სსრკ VI-IX მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. დაჯილდოებულია 3 ლენინის ორდენით, აგრეთვე 10 სხვა ორდენითა და მედლებით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 117.
ჰიუ ჯეკმენი

ჰიუ მაიკლ ჯეკმენი (ინგლ. Hugh Michael Jackman; დ. 12 ოქტომბერი 1968, სიდნეი) — ემის და ტონისა და ოქროს გლობუსის მფლობელი ავსტრალიელი მსახიობი. დამსახურებული მომღერალი, მოცეკვავე და სასცენო მიუზიკლების მსახიობი - ჯეკმენი მსოფლიოში უმეტესწილად ცნობილია მისი როლებით რამდენიმე მაღალბიუჯეტიან ფილმში, მათ შორის „იქს-ადამიანები“, „კეიტი და ლეოპოლდი“, „პრესტიჟი“, „ვან ჰელსინგი“ და „ავსტრალია“. ტონის დაჯილდოების სამ გზის მასპინძელი ჯეკმენი გაუძღვა ოსკარის დაჯილდოების ცერემონიალს 2009 წელს. 2009 წელს ასევე გაიხსნა მისი სახელობის ვარსკვლავი ჰოლივუდის დიდების ხეივანზე. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჰიუ ჯეკმენი ჰიუ ჯეკმენი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ჰიუ ჯეკმენი People.com-ზე ↑ ჰიუ ჯეკმენის ბიოგრაფია - Tiscali. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-02-21. ციტირების თარიღი: 2009-01-29. ↑ Gans, Andrew."ტონის მფლობელი ჯეკმენი გაუძღვება ოსკარის დაჯილდოებას" playbill.com, 12 დეკემბერი 2008 ↑ "ჰოლივუდი ირჩევს კიდევ 25 ვარსკვლავს დიდების ხეივნისათვის" Reuters.com, 19 ივნისი 2008
ფრანსუა მიტერანი

ფრანსუა მორის მიტერანი (ფრანგ. François Maurice Mitterrand) (დ. 26 ოქტომბერი, 1916, ჟარნაკი, საფრანგეთი — გ. 8 იანვარი, 1996, პარიზი) — ფრანგი პოლიტიკური მოღვაწე, საფრანგეთის რესპუბლიკის პრეზიდენტი და ანდორის კო-პრინცი 1981-1995 წლებში. Bell, David S. "François Mitterrand: the President as 'Political Artist'." in David S. Bell and John Gaffney, eds. The Presidents of the French Fifth Republic (2013): 136+ Cogan, Charles. "Mitterrand, France, and NATO: the European transition." Journal of Transatlantic Studies (2011) 9#3 pp: 257–267. Cole, Alistair. François Mitterrand: A Study in Political Leadership, London, Routledge, 1994, ISBN 0-415-07159-3. Friend, Julius W. "François Mitterrand: All Sins Forgiven?." French Politics and Society (1996): 28–35. Louvre inauguration speech by Mitterrand French President Poll (01/2006)
ხევის კავკასიონი

ხევის კავკასიონი — საქართველოს კავკასიონის მონაკვეთი. მდებარეობს კავკასიონის ჩრდილოეთ კალთაზე, მოიცავს მდინარე თერგის ზემო დინების აუზს. ხევის კავკასიონის სამხრეთ საზღვარი გასდევს კავკასიონის მთავარი ქედის თხემს მწვერვალ ზილგახოხიდან (დასავლეთით) მწვერვალ ჭაუხამდე (აღმოსავლეთით), ჩრდილოეთით — მიუყვება ხოხის ქედს, გადაკვეთს თერგის ხეობას და ადის მდინარეების ხდისა და არმხის (თერგის მარჯვენა შენაკადები) წყალგამყოფზე, აღმოსავლეთით ხევის კავკასიონის საზღვარი შავანის ქედს გაუყვება, შემდეგ მდინარეების ჯუთისა (სნოსწყლის ზემო დინება) და როშკისწყლის (ხევსურეთის არაგვის მარჯვენა შენაკადი) წყალგამყოფს. დასავლეთი საზღვარი მდინარეების თერგისა და ზაქის წყალგამყოფია ზილგახოხისა და სივერაუტის მწვერვალებს შორის. ხევის კავკასიონი აგებულია უმთავრესად იურული თიხაფიქლებით, ქვიშაქვებით, კირქვებითა და მერგელებით. ეს ნალექები გამსჭვალულია დიაბაზის ინტრუზიული ძარღვებით. მნიშვნელოვნადაა გავრცელებული პალეოზოური გრანიტები, გნაისები და დიორიტები, მეოთხეული ეფუზივები, მყინვარული ნაფენები და დელუვიონი. ხევის კავკასიონის ძირითადი ოროგრაფიული ერთეულებია: მთავარი ქედის ჩრდილოეთ კალთა (მწვერვალები: ზილგახოხი, ყადლასანი, ლაღზწითი, ლაგათისარი, ხორისარი, ნარვანხოხი, სადუცია, ქვენამთა; უღელტეხილები: ურუსთის, ჯვრის, გუდამაყრის). ჩრდილოეთით აღმართულია ხოხის ქედი (მწვერვალები: სივერაუტი, ჯიმარა, სუათისი, მაილი, მყინვარწვერი). მაღალია აგრეთვე შავანისა და ყუროს ქედები. ხევის კავკასიონის სხვა ოროგრაფიული ერთეულებია: მდინარე თერგის ხეობა (ზემო წელში თრუსოს, სტეფანწმინდის ქვემოთ ე.წ. დარიალის ხეობა), ყაზბეგისა და სნოს ქვაბულები. აქ გაბატონებულია ტექტოგენურ-ეროზიული მაღალმთიანი რელიეფი. ფართოდ არის გავრცელებული ახალგაზრდა ვულკანური რელიეფი, მყინვარული და სხვა ფორმებიც. ხევის კავკასიონს ახასიათებს ჰავის სიმაღლებრივი ზონალურობა. სოფელ კობის ქვემოთ, 1740-1960 მეტრის ფარგლებში, ზომიერად ნოტიო ჰავაა. იცის ცივი ზამთარი და ხანგრძლივი გრილი ზაფხული, საშუალო წლიური ტემპერატურა 2,8 °C-დან 4,9 °C-მდეა. აბსოლუტური მინიმუმი -34 °C, აბსოლუტური მაქსიმუმი 29-32 °C. უფრო ზემოთ ზომიერად ცივზამთრიანი და მოკლეზაფხულიანი ჰავაა, მაღლა მას ცვლის მაღალმთის ზომიერად ნოტიო ჰავა, სადაც ნამდვილი ზაფხული არ იცის. ყვალაზე მაღალ ადგილებში კი მუდმივთოვლიან-მყინვარებიანი მაღალმთის ჰავაა. ხევის კავკასიონზე 800-1700 მმ ნალექი მოდის წელიწადში. მდინარეებიდან აღსანიშნავია თერგი და მისი შენაკადები. წყალდიდობა თერგზე ზაფხულშია, წყალმცირობა - ზამთარში. ზოგიერთი შენაკადი ღვარცოფულია. ხევის კავკასიონზე მრავალი ცირკული, დაკიდებული და ხეობის ტიპის მყინვარია. მათ შორის უდიდესია სუათისი, გერგეთი, დევდარაკი. ნიადაგ-მცენარეული საფარი ზონების სახითაა განლაგებული: თერგისა და ზოგიერთი მისი შენაკადის ხეობაში ტყის ღია ყომრალი ნიადაგია, რომელზეც ხარობს არყისა და ფიჭვის ტყეები. შემდეგ სიმაღლებრივ ზონაში მთის მდელოს კორდიანი და კორდიან-ტორფიანი ნიადაგია, სადაც იზრდება სუბალპური და ალპური ბალახეული. ხევის კავკასიონი გამოირჩევა სიმაღლებრივი ლანდშაფტური ზონალურობის სრული სპექტრით, თუმცა მთა ტყის ლანდშაფტის არეალი აქ უმნიშვნელოა. გაბატონებულია მთა-მდელოს და გლაციალურ-ნივალური ლანდშაფტები. უკლება დ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 451-452.
ნეოკონსერვატიზმი

ნეოკონსერვატივიზმი — პოლიტიკური ფილოსოფია, რომელიც დასაბამს შეერთებულ შტატებში იღებს. მისი ძირითადი განმასხვავებელი მიმართულება საერთაშორისო ურთიერთობებშია, სადაც ის ინტერვენციონისტულ პოლიტიკას ლობირებს, ეროვნული ინსტერესების (როგორც ეს ნეოკონსერვატორებს ესმით) დაცვის მიზნით.პირველი ნეოკონსერვატორები იყვნენ ძირითადად ებრაელი ლიბერალები რომლებიც ეწინაამდეგებოდნენ ამერიკის სამხედრო ბიუჯეტის შემცირებას და ამას ხსნიდნენ ამერიკის როლის შემცირების საშიშროებით მსოფლიოში. ტრადიციული კონსერვატორებისგან განსხვავებით ნეოკონსერვატორები არ ეწინააღმდეგებიან მინიმალურად ბიუროკრატიულ სოციალურ სახელმწიფოს, და, ზოგადად ემხრობიან რა ლიბერალურ ეკონომიკას, საჭიროებისამებრ არ არიან მასში ჩარევის წინააღმდეგი, გარკვეული სოციალური მიზნების მისაღწევად. ტერმინი „ნეოკონსერვატორი“ თავდაპირველად გამოყენებულ იქნა იმ ლიბერალების წინააღმდეგ, რომლებიც „მარჯვნივ გადავიდნენ“. მაიკლ ჰარინგტონმა, სოციალ-დემოკრატმა, სიტყვა ნეოკონსერვატორი პირველად გამოიყენა 1973 წელს ჟურნალის „Dissent“ სტატიაში სოციალური პოლიტიკის შესახებ. პირველი მნიშვნელოვანი ნეოკონსერვატორი, რომელმაც ეს ტერმინი მიიღო და ამ მიმდინარეობის დამფუძნებლად ითვლება, იყო ირვინ კრისტოლი. მან საკუთარი ნეოკონსერვატიული შეხედულებები ჩამოაყალიბა 1979 წლის სტატიაში „Confessions of a True, Self-Confessed Neoconservative.“ („ნამდვილი, თვითაღიარებული ნეოკონსერვატორის აღიარება“). კრისტოლის იდეების გავლენა იზრდება 1950-იანებიდან, როდესაც ის ჟურნალს „Encounter“ აფუძნებს. ნეოკონსერვატიული იდეების კიდევ ერთი გავლენიანი წყარო იყო ნორმან პოდჰორეცი, ჟურნალის „Commentary“ რედაქტორი 1960-95 წლებში. 1982 წლისთვის პოდჰორეცი საკუთარ თავს ნეოკონსერვატორს უწოდებდა ნიუ-იორკ ტაიმზის სტატიაში „The Neoconservative Anguish over Reagan's Foreign Policy“ („ნეოკონსერვატიული წუხილი რეიგანის საგარეო პოლიტიკის მიმართ“). ეს ტერმინი სულ უფრო ხშირად ხდება მედიის ყურადღების ცენტრში ჯორჯ ბუში უმცროსის პრეზიდენტობის პერიოდში. განსაკუთრებით ყურადღება ეთმობა ამერიკის საგარეო პოლიტიკაზე ნეოკონსერვატორთა ზეგავლენას, როგორც „ბუშის დოქტრინის“ ნაწილს.
დავოსი

დავოსი (გერმ. Davos; იტალ. Tavate) — ქალაქი აღმოსავლეთ შვეიცარიაში, გრაუბიუნდენის კანტონის ტერიტორიაზე, ზღვის დონიდან 1560 მ სიმაღლეზე. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით დავოსში ცხოვრობდა 11,166 ათ. ადამიანი. მდებარეობს რეტის ალპებში, წიწვიანი ტყითა და ალპური მდელოებით შემოსილი მაღალი მთებით შემოსაზღვრულ განიერ ხეობაში. ცნობილი სამთო-სათხილამურო კურორტი. ევროპის ყველაზე მაღლა მდებარე ქალაქი. აქ ყოველწლიურად იმართება მსოფლიო ეკონომიკური ფორუმი, რომელსაც ხშირად დავოსის ფორუმს უწოდებენ. აერთიანებს 2 სოფელს: დავოს-პლაცს და დავოს-დორფს, რომლებიც დავოსის ხეობაში ვრცელდებიან, მდინარე ლანდვასერის ნაპირზე. ისტორიულ წყაროებში მოიხსენიება 1160 და 1213 წლებში. იმ დროს დავოსი რეტორომანულ ენაზე მოსაუბრე ხალხით დასახლდა, თუმცა მოგვიანებით, კერძოდ XIII საუკუნეში ამ ტერიტორიაზე გერმანულენოვანმა ხალხმა მოიკიდა ფეხი. 1860 წლიდან ხდება ფეშენებელური კურორტი, ხოლო XX საუკუნიდან მოყოლებული სპორტის ზამთრის სახეობებათა და სათხილამურო სპორტის საერთაშორისო ცენტრი. 1971 წელს დავოსში პირველად გაიმართა მსოფლიო ეკონომიკური ფორუმი, სადაც მიმდინარეობს მსოფლიო ეკონომიკური, პოლიტიკური და სოციალური პრობლემების განხილვა. დავოსის ფართობია 254.5 კმ². ტერიტორიის 37,1% გამოიყენება სასოფლო-სამეურნეო მიზნებში, ტყეებს 19,7% უკავია. გზებსა და შენობა-ნაგებობებზე მოდის 2,2%, ხოლო 41% მდინარეებზე, მყინვარებსა და მთებზე. დავოსი მაღალმთიანი კლიმატური კურორტია. იცის უღრუბლო და უქარო ამინდი, დამახასიათებელია მზის ინტენსიური რადიაცია, ზომიერად რბილი ზამთარი და ზომიერად გრილი ზაფხული. ყველაზე ნოტიო თვეა აგვისტო. წყლის ყველაზე მშრალი თვეა აპრილი. ატმოსფერული ნალექების რაოდენობა წელიწადში დაახლოებით 1000 მმ-მდე. სამკურნალო საშუალება: კლიმატოთერაპია, ჰიდრო- და ელექტროთერაპია და სხვა; სამედიცინო ჩვენება: ფილტვების ტუბერკულოზი, სასუნთქი გზების არატუბერკულოზური დაავადებანი (ბრონქიტი, პლევრიტი, ბრონქული ასთმა და სხვა). არის სანატორიუმები, სასტუმროები, თეატრები, საკონცერტო დარბაზები, სპორტული ნაგებობანი. დავოსი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური) ↑ http://www.gemeindedavos.ch/de/politikverwaltung/politik/exekutive/ ↑ Swiss Federal Statistics Office – STAT-TAB Ständige und Nichtständige Wohnbevölkerung nach Region, Geschlecht, Nationalität und Alter (German) accessed 10 December 2011. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 21 სექტემბერი 2012. ციტირების თარიღი: 1 იანვარი 2021. ↑ Bestmountaintowns.com დაარქივებული 2014-02-26 საიტზე Wayback Machine. , Retrieved on 2010-01-27
ხარულის ქედი

ხარულის ქედი — ქედი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ჯავის, გორისა და მცხეთა-მთიანეთის მხარის ახალგორის მუნიციპალიტეტებში. წარმოადგენს კავკასიონის სამხრეთ ტოტს. გამოეყოფა მაღრან-დვალეთის კავკასიონის მთავარ ქედს მწვერვალ ლაღზწითთან. თითქმის მერიდიანული მიმართულებისაა. არის ერთი მხრივ, მდინარეების დიდი ლიახვისა და პატარა ლიახვის, მეჯუდისა და ლეხურის, მეორე მხრივ, მდინარეების არაგვისა და ქსნის წყალგამყოფი. ბოლოვდება ზებეყურის ქედით. ხარულის ქედის თხემზე ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ განლაგებულია მწვერვალები: ყელი (3628 მ), ქნოღო (3284 მ), გალავდური (3230 მ), წითელი ხატი (3026 მ), ძირისი (2594 მ), ცხრაწყარო (2347 მ), მთაწმინდა (2276 მ), ზემაკური (2118 მ). აგებულია იურული, ცარცული და პალეოგენური, უმთავრესად ტერიგენული ქანებით. ქედის ჩრდილოეთ, ზღვის დონიდან 3000 მეტრზე მაღალ მონაკვეთზე არის ძველი გამყინვარების ნიშნები. ქედის თხემის უმეტესი ნაწილი ალპურ სარტყელშია და მდელოს ბალახეულით არის შემოსილი, კალთები ტყიანია. საქართველოს ქედების სია ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 440. მარუაშვილი ლ., საქართველოს ფიზიკური გეოგრაფია, თბ., 1964. ↑ ოსური გამოთქმით ”გნუხ”.
ჩითახევი (ბორჯომის მუნიციპალიტეტი)

ჩითახევი — სოფელი ბორჯომის მუნიციპალიტეტში, (დვირის თემში). მდებარეობს ბორჯომის ხეობაში. მდინარე მტკვრის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 950 მეტრი, ბორჯომიდან 10 კილომეტრი. სოფლის ტერიტორიაზე მდინარე მტკვარზე აგებულია ჰესი. სოფლის მახლობლად დგას „მწვანე მონასტერად“ წოდებული ჩითახევის წმინდა გიორგის მონასტერი, რომელიც XIII საუკუნეზე გვიანდელი უნდა იყოს. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 176 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 117. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019. ↑ მოსახლეობის 2002 წლის აღწერა. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (2002 წელი). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019.
ცემი

ცემი — სოფელი ბორჯომის მუნიციპალიტეტში (ტბის თემში). მდებარეობს მდინარე ბაკურიანისწყლის (მტკვრის აუზი) მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1120 მეტრი, ბორჯომიდან 17 კილომეტრი. ცემი კლიმატური კურორტია. შედის ბორჯომის კურორტების ჯგუფში. იცის ზომიერად რბილი, თოვლიანი ზამთარი. მზის ნათების ხანგრძლივობაა 2200 საათი. ნალექების რაოდენობაა 550 მმ წელიწადში. სამკურნალო ფაქტორია ჰავა. სამედიცინო ჩვენება: სუნთქვის ორგანოთა ქრონიკული დაავადებანი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 246 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 194. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019. ↑ მოსახლეობის 2002 წლის აღწერა. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (2002 წელი). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019.
ციხისჯვარი (ბორჯომის მუნიციპალიტეტი)

ციხისჯვარი — სოფელი ბორჯომის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს თორის ქვაბულში, მდინარე შავიწყლის (ბორჯომულას ერთ-ერთი მდგენელი) ნაპირებზე, ზღვის დონიდან 1640 მეტრი, ბორჯომიდან 41 კმ. ციხისჯვარი არის ადგილობრივი მნიშვნელობის კლიმატურ-ბალნეოლოგიური კურორტი. სოფელში დგას შუა საუკუნეების არქიტექტურული კომპლექსი: ციხესიმაგრე ციხისჯვარი, ნადარბაზევი და ეკლესია. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 406 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 238. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019. ↑ მოსახლეობის 2002 წლის აღწერა. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (2002 წელი). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019.
წითელსოფელი (ბორჯომის მუნიციპალიტეტი)

წითელსოფელი — ნასოფლარი ბორჯომის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს თორის ქვაბულში, მთა ბარძიმ-ჯვარის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე გუჯარეთისწყლის (მტკვრის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1760 მეტრი, ბორჯომიდან 43 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 320. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 16 აგვისტო 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05.
წინუბანი (ბორჯომის მუნიციპალიტეტი)

წინუბანი — სოფელი ბორჯომის მუნიციპალიტეტში, ბაკურიანის თემში. მდებარეობს თორის ქვაბულში, გვირგვინას ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე გუჯარეთისწყლის (მტკვრის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1520 მეტრი, ბორჯომიდან 32 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 330. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019. ↑ მოსახლეობის 2002 წლის აღწერა. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (2002 წელი). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019.
ჭობისხევი

ჭობისხევი — სოფელი ბორჯომის მუნიციპალიტეტში, დვირის თემში. მდებარეობს მდინარე ჭობისხევის (მტკვრის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირებზე. ზღვის დონიდან 900 მეტრი, ბორჯომიდან 13 კილომეტრი. სოფლის ტერიტორიაზე შემორჩენილია ძველი, ჰიდროელექტროსადგური. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 745 ადამიანი. სოფელში ცხოვრობენ: გოგოლაძეები, სამსონაშვილები, სარალიძეები, მახარაშვილები, მეხრიშვილები, მაისურაძეები, ოქროპირიძეები და ხელისუფალები. არიან სხვა გვარებიც. [წყარო არ არის მითითებული 447 დღე] ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 404. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019. ↑ მოსახლეობის 2002 წლის აღწერა. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (2002 წელი). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019.