laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
მონფლორიტე-ლასკასასი

მონფლორიტე-ლასკასასი (ესპ. Monflorite-Lascasas, არაგ. Monflorit-Ascasas) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის არაგონის ავტონომიური გაერთიანების უესკის პროვინციის ოია-დე-უესკის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 29,20 კმ². მოსახლეობა — 405 კაცი (2020). უესკის მუნიციპალიტეტები მონფლორიტე-ლასკასასის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი Gran Enciclopedia Aragonesa - მონფლორიტე-ლასკასასი[მკვდარი ბმული] ↑ National Statistics Institute Municipal Register of Spain of 2023 — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123821811"></a>
თეიმურაზ ტყეშელაშვილი

თეიმურაზ ტყეშელაშვილი (დ. 3 აგვისტო, 1923, ქუთაისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი. 1946 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის პედიატრიული ფაკულტეტი. 1947–1950 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სანიტარული და პედიატრიული ფაკულტეტების საფაკულტეტო ქირურგიის კათედრის ლაბორანტი. 1951-1954 წლებში საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ექსპერტი და კლინიკური ქირურგიის ასპირანტი. 1955 წლიდან ჰემატოლოგიისა და ტრანსფუზიოლოგიის ინსტიტუტის თანამშრომელი. ავტორია 159 სამეცნიერო ნაშრომის. მისი ხელმძღვანელობით დაცულია 6 საკანდიდატო დისერტაცია. არის ტრანსფუზიოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, მთავარი მეცნიერ–თანამშრომელი, პროფესორი. საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „წვრილი ნაწლავის მოტორული ფუნქციის ზოგიერთი საკითხი მის ვრცელ რეზექციასთან დაკავშირებით“, დაიცვა 1954 წელს. სადოქტორო დისერტაციის თემა — „ახალი სისხლშემცველი — „ჟელატინინი“ („ჟელატინინის“ მომზადების მეთოდით დამუშავება და მისი ექსპერიმენტული შესწავლა“), დაიცვა 1969 წელს. 1985 — საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე სისხლშემცვლელები, სისხლის კომპონენტები და პრეპარატები, თბილისი, განათლება, 1976, გვ. 210 სისხლშემცვლელები : თვისებები და გამოყენების ტექნიკა, თბილისი, საბჭ. საქართველო, 1963, გვ. 57 წვრილი ნაწლავის მოტორული ფუნქცია, თბილისი, საბჭ. საქართველო, 1961, გვ. 51 ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია, თბ., 2000, გვ. 266 თეიმურაზ ტყეშელაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
კასია (მცენარე)

კასია (ლათ. Cassia) — მრავალწლოვანი ბალახის, ბუჩქების ან ტანდაბალი ხეების გვარი ცეზალპინიისებრთა ქვეოჯახისა. 500-600 სახეობა გავრცელებულია ორივე ნახევარსფეროს ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში. სამკურნალო მნიშვნელობა აქვს სინამაქის ხეს (ლათ. Cassia acutifolia), რომლის სამშობლოდ სუდანს მიიჩნევენ. მისი ერთწლიანი კულტურა გვხვდება შუააზიასა და ყაზახეთში. საქართველოში ხარობს სუბტროპიკულ მცენარეთა სარტყელში. ბუჩქის სიმაღლე 1,5 მ აღწევს. სამკურნალოდ იხმარება მისი ფოთოლი, რომელიც „ალექსანდრიული ოტლის“ (სინამაქის ფოთლის) ან სენას სახელით არის ცნობილი, და პარკი (ალექსანდრიული პარკი); შეიცავს ანტრაგლიკოზიდებს, იყენებენ საფაღარათო საშუალებით, ისე როგორც Cassia angustifolia-ს და Cassia obovota-ს. ხიარიშამბარი ანუ ხეჩერჩხელა (ლათ. Cassia fistula) საქართველოში ეგვიპტიდან შემოიტანეს და საფაღარათო საშუალებად ხმარობდნენ. მისი ქერქი შედიოდა პირში გამოსავლები კეთილსურნელოვანი ნარევის სუნონის შემადგენლობაში. წუწუნავა ნ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 423.
კასლეთი

კასლეთი — მდინარე მესტიის მუნიციპალიტეტში, ეგრისის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. სიგრძე 23 კმ, აუზის ფართობი 76 კმ². იწყება ზღვის დონიდან 2875 მ სიმაღლეზე პატარა ტბიდან. ერთვის მდინარე თხეიშს მარჯვნიდან. საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულსა და ზაფხულში, წყალმცირობა - ზამთარში. საშუალო წლის ხარჯი შესართავთაბ 4 მ³/წმ. აფხაზავა ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 425.
კასპის სამაროვანი

კასპის სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი კასპში. კასპის რკინიგზის სადგურსა და მდინარე ლეხურას შორის. მიეკუთვნება გვიანდელი ბრინჯაოსა და ადრინდელი რკინის ხანას (ძვ. წ. XIV—VIII სს.). 1962—1963 წლებში მცხეთის არქეოლოგიური ექსპედიიციის კასპის რაზმმა (ხელმძღვანელი ა. კალანდაძე, რაზმის უფროსი მ. ბარამიძე) გათხარა ქვაყრილიანი და მიწაყრილიანი ორმოსამარხები და 1 კენოტაფი. სამარხი ორმო სწორკუთხა ან ოვალურია და ხის ძელებით ან ფიქალითაა გადახურული. სამარხები ძირითადად თითო მიცვალებულისთვისაა განკუთვნილი. მიცვალებულები დაკრძალული იყვნენ კიდურებმოხრილი, მარჯვნივ (მამაკაცები) ან მარცხნივ (ქალები) გვერდზე, იშვიათად — გაშოტილი. ყოველ მიცვალებულს ჩატანებული ჰქონდა 1-იდან 16-მდე თიხის ჭურჭელი (უმთავრესად მორგვზე დამზადებული შავი, ლეგა ან მონაცრისფრო ხელადები, დოქები, ტოლჩები, სასმისები, ბადია-ლანგრები, დერგები, ქილები, ქოთნები, სადღვებლები და სხვა); იარაღი (ბრინჯაოს ფოთლისებური, გრძელყუნწიანი სამკუთხა ფორმის სატევრები, მოკლე მახვილი, მასრაგახსნილი და მთლიან-მასრიანი შუბისპირები და ხელშუბისპირები, ისრისპირები, რკინის სატევრები და შუბისპირები); სამკაული (საკინძები, სამაჯურები, საკანჭურები, ამულატები, ნემს-მახათბი, მაშა-ჩქიფები, სარდიონის, პასტის, კაურის და ქარვის ნაირგვარი მძივები და სხვა). მსგავსი მასალა აღმოჩენილია აღმოსავლეთ საქართველოს (სამთავრო, ნარეკვავი, აღაიანი, მეტეხი, კავთისხევი, ხოვლე, თბილისი და სხვა) სინქრონულ ძეგლებში. მოპოვებული არქეოლოგიური მასალა ინახება კასპის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში. გვეტაძე ჯ., მირიანაშვილი ნ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 131. ბარამიძე მ., კასპის სამაროვანი, „მასალები საქართველოსა და კავკასიის არქეოლოგიისათვის“, 1965, ტ. 4;
კასპის ცემენტ-შიფერის კომბინატი

კასპის ცემენტ-შიფერის კომბინატი — ისტორიული ძეგლი, საქართველოს ცემენტის მრეწველობის პირველი საწარმო ქ. კასპში (1978 წლამდე ეწოდებოდა კასპის ცემენტის ქარხანა). თბილისიდან 48 კმ-ზე. მშენებლობა დაიწყო 1927 წელს კასპის კირქვისა და თიხის საბადოების წარმოების ათვისების ბაზაზე. საწარმოს ძირითადი პროდუქციაა ცემენტი, შიფერი და წვრილი საკედლე ბლოკები. პირველი ქართული ცემენტი გამოუშვეს 1930 წელს. შიფერის წარმოება კომბინატმა აითვისა 1945 წელს, საკედლე ბლოკებისა — 1960 წელს. 1947 წელს დაიწყო კომბინატის გაფართოება. 1949 წელს კომბინატის საწარმოო სიმძლავრემ შეადგინა 250 ათ. ტ ცემენტი, 1953 წელს — 390, 1966 წ. — 760, ხოლო 1976 წ. — 830 ათ. ტონა. კომბინატის მზა პროდუქცია ძირითადად რესპუბლიკის შიგნით მოიხმარება. 1968 წლიდან 400 მარკის საექსპორტო ცემენტს გზავნიან ირანში. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 131-132.
გველეშაპის ხიდი

გველეშაპის ხიდი (სლოვენურად: Zmajski most) არის სატრანსპორტო ხიდი, რომელიც მდებარეობს ლიუბლიანაში, სლოვენიის დედაქალაქში. ის კვეთს მდინარე ლიუბლიანიცას. ხიდი აშენდა მე-20 საუკუნის დასაწყისში, როდესაც ლიუბლიანა ავსტრო-უნგრეთის იმპერიის ნაწილი იყო. კონსტრუქციულად ხიდი წარმოადგენს რკინაბეტონის ხიდების ერთ-ერთ უადრეს ნიმუშს, სტილისტურად კი მიეკუთვნება არტ-ნუვოს ვენურ სკოლას. აშენებულია 1900-1907 წლებში. დიზაინი ეკუთვნის ჯიორჯიო ზანინოვიჩს, ინჟინერია ეფუძნება იოსეფ მელანის სისტემას (Melan System). ინჟინერ-არქიტექტორები იყვნენ ჯერ ავსტრიელი ალექსანდრე ზაბოკრზისკი და მისი ასისტენტი, ლიუბლიანელი ფილიპ ჟუპანჩიჩი, ხოლო შემდგომ სირილ მეთოდ კოჰი, ასევე ლიუბლიანადან. ხიდი ნაწილობრივ გაიხსნა 1901 წელს. ხიდზე მითითებული წლები 1848-1888 აღნიშნავს ავსტრო-უნგრეთის იმპერატორ ფრანც ჯოზეფის მმართველობის ორმოცწლიან იუბილეს. თავდაპირველად ხიდს ეწოდებოდა "საიუბილეო ხიდი" (გერმ. Jubiläumsbrücke). ეს არის ევროპის ერთ ერთი უძველესი რკინით არმირებული ბეტონის ხიდი და პირველი ამგვარი ხიდი ლიუბლიანაში. 1901 წელს, როდესაც ხიდი გაიხსნა, მისი თაღი ევროპის მასშტაბით იყო სიდიდით მესამე. ღიობი არის 33.34 მეტრი. ხიდი არის 45 მეტრი სიგრძის და 15.2 მეტრი სიგანის. ოთხივე კიდეში დგას გველეშაპების ქანდაკებები კვარცხლბეკებზე. მოაჯირებზე კიდევ არის გველეშაპის 16 ფიგურა. სახელწოდებაც "გველეშაპის ხიდი" ამ ქანდაკებებიდან დამკვიდრდა. ხიდზე წარმოდგენლი გველეშაპები კი უკავშირდება ლიუბლიანის დაარსების ლეგენდას, რომლის მიხედვით კოლხეთიდან მომავალი არგონავტები ლიუბლიანის სიახლოვეს გაჩერებულან, სადაც იასონს გველეშაპი მოუკლავს. იასონი მიჩნეულია ლიუბლანის პირველ მოქალაქედ.
კომპოსტელა (დავაო-დე-ორო)

კომპოსტელა (ოფიციალურად კომპოსტელის მუნიციპალიტეტი; სებ. Lungsod sa Compostela; ტაგალ. Bayan ng Compostela) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი დავაო-დე-ოროს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 89 884 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 16 ბარანგაის. Compostela Profile at the DTI Cities and Municipalities Competitive Index Philippine Census Information ↑ 2020 Census of Population and Housing (2020 CPH) Population Counts Declared Official by the President — Philippine Statistics Authority, 2021. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107442757"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17067223"></a> ↑ Compostela: Average Temperatures and Rainfall. Meteoblue. ციტირების თარიღი: 16 November 2019.
ლააკი (დავაო-დე-ორო)

ლააკი (ოფიციალურად ლააკის მუნიციპალიტეტი; სებ. Lungsod sa Laak; ტაგალ. Bayan ng Laak) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი დავაო-დე-ოროს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 79 744 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 40 ბარანგაის. Laak Profile at the DTI Cities and Municipalities Competitive Index Philippine Census Information ↑ 2020 Census of Population and Housing (2020 CPH) Population Counts Declared Official by the President — Philippine Statistics Authority, 2021. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107442757"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17067223"></a> ↑ Laak: Average Temperatures and Rainfall. Meteoblue. ციტირების თარიღი: 16 November 2019.
მაბინი (დავაო-დე-ორო)

მაბინი (ოფიციალურად მაბინის მუნიციპალიტეტი; სებ. Lungsod sa Mabini; ტაგალ. Bayan ng Mabini) ― მეორე კლასის მუნიციპალიტეტი დავაო-დე-ოროს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 43 552 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 11 ბარანგაის. Mabini Profile at the DTI Cities and Municipalities Competitive Index Philippine Census Information ↑ 2020 Census of Population and Housing (2020 CPH) Population Counts Declared Official by the President — Philippine Statistics Authority, 2021. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107442757"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17067223"></a> ↑ Mabini: Average Temperatures and Rainfall. Meteoblue. ციტირების თარიღი: 16 November 2019.
მაკო (დავაო-დე-ორო)

მაკო (ოფიციალურად მაკოს მუნიციპალიტეტი; სებ. Lungsod sa Maco; ტაგალ. Bayan ng Maco) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი დავაო-დე-ოროს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 83 237 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 37 ბარანგაის. Maco Profile at the DTI Cities and Municipalities Competitive Index Philippine Census Information ↑ 2020 Census of Population and Housing (2020 CPH) Population Counts Declared Official by the President — Philippine Statistics Authority, 2021. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107442757"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17067223"></a> ↑ Maco: Average Temperatures and Rainfall. Meteoblue. ციტირების თარიღი: 16 November 2019.
მარაგუსანი

მარაგუსანი (ოფიციალურად მარაგუსანის მუნიციპალიტეტი; სებ. Lungsod sa Maragusan; ტაგალ. Bayan ng Maragusan) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი დავაო-დე-ოროს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 64 412 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 24 ბარანგაის. Maragusan Profile at the DTI Cities and Municipalities Competitive Index Philippine Census Information ↑ 2020 Census of Population and Housing (2020 CPH) Population Counts Declared Official by the President — Philippine Statistics Authority, 2021. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107442757"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17067223"></a> ↑ Maragusan: Average Temperatures and Rainfall. Meteoblue. ციტირების თარიღი: 16 November 2019.
კასრი (მრავალმნიშვნელოვანი)

კასრი შეიძლება აღნიშნავდეს: კასრი — მარცვლეულისა და ღვინის საწყაო კასრი — ისტორიული პუნქტი საქართველოში
მავაბი

მავაბი (ოფიციალურად მავაბის მუნიციპალიტეტი; სებ. Lungsod sa Mawab; ტაგალ. Bayan ng Mawab) ― მესამე კლასის მუნიციპალიტეტი დავაო-დე-ოროს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 39 631 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 11 ბარანგაის. Mawab Profile at the DTI Cities and Municipalities Competitive Index Philippine Census Information ↑ 2020 Census of Population and Housing (2020 CPH) Population Counts Declared Official by the President — Philippine Statistics Authority, 2021. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107442757"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17067223"></a> ↑ Mawab: Average Temperatures and Rainfall. Meteoblue. ციტირების თარიღი: 16 November 2019.
ავსტრალიის ჰიმნი

„Advance Australia Fair“ (ქართ. „განვითარდი, მშვენიერო ავსტრალია“) — ავსტრალიის ეროვნული ჰიმნი. დაწერილია სიდნეიში, 1878 წელს, შოტლანდიელი კომპოზიტორის პიტერ დოდს მაკ-კორმიკის მიერ. ეროვნული ჰიმნი 1974 წელს გახდა. ↑ https://www.vic.gov.au/australian-national-anthem ↑ https://www.pmc.gov.au/government/australian-national-anthem
ალექსანდროული თეთრი

ალექსანდროული თეთრი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში რაჭიდან. მნიშვნელოვნად განსხვავდება ალექსანდროულისაგან. ზრდასრული ფოთოლი პატარა ზომისაა, მომრგვალო, ზოგჯერ ოვალური, სამნაკვთიანი, იშვიათად ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია აბლაბუდისებრი და თხელი ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი მცირე ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური, ხშირად ცილინდრული ფორმის, ზოგჯერ ფრთიანი, კუმსი ან საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ოვალური ან მომრგვალო, მომწვანო ელფერით. კანი სქელი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით საკმაოდ დაფარული, რბილობი წვნიანია. ალექსანდროული თეთრი საშუალო ზრდისაა. სექტემბრის მეორე ნახევარში მწიფდება. სავეგეტაციო პერიოდი გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 154 დღეა. მტევნის საშუალო წონა 122 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა 9.5-10.0 ტონას უახლოვდება. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 24-30%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6-7 გ/ლ-ს. მიიღება ხარისხიანი სუფრის და ბუნებრივად ტკბილი თეთრი ღვინო. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 20
ალეში

ალეში — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში რაჭიდან. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან მცირე ზომისაა, მომრგვალო, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე თხელ აბლაბუდისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანი. მტევანი მცირე ზომისაა, კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის. მარცვალი მომრგვალოა, მსხვილი, იშვიათად საშუალო ზომის, მუქი წითელი ან შავი. სქელკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით სუსტად დაფარული. რბილობი წვნიანი აქვს, წვენი — შეუფერავი, გემო — სასიამოვნო. ალეში ძლიერი ზრდისა და მაღალმოსავლიანია. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის მეორე ნახევარში შედის. მტევნის წონა 280 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა — 18.9 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8 გ/ლ-ს. მიიღება სუფრის წითელი, მშრალი ღვინო. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 29
ხუტუნიჟი

აკასაჟი (აფხ. Хәтынижь — „ხუტუს ყურძენი“) — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან. გადმოცემის თანახმად, იგი აფხაზეთში ვინმე ხუტუს შეუტანია და ხალხს ჯიშისთვის „ხუტუნიჟი“ ანუ „ხუტუს ყურძენი დაურქმევია. თხელკანიანია, მსხვილი მარცვლებით, სასიამოვნო არომატითა და გემოთი. ჯიში საგვიანო პერიოდისაა. გამოიყენება სასუფრე ყურძნად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 530 ↑ жур. «Абаза», №2 (19), 01 декабря, 2015
ხრაპუნა

ხრაპუნა — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში ჰერეთიდან. ერთეული ძირებია დარჩენილი ისტორიულ ჰერეთში, კახის ვენახებში. ზრდასრული ფოთოლი მომრგვალოა, ძირითადად ხუთნაკვთიანი, იშვიათდ შვიდნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ჯაგრისებრად საშუალოდაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრული, მხრიანი. მხარის სიგრძე ხშირად მტევნის სიგრძის მესამედამდე აღწევს. იგი მეჩხერია, იშვიათად კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ოვალური, შუა წელში ოდნავ განიერი, ბოლო მომრგვალებული, მომწვანო-მოყვითალო. კანი კვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით ოდნავ დაფარული. რბილობი ხორციანი და კნატუნაა, გემო — სასიამოვნო, ჯიშური არომატით. ხრაპუნა საშუალოზე ძლიერი ზრდა-განვითარების და საშუალოზე მაღალი მოსავლიანობისაა. სავეგეტაციო პერიოდის ხანგრძლივობა კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 158-168 დღეა. ყურძენი სრულ სიმწიფეში სექტემბრის მეორე ნახევარში შედის. მტევნის წონა 254-336 გრამია, ხოლო ერთი ვაზის საშუალო შემოსავლიანობა — 10 კილოგრამი. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18.5-20.6%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6.9-7.5 გ/ლ-ს. მიიღება სუფრის თეთრი მშრალი ღვინო. ღვინო ჩალისფერია, ჰარმონიული და ცქრიალა. ყურძენი გამოიყენება სასუფრედ. კარგად იტანს ტრანსპორტირებას. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 527
ხუპიშიჟი

ხუპიშიჟი, ხუპიშეჟი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან. ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, მომრგვალო, იშვიათად გულისებური ფორმის, სამნაკვთიანი, მცირედ დანაკვთული, თითქმის მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია ძალიან სუსტი აბლაბუდისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ან დიდი ზომისაა (18-22 სმ.), კონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ფრთიანი, საკმაოდ კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მრგვალი ან ოდნავ ოვალური, შავი ფერის. კანი თხელი და მკვრივი აქვს, სქელი ცვილისებრი ნაფიფქით დაფარული. რბილობი ხორციანი და წვნიანია, წვენი — შეუფერავი, გემო — მომჟავო-მოტკბო. ხუპიშიჟი ძლიერი ზრდისაა, სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 180-200 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. მტევნის წინა საშუალოდ 200 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 8.0-10.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8-9 გ/ლ-ს. გამოიყენება სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 529
ხუნალიჟი

ხუნალიჟი (აფხ. Хәыналыжь) — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან. გადმოცემის თანახმად, იგი აფხაზეთში ქალმა შეიტანა, რომელსაც ხუნა ერქვა. მოგვიანებით ხალხს ვაზისთვის გამავრცელებლის სახელი დაურქმევია. ზრდასრული ფოთოლი მცირე ზომისაა, მომრგვალო, თითქმის მთლიანი, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარეს ძარღვები დაფარულია თხელი ქეჩისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი მცირე ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, საკმაოდ კუმსი. მარცვალი მცირე ზომისაა, მომრგვალო, მომწვანო-მოყვითალო ფერის, თხელკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით ოდნავ დაფარული. რბილობი წვნიანი და მდნარი აქვს. ხუნალიჟი სრულ სიმწიფეში აგვისტოს ბოლოს შედის. ვაზი საშუალო ზრდისა და მცირემოსავლიანია. მიიღება სუფრის თეთრი მშრალი ღვინო. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 529 ↑ жур. «Абаза», №2 (19), 01 декабря, 2015
ხუნალიჟი (მდედრობითი)

ხუნალიჟი (აფხ. Хәыналыжь) — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე და საღვინე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე შიშველია. ყვავილი მდედრობითი სქესისაა, მტევანი — საშუალო ზომის, ცილინდრული ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მრგვალი, მომწვანო-მოყვითალო ფერის. რბილობი წვნიანია. ხუნალიჟი სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. ვაზი ძლიერი ზრდისა და საშუალომსავლიანია. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შარიანობა აღწევს 18-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8-10 გ/ლ-ს. გამოიყენება სასუფრე ყურძნად და სუფრის თეთრი მშრალი ღვინის დასამზადებლად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 529 ↑ жур. «Абаза», №2 (19), 01 декабря, 2015
ხაფშირა

ხაფშირა (აფხ. Аҳаԥшьыражь [აჰაფშჷრაჟ]) — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან. ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, მომრგვალო, მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე სქლადაა დაფარული აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური, იშვიათად ცილინდრულ-კონუსური ფორმის. კუმსია ან მეტად კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, მომწვანო-მოყვითალო. კანი საშუალო სიმკვრივის აქვს, ადვილად სცილდება რბილობს და საშუალოდაა დაფარული ცვილისებრი ნაფიფქით. რბილობი წვნიანია და ლორწოვანი, სასიამოვნო და ტკბილი გემოთი. ხაფშირა ძლიერი ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 195-205 დღეს შორის მერყეობს. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. მტევნის საშუალო წონა 235 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 15.0-18.0 ტონა. ყურძნის სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 16-18%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 10 გ/ლ-ს. გამოიყენება სხვა ჯიშებთან ერთად სუფრის თეთრი, მშრალი ღვინისა და საბრენდე სპირტის მისაღებად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 517 ↑ жур. «Абаза», №2 (19), 01 декабря, 2015
ჭელიძეები

ჭელიძე — რაჭული წარმოშობის ქართული გვარი გვარი სათავეს იღებს XI-XII-ე საუკუნეებიდან და მისი წარმოშობა დაკავშირებულია ჭელიშის მონასტრის მშენებლობასთან. გვარის ფუძე „ჭელი" წარმოადგენს ძველ ქართულ სახელს. ამავე სახელიდანაა წარმოშობილი ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის სოფელი ჭელიაღელეს სახელწოდება, რომელიც ითვლება საგვარეულოს საწყის საცხოვრებლად. ჭელიძეები იყვნენ ცნობილი მშენებლები და მებრძოლები იმერეთის მეფის კარზედ. ჭელიძეების არსებობს ორი შტო: რაჭველებისა და გურულების. დამთხვევის მიუხედავად მათი წარმოშობის ისტორია განსხვავებულია. ზურაბ ჭუმბურიძე წერს, რომ გურიაში მჭედლიძის გვარს სახე უცვლია (ორი თანხმოვანი -მ და დ დაკარგულა) და ჭელიძედ ქცეულა. ამ ვარაუდის დასასაბუთებლად მას მოყავს ქუთაისის საყდრის გამოსავალი ბეგრის დავთარი (1578 წლის), სადაც გურიაში სოფელ ბახვის მცხოვრებთა შორის დასახელებულია ბევრი მჭედლიძე. ამჟამად კი, სოფელ ბახვაში მჭედლიძე არავინაა, მაშინ როცა ჭელიძეები მრავლად სახლობენ. ამჟამად ჭელიძეებს ვხვდებით საქართველოს არაერთ კუთხეში. მათი რაოდენობა საქართველოში დაახლოებით 5000-ს აღწევს განსახლების ძირითადი არეალი: ბაჯი, ჭელიაღელე, ღები და ა.შ ქართული გვარების წარმოშობის ისტორია. 1930 ზ. ჭუმბურიძე, რა გქვია შენ. 1966; 1971; 1982; 2003
მონკაიო

მონკაიო (ოფიციალურად მონკაიოს მუნიციპალიტეტი; სებ. Lungsod sa Monkayo; ტაგალ. Bayan ng Monkayo) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი დავაო-დე-ოროს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 93 937 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 21 ბარანგაის. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მონკაიო Monkayo Profile at the DTI Cities and Municipalities Competitive Index Philippine Census Information http://nap.psa.gov.ph/ru11/Municipal%20Profile/nabunturan/Nabunturan,%20Compostela%20Valley.pdf[მკვდარი ბმული] http://lgumonkayo.com/about_monkayo/aboutcont2.html[მკვდარი ბმული] https://web.archive.org/web/20100824132920/http://202.91.162.20/moncayo/features.html ↑ 2020 Census of Population and Housing (2020 CPH) Population Counts Declared Official by the President — Philippine Statistics Authority, 2021. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107442757"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17067223"></a> ↑ Monkayo: Average Temperatures and Rainfall. Meteoblue. ციტირების თარიღი: 16 November 2019.
მონტევისტა

მონტევისტა (ოფიციალურად მონტევისტის მუნიციპალიტეტი; სებ. Lungsod sa Montevista; ტაგალ. Bayan ng Montevista) ― მესამე კლასის მუნიციპალიტეტი დავაო-დე-ოროს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 46 558 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 20 ბარანგაის. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მონტევისტა Montevista Profile at the DTI Cities and Municipalities Competitive Index Philippine Census Information ↑ 2020 Census of Population and Housing (2020 CPH) Population Counts Declared Official by the President — Philippine Statistics Authority, 2021. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107442757"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17067223"></a> ↑ Montevista: Average Temperatures and Rainfall. Meteoblue. ციტირების თარიღი: 16 November 2019.
ნაბუნტურანი

ნაბუნტურანი (ოფიციალურად ნაბუნტურანის მუნიციპალიტეტი; სებ. Lungsod sa Nabunturan; ტაგალ. Bayan ng Nabunturan) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი დავაო-დე-ოროს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 84 340 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 28 ბარანგაის. Nabunturan Profile at the DTI Cities and Municipalities Competitive Index Philippine Census Information ↑ 2020 Census of Population and Housing (2020 CPH) Population Counts Declared Official by the President — Philippine Statistics Authority, 2021. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107442757"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17067223"></a> ↑ Nabunturan: Average Temperatures and Rainfall. Meteoblue. ციტირების თარიღი: 16 November 2019
ახალი ბატაანი

ახალი ბატაანი (ოფიციალურად ახალი ბატაანის მუნიციპალიტეტი; სებ. Lungsod sa Bag-og Bataan; ტაგალ. Bayan ng Bagong Bataan) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი დავაო-დე-ოროს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 51 466 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 16 ბარანგაის. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ახალი ბატაანი New Bataan Profile at the DTI Cities and Municipalities Competitive Index Philippine Census Information ↑ 2020 Census of Population and Housing (2020 CPH) Population Counts Declared Official by the President — Philippine Statistics Authority, 2021. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107442757"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17067223"></a> ↑ New Bataan: Average Temperatures and Rainfall. Meteoblue. ციტირების თარიღი: 16 November 2019.