laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
კარლოს მარია დე ბურბონი

კარლოს მარია დე ბურბონი (ესპ. Carlos María de Borbón, ფრანგ. Charles Marie de Bourbon; დ. 30 მარტი, 1848 — გ. 18 ივლისი, 1909) — ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენელი. კარლისტთა პარტიის პრეტენდენტი ესპანეთის სამეფო ტახტზე 1868-1909 წლებში კარლოს VII-ის სახელით და საფრანგეთის ტახტის ლეგიტიმური მემკვიდრე და პრეტენდენტი 1887-1909 წლებში შარლ XI-ის სახელით. კარლოს მარია დაიბადა 1848 წლის 30 მარტს ლიუბლიანაში, ავსტრია-უნგრეთის მფლობელობაში შემავალი კარნიოლას სამეფოში, თანამედროვე სლოვენიაში. იგი იყო მონტისონის გრაფ ხუან დე ბურბონისა და მისი მეუღლის, მარია ბეატრიქს დე ჰაბსბურგ-ესტეს უფროსი ვაჟი. მისი სრული სახელია კარლოს მარია დე ლოს დოლორეს ხუან ისიდრო ხოსე ფრანსისკო კირიკო ანტონიო მიგელ გაბრიელ რაფაელი. თავისი ბავშვობა მან ლონდონში გაატარა, სადაც დაიბადა მისი უმცროსი ძმა — ალფონსო. მას შემდეგ, რაც კარლისტთა პარტიამ მამამისს ტახტის მემკვიდრეობა ჩამოართვა, კარლოს მარია მოდენაში ცხოვრობდა ბაბუასთან, ჰერცოგ ფრანჩესკო IV-თან. კარლოსს კარგი ურთიერთობა ჰქონდა თავის ბიძასთან, მოდენას ახალ ჰერცოგ ფრანჩესკო V-თან, რომელიც მის მსგავსად ძალიან ტრადიციული კაცი იყო. ამ ყოველივეთი იგი ძალიან განსხვავდებოდა თავისი ლიბერალი მამისაგან. 1867 წლის 4 თებერვალს, ავსტრიის ქალაქ ფროშდორფში კარლოსმა ცოლად შეირთო პარმისა და პიაჩენცის ჰერცოგ კარლო III-ისა და მარი ტერეზ ლუიზ არტუელის ასული მარგერიტა დე ბურბონ-პარმელი, რომელთანაც შეეძინა ხუთი შვილი: ბლანკა (1868-1949), ცოლად გაჰყვა ტოსკანის პრინც ლეოპოლდ სალვატორ ავსტრიელს, რომელთანაც შეეძინა შვილები; ხაიმე (1870-1931), მადრიდის ჰერცოგი, გარდაიცვალა დაუქორწინებელი და უშვილო; ელვირა (1871-1929), გარდაიცვალა დაუქორწინებელი და უშვილო; ბეატრისი (1874-1961), ცოლად გაჰყვა როვიანოს პრინც ფაბრიციო მასიმოს, რომელიც იყო მარია კაროლინა სიცილიელის შვილიშვილი; ალისია (1876-1975), პირველად იქორწინა სკოინბურგ-ვალდენბურგის პრინც ფრიდრიხზე და შეეძინა შვილებიც, მასთან განქორწინების შემდეგ კი ცოლად გაჰყვა ლინო დელ პრეტეს, რომელთანაც ასევე შეეძინა შვილები. 1868 წელს კარლისტების პარტიამ კარლოსის მამას მისი ლიბერალური შეხედულებების გამო ჩამოართვა ტახტის მემკვიდრეობა და მის ვაჟს, ანუ კარლოსს გადასცა. სწორედ ის ჩაუდგა სათავეში მესამე კარლისტურ ომს, რომელიც 1872-76 წლებში მთელი ესპანეთის მასშტაბით მძვინვარებდა. ყოველივე ამით ისარგებლეს რესპუბლიკელებმა: დაამარცხეს დასუსტებული კარლისტები, დაამხეს მეფე ამადეო I და ესპანეთის პირველი რესპუბლიკაც ჩამოაყალიბეს. 1893 წელს კარლოსის პირველი ცოლი, პრინცესა მარგერიტა გარდაიცვალა, თუმცა სულ ერთ წელიწადში იგი მეორედ დაქორწინდა. მას არჩევანი უნდა გაეკეთებინა ორ პრინცესას შორის: ტერეზია ლიხტენშტაინელსა და ბერტა დე როანს შორის. საბოლოოდ მან ბერტა აირჩია. 1894 წელს პრაღაში კარლოსი და მარტა დაქორწინდნენ. ბერტას ფრანგული წარმომავლობის გამო, კარლოსს ესპანელებში ავტორიტეტი დაუვარდა. ყოველივე ამის გამო ისინი ჩრდილო იტალიაში გადასახლდნენ და იქ გაატარეს სიცოცხლის უკანასკნელი წლები. სწორედ აქ, ქალაქ ვარეზეში, 1909 წელს, 61 წლის ასაკში გარდაიცვალა კარლოსი. Walther L. Bernecker, Horst Pietschmann: Geschichte Spaniens. Von der frühen Neuzeit bis zur Gegenwart. 4. überarbeitete und aktualisierte Auflage. Kohlhammer, Stuttgart 2005, ISBN 3-17-018766-X.
სოსო ლაღიძე

იოსებ (სოსო) ლაღიძე (დ. 26 დეკემბერი, 1936, სამტრედია, საქართველოს სსრ, სსრკ — გ. 14 ივლისი, 2018) — ქართული კინოსა და თეატრის მსახიობი. საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1980). დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის საქართველოს სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი. 1959–2018 წლებში შოთა რუსთაველის სახელობის აკადემიური თეატრის მსახიობია. აღსანიშნავი როლებია: ვეფხია ხალიბაური („ამბავი სიყვარულისა“), უფლისწული („სიბრძნე სიცრუისა“), ზაზა ნაკაშიძე („საბრალდებო დასკვნა“), გერა („გვადი ბიგვა“), გოგი („კავკასიური ცარცის წრე“), გრეი („რიჩარდ III“), ნიკოლოზ II („კვაჭი კვაჭანტირაძე“), საფრანგეთის მეფე („მეფე ლირი“), როსი („მაკბეტი“). 1957: „საბუდარელი ჭაბუკი“ (ვალიკო) რეჟ. შოთა მანაგაძე 1958: „სხვისი შვილები“ (გურამი) რეჟ. თენგიზ აბულაძე 1959: „წარსული ზაფხული“ (ოთარი) რეჟისორები ნელი ნენოვა, გენო წულაია 1961: „გლახის ნაამბობი“ (სანდრო) რეჟ. ლეო ესაკია 1963: „ომარ ჯოხაძე“ (ომარი) რეჟ. კონსტანტინე (კოტე) სურმავა 1964: „ზღვის შვილები“ (გურამი (შვილი)) რეჟ. კონსტანტინე პიპინაშვილი 1966: „ლონდრე“ (გაბრიელი) რეჟ. თამაზ მელიავა 1968: „ჯვარცმული კუნძული“ (ოტია) რეჟ. შოთა მანაგაძე 1971: „მყუდრო სავანე“ (მერაბი) რეჟ. კარლო ღლონტი 1973: „გადაღების ერთი დღე“ რეჟ. ზაალ კაკაბაძე 1973: „ლევან ხიდაშელი“ (ლევანის ამხანაგი) რეჟ. ვახტანგ ტაბლიაშვილი 1976: „ბავშვები“ რეჟ. გივი ვეფხვაძე 1978: „შესვენება“ რეჟ. ბაადურ წულაძე 1978: „ყვარყვარე“ (პავლე) რეჟ. დევი აბაშიძე 1982: „მარადისობის კანონი“ (მერაბი) რეჟ. ვალერიან კვაჭაძე 1983: „ბანდიტი აგურის ქარხნიდან“ (გაიოზი ლეიტენანტი) რეჟ. გიორგი (გია) მატარაძე 1989: „მიახლოება“ რეჟ. ალექსანდრე (საშა) რეხვიაშვილი 1990: „ამხანაგ სტალინის მოგზაურობა აფრიკაში“ (მძღოლი) რეჟ. ირაკლი კვირიკაძე 1991: „ლოლიტა“ (მალანია-გამომძიებელი) რეჟ. რამაზ გიორგობიანი 1994: „ერთაწმინდა“ რეჟ. ზურაბ თუთბერიძე 1997: „მაგრამ რა მერე?!“ (დათიკო) რეჟ. რამაზ იოსელიანი 2003: „კიდევ ერთი ქართული ისტორია“ რეჟ. ერეკლე ბადურაშვილი 2011: „დარჩი ჩემთან“ რეჟ. ზაზა ურუშაძე 2003: „ცხელი ძაღლი“ (სოსო ეგაძე) რეჟ. ზაზა ურუშაძე 2011-2014: „ჩემი ცოლის დაქალები“ რეჟ. გიორგი ლიფონავა კიტა ბუაჩიძე „ამბავი სიყვარულისა“ (ვეფხია ხალიბაური) რეჟ. მიხეილ თუმანიშვილი სულხან-საბა ორბელიანი „სიბრძნე სიცრუისა“ (უფლისწული) რეჟ. ნანა ხატისკაცი ნოდარ დუმბაძე „საბრალდებო დასკვნა“ (ზაზა ნაკაშიძე) რეჟ. რობერტ სტურუა ლეო ქიაჩელი „გვადი ბიგვა“ (გერა) რეჟ. მიხეილ თუმანიშვილი ბერტნოლდ ბრეხტი „კავკასიური ცარცის წრე“ (გოგი) რეჟ. რობერტ სტურუა უილიამ შექსპირი „რიჩარდ III“ (გრეი) რეჟ. რობერტ სტურუა მიხეილ ჯავახიშვილი „კვაჭი კვაჭანტირაძე“ (ნიკოლოზ II) რეჟ. დიმიტრი ალექსიძე უილიამ შექსპირი „მეფე ლირი“ (საფრანგეთის მეფე) რეჟისორები რობერტ სტურუა, რევაზ ჩხაიძე უილიამ შექსპირი „მაკბეტი“ (როსი) რეჟ. რობერტ სტურუა გიორგი ნახუცრიშვილი „ფიროსმანი“ (ლადო) რეჟ. დიმიტრი ალექსიძე ალექსი არბუზოვი „ისინი შეხვდნენ ერთმანეთს“ (ლაპჩენკო) რეჟ. მიხეილ თუმანიშვილი 1980: საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი სოსო ლაღიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი სოსო ლაღიძე [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია სოსო ლაღიძე — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) ↑ საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1980. N6. გვ. 4
მარგერიტა დე ბურბონ-პარმელი

მარგერიტა დე ბურბონ-პარმელი (იტალ. Margherita di Borbone-Parma, ესპ. Margarita de Borbón-Parma; დ. 1 იანვარი, 1847 — გ. 29 იანვარი, 1893) — ბურბონთა დინასტიის პარმის შტოს წარმომადგენელი. პარმის ჰერცოგი კარლო III-ისა და ლუიზ მარი ტერეზ არტუელის უფროსი ასული. მადრიდის ჰერცოგინია როგორც კარლოს მარია დე ბურბონის პირველი ცოლი. კარლისტთა პარტიის დედოფლობის კანდიდატი ესპანეთის ტახტზე, საფრანგეთისა და ნავარის ტიტულარული დედოფალი. მარგერიტა დაიბადა 1847 წლის 1 იანვარს ლუკაში, პარმას საჰერცოგოში. იგი იყო პარმის, პიაჩენცისა და გუასტალას ჰერცოგ კარლო III-ისა და მისი მეუღლის, ლუიზ მარი ტერეზ არტუელის უფროსი ასული. მამის მხრიდან მისი ბებია-პაპა პარმის ჰერცოგი კარლო II და მარია ტერეზა სავოიელი, ხოლო დედის მხრიდან საფრანგეთის მეფე შარლ X-ის ვაჟი, ბერის ჰერცოგი შარლ ფერდინანდი და მისი ცოლი, სიცილიის მეფე ფრანჩესკო I-ის ასული მარია კაროლინა სიცილიელი იყვნენ. 1867 წლის 4 თებერვალს, ავსტრიის ქალაქ ფროშდორფში მარგერიტა დაქორწინდა მადრიდის ჰერცოგ კარლოს მარია დე ბურბონზე. ამით იგი ასევე გახდა ესპანეთის, საფრანგეთისა და ნავარის პოტენციური დედოფალი. მარგერიტა გარდაიცვალა 1893 წლის 29 იანვარს, 46 წლის ასაკში, იტალიაში. ბლანკა (1868-1949), ცოლად გაჰყვა ტოსკანის პრინც ლეოპოლდ სალვატორ ავსტრიელს, რომელთანაც შეეძინა შვილები; ხაიმე (1870-1931), მადრიდის ჰერცოგი, გარდაიცვალა დაუქორწინებელი და უშვილო; ელვირა (1871-1929), გარდაიცვალა დაუქორწინებელი და უშვილო; ბეატრისი (1874-1961), ცოლად გაჰყვა როვიანოს პრინც ფაბრიციო მასიმოს, რომელიც იყო მარია კაროლინა სიცილიელის შვილიშვილი; ალისია (1876-1975), პირველად იქორწინა სკოინბურგ-ვალდენბურგის პრინც ფრიდრიხზე და შეეძინა შვილებიც, მასთან განქორწინების შემდეგ კი ცოლად გაჰყვა ლინო დელ პრეტეს, რომელთანაც ასევე შეეძინა შვილები. მარგერიტა დე ბურბონ-პარმელი
ტყის დიდი ღორი

ტყის დიდი ღორი (ლათ. Hylochoerus meinertzhageni) — ძუძუმწოვარი ცხოველი ღორისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 155–255 სმ (კუდის ჩათვლით), სიმაღლე — 110 სმ-მდე. მასა 100–275 კგ-ია. ბეწვი შავია. თავის ქალაზე, ყურებს შორის დიდი ჩაღრმავება აქვს. ქვედა ყბაზე მოკლე, ხოლო ზედაზე გრძელი ეშვები (თითო-თითო წყვილი) აქვს. ზედა ეშვები, რომლებიც 35 სმ სიგრძისაა, უკან არის მიმართული. ტახებს უზარმაზარი მეჭეჭები აქვთ თვალებს ქვემოთ. სხვადასხვა ქვეახეობის სახით გავრცელებული აფრიკაში: გვინეიდან განამდე, სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნიგერიიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთ სუდანსა და უგანდამდე, კონგოდან ეთიოპიასა და ტანზანიამდე. სქესობრივ სიმწიფეს ქუბი 1 წელში აღწევს, ტახი — 3–4 წელში. ნაშიერები წვიმის სეზონის წინ იბადებიან. მაკე ღორი თავშესაფარს იწყობს, სადაც გოჭებს ყრის. მაკეობა 155–175 დღე გრძელდება. ყრის 2–6 (მაქსიმუმ 11) გოჭს. მშობელი მათ 6,5–8 თვის განმავლობაში რძით კვებავს. ტყის დიდი ღორი ყოვლისმჭამელია, იკვებება მცენარეებით, ნაყოფებით, ფესვებითა და ლეშით. ეს ღორები მკაცრად განსაზღვრულ ტერიტორიებზე ბინადრობენ — ყოველდღე ერთი და იმავე გზით გადაადგილდებიან. ტალახში წოლით კანის სინოტივეს ინარჩუნებენ. ურთიერთობენ ღრუტუნითა და სხვა ბგერების საშუალებით. ელდერტონი, დევიდ, „ცხოველების ენციკლოპედია“, მთარგმ. ნ. ბელთაძე, გვ. 88, თბ.: გამომც. „პალიტრა L“, 2018.
ალფონსო კარლოს დე ბურბონი

ალფონსო კარლოს დე ბურბონი (ესპ. Alfonso Carlos de Borbón, ფრანგ. Alphonse Charles de Bourbon; დ. 12 სექტემბერი, 1849 — გ. 29 სექტემბერი, 1936) — ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენელი. სან ხაიმესა და ანჟუს ჰერცოგი. კარლისტთა პარტიის კანდიდატი ესპანეთის ტახტზე ალფონსო კარლოს I-ის სახელით. საფრანგეთისა და ნავარის ტახტის ლეგიტიმური მემკვიდრე და ტიტულარული მეფე შარლ XII-ის სახელით. ალფონსო კარლოსი დაიბადა 1849 წლის 12 სექტემბერს ლონდონში, დიდ ბრიტანეთში. იგი იყო ესპანეთის დე-ფაქტო და დევნილი მეფის, მონტისონის გრაფ ხუან დე ბურბონისა და მისი მეუღლის, მარია ბეატრიქს დე ჰაბსბურგ-ესტეს მეორე ვაჟი. 1871 წლის 26 აპრილს მან ცოლად შეირთო პორტუგალიის მეფე მიგელ I-ისა და დედოფალ ადელაიდა როტენბურგელის ასული მარია დას ნევეს პორტუგალიელი. წყვილს მრავალწლიანი ქორწინებიდან მხოლოდ ერთი ბავშვი გაუჩნდა, რომელიც ჩვილობაშივე დაიღუპა. ამრიგად მათ მემკვიდრეები არ დაუტოვებიათ. შემდგომში მის უშვილობას ჯერ მისი ძმის, შემდეგ კი ძმის შვილის უშვილოდ გარდაცვალებაც დაერთო, რის გამოც ალფონსოს მისმა მხარდამჭერმა კარლისტებმა, რომლებიც მის გამეფებას მოითხოვდნენ უღალატეს ესპანეთის მეფე ალფონსო XIII-ის მხარეს გადავიდნენ, რომელიც მისი უახლოესი ნათესავი და მეფე ალფონსო XII-ის ერთადერთი ვაჟი იყო. ბევრი მიიჩნევდა, რომ კარლისტებმა მას მისი ლიბერალური შეხედულებების გამო უღალატეს. ამის შემდეგ ტრადიციონალისტები მის ასვლას უჭერდნენ მხარს პარმის ტახტზე მისივე ბიძაშვილ ხავიერის ნაცვლად, რაც არ განხორციელებულა. ამას გარდა, იგი განიხილებოდა მისი სიძის, ტოსკანის დიდი ჰერცოგის მემკვიდრედაც, თუმცა იგი ვერც ტოსკანის ტახტზე ავიდა. ალფონსო კარლოსი გარდაიცვალა 1936 წლის 29 სექტემბერს ვენაში, ავსტრიაში, 87 წლის ასაკში. Arnold McNaughton: The Book of Kings. A Royal Genealogy. Garnstone Press, London 1973, ISBN 0-900391-19-7. Gerald Brenan: Die Geschichte Spaniens. Über die sozialen und politischen Hintergründe des Spanischen Bürgerkrieges. Karin Kramer, Berlin 1978, ISBN 3-87956-034-X.
ბლანკა ესპანელი

ბლანკა ესპანელი (ესპ. Blanca de España, გერმ. Blanca de Borbón, იტალ. Blanca di Spagna; დ. 7 სექტემბერი, 1868 — გ. 25 ოქტომბერი, 1949) — ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენელი. მადრიდის ჰერცოგ კარლოს მარიასა და მისი მეუღლის, მარგერიტა დე ბურბონ-პარმელის უფროსი ასული. 1889 წელს დაქორწინდა ტოსკანის პრინც ლეოპოლდ სალვატორ ავსტრიელზე. ბლანკას ოჯახის შტო საბოლოოდ ბიძამისის, ალფონსო კარლოსის გარდაცვალებით შეწყდა. ბლანკა დაიბადა 1868 წლის 7 სექტემბერს გრაცში, ავსტრიაში. იგი იყო მადრიდის ჰერცოგ კარლოს მარიასა და მისი მეუღლის, მარგერიტა დე ბურბონ-პარმელის პირველი შვილი. ამ დროს კარლისტების პარტია მამამისს ესპანეთის ტახტის კანდიდატად აცხადებდა და მას უკვე მეფე კარლოს VII-ის სახელით იხსენიებდნენ. აღსანიშნავია, რომ დედის მხრიდან მისი ბებია-ბაბუა პარმისა და პიაჩენცის ჰერცოგი რობერტო III და საფრანგეთის მეფე შარლ X-ის შვილიშვილი ლუიზ მარი ტერეზ არტუელი იყვნენ. 1876 წელს ესპანეთის ტახტზე მისი ბიძაშვილი ალფონსო XII ადის თავის ცოლ მერსედეს ორლეანელთან ერთად. დედოფალი მერსედესი მალევე გარდაიცვალა, თანაც ისე, რომ ბავშვი ვერ გააჩინა, რის გამოც ალფონსომ მეორე ცოლის ძიება დაიწყო. იმისათვის რომ მეფის მომხრეებიც და კარლისტებიც გაერთიანებულიყვნენ და ესპანეთში სამოქალაქო დაპირისპირებები დასრულებულიყო, ალფონსო XII-ისა და ბლანკას დაქორწინება გადაწყდა. თუმცა, მოულოდნელად მეფემ განაცხადა, რომ მის გარეშეც მოიპოვებდა ხალხის მხარდაჭერას და მალევე მარია კრისტინა ავსტრიელზე დაქორწინდა. 1889 წლის 24 ოქტომბერს ბლანკა დაქორწინდა ტოსკანის პრინც ლეოპოლდ სალვატორ ავსტრიელზე, ერცჰერცოგ კარლ სალვატორისა და მარია იმაკულატა ნეაპოლელის ვაჟზე, რომელთანაც ათი შვილი შეეძინა. ბლანკა ესპანელი გარდაიცვალა 1949 წლის 25 ოქტომბერს, 81 წლის ასაკში, ტოსკანაში. დოლორესი (1891-1974), ავსტრიის ერცჰერცოგინია, გარდაიცვალა გაუთხოვარი; იმაკულატა (1892-1971), ავსტრიის ერცჰერცოგინია, ცოლად გაჰყვა დიდგვაროვან იჯინო ნერი-სერნერის; მარგარეტა (1894-1986), ავსტრიის ერცჰერცოგინია, ცოლად გაჰყვა ფრანჩესკო მარია ტალიანი დე მარჩიოს; რაინერი (1895-1930), ავსტრიის ერცჰერცოგი, გარდაიცვალა დაუქორწინებელი; ლეოპოლდო (1897-1958), ავსტრიის ერცჰერცოგი, პირველად იქორწინა დაგმარ ნიკოლის-პოდრინსკაზე, მისი გარდაცვალების შემდეგ კი ცოლად ალისია გიბსონი შეირთო; მარია ანტონია (1899-1977), ავსტრიის ერცჰერცოგინია, პირველად იქორწინა დონ რამონ დე ორლანდის ი ვილალონხაზე, მისი გარდაცვალების შემდეგ კი ცოლად ლუის პერეს სუკრეს გაჰყვა; ანტონიო (1901-1987), ავსტრიის ერცჰერცოგი, ცოლად შეირთო რუმინეთის პრინცესა ილეანა რუმინელი; ასუნტა (1902-1993), ავსტრიის ერცჰერცოგინია, ცოლად გაჰყვა იოზეფ ჰოპფინგერს; ფრანც იოზეფი (1905-1975), ავსტრიის ერცჰერცოგი, პირველად ცოლად შეირთო მარია ალოიზა ბომერი, მისი გარდაცვალების შემდეგ კი იქორწინა მარია ელენა ზენიგზე; კარლ პიუსი (1909-1953), ავსტრიის ერცჰერცოგი, ცოლად შეირთო კრისტინა დე ბალვანოისი; Balansó, Juan. Las perlas de la corona. Plaza & Janés Editores SA, 1997, ISBN 84-01-53023-7 McIntosh, David. The Unknown Habsburgs. Rosvall Royal Books, 2000, ISBN 91-973978-0-6
ფუნჯყურა ღორი

ფუნჯყურა ღორი (ლათ. Potamochoerus porcus) — ძუძუმწოვარი ცხოველი ღორისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 130–195 სმ (კუდის ჩათვლით), სიმაღლე — 80 სმ. იწონის 45–120 კგ. შეფერილია მურა-წითურად; თვალის გარემო თეთრი ნიშნები აქვს, ფაფარიც თეთრია. აქვს შედარებით პატარა ეშვები, ქვედა ყბის ეშვის სიგრძე 7,5 სმ-ია. მათი დახმარებით კარგად თხრის მიწას. დიდი ყურების ბოლოებზე ბალნის ფუნჯებია. ტახებს შუბლზე აქვთ ძვლოვანი ქედი და მეჭეჭები. კუდის სიგრძე 45 სმ-მდეა, ბოლოვდება ფუნჯით. გავრცელებულია აფრიკის დასავლეთ და ცენტრალურ რეგიონებში: სენეგალიდან ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკამდე. მეღამური ცხოველია. სოროს თხრის ტყეებსა და დაჭაობებულ ადგილებში, სადაც დღის განმავლობაში ისვენებს. ცხოვრობენ ჯოგებად, სადაც მხოლოდ ერთი ტახია. სქესობრივ სიმწიფეს 18–21 თვეში აღწევენ. მაკეობა 120–127 დღე გრძელდება. ყრის 1–4 (ზოგჯერ 6) გოჭს, რომელთაც დედა 2–4 თვის განმავლობაში რძით კვებავს. ყოვლისმჭამელი ცხოველებია, იკვებებიან მცენარეებით, ნაყოფებით, ფესვებითა და ლეშით. ცხოვრობენ 20 წლამდე. ელდერტონი, დევიდ, „ცხოველების ენციკლოპედია“, მთარგმ. ნ. ბელთაძე, გვ. 89, თბ.: გამომც. „პალიტრა L“, 2018.
არალსორი

არალსორი (ყაზახ. Аралсор) — გაუდინარი მწარე-მლაშე ტბა ყაზახეთში, დასავლეთ ყაზახეთის ოლქში. მდებარეობს კასპიისპირა დაბლობზე, რინის უდაბნოს ჩრდილოეთით, ზღვის დონიდან 1.6 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 124.1 კმ². სიგრძე 34.3 კმ, სიგანე 13 კმ. აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმული ნიჩბისებრ-ნალისებრი მოყვანილობა აქვს. დამახასიათებელია ციცაბო და ფლატოვანი ნაპირები, რომელთა სიმაღლე ადგილ-ადგილ 6–7 მ აღწევს. მუდმივი წყლის ზედაპირი არ აქვს. არალსორი გაზაფხულზე ივსება მდნარი წყლითა და მდინარე აშჩიოზექის ჩამონადენით, ხოლო ზაფხულში მთლიანად შრება და მის ადგილას რჩება მხოლოდ მცირე გადამეტტენიანებული უბნები. ტბა არსებითად ვეებერთელა მცენარეთა ხელშემშლელ მლაშობს წარმოადგენს. არალსორის გენეზისი დაკავშირებულია მარილ-გუმბათოვან ტექტონიკასთან. ტბის ირგვლივ მარილშემცველი ტალახია. გვხვდება ჰალოფიტები. ტბაში იმდენი მარილია, რომ გაშრობის დროს იგი თოვლიან ადგილს ემსგავსება. განვითარებულია მარილის მოპოვება. ტბის ტალახი სამკურნალოა. 1968 წელს ტბის რაიონში ნავთობისა და ბუნებრივი აირის ძიების მიზნით სსრკ-ში ერთ-ერთი პირველი ზეღრმა ჭაბურღილი გაიბურღა 7000 მ სიღრმეზე. არის ბუნებრივი აირის გამოსასვლელები (აირიანი და აირწყლიანი ბუნებრივი წყაროები). ↑ Географиялық энциклопедия. Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. 648 бет. ↑ С.Г. Агаджанов. Очерки истории огузов и туркмен Средней Азии IX–XIII вв. Ашхабад, 1969 ↑ 3.0 3.1 3.2 Снежный покров Аралсора | Приуралье. Газета Приуралье ↑ Реферативный журнал География. ВИНИТИ, Выпуски 3–4. 1969 ↑ Айзенштадт Г. Е.-А., Антонов К. В. Формирование соляных куполов и залежей нефти Южной Эмбы. 1963
ხაიმე დე ბურბონი

ხაიმე დე ბურბონი (ესპ. Jaime de Borbón, ფრანგ. Jacques de Bourbon; დ. 7 ივნისი, 1870 — გ. 2 ოქტომბერი, 1931) — ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენელი. მადრიდისა და ანჟუს ჰერცოგი. კარლისტთა პარტიის ესპანეთის მეფობის კანდიდატი ხაიმე III-ის სახელით. საფრანგეთისა და ნავარის ლეგიტიმური ტახტის მემკვიდრე ჟაკ I-ის სახელით. ხაიმე დაიბადა 1870 წლის 7 ივნისს, შვეიცარიის ქალაქ ვევეში. იგი იყო მადრიდის ჰერცოგ კარლოს მარია დე ბურბონისა და მისი მეუღლის, მარგერიტა დე ბურბონ-პარმელის მეორე შვილი და პირველი ვაჟი. მან განათლება პარიზის იეზუიტურ სასწავლებელში მიიღო, რის შემდეგაც სწავლა უინძორის უნივერსიტეტში გააგრძელა. 1896 წელს იგი ვინერ-ნოიშტადტში ჩავიდა, სადაც რუსეთის არმიაში მცირე ხნით გაწევრიანდა, როგორც ლეიტენანტი. 1904-05 წლებში რუსეთის არმიაში მსახურობისას იბრძოდა რუსეთ-იაპონიის ომში. 1909 წლის 18 ივლისს მამამისის გარდაცვალების შემდეგ სწორედ ხაიმე გახდა მადრიდისა და ანჟუს ჰერცოგი, კარლისტთა პარტიის ესპანეთის მეფობის კანდიდატი და საფრანგეთ-ნავარის ლეგიტიმური ტახტის მემკვიდრე. მისი წინამორბედებისაგან განსხვავებით, მან ესპანეთში დიდი მხარდაჭერა მოიპოვა და ცოტა ხნით კასტილიაში, ლეონსა და არაგონში მართლაც მმართველობდა, თუმცა იგი მთელი ცხოვრების მანძილზე ცნობილი იყო, როგორც მადრიდის ჰერცოგი. რაც შეეხება მის მემკვიდრეობას საფრანგეთის ტახტზე, იგი საერთოდ არ იყო დაინტერესებული ამით და მხოლოდ ანჟუს ჰერცოგობას სჯერდებოდა. ხაიმემ საბოლოოდ დატოვა რუსული არმია და ფროშდორფის სასახლეში, ავსტრიაში დასახლდა, ამის შემდეგ კი პარიზში, ბურბონის სასახლეში, რომელიც მას მემკვიდრეობით დედისგან ერგო. ამ წლების მანძილზე, იგი რამდენჯერმე, ფარულად ესტუმრა ესპანეთს. პირველი მსოფლიო ომის დროს (1914-18), იგი ფროშდორფის სასახლეში ყოფნისას გერმანელებმა დააკავეს. 1923 წლის 16 აპრილს ესპანეთის ელჩისა და კარლისტური პარტიის გულმოდგინე მუშაობის შედეგად ხაიმე გაანთავისუფლეს. 1931 წლის აპრილში ესპანეთის მეფე ალფონსო XIII სამხედრო გადატრიალების შედეგად ტახტიდან ჩამოადგეს და ოჯახთან ერთად გააძევეს, რის შედეგადაც დამყარდა ესპანეთის მეორე რესპუბლიკა, რომლის სათავეშიც ფრანსისკო ფრანკო იყო. ამ დროს ხაიმემ მანიფესტი გამოაქვეყნა, იმის თაობაზე, რომ იგი პრეტენზიას აცხადებდა ესპანეთის ტახტზე. აღსანიშნავია, რომ მას პარიზში ორჯერ ეწვივნენ მეფე ალფონსო XIII და მისი ცოლი, დედოფალი ვიქტორია ევგენია ბატენბერგელი. ამ შეხვედრების შემდეგ ალფონსო და ხაიმე შერიგდნენ, საფრანგეთის ტახტის სანაცვლოდ ხაიმემ უარი თქვა ესპანურ მემკვიდრეობაზე, რაც საბოლოოდ გახდა კარლისტული და მონარქისტული პარტიების შერიგების მიზეზი. ამ ამბიდან სულ ერთ კვირაში, 1931 წლის 2 ოქტომბერს, 61 წლის ხაიმე გარდაიცვალა, პარიზში. ვინაიდან მას ცოლი და შვილები არ ჰყავდა, მისი მემკვიდრეობა ბიძამის ალფონსოს დარჩა, რომელმაც კვლავ განაცხადა ესპანეთის ტახტზე პრეტენზია და კვლავ განახლდა ძველი დაპირისპირება. Arnold McNaughton: The Book of Kings. A Royal Genealogy. Garnstone Press, London 1973, ISBN 0-900391-19-7. Gerald Brenan: Die Geschichte Spaniens. Über die sozialen und politischen Hintergründe des Spanischen Bürgerkrieges. Karin Kramer, Berlin 1978, ISBN 3-87956-034-X.
კარპოვსკის ხიდი

კარპოვსკის ხიდი (რუს. Карповский мост) — საფეხმავლო, ტრამვაისა და საავტომობილო ხიდი სანქტ-პეტერბურგში, მდინარე კარპოვკაზე, პეტროგრადის რაიონში. ერთმანეთთან აკავშირებს იოანეს შესახვევსა და სააფთიაქოს კუნძულს და ასევე ვსევოლოდ ვიშნევსკის ქუჩასა და პეტროგრადის კუნძულს. ხიდის სიგრძეა 19 მეტრი, ხოლო სიგანე — 21,5 მეტრი. კარპოვსკის ხიდთან ახლოს მდებარეობს წმინდა იოანეს სტავროპიგიალური მართლმადიდებლური დედათა მონასტერი, რომელიც 1900 წელს დააარსა იოანე კრონშტადტელმა. დინების ზემო მიმართულებით მდებარეობს გესლეროვსკის ხიდი, ხოლო ქვემო მიმართულებით — ბაროკოს ხიდი. პირველი გადასასვლელი ამ ადგილზე ააგეს 1950 წელს. ტრამვაის ხაზის გადატანასთან დაკავშირებით კიროვის პროსპექტიდან ვიაზემსკის შესახვევისაკენ. პროექტის ავტორი იყო „Ленгипроинжпроект“-ის ინსტიტუტის ინჟინერი ვ. ვ. ბლაჟევიჩი. მან ააგო ლითონის ხიდი ხის საფარით. კარპოვსკის პირველი ხიდი, რომელსაც სახელი ეწოდა მდინარე კარპოვკის მიხედვით, იყო ლითონის და სამმალიანი. იმ პერიოდის მონაცემებით მისი სიგრძე იყო 32,4 მეტრი, ხოლო სიგანე — 17,2 მეტრი. ხიდი ერთმალიანია, მისი ბურჯები რკინა-ბეტონისგანაა აგებული და მოპირკეთებულია გრანიტით, ხოლო მოაჯირები ლითონისგანაა დამზადებული. ხიდი განკუთვნილია ტრამვაის, ავტოტრანსპორტისა და ფეხით მოსიარულეებისათვის. სავალი ნაწილი და ტროტუარები ასფალტ-ბეტონითაა მოპირკეთებული. ტროტუარები სავალი ნაწილისაგან გამოყოფილია გრანიტის მაღალი ფილებით. Городские имена сегодня и вчера: Петербургская топонимика / сост. С. В. Алексеева, А. Г. Владимирович, А. Д. Ерофеев и др. — 2-е изд., перераб. и доп. — СПб.: Лик, 1997. — С. 94. — 288 с. — (Три века Северной Пальмиры). — ISBN 5-86038-023-2. Горбачевич К. С., Хабло Е. П. Почему так названы? О происхождении названий улиц, площадей, островов, рек и мостов Санкт-Петербурга. — СПб.: Норинт, 2002. — 353 с. — ISBN 5-7711-0019-6. Карповский мост на сайте opeterburge.ru Карповский мост //СПб ГБУ «Мостотрест»
ყალიბექი

ყალიბექი (ყაზახ. Қалыбек) — გაუდინარი მლაშე ტბა ყაზახეთში, ჩრდილოეთ ყაზახეთის ოლქში, ქალაქ ქოქშეთაუდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 100 კმ-ში. გაწოლილია იშიმის ვაკეზე, მდინარე ირტიშის აუზში, ზღვის დონიდან 85,6 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 95,6 კმ², მაქსიმალური სიღრმე 2 მ. საზრდოობს თოვლისა და წვიმის წყლით. ნაპირები დაბალია, დამრეცი. წყლის დონე მერყეობს 0,3 მ-იდან 0,5 მ-მდე წელიწადში. ყალიბექი — სტატია დიდი საბჭოთა ენციკლოპედიიდან (რუსული) ↑ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 163. ↑ ყალიბექი — უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი // საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა
ოჩხომელის ხიდი

ოჩხომელის ხიდი (რუს. Барочный мост) — საფეხმავლო და საავტომობილო ხიდი სანქტ-პეტერბურგში, მდინარე კარპოვკაზე, პეტროგრადის რაიონში. ერთმანეთთან აკავშირებს პეტროგრადისა და სააფთიაქოს კუნძულებს. ხიდის სიგრძეა 29,1 მეტრი, ხოლო სიგანე — 15,1 მეტრი. მდებარეობს ოჩხომელის ქუჩის დასაწყისში. დინების ზემო მიმართულებით მდებარეობს კარპოვსკის ხიდი, ხოლო ქვემო მიმართულებით — ახალგაზრდობის ხიდი. ხიდმა სახელწოდება მიიღო ოჩხომელის ქუჩისაგან, რომელიც ქალაქის რუკაზე ჩნდება 1887 წლის 16 აპრილიდან. ქუჩამ თავის მხრივ სახელი მიიღო იმის გამო, რომ XVIII-XIX საუკუნეებში აქედან კარპოვკის შესართავისაკენ მიდიოდნენ ოჩხომელები (რუს. барки), რომლებიც ჩადიოდნენ პეტერბურგში. ოჩხომელის ხიდი ააგეს 1914 წელს. მისი ძირითადი დანიშნულება იყო ტრამვაის მატარებლების გატარება ტრამვაის პარკში, რომლის მშენებლობაც ჯერ კიდევ 1917 წლის დასაწყისში დაიწყეს მდინარე კარპოვკის მარჯვენა სანაპიროზე. პარკი კი მხოლოდ 1925 წელს გაიხსნა და ეწოდა ა. კ. სკოროხოდოვის სახელი. 1960-იან წლებამდე ხიდის სავალი ნაწილი ტორსფენილი იყო, ხოლო იგი შეცვალა ასფალტ-ბეტონმა, ტრამვაის ხაზები კი ბაზალტით იყო მოკირწყლული. ა. კ. სკოროხოდოვის სახელობის ტრამვაის პარკი 2003 წელს დახურეს. 2008 წლის დასაწყისში ოჩხომელის ხიდიდან აყარეს ტრამვაის რელსები და შეარემონტეს ხიდის საფარი. ხიდი ერთმალიანია, მისი ბურჯები რკინა-ბეტონისგანაა აგებული და მოპირკეთებულია გრანიტით, ხოლო მოაჯირები მეტალისგანაა დამზადებული. ხიდი განკუთვნილია ავტოტრანსპორტისა და ფეხით მოსიარულეებისათვის. სავალი ნაწილი ბეტონითაა დაფარული, ხოლო ტროტუარები მოასფალტებულია. ტროტუარები სავალი ნაწილისაგან გამოყოფილია მაღალი რკინა-ბეტონის ფილებით. Городские имена сегодня и вчера: Петербургская топонимика / сост. С. В. Алексеева, А. Г. Владимирович, А. Д. Ерофеев и др. — 2-е изд., перераб. и доп. — СПб.: Лик, 1997. — С. 94. — 288 с. — (Три века Северной Пальмиры). — ISBN 5-86038-023-2. Горбачевич К. С., Хабло Е. П. Почему так названы? О происхождении названий улиц, площадей, островов, рек и мостов Санкт-Петербурга. — СПб.: Норинт, 2002. — 353 с. — ISBN 5-7711-0019-6. Горбачевич К. С., Хабло Е. П. Почему так названы? О происхождении названий улиц, площадей, островов, рек и мостов Ленинграда. — 3-е изд., испр. и доп. — Л.: Лениздат, 1985. — С. 41. — 511 с. Зодчие Санкт-Петербурга. XIX — начало XX века / сост. В. Г. Исаченко; ред. Ю. Артемьева, С. Прохватилова. — СПб.: Лениздат, 1998. — 1070 с. — ISBN 5-289-01586-8. Барочный мост //СПб ГБУ «Мостотрест»