laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
კოხტას ციხის ეკლესია

კოხტას ციხის ეკლესია — არქეოლოგიური ძეგლი ასპინძის მუნიციპალიტეტში. თარიღდება XI–XII საუკუნეებით. ეკლესია კოხტას ციხის ციტადელის დასავლეთით 20 მეტრზე მდებარეობს. იგი ციხის თანადროულია. ნაგებია დუღაბით და ქვით. მას ჰქონდა ქვის ფილების დამუშავებული პერანგი, დღეს კი მისგან აღარაფერია შემორჩენილი. ტაძარი დარბაზული ტიპის ნაგებობაა. ეკლესია სამსაფეხურიან ცოკოლზე იდგა სამხრეთ-დასავლეთის მხარეს. ხოლო ჩრდილო-აღმოსავლეთი მხარე კი მიწაში იყო შემჯდარი. ეკლესიას აქვს ორი შესასვლელი — სამხრეთით და დასავლეთით. ნახევარწრიული აბსიდის ღერძზე გაჭრილია სარკმელი. დარბაზის გრძივი კედლები ორსაფეხურიანი პილასტრებით გაყოფილია ორ ნაწილადა. შუა საფეხურს ეყრდნობოდა კამარის საბჯენი თაღი, ხოლო გვერდის საფეხურებს კი — კედლის დეკორატიული თაღები. ეკლესიას დასავლეთიდან, ჩრდილოეთიდან და სამხრეთიდან ეკვრის მინაშენები. ჩრდილოეთის და სამხრეთის მინაშენებს აღმოსავლეთის კედლის ღერძზე აქვთ თითო სარკმელი. დასავლეთის მინაშენში კი კარი გაჭრილია დასავლეთის კედელში, ხოლო სამხრეთის მინაშენში შესასვლელად გამოყენებულია ორმალიანი თაღი.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 10796
ქუთაისის ამაღლების ეკლესია

ქუთაისის ამაღლების ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ქუთაისის მუნიციპალიტეტში. თარიღდება XIX საუკუნის მეორე ნახევრით. საფიჩხიის ამაღლების ეკლესია წარმოადგენს თავისუფალი ჯვრის ტიპის ნაგებობას და აგებულია ეკლარის ქვის რეგულარული წყობით. ეკლესიას აღმოსავლეთიდან აქვს ხუთწახნაგა შვერილი აბსიდი. ინტერიერში, ოდნავ შებრტყელებული კონქის სატრიუმფო თაღი ეყრდნობა პილასტრების მარტივ პროფილიან კაპიტელებს. საკურთხევლის წინ კი ხის კანკელი და ერთსაფეხურიანი სოლეაა. კედლები შელესილ-შეთეთრებულია, ხოლო იატაკი მოზაიკისაა. გუმბათქვეშა კვადრატიდან აფრების საშუალებით გუმბათის ყელზე გადასვლა ხდება. დასავლეთით მოწყობილია პატრონიკე, რომელზედაც რკინის კიბით წარმოებს მოხვედრა ხვეული. გუმბათი წახნაგოვანია შიგნიდანაც და გარედანაც. აქვს სულ რვა წახნაგი და ყველა წახნაგში დატანებულია ვიწრო თაღოვანი სარკმელი. აქვს ჩარდახისებრი გადახურვა. ეკლესიის ფასადები მორთულია ძუნწად. ძირითადი ღიობების გლუვლილვოვან სათაურებზეა აქცენტი გადატანილი. კარის თავზე ჩასმულია ფილა სტილიზებული ჯვრის გამოსახულებით. ეკლესია მაღალ ცოკოლზე დგას. კარნიზი მარტივპროფილიანია. საბურავად თუნუქია გამოყენებული.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 10268
ბარიონი

ბარიონი (ბერძ. βαρύς [barys] — „მძიმე“) — ჯგუფი მძიმე ელემენტარული ნაწილაკებისა, რომლებსაც კენტი რიცხვის ნახევრის ტოლი სპინი და პროტონზე არანაკლები მასა აქვს. ბარიონებს განეკუთვნება პროტონი და ნეიტრონი (ატომის ბირთვის შემადგენელი ნაწილაკები), ჰიპერონები და აგრეთვე ბარიონული რეზონანსები. სახელწოდება „ბარიონი“ მიიღო იმის გამო, რომ მათგან ყველაზე მსუბუქი — პროტონი 1836-ჯერ მძიმეა ელექტრონზე. ერთადერთი მდგრადი ბარიონია პროტონი. ყველა დანარჩენი — არამდგრადია და თანმიმდევრული დაშლის შედეგად გარდაიქმნება პროტონად და მსუბუქ ნაწილაკებად (ნეიტრონი თავისუფალ მდგომარეობაში არამდგრადია, ატომის ბირთვში ბმულ მდგომარეობაში კი — მდგრადი). ბარიონები მონაწილეობენ თითქმის ყველა ცნობილ ელემენტარულ ურთიერთქმედებაში: ძლიერში, ელექტრომაგნიტურში, სუსტსა და გრავიტაციულში. ვინაიდან ბარიონებს ახასიათებს ძლიერი ურთიერთქმედება, ამიტომ ისინი აქტიურად ურთიერთქმედებენ ატომის ბირთვებთან. ნებისმიერ ბირთვულ რეაქციებში ბარიონების ურთიერთქმედებისას მათი საერთო რიცხვი არ იცვლება. მაგალითად ბეტა-დაშლის პროცესში ნეიტრონებსა და პროტონებს ბირთვში შეუძლიათ ურთიერთგარდაქმნა (ელექტრონებისა და ნეიტრინოს ან მათი ანტინაწილაკების გამოსხივებით), მაგრამ მათი ჯამური რიცხვი ყოველთვის ერთი და იგივეა. ბარიონის დაშლის შედეგად აუცილებლად ისევ ბარიონი წარმოიქმნება. არასოდეს არ ყოფილა შემჩნეული ისეთი პროცესი, რომელშიც ბარიონი უფრო მეტად მსუბუქ ნაწილაკებად გარდაქმნილიყო ბარიონის გამოუსხივებლად. ასეთი პროცესების არსებობა მიგვიყვანდა ნივთიერების არამდგრადობამდე. შემჩნეული კანონზომიერებანი ფორმულირებული იყო ბარიონული მუხტის მუდმივობის კანონის სახით. გამოთქმულია ჰიპოთეზა ელექტრული და ბარიონული მუხტების ღრმა მსგავსების შესახებ. როგორც ელექტრული მუხტი წარმოადგენს ელექტრომაგნიტური ველის წყაროს, ისე ბარიონული მუხტი შეიძლება განვიხილოთ ძლიერი ურთიერთქმედების ველის წყარო. დამუხტული ნაწილაკების ელექტრომაგნიტური ურთიერთქმედება ხდება მათ შორის დაუმუხტავი ნაწილაკების — ფოტონების გაცვლით. ანალოგიურად, ბარიონების (მაგალიტად პროტონებისა და ნეიტრონების) ძლიერი ურთიერთქმედება განპირობებულია მათ შორის ბარიონულ მუხტს მოკლებული ნაწილაკების — მეზონების გაცვლით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 209-210.
თამ-ლუანგ-ნანგ-ნონი

თამ-ლუანგ-ნანგ-ნონი (ტაი. ถ้ำหลวงนางนอน, სიტყვასიტყვით „მძინარე ქალბატონის დიდებული მღვიმე“) — კარსტული წარმოშობის მღვიმური სისტემა ტაილანდში. მდებარეობს დოი-ნანგ-ნონის ქედზე, ზღვის დონიდან 446 მ სიმაღლეზე. მთავარი შესასვლელის დარბაზის სიგრძე 80 მ აღწევს. საერთო სიგრძე 10.3 კმ. გამომუშავებულია კირქვებში. ბევრია ღრმა ნიშა, ვიწრო გვირაბი, ლოდნარი ჩანახერგი, ჩანაქცევი და სიფონი. საყოველთაოდაა გავრცელებული სტალაქტიტები და სტალაგმიტები. მღვიმეში გაედინება მუდმივი ნაკადი, რომელიც შემოედინება დასავლეთი მხრიდან, რამდენიმე მეტრზე მიედინება კორიდორში და გამოდის აღმოსავლეთი კედლიდან. პირველად მღვიმე გამოიკვლია ფრანგი სპელეოლოგების ჯგუფმა 1986–1987 წლებში. შემდგომი კვლევები ჩაატარეს ბრიტანელმა სპელეოლოგებმა 2014–2015 წლებში. მღვიმის შესასვლელის პირველი 1 კილომეტრიანი მონაკვეთი ვიზიტორებისთვის საჯაროდ ღიაა ნოემბრიდან აპრილის ჩათვლით. წვიმების სეზონში მღვიმე ვიზიტორებისთვის იკეტება. აღსანიშნავია, რომ 2018 წელს დატბორვის გამო მღვიმეში ჩარჩა 11-დან 16-წლამდე ასაკის 12 ფეხბურთელი ბავშვი და მათი მწვრთნელის ასისტენტი 25 წლის მამაკაცი. საერთო ჯამში, 13-მა ადამიანმა მღვიმეში 18 დღე-ღამე დაყო. სამაშველო ოპერაციის შედეგად, მღვიმიდან 13-ვე ადამიანის ამოყვანა მოხერხდა. ↑ 1.0 1.1 Ellis, Martin (2018). The Caves of Thailand. Vol. 2. Lulu. pp. 151–152. ISBN 978-0-244-33343-0. ↑ 2.0 2.1 Office of the Natural Resources and Environmental Policy and Planning (ONEP) ↑ Tham Luang: Tham Nang Non - Tham Lak - Date 2014-03-09". British Cave Registry. Retrieved 11 July 2018 ↑ Tham Luang: Tham Nang Non - Tham Lak Date 2015-02-28". British Cave Registry. Retrieved 11 July 2018 ↑ Cave rescue: Boys and football coach free from Tham Luang". BBC. 10 July 2018. Retrieved 11 July 2018.
მთავარანგელოზის გუმბათიანი ეკლესია

მთავარანგელოზის გუმბათიანი ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ქუთაისის მუნიციპალიტეტში. თარიღდება 1909 - 1913 წლებით. მდინარე რიონის მარცხენა ნაპირზე ამოზიდულ მწვანეყვავილას კონცხის წვერზე, თავმოყრილია ნაგებობათა ჯგუფია. კომპლექსის ყველაზე დიდ ნაგებობას 1909-1913 წლებში აგებული, მთავარანგელოზის სახელობის გუმბათინი ნახევრად თავისუფალი ჯვრის ტიპის, საკმაოდ მოზრდილი ეკლესია წარმოადგენს. იგი თლილი ქვის რეგულარული წყობითაა აშენებული. ეკლესიის, აღმოსავლეთ მხარეს, მკვეთრად შვერილი, ნახევარწრიული აფსიდი ასრულებს, რომელიც აღიქმება გვერდითა ფასადების ერთიანობაშიც კი. ასიმეტრიულია აღმოსავლეთის მხარე, რასაც, ქმნის საკურთხევლის ორივე მხარეს განაწილებული სხვადასხვა დეტალები. მარჯვნივ დატანილია დიდი ზომის ცრუ-სარკმელი, რომელიც მოჩაროებულია, ხოლო მარცხენა ნაწილში კი ეკლესიაში შესასვლელში, გაჭრილია ეზოსთან რამდენიმე საფეხურით დაკავშირებული მცირე კარი. აფსიდის კორპუსზე, აქეთ-იქით,მოქცეულია დიდი ზომის ფანჯრები, ხოლო ცენტრში კი ჯვრის რელიეფური გამოსახულებაა. სარკმლებქვეშ, ერთიანი თარო-სარტყელია გავლებული როგორც აფსიდზე, ისე, განაპირა კედლებზე, რაც მთლიანობას სძენს კომპოზიციას. სამკუთხა ფრონტონი ასრულებს, აღმოსავლეთის მკლავს, რომელიც ნაგებობის ერთიანი სეგმენტისგან ფუძეზე გავლებული კბილანისებური სალტეთი გამოიყოფა და კარნიზით შემოიზღუდება. სიმეტრიულია დასავლეთის ფასადი. ცენტრში ეკლესიის კორპუსზე კოშკურა-სამრეკლოა მიდგმული, რომელიც ითავსებს პორტალის ფუნქციასაც. ცენტრში გაჭრილია შესასვლელი. სამრეკლოს აგვირგვინებს მცირე სარკმლით, სამკუთხა ფრონტონით შემკული თაღოვანი ღიობებით დანაწევრებული და მარალი სახურავით დაბოლოებული კოშკი. მის ორივე მხარეს, დაუნაწევრებელია დასავლეთის მკლავის კედლები, თუმცა ამავე მხრიდან აღიქმება სამხრეთისა და ჩრდილოეთის მკლავების დასავლეთ კედლები, რომლებიც იშლება ღია სივრცეში. ერთმანეთის ანალოგიურია გვერდითი ფასადები. სამკუთხა ფრონტონებიტ დასრულებულ მკლავებზე გაჭრილია კარის მართკუთხა ღიობებია. მათ სადა საპირე შემოწერს, რომელზეც მაღალი თაღია გადაყვანილი. აღნიშნული გადაწყვეტა, კედელზე, ქმნის ტიმპანის იმიტაციას. შესასვლელის ორივე მხარეს, მოქცეულია ვიწრო და მაღალი სარკმლები, მათ სადა მოჩარჩოება აქვთ და საფუძველზე გავლებული ერთიან სარტყელს ეყრდნობიან. გვერდითი და აღმოსავლეთ მკლავებს შორის მოქცეულ კედლის სეგმენტზე დატანილია თითო ფანჯარა. დასავლეთის მკლავზე კი განლაგებულია ორი და ერთი ცრუ-სარკმელი. კბილანისებური და სადა კარნიზები ასრულებს ფასადებს. ეკლესიას აგვირგვინებს წახნაგოვანი დაბალი, მუზარადისებური გადახურვით დაფარული გუმგათი. წახნაგები მონიშნულია მსუბუქი პილასტრებით, ცენტრში კი მოქცეულია სარკმლები, რომლებსაც გასდევს თავსართის იმიტაციის ერთიანი სალტე. ინტერიერში გუმბათი ეყრდნობა კედლის მასიურ შვერილებს. საკურთხეველს აქვს ბემა. შენობის ფასადების გაფორმებაში კლასიცისტური ელემენტებია გამოყენებული. მისი საფასადე კომპოზიცია ხასიათდება სისადავიტა და გაწონასწორებულებით, რასაც განსაზღვრავს გააზრებულად გამოყენებული ხუროთმოძღვრული ელემენტები.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 9895
სანტრალისტანბული

სანტრალისტანბული (თურქ. Santralİstanbul) — სამუზეუმო კომპლექსი ოქროს რქის ზემო ნაწილში სტამბოლის ეიუფის უბანში, თურქეთი. ცენტრი გაიხსნა 2007 წელს და შედგება თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმისგან, ენერგიის მუზეუმისგან, ამფითეატრისგან, საკონცერტო დარბაზისა და საზოგადოებრივი ბიბლიოთეკისგან, რომელიც სტამბოლის ბილგის უნივერსიტეტის კამპუსზე მდებარე ოსმალეთის იმპერიის ყოფილ პირველ ელექტროსადგურში განთავსდა. სანტრალისტანბულის შენობები, რომლის საერთო ფართი 118 მ²-ია განლაგებულია ყოფილი სილაჰტარაჟას ელექტრო სადგურში, რომელიც 1914-1983 წლებში სტამბოლს ელექტროენერგიას აწვდიდა. კომპექსის სახელი „სანტრალ“ თურქულად ელექტროსადგურს ნიშნავს. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: სანტრალისტანბული SantralIstanbul official website (in Turkish) Hayal Saati (in Turkish) Smith, Sarah-Neel (September 2007). „Managing Utopia - Can Santralİstanbul realize its grand ambitions?“. Nafas Art Magazine.
ყვითელი ეკლესია

„ყვითელი“ ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ყუმისთავში. თარიღდება მე-19-20 საუკუნეებით. „ყვითელი“ ეკლესია, როგორც მას ადგილობრივი მოსახლეობა უწოდებს, ოქროსფერი თლილი კვადრების სწორხაზოვანი წყობით დუღაბზეა აგებული. ნაგებობა ასეთივე ქვის ცოკოლზე დგას. მთელ პერიმეტრზე კედლებს თარო-ლავგარდანი გაუყვება. ფასადთა დიდი სიბრტყეები ძუნწად არის აქცენტირებული დაბალი ლუნეტებით და სარკმლების თავსართებით. იგი გეგმით სწორკუთხაა, რომელსაც გააჩნია ბაზილიკური სივრცე. აღმოსავლეთიდან ფართო ნახევარწრიული აბსიდითაა დასრულებული. მასში თაღოვანი სარკმლის ორივე მხარეს ნიშებია დატანებული_ ერთი სამხრეთით, ორი ჩრდილოეთით. ტრაპეზის ქვა დგას საკურთხეველში. აწეულია საკურთხევლის იატაკის დონე და გაკეთებულია სოლეა. აბსიდში ორი, ოთხკუთხა, თავისუფლად მდგარი სვეტია აღმართული. ნახევარწრიული კონქის ზევით სამი მალით გახსნილი კედელია ამოყვანილი, რომელიც ამავე დროს წარმოადგენს ტრიუმფალურ თაღს. თაღები სვეტებს შორის და აბსიდის მხრებზეა გადაყვანილი. ამათგან უფრო განიერია შუა თაღი. შიდა სივრცე ორი მრგვალი სვეტით დანაწევრებულია სამ ნაწილად. შუა ნავი ფართოა, დაბალი ოთხივე მხრივ შემაგრებულია საბრჯენი თაღებით და ნახევარსფერული გადახურვა გააჩნია. გვერდითი ნავები გადახურულია ცილინდრული კამარის მეოთხედი ფორმით და შედარებით ვიწროა. გრძივ კედლებზე პილასტრებია აყოლებული ორივე კარის გვერდით. ეკლესია განათებულია გრძივ კედლებში მოთავსებული აღმოსავლეთით და დასავლეთით სარკმლებით. კარები დატანებულია სამივე კედელში. ლუნეტებში ლურჯი საღებავია შემორჩენილი. ინტერიერში კედლები დაფარული იყო ნალესობით, ზოგან შემორჩა მოხატულობის კვალიც, დომინირებს უმეტესად ლურჯი ფერი. იქ, სადაც ნალესობა ჩამოცვენილია კედლებისთვის გამოყენებული სამშენებლო მასალა ჩანს _ თლილი ქვა. ეკლესიას სოფლის მოსახლეობა უტარებს რემონტს, ინტერიერში ხარაჩოებია აღმართული. ფასადებზე აქა-იქ ჩამოვარდნილი საპირე ქვების ადგილები შეუვსიათ თანამედროვე თეთრი აგურით. სამხრეთ კარის საფეხურად კი გამოყენებულია საფლავის ქვის ვეება ლოდი. ორქანობიან სახურავში მოქცეული შენობა თუნუქითაა გადახურული.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 9517
ხიგაკიტი

ხიგაკიტი (ოფიციალურად ხიგაკიტის მუნიციპალიტეტი; სებ. Lungsod sa Gigaquit; ტაგალ. Bayan ng Gigaquit) ― მეოთხე კლასის მუნიციპალიტეტი ჩრდილოეთ სურიგაოს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 21 849 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 13 ბარანგაის. Gigaquit Profile at PhilAtlas.com Gigaquit Profile at the DTI Cities and Municipalities Competitive Index Philippine Census Information Local Governance Performance Management System დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine. ↑ 2020 Census of Population and Housing (2020 CPH) Population Counts Declared Official by the President — Philippine Statistics Authority, 2021. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107442757"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17067223"></a> ↑ Gigaquit: Average Temperatures and Rainfall. Meteoblue. ციტირების თარიღი: 20 November 2019.
მაინიტი

მაინიტი (ოფიციალურად მაინიტის მუნიციპალიტეტი; სებ. Lungsod sa Mainit; ტაგალ. Bayan ng Mainit) ― მეოთხე კლასის მუნიციპალიტეტი ჩრდილოეთ სურიგაოს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 28 019 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 21 ბარანგაის. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მაინიტი Mainit Profile at PhilAtlas.com Mainit Profile at the DTI Cities and Municipalities Competitive Index Official Website of the Municipality of Mainit Philippine Census Information Local Governance Performance Management System დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine. Mainit Community Library Online ↑ 2020 Census of Population and Housing (2020 CPH) Population Counts Declared Official by the President — Philippine Statistics Authority, 2021. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107442757"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17067223"></a> ↑ Mainit: Average Temperatures and Rainfall. Meteoblue. ციტირების თარიღი: 20 November 2019.
მალიმონო

მალიმონო (ოფიციალურად მალიმონოს მუნიციპალიტეტი; სებ. Lungsod sa Malimono; ტაგალ. Bayan ng Malimono) ― მეხუთე კლასის მუნიციპალიტეტი ჩრდილოეთ სურიგაოს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 18 852 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 14 ბარანგაის. Malimono Profile at PhilAtlas.com Malimono Profile at the DTI Cities and Municipalities Competitive Index Philippine Census Information Local Governance Performance Management System დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine. ↑ 2020 Census of Population and Housing (2020 CPH) Population Counts Declared Official by the President — Philippine Statistics Authority, 2021. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107442757"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17067223"></a> ↑ Malimono: Average Temperatures and Rainfall. Meteoblue. ციტირების თარიღი: 20 November 2019.
პილარი (ჩრდილოეთი სურიგაო)

პილარი (ოფიციალურად პილარის მუნიციპალიტეტი; სებ. Lungsod sa Pilar; ტაგალ. Bayan ng Pilar) ― მეხუთე კლასის მუნიციპალიტეტი ჩრდილოეთ სურიგაოს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 10 374 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 15 ბარანგაის. Pilar Profile at PhilAtlas.com Pilar Profile at the DTI Cities and Municipalities Competitive Index ↑ 2020 Census of Population and Housing (2020 CPH) Population Counts Declared Official by the President — Philippine Statistics Authority, 2021. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107442757"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17067223"></a> ↑ Pilar: Average Temperatures and Rainfall. Meteoblue. ციტირების თარიღი: 20 November 2019.
ბოლოქაცვიასებრნი

ბოლოქაცვიასებრნი (ლათ. Dasyatidae) — თევზების ოჯახი ზღვის არწივისნაირთა რიგისა. სხეულის სიგრძე (კუდის ჩათვლით) 60–400 სმ-ია, სიგანე 2,5 მეტრამდე. თავი, ტანი და მკერდის ფარფლები წარმოქმნიან სკაროსებისათვის დამახასიათებელ ბრტყელ დისკს. სალაყუჩე ხვრელები სხეულის ქვედა მხარეზეა. ზურგის ფარფლები არ აქვთ ან (იშვიათად) ერთია და ჩანასახოვანი. კუდის განყოფილება წაგრძელებულია შოლტის მსგავსად, მასზე ერთი ან რამდენიმე დაკბილული ღარიანი ეკალია (ღარში განლაგებული უჯრედები გამოყოფენ შხამიან სეკრეტს). კანი ჩვეულებრივ შიშველია, იშვიათად ეკლიანი. ცნობილია 20-მდე გვარი. გავრცელებული არიან ტროპიკულ და სუბტროპიკულ, იშვიათად ზომიერ თბილ ზღვებში. ფსკერის თევზებია, ბინადრობენ შელფსა და თავთხელ წყლებში. Dasyatis-ის, Himantura-ისა და Pastinachus-ის გვარების რიგი სახეობები გვხვდება მდინარეებსა და ტბებში. კვერცხცოცხლადმშობი ორგანიზმებია. იკვებებიან მრავალჯაგრიანი ჭიებით, კიბოსნაირებით, თევზით. საქართველოს შავი ზღვის სანაპიროებთან ყველგან გვხვდება ზღვის კატა. ბოლოქაცვიების ნაჩხვლეტი ადამიანისათვის საშიშია. რიგ სახეობებს სარეწაო მნიშვნელობა აქვს. ↑ Dasyatidae — ინგლისურ-ქართული ბიოლოგიური ლექსიკონი. ↑ 2.0 2.1 2.2 Котляр А. Н. Хвостоколовые // Большая российская энциклопедия. т. 34. — М., 2017. — стр. 10. ↑ Last, P.R.; Naylor, G.J. & Manjaji-Matsumoto, B.M. (2016). „A revised classification of the family Dasyatidae (Chondrichthyes: Myliobatiformes) based on new morphological and molecular insights“. Zootaxa. 4139 (3): 345–368. doi:10.11646/zootaxa.4139.3.2. PMID 27470808. ↑ ზღვის კატა // ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 549.
ნოვა-კამიანკა (ბერისლავის რაიონი)

ნოვა-კამიანკა (უკრ. Нова Кам'янка) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის ბერისლავის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 987 კაცს შეადგენდა. სოფლის ამინდი
ნოვა-კუბანი

ნოვა-კუბანი (უკრ. Нова Кубань) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის ბერისლავის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 525 კაცს შეადგენდა. სოფლის ამინდი
ნოვოვასილივკა (ბერისლავის რაიონი)

ნოვოვასილივკა (უკრ. Нововасилівка) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის ბერისლავის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 121 კაცს შეადგენდა. სოფლის ამინდი
ნოვოჰრედნევე

ნოვოჰრედნევე (უკრ. Новогреднєве) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის ბერისლავის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 215 კაცს შეადგენდა. სოფლის ამინდი
ნოვოჰრიჰორივკა (ბერისლავის რაიონი)

ნოვოჰრიჰორივკა (უკრ. Новогригорівка) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის ბერისლავის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 122 კაცს შეადგენდა. სოფლის ამინდი
ნოვოდმიტრივკა (ბერისლავის რაიონი)

ნოვოდმიტრივკა (უკრ. Новодмитрівка) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის ბერისლავის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 901 კაცს შეადგენდა. სოფლის ამინდი
ნოვოპავლივკა (ბერისლავის რაიონი)

ნოვოპავლივკა (უკრ. Новопавлівка) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის ბერისლავის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 773 კაცს შეადგენდა. სოფლის ამინდი
ნოვოპოლტავკა (ბერისლავის რაიონი)

ნოვოპოლტავკა (უკრ. Новополтавка) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის ბერისლავის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 430 კაცს შეადგენდა. სოფლის ამინდი
ხელოვნებით — მშვიდობისა და ურთიერთგაგებისკენ

ხელოვნებით — მშვიდობისა და ურთიერთგაგებისკენ (ბელარ. Праз мастацтва — да міру і ўзаемапаразумення) — ჯილდო, რომელსაც იღებენ კულტურისა და ხელოვნების მუშაკები, შემოქმედებითი გუნდები, ორგანიზაციები, რომლებმაც მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს საერთაშორისო კულტურული თანამშრომლობის განმტკიცებაში, ჰუმანისტურ იდეალებზე და ფასეულობებზე დაფუძნებული მსოფლიო მხატვრული კულტურის მიღწევების პოპულარიზაციაში. ჯილდოს გადასცემს ბელარუსის რესპუბლიკის პრეზიდენტი ან მის მიერ უფლებამოსილი ოფიციალური პირი ხელოვნების საერთაშორისო ფესტივალის — „სლავიანსკი ბაზარი ვიტებსკში“ გახსნის ცერემონიაზე. 2005 — ანდრეი პეტროვი 2006 — ალა პუგაჩოვა 2007 — სოფია როტარუ 2008 — ალექსანდრა პახმუტოვა 2009 — ვალერი ლეონტიევი 2010 — ვლადიმერ მულიავინი და ვია „პესნიარი“ 2011 — იგორ ლუჩენოკი 2012 — ლევ ლეშჩენკო 2013 — ედიტა პიეხა 2014 — ნადეჟდა ბაბკინა 2015 — პოლად ბილბილოღლუ 2016 — მიხეილ ფინბერგი და ბელორუსის ეროვნული აკადემიური საკონცერტო ორკესტრი 2017 — თამარ გვერდწითელი 2018 — როზა რიმბაევა 2019 — ტაისია პოვალი 2020 — ფილიპ კირკოროვი 2021 — ნიკოლაი ბასკოვი 2022 — ანატოლი იარმოლენკო 2023 — ელენა სპირიდოვიჩი ჯილდოს მფლობელთა სახელები უკვდავყოფილია ამფითეატრთან ახლოს, „ვარსკვლავების ხეივანში“. ბელორუსის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ბრძანებულება — http://www.levonevski.net/pravo/razdel1/num6/1d6308.html ვარსკვლავების ხეივანის ოფიციალური საიტი
აბვერი

აბვერი (გერმ. Abwehr) — მესამე რაიხის ვერმახტის სამხედრო სადაზვევრო განყოფილება. დაარსდა 1938 წლის 4 თებერვალს. ექვემდებარებოდა ვერმახტის მთავარსარდლობას. 1920-1944 წლებში აბვერი ეწოდებოდა რაიხსვერის და ვერმახტის ყველა დანაყოფს, რომელსაც ევალებოდა კონტრდაზვერვა, ჯაშუშობა და დივერსიული აქტების მოწყობა. შეიქმნა 1919 წელს, ვაიმარის რესპუბლიკის მთავრობის მიერ. რადგანაც ვერსალის ზავის თანახმად, გერმანიას არ ჰქონდა სადაზვერვო ორგანოების შექმნის უფლება, აბვერს, ფორმალურად, დაკისრებული ჰქონდა შეიარაღებულ ძალებში კონტრდაზვერვის წარმოების ფუნქცია. სინამდვილეში, აბვერი მოქმედებდა სსრკ-ში, პოლონეთში, ჩეხოსლოვაკიაში, საფრანგეთში, დიდ ბრიტანეთში და სხვა ქვეყნებში. 1944 წელს, სსრკ-სთან ბრძოლაში წარუმატებლობის გამო, აბვერის ნაწილები შევიდა „იმპერიული უსაფრთხოების მთავარ სამმართველოში“, რომლის უფროსიც ჰაინრიხ ჰიმლერი იყო. Абвер // статья из Советской Военной Энциклопедии. «Die Brandenburger». Kommandotruppe und Frontverband. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-02-03. ციტირების თარიღი: 2018-08-26. на сайте bundesarchiv.de(გერმანული) «Wilhelm Canaris, A Photo Chronology». დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-05-06.(ინგლისური) German Espionage and Sabotage Against the United States in World War II. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2001-12-05., Department of the Navy — Naval Historical Center
ფალკერსონის პრემია

ფალკერსონის პრემია — პრემია წარმატებული მუშაობისთვის დისკრეტულ მათემატიკაში, რომლის სპონსორები არიან მათემატიკური ოპტიმიზაციის საზოგადოება(ინგლისური)ქართ. (MOS) და ამერიკული მათემატიკური საზოგადოება(ინგლისური)ქართ. (AMS). დაჯილდოება ხდება სამ წელიწადში ერთჯერ MOS-ის საერთაშორისო სიმპოზიუმზე და გაიცემა რამდენიმე ჯილდო, თითოეული (შესაძლებელია მეცნიერთა ჯგუფიც შედიოდეს) 1500 ამერიკული დოლარის ოდენობით. თავდაპირველად პრემიის გაცემა ხდებოდა დელბერტ რეი ფალკერსონის მემორიალური ფონდიდან, რომელიც დაარსდა ფალკერსონის მეგობრების მიერ მისი გარდაცვალების შემდეგ, რათა წახალისებულიყო იმ სფეროს მათემატიკური სამუშაოები, რომლის სანიმუშო მაგალითი იყო ფალკერსონის ნაშრომი. მას მართავდა AMS. ამჟამად პრემიას აფინანსებს ფონდი, რომელსაც მართავს MPS. პრემიის ლაურეატთა სია AMS-ის საიტზე ოფიციალური გვერდი ↑ პრემიის გვერდი AMS-ის საიტზე
ბაზალეთური

ბაზალეთური, ბაზალეთური ცოლიკოური, მწვანე ცოლიკოური — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან. სახელწოდებას იღებს ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბაზალეთიდან. ზრდასრული ფოთოლი საკმაოდ დიდი ზომისაა, ოვალური ფორმის, იშვიათად მომრგვალო, სამ ან ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარექეჩისებრადაა შებუსული. ყვავილი მდედრობითი სქესისაა. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური, ხშირად ცილინდრული ფორმის, ზოგჯერ ფრთიანი, საშუალო სიკუმსის ან თხელი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, მოყვითალო-მომწვანო ელფერით. კანი სქელი აქვს, საშუალო სიმკვრივის, ცვილისებრი ფიფქით საკმაოდ დაფარული. რბილობი წვნიანია, მომჟავო-მოტკბო გემოთი. ვაზი საშუალო ზრდისა და უხვმოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 168-170 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს, ოქტომბრის დასაწყისში შედის. მტევნის წონა საშუალოდ 118 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა — 11.7-14.2 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20-23%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7-10 გ/ლ-ს. მიიღება სუფრისა და ცქრიალა ღვინოები. სუფრის თეთრი ღვინო ღია ყვითელი ფერისაა, ხილის არომატით. ნაზი, საკმაოდ სხეულიანი, სასიამოვნო, ხალისიანი გემოთი. ცქრიალა ღვინო ჩალისფერია, ნაზი ჯიიშური არომატით, მაღალი, მაგრამ სასიამოვნო მჟავიანობით. სუფრისა და ცქრიალა ღვინოები დაძველებით უმჯობესდება, მაღალი მჟავიანობა მცირდება. ღვინო ხდება რბილი და ჰარმონიული, კარგი ბუკეტით. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 63