laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
კარლომან I

კარლომან I (ფრანგ. Carloman Ier, გერმ. Karlmann I.; დ. 751 — გ. 4 დეკემბერი, 771) — ფრანკთა მეფე 768–771 წლებში. პიპინ მოკლესა და ბერტრადა ლაონისას მეორე ვაჟიშვილი. ძმა კარლოს დიდთან ერთად, კარლომანი პაპი სტეფან II-ის მიერ მეფედ დაინიშნა 754 წელს. 768 წელს პიპინის გარდაცვალების შემდეგ კარლომანი და შარლემანი სამეფოს ერთმანეთში იყოფენ, რომელშიც კარლომანს სამეფოს აღმოსავლეთი ნაწილი — ავსტრაზია შეხვდა. ძმებს შორის საკმაო უთანხმოება უნდა ყოფილიყო და სავარაუდოდ ამის გამო კარლომანის გარდაცვალების შემდეგ მისი მეუღლე გერბერგა ვაჟებითურთ დეზიდერიუსის, ლომბარდთა მეფის, კარს გაიხიზნა. ვინაიდან ზოგიერთი წყაროს თანახმად გერბერგა დეზიდერიუსის ქალიშვილი იყო, ძნელია იმის დადგენა თუ რამდენად სერიოზული იყო ძმებს შორის დაძაბულობა. კარლომანის გარდაცვალების შემდგომ მისი სამეფო კარლოს დიდმა შემოიერთა, შემდგომ კი საკუთარ ვაჟებს გადაუნაწილა. ფრედეგარის გამგრძელებლები — vostlit.info
ერთი სქესის მქონე ადამიანების ქორწინება

ერთი სქესის მქონე ადამიანების ქორწინება (აგრეთვე ცნობილი როგორც გეი ქორწინება) — ქორწინება ორ ადამიანს შორის, რომლებსაც ერთი და იგივე ბიოლოგიური სქესი ან გენდერული იდენტობა აქვთ. 2001 წელს ნიდერლანდები პირველი ქვეყანა გახდა, სადაც ერთნაირსქესიან წყვილებს დაქორწინების იურიდიული შესაძლებლობა შეექმნათ. მას შემდეგ ასეთი ქორწინებები ოცდათექვსმეტმა სხვა ქვეყანამ დააკანონა. ერთნაირსქესიან წყვილთა ქორწინება ასევე ნებადართულია მექსიკაში და აშშ-ის ყველა შტატში. ერთი სქესის წყვილებს სამოქალაქო კავშირის, მაგრამ არა ქორწინების უფლება აქვთ 10-ზე მეტ ქვეყანაში. ამასთან, ისრაელი ცნობს სხვა იურისდიქციების მიერ ლეგალიზებულ ერთი სქესის ქორწინებებს, თუმცა თვითონ ის ასეთ ქორწინებებს არ ახორციელებს. ამჟამად, ამ სახის ქორწინებების ლეგალიზებაზე პოლიტიკური და იურიდიული დებატები მიმდინარეობს ოცამდე სხვა ქვეყანაში და აშშ-ის რამდენიმე შტატში. ერთი სქესის წყვილთა ქორწინების რიტუალებს ზოგიერთი რელიგიური ჯგუფიც ასრულებს, მათ შორისაა კვაკერები. ერთი სქესის წყვილთა ქორწინების ოპონენტების მტკიცებით, სექსუალური ორიენტაციის მიუხედავად, ქორწინება ადამიანის უფლებაა. მათი მოწინააღმდეგეები საკუთარ არგუმენტებს ამგვარი ქორწინებების სოციალურ შედეგებზე ამყარებენ (მათ შორის ბავშვების აღზრდა, ტრადიციები და რელიგიური მოსაზრებები). ერთი სქესის მქონე ადამიანების ქორწინება ლეგალურია ნიდერლანდებში (2001), ბელგიაში (2003), ესპანეთში (2005), კანადაში (2005), სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში (2006), ნორვეგიაში (2009), შვედეთში (2009), პორტუგალიაში (2010), ისლანდიაში (2010), არგენტინაში (2010), დანიაში (2012), ბრაზილიაში (2013), საფრანგეთში (2013), ურუგვაიში (2013), ახალ ზელანდიაში (2013), ლუქსემბურგში (2015), აშშ-ში (2015), ირლანდიაში (2015), კოლუმბიაში (2016), ფინეთში (2017), მალტაში (2017), გერმანიაში (2017), ავსტრალიაში (2017), ავსტრიაში (2019), ტაივანში (2019), ეკვადორში (2019), გაერთიანებულ სამეფოში (2020), კოსტა-რიკაში (2020), ჩილეში (2022), შვეიცარიაში (2022), სლოვენიაში (2022), კუბაში (2022), მექსიკაში (2022), ანდორაში (2023), ესტონეთში (2024), საბერძნეთსა (2024) და ნეპალში (2024). ↑ ნიდერლანდებში ლეგალურია, მაგრამ სამეფოს ზღვისიქითა ტერიტორიებზე არა. ↑ ახალ ზელანდიაში ლეგალური, მაგრამ მის მფლობელობაში არსებულ ტერიტორიებზე არა. ↑ აშშ-ში ლეგალურია, მაგრამ ზოგიერთი ტომების იურისდიქციაში არა. ↑ გაერთიანებულ სამეფოში ლეგალურია, მაგრამ ზღვისიქითა ტერიტორიებზე არა. ↑ 14-556 Obergefell v. Hodges (06/26/2015) - Supreme Court. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-06-26. ციტირების თარიღი: 2015-06-30. ↑ Supreme Court Ruling Makes Same-Sex Marriage a Right Nationwide
მალულა

მალულა (არაბ. معلولا) — ქალაქი სირიაში, მდებარეობს დამასკოდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ქალამუნის მთებში, რომელიც პირიქითა-ლიბანის მთიანეთს მიეკუთვნება. დამასკოდან დაშორებულია დაახლოებით 56 კილომეტრით. მალულას მცხოვრებნი ლაპარაკობენ ქრისტეს ენაზე, არამეულად, კერძოდ ახალ დასავლურ-არამეულ დიალექტზე. ქრისტიანული აღმსარებლობის უმრავლესობა მიეკუთვნება ბერძნულ-კათოლიკურ ეკლესიას (მელქიტები). ახლო აღმოსავლეთში ეს ადგილი ცნობილია იმით, რომ აქ 14 სექტემბერს დიდი ზეიმით აღინიშნება ჯვართამაღლება. მალულაში მდებარეობს ეკლესია, რომელიც გადმოცემის თანახმად მსოფლიოში უძველესი ეკლესიაა. ამავე გადმოცემის თანახმად იგი მაცხოვრის ჯვარცმიდან რამდენიმე წელიწადში უნდა იყოს აშენებული. ამავე ტერიტორიაზე მდებარეობს წმინდა თეკლას სახელობის ბერძნული მართლმადიდებლური ეკლესია „მარ თეკლა“, რომელიც წმ. თეკლას საფლავისა და გამოქვაბულის გარშემოა აშენებული. ამ ადგილიდან ცოტა მოშორებით, შემაღლებულ ადგილზე მდებარეობს ძველი ეკლესია, რომელიც მოწამე სერგისა და ბახუსის სახელობისაა. ეკლესიის დღესასწაული 7 ოქტომბერს აღინიშნება. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „მალულა“ ვიკისაწყობში. მალულა დაარქივებული 2010-05-12 საიტზე Wayback Machine.
პეტ ნიქსონი

ტელმა კატრინ „პეტ“ რაიან ნიქსონი (დ. 16 მარტი, 1912 — გ. 22 ივნისი, 1993) — აშშ–ის 37-ე პრეზიდენტის რიჩარდ ნიქსონის მეუღლე და აშშ-ის პირველი ქალბატონი 1969 წლიდან 1974 წლამდე. ჩვეულებრივ მას მოიხსენიებენ, როგორც პეტ ნიქსონს. ის დაიბადა ნევადაში და გაიზარდა კალიფორნიაში. ბიოგრაფია თეთრი სახლის საიტზე
LeftRightLeftRightLeft

LeftRightLeftRightLeft — ინგლისურ როკ-ჯგუფ Coldplay-ს რიგით მეორე ცოცხლად ჩაწერილი ალბომი, რომელიც გამოიცა 2009 წლის 15 მაისს. იგი უფასოდ ვრცელდებოდა ჯგუფის ტურის კონცერტების მსვლელობისას და მისი ოფიციალური საიტის მეშვეობით. ექვსი დღის მანძილზე ალბომი ჩამოტვირთული იქნა 3.5 მილიონჯერ. გამოცემასთან დაკავშირებით კრის მარტინმა საკუთარი კომენტარი გააკეთა: მიუხედავად იმისა, რომ ეს ეს საკონცერტო ალბომია, სინამდვილეში ეს ნამდვილი ალბომია, ჩვენი ქრონოლოგიის ნაწილი. გარდა იმისა, რომ ეს საჩუქარია, ეს მუსიკალური ჟესტიც არის. ანუ ამით გვსურს ვაჩვენოთ, როგორია ჩვენი ამჟამინდელი ჟღერადობა. უფასო ალბომის დანიშნულება იყო ჯგუფის ფანებისადმი მადლიერების ნიშანი. ჯგუფის თქმით, ცოცხლად დაკვრა არის ის, რაც გვიყვარს და ალბომი არის ჩვენი ფანებისადმი მადლიერების ნიშნანი; იმ ხალხისადმი, რომელიც ამას გვაკეთებინებს ყველა სიმღერის ავტორები - გაი ბერიმენი, ჯონი ბაკლენდი, უილ ჩემპიონი და კრის მარტინი. პროდიუსერები - დენ გრინი და რიკ სიმფსონი. თანაშემწე ხმის ჩაწერისას - ტონი სმითი. ხმის მიქსი - დენ გრინი და რიკ სიმფსონი (სტუდია The Bakery). თანაშემწე ხმის მიქსის დროს - ენდი რაგი. მასტერინგი - ბობ ლუდვიგი, სტუდია Gateway. ინტერვიუ კრის მარტინთან ალბომის შესახებ დაარქივებული 2009-05-22 საიტზე Wayback Machine. ალბომის LeftRightLeftRightLeft უფასო ჩამოტვირთვა ↑ Left Right Left Right Left (Live) by Coldplay, https://music.apple.com/us/album/left-right-left-right-left-live/1579715459. წაკითხვის თარიღი: 2021-08-13 ↑ Pitchfork: Album Reviews: Coldplay: LeftRightLeftRightLeft (June 1, 2009). ↑ 3.0 3.1 Coldplay to give away free album. BBC Online. BBC (2009-05-01). ციტირების თარიღი: 2009-05-15. ↑ Coldplay Reward Fans With Free Live LP “LeftRightLeftRightLeft”. Rolling Stone. Wenner Media (2009-05-01). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-07-08. ციტირების თარიღი: 2009-05-15. ↑ Coldplay to give away live album. Coldplay.com. Coldplay (2009-05-01). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-11-13. ციტირების თარიღი: 2009-05-15. ↑ 6.0 6.1 Chris catches up with Coldplay.com. coldplay.com. Coldplay (2009-05-21). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-05-22. ციტირების თარიღი: 2009-05-21.
ჰანს ციმერი

ჰანს ფლორიან ციმერი (გერმ. Hans Zimmer; დ. 12 სექტემბერი, 1957) — გერმანელი კომპოზიტორი, ოსკარის მფლობელი ფილმებში მიღწეული წარმატებისთვის. მის მუსიკას უმეტესად ორკესტრი ასრულებს. ჰანს ციმერი დაიბადა ფრანკფურტში. ბავშვობაშივე დასახლდა ლონდონში. სწავლობდა ჰარტვუდის სკოლაში. კომპოზიტორია ფილმებისა: „გლადიატორი“, „ჰანიბალი“, „უკანასკნელი სამურაი“, „მეფე არტური“, „კარიბის ზღვის მეკობრეები“, „და ვინჩის კოდი“, „შავი ქორის დაცემა“. „ბნელი რაინდი“, „დასაწყისი“, „ვარსკვლავთშორისი“. მისი ყველაზე ცნობილი ნაწარმოებია „Now We Are Free“ „გლადიატორიდან“, რომელიც ლიზა ჯერარდთან ერთად დაწერა. 1995 წელს ჰანს ციმერმა მოიპოვა ოსკარი და ოქროს გლობუსი „მეფე ლომის“ მუსიკისათვის, ხოლო 2001 წელს ოქროს გლობუსი „გლადიატორისათვის“. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჰანს ციმერი ოფიციალური საიტი ↑ https://jewishjournal.com/culture/arts/129526/
ჩრდილო-დასავლეთის უნივერსიტეტი

ჩრდილო-დასავლეთის უნივერსიტეტი (ინგლ. Northwestern University) — კერძო, არასექტარული უნივერსიტეტია ჩიკაგოს გარეუბანში, ილინოისი. უნივერსიტეტის მთავარი კამპუსი 240 აკრზეა (970.000 კვ.მ.) ევანსტონში, მიჩიგანის ტბის სანაპიროზე. ნორზვესტერნის რამდენიმე პროფესიული სკოლა ქალაქ ჩიკაგოშია 25 აკრიან კამპუსზე მიჩიგანის ავენიუს “დიდებულ მილთან” ახლოს. 2004 წლის 31 აგვისტოსთვის ნორზვესტერნის ნაბოძები ფონდები $4.34 მილიარდს შეადგენდა. ნორზვესტერნში დაახ. 14 000 სტუდენტი სწავლობს (მათ შორის 8000 საბაკალავრო) და მას 7000 მასწავლებელი და საშტატო წევრი ჰყავს. უნივერსიტეტი პრესტიჟული ამერიკის უნივერსიტეტთა ასოციაციის 60 არჩეულ წევრთაგანია. იუ-ეს-ნიუს ენდ უორლდ რიპორტის მიხედვით 2005 წელს ნორზვესტერნის საბაკალავრო პროგრამა რანგით მე-12-ეა ამერიკის მსგავს პროგრამებში. მსგავსად, ნორზვესტერნის სამაგისტრო პროგრამებიც გამუდმებით საუკეთესოთა შორისაა. მაგ. ნორზვესტერნის კელოგის მენეჯმენტის სკოლა მსოფლიოს საუკეთესო ბიზნეს სკოლათა რიცხვშია, ნორზვესტერნის იურისპრუდენციის სკოლა კი ამერიკის ათ საუკეთესო იურიდიულ სკოლათა შორისაა, ფაინბერგის სამედიცინო სკოლა საუკეთესო ოცეულშია, ხოლო ნორზვესტერნის მედილის ჟურნალიზმის სკოლა ბევრთა მიერ მიჩნეულია ამერიკის სამ საუკეთესო ჟურნალისტურ სკოლებში. იგივე ანგარიშის მიხედვით ნორზვესტერნის მატერიათა მეცნიერების პროგრამა რანგით მეორეა, სოციალურ მეცნიერებათა სელექციური მათემატიკური მეთოდების პროგრამა, ინტეგრირებული მეცნიერება, თეატრი, კომუნიკაციები და მუსიკის პროგრამები გამუდმებით საუკეთესოთა შორის არიან. უნივერსიტეტი 1851 წელს ჩიკაგოელ მეთოდისტთა მიერ დაფუძნდა (მათ შორის ჯონ ევანზის მიერ, რომლის სახელიც ევანსტონს დაერქვა) და გაიხსნა 1855 წელს ორი ფაკულტეტის წევრითა და 10 სტუდენტით. უნივერსიტეტის სახელი - ჩრდილოდასავლეთი (ნორზვესტერნ) მოდის დამფუძნებელთა სურვილის გამო, ჩრდილოდასავლეთ ტერიტორიის შტატების (ოჰაიო, ინდიანა, ილინოისი, მიჩიგანი, უისკონსინი, მინესოტა) სტდენტებს მომსახურებოდნენ. ნორზვესტერნის სკოლის ფერებია იასამნისფერი და თეთრი. (ამ მიზეზის გამო ჩიგაკოს ტრანზიტის გამგეობის მიწისზედა მატარაბლის ხაზს, რომელიც ევანსტონში გადის იასამნისფერი ჰქვია). იასამნისფერი ხაზის სადგურები, რომელიც ნორზვესტერნის უნივერსიტეტს ემსახურება არის დეივისი, ფოსტერი, ნოისი და სენტრალი). ოფიციალური საიტი
მზიმთა

მზიმთა (რუს. Мзы́мта, უბიხური ენიდან ნიშნავს გააფთრებული, რუს. Бешеная) — მდინარე რუსეთში კრასნოდარის მხარეში. სიგრძე 89 კმ, აუზის ფართობი 885 კმ². სათავე აქვს კავკასიონის ქედზე. ერთვის შავ ზღვას ქალაქ ადლერთან. შერეული საზრდოობის მდინარეა. წყალდიდობა იცის გაზაფხულ-ზაფხულში, წვიმების დროს — წყალამოვარდნები. საშუალო ხარჯი კრასნაია-პოლიანასთან 33,2 მ³/წმ, მაქსიმალური — 764 მ³/წმ. იყენებენ ხე-ტყის დასაცურებლად. მზიმთაზე აგებულია კრასნაია-პოლიანის ჰესი და წყალსაცავი. ისტორიული ცნობით აფხაზური ტომები სახლობდნენ უბიხეთამდე და შესაბამისად მდინარე მზიმთა იმთავითვე ცნობილი იყო როგორც აფხაზეთის ისტორიული საზღვარი. ზოგიერთი მკვლევარის აზრით, „1896 წელს ცარიზმმა შავი ზღვის ოკრუგი შავი ზღვის გუბერნიად გარდაქმნა და მასში სამი ადმინისტრაციული ერთეული - სოჭის, ტუაფსეს და ნოვოროსიისკის ოკრუგები გააერთიანა. გუბერნიის ცენტრად ქ. ნოვოროსიისკი, მის სამხრეთ საზღვრად კი სოხუმის ოკრუგის მიმდებარე მდ. მზიმთა დადგინდა“, თუმცა იმდროინდელი ბეჭდური გამოცემები აღნიშნულ ინფორმაციას არ ადასტურებენ. 1917 წლის 7 დეკემბერს დროებითი მთავრობის დეკრეტით ადმინისტრაციულ საზღვარს ორ სანაპირო ოკრუგს შორის კორექტირება გაუკეთდა ქუთაისის გუბერნიის სასარგებლოდ, რომლის შემადგენლობაში კვლავ შევიდა ქალაქი გაგრა. ორ ოკრუგს შორის ახალი გამიჯვნა ახლა მდინარე მზიმთაზე გადიოდა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 659. ↑ ანდერსენი ე., „საქართველო და საერთაშორისო შეთანხმებები 1918-1921 წლებში“, თბილისი: „მწიგნობარი“, 2020. — გვ. 262, ISBN 978-9941-485-77-0. ↑ Дзидзария, Георгий. Очерки истории Абхазии, 1910-1921 (Тбилиси, 1963) gv. 252 ↑ ჩაჩხიანი, ა., „რუსეთ-საქართველოს სამხედრო პოლიტიკური ურთიერთობები და საბრძოლო მოქმედებები აფხაზეთის რეგიონსა და შავიზღვისპირეთში (1918-1920)“, თბილისი: საქართველოს ეროვნული თავდაცვის აკადემია, 2014. — გვ. 38, ISBN 978-9941-0-5988-9. ↑ ბლუაშვილი, უ., „სოჭის ოლქზე ქართული პრეტენზიების საკითხისთვის“ // ისტორია, არქეოლოგია, ეთნოლოგია, გორი: გორის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, 2020, № 3, გვ. 19. ↑ 1897 წლის რუსეთის იმპერიის საყოველთაო აღწერა ↑ 1898 წლის შავიზღვისპირეთის გუბერნიის მიმოხილვა ↑ 1900 წლის შავიზღვისპირეთის გუბერნიის მიმოხილვა ↑ 1902 წლის შავიზღვისპირეთის გუბერნიის აღწერა
ლედი ბირდ ჯონსონი

კლაუდია ალტა „ლედი ბირდ“ ტეილორ ჯონსონი (ინგლ. Lady Bird Johnson; დ. 22 დეკემბერი, 1912 — გ. 11 ივლისი, 2007) — აშშ-ის 36-ე პრეზიდენტის ლინდონ ჯონსონის მეუღლე, აშშ-ის მეორე ქალბატონი 1961 წლიდან 1963 წლამდე და აშშ-ის პირველი ქალბატონი 1963 წლიდან 1969 წლამდე. მას მეტწილად მოიხსენიებდნენ, როგორც ლედი ბირდ ჯონსონს. Gillette, Michael L. Lady Bird Johnson: An Oral History (Oxford University Press; 2012) 400pp ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ლედი ბირდ ჯონსონი FBI files on Lady Bird Johnson Lady Bird Johnson Wildflower Center Lyndon B. Johnson Presidential Library Tribute Site დაარქივებული 2015-08-28 საიტზე Wayback Machine. Redwood National Park — Lady Bird Johnson Grove
ახლო და შუა აღმოსავლეთი

ტერმინები „ახლო და შუა აღმოსავლეთი“ (გერმ. Naher und Mittlerer Osten, ინგლ. Near and Middle East) მეოცე საუკუნეში კოლონიალისტური სახელმწიფოების დიპლომატთა კაბინეტებში წარმოიშვა. ამ თანამედროვე პოლიტიკური ცნებების იმპერიალისტური კონტექსტი ემთხვევა ანგლიკანურ ზედსართავებს „Near“ და „Middle“, რომლებიც თავიანთ რეალურ მნიშვნელობას მხოლოდ კონტინენტური ევროპის პერსპექტივიდან იძენენ. მიუხედავად ამისა, ისინი უკვე დანარჩენ სამყაროშიც გამოიყენება. ევროპული კოლონიალური სახელმწიფოების დაშლის შემდეგ ეს ტერმინები გაერთიანებული ერების ორგანიზაციამაც გადაიღო და რაც მთავარია, ამის აქცეპტირება თავად რეგიონის მხრიდანაც მოხდა, რომელიც ამას საკუთარ სახელად იყენებს. სახელი წინა აღმოსავლეთი ძირითადად გავრცელდა ისეთ დარგებში, როგორებიცაა გეოგრაფია, ორიენტალისტიკა, ძველი აღმოსავლეთის ისტორია და როგორც საერთო ზედწოდება ისე გამოიყენება ახლო და შუა აღმოსავლეთის აღსანიშნავად. რეგიონის გეორაფიული საზღვრების დადგენაზე მართალია ერთგვარი თავშეკავება არსებობდა, თუმცა მაინც იქნა მიღწეული არაფორმალური კონსენსუსი. ამ შეთანხმების თანახმად აქამდე წინა აღმოსავლეთის მთელი რეგიონი გადაჭიმული იყო თურქეთიდან (ჩრდილოეთ საზღვარი) სუდანამდე (სამხრეთის საზღვარი) და ირანიდან (აღმოსავლეთის საზღვარი) მაროკომდე (დასავლეთის საზღვარი). თუმცა, საბჭოთა კავშირის დაშლამ აუცილებელი გახადა გეოგრაფიული ტერმინების ახლებური განსაზღვრა. ამგვარად, რეგიონის საზღვარმა უფრო ჩრდილოეთით გადაინაცვლა. როგორც ევროპელი მკვლევარები მიიჩნევენ, ყოფილი საბჭოთა კავშირის სამხრეთი ტერიტორიები — სამხრეთ კავკასიასა და ცენტრალურ აზიაში, კულტურულად, ეთნიკურად, ლინგვისტურად და რელიგიურად ისტორიული წინა აღმოსავლეთის ნაწილი იყო. როგორც ცნობილია, ცენტრალური აზიის ამ ქვეყნებიდან ექვსი რესპუბლიკა უმეტესწილად მუსლიმანურია. ტაჯიკეთში სალაპარაკო ენა სპარსული ენის ოჯახს მიეკუთვნება, დანარჩენი ხუთი რესპუბლიკის ენა კი თურქულ ენას ენათესავება. ისტორიული ადგილები, როგორებიცაა სამარყანდი და ბუხარა წინა აღმოსავლეთის ისტორიისათვის ისეთივე მნიშვნელოვანია როგორც ისპაჰანი და დამასკო. ყოფილ საბჭოთა კავშირის რესპუბლიკების დამოუკიდებლობის კვალდაკვალ წინა აღმოსავლეთმა თითქოს იგივე მნიშვნელობა შეიძინა, როგორც მას ეს ოსმალეთის იმპერიის დროს ჰქონდა. ჰელმუტ მეიხერის მიხედვით წინა აღმოსავლეთი თავის მხრივ იყოფა ოთხ დიდ სუბზონად, რომლებიც „არც თუ უსამართლოდ“ შესაბამის გეოგრაფიულ კონფლიქტურ ზონას ემთხვევა: ცენტრალური აზია მაშრიყი, იგივე ახლო აღმოსავლეთი, სადაც ხუთი დიდი, ისრაელ-არაბთა ომები (1948, 1956, 1967, 1973, 1982) მიმდინარეობდა სპარსეთის ყურის რეგიონი, სადაც ირან-ერაყის 1980-1988 წლის ომები და მეორე სპარსეთის ყურის ომი გაიმართა 1990-1991 წლებში მაღრიბი, ჩრდილო-აფრიკული სუბზონა, რომელიც მოიცავს ალჟირს, მაროკოს, ტუნისსა და ლიბიას. Helmut Mejcher, Der arabische Nahe Osten, Stuttgart, 1994, S. 25-26
დნეპრი

დნეპრი (ბელარ. Дняпро, უკრ. Дніпро, ძვ. სლავ. Дънѣпръ, ძვ. ბერძნ. Βορυσθένης, ლათ. Danapris) — მდინარე ევროპაში, მიედინება რუსეთის, ბელარუსის და უკრაინის ტერიტორიებზე. სიგრძე — 2201 კმ, აუზის ფართობი — 504 ათ. კმ². სათავე აქვს ვალდაის მაღლობზე სოფელ ბოჩაროვოსთან (სმოლენსკის ოლქის სიჩევსკის რაიონი) გავრილოვის ტბასთან ახლოს რუსეთში, ჩაედინება შავი ზღვის დნეპრის ლიმანის ყურეში. მდინარე დნეპრი, ენციკლოპედია ბრიტანიკა დინარე დნეპრი, ენციკლოპედია უკრაინა მდინარე დნეპრი, 1911 Encyclopædia Britannica საიტი დნეპრის შესახებ დაარქივებული 2021-02-03 საიტზე Wayback Machine. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 596.
ვიაზმა (მრავალმნიშვნელოვანი)

ვიაზმა შეიძლება აღნიშნავდეს: ვიაზმა — ქალაქი რუსეთში ვიაზმა — მდინარე რუსეთში, დნეპრის შენაკადი ვიაზმა — მდინარე რუსეთში, უვოდის შენაკადი
ფილადელფიის ორკესტრი

ფილადელფიის ორკესტრი (ინგლ. Philadelphia Orchestra) — ამერიკული სიმფონიური ორკესტრი ფილადელფიიდან (პენსილვანია). იგი აშშ-ის სიმფონიურ ორკესტრთა „დიდი ხუთეულის“ წევრია და მსოფლიოში ერთ-ერთ საუკეთესო კომპანიად ითვლება. 2001 წლიდან ორკესტრი საკუთარ კონცერტთა ყოველწლიურ სერიას კიმელის საშემსრულებლო ხელოვნების ცენტრში ასრულებს, მუსიკის აკადემიასთან. ეს უკანასკნელი დაფუძნებიდან ნახევარი საუკუნის განმავლობაში ორკესტრის ყოფილი ბინა იყო. ორკესტრი დაფუძნდა 1900 წელს ფრიც შილის მიერ, რომელიც ასევე მისი პირველი დირიჟორი იყო. 1907 წელს მისი ადგილი კარლ პოჰლიგმა დაიკავა, თუმცა ორკესტრის მთავარი და მნიშვნელოვანი დირიჟორი 1912 წლიდან ლეოპოლდ სტოკოვსკი იყო, რომელმაც ორკესტრს საქვეყნოდ გაუთქვა სახელი. მისი ხელმძღვანელობით ორკესტრმა უდიდესი ვირტუოზის რეპუტაცია მოიხვეჭა. სტოკოვსკის დირიჟორობით ორკესტრი გამოჩნდა დისნეის 1940 წლის ფილმში „ფანტაზია“. 1936 წელს ორგანიზაციას შეუერთდა იუჯინ ორმანდი და 1938 წლამდე სტოკოვსკისთან ერთად ორკესტრის მთავარი დირიჟორის პოსტი ეკავა, რის შემდეგაც ძირითადი დირიჟორი გახდა. იგი ორკესტრში 40 წლის განმავლობაში მოღვაწეობდა და ამ ორკესტრის მრავალი საუკეთესო ნამუშევარი მისი ხელმძღვანელობით ჩაიწერა. ორმანდის შემდეგ მთავარი დირიჟორი რიკარდო მუტი გახდა (1981-92), ხოლო შემდეგ — ვოლფგანგ სავალიში (1993-2002). ორკესტრის ამჟამინდელი ხელმძღვანელი კრისტოფ ეშენბახია. ოფიციალური საიტი
ლენდ-ლიზი

ლენდ–ლიზი (ინგლ. lend — გასესხება და lease — იჯარით გაცემა) — სახელმწიფო პროგრამა, რომლის ფარგლებშიც ამერიკის შეერთებული შტატები ამარაგებდა მოკავშირეებს (გაერთიანებულ სამეფოს, საბჭოთა კავშირს, ჩინეთს, საფრანგეთსა და სხვ.) დიდი რაოდენობით შეიარაღებით, საბრძოლო მასალით, სამედიცინო საშუალებებით, სურსათითა და სტრატეგიული ნედლეულით, რომელმაც გადამწყვეტი როლი შეასრულა მოკავშირეების მეორე მსოფლიო ომში გამარჯვებაში. სანაცვლოდ, ბრიტანეთისაგან შტატებმა მიიღო სამხედრო ბაზები ნიუფაუნდლენდში, ბერმუდის კუნძულებსა და კარიბის ზღვაში. პროგრამა დაიწყო 1941 წლის მარტში, ომის დაწყებიდან 18 თვის შემდეგ. პროგრამის ფარგლებში ამერიკამ გასცა 50.1 მილიარდი დოლარის (2022 წლის ფასებით, დაახლოებით 700 მილიარდის ეკვივალენტი) ღირებულების დახმარება: 31.4 მილიარდი ბრიტანეთს, 11.3 მილიარდი საბჭოთა კავშირს, 3.2 მილიარდი საფრანგეთს და 1.6 მილიარდი ჩინეთს. საპირისპიროდ ლენდ–ლიზმა (მოკავშირეთა მიერ აშშ–სთვის გაწეული დახმარება) შეადგინა 7.8 მილიარდი დოლარი, აქედან 6.8 მილიარდი მოდის ბრიტანეთსა და თანამეგობრობის ქვეყნებზე. ლენდ-ლიზმა გადამწყვეტი როლი შეასრულა მოკავშირეების მეორე მსოფლიო ომში გამარჯვებაში. 1943 წლის თეირანის კონფერენციის დროს უინსტონ ჩერჩილის იუბილეს აღსანიშნავად გამართული საზეიმო ვახშმის დროს სტალინმა წარმოთქვა სადღეგრძელო, რომელშიც აშშ-ს „მანქანების ქვეყანა“ უწოდა და განაცხადა, რომ „ამ მანქანების გარეშე, რომლებიც ლენდ-ლიზით მოგვაწოდეთ, ამ ომს წავაგებდით“. ↑ «Foreign Relations of the United States: Diplomatic Papers, the Conferences at Cairo and Tehran, 1943» — United States Government Printing Office, Washington, 1961 ↑ Тост за ленд-лиз ↑ One War Won -- Printout -- TIME. www.time.com. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-03-01. ციტირების თარიღი: 2018-10-08. ↑ Parker, Dana T., 1955-, Building victory : aircraft manufacturing in the Los Angeles area in World War II, 2013. — გვ. 133 pages, ISBN 9780989790604, 0989790606 Invalid ISBN. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ლენდ-ლიზი Lend-Lease Shipments, World War II (Washington: War Department, 1946) Lend-Lease to the Soviet Union დაარქივებული 2012-05-12 საიტზე Wayback Machine. The Voice of Russia on the Allies and Lend-Lease Museum, Moscow დაარქივებული 10.12.2008, საიტზე Wayback Machine. Official New Zealand war history of Lend-lease, from War Economy Official New Zealand war history; termination of Mutual Aid from 21 December 1945, from War Economy Allies and Lend-Lease Museum, Moscow
პართული დრაქმა

პართული დრაქმა, ძვ. წ. III — ახ. წ. III საუკუნეების პართიის სამეფოში მოჭრილი ვერცხლის მონეტები. შუბლზე გამოსახულია პართიის მეფის დიადემიანი ბიუსტი (ზოგი მათგანი, შესაძლებელია, პორტრეტულიც იყოს); ზურგზე — მარჯვნივ მიმართული, ომფალოსზე ან ტახტზე მჯდომარე დინასტიის დამაარსებლის არშაკის სქემატური გამოსახულება მოზიდული მშვილდისრით. მრავალსტრიქონიანი ბერძნული ზედწერილით გადმოცემულია არშაკის სახელი და ვრცელი ტიტულატურა. პართული დრაქმის წონა იცვლებოდა ეპოქების მიხედვით (იყო 4 გ-ზე მეტი და 3 გ-ზე ნაკლები). ძვ. წ. I ს. — ახ. წ. I საუკუნეში. პართული დრაქმა ფართოდ იყო გავრცელებული აღმოსავლეთ საქართველოს ტერიტორიაზე, განსაკუთრებით კი მცხეთასა და მის მიმდებარე რაიონებში. აბრამიშვილი თ., საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის პართული მონეტების კატალოგი, თბ., 1974; Кошеленко Г. А., Некоторые вопросы историис ранней Парфии, «Вестник древней истории», 1968, № 1 დუნდუა გ., ქსე, ტ. 7, გვ. 685, თბ., 1984
ბოვერის თეატრი

ბოვერის თეატრი იყო თეატრი ბოვერიში, ნიუ–იორკში. გაიხსნა 1826 წლის 22ოქტომბერს. ყველაზე წარმატებული პერიოდი ჰქონდა 1830–1840–იან წლებში. 1850–იან წლებში თეატრის აუდიენციის ძირითად ნაწილს შეადგენდნენ ირლანდიელი, გერმანელი და ჩინელი იმიგრანტები. თეატრი 5-ჯერ დაიწვა 17 წლის განმავლობაში. 1929 წლის ხანძარმა ბოვერის თეატრი საბოლოოდ გაანადგურა.
დაგლას ბეიდერი

დაგლას რობერტ სტიუარტ ბეიდერი (1910–1982) — მეორე მსოფლიო ომის გმირი. დაგლას ბეიდერი დაიბადა ლონდონში 1910 წელს. ბიძამისი სირილ ბერჯი პირველი მსოფლიო ომის დროს ბრიტანეთის სამეფო–საჰაერო კორპუსის პილოტი იყო. ახალგაზრდა ბეიდერი კრენუელის სამეფო–საჰაერო სკოლაში შევიდა. გულდასმით სწავლასთან ერთად კარგი სპორტსმენიც იყო — კრიკეტსა და რაგბიში სამხედრო–საჰაერო ძალების ნაკრებში თამაშობდა. 1930 წელს, სკოლის წარმატებით დამთავრების შემდეგ, დაგლასი კენლის 23–ე ესკადრილიაში გაგზავნეს, სადაც ძალიან მალე უმაღლესი პილოტაჟის ოსტატის წოდება მოიპოვა. მას განსაკუთრებით კარგად გამოსდიოდა უმაღლესი საპილოტაჟო ფიგურა ,,კასრის" შესრულება, თანაც წარმოუდგენლად დაბალ 15 მეტრ სიმაღლეზე. მისი ეს მიღწევა დღესაც დაუძლეველია მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნის ექსტრაკლასის პილოტებისათვის. ესკადრილიაში ჩარიცხვიდან ერთი წლის შემდეგ, სავარჯიშო ფრენისას ბეიდერის ბიპლანის ფრთა მიწას წამოედო. თვითმფრინავი მიწაზე დაენარცხა და ნამსხვრევებად იქცა. მფრინავი გადაარჩინეს, ექიმებს მისთვის სიცოცხლის შესანარჩუნებლად ორივე ფეხის მოკვეთა მოუხდათ: ერთი მუხლზევით, მეორე ქვემოთ. ბეიდერი გამოჯანმრთელდა, მაგრამ როცა გაიგო, ინვალიდად იქცა, თავის მოკვლა სცადა. ამ შემთხვევამ სამეფო სამხედრო–საჰაერო ძალების ხელმძღვანელობის ყურადღება მიიპყრო და უფროსობამ უპრეცედენტო გადაწყვეტილება მიიღო – ბეიდერს ნება დართეს სამეფო ავიაციის შემადგენლობაში დარჩენილიყო, თუმცა მხოლოდ ხმელეთზე სამუშაოებისათვის. ექიმებმა მისთვის პროთეზები დაამზადეს და დაგლასმა თავიდან ისწავლა სიარული. ნახევარი წლის შემდეგ იგი უკვე მყარად იდგა "ახალ" ფეხებზე და სწავლობდა ავტომანქანის მართვას,მეუღლესთან – ტელმასთან ცეკვას და თვითმფრინავის მართვას. 1932 წელს ბეიდერმა გადაწყვიტა, რა თქმა უნდა, არაოფიციალურად – ბიპლანით საკონტროლო გაფრენა შეესრულებინა. მისი მეგობარი, რომელიც უკანა კაბინაში იჯდა, თვალს ადევნებდა ბეიდერს აფრენიდან დაჯდომამდე. ამ შემთხვევიდან ცოტა ხნის შემდეგ გმირმა მფრინავმა ოფიციალური პირებისაგან მისი ფრენის ტექნიკის შემოწმობა მოითხოვა. გამოცდამ ბრწყინვალედ ჩაიარა და ბეიდერი ისევ მოავლინეს პილოტაჟის ცენტრალურ სკოლაში, მომდევნო გაფრენაც წარმატებით დასრულდა, მაგრამ სამხედრო ექიმები კატეგორიულები იყვნენ: უფეხო არ შეიძლებოდა სამხედრო მფრინავი ყოფილიყო.