laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ლაჰიჯის სპილენძის ხელობა

ლაჰიჯის სპილენძის ხელობა (აზერ. Lahıc misgərlik sənəti) — ჭურჭლის და სხვადასხვა სპილენძის პროდუქციის წარმოება აზერბაიჯანის, ისმაილის რაიონის, დაბა ლაჰიჯში. 2015 წელს იგი შეიყვანეს იუნესკოს არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში. ლაჰიჯი უკვე დიდი ხანია ცნობილია, როგორც ხელნაკეთობების წარმოების ცენტრი. თავის განვითარების პერიოდში ლაჰიჯის სპილენძის წარმოებამ მაღალ დონეს მიაღწია. დაღესტანში, სომხეთსა და საქართველოში ფართოდ იყო გავრცელებული ლაჰიჯის სპილენძის პროდუქცია. სპილენძის წარმოების წარმატებულმა განვითარებამ ხელი შეუწყო ლაჰიჯში დამხმარე ხელნაკეთობების შექმნას — სამკალაოს, მჭედელობისა და ნახშირის წარმოებას. ზოგადად, XIX საუკუნეში ლაჰიჯში განვითარებული იყო 40 სახის ხელნაკეთობები და დამხმარე საწარმოები. მე -19 საუკუნის ბოლოს, იაფი რუსული პროდუქციის იმპორტის შედეგად, ლაჰიჯის პროდუქციის რაოდენობა მნიშვნელოვნად შემცირდა. სპილენძის წარმოების პარალელურად, სხვა სახის ნამუშევრები შემცირდა — მჭედელობის, ტყავისა და იარაღის. ლაჰიჩის ოსტატების პროდუქცია მაღალ შეფასებას იღებდა სხვადასხვა გამოფენებზე. ლუვრში არის  აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე არსებული ხელნაკეთი სპილენძის ჭურჭელი. ბერნის მუზეუმში წარმოდგენილია ცეცხლსასროლი იარაღისა და ცივი იარაღის ნიმუშები აზერბაიჯანიდან, რომელთა შორის ლაჰიჯის ტყვიამფრქვევი იარაღია, მრავალფეროვანი დეკორაციებითა და ორნამენტებით. 2010 წლის 19 აპრილს ლაჰიჯში, ისმაილიში გაიხსნა სპილენძის წარმოების კურსები. 2015 წლის იანვარში აზერბაიჯანმა და რუმინეთმა გამოუშვეს საერთო საფოსტო მარკები, რომლებიც მიეძღვნა ორივე ქვეყნის სახალხო ხელოვნებას. ერთ-ერთ მარკაზე გამოსახულია ლაჰიჯის მესპილენძეების ნამუშევრები. იუნესკოს არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის სია აზერბაიჯანში ↑ Copper craftsmanship of Lahij ↑ 2.0 2.1 ЛАГИЧ ↑ З. А. Кильчевская, А. Ю. Казиев, Н. А. Верещагин. Народы Азербайджанской Советской Социалистической Республики. Азербайджанцы. Ремёсла и промыслы. Обработка металла / Под редакцией Б.А.Гарданова, А.Н.Гулиева, С.Т.Еремяна, Л.И.Лаврова, Г.А.Нерсесова, Г.С.Читая. — Народы Кавказа: Этнографические очерки: Издательство Академии наук СССР, 1962. — Т. 2. — С. 96. ↑ Lahıcın əzablı yolları ↑ Азербайджан и Румыния выпустили совместные марки
იუნესკოს არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის სია აზერბაიჯანში

აზერბაიჯანში იუნესკოს არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის სიის ჩამონათვალი 2018 წლისთვის მოიცავს 11 დასახელებას. პირველი ამ სიაში მოხვდა მუღამი, 2008 წელს. იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები აზერბაიჯანში Azerbaijan and the 2003 Convention
ამარკოში

ამარკოში (სანსკრიტი „বাংলা“ — ამარის ლექსიკონი, ავტორის სახელი „ამარა“ ნიშნავს „უკვდავს“, „კოში“ („კოშა“) ნიშნავს „ლექსიკონს“) — სანსკრიტული ენის ყველაზე ძველი და ყველაზე ცნობილი ლექსიკონი. მას აქვს მეორე სახელწოდება „ნამლინგანუშასანი“. ლექსიკონი შექმნილია VI-ს. სწავლულის ამარის ან ამარასინგხის მიერ. ამარასინგხის რელიგიური კუთვნილების შესახებ განსხვავებული აზრი არსებობს. ზოგიერთის აზრით, ის იყო ბუდიზმის მიმდევარი, ზოგიერთის აზრით კი იყო ჯაინისტი. მისმა ლექსიკონმა დროის მოთხოვნებს გაუძლო. ზოგიერთი მკვლევარის აზრით, ამარასინგხი იყო ერთ-ერთი ნავარატნატი გუპტას მეფის ჩანდრაგუპტა II-ის კარზე. ზოგიერთი წყარო მიუთითებს, რომ ის მიეკუთვნებოდა ვიკრამადიტის ეპოქის მე-7 საუკუნეს. მირაში მიუთითებს ამარკოშის შედგენის თარიღს, რომლის თანახმად, ლექსიკონი მე-9 საუკუნეს უნდა მიეკუთვნებოდეს. ლექსიკონი ევროპულ ენებზე ცნობილი გახდა მხოლოდ 1798 წელს, როცა მისი პირველი ნაწილი გამოქვეყნებული იქნა რომში. იგი სრულად გამოიცა ინგლისური თარგმანით 1808 წელს სანსკრიტოლოგ გ.ტ. ქოულბრუკის მიერ. 1839 წელს გამოიცა ლექსიკონის ფრანგული თარგმანი, ა.ლ. დელონშანის მიერ შესრულებული. დღეისათვის თარგმნილია, აგრეთვე, გერმანულ და სხვა ევროპულ ენებზე. ბანგლაპედია. ამარკოში იდეოგრაფიული სიტყვები ინდური ლინგვისტიკის მეთოდოლოგიური საფუძვლები ამარკოშა ამარკოსა დაარქივებული 2010-06-24 საიტზე Wayback Machine. ამარკოსა ისევ ამარკოსა
ქილდა

ქილდა — ნასოფლარი ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში, სამცხე-ჯავახეთის მხარე. ნასოფლარი მდებარეობს ახალქალაქის პლატოზე, კუმურდოდან 7 კმ-ში, ზღვის დონიდან დაახლოებით 1688 მეტრზე. ნასოფლარად იქცა 1944 წელს, ქილდის მოსახლეობა გადასახლდა ახლოს მდებარე სოფელ ოკამში. ქილდის მეზობელი, უახლოესი სოფლებია: კუმურდო, თმოგვი, ნაქალაქევი. ნასოფლარში შემორჩენილია X საუკუნის წმინდა ესტატეს სახელობის ეკლესიის ნანგრევები. აქვეა მეგალითური ციხის ნაშთები, მენჰირები, დარანთა სისტემა და შუასაუკუნოვანი ნასახლარები. სოფელში გასული საუკუნის 50-იან წლებამდე სახლობდნენ შემდეგი გვარები: ალელიშვილები, მაღრაძეები, გეგიძეები, ნადირაძეები, მაისურაძეები, ოქროაძეები, ხუციშვილები, მიქელაძეები, სამადაძეები, ხარშილაძეები, კუჭაიძეები, გოგოლაძეები და სხვ. ჟღერს ქვის ჰარმონია, ნაკვეთი მესამე, ტ. 15., თბ., 2007., გვ. 129 ქილდა
თბილისის შემოსავლელი გზა

თბილისის შემოსავლელი გზა — საავტომბილი გზა, რომელიც იწყება დაბა ზაჰესიდან და თბილისი-წითელი ხიდის საავტომობილო გზის მე-18 კმ-ზე მთავრდება. აიგო ტრანზიტული ტრანსპორტის გასატარებლად. გზის საერთო სიგრძეა 49 კმ. მშენებლობა 1982–1987 წლებში მიმდინარეობდა. სოფელი გლდანის ტერიტორიაზე, ღრმა ხევზე, 549 მ სიგრძის ესტაკადა ააშენეს. გზაზე 12 სახიდე გადასასვლელი და გზაგამტარია (საერთო სიგრძე —1075 მ.) განლაგებული. შემოსავლელი გზის სავალი ნაწილი დაფარულია ასფალტბეტონის საფარით, საერთო განფენილობაა 370 ათ. მ². თბილისში შემოსავლელი გზის მშენებლობა ძირითადად საქართველოს საავტომობილო გზების სამინისტრომ (მინისტრი — ბორის სარალიძე) და ტრესტმა „საქჰიდროენერგომშენმა“ (მმართველი — მ. ცისკარიშვილი) შეასრულა. ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 923, ISBN 99928-20-32-2.
თაღლი

თაღლი (აზერ. Tağlı) — სოფელი აზერბაიჯანში, ქალბაჯარ-ლაჩინის რეგიონში, ზანგილანის რაიონში. 1993-2020 წლებში დე-ფაქტოდ კონტროლირდებოდა სეპარატისტული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის მიერ. ↑ Zangilan district – Administrative district in the Republic of Azerbaijan.
თუთიის ოქსიდი

თუთიის ჟანგი ან თუთიის ოქსიდი ქიმიური ნივთიერება ფორმულით ZnO, არის უფერო კრისტალები; სიმკვრივე 5700 კგ/მ³. გავარვარებისას ყვითლდება, არ დნება, 1800ºC-ზე უფრო მაღალი ტემპერატურისას აქროლდება. წყალში არ იხსნება. ამფოტერულია — იხსნება როგორც მჟავებში (წარმოქმნის შესაბამის მარილებს), ისე ტუტეებსა და ამიაკის წყალხსნარშიც. ბუნებაში გვხვდება მინერალ ცინკიტის სახით. თუთიის ჟანგს მრეწველობაში იღებენ თუთიის ორთქლის წვით. თუთიის ჟანგს იყენებენ რეზინისა და ქიმიურ მრეწველობაში, საღებავების წარმოებაში, პარფიუმერიაში, კოსმეტიკაში, მედიცინაში და სხვა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 5.
გაბანი

გაბანი — ეკლესია, რომელიც მდებარეობს სოფელ ჩრქინიში, არზუმის მხარე, სპერის რაიონში. ძირითადი კონსტრუქცია - მხატვრობა. ზღვის დონიდან 1050 მ. მდებარეობს მდინარე ჭოროხის მარცხენა სამაპიროზე, მთის ფერდობის დასაწყისშივე, სოფელთან დამაკავშირებელი ხიდის ჩრდილო-დასავლეთით, 50 მეტრში, ადგილს გაბანი ეწოდება. მომცრო ზომის (8,4 x 6,4 მ) ბაზილიკური ეკლესია საინტერესო ხუროთმოძღვრული ნიმუშია. ჩაქცეული აქვს კამარა და კედლები მეტნაკლებად კარგად არის შემორჩენილი. ნაგებია რიყის ქვით, არქიტექტურული ფორმების გამოყვანისთვის ნახმარია შირიმის ქვაც. „ტაო-კლარჯეთი“, გამომცემლობა „არტანუჯი“ თბ., 2018, გვ. 54
მინსეიტო

მინსეიტო (იაპონ. 立憲民政党 — კონსტიტუციურ დემოკრატიული პარტია) — იაპონიის ბურჟუაზიულ-მემამულური პარტია, არსებობდა 1927 წლის 1 ივნისიდან 1940 წლის 15 აგვისტომდე. გამოხატავდა მონოპოლისტური კაპიტალის, მსხვილი მემამულეებისა და მონარქისტული ბიუროკრატიის ინტერესებს. მინსეიტოს ხელმძღვანელები მჭიდროდ იყვნენ დაკავშირებულნი მიცუბისის კონცერნთან. 1940 წელს მინსეიტო დაიშალა, მისი მოღვაწეები შევიდნენ ახლად შექმნილ ფაშისტური ტიპის ბიუროკრატიულ ორგანიზაციაში— ტახტის დახმარების ასოციაციაში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 5.
პენგე

პენგე (უნგრ. Pengő, სიტყვასიტყვით — წკარუნა) — ფულის ერთეული უნგრეთში 1925-1946 წლებში. მეორე მსოფლიო ომმა და ფაშისტურმა ოკუპაციამ გამოიწვია მისი ინფლაცია და გაუფასურება. 1947 წელს, ფულის რეფორმამ პენგე შეცვალა „ფორინტით“. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 16.
ნიკოლოზ ვილენკინი

ნიკოლოზ მაქსიმის ძე ვილენკინი (ასევე ცნობილია როგორც „მინსკი“; რუს. Николай Максимович Виленкин; დ. 15 (27) იანვარი, 1855, სოფელი გლუბოკოე, ახლანდელი ვიტებსკის ოლქი, — გ. 2 ივლისი, 1937, პარიზი) — რუსი მწერალი და პოეტი. ხალხოსნური იდეების ქადაგებისათვის ცენზურამ გაანადგურა „მინსკის“ ლექსების პირველი კრებული (1883). 1905 წელს პეტერბურგში გამოსცა გაზეთი „ნოვაია ჟიზნი“, რომლის ფაქტობრივი რედაქტორი ვლადიმერ ლენინი იყო. „მუშათა ჰიმნისა“ და „ინტერნაციონალის“ თარგმნის გამოქვეყნებისათვის მინსკი დააპატიმრეს. განთავისუფლების შემდეგ საზღვარგარეთ წავიდა. პარიზში დაწერა დრამატული ტრილოგია „რკინის აჩრდილი“ (1909), „მცირე ცდუნება“ (1910) და „ქაოსი“ (1912). 1917 წლიდან ბერლინში, ლონდონსა და პარიზში ცხოვრობდა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 5. ↑ https://ru.wikipedia.org/wiki/Минский,_Николай_Максимович ↑ 2.0 2.1 2.2 Минский Николай Максимович // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a> ↑ С. Венгеров Виленкин, Николай Максимович // Энциклопедический словарь — СПб: Брокгауз — Ефрон, 1892. — Т. VI. — С. 319. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2623051"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q656"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q602358"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19908137"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q24362803"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q23892902"></a> ↑ Арк. Пресс Минский, Николай Максимович // Еврейская энциклопедия — СПб: 1911. — Т. 11. — С. 82–83. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q24951970"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q656"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q11852591"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q21096052"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q4173137"></a> ↑ IMSLP — 2006. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q523660"></a> ↑ ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ Русская литература XX века. Прозаики, поэты, драматурги / под ред. Н. Н. Скатов — 2005. — С. 563–565. — ISBN 5-94848-262-6 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q124467367"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q124518167"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q4421639"></a> ↑ Литераторы Санкт-Петербурга. ХХ век / под ред. О. В. Богданова <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q124670547"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q108611244"></a> ↑ 9.0 9.1 Czech National Authority Database <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863"></a> ↑ Яковлева, Юлия Ивановна // Энциклопедический словарь — СПб: Брокгауз — Ефрон, 1904. — Т. XLIа. — С. 607. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q656"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q602358"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19908137"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q23892996"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q20670588"></a>
კოქსიტი

კოქსიტი (<ლათ. coxa — თეძო) — მენჯ-ბარძაყის სახსრის ანთება. განარჩევენ ტუბერკულოზურ და არატუბერკულოზურ კოქსიტებს. ტუბერკულოზური კოქსიტი ჩვეულებრივ უვითარდებათ 5-10 წლის ბავშვებს პირველადი კერიდან (უფრო ფილტვებიდან) ტუბერკულოზის გამომწვევის მოხვედრის შედეგად. კოქსიტის გაჩენას ხელს უწყობს ტრავმა. დაავადება იწყება თანდათანობით, ტუბერკულოზური ინტოქსიკაციისათვის დამახასიათებელი მოვლენებით. შემდეგ ავადმყოფი იწყებს კოჭლობას, აწუხებს მუხლის სახსრის ტკივილი, რაც ნელ-ნელა მენჯ-ბარძაყის სახსარში გადაინაცვლებს, მოძრაობა იზღუდება, ჩნდება კუნთების კონტრაქტურები, ქვემო კიდური მოიზიდება და შიგნით შეტრიალდება, მისი კუნთები თანდათან განილევა. ძვლების სასახსრე ბოლოების რღვევის შედეგად, კიდური მოკლდება. დაავადებულ ადგილზე მენჯი ზევით იწევს და წინისაკენ იხრება, ხერხემალი მრუდდება (სქოლიოზი), წელის მიდამოში წინ გამოიდრიკება (ლორდოზი), სახსრის ჩანთა ივსება ჩირქით, რომელიც კუნთთაშორისი ნაპრალებით ქვემოთ ჩამოედინება და თეძოზე, უფრო იშვიათად დუნდულების მიდამოში, ვითარდება ნაწვეთი (ცივი) აბსცესი. თეძოს, ბარძაყის თავისა და ტაბუხის ბუდის ვრჩელი დაზიანების დროს ხშირია პათოლ. ღრძობა. მკურნალობა — ზოგადგამაჯანსაღებელი ტუბერკულოზის საწინააღმდეგო საშუალებანი, ერთოპედიული საწინააღმდეგო საშუალებები, ორთოპედიული ღონისძიებები (თაბაშირის ნახვევი, დაჭიმვა, ტუტორის ტარება და სხვა). უშედეგო კონსერვატული მკურნალობის დროს, სახსრის უძრაობისათვის და მდებარეობის გასაუმჯობესებლად — ქირურგიული ოპერაცის (ართროდეზი, ოსტეოტომია, ზოგჯერ — ართროპლასტიკა), კორორტული მკურნალობა (ევპატორია, გელენჯიკი, ანაპა და სხვა). არატუბერკულოზური — კოქსიტი ვითარდება, როდესაც ინფექცია მიმდებარე ქსოვილებიდან სახსარზე გადადის, აგრეთვე სახსრის დაზიანებისა და ზოგადი ინფექციური დაავადებების დროს. იწყება და მიმდინარეობს მწვავედ, მაღალი სიცხით და ძლიერი ტკივილით. მკურნალობა: სიმშვიდე (თაბაშირის ნახვევი,დაჭიმვა), ანტიბიოტიკები, შემდეგ — ოპერაცია, სახსრის გაკვეთა ან ნაწილობრივი ამოკვეთა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. V, თბ., 1980. — გვ. 702.
პენატები

პენატები (ლათ. dī penātēs) — ძველ რომაულ მითოლოგიაში ოთახისა და კერის, შემდეგ კი მთელი რომაელი ხალხის მფარველი ღმერთები. თითოეულ ოჯახს ორი პენატი ჰყავდა, მათ გამოსახულებებს კერის ახლოს ათავსებდნენ. პენატების სახელმწიფო კულტს განაგებდა უზენაესი ქურუმი, რომელიც ვესტას ტაძარში სწირავდა მათ მსხვერპლს. გადატანითი მნიშვნელობით „პენატები“ ნიშნავს ოჯახურ კერას, მშობლიურ კერას. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. VIII, თბ., 1984
კოფუ

კოფუ — ქალაქი იაპონიაში, ჰონსიუს ცენტრალურ ნაწილში. იამანასის პრეფექტურის ადმინისტრაციული ცენტრი. დიდი სატრანსპორტო კვანძი, სასოფლო-სამეურნეო რაიონის (მეაბრეშუმეობა, მესაქონლეობა, მევენახეობა) ცენტრი. აბრეშუმის, ქიმიური მრეწველობა, საიუველირო ნაკეთობათა შინამრეწველური დამზადება. კოფუ ცნობილი კურორტია (ცხელი წყაროები). 2015 წლის მდგომარეობით ქალაქში ცხოვრობდა 193,127 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 702. ↑ 山梨の人口
კოფერმენტები

კოფერმენტები — [ლათ. co (cum) — ერთად და ფერმენტები], არაცილოვანი ბუნების ორგანული ნაერთები, რომლებიც ფერმენტულ რეაქციებში გვხვდება, ცალკეული ატომებისა ან ატომების ჯგუფის აქცეპტორებად. კოფერმენტის ცილოვან ნაწილთან - აპოფერმენტთან - დაკავშირებულია არამტკიცე ბმით და ადვილად წყდება მჟავებისა და ტუტეების მოქმედებით, რასაც მოყვება არააქტიური კომპონენტების წარმოქმნა. კატალიზურ პროცესებში კოფერმენტები შეუქცევად ქიმიურ გარდაქმნებს არ განიცდის და შეუძლია მრავალჯერ მიიღოს მონაწილეობა ფერმენტულ რეაქციებში. კოფერმენტის უმრავლესობა ვიტამინების ნაწარმია ან შეიცავს მათ კომპონენტების სახით. ცხოველურ და მცენარეულ ქსოვილებში, ყველაზე ფართოდ გავრცელებული კოფერმენტია ნიკოტინანიდადენინდინუკლეოტიდი, ნიკოტინამიდადენინდინუკლეოტიდფოსტატი, კოფერმენტი A, ნუკლეოზიდდიფოსფატები. კოენზიმი A, KoA აცეტილირების (აცილირების) კოფერმენტი. მონაწილეობს აცელიტის ჯგუფების გადატანის რეაქციებში. KoA-ს მოლეკულა შედგება ადენილის მჟავას ნარჩენისაგან, რომელიც პიროფოსფატის ჯგუფით დაკავშირებულია პანტოთენის მჟავას (B ჯგუსიც ვიტამინია) ნარჩენებთან. ეს უკანასკნელი კი, თავის მხრივ პეპტიდური ბმებით შეერთებულია ß-მერკაპტოეთანოლანითან. KoA მონაწილეობს მრავალ ბიოქიმიურ რეაქციაში, როგორიცაა ცხიმოვანი მჟავების დაჟანგვა და სინთეზი, ლიპიდების ბიოსინთეზი, ნახშირწყლების დაშლის პროდუქტების ჟანგვითი გარდაქმნა და ა.შ. ყველა შემთხვევაში KoA მოქმედებს როგორც შუალედი ნაერთი, რომელიც მჟავურ ნარჩენებს იერთებს და სხვა ნივთიერებებზე გადააქვს. ორგანული მჟავების აქტიური ფორმებია KoA-ს სულფჰიდრილურ ჯგუფთან მაკროერგული აცეტილთიოეთერული კავშირით მიერთებული აცილური ნარჩენები. KoA მიიღებს სინთეზურადაც. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. V, თბ., 1984, გვ., 702
პელაგრა

პელაგრა (იტალ. pelle agra) — აქერცლილი, ხორკლიანი კანი) — დაავადება, რომელსაც იწვევს ორგანიზმში pp ვიტამინის ნაკლებობა. ვლინდება კანის (დერმატიტი - უმეტესად სახესა და კისერზე), საჭმლის მომნელებელი ტრაქტისა (ენისა და ნაწლავების ლორწოვანი გარსის დაწყლულება, კუჭის სეკრეტორული და მოტორული ფუნქციის მოშლა) და ნერვული სისტემის (პოლინევრიტი) დაზიანებით. პელაგრის მკურნალობა შესაძლებელია ნიკოტინის მჟავის, საფუარის, ღვიძლის, კვერცხის, მუხუდოს და სხვა B ჯგუფის ვიტამინებით მდიდარი საკვების მიღებით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. VIII, თბ., 1984
პელტასტი

პელტასტი (ბერძ. peltastai) — ქვეითი ჯარის სახეობა ძველ საბერძნეთში, რომელიც გაჩნდა პელოპონესის ომის დროს ძვ. წ. IV საუკუნის მეორე ნახევარში. პელტასტები შეიარაღებული იყვნენ მახვილებით, ზუფანებით, ტილოს ჯავშნებითა და მსუბუქი ტყავის ფარებით (პელტებით). ძვ. წ. IV საუკუნის დასაწყისში ათენის სტრატეგოსმა იფიკრატემ პელტასტები შეაიარაღა გრძელი შუბებითა და ადრინდელზე გრძელი მახვილებით. პელტასტები იბრძოდნენ გაშლილი მწყობრით, ჰოპლიტებთან თანამოქმედებით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. VIII, თბ., 1984
კოფორიდუა

კოფორიდუა (ინგლ. Koforidua) — ქალაქი სამხრეთ-აღმოსავლეთ განაში, აკრა-კუმასის რკინიგზის ხაზზე. აღმოსავლეთ ოლქის ადმინისტრაციული-სავაჭრო ცენტრი. ვაჭრობენ კაკაოთი. აწარმოებენ პალმის ზეთს, ხილის წვენს. 2012 წლის მდგომარეობით ქალაქში ცხოვრობდა 127,334 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 702.
კოტუი

კოტუი (რუს. Котуй) — მდინარე რუსეთში, კრასნოიარსკის მხარის ევენკთა და ტაიმირის (დოლგანენთა) ავტონომიურ ოკრუგებში. მდინარე ხატანგის მარჯვნივ. შემადგენელი, სიგრძე 1409 კმ, აუზის ფართობი 176 ათასი კმ². სათავე აქვს პუტორანის პლატოზე. მიედინება შუა ციმბირის ზეგანზე, ქვემოთში — ჩრდილოეთ ციმბირის დაბლობზე. ჭორომიანია. შერეული საზრდოს მდინერეა, ჭარბობს თოვლის წყალი. იყინება სექტემბრის ბოლოს და ოქტომბრის 1-ლ ნახევარში. ყინულძვრაა მაისის ბოლოსა და ივნისში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 701.
ედუარდ დრინკერ კოუპი

ედუარდ დრინკერ კოუპი (ინგლ. Edward Drinker Соре; დ. 28 ივლისი, 1840 — გ. 12 აპრილი, 1897) — ამერიკელი პალეონტოლოგი და ზოოლოგი, აშშ ნაციონალური მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1872). პენსილვანიის უნივერსიტეტის პროფესორი (1886 წლიდან). ამერიკის ნატურალისტთა საზოგადოების პრეზიდენტი (1895 წლიდან). მისი ძირითადი შრომები ეხება ჩრდილოეთ ამერიკის ცარცული და კაინოზოური პერიოდის დანალექების ნამარხ ხერხემლიანებს. აღწერა 1000-მდე ახალი სახეობა. გამოყო სტეგოცეფალების რიგი. მოგვცა თანამედროვე და ნამარხი თევზების ახალი კლასიფიკაცია. ნეოლამარკიზმის ერთ-ერთი ფუძემდებელია ამერიკულ პალეონტოლოგიაში. ორგანიზმების განვითარების მთავარ ფაქტორად მიიჩნევდა ენერგიის განსაკუთრებულ სახეს, ზრდის ძალას ანუ ბათმიზმს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 701-702. ↑ 1.0 1.1 Encyclopædia Britannica <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741"></a> ↑ 2.0 2.1 ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ Brozović D., Ladan T. Hrvatska enciklopedija — LZMK, 1999. — 9272 გვრ. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1264934"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q429032"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18446"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1789619"></a> ↑ Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a>
მინსკის დრამატული თეატრი

მინსკის დრამატული თეატრი — იანკა კუპალას სახელობის აკადემიური თეატრი, უძველესი დრამატული თეატრი მინსკში, საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირში. შეიქმნა 1920 წელს მინსკში, ეწოდებოდა ბელორუსიის სახელმწიფო თეატრი, (1926 წლიდან ბელორუსიის სახელმწიფო დრამატული თეატრი). 1921-1931 წლებში თეატრს ხელმძღვანელობდა ე. მიროვიჩი. პირველ წლებში თეატრი დგამდა ეროვნულ, ისტორიულ და ფოლკლორულ პიესებს. მნიშვნელოვანი დადგმებია: ე. რომანოვიჩის "ხიდი" (1929 წელი), კ. ჩორნის "მამული" (1932 წელი), ა. ოსტროვსკის "მგლები და ცხვრები" (1936 წელი), ი. კუპალას "პავლინკა" (1944 წელი). პოგოდინის "კრემლის კურანტები" (1956 წელი), და "მესამე პათეტიკური" (1959 წელი) და სხვა. 1940 წელს თეატრი დააჯილდოვეს შრომის წითელი დროშის ორდენით; 1944 წელს მიეკუთვნა იანკა კუპალას სახელი , 1955 წელს მიენიჭა აკადემიური თეატრის წოდება. სხვადასხვა დროს თეატრში მუშაობდნენ: ვ. ვლადიმირსკი. ო. გალინა, გ. გლებოვი, გ. გრიგონისი და სხვა. დასში ირიცხებიან (1979 წლიდან) სსრკ სახელობის არტისტები — პ. მოლჩანოვი, ლ. რახლენკო, ლ. რჟეცკაია, ზ. სტომა; ბელორუსიის საბჭოთა სოციალური რესპუბლიკის სახელობის არტისტები — ზ. ბროვარსკაია, ლ. დავიდოვიჩი, ნ. ერიომენკო და სხვა. მთაარი რეჟისორია რსფსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე ვ. რაევსკი, მთავარი მხატვარი — ბელორუსიის სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე ბ. გერლოვანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 6.
კოტსის მიწა

კოტსის მიწა (ინგლ. Coats Land) — ანტარქტიდის ტერიტორიის ნაწილი, რომელიც განფენილია დ. გ. 20° და 37°-ს შორის. აღმოსავლეთით ესაზღვრება დედოფალ მოდის მიწას, დასავლეთით გადადის ფილხნერის შელფულ მყინვარში. კოტსის მიწის ზედაპირი თითქმის მთლიანად დაფარულია 1000-2000 მეტრამდე სისქის კონტინენტური მყინვარით. აღმოაჩინა შოტლანდიურმა ექსპედიციამ 1904 წელს. სახელი ეწოდა შოტლანდიელი მეწარმის პატივსაცემად, რომელმაც ექსპედიცია დააფინანსა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 701.
კოტოვო

კოტოვო (რუს. Котово) — ქალაქი რუსეთის ვოლგოგრადის ოლქში. კოტოვოს რაიონის ცენტრი. რკინიგზის სადგული ლიფშინსკაიდან 16 კმ. აირგადასამუშავებელი, რკინაბეტონის ნაკეთობა, საბურღი ტექნიკური საკავშირო სამეცნიერო კვლევა. კოტოვოს რაიონში არის ნავთობის და აირის საბადოები. 1966 წლამდე იყო დაბა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 701. ↑ https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/tab-5_VPN-2020.xlsx <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q126684906"></a>
კოტკა

კოტკა (ფინ. Kotka) — ქალაქი ფინეთში, გაშენებულია კუნძულებზე, მდინარე კიუმი-იოკის მახლობლად, ფინეთის ყურის ჩრდილოეთ ნაპირთან. კიუმის ლიანის ადმინისტრაციული ცენტრი. რკინიგზით უკავშირდება კონტინენტს. ქვეყნის მთავარი საექსპორტო ნავსადგური (გააქვთ უმთავრესად ხე-ტყე). ხე-ტყის ხერხვა, ცელულოზა-ქაღალდის, შაქრის, ქიმიური მრეწველობა, მანქანათმშენებლობა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 701. ↑ http://www.stat.fi/meta/luokitukset/kunta/001-2012/luokitusavain_ks.html ↑ Kuntien ja kielisuhdeluokituksen 2024 välinen luokitusavain, Klassificeringsnyckeln mellan kommuner och språklig indelning år 2024, The correspondence table between municipalities and language distribution in 2024 — Statistics Finland, 2024. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q798557"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q125824619"></a> ↑ Finland's preliminary population figure was 5,608,218 at the end of February 2024 — Statistics Finland. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q798557"></a>
მოლესკინი

მოლესკინი (ინგლ. — moleskin < mole — თხუნელა და skin — ტყავი) — სქელი, მტკიცე ბამბის ქსოვილი; მიიღება გაძლიერებული სატინის ხლართებით. მოლესკინს წაღმაპირზე აქვს მჭიდრო გლუვი მისაქსელის ნაფენი; მოლესკინი გამოდის ერთფერი. მის ზოგიერთ სახეობას ახაოიანებენ. მოლესკინს იყენებენ სამუშაო, სპორტული, სპეციალური ფორმის ტანსაცმლის შესაკერად, ფეხსაცმლის საპირედ, წიგნის ყდებისათვის და სხვა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 82.
მინსკის სამხატვრო მუზეუმი

მინსკის სამხატვრო მუზეუმი — ბელორუსიის სსრ სამხატვრო მუზეუმი (1957-მდე ბელორუსიის სსრ სურათების გალერეა), სახვითი და დეკორატიულ-გამოყენებითი ხელოვნების ნიმუშების ყველაზე დიდი კოლექცია ბელორუსის რესპუბლიკაში. დაარსდა 1939 წელს. გერმანელმა ფაშისტებმა მთლიანად გაანადგურეს 1941-1944 წლებში. ფონდების აღდგენის შემდეგ გაიხსნა 1945 წელს. მუზეუმში არის შემდეგი განყოფილებები: ბელორუსიის ხელოვნების, XVIII-XX საუკუნეების რუსეთის ხელოვნების, საზღვარგარეთის ქვეყნების ხელოვნების (დასავლეთ ევროპის, შორეული აღმოსავლეთის და ინდოეთის). 1973 წლის მონაცემებით, მინსკის სამხატვრო მუზეუმში დაცულია 13 ათასზე მეტი ექსპონატი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 7.
მონოპლანი

მონოპლანი (ბერძ. μόνος — „ერთი“, ლათ. planum — „სიბრტყე“) — ერთფრთიანი თვითმფრინავი. მონოპლანებს ასხვავებენ ფიუზელაჟის (კორპუსის) მიმართ ფრთების განლაგებისა და მასზე დამაგრების მიხედვით. თანამედროვე თვითმფრინავის ძირითადი ტიპია თავისუფლად მზიდი მონოპლანი. ბიპლანი ტრიპლანი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 98.
მონოპოლიური რენტა

მონოპოლიური რენტა — კაპიტალისტურ მეცნიერებაში არსებული მიწის რენტის განსაკუთრებული ფორმა, რომელიც იქმნება ღირებულებაზე ზევით საქონლის მონოპოლიურ ფასში გაყიდვისას. სოფლის მეურნეობაში მონოპოლიური რენტა წარმოიქმნება იმ მიწებზე, სადაც იწარმოება იშვიათი სასოფლო-სამეურნეო კულტურები (მაგალითად, ყურძნის განსაკუთრებული ჯიშები და სხვა), მოპოვების მრეწველობაში იშვიათი ლითონების მოპოვებისას. როცა მცირეა ისეთი მიწების ნაკვეთები, რომლებიც განსაკუთრებით ხელსაყრელია იმ საქონლის წარმოებისათვის, რომლებზეც დიდი მოთხოვნაა, იქმნება მიწაზე მონოპოლიური რენტის წარმოქმნის საფუძველი, ვინაიდან ასეთი საქონელი ბაზარზე მეტ ფასში იყიდება. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 99.