laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
81

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 81 81 (ოთხმოცდაერთი) წელი — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ორშაბათი. ეს წელი არის I საუკუნის მე-9 დეკადის 1-ლი წელი. ტიტუსის გარდაცვალების შემდეგ რომის იმპერატორის ტახტზე ავიდა დომიციანე. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 81. დენ სუი — ხანის დინასტიის იმპერატორ ხე-დის მეუღლე (გ. 121) მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 81. 13 სექტემბერი: ტიტუსი — რომის იმპერატორი (დ. 39)
სარღანისნაირნი

სარღანისნაირნი (ლათ. Beloniformes) — თევზების რიგი. მათი სხეულის სიგრძე 36—150 სმ აღწევს. ფართოდ არიან გავრცელებული თბილ და ზომიერ წყლებში. რიგში გაერთიანებულია 4 ოჯახი: ნახევარდინგასებრნი, მფრინავი თევზისებრნი, სარღანისებრნი და მაკრელისებრნი. ნახევარდინგასებრთა და სარღანისებრთა ოჯახების თევზების ძვლები მწვანეა, რაც განპირობებულია მათში ნაღვლის პიგმენტის — ბილივერდინის არსებობით. სარღანისნაირთა ზღვის ფორმები მრავლდებიან ქვირითით, ხოლო ზოგიერთი მტკნარი წყლის ფორმები ცოცხლადმშობია. დემეტრაშვილი მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 110.
82

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 82 82 (ოთხმოცდაორი) წელი — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა სამშაბათი. ეს წელი არის I საუკუნის მე-9 დეკადის მე-2 წელი. დომიციანე რომის კონსული ხდება. პლინიუს უმცროსი სამხედრო ტრიბუნად დანიშნეს სირიაში. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 82. მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 82.
პეტერ გუსტავ ლეჟენ დირიხლე

იოჰან პეტერ გუსტავ ლეჟენ დირიხლე (გერმ. Johann Peter Gustav Lejeune Dirichlet; დ. 13 თებერვალი, 1805  — გ. 5 მაისი, 1859) — გერმანელი მათემატიკოსი, რომელმაც მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა მათემატიკური ანალიზის, ფუნქციების თეორიისა და რიცხვთა თეორიის განვითარებაში. დირიხლეს სახელს უკავშირდება რამდენიმე მნიშვნელოვანი აღმოჩენა მათემატიკაში, მექანიკასა და მათემატუიკურ ფიზიკაში. რიცხვთა თეორიაში დირიხლემ დაამტკიცა თეორემა არითმეტიკული პროგრესიის შესახებ (დირიხლეს თეორემა): მიმდევრობა {a + nb}, სადაც a, b — ურთიერთმარტივი მთელი რიცხვებია, შეიცავს უსასრულო რაოდენობის მარტივ რიცხვებს. პეტერ გუსტავ ლეჟენ დირიხლე, მათემატიკური გენეალოგია. პეტერ გუსტავ ლეჟენ დირიხლე, The MacTutor History of Mathematics archive. ↑ 1.0 1.1 1.2 Deutsche Nationalbibliothek Record #11852593X // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a> ↑ 2.0 2.1 Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ 3.0 3.1 MacTutor History of Mathematics archive — 1994. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q547473"></a> ↑ 4.0 4.1 SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ 5.0 5.1 ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ 6.0 6.1 Gran Enciclopèdia Catalana — Grup Enciclopèdia, 1968. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18696256"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2664168"></a> ↑ 7.0 7.1 Proleksis enciklopedija, Opća i nacionalna enciklopedija — 2009. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3407324"></a> ↑ 8.0 8.1 Дирихле Петер Густав Лежён // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a> ↑ List of Royal Society Fellows 1660-2007 — ლონდონის სამეფო საზოგადოება. — გვ. 98. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q111806251"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123885"></a>
მუსა I

მუსა I (არაბ. مانسا موسى) — მალის იმპერიის ყველაზე ცნობილი მანსა (უზენაესი მმართველი). ქვეყანას მართავდა 1312-1337 წწ. მიეკუთვნება კეიტას დინასტიას. მიიჩნევა დინასტიის დამაარსებლის სუნდიატა კეიტას (იგივე — მარი დიატა I ) ძმის შვილად. მისი მმართველობის დროს გაფართოვდა, როგორც ქვეყნის საზღვრები, ასევე მისი კულტურული გავლენის სფეროები.მიიჩნევა რომ მისი მართველობის პერიოდიში მოლის იპერია აკონტროლებდა მთელი მსოფლიოს ოქროს მარაგის ნახევარს. დღეს რომ იყოს სახელმწიფო, რომელიც აკონტროლებდეს მსოფლიოს ოქროს მარაგის ნახევარს მისი ღირებულება 5ტრილიონს მიაღწევდა. ეს ორჯერ აღემატება დიდი ბრიტანეთის GDP-ს. [წყარო არ არის მითითებული 1258 დღე] მალის იმპერია ტომბუქტუ Цивилизации долины Нигера: легенды и золото. Часть II — Мали. დაარქივებული 2015-09-24 საიტზე Wayback Machine. History Channel: Mansa Moussa: Pilgrimage of Gold Al-Umari's description of Mansa Musa's 1324 visit to Cairo დაარქივებული 2005-12-01 საიტზე Wayback Machine. Sondiata and Mansa Musa on the Web დაარქივებული 2005-03-07 საიტზე Wayback Machine. African Legends page African Events Mansa Musa page დაარქივებული 2010-12-05 საიტზე Wayback Machine. Mansa Musa დაარქივებული 2006-05-24 საიტზე Wayback Machine.
83

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 83 83 (ოთხმოცდასამი) წელი — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ოთხშაბათი. ეს წელი არის I საუკუნის მე-9 დეკადის მე-3 წელი. დომიციანე ასევე გახდა რომის კონსული. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 83. მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 83. მარკუს პომპეიუს სილვანუს სტაბერიუს ფლავიანუსი — რომაელი პოლიტიკური მოღვაწე.
89

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 89 89 (ოთხმოცდაცხრა) წელი — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ხუთშაბათი. ეს წელი არის I საუკუნის მე-9 დეკადის მე-9 წელი. პლუტარქე ბიზანტიის ეპისკოპოსი ხდება მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 89. მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 89. პოლიკარპე I — ბიზანტიის ეპისკოპოსი 69–89 წლებში. (დ. უცნობია)
ბოლცანო

ბოლცანო (იტალ. Bolzano; გერმ. Bozen; ლათ. Bauzanum) — ქალაქი ჩრდილოეთ იტალიაში, ტრენტინო-ალტო-ადიჯეს რეგიონში, ბოლცანოს პროვინციის დედაქალაქი. 2010 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობა 103 970 ადამიანს შეადგენს. არეალი თავდაპირველად დასახლებული იყო რეტებით, ძვ. წ. 15 წელს კი ის რომაელებმა დაიპყრეს გენერალ დეციმ კლაუდიუს ნერონის ხელმძღვანელობით და ააშენეს დასახლება, რომელსაც პონს-დრუსი (Pons Drusi) უწოდეს, მახლობელ სოფელს კი ბაუცანუმი (Bauzanum). რომის იმპერიის კრახის შემდეგ არეალში იწყება ბავარიელთა იმიგრაცია და პირველი დოკუმენტი, რომელშიც ბავარიელი გრაფი მოხსენიებულია როგორც ბოლცანოს მმართველი, 679 წლით თარიღდება. ამის შემდეგ იწყება ტერიტორიის გერმანელი ხალხებით დასახლება. 1190 წლის 24 ივნისს, ეპისკოპოსმა კონრად ტრიენტელმა ორ უმთვრეს ქალაქს შორის (ვენეციასა და აუგსბურგს შორის) მდებარეობის გამო დასახლება ქალაქის სტატუსში აიყვანა, რის შემდეგაც ბოლცანო მნიშვნელოვანი სავაჭრო წერტილი ხდება. წელიწადში ოთხჯერ იმართებოდა ბაზრობა, სადაც ვაჭრები მოდიოდნენ როგორც ჩრდილოეთიდან, ისე სამხრეთიდან. ამის გამო 1635 წელს დაარსდა სავაჭრო სამომრიგებლო. ყოველ საბაზრო სეზონზე ოფისში მუშაობდა ორი იტალიელი და ორი გერმანელი ოფიცერი, რომლებიც აქ მოსაქმე ვაჭრების მიერ ინიშნებოდნენ. ამავე პერიოდში ქალაქი კულტურული გზაჯვარედინი ხდება, რაც დღემდე გრძელდება. პირველ მსოფლიო ომამდე, ბოლცანო ტიროლის საგრაფოს ეკუთვნოდა, რომელიც თავის მხრივ ავსტრია-უნგრეთის შემადგენლობაში შედიოდა. ამავე ომის დასრულების შემდეგ იგი იტალიის მიერ იქნა ანექსირებული და 1927 წლის 1 იანვარს გახდა პროვინციული დედაქალაქი. ანექსიის პერიოდში, ბოლცანო გერმანულენოვანი ქალაქი იყო 30 000 მოსახლით. 1920-იან წლებში ბენიტო მუსოლინის ბრძანებით დაიწყო ბოლცანოს, ისევე როგორც მთელი პროვინციის იტალიანიზაციის პროგრამა. მიზანი მდგომარეობდა იტალიურად მოლაპარაკე იმდენი იმიგრანტის ჩასახლებაში, რომლებიც სამჯერ აღემატებოდნენ გერმენულენოვან მოსახლეობას. მეორე მსოფლიო ომის დროს ბოლცანოში ფუნქციონირებდა ნაცისტური საკონცენტრაციო ბანაკი, სადაც ებრაელებსა და პოლიტიკურ პატიმრებს ათავსებდნენ. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით, მოსახლეობის 73% იტალიურენოვანია, 26,29% გერმანულენოვანი, 0,71% კი მშობლიურ ენად ლადინურს მიიჩნევს. სოპრონი, უნგრეთი ლა-პასი, ბოლივია იტალიის ქალაქების სია მოსახლეობის მიხედვით Bolzano City Hall Official website (in Italian and German) Bolzano Tourist Board Official website ↑ Bozner Chronik, Ferdinand Troyer; Bozen 1648 ↑ City of Bolzano City publicatione (იტალიური) ↑ Oscar Benvenuto (ed.): "South Tyrol in Figures 2008", Provincial Statistics Institute of the Autonomous Province of South Tyrol, Bozen/Bolzano 2007, p. 16, table 10
ბრემენი (მხარე)

ბრემენი (Bremen) — მხარე გერმანიაში, ჰანზის თავისუფალი ქალაქი. ფართობი - 404 კვ. კმ., მოსახლეობა - 643 ათასი. ქალაქები (ათ.) - ბრემენი (დედაქალაქი, 551), ბრემერჰაფენი (131).
92

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 92 92 (ოთხმოცდათორმეტი) წელი — იულიუსის კალენდრის ნაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა კვირა. ეს წელი არის I საუკუნის მე-10 დეკადის მე-2 წელი. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 92. მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 92. ბან გუ — ჩინელი ისტორიკოსი (დ. 32)
ანდრია (ქალაქი)

ანდრია (იტალ. Andria)— ქალაქი და კომუნა სამხრეთ იტალიაში, აპულიის რეგიონში. წარმოადგენს სასოფლო-სამეურნეო და მომსახურების ცენტრს, აწარმოებს ღვინოს, ზეთისხილს და ნუშს. ამავე დროს ის აპულიის მეოთხე უდიდესი მუნიციპალიტეტი (იგივე კომუნა), ხოლო უდიდესი 2009 წელს შექმნილ ახალ, ბარლეტა-ანდრია-ტრანის პროვინციაში, რომლის ადმინისტრაციული ცენტრიც ანდრია 2010 წლის 21 მაისს გახდა. ანდრიას წარმოშობის შესახებ განსხვავებული თეორიები არსებობს. 915 წლის დოკუმენტში ის მოხსენიებულია როგორც „კაზალე“, რომელიც საზღვაო პორტ ტრანის ემორჩილებოდა. ქალაქის სტატუსი დაახლოებით 1046 წელს მიიღო, როდესაც ნორმანმა გრაფმა პეტერმა გააფართოვა და გაამაგრა მიმდებარე დასახლებები. XIV საუკუნეში, ანჟუ-სიცილიის სახლის მმართველობისას ანდრია საგრაფოს ცენტრი გახდა. 1350 წელს მას ალყა შემოარტყეს უნგრეთის არმიის მიერ დაქირავებულმა გერმანელმა და ლომბარდიელმა მებრძოლებმა, 1370 წელს კი ნეაპოლის დედოფალ ჯოვანა I-ის ჯარებმა. 1431 წელს მმართველმა ფრანჩესკო II დელ-ბალცომ ქალაქში დააბრძანა წმინდა ფრანჩესკო ანდრიელის ნაწილები. ეს წმინდანი დღესაც ანდრიას მფარველად ითვლება. 1487 წელს ქალაქი ხელში ჩაიგდეს არაგონელებმა, საგრაფო კი მომაველ მეფე ფედერიკო IV ნეაპოლელს გადაეცა. მოგვიანებით, 1552 წელს ის ესპანელებმა ფაბრიციო კარაფას მიყიდეს 100 000 დუკატად. კარაფას ოჯახი ქალაქს 1799 წლამდე მართავდა, როდესაც ის ხანგრძლივი ალყის შემდეგ საფრანგეთის ძალებმა აიღეს. ბურბონთა რესტავრაციის შემდეგ, ანდრია გახდა იტალიის გაერთიანების მთავარი ქომაგი. ქალაქი მდებარეობს მურჯიის სუბ-რეგიონში, ქალაქ ბრალეტიდან და ადრიატიკის ზღვის სანაპირო ზოლიდან 10 კმ-ის დაშორებით. მისი მუნიციპალიტეტი იტალიის სხვა მუნიციპალიტეტებს შორის სიდიდით მე-16 ადგილს იკავებს. ერთ დროს ანდრია საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორ ფრიდრიხ II-ის საყვარელი რეზიდენცია იყო, რომელმაც მის სიახლოვეს XIII საუკუნეში კასტელ-დელ-მონტეს ციხესიმაგრე ააგო. დღეს ის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილია იტალიის ციხესიმაგრეებს შორის და 1996 წლიდან შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში. იტალიის ქალაქების სია მოსახლეობის მიხედვით (იტალიური) Andria official website (იტალიური) Andria web portal დაარქივებული 2006-12-05 საიტზე Wayback Machine. Map of Andria ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-25. ციტირების თარიღი: 2011-11-20.
სარძევეები

სარძევეები, სარძევე ჭურჭლები — მცენარის ჭურჭლები (მილები, უჯრედები), რომლებიც შეიცავენ რძეწვენს (ლატექსს) აქვს რძიანასებრთა, რთულყვავილოვანთა, ღვედკეცისებრთა და სხვა ოჯახის ზოგიერთ მცენარეს. სარძევეები ორგვარია:დანაწევრებული და დაუნაწევრებელი. დანაწევრებული სარძევეები წარმოიქმნება სარძევე უჯრედებს შორის ტიხრების გახსნით; დაუნაწევრებელი სარძევეები — ინიციალური სარძევე უჯრედების გაზრდით და დატოტვით. ცოცხალ სარძევეებს აქვს ციტოპლაზმის კედლისპირული შრე, მრავალი ბირთვი, ცელულოზოვანი გარსი და ცოცხალი უჯრედის ყველა სხვა სტრუქტურა. სარძევეები მცენარის თითქმის ყველა ორგანოშია და ქმნის მთლიან სისტემას, თუმცა ზოგს (ჭანჭყატი, ევკომია) რძეწვენი უგროვდება ცალკეულ წაგრძელებულ უჯრედში. სარძევეების ფიზიოლოგიური როლი ჯერ კიდევ არ არის დადგენილი. ფიქრობენ, რომ სარძევეებში გროვდება ნივთიერებათა ცვლის პროდუქტები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 111.
ვეზუვის ეროვნული პარკი

ვეზუვის ეროვნული პარკი (იტალ. Parco Nazionale del Vesuvio) — ეროვნული პარკი იტალიაში, ნეაპოლის რეგიონში. შექმნილია ვულკან ვეზუვის გარშემო. დაარსდა 1995 წელს და მოიცავს 7 259 ჰა ტერიტორიას, მთლიანად მოქცეულია ნეაპოლის პროვინციის შემადგენლობაში. პარკის ტერიტორიაზე გავრცელებულია მცენარეთა 612 და ცხოველთა 227 სახეობა. იტალიის ეროვნული პარკების სია Pages by the Park Authority on Parks.it The National Park. Vesuvioinrete.
სარწები

სარწები — ისტორიული სოფელი სამხრეთ საქართველოში (ახლანდელი თურქეთის ტერიტორია). მოხსენიებულია „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდ დავთარში“ (XVI საუკუნე). გაიგივებულია გიორგი მერჩულის (X საუკუნე). „გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრებაში“ ნახსენებ სარწებთან. ჯიქია ს., გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი, წგნ. 3, თბ., 1958 ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 111.
პოლინოს ეროვნული პარკი

პოლინოს ეროვნული პარკი (იტალ. Parco nazionale del Pollino) — ეროვნული პარკი სამხრეთ იტალიაში, ბაზილიკატისა და კალაბრიის რეგიონებში. 1 820 კმ² ფართობით, უდიდესი ბუნებრივი პარკია ქვეყანაში. მოქცეულია კოზენცის, მატერისა და პოტენცის პროვინციების ტერიტორიაზე. სახელს იღებს პოლინოს მთის მასივისგან. პარკი შეიქმნა 1992 წელს, როგორც ბუნებრივი, ისე არქეოლოგიური მნიშვნელობის გამო. მისი სიმბოლოა ბოსნიური ფიჭვი, რადგან აქ იზრდება ამ მცენარის ერთ-ერთი უკანასკნელი ნარჩენები მთელს იტალიაში. მის ტერიტორიაზე მოქცეულია რამდენიმე ქალაქი. მერკურის ხეობაში აღმოჩენილ იქნა პრეისტორიული, ტყის სპილოსა (Elephas antiquus) და გიგანტური ბეჰემოტის (Hippopotamus major) ნამარხები. იტალიის ეროვნული პარკების სია Official website დაარქივებული 2019-07-01 საიტზე Wayback Machine. (იტალიური) (ინგლისური) Pages by the Park Authority on Parks.it
94

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 94 94 (ოთხმოცდათოთხმეტი) წელი — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ოთხშაბათი. ეს წელი არის I საუკუნის მე-10 დეკადის მე-4 წელი. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 94. ან-დი — ხანის დინასტიის იმპერატორი (გ. 125) მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 94.
100

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 100 100 (ასი) წელი — იულიუსის კალენდრის ნაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ხუთშაბათი. ეს წელი არის I საუკუნის მე-10 დეკადის მე-10 წელი. აგური მშენებლობის მთავარი მასალა გახდა რომის იმპერიაში. პლინიუს უმცროსი კონსული გახდა. რომაელთა არმიამ 300.000 ჯარისკაცს გადააჭარბა. ტრაიანემ ტიმგადი დააარსა. ამ დროისთვის ბალკანეთში სრულიად ამოწყდა ლომები. ინდო-პართიის სამეფოს ბოლო მეფე პაკორესი ადის ტახტზე. ამ წლისთვის ჩინეთში ქაღალდი საზოგადოებაში გავრცელებული მოხმარების საგანი გახდა. ჩინეთში პირველი ურიკა გამოჩნდა. ტენოჩტიტლანის მოსახლეობამ 50.000-ს გადააჭარბა. დღევანდელი პერუს ტერიტორიაზე მოჩეს ცივილიზაცია გაჩნდა. პირველი ქრისტიანული დოგმა და ფორმულირება მორალულობის შესახებ გაჩნდა. იოანეს სახარება დაახლოებით ამ წელს დაიწერა. ინდოეთში იწყება კამა-სუტრას შედგენა. ანგუოში, ჩინეთი, იწყება მედიცინის ღმერთის ტაძრის მშენებლობა. მეოთხე ბუდისტური საბჭო შეიკრიბა დაახლოებით ამ წელს. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 100. მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 100.
მონტი-სიბილინის ეროვნული პარკი

მონტი-სიბილინის ეროვნული პარკი (იტალ. Parco nazionale dei Monti Sibillini) — ეროვნული პარკი იტალიაში, მარკესა და უმბრიის რეგიონების ტერიტორიებზე. მოიცავს მაჩერატის, ფერმოს, ასკოლი-პიჩენოსა და პერუჯის პროვინციების ტერიტორიებს. პარკი 1993 წელს შეიქმნა და ამჟამად 70 000 ჰა ფართობს იკავებს. დაბალი ზონები ძირითადად ტყიანია, უფრო მაღლა კი ბალახითაა დაფარული. უმაღლესი მწვერვალია მონტე-ვეტორე (2476 მ). გამოირჩევა ფლორისა და ფაუნის მრავალფეროვნებით. იტალიის ეროვნული პარკების სია Official website Pages by the Park Authority on Parks.it Information on walks in the park დაარქივებული 2009-06-29 საიტზე Wayback Machine. ↑ http://www.parks.it/parco.nazionale.monti.sibillini/Eindex.html Gentili, Bernardino (April 2002). „Note di Geomorfologia del Parco Nazionale dei Monti Sibillini“, Collana dei Quaderni scientifico-divulgativi del Parco Nazionale dei Monti Sibillini. Ancona: Aniballi Grafiche.
გრან-სასო-ე-მონტი-დელა-ლაგა

გრან-სასო-ე-მონტი-დელა-ლაგა (იტალ. Gran Sasso e Monti della Laga) — ბუნების პარკი იტალიაში. შეიქმნა 1991 წელს და მოიცავს 2 014 კმ² ტერიტორიას. ლანდშაფტი ძირითადად მთიანია. პარკის სამმართველო მდებარეობს ლ'აკვილის პროვინციაში. პარკის ტერიტორიაზე, გრან-სასოს მწვერვალსა და მონტი-დელა-ლაგის ქედს შორის გაივლის გრან-სასოს-ე-მონტი-დელა-ლაგის ეროვნული პარკის დიდი გზატკეცილი. პარკი ერთ-ერთი უდიდესი დაცული ტერიტორიაა ევროპაში. მისი ძირითადი ნაწილი მიეკუთვნება გრან-სასოს მთის მასივს, რომელიც სჭარბობს არსებულ ლანდშაფტში. ეს მთები ვერტიკალურადაა აღმართული კამპო-იმპერატორეს უზარმაზარ მინდვრებში. აღმოსავლეთით აღმართულია შთამბეჭდავი მწვერვალი პარეტონე, რომელიც მუდმივი თოვლის, კლდეებისა და ქარების კერაა. ჩრდილოეთით გადაჭიმულია მონტი-დელა-ლაგის მთის მასივი, სადაც ჩერდება ათასობით გადამფრენი ფრინველი. ეს არეალი მთლიანადაა დაფარული წიფლის, სოჭის, თურქული მუხისა და წაბლის ხეებით. აქვეა 200 კმ სიგრძის საცხენოსნო გზები. პარკი მოიცავს ბიოლოგიურად ერთ-ერთ ყველაზე მრავალფეროვან არეალს ევროპაში. კლიმატი გარდამავალია ხმელთაშუაზღვიურსა და ევროპულს შორის. გავრცელებულია მცენარის ორი ათსზე მეტი სახეობა, რომელთაგან ზოგიერთი ენდემია. მათ შორისაა აბრუცის ედელვაისი. არანაკლებ მდიდარია ფაუნა. წარმოდგენილ ცხოველთა შორის ძალიან ბევრი უიშვიათესი სახეობაა, რომელთაგან აღსანიშნავია აბრუცის არჩვი, იტალიური მგელი, შველი, ველური კატები, გარეული ტახები, მელიები და ციყვები. ფრინველთა შორის აღსანიშნავია მთის არწივი, თეთრწინწკლებიანი კოდალა, კაკაჩა და შავარდენი. ასევე გავრცელებულია მწერები, რომელთა შორისაა პეპელა აპოლონი. იტალიის ეროვნული პარკების სია Institutional Site (italian) The National Park of the Gran Sasso დაარქივებული 2011-02-19 საიტზე Wayback Machine. Abruzzo by the Park Authority on Parks.it (italian)
103

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 103 103 (ას სამი) წელი — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა კვირა. ეს წელი არის II საუკუნის 1-ლი დეკადის მე-3 წელი. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 103. მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 103. კანიშკა – ქუშანის სამეფოს მეფე.
2019

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 2019 2019 (ორი ათას ცხრამეტი) წელი — გრიგორიანული კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა სამშაბათი. ეს წელი არის XXI საუკუნის მე-2 დეკადის მე-9 წელი. 10 აპრილი: პირველად ისტორიაში, ასტრონომებმა შავი ხვრელისთვის ფოტოს გადაღება შეძლეს. 15 აპრილი: ცეცხლი გაჩნდა პარიზის ღვთისმშობლის ტაძარში. 14 ნოემბერი: მოლდოვის პრემიერ-მინისტრი მაია სანდუ გადადგა და მის შემცვლელად იონ კიკუ დაინიშნა. 11 დეკემბერი: ამერიკულმა ჟურნალმა „Time-მა“ წლის ადამიანად გრეტა ტუნბერგი დაასახელა. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 2019. 6 მაისი: არჩი მაუნტბეტენ-უინძორი — გაერთიანებული სამეფოს ტახტის მე-7 მემკვიდრე მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 2019. 1 იანვარი: ელგუჯა ბერძენიშვილი — ქართველი ფერმწერი და გრაფიკოსი (დ. 1927) 15 იანვარი: კეროლ ჩენინგი — ამერიკელი მსახიობი (დ. 1921) 21 იანვარი: ლევან ჩხაიძე — ქართველი ჟურნალისტი (დ. 1987) 4 თებერვალი: გურანდა გაბუნია — ქართველი მსახიობი (დ. 1938) 4 თებერვალი: შავი პრინცი — ქართველი მომღერალი (დ. 1971) 5 თებერვალი: ვანო ზოდელავა — თბილისის ყოფილი მერი (დ. 1957) 16 თებერვალი: ლი რუი — ჩინელი პოლიტიკოსი და ისტორიკოსი (დ. 1917) 19 თებერვალი: კარლ ლაგერფილდი — გერმანელი დიზაინერი (დ. 1933) 4 მარტი: ლუკ პერი — ამერიკელი მსახიობი (დ. 1966) 26 მარტი: თამარ ბაბილუა — ქართველი მომღერალი (დ. 1989) 26 მარტი: ერეკლე ბადურაშვილი — ქართველი პროდიუსერი (დ. 1962) 26 მარტი: ნოდარ მგალობლიშვილი — ქართველი მსახიობი (დ. 1931) 4 აპრილი: გიორგი დანელია — ქართველი რეჟისორი (დ. 1930) 6 აპრილი: დევიდ თუილსი — ბრიტანელი ფიზიკოსი (დ. 1934) 14 აპრილი: ბიბი ანდერსონი — შვედი მსახიობი (დ. 1935) 24 აპრილი: ჟან-პიერ მარიელი — ფრანგი მსახიობი (დ. 1932) 13 მაისი: დორის დეი — ამერიკელი მსახიობი (დ. 1922) 17 მაისი: ჰერმან ვუკი — ამერიკელი მწერალი (დ. 1915) 15 ივნისი: ფრანკო ძეფირელი — იტალიელი რეჟისორი და სენატორი (დ. 1923) 17 ივნისი: გლორია ვანდერბილტი — ამერიკელი არტისტი (დ. 1924) 4 ივლისი: გიორგი გოგიჩაიშვილი — ქართველი ტელეწამყვანი (დ. 1968) 6 ივლისი: კამერონ ბოისი — ამერიკელი მსახიობი (დ. 1999) 13 ივლისი: ლამარა ბოკერია — ქართველი სცენარისტი (დ. 1928) 16 აგვისტო: ფელის ჯიმონდი — პროფესიონალი ველომრბოლელი (დ. 1942) 2 სექტემბერი: ნუგზარ ჯუღელი — ქართველი კომენტატორი (დ. 1937) 10 სექტემბერი: ნოდარ ხადური — ქართველი პოლიტიკოსი (დ. 1970) 13 სექტემბერი: ანზორ ხერხაძე — ქართველი მსახიობი (დ. 1937) 27 სექტემბერი: ვანდა კახიძე — ქართველი პიანისტი 1 ოქტომბერი: უჩა კორძაია — ქართველი მუსიკოსი 2 ოქტომბერი: გია ყანჩელი — ქართველი კომპოზიტორი (დ. 1935) 13 ოქტომბერი: მიხეილ კობახიძე — ქართველი რეჟისორი (დ. 1939) 3 ნოემბერი: ლელა ანჯაფარიძე — ქართველი ანალიტიკოსი (დ. 1961) 1 დეკემბერი: ზაირა (ზაზა) ლებანიძე — ქართველი მსახიობი (დ. 1935) 7 დეკემბერი: ზაზა ურუშაძე — ქართველი რეჟისორი (დ. 1966) 11 დეკემბერი: იურა ბარამიძე — ქართველი ოპერატორი (დ. 1931) 12 დეკემბერი: ანდრო სიმაშვილი — ქართველი მომღერალი და ლოტბარი (დ. 1923) ფიზიკა: დიდიე კელო, მიშელ მაიორი (შვეიცარია) და ჯიმ პიბლზი (კანადა) ქიმია: ჯონ გუდენაფი (აშშ), სტენლი უიტინგემი (დიდი ბრიტანეთი) და აკირა იოშინო (იაპონია) ფიზიოლოგია და მედიცინა: უილიამ კელინი, გრეგ სემენზა (აშშ) და პიტერ რედკლიფი (დიდი ბრიტანეთი) ლიტერატურა: პეტერ ჰანდკე (ავსტრია) მშვიდობა: აბი აჰმედი (ეთიოპია) ეკონომიკა:
110

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 110 110 (ას ათი) წელი — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა სამშაბათი. ეს წელი არის II საუკუნის 1-ლი დეკადის მე-10 წელი. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 110. 27 ნოემბერი: ანტინოე — რომის იმპერატორ ადრიანეს საყვარელი (გ. 130) მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 110.
მენიპოსის სატირა

მენიპოსის სატირა, იგივე ვარონის სატირა — ანტიკური ლიტერატურის ჟანრი, ხასიათდება ფილოსოფიური განსჯისა და პაროდიული სატირის შეერთებით, ხოლო ფორმით გამოირჩევა პროზისა და პოეზიისა თავისუფალი შერევით. ტერმინი „მენიპოსის სატირა“ მოდის ჩვენს წელთაღრიცხვამდე მესამე საუკუნის შუახანების ცნობილი ფილოსოსფოს-კინიკოსისა და სახელგანთქმული სატირიკოსის მენიპოს გადარელის სახელიდან. მენიპოსის სატირა განეკუთვნება ლიტერატურის იმ საერთო გვარს, რომელმაც ჩვენს წელთაღრიცხვამდე მეოთხე საუკუნეში გავრცელდა, პროზაული ჟანრის დიალოგში, ფილოსოფოს სოკრატეს მიმდევრებში და განსაკუთრებით დაინერგა კინიკოსებში. სოკრატეს დიალოგის რბილი ირონია მენიპოსის სატირამ გადააქცია მასხრულ იუმორად და კომედიას მიუახლოვა. სწორედ კომიკური ეფექტის მისაღწევადაა გამიზნული ლექსისა და პროზის შერევაც. ეს დაკავშირებულია მაღალი პოეზიის ხშირ ციტირებასთან, ეპოსისა და ტრაგედიის მთელი სცენების პაროდირებასთან. მენიპოსის სატირის დაცინვის საგანი იყო მიწიერ დიდებათა არარაობა, მცდარი ადამიანური წარმოდგენები და ფილოსოფიური დოგმები, ღმერთებისადმი ბრმა თაყვანისცემა. მენიპოსის სატირამ შექმნა ხასიათი დიოგენესი, იდეალური კინიკური ფილოსოფოსისა და ეს ხასიათი აჩვენა მოჩვენებითობის, სიმდაბლის, ფლიდობის და მონობის პრიზმაში. მენიპოსს ბაძავდნენ ვარონი, სენეკა უმცროსი, ლუკიანე. მენიპოსის სატირის ნიმუშებია შემდეგი რომანები: ფრანსუა რაბლეს „გარგანტუა და პანტაგრუელი“, ჯონათან სვიფტის „გულივერის მოგზაურობა“, ვოლტერის „კანდიდი“, ლუის კეროლის „ალისა საოცრებათა ქვეყანაში“, ჯეიმზ ჯოისის „ფინიგანის ქელეხი“, თომას პინჩონის „მიზიდულობის ცისარტყელა“ და სხვა. Бахтин М. Проблемы поэтики Достоевского. — М., 1979. Wilson, Robert. "On Disgust: A Menippean Interview". Canadian Review of Comparative Literature 34: 2 (June, 2007). pp. 203–213. On Disgust: A Menippean Interview დაარქივებული 2011-07-06 საიტზე Wayback Machine. Payne, F. Anne. Chaucer and the Menippean Satire. Madison: U of Wisconsin P, 1981. Sherbert, Garry. Menippean Satire and The Poetics of Wit: Ideologies of Self-Consciousness in Dunton, D’Urfey, and Sterne. Peter Lang, 1996. Weinbrot, Howard D. Menippean Satire Reconsidered. Baltimore: Johns Hopkins Univ. Press, 2005.
მენიპოს გადარელი

მენიპოს გადარელი (ბერძ. Μένιππος; ლათ. Menippus; ჩვენს წელთაღრიცხვამდე მესამე საუკუნის მეორე ნახევარი) — ბერძენი ფილოსოფოს–კინიკოსი და სატირიკოსი. მენიპოსი წარმოშობით იყო სირიის ქალაქ გადარადან, საიდანაც მომდინარეობს მისი სახელი. დიოგენე ლაერტელის მონათხრობის მიხედვით, მენიპოსი იყო მონა, შემდეგ ვაჭრობით გამდიდრდა და თებეში (ბეოტია) თავისუფალი მოქალაქის ხარისხიც მოიპოვა. მერე კი გაკოტრდა და თავი მოიკლა. მენიპოს გადარელმა თებეში დაიწყო სატირების წერა. სულ შეუთხზავს ცამეტი წიგნი, რომლებიც დაკარგულია. ცნობილია მხოლოდ ზოგიერთი სატირული თხზულების სათაური და შინაარსი. ლიტერატურულ ჟანრის — „მენიპოსის სატირა“ სახელწოდება მომდინარეობს მენიპოს გადარელის სახელიდან. «Антология кинизма», Москва, «Наука», 1984. Диоген Лаэртский, «О жизни, учениях и изречениях знаменитых философов», Москва, «Мысль»,1986. Diogenes Laërtius, Life of Menippus, translated by Robert Drew Hicks (1925) Menippus - Lucian's dialogue in which Menippus visits Hades