laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
Reckoner

„Reckoner“ — ბრიტანული ალტერნატიული როკ-ჯგუფ Radiohead-ის სიმღერა ალბომიდან In Rainbows. იგი ალბომის მესამე და უკანასკნელი სინგლის სახით გამოიცა 2008 წლის 23 სექტემბერს. Radiohead-ის ოფიციალურ საიტზე ასევე განთავსებული იყო მისი ცალკეული პარტიები (ვოკალი, ფორტეპიანო, გიტარა), რათა ჯგუფის მსმენელებს თავად შეეძლოთ მისი რემიქსის შექმნა. 2001 წელს პირველად შესრულდა სიმღერა Reckoner. ეს სიმღერა, აგრეთვე ცნობილი როგორც 'Feeling Pulled Apart by Horses', გადამუშავებული იქნა. 2005 წელს ტომ იორკის მიერ აკუსტიკურ გიტარაზე პირველად შესრულდა Nude და მასთან - Reckoner-ის ერთ-ერთი პირველი ვარიანტი. მოგვიანებით იორკს ჰკითხეს, რას უპირებდა Reckoner-ს. მისივე თქმით, ეს მკვდარი და დამარხული მასალაა. 2006 წლის ტურნეზე Radiohead მას არ ასრულებდა სხვა სიმღერებთან, რომლებიც მოგვიანებით მოხვდა დისკში In Rainbows. თუმცა, როდესაც ცნობილი გახდა, თუ რა სიმღერები შევა ახალ დისკში, მისმა სახელწოდებამ ასევე გაიჟღერა. სტუდიური დისკის ვერსია, თავის მხრივ, უფრო ახლოს არის პირველ ვარიანტებთან. როდესაც 2007 წლის ოქტომბერში ალბომი გამოჩნდა გაყიდვაში, კრიტიკოსებმაც და მსმენელებმაც აღნიშნეს, რომ სტუდიური ვარიანტი უფრო მშვიდია, ვოკალი სრულდება ფალცეტოს სტილში, დომინირებს პერკუსია და გიტარის უფრო მშვიდი რიფები, ასევე ჟღერს განსხვავებული ტექსტი. ჩანაწერზე ასევე ჟღერს სიმებიანი ორკესტრი, რომლის არანჟირებაც ჯონი გრინვუდს ეკუთვნის. 2007 წლის ბოლოს ბიბისის რადიოსთან ერთ-ერთ ინტერვიუში ჯგუფმა აღნიშნა, რომ ახალი Reckoner იწერებოდა ნულიდან და მათ სურდათ სრულიად სხვა სიმღერის მიღება, იგივე სახელწოდებით. სიმღერის ოფიციალური ვიდეო კონკურსი გაიმართა საიტზე Aniboom. ვიდეო არჩეული იქნა 2008 წლის 1 ოქტომბერს. ↑ Radiohead add 'Reckoner' to fan remix website. NME (23 September 2008). ციტირების თარიღი: 16 August 2009.
ტიმოთესუბანი

ტიმოთესუბანი (კიმოთესუბანი) — სოფელი ბორჯომის მუნიციპალიტეტში (წაღვერის თემში). მდებარეობს მდინარე გუჯარეთისწყლის ხეობაში, ისტორიული თორის ცენტრში, გვირგვინას ქედის სამხრეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1100 მეტრი, ბორჯომიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 17 კილომეტრი, კურორტ წაღვერიდან 2 კილომეტრი. სოფელში არის დაწყებითი სკოლა, კლუბი. ვახუშტი ბატონიშვილი ამ სოფლის შესახებ წერს: 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 235 ადამიანი. მთავარი სტატია: ტიმოთესუბნის მონასტერი. სოფელში დგას XII-XIII საუკუნეებში, სავარაუდოდ, შალვა ახალციხელის ხელშეწყობით აშენებული ეკლესია. სავარაუდოდ, ეკლესიის ტერიტორიაზე უნდა იყოს დაკრძალული თავად შალვა ახალციხელიც. აქვე არის მიუვალ კლდეში ნაკვეთი სახლები, რომლებიც სავარაუდოდ შუა საუკუნეებშია აგებული. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 719. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019. ↑ http://silknet.com/?module=popup_content&language=ge&product_id=8&type_id=20&attr=city_indexes ↑ http://www.gpost.ge ↑ ს. მაკალათია, ბორჯომის ხეობა, თბ. 1957 წ. გვ. 22 ↑ მოსახლეობის 2002 წლის აღწერა. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (2002 წელი). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019.
მხატვრული ენა

მხატვრული ენა — ენის სტილისტიკური სახესხვაობა (შედარებით მეცნიერების ენასთან, პუბლიცისტიკის ენასთან საქმიანი ქაღალდების ენასთან, სალაპარაკო ენასთან და სხვ.) ან მხატვრული ლიტერატურის ფორმა. მხატვრული ენა, ანუ სიტყვის ხელოვნება გაიგებოდა როგორც განსაკუთრებული ენა, რომელსაც თავისი ლექსიკა, სინტაქსი, ფრაზეოლოგია და მისთ. აქვს. მხატვრული პროზის ჟანრული ჩამოყალიბების შემდეგ აღმოჩნდა, რომ ლიტერატურულმა ნაწარმოებებმა აითვისა საერთო-სახალხო ენის მთელი ფონდი, ხოლო მხატვრულ ნაწარმოებებად იმიტომ დარჩა, რომ მათი შინაარსი მხატრვული სახეებით გაიშალა ენობრივ საშუალებათა გზით.
House of Cards (სიმღერა)

„House of Cards“ — ბრიტანული ალტერნატიული როკ-ჯგუფ Radiohead-ის სიმღერა ალბომიდან In Rainbows. იგი A-მხარის სახით გამოიცა სიმღერით „Bodysnatchers“, 2008 წლის 23 სექტემბერს. პრომო CD-R House of Cards (რადიოს ვერსია) – 4:35 Bodysnatchers – 4:01 სიმღერის ოფიციალური მუსიკალური ვიდეო შედგენილია ტომ იორკის სახის სურათებისგან, რომლებიც სხვადასხვა ლანდშაფტს ერწყმის. იგი დამზადდა სპეციალური ტექნოლოგიით, რომლითაც შესაძლებელია ობიექტზე დამაგრებული სენსორებიდან გამოსახულების მიღება. ↑ Radiohead Bodysnatchers / House Of Cards UK Promo CD-R acetate (438803). EIL. ციტირების თარიღი: June 30, 2013.
იდეა

იდეა (ბერძ.: ιδέα) — სპეციფიკური კონცეფცია, რომელიც ადამიანის გონებაში წარმოიქმნება ფიქრის შედეგად. ტერმინი გამოიყენება, როგორც პოპულარულ, ისე ფილოსოფიურ ტერმინოლოგიაში. შეხედულებას, რომ იდეები არსებობს საკუთარ რეალობაში ცხოვრებისგან გამიჯნულად ფილოსოფიაში საპატიო ადგილი უჭირავს. ამ შეხედულების მიხედვით ჩვენ იდეას აღმოვაჩენთ ისევე როგორც აღმოვაჩენთ ხოლმე ნამდვილ სამყაროს. ფილოსოფიაში ეს ტერმინი ყველა პერიოდსა და ენაში ერთი და იმავე მნიშვნელობით გამოიყენება, თუმცა პოპულარულ ხმარებაში მას მრავალი ინტერპრეტაცია აქვს. პოტენციური სარგებლის მქონე მოსაზრება. დიფუზია სწავლობს იდეების გავრცელებას კულტურიდან კულტურაში. ანთროპოლოგიური თეორიების მიხედვით ყველა კულტურა სხვა ერთი ან რამდენიმე ძირი კულტურიდან იდეების იმიტაციას ახდენს (მაგ. ბიბლიური ადამი ბევრ კულტურაში თავისებურადაა ინტერპრეტირებული, თუმცა ძირი იგივეა). ევოლუციური დიფუზიის თეორიის მიხედვით კულტურები ერთმანეთის იდეების გავლენის ქვეშ არიან, თუმცა მსგავსი იდეები შეიძლება სხვადასხვა კულტურამ სავსებით დამოუკიდებლად განავითაროს (მაგ. დამწერლობა). მე-20 საუკუნეში სოციალურმა მეცნიერებმა დაიწყეს იდეების ერთი ადამიანიდან ან კულტურიდან სხვებზე გავრცელების ფენომენის შესწავლა. ამ დარგში ევერეტ როჯერსი პიონერი იყო ინოვაციათა დიფუზიის სწავლებაში, რომლის კვლევის საგანი კულტურათა შორის იდეათა ადაპტირების ფაქტორების შესწავლა იყო. ზოგიერთ შემთხვევაში იდეა შეიძლება იურიდიულად დაცული იქნას სახელმწიფოს მიერ როგორც ინტელექტუალური საკუთრება. ინტელ. საკუთრების კანონი არ იცავს თვით იდეას, რომელიც ამ ინტ. საკუთრების ბაზისს წარმოადგენს. ასეთი კანონები არ აძლევენ საკუთრების ლეგალურ სტატუსს თვით იდეას, როგორც ასეთს. არამედ, ეს არის იდეის ფუნდამენტალური გამოხატულება, რაც დაცულია სხვადასხვა სახის ინტელ. საკუთრების კანონებით. დანიშნულების მიხედვით, ეს შეიძლება იყოს ე.წ. კოპირაიტი - ორიგინალური ლიტერატურული ნაშრომის შემთხვევაში, პატენტი - გამოგონების შემთხვევაში, რეგისტრირებული სავაჭრო მარკა საქონლის სავაჭრო სახელის შემთხვევაში, ან რეგისტრირებული საინდუსტრიო დიზაინის უფლებები - გარკვეული ობიექტების ფიზიკური ფორმისა და შემადგენლობის შემთხვევაში. პატენტის კანონი იცავს ახალ იდეას, რომელიც ფუნქციონალური გამოგონება ან ნოუ-ჰაუ არის; კოპირაიტის კანონი იცავს იდეებს გამოხატულს წიგნების, ფილმების, ვიდეოდისკების, კომპიუტერული პროგრამების მეშვეობით, მაშინ როცა დანარჩენი კანონები იცავს ინდუსტრიულ დიზაინსა და ტექნოლოგიურ ინოვაციებს. ამ ტიპის კანონებს ავტორთა იდეების გამოხატულების დროებითი დაცვის ფორმა აქვს მონოპოლიის ფორმით. მხატვრულ ლიტერატურაში იდეა ასახული აზრობრივი წვდომაა გაბატონებული საზოგადოებრივ იდეალებთან მიმართებით. ↑ 1. თემურ მაისურაძე, უპირატესობის მართვა, თბილისი 2016, გვ.17
მარი-ელი

რესპუბლიკა მარი-ელი (მარი Марий Эл Республик) — რუსეთის ფედერაციის სუბიექტი, შედის ვოლგისპირეთის ფედერალურ ოკრუგში. დედაქალაქი — ქ. იოშქარ-ოლა. რესპუბლიკა ესაზღვრება კიროვის, ნიჟნი-ნოვგოროდის ოლქებს, თათრეთისა და ჩუვაშეთის რესპუბლიკებს. შეიქმნა 1920 წლის 4 ნოემბერს. (რუსული) მარი ელის რესპუბლიკის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2014-12-10 საიტზე Wayback Machine. (რუსული) Industry in the Mari El Republic Mari El Republic nature views and sceneries A short Meadow Mari-English dictionary at დაარქივებული 2005-11-04 საიტზე Wayback Machine. (რუსული) Meadow Mari-Russian-Japanese dictionary at (რუსული) About nature in Mari EL republic დაარქივებული 2010-02-27 საიტზე Wayback Machine. Kimberli Mäkäräinen's Meadow Mari Grammar at დაარქივებული 2010-02-07 საიტზე Wayback Machine. (რუსული) მარი ელის რუკა დაარქივებული 2010-04-07 საიტზე Wayback Machine. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მარი-ელი ↑ https://data.iana.org/time-zones/tzdb-2021e/europe
მარია ანა მოცარტი

მარია ანა ვალბურგა იგნატია მოცარტი (მოფერებით: ნანერლი) (დ. 30 ივლისი, 1751 — გ. 29 ოქტომბერი, 1829) — მე-19 საუკუნის თავის დროზე განთქმული ავსტრიელი მუსიკოსი, ლეოპოლდ მოცარტის და ანა მარია პერტლის შვილი, ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტის უფროსი და. ფორტეპიანოზე დაკვრა ნანერლმა 7 წლიდან დაიწყო. უმცროს ძმასთან და მამასთან ერთად ხშირად მგზავრობდა ევროპაში. მარია ანა მოცარტი
მორდვეთი

რესპუბლიკა მორდვეთი (მოქშ., ერზ. Мордовия Республикась) — რუსეთის ფედერაციის სუბიექტი, შედის ვოლგისპირეთის ფედერალურ ოკრუგში. რესპუბლიკის დედაქალაქი — ქ. სარანსკი. რესპუბლიკა ესაზღვრება ჩრდილოეთით ნიჟნი-ნოვგოროდის ოლქს, ჩრდილო-აღმოსავლეთით — ჩუვაშეთის რესპუბლიკას, აღმოსავლეთით — ულიანოვსკის ოლქს, სამხრეთით პენზის ოლქს, დასავლეთით — რიაზანის ოლქს. შეიქმნა 1930 წლის 10 იანვარს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 120—122. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მორდვეთი
სახა

სახას რესპუბლიკა (იაკუტია) (იაკუტ. Саха Республиката, Саха Сирэ) — რესპუბლიკა რუსეთის ფედერაციის სუბიექტი, შედის შორეულ აღმოსავლეთის ფედერალურ ოკრუგში. რუსეთის ყველაზე მსხვილი რეგიონი. მნიშვნელოვანი ეკონომიკური რეგიონი ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილში. დედაქალაქი — ქ. იაკუტსკი. შეიქმნა 1922 წლის 27 აპრილს. სახაზე გაედინება მსოფლიოს ერთ-ერთი უდიდესი მდინარე ლენა (4,310 კმ.) რომელსაც აქვს ასობით შედარებით მცირე შენაკადი. სხვა დიდი მდინარეები არიან: ვილიუი (2650 კმ.) ლენას შენაკადი ოლენიოკი (2292 კმ.) ალდანი (2273 კმ.) ლენას შენაკადი კოლიმა (2129 კმ.) ოლიოკმა (1320 კმ) ლენას შენაკადი მაია (1053 კმ) ალდანის შენაკადი 1989-2010 წლებში ხდებოდა მოსახლეობის კლება, დემოგრაფიული მონაცემები იცვლებოდა შემდეგ ნაირად: 1989 წელი - 1 081 408 ად.; 2002 წელი - 949 280 ად.; 2010 წელი - 958 528 ად. 2010 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობა პროცენტულად იყოფოდა შემდეგ ეთნიკურ ჯგუფებად: 466 492 იაკუტები (49,9 %) 353 649 რუსები (37,8 %) 20 341 უკრაინელები (2,2 %) 21 080 ევენკები (2,2 %) 15 071 ევენები (1,6 %) 8122 თათრები (0,9 %) 2012 წლის მიხედვით მოსახლეობის რელიგიური შემადგენლობ არის შემდეგი: რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესია (37,8 %) ტენგრიანობა ან ციმბირული შამანიზმი (13 %) ისლამი (2 %) ზოგადი ქრისტიანობა (1 %) პროტესტანტიზმი (1 %) ბუდიზმი (0,4 %) ათეიზმი (26 %) სულიერების მომხრე, მაგრამ არა რელიგიური (17 %) დანარჩენი (1,8 %) პლეისტოცენის პარკი იაკუტები ლენის სვეტები ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: სახა (რუსული) Official სახას რესპუბლიკის მთავრობის გვერდი დაარქივებული 2011-02-22 საიტზე Wayback Machine. (რუსული) Sakhalife – სიახლეები (ინგლისური) (რუსული) სახას რესპუბლიკის საგარეო ურთიერთობათა სამინისტროს გვერდი (რუსული) იაკუტიის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ოფიციალური გვერდი (რუსული) იაკუტიის ისტორია ↑ რესპუბლიკა სახას (იაკუტია) კონსტიტუცია
ნემსიყლაპიები

ნემსიყლაპიები (ლათ. Odonata) — მტაცებელი მწერების რიგი. მათი სხეულის სიგრძე 13 სმ-ს აღწევს. აქვთ მოძრავი თავი, დიდი თვალები, უხვად დაძარღვული, გამჭვირვალე 4 ფრთა, კოპულირებენ ფრენის დროს. კვერცხებს დებენ წყალში ან წყლის მცენარეების ქსოვილებში. მატლები ვითარდებიან წყალში, სუნთქავენ ლაყუჩებით. ახასიათებთ არასრული გარდაქმნა. ნემსიყლაპიების მატლს აქვს ძლიერ წაგრძელებული ქვედა ტუჩი, რომელიც მსხვერპლის დასაჭერ ორგანოს — ნიღაბს ქმნის. პირის აპარატი მღრღნელია. იკვებებიან წყლის მწერების მატლებით. რიგში 4500 სახეობაა. ჩვენში, უმთავრესად აღმოსავლეთ საქართველოში, ნემსიყლაპიები საკმაოდ ფართოდ არიან გავრცელებული. დასავლეთ საქართველოში უმეტეს შემთხვევაში დაბლობებსა და ზეგნების ზონაში გვხვდება, მაგრამ სახეობათა რაოდენობა გაცილებით ნაკლებია. ანადგურებენ კოღოებს, მუმლს და სხვა მავნე მწერებს, ავრცელებენ პროტოგონიმოზს — შინაური ფრინველის საშიშ დაავადებას. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 377. საქართველოს ცხოველთა სამყარო, ტ. 2, თბ., 1964; ყურაშვილი ბ., უხერხემლოთა ზოოლოგია, გამოც. მე-2, თბ., 1980;
ნემსიწვერა

ნემსიწვერა (ლათ. Geranium) — მცენარეთა გვარი ნემსიწვერასებრთა ოჯახისა. მრავალწლოვანი, იშვიათად ერთწლოვანი ბალახებია. ცნობილია 400-მდე სახეობა, რომელიც გავრცელებულია ყველგან, ძირითადად კი ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ ზონაში. საქართველოში 27 სახეობაა, მათგან 3 კავკასიის ენდემია; სახეობათა უმრავლესობა იზრდება ტყისა და სუბალპურ სარტყელში; ლათ. Geranium silvaticum ფიჭვნარებსა და ნათელ ტყეებში, ლათ. Geranium gymnocaulon ქმნის მაღალმთის ფორმაციას, ლათ. Geranium renardii სუბალპურ მდელოთა ერთ-ერთი ედიფიკატორია. მცირე ნაწილი გვხვდება ველებისა და ნახევრად უდაბნოების სარტყელშიც (ლათ. Geranium dissectum, Geranium molle). ნემსიწვერას ზოგიერთ დეკორატიულ სახეობას ამრავლებენ. ნემსიწვერას სახელწოდებით ცნობილია ამავე ოჯახის პელარგონიუმის (ლათ. Pelargonium) გვარის სახეობები. ივანიშვილი მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 377.
ნემსიწვერასებრნი

ნემსიწვერასებრნი (ლათ. Geraniaceae) — ორლებნიან მცენარეთა ოჯახი. გაერთიანებულია ბალახოვანი მცენარეები, იშვიათად ბუჩქბალახები ან ბუჩქები. ფოთლები თანაფოთლებიანი აქვთ, ყვავილები აქტინომორფული, იშვიათად ოდნავ ზიგომორფული; გვირგვინი წითელი ან მოლურჯო-იისფერია. აერთიანებს 8-მდე გვარის 800 სახეობას. გვხვდება ძირითადად ზომიერ ოლქებში, იშვიათად — ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში. საქართველოში მხოლოდ 2 გვარია ნემსიწვერა და სავარცხელა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 377.
ნენსკრა

ნენსკრა, ჭვიბრულა — მდინარე მესტიის მუნიციპალიტეტში, სვანეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე, ენგურის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 42 კმ, აუზის ფართობი 623 კმ². სათავე აქვს ზღვის დონიდან 2915 მ-ზე. საზრდოობს წვიმის, თოვლის, მყინვარული და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა გაზაფხულსა და ზაფხულშია, წყალმცირობა — ზამთარში, შემოდგომაზე იცის წყალმოვარდნა, ზამთრობით — ყინულნაპირისი, ფსკერის ყინული, თოში. საშუალო წლიური ხარჯი 40,1 მ³/წმ. იყენებენ ხე-ტყის დასაცურებლად. ნენსკრა ჰესი მდინარე ნენსკრაზე, კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე აშენდება. სადგურის სიმძლავრე იქნება 280 მეგავატი. ჰესის პოტენციური წლიური გამომუშავება 1.2 მლრდ კვტ/სთ იქნება. სადგური ელექტროენერგიის გამომუშავებას 2019 წლიდან დაიწყებს, ხოლო პროექტი საბოლოოდ 2021 წელს დასრულდება. აფხაზავა ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 378-379. ↑ Italian company wins $1 billion Nenskra HPP project in Georgia დაარქივებული 2015-08-10 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური)
სანდრო ბოტიჩელი

ალესანდრო დი მარიანო დი ვანი ფილიპეპი (იტალ. Alessandro di Mariano di Vanni Filipepi) ცნობილია როგორც სანდრო ბოტიჩელი (იტალ. Sandro Botticelli დ. 1445 — გ. 1510) — ფლორენტინის სკოლის იტალიელი მხატვარი ადრეული რენესანსის პერიოდში. აღორძინების ხანის ხელოვნების ერთ-ერთი ყველაზე გამოჩენილი და თავისებური წარმომადგენელი. სანდრო ბოტიჩელი დაარქივებული 2021-03-01 საიტზე Wayback Machine. ↑ Union List of Artist Names — 2018. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q110250907"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2494649"></a> ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 https://rkd.nl/explore/artists/11286 ↑ https://doi.org/10.1093/gao/9781884446054.article.T010385 ↑ 4.0 4.1 4.2 http://vocab.getty.edu/page/ulan/500015254
ლიტერატურული ტერმინოლოგია

ავტობიოგრაფია, ალეგორია, ალიტერაცია, ანდაზა, აფორიზმი, ბიოგრაფია, გაპიროვნება, გროტესკი, დიალოგი, ელეგია, ეპიგრამა, ეპიგრაფი, ეპითეტი, ეპილოგი, ეპოსი, ექსპოზიცია, ზღაპარი, თემა, თქმულება, იგავ-არაკი, იდეა, ირონია, იუმორი, კალამბური, კვანძის შეკვრა, კვანძის გახსნა, კომპოზიცია, კულმინაცია, ლეგენდა, ლექსი, ლირიკა, ლოკალური ფერი მეტაფორა, მოთხრობა, მონოლოგი, მოტივი, მხატვრული ენა, მხატვრული სახე, ნოველა.
სინათლე (მრავალმნიშვნელოვანი)

სინათლე — ფიზიკაში, ხილული გამოსხივება სინათლე — ქართული გაზეთი სინათლე — ქართული ჟურნალი უსინათლოთათვის
სინათლე (გაზეთი)

„სინათლე“ — ქართული ყოველდღიური პოპულარული გაზეთი ეროვნულ-პატრიოტული მიმართულებისა. გამოდიოდა 1910–1911 წლებში. რედაქტორ-გამომცემელი — ი. როსტომაშვილი. 1911 წლიდან გაზეთის მეოთხე გვერდზე, როგორც დამოუკიდებელი გამოცემა, იბეჭდებოდა ლიტერატურული და კომერციული გაზეთი „განგაში“, რომლის რედაქტორ-გამომცემელი იყო ი. მჭედლიშვილი. „სინათლის“ გამოცემა რამდენიმეჯერ შეწყდა, ხოლო 1911 წლის ოქტომბერში დაიხურა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 361.
კონსტანცია მოცარტი

კონსტანცია მოცარტი (დაბ. კონსტანცია ვებერი) (დ. 5 იანვარი, 1762, გერმანია — გ. 6 მარტი, 1842, ზალცბურგი, ავსტრია) — გერმანელი სოპრანო, ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტის ცოლი, კარლ თომას მოცარტის და ფრანც ქსავიერ ვოლფგანგ მოცარტის დედა. ფრანც ქსავიერ ვოლფგანგ მოცარტი კარლ თომას მოცარტი ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: კონსტანცია მოცარტი ვებგვერდი კონსტანცია მოცარტის შესახებ (გერმანული) კონსტანცია მოცარტის გენეალოგია
ანა მარია მოცარტი

ანა მარია ვალბურგა მოცარტი (ადრე პერტლი) (დ. 25 დეკემბერი, 1720 — გ. 3 ივლისი, 1778) — ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტისა და მარია ანა მოცარტის დედა, ლეოპოლდ მოცარტის ცოლი. დაიბადა ავსტრიაში. იყო ევა როსინას (1681-1755) და ნიკოლაუს პერტლის (1667-1724) ქალიშვილი. ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტი მარია ანა მოცარტი ანა მარია მოცარტის ბიოგრაფია დაარქივებული 2011-07-17 საიტზე Wayback Machine.
ნეოგენური სისტემა

ნეოგენური სისტემა(პერიოდი), ნეოგენი (ნეო... და ...გენი) — კაინოზოური ჯგუფის რიგით მეორე სისტემა (გეოლოგიური წელთაღრიცხვის კაინოზოური ერის მეორე პერიოდი). მოსდევს პალეოგენურ სისტემას(პერიოდს) და წინ უსწრებს მეოთხეულ (ანთროპოგენურ) სისტემას (პერიოდს). სახელი უწოდა ავსტრიელმა გეოლოგმა მ. ჰერნესმა (1853), რომელმაც გააერთიანა ჩ. ლაიელის მიერ გამოყოფილი (1833) მიოცენი და პლიოცენი. აბსოლუტური გეოქრონოლოგიით ნეოგენური სისტემა დაიწყო 25 მილიონი წლის წინათ და გრძელდებოდა 23 მილიონზე მეტ წელიწადს. ნეოგენური სისტემა (პერიოდი) იყოფა ორ სექციად (ეპოქად) თითოეული მათგანი — ცალკეულ სართულებად (საუკუნეებად). ნეოგენური სისტემის ნალექები გვხვდება მთელ დედამიქაზე. ნეოგენური სისტემაში მოხდა მნიშვნელოვანი ტექტონიკური მოძრაობები (ორიგენიული ეტაპი), რის შედეგადაც წარმოიქმნა მრავალი მთათა სისტემა (ალპები, კარპატები, ბალკანები, დინარის მთები, აპენინები, კავკასიონი, ჰიმალაი და სხვა). ადრინდელი ნეოგენური ეპოქიდან დაიწყო კავკასიონისა და მცირე კავკასიონის ნაოჭა სისტემებისა და მათ შორის მდებარე საქართველოს ბელტის მნიშვნელოვანი ნაწილის ჩამოყალიბება. ნეოგენური სისტემის ნალექთწარმოქმნა კავკასიის ტერიტორიაზე განპირობებული იყო აქ განვითარებული ზღვიური აუზებისა და მთელი პარატეთისის მსოფლიო ოკეანესთან კავშირის ხასიათით. ოკეანესთან ფართო კავშირის დროს (უფლისციხურ, საყარაულოურ, თარხნულ საუკუნეებში) არსებობდნენ ნორმულზღვიური დიდტანიანი მოლუსკები და ფორამინიფერები, ხოლო როდესაც კავშირი შეწყვეტილი ან ძლიერ შესუსტებული იყო (კოწახურული, ჩოკრაკული, ყარაღანული, სარმატული, მეოტური საუკუნეები და პლიოცენური ეპოქა), ნალექებში მხოლოდ მტკნარი ან მომარილიანო ტიპის ფაუნა შეინიშნება. ზღვიური ნალექების გარდა კავკასიის ტერიტორიაზე გავრცელებულია კონტინენტურიც (ზედასარმატულ-ჰოლოცენური ასაკის), რომელღა სისქე ზოგჯერ 3000 მ აღწევს. ოროგენული ეტაპისთვის დამახასიათებელია მძლავრი ვულკანური ამოფრქვევები, რომელთა შედეგად ნეოგენური სისტემაში წარმოიქმნება ბაზალტ-ანდეზიტ-დაციტ-ლიპარიტული ვულკანური ასოციაცია. ნეოგენური პერიოდში საქართველოს ტერიტორიაზე ზომიერად თბილი ჰავის პირობებში უმთავრესად იზრდებოდა ფარულთესლიანი მცენარეები, რომელთა უმეტესობა დღემდე შემორჩა. ნეოგენური სისტემის ნალექებთან დაკავშირებულია მნიშვნელოვანი სასარგებლო წიაღისეული: ნავთობი, აირი, რკინის მადნები, ქიმიური ნედლეული, საშენი მასალები, მურა ნახშირი და სხვა. ჯანელიძე ა., ისტორიული გეოლოგიის მოკლე კურსი, თბ., 1963; Жижченко Б. П., Эберзин А. Г., Стратиграфия СССР, т. 12 — Неоген СССР, М., -Л., 1940; ანანიაშვილი გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 380. ↑ ICS Timescale Chart.
ნეოენდემები

ნეოენდემები (ნეო... და ბერძნ. endemos — ადგილობრივი) — მცენარეთა და ცხოველთა ენდემური სახეობები (ან გვარები), რომელთა არეალის სიმცირე განპირობებულია იმით, რომ მათ ჯერ კიდევ ვერ მოასწრეს განსახლება. ჩვეულებრივ, ფლორისა და ფაუნის სხვა წარმომადგენლებთან ერთად ქმნიან ახლონათესაური სახეობების ჯგუფებს. ნეოენდემებია აბზინდას ან გლერძის სახეობები შუა აზიაში, კავკასიური შურთხი კავკასიაში და სხვა. პალეოენდემები ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 380.
კამჩატკის მხარე

კამჩატკის მხარე — რუსეთის ფედერაციის სუბიექტი და შორეული აღმოსავლეთის ფედერალური ოკრუგის შემადგენელი ნაწილი. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. პეტროპავლოვსკ-კამჩატსკი. ჩრდილოეთით ესაზღვრება მაგადანის ოლქს და ჩუკოტკის ავტონომიურ ოკრუგს. შეიქმნა 2007 წლის 1 ივლისს კამჩატკის ოლქისა და კორიაკთა ავტონომიური ოლქის შეერთების შედეგად. კამჩატკის მხარეს უკავია ნახევარკუნძული კამჩატკა და მისი მიმდებარე კონტინენტის ნაწილი, აგრეთვე კომანდორის კუნძულები და კარაგის კუნძული. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 355. ↑ Президент подписал Указ «О досрочном прекращении полномочий губернатора Камчатского края» (რუსული) ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: კამჩატკის მხარე
პრიმორიეს მხარე

პრიმორიეს მხარე — რუსეთის ფედერაციის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული. პრიმორიეს მხარე შეიქმნა 1938 წლის 20 ოქტომბერს სსრკ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის ბრძანებულებით „შორეული აღმოსავლეთის მხარის დაყოფის შესახებ ხაბაროვსკისა და პრიმორიეს მხარეებზე“ (პრიმორიეს მხარის შემადგენლობაში შევიდა შორეული აღმოსავლეთის მხარის პრიმორიესა და უსურიისკის ოლქები, შესაბამისად გაუქმებული 1939 და 1943 წლებში). მხარის ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. ვლადივოსტოკი. პრიმორიეს მხარის ფართობი შეადგენს 165,9 ათ. კმ² მოსახლეობა — 1995,8 ათ. კაცი (2008). მოსახლეობის სიმჭიდროვე 12,3 ად./კმ² (2005), ქალაქის მოსახლეობის კუთრი წონა 75,4% (2005) ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 192. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: პრიმორიეს მხარე
ნეოპილინა

ნეოპილინა (Neopilina) — მონოპლაკოფორების ერთადერთი გვარი. მათი სხეული დაფარულია თხელი, წვეტიანი, ხუფისმაგვარი ნიჟარით, რომლის სიგრძე 37 მმ აღწევს. აქვს 8 წყვილი ჩამკეტი კუნთი. მანტიის ღრუში 5-6 წყვილი ფრთისებრი ლაყუჩია. გული 2 პარკუჭისა და 4 წინაგულისაგან შედგება. თირკმელი 6 წყვილია, სასქესო ჯირკვლები — 2 წყვილი. ცალსქესიანი ცხოველებია. ცნობილია 6 სახეობა. გავრცელებულია წყნარი, ინდოეთისა და ატლანტის ოკეანეების სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში 1800-6500 მ სიღრმეზე. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 384.
ნეოტენია

ნეოტენია (ბერძნ. neos — მოუმწიფებელი, ნორჩი და teino — ვწელავ, ვაგრძელებ) — ზოგიერთი ცოცხალი არსების გამრავლების უნარი ლარვულ პერიოდში ან ონტოგენეზის ადრეულ სტადიაზე. ნეოტენია ახასიათებს ზოგიერთ ამფიბიას, ფეხსახსრიანს, ჭიებს, მრავალ მცენარეს. ნეოტენიის კლასიკური მაგალითია ამბისტომა ანუ აქსოლოტლი, რომელსაც დაკარგული აქვს მეტამორფოზის უნარი და მრავლდება ლარვის სტადიაზე. ნეოტენიის გზითაა წარმოქმნილი ზოგი კუდიანი ამფიბია (მღვიმის პროტეუსი, ბრმა ტრიტონი, სირენები და ა. შ.), რომელიც სქესმწიფე ლარვას წარმოადგენს და წყალში ცხოვრობს. მცენარეებში ნეოტენია ცნობილია ხავსებში, ლიკოპოდიუმებში, გვიმრებში, შიშველთესლოვნებსა და ფარულთესლოვნებში, მაგალითად, ლემნას მარტივად აგებული სხეული წარმოიქმნა ონტოგენეზის ადრეულ სტადიაზე განვითარების შეწყვეტის შედეგად. ნეოტენიის საინტერესო შემთხვევაა ფარულთესლოვნებში მდედრობითი გამეტოფიტის, ე. წ. ჩანასახოვანი პარკის წარმოქმნა. ქორქია ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 386.
ხათუნა სხირტლაძე

ხათუნა სხირტლაძე (დ. 1990) — ქართველი მოდელი. 2008 წელს გახდა „მის საქართველო“. წარადგინა საქართველო 3 კონკურსზე: მის Leisure, მის ინტერკონტინენტალი, სადაც აიღო მე-15 ადგილი და მის მსოფლიო 2008. ხათუნა სხირტლაძე კონკურსზე მის საქართველო[მკვდარი ბმული]
ხალხთა მეგობრობის ორდენი

ხალხთა მეგობრობის ორდენი (რუს. Орден Дружбы народов) — სსრკ-ის შექმნის 50-ე წლისთავთან დაკავშირებით სსრკ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის მიერ 1972 წლის 17 დეკემბერს დაწესებული ორდენი. ამ ორდენით აჯილდოებენ სსრკ-ის მოქალაქეებს, მოკავშირე და ავტონომიური რესპუბლიკებს, მხარეებს, ოლქებს, ავტონომიურ ოკრუგებს, სამხედრო ნაწილებსა და შენაერთებს სოციალიატური ერებისა და ხალხების მეგობრობისა და ძმური თანამშრომლობის განმტკიცებაში უდიდესი დამსახურებისათვის, სსრკ-ის და მოკავშირე რესპუბლიკის ეკონომიკის, სოციალური-პოლიტიკის და კულტურის განვითარებაში მნიშვნელოვანი წვლილისათვის. ორდენის ნიშანი დამზადებულია ვერცხლისაგან. შუაში გამოსახულია სახელმწიფო გერბი წარწერით „ხალხთა მეგობრობა“ (რუსულ ენაზე). ატარებენ მკერდის მარცხენა მხარეს შრომის წითელი დროშის ორდენის შემდეგ. ხალხთა მეგობრობის ორდენით დაჯილდოებული კოლექტივებია: 1975 — საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემია. 1978 — ბათუმის საზღვაო პორტი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 420. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. საქართველოს სსრ, თბ., 1981. — გვ. 347.
ნერეისისებრნი

ნერეისისებრნი (Nereidae), მრავალაჯაგრიანი ჭიების ოჯახი, მათი სხეულის სიგრძე 4-90 სმ (უფრო ხშირად 5-10 სმ) აღწევს. ოჯახში დაახლოებით 350 სახეობაა. ბინადრობენ ზღვის სანაპირო ზოლის სოროებში. ნერეისისებრნი თევზების, გამრავლების პერიოდში კი — ფრინველების საკვებია. 1939-1941 წლებში აზოვის ზღვის ნერეისი (Nereis diversicolor) მასობრივად გადმოასახლეს კასპიის ზღვაში ზუთხისებრი და სხვა თევზების საკვებად. ქსე, ტ. 7, გვ. 391, თბ., 1984