laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ფილტვები

ფილტვები — მნიშვნელოვანი რესპირაციული ორგანო ჰაერით მსუნთქავ ცხოველებში, ასევე ზოგიერთ თევზებსა და ლოკოკინასებრებში. ყველაზე პრიმიტიული ცოცხალი ორგანიზმები ფილტვებით არიან {lungfish} და {pulmonate snails}. ძუძუმწოვრებში და უფრო კომპლექსურ ცოცხალ ორგანიზმებში ორი ფილტვი მდებარეობს მკერდის არეში გულის ორივე მხარეს. მათი ძირითადი ფუნქცია ატმოსფეროდან ჟანგბადის მიწოდებაა სისხლის მიმოქცევის სისტემისთვის და იქიდან ნახშირორჟანგის გამოყოფაა. ადამიანს გააჩნია ორი ფილტვი (ლათ. pulmo) მარჯვენა და მარცხენა. მათ უჭირავთ თითქმის მთელი გულმკერდის ღრუ, შუა ნაწილის გამოკლებით. ფილტვს წაკვეთილი კონუსის ფორმა აქვს. შესაძგიდზე დაყრდნობილ ქვემო გაგანიერებულ ნაწილს ეწოდება ფილტვის ფუძე. ფილტვის ფუძე შედრეკილია. შევიწროებული ზემო ნაწილი ანუ ფილტვის მწვერვალი გულმკერდის ზემო ხვრელის საშუალებით ამოდის კისრის მიდამოში, ისე რომ წინიდან იგი მოთავსებულია ლავიწიდან 3-4 სანტიმეტრით ზემოთ, უკნიდან კი კისრის მეშვიდე მალის წვეტიანი მორჩის დონეზე აღწევს. ფილტვზე განირჩევა სამი ზედაპირი: გარეთა ანუ მკერდ-ნეკნის, შიგნითა ანუ შესაყარის და ქვემო ანუ შუასაძგიდის. მკერდ-ნეკნის ზედაპირის შუასაძგიდის ზედაპირში გადასვლით იქმნება ფილტვის მახვილი ქვემო კიდე; მკერდ-ნეკნის ზედაპირის შუასაყარის ზედაპირში გადასვლით წინიდან იქმნება წინა მახვილი კიდე, ხოლო უკნიდან ბლაგვი უკანა კიდე. შუასაყრის ზედაპირზე, უკანა კიდის მახლობლად, აღინიშნება ჩაღრმავება, რომელსაც ფილტვის კარი ეწოდება. კარის საშუალებით ფილტვში შედის პირველადი ბრონქი, ფილტვის არტერია (რომელსაც შეაქვს ფილტვში ვენური სისხლი), ბრონქული არტერიები (რომლებთაც შეაქვთ არტერიული სისხლი ფილტვის საკვებად) და ფილტვის ნერვები. ფილტვის კარიდან გამოდის ორი ვენა, რომელთაც მოაქვსთ გულში არტერიული სისხლი, ბრონქული ვენები და ლიმფური ძარღვები. ფილტვის კარში გამავალ წარმონაქმნთა კომპლექსს ფილტვის ფესვი ეწოდება. მარჯვენა ფილტვი მარცხენასთან შედარებით მოკლე და განიერია. ყოველი ფილტვი ღრმა ღარით იყოფა ზემო და ქვემო წილებად. მარჯვენა ფილტვზე აღინიშნება დამატებითი ღარი რომელიც გამოყოფს შედარებით მცირე, შუა წილს. ფილტვის ყველაზე დიდი გამანადგურებელი სიგარეტის მოწევაა. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ფილტვები
ორთანის ხიდი

ორთანას ხიდი — ხიდი თურქეთში. ფორტუნასუს ხეობაში. იგი არდაშენიდან 21,6 კმ-თაა დაშორებული. ამ ხიდის ძველი სახელია ქუშივა. ძეგლი საკმაოდ კარგადაა დაცული. ხიდის თაღი ნახევარწრიული მოყვანილობისაა. მისი ბურჯები უშუალოდ კლდოვან დედაქანზეა დაყრდნობილი. საპირე ქვები ერთმანეთზე ვერტიკალურადაა მოწყობილი და ხიდის ორივე ნაპირს მთელ სიგრძეზე მიუყვება. ხიდის ორივე მხარეს ნახევარწრიულ რკალსა და ნაპირს შორის სივრცე ამოშენებულია. ხიდის სავალი ზედაპირი ქვის ფილებითაა დაფარული. მას აქვს ოთხკუთხა ფორმის ქვებით გამართული მოაჯირიც, რომლის სიმაღლე — 60-70 სმ-ია. მისი საერთო სიგრძე — 44 მ, საერთო სიგანე — 2,9 მ, სასიარულო ბილიკის სიგანე — 2,3 მ, ბურჯის სიგანე — 4 მ-ია, ბურჯის სიმაღლე — 2,1 მ, ქუსლისსიგანე — 2,75 მ, მალისსიგანე — 18,2 მ, მალისსიმაღლე ბურჯიდან — 12,3 მ. ისტორიული ჭანეთის აღმოსავლეთ ნაწილში დაცული კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები (საფორტიფიკაციო ნაგებობები, ეკლესიები, საკომუნიკაციო და საყოფაცხოვრებო არქიტექტურის ნიმუშები), ბათ., 2014, გვ. 72-73 ISBN 978-9941-0-6458-6.
ზამთარი ჩვენი მღელვარებისა

ზამთარი ჩვენი მღელვარებისა (ინგლ. The Winter of Our Discontent) — ამერიკელი მწერლის, ჯონ სტაინბეკის, უკანასკნელი რომანი, გამოქვეყნდა 1961 წელს. სათაური მომდინარეობს შექსპირის პიესიდან „რიჩარდ III“. ნაწარმოების პროტაგონისტია ითან ჰოული, ყოფილი არისტოკრატი. მისმა მამამ მთელი ქონება დაკარგა, რის გამოც ეთანს გამყიდვლად უწევს მუშაობა სურსათის იმ მაღაზიაში, რომელსაც ოდესღაც მისი ოჯახი ფლობდა. ეთანის ცოლი, მერი და მისი შვილები უკმაყოფილოები არიან თავიანთი სოციო-ეკონომიკური სტატუსით და ვერ აფასებენ ეთანის პატიოსნებას და ზნეობრიობას, რომლის შენარჩუნებასაც იგი კორუფციით სავსე საზოგადოებაში ახერხებს. ეს გარე და ასევე ფსიქოლოგიური ფაქტორები ეთანს უბიძგებს, გადააბიჯოს თავის პატიოსნებას, რათა უწინდელი სტატუსი და ქონებრივი მდგომარეობა დაიბრუნოს. John Steinbeck papers
გიყვართ ბრამსი?

გიყვართ ბრამსი? (ფრანგ. Aimez-vous Brahms?) — ფრანსუაზ საგანის რომანი, გამოქვეყნდა 1959 წელს. ნაწარმოების მიხედვით 1961 წელს გადაიღეს ფილმი „მშვიდობით კიდევ ერთხელ“, რომელშიც მთავარ როლებს ინგრიდ ბერგმანი და ენტონი პერკინსი ასრულებენ. Aimez vous Brahms? (Goodbye Again) (YouTube)
ოქროს რვეული

ოქროს რვეული (ინგლ. Golden Notebook) — ბრიტანელი მწერლის, დორის ლესინგის, 1962 წლის რომანი. ნაწარმოები შეიცავს ანტისაომარ და ანტისტალინისტურ მესიჯებს; კომუნიზმისა და ინგლისის კომუნისტური პარტიის ვრცელ ანალიზსს; და სექსუალური რევოლუციისა და ქალთა განმათავისუფლებელი მოძრაობების კვლევას. 2005 წელს „ოქროს რვეული“ შევიდა ჟურნალი ტაიმის სიაში „100 საუკეთესო ინგლისურენოვანი რომანი 1923 წლიდან“. რომანის პროტაგონისტია მწერალი ანა ვულფი, იგი ჩანაწერებს აკეთებს ოთხ რვეულში, ყველაფრის შემაჯამებელი კი მეხუთე, ოქროს რვეული უნდა გახდეს. შავ რვეულში იგი აღწერს თავის გამოცდილებას სამხრეთ როდეზიაში მეორე მსოფლიო ომამდე და მის განმავლობაში, წითელ რვეულში – კომუნისტურ პარტიაში მიღებულ გამოცდილებას; ყვითელში – თავისი სასიყვარულო ურთიერთობის მტკივნეულ დასასრულს; ხოლო ლურჯ რვეული მის მოგონებებს, ოცნებებსა და ემოციურ ცხოვრებას ეთმობა. "Full text of Doris Lessing's The Golden Notebook, with annotations for an internet reading group" Guarded welcome Fragmentation and Integration. A Critical Study of Doris Lessing, The Golden Notebook by Nan Bentzen Skille, Universitetet i Bergen 1977 დაარქივებული 2012-02-17 საიტზე Wayback Machine. ↑ 100 Books of 2005. The Complete List Time
თამარ ქუთათელაძე

თამარ ქუთათელაძე (დ. 17 სექტემბერი, 1955, ქუთაისი) — ქართველი ექიმი, ვირუსოლოგი, ეპიდემიოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი. 1979 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სან-ჰიგიენური ფაკულტეტი. 1979 წელს იყო საქართველოს შავი ჭირის საწინააღმდეგო სადგურის ექიმი–ვირუსოლოგი. 1995 წლიდან დაავადებათა კონტროლის ეროვნული ცენტრის პოლიომელიტისა და სხვა ინტეროვირუსების ლაბორატორიის გამგე. ავტორია 11 სამეცნიერო ნაშრომის, პოლიომიელიტის ეპიდემიოლოგიის, პოლოვირუსის მოლეკულური ბიოლოგიის პრობლემებზე. საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „პოლიომიელიტინის ეპიდემიოლოგია და სპეციფიკური ვაქცინოპროფილაქტიკის იმუნოლოგიური ეფექტურობა საქართველოში“, დაიცვა 1991 წელს. თამარ ქუთათელაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ვოლოდიმირ რაფეენკო

ვოლოდიმირ რაფეენკო (უკრ. Володимир Володимирович Рафєєнко; დ. 25 ნოემბერი, 1969, დონეცკი) ― უკრაინელი მწერალი, პროზაიკოსი და პოეტი. 1992 წლიდან 2018 წლამდე ნაშრომებს რუსულ ენაზე წერდა, ძირითადად რუსეთში იბეჭდებოდა და რუსული ლიტერატურის წარმომადგენლად მიიჩნეოდა. 2014 წელს კიევში გადავიდა, სადაც უკრაინულ ენას სწავლობდა, ახალი რომანი უკრაინულ ენაზე დაწერა და უკრაინული ლიტერატურის წარმომადგენელი გახდა. 2019 წელს მის მიერ უკრაინულ ენაზე დაწერილი პირველი რომანი „მონდეგრინი (სიმღერები სიკვდილისა და სიყვარულის შესახებ)“ (უკრ. Мондегрін (пісні про смерть та любов) გამოქვეყნდა. ↑ Ukraine must make the world understand what it is so that it can never be made invisible again. (April 29, 2021). ↑ Проблема – навчитися мовчати українською. Не впевнений, що колись зможу (November 14, 2022). ციტირების თარიღი: February 18, 2022. ↑ Volodymyr Rafeienko: Songs of Death and Love – Ukraine. Authors' Reading Month. ციტირების თარიღი: February 18, 2022.
მარკლენი ქუთათელაძე

მარკლენი (კარლო) ქუთათელაძე (დ. 1 აგვისტო, 1929, თბილისი — გ. 15 დეკემბერი, 2011) — ქართველი მხატვარი, ოქრომჭედელი. მუშაობდა დეკორატიული გამოყენებითი ხელოვნების დარგში, იყო ფერადი ლითონების დამუშავების ოსტატი. 1966 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია. 1961 წლიდან თანამშრომლობდა არტელ „მხატვარში“, მუშაობდა სამხატვრო აკადემიაში. ფლობდა ლითონების დამუშავების ყველა ხერხს (მოსევადება, მინანქარი, ამოკვეთის სხვადასხვა წესი, კვერვა, ზარნიში და სხვა). ნამუშევრები: ლიქიორის სერვიზი (ვერცხლი, ჭედვა), რუსთაველის პორტრეტი (ჭედვა), მოვერცხლილი ყანწები (ჭედვა, ფილიგრანი) და სხვა. მარკლენი ქუთათელაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
იგორ კოსტეცკი

იგორ კოსტეცკი (უკრ. Ігор Костецький; დ. 14 მაისი, 1913 ― გ. 14 ივნისი, 1983) ― უკრაინელი მწერალი, მთარგმნელი, კრიტიკოსი, რეჟისორი და გამომცემელი. მწერლის ნამდვილი სახელი და გვარი იგორ ვიაჩესლავის ძე მერზლიაკოვი იყო. ფსევდონიმი „კოსტეცკი“ მწერლის დედის გვარიდანაა აღებული. კოსტეცკი ემიგრაციაში ყოფნისას უკრაინული ხელოვნების მიმდინარეობის ერთ-ერთი ფუძემდებელი და წამყვანი თეორეტიკოსი და თავისი თაობის უკრაინელი მოდერნისტი მწერლების ერთ-ერთი მოწინავე წარმომადგენელი იყო. მისი ლიტერატურული მემკვიდრეობა მოიცავს მოთრობებს, რომანებს, პიესებს, პოემებს, სამოგზაურო პროზას, სცენარებს, ესეებსა და მსოფლიო ლიტერატურის უკრაინულ ენაზე თარგმანებს. Марко Роберт Стех, «Очима культури» № 17. Творчість Ігоря Костецького Марко Роберт Стех, «Очима культури» № 18. Ігор Костецький самототожність і українсько-російські взаємини Костецький Ігор. Швайцарські перехрестя// Українська Літературна Газета (Мюнхен). — листопад 1957. — Ч. 11 (29). — С.5-6 Юрій Соловій. Відвідини "На горі". Спроба інтерв'ю з додатком практичної есхатології// Сучасність. — листопад 1962. — 11 (23). — С. 77-97. Юрій Соловій. Відвідини "На горі" (закінчення)// Сучасність. — грудень 1962. — 12 (24). — С. 30-46 І. Костецький. Три маски// Театр. — Мюнхен—Ауґсбурґ, травень 1946. — Ч. 1. — С. 13-16 ↑ Енциклопедія сучасної України — Інститут енциклопедичних досліджень НАН України, 2001. — ISBN 966-02-2075-8 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q60557909"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q4201869"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q4532152"></a>
სახეცვლილი ნახშირბადი

სახეცვლილი ნახშირბადი (ინგლ. Altered Carbon) — ინგლისელი მწერლის, რიჩარდ მორგანის, კიბერპანკის ჟანრის რომანი, გამოქვეყნდა 2002 წელს. მოქმედება მიმდინარეობს მომავალში, როცა კაცობრიობას უკვე განვითარებული აქვს ვარსკვლავთაშორისი მოგზაურობა, სიკვდილი კი დაძლეულია, ადამიანთა გონებას პორტატულ მოწყობილობაზე ინახავენ და ფიზიკური გარსის განადგურების შემთხვევაში მისი ჩამოტვირთვა ახალ სხეულშია შესაძლებელი. რომანი მოგვითხრობს გამომძიებელი ტაკეში კოვაჩის, გაეროს ყოფილი ჯარისკაცის, შესახებ რომელიც მდიდარი მამაკაცის სიკვდილს იძიებს. წიგნის მიხედვით 2018 წელს ნეტფლიქსმა სატელევიზიო სერიალი გადაიღო. Altered Carbon Internet Speculative Fiction Database-ში Altered Carbon at goodreads.com Interview with author Richard K. Morgan ↑ Hale, Mike. (1 February 2018) Review: ‘Altered Carbon,’ Netflix’s ‘Blade Runner’ Replicant.
ვასილ ქურდოვანიძე

ვასილ ქურდოვანიძე (დ. 1 სექტემბერი, 1908, ქარელი — გ. 9 ნოემბერი, 1982) — ქართველი ქირურგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1956), პროფესორი (1959). საქართველოს სსრ დამსახურებული მოღვაწე (1967). სკკპ წევრი 1940 წლიდან. 1931 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი. 1941-1948 წლებში დივიზიის წამყვანი ქირურგი იყო. 1958-1980 წლებში განაგებდა თბილისის ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის ტოპოგრაფიული ანატომიის და ოპერაციული ქირურგიის კათედრას, 1980 წლიდან გარდაცვალებამდე იყო ამავე კათედრის კონსულტანტი, შეისწავლა მსხვილი ნაწლავისა და შუასაყრის ორგანოების ქირურგიული ანატომიის, პერიფერიული ნერვული სისტემისა და შარდ-სასქესო ორგანოების პათოლოგიური და ქირურგიული მკურნალობის საკითხები, გულის ვასკულარიზაცია და სხვა. დაჯილდოებული იყო სამამულო ომის II ხარისხის ორდენით, წითელი ვარსკვლავის ორდენითა და მედლებით. აბაშიძე ვ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 575. ვასილ ქურდოვანიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ნეირომანსერი

ნეირომანსერი (ინგლ. Neuromancer) — ამერიკელ-კანადელი მწერლის, უილიამ გიბსონის, სამეცნიერო ფანტასტიკური რომანი, გამოქვეყნდა 1984 წელს. მიიჩნევა კიბერპანკის ჟანრის ერთ-ერთ ყველაზე პირველ და ყველაზე ცნობილ ნაშრომად. „ნეირომანსერი“ ერთადერთი რომანია, რომელმაც ერთდროულად მოიპოვა ნებულას, ჰიუგოსა და ფილიპ. კ. დიკის პრემიები. ნეირომანსერი Internet Speculative Fiction Database-ში Neuromancer, the William Gibson Aleph. Neuromancer Neuromancer Goodreads-ზე Study Guide for William Gibson: Neuromancer (1984) Neuromancer დაარქივებული 2011-08-04 საიტზე Wayback Machine. ↑ Freebase Data Dumps — Google. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q95"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q648625"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q15241312"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1453477"></a> ↑ An Interview with William Gibson.
ნათელა ქუქიშვილი

ნათელა ქუქიშვილი (დ. 1 მაისი, 1939, ქ. ორჯონიკიძე, ამჟამად ვლადიკავკაზი) — ქართველი ექიმი, ტრავმატოლოგ–ორთოპედი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი. 1963 წელს დაამთავრა ჩრდილოეთ ოსეთის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის (ამჟამად ჩრდილოეთ ოსეთის სახელმწიფო სამედიცინო აკადემია (რუს. Северо-Осетинскую государственную медицинскую академию) სამკურნალო ფაკულტეტი. 1964–1970 წლებში იყო თბილისის პირველი კლინიკური საავადმყოფოს გულ–მკერდის ქირურგიის ანესთეზიოლოგ–რეანიმატორი. 1970 წლიდან თბილისის სამედიცინო უნივერსიტეტის ტრავმატოლოგიის–ორთოპედიისა და ქირურგიის კათედრის ასისტენტი. ავტორია 60 სამეცნიერო ნაშრომის. საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „აღდგენითი ოპერაციები დეფორმიული კოკსართროზის დროს“, დაიცვა 1982 წელს. ნათელა ქუქიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ალექსანდრე ჭილაძე

ალექსანდრე ჭილაძე (დ. 14 ივლისი, 1958, მოსკოვი — გ. ნოემბერი, 2007) — ქართველი ექიმი, მეან–გინეკოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი. 1979 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. იყო სსრკ მეანობა–გინეკოლოგიის ცენტრის ორდინატორი, ასპირანტი. თბილისის ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის მეანობა–გინეკოლოგიის კათედრის ასისტენტი, დოცენტი, პროფესორი. სეფსისის საწინააღმდეგო ცენტრის თბილისის №1 კლინიკური საავადმყოფოს მთავაქრი ექიმი. ავტორია 58 სამეცნიერო ნაშრომის. ჯანდაცვის სამინისტროს მეცნიერებისა და განათლების დეპარტამენტის თავმჯდომარე. საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ორსულობის შეწყვეტა ნაყოფის ინტრანატალური სიკვდილის დროს“, დაიცვა 1984 წელს. ალექსანდრე ჭილაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
დავით ჭუმბურიძე

დავით ჭუმბურიძე (დ. 1 ივნისი, 1950) — ქართველი ექიმი, ქირურგი-ტრავმატოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი. 1976 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი. 1976-1980 წლებში იყო ქალაქის საავადმყოფოს ქირურგი-ტრავმატოლოგი. 1980 წლიდან ტუპერკულოზის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის ძვალ-სახსრის განყოფილების ლაბორანტი, უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, ამავე განყოფილების ლაბორანტი, უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. ავტორია 12 სამეცნიერო ნაშრომის. საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „იმუნოლოგიური და სტრუქტურული ცვლილებების შედარებითი დახასიათება საყრდენ-მამოძრავებელი აპარატის ტუპერკულოზური და არატუპერკულოზური დაავადების დროს“, დაიცვა 1989 წელს. დავით ჭუმბურიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ვახტანგ ჭუმბურიძე

ვახტანგ ჭუმბურიძე (დ. 1 ივლისი, 1952, თბილისი) — ქართველი ექიმი, კარდიოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. 1973 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი სამკურნალო ფაკულტეტი. 1988-2001 წლებში იყო თბილისის თერაპიის ინსტიტუტის, თერაპიის ეროვნული ცენტრის უმცროსი მეცნიერ–მუშაკი, უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი, განყოფილების გამგე, დირექტორის მოადგილე. გულიკო ჩაფიძის სახელობის გადაუდებელი კარდიოლოგიის ცენტრის კლინიკური ფარმაკოლოგიისა და სამედიცინო კვლევების დეპარტამენტის ხელმძღვანელი, დავით ტატიშვილის სამედიცინო ცენტრის კარდიოლოგი. ავტორია 120-ზე მეტი სამეცნიერო პუბლიკაციის, სამი მონოგრაფიის და ერთი საავტორო მოწმობის. მისი ხელმძღვანელობით დაცულია 4 საკანდიდატო დისერტაცია. საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ოქსიფედრინის ანტიანგინალური მოქმედება გ. ი. დ. დროს“, დაიცვა 1977 წელს. სადოქტორო დისერტაციის თემა — „კარდიომიოპათიის კლინიკო–იმუნოლოგიური დახასიათება“, დაიცვა 1987 წელს. ვახტანგ ჭუმბურიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ავთანდილ ჟორჟოლიანი

ავთანდილ ჟორჟოლიანი (დ.22 მარტი, 1950, საყულია, წყალტუბოს მუნიციპალიტეტი) — ქართველი ინჟინერი. 1972 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი სამოქალაქო და სამრეწველო მშენებლობის სპეციალობით. 1974-1984 წლებში მუშაობდა საქართველოს სსრ მშენებლობის სამინისტროს ქუთაისის სახლსაშენ კომბინატში ინჟინრად, უფროს ინჟინრად, საგეგმო და საწარმოო-ტექნიკური განყოფილებების უფროსად. 1984-1988 წლებში წარმოების უფროსად. 1988-1989 წლებში იყო საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს აპარატისა და N7 სამშენებლო ტრესტ „საქშახტმშენის“ სამმართველოების უფროსი. 1989 წლიდან იმავე სამინისროს N4 სამშენებლო ტრესტის რკინაბეტონის ნაკეთობათა ქარხნის დირექტორი იყო. მონაწილეობდა რიგი ქარხნების, ფაბრიკების, სოციალური და ჯანდაცვის ობიექტების მშენებლობაში. ავთანდილ ჟორჟოლიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
სანდრა სტეინგრაბერი

სანდრა სტეინგრაბერი (ინგლ. Sandra Steingraber; დ. 1959, ილინოისი, აშშ) — ამერიკელი ბიოლოგი, მწერალი და კიბოსთან ბრძოლაში გამარჯვებული. სტეინგრაბერი წერს და კითხულობს ლექციებს ეკოლოგიის კავშირზე კიბოსთან და გარემო ფაქტორებზე, რომლებიც ხელს უწყობენ რეპროდუქციული ჯანმრთელობის პრობლემებს სტეინგრაბერი ჩვილობის ასაკში იშვილეს. იგი გაიზარდა და ბავშვობის უმეტესი ნაწილი გაატარა ტეიზველის ოლქში, ილინოისში. დედამისი მიკრობიოლოგი იყო, მამა კი კოლეჯის პროფესორი. მშობლებმა პატარა ასაკიდანვე ჩაუნერგეს ინტერესი მდგრადი განვითარებისა და ორგანული სოფლის მეურნეობის მიმართ. 20 წლის ასაკში სტეინგრაბერს განუვითარდა შარდის ბუშტის კიბო. მის რამდენიმე წიგნში, იგი აღწერს აშკარა კიბოს კლასტერს მის მშობლიურ ქალაქსა და ოჯახში. კიბოს რემისიის შემდეგ სტეინგრაბერმა დაასრულა ბაკალავრიატი ბიოლოგიაში ილინოისის ვესლეანის უნივერსიტეტში. იგი რამდენიმე წლის განმავლობაში მუშაობდა საველე მკვლევარად, საბოლოოდ, დოქტორის ხარისხი ბიოლოგიაში მიჩიგანის უნივერსიტეტში მიიღო. იგი ასევე ფლობს მაგისტრის ხარისხს ინგლისურში, რომელიც მან ილინოისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში მიიღო. სტეინგრაბერი მუშაობდა კორნელის უნივერსიტეტის ფაკულტეტზე და არის საპატიო მოწვეული მეცნიერი ინტერდისციპლინარულ და საერთაშორისო კვლევების განყოფილებაში ითაკას კოლეჯში, ითაკაში, ნიუ-იორკში. იგი იმყოფებოდა საველე ვიზიტით ილინოისის უნივერსიტეტში, რედკლიფ/ჰარვარდში და ჩრდილო-აღმოსავლეთ უნივერსიტეტში, და მუშობდა პრეზიდენტ ბილ კლინტონის მკერდის კიბოს ეროვნულ სამოქმედო გეგმაზე. სტეინგრაბერი , თავის 1997 წლის წიგნში Living Downstream, სამრეწველო და სასოფლო-სამეურნეო დაბინძურების აღწერილობებს აზავებს ანეკდოტებითა და სამეცნიერო და სამედიცინო ლიტერატურის მონაცემებთით, რათა შეაფასოს კავშირი გარემო ფაქტორებსა და კიბოს შორის. სტეინგრაბერი აკრიტიკებს დისბალანსს კიბოს გენეტიკური მიდრეკილების კვლევების დაფინანსებასა და გარემოსდაცვითი წვლილის შესწავლას შორის. წიგნში ნათქვამია, რომ მიუხედავად იმისა, რომ ჩვენ ცოტა რამის გაკეთება შეგვიძლია ჩვენი გენეტიკური მემკვიდრეობის შესაცვლელად, ბევრი რამ შეიძლება გაკეთდეს იმისათვის, რათა შემცირდეს ადამიანის ზემოქმედება გარემო კანცეროგენებზე. 2013 წლის 18 მარტს, სტეინგრაბერი ცხრა სხვა მომიტინგეებთან ერთად დააკავეს, რადგან გადაკეტა ბუნებრივი აირის ობიექტში შესასვლელი, იმისათვის, რომ გაეპროტესტებინა "the industrialization of the Finger Lakes". ჯარიმის გადახდაზე უარის თქმის შემდეგ მან და "Seneca Lake 12"-ის ორმა წევრმა 15-დღიანი სასჯელი მიიღეს. გათავისუფლებამდე სანდრამ 10 დღე გაატარა ერთ-ერთი ოლქის ციხეში. სანდრა ცხოვრობს ნიუ-იორკში მეუღლესთან ჯეფ დე კასტროსთან, მოქანდაკე და ხელოვნების რესტავრაციის სპეციალისტთან, და ორ შვილთან ერთად. 2019 წლის ივლისში, სანდრა სტეინგრაბერმა თავის ესსეში განაცხადა, რომ ის არის გეი, მისი განცხადების დღე კი დაამთხვია LGBTQ STEM დღეს. სანდრა სტეინგრაბერი ვებსაიტი Living Downstream დოკუმენტური ფილმი დაარქივებული 2022-03-13 საიტზე Wayback Machine. Unfractured - 2018 წლის დოკუმენტური ფილმი
ლილი დამიტა

ლილი დამიტა(ინგლ. Lili Damita; დ. 1904, 10 ივლისი, საფრანგეთი გ. 1994 21 მარტი ფლორიდა,) — ამერიკელი მსახიობი და მომღერალი, რომელმაც ითამაშა 33 ფილმში 1922-დან 1937 წლამდე. ლილის მამა ოფიცერი იყო. მან განათლება მიიღო მონასტრებსა და საბალეტო სკოლებში რამდენიმე ქვეყანაში, მათ შორის მშობლიურ საფრანგეთში, ასევე ესპანეთსა და პორტუგალიაში. 14 წლის ასაკში იგი ჩაირიცხა პარიზის ოპერაში მოცეკვავედ. თინეიჯერობისას ის გამოდიოდა პოპულარულ მუსიკალურ დარბაზებში, საბოლოოდ გამოჩნდა Revue-ში კაზინო დე პარიში. მუშაობდა ფოტომოდელად. შესთავაზეს როლი ფილმში, როგორც პრიზი 1921 წელს ჟურნალის სილამაზის კონკურსში გამარჯვებისთვის, იგი გამოჩნდა რამდენიმე მუნჯ ფილმში, სანამ უნგრული წარმოშობის რეჟისორი მაიკლ კურტიზი შესთავაზებდა მას პირველ მთავარ როლს Das Spielzeug von Paris-ში (1925). მან მყისიერი წარმატება მოიპოვა და კურტისმა გადაიღო მისი რეჟისორი კიდევ ორ ფილმში: Fiaker Nr. 13 (1926) და Der goldene Schmetterling (1926). დამიტამ განაგრძო გამოჩენა გერმანულ სპექტაკლებში რეჟისორ რობერტ ვიენის ( Die große Abenteuerin; 1928), GW Pabst ( Man spielt nicht mit der Liebe; 1926) და ბრიტანელი რეჟისორის გრეჰამ კატსის (The Queen Was in the Parlour 1927). კურტიზთან ხანგრძლივი რომანის შემდეგ, 1935 წელს იგი დაქორწინდა უცნობ მსახიობ ეროლ ფლინზე და გადადგა ეკრანიდან. ფლინი მალე გახდა ჰოლივუდის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი სალარო ატრაქციონი და 1941 წელს მათ შეეძინათ ვაჟი, შონ ფლინი. წყვილს სასტიკი განქორწინება ჰქონდა 1942 წელს. მას განასახიერებს ბარბარა ჰერში სატელევიზიო ფილმში My Wicked, Wicked Ways (1985), რომელიც დაფუძნებულია ფლინის ავტობიოგრაფიაზე. პალმ ბიჩში, ფლორიდაში ცხოვრებისას, დამიტა 1962 წელს დაქორწინდა ალენ ლომისზე, გადამდგარი ფორტ დოჯში, აიოვაში, რძის პროდუქტების მწარმოებელზე და ყოველი წლის ნაწილს ატარებდა იქ. ისინი განქორწინდნენ 80-იანი წლების შუა პერიოდში. კამბოჯის სამოქალაქო ომის დროს, მისი ვაჟი შონ ფლინი მუშაობდა დამოუკიდებელ ფოტოჟურნალისტად ჟურნალ Time-თან კონტრაქტით, როდესაც ის და მისი თანამემამულე ჟურნალისტი დანა სტოუნი დაიკარგნენ გზაზე პნომპენის სამხრეთით, კამბოჯა, 1970 წლის 6 აპრილს. მიუხედავად იმისა, რომ დამიტამ უზარმაზარი თანხა დახარჯა შვილის ძებნაში, ის ვერსად იპოვეს და 1984 წელს იგი კანონიერად გარდაცვლილად გამოცხადდა. 1928 წელს დამიტა სამუელ გოლდვინმა მიიწვია ჰოლივუდში და მისი დებიუტი შეასრულა ამერიკულ ფილმში The Rescue. იგი იჯარით იყო გაცემული სხვადასხვა სტუდიაში, გამოჩნდა ვარსკვლავებთან და წამყვან მამაკაცებთან, როგორებიც არიან მორის შევალიე, ლოურენს ოლივიე, ჯეიმზ კეგნი, გარი კუპერი და კერი გრანტი. მისი ფილმები მოიცავდა სალაროებში წარმატებებს The Cock-Eyed World (1929), ნახევრად ჩუმად The Bridge of San Luis Rey (1929) და This Is the Night (1932). ლილი დამიტა კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ლილი დამიტა — ბროდვეის ინტერნეტ მონაცემთა ბაზაში (IBDb) (ინგლისური) Photographs of Lili Damita ფოტოები და ლიტერატურა ლილი დამიტას საფლავი
მხევლის წიგნი

მხევლის წიგნი (ინგლ. The Handmaid's Tale) — კანადელი მწერლის, მარგარეტ ეტვუდის, ფუტურისტული დისტოპიური რომანი, გამოქვეყნდა 1985 წელს. ნაწარმოებში მოქმედება მიმდინარეობს ახლო მომავალში, ახალ ინგლისში, პატრიარქალურ, ტოტალიტარულ სახელმწიფოში, გილეადის რესპუბლიკაში. მთავარი პერსონაჟია ქალი სახელად ფრედისა, იგი მხევალთა კასტას მიეკუთვნება, რომელთაც მამაკაცებისთვის – გილეადის მმართველი კლასისთვის – ბავშვების გაჩენა ევალებათ. რომანი იკვლევს ქალთა დაქვემდებარებას პატრიარქალურ საზოგადოებაში, ქალების გავლენისა და ინდივიდუალობის დაკარგვას, ქალთა რეპროდუქციული უფლებების შეზღუდვას და ასევე იმ სხვადასხვა საშუალებებს, რომლითაც ქალები წინააღმდეგობის გაწევას და ინდივიდუალობისა და დამოუკიდებლობის მოპოვებას ცდილობენ. რომანის სათაური მომდინარეობს ჯეფრი ჩოსერის „კენტერბერიული მოთხრობებიდან“, რომლის მონაკვეთებიც სწორედ ასეა დასათაურებული („ვაჭრის წიგნი“; „რაინდის წიგნი“; „პასტორის წიგნი“ და ა. შ.). რომანისთვის ეტვუდმა 1985 წელს მიიღო კანადის გენერალ-გუბერნატორის პრემია, ხოლო 1987 წელს არტურ კლარკის პრემიის პირველი ლაურეატი გახდა. „მხევლის წიგნი“ აგრეთვე წარდგენილი იყო ნებულასა და ბუკერის პრემიებზე 1986 წელს. წიგნის მიხედვით 1990 წელს ფილმი, 2000 წელს ოპერა, ხოლო 2017 წელს სატელევიზიო სერიალი გადაიღეს. რომანის მომდევნო ნაწილი, „აღთქმები“, 2019 წელს გამოქვეყნდა. Atwood, Margaret. The Handmaid's Tale. BBC World Service.. The Handmaid's Tale ↑ The Handmaid's Tale Study Guide: About Speculative Fiction (22 May 2009). ↑ Isomaa, Saija; Korpua, Jyrki; Teittinen, Jouni (27 August 2020) New Perspectives on Dystopian Fiction in Literature and Other Media (English). Cambridge Scholars Publishing, გვ. 70. ISBN 978-1-5275-5872-4. „Although theonomy originally refers to the Biblical past, in fiction it can be seen as a possible form of futuristic dystopian society, as is evident in Margaret AtwoodГs The Handmaid's Tale (1985). The theonomic government ruled by Lord Protector Cromwell in The Adventures of Luther Arkwright is quite different from the one in Atwood's novel because there is a constant power struggle.“
ჰამზათ-ბეგი

ჰამზათ-ბეგი (დ. 1789 — გ. 1 ოქტომბერი [ძვ. სტ. 19 სექტემბერი], 1834, ხუნძარი, ავარია) — დაღესტნის მეორე იმამი, მიურიდიზმის აქტიური მიმდევარი. 1834 წლის აგვისტოში ილაშქრა ავართა ხანების წინააღმდეგ, რომლებიც მხარს უჭერდნენ რუსეთის მთავრობას და მიურიდიზმის იდეებს არ ემორჩილებდნენ. დაიკავა ავართა დედაქალაქი − აული ხუნძახი, ჩამოახრჩო ხანის ცოლი და შვილები. წელიწადნახევრის განმავლობაში ებრძოდა რუს მთავრობას (იმამატი). ავართა ხანების მომხრეებმა, მ. შ. ჰაჯი-მურატმა, მოაწყვეს შეთქმულება ჰამზათ-ბეგის წინააღმდეგ. მისი სიკვდილია შემდეგ დაღესტნის იმამი (რიგითი მესამე) გახდა შამილი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 596. Шапи Казиев Имам Шамиль. ЖЗЛ. М., Молодая гвардия, 2010. ISBN : 5-235-02677-2 (რუსული)