laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ლის ალგებრის წარმოდგენა

მათემატიკაში ლის ალგებრის წარმოდგენა აკავშირებს მოცემულ ლის ალგებრას ზოგად წრფივ ლის ალგებრასათან. უფრო დაწვრილებით, მოდი g {\displaystyle {\mathfrak {g}}} იყოს ლის ალგებრა და მოდი V იყოს ვექტორული სივრცე. გავიხსენოთ, რომ g l ( V ) {\displaystyle {\mathfrak {gl}}(V)} აღნიშნავს ლის ალგებრას, რომლის ელემენტებია V-დანV-ში ყველა წრფივი ასახვა, ხოლო ფრჩხილი მოიცემა ტოლობით: [A,B]=AB-BA. ვიტყვით, რომ მოცემული გვაქვს g {\displaystyle {\mathfrak {g}}} ლის ალგებრის წარმოდგენა V ვექტორულ სივრცეში, თუ მოცემულია ლის ალგებრების ჰომომორფიზმი ϕ : g → g l ( V ) {\displaystyle \phi \,:\,{\mathfrak {g}}\to {\mathfrak {gl}}(V)} . ეს ცნება ექვივალენტურია g {\displaystyle {\mathfrak {g}}} -მოდულის ცნებისა, რომელიც მოიცემა ორადწრფივი ასხავით g × V → V {\displaystyle {\mathfrak {g}}\times V\to V} რომლისთვისაც სრულდება ტოლობა: [ x , y ] ⋅ v = x ⋅ ( y ⋅ v ) − y ⋅ ( x ⋅ v ) {\displaystyle [x,y]\cdot v=x\cdot (y\cdot v)-y\cdot (x\cdot v)} x და y არიან g {\displaystyle {\mathfrak {g}}} -ს ელემენტები. კავშირი ორ ცნებას შორის მოიცემა ტოლობით x ⋅ v = ( ϕ ( x ) ) ( v ) {\displaystyle x\cdot v=(\phi (x))(v)} . ორივე ცნება ექვივალენტურია g {\displaystyle {\mathfrak {g}}} ლის ალგებრის უნივერსალური მომვლებ ალგებრაზე U ( g ) {\displaystyle U({\mathfrak {g}})} მოდულის ცნებისა. N. Bourbaki, Groupes et algèbres de Lie. Chapitre 1. Springer; 2006. ISBN-10: 3540353356.
რაჭა-ლეჩხუმის გლეხთა აჯანყება

რაჭა-ლეჩხუმის გლეხთა აჯანყება — ბოლშევიკური ბანდების მიერ რაჭა-ლეჩხუმში მოწყობილი აჯანყება 1918 წელს ამიერკავკასიის დემოკრატიული ფედერაციული რესპუბლიკის, შემდეგ საქართველოს რესპუბლიკის მთავრობის წინააღმდეგ. აჯანყების უშუალო საბაბი გახდა სოფელ ლასურიაში მოწვეულ ყრილობაზე სამაზრო ერობის წარმომადგენელთა გამოუცხადებლობა და ადგილობრივი ხელისუფლების მიერ ცაგერის გამაგრების დაწყება. ბოლშევიკების ერთ-ერთმა რაზმმა, რომელსაც ი. სვანიძე მეთაურობდა, ხელთ იგდო ცაგერი და სამაზრო ხელისუფლება გააუქმა. მთავრობამ ლეჩხუმში გვარდიელთა რაზმი გაგზავნა ჯავშნოსანი ავტომობილის თანხლებით, მაგრამ ეს რაზმი ბოლშევიკებმა განაიარაღეს, ხოლო მისი ერთ-ერთი მეთაური ლევან დადეშქელიანი მოლაპარაკებებზე მიიწვიეს და ვერაგულად მოკლეს. 14 მარტს ქუთაისის საგუბერნიო კომისარმა ივანე კაჩუხაშვილმა ლეჩხუმის მაზრა კანონგარეშე გამოაცხადა. სახალხო გვარდიამ ჩაკეტა ლეჩხუმისაკენ მიმავალი ყველა გზა, აიკრძალა სურსათის შეტანა. 15 მარტს ბოლშევიკებმა თანამოაზრეებს საქართველოს სხვა მხარეებშიც მოუწოდეს დაეწყოთ ძირგამომთხრელი ქმედებები. ლეჩხუმის მაზრის კანონგარეშე გამოცხადების მიმართ საზოგადოების არაერთგვაროვანი რეაქციის გამო მთავრობამ ბლოკადა მოხსნა რეგიონს და ამავდროულად, წესრიგის აღსადგენად გვარდიელთა ახალი რაზმები გაგზავნა იქ. საბოლოოდ მთავრობის ჯარის ნაწილებმა ცაგერი აიღეს. ამბოხებულთა ცალკეული ბანდები ბრძოლას განაგრძობდნენ. ახალი ძალით იფეთქა აჯანყებამ რაჭაში. აჯანყებულთა დასახმარებლად მივიდა სამეგრელოს ბოლშევიკთა ბანდა ალექსი გეგეჭკორის ხელმძღვანელობით. შეიქმნა სამეგრელო-რაჭა-ლეჩხუმის რევოლუციური შტაბი, რომელშიც 5 კაცი შედიოდა. შტაბის ბრძანებით ონელი ვაჭრები დააყაჩაღეს და იძულებით გადაახდევინეს ფული, ეს თანხა კი ბოლშევიკური რაზმების მომარაგების მოხმარდა. ამავე დროს ამბროლაურში რაიონულ ყრილობაზე აირჩიეს რაიონის ხელმძღვანელი ორგანოს აღმასრულებელი კომიტეტი. ვითარება გართულდა. აჯანყებულთა წინააღმდეგ გაიგზავნა ჯარისა და გვარდიის ნაწილები, რომლებიც ბოლშევიკები სოფელ ტვიშთან ბრძოლაში დაამარცხეს. გორგაღალასთან ბრძოლის შემდეგ გვარდიამ დროებით 15 კმ-ით უკან დაიხია. ორკვირიანი ბრძოლის შემდეგ, 23 აგვისტოს, აჯანყებულები საბოლოოდ დამარცხდნენ, ბოლშევიკური ბანდები რეგიონიდან განიდევნა. გიორგობიანი ა., გმირული ბრძოლების დაუვიწყარი დღეები, თბ., 1967; კიკვიძე ა., რაჭა. რევოლუციური წარსული და აწმყო, თბ., 1976; საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 6, თბ., 1972; დღვილავა მ., კოჭლანაზაშვილი რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 312.
ყორნისებრნი

ყორნისებრნი (ლათ. Corvidae) — ფრინველთა ოჯახი ბეღურასნაირთა რიგისა. მოიცავს ზომით (სხეულის მასა 50 გ — 1,5 კგ) და გარეგნობით ძლიერ განსხვავებულ 130-მდე სახეობას. გავრცელებული არიან მთელ მსოფლიოში (გარდა ანტარქტიკისა, ახალი ზელანდიისა და ზოგი ოკეანური კუნძულისა). ბინადრობენ ტყეებში, ველებზე, უდაბნოებსა და მთებში, ანთროპომორფულ ლანდშაფტში. მონოგამები არიან. ბუდეს იკეთებენ ხეზე, ბუჩქზე, კლდეზე, შენობის სახურავზე. დებენ 3–8 კვერცხს. პოლიფაგები არიან. საქართველოში ბინადრობს 8 სახეობა (ჩხიკვი, კაჭკაჭი, წითელნისკარტა და ყვითელნისკარტა მაღრანი, ჭკა, ჭილყვავი, რუხი ყვავი, ყორანი). 1 კი (შავი ყვავი) იშვიათად გვხვდება მიმოფრენისას. ჟორდანია რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 659. ↑ ყორნისებრნი (TSN 179665). ინტეგრაციული ტაქსონომიის საინფორმაციო სისტემა.
რაჭა-ლეჩხუმის კავკასიონი

რაჭა-ლეჩხუმის კავკასიონი — კავკასიონის სამხრეთის კალთის მონაკვეთი ძირითადად მდინარე რიონის აუზის ფარგლებში. ჩრდილოეთი საზღვარია კავკასიონის მთავარი ქედი მწვერვალი ფასისმთიდან (დასავლეთით) მწვერვალ ზეკარამდე (აღმოსავლეთით), სამხრეთით — ხვამლის მასივისა და რაჭის ქედის სამხრეთი კალთის ძირი. აღმოსავლეთით მასში შემოდის მდინარეების ჯეჯორისა და ღარულის ზემო აუზები. დასავლეთ და ჩრდილოეთ-დასავლეთი საზღვარი ჯერ ლეჩხუმის ქედია, შემდეგ მდინარეების ცხენისწყლისა და რიონ-ლაჯანურას წყალგამყოფი. რაჭა-ლეჩხუმის კავკასიონის მთავარი ქედი აგებულია კამბრიუმისწინა და პალეოზოური გრანიტოიდებით, გნაისებითა და კრისტალური ფიქლებით. დანარჩენი ტერიტორია — იურული, ცარცული და მესამეული ნალექებით (თიხაფიქლები, ქვიშაქვები, პორფირიტული წყება, კირქვები, კონგლომერატები). რაჭა-ლეჩხუმის კავკასიონის უმთავრესი ოროგრაფიული ერთულებია: კავკასიონის მთავარი ქედი, აგრეთვე გვერდითი ქედები: ლეჩხუმის, რაჭის, შოდა-კედელას ქედი და მათი მრავალრიცხოვანი განტოტებები, რაჭისა და შაორის ქვებულები. კავკასიონის მთავარ ქედზე, აგრეთვე ლეჩხუმის, შოდისა და კედლის ქედებზე ჩამოყალიბებულია მაღალმთიანი, ალპური ტიპის რელიეფი, შემონახულია ძველი გამყინვარების კვლები. რაჭა-ლეჩხუმის კავკასიონის დანარჩენი, უმეტესი ნაწილის რელიეფი შექმნილია მდინარეული ეროზიით. რელიეფის თანამედროვე სახის ჩამოყალიბებაში მნიშვნელოვანი როლი ეკუთვნის მეწყრულ და კარსტულ პროცესებს. რელიეფის კარსტული ფორმებია რაჭის ქედზე, ხვამლის მასივზე, მდინარეების ჭანჭახისა და ჯეჯორის ხეობებში და სხვაგან. რაჭა-ლეჩხუმის კავკასიონი ზღვის სუბტროპიკული ნოტიო ჰავის ოლქში მდებარეობს და ხასიათდება ჰავის სიმაღლებრივი ზონალურობით, დაწყებული საკმაოდ ნოტიო, ზომიერად ცივზამთრიანი და შედარებით მშრალი ცხელზაფხულიანი ჰავიდან (დაბალ მთებში) დამთავრებული მუდმივი უხვთოვლიანი და მყინვარებიანი მაღალმთიანი ნოტიო ჰავით (მაღალ მთებში). მთავარი მდინარე რიონი, შენაკადები, მარცხენა: ზოფხიტურა, ჩეშურა, ჭანჭახი, ღარულა, ჯეჯორა, კრიხულა, შარეულა, ლეხიდარი და სხვა. მარჯვენა: საკაურა, ლუხუნი, რიცეულა, ლაჯანურა და სხვა. წყალდიდობა გაზაფხულზეა, წყალმცირობა — ზამთარში. რაჭა-ლეჩხუმის კავკასიონზე არის ტბები: ქვედის ტბა, ჭელიაღელე, სასვანოტბა, დევის ტბა, შავი ტბა; ხელოვნური წყალსაცავები: შაორის, ტყიბულის, ლაჯანურის, მინერალური წყაროებია შოვში, უწერაში და სხვა. რაჭა-ლეჩხუმის კავკასიონის მყინვარებია: ზოფხიტო, ლაბოდა, კირტიშო, ბოყო, დიდი ედენა და ბუბა. დაბალმთიან ზონაში ტყის ყომრალ და ნეშომპალა-კარბონატულ ნიადაგებზე შერეული ფართოფოთლოვანი ტყეებია (მუხა, რცხილა, წიფელი, წაბლი და სხვა) მარადმწვანე ქვეტყით. ამავე ნიადაგებზე საშუალმთის ზონაში გაბატონებულია რცხილნარ-წიფლნარი და წიფლნარი. ტყის ზედა სარტყლის გაეწრებულ ყომრალ და ზოგან ნეშომპალა-კარბონატულ ნიადაგებზე მუქწიწვიანი ტყეებია (ნაძვი, სოჭი), აქა-იქ ფიჭვნარიც. მთის მდელოს ნიადაგებზე სუბალპური და ალპური ბუჩქნარი და მდელოებია, დიდი მდინარეების გასწვრივ ალუვიური ნიადაგებია, რომლებიც უმთავრესად კულტურულ მცენარეებს უკავია. რაჭა-ლეჩხუმის კავკასიონზე გაბატონებულია 3 ტიპის ლანდშაფტი: ნოტიოჰავიანი მთა-ტყის (რამდენიმე სახის, მათ შორის კარსტული), მთა-მდელოს (სუბალპური და ალპური ქვეტიპებით, ზოგან კარსტული) და გლაციალურ-ნივალური ლანდშაფტები. უკლება დ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 312-313.
ქართველ ხალხთა მსოფლიო კონგრესი

ქართველ ხალხთა მსოფლიო კონგრესი (ქხმკ) — საქართველოს ფარგლებს გარეთ მცხოვრები ქართველების საზოგადოებრივი ორგანიზაცია, რომელიც დაფუძნებულია 2009 წლის მარტში სანქტ-პეტერბურგში. 2009 წლის 14 მაისს ქართველ ხალხთა საერთაშორისო კონფერენციაზე სოჭში კონგრესის პრეზიდენტმა ალექსანდრე ებრალიძემ განაცხადა თავისი სურვილის შესახებ დაიწყოს ბრძოლა საქართველოს პრეზიდენტის პოსტის დასაკავებლად. ორგანიზაციის პრეზიდენტია ალექსანდრე ებრალიძე — რუსეთში მცხოვრები ქართველი ბიზნესმენი. ვიცე-პრეზიდენტები: ბადრი მელაძე — ქ. მოსკოვის სახელმწიფო გაერთიანებული საწარმოს ”დედაქალაქის აფთიაქების” გენერალური დირექტორის მოადგილე უსაფრთხოების სფეროში; ვლადიმერ ხომერიკი — რუსეთის ინოვაციური და საინვესტიციო სფეროს სპეციალისტების სახელმწიფო აკადემიის რექტორის მრჩეველი. ქართველ ხალხთა მსოფლიო კონგრესის ბლოგი
შავარდენი (გვარი)

შავარდენი (ლათ. Falco; ასევე მოიხსენიება როგორც შევარდენი) — ფრინველთა გვარი შავარდნისნაირთა რიგისა. ახასიათებს თითქმის კოსმოპოლიტური გავრცელება (არ არის ანტარქტიკაში). ზედა ნისკარტზე აქვს ბასრი კბილაკი. შავარდენის ფრთები გრძელი და ვიწროა, შებუმბლვა მჭიდრო. სხეულის სიგრძე 21-50 სმ აღწევს. ბუდეს არ იშენებს — კვერცხებს (3-4 ცალს) დებს კლდის ნაპრალებში, ნიადაგზე, სხვა ფრინველების მიტოვებულ ბუდეებში. ინკუბაცია გრძელდება 1 თვემდე, კრუხობს დედალი. უმრავლესობა ბუდობის პერიოდის გარდა ნომადობს კიდეც. ამჟამად გვარში გაერთიანებულია ყოფილი დამოუკიდებელი გვარები: Aesalon, Cerchneis, Erythropas, Hypotrirorchis, Harpe. Ieracidea და სხვა. იკვებებიან წვრილ-წვრილი ძუძუმწოვრებით, ფრინველებით, მწერებით (რომლებსაც ჰაერში იჭერენ) და ქვეწარმავლებით. მსხვილ შავარდენს (შავარდენი, სონღული) ბაზებად იყენებდნენ. გვარში 36 სახეობაა, მათ შორის საქართველოში გვხვდება 7: ველისა და ჩვეულებრივი კირკიტა, ალალი, თვალშავი, მარჯანი, ბარი, შავარდენი; ბოლო ორი შეტანილია საქართველოს „წითელ წიგნში“. ბაზი (ფრინველი) ჟორდანია რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 669.
შავარდენი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტერმინით შავარდენი შეიძლება აღნიშნული იყოს: შავარდენი — ფრინველი შავარდენი — ფრინველთა გვარი
ტრენტი (მდინარე)

ტრენტი (ინგლ. Trent) — ინგლისის ერთ-ერთი მთავარი მდინარე. ტრენტის სიგრძეა 298 კმ. მისი სათავე მდებარეობს ზღვის დონიდან 180 მეტრზე, სტაფფორდშირში, ბიდულპსა და ბიდულპის მურს შორის. ტრენტი მიედინება მიდლენდის ტერიტორიაზე, შემდეგ კი უერთდება ოუზის მდინარეს.
ჰენრი ერნესტ გასკოინ ბულვერი

სერ ჰენრი ერნესტ გასკოინ ბულვერი (11 დეკემბერი, 1836 – 30 სექტემბერი, 1914), ბრიტანეთის კოლონიური იმპერიის დიპლომატი, პოლიტიკოს სერ ჰენრი ლიტონ ბულვერის ძმისშვილი. ბულვერი ჩატერჰაუზის სკოლაში და კემბრიჯის კოლეჯში სწავლობდა. დაჯილდოებული იყო „ბრიტანეთის წმინდა მიქაელისა და წმინდა გიორგის ორდენით“. ახლო ურთიერთობა ჰქონდა ინგლისელ მწერალთან ჰენრი ჰაგარდთან. ↑ (ინგლისური) Archives Hub: Administrative/Biographical History of Sir Henry Ernest G. Bulwer[მკვდარი ბმული]. ↑ (ინგლისური) Bulwer, Henry Ernest (Gascoyne) Lytton. დაარქივებული 2012-10-05 საიტზე Wayback Machine. , Cambridge University Press.
შავარდნისნაირნი

შავარდნისნაირნი (ლათ. Falconiformes) — ფრინველთა რიგი. მოიცავს 11 გვარის 60-მდე სახეობის დღის მტაცებელ ფრინველს. მათი სხეულის მასა 35 გ-იდან 1,735 გ-ს აღწევს. მონოგამები არიან, ქმნიან მტკიცე წყვილებს. ბუდობენ ხეებზე, ნიადაგზე, კლდეებზე, ხანდახან სხვის ბუდეებსაც იყენებენ. უმრავლესობა ცხოველური საკვებით იკვებება. ახასიათებს ვიწრო კვებითი სპეციალიზაცია. სქესმწიფობას წვრილი ფორმები აღწევენ 1 წლის, მსხვილები 3-4 წლის ასაკში. რიგი მოიცავს ერთადერთ ოჯახს: შავარდნისებრნი. ადრე რიგში გაერთიანებული იყო შავარდნისებრნი, შაკისებრნი, ფრინველმდივანისებრნი, ქორისებრნი, ამერიკული სვავისებრნი. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: შავარდნისნაირნი falconiformes.html Eaglewatch: Birds of prey and owls around the world ↑ შავარდნისნაირნი (TSN 175262). ინტეგრაციული ტაქსონომიის საინფორმაციო სისტემა.
ევროპის გუნდური ჩემპიონატი ჭადრაკში ვაჟთა შორის

ევროპის გუნდური ჩემპიონატი ჭადრაკში ვაჟთა შორის 1957 წელს ფიდემ გადაწყვიტა ჩაეტარებინა ევროპის გუნდური ჩემპიონატი ჭადრაკში ვაჟთა შორის. პირველი ათი ჩემპიონატი არათანაბარი ციკლით ტარდებოდა (სხვაობა მერყეობდა სამიდან ექვს წლამდე) და მხოლოდ 1997 წლიდან დარეგულირდა ორწლიან ციკლად. პირველი რვა ჩემპიონატი ჩატარდა ორ ეტაპად. გუნდები ჯერ შესარჩევ ჯგუფებში არკვევდნენ ფინალისტთა ვინაობას და შემდეგ უკვე ფინალში იბრძოდნენ ჩემპიონის წოდებისათვის. სსრ კავშირის დაშლამდე საბჭოთა მოჭადრაკეების უპირატესობა აშკარა იყო (მით უმეტეს 10 დაფაზე). ასევე (ძირითდად) კონკურენციის გარეშე იყვნენ მედლებისათვის ბრძოლაში იუგოსლავიელი და უნგრელი მოჭადრაკეები. 1989 წლის მერე ჩატარებულმა რვა ჩემპიონატმა კი ექვსი სხვადასხვა ჩემპიონი და 12 პრიზიორი დაასახელა.  საქართველოს ნაკრებმა ევროპის ცხრა ჩემპიონატის განმავლობაში 34 ქვეყნის 36 ნაკრებთან ჩაატარა 81 მატჩი, საიდანაც მოიგო 36, ფრედ დაამთავრა 21 და წააგო 24 შეხვედრა. ამ 81 მატჩის ფარგლებში ქართველმა მოჭადრაკეებმა ითმაშეს 324 პარტია, საიდანაც მოიგეს 7892, ყაიმით დაამთავრეს 175 და წააგეს 57 პარტია. ქართველებმა ოთხი მატჩი მოიგეს ანგარიშით 4-0, სამი - 3,5-0,5, 14 მატჩი - ორ ქულიანი (3-1), და 12 - ერთქულიანი (2,5-1,5) სხვაობით. 19 მატჩი დაამთავრეს ფრედ (2-2). ერთქულიანი სხვაობით წააგეს - 16, ორქულიანი სხვაობით - 7 და სამქულიანი სხვაობით - ერთი მატჩი.  საქართველოს ნაკრებს დადებითი ბალანსი აქვს 21 ნაკრებთან, თანაბარი - შვიდთან და აგებს 8 მეტოქესთან. 1999 წელს ბათუმში საქართველომ, როგორც მასპინძელმა გამოიყვანა მეორე გუნდიც. მისი შედეგები ასეთია:
შაკი

შაკი (ლათ. Pandion haliaetus) — ფრინველი ქორისნაირთა რიგისა. მისი სხეულის სიგრძე 60 სმ, მასა 1,3-1,9 კგ აღწევს. სხეული ზურგის მხრიდან მურაა, მუცლის მხარეს — ღია. კარგად აქვთ განვითარებული ზანდაროზის ჯირკვალი. გავრცელებულია ყველგან, არქტიკისა და ანტარქტიკის, აგრეთვე აფრიკისა და სამხრეთ ამერიკის ტროპიკების გარდა. მობუდარი ფრინველია. ცხოვრობს თევზით მდიდარი წყალსატევების პირას. დებს 2-3 კვერცხს. ინკუბაცია გრძელდება 35 დღე-ღამე. იკვებება თევზით (იქთიოფაგია), მღრღნელებით და სხვა. საქართველოში მეტად იშვიათია. შეტანილია საქართველოს „წითელ წიგნში“. ჟორდანია რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 677. ↑ შაკი (TSN 175590). ინტეგრაციული ტაქსონომიის საინფორმაციო სისტემა.
ნოქალაქევის არქეოლოგიური მუზეუმ-ნაკრძალი

პარმენ ზაქარაიას სახელობის ნოქალაქევის არქეოლოგიური მუზეუმ-ნაკრძალი — მუზეუმ-ნაკრძალი საქართველოში. დაფუძნდა 1979 წელს, მოიცავს ადრეული შუა საუკუნეების საქართველოს ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს ძეგლს — ნოქალაქევი (ციხე-გოჯი, არქეოპოლისი). ნოქალაქევის ყველაზე ადრეული არქეოლოგიური ფენები და აქ აღმოჩენილი ნივთები თარიღდება ძვ. წ. VIII-VII საუკუნეებით. მათ შორისაა: სხვადასხვა ცხოველთა (ცხვარი, ღორი, ცხენი) კერამიკული ქანდაკებები, ძვ. წ. VI-IV საუკუნეების ფენებიდან გამოვლენილი როგორც ადგილობრივი წარმოების, ასევე იმპორტული თიხის ჭურჭელი (ამფორები), ელინისტური ხანის (ძვ. წ. III-I სს.) ორმოსამარხები და ქვევრსამარხები მდიდრული სამარხეული ინვენტარით:ოქროს, ვერცხლის, ბრინჯაოს, მინისა და პასტის მძივები, ბეჭდები, საყურეები, სასაფეთქლეები, სამაჯურები და სხვა. ნაქალაქარის ტერიტორიაზე გამოვლენილია აგრეთვე საერო არქიტექტურის ნიმუშები (სასახლეები, აბანოები), წყალსაცავი, გვირაბი და სხვა სახის სამეურნეო თუ საფორტიფიკაციო ნაგებობები. ნაქალაქარის ტერიტორიაზე აღმოჩენილია XVI-XVIII სს-ის მცირე ზომის სასახლე, ძველ გალავნებზე და კოშკებზე შედარებით ახალი სამშენებლო ფენებიც. მუზეუმ-ნაკრძალის ფონდებში დაცულია 3450 ექსპონატი. ციხე-გოჯის ტერიტორიაზე მდებარეობს სამეგრელოს და ზემო სვანეთის მხარის ტერიტორიაზე ერთ-ერთი უძველესი ქრისტიანული ტაძარი ორმოცი წმინდა მოწამის სახელობის ეკლესია - VI საუკუნის პირველი ნახევარი. მუზეუმი მუშაობს ყოველდღე, ორშაბათის გარდა, 10-დან 18 საათამდე. მონეტები მუზეუმში დაცული ექსპონატები ნოქალაქევის არქეოლოგიური მუზეუმი დაარქივებული 2007-07-08 საიტზე Wayback Machine. ნოქალაქევის არქეოლოგიური მუზეუმ-ნაკრძალი[მკვდარი ბმული]
Strawberry Swing

Strawberry Swing — ბრიტანული როკ-ჯგუფ Coldplay-ს სიმღერა 2008 წლის დისკიდან Viva la Vida or Death and All His Friends. იგი ციფრულად ჩამოსატვირთი სინგლის სახით გამოიცა 2009 წლის 14 სექტემბერს, ხოლო მისი მუსიკალური ვიდეო, რომელშიც გამოყენებულია ანიმაციური ტექნოლოგიები, გამოვიდა 2009 წლის 3 აგვისტოს. iTunes ჩამოტვირთვა: Strawberry Swing - 4:09 პრომო დისკი: Strawberry Swing (რადიოს ვერსია) – 4:07 Strawberry Swing (ალბომის ვერსია) – 4:11 Strawberry Swing (ინსტრუმენტული ვერსია) - 4:11 სიმღერის მუსიკალური ვიდეო გადაღებული „სტოპ მოძრაობის“ ტექნიკით, Shynola-ს მიერ. მთელი კლიპის მანძილზე კრის მარტინი წევს იატაკზე, ხოლო მის ირგვლივ იხატება მოძრაობები. იგი იქცევა სუპერგმირად და ცდილობს თავისი გამოგონილი შეყვარებულის გადარჩენას. კლიპში ასევე ჩნდება (იხ. სურათი) ეჟენ დელაკრუას ნახატის (რომელიც გამოყენებული ალბომის Viva la Vida or Death and All His Friends გარეკანზე) ელემენტიც - მამაკაცი იარაღით. ინფორმაცია საიტზე Discogs
ცინ შიხუანდი

ცინ შიხუანდი (ჩინ.: 秦始皇) (დ. ძვ. წ. 259 — გ. ძვ. წ. 210) — ცინის სამეფოს მმართველი (ძვ. წ. 246 წლიდან), რომელმაც დაასრულა მრავალსაუკუნოვანი მეომარ სამეფოთა ეპოქა. ძვ. წ. 221 წლისთვის დაამყარა მმართველობა შუა ჩინეთის მთელ ტერიტორიაზე და შევიდა ისტორიაში როგორც პირველი ჩინური ცენტრალიზებული სახელმწიფოს შემქმნელი. მის მიერ დაფუძნებული ცინის დინასტია, რომელიც მიზნად ისახავდა ჩინეთის ათი ათასი წლის განმავლობაში მართვას, ჩამოგდებული იქნა რამდენიმე წელიწადში მისი სიკვდილიდან. ცინ შიხუანდი დღემდე რჩება ერთ-ერთ დისკუსიურ ფიგურად ჩინეთის ისტორიაში. ჩინეთის გაერთიანების შემდეგ მან და მისი უახლოესმა მრჩეველმა ლი შიმ გაატარეს ეკონომიკური და პოლიტიკური რეფორმები. მან წამოიწყო ისეთი გიგანტური პროექტები, როგორებიცაა ჩინეთის დიდი კედელი, ჩინეთის პირველი იმპერატორის მავზოლეუმი, გზების სისტემა და ტერაკოტის არმია. ამავდროულად მან დაწვა უამრავი მწიგნობარი და სხვადასხვა წიგნი. ცინ შიხუანგი მავზოლეუმი დაარქივებული 2010-01-07 საიტზე Wayback Machine. ↑ „იმპერაატორი ცინ შიხუანგი - ჩინეთის პირველი იმპერატორი“. TravelChinaGuide.com. ციტირების თარიღი: 2007-09-10. ↑ 2.0 2.1 უილიამ ჯ. დუიკერი. შპილფოგელი, ჯექსონ ჯ. გამოცემა: 5, ილუსტრირებული. (2006). მსოფლიოს ისტორია: ტომი I: To 1800. თომსონის უმაღლესი განათლების გამოცემა. ISBN 0-495-05053-9, 9780495050537. გვ. 78.
შაშვისებრნი

შაშვისებრნი (ლათ. Turdidae) — ფრინველთა ოჯახი ბეღურასნაირთა რიგისა, მოიცავს მთელ მსოფლიოში გავრცელებულ (არ არის ანტარქტიკაში, არქტიკის მკაცრ რაიონებში, ავსტრალიის ნაწილსა და ზოგიერთ ოკეანურ კუნძულზე) 40-70 გვარის 300-მდე სახეობას. ოდნავ წაგრძელებული ტანადი სხეული აქვთ. სულ სხვადასხვანაირად არიან შეფერილი. ახასიათებთ სქესობრივი დიმორფიზმიც. იკვებებიან მწერებით, ჭიებით, მოლუსკებით, წვრილი ხილითა და კენკრით. საქართველოში გვხვდება 22 სახეობა. საქართველოს „წითელ წიგნში“ შეტანილია წითელმუცელა ბოლოცეცხლა და წითური ასპუჭაკა. ბინადრობენ განსხვავებულ ლანდშაფტებში, დებენ 3-6, იშვიათად მეტ კვერცხს. ნაწილი წელიწადში 2-ჯერ ბუდობს. მრავალი სახეობის მამალი კარგი მგალობელია. ჟორდანია რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 695.
რაჭისუბანი (მრავალმნიშვნელოვანი)

რაჭისუბანი შეიძლება აღნიშნავდეს: რაჭისუბანი - სოფელი ბოლნისის მუნიციპალიტეტში რაჭისუბანი - სოფელი ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში
ვულვერჰემპტონი

ვულვერჰემპტონი (ინგლ. Wolverhampton) — ქალაქი ინგლისში, დასავლეთ მიდლენდის საგრაფოში (ადრე შედიოდა სტეფორდშირის საგრაფოში). 2014 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა 252.987 კაცს შეადგენს. ვულვერჰემპტონი სიდიდით მე-13 ქალაქია ინგლისში. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ვულვერჰემპტონი“ ვიკისაწყობში. ვულვერჰემპტონი, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე ↑ Bevölkerung von England am 30. Juni 2014
რბილი ცრუფარიანა

რბილი ცრუფარიანა (ლათ. Coccus hesperidum) — მწერი კოქციდების ოჯახისა. დედალი ბრტყელია, ოვალური, მოყვითალო-მომწვანო ან მონაცრისფრო. მისი სიგრძე 1,5-5 მმ აღწევს. მატლი უფერულია, თითქმის გამჭვირვალე. რბილი ცრუფარიანა გავრცელებულია სუბტროპიკულ და ტროპიკულ ზონაში. აზიანებს სუბტროპიკულ (უფრო ლიმონს) და დეკორატიულ მცენარეებს. ორანჟერეისა და ოთახის მცენარეების ძირითადი მავნებელია. წუწნით აზიანებს ფოთოლს, იშვიათად მიწისზედა სხვა ორგანოებს. მწერის ტკბილ გამონაყოფზე სახლდება სოკო, რომელიც აშავებს მცენარეს. ხშირად დაზიანებული მცენარე ხმება. მწერი ცოცხალმშობია, ზამთრობს მატლის ფაზაში. წელიწადში იძლევა 3-4 თაობას. რბილი ცრუფარიანას მავნეობას ამცირებს სოკო Cephalosporium-ი, აგრეთვე სხვა პარაზიტი, სოკოები და ენტომოფაგები (უფრო ქალციდები). რბილი ცრუფარიანას წინააღმდეგ იყენებენ ქიმიურ და ბიოლოგიურ ერთობლივი ბრძოლის მეთოდს (ინტეგრირებული მეთოდი). ჰაჯიბეილი ზ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 316.
რბილი ხორბალი

რბილი ხორბალი (ლათ. Triticum aestivum) — ხორბლის ჰექსაპლოიდური სახეობა (სომატურ უჯრედში 42 ქრომოსომაა). თავთავი ფხიანი ან უფეხოა, მარცვალი — შიშველი, თეთრი, წითელი ან ყვითელი. შედარებით ზამთარგამძლე. გვალვაამტანი და ადრეულა მცენარეა, ძლიერ პლასტიკური, მოჰყავთ მიწათმოქმედების ყველა ქვეყანაში. მოიცავს 200-მდე სახესხვაობას. ცნობილია რბილი ხორბლის მრავალი საგაზაფხულო და საშემოდგომო ჯიში. საქართველოში უმეტესად რბილი ხორბალია გავრცელებული. იგი მოიცავს უძველეს აბორიგენულ ჯიშებს — სხვადასხვა ეკოტიპის დოლის პურს, იფქლს, ხულუგოს, გომბორულას, რაჭულას და სხვა. საქართველოში გავრცელებულ ხორბლის ჯიშებს შორის ყველაზე მეტი ფართობი უკავია უფხო 1. სიხარულიძე მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 316.
რბილტანიანასებრნი

რბილტანიანასებრნი (ლათ. Cantharidae), ხოჭოების ოჯახი. აქვთ რბილი საფარველები, მათ შორის რბლი ზედა ფრთები. მათი სხეულის სიგრძე ჩვეულებრივ 15 მმ აღწევს. უფრო ხშირად ძაფისებრი ულვაშები აქვთ. მტაცებლები არიან. მატლიც მტაცებელია, ახასიათებს ნაწლავის გარეშე მონელება — ნადავლს ბასრი ყბებით იჭერს, შიგ ფერმენტებს უშვებს და დარბილების შემდეგ შეიწოვს. მოზამთრე მატლები თბილ დღეებში თოვლზე გამოდიან. ოჯახში 3500 სახეობაა, რომლებიც ფართოდ არიან გავრცელებული. საქართველოში გვხვდება 52 სახეობა, მათ შორის პურის ხოჭო (რომელიც აზიანებს პურის, ქერისა და შვრიის მარცვლებს) და ციცინათელა. ქსე, ტ. 8, გვ. 316, თბ., 1984
შოშიასებრნი

შოშიასებრნი, შროშანისებრნი (ლათ. Sturnidae) — ფრინველთა ოჯახი ბეღურასნაირთა რიგისა. მათი სხეულის სიგრძე 17–55 სმ, მასა 50-150 გ აღწევს, ნიადაგურ-მეხეური ფრინველები არიან. აქვთ სწორი ნისკარტი, მაგარი ფეხები, შეფერვაში ჭარბობს შავი, ყავისფერი, თეთრი ფერები, ხშირად ლითონისებრი ბზინვარება ახლავს. ზოგი შეფერილია ღია წითლად, ლურჯად და სხვა. გავრცელებული არიან აღმოსავლეთ ნახევარსფეროს ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში, ხელოვნურად შეყვანილი არიან ჩრდილოეთ ამერიკისა და ახალ ზელანდიაში. ბინადრობენ ტყეებში, ველებსა და ნახევრად უდაბნოებში. ბუდეს იკეთებენ ფუღუროში, სოროში, ნაპრალში, ქვებქვეშ, სახლდებიან ხელოვნურ საბუდრებშიც. დებენ 4-6 კვერცხს, რომელთა ინკუბაცია 2-3 კვირას გრძელდება. ოჯახში 120-მდე სახეობაა, რომელთაგან საქართველოში გვხვდება 2 სახეობა — ტარბი და ჩვეულებრივი შოშია (Sturnus vulgaris), რომელიც ჩვენში ბუდობს, ხოლო ზამთარში მასობრივად ნომადობს. იკვებება მწერებითა და კენკრით. ჟორდანია რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 24. ↑ შოშიასებრნი (TSN 179635). ინტეგრაციული ტაქსონომიის საინფორმაციო სისტემა.
რბილტყავიანი კუები

რბილტყავიანი კუები (ლათ. Trionychoidea) — მტკნარი წყლის კუთა რიგი. მათი გაბრტყელებული სხეული და ფარი დაფარულია რბილი ტყავით. თავი ბოლოვდება ხორთუმით, რომლის წვეროზე ნესტოებია განლაგებული. თათებზე აპკია გაჭიმული დამატებითი სუნთქვის ორგანო — ხახის ლორწოვანი გარსის გამონაზარდები, რაც საშუალებას აძლევს დიდხანს დარჩნენ წყლის ქვეშ. ძალზე მოძრავი მტაცებლები არიან. იკვებებიან ძირითადად თევზებითა და მოლუსკებით. მრავლდებიან ხმელეთზე. რიგში 2 ოჯახის 23 სახეობაა. გავრცელებული არიან აზიაში, აფრიკასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. რბილტყავიანი კუები რამდენიმე ათეულ კვერცხს დებენ. რბილტყავიანი კუები მეტად ავები არიან და მწარედ იკბინებიან. მუსხელიშვილი თ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 316.
რგოლოვანი ჭიები

რგოლოვანი ჭიები (Annelida), მაღალი ორგანიზაციის ჭიების ტიპი. აქვთ სხეულის მეორეული ღრუ — ცელომი. მათი სიგრძე რამდენიმე მმ-დან 3 მ-მდეა. სხეული ორმხრივსიმეტრიულია, შინაგანი ტიხრებით დაყოფილია სეგმენტებად (სომიტები), რასაც შეესაბამება გარეგანი რგოლები. რგოლოვანი ჭიებს ახასიათებთ შინაგან ორგანოთა მეტამერია. აქვთ კარგად განვითარებული კან-კუნთოვანი პარკი. საჭმლის მომნელებელი სისტემა შედგება პირის ღრუსაგან, ხახისაგან, შუა და უკანა ნაწლავისაგან, რომელიც ანალურ ხვრელში იხსნება. სისხლის მიმოქცევა უმეტესად დახშულია. რგოლოვანი ჭიები კანით სუნთქავენ, ზოგს ლაყუჩები აქვს. გამოყოფს ფუნქციას ასრულებენ ნეფრიდიები (ჩვეულებრივ თითოეულ სეგმენტში თითო წყვილია). ნერვული სისტემა შედგება თავის ტვინის, ხახის ქვეშა განგლიონებისა და მუცლის ნერვული ძეწვისაგან. ცალსქესიანი ან ჰერმაფროდიტი ცხოველები არიან, ვითარდებიან პირდაპირ ან მეტამორფოზით. გვხვდება უსქესო გამრავლებაც — დაკვირტვა (პარატომია). რგოლოვანი ჭიების ტიპში დაახლოებით 9000 სახეობაა. იყოფა ორ ქვეტიპად: უსარტელოები (Aclitellata), რომლებსაც განეკუთვნება კლასები: მრავალჯაგრიანი ჭიები ანუ პოლიქეტები და ექიურიდები; სარტყელიანები (Clitallata), რომლებსაც განეკუთვნება კლასები: მცირეჯაგრიანი ჭიები ანუ ოლიგოქეტები და წურბელები. ყურაშვილი ბ., უხერხემლოთა ზოოლოგია, თბ., 1973; ელიაშვილი ტ., ქსე, ტ. 8, გვ.317, თბ., 1984