laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ბორითი

ბორითი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: ამაშუკეთი, ერეთა, ვაშლევი, კვესრევი, მაქათუბანი, საქასრია, უბისი). მდებარეობს მდინარე ძირულის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 480 მეტრი, ხარაგაულიდან 28 კილომეტრი. სოფელში არის სამკურნალო გოგირდოვანი წყალი. სოფელში არის საბავშვო ბაღი, საჯარო სკოლა, ბიბლიოთეკა. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 557 ადამიანი. სოფლის სახელწოდების შესახებ არსებობს თქმულება: იმ ტერიტორიაზე, სადაც ახლა სოფელია, ხშირფოთლოვანი ტყე ყოფილა. ტყეში მრავლად ბუდობდა არწივის მსგავსი დიდი ფრინველი — ბორა. დროთა განმავლობაში ტყე გაჩეხილა და ფრინველის რაოდენობაც შემცირებულა. სწორედ ამ ფრონველის სახელიდან წარმოშობილა სოფლის სახელწოდება „ბორ-ით-ი“. სახეწოდებას სოფლის მდებარეობაც ამართლებს. იგი გაშლილია ულამაზეს გორაზე და ფრთაგაშლილ ფრინველს მოგვაგონებს. მთავარი სტატია: ბორითის სავანის წმინდა გიორგის ეკლესია. სოფელ ბორითში, მდინარის მარცხენა ნაპირზე, სოფლის სასაფლაოზე დგას ბორითის სავანის წმინდა გიორგის ეკლესია (IX-X სს). იგი მოხატული ყოფილა ფრესკებით. ეკლესიის ზარი 40 კგ-ს იწონიდა, მისი ხმა უბისის მონასტრამდე აღწევდა. XX საუკუნის 40-იან წლებში ზარი მოუპარავთ. საბჭოთა წყობილების დროს ეკლესია მიწასთან გაუსწორებიათ, ეკლესიის ქვით ჯერ აბანო, შემდეგ კი სოფლის საავადმყოფო აუგიათ, მოგვიანებით ქვა დაბრუბებულ იქნა ტაძარში და გამოიყენეს მისი აღდგენისათვის. ბორითის სავანის წმინდა გიორგის ეკლესია ცხვრის თავის ქანდაკება დასავლეთ ფასადზე ასომთავრული წარწერები ასომთავრული წარწერები ეკლესიის ახალი ზარი ბორითში მდებარეობს ავტოავარიის შედეგად ტრაგიკულად გარდაცვლილი, საქართველოს ეროვნული გმირის მერაბ კოსტავას მემორიალი (42°06′28″ ჩ. გ. 43°15′42″ ა. გ.﻿ / ﻿42.10778° ჩ. გ. 43.26167° ა. გ.﻿ / 42.10778; 43.26167). დღეს მის თავზე ჩქაროსნული ესტაკადა გადის. გზის პირას მდგარი მემორიალი მემორიალის წარწერები მემორიალის წარწერები მემორიალის წარწერები ავტოავარიის ადგილი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 471. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ სსიპ საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის განვითარების სააგენტო[მკვდარი ბმული] ↑ ხარაგაულში 12 სასოფლო ბიბლიოთეკის ფუნქციონირება აღდგა[მკვდარი ბმული] ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
Safari

Safari — Apple-ის მიერ გამოშვებულ ვებ-ბრაუზერი. ბრაუზერის პირველი ბეტა ვერსია გამოვიდა 2003 წლის 7 იანვარს კომპანიის ოპერაციულის სისტემისთვის Mac OS X. დაწყებული Mac OS X 10.3-დან (პანტერა), ის გახდა Apple-ის ძირითადი ბრაუზერი. უფრო მოგვიანებით Apple-მა აგრეთვე გამოიყენა ეს ბრაუზერი iPhone, iPod Touch და iPad-ში. ბრაუზერის მიმდინარე სტაბილური ვერსიაა 5.0 (Macintosh) და 5.0 (Windows). 2007 წლის 11 ივნისს გამოვიდა პირველი ვერსია Windows ოპერაციული სისტემისთვის, რომლის გაშვება შეიძლებოდა Windows XP და Windows Vista-ზე. 2009 წლის მარტის მონაცემებით Safari-ს საბაზრო წილი შეადგენს 8.23%. ↑ საბაზრო წილების კვლევა
ლუის ბეავოგი

ლუის ბეავოგი (ფრანგ. Louis Lansana Beavogui, დ. 28 დეკემბერი 1923, მასენტა — გ. 19 აგვისტო 1984, კონაკრი) — გვინეის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. გვინეის პრემიერ-მინისტრი (1972-1984 წწ.) და პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი (1984). ფინანსისტი და დიპლომატი. აჰმედ სეკუ ტურეს თანამებრძოლი და მისი შემცვლელი. დაამხეს სამხედრო გადატრიალების შედეგად1984 წლის 3 აპრილს 8 დღიანი მმართველობის შემდეგ. ლუის ბეავოგი დაიბადა 1923 წლის 28 დეკემბერს ქალაქ მასენტაში (ლიბერიის საზღვართან ახლოს) მოსამსახურის ოჯახში. სწავლობდა დაკარის (სენეგალი) სამედიცინო სასწავლებელში, რომლის დამთავრების შემდეგ მუშაობა დაიწყო ექიმად გვინეის ქალაქ გეკუდუში და კისიდუგუში. სულ მალე გაწევრიანდა გვინეის დემოკრატიულ პარტიაში და გახდა პარტიის კისიდუგუს ორგანიზაციის გენერალური მდივანი. 1954 წელს აირჩიეს ამავე ქალაქის მერად. 1956 წლის 2 იანვრის არჩევნებში კი აირჩიეს საფრანგეთის ეროვნული კრების დეპუტატად, მაგრამ საფრანგეთში დეპუტატობას თავისი ქვეყნის მინისტრობა არჩია და 1957-1958 წლებში ეკავა საფრანგეთის გვინეის (1958 წლიდან გვინეა) ვაჭრობის მინისტრის პოსტი. 1958 წლის 2 ოქტომბერს, მას შემდეგ რაც ქვეყანამ მოიპოვა დამოუკიდებლობა, ბეავოგი გახდა ეკონომიკისა და დაგეგმარების მინისტრი. 1961 წელს კი საგარეო საქმეთა მინისტრი. 1966 წელს, მას შემდეგ რაც გვინეამ პოლიტიკური თავშესაფარი მისცა განის პრეზიდენტს კვამე ნკრუმას, ლუის ბეავოგი დააპატიმრა განის სამხედრო ხელისუფლებამ აკრის აეროპორტში, მაშინ როდესაც იგი მიემგზავრებოდა ეთიოპიაში აფრიკის ერთობის ორგანიზაციის ფორუმზე. 1969 წლიდან კვლავ ეკონომიკის მინისტრია. 1972 წელს კი - გვინეის პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა ჩაიბარა. 1984 წლის 26 მარტს აშშ-ს ქალაქ კლივლენდში გარდაიცვალა სამკურნალოდ წასული პრეზიდენტი აჰმედ სეკუ ტურე. გვინეის რესპუბლიკის კონსტიტუციის მიხედვით სახელმწიფოს მეთაურის პოსტი 45 დღით, ახალ საპრეზიდენტო არჩევნებამდე დაიკავა ლუის ბეავოგიმ. სეკუ ტურე დაკრძალეს 30 მარტს. დაკრძალვიდან 4 დღეში, 3 აპრილს არმიის სახმელეთო ნაწილებმა, შტაბის უფროსის ლანსანა კონტეს მეთაურობით მოახდინეს სამხედრო გადატრიალება და დაამხეს ლუის ბეავოგი. ოფიციალური ვერსიით დაიღუპა 1984 წლის 19 აგვისტოს კონაკრის ჰოსპიტალში დიაბეტის შედეგად. Ежегодник БСЭ.1962 / М.1962 — С. 587 Ежегодник БСЭ.1973 / М.1973 — С. 613 Луи Лансана Беавоги. Люди и события / Новое время//1961 — № 7 ↑ Louis Lansana Béavogui 1923-1984. webGuinée.
დავით ერისთავი

დავით გიორგის ძე ერისთავი (დ. 9 სექტემბერი [ ძვ. სტ. 28 აგვისტო], 1847, ხიდისთავი, ახლანდელი გორის მუნიციპალიტეტი — გ. 23 ოქტომბერი [ ძვ. სტ. 11 ოქტომბერი], 1890, თბილისი) — ქართველი მწერალი. 1867-1871 წლებში სწავლობდა ჯერ ოდესის უნივერსიტეტში, შემდეგ პეტერბირგის სამედიცინო აკადემიაში, რომელიც არ დაუსრულებია. 1871-იდან თანამშრომლობდა "დროებაში", "ტიფლისსკი ვესტნიკსა" და "ფალანგაში". 1882-იდან გაზეთ "კავკაზს" რედაქტორობდა. სალიტერატურო მოღვაწეობა ლექსებითა და ფელეტონებით დაიწყო. იყო "ვეფხისტყაოსნის" ტექსტის დამდგენი კომისიის წევრი (1882), ქართული დრამატული საზოგადოების ერთ-ერთი ინიციატორი. ერისთავმა თარგმნა და გადმოაკეთა მრავალი დრამატული ნაწარმოები. განსაკუთრებული პოპულარობა მოიპოვა მისმა ისტორიულმა პიესამ "სამშობლო" (1881), რომელსაც საფუძვლად დაედო ფრანგი დრამატურგის ვიქტორიენ სარდუს ამავე სახელწოდების დრამა. სარდუს სიუჟეტი ერისთავმა ბრწყინვალედ მიუსადაგა ქართულ სინამდვილეს, პიესას ეროვნული კოლორიტი კოლორიტი შესძინა და წინაპართაგან სამშობლოსათვის თავდადება მაგალითად დაუსახა იმდროინდელ ქართველობას. "სამშობლოს" წარმოდგენამ (1882 წლის 20 იანვარს) ეროვნული მანიფესტაციის ხასიათი მიიღო. ერისთავს ეკუთვნის აგრეთვე გადმოკეთებული პიესები "მეორედ გაყმაწვილება", "სადაო მფლობელობა", "დროებითი სიყვარული", "დავიდარაბა ანუ არღანი და ლეკვი", "საძაგელი" და სხვა. დავით ერისთავი ჭიჭინაძე ზ., დავით ერისთავი, ტფ. 1892; ალანია ნ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 193.
ზეთის კურთხევა

ზეთის კურთხევა — ახალი აღთქმის შვიდი საიდუმლოთაგან ერთ-ერთი, რომლის დროსაც ღვთისმსახურის ხილული ქმედებით სრულდება საიდუმლოს უხილავი მადლი. მოციქულთა წერილების თანახმად ზეთის კურთხევა დაწესებულია უფალ იესო ქრისტეს მიერ. ამ საიდუმლოს არსია განკურნოს ქრისტიანი ადამიანი ხორციელი უძლურებებისა და ავადმყოფობებისაგან, ასევე სულიერი ავადმყოფობისაგან ე.ი. ცოდვებისაგან, სინანულის ანუ მონანიების საიდუმლო მსგავსად. ზეთის კურთხევის საიდუმლოს შესრულების დროს, ღვთისმსახური სხეულზე ზეთის წაცხებისას მოუხმობს ავადმყოფზე ღმერთის კურთხევას, სულის და ხორცის განსაკურნავად. წმიდა მოციქული იაკობი ზეთის კურთხევის საიდუმლოს შესახებ ქრისტიანებს ასწავლიდა შემდეგს: „სჭირდეს თუ ვისმე თქვენგანსა, ილოცევდინ, მოლხინე თუ ვინმე არს, გალობდინ, უძლურ თუ ვინმე არს თქუენ შორის, მოუწოდენ ხუცესთა ეკლესიისათა და ილოცონ მის ზედა და სცხონ მას ზეთი სახელითა უფლისაჲთა. და ლოცვამან სარწმუნოებისამან, დაღაცათუ ცოდვაჲ რაჲმე ექმნეს, მოვე-ეტეოს მას.“ (მოციქული იაკობი 5, 13-15) ზეთის კურთხევის საიდუმლო სრულდება შემდეგნაირად: მაგიდაზე დაასვენებენ ჯვარს და სახარებას, დადგამენ ჭურჭელს ხორბლით, რომელშიაც ჩადგამენ მეორე მომცრო ჭურჭელს ღვინო შერეული ზეთით. ღვინო წითელი უნდა იყოს. ხორბალში ჩაარჭობენ შვიდ ღერ თაფლის წმიდა სანთელს და შვიდ ჩხირს, თითოეულ თავზე ბამბა შემოხვეულს. ღვთისმსახური კითხულობს ლოცვებს ზეთის კურთხევაზე და ავადმყოფის განკურნებაზე. წაიკითხავენ შვიდ თავს სამოციქულოს და შვიდ თავს სახარებას. მღვდელი ნაკურთხ ზეთს შვიდჯერ სცხებს ჯვარის გამოსახვით ავადმყოფს შუბლზე, ლოყებზე, ხელებზე და გულზე; შესთხოვს ღმერთს, როგორც სულისა და ხორცის მკურნალს, რომ მან (ღმერთმა) განკურნოს მონა/მხევალი თვისი (სახელი) სულიერი და ხორციელი სნეულებებისაგან. ბოლოს მღვდელი გაშლის სახარებას, დაადებს ავადმყოფს თავზე და შესთხოვს ღმერთს, მიუტევოს ავადმყოფს ყოველივე შეცოდებანი. „რელიგიები საქართველოში“, თბილისი: სახალხო დამცველის ბიბლიოთეკა, 2008. — გვ. 126, ISBN 978-9941-0-0902-0. საქართველოს ეკლესიის კალენდარი, 1980 (გვ. 360-366., საქართველოს საპატრიარქოს გამოცემა, თბილისი, 1980) საღვთო სჯული, არქიმანდრიტი ნესტორ ყუბანეიშვილი, ქუთაისი, 1916 წ.
ზამბიის პრეზიდენტი

ზამბიის პრეზიდენტი — ზამბიის სახელმწიფოს მეთაური, მოსახლეობა ირჩევს 5 წლის ვადით. ზამბიის პრეზიდენტების სია დაარქივებული 2011-05-07 საიტზე Wayback Machine.
კენეთ კაუნდა

კენეთ კაუნდა (ინგლ. Kenneth David Kaunda; დ. 28 აპრილი 1924, ჩინზალი, ჩრდილოეთ როდეზია — გ. 17 ივნისი, 2021, ლუსაკა) — ზამბიის პოლიტიკური მოღვაწე, პირველი პრემიერ-მინისტრი და პრეზიდენტი. ზამბიის დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლის ერთ-ერთი ლიდერი დაიბადა ჩრდილოეთ როდეზიის (ახლანდელი ზამბია) ჩრდილოეთ პროვინციაში. იგი რვა დედმამიშვილს შორის ყველაზე უმცროსი იყო. 1951 წლამდე ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას ჩრდილოეთ როდეზიის ჩრდილოეთ რეგიონებში. 50-იანი წლების ბოლოს აქტიურად ჩაება დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლაში, რისთვისაც რამდენიმეჯერ მოუწია ციხეში ჩაჯდომა. 1958 წელს დააარსა ზამბიის აფრიკული ეროვნული კონგრესი, რომლის საქმიანობაც აიკრძალა 1959 წელს, ხოლო კაუნდა კვლავ ციხეში ჩასვეს. ამ პერიოდში მისმა თანამებრძოლებმა დააარსეს ეროვნული დამოუკიდებლობის გაერთიანებული პარტია, რომელიც ფაქტობრივად დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლაში ზამბიის აფრიკულ ეროვნულ კონგრესს ჩაენაცვლა. 1960 წელს, როდესაც კაუნდა გაათავისუფლეს ციხიდან გახდა ახლადჩამოყალიბებული პარტიის პრეზიდენტი. 1961 წელს კი ჩრდილოეთ რეგიონებში დაიწყო დაუმორჩილებლობის კამპანია (ე.წ. „ჩა-ჩა-ჩა კამპანია“): წვავდნენ სკოლებს, ბლოკირებას უკეთებდნენ გზებს… 1964 წელს პარტიამ მოიგო საპარლამენტო არჩევნები და კაუნდა გახდა ქვეყნის პირველი პრემიერ-მინისტრი, 1964 წლის 24 ოქტომბერს კი ქვეყნის პირველი პრეზიდენტი. კაუნდამ ზამბია აქცია ერთპარტიულ ქვეყანად. დაამყარა პარტიული დიქტატურა. 1964 წელს გამოაცხადა საგანგებო მდგომარეობა, რომელიც ფაქტობრივად შეინარჩუნა 1991 წლამდე. შეიმუშავა მემარცხენე ეროვნულ-სოციალისტური იდეოლოგია ე. წ. „ზამბიური ჰუმანიზმი“, რომელიც იყო აფრიკული სოციალიზმის გამოვლინება (მსგავსი „ანომალიები“ ახასიათებდა ამ პერიოდის აფრიკული სახელმწიფოების უმრავლესობას). მსგავს სისტემას აშენებდა: კვამე ნკრუმა — განაში, ჯულიუს ნიერერე — ტანზანიაში, მობუტუ სესე სეკო — ზაირში და ა. შ. 1964: კაუნდა ხელისუფლების სათავეში კაუნდა მუგაბეს შესახებ ↑ „Kenneth Kaunda, Zambia founding father don die“. BBC News Pidgin. 17 ივნისი, 2021. ციტირების თარიღი: 19 ივნისი, 2021. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date= და |date=-ში (დახმარება)
ვაზა

ვაზა შეიძლება იყოს: ვაზა — სხვადასხვა მოყვანილობის მხატვრულად გაფორმებული ჭურჭელი ვაზა (ან ვასა) — შვედური საბრძოლო ხომალდი ვაზა — ევროპის სამეფო დინასტია სიგრიდ ერიკსდოტერი ვაზა — შვედი პრინცესა (1566—1633)
ვაზა (ხომალდი)

ვაზა (ასევე ვასა, შვედ. Vasa, ინგლ. ზოგჯერ Wasa) — XVII საუკუნის შვედური საბრძოლო ხომალდი (ზღვაში 1628 წელს ჩაუშვეს). ხომალდი შვედეთის მეფე გუსტავუს ადოლფუსის სახელზე აიგო (სახელწოდება იმ დროის შვედეთის სამეფო გვარი ვაზას მიხედვით მიიღო). როგორც ყველაზე მძლავრი და ძვირადღირებული ხომალდი, ვაზა შვედეთის სამეფო ფლოტის ფლაგმანი უნდა გამხდარიყო, თუმცა კონსტრუქციაში დაშვებული შეცდომების გამო ხომალდი დაახლოებით ერთი საზღვაო მილის (2 კმ) გავლის შემდეგ 1628 წლის 10 აგვისტოს გადაბრუნდა და ჩაიძირა სტოკჰოლმის ყურის სიახლოვეს. 1961 წელს ხომალდი ამოსწიეს და მისთვის განკუთვნილ მუზეუმში განათავსეს. ვაზა დღეისთვის შემორჩენილი მსოფლიოში ერთადერთი XVII საუკუნის აფროსანი ხომალდია. ვაზას მუზეუმის ოფიციალური საიტი.
ფრედერიკ ჩილუბა

ფრედერიკ ჯაკობ ტიტუს ჩილუბა (დ. 30 აპრილი, 1943 — გ. 18 ივნისი, 2011, ლუსაკა) — ზამბიის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. ზამბიის მეორე პრეზიდენტი (1991–2002). 1990 წელს ჩამოაყალიბა პოლიტიკური პარტია - მოძრაობა მრავალპარტიული დემოკრატიისათვის, 1991 წელს საპრეზიდენტო არჩევნებისას დამაჯერებლად დაამარცხა მოქმედი სახელმწიფოს მეთაური კენეთ კაუნდა და დაიკავა პრეზიდენტის თანამდებობა. ასევე დიდი უპირატესობით მოიგო 1996 წლის საპრეზიდენტო არჩევნები და მეორე საპრეზიდენტო ვადით გახდა ზამბიის პრეზიდენტი. 2002 წლის 2 იანვარს გაუვიდა საპრეზიდენტო ვადა და ხელისუფლება გადააბარა ყოფილ ვიცე-პრეზიდენტს ლევი მვანავასას. ორჯერ იყო ქორწინებაში, ჰყავს 11 შვილი. Frederick Chiluba: Biography from Answers.com
კარლბერგის სასახლე

კარლბერგის სასახლე — სასახლე, რომელიც მდებარეობს სტოკჰოლმისა და სოლნას საზღვარზე კარლბერგის არხთან. სასახლე აშენებულია 1630 წელს და სოლნას მუნიციპალიტეტში უძველესია. დღესდღეობით სასახლეში კარლბერგის სამხედრო აკადემიაა განთავსებული. სასახლის პარკში ნაპოვნია დიანას ტაძრის ნაშთები და მეფე კარლ XII მწევრის — პომპეს სამარხი. აღსანიშნავია, რომ სასახლეში ბინა სამხედრო აკადემიას უდევს, პარკი კი საზოგადოებისათვის გახსნილია. Johan Mårtelius (1999). „Ytterstaden“, Guide till Stockholms arkitektur, 2nd (Swedish), Stockholm: Arkitektur förlag, გვ. 172. ISBN 91-86050-41-9.  Solna: Huvudsta Swedish. Solna Municipality. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-08-17. ციტირების თარიღი: 2008-01-05. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „კარლბერგის სასახლე“ ვიკისაწყობში.
სოდერ ტორნი

სოდერ ტორნი (შვედ Söder Torn სოდერის კოშკი) მაღლივი შენობა სტოკჰოლმში. სოდერ ტორნი 86 მეტრია სიმაღლეში და 24 სართულია. სოდერ ტორნი სკატესკრაპანთან ერთად ყველაზე მაღლივი საცხოვრებელი კორპუსის წოდებას იყოფს სტოკჰოლმში. პოსტმოდერნისტული შენობა დანიელმა არქიტექტორმა ჰენინგ ლარსენმა დააპროექტა და 1997 წელს დაასრულა კიდეც.
ლევი მვანავასა

ლევი პატრიკ მვანავასა (ინგლ. Levy Patrick Mwanawasa, დ. 3 სექტემბერი, 1948, მუფულირა, ჩრდილოეთ როდეზია — გ. 19 აგვისტო, 2008, პარიზი, საფრანგეთი) - ზამბიის პოლიტიკური მოღვაწე, პრეზიდენტი 2002-2008 წლებში დაიბადა ჩრდილოეთ როდეზიაში (დღევანდელი ზამბია), 10-შვილიანი ოჯახის მეორე შვილი. იურიდიული განათლება მიიღო ზამბიის უნივერსიტეტში. 1974-1978 წლებში ეწეოდა კერძო პრაქტიკას და ჩამოაყალიბა იურიდიული ფირმა „მვანავასა და კომპანია“, 1985 წელს დაინიშნა ზამბიის გენერალური პროკურორის მოადგილედ, მაგრამ 1986 წელს დაუბრუნდა კერძო პრაქტიკას. 1989 წელს მან დაიცვა კენეთ კაუნდას მიერ სახელმწიფო გადატრაილების მცდელობაში დადანაშაულებული ქრისტონ ტემბო და მოიგო სასამართლო პროცესი. 1991 წელს ახლადარჩეულმა პრეზიდენტმა დანიშნა ვიცე-პრეზიდენტად (1991-1994) 2001 წელს გახდა მმართველი პარტიის საპრეზიდენტო კანდიდატი არჩევნებში მიიღო 28,7 % ხმებისა დაიკავა პირველი ადგილი და გახდა ქვეყნის მესამე პრეზიდენტი. 2006 წლის 28 სექტემბრის საპრეზიდენტო არჩევნებზე კვლავ მმართველი პარტიის კანდიდატია და ამჯერად 43 %-ით იმარჯვებს და მეორე ვადით ხდება ქვეყნის პრეზიდენტი. მისი მთავარი კონკურენტია ზამბიის პატრიოტული ფრონტის ლიდერი მაიკლ სატა (მიიღო ხმების 29,4 %). რამდენიმე დღეში ჩამოაყალიბა ახალი მინისტრთა კაბინეტი და ვიცე-პრეზიდენტად დანითნა რუპია ბანდა. 1988 წელს დაქორწინდა მაურინ მვანავასაზე, რომელთანაც შეეძინა 4 შვილი, ხოლო წინა ქორწინებიდან ჰყავს 2 შვილი. მეუღლე მაურინი იეღოვას მოწმეა. 2008 წლის 29 ივლისს, ეგვიპტის ქალაქ შარმ-ელ-შეიხში, აფრიკული ქვეყნების კონფერენციაზე გადაიტანა ინფარქტი. ეგვიპტეში მცირე მკურნალობის შემდეგ სამკურნალოდ გადაიყვანეს პარიზის ერთ-ერთ კლინიკაში, სადაც გარდაიცვალა 19 აგვისტოს. The Times: Levy Mwanawasa: Zambian President (Obituary) დაარქივებული 2010-05-24 საიტზე Wayback Machine. The Telegraph: Levy Mwanawasa, President of Zambia who stood out among African leaders in his condemnation of the regime of Robert Mugabe
ომარ-ხანი

ომარ-ხანი, ავარიელი (გ. 22 მარტი, 1801) — დაღესტნელი ფეოდალი, ხუნძახის მფლობელი და ავარიის სახანოს გამგებელი. ნურსალ-ბეგის ვაჟი. ომარ-ხანი ხშირად ესხმოდა თავს ამიერკავკასიას, მას ჩრდილო კავკასიის ზოგიერთ წარმომადგენელთან ერთად და ოსმალებთან შეთანხმებით, ქართლ-კახეთის სამეფოს დაპყრობა, გაძარცვა და განადგურება ჰქონდა ჩაფიქრებული. ომარ–ხანი ოსმალეთის აგენტად ითვლებოდა. 1785 წლის სექტემბერში, ომარ-ხანმა 20000 მეომრისაგან შემდგარი „რჩეულთა ჯარით“ ალაზანი გადმოლახა და ბორჩალოსკენ დაიძრა. ერეკლემ სიღნაღში შეკრიბა ჯარი და უკან მიჰყვა ომარ-ხანს. ომარ-ხანი ერეკლესთან პირისპირ შებრძოლებას ვერ ბედავდა. მოულოდნელად ომარ-ხანი ახტალისკენ დაიძრა, ახტალა აიღო და დაარბია. გაანადგურეს ახტალის ოქროს მადნები, მადნის მცველები და ბერძენი მემადნეების ნაწილი დახოცა, 845 ტყვე წაიყვანა. აქედან ლორეს მიადგა, გზად ყველაფერს წვავდა და ანგრევდა. ლორე, რომელიც ერეკლეს მოურავ ზაქარია გლურჯიძეს ჰქონდა გამაგრებული, ვერ აიღო და ახალციხეში გადავიდა. ერთ თვეში ომარ-ხანი იმერეთისკენ შემოვლითი გზებით დაიძრა და ვახანის ციხე აიღო, ციხის მფლობელი, ქაიხოსრო აბაშიძე დაატყვევა, მამაკაცები გაწყვიტა, ქაიხოსრო აბაშიძის ქალიშვილები დაატყვევა და ერთი მათგანი თავად შეირთო ცოლად, მეორე კი თავის ცოლისძმას, ყარაბაღის ხანს, იბრაჰიმ-ხანს მიუყვანა. საქართველომ ამ თავდასხმის შედეგად უდიდესი ეკონომიური ზარალი განიცადა. 1787 წელს, ომარ-ხანი ისევ შემოესია საქართველოს, მაგრამ ერეკლე წინ გადაუდგა და უკან გააბრუნა მტერი. ერეკლე II იძულებული გახდა, სიმშვიდის საფასურად, საკმაოდ დიდი ჯამაგირი გადაეხადა ომარ-ხანისთვის. ასე აკეთებდნენ მისი თავდასხმებით შეწუხებული შაქის, შირვანის, ბაქოს და დარუბანდის ხანებიც. 1800 წლის ნოემბერში, ომარ-ხანი დიდძალი ჯარით საგარეჯოსკენ დაიძრა და ალაზნის ნაპირზე დაბანაკდა. მას, რუსებთან ურთიერთობას შეურიგებელი, ალექსანდრე ბატონიშვილიც მიემხრო, თუმცა ბრძოლაში მონაწილეობა არ მიუღია. დამხმარედ ირანის ჯარსაც მოელოდნენ. მტრის მიზანი თბილისის აღება იყო. ომარ-ხანის 20 ათასიანი ლაშქარი კაკაბეთის მიდამოს მოადგა. 7 ნოემბერს, მდ. ივრის ნაპირას, სოფელ კაკაბეთთან გაიმართა ნიახურის ბრძოლა, სადაც ერთმანეთს გიორგი მეთორმეტესა და ომარ-ხანის ჯარი დაუპირიპირდა. ქართველთა გვერდით რუსების ჯარის ნაწილიც იბრძოდა. ქართველებმა სასტიკად დაამარცხეს მტერი, მათი უმეტესობა დაიხოცა, ამ ბრძოლაში დაჭრილი ომარ-ხანი დაღესტნისაკენ გაიქცა. ცოტა ხანში ჭრილობა გაურთულდა და ზაქათალაში გარდაიცვალა. საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. IV, თბ., 1973. გ. ქიქოძე, ერეკლე მეორე, თბ., 2011 თეიმურაზ პეტრიაშვილი, კრწანისს ნაბრძოლი ხმალი და ბატის ფრთის კალამი იოანე ბატონიშვილისა, თბ., 2006. შარაშენიძე ზ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 525. ↑ Айтберов Т. М. Материалы по хронологии и генеалогии правителей Аварии // Источниковедение средневекового Дагестана. Махачкала, 1986. გვ. 156.
დაგენს ნიუჰეტერი

„დაგენს ნიუჰეტერი“, შემოკლებით დნ (შვედ. Dagens Nyheter - DN „დღის სიახლე“) — ყოველდღიური გაზეთი შვედეთში. გაზეთი ყველაზე ფართოტირაჟიანია შვედეთის დილის გაზეთებს შორის გეტებორგს-პოსტენისა და სვენსკა დაგბლადეტის შემდეგ. დაგენს ნიუჰეტერი ერთადერთი დილის გაზეთია, რომელსაც ხელმომწერები მთელი ქვეყნის მასშტაბით ჰყავს. 2007 წელს გაზეთი 881 000 ადამიანის ხელში ხვდებოდა ყოველდღიურად. პოლიტიკოსები გაზეთის ფურცლებს ხშირად იყენებენ საკუთარი აზრის დასაფიქსირებლად. პერიოდიკის რედკოლეგია ლიბერალურ-დამოუკიდებელ პოლიტიკას იყენებს. დნ სტოკჰოლმში გამოიცემა და აშუქებს როგორც ეროვნულ, ასევე საერთაშორისო საკითხებს. გაზეთი რუდოლფ ვოლმა დააარსა. პირველი გამოცემა დაიბეჭდა 1884 წლის 23 დეკემბერს. ფორმატი კლასიკური გაზეთიდან 2004 წლის 5 ოქტომბერს ტაბლოიდად გარდაიქმნა. ოფიციალური საიტი შვედურად
აჰმედ ჯავადი

აჰმედ ჯავადი (ნამდვილი სახელი ჯავად მამადალი-ოღლუ ახუნდზადე; დ. 5 მაისი, 1892, სოფ. სეიფალი, შამქორის რაიონი — გ. 12 ოქტომბერი, 1937) — აზერბაიჯანელი პოეტი. დაიბადა გლეხის ოჯახში. ლექსებს აქვეყნებდა 1913 წლიდან. უმღეროდა სამშობლოს, ხალხთა მეგობრობას. ერთხანს ცხოვრობდა საქართველოში. მეუღლე ქართველი ჰყავდა. იუსტინე აბულაძისა და სოლომონ იორდანიშვილის კონსულტაციით აზერბაიჯანულ ენაზე თარგმნა ვეფხისტყაოსანი (დაიბეჭდა დ. ალიევას რედაქციით. 1978, ბაქო). თარგმნიდა აგრეთვე შექსპირისა და პუშკინის ნაწარმოებებს. შაყულაშვილი გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 524. ↑ 1.0 1.1 IMSLP — 2006. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q523660"></a> ↑ Czech National Authority Database <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863"></a>
ერიკ XIV

ერიკ XIV ვაზა (შვედ. Erik XIV Vasa) (დ. 13 დეკემბერი, 1533, სტოკჰოლმი — გ. 26 თებერვალი, 1577, იორბიუსი (უფსალა),შვედეთი) — შვედეთის მეფე 1560–1568 წლებში 1535 — გარდაიცვალა დედამისი, დედოფალი კატარინა ფონ ზაკსენ-ლაუენბურგი 1557 — როგორც საუფლისწულო მამული მან მამისისაგან გუსტავ I -სგან მიიღო კალმარი, კრონობერგი და იოლანდი. 1560 — ერიკი აპირებდა ინგლისელ პრინცესა ელიზაბეთზე დაქორწინებას და ინგლისში წასასვლელად მზად იყო, როცა მოულოდნელად გარდაეცვალა მამა. 29 სექტემბერი —გარდაეცვალა მამა მეფე გუსტავ I. იმავე წელს იგი შვედეთის მეფედ ეკურთხა. 1561 — 29 ივნისი - ნახევრძმების ძალაუფლებათა შესაკვეცად მან გამოსცა ე.წ. «არგობას არტიკლები». იმავე წელს ერიკ XIV დაიპყრო ქალაქი ტალინი და მტალი ესტონეთი. ამით მან დაასწყო ძმას, იოჰანს, ფინეთის ჰერცოგს და ხელი შეუშალა ამ უკანასკნელის პატივმოყვარე მიზნებს. 1562 — იოჰანმა დახმარებისათვის პოლონეთსმიმართა. იქორწინა კატარინა იაგელონიცაზე და დიდი თანხის სანაცვლოდ მიიღო მიწები ლიფლანდიაში. ეს მიწები ესტონეთის საზღვრებთან მდებარეობდა და ამით ხელს უშლიდა ერიკის ექსპანსიას ბალტიისპირეთში. 1563 — პოლონეთიდან ტურკუში დაბრუნებულ იოჰანს ერიკმა შეხვედრა შეთავაზა, რომ გამოერკვია ვის მხარეს დაიჭერდა მისი ძმა. 23 აპრილი - საკუთარი მსახურის ინფორმაციაზე დაყრდნობით რაიხსტაგმა იოჰანს სახელმწიფოს ღალატში დადო ბრალი და სიკვდლილით დასჯა მიუსაჯა. თუმცა შეწყალებულ იქნა და გრიპსჰოლმის სასახლეში დაატუსაღეს. იმავე წელს ერიკი ჩაება «სამი გვირგვინის ომში» (1563–1570) დანიისა და გერმანულ ჰანზას წინააღმდეგ. მიუხედავად ბრძოლებში პირადი მონაწილეობისა ერიკი ვერ აღმოჩნდა კარგი მთავარსარდალი და შვედეთი წაგებას წაგებაზე ნახულობდა. სამაგიეროდ დიდ გამარჯვებებს მიაღწია შვედურმა ფლოტმა. 1568 — ერიკ XIV ცდილობდა დაქორწინებულიყო მარია სტიუარტზე ან რენატა ფონ ლოთრინგენზე. ამასობაში მან საკმარიკი ყურადღება ვერ მიაქცია საშინაო პრობლემებს და შვედ დიდებულთა აჯანყებას აბსოლუტურად მოუმზადებელი შეხვდა. 29 სექტემბერი - იგი დაპატიმრებულ იქნა მისი მოჯანყე ძმის იოჰანის მიერ, რომელიც ერიკმა დაუფიქრებლად გამოუშვა საპყრობილედან. 1577 — 26 თებერვალი - ერიკი გარდაიცვალა ტყვეობაში იორბიუსის სასახლეში. სავარაუდოდ იგი მოწამლულ იქნა. დასაფლავებულ იქნა ვესტერაასის ტაძარში. ერიკმა 1568 წელს იქორწინა კარინ მაანსდოტერზე, რომელთან შეეძინა შვილები: სიგრიდი 1566–1633 გუსტავი 1568–1607 ჰენრიკი 1570–1574 არნოლდი 1572 გარდა ამისა მას აყავდა არაკანონიერი ქალიშვილი ვირგინია 1559–1633 შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ერიკ XIV“ ვიკისაწყობში. ერიკ XIV-ის ბიოგრაფია
სულეიმან რუსტამი

სულეიმან რუსტამი (ნამდვილი სახელი და გვარი სულეიმან ალი-აბასოღლუ რუსტამზადე აზერბ. Süleyman Əliabbas oğlu Rüstəmzadə; დ. 27 ნოემბერი [ძვ. სტ. 14 ნოემბერი] ან 12 მარტი [ძვ. სტ. 27 თებერვალი], 1906, ბაქო, აზერბაიჯანი — გ. 10 ივნისი, 1989) — აზერბაიჯანელი პოეტი, დრამატურგი, საზოგადო მოღვაწე. ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1943), აზერბაიჯანის სახალხო პოეტი (1960). სოციალისტური შრომის გმირი (1976).სკკპ წევრი 1940 წლიდან. აზერბაიჯანის სსრ უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარე 1971 წლიდან. ნაწარმოებებს აქვეყნებდა 1923 წლიდან. ავტორია ლექსებისა (კრებული „მწუხარებიდან სიხარულისკენ“, 1927; „ვარსკვლავი“, 1934; „ჩაპაევი“, 1936; „ღამის რომანტიკა“, 1938; „ორი ნაპირი“, 1949; სსრკ სახელმწიფო პრემია, 1950), პოემისა „სიტყვა რუს ძმაზე“ (1960), დრამისა ლექსად „ყაჩაღი ნაბი“ (1940, II რედაქცია 1948) და სხვა. დაჯილდოებულია 3 ლენინის ორდენით, 2 სხვა ორდენით და მედლებით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 600. ↑ Сүлейман Рүстәм (библиография) — Bakı: 1950. — გვ. 8. — 94 გვრ. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q9248"></a> ↑ IMSLP — 2006. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q523660"></a>
ომბალო

ომბალო (Mentha pulegium) — მრავალწლოვანი, ბალახოვანი მცენარე ტუჩოსანთა ოჯახისა. მისი სამშობლოა ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროები. საქართველოში ველურად ბევრგანაა გავრცელებული, უფრო მეტად კი დასავლეთში, მაგრამ კულტურულად ყველგან მოჰყავთ. ომბალო ყინვაგამძლეა, აქვს სწორმდგომი, მწვანე, ოდნავ შებუსული, ოთხწახნაგოვანი ღერო, 46 სმ-მდე სიმაღლისა. ფოთოლი მარტივია, მომრგვალო ან მოგრძო-ოვალური, ფერად მუქი მწვანეა. იზრდება ჭარბტენიან ნიადაგებზე. მრავლდება თესლითა და ვეგეტატიურად. დიდი რაოდენობით შეიცავს ეთერზეთებს, განსაკუთრებით ყვავილობისას. კულინარიაში იყენებენ ნედლად და გამხმარს. რობაქიძე თ., ქსე, ტ. 7, გვ. 525, თბ., 1984
ომული

ომული (ლათ. Coregonus autumnalis) — თევზი ორაგულისებრთა ოჯახისა. საკუთრივ ომული ანუ ყინულოვანი ზღვის ომული გამსვლელი თევზია. იკვებება და იზრდება ოკეანეში, მრავლდება მდინარეებში. მისი სიგრძე 64 სმ. მასა 3 კგ აღწევს. იკვებება ზოოპლანქტონით და თევზების ლიდსიტებით. სქესობრივად მწიფდება 5-10 წლისა. ტოლობს შემოდგომაზე. რეწვის ობიექტია ციმბირის მდინარეებში. ბაიკალის ტბაში გვხვდება ორაგულისებრთა ოჯახში შემავალი ბაიკალის ომული (Coregonus migratorius). იყენებენ ნედლს. დამარილებულს, შებოლილს. სააკლიმატიზაციო ობიექტია. დემეტრაშვილი მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 531.