laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ორიონი (სააქციო საზოგადოება)

ორიონი — სააქციო საზოგადოება, შეიქმნა 1999 წელს. თბილისის ელექტრონულ-გამოთვლითი ტექნიკის ქარხნის ბაზაზე. 1988 წელს ჩამოყალიბდა თბილისის საწარმოო გაერთიანება „ორიონი“, რასაც 1997 წელს ეწოდა სახაზინო საწარმო „ორიონი“, ხოლო 1999 წელს გარდაიქმნა სააქციო საზოგადოებად. გაერთიანება შედიოდა ყოფილ სსრკ რადიომრეწველობის სამინისტროში, თავდაცვის კომპლექსში და აწარმოებდა სამხედრო დანიშნულების პროდუქციას: საჰაერო სივრცის კონტროლის მართვის ავტომატიზებულ სისტემებს, გადაცემის ავტომატიზებულ კომპლექსურ საშუალებებს, დიდ მანძილზე ვიდეოკონტროლის მოწყობილობებსა და საკონტროლო ხელსაწყოებს. 1992 წლიდან საწარმო უშვებდა ელექტრონული, ელექტროტექნიკური მანქანათმშენებლობის პროდუქციას, სახალხო მოხმარების საქონელს. 1990 წელს საწარმოოს სპეციალისტთა ჯგუფს (ზ. გუმბერიძე, ი. მეიშვილი, ა. ფრანგიშვილი, ა. ქევხიშვილი, დ. ყინია, მ. წულაძე, ზ. ჩხეიძე) 1988-1989 წლებში შესრულებული შრომისთვის მიენიჭა საქართველოს სახელმწიფო პრემია მეცნიერულ და ტექნოლოგიურ დარგში. ბოლო წლებში გამოშვებული პროდუქციიდან განსაკუთრებით აღსანიშნავია საინჟინრო აკადემიური და ტექნოლოგიური უნივერსიტეტის მეცნიერთა ჯგუფთან ერთად (ხელმძღვანელი ა. ფრანგიშვილი) შექმინილი ელექტროენერგიის გასაღებისა და აბონენტებთან ანგარიშსწორების ავტომატიზებული სისტემა, რასაც საწარმო უშვებდა აჭარის ენერგოკომპანიის დაკვეთით. ქარხნის პირველი დირექტორი იყო ი. მეიშვილი (1980-1993 წლები), რასაც განსაკუთრებული წვლილი მიუძღოდა მის მშენებლობასა და საწარმოო გაერთიანების შექმნაში. 1993 წლიდან ორიონის დირექტორი იყო ჯ. კუხალაშვილი. ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 723-724, ISBN 99928-20-32-2.
სოლეი დორი

„სოლეი დორი“ — ყვავილების სავაჭრო სალონი თბილისში. 1907 წელს მარტში მ. მამულაშვილმა ი. წინამზღვრიშვილის რჩევითა და თანადგომით გახსნა თამამშევის ქარვასლაში, პარკევიჩ-ერევანსკის მოედანზე. მ. მამულაშვილმა „სოლეი დორში“ უჩვეულო მასალა შემოიტანა. ყვავილების გვერდით პირველიმა გამოიყენა და დანერგა დეკორატიულ მებაღეობაში ველური მცენარეები, აგრეთვე ქართულ ეროვნული ყოფის დამახასიათებელი საგნები, ლოკოკინის ნიჟარები, ხის ქერქი და სხვა. ამ მასალისგან „სოლეი დორში“ იქმნებოდა საქართველოს ისტორიასთან, შრომით პროცესებთან დაკავშირებული მხატვრული სურათები, ეტიუდები, ნატურმორტები, ხელოვნების ჭეშმარიტი ნიმუშები. ყველა ქართულ ეროვნულ დღესასწაულს, იუბილესა თუ ბენეფისს „სოლეი დორის“ ყვავილების გირდლიანდები ამკობდა. „სოლეი დორის“ ხშირი სტუმრები იყვნენ XIX საუკუნის და XX საუკუნის დასაწყისის საზოგადო მოღვაწენი, მხატვრები, მწერლები და სხვა. სალონმა დიდი როლი ითამაშა დეკორატიული მებაღეობის დანერგვაში, განვითარებისა და პოპულარიზაციაში. იარსება 1929 წლამდე. ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 836, ISBN 99928-20-32-2.
თბილისის საადგილმამულო კომისია

თბილისის საადგილმამულო კომისია — საადგილმამულო კომისია თბილისში. კომისია დააარსა ქართულმა სასოფლო სამეურნეო საზოგადოებამ 1907 წელს, თბილისში. საადგილმამულო კომისია გლეხობისთვის აარსებდა ამხანაგობებს, სასოფლო სამეურნეო საზოგადოებებს, სკოლებს, სამედიცინო დაწესებულებებს, მანქანა-იარაღების გამქირავებელ პუნქტებს, უცხოეთიდან შემოჰქონდა ახალი, გაუმჯობესებული სამეურნეო მანქანა-იარაღები, სხვადასხვა კულტურა. უმიწაწყლო და მცირემიწიანი მთის მოსახლეობისთვის ბარად იძენდა საკარმიდამოს და სახნავს. საადგილმამულო კომისია გაუქმდა 1917 წელს. ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 760, ISBN 99928-20-32-2.
მოედნის კარი

მოედნის კარი — თბილისის ზღუდეში ჩრდილოეთი მხრიდან დატანებული კარი მდებარეობდა დიღმის (შუა) და ქვემო წყლის კართა შორის. როგორც ჩანს, მოედნის კარი თბილისის გალავანში გაჭრეს XVII საუკუნეში 30-50-იან წლებში, როსტომ მეფის დროს კარმა სახელი მიიღო გარეთუბანში არსებული მოედნის (მეიდანი, ასპარეზი, ყაბახი, დიდი მინდორი) გამო, რომლისკენაც იგი იყო მიმართული. თბილისის 1735 წლის გეგმაზე N21-ით დატანილია „მეიდნის კარი ხიდით“ (ვახუშტი). XVIII საუკუნე 40-50-იანი წლებიდან (ქვემო წყლის კარის გაუქმების გამო) ქალაქის ჩრდილოეთ კედელში დატანებულ კართა შორის მოედნის კარი აღარ იხსენიება, მის ადგილას არის ზემო წყლის კარი რომელიც ბაგრატიონის (ახლანდელი ჩახრუხაძის) და მუხრანის (ახლანდელი ნიკოლოზ ბარათაშვილის) ქუჩათა შესაყარზე მდებარეობდა. ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 684, ISBN 99928-20-32-2.
ნარკოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი

თბილისის ნარკოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი — ინსტიტუტი საქართველოში. დაარსდა 1993 წელს. 1981 წელს ნარკოლოგიური დისპანსერის (შეიქმნა 1976 წელს) ბაზაზე ჩამოყალიბდა ნარკოლოგიური რესპუბლიკური საავადმყოფო, რომელიც ასეთი ტიპის პირველი დაწესებულება იყო სამხრეთ კავკასიაში. 1985 წელს მ. ასათიანის სახელობის ფსიქიატრიის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში შეიქმნა ნარკოლოგიის სამედიცინო-ბიოლოგიურ პრობლემათა განყოფილება. 1993 წელს აღნიშნული განყოფილების და რესპუბლიკური ნარკოლოგიური საავადმყოფოს ბაზაზე შეიქმნა ნარკოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი. ინსტიტუტის სამეცნიერო კვლევის და პრაქტიკული საქმიანობის მიმართულებებია: ნარკოლოგიურ დაავადებათა დიაგნოსტიკის, მკურნალობისა და პროფილაქტიკის რაციონალური მეთოდების შემუშავება; ნარკომანიით, ალკოჰოლიზმით დაავადებულთა და ნარკოლოგიური პროფილის სხვა ავადმყოფოთა სტაციონალური და ამბულატორიული მკურნალობა; ნარკოლოგიური სამსახურის საორგანიზაციო-მეთოდური ხელმძღვანელობა ქვეყანაში. ნარკოლოგიის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში არის 2 კლინიკური განყოფილება, პოლიკლინიკა და საექსპერტო განყოფილება, კლინიკურ-ბიოქიმიური და ქიმიურ-ტოქსიკოლოგიური განყოფილება; საორგანიზაციო, საინფორმაციო, პრევენციის განყოფილება და სამეცნიერო ნაწილი. უკანასკნელი წლების განმავლობაში ინსტიტუტში გამოქვეყნებულია მრავალი სამეცნიერო შრომა. ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 706, ISBN 99928-20-32-2.
თბილისის საზაფხულო თეატრი

თბილისის საზაფხულო თეატრი — თეატრი ძველ თბილისში. გაიხსნა 1870 წელს „ინჟინერთა ბაღში“, რომელიც მდებარეობდა ბარიატინსკისა და წყალსაზიდის ქუჩებს შორის. არქიტექტორი იყო ზალცმანი, მხატვარ-დეკორატორი კნოლი. „ქარვასლის თეატრის“ დაწვის შემდეგ მოხდა „საზაფხულო თეატრის“ ნახევრად ფიცრული ნაგებობის რესტავრაცია და 1875 წლიდან აქ უკვე ქართული და რუსული დრამატული თეატრისა და თბილისის ოპერის დასები გამოდიოდნენ. თეატრმა იარსება 22 წელიწადი. მის სცენაზე გამოდიოდნენ გამოჩენილი მუსიკოსები, მომღერლები, დირიჟორები, ინსტრუმენტალისტები,დრამატურგი მსახიობები. ამ სცენაზე დაიწყო თ. შალიაპინის კარიერა აღსანიშნავია რუსი კომპოზიტორის მ. იპოლიტოვ-ივანოვის ნაყოფიერი მოღვაწეობა საზაფხულო „საზაფხულო თეატრში“. 80-იანი წლებდან დაიწყო გატაცება მუსიკის მონუმენტური ფორმებით, სცენაზე აჟღერდა რიხარდ ვაგნერის მუსიკა. ამ თეატრში აღიზარდნენ ქართული თეატრის მოღვაწეები ვ. აბაშიძე, ლ. ალექსი-მესხიშვილი, კ. მარჯანიშვილი და სხვა. ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 766, ISBN 99928-20-32-2.
ზაჰესის ხიდი-აკვედუკი

ზაჰესის ხიდი-აკვედუკი — საბურთალოსა და გლდანის შემაერთებელი ხიდი (ზემო ავჭალა); დავით აღმაშენებელის ხეივნის გაგრძელებასა და გრიგოლ ხანძთელის ქუჩას შორის. აგებულია მტკვარზე წყალსადენის გადასაყვანად, ამავე დროს გამოყენებულია საქალაქო ტრანსპორტის მიმოსვლისათვის (1952 წელი, ინჟინერი მ. კობახიძე). ხიდის ზესასვლელი სამმალიანი უჭრკოჭოვანი მალის ნაშენი ფოლად-რკინა-ბეტონისაა (ფოლადის მთლიან კედლიანი კოჭი ჩართულია მუშაობაში სავალი ნაწილის რკინა-ბეტონის ფილასთან). ხიდის შუა მალის სიგრძეა 48 მეტრი, გვერდითი მალებისა 36 მეტრი, მთლიანი სიგრძე — 142,4 მეტრი, სიმაღლე — 23 მეტრი, სავალი ნაწილის სიგანე — 6,5 მეტრი, ტროტუარების სიგანე — 1,0 მეტრი. ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 482, ISBN 99928-20-32-2.
მუსიკალურ-ქორეოგრაფიული საზოგადოება

მუსიკალურ-ქორეოგრაფიული საზოგადოება — დაარსდა თბილისში 1959 წელს როგორც საგუნდო საზოგადოება. 1960 წლიდან გახდა საგუნდო-ქორეოგრაფიული, ხოლო 1966 წლიდან ეწოდა მუსიკალურ-ქორეოგრაფიული საზოგადოება. საზოგადოება მიზნად ისახავდა მუსიკალურ და ქორეოგრაფიულ ხელოვნების პროპაგანდას. საზოგადოებასთან არსებობდა კამერული გუნდი და ორკესტრი "თბილისის კამერატა" ქართული ხალხური სიმღერისა და ცეკვის ანსამბლი "მუსიკა, პოეზია, ფერწერა", ქორეოგრაფთა სახლ უნივერსიტეტი მუსიკალური ანსამბლების რესპუბლიკური გაერთიანებების თბილისის განყოფილება. 1995 დაიშალა და მის ბაზაზე შეიქმნა ორი დამოუკიდებელი ორგანიზაცია: მუსიკალური საზოგადოება და ქორეოგრაფიული საზოგადოება. ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. გვ.694, ISBN 99928-20-32-2.
მეტეხის კლდის ქიმის განაშენიანება

მეტეხის კლდის ქიმის განაშენიანება — განაშენიანება მეტეხის გასწვრივ, რომელსაც, მიუხედავად მრავალი და არსებითი გადაკეთებებისა, შერჩა თავისი პირვანდელი, თვითმყოფადი იერი. ეს მეტწილად 2-3 საართულიანი სახლებისგან შემდგარი რიგი - განაშენიანები, რომელიც აგვრგვინებს შვეულ კლდეს მტკვრს კალაპოტის მარცხენა ნაპირსა და ვიწრო, მოხდენილ რუისის ქუჩას შორის, თავისი მრავალრიცხვოვანი აივნით, ლოჯიით, ტერასით, საყრდენი კედლით, ძიეთ დაკიდებული ბაღით, კონსოლური შვერილით - თბილისის ერთ-ერთი ყველაზე საინტერესო და რომანტიკული ანსამბლია. უკანასკნელ წლებში ამ რიგის მრავალ სახლს ჩაუტარდა რკონსტრუქცია - რესტავრაცია, მეტეხის ტაძრის მეზობლად მდებარე დიდ საცხოვრებელი სახლის ადაპტაციის შედეგად შეიქმნა კომფორტული, თანამედროვე ტექნოლოგიით ახჭურვილი სასტუმრო (არქიტექტორები: გ. ჯაფარიძე, ვ. ორბელაძე); #5 და 7 სახლების რეგონსტრუქცია - რეენერაციის შემდეგ დაფიქსირდა არქივის განაშენიანების სტილისტური მახასიათებლები (არქიტექტორები: გ. ბათიაშვილი, თ. ღვანიძე). ამ განაშენიანებაში საინტერესოა #19, 37, 39 (XIX საუკუნის II ნახევარი) და #13, 15 (XX საუკუნის დასაწყისი) სახლები. ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 664, ISBN 99928-20-32-2.
ორიენტი

ორიენტი — სასტუმრო თბილისში, აშენდა XIX საუკუნის 90-იან წლებში. მისი არქიტექტორია ა. ზალცმანი. პირველ სართულზე განთავსებული იყო სავაჭრო მაღაზიები. XX საუკუნის 20-იან წლებში დაერქვა „ინტურისტი“. შემდგომ აქ იყო მხატვრის სახლი (შოთა რუსთაველის ქუჩა №7). დაიწვა 1991 წელს თბილისის ომის დროს. ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 723, ISBN 99928-20-32-2.
თბილისის სასახლის უბანი

თბილისის სასახლის უბანი — იგივეა, რაც ზემო უბანი. სახელწოდება გაჩნდა XVII საუკუნეში, მას შემდეგ, რაც მეფე როსტომმა ანჩისხატის ეკლესიასა და სიონის ეკლესიას შორის, ახლანდელ ერეკლე მეორის მოედნის ტერიტორიაზე, სამეფო სასახლე ააგო. ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 791, ISBN 99928-20-32-2.
მსხალდიდის ქედი

მსხალდიდის ქედი — ქედი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის მცხეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს თბილისის დასავლეთით. თრიალეთის ქედის აღმოსავლეთი განშტოება. მდინარეების დიღმისწყლისა და ვერის წყალგამყოფი. სოფელ წოდორეთის მერიდიანის აღმოსავლეთით იგი ცნობილია ლისის ქედის სახელწოდებით. აგებულია ძირითადად ზედაეოცენური თაბაშირიანი თიხებითა და ქვიშაქვებით. ქედის სამხრეთი კალთა ღრმად არის დანაწევრებული მდინარე ვერის მარცხენა შენაკადებით. მსხალდიდის ქედის დასავლეთი ნაწილი ტყიანია, აღმოსავლეთით ჯაგეკლიანი ბუჩქნარი და ბალახეული ჭარბობს. ბევრგან ხელოვნური ტყეებია. ქედზეა სოფელი მსხალდიდი. მოხსენიებულია ვახუშტი ბატონიშვილის ნაშრომში „აღწერა სამეფოსა საქართველოსა“: ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 691, ISBN 99928-20-32-2.
მებაჟე

მებაჟე — ბაჟის ამკრეფი მოხელე ფეოდალურ საქართველოში.მებაჟეების ძირითადი ფუნქცია ქალაქში შემოტანილ და გატანილ საქონელზე სახელმწიფოს მიერ დაწესებული საბაჟო გამოსაკრეფის აღება იყო. გვიანდელ შუა საუკუნეებში საქართველოში ბაჟის აკრეფა იჯარით გაიცემოდა კერძო პირებზე, ჩვეულებრივ, ქალაქის მაღალი ფენების წარმომადგენლებზე. მათ „მებაჟეები“ ან „ბაჟის იჯარადირები“ ერქვათ. მცირე ქალაქში ჩვეულებრივ ერთი მებაჟე იყო, თბილისში - რამდენიმე. მათ შორის ფუნქციები საქონლის მიხედვით ნაწილდებოდა. მაგალითად წყაროებში იხსენიება „თამბაქოს იჯარა“, „არაყის იჯარა“ „თევზის ბაჟის იჯარა“ და ა.შ ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 654, ISBN 99928-20-32-2.
თბილისის ექსპერიმენტული სამუსიკო სკოლა

თბილისის ექსპერიმენტული სამუსიკო სკოლა — თბილისის ვანო სარაჯიშვილის სახელობის სახელმწიფო კონსერვატორიისა, 11-წლიანი საშუალო სამუსიკო სკოლა, რომელიც იძლევა სრულ საშუალო სპეციალურ (სამუსიკო) განათლებას და კონსერვატორიაში გამოცდების ჩაბარების, აგრეთვე ორკესტრანტებად და კონცერტმაისტერებად მუშაობის უფლებას. სკოლა კონსერვატორიის სტუდენტთა, პედაგოგთა და პროფესორთა მომზადების ბაზაა. სახელმწიფო დაფინანსებაზეა, ექვემდებარება საქართველოს კულტურულ სამინისტროს. 2000 სკოლაში იყო საფორტეპიანო, საორკესტრო (ჩასაბერი და სიმებიანი ინსტრუმენტების), თეორიული და საგუნდო-სადირიჯორო განყოფილებები; სწავლობდა 700 მოსწავლე, მუშაობდა 278 პედაგოგი და კონცერტმაისტერი (მათ შორის 4 პროფესორი, 5 დოცენტი). სახელოვან სკოლადამთავრებულთა იანო ალიბეგაშვილი, ე. ჭყონია, მ. შამუგია, თ. ჯავახიშვილი, ა. ვასაძე და სხვა. 1978 წლიდან დირექტორია თ. ბუაძე. ენციკლოპედია თბილისი, თბ., 2002, გვ.460
თბილისის რიტუალების სასახლე

თბილისის რიტუალების სასახლე — რიტუალების სასახლე თბილისში. 300 არაგველის ხიდიდან და ვახტანგ გორგასლის ქუჩიდან იხსნება შთამბეჭდავი ხედი სასახლეზე, რომელიც აღმართულია მტკვრის მარცხენა ნაპირას, შემაღლებულ ბორცვზე. სასახლე კარგად ჩაეწერა გარემოში და თავისი დომინირებული მდგომარეობით გაამდიდრა ქალაქის სილუეტი. თანამედროვე ნაგებობა, საკმაოდ გართულებული, მრუდხაზოვანი ფორმებით, გაბატონებულია არსებულ დაბალსართულიან განაშენიანებაში და ქმნის ამ რაიონში ახალ მასშტაბს. საინტერესოდაა გადაწყვეტილი ინტერიერები, რომლებსაც ამშვენებს ფერწერული ნამუშევრები, ჭედურობა. ცენტრალური შესასვლელის წინ ფართო კიბეზე აღმართულ სვეტზე დგას ბრინჯაოსგან ჩამოსხმული დიონისეს კლასიკური ფიგურა. ეს არის გადიდებული ასლი პატარა ქანდაკების, რომელიც ნაპოვნია არქეოლოგიური გათხრების დროს. ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 750, ISBN 99928-20-32-2.
სტამბოლის გოდოლი

სტამბოლის გოდოლი — თბილისის ციხის დასავლეთ კედელში დატანებული მაღალი კოშკი. მეთვალყურეობას უწევდა ქალაქში სამხრეთიდან მისასვლელ გზებს ვახუშტი ბატონიშვილის 1735 წლის გეგმაზე N 19-ით აღნიშნული აქვს სტამბოლის გოდოლი. სტამბოლის გოდოლის დამნაშავეთა საპყრობილედ იყენებდნენ. ამჟამად შემორჩენილია გოდოლის ნანგრევები. ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 342, ISBN 99928-20-32-2.
ოქსინო

ოქსინო — სააქციო საზოგადოება თბილისში, ჩამოყალიბდა 1993 წელს საწარმოო გაერთიანების „ოქსინოს“ ბაზაზე. 1959 წელს შეიქმნა თბილისის პირველი ტრიკოტაჟის ფაბრიკა, რომელსაც 1986 წლიდან ეწოდა საწარმოო გაერთიანება „ოქსინო“. „ოქსინო“ აღჭურვილი იყო თანამედროვე ტიპის სხვადასხვა კლასის საქსოვი და სამკერვალო მანქანა-დანადგარებით; იყენებდნენ როგორც ნატურალურ, ისე ხელოვნური ბოჭკოს ძაფებს. საწარმო ამზადებდა ბავშვისა და მოზრდილთა ზედა ტრიკოტაჟის ნაწარმს. „ოქსინო“ დაკომპლექტებული იყო მაღალკვალიფიციური ინჟინერ-ტექნოლოგიური პერსონალით და მხატვარ-მოდელიორებით. „ოქსინო“ მონაწილეობდა სხვადასხვა საერთაშორისო ბაზრობასა და გამოფენაზე. საწარმოს ნაწარმი იგზავნებოდა საფრანგეთში, დანიაში, ჩრდილოეთ ირლანდიაში, გერმანიაში, რუსეთსა და შუა აზიის ქვეყნებში. ენციკლოპედია თბილისი, თბ., 2002, გვ. 726 saaqcio sazogadoeba „ოქსინო“ 2007 წლის I ნახევრის ანგარიში
მუჰთასიები

მუჰთასიები — ერთ-ერთი მოხელე ფეოდალურ თბილისში. მისი არსებობა დასტურდება XII საუკუნეში. დოკუმენტში, სადაც მოხსენიებულია " სამუსტასიბო" გამოსაღები აღმოსავლეთ მაჰმადიანურ სამყაროში მუჰთასიებს ევალებოდა საპოლიციო სამსახური, სამართლის წარმოება, აგრეთვე ქალაქში წესრიგის დაცვა, ქუჩების კეთილმოწყობა, რელიგიურ საყოფაცხოვრებო წესების თვალყურის დევნება. მუჰთასიები ერთდროულად არსრულებდრელიგიურ და ქალაქის მოხელის ფუნქციებს. მუჰთასიები საქართველოს სამეფოში სავარაუდოდ, საამიროს გზით შემოვიდა. მუჰთასიბის თანამდებობა თბილისის გარდა საქართველოს სხვა ქალაქებში არ ფიქსირდება. მუჰთასიბი გვხვდება სომხეთის ქალაქებში და იქაც ქალაქის მოხელეა. ეს თანამდებობა თბილისის შემოერთების შემდეგაც დარჩა აქ მაჰმადიანური მოსახლეობის არსებობის გამო: მაგრამ ქართულ სინამდვილეს დიდხანს ვერ შერჩა და მალე გაუქმდა. ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. გვ.697, ISBN 99928-20-32-2. ლორთქიფანიძე, მ. (1954). „ქალაქის მოხელეთა საკითხისათვის ფეოდალურ საქართველოში“, მასალები საქართველოსა და კავკასიის ისტორიისათვის, ნაკვეთი XXX. თბილისი: საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის გამომცემლობა, გვ. 148-150.
მეჩონგურეთა ანსამბლები

მეჩონგურეთა ანსამბლები — ჩონგურზე დამკვრელთაგან შედგენილი მუსიკალური კოლექტივები, რომლებიც პროპაგანდას უწევდნენ ქართულ ხალხურ სიმღერებს. ჩონგურზე (აგრეთვე ფანდურზე) დაკვრის ტრადიცია, როგორც ცალკე (სოლო) შესრულებით, ისე გუნდის თანხლებით ოდითგანვე იყო დამკვიდრებული საქართველოში. პირველი ასეთი ანსამბლი თბილისში დაარსდა 1921 წელს ა. მეგრელიძის ხელმძღვანელობით. შემდგომში მანვე ასეთი ანსამბლები ჩამოაყალიბა თბილისის მრავალ საწარმოსა და დაწესებულებასთან, სკოლებთან. 1933 წელს დაარსდა მეჩონგურე ქალთა სახელმწიფო ანსამბლი (ხელმძღვანელი კ. ფოცხვერაშვილი, 1953 წლიდან ნ. ფოცხვერაშვილი). ანსამბლის რეპერტუარში იყო ხალხური შემოქმედების ნიმუშები და ქართველ კომპოზიტორთა ნაწარმოებები. 1937 წელს ა. მეგრელიძის მეჩონგურეთა ანსამბლები წარმატებით გამოვიდა ქართული ლიტერატურის და ხელოვნების I დეკადაზე მოსკოვში, ამჟამად დამოუკიდებლად აღარ არსებობს. ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 670, ISBN 99928-20-32-2.
თბილისის ტრანსავტომატიკა

თბილისის ტრანსავტომატიკა — ეკოლოგიურად სუფთა სპეციალური ტრანსპორტისა და მისი მართვის ავტომატიზებული სისტემების სამეცნიერო-კვლევითი და საპროექტო-საკონსტრუქტორო ინსტიტუტი. იგი ექვემდებარება საქართველოს სახელმწიფო დარგთაშორის სამეცნიერო-ტექნოლოგიურ კომპლექსს „საქსპეცტრანსს“. ინსტიტუტი დაარსდა 1980 წელს, საკონსტრუქტორო-ტექნოლოგიურ ბიუროს, „ტრანსპროგრესავტომატიკისა“ და საპროექტო ბიუროს, „ბაგირგზაპროექტის“ ბაზაზე. დაარსებიდან მისი დირექტორი და გენერალური კონსტრუქტორია საქართველოს საინჟირნო აკადემიის წევრი შ. ორჯონიკიძე. ინსტიტუტის სამეცნიერო კვლევის ძირითადი მიმართულებებია: მთიანი რეგიონებისთვის ეკოლოგიურად სუფთა ავტომატიზირებული საბაგირო მონორელსური, საბაგირო-რელსური და პროგრამული ტრანსპორტის სხვა სისტემების შექმნის სამეცნიერო-კვლევითი და საცდელ-საკონსტრუქტორო სამუშაოები. ინსტიტუტს აქვს 5 განყოფილება, ქარხანა „ბაგირგზატექნიკა“ და რეგიონული საბაზო ლაბორატორიები. ინსტიტუტში დამუშავდა და წარმოებაში დაინერგა სპეციალური ტრანსპორტი და მისი მართვის ავტომატიზებული სისტემების 21 ახალი მოწყობილობა და კონსტრუქცია. შექმნილ სამეცნიერო-ტექნოლოგიურ პროდუქციაში თანამშრომლებს მიღებული აქვთ პრემიები, ოქროსა და ვერცხლის მედლები, საპატიო დიპლომები. ინსტიტუტს ასევე აქვს ბიბლიოთეკა. ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 856, ISBN 99928-20-32-2.
თბილისის ზოგად-ქირურგიული კლინიკა

თბილისის ზოგად-ქირურგიული კლინიკა — თბილისის მერიის ჯანმრთელობის დაცვის დეპარტამენტის კლინიკა. დაარსდა 1996 წელს ქალაქის ნომერ პირველ საავადმყოფოს მეორე ქირურგიული განყოფილების ბაზაზე. კლინიკის ბაზაზე 1931 წლიდან ფუნქციონირებს თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის ქირურგიულ სნეულებათა ნომერ პირველი კათედრა (კათედრის გამგე პროფესორი გ. გოკიელი); სამედიცინო ინსტიტუტის „ვიტა“ ქირურგიული კათედრა. (კათედრის გამგე, ზოგად ქირურგიული კლინიკის დირექტორი ა. მეგრელაძე). ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 483, ISBN 99928-20-32-2.
თბილისის საყდრისხევის სამაროვანი

თბილისის საყდრისხევის სამაროვანი — გვიანი ბრინჯაოს, ადრინდელი რკინის ხანის ძეგლი თბილისში. მდებარეობს მდინარე მტკვარის მარცხენა სანაპიროზე, ქინძმარაულის ქუჩის მახლობლად. სამაროვანზე 1978 წელს. გათხარეს ქვაყრილიანი ორსამარხები. მიცვალებულები დაკრძალული იყვნენ კიდურბმოხრილად, მარჯვენა ან მარცხენა გვერდზე. სამაროვანი ეგრეთ წოდებული სამთავრულ კულტურას განეკუთვნება. აღსანიშნავია, რომ რამდენიმე თიხის ჭურჭელი შავპრიალა ზედაპირზე წითელი საღებავით არის მოხატული. მსგავსი წესით ჭურჭლის მოხატვა კახეთის სინქრონულ ხანის ძეგლებისთვის არის დამახასიათებელი. ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 820, ISBN 99928-20-32-2.
თბილისის სამხედრო ცენტრი

თბილისის სამხედრო ცენტრი — რუსეთის ოკუპაციისაგან საქართველოს გამოსახსნელად აჯანყების მოსამზადებელი სამხედრო ორგანო, რომელიც 1922 წელს შექმნა დამოუკიდებლობის კომიტეტმა. შემადგენლობაში შედიოდა პატრიოტულად განწყობილი საკადრო სამხედროები. ცენტრი ენერგიულად შეუდგა აჯანყების მომზადებას, მაგრამ 1923 წლის თებერვალში იგი გასცა ეროვნული-დემოკრატიული პარტიის სტუდენტური ორგანიზაციის წევრმა კალისტრატე (კალე) მესაბიშვილმა. ცენტრის წევრები დააპატიმრეს და დახვრიტეს. მათ შორის იყვნენ ცენტრის მეთაურები, გენერლები: კონსტანტინე აფხაზი, ალექსანდრე ანდრონიკაშვილი და ვარდენ წულუკიძე; ოფიცრები: როსტომ მუსხელიშვილი, გიორგი ხიმშიაშვილი, ელიზბარ გულისაშვილი, ალექსანდრე მაჭავარიანი, დიმიტრი ჩრდილელი, სიმონ ბაგრატიონ-მუხრანელი, ფარნაოზ ყარალაშვილი, ლევან კლიმიაშვილი, ნიკოლოზ ზანდუკელი, იასონ კერესელიძე, სიმონ ჭიაბრიშვილი და ივანე ქუთათელაძე. დამკომმა აჯანყების ხელმძღვანელობისთვის სამხედრო ცენტრის ნაცვლად სამხედრო კომისია შექმნა. კალე მესაბიშვილი, რომლის ჩვენების საფუძველზეც დააპატიმრეს სამხედრო ცენტრის წევრები, 1923 წლის 1 აპრილს თბილისში დამოუკიდებლობის კომიტეტის დავალებით მოკლა სოციალისტ-ფედერალისტმა მიხეილ კოღუაშვილმა. 2023 წლის 4 ივლისს საქართველოს პრეზიდენტმა სალომე ზურაბიშვილმა სამხედრო ცენტრის დახვრეტილ წევრებს ეროვნული გმირის ორდენი ორდენი და ეროვნული გმირის წოდება (სიკვდილის შემდეგ) მიანიჭა. ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 784, ISBN 99928-20-32-2. ↑ საქართველოს პრეზიდენტის განკარგულება N04/07/02.
სებელანის ტბა

სებელანის ტბა (სპარს. دریاچه دهانه سبلان) — მაღალმთიანი კრატერული ტბა ჩრდილო-დასავლეთ ირანში, არდებილის ოსტანში. მდებარეობს სომხეთის მთიანეთის აღმოსავლეთ ნაწილში, ვულკან სებელანის კრატერში, ზღვის დონიდან 4786 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 0,1 კმ², მაქსიმალური სიღრმე 40 მ. დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმულია 145 მ-ზე, ხოლო ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ 80 მ-ზე. ელიფსური ფორმისაა. მტკნარწყლიანია. დაბალი ტემპერატურების გამო წყალი ტბაში ზაფხულის თვეების გამოკლებით გაყინულია. ქიმიური თვალსაზრისით, ტბის წყალი სულფატურია. მდიდარია სილიციუმით. ლიმნოლოგიური თვალსაზრისით უნიკალური ტბაა. სებელანი მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე მაღლა მდებარე მტკნარწყლიანი ტბაა. გარშემორტყმულია კლდოვანი მთებით. ↑ جاذبه گردشگری دریاچه سبلان شهر اردبیل - رزرو هتل ↑ Sabalan - UNESCO World Heritage Centre
მავრ პიასეცკი

მავრ იაკობის ძე პიასეცკი (დ. 14 სექტემბერი, 1912 — გ. 1977) — მსახიობი და რეჟისორი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1965). სასცენო მოღვაწეობა დაიწყო 1929 წელს სოხუმის თეატრში, მუშაობდა ბრიანსკის, ვორონეჟის თეატრებში, 1936-1995 და 1958-1977 — თბილისის გრიბოედოვის სახელობის თეატრში. იყო ფართო შემოქმედებითი დიაპაზონის მსახიობი. თანაბარი ოსტატობით ასახიერებდა სახასიათო-ყოფით, კომედიურ და დრამატულ როლებს: მონახოვი (მაქსიმ გორკის „ბარბაროსები“), ბაბუა (ვ. შუქშინის „თვალსაზრისი“), მიშლაევსკი (მიხეილ ბულგაკოვის „ტურბინთა დღეები“), ბატონი ფრანკი (გუდრიჩისა და ჰაკეტის „ანა ფრანკის დღიური“), ვანო (ნოდარ დუმბაძის „ნუ გეშინია, დედა“), ცეზარი (ბერნარდ შოუს „ცეზარი და კლეოპატრა“), ტარტიუფი (მოლიერის „ტარტიუფი“) სანდრო (ო. ჩიჯავაძის „თხუნელა“) და სხვ. პიასეცკის მნიშვნელოვან დადგმებს შორისაა გ. მატვეევის „დელიკატური ოპერაცია“, ვ. კოროსტილიოვის „დონ კიხოტი იბრძვის), მატუხოვის „ამნისტია“, და სხვ. გადაღებულია ფილმებში: „ბოდიში, თქვენ გელით სიკვდილი“, „ჩარი რამა“ და სხვ. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები. დაკრძალულია საბურთალოს პანთეონში. ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 738, ISBN 99928-20-32-2. მავრ პიასეცკი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ეროვნული ფილმოგრაფია — მავრ პიასეცკი მავრ პიასეცკი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
თბილისის ზოოლოგიის ინსტიტუტი

თბილისის ზოოლოგიის ინსტიტუტი — ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი. უნივერსიტეტს შეუერთდა 2009 წელს. დაარსდა 1941 წელს, სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის საქართველოს ფილიალის ზოოლოგიის სექტორის ბაზაზე (დაარსდა 1932 წელს). ინსტიტუტის პირველი დირექტორი იყო ფ. ზაიცევი (1941–1957), შემდეგ — დ. კობახიძე (1957–1963), ბ. ყურაშვილი (1964–1989), ი. ელიავა (1989–2005). 2006 წლიდან დირექტორია გ. ბახტაძე. ინსტიტუტის პრობლემატიკა: საქართველოს ცხოველთა სამყაროს მრავალფეროვნება, მისი დაცვისა და აღწარმოების ევოლუციური და ეკოლოგიური საფუძვლები. სამეცნიერო კვლევის მიმართულებები: ცხოველთა მრავალფეროვნების ფუნდამენტური კვლევა; კვლევათა შედეგების პრაქტიკული გამოყენება; საგანმანათლებლო მუშაობა; ბიოლოგიური რესურსების რაციონალური გამოყენება და მცენარეების, ცხოველებისა და ადამიანებისათვის მავნე და პარაზიტული ცხოველების გავრცელების შესწავლა და პროფელაქტიკური ღონისძიებების შემუშავება. ფაუნის ფუნდამენტური კვლევა ითვალისწინებს უხერხემლო და ხერხემლიან ცხოველთა ბიომრავალფეროვნების, სისტემატიკის, ზოოგეოგრაფიის, ეკოლოგიის, ევოლუციის, რეინტროდუქციის საკითხების და კონსერვაციის შესწავლას. გარდა ამისა, შეისწავლება ენტომო და ცხოველთა პარაზიტოფაუნა. საქართველოს ბუნებრივი და ხელოვნური წყალსატევების ეკოსისტემები და მათი ბიოპროდუქტიულობა. პრაქტიკული მიმართულებით ხორციელდება მონიტორინგი და ბიოკონტროლი. ინსტიტუტის საქმიანობის შედეგად შექმნილია საკოლექციო ფონდი, რომელშიც წარმოდგენილია საქართველოს ცხოველთა პრაქტიკულად ყველა ძირითადი ჯგუფი (20 ათასი ერთეული). ზოოლოგიის ინსტიტუტში 6 სამეცნიერო-კვლევითი ჯგუფია (ხერხემლიან ცხოველთა, ჰიდრობიოლოგიისა და იქთიოლოგიის, ნემატოლოგიის, ენტონოპათოგენების შემსწავლელი, პარაზიტოლოგიის და კარიოსისტემატიკის) და 3 ბიოლოგიური სადგური ახალდაბაში, ხეკორძში და ქუთაისში. გამოცემულია ინსტიტუტის შრომების 23 ტომი (დაარსებიდან 2008-მდე). ინსტიტუტს აქვს ბიბლიოთეკა (20 ათასზე მეტი საბიბლიოთეკო ერთეული). ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 484, ISBN 99928-20-32-2. ბახტაძე გ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. ↑ ზოოლოგიის ინსტიტუტი. ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი. ციტირების თარიღი: 8 მაისი, 2020.