laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
წიწმატი

წიწმატი (ლათ. Lepidium sativum) — ერთწლოვანი მცენარე კომბოსტოსებრთა ოჯახისა. ღერო 30-60 სმ-მდე იზრდება, ძლიერ დატოტვილია. ქვედა ფოთლები ყუნწიანია, ფრთისებრ განკვეთილი ან მთლიანი, ზედა — მჯდომარე მთლიანი. ყვავილი თეთრია, მრავალრიცხოვანი. ნაყოფი პატარა ჭოტაკია. წიწმატი ადრეულა, სიცივეგამძლე მცენარეა. სამშობლოდ მიჩნეულია ირანი. ველურად გვხვდება აზიასა და აფრიკაში, იზრდება საქართველოშიც. ფოთოლი შეიცავს მინერალურ მარილებს, C ვიტამინს, კაროტინს, იოდსა და რკინას. იყენებენ კულინარიაში. გურიაში უწოდებენ წიწმარიტს, სამეგრელოში წიწმარტეს. კვაჭაძე გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 336. ↑ წიწმატი — ბოტანიკური ლექსიკონი
წვრილკბილა თევზი

წვრილკბილა თევზი (ატრია-თევზი, სალანქსი; ლათ. Salangichthys microdon) — თევზი სალანქსისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძე 8-10 სმ, მასა — 0,7-1,5 გ აღწევს. აქვს თითქმის გამჭვირვალე სხეული, ზემოდან ქვემოთ შებრტყელებული თავი. ბინადრობს ოხოტის ზღვის სამხრეთ ნაწილის სანაპირო წყლებში, იაპონიის ზღვაში და იაპონიის აღმოსავლეთ სანაპიროებთან. მისი სამრეწველო მნიშვნელობა მცირეა. Salangichthys-ის გვარის ზოგიერთ სახეობას ატრია-თევზს უწოდებენ. შარვაშიძე ვ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 313. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „წვრილკბილა თევზი“ ვიკისაწყობში.
კოსმოსი (მრავალმნიშვნელოვანი)

კოსმოსი (ბერძნ. κόσμος — წესრიგი, წყობა, მშვიდობა, სამყარო). კოსმოსი — ასტრონომიაში სამყაროს სინონიმი. კოსმოსი — ფილოსოფიაში სამყარო, მსოფლიო წყობა, გალაქტიკა. კოსმოსი (კოსმი) — კრეტის უზენაესი მმართველების ტიტული. კოსმოსი — სსრკ-ის მიერ 1962 წელს გაშვებული დედამიწის ხელოვნური თანამგზავრების სერია. კოსმოსი — ერთ-ერთი ხელოვნური საერთაშორისო ენა.
საკურთხისის წმინდა გიორგის ეკლესია

საკურთხისის წმინდა გიორგის ეკლესია, უმზეურა — არქიტექტურული ძეგლი კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ წინარეხიდან სამხრეთით, 10 კმ-ზე, ნასოფლარ საკურთხისის სამხრეთით 300-400 მეტრზე. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. ეკლესია დარბაზულია (5,3 X 3,8 მ), ნაგებია სხვადასხვა ზომის და ფორმის ქვიშაქვით. შესასვლელი სამხრეთიდან ჰქონია (შემორჩენილია წირთხლების ნაწილი). ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე ვიწრო სწორკუთხა სარკმელი ყოფილა. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 218.
ჩადრისთავის საყდარი

ჩადრისთავის საყდარი — ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ წინარეხში. მდებარეობს სოფლის სამხრეთ-დასავლეთით, მთის ფერდობზე. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. ეკლესია დარბაზულია (7,5 X 5,35 მ), ნაგებია ქვიშაქვით, გამოყენებულია რიყის ქვაც. არქიტრავული შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია. საკურთხევლის აღმოსავლეთ კედელზე მიდგმულია მწვანე ტუფის კარგად გათლილი ქვებით ნაწყობი სატრაპეზო. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 219. ჩადრისთავის საყდარი[მკვდარი ბმული]
მალაიურ-პოლინეზიური ენები

მალაიურ-პოლინეზიურ ენები — ავსტრონეზიული ენების ქვეჯგუფი. ამ ჯგუფის ენებზე დაახლოებით 385.5მილიონი ადამიანი საუბრობს. ამ ენაზე საუბრობენ: ავსტრონეზიელი ხალხები, სამხრეთ-აღმოსავლეთი აზიის და წყნარი ოკეანის ერები, ასევე შედარებით მცირე რაოდენობით კონტინენტური აზიაშიც. Ethnologue report for Malayo-Polynesian 2008 Austronesian Basic Vocabulary Database analysis დაარქივებული 2012-04-12 საიტზე Wayback Machine. History.com Encyclopedia: Malayo-Polynesian Languages
ავსტრონეზიული ენები

ავსტრონეზიული ენები — ენათა ოჯახი რომელიც მოიცავს სამხრეთ აზიასა, წყნარ ოკეანეში გაფანტულ კუნძულებსა და ასევე მცირე რაოდენობით კონტინენტურ აზიაში არსებულ ენებს. ამ ჯგუფის ენებზე საუბრობს დაახლოებით 386 მილიონი ადამიანი. ინდოევროპულ, ნიგერო-კონგოლეზიურ, აფრაზიულ და ურალურ ენათა ჯგუფებთან ერთად ისაა კარგად დამკვიდრებული ანტიკური ენათ ოჯახი. გერმანელი ოტო დემპვოლფი იყო პირველი სწავლული ვინც ავსტრონეზიული შედარების მეთოდით გამოიკვლია. მეორე გერმანელმა მეცნიერმა ვილჰელმ შმიდტმა ლათინური auster (სამხრეთის ქარი) და ბერძნული nêsos (კუნძული) სიტყვებისგან შექმნა ახალი გერმანული სიტყვა austronesisch საიდანაც მოდის მისი ქართული დასახელებაც - ავსტრონეზიული. Bengtson, John D., The “Greater Austric” Hypothesis, Association for the Study of Language in Prehistory. Blust, R. A. (1983). Lexical reconstruction and semantic reconstruction: the case of the Austronesian "house" words. Hawaii: R. Blust. Cohen, E. M. K. (1999). Fundaments of Austronesian roots and etymology. Canberra: Pacific Linguistics. ISBN 0-85883-436-7 Marion, P., Liste Swadesh élargie de onze langues austronésiennes, éd. Carré de sucre, 2009 Pawley, A., & Ross, M. (1994). Austronesian terminologies: continuity and change. Canberra, Australia: Dept. of Linguistics, Research School of Pacific and Asian Studies, The Australian National University. ISBN 0-85883-424-3 Sagart, Laurent, Roger Blench, and Alicia Sanchez-Nazas (Eds.) (2004). The peopling of East Asia: Putting Together Archaeology, Linguistics and Genetics. London: RoutledgeCurzon. ISBN 0-415-32242-1. Ethnologue report for Austronesian MultiTree Project page on Austronesian at the LINGUIST List Summer Institute of Linguistics site showing languages (Austronesian and Papuan) of Papua New Guinea. Austronesian Language Resources ↑ Blevins, Juliette (2007), "A Long Lost Sister of Proto-Austronesian? Proto-Ongan, Mother of Jarawa and Onge of the Andaman Islands", Oceanic Linguistics 46 (1): 154–198, , http://email.eva.mpg.de/~blevins/pdf/webpub2007a.pdf. წაკითხვის თარიღი: 2012-12-10 დაარქივებული 2011-01-11 საიტზე Wayback Machine. ↑ (1989) Official Oxford English Dictionary (OED2). Oxford University Press, გვ. 22000.
ინდონეზიის გეოგრაფია

ინდონეზიის სახელმწიფო - უდიდესი არქიპელაგი მსოფლიოში. ოფიციალური მონაცემებით ინდონეზია შედგება 17 804 კუნძულისგან, აქედან 7870 აქვს სახელი, 9634 უსახელოა, ხოლო მოსახლეობა ცხოვრობს 6000 კუნძულზე: 5 მთავარი და 30 პატარა არქიპელაგი. დიდი კუნძულებია: ახალი გვინეა, კალიმანტანი(ბორნეო),სუმატრა, სულავესი(ცელებესი) და იავა. დანარჩენ კუნძულებს მცირედი ტერიტორია უკავიათ. ინდონეზია გადაჭიმულია 5120 კილომეტრზე და ესაზღვრება 2 ოკეანე, ინდოეთის და წყნარი. ფართობი: სულ:1 919 440 კვ.კმ. ხმელეთი:1 826 440 კვ.კმ. წყალი:93 000 კვ.კმ. ინდონეზიას მალაიზიასთან აქვს 1782 კმ-იანი სასაზღვრო ზოლი, პაპუა-ახალ გვინეასთან 820 კმ-იანი და აღმ.ტიმორთან 228 კმ-იანი.ინდონეზიის ყველაზე მაღალი მწვერვალი არის ირიან-ჯაია (5 030მ). ინდონეზია სეისმურად აქტიურ ზონაში მდებარეობს, სადაც ყოველწლიურად აღინიშნება 7 000 მიწისძვრა, რომლის სიმძლავრეც 4 მაგნიტუდას აღემატება.
კედირი

კედირი — ფეოდალური სახელმწიფო კუნძულ იავის აღმოსავლეთ ნაწილში. არსებობდა 1045-1222 წლებში. ჩამოყალიბდა მატარამის სხელმწიფოს დაშლის შედეგად და დაიკავა მისი დასავლეთი ტერიტორიები, ხოლო აღმოსავლეთ ნაწილში ჩამოყალიბდა ჯანგალა, რომელიც მოგვიანებით, 1135 წელს შევიდა კედირის შემადგენლობაში. ამ ფაქტის შედეგად ჩამოყალიბდა შუა საუკუნეების უმსხვილესი სახელმწიფოებრივი ფორმირება ინდონეზიაში. სახელმწიფომ არსებობა შეწყვიტა 1222 წელს და მის ადგილზე ჩამოყალიბდა სინგასარის სამეფო. კედირი დიდ საბჭოთა ენციკლოპედიაში
ელენთა

ელენთა (ლათ. lien, splen) — ადამიანისა და ხერხემლიან ცხოველთა (უყბოებისა და ზოგი ორგვარადმსუნთქავი თევზის გარდა) მუცლის ღრუს კენტი ორგანო, რომელიც იმუნური სისტემის ყველაზე მსხვილი ორგანოა და ჩართულია სისხლის მიმოქცევისა და ლიმფურ სისტემაში. ელენთის მთავარ მასას შეადგენს რეტიკულური ქსოვილი, რომლის უჯრედებიდან ვითარდება სისხლის უჯრედები — ჰემოციტები. უმდაბლეს ხერხემლიანებს და უმაღლესი ხერხემლიანების ემბრიონებს ელენთაში ყველა სახის ჰემოციტი წარმოექმნებათ. ამ ფუნქციას ზოგი უმაღლესი ხერხემლიანის ელენთა პოსტემბრიონულ პერიოდშიც ინარჩუნებს, უმეტესად კი მასში მხოლოდ უმარცვლო ლევკოციტები (უმთავრესად ლიმფოციტები) წარმოიქმნება. გარკვეულ პირობებში ერითროციტებისა და გრანულოციტების წარმოქმნის უნარი შენარჩუნებული აქვს ადამიანის და ზოგი ძუძუმწოვრის (კატა, ძაღლი) ელენთასაც. ელენთას დაცვითი ფუნქცია მისი უჯრედების მიერ ანტისხეულების წარმოქმნა და დაშლილი ერითროციტებისა და სისხლში მოხვედრილი მიკროორგანიზმების ფაგოციტოზია. ელენთა მნიშვნელოვანი „სისხლის დეპოა“ — მასში გროვდება სისხლის მარაგი, რომელიც ზოგ შემთხვევაში (სისხლდენა, ტკივილი, ფიზიკური დატვირთვა და ა.შ.) ელენთის შეკუმშვის შედეგად სისხლძარღვებში გადადის, შესაბამისად საგრძნობლად იცვლება ელენთის მოცულობაც (ეს თვისება განსაკუთრებით გამოხატული აქვთ ჩლიქოსნებსა და მტაცებლებს, რომელთა ელენთის გარსში კარგადაა განვითარებული კუნთები). ელენთაში მიმდინარე ბიოქიმიური პროცესები ცხიმოვანი მჟავებისა და ნაწილობრივ ამინომჟავების ცვლასთანაა დაკავშირებული. ადამიანის ელენთა წაგრძელებული ოვალური ფორმისაა, ზემო გარეთა ზედაპირი გამოდრეკილია, ქვემო შიგნითა — შედრეკილი. ქვემო ზედაპირზე ღარია (ელენთის კარი), რომლითაც ელენთაში სისხლძარღვები და ნერვები შედის. მოზრდილი ადამიანის ელენთის წონაა 150–200 გრამი, სიგრძე — 12 სმ, სიგანე 7–8 სმ. ელენთა მარცხენა ფერდქვეშა მიდამოში მდებარეობს. ზოგიერთი დაავადების დროს (მალარია, შებრუნებითი ტიფი, ანემია და სხვა) ელენთა გადიდებულია. გარედან ელენთა დაფარულია მუცლის სეროზული გარსით — პერიტონიუმით, რომელიც გადადის შუაძგიდეზე და კუჭზე და ელენთის დამაფიქსირებელ იოგებს ქმნის. პერიტონიუმის ქვეშ კუნთოვანი და ელასტიური ბოჭკოების შემცველი შემაერთებელქსოვილოვანი გარსია, მას ფიბროზული კაფსულა ეწოდება. კაფსულა სიღრმეში გრძელდება ხარიხებად, რომლებიც ელენთას წილაკებად ყოფს. ხარიხებს შორის შუალედები ამოვსებულია რეტიკულური ქსოვილით, რომელშიც დიდი რაოდენობითაა ლიმფოციტები და ერითროციტები (წითელი პულპა). ცალკეული უბნები, სადაც ლიმფოციტების ინტენსიური წარმოქმნა ხდება (ლიმფური ფოლიკული), ერითროციტებს არ შეიცავს და თეთრ პულპას შეადგენს. სამკურნალო მიზნით ელენთის ამოცლა ან თანდაყოლილი უქონლობა ლიმფური კვანძების მოქმედებით კომპენსირდება. ელენთა — MedGeo.Net დაარქივებული 2015-11-30 საიტზე Wayback Machine.
წინარეხის წმინდა თევდორეს ეკლესია

წინარეხის წმინდა თევდორეს ეკლესია — ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ წინარეხში. მდებარეობს სოფლის ჩრდილოეთით, ბორცვზე. თარიღდება ადრინდელი ფეოდალური ხანით. ეკლესია დარბაზულია (6,75 X 4,3 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით, გამოყენებულია ქვიშაქვის ლოდები, ფიქალი და აგურიც. არქიტრავით გადახურული შესასვლელი სამხრეთიდანაა. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია. მის ქვემოთ კედელზე მიდგმულია სატრაპეზო ქვა. საკურთხევლის კედელში დატანებულია ორი ნიში, რომელთაგან სამხრეთისა ორი ბრტყელი ქვით პირამიდულადაა გადახურული, ჩრდილოეთისა კი სწორკუთხაა. კედელში ერთი ვიწრო სწორკუთხა სარკმელია. დარბაზი გადახურულია ნახევარწრიული კამარით, რომლის საბჯენი თაღი მარტივ კონსოლებს ეყრდნობა. თაღი კონქს ერწყმის. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 219.
წყრუთის საყდარი

წყრუთის საყდარი — ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ წინარეხში. მდებარეობს სოფლის სამხრეთით 3-4 კილომეტრზე, ნასოფლარ წყრუთის მიდამოებში. თარიღდება განვითარებული ფეოდალური ხანით (7,5 X 4,5 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. ნახევარწრიული აფსიდი დარბაზისაგან მხრებითაა გამოყოფილი. მის კედლებში ორი მოზრდილი ნიშია. საკურთხევლის სარკმლის კვალი არა ჩანს. ნიშებია ჩრდილოეთ და დასავლეთ კედლებშიც. დარბაზი გადახურულია ნახევარწრიული კამარით. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 219.
ენა (ორგანო)

ენა — ხერხემლიანი ცხოველების და ადამიანის პირის ღრუს კენტი კუნთოვანი ორგანოა. თევზებისა და ზოგი პრიმიტიული წყალში მცხოვრები ამფიბიის ენა ლორწოვანი გარსის მარტივი ნაოჭია. ხმელეთის ხერხემლიანების ენა აღჭურვილია სპეციალური კუნთებით, მოძრავი ორგანოა და მონაწილეობს პირის ღრუში საკვების გადაადგილებაში, დაქუცმაცებასა და გასინჯვაში. ენის ზედაპირზე ვითარდება ჯირკვლები, რქოვანი გარსი (ფრინველები), ხაოები, დვრილები (ძუძუმწოვრებსა და ადამიანებში მექანიკური ფუნქციის მქონე ძაფისებრი და სოკოსებრი დვრილები, გემოს რეცეპტორებით აღჭურვილი ფოთლისებრი და შემოზღუდული დვრილები) და სხვა. არსებობს სხვადასხვა განვითარებისა და აგებულების ენა, რაც განპირობებულია ცხოველის ეკოლოგიური თავისებურებებით (მაგალითად, კვების ხასიათით). ზოგ სპეციალიზებულ ფორმას (ბაყაყი, ქამელეონი, კოდალა, ჭიანჭველაჭამია) რთული აგებულების და ფუნქციის ენა აქვს. ადამიანის ენა – ღეჭვის, მეტყველებისა და გემოვნების ორგანოა. ენაში განარჩევენ თავისუფალ ნაწილს – ენის სხეულს, რომელიც წინ ენის წვერით ბოლოვდება და ენის ძირს, რომლითაც ის უკავშირდება თავის ქალასა და ენისქვეშა ძვალს. ენის ზედაპირი – ენის ზურგი, შუა გასწვრივი ღარით იყოფა მარცხენა და მარჯვენა ნაწილებად. გასწვრივ ღარს შეესაბამება შემაერთებელქსოვილოვანი ძგიდე. ენის სხეულისა და ძირის საზღვარზე, შუა ხაზის გასწვირვ, მდებარეობს ბრმა ხვრელი (ფარისებრი ჯირკვლის სადინარის ნაშთი), რომლის გვერდებზე ენის სხეულისა და ძირის გამყოფი ღარია. ენა დაფარულია ლორწოვანი გარსით, რომელიც ქვემო ზედაპირზე ქმნის ღრძილებსა და ენას შორის გაჭიმულ კენტ ნაოჭს – ენის ლაგამს, მის გვერდებზე კარგად მოჩანს ორი მოწითალო ენისქვეშა კორძი, რომლის ხვრელებში იხსნება ყბისქვეშა და ენისქვეშა სანერწყვე ჯირკვლების სადინარები. ენის ზურგის ლორწოვანა ხორკლიანია, დაფარულია სხვადასხვა ფუნქციისა და ფორმის მქონე დვრილებით, რომლებიც ხავერდოვან შესახედაობას აძლევენ მას. ყველაზე მეტია ძაფისებრი დვრილები, რომლებიც ენის ზურგზეა გაფანტული და საერთო მგრძნობელობის აღმქმელ ორგანოს წარმოადგენს. სოკოსებრი დვრილები მოვარდისფრო შემაღლების სახით განლაგებულია ენის კიდეების გასწვრივ და წვერთან. შემოზღუდული დვრილები შეიცავენ გემოვნების ბოლქვებს. ადამიანის ენის გვერდებზე სუსტადაა გამოხატული ფოთლისებრი დვრილები. ენის ლორწოვანი გარსის სისქეში ლორწოვანი და სეროზული ჯირკვლებია, ძირის ლორწოვანა ლიმფოიდურ ქსოვილს შეიცავს. ენაში განარჩევენ ჩონჩხის კუნთებს, რომლებიც ქალას ძვლებზე და ინის ძვლიდან იწყება, და საკუთრივ ენის კუნთებს. მათი შეკუმშვა განაპირობებს ენის მოძრაობის მრავალფეროვნებასა და ფორმის ცვალებადობას. ენა შეიცავს მამოძრავებელ, მგრძნობიარე და გემოვნების ნერვებს. ენაში სისხლი მოაქვს ენის არტერიას, ხოლო ვენური სისხლი გააქვს თანამოსახელე ვენას.
ღერო

ღერო (ლათ. caulis) — უმაღლეს მცენარეთა ერთ-ერთი ძირითადი ორგანო, ღერძული ნაწილი, რომელიც ფოთლებთან ერთად ყლორტს შეადგენს. ღეროს აქვს საყრდენი, გამტარი (ფესვებსა და ფოთლებს შორის წყლისა და გახსნილი ნივთიერებათა გადაადგილება), დამგროვებელი (წყლისა და სამარაგო ნივთიერებების დაგროვება) ფუნქციები. ახალგაზრდა ღეროები აქტიურად მონაწილეობენ ფოტოსინთეზში: ღეროს დატოტვისა და ფოთლების მოწესრიგებულად განლაგების საშუალებით იზრდება მცენარის საასიმილაციო ზედაპირი. ფორმის მიხედვით ღერო მრავალგვარია: ცილინდრული, წახნაგებიანი, ბრტყელი და სხვ. სივრცეში განლაგების მიხედვით — სწორმდგომი, მოხრილი, მხოხავი, აღმავალი, მცოცავი, მცურავი და სხვ. სიცოცხლის ხანგრძლივობის მიხედვით განასხვავებენ ერთ-, ორ-, და მრავალწლოვან ღეროებს. ღერო შეიძლება იყოს ბალახოვანი ან გამერქნებული. ხემცენარის ღეროს ზრო ეწოდება. ღერო იზრდება სიგრძეზე, კენწრული მერისტემის (ზრდის კონუსის) ცხოველმოქმედების ხარჯზე და ინტერკალარულადაც. ღეროს პირველადი ანატომიური აგებულება პირველადი მერისტემის ქსოვილების დიფერენცირების შედეგია. ზრდის კონუსის უჯრედების გარეთა შრიდან ვითარდება მფარავი ქსოვილი — ეპიდერმისი, რომლის შიგნით პარენქიმული უჯრედები პირველად ქერქს წარმოქმნიან. ბევრი მცენარის პირველადი ქერქის გარეთა შრე გადაიქცევა მექანიკურ ქსოვილად — კოლენქიმად, შიდა შრე — ენდოდერმად, რომლის შიგნით ცენტრალური ცილინდრი ანუ სტელაა. ღეროს მეორეული ანატომიური აგებულება უფრო რთულია და მეორეული მერისტემისაგან — კამბიუმისაგან ყალიბდება. კამბიუმი წარმოქმნის მეორეულ ქერქს, მეორეულ მერქანს და მეორეულ გულგულის სხივებს. ღეროს მეორეული გასქელება ორლებნიანებისთვისაა დამახასიათებელი, თუმცა გამონაკლისის სახით ზოგიერთ ერთლებნიანებშიც გვხვდება (დრაცენა, იუკა, ალოე). ერთლებნიანთა ღეროს გასქელება ხდება უშუალოდ ქერქის ქვეშ წარმოქმნილი გასქელების რგოლის ხარჯზე, რომელიც პერიფერიისკენ წარმოქმნის ქერქის პარენქიმას, ხოლო ცენტრისაკენ ჭურჭელ-ბოჭკოვან კონებს. ერთლებნიანთა კონები დახურულია, ორლებნიანთა კონებისაგან განსხვავებით მათ კამბიუმი არა აქვთ. ორლებნიანების ქერქში კამბიალური რგოლის გარდა კიდევ ერთი მერისტემული ქსოვილი — ფელოგენი ან კორპის კამბიუმი წარმოიქმნება. იგი პერიფერიისკენ წარმოქმნის კორპის უჯრედებს, ცენტრისკენ — ფელოდერმას. კორპი და ფელოდერმა ერთად პერიდერმას შეადგენს. ღეროში წარმოდგენილია სეკრეტორულ ნივთიერებათა სათავსებიც. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ღერო“ ვიკისაწყობში. ღერო – ენციკლოპედია ბრიტანიკა (ინგლისური) ღვინიანიძე ზ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 584-585.
კოდალას აკადემია

„კოდალას აკადემია“ — ვირტუალური აკადემია, რომელიც „ინოვაციური განათლების ფონდმა“ 2010 წელს დააარსა. პროექტის მიზანია საგანმანათლებლო პროცესში ინოვაციური მეთოდების და ინფორმაციული ტექნოლოგიების გამოყენების ხელშეწყობა, ასევე სკოლის მოსწავლეებისათვის მეტი შესაძლებლობების შექმნა ცოდნის გაღრმავებისთვის, პიროვნული განვითარებისა და მომავალი კარიერისთვის. „კოდალას აკადემია“ მსოფლიოში აღიარებული სალმან ხანის აკადემიის ქართული ანალოგია. ის მოიცავს ვიდეო-გაკვეთილებს სხვადასხვა საგნიდან, განსაკუთრებული ყურადღება საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებს ენიჭება. ვიდეო-გაკვეთილები და ექსპერიმენტების ამსახველი ვიდეოები წარმოდგენილია ქართულ ენაზე. ოფიციალური საიტი.
ბლიტარი

ბლიტარი (ინდონ. Kota Blitar) — ქალაქი ინდონეზიაში, აღმოსავლეთ იავის პროვინციაში. მდებარეობს მალანგიდან 73 კმ–ის და სურაბაიიდან 167 კმ-ის დაშორებით. ბლიტარში მდებარეობს მაჯაპაჰიტის იმპერიის ეპოქის რამდენიმე ტაძარი, მათ შორისაა პენატარანი. ქალაქი დაკრძალულია ინდონეზიის პირველი პრეზიდენტი სუკარნო. ბლიტარიდან 20 კმ–ით ჩრდილოეთით მდებარეობს ძალიან აქტიური ვულკანი კელუდი. ბლიტარში დაიბადნენ ინდონეზიის ამჟამინდელი ვიცე–პრეზიდენტი ბუდიონო და ინდონეზიის არმიის მთავარსარდალი ადმირალი აგუს სუჰარტონო. ინდონეზიის ქალაქების სია Witton, Patrick (2003). Indonesia (7th edition). Melbourne: Lonely Planet, გვ. 285–286. ISBN 1-74059-154-2.  (ინდონეზიური) Official site დაარქივებული 2007-06-08 საიტზე Wayback Machine. of Blitar City (ინდონეზიური) Official site დაარქივებული 2020-12-05 საიტზე Wayback Machine. of Blitar Regency (ინგლისური) Heraldry of Blitar ↑ 1.0 1.1 1.2 Indonesian Minister of Home Affairs Decree Number 050-145 of 2022 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q112136164"></a>
ბოგორი

ბოგორი (ინდონ. Kota Bogor) — ქალაქი ინდონეზიაში, კუნძულ იავაზე, დასავლეთ იავის პროვინციაში. მდებარეობს ბოგორის სარეგენტოს ცენტრში, ქვეყნის დედაქალაქ ჯაკარტიდან 60 კმ–ით სამხრეთით. თავის მხრივ, ბოგორს მუნიციპალიტეტის სტატუსი აქვს. ქალაქი მნიშვნელოვანი ეკონომიკური, სამეცნიერო, კულტურული და ტურისტული ცენტრია, ისევე როგორც სამთო კურორტი. შუა საუკუნეებში ბოგორი სუნდას სამეფოს (ინდონ. Kerajaan Sunda) დედაქალაქი იყო და პაკუან–პაჯაჯარანი ერქვა. ჰოლანდიური კოლონიალიზმის დროს, მას ბუიტენცორგი ეწოდა და ჰოლანდიის ოსტინდოეთის გენერალ–გუბერნატორის საზაფხულო რეზიდენციად იქცა. XIX საუკუნის ადრეულ წლებში, როდესაც ბრიტანული კონტროლის ხანა დასრულდა, ბოგორი ჰოლანდიის ოსტინდოეთის ადმინისტრაციული ცენტრი გახდა. ბოგორის ცენტრალურ ნაწილში, დაახლოებით 20 კმ² ტერიტორიაზე ასობით ათასი ადამიანი ცხოვრობს და ის მსოფლიოს ერთ–ერთი ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული ადგილია. ქალაქში მდებარეობს საპრეზიდენტო სასახლე და ბოტანიკური ბაღი, რომელიც მსოფლიოში ერთ–ერთი უძველესი და უდიდესია. ხშირი წვიმების გამო, ბოგორს ზედმეტსახელად „წვიმიან ქალაქს“ უწოდებენ. წვიმს თითქმის ყოველთვის, მშრალ სეზონშიც კი. ინდონეზიის ქალაქების სია ოფიციალური საიტი (ინდონეზიური) ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 Indonesian Minister of Home Affairs Decree Number 050-145 of 2022 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q112136164"></a> ↑ (1958) Small Soviet Encyclopedia, გვ. 1084.  ↑ (1969—1978) Great Soviet Encyclopedia, გვ. 449.  ↑ 4.0 4.1 4.2 4.3 Teguh V.A. Manurung.. (2008 год) Kehidupan Masyarakat Kota Bogor Indonesian. ციტირების თარიღი: 28 May 2010. ↑ Hasil Olah Cepat Sensus Penduduk 2010, Warga Kota Bogor 949 Ribu Jiwa Indonesian. Pemerintah Kota Bogor (16 August 2010 года). ციტირების თარიღი: 7 September 2010.[მკვდარი ბმული] ↑ 6.0 6.1 Kota Bogor Indonesian. Konrad Adenauer Stiftung and Soegeng Sarjadi Syndicate (2009). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 16 ნოემბერი 2010. ციტირების თარიღი: 25 June 2010.
ჩიანჯური

ჩიანჯური (ინდონ. Cianjur) — ქალაქი ინდონეზიაში, დასავლეთ იავის პროვინციაში, ჩიანჯურის სარეგენტოს დედაქალაქი. მდებარეობს ჯაკარტისა და ბანდუნგის დამაკავშირებელი ძირითადი გზების გასწვრივ. მოსახლეობა დაახლოებით 2 171 281 ადამიანს შეადგენს. მდებარეობის გამო, ჩიანჯურის მაცხოვრებლებს უადვილდებათ როგორც ჯაკარტაში, ისე ბანდუნგში მუაობა. გზა, რომელზეც ჩიანჯური მდებარეობს, ჯაკარტისა და ბანდუნგის დამაკავშირებელი უმთავრესი, უკიდურესად გადატვირთული გზა იყო, თუმცა, იგი 2005 წელს დასრულებულმა ახალმა ფასიანმა გზამ ჩაანაცვლა. ქალაქი 1677 წელს დაარსდა. ჩიანჯური ძირითადად სასოფლო–სამეურნეო პროდუქტებს აწარმოებს, განსაკუთრებით ბრინჯს და როგორც ცნობილია, იგი მჭიდროდ დასახლებული იავისათვის ბრინჯის წარმოების ძირითადი წყაროა. 2009 წელს ჩიანჯურში მომხდარ მიწისძვრას 75 ადამიანის სიცოცხლე შეეწირა. ინდონეზიის ქალაქების სია ოფიციალური საიტი ↑ 1.00 1.01 1.02 1.03 1.04 1.05 1.06 1.07 1.08 1.09 1.10 Indonesian Minister of Home Affairs Decree Number 050-145 of 2022 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q112136164"></a>
ორბიტული სადგური

ორბიტალური სადგური – კოსმოსური აპარატი გაყვანილი დედამიწის ირგვლივ ორბიტაზე, რომელიც განკუთვნილია ადამიანების ხანგრძლივად ყოფნისათვის და კოსმოსში სხვადასხვა ექსპერიმენტების (სამეცნიერო-საკვლევი, ტექნიკური და ა.შ.) ჩასატარებლად. სერიიდან სალუტი, სკაილები, მირი და საერთაშორისო კოსმოსური სადგური სალუტ-1 სალუტ-2 სალუტ-3 სალუტ-4 სალუტ-5 სალუტ-6 სალუტ-7
წინარეხის ჯვარპატიოსნის ეკლესია

წინარეხის ჯვარპატიოსნის ეკლესია — ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ წინარეხში. მდებარეობს სოფლის ჩრდილოეთით 3 კილომეტრზე. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. ეკლესია დარბაზულია (11,7 X 6,4 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით. კონსტრუქციული ნაწილები (პილასტრები, იმპოსტები და ლავგარდანი) შირიმის ქვისაა. ეკლესიაში შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია, მის გვერდებზე - თითო სწორკუთხა ნიში. სამხრეთ კედელში ორი თაღოვანი სარკმელია, დასავლეთისაში - ერთი. ყველა სარკმელი გარეთკენ ვიწროვდება. დარბაზის განივი კედლები კაპიტელებით დასრულებული წყვილი პილასტრით ორ თანაბარ ნაწილად იყოფა. პილასტრებზე საბჯენი თაღი გადადის. აღმოსავლეთ სარკმელში შემორჩენილია შელესილობისა და მოხატულობის კვალი. ეკლესიაზე სამხრეთიდან მთელ სიგრძეზე მიშენებულ ეგვტერს (11,7 X 5 მ), რომლისგანაც მხოლოდ საძირკველია შემორჩენილი, სამხრეთით შესასვლელი ჰქონია, ხოლო აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდი. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 219.
წინარეხის ღვთისმშობლის ეკლესიის კომპლექსი

წინარეხის ღვთისმშობლის ეკლესიის კომპლექსი — ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ წინარეხში. ღვთისმშობლის ეკლესიის კომპლექსი მდებარეობს სოფლის ცენტრში, უჭუჭიანთ უბანში. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. კომპლექსში შედის: ღვთისმშობლის ეკლესია, კოშკი, სამრეკლო და გალავანი. ღვთისმშობლის ეკლესია დარბაზულია (8,42 X 5,5 მ). აღმოსავლეთ ფასადზე ასომთავრული წარწერის თანახმად აუგია „ტფილელ ეპისკოპოზს“ ბარნაბა ფავნელისშვილს 1588 წელს. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია, მის ორივე მხარეს - თითო ნახევარწრიული ნიში. ასეთივე სარკმელია სამხრეთ კედელში. შიდა სივრცე მაღალია და ზევითკენ ვიწროვდება. დარბაზი გადახურულია კამარით, რომელიც გრძივ კედლებს ეყრდნობა. ინტერიერი შელესილი და შეთეთრებულია. შელესილობის ქვეშ შეიმჩნევა მოხატულობის ფრაგმენტები. ეკლესიის ჩრდილოეთ კედელი გამაგრებულია ორი კონტრფორსით, რომლებიც გადახურულია კრამიტით. კოშკი ეკლესიის დასავლეთ კედელზეა მიდგმული და სიმაღლით ეკლესიას უსწორდება. ორივე ნაგებობა გადახურულია საერთო ორფერდა სახურავით, შემოვლებული აქვს აგურის ერთიანი თაროსებრი ლავგარდანი. მოგვიანებით ეკლესიის დასავლეთ კედელი გაჭრეს და ფართო თაღოვანი მალით ეკლესია კოშკს შეუერთეს. ეკლესიის იატაკის დონე გააგრძელეს, რის შედეგადაც კოშკის ქვედა სართული ორ ნაწილად გაიყო. კოშკის დასავლეთ კარის ზედა ნაწილი სარკმლად გადაკეთდა. კოშკის ქვედა სართულის შესასვლელები ამოქოლილია. ზედა, ბოლო სართული შეისრული კამარით გადახურული იზოლირებული სათავსია, რომელსაც ჩრდილოეთიდან თაღოვანი შესასვლელი აქვს. დასავლეთ კედლის ცენტრში სათოფურია. სამრეკლო დგას ეზოს შესასვლელთან, ეკლესიის სამხრეთ-აღმოსავლეთით. მისი პირველი სართული მასიურია. მასზე აღმართულია სამრეკლოს ოთხბოძიანი აგურის ფანჩატური. კომპლექსს შემოვლებული აქვს გალავანი. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 218-219.
სალუტ-1

სალუტ-1 – პირველი ორბიტული სადგური სსრკ-ს და მსოფლიოში. კოსმოსში გაუშვეს 1971 წლის 19 აპრილს ბაიკონურიდან. მუშაობა დაამთავრა 1971 წლის 11 ოქტომბერს. ორბიტაზე დაჰყო 175 დღე. Zarya - Salyut 1 chronology დაარქივებული 2011-07-09 საიტზე Wayback Machine.
ვერტიკალი

ვერტიკალი (ლათ. verticalis – შვეული) — ცის სფეროს ყოველი დიდი წრე, რომელიც ზენიტის წერტილზე გადის; ვერტიკალური წრე. ჩრდილოეთ და სამხრეთ წერტილებზე გამავალ ვერტიკალს, ცის მერიდიანი ეწოდება, ხოლო აღმოსავლეთ და დასავლეთ წერტილებზე გამავალს — პირველი ვერტიკალი. საკუთრივ ცის სფერო ეწოდება ნებისმიერრადიუსიან დამხმარე წარმოსახვით სფეროს, რომელზეც აგეგმილებენ ციურ მნათობს და რომელსაც სხვადასხვა ასტრომეტრიული ამოცანის მოსახსნელად იყენებენ. ცის კოორდინატები ↑ ვერტიკალი - უცხო სიტყვათა ლექსიკონი ↑ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 377. ↑ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 226.