laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
კონსტანტინე წერეთელი

კონსტანტინე წერეთელი (დ. 4 თებერვალი, 1921, თბილისი — გ. 27 თებერვალი, 2004) — ქართველი ენათმეცნიერი. 1941 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტის კავკასიურ-აღმოსავლურ ენათა განყოფილება. საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტის დაარსების დღიდან (1960) იგი ხელმძღვანელობდა ინსტიტუტის სემიტოლოგიის განყოფილებას. 1991 წლიდან მისი ინიციატივით თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტშო იქმნება ებრაულ-არამეული ფილოლოგიის კათედრა, რომელსაც უცვლელად ედგა სათავეში. 1994 წელს დაინიშნა განათლების სამინისტროსთან შექმნილი აღმოსავლურ ენათა სწავლების კოორდინაციის ცენტრის ხელმძღვანელად. მისმა შრომებმა არამეულ დიალექტოლოგიაში საფუძველი ჩაუყარა ამ სამეცნიერო დარგის პრობლემათა ფართო კვლევას და ბიძგი მისცა მსოფლიო ორიენტალისტიკაში მის ინტენსიურ განვითარებას. იგი ითვლება არამეული დიალექტოლოგიის მამათავრად. მეცნიერის შემოქმედებაში მნიშვნელოვანი ადგილი აქვს დათმობილი ქართულ-აღმოსავლურ ენობრივ და კულტურულ-ისტორიულ ურთიერთობებს. ამერიკის ორიენტალისტური საზოგადოება, საპატიო წევრი (1978-) გერმანიის ორიენტალისტთა საზოგადოება, წევრი (1971-) საქართველოს მეცნიერებათა აკადემია, აკადემიკოსი (1988-) ხმელთაშუა ზღვის აუზის ცივილიზაციათა შემსწავლელი საერთაშორისო ასოციაცია, წევრი (1975-) 1998 — საქართველოს სახელმწიფო პრემია 1996 — ღირსების ორდენი 1989 — გიორგი წერეთლის სახელობის პრემია 1981 — საპატიო ნიშნის ორდენი კონსტანტინე წერეთელი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ბორის წიფურია

ბორის წიფურია (დ. 15 ივნისი, 1933, სოფ. ხორგა, ხობის რაიონი — გ. 28 ივნისი, 2005) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1979), საქართველოს ღირსების ორდენის კავალერი (1998), თბილისის საპატიო მოქალაქე (2003). 1956 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი. 1956–1962 წლებში მუშაობდა სოხუმის სამსონ ჭანბას სახელობის სახელმწიფო აკადემიური თეატრის ქართულ დასში მსახიობად; 1962 წლიდან იყო თბილისის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო აკადემიური თეატრის მსახიობი; 1984–1990 წლებში თბილისის სახელმწიფო ცირკის დირექტორი; ტელე–შოუ „ფორტუნას“ წამყვანი; 1966 წელს შედგა მისი დებიუტი რეჟისორ იური ქავთარაძის ფილმში „უყაიმო თამაში“; განსაკუთრებით დიდი წარმატება მსახიობს მოუტანა შემდეგმა როლებმა: ხუტა ოდიშარია („შერეკილები“, 1973), მეწისქვილე („დათა თუთაშხია“, 1978), სელიმი („მიზანში“, 1979). 1965–2005 წლებში იყო საქართველოს კინემატოგრაფისტთა შემოქმედებითი კავშირის წევრი. 1966: „უყაიმო თამაში“ (მაღაზიის დირექტორი) რეჟ. იური ქავთარაძე 1969: „ფიროსმანი“ (დიმიტრი) რეჟ. გიორგი შენგელაია 1971: „გათენების წინ“ (ულვაშა) რეჟ. ყარამან (გუგული) მგელაძე 1973: „მოვდივართ და მოვიმღერით“ (ჯონ სილვერი) რეჟისორები ნელი ნენოვა, გენო წულაია 1973: „ბებერი მეზურნეები“ (მემაწვნე ლადო) რეჟ. ვალერიან კვაჭაძე 1973: „შერეკილები“ (ხუტა) რეჟ. ელდარ შენგელაია 1973: „ვერის უბნის მელოდიები“ (ძიბო) რეჟ. გიორგი შენგელაია 1973: „მთვარის მოტაცება“ (ჯოკია) რეჟ. თამაზ მელიავა 1974: „ღამის ვიზიტი“ (სიდამონიძე) რეჟ. ნიკოლოზ სანიშვილი 1974: „კაპიტნები“ (ჯიბილო) რეჟ. თამაზ გომელაური 1974: „ბიჭები იასამნის ქუჩიდან“ (ზაურის მეზობელი) რეჟ. ნელი ნენოვა 1975: „მოხეტიალე რაინდები“ (მილიციელი) რეჟ. თემურ ფალავანდიშვილი 1976: „ნატვრის ხე“ (ქორია) რეჟ. თენგიზ აბულაძე 1976: „ქალაქი ანარა“ რეჟ. ირაკლი კვირიკაძე 1977: „სიცოცხლე ერმილეს“ (შალომა) რეჟ. ნიკოლოზ სანიშვილი 1978: „დათა თუთაშხია“ (მეწისქვილე) რეჟისორები გრიგოლ (გიგა) ლორთქიფანიძე, გურამ (გიზო) გაბესკირია 1979: „მიზანი“ (სელიმი) რეჟ. გენო ხოჯავა 1981: „წისქვილი ქალაქის გარეუბანში“ რეჟ. რეზო ესაძე 1981: „ყოჩაღად, პაპებო!“ (ლონგინოზი) რეჟისორები ნელი ნენოვა, გენო წულაია 1982: „მარადისობის კანონი“ (სანდრო მაღლაფერიძე) რეჟ. ვალერიან კვაჭაძე 1984: „მონანიება“ რეჟ. თენგიზ აბულაძე 1984: „ზოგი ჭირი მარგებელია“ (ხიზანა) რეჟ. პავლე ჩარკვიანი 1988: „გამოცხადება“ რეჟ. გიორგი (გია) მატარაძე 1989: „ცხოვრება დონ კიხოტისა და სანჩოსი“ (ხინესი, კატორღელი, თოჯინების თეატრის მფლობელი) რეჟ. რევაზ (რეზო) ჩხეიძე 1993: „ბრავო, ჯორდანო ბრუნო!“ რეჟ. ილია ჩაჩანიძე 1998: „ლუკას სახარება“ რეჟ. გოდერძი ჩოხელი 1998: „ჩემი ძვირფასი, სანატრელი ბაბუ“ (კოლონიის უფროსი) რეჟ. პავლე ჩარკვიანი 1967: საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი 1972: რესპუბლიკური კინოფესტივალის პრიზი, კომედიური როლების საუკეთესო შესრულებისათვის 1979: საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი 1998: ღირსების ორდენი 2003: თბილისის საპატიო მოქალაქე შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ბორის წიფურია“ ვიკისაწყობში. ბორის წიფურია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ბორის წიფურია [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია ბორის წიფურია — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) ↑ საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1967. №11. გვ. 792 ↑ საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1979. №10. გვ. 25
გივი ძნელაძე

გივი ძნელაძე (დ. 23 აგვისტო, 1927, ბურნათი, ოზურგეთის მაზრა — გ. 16 ოქტომბერი, 2002) — ქართველი პოეტი. 1947 წელს დაამთავრა კოხნარის საშუალო სკოლა,. 1952 წელს დაამთავრა ალექსანდრე პუშკინის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის რუსული ენისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი. მუშაობდა გაზეთ „სამგორისა“ და ჟურნალ „პიონერის“ რედაქციებში. 1967 წლიდან იყო ჟურნალ „ცისკარის“, ხოლო შემდეგ ალმანახ „საუნჯის“ თანამშრომელი. მისი პირველი ლექსი დაიბეჭდა გაზეთში „ახალგაზრდა კომუნისტი“. გარდაიცვალა 2012 წლის 16 ოქტომბერს, დაკრძალულია დიდუბის მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში. ავტორია კრებულებისა: „ლექსები“ (1963, 1969, 1973) „ვედრება“ (1971), „მადლიერება“ (1974), „მარადი მგზავრი“ (1977), „ერთტომეული“ (1982), „ადამიანური სასწაულები“ (1986), „ნუგეშინი“ (1987), „საუკუნიდან საუკუნეში“, „ადამიანს უყვარს ადამიანი“, „სიყვარულის წიგნი“ და სხვა. თარგმნა „კალევალა“ (მუხრან მაჭავარიანთან და შოთა ჩანტლაძესთან ერთად, 1965). ძნელაძის ლექსები თარგმნილია სხვადასხვა ენებზე. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 280. (2013) „გივი ძნელაძე“, მწერალთა ავტობიოგრაფიები, წიგნი II. თბილისი: ლიტერატურის მუზეუმი, გვ. 706. ISBN 978-99940-28-85-6.  გივი ძნელაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
გური ცაგარეიშვილი

გური ცაგარეიშვილი (დ. 25 ნოემბერი, 1934, ქუთაისი — გ. 1998) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი. 1958 წელს დაამთავრა სახელმწიფო პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მეტალურგიის ფაკულტეტი. 1958 წელს იყო მეტალურგიის ინსტიტუტის უმცროსი, 1965-1990 წლებში უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი; 1990 წლიდან დირექტორის მოადგილე. არის 160-მდე სტატიისა და 4 მონოგრაფიის ავტორი. ინჟინერ-მეტალურგი, პროფესორი. სადოქტორო დისერტაციის თემა — „B-რომბოედრული ბორის წარმოქმნის პირობების, სტრუქტურისა და თვისებების თავისებურებათა გამოკვლევა“, დაიცვა 1972 წელს. ბორის, მისი ნაერთებისა და ბორიდების საერთაშორისო სიმპოზიუმების სამეცნიერო კომიტეტი, მუდმივი წევრი (1975-) საქართველოს მასალათმცოდნეობის საზოგადოება, პრეზიდენტი (1996-) საქართველოს მეცნიერებათა აკადემია, წევრ-კორესპონდენტი (1988-) 1992 — პეტრე მელიქიშვილის სახელობის პრემია 1985 — საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე 1980 — გიორგი ნიკოლაძის სახელობის პრემია ბიოგრაფიული ლექსიკონი — გური ცაგარეიშვილი — საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა
კონსტანტინე ჩოლოყაშვილი

კონსტანტინე (კოტე) ჩოლოყაშვილი (დ. 18 აგვისტო, 1922, თბილისი — გ. 14 ოქტომბერი, 2013) — ქართველი ისტორიკოსი, ეთნოლოგი, მუზეუმოლოგი, მეცნიერი და საზოგადო მოღვაწე. 1945 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. სიმონ ჯანაშიას სახელობის სახელმწიფო მუზეუმის უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი, დოცენტი. წლების განმავლობაში კითხულობდა ლექციებს ეთნოგრაფიასა და მუზეუმმცოდნეობაში სულხან საბა ორბელიანის სახ. პედაგოგიურ ინსტიტუტში, ა. ქუთათელაძის სახ. სამხატვრო აკადემიაში, თეატრალურ და ფიზკულტურის ინსტიტუტებში. ხელმძღვანელობდა ეროვნულ ფასეულობათა სახელმწიფო ფონდს. იყო თბილისის საკრებულოს წევრი, საქართველოს თავადაზნაურთა და მათ თანამდგომთა საკრებულოს ხელმძღვანელი. მისი თაოსნობით დაარსდა მხარეთმცოდნეობის მუზეუმები ზესტაფონსა და რუსთავში, ბოლნისში კი განახლდა. თვითონ თავის ძირითად საქმედ ქართული საჭურვლის მოვლა-პატრონობა მიაჩნდა. ისტორიის მეცნიერებათა კანდიდატი, სადისერტაციო თემა — „საბრძოლო იარაღის წარმოების ისტორიისათვის საქართველოში“, დაიცვა 1959 წელს. იყო ეთნოლოგთა და მეიარაღეთა არაერთი (ტოკიოს, მოსკოვის, თბილისის, ბაქოს) საერთთაშორისო კონფერენციის მონაწილე. მიღებული აქვს დამსახურებული მუშაკის საპატიო წოდება. საქართველოს კულტურის სამინისტრომ მიანიჭა საქართველოს კულტურის დამსახურებული მოღვაწის წოდება. 2006 წელს აირჩიეს თბილისის საპატიო მოქალაქედ. კატალოგი: საქართველოს ეთნოგრაფია. თბილისი. „საბჭოთა საქართველო“. 1964 ჰერთა ქვეყანა. თბილისი. მოლოდინი. 2008 ოგბაიძენი: საგვარეულო ისტორიისათვის. თბილისი. 2005 ცხოვრება და ღვაწლი დავით სარაჯიშვილისა. თბილისი. 2003 კონსტანტინე ჩოლოყაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი გარდაიცვალა კოტე ჩოლოყაშვილი ↑ https://tbilisi.gov.ge/page/3187
მერაბ ჩუხუა

მერაბ ჩუხუა (დ. 22 თებერვალი, 1964, ზუგდიდი) — ქართველი ფილოლოგი. 1986 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 1986–1993 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის არნოლდ ჩიქობავას სახელობის ენათმეცნიერების ინსტიტუტის მეცნიერ თანამშრომელი, ისტორიულ–ეტიმოლოგიური ლაბორატორიის გამგე; 1990–1991 წლებში საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს პირველი მდივანი; 1992–1993 წლებში საქართველოს რესპუბლიკის პირველი პრეზიდენტის – ზვიად გამსახურდიას საგანგებო პოლიტიკური რწმუნებული საქართველოში; 1994–1995 წლებში ინგუშეთის რესპუბლიკის ქალაქ ნაზრანის სკოლის პედაგოგი; 2003–2006 წლებში საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის არნოლდ ჩიქობავას სახელობის ენათმეცნიერების ინსტიტუტის მთის იბერიულ–კავკასიურ ენათა განყოფილების მეცნიერ თანამშრომელი; 2006 წლიდან ქართველურ ენათა განყოფილების გამგე და თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პედაგოგი; 2008-2012 წლებში დიასპორის საკითხებში საქართველოს სახელმწიფო მინისტრის მოადგილე. ავტორია 3 მონოგრაფიის, წიგნების და 100–მდე სტატიისა. სადოქტორო დისერტაციის თემა — „ბგერათშესატყვისობათა სისტემა ქართველურ-ნახურ ენებში“, დაიცვა 2006 წელს. ბიოგრაფიული ლექსიკონი — მერაბ ჩუხუა — საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა
მზექალა შანიძე

მზექალა შანიძე (დ. 16 იანვარი, 1926, თბილისი) — ქართველი ენათმეცნიერი, ფილოლოგი. 1948 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი. 1953 წლიდან არის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის უფროსი მასწავლებელი, დოცენტი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი (1981 წლიდან). არის 100 სამეცნიერო ნაშრომის, თარგმანებისა და მონოგრაფიების ავტორი. მათ შორის: „ძველი ქართული გრამატიკული ტრაქტატი“ (1990), „ცხოვრება მეფეთ–მეფე დავითისა“ (1992), „ახლადაღმოჩენილ ქართულ ხელნაწერთა აღწერილობა“ (სამენოვანი წიგნის ინგლისური ნაწილის თარგმანი, ათენი, 2005). 1951 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა „ფარინგალური ბგერები ძველ ებრაულ ენაში“. სადოქტორო დისერტაციის თემა — „ფსალმუნთა წიგნის ძველი ქართული თარგმანები“, დაიცვა 1974 წელს. მზექალა შანიძე არის საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრი, აკადემიკოსი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკიდან „საქართველოს ერთიანი კომუნისტური პარტია“, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). 1996 წელს მიიღო ღირსების ორდენი, 1990 წელს კი აკაკი შანიძის სახელობის პრემია. 2021 წელს გადაეცა თამარ მეფის ორდენი „ქართველოლოგიის განვითარებაში, ძველი და ახალი ქართული ენისა და ლიტერატურის, საქართველოს ისტორიის, ქართული კულტურული მემკვიდრეობის კვლევაში შეტანილი განსაკუთრებული პირადი წვლილისა და გამორჩეული საზოგადოებრივი მოღვაწეობისათვის“. 2024 წელს მიენიჭა ილიას მედალი, „მარად და ყველაგან, საქართველო, მე ვარ შენთანა“ (საგურამოს პრემიის ფარგლებში), ქართული კულტურისა და სულიერების წინაშე განსაკუთრებული დამსახურებისათვის. ქართული ფსალმუნის სიმფონია : მასალები ადრეული ვერსიებისათვის და გიორგი მთაწმიდლისეული რედაქციის სიმფონია (ავტორი). - თბილისი, ნეკერი, 2010. - 383გვ.. - ISBN: 978-9941-416-50-7 სიტყუაი ართრონთათვის : ძველი ქართული გრამატიკული ტრაქტატი (ავტორი). - თბილისი, სახ. უნ-ტის გამ-ბა, 1990. - 248გვ. ფსალმუნთა წიგნის ძველი ქართული თარგმანები (ავტორი). - თბილისი, მეცნიერება, 1979. - 230გვ. მზექალა შანიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი მზექალა შანიძე — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი ↑ ბოგვერაძე, მარიამ (9 მარტი, 2021). „პრეზიდენტმა თამარ მეფის ორდენით კულტურის სფეროში მომუშავე 8 ქალი დააჯილდოვა“. netgazeti.ge. ციტირების თარიღი: 27 დეკემბერი, 2021. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date= და |date=-ში (დახმარება)
ვაჟა შენგელია

ვაჟა შენგელია (დ. 4 ოქტომბერი, 1940, თბილისი) — ქართველი ენათმეცნიერი. 1958 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კავკასიურ ენათა ფაკულტეტი. 1968–1972 წლებში იყო არნოლდ ჩიქობავას სახელობის ენათმეცნიერების ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, 1972–1975 წლებში სწავლული მდივანი, 1972–1975 წლებში უფროსი, 1972–1986 წლებში წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომელი, 1987–2006 წლებში დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო დარგში. 2006 წლიდან — მთის იბერიულ–კავკასიურ ენათა განყოფილების ხელმძღვანელი, მთავარი მეცნიერ-თანამშრომელი; 1980 წლიდან თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ლექტორი, 1987 წლიდან დოცენტი, 2002 წლიდან პროფესორი, 2006 წლიდან მიწვეული პროფესორი. არის სანეცნიერო 140 ნაშრომის ავტორი. სადოქტორო დისერტაციის თემა — „ქართველურ და ჩერქეზულ ენობრივ სისტემათა ისტორიისათვის“, დაიცვა 1999 წელს. 2008 წელს მიიღო არნოლდ ჩიქობავას სახელობის პრემია. წოვათუშური ტექსტები (რედაქტორი) // ნაწ. 1 : საისტორიო-საგმირო, საყოფაცხოვრებო, სატრფიალო, საწუთისოფლო : ტექსტები მომზადდა სამეცნ. პროექტის "აულის ენები-კაცობრიობის არსებობის გონითი ფორმები-გლობალიზაციის პირობებში" ფარგლებში. - თბილისი, უნივერსალი, 2011. - 276გვ.. - ISBN: 978-9941-17-402-5 ქართველურ და ჩერქეზულ ენობრივ სისტემათა ისტორიის ზოგი საკითხი = Некоторые вопросы истории картвельской и черкесской языковых систем = Some problems of history of the kartvelian and chercessian lingual systems (ავტორი). - თბილისი, ქართული ენა, 2006. - 240გვ. ბიოგრაფიული ლექსიკონი — ვაჟა შენგელია — საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა
კონსტანტინე ვაჩეიშვილი

კონსტანტინე (კოტე) ალექსანდრეს ძე ვაჩეიშვილი (დ. 22 ივლისი, 1928, თბილისი — გ. 21 ნოემბერი, 1964, იქვე) — ქართველი კრიმინალისტი. დაიბადა გამოჩენილი ქართველი იურისტის ალექსანდრე ვაჩეიშვილის ოჯახში. დაამთავრა თბილისის ვაჟთა VI სკოლა. 1945-1950 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე, 1952-1953 წლებში იყო თბილისის ვაკის რაიონის ადვოკატთა კოლეგიის წევრი. 1953-1956 წლებშიხარკოვის იურიდიული ინსტიტუტის ასპირანტია. სადაც მოამზადა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე: მოწმის ჩვენების ფსიქოლოგია. 1957-1964 წლებში მუშაობდა საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში მეცნიერ თანამშრომლად. სწავლობდა საქართველოს სახელმწიფოსა და სამართლის საკითხებს. გამოქვეყნებული აქვს ნაშრომები როგორც იურისპრუდენციაში, ასევე ხელოვნების ისტორიის საკითხებზე. „მოწმის ჩვენების ფსიქოლოგია.“ „მოწმის ჩვენების, როგორც დამამტკიცებელი საბუთის წყაროს შეფასების ისტორიისათვის.“ „ყინწვისის მშენებლის გამოსახულების შესახებ.“ „უფლისციხის მიუვალი გამოქვაბული.“ ტრაგიკულად დაიღუბა თავის ძმასთან გივი ვაჩეიშვილთან ერთად. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 147, თბ., 1994 კონსტანტინე ვაჩეიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ტანიგუჩი იოშიო

იოშიო ტანიგუჩი (იაპონ. 谷口吉生; დ. 1937) — იაპონელი არქიტექტორი, ყველაზე უკეთ ცნობილი მისი ერთ-ერთი ბოლო ნამუშევრით – ნიუ-იორკის თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმის შენობის დიზაინის განახლებით, რომელიც 2004 წლის 20 ნოემბერს გაიხსნა. ტანიგუჩი არის არქიტექტორ იოშირო ტანიგუჩის (1904-1979) ვაჟი. სწავლობდა კეიოს უნივერსიტეტში (1960), შემდეგ კი ჰარვარდის უნივერსიტეტის დიზაინის ფაკულტეტზე, რომელიც 1964 წელს დაამთავრა. შემდგომში მცირე ხნით არქიტექტორ უოლტერ გროპიუსთან მუშაობდა, რომელმაც დიდი ზეგავლენა იქონია ახალგაზრდა არქიტექტორზე. 1964-1972 წლებში ტანიგუჩი მუშაობდა არქიტექტორ კენძო ტანგეს სტუდიაში, რომელიც სავარაუდოდ ყველაზე მნიშვნელოვანი იაპონელი მოდერნისტი არქიტექტორი იყო ტოკიოს უნივერსიტეტში. მნიშვნელოვან გვიანდელ თანამშრომლობათა შორის იყო ისამუ ნოგუჩი, ამერიკელი პანორამული არქიტექტორი პიტერ უოლკერი, და მხატვარი გენიჩირო ინოკუმა. ტანიგუჩი ცნობილია რამდენიმე იაპონური მუზეუმის პროექტებით, მათ შორისაა ნაგანოს პრეფექტურის მუზეუმი, მარუგამე გენიჩირო-ინოკუმას თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი, ტოიოტას მუნიციპალური ხელოვნების მუზეუმი და ჰორიუძის საგანძურის გალერეა ტოკიოს ეროვნულ მუზეუმში. 1997 წელს ტანიგუჩიმ გაიმარჯვა დიზაინის კონკურსში ნიუ-იორკის თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმის შენობისთვის, დაამარცხა რა 10 სხვა საერთაშორისო მნიშვნელობის არქიტექტორი, მათ შორის რემ კოოლჰაასი, ბერნარდ ჩუმი, ჟაკ ჰერცოგი და პიერ დე მიურონი. მომა ტანიგუჩის პირველი ნაშრომი იყო იაპონიის გარეთ. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ტანიგუჩი იოშიო Yoshio Taniguchi, MoMA BUILDS.
პეტრე შოთაძე

პეტრე შოთაძე (დ. 4 ოქტომბერი, 1948, თბილისი — გ. 1999) — ქართველი ექიმი. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის პედიატრიული ფაკულტეტი 1970 წელს. 1970-1972 წლებში იყო უფროსი ლაბორანტი–ორდინატორი; 1972 წლიდან დიპლომისშემდგომი განათლების სახელმწიფო სამედიცინო აკადემიის ასპირანტი, უმცროსი მეცნიერ–თანამშრომელი, დოცენტი, პროფესორი, კათედრის გამგე, პრორექტორი სასწავლო დარგში, პირველი პრორექტორი, რექტორი; ავტორია 129 სამეცნიერო ნაშრომის, ერთი გამოგონების, ექვსი რაციონალიზატორული წინადადების; გამოქვეყნებული აქვს მონოგრაფიები: „საზარდულის თიაქარი ბავშვთა ასაკში“ (1974), „ნარკვევები დიპლომისშემდგომი განათლების შესახებ“ (1986), „ჩვილ ბავშვთა ქირურგია“ (1999); მისი ხელმძღვანელობით დაცულია 3 საკანდიდატო დისერტაცია; დაჯილდოებული იყო აშშ-ის, უნგრეთის, ჩეხეთის, სლოვაკეთის, საბერძნეთის და საქართველოს სამედიცინო საზოგადოებების მედლებითა და დიპლომებით. საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ფილტვის არტერიის ინფუზია ბავშვებში ფილტვების ბაქტერიალური დესტრუქციების დროს“. სადოქტორო დისერტაციის თემა — „ბავშვებში ფილტვის ქირურგიული პათოლოგიების იმუნოლოგია და იმუნორეაბილიტაცია“. არის ორლეანის საპატიო მოქალაქე. აშშ პედიატრთა აკადემია, ნამდვილი წევრი აშშ–საქართველოს სამედიცინო აკადემია, თანაპრეზიდენტი ევროპის იმპლანტოლოგთა აკადემია, საპატიო წევრი ევროპის ინფექციონისტთა და იმუნოდეფიციტის საერთაშორისო საზოგადოებია, წევრი რუსეთის პედიტრთა კავშირი, წევრი საქართველოს ბავშვთა ქირურგების ასოციაცია, ვიცე–პრეზიდენტი საქართველოს მედიცინის აკადემია, დამაარსებელი ბიოგრაფიული ლექსიკონი — პეტრე შოთაძე — საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა
გივი ვაჩეიშვილი

გივი ალექსანდრეს ძე ვაჩეიშვილი (დ. 22 ნოემბერი, 1924, თბილისი — გ. 22 ნოემბერი, 1964, იქვე) — ქართველი კრიმინალისტი. დაიბადა გამოჩენილი ქართველი იურისტის ალექსანდრე ვაჩეიშვილის ოჯახში. 1942 წელს დაამთავრა თბილისის მე-15 საშუალო სკოლა და ჩაირიცხა თბილისის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე. 1946 წელს ნიჭიერი ახალგაზრდა გაიგზავნა საბჭოთა კავშირის საგარეო საქმეთა სამინისტროსთან არსებულ უმაღლეს დიპლომატიურ სკოლაში. მან აქაც წარმატებით ჩააბარა მისაღები გამოცდები, გაიარა ორკლასიანი კურსი, მაგრამ ავადმყოფობის გამო თავი დაანება და საქართველოში დაბრუნდა. 1948-1952 წლებში დაინიშნა საქართველოს უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის მდივნის ტანაშემწედ. მომდევნო წლებში მუშაობდა რესპუბლიკის იუსტიციის სამინისტროს სამეცნიერო კვლევით კრიმინალისტურ ლაბორატორიაში მთავარი ექსპერტის თანამდებობაზე. 1959 წელს წარჩინებით დაამთავრა მოსკოვის ექსპერტ-კრიმინალისტების უმაღლესი კურსები. ტრაგიკულად დაიღუბა თავის ძმასთან კონსტანტინე ვაჩეიშვილთან ერთად. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 145, თბ., 1994 გივი ვაჩეიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
რუსუდან ყენია

რუსუდან ყენია (დ. 1924, თბილისი — გ. 2012, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი, პედაგოგი, ფილოლოგი, ხელოვნების მუშაკი. 1946 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 1963 წლიდან არის საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის გიორგი ჩუბინაშვილის სახელობის ქართული ხელოვნების ისტორიის ინსტიტუტის ძველი ქართული ხელოვნების განყოფილების მეცნიერ თანამშრომელი, შემდგომში უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი, 1963 წლეს ასევე გახდა თბილისის სამხატვრო აკადემიის ხელოვნების ისტორიისა და თეორიის კათედრის პედაგოგი, დოცენტი, პროფესორი, თბილისის სასულიერო აკადემიის პედაგოგი. მის მიერ რესტავრირებულია: დავით აღმაშენებლის პინაკი (მოსკოვი, ისტორიის მუზეუმი, 1953); ჯახუნდერის მაცხოვრის ხატი (ქუთაისის მუზეუმი); ჩუკულის ტრიპტიქონი (ქუთაისის მუზეუმი); ჰადიშის, ლაბსყალდის, იენაშის ოთხთავების მოჭედილობა (მესტიის მუზეუმი, 1970); ალავერდის სახარების ყდის მოჭედილობა (ხელნაწერთა ინსტიტუტი, თბილისი, 1972). არის ხელოვნებათმცოდნე, ოქრომჭედლობის რესტავატორი. საკანდიდატო დისერტაცია დაიცვა 1961 წელს. არის სულიერების, კულტურისა და მეცნიერების აღორძინებისა და განვითარების სრულიად საქართველოს კათალიკოს-პატრიარქის საერთაშორისო საქველმოქმედო ფონდის წევრი. 1963 წლიდან არის საქართველოს მხატვართა კავშირის წევრი. ზემო სვანეთი : შუა საუკუნეების ხელოვნება : გზამკვლევი (ავტორი). - თბილისი, საქ. კულტ. მემკვიდრ. საინფორმ. ცენტრი, 2000. - 120გვ.. - ISBN: 99928-857-1-8 სვანეთში დაცული ქართული ჭედური ხელოვნების ძეგლები (ავტორი). - თბილისი, მეცნიერება, 1986. - 131გვ. ხახულის ღვთისმშობლის ხატის კარედის მოჭედილობა (ავტორი). - თბილისი, მეცნიერება, 1972. - 116გვ. რუსუდან ყენია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ალექსანდრე ვასილიევი

ალექსანდრე ალექსანდრეს ძე ვასილიევი (დ. 1883, პეტერბურგი — გ. 1928, იქვე) — რუსი ინჟინერ-ჰიდროლოგი. დაამთავრა ტვერის გიმნაზია, ხოლო 1907 წელს პეტერბურგის ტექნოლოგიური ინსტიტუტი და აქვე დაიწყო მუშაობა ტრამვაის ხაზის მშენებლობაზე. 1920 წლიდან თბილისშია და მოღვაწეობს წყალთა მეურნეობის სამმართველოში ინჟინრად. შეისწავლა მდინარე ხრამი და შეადგინა მისი გამოყენების სქემა, რითაც სათავე დაუდო ხრამჰესის მშენებლობას. ორი წლის შემდეგ ზაჰესის მშენებლობაზე ხელმძღვანელობს ელექტრომექანიკურ განყოფილებას. მშენებლობის დამთავრებისთანავე აწინაურებენ რიონჰესის მშენებლობის მთავარი ინჟინრის მოადგილედ. გამოცდილი სპეციალისტი პარალელურად ამიერკავკასიის საგეგმო კომიტეტის კონსულტანტია ელექტროფიკაციის საკითხებში. 1922 წლიდან ა. ვასილევი პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა უნივერსიტეტში და საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში. 1926 წელს აირჩიეს პროფესორად. იგი ელექტრონიკის დარგში რამდენიმე სამეცნიერო ნაშრომის ავტორია. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. მის გვერდით დასაფლავებულია მისი მეუღლე — ვარვარა აბელის ასული ბაირამაშვილი (დ. 16 იანვარი, 1888, თბილისი — გ. 21 აგვისტო, 1982, იქვე). ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 145, თბ., 1994
გურამ ყიფიანი

გურამ ყიფიანი (დ. 17 მარტი, 1950, თბილისი) — ქართველი არქეოლოგი, არქიტექტორი. საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის მცხეთის არქეოლოგიური ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე. 1972 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის არქიტექტურის ფაკულტეტი. მუშაობდა არქეოლოგიურ კვლევით ცენტრში და პარალელურად რამდენიმე საპროექტო ინსტიტუტში. საკანდიდატო თემა — „ძველი ვანის ხუროთმოძღვრება“, დაიცვა 1983 წელს, ხოლო 1992 წელს გახდა ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, სადოქტორო თემა — „კოლხეთისა და იბერიის წარმართული ტაძრები და ქრისტიანული არქიტექტურის გენეზისი“. წმიდა ნინო და ძველი საქართველოს დედაქალაქი = Saint Nino and the capital of ancient Georgia (ავტორი). - თბილისი, 2004. - 89გვ.. - ISBN: 99928-0-892-6 ვარძია = Vardzia (ავტორი). - თბილისი, კავკასიის მემკვიდრეობის სახლი, 2003. - 92გვ.. - ISBN: 99928-0-753-9 მესხური საცხოვრისი = Meskhi's dwelling (ავტორი). - თბილისი, კავკას. მემკვიდრეობის სახლი, 2002. - 44გვ.. - ISBN: 99928-0-293-6 უფლისციხე (ავტორი). - თბილისი, ლოგოსი, 2002. - 174გვ.. - ISBN: 99928-65-81-4 კოლხეთისა და იბერიის წარმართული ტაძრები და ქართული ქრისტიანული ხუროთმოძღვრების წარმოშობის საკითხები (ავტორი). - თბილისი, საქ. ხელოვნების სახ. მუზეუმი, 2000. - 127გვ.. - ISBN: 99928-829-0-5 სატაძრო თემატიკა ოქრომჭედლობის ნიმუშებში (ავტორი). - თბილისი, 1998. - 40გვ. არქიტექტურული დეტალები : არქიტექტურა (ავტორი). - თბილისი, ხელოვნება, 1993. - 95გვ. ნიშანთა ფუნქციის შეცნობისათვის კოლხურ და იბერიულ კრამიტებზე (ავტორი). - თბილისი, უნივერსიტეტი, 1991. - 84გვ. უფლისციხის "ორსვეტიანი დარბაზის" ხუროთმოძღვრული კომპლექსი (ავტორი). - თბილისი, 1990. - 10გვ. კაპიტელები (ავტორი). - თბილისი, ხელოვნება, 1987. - 80გვ. ბიოგრაფიული ლექსიკონი — გურამ ყიფიანი — საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა
ვასაძე

საკუთარი სახელი ვასაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: აკაკი ვასაძე — მსახიობი და რეჟისორი აკაკი ვასაძე — მწერალი, ლიტერატურათმცოდნე გაიოზ ვასაძე — ექიმი გიორგი ვასაძე — ფეხბურთელი გიორგი ვასაძე — მსახიობი, რეჟისორი თამაზ ვასაძე — ლიტერატურათმცოდნე იუზა ვასაძე — აგრონომი, ინჟინერ-ტექნოლოგი იური ვასაძე — მსახიობი ლევან ვასაძე — ბიზნესმენი, პოლიტიკური აქტივისტი ნათელა ვასაძე — პედაგოგი როლანდ ვასაძე — გასტროენტეროლოგი ტარიელ ვასაძე — მეწარმე, პოლიტიკოსი (უკრაინა)