laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ალბატროსისებრნი

ალბატროსისებრნი (ლათ. Diomedeidae) — ოკეანის ფრინველების ოჯახი ქარიშხალასნაირთა რიგისა. ზოგი სახეობა 1 მ-მდე სიგრძისაა, ფრთების შლილი კი 4,5 მ აღწევს. აქვთ წვეროკაუჭიანი ნისკარტი, მილისებრი ნესტოები, ვიწრო ფრთები. აერთიანებს 4 გვარს, 21 სახეობას. ფრენენ ლივლივით. ხმელეთზე მხოლოდ გამრავლების პერიოდში გამოდიან, ბუდეს მიწაზე იკეთებენ, დებენ თითო კვერცხს. კრუხად დედალთან ერთად მამალიც ჯდება. მართვე ბუდეში რჩება 6 თვემდე. ალბატროსისებრნი უხერხემლო ცხოველებით და თევზებით იკვებებიან. ბინადრობენ უმეტესად სამხრეთ ნახევარსფეროში. კუტუბიძე მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 278. ↑ ალბატროსისებრნი (TSN 174513). ინტეგრაციული ტაქსონომიის საინფორმაციო სისტემა.
კარპატების ხის ეკლესიები სლოვაკეთში

კარპატების ხის ეკლესიები — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ობიექტის სახელწოდება, რომელიც მოიცავს სლოვაკეთის რვა სხვადასხვა ადგილას მდებარე XVI-XVIII საუკუნეების ხის ცხრა რელიგიურ ნაგებობას. მათგან, ორი რომანულ-კათოლიკურ ეკლესიას ეკუთვნის, სამი პროტესტანტულს და სამი კელესია, აგრეთვე დამატებითი სამრეკლო — ბერძნულ-კათოლიკურს. დამატებით, თანამედროვე სლოვაკეთის ტერიტორიაზე, ძირითადად პრეშოვის მხარის ჩრდილოეთსა და აღმოსავლეთ ნაწილში, 50-ზე მეტი ასეთი ხის ეკლესია მდებარეობს. ყველა წმინდის სახელობის რომანულ-კათოლიკური ხის ეკლესია ყველა წმინდის სახელობის რომანულ-კათოლიკური ხის ეკლესია წმინდა ნიკოლოზის ბერძნულ კათოლიკური ხის ეკლესია წმინდა ნიკოლოზის ბერძნულ კათოლიკური ხის ეკლესია წმინდა ნიკოლოზის ბერძნულ კათოლიკური ხის ეკლესია წმინდა ნიკოლოზის ბერძნულ კათოლიკური ხის ეკლესია მარამურეშის ხის ეკლესიები მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში Wooden Churches of the Slovak part of the Carpathian Mountain Area. UNESCO World Heritage Centre. ციტირების თარიღი: 2008-09-30. Wooden Churches in Slovakia. Drevené kostolíky na Slovensku. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-07-28. ციტირების თარიღი: 2009-06-29. Wooden Churches as National Cultural Monuments in eastern Slovakia. Drevené kostolíky Karpát. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-12-09. ციტირების თარიღი: 2009-06-29. Drevený artikulárny kostol v Kežmarku. Evangelic churches in Slovakia. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-09-04. ციტირების თარიღი: 2009-06-29. Slotová, Mária (2002). Carpathian Wooden Pearls, trans. Magdaléna Lazarová, Prešov: Dino. ISBN 978-80-85575-22-4.
ვულკანური კონუსი

ვულკანური კონუსი — წაკვეთილი კონუსის ფორმის ვულკანური ნაგებობა, რომელიც წარმოქმნილია ვულკანის ამოფრქვევის პროდუქტების დაგროვების შედეგად. ვულკანური კონუსის წვერზე ხშირად კრატერია, ფერდობებზე განლაგებულია პარაზიტული კონუსები და ღია ნაპრალები, საიდანაც ლავა ინთხევა. ნაპრალებში ლავის გაცივების შედეგად წარმოიქმნება დაიკი, რომლებიც აძლიერებენ ნაგებობას. ჩვეულებრივ ვულკანური კონუსის მწვერვალზე განლაგებულია კრატერი. ნატეხი მასალები (წიდა, ფერფლი და სხვ.), რომლებიც გროვდებიან ნაპრალების გასწვრივ, წარმოქმნიან კონუსს, რომლის ფერდობების სიმტკიცე სწორედ ამ ნატეხების ზომით არის განსაზღვრული. თხელი მასალა ქმნის ფერდობებს, რომელთა დახრილობა 40° და მეტია. მეტად დამახასიათებელი ფორმები გააჩნიათ შლაკურ ვულკანებს, რომლებიც წარმოადგენენ წაკვეთილ კონუსს, მწვერვალზე არსებული კრატერებითა და ფერდობთა დახრილობით 30°-იდან 35°-მდე. ამდაგვარი ვულკანური კონუსების ზრდის ტემპი მნიშვნელოვანია. ვულკანური კონუსის მაღალი ზრდის ტემპი ახასიათებდა ვულკან პარიკუტინს, რომელიც 1952 წლამდე მოქმედებდა. მსოფლიოს მსხვილი ვულკანების კონუსის უმეტესობა რთული აგებულებისაა და შედგება ფერფლისა და შლაკური ფენებისაგან. მსხვილი ვულკანური კონუსების ფერდობებს ხშირად ბარანკოსების კვალი ემჩნევა. საქართველოში ვულკანური კონუსები გარგად ჩანს ჯავახეთის ზეგანსა და ყელის მაღალმთიან ზეგანზე. გამოსარჩევია თავკვეთილის, შავნაბადას, დასავლეთი ქოროღლის, ნარვანხოხისა და სხვ. ვულკანური კონუსები. ზოგიერთი ვულკანური კონუსი წესიერად არის შენახული, ზოგი დარღვეულია. წიდური კონუსები (გერმანული) ვულკანური კონუსი (გერმანული) ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ვულკანური კონუსი Геологический словарь: в 2-х томах. — М.: Недра. 1978
თავკვეთილი

თავკვეთილი — ვულკანური მთა საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ახალქალაქისა და ბორჯომის მუნიციპალიტეტების, ასევე ქვემო ქართლის მხარის წალკის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ საზღვრებზე. მდებარეობს სამსრის ქედის ჩრდილოეთ ნაწილში. აქვს წაკვეთილი კონუსის ფორმა. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2583 მ. აგებულია ახალგაზრდა ანდეზიტური და ანდეზიტ-დაციტური ლავებით. თავკვეთილის კალთები ქვემოთ შემოსილია სუბალპური მდელოებით, ზემოთ — ალპური მდელოებით. მთაზე აქა-იქ არის კარკალი და პატარა ტბა. ჯაყელი ქ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 443–444.
ალბერტი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი ალბერტი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ალბერტი, ლეონ ბატისტა — იტალიელი სწავლული, არქიტექტორი, მწერალი ალბერტი, რაფაელ — ესპანელი პოეტი ალბერტი — ტბა აღმოსავლეთ აფრიკაში
იზოხაზები

იზოხაზები (ბერძ. isos — ტოლი, ერთნაირი და ხაზები) — გეოგრაფიულ რუკაზე, ვერტიკალურ ჭრილზე, გრაფიკზე გავლებული ხაზები, რომლებიც აერთიანებენ ამა თუ იმ სიდიდის ერთნაირი მნიშვნელობის წერტილებს (მაგ., წნევისა — იზობარები, ზღვის სიღრმისა — იზობათები, ერთნაირი ტემპერატურებისა — იზოთერმები). რუკის იზოხაზებს ფართოდ იყენებენ სივრცეში უწყვეტი და თანდათანობით ცვლადი სიდიდეების (მაგ., ჰაერის ტემპერატურა) მნიშვნელობათა დასახასიათებლად. გამოიყენება მაშინ, როდესაც მიმდინარეობს ბუნებრივი და სოციალურ-ეკონომიკური მოვლენების კარტოგრაფირება. შეიძლება გამოყენებულ იქნას მათი რაოდენობრივი დახასიათებისათვის და ასევე მათ შორის კორელაციური ანალიზის კავშირისათვის. არსებობს იზოხაზების რამდენიმე სახეობა: იზოჰიფსები, იზობათები, იზობარები, იზოგონები, იზოთერმები და სხვა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 103.
იზოთერმები

იზოთერმები (ბერძნ. isos – ტოლი, ერთნაირი და thermē – სითბო) — ჰაერის, წყლის, ნიადაგისა და სხვ. ტემპერატურის იზოხაზები. მეტწილად ადგენენ ჰაერის საშუალო მრავალწლიურ თვიური ტემპერატურის, ნებისმიერი პერიოდის საშუალო ტემპერატურის ან გარკვეული მომენტის ტემპერატურის იზოთერმების რუკას. იზოთერმების გატარებისას სიმაღლის გავლენის გამოსარიცხად ტემპერატურის მნიშვნელობები დაჰყავთ ზღვის დონეზე (ვარაუდობენ, რომ სიმაღლის ზრდისას ყოველ 100 მ-ზე ჰაერის ტემპერატურა საშუალოდ 0,6°C-ით ეცემა). იზოხაზები ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 98.
იზობათები

იზობათები (ბერძ. isos — ტოლი, ერთნაირი და bathos — სიღრმე) — წყალსატევების სიღრმეთა იზოხაზები. ზღვებზე, რომლებმაც მოქცევა არ იცის, სიღრმის ათვლა იწება ზღვის საშუალო დონიდან, რომლებმაც იცის მოქცევა — უდიდესი (სიზიგიური) მიქცევის უდაბლესი დონიდან, ტბებსა და მდინარეებზე — ფუტშტოკის ან რეპერის პირობითი ნულიდან. იზობათები წარმოადგენს გეოგრაფიულ რუკაზე ან გეგმაზე არსებულ იზოხაზებს, რომელიც აერთებს წყალსატევის ერთნაირი სიღრმეების წერტილებს. იზოხაზები ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 97.
იზოჰიფსები

იზოჰიფსები (ძვ. ბერძნ. ισος – თანაბარი და ძვ. ბერძნ. ὕψος – სიმაღლე) — იზოხაზების ერთ-ერთი სახეობა, რომელიც წარმოადგენს კვეთის სიმაღლის ჯერადი ნიშნულების მქონე ხაზებს. იზოჰიფსების საშუალებით გამოისახება ადგილის რელიეფი. იზოჰიფსები შეიმუშავა ინგლისელმა მათემატიკოსმა ჩარლზ ჰატონმა 1774 წელს. იზოხაზები ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 103.
შკოციანის მღვიმეები

შკოციანის მღვიმეები — მღვიმეთა სისტემა სლოვენიაში, კარსტის პლატოზე. მათი განსაკუთრებული მნიშვნელობის გამო, 1986 წლიდან ისინი შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში. საერთაშორისო სამეცნიერო წრეებმა აღიარეს მღვიმეების ავტორიტეტი და მათი, როგორც მთელი პლანეტის ერთ-ერთი ბუნებრივი საგანძურის მნიშვნელობა. მსოფლიო მღვიმეებს შორის მნიშვნელობის მხრივ დგას რა პირველ ადგილზე, შკოციანის მღვიმეები სლოვენიის კარსტულ რეგიონთან ერთად წარმოადგენს უნიკალურ მიწისქვეშა ფენომენს. დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, სლოვენიის რესპუბლიკამ მღვიმეების დაცვა თვითონ დაიწყო, ამ მიზნით დაარსდა შკოციანის მღვიმეების რეგიონული პარკი. ერთ-ერთი უდიდესი, ცნობილი მიწისქევშა კანიონები მსოფლიოში. ბუნების მშვენიერების მაგალითი დიდი ესთეტიკური ღირებულებით. განსაკუთრებული მიკროკლიმატური პირობების გამო, განვითარებულის სპეციალური ეკოსისტემა. ამ ტერიტორიას გააჩნია უდიდესი კულტურული და ისტორიული მნიშვნელობა იქიდან გამომდინარე, რომ ის დასახლებულია ჯერ კიდევ პრეისტორიული ხანიდან. კონტაქტური კარსტის ტიპური მაგალითი. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: შკოციანის მღვიმეები შკოციანის მღვიმეების რეგიონული პარკის ოფიციალური ვებ-გვერდი Škocjan Caves - UNESCO World Heritage Centre listing Photos of Škocjan Caves დაარქივებული 2007-09-27 საიტზე Wayback Machine. Škocjan Caves at Slovenia Landmarks
ალბიცია

ალბიცია (ლათ. Albizzia) — მცენარეების გვარი მიმოზისებრთა ოჯახისა. ცნობილია 125-მდე სახეობა. უმეტესად გვხვდება აღმოსავლეთ ნახევარსფეროს ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში. ზოგი სახეობა ძვირფამერქნიანია, მათი ქერქი შეიცავს მთრიმლავ ნივთიერებებს. თალიშის ტყეებში (აზერბაიჯანი) ველურად გავრცელებულია ლენქორანული ალბიცია (ლათ. Albizzia julibrissin), რომელიც ცნობილია აბრეშუმა აკაციის სახელით. ალბიცია Albizzia julibrissis Seidenbaum ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 280.
ალგეთი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი ალგეთი შეიძლება აღნიშნავდეს: ალგეთი — მდინარე აღმოსავლეთ საქართველოში ალგეთი — სოფელი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში ალგეთი — სოფელი მარნეულის მუნიციპალიტეტში ალგეთის სამარხი — ადრინდელი ანტიკური ხანის არქეოლოგიური ძეგლი ალგეთის ეროვნული პარკი — ნაკრძალი თრიალეთის ქედზე ალგეთის ხეობა — ხეობა ისტორიული ქვემო ქართლის ჩრდილოეთ ნაწილში ალგეთის წყალსაცავი — წყალსაცავი საქართველოში
პოვიატი

პოვიატი — მეორე დონის თვითმმართველობის ერთეული პოლონეთში. ის აერთიანებს პირველად თვითმმართველ ერთეულებს გმინას. საშუალოდ, ერთ პოვიატში 5-დან 15-მდე გმინა შედის. რამდენიმე პოვიატი ერთიანდება სავოევოდოში. ამჟამად პოლონეთში 379 (65 საქალაქო და 314 სასოფლო) პოვიატია. პოვიატს მართავს წარმომადგენლობითი ორგანო - პოვიატის რადა. რადა ირჩევს აღმასრულებელი ხლისუფლების მეთაურს სტაროსტას (გერმანული) Nationale und transnationale Vernetzung polnischer Städte und Regionen დაარქივებული 2011-12-15 საიტზე Wayback Machine.
მყინვარული ნაკაწრი

მყინვარული ნაკაწრი — მყინვარისა და მასში შეყინული მორენული მასალის გადაადგილების შედეგად ქანის ზედაპირზე დარჩენილი კვალი — ღარები, ნაკაწრები, რომელთა მიმართულება მყინვარის მოძრაობის თანხვედრილია. მყინვარული ნაკაწრი საიმედოდ მიუთითებს გამყინვარების განვითარებაზე, თუმცა მისი უქონლობა თავისთავად არ გამორიცხავს მყინვარის არარსებობას. ანტარქტიდის მკვლევრებმა გაარკვიეს, რომ მყინვარული ნაკაწრი ხანმოკლე წარმონაქმნია. ინტენსიური ფიზიკური გამოფიტვის შედეგად იგი შეიძლება მალევე გაქრეს. მყინვარული ნაკაწრი მიკრორელიეფის ფორმებს მიეკუთვნება და შემორჩენილია დედამიწის მთელს ზედაპირზე. იგი მჭიდროდაა დაკავშირებული რელიეფთან და იკავებს მნიშვნელოვან ფართობს. მყინვარული ნაკაწრი მყინვარის საფუძველში მოძრავი ნატეხი ქანებითაა დატანიებული. ნატეხის ზომაზეა დამოკიდებული ნაკაწრის სიღრმე, მაგრამ უფრო ხშირად 1–2 მმ-ისაა, სიგანე 2–5 სმ, ხოლო სიგრძე რამდენიმე მეტრი. ძალიან ვიწრო ნაღარი შეიძლება მოპრიალებაშიც გადავიდეს. ზედაპირული ნაკაწრები და მოპრიალებები საკმაოდ ხშირად გვხვდება გამყინვარების არეებში. ისინი (ტილიტებთან და სხვა მყინვარულ დანალექებთან) დედამიწის ძველი გამყინვარების მთავარ მტკიცებულებას წარმოადგენენ. მყინვარული ნაკაწრი შეიძლება გადავიდეს მყინვარულ ნაღარში, რომელიც როგორც ჩანს, წარმოიქმნება მსხვილი ნატეხების მიერ ცალკეული ნაკაწრების გაფართოების შედეგად. ნაკაწრის ზომები დამოკიდებულია მყინვარის საგების ქანების ლითოლოგიაზეც. ყველაზე წვრილი ნაკაწრები ჩვეულებრივ, მხოლოდ წვრილმარცვლოვან და რბილ ქანებზე შეიმჩნევა, მაშინ როდესაც უფრო ღრმა იარები ძირითადად მტკიცე ქანებზეა წარმოდგენილი. ნაკაწრების დიდი წილი წარმოქმნილია მყინვარების კიდურ ზონებში. ნაკაწრები განლაგებულია ყინულის მოძრაობის პარალელურად და ემსახურება მოძრაობის მიმართულების აღდგენას. ამას მხარს უჭერს ნაკაწრების ასიმეტრია, რომლის დისტალური ბოლო რიგ შემთხვევაში წვეტიანია, ხოლო პროქსიმალური — ბლაგვი. ↑ 1.0 1.1 Ю. Кожевников, Н. Жедлезнов-Чукотский. Берингия: История и эволюция. Москва, „Наука“, 1995 ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 Асеев А.А., Маккавеев А.Н. Геоморфология. Том 4. Гляциальная геоморфология, Москва, 1976 г., 177 стр. ↑ Ледниковая штриховка | Всероссийский научно-исследовательский геологический институт им. А.П. Карпинского. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-09-25. ციტირების თარიღი: 2021-02-14.
დავით ჩუბინაშვილი

დავით იესეს ძე ჩუბინაშვილი (რუს. Давид Йессеевич Чубинов; დ. 26 სექტემბერი, 1814 — გ. 5 ივნისი, 1891) — ქართველი ლექსიკოგრაფი, ენათმეცნიერი და ქართული ლიტერატურათმცოდნე. 1839 წელს დაამთავრა პეტერბურგის უნივერსიტეტის აღმოსავლური სიტყვიერების ფაკულტეტი. 1844 წლიდან ასწავლიდა ქართულ ენას ამავე უნივერსისტეტში. 1855-71 წლებში ახლად დაარსებული ქართული ენისა და სიტყვიერების კათედრის გამგე და პროფესორი იყო; 1860 წლიდან რუსეთის გეოგრაფიული, ხოლო 1869 წლიდან საიმპერატორო არქეოლოგიური საზოგადოების წევრი და ფილოლოგიის საზოგადოების საპატიო წევრი. იყო აგრეთვე „ქართველთა შორის წერა–კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების“ წევრი. თანამშრომლობდა ქართულ („ივერია“, „დროება“) და რუსულ პრესაში. ჩუბინაშვილმა 1840 წელს გამოსცა ქართულ-რუსულ-ფრანგული ლექსიკონი, 1846 წელს კი − რუსულ-ქართული ლექსიკონი, რომელსაც წაუმძღვარა ქართული ენის გრამატიკის ნარკვევი, 1855 წელს რუსულ ენაზე გამოაქვეყნა „მოკლე ქართული გრამატიკა“, რომელშიც ძირითადად მოცემულია ახალი ქართული ენის ანალიზი; 1887-91 წლებში გამოსცა ქართულ-რუსული ლექსიკონი. ჩუბინაშვილმა დიდი შრომა გასწია ძველი ქართული მწერლობის ძეგლთა შესწავლა-გამოცემაში. მონაწილეობდა ვეფხისტყაოსნის 1841 წლის გამოცემაში, დაურთო ლექსიკონი. 1842 წელს გამოაქვეყნა მნიშვნელოვანი რუსთველოლოგიური კვლევა – „ქართული პოემის ვეფხისტყაოსნის შესახებ“. მკვლევარმა იმდროინდელი საქართველოს საზოგადოებრივ–პოლიტიკური და კულტურული მდგომარეობის მეცნიერული დახასიათების საფუძველზე დაასაბუთა ვეფხისტყაოსნის შექმნისა და საერო მწერლობის დიდი აღმავლობის ისტორიული კანონზომიერება. მას წვლილი მიუძღვის ი. ბარტდინსკის მიერ პოემის პოეტური თარგმნის მომზადებაში (1845). ჩუბინიშვილმა შეადგინა ქართული ლიტერატურის ქრესტომათია (პეტერბურგი, ნაწ. I, II, 1846;1860-63). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 165. დავით ჩუბინაშვილის ბიოგრაფია
ლვივის ისტორიული ცენტრი

ძველი ქალაქი ლვივი (უკრაინ. Старе Місто Львова) — დასავლეთ უკრაინის ქალაქ ლვივის ისტორიული ცენტრი, რომელიც 1975 წლიდან გამოცხადებულია სახელმწიფო ისტორიულ-არქიტექტურულ ნაკრძალად. 1998 წელს, ლვივის ისტორიული ცენტრი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა. იუნესკო მისი შერჩევისთვის შემდეგი კრიტერიუმები გამოიყენა: კრიტერიუმი ii: მის ურბანულ დაგეგმარებასა და არქიტექტურაში, ლვივი აღმოსავლეთ ევროპული, გერმანული და იტალიური არქიტექტურისა და ხელოვნების ნარევის თვალსაჩინო ნიმუშია. კრიტერიუმი v: ლვივის პოლიტიკურმა და კომერციულმა როლმა მრავალი ეთნიკური ჯგუფი მიიზიდა განსხვავებული რელიგიური და კულტურული ტრადიციებით, რომლებმაც დღემდე დამოუკიდებლად, განცალკევებული გაერთიანება შექმნეს, რომელიც დღესაც ცხადად ჩანს ქალაქის ვიზუალურ სახეში. ლვივის ისტორიული ცენტრის ანსამბლები 120 ჰა-ს მოიცავს, მათ შორისაა ძველი რუსული და შუა საუკუნეების ნაწილები, ასევე, წმინდა გიორგის საკათედრო ტაძარი წმინდა გიორგის ბორცვზე. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში (უკრაინული) Description at the website of the Institute of History of the NANU Mayor of Lviv Sadovy wants the sanctuary to be discontinued (ZIK May 17, 2010) The city council is unaware of the sanctuary (ZIK February 1, 2011) დაარქივებული September 12, 2011[Date mismatch], საიტზე Wayback Machine.Category:Webarchive-ის თარგის შეტყობინებები Information on a book about the sanctuary published in 1979[მკვდარი ბმული] Illustrated map of the city დაარქივებული 2020-07-18 საიტზე Wayback Machine. Description of the World Heritage site ↑ (უკრაინული) Declaration of Cabinet of Ministers of Ukrainian SSR in creation of the State Historic-Architectural Sanctuary in city of Lviv (official document) ↑ L'viv – the Ensemble of the Historic Centre, UNESCO - World Heritage. URL Accessed: 30 October 2006
არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობა

არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობა — იუნესკოს კონცეფცია, რომლის შესახებ წინადადება წამოაყენეს XX საუკუნის 90-იან წლებში, მსოფლიო მემკვიდრეობის სიის ანალოგიურად. 2003 წელს იუნესკომ მიიღო არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის კონვენცია. არამატერიალურ კულტურულ მემკვიდრეობად მიიჩნიეს ზეპირი გადმოცემები, ტრადიციული მუსიკა, ცეკვა, რიტუალები, ფესტივალები და ხალხური რეწვა. იუნესკოს არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სია Definitions of Intangible Cultural Heritage as of States, IGOs and NGOs in 2001 Official website of the Convention for the Safeguarding of Intangible Cultural Heritage Full text of the Convention Intangible Cultural Heritage website for Newfoundland and Labrador
ალდე დედოფალი

ალდე დედოფალი — გიორგი I-ის მეორე ცოლი, ოსთა მეფის ასული. ქმრის გარდაცვალების შემდეგ შვილთან - დემეტრე უფლისწულთან ერთად ცხოვრობდა ანაკოფიის ციხეში. 1032 წელს, ბაგრატ IV-თან შინადინასტიური ბრძოლების დროს, მან და დემეტრემ ანაკოფია ბერძნებს გადასცეს. დემეტრე უფლისწულის გარდაცვალების შემდეგ ალდე დედოფალი შვილიშვილთან (დემეტრეს შვილთან) ერთად ოსეთში დასახლდა. ჯავახიშვილი ივ., ქართველი ერის ისტორია, წგნ. 2, თბ., 1965; ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 285.
აკრანესი

აკრანესი (ისლ. akranes) — საპორტო ქალაქი და სათემო ისლანდიაში, განთავსებულია ქვეყნის დასავლეთ სანაპიროზე, რეიკიავიკიდან 20 კილომეტრის დაშორებით. ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს დაახლოებით 6000 ადამიანს. აკრანესი მთავარი სათევზაო ნავსადგურია. პირველი დასახლება თანამედროვე აკრანესის ტერიტორიაზე შექმნეს ირლანდიიდან გადასახლებულებმა 880 წელს. XVII საუკუნეში აქ წარმოიშვა მეთევზეების დასახლება. ქალაქის სტატუსს ატარებს 1942 წლიდან. ინტენსიური განვითარება დაიწყო XX საუკუნის 50-ანი წლიდან, როდესაც აქ აშენდა ისლანდიაში ერთადერთი ცემენტის საწარმო. 1998 წელს აშენდა ალუმინის მდნობელი საწარმო. ასევე ქალაქში არსებობს ფეროშენადნობთა ქარხანა, ჰესი და გემთმშენებელი ქარხნა. 1998 წელს გაიხსნა წყლისქვეშა გვირაბი (სიგრძე 6 კილომეტრი ხოლო სიღრმე 165 მეტრი), რომელიც 60 კილომეტრით ამცირებს მანძილს აკრანესიდან დედაქალაქამდე. ქალაქში არსებობს რამდენიმე მუზეუმი-ეროვნული ეთნოგრაფიული მუზეუმი (ღია ცის ქვეშ), ქვის მუზეუმი და სპორტის მუზეუმი. ეკლესია, რომელიც აშენებულია 1896 წელს. სურათების გალერეა. აკრანესის პორტი აკრანესი ისლანდიის ქალაქების სია ოფიციალური ვებ გვერდი ადგილობრივი მუზეუმი ინფორმაცია აკრანესის შესახებ
ვოგარი

ვოგარი — სათემო და ქალაქი ისლანდიაში. ვოგარის სათემო მდებარეობს ისლანდიის სამხრეთ დასავლეთ ნაწილში, სუდურნესის რეგიონში, რეიკიანესის ნახევარკუნძულიდან ჩრდილოეთით. სათემოს ფართობი შეადგენს 7,42 კმ², მოსახლეობა 1225 ადამიანი, აქედან 1131 ცხოვრობს ქალაქ ვოგარში. ქალაქი ვოგარი დედაქალაქიდან 30 კილომეტრითაა დაშორებული. ქალაქის მცხოვრებლების ძირითადი საქმიანობა საუკუნეების განმავლობაში იყო თევზაობა. ქალაქის მოსახლეობა თანდათანობით იზრდება დედაქალაქის მიმდებარე რეგიონებიდან ჩამოსახლებულთა მეშვეობით. ისლანდიის ქალაქების სია ოფიციალური ვებ გვერდი
ბუდას ციხესიმაგრე

ბუდას ციხესიმაგრე (უნგრ. Budavári Palota) — ისტორიული ციხესიმაგრე და უნგრელი მეფეების სასახლის კომპლექსი ბუდაპეშტში. დაარსდა XIV საუკუნეში, უნგრეთის სამეფოს ანჟუს დინასტიის მიერ. მოგვიანებით, ის დაინგრა და კვლავ მრავალჯერ აშენდა ხელახლა. წარსულში, მას ასევე უწოდებდნენ სამეფო სასახლეს (უნგრ. Királyi-palota) და სამეფო ციხესიმაგრეს (უნგრ. Királyi Vár). ბუდას ციხესიმაგრე აშენებულია ე.წ. ციხესიმაგრის ბორცვის სამხრეთ კიდეზე, ჩრდილოეთიდან შემოსაზღვრულია ციხესიმაგრის რაიონით (Várnegyed), რომელიც ცნობილია თავის შუა საუკუნეების, ბაროკოს სტილისა და XIX საუკუნის სახლებით, ეკლესიებითა თუ სხვა სამოქალაქო შენობებით. ის დაკავშირებულია კლარკ-ადამის მოედანთან, სეჩენის ჯაჭვის ხიდთან და ციხესიმაგრის ბორცვის ფუნიკულიორთან. პირველი სამეფო რეზიდენიცია ციხესიმაგრის ბორცვზე 1247 - 1265 წლებში მეფე ბელა IV-მ ააგო. დღევანდელი სიმაგრის უძველესი ნაწილი XIV საუკუნეს მიეკუთვნება და აგებულია სლავონიის ჰერცოგ სტეფანის მიერ, როლელიც უნგრეთის მეფე ლუი I-ის უმცროსი ძმა იყო. ლუის გოტიკური სასახლე სტეფანის ნაგებობის გვერდით, ვიწრო შიდა ეზოს გარშემო მდებარეობდა. 1987 წლიდან, ბუდას ციხესიმაგრე ბუდაპეშტის სხვა მონუმენტებთან ერთად შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში Budapest, including the Banks of the Danube, the Buda Castle Quarter and Andrássy Avenue - UNESCO World Heritage Centre Buda Castle live webcam დაარქივებული 2011-06-18 საიტზე Wayback Machine. Aerial photographs of the Castle ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ბუდას ციხესიმაგრე
ალგეთი

ალგეთი — მდინარე აღმოსავლეთ საქართველოში, თეთრიწყაროსა და მარნეულის მუნიციპალიტეტებში. სიგრძე 108 კმ, აუზის ფართობი 763 კმ². სათავე აქვს თრიალეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, კლდეკარის კლდეების მახლობლად, ზღვის დონიდან 1900 მ. ზემოწელში მიედინება სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ ღრმა, ტყიან, ხოლო სოფელ ტბისიდან — ვიწრო, კლდოვან ხეობაში, მარნეულთან კი გამოდის ვაკეზე, მდინარე მტკვარს ერთვის მარჯვნიდან, სოფელ ქესალოს მახლობლად. საზრდოობს წვიმის, თოვლისა და მიწისქვეშა წყლით. წლიური ჩამონადენის დაახლოებით 45 %-ს შეადგენს წვიმის, 25 %-ს — თოვლის, 30 %-ს მიწისქვეშა წყალი. წყალდიდობა გაზაფხულზე და ზაფხულის დამდეგს იცის, წლის სხვა დროს წყალმცირეა. ჩამონადენის მინიმუმი ოქტომბერშია. გაზაფხულზე მოდის წლიური ჩამონადენის თითქმის 48,1 % ზაფხულზე — 32,4 %, ზამთარში — 11,6 %, შემოდგომაზე — 7,9 %. ილია აფხაზავა, ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 95. ↑ საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2009. — გვ. 17.
ტორლაკსშიობნი

ტორლაკსშიობნი (ისლ. Þorlákshöfn) — ქალაქი ისლანდიაში. ქალაქი ტორლაკსშიობნი განთავსებულია ისლანდიის სამხრეთში ატლანტის ოკეანის სანაპიროზე, ადმინისტრაციულად შედის სუდურლენდის რეგიონში. ტორლაკსშიობნი საპორტო ქალაქია, დედაქალაქიდან 52 კილომეტრითაა დაშორებული. მოსახლეობის რიცხვი შეადგენს 1.541 ადამიანს. ქალაქში ძირითადი საქმიანობაა გემთმშენებლობა და მეთევზეობა. ისლანდიის ქალაქების სია მოგზაურობა ტორლაკსშიობნიში
ჰოლოკიო

ჰოლოკიო (უნგრ. Hollókő - შავი ქვა) — პალოკის სუბეთნოსის ეთნოგრაფიული სოფელი უნგრეთში, იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი. სოფელი მდებარეობს ნოგრადის მხარეში, ბუდაპეშტიდან დაახლოებით 91.1 კმ-ით ჩრდილოეთით. შემოსაზღვრულია მთებით, ძირითადად დაბალი მწვერვალებით. ბუნებრივი გარემო დაცულია. სოფლის დაცული ნაწილი — ლაიოშ კოშუტისა და შანდორ პეტეფის ქუჩები, 55 სახლი. სოფლის მუზეუმი ფოსტის მუზეუმი სასოფლო სახლები თოჯინების მუზეუმი ფეიქრების სახლი ფერენკ კელემენის ხის ჩუქურთმების გამოფენა კათოლიკური ეკლესია ჰოლოკიოს ციხესიმაგრე ჰოლოკიოს ციხესიმაგრე სოფელი ჰოლოკიოს ციხესიმაგრე ჰოლოკიოს ციხესიმაგრის აერო-ფოტო ადგილობრივების ტრადიციული სამოსი მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჰოლოკიო ოფიციალური საიტი იუნესკოს საიტზე Aerial photography: Hollókő
ბოლუნგავიკი

ბოლუნგავიკი (ისლ. Bolungarvík) — მეთევზეთა სოფელი და სათემო ისლანდიის უკიდურეს ჩრდილო დასავლეთ ნაწილში ვესთფირდირის ნახევარკუნძულზე. ქალაქი ბოლუნგავიკი ნახევარკუნძულზე მდებარე ყველაზე მსხვილი ქალაქიდან 14 კილომეტრითაა დაშორებული, ხოლო რეიკიავიკიდან 473 კილომეტრით. მოსახლეობის რიცხვი 968 ადამიანს შეადგენს. ძირითადი საქმიანობა მეთევზეობაა , ძლიერია შიდა ემიგრაცია ძირითადად დედაქალაქის რეგიონში. მოსახლეობის რიცხვი ქალაქში 1997 წლიდან 2008 წლამდე 17,3%-ით შემცირდა. ქალაქში არსებობს ბუნებრივ-ისტორიული მუზეუმი. ისლანდიის ქალაქების სია ოფიციალური ვებ გვერდი მოგზაურობა ბოლუნგავიკიში დაარქივებული 2011-06-16 საიტზე Wayback Machine.
ალგეთის სამარხი

ალგეთის სამარხი, წინწყაროს სამარხი — ადრინდელი ანტიკური ხანის არქეოლოგიური ძეგლი. აღმოჩენილია 1940 წელს ალგეთის ხეობაში სოფელ წინწყაროსთან (თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი). ალგეთის სამარხი წარმოადგენს ქვაყუთს, რომელიც მდიდრულ ინვენტარს შეიცავდა და როგორც ჩანს, ადგილობრივი წარჩინებული პირის სამარხი იყო. აქ იპოვნეს: მიცვალებულის ბაგეებსა და თვალებზე დასაფარებელი ელექტრუმის ორნამენტირებული ფირფიტები, ელექტრუმის სამი ბალთა, ელექტრუმისა და ვერცხლის სამაჯურები, რკალგახსნილი, ფარაკიანი ვერცხლის ბეჭდები, ვერცხლისა და ბრინჯაოს საკინძეები, ლანგრები, მინის ფიალა, ვერცხლის ჩამჩა, კაპარჭის ვერცხლის გარსაკრავი, ბრინჯაოს სამფეხი, ბრინჯაოს ისრისპირი, ახალგორული ტიპის ბრინჯაოს სამი ლაგამი და ცხენის აკაზმულობის სხვა ნაწილები. ელექტრუმის ბალთებზე გამოსახულია ქალღმერთი, ფარაკიან ბეჭდებზე — მითოლოგიური პერსონაჯები. ალგეთის სამარხში მოპოვებული ნივთები ქრონოლოგიურად და ხასიათითაც ახლოს დგას ახალგორის განძთან და კიდევ ერთხელ მოწმობს საქართველოს მოსახლეობის მკვეთრ ეკონომიურ და სოციალურ დიფერენციაციას ძვ. წ. I ათასწლეულის შუა ხანებში. ნივთები დაცულია აკადემიკოს სიმონ ჯანაშიას სახელობის სახელობის სახელმწიფო მუზეუმში. გაგოშიძე ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 282.