laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ალინგ-განგრის ქედი

ალინგ-განგრის ქედი, ნაინ-სინგა — ქედი ჩინეთში, ტიბეტის ავტონომიურ რეგიონში. მდებარეობს ტიბეტის მთიანეთის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. ნიენჩენ-ტანგლასთან და კაილასის ქედთან ერთად ქმნის განდისიშანის მთათა სისტემას. გადაჭიმულია დაახლოებით 600 კმ-ზე. გაბატონებული სიმაღლეებია 4500–5000 მ. უმაღლესი წერტილის სიმაღლეა 6720 მ (მთა ალინგ-განგრი). ქედის თხემი ალპური ტიპისაა. ჭარბობს მაღალმთიანი უდაბნოების ლანდშაფტები. 4500 მ მაღლა მარადი თოვლი და მყინვარებია. სამხრეთ კალთებზე სათავეს იღებს ინდის სათავე — მდინარე სინგი. ↑ Nganglong Kangri, China ↑ Алинг-Гангри | Большая российская энциклопедия. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-06-23. ციტირების თარიღი: 2020-06-23.
ემდენური ბატი

ემდენური ბატი — ბატის ჯიში. გამოყვანილია XVIII საუკუნეში, გერმანიის ქალაქ ემდენის სიახლოვეს (აქედან სახელწოდება). მსხვილი ფრინველია, აქვს მასიური ფართო ტანი და მცირე ზომის ცხიმოვანი ნაკეცი მუცელზე. თავი დიდი და ფართოა; ნისკარტი მოკლე, სქელი, ნარინჯისფერი. კისერი გრძელი, მოღუნული, ნისკარტის ქვეშ კანის ნაკეცით (ქისით). ფეხებ მოკლე და ღია ნარინჟისფერი. შეფერილია თეთრად. ცოცხალი მასაა (კგ): მამლისა — 10, დედლისა — 8. კვერცხმდებლობა — 25–35 ცალი წელიწადში. გამოჩეკის პროცენტულობა 40–45%-ია; 9 კვირის ჭუჭულის ცოცხალი მასა 3,5–3,8 კგ აღწევს. შენარჩუნება: მოზარდისა — 85–90%, ზრდასრულისა — 93–95%. ემდენური ჯიში სარეზერვო გენოფონდად ითვლება. ↑ Ройтер Я. С. ЭМДЕНСКАЯ ПОРОДА // Большая российская энциклопедия. т. 35. — М., 2017. — стр. 368.
თეტა (ასო)

თეტა (ბერძ. θήτα; მთავრული: Θ, ϴ, ნუსხური: θ, ϑ) — ბერძნული ანბანის მერვე ასო. რიცხვთა ანბანური ჩაწერის ბერძნულ სისტემაში შეესაბამება რიცხვითი მნიშვნელობა — 9. მომდინარეობს ფინიკიური ასოდან — ტეთ. ასოდან „თეტა“ მოგვიანებით წარმოიშვა კირილური ასო Ѳ (ფიტა). ბერძნული ასო „თეტა“ მათემატიკურ ფორმულებში იწერება შემდეგი თეგებით; <math>\Theta</math> — Θ {\displaystyle \Theta } ; <math>\theta</math> — θ {\displaystyle \theta } . ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 339. graphemica.com // Θ — greek capital letter theta graphemica.com // θ — greek small letter theta graphemica.com // ϴ — greek capital theta symbol graphemica.com // ϑ — greek theta symbol
მამონტი

მამონტი (ლათ. Mammuthus) — ძუძუმწოვრების ამომწყდარი გვარი სპილოსებრთა ოჯახისა, რომლებიც ცხოვრობდნენ მეოთხეულ პერიოდში. მათი სიმაღლე 5,5 მ აღწევდა, ხოლო წონა 14–15 ტ-ს. ამრიგად, მამონტი აფრიკულ სპილოებთან შედარებით, ორჯერ უფრო მძიმე იყო. გვარის უძველესი სახეობები Mammuthus subplanifrons და Mammuthus africanavus გაჩნდნენ 3–4 მლნ. წლის წინ აფრიკაში, მამონტის გვიანდელი სახეობები ამოწყდნენ დაახლოებით 11 ათასი წლის წინ. ბეწვიანი მამონტის რელიქტური პოპულაციები ცხოვრობდნენ ადამიანებისათვის მიუწვდომელ არქტიკის კუნძულებზე ჯერ კიდევ 4 ათასი წლის წინ. მამონტები შესანიშნავად იყვნენ შეგუებულნი ცივი კლიმატის მკაცრ პირობებს; ბინადრობდნენ ევროპაში, აზიაში, აფრიკასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. მათი დამახასიათებელი ნიშან-თვისება იყო ხშირი ბეწვიანი საფარველის არსებობა. ცხოვრობდნენ ჯგუფებად, ისევე როგორც თანამედროვე სპილოები. ↑ The Elephantidae. Elephants and mammoths ↑ Учёные России и Кореи хотят клонировать мамонтов ↑ Зоологический музей РАН — Мамонты и мамонтовая фауна
თუთინამე

"თუთინამე" (სპარს. "თუთიყუშის წიგნი"), სპარსულ-ტაჯიკური კლასიკური პროზის ძეგლი, ერთი სიუჟეტური ჩარჩოთი შემოფარგლული არაკების კრებული. არაკებს ჰყვება თუთიყუში, რათა გაართოს თავისი პატრონის ცოლი და არ მისცეს ქმრის ღალატის საშუალება. წყარო ინდურია — "შუკასაპტი" ("თუთიყუშის სამოცდაათი მოთხრობა"), სპარსულ ენაზე "თუთინამე". ლიტერატურულად დაამუშავა ინდოეთში მცხოვრებმა მწერალმა ზიაედინ ნახშაბიმ (XIV ს.). შემდგომში გავრცელდა მისი ხალხური ვერსია "ჩეჰელ თუთი" ("თუთიყუშის ორმოცი არაკი"). "თუთინამე" თარგმნილია მრავალ ევროპულ და აღმოსავლურ ენაზე, მ. შ. — ქართულზეც (კრებული "ბაღდადელი თვათმაქცი", 1967). გვახარია ა., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 6.
შადრინსკული ბატი

შადრინსკული ბატი, ურალური ბატი — ბატის ძველი სამამულო რუსული ჯიში. გამოყვანილია XVII საუკუნის ბოლოს პერმის გუბერნიის ქალაქ შადრინსკთან ახლოს (აქედან სახელწოდება) მოშინაურებული ველური რუხი ბატების გადარჩევით. აქვს მაგარი კონსტიტუცია, კომპაქტური მოკლე ტანი, მცირე ზომის თავი, მოკლე კისერი და ფეხები, მცირე ცხიმოვანი ნაკეცი მუცელზე. მკერდი მომრგვალებულია; ნისკარტი და ტერფები — ნარინჯისფერ-წითელი. ზურგი შეფერილია რუხად, მუცელი — თეთრად. მამლის ცოცხალი მასაა 5,5–6,5 კგ, დედლისა — 4,8–5,2 კგ, 9 კვირის მოზარდეულისა — 3,3–3,5 კგ. კვერცხმდებლობა ერთი ციკლისათვის — 25–30 ცალი. გამოჩეკის პროცენტულობა — 60–65%; შენარჩუნება — მოზარდეულებში 94–96%, ზრდასრულებში 96–98%. მის მოშენებას მისდევენ კურგანის, სვერდლოვისა და ტიუმენის ოლქებში. ↑ Ройтер Я. С. ШАДРИНСКАЯ ПОРОДА // Большая российская энциклопедия. т. 34. — М., 2017. — стр. 674.
ლეო ჩიქავა

ლეო ჩიქავა (დ. 20 თებერვალი, 1928, სოფელი კოკი, ზუგდიდის რაიონი — გ. ივლისი, 2015) — ქართველი ეკონომისტი, პოლიტიკოსი. 1950 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი. 1955–1969 წლებში იყო საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის უფროსი მასწავლებელი, დოცენტი, პროფესორი, 1974–1983 წლებში იყო პოლიტეკონომიის კათედრის გამგე. 1969–1974 იყო უცხო ენათა სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის პოლიტეკონომიის კათედრის გამგე. 1983–1990 წლებში იყო ეკონომიკის ინსტიტუტის დიტექტორის მოადგილე. 1990–2006 წლებში იყო დემოგრაფიული და სოციოლოგიური კვლევის ინსტიტუტის დირექტორი. 1997 წლიდან არის პაატა გუგუშვილის სახელობის უნივერსიტეტის რექტორი. 1999 წლიდან იყო სახელმწიფო სამსახურის მართვის, მომზადების, გადამზადებისა და კვალიფიკაციის ამაღლების ცენტრის უფროსი. არის 170–ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის, აქედან – 21 მონოგრაფიის, წიგნისა და ბროშურის ავტორი. 1968 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაციის თემა „საქართველოს კვების მრეწველობის ტერიტორიული სპეციალიზაციისა და ეკონომიკური ეფექტიანიბის საკითხები“. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს ერთიანი კომუნისტური პარტიიდან“, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). ლეო ჩიქავა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ლეო ჩიქავა — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი
არზამასული ბატი

არზამასული ბატი — ბატის ჯიში. გამოყვანილის XVII საუკუნეში არზამასის მაზრის (ახლანდ. ნიჟნი-ნოვგოროდის ოლქის არზამასის რაიონი) გლეხების მიერ როგორც ძიძგილა ჯიში, XIX საუკუნიდან ცნობილია როგორც მეხორცული. მსხვილი ფრინველია, აქვს ფართო, მკვრივი, ჰორიზონტალურად დაყენებული ტანი. შეფერილობა უპირატესად თეთრია, გვხვდება რუხი და ჭრელი. ნისკარტის ფორმა ჩვეულებრივ სწორია; არის პოპულაციები კეხიანი ნისკარტითაც. მამლის ცოცხალი მასაა 7 კგ, დედლისა — 6 კგ. მეკვერცხულობა — 15–20 ცალი წელიწადში, საუკეთესოდ მოქცეული ბატი 40-მდეც დებს. კვერცხის მასაა 170–175 გრამი. მალმწიფადი ჯიშია, 7–8 თვის ასაკში ზრდასრულის მასას აღწევს. მის მოშენებას მისდევენ ნიჟნი-ნოვგოროდის ოლქში, ჩუვაშეთსა და მორდვეთში. ↑ АРЗАМАССКИЕ ГУСИ // Большая российская энциклопедия. т. 2. — М., 2005. — стр. 207.
დავით ჭელიძე (მკლავჭიდი)

დავით ჭელიძე (დ. ?) — ქართველი სპორტსმენი (მკლავჭიდი), ევროპის ჩემპიონატის გამარჯვებული (1999, როშფორი, ბელგია, 110 კგ), ევროპის ჩემპიონატის გამარჯვებული (1994, თელ-ავივი, ისრაელი, 110 კგ). დავით ჭელიძე დაარქივებული 2020-06-26 საიტზე Wayback Machine. — ქართული სპორტი
იოტა (ასო)

იოტა, მოძვ. ჲოტა (ბერძ. ιώτα; მთავრული: Ι, ნუსხური: ι) — ბერძნული ანბანის მეცხრე ასო. რიცხვთა ანბანური ჩაწერის ბერძნულ სისტემაში შეესაბამება რიცხვითი მნიშვნელობა — 10. მომდინარეობს ფინიკიური ასოდან — იოდ. ასოდან „იოტა“ მოგვიანებით წარმოიშვა ლათინური ასოები I და J და მათი მრავალი ვარიანტი; კირილური ასოები І და (შუალობით) Ї, Ј; ასევე სხვა მრავალი (განსაკუთრებით, დიგრაფებისა და ლიგატურების გზით). ბერძნული ასო „იოტა“ მათემატიკურ ფორმულებში იწერება შემდეგი თეგებით; <math>\Iota</math> — I {\displaystyle \mathrm {I} } ; <math>\iota</math> — ι {\displaystyle \iota } . ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 339. graphemica.com // Ι — greek capital letter iota graphemica.com // ι — greek small letter iota
იმედა ჭინჭარაული

იმედა ჭინჭარაული (დ. ?) — ქართველი სპორტსმენი (მკლავჭიდი), 21-წლამდელებს შორის მსოფლიო ჩემპიონატის გამარჯვებული (2014, ვილნიუსი, ლიეტუვა, 55 კგ), ახალგაზრდებს შორის მსოფლიო ჩემპიონატის გამარჯვებული (2015, კუალა-ლუმპური, მალაიზია, 55 კგ). იმედა ჭინჭარაული დაარქივებული 2020-06-26 საიტზე Wayback Machine. — ქართული სპორტი
გია ხაჩიძე

გია ხაჩიძე (დ. ?) — ქართველი სპორტსმენი (მკლავჭიდი), ევროპის ჩემპიონატის გამარჯვებული (1995, მოსკოვი, რუსეთი, 60 კგ), ევროპის ჩემპიონატის გამარჯვებული (1996, დელატა-დელ-პო, იტალია, 60 კგ). გია ხაჩიძე დაარქივებული 2020-06-26 საიტზე Wayback Machine. — ქართული სპორტი
ლევან ხიტურიძე

ლევან ხიტურიძე (დ. ?) — ქართველი სპორტსმენი (მკლავჭიდი), შშმ პირთა შორის მსოფლიო ჩემპიონატის გამარჯვებული (2019, კონსტანცა, რუმინეთი, 60 კგ), შშმ ახალგაზრდებს შორის მსოფლიო ჩემპიონატის გამარჯვებული (2018, ანთალია, თურქეთი, 55 კგ). ლევან ხიტურიძე — ქართული სპორტი
ზაურ ხუბაშვილი

ზაურ ხუბაშვილი — ქართველი სპორტსმენი (მკლავჭიდი), შშმ პირთა შორის მსოფლიო ჩემპიონატის გამარჯვებული (2018, ანთალია, თურქეთი, 65 კგ), შშმ პირთა შორის ევროპის ჩემპიონატის გამარჯვებული (2019, ლატრაკი, საბერძნეთი, 60 კგ). ზაურ ხუბაშვილი დაარქივებული 2020-06-24 საიტზე Wayback Machine. — ქართული სპორტი
ლუკა ხუტიაშვილი

ლუკა ხუტიაშვილი (დ. თბილისი) — ქართველი სპორტსმენი (უშუ), ჭაბუკებს შორის კუნგფუს მსოფლიო ჩემპიონატის გამარჯვებული (2019, ემეიშანი, ჩინეთი), ჭაბუკებს შორის საერთაშორისო ტურნირის ვერცხლის პრიზიორი (2017, რუსეთი). ლუკა ხუტიაშვილი[მკვდარი ბმული] — ქართული სპორტი
ბიძინა ჩოლოყაშვილი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ბიძინა ჩოლოყაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს: ბიძინა ჩოლოყაშვილი — საქართველოს მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლესიის წმინდანი ბიძინა ჩოლოყაშვილი — საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი
ბიძინა ჩოლოყაშვილი (პოლიტიკოსი)

ბიძინა ჩოლოყაშვილი (დ. 3 იანვარი, 1950) — ქართველი პოლიტიკოსი. დაამთავრა თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1973 წლიდან მუშაობს საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის არქეოლოგიური კვლევის ცენტრში. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). ბიძინა ჩოლოყაშვილი — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი
გელა ჩორგოლაშვილი

გელა ჩორგოლაშვილი (დ. 9 სექტემბერი, 1958) — ქართველი პოლიტიკოსი. დაამთავრა თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1973 წლიდან მუშაობს საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის არქეოლოგიური კვლევის ცენტრში. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). გელა ჩორგოლაშვილი — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2020-06-26 საიტზე Wayback Machine.
ირაკლი ჩხეიძე (მრავალმნიშვნელოვანი)

ირაკლი ჩხეიძე შეიძლება აღნიშნავდეს: ირაკლი ჩხეიძე — სპორტსმენი ირაკლი ჩხეიძე — საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი
ირაკლი ჩხეიძე (პოლიტიკოსი)

ირაკლი ჩხეიძე (დ. 7 სექტემბერი, 1954) — ქართველი პოლიტიკოსი. დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი. 1979-1983 წლებში მუშაობდა სხვადასხვა ორგანიზაციებში სპეციალობის მიხედვით, 1983-1986 წლებში იყო ასპირანტი, 1986-1990 წლებში იყო საქართველოს სოფლის მეურნეობის ელექტროფიკაციისა და მექანიზაციის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის მეცნიერ-თანამშრომელი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა — თავისუფალი საქართველოდან“, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). ირაკლი ჩხეიძე — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი
პაატა ჩხეიძე

პაატა ჩხეიძე (დ. 19 ნოემბერი, 1955) — ქართველი პოლიტიკოსი. დაამთავრა თბილისის ილია ჭავჭავაძის სახელობის უცხო ენათა სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტი. 1977-1985 წლებში იყო გორის რაიონის სოფელ თორტიზის საშუალო სკოლის მასწავლებელი, გორის ეკონომიკური ინსტიტუტის მასწავლებელი, 1985-1988 წლებში იყო გორის გიორგი ერისთავის სახელობის სახელმწიფო თეატრის სალიტერატურო ნაწილის გამგე, 1988 წლიდან იყო საქართველოს რესპუბლიკის მეცნიერებათა აკადემიის ფილოსოფიის ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). 1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „ქართველ ტრადიციონალისტთა კავშირი“. პაატა ჩხეიძე — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი (საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევა) პაატა ჩხეიძე — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი (საქართველოს პარლამენტის მესამე მოწვევა)
გურამ თაყნიაშვილი

გურამ თაყნიაშვილი (დ. 1938, სოფელი მამულა, დმანისის რაიონი — გ. 21 მარტი, 2020, თბილისი) — ქართველი მეცნიერი, პედაგოგი, ბიბლიოთეკარი. თბილისის ალექსანდრე პუშკინის სახელობის პედაგოგიური ინსტიტუტის ბიბლიოთეკის დირექტორი 1975-1982 წლებში. საქართველოს პარლამენტის ილია ჭავჭავაძის სახელობის ეროვნული ბიბლიოთეკის, მეცნიერების, კულტურისა და სამოქალაქო განათლების დეპარტამენტის, ბიბლიოთეკათმცოდნეობისა და სტანდარტების განყოფილების უფროსი. გურამ თაყნიაშვილი დაიბადა 1938 წელს, დმანისის რაიონის სოფელ მამულაში. დაამთავრა თბილისის ალექსანდრე პუშკინის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის ბიბლიოთეკათმცოდნეობისა და ბიბლიოგრაფიის ფაკულტეტი 1966 წელს. იმავე წელს მუშაობა დაიწყო თბილისის ალექსანდრე პუშკინის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის ბიბლიოთეკაში ბიბლიოთეკარად; 1975-1982 წლებში იყო ამავე ბიბლიოთეკის დირექტორი; 1982 წლიდან 2020 წლამდე მუშაობდა საქართველოს პარლამენტის ეროვნულ ბიბლიოთეკაში ბიბლიოთეკათმცოდნეობისა და სტანდარტიზაციის განყოფილების უფროსად. 1995-1996 წლებში მონაწილეობდა საბიბლიოთეკო საქმის იურიდიული საფუძვლების შემუშავებაში. განსაკუთრებული წვლილი მიუძღვის მას ჟურნალ „საქართველოს ბიბლიოთეკის“ გამოცემის საქმეში. გამოქვეყნებული აქვს 180-მდე სამეცნიერო ნაშრომი. გურამ თაყნიაშვილი გარდაიცვალა 2020 წლის 21 მარტს, თბილისში. გურამ თაყნიაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი გურამ თაყნიაშვილი გურამ თაყნიაშვილი - საბიბლიოთეკო ქსელი ↑ საქართველოს საბიბლიოთეკო საქმის ერთ-ერთი ფუძემდებელი – გურამ თაყნიაშვილი გარდაიცვალა. kvira.ge. ციტირების თარიღი: 24 ივნისი, 2020.
ვახტანგ ცაგარეიშვილი

ვახტანგ ცაგარეიშვილი (დ. 7 ოქტომბერი, 1943) — ქართველი პოლიტიკოსი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა — თავისუფალი საქართველოდან“, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). ვახტანგ ცაგარეიშვილი — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი
შალვა ცომაია

შალვა ცომაია (დ. 19 მარტი, 1967) — ქართველი პოლიტიკოსი. დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). შალვა ცომაია — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი
ჯანჯაფილი

ჯანჯაფილი, კოჭა (ლათ. Zingiber officinale) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ჯანჯაფილისებრთა ოჯახისა. მისი სავარაუდო სამშობლოა სამხრეთი აზია. ამ დრომდე იზრდება ჩინეთში, ინდოეთში, ინდონეზიაში, ავსტრალიაში, დასავლეთ აფრიკაში, იამაიკაზე, ბარბადოსზე. ჯანჯაფილის ღერო სწორმდგომია, მომრგვალო, ფოთლები მთლიანი. ყვავილი ზიგომორფულია, ნაყოფი სამსაგდულიანი კოლოფი. ფესურას აქვს სპეციფიკური სუნი და ცხარე გემო. შუა საუკუნეებში ევროპაში მოაშენეს, სადაც იყენებდნენ როგორც სანელებელსა და წამალს. კერძოდ, ჯანჯაფილი ითვლებოდა ჭირის საპროფილაქტიკო ერთ-ერთ ძირითად საშუალებად. ჯანჯაფილი წლების განმავლობაში გამოიყენებოდა როგორც ზღვის ავადმყოფობის და საჭმლის მომნელებელი სისტემის სხვა დაავადებების სამკურნალო საშუალება. სასარგებლო თვისებების გამო მოჰყავთ როგორც ბაღში, ასევე საშინაო პირობებშიც. მისი ფესვი ძალიან არომატული გემოს სანელებელია, რომელსაც ფართოდ იყენებენ კულინარიაში. თუმცა ბოლო პერიოდში ჯანჯაფილმა პოპულარიზაცია მოიპოვა როგორც პროდუქტმა, რომელიც ხელს უწყობს წონაში კლებას. მის შემადგენლობაში შედის: მაგნიუმი, ფოსფორი, ნატრიუმი, კალიუმი, ქრომი, რკინა, ალუმინ ნიკოტინის მჟავა, С ვიტამინი, ცხიმები, ალუმინი და სხვა. ასევე შეიცავს ამინომჟავებს, როგორიცაა ლეიცინი, მეთიონინი, ტრეონინი, ფენილალანინი, ვალინი და ტრიპტოფანი . 2018 წელს ჯანჯაფილის მსოფლიო წარმოებამ შეადგინა 2.8 მლნ. ტონა. ↑ Ginger | plant | Britannica ↑ სამკურნალო მცენარეები - ჯანჯაფილი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-06-26. ციტირების თარიღი: 2020-06-24. ↑ ჯანჯაფილი (კოჭა, იმბირი) წონის კლებისათვის ↑ Why is ginger good for you? ↑ ჯანჯაფილი, იგივე კოჭა - სასარგებლო თვისებები და უკუჩვენება
საქართველოს ბიბლიოთეკა (ჟურნალი)

საქართველოს ბიბლიოთეკა — ქართულენოვანი ჟურნალი, რომელიც 2000 წლიდან გამოიცემა. იგი გამოდის კვარტალში ერთხელ საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკის ხელშეწყობით. ჟურნალის საპატიო რედაქტორია ალექსანდრე ლორია, რედაქტორი მაია მიქაბერიძე, სარედაქციო კოლეგია: მირიან ხოსიტაშვილი, გიორგი ჩუბინიძე, რუსუდან ასათიანი, ლოლა სანაია, გულნარა სტურუა. ჟურნალის ოფიციალური facebook გვერდი. ↑ ჟურნალი „საქართველოს ბიბლიოთეკა“, 2020 წელი
ვიტალი თაყაძე

ვიტალი თაყაძე (დ. 28 ივნისი, 1978, სოფ. ხელთუბანი, ახლანდ. გორის მუნიციპალიტეტი — გ. 7 აგვისტო, 2008, სოფ. ავნევი, თიღვის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე. კაპრალი. 2008 წლის რუსეთ-საქართველოს ომის მონაწილე. ვახტანგ გორგასლის I ხარისხის ორდენის კავალერი. სავალდებულო სამხედრო სამსახურის შემდეგ კონტრაქტით შევიდა საქართველოს შეარაღებულ ძალებში. კოსოვოში გააგზავნეს 3 წლის ვადით, თუმა სამხედრო ნაწილის დაშლის გამო იქ მხოლოდ 8 თვე იმსახურა. ამის შემდეგ 4 წლით გააგრძელა ჯარში მსახური, თავიდან ვაზიანში მსახურობდა, შემდეგ — გორში. ცხინვალის რეგიონში სიტუაციის დაძაბვის გამო, 2008 წლის პირველ აგვისტოს გამოიძახეს. დაიღუპა 7 აგვისტოს, სოფელ ავნევთან, კეფაში მოხვედრილი ჭურვის ნასხლეტისაგან. დაკრძალულია მშობლიურ სოფელში. ↑ 1.0 1.1 ვიტალი თაყაძე. საქართველოს სამხედრო ისტორია. history.mod.gov.ge. ციტირების თარიღი: 24 ივნისი, 2020. ↑ ვიტალი თაყაძე — 2008 წლის ომის გმირის ისტორია. radiomosaic.ge (1 ივნისი, 2019). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-06-27. ციტირების თარიღი: 24 ივნისი, 2020.
იუკონი

იუკონი (გვიჩინი: Ųųg Han ან Yuk Han, იუპ’იკი: Kuigpak, ინუპიაკი: Kuukpak, სამხრეთი ტუტჩონე: Chu Nìikwän) — მდინარე კანადასა და აშშ-ში. ჩრდილოეთი ამერიკის ჩრდილო-დასავლეთი ნაწილის მთავარი წყლის ნაკადი. სათავე აქვს ბრიტანეთის კოლუმბიაში, კანადაში, საიდანაც მიედინება კანადის იუკონის ტერიტორიაზე, რომელსაც სახელი მდინარის გავლენით ეწოდა. მდინარის ქვემო ნახევარი მოქცეულია აშშ-ში, ალასკაში. იუკონის სიგრძეა 3190 კმ, ერთვის ბერინგის ზღვას იუკონ-კუსკოკვიმის დელტით. წყლის საშუალო ხარჯია 6430 მ³/წმ, აუზის საერთო ფართობი 854,700 კმ², რომელთაგან 323,800 კმ² კანადაშია. მდინარის აუზის საერთო ფართობი 25%-ით მეტია ვიდრე ტეხასის შტატი ან ალბერტის პროვინცია. როგორც ალასკისა და იუკონის უგრძესი მდინარე იგი ერთ-ერთი მთავარი სატრანსპორტო საშუალება იყო კლონდაიკის ოქროს ციებ-ცხელების დროს 1896–1903 წლებში. მდინარის ნაწილი იუკონში — მონაკვეთი „ოცდაათი მილი“ ლაბერჟის ტბიდან მდინარე ტესლინამდე — ეროვნული მემკვიდრეობისაა და კლონდაიკის ციებ-ცხელების ეროვნული ისტორიული პარკის ერთეული. მდინარის გემის წყლის ბორბალი იუკონზე სვლას 1950-იან წლებამდე კლონდაიკის გზატკეცილის აშენებამდე აგრძელებდა. 1867 წელს აშშ-ის მიერ ალასკის ყიდვის შემდეგ, ალასკის კომერციულმა კომპანიამ შეიძინა რუსეთ-ამერიკის კომპანიის აქტივები და იუკონის სხვადასხვა ადგილში ააშენა რამდენიმე პოსტი. მდინარე იუკონი ბინძურდება სამხედრო ობიექტების, ნაგავსაყრელების, ჩამდინარე წყლებისა და სხვა წყაროების გამო. თუმცა, ამერიკის შეერთებული შტატების გარემოს დაცვის სააგენტოს მდინარე არ შეყავს დაზიანებული წყალშემკრების სიაში, ხოლო აშშ-ის გეოლოგიური სამსახურის წყლის ხარისხის მონაცემებმა აჩვენეს სიმღვრივის, ლითონების, გახსნილი ჟანგბადის შედარებით კარგი დონე. მდინარე იუკონსა და მაკენზის ციმბირის არქტიკის დიდ მდინარეებთან შედარებით აქვთ შეტივტივებული ნატანის უფრო მაღალი კონცენტრაცია. ↑ Yukon River | river, North America | Britannica ↑ The Thirty Mile (Yukon River) National Heritage River ↑ USGS Water Quality Samples – 1 sites found ↑ Arctic Great Rivers Observatory
იტალიური ბატი

იტალიური ბატი — ბატის ჯიში. გამოყვანილია XIX საუკუნის ბოლოს იტალიაში, ადგილობრივი ბატების გაუმჯობესების გზით. საშუალო ზომის ფრინველია, მამლის ცოცხალი მასაა 6,0–6,5 კგ, დედლისა — 5,0–5,5 კგ; ტანი კომპაქტური და ჰორიზონტალურად დაყენებული აქვს; შეფერილია თეთრად, ნისკარტი და ტერფები ნარინჯისფერა. კვერცხის მასა 155–165 გრამს შეადგენს, მისი ნაჭუჭი თეთრია. კვლავწარმოების ხარისხი კარგია (მეკვერცხულობა — 48–50 კვერცხი, კვერცხის განაყოფიერება — 85–90%, ჭუჭულის გამოყვანის მაჩვენებელი — 65–70%), 9 კვირის მოზარდეულის ცოცხალი მასა 3,8–4,0 კგ-ია. იტალიურ ბატს იყენებენ ხორცის, ღინღლის, ბუმბულის მისაღებად, სადედე ფორმად ჯიშთაშორის შეჯვარებებში, ასუქებენ ცხიმოვანი ღვიძლის მისაღებად (სპეციალურად გასუქებული ბატის ღვიძლის მასა 600 გრამამდეა). მის მოშენებას მისდევენ იტალიაში და სხვა ქვეყნებში. ↑ Ройтер Я. С. ИТАЛЬЯНСКИЕ ГУСИ // Большая российская энциклопедия. т. 12. — М., 2008. — стр. 220.
ტულური ძიძგილა ბატი

ტულური ძიძგილა ბატი — ბატის ძველი რუსული სამამულო ჯიში. გამოყვანილია XVII საუკუნის ბოლოს ტულის გუბერნიაში (აქედან სახელწოდება). უკვე მრავალი საუკუნეა, რაც ამ ჯიშს აშენებენ მხოლოდ ბატების ორთაბრძოლის ჩასატარებლად. მოძრავი და ამტანი ბატია, საშუალო ზომის (ცოცხალი მასა 5–6 კგ), ფართო და მკვრივი კორპუსით, ძლიერი ფეხებით. ტანი მომრგვალებული, ფართო, თითქმის ჰორიზონტალურად დაყენებული. თავი მოკლე, მომრგვალებულია, ფართო შუბლით, დახრილი კეფითა და მკრთალი ყვითელი ფერის, ფუძესთან მსხვილი ნისკარტით. შეფერილია თიხისფრად (ყვითელ-წითლად) ან რუხად, მუცელი და კორპუსის ქვედა მხარე — თეთრად; ფრთებისა და კუდის ბუმბულებზე თეთრადაა კანტი შემოვლებული. ↑ ТУЛЬСКАЯ БОЙЦОВАЯ ПОРОДА // Большая российская энциклопедия. т. 32. — М., 2016. — стр. 485-486.
ლინდური ბატი

ლინდური ბატი — ბატის ჯიში. გამოყვანილია რუსეთში, მეფრინველეობის ფაბრიკაში „ლინდის მეფრინველეობის ფაბრიკა — სანაშენე ქარხანა“ (ნიჟნი-ნოვგოროდის ოლქი), ადგილობრივი, ჩინური, სოლნეჩნოგორსკული, არზამასული, ლანდური და ჩუვაშური ჯიშის ბატების რთული კვლავწარმოებითი შეჯვარებით და შემდგომი მიზანმიმართული გადარჩევით პროდუქტიულობის ნიშნების მიხედვით; რუსეთის სახელმწიფო რეესტრში შეიტანეს 1996 წელს. ჯიშის შიგნით განირჩევა ორი ფორმა: მძიმე (მამლის ცოცხალი მასა — 9–11 კგ, დედლისა — 8,5–9,5 კგ) და მსუბუქი (მამლები — 7–8 კგ, დედლები — 6–7 კგ). შეფერილია თეთრად, შუბლზე ნისკარტის ფუძესთან მცირე ზომის კოპი აქვს. მეკვერცხულობა — 48–50 ცალი წელიწადში, კვერცხის მასაა 160–170 გრამი, ნაჭუჭი თეთრია. ჭუჭულების გამოყვანის მაჩვენებელია 65–70%. 9 კვირის მოზარდეულის ცოცხალი მასა 5,0–5,6 კგ-ს აღწევს. ფართოდაა გავრცელებული რუსეთში და დსთ-ის სხვა ქვეყნებში. იყენებენ ხორცის, ბუმბულისა და ღინღლის მისაღებად. ძირითადი სასელექციო-სანაშენე სამუშაოები მიმდინარეობს ნიჟნი-ნოვგოროდის ოლქის მეფრინველეობის ფაბრიკაში «Жарт». ↑ Ройтер Я. С. ЛИНДОВСКИЕ ГУСИ // Большая российская энциклопедия. т. 17. — М., 2011. — стр. 497.
ვლადიმერ ცოფურაშვილი

ვლადიმერ (ლადო) ცოფურაშვილი (დ. 29 მაისი, 1947 — გ. 2 აგვისტო, 2021 [წყარო არ არის მითითებული 1007 დღე]) — ქართველი პოლიტიკოსი. დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. 1971 წლიდან იყო გზების საპროექტო ინსტიტუტის თბილისის ფილიალის თანამშრომელი, გაერთიანება „საქგეოლოგის“ სხვადასხვა გეოლოგიური ექსპედიციების მუშაკი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა — თავისუფალი საქართველოდან“, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). ვლადიმერ (ლადო) ცოფურაშვილი — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი
კრასნოზერსკოეს ბატი

კრასნოზერსკოეს ბატი — ბატის ჯიში. გამოყვანილია რუსეთში, დსს „კრასნოზერსკოე“-ში (ნოვოსიბირსკის ოლქი), ადგილობრივი, ჩინური, გორკული, იტალიური და ლინდური ბატების რთული კვლავწარმოებითი შეჯვარების გზით და შემდგომი მიზანმიმართული გადარჩევით პროდუქტიულობის ნიშნების მიხედვით; რუსეთის სახელმწიფო რეესტრში შეიტანეს 2003 წელს. საშუალო ზომის ფრინველია (მამლის ცოცხალი მასაა 6,2–6,5 კგ, დედლისა — 5,2–5,4 კგ); შებუმბვლა ხშირია, ფერად თეთრი; ნისკარტი და ტერფები ნარინჯისფერი. მეკვერცხულობა — 43–46 ცალი წელიწადში, კვერცხის მასა 155–160 გრამია, ნაჭუჭი თეთრი ფერისაა. განაყოფიერების მაჩვენებელი 85–90%-ს შეადგენს, ჭუჭულების გამოყვანისა — 65–70%-ს. 9 კვირის მოზარდეულის ცოცხალი მასა 4,0–4,2 კგ-ს აღწევს. შეგუებულია ციმბირის რეგიონის მკარ კონტინენტურ კლიმატთან, ფართოდაა გავრცელებული ნოვოსიბირსკის ოლქში და ალთაის მხარეში. იყენებენ ხორცის, ბუმბულისა და ღინღლის მისაღებად. ↑ Ройтер Я. С. КРАСНОЗЁРСКИЕ ГУСИ // Большая российская энциклопедия. т. 15. — М., 2010. — стр. 620.