laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
პიროსომები

პიროსომები (Pyrosomata; ბერძნ. pyr— ცეცხლი და soma — სხეული), ქორდიანთა ქვეკლასი გარსიანების ქვეტიპისა. ზღვის თავისუფლადმცურავი კოლონიური ცხოველებია. პიროსომების კოლონიის სიდიდე ჩვეულებრივად 20-30 სმ-ს არ აღემატება, მაგრამწყნარი ოკეანის ბინადარი Pyrosoma spinosum 30 სმ-ს აღწევს. პიროსომების კოლონიას ღრუ ცილინდრის ფორმა აქვს. მისი კედელი მინისებრ გამჭვირვალეა, მასში ერთ შრედაა განლაგებული ასციდიის მსგავსი პატარა ზოოიდი, რომლის პირის ღრუ იხსნება, ხოლო გამომტანი ხვრელი — კოლონიის საერთო კლოაკაში. ხახის მახლობლად ზოოიდს აქვს წყვილი მანათობელი ორგანო, რომელიც შეიცავს მანათობელ სიმბიოზურ ბაქტერიებს. ცნობილია პიროსომების 15-მდე სახეობა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 85.
პირფეხიანები

პირფეხიანები (Stomatopoda), ფეხსახსრიანთა რიგი უმაღლესი კიბოსნაირების ქვეკლასისა. მათი სხეულის სიგრძე 19-34 სმ აღწევს. აქვთ მოძრავი, ფასეტური თვალები, თავ-მკერდის დიდი ფარი, გრძელი, მძლავრი მუცელი. მკერდის წინა 5 სეგმენტის კიდურები გადაქცეულია ყბაფეხებად, მეორე წყვილი მსხვერპლის დამჭერი აპარატია. კუნთოვან მუცელზე ლაყუჩებიანი 5 წყვილი საცურავი ფეხი განიერ ტოტებს ქმნის. რიგში 150-მდე სახეობაა. გავრცელებულია უმთავრესად ტროპიკულ ზღვებში. იაპონიის ზღვაში გვხვდება 1 სახეობა — კიბო-ჩოქელა. ცხოვრობენ ბენთოსში, მატლები — პლანქტონში. პირფეხიანებს საკვებად იყენებენ. ქსე , ტ. 8, გვ. 86, თბ., 1984
პლუნგე

პლუნგე (ლიეტუვ. Plungė; რუსული რევოლუციამდელი სახელი Плунгя́ны, პოლ. Płungiany) — ქალაქი ლიეტუვაში, ტელშიაის მაზრაში, პლუნგეს რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქს 11,78 კმ² ფართობი უკავია. რკინიგზის სადგური კლაიპედა-შაულიაის ხაზზე. 2006 წლის მონაცემებით, 23 137 მცხოვრები; ერთი წლით ადრე ქალაქში 23 246 ადამიანი ცხოვრობდა. მეორე მსოფლიო ომამდე პლუნგეში მსხვილი ებრაული თემი ცხოვრობდა, რომელიც ჰოლოკოსტის წლებში განადგურდა. პლუნგესთან ახლოს სასაფლაოზე 1800-მდე დახვრეტილი ებრაელია დაკრძალული. 1958 წელს პლუნგეში „სისხლიანი ცილისწამება“ მოხდა, როდესაც ქალაქში ხმები დაირხა, თითქოს, ვინმე გროლმანმა (ეროვნებით ებრაელმა) პატარა ბიჭი მოიტაცა და შინ წაიყვანა, სადაც რელიგიური თვალსაზრით გოგონასაც იყენებდა. ხალხში ხმის გავრცელების შემდეგ, სუკის მონაცემებით, გროლმანის სახლთან 600-მდე ადამიანი შეიყარა შურის საძიებლად. ქალაქში სახელმწიფო უსაფრთხოებისა და მილიციის გაძლიერებული ძალები იქნა გადასროლილი ვენდეტის ასაცილებლად და წესრიგის აღსადგენად. საბოლოოდ, ჭორის გამავრცელებელმა ქალმა იუ. გრუნგელენემ, სუკისავე მონაცემებით, დაკითხვაზე აღიარა, რომ ყველაფერი თვითონ გამოიგონა. პლუნგეში დაიბადა პოლონელი ალპინისტი ქალი ვანდა რუტკევიჩი (1943—1992), იგი ჰიმალაის მწვერვალის კანჩენჯანგას დალაშქვრისას დაიღუპა. პლუნგე — დაძმობილებული ქალაქი მოსკოვთან ახლომდებარე კრასნოგორკთან. ყვარელი პლუნგეს რაიონის თვითმმართველობა დაარქივებული 2008-04-16 საიტზე Wayback Machine. პლუნგესა და ყვარლის დამეგობრება[მკვდარი ბმული] ↑ Resident population by city / town at the beginning of the year — State Data Agency of Lithuania, 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q112626509"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q12663462"></a> ↑ 2015 წლის 26 მაისს ხელი მოეწერა ყვარლისა და პლუნგეს მუნიციპალიტეტებს შორის მეგობრობისა და თანამშრომლობის მემორანდუმს. შეგახსენებთ, რომ ლიეტუვიდან, პლუნგეს მუნიციპალიტეტის ხუთკაციანი დელეგაცია, ექვსდღიანი სამუშაო ვიზიტის ფარგლებში ყვარელში იმყოფება. ხელის მოწერის ცერემონია ილია ჭავჭავაძის მუზეუმში შედგა.
კავკასიური როჭო

კავკასიური როჭო (ლათ. Lyrurus mlokosiewiczi, Tetrao mlokosiewiczi) — ფრინველი როჭოსებრთა ოჯახისა. აღმოჩენილია ლაგოდეხის ნაკრძალის ტერიტორიაზე 1875 წელს პოლონელი ბუნებისმეტყველის ლუდვიკ მლოკოსიევიჩის მიერ. გავრცელებულია მთავარი კავკასიონის ქედსა და მცირე კავკასიონის ალპურ ველებზე ზღვის დონიდან 1500-3000 მ-მდე. ზამთარში ტყეს აფარებს თავს. მამალი კავკასიური როჭო შავია, კიდურა საჭის ბუმბული ქვემოთ აქვს მოხრილი. დედალი ჭრელია. ბუდეს მიწაზე იკეთებს. დებს 2-10 კვერცხს. იკვებება თესლით, კენკრით, ხილით, ნორჩი ყლორტებითა და ფოთლებით, ჭიებით, ლოკოკინებით. კავკასიური როჭო ჩვენი ფაუნის ძვირფასი წარმომადგენელია და მას ყველგან იცავენ. შეტანილია საქართველოს „წითელ წიგნში“ და ლაგოდეხში 700-მდე ინდივიდი ბინადრობს. სახოკია მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 312.
ევროპის ჩემპიონატი ხელბურთში

ევროპაში ხელბურთის გეოგრაფიის (გაიზარდა ქვეყნების რიცხვი) და საერთაშორისო ტურნირების გაზრდამ, დღის წესრიგში დააყენა ევროპული კონტინენტალური კონფედერაციის შექმნა, რომელიც თავად მიხედავდა ხელბურთის განვითრებას და საერთაშორისო შეჯიბრებების ჩატარებას ევროპის კონტინენტზე. ამიტომაც 1991 წლის ნოემბერს ბერლინში ევროპული ქვეყნების ხელბურთის ფედერაციების წარგზავნილებმა დააარსეს ევროპის ხელბურთის ფედერაცია (EHF). იგი მაშინვე გაწევრიანდა ხელბურთის საერთაშორისო ფედერაციაში და თავის თავზე აიღო ევროპული ხელბურთის მოვლა-პატრონობა. უკვე თავის პირველსავე კონგრესზე ფედერაციამ გადაწყვიტა ჩაეტარებინა ევროპის ჩემპიონატები ხელბურთელ ვაჟთა და ქალთა ნაკრებ გუნდებს შორის. უკვე 1994 წელს პორტუგალიაში (ვაჟები) და გერმანიაში (ქალები) გაიმართა ევროპის პირველი ჩემპიონატები. ჩემპიონატები ტარდება ორწლიანი ციკლით. თანამედროვე ხელბურთში შექმნილი ძალთა განლაგება სრულიად იძლევა იმის საფუძველს რომ ევროპის ჩემპიონატები ჩაითვალოს მცირე მსოფლიოს ჩემპიონატებად, თუმცა ზოგჯერ ზოგიერთი გუნდი ამ ტურნირს იყენებს უფრო მნიშვნელოვანი ტურნირებისათვის (ოლიმპიური თამაშები და მსოფლიოს ჩემპიონატები) მომზადების მიზნით. სპორტის ენციკლოპედია. თბილისი. 2006 Гандбол. Справочник. Москва. изд. ,,ФиС’’ 1982 ფედერაციის ოფიციალური საიტი Sports123 დაარქივებული 2014-01-17 საიტზე Wayback Machine. შედეგების არქივი
თომ მეინი

თომ მეინი (Thom Mayne; დ. 19 იანვარი, 1944, უოტერბერი, კონექტიკუტი) — ამერიკელი არქიტექტორი ლოს-ანჯელესიდან. განათლება მიიღო სამხრეთ კალიფორნიის უნივერსიტეტში (1969) და ჰარვარდის უნივერსიტეტის დიზაინის უმაღლეს სკოლაში (1978). 1972 წელს სამხრეთ კალიფორნიის არქიტექტურის ინსტიტუტის (SCI-ARC) დაფუძნებაში მიუძღვის წვლილი. მას შემდეგ ასწავლიდა SCI-ARC-ში, კალიფორნიის პოლიტექნიკურ უნივერსიტეტსა და კალიფორნიის უნივერსიტეტში ლოს-ანჯელესში. ამჟამად ის ხელმძღვანელობს კომპანიას Morphosis, რომლის მთავარი ოფისი სანტა-მონიკაში, კალიფორნია, მდებარეობს. მეინმა პრიცკერის პრემია მიიღო 2005 წლის მარტში. ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“
ტრიქინელა

ტრიქინელა (ლათ. Trichinella) — მრგვალი ჭიების წარმომადგენელი საშიში პარაზიტული ჭია. ის პარაზიტობს ღორის, დათვის და სხვა ცხოველთა კუნთებში. თუ ადამიანმა დაავადებული ხორცი შეჭამა, მას კუნთებში გაუჩნდება ეს ჭია, რაც იწვევს დაავადებას — ტრიქინელოზს. ამ დაავადების დროს ავადმყოფს აღენიშნება ძლიერი ფაღარათი, პირღებინება, მაღალი ტემპერატურა, კუნთების ტკივილი, ქუთუთოებისა და სახის შეშუპება. Зоология беспозвоночных/под ред. В. Вестхайде и Р. Ригера. М.: Т-во научных изданий КМК, 2008.
ფაიფური

ფაიფური — თეთრი, გამჭვირავი, თხელკედლიანი, აირშეუღწევი კერამიკული ნაკეთობა დამზადებული კაოლინის, კვარცხის, მინდვრის შპატისა და პლასტიკური თეთრი თიხის წმინდა ნარევისაგან. გამონაკლისია ფერადი ფაიფური, რომელსაც ამზადებენ მასაზე სპეციალური კერამიკული საღებავების დამატებით. ფაიფური გამოიგონეს ჩინეთში. იქ არის მთა, რომელსაც კაულინი (მაღალი მთა) ეწოდება. ამ მთის ძირში ფაიფურის დასამაზადებლად საჭირო ნედლეულის მდიდარი საბადოა. ფაიფურის წარმოების ხელოვნება ჩინეთიდან კორეაში გადავიდა, იქიდან კი იაპონიაში. ფაიფურის ჭურჭელს ძველ რომშიაც ამზადებდნენ, მაგრამ მისი წარმოების საიდუმლობა დაიკარგა. პორტუგალიელმა და ნიდერლანდელმა ვაჭარ–მეზღვაურებმა ფაიფურის ნაკეთობანი ჩინეთიდან ევროპაში შემოიტანეს, მაგრამ მათ ვერ შეძლეს გაეგოთ ფაიფურის წარმოების საიდუმლო. XII საუკუნეში ცნობილმა ვენეციელმა მოგზაურმა მარკო პოლომ ამომავალი მზის ქვეყნებს მიაღწია. მის ცნობიდან გამოირკვა, რომ იმ დროს ჩინეთში ამზადებდნენ თეთრი ფერის მშვენიერ ჭურჭელს, რომელიც სასიამოვნოდ წკრიალებდა. იმ დროს ფაიფური ევროპაში ძალიან ძვირად ფასობდა. ამიტომ ფაიფურის ნაკეთობანი მხოლოს მეფეების და თავადების სუფრებს ამკობდა. XVIII საუკუნეში პოლონეთის მეფის ავგუსტ II–ის ალქიმიკოსმა ბეტგერმა (1682–1719) საინტერესო აღმოჩენა მოახდინა. პოლონეთის მეფე ვალებში იყო ჩაფლული და ბეტგერიც ოქროს დამზადების წესს ეძებდა. ამ კვლევების დროს მან შემთხვევით გამოარკვია, რომ ის ფქვილი, რომელიც ფუდრის სახით პარიკებს აყრიდნენ, კაოლინს შეიცავდა. მალე საქსონიაშo წარმოიშვა მრეწველობის ახალი დარგი – ფაიფურის მრეწველობა. საქსონურმა ფაიფურმა თავისი მაღალი ხარისხის გამო სწრაფად სახელი გაითქვა მთელს ევროპაში. ამჟამად ფაიფურის წარმოება სხვადასხვა ქვეყნების მრეწველობის ერთ–ერთი მნიშვნელოვანი დარგია. ფაიფური როგორც ტექნიკური მასალა ხასიათდება მთელი რიგი ძვირფასი თვისებებით – მაღალი მექანიკური და ელექტრონული სიმტკიცით, ქიმიური და თერმული მედეგობით. საოჯახო ფაიფური ხასიათდება იშვიათი დეკორატიული მონაცემებით. ბუნებაში ფართოდ გავრცელებული მინერალური ნედლეულის ბაზაზე დამზადებული ფაიფურის მასალაში ამ თვისებათა შერწყმამ უზრუნველყო ფაიფურის მეტად მრავალგვარი და ეფექტიანი გამოყენება თანამედროვე ტექნიკასა და ყოფაცხოვრებაში. ერთმანეთისაგან ანსხვავებენ „სალ“ და „რბილ“ ფაუფურს. სალი ფაიფურის მასათა შემადგენლობაში მეტი რაოდენობით შედის კაოლინი და უფრო მცირე რაოდენობით მინდვრის შპატი. მათ უფრი მაღალ ტემპერატურაზე გამოწვავენ, ვიდრე რბილი ფაიფურის მასებს. სალ ფაიფურს მაღალი მექანიკური სიმტკიცე, კარგი დიელექტიკური მაჩვენებლები, მაღალი ქიმიური და თერმული მედეგობა აქვს და ძვირფას მასალას წარმოადგენს იზოლატორთა, ქიმიური წარმოების ნაკეთობათა და საუკეთესი ხარისხის კერამიკულ ნაკეთობათა დასამზადებლად. სალ ფაიფურზე უფრო მაღალი ტექნიკური მაჩვენებელი გააჩნია მხოლოდ სპეციალური კერამიკის ზოგიერთ სახეობას. ჩინური ფაიფური ლურჯი ფაიფური ფაიფურის ნაკეთობა კუზნეცოვის ფაიფური - უბრალო გლეხის ქმნილება[მკვდარი ბმული] ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ფაიფური
კაზუარისნაირნი

კაზუარისნაირნი (ლათ. Casuariformes) — დიდტანიანი უტროპო ფრინველების რიგი. აქვთ ძლიერ რედუცირებული, ოდნავ შესამჩნევი ფრთები, ძლიერი, სამთითა ფეხები. გავრცელებული არიან ავსტრალიასა და მის მახლობელ კუნძულებზე. კაზუარისნაირთა რიგში ორი ოჯახია: კაზუარისებრნი და ემუსებრნი. ამ უკანასკნელს ეკუთვნის ერთადერთი სახეობა - ემუ. კაზუარისებრთა ოჯახში 3 სახეობაა. თავზე აქვთ საკმაოდ დიდი რქოვანი კორძი, ბუმბული შავია. კაზუარისნაირნი იკვებებიან ჩამოცვენილი ნაყოფით, კენკრითა და თესლით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 317.
ევროპის თასის მფლობელთა თასი ხელბურთში

ევროპის ჩემპიონთა თასის გათმაშებების წარმატებებმა ხელბურთის საერთაშორისო ფედერაციას გადაწყვეტინა ჩაეტარებინა ანალოგიური ტურნირი ევროპის ქვეყნების თასის მფლობელთა შორისაც (თუ ქვეყანა არ ათამაშებდა საკუთარ თასს, მაშინ ტურნირში გამოსვლის უფლება ჰქონდა ეროვნულ ჩემპიონატში მეორე ადგილზე გასულ გუნდს). ვაჟთა შორის თასების მფლობელთა თასის პირველმა გათამაშებამ სტარტი 1976 წელს აიღო, ხოლო ერთი წლის შემდეგ ქალებმაც დაიწყეს ანალოგიური პრიზისათვის ბრძოლა. 1978 წლამდე ფინალი შედგებოდა ერთი მატჩისაგან. ფინალები ჩატარდა ბარსელონაში (1976), ზაპოროჟიეში (1977) და დორტმუნდში (1978). შემდეგ ფინალი შედგებოდა ორი მატჩისაგან. გამონაკლისს წარმოადგენდა მხოლოდ 1984 წელი. მაშინ ფინალი ჩატარდა ბარსელონაში. 1977 და 1978 წლების ფინალური მატჩები გაიმართა ბერლინში და ბუდაპეშტში. დანარჩენი ფინალებში მეტოქეები ორჯერ (შინ და გარეთ) ხვდებოდნენ ერთმანეთს. შენიშვნა: გუნდებს რომლებსაც უწერიათ ორი ქვეყანა (მაგ. იუგოსლავია, ხორვატია), პირველი ნიშნავს იმ ქვეყანას რომელსაც წარმოადგენდა გუნდი მოცემულ წელს, ხოლო მეორე - ქვეყანას რომელასაც გუნდი წარმოადგენს დღევანდელ დღეს სპორტის ენციკლოპედია. თბილისი. 2006 Гандбол. Справочник. Москва. изд. ,,ФиС’’ 1982 ევროპის ფედერაციის ოფიციალური საიტი მსოფლიო ფედერაციის ოფიციალური საიტი შედეგების არქივი საქართველოში ხელბურთის საიტი დაარქივებული 2012-01-19 საიტზე Wayback Machine.
ტობი

ტობი (ლათ. Chondrostoma) — თევზების გვარი კობრისებრთა ოჯახისა. აერთიანებს 18 სახეობას; ბინადრობენ ევროპისა და წინა აზიის მტკნარ წყალში. საქართველოში გავრცელებულია 2 სახეობა: კოლხური ტობი (Chondrostoma colchicum) და მტკვრის ტობი (Chondrostoma cyri). მათი წაგრძელებული სხეულის სიგრძე 25-30 სმ-ს, მასა კი — 160-200 გ-ს აღწევს. ბინადრობენ ძირითადად მდინარეებში. გემრიელი თევზებია. საქართველოში მცირე რაოდენობის გამო სარეწაო მნიშვნელობა არ აქვთ. დემეტრაშვილი მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 7.
ტკაცუნა ქართული

ტკაცუნა ქართული (ლათ. Agriotes gurgistanus) — მავნებელი მწერი ხეშეშფრთიანების რაზმისა. აქვს შავი, მურა სხეული. ზედა ფრთები ხშირად წაბლისფერია; ულვაშები, ფეხები, მუცელი, ან მისი ნაპირები — მკრთალი. წინა მკერდი და წინა ზურგი დაფარულია წერტილებით. მისი სხეულის სიგრძე 10—13 მმ-ს აღწევს. გავრცელებულია აღმოსავლეთ და დასავლეთ საქართველოში. მცენარეს უმთავრესად აზიანებს მატლი, რომელიც იკვებება დათესილი მარცვლით, სიმინდის, პურეულის, ჭარხლის, კარტოფილის, მზესუმზირის, ვაზის და სხვა მცენრეთა ფესვებით. მავნებლის განვითარება 3—4 წელიწადს გრძელდება. მაღალი აგროტექნიკა, ნიადაგში სასუქთან ერთად ჰესტიციდების შეტანა. ალექსიძე გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 5.
ტკაცუნა ხოჭოები

ტკაცუნა ხოჭოები, მავთულა ხოჭოები (ლათ. Elateridae) — ხოჭოების ოჯახი. მათი სხეულის სიგრძე 2-50, უფრო ხშირად 7-20 მმ-ს აღწევს. წინა მკერდზე აქვთ გამონაზარდი, რომლის მეშვეობითაც ზურგზე დაცემული ხოჭო ტკაცუნით გადმობრუნდება ხოლმე. ოჯახში 10 000-ზე მეტი სახეობაა. გავრცელებულია მთელ დედამიწაზე. საქართველოში უმთავრესი მავნებლებია: ველის — მუქი, ყირიმული ზოლებიანი; ნათესის — მიხაკისფერი და სხვ. ტკაცუნა ხოჭოები, რომლებიც აზიანებენ პურეულ მარცვლოვნებს, თამბაქოს, შაქრის ჭარხალს, მზესუმზირას, ვაზს, ბამბას, საკვებ ბალახებსა და სხვა კულტურებს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 6.
ტლინკიტები

ტლინკიტები — წარსულში სამხრეთ-აღმოსავლეთ ალასკის სანაპიროსა და მიმდებარე კუნძულებზე მცხოვრები ინდიელი ხალხი. მისდევდნენ თევზჭერას, ნადირობას. ტლინკიტები იყოფოდნენ ტოტემურ ფრატრიებად და გვარებად. გავრცელებული იყო მემკვიდრეობითი მონობა, სოციალური უთანასწორობა. იქმნებოდა სამხ. დემოკრატია. თანამედროვე ტლინკიტები ცხოვრობენ ალასკის რამდენიმე სოფელსა და ქალაქში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 6. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ტლინკიტები რუკა და ტლინკიტების ტომების სია დაარქივებული 2011-07-23 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) რესურსები ტლინკიტების ენისა და კულტურის შესახებ (Alaska Native Knowledge Network) დაარქივებული 2011-07-23 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური)
ტობავარჩხილი

ტობავარჩხილი (მეგრ. ვერცხლის ტბა, ტბავერცხლი) — მყინვარული ცირკის ტიპის ტბა საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის წალენჯიხის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ეგრისის ქედის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2650 მ სიმაღლეზე. სარკის ფართობი — 0,21 კმ², წყალშემკრები აუზის ფართობი — 1,12 კმ.², უდიდესი სიღრმე — 35 მ, საშუალო სიღრმე — 15,8 მ, წყლის მოცულობა — 3,3 მლნ. მ³. საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. ტობავარჩხილი გამდინარეა. წყლის დონე დაბალია — ზამთარში, მაღალია — ივლისში. წყალი მტკნარია. ტბაში თევზი არ იცის. ტბის შესახებ ქართულ მითოლოგიაში არსებობს მითი. ამ ვერცხლის ტბის ისეთი მოკრძალება ჰქონიათ, რომ ყველა ერიდებოდა მის მახლობლად გაჩერებას. ერთხელ ერთი მდიდარი მწყემსი ცხვარს მიერეკებოდა და, როგორც კი ვერცხლის ტბას მიუახლოვდა, მოულოდნელად ნისლმა დაფარა იქაურობა. მწყემსმა და მისმა ფარამ ნაბიჯიც ვერ წადგა წინ. მწყემსს არ უნდოდა ტბის სიახლოვეს გაჩერებულიყო, მაგრამ იძულებული გახდა საქონელი აქ დაებინავებინა. ბედს აქ მოვუყვანივარ და, თუ დასაღუპავი ვარ, დავიღუპო, თუ გადასარჩენი, გადავრჩებიო. გამოარჩია ერთი საუკეთესო ვერძი, ღმერთს შესწირა მსხვერპლად, ილოცა და შესთხოვა: მაპატიე ამაღამ აქ დარჩენა და, რასაც დამიწესებ, იმას აღვასრულებო. და დარჩა ღამის გასათევად. შუაღამისას ვერცხლის ტბიდან ამოვიდა ოქროსბეწვიანი ვერძი და ფარაში ყველა ცხვარი დაამაკა. გათენდა თუ არა, მწყემსმა გარეკა თავისი ფარა და მშვიდობით გავიდა საძოვრებზე. დოლის დრო რომ მოვიდა, ყველა დამაკებულმა ცხვარმა ოქროსბეწვიანი ბატკანი მოიგო. ყველას გაუკვირდა ეს ამბავი. ჰკითხეს მიზეზი, მაგრამ მწყემსს არ უნდოდა საიდუმლოს გაცემა. ბოლოს გამოტეხეს მწყემსი, ალბათ ვერცხლის ტბის მიზეზი იქნებაო, ერთი ღამე იქ გავათიეო. შეშურდა ერთ მწყემსს, ადგა და განზრახ გაემართა ვერცხლის ტბისკენ, რომ იქ ღამე გაეთია და ბედს სწეოდა. მუხლი კი მოიდრიკა, ილოცა, აღუთქვა, თუ ოქროსბეწვიან ბატკნებს მიბოძებ, ცხვარს შეგწირავო. წინასწარ ვერძის შეწირვა კი დაენანა. არც ლოცვა-ვედრება იყო გულითადი და არც აღთქმა. შუაღამე რომ შეიქნა, ამოვიდა ოქროსბეწვიანი ვერძი, გაუძღვა ფარას და წყალში შეიყვანა. ერთი ცხვარიც არ დარჩენილა ხმელეთზე, ყველა ტბამ შთანთქა. აფხაზავა ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 7. კიკნაძე ზ., ქართული მითოლოგია, თბილისი: ბაკმი, 2007. — გვ. 74, ISBN 978-99940-27-10-1.
კაკაბი

კაკაბი (ლათ. Alectoris graeca) — ფრინველი ქათმისნაირთა რიგისა. ფერად მოცისფრო-მონაცისფროა, თავსა და ფრთებზე მოვარდისფრო ელფერი დაჰკრავს. გვერდებზე გარდიგარდმო მუქი ზოლები დასდევს. მამალი ტანად დედალზე დიდია, ფეხებზე აქვს დეზები. კაკაბის სხეულის წონა 350-700 გრამს აღწევს. გავრცელებულია ბალკანეთის მთებიდან ჩრდილოეთ ჩინეთამდე. საქართველოში ბინადრობს კავკასიონის სამხრეთ კალთებზე, ცივ-გომბორის, გურია-აჭარის და თრიალეთის ქედებზე, ქვაღორღიან, მეჩხერი ბუჩქნარით დაფარული მთების ფერდობებზე - მთისწინებიდან თითქმის თოვლის ხაზამდე. იკვებება მცენარის თესლით, ყლორტებით, კვირტებით და მწერებით. სპორტული ნადირობის ობიექტია. ჟორდანია რ,, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 323-324.
ბენილუქსი

ბენილუქსი (Benelux) — ეკონომიკური კავშირი დასავლეთ ევროპაში, რომელშიც სამი სახელმწიფო ერთიანდება: ბელგია, ნიდერლანდები და ლუქსემბურგი. ესაზღვრება საფრანგეთსა და გერმანიას. კავშირის სახელწოდება შედგენილია წევრი ქვეყნების პირველი ასოებისგან (ბელგია+ნიდერლანდები+ლუქსემბურგი). ბენილუქსის მოსახლეობა 27 562 217 კაცს შეადგენს, ხოლო ფართობი 74 640 კმ²-ს (28 819 მილი²). კავშირი შეიქმნა 1921 წლის 25 ივლისს. ოფიციალური საიტი
როდოლფო უსიგლი

როდოლფო უსიგლი (ესპ. Rodolfo Usigli; დ. 17 ნოემბერი, 1905 — გ. 18 ივნისი, 1979) — მექსიკელი დრამატურგი; „მექსიკის რევოლუციის დრამატურგად“ შერაცხილი. უსიგლი დაიბადა იტალიელი მამისა და პოლონელი დედის ოჯახში მეხიკოში. დრამატურგიას იელში სწავლობდა 1935-36 წლებში როკფელერის სტიპენდიით. შემდგომში ჯერ პროფესორი, შემდეგ კი - დიპლომატი გახდა. 1930-იან წლებში ის რადიო დადგმებზე მუშაობდა.
პაისი მთაწმინდელი

პაისი მთაწმინდელი (ბერძნ.Γέρων Παΐσιος, არსენიოს ეზნეპიდისი, ბერძნ.Αρσένιος Εζνεπίδης, დ. 25 ივლისი, 1924, ფარასი, კაპადოკია — გ. 12 ივლისი, 1994, საბერძნეთი) — ნეტარი მამა და სქემმონაზონი, ბერძენი სასულიერო მოღვაწე და ერის სულიერი მნათობი XX საუკუნეში. პატარა არსენის დაბადებიდან ორ კვირაში ფარასელი ბერძნები იძულებულნი გახდნენ გაქცეულიყვნენ თურქეთიდან, რათა თავი დაეღწიათ მუსლიმი-ფანატიკოსების დევნისაგან. ეს პერიოდი დაემთხვა თურქეთსა და საბერძნეთს შორის მოსახლეობის გაცვლას, რომელიც განსაზღვრული იყო ლოზანის ხელშეკრულებით. 1950 წლიდან მოღვაწეობს ათონის მთაზე. 1956 წელს აღიკვეცა მონაზვნად პაისის სახელით. 1962-1964 წლებში მოღვაწეობდა სინას მთაზე. შემდეგ დაბრუნდა ათონის მთაზე, სადაც მოღვაწეობდა 1993 წლამდე. 1993 წლის ოქტომბერში დატოვა ათონის მთა და გადავიდა წმ. იოანე ღვთისმეტყველის მონასტერში სუროტში, სალონიკთან ახლოს, სადაც გარდაიცვალა 1994 წლის 12 ივლისს. დასაფლავებულია იქვე. ცნობილია თავისი ნაშრომებით გონიერების, განათლების, ოჯახის, თანამედროვე ადამიანის სულიერი მდგომარეობის შესახებ. მამა პაისი მთაწმინდელი – საერო განათლებისა და ცოდნის შესახებ მამა პაისი მთაწმინდელი – მოთმინება ოჯახს დანგრევისაგან იცავს დაარქივებული 2009-01-30 საიტზე Wayback Machine.
ფედერაციის თასი ხელბურთში

ვინაიდან ევროპის კონტინენტი ხელბურთის მთელ ელიტას აერთიანებდა და აქ ბევრი იყო ძლიერი კლუბები, რომლებიც ვერ ხვდებოდნენ ჩემპიონთა და თასის მფლობელთა თასების გათმაშებაში, ამიტომ ხელბურთის საერთაშორისო ფედერაციამ გადაწყვიტა 1982 წლიდან ჩაეტარებინა უეფას თასის მსგავსი ტურნირი სწორედ ასეთი კლუბებისათვის. ტურნირს თავდაპირველად ევროპული ქალაქების თასი უწოდეს და მხოლოდ შემდეგ მიიღო მან დღევანდელი სახელწოდება. სპორტის ენციკლოპედია. თბილისი. 2006 Гандбол. Справочник. Москва. изд. ,,ФиС’’ 1982 ფედერაციის ოფიციალური საიტი Sports123 დაარქივებული 2014-01-17 საიტზე Wayback Machine. შედეგების არქივი
ევროპის ჩელენჯ-ქაფი ხელბურთში

1993 წელს ევროპის ხელბურთის ფედერაციამ გადაწყვიტა ჩაეტარებინა კიდევ ერთი საკლუბო ტურნირი იმ გუნდებისათ[ის რომლებიც ვერ ხვდებოდნენ ვერცერთ ევროპულ თასზე, თავიანთი მცირე შესაძლებლობების გამო (ეს იყო დაახლოებით საფეხბურთო ინტერტოტოს თასის მსგავსი ტურნირი). სპორტის ენციკლოპედია. თბილისი. 2006 Гандбол. Справочник. Москва. изд. ,,ФиС’’ 1982 ევროპის ფედერაციის ოფიციალური საიტი მსოფლიო ფედერაციის ოფიციალური საიტი შედეგების არქივი საქართველოში ხელბურთის საიტი დაარქივებული 2012-01-19 საიტზე Wayback Machine.
ევროპის სუპერ-თასი ხელბურთში

1979 წელს ხელბურთის საერთაშორისო ფედერაციის გადაწყვეტილებით შემოღებული იქნა ევროპის სუპერ-თასი ხელბურთში. ამ თასისთვის ბრძოლის უფლება ჰქონდათ ევროპის ჩემპიონთა და ევროპის თასის მფლობელთა თასების მფლობელებს. 1996 წლიდან ფედერაციის თასის და ჩელენჯ-ქაფის შემოღების შემდეგ ტურნირში, რომელიც ოლიმპიური სისტემით ტარდება, მონაწილეობს ოთხივე ევროპული თასის მფლობელი გუნდი. შენიშვნა: გუნდებს რომლებსაც უწერიათ ორი ქვეყანა (მაგ. იუგოსლავია, ხორვატია), პირველი ნიშნავს იმ ქვეყანას რომელსაც წარმოადგენდა გუნდი მოცემულ წელს, ხოლო მეორე - ქვეყანას რომელასაც გუნდი წარმოადგენს დღევანდელ დღეს სპორტის ენციკლოპედია. თბილისი. 2006 Гандбол. Справочник. Москва. изд. ,,ФиС’’ 1982 ევროპის ფედერაციის ოფიციალური საიტი მსოფლიო ფედერაციის ოფიციალური საიტი შედეგების არქივი საქართველოში ხელბურთის საიტი დაარქივებული 2012-01-19 საიტზე Wayback Machine.
აბრაზია

აბრაზია (ლათ. abrasio — „მოფხეკა“, „მოპარსვა“) — ზღვების, ტბების, დიდ წყალსაცავთა ნაპირების ნგრევა ტალღების მოქმედებით. აბრაზიის შედეგად ნაპირზე წარმოიქმნება ფლატე (კლიფი) და აბრაზიული ტერასა (ბენჩი). აბრაზია მით უფრო ინტენსიურია, რაც უფრო ნაკლებად მდგრადია ქანები ტალღის ზემოქმედების მიმართ, რაც უფრო დაბალია ზღვის ნაპირი და რაც უფრო იოლად აღწევს ტალღა კლიფის ძირამდე. ნაპირის აბრაზიული განვითარების მნიშვნელოვანი პირობაა საწყისი ზედაპირის შედარებით ციცაბო დახრილობა. თუ დახრის კუთხე მცირეა (საშუალოდ 0,01), ნაპირის გასწვრივ იქმნება აკუმულაციური ტერასა და აბრაზია თითქმის წყდება. აბრაზია შესაძლოა ისევ დაიწყოს, თუ სანაპირო ზოლი დაიძრა, ე.ი., თუ ტექტონიკურ მოძრაობათა შედეგად გაიზარდა ზედაპირის დახრის კუთხე. კლიფი ბენჩი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 32.
ტობის მღვიმეები

ტობის მღვიმეები — კარსტული მღვიმეები საქართველოში, მარტვილის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარე ტობის (აბაშის მდგენელი) აუზში. გამომუშავებულია ტურონ-სენონურ კირქვებში. 12 მღვიმეა, მათ შორის უდიდესი — არსენ ოქროჯანაშვილის სახელობის — მდებარეობს ზღვის დონიდან 790 მ-ზე. აქვს დერეფნის ფორმა. საშუალო სიმაღლე — 9 მ, საშუალო სიგანე — 5 მ, ჯამური სიგრძე — 1300 მ. მდიდარია ჰემოგენური ნალექებით. მღვიმიდან გაედინება ნაკადი, რომელიც ჩანჩქერს წარმოშობს. ამ მღვიმის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, 1 კმ-ზე, იხსნება — ტობის I მღვიმე, რომლის სიგრძეა 700 მ. მისგან გამოდის მიწისქვეშა მდინარე და ზედაპირზე ქმნის ტობის ჩანჩქერს (სიმაღლე 21 მ). ჯიშკარიანი ვ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 7.
კაკადუ

კაკადუ (გერმ. Kakadu < მალ. kakatua; ლათ. kakatoeinae) — ფრინველების ქვეოჯახი თუთიყუშისნაირთა რიგისა. ტანად საშუალო და დიდი (სხეულის სიგრძე 60-95 სმ) ფრინველებია. დამახასიათებელი ნიშანია თავზე ქოჩორი. გავრცელებულია ავსტრალიაში, ახალ გვინეაზე, აღმოსავლეთ ინდონეზიაში, ფილიპინის კუნძულებზე. ცნობილია კაკადუს 5 გვარის 17 სახეობა. ბინადრობს ტყეში, მინდვრის ახლოს. იკვებება მცენარის ნაყოფით, თესლით და სხვა. ტიპობრივი გალიის ფრინველია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 324.
ტოკანტინსი (მდინარე)

ტოკანტინსი (პორტ. tocantins) — მდინარე ბრაზილიის აღმოსავლეთ ნაწილში. სიგრძე — 2850 კილომეტრი, აუზის ფართობი 770 ათ. კმ². წარმოიქმნება მდინარეების მარანიანისა და ალმასის შეერთებით, რომელთაც სათავე აქვს ბრაზილიის ზეგნის ცენტრალურ ნაწილში. მდინარეზე ბევრი ჩანჩქერი და ჭორომია. უერთდება მდ. პარას (მდ. ამაზონის დელტის მარჯვენა ტოტი). დიდი შენაკადია არაგუაია. წყალდიდობა იცის ოქტომბრიდან მაის-აპრილამდე. წყლის საშუალო ხარჯი შესართავთან 16300 მ³/წმ. სანაოსნოა შესართავიდან 350 კმ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 9.
ტობოგანი

ტობოგანი — კანადის ინდიელებს შორის გავრცელებული მარხილის სახეობა. შედგება 3-4 მ. სიგრძისა და 30-40 სმ. სიგანის ფიცრებისაგან, რომლებიც შეერთებულია ირმის ტყავის ღვედებით. გვერდები ტყავისაა. ტობოგანს ხელით გადაადგილებენ, ან შიგ ძაღლებს აბამენ. იყენებენ კანადის ზოლის სამონადირეო მეურნეობაში, მოდიფიცირებული სახით — სპორტში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 7.
ლიეტუვის სახელმწიფო ჰიმნი

ლიეტუვის სახელმწიფო ჰიმნი (ლიეტ. Tautiška giesmė) — ლიეტუვის სახელმწიფო ჰიმნი, რომლის ტექსტის და მუსიკის ავტორია ვინცას კუდირკა (1858—1899). პირველად ჰიმნი 1898 წელს ჟურნალ „Varpas“-ში („ზარი“) გამოქვეყნდა. ის თავდაპირველად 1899 წლის 13 ნოემბერს ქალაქ პეტერბურგში შესრულდა, ჩესლოვა სასნაუკასის გუნდის მიერ. ვილნიუსში კი - 1905 წლის 3 დეკემბერს შეასრულეს. 1919 წელს ლიეტუვის სეიმმა სახელმწიფო ჰიმნად ოფიციალურად დაამტკიცა. Lietuvos valstybės himnas (Tautiška giesmė) Teksto ir muzikos autorius −Vincas Kudirka. დაარქივებული 2021-12-19 საიტზე Wayback Machine. Simbolika: Lietuvos valstybės himnas დაარქივებული 2018-01-16 საიტზე Wayback Machine. LIETUVOS VALSTYBĖS HIMNAS RINKINYS
კატრენი

კატრენი (ფრანგ. quatrain - ოთხტაეპიანი ლექსი) - დასრულებული აზრის მქონე ოთხტაეპედი. ყველაზე გავრცელებული ფორმა სტროფისა, რომლისთვისაც დამახასიათებელია ჯვარედინი (abab), მოსაზღვრე (aabb) და რკალური (abba) რითმები. კატრენი იხმარება - ეპიტაფიების, სენტენციების და ეპიგრაფებისათვის.