laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
დაუსწრებელი განათლება

დაუსწრებელი განათლება — წარმოებისაგან მოუწყვეტლად საშუალო და უმაღლესი კვალიფიკაციის სპეციალისტების მომზადება დაუსწრებელი სწავლების სისტემის საშუალო და უმაღლეს სასწავლებლებში ან მათ დაუსწრებელ განყოფილებებსა და ფაკულტეტებზე. საბჭოთა კავშირში 1938 წლამდე დაუსწრებელი განათლების ქსელი ვითარდებოდა ერთიანი გეგმის გარეშე, არ იყო დადგენილი მსმენელთა მიღების რაოდენობა, სწავლების ვადა და სასწავლო რეჟიმი. დაუსწრებელ სწავლებაში ჩაბმული მსმენელები არ იყვნენ უზრუნველყოფილი სათანადო სახელმძღვანელოებით, მეთოდური ხასიათის დამხმარე ლიტერატურითა და სასწავლო პროგრამებით. 1938 წლის 29 აგვისტოს დადგენილებით დაწესდა დაუსწრებელი სწავლების რამდენიმე ორგანიზებული ფორმა, უმაღლეს სასწავლებლებში ჩატარდა ბევრი საორიენტაციო ღონისძიება, მსმენელები განთავისუფლდნენ სწავლის ქირისაგან. საქართველოში ამ დროს ჩამოყალიბდა დაუსწრებელი პედაგოგიკური ინსტიტუტი, რომელიც შემდეგ შეუერთდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დაუსწრებელ განყოფილებას. 1990-იან წლებში დაუსწრებელი სწავლების განყოფილებები ჰქონდა თითქმის ყველა წამყვან ქართულ უმაღლეს სახელმწიფო სასწავლებელს, ასევე ჰუმანიტარული პროფილის ზოგიერთ კერძო სასწავლებელს. უმაღლესი განათლების შესახებ კანონის (2004) თანახმად, დაუსწრებელი განათლების ქსელი საქართველოში გაუქმდა. გორელაშვილი ნ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012.
ავთანდილ დაუშვილი

ავთანდილ პარმენის ძე დაუშვილი (დ. 1 სექტემბერი, 1920, ჭიათურა, — გ. 20 ივლისი, 1984, თბილისი) — ქართველი ინჟინერი მიწისქვეშა ნაგებობათა მშენებლობის დარგში. ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1973), პროფესორი (1973), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1984). დაამთავრა თბილისის რკინიგზის ტრანსპორტის ინჟინერთა ინსტიტუტის ხიდებისა და გვირაბების ფაკულტეტი (1947). 1948–1959 წლებში მუშაობდა თბილისის რკინიგზის ტრანსპორტის ინჟინერთა ინსტიტუტში, 1959–1964 წლებში — საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში, გვირაბებისა და მეტროპოლიტენების კათედრაზე. 1964 წლიდან გარდაცვალებამდე ამ კათედრას ხელმძღვანელობდა. დაუშვილმა შექმნა სხვადასხვა დანიშნულების გვირაბების ჰიდროიზოლაციის ახალი ხერხები და კონსტრუქციები, მან პირველმა ჩამოაყალიბა გვირაბების მუდმივი სამაგრის გაანგარიშების მატრიცული ხერხი. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები. გვირაბები, თბ., 1972; Гидроизоляция тоннелей, сооружаемых закрытым способом, Тб., 1971; Расчет тоннельных обделок в матричной форме, М., 1972. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 336. ავთანდილ დაუშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ალექსანდრე დაუშვილი

ალექსანდრე დაუშვილი (დ. 25 თებერვალი, 1952, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი. ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1999). დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი 1974 წელს. 1975 წლიდან სხვადასხვა დროს მუშაობდა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტში ლაბორანტად, შემდგომ უმცროს მეცნიერ და უფროს მეცნიერ თანამშრომლად, ინსტიტუტის სწავლულ მდივნად, დირექტორის მოადგილედ. მისი ძირითადი შრომები შეეხება საქართველოს უახლესი ისტორიის საკითხებს. ბრძოლა ბათუმისთვის, 1921 წლის 18-20 მარტ (თანაავტორი). - თბილისი, 2011. - 196გვ. საქართველოში რუსეთის კოლონიური პოლიტიკის ისტორიის ნარკვევები (რედაქტორი). - თბილისი, უნივერსალი, 2007. - 262გვ.. - ISBN: 978-9941-12-297-2 ისტორიულ-ეთნოგრაფიული შტუდიები, კრ. 10 (რედაქტორი). - თბილისი, 2006. - 236გვ. იქ სიკვდილი განა ბედნიერება არ არის, თამარ! (ავტორი). - თბილისი, მემატიანე, 2005. - 42გვ. ისტორიულ-ეთნოგრაფიული შტუდიები, კრ. 9 (რედაქტორი). - თბილისი, 2005. - 224გვ. ისტორიულ-ეთნოგრაფიული შტუდიები, კრ. 8 (რედაქტორი). - თბილისი, მეცნიერება, 2004. - 254გვ. საქართველოს უახლესი ისტორია, (1921-2000 წწ.) (თანაავტორი). - თბილისი, 2004. - 557გვ. სოსო ჯუგაშვილის ამბავი, წ.2 (ავტორი). - თბილისი, მემატიანე, 2000. - 339გვ. საეროვნებათაშორისო ურთიერთობა საქართველოში 1921 - 1941 წ.წ. (ავტორი). - თბილისი, მემატიანე, 2000. - 212გვ. სოსო ჯუგაშვილის ამბავი, წ. 1 (ავტორი). - თბილისი, მემატიანე, 2000. - 168გვ. ლენინის უკანასკნელი ინტრიგა (ავტორი). - თბილისი, მეცნიერება, 1998. - 64გვ. თბილისი - 1937 (ავტორი). - თბილისი, კეგელი, 1997. - 188გვ. ზაჰესის ისტორია (თანაავტორი). - თბილისი, მეცნიერება, 1997. - 152გვ. რუსთავის მეტალურგიული ქარხნის ისტორია (თანაავტორი). - თბილისი, მეცნიერება, 1986. - 206გვ. ალექსანდრე დაუშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
უკრაინის უმაღლესი რადა

უკრაინის უზენაესი რადა ან მხოლოდ რადა (უკრ. Верховна Рада України) — უკრაინის ერთპალატიანი პარლამენტი, 450 ადგილით. დეპუტატების დაკომპლექტება ხდება პარტიული სიებით (პროპორციული სისტემა) 5 წლის ვადით, რადას ხელმძღვანელს წარმოადგენს - თავმჯდომარე. რადა იკრიბება უკრაინის უმაღლესი რადას შენობაში, რომელიც მდებარეობს კიევში. უმაღლესი რადა ჩამოყალიბდა უკრაინის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის უმაღლესი რადისგან, რომელიც პირველად 1938 წელს კვაზი-დამოუკიდებელ უკრაინაში შეიქმნა. მას შემდეგ რადას მოწვევა მოხდა 17-ჯერ. საბჭოთა უკრაინის XIV მოწვევის რადამ 1990 წელს გამოაცხადა უკრაინის დამოუკიდებლობა. საკუთარ თავს უწოდა მესამე მოწვევის რადა, ამის მიხედვით დღევანდელი რადა მეცხრეა. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: უკრაინის უმაღლესი რადა Official website უკრაინული/რუსული/ინგლისური. Verkhovna Rada of Ukraine. Scheme of seats in the session hall უკრაინული. Verkhovna Rada of Ukraine. Holos Ukrayiny Newspaper უკრაინული/რუსული. Verkhovna Rada of Ukraine. Viche Magazine უკრაინული/ინგლისური. Verkhovna Rada of Ukraine.
დაქირავებული ჯარი

დაქირავებული ჯარი — შეიარაღებული ძალები, რომლებსაც აკომპლექტებენ საკუთარი და სხვა სახელმწიფოს მოქალაქეთა დაქირავების წესით. ფეოდალურ საქართველოში დაქირავებული ჯარს როქის სპა ეწოდებოდა. დაქირავებული ჯარი გაჩნდა ძვ. წ. III ათასწლეულში ძველ ეგვიპტეში, კომპლექტდებოდა ძირითადად დაქირავებული უცხოელებით. XV საუკუნის ბოლოდან ასეთი დაქირავებული არმიები სახელმწიფოების ძირითად სამხედრო ძალად იქცა. XVII-XVIII საუკუნეებში დასავლეთ ევროპის სახელმწიფოები გადავიდნენ ეროვნულ დაქირავებულ არმიებზე, რომლებსაც ადგენდნენ საკუთარი მოქალაქეებით და მთლიანად იყო დამოკიდებული ცენტრალურ ხელისუფლებაზე. XVIII-XIX საუკუნეების დამლევს დაქირავებული არმიები შეცვალა რეგულარულმა არმიებმა, რომლებიც ივსებოდა სამხედრო ბეგარის საფუძველზე. XX საუკუნის მეორე ნახევარში მთელ რიგ სახელმწიფოებში რეგულარული არმიების დაკომპლექტება დაიწყო კონტრაქტის საფუძველზე, ხოლო ზოგიერთ ქვეყანაში არსებობდა დაკომპლექტების შერეული (სამხედრო ბეგარა და კონტრაქტი) პრინციპი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. ქართული სამხედრო ენციკლოპედიური ლექსიკონი, გვ. 125. თბ., 2017. ISBN 978-9941-0-9879-6.
ჭალე (მესტიის მუნიციპალიტეტი)

ჭალე — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, იდლიანის თემში (სოფლები: იდლიანი, ლებურცხილა, ნაშიხვი, ჭალე). 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 17 ადამიანი. ↑ მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ მესტიის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს დადგენილება №18, 2012 წლის 17 სექტემბერი, დ. მესტია. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2023-07-11. ციტირების თარიღი: 2020-09-06.
დავით მუჯირი (დ. 1999)

დავით მუჯირი (დ. 28 იანვარი, 1999) — ქართველი ფეხბურთელი. საჩხერის „ჩიხურას“ თავდამსხმელი. პირველი მატჩი კარიერაში 2019 წელს, „ვიტ ჯორჯიას“ მაისურით ითამაშა. ეროვნული ლიგის ოფიციალური ვებგვერდი
არკადი მიქაშავიძე

არკადი (აკაკი) ნიკოლოზის ძე მიქაშავიძე (დ. 10 აპრილი, 1876 — გ. 1971) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, გენერალი (1920). წარმომავლობით ქუთაისის გუბერნიის აზნაურთა ოჯახიდან. დაამთავრა ქუთაისის საქალაქო სასწავლებელი, შემდეგ თბილისის იუნკერთა სამხედრო სასწავლებელი (მე-2 თანრიგით). 1894 წლიდან ირიცხებოდა სამხედრო სამსახურში. მსახურობდა ვარშავის სამხედრო ოლქში პიატიგორსკის 151-ე ქვეით პოლკში, 1904-1915 წლებში — სასაზღვრო უწყებაში, ამურისიქითა ოლქში. მონაწილეობდა რუსეთ-იაპონიის ომში (1904-1905). 1915 წელს ამურისიქითა 1-ლ სასაზღვრო ცხენოსან პოლკთან ერთად I მსოფლიო ომის დასავლეთის ფრონტზე გაიგზავნა. იმავე წელს დაღესტნის მე-2 ცხენოსან პოლკში გადაიყვანეს. შტაბ-როტმისტრმა მიქაშავიძემ თავი გამოიჩინა 1915 წლის 3-4 ივლისს სოფ. კოლოდრობკის ბრძოლაში, რისთვისაც გიორგის იარაღით (ოქროს იარაღი „მამაცობისთვის“) დაჯილდოვდა (1917). მიღებული ჰქონდა ასევე წმ. სტანისლავის III (1905) და II (1912), წმ. ანას III (1905), IV (1906) და II (1916), წმ. ვლადიმერის IV (1915) ხარისხის ორდენებით. 1917 წელს მიენიჭა პოლკოვნიკის წოდება. 1918-1921 წლებში მიქაშავიძე მსახურობდა საქართველოს რესპუბლიკის ჯარში. 1920 წელს მიიღო გენერლობა. 1920-1921 წლებში იყო თბილისის სამხედრო კომენდანტი. საბჭოთა რუსეთთან ომის დროს, 1921 წლის მარტში საქართველოს ჯარების ქუთაისიდან ევაკუაციისას მეთაურობდა ლეჩხუმის მიმართულებით მოქმედ დაჯგუფებას. 15-16 მარტის შეტაკების შემდეგ გენერალი და მისი შტაბი ტყვედ ჩაუვარდა თრუსოს ხეობით შემოჭრილი მოწინააღმდეგის მეწინავე რაზმს ბადილა გაგიევის მეთაურობით (ეპიზოდი აღწერილია გაგიევის მოგონებებშიც). ომის შემდეგ მიქაშავიძე სამხედრო სამსახურიდან გადადგა. ცხოვრობდა და მუშაობდა ქუთაისში. დაკრძალულია იქვე. ბახტაძე მ., საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 277. გოგიტიძე, მ., ბეჟიტაშვილი, გ., „სამხედრო ფიცის ერთგულნი“, თბილისი, 2015. — გვ. 38, ISBN 978-9941-0-7386-1. არკადი მიქაშავიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ რუსულენოვან დოკუმენტებში ასევე: მიქაშევიძე, მაქაშავიძე. ↑ Микашавидзе Аркадий. «Памяти героев Великой войны 1914–1918». ↑ Автобиография / Бадила Гагиев. darial-online.ru.
მიქაშავიძე

საკუთარი სახელი მიქაშავიძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: არკადი მიქაშავიძე — გენერალი ვასილ მიქაშავიძე — სპორტსმენი (ფეხბურთელი) თეიმურაზ მიქაშავიძე — არქიტექტორი ნიკოლოზ მიქაშავიძე — მსახიობი ზაზა მიქაშავიძე — მსახიობი, რეჟისორი
ნიკოლოზ მიქაშავიძე

ნიკოლოზ მიქაშავიძე (დ. 2 სექტემბერი, 1909, ქუთაისი, — გ. 1988) — ქართველი თეატრის მსახიობი. საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი (1961), საქართველოს სახალხო არტისტი (1971). სასცენო მოღვაწეობა დაიწყო ქ. ქუთაისში 1924 წელს თვითმოქმედ წრეებში. 1928 წლიდან მუშაობდა ქ. ქუთაისის სატირის თეატრში. 1928-1939 წლებში — თბილისის მოზარდ მაყურებელთა ქართული თეატრის, ხოლო 1939 წლიდან გარდაცვალებამდე — სოხუმის ქართულ თეატრში. როლებიდან აღსანიშნავია: ანანია (სუმბათაშვილის „ღალატი“), ლადო კეცხოველი (ნახუცრიშვილის „ლადო კეცხოველი“), გივი ჩოლოყაშვილი (წერეთლის „პატარა კახი“), მედოვსკი (დარასელის „კიკვიძე“), მეფე (ჯაფარიძის „ლამპარი“), პრეზიდენტი (შილერის „ვერაგობა და სიყვარული“) და სხვა. მოხალისედ მონაწილეობდა II მსოფლიო ომში. იყო მოყვარული მთამსვლელი. სოხუმის თეატრში მოღვაწეობდა ასევე მისი ქალიშვილი — ლიანა მიქაშავიძე. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 26.; ნიკოლოზ მიქაშავიძის ხსოვნას : [საქ. სახალხო არტისტის, თბილისის მოზარდ მაყურებელთა და სოხუმის ქართული თეატრის მსახიობის გარდაცვალების გამო] / ელენე საყვარელიძე // თეატრალური მოამბე. - თბილისი, 1988. - №2. - გვ.103. ნიკოლოზ მიქაშავიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ნიკოლოზ მიქაშავიძე — ეროვნული ფილმოგრაფია ↑ საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები, გვ. 220
ნიკოლოზ ტარსაიძე

ნიკოლოზ ალექსანდრეს ძე ტარსაიძე (დ. 10 ნოემბერი, 1855 — გ. 10 იანვარი, 1917, განჯა, ახლანდ. აზერბაიჯანის რესპუბლიკა; დაკრძალულია თბილისის წმ. ნინოს სასაფლაოზე) — ქართველი იურისტი, საზოგადო მოღვაწე. ოფთალმოლოგ გიორგი ტარსაიძის ძმა. დაამთავრა თბილისის გიმნაზია, შემდეგ ხარკოვის უნივერსიტეტის იურდიული ფაკულტეტი. 1879-1891 წლებში გამომძიებლად მუშაობდა ეკატერინოდარში (ახლანდ. კრასნოდარი), შემდეგ სტავროპოლში. სტავროპოლში ტარსაიძეს დავალებული ჰქონდა დიმიტრი ყიფიანის მკვლელობის გამოძიება, მაგრამ მალე იგი ჩამოაშორეს ამ საქმეს. 1891 წელს თბილისში გადმოიყვანეს ბრალმდებლის თანაშემწედ. 1901 წლიდან გარდაცვალებამდე იყო თბილისის საოლქო სასამართლოს წევრი. სასამართლოში პირველად შემოიღო საქმის ქართულ ენაზე წარმოება. მონაწილეობდა საზოგადოებრივ წამოწყებებში; ერთხანს იყო ქართული დრამატული საზოგადოების თავმჯდომარის ამხანაგი (მოადგილე), ქართული კლუბის მამასახლისი. სიცოცხლის ბოლო წლებში განზრახული ჰქონდა ქართველ მგალობელთა გუნდის შედგენა, რომელსაც ყველა ეკლესიაში უნდა ემღერა. ნიკოლოზ ალექსანდრეს ძე ტარსაიძე [ნეკროლოგი] / ი-ელი // „თეატრი და ცხოვრება“ №3, - 1917. - გვ. 8. ნიკოლოზ ტარსაიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ურალი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ურალი შეიძლება აღნიშნავდეს: ურალი - მდინარე რუსეთში ურალი - რეგიონი რუსეთში
ალექსანდრე ტარსაიძე

ალექსანდრე გიორგის ძე ტარსაიძე (დ. 22 ივნისი, 1901, თბილისი, — გ. 25 თებერვალი, 1978, ნიუ-იორკი, დაკრძალულია იქვე, ნოვო-დიდეევოს მართლმადიდებლური მონასტრის ეზოში) — ქართველი მწერალი და ისტორიკოსი, ემიგრანტი. ექიმ გიორგი ტარსაიძის შვილი. დაიბადა თბილისში. სამხედრო განათლების მისაღებად პეტერბურგში გაგზავნეს. იყო საზღვაო კორპუსის კადეტი. რუსეთის 1917 წლის რევოლუციის და საზღვაო კორპუსის დახურვის (1918) შემდეგ თბილისში დაბრუნდა. მუშაობდა ამიერკავკასიაში მოკავშირეთა სამხედრო წარმომადგენლის, ამერიკელი პოლკოვნიკის უილიამ ჰასკელის ოფისში. 1921 წელს საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ ემიგრაციაში წავიდა. ერთხანს სტამბოლში ამერიკული დახმარების ადმინისტრაციის შტაბში მუშაობდა, 1923 წელს კი აშშ-ში გადასახლდა. მუშაობდა სხვადასხვა კერძო კომპანიაში, მათ შორის გიორგი მაჩაბლის პარფიუმერულ ფირმაში. II მსოფლიო ომის (1939-1941) წლებში აშშ-ის არმიის სამხედრო დაზვერვასთან თანამშრომლობდა. ომის შემდეგ დაუბრუნდა ბიზნესს და მუშაობდა სხვადასხვა კომპანიის საზოგადოებასთან ურთიერთობის აგენტად, მონაწილეობდა სახელოვნებო აუქციონებში. ამავდროულად, ეწეოდა სამწერლობო საქმიანობას, აქვეყნებდა სტატიებს ჟურნალ „ლაიფში“. მისი ძირითადი შრომები შეეხება XX საუკუნის დასაწყისის რუსეთის სამხედრო და პოლიტიკური ისტორიის საკითხებს. ტარსაიძის არქივი ინახება სტენფორდის უნივერსიტეტის ჰუვერის ინსტიტუტში. Морской корпус за четверть века, 1901-1925 (The Naval Corps for a Quarter of the Century, 1901-1925; NYC, 1944); Czars and Presidents. The Story of a Forgotten Friendship (NYC, 1958); Четыре мифа о Первой мировой (Four Myths about the First World War; NYC, 1969); Katia: Wife before God (NYC, 1977). საქართველოში ნაკლებად ცნობილი ქართველი ემიგრანტი ალექსანდრე ტარსაიძე. intermedia.ge. 2017.
აიბღა (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი აიბღა შეიძლება აღნიშნავდეს: აიბღა — სოფელი საქართველოში, რუსეთის საზღვარზე; აიბღა — აფხაზების სუბეთნოსი; აიბღა — ქედი აფხაზეთში.
მამამთავრიშვილი

საკუთარი სახელი მამამთავრიშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ბარბარე მამამთავრიშვილი — საოპერო მომღერალი დავით მამამთავრიშვილი — ქირურგი კობა მამამთავრიშვილი — სპორტსმენი (მკლავჭიდი)
თაგისქენი

თაგისქენი — სამაროვანი ყაზახეთში, ამავე სახელწოდების პლატოზე, ყიზილორდის ოლქში. აღმოჩენილ იქნა 1959 წელს და გათხრილ იქნა 19601963 წლებში. გაითხარა ორი კომპლექსი. ჩრდილოეთ თაგისქენი ძვ. წ. IX-VIII საუკუნეების ბელადების ნეკროპოლია. მიცვალებულები დაკრძალულნი იყვნენ ალიზის მავზოლეუმებში. აღმოჩენილია სამკაული, იარაღი, ჭურჭელი. განათხარი მასალის მიხედვით თაგისქენის მოსახლეობას კავშირი ჰქონდა შუა აზიის სამხრეთ რაიონების მაღალ კულტურასთან. სამხრეთი თაგისქენი ძვ. წ. VII-V საუკუნეების საკი ტომების გორსამარხებს წარმოადგენს. დამახასიათებელია მიწისზედა ნაგებობანი, ხითა და ლელით გადახურული ორმოსამარხები. იცოდნენ მიცვალებულის როგორც დამარხვა, ასევე დაწვა. სამარხებში აღმოჩნდა ცხენის მდიდარი აღკაზმულობა, მრგვალი სარკეები, ქვის სამსხვერპლოები, ისრისპირები, ხისქარქაშიანი გრძელი სატევრები, ხელით ნაძერწი თიხის ჭურჭელი და სხვა. ნაკეთობათა უმრავლესობა ბრინჯაოსია.სამარხების კონსტრუქცია და დაკრძალვის რიტუალში ცეცხლის გამოყენება მიუთითებს კავშირზე ჩრდილოეთ თაგისთენურსა და საკურ დაკრძალვის წესებს შორის. სამხრეთ თაგისთენის მატერიალურ კულტურაში შეიმჩნევა კავშირი სამხრეთ ურალისპირეთის სავრომატებთან, ყაზახეთის სტეპების საკებთან და სამხრეთ ციმბირის სკვითური ტიპის კულტურებთან ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 558-559.
იაზონის მღვიმე

იაზონის მღვიმე, წყალწითელას მღვიმე — კარსტული მღვიმე საქართველოში, ქუთაისის ადმინისტრაციულ საზღვრებში. მდებარეობს ქუთაისის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, სოფელ გოდოგანის მახლობლად, მდინარე წყალწითელას ხეობის უკიდურეს სამხრეთ ნაწილში, ზღვის დონიდან 75 მ სიმაღლეზე. აღმავალი დახშული მღვიმეა. სიგრძე 40 მ. გამომუშავებულია ქვედაცარცულ კირქვებში. ქიმიური ნალექებით ღარიბია. გვხვდება მცირე ზომის სტალაქტიტები, სტალაგნატები და სტალაგმიტები. მექანიკურიდან კლასტური მასალა. შუა ადგილას ლამი და ტალახია. არის კულტურული ნაფენები. 10 მ-ის გავლის შემდეგ მღვიმის სიგანე მცირდება 2,5 მ-დე, ბოლო ნაწილში ჭერი 0,5 მ-მდე დაბლდება. ბოლოში ლამიანი ჩამონაშალითაა გადაკეტილი. ჰავა დინამიურია, მშრალი. ჭერიდან წვეთავს. მღვიმე მრავალი ტროგლობიონტი ცხოველითაა დასახლებული. წინა ნაწილში ხარობს სინათლის მოყვარული ბალახეული მცენარეები, სოკოები, მცირეჯაგრიანი რგოლოვანი ჭიები, ათფეხიანები, მწერები და სხვა. აქ მოპოვებული ცხოველთა ძვლები და კაჟის იარაღები ცხადყოფს, რომ მღვიმე პალეოლითის ხანის ადამიანის სადგომს წარმოადგენდა. იაზონის მღვიმე ბუნების ძეგლია. საქართველოს ბუნების ძეგლები ↑ ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 4, თბ., 2018. — გვ. 157. ↑ ყიფიანი შ., ტინტილოზოვი ზ., ოქროჯანაშვილი არს., ჯიშკარიანი ვ., საქართველოს კარსტული მღვიმეების კადასტრი, თბ., 1966 ↑ ტატაშიძე ზ., წიქარიშვი­ლი კ., ჯიშკარიანი ჯ., საქარ­თვე­ლოს კარსტული მღვიმეების კადასტრი, თბ., 2009. ↑ დაცული ტერიტორიების სააგენტო | იაზონის მღვიმის ბუნების ძეგლი
ირაკლი წერეთელი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ირაკლი წერეთელი შეიძლება აღნიშნავდეს: ირაკლი წერეთელი — საქართველოსა და რუსეთის პოლიტიკური მოღვაწე; ირაკლი წერეთელი — ქართველი პოლიტიკოსი.
ჰამაში

ჰამაში — სოფელი საქართველოში. სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, ლახამულის თემში (სოფლები: გენწვიში, დიზი, თოთელეში, ლახამულა, ნოდაში, ნოღარი-კეცლანი, ქვედა იფარი, შდიხირი, ხელრა, ჰამაში). 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 10 ადამიანი. ↑ მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016.
შოთა შალელაშვილი

შოთა შალელაშვილი (დ. 19 ივნისი, 1959, სამტრედია) — ქართველი თანამდებობის პირი, ინჟინერი, პოლიტიკოსი და ბიზნესმენი. საქართველოს IX მოწვევის პარლამენტის წევრი. 2023 წლიდან პარტიის „თაობები საქართველოსთვის“ თავმჯდომარე. 1987 წელს დაამთავრა მოსკოვის კვების მრეწველობის ტექნოლოგიური ინსტიტუტი. 1976–1978 წლებში იყო სამტრედიის რაიკავშირის უნივერმაღის მუშა; 1984–1985 წლებში მოსკოვის ბაკუნინის სახელობის კვების კომბინატის საამქროს უფროსი; 1985–1987 წლებში სამტრედიის საკონსერვო კომბინატის ინჟინერ-ტექნოლოგი; 1987–1989 წლებში სამტრედიის რაიკოოპერატივის თავმჯდომარის მოადგილე. 1989–1991 წლებში იკავებდა ასოციაცია „საქართველოს“ სამტრედიის ფილიალის დირექტორის თანამდებობას. 1991–1993 წლებში იყო მოსკოვის კომერციული ბანკის „პროგრეს-ბანკის“ ვიცე-პრეზიდენტი. 1993 წლიდან სხვადასხვა კომპანიებში იკავებდა დირექტორის თანამდებობას: 1993–1995 — მრავალდარგობრივი კომპანია „სოფა“; 1995–1999 — კომპანია „ინტერი“; 2000–2002 — „დაგრეგო“; 2002–2005 — შპს „ოპალლი“; 2005–2009 — „ტრანსსერვისი“; 2009–2014 — შპს „სანტრეა“ 2014–2015 — შპს „სავინიონი“. 2016–2019 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“. იყო ფრაქცია „ქართული ოცნება - მრეწველების“, საგარეო ურთიერთობათა კომიტეტისა და დიასპორისა და კავკასიის საკითხთა კომიტეტის წევრი. საპარლამენტო საქმიანობის ბოლო პერიოდში საპარლამენტო უმრავლესობის გარკვეული ნაწილის მიმართ კრიტიკული განცხადებებით გამოდიოდა. მანამდე მან მაშინდელი თავმჯდომარე ირაკლი კობახიძე გააკრიტიკა და განაცხადა, რომ „პარლამენტის თავმჯდომარეს დეპუტატებთან ურთიერთობა შესაცვლელი ჰქონდა. 2019 წლის მარტში „მრეწველების“ ფრაქცია დატოვა და ფრაქცია „ქართულ ოცნებას“ შეუერთდა მას შემდეგ, რაც უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეების შერჩევის საკითხზე დაწყებული უთანხმოების გამო მმართველი გუნდი რამდენიმე დეპუტატმა დატოვა. 10 სექტემბერს უფლებამოსილების შეწყვეტის შესახებ პარლამენტს მიმართა და მიზეზად „სამეწარმეო საქმიანობა“ დაასახელა. 2023 წლის 21 მაისს დააარსა პარტია „თაობები საქართველოსთვის“ და განაცხადა, რომ აპირებდა 2024 წლის საპარლამენტო არჩევნებში მონაწილეობას შოთა შალელაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი შოთა შალელაშვილი — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი (მოძველებული / არქივი / ახალი არქივი) ↑ თანამდებობის პირის ქონებრივი მდგომარეობის დეკლარაცია: შოთა შალელაშვილი. declaration.acb.gov.ge (2020). ციტირების თარიღი: 4 მარტი, 2024 ↑ „საპარლამენტო უმრავლესობის წევრი შოთა შალელაშვილი სადეპუტატო მანდატს ტოვებს“. civil.ge. ციტირების თარიღი: 4 მარტი, 2024. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date=-ში (დახმარება) ↑ „პარლამენტმა დეპუტატ შოთა შალელაშვილს უფლებამოსილება შეუწყვიტა“. civil.ge. ციტირების თარიღი: 4 მარტი, 2024. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date=-ში (დახმარება) ↑ „„ქართული ოცნების“ ყოფილმა დეპუტატმა შოთა შალელაშვილმა ახალი პარტია შექმნა“. პუბლიკა. 23 მაისი, 2023. ციტირების თარიღი: 4 მარტი, 2024. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date= და |date=-ში (დახმარება)
უღლება

უღლება, უღვლილება — ზმნის ფორმის ცვლილება პირის, რიცხვის, დროის, კილოს და ასპექტის გრამატიკული კატეგორიების მიხედვით. ცვლად ფორმათა ერთობლიობა ქმნის უღვლილების პარადიგმას. ერთი და იმავე დროის და კილოს გამომხატველ ფორმას, რომელიც აერთიანებს მხოლობითი და მრავლობითი ირცხვის სამივე ფორმებს, ეწოდება მწკრივი. ზმნაში შეიძლება აღინიშნოს, და ამდენად, იცვალოს სუბიექტური და ობიექტური პირები. მთის იბერიულ-კავკასიურ ენებში არსებობს აგრეთვე კლასოვანი და პიროვან-კლასოვანი უღვლილება. თანამედროვე ქართულ ენაში 11 მწკრივია, რომელიც იყოფა სამ სერიად. პირველ სერიაში გამოიყტოფა აწმყოსა და მყოფადის წრე. I სერიის აწმყოს წრეში შედის აწმყო, უწყვეტელი, აწმყოს კავშირებითი; მყოფადის წრეში ერთიანდება მყოფადი, ხოლმეობითი, მყოფადის კავშირებითი.; მეორე სერიაში შედის წყვეტილი და II კავშირებითი; მესამე სერიაში გაერთიანებულია I თურმეობითი, II თურმეობითი და III კავშირებითი. უღვლილების პარადგიმა განსხვავებულია ძველ ქართულსა და ქართული ენის დიალექტებში. ძველ ქართულში ფუნქციონირებდა ხოლმეობითისა და ბრძანებითის მწკრივები. თხრობითი კილოს მყოფადის გამოსახატავად გამოიყენებოდა კავშირებითის ფორმები. დიალექტებში სხვაობა ორი სახისაა: დაცულია არქაული ვითარება გარკვეული ნაირსახეობებით, ან გვაქვს დიალექტური ინოვაცია, ჩამოყალიბდა IV სერია. ქართულში უღვლილების სამი ძირითადი ტიპი გამოიყოფა: მოქმედებითი, ვნებითი და საშუალი გვარის ზმნებისა. მოქმედებითი გვარის ზმნებს აქვთ ყველა მწკრივი და იშვიათი გამონაკლისის გარდა უღვლილებისას ფუძეს ან ძირს არ იცვლიან. III სერიაში მათთვის დამახასიათებელია ინვერსია: სუბიექტური და ობიექტური პირის ნიშნების ფუნქციების ურთიერთშენაცვლება. ვნებით გვარში განირჩევა ერთპირიანი და ორპირიანი ზმნების უღვლილება: მათ შორის სხვაობა თავს იჩენს III სერიაში. საშუალო გვარის ზმნები დეფექტური უღვლილებით ხასიათდება. ამ ზმნების საკუთარი ფუძის ან მხოლოდ აწმყოს მწკრივი აქვთ, ან აწმყოს წრის მწრიკვები. სხვა მწკრივები ან საერთოდ არა აქვთ, , ანდა ივსებენ შესაბამისი ძირის მოქმედებითი და ვნებითი გვარის ფორმებით. ჯორბენაძე, ბ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 194. შანიძე, ა., „ქართული ენის გრამატიკის საფუძვლები“, ტ. 3, თბილისი, 1980 ჩიქობავა, ა. „ქართული ზმნის ნაკვეთულთა დაჯგუფების პრინციპისათვის“ „იბერიულ-კავკასიური ენათმეცნიერება“, ტ. 13, 1962 ჩიქობავა, ა. „ქართული ენის განმარტებითი ლექსიკონი“ წიგნი 1, თბილისი, 1950
გიორგი უშაკოვი

გიორგი უშაკოვი (დ. 17 იანვარი, 1901, ლაზარევო, ახლანდელი ამურის ოლქი — 3 დეკემბერი, 1963, მოსკოვი) — რუსი გეოგრაფი, არქტიკის მკვლევარი, დოქტორი (1950). 1926 წელს დააარსა პირველი საბჭოთა დასახლება ვრანგელის კუნძულზე. 1930-1932 წლებში ხელმძღვანელობდა ექსპედიციებს ჩრდილოეთის მიწაზე, 1935 წელს მეთაურობდა პირველ საბჭოთა მაღალგანედურ საზღვაო ექსპედიციას ყინულმჭრელ გემზე „სადკო“. დაკრძალულია კუნძულ დომაშნიზე, ჩრდილოეთის მიწაზე. მისი სახელობისაა უშაკოვის კუნძული. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 194.
დიმიტრი უშაკოვი

დიმიტრი უშაკოვი (დ. 12 იანვარი, 1873, მოსკოვი — 17 აპრილი, 1942, ტაშკენტი) — რუსი ენათმეცნიერი. მისი შრომები საფუძვლად დაედო რუსული დიალექტოლოგიის განვითარებას. 1901 წლიდან მონაწილეობდა რუსული მართლწერის გაუმჯობესებისა და რეფორმის სამუშაოებში. 1903 წლიდან იყო მოსკოვი დიალექტოლოგიური კომისიის ერთ-ერთი შემქმნელი, 1915 წლიდან თავმჯდომარე. 1904-1931 წლებში იყო ამ კომისიის შრომების გამოცემათა რედაქტორი. 1935-1940 წლებში მისი რედაქტორობით გამოიცა „რუსული განმარტებითი ლექსიკონის“ 4 ტომი. იყო რუსისტთა მთელი თაობის აღმზრდელი, მისი მოსწავლეები შეადგენდნენ „მოსკოვის ფონოლოგიური სკოლის“ ბირთვს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 194.