laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ხალდე

ხალდე — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, კალის თემში (სოფლები: დავბერი, ვიჩნაში, იფრარი, ლალხორი, ხალდე, ხე). მდებარეობს ჩხუტნერის ქედის სამხრეთით, ხალდეჭალის ხეობაში, ზღვის დონიდან 1900 მ. მესტიიდან 40 კმ. ხალდე მოთავე იყო აჯანყებისა მეფის რუსეთის წინააღმდეგ. სოფლის მოსახლეობამ ბოლომდე იბრძოლა აჯანყების დროს, რის გამოც სოფელი თავის კოშკებიანად პირწმინდად გაანადგურეს. მას შემდეგ ხალდე დაცარიელდა, რუსეთის მთავრობამ აკრძალა ხალდეში დასახლება და მას „ახალი იფრარი“ დაარქვა. ხალდეს გმირებს სვანები დღესაც დიდი პატივით მოიხსენიებენ, მათზე შექმნილია სიმღერა-ფერხული „გაულ-გავხე“. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 3 ადამიანი. ნ. შოშიტაშვილი, ხალდეს აჯანყება (1875-1876), ჟურნალი „ისტორიანი“, N 2, 2012 წ. გვ. 40-47 ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ „საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი“, თბ. 2009, გვ. 222 ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ენტონი ჰოპკინზის ფილმოგრაფია

ენტონი ჰოპკინზის ფილმოგრაფია ითვლის 110–ზე მეტ ფილმს, ამათგან უდიდეს ნაწილში მთავარი ან მეორეხარისხოვანი როლი აქვს ნათამაშები, მცირე ნაწილი კი საკუთარი რეჟისურითაა გადაღებული. ჰოპკინზი რამდენიმე ფილმის კომპოზიტორიცაა, ასევე პროდიუსერიც და სცენარის ავტორიც.
აჩხოტი

აჩხოტი — ისტორიული ძეგლი, სოფელი საქართველოში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში (სნოს თემი), მდებარეობს მდინარე თერგის მარჯვენა ნაპირზე, საქართველოს სამხედრო გზაზე. ზღვის დონიდან 1760 მეტრი, სტეფანწმინდიდან 5 კილომეტრი. სოფელზე გადიოდა თბილის-ჟინვალ-დარიალის უძველესი სავაჭრო გზა. XVII საუკუნის I მეოთხედში არაგვის ერისთავების მოურავმა შიოლა ღუდუშაურმა აქ ოსები ჩამოასახლა და ყმებად გაიხადა. შემდგომში ეს უფლებები ხელში ჩაიგდეს აზნაურმა ყაზბეგებმა. თანდათან ოსების უმრავლესობა სოფლიდან ჩრდილოეთ ოსეთში გადასახლდა. მათ ნაცვლად აქ სოფელ სნოდან გადმოსული ოჯახები დასახლდნენ. 2014 აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 167 კაცი. 1926 წლის აღწერის მონაცემებით სოფლის მოსახლეობის 12 %-ს წარმოადგენდნენ ქართველები, ხოლო 88 %-ს ოსები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 72. ჯამბურია ზ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 438. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 27 ივლისი 2016. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 19. ↑ 3.0 3.1 სერგი მაკალათია, „ხევი“, ტფილისი, სახელმწიფო სასწავლო-პედაგოგიური გამომცემლობა, 1934 წ., გვ. 18. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ახალციხე (ყაზბეგის მუნიციპალიტეტი)

ახალციხე — ისტორიული ძეგლი, სოფელი საქართველოში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში, სნოს თემში, კავკასიონის მთავარი წყალგამყოფი ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე სნოსწყლის (თერგის შენაკადი) მარცხენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 1800 მეტრი, სტეფანწმინდიდან 12 კილომეტრი. სოფელში დგას IX-X საუკუნის ბაზილიკა, რომელიც აღდგენილია XIX საუკუნეში. სოფელი შედიოდა არაგვის საერისთავოში, მისი მოურავი იყო არაგვის ერისთავის ყმა მარტია ღუდუშაური. 1439 წლის საბუთში გერგეტელ საყდრისშვილთა მძევლებს შორის მოხსენიებულია ორი ახალციხელიც. სოფელში იყო სალოცავი ხატები — კვირეხვთიშვილის (კვირელობის) ნიში, ლანგურის წმინდა გიორგი, კოპალე (ბიჭების), ელია (გოგონების). 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 35 კაცი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 100. ჯამბურია ზ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 438. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 27 ივლისი 2016. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 20. ↑ ღამბაშიძე ნ., ალავერდაშვილი ქ. (2018). აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთის ტრადიციული კულტურა. თბილისი: ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტი.  ↑ სერგი მაკალათია, „ხევი“, ტფილისი, სახელმწიფო სასწავლო-პედაგოგიური გამომცემლობა, 1934 წ., გვ. 18. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ბურმასიგი

ბურმასიგი — ისტორიული ძეგლი, ნასოფლარი საქართველოში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში (კობის თემი), თრუსოს ხეობაში, ხოხის ქედის სამხრეთი კალთის ძირას. მდინარე თერგის მარცხენა ნაპირზე. წოწოლთის შესართავთან. ზღვის დონიდან 2350 მეტრი, სტეფანწმინდიდან 41 კილომეტრი. სოფელი XVII საუკუნიდან ეკუთვნოდა არაგვის ერისთავებს, შემდეგ ქართლის მეფის ხელში გადავიდა. ი. ა. გიულდენშტედტი სოფელს „ბურმახევს“ უწოდებს. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში აღარავინ ცხოვრობს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 580. ჩიმაკაძე თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 439. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 27 ივლისი 2016. ↑ სერგი მაკალათია, „ხევი“, ტფილისი, სახელმწიფო სასწავლო-პედაგოგიური გამომცემლობა, 1934 წ., გვ. 20. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
გაიბოტენი

გაიბოტენი — ნასოფლარი ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს კავკასიონის მთავარი წყალგამყოფი ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, ტყარშეტის მთის ძირში. მდინარე თერგის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1830 მეტრი, სტეფანწმინდიდან 6 კილომეტრი. გაიბოტენი ქართულ საისტორიო წყაროებში XV საუკუნიდან იხსნება. სოფელი შედიოდა მდინარე თერგის მარცხენა სანაპირო ზოლის თავდაცვის ერთიან სისტემაში. სოფლის ჩრდილო-დასავლეთით არის გვირაბი, რომლითაც მოსახლეობა სოფელ თოთში იხიზნებოდა. გვრაბის თავზე ქვის კიბეებიც ყოფილა. XIX საუკუნის შუა წლებში გვირაბში ქვის კედელი ამოუშენებიათ და აქ ცხვარძროხის საწველი მოუწყვიათ. გაიბოტენი სამეფო საკუთრება იყო. მაგრამ მისი მოსახლეობის ნაწილი გერგეტის საყდრის ყმად ითვლებოდა. XVII საუკუნიდან, არაგვის ერისთავა მომძლავრების შემდეგ, სოფელზე წილი ამ ფეოდალებმაც დაიდეს. XVIII საუკუნის 70-იან წლებში მათ საკუთარი მეურნეობის სამართავად თავიაანთი მოხელეები დანიშნეს. მოსახლეობის ერთი ნაწილი მათ ემორჩილებოდა, ნაწილი კი უშუალოდ სამეფო კარს და მეფის ,,მორიგე ჯარის’’ სიაში იყო შეყვანილი. სოფლის მიდამოებში მოიპოვება გვარჯილა, რომლისგანაც კირსა და თოფისწამალს ამზადებენ. სოფლის განაპირას, სამხრეთ-დასავლეთით მდებარეობს კვირე ღვთისშვილის ეკლესია. ეკლესია ნაგებია ქვითკირით და შეთეთრებულია კირით. სამხრეთით აქვს მოგრძო ოთხკუთხა ფორმის შესასვლელი. ჩრდილოეთით ეკლესია გორაკს ებჯინება, ამიტომ ამ მხარეს კედელი დაბალია. აღმოსავლეთისა და დასავლეთის კედლები ცენტრისკენაა აზიდული, რაც ორფერდა გადახურვას ქმნის. ეკლესია გადახურულია დიდი ბრტყელი ფიქალის ქვებით. კანკელი ქვითკირისაა. საკურთხეველში ტრაპეზი აგებულია სამი დიდი ბაზალტის ქვისგან. საკურთხეველი მთლიანად კირითაა შეთეთრებული. 2014 აღწერის მონაცემებით სოფელში აღარავინ ცხოვრობს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 630. კახაძე კ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 440-441. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 27 ივლისი 2016. ↑ ღამბაშიძე ნ., ალავერდაშვილი ქ. (2018). აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთის ტრადიციული კულტურა. თბილისი: ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტი, გვ. 110-111.  ↑ სერგი მაკალათია, „ხევი“, ტფილისი, სახელმწიფო სასწავლო-პედაგოგიური გამომცემლობა, 1934 წ., გვ. 18. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
განისი

განისი — ნასოფლარი საქართველოში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში (გუდაურის თემი), მდებარეობს ალევის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კალთაზე. მდინარე მთიულეთის არაგვის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1650 მეტრი, სტეფანწმინდიდან 40 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში აღარავინ ცხოვრობს. 1926 წლის აღწერის მონაცემიებით სოფლის მაცხოვრებლები ოსები იყვნენ. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით 4 მაცხოვრებლისაგან 2 ქართველი და 2 ოსია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 682. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 27 ივლისი 2016. ↑ სერგი მაკალათია, „ხევი“, ტფილისი, სახელმწიფო სასწავლო-პედაგოგიური გამომცემლობა, 1934 წ., გვ. 18. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
გარბანი

გარბანი — სოფელი საქართველოში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში (სიონის თემი), მდებარეობს მდინარე თერგის მარივენა ნაპირზე. მდინარე ტერხენის შესართავთან ახლოს, საქართველოს სამხედრო გზაზე. ზღვის დონიდან 1830 მეტრი, სტეფანწმინდიდან 8 კილომეტრი. XIX საუკუნის დასაწყისში მას მოიხსენიებს ჰ. ი. კლაპროთიც. სოფლის ხევის ერთ-ერთი დასახლებაა. მასზე გამავალი გზა დიდ მნიშნელობას ანიჭებდა ამ დასახლების პუნქტს. სოფლის ზემოთ ტერასებზე, რომლებსაც „ძველ გარბანს“ უწოდებდნენ, ჩანს ნასახლარები. სოფელი მეწყერსა და ზვავს დაუნგრევია, რომლის გამოც მოსახლეობა მდინარე თერგის პირას დასახლენულა. ამ ახალ დასახლებას „ქვემო გარბანი“ ეწოდა. მისგან შემორჩენილია ნამოსახლარები და კოშკის ნანგრევები. გარკვეული დროის შემდეგ დასახლებას უფრო ზევით აუწევია, რომ IX-X საუკუნის მიჯნაზე ხევში და არაგვის ხეობის სათავეებში თავის გავლენას ავრცელებდნენ კახეთის ქორეპისკოპოსები. შუა საუკუნეებში სოფელი ჩართული იყო ხევის სათავდაცვო სისტემებში. მთავარი სტატია: გარბანის ეკლესია. სოფლის მახლობლად დგას IX-X საუკუნეების წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია. ძეგლი ერთანავიანი ბაზილიკაა. ტაძარი რესტავრირებამდე მოხატული იყო ფრესკებით, რომლებიც დროთა განმავლობაში განადგურდა, რესტავრაციის შემდგომ კი ისინი სრულად დაიკარგა. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 329 კაცი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 693. კახაძე კ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 442. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 27 ივლისი, 2016. ↑ სერგი მაკალათია, „ხევი“, ტფილისი, სახელმწიფო სასწავლო-პედაგოგიური გამომცემლობა, 1934 წ., გვ. 18. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
გარბანის ეკლესია

გარბანის ეკლესია — ძველი ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის სოფელ გარბანში. ეკლესიას 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.მდებარეობს სოფლის ზემოთ ტერასებზე ნასოფლარ გარბანას ტერიტორიაზე. ძეგლი ერთანავიანი ბაზილიკაა. განეკუთვნება IX–X საუკუნეების მიჯნას. ეკლესიას ჩრდილოეთიდან სამკვეთლო, ხოლო სამხრეთიდან ფასადის მთელ სიგრძეზე გაყოლებული სტოა ეკვრის. ნაგებობის ფორმები ნათელი და ლაკონურია. დეკორატიული ელემენტები ფასადსა და ინტერიერში ძუნწადაა გამოყენებული. უნდა აღინიშნოს რომ, ეკლესია მის რესტავრირებამდე მოხატული ყოფილა ფრესკებით, რომლებიც დროთა განმავლობაში განადგურდა, რესტავრაციის შემდგომ კი ისინი სრულად დაიკარგა. ტაძარი მამათა მონასტერი ყოფილა. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2004 ↑ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-12-04. ციტირების თარიღი: 2020-02-01.
ერეთო (ყაზბეგის მუნიციპალიტეტი)

ერეთო — სოფელი საქართველოში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში (გუდაურის ადმინისტრაციული ერთეული). მდებარეობს ღუდის ხეობაში, მდინარე მთიულეთის არაგვის მარჯვენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 1960 მ-ზე, სტეფანწმინდიდან 53 კმ-ის დაშორებით. 2002 და 2014 წლების აღწერებით სოფელში მუდმივი მოსახლეობა არ არის. ერეთო ღუდის ხეობის ერთ-ერთი ძველი დასახლებაა. ამ ადგილზე სოფლის აღმოცენებას ხელი შეუწყო მისმა მდებარეობამ ჩრდილოეთ კავკასიისკენ მიმავალი გზის ერთ-ერთ განშტოებაზე. სოფელზე გადიოდა ქსნის ხეობიდან გადმოსული ადგილობრივი მნიშვნელობის გზაც. სოფლის მოსახლეობა ძველი დროიდანვე ქართული იყო. XVIII საუკუნიდან კი ძირითადად ოსური გახდა. 1865 წელს ერეთო შედიოდა მთიანი ოლქის ქვემო მლეთის სასოფლო თემში და ცხოვრობდა 14 კომლი. სოფელში შემორჩენილია შუა საუკუნეების ციხესიმაგრის ნანგრევები. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში აღარავინ ცხოვრობს. 1926 წლის აღწერის მონაცემებით სოფლის მაცხოვრებლები ოსები იყვნენ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 180. კახაძე კ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 455-456. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 37. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 27 ივლისი 2016. ↑ 2.0 2.1 სერგი მაკალათია, „ხევი“, ტფილისი, სახელმწიფო სასწავლო-პედაგოგიური გამომცემლობა, 1934 წ., გვ. 18. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ვარდისუბანი (ყაზბეგის მუნიციპალიტეტი)

ვარდისუბანი (ყოფილი ტორნისა) — სოფელი საქართველოში (მცხეთა-მთიანეთის მხარე), ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში (სიონის ადმინისტრაციული ერთეული). მდებარეობს ხევის კავკასიონის მთავარი წყალგამყოფი ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე თერგის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1920 მ-ზე, სტეფანწმინდიდან 10 კმ-ში. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 48 კაცი. ვარდისუბანი // ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. ?. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 27 ივლისი 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ვარდისუბანი (დმანისის მუნიციპალიტეტი)

ვარდისუბანი — სოფელი საქართველოში (ქვემო ქართლის მხარე), დმანისის მუნიციპალიტეტში (დიდი დმანისის ადმინისტრაციული ერთეული). მდებარეობს დმანისის პლატოზე, მდინარე მაშავერის მარცხენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 840 მეტრზე, დმანისიდან დაშორებულია 15 კილომეტრით. ქვემო ქართლში ამ სახელწოდების რამდენიმე სოფელი იყო, რაც ვარდების სიმრავლეს, ვარდნარს აღნიშნავდა. ქართლის მეფემ სიმონმა 1588 წელს დმანისის ღვთისმშობელს სხვა სოფლებთან ერთად შესწირა ვარდისუბანი და დმანისის ხეობის დამღის (საბაჟოს გადასახადი) ნახევარი. საყაფლანიშვილოს შემოსავლის დავთარში ვარდისუბნის ზვარს 1619 წელს შეწერილი ჰქონდა 28 საპალნე ღვინო. 1721 აღწერით სოფელში ითვლებოდა ერთი მებატონე (ყაფლანიშვილი), 8 მემამულე აზნაური (ავთანდილიშვილები), 8 გამომღები და 10 ბოგანო ყმა. ვარდისუბნის სიახლოვეს აღმოჩენილია ადრინდელი ფეოდალური ხანის (IV–VIII სს.) სამაროვანი. იქაური ქვასამარხების მჭიდრო განლაგება მოზრდილი დასახლების არსებობაზე უნდა მიუთითებდეს. სოფელში ერთი დარბაზული მცირე ეკლესიაა, რომელიც გვიანდელ საუკუნეებში საფუძვლიანად არის გადაკეთებული. აღმოსავლეთის და დასავლეთის კედლებში ჩასმული წნულჩუქურთმიანი და ჯვრიანი ქვები კი განვითარებულ შუა საუკუნეებს (XII–XIII სს.) განეკუთვნება. ეკლესიის ირგვლივ სასაფლაოა ძველი და ახალი საფლავის ლოდებით. ვარდისუბნის მახლობლად, ზედ ციცაბო ფერდის პირას, რომელიც მდ. მაშავერის ღრმა ხეობისკენ ჩადის, არის გეგმით მრგვალი ეკლესიის ნანგრევები. აქ აღმოჩენილი კერამიკული მასალა მიეკუთვნება V-VII საუკუნეებს. სოფლის სახელწოდება „ვარდისუბანი“ დაფიქსირებულია 1898 წლის რუსეთის ერთვერსიან რუკაზე „Вардисъ-убани“ სახით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 349 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 300. ბერძენიშვილი დ., ვარდისუბანი // ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 170. ლორთქიფანიძე ი., „ქვემო ქართლი XVIII ს. პირველ მეოთხედში“, ნაწ. 1–2, თბ., 1935; „ქართულ-სპარსული ისტორიული საბუთები“, ვ. ფუთურიძის გამოც., თბ., 1955; „ქრონიკები და სხვა მასალა საქართველოს ისტორიისა და მწერლობისა“, თ. ჟორდანიას გამოც., წგ. 2, ტფ., 1897, წგ. 3, თბ., 1967. „ბოლქვაძე გ., „ადრეული შუა საუკუნეების სამაროვანი დმანისის რაიონიდან““, // ჟურ. ძეგლის მეგობარი, №. 66 თბილისი: საბჭოთა საქართველო, 1984 წელი. — გვ. 37-41 ↑ http://census.ge/en/home ↑ http://silknet.com/?module=popup_content&language=ge&product_id=8&type_id=20&attr=city_indexes ↑ http://www.gpost.ge ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 28. ↑ საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2009. — გვ. 42. ↑ ჩაჩხუნაშვილი, ც. 1992. „ვარდისუბნის მრგვალი ეკლესია“, ძეგლის მეგობარი, 1: 69-74. ↑ Atac, N. & Koch, G. 2023. Die Kirche in Wardisubani/Georgien – eine Kopie der AnastasisRotunde in Jerusalem. Mitteilungen zur christlichen Archäologie, 29: 9-33. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05.
ვარდისუბანი (მცხეთის მუნიციპალიტეტი)

ვარდისუბანი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში (მცხეთა-მთიანეთის მხარე), მცხეთის მუნიციპალიტეტში (ქსოვრისის ადმინისტრაციული ერთეული). მდებარეობს მუხრანის ვაკეზე, მდინარე ქსნის მარცხენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 580 მ-ზე, მცხეთიდან 22 კმ-ში, ქსნიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 12 კმ-ში. ვარდისუბანი პირველად მოხსენიებულია XVII საუკუნეში. მისი მამულები ეკუთვნოდა ზევდგენიძეთა საგვარეულოს. XVI–XVIII საუკუნეებში შედიოდა სამუხრანბატონოში. XVIII საუკუნის სწავლული ვახუშტი ბატონიშვილი ვარდისუბანს მუხრანის თემის სოფლებში განიხილავს. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 157 ადამიანი. გვასალია ჯ., ვარდისუბანი // ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. ?. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 6 სექტემბერი 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05.
რესპუბლიკელი

რესპუბლიკელი ეწოდება რესპუბლიკური წყობილების მომხრეს ან სხვადასხვა ქვეყნების რესპუბლიკური პარტიის წევრს. რესპუბლიკანიზმი რესპუბლიკური პარტიების სია აშშ-ის რესპუბლიკური პარტია თურქეთის სახალხო რესპუბლიკური პარტია საქართველოს რესპუბლიკური პარტია „რესპუბლიკელები“ — საქართველოს რესპუბლიკური პარტიის საინფორმაციო ბიულეტენი
ზემო ოქროყანა

ზემო ოქროყანა — ნასოფლარი საქართველოში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში (კობის თემი), მდებარეობს თრუსოს ხეობაში, მდინარე თერგის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 2080 მეტრი, სტეფანწმინდიდან 24 კილომეტრი. დასახლება XVII საუკუნეში წარმოიქმნა. სოფელს ხევისთვის სათავდაცვო მნიშვნელობა ჰქონდა. XIX-XX საუკუნეებში ზემო ოქროყანაში ოსები დასახლდნენ. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში უკვე აღარავინ ცხოვრობს. ოქროყანა (ყაზბეგი) ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 510. კახაძე კ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 458. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 27 ივლისი 2016. ↑ 2002 წლის აღწერის მონაცემები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-19. ციტირების თარიღი: 2016-07-28.
თოთი (ყაზბეგის მუნიციპალიტეტი)

თოთი — ნასოფლარი საქართველოში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში (სიონის თემი), მდებარეობს მდინარე თერგის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 2120 მეტრი, სტეფანწმინდიდან 8 კილომეტრი. XVII საუკუნიდან თოთი მიმდებარე ტერიტორიებითურთ ღუდუშაურთა გვარის კუთნილება გახდა. ამავე საუკუნის დასაწყისში, ქვეყნის ძნელბედობის ჟამს, ქართული მოსახლეობის შემცირების გამო არაგვის ერისთავთა მოურავმა შიოლა ღუდუშაურმა თოთში ჩამოასახლა ხულელიძეები, წიკლაურები, ავსაჯანიშვილები, სალბიევები და მირაქოვები. მალე სოფელზე თავისი უფლებები გაავრცელეს ყაზბეგებმა. გვიანდელ შუა საუკუნეებში სოფლის მოსახლეობას გარკვეული გამოსახებები ეკისრებოდა ჯერ ღუდუშაურების, ხოლო მერე ყაზბეგის სასარგებლოდ. სოფელო საკმაოდ მიუდგომელია, ეს მტერთაგან თავდაცვის ხელსაყრელ პირობებს ქმნიდა. სოფელს ჰქონდა თავისი სახიზარ-გამოქვაბულებიც, რომლებსაც ,,დევის ქოხს’’ ანუ ,,დევთ ქობს’’ უწოდებდნენ. თოთი გრძელი გვირაბით უკავშირდება სოფელ გაიბოტენს. სოფლის მიდამოებში ყრია დიდი ოთხკუთხა ლოდები. აქ ოსებს თავისი სალოცავი ,,ვაჩილაი’’ ჰქონდათ. სოფელთან მოიპოვებოდა თიხა, მისდევდნენ მესაქონლეობას. მიუდგომელი მდებარეობის გამო XIX საუკუნის II ნახევარში და განსაკუთრებით XX საუკუნეში, სოფელი დაიცალა. დღეისთვის იქ რამდენიმე კომლიღა ცხოვრობს. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს. გვასალია ჯ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 4, თბ., 2018. — გვ. 81. კახაძე კ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 459-460. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 27 ივლისი 2016. ↑ სერგი მაკალათია, „ხევი“, ტფილისი, სახელმწიფო სასწავლო-პედაგოგიური გამომცემლობა, 1934 წ., გვ. 19. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ბრითათა

ბრითათა — სოფელი საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტში (ედისის თემი). მდებარეობს ერმანის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე ერმანისწყლის (დიდი ლიახვის სისტემა) მარცხენა ნაპირას, ზღვის დონიდან 1700 მეტრი. ჯავიდან დაშორებულია 35 კმ-ით, ცხინვალიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) — 56 კმ-ით. ბრითათა მდებარეობს ისტორიულ მაღრან-დვალეთში. XIV საუკუნის მატეანე „ძეგლი ერისთავთა“ სოფელს მოიხსენებს „ბრუტასაშვილების“, ხოლო ი. გიულდენშტედტი „ბრიტაულის“ სახელით. შუა საუკუნეებში მთელი ეს მხარე შედიოდა ქსნის საერისთავოში. ბრითათაში დგას გვიანდელი შუა საუკუნეების ბრითათის კოშკი. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ჯ. გვასალია, ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 481. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 522. ↑ საქართველოს სატელეფონო კოდები — „სილქნეტი“ ↑ საქართველოს საფოსტო ინდექსები — „საქართველოს ფოსტა“ ↑ საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2009. — გვ. 38. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 26.
ბაჯიგათა

ბაჯიგათა — სოფელი საქართველოში ჯავის მუნიციპალიტეტში (ვანელის თემი). მდებარეობს გუდისის ქედის დასავლეთ კალთაზე, მდინარე თლიის (დიდი ლიახვის შენაკადი) მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1880 მეტრი. ჯავიდან დაშორებულია 20 კმ-ით. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 385. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 257. ↑ საქართველოს სატელეფონო კოდები — „სილქნეტი“ ↑ საქართველოს საფოსტო ინდექსები — „საქართველოს ფოსტა“ ↑ საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2009. — გვ. 33. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 24.
ბახუტა

ბახუტა — სოფელი საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტში (მსხლების თემი). მდებარეობს ჯავის ქედის სამხრეთ დაბოლოებაზე, მთა რაროს სამხრეთ-დასავლეთ კალთაზე, მდინარე ფაწის (დიდი ლიახვის მარჯვენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1280 მეტრი. ჯავიდან დაშორებულია 20 კმ-ით, ცხინვალიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) — 25 კმ. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 384. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 256. ↑ საქართველოს სატელეფონო კოდები — „სილქნეტი“ ↑ საქართველოს საფოსტო ინდექსები — „საქართველოს ფოსტა“ ↑ საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2009. — გვ. 33. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 24.
ბუზალა

ბუზალა — სოფელი საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტში (მსხლების თემი). მდებარეობს მდინარე დიდი ლიახვის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 900 მეტრი. ჯავიდან დაშორებულია 1.5 კმ-ით, ცხინვალიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) — 21 კმ-ით. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. 1911 წელს ცხოვრობდა 300 ადამიანი, ძირითადად ოსები ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 489. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 554. ↑ საქართველოს სატელეფონო კოდები — „სილქნეტი“ ↑ საქართველოს საფოსტო ინდექსები — „საქართველოს ფოსტა“ ↑ საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2009. — გვ. 39. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 27. ↑ Кавказскій календарь на 1912 годъ, Тифлись, 1911, стр. 136.