laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
თბილისის ჰიდრომეტეოროლოგიური ობსერვატორია

თბილისის ჰიდრომეტეოროლოგიური ობსერვატორია — საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის ჰიდრომეტეოროლოგიური სამსახურის საწარმო-ტექნიკური და მეთოდური დაწესებულება. დაარსდა 1965 წელს ამ სამსახურის სამართველოს მეტეოლოგიური, ჰიდრომეტეოროლოგიური და აგრომეტეოროლოგიური რეჟიმის შემსწავლელი სექტორების ბაზაზე თბილისის ჰიდრომეტეოლოგიური ობსერვატორია შეისწავლის რესპუბლიკის ტერიტორის ჰიდრომეტეოროლოგიის რეჟიმს, ხელმძღვანელობს რესპუბლიკის ქსლის ჰიდრომეტეოროლოგიურ, ობსერვატორიების, სადგურების და საგუშაგოების მუშაობას, განაზოგადებს მათ მიერ შეკრებილ ჰიდრომეტეოლოგიურ დაკვირვების მასალას და გამოსცემს მათ ყოველთვიურობას, წელიწდეულობისა და ცნობარების სახით. რეჟიმული ჰიდრომეტეოროლოგიური მასალით უზრუნველყოფს სამხედრო სამსახურს სახელმწიფო, სამეურნეო, სამხედრო უწყებისა და სხვა ორგანიზაცია დაწესებულებებეს. თბილისის ჰიდრომეტეოროლოგიურ ობსერვატორიას აქვს მეტეოროლოგიური, ჰიდრომეტეოროლოგიური, კლიმატის, აგრომეტეოროლოგიური, გარემოს გაჭუჭყიანებაზე დაკვირვებისა და კონტროლის, აგრეთვე ჰიდრომეტეფონდისა და სამეცნიერო-ტექნიკური ინფორმაციის მონაცემების მანქანური დამუშავების განყოფილებები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 617.
მიხეილ ოჰანჯანოვი

მიხეილ ოჰანჯანოვი (დ. 1870 — გ. 1916) — არქიტექტორი, მოღვაწეობდა XIX საუკუნის დასარულისა და XX საუკუნის დასაწყისში, მისი პროექტები პირველად 1898 წელს გამოჩნდა. ამ დროიდან მოყოლებული პირველი მსოფლიო ომის (1914-1918 წლები) წლებამდე თბილისში ბევრი საცხოვრებელი, შემოსავლიანი სახლი და საზოგადოებრივი შენობა ააგო. აქტიურად ნერგავდა მოდერნის სტილის ფასადებს, რომლებიც სხვა ქალაქებში შემუშავებული რეცეპტებით იყო შედგენილი. მას ეკუთვნის ფინანსთა სამინისტროს (ყოფილი სახელმწიფო ბანკის კანტორის, 1910, ლადო გუდიაშვილის 11) და ეროვნული ბანკის შენობების, ბავშვთა საავადმყოფოს თამარ აბაკელიას ქუჩაზე (1902-1906 წლები), საცხოვრებელი სახლის (დანიელ ჭონქაძის 12, ყველაზე დამახასიათებელი მოდერნული ფასადით თბილისში (თანაავტორი ი. კოლჩინი) პროექტები და სხვა. ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 727, ISBN 99928-20-32-2. მიხეილ ოჰანჯანოვი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ მიხეილ ოჰანჯანოვი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-07-04. ციტირების თარიღი: 2019-07-18.
მშვილდოსნობა

მშვილდოსნობა — სასროლი სპორტის ერთ-ერთი უძველესი სახეობა, შეჯიბრება მსხვილი სამიზნეების (დიამეტრი 80–122 სმ) დაზიანებაში ოთხ დისტანციაზე (30-დან 90 მეტრამდე ვაჟებში და 30-დან 70 მეტრამდე ქალებში) სპეციალური მშვილ-ისრის გამოყენებით. მშვილდოსნობა, როგორც სპორტის სახეობა, ჩამოყალიბდა XV საუკუნის შვეიცარიაში. ფართოდ გავრცელდა XIX საუკუნის ბოლოს. შესული იყო ზაფხულის II (1900), III (1904), IV (1908) და VIII (1924) ოლიმპიურ თამაშებზე; 1912 და 1924–1968 წლებში ოლიმპიადის პროგრამიდან ამოიღეს, კვლავ შეიყვანეს 1972 წელს; 1984 წლამდე ტარდებოდა პირადი პირველობა ვაჟებსა და ქალებში, 1988 წელს დაემატა გუნდური პირველობა ვაჟებსა და ქალებში. 6-გზის ოლიმპიური ჩემპიონი გახდა ბელგიელი ჰუბერტ ვან ინისი (1900–1920). გუნდურ პირველობაში სამხრეთ კორეის მშვილდოსნებმა გუნდურ პირველობაში ქალებს შორის გაიმარჯვეს 9-ჯერ (1988–2020), ვაჟებს შორის — 6-ჯერ (1988, 2000–2008, 2016–2020). 1980 წლის მოსკოვის ოლიმპიური თამაშების ჩემპიონი გახდა ქართველი მშვილდოსანი ქეთევან ლოსაბერიძე (სსრკ-ის სახელით). მშვილდოსნობის საერთაშორისო ფედერაცია (ფიტა, FITA) შეიქმნა 1931 წელს; აერთიანებს 168 ეროვნულ ფედერაციას (2023 წლის მდგომარეობით), მათ შორის საქართველოს მშვილდოსნობის ეროვნულ ფედერაციას (1993 წლიდან). 1931 წლიდან ტარდება მსოფლიო ჩემპიონატები, 1968 წლიდან — ევროპის ჩემპიონატები. პირად პირველობაში 5-გზის მსოფლიო ჩემპიონი გახდა პოლონელი იუნინა კურკოვსკა-სპიხაიოვა (1933–1947). 2006 წლიდან იმართება მშვილდოსნობის მსოფლიო თასი — 4 ეტაპი 4 სხვადასხვა ქვეყანაში. საქართველოში მშვილდოსნობა ოდითგანვე იყო გავრცელებული, როგორც ნადირობისა და თავდაცვის საშუალება, როგორც სპორტის კლასიკური სახეობა დაინერგა XX საუკუნის 60-იანი წლებიდან. სსრკ ხალხთა V სპარტაკიადაზე (1971) საქართველოს ქალთა გუნდი III ადგილზე გამოვიდა; აბსოლუტურიას ჩემპიონი გახდა თბილისელი ლუბა ასატუროვა. ქეთევან ლოსაბერიძემ მოიგო სსრკ თასი (1972), იყო ევროპის (1972) და სსრკ (1973) აბსოლუტური ჩემპიონი, 1980 კი XXII ოლიმპიური თამაშების ჩემპიონი გახდა. 1990-იანი წლების დასაწყისიდან აქტიურად ვითარდება „არჩერი-ბიატლონი“ — თხილამურებით რბოლა მშვილდოსნობასთან ერთად (შეადარეთ ბიატლონი). 1998 წელს შედგა პირველი მსოფლიო ჩემპიონატი, რომელშიც 11 ქვეყნის სპორტსმენები მონაწილეობდნენ. 2000 წელს ბიატლონისტთა საერთაშორისო კავშირმა (IBU) და ფიტამ გადაწყვიტეს შეექმნათ გაერთიანებული კომიტეტი — IBU-FITA. ↑ 1.0 1.1 1.2 Стрельба из лука // Большая российская энциклопедия. т. 31. — М., 2016. — стр. 311. ↑ Members en. World Archery. ციტირების თარიღი: 25 სექტემბერი, 2023 ↑ გელაშვილი ო., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 247.
თბილისის სახალხო უნივერსიტეტები

თბილისის სახალხო უნივერსიტეტების წინამორბედები თბილისში იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების სახალხო სკოლები და ბანაკები. სახალხო უნივერსიტეტების შექმნის პირველი ცდა 1863 წელს ნაადრევი აღმოჩნდა, რადგან ამჯერად სახალხო სკოლებს უფრო მეტი სარგებლობის მოტანა შეეძლოთ. XX საუკუნის დასაწყისში ქართველი საზოგადოების მოღვაწეებმა კვლავ წამოაყენეს სახალხო უნივერსიტეტის შექმნის იდია. იაკობ გოგებაშვილმა თავის სტატიაში „სახალხო უნივერსიტეტები ჩვენში“ 1905 მოითხოვდა შეექმნათ: „სახალხო სკოლები და ბოლოს და ბოლოს ქართული სახალხო უნივერსიტეტები“. 1907 წელს თბილისში ჩამოყალიბდა პირველი სახალხო უნივერსიტეტები. მისი დაფუძნების ინიციატორი და ორგანიზატორი იყო ი. ნაკაშიძე. 16 იანვარს დამტკიცდა „თბილისის სახალხო უნივერსიტეტების საზოგადოება“, ხოლო 4 მარტს თბილისის სახლამდე მსმენელი დაესწრო. თბილისის სახალხო უნივერსიტეტის საზოგადოების გამგეობის თავმჯდომარედ მუშაობდა ვ. რცხილაძე. ქუთაისში, ბათუმში, სოხუმში, თელავში, ჭიათურაში, ფოთში ასევე შეიქმნა საუნივერსიტეტო საზოგადოებები ანალოგიური ხასიათის წესდებით. საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ თბილისში იქმნებოდა მუშათა უნივესიტეტები, ხოლო 50-იანი წლების ბოლოს დაიწყო მათი მასობრივი გავრცელება. 1957 წელს შეიქმნა კულტურის სახელობის უნივერსიტეტები, ხოლო 1959 წელს თბილისის საქალაქო უნივერსიტეტი, სხვადასხვა დარგის ფაკულტეტებით. სახალხო უნივერსიტეტი მოქმედებდა 1990 წლამდე. ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 824, ISBN 99928-20-32-2.
დავით მაჭავარიანი

დავით მაჭავარიანი (დ. 1909 — გ. 1975) — მოცეკვავე, ბალეტმაისტერი, მუსიკოსი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე. გამოჩენილი მოცეკვავისა და ბალეტმაისტერის მ. მორდკინის სტუდიის დამთავრების შემდეგ გამოდიოდა ამავე სტუდიის წარმოდგენებში, ცეკვავდა კორდებალეტში. შეასრულა მნიშვნელოვანი პარტიებიც პ. ჰერტელის ბალეტში „ამაო სიფრთხილე“, ქორეოგრაფი პიესაში „თოჯინები“ და რ. დრიგოს „პოლკაში“. 1926 წლიდან დაუკავშირდა კ. მარჯანიშვილს. თბილისში ქორეოგრაფიულად გააფორმა კ. მარჯანიშვილის დადგმები : ე. ტოლერის „ჰოპლა, ჩვენ ვცოცხლობთ“, ლოპე და ვეგას „ცხვრის წყარო“, კ. გუცკოვის „ურიელ აკოსტა“, აგრეთვე მოსკოვის ოპერეტის თეატრში - ი. შტრაუსის „ღამურა“. ხანგრძლივად და ნაყოფიერად მოღვაწეობდა თბილისის მუსკომედიის თეატრში, სადაც დადგა სპექტაკლები: ვ. ცაგარეიშვილის „მზის დაბნელება, ი. გეჯაძის “ორი რეკორდი", ი. მილიუტინის „ტრემბიტა“, „პერიფულა“, ი. კალმანის „ცირკის პრინცესა“, „მონმარტრის ია“, „სილვა“ და სხვა. ამ თეატრში გამოდიოდა როგორც კონცერტმაისტერიც. სპექტაკლებს დგამდა რუსთაველის, მარჯანიშვილის, გრიბოედოვის სახელობის მოზარდ მაყურებელთა ქართულ და რუსულ თეატრებში. დავით მაჭავარიანი თეატრალური ხელოვნების ერთ-ერთი რთული სახეობის, მცირე ფორმის ქორეოგრაფიის გამოჩენილი ოსტატი, ქართული კულტურის ღვაწლმოსილი წარმომადგენელი იყო. ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 650, ISBN 99928-20-32-2.
თბილისის ფარმაცევტული ინსტიტუტი

თბილისის ფარმაცევტული ინსტიტუტი — ფარმაცევტული ინსტიტუტი თბილისში. 1937 წელს, თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ფარმაცევტული ფაკულტეტი გამოეყო ინსტიტუტს და გადაკეთდა დამოუკიდებელ თბილისის ფარმაცევტულ ინსტიტუტად; მისი რექტორი იყო აკადემიკოსი ი. ქუთათელაძე. 1948 წლის სექტემბრიდან ინსტიტუტი კვლავ შევიდა სამედიცინო ინსტიტუტის შემადგენლობაში ფარმაცევტული ფაკულტეტის სახით. ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 866, ISBN 99928-20-32-2.
მცველთა რაზმი

მცველთა რაზმი — ვახტანგ VI-ის მიერ შექმნილი სამეფო გვარდიის ტიპის სამხედრო ფორმირება. იგი შედგებოდა თავადიშვილების, აზნაურებისა დამსახურების ცალკეული რაზმებისაგან. თითოეულ მათგანს სათავეში ასისთავი ედგა. მეფის რაზმელები ჯამაგირს სახელმწიფო ხაზინიდან იღებდნენ და ფართო პრივილეგიებითაც სარგებლობდნენ. მცველთა რაზმის შენახვას თბილისის შემოსავლიდან მიღებული თანხებით უზრუნველყოფდნენ. ზოგი მკვლევრის აზრით, ეს რაზმი ძირითადად თბილისში იდგა მაჰმადიან მეციხოვნეთაგან ქართველი მეფის უშიშროების დასაცავად, რასაც ამ რაზმის სახელწოდებაც უნდა მოწმობდეს. ფინანსურად და ადმინისტრაციულად უშუალოდ მეფეზე დამოკიდებული მუდმივი სამხრეთ ფორმირება ცენტრალური ხელისუფლების გაძლიერებასა და განმტკიცებას უწყობდა ხელს, რაც სეპარატისტულად განწყობილ ფეოდალთა ნაწილის გულისწყრომას იწვევდა. ვახუშტი ბატონიშვილის ცნობით, მცველთა რაზმის შექმნის გამო თურმე შუღლი ჩაიდო გულში არაგვის ერისთავმა. ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 698, ISBN 99928-20-32-2.
მიონი

მიონი — სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი ჩამოყალიბდა 1973 წელს ნახევარგამტარული ხელსაწყოების ფიზიკურ სამეცნიერულ-კვლევითი ინსტიტუტის, თბილისის საკონსტრუქტორო ბიუროსთან და მასთან არსებული საცდელი ქარხნის ბაზაზე, რომლებიც, თავის მხრივ შეიქმნა 1965 წელს. ნახევარგამტარული ხელსაწყოების ფიზიკურ სამეცნიერულ-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორები: პროფესორი ი. მირცხულავა (1965—71), ვ. ჭიჭინაძე (1971–73) კვლევითი სამუშაოების ძირითადი მიმართულებები იყო ახალი ნახევარგამტარული მასალებისა და სტრუქტურების შესწავლა; მყარ სხეულებში, განსაკუთრებით ნახევარგამტარებში, ახალი ფიზიკური მოვლენების და პროცესების გამოკვლევა მიკროელექტრონიკის პერსპექტიული ხელსაწყოების შესაქმნელად. 1973 წლიდან ,,მიონის“ დირექტორები იყვნენ ვ. ჭიჭინაძე (1973–74), მ. კლემენტიევი (1974–77), საინჟინრო აკადემიის წევრი რ. ჩიქოვანი (1977-84), ნ. კახიშვილი (1984-87). ინსტიტუტში შესრულებული სამუშაოებიდან მნიშვნელოვანია ინტეგრალური სქემების სერიის დამუშავება, სპეციალური დანიშნულების ნახევარგამტარული ხელსაწყოების მიღება, A3B5 შენაერთებში ჰეტეროსტრუქტურების საფუძველზე სინათლის გამომსხივებელი ოპტიკურ-ელექტრონული ხელსაწყოების დამუშავება ინფორმაციის ვიზუალური ასახვისათვის, ინტეგრალური სქემების ავტომატიზებული პროექტირების სისტემის დამუშავება, საყოფაცხოვრებო ხასიათის ელექტრონული ხელსაწყოების შექმნა და სხვა. ყველაფერი ეს დანერგილია „მიონის“ ქარხანაში. „მიონში“ დამზადებული ნაკეთობების მნიშვნელოვანი ნაწილი იგზავნებოდა საექსპორტოდ. წარმოების განვითარებასთან დაკავშირებით საქართველო სხვადასხვა რაიონებში (თელავი, წალკა, სოფელი ავრალო, ახმეტა) შეიქმნა ფილიალები. 1987 წელს „მიონის“ ბაზაზე (თავის ქარხნიანად) შეიქმნა სამეცნიერო-საწარმოო გაერთიანება „მიონი“ (გენ. დირექტორი ნ. კახიშვილი), რომელიც 1997 წელს გადაკეთდა სამეცნიერო-სახაზინო საწარმო „მიონად“, ამავე წელს „მიონს“ გამოეყო თბილისის ელექტრონული ტექნოლოგიების ინსტიტუტი. 1999 წელს თვით „მიონის“ ბაზაზე შეიქმნა ,,პეგასი“ და სამეცნიერო საწარმო „მიონი“, რომლებიც გაერთიანებული არიან სამეთვალყურეო საბჭოში. ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 678, ISBN 99928-20-32-2.
თბილისის ტუბერკულოზისა და ფილტვის დაავადებათა ეროვნული ცენტრი

თბილისის ტუბერკულოზისა და ფილტვის დაავადებათა ეროვნული ცენტრი — (სააქციო საზოგადოება) ფთიზიატრიისა და პულმონოლოგიის დარგის მოთავე დაწესებულება, რომელიც შეიქმნა ხუთი ტუბსაწინააღმდეგო დაწესებულების გაერთიანების შედეგად. 1930 წელს თბილისში ი. აბაკელიას თაოსნობით დაარსდა ტუბერკულოზის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი. 1990 წელს ინსტიტუტს ეწოდა ფთიზიატრიისა და პულმონოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი, ხოლო 2000 წლიდან მიიღო დღევანდელი სტატუსი. სხვადასხვა დროს ინსტიტუტს ხელმძღვანელობდნენ: ი. აბაკელია, ა. უშვერიძე გ. ინასარიძე, ო. ბათიაშვილი, ნ. გოგებაშვილი, 1995 წლიდან კი გ. ხეჩინაშვილი (2000 წლიდან კი სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე). 1936 წელს ინსტიტუტი დაბა აბასთუმანში გადაიტანეს. 1949 წლიდან ისევ თბილისში დაბრუნდა. ინსტიტუტის სამეცნიერო კვლევის ძირითადი მიმართულებები იყო ტუბერკულოზის პათოგენეზის მრავალფეროვანი ასპექტი, ეპიდემიოლოგია, დაავადების ადრეული გამოვლენის, დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის ახალი მეთოდების ძიება. 1995 წლიდან საქართველოში ინერგება ტუბერკოლოზთან ბრძოლის სახელმწიფო პროგრამა, რომელსაც საფუძვლად დაედო ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის, ტუბერკულოზთან და ფილტვის დაავადებასთან ბრძოლის საერთაშორისო კავშირის რეკომენდაციები და ამ დაავადებასთან ბრძოლის საერთაშორისო სტრატეგია. ტუბერკულოზის კონტროლის ცენტრის განყოფილება სახელმწიფო პროგრამის კორდინაციას ახდენს ქვეყნის მასშტაბით, ხელმძღვანელობს ეპიდემიოლოგიური ზედამხედველობის სამსახურით, მეთოდურ დახმარებას უწევს სპეციალიზებულ ქსელს, მონაწილეობს პროფილური სამსახურის დაგეგმარებასა და განვითარებაში. ცენტრის ძირითადი სამეცნიერო მიმართულებები: ტუბერკულოზის კლინიკური და მოლეკულური ეპიდემიოლოგია, სპეციალური პრეპარატებისადმი მდგრადი ფორმების გავრცელების შესწავლა საქართველოს და კავკასიის რეგიონში, ტუბერკულოზისა და შიდსის პრობლემები, მულტირეზისტენტული ფორმების ქირურგიული მკურნალობა, ფილტვის სპეციფიკურ დაავადებების იმუნოლოგია. ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 857, ISBN 99928-20-32-2.
თბილისის პანტომიმის სახელმწიფო თეატრი

თბილისის პანტომიმის სახელმწიფო თეატრი — თბილისის საქალაქო (მუნიციპალური) თეატრი, რომელიც შეიქმნა 1976 წლის 1 იანვარს საქართველოს მთავრობის გადაწყვეტილებით. ეს იყო ამ ჟანრის პირველი პროფესიონალური თეატრი მთელს საბჭოთა კავშირში. თეატრის შექმნას წინ უძღოდა წლების განმავლობაში ა. შალიკაშვილის ხელმძღვანელობით 1965 წელს პანტომიმის სტუდიების ჩამოყალიბება, რკინგზელთა და ვაჭრობის მუშაკთა კულტურის სახლებისა და 1970 წელს პანტომიმის თეატრის დაარსება ფილარმონიასთან. თეატრმა პირველი აღიარება 1979 წელს საბერძნეთში მოიპოვა, სადაც ევრიპიდეს „ელექტრა“ წარმოადგინეს. ზედიზედ დაიდგა სპექტაკლები: გ. გოგუას, ი. ხიმშიაშვილისა და ა. შალიკაშვილის „გაათავისუფლეთ სიმღერა“ (1978 წელი), გ. გოგუას და ა. შალიკაშვილის „წეროები“ (1977 წელი), „უკანასკნელი ზარი“ (1978 წელი), „ოცნება და სინამდვილე“ (1979 წელი), „უკვდავნი“ (1979 წელი) — სამივე პიესა ეკუთვნის ა. შალიკაშვილს, ი. კაკულიას ინსცენირებული „წითელი აფრები“ (ვლადიმერ მაიაკოვსკის მიხედვით, 1980), ა. შალიკაშვილის „კიდევაც დაიზრდებიან“ (1982 წელი) და „კრიმანჭული“ (1987 წელი), გურამ დოჩანაშვილის „ფიროსმანი — მეფე“ (1990 წელი), ვაჟა-ფშაველას „სტუმარ-მასპინძელი“ (1991). თეატრი საგასტროლოდ იყო: 1979 წელს სტამბოლში (თურქეთი), მალტაზე, კვიპროსზე, ათენსა და სალონიკში (საბერძნეთი), 1982 — ზაარბრიუკენში (გერმანია), 1985 — მოსკოვში, 1987 — კელნის (გერმანია) პანტომიმის საერთაშორისო ფესტივალზე, 1990 — ნიდერლანდების 13 ქალაქში, 1992 — ზაარბრიუკენის პანტომიმის საერთაშორისო ფესტივალზე. წლების განმავლობაში თეატრის შემოქმედებითი კოლექტივის დიდმა ნაწილმა ევროპისა და ამერიკის სხვადასხვა ქვეყანაში განაგრძო მოღვაწეობა, თეატრი კი მთლიანდ ახალგაზრდა სტუდენტური ძალებით შეივსო. სხვადასხვა დროს აქ მუშაობდნენ მხატვრები: ლ. ურუშაძე, დ. გურდელაძე, თ. გოცაძე, მ. მალაზონია. დაარსებიდან, 1970 წლიდან, თეატრის უცვლელი დირექტორი და სამხატვრო ხელმძღვანელი იყო ა. შალიკაშვილი. ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 729-730, ISBN 99928-20-32-2.
ერეკლე მეფის თეატრი

ერეკლე მეფის თეატრი — ერეკლე II-ის (1720-98) დროის მრავალ კულტურულ წამოწყებას შორის ერთ-ერთი საპატიო ადგილი ეჭირა თეატრალურ ხელოვნებას. XVII საუკუნეში ინტენსიურად ვითარდებოდა თეატრალურ-სანახაობითი კულტურა. ხანგრძლივი ფორმირების პროცესში გამოიკვეთა ორი ტენდენცია: ერთი — თეატრი ღია ცის ქვეშ, და მეორე — თეატრი შენობაში. ხალხური სანახაობანი, საიმპროვიზაციო თეატრი და სახიობის სხვა ფორმები არსებობას განაგრძობდნენ თეატრალური ფოლკლორის ფორმით, ხოლო შენობა-ნაგებობაში შეიქმნა პროფესიონალური თეატრი თავისი დასით, რეპერტუარით, ადმინისტრაციით. სათეატრო ცხოვრებაზე გარკვეული გავლენა მოახდინა სასკოლო დრამამ, რომელიც შეიქმნა თბილისის (1755) და თელავის (1782) სემინარიებში. ის ფაქტი, რომ სემინარიის წესდებით დაშვებული იყო კვირაში ერთხელ "კომედიის ან სხვა რაიმე საჩინო თამაშობის" ჩვენება, გარკვეულ იმპულსს აძლევდა თეატრის განვითარებას. XVIII საუკუნის თეატრზე თავისებურ გავლენას ახდენდა რუსეთთან ურთიერთობა. გაბრიელ მაიორს (მსახიობი და არტილერისტი) რუსეთში ჰქონდა მიღებული განათლება. ერეკლე II-ის ხელშეწყობით რუსეთში მიიღეს განათლება აგრეთვე გ. ავალიშვილმა, ა. თურქესტანიშვილმა, დავით ბატონიშვილმა და სხვებმა, რომლებმაც შემდეგ მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს სათეატრო ხელოვნების განვითარებაში. 90-იანი წლების დასაწყისში თბილისსა და თელავში იმართებოდა წარმოდგენები. მაჩაბლის, გაბრიელ მაიორისა და გ. ავალიშვილის თეატრი ერეკლე II-ის სათეატრო ხელოვნების ძირითად სახეს ქმნიდა. გ. ავალიშვილის თეატრში ძლიერი იყო კლასიცისტური ტენდენციები, ხოლო მაჩაბელთან უფრო სახიობა და ხალხური თეატრი ვითარდებოდა. ორივე კი ერთი სათეატრო კულტურის სხვადასხვა ეტაპს წარმოადგენდა. გ. ავალიშვილი თარგმნიდა კლასიცისტურ პიესებს. 1791 წელს სამჯერ წარმოადგინეს ა. სუმაროკოვის "რქის მატარებელი". დადგეს მისივე "დედა რაყიფი ქალისა". ერეკლე II-ს გაბრიელ მაიორისთვის უბოძებია არეშაშვილის გვარი. იგი თავისი დროისათვის განათლებული ადამიანი იყო. გამოირჩეოდა მახვილგონიერებით. უთამაშია კომედიებშიც. მაჩაბელთან ერთად მონაწილეობდა 1795 წელს კრწანისის ომში როგორც მსახიობი და არტილერისტი. მაჩაბლისა და გაბრიელ მაიორის სპეკტაკლები არ იყო ერთსახოვანი. თეატრში მისტერიების გვერდით იდგმებოდა საერო ხასიათის ნაწარმოებებიც. სახალხო თეატრში მოღვაწეობდნენ ქეშიშდარდიმანდიანი (იოსებ ამირიძე), ოთარ ნორიელი, ოიანა-ბუიანა და სხვები. მათი მოღვაწეობა იწვვდა სანახაობითი კულტურისადმი ინტერესს, აფართოებდა სათეატრო ხელოვნების თვალსაწიერს და ამდიდრებდა მის ფორმებს. 1761 წელს დაიწერა ერთ-ერთი უსათაურო მცირე პიესა, რომლის ავტორია ერეკლე II-ის დროის მოხელე იასე მიქაძე. 1795 წელს კრწანისის ტრაგედიით დასრულდა პირველი ქართული პროფესიონალური თეატრის ისტორია. ამ ფაქტის გამო თეიმურაზ ბატონიშვილი მოგვითხრობს: ენციკლოპედია თბილისი, თბ., 2002, გვ. 446
ნიადაგმცოდნეობის საზოგადოება

ნიადაგმცოდნეობის საზოგადოება — დაარსდა 1956 წელს თბილისში. საქართველოს იუსტიციის სამინისტრომ 1995 წელს დამოუკიდებლობის სტატუსი მიანიჭა. საზოგადოების მიზანია იყო ნიადაგმცოდნეობის, როგორც მეცნიერების, განვითარება და ცოდნის პოპულარიზაცია, კვალიფიციური კადრების განვითარება და ცოდნის პოპულარიზაცია, კვალიფიციური კადრების მომზადების უზრუნველყოფა, ქვეყნის აგრარულ და მომიჯნავე მეცნიერებთან ურთიერთობის განმტკიცება. საზოგადოებაში გაერთიანებული იყვნენ ნიადაგმცოდნეები, აგროქიმიკოსები, მელიორატორები, პრაქტიკოსი მუშაკები და სტუდენტური ახალგაზრდობა. საზოგადოებაში ტარდებოდა სასწავლო დაწესებულებების მუშაობის კოორდინაცია, ეწყობა სიმპოზიუმები, კონფერენციები, თათბირები. პერიოდულად ქვეყნდებოდა კრებულები, ნიადაგის გენეზისის, ნაყოფიერების ამაღლების, მელიორაზაციის და სხვა აქტუალურ საკითხებზე. საზოგადოებამ გამოსცა საქართველოს ნიადაგების რუკა მასშტაბით 1:500000. სომეხ და აზერბაიჯანელ კოლეგებთან ერთად მზადდება ამიერკავკასიის ნიადაგების რუკა მასშტაბითნ 1:600000. საზოგადოება ხელს უწყობდა სასოფლო-სამეურნეო წარმოებაში თეორიული გამოკვლევების დანერგვას. სხვადასხვა დროს საზოგადოების პრეზიდენტები იყვნენ დ. გედევანიშვილი, მ. საბაშვილი, მ. დარასელია. 2002 წელს ნიადაგმცოდნეობის საზოგადოების პრეზიდენტი იყო თ. ურუშაძე. საზოგადოებას მჭიდრო ურთიერთობა ჰქონდა ნიადაგმცოდნეთა საერთაშორისო კავშირთან, აშშ-ის, გერმანიის, რუსეთის, სომხეთის, აზერბაიჯანის, ისრაელის, ესპანეთის, ჩილეს და სხვა ქვეყნების ნიადაგმცოდნეობის საზოგადოებასთან. ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 710, ISBN 99928-20-32-2.
თბილისის პატარა თეატრი

პატარა თეატრი — კერძო თეატრი თბილისის ძველ უბანში, ერეკლე მეორის ქუჩაზე (N22). დააარსა მ. ასათიანმა 1959 წელს. მხატვარი ნ. ასათიანი. თეატრში იმართებოდა შემოქმედებითი საღამოები, მონოსპექტაკლები. ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 738, ISBN 99928-20-32-2.
რუტკიტი

რუტკიტი — პროგრამა, რომელიც ცდილობს თავისი არსებობის დამალვას კომპიუტერის უსაფრთხოების პროგრამებისგან თავის აცილებით. კომპიუტერში შეღწევის შემდეგ საშუალებას აძლევს დისტანციურ მომხმარებელს საიდუმლოდ აკონტროლოს კომპიუტერის ოპერაციული სიტემა. რუტკიტის აღმოჩენა არის საკმაოდ რთული, რადგან მას აქვს უნარი გაუმკლავდეს იმ პროგრამას, რომელიც მის აღმოსაჩენად უნდა იქნას გამოყენებული. კომპიუტერული სისტემის რუტკიტისაგან გაწმენდა საკმაოდ რთული საქმეა, ხშირად საჭირო ხდება ხელახალი ინსტალაცია, ვინაიდან მხოლოდ ამ გზით ხდება შესაძლებელი მისგან თავის დაღწევა. ინფორმაციული უსაფრთხოება - მავნე პროგრამების სახეობები
სარაჯი

სარაჯი — მეომაგირე, უნაგირისა და მისი მოსამართავის დამამზადებელი ხელოსანი. თვითონ უნაგირი მრავალი ნაჭრისაგან შედგებოდა, კეხი კი ცალკე მზადდებოდა ხისაგან. უზანგს და ლაგამს მოსევადებულ ვერცხლს უკეთებდნენ. უნაგირის ტყავი ფაბრიკული წარმოშობის იყო (ეგრეთ წოდებული „შიგრინის ტყავი“). მოსართავის ღვედის ტყავს სარაჯი თვითონ ამზადებდა ხარის ტყავისაგან. ხარის ტყავს ოთხად ჭრიდნენ, რეცხავდნენ მერე სპეციალურ ხელსაწყოში — „პაჭაჭებში“ — ჭიმავდნენ, შემდეგ სათანადოდ სპეციალურ მანქანაში ზელდნენ ძროხის ქონით, მერე თბილ წყალში გარეცხავდნენ, გააშრობდნენ და ისევ „პაჭაჭებში“ ჩადებდნენ გასასწორებლად. დამუშავებული ტყავის საუკეთესო ნაწილს მოსართავად ხმარობდნენ, სხვა ნაწილებს კი — აღვირისა და მოსაჭერისათვის. სარაჯი ამზადებდა აგრეთვე ქართულ ქამრებს, რომელთაც თითბრისა და ვერცხლის შესაკრავი ჰქონდათ, ურმის შოლტებს და მათრახს. ჰყავდათ თავისი ამქარი. ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 787, ISBN 99928-20-32-2.
თბილისის პოლიცმაისტერი

თბილისის პოლიცმაისტერი — ქალაქის საპოლიციო სამსახურის უფროსი. თანამდებობა თბილისში დაწესდა 1802 წელს. მას ემორჩილებოდა საქალაქო პოლიცია. პოლიცმაისტერი ექვემდებარებოდა ქალაქის კომენდანტს. საქალაქო პოლიციის სამმართველოში კომენდანტთან ერთად მონაწილეობდა საპოლიციო საქმეთა გადაწყვეტაში. ერთხანს ამ თანამდებობაზე ნაცვლის სახელით ქართველი თავად-აზნაურობის წარმომადგენლები ინიშნებოდნენ, შემდეგ კი — რუსი მოხელეები. არსებობდა 1917 წლამდე. ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 741, ISBN 99928-20-32-2.
ვაზის დაავადებათა მებრძოლი კომისია

ვაზის დაავადებასთან მებრძოლი კომისია — დაარსდა 1841 წელს თბილისში. კომისია მიზნად ისახავდა ფილოქსერის მოსპობას, თვალყურს ადევნებდა ვაზის დაავადებათა გავრცელებას და ატარებდა ღონისძიებებს მათ აღსაკვეთად. მავნებლების წინააღმდეგ საბრძოლველად იყენებდა შხამების შესხურებას, დატბორვასა და სხვა მეთოდებს. დიდი მუშაობა ჩაატარა აგრეთვე სოკოვან დაავადებათა სალიკვიდაციოდ. კომისიამ იარსება XIX საუკუნის ბოლომდე. ენციკლოპედია თბილისი, თბ., 2002, გვ. 462
პატარა ლილოს სამაროვანი

პატარა ლილოს სამაროვანი — გვიანდელი ბრინჯაოს – ადრინდელი რკინის ხანის (ძვ. წ. XIII–XII საუკუნეები) ძეგლი სოფელ პატარა ლილოს ტერიტორიაზე (ახლანდ. თბილისის საზღვრებში). სამარხებში აღმოჩნდა აღმოსავლურ-ქართული ბრინჯაოს სატევრები, ბრინჯაოს მთლიანადსხმული შუბისპირი, რომლის მასრაზე ორი რელიეფური სალტეა. ლეგად გამომწვარი თიხის ჭურჭლის ფრაგმენტები მიეკუთვნება ე.წ. სამთავრული კულტურის წრეს. ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 731, ISBN 99928-20-32-2. ლილოს გორასამარხები
ზერთი

ზერთი (აზერ. Zerti) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონში. 1992 წლიდან დე ფაქტოდ შედის მთიანი ყარაბაღის თვითგამოცხადებული რესპუბლიკის შემადგენლობაში. ზერთი GEOnet სახელების სერვერზე ↑ Azerbaijan Development Gateway. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2005-12-25. ციტირების თარიღი: 2019-07-18.
მწიგნობართა ასოციაცია

მწიგნობართა ასოციაცია  — ილია ჭავჭავაძის სახელობის ასოციაცია საქართველოში რომელიც პროპაგანდას უწევს დაარსდა 1974 როგორც საქართველოს წიგნის მოყვარულთა საზოგადოება, 1988 მიენიჭა ილია ჭავჭავაძის სახელი; 1998 წელს ეწოდა მწიგნობართა ასოციაცია აქვს ავტონომიურ რესპუბლიკების, საქალაქო და რაიონული ორგანიზაციები, აგრეთვე წარმოება-დაწესებულებებში, საშუალო სკოლებში, საშუალო სპეციალურ და უმაღლეს სასწავლებლებში მწიგნობართა კლუბები. ასოციაცია ატარებს სხვადასხვა სახის მასობრივ ღონისძიებას: წიგნის პრე ზენტაციას, განხილვას, ვიქტორინა კონკურსს, შეხვედრას ავტორებთან; გამოსცემს მინიატურულ სასაჩუქრო წიგნებს. 1980 წლიდან გამოდის ალმანახი „მწიგნობარი“ (სულ გამოცემულია 19 ნომერი). 2000 ასოციაციაში იყო 90 ათ. წევრი. 1992 წლიდან მწიგნობართა ასოციაცია საერთაშორისო მწიგნობართა კავშირის (მოსკოვი) წევრია. ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. გვ.700, ISBN 99928-20-32-2.