laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
უანაკა

უანაკა (ინგლ. Lake Wanaka) — ტბა ახალ ზელანდიაში, ოტაგოს რეგიონში, სამხრეთ კუნძულზე, ზღვის დონიდან 300 მეტრზე. 192 კმ² ფართობით იგი მეოთხე უდიდესი ტბაა ახალ ზელანდიაში. სიღრმე დაახლოებით 300 მეტრია. ტბის ნაპირზე გაშენებულია თავისივე სახელწოდების ქალაქი უანაკა. უანაკა მდებარეობს ოტაგოს ტბების შუაგულში, სამხრეთ კუნძულის ქვედა ნაწილში. აღმოსავლეთ ნაპირთან რელიეფი მთიანია, მაგრამ მწვერვალები საკმაოდ დაბალია. დასავლეთ ნაპირთან კი აღმართულია ზღვის დონიდან 2 000 მეტრიანი მწვერვალები. ახალი ზელანდიის ტბების სია ↑ Lake Wanaka (from the Tourism New Zealand website)
ელსმირის ტბა

ელსმირის ტბა (ინგლ. Lake Ellesmere; მაორ. Te Waihora) — მომლაშო ტბა ახალ ზელანდიაში, სამხრეთ კუნძულზე, კენტერბერის რეგიონში. ფაქტობრივად, იგი ვრცელი ლაგუნაა, რომელიც ნახევარკუნძულის დასავლეთ ნაპირთან მდებარეობს და წყნარი ოკეანისგან გამოყოფილია ვიწრო, კაიტორეტეს ცელით. აღსანიშნავია, რომ მისი წყალი წყნარ ოკეანესთან შეერთებული არაა. ტბას დიდი ისტორიული და კულტურული მნიშვნელობა აქვს ადგილობრივი მაორის ხალხისთვის, სახელი მათ ენაზე გამოითქმის როგორც ტე-ვაიჰორა, რაც „გადმოღვრილ წყალს“ ნიშნავს. 1938 წლიდან ტბას ოფიციალურად აქვს ორი სახელი. ტბა წარმოიქმნა დაახლოებით 6 000 წლის წინ. ფართობი 197 კმ²-ია და ამ მხრივ პირველია კენტერბერის რეგიონში, ახალ ზელანდიაში კი მეხუთე. ახალი ზელანდიის ტბების სია Avenues Magazine - Ellesmere Swansong: the end of a lake? Public Address - The End of Lake Ellesmere Waihora Ellesmere Trust - set up to educate people about Lake Ellesmere Map of Banks Peninsula ward, Christchurch Map of Selwyn District[მკვდარი ბმული] ↑ New Zealand Gazetteer of Official Geographic Names. Land Information New Zealand (2010-09-09). ციტირების თარიღი: 2010-11-09.[მკვდარი ბმული]
პეჩენგას მონასტერი

პეჩენგას მონასტერი (რუს.: Печенгский монастырь) დაარსდა 1533 წელს მდ. პეჩენგას ბარენცის ზღვის შესართავთან, თანამედროვე მურმანსკიდან დაახ. 135 კმ-ში დასავლეთით, ნოვგოროდელი ბერი წმ. ტრიფონის მიერ. მრავალი საუკუნის განმავლობაში მსოფლიოში ყველაზე ჩრდილოეთით მდებარე სამონატრო კომპლექსი იყო. სოლოვკის მაგალითზე ტრიფონს სურდა ადგილობრივი სამის ტომის ხალხი ქრისტიანობაზე მოექცია და დაემტკიცებინა ხალხისთვის, რომ რწმენას შეეძლო ამ ყველაზე არასტუმართმოსურნე მკაცრ პირობებშიც აყვავებულიყო. მის მაგალითს მრავალი სხვა რუსი ბერიც მიჰყვა. 1572 წლისთვის პეჩენგას მონასტერში 50 ძმა და 200 მორწმუნე ჰყავდა. წმ. ტრიფონის გარდაცვალებიდან 6 წელიწადში მონასტერს შვედები დაესხნენ თავს, გაძარცვეს და დაწვეს იგი. გადმოცემით ამ თავდასხმას 51 ბერი და 65 მორწმუნე-მსახური შეეწირა, რამაც ტრიფონის დაარსებულ საქმეს ბოლო მოუღო. 1591 წელს მეფე ფიოდორ I-ის ბრძანებით მონასტერი აღადგინეს კოლას მიდამოებში, მაგრამ ახალი ნაგებობაც ხანძარმა გაანადგურა 1619 წელს. ახალი პეჩენგას მონასტერი ქალაქში გადმოიტანეს, მაგრამ ის იმდენად უკაცრიელი გახდა, რომ წმინდა სინოდის გადაწყვეტილებით 1764 წელს ის მიტოვებულ იქნა. XIX საუკუნეში რუსების მიერ კოლას ნახევარკუნძულის კოლონიზაციის დაჩქარების პერიოდში პეჩენგას მონასტერი მის თავდაპირველ ადგილას აღადგინეს 1886 წელს. რუსეთის რევოლუციამდე მონასტერი ორი ნაწილისგან შედგებოდა: ზემო მონასტერში ტრიფონისა და 1589 წლის შემოსევით დაღუპულთა საფლავები იყო, ახალ ქვემო მონასტერში კი, პეჩენგას უბესთან, აქტიური მღვდელთმსახურება წარმოებდა. სტავროპეგული მონასტერი აყვავდა 1920 წლიდან, პეჩენგას ფინეთის განკარგვაში გადასვლიდან. 1944 წელს ფინეთ-რუსეთის ომის დასრულებისას სულიერი ძმები ახალ ვალამოს მონასტერში გაიხიზნენ, სადაც 1984 წლამდე ავტონომია შეინარჩუნეს, როცა ბოლო მათგანი 110 წლის ასაკში გარდაიცვალა. მონასტრის შენობები დაინგრა ომის პერიოდში, თუმცა რუსეთის მართლმადიდებლურმა ეკლესიამ 1997 წელს მისი აღდგენის სამუშაოები დაიწყო. კოორდ.: 69°33′19″N, 31°13′16″E
ტე-უჰანგა

ტე-უჰანგა — 179 კმ² ფართობის მქონე ლაგუნა ახალი ზელანდიის კუნძულ ჩატემზე, წყნარი ოკეანის სამხრეთ ნაწილში. ტბიდან სამხრეთის მიმართულებით გაედნიება რამდენიმე პატარა მდინარე, რომლებიც წყნარ ოკეანეს ერთვიან. ტბაში გვხვდება შეიცავს ნამარხი ზვიგენების კბილები. ახალი ზელანდიის ტბების სია Panoramio - Photo of Te Whanga Lagoon by Tony Reid დაარქივებული 2009-07-08 საიტზე Wayback Machine.
პუკაკი

პუკაკი (ინგლ. Lake Pukaki) — ტბა ახალ ზელანდიაში, სამხრეთ კუნძულზე. მდებარეობს კენტერბერის რეგიონში. პუკაკი უდიდესია მაკენზის აუზში მდებარე სამ პარალელურ ალპურ ტბას შორის. დანარჩენი ორი ტბაა ტეკაპო და ოჰაუ. სამივე მათგანი მაშინ წარმოიქმნა, როდესაც უკან დახეული მყინვარების მორენებმა ხეობები ჩაკეტეს. იმის გამო, რომ ტბა მყინვარის წყლით იკვებება, მას განსხვავებული ლურჯი შეფერილობა აქვს. ფართობი 178,7 კმ²-ია, ზედაპირი კი ზღვის დონიდან 518-532 მეტრზე მდებარეობს. ჩრდილოეთიდან ტბას უერთდება მდინარე ტასმანი, რომელიც სათავეს კუკის მთის სიახლოვეს, ტასმანისა და ჰუკერის მყინვარებიდან იღებს. ამჟამად ტბაზე მოქმედებს უაიტაკის ჰიდროელექტროსადგური. ახალი ზელანდიის ტბების სია Department of Conservation - recreational opportunites ↑ Pukaki Lake Levels. Meridian Energy Limited. ციტირების თარიღი: 2008-03-09.
მანაპოური

მანაპოური — ტბა ახალ ზელანდიაში, სამხრეთ კუნძულზე. მდებარეობს ფიორდლანდის ეროვნულ პარკში, რომელიც თავის მხრივ უფრო დიდი ტე-ვაჰიპაუნამუს რეგიონის შემადგენლობაში შედის. ეს უკანასკნელი იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაშია შეტანილი. მაორის ენაზე ტბის სახელი ითარგმნება როგორც „მოწყენილი გულის ტბა“. გეოლოგიური თვალსაზრისით, ტბა მყინვარული წარმოშობისაა. წარმოიქმნა დაახლოებით 20 000 წლის წინ, გიგანტური მყინვარის მოწყვეტის შედეგად. ფართობი ამჟამად 142 კმ²-ია, სიღრმე 444 მ და ამ მხრივ მეორე ყველაზე ღრმა ტბაა ქვეყანაში. ტბაში მდებარეობს 34 კუნძული, რომელთაგან 22 ტყითაა დაფარული. ჩაედინება და შემდეგ გამოედინება მდინარე უაიაუ. ახალი ზელანდიის ტბების სია ↑ 1.0 1.1 1.2 Peat, N. (1994). Manapouri Saved: New Zealand’s first Great Conservation Success Story. Longacre Press.  ↑ Johnson, P.N (1978). „Holocene Plant Remains from the shores of Lake Manapouri, New Zealand“. New Zealand Journal of Botany. 16: 141. ↑ Mark, A.F (2001). „Integrating Nature Conservation with Hydro-Electric Development of Lakes Manapouri and Te Anau, New Zealand: an exercise in complexity“. Complexity International. 8. ↑ Mark, M.F; Turner, K.S; West, C.J (2001). „Integrating Nature Conservation with Hydro-Electric Development: Conflict Resolution with Lakes Manapouri and Te Anau, Fiordland National Park, New Zealand“. Lake and Reservoir Management. 17 (1): 1–25.
შსს აკადემია (საკალათბურთო კლუბი)

საკალათბურთო კლუბი შსს-აკადემია — პროფესიონალური საკალათბურთო კლუბი ქალაქ თბილისიდან, საქართველო. ეკუთვნის საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს. სკ შსს-აკადემია 2008 წელს დაარსდა. გუნდმა თავისი საუკეთესო სეზონი 2010-11 წლებში ჩაატარა, როდესაც მან საქართველოს სუპერლიგაში მეხუთე ადგილი დაიკავა, და ეროვნული თასის გათამაშების ფინალში გავიდა. 2011 წლიდან შსს-აკადემიას აგრეთვე გამოჰყავს ახალგაზრდული გუნდები. (ქართული ენა) გუნდის პროფილი სუპერლიგის ვებგვერდზე დაარქივებული 2012-04-25 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) Eurobasket.com Team Profile
ენერჯი ინვესტი (საკალათბურთო კლუბი)

საკალათბურთო კლუბი ენერჯი-ინვესტი — პროფესიონალური საკალათბურთო კლუბი ქალაქ რუსთავიდან, საქართველო. კლუბი დაარსდა 1991 წელს, როგორც სკ „აზოტი“. თბილისის დინამოსთან ერთად, არის ერთადერთი კლუბი, რომელსაც საქართველოს ეროვნული ჩემპიონატის ყველა გათამაშებაში აქვს მიღებული მონაწილეობა. კლუბისთვის ყველაზე წარმატებულ პერიოდად 2006-2010 წლები გამოდგა, როდესაც მან ზედიზედ ოთხჯერ მოიპოვა ეროვნული ჩემპიონობა. რუსთავმა ხუთჯერ წარმოადგინა საქართველო ფიბა-ს საერთაშორისო ტურნირებზე, მაგრამ საკვალიფიკაციო ეტაპის გადალახვა ვერც ერთხელ ვერ შეძლო. საქართველოს სუპერლიგა გამარჯვებული (4): 2007, 2008, 2009, 2010 ვიცე-ჩემპიონი (4): 1998, 1999, 2000, 2006 საქართველოს თასი გამარჯვებული (1): 2009 დუდუ დადიანის მემორიალი გამარჯვებული (5): 2006, 2007, 2008, 2009, 2010 ქორქია-საკანდელიძის მემორიალი გამარჯვებული (4): 2006, 2007, 2008, 2010 ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2012-03-30 საიტზე Wayback Machine. გუნდის პროფილი სუპერლიგის ვებგვერდზე დაარქივებული 2013-03-29 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) გუნდის პროფილი Eurobasket.com-ზე დაარქივებული 2012-11-05 საიტზე Wayback Machine.
ფასტფუდი

ფასტფუდი (ინგლ. fast food, სწრაფი კვება) — კერძი, მომზადებული სწრაფი კვებისთვის. კერძის მომზადებასა და გაყიდვას შორის დროის ხანგრძლივობა არ უნდა აჭარბებდეს 10 წუთს. მართალია, ყველამ კარგად იცის, რომ სწრაფი კვების ნაწარმი მავნებელია, მაგრამ ბევრს წარმოდგენაც არ აქვს, რომ „ფასტ ფუდის“ სისტემატიური მირთმევა მნიშვნელოვნად ცვლის სისხლის და ცხიმების შემადგენლობას ორგანიზმში. ჭარბი წონა – „ფასტ ფუდი“ დიდი ხანია სიმსუქნის სინონიმად ითვლება. საკმარისია შეხედოთ ბურგერის, ჩიფსების ან ჰოთ-დოგის შემადგენლობას და მიხვდებით, რომ შეუძლებელია ამგვარი საკვებით ჯანსაღი წონის შენარჩუნება, თავის დაღწევა მისი „ტყვეობიდან“ კი საკმაოდ რთულია, რადგან სწრაფი ნახშირწყლები, რომელთაც „ფასტ ფუდის“ ცალკეული ინგრედიენტები შეიცავს, არასდროს ანაყრებს და რაც მეტს მიირთმევთ, მით უფრო მეტის ჭამა გინდათ.
ხათუნა გოგალაძე

ხათუნა გოგალაძე (დ. 18 აპრილი 1970, ხაშური) — საქართველოს გარემოს დაცვის მინისტრი 2012-2014 წლებში. 1992 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბიოლოგიის ფაკულტეტი. 1993-1998 წლებში იყო იმავე უნივერსიტეტის გენეტიკის ფაკულტეტის უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1998-1999 წლებში იყო მასწავლებელი მომავლის სკოლაში. 2000 წელს მიიღო ცენტრალური ევროპის უნივერსიტეტის (CFU) მაგისტრის ხარისხი გარემოსდაცვით მეცნიერებებსა და პოლიტიკაში. 2001-2006 წლებში მუშაობდა საქართველოს გარემოს დაცვის სამინისტროში. 2003 წელს იყო საქართველოს სამთავრობო დელეგაციის წარმომადგენელი კიევში ევროპის მინისტრთა მეხუთე კონფერენციაზე „გარემო ევროპისათვის“. 2007 წლიდან იყო სხვადასხვა ორგანიზაციის ექსპერტი გარემოს დაცვის საკითხებში. 2008 წელს მიიღო მაგისტრის ხარისხი ინდიანას უნივერსიტეტში გარემოსდაცვით პოლიტიკასა და ბუნებრივი რესურსების მართვაში. 2012 -2014 წლებში იყო საქართველოს გარემოს დაცვის მინისტრი. ფლობს ინგლისურ და რუსულ ენებს, ჰყავს მეუღლე და სამი შვილი. ხათუნა გოგალაძის ბიოგრაფია
ახალი ზელანდიის პრემიერ-მინისტრი

ახალი ზელანდიის პრემიერ-მინისტრი (მაორი: Te Pirimia o Aotearoa) — ახალი ზელანდიის მთავრობის ხელმძღვანელი, რომელიც პარლამენტში უმრავლესობაში მყოფი პარტიიდან ან კოალიციიდან ირჩევა. 2008 წლის 19 ნოემბრიდან პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა უკავია ჯონ კეის, რომელიც ნაციონალური პარტიის წარმომადგენელია. ტერმინი: პრემიერ-მინისტრი პირველად ოფიციალურ ხმარებაში 1873 წელს შევიდა, თუმცა მანამდე ის გამოიყენებოდა კოლონიალური მინისტრის მისამართით. ტერმინი 1869 წელს შეიცვალა პრემიერით, თუმცა ის რიჩარდ სედონმა 1901 წელს მისი ხელმეორედ არჩევის შემდეგ არაფორმალურად შეცვალა პრემიერ-მინისტრით. 1907 წელს ახალი ზელანდიის დომინიონად გამოცხადების შემდეგ გამოიყენება მხოლოდ — პრემიერ-მინისტრი. New Zealand Prime Minister's official websiteდაარქივებული 2002-09-29 საიტზე Wayback Machine. johnkey.co.nz დაარქივებული 2007-03-31 საიტზე Wayback Machine. List of New Zealand Prime Ministers დაარქივებული 2007-04-02 საიტზე Wayback Machine. ↑ Prime Minister: The Title "Premier". Te Ara – An Encyclopaedia of New Zealand, 1966. ციტირების თარიღი: 27 August 2007.
ჩერსკის პიკი

ჩერსკის პიკი (რუს. Пик Черского) — მწვერვალი რუსეთში, ირკუტსკის ოლქში. ხამარ-დაბანის ქედზე, ბაიკალის ტბის სიახლოვეს. სიმაღლე 2090 მ. მწვერვალზე ასვლა მეტად პოპულარულია. განვითარებულია ტურიზმი. ასვლა სირთულეებთან არ არის დაკავშირებული და არ საჭიროებს სპეციალურ ალპინისტურ აღჭურვილობას. მწვერვალის ძირას მდებარეობს სილამაზით ცნობილი — გულის ტბა. სახელი ეწოდა პოლონელი მკვლევრის იან ჩერსკის (1845-1892) პატივსაცემად. ჩერსკის პიკი – ინფორმაცია დაარქივებული 2012-10-14 საიტზე Wayback Machine. (რუსული) ჩერსკის პიკი – ინფორმაცია (რუსული)
გულის ტბა

გულის ტბა (რუს. Озеро Сердце) — მომცრო მაღალმთის ტბა რუსეთში, ხამარ-დაბანის ქედზე. მდებარეობს ჩერსკის პიკის ძირას, ზღვის დონიდან დაახლოებით 1720 მ სიმაღლეზე. ტბის სიახლოვეს გადის პოპულარული ტურისტული ბილიკი. არის ქვიანი ადგილები, ხარობს მცენარეულობა. გამდინარეა. გამოედინება პატარა მდინარე მანგუტაიკა. სანაპირო ხაზის სიგრძეა 700 მ. გამოირჩევა წარმტაცი ლანდშაფტებით. გულის ტბა[მკვდარი ბმული] (რუსული) გულის ტბა დაარქივებული 2012-11-27 საიტზე Wayback Machine. (რუსული)
ლიეტუვის საპარლამენტო არჩევნები (2012)

2012 წლის ლიეტუვის საპარლამენტო არჩევნები - ლიეტუვის სეიმის რიგით მეცამეტე არჩევნები, რომელიც გაიმართა 2012 წლის 14-სა და 28 ოქტომბერს. არჩევნების პარალლურად ტარდებოდა რეფერენდუმი ბირთვული ელექტროსადგურის მშენებლობის შესახებ. სეიმის 141 წევრიდან 71 აირჩეოდა მაჟორიტარული, ხოლო 70 პროპორციული წესით. პროპორციულ არჩევნებში ყველაზე მაღალი შედეგი აჩვენა „ლიეტუვის ლეიბორისტულმა პარტიამ“, რომელმაც ხმათა 20% მიიღო, თუმცა ჯამური შედეგებით სეიმის ყველაზე მეტი მანდატი მიიღო „სოციალ-დემოკრატიულმა პარტიამ“. სულ 8 საარჩევნო სუბიექტმა მოახერხა საპარლამენტო მანდატების მიღება. ↑ ლიტ­ვის სა­პარ­ლა­მენ­ტო არ­ჩევ­ნებ­ში სო­ცი­ალ-დე­მოკ­რა­ტი­ულ­მა პარ­ტი­ამ გა­ი­მარ­ჯვა[მკვდარი ბმული] ჟურნალი ტაბულა, 29-10-2012, 13:29
ლიეტუვის სოციალ-დემოკრატიული პარტია

ლიეტუვის სოციალ-დემოკრატიული პარტია (ლიეტ. Lietuvos socialdemokratų partija, LSDP) — მემარცხენე-ცენტრისტული მიმართულების პოლიტიკური პარტია ლიეტუვაში. ის დაფუძნდა 1896 წელს და ლიეტუვის ყველაზე ძველი პარტიაა. 2009 წლიდან პარტიის პრეზიდენტია ალგირდას ბასკევიჩუსი, რომელიც იყო პარტიის მიერ დასახელებული პრემიერ-მინისტრობის კანდიდატი 2012 წლის სეიმის არჩევნებში, რომელშიც პარტია გავიდა პირველ ადგილზე მოპოვებული მანდატების რაოდენობის მიხედვით. ოფიციალური საიტი
მეგობრობა (მრავალმნიშვნელოვანი)

მეგობრობა შეიძლება აღნიშნავდეს: მეგობრობა — საფეხბურთო სტადიონი საქართველოს ქალაქ ოზურგეთში მეგობრობა — ქართული ფილმი
ახალი ზელანდიის პარლამენტი

ახალი ზელანდიის პარლამენტი (მაორი: Pāremata Aotearoa) შედგება ახალი ზელანდიის დედოფლისგან, წარმომადგენლობითი პალატისგან და 1951 წლამდე მასში ასევე შედიოდა საკანონმდებლო საბჭო. 1986 წლამდე პარლამენტის ოფიციალური დასახელება იყო: ახალი ზელანდიის გენერალური ასამბლეა. წარმომადგენლობითი პალატა შედგება 120 წევრისგან. ახალი ზელანდიის მთავრობა არსებითად წარმოადგენს ვესმინსტერის სისტემას და მას პრემიერ-მინისტრი უძღვება, რომელიც პარლამენტის წევრებისგან ირჩევა. პარლამენტის კრებები იმრთება პარლამენტის შენობაში, რომელიც მდებარეობს ველინგტონში. Wilson, James Oakley [First ed. published 1913] (1985). New Zealand parliamentary record, 1840–1984, 4, Wellington: V.R. Ward, Govt. Printer. OCLC 154283103.  Parliament of New Zealand Images from around Parliament Buildings Parliament Today დაარქივებული 2012-10-17 საიტზე Wayback Machine. Parliament Digitised reports from selected volumes of the Appendix to the Journals of the House of Representatives
სენდვიჩი

სენდვიჩი (ინგლ. sandwich) შედგება ორი ან მეტი პურის ან ფუნთუშის ნაჭრისგან და ერთი ან რამდენიმე ფენა ხორცისა და სხვა სახის შიგთავსისგან. ევროპაში, განსაკუთრებით კი ბრიტანეთის დიდ ქალაქებში სენდვიჩი კვების კულტურის ნაწილი გახდა. ლონდონში არსებობს რამდენიმე მსხვილი კომპანია (EAT, Benjys, Pret-a-manger), რომელიც სენდვიჩებით ვაჭრობს. სენდვიჩის ფრანგულ ვარიანტს კროკი (Croque) ეწოდება. გერმანული ბუტერბროდი სენდვიჩისგან განსხვავდება იმით, რომ იგი ფასტფუდის საკვებს არ წარმოადგენს. ჯონ მონტეგიუ, სენდვიჩის მე–4 გრაფი (1718—1792), ლონდონელი მინისტრი და მოთამაშე, მისდაუნებურად ამ ახალი ტიპის საკვების გამომგონებლი შეიქმნა. ლეგენდის მიხედვით, 1762 წელს კრიბეჯის თამაშისას, რამდენიმე საათს გრძელდებოდა, მან ვერ გამონახა დრო საკვების მისაღებად. ჯონ მონტეგიუმ სთხოვა მსახურს, მიეწოდებინა მისთვის საჭმელი ორი პურის ნაჭერს შორის. გრაფის მეგობრებს მოეწონათ კვების ასეთი მეთოდი, რომელიც ხელს არ შეუშლიდათ თამაშში და მათაც მოითხოვეს პური „სენდვიჩულად“. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: სენდვიჩი
სიმრავლეთა თეორია

სიმრავლეთა თეორია — მათემატიკის დარგი სიმრავლეების შესახებ. სიმრევლეთა თეორიას ეფუძნება რიგი მათემატიკირი დისციპლინებისა, მათ შორის: ალგებრა, ანალიზი, ტოპოლოგია, ალბათობის თეორია. XIX საუკუნის ბოლოს გერმანელმა მათემატიკოსმა გეორგ კანტორმა შექმნა მათემატიკის სტანდარტიზაციის მისეული პროგრამა, რომლის მიხედვით ყველა მათემატიკური ობიექტი „სიმრავლე“ უნდა ყოფილიყო, სიმრავლეს კი კანტორი მხოლოდ ზედაპირულად განმარტავდა, როგორც „ბევრი გააზრებული ერთიანად“ და ა. შ. კანტორის ამგვარი დამოკიდებულება თვით სიმრავლის ცნების მიმართ იმაშიც აისახება, რომ იგი თავის თეორიას ეძახდა არა „სიმრავლეთა თეორიას“ არამედ სწავლებას სიმრავლეების შესახებ (Mengenlehre). დღეს ეს თეორია ხშირად ცნობილია „გულუბრყვილო სიმრავლეთა თეორიის“ სახელით. XX საუკუნის დასაწყისში ბერტრან რასელი გულუბრყვილო სიმრავლეთა თეორიის შესწავლისას მივიდა პარადოქსთან (მას შემდეგ ცნობილი როგორც რასელის პარადოქსი), რითაც ნათელი გახდა, რომ სიმრავლეთა თეორია უფრო მკაცრ ლოგიკურ დაფუძნებას მოითხოვდა. ამგვარად დავიდ ჰილბერტის და სხვების მიერ შემუშავებული იქნა სხვადასხვა აქსიომატური სიმრავლეთა თეორიები. დღესდღეობით სიმრავლეთა თეორიის ყველაზე უფრო გავრცელებული აქსიომატიური თეორიაა ცერმელო–ფრანკელის თეორია. ამორჩევის აქსიომა თვლადი სიმრავლე ორდინალური რიცხვი კარდინალური რიცხვი მოქმედებები სიმრავლეებზე პეანოს აქსიომები ცორნის ლემა
იქთიოფაუნა

იქთიოფაუნა (ბერძ. ichthýs – თევზი და ფაუნა) — რომელიმე წყალსატევში, აუზში და სხვა ბუნებრივ ობიექტში არსებული თევზებისა და წყლის სხვა ბინადრების ერთობლიობა; აგრეთვე თევზების ერთობლიობა, რომლებიც ბინადრობდნენ დედამიწის ისტორიის ამა თუ იმ ეტაპზე. აუზთა უმეტესობის იქთიოფაუნა წარმოშობის მიხედვით სხვადასხვაგვარია. იგი შედგება ისეთი სახეობებისაგან, რომლებიც განსხვავდებიან გეოგრაფიული წარმოშობის მიხედვით და რომლებიც დაჯგუფებულები არიან ცალკეულ ფაუნისტურ კომპლექსში. ყველაზე მდიდარი იქთიოფაუნა გვხვდება წყნარი ოკეანის დასავლეთ ნაწილში, ეკვტორულ წყლებში. ყველაზე ღარიბი იქთიოფაუნა არქტიკულ წყლებშია. თევზების შემსწავლელ მეცნიერებას იქთიოლოგია ეწოდება; იგი სწავლობს მათ აგებულებას, ორგანოების ფუნქციას, ცხოვრების ნირს, სისტემატიკას, გავრცელებას, ევოლუციას. ↑ იქთიოფაუნა – ბიოლოგიური და სამედიცინო ტერმინები და ცნებები ↑ იქთიოფაუნა – დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია ↑ იქთიოლოგია – ბიოლოგიური და სამედიცინო ტერმინები და ცნებები
თეიშებაინი

თეიშებაინი — ურარტუს სახელმწიფოს მსხვილი ადმინისტრაციულ-სამეურნეო ცენტრი. ციხესიმაგრე აგებულია ძვ. წ. VII საუკუნის I ნახევარში მეფე რუსა II-ის დროს. შიდაციხის ნანგრევები მდებარეობს კარმირ-ბლურზე, ერევნის მახლობლად. სისტემატიური გათხრები მიმდინარეობს 1939 წლიდან. აღმოჩენილია მონუმენტური ნაგებობის ნაშთები, დაახლოებით 150 სათავსი: სახელოსნოები, საწყობები, ბეღელი და მარნები. გათხრებმა გამოავლინა, რომ ურარტუს მოსახლეობა მისდევდა მიწათმოქმედებას, მებაღეობასა და მეცხოველეობას. თეიშებაინის მშენებლობის დროს მდინარე რაზდანიდან გაუყვანიათ კლდეში ნაკვეთი არხი, რომელიც დღესაც რწყავს მდინარის მარჯვენა სანაპიროს მინდვრებს. შემორჩენილია არხის სამშენებლო წარწერა. თეიშებაინის შიდა ციხის გარშემო გეგმაზომიერად გაშენებული ქალაქი იყო, რომელიც შედგებოდა განსხვავებული სოციალური ფენებისათვის განკუთვნილი სხვადასხვა ტიპის ნაგებობათაგან. თეიშებაინში იყო ურარტუს მეფისნაცვალი, იდგა გარნიზონი, ცხოვრობდნენ ხელოსნები და მიწათმოქმედნი. თეიშებაინში შედიოდა აკრეფილი ხარკი, ხელოსნობისა და სოფლის მეურნეობის პროდუქტები, რომლებიც გადამუშავების შემდეგ ურარტუს ცენტრში - ტუშფაში იგზავნებოდა. ლურსმულდამწერლობიანი ფირფიტები (ციხესიმაგრის არქივი) გვამცნობს ურარტუს მეფის ბრძანებებს თავისი ნაცვლისადმი. 1962-1963 წლებში აღმოჩენილი ტაძრის საძირკვლის წარწერაში მოთხრობილია თეიშებაინში 5 ტაძრის აშენებისა და ღმერთ ხალდისადმი „წმინდა იარაღის“ შეწირვის ამბავი. არქეოლოგიური გათხრების დროს აღმოჩნდა ამ იარაღის დიდი ნაწილი: ფარები, რომლებზეც გამოსახულია ლომები და ხარები, მუზარადებზე საბრძოლო ეტლები და მეომრები, რკინის სატევრები, ბრინჯაოსა და რკინის ისრისპირები და შუბისპირები, რომელთა უმრავლესობას ღმერთ ხალდისადმი შეწირვის წარწერა აქვს. აღმოჩენილია აგრეთვე ურარტული ხელოვნების ნიმუშები (ბრინჯაოს ქანდაკებები, ცხენის თავი, მხატვრული კერამიკა, ქვის ნაკეთობანი, ვერცხლის ამულეტები, ოქროს სამკაული, ქსოვილის ნარჩენები), ეგვიპტური, ასურული და აზიური ნაკეთობანი. თეიშებაინის საწყობებში ინახებოდა სკვითური ნაწარმიც (იარაღი, ცხენის აღკაზმულობა, სამკაული), რაც მოწმობს ურარტუს ცენტრების კავშირს ჩრდილოეთ კავკასიისა და დნესტრისპირეთის სკვითებთანაც. დაახლოებით ძვ. წ. 585 წელს ამიერკავკასიის ტომებმა სკვითებთან ერთად იერიშით აიღეს, დაწვეს და დაანგრიეს თეიშებაინი. კარმირ-ბლურზე დიდი ხნით შეწყდა ცხოვრება. ქალაქის ნანგრევებზე ელინისტური ხანის სამარხებია. XI-XIII საუკუნეებში აქ მცირე დასახლება გაჩნდა. არქეოლოგიური მასალა ინახება სომხეთის ისტორიულ მუზეუმში (ერევანი) და ერმიტაჟში (სანქტ-პეტერბურგი). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 643.
არზაშქუ

არზაშკუნი — ურარტუს სამეფოს პირველი დედაქალაქი ძვ. წ. IX საუკუნეში. დედაქალაქის სტატუსს ატარებდა ძვ. წ. 832 წლამდე, მანამ სანამ სარდური I-მა არ გადაიტანა დედაქალაქი ტუშფაში. ქალაქს ჰქონდა ორმაგი კედლები და კოშკები, თუმცა მისი აღება არ გაჭირვებია ასურეთის მეფეს სალმანასარ III-ს ძვ. წ. 840 წელს. ↑ Journal of the American Oriental Society - Page 360 ↑ Shalmaneser III and the Establishment of the Assyrian Power, by A. T. Olmstead p.360
უაირარაპა

უაირარაპა — ტბა ახალ ზელანდიაში, ჩრდილოეთ კუნძულის სამხრეთ ნაწილში, დედაქალაქ ველინგტონიდან 90 კმ-ით აღმოსავლეთით. ტბის ფართობი 78 კმ²-ია და ამ მაჩვენებლით მესამე უდიდესია ჩრდილოეთ კუნძულზე. უახლოესი ქალაქია ფითერსტონი, რომელიც მისი ჩრდილოეთ სანაპიროდან ხუთ კმ-ში მდებარეობს. ტბის აუზი საკმაოდ დიდია და მოიცავს რიმუტაკისა და ტარარუის ქედების აღმოსავლეთ კალთებს. ჩაედინება რამდენიმე მდინარე, გაედინება მხოლოდ ერთი — რუამაჰანგა. ტბის გარემომცველი არეალი დაბალი და ჭაობიანია. ბოლო დროს საკმაოდ გააქტიურდა ადამიანთა მიერ დაზიანებული ამ ვეთლენდის შენარჩუნებისა და მისი ველური ბუნების აღდგენის მცდელობები. დიდი ხნის განმავლობაში, მაორის ხალხი უაირარაპას ტბას საკვების ადვილად მოპოვების წყაროდ იყენებდა. მის მიდამოებში გვხვდება ბევრი ისეთი წყლის ფრინველისა და თევზის სახეობა, რომელიც ახალ ზელანდიაში სხვაგან არსად არაა გავრცელებული. ახალი ზელანდიის ტბების სია Lake Wairarapa wetlands დაარქივებული 2008-10-07 საიტზე Wayback Machine. NZ Department of Conservation information on Lake Wairarapa wetlands ↑ NZ Department of Conservation
დისკრეტული მათემატიკა

დისკრეტული მათემატიკა, სასრული მათემატიკა — მათემატიკის დარგი. შეისწავლის დისკრეტული სტრუქტურების თვისებებს, როგორც თვით მათემატიკაში ისე სხვა მეცნიერულ დისციპლინებში მათემატიკის გამოყენების დროს. ასეთი სტრუქტურებია სასრული ჯგუფები, ტიურინგის მანქანა, ალგებრული სტრუქტურები, გრაფები, გამოთვლილი სქემების გარკვეული სახეობანი და ა. შ. დისკრეტული მათემატიკა მათემატიკის მნიშვნელოვანი მიმართულებაა, რომელშიც შეიძლება გამოიყოს დისკრეტული მათემატიკისთვის დამახასიათებელი კვლევის საგანი, მეთოდები, ამოცანები და ამოცანების სპეციფიკა. ეს გაპირობებულია პირველ რიგში იმით, რომ კლასიკური მათემატიკის ძირითადი ცნებები ზღვრისა და უწყვეტობის შესახებ აქ არ გამოდგება და ამიტომ დისკრეტული მათემატიკის მრავალი ამოცანისათვის კლასიკური მათემატიკის ძლიერი მეთოდები, როგორც წესი, მიუღებელია. დისკრეტული მათემატიკა თვითონაც მოიცავს მათემატიკის რამდენიმე უძველეს დარგს, როგორიცაა რიცხვებისა და გრაფთა თეორია. დისკრეტული მათემატიკის პოპულარულობას დიდი კავშირი აქვს კომპიუტერთან (ალგორითმების თეორია, თეორიული ინფორმატიკა და ა.შ.). დისკრეტული მათემატიკის ქვედარგებია: კომბინატორული ანალიზი კოდირების თეორია ფუნქციური სისტემების თეორია მათემატიკური ლოგიკა ალგორითმების თეორია გრაფთა თეორია კომბინატორიკა თამაშების თეორია ლამბდა აღრიცხვა ლოგიკური პროგრამირება ფუნქციონალური პროგრამირება დისკრეტულ მათემატიკას დიდი ხნის ისტორია აქვს. ჯერ კიდევ ძელი ეგვიპტელები ძვ. წ. II ათასლეულში განიხილავდნენ ნატურალური რიცხვების შეკრებისა და გამრავლების ალგორითმების ძიების საკითხებს, პითაგორელთა სკოლაში კი — ნატურალურ რიცხვთა გაყოფადობის საკითხებს და ა. შ., მოგვიანებით (XVII-XVIII საუკუნეებში) წარმოიქმნა კომბინატორული ანალიზისა და დისკრეტული ალბათობის თეორიის ელემენტები (ბ. პასკალი, პ. ფერმა და სხვა), ხოლო რიცხვთა თეორიის, ალგებრისა და გეომეტრიის ზოგად პრობლემებთან დაკავშირებით — ალგებრის უმნიშვნელოვანესი ცნებები: ჯგუფი, რგოლი, ველი და ა. შ. (ჟ. ლაგრანჟი, ე. გალუა და სხვა). დისკრეტულმა მათემატიკამ განსაკუთრებულ აღმავლობას მიაღწია კიბერნეტიკის შექმნასთან დაკავშირებით. მათემატიკური კიბერნეტიკა — კიბერნეტიკის თეორიის ნაწილი, რომელიც უშუალოდ მათემატიკის პოზიციებიდან შეისწავლის პრაქტიკული მოთხოვნებით განპირობებულ მრავალფეროვან პრობლემებს, — იდეებითა და ამოცანებით ამდიდრებს დისკრეტულ მათემატიკას, რომლის ერთ-ერთი თავისებურება ის არის, რომ მათემატიკური ხასიათის ამოცანებს გარდა იგი განიხილავს ალგორითმულ ამოხსნადობასა და კონკრეტულ ამომხსნელი ალგორითმების ამოხსნასთან დაკავშირებულ ამოცანებს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 570. მათემატიკა, მარტივად ამოხსნის ხელოვნება დაარქივებული 2011-07-21 საიტზე Wayback Machine.
ტეკაპო

ტეკაპო — ტბა ახალ ზელანდიაში, სამხრეთ კუნძულზე. მდებარეობს კენტერბერის რეგიონში. ტეკაპო მეორე უდიდესია მაკენზის აუზში მდებარე სამ პარალელურ ალპურ ტბას შორის. დანარჩენი ორი ტბაა პუკაკი და ოჰაუ. ფართობი 83 კმ²-ს შეადგენს, მდებარეობს ზღვის დონიდან 700 მეტრზე. ტბას კვებავს მდინარე გოდლი, რომელიც ჩრდილოეთიდან უერთდება, სათავეს კი სამხრეთ ალპებში იღებს. ტეკაპო პოპულარულია ტურისტებს შორის; სამხრეთ ნაპირთან გაშენებულ დასახლება ლეიკ-ტეკაპოში ფუნქციონირებს სასტუმროები. ტბის ჩრდილოეთით მდებარეობს მაუნტ-ჯონის უნივერსიტეტის ასტრონომიული ობსერვატორია. ტეკაპო-პუკაკის არხი ახალი ზელანდიის ტბების სია ტეკაპო, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე