laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ჭიათურის პლატო

ჭიათურის პლატო – იმერეთის მაღლობის ჩრდილოეთ–დასავლეთი ნაწილი, სადაც კრისტალური სუბსტრატი თითქმის დაუნაოჭებელი მეზოზოურ–კაინოზოური ნალექების შრეებითაა დაფარული, მოქცეულია ჭიათურის, საჩხერის და ხარაგაულის მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვრებში. გადაკვეთილია მდინარეების ყვირილის, ძირულის ქვემო დინებების, დუმალის, საძალიხევის, ხელმოსმულისა და სხვა ღრმა და ზოგან კანიონისებრი ხეობებით. პლატო დახრილია ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ. დანაწევრების სიღრმე 30–350 მეტრის ფარგლებშია. ჭიათურის პლატოს აბსოლუტური სიმაღლე 300–900 მეტრია. ხეობებს შორის ოდნავ დახრილი, დატალღული ვაკეებია, კორბოულის აღმოსავლეთით ამართულია გორაძირის წყვილი ვულკანური კონუსი. ჭიათურის პლატოზე ბევრგანაა მეწყერები და კლდენაზვავები. ზედაცარცულ კირქვებში განვითარებულია კარსტული ძაბრები, მღვიმეები. აქ 100–ზე მეტი მღვიმეა აღრიცხული. მრავალ მღვიმეში აღმოჩენილია ქვის ხანის ნაშთები (დევისხვრელი, მღვიმევი, გვარჯილისკლდე, რგანი, ჯრუჭულა, სამგლეკლდე, ორთვალაკლდე, ძუძუაკლდე). საყურადღებოა აგრეთვე სვერის, ნიგოზეთის ბერევისისა და სხვა კარსტული მღვიმეები, ნიგოზეთის „ერდოებიანი დერეფანი“. პლატოზე ხემცენარეულობა უმეტესად განადგურებულია და მხოლოდ ხეობათა ციცაბო გვერდებზეა შემორჩენილი მეორადი ტყე–ბუჩქნარი. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჭიათურის პლატო ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 394-395.
ხოჯა დეჰანი

ხოჯა დეჰანი – XIII საუკუნის თურქი პოეტი, წარმოშობით ხორასნიდან იყო. დასახლდა კონიაში და სელჩუკთა სულთნის ალაედინ III–ის კარზე მოღვაწეობდა. წერდა ღაზალებს და კასიდებს. სულთნის ბრძანებით დაუწერია „სელჩუკური შაჰნამე“, რომელსაც ჩვენამდე არ მოუღწევია. მისი ლექსები საერო მოტივებზეა აგებული, ფორმით სრულყოფილია და სტრუქტურით სპარსულ კლასიკურ ლექსს უახლოვდება. მისი მსოფლმხედველობა ეყრდნობა არა მისტიკურსა და ირეალურს, არამედ ამქვეყნიურს. ხოჯა დეჰანის შემოქმედებამ მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინა დივანის (კლასიკური) ლიტერატურის ჩამოყალიბებასა და განვითარებაზე. ჯაველიძე ე., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 506.
გამქრალი ქალწული (საფოსტო მარკა)

გამქრალი ქალწული (ინგლ. Missing Virgin) — ბრიტანეთის ვირჯინიის კუნძულებზე 1867 წელს გამოშვებული ლეგენდარული საფოსტო მარკა. საფოსტო მარკა დაიბეჭდა თეთრ ტონირებულ ქაღალდზე ლითოგრაფიული ტექნოლოგიით ლონდონში Waterlow and Sons Ltd. (ვატერლოუ და ძმები შპს) გამომცემლობაში. დიზაინი და ყალიბი მოამზადა Nissen & Parker Ltd (ნისენ ანდ პარკერ შპს). მარკაზე ჭიაფერი და შავი ფერების გამოყენებით გამოსახულია წმინდა ურსულას გამოსახულება. მარკის ნომინალი შეადგენდა 1 შილინგს. ერთ ფურცელზე 4 რიგად განლაგებული იყო 5-5 მარკა, სულ 20 მარკა. მარკები დაკბილულია, პერფორირებული. XIX საუკუნის ბოლოს ცნობილმა ინგლისელმა ფილატელისტმა ედუარდ ბეკონმა ლონდონში დაიქირავა რამდენიმე წიგნი, სადაც მან აღმოაჩინა ვირჯინიის კუნძულების პირველი მარკების საცდელი მატრიცებისა და ესსეები და მანამდე უცნობი ვირჯინიის კუნძულების მეორე გამოშვების 1 შილინგიანი მარკა. ბრიტანეთის ვირჯინიის კუნძულების პირველი საფოსტო მარკები გამოვიდა 1866-1867 წლებში. მარკის ნახატზე ცენტრში შავი საღებავით გამოსახული იყო წმინდა ურსულა. განსაკუთრებით საინტერესო იყო, ბეკონისათვის უცნობი მეორე გამოშვების 1 შილინგიანი მარკა, რომელიც უნიკალური იყო თავისი უიშვიათესი ბეჭდვითი ხარვეზის გამო - მარკის შუაგულში წმინდანის ნაცვლად გამოსახული იყო სხივოსანი თეთრი ფიგურა. მიზეზი, თუ რამ გამოიწვია ასეთი შეცდომა, დაუდგენელი რჩება. 1981 წელს ლონდონის ფილატელისტურმა ჟურნალმა გამოაქვეყნა მოსაზრება, რომ ”გამქრალი ქალწულის” ბეჭდვითი ხარვეზი განპირობებულია ორი ფურცლის მიწებებით, რის შედეგადაც საღებავი მიიღო მხოლოდ ზედა ფურცელმა. ტიპოგრაფიული მონაცემების თანახმად, აღნიშნული მარკის ბეჭდვა ორ ეტაპად მიმდინარეობდა. ჯერ იბეჭდებოდა ვარდისფერ-ჭიაფერის საღებავით და შემდეგ შავი საღებავით. ბოლოს ხდებოდა დაკილვა-პერფორაცია. ბუნებრივია, გაუგებარია სად დაირღვა ტექნოლოგიური პროცესი, როგორ გამორჩა ფურცელს შავი საღებავის დადების ეტაპი ან ასეთი ფურცელი რატომ მოხვდა პერფორაციის ეტაპზე. არსებობს კიდევ ერთი მოსაზრება, რომ მარკაზე წმ. ურსულა კი არა იტალიელი ფერმწერის გვიდო რენის წმ. ქალწული მარიამია გამოსახული, რაც ნაკლებ დამაჯერებელია, რადგან წმ. ურსულა არის ვირჯინიის კუნძულების მფაველი წმინდანი და ამ ტერიტორიის პირველ საფოსტო მარკებზე სწორედ მისი გამოსახულება უნდა ყოფილიყო. დღეისათვის შემორჩენილია ”გამქრალი ქალწულის” ოთხი-ხუთი ეგზემპლარი: ერთი მათგანი ბრიტანეთის სამეფო კოლექციის კუთვნილებაშია და ინახება ბუკინგემის სასახლეში, ოთხი მარკა ინახება ბილ ფრეიზერის კოლექციაში (ინგლ. Bill Fraser). არსებობს კიდევ ერთი ეგზემპლარი უცნობი კერძო კოლექციონერის საკუთრებაში. «გამქრალი ქალწულის» შემონახული ეგზემპლარებიდან ყველაზე კარგ მდგომარეობაში მყოფი მარკის (IV პოზიცია) სააუქციონო ფასი 2005 წლის მდგომარეობით არის 143 000 აშშ $. საქართველოს საფოსტო მარკების კატალოგი ↑ 100 000 აშშ$ -ზე მეტი 2005 წლის აუქციონის - Greg Manning Auctions, Inc. - შეფასებით ↑ Glossary of Stamp Collecting Terms დაარქივებული 2012-02-04 საიტზე Wayback Machine. at «Askphil.org» დაარქივებული 2012-02-04 საიტზე Wayback Machine. ↑ ვირჯინიის კუნძულების ადგილობრივი გაზეთის «The Island Sun» დაარქივებული 2007-10-16 საიტზე Wayback Machine. ინფორმაცია ↑ 2005 წლის 21 ივნისის Greg Manning Auctions, Inc. აუქციონის მონაცემებით
ტაიბეის მეტროპოლიტენი

ტაიბეის მეტროპოლიტენი (ტრად. ჩინ.: 臺北捷運) — მეტროპოლიტენის სისტემა ტაივანის ქალაქ ტაიბეიში. ტაიბეის მეტროში 2 სახის სადგურია - მიწისქვეშა და ესტაკადა. სადგურთა სახელები ჩინურ და ინგლისურ ენებზე წერია. ამასთან Tucheng-ის ხაზზე ვხვდებით ლათინური ტრანსკრიფციით შესრულებულ ჩინურ (漢語拼音) და ტაივანურ (通用拼音) ფინინებს (მაგ.: Fuzhong და Fujhong შესაბამისად). ტაიბეის მეტროს ყველა სადგური აღჭურვილია ექსკალატორებითა და ლიფტებით, რომლებიც განკუთვნილია მოხუცებისა და ინვალიდებისათვის. იქ, სადაც მგზავრთა დიდი ნაკადია, პლატფორმებს გზებისგან ბარიერები აშორებს. ყველა სადგურზე არის საინფორმაციო ტაბლო, რომელიც აჩვენებს ზუსტ დროს, მომდევნო მატარებლის მოსვლამდე დარჩენილ დროს და მის ბოლო გაჩერებას. ასევე, არის უფასო საპირფარეშოები და საინფორმაციო ჯიხურები. ტაიბეის მეტროს სადგურთა სია მგზავრობის ღირებულება დამოკიდებულია მარშრუტზე და საშუალოდ მერყეობს 20-დან 65 ახალ ტაივანურ დოლარამდე. ბილეთი წარმოადგენს ლურჯი ფერის ”სმარტ-ჟეტონს”. სადგურზე შესასვლელად საჭიროა მისი მოთავსება ტურნიკეტის სენსორში, გამოსვლისთვის კი - ჩაგდება ჟეტონებისთვის განკუთვნილ ნახვრეტში. ჟეტონები იყიდება ავტომატურ სალაროებში. მის შესაძენად საჭიროა, ბილეთების რაოდენობისა და ფასის მითითება, შემდეგ კი თანხის გადახდა. ავტომატური სალარო იღებს მონეტებსა და კუპიურებს 100 ახალი ტაივანური დოლარის ფარგლებში. იმ შემთხვევაში, თუ მგზავრს მხოლოდ მსხვილი კუპიურები აქვს, მათი დაშლა შეუძლია გადამცვლელ აპარატზე, რომელიც სალაროსთან დგას. ხაზი Muzha: «Zhongshan Junior High School» — «Taipei Zoo», 10,5 კმ., 12 სადგური. ხაზი Danshui: «C.K.S. Memorial Hall» — «Danshui» ( Xinbeitou-ის ჩათვლით), 23,5 კმ., 22 სადგური. ხაზი Zhonghe: «Guting» — «Nanshijiao», 5,4 კმ.,, 4 სადგური. ხაზი Xiaonanmen: «Ximen» — «C.K.S. Memorial Hall», 1,6 კმ., 1 სადგური(«Xiaonanmen»). ხაზი Xindian: «Xindian» — «C.K.S. Memorial Hall» ( Xiaobitan-ის ჩათვლით), 11,2 კმ., 10 სადგური. ხაზი Nangang: «Nangang» — «Ximen», 10,9 კმ., 12 სადგური. ხაზი Banqiao: «Ximen» — «Fuzhong», 7,2 კმ., 5 სადგური. ხაზი Tucheng: «Fuzhong» — «Yongning», 5,5 კმ., 4 სადგური. ხაზები Nangang, Banqiao და Tucheng — ერთ ხაზს მიეკუთვნებიან, რომელსაც ეწოდება Bannan. ხაზს ემსახურება დეპო Nangang. ხაზები Danshui და Xindian — აგრეთვე ერთ ხაზს მიეკუთვნებიან. არსებობს 2 მარშრუტი: «Danshui» — «Xindian» და «Beitou» — «Nanshijiao». ხაზს ემსახურება დეპო Beitou. Muzha — არის მსუბუქი მეტროს ხაზი, რომელსაც ემსახურება დეპო Muzha. ტაიბეის მეტროპოლიტენი აღჭურვილია C301, C321, C341 და C371 ტიპის ექვსვაგონიანი მატარებლებით. ვაგონებში მოხუცების, ინვალიდების და ორსული ქალებისთვის გამოყოფილია ლურჯი ფერის ადგილები. Muzha -ს ხაზი აღჭურვილია ოთხვაგონიანი Matra VAL 256-ს ტიპის ავტომატური მატარებლებით. ვაგონებში სადგურთა გამოცხადება ხდება პუტუნხუას, კანტონურ , ტავიანურ დიალექტებზე და ინგლისურად. მეტროპოლიტენების სია ტაიბეის მეტროპოლიტენის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2014-10-28 საიტზე Wayback Machine.
ჰერენკიმზეეს სასახლე

ახალი ჰერენკიმზეეს სასახლე (გერმ. Neues Schloss Herrenchiemsee) მდებარეობს ბავარიაში, ხიმის ტბის კუნძულ ჰერენკიმზეეზე. იგი აგებულ იქნა ბავარიის მეფე ლუდვიგ II-ის ბრძანებით 1878-1886 წლებში. სასახლე აბსოლუტიზმის სტილშია აგებული. მას გარს ერტყმის დიდებული ლაბირინთებიანი ბაღები, უზარმაზარი და მდიდრულად მოჩუქურთმებული შადრევნები, ტალავრები და საკუთარი ნავთსაყუდელი. სასახლე თავდაპირველად ჩაფიქრებული იყო როგორც ვერსალის სასახლის ასლი, მაგრამ უსახსრობის და ლუდვიგ II-ის სიკვდილის შემდგომ ეს ჩანაფიქრი აუსრულებელი დარჩა. ამიტომ აქ თვალისმომჭრელად მდიდრული ოთახების, სამეფო საძინებელსა და სარკეებიანი დარბაზის გვერდით გვხვდება უფულობის გამო დაუსრულებული სრულიად ცარიელი დარბაზები. დღეს ამ ოთახებში „მეფე ლუდვიგ II-ის მუზეუმია“ განთავსებული. ლუდვიგ II-ეს ჰერენკიმზეეს სასახლე პირად რეზიდენციად სურდა, რომლის იდილიურ გარემოშიც იგი ყოველდღიურობას გაერიდებოდა. შადრევნის ნიმუში ფრონტალური ხედი სარკეებიანი დარბაზი ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჰერენკიმზეეს სასახლე ოფიციალური საიტი
აფიონ-ყარაჰისარი

აფიონ-ყარაჰისარი (თურქ. Afyonkarahisar; kara — შავი, hisar — ციხე.)— ქალაქი დასავლეთ თურქეთში, აფიონ-ყარაჰისარის პროვინციის დედაქალაქი. მდებარეობს ქვეყნის შიგნით მთიან ზონაში ეგეოსის ზღვიდან, ანკარიდან სამხრეთ-დასავლეთით 250 კმ-ზე. 2012 წლის აღწერის თანახმად მოსახლეობა 186,991 კაცი. მაღალი სიმაღლის გამო ზამთარი ცივია და გზები იყინება. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: აფიონ-ყარაჰისარი Governor's office დაარქივებული 2005-11-05 საიტზე Wayback Machine. Afyonkarahisar community and information დაარქივებული 2008-04-14 საიტზე Wayback Machine. ↑ Lewis Thomas (Apr 1, 1986) Elementary Turkish. Courier Dover Publications, გვ. 12. ISBN 978-0486250649.
ფუკუოკის მეტროპოლიტენი

ფუკუოკის მეტროპოლიტენი (იაპონ. 福岡市地下鉄) — მეტროპოლიტენის სისტემა იაპონიის ქალაქ ფუკუოკაში. გაიხსნა 1972 წელს. შედგება 3 გადამკვეთი ხაზისგან. მეტროპოლიტენების სია
აქსარაი

აქსარაი (თურქ. Aksaray) — ქალაქი ცენტრალური ანატოლიის რეგიონში, თურქეთში, აქსარაის პროვინციის დედაქალაქი. 2012 წლის მოსახლეობის აღწერის თანახმად ქალაქში ცხოვრობდა 186,599, ხოლო პროვინციაში 270,528 კაცი. აქსარაი წარმოადგენდა ერთ-ერთ მნიშვნელოვან პუნქტს, რომელზეც გადიოდა დიდი აბრეშუმის გზა. ოფიციალური საიტი
გრიგოლ ქეშელაშვილი

გრიგოლ ნიკოლოზის ძე ქეშელაშვილი (დ. 31 აგვისტო [ ძვ. სტ. 17 აგვისტო], 1906, თბილისი) — ქართველი აგრონომი, სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი (1967), პროფესორი (1968), საქართველოს სსრ მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1984), სკკპ წევრი 1939 წლიდან. 1931 წელს დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი. 1938–1981 წლებში ამავე ინსტიტუტის ზოგადი მიწათმოქმედების კათედრის გამგე იყო. შეისწავლა საქართველოს მინდვრის კულტურებისათვის ნიადაგის დამუშავების ძირითადი საკითხები, აგრეთვე სარეველა მცენარეები და მათთან ბრძოლის საშუალებები. ავტორია სახელმძღვანელოებისა: „მიწათმოქმედება და მემცენარეობა“ (1964); „ზოგადი მიწათმოქმედება“ (თანაავტორი, 1975); „სოფლის მეურნეობის საფუძვლები“ (თანაავტორი, 1972); „საქართველოს სარეველა მცენარეულობა და მასთან ბრძოლის საშუალებები“ (1966) და სხვა. დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშის ორდენითა და მედლებით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 504.
კიოტოს მეტროპოლიტენი

კიოტოს მეტროპოლიტენი (იაპონ. 京都市営地下鉄) — მეტროპოლიტენის სისტემა იაპონიის ქალაქ კიოტოში. შედგება 2 გადამკვეთი ხაზისგან, რომლებიც ნაწილობრივ გადიან ქუჩებში, ქალაქის შემოგარენში და ქალაქ ოცუში. მწვანე ხაზი იშლება სამხრეთით. აქ უერთდება „კინტეცუს“ ფირმის სარკინიგზო გზას, რომელიც მიდის ნარამდე იამატო-საიდაი-ძის გადასაჯდომი ხაზით. გააჩნია პირდაპირი ხაზებიც. მწვანე ხაზი გადის ცენტრალური სადგურის (სადგური „კიოტო“) გავლით. წითელი ხაზი იშლება აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ და გრძელდება „კიოტო ჰაისპიდ-რეილის“ ფირმით ქალაქ უძიში მდებარე როკუძიძოს სადგურამდე; ამ ხაზის გვერდითი შტო კი სადგურ მისსასაგიდან დასავლეთით (კეიჰან კეისინის ხაზი) ქალაქ ოცუმდე გრძელდება. 2 ხაზი იკვეთება სადგურ კაკასუმაოკზე. ↑ ტაკედას ჩათვლით ↑ იამატო-საიდაი-ძის ჩათვლით ↑ ფირმა კიოტო ჰაისპიდ-რეილი ↑ მისსასაგისა და სანძიო კეიხანის ჩათვლით მეტროპოლიტენების სია Public transport in Kyoto კიოტოს მეტროპოლიტენი საიტზე urbanrail.net (ინგ.) დაარქივებული 2009-04-02 საიტზე Wayback Machine.
სანტო-დომინგოს მეტროპოლიტენი

სანტო-დომინგოს მეტროპოლიტენი — მეტროპოლიტენის სისტემა დომინიკელთა რესპუბლიკის დედაქალაქ სანტო-დომინგოში. შედგება 1 ხაზისგან, სიგრძით 14,5 კმ. და 16 სადგურით. ხაზის ჩრდილო ნაწილი წარმოდგენილია ესტაკადებით, ცენტრალური და სამხრეთი ნაწილი კი - მიწისქვეშაა. მშენებლობა მიმდინარეობდა 2005 წლიდან. პირველი საცდელი მატარებლები 2008 წლის 22 დეკემბერს გაუშვეს. მგზავრებისთვის კი ხაზი გაიხსნა - 2009 წლის 30 იანვარს. გამოიყენება ფირმა ”Alstom”-ის 19 სამვაგონიანი მატარებელი,. (ისევე როგორც ბარსელონას მეტროპოლიტენში). მეტრო მუშაობს 6:00-დან 23:00 საათამდე. მატარებლებს შორის 5 წუთიანი ინტერვალებია. მეტროპოლიტენების სია სანტო-დომინგოს მეტროპოლიტენი საიტზე urbanrail.net
თუზის ტბა

თუზის ტბა (თურქ. Tuz Gölü) — სიდიდით მეორე ტბა თურქეთში. მდებარეობს ანატოლიის ცენტრალურ ნაწილში, კონიიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 105 კილომეტრზე და ანკარიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 150 კილომეტრზე. თურქულად მისი სახელი ითარგმნება, როგორც „მარილიანი ტბა“. ტბის მარილიანობა შეადგენს 340 ‰-ს. ცოცხალი ორგანიზმები ტბაში არ გვხვდება. აქ არსებულ სამ საბადოზე მოიპოვებენ თურქეთის მარილის საჭირო რაოდენობის 70 %-ს. 2001 წელს თუზის ტბა და მისი მიმდებარე ტერიტორია გამოცხადდა დაცულ ტერიტორიად. გაუდინარია. მსოფლიოს უდიდესი ტბების სია ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 701.
ლიპიდები

ლიპიდები (ბერძ. λίπος, lípos — ცხიმი) — ცხიმისებრი ნივთიერებები, რომლებიც ყველა ცოცხალი უჯრედის შედგენილობაში შედის და განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს სასიცოცხლო პროცესებისათვის - განაპირობებს უჯრედის განვლადობას, მოქმედებს მრავალი ფერმენტის აქტივობაზე, მონაწილეობს ნერვული იმპულსის გადაცემაში, კუნთის შეკუმშვაში, უჯრედებს შორის კონტაქტობის წარმოქმნაში, იმუნოქიმიურ პროცესებში. ლიპიდები ქმნის ენერგეტიკულ რეზერვს, მცენარეთა და ცხოველთა წყალგაუმტარ და თერმომოსაიზოლაციო საფარველს და იცავს მათ მექანიკური დაზიანებისაგან. ლიპიდების უმრავლესობა უმაღლესი ცხიმოვანი მჟავების, სპირტების ან ალდეჰიდების წარმოებულია. ქიმიური შემადგენლობის მიხედვით ლიპიდებს ყოფენ რამდენიმე კლასად. ორგანიზმში ლიპიდები განიცდის ფერმენტულ ჰიდროლიზს ლიპაზების ზემოქმედებით, განთავისუფლებული ცხიმოვანი მჟავები აქტივდებიან ადენოზინფოსფორის მჟავებთან (უმთავრესად ატფ-თან) და კოფერმენტ A-თან ურთიერთმოქმედების გზით, შემდეგ კი იჟანგებიან. დაჟანგვა მიმდინარეობს ორნახშირბადიანი ფრაგმენტების მოხლეჩით რეაქციათა თანამიმდევრულ რიგში (ე. წ. ß-დაჟანგვა). გამოყოფილი ენერგია ხმარდება ატფ-ის წარმოქმნას. უჯრედებში მრავალი ლიპიდები ცილებთან ქმნის კომპლექს (ლიპოპროტეიდებს) და შეიძლება გამოიყოს მხოლოდ ამ კომპლექსის დაშლის შემდეგ. ფიზიოლოფიური დანიშნულების მიხედვით ლიპიდები იყოფა ორ ჯგუფად: პროტოპლაზმური ლიპიდები,რომლებიც უჯრედის სხვადასხვა სტრუქტურაში გვხვდება და რომელთა რაოდენობა პრაქტიკულად უცვლელია სათადარიგო ანუ სარეზერვო ლიპიდები, რომლებიც ქმნის ე .წ. ცხიმოვან ქსოვილს (კანქვეშა,ბადექონში). მათი რაოდენობა ორგანიზმში ცვალებადია. სტრუქტურული აგებულების მიხედვით ლიპიდები იყოფა მარტივ ლიპიდებად, რთულ ლიპიდებად, სტეროიდებად და ლიპიდების წარმოებულებად. ლიპიდების მოლეკულები წყლის მოლეკულებთან კავშირს ვერ ამყარებენ, თითქოს ეშინიათ მათი და გაურბიან. ყველა მათგანს წყლის სიძულვილი აერთიანებს, ერთმანეთს პოულობენ, უკავშირდებიან და წყლის ზედაპირზე ლაგდებიან ასეთ ნივთიერებებს ჰიდროფობურ ნივთიერებებს უწოდებენ (ფობია შიშს ნიშნავს). ნივთიერებას, რომელიც წყალში კარგად იხსნება, წყლის მოყვარული ანუ ჰიდროფილიური ნივთიერება ჰქვია. ლიპიდების ჰიდროფობურობას გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს მემბრანისა და საერთოდ, უჯრედის სტრუქტურის ჩამოყალიბებისთვის. ძალზე მნიშვნელოვანია ლიპიდების ენერგეტიკული ფუნქცია. მათი წვისას, უჯრედში ნახშირწყლების წვასთან შედარებით, გაცილებით მეტი ენერგია გამოიყოფა. ამიტომ ცოცხალი ორგანიზმები ლიპიდებს ხშირად იმარაგებენ. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ლიპიდები ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 248-249. Bhagavan NV (2002). Medical Biochemistry. San Diego: Harcourt/Academic Press. ISBN 0-12-095440-0.  Devlin TM (1997). Textbook of Biochemistry: With Clinical Correlations, 4th, Chichester: John Wiley & Sons. ISBN 0-471-17053-4.  Stryer L, Berg JM, Tymoczko JL (2007). Biochemistry, 6th, San Francisco: W.H. Freeman. ISBN 0-7167-8724-5.  Van Holde KE, Mathews CK (1996). Biochemistry, 2nd, Menlo Park, Calif: Benjamin/Cummings Pub. Co. ISBN 0-8053-3931-0.
იზნიქის ტბა

იზნიქის ტბა (თურქ. İznik Gölü) — ტბა ჩრდილო-დასავლეთ თურქეთში, ბურსის პროვინციაში, სტამბოლიდან 125 კილომეტრი. მდებარეობს ჩრდილო ანატოლიის რღვევის აქტიურ ზონაში, ზღვის დონიდან 85 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 298 კმ². მაქსიმალური სიღრმე 80 მეტრი. სანაპიროებზე არის ტყეები და ვენახები. იზნიქის ტბის ჩრდილოეთით გაწოლილია სამანლის ქედი. ტბის აღმოსავლეთ სანაპიროზე მდებარეობს უძველესი ქალაქი იზნიქი. ↑ Joel W. Hedgpeth, Treatise on Marine Ecology and Paleoecology, 1957
იზნიქი

იზნიქი (თურქ. İznik; ბერძ. Νίκαια) — ქალაქი და რაიონი თურქეთის ბურსის პროვინციაში. იზნიქის ისტორიული სახელია ნიკეა. ქალაქი მდებარეობს იზნიქის ტბის აღმოსავლეთ სანაპიროზე. ქალაქის მთავარი ღირსშესანიშნაობაა ბიზანტიური ციხესიმაგრის კედლები. 1922 წლამდე ქალაქში შემონახული იყო მოზაიკით მორთული მიძინების ეკლესია, მცირე აზიაში ბიზანტიური ხელოვნების ყველაზე მნიშვნელოვანი ნიმუში. 1922 წელს დაანგრია თურქეთის ხელისუფლებამ. მთავარი სტატია: ნიკეა. ქალაქის დაარსების ზუსტი თარიღი უცნობია. თავდაპირველი ქალაქი, რომელიც ანკორეს, ან ჰელიკორეს სახელით იყო ცნობილი, დაანგრიეს მიზიელებმა. ძვ. წ. 316 წელს აღადგინა ანტიგონე I ცალთვალამ და თავის პატივსაცემად უწოდა ანტიგონია (ბერძ. Αντιγόνεια). ძვ. წ. 301 წელს ქალაქი გადავიდა თრაკიის მეფის, ლისიმაქეს ხელში, რომელსაც მან თავისი ცოლის, ნიკეას პატივსაცემად ნიკეა უწოდა. ქალაქმა დიდი როლი ითამაშა ქრისტიანობის განვითარებაში. მასში ჩატარდა ორი მსოფლიო საეკლესიო კრება: 325 წელს — ნიკეის პირველი საეკლესიო კრება 787 წელს — ნიკეის მეორე საეკლესიო კრება 1078 წელს ქალაქი გადავიდა თურქი სელჯუკების ხელში. 1097 წლის ჯვაროსნებისა და ბიზანტიელების ალყის შემდეგ, ქალაქი კვლავ ბიზანტილებების ხელში დაბურნდა (1330 წლამდე). 1204—1261 წლებში ქალაქი ნიკეის იმპერიის დედაქალაქია. დაახლოებით 1330 წელს ქალაქი დაიპყრეს თურქებმა და შევიდა ოსმანთა იმპერიის შემადგენლობაში. იმ დროიდან ქალაქი ატარებს თავის ამჟამინდელ სახელწოდებას – იზნიქი. ქალაქის ოფიციალური საიტი რაიონის ოფიციალური საიტი Pictures of the city and many examples of the pottery it is famous for Pictures from an Istanbul museum where masterpieces of İznik "pottery" are on display Golyaka Village, Bursa დაარქივებული 2021-06-16 საიტზე Wayback Machine.
ჩილდირი

ჩილდირი (თურქ. Çıldır; ქართ. ჩრდილი, ჩრდილის ტბა) — ტბა თურქეთში, მდებარეობს აღმოსავლეთ ანატოლიაში, ყარსის ზეგანზე, მთათა შესაყარზე, ზღვის დონიდან 1959 მეტრი. ფართობი 120 კმ², სიღრმე — 42 მეტრი. ერთვის რამდენიმე მდინარე. წყალი გამოყენებულია სარწყავად. სანაპიროზე განლაგებულია სოფლები. ზამთარში ტბა იყინება. Çıldırlilar-ჩილდირელები დაარქივებული 2011-02-07 საიტზე Wayback Machine. (თურქული)
ეგირდირის ტბა

ეგირდირის ტბა (თურქ. Eğirdir Gölü) — მტკნარი ტბა თურქეთში, ტავრის მთებში, თურქეთის სამხრეთ-დასავლეთით. ანთალიიდან 186 კილომეტრი. ზედაპირის ფართობი 482 კმ², მაქსიმალური სიღრმე 16,5 მეტრი. ტბაში ორი კუნძულია: ჯან-ადა („სიცოცხლის კუნძული“) და ეშილ-ადა („მწვანე კუნძული“), რომლებიც ქალაქ ეგირდირთან დაკავშირებულია დამბით. EğirdirTurkey.com დაარქივებული 2011-03-15 საიტზე Wayback Machine. Eğirdir Guide and Photo Album
აყსუ

აყსუ (თურქ. Aksu „თეთრი მდინარე“) – მდინარე თურქეთში, ანთალიის პროვინციაში, თურქეთის სამხრეთ–დასავლეთით, სათავე აქვს ტავრის მთებში. სიგრძე 162 კილომეტრი. სიგანე – 100 მეტრი, სიღრმე – 3 მ. მდინარის ზემოთში მდებარეობს ტბა კოვადა, ქვემოთში კი კარაკაორენის წყალსაცავი. Çapraz, Soner and Arslan, Naime (2005) "The Oligochaeta (Annelida) Fauna of Aksu Stream (Antalya)" Turkish Journal of Zoology 29: pp. 229-236 დაარქივებული 02-12-2006 საიტზე Wayback Machine.
ლინდერჰოფის სასახლე

ლინდერჰოფის სასახლე (გერმ. Schloss Linderhof) მდებარეობს ბავარიაში, ობერამერგაუს მახლობლად. იგი აშენებულ იქნა ბავარიის მეფის ლუდვიგ II-ის ბრძანებით 1874-1878 წლებში. უწინ სასახლის ადგილზე მდებარეობდა ბავარიის მეფეთა სანადირო სახლი, რომლის აღმოსავლეთ ფლიგელი ლუდვიგმა ჯერ კიდევ 1869 წელს შეაკეთებინა. 1871 წელს რესტავრაცია გაუკეთდა დასავლეთ ფლიგელსაც. 1874 წელს ლუდვიგმა სანადირო სახლი დღევანდელ სასახლის ადგილზე გადაატანინა და გენერალური რესტავრაციის შემდგომ სასახლედ გადააკეთებინა. სასახლის კომპლექსი შევსებულ იქნა ბაღით, შადრევნით, მავრიტანიული კიოსკით, მაროკოული სახლით, ვენერას მღვიმით და საძაღლეთი. ლინდერჰოფის სასახლე ლუდვიგ II-ის სასახლეებიდან ყველაზე პატარაა და ერთადერთია, რომელიც დასრულებულ იქნა. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ლინდერჰოფის სასახლე Official homepage of Linderhof Linderhof Palace დაარქივებული 2016-11-11 საიტზე Wayback Machine. Photo Tour of Linderhof castle დაარქივებული 2009-02-02 საიტზე Wayback Machine. , more castle details. Linderhof tour review Photo Gallery of Linderhof დაარქივებული 2015-09-24 საიტზე Wayback Machine.
რუმინეთის მართლმადიდებელი ეკლესია

რუმინეთის მართლმადიდებელი ეკლესია (რუმ. Biserica Ortodoxă Română) — ავტოკეფალური, მართლმადიდებელი ეკლესია, უკავია მე–7 ადგილი მართლმადიდებელ ეკლესიათა დიფტიქში. პირველი საეკლესიო ორგანიზაცია რუმინეთში IV საუკუნეში დაარსდა, ხოლო ავტოკეფალური ეკლესიის სტატუსით არსებობს 1925 წლის 4 თებერვლიდან. ეკლესია იყოფა 5 სამიტროპოლიტო ოლქად, რომლებიც თავის მხრივ იყოფიან საეპისკოპოსო ეპარქიებად, არის 296 მონასტერი და 97 მამათა და დედათა სავანისაგან. ჰყავს 20 მილიონიანი მრევლი. უმაღლესი მმართველი ორგანოა წმინდა სინოდი, რომლის შემადგენლობაშიც შედის პატრიარქი და რუმინეთის ეკლესიის მღვდელმთავრები. მირონი 1925–1938 ნიკოდიმი 1939–1948 იუსტინიანი 1948–1977 იუსტინი 1977–1986 თეოქტისტე 1986–2007 დანიელი 2007–დან ავტოკეფალური მართლმადიდებელი ეკლესიები რუმინეთის პატრიარქები Romanian Patriarchy The Metropolitanate of Moldavia and Bucovina and the Archdiocese of Iaşi Boscorodirea Romanian Orthodox Church დაარქივებული 2005-09-24 საიტზე Wayback Machine. Portal Ortodox Românesc Romanian Patriarchs დაარქივებული 2021-12-05 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) Pilgrimage Centre in Iaşi, Romania დაარქივებული 2012-02-04 საიტზე Wayback Machine. Article on Romanian Orthodox Church on CNEWA website დაარქივებული 2009-01-15 საიტზე Wayback Machine.
ალბანეთის მართლმადიდებელი ეკლესია

ალბანეთის მართლმადიდებელი ეკლესია — მართლმადიდებლური ავტოკეფალური ეკლესია, უკავია მე–12 ადგილი მართლმადიდებელი ეკლესიის დიფტიქში. ალბანეთში პირველი ქრისტიანული გაერთიანებები ცნობილია III საუკუნიდან, ხოლო პირველი საეპისკოპოსო კათედრა დაარსდა X საუკუნეში და მალევე დაექვემდებარა ეპარქიის სახით ბულგარეთის ეკლესიას, ხოლო XVIII საუკუნის II ნახევრიდან კონსტანტინოპოლის ეკლესიის იურისდიქციაშია. ალბანეთის მართლმადიდებელი ეკლესია დააარსეს ალბანელმა ემიგრანტებმა. ამ საქმეში დიდი როლი შეასრულა ალბანეთის რელიგიურმა და პოლიტიკურმა მოღვაწემ თეოფან ნოლიმ. 1912 წელს ბერძნული ეკლესიის წინააღმდეგობის მიუხედავად ალბანეთის ეკლესიამ ავტოკეფალია მიიღო დამოუკიდებლობასთან ერთად. ენვერ ხოჯას კომუნისტურმა რეჟიმმა 1967 წელს დაწყებული ათეისტური კამპანიის შედეგად, ისევე როგორც სხვა კონფესიები, მთლიანად გაანადგურა ალბანეთის ეკლესია. მოსპო მრავალი სიწმინდე, სიკვდილით დასაჯა ან ციხეებში ამოხოცა მღვდელმთავრები. 1991 წელს კონსტანტინეპოლის პატრიარქმა აღადგინა განადგურებული საეკლესიო იერარქია. 1992 წლის 24 ივნისიდან ეკლესიას მეთაურობს ტირანისა და სრულიად ალბანეთის მიტროპოლიტი, უნეტარესი ანასტასი (წარმოშობით ბერძენი). მართლმადიდებელია ალბანეთის მოსახლეობის 20 %. მართლმადიდებელი იყო ალბანეთის პრეზიდენტი 2002–2007 წლებში ალფრედ მოისიუ. ავტოკეფალური მართლმადიდებელი ეკლესიები ალბანეთის პატრიარქები ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ალბანეთის მართლმადიდებელი ეკლესია Воскресение // Нескучный сад. — № 3 (20), 2006. Архиепископ Анастасий: Восстанавливая Албанскую церковь // www.pravoslavie.ru Мы ощущаем себя частью вселенского православия: Интервью с Блаженнейшим Анастасием, Архиепископом Тиранским и всея Албании // www.pravoslavie.ru ↑ CNEWA - Autocephalous Orthodox Church of Albania