laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ჯერმუკი

ჯერმუკი (სომხ. Ջերմուկ) — ქალაქი სომხეთში ვაიოც-ძორის პროვინციაში. მდებარეობს მდინარე არფაზე, ზანგეზურის ქედის დასავლეთ პლატოზე. ერევნიდან 175 კილომეტრი. ჯერმუკი მაღალმთიანი ბალნეოლოგიური და კლიმატური კურორტია. საბჭოთა პერიოდში ქალაქი პოპულარული დასასვენებელი ადგილი იყო, განთქმული თბილი გაზაფხულით. აქ აწარმოებენ ცნობილ მინერალურ წყალ „ჯერმუკს“. სომხეთის ხელისუფლება აქტიურად ცდილობს კვლავ შესძინოს ქალაქს ტურიზმის ცენტრის მნიშვნელობა. გარდა ამისა, ასევე დაგეგმილია, რომ ჯერმუკი გახდეს მნიშვნელოვანი საჭადრაკო ცენტრი, სადაც გაიმართება მრავალი საერთაშორისო ტურნირი. სენ-რაფაელი, საფრანგეთი, 1997-დან. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჯერმუკი Jermuk article on Armeniapedia Jermuk guide on Haykland დაარქივებული 2005-02-09 საიტზე Wayback Machine. Jermuk FIDE Grand Prix 2009 დაარქივებული 2015-09-01 საიტზე Wayback Machine. Jarmuk Ashkhar resort Jermuk Armenia resort Jermuk Moscow health resort Jermuk ↑ Jermuk economy
დარვინის რინოდერმა

დარვინის რინოდერმა (ლათ. Rhinoderma darwini) — უკუდო ამფიბიების წარმომადგენელი. თავი რბილი წანაზარდით აქვს დაბოლოებული. სხეულის სიგრძე 3 სმ აღწევს. გვხვდება ჩილეში. ბინადრობს ნაკადულებში და მათ ნაპირებზე. ქვირითს ყრის ხმელეთზე, ხავსის საფენზე. 10-15 დღის შემდეგ მამალი დარვინის რინოდერმა კვერცხებს (25 ცალამდე) მბგერავ პარკში ათავსებს, სადაც ჩანასახები იჩეკებიან და თავკომბალებად გარდაიქმნებიან. კვერცხში საკვების გამოლევის შემდეგ თავკომბალები ზურგით მიეზრდებიან სისხლძარღვებით მდიდარ პარკის კედელს, ამ გზით იწყებენ კვებას და პარკში რჩებიან მეტამორფოზის დამთავრებამდე. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 385.
ალექსანდრე ნეველი

ალექსანდრე ნეველი (დ. დაახლოებით 1220 — გ. 14 ნოემბერი, 1263, გოროდეცი) — რუსი სახელმწიფო მოღვაწე, მხედართმთავარი, ნოვგოროდის მთავარი (1236-1251), ვლადიმირის დიდი მთავარი (1252-იდან), შვილი იაროსლავ ვსევოლოდის ძისა. მეთაურობდა რუსთა მხედრობას, რომელმაც რუსეთის ჩრდილოეთ-დასავლეთის მიწები დაიცვა გერმანელ და შვედ ფეოდალთა შემოსევებისაგან. 1240 წლის 15 ივლისს ალექსანდრე ნეველის რაზმმა და ნოვგოროდის სახალხო ლაშქარმა სასტიკად დაამარცხა შვედები მდინარე ნევაზე. ამ გამარჯვებისთვის შეარქვა მას ხალხმა „ნეველი“ (ნევის ბრძოლა). 1242 წლის 5 აპრილს ალექსანდრე ნეველმა ჩუდის ტბაზე გაანადგურა გერმანელი რაინდები და შეაჩერა მათი აგრესია აღმოსავლეთით (ყინულზე ბრძოლა). მას კარგად ესმოდა, რომ იმ დროს თათარ-მონღოლებთან შებმა უაზრო იყო და ოქროს ურდოსთან ურთიერთობაში ფრთხილ, შორს გამიზნულ პოლიტიკას ადგა, ამით თავიდან აიცილა ოქროს ურდოს გამანადგურებელი შემოსევები და იმასაც მიაღწია, რუსთა ჯარს მონაწილეობა არ მიეღო თათარ-მონღოლთა ლაშქრობებში. ალექსანდრე ნეველმა გააერთიანა რუსეთის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი და ჩრდილოეთ-დასავლეთი მიწები. 1251 წელს პირველი სამშვიდობო ხელშეკრულება დადო ნორვეგიასთან, 1256 წელს წარმატებით ილაშქარა ფინეთში შვედების წინააღმდეგ, რომლებმაც ერთხელ კიდევ სცადეს ბალტიის ზღვაზე გასასვლელი ჩაეკეტათ რუსეთისათვის. ალექსანდრე ნეველი სასტიკად უსწორდებოდა იმ მთავრებსა და ფეოდალებს, რომლებიც დიდი მთავრის ხელისუფლების განმტკიცებას ეწინააღმდეგებოდნენ, ამავე დროს მკაცრად ახშობდა ანტიფეოდალურ გამოსვლებს. სიკვდილის შემდეგ რუსულმა ეკლესიამ იგი წმინდანად შერაცხა. 1724 წელს პეტრე I-ის ბრძანებით ალექსანდრე ნეველის ნეშტი პეტერბურგში გადაასვენეს. 1725 წლის 21 მაისს რუსეთში დაწესდა ალექსანდრე ნეველის ორდენი. 1942 წლის 29 ივლისს კი — ალექსანდრე ნეველის საბჭოთა სამხედრო ორდენი. სურგულაძე ა., დიდი რუსი მხედართმთავრები, თბ., 1953; Пашуто В. Т., Героическая борьба русского народа за независимость (XIII в.), М., 1956; ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 296.
ნინოშვილი

საკუთარი სახელი ნინოშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან: ეგნატე ნინოშვილი (ინგოროყვა) — მწერალი თამარ ნინოშვილი — იურისტი, პოლიტიკოსი ნინოშვილი — სოფელი ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში ნინოშვილი — ისტორიული სოფელი სამტრედიის მუნიციპალიტეტში ნინოშვილის მწვერვალი — კლდოვანი მწვერვალი სვანეთის კავკასიონზე
ნინოშვილის მწვერვალი

ნინოშვილის მწვერვალი — კლდოვანი მწვერვალი საქართველოსა და რუსეთის (ყაბარდო-ბალყარეთი) საზღვარზე, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ლენტეხის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონზე, მდინარე ცხენისწყლის მარჯვენა შენაკადის — ზესხოს სათავეში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3500 მ. აგებულია პალეოზოური გრანიტოიდებითა და ქვედაიურული ასპიდური ფიქლებით. დამახასიათებელია ნივალური ლანდშაფტი. 1938 წელს მწვერვალზე ავიდა ქართველ ალპინისტთა ჯგუფი ალექსანდრე ჯაფარიძის ხელმძღვანელობით და უწოდა ეგნატე ნინოშვილის სახელი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 440.
ნიორი

ნიორი (ლათ. Allium sativum) — ერთწლოვანი ბოლქვიანი მცენარე ამარილისისებრთა ოჯახისა. ველურად გვხვდება შუა აზიის მთებში, სამხრეთ ყაზახეთში, კავკასიაში. აქვს მუქი მწვანე, ვიწრო და ლანცეტისებრი ფოთოლი. ბოლქვი 2-50-მდე კბილისაგან შედგება. კბილი დაფარულია თხელი აპკით, ხოლო მთლიანად ბოლქვი — 2-8 მბზინავი აპკით ან ქერქლით. ნიორის ზოგი ჯიში ივითარებს 60-150 სმ სიმაღლის საყვავილე ყლორტს, ყვავილში 60-450-მდე პატარა საჰაერო ბოლქვაკია. ნიორი თესლს არ იძლევა, მრავლდება კბილით და ბოლქვაკით. ბოლქვსა და მწვანე მასას იყენებენ საჭმელად, კულინარიასა და საკონსერვო მრეწველობაში. ნიორის კბილი შეიცავს 35-42% მშრალ ნივთიერებას, 6,0-7,9% ნედლ ცილას, 7,0-28,8 მგ C ვიტამინს, 0,5% რედუცირებულ შაქარს, 20-27% პოლისაქარიდებს და სხვა. ნიორს სპეციფიკურ გემოსა და სუნს აძლევს ეთერზეთი (0,23-0,74%), რომელიც ფიტოციდს შეიცავს (ამიტომ მას იყენებენ ფარმაკოლოგიაში). საქართველოში ნიორის ჯიშია გორული, იმერული და იმერული 23. რობაქიძე თ, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 441.
ბაქტრია-მარგიანეს არქეოლოგიური კომპლექსი

ბაქტრია-მარგიანეს არქეოლოგიური კომპლექსი (ოქსის ცივილიზაცია) — ცენტრალური აზიის ბრინჯაოს ხანის ცივილიზაციის თანამედროვე არქეოლოგიური აღნიშვნა, რომელიც დათარიღებულია ძველი წელთაღრიცხვის დაახლოებით 2300-1700 წლებით. ბაქტრია-მარგიანეს არქეოლოგიური კომპლექსი ლოკალიზდება ჩრდილოეთ ავღანეთის, აღმოსავლეთ თურქმენეთის, სამხრეთ უზბეკეთისა და დასავლეთ ტაჯიკეთის ტერიტორიებზე, ხოლო ცენტრირებულია ამუდარიის ზემო წელზე. ეს ადგილი აღმოაჩინა და სახელი უწოდა საბჭოთა არქეოლოგმა ვიქტორ სარიანიდიმ (1976). ბაქტრია არის ბაქტრის არეალის ბერძნული სახელწოდება (თანამედროვე ბალხი), ის, რაც დღეს ჩრდილოეთ ავღანეთს წარმოადგენს და მარგიანე მარგუს სპარსული სატრაპიის ბერძნული სახელწოდება, რომლის დედაქალაქი იყო მერვი, ესე იგი თანამედროვე თურქმენეთის სამხრეთ-აღმოსავლური ტერიტორია. ვიქტორ სარიანიდის 1970-აიანი წლების ბოლოდან დაწყებულმა არქეოლოგიურმა გათხრებმა შემდგომში მრავალ ადგილას გამოააშკარავა მრავალრიცხოვანი მონუმენტური სტრუქტურები, რომლებიც გამაგრებული იყო შთამბეჭდავი კედლებითა და ჭიშკრებით. ბაქტრია-მარგიანეს არქეოლოგიური კომპლექსის საკითხებთან დაკავშირებული ანგარიშები მეტწილად შეზღუდული იყო საბჭოთა ჟურნალისტების მიერ საბჭოთა კავშირის არსებობის უკანასკნელ წლებამდე, რის გამოც, კვლევის შედეგები დასავლეთში მნიშვნელოვნად უცნობი იყო, მანამ სანამ სარიანიდის შრომის თარგმნა დაიწყებოდა 1990-იან წლებში. ↑ The Oxus Civilization — La Civilización del Oxus ↑ e.g. Sarianidi, V. I. 1976. "Issledovanija pamjatnikov Dashlyiskogo Oazisa," in Drevnii Baktria, vol. 1. Moscow: Akademia Nauk.
კარბი

კარბი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (მერეთის თემი), მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე, მდინარე პატარა ლიახვის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 860 მეტრი, გორიდან 28 კილომეტრი. კარბსა და მის შემოგარენში შემორჩენილი არქიტექტურული ძეგლები ძირითადად XVI-XVIII საუკუნეებს განეკუთვნება, მათ შორის არის წმინდა სამების ეკლესიაც. ამ ძეგლებზე მწირი ინფორმაცია არსებობს, მიუხედავად იმისა, რომ თავად კარბი წერილობით წყაროებში XI საუკუნიდან ჩანს. სოფლის მიდამოებში ასევე გვხვდება რამდენიმე კოშკი: გნოლიძეების ციხე, დავითაშვილების ციხე, ხუბაშვილების ციხე და კიდევ სამი კოშკი. 1068 წელს სოფელში დაბანაკდა თურქ-სელჩუკთა სულთანი ალფ-არსლანი, რომელიც თავისი ლაშქრით შემოესია ქართლის სოფლებს. XVI საუკუნის II ნახევარში კარბი, რომელიც კასპთან ერთად მითვისებული ჰქონდა ბარძიმ ამილახვარს, უკან დაიბრუნა სიმონ მეფემ. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 613 ადამიანი. კარბის კოშკები კარბის ღვთისმშობლის ეკლესია კარბის წმინდა მარინეს ეკლესია კარბის წმინდა სამების ეკლესია ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 395. აფრასიძე გ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 74. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 6 სექტემბერი, 2016. ↑ საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ.5, თბ., 1990 წ., გვ. 75-76 ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
კვარხითი

კვარხითი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (მეჯვრისხევის თემი), მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე. ზღვის დონიდან 710 მეტრი, გორიდან 14 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 379 ადამიანი. კვარხითის წმინდა გიორგის ეკლესია ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 490. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
კვერნეთი

კვერნეთი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ქურთის მუნიციპალიტეტში (ძარის თემი), 1991 წლამდე შედიოდა ცხინვალის რაიონში. მდებარეობს მდინარეების დიდი ლიახვისა და აღმოსავლეთის ფრონის წყალგამყოფის აღმოსავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1040 მეტრი, ცხინვალიდან 3 კილომეტრი. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 494.
კლარსი

კლარსი — სოფელი ერედვის მუნიციპალიტეტში (გერის თემი), 1991 წლამდე შედიოდა ცხინვალის რაიონში. მდებარეობს გუდისის ქედის ჩრდილო-დასავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1400 მეტრი, ცხინვალიდან 25 კილომეტრი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 544.
ივრეთი

ივრეთი — სოფელი საქართველოში, ერედვის მუნიციპალიტეტში, ღრომის თემში. მდებარეობს მდინარე მეჯუდის მარცხენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 900 მეტრი, ცხინვალიდან 32 კილომეტრი. 1991 წლამდე შედიოდა ცხინვალის რაიონში, ხოლო 2006 წლამდე შედიოდა გორის მუნიციპალიტეტში. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ, ხოლო სოფელს დე ფაქტო აკონტროლებს სეპარატისტული სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკა, რომლის ტერიტორიაზე სოფელს მიანიჭეს ოსური სახელწოდება (ოს. Иурет). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 95. ↑ საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე — საქართველოს კანონი ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ
ლავრისხევი

ლავრისხევი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის კასპის მუნიციპალიტეტში, წინარეხის თემში. მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. მდინარე ლავრულის (მტკვრის მარჯვენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 960 მეტრზე, კასპიდან დაშორებულია 20 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 18 ადამიანი. სოფლის სამხრეთით დაახლოებით 1,5 კილომეტრზე, ტყიან ხეობაში მდებარეობს X საუკუნის I ნახევრის ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი - გუმბათოვანი ეკლესია. ლავრისხევის მეორე ნამოსახლარი ლავრისხევის ნამოსახლარი ლავრისხევის პირველი ნამოსახლარი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 102. მაკალათია ს., კავთურას ხეობა, თბ., 1960 ↑ 1.0 1.1 1.2 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II ↑ საქართველოს ისტორიის და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990 წ. გვ. 173-174
ლამისყანა

ლამისყანა — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის კასპის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარე ქსნის მარჯვენა ნაპირზე. თემის ცენტრი (სოფლები: თვაურები, ხვითი). ზღვის დონიდან 680 მეტრზე, კასპიდან დაშორებულია 16 კილომეტრით. სოფელში არის დავით გურამიშვილის მემორიალი. გვიანდელ ფეოდალურ ხანაში ლამისყანა ქსნის ერისთავების სამფლობელოში შედიოდა. XVIII საუკუნის პირველ ნახევარში იგი მუხრანბატონების გამგებლობაში გადავიდა, შემდეგ კვლავ ერისთავებს დაუბრუნდა. 1728 წელს ილზოტის წყაროზე (დღეს ამ წყაროს გურამიშვილის წყაროს ეძახიან) ლეკებმა დაატყვევეს დავით გურამიშვილი. 1795 წელს აღა-მაჰმად-ხანის ჯარის ერთი რაზმი ლამისყანაში დაამარცხა იოანე ბატონიშვილმა. XIX საუკუნის ბოლოს რუსეთის პირველი რევოლუციის პერიოდში, ზაფხულში ხშირად ეწყობოდა კლასობრივი ხასიათის შეტაკებები. 1905 წლის 23 სექტემბერს ლამისყანაში პოლიციამ გაჩხრიკა თავად ერისთავის კარ-მიდამო, სადაც აღმოაჩინა რევოლუციონერების მიერ გადამალული იარაღი და 50 ცალი პროკლამაცია. 1906 წელს მარტში კაზაკებმა ააოხრეს და გაძარცვეს მოსახლეობა, ცემით მოკლეს სამი კაცი. იარაღის ჩაუბარებლობისათვის სოფელს გადაახდევინეს 600 მანეთი ჯარიმა. 1908 წლის 17 აგვისტოს გლეხთა რევოლუციონერული გამოსვლების პასუხად ლამისყანაში დამსჯელი რაზმი ჩააყენეს. 1913 წელს ივანე ჯავახიშვილმა ლამისყანაში ჯამბაკურ ორბელიანის სასახლის ბიბლიოთეკაში მიაკვლია „ქართლის ცხოვრების“ ჩვენამდე მოღწეულ ხელნაწერთა შორის უძველესს, რომელიც გადაწერილია ალექსანდრე კახთა მეფის მეუღლის დედოფალ ანას ბრძანებით XV საუკუნის II ნახევარში (ანასეული ხელნაწერი). 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1095 ადამიანი. ლამისყანაში მცხოვრებ გვარებს შორის არიან მთის სოფლებიდან ჩამოსახლებულები. ქენქაძეები მოსული არიან ხარბლიდან და ქენქათიდან, კობაურები — საძეგურიდან, ზარიძეები — მონასტრიდან (ახლანდ. ლარგვისი). სოფლის ჩრდილო-აღმოსავლეთით გეგმით მართკუთხა ციხე-გალავანი (XVIII საუკუნე) და ორბელიანების სასახლეა (XIX საუკუნე), დასავლეთით ღვთისმშობლის ეკლესიაა, ხოლო სამხრეთ-დასავლეთით „ზედაველას“ ტყეში, ივლიტას ნიში. წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია მდებარეობს ორბელიანების სასახლის გვერდით. დავით გურამიშვილის წყარო-მემორიალი ლამისყანის ნამოსახლარი გორა ლამისყანის ნასოფლარი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 117. აფრასიძე გ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 174. ↑ 1.0 1.1 1.2 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ Ethnic composition of Georgia 2014 ↑ საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა ტ. 5. თბ., 1990 გვ. 174 ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II ↑ გვრიტიშვილი დ., ფეოდალერი საქართველოს სოციალური ურთიერთობის ისტორიიდან, თბ.: „სახელგამი“, 1955. — გვ. 76.
ინდის ცივილიზაცია

ინდის ან ჰარაპის ცივილიზაცია — კაცობრიობის ერთ-ერთი უძველესი ცივილიზაცია, ძველეგვიპტურსა და შუმერულ ცივილიზაციებთან ერთად. ამ სამიდან იკავებდა ყველაზე დიდ ფართს. ვითარდებოდა ინდის ხეობაში არიელების მოსვლამდე, ძვ. წ. III ათასწლეულში. ცივილიზაციის ძირითადი ცენტრები — ჰარაპა, ლოთჰალა და მოჰენჯო-დარო. ძვ. წ. VII ათასწლეულში ინდის ხეობაში და სარასვატში ვითარდება წინამიწათმოქმედი კულტურა, რომელსაც ეძახიან მეგარის კულტურას. ამ დროს ადამიანმა აღმოაჩინა ეფექტიანი საშუალებები ეფექტიანად მიეღო საკვები რესურსები. სწორედ ამან შესაძლებელი გახადა ადამიანის განვითარებაში სხვა დონეზე გადასვლა. ამ დონეს კულტურულ-ისტორიული კომპლექსი ეწოდა. მოჰენჯო-დაროში და სხვა ტერიტორიში აღმოჩენილია ირიგაციული მიწამოქმედების საწყისები. ასევე მოჰენჯო-დაროში აღმოჩენილია ყველაზე ცნობილი საპირფარეშო და კანალიზაცია. ინდის ხეობის დამწერლობა დღესაც გაუშიფრავია, ამიტომაც მმართველების სახელები და მმართველობის ფორმა უცნობია. ინდის ცივილიზაციის დაისი მოხდა ძვ. წ. XVIII–XVII საუკუნეებში. ამ დროს დრავიდური მოსახლეობა გადადის სამხრეთ-აღმოსავლეთით და კარგავს განვითარების დონე. სავარაუდოდ, ცივილიზაციას ბოლო დარტყმა მიაყენეს არიელებმა, რომლებიც ინდის ხეობაში შეიჭრნენ, ეს შეტევა აღწერილია „რიგვედაშიც“. პირველი ცნობები პრეარიული ცივილიზაციის არსებობის შესახებ XIX საუკუნეში გამოაქვეყნა ალექსანდრე კანინგემმა. საბოლოოდ ამ ცივილიზაციის არსებობა დატკიცდა 1921-1922 წლებში ჯონ მარშალის ექსპედიციის მიერ. მარგიანული ცივილიზაცია — არსებობდა ინდის ცივილიზაციასთან ერთად დღევანდელი ავღანეთის და თურქმენეთის ტერიტორიაზე. Альбедиль М.Ф. Забытая цивилизация в долине Инда. М. 1991. История древнего Востока, т. 1. М.1986. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ინდის ცივილიზაცია
ჩემი მშვენიერი ლედი

ჩემი მშვენიერი ლედი (ინგლ. My Fair Lady) — ჯორჯ კიუკორის 1964 წლის ფილმი, ბერნარდ შოუს ნაწარმოებ „პიგმალიონის“ კინოადაპტაცია. ადაპტირება მოახდინა ალან ჯეი ლერნერმა. მთავარ როლებში — ოდრი ჰეპბერნი და რექს ჰარისონი. ოსკარი საუკეთესო ფილმი საუკეთესო რეჟისორი: ჯორჯ კიუკორი საუკეთესო მსახიობი კაცი: რექს ჰარისონი საუკეთესო ორიგინალური მუსიკა: ანდრე პრევინი საუკეთესო ხმა: ჯორჯ გროუვზი საუკეთესო მხატვრული გაფორმება: ჯინ ალენი, სესილ ბიტონი, ჯორჯ ჯეიმზ ჰოპკინზი საუკეთესო მსახიობი ოპერატორი: ჰარი სტრედლინგი საუკეთესო კოსტიუმების დიზაინი: სესილ ბიტონი ოქროს გლობუსი საუკეთესო მიუზიკლი ან კომედია საუკეთესო რეჟისორი: ჯორჯ კიუკორი საუკეთესო მსახიობი კაცი მიუზიკლსა ან კომედიაში: რექს ჰარისონი შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ჩემი მშვენიერი ლედი“ ვიკისაწყობში. „ჩემი მშვენიერი ლედი“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) „ჩემი მშვენიერი ლედი“ — TCM-ის მონაცემთა ბაზაში „ჩემი მშვენიერი ლედი“ — Allmovie-ზე „ჩემი მშვენიერი ლედი“ — Box Office Mojo-ზე „ჩემი მშვენიერი ლედი“ — Rotten Tomatoes ↑ My Fair Lady, boxofficemojo.com
ვანო ჯავახიშვილის შოუ

ვანო ჯავახიშვილის შოუ / The Vano's Show — იუმორისტული ტოქშოუს ამერიკული გადაცემის ქართული ვერსია. ამ ფორმატის შოუები ამერიკის შეერთებულ შტატებში XX საუკუნის 50-იანი წლებიდან არსებობს. გადაცემა 2019 წლამდე გადოდა „რუსთავი 2“-ის ეთერში ყოველ პარასკევს 22:00 საათზე, თუმცა 2019 წელს ვანო ჯავახიშვილმა დატოვა „რუსთავი 2“ და გადაცემა „მთავარ არხზე გადავიდა.ამჟამად კი TV-პირველის ეთერში გადის. ვანო ჯავახიშვილი შოუს შესახებ რუსთავი 2-ს საიტზე დაარქივებული 2008-12-30 საიტზე Wayback Machine.
ნოდარ გაბუნია

ნოდარ კალისტრატეს ძე გაბუნია (დ. 9 ივლისი, 1933, თბილისი — გ. 31 აგვისტო, 2000) — ქართველი კომპოზიტორი, პიანისტი და პედაგოგი. საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1967), საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1982). XX საუკუნის უკანასკნელი ათწლეულის ქართული მუსიკალური ასპარეზის წამყვან ძალას წარმოადგენდა. ჯერ კიდევ ოციოდე წლის ასაკში მან დიმიტრი შოსტაკოვიჩის მაღალი შეფასება დაიმსახურა, რომელმაც გაბუნია თაობის ერთ-ერთ უნიჭიერეს მუსიკოსად შეაფასა. მოსკოვის კონსერვატორიის ბრწყინვალედ დამთავრების შემდეგ, სადაც საფორტეპიანო ხელოვნებას ალექსანდრე გოლდენვეიზერი, ხოლო საკომპოზიციო ოსტატობას არამ ხაჩატურიანი აზიარებდა, იგი თბილისში ბრუნდება და სათავეში უდგება თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორის საფორთეპიანო კათედრას. 1983 წელს გაბუნია კონსერვატორიის რექტორი ხდება და ამ თანამდებობას სიცოცხლის ბოლომდე ინარჩუნებდა. სახელოვანი კარიერის განმავლობაში ნოდარ გაბუნიამ თანაბარი აღიარება მოიპოვა როგორც პიანისტმა, კომპოზიტორმა და პედაგოგმა. იგი ბევრი ქართველი პიანისტის პედაგოგი იყო. საზოგადოება ყოველთვის მოუთმენლად ელოდა ნოდარ გაბუნიას კლასის კონცერტებს, რომლებიც ქვეყნის კულტურული ცხოვრების ნამდვილ მოვლენად იქცა. ნოდარ გაბუნია — ბიოგრაფიული ლექსიკონი, nplg.gov.ge ნოდარ გაბუნია დაარქივებული 2012-03-14 საიტზე Wayback Machine. , ეროვნული ფილმოგრაფია. ნოდარ გაბუნია - 80, „რადიო თავისუფლება“, 12.07.2013.
ჟან დე ლა ბრუიერი

ჟან დე ლა ბრუიერი (ფრანგ. Jean de La Bruyère) (დ. 16 აგვისტო, 1645 — გ. 11 მაისი, 1696) — ფრანგი ესეისტი და მორალისტი. ჟან დე ლა ბრუიერის დაბადების წელი მტკიცედ დადგენილი არ არის. ამბობენ, რომ იგი დაიბადა დენ-ე-უაზის დეპარტამენტის ქალაქ დურდანის მახლობლად მდებარე სოფელში 1639 წელს. სხვები მის დაბადების თარიღად 1644 წელს მიიჩნევენ, ხოლო დაბადების ადგილად პარიზის უბანს, სიტეს. ჟან დე ლა ბრუიერმა დაახლოებით 1665 წელს ორლეანის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი დაამთავრა. 1684 წელს მწერლის, საეკლესიო მოღვაწის და ორატორის, ბუსუეს რეკომენდაციით იგი დიდი მთავრის კონდეს შვილიშვილის, 16 წლის დიუკ დე ბურბონის აღმზდელად დანიშნეს. ორი წლის განმავლობაში ლა ბრუიერი უფლისწულს ასწავლიდა ისტორიას. გეოგრაფიას და საფრანგეთის მმართველობის სისტემას. როდესაც დიუკ ბურბონს მასწავლებელი აღარ დასჭირდა, დიდმა კონდემ ლა ბრუიერს კარისკაცობა უბოძა, ათასი ეკიუ პენსია დაუნიშნა და ბიბლიოთეკარის მოვალეობა დააკისრა. ვიკიციტატაში არის გვერდი თემაზე: ჟან დე ლა ბრუიერი ↑ Gran Enciclopèdia Catalana — Grup Enciclopèdia, 1968. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18696256"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2664168"></a> ↑ Roglo — 1997. — 10000000 ეგზ. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q83365652"></a> ↑ Лабрюйер Жан де // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a> ↑ https://web.archive.org/web/20060215063054/http://www.biblioweb.org/-LA-BRUYERE-.html ↑ Library of the World's Best Literature / C. D. Warner — 1897. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q952614"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19098835"></a>
პროფილი (გადაცემა)

„პროფილი“ — გადაცემა, სადაც მოწვეული სტუმრები საუბრობენ თავიანთ ისტორიებზე. ცნობილი და უბრალო ადამიანები ახალი რაკურსით და რეალური ისტორიების უცნობი გმირები. გადაცემის წამყვანია ჟურნალისტი მაია ასათიანი. 2007 წელს გადაცემა ტელეკომპანია მზის ეთერში გადიოდა, 2008 წლიდან კი მაუწყებლობა რუსთავი 2-ზე დაიწყო. გადაცემა 2021 წლის 25 მარტს რუსთავი 2-ზე უკანასკნელად გავიდა, იმის შემდეგ რაც შორენას ეფექტი დაიხურა და გადაცემების გუნდმა არხი დატოვა. იმავე წლის აპრილში, მოლაპარაკებების შემდეგ, „პროფილი“ და „შორენას ეფექტი“ TV პირველის ეთერში დაბრუნდა. გვერდი რუსთავი 2-ის საიტზე დაარქივებული 2013-08-17 საიტზე Wayback Machine. ↑ „ამ არხზე ჩემს 20 წლიან ისტორიას ვასრულებ – „რუსთავი2“-ზე გადაცემა „პროფილი“ დაიხურა“. multimedia.ge. 25 მარტი, 2021. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-04-21. ციტირების თარიღი: 26 მარტი, 2021. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date= და |date=-ში (დახმარება)
ჩვენი ოფისი

„ჩვენი ოფისი“ — ქართული კომედიური ჟანრის სერიალი. ძირითადი მოქმედება ვითარდება სარეკლამო სააგენტოს ოფისში, რომლის თანამშრობლებიც იღებენ რეკლამებს. მათ ხშირად უწევთ უცნაურ კლიენტებთან ურთიერთობა და მუდმივად სასაცილო სიტუაციაში ვარდებიან. სერიალი 2008-2010 წლებში, ყოველ სამუშაო დღეს, ტელეკომპანია რუსთავი 2-ის ეთერში გადიოდა. ფორმულა კრეატივი სპეციალურად სერიალისთვის ამზადებდა დეკორაციას და გადაღება მიმდინარეობდა პავილიონში, სხვადასხვა ლოკაციაში: ოფისში, კაფეში, დაქორწინებული წყვილის სახლში და მყუდროს სახლში გვერდი რუსთავი 2-ის საიტზე დაარქივებული 2010-09-23 საიტზე Wayback Machine. ჩვენი ოფისი 1 სეზონი
მეფე-ზარბაზანი

„მეფე-ზარბაზანი“ (რუს. Царь-пушка) — სამსხმელო ხელოვნების ძეგლი რუსეთში, ქალაქ მოსკოვში. ჩამოსხმულია 1586 წელს ოსტატ ანდრეი ჩოხოვის მიერ. წარმოადგენს შუა საუკუნეების საარტილერიო იარაღს. სიგრძე 5,34 მ, მასა 39,3 ტ. კალიბრი 890 მმ. განკუთვნილი იყო კრემლის თავდაცვისათვის, თუმცა არც ერთხელ არ გაუსროლიათ. შემკობილია რელიფური სარტყლებით, მათ შორის თედორე I-ის გამოსახულებით. ლაფეტი გაკეთდა 1835 წელს. განლაგებულია მოსკოვის კრემლის ტერიტორიაზე, „მეფე-ზარის“ გვერდით. ბრინჯაოსგან ჩამოსხმული ზარბაზანი გაკეთდა თედორე I-ის ბრძანებით. ↑ Портнов М. Э. Царь-пушка и Царь-колокол. — М: Московский рабочий, 1990. — 48 с. ↑ Гордеев Н. В. Царь-пушка. — М: Московский рабочий, 1969. — 56 с. — 60 000 экз.
ბელუჯისტანი (პაკისტანი)

ბელუჯისტანი (არაბ. بلوچستان) — პაკისტანის პროვინცია, ოთხ პროცინიას შორის უდიდესი. ქვეყნის ფართობის დაახლოებით 44 %-ს მოიცავს. დასავლეთით ესაზღვრება ირანს, ჩრდილო-დასავლეთით კი ავღანეთს. პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია უდიდესი ქალაქი კვეტა. ძირითადი მაცხოვრებლები არიან ბელუჯები და პუშტუნები. ოფიციალური საიტი Balochistan დაარქივებული 2013-01-21 საიტზე Wayback Machine. Balochistan Archives- Preserving our Past
ბელუჯისტანი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტერმინით ბელუჯისტანი შეიძლება აღნიშნული იყოს: ბელუჯისტანი — პროვინცია პაკისტანში ბელუჯისტანი — ავღანეთის სამხრეთ-დასავლეთი ნაწილი. სისტანი და ბელუჯისტანის ოსტანი — ირანის ოსტანი
შენ ხარ ვენახი

„შენ ხარ ვენახი“ — შუა საუკუნეების ქართული იამბიკო და გალობა, დაწერილი საქართველოს მეფე დემეტრე I-ის (1125-1156) მიერ. კომპოზიტორი გალობისა უცნობია და ხალხურადაა მიჩნეული. „შენ ხარ ვენახი“ ერთ-ერთია იამბიკოების სერიიდან — „ღმრთისმშობელისადმი“, რომელიც დემეტრემ, სავარაუდოდ დავით გარეჯის მონასტერში ბერად ყოფნისას დაწერა. საკუთრივ გალობა, ერთ-ერთი საუკეთესო ნიმუშია შუა საუკუნეების ქართული მრავალხმიანი მუსიკისა. შენ ხარ ვენახი, ახლად აღყვავებული, მორჩი კეთილი, ედემს შინა ნერგული, ალვა სულნელი, სამოთხესა მოსრული, ღმერთმან შეგამკო, ვერავინ გჯობს ქებული, და თავით თვისით მზე ხარ გაბრწყინვებული. alazani.ge — „შენ ხარ ვენახი“, სხვადასხვა ანსამბლის შესრულებით shemoqmedi.ge[მკვდარი ბმული] — აკათისტო, ღმრთისმშობლის სასწაულთმოქმედი ხატისა „შენ ხარ ვენახი“ ↑ ქართული საგალობლები