laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ბელორუსული საბჭოთა ენციკლოპედია

ბელორუსული საბჭოთა ენციკლოპედია (ბელარ. Белару́ская Саве́цкая Энцыклапе́дыя) — უნივერსალური ენციკლოპედია ბელორუსულ ენაზე 12 ტომად, გამოიცა მინსკში 1969—1975 წლებში. ესაა ბელორუსულ ენაზე პირველად დაბეჭდილი აკადემიური ენციკლოპედია. ენციკლოპედიის შედგენაში ხუთი ათასზე მეტმა ავტორმა, მათ შორის, ბელორუსიის მეცნიერებათა აკადემიის 125-მა აკადემიკოსმა და წევრ-კორესპონდენტმა მიიღო მონაწილეობა, ამას გარდა, სსრკ მეცნიერებათა აკადემიამ და მეცნიერებათა დარგობრივმა აკადემიამ, 344-მა მეცნიერებათა დოქტორმა და პროფესორმა, 1650-მა მეცნიერებათა კანდიდატმა შეიტანა თავისი წვლილი. ავტორთა 85% ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა ბელორუსიის სსრ-ში. თერთმეტი ტომი სტატიებსა და დამატებებს შეიცავს (11 ტომი), მე-12 თემატურ ტომს წარმოადგენს და ბელორუსიის სსრ-ს ეძღვნება. ენციკლოპედიაში სტატიათა საერთო რაოდენობაა 34 409, აქედან ბელორუსულ თემატიკას დაახლოებით 40% ეძღვნება. 6 ათასამდე სტატია ისტორიას ეთმობა, 10 ათასამდე სტატია საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებს, დაახლოებით 6,7 ათასი სტატია გეოგრაფიას, 6,8 ათასამდე კულტურას, ხოლო 7 ათასამდე სტატია ბიოგრაფიულია. თორმეტ ტომში 112 ფერადი ჩანართია (1554 ილუსტრაცია და 172 რუკაა), 215 შავ-თეთრი ჩანართია (3002 ილუსტრაცია), დაახლოებით 8 ათასი ილუსტრაცია და 500 რუკაა ტექსტებში. ენციკლოპედიები ენების მიხედვით Ад рэдакцыйнай калегіі // ბელორუსული საბჭოთა ენციკლოპედია. — მინსკი : ბელენ., ტ.12 ბელორუსული საბჭოთა ენციკლოპედია
მექსიკის ტბების სია

მექსიკის ტბების სია – აქ წარმოდგენილია მექსიკის ტბების სია. არარეკო ბუსტილიოსი პალმიტო სანტიაგილიო ჩაპალა საიულა ჩაპულტეპეკი შოჩიმილკო ჩალკო ეკატეპეკი ტესკოკო შალტოკანი სუმპანგო კუიტსეო პაცკუარო სირაუენი აგუა-მილპა სერო-პრიეტო კუჩილიო ალჩიჩიკა ალხოხუკა ატეშკასი ლა-პრესიოსა კეჩულაკი ტეკუიტლაპა ტეპეიაუალკო ტოტოლსინკო ბაკალარი ჩიჩანკანაბი ბაკარასი კომედერო დომინგესი იდალგო უიტესი მატეოსი გერერო კატემაკო მექსიკის ტბები. World Lakes Website.
არარეკო

არარეკო (ესპ. Lago de Arareco) — ტბა მექსიკაში. მდებარეობს დასავლეთი სიერა-მადრეს მთებში, ჩიუაუის შტატში. გაწოლილია ქალაქ კრეელიდან 14 კილომეტრში. ტბის ზედაპირის ფართობია 0,4 კმ². Turismo: Arareco დაარქივებული 2007-01-04 საიტზე Wayback Machine. Google Maps
უძრაობის მასა

უძრაობის მასა, ან ინვარიანტული მასა ან უბრალოდ მასა არის სკალარული ფიზიკური სიდიდე რომელიც ფარდობითობის თეორიაში ახასიათებს სხეულის ინერტულობას. როდესაც სისტემა არ გადაადგილდება როგორც მთლიანი, მისი ენვარიანტული მასა ტოლია სისტემის ენერგიის ფარდობისა c2-ზე (აქ c სინათლის სიჩქარეა ვაკუუმში), რაც მასისა და ენერგიის ექვივალენტობის პრინციპის გამოხატულებაა. თუ სისტემა ერთი ნაწილაკისგან შედგება, მაშინ ინვარიანტულ მასას უძრაობის მასას უწოდებენ. . ელემენტარული ნაწილაკების ფიზიკაში ნაწილაკის ინვარიანტული მასა არის მისი ენერგიისა (E) და იმპულსის (p) გარკვეული ფუნქცია, რომელიც ტოლია ნაწილაკის მასისა მისი უძრაობის სისტემაში: ( m c 2 ) 2 = E 2 − ‖ p c ‖ 2 {\displaystyle (mc^{2})^{2}=E^{2}-\|\mathbf {p} c\|^{2}\,} ვინაიდან ინვარიანტული მასა არის იმ სიდიდეების ფუნქცია, რომლებიც ინახებიან ნაწილაკების გაფანტვის დროს, ჩაკეტილი სისტემისთვის იგი ასევე შენახვადი სიდიდეა. ნაწილაკების სისტემის ინვარიანტული მასა გამოისახება ფორმულით: ( W c 2 ) 2 = ( ∑ E ) 2 − ‖ ∑ p c ‖ 2 {\displaystyle \left(Wc^{2}\right)^{2}=\left(\sum E\right)^{2}-\left\|\sum \mathbf {p} c\right\|^{2}} სადაც W {\displaystyle W} არის სისტემის ინვარიანტული მასა. ∑ E {\displaystyle \sum E} არის ნაწილაკების სრული ენერგია. ∑ p {\displaystyle \sum \mathbf {p} } არის ნაწილაკების სრული იმპულსი. ელემენტარული ნაწილაკის უძრაობის ენერგია E {\displaystyle E} განიმარტება როგორც:   E = m 0 c 2 {\displaystyle \ E=m_{0}c^{2}} , სადაც c {\displaystyle c} არის სინათლის სიჩქარე ვაკუუმში. ხშირ შემთხვევაში საინტერესოა მხოლოდ ენერგიის სხვაობა. ასეთ დროს უძრაობის ენრგია ენერგიის ათვლის ნულოვან დონეს განსაზღვრავს. უძრაობის ენერგიის შემოღება განპირობებულია ფარდობითობის ზოგადი თეორიით, რომლის მიხედვით სხეულის მასა იცვლება მისი ენერგიის ცვლილების პროპორციულად, როგორც: d m = d E k c 2 {\displaystyle dm={\frac {dE_{k}}{c^{2}}}} , ამ თანაფარდობას მივყავართ აინშტაინის ცნობილ დასკვნამდე, რომ მასა და ენერგია ექვივალენტური სიდიდეებია. ფარდობითობის თეორია ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-06-23. ციტირების თარიღი: 2010-04-20. ↑ Modell, Michael; Robert C. Reid (1974). Thermodynamics and Its Applications. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall. ISBN 0-13-914861-2.
უკრაინული საბჭოთა ენციკლოპედია

უკრაინული საბჭოთა ენციკლოპედია (უკრ. Українська радянська енциклопедія, УРЕ) — მრავალტომიანი უნივერსალური ენციკლოპედია უკრაინის შესახებ. გამოდიოდა უკრაინის სსრში. პირველი საბჭოთა რესპუბლიკური ენციკლოპედიაა. «უკრაინის საერთო ენციკლოპედიის» პირველი ტომის გამოსვლის შემდეგ (უკრ. Українська Загальна Енциклопедія) ლვოვში (1930) დიდი ”უკრაინული საბჭოთა ენციკლოპედიის” (უსე) გამოშვების ინიციატივით ნიკოლაი სკრიპნიკი გამოვიდა. მისი წარმომადგენლობით, ხარკოვში, უსე-ის სარედაქციო კოლეგია შეიქმნა. სათანამშრომლოდ 100-მდე სპეციალისტი იქნა მიწვეული. დაგეგმილი 20 ტომიდან მომზადდა - სამი. პირველი ტომის ბეჭდვა 1933 წლისთვის დაიგეგმა, თუმცა მთავლიტმა გამოცემა აკრძალა მეტისმეტი ეროვნულობის გამო. იმავე წელს სკრიპნიკმა სიცოცხლე თვითმკვლელობით დაასრულა. არსებული მასალები გაანადგურეს, ხოლო 1934 წლის ნოემბერში უსე-ის რედაქცია დაითხოვეს. ომის შემდგომ უკრაინული საბჭოთა ენციკლოპედიის რედაქციის აღდგენის საკითხი კვლავ დადგა. მუშაობა კი მხოლოდ სტალინის გარდაცვალების შემდეგ განახლდა. ამავე სახელწოდების გამომცემლობა (უკრაინის საბჭოთა ენციკლოპედია) საგანგებოდ შეიქმნა, რომელმაც ამის შემდეგ უკრაინისადმი მიძღვნილი არაერთი ენციკლოპედიური პერიოდიკა გამოსცა. უსე 1959—1965 და 1974—1985 წლებში ორჯერ გამოიცა, (პირველი — ორსვეტიან 17 ტომად, მეორე — სამსვეტიან 12 ტომად). ორივე გამოცემის მთავარი რედაქტორი იყო მწერალი მიკოლა ბაჟანი. ფაქტებისა და დეტალების გადმოცემისას კომუნისტური იდეოლოგიის გავლენა შეინიშნება. ასევე გამოდიოდა ”უსე”-ის პირველი გამოცემის ინგლისური და რუსული თარგმანები, ხოლო მეორე გამოცემა სრულად ითარგმნა რუსულად. Статті УРЕ უკრაინული საბჭოთა ენციკლოპედია
მექსიკის მთიანეთი

მექსიკის მთიანეთი (ესპ. Altiplanicie Mexicana) — მთიანეთი ჩრდილოეთ ამერიკის სამხრეთ ნაწილში, მექსიკაში. ზეგნის ფართობია დაახლ. 1200 კმ². შედგება ვრცელი ზეგნებისა და მთიანი ქედებისაგან, რომელიც საზღვრავს აღმოსავლეთიდან, სამხრეთიდან და დასავლეთიდან. მთიანეთის უდიდესი ნაწილი მდებარეობს ზღვის დონიდან 1000—2000 მეტრის სიმაღლეზე. მთიანეთი არათანაბრადაა დასახლებული. სამხრეთის ნაყოფიერ ხეობებში ცხოვრობს ქვეყნის მოსახლეობის თითქმის ნახევარი. აღმოსავლეთიდან ზეგანს საზღვრავს აღმოსავლეთი სიერა-მადრე (სიმაღლე 4054 მ.), რომელიც მკვეთრად გამოყოფს მექსიკის ყურისაგან. დასავლეთიდან ესაზღვრება დასავლეთი სიერა-მადრე (სიმაღლე 3150 მ.), რომელიც საფეხურებად ეშვება წყნარი ოკეანის სანაპიროსკენ. სამხრეთიდან ემიჯნება განივი ვულკანური სიერა, ხოლო ჩრდილოეთით საზღვრავს აშშ-მექსიკის სახელმწიფო საზღვარი. ზეგნის შიდა ნაწილი იყოფა ჩრდილოეთისა და ცენტრალურ მესად. Mexican Plateau, Mexico City Region დაარქივებული 2007-08-02 საიტზე Wayback Machine.
ესტონური საბჭოთა ენციკლოპედია

ესტონური საბჭოთა ენციკლოპედია (ესე) (ესტ. Eesti nõukogude entsüklopeedia (ENE)) — ესტონურ ენაზე გამოცემული ორი უნივერსალური ენციკლოპედიის სახელწოდება. პირველი 1968—1976 წლებში გამომცემლობა ”ვალგუსმა” გამოსცა და რვა ტომისგან შედგებოდა, მეორე კი 1985—1990 წლებში გამოსცეს. 1966-1989 წლებში ენციკლოპედიის მთავარი რედაქტორი გუსტავ ნაანი იყო. პირველი ოთხი ტომი გამოვიდა სახელწოდებით «Eesti nõukogude entsüklopeedia» («ესტონური საბჭოთა ენციკლოპედია»), 1990 წლიდან კი — «Eesti entsüklopeedia» (« ესტონური ენციკლოპედია»). ენციკლოპედიის გამოცემა 2006 წელს დასრულდა. სულ გამოვიდა ათი ძირითადი ტომი, ხუთი დამატებითი ტომი და ცნობარი «ENE kaardid» («ესეს რუკები»), «Suur maailma atlas» («მსოფლიოს დიდი ატლასი») ასევე 2002 და 2006 წლებში გამოცემული «Väike entsüklopeedia» («მცირე ენციკლოპედია»). ენციკლოპედია ესტონური ენციკლოპედია (1932–1937) ესტონური ენციკლოპედია (1990) ენციკლოპედიები ენების მიხედვით Uus entsüklopeedia. ENE-st sai EE. Eesti Päevaleht, 25. jaanuar 1991, nr. 7, lk. 4. (ახალი ენციკლოპედია. ”ესე გახდა ეე” - პუბლიკაცია გაზეთში «Eesti Päevaleht», 25 იანვარი 1991 წ., ნომერი 7, გვ. 4) (ესტონური) ესტონური საბჭოთა ენციკლოპედია
ყაზახური საბჭოთა ენციკლოპედია

ყაზახური საბჭოთა ენციკლოპედია (ყაზახ.Қазақ Кеңес энциклопедиясы) — პირველი და უმსხვილესი უნივერსალური ენციკლოპედიაა ყაზახურ ენაზე. გამოქვეყნდა 1972—1978 წლებში 12 ტომად. გამოიცა საცნობარო ტომიც. ენციკლოპედია შეიქმნა ყაზახეთის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის მიერ. მთავარი რედაქტორი — მუჰამეჯან ყარატაევი. დაედო საფუძვლად 1985 წელს გამოცემულ ოთხტომეულ ”ყაზახეთის სსრ” ყაზახურ და რუსულ ენებზე. ყაზახურ საბჭოთა ენციკლოპედიაში სულ 48 931 სტატიაა, გარდა ამისა, გამოცემა ფერად და შავ-თეთრ ჩანართ რუკებს, პორტრეტებს, დიაგრამა-ტაბულებსა და სქემებს შეიცავს. 1. ↑ Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010.ISBN 9965-26-096-6 ყაზახური საბჭოთა ენციკლოპედია
განივი ვულკანური სიერა

განივი ვულკანური სიერა, აგრეთვე ტრანს-მექსიკური ვულკანური სარტყელი (ესპ. Eje Volcánico Transversal) – ერთ-ერთი ყველაზე მსხვილი ვულკანური სარტყელი დედამიწაზე. მდებარეობს ცენტრალური მექსიკის სამხრეთ ნაწილში. გადაჭიმულია წყნარი ოკეანის სანაპიროდან მექსიკის ყურემდე. სიგრძე 900 კმ. სიგანე 50-100 კმ. სარტყელის ჩრდილოეთით მდებარეობს მექსიკის ზეგანი, ასევე ესაზღვრება დასავლეთი სიერა-მადრე და აღმოსავლეთი სიერა-მადრე. სარტყელის (და მთელი მექსიკის) უმაღლესი მწვერვალია მთა ორისაბა (5636 მ). სხვა ვულკანებია (დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ): ნევადო-დე-კოლიმა (4339 მ), პარიკუტინი (2774 მ), ნევადო-დე-ტოლუკა (4577 მ), პოპოკატეპეტლი (5452 მ), ისტატკსიუატლი (5286 მ), ლა-მალინჩე (4461 მ), კოფრე-დე-პეროტე (4282 მ) და სიერა-ნეგრა (4580 მ). Mexico Volcanoes and Volcanics USGS Trans-Mexican Volcanic Belt pine-oak forests (World Wildlife Fund)
დასავლეთი სიერა-მადრე

დასავლეთი სიერა-მადრე (ესპ. Sierra Madre Occidental) — მთები მექსიკაში, მექსიკის ზეგნის დასავლეთ განაპირა ნაწილში. სიგრძე დაახლოებით 1300 კმ. სიგანე 80-200 კმ. საშუალო სიმაღლე 1500-2000 მ. მაქსიმალური სიმაღლე 3352 მ (სერო-გორდო). აგებულია კამბრიუმამდელი მეტამორფული ქანებით. მთების ჩრდილოეთი ნაწილი შემოსილია ქსეროფიტული ბუჩქნარებით. სამხრეთ ნაწილში აღმოსავლეთ კალთებზე ნოტიო ტროპიკული და წიწვიანი ტყეებია, დასავლეთ კალთზებზე — ბუჩქნარი. სიერა-მადრე
ლორენც-ფაქტორი

ლორენც-ფაქტორი ან ლორენცის ფაქტორი არის თანამამრავლი, რომელიც გვხვდება ფარდობითობის სპეციალური თეორიის სხვადასხვა ფორმულებში. ლორენც-ფაქტორს როგორც წესი γ-თი აღნიშნავენ. ფაქტორს სახელი ეწოდა ჰოლანდიელი ფიზიკოსის ჰენდრიკ ლორენცის პატივსაცემად. ლორენც-ფაქტორი განიმარტება შემდეგი განტოლებით: γ ≡ c c 2 − u 2 = 1 1 − β 2 = d t d τ {\displaystyle \gamma \equiv {\frac {c}{\sqrt {c^{2}-u^{2}}}}={\frac {1}{\sqrt {1-\beta ^{2}}}}={\frac {\mathrm {d} t}{\mathrm {d} \tau }}} სადაც: β = u c {\displaystyle \beta ={\frac {u}{c}}} არის სიჩქარე,სინათლის სიჩქარის ერთეულებში; u არის სიჩქარე გაზომილი იგივე სისტემაში, რომელშიც t დრო; τ არის საკუთარი, ანუ თანმდევი დრო; c არის სინათლის სიჩქარე. ლორენც-ფაქტორი შეიძლება წარმოდგენილი იქნას შემდეგი სახის ტეილორის მწკრივის სახით როგორც: γ ( β ) = 1 + 1 2 β 2 + 3 8 β 4 + 5 16 β 6 + 35 128 β 8 + . . . {\displaystyle \gamma (\beta )=1+{\frac {1}{2}}\beta ^{2}+{\frac {3}{8}}\beta ^{4}+{\frac {5}{16}}\beta ^{6}+{\frac {35}{128}}\beta ^{8}+...} შედარებით მცირე სიჩქარეებზე სამართლიანია შემდეგი მიახლოება γ ≈ 1 + 1/2 β2. ეს ტოლობა სრულდება 1% სიზუსტით v < 0.4 c (v < 120,000 კმ/წმ), და 0.1% სიზუსტით v < 0.22 c (v < 66,000 კმ/წმ). ამ ფურმულების გამოყენებით შეიძლება იმის ჩვენება, რომ ფარდობითობის სპეციალური თეორია დადის კლასიკურ მექანიკაზე მცირე სიჩქარეებზე. მაგალითად, ფარდობითობის სპეციალური თეორიის მიხედვით სამართლიანია თანაფარდობები: p → = γ m v → {\displaystyle {\vec {p}}=\gamma m{\vec {v}}} E = γ m c 2 {\displaystyle E=\gamma mc^{2}\,} როცა γ ≈ 1 და γ ≈ 1 + 1/2 β2, ეს ტოლობები დადის კლასიკური (ნიუტონის) მექანიკის ფორმულებზე: p → = m v → {\displaystyle {\vec {p}}=m{\vec {v}}} E = m c 2 + 1 2 m v 2 {\displaystyle E=mc^{2}+{\frac {1}{2}}mv^{2}} ლორენც-ფაქტორის ფორმულის შებრუნება გვაძლევს: β = 1 − 1 γ 2 {\displaystyle \beta ={\sqrt {1-{\frac {1}{\gamma ^{2}}}}}} დიდ სიჩქარეებზე გვაქვს ასეთი ასიმპტოტური გამოსახულება: β = 1 − 1 2 γ − 2 − 1 8 γ − 4 − 1 16 γ − 6 − 5 128 γ − 8 + . . . {\displaystyle \beta =1-{\frac {1}{2}}\gamma ^{-2}-{\frac {1}{8}}\gamma ^{-4}-{\frac {1}{16}}\gamma ^{-6}-{\frac {5}{128}}\gamma ^{-8}+...} ფარდობითობის სპეციალური თეორია ლორენცის გარდაქმნები ↑ One universe, by Neil deGrasse Tyson, Charles Tsun-Chu Liu, and Robert Irion.
მოლდავური საბჭოთა ენციკლოპედია

მოლდავური საბჭოთა ენციკლოპედია (მოლდ. Енчиклопедия Советикэ Молдовеняскэ) — პირველი უნივერსალური ენციკლოპედია მოლდავურ ენაზე. გამოიცა 1970—1981 წლებში 8 ტომად 25 ათასიანი ტირაჟით. მკპ ცკ-ის მიერ მოლდავური საბჭოთა ენციკლოპედიის გამოცემის დადგენილება 1967 წელს იქნა მიღებული. ამავე წელს ჩამოყალიბდა ენციკლოპედიის მთავარი რედაქცია. პირველი მთ. რედაქტორი აკადემიკოსი ია. ს. გროსული იყო. მისი ხელმძღვანელობით 1—3 ტომი გამოვიდა. 1974 წლიდან ეს პოსტი ი. კ ვარტიჩანმა დაიკავა. ენციკლოპედია დაახლოებით 40 ათას სტატიას, 4400 ილუსტრაციას, 244 ჩანართს, 44 ფერად და 244 შავ-თეთრ რუკას მოიცავს. გამოცემის მოცულობა — 693,3 ტექსტის საავტორი ფურცელია. ენციკლოპედიის საერთო მოცულობის დაახლოებით 30 % რეგიონული ხასიათის სტატიებია, რომლებიც მოლდავეთის ბუნებას, ისტორიას, ეკონომიკას და კულტურას ეძღვნება. გამოცემა 6000-მდე ბიოგრაფიულ ცნობარს, მათ შორის, მოლდაველ მოღვაწეთა შესახებ 2200 სტატიას მოიცავს. 1979 წელს რუსულ და მოლდავურ ენებზე გამოცემული, ენციკლოპედიის დასკვინითი მე-8 ტომი წარმოადგენს მოლდავეთის სსრ ენციკლოპედიურ ცნობარს, რომელიც თემატური პრინციპით არის შექმნილი. 1982 წელს მოლდავეთის საბჭოთა ენციკლოპედიის საფუძველზე გამოიცა მცირე ენციკლოპედია „საბჭოთა მოლდავეთი“ რუსულ ენაზე. «მოლდავური საბჭოთა ენციკლოპედია» — (კიშინიოვი, მოლდავური საბჭოთა ენციკლოპედიის მთავარი რედაქცია, 1982) «მოლდავური საბჭოთა ენციკლოპედია» — სტატია დიდ ენციკლოპედიურ სიტყვარზე მოლდავური საბჭოთა ენციკლოპედია
ჯადოქარი (საუნდტრეკი)

Sorcerer — ალბომი, რომელზეც წარმოდგენილია მუსიკა 1977 წლის ფილმიდან ჯადოქარი. მუსიკის ავტორია ჯგუფი Tangerine Dream. ალბომმა ბრიტანეთში დიდი წარმატება იქონია და ამ ქვეყანაში ჯგუფის რიგით მესამე ყველაზე გაყიდვად ჩანაწერად იქცა. ↑ Allmusic review
მექსიკა-საფრანგეთის ომი

ფრანგული ინტერვენცია მექსიკაში, იგივე მექსიკა-საფრანგეთის ომი წარმოადგენდა საფრანგეთის მეორე იმპერიის შეჭრას მექსიკაში. ამ ომში ფრანგების მხარეს იჭერდა ბრიტანეთი და ესპანეთიც. ომი გამოწვეული იყო მექსიკის პრეზიდენტის, ბენიტო ხუარესის 1861 წლის 17 ივლისის გადაწყვეტილებით, შეეჩერებინა იჯარების გადახდა მთავარი კრედიტორებისთვის, საფრანგეთის, ესპანეთისა და დიდი ბრიტანეთისათვის. ოპერაცისა ხელმძღვანელობდა საფრანგეთის მეთაური ნაპოლეონ III. 31 ოქტომბერს, სამმა ქვეყანამ ხელი მოაწერა ლონდონის ხელშეკრულებას, რომლის თანახმადაც ისინი აერთიანებდნენ ძალებს, რათა მექსიკისგან დაებრუნებინათ ვალები. 8 დეკემბერს, ესპანელთა ძალები, მათი კონტროლირებადი კუბიდან მიადგნენ მექსიკის ყურეში მექსიკის მთავარ პორტს – ვერაკრუსს. პუებლასთან გამართული (თანამედროვე ქალაქი კინკო-დე-მაიო) სასტიკი ბრძოლის შემდეგ, ყველაფერი დასრულდა მექსიკის მეორე იმპერიის ჩამოყალიბებით, რომელსაც მხარს მრავალი კონსერვატორი მექსიკელი უჭერდა. როდესაც პრეზიდენტ ბენიტო ხუარესის მმართველობა შეიცვალა ჰაბსბურგთა მონარქიის ბატონობით, მექსიკის ელიტამ მოისურვა მონარქიული წყობილების აღდგენა და ამისათვის მოითხოვეს მექსიკისთვის ერცჰერცოგის გამოყოფა ავსტრიის სამეფო სახლიდან. ეს იყო მაქსიმილიან ფერდინანდი, (შემდგომში მექსიკაში მაქსიმილიან I). ეს ყველაფერი საფრანგეთის სამხედრო მხარდაჭერით მოხდა, რომელიც დაინტერესებული იყო მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთით არსებული სასარგებლო წიაღისეულის საბადოებით. Chronology of the Mexican Adventure 1861–1867 დაარქივებული 2011-06-13 საიტზე Wayback Machine. Bibliography for the French intervention in Mexico დაარქივებული 2020-02-22 საიტზე Wayback Machine.
ფარდობითობის სპეციალური თეორია

ფარდობითობის სპეციალური თეორია — 1905 წელს ალბერტ აინშტაინის მიერ (თეორიის ჩამოყალიბებაში მნიშვნელოვანი და დამოუკიდებელი წვლილი შეტანილი იქნა ჰენდრიკ ლორენცის, ანრი პუანკარესა და სხვათა მიერ) შემოთავაზებული ფიზიკური თეორია, რომელიც აღწერს მექანიკის კანონებს მაღალ სიჩქარეებზე. ეს თეორია არის გალილეის ფარდობითობის პრინციპის განზოგადება, რომელიც ამტკიცებს, რომ ყველა თანაბარი მოძრაობა არის ფარდობითი, და არ არსებობს აბსოლუტური, გამორჩეული უძრაობის სისტემა. ფარდობითობის სპეციალური თეორია ამ პრინციპს ამატებს კიდევ ერთ პრინციპს, რომლის მიხედვითაც სინათლის სიჩქარე ერთიდაიგივეა ათვლის ყველა ინერციული სისტემაში, მიუხედავად სინათლის წყაროს მოძრაობისა. თეორიას აქვს მრავალი ექსპერიმენტულად შემოწმებული, ორიგინალური წინასწარმეტყველება, როგორიცაა სიგრძის შემცირება, დროის გაწელვა, ერთდროულობის ფარდობითობა, განსხვავებით კლასიკური მექანიკისგან, რომლის მიხედვითაც დრო ნებისმიერ ორ მოვლენას შორის ერთიდაიგივეა ნებისმიერი ორი დამკვირვებლისთვის. ფიზიკის სხვა კანონებთან ერთად ეს ორი პოსტულატი წინასწარმეტყველებს მასისა და ენერგიის ექვივალენტობას, რომელიც გამოისახება ფორმულით E = mc2, სადაც c არის სინათლის სიჩქარე ვაკუუმში. ფარდობითობის ზოგადი თეორია დადის კლასიკურ (ნიუტონის) მექანიკაზე როდესაც სხეულების სიჩქარე მცირეა სინათლის სიჩქარესთან შედარებით. ფარდობითობის სპეციალური თეორია ამტკიცებს, რომ c არ არის მხოლოდ ელექტრომაგნიტური ტალღის გავრცელების სიჩქარე ვაკუუმში, არამედ არის ფუნდამენტური ფიზიკური მუდმივა. თეორიის ერთ-ერთი წინასწარმეტყველება იმაში მდგომარეობს, რომ არცერთ სხეულს, რომელსაც არანულოვანი მასა აქვს, არ შეუძლია მოძრაობა სინათლის სიჩქარით. თეორიას ჰქვია სპეციალური, რადგან იგი უყენებს ფარდობითობის პრინციპს მხოლოდ ათვლის ინერციულ სისტემებს. შემდგომში აინშტაინმა განავითარა ფარდობითობის ზოგადი თეორია, რომელიც თავისუფალია ამ შეზღუდვისგან. გარდა ამისა, ეს თეორია აღწერს აგრეთვე გრავიტაციის ეფექტებს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 227. ↑ Albert Einstein (1905) "Zur Elektrodynamik bewegter Körper დაარქივებული 2005-02-20 საიტზე Wayback Machine. ", Annalen der Physik 17: 891; English translation On the Electrodynamics of Moving Bodies by George Barker Jeffery and Wilfrid Perrett (1923); Another English translation On the Electrodynamics of Moving Bodies by Megh Nad Saha (1920). ↑ Edwin F. Taylor and John Archibald Wheeler (1992). Spacetime Physics: Introduction to Special Relativity. W. H. Freeman. ISBN 0-7167-2327-1.  ↑ Tom Roberts and Siegmar Schleif. (October 2007)What is the experimental basis of Special Relativity?. Usenet Physics FAQ. ციტირების თარიღი: 2008-09-17. ↑ Albert Einstein (2001). Relativity: The Special and the General Theory, Reprint of 1920 translation by Robert W. Lawson, Routledge, გვ. 48. ISBN 0415253845.  ↑ Richard Phillips Feynman (1998). Six Not-so-easy Pieces: Einstein's relativity, symmetry, and space-time, Reprint of 1995, Basic Books, გვ. 68. ISBN 0201328429. [მკვდარი ბმული] ↑ Albert Einstein, Relativity - The Special and General Theory, chapter 18
ლიტვური საბჭოთა ენციკლოპედია

ლიტვური საბჭოთა ენციკლოპედია (ლიტ Lietuviškoji tarybinė enciklopedija (LTE) — უნივერსალური ენციკლოპედია გამოცემული ლიეტუვურ ენაზე 1976-1985 წლებში. ენციკლოპედიის მიზანი „მსოფლიო ცოდნის“ გავრცელება, აგრეთვე სამეცნიერო მატერიალისტური წარმოდგენების ჩამოყალიბება, სოციალისტური ინტერნაციონალიზმის და საბჭოთა პატრიოტიზმის სრულყოფაა. ენციკლოპედია 12 ტომიანია, მე-13 მოიცავს 1,000 გვერდს ფერადი და შავ-თეთრი ილუსტრაციებით და ზოგად მიმოხილვას. ისტორიული, რელიგიური და პოლიტიკური სტატიები საბჭოთა პერიოდის ლიეტუვის პოლიტიკურ სიტუაციას გამოხატავს. აქცენტირებულია იდეალიზმი და კომუნიზმი. ან სულ არაფერია ნათქვამი დამოუკიდებელ ლიეტუვაზე, ანდაც საბჭოთა თვალთახედვით არის განხილული. უარყოფითად არის დახასიათებული დასავლეთის ქვეყნები, გაკრიტიკებულია კაპიტალისტური და ბურჟუაზიული საზოგადოება. LTE მიიჩნევა თანამედროვე ლიეტუვური ენციკლოპედიის წინამორბედად, რომელიც 2001-2014 წლებში 25 ტომად გამოიცა, დამატება კი 2015 წელს დაიბეჭდა. ტომეულის საერთო მოცულობაა 18 000-ზე მეტი გვერდი. 1976, ტ. 1: A-Bangis, 640 გვ., [13] გეოგრ. რუკა 1977, ტ. 2: Bangladešas-Demokratinis, 640 გვ., [4] გეოგრ. რუკა 1978, ტ. 3: Demokratinis — Garibaldžio, 640 стр., [8] ილუსტრ. ჩან. 1978, ტ. 4: Gariga-Jančas, 639, [1] გვ., [6] გეოგრ. რუკა 1979, ტ. 5: Janenka-Kombatantai, 640 გვ., [7] გეოგრ. რუკა 1980, ტ. 6: Kombinacija-Lietuvos, 640 გვ., [7] გეოგრ. რუკა 1981, ტ. 7: Lietuvos-Mordvių, 640 გვ. 1981, ტ. 8: Moreasas-Pinturikjas, 640 გვ., [3] ილუსტრ. ჩან. 1982, ტ. 9: Pintuvės-Samneris, 640 გვ., [5] გეოგრ. რუკა 1983, ტ. 10: Samnitai-Šternbergas, 640 გვ., [4] გეოგრ. რუკა 1983, ტ. 11: Šternbergo-Vaisius, 640 გვ., [10] გეოგრ. რუკა 1984, ტ. 12: Vaislapėlis-Žvorūnė, 635 გვ., [6] გეოგრ. რუკა 1985, Papildymai (დამატება). A-Ž, 640 გვ. ლიტვური საბჭოთა ენციკლოპედია
მექსიკის მეორე იმპერია

მექსიკის მეორე იმპერია – ეწოდებოდა მექსიკის მმართველობის რეჟიმს 1864-1867 წლებში. იგი შეიქმნა საფრანეგთის იმპერატორ ნაპოლეონ III-ის მიერ, რომელმაც მექსიკის კამპანიით სცადა აღედგინა ადრეული, ნაპოლეონისეული საფრანგეთის დიდება. სამხედრო ჩარევის შედეგად (მექსიკა-საფრანგეთის ომი) მექსიკის სათავეში დასვეს ავსტრიის ერცჰერცოგი მაქსიმილიან ფერდინანდი, შემდეგში მაქსიმილიან I. საფრანგეთის დიდი მცდელობისა და ავსტრიისა და ესპანეთის სამეფო კარის მხარდაჭერით, მექსიკაში ჩამოყალიბდა ევროპული ტიპის მონარქიული სისტემა. საფრანგეთს მხარს უჭერდა მექსიკის კონსერვატიული ნაწილი და დიდგვაროვნები, რომლებიც იმედოვნებდნენ, რომ ამით წერტილი დაესმებოდა რევოლუციათა ციკლს და დამყარდებოდა სტაბილურობა. ფრანგული ინტერვენცია და მე–2 იმპერია, 1862-1867.[მკვდარი ბმული] მექსიკის საიმპერატორო სახლი დაარქივებული 2005-03-05 საიტზე Wayback Machine. მექსიკის იმპერია დაარქივებული 2007-02-07 საიტზე Wayback Machine.
ფარდობითობის ზოგადი თეორია

ფარდობითობის ზოგადი თეორია — გრავიტაციის გეომეტრიული თეორია, რომელიც ალბერტ აინშტაინმა გამოაქვეყნა 1915 წელს. ეს თეორია აერთიანებს ფარდობითობის სპეციალურ თეორიასა და მსოფლიო მიზიდულობის კანონს და აღწერს გრავიტაციას როგორც სივრცისა და დროის (ანუ სივრცე-დროის) გეომეტრიულ თვისებას. კერძოდ, ამ თეორიის მიხედვით სივრცე-დროის სიმრუდე უშუალოდაა დაკავშირებული ენერგიასა და იმპულსთან. ეს კავშირი მოიცემა აინშტაინის განტოლებებით. ფარდობითობის ზოგადი თეორიის ბევრი წინასწარმეტყველება მნიშვნელოვნად განსხვავდება კლასიკური ფიზიკის წინასწარმეტყველებებისგან. ასეთი განსხვავებები მოიცავს გრავიტაციულ დროის გაწელვას, გრავიტაციულ წითელ წანაცვლებას და სხვა ეფექტებს. ფარდობითობის ზოგადი თეორიის წინასწარმეტყველებები დადასტურდა დღემდე ჩატარებული ყველა ექსპერიმენტით. ფარდობითობის ზოგად თეორიას აქვს ბევრი მნიშვნელოვანი ასტროფიზიკური შედეგი. ეს თეორია მიუთითებს შავი ხვრელის არსებობას - ისეთი არისა, რომელიც იმდენად გამრუდებულია, რომ არაფერს, სინათლესაც კი არ შეუძლია მისი დატოვება. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 222.
ამპლიტუდა

ფიზიკაში ამპლიტუდა არის მერხევი სიდიდის მაქსიმალური გადახრა წონასწორობის მდგომარეობიდან. მაგალითად, ბგერითი ტალღის ამპლიტუდა არის ტალღის გავრცელების დროს წნევის რხევის მაქსიმალური გადახრა წონასწორობის მდგომარეობიდან. მაქსიმუმებს შორის ამპლიტუდა არის მერხევი სიდიდის მაქსიმალურ გადახრებს შორის სხვაობა. სინუსოიდური ტალღისათვის მაქსიმუმებს შორის ამპლიტუდა (პიკური) ამპლიტუდის გაორმაგებული მნიშვნელობის ტოლია (იხილე სურათი). პიკური ამპლიტუდა, ან უბრალოდ ამპლიტუდა არის რაიმე სიგნალის გავრცელებისას/რხევისას მაქსიმალური გადახრა წონასწორობის მდგომარეობიდან. საშუალო კვადრატული ამპლიტუდა ხშირად გამოიყენება ელექტრობასა და მომიჯნავე დარგებში. ის განისაზღვრება როგორც წონასწორობის მდგომარეობიდან გადახრის საშუალო კვადრატული მნიშვნელობა. სინუსოიდური ტალღისთვის საშუალო კვადრატული საშუალო ამპლიტუდა არის ამლიტუდა/21/2. ტალღა სიხშირე ტალღის სიგრძე
მაისი 2010

მაისი - 2010 წლის მეხუთე თვეა. დაიწყო შაბათს და დამთავრდა 31 დღის შემდეგ ორშაბათს.
სანტიაგო-დე-კერეტარო

კერეტარო (ესპ. Santiago de Querétaro) — ქალაქი ცენტრალურ მექსიკაში. კერეტაროს შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა 804 663 ადამიანი (2010). ქალაქში დგას XVII-XVIII საუკუნის ბაროკოს სტილის მონასტრები და სასახლეები. მექსიკის ქალაქების სია ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 475.