laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
მეცხოველეობა

მეცხოველეობა — სოფლის მეურნეობის დარგი, რომლის ამოცანაა სასოფლო-სამეურნეო ცხოველთა მოშენება და მეცხოველეობის პროდუქტების წარმოება. მეცხოველეობა უზრუნველყოფს მოსახლეობას პროდუქტებით (რძე, ხორცი, კვერცხი და სხვა პროდუქტი), მსუბუქ მრეწველობას — ნედლეულით (მატყლი, ტყავი, ჯაგარი, ბეწვეული და სხვა), იძლევა გამწევ ძალას (ცხენი, ხარი, ვირი და სხვა), ორგანულ სასუქს. მეცხოველეობის პროდუქტებისა და მათი ნარჩენებისაგან ამზადებენ ცხოველურ საკვებს (მოხდილი რძე, ძვლისა და ძვალ-ხორცეულის ფქვილი და სხვა) , სხვადასხვა სამკურნალო პრეპარატს (ჰარმონიული პრეპარატები, სამკურნალო შტარი და სხვა). მეცხოველეობის ძირითადი დარგებია მეძროხეობა, მეცხვარეობა, მეღორეობა, მეფრინველეობა, მეთხეობა, მეცხენეობა, მეკამეჩეობა, მებოცვრეობა, მეფუტკრეობა, მეთევზეობა, მეაბრეშუმეობა, მენადირეობა. მეცხოველეობის წარმოშობა იმ პერიოდს უკავშირდება, როდესაც ადამიანმა გარეული ცხოველები მოიშინაურა და სამეურნეო მიზნით გამოიყენა. მეცხოველეობის განვითარება მჭიდროდაა დაკავშირებული მემცენარეობის განვითარებასთან. საქართველოში მეცხოველეობა სოფლის მეურნეობის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი დარგი იყო და არის. არქეოლოგიური გათხრები და ქართული მატერიალურ-კულტურული ძეგლები ადასტურებს უძველეს პერიოდში მეცხენეობის, მეცხვარეობისა და მეძროხეობის განვითარების მაღალ დონეს. ხალხური სელექციის გზით შეიქმნა ჯიშები: იმერული და თუშური ცხვარი, ხევსურული და მეგრული ძროხა, თუშური და მეგრული ცხენი, მეგრული თხა, კახური ღორი, თიანეთური ინდაური, ქართული რუხი მთის ფუტკარი და სხვა. ამასთან, ჩამოყალიბდა მეცხოველეობის გაძღოლის ყველა ბუნებრივ-საწარმოო ზონის შესაფერისი სისტემები. მეცხოველეობის განვითარებაში მნიშვნელოვანი როლი შეასრულეს ცალკეულმა პირებმა, საზოგადოებებმა. XIX საუკუნეში ჩამოყალიბდა კავკასიის სასოფლო-სამეურნეო საზოგადოება, რომელიც მეცხოველეობისა და საკვებწარმოების დარგში სამეცნიერო-კვლევით საქმიანობას ეწეოდნენ, თუმცა მაშინ ამას დიდი გაქანება არ ჰქონია. 1927 წელს შეიქმნა საქართველოს ზოოტექნიკური საცდელი სადგური, რომელიც მეცხოველეობის პირველი სამეცნიერო დაწესებულება იყო ამიერკავკასიაში. სადგურში ილია ჯანდიერის ხელმძღვანელობით დაიწყო ადგილობრივი ჯიშების შესწავლა, მათი შეჯვარება კულტურულ ჯიშებთან და მრავალმხრივი მეცნიერული კვლევა მეცხოველეობისა და საკვებმოპოვების დარგში. მელითაური ნ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 648–649.
მეძაღლეობა

მეძაღლეობა — მეცხოველეობის დარგი. ძაღლების კულტურული ჯიშების გამოყენება სახალხო მეურნეობის სხვადასხვა დარგში: სპორტში, არმიაში.მეძაღლეობაში განასხვავებენ 3 მიმართულებას: სასამსახუროს (სამწყემსო, შესაბმელი, საგუშაგო, სამძებრო და სხვა), სანადიროს (სარეწი, სპორტული), დეკორატიულს (ოთახის ძაღლები). საქართველოში მეძაღლეობა განსაკუთრებით განვითარდა საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ, დაფუძნებულია საზოგადოებრივ საწყისებზე - სასამსახური მეძაღლეობა „დოსააფთან“ არსებული კლუბის, ხოლო სანადირო მეძაღლეობა „მონადირეთა კავშირის“ კინოლოგიური სექციის მეშვეობით (ჯიშთა მოვალა-მოშენება, გამოფენებსა და შეჯიბრებაში მონაწილეობა და სხვა). ამის შედეგად საქართველოს ჯიშიანმა ძაღლებმა მიიღეს როგორც საკავშირო, ისე მსოფლიო ჩემპიონის წოდებები (პოინტერი „ლედი“, მფლობელი შ. დოლიძე). საქართველოში მეძაღლეობის განვითარებას ხელი შეუწყო პ. ჟორდანიას, ა. სარაჯიშვილის, ვ. შარაშენიძის, ლ. გოლოვნიას, ლ. ციციშვილისა და სხვათა ნაყოფიერმა მუშაობამ. დოლიძე შ., მეძებარი ძაღლები და ნადირობა, თბ., 1975; იმნაიშვილი ბ., მეძებარი ძაღლის ლეკვი, თბ., 1977; ჟორდანია პ., სანადირო ძაღლი, გამოც. მე-2, თბ., 1984; Служебное и охотнич-е собаководство, М., 1964; გუნიავა ლ., სააკაძე გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 650.
დიკ ტრეისი (ფილმი)

დიკ ტრეისი (ინგლ. Dick Tracy) — რეჟისორ უორენ ბიტის ფილმი, რომელშიც უორენ ბიტი, ალ პაჩინო, დასტინ ჰოფმანი და მადონა მონაწილეობენ. ფილმი ეკრანებზე 1990 წლის, 15 ივნისს გამოვიდა. ფილმი ეფუძნება ამავე სახელწოდების კომიქსების სერიას. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „დიკ ტრეისი (ფილმი)“ ვიკისაწყობში. „დიკ ტრეისი“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
კარლ ჰაუსჰოფერი

კარლ ჰაუსჰოფერი (გერმ. Karl Haushofer; დ. 27 აგვისტო 1869 — გ. 10 მარტი 1946) — გერმანელი პოლიტიკური მოღვაწე და მეცნიერი, გერმანული გეოპოლიტიკური სკოლის თავკაცი კარლ ჰაუსჰოფერი დაიბადა 1869 წლის 27 აგვისტოს მიუნჰენში. 1887 წლიდან იგი დიპლომატიურ სამსახურში იყო. 1908-1910 წწ. იაპონიაში მუშაობდა. პირველი მსოფლიო ომის დროს 1914-1918 წწ. ჰაუსჰოფერი ბრიგადის გენერალი იყო. 1921 წელს მიუნჰენის უნივერსიტეტში მას პროფესორის ცენზი მიენიჭა. იქვე, მან დააარსა გეოპოლიტიკის სკოლა. ჰაუსჰოფერს ახლო ურთიერთობები ჰქონდა მესამე რაიხის ერთ–ერთ თვალსაჩინო წარმომადგენელთან რუდოლფ ჰესსთან, რომელიც მან შემდგომში ა. ჰიტლერს გააცნო. პოლიტიკურ მეცნიერებათა პროფესორის იდეები დიდი პოპულარობით სარგებლობდა მესამე რაიხის მაღალ წრეებში და ზოგადად, გერმანულ საზოგადოებაშიც. იგი გარდაიცვალა 1946 წლის 13 მარტს ქ. ვაილჰაიმის მახლობლად. ს. ვოროპაევი. მესამე რაიხის ენციკლოპედია,1996 წ. [მკვდარი ბმული]
მარათონელი

მარათონელი (ინგლ. Marathon Man) არის ”ტრილერის” ჟანრის რომანი, რომელიც დაწერა ამერიკელმა მწერალმა, ვილიამ გოლდმენმა. რომანი პირველად გამოიცა 1974 წელს, ხოლო 1976 წელს მოხდა მისი ეკრანიზაცია ჯონ შლეზინგერის რეჟისურით ამავე სახელწოდების ფილმში. ფილმში მონაწილეობენ: დასტინ ჰოფმანი, ლოურენს ოლივიე, როი შაიდერი და სხვები.
ავსტრალიის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები

ავსტრალიის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები (Wallabies) — ავსტრალიის ეროვნული რაგბის კავშირის ნაკრები. მათი მეტსახელია ვოლაბები. მონაწილეობს რაგბის ჩემპიონატში ახალი ზელანდიის სამხრეთი აფრიკის რესპუბლიკის და არგენტინის მორაგბეთა ნაკრებებთან ერთად. მსოფლიო რაგბის რეიტინგში 2015 წლის 18 მაისის მონაცემებით მე-6 ადგილზეა. ავსტრალიის ნაკრების პირველი საერთაშორისო თამაში გაიმართა 1899 წლის 24 ივნისს, სადაც მან სძლია ინგლისელ და ირლანდიელ ლომებს. ავსტრალიას ორჯერ აქვს მოგებული რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატი: 1991 და 1999 წლებში. ავსტრალიასა და სამხრეთ აფრიკას მოგებული აქვს სამი ერის თასი ორ-ორჯერ, ხოლო ახალ ზელანდიას რვაჯერ. განახლების თარიღი: 29 ივლისი, 2023 1987 მეოთხე 1991 პირველი 1995 გამოვარდა მეოთხედფინალიდან 1999 პირველი 2003 მეორე 2007 გამოვარდა მეოთხედფინალიდან 2011 გამოვარდა ნახევარფინალიდან ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ავსტრალიის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები ავსტრალიის რაგბის კავშირის საიტი ავსტრალიის რაგბის კავშირის მოთამაშეების გვერდები დაარქივებული 2008-03-20 საიტზე Wayback Machine. ავსტრალიის რაგბის კავშირის სიახლეები Planet Rugby-სგან დაარქივებული 2005-07-06 საიტზე Wayback Machine. ↑ The English Footballers. England v. Australia.. The Sydney Morning Herald (24 June 1899). ციტირების თარიღი: 24 December 2013.
მეჭეჭებიანი ღორი

მეჭეჭებიანი ღორი (ლათ. Phacochoerus africanus) — ძუძუმწოვარი ცხოველი ღორისებრთა ოჯახისა. ტახს აქვს დიდი ეშვები, დინგზე მოზრდილი კანოვანი მეჭეჭები, მისი სხეულის სიგრძე 1,5-1,9 მ, სიმაღლე — 65-85 სმ, მასა — 150 კგ აღწევს. გავრცელებულია აფრიკაში (საჰარის სამხრეთით). ცხოვრობს ტყეებში, ბუჩქებსა და ბარდებში.იკვებება მცენარეულობით და ცხოველებით. გამოიყენება მისი ხორცი და ტყავი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 651.
Columbia Pictures

Columbia Pictures Industries, Inc — ამერიკული ფილმების და ტელევიზიის საპროდუქციო კომპანია. ის არის Columbia TriStar Motion Picture Group-ის ნაწილი, რომელიც ეკუთვნის Sony Pictures Entertainment-ს. Columbia Pictures დააარსა ამერიკელმა ბიზნესმენმა, ჰარი კონმა, მისმა ძმამ ჯეკ კონმა და ჯონ ბრანდტიმ, 1919 წელს. 1924 წლიდან, Columbia Pictures გაერთიანდა MGM-სთან. ↑ It Happened With One Movie: A Studio Transformed Sony Pictures ოფიციალური საიტი SonyPictures.net Columbia Pictures Cartoons დაარქივებული 2013-01-02 საიტზე Archive.isCategory:Webarchive template archiveis links Big Cartoon DataBase-დან ლოგოს ისტორია
ბარი ლევინსონი

ბარი ლევინსონი (ინგლ. Barry Levinson დ. 6 აპრილი, 1942) — ოსკარის მფლობელი ამერიკელი სცენარისტი, რეჟისორი, მსახიობი და პროდიუსერი. 1982 - სადილი (Diner) 1984 - ბუნებრივი (The Natural) 1985 - ახალგაზრდა შერლოკ ჰოლმზი (Young Sherlock Holmes) 1987 - გამხდარი კაცი (Tin Men) 1987 - დილა მშვიდობისა, ვიეტნამო (Good Morning, Vietnam]) 1988 - წვიმის კაცი (Rain Man) 1990 - ავალონი (Avalon) 1991 - ბაგსი (Bugsy) 1992 - სათამაშოები (Toys) 1994 - Jimmy Hollywood 1994 - Disclosure 1996 - მძინარენი (Sleepers) 1997 - ძაღლის კუდის ქიცინი (Wag the Dog) 1998 - სფერო (Sphere) 1999 - Liberty Heights 2000 - An Everlasting Piece 2001 - ბანდიტები (Bandits) 2004 - Envy 2006 - წლის კაცი (Man of the Year) 2010 - შენ ჯეკს არ იცნობ (You Don't Know Jack) ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2005-08-29 საიტზე Wayback Machine. ბარი ლევინსონი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
Delicate Sound of Thunder (ფილმი)

Delicate Sound of Thunder — ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ პინკ ფლოიდის საკონცერტო ვიდეო, რომელიც ასახავს ნიუ-იორკის Nassau Coliseum-ში 1988 წელს გამართულ კონცერტებს. ვიდეოფილმში ასევე გამოყენებულია პარიზში, ვერსალის სასახლესთან ჩატარებული კონცერტის კადრები. ეს ფილმი ითვლება ჯგუფის ერთ-ერთ ყველაზე პოპულარულ ვიდეოჩანაწერად, მაგრამ მას ხშირად აკრიტიკებენ ზედმეტად ბნელი ფერებისა და ზედმეტ იდუმალური ატმოსფეროს შექმნის მიზნით შემუშავებული ორიგინალური მონტაჟის (შენელებული კადრების) გამო. ფილმში შეტანილი რამდენიმე სიმღერა არ ჟღერს ალბომში Delicate Sound of Thunder. ფილმის დასასრულს აღნიშნულია, რომ ღორის ორიგინალური დიზაინის ავტორია როჯერ უოტერსი. Shine On You Crazy Diamond (უოტერსი/რაიტი/გილმორი) Signs of Life (გილმორი/ეზრინი) Learning to Fly (გილმორი/მური/ეზრინი/კერინი) Sorrow (გილმორი) The Dogs of War (გილმორი/მური) On the Turning Away (გილმორი/მური) One of These Days (გილმორი/მეისონი/უოტერსი/რაიტი) Time (მეისონი/უოტერსი/რაიტი/გილმორი) On the Run (გილმორი/უოტერსი) The Great Gig in the Sky (რაიტი) Wish You Were Here (უოტერსი/გილმორი) Us and Them (უოტერსი/რაიტი) Money (უოტერსი) მხოლოდ NTSC ვერსიებში Comfortably Numb (გილმორი/უოტერსი) One Slip (გილმორი/მანზანერა) Run Like Hell (გილმორი/უოტერსი) Shine On You Crazy Diamond (ტიტრები და ავტორობა) (უოტერსი/რაიტი/გილმორი) ფილმი გამოსულია ვიდეოკასეტებზე, PAL და NTSC ფორმატებში. იგი აგრეთვე გამოცემულია Video CD (VCD) ფორმატში. ფილმის დასასრულს შესაძლებელია ჯგუფის იმ დროისთვის არსებული დისკოგრაფიის მიმოხილვა. ჩანაწერი არ არის ოფიციალურად გამოცემული DVD დისკზე. პინკ ფლოიდი დევიდ გილმორი – გიტარები, ვოკალი რიჩარდ რაიტი – კლავიშებიანი საკრავები, ვოკალი ნიკ მეისონი – დასარტყმელი საკრავები, პერკუსია დამატებითი პერსონალი ჯონ კერინი – კლავიშები, ვოკალი გაი პრეტი – ბასი, ვოკალი გერი უოლისი – პერკუსია ტიმ რენუიკი – გიტარა, ვოკალი სკოტ პეიჯი – საქსოფონი მარგარეტ ტეილორი – დამატებითი ვოკალი რეიჩელ ფიური – დამატებითი ვოკალი დურგა მაკბრუმი – დამატებითი ვოკალი ფილმის მიმოხილვა რობერტ კრისტგოუს მიერ „Delicate Sound of Thunder (ფილმი)“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
Classic Albums: Pink Floyd – The Making of The Dark Side of the Moon

Classic Albums: Pink Floyd – The Making of The Dark Side of the Moon — ფილმი სერიიდან Classic Albums, რომელიც ეძღვნება პინკ ფლოიდის ალბომს The Dark Side of the Moon. თავდაპირველად გამოიცა DVD-ზე. ამ ფილმში ჯგუფის დარჩენილი ოთხი წევრი სხვადასხვა სტუდიიდან საუბრობს ალბომზე, აჩვენებს მისი ცალკეული სოლოების შესრულებას (გარდა ნიკ მეისონისა, რომელიც მხოლოდ საუბრობს ამ დისკზე) და ა.შ. ფილმის მსვლელობისას შესაძლებელია ალან პარსონსის, ალბომის ხმის ინჟინერის ნახვა, რომელიც ასევე ახდენს სტერეო-ეფექტებისა და ხმის გადანაწილების დემონსტრირებას. ფილმში ჯგუფის ამ ცნობილ ალბომზე ასევე საუბრობს ყდების დიზაინერი სტორმ თორგერსონი. ფილმში დეტალურად განხილულია ალბომის ყველა სიმღერა, გარდა ინსტრუმენტული კომპოზიციის Any Colour You Like. 2013 წელს ფილმი Blu-Ray დისკის ფორმატში გამოიცა. Introduction Set the Controls for the Heart of the Sun Echoes Breathe On the Run Time The Great Gig in the Sky Money Us And Them Brain Damage Eclipse დამატებები Brain Damage Money Us and Them Waters' World View Breathe Time Waters On Rock ‘n’ Roll Chris Thomas Gilmour's Guitars - Breathe Gilmour's Guitars - The Great Gig in the Sky Gilmour's Guitars - Us and Them Gerry Has The Last Word (ჯერი ო'დრისკოლის ფრაზა ალბომის ფინალიდან) ინტერვიუ ალბომის შესახებ [1] დაარქივებული 2012-12-07 საიტზე Wayback Machine. Classic Albums: Pink Floyd - The Making of The Dark Side of the Moon კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ↑ http://www.mediamikes.com/2013/08/blu-ray-review-pink-floyd-classic-albums-the-making-of-the-dark-side-of-the-moon/
მეჭეჭიანასებრნი

მეჭეჭიანასებრნი (ლათ. Synanceidae) — თევზების ოჯახი სკორპენასნაირთა რიგისა. აქვთ უქერცლო სხეული. გავრცელებული არიან ტროპიკულ და სუბტროპიკულ ზღვების სანაპირო ზოლში. მეჭეჭიანასებრთა ოჯახიდან ყველაზე მეტად ცნობილია მეჭეჭიანა (Synanceia verrucosa). ზურგის ფარულს აქვს 12 მსხვილი ეკალი, რომელთა ძირში წყვილ-წყვილი შხამიანი ჯირკვალია. მეჭეჭიანასებრთა ეკლის ჩხვლეტა მეტად საშიშია (ზოგჯერ სასიკვდილო). მეჭეჭიანასებრთა ხორცს საკვებად იყენებენ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 651.
მეჭურჭლე

მეჭურჭლე — სახელმწიფო ხაზინის, საჭურჭლის მოხელე ძველ საქართველოში. ხელმწიფის კარის გარიგებაში იხსენიებიან „მეჭურჭლენი ქალაქისანი“, „დარბაზს მყოფნი მეჭურჭლენი“, აგრეთვე მწიგნობართუხუცეს-ჭყონდიდლის „ზედამდგომელი მეჭურჭლე“. მეჭურჭლენი მეჭურჭლეთუხუცესის უწყებაში შედიოდნენ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 651.
მეჭურჭლეთუხუცესი

მეჭურჭლეთუხუცესი — გაერთიანებული ფეოდალური საქართველოს ერთ-ერთი ვეზირი — სახელმწიფო ხაზინის მთავარი გამგე, მეჭურჭლეთა უფროსი. ტერმინი „მეჭურჭლეთუხუცესი“ ქართულ საისტორიო წყაროებში XII საუკუნიდან გვხვდება, მაგრამ უეჭველია, რომ მეჭურჭლეთუხუცესობა გაცილებით ადრეც არსებობდა („ხელმწიფის კარის გარიგებაში“ მეჭურჭლეთუხუცესი „ძველ ვეზირად“ იხსენიება). მეჭურჭლეთუხუცესი განაგებდა საჭურჭლეს, რომელშიც ფული და სანიადაგოდ სახმარი და სახარჯი ქონება ინახებოდა. მას ჰყავდა თავისი ნაცვალი ანუ მოადგილე. მეჭურჭლეთუხუცესს ემორჩილებოდნენ საჭურჭლის მუქიბი და მუშრიბი. როგორც ფინანსთა მინისტრს, მეჭურჭლეთუხუცესს საჭურჭლისა და მისი მოხელეების გარდა ექვემდებარებოდნენ აგრეთვე „ძველი ქალაქნი, ვაჭარნი, სავაჭრო“ და „ქალაქის ამირანი“. მეჭურჭლეთუხუცესი დიდი და საპატიო („საბატიო“) ვეზირი იყო და სახელმწიფო საქმეების გადაწყვეტაში აქტიურად მონაწილეობდა. იგი მსახურთუხუცესთან ერთად ვეზირთა მეორე ჯგუფში შედიოდა. მეჭურჭლეთუხუცესს თავისი სამოხელეო ბეჭედი ეძლეოდა. ზოგჯერ შეიძლებოდა, რომ მას ერისთავთერისთავის, სპასალარის ან სხვა თანამდებობაც სჭეროდა. ყუთლუ-არსლანი — გიორგი III-ისა და თამარ მეფის დროს კახაბერ ვარდანისძე — თამარ მეფის დროს აბულასანი — თამარ მეფის დროს ყვარყვარე (ივანე) ჯაყელი — თამარ მეფის დროს მესხია შ., საშინაო პოლიტიკური ვითარება და სამოხელეო წყობა XII საუკუნის საქართველოში, თბ., 1979; ჯავახიშვილი ივ., ქართული სამართლის ისტორია, წგნ. 2, ნაკვ. 1, ტფ., 1928, გვ. 167-179; სურგულაძე ი., ქსე, ტ. 6, გვ. 651-652, თბ., 1983
მეხადირი (მრავალმნიშვნელოვანი)

მეხადირი შეიძლება აღნიშნავდეს: მეხადირი — მდინარე აფხაზეთში მეხადირი — სოფელი გაგრის მუნიციპალიტეტში
მეხადირი

მეხადირი — მდინარე საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში. სათავე აქვს გაგრის ქედის სამხრეთ-დასავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 965 მ, ერთვის შავ ზღვას დაბა განთიადთან. სიგრძე 15 კმ, აუზის ფართობი 23,1 კმ². საზრდოობს წვიმის, თოვლისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, ხშირია წყალმოვარდნა. საშუალო წლიური ხარჯი 1,04 მ³/წმ. აფხაზავა ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 652.
მეხელი

მეხელი — ქართველი პროფესიონალი ჰიმნოდებისა და მუსიკოსების სახელწოდება. დადასტურებულია X-XI საუკუნეების წერილობით ძრეგლებში. მეხელების მიერ ახალი წესით დაწერილ (ან თარგმნილ) და მელოდიასთან შეწყობილ საგალობლებს მეხური ეწოდებოდა. მეტრეველი ე., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 652.
მეხრე

მეხრე — დიდ გუთანში შებმული ხარის გამრეკი, რომელიც ხვნის პროცესში უღლის მარცხენა მხარეს იჯდა, ველისაკენ. აღმოსავლეთ საქართველოს ბარში მეხრუღლიან გუთნეულს ემსახურებოდა დღის 4 (1 წინა, 2 შუა, 1 უკანა ანუ ღორღიტის მეხრე) და ღამის 2 მეხრე, რომლებიც მუშაობის პროცესში ერთმანეთს ენაცვლებოდნენ. ღამის მეხრეს დამატებით გუთნეულის გამწევი ძალის (ხარი, კამეჩი) ღამით ძოვებაც ევალებოდა, რაშიც ერთი ზემდეტი ალო ეძლეოდა. გუგუშვილი პ., გუთნეულის ეკონომიური ორგანიზაცია, „საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის მოამბე“, 1994, ტ. 5 № 3; რობაქიძე ა., მოდგამი, როგორც ექსპლოატაციის ერთი ფორმა რევოლუციამდელ საქართველოში, «მიმომხილველი», 1951, ტ. 2; ჩიტაია გ., თიანეთის ეთნოგრაფიული ექსპედიციის მოკლე ანგარიში, «ენიმკის მოამბე», 1941, ტ. 11; ჯალაბაძე გ., აღმოსავლეთ საქართველოს სამიწათმოქმედო იარაღების ისტორიიდან, თბ., 1960; ჯალაბაძე გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 653.
მეხრმლე

მეხრმლე — ძველ საქართველოში ჯალათი, რომელიც სიკვდილის განაჩენს აღასრულებდა თავის მოკვეთით. ერეკლე II-ის წინააღმდეგ შეთქმულთა საქმის გამრჩევ სასამართლოს განაჩენში ჩაუწერია: „პაატა ბატონიშვილს მეხრმლემ თავი გააგდებინოს“. კეკელია მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 653.
მეხური

მეხური — ქართული ჰიმნოგრაფიული ტერმინი, აღნიშნავს ახალი წესით დაწერილ (ან თარგმნილ) და მელოდიასთან შეწყობილ საგალობლებს. მეხურის ხმარება დადასტურებულია X-XI საუკუნეების ქართულ ხელნაწერებში „მეხურნი ძლისპირნი“, „დასდებელნი აღდომისანი მეხურნი“, „გალობანი მეხურნი“ (მიქაელ მოდრეკილის „იადგარი“). „მეხურნი ღმრთისმშობლისანი“ (გიორგი მთაწმიდლის ივნისის თვის „თვენის“ ანდერძი), „ მეხური იადგარი“ (მელქისედეკ კათალიკოსის სიგელი). მკვლევართა ერთი ჯგუფი (მ. ჯანაშვილი, ნ. მარი, გ. ჟორდანია, ვ. გვახარია) მეხურს ეთნიკურ, ხოლო მეორე ჯგუფი (პ. კარბელაშვილი, კ. კეკელიძე, ჟ. ტიბო, ლ. ჯღამაია, ო. ჩიჯავაძე, ე. მეტრეველი) - მუსიკალურ ტერმინად მიიჩნევდა. ბოლო დროს გამოვლენილმა ახალმა წყაროებმა (გიორგი მთაწმიდელის ივნისის და სექტემბრის თვეთა „თვენის“ ანდერძები) დაადასტურეს, რომ მეხური მუსიკალური ტერმინია და დაკავშირებულია მეორე ტერმინთან მეხელი. ეს ტერმინები ქართული ჰიმნოგრაფიის გარკვეულ ეტაპზე ძველი ტიპის „წყობილი სიტყვით“ დაწერილი საგალობლები შეიცვალა ახალი ტიპის „საგალობელთა მარცვლედით“ ანუ რიტმული პროზით დაწერილი საგალობლებით. ბიზანტიურ ჰიმნოგრაფიაში რიტმული პროზის ანუ ბიზანტიური სასულიერო ლექსის გავრცელება დაკავშირებული იყო იოანე დამასკელის მიერ ჩატარებულ რეფორმასთან და გულისხმობდა გალობაში ძლისპირ-ტროპართა რიტმულ-მელოდიური შესატყვისობის დაცვას და მელოდიის ფიქსაციას ტექსტებზე, რაც X საუკუნის დამდეგიდან განხორციელდა ნევმების (ნიშნების) მეშვეობით. ქართულ ჰიმნოგრაფიაში, რომელიც კვალდაკვალ მისდევდა ბიზანტიურ ჰიმნოგრაფიის განვითარებას, აგრეთვე დაიწყო ახალი საზომით დაწერილი ბერძნული საგალობლების თარგმნა, ძველი თარგმნების გადამუშავება და ამავე საზომებით ორიგინალური საგალობლების წერა. მელოდიათა ფიქსაციისათვის შემუშავდა ორიგინალური ნევმური სისტემა, რომელიც გრაფიკულად განსხვავდება ყველა არსებული სისტემისაგან. ეს სამუშაო თხოულობდა ბიზანტიურ სასულიერო ლექსისა და მუსიკის თეორიის კარგ ცოდნას, გიორგი მთაწმიდელის სიტყვებით, „დასდებლის მეცნიერების“ ცოდნას. კორნელი კეკელიძის ვარაუდით, მეხური წარმოებული უნდა იყოს ბერძნული — echos-დან, რაც ხმას ნიშნავს. კეკელიძე კ., ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 1, თბ., 1960; მეტრეველი ე., „მეხელისა“ და „მეხურის“ გაგებისათვის, კრ.: შოთა რუსთაველი, ისტორიულ-ფილოლოგიური ძიებანი, თბ., 1966, თბ., 1966; ჯღამაია ც., „მეხურისა“ და „მეხელის“ შესახებ, „საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის საზოგადოებრივი მეცნიერული განყოფილების მოამბე“, 1962, № 3; მეტრეველი ე., ქსე, ტ. 6, გვ. 654-655, თბ., 1983
შოთა შათირიშვილი

შოთა შათირიშვილი(დ. 25 აგვისტო, 1921, შუა სურები, ჩოხატაურის რაიონი — გ. 11 იანვარი, 1999, თბილისი) — ქართველი ენათმეცნიერი, პედაგოგი, მთარგმნელი. პედაგოგიკის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი შოთა შათირიშვილი ცნობილი ქართველი ენათმეცნიერის გიორგი ახვლედიანის მოწაფე იყო. მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში 1941 წლიდან. 1946 წელს დემობილიზების შემდეგ სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დასავლეთ ევროპის ენებისა და ლიტერატურის ფაკულტეტზე. უნივერსიტეტის დასრულების შემდგომ სწავლა განაგრძო ასპირანტურაში. 1960 წელს გახდა ი. გოგებაშვილის სახელობის პედაგოგიური ინსტიტუტის უცხოური ენების სექტორის გამგე.1974 წელს სადოქტორო დისერტაციის დაცვის შემდგომ მიენიჭა პროფესორის წოდება. გამოქვეყნებული აქვს 160 სამეცნიერო შრომა, 10 ფუნდამენტური მონოგრაფია, მათ შორის „გერმანული ენის სწავლების მეთოდიკა“, „გერმანული ფონეტიკის სწავლების მეთოდიკა“, 6 კი – საშუალო სკოლის გერმანული ენისა და გრამატიკის მოქმედი სახელმძღანელოები.
მეჯვრისხევი

მეჯვრისხევი — გორის მუნიციპალიტეტის სოფლების დიდი მეჯვრისხევისა და პატარა მეჯვრისხევის ძველი სახელწოდება. 1930 წლამდე სოფელი შედიოდა გორის მაზრაში და იყო რაიონის ცენტრი. ერისთავების საცხოვრებელი სახლი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 655.
ტბა

ტბა — ხმელეთის ქვაბულში მოქცეული შენელებული წყალცვლის ბუნებრივი წყალსატევი. დედამიწის ტბების საერთო ფართობი 2,7 მლნ. კმ² (ხმელეთის ფართობის დაახლოებით 1,8%). წარმოშობის მიხედვით განარჩევენ : ტექტონიკურ ვულკანურ მყინვარულ ჩანაქცევის ნაგუბარ მდინარეულ ზღვიურ ეოლურ ანთროპოგენურ ტბებს. ტბის წყლის ბალანსის მთავარი შემოსავალია აუზის ზედაპირული და მიწისქვეშა ჩამონადენი, აგრეთვე ტბის ზედაპირზე მოსული ატმოსფერული ნალექები; გასავალია ტბის ზედაპირული და მიწისქვეშა განადენი და აორთქლება ტბის ზედაპირიდან. გვალვიან რაიონებში ტბის წყლის დიდი ნაწილი ორთქლდება და ხშირად ტბა მთლიანად შრება. ქარი ტბის ზედაპირზე იწვევს ღელვას, დინებებს, წყლის მოდენას და განდევნას. ტბის ზედაპირი თბება მზის პირდაპირი და გაბნეული რადიაციით. სიღრმეში სითბის გადაცემა ხდება წყლის არევისა და დინებების შედეგად. სითბო იხარჯება აორთქლებაზე, ჰაერში სითბოს გადაცემასა და გამოსხივებაზე. ზომიერი ჰავის ზონაში მდებარე ტბაში ზაფხულობით მყარდება პირდაპირი ტენპერატურული სტრატიფიკაცია: ზედა თბილ ფენასა (ეპილიმნიონი) და ქვედა ცივ ფენას (ჰიპოლიმნიონი) შორის არსებულ ტემპერატურული ნახტომის ფენაში (მეტალიმნიონი) წყლის ტემპერატურა სწრაფად ეცემა; ზამთრობით ამ ტბაზე შებრუნებული ტემპერატურული სტრატიფიკაციაა: ზედაპირიდან სიღრმისაკენ წყლის ტემპერატურა იზრდება, ხოლო გაზაფხულსა და შემოდგომაზე შეინიშნება ჰომოთერმია — წყლის ტემპერატურა მთელ სიღრმეზე თანაბარია. ცხელსა და ცივ სარტყლებში ტემპერატურული სტრატიფიკაცია სეზონურად არ იცვლება, იქ თითქმისმთელი წლის განმავლობაში შესაბამისად პირდაპირი და შებრუნებული სტრატიფიკაციაა. დიდი ტბები სითბოს საკმაო მარაგისა და ღელვის გამო მდინარეზე უფრი გვიან იყინება. წყალში გახსნილი მარილების რაოდენობის შესაბამისად განარჩევენ მტკნარ, მომლაშო, მლაშე და თვითმლექ ტბებს (მლაშე ტბა). წყალში არსებული მინერალური და ორგანული ნაწილაკების დალექვის შედეგად ხდება ტბების დალამვა და მის ფსკერზე წარმოიქმნება ტბიური ნალექები. წყალში შეტივტივებული მინერალური და ორგანული მარილის რაოდენობაზე არის დამოკიდებული წყლის ფერი და გამჭვირვალობა. ცისფერი და ძლიერი გამჭვირვალობა (40 მ-მდე ბაიკალში) აქვს სუფთა წყალს. ბიოლოგიური პროდუქტიულობის მიხედვით განარჩევენ: ბიოგენური ელემენტებით მდიდარ, მაღალპროდუქტიულ (ევროფულ), ბიოგენური-ელემენტებით ღარიბ, მცირეპროდუქტიულ (ოლიგოტროფულ) და ჰუმანური ნივთიერებებით მდიდარ (დისტროფულ) ტბებს, ევოლუციის პროცესში ტბა ამოივსება ლამით, იფარება შამბით და ნოტიო ჰავის პირობებში გადაიქცევა ჭაობად, მშრალ ჰავაში — მლაშობად. ტბის წყლის რესურსებს და სხვა პროდუქტებს ფართოდ იყენებენ სახალხო მეურნეობაში. ზოგიერთ დიდი ზომის ტბებს ზღვას უწოდებენ; ასეთია მაგ., კასპიის ზღვა. მსოფლიოს უდიდესი ტბების სია გეოგრაფია დიდი ტბები ლიმანი ლიმნოლოგია ლაგუნა ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 679. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ტბა Lakes Database დაარქივებული 2008-03-28 საიტზე Wayback Machine. Lake Classification Systems დაარქივებული 2008-02-12 საიტზე Wayback Machine. World's Most Beautiful Lakes
Domino (ჯენესისის სიმღერა)

Domino — ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ ჯენესისის სიმღერა 1986 წლის ალბომიდან Invisible Touch. ეს არის რიგით მეექვსე სიმღერა ამ ალბომიდან. სიმღერა მთლიანად ჯგუფის მიერ არის დაწერილი, ლირიკა კი ეკუთვნის ტონი ბენქსს. სიმღერა დაყოფილია ორ ნაწილად - In The Glow Of The Night და The Last Domino. სიმღერის ორივე ნაწილი სრულდებოდა ჯგუფის კონცერტებზე, 1986 წლიდან და შეტანილი იქნა ტურის Turn It On Again პროგრამაშიც. ჯგუფის ოფიციალური საიტი ↑ Invisible Tour Songs & Dates ↑ "European setlist". genesis-movement.com. Retrieved on 5 September 2007.
Anything She Does

Anything She Does — ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ ჯენესისის სიმღერა და სუინგლი 1986 წლის ალბომიდან Invisible Touch. ეს არის გრამფირფიტისა და კასეტის მეორე მხარის პირველი კომპოზიცია. ტექსტის ავტორია ტონი ბენქსი. სიმღერის ტექსტი ახლოს არის სხვა სიმღერის, Turn It On Again ტექსტთან. მასში სატირული ტონით მიმოიხილება ფოტომოდელების თემა. Anything She Does იყო ერთადერთი სიმღერა ალბომიდან Invisible Touch, რომელიც არ შესრულებულა 1986 წლის საკონცერტო ტურნეზე. მიუხედავად იმისა, რომ სიმღერა არ გამოცემულა სინგლის სახით, გამოვიდა მისი მუსიკალური ვიდეო. მასში მონაწილეობს კომიკოსი ბენი ჰილი. იგი განასახიერებს ჯგუფის დაცვის თანამშრომელს, რომელიც თაყვანისმცემლებს არ აძლევს კულისებში მოხვედრის საშუალებას. ვიდეოს რეჟისორია ჯიმ იუკიჩი. სიმღერის ტექსტი[დაარქივებული] საიტზე MetroLyrics ↑ ინფორმაცია Allmusic-ზე