laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ყირიმის სახანო

ყირიმის სახანო (ყირიმ. Qırım Hanlığı; რუს. Крымское ханство; უკრ. Кримське ханство; თურქ. Kırım Hanlığı) — ყირიმის თათართა სახელმწიფო 1441–1783 წლებში. ეს იყო ყველაზე ხანგრძლივი თურქული სახანო, რომელიც ოქროს ურდოს შემდეგ არსებობდა. მის სათავეში იდგნენ გირეის დინასტიის წარმომადგენლები. დინასტიის ფუძემდებელი, ჰაჯი I გირეი, ჩინგიზ-ყაენის უფროსი ვაჟის, ჯუჩის პირდაპირი შთამომავალი იყო. სახანოს ეჭირა ტერიტორიები დუნაისა და დნეპრს შორის. მოიცავდა ასევე თანამედროვე კრასნოდარის მხარის უდიდეს ნაწილსა და ბესარაბიას. ქვეყნის ძირითადი რელიგია იყო სუნიტური ისლამი, მაგრამ სხვა სარწმუნოებები არ იდევნებოდა. 1239 წელს ყირიმი დაიკავეს მონღოლებმა. მათ მოშალეს სამიწათმოქმედო მეურნეობა და დაიმორჩილეს ყირიმის მოსახლეობა. XIII-XIV საუკუნეების მიჯნაზე ყირიმში შეიქმნა საგანგებო სამეფისნაცვლო, რომლის ცენტრი გახდა სტარი-კრიმი. 1433 წელს ჰაჯი I გირეიმ ლიეტუვის დიდი სამთავროს მხარდაჭერით შექმნა ოქროს ურდოსგან დამოუკიდებელი სახანო. სახანოში შევიდა ქვემო დნესტრისპირეთიც. ხან მენლი I გირეის დროს ყირიმში შეიჭრა ოსმალეთის იმპერია, რომელმაც დაანგრია გენუელთა სავაჭრო კოლონიები ყირიმში. 1478 წლიდან ყირიმის სახანო ოფიციალურად გახდა ოსმალეთის ვასალი. XVI-XVII საუკუნებში ყირიმელი დიდი ფეოდალები თავს ესხმოდნენ რუსეთის, უკრაინის და პოლონეთის ტერიტორიებს, იტაცებდნენ ტყვეებს და მიჰქონდათ ნადავლი. რამდენჯერმე დაესხნენ თავს მოსკოვსა და ტულას. რუსეთის სამეფოს მთავრობამ მოაწყო თავდაცვის ხაზი, მაგრამ ვერ აღკვეთა ყირიმელ თათათა თავდასხმები. 1687-1689 წლებში მოეწყო ყირიმის ლაშქრობები, მაგრამ უშედეგოდ. 1774 წელს ქუჩუქ-კაინარჯის ზავით ყირიმის სახანო ოსმალეთს ჩამოშორდა და რუსეთის მფარველობაში შევიდა. 1783 წელს რუსეთის იმპერიამ მისი ანექსია მოახდინა. გირეის დინასტია ყირიმის ხანების სია ყირიმის კალგების სია ყირიმის ნურედინების სია კალგა ნურედინი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 653. Дворец крымских ханов в Бахчисарае დაარქივებული 2008-08-28 საიტზე Wayback Machine. В. Е. Возгрин ИСТОРИЧЕСКИЕ СУДЬБЫ КРЫМСКИХ ТАТАР დაარქივებული 2004-06-10 საიტზე Wayback Machine. О. Гайворонский «Созвездие Гераев. Краткие биографии крымских ханов» დაარქივებული 2007-03-18 საიტზე Wayback Machine. Базилевич В. М. Из истории московско-крымских отношений в первой половине XVII века. Киев.: 1914. Бантыш-Каменский Н. Н. Реестр делам крымского двора с 1474 по 1779 год Смирнов В. Д. Крымское ханство под верховенством Оттоманской Порты в XVIII в. до присоединения его к России
ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2012: კვალიფიკაცია

ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის კვალიფიკაცია 2012 — ჩატარდა 2010 - 2011 წლებში და გაირკვა ევრო 2012-ის მონაწილე ქვეყნები. ტურნირის კენჭისყრა გაიმართა 2010 წლის 7 თებერვალს ვარშავაში. შესარჩევ ტურნირში უეფას 53 წევრიდან მონაწილეობა მიიღო 51-მა ქვეყანამ. პოლონეთი და უკრაინა ავტომატურად იყვნენ კვალიფიცირებულები ევრო 2012-ზე, როგორც მასპინძელი ქვეყნები. ყველა ნაკრები განაწილდა 9 ჯგუფში:6 ჯგუფში 6 გუნდი და 3 ჯგუფში 5 გუნდი. ცხრა პირველ ადგილზე გასული გუნდი და ერთი საუკეთესო მეორეასდგილოსანი ავტომატურად მოხვდნენ ფინალურ ეტაპზე, ხოლო დარჩენილმა 8 მეორეადგილოსანმა პლეი-ოფის შედეგად გაარკვია გამარჯვებული. უეფას განცხადებით იმის გამო, რომ ზოგიერთ ქვეყანას დაძაბული ურთიერთობები აქვს ერთმანეთთან ისინი ერთ ჯგუფში არ მოხვდებოდნენ. ასეთებია სომხეთი და აზერბაიჯანი (მთიანი ყარაბაღიის კონფლიქტის გამო) და რუსეთი და საქართველო (რუსეთის მიერ საქართველოს ორი ტერიტორიის ოკუპაციის გამო). მთავარი სტატია: ევრო 2012 კვალიფიკაცია ჯგუფი A. მთავარი სტატია: ევრო 2012 კვალიფიკაცია ჯგუფი B. მთავარი სტატია: ევრო 2012 კვალიფიკაცია ჯგუფი C. მთავარი სტატია: ევრო 2012 კვალიფიკაცია ჯგუფი D. მთავარი სტატია: ევრო 2012 კვალიფიკაცია ჯგუფი E. მთავარი სტატია: ევრო 2012 კვალიფიკაცია ჯგუფი F. მთავარი სტატია: ევრო 2012 კვალიფიკაცია ჯგუფი G. მთავარი სტატია: ევრო 2012 კვალიფიკაცია ჯგუფი H. მთავარი სტატია: ევრო 2012 კვალიფიკაცია ჯგუფი I. ↑ http://www.news.az/articles/4359 დაარქივებული 2009-12-15 საიტზე Wayback Machine. Azerbaijan, Armenia not to be drawn together in Euro qualifiers ევრო 2012-ის საკვალიფიკაციო კენჭისყრა UEFA.com-ზე
ბიო-სავარის კანონი

ბიო-სავარის კანონი — ფიზიკური კანონი პირდაპირი ელექტრული დენით წარმოქმნილი მაგნიტური ველის ინდუქციური ვექტორის დასადგენად. შეიქმნა ექსპერიმენტულად ბიოსა და სავარის მიერ, ხოლო ზოგადად ჩამოყალიბებულ იქნა ლაპლასის მიერ. ვექტორული ველი B დამოკიდებულია ელექტრული დენის სიდიდეზე, მიმართულებაზე, სიგრძეზე და ასევე ფუნდამენტურ ფიზიკურ მუდმივაზე, რომელსაც მაგნიტური მუდმივა ეწოდება. ბიო-სავარის კანონი გამოიყენება სტაციონატული დენის მიერ გენერირებული მაგნიტური ველის გამოსათვლელად. SI სისტემაში ამ კანონს აქვს სახე B = ∫ μ 0 4 π I d l × r ^ | r | 2 , {\displaystyle \mathbf {B} =\int {\frac {\mu _{0}}{4\pi }}{\frac {Id\mathbf {l} \times \mathbf {\hat {r}} }{|r|^{2}}},} ან, ექვივალენტურად, B = ∫ μ 0 4 π I d l × r | r | 3 , {\displaystyle \mathbf {B} =\int {\frac {\mu _{0}}{4\pi }}{\frac {Id\mathbf {l} \times \mathbf {r} }{|r|^{3}}},} სადაც I არის დენი, dl არის ვექტორი, რომლის მიმართულება ემთხვევა დენის ლოკალურ მიმართულებას. B არის მაგნიტური ველის ინდუქცია μ0 არის მაგნიტური მუდმივა, r ^ {\displaystyle \scriptstyle {\hat {\mathbf {r} }}} არის წანაცვლების ერთეულოვანი ვექტორი, რომელიც მიმართულია დენის ელემენტიდან იმ წერტილისკენ, სადაც ხდება დენის მნიშვნელობის გამოთვლა, და r = r r ^ {\displaystyle \scriptstyle {\mathbf {r} =r{\hat {\mathbf {r} }}}} არის წანაცვლების ვექტორი. მაქსველის განტოლებები კულონის კანონი ↑ Jackson, John David (1999). Classical Electrodynamics, 3rd ed., New York: Wiley, გვ. Chapter 5. ISBN 0-471-30932-X.
ტესლა (ერთეული)

ტესლა (აღნიშვნა: ტლ, T) — SI სისტემაში მაგნიტური ველის (წარმოებული) ერთეული. 1 ტესლა არის 1 ვებერი კვადრატულ მეტრზე, და იგი განმარტებული იქნა 1960 წელს ერთეულს სერბი მეცნიერის, ნიკოლა ტესლას სახელი ეწოდა. ნაწილაკი, რომელიც 1 ტესლა ველში მოძრაობს 1 მეტრი წამში სიჩქარით და აქვს 1 კულონი მუხტი განიცდის ძალის ზემოქმედებას, რომელიც 1 ნიუტონის ტოლია (ლორენცის ძალა). SI სისტემის ერთეულებში ტესლა შეიძლება გამოსახული იქნას შემდეგნაირად: 1 T = 1 V ⋅ s m 2 = 1 N A ⋅ m = 1 W b m 2 = 1 k g C ⋅ s = 1 k g A ⋅ s 2 {\displaystyle \mathrm {1\,T=1\,{\frac {V\cdot s}{m^{2}}}=1\,{\frac {N}{A\cdot m}}=1\,{\frac {Wb}{m^{2}}}=1\,{\frac {kg}{C\cdot s}}=1\,{\frac {kg}{A\cdot s^{2}}}} } გამოყენებული ერთეულები: A = ამპერი C = კულონი kg = კილოგრამი m = მეტრი N = ნიუტონი s = წამი ტ = ტესლა ვ = ვოლტი Wb = ვებერი 1 ტესლა არის ეკვივალენტური: 10,000 (or 104) გაუსის (გს), გაუსის ერთეულთა სისტემაში. მაშასადამე 10 გს = 1 მილი ტესლა 31 მილი ტ (3.1×10−5 ტ) - დედამიწის მაგნიტური ველის იმდუქცია ეკვატორზე; 5 მილიტ - მაცივრის ტიპური მაგნიტის ველი; The International System of Units (SI) ↑ sizes.com - details of SI units. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2006-06-15. ციტირების თარიღი: 2010-03-25.
ენათმეცნიერება

ენათმეცნიერება, ლინგვისტიკა — მეცნიერება ადამიანის ბუნებრივი ენების, მათი აგებულებისა და ფუნქციონირების ზოგადი კანონების შესახებ. ენათმეცნიერებების გავრცელებული სახელწოდება უცხო ენებზე არის ლინგვისტიკა. იგი მომდინარეობს ლათინური lingua-საგან, რაც ნიშნავს „ენას“. ენის შესასწავლი ასპექტების თვალსაზრისით პირობითად გამოიყოფა ენათმეცნიერების დისციპლინების ორი კლასი: შიგა და გარე. შიდა ენათმეცნიერების კლასი: გრამატიკა – ეტიმოლოგია – ზოგადი ენათმეცნიერება – ლექსიკოგრაფია – მორფოლოგია – ონომასტიკა – ორთოგრაფია – სემანტიკა – სინტაქსი – ტიპოლოგია – ფონეტიკა – ფონოლოგია – ფრაზეოლოგია – შედარებით-ისტორიული ენათმეცნიერება გარე ენათმეცნიერების კლასი: დიალექტოლოგია – ეთნოლინგვისტიკა – ინტერლინგვისტიკა – ლინგვისტური გეოგრაფია – მეტალინგვისტიკა – პარალინგვისტიკა – სოციოლინგვისტიკა – ფსიქოლინგვისტიკა ენათმეცნიერება უძველესი დროიდან ვითარდებოდა ძველ აღმოსავლეთსა და მესოპოტამიაში, სირიასა და ეგვიპტეში, აგრეთვე ინდოეთსა (ძვ. წ. V-IV სს. პანინი) და საბერძნეთში (არისტოტელე). მეცნიერულ კვლევებს ამ დარგში საფუძველი ჩაეყარა XIX საუკუნის დასაწყისიდან ზოგადი ენათმეცნიერების (ვილჰელმ ჰუმბოლდტი) და შედარებით-ისტორიული ენათმეცნიერების (ფრანც ბოპი, ვილჰელმ გრიმი და სხვები). ენათმეცნიერების ისტორიის ძირითადი მიმართულებებია: ლოგიკური ენათმეცნიერება (XIX საუკუნის შუაწლები); ფსიქოლოგიური ენათმეცნიერება (XIX საუკუნის მე-2 ნახევარი); სოციოლოგიური ენათმეცნიერება (XIX საუკუნის დასასრული – XX საუკუნე). ზოგადი ცნებები: ანბანი – ასო – ასპექტი – ბგერა – ბრუნება – ბრუნვა – განსაზღვრება – გარემოება – გრამატიკული დრო – გრამატიკული რიცხვი – დამატება – დამწერლობა – თანხმოვანი – თარგმანი – კომპოზიტი – მახვილი – უღლება – ქვემდებარე – შემასმენელი – ქცევა – წინადადება – ხმოვანი – თანხმოვანი ენის ფორმები და სახეები: დაპროგრამების ენა – დიალექტი – კილო – კილოკავი – ოფიციალური ენა – ჟესტების ენა – სალიტერატურო ენა – საერთაშორისო ენა – სახელმწიფო ენა – ხელოვნური ენა მეტყველების ნაწილები: არსებითი სახელი – ზედსართავი სახელი – რიცხვითი სახელი – ნაცვალსახელი – ზმნა – ზმნიზედა – თანდებული – კავშირი – ნაწილაკი – შორისდებული სასვენი ნიშნები: დეფისი – კითხვის ნიშანი – მრავალწერტილი – მძიმე – ორწერტილი – ძახილის ნიშანი – წერტილი – წერტილ–მძიმე მიმდინარეობები და თეზები: სეპირ–უორფის ჰიპოთეზა – უნივერსალური გრამატიკა ივანე ბოდუენ დე კურტენე, ფრანც ბოპი, ვილჰელმ გრიმი, ჯოზეფ ვუსტერი, ნიკოლაი იუშმანოვი, ნიკო მარი, ედვარდ სეპირი,ფერდინანდ დე სოსიური, ბენჯამინ ლი უორფი, ჰუგო შუხარდტი, არნოლდ ჩიქობავა, ვილჰელმ ჰუმბოლდტი, ალფრედო ტრომბეტი მთავარი სტატია: ენათმეცნიერების ინსტიტუტი. ენათა კლასიფიკაცია მსოფლიოს ენები არნოლდ ჩიქობავას სახელობის ენათმეცნიერების ინსტიტუტი დაარქივებული 2004-02-10 საიტზე Wayback Machine. ↑ მარტინეტი, ანდრე (1960). Elements of General Linguistics, Tr. Elisabeth Palmer (Studies in General Linguistics, vol. i.), London: Faber, გვ. 15.  ↑ ჰალიდეი, მიხაელ; Jonathan Webster (2006). On Language and Linguistics. Continuum International Publishing Group, გვ. vii. ISBN 0-8264-8824-2.  ↑ გრინბერგი, ჟოზეფი (1948). „Linguistics and ethnology“. Southwestern Journal of Anthropology. 4: 140–47.
ლიზა სიმფსონი

ლიზა მარი სიმფსონი (ინგლ. Lisa Marie Simpson) — ანიმაციური სერიალ „სიმფსონების“ ერთ-ერთი მთავარი პერსონაჟი, სიმფსონების ოჯახის უფროსი ქალიშვილი და ბარტ სიმფსონის და (ასაკით მასზე უმცროსი). სერიალის განმავლობაში გამოიყურება, როგორც რვა წლის გოგონა. გამოირჩევა ინტელექტუალური შესაძლებლობებით. მეტ გრენინგმა ლიზა მოიგონა კომპანიის Fox მისაღებში ჯდომისას და ეს სახელი დაარქვა ერთ-ერთი თავისი დის პატივსაცემად. ლიზა პირველად გამოჩნდა ტრეისი ულმანის შოუში, მოკლემეტრაჟიან სერიაში „ღამე მშვიდობის“ (1987). ამ სერიაში იგი ჯერ არ იყო დამოუკიდებელი პერსონაჟი და უფრო მეტად თავის ძმას ჰგავდა. მომავალში მისი ხასიათი სულ უფრო და უფრო განავრცეს. სერიალში ლიზას როლს ახმოვანებს მსახიობი იერდლი სმითი, თუმცა თავდაპირველად ამ როლზე კასტინგს ნენსი კართრაიტი გადიოდა. ლიზას სახელი შეტანილია „გამოგონილ ადამიანთა ენციკლოპედიაში“, სადაც იგი ნახსენებია დემოკრატებს, მოყვარულ მუსიკოსებსა და უფროსი ასაკის ხალხზე უფრო ჭკვიანი პერსონაჟების სიებში. 2000 წელს გამოცემამ Entertainment Weekly იგი ყველაზე დაუფასებელ პიროვნებათა სიაში შეიყვანა. 2002 წელს თავის ძმა ბარტთან ერთად ლიზა მოხვდა 50 საუკეთესო მულტიპლიკაციური პერსონაჟის სიაში (TV Guide-ის რეიტინგში). 1996-1998 წლებში შედგა ინტერნეტ-გამოკითხვა, სადაც ლიზამ დაიკავა მეოთხე ადგილი სიმფსონების საყვარელ პერსონაჟებს შორის - ჰომერის, ბარტისა და რალფ ვიგამის შემდეგ. ლიზა სიმფსონი — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
Elektra Records

Elektra Records — ამერიკული ხმის ჩამწერი ლეიბლი, რომელსაც Warner Music Group ფლობს. 2004 წელს იგი გაერთიანდა ასვევე Warner Music Group-ის მფლობელობაში მყოფ Atlantic Records Group შემადგენლობაში. 2009 წელს, ხუთი წლის ინერტულობის შემდეგ ლეიბლი კვლავ გააქტიურდა Atlantic-ის ძალისხმევით. ოფიციალური საიტი ლეიბლის ისტორია BSN Pubs-ისგან ლეიბლის დისკოგრაფია
Atlantic Records Group

Atlantic Records Group — ქოლგა ლეიბლი, დაარსებული 2004 წელს Warner Music Group-ის მიერ მასში გაერთიანებული ლეიბლების ზედამხედველობის გასაწევად. Atlantic Records Group-ში შემავალი ლეიბლებით სარგებლობს სამასზე მეტი შემსრულებელი. Atlantic Records Bad Boy Records Custard Records Elektra Records Fort Knocks Entertainment Fueled By Ramen Grand Hustle Records Photo Finish Records Roadrunner Records ოფიციალური საიტი
აღაიანის ბრძოლა

აღაიანის ბრძოლა — 1625 წლის ბრძოლა ირანისა და კახეთის სამეფოს ლაშქრებს შორის. ადრე გაზაფხულზე შაჰ-აბას I-მა ყარჩიხა-ხანის სარდლობით საქართველოში გამოგზავნა ირანის დიდი ლაშქარი, რომელიც სოფ. აღაიანთან დაბანაკდა. ირანელთა მიზანი იყო კახელების გაწყვეტა და ქართლელების ირანში გადასახლება. ყარჩიხა-ხანმა კახეთის თავად-აზნაურთა რჩეული ლაშქარი თავისთან დაიბარა თითქოსდა შაჰის საჩუქრების გადასაცემად. კახელები „საჩუქრებისათვის“ კარვებში შეჰყავდათ და თავებს ჰკვეთდნენ. 400-მდე კაცის მოკვლის შემდეგ ყიზილბაშთა მუხანათობა გამომჟღავნდა. კახელებმა ბრძოლით გაიკაფეს გზა კახეთისაკენ. ქართლ-კახეთი ყიზილბაშთა წინააღმდეგ აჯანყების სამზადისს შეუდგა. საქართველოს ბრძოლების სია მარტყოფის ბრძოლა ქსე, ტ. 2, გვ. 47, თბ., 1977
კალიუმის ქლორიდი

კალიუმის ქლორიდი (KCl) — ტუტე ლითონის კალიუმის მარილი, თეთრი უსუნო კრისტალური ნივთიერებაა. ბუნებაში გვხვდება მინერალების სილვინისა და კალვანიტის სახით კალიუმის მარილმჟავასთან ურთიერთქმედებით 2K+2HCl=2KCl+H2 კალიუმის სხვა მარილებზე მარილმჟავის მოქმედებით K2CO3+2HCl=2KCl+H2O+CO2 მაგრამ ლაბორატორიებში მას იღებენ ნეიტრალიზაციის რეაქციით KOH+HCl=KCl+H2O მისი თვისებები და NaCl -ის თვისებები საკმაოდ იდენტურია, რადგან ტუტე ლითონები სტრუქტურულად თვისებებით ერთმანეთთან ახლოს დგანან. კალიუმის ქლორიდი კალიუმიან სასუქებში ყველაზე უფრო გამოიყენება. გამოიყენება კალიუმის ჰიდროქსიდის წარმოებაში, ელექტროლიზის მეთოდით. ზოგჯერ გამოიყენება როგორც საკვების დანამატი (E508) ასევე სუფრის მარილში (ე.წ. „ნატრიუმის ნაკლებ შემცველობითი მარილი“). კალიუმის ქლორიდის კრისტალებზე შესაძლებელია ჰოლოგრამის ფორმირება. აშშ-ს ზოგიერთ შტატში გამოიყენება როგორც ინექცია სიკვდილით დასჯის დროს. Potassium chloride CAS #: 7447-40-7 — Online Informational Database of Chemicals from China ინგლ. კვების პროდუქტების საშიში Е-კოდები — მომხმარებლის დაცვის საზოგადოება დაარქივებული 2010-04-13 საიტზე Wayback Machine. ↑ 1.0 1.1 Eintrag zu Kaliumchlorid დაარქივებული 2019-10-06 საიტზე Wayback Machine. in der GESTIS-Stoffdatenbank des IFA, abgerufen am 25. August 2007. ↑ The Merck Index: An Encyclopedia of Chemicals, Drugs, and Biologicals, 14. Auflage (Merck & Co., Inc.), Whitehouse Station, NJ, USA, 2006; ISBN 978-0-911910-00-1. ↑ Zumdahl, Steven S. (2009). Chemical Principles 6th Ed.. Houghton Mifflin Company, გვ. A22. ISBN 978-0-618-94690-7.  ↑ Chambers, Michael. ChemIDplus - 7447-40-7 - WCUXLLCKKVVCTQ-UHFFFAOYSA-M - Potassium chloride [USP:JAN - Similar structures search, synonyms, formulas, resource links, and other chemical information.]. ციტირების თარიღი: 22 December 2017. ↑ დ. ა. ვლადიმიროვი და სხვა. ჰოლოგრამის ჩაწერის ოპტიმიზაცია KCl ადიტურად შეღებილ კრისტალებზე// ოპტიკა და სექტროსკოპია.-2005.-ტ.99, № 1.-С.147-150.[მკვდარი ბმული] ↑ http://lenta.ru/news/2010/03/03/execution/
აჩაბეთის ბრძოლა

აჩაბეთის ბრძოლა 1744 — ქართლის აჯანყების (1742-1745) ეპიზოდი. 1742 წელს გივი ამილახვარი აჯანყდა ირანელების წინააღმდეგ, მაგრამ შემდეგში ოსმალეთთან და ლეკებთან დაკავშირებამ მის აჯანყებას დაუკარგა პროგრესული ხასიათი. თეიმურაზ II და მისი ძე ერეკლე (შემდეგში ერეკლე II) გამოვიდნენ ამილახვრის წინააღმდეგ. გადამწყვეტი ბრძოლა მოხდა სოფ. აჩაბეთთან. გივი ამილახვარს ეხმარებოდნენ თურქთა ჯარი უსუფ-ფაშას სარდლობით და ლეკები. თეიმურაზ II-ს კი - ირანელები. ერეკლე ბატონიშვილი თუშებისა და კახელების რაზმით მოულოდნელად დაეცა აჩაბეთის ციხეს და აიღო იგი, მაგრამ ამილახვარმა მოახერხა თეიმურაზ-ერეკლეს ბანაკისათვის ალყის შემორტყმა. ერეკლემ შეძლო ალყის დარღვევა, ზურგში მოექცა ამილახვრის ჯარს და დაამარცხა იგი. აჩაბეთის ბრძოლის შედეგად განმტკიცდა თეიმურაზისა და ერეკლეს პოზიციები ქართლ-კახეთში. საქართველოს ბრძოლების სია ტუხაშვილი ლ., ქსე, ტ. 2, გვ. 71, თბ., 1977
Warner Music Group

Warner Music Group (WMG) — მესამე უდიდესი ბიზნეს ჯგუფი, რომელიც ხმის ჩამწერ ლეიბლთა ჯგუფს ეკუთვნის, რაც განაპირობებს მის შეყვანას მუსიკალური ინდუსტრიის ხმის ჩამწერი კომპანიების დიდ ოთხეულში. კომპანიის მიმდინარე ვარიანტის ფორმირება მოხდა 2004 წელს, როდესაც გამოეყო Time Warner-ს და შედეგად Time Warner აღარ ფლობს ქონებას. Warner Music Group-ს ჰყავს ასევე მუსიკის გამომცემელი არმია სახელად Warner/Chappell Music, რომელიც ამჟამად ერთ-ერთი უდიდესი მუსიკის გამომცემელი კომპანიაა. WMG.com – Warner Music Group-ის ოფიციალური საიტი WBR.com – Warner Bros. Records-ის ოფიციალური საიტი [2] – Warner Music Italy-ის ოფიციალური საიტი miWML.com – Warner Music Latina-ს ოფიციალური საიტი Reprise Records.com დაარქივებული 2009-01-07 საიტზე Wayback Machine. – ოფიციალური საიტი Rhino.TV დაარქივებული 2007-03-18 საიტზე Wayback Machine. – ოფიციალური საიტი Sire Records.com – ოფიციალური საიტი Warner Music Group კომპანიის პროფილი Yahoo Business-ზე SEC filings აშშ-ის უსაფრთ ხოებისა და გადაცვლის კომისიის ვებგვერდზე
გაუსი (ერთეული)

გაუსი (აღნიშვნა: გს, G) — მაგნიტური ველის ერთეული გაუსის ერთეულთა სისტემაში. ერ თეულს სახელი ეწოდა გერმანელი მათემატიკოსის კარლ ფრიდრიხ გაუსის პატივსაცემად. 1 გაუსი ტოლია 1 მაქსველისა კვადრატულ სანტიმეტრზე: 1 გაუსი ≡ 1 მქ/სმ2 გაუსის ერთეულთა სისტემაში გაუსი არის მაგნიტური ველის B ინდუქციის ერთეული, ხოლო ოერსტედი არის მაგნიტური ველის დაძაბულობის ერთეული. მაგნიტური ველის ინდუქციის SI სისტემის ერთეულთან, ტესლასთან კავშირს აქვს სახე: 1 ტესლა = 104 გაუსს. ხოლო 1 ამპერი 1 მეტრზე არის 4π × 10−3 ოესტედი. 10−9–10−8 გაუსი: ადამიანის ტვინის მაგნიტური ველი; 0.31–0.58 გაუსი: დედამიწის მაგნიტური ველი 50 გაუსი: ტიპური მაცივრის მაგნიტის ველი. 100 გაუსი: პატარა რკინის მაგნიტის ველი. 1012–1013 გაუსი: მაგნიტური ველის ტიპური მნიშვნელობა ნეიტრონული ვარსკვლავის ზედაპირზე გაუსის ერთეულთა სისტემა კარლ ფრიდრიხ გაუსი მაგნიტური ველი ↑ Hayt, Jr., William H. (1974). Engineering Electromagnetics, Third Edition. McGraw-Hill. ISBN 0-07-027390-1 ↑ How strong are magnets?. Experiments with magnets and our surroundings. Magcraft. ციტირების თარიღი: 2007-12-14.
Vertigo Records

Vertigo Records — ბრიტანული ხმის ჩამწერი ლეიბლი, რომელიც Mercury Music Group-ის მიერ იმართება. ოფიციალური საიტი Worldwide Vertigo Swirl Guide
ბაზალეთის ბრძოლა

ბაზალეთის ბრძოლა 1626 — ბრძოლა ქართლ-კახეთის მეფის თეიმურაზ I-ისა და გიორგი სააკაძის ლაშქარს შორის. სააკაძის მისწრაფებამ ქვეყნის გაერთიანებისა და თავადთა თვითნებობის ალაგმვისაკენ, ამ უკანასკნელთა უკმაყოფილება გამოიწვია. მათ შეძლეს მტრობა ჩამოეგდოთ გიორგი სააკაძესა და თეიმურაზ I-ს შორის, რომელსაც არ მოსწონდა დიდი მოურავის დამოუკიდებელი ურთიერთობა ოსმალეთის სულთანთან და დასავლეთ საქართველოს მეფე-მთავრებთან. ქართლში მომხდარი განხეთქილების გამოყენება სცადა ირანის შაჰმა აბას I-მა და თეიმურაზ I-ს შერიგება შესთავაზა. ამ გარემოებამ კიდევ უფრო გაამწვავა ურთიერთობა თეიმურაზსა და სააკაძეს შორის. 1626 წლის ზაფხულის დამლევს თეიმურაზი კახეთში გადავიდა, მას თან გადაჰყვა ქართლის დიდ ფეოდალთა ერთი ნაწილი, მათ შორის სააკაძის ცოლისძმა ზურაბ არაგვის ერისთავი და იოთამ ამილახვარი. სააკაძის მხარეზე დარჩნენ ქართლის გამგებელი ქაიხოსრო მუხრანბატონი, სააკაძის სიძე იესე ქსნის ერისთავი და ქართლის სამეფო აზნაურების დიდი ნაწილი. ქართლის ფეოდალთა ერთი ჯგუფი, რომელიც სიმონ II-ს ერთგულობდა, ბრძოლაში არ მონაწილეობდა. სააკაძემ იმერეთის მეფე გიორგი III-ს შესთავაზა მისი ვაჟიშვილის ალექსანდრე III-ის ქართლში გამეფება. გამარჯვების შემთხვევაში ალექსანდრე ქართლ-კახეთის მეფე და იმერეთის ტახტის მემკვიდრე იქნებოდა. ეს საქართველოს გაერთიანების საფუძველს შექმნიდა. გიორგი III-მ წინადადება მიიღო და დამხმარე ჯარიც გამოუგზავნა. სააკაძეს ოსმალეთის სულთნის ნებართვით სამცხედანაც მოუვიდა დამხმარე ჯარი. ბრძოლა გვიან შემოდგომაზე, ბაზალეთის ტბასთან გაიმართა. ცუდ ამინდში შორი გზით მოსულ სააკაძის ჯარს არახელსაყრელ პირობებში მოუხდა ბრძოლა. სააკაძემ ერთხანს ბრძოლაში პირადი მონაწილეობა არ მიიღო. გიორგის ცხენზე დავით (დაუთ-ბეგი) გოგორიშვილი შეჯდა და მისი სახელით ბრძოლაში შეიჭრა. იგი ზურაბ ერისთავმა მოკლა. ხმა გავარდა, სააკაძე მოკლესო. გიორგი იძულებული გახდა ბრძოლაში ჩაბმულიყო. სასტიკ შეტაკებაში მრავალი დაიხოცა და დაიჭრა (დაჭრილებს შორის იყვნენ გ. სააკაძე, თეიმურაზ I და ზურაბ ერისთავი). ბრძოლა თეიმურაზ I-სა და ზურაბის გამარჯვებით დამთავრდა, რაც დიდ ფეოდალთა გამარჯვებას მოასწავებდა. ბაზალეთის ბრძოლაში საქართველოს გაერთიანების დიდი საქმე ჩაიშალა. სააკაძის დამარცხების მთავარი მიზეზი გამაერთიანებელ ძალთა სისუსტე იყო. საქართველოს ბრძოლების სია ჯამბურია გ., ქსე, ტ. 2, გვ. 142, თბ., 1977
ფრედერიქტონი

ფრედერიქტონი (ინგლ. Fredericton, ფრანგ. Frédéricton) — ქალაქი კანადაში, ნიუ-ბრანსუიკის პროვინციის დედაქალაქი. ქალაქის ტერიტორიაზეა პროვინციის პარლამენტი. აქ მდებარეობს კულტურისა და ხელოვნების მრავალი ძეგლი. ქალაქში ყოველწლიურად იმართება ჯაზის და ბლუზის ფესტივალი. ქალაქი დაარსებულია იორკის ჰერცოგის ფრედერიკის მიერ, 1785 წელს. ამ პერიოდში გაერთიანებული სამეფოს მონარქი იყო ჯორჯ III. მოსახლეობა — 50 535 ადამიანი, აგლომერაციაში — 85 688 (2006), აქ მცხოვრებთა 97 % თეთრკანიანია. მცხოვრებთა საშუალო სიმჭიდროვე შეადგენს 386.7 ადამიანს კმ²-ზე. ქალაქში საკმაოდ ბევრი იმიგრანტი სახლობს. ფრედერექტონის ფართობი შეადგენს 130,68 კმ²-ს. კლიმატი ძირითადად კონტინენტურია. ქალაქზე დიდ გავლენას ახდენს ატლანტის ოკეანის ჰავა. ზამთარში ტემპერატურა შეადგენს −6, −8 °С, ხოლო ზაფხულობით — +16 - +18 °C. ნალექების წლიური რაოდენობა შეადგენს 1050-1070 მმ-ს. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ფრედერიქტონი ქაალქ ფრედერიკტონის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2006-07-16 საიტზე Wayback Machine.
ალექსანდრე ენგელი

ალექსანდრე კარლოს ძე ენგელი (რუს. Александр Карлович Энгель; დ. 1848 — გ. 1918) — რუსი ფოტოგრაფი, ცნობილი როგორც პეიზაჟების გადაღების ოსტატი, მუშაობდა შუა აზიასა და ჩრდილო კავკასიაში. ალექსანდრე ენგელი დაიბადა აღმოსავლეთ პრუსიის ქვეშევრდომის კარლო ენგელის ოჯახში. ენგელების ოჯახი გამოირჩეულია ორი დიდი ფოტოგრაფით — ავგუსტ კალოს ძე ენგელი, რომელიც მთელი ცხოვრება მოღვაწეობდა კამენეც-პოდოლსკში, და ალექსანდრე კარლოს ძე ენგელი, რომელიც იყო კავკასიის ერთ-ერთი ცნობილი ფოტოგრაფთაგანი. როგორც ბევრი სხვა ფოტოგრაფი, ისიც იყო ხელობით მხატვარი. 1879 წელს თერგის ოლქის ხელმძღვანელის თანაშემწის ა. მ. სმეკალოვის ხელშეწყობით გახსნა ფოტოსახელოსნო ქალაქ პიატიგორსკში. მალევე დახელოვნებული ფოტოგრაფი შეუდგა პიატიგორსკისა და კავკასიის ხედების გადაღებას. იმავე წელს ენგელი არჩეული იყო რუსული საიმპერატორო გეოგრაფიული საზოგადოების წევრად. გეოგრაფიული საზოგადოების დავალებით მან მოაწყო გრძელვადიანი ექსპედიცია კასპიისპირეთში. იყო ავტორი ალბომისა „კასპიისპირეთის რკინიგზები“. დაჯილდოვებული იყო მედლით «За полезные труды». გეოგრაფიული საზოგადოების დავალებით მან არაერთი არქეოლოგიური ნივთი და მინერალი გადაიღო. 1892 წელს კავკასიისა და კასპიისპირეთის რკინიგზის ფოტოები წარადგინა მოსკოვის გეოგრაფიულ გამოფენაზე. 1884 წელს მას უკვე ეკუთვნოდა კავკასიასა და შუა აზიაში ფოტოგრაფიული სალონების მსხვილი ქსელი. მისი სალონები იყო კისლავოდსკში, პიატიგორსკში, მინერალურ წყლებში, ბაქოში, აშხაბადში და სამარყანდში. 1880-იანი წლების ბოლოს მისი სახელოსნო იხნება ვლადიკავკაზშიც, რომელიც წელიწადში მისმა მოწაფემ ლეონტი როგოზინსკიმ გამოიყიდა. 1890 წლის დეკემბერში ალექსანდრე ენგელმა გახსნა ფოტოგრაფიული ატელიე ტფილისში სოლოლაკის №5-ში, ხოლო 1909 წელს — ფოტოლიტოგრაფიული სახელოსნო, რომელიც ათ წელზე მეტი ხანი ფუნქციონირებდა. მისი შემოქმედებაში ისევე როგორც სხვა ფოტოგრაფთა ნაშრომებში ასახულია ძველი დროის ცხოვრება. აღსანიშნავია 1890-1910 წლებში მის მიერ გადაღებული ბუხარელი ებრაელების ფოტოები, რომლებიც ამჟამად დაცულია რუსეთის ეთნოგრაფიული მუზეუმის ფონდებში. დაახლოებით 1910 წელს ენგელის ატელიე გადავიდა არსენალის აღმართის №21-ში. 1918 წელს დაიკარგა შუა აზიაში სამოქალაქო ომის დროს. მისი შვილი ევგენი ალექსანდრეს ძე ენგელი ცნობილი სოციოლოგი იყო ჯერ პეტროგრადის უნივერსიტეტის, ხოლო შემდეგ — პეტროგრადის სოფლის მეურნეობის ინსტიტუტის პროფესორი. 1930 წელს პროფესორ ჩაიანოვთან ერთად იყო რეპრესირებული. გარდაიცვალა 1942 წელს. მეორე შვილი, ვლადიმერ ალექსანდრეს ძე ენგელს მამისაგან გადაეცა კავკასიის სიყვარული. მიიღო განათლება ბუნებისმეტყველების განხრით და ემსახურებოდა კავკასიაში ტურიზმის განვითარებას. ალექსანდრე ენგელის ფოტოგალერეა[მკვდარი ბმული] Фотографы и фотографические ателье Владикавказа 1860-1990 ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ალექსანდრე ენგელი ↑ ა. ენგელის ალბომი - „კასპიისპირეთის რკინიგზები“
ვებერი (ერთეული)

ვებერი (აღნიშვნა: ვბ, Wb) — მაგნიტური ნაკადის საზომი (წარმოებული) ერთეული ერთეულთა საერთაშორისო სისტემაში. 1 ვებერი მაგნიტური ნაკადი 1 კვადრატულ მეტრზე არის (1 ვბ/მ2) არის 1 ტესლა. ერთეულს სახელი ეწოდა გერმანელი ფიზიკოსის, ვილჰელმ ედუარდ ვებერის პატივსაცემად. ვებერი შეიძლება განმარტებული იქნას ფარადეის ინდუქციის კანონის მეშვეობით, რომელიც აკავშირებს რაიმე ჩაკეტილი კონტურის გამჭოლი მაგნიტური ველის ნაკადს ამ კონტურში წარმოქმნილ ელექტრულ ველთან. 1 ვებერი მაგნიტური ნაკადის ცვლილება 1 წამში გამოიწვევს 1 ვოლტი ელექტრომამოძრავებელი ძალის გენერირებას. SI სისტემის საბაზისო ერთეულებში 1 ვებერი არის kg ⋅ m 2 s 2 ⋅ A {\displaystyle {\dfrac {{\mbox{kg}}\cdot {\mbox{m}}^{2}}{{\mbox{s}}^{2}\cdot {\mbox{A}}}}} . წარმოებულ ერთეულებში კი 1 Wb = ( V ⋅ s ) {\displaystyle 1{\mbox{Wb}}=({\mbox{V}}\cdot {\mbox{s}})} = J A {\displaystyle {\dfrac {\mbox{J}}{\mbox{A}}}} . ერთეულთა SI სისტემა ერთეულთა CGS სისტემა მაგნიტური ნაკადი The International System of Units (SI)