laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ტინდარისის ბრძოლა

ტინდარისის ბრძოლა — რომისა და კართაგენს შორის პირველი პუნიკური ომის დროს მომხდარი ერთ-ერთი საზღვაო ბრძოლა. იგი გაიმართა სიცილიის ჩრდილოეთ ნაპირებთან, ქალაქ ტინდარისთან. გაიუს ატილიუსი რომაული ფლოტით ქალაქ ტინდარისის ნავთსადგურში იდგა. მან დაინახა უწესრიგოდ მიმავალი კართაგენული ფლოტი. იგი დაედევნა მტრის ფლოტს, თვითონ კი 10 გემით წინ წავიდა, სანამ დანარჩენი გემები ნავსადგურიდან გამოდიოდნენ. როდესაც ეს კართაგენელებმა დაინახეს, შემობრუნდნენ, გარს შემოეხვივნენ ათ გემს და თითქმის ყველა ჩაძირეს, კინაღამ კონსულის გემიც ხელში ჩაიგდეს, რომელმაც სასწაულებრივ დაახწია დაღუპვას თავი, სწრაფმავალობის და კარგი მენიჩბეების წყალობით. ამასობაში დანარჩენი რომაული ფლოტი მოვიდა შემთხვევის ადგილზე. რომაელებმა 8 გემი ჩაძირეს, 10 ტყვეთ ჩაიგდეს, კართაგენის დანარჩენმა ფლოტმა ლიპარებს შეაფარა თავი. ამ ბრძოლაში წარმატებას ორივე მხარე ითვისებდა. ამის გარდა მეტოქეები კიდევ უფრო დააფიქრა ფლოტის სტრუქტურაზე, რომლითაც შეძლებდა ზღვაზე გაბატონებას. პოლიბიუსი. საყოველთაო ისტორია. წიგნი 1. 25
ადისის ბრძოლა

ადისის ბრძოლა იყო პირველი პუნიკური ომის პირველი ბრძოლა აფრიკის ტერიტორიაზე. ეკნომის კონცხის ბრძოლის შემდეგ, რომაელებისთვის აფრიკისკენ გზა ხსნილი იყო, მათ დაუპრყოლებლად მოახერხეს ლივიის სანაპიროებზე გადმოსხდომა. რომაულ არმიას კონსული მარკუს ატილიუს რეგულუსი მეთაურობდა. ამასთან დაკავშირებით კართაგენელბმა ჰამილკარი სასწრაფოდ გამოიწვიეს აფრიკაში. მის გარდა კართაგენულ არმიას ჰასდრუბალი და ბოსტარი ხელმძღვანელობდნენ. ჰამილკარი კართაგენში დაბრუნდა 5 000 ქვეითით და 500 მხედარით. რომაელები ამასობაში ლივიაში თარეშობდნენ. შემდეგ ადისს მიადგნენ და ალყა შემოარტყეს. კართაგენული არმიაც ადისისკენ დაიძრა. მათ ქალაქის მახლობლად გორა დაიკავეს და დაბანაკდნენ. გორა რთული ასასვლელი იყო, ხოლო კართაგენელებს უმეტესად საკუთარი მხედრობის იმედი ჰქონდათ. რომაელებმა გადაწყვიტეს უმოკლეს ვადებში შეტევა, სანამ კართაგენელები დაბანაკებულნი არიან მხედრებისთვის ასეთ მოუხერხებელ ადგილას. რომაელები გორას განთიადზე მიადგნენ ორი მხრიდან. კართაგენელი მხედრები და სპილოები ამ სიტუაციაში სრულიად გამოუდეგარნი აღმოჩნდნენ, სამაგიეროთ ქვეითები კარგად იბრძოდნენ და პირველი ლეგიონი უკან დახიეს. მაგრამ, როდესაც კართაგენელები წინ წამოიწივნენ, მათ გარს მეორე მხრიდან რომაელები შემოეხვივნენ და უკუ აქციეს. ამის შემდეგ ბანაკიდან ყველა კართაგენელი გაიქცა. როცა კი ცხენები და სპილოები დაბლობზე ჩამოვიდნენ, დახევა გარდაუვალი იყო. რომაელებმა ცოტა ხანი სდიეს ქვეითებს, ხოლო შემდეგ ადვილად აიღეს ტუნეტი. პოლიბიუსი, საყოველთაო ისტორია. წ. 1. 30
დრეპანის ბრძოლა

დრეპანის ბრძოლა — ბრძოლა, რომელიც მოხდა რომაელებსა და კართაგენელებს შორის სიცილიაზე უპირატესობის მოსაპოვებლად, პირველი პუნიკური ომის დროს. ძვ. წ. 249 წელს სიცილიაზე ძირითადი საბრძოლო მოქმედებები ლილიბეუმის გარშემო იყო კონცენტრირებული, რომლის ალყაც არაერთი თვე გრძელდებოდა. რომის კონსულმა პუბლიუს კლავდიუსმა გადაწყვიტა დატყმა მიეყენებინა კართაგენული ფლოტის მთავარ ბაზაზე - დრეპანაზე. მან ფლოტით ღამე დატოვა ლილიბეუმი და განთიადზე დრეპანაში ჩააღწია. რომაელებს იმედი ჰქონდათ, რომ მათი დარტყმა უეცარი იქნებოდა, მაგრამ არ გამოუვიდათ. კართაგენელმა ადმირალმა ატარბალმა მოასწრო ჯარისკაცების გემებზე აყვანა და პორტიდან გამოსვლა. იგი ქალაქის სამხრეთით წავიდა. იგი გავიდა დრეპანის კონცხსა და კლდოვან კუნძულებს შრის სრუტეში. რომის ფლოტის ნაწილი ჯერ არ იყო მოსული, ნაწილი კი უკვე ბუხტაში იყო. უკან გამოსვლაზე აურზაური დაიწყო, რომაული გემების ნაწილმა მოახერხა ცხვირით დასავლეთით და კუდით ნაპირისკენ განლაგება. ტიტუს ლივიუსთან წერია, რომ ბრძოლის წინ სამსხვერპლო ჩიტები არ კენკავდნენ საკენკს, რაც ცუდის მომასწავლებელი იყო. კლავდიუსმა ჩიტები გემიდან მოისროლა სიტყვებით ”თუ მათ კენკვა არ უნდათ, წყალი დალიონ”. კართაგენელებმა რომაელები ნაპირდან მიაჭყლიტეს და ისე დაესხნენ თავს. ატარბალი მარჯვენა ფლანგს ხელმძღვანელობდა, რომლის პირისპირაც იყო კლავდიუსი. კართაგენელები ტარანებით ახჩობდნენ რომაულ გემებს, ან ისეთ ადგილებზე აგდებდნენ, სადაც ყალი არასაკმარისად ღრმა იყო. კლავდიუსმა 30 გემით მოახერხა სამხრეთით გამოსვლა. პოლიბიუსის თანახმად მტრებმა 93 გემი ჩაიგდეს ხელში, მეზღვაურებმა ნაპირზე გაქცევა მოახერხეს. ევთროპიუსის და ოროზიუსის თანახმად გადარჩა 30 გემი, ჩაიძირა ან ტყვედ ჩავარდა 90 გემი, გაიღუპა 8 000 რომაელი, ტყვედ 20 000 ჩავარდა. დიოდორეს თანახმად რომაელებმა 117 გემი და 20 000 ადამიანი დაკარგეს. ფრონტინეს თანახმად გადარჩა მხოლოდ 20 გემი. კლავდიუსმა ბრძანა გადარჩენილი გემების მორთვა, ვითომ გაიმარჯვეს, კართაგენელთა დასაფრთხობად. პოლიბიუსი, საყოველთაო ისტორია, წ. 1. 49-51 დიმიტრი შკრაბო. პირველი პუნიკური ომი ↑ ოროზიუსის თანახმად 120 გემი, პოლიბიუსთან 123, დიოდორე - 210.
დენ ქუეილი

ჯეიმზ დენფორთ „დენ“ ქუეილი (ინგლ. James Danforth „Dan“ Quayl; დ. 4 თებერვალი, 1947) — ამერიკელი ადვოკატი და აშშ-ის 44-ე ვიცე-პრეზიდენტი (1989–1993) რესპუბლიკური პარტიიდან. ის აგრეთვე იყო აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის წევრი 1977-1981 წლებში და აშშ-ის სენატორი 1981-1989 წლებში. პროფილი დაარქივებული 2013-10-02 საიტზე Wayback Machine. C-SPAN-ზე
სირაკუზა

სირაკუზა (იტალ. Siracusa [siraˈkuːza]; სიცილ. Sarausa; ლათ. Syracusæ; ძვ. ბერძნ. Συράκουσαι) — ქალაქი და ნავსადგური იტალიაში, კუნძულ სიცილიის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, ნაწილობრივ კუნძულ ორტიჯაზე, არის სირაკუზის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა 121605 (2017). სირაკუზა იყო ერთ-ერთი პირველი ბერძნული კოლონია კუნძულ სიცილიაზე. დააარსეს კორინთელებმა ძვ. წ. 735 წელს. თავდაპირველად ქალაქს კუნძული ორტიგია ეკავა, მაგრამ თანდათაონით გაიზარდა და დროთა განმავლობაში იგი გახდა კუნძულზე ყველაზე დიდი და მდიდარი ქალაქი. კონტინენტს უკავშირდებოდა ხიდით. ქალაქი მძლავრი კედლებით იყო გარშემორტყმული და 5 ნაწილისგან შედგებოდა: ორტიგია ათენასა და არტემიდას ტაძრებით, მძლავრი აკროპოლისით აქრადინე ფორუმით, ზევსის ტაძრით, თეატრით და დიდი კატაკომბებით ტიქე, ქალაქის ყველაზე ხალხმრავალი ნაწილი გიმნასიონით ნეაპოლისი, სადაც იყო სიცილიაში ყველაზე დიდი თეატრი ეპიპოლე, ქალაქის ყველაზე მაღალი ნაწილი. სირაკუზს ჰქონდა ორი ყურე, დიდი იკეტებოდა ჯაჭვით და მცირე, გარშემორტყმული გემთსაშენით და არსენალებით. ქალაქს დასავლეთით ჰქონდა დიდი წყალსადენი, რომელიც ათენელებმა ალყის დროს გადაჭრეს. ძვ. წ. v საუკუნეში არისტოკრატიისნაცვლად დამყარდა ტირანია, რომელიც მოკლე ხნით დემოკრატიამ შეცვალა, მაგრამ ძვ. წ. 406 წელს კვლავ ტირანიამ გაიმარჯვა. სირაკუზს ჰქონდა ომები ათენთან, რომლებიც სირაკუზის სრული გამარჯვეით დასრულდა და კართაგენთან. I და II პუნიკურ ომებში სირაკუზი რომის მოკავშირე იყო, მაგრამ III pპუნიკურ ომში კართაგენის მხარე დაიჭირა. ძვ. წ. 211 წელს ორწლიანი ალყის შემდეგ რომაელებმა აიღეს, დაანგრიეს და დაარბიეს. სირაკუზს იცავდა არქიმედე. იმპერატორი ოქტავიანე ავგუსტუსი შეეცადა სირაკუზის აღორძინებას რომაელების ჩასახლებით, მაგრამ ვერ შეძლო. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 380-381. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: სირაკუზა Coins from ancient Syracuse and Sicily
აგათოკლე

აგათოკლე (ბერძ. Ἀγαθοκλῆς; დ. ძვ. წ. 361 — გ. ძვ. წ. 289) — სირაკუსეს ტირანი ძვ. წ. 317 წლიდან და სიცილიის მეფე ძვ. წ. 304 წლიდან. სიყმაწვილეში მექოთნე იყო. ძლიერი ნებისყოფის, სიმამაცისა და მხედართმთავრული ნიჭის წყალობით თვალსაჩინო ადგილი დაიკავა რესპუბლიკელთა შორის. დაქირავებული ჯარისა და გაღარიბებული მოქალაქეების დახმარებით დაამხო ოლიგარქია და ხელში ჩაიგდო ძალაუფლება. 313 წელს მას ემორჩილებოდა სიცილიის თითქმის ყველა ბერძნული ქალაქი. 312 წლიდან 306 წლამდე ეომებოდა კართაგენს სიცილიაში ბატონობისათვის. დაახლოებით 305 წელს მიიღო „სიცილიელთა მეფის“ ტიტული. 300-289 წლებში ებრძოდა სამხრეთ იტალიის ტომებს. 299 წელს დაიპყრო კუნძული კერკირა (კორფუ). აგათოკლეს მმართველობა სირაკუსეს სამხედრო გაძლიერებისა და კულტურის აყვავების ხანა იყო. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 51. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „აგათოკლე“ ვიკისაწყობში. Coinage of Agathocles
ჰიერონი (მრავალმნიშვნელოვანი)

სიტყვას ჰიერონი რამდენიმე მნიშვნელობა აქვს: ჰიერონ I — სირაკუზის ტირანი ძვ. წ. 478-466 წლებში ჰიერონ II — სირაკუზის მეფე-ტირანი ძვ. წ. 270-215 წლებში
ჰიერონ II

ჰიერონ სირაკუსელი უმცროსი, ჰიერონ II — სირაკუსეს მეფე-ტირანი ძვ. წ. 270-215 წლებში. თავდაპირველად მსახურობდა პიროს ეპიროსელთან, ხოლო მისი გარდაცვალების შემდეგ დაიპყრო სირაკუსე და დაამყარა იქ ტირანია. ჰიერონ II ↑ ბერძნული და რომაული საკუთარი სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1985. — გვ. 107.
მანიუს ვალერიუს მაქსიმუსი

მანიუს ვალერიუს მაქსიმუს მესალა (ლათ. Manius Valerius Maximus Corvinus Messalla) - რომის კონსული ძვ. წ. 263 წელს. ძვ. წ. 264 წელს მონაწილეობდა მესინას ბრძოლაში.
მანიუს ოტაცილიუს კრასუსი

მანიუს ოტაცილიუს კრასუსი – რომაელი პოლიტიკოსი. რომის კონსული ძვ. წ. 263 წელს. ძვ. წ. 264 წელს მონაწილეობდა სიცილიაში მეფე ჰიერონ II-ის წინააღმდეგ გამართულ მესინას ბრძოლაში.
ლუციუს პოსტუმიუს მეგელუსი

ლუციუს პოსტუმიუს მეგელუსი (ლათ. Lucius Postumius Megellus). ამ სახელით ორი პიროვნებაა ცნობილი: ლუციუს პოსტუმიუს მეგელუსი რომის კონსული ძვ. წ. 305, ძვ. წ. 294 და ძვ. წ. 292 წლებში. ლუციუს პოსტუმიუს მეგელუსი რომის კონსული ძვ. წ. 261 წელს. პირველი პუნიკური ომის მონაწილე. მხედართმთავრობდა აგრიგენტუმის ბრძოლას.
გნეუს კორნელიუს სციპიონ ასინა

გნეუს კორნელიუს სციპიონ ასინა (ლათ. Gnaeus Cornelius Scipio Asina) — რომის კონსული ძვ. წ. 260 და ძვ. წ. 254 წლებში. მონაწილეობდა პირველ პუნიკურ ომში, დამარცხდა ლიპარის კუნძულებთან ბრძოლაში. მისი მეტსახელი ასინა ლათინურად ვირს ნიშნავს. გნეუსი მიეკუთვნებოდა წარჩინებული კორნელიუსების გვარის სციპიონების შტოს. იგი იყო ლუციუს კორნელიუს სციპიონ ბარბატუსის ვაჟი და ლუციუს კორნელიუს სციპიონის ძმა. გნეუს კორნელიუსი ძვ. წ. 260 წელს იქნა კონსულად არჩეული და მიაბარეს რომის პირველი ფლოტი, რომლითაც სიცილიის ნაპირებს მიადგა. მან სცადა ლიპარის აღება, მაგრამ კართაგენელების ფლოტმა მისი ფლოტი დაამარცხა და ტყვედ ჩავარდა, რის შედეგადაც მიიღო მეტსახელი ასინა. მოგვიანებით ტყვეობიდან დაიხსნეს. ძვ. წ. 254 წელს ისევ აირჩიეს კონსულად, ამჯერად მან წარმატებას მიაღწია პანორმას ბრძოლაში. გნეუს კორნელიუს სციპიონ ასინა
ჰანიბალ გისკო

ჰანიბალ გისკო (დაახ. ძვ. წ. 300 - ძვ. წ. 260) - კართაგენელი მხედართმთავარი. პირველ პუნიკურ ომში ხელმძღვანელობდა როგორც სახმელეთო ჯარებს, ასევე ფლოტს.
ცხვირა მაიმუნი

ცხვირა მაიმუნი (Nasalis larvatus) — ძუძუმწოვარი ცხოველი ანთრისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძე 55-75 სმ, მასა 12-24 კგ აღწევს. აქვს ძალზე გრძელი ცხვირი (აქედან სახელწოდება), რომელიც უფრო განვითარებული აქვს მამალს. ცხვირა მაიმუნის ბეწვი ხშირია. თავი, მხრები, ზურგი და კიდურების ზედა ნაწილები აგურისფერ-წითელია, სხეულის დანარჩენი ნაწილები — მონაცისფრო. გავრცელებულია კუნძულ კალიმანტანზე. ცხოვრობს ტყეში, მეხეური ცხოველია, იკვებება უმთავრესად ფოთლებით, ნაყოფით. კარგად ცურავს. ქმნის 20-მდე ინდივიდისაგან შემდგარ ხროს. ARKive - images and movies of the Proboscis monkey (Nasalis larvatus) დაარქივებული 2006-05-07 საიტზე Wayback Machine. Primate Info Net Nasalis Factsheets Save the Proboscis Monkeys დაარქივებული 2021-05-01 საიტზე Wayback Machine. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 252. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ცხვირა მაიმუნი
გაიუს დუილიუსი

გაიუს დუილიუსი - რომის კონსული ძვ. წ. 260 წელს და მხედართმთავარი. მონაწილეობდა პირველ პუნიკურ ომში. დაამარცხა კართაგენის ფლოტი მილაის ბრძოლაში. გაიუს დუილიუსი არ იყო ტრადიციული არისტოკრატიული ოჯახიდან, როგორც ჩანს იგი ე.წ. ჰომო ნოვო იყო. მიუხედავად ამისა იგი 260 წელს არჩეულ იქნა კონსულად და იგი სახმელეთო ჯარების მეთაური გახდა. მის კოლეგას ლუციუს კორნელიუს სციპიონ ასინას კი ფლოტი ჩააბარეს. როდესაც ამ უკანასკნელმა წააგო ლიპარის კუნძულებთან ბრძოლა და ტყვედ ჩავარდა, გაიუსი ფლოტის მეთაური გახდა. მან ბრწყინვალედ მოიგო მილაის ბრძოლა ჰანიბალ გისკოს წინააღმდეგ. ეს იყო რომაელთა პირველი წარმატება ზღვაზე და სწორედ ამ ბრძოლაში იყო პირველად გამოყენებული ყვავი. რომში იგი ტრიუმფით დაბრუნდა. ძვ. წ. 258 წელს გაიუსი ცენზორად იყო არჩეული, რაც მისი წარმომავლობის ადამიანისთვის ძალიან იშვიათი პატივი იყო. ძვ. წ. 231 წეკს კი იგი დიქტატორად აირჩიეს არჩევნების ჩასატარებლად.
გაიუს სულპიციუს პატერკულუსი

გაიუს სულპიციუს პატერკულუსი - რომის კონსული ძვ. წ. 258 წელს. მონაწილეობას იღებდა პირველ პუნიკურ ომში. მეთაურობდა სულცის ბრძოლაში, რომელიც რომის გამარჯვებით დამთავრდა.
ალულუს ატილუს კალატინუსი

ალულუს ატილუს კალატინუსი (ლათ. Aulus Atilius Calatinus); გ. ძვ. წ. 216) — რომის სამგზის კონსული ძვ. წ. 258, ძვ. წ. 254 და ძვ. წ. 247 წლებში. პირველი დიქტატორი, რომელიც იტალიის გარეთ იბრძოდა. პრეტორი და ტრიუმფატორი ძვ. წ. 257 წელს და ცენზორი 247 წელს. სავარაუდოდ გარდაიცვალა 216 წელს. Dismas Reinald Apostolis, Aulus Atilius Calatinus[მკვდარი ბმული] ISBN 6138449797
გაიუს ატილიუს რეგულუსი

გაიუს ატილიუს რეგულუსი - რომის კონსული ძვ. წ. 257 და ძვ. წ. 250 წლებში. მარკუს ატილიუს რეგულუსის ძმა. მონაწილეობდა პირველ პუნიკურ ომში, 257 წელს ხელმძღვანელობდა ფლოტს ტინდარისის ბრძოლაში.
ლუციუს მანლიუს ვულსონ ლონგუსი

ლუციუს მანლიუს ვულსონ ლონგუსი (ლათ. Lucius Manlius Vulso Longus) რომის კონსული ძვ. წ. 256 და ძვ. წ. 250 წლებში. მონაწილეობას იღებდა პირველ პუნიკურ ომში, მარკუს ატილიუს რეგულუსთან ერთად მოიგო ეკნომის კონცხის ბრძოლა და უძღვებოდა რომაული ჯარების აფრიკაში გადასვლას. იმავე წელს იგი რომში ტრიუმფით დაბრუნდა. Кораблёв И. Ганнибал. — М.: Наука, 1981. — 360 с. Ревяко К. Пунические войны. — Минск: Университетское издательство, 1988. — 272 с. — ISBN 5-7855-0087-6. Родионов Е. Пунические войны. — СПб.: СПбГУ, 2005. — 626 с. — ISBN 5-288-03650-0. Broughton R. Magistrates of the Roman Republic. — New York, 1951. — Vol. I. — P. 600. Münzer F. Manlius // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — 1928. — Bd. XIV, 1. — Kol. 1149—1153. Münzer F. Manlius 101 // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — 1928. — Bd. XIV, 1. — Kol. 1225—1226.
ჰამილკარი (დრეპანელი)

ჰამილკარი — კართაგენელი მხედართმთავარი, მონაწილეობას იღებდა პირველ პუნიკურ ომში. თერმასთან და დრეპანას ბრძოლაში წარმატებების შემდეგ, ძვ. წ. 256 წელს ეკნომის კონცხის ბრძოლაში დამარცხდა. შედეგად მის შესახებ არაფერია ცნობილი, გარდა მარკუს ატილიუს რეგულუსის წინააღმდეგ ჩტარებული წარუმატებელი ოპერაციისა. ხანდახან ის შეცდომით ჰამილკარ ბარკა (რომელზეც უფრო მეტი ცნობები მოიპოვება), ჰანიბალის მამა გონიათ.
ლუციუს ცეცილიუს მეტელუსი

ლუციუს ცეცილიუს მეტელუსი (ძვ. წ. 290 — ძვ. წ. 221) — რომის კონსული ძვ. წ. 251 და ძვ. წ. 247 წლებში, პონტიფექს მაქსიმუსი ძვ. წ. 243 წელს, დიქტატორი ძვ. წ. 224 წელს.
მონიტორი

მონიტორი — ტექსტური და გრაფიკული ინფორმაციის გამოსასახავი მოწყობილება. მათ შეუძლიათ იმუშავონ ტექსტურ ან გრაფიკულ რეჟიმში. ტექსტურ რეჟიმში მუშაობისას ეკრანი პირობითად იყოფა უბნებად. ეკრანზე ერთდროულად შეიძლება გამოტანილ იქნას ერთი სიმბოლო 256 წინასწარ ცნობილი სიმბოლოდან. ამ სიმბოლოებს მიეკუთვნება ასოები, ციფრები და სხვ. უნდა აღინიშნოს, რომ გამოსატანი სიმბოლოების რაოდენობა 256-ით შემოფარგლული არ არის. ერთსა და იმავე კოდის რეჟიმის მიხედვით ეკრანზე შეიძლება სხვადასხვა სიმბოლოები შეესაბამებოდეს. გრაფიკულ რეჟიმში მონიტორი რასტრს წარმოადგენს, რომელიც პიქსელებისაგან შედგება. მონიტორის უნარს, ერთდროულად ჰორიზონტალურად და ვერტიკალურად ასახული იქნას პიქსელების გარკვეული რაოდენობა, მონიტორის გარჩევადობას უწოდებენ. გამოთქმა „მონიტორის გარჩევადობაა 800x600“ ნიშნავს, რომ მონიტორს შეუძლია გამოიტანოს 600 ჰორიზონტალური და 800 ვერტიკალური წერტილი (პიქსელი). მონიტორის რეალური გარჩევადობა ასევე დამოკიდებულია ვიდეოადაპტერზე. არსებობს ორი ტიპის მონიტორი: თხევად კრისტალზე და ელექტრონულ სხივურ მილაკზე. თხევად კრისტალზე აგებულ მონიტორებს მცირე წონა და გეომეტრიული ზომა აქვს, მოიხმარს საშუალოდ ორჯერ ნაკლებ ელექტროენერგიას. უმრავლეს შემთხვევაში მონიტორი დამოუკიდებელი ბლოკია. მონიტორის ყუთზე ეკრანი სპეციალური სამაგრებითაა დამაგრებული. ისინი საშუალებას აძლევენ მომხმარებელს დააყენონ იგი სასურველი კუთხით. ყუთის შიგნით კვების ბლოკი და ეკრანზე გამოსახულების ფორმირებისათვის საჭირო ელქტრული სქემებია. თანამედროვე პერსონალურ კომპიუტერებში ეკრანის მუშაობის ვადის გასახანგრძლივებლად და ელექტროენერგიის დასაზოგად გამოგონებულია სპეციალური პროგრამულ-აპარატული მეთოდები. თუ გარკვეული დროის განმავლობაში მომხმარებელი არ ასრულებს სამუშაოს, დასაწყისში ოპერაციულ სისტემას გამოაქვს ეკრანზე სპეციალური სურათები, ხოლო მოგვიანებით მონიტორი გადაყავს ელექტროენერგიის ეკონომიური ხარჯვის, ე.წ. „ლოდინის“ (თვლემის, ძილის) რეჟიმში. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მონიტორი სკოტ მიულერი: Upgrading and Repairing PCs; isbn = 0-7897-3404-4; გვ. 889—970; წ. 2007;
დედაპლატა

დედაპლატა ასევე დედადაფა, მთავარი დაფა ან სისტემური დაფა (ინგლ. Motherboard, Mainboard, System Board) — კომპიუტერის მთავარი სისტემური პლატა. მის მთავარ ფუნქციას წარმოადგენს მასზე განლაგებული ძირითადი და პერიფერიული მოწყობილობების ერთმანეთთან დაკავშირება. თანამედროვე დედაპლატებზე განლაგებულია: სოკეტები (ან სლოტები), რაშიც მოთავსებულია პროცესორი მეხსიერების მოდულის სლოტები ჩიპსეტი, რომელიც აკავშირებს ცენტრალურ პროცესორის , მთავარ მეხსიერების და პერიფერიული მოწყობილობების სალტეებს მუდმივი მეხსიერების მოდულები (თანამედროვე დედაპლატებში ძირითადად Flash ROM), რომელიც შეიცავს ჩაშენებულ სისტემურ პროგრამულ უზრუნველყოფას ან BIOS-ს ტაქტური იმპულსების გენერატორი. რომელიც გამოიმუშავებს ელექტრულ იმპულსებს თანაბარი შუალედებით და უზრუნველყოფს პლატების სინქრონიზებულ მუშაობას გაფართოების დაფების სლოტები კვების კონექტორები მყარი დისკების კონექტორები დედაპლატის დიზაინები განსხვავებული ზომისა და ფორმისაა, რასაც კომპიუტერის " ფორმ-ფაქტორს" ეძახიან. ის ინდივიდუალურია და ძირითადად დამოკიდებულია მწარმოებელზე. არსებობს დედაპლატის ფორმ-ფაქტორების მრავალი ტიპი. მაგ.: AT, ATX, BTX, NLX, LPX, XTX, microATX, Mini-ATX, MicroBTX, Mini-ITX, Nano-ITX, Pico-ITX და ა.შ. ჩიპსეტი არის მიკროსქემათა ნაკრები, რომელიც არეგულირებს პროცესორს, მეხსიერების მოდულებს, გაფართოების სლოტებსა და პერიფერიებს შორის ინფორმაციის მიმოსვლას. ჩიპსეტი თავისი ფუნქციური დატვირთვით ორი ტიპის გვაქვს: ჩრდილოეთის ჩიპსეტი(Northbridge) და სამხრეთის ჩიპსეტი(Southbridge). ჩრდილოეთის ჩიპსეტი წარმოადგენს მიკროსჩიპების მთავარ ერთობლიობას. ის წინა-მხრის სალტეთი უკავშირდება პროცესორის და უზრუნველყოფს მის დაკავშირებას მეხსიერებისა და ინტეგრირებული ვიდეოდაფის მოდულებთან. ის ასევე უკავშირდება სამხრეთ ჩიპსეტს. სამხრეთ ჩიპსეტი აკავშირებს ყველა დანარჩენ პერიფერულ მოწყობილობას. მისი უშუალო კონტროლის ძირითადი ობიექტებია: შეტანა/გამოტანის პორტები, გაფართოების სლოტები, BIOS და CMOS ბატარეა. სოკეტი ან სლოტი (მოძვ.) არის ბუდე, რომელშიც თავსდება კომპიუტერის ცენტრალური პროცესორი.
მიკროპროცესორი

მიკროპროცესორი (ბერძ. mikros და ნიშნავს „პატარას“) — მინიატურული ელექტრონულ-გამომთვლელი მანქანა, რეალიზებული ერთი ზედიდი ინტეგრალური სქემით. ზესუფთა სილიციუმის ერთ კრისტალზე რთული, მრავალსაფეხურიანი და ზუსტი ტექნოლოგიით დატანილია რამდენიმე მილიონი ტრანზისტორი და სხვა სქემური ელემენტები. აგრეთვე დამაკავშირებელი გამტარები და გარე მოწყობილობების შემაერთებელი წერტილები. მათი ერთობლიობა ქმნის ლოგიკურ ბლოკს: არითმეტიკულ მოწყობილობას, მართვის მოწყობილობას, რეგისტრებს და სხვა. მსოფლიოში სხვადასხვა ფირმების მიერ გამოიშვება სხვადასხვა დანიშნულების ცენტრალური მიკროპროცესორების ტიპები. მიკროპროცესორის მთავარი პარამეტრებია: შესასრულებელ ბრძანებათა ერთობლიობა, თანრიგიანობა და ტაქტური სიხშირე. მიკროპროცესორების მთავარი პარამეტრი ტაქტური სიხშირეა. იგი გვიჩვენებს წამში რამდენ ელემენტარულ ოპერაციას-ტაქტს ასრულებს მიკროპროცესორი. ტაქტური სიხშირე იზომება მეგაჰერცებში (1 მეგაჰერცი უდრის 106 ჰერცს). თანრიგიანობა გვიჩვენებს, ერთ ტაქტში თუ რამდენ ორობითი თანრიგის დამუშავებას, ან გადაცემას ახორციელებს მიკროპროცესორი, ასევე რამდენი ორობითი თანრიგი შეიძლება იქნას გამოყენებული მიკროპროცესორის ოპერატიული მეხსიერების დამისამართებისათვის. აღსანიშნია, რომ ტაქტური სიხშირეპროცესორი მწარმოებლურობის შეფარდებითი მახასიათებელია იმიტომ, რომ პროცესორის სქემური გადაწყვეტების გამო ზოგიერთი პროცესორი ერთ ტაქტში ასრულებს იმდენ ოპერაციას, რამდენის შესრულებასაც სხვა პროცესორი ანდომებს რამდენიმე ტაქტს. გარეგნულად მიკროპროცესორი ოთხკუთხედი პლასტმასის ფირფიტაა — 5x5x05 სანტიმეტრის ზომის, 940-მდე „ფეხით“. მიკროპროცესორებს გასაციებლად უყენებენ პატარა ვენტილატორებს, რათა მიკროპროცესორი არ გადახურდეს.
ოპერატიული მეხსიერება

ოპერატიული დამახსოვრების მოწყობილობა (ინგლ. Random-access memory [RAM]; RAM), რეალიზებულია ზედიდი ინტეგრალური სქემის სახით. მონაცემების წაკითხვის, ან ჩაწერის დრო 60+ ნანოწამია (60x10-9წმ). არსებობს ორი ტიპის ოპერატიული დამახსოვრების მოწყობილობა: სტატიკური და დინამიკური. სტატიკური ოპერატიული დამახსოვრების მოწყობილობაში ელემენტარული უჯრედის როლში ინტრიგერული სქემა გამოდის. ასეთი სქემა იმპულსის მიღებამდე, ან კვების გამორთვამდე ინარჩუნებს ერთ-ერთ მდგომარეობას 0, ან 1. უჯრაში ჩაწერილი ინფორმაციის წაკითხვისას მისი მდგომარეობა არ იცვლება. დინამიკური მოდელი შედგება მიკროსკოპული ტევადობისგან (კონდენსატორებისგან). ნებისმიერი კონდენსატორი შეიძლება იყოს ორ მდგომარეობაში: დამუხტული, ან დაუმუხტავი. ასეთ მეხსიერებაში ჩაწერილი მონაცემების დასამახსოვრებლად საჭიროა დაუმუხტავი კონდენსატორების პერიოდულად დამუხტვა. ამის გამო დინამიკური მეხსიერება სტატიკურთან შედარებით ნელამოქმედია. სამაგიეროდ იგი ნაკლებად ენერგოტევადია. უნდა აღვნიშნოთ რომ ორივე ტიპის დამახსოვრების მოწყობილობა წარმოადგენს მცირე ზომის ნაბეჭდ პლატას, მასზე განლაგებული მიკროსქემებით. ოპერატიული დამახსოვრების მოწყობილობის გარდა, თანამედროვე პერსონალურ კომპიუტერებს გააჩნიათ ე.წ. ზეოპერატიული დამახსოვრების მოწყობილობა (ქეშ მეხსიერება), რომელიც უზრუნველყოფს ნელმოქმედი მოწყობილობის თავსებადობას, სწრაფმოქმედ მოწყობილობასთან. მაგალითად, მიკროპროცესორის დინამიკურ მეხსიერებასთან. არსებობს ორი დონის ქეშ მეხსიერება: პირველი დონის 32 ბაიტის ტევადობით (ახლა უკვე 64), რომელიც ჩაშენებულია უშუალოდ მიკროპროცესორში და მეორე დონის 512 და მეტი ტევადობით. იგი ყენდება სისტემურ პლატაზე. მეხსიერების ფასები (1957-2010) დაარქივებული 2012-10-26 საიტზე Wayback Machine.
კვების ბლოკი

კვების ბლოკი — კომპიუტერის ნაწილი, რომელიც ცვლად დენს გარდაქმნის დაბალი ძაბვის (12,5ვ) მუდმივ დენად. კვების ბლოკის ელექტრული სქემა უზრუნველყოფს ბლოკის გამოსავალზე ძაბვის სტაბილურობას, ელექტრო ქსელში ძაბვის ცვლილების 180-220 ვ ფარგლებში. How PC Power Supplies Work Website with Information & Research on Active Mode Power Supply Efficiency დაარქივებული 2007-02-27 საიტზე Wayback Machine. How to Buy an Energy-Efficient Power Supply დაარქივებული 2007-02-27 საიტზე Wayback Machine. PC Repair and Maintenance: In-depth Look at Power Supply How to Discover Your Power Supply Real Manufacturer დაარქივებული 2007-05-14 საიტზე Wayback Machine. How Much Power Can a Generic 500 W Power Supply Really Deliver? დაარქივებული 2008-05-11 საიტზე Wayback Machine. Everything You Need To Know About Power Supplies დაარქივებული 2008-05-12 საიტზე Wayback Machine. What is power supply for computers? Various power supply cables and connectors Power supply sizes, connectors and certifications, and test procedures
მყარი დისკი

მყარი დისკი არის კომპიუტერული მონაცემთა შესანახი მოწყობილობის ტიპი, რომელიც ინახავს ციფრულ ინფორმაციას მაგნიტურ დისკებზე ან მყარი მდგომარეობის დისკებზე. ის კომპიუტერების, ლეპტოპების და სხვა ციფრული მოწყობილობების განუყოფელი ნაწილია, რადგან ის მოქმედებს როგორც ძირითადი საცავი მომხმარებლის ყველა ფაილისა და პროგრამისთვის. მყარი დისკები ჩვეულებრივ გამოიყენება მუსიკის, ვიდეოების, ფოტოების და პროგრამული აპლიკაციების შესანახად. ისინი ასევე შეიძლება გამოყენებულ იქნას ციფრული ინფორმაციის სარეზერვო ასლისთვის, რომელიც ინახება სხვა საცავ მოწყობილობებზე, როგორიცაა USB დისკები, CD-ROM, DVD და ფლეშ დრაივები. როდესაც მყარი დისკი გამოიყენება მონაცემების შესანახად, ის იწერება ციფრული ბიტების სახით დისკზე ან მყარი მდგომარეობის დისკზე. დისკზე არსებული ინფორმაციის თითოეული ბიტი ცნობილია, როგორც ბიტის სექტორი. მყარი დისკი დაყოფილია სექტორებად მონაცემების ორგანიზების მიზნით, რადგან თითოეული სექტორი შეიცავს გარკვეული რაოდენობის მონაცემებს. მყარი დისკის ინტერფეისი არის ფიზიკური კავშირი მყარ დისკსა და დანარჩენ სისტემას შორის. ის განსაზღვრავს სიჩქარეს, თავსებადობას და კავშირს დისკსა და სხვა აპარატურულ კომპონენტებს შორის. ბაზარზე არის რამდენიმე მყარი დისკის ინტერფეისი, მაგრამ ყველაზე ფართოდ გამოიყენება ATA (AT Attachment) და SATA (Serial Advanced Technology Attachment). ATA არის ძველი ინტერფეისი, რომელიც ჯერ კიდევ გამოიყენება, რადგან ის ჯერ კიდევ თავსებადია ზოგიერთ ძველ სისტემასთან. ის უზრუნველყოფს გადაცემის სიჩქარეს 133 მეგაბაიტამდე წამში (MB/s). თუმცა, უფრო ახალმა SATA ინტერფეისმა შეცვალა ATA, რადგან ის უზრუნველყოფს უფრო სწრაფ სიჩქარეს და უკეთეს თავსებადობას ახალ ტექნოლოგიებთან. SATA გთავაზობთ გადაცემის მაქსიმალურ სიჩქარეს 6 გიგაბაიტამდე წამში (GB/s). SAS (Serial Attached SCSI) არის მყარი დისკის კიდევ ერთი ინტერფეისი, რომელიც იძენს მიმზიდველობას მისი მაღალი შესრულებისა და საიმედოობის გამო. ის გთავაზობთ გადაცემის მაქსიმალურ სიჩქარეს 12 გიგაბაიტამდე წამში (GB/s) და მხარს უჭერს მრავალ მყარ დისკს ერთ კავშირზე. დისკის კიდევ ერთი პოპულარული ინტერფეისია NVMe (არასტაბილური მეხსიერების ექსპრესი). NVMe გთავაზობთ სწრაფ გადაცემის სიჩქარეს 3,7 გიგაბაიტამდე წამში (გბ/წმ) და შეუძლია 64000 IOPS-მდე მხარდაჭერა (შემავალი/გამომავალი წამში). ეს ხდის მას იდეალურს მაღალი ხარისხის შენახვის სამუშაო დატვირთვისთვის. SD Card ფლეშ დრაივი RAID IBM: Hard Disk Drive (HDD) vs. Solid State Drive (SSD): What’s the Difference? Samsung: The Difference Between HDDs and SSDs