laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ბასტი-ბუბუ

ბასტი-ბუბუ — ქართული მრავალპროფილური საბავშვო-გასართობი სტუდია. სტუდიის შემადგენლობაში შედის ტელევიზია და სატელევიზიო გადაცემების ჯგუფი, ხელოვნების სკოლები, გასართობი ცენტრები. ბასტი-ბუბუ ქართული სიტყვაა და ჟრიამულს, ბავშვების აურზაურს ნიშნავს. პირველად გადაცემა ამ სახელწოდებით ეთერში გავიდა 1992 წლის 10 მაისს საქართველოს ტელევიზიის პირველ არხზე. თავდაპირველად გადაცემა ყოველთვიური იყო და ნახევარ საათს გრძელდებოდა. მოგვიანებით, 1996 წელს გადაცემამ ფორმატი შეიცვალა და პროგრამა ძილისპირულის ტიპის საღამოს გადაცემა გახდა. გადაცემის მთავარი გმირები თოჯინები — ბასტი და ბუბუ იყვნენ. 1996 წელს ბასტი-ბუბუმ შეცვალა სატელევიზიო ფორმატი და გაკეთდა ძილისპირულის ტიპის ყოველდღიური საღამოს პროგრამა მულტი-პულტი. პარალელურად, საქართველოს ტელევიზიის პირველი არხის დილის პროგრამა „ალიონში“ გადიოდა საბავშვო აერობიკის 5-წუთიანი ჩართვები. მალე ჩართვებს დაერქვა „მაღვიძარა“ და დამოუკიდებელი სახე მიიღო. 1997 წელს ბასტი-ბუბუს კიდევ ერთი პროგრამა დაემატა — მუსიკალურ-შემეცნებითი თამაში „ციმციმებენ ვარსკვლავები“. გადაცემა ეთერში 1999 წლამდე გადიოდა. 1998 წელს ბასტი-ბუბუს პროგრამის მთავარ გმირებს კიდევ რამდენიმე ახალი გმირი დაემატა: ექიმი არდი, ბიზნესმენი შანსო, მზარეული კოკო, ხელოვნებათმცოდნე მელპომენე და დიჯეი გოგა, რომელიც ბავშვებში განსაკუთრებული პოპულარობით სარგებლობდა. ამავე წელს შეიქმნა ასევე ახალი სატელევიზიო შემეცნებითი მუსიკალური პროგრამა "ქინდერლანდია". 2001 წლიდან ბასტი ბუბუს ფარგლებში საქართველოს საზოგადოებრივი მაუწყებლის პირველ არხზე ყოველ საღამოს გადიოდა საბავშვო ძილისპირული „ბაბილინა“. 2002 წელს მოეწყო ბაბილინას საზაფხულო და საახალწლო კონცერტები, ხოლო 2003 წელს ტელეკომპანია „მზე“-ზე დაიწყო მუსიკალური გადაცემა ბასტი-ბუბუ შოუ. 2007 წელს განახლდა ბასტი-ბუბუს მთავარი გმირების: ბასტის, ბუბუს და დიჯეი გოგას დიზაინი. ასევე გამოჩნდნენ ახალი გმირები — მწვანე კაქტუსი, ფუსფუსა — ხელსაქმის ოსტატი. 2008 წელს საზოგადოებრივი მაუწყებლის პირველ არხზე გავიდა ახალ პროექტი სიზმარვიზია, ასევე ბასტი-ბუბუ სტუდია და ბაბილინას საკვირაო სკოლა. 2010 წელს ბასტი-ბუბუმ თანამშრომლობა დაიწყო ტელე იმედთან, რომლის ეთერშიც პირველად გავიდა გადაცემა „თავდაყირა“, ხოლო 2011 წლიდან გადაცემა „ბასტი-ბუბუ“. 2014 წელს მაუწყებლობა დაიწყო „ბასტი-ბუბუს“ ტელევიზიამ — BBB (Basti Bubu Broadcasting), რომელიც HD ფორმატში მაუწყებლობს და მომხმარებელებელს სამი ფორმატის გადაცემებს სთავაზობს, უმცროსი და უფროსი ასაკის ბავშვებისთვის და მოზარდებისთვის. BastiBubu.Ge ოფიციალური საიტი
დიდი ნორვეგიული ენციკლოპედია

დიდი ნორვეგიული ენციკლოპედიური ლექსიკონი (ნორვ. Store norske leksikon, აბრ. SNL) — სიდიდით მეორე ნორვეგიული ენციკლოპედია, რომელიც 1978 წელს გამომცემლობების Aschehoug-სა და Gyldendal-ის შერწყმის შედეგად შეიქმნა. ამ დრომდე ორივე გამომცემლობა ენციკლოპედიური ლექსიკონების გამოცემაზე იყო ორიენტირებული. XX-XXI სს მიჯნაზე ბეჭდური სახით გამოცემული ენციკლოპედიების გაყიდვების მაჩვენებელი მკვეთრად დაეცა, ამიტომაც გამომცემლობას მეოთხე გამოცემის მომზადებისას ფონდ Fritt-სგან 10 მლნ კრონის სუბსიდია დასჭირდა. ხსენებული მეოთხე გამოცემა 16 ტომისგან შედგება, საერთო ჯამში 12 000 გვერდი და 280 000 სტატიაა. 2010 წლის 1 ივლისს გამოცხადდა, რომ ამიერიდან ბეჭდური სახით ენციკლოპედია აღარ გამოიცემოდა. რედაქცია ონლაინ ვერსიების შექმნაზე გადავიდა. ინტერნეტვერსია ხელმისაწვდომია ყველა მსურველისთვის. ონლაინ ვერსია „დიდი ნორვეგიული ენციკლოპედიური ლექსიკონისა“ (ნორვეგიულ ენაზე) საგამომცემლო სახლ Kunnskapsforlaget-ის საიტი (ნორვეგიულ ენაზე) ენციკლოპედიები ენების მიხედვით
სამოციანელები

სამოციანელები, XIX საუკუნის 60-იანი წლების ქართული ლიტერატურულ-საზოგადოებრივი დაჯგუფება. სამოციანელების უმრავლესობას უმაღლესი განათლება რუსეთსა და ევროპის სასწავლებლებში ჰქონდა მიღებული. ისინი საფუძვლიანად იცნობდნენ რუსეთის რევოლიციურ-დემოკრატიულ აზროვნებას, ევროპის ქვეყნების ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობას, რამაც ხელი შეუწყო სამოციანელების საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ შეხედულებათა და ლიტერატურულ-ესთეტიკური პლატფორმის ჩამოყალიბებას. პირველ ხანებში ისინი თანამშრომლობდნენ ჟურნალ „ცისკარში“, 1863 წლიდან ილია ჭავჭავაძის მეთაურობით — „საქართველოს მოამბეში“ (პ. ნაკაშიძე, ა. და გ. წერეთლები, ნ. ნიკოლაძე, დ. და მ. ყიფიანები, ს. აბაშიძე, კ. ლორთქიფანიძე, ვ. თულაშვილი, ა. ფურცელაძე, პ. უმიკაშვილი და სხვები). სამოციანელები ემსახურებოდნენ რეალისტური ლიტერატურის დამკვიდრებას, იბრძოდნენ ხელოვნების და მწერლობის დემოკრატიზაციისათვის. მათ მოღვაწეობასთან არის დაკავშირებული ქართული სალიტერატურო ენის ჩამოყალიბებაზე ზრუნვა, რაც ემყარებოდა დებულებას — „ხალხია ენის კანონების დამდები“ (ი. ჭავჭავაძე). სამოციანელებმა ქართულ ლიტერატურაში დაამკვიდრეს კრიტიკული რეალიზმი, ხელი შეუწყვეს ბევრი ეროვნულ კულტურულ-საგანმანათლებლო დაწესებულებისა და ორგანიზაციის შექმნას. თერგდალეულები ხუციშვილი ს., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 28.
ბრონისლავა ვაისი

ბრონისლავა ვაისი (პოლ. Bronisława Wajs), აგრეთვე ცნობილი როგორც პაპუშა (პოლ. Papusza, ბოშ. Papuša), (დ. 17 აგვისტო, 1910, ლუბლინი — გ. 8 თებერვალი, 1987, ინოვროცლავი) — ბოშა პოეტი პოლონეთიდან. წარუძღვა ბოშათა ბანაკს, რომელიც პოლონეთში 1949 წელს დაბანკდა. გამოუშვა ლექსების კრებული «პაპუშას სიმღერები» (1956). კრებული ოცდახუთჯერ გამოიცა პოლონეთში. ქალაქ გოვუჟ-ველკოპოლსკში მას დაუდგეს ქანდაკება. Fonseca, Isabel (1995). Bury Me Standing: The Gypsies and Their Journey. New York City: Vintage Departures, გვ. 3–9. ISBN 0307761045.  ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ბრონისლავა ვაისი ბიოგრაფია დაარქივებული 2012-02-06 საიტზე Wayback Machine. ნაშრომების განხილვა ↑ https://gorzow.wyborcza.pl/gorzow/7,36844,21353561,tajemnica-urodzin-papuszy-wyjasniona-tylko-i-az-jedna-tajemnica.html ↑ 2.0 2.1 2.2 https://www.vidaweb.org/twenty-gypsy-women-you-should-be-reading/
სამოციქულო

სამოციქულო, ქრისტიანული ღვთისმსახურისათვის განკუთვნილი კრებული. საწინასწარმეტყველოსაგან განსხვავებით, რომელიც უმთავრესად ძველი აღთქმის ქინასწარმეტყველთა წიგნების საკითხავებს შეიცავს. სამოციქულო ახალი აღთქმიდან გამოკრებილი საკითხავებისაგან შედგება. X საუკუნამდე სამოციქულო განცალკევებით არ გვხვდება. ლექციონარი შეიცავდა როგორც ძველი, ისე ახალი აღთქმის საკითხავებს. სამოციქულოს ტიპის კრებულებს ძველად „სახარება საწელიწდო გამოკრებული“ ან „სამოციქულო გამოკრებული“ (ბერძნულად აპრაკოსი) ერქვა. სამოციქულოს უძველესი თარგმანი გიორგი მთაწმიდელს ეკუთვნის (ხელნაწერთა ინსტიტუტი, ხელნაწერი H-1299). კეკელიძე კ., ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 1, თბ., 1960; ცინდელიანი უ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 28.
ბრიუსელი (რეგიონი)

ბრიუსელი (ფრანგ. Bruxelles; ნიდერლ. Brussel) ოფიციალურად ბრუსელის-დედაქალაქის რეგიონი — ბელგიის ერთ-ერთი რეგიონი სამიდან (დანარჩენი ორი არის ფლანდრია და ვალონია). უკავია ქვეყნის ცენტრალური ნაწილი, ქალაქი ბრიუსელი და მისი მიმდებარე ტერიტორია. ფართობი – 161 კმ², მოსახლეობა – 981 ათასი; მათ შორის 80% ფრანგულენოვანია. საკანონმდებლო ორგანო – ჰყავს 75 წევრიანი პარლამენტი, რომელიც პირდაპირ აირჩევა დედაქალაქის 19 კომუნის მიერ. ↑ (May 2014) The Belgian Constitution. Brussels, Belgium: Belgian House of Representatives, გვ. 5. ციტირების თარიღი: 10 September 2015.  დაარქივებული 10 August 2015[Date mismatch] საიტზე Wayback Machine.Category:Webarchive-ის თარგის შეტყობინებები ↑ Brussels-Capital Region: Creation. Centre d'Informatique pour la Région Bruxelloise (Brussels Regional Informatics Center) (2009). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 29 აპრილი 2009. ციტირების თარიღი: 5 June 2009. (All text and all but one graphic show the English name as Brussels-Capital Region.)
სპარსული ვიკიპედია

სპარსული ვიკიპედია (სპარს. ویکی‌پدیای فارسی) — ვიკიპედიის განყოფილება ფარსიზე. სპარსული ვიკიპედია 2003 წლის დეკემბერში გაიხსნა, 2004 წლის 16 დეკემბერს კი უკვე ათას სტატიას მოიცავდა. ათი ათას სტატიას სპარსულმა განყოფილებამ 2006 წლის 18 თებერვალს მიაღწია. 2008 წლის 31 დეკემბერს კი 50 000 სტატიას მოითვლიდა, ხოლო 2010 წლის 25 აგვისტოს უკვე 100 000 სტატია იყო დაწერილი. 2011 წლის 22 მაისს სტატიათა რაოდენობამ 150 000 მიაღწია. 2012 წლის 10 ივლისს სპარსული ვიკიპედიის სტატიათა რაოდენობამ 200 000-ს გადააჭარბა. სპარსულ ვიკიპედიასთან ახლომდგომი ტაჯიკური ვიკიპედია სპარსული ენის ტაჯიკურ დიალექტზეა შექმნილი. სპარსულისგან განსხვავებით, რომელიც არაბული ანბანის სახელცვლილ სპარსულ ასო-ნიშნებს იყენებს, ტაჯიკური სახეცვლილ კირილიცას და ლათინურ ანბანს ეყრდნობა. Tabesh, Sina. (2004-05-14) ویکی‌پدیا چیست؟ Persian. Cappucino Magazine. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-09-28. ციტირების თარიღი: 2007-07-09. Persian Wikipedia’s Entries Pass the 100,000 Mark (Payvand News) დაარქივებული 2011-06-29 საიტზე Wayback Machine. شرمنده، عبارت پرس و جوی شما یافت نشد! (دویچه وله) درآمدهای ویکیپدیای پارسی از صد هزار گذشت (رادیو زمانه) ვიკიპედია შეიცავს განყოფილებას სპარსულ ენაზე ویکی‌پدیادانشنامهٔ آزاد
სამოჭალოს წმინდა გიორგის ეკლესია

სამოჭალოს წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი კასპის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე, რკონის კომპლექსის აღმოსავლეთით, 2 კმ-ზე, ნასოფლარ სამოჭალოზე. თარიღდება განვითარებული ფეოდალური ხანით. ეკლესია დარბაზულია (8,5X5,4 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით. დაზიანებულია: ჩაქცეულია კამაროვანი გადახურვა და კონქი. შესასვლელი სამხრეთი კედლის დასავლეთ ნაწილშია, კარის ღიობი გადახურულია ტიმპანით, რომელიც შიგნიდან და გარედან თაღითაა მოჩარჩოებული. აფსიდის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია, მის ორივე მხარეს — მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშები. სამხრეთი კედლის აღმოსავლეთ ნაწილში ერთი თაღოვანი სარკმელია, რომლის ქვეშ სატრაპეზო ქვა დგას. გრძივი კედლები და კამარა პილასტრებითა და მათზე გადაყვანილი საბჯენი თაღით ორ თანაბარ ნაწილად იყოფა. პილასტრებს ერთ ქვაში კვეთილი თაროსებრი კაპიტელები აქვთ. ინტერიერი შელესილი და მოხატული ყოფილა. მოხატულობის შემორჩენილი ფრაგმენტები თარიღდება XII საუკუნის დასასრულით. საკურთხევლის მოხატულობა ორ რეგისტრად იყო დაყოფილი. კონქში შემორჩენილია ვედრების კომპოზიციის ქვედა ნაწილი: მაცხოვრის შიშველი ფეხი, შვიდქიმიანი ვარსკვლავებით მორთული მოწითალო-ყავისფერი ფეხსადგამი, ორი ექვსფრთედი, იოანე ნათლისმცემლის გამოსახულების ნაწილი და მწვანე ფერის მიწა. კონქის კომპოზიცია შემოსაზღვრულია კიბისებრი ორნამენტით. ქვედა რეგისტრში ეკლესიის მამებია წარმოდგენილი. ამავე რეგისტრის სამხრეთ კიდეში შემონახულია დიაკვნის გამოსახულება. მას ოდნავ მოხრილი გრძელი წარბები, თხელი ცხვირი, პატარა ბაგეები და ფართოდ გახელილი დიდი თვალები აქვს. ამ რეგისტრის სამხრეთ ნაწილში ოთხი ფიგურაა. ჩრდილოეთით მხოლოდ ერთი წმინდანის მცირე ნაწილი გაირჩევა. ფრონტალურად წარმოდგენილი წმინდანები მსუბუქი თაღნარითაა მოჩარჩოებული. საკურთხევლის სარკმლის წირთხლები შემკულია მცენარეული ორნამენტით (ყულფით გადაბმული წრეები შიგ ჩახატული ყვავილებით). სარკმლის ქვემოთ ჯვარია გამოსახული. მხატვრობა დასრულუბულია კიბისებრი ორნამენტით. სამხრეთი კედლის აღმოსავლეთ მონაკვეთზე სწორკუთხა ჩარჩოში მოქცეული წმ. დედათა წელზედა ფიგურებია. წმინდანებს სხვადასხვა ფერის (მოწითალო-ყავისფერი, ყვითელი) შარავანდები აქვთ, რაც ქართული მონუმენტური მხატვრობის ძეგლებში ჯერ კიდევ XI საუკუნიდან გვხვდება. ამავე კედლის დასავლეთ მონაკვეთზე, შესასვლელის თავზე გაირჩევა მცირე ზომის ფიგურა და მისი წითელი ფეხსაცმელი. შესასვლელის დასავლეთით, წმ. მეომრების მონუმენტურ ფიგურებს ორი რეგისტრის მთელი სიმაღლე უჭირავთ. ორნამენტი, რომელიც მათი ჩაცმულობის ცალკეულ ნაწილებს ამკობს, შესრულების მაღალი პროფესიონალიზმით ხასიათდება. სარკმლის წირთხლებზე მოცემული მცენარეული ორნამენტი იმეორებს საკურთხევლის სარკმლის სახეებს. ჩრდილოეთ კედელზე ასახულია წმ. გიორგის მიერ მეფის ასულის გველეშაპისაგან დახსნის სცენა. ჩანს პირდაღებული გველეშაპის თავი კისერზე გამობმული თოკით, ცხენის ფლოქვი, წმინდანის სამოსის ნაწილი და მარჯვნივ ორი ხელაპყრობილი ფიგურა. მოხატულობის კოლორიტში გაბატონებულია მოწითალო-აგურისფერი, ღია ზურმუხტისფერი-მწვანე, ოქროსფერი ოქრა, მოწითალო-ყავისფერი. ორნამენტებისათვის გამოყენებულია აგრეთვე ნაცრისფერი და მუქი ლურჯი საღებავები. ეკლესიის სამხრეთ ფასადის აღმოსავლეთ კუთხეში შემორჩენილია პროფილირებული ლავგარდნის ქვა. დვალი თ., დევდარიანი ფ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 189—190.
სამპარავთმეძებლო სამართალი

სამპარავთმეძებლო სამართალი, გაერთიანებული ფეოდალური საქართველოს სასამართლო-სამძებრო დაწესებულება, რომელიც სპეციალურად იყო შექმნილი მპარაობის წინააღმდეგ საბრძოლველად, ასეთ დაწესებულებას XVI საუკუნიდან მეკობრეთმძიებელთა სასამართლო, შემდგომ დასტურლამალის მიხედვით, ხევისთავის სასამართლო ეწოდებოდა. სამპარავთმეძებლო სამართალი კლასთა ბრძოლის გამწვავების შედეგად შეიქმნა. მას ევალებოდა როგორც დამნაშავის დევნა, საქმის წინასწარი ძიება, ისე საქმის გარჩევა და დამნაშავის გასამართლება. სამპარავთმეძებლო სამართლის ძირითადი მოხელე იყო მპარავთმძებნელი (გვიანდელი მეკობრეთძებნელი, ქურდისმძებნელი). სამპარავთმეძებლო სამართალს სწხვა, მეფისაგან „ჩენილი“, მოხელენიც ემსახურებოდნენ. გიორგი III-ის 1170 სიგელის მიხედვით, „ჩენილთა“ მოვალეობას შეადგენდა დამნაშავის დევნა, მისი დაპატიმრება და განაჩენის შესრულება, მპარავისათვის გათვალისწინებული იყო ჩამოხრჩობა (როდესაც დამნაშავეს „მრავალჯერ ეპაროს“) ან დამასახიჩრებელი სასჯელი. პარვის ცნება ფართო შინაარსისა იყო — გულისხმობდა სხვისი ქონების ფარულად ან აშკარად (იარაღის მოხმარებითაც) მიტაცებას. ნაპარაცს სამპარავთმეძებლო სამართალი პატრონს უბრუნებდა. დანაშაულისათვის გათვალისწინებული იყო აგრეთვე ჯარიმა მეფის ან ფეოდალის სასარგებლოდ. XIII საუკუნის ძეგლით და ვახტანგ VI-ის სამართლით დაწესებულია ნაპარავის შვიდმაგად გადახდევინება. სურგულაძე ი., ქართული სამართლის ისტორიის მნიშვნელოვანი ძეგლი, «მოამბე», 1960, № 1; ჯავახიშვილი ივ., ქართული სამართლის ისტორია, წგნ., 2, ნაკვ. 2, ტფ. , 1929; სურგულაძე ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 29.
წინადაცვეთა

წინადაცვეთა — წეს-ჩვეულება, რომლის თანახმადაც კვეთდნენ მამრის ასოს კანის ბოლოს. წინადაცვეთის ჩვეულება აღმოცენდა პირველყოფილ საზოგადოებაში და გავრცელდებული იყო ჭაბუკთა ტომის სრულუფლებიან წევრებად ჩარიცხვის რიტუალებში. ეს რიტუალები მიზნად ისახავდა ჭაბუკთა ფიზიკურ გამოცდას, ასევე ტომის ადათ-ჩვეულებების და რელიგიის წარმოდგენების ათვისებას. წინადაცვეთა დღესაც შემორჩენილია ავსტრალიის, ოკეანეთის, აფრიკის ჩამორჩენილ ხალხებში. წინადაცვეთა გვხვდება იუდაიზმისა და ისლამის რელიგიის პრაქტიკაშიც. იუდაიზმის მიმდევრები წინადაცვეთას უკეთებდნენ ჩვილებს, ხოლო მუსლიმანები — 7-10 წლის ბიჭებს. ინიციაცია ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 326. Bolnick D A, Koyle M, Yosha A (September 2012). Surgical Guide to Circumcision. Springer. ISBN 978-1-4471-2857-1.  Gollaher D (February 2001). Circumcision: A History Of The World's Most Controversial Surgery. Basic Books. ISBN 978-0-465-02653-1. ციტირების თარიღი: 2014-07-10. [მკვდარი ბმული] ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: წინადაცვეთა Videos of infant circumcision: using a Plastibell A Xhosa circumcision
სამრეწველო შეჯვარება

სამრეწველო შეჯვარება — სასოფლო-სამეურნეო ცხოველთა შეჯვარების ერთ-ერთი სახე. სამოსარგებლო მიზნით 2 ჯიშის ცხოველის შეწყვილება მაღალპროდუქტიული ნაჯვარის მისაღებად. სამრეწველო შეჯვარებით მიღებული ნაჯვარი, როგორც წესი, სამეურნეო-სასარგებლო ნიშნების მხრივ ჰეტეროზისს იჩენს, მაღალი ცხოველმყოფელობა აქვს და უმეტესად პროდუქტიულობითაც აღემატება საწყისი ჯიშის ცხოველებს. სამრეწველო შეჯვარება ხორცის, მატყლისა და კვერცხის დამატებითი რაოდენობით მიღების ერთ-ერთი წყაროა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 33.
ძვ. წ. 493

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ძვ. წ. 493 რომაელების მიერ კორიოლის აღება. რომის კონსულები: პოსტმუნიუს კომინიუს აურუნცუსი II, სპურიუს კასიუს ვეცელინუსი II
ოლიმპიადა (მრავალმნიშვნელოვანი)

ოლიმპიადა შეიძლება აღნიშნავდეს: ოლიმპიადა — ძვ. საბერძნეთში 4-წლიანი პერიოდი ერთიმეორეს მომდევნო ოლიმპიურ თამაშებს შორის ოლიმპიადა — თანამედროვე ოლიმპიურ მოძრაობაში 4-წლიანი პერიოდი, რომლის პირველ წელს ტარდება ოლიმპიური თამაშები საჭადრაკო ოლიმპიადა — პირველობა ჭადრაკში, რომელსაც ატარებს ჭადრაკის საერთაშორისო ფედერაცია ოლიმპიადა — ალექსანდრე მაკედონელის დედა
პრუსები

პრუსები (გერმ. Pruzzen ან Prußen; ლათ. Pruteni; ლატვ. Prūši; ლიეტ. Prūsai; პოლ. Prusowie; კაშუბ. Prësowié) — ტომთა ჯგუფი, რომელიც ძველთაგან ბალტიის ზღვის სამხრეთ სანაპიროზე, მდ. ვისლისა და ნემანის ქვემო დინებათა შორის სახლობდა. მატერიალური კულტურის მხრივ მათ ბევრი საერთო ჰქონდათ ენით მონათესავე ლატვიელებსა და ლიტველებთან, აგრეთვე სლავებთან. წყაროებში პრუსები იხსენიებიან IX საუკუნიდან. XIII საუკუნისთვის ისინი შეადგენდნენ 11 მხარის კონფედერაციას, რომელსაც დიდებულები მართავდნენ. პრუსების ადრეფეოდალური საზოგადოებისა და სახელმწიფოს ჩამოყალიბების პროცესი შეაჩერა გერმანიის ფეოდალურ-კათოლიკურმა აგრესიამ. XIII საუკუნის 30-იან წლებში ტევტონთა ორდენმა რომის პაპისა და გერმანელი ფეოდალების აქტიური მხარდაჭერით დაიწყო პრუსების მიწა-წყლის დაპყრობა, რაც 1283 წელს დასრულდა. პრუსების მეტი წილი დამპყრობლებმა მოსპეს, დანარჩენი იძულებით გააგერმანელეს. პრუსების სახელი შემოინახა პრუსიამ. გიოშვილი ნ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 222.
პრუსია-დანიის ომი (1848-1850)

პრუსია-დანიის ომი — პრუსიის ომი დანიის წინააღმდეგ შლეზვიგისა და ჰოლშტაინის საჰერცოგოების დასაპყრობად 1848-1850 წლებში. საჰერცოგოების ჯარებმა (სარდალი გენერალი ა. კრონი) დასაწყისში წარმატებას მიაღწიეს, მაგრამ ბაუსთან ბრძოლაში 9 აპრილს დანიელებმა ისინი დაამარცხეს. პრუსიის მთავრობა შეეცადა, საჰერცოგოების ეროვნულ-გამათავისუფლებელი ბრძოლა თავისი ინტერესებისთვის გამოეყენებინა და დანიასთან ომის მეოხებით გერმანიაში რევოლუციური მოძრაობის განვითარება თავიდან აეცილებინა. აპრილის დასაწყისში ომის გამოუცხადებლად საჰერცოგოების ტერიტორიებზე შეიჭრნენ პრუსიისა და საქსონია-ჰანოვერის ჯარები (სარდალი პრუსიელი გენერალი ფ. ვრანგელი), რომლებმავ 23 აპრილს დაამარცხეს დანიელები ქალაქ შლეზვიგთან. რუსეთისა და შვედეთის ზეგავლენით პრუსიამ დროებითი ზავი დადო 7 თვით (26 აგვისტოს). ამ ზავით საჰერცოგოები დანიას უბრუნდებოდა. მაგრამ 1849 წლის გაზაფხულზე საომარი მოქმედება განახლდა, ბრძოლა ხმელეთსა და ზღვაზე მიმდინარეობდა. 10 ივლისს დაიდო ხელმეორე დროებითი ზავი, რომელიც პრუსიამ 1850 წელს დაარღვია. რუსეთის ზეგავლენით 1850 წლის 2 ივლისს ბერლინში ხელი მოაწერეს საზავო ხელშეკრულებას, რომელიც გარანტირებული იყო ევროპის სახელმწიფოების მიერ 1850 წლის 29 ნოემბერს ოლმიუცში დადებული კონვენციით; ამ ხელშეკრულებით დანიამ ომამდელი საზღვრები შეინარჩუნა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 223.
პტენა

პტენა — სოფელი საქართველოში, ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ახალქალაქის პლატოზე, მდინარე ფარავნის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1690 მეტრზე. ახალქალაქიდან დაშორებულია 8,5 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 242 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 223. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019. ↑ მოსახლეობის 2002 წლის აღწერა. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (2002 წელი). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019.
ბრანდენბურგის საკურფიურსტო

ბრანდენბურგის საკურფიურსტო (გერმ. Markgrafschaft Brandenburg) — საღვთო რომის იმპერიის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი საჰერცოგო, რომელიც 1157 წლიდან ლიკვიდაციამდე, 1806 წლამდე, არსებობდა. ასევე ცნობილია ბრანდენბურგის მარკის (გერმ. Mark Brandenburg) სახელით. ამ საჰერცოგომ გერმანიისა და ცენტრალური ევროპის ისტორიაში საკვანძო როლი შეასრულა. ბრანდენბურგი განვითარდა ჩრდილოეთის მარკისგან ვენდთა განსახლების არეალში. ამ ტერიტორიის მმართველმა მარკგრაფებმა 1356 წლის ოქროს ბულით პრესტიჟული, კურფიურსტის ტიტული მიიღეს, რაც მათ საღვთო რომის იმპერატორის არჩევნებში ხმის მიცემის უფლებას ანიჭებდა. ამ სახელმწიფოს ბრანდენბურგის საკურფიურსტოს სახელითაც იცნობდნენ (გერმ. Kurfürstentum Brandenburg). ჰოენცოლერნები ტახტზე 1415 წელს ავიდნენ. მათი მმართველობით ბრანდენბურგი სწრაფად ვითარდებოდა და XVII საუკუნეში პრუსიის საჰერცოგო მიიღო. ბრანდენბურგ-პრუსიის ახალშექმნილი სახელმწიფო XVIII საუკუნეში პრუსიად გადაიქცა, რომელიც ავსტრიის ტოლად მთელი ერთი საუკუნის მანძილზე წამყვანი გერმანული სახელმწიფო გახდა. მიუხედავად იმისა, რომ ამ სახელმწიფოს მმართველთა ტიტული „პრუსიის მეფე“ იყო, გაერთიანებული სახელმწიფოს ცენტრად ბრანდენბურგის დედაქალაქი ბერლინი რჩებოდა. ბრანდენბურგის საკურფიურსტო არქაულ საღვთო რომის იმპერიასთან ერთად 1806 წელს იქნა ლიკვიდირებული, თუმც 1815 წელს ის პრუსიის ბრანდენბურგის პროვინციამ ჩაანაცვლა. ჰოენცოლერნთა დინასტიის მიერ მართულმა პრუსიამ 1871 წელს გერმანიის გაერთიანება მოახერხა, დღეისათვის სახელდება „ბრანდენბურგის მარკა“ გერმანიაში ბრანდენბურგის მიწის აღსანიშნავად გამოიყენება არაოფიციალურად. H.W. Koch (1978). A History of Prussia. New York: Barnes & Noble Books, გვ. 326. ISBN 0-88029-158-3.  ჰ.ვ. კოხი. „პრუსიის ისტორია“, გამომც. Barnes & Noble Books, ნიუ-იორკი, 1978 წ. გვ. 326 (გერმანული) Hochmittelalter in der Mark Brandenburg at Brandenburg1260.de. (გერმანული) Der Brandenburger Landstreicher დაარქივებული 2007-02-05 საიტზე Wayback Machine. Historical map of Brandenburg, 1789 (გერმანული) Wanderungen durch die Mark Brandenburg by Theodor Fontane, 1899 დაარქივებული 2013-01-06 საიტზე Archive.isCategory:Webarchive template archiveis links at Lexikus.de.
კოტე ვახტანგიშვილი

კოტე ვახტანგიშვილი (დ. 24 დეკემბერი, 1991, ბაკურიანი) — ქართველი მოთხილამურე. არ აქვს მიღებული მონაწილეობა მსოფლიო ჩემპიონატებში. 2010 წლის ზამთრის ოლიმპიურ თამაშებზე იყო საქართველოს გუნდის შემადგენლობაში. კოტე ვახტანგიშვილის პროფილი დაარქივებული 2011-12-03 საიტზე Wayback Machine.
ნაჰანის ეროვნული პარკი

ნაჰანის ეროვნული პარკი (ინგლ. Nahanni National Park) — ეროვნული პარკი კანადაში, ჩრდილო-დასავლეთ ტერიტორიების დეჰჩოს რეგიონში, მდებარეობს ქალაქ იელოუნაიფიდან დაახლოებით 500 კმ-ით დასავლეთით, მაკენზის მთების ბუნებრივ რეგიონში. პარკში გაედინება მდინარე საუთ-ნაჰანი, რომლის გასწვრივაც მდებარეობს დაახლოებით 1 კმ სიღრმის ოთხი კანიონი, რომელთა სახელებია პირველი, მეორე, მესამე და მეოთხე. მდინარეზე ასევე წარმოიქმნება ჩანჩქერი ვირჯინია, რომელიც ორჯერ მაღალია ნიაგარას ჩანჩქერზე (90 მ). პარკი შეიქმნა 1976 წელს. სახელწოდება მომდინარეობს ადგილობრივთა დენეს ენიდან, სადაც Nahʔa Dehé ნიშნავს „ნაჰას ხალხის მიწის მდინარეს“. პარკში გვხვდება გოგირდოვანი წყაროები, ტუნდრა და შერეული წიწვოვანი-ალვის ხეების ტყეები. მრავლადაა ტუფი. 2009 წლის 9 ივნისს, კანადის მთავრობამ გამოაცხადა პარკის ტერიტორიის ექვსჯერ გაზრდის შესახებ, რომლის სამომავლო ფართობიც 30 000 კმ²-ს მიაღწევს. ახალ ტერიტორიებში ბინადრობს დაახლოებით 500 ერთეული გრიზლი, ტყის კარიბუს ორი სახეობა, ასევე ალპური ცხვრისა და თხის რამდენიმე სახეობა. 1978 წლიდან პარკი შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში. იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები კანადაში მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ამერიკაში Parks Canada დაარქივებული 2004-12-10 საიტზე Wayback Machine. South Nahanni River დაარქივებული 2006-10-08 საიტზე Wayback Machine. Canadian Parks and Wilderness Society - Nahanni campaign დაარქივებული 2007-07-15 საიტზე Wayback Machine. UNEP-WCMC World Heritage site datasheet, Nahanni National Park Reserve დაარქივებული 2008-07-18 საიტზე Wayback Machine. Northwest Territories Tourism- Nahanni National Park Reserve information დაარქივებული 2013-06-05 საიტზე Wayback Machine. ↑ Parks Canada. 2007. South Nahanni River Touring Guide. ↑ Parks Canada. 2002. Nahanni National Park Reserve Natural and Cultural Guide to Nahʔa Dehé. 87გვ.