laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ჭანკილოური

ჭანკილოური — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრად სქლადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური, ზოგჯერ ცილინდრული ფორმის, კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, მუქი-წითელი. კანი საშუალო სისქის და საშუალო სიმკვრივის აქვს, ცვილისებრი ფიფქით სქლად დაფარული. რბილობი წვნიანია, მდნარი. წვენი შეუფერავი. ჭანკილოური საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 175-185 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის მეორე ნახევარში შედის. მტევნის საშუალო წონა 150 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 9.0-10.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 16-17%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7-8 გ/ლ-ს. ჭანკილოური გამოიყენება სხვა წითელყურძნიან ჯიშებთან ერთად სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად. ჯიშური ღვინო მიიღება ღია-წითელი შეფერვის, მსუბუქი და საკმაოდ ხალისიანი გემოთი. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 491
ხასან კომახიძე

ხასან კომახიძე (დ. 1883, სოფელი აჭყვისთავი — გ. 1957) — ქართველი მწერალი, პოეტი, საზოგადო მოღვაწე. ხასან კომახიძე აღიარებულ სახალხო მთქმელად ითვლებოდა. იმ პერიოდის ლიტერატურული ცხოვრების შუაგულშიც იდგა. კლასიკური განათლება არ ჰქონდა მიღებული, მაგრამ ქართულ წერა-კითხვას სრულყოფილად ფლობდა. მისი უშუალო თაოსნობითა და ხარჯით, 1925 წელს გამოვიდა ბათუმში მოღვაწე ახალგაზრდა ჯგუფის ყოველთვიური ლიტერატურული ჟურნალი „პონტოსი“. 1928 წელს მან თავისი მრწამსი ნათლად გადმოსცა წიგნში „ფუხარას სიტყვა“, სადაც წერს: "იმ დროს სკოლები არსად იყო. არსებობდნენ მხოლოდ მეჩეთებთან მედრესეები, სადაც სწავლობდნენ არაბულ ენაზე ლოცვებს. წერა-კითხვის შესწავლის სურვილი მაინც დიდი დარჩა ჩემში და 43 წლისამ შევედი მუშათა ფაკულტეტზე ბათუმში, სადაც გავეცანი ცხოვრების ავ-კარგს. დამაინტერესა მწერლობამ და სურვილი დამებადა შეძლებისდაგვარად ამეწერა აჭარის ცხოვრება. ეს ნაწარმოები უპირველესად თავისი პოეტური სიტყვით, ხალხური მელექსეობით ფასდება. დიდი ინტერესით იკითხება მისი ლექსები: „ზამთარი“, „მოწაფის სიმღერა“, „ბეგების სიმღერა“, „ოსმანის სიტყვა“ და სხვა. საინფორმაციო ცნობარი აჭარაში მოღვაწე მწერალთა შესახებ შემდგენელი ცისანა ანთაძე.-ბათუმი, 2019.-გვ.219 {{nplg ბიოგრაფია|00019295}
ჭიპაკური

ჭიპაკური — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აჭარიდან. წარსულში იგი ფართოდ ყოფილა მაღლარების სახით გავრცელებული შუა აჭარის სოფლებში. ადგილობრივი მოსახლეობა მას ძირითადად სასუფრე ყურძნად იყენებდა, საზამთროდ კი ყურძნის წვენს და ბაქმაზს ამზადებდა. ჭიპაკურის ერთეული ხნოვანი ძირებია შემორჩენილი ქედაში. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, სამ, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე საკმაოდ შებუსულია მონაცრისფრო აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრად. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი პატარა ზომისაა, ცილინდრული ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის ან კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მრგვალი ან ოდნავ ოვალური ფორმის. მუქი წითელია, თხელი და მკვრივკანიანი, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი ნაკლებ ხორციანი და მეტად წვნიანი აქვს, წვენი — შეუფერავი. ჭიპაკური საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 188 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის პირველი რიცხვებიდან შედის. მტევნის საშუალო წონა 133 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.5-7.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18.6%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9.9 გ/ლ-ს. გამოიყენება სუფრის წითელი, მშრალი ღვინის დასამზადებლად და სასუფრე ყურძნად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 496
ჭოდი

ჭოდი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი სასუფრე-საღვინე ვაზის ჯიში აჭარიდან. ზემო აჭარაში ფილოქსერას გამოჩენამდე ჭოდი ფართოდ ყოფილა გავრცელებული და მის მოსავალს მოსახლეობა სასუფრე ყურძნად იყენებდა. ხოლო სამეგრელოში ჭოდისგან ღვინოს წურავდნენ. მისი ღვინო იმდენად მაღალხარისხიანი ყოფილა, რომ მას „საზედაშედ“ მოიხსენიებდნენ. ჭოდის მაღლარები ძალიან მცირე რაოდენობითაა აჭარაში ხულოს მუნიციპალიტეტში და სამეგრელოს ტერიტორიაზე. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, სამ, იშვიათად ხუთნაკვთიანი, ფოთლის ქვედა მხარე ძალიან მცირედაა შებუსული. ყვავილი მდედრობითია. მტევანი საშუალო ან მცირე ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის. გვხვდება უფორმო და დატოტვილი მტევნებიც, კუმსი, ზოგჯერ საშუალო სიკუმსის და თხელი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან მცირედ ოვალური, თითქმის შავი. კანი სქელი და მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი საკმაოდ წვნიანი და ხორციანია, ჩვეულებრივი ტკბილი გემოთი. ჭოდი საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 195 დღეა, ხოლო სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. მტევნის საშუალო წონა 98 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 7.0-7.5 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9.0 გ/ლ-ს. გამოიყენება საკმაოდ ხარისხიანი სუფრის წითელი, მშრალი ღვინის მისაღებად და სასუფრე ყურძნად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 496
კახაბრის ვაკე

კახაბრის ვაკე — დაბლობი აჭარაში, ქალაქ ბათუმის ცენტრალურ ნაწილსა და მდინარე ჭოროხს შორის, ზღვის დონიდან 22 მ-მდე. კახაბრის ვაკე ჭოროხის ძველი დელტის ნაწილია. აგებულია მეოთხეული კენჭნარითა და ქვიშებით. სიგრძე 8 კმ, სიგანე 5 კმ. ვაკის უმეტეს ნაწილზე კულტურული ლანდშაფტია. ადგილი ატარებს XV საუკუნის II ნახევარში მოღვაწე გურიის მთავარის — კახაბერ გურიელის სახელს. მარუაშვილი ლ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 4, თბ., 2018. — გვ. 584.
კობა წაქაძე

კობა წაქაძე — ქართველი ტრამპლინიდან მხტომელი, საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი, სსრკ ექვსგზის ჩემპიონი (1953, 1956, 1960, 1962, 1969, 1972), საბჭოთა კავშირის თასის 3-გზის მფლობელი (1968, 1970, 1972). დაიბადა 1934 წლის 19 აგვისტოს ბაკურიანში. თხილამურებზე დგომა ბიძამ ასწავლა. პირველი დიდი წარმატება 40 და 60 მეტრიანი ტრამპლინებიდან ხტომაში სოფლის სპორტსმენთა საკავშირო პირველობაში მოიპოვა 1952 წელს. ერთი წლის შემდეგ კი საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი გახდა. კობა წაქაძეს, რომელსაც მოგვიანებით „მფრინავი ტორპედო“ შეარქვეს 54 საერთაშორისო შეჯიბრი აქვს მოგებული. 1955 წლის 31 იანვარს ის პირველი საბჭოთა სპორტსმენი გახდა, ვინც ობერსტდორფში (გერმანია) პრესტიჟული საერთაშორისო ტურნირი მოიგო და მას შემდეგ წაქაძე თითქმის 21 წლის მანძილზე საბჭოთა კავშირის ნაკრების უცვლელი ლიდერი იყო. იასპარეზა ზამთრის ოთხ ოლიმპიადაზე (1956, 1960, 1964, 1972). თავად კარიერის საუკეთესო მიღწევად 1962 წლის წარმატებებს მიიჩნევს. იმ წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე მეხუთე შედეგი აჩვენა, ბაკურიანში კი საერთაშორისო ტურნირი მოიგო. ქართველი გულშემატკივრის წინაშე იშვიათად უწევდა გამოსვლა. ბაკურიანში მაშინ იმ ტურნირს 20 000 ქომაგი დაესწრო. სპორტული კარიერა 1972 წელს 38 წლის ასაკში დაასრულა. სპორტიდან წასვლის შემდეგ საერთაშორისო ფედერაციის გადაწყვეტილებით ორჯერ ოლიმპიურ თამაშებზე და ასევე ორჯერ მსოფლიო ჩემპიონატზე მსაჯად იმუშავა. სხვადასხვა დროს კობა წაქაძე არაერთი საერთაშორისო ტურნირის საპატიო სტუმარი იყო. ერთხელ, ტრამპლინიდან ხტომისას ახალი ხერხი გამოიყენა — მთის არწივებს მიბაძა, რომლებიც მსხვერპლის მოსატაცებლად ფრთებს სხეულზე მიიკრავდნენ, კისერს წაიგრძელებდნენ და ისარივით ეშვებოდნენ დაბლა. ამ მეთოდით აშკარად უფრო შორს გადახტა. შემდეგში ეს სტილი თანდათან დახვეწა და საკავშირო თუ საერთაშორისო შეჯიბრებებში წარმატებით იყენებდა. ისე იყო ჰორიზონტალურად წინ გადახრილი, რომ სახით ლამის თხილამურების წვერებს ეხებოდა, ხელები სხეულის გასწვრივ ტანზე ჰქონდა მიტყუპებული და ისარივით მიქროდა. უცხოელმა ჟურნალისტებმა ტრამპლინიდან ამგვარ ხტომას „წაქაძის სტილი“ უწოდეს, რადგან მსოფლიოში პირველად ის ქართველმა სპორტსმენმა შეასრულა. XX სუკუნის ორმოცდაათიან-სამოციან წლებში „მფრინავ ტორპედოს“ სწორედ ამ სტილმა მოუტანა სახელი და დიდება. ცნობილმა ამერიკელმა მწერლმა — ჯონ აპდაიკმა სახელოვან ქართველ სპორტსმენს ლექსი მიუძღვნა, რომელიც ასეთი სიტყვებით მთავრდება: „Ah, c'est beau, when Tsokadze skies!“ — „ოჰ, რა ლამაზია, როდესაც წაქაძე ჰაერშია!“ საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი ღირსების ორდენი ხალხთა მეგობრობის ორდენი შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „კობა წაქაძე“ ვიკისაწყობში. კობა წაქაძე — მფრინავი შევარდენი დაარქივებული 2022-11-27 საიტზე Wayback Machine. რა ლამაზია, როდესაც წაქაძე ჰაერშია! სტატისტიკა სათხილამურო სპორტის საერთაშორისო ფედერაციის საიტზე ↑ ელგუჯა ბერიშვილი. „სპორტის ენციკლოპედია“, გვ. 620 — თბილისი, საქართველოს სპორტულ ჟურნალისტთა ასოციაცია, 2006. ↑ ოლომპიური სტატისტიკა საიტზე Sports-Reference.com
ჭყაპა

ჭყაპა, ჭყარტალა, ჭყარტანა — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ქართლიდან. სახელწოდება მისი მარცვლის თვისებების გამო შეერქვა. ჭყაპას მარცვალი ძალიან წვნიანია და ადვილად სკდება. სამაჩაბლოს სოფლებში მას შეცდომით „შაბას“ და „თეთრ თქელაფას“ ეძახიან. მცირედაა გავრცელებული ქართლის ვენახებში. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო. ზოგჯერ ოვალური, სუსტად დანაკვთულ, ხშირად მთლიანი, იშვიათად სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრ-აბლაბუდისებრად საშუალოდ ან სუსტადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო და საშუალოზე მცირე ზომისაა, ცილინდრული, ხშირად ფრთიანი ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის, იშვიათად თხელი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო მოყვითალო-მომწვანო ელფერის. თხელკანიანია და ადვილად ზიანდება. რბილობი წვნიანი და უხვგამოსავლიანია. გემო სასიამოვნო აქვს, ხილის სუსტი არომატით. ჭყაპა საშუალო ზრდისა და საშუალოზე მაღალმოსავლიანია. შესაბამისი საძირის შერჩევისას კარგად ვითარდება ყველანაირ ნიადაგზე. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 151 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის მეორე ნახევარში შედის. მტევნის წონა 100-260 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 8.0-10.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17-21.8%-ს, მჟავიანობა — 5.9-8.0 გ/ლ-ს. ჭყაპას ჯიშური ღვინო დუნეა და მდარე ხარისხის, ამიტომ ძირითადად გამოიყენება საკუპაჟე მასალად სუფრის თეთრი ღვინის მისაღებად. მოსახლეობა ჭყაპას ყურძენს სასუფრედაც იყენება და აკიდოების სახით ზამთარშიც ინახავს. ზედმეტი წვნიანობის მიუხედავად ამგვარად შენახული ყურძენი 4-5 თვეს ძლებს. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 504
წითლანი

წითლანი — ქართული აბორიგენული ვარდისფერყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში გურიიდან. ისევე როგორც მრავალ ჯიშს საქართველოში ამ ვაზსაც ფერის მაუწყებელი სახელი ჰქვია. წითლანის ყურძნისგან მოსახლეობა ღვინოს ამზადებდა, აგრეთვე სხვა ჯიშებთან შერევით საკუპაჟე მასალად იყენებდა. ზოგ შემთხვევაში კი ყურძენს ვაზზე ტოვებდა და დეკემბერსა და იანვარში საჭიროებისამებრ კრეფდა. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე სქლად ქეჩისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი მცირ^ ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ზოგ შემთხვევაში ფრთიანი, თხელი. მარცვალი საშუალო ან საშუალოზე მცირე ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური. მუქი-ვარდისფერია. კანი სქელი და მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით ოდნავ დაფარული. რბილობი წვნიანია, წვენი — შეუფერავი, გემო — ტკბილი. წითლანი საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდი 208 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. მტევნის წონა 100-150 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.0-6.5 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18.5-19%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 10.8 გ/ლ-ს. გამოიყენება სუფრის წითელი, მშრალი ღვინის დასამზადებლად. ღვინო ხასიათდება სასიამოვნო და მომატებული მჟავიანობით. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 478
ანადირი (მდინარე)

ანადირი (რუს. Анадырь) — მდინარე რუსეთში, ჩუკოტკის ავტონომიურ ოკრუგში. სიგრძე 1150 კმ, აუზის ფართობი 191 ათ. კმ². სათავეს იღებს ანადირის ზეგნის ცენტრალურ ნაწილში, მიედინება ანადირის დაბლობზე, რამდენიმეჯერ იცვლის მიმართულებას და გვერდს უვლის ქედებს; ჩაედინება ანადირის ყურის ომენენის ყურეში (ბერინგის ზღვა). ზემო წელზე ხეობა ვიწროა; შუა და ქვემო წელზე კალაპოტი იყოფა, წარმოქმნის ტოტებისა და ფშანების რთულ სისტემას (შესართავში სიგანე 6–7 კმ-ია). ძირითადი შენაკადებია: იაბლონი, ეროპოლი, მაინი (მარჯვენა); ჩინეივეემი, ბელაია, ტანიურერი (მარცხენა). იკვებება თოვლისა და წვიმის წყლით. წყლის საშუალო წლიური ხარჯი ქვემო წელზე 1680 მ³/წმ-ია. იყინება ოქტომბერში (ზემო წელზე ხშირად სექტემბერში), ლღვება მაისის ბოლოს – ივნისის დასაწყისში. აუზში 23,5 ათასზე მეტი ტბაა საერთო ფართობით 3231 კმ²; მოიპოვებენ ნახშირს. მცირე ზომის გემებისთვის სანაოსნოა სოფელ მარკოვოდან (570 კმ), წყალდიდობის დროს – უფრო ზემომდეც. ქვემო წელზე მისდევენ თევზაობას. ↑ საბჭოთა კავშირის გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 20. ↑ Анадырь // Большая российская энциклопедия. т. 1. — М., 2005. — стр. 649.
კამბოჯის დროშა

კამბოჯის დროშა (ქმერ. ទង់ជាតិកម្ពុជា) 一 კამბოჯას სამეფოს ერთ-ერთი უმთავრესი სახელმწიფო სიმბოლო, რომლის ამჟამინდელი სახე 1948 წელს დამტკიცდა, შემდგომში კი კვლავ აღდგა 1993 წელს, მონარქიის აღდგენის შემდეგ. დაახლოებით 1850 წლიდან, კამბოჯის დროშაზე გამოსახულია ანგკორ-ვატი, რომელიც მსოფლიოში ყველაზე დიდ ტაძარს წარმოადგენს. ამჟამინდელი დროშა, რომელიც შეიცავს ორ ლურჯ და ცენტრში გამავალ წითელ ზოლს (რომელთა თანაბარდობაა 1:2:1) მიიღეს კამბოჯის დამოუკიდებლობის შემდეგ 1948 წელს. იგი გამოიყენებოდა 1970 წლის 9 ოქტომბრამდე, სანამ ახალი დროშა შემოიღეს ქმერული რესპუბლიკისთვის, რომელიც გაგრძელდა 1975 წლის ქმერების აღებამდე. შემდგომში, დემოკრატიული კამპუჩიის სახელმწიფო, რომელიც 1975-1979 წლებში არსებობდა, იყენებდა წითელ დროშას სამკოშკიანი ანგკორ ვატის დიზაინით, რომელიც შენარჩუნდა 1976 წლამდე. ამის შემდეგ კამბოჯის ტერიტორიაზე იჭრება ვიეტნამი, რის შედეგადაც ყალიბდება კამპუჩიის რესპუბლიკა. კამპუჩიის ეროვნულმა გაერთიანებულმა ფრონტმა (FUNSK) კვლავ ახალი დროშის შემოღება განიზრახა, რომელიც შეიქმნა ანტიფრანგული მოძრაობის დღეებში. ამ დროშას ჰქონდა იგივე ფერის ნიმუში, როგორც დემოკრატიულ დროშას, თუმცა ამჯერად ხუთკოშკიანი ანგკორ ვატის გამოსახულებით. 1993 წელს, 1948 წლის კამბოჯის დროშის ხმარება განახლდა. კამბოჯის ახლანდელი დროშა, პორტუგალიის, სან-მარინოსა და ესპანეთის დროშებთან ერთად, არის ერთადერთი სახელმწიფო დროშა, რომელზეც გამოსახულია შენობა. წითელი და ლურჯი კამბოჯის ტრადიციული ფერებია. დროშა, რომელიც დღეს გამოიყენება, იგივეა, რაც დაარსდა 1948 წელს, თუმცა ყოფილ დროშაზე ანგკორ-ვატის გამოსახულება წითელი კონტურითაა შემოსაზღვრული, როცა თანამედროვე ვარიაციაში ეს ფერი შავითაა ჩანაცვლებული. მას შემდეგ გამოიყენეს ხუთი ინტერვენციული დიზაინი, რომელთაგან ყველამ გამოიყენა ანგკორ ვატის განმოსახულება დროშაზე ამა თუ იმ ფორმით. ეს ცნობილი ტაძრის კომპლექსი, რომელიც მე-12 საუკუნით თარიღდება, აშენდა მაჰიდარაპურას მონარქების მიერ. მას აქვს ხუთი კოშკი, თუმცა ეს ყოველთვის სტილიზებული ვერსიით არ იყო გამოყენებული. მონარქია აღდგა 1993 წლის სექტემბერში და 1948 წლის დროშა ხელახლა მიიღეს იმავე წლის ივნისში. ცენტრში გამოსახული ანგკორ-ვატის ტაძრის კომპლექსის კონფიგურაცია ერთობას, სამართლიანობასა და მემკვიდრეობას განასახიერებს, ლურჯი ფერი ასახავს თავისუფლებას, თანამშრომლობასა და ძმობას, ხოლო წითელი ფერი სიმამაცეს, თავდადებასა და ვაჟკაცობას სიმბოლიზირებს. კამბოჯის სამეფოს ემბლემა (ქმერ. ទង់ព្រះមហាក្សត្) არის კამბოჯის მონარქის პერსონალური დროშა. პირველად მისი გამოყენება 1993 წელს დაიწყო, თუმცა 1941 წელსაც იყო შედგენილი მისი დიზაინი. იგი კამბოჯის ერთ-ერთ ეროვნულ სიმბოლოთაგანია. კამბოჯა აზიის დროშები Cambodia Flags of the World-ზე ↑ Green, Michael. Flags, for God's Sake (March 20, 2015). ციტირების თარიღი: February 3, 2020
თბილისის ღვთისმშობლის ეკლესია (ლილო)

ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესია თბილისში — საქართველოში, თბილისის რეგიონში, უბან ლილოში. ეკლესია დგას დიდი ლილოს ჩრდილოეთ კიდეში, სასაფლაოზე. იგი დარბაზული ნაგებობაა და აშკარად ეტყობა მშენებლობის მინიმუმ ორი ეტაპი. ნაგებია რიყის, ქვიშაქვის კვადრებისა და აგურის მონაცვლეობით. ფართო თაღოვანი სარკმლები აშკარად მიუთითებს, რომ მე-19 საუკუნეშია განახლებული. შეისრული კამარა და მისი საბჯენი თაღები კი მიანიშნებს, რომ ეკლესია გვიანი შუა საუკუნეების ბოლოს უნდა აგებულიყო. ძეგლის არქიტექტურა სრულად თანხვდება ტაძრის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში მდებარე საფლავის წარწერას, რომელშიც ნათქვამია, რომ 1839 წელს გარდაცვლილი იოსებ გაბათაშვილი ლილოში მოსულა მისი მშენებლობის დროს და აუშენებია სახლები, წისქვილი და ეკლესიის სამრეკლო. გამოდის, რომ სოფელი ლილო, გვიან შუა საუკუნეებში არსებული სოფელი შემოსევების შედეგად გაოხრებული ყოფილა და მისი ხელახლა გაშენება XVIII-XIX სს. მიჯნაზე დაწყებულა. ეკლესია დარბაზულია. შედგება დასავლეთ-აღმოსავლეთის ღერძზე ერთმანეთზე მიშენებული ორი სრულიად განსხვავებული წყობით ნაგები ნაწილისგან. თავდაპირველი შესასვლელი ტაძარს სამხრეთ კედელში ქონია (ამჟამად ამოშენებულია). დასავლეთიდან მინაშენის გაკეთების შემდეგ კარიც ამ ნაწილში გაჭრეს. კარი სწორკუთხაა. ტაძარს დასავლეთის და აღმოსავლეთის კედლებში თითო სარკმელი აქვს, სამხრეთის კედელში კი მე-19 ს. გაჭრილი სამი თაღოვანი და ფართო სარკმელი. კედლები დასრულებულია აგურის ხერხულა კარნიზით, რომლითაც თავდაპირველი ეკლესიის კალთები აწეულია. ორქანობა სახურავის დასავლეთ ნაწილში აგურის ოთხი თაღით გახსნილი სამრეკლო ფანჩატურია დაშენებული. ნახევარწრიული აფსიდი შეისრულთაღზე დაყრნობილი კონქითაა დასრულებული. ტაძრის დარბაზი ფართო და შეისრულთაღიანი ორი წყვილი პილასტრითაა დანაწევრებული. ასეთივე ნახევარპილასტრია გრძივი კედლების დას. კიდეში. დასავლეთ ნაწილში ხის პატრონიკეა მოწყობილი. ეკლესია მთლიანად მოხატულია. 1. https://memkvidreoba.gov.ge/objects/immovable/immovableObject?id=39414
ჭინათის ნაეკლესიარი

ჭინათის ნაეკლესიარი — ნაეკლესიარი საქართველოში, გურიის რეგიონში, ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტ სოფელ ჭინაათში. ჭინათის ნაეკლესიარი მდებარეობს სამხრეთ-დასავლეთით 100 მეტრში, გორის წვერზე. ადგილობრივების გადმოცემით აქ ხის ეკლესია მდგარა. ტერიტორიაზე იკითხება რელიეფს მორგებული კედლის ფრაგმენტები, რომელიც ნაგებია ფლეთილი ქვებით კირის დუღაბის ხსნარზე. შესაძლოა აღნიშნული კედლის ფრაგმენტები თავდაცვითი ნაგებობის იყოს. ამ ტერიტორიიდან კონტროლდება ჯუმათისკენ მიმავალი გზა. გორა მთლიანად ხშირი მცენარეული დაფარითაა დაფარული და სხვა დეტალები არ იკითხება. საჭიროა არქეოლოგიური სამუშაოების ჩატარება. 1. https://memkvidreoba.gov.ge/objects/immovable/immovableObject?id=20987
ანადირის ზეგანი

ანადირის ზეგანი (რუს. Анадырское плоскогорье) — ზეგანი რუსეთში, ჩედილო-აღმოსავლეთ ციმბირში, მდინარე ანადირის ზემო წელზე, ჩუკოტკის ავტონომიურ ოკრუგში. გადაჭიმულია თითქმის 400 კმ-ზე, სამხრეთ-დასავლეთიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით; სიგანე 130 კმ (პოლარულ წრესთან). სიმაღლე 800–1100 მ (1185 მ-მდე, მ. შჩუჩია). ბრტყელ- და მრგვალმწვერვალებიანი შუამდინარეთი დასერილია მდინარეთა ღრმა ხეობებით. ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარეობს ტბა ელგიგიტგინი. შექმნილია ცარცული და პალეოგენური ასაკის ბაზალტებით, ანდეზიტებითა და დაციტებით. სამხრეთ-აღმოსავლეთში გამოყოფენ შჩუჩიისა და ოსინოვსკის ქედებს. ფერდობებზე ბუჩქნარიანი და ხავს-ლიქენიანი ტუნდრაა, მწვერვალებზე — კურუმები. გამოზიდვის კონუსები უკავია მეჩხერ ფოთლოვან ტყეებს, მდინარის ტერასები — ჭაობებს. არის ირმის საძოვრები. ↑ საბჭოთა კავშირის გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 20. ↑ 2.0 2.1 2.2 Анадырское плоскогорье // Большая российская энциклопедия. т. 1. — М., 2005. — стр. 648. ↑ 3.0 3.1 3.2 Анадырское плоскогорье // Большая советская энциклопедия. — 3-е изд., т. 1 — М., 1969.
ქვემო შუხუთის წმინდა გიორგის ეკლესია

ქვემო შუხუთის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვემო შუხუთში. ნაეკლესიარის საძირკველზე აშენებულია ახალი ეკლესია. ინტერიერში იკითხება ძველი ეკლესიის კედლის წყობა. ნაგებია ფლეთილი ქვებით კირის დუღაბის ხსნარზე. კედლები შიდა მხრიდან კირით არის შელესილი. ეკლესია ყოფილა დარბაზული ტიპის წრიულაბსიდიანი. იატაკზე იკითხება ბათქაშის ფრაგმენტები. ეკლესიის ირგვლივ იკითხება გალავნის ფრაგმენტები რომლის მაქსიმალური სიმაღლე 1 მეტრამდე აღწევს. ახალი ეკლესია ნაგებია აგურით. კედლები მოპირკეთებულია რიყის ქვებით. გადახურულია კრამიტით.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 20956
ელგიგიტგინი

ელგიგიტგინი (რუს. Эльгыгытгын) — ტბა რუსეთში, ჩუკოტკის ავტონომიურ ოკრუგში, ანადირის ზეგანზე. ფართობი 119 კმ², სიღრმე ცენტრალურ ნაწილში 169 მ, მაქსიმალური სიღრმე 175 მ, მოცულობა 14,1 კმ³. ძირითადად იკვებება თოვლის წყლით. ელგიგიტგინიდან გამოედინება მდინარე ენმივაამი (ბელაიას შენაკადი, ანადირის აუზი). ↑ საბჭოთა კავშირის გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 60. ↑ 2.0 2.1 Эльгыгытгын // Большая советская энциклопедия. — 3-е изд., т. 30 — М., 1978. ↑ Nolan, Matt; Brigham-Grette, Julie (27 დეკემბერი, 2006). „Basic hydrology, limnology, and meteorology of modern Lake El’gygytgyn, Siberia“. Journal of Paleolimnology. 37 (1): 17–35. doi:10.1007/s10933-006-9020-y. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |date=-ში (დახმარება)
წვრიმალა

წვრიმალა — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ლეჩხუმიდან. სახელწოდება მიღებული აქვს წვრილი მარცვლების გამო. მაღლარების სახით, ერთეული ძირებია ლეჩხუმის სოფლებში: ლაჯანა და ორბელი. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამნაკვთიანი ან მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია თხელი აბლაბუდისებრი შებუსვით. ყვავილი მდედრობითი სქესისაა. მტევანი ჰატარა ან საშუალო ზომისაა, ცილინდრული ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, თხელია, ზოგჯერ საშუალო სიკუმსის. მარცვალი მცირე ზომისაა, მომრგვალო, ზოგჯერ შეზნექილი, მუქი წითელი — თითქმის შავი. კანი თხელი აქვს, რბილობი — წვნიანი. წვრიმალა საშუალო ზრდისა და საშუალომოსავლიანია. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-21%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8 გ/ლ-ს. მიიღება სუფრის წითელი მშრალი ღვინო. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 475
წიწილიანი კაპისტონი

წიწილიანი კაპისტონი, წიწილიანი კაბისტონი, კაპისტონი წვრილი— ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში რაჭიდან. სახელწოდება შერქმეული აქვს იმის გამო, რომ მტევანში წვრილი, გაუნაყოფიერებელი, დაუმტვერავი (პართენოკარპიული) მარცვლები გვხვდება. მცირე ნარგავების სახით მხოლოდ რაჭაშია გავრცელებული. ზრდასრული ფოთოლი მცირე ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, მცირედ დანაკვთული. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია თხელი აბლაბუდისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ზოგჯერ ფრთიანი, კუმსი, ზოგჯერ მეჩხერი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, მუქი წითელი, მკვრივკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით საშუალოდ დაფარული. რბილობი წვნიანი აქვს, წვენი — შეუფერავი. წიწილიანი კაპისტონი საშუალო ზრდით ხასიათდება. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 164 დღეა. ყურძენი სიმწიფეში სექტემბრის ბოლო რიცხვებში შედის. მტევნის წონა 136-160 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 8.4 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19.5-21 %-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7-9.5 გ/ლ-ს. მიიღება სუფრის წითელი მშრალი ღვინო. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 481
წმინდა თეთრი

წმინდა თეთრი, ძველი თეთრი, ძველი თეთრა — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში რაჭა-ლეჩხუმიდან. უძველეს დროში რაჭაში ყოფილა გავრცელებული. გასული საუკუნის 30-იან წლებში ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის სოფლებში ბუგეულსა და აბანოეთში მისი ნარგავებიც არსებობდა. ამ ჯიშის მხოლოდ თითო-ოროლა ვაზია შემორჩენილი ამავე სოფლებში. ზრდასრული ფოთოლი პატარა ან საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, მცირედ დანაკვთული, თითქმის მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრად ძლიერაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი პატარა ზომისაა, ცილინდრული ან ცილინდრულ-კონუსური, იშვიათად ფრთიანი, კუმსი ან საშუალო სიკუმსის. ზოგჯერ თხელი. მარცვალი საშუალო ან პატარა ზომისაა, თითქმის მომრგვალო, მომწვანო-მოყვითალო ელფერით. კანი თხელი და მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით საშუალოდ დაფარული. რბილობი საკმაოდ წვნიანია. გემო — სასიამოვნო და ტკბილი. წმინდა თეთრა სუსტი ზრდა-განვითარებისა და საშუალომოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 145 დღეა. სრულ სიმწიფეში დაახლოებით სექტემბრის პირველ ნახევარში შედის. მტევნის წონა 80-150 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.0-7.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19-21%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7.5-9 გ/ლ-ს. მიიღება ხარისხიანი და ჰარმონიული სუფრის თეთრი მშრალი ღვინო. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 481
წნორის თეთრი

წნორის თეთრი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან დიდი ზომისაა, მომრგვალო ფორმის, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე შეუბუსავია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური, ფრთიანი ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, კუმსი ან საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური ფორმის, მომწვანო-მოყვითალო ფერის, მზისკენ მოქცეულ მხარეს სიდამწვრის ლაქები უჩნდება. კანი თხელი და მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი ხორციანი და წვნიანია, კნატუნა. გემო — სასიამოვნო და ჰარმონიული. წნორის თეთრი საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 157 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. მისი მტევნის საშუალო წონა 146 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 7.0-8.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-22%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7.0-9.5 გ/ლ-ს. გამოიყენება სუფრის თეთრი მშრალი ღვინის დასამზადებლად და რქაწითელთან ერთად საკუპაჟე მასალად. მიიღება ჯიშური ღვინო საკმაოდ მაღალი ხარისხის. აგრეთვე, გამოიყენება სასუფრე ყურძნად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 484