laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
სლოვაკეთის ეროვნული მუზეუმი

სლოვაკეთის ეროვნული მუზეუმი (სლოვაკ. Slovenské národné múzeum) — სლოვაკეთის 18 მუზეუმის ქსელი. შტაბ-ბინა მდებარეობს ბრატისლავაში. დაარსდა 1961 წელს. მუზეუმში წარმოდგენილია ბუნების მუზეუმის (Prírodovedné múzeum) მდიდარი გამოფენა, რომელიც მოგვითხრობს სლოვაკეთის ფლორის, ფაუნისა და გეოლოგიური სტრუქტურის შესახებ. შენობა ხშირად მასპინძლობს დროებით გამოფენებს სხვადასხვა თემაზე და ასევე ხელოვნების გამოფენებს. სლოვაკეთის ეროვნული მუზეუმი არის ყველაზე მნიშვნელოვანი დაწესებულება, რომელიც წარმოადგენს სამეცნიერო კვლევების და კულტურული განათლების უმნიშვნელოვანეს დაწესებულებას სლოვაკეთში. მისი დასაწყისი „კავშირშია სლოვაკეთის ერის ეროვნული განთავისუფლებისა და თვითგამორკვევის სურვილთან“. შტაბ-ბინა ბრატისლავაშია, მაგრამ სლოვაკეთის ეროვნულ მუზეუმში ფუნქციონირებს 18 სპეციალიზებული მუზეუმი, რომელთა უმეტესობა მდებარეობს ქალაქგარეთ. სლოვაკეთის ეროვნული მუზეუმი დაარსდა 1961 წელს. მისი წარმოშობა სათავეს იღებს სლოვენიის მატიცის მუზეუმისა და მარტინის ეროვნული სახლის მუზეუმის გაერთიანებით, რომელმაც შექმნა სლოვაკეთის სამუზეუმო საზოგადოება. ეროვნული კოლექციიდან დაფინანსებული პირველი მუდმივი გამოფენა გაიხსნა მარტინში 1908 წელს. მუზეუმში ჩამოყალიბდა არქეოლოგიური, ეთნოგრაფიული, ისტორიული, ნუმიზმატიკური, ხელოვნების ისტორიის, ხელოვნებისა და ბუნებისმეტყველების კოლექციები. სლოვაკეთის ეროვნული გეოგრაფიული და ისტორიული მუზეუმი დაარსდა ბრატისლავაში 1924 წელს სლოვაკეთის გეოგრაფიული და ისტორიული მუზეუმების ეროვნული საზოგადოების მიერ. იმავე წელს ბრატისლავაში დაარსდა სოფლის მეურნეობის მუზეუმი, როგორც პრაღაში მდებარე ჩეხოსლოვაკიის სასოფლო-სამეურნეო მუზეუმის განყოფილება. 1940 წელს სლოვაკეთის ეროვნული გეოგრაფიული და ისტორიული მუზეუმი, სოფლის მეურნეობის მუზეუმი გაერთიანდა და ეწოდა სლოვაკეთის მუზეუმი. 1961 წელს სლოვაკეთის მუზეუმი და მარტინის სლოვაკეთის ეროვნული მუზეუმი გაერთიანდა სლოვაკეთის ეროვნულ მუზეუმში, რომელიც მდებარეობს ბრატისლავაში. 2012 წლის 11 მარტს კრასნა-ჰორკის ციხესიმაგრე დაზარალდა დაუდევრობის (ორმა მოზარდმა ხანძარი გააჩინა სიგარეტის მოკოდების დროს) გამო გაჩენილი ხანძრის გამო. ხანძარმა სახურავი გაანადგურა, მაგრამ ისტორიული კოლექციების უმეტესობა არ დაზიანებულა. ციხე 2018 წელს გაიხსნა. სლოვაკეთის ეროვნული მუზეუმი არის ყველაზე მნიშვნელოვანი კვლევითი, კულტურული და საგანმანათლებლო დაწესებულება სლოვაკეთის მუზეუმის სფეროში უდიდესი კოლექციებით. მუზეუმი ასევე ახორციელებს კვლევით და საგამომცემლო საქმიანობას. გარდა ამისა მუზეუმი წარმოადგენს სლოვაკეთის მასშტაბით ყველა მუზეუმის საკონსულტაციო, საგანმანათლებლო და საინფორმაციო ცენტრს. სლოვაკეთის ეროვნული მუზეუმის შტაბ-ბინა მდებარეობს ბრატისლავის ძველ ქალაქში მდინარის პირას მდებარე ვაიანსკის სანაპიროზე, ბუნების ისტორიის მუზეუმთან ერთად. შენობის მშენებლობა, რომელიც დააპროექტა არქიტექტორმა მ. მ. ჰარმინეცმა, დაიწყო 1925 წლის ივლისში და დასრულდა 1928 წელს. მუზეუმის ეს შენობა გაიხსნა 1930 წლის 4 მაისს. National Museum official website ↑ 1.0 1.1 1.2 Slovak national museum - Museum. City of Bratislava (n.d.). ციტირების თარიღი: April 30, 2007 ↑ Smoking Slovak children burn down castle (11 March 2012). ციტირების თარიღი: 3 August 2016 ↑ Burned Krásna Hôrka Castle should open in 2018 (10 March 2015). ციტირების თარიღი: 3 August 2016
მემარცხენე-ცენტრიზმი

მემარცხენე ცენტრიზმი — პოზიცია პოლიტიკურ სპექტრზე, რომელიც მდებარეობს ცენტრიზმსა და მემარცხენეობას შორის. მემარცხენე-ცენტრისტულ იდეოლოგიებს მიეკუთვნება სოციალ-დემოკრატია, სოციალური ლიბერალიზმი და მწვანე პოლიტიკა. მემარცხენე-ცენტრისტული პარტიები მხარს უჭერენ სოციალურ სამართლიანობას, შერეულ ეკონომიკას, გარემოს დაცვით პოლიტიკასა და ლიბერალურ ინტერნაციონალიზმს. (2017) Left-of-Centre Parties and Trade Unions in the Twenty-First Century. Oxford University Ptress. ISBN 9780192507716.  (2020) Legacies of the Left Turn in Latin America: The Promise of Inclusive Citizenship. University of Notre Dame Press. ISBN 9780268106607.  Bell, Daniel A. (2006). Beyond Liberal Democracy: Political Thinking for an East Asian Context. Princeton University Press. ISBN 9781400827466.  (2011) What's Left of the Left: Democrats and Social Democrats in Challenging Times. Duke University Press. ISBN 9780822350798.  (1991) The World of Economics. Springer. DOI:10.1007/978-1-349-21315-3. ISBN 978-1-349-21315-3.  (2022) Rethinking European Social Democracy and Socialism: The History of the Centre-Left in Northern and Southern Europe in the Late 20th Century. Routledge. ISBN 978-1-000-51869-6.  Keman, Hans (2017). Social Democracy: A Comparative Account of the Left-Wing Party Family. Routledge. ISBN 978-1-315-16624-7.  Luebbert, Gregory M. (1991). Liberalism, Fascism, Or Social Democracy: Social Classes and the Political Origins of Regimes in Interwar Europe. Oxford University Press. ISBN 9780198023074.  (2018) Why the Left Loses: The Decline of the Centre-Left in Comparative Perspective. Policy Press. ISBN 978-1-4473-3268-8.
გიორგი მაევსკი

გიორგი სტანისლავის ძე მაევსკი (დ. 14 (27) აპრილი, 1911, სოფელი ზემო ჩოჩეთი — გ. 7 ივლისი, 1977, თბილისი) — საბჭოთა ინჟინერ-ჰიდროტექნიკოსი. სსრკ სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1951; სპეციალისტთა ჯგუფთან ერთად), საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული ინჟინერი (1961). 1931 წელს დაამთავრა კიევის სამშენებლო ინსტიტუტი და იმავე წელს დაიწყო მუშაობა ხრამჰესის მშენებლობაზე. 1967 წლიდან იყო ენგურჰესის მშენებლობის უფროსის მოადგილე, მუშაობდა სამგორჰესის, მინგეჩაურჰესის (აზერბაიჯანი) და ჟინვალჰესის მშენებლობებზე. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები: 2 შრომის წითელი დროშის ორდენი; „საპატიო ნიშნის“ ორდენით; დაჯილდოვებულია მედლებით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 344.
ნაპოლეონის გაქცევა მოსკოვიდან პარიზში

ნაპოლეონის გაქცევა მოსკოვიდან პარიზში — რუსი ოსტატის, ალექსანდრ პეტროვის სახვითი საჭადრაკო ამოცანა, რომელიც 1812 წლის ნაპოლეონის კამპანიის დასკვნით ნაწილს ასახავს. აღნიშნულ ამოცანის საწყის პოზიციაში უჯრა „b1“ მოსკოვს აღნიშნავს, „h8“ - პარიზს, შავი მეფე - ნაპოლეონს, თეთრი მეფე - იმპერატორ ალექსანდრე I-ს, თეთრი მხედრები - კაზაკებს, „h1-a8“ დიაგონალი მდინარე ბერეზინას. 1.მd2++ მფa2 2.მc3+ მფa3 3.მdb1+ მფb4 4.მa2+ მფb5 5.მbc3(a3)+ მფa6 6.მb4+ (ლa8×) მფa7 7.მb5+ მფb8 8.მa6+ მფc8 9.მa7+ მფd7 10.მb8+ მფe7 11.მc8+ მფf8 12.მd7+ მფg8 13.მe7+ მფh8 14.მფg2(g3)× ნაპოლეონი დატყვევებულია. მეექვსე სვლაზე a8 უჯრიდან ლაზიერით შამათი ცხადდებოდა, მაგრამ ავტორმა არ გამოაცხადებინა იგი, რადგანაც სინამდვილეშიც კაზაკებმა ბერეზინასთან ვერ დაატყვევეს ნაპოლეონი, თუმცა ჰქონდათ ამის შესაძლებლობა. გიორგაძე თ., ჭადრაკის ანბანი, თბ., 1983. — გვ. 293-294.
მავჯი

მავჯი (ნამდვილი სახელი ალი-ხან ბეგი) — XVII საუკუნის სპარსელი პოეტი. დაიბადა წარმოშობით ქართველის — ოღლი-ბეგის ოჯახში. მსახურობდა შაჰ სულეიმან I-ის კარზე. მის შესახებ ცნობები შემოინახა მირზა მოჰამედ თაჰერ ნასრაბადის თეზქერემ, რომელშიც შეტანილია ტექნიკით, მუსიკალურობით, მოხდენილი გამონათქვამებით ცნობილ პოეტთა და კულტურის სხვა მოღვაწეთა ბიოგრაფიული ცნობები. იქვე ნიმუშად მოყვანილია რამდენიმე პოლემიკური ხასიათის ლექსი, რომელიც მავჯის უთქვამს ვინმე სეფიყული-ბეგის საპასუხოდ და სეიდობის (მუჰამედის შთამომავლობის აღმნიშვნელი ტიტული) მაძიებელ მუხთარ-ბეგ ფარაშ-ბაშის გამოსაჯავრებლად. თეზქერეს ავტორი ხაზს უსვამს მავჯის ფაქიზ გემოვნებას. ფუთურიძე ვ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 347. ფუთურიძე ვ., ქართველი მოღვაწენი ირანის კულტურულ ასპარეზზე, „ანალები“, 1947, [ტ.] 1.
მაზანდარის მღვიმე

მაზანდარის მღვიმე — მღვიმე საქართველოში, წალენჯიხის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ქვედა მაზანდარაში, მდინარე ჭანისწყლის (მდინარე ხობისწყალის მარჯვენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 260 მ. გამომუშავებულია ნეოგენური ასაკის სუსტად შეცემენტებულ კონგლომერატებში. მღვიმე დახშულია, სიგრძე 20 მ. ქიმიური ნალექებიდან გვხვდება მინიატურული სტალაქტიტები, მექანიკური ნალექებიდან — წვრილმარცვლოვანი თიხა-ქვიშის ფენა ფსკერზე. მღვიმის შესასვლელში ტემპერატურაა 19.7 °C, ბოლოში კი — 14.6 °C; ჰაერის შეფარდებითი სინოტივე — 98 %. გამოედინება მცირედებიტიანი ნაკადი. მღვიმეში შეღწევა ადვილია. ენციკლოპედია „საქართველო“
მაზანდარა

მაზანდარა — ყოფილი სოფელი საქართველოში წალენჯიხის მუნიციპალიტეტში, მდინარე ჭანისწყლის (მდინარე ხობისწყალის მარჯვენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს. ზ. დ. 230 მ, წალენჯიხიდან 4 კმ. მაზანდარის ტერიტორიაზე მდებარეობს მაზანდარის კარსტული მღვიმე. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 347. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 65. ↑ საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2009. — გვ. 107.
დიუნკერკის ევაკუაცია

დიუნკერკის ევაკუაცია (ოპერაციის პირობითი სახელი — „დინამო“) — მეორე მსოფლიო ომის ფრანგული კამპანიის დროს ქალაქ დიუნკერკის (ჩრდ. საფრანგეთი) რაიონიდან ბრიტანული, ასევე ფრანგული და ბელგიური ჯარების ნაწილის საევაკუაციო ოპერაცია 1940 წლის 26 მაისიდან 4 ივნისამდე. 1940 წლის 20 მაისს „გელბის“ გეგმის მიხედვით გერმანული სატანკო შენაერთები გაიჭრნენ ლა-მანშის სრუტისკენ, რის შედეგადაც მოკავშირეთა არმიის 1-ელი ჯგუფის ჯარები (10 ინგლისური, 18 ფრანგული და 12 ბელგიური დივიზია; მეთაური — გენერალი პიერ ბიიოტი, 25 მაისიდან გენერალი ჟორჟ მორის ჟან ბლანშარი) მოწყვეტილები და ზღვისკენ მიმწყვდეულები აღმოჩნდნენ ქალაქების გრავლინის, არასისა და ბრიუგეს რაიონებში (იხ. დიუნკერკის ბრძოლა). მოკავშირეთა ჯარები ბლოკირებული ჰყავდა გერმანიის არმიათა ჯგუფ „ა“-ს (გენერალ-პოლკოვნიკი გერდ ფონ რუნდშტეტი) და არმიათა ჯგუფ „ბ“-ს (გენერალ-პოლკოვნიკი ფედორ ფონ ბოკი). გერმანულ ჯარებს უპირატესობა ჰქონდათ ტანკებში და ავიაციაში, თუმცა 23 მაისს რუნდშტედტის ბრძანებით, რომელიც მოწონებული იყო ჰიტლერის მიერ, შეტევა შეჩერდა. ეს გადაწყვეტილება განპირობებული იყო იმით, რომ გერმანულ სარდლობას უნდოდა სატანკო დივიზიების ბრძოლისუნარიანობის შენარჩუნება შემდგომში საფრანგეთის კამპანიის გადამწყვეტ ბრძოლებში გამოსაყენებლად. ამას გარდა, ჰიტლერი თვლიდა, რომ უმსხვილესი ევროპელი მოკავშირის დაკარგვა და კუნძულზე დემორალიზებული ჯარისკაცების დაბრუნება ბრიტანეთის მთავრობას უბიძგებდა გერმანიასთან სეპარატული ზავის გაფორმებისკენ. თუმცა მოკავშირეებმა არ ისარგებლეს საკუთარი თავდაცვის გამაგრების შესაძლებლობით. იმ დროს, როდესაც ფრანგული სარდლობა ცდილობდა დიუნკერკთან პლაცდარმის შენარჩუნებას, ბრიტანეთის სარდლობამ, მოკავშირეთა შეუტყობინებლად, დაიწყო საკუთარი საექსპედიციო არმიის ევაკუაციის გეგმის შემუშავება. 26 მაისს დაიწყო მისი განხორციელება, რისთვისაც გამოიყენეს 700-მდე გემი. 27 მაისს გერმანიის ჯარების შეტევა განახლდა, 28 მაისს ბელგიის არმიამ კაპიტულაცია გამოაცხადა. იმავე დღეს საფრანგეთის სარდლობამ თავისი ჯარების ევაკუაციის გადაწყვეტილება მიიღო, ამისთვის გამოიყენეს 250-მდე გემი. საევაკუაციო პლაცდარმის თავდაცვა ორგანიზებული იყო ქალაქების ნიუპორტის და ბერგის განაპირას გამავალ არხებზე და აღწევდა დიუნკერკიდან დასავლეთით 15 კმ-მდე. ჯარებსა და ფლოტს ჰაერიდან იცავდა ინგლისური გამანადგურებელი ავიაცია, რომელმაც 27 მაისიდან 4 ივნისამდე პერიოდში 2700-ზე მეტი გაფრენა გააკეთა დიდი ბრიტანეთის აეროდრომებიდან და დიუნკერკის რაიონში დროებითი უპირატესობა მოიპოვა. მოკავშირეთა ჯარების ევაკუაცია დასრულდა 4 ივნისის დილას. ევაკუაციის შედეგად, მოკავშირეებმა შეძლეს 338 200-ზე მეტი ადამიანის ევაკუაცია (დაახლ. 200 ათასი ინგლისელი, დაახლ. 139 ათასი ფრანგი და ბელგიელი). დაკარგეს 100 ათასზე მეტი ადამიანი, მ.შ. დაახლ. 40 ათასი ტყვედ ჩავარდა. გერმანულმა ჯარებმა გაანადგურეს 244 ბრიტანული და დაახლ. 60 ფრანგული გემი, ჩამოაგდეს 106 თვითმფრინავი (სხვა მონაცემებით — 302), ხელში ჩაიგდეს თითქმის მთელი საბრძოლო ტექნიკა, სამხედრო ქონება და საბრძოლო მასალები. ბრიტანულმა ავიაციამ და მოკავშირეთა საზენიტო არტილერიამ ჩამოაგდო დაახლ. 140 გერმანული თვითმფრინავი. დიუნკერკის ევაკუაციის გამოცდილებამ აჩვენა არააღჭურვილი ნაპირიდან ჯარების ზღვით ევაკუაციის ორგანიზების შესაძლებლობა მტრის ძლიერი წინააღმდეგობის პირობებში. Колганов А. М. Дюнкеркская операция 1940 // Большая российская энциклопедия. т. 9. — М., 2007. — стр. 484.
არასი

არასი შეიძლება აღნიშნავდეს: არასი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში; არასი — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში; არასი — ქალაქი საფრანგეთში.
გიორგი ტურაშვილი (სამხედრო პირი)

გიორგი (იეჟი) ტურაშვილი (დ. 27 ივნისი, 1901 — გ. 25 მაისი, 1977, კრაკოვი ) — საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის არმიის იუნკერი, პოლონეთის არმიის არტილერიის საკონტრაქტო ოფიცერი, პოდპოლკოვნიკი. 1921 წლის თებერვალში იცავდა თბილისის მისადგომებს, იბრძოდა ტაბახმელასთან. ემიგრაციაში წავიდა თურქეთში, ხოლო 1922 წელს პოლონეთში გადავიდა. 1924 წელს დაასრულა არტილერიის ოფიცერთა სკოლა და საველე არტილერიის მე-6 პოლკში ჩაირიცხა (ქ. კრაკოვში). 1939 წელს იბრძოდა მეორე მსოფლიო ომში გერმანელების წინააღმდეგ მდინარე ბზურასთან, კუტნოსთან, ლენჩიცასთან. სექტემბრის კამპანიისას მეთაურობდა მე-8 ბატალიონის 25-ე მსუბუქი არტილერიის პოლკს. იყო 106-ე "არმია კრაიოვას" ქვეითი დივიზიის მეთაური. გმირობისთვის მიღებული აქვს "ვირტუტი მილიტარის" უმაღლესი ჯილდო. დაჯილდოებულია "ოქროს ჯვრით". გიორგი ტურაშვილი ომის შემდეგ, კრაკოვში დასახლდა. 1955 წლიდან იყო პოლონეთის ცხენოსანთა კავშირის მსაჯი. 1957 წლიდან გახდა კრაკოვის საცხენოსნო კლუბის ერთ-ერთი დამფუძნებელი და ატარებდა ჯირითის შემსწავლელ გაკვეთილებს. გარდაიცვალა 1977 წლის 25 მაისს, დაკრძალულია კრაკოვის რაკოვიცკის სასაფლაოზე. 2018 წლის მაისში კრაკოვში მდებარე ერთ-ერთი სკვერი იეჟი (გიორგი) ტურაშვილის სახელობის გახდა. პორუჩიკი გიორგი ტურაშვილი // ქართველები მსოფლიო ისტორიაში : [12 ტომად]. ტომი 6. - თბ., 2012. - გვ. 94-95. ყოლბაია დ., რეჩპოსპოლიტას ფრთებქვეშ : ქართული ემიგრაცია პოლონეთში 1921-1939. - ვარშავა : ეროვნული მეხსიერების ინ-ტი, 2019. - გვ. 227. გიორგი ტურაშვილი | ქართველები უცხოეთში
თერმოწყვილი

თერმოწყვილი — ორი დარჩილული სხვადასხვა ლითონის გამტარისაგან (ან ნახევარგამტარისაგან) შემდგარი თერმომგრძნობიარე ელემენტი. იყენებენ სხვადასხვა ნივთიერების ტემპერატურის გასაზომად, ჩვეულებრივ 100°-2000°C-ის ფარგლებში, ზოგჯერ კი უფრო მაღლაც. თერმოწყვილის მუშაობის პრინციპი ემყარება სხვადასხვა ლითონის (ასევე ნახევარგამტარების) თვისებას — შექმნან წვილში (ნარჩილში) თერმოემძ, რომელიც დამოკიდებული იქნება თერმოელექტროდების მასალასა და ნარჩილის ტემპერატურაზე. თერმოწყვილის წრედი შედგება 2 თერმოელექტროდისაგან. თერმოწყვილის ნარჩილს ათავსებენ გასაზომ გარემოში და მუშაო ბოლოს უწოდებენ, დანარჩენს — თავისუფალ ბოლოს. ტემპერატურების მიხედვით ნარჩილებში წარმოიქმნება სხვადასხვა თერმოემძ, რომლებიც ერთმანეთისკენაა მიმართული. თერმოწყვილის წრედში მოქმედებს მაშედეგებელი თერმოემძ. გაზომვის პროცესში თერმოწყვილის ცივ ნარჩილს ათავსებენ თერმოსტატში, რომელიც უზრუნველყოფს მუდმივი ტემპერატურის შენარჩუნებას 0°-40°C-მდე. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 664.
საბურველი (მიკოლოგია)

ველუმი (ლათ. velum), ან საბურველი — გარსი, რომელიც იცავს სოკოს ნაყოფსხეულს ადრეულ სტადიაზე. განასხვავებენ საერთო საბურველს, რომელიც სრულად ფარავს ნაყოფსხეულს, და კერძო საბურველს (ლათ. velum partiale), რომელიც ფარავს მხოლოდ სოკოს ქუდის ქვედა ზედაპირს ჰიმენალურ შრესთან ერთად. სოკოს ზრდასთან ერთად საბურველი სკდება და მის ნაყოფსხეულზე რჩება რგოლის, ფეხზე ვოლვის, ხოლო ქუდზე ქერცლებისა და ნაფლეთების სახით. საბურველის ნარჩენების არსებობა და მათი მახასიათებლები ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორია სოკოების იდენტიფიცირებისთვის. განასხვავებენ სამი ტიპის საბურველს: აფსკისებრი (ტყავისებრი), აბლაბუდისებრი და ბოჭკოვანი (კორტინა) და ლორწოვანი. აფსკისებრი საბურველი ყველაზე ადვილი შესამჩნევია; აბლაბუდისებრი საბურველი, ბუსუსების სახით, როგორც წესი, ოდნავ რთულად შესამჩნევია; ლორწოვანი საბურველი, ხშირ შემთხვევაში, სოკოს ზრდასთან ერთად სრულად ქრება. რგოლი (საყელო) არის კერძო საბურველის ნარჩენი — ფეხის შუა ან ზედა მხარეს. რგოლი შეიძლება იყოს ფეხზე მიმაგრებული ან მოძრავი ფეხის მიმართ. ზრდასრულ სოკოებში მოძრავი რგოლი ზოგჯერ მთლიანად ქრება. ახლო მონათესავე სახეობების განსხვავებისთვის, მნიშვნელოვანი მახასიათებელია რგოლის ზემოთა ზედაპირის ნიშნები — ის შეიძლება იყოს გლუვი ან ზოლიანი (დანაოჭებული). რაც შეეხება ვოლვას, იგი რჩება საერთო საბურველის გახევის შემდეგ, ახასიათებს აფსკისებრი საბურველი ფეხის ქვედა ნაწილში. გარდა ვოლვისა, სოკოს ქუდზე საერთო საბურველის ნაფლეთები აფსკის ან მეჭეჭების (ნაფიფქი) სახით რჩება. ხშირად, ისინი უფერული ან სუსტად შეფერილია. ცადამაყვანა. მყიფე შეზრდილი ვოლვა და ნაფიფქი ქუდზე — საერთო საბურველის ნარჩენები შხამასოკო. რგოლი (საყელო) და თავისუფალი ვოლვა ჩვეულებრივი დუმასოკო, აფსკისებრი კერძო საბურველით Cortinarius claricolor, აბლაბუდიანი საბურველით მანჭკვალისებრი აბლაბუდიანი სოკო, რგოლისებური ზონებით ნაძვნარების ლორწოვანა, ლორწოვანი კერძო საბურველით ლურჯ-მწვანე სტროფარია. შეფერილი დანაოჭებული რგოლი და ნაფიფქი ქუდის კიდეებთან ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: საბურველი (მიკოლოგია) Вавриш П. О., Горовой Л. Ф. Грибы в лесу и на столе. — К.: Урожай, 1993. — С. 44—45. — 208 с. — ISBN 5-337-00728-9. ↑ 1.0 1.1 Till R.Lohmeyer, Ute Kũnkele, Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie, Warszawa 2006, s. 35, ISBN 83-85444-65-3.
ურუგვაული უკვდავი პარტია

ურუგვაული უკვდავი პარტია — საჭადრაკო პარტია, რომელიც გათამაშდა ბრუნო მოლინარისა და ლუი რუ კაბრალს შორის ურუგვაის საჭადრაკო ჩემპიონატის მიმდინარეობისას 1943 წელს. თეთრები: ბ. მოლინარი   შავები: ლ. კაბრალი   1. d4 მf6 2. მf3 d5 3. c4 c6 4. მc3 მbd7 5. e3 e6 6. კd3 dxc4 7. კxc4 b5 8. კd3 a6 9. 0-0 c5 10. b3 კb7 11. ლe2 ლb6 12. ეd1 კe7 13. a4 b4 14. მb1 ეc8 15. მbd2 cxd4 16. მc4 ლa7 17. მxd4 0-0 18. კd2 a5 19. მb5 ლa8 20. მbd6 კxg2 21. მxc8 ეxc8 22. ეe1 კf3 23. ლf1 ლd5 24. e4 ეxc4 25. bxc4 ლh5 26. კf4 მg4 27. კe2 მde5 28. h3 კc5 29. კg3 მxf2 30. კxf2 (იხ. დიაგრამა) ლg5+ 31. მფh2 ლf4+ 32. კg3 კg1+ 33. ლxg1 მg4+ თეთრები დანებდნენ, რადგანაც შამათი გარდაუვალია. უკვდავი პარტია ↑ ბრუნო მოლინარი vs. ლუი რუი კაბრალი, ურუგვაი (1943).
დაწყებითი განათლება

დაწყებითი განათლება — სასკოლო განათლების საწყისი საფეხური. მისი ამოცანაა საგანთა თანამიმდევრული სწავლა-სწავლების გზით მოსწავლის გონებრივი, ფიზიკური, ემოციური და სოციალური განვითარების ხელშეწყობა, საბაზისო უნარების — წიგნიერებისა და რაოდენობრივი წიგნიერების განვითარების ხელშეწყობა, სასკოლო გარემოსა და სწავლის მიმართ დადებითი დამოკიდებულების ჩამოყალიბება, ცნობისმოყვარეობის ცოდნისმოყვარეობაში გადაზრდა და მოსწავლის მომზადება საბაზო საფეხურისთვის. სასკოლო განათლების საწყისი საფეხური სხვადასხვა ქვეყანაში სხვადასხვა სახელითაა ცნობილი, მაგ., პირველდაწყებითი განათლება დიდ ბრიტანეთსა (ინგლ. primary education) და საფრანგეთში (ფრანგ. école primaire); ამერიკის შეერთებული შტატებში ტერმინი primary education აღნიშნავს პირველდაწყებითი განათლების (ამერ. ინგლ. elementary education) მხოლოდ საწყისი საფეხურს — საბავშვო ბაღსა და სკოლის 1-3 კლასებს (ინგლ. grade). დაწყებითი განათლების ადრეულ მაგალითებს საქართველოში წარმოადგენს ქართული საეკლესიო-სამრევლო სკოლები (სიონის, ქაშვეთის, მეტეხის, ანჩისხატისა და სხვ.). 1778 წელს, გაიოზ რექტორის ხელმძღვანელობით, თბილისში დაარსდა რუსული ენის შემსწავლელი სკოლა, რომელმაც იარსება აღა-მაჰმად-ხანის მიერ თბილისის დარბევამდე 1795 წელს. რუსეთის იმპერიის მმართველობის ადრეულ ეტაპზე, 1801-1840 წლებში თბილისის გუბერნიაში მხოლოდ 4 დაწყებითი სკოლა გაიხსნა. საწარმოო ურთიერთობათა შემდგომმა ზრდამ იმპერიის განაპირა მხარეებში დაწყებითი სკოლების რიცხვის მატება განაპირობა. 1900 წელს დაწყებითი სკოლები უკვე ორი რიგისა იყო: დაბალი და მაღალი ტიპის. საბჭოთა პერიოდში, 1921 წლის შემდეგ სახალხო განათლების სისტემის გარდაქმნის შედეგად საქალაქო დაწყებითი სკოლა გამოიყო სწავლების ცალკე საფეხურად — ოთხწლედად და განისაზღვრა მისი შინაარსი, ამოცანები, საყოველთაო-სავალდებულო ხასიათი. დაწყებითი სკოლა, როგორც სახალხო განათლების დამოუკიდებელი საფეხური, 1958 წელს გაუქმდა და დარჩა განათლების დაწყებით კონცენტრად (სწავლების ვადა — 4 წელი). თანამედროვე საქართველოში ეროვნული სასწავლო გეგმა დაწყებით განათლებას განიხილავს როგორც ზოგადი განათლების დაწყებით საფეხურს; სწავლების ვადაა 6 წელი (I-VI კლასები). განათლების კლასიფიცირების საერთაშორისო სტანდარტის (ISCED) ტერმინოლოგიაში მისი შესაბამისია Primary education (ISCED level 1). მისი მომდევნო საფეხურებია საბაზისო (VII-IX კლასები; Lower secondary education, ISCED level 2) და საშუალო (X-XII კლასები; Upper secondary education, ISCED level 3) განათლება. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. ?. დაწყებითი განათლება — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური) ↑ 1.0 1.1 ეროვნული სასწავლო გეგმა[მკვდარი ბმული], საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტრო.
პერუული უკვდავი პარტია

პერუული უკვდავი პარტია — საჭადრაკო პარტია, რომელიც გათამაშდა პერუელ ოსტატ (მოგვიანებით დიდოსტატ) ესტებან კანალსა და უცნობ მოყვარულს შორის ბუდაპეშტში საგამოფენო თამაშის ფარგლებში 1934 წელს. თეთრები: ესტებან კანალი   შავები: მოყვარული, ბუდაპეშტი, 1934 1. e4 d5 2. exd5 ლxd5 3. მc3 ლa5 4. d4 c6 5. მf3 კg4 6. კf4 e6 7. h3 კxf3 8. ლxf3 კb4 9. კe2 მd7 10. a3 0-0-0 11.axb4 ლxa1+ 12. მფd2 ლxh1 13. ლxc6+! bxc6 14. კa6# ურუგვაული უკვდავი პარტია პერუული უკვდავი პარტია Chessgames.com-ზე
დეველოპმენტი (უძრავი ქონება)

დეველოპმენტი (ინგლ. development — „განვითარება, სრულყოფა“), უძრავი ქონების დეველოპმენტი — სამეწარმეო საქმიანობა, რომელიც დაკავშირებულია არსებული შენობის ან მიწის ნაკვეთის რეკონსტრუქციასთან ან ცვლილებასთან, რომლითაც მიიღწევა მათი ღირებულების ზრდა. დეველოპმენტი გულისხმობს აგრეთვე შენობისა და ნაგებობის რემონტსაც — იმ შემთხვევაში, თუ იგი ზრდის გაყიდვის ფასს ან საარენდო განაკვეთს. ასეთ დეველოპმენტს ეწოდება რენოვაცია. კომპანიას, რომლის საქმიანობის სფეროა დეველოპმენტი, ეწოდება დეველოპერი. დეველოპერი უკვეთავს პროექტს, ყიდულობს ან არენდით იღებს მიწის ნაკვეთს, უზრუნველყოფს კომუნიკაციების გაყვანას, ობიექტის მშენებლობას ან შეკეთებას, აფინანსებს სამუშაოთა შესრულებას, არენდით გასცემს ან ყიდის შექმნილ ობიექტს. საქართველოში მოქმედი დეველოპერული კომპანიები ძირითადად გაიგივებულია სამშენებლო კომპანიებთან. 2020-იანი წლების დასაწყისში ქვეყანაში მოქმედი იყო 200-ზე მეტი დეველოპერული კომპანია, მ. შ. „აქსისი“, „არსი“, „ანაგი“, „ბლექ სი გრუპი“, „Age Batumi“, „m²“ და ა. შ. კერესელიძე შ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. ?. ↑ development. დიდი ინგლისურ-ქართული ონლაინ-ლექსიკონი. Dictionary.ge. ციტირების თარიღი: 3 მაისი, 2024
ჰიმენოფორი

ჰიმენოფორი — სოკოს ნაყოფსხეულის შემადგენელი ნაწილი, რომელსაც ზედაპირზე აქვს თხელი სპორათწარმომქმნელი შრე — ჰიმენიუმი. ხშირად, ჰიმენოფორის ზედაპირი ძლიერგანვითარებულია და სოკოს დიდი რაოდენობით სპორების წარმოქნაში ეხმარება. ქუდის ქვედა ზედაპირზე არსებული წარმონაქმნების კედელზე ვითარდება ბაზიდიუმები და მათზე მჯდომი სპორები. გამონაკლისია ჩანთიანი სოკოები, რომლებსაც სპორები უვითარდებათ ჩანთებში და გვხვდება როგორც ქუდის ქვედა, ისე ზედა ზედაპირზე. ჰიმენოფორის ნიშნები მნიშვნელოვანია როგორც სოკოების დიდი ჯგუფების იდენტიფიცირებისთვის, ასევე ახლო მონათესავე სახეობების გამოსარჩევად. ჰიმენოფორი ფეხის მიმართ შეიძლება იყოს დაღმავალი, როდესაც ზედაპირი მთლიანად შეზრდილია და ასევე ფეხსაც დაუყვება ძირისკენ; ფეხზე შეზრდილი, როდესაც მთელი ზედაპირით არის შეზრდილი ფეხთან; ფეხისგან თავისუფალი, როდესაც ფეხს არ ეხება; ამოკვეთილი, როდესაც ფეხთან არის შეზრდილი კბილისებურად. ჰიმენოფორი შეიძლება იყოს გლუვი (ჩანთიანი სოკოები), ნაოჭიანი (მაგ., მიქლიო), ხორკლებიანი (მაგ., ირმისტუჩა), ფორებიანი (მაგ. დათვისსოკო) და ფირფიტებიანი (მაგ. ცადამაყვანა). მურა ჯამა სოკო, გლუვი ჰიმენოფორით მიქლიო, დაძარღვული ჰიმენოფორით ირმისტუჩა, ეკლებიანი ჰიმენოფორით მუხისძირა, ფორებიანი ჰიმენოფორით ცადამაყვანა, ფირფიტებიანი ჰიმენოფორით ნახუცრიშვილი ივ., საქართველოს სოკოები / რედ. და თანაავტ. არჩ. ღიბრაძე, თბ.: „ბუნება პრინტი“ და საქართველოს ბუნების შენარჩუნების ცენტრი, 2006. — გვ. ნახუცრიშვილი, ISBN 99940-856-1-1. Вавриш П.О., Горовой Л.Ф. Грибы в лесу и на столе. — К.: „Урожай“, 1993. — С. 41—44. — 208 с. — ISBN 5-337-00728-9. Лессо Т. Грибы, определитель / пер. с англ. Л. В. Гарибовой, С. Н. Лекомцевой. — М.: „Астрель“, „АСТ“, 2003. — 304 с. — ISBN 5-17-020333-0