laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
Super Cassette Vision

Super Cassette Vision (იაპონ. スーパーカセットビジョン) — 8 ბიტიანი მესამე თაობის სახლის ვიდეო თამაშების კონსოლი, შემუშავებული და გამოცემული კომპანია Epoch Co.-ის მიერ 1984 წლის 17 ივლისს იაპონიაში, ევროპაში - 1984 წლის ბოლოს. ეს არის Cassette Vision-ის მემკვიდრე. როგორც მესამე თაობის კონსოლების ნაწილი, კონკურენციას უწევდა Nintendo-ს Famicom-ს და Sega-ს SG-1000-ს. 1981 წელს Epoch-მა წარმოადგინა მისი პირველი პროდუქტი Cassette Vision, რომელსაც დაახლოებით იაპონური კონსოლების ბაზრის 70 პროცენტი ეკავა (საერთო ჯამში გაიყიდა 400,000 ასლი). მაგრამ Nintendo-ს, Casio-ს და Sega-ს ახალი თაობის სისტემების გამოჩენის შემდეგ Cassette Vision-ის პოპულარობამ შესამჩნევად იკლო. შედეგად Epoch-მა სწრაფად შექმნა მორიგი პროდუქტი და გამოსცა 1984 წელს, აღჭურვილი 8 ბიტიანი NEC-ის PD7801G-ის ცენტრალური პროცესორითა და 128 ბაიტი ოპეარტიული მეხსიერებით. პროდუქტი მოაგვიანებით გამოვიდა Yeno-ს სახელწოდების ქვეშ საფრანგეთში. ევროპული გამოცემისთვის ხელმისაწვდომი იყო იაპონური ვერსიისთვის უკვე შექმნილი სულ მცირე 16 თამაში. 1985 წელს გამოსცეს ვარდისფერი Super Lady Cassette Vision, გათვლილი მდედრობითი სქესის წარმომადგენელთათვის, რომელსაც თან მოჰყვებოდა ვიდეო თამაში „Milky Princess“. Super Cassette Vision-მა კონკურენცია ვერ გაუწია იმ დროში არსებულ სისტემებს, რამაც 1987 წელს კომპანია Epoch-ს აიძულა დაეტოვებინა კონსოლების ბაზარი. Super Cassette Vision Giant Bomb-ზე Super Cassette Vision დაარქივებული 2012-10-10 საიტზე Wayback Machine. Old-Computers-ზე Super Cassette Vision ვიდეო თამაშების კონსოლების ბიბლიოთეკაში Super Cassette Vision Satakore-ზე ↑ Epoch Super Cassette Vision, https://gamesdb.launchbox-app.com, წაკითხვის თარიღი 3 დეკემბერი, 2017}} ↑ 株式会社 エポツク杜 堀江正幸氏 (pg. 9) japanese (1998). ციტირების თარიღი: 29 აგვისტო, 2017. ↑ Epoch Super Cassette Vision: Specs & Manuals. Video Game Console Library. ციტირების თარიღი: 29 აგვისტო, 2017. ↑ Ma collection YENO & EPOCH Super Cassette Vision french. ციტირების თარიღი: 29 აგვისტო, 2017. ↑ Shiver. (2004) YENO Super Cassette Vision french. Internet Services. ციტირების თარიღი: 29 აგვისტო, 2017. ↑ Japanese Company Made Consoles For Girls, And Also Cute Toys (14 თებერვალი, 2017).
ბეირუთის ტერაქტი (2012)

ბეირუთის ტერაქტი — ტერორისტული აქტი ბეირუთში, რომელიც განხორციელდა 2012 წლის 19 ოქტომბერს და მიმართული იყო ლიბანის შიდა უსაფრთხოების ძალების დაზვერვის ჯგუფის ხელმძღვანელის, გენერალ ვისამ ალ-ჰასანის წინააღმდეგ. ასაფეთქებელ ნივთიერების აფეთქების შედეგად, რომელიც ავტომობილში იყო დამონტაჟებული 8 ადამიანი დაიღუპა, მათ შორის ვისამ ალ-ჰასანი, ასზე მეტი დაშავდა, ბევრი შენობა და ათობით ავტომანქანა მნიშვნელოვნად დაზიანდა. ბეირუთის ტერაქტი იყო უმსხვილესი, რომელიც განახორციელდა ლიბანის დედაქალაქში ბოლო ოთხი წლის განმავლობაში. დამკვირვებლები ამ ტერორისტულ აქტს მეზობელ სირიაში მიმდინარე სამოქალაქო ომს უკავშირებენ, რომელიც უკვე წელიწადნახევრის განმავლობაში მიმდინარეობდა. Глава внутренней разведки Ливана погиб при взрыве в Бейруте / РИА-Новости
ალაჰშუქიურ ფაშაზადე

ჰაჯი ალაჰშუქიურ გუმეთ ოღლი ფაშაზადე (აზერ. Şeyxülislam Hacı Allahşükür Paşazadə; დ. 26 აგვისტო, 1949, სოფელი ჯილი , ლენქორანის რაიონი, აზერბაიჯანის სსრ) — საბჭოთა და აზერბაიჯანული რელიგიური მოღვაწე და ისტორიკოსი. კავკასიის მუსლიმთა სამმართველოს უფროსი (1980 წლიდან). ისტორიულ მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. 2003 წელს კავკასიის მუსლიმთა XI ყრილობაზე არჩეულ იქნა სამუდამო შეიჰ - ულ- ისლამათ.. ჰაჯი ალაჰშუქიურ ფაშაზადე დაიბადა 1949 წლის 26 აგვისტოს აზერბაიჯანში, ლენქორანის რაიონის სოფელ ჯილში, თალიშთა ოჯახში. სკოლის დამთავრებისთანავე შრომობდა მეურნეობაში მუშად. 1968 წელს მან ჩააბარა ბუხარის „მირი არაბის“ მედრესეში, ხოლო 1975 წელს დაამთავრა ტაშკენტის ისლამური ინსტიტუტი.. 1975 წლიდან ინიშნება მეჩეთ თეზეპირის აჰუნდათის და იმავდროულად იკავებს კავკასიის მუსლიმთა მმართველობაში პასუხისმგებელი მდივნისა და თავმჯდომარეს მოადგილის თანამდებობას. 1980 წლის ზაფხულში არჩეულ იქნა ამიერკავკასიის მუსლიმთა სასულიერო სამმართველოს თავმჯდომარედ. ასევე მას მიენიჭა შეიჰ-ულ-ისლამის სასულიერო წოდება.. 1985 წლიდან იგი არის იორდანიის სამეფოს ისლამური ცივილიზაციის აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი. 1988 წლიდან იგი ხდება მსოფლიო ისლამური კონგრესის სათათბირო საბჭოს წევრი. 1989 წელს ფაშაზადე არჩეულ იქნა საბჭოთა კავშირის უზენაესი საბჭოს სახალხო დეპუტატად. 1990 -1995 წლებში იგი იყო აზერბაიჯანის რესპუბლიკის უზენაეს საბჭოს დეპუტატი.. 1992 წელს ფაშაზადე არჩეულ იქნა ჩრდილო კავკასიელი ხალხების უმაღლესი რელიგიური საბჭოს თავმჯდომარედ აზერბაიჯანის, საქართველოს, დაღესტანის, ყაბარდო-ბალყარეთის, ინგუშეთის, ჩეჩნეთის, ყარაჩაევო-ჩერქეზეთის და ადიღეის რელიგიური მოღვაწეების მიერ. ორგანიზაცია ისლამური კონფერენციისა და ისლამური ევრაზიული საბჭოს მმართველობის წევრი. 2004 წლიდან დამოუკიდებელი სახელმწიფოთა თანამეგობრობის რელიგიური საბჭოს თანათავმჯდომარე. 2008 წელს ლოს-ანჯელესის ტოლერანტობის ცენტრის მმართველთან რავინ აბრაჰამ კუპერტან შეხვედრაზე ფაშაზადემ განაცხადა, რომ სომხებთან მოლაპარაკებეს არანაირი შედეგი არ მოაქვს ყარაბაღის კონფლიქტის საკითხის გადაჭრაში, ვინაიდან „ ტყუილი და გამყიდველობა სომხებს სისხლში აქვთ“. 2005 დან 2013 წლამდე შეიჰ - ულ - ისლამის ორდენით დაჯილდოვებულნი იყვნენ აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტები ჰეიდარ ალიევი (გარდაცვალების შემდგომ) და ილჰამ ალიევი, მოსკოვისა და მთლიანად რუსეთის პატრიარქი ალექსი II, რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტი ვლადიმერ პუტინი, ისლამური კონფერენციის ორგანიზაციის გენერალური მდივანი ექმელედინ იჰსანოღლი, თურქეთის პრემირ- მინისტრი რეჯეფ თაიფ ერდოღანი, უზბეკეთის პრეზიდენტი ისლამ ქერიმოვი,მოსკოვისა და მთლიანად რუსეთის პატრიარქი კირილე II და საქართველოს კათალიკოს - პატრიარქი ილია II.. ↑ В Баку избран пожизненный глава мусульман Кавказа Независимая газета, 6 августа 2003. ↑ Становление независимого азербайджанского государства и этнические меньшинства დაარქივებული 2012-03-02 საიტზე Wayback Machine. 2012-02-03 ↑ 3.0 3.1 Глава Управления мусульман Кавказа отмечает 60-летний юбилей Агентство Международной информации TREND 26 августа 2009 ↑ На воре и шапка горит // Русская линия ↑ Биография на сайте УМК. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-12-22. ციტირების თარიღი: 2017-12-02. ↑ Day.Az «Глава Духовного управления мусульман Кавказа: „Ложь и предательство в крови у армян“» ↑ Информация об ордене на сайте УМК archive 2016-03-05
სალმან მუსაევი

სალმან მუსაევი (აზერ. Salman Musayev; დ. 1958, ამამლო, დმანისის მუნიციპალიტეტი, საქართველო) — კავკასიის მუსლიმთა XI მუფთი. იგი დაიბადა 1958 წელს საქართველოში, დმანისის რაიონის სოფელ ამამლო. 1982 წელს დაამთავრა ტაშკენტის ისლამური უნივერსიტეტი. 1984-1985 წლებში იგი სწავლობდა ლიბიის უნივერსიტეტის თეოლოგიის ფაკულტეტზე. 1986 წლიდან არის კავკასიის მუსლიმთა მმართველობის თავმჯდომარის პირველი მოადგილე, მუფთი. 2002 წელს დაჯილდოვდა საქართველოს რესპუბლიკის ღისების ორდენით. სალმან მუსაევი ბიოგრაფია დაარქივებული 2019-12-08 საიტზე Wayback Machine. (არაბული ენა)
ველის ციხე (არტაანი)

ველი — ციხე-სიმაგრე და სოფელი ისტორიულ სამხრეთ საქართველოში, ქვემო არტაანში (ახლანდელი თურქეთის ტერიტორია 1921 წლიდან). სოფ. ველის ციხე მდებარეობს არტაანის მტკვრის მარცხენა ნაპირზე, ერუშეთისწყლის შესართავის აღმოსავლეთით 2,5 კმ-ზე. 1595 წლის „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთრის” მიხედვით სოფელში, რომელიც შევიდა დიდი არტაანის ლივაში, 30 კომლიღა ცხოვრობდა. არტაანის სხვა სოფლებისგან განსხვავებით, ველელებმა შეინარჩუნეს ქრისტიანობა. 1737 წლიდან სოფლის მოსახლეობამ კათოლიკობაზე გადასვლა დაიწყო. 1829 წელს რუსეთ-ოსმალეთის ომის შემდეგ ველის ციხის მოსახლეობა აიყარა და გადასახლდა ახალქალაქის გარშემო მდებარე სოფლებში ― ბავრაში, ხულგუმოსა და კარტიკამში. ველის ციხიდან წასული თურქულენოვანი ქართველები დასახლდნენ თრიალეთის სოფ. რეხაში. სოფლის დასავლეთით მდებარეობს ველის ციხე. პირველად იხსენიება მესხურ მატიანეში (1578 წ.), როდესაც იგი საათაბაგოს სხვა ციხეებთან ერთად აიღო მუსტაფა ლალა ფაშამ („ქაჯის ციხე, ველი და თეთრი ციხე წამუართუეს ურუმთა ...“). 1902 წელს ციხე მოინახულა და აღწერა ექვთიმე თაყაიშვილმა. ციხე იდგა მტკვრის მაღალ და კლდოვან ნაპირზე, ჰქონდა მრავალი კოშკი და მაღალი გალავანი, რომელიც საკმაოდ დიდ ტერიტორიას მოიცავდა. ციხის ტერიტორიაზე შემორჩენილია მცირე სამლოცველოს ნანგრევები და ეკლესია. ეკლესია აფსიდიანია. აგებულია სუფთად გათლილი მუქი წითელი ქვით, გადახურულია ქვის ფილებით (ლორფინებით). დასავლეთის სარკმელი შემკულია ორი კვეთილი ჯვრით, ხოლო აღმოსავლეთის სარკმელი – თაღით, რომლის ქვეშ ამოკვეთილ უთარიღო წარწერაში მოხსენიებულია ვინმე გუარამი. იგივე გუარამი იხსენიება ეკლესიის გვერდით აღმართულ რვაწახნაგა ბოძის წარწერაშიც. ე. თაყაიშვილის აზრით, ორივე წარწერა თანადროულია, ამიტომ ბოძის წარწერაში აღნიშნული თარიღი 954 თავისთავად ათარიღებს ეკლესიასაც, რასაც ძეგლის ხუროთმოძღვრული და მხატვრული სახეც ადასტურებს. ეკლესია მოხატული იყო. შემორჩენილი ფრაგმენტების მიხედვით მხატვრობა მაღალ დონეზე იყო შესრულებული. საკურთხევლის მარჯვნივ გამოსახული იყო თეთრ ცხენზე ამხედრებული წმ. გიორგი, რომელიც გმირავს გველეშაპს. საკურთხევლის მარცხნივ, სავარაუდოდ, წმ. თევდორე ან წმ. დიმიტრია გამოსახული. საკურთხეველში კიდევ წმინდანთა 5 ფიგურაა. საკურთხევლის დასავლეთით გეგმით წაგრძელებული სწორკუთხედის ფორმის დარბაზია, რომლის გადამხური კამარა საბჯენ თაღებს ეყრდნობოდა. 1878 წელს ველის ციხე არტაანის მხარესთან ერთად რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში მოექცა და ახალშექმნილი ყარსის ოლქის არტაანის (არდაჰანის) ოკრუგში შევიდა. ლომსაძე შ., სამცხე-ჯავახეთი (XVIII ს. შუაწლებიდან XIX საუკუნის შუაწლებამდე), თბ., 1975; სამხრეთ საქართველოს ისტორიის მასალები (XV–XVI სს.), ქრ. შარა-შიძის გამოც., თბ., 1961; ჯიქია ს., გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი, წგ. 3, თბ., 1958; Беридзе В. В., Место памятников Тао-Кларджети в истории Грузинской архитектуры, Тб., 1981; Христианские памятники. Экскурсия Е. Такайшвили, «Материалы по археологии Кавказа», 1902, вып. 12.
აბაშევოს კულტურა

აბაშევოს კულტურა — ბრინჯაოს ხანის არქეოლოგიური კულტურა, გავრცელებული ძვ. წ. II ათასწლეულის II ნახევარში ვოლგისპირეთის ტყე-სტეპისა და ტყის ზონაში, თანამედროვე მარეთის, ჩუვაშეთისა და ბაშკირეთის, აგრეთვე სამხრეთ ურალისპირეთის ტერიტორიაზე. 1925 წელს სოფელ აბაშევოს ყორღანები პირველად შეისწავლა ვ. სმოლინმა, სამარხებში აღმოჩნდა გეომეტრიული ორნამენტით შემკული თიხის ჭურჭელი, სპილენძისა და ვერცხლის სამკაული, ქვის, ძვლისა და სპილენძის იარაღი. აბაშევოს კულტურის ტომები მისდევდნენ მესაქონლეობას, მიწათმოქმედებას, ნადირობას, თევზჭერას, სპილენძის დამშავებას. აბაშევოს კულტურის ტომების ნასოფლარები ჯერჯერობით მხოლოდ ურალისპირეთშია აღმოჩენილი. ზოგი მკვლევარის აზრით, აბაშევოს კულტურა ისე როგორც, ფატიანოვოს კულტურა, წარმოშობით შუა დნეპრისპირეთის კულტურას უკავშირდება. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 17.
Prometheus Global Media

Prometheus Global Media — B2B ტიპის კომპანია, რომლის შტაბ-ბინა მდებარეობდა ნიუ-იორკში. იგი 2009 წლის დეკემბერში ჩამოყალიბდა, როდესაც Nielsen Company-მ საკუთარი წვლილი გაყიდა. ახალი მფლობელები გახდნენ Pluribus Capital Management და Guggenheim Partners. Guggenheim Pluribus-ის აქციების მფლობელი 2013 წლის იანვარში გახდა, ფილიალ Guggenheim Digital Media-ის სახით და სახელწოდებით. ოფიციალური საიტი
ანდრია აბაშიძე

ანდრია ივანეს ძე აბაშიძე (დ. 15 დეკემბერი [ძვ. სტ. 2 დეკემბერი], 1914, მოსკოვი — გ. 26 იანვარი, 1992, თბილისი) — ქართველი მეცნიერი სამშენებლო ტექნიკის დარგში. ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1963), პროფესორი (1967), საქართველოს მეცნიერებისა და ტექნიკის დამსახურებული მოღვაწე (1974). 1940 წელს დაამთავრა თბილისის რკინიგზის ტრანსპორტის ინჟინერთა ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი. 1941–1947 წლებში მუშაობდა სხვადასხვა საპროექტო ორგანიზაციაში; 1947 წლიდან — თბილისის ჰიდროტექნიკური და ენერგეტიკულ სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში უფროს მეცნიერ თანამშრომლად, ხოლო 1958 წლიდან საქართველოს ენერგეტიკული და ჰიდროტექნიკურ ნაგებობათა სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ნაგებობათა დინამიკის განყოფილების გამგედ. აბაშიძის შრომები ეხება ნაგებობათა გამოცდის თეორიის საკითხებს. აბაშიძემ შექმნა ტურბოგენერატორებისათვის განკუთვნილი ასაწყობი საძირკველის რკინაბეტონის კონსტრუქციები, ტურბოაგრეგატის ლითონის საძირკველი. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 18.
ტურახანის მავზოლეუმი

ტურახანის მავზოლეუმი (ბაშკ. Турахан кәшәнәһе) — XIV-XV საუკუნეების მავზოლეუმი ჩიშმის რაიონში, ბაშკირეთი. მდებარეობს რაიონული ცენტიდან სამხრეთ-დასავლეთით ჩიშმიდან ნიჟნიე-ტერმისკენ მიმავალ გზაზე. ვარაუდობენ, რომ ოდესღაც მავზოლეუმის ახლოს მდგარა ქვის მეჩეთი, რომელიც მავზოლეუმთან ერთად ქმნიდა ერთიან რიტუალურ-არქიტექტურულ ანსამბლს. სხვა მოსაზრების თანახმად მავზოლეუმი იყო „სასამართლო სახლი“, სადაც იმართებოდა სასამართლო პროცესები. ტურახანის მავზოლეუმი აგებულია უხეშად დამუშავებული ქვით. იგი მართკუთხედის ფორმის ნაგებობაა ზომით 6,6 X 6 მეტრი. 1,8 მეტრის სიმაღლეზე ნაგებობა რვაკუთხედში გადადის და სრულდება კამაროვანი გუმბათით. ნაგებობაზე მიშენებულია მცირე მართკუთხა ნაგებობა, რომელიც ამჟამად შესასვლელის ფუნქციას ასრულებს. მავზოლეუმის სიმაღლეა რვა მეტრი. არანაირი ცნობა არ არსებობს ტურახანის წარმომავლობისა და მოღვაწეობის წლების შესახებ. ზოგიერთი თვლის, რომ იგი იყო ჩინგიზიდი (ჩინგიზხანის პირდაპირი შთაამომავალი). მეორე ვერსიით იგი იყო ხან ბასმანის ძმა, რომლის ხელისუფლებაც ვრცელდებოდა სამხრეთ ურალში. ტურახანი დაიღუპა შინაომების შედეგად, რომელიც ხშირი მოვლენა იყო ამ პერიოდის რუსეთის ტერიტორიაზე. თანამედროვე პუბლიკაციებში შევხვდებით ისეთ ვარაუდებსაც, რომ ტურახანი მართავდა ბაშკირეთს XVI საუკუნის დასაწყისში. http://ekabu.ru http://yuzhnyj-ural.ru
ჰუსეინ-ბეგის მავზოლეუმი

ჰუსეინ-ბეგის მავზოლეუმი (ბაშკ. Хөсәйенбәк кәшәнәһе) — თანამედროვე ბაშკირეთის ტერიტორიაზე არსებული პირველი იმამის (მუსულმანების სასულიერო ლიდერი) ჰაჯი-ჰუსეინ-ბეგის დაკრძალვის ადგილი. მდებარეობს დაბა ჩიშმის სასაფლაოზე. აქვს ისლამური წმინდა ადგილის სტატუსი. ჰუსეინ-ბეგი, ომარ-ბეგის შვილი, დაიბადა XIV საუკუნის დასაწყისში თურქესტანში. ახალგაზრდობაში სწავლობდა ადგილობრივ მედრესეში, სადაც სწავლობდა მუსულმანურ სამართალს და გაწევრიანდა სუფისტურ საძმო იასავიაში. მოგვიანებით აღასრულა ჰაჯი მექაში. ბაშკირეთის მიწაზე იგი იყო სასულიერო მოსამართლე და ჰქონდა ყადის წოდება, ამის შემდეგ იგი გახდა იმამი. იგი გარდაიცვალა 1341-1342 წლების პერიოდში და დაკრძალეს აკზირათის ტბის ახლოს, მცირე გორაკზე. ამჟამად ამ ტერიტორიაზე დაბა ჩიშმი მდებარეობს. 1393-1394 წლებში თემურლენგი შეიჭრა ბაშკირეთის მიწაზე, ოქროს ურდოს ხან თოხთამიშთან დაპირისპირების პერიოდში. ჰუსეინ-ბეგის საფლავის ხილვის შემდეგ, გადაწყვიტა მის საფლავზე აეშენებინა მავზოლეუმი. საფლავის ქვა ჩამოიტანეს თურქესტანიდან. ამჟამად აღნიშნული ფილა ინახება უფის მხაარეთმცოდნეობის მუზეუმში. მალევე ააშენეს მავზოლეუმი. იგი მართკუთხა ფორმის ნაგებობაა, რომელიც სრულდება გუმბათით. XVIII საუკუნეში მავზოლეუმი მთლიანად დაინგრა. მხოლოდ 1911 წელს უფის მუფთმა მიიღო გადაწყვეტილება საფლავის აღდგენის შესახებ, რადგან იგი ითვლებოდა საკმაოდ პატივსაცემ მუსულმანურ სიწმინდედ. ამასთან დაკავშირებით დაიწყო სასაფლაოს გათხრები, რის შედეგდაც აღმოაჩინეს ცხრა სამარხი. ექვსი მათგანი ეკუთვნოდა ბავშვებს, ხოლო დანარჩენი იყო მამაკაცის, ქალის და თავად ჰუსეინ-ბეგის. ყოველ წელს ჩიშმის რაიონში იმართება ჰუსეინ-ბეგისადმი მიძღვნილი ღონისძიებები. Вельяминов-Зернов, В. В. Памятник с арабско-татарской надписью в Башкирии (рус.) // Труды Восточного отделения Императорского археологического общества : журнал. — СПб.: В Тип. Имп. Академии наук, 1859. — Т. IV. — С. 257-284. Страничка, посвящённая мавзолею დაარქივებული 2015-05-29 საიტზე Wayback Machine. на сайте чишминской районной администрации Фотоотчёт Чишмы и окрестности Пути ислама на Южный Урал დაარქივებული 2018-02-07 საიტზე Wayback Machine.
ანდრო აბაშიძე

ანდრო ბესარიონის ძე აბაშიძე (დ. 19 დეკემბერი, 1907, ხონი — გ. 27 იანვარი, 1976, თბილისი) — საქართველოს დამსახურებული ექიმი (1964). ჩრდილოეთის ექსპედიციების მონაწილე. 1931 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. 1931-1932 წლებში ექიმად მუშაობდა თეთრი ზღვის ექსპედიციაში ყინულმჭრელ „რუსანოვზე“, 1932-1934 წლებში ჩრდილო-აღმოსავლეთის პოლარულ ექსპედიციაში ყინულმჭრელ „ლიტკეზე“. მონაწილეობდა ჩელიუსკინელთა გადამრჩენი ჯგუფის მუშაობაში. არქტიკაში ყოფნის დროს ასრულებდა საქართველოს გეოგრაფიული საზოგადოების დავალებასაც. შეაგროვა მდიდარი საკოლექციო მასალა. 1934 წლიდან მუშაობდა თბილისის I საავადმყოფოს ენდოკრინოლოგიურ განყოფილებაში, იყო მარნეულის რაიონული საავადმყოფოს მთავარი ქირურგი. თბილისის I საავადმყოფოს ბავშვთა ქირურგიული განყოფილების გამგე. მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში. ანდრო აბაშიძე არის სამეცნიერო შრომების ავტორი, მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები. მ. ზაქარიაძე, შ. მეგრელიძე, „ქართველი ექიმები ჩრდილოეთის ექსპედიციებში“, თბ., 1987 ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 19.
დიულა აბაშიძე

დიულა ვაჟას ძე აბაშიძე (დ. 26 აგვისტო, 1941, თბილისი, — გ. 7 აპრილი, 2004, იქვე) — ქართველი გენერალ-მაიორი (15 მარტი, 1993). 1962 წელს დაამთავრა ბაქოს უმაღლესი საერო საჯარისო სამეთაურო სასწავლებელი, ხოლო 1975 წელს მოსკოვის სამხედრო აკადემია. მსახურობდა უნგრეთში, ბელორუსიისა და შუა აზიის სამხრეთ ოლქებში. ხელმძღვანელობდა სამხედრო ნაწილებს, რომლებიც მონაწილეობდნენ ქალაქ ტაშკენტის აღდგენაში მიწისძვრის შემდეგ. 1975–1979 წლებში იყო პოლკის მეთაურის მოადგილე ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქში, ხოლო 1979–1981 წლებში — ავღანეთის შეიარაღებული ძალების სამხედრო მრჩეველი. იქვე ვადაზე ადრე მიენიჭა პოლკოვნიკის წოდება. 1981–1986 წლებში იყო დივიზიის მეთაურის მოადგილე შუა აზიის სამხრეთ ოლქში, ხოლო 1986-1991 წლებში კორპუსის მეთაურის მოადგილე ოდესის სამხრეთ ოლქში. ყირიმში პოლკოვნიკმა აბაშიძემ ჩამოაყალიბა საქართველოს სათვისტომო, იყო მისი გამგებლობის პირველი პრეზიდენტი. 1991–1992 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის სამოქალაქო თავდაცვის შტაბის უფორის მოადგილე, 1992 წლის თებერვლიდან — საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს კადრების სამმართველოს უფროსი; 1992 წლიდან სამშვიდობო ძალების სარდალი საქართველოს რესპუბლიკიდან ცხინვალის რეგიონის ზონაში, ხოლო 1994 წლიდან სამეგრელოს რეგიონში. დაჯილდოებულია წითელი ვარსკვლავის ორდენით და მედლებით, აგრეთვე ავღანეთის ორდენით. ლ. დოლიძე, ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 21.
პენტაგრაფი

პენტაგრაფი (ძვ. ბერძნ. πέντε, pénte, „ხუთი“ და γράφω, gráphō, „ვწერ“) — ერთი ხმის (ფონემის) ან ხმების შეერთების წარმოსადგენისათვის გამოიყენებული ხუთი ასოს თანმიმდევრობა, რომლებიც არ შეესაბამებიან ცალკეული ასოების მნიშვნელობას. მაგალითად, გერმანულ ენაში პენტაგრაფი tzsch იშვიათ შემთხვევებში წარმოადგენს ხმას t͡ʃ, თუმცა როგორც წესი ამ ფუნქციას ასრულებს შენაერთი tsch. ირლანდიურ ენაში არსებობს პენტაგრაფების მთელი ჯგუფი, ხოლო ინგლისურში, რუსულში, როგორც ენების უმრავლესობაში კი პირიქით, არ არსებობს. კირილიცაში, რომელიც გამოიყენება კავკასიის ხალხთა ენებისათვის, რომლებშიც არსებობს ხუთი ასოსაგან შემდგარი რამდენიმე თანმიმდევრობა „ძლიერი“ (როგორც წესი, ტრანსკრიპცირებული საერთაშორისო ფონეტიკურ ანბანში, როგორც კირილიცაში გემინალური და დუბლირებული) ლაბიალიზებული თანხმოვნებისთვის. რადგანაც, ორთოგრაფიიდან გამომდინარე, ორივე თავისებურება გასათვალისწინებელია, მათი პენტაგრაფული სტატუსი საეჭვოა. პენტაგრაფი ххьӀв გამოიყენება არჩიბულ ენაში ხმა [χːˤʷ]-ს წარმოთქმისათვის: ლაბიალიზებული ⟨ххьI⟩ [χːˤ]-სთვის, რომელიც ფარინგალიზირებული ყრუ უვულარული ფრიკატივის ([χˤ]-ის) „ძლიერი“ დუბლიკატია, გამოსახული ტრიგრაფით ⟨хьI⟩. თავის მხრივ იგი ⟨х⟩ ([χ])-ის გაუთვალისწინებელი წარმოებულია. დიგრაფი ტრიგრაფი ტეტრაგრაფი ჰექსაგრაფი დიფთონგი ტრიფთონგი ↑ Archi Dictionary listing for ххьӀв
მერკვილაძე

საკუთარი სახელი მერკვილაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: აფრასიონ მერკვილაძე — რევოლუციური მოძრაობის მოღვაწე საქართველოში გარი მერკვილაძე — საბჭოთა კავშირის გმირი გიორგი მერკვილაძე — ლიტერატურათმცოდნე გიორგი მერკვილაძე — სპორტსმენი დავით მერკვილაძე — საბჭოთა კავშირის გმირი ვლადიმერ მერკვილაძე — ისტორიკოსი თინათინ მერკვილაძე — მომღერალი სოსიკო მერკვილაძე — საზოგადო მოღვაწე
ტეტრაგრაფი

ტეტრაგრაფი (ბერძ. τετρα-, tetra-, „ოთხი“ და ბერძ. γράφω, gráphō, „ვწერ“) — ერთი ხმის (ფონემის) ან ხმების შეერთების წარმოსადგენისათვის გამოიყენებული ოთხი ასოს თანმიმდევრობა, რომლებიც აუცილებელი არ არის შეესაბამებოდნენ ცალკეული ასოების მნიშვნელობას. მაგალითად, გერმანულ ენაში ტეტრაგრაფი tsch წარმოადგენს ყრუ პალატოალვეოლარული აფრიკატის — /t͡ʃ/ ხმას. ინგლისურ ენაში ტეტრაგრაფები არ არსებობენ (თუმცა, არსებობს თანმიმდევრობა -ough სიტყვაში through), მაგრამ შენაერთი chth ტეტრაგრაფია ბერძნული წარმოშობის სიტყვებში, როგორიცაა chthonian. რამდენიმე სიმბოლოებით დაწერილი ფონემები ხშირად იმაზე მეტყველებენ, რომ ან ფონემა, ან დამწერლობა უცხოა ენისათვის. მაგალითად, კირილიცური დამწერლობა ადაპტირებულია კავკასიის ხალხთა ენებისათვის, რომლებიც ფონოლოგიურად საკმაოდ განსხვავდება რუსულისაგან, სადაც ფართედ გამოიყენება დიგრაფები, ტრიგრაფები და ტეტრაგრაფი кхъу-ც კი ხმისთვის /qʷ/ ყაბარდოულ ენაში. ჰმონგის ენისათვის შექმნილი რომანიზირებული პოპულარული დამწერლობა მოიცავს სამ ტეტრაგრაფს: nplh, ntsh და ntxh, რომლებიც წარმოადგენენ რთულ თანხმოვნებს. კირილიცაში, რომელიც გამოიყენება კავკასიის ხალხთა ენებისათვის არსებობენ ტეტრაგრაფები, როგორც ორმაგი დიგრაფები, რომლებიც გამოიყენება „ძლიერი“ თანხმოვნებისთვის (როგორც წესი, ტრანსკრიპცირებული საერთაშორისო ფონეტიკურ ანბანში, როგორც კირილიცაში გემინალური), ასევე ტრიგრაფების ლაბიალიზებული ჰომოლოგები. ⟨кхъу⟩ გამოიყენება ყაბარდოულ ენაში ხმისთვის [qʷ], ტრიგრაფ ⟨кхъ⟩ [q]-ის ლაბიალიზებული ჰომოლოგი, წარმოშობილია დიგრაფ ⟨къ⟩ [qʼ]-ის გამოძახილისგან. ⟨кӀкӀ⟩ გამოიყენება ხუნძურ ენაში ხმისთვის [kʼː], დიგრაფ ⟨кӀ⟩ [kʼ]-ის „ძლიერი“ ჰომოლოგი, გამოძახილი (⟨Ӏ⟩) ასო ⟨к⟩ [k]-ის ჰომოლოგი. ხშირად იცვლება ⟨кӀ⟩ [kʼ]. ⟨цӀцӀ⟩ გამოიყენება ხუნძურ ენაში ხმისთვის [tsʼː]. ხშირად იცვლება ⟨цӀ⟩ [tsʼ]. ⟨чӀчӀ⟩ გამოიყენება ხუნძურ ენაში ხმისთვის [tʃʼː]. ხშირად იცვლება ⟨чӀ⟩ [tʃʼ]. ⟨гъӀв⟩ გამოიყენება არჩიბულ ენაში ხმისთვის [ʁʷˤ] ⟨ккъӀ⟩ გამოიყენება არჩიბულ ენაში ხმისთვის [qːʼˤ] ⟨къIв⟩ გამოიყენება არჩიბულ ენაში ხმისთვის [qʼʷˤ] ⟨ллъв⟩ გამოიყენება არჩიბულ ენაში ხმისთვის [ɬːʷ] ⟨ххьI⟩ გამოიყენება არჩიბულ ენაში ხმისთვის [χːˤ] ⟨хъIв⟩ გამოიყენება არჩიბულ ენაში ხმისთვის [qʷˤ ] ⟨хьIв⟩ გამოიყენება არჩიბულ ენაში ხმისთვის [χʷˤ] დიგრაფი ტრიგრაფი პენტაგრაფი ჰექსაგრაფი დიფთონგი ტრიფთონგი
ლურჯი ლოტოსი

„ლურჯი ლოტოსი“ (ფრანგ. „Le Lotus bleu“) — „ტენტენის თავგადასავლების“ სერიის მეხუთე ტომი. ამ ნაწილში ტენტენის და მის ძაღლ მილუს თავგადასავლები გრძელდება „ფარაონის სიგარებში“ მოთხრობილი ამბების შემდეგ. ორივე მოხვდება ჩინეთში იმ დროს, როდესაც 1931 წელს უკანასკნელის ინტერვენციას იაპონია ახორციელებს. „ლურჯი ლოტოსი“ ქვეყნდებოდა 1934–1935 წლებში. 1934 წელს აგრეთვე გამოვიდა ცალკე შავ-თეთრი ალბომის სახით. ფერადი ვერსია გამოვიდა 1955 წელს. ინფორმაცია ტენტენის ოფიციალურ საიტზე ინფორმაცია საიტზე Tintinologist.org
მოტეხილი ყური

„მოტეხილი ყური“ (ფრანგ. „L'Oreille cassée“) — „ტენტენის თავგადასავლების“ სერიის მეექვსე ტომი. ამ ნაწილში ტენტენის და მის ძაღლ მილუს თავგადასავლები მიმდინარეობს სამხრეთ ამერიკაში ჩაკოს ომის ფონზე. „მოტეხილი ყური“ ქვეყნდებოდა 1935–1937 წლებში. 1937 წელს გამოვიდა ცალკე შავ-თეთრი ალბომის სახით. ფერადი ვერსია გამოვიდა 1943 წელს. ინფორმაცია ტენტენის ოფიციალურ საიტზე ინფორმაცია საიტზე Tintinologist.org
შავი კუნძული

„შავი კუნძული“ (ფრანგ. „L'Île noire“) — „ტენტენის თავგადასავლების“ სერიის მეშვიდე ტომი. ამ ნაწილში ტენტენი და მისი ძაღლი მილუ ხვდებიან ინგლისში, სადაც ჟურნალისტი იძიებს გამყალბებლების საქმიანობას. შემდგომში ტენტენი მათ შოტლანდიაში ეძებს და პოულობს შავ კუნძულზე. „შავი კუნძული“ ქვეყნდებოდა 1937–1938 წლებში. 1938 წელს გამოვიდა ცალკე შავ-თეთრი ალბომის სახით. ფერადი ვერსია გამოვიდა 1943 წელს. ინფორმაცია ტენტენის ოფიციალურ საიტზე ინფორმაცია საიტზე Tintinologist.org