ფუჩღულეთის ურარტული წარწერა

ფუჩღულეთის ურარტული წარწერა — ძვ. წ. VIII საუკუნის ლურსმული ეპიგრაფიკული ძეგლი, აღმოჩენილი 1985 წელს (41°15′03″ ჩ. გ. 42°53′23″ ა. გ.﻿ / ﻿41.2509167° ჩ. გ. 42.8898833° ა. გ.﻿ / 41.2509167; 42.8898833). ამჟამად მდებარეობს სტამბოლის არქეოლოგიურ მუზეუმში. ძეგლი მდებარეობს თურქეთში, ჰანაქის რაიონში, ისტორიულ ერუშეთში, დაბა ჰანაქის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ფუჩღულეთის ნასოფლარიდან მდინარის ხეობის აყოლებაზე, 550 მეტრზე, მდინარის მარჯვენა ნაპირზე, მაღალ ვერტიკალურ კლდეზე, მიწის ზედაპირიდან 6-7 მეტრის სიმაღლეზე. 13-სტრიქონიანი ურარტული წარწერის ფართობია 159×60 სმ. მასში მოხსენიებულია ურარტუს მეფე არგიშთი I, რომელსაც წარწერის მიხედვით ომი ჰქონია „თორიუმის“, სხვა ვერსიით „თარიუნის“ ქვეყანასთან და გზად დიაოხი აუოხრებია. — [dḪal-di-ni uš-ta]-bi ma-si-ni šú-ri ka-ru-ni KURTar-i-ú-ni KURka-r[u-ni] — [    t]e-qu-ni mAr-gi-iš-ti-i-ka-i dḪal-di ku-ru-ni — [   ]X-X uš-ta-bi mAr-gi-iš-ti-ni mMe-nu-a-ḫi ú-lu-[uš-ta-bi] — [dḪal-di-n]i mAr-gi-iš-ti-še a-li ḫa-ú-bi KURTar-a-i-ú ši-li a-ša-a-[?] — [   ]X-X-ni-e ku-te-a-di pa-ri KURḪu-ša-ú-e pa-ri KURBí-i-a-ú-e ši-a-[di] — [KUR]Áš-qa-la-ši-e-di dḪal-di-ni-ni ba-u-ši-ni mAr-gi-iš-ti-še a-[li-e] — [MAN] Di-ia-ú-e-ḫi a?-ri-di? e-ri-da-bi ka-i-u-ki URUA-ḫu-ri-a a-su-[ni-ni] — [ -n]i su-ú-i-du-lu-bi za-[  ] URUQa-[X-X]-ú-ni a-su-ni za-[ — [iš-t]i-ni 70 LIM 2 LIM 80 GUD.ŠE 7 LIM [  ]-e 11 [ a-li]-ki za-á[š-gu-bi] — [a]-li-ki TIMES [a-gu-bi] 6 É.GALMEŠ [ḫar-ḫar-šu-ub-i] 50 [URUMEŠ] a-ma-áš-tú-b[i] — [m]Ar-gi-iš-ti-ni [mMe-n]u-[a-ḫi-ni MAN DAN-NU MAN KURBi-a]-i-n[a]-e a-lu-si URUTu-uš-p[a-URU a-li] — [a]-lu-še i-ni DU[P-t]e tu-li-e t[ú-ri-ni]-ni dḪal-di-se dQu-e-ra-a — ma-a-[ni  ] dUTU-ni pí-i-ni [me]-i ar-ḫi ú-ru-li-[ia-ni] — ქართული თარგმანი — ხალდი გაემართა (სალაშქროდ) თავისი იარაღით, დაამარცხა თარიუნის ქვეყანა, დაამარცხა — (ქვეყანა) ... დასცა არგიშთის წინაშე. ხალდი ძლევამოსილია, — ხალდის იარაღი ძლევამოსილია. გაემართა (სალაშქროდ) არგიშთი მენუას ძე, წინ წაუძღვა მას — ხალდი. არგიშთი ამბობს: დავიპყარი (მე) თარიუნის (ქვეყანა), ხელახლა გავემართე — [თარიუნის ქვეყნისკენ] და მივაღწიე ხუშას (ქვეყანას), ბიას (ქვეყანას), მივედი — აშკალაშის ქვეყანაში. ხალდის ბრძანებით არგიშთი ამბობს: — დიაუხის მეფე მაშინათვე (?) მოვიდა ჩემთან (ქალაქ) ახურიანის ოლქში. — ლაშქარი უკუვაგდე, (ქალაქი) კა...იუნი გავანადგურე, ასეთი ნადავლი მოვიპოვე — იქ: 72 ათას 80 ყრმა, 7 ათასი ..., 11 ათასი ... ზოგი დავხოცე, — ზოგი ცოცხლად წამოვიყვანე, 96 ციხე დავანგრიე, 50 ქალაქი დავწვი. — არგიშთი მენუას ძე, მეფე ძლიერი, მეფე ბიანილის ქვეყნისა, მმართველი ტუშფა-ქალაქისა. — ვინც ამ წარწერას მოსპობს, დაე გაანადგურონ ის (ღვთაება) ხალდიმ, (ღვთაება) კუერამ — მზისქვეშეთში, ნურც გზა გარეთ (ექნება ნურც ღმერთი ნურც ხალხი სადმე წაიყვანს/ შეიფარებს). ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2014 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები. კავკასიის უნივერსიტეტი, გვ. 21-22. ISBN 978-9941-0-7362-5.  ↑ Н. В. Арутюнян, Корпус уратских клинообразных надписей. Ереван, Гитутюн 2001, 196 ↑ Dinçol A. and Dinçol B., Die urartaeische Insckrift aus Hanak in: Hittite and Other Anatolian and Near Eastern Studies in Honor of Sedat Alp. ed. H. Otten et al., Ankara, 1992. ↑ გორდეზიანი ლ, ი. ჯავახიშივილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტი, აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტის კრებული, ა. სილაგაძის რედაქტორობით, აღმოსავლეთმცოდნეობა №3, თბ., 2014.