laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
რომანოვების სასახლე

რომანოვების სასახლე — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის დაბა აბასთუმანში. რუსეთის იმპერატორ ალექსანდრე III რომანოვის ძის უფლისწულ გიორგის (1871-1899 წწ.) სამი სასახლე კურორტ აბასთუმანში XIX საუკუნის მიწურულში აშენდა. სამივე სასახლე მდინარე ოძრხის ნაპირას, კურორტ აბასთუმნის ზედა ნაწილში, ფალიაშვილის ქუჩის ბოლოში მდებარეობს. ორი ხის, ერთი ქვის სასახლე და მათი დამხმარე ნაგებობები რომანოვების სასახლეთა ერთიან კომპლექსს ქმნიან. სასახლეთაგან ხის ორსართულიანი სასახლე უფლისწულის მუდმივი საცხოვრებელი უნდა ყოფილიყო. აქ ესვენა მისი ნეშთი გარდაცვალების შემდეგ. ეს სასახლეა აღბეჭდილი საარქივო ფოტოებზეც. ბიბლიოგრაფიული წყაროებიც მეტ ცნობას სწორედ ამ ნაგებობაზე იძლევა. რომანოვების სასახლე საბჭოთა დროს სამივე სასახლეში სანატორიუმი „მესხეთი“ იყო მოთავსებული. დღეს უფლისწულის სასახლეში დედათა მონასტერია განთავსებული. საარქივო ფოტოები მოწმობენ, რომ თავდაპირველად უფლისწულის ხის სასახლე ერთსართულიანი აუგიათ. მოგვიანებით, უფლისწულისვე სიცოცხლეში ნაგებობას მეორე სართული დააშენეს. ეს 1895 წლის ახლო ხანებში უნდა მომხდარიყო. სასახლემ უფლისწულის გარდაცვალებისა და რომანოვების საქართველოდან წასვლის შემდეგ მრავალი ცვლილება განიცადა, მაგრამ გადარჩენილი ნაწილი სავსებით ინარჩუნებს თავდაპირველ სახეს. ნაგებობა, რომელიც ერთიან კომპოზიციაში ევროპული, რუსულ-ხალხური და ადგილობრივი არქიტექტურის ნიშნებს აერთიანებს, ევროპული ნეორომანტიზმის გამოხმაურებად გვესახება. აღსანიშნავია ინტერიერის მორთულობა, რომელიც უფლისწულის თანადროულია. ყურადრებას იპყრობს კედლების ხის მოპირკეთება, კარნიზების სპეციფიკური ჩაღრმავებული დამუშავება, ბუხრების მორთულობა და რკინის აჟურულმოაჯირიანი ორი ხვეული კიბე. სასახლეები სასახლის ნაპირზე. იარეთ სასახლის ნაპირზე. სად ცხოვრობდნენ რომანოვები სასახლის ტერიტორიაზე მხატვრულ-არქიტექტურული ღირებულებით გამოირჩევა ქვის აუზი და წყარო. სასახლის ეზოში, დღევანდელი მონასტრის ტერიტორიაზე მდებარეობს წმინდა პანტელეიმონ მკურნალის ეკლესია, რომელიც ადგილობრივი ძველი ქვების გამოყენებით აშენდა და რომლის მშენებლობაც 2005 წელს დასრულდა (არქიტექტორი ლევან მიქუჭაძე). დღეს ამ შენობაში დედათა მონასტერი ფუნქციონირებს. ადიგენის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 6224
ალმაისურის ნამოსახლარი

ალმაისური — არქეოლოგიური ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის დაბა აბასთუმანში, მდინარე კურცხანისა და ოცხეს შესართავთან. ნასოფლარი კონუსისებურად წაგრძელებულ ფერდზეა განთავსებული, რომელიც ერთი მხრიდან მდინარე მამლის წყლის ხეობით ისაზღვრება, ხოლო მეორე მხრიდან მდინარე კურცხანის ხეობით. ნასოფლარის ტერიტორიაზე ფიქსირდება სხვადასხვა ზომისა და ფორმის ნაგებობის ნაშთები. ყველა მათგანი აგებულია მშრალი წყობით. გამოყენებულია კლდის ფლეთილი დაუმუშავებელი ქვები და ხშირ შემთხვევაში ქვის მოზრდილი ლოდები. ნასოფლარი ტერასულადაა განლაგებული. ტერასის კედლები ასევე ნატეხი ქვებითაა ამოყვანილი. ზოგიერთ ადგილას ნაგებობების შემორჩენილი კედლის სიმაღლე 2 მეტრამდე აღწევს. შემორჩენილი კედლების სისქე 60 სანტიმეტრიდან 1 მეტრამდე მერყეობს. დაუმუშავებელი ქვები ერთმანეთზე მჭიდროდაა მორგებული. ნასოფლარის ტერიტორიაზე ეკლესიის ნაშთები არ ფიქსირდება. ნასოფლარზე რამდენიმე ადგილას დაფიქსირდა კერამიკის ფრაგმენტები. მეტყევეების გადმოცემით ამ ადგილს "ნაქალაქარის" სახელწოდებით მოიხსენიებენ. აქ მდებარეობს ხე ტყის დამამუშავებელი პუნქტი ალმაისურის უბანი.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 29852
ზურაბ წერეთელი (სახლთუხუცესი)

ზურაბ ქაიხოსროს ძე წერეთელი (დ. 1747 — გ. 28 იანვარი (9 თებერვალი), 1823) — იმერეთის სამეფოს დიდგვაროვანი, წერეთელთა საგვარეულო სახლის უფროსი, იმერეთის მეფეების, სოლომონ I-სა და სოლომონ II-ის პირველი ვეზირი და სახლთუხუცესი, რუსეთის იმპერიის გენერალ-მაიორი. 1784 წლის აგვისტოს მიწურულს დავით II-მ კათალიკოს მაქსიმე II-სა და მდივანბეგ დავით კვინიხიძესთან ერთად გაგზავნა ელჩად სანქტ-პეტერბურგში. დიდი როლი შეასრულა დასავლეთ საქართველოს სამეფო-სამთავროების რუსეთის იმპერიაში შესვლაში. აქტიურად მონაწილეობდა 1810 წელს იმერეთის აჯანყების ჩაქრობაში და სოლომონ II-ის იმერეთიდან განდევნაში. ამისთვის რუსეთის იმპერიის მთავრობამ ის იმერეთის მმართველობის წევრად დანიშნა, 1811 წელს კი უბოძა წმინდა ანას ორდენი, გენერალ-მაიორის ჩინი და ჯამაგირი. 1819-1820 წლების იმერეთის აჯანყების შესახებ ცნობებს აწვდიდა გორის ოლქის უფროსს. ამავდროულად ცდილობდა აჯანყების გამოყენებას საკუთარი მიზნებისთვის. აჯანყებულებს გამარჯვების შემთხვევაში იმერეთის მეფედ სთავაზობდა საკუთარი შვილის, გრიგოლის, კანდიდატურას. ქალიშვილი მართა წერეთელი — ლევან დადიანის მეუღლე. სოსელია ო., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 307. სოსელია ო., ნარკვევები ფეოდალური ხანის დასავლეთ საქართველოს სოციალურ-პოლიტიკური ისტორიიდან, ტ. II, თბილისი: მეცნიერება, 1981. ბურჯანაძე შ. თავადი ზურაბ წერეთელი // ს. ჯანაშიას სახელობის საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის მოამბე, ტ. 20, 1959 დუმბაძე მ. „დასავლეთ საქართველო XIX ს. პირველ ნახევარში, თბილისი, 1957 კაკაბაძე ს., „საქართველოს ისტორია. ახალი საუკუნეების ეპოქა (1500-1810 წწ)“, ტფილისი, 1922
ემსის დეპეშა

ემსის დეპეშა — ბისმარკის მიერ განზრახ დამახინჯებული პროვოკაციული დეპეშა, რომელიც საფრანგეთ-პრუსიის ომის საბაბი გახდა. დეპეშაში მოყვანილი იყო პრუსიის მეფე ვილჰელმ I-სა და საფრანგეთის ელჩის ვ. ბენედეტის საუბრის ტექსტი, რომელიც ეხებოდა ესპანეთის ტახტის მემკვიდრეობის საკითხს. დეპეშა 1870 წლის 13 ივლისს ემისადნ ტელეგრაფით გადაეცა ბისმარკს ბერლინში. მან ტექსტი თვითნებურად შეამოკლა, საფრანგეთისთვის შეურაცხმყოფელი ელფერი მისცა და დააბეჭვდინა პრესაში, რის შედეგადაც 1870 წლის 19 ივლისს საფრანგეთმა პრუსიას ომი გამოუცხადა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 140. ემსის დეპეშა — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
ფერია (ბადახოსი)

ფერია (ესპ. Feria) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის საფრა-რიო-ბოდიონის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 73,7 კმ². მოსახლეობა — 1115 კაცი (2020 წ.). ბადახოსის მუნიციპალიტეტები ფერიის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი ↑ National Statistics Institute Municipal Register of Spain of 2023 — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123821811"></a>
ოლივა-დე-ლა-ფრონტერა

ოლივა-დე-ლა-ფრონტერა (ესპ. Oliva de la Frontera) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის სიერა-სუროესტეს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 149,3 კმ². მოსახლეობა — 5086 კაცი (2020 წ.). ბადახოსის მუნიციპალიტეტები ოლივა-დე-ლა-ფრონტერის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი ↑ National Statistics Institute Municipal Register of Spain of 2023 — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123821811"></a>
ოლივენსა

ოლივენსა (ესპ. Olivenza) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის ლიანოს-დე-ოლივენსის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 430 კმ². მოსახლეობა — 11 912 კაცი (2020 წ.). ბადახოსის მუნიციპალიტეტები ოლივენსის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი ↑ 1.0 1.1 1.2 http://doe.gobex.es/pdfs/doe/2000/1230o/00051336.pdf ↑ 2.0 2.1 2.2 http://www.ayuntamientodeolivenza.com/ ↑ 3.0 3.1 3.2 http://www.ayuntamientodeolivenza.com/publicados-los-resultados-de-las-pruebas-de-varias-categorias-del-programa-pcme/ ↑ 4.0 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 http://www.ayuntamientodeolivenza.com/ayuntamiento/plenos/ ↑ 5.0 5.1 5.2 http://doe.juntaex.es/pdfs/doe/2000/1230o/00051336.pdf ↑ National Statistics Institute Municipal Register of Spain of 2023 — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123821811"></a>
პერალედა-დელ-საუსეხო

პერალედა-დელ-საუსეხო (ესპ. Peraleda del Zaucejo) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის კამპინია-სურის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 163,7 კმ². მოსახლეობა — 507 კაცი (2020 წ.). ბადახოსის მუნიციპალიტეტები პერალედა-დელ-საუსეხოს მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი ↑ National Statistics Institute Municipal Register of Spain of 2023 — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123821811"></a>
პუებლა-დე-ალკოსერი

პუებლა-დე-ალკოსერი (ესპ. Puebla de Alcocer) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის ლა-სიბერიის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 297 კმ². მოსახლეობა — 1212 კაცი (2020 წ.). ბადახოსის მუნიციპალიტეტები პუებლა-დე-ალკოსერის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი ↑ National Statistics Institute Municipal Register of Spain of 2023 — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123821811"></a>
პუებლა-დელ-მაესტრე

პუებლა-დელ-მაესტრე (ესპ. Puebla del Maestre) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის კამპინია-სურის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 79 კმ². მოსახლეობა — 670 კაცი (2020 წ.). ბადახოსის მუნიციპალიტეტები პუებლა-დელ-მაესტრეს მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი ↑ National Statistics Institute Municipal Register of Spain of 2023 — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123821811"></a>
პუებლონუევო-დელ-გვადიანა

პუებლონუევო-დელ-გვადიანა (ესპ. Pueblonuevo del Guadiana) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის ბადახოსის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 30,95 კმ². მოსახლეობა — 2008 კაცი (2020 წ.). ბადახოსის მუნიციპალიტეტები პუებლონუევო-დელ-გვადიანის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2021-01-15 საიტზე Wayback Machine. ↑ 1.0 1.1 Orusco E. D. Imagen y memoria: Fondos del archivo fotográfico del Instituto Nacional de Colonización 1939-1973 — Ministerio de Agricultura, Alimentación y Medio Ambiente, 2013. — ISBN 978-84-491-1261-4 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q93224573"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27703638"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q102063566"></a> ↑ National Statistics Institute Municipal Register of Spain of 2023 — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123821811"></a>
რეინა (ბადახოსი)

რეინა (ესპ. Reina) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის კამპინია-სურის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 72 კმ². მოსახლეობა — 150 კაცი (2020 წ.). ბადახოსის მუნიციპალიტეტები რეინის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი ↑ National Statistics Institute Municipal Register of Spain of 2023 — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123821811"></a>
რეტამალ-დე-ლიერენა

რეტამალ-დე-ლიერენა (ესპ. Retamal de Llerena) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის კამპინია-სურის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 96 კმ². მოსახლეობა — 436 კაცი (2020 წ.). ბადახოსის მუნიციპალიტეტები რეტამალ-დე-ლიერენის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი ↑ National Statistics Institute Municipal Register of Spain of 2023 — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123821811"></a>
სალვალეონი

სალვალეონი (ესპ. Salvaleón) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის სიერა-სუროესტეს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 72 კმ². მოსახლეობა — 1721 კაცი (2020 წ.). ბადახოსის მუნიციპალიტეტები სალვალეონის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი ↑ National Statistics Institute Municipal Register of Spain of 2023 — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123821811"></a>
სალვატიერა-დე-ლოს-ბაროსი

სალვატიერა-დე-ლოს-ბაროსი (ესპ. Salvatierra de los Barros) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის სიერა-სუროესტეს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 75 კმ². მოსახლეობა — 1607 კაცი (2020 წ.). ბადახოსის მუნიციპალიტეტები სალვატიერა-დე-ლოს-ბაროსის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი ↑ National Statistics Institute Municipal Register of Spain of 2023 — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123821811"></a>
სან-ვისენტე-დე-ალკანტარა

სან-ვისენტე-დე-ალკანტარა (ესპ. San Vicente de Alcántara) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის ბადახოსის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 275 კმ². მოსახლეობა — 5377 კაცი (2020 წ.). ბადახოსის მუნიციპალიტეტები სან-ვისენტე-დე-ალკანტარის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი ↑ National Statistics Institute Municipal Register of Spain of 2023 — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123821811"></a>
სანქტი-სპირიტუსი (ბადახოსი)

სანქტი-სპირიტუსი (ესპ. Sancti-Spíritus) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის ლა-სიბერიის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 34 კმ². მოსახლეობა — 165 კაცი (2020 წ.). ბადახოსის მუნიციპალიტეტები სანქტი-სპირიტუსის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი ↑ National Statistics Institute Municipal Register of Spain of 2023 — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123821811"></a>
სეგურა-დე-ლეონი

სეგურა-დე-ლეონი (ესპ. Segura de León) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის ტენტუდიის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 106 კმ². მოსახლეობა — 1851 კაცი (2020 წ.). ბადახოსის მუნიციპალიტეტები სეგურა-დე-ლეონის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი ↑ National Statistics Institute Municipal Register of Spain of 2023 — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123821811"></a>
შოთა ანდღულაძის კარმიდამო

შოთა ანდღულაძის კარმიდამო — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფელ არალში. დათარიღებულია XIX საუკუნის მეორე ნახევრით. კომპლექსი ყურადღებას იქცევს სამეურნეო ნაგებობებით – მათ შორისაა მასშტაბითაც შთამბეჭდავი და კონსტრუქციულადაც საინტერესო ბეღლები, რომლებიც ტრადიციული სახით დიდ იშვიათობას წარმოადგენს. ამავე კარმიდამოში ჯერ კიდევ დაცულია გვირგვინული გადახურვის ნიმუში, რომელშიც შვიდი „შემოვლა“ დღესაც გადარჩენილია. იგი დამაგრებულია მრავალი დამატებითი საყრდენით, ვინაიდან საფრთხე ექმნებოდა კონსტრუქციის სიმდგრადეს. ადიგენის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 5222
აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი (ლ. ასათიანის 18)

აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის დაბა აბასთუმანში. აგებულია XIX საუკუნეში. ორსართულიანი, ხის მორებით ნაგები შენობა საკმაოდ მასშტაბურია. ხის მორებით აწყობილი კედლის სიბრტყესა და შუშაბანდების მონაცვლეობაზეა აგებულ საფასადე დეკორი. შენობის ოთხივე მხარე ორქანობა გადახურვითა და დეკორატიული, ჭვირული ფრონტონით ბოლოვდება. ასათიანის მხრიდან შენობა გზის პირიდან ოდნავ უკანაა დაწეული, სახლის წინ მომცრო ზომის ქვით ნაგები დამხმარე ნაგებობაა. ასათიანის ქუჩაზე გამომავალი ფასადზე არსებული ორიარუსიანი გალერეა ძლიერ დაზიანებული და სახეცვლილია. შემორჩენილია ჭვირულ ფარდიანი ოთხკუთხა სვეტები და კუწუბიანი კარნიზი, თითქმის მთლიანად არის დაკარგული მოაჯირი. მთავარ დეკორატიულ ელემენტს ცენტრში არსებული ორქანობა გადახურვით დაბურული სხვენი და მასში ჩასმული ჭვირული ფრონტონი წარმოადგენს. შენობას ამ მხრიდან მიდგმული აქვს ხის გადახურული, ერთმარშიანი კიბე. მდინარე ოცხისკენ გამომავალი ფასადის ცენტრში, ასევე ორქანობა გადახურვით აქცენტრირებული რიზალიტია, რომელიც შუშაბანდებით არის მოცული. გვერდითა ფასადები შუშაბანდიანი და ორქანობა მაღალი გადახურვებითაა აქცენტირებული. ადიგენის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 6245
სირუელა

სირუელა (ესპ. Siruela) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის ლა-სიბერიის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 202 კმ². მოსახლეობა — 1861 კაცი (2020 წ.). ბადახოსის მუნიციპალიტეტები სირუელის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი ↑ National Statistics Institute Municipal Register of Spain of 2023 — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123821811"></a>
პაოლო იაშვილის სახლ-მუზეუმი

პაოლო იაშვილის სახლ-მუზეუმი − ქართველი პოეტის, მთარგმნელისა და ესეისტის პაოლო იაშვილის სახლ-მუზეუმი იმერეთის მხარის საჩხერის მუნიციპალიტეტის სოფელ არგვეთში. სახლი ორ სართულიანია ნაგები აგურით და ბლოკით,პირველი სართული სარდაფი, მეორე სართულზე სამი ერთმანეთის გვერდიგვერდ განლაგებული ოთახია,რომელიც ერთმანეთს უკავშირდება შიდა კარით.ეზოს მხრიდან კარით,და ოთხი ფანჯრითაა გახსნილი,პირველი სართულის გვერდითა კედლები ყრუა,მეორე სართულის მთელ სიგრძეზე აივანია,სადაც ასვლა კიბითაა შესაძლებელი,ყველა ოთახშია ბუხარი.ინტერიერი ხისაა,გადახურვა მეტალო კერამიკა. სახლს აქვს საგვარეულო ეზო რომელიც ქვის ღობითაა შემოსაზღვრული,ჭიშკარი რკინისაა. სახლში დაცულია : საოჯახო ტახტი,კარადა და პოეტის საგვარეულო ავეჯი. სახლს პირველი რეკონსტრუქცია ჩაუტარდა 1991 წელს კერძო მფლობელის მიერ, 2017 წელს გიორგი ნიჟარაძემ სახლი საჩუქრად გადასცა ადგილობრივ მუნიციპალიტეტს, 2017 წელსვე დაიწყო სახლ-მუზეუმის რეაბილიტაცია საჩხერის მუნიციპალიტეტის მიერ.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 26738
გიორგი გამყრელიძე (მწერალი)

გიორგი გამყრელიძე (დ. 4 ნოემბერი, 1903, ზოდი, ჭიათურის რაიონი — გ. 1975, მიუნხენი) — ქართველი პოეტი, ჟურნალისტი. მამა – მიხეილ გამყრელიძე შავი ქვის მრეწველი იყო, ჭიათურაში საკუთარი მაღაროები ჰქონდა და თავად ოჯახთან ერთად ქუთაისში ცხოვრობდა. გიორგი გამყრელიძე სწავლობდა ქუთაისის სათავადაზნაურო გიმნაზიაში. გიმნაზიაში სწავლისას დააარსა ჟურნალი „ბაღდადის წეროები“, რომლის რედაქტორი თვითონვე იყო. მისი უახლოესი მეგობრები იყვნენ ტიციან ტაბიძე და პაოლო იაშვილი. გიორგი გამყრელიძე | უცხოეთში მოღვაწე გამოჩენილი ქართველების ბიოგრაფიული ლექსიკონი
გიორგი და დავით ერისთავების სახლ-მუზეუმი

გიორგი და დავით ერისთავების სახლ-მუზეუმი — მუზეუმი დუშეთს მუნიციპალიტეტის სოფელ ოძისში, მიძღვნილია დავით და გიორგი ერისთავებისადმი. დაარსდა 1958 წელს შალვა დადიანის, გიორგი ლეონიძის და დავით ერისთავის ასულის, ელისაბედის ინიციატივით ქსნის ერისთავების სასახლეში. შენობა სამსართულიანია. ნაგებია ნატეხი ქვითა და კვადრატული აგურით. შედგება სწორი კუთხით მიბჯენილი ორი ფრთისაგან. ორივე ფრთას ერთმანეთთან აკავშირებს აივანი, რომლებიც შენობის II და III სართულებს, ეზოს მხარეს მთელ სიგრძეზე გასდევს. I სართული (მარანი) აშენებულია XVI–XVII საუკუნეებში, II — XVII–XVIII საუკუნეებში, III — XIX საუკუნეში. 1930 წლამდე ცხოვრობდა დავით ერისთავის ოჯახი, რომლის გასასხლების შემდეგ შენობა გადაეცა სოფელ ოძისი კოლმეურნეობას. 1960 წელს მოეწყო პირველი ექსპოზიცია, სადაც გამოფენილი იყო მემორიალური და ერისთავების საგვარეულო ნივთები, აგრეთვე ორივე მწერლის შემოქმედების ამსახველი მასალები. ბასილაშვილი გ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. ?. სოფელი ოძისი გიორგი და დავით ერისთავების სახლ-მუზეუმი დაარქივებული 2021-07-23 საიტზე Wayback Machine.
აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი (ზ. ფალიაშვილის 22)

აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის დაბა აბასთუმანში. აგებულია XIX საუკუნეში. მდებარეობს ზაქარია ფალიაშვილის ქუჩაზე, რომანოვების სასახლეთა კომპლექსამდე, მდინარე ოცხეს მარცხენა ნაპირთან. ერთსართულიანი სახლი დამოუკიდებლად აგებული საცხოვრებელია, იგი ერთი მფლობელის კარ-მიდამოს შემადგენელი ნაწილია, რომელსაც ახლდა ზედ გზის პირას მდგარი საჯინიბო და დამხმარე ნაგებობა - მომსახურე პერსონალის საცხოვრებლად და სამეურნეო დანიშნულებისათვის განკუთვნილი ხის სახლი. კარ-მიდამო სამეფო ოჯახის ახლობელს ეკუთვნოდა და საჯინიბოც რომანოვების სასახლის კომპლექსს ემსახურებოდა. ნიშანდობლივია, რომ სახლის აივნის მხატვრული გაფორმება სიახლოვეს ავლენს რომანოვების სასახლეების აივნის ცალკეული დეტალების დამუშავებასთან. გზისკენ გვერდითი ფასადით მიმართულ წაგრძელებული გეგმის ქვის სახლს, მდინარისპირა მდელოსკენ - წინა და მეორე გვერდითი ფასადისაკენ ორმხრივად შემოსდევს დახვეწილი შესრულებითა და სისადავით გამორჩეული ხის განიერი აივანი. ფლეთილი კლდის ქვით ნაგები სახლის ცოკოლისა და წყობის ქვედა რიგებისათვის ნარჩენი კვადრებია გამოყენებული, ხოლო კედლების კუთხეები, აზიდული პროპორციის ღიობების სადა საპირეები, საფეხუროვანი პროფილის კარნიზი და აივანზე გვერდის მხრიდან მიდგმული ოთხსაფეხურიანი კიბის განიერი მარში თლილი ქვით არის შესრულებული. სახლის უკანა, ეზოსკენ მიმართულ ფასადზე საინტერესოა თლილი ქვით ამოყვანილი წახნაგოვანი კუთხე, თუმცა გარედან მიდგმული შუშაბანდი და განსაკუთრებით კი, შეუსაბამო გადაწყვეტის ბლოკის მიშენება უხეშად ცვლის შენობის თავდაპირველ გადაწყვეტას და ლახავს ამ ნაწილის მხატვრულ მთლიანობას. როგორც აღვნიშნეთ, შენობის თავისთავადობა დიდად არის დამოკიდებული აივანზე, რომლითაც ის იხსნება გარემოში. აივანი მთელ წინა ფასადს გასდევს, კუთხესთან, მდინარისკენ, ფართო წახნაგებით ტეხილ კონტურს შემოწერს და გვერდით ფასადზეც გადადის. აივნის ხის სვეტების ტანზე ოთხკუთხა და დაწახნაგებული მონაკვეთები მონაცვლეობს, რასაც ზედ ამოკვეთილი არშიები და კაუჭისებრი ნაშვერებიც ემატება. სვეტებს შორის არეებს ზემოთ ფრიზი ავსებს, რომელზეც შუქი ერთმანეთის პარალელურ ძელაკებს შორის გამოსჭვივის. ქვემოთ აივანს სვეტებს შორის ჩასმული მსხვილი ძელაკებით შედგენილი ბადის მოტივიანი მოაჯირი გასდევს, რომელზეც ძელაკების გადაჯვარედინების ადგილას კუბებია გამოკვეთილი, რაც ელემენტთა ულურსმნოდ შემაკავშირებელ ერთგვარ "მოქლონებს" მოგვაგონებს. აივანს მკვეთრად ნაშვერი ხის კარნიზი შემოსდევს, რომელიც სვეტებთან გარე მხრიდან დაკავშირებულ ხის დეკორაციულ, ასევე, კაუჭისებრ კრონშტეინებს ეყრდნობა. სიძველით გაცვეთილი ქვის კედლების კეთილშობილ ფერადოვნებას აივნის დიდი ღიადები და დეკორაციული ელემენტების მსხვილი ფორმები სისადავეს მატებს. ადიგენის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 6291
ალბრეხტ ჰალერი

ალბრეხტ ფონ ჰალერი (გერმ. Albrecht von Haller; დ. 16 ოქტომბერი, 1708, ბერნი — გ. 12 დეკემბერი, 1777, იქვე) — შვეიცარიელი ბუნებისმეტყველი და პოეტი. გეტინგენის უნივერსიტეტის პროფესორი (1736-1853). წიწილის ემბრიოგენეზის შესწავლის საფუძველზე ცდილობდა პრეფორმაციის თეორიის დასაბუთებას. ექსპერიმენტულად დაადგინა კუნთოვანი ბოჭკოების თვისებები. შექმნა მცენარეთა მისეული სისტემა, რომელიც ემყარებოდა ნაყოფის აგებულებასა და მცენარის გარეგნობას. მან, როგორც პოეტმა, მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა შვეიცარიული და გერმანული ლიტერატურის ისტორიაში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 595.
გუჯარეთის ღვთისმშობლის ნაეკლესიარი

გუჯარეთის ღვთისმშობლის ნაეკლესიარი — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფელ გუჯარეთში. ტაძარი X-XV საუკუნით თარიღდება, იგი ძველი ეკლესიის საძირკველზეა ნაგები რუხი ფერის ადგილობრივი ქვით, კედლები გაკეთებულია მშრალი წყობით. ტაძარი ამჟამად სრულიად დანგრეულია.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 39242
ნატბეური

ნატბეური — არქეოლოგიური ძეგლი მცხეთის მუნიციპალიტეტში. ნასოფლარი მდებარეობს ხეკორძულას ხევში, ნიჩბისი-დიდგორის მემორიალის სამანქანო გზის მარცხენა მხარეს. ადგილზე დასტურდება უმეტესად დაუმუშავებელი ქვიშაქვით ამოყვანილი ნაგებობები, სადაც შემაკავშირებლად გამოყენებულია ტალახის თხელი ფენა. ჰორიზონტალური დიდი შუალედები შევსებულია მცირე ზომის ქვაფილებით. მშენებლობაში შეძლებისდაგვარად დაცულია რიგების წყობა, რასაც წარმოქმნის გვერდებით ერთმანეთთან მორგებული ქვები. გადახურვის კონსტრუქციული ნაწილები ბოლომდეა ჩამოქცეული. ზედაპირულად ჩანს კრამიტისა და აზბოცემენტის ფილის ფრაგმენტები. შედარებით კარგად შემორჩენილი კედლების მაქსიმალური სიმაღლე 2,5 მეტრამდე აღწევს, ნაწილი კედლებისა კი თითქმის საძირკვლის დონემდეა ჩამონგრეული. ნასახლართა შიდა სივრცე და მიმდებარე ტერიტორია დაფარულია მიწით, ნანგრევებით, მრავალწლოვანი ხეებითა და ხშირი მცენარეული საფარით.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 30964
კასპიური თითტიტველი გეკონი

კასპიური თითტიტველი გეკონი (ლათ. Tenuidactylus caspius) — ქვეწარმავალი ხვლიკისნაირთა რიგისა. ტანი, რომელიც მცირე ზომის ხორკლებით აქვს დაფარული ძირითადად ნაცრისფერია, 5-6 შავი ზოლით. გავრცელებულია მთელი საქართველოს მასშტაბით. ძირითადად, ბინადრობს საცხოვრებელი სახლის კედლებზე არსებულ ნაპრალებსა და ხვრელებში. Julie Bergman, Geckos, Advanced Vivarium Systems, 2006. Tenuidactylus caspius დაარქივებული 2021-07-23 საიტზე Wayback Machine. გეკონისებრნი დაარქივებული 2021-07-23 საიტზე Wayback Machine. Tenuidactylus caspius ↑ ჯანაშვილი ა., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 36.
წყალსატევს დაწაფული ირმები

წყალსატევს დაწაფული ირმები — ქვაზე კვეთილობა ატენის სიონზე გორის მუნიციპალიტეტის, სოფელ დიდ ატენში. ტიმპანის ფილაზე ამოკვეთილია წყალსატევს დაწაფული ორი ირემი. ქვის კვეთილობა V საუკუნით თარიღდება. იგი მოთავსებულია ჩრდილოეთ ფასადზე, შესასვლელის თავზე. ქვის კვეთილობის სცენა გაშლილია ჰორიზონტალურად, სიბრტყის ზედა ნაწილში ქვის სამი ნაჭერია ჩადგმული. კომპოზიციის ცენტრში გამოსახულია წყალსატევი წრის სახით. წრეს სქელი არშია აქვს შემოვლებული და შევსებულია წვრილ-წვრილი წრეებით, ცენტრალურ წრეში ბუყ-ბუყა წყლის დეკორატიული რელიეფია გაკეთებული. კვეთილობის ორივე მხარეს ირმების იდენტური გამოსახულებაა. ისინი, თავდახრილები, წყალს ეწაფებიან. მათი დიდი, განტოტვილი რქები მიჰყვება წყალსატევის მომრგვალებას და ზემოთ იშლება. წყალსატევს დაწაფული ირმები დაარქივებული 2021-07-24 საიტზე Wayback Machine.