laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
მელაანის პირველი ნამოსახლარი

მელაანის პირველი ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ მელაანის სამხრეთ - აღმოსავლეთით 3 კილომეტრზე. ფევრებისბოლოდ წოდებული ადგილი განეკუთვნება გვიან ბრიჯაოს ხანას. ნამოსახლარი გამართულია ხელოვნურ ბორცვზე. რომლის თხემიც მოსწორებულია. ბორცვს გარშემო საფეხურებიანი თავდაცვითი თხრილი შემოსდევს. მაისურაძე ბ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 184.
მოსკოვის ხელშეკრულება (1921)

მოსკოვის ხელშეკრულება (თურქ. Moskova Anlaşması; რუს. Московский договор) — „მეგობრობისა და ძმობის შესახებ ხელშეკრულება“, რომელსაც ხელი მოეწერა 1921 წლის 16 მარტს მოსკოვში, თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეისა და რსფსრ-ის მთავრობის წარმომადგენლებს შორის. ხელშეკრულება გახდა თურქეთის დამოუკიდებლობისა და თანასწორუფლებიანობის პირველი ოფიციალური აღიარება. ხელშეკრულებით რუსეთმა აღიარა თურქეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთი საზღვარი, რომელიც დღემდე არსებობს. К истории советско-турецких отношений. — М.: Госполитиздат, 1958. СССР и Турция: 1917—1979. — М., 1981. Густерин П. В. Советская дипломатия на мусульманском Востоке в 1917—1921 годах. — Саарбрюккен, 2014. — ISBN 978-3-659-17980-8. Текст советско-турецкого договора о дружбе и братстве 1921 года Московский договор 1921 года в Энциклопедии Геноцид.ру Павел Густерин. Обстоятельства заключения Советско-турецкого договора 1921 года ↑ Слова текста преамбулы Договора. ↑ Клинов А. С. ВОПРОСЫ СЕВЕРО-ВОСТОЧНОЙ ГРАНИЦЫ ТУРЦИИ // ГОЛОС МИНУВШЕГО. КУБАНСКИЙ ИСТОРИЧЕСКИЙ ЖУРНАЛ, № 1-2, 2010
პალეოგეა

პალეოგეა (პალეოტროპიკული სამეფო) — ზოოგეოგრაფიული დარაიონების შედეგად გამოყოფილი ოთხი ფაუნის სამეფოდან (დომინიონიდან) ერთ-ერთი; მოიცავს აღმოსავლეთ ნახევარსფეროს ტროპიკებს და ნაწილობრივ სუბტროპიკებს; მისი ჩრდილოეთი სახმელეთო საზღვარი პალეარქტიკასთან გადის საჰარაზე, არაბეთის უდაბნოებზე, ირანზე, ჰიმალაის სამხრეთ მაკროკალთებზე და სამხრეთ ჩინეთზე; სამხრეთით კუნძულოვანი საზღვარი აქვს ნოტოგეასთან. ზოგიერთი ზოოლოგის მიერ ჰოლარქტიკასთან ერთად განიხილება არქტოგეას სამეფოს საზღვრებში, რამდენადაც ამ რეგიონების მესამეული ფაუნა ახლოს იდგა ერთმანეთთან. ჰოლარქტიკის ოლქში გავრცელებული ფაუნისაგან პალეოტროპიკული ფაუნის ერთ-ერთი მთავარი განმასხვავებელია მის ისტორიაში მეოთხეული კლიმატის ცვლილების მცირე როლი, რის წყალობითაც პალეოგეისა და ნეოგეის ფაუნას თავიანთ საწყისში ერთნაირი ასაკი აქვთ. პალეოგეის ტერიტორიაზე ჩვეულებრივ გამოიყოფა ორი კონტინენტური (ეთიოპიისა და ინდომალაის) და ერთი კუნძულოვანი (მადაგასკარის) ფაუნის ოლქი (ზოგჯერ ცალკე ოლქად განიხილავენ წყანი ოკეანის ტროპიკულ კუნძულთა ფაუნას), რომელთაგან თითოეული გამოირჩევა თავისი სპეციფიკითა და ენდემურ ჯგუფთა სიმრავლით. არსებობს მაღალი რანგის საერთო პალეოტროპიკული ტაქსონებიც, მაგალითად ხვლიკების რიგი (Pholidota), ირმულასებრთა, მარტორქისებრთა, სპილოების, ლემურებისა და ლორების (ქვერიგი Strepsirrhini) ოჯახები, ანთრისებრთა (Cercopithecoidea) და ადამიანის მსგავსი მაიმუნების (Hominoidea) ზეოჯახები, რქაცხვირასებრთა, ქამელეონთა ოჯახები და სხვ. მრავალი სხვადასხვა რანგის ტაქსონია უხერხემლოთა შორისაც. ამის გარდა, პალეოგეის ფაუნაში ცნობილია სამხრეთ ამერიკასთან (ნეოტროპიკი) და ავსტრალიასთან (ნოტოგეა) საერთო როგორც პანტროპიკული ჯგუფები, ისე ტაქსონები. მაგალითისათვის შეგვიძლია მოვიყვანოთ უენო ბაყაყების ოჯახი Pipidae, რომლის ერთი გვარი სამხრეთ ამერიკაში გვხვდება, დანარჩენი 3 კი აფრიკის ენდემები არიან, ან მტკნარი წყლის გვერდკისერა კუების ოჯახი (Podocnemididae), რომლის სახეობების უმრავლესობა სამხრეთ ამერიკაშია გავრცელებული, ხოლო ერთი — მადაგასკარზე. მსგავსი დიზიუნქციები ჩვეულებრივ მიიჩნევა სამხრეთი მატერიკების ყოფილი ერთობის მოწმობით გონდვანის სხვადასხვა ნაწილებში, თუმცა შესაძლოა არეალის დიდ ნაწილზე ჯგუფთა ამოწყდომის შედეგიც იყოს. Биогеография с основами экологии. 5-е изд. М., 2003; Машкин В. И. Зоогеография. М., 2006; Бабенко А. Б. ПАЛЕОГЕЯ // Большая российская энциклопедия. т. 25. — М., 2014. — стр. 118–119.
ავზონიუსი

ავზონიუსი (ბერძნ. Αύσων ლათ. ? ინგლ. Ausonus) - იტალიის პირველი მეფე, ოდისევსისა და კირკეს (ან კალიპსოს) ვაჟი. ავზონიუსთანაა დაკავშირებული იტალიის მოსახლეობის პირველი სახელწოდება - ავზონები. ახალი დროის მთელ რიგ ნაწარმოებებში იტალიას ავზონია ეწოდება.
ავრორა

ავრორა (მითოლოგია) — რომაული განთიადის ქალღმერთი ავორა (კრეისერი) — რუსული კრეისერი ავტორა (ასტეროიდი) — 94-ე ასტეროიდი, აღმოჩენილი 1867 წელს.
ჰათ-ქჰანომ-მუ-კო-თალე-ტაის ეროვნული პარკი

ჰათ-ქჰანომ-მუ-კო-თალე-ტაის ეროვნული პარკი (ტაი. หาดขนอม-หมู่เกาะทะเลใต้)) — მშენებლობის პროცესში მყოფი ეროვნული პარკი სამხრეთ ტიალანდში. მოიცავს ნაქჰონ სი თამარათის პროვინციის ქჰანომისა და სიქონის რაიონებს და სურათ თჰანის პროვინციის დონ საკისა და კო სამუის რაიონებს. პარკის სახელწოდება დაკავშირებულია მის ორ ნაწილთან. ჰათ ქჰანომი აღნიშნავს ქჰანომის რაიონის პლაჟებს, თალე ტაის არქიპელაგი კი შედგება ტაილანდის ყურის რვა კუნძულს ქჰანომსა და კო სამუის შორის. პარკი ძირითადად ტყითაა დაფარული. აქ მდებარეობს კირქვოვანი მთები და მანგროს ტყეები. სამხრეთ-დასავლეთისა და ჩრდილო-დასავლეთის ქარების წყალობით მთელი წლის მანძილზე ბევრი ნალექი მოდის. პარკში ორი სეზონია: ზაფხული (თებერვალი-აპრილი) და წვიმის სეზონი (მაისი-იანვარი). პირველადი ტყეები ძირითად ისეტი მცენარეებითაა დაფარული, როგორიცაა Intsia palembanica, Sandoricum koetjape და ინდური მუხა. კირქვის მთებზე chanpah და Opuntia elatior ხარობს. პარკის ტერიტორიაზე ბინადრობენ გარეული ღორები, მაიმუნები, ციყვები, ინდოჩინური მიწის ციყვები, ინდური მუნჯაკები, ვეფხვები, გიბონები და მალაიური დათვები. ფრინველებიდან: Spilornis cheela, Treron curvirostra, Copsychus saularis , ნიკობარის მტრედები, თოლიები და სხვ.; რეპტილიებიდან: გველები, კუები და ქამელეონები, ხოლო ამფიბიებიდან - სხვადასხვა სახეობის ბაყაყი. ↑ 1.0 1.1 Hat Khanom - Mu Ko Thale Tai National Park. Department of National Parks, Wildlife and Plant Conservation. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 25 February 2016. ციტირების თარიღი: 4 November 2015.
ჰათ-ნოფჰარათ-თჰარა-მუ-კო-ფი-ფის ეროვნული პარკი

ჰათ-ნოფჰარათ-თჰარა-მუ-კო-ფი-ფის ეროვნული პარკი (ტაი. อุทยานแห่งชาติหาดนพรัตน์ธารา-หมู่เกาะพีพี) — ეროვნული პარკი ტაილანდში, კრაბის პროვინციაში. მიეკუთვნება საზღვაო ეროვნული პარკების კატეგორიას. დაარსდა 1983 წელს, როგორც ბუნების დაცვის საერთაშორისო კავშირის II კატეგორიას და შეიქმნა მარჯნის რიფების დაცვის მიზნით. პარკის ფართობია 387.9 კმ². ტროპიკული მუსონური ქარების გავლენით პარკში ორი სეზონია: წვიმების სეზონი, რომელიც მაისიდან დეკემბრამდე გრძელდება და ცხელი სეზონი იანვრიდან-აპრილამდე. საშუალო ტემპერატურა 17-37 °C-ს შორისაა. ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობაა 2231 მმ. ყველაზე ნალექიანი თვე ივლისი, ხოლო ნაკლებად ნალექიანი - თებერვალია. 2015 წლის ოქტომბრიდან 2016 წლის მაისამდე პერიოდში ჰათ-ნოფჰარათ-თჰარა-მუ-კო-ფი-ფის საზღვაო ეროვნულ პარკში 1 168 000 ტურისტი ეწვია, რომელთა 77% უცხოელი იყო. ეროვნული პარკების, ველური ბუნებისა და მცენარეების კონსერვაციის დეპარტამენტის განცხადებით, შემოსავლებმა 361.91 მილიონი ტაილანდური ბატი შეადგინა. ნავები ნოფჰარათ თჰარა პიერზე ნოფჰარათ თჰარას პლაჟი პო და ნოკი ტონ საის პლაჟი, ფი ფი დონი ნავები ლოჰ მოო დეეს პლაჟზე, ფი ფი დონი ნავი ფილეს ლაგუნაში, ფი ფი ლე ხეი მაიას ყურიდან, ფი ფი ლე ↑ 1.0 1.1 1.2 Hat Noppharat Thara - Mu Ko Phi Phi National Park. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 23 September 2015. ციტირების თარიღი: 18 January 2016. ↑ Braatz, Susan M. (November 1992). Conserving biological diversity: a strategy for protected areas in the Asia-Pacific region. World Bank Publications, გვ. 57–. ISBN 978-0-8213-2307-6. ციტირების თარიღი: October 1, 2011.  ↑ Wipatayotin, Apinya (19 July 2016). „Parks Department to curb tourist visits to marine sites“. Bangkok Post. ციტირების თარიღი: 19 July 2016.
იატაგანი

იატაგანი (თურქ. yatağan) — პირმოღუნული და ყუამოზნექილი ცალლესული მახვილი (გარდამავალი ხმალსა და სატევარს შორის). XVI საუკუნიდან ცნობილია, როგორც იანიჩარების იარაღი, მაგრამ გარდა თურქეთისა იატაგანს ახლო აღმოსავლეთის, ბალკანეთის და სამხრეთ ამიერკავკასიის ჯარებშიც ხმარობდნენ. მის ზოგიერთ სახეობას ორმაგათ გაღუნული, ტალღოვანი პირი აქვს. ეს იარაღი უვადაჯვროა. ტარი გაკეთებულია ძვლისაგან ან ლითონისაგან, რომელიც ბოლოში ფართოვდება და ორკაპა სახეს ღებულობს. პირი ქარქაშში ორკაპა ნაწილამდე ჩადის. იატაგანის ქარქაში ძირითადად ტყავგადაკრული ხისაგან კეთდებოდა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 63. ქართული მატერიალური კულტურის ეთნოგრაფიული ლექსიკონი / საქ. ეროვნ. მუზეუმი, 610 გვ. თბ., 2011. - იატაგანი // პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა
1027

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 1027 1027 (ათას ოცდაშვიდი) წელი — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა კვირა. ეს წელი არის XI საუკუნის მე-3 დეკადის მე-7 წელი. შეიქმნა ტიბეტური კალენდარი ჰაინრიხ VI გახდა ბავარიის ჰერცოგი (შემდგომში საღვთო რომის იმპერატორი ჰაინრიხ III) მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 1027. უილიამ I (დამპყრობელი) — ინგლისის მეფე (გ. 1087) მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 1027. გიორგი I - საქართველოს მეფე ალფონსო V - ლეონის (ესპანეთი) მეფე საქართველო საქართველოს სამეფო : ბაგრატ IV, ძე გიორგი I-ისა - ერთიანი საქართველოს მეფე (1027 - 1072) კახეთის სამთავრო : კვირიკე III - კახეთის ქორეპისკოპოსი (1010-1029) თბილისის საამირო : ჯაფარ III იბნ ალი - თბილისის ამირა (1012-1045) საქართველოს ეკლესია : მელქისედეკ I - საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი (1012-1030) სამხრეთი კავკასია ანისის სამეფო : აშოტ IV - ანისის (შირაკის) მეფე (1020-1040) ვანანდის სამეფო : აბას II - ვანანდის (ყარსის) მეფე (984-1029) სიუნიკის სამეფო : სუმბატ II - სიუნიკის მეფე (1019-1070) სამხრეთ-დასავლეთი აზია ბიზანტიის იმპერია : კონსტანტინე VIII - ბიზანტიის იმპერატორი (1025 - 1028) ღაზნევიდების სახელმწიფო : მაჰმუდ ღაზნევი - სულთანი (998-1030) ბაღდადის სახალიფო : ალ-ქადირი - ბაღდადის ხალიფა (991-1031) აღმოსავლეთი ევროპა კიევის რუსეთი : იაროსლავ I ბრძენი – დიდი მთავარი (1019-1054) პოლონეთი : მიეშკო II - პოლონეთის მეფე (1025-1031) დასავლეთი ევროპა საღვთო რომის იმპერია : კონრად II - იმპერატორი (1024-1039) და გერმანიის მეფე საფრანგეთი : რობერტ II - საფრანგეთის მეფე (996-1031) ინგლისი : კნუდ I დიდი - ინგლისის მეფე (1016-1035) წმინდა საყდარი : იოანე XIX - რომის პაპი (1024-1032)
სამგლე სერის ნამოსახლარი

სამგლე სერის ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ მელაანის სამხრეთ-აღმოსავლეთით 3 კილომეტრზე, ჩრდილიხევის მარცხენა ნაპირზე. განეკუთვნება ძველი წელთაღრიცხვით II ათასწლეულის დასასრულს. არქეოლოგიური ძეგლი აღმოაჩინა კახეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ. ნამოსახლარს თხემი მოსწორებული აქვს. გარშემო შემოუყვება თავდაცვითი თხრილი. ძეგლზე ზედაპირულად აიკრიფა ლეგამოყავისფროდ გამომწვარი კონცენტრული ამოღარულ ზოლებიანი, ქვიშანარევი თიხის ჭურჭლის ფრაგმენტები. მასალა ინახება საქართველოს ეროვნული მუზეუმის გურჯაანის ისტორიულ-ეთნოგრაფიულ საცავში. მაისურაძე ბ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 184.
ჩაისის მეგალითური კომპლექსი

ჩაისის მეგალითური კომპლექსი — არქეოლოგიური ძეგლი თურქეთში, ჩილდირის რაიონში, ისტორიულ ჯავახეთში, სოფელ ჩაისში, თანამედროვე სოფელ კაიაბეის დასავლეთით 900 მეტრზე, მდინარე ყარასუს მარჯვენა ნაპირზე, შემაღლებულ ბორცვზე შემორჩენილია დიდი ზომის, უხეშად დამუშავებული მეგალითებით ნაშენები ნაგებობის (41°12'26.88"N; 43° 7'23.23"E.) კუთხის ფრაგმენტი და მრუდხაზოვანი კედელი, რომელიც თხემს მიუყვება. შემორჩენილი კუთხის ფრაგმენტი ბორცვის ჩრდილოეთ ნაწილშია. ბორცვის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში არის კლდეში ნაკვეთი ქვევრის ფორმის ღრმულები, რომელნიც, ჩანს, წყლის შესაგროვებლად გამოიყენებოდა. ტერასებზე აღმოჩნდა ათამდე ამგვარი წყალსატევი, რომელთაც საგანგებო წვიმის წყლის შემკრები არხები უკავშირდება. აქვე შეიმჩნევა მცირე ზომის ნაგებობების კვალი, შესაძლებელია, ისინი საცხოვრებლები ყოფილიყო, მომრგვალებული გეგმარების და მცირე ზომის შესასვლელებით. ამგვარი ნაგებობები მიშენებულია კლდეებზე, ან ნახევრად მღვიმეს წარმოადგენს. ნაგებობების კლდოვან კედლებზე, ძირითადად ზედა ნაწილში, ნაკვეთია მცირე ფოსოები, ალბათ გადახურვის კონსტრუქციისათვის. ერთ-ერთ სათავსში თაღოვანი ნიშაა აქვე კლდეზე ამოკვეთილია ცხენის გამოსახულება. ტერასებზე განლაგებული ნახევრად კლდეში ნაკვეთი კომპლექსის წინა ნაწილი მონგრეულია. ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2014 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები. კავკასიის უნივერსიტეტი, გვ. 49-50. ISBN 978-9941-0-7362-5.
მუნგო

მუნგო (ლათ. Galidiinae) — ძუძუმწოვართა ქვეოჯახი მადაგასკარის მტაცებლების ოჯახისა. აერთიანებს მადაგასკარისათვის ენდემურ 4 გვარს: Galidia 1 სახეობით (კუდბეჭედა მუნგო, G. elegans), Mungotictis 1 სახეობით (ვიწროზოლა მუნგო, M. decemlineata), Salanoia 2 სახეობით (კუდმურა მუნგო, S. concolor; დარელის მუნგო, S. durrelli) და Galidictis 2 სახეობით (ფართოზოლა მუნგო, G. grandidieri; ზოლიანი მუნგო, G. fasciata). გარეგნულად გრძელკუდა კვერნებს წააგვანან. სხეულის სიგრძეა 35–40 სმ (ვიწროზოლა მუნგოსი — 80 სმ-მდე), კუდი დაახლოებით სხეულის სიგრძისაა, მხოლოდ კუდმურა მუნგოს აქვს სხეულის ნახევრის ტოლი კუდი. მასა 500–900 გრამს აღწევს. ტანი წაგრძელებულია, კიდურები საშუალო სიგრძის. თავი ტვინის არეში ფართოა, ცხვირისკენ მკვეთრად ვიწროვდება. ყურები საშუალოა, ფართოდ განლაგებული. შეფერილობა ერთფეროვანი მურა, კუდი შენაცვლებული მუქი მურა და შავი ბეჭდებით (კუდბეჭედა მუნგო); ღია მურა, რუხი ან მუქი ზეთისხილისფერი, გრძივი ზოლებით; მოწითურო- ან ზეთისხილიფერ-მურა, მუქი ან ყვითელი ლაქებით (კუდმურა მუნგო). ბინადრობენ მთისწინეთის და ნოტიო ტროპიკულ ტყეებში, ბუჩქნარებსა და სავანაში. იკვებებიან მცირე ზომის ხერხემლიანებით, ფრინველის კვერცხებით. ცხოვრების თავისებურებები სუსტადაა შესწავლილი. ყველა სახეობა განიცდის ადამიანის მიერ მათ საცხოვრებელ გარემოზე მომხდარ ცვლილებებს. IUCN-ის ნუსხის თანახმად, ყველას რაოდენობას (გარდა კუდბეჭედა მუნგოსი) შემცირების დენდენცია აქვს, ზოლიანი მუნგოს მდგომარეობა მოწყვლადია, ხოლო ფართოზოლა გადაშენების საფრთხის ქვეშაა. Щипанов Н. А. МУНГО // Большая российская энциклопедия. т. 21. — М., 2013. — стр. 434. ↑ Durbin, Joanna; Funk, Stephan M.; Hawkins, Frank; Hills, Daphne M.; Jenkins, Paulina D.; Moncrieff, Clive B.; Ralainasolo, Fidimalala Bruno (2010). „Investigations into the status of a new taxon of Salanoia(Mammalia: Carnivora: Eupleridae) from the marshes of Lac Alaotra, Madagascar“. Systematics and Biodiversity. 8 (3): 341–355. doi:10.1080/14772001003756751.
გუგულისებრნი

გუგულისებრნი (ლათ. Cuculidae) — ფრინველთა ოჯახი გუგულისნაირთა რიგისა. საშუალო და მცირე ზომის ფრინველებია: სიგრძე 16–70 სმ-მდე, ხოლო მასა 17-დან (მცირე ბრინჯაოსფერი გუგული, Chrysococcyx minutillus) 550 გრამამდე მერყეობს (დიდი დეზებიანი გუგული, Centropus menbeki). ფეხები ჩვეულებრივ მოკლეა (მიწის სახეობებს გრძელი და ძლიერი აქვთ), თითები ისეა განვითარებულია, რომ შეუძლიათ ტოტზე მათი შემოხვევა: ორი თითი წინაა გაშვერილი, ორიც — უკან. აქვთ დიდი თავი, გრძელი, ზოგჯერ საფეხუროვანი ბოლო. ნისკარტი წაგრძელებული და ოდნავ მოღუნული, პირის ჭრილი ფართო, რაც საშუალებას აძლევთ, რომ მსხვილი ნადავლი გადაყლაპონ. უმეტესობა არაკაშკაშა ფერებშია შემოსილი; არის ფერადი მორფებიც. ცნობილია 6–7 ქვეოჯახი, 28–35 გვარი და 136-მდე სახეობა. გავრცელებული არიან მთელ მსოფლიოში, გარდა მაღალი განედებისა და რამდენიმე ოკეანური კუნძულისა; წარმოშობისა და თანამედროვე მრავალფეროვნების ცენტრია ძველი სამყაროს ტროპიკები. საქართველოში გვხვდება ჩვეულებრივი გუგული (Cuculus canorus). უპირატესად მეხეური ფრინველებია, ზოგიერთი მიწის ცხოვრების ნირს ეწევა. ჩვეულებრივ მალულად არიან, ინიღბებიან ხეების ტანზე; გამოსცემენ დამახასიათებელ ხმებს, რომლებიც შორიდანაც ისმის. უმთავრესად იკვებებიან მწერებით (მ. შ. თმიანი მუხლუხებით, რომლებსაც სხვა ფრინველები არ ჭამენ); გუკელის გვარის (Eudynamys) სახეობები მცენარეჭამიებია. უმრავლესობა მონოგამური ფრინველია; ბუდეს ხეზე ან მიწაზე აშენებენ. დედალი დებს 2–6 კვერცხს; 18–20 დღის განმავლობაში კრუხობს და ბარტყებზე ზრუნავს ორივე მშობელი. მრავალი სახეობის გუგულისებრს (განსაკუთრებით აღმოსავლეთ ნახევარსფეროში მობინადრეებს) ახასიათებს ბუდობრივი პარაზიტიზმი. პარაზიტიზმზე სპეციალიზებულ გუგულებს მასპინძელი სახეობის ფრინველების მსგავსი ზომები, ფერი და კვერცხის ინკუბაციის ვადა აქვთ. ბარტყი, რომელიც იშორებს მასპინძლის ბარტყებს, ქცევითა და ფერით ბაძავს მათ და მათთვის განკუთვნილი საკვების ხარჯზე იმატებს წონაში. სხვა გუგულის ბარტყი (ან ბარტყები) ეგუება მასპინძლის ბარტყებს. ზრდასრული ინდივიდებისათვის აგრეთვე დამახასიათებელია შეფერვითი და ქცევითი მიმიკრია ქორებთან და სხვა ფრინველებთან, რაც მათ სხვისი ბუდეების აღმოჩენაში ეხმარება. ზოგიერთი არაპარაზიტული გუგული, მაგალითად ანი (Crotophaga), გუნდებად ცხოვრობს; ისინი კოოპერატიულად ბუდობენ (მორიგეობით კრუხობენ საერთო ბუდეზე, ერთად კვებავენ ნაჩეკს). IUCN-ის წითელ ნუსხაში 7 სახეობა შესულია როგორც მოწყვლადი, 2 — როგორც საფრთხეში მყოფი, 2 — გადაშენების კრიტიკული საფრთხის ქვეშ მყოფი; დელალანდის მადაგასკარული გუგული (Coua delalandei) და წმინდა ელენეს გუგული (Nannococcyx psix) ამოწყდა. Коблик Е. А. КУКУШКОВЫЕ // Большая российская энциклопедия. т. 16. — М., 2010. — стр. 285. ↑ Cuculidae — ინგლისურ-ქართული ბიოლოგიური ლექსიკონი. ↑ კუტუბიძე მ., ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, თბ.: „მეცნიერება“, 1973. — გვ. 47, 113, 195. ↑ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 289. ↑ ჟორდანია რ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 172. ↑ „Cuculidae family stats“. IUCN Red List of Threatened Species. IUCN. 2020. 2020. ციტირების თარიღი: 5 მაისი, 2020. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |accessdate=-ში (დახმარება)unknown url
ლასურისძენი

ლასურისძენი — ქართული ფეოდალური გვარი შუა საუკუნეების სამცხე-საათაბაგოში. საფარის მონასტრის სამრეკლო პირველ სართულზე ლასურისძეთა საგვარეულო სამარხია. ლასურისძენი ჯაყელთა ქვეშევრდომნი იყვნენ. როცა ბექა მთელი კარით დაემკვიდრა საფარაში, ლასურისძეებსაც მანვე უბოძა სამრეკლოს პირველი სართული საგვარეულო საკუთრებად. აქ კედლებზე შემორჩენილ ფრესკებზე ასახულია ლასურისძეთა ოჯახის წევრთა პორტრეტები. გარდა ლასურისა შეგვიძლია ვნახოთ სუმბათი და სასულიერო პირი ნიკოლოზი. ფრესკის თავზე კი იკითხება წარწერა: ლასურისძენი მოხსენიებულნი არიან საქართველოს კათალიკოსის სამწყსოს სიაშიც: მ. ჯანაშვილი ორიოდე სიტყვით იხსენიებს მათ და წერს, რომ „ლასურიძე განთქმული გვარია ჩვენს ისტორიაში X საუკუნიდგანვე და სამცხის სამწყსოს ეკუთვნის. სალასურიძეო სოფელია აჭარაში“. ვ. ბერიძე, „სამცხის ხუროთმოძღვრული ძეგლები“ — 1970 წ. ↑ Бакрадзе Д., Археологическое путешествие по Гурии и Адчаре. გვ. 80, Санктпетербург, 1878 ↑ ჯანაშვილი მ., ქართული მწერლობა, წიგნი I. მწერლობა მე-X საუკუნემდე, ტფილისი, 1899
ავტოლიკოსი

ავტოლიკოსი (ბერძ. Αὐτόλυκος), ავტოლიკე — ქურდების ღმერთის ჰერმესისა და ქიონეს ვაჟი, ანტიკლეას მამა, დიდი ქურდი, ოინბაზი და მაქცია, ბერძენთა შორის უცბიერეს ოდისევსის პაპა. ერთი ვერსიით ოაზონის დედის პოლიმედეს მამაც. თუმცა ჰომეროსი არ ასახელებს მის მშობლებს, მაგრამ ეს იყო ჰერმესის ორეული, მისგან ისწავლა ქურდობა, გაიძვერობა, საგანთა გაუჩინარება და ისე შეცვლა, რომ პატრონი ვეღარ ცნობდა. შეეძლო ნებისმიერი სახის მიღება. ჭიდაობას ასწავლიდა ჰერაკლეს. შემდეგ ექალიის მეფეს ევრიტეს ჯოგი მოჰპარა და მეფემ ქურდობა ჰერაკლეს დასწამა, რასაც მოჰყვა ევრიტეს და მისი სამეფო ოჯახის ამოწყვეტა ჰერაკლესაგან. ხელთ იგდო ამინტორის ტყავის ქუდი, ტახის ეშვებით მორთული. გელოვანი ა., „მითოლოგიური ლექსიკონი“, თბილისი, 1983, გვ. 32 ვიკიწყაროში? არის ტექსტი 1911 Encyclopædia Britannica-ს სტატიებიდან თემაზე: ავტოლიკოსი ავტოლიკოსი — კლასიკური ენციკლოპედია
1028

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 1028 1028 (ათას ოცდარვა) წელი — იულიუსის კალენდრის ნაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ორშაბათი. ეს წელი არის XI საუკუნის მე-3 დეკადის მე-8 წელი. ბიზანტიელთა შემოსევა საქართველოში მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 1028. მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 1028. ექვთიმე მთაწმიდელი — ქართველი მთარგმნელი და სასულიერო მოღვაწე, ათონის სალიტერატურო სკოლის მამამთავარი, 1005-1019 ათონის ივერთა მონასტრის წინამძღვარი (დ.955) კონსტანტინე VIII - ბიზანტიის იმპერატორი საქართველო საქართველოს სამეფო : ბაგრატ IV, ძე გიორგი I-ისა - ერთიანი საქართველოს მეფე (1027 - 1072) კახეთის სამთავრო : კვირიკე III - კახეთის ქორეპისკოპოსი (1010-1029) თბილისის საამირო : ჯაფარ III იბნ ალი - თბილისის ამირა (1012-1045) საქართველოს ეკლესია : მელქისედეკ I - საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი (1012-1030) სამხრეთი კავკასია ანისის სამეფო : აშოტ IV - ანისის (შირაკის) მეფე (1020-1040) ვანანდის სამეფო : აბას II - ვანანდის (ყარსის) მეფე (984-1029) სიუნიკის სამეფო : სუმბატ II - სიუნიკის მეფე (1019-1070) სამხრეთ-დასავლეთი აზია ბიზანტიის იმპერია : რომან III - ბიზანტიის იმპერატორი (1028 - 1034) ღაზნევიდების სახელმწიფო : მაჰმუდ ღაზნევი - სულთანი (998-1030) ბაღდადის სახალიფო : ალ-ქადირი - ბაღდადის ხალიფა (991-1031) აღმოსავლეთი ევროპა კიევის რუსეთი : იაროსლავ I ბრძენი – დიდი მთავარი (1019-1054) პოლონეთი : მიეშკო II - პოლონეთის მეფე (1025-1031) დასავლეთი ევროპა საღვთო რომის იმპერია : კონრად II - იმპერატორი (1024-1039) და გერმანიის მეფე საფრანგეთი : რობერტ II - საფრანგეთის მეფე (996-1031) ინგლისი : კნუდ I დიდი - ინგლისის მეფე (1016-1035) წმინდა საყდარი : იოანე XIX - რომის პაპი (1024-1032)
ავტოქთონი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ავტოქთონი შეიძლება აღნიშნავდეს: ავტოქთონი — რაიმე ადგილის ძირძველი მოსახლეობა (იხ. აბორიგენები) ავტოხთონი — ატლანტიდის მეფე
სპერის ციხე

სპერის ციხე — საფორტიფიკაციო ნაგებობა ისტორიულ სამხრეთ საქართველოში — სპერში, დღევანდელი თურქეთის ტერიტორიაზე, ქალაქ ისპირში. შემორჩენილია ქართული და უცხოური წერილობითი წყაროებიდან, კარგად ცნობილი ციხეა (40°29'2.07"N; 40°59'47.10"E). რამდენიმე ტერასაზეა გაშენებული. ცენტრალურ ნაწილში დიდი ზომის ბაზილიკური ტაძრის ფრაგმენტებია. ციხის ზედა ნაწილში 1800-იან წლებში აგებული ჯამეა. ციხე რესტავრირებულია. ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2018 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები. კავკასიის უნივერსიტეტი. ISBN 978-978-9941-9639-1-9 Invalid ISBN.
მზის დაბნელება (1760 წლის 13 ივნისი)

მზის დაბნელება 1760 წლის 13 ივნისს — მზის სრული დაბნელება (2 (13) ივნისი, 1760), რომელმაც დასავლეთი საქართველოს ტერიტორია მოიცვა. აღნიშნული მზის დაბნელება მოხსენიებულია შემოქმედის გულანშიც: 1760 წელს აღდგომა (კვირა დღე) იყო ძვ. სტილით 26 მარტს, შესაბამისად ძვ. სტილით 2 ივნისი იყო პარასკევი. 1700 წლის 12 მარტიდან — 1800 წლის 12 მარტამდე პერიოდში, გრიგორიანულსა და იულიუსის კლაენდრებს შორის სხვაობა 11 დღეს შეადგენდა, შესაბამისად ძველი სტილით 2 ივნისი შეესაბამება გრიგორიანულ 13 ივნისს. Total Solar Eclipse of 1760 June 13 ↑ Бакрадзе Д., „Археологическое путешествие по Гурии и Адчаре“. СПб. ст. 153, 1878г.
მარსელ მარსო

მარსელ მარსო (ფრანგ. Marcel Marceau; ნამდვ. სახელი — მარსელ მანჟელი; დ. 22 მარტი, 1923, სტრასბურგი — გ. 22 ოქტომბერი, 2007, პარიზი) — ფრანგი მსახიობი-მიმი, პარიზის მიმების სკოლის დამაარსებელი. ამ ჟანრის ყველაზე განთქმული წარმომადგენელი მსოფლიოში. მას მიაკუთვნებენ მიმის ხელოვნების აღორძინებას მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ. Martin, Ben. Marcel Marceau: Master of Mime, Paddington Press (UK) Limited, 1978. ISBN 0-448-22680-4 Royce, Anya Peterson. Movement and Meaning: Creativity and Interpretation in Ballet and Mime, Indiana University Press, 1984. ISBN 0-253-33888-3 მარსელ მარსო — ბროდვეის ინტერნეტ მონაცემთა ბაზაში (IBDb) (ინგლისური) მარსელ მარსო კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში მარსელ მარსო — Find a Grave-ზე შესანიშნავი კარიერა" მარსელ მარსო დაარქივებული 2006-12-10 საიტზე Wayback Machine. Salon.com-ზე
ბადრი ბასიშვილი

ბადრი ბასიშვილი (დ. 20 იანვარი, 1977, სოფ. კეხვი, ახლანდ. ქურთის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი იურისტი და პოლიტიკური მოღვაწე. ღირსების ორდენი კავალერი (2013). 2004 წელს დაამთავრა „ლეგია და კომპანიას“ უნივერსიტეტის სამართალმცოდნეობის ფაკულტეტი. 2004-2005 წლებში საქართველოს პრეზიდენტის რწმუნებულის მრჩეველი, ქართულ-ოსური კონფლიქტის პრობლემების მოწესრიგების სამსახურის მრჩეველი; 2006–2008 წლებში ქურთის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს თავმჯდომარე; 2008-2012 წლებში საქართველოს მე-7 მოწვევის მაჟორიტარი დეპუტატი №85 ლიახვის საარჩევნო ოლქიდან (საარჩევნო ბლოკი „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსათვის“), პარლამენტის სპორტისა და ახალგაზრდულ საქმეთა კომიტეტის, რეგიონული პოლიტიკის, თვითმმართველობისა და მაღალმთიანი რეგიონების კომიტეტის, ტერიტერიული მთლიანობის აღდგენის საკითხთა დროებითი კომისიის წევრი. 2012-2013 წლებში შიდა ქართლში პრეზიდენტის რწმუნებულის მოადგილე. 2020 წლის 17 იანვრიდან 2020 წლის დეკემბრამდე იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ჩაანაცვლა ნიკა მელია), პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა“, აგრეთვე პარლამენტის აგრარულ საკითხთა კომიტეტის წევრი. 2020 წლის საპარლამენტო არჩევნებზე „ერთიანმა ნაციონალურმა მოძრაობამ“ და გაერთიანებულმა ოპოზიციამ „ძალა ერთობაშია“ გორი-კასპის საარჩევნო ოლქის მაჟორიტარობის კანდიდატად წარადგინა. მან ხმების 27,96% (20790) მიიღო და მეორე ადგილი დაიკავა. 2013: საქართველოს ღირსების ორდენი ბადრი ბასიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ბადრი ბასიშვილი — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი (მოძველებული / არქივი / ახალი არქივი) ბადრი ბასიშვილი Facebook-ზე ↑ 1.0 1.1 ჭანკოტაძე, კაპანაძე და ბასიშვილი ენმ-ის მაჟორიტარობის კანდიდატები არიან. netgazeti.ge (20 აგვისტო, 2020). ციტირების თარიღი: 22 აგვისტო, 2020. ↑ „ნაციონალურმა მოძრაობამ“ მაჟორიტარობის კანდიდატები წარადგინა. მთავარი არხი. mtavari.tv (2020-09-23). ციტირების თარიღი: 24 სექტემბერი, 2020. ↑ 2020 წლის 31 ოქტომბრის საქართველოს პარლამენტის არჩევნები. ცესკო. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-01-04. ციტირების თარიღი: 7 იანვარი, 2021.