laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ტოლოსა (ლეიტე)

ტოლოსა (ოფიციალურად ტოლოსის მუნიციპალიტეტი;სებ. Lungsod sa Tolosa; ტაგალ. Bayan ng Tolosa) ― მეხუთე კლასის მუნიციპალიტეტი ლეიტეს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 20 708 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 15 ბარანგაის. Philippine Census Information Local Governance Performance Management System დაარქივებული 2012-06-03 საიტზე Wayback Machine. ↑ 2020 Census of Population and Housing (2020 CPH) Population Counts Declared Official by the President — Philippine Statistics Authority, 2021. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107442757"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17067223"></a> ↑ Tolosa: Average Temperatures and Rainfall. Meteoblue. ციტირების თარიღი: 29 February 2020
ტუნგა (ლეიტე)

ტუნგა (ოფიციალურად ტუნგის მუნიციპალიტეტი;სებ. Lungsod sa Tunga; ტაგალ. Bayan ng Tunga) ― მეექვსე კლასის მუნიციპალიტეტი ლეიტეს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 7 656 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 8 ბარანგაის. Philippine Census Information Local Governance Performance Management System დაარქივებული 2012-06-03 საიტზე Wayback Machine. ↑ 2020 Census of Population and Housing (2020 CPH) Population Counts Declared Official by the President — Philippine Statistics Authority, 2021. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107442757"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17067223"></a> ↑ Tunga: Average Temperatures and Rainfall. Meteoblue. ციტირების თარიღი: 29 February 2020
ვილიაბა

ვილიაბა (ოფიციალურად ვილიაბის მუნიციპალიტეტი;სებ. Lungsod sa Villaba; ტაგალ. Bayan ng Villaba) ― მესამე კლასის მუნიციპალიტეტი ლეიტეს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 42 859 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 35 ბარანგაის. Philippine Census Information Local Governance Performance Management System დაარქივებული 2012-06-03 საიტზე Wayback Machine. ↑ 2020 Census of Population and Housing (2020 CPH) Population Counts Declared Official by the President — Philippine Statistics Authority, 2021. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107442757"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17067223"></a> ↑ Villaba: Average Temperatures and Rainfall. Meteoblue. ციტირების თარიღი: 29 February 2020
ოფურჩხეთის ნაეკლესიარი

ოფურჩხეთის ნაეკლესიარი — არქიტექტურული ძეგლი წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ოფურჩხეთში, მდინარე რიონის მარჯვენა სანაპიროზე. აგებულია შუა საუკუნეებში. ეკლესიიდან შემორჩენილია ჩრდილო-აღმოსავლეთის კედლის მცირე ფრაგმენტი. კედელს შემოცლილი აქვს საფასადე ქვები. კედლის შიდა სტრუქტურა ნაშენია დუღაბითა და ფლეთილი ქვით. ინტერიერის მხრიდან იკითხება ფილაქვებით ამოყვანილი ოთხკუთხა ფორმის საკურთხევლის ნიშა. ეკლესიას შემოუყვება ქვით ნაგები გალავანი.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 39384
გოდოგნის მთავარანგელოზთა ეკლესია

გოდოგნის მთავარანგელოზთა ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თერჯოლის მუნიციპალიტეტის სოფელ გოდოგანში. ეკლესია დღესდღეობით მთლიანად დანგრეულია, მის ადგილზე კი აშენებულია ახალი მცირე ზომის ეკლესია, რომელიც აშენებულია გასული საუკუნის 2000-იან წლებში. ეკლესიის მშენებლობის დროს თითქმის მთლიანად დაშალეს ძველი კედლები. ძველი ქვები დღესდღეობით ირგვლივაა მიმოფანტული. ზოგიერთი ქვისაგან გაკეთებულია დეკორაციული კედლები და ეკლესიის შესასვლელი თაღოვანი კარიბჭე. ძველი საფასადო ქვები კარგად გათლილია, ასევე კარგადაა გამოყვანილი თაღის მალები.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 19192
ბრიტანი ბერნსი

ბრიტანი ენ ბერნსი (ინგლ. Brittany Anne Byrnes; დ. 31 ივლისი, 1987) ავსტრალიელი მსახიობი. მისი გამორჩეული სამსახიობო როლი იყო შარლოტა უოტსფორდი, სერიალში – H 2 O: უბრალოდ დაამატე წყალი. ბერნსი დაიბადა ავსტრალიაში და ოთხი წლის ასაკიდან სწავლობდა ცეკვას „Bradshaw Dancers Performing Arts Academy“-ში. იგი საშუალო სკოლის წლებში სწავლობდა ტერა სანქტას კოლეჯში, კვაკერს ჰილში, სიდნეის გარეუბანში. მსახიობობა შვიდი წლის ასაკიდან დაიწყო, როცა პირველი როლი მიენიჭა ფილმში „Babe“. მოგვიანებით მას მისცეს მთავარი როლი სატელევიზიო ფილმში – „When Good Ghouls Go Bad“. მისი ბოლო როლი იყო, შარლოტა უოტსფორდი, Network Ten- ის სერიალში: H 2 O: უბრალოდ დაამატე წყალი. ბირნსის პირველი თეატრალური როლი იყო Babe-ში, სადაც მან განასახიერა ჰოგეტის შვილიშვილი. მას შემდეგ მან ითამაშა ისეთ ფილმებში, როგორიცაა: „Little Oberon“, „Mermaids“ და „Swimming Upstream“. ბირნსი ასევე მონაწილეობდა უამრავ სატელევიზიო შოუში, მათ შორის Beast Master, All Saints და ავსტრალიური სერიალის (H 2 O: უბრალოდ დაამატე წყალი) მეორე სეზონში, როგორც ახალი ქალთევზა – შარლოტა უოტსფორდი. 2005 წელს ბრიტანი იყო ნომინირებული AFI Award-ზე (ახალგაზრდა მსახიობის ჯილდო) მისი როლის შესრულებისთვის „Little Oberon“-ში. 2008 წელს იგი კვლავ იყო ნომინირებული AFI Award-ზე (საუკეთესო მეორეხარისხოვანი მსახიობი ქალი სატელევიზიო დრამაში) მისი შესრულებისთვის სერიალში „H 2 O: უბრალოდ დაამატე წყალი“. ბრიტანი ბერნსი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში "Brittany Byrnes". Film.it (in Italian). "Australian Film Institute Awards". Australiantelevision.net. 2008. Retrieved 13 October 2011. "About Brittany" დაარქივებული 2020-03-04 საიტზე Wayback Machine. . Brittany Byrnes. Retrieved 17 September 2019.
ნაურსაბა-ტანის ნამოსახლარი

ნაურსაბა-ტანის ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ კაზლარში. განეკუთვნება ძვ. წ. X-VI საუკუნეებს. ჩრდილოეთის მხრიდან მას, სურათებზე ეტყობა სამი სათავდაცვო არხი, სამხრეთის მხრიდან კი მხოლოდ ერთი. ნამოსახლარის ნაწილი თითქოს ორ ნაწილადაა გაყოფილი, ერთი შედარებით მომცრო დასავლეთის კიდეზე მდებარეობს, ხოლო მეორე აღმოსავლეთისაკენ. ორივე არეალში ჩანს ნაგებობების ბუდობები. აღმოსავლეთის მხრიდან თითქოს კიდევ ერთი არეალია თხრილით შემოსაზღრული, რომელზეც ნაგებობის კვალი არ იკვეთება.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 39256
რაჭისუბნის ეკლესია

რაჭისუბნის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის სოფელ რაჭისუბანში. აგებულია IV-IX საუკუნეებში. ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია ნატეხი ქვით დუღაბზე. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. აღმოსავლეთ კედელში მაღალი თაღოვანი სარკმელია. ეკლესია ნაწილობრივაა შემორჩენილი: ჩამონგრეულია კამარა, კონქი და კედლების ზედა ნაწილი. კედლები დაფარულია სუროთი.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 38156
ტუნბრიგენის ჰიმენოფილუმი

ტუნბრიგენის ჰიმენოფილუმი (ლათ. Hymenophyllum tunbrigense) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე. ძაფისებური, მხოხავი, ძლიერ დატოტვილი ფესურა აქვს. ნორჩი ფესურა დაფარულია მოყავისფრო ბეწვებით, ასაკოვანი შიშველია. ფოთოლი ორჯერფრთისებრია, 2–5 სმ სიგრძისა. ისევე, როგორც ყველა სხვა გვიმრა, მრავლდება სპორებით. სპორები წარმოიქმნება სპორანგიუმებში, რომელთა ჯგუფები — სორუსები ფოთლის ზედა ნაწილის ნაკვთთა კიდეებზე სხედან. სპორები ვითარდება აგვისტოში. იშვიათი მცენარება. საქართველოში გავრცელებულია აჭარაში, ზღვის დონიდან 100–700 მ-ის ფარგლებში. იზრდებიან ტენიან, ხავსით დაფარულ კლდეებსა და ლოდებზე. შეტანილია საქართველოს წითელ წიგნში (1982 წ.). მისი პოპულაციები დაცულია მტირალას ეროვნულ პარკში. Hymenophillum-ის გვარის 20-ზე მეტი (სხვა მონაცემებით, 300) სახეობა გავრცელებულია დედამიწის ორივე ნახევარსფეროს ტროპიკულ სარტყელში. საქართველოში მხოლოდ ეს სახეობაა. ფოთლები ილუსტრაცია დავით ქიქოძე, მაია თავართქილაძე, თეიმურაზ სვანიძე., საქართველოს მცენარეები. საველე მეგზური, თბ., 2007. — გვ. 14.
სამეფო გვიმრა

სამეფო გვიმრა (ლათ. Osmunda regalis) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარეა. მოკლე, მსხვილი და დატოტვილი ფესურა აქვს. ფოთოლი ორჯერფრთისებრია, ძალიან დიდი – 1-1,5 მ-მდე – სიგრძისა. სორუსები ფოთლის ზედა ნაწილის ნაკვთების ორივე მხარეზე სხედან. სპორები ვითარდება მაის-ივნისში. იშვიათი მცენარეა. საქართველოში გავრცელებულია აფხაზეთში, სამეგრელოში, გურიასა და აჭარაში. იზრდება კოლხეთის დაბლობის ჭაობიან ტყეებსა და ჭაობებში. მისი პოპულაციები დაცულია კოლხეთის ეროვნულ პარკსა და ქობულეთის სახელმწიფო ნაკრძალში. Osmunda-ს გვარის 12-13 სახეობა გავრცელებულია დედამიწის ორივე ნახევარსფეროს ზომიერ სარტყელსა და ტროპიკული სარტყლის მთებში. საქართველოში მხოლოდ ეს სახეობაა. ფოთლები თესლები ილუსტრაცია დავით ქიქოძე, მაია თავართქილაძე, თეიმურაზ სვანიძე., საქართველოს მცენარეები. საველე მეგზური, თბ., 2007. — გვ. 16.
ზიდჰარტა

ზიდჰარტა — გერმანელ-შვეიცარიელი მწერლის ჰერმან ჰესეს (1877-1962 წწ.) ნოველა. დაიწერა 1919-1922 წლებში. წიგნი დაიწერა გერმანულ ენაზე, მარტივი, ლირიკული სტილით. იგი გამოიცა 1951 წელს და გავლენიანი გახდა 1960-იან წლებში. ჰერმან ჰესემ მისი პირველი ნაწილი რომან როლანს მიუძღვნა, ხოლო მეორე ნაწილი ვილჰემ გუნდერტს, მის ბიძაშვილს. რომანში აღმოსავლური სულიერი სამყაროს სიყვარული და სიღრმისეული ცოდნა ჩანს. ავტორის მიზანია მოძებნოს და მიაკვლიოს იმას, რაც ყველა რელიგიას ერთმანეთთან აერთიანებს. „ზიდჰარტა“ ლეგენდაა ახალგაზრდა კაცზე, რომელიც ცდილობს, ჩასწვდეს სიცოცხლის არსს და მიაღწიოს სრულყოფილებას. ზიდჰარტა, ბრაჰმანის პატივსაცემი ვაჟი, ოჯახთან ერთად ცხოვრობს ძველ ინდოეთში. სოფელში ყველა მოელის, რომ მამის მსგავსად წარმატებული ბრაჰმანი იქნება. მაგრამ მას უფრო მეტის შეცნობის სურვილი აქვს. ზიდჰარტას აზრით, ცოდნის გადმოცემა შეუძლებელია სწავლებით, მაგრამ მიღება შესაძლებელია პირადი გამოცდილებით. ამიტომ გადაწყვეტს, დამოუკიდებელი ცხოვრების გზას დაადგეს. მეგობარ გოვინდასთან ერთად მიდის სახლიდან და იწყებს თავგადასავლებითა და ძიებით სავსე ცხოვრებას. „სიცოცხლე და სიკვდილი, სიხარული და მწუხარება, სიკეთე და ბოროტება მარადიული ერთიანობის ნაწილია და ეს ყველაფერი აუცილებელია ცხოვრების მნიშვნელობის გასაგებად“, ასე ჭვრეტს ცხოვრების ერთიანობას ზიდჰარტა. საბოლოოდ ის მიაღწევს სრულყოფილებას, ნირვანას, რომლის მოპოვებაც ახალგაზრდობაში სურდა. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ზიდჰარტა ვიკიციტატაში არის გვერდი თემაზე: ზიდჰარტა Full texts of Siddhartha in German and English translation from Project Gutenberg ზიდჰარტა
თორნიკე ქურდაძე

თორნიკე ქურდაძე (დ. 8 ივლისი, 1968, თბილისი — გ. 16 ოქტომბერი, 1994, ცხინვალის რეგიონი) — აფხაზეთის ომის მონაწილე, მაშველთა კორპუსის ოპერატიული სამმართველოს უფროსი, ვახტანგ გორგასლის II ხარისხის ორდენით დაჯილდოებული (1993 წელს ტამიშის ოპერაციის წარმატებით შესრულების გამო). თორნიკე ქურდაძე დაიბადა 1968 წლის 8 ივლისს, ქალაქ თბილისში, მან დაამთავრა თბილისის 115 საჯარო სკოლა, სწავლობდა თბილისის მართვის ინსტიტუტში იურიდიულ ფაკულტეტზე, საქართველოში საომარი მოქმედებების დროს, 1992-1993 წლებში მონაწილეობდა ოჩამჩირეში განთავსებული  საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს 24 - ბრიგადის, შტაბის მიერ დაგეგმილ სხვადასხვა სამხედრო ოპერაციებში, ერთ-ერთი სამხედრო დანაყოფის მეთაურის რანგში, 1993 წლის ივლისში ოჩამჩირის რაიონის სოფელ ტამიშთან, "პიტომნიკის" ტერიტორიაზე ბლოკირებულ რუსული დესანტის განადგურების წარმატებით დასრულებისთვის, სახელმწიფო მეთაურის მიერ დაჯილდოებული იყო ვახტანგ გორგასლის II ხარისხის ორდენით. ომის შემდეგ დაინიშნა საქართველოს მაშველთა კორპუსის ოპერატიული სამართველოს უფროსად სადაც მუშაობდა გარდაცვალებამდე. 1994 წლის  16-ოქტომბერს ქ. ცხინვალის შესასვლელთან მასზე ოსმმა სეპარატისტებმა განახორციელეს თავდასხმა მიიღო მრავლობითი სიცოცხლისთვის შეუთავსებელი ჭრილობები გარდაიცვალა 17-ოქტომბერს 26 წლის ასაკში. დაკრძალულია თბილისში საბურთალოს-საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში. 1994 წლის სტატია გაზეთ "საქართველოს რესპუბლიკა"-დან თორნიკე ქურდაძის შესახებ
ჰიბისკუსი

ჰიბისკუსი (ლათ. Hibiscus) — მცენარეთა გვარი ბალბისებრთა ოჯახისა. ბალახები, ბუჩქები და მცირე ზომის ხეებია. ფოთლები მორიგეობით განლაგებული, ოვალური, ზოგჯერ დაკბილული ან დანაკვთული, შიშველი და მბზინვარეა. ყვავილები ორსქესიანი, მარტოული (ფოთლის იღლიაში), გრძელყუნწიანია, იშვიათად შეკრებილია მტევანში ან საგველაში, ფერად შეიძლება იყოს ყვითელი, წითელი, თეთრი ან მოცისფრო, ყავისფერი ლაქებით. ნაყოფი ხუთბუდიანი კოლოფია. ცნობილია 250–300 სახეობა. გავრცელებული არიან ტროპიკებში, სუბტროპიკებსა და ნაწილობრივ ზომიერ სარტყლებში. საქართველოში ორი სახეობაა — H. ponticus, რომელიც ქვეყნის ენდემია, და საათა (H. trionum), ერთწლოვანი მცენარე ყვითელი ყვავილებით; იზრდება ველების კლდეებზე, მდინარეებისა და ტბების ნაპირებზე, კენჭნარზე და ნათესებში (როგორც სარეველა). გვარის წარმომადგენლებს შორისაა ბოჭკოვანი მცენარეები (კენაფი, H. cannabinus), რომლებიც სატომრის, ბრეზენტისა და ჭილოფის დასამზადებელ უხეშ ბოჭკოს იძლევა. ადრე ამ გვარში შედიოდა ბამი (H. esculentus), რომლის ნაყოფი მოუმწიფებელ მდგომარეობაშია საჭმელად ვარგისი, გაშენებულია სამხრეთ აზიაში. როზელას (H. sabdariffa) ყვავილების გამხმარი ჯამები, რომლებიც ვიტამინებისა და მიკროელემენტების კომპლექსს შეიცავს, გამოიყენება წითელი ფერის მქონე მომჟავო სასმელის („წითელი ჩაი“) მისაღებად, ის ამაღლებს ორგანიზმის სასიცოცხლო ძალებს. მრავალი ჰიბისკუსი დეკორატიული მცენარეა (ჩინური ტუხტი, H. rosa-sinensis; ხეტუხტი, Н. syriacus; აგრეთვე მათი მრავალი ჰიბრიდული ჯიში). ↑ hibiscus — ინგლისურ-ქართული ბიოლოგიური ლექსიკონი. ↑ 2.0 2.1 Головкин Б. Н. Гибискус // Большая российская энциклопедия. т. 7. — М., 2007. — стр. 55. ↑ დავლიანიძე მ., ღვინიაშვილი ც., მუყბანიანი მ. და სხვ., საქართველოს ფლორის ნომენკლატურული ნუსხა, თბ.: „უნივერსალი“, 2018. — გვ. 195, ISBN 978-9941-26-391-0.
ტატანისის წმინდა გიორგის ეკლესია

ტატანისის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ახალციხის მუნიციპალიტეტის სოფელ ტატანისში. აგებულია შუა საუკუნეებში. ეკლესია ახალი აღდგენილია. კედელში ორნამენტირებული ქვებია ჩატანებული, ეკლესიის გარშემო გვხვდება სვეტის ბაზა და საფლავის ქვები. მის გარეთ რამდენიმე მეტრში აშენებულია გაურკვეველი დანიშნულების მცირე ზომის ნაგებობა.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 39327
ლელოვანის მეჩეთი

ლელოვანის მეჩეთი — არქიტექტურული და საინჟინრო ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლელოვანში. აგებულია შუა საუკუნეებში. მეჩეთი მდებარეობს, სოფლის ცენტრში. ის ბოლო წლებშია დანგრეული, შემორჩენილია ჩრდილოეთის და აღმოსავლეთის კედელი, სადაც არის მოხატული მიჰრაბი (ნიში). ჩრდილოეთის კედელთან გვხვდება ქვა ქართული წარწერით.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 39317
ფილიპე შარაძე

ფილიპე შარაძე (დ. 1897, მელექედურში — გ. 12 აპრილი, 1968) — ქართველი პოლიტიკოსი, ჟურნალისტი. დაიბადა სასულიერო პირის ოჯახში. მისი ბაბუა, გურიელების კარის მღვდელი, სოფიო გურიელს ახლდა თან ტრაპიზონში გადახვეწილობისას. 1914 წლიდან ფილიპე შარაძე გაწევრიანდა არალეგალურ ახალგაზრდა სოციალისტ–ფედერალისტთა ორგანიზაციაში, რომელმაც თვალსაჩინო როლი ითამაშა ქართველ მოსწავლე–ახალგაზრდობაში ეროვნულ–რევოლუციური შეგნების გავრცელების საქმეში. 1917 წლის აპრილში ამ ორგანიზაციის პირველ თავისუფალ კონფერენციაზე ფილიპე შარაძე მის ერთ–ერთ ხელმძღვანელად აირჩიეს. თბილისის უნივერსიტეტში შესვლისთანავე იგი სტუდენტთა მოძრაობის ხელმძღვანელი ორგანოს წევრი გახდა და მისთვის დამახასიათებელი თავდადებითა და ენთუზიაზმით მონაწილეობა მიიღო საქართველოს დამოუკიდებლობის დაცვისათვის გადახდილ ყველა ბრძოლაში. ფილიპე შარაძე აქტიური მონაწილეა 1924 წლის საყოველთაო სახალხო ამბოხებისა — აჭარის კომიტეტის მიერ იგი ცენტრთან მოკავშირედ იყო დანიშნული. 1925 წლიდან ფილიპე შარაძე ემიგრაციაში გაიხიზნა და საფრანგეთის ქართულ კოლონიას შეუერთდა. მოღვაწეობდა პარიზში გამომავალ უცხოეთში მყოფ სოციალისტ–ფედერალისტების კომიტეტის პერიოდულ ჟურნალ „სახალხო საქმეში“ (1926–1935). სტატიებიდან აღსანიშნავია: „ქართველი ახალგაზრდობა“ („სახალხო საქმე“, პარიზი, 1926, N1). „ორი სურათი“ — გიორგი ლასხიშვილი და გიორგი რცხილაძე („სახალხო საქმე“, ბუენოს–აირესი, 1952) და სხვა. განსაკუთრებით ყურადსაღებია ფილიპე შარაძის მოგონება „ჩემი დღიურიდან“, რომელიც 1961 წელს გამოქვეყნდა ჟურნალში „ჩვენი დროშა’(N35, პარიზი) და მოგვითხრობს 1921 წლის თებერვლის ტრაგიკულ ამბებზე, კერძოდ, თუ როგორ შეხვდა უნივერსიტეტის სტუდენტობა და მათი სულიერი მამა — ივანე ჯავახიშვილი მეთერთმეტე არმიის შემოჭრას დამოუკიდებელი საქართველოს საზღვრებში. სამსონ ფირცხალავას მსგავსად, ფილიპე შარაძეც ყოველგვარი გასამრჯელოს გარეშე ქართულ ენას ასწავლიდა ემიგრაციაში დაბადებულ ქართველთა ახალ თაობას. დაკრძალულია ლევილის ქართველთა სასაფლაოზე. შარაძე, გურამ. ქართული ემიგრანტული ჟურნალისტიკის ისტორია, ტ. 1, თბ., 2001, გვ. 377–379 ფილიპე შარაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
კავკასიური იორდასალამი

კავკასიური იორდასალამი (ლათ. Paeonia caucasica) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარეა. მისი სიმაღლე 1 მ-ს აღწევს. აქვს ძლიერ გახევებული დატოტვილი ფესურა. ფოთოლი დაყოფილია ფართო ნაკვთებად. ყვავილი მეწამულია, ჩვეულებრივ ფართოდ გაშლილი. მტვრიანები ყვითელია, მათი ძაფები – მეწამული. ნაყოფი ფოთლურაა, მოყვითალო-მონაცრისფროდ შებუსული. თესლი წითელი ან მოწითალოა. მომწიფებული ნაყოფი დანაოჭებულია. ყვავილობს აპრილ-მაისში, ნაყოფი მწიფდება ივლისში. გავრცელებულია თითქმის მთელ საქართველოში, იზრდება მთისწინებიდან მთის შუა სარტყლამდე, ტყეებსა და ტყისპირებზე, ბუჩქნარებში. Paeonia-ს გვარის 40-მდე სახეობა გავრცელებულია ევრაზიის ზომიერ და სუბტროპიკულ სარტყლებში, ჩრდ. ამერიკაში, ჩრდ. ამერიკის დასავლეთ ნაწილში. საქართველოში 9 სახეობაა. ყვავილი ფოთლები დავით ქიქოძე, მაია თავართქილაძე, თეიმურაზ სვანიძე., საქართველოს მცენარეები. საველე მეგზური, თბ., 2007. — გვ. 116.
ცის ფოლიო

ცის ფოლიო ან კავკასიური ფოლიო (ლათ. Scabiosa caucasica) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარეა. 20-60 სმ სიმაღლის, დაუტოტავი ან მცირედ დატოტვილი ღერო აქვს. ფესვთანური ფოთლები წაგრძელებულ-ლანცეტურია ან უფრო იშვიათად ფართოლანცეტური, მთლიანი ან ზოგჯერ ფრთისებრ-დანაკვთული. ღეროსეული ფოთლები ფრთისებრ-დანაკვთულია. ყვავილები შეკრებილია 3.5-6 სმ დიამეტრის მომრგვალო ყვავილებად. ყვავილედის გარეთა ყვავილები კაშკაშა ლურჯია, შიგნითა – ცისფერი, იშვიათად თეთრი. ყვავილედის ქვედა უმეტესი ნაწილი დაფარულია საბურვლით, რომლის ფოთოლაკები ლანცეტურია. გავრცელებულია საქართველოს თითქმის ყველა მხარეში, მთის ზედა, სუბალპურ და ალპურ სარტყლებში. ამ სარტყლების ნაირბალახოვანი მდელოების, აგრეთვე სამხრეთ საქართველოს მთის ვაციწვერიანი სტეპის ერთ-ერთი დამახასიათებელ სახეობაა. Scabiosa-ს გვარის თითქმის 100 სახეობა გავრცელებულია ევრაზიასა და აფრიკაში. საქართველოში 15 სახეობაა. დავით ქიქოძე, მაია თავართქილაძე, თეიმურაზ სვანიძე., საქართველოს მცენარეები. საველე მეგზური, თბ., 2007. — გვ. 68.
ვარდგინეთის წმინდა გიორგის ეკლესია

ვარდგინეთის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვარდგინეთში. აგებულია XVI-XVIII საუკუნეებში. ეკლესია დარბაზულია, ნაშენია მომწვანო ფერის ადგილობრივი ჯიშის სხვადასხვა ზომის ქვებით. ინტერიერი: აღმოსავლეთით ნახევარ წრიული აბსიდაა, ცენტრში სარკმელით(ამჟამად ამოქოლილია). აბსიდის ჩრდილოეთ ნაწილში სწორკუთხა ნიშია, სამხრეთით ორი, დიდი და პატარა ნიში. სარკმლის ზედა ნახევრის დონეზე კედელი მორღვეულია. ცენტრში ტრაპეზის ქვაა. გრძივი კედლები ნახევარ სიმაღლეზეა გადარჩენილი. ორივე კედელი ყრუა. დასავლეთ კედლის ცენტრში სწორკუთხა შესასვლელია. ეკლესია გადახურულია ხის კარკასზე დალაგებული სახურავით. ფასადებიდან მხოლოდ დასავლეთის ფასადი აქვს. დანარჩენი ფასადები აღმოსავლეთ ფასადი თითქმის მთლიანად და სამხრეთ და ჩრდილოეთ ფასადები ნაწილობრივაა დაფარული ფერდობიდან მოზღვავებული მიწით. ფასადებზეც იგივე მასალაა გამოყენებული, რაც ინტერიერში. ეკლესიის ირგვლივ მრავლადაა ნაგებობების კვალი სავარაუდოდ კელიებია.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 35037
ბენიან-ბეგონის ელიას ეკლესია

ბე ბენიან-ბეგონის ელიას ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბენიან-ბეგონში. აგებულია შუა საუკუნეებში. ნაეკლესიარი მდებარეობს სანიავოს ქედის ჩრდილოეთით, ხადის ხეობისა და ლაკათხევის გამყოფ მაღალ ქედზე, სონჩოს მთაზე, ზღვის დონიდან 2567,5 მეტრის სიმაღლეზე. სალოცავი მცირე ზომის დარბაზული ნაგებობაა. მიმართულია დასავლეთ-აღმოსავლეთ ღერძზე. შესასვლელი ღიობი გაჭრილია დასავლეთ ფასადზე ცენტრალურ ნაწილში. ეკლესიის გადახურვა ჩაქცეულია. ეკლესიის გარე ზომებია 2,90x4,10 მ.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 38220
ოხერა (ნასოფლარი)

ოხერა — ნასოფლარი ახალციხის მუნიციპალიტეტ სოფელ მინაძესთან. ნასოფლარი ოხერა მდებარეობს მდინარე ურავლის მარცხენა მხარეს მაღალ გორაზე. ოხერას წმინდა გიორგის ეკლესიის მიმდებარედ. ეკლესიამდე მისასვლელი გზით ჩანს კულტურული ფენა და დიდი ზომის რიყის ქვით ნაგები კედლის ნაშთი. იქვე ჭრილის გაყოლებაზე ჩამოშლილ მიწაში გვხვდება დიდი რაოდენობით კერამიკული მასალა.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 39322
ზემო ჯოჭოს ეკლესია

ზემო ჯოჭოს ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ჯოჭოში. აგებულია შუა საუკუნეებში. გათხრების შედეგად აღმოჩნდა მცირე ზომის დარბაზული ტიპის ეკლესიის ნანგრევები რომელიც საძირკვლის ბოლომდეა მონგრეული. შემორჩენილია დასავლეთის, ჩრდილოეთის, და აღმოსავლეთის კედლის ნაშთები. ეკლესის აფსიდა კედელშია ჩასმული. ნაგებობას სამხრეთით და დასავლეთით ჰქონდა შესასვლელები. იგი ეკლესიის ძირი კარგადაა დაცული.ნაგებია გვერდებჩამოსწორებული კირქვის ქვებით. დაცულია სამი რიგი. საძვალეს ჰქონია ერთადერთი შესასვლელი ჩრდილო-დასავლეთ კუთხეში. მინაშენის გათხრებმა გვიჩვენა, რომ სხვადასხვა დროს 21 მიცვალებული ყოფილა ჩასვენებული. ჩანს, რომ საძვალე ფუნქციონირებდა მე-XI საუკუნიდან მე-XVI -XVII საუკუნეებამდე, ამ რეგიონში ოსმალთა გამოჩენამდე.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 26118
უფა

უფა (რუს. Уфа́; ბაშკ. Өфө; თათრ. Ufa, Öfä; ჩუვაშ. Ӗпхӳ) — ბაშკირეთის (ბაშკორთოსტანი) დედაქალაქი, რუსეთი. 2017 წლის მდგომარეობით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 1,115,560 ადამიანს. უფა დასავლეთ ურალის ერთ-ერთი ინდუსტრიული ცენტრია და მდინარეების ბეალაია და უფას შესართავთან მდებარეობს. ქალაქი პირველად მოხსენიებულია ციხე-სიმაგრის სახით 1574 წელს, რომელიც ივანე IV-ის ბრძანებით ააგეს და თავდაპირველად მისი ადგილმდებარეობის სახელი „ტურა-ტაუ“ ერქვა. ქალაქს „უფა“ (თურქ. „მცირე“) ადგილობრივი მოსახლეობა უწოდებდა და შერჩა კიდეც. 1802 წელს უფა ბაშკირეთის მთავარი ქალაქი გახდა. 2010 წლის აღწერის მიხედვით, ქალაქის მოსახლეობის ეთნიკური შემადგენლობა იყო შემდეგი: ასევე არიან: სომხები (2,822 ადამიანი), გერმანელები (2,213 ადამიანი), ებრაელები (2,082 ადამიანი) და აზერბაიჯანელები (2,075 ადამიანი). ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: უფა ↑ http://bashenc.online/ru/articles/80047/ ↑ Большая российская энциклопедия. Электронная версия — Большая российская энциклопедия, 2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q114716001"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a> ↑ Рихтер Д. И., Селиванов А. Ф. Уфа, город // Энциклопедический словарь — СПб: Брокгауз — Ефрон, 1902. — Т. XXXV. — С. 87–89. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q656"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q602358"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q23892978"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q24501295"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19908137"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q4413678"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q4394921"></a> ↑ http://bashenc.online/ru/articles/52151/ ↑ http://bashenc.online/ru/articles/53028/ ↑ Ethnic composition of population of the Republic of Bashkortostan (according to the All-Russia population census of 2002). Statistical handbook. Bashkortostanstat. Ufa. p. 198
ანაავანი

ანაავანი (ოფიციალურად ანაავანის მუნიციპალიტეტი;სებ. Lungsod sa Anahawan; ტაგალ. Bayan ng Anahawan) ― მეხუთე კლასის მუნიციპალიტეტი სამხრეთ ლეიტეს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 8 429 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 14 ბარანგაის. Anahawan Profile at PhilAtlas.com Philippine Census Information Local Governance Performance Management System ↑ 2020 Census of Population and Housing (2020 CPH) Population Counts Declared Official by the President — Philippine Statistics Authority, 2021. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107442757"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17067223"></a> ↑ Anahawan, Southern Leyte : Average Temperatures and Rainfall. Meteoblue. ციტირების თარიღი: 6 January 2019
ბონტოკი (სამხრეთი ლეიტე)

ბონტოკი (ოფიციალურად ბონტოკის მუნიციპალიტეტი;სებ. Lungsod sa Bontoc; ტაგალ. Bayan ng Bontoc) ― მეოთხე კლასის მუნიციპალიტეტი სამხრეთ ლეიტეს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 29 799 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 40 ბარანგაის. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ბონტოკი (სამხრეთი ლეიტე) Official Website of Bontoc, Southern Leyte Philippine Census Information Local Governance Performance Management System ↑ 2020 Census of Population and Housing (2020 CPH) Population Counts Declared Official by the President — Philippine Statistics Authority, 2021. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107442757"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17067223"></a> ↑ Bontoc, Southern Leyte : Average Temperatures and Rainfall. Meteoblue. ციტირების თარიღი: 6 January 2019.
ინუნანგანი

ინუნანგანი (ოფიციალურად ინუნანგანის მუნიციპალიტეტი;სებ. Lungsod sa Hinunangan; ტაგალ. Bayan ng Hinunangan) ― მესამე კლასის მუნიციპალიტეტი სამხრეთ ლეიტეს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 29 149 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 40 ბარანგაის. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ინუნანგანი Hinunangan Profile at PhilAtlas.com Philippine Census Information Local Governance Performance Management System დაარქივებული 2012-05-30 საიტზე Wayback Machine. ↑ 2020 Census of Population and Housing (2020 CPH) Population Counts Declared Official by the President — Philippine Statistics Authority, 2021. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107442757"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17067223"></a> ↑ Hinunangan, Southern Leyte : Average Temperatures and Rainfall. Meteoblue. ციტირების თარიღი: 6 January 2019