მომწვანო-წითური აბლაბუდიანი სოკო

მომწვანო-წითური აბლაბუდიანი სოკო (ლათ. Cortinarius rufo-olivaceus) — სოკოს სახეობა აბლაბუდიანი სოკოების გვარისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკას (კანადა). ერთი წყარო მას საჭმელ სოკოდ თვლის, მეორე წყარო კი — არასაჭმელად. იზრდება კირიან და თიხიან ნიადაგზე ფოთლოვან და შერეულ ტყეებში, ზაფხულიდან შემოდგომამდე. სოკო პირველად აღწერა გერმანელმა მიკოლოგმა კრისტიან ჰენდრიკ პერსონმა 1801 წელს როგორც Agaricus rufo-olivaceus. მიმდინარე ბინომინალური სახელწოდება მიანიჭა შვედმა მიკოლოგმა ელიას მაგნუს ფრისმა 1838 წელს. სამეცნიერო სინონიმები: Agaricus rufoolivaceus Fr., 1821basionym Agaricus rufoolivascens Pers., 1801 Myxacium rufoolivaceum (Fr.) P.Kumm., 1871 Phlegmacium rufoolivaceum (Fr.) Wünsche, 1877 ქუდის დიამეტრი — 7-10 სმ, ნორჩობაში ნახევარსფეროსებრია, შემდგომში — ამობურცული ან ბრტყელი, ლორწოვანია, აბლაბუდისებრი საბურველით. ნორჩობაში იასამნისფერია, შემდეგ — წითელ-ყავისფერი. ახასიათებს იასამნისფერი შეფერილობის კიდეები, რომელიც თანდათან ვარდისფერდება. ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, კბილით დაღმავალი. ნორჩობაში ზეთისხილისფერია ან იასამნისფერი, ხშირად ორივე ფერის, ასაკთან ერთად ყავისფერდება, თუმცა კიდეებთან ხშირად იტოვებს იასამნისფერ შეფერილობას. რბილობი — იასამნისფერი, შუაში — მოყვითალო, მჟავე-მომწარო გემოთი, განსაკუთრებული სუნის გარეშე. ფეხის სიგრძე — 5-11 სმ, სიგანე — 1,2-1,8 სმ, ძირში ბოლქვივით გამსხვილებული, ფეხის უმეტესი ნაწილი იასამნისფრად არის შეფერილი, ქვედა ნაწილი ღვინისფერ-წითელია. სპორების ფხვნილი — ჟანგისფერ-ყავისფერი. სპორები — 10,5-14×6-8 მკმ, ნუშისებრი, მეჭეჭებიანი ზედაპირით. გავრცელების არეალი მოიცავს ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკას, კერძოდ, ბრიტანეთის კოლუმბიას (კანადა). იშვიათი სოკოა, შესულია ევროპის ზოგიერთი ქვეყნის წითელ წიგნში. როგორც წესი იზრდება საკმაოდ დიდ ჯგუფებად შედარებით თბილ რეგიონებში, უპირატესად კირიან და თიხიან ნიადაგზე, ფოთლოვან და შერეულ ტყეებში მუხისა და წიფლის ქვეშ, ზაფხულიდან შემოდგომამდე. ილუსტრაცია მომწვანო-წითური აბლაბუდიანი სოკო Index Fungorum-ზე (ინგლისური) მომწვანო-წითური აბლაბუდიანი სოკო MycoBank-ზე (ინგლისური) ↑ Bisby F.A., Roskov Y.R., Orrell T.M., Nicolson D., Paglinawan L.E., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., Baillargeon G., Ouvrard D. (red.) (16 mars 2011). ”Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.”. Species 2000: Reading, UK. Läst 24 september 2012. ↑ 2.0 2.1 Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1. ↑ Нездойминого Э. Л. Семейство паутинниковые / отв. ред. М. А. Бондарцева. — СПб.: Наука, 1996. — С. 76. — 408 с. — (Определитель грибов России: Порядок агариковые. Вып. 1). ↑ E.M. Fries (1838) , In: Epicr. syst. mycol. (Upsaliae):268 ↑ Cortinarius rufoolivaceus. Discover Life. ციტირების თარიღი: 21 მარტი, 2022. ↑ Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5. ↑ E. Garnweidner. Cortinarius rufoolivaceus Fr.. Pilze am Ammersee. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-09-24. ციტირების თარიღი: 2014-07-18. ↑ ნახუცრიშვილი ივ., საქართველოს სოკოები / რედ. და თანაავტ. არჩ. ღიბრაძე, თბ.: „ბუნება პრინტი“ და საქართველოს ბუნების შენარჩუნების ცენტრი, 2006. — გვ. 191, ISBN 99940-856-1-1.