laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ტიტანიკი (ფილმი)

ტიტანიკი — 1997 წლის ამერიკული ფილმი, რომლის რეჟისორია ჯეიმზ კამერონი. ფილმში წარმოდგენილია გამოგონილი ისტორია გემ ტიტანიკის მგზავრების, ჯეკ დოუსონისა და როუზ დევიტ ბიუკეიტერის შესახებ, რომელთა როლებს ასრულებენ ლეონარდო დიკაპრიო და კეიტ უინსლეტი. 2012 წელს ეკრანებზე გამოვიდა ფილმის 3D ვერსია. მიუხედავად იმისა, რომ ძირითადი სიუჟეტური ხაზი გამოგონილია, ფილმის პერსონაჟების ნაწილი აღდგენილია რეალური პიროვნებების მიხედვით, ხოლო კამერონის ხედვით, ტიტანიკის ტრაგედიის ფონზე სიყვარულის ისტორია უფრო მიმზიდველი იქნებოდა მაყურებლისათვის. ფილმის გადაღება 1995 წელს დაიწყო, როდესაც კამერონმა გადაიღო რეალური ტიტანიკის წყალქვეშა ნარჩენები. თანამედროვე სცენები გადაიღეს გემზე „მსტისლავ კელდიში“. ტიტანიკის რეკონსტრუქცია მოხდა კალიფორნიულ სტუდიაში, რასაც დაემატა შემდგომში გადიდებული მოდელები და კომპიუტერული ეფექტებიც. ფილმი ნაწილობრივ დაფინანსდა კომპანიების Paramount Pictures და 20th Century Fox მიერ. თავისი დროისთვის „ტიტანიკი“ ითვლებოდა ყველა დროის მაღალბიუჯეტიან ფილმად - მისი გადაღება დაახლოებით 200 მილიონი აშშ დოლარი დაჯდა. ფილმის პრემიერა დაგეგმილი იყო 1997 წლის 2 ივლისს, თუმცა დამატებითი სამუშაოების ჩატარების გამო გადაიდო 19 დეკემბრისათვის. მთავარი სტატია: Titanic: Music from the Motion Picture. კრიტიკოსებმა მას მაღალი შეფასება მისცეს. არანაკლებ გამაოგნებელი წარმატება მას კომერციულად ხვდა. ამერიკის კინოინსტიტუტის მიერ ტიტანიკი ითვლება ყველა დროის რიგით მეექვსე საუკეთესო ეპიკურ ფილმად. იგი იქცა ყველა დროის ყველაზე შემოსავლიან ფილმად - შემოსული თანხა 1.8 მილიარდ აშშ დოლარს აჭარბებდა. 12 წლის მანძილზე იგი რჩებოდა რეკორდსმენად კამერონის შემდეგ ნამუშევარ ავატარამდე (2009), რომლის შემოსავალი, თავის მხრივ, წინამორბედის ციფრებს აჭარბებდა. ტიტანიკი წარდგენილი იყო ამერიკის კინოაკადემიის ჯილდოზე - სულ 14 ნომინაციაში, საიდანაც 11 ჯილდო ერგო. ეს იყო 1959 წელს ფილმ „ბენ-ჰურის“ მიერ დამყარებული რეკორდის გამეორება. ოსკარი საუკეთესო ფილმი საუკეთესო რეჟისორი: ჯეიმზ კამერონი საუკეთესო ოპერატურა საუკეთესო კოსტუმების დიზაინი საუკეთესო მხატვრული გაფორმება საუკეთესო მონტაჟი საუკეთესო მუსიკა: ჯეიმზ ჰორნერი საუკეთესო სიმღერა: ჯეიმზ ჰორნერი ოქროს გლობუსი საუკეთესო საუნდტრეკი: ჯეიმზ ჰორნერი საუკეთესო სიმღერა: ჯეიმზ ჰორნერი ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ტიტანიკი (ფილმი) ოფიციალური საიტი
მოუსონის ზღვა

მოუსონის ზღვა — განაპირა ზღვა სამხრეთის ოკეანეში, აღმოსავლეთ ანტარქტიდის დედოფალ მერის მიწის სანაპიროსთან. მოქცეულია შეკლტონოს შელფურ მყინვარსა და წმინდა ვინსენტის ყურეს შორის. ჩრდილოეთით ესაზღვრება დეივისის ზღვა, აღმოსავლეთით — კუნძული ბოუმენი. ზღვის ფართობი შეადგენს 333,000 კმ²-ს, სანაპირო ხაზის სიგრძე 800 კმ-ს. მაქსიმალური სიღრმეები ოდნავ აღემატება 1000 მ-ს. დიდწილად მოქცეულია კონტინენტური მეჩეჩის ფარგლებში, სადაც სიღრმეები 200-500 მ აღწევს. წლის მეტ დროს დაფარულია მოდრეიფე ყინულებით, ბევრია აისბერგი. სამხრეთი ნაპირები ქმნიან შეკლტონის შელფური მყინვარისა და კონტინენტური ყინულოვანი ფარის კიდეს. 1956-1958 წლებში მოუსონის ზღვის სანაპიროზე მოქმედებდა საბჭოთა სამეცნიერო სადგური ოაზისი; 1957-1968 წლებში — ავსტრალიური სადგური უილქსი, ხოლო 1969 წლიდან მოქმედებს ავსტრალიური სადგური კეისი. როგორც ცალკე ზღვა გამოყვეს საბჭოთა მეცნიერებმა და უწოდეს ანტარქტიკის ავსტრალიელი მკვლევარის დაგლას მოუსონის სახელი. მოუსონის ზღვა — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
კუნლუნი

კუნლუნი (ჩინ.: 昆仑山脉, უიღ. كۇئېنلۇن تاغ تىزمىسى, ტიბ. ཁུ་ནུ་རི་རྒྱུད།) — აზიის ერთ-ერთი უდიდესი მთათა სისტემა. მდებარეობს ჩინეთში. კუნლუნი გადაჭიმულია 2500 კმ-ზე დასავლეთით პამირიდან ჰენგდუანის მთებამდე აღმოსავლეთით. ის ჩრდილოეთიდან შემოსაზღვრავს ტიბეტს. Куньлунь в Wiki.risk.ru
როსის ზღვა

როსის ზღვა — განაპირა ღრმა ზღვა სამხრეთის ოკეანეში, ანტარქტიდის ორ რეგიონს, ვიქტორიას მიწასა და მერი ბერდის მიწას შორის. ფართობი შეადგენს 439 000 კმ²-ს, მაქსიმალური სიღრმე 2972 მეტრს. დასავლეთით ესაზღვრება როსის კუნძული, რომელზეც მდებარეობს აქტიური ვულკანი ერებუსი, აღმოსავლეთით — რუზველტის კუნძული. ნაპირები მთაგორიანია, შეჭრილ-შემოჭრილი. თითქმის მთელი წლის განმავლობაში დაფარულია მოდრეიფე ყინულებით, ბევრია აისბერგი. წყლის საშუალო წლიური ტემპერატურა —1°С-ზე დაბალია; ზაფხულში ტემპერატურა ზოგჯერ მატულობს 2°С-მდე. მარილიანობა 33,75-34,4 ‰. დინებები ქმნიან წრებრუნვას საათის ისრის მიმართულებით. მოქცევა ნახევარდღეღამურია, სიმაღლე 1 მ-მდე. როსის ზღვაში ბინადრობს როსის სელაპი, უედელის სელაპი და ცხრაფეხაჭამია სელაპი, არის ვეშაპები. 1841 წელს აღმოაჩინა ჯეიმზ კლარკ როსმა. 1956 წელს როსის ნახევარკუნძულზე შეიქმნა აშშ-ის ანტარქტიდული ექსპედიციის ძირითადი ბაზა მაკ-მერდო, აქვე 1957 წელს შეიქმნა ახალი ზელანდიის ბაზა სკოტი, ჰალეტის კონცხზე აშშ-ისა და ახალი ზელანდიის სამეცნიერო სადგური ჰალეტი. როსის ზღვა — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული) როსის ზღვა — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
ჰინდუქუში

ჰინდუქუში (პუშტუ هندوکش, ურდუ سلسلہ کوہ ہندوکش < სპარს. هندوکش, სიტყვასიტყვით ითარგმნება, როგორც „ინდუსების მკვლელი“) — მთათა სისტემა შუა აზიაში, ავღანეთსა და პაკისტანში. დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ ჰინდუქუში გადაჭიმულია 507 კმ-ზე, ხოლო სიგანე შეადგენს დაახლოებით 596 კმ-ს. ყველაზე მაღალი მწვერვალია ტირიჩმირი (7708 მ, რომელიც მდებარეობს ჩრდილოეთ პაკისტანში. ავღან-ნეთვორქი დაარქივებული 2014-07-12 საიტზე Wayback Machine.
აღმოსავლეთ ციმბირის ზღვა

აღმოსავლეთ ციმბირის ზღვა (რუს. Восточно-Сибирское море) — ჩრდილოეთის ყინულოვანი ოკეანის განაპირა ზღვა. მდებარეობს არქტიკის კონცხს (ჩრდილოეთით), ციმბირის სანაპიროს (სამხრეთით), ახალი ციმბირის კუნძულებსა (დასავლეთით) და ბილინგსის კონცხს შორის. აღმოსავლეთით ესაზღვრება ჩუკოტკის ნახევარკუნძული, ჩუკოტკის ზღვა და კუნძული ვრანგელი, დასავლეთით - ლაპტევების ზღვა. ეს ზღვა, არქტიკის ერთ-ერთი ყველაზე ნაკლებ შესწავლილი არეალია. დამახასიათებელია მკაცრი კლიმატი, დაბალი მარილიანობა და ფლორისა და ფაუნის სიმწირე. ფართობი შეადგენს 936,000 კმ²-ს, საშუალო სიღრმე 45 მეტრს, მაქსიმალური სიღრმე 155 მ-ს. ზღვის სანაპიროები ათასობით წლის წინ დასახლებული იყო ადგილობრივი იუკაგირებით, ჩუქჩებით, ევენებით, ევენკებით, რომლებიც ძირითადად მეთევზეობასა და ნადირობას მისდევდნენ. მოგვიანებით ისინი შერეულ იქნენ აქ მოსულ იაკუტებთან და რუსებთან. აღმოსავლეთ ციმბირის ზღვა – დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია (რუსული) აღმოსავლეთ ციმბირის ზღვა – ბრიტანიკა (ინგლისური)
ვალტერ პენკი

ვალტერ პენკი (გერმ. Walther Penck; დ. 30 აგვისტო, 1888, ვენა — გ. 29 სექტემბერი, 1923, შტუტგარტი) — გერმანელი გეოლოგი და გეომორფოლოგი. გერმანიაში გეომორფოლოგიის სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. გამოჩენილი მეცნიერის ალბრეხტ პენკის შვილი. ვალტერ პენკი დაიბადა ავსტიის დედაქალაქ ვენაში. განათლება მიიღო ბერლინისა და ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტებში. 1914 წლიდან ლაიფციგის უნივერსიტეტის პრივატ-დოცენტი, ხოლო 1915-1918 სტამბოლის უნივერსიტეტის პროფესორი. შეისწავლა ევროპის, მცირე აზიის, აპენინების, სიცილიის, ანდებისა და ჰავაის კუნძულების გეომორფოლოგია და გეოლოგია. განავითარა მოძღვრება, რომლის მიხედვით რელიეფი წარმოიქმნება დედამიწის ქერქის ვერტიკალური მოძრაობებისა და დენუდაციური პროცესების ურთიერთმოქმედების შედეგად. შეიმუშავა რელიეფის კვლევის ახალი მეთოდი, ე.წ. მორფოლოგიური ანალიზი. დაადგინა ურთიერთდამოკიდებულება დედამიწის რელიეფის ზედაპირის ხასიათსა (ეგზოგენური პროცესები) და ტექტონიკურ მოძრაობებს შორის. ვალტერ პენკმა ასევე მოახდინა რელიეფის კლასიფიკაცია. მისმა თეორიულმა და იდეურმა შეხედულებებმა დიდი გავლენა იქონია გეომორფოლოგიის როგორც მეცნიერების განვითარება-ჩამოყალიბების საქმეში. საყოველთაოდ არის ცნობილი ვალტერ პენკის ნაშრომი „მორფოლოგიური ანალიზი“. Die morphologische Analise Ein Kapitel der physikalischen Geologie, Stuttg., 1924. ვალტერ პენკი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური) ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 18. Марков К. К., Основные проблемы геоморфологии. М., 1948; Криволуцкий А. Е., Жизнь земной поверхности, М., 1971. ↑ 1.0 1.1 Encyclopædia Britannica <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741"></a> ↑ 2.0 2.1 2.2 Пенк Вальтер // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a>
ლინკოლნის ზღვა

ლინკოლნის ზღვა — ჩრდილოეთის ყინულოვანი ოკეანის ნაწილი, მდებარეობს კოლუმბიის კონცხსა (კანადა) და მორის იესუფის კონცხს (გრენლანდია) შორის. აღმოსავლეთით ესაზღვრება უენდელის ზღვა. თითქმის მთელი წლის განმავლობაში, ზღვა ყინულის სქელი ფენითაა დაფარული. ზღვის სიღრმე მერყეობს 100 მეტრიდან 300 მეტრამდე. ზღვას სახელი ეწოდა აშშ-ის ომის მდივნის, რობერტ ტოდ ლინკოლნის პატივსაცემად. ზღვაზე მდებარე ერთადერთი დასახლებული პუნქტია კანადის ყველაზე ჩრდილოეთით მდებარე ქალაქი ალერტი. ოკეანეებისა და ზღვების საზღვრები დაარქივებული 2011-10-08 საიტზე Wayback Machine.
სუეცის ყურე

წითელი ზღვის ჩრდილოეთ ნაწილს, სინაის ნახევარკუნძული ორ ნაწილად ყოფს, დასავლეთით სუეცის ყურედ და აღმოსავლეთით აკაბის ყურედ. ჩრდილოეთით მთავრდება ეგვიპტის ქალაქ სუეცთან, საიდანაც უკვე სუეცის არხი იწყება. ყურის შუახაზზე გადის საზღვარო ორ კონტინენტს — აფრიკასა და აზიას შორის. გადაჭიმულია 314 კილომეტრ სიგრძეზე, სიგანეა 19-32 კმ, მაქსიმალური სიღრმე 18 მეტრი. სუეცის ყურის მაღალი გარჩევადობის რუკა დაარქივებული 2003-10-27 საიტზე Wayback Machine. სუეცის ყურისა და არხის თანამგზავრული ფოტოები დაარქივებული 2005-03-29 საიტზე Wayback Machine.
სერგეი დიაგილევი

სერგეი დიაგილევი (რუს. Серге́й Па́влович Дя́гилев), აგრეთვე ცნობილი როგორც სერჟი, (დ. 19 მარტი, 1872 — გ. 19 აგვისტო, 1929) — რუსი ხელოვნებათმცოდნე, საბალეტო იმპრესარიო და დამფუძნებელი რევოლუციური „ბალე-რუსის“ , სადაც შემდგომში მრავალი განთქმული მოცეკვავე და ქორეოგრაფი გაიზარდა. « Centenary of Ballets Russians of Diaghilev » დაარქივებული 2013-09-27 საიტზე Wayback Machine. [1] დაარქივებული 2013-10-14 საიტზე Wayback Machine. - two postage stamps of Monaco, created by Georgy Shishkin (Gueorgui Chichkine) "Monte Carlo and the Ballets Russes" დაარქივებული 2011-11-20 საიტზე Wayback Machine. "The Protean Master of the Ballets Russes" Alastair MacCaulay, The New York Times, 25 August 2010
ლაკადივის ზღვა

ლაკადივის ზღვა, იგივე ლაქშედვიპის ზღვა (ჰინდ. लक्षद्वीप सागर)) მდებარეობს ინდოეთის ოკეანის ჩრდილოეთ ნაწილში. მისი მოსაზღვრე ქვეყნებია: ინდოეთი, მალდივის კუნძულები და შრი-ლანკა. ზღვაში წყალი საკმაოდ თბილია და ტემპერატურა სტაბილურია მთელი წლის განმავლობაში. 26–28 °С ზაფხულში და 25 °С ზამთარში. მარილიანობა 34‰. საკმაოდ მდიდარია წყალქვეშა სამყაროთი. ლაკდივიის ზღვის ფართობი შეადგენს 786 000 კმ²-ს, საშუალო სიღრმე 1 929 მ-ს, მაქსიმალური სიღრმე 4 131 მ-ს. ზღვის დაცული ტერიტორიები ინდოეთში დაარქივებული 2011-01-27 საიტზე Wayback Machine. თანამედროვე გეოგრაფიული სახელების ლექსიკონი დაარქივებული 2018-12-25 საიტზე Wayback Machine.
პოლკის სრუტე

პოლკის სრუტე — სრუტე ინდოეთის შტატ ტამილნადუსა და კუნძულ შრი-ლანკას შორის. ერთმანეთთან აერთებს ბენგალისა და მანარის ყურეებს. სრუტის სიგანეა 53-80 კმ. ჩაედინება რამდენიმე მდინარე, მათ შორის აღსანიშნავია ვაიგაი. სახელი ეწოდა ინდოეთის ერთ-ერთი პროვინციის ბრიტანელი გუბერნატორის — რობერტ პოლკის პატივსაცემად. სრუტეს გარს ეკვრის მცირერიცხოვან კუნძულთა ჯგუფი, რომელთაც ადამის ხიდს უწოდებენ. შრი-ლანკის რუკა პოლკის სრუტესთან ერთად პოლკის სრუტის ფოტოები დაარქივებული 2011-05-16 საიტზე Wayback Machine.
სიბუიანის ზღვა

სიბუიანის ზღვა — პატარა ზღვა ფილიპინების აკვატორიაში. მდებარეობს ფილიპინების კუნძულებს — ვისაიანსა და ლუსონს შორის. დასავლეთით, ტაბლასის სრუტის საშუალებით უერთდება სავუს ზღვას. ჩრდილო-დასავლეთით ესაზღვრება სამხრეთ ჩინეთის ზღვა, სამხრეთ-აღმოსავლეთით — ვისაიანის ზღვა. საშუალო სიღრმე შეადგენს 1 700 მეტრს, მარილიანობა 32,0—32,5 ‰-ს. 1944 წლის 24 ოქტომბერს, ამ ზღვაში მოხდა აშშ-ისა და იაპონიის საზღვაო ძალების შეტაკება, რომელიც ისტორიაში „სიბუიანის ზღვის ბრძოლის“ სახელით შევიდა. სიბუანის ზღვის ბრძოლა სიბუანის ზღვის ბრძოლა
ამუნდსენის ყურე

ამუნდსენის ყურე — მდებარეობს კანადის ჩრდილო-დასავლეთ ტერიტორიაში, ბანქსის კუნძულებს, კუნძულ ვიქტორიასა და მატერიკს შორის. მისი სიგრძე დაახლოებით 400 კმ-ია, სიგანე 150 კმ. ესაზღვრება ბოფორტის ზღვა. ყურეს 1903-1906 წლებში იკვლევდა ნორვეგიელი მკვლევარი რუალ ამუნდსენი. ყურე მდებარეობს წყნარი და ატლანტის ოკეანის დამაკავშირებელი, ცნობილი ჩრდილო-დასავლეთის მარშრუტის დასავლეთით. წელიწადის უმეტეს დროს, ყურე ყინულებითაა დაფარული. კანადის ატლასი
ბოფორტის ზღვა

ბოფორტის ზღვა — ჩრდილოეთის ყინულოვანი ოკეანის განაპირა ზღვა. მდებარეობს ალასკის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთით, ფართობი შეადგენს 476 000 კმ² -ს, მაქსიმალური სიღრმე 4 683 მ. სახელი ეწოდა ირლანდიელი მკვლევრის — ფრანსის ბოფორტის პატივსაცემად. ამ ზღვაში ჩაედინება მდინარე მაკენზი. ზღვა ხასიათდება ძალიან მკაცრი კლიმატით. თითქმის მთელი წლის განმავლობაში ის ყინულითაა დაფარული, მხოლოდ აგვისტო-სექტემბერში დნება სანაპიროს დაახლოებით 100 კმ მონაკვეთი. ზღვის სანაპიროები დასახლებული იყო ჯერ კიდევ 30.000 წლის წინ. ზღვის შელფი შეიცავს ნავთობისა და ბუნებრივი გაზის მნიშვნელოვან მარაგებს. ზღვის საზღვრებთან დაკავშირებით სერიოზული, ხანგრძლივი განსჯა მიმდინარეობდა აშშ-სა და კანადას შორის, რომლებმაც მხოლოდ 2010 წელს შეძლეს საბოლოოდ ამ ზღვის გაყოფა. ნასას სურათები ბოფორტის ზღვა -დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია საზღვაო კენვენცია დაარქივებული 2007-02-28 საიტზე Wayback Machine. Audubon Alaska's Arctic Marine Synthesis: Atlas of the Chukchi and Beaufort Seas დაარქივებული 2010-09-08 საიტზე Wayback Machine.
პოლონეთის მეორე დანაწილება

პოლონეთ-ლიტვის თანამეგობრობის მეორე დაყოფა მოხდა 1793 წელს. მეორე დაყოფა პოლონეთ-რუსეთის ომის (კონსტიტუციის დაცვის ომი) და ტარგოვიცის კონფედერაციის შედეგი იყო. დაყოფა განახორციელეს რუსეთის იმპერიამ და პრუსიის სამეფომ. დაყოფის რატიფიცირება მოახდინა პლონეთის პარლამენტმა (სეიმმა) 1793 წელს. (იხილეთ გროდნის სეიმი). 1790 წელს ისეთი პოლიტიკური ვითარება იყო შექმნილი, რომ პოლონეთს მისდა უნებურად, საკუთრ მტერთან პრუსიასთან, მისთვის მომაკვდინებელ ალიანსში უწევდა ყოფნა. 1790 წელს პოლონურ-პრუსიულ ალიანსს მოეწერა ხელი, რომელიც თანამეგრობის დაცვის მცდარ იმედს იძლეოდა. 1791 წლის 3 მაისის კონსტიტუცია პოლიტიკურ უფლებას ანიჭებდა ბურჟუაზიას, მიეღო დამოუკიდებლობა მთავრობის სამი შტოსგან და განთავისუფლებულიყო რეპნინის სემის ვალდებულებებისგან. ეს რეფორმები უბიძგებდა მეზობლების მიმართ აგრესიული მოქმედებებისკენ და პოლონეთ-ლიტვის თანამეგობრობის აღდგენის შანს აჩენდა. ერთხელ კიდევ სცადა პოლონეთმა რეფორმების ჩტარება და საკუთარი თავის რუსეთის ნებართვის გარეშე გაუმჯობესება და კიდევ ერთხელ იმპერატორი ეკატერინა გაბრაზდა; ასაბუთებდა რა, რომ პოლონეთმა ფიცი გატეხა და რადიკალური იაკობინიზმისკენ გადაიხარა 1792 წელს რუსეთის ჯარები შემოიჭრნენ თანამეგობრობაში. პოლონეთ-რუსეთის 1792 წლის ომში პრორუსულად განწყობილი კონსერვატი პოლონელი მაგნატები და ტარგოვიცას კონფედერაცია, ოქროს თავისუფლების აღდგენაში რუსეთის მხარდაჭერაში დარწმუნებულები, კონსტიტუციის მხარდამჭერი პოლონური ძალების წინააღმდეგ იბრძოდნენ. თავისი პრუსიელი მოკავშირეებისგან მიტოვებული კონსტიტუციის მხარდამჭერი პოლონური ძალები, რუსეთის რეგულარურ არმიასთან ბრძოლაში დამარცხდნენ. რუსეთის პოლონეთში შეჭრის მთავარი მიზეზი იყო, პოლონეთის რეფორმების შეჩერება, პოლონეთის შემდგომი დაყოფის განზრახვის გარეშე. (რადგან ის პოლონეთს თავის პროტექტორატად მოიაზრებდა და არ ხედავდა პოლონეთის ნაწილების სხვა ქვეყნებისთვის დათმობის საჭიროებას). ფრიდრიხ II პრუსიელმა ამ მოვლენებში დაინახა თავისი ქვეყნის გაძლიერების საშუალება. ფრიდრიხმა მოითხოვა ეკატერინესგან მოკავშირე პოლონეთის მიტოვებისთვის და პირველი კოალიციის ომში საფრანგეთის რევოლუციის წინააღმდეგ პრუსიის მონაწილეობისათვის (რომელშიც პრუსიის მონაწილეობას რუსეთი ახალისებდა და რომელშიც ამ მოვლენებამდე ცოტა ხნის წინ ვალმისთან ბრძოლაში პრუსიამ დიდი მარცხი განიცადა.) საომისიოდ პოლონეთის ტერიტორიების გარკვეული ნაწილი. რუსეთი დათანხმდა პრუსიის პირობებს. პოლონეთის პირველი დანაწილება პოლონეთის მესამე დანაწილება ↑ პიოტრ სტეფან ვანდიცი, თავისუფლრბის ფასი: აღმოსავლეთ და ცენტრალური ევროპის ისტორია შუა საუკუნეებიდან დღვანდლამდე, Routledge (UK), 2001, ISBN 0-415-25491-4, Google Print, გვ.128 ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 Jerzy Lukowski, Hubert Zawadzki, პოლონეთის მოკლე ისტორია, კემბრიჯის უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2001, ISBN 0-521-55917-0, Google Print, p.101-103 ↑ Jerzy Lukowski, Hubert Zawadzki, პოლონეთის მოკლე ისტორია, კემბრიჯის უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2001, ISBN 0-521-55917-0, Google Print, p.84 ↑ Hamish M. Scott, აღმოსავლეთის ქვეყნების აღზევება, 1756-1775, კემბრიჯის უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2001, ISBN 0-521-79269-X, Gooble Print, p.181-182 Tadeusz Cegielski, Łukasz Kądziela, Rozbiory Polski 1772-1793-1795, Warszawa 1990 დაყოფის პერიოდი (1772-1918) დაარქივებული 2008-04-13 საიტზე Wayback Machine. - წყაროები http://www.thenagain.info/webChron/EastEurope/2PartPoland.html
ტირიჩმირი

ტირიჩმირი (ურდ. ترچ میر) — მთა პაკისტანის ჩრდილოეთ ნაწილში, სიმაღლე — 7708 მ. ჰინდუქუშის უმაღლესი მწვერვალი. მდებარეობს მთა ნანგა-პარბატის ჩრდილო-დასავლეთით 240 კმ-ზე. აგებულია კრისტალური ქანებით. ფერდობებზე მყინვარები და ფირნული ველებია. პირველი ასვლა განხორციელდა 1950 წელს. ტირიჩმირი სამიტპოსტზე
რვაათასიანი მწვერვალები

რვაათასიანი მწვერვალები — ცალკეული მთების ერთობლივი დასახელება, რომელთა სიმაღლე ზღვის დონიდან აღემატება 8000 მეტრს. დედამიწაზე ასეთი სულ 14 მწვერვალია, რომელთაგან 10 მდებარეობს ჰიმალაიზე, ხოლო 4 — ყარაყორუმზე. ჯომოლუნგმა კ2 კანჩენჯანგა ლჰოძე მაკალუ ჩო-ოიუი დჰაულაგირი მანასლუ ნანგა-პარბატი ანაპურნა გაშერბრუმ I ბროუდ-პიკი გაშერბრუმ II შიშა-პანგმა რვაათასიანი მწვერვალები. რვაათასიანი მწვერვალების ადგილმდებარეობები.
კანჩენჯანგა

კანჩენჯანგა — მთის მასივი აღმოსავლეთ ჰიმალაის სამხრეთ განშტოებაზე ნეპალისა და ინდოეთის საზღვარზე. მასივის მთავარი მწვერვალის სიმაღლეა 8586 მ. კანჩენჯანგა დედამიწის სიმაღლით მესამე მწვერვალია. აგებულია გნაისებით, გრანიტებითა და კრისტალური ფიქლებით. დამახასიათებელია წვეტიანი მწვერვალები და ციცაბო კალთები. არის მძლავრი გამყინვარება. მისი გრანდიოზული მასივი 17 კილომეტრზეა გადაჭიმული, აქედან ექვსკილომეტრიანი ზოლი 8000 მეტრზე მაღლაა აღმართული. 1852 წლამდე ითვლებოდა მსოფლიოს უმაღლეს მწვერვალად. კანჩენჯანგაზე პირველი ექსპედიცია 1899 წელს მოაწყო ინგლისელმა დაგლას ფრეშფილდმა. პირველი პირველად დაიპყრეს ბრიტანელებმა ჯო ბრაუნმა და ჯორჯ ბენდმა 1955 წლის 25 მაისს. კანჩენჯანგაზე ასვლების ისტორიაში ყველაზე რთული იყო რუსების მიერ 1989 წელს მოწყობილი ექსპედიცია, რომელმაც მისი ოთხივე რვაათასიანი პიკის ტრავერსი განახორციელა. სახელწოდება „კანჩენჯანგა“ აღნიშნავს „დიდი თოვლის ხუთ საგანძურს“, ვინაიდან მთიანი მასივი ხუთი მწვერვალისგან შედგება. რვაათასიანები კანჩენჯანგა — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული) კანჩენჯანგა — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური) ↑ (1863) „IV. Names explained“, Results of a Scientific Mission to India and High Asia, undertaken between the years MDCCCLIV and MDCCCLVIII by order of the court of Directors of the Honourable East India Company. Volume III.. Brockhaus, Leipzig and Trübner & Co., London..  ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: კანჩენჯანგა
პოლონეთის მესამე დანაწილება

პოლონეთის მესამე დაყოფა ან პოლონეთ-ლიტვის თანამეგობრობის მესამე დაყოფა მოხდა 1795 წელს და იყო პოლონეთის დაყოფის ბოლო ფაზა, ამ მოვლენით დასრულდა პოლონეთ-ლიტვის თანამეგობრობის არსებობა. 1793 წელს პოლონეთის მეორე დაყოფის შემდეგ მოხდა კოსტიუშკოს აჯანყება. კოშტიუშკოს მეამბოხეთა არმიამ თავიდან გარკვეულ წარმატებებს მიაღწია, თუმცა საბოლოოდ დამარცხდნენ რუსეთის იმპერიის მრავალ რიცხოვან არმიასთან. მონაწილე სახელმწიფოები (პრუსიის სამეფო, რუსეთის და ავსტრიის იმპერიები) ხედავდნენ, რომ იზრდებოდა შფოთი თანამებობრობის დარჩენილ ნაწილში. მათ ეს პრობლემა დამოუკიდებელი პოლონური სახელმწიფოს რუკიდან საერთოდ გაქრობით გადაწყიტეს. 1795 წლის 24 ოქტომბერს, მათმა წარმომადგენლებმა ხელი მოაწერეს შეთანხმებას, რომლის მიხედვითაც თანამეგობრობის დარჩენილი ტერიტორიები გაიყვეს. ამით პოლონეთი საბოლოოდ დაიყო სამ ნაწილად: რუსეთის მიერ ანექსირებული ტერიტორია მოცავდა 120,000 კმ² და 1.2 მილიონ მოსახლეს, ცენტრით ვილნიუსში; პრუსიის მიერ ანექსირებული ნაწილი (ახალი პროვინციები ახალი აღმოსავლეთ პრუსია და ახალი სილეზია) მოიცავდა 55,000 კმ² და 1 მილიონ მოსახლეს, ცენტრით ვარშავაში; ავსტრიის მიერ ანექსირებული ნაწილი მოიცავდა 47,000 კმ² 1.2 მილიონი მოსახლით, ცენტრებით ლუბლინსა და კრაკოვში. პოლონეთის პირველი დანაწილება პოლონეთის მეორე დანაწილება Cegielski, Tadeusz; Łukasz Kądziela (1990). Rozbiory Polski 1772-1793-1795. Warsaw.  დაყოფის პერიოდი(1772-1918) დაარქივებული 2008-04-13 საიტზე Wayback Machine. - წყაროები
მთის მასივი

მთის მასივი — შედარებით იზოლირებულად აზიდული და სუსტად დანაწევრებული მთიანი კომპლექსი ან მთათა კვანძი, რომლის სიგრძე და სიგანე გეგმილში დაახლოებით ერთნაირია. მთის მასივი მეზობელი მთებისაგან გამოყოფილია ფართო და ღრმა ხეობებით. არსებობს ტექტონიური, ვულკანური, კარსტული და სხვა წარმოშობის მთის მასივები. მთის მასივი როგორც წესი, სუსტად არის დანაწევრებული, აქვს მკვეთრად გამოხატული მორფოლოგიური მთლიანობა. მთის მასივს უწოდებენ აგრეთვე ზედაპირზე ძველ, კრისტალურ საფუძვლის მქონე ბაქნების ფუნდამენტის გამოსავალს, რომელსაც უფრო მცირე ფართობი უკავია, ვიდრე კრისტალურ ფარს. ცნობილია მონბლანის მასივი, რომელიც დაგვირგვინებულია მწვერვალ მონბლანით, ვინსონის მასივი ანდარქტიდაში და სხვა. საკმაოდ ვრცელია ჩეხეთის მასივი, რომელიც დაახლოებით 500 კმ-ზეა გადაჭიმული. მთის მასივე ფართოდ გვხვდება კავკასიონსა და მცირე კავკასიონზეც. ამ თვალსაზრისით მნიშვნელოვანია ვულკანური წარმოშობის იალბუზის მასივი, რომლის საფუძვლის დიამეტრია 15 კმ. აღმოსავლეთ კავკასიონზეა მყინვარწვერის ვულკანური მასივი, რომლის ფართობია დაახლოებით 80 კმ². მისთვის დამახასიათებელია ძალიან ბევრი მიწისძვრა, მიკრო-ბიძგები და მძლავრი გამყინვარება. კარსტული მასივებიდან მნიშვნელოვანია არაბიკის მასივი, სადაც გამომუშავებულია მსოფლიოს უღრმესი ვერიოვკინის მღვიმე და ასხის მასივი. მცირე კავკასიონზეა ლოქის კრისტალური მასივი, რომელზედაც საქართველოს უძველესი ქანებია გაშიშვლებული. მთის სისტემა ქედი ↑ 1.0 1.1 გეომორფოლოფიური ლექსიკონი, გამომცემლობა ნეკერი, თბილისი, 1996. ↑ Чешский массив // Большая российская энциклопедия. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-03-21. ციტირების თარიღი: 2020-03-21. ↑ ყაზბეგის მთაზე ვულკანი იღვიძებს?![მკვდარი ბმული] ↑ ხუციშვილი ო., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 298.
ლჰოძე

ლჰოძე — რვაათასიანი მწვერვალი ჰიმალაის მთებში, ჩინეთსა და ნეპალში. სიმაღლის მიხედვით დედამიწის მე-4 მწვერვალი. სიმაღლე 8516 მ. ადმინისტრაციულად მოქცეულია ჩინეთის — ტიბეტის ავტონომიური რეგიონისა და ნეპალის — ქუმბუს რეგიონის საზღვარზე. წარმოადგენს ევერესტის მასივის ნაწილს. უკანასკნელთან დაკავშირებულია სამხრეთი უნაგირათი. აგებულია კრისტალური ქანებით. მთავარ მწვერვალთან ერთად ლჰოძე წარმოდგენილია შედარებით მცირე მწვერვალებით: შუა ლჰოძეთი (8414 მ) და ლჰოძე-შარით (8383 მ). ტიბეტურად ლჰოძე ნიშნავს „სამხრეთის მწვერვალს“. რვაათასიანი მწვერვალები რვაათასიანი მწვერვალი ლჰოძე (ინგლისური) რვაათასიანი მწვერვალი ლჰოძე (გერმანული)
ენდოგენური პროცესები

ენდოგენური პროცესები — დედამიწის შინაგანი ძალებით განპირობებული გეოლოგიური პროცესები, რომლებიც უმთავრესად დედამიწის წიაღში მიმდინარეობს. ენდოგენური პროცესები განპირობებულია დედამიწის ნივთიერების განვითარების შედეგად გამოყოფილი ენერგიით, აგრეთვე გრავიტაციისა და დედამიწის ბრუნვის შედეგად წარმოქმნილი ძალების მოქმედებით. ენდოგენურ პროცესებს განეკუთვნება ტექტონიკური, მაგმური, ჰიდროთერმული და მეტამორფული პროცესები, მ.შ. მრავალი სასარგებლო წიაღისეულის საბადოს წარმოქმნა. ენდოგენური პროცესების განვითარების ზოგადი კანონზომიერებები კარგად არის შესწავლილი, მათი გამომწვევი ძალების შესახებ კი მხოლოდ ჰიპოთეზები არსებობს. ენდოგენური პროცესებისა და ეგზოგენური პროცესების შედეგად წარმოიქმნება დედამიწის რელიეფი. ეგზოგენური პროცესები ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 152. Белоусов П. В., Основы геотектоники. М., 1975; Хаин В. Е., Общая геотектоника, 2 изд., М., 1973.
ეგზოგენური პროცესები

ეგზოგენური პროცესები — დედამიწის ზედაპირზე და დედამიწის ქერქის სულ ზედა ნაწილში მიმდინარე გეოლოგიური პროცესები, რომლებიც გამოწვეულია ძირითადად გარეგანი ძალებისა და ცოცხალი ორგანიზმების ზემოქმედებით. ეგზოგენური პროცესებია ქანების ფიზიკური და ქიმიური გამოფიტვა; მდინარის მოქმედებით ხმელეთის ზედაპირის გადარეცხვა – ეროზია, მასალის გადატანა, აკუმულაცია; მიწისქვეშა წყლების მოქმედებით ზოგიერთი ქანის (მინერალის) გახსნა; მყინვარის ეგზარაციული და აკუმულაციური, ქარის დეფლაციური, ეოლური აკუმულაცია და რელიეფის სათანადო ფორმების წარმოქმნა. ეგზოგენური პროცესების შედეგად შეიძლება წარმოიქმნას აგრეთვე ეგზოგენური საბადოები. ენდოგენური პროცესები ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 23.