laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
მარი ანა ელეონორ დე ბურბონი

მარი ანა ელეონორ დე ბურბონი (ფრანგ. Marie Anne Éléonore de Burbon; დ. 22 დეკემბერი, 1690 — გ. 30 აგვისტო, 1760) — ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენელი. კონდეს პრინც ლუი III-ისა და ლუიზ ფრანსუაზ დე ბურბონის პირველი შვილი. სენ-ანტუან-დე-შამპის აბატისა. მარი ანა ელეონორი დაიბადა 1690 წლის 22 დეკემბერს. იგი იყო კონდეს პრინც ლუი III-ისა და მისი მეუღლის, ლუიზ ფრანსუაზ დე ბურბონის პირველი შვილი. ბავშვობაში იგი ცნობილი იყო როგორც მადმუაზელ დე ბურბონი. იგი თავიდანვე ძალიან ახლოს იყო დედასთან და დასთან, ლუიზ ელიზაბეტთან. მამამისი იყო "დიდი კონდეს" შვილიშვილი, ხოლო დედამისი საფრანგეთის მეფე ლუი XIV-ისა და მისი სამეფო საყვარლის, მადამ დე მონტესპანის ქალიშვილი იყო. როგორც ბურბონთა სამეფო დინასტიის წარმომადგენელი, იგი დაბადებიდანვე ატარებდა "სისხლით პრინცესისა" და "მისი უდიდებულესობის" წოდებას. 1706 წლის 6 მაისს, 16 წლის ასაკში მარი ანა ელეონორი მონაზვნად აღიკვეცა ფონტერვუდის სამეფო სააბატოში, ანჟუში. 1723 წელს იგი სენ-ანტუან-დე-შამპის აბატისა ხდება და ენიჭება მადამ დე ბურბონის წოდება. იგი ხშირად ნახულობდა თავის დას, კონტის ქვრივ პრინცესა ლუიზ ელიზაბეტს, რომელიც საფრანგეთის მეფე ლუი-ფილიპე I-ის დიდი ბებია გახდა. იგი ასევე ხშირად ურთიერთობდა თავის მეორე დასთან, ბემონ-ლე-ტურის აბატისა ანრიეტ ლუიზასთან და ბიძაშვილთან, შელის აბატისა ლუიზ ადელაიდასთან. მარი ანა ელეონორი გარდაიცვალა 1760 წლის 30 აგვისტოს, 69 წლის ასაკში, პარიზში. 22 დეკემბერი 1690 - 6 მაისი 1706: მისი უდიდებულესობა მადმუაზელ დე ბურბონი; 1723 - 30 აგვისტო 1760: მისი უდიდებულესობა მადამ დე ბურბონი; Achaintre, Nicolas Louis (1825). Histoire Généalogique Et Chronologique de la Maison Royale de Bourbon (in French). 2. Paris: Jules Didot Aine. p. 407. Barthelemy, Edouard (1883). Les correspondants de la marquise de Balleroy (in French). 2. Paris: Lebraierie Hachette Et C. pp. 529–530. Houry, Laurent (1749). Almanach national: annuaire officiel de la République française (in French). Paris. p. 34. Genealogie ascendante jusqu'au quatrieme degre inclusivement de tous les Rois et Princes de maisons souveraines de l'Europe actuellement vivans . Bourdeaux: Frederic Guillaume Birnstiel. 1768. p. 44.
ლიტვური შავ-ჭრელი ჯიში

მსხვილი რქოსანი საქონლის ლიტვური შავ-ჭრელი ჯიში — მერძეული და სახორცე-მერძეული მიმართულების ჯიში. გამოყვანილია XX საუკუნის დასაწყისში, ადგილობრივი და ოსტფრიზული, შვედური შავ-ჭრელი, ჰოლანდიური და სხვა ჯიშების შეჯვარების გზით. კურო იწონის 850–1000 კგ-ს, ფური — 500–550 კგ-ს. იწველის 3500–4000 კგ რძეს, უდიდესია 12 550 კგ. რძის საშუალო ცხომიანობაა 3,6–3,8%. მოზარდეული გამოირჩევა გასუქების კარგი მაჩვენებლებით: 15 თვის ასაკში კურო 450 კგ-ს და მეტს იწონის. ნაკლავის გამოსავალია 58–60%. ყოფილ სსრკ-ში მოშენებული იყო ლიტვის სსრ-ში. სხვა მოკავშირე რესპუბლიკებში გამოიყენებოდა ადგილობრივი საქონლის ჯიშების გაუმჯობესების მიზნით. Черно-пестрый скот и методы его улучшения, под ред. М. М. Лебедева, Л., 1971. ლიტვური შავ-ჭრელი ჯიში — სტატია დიდი საბჭოთა ენციკლოპედიიდან (რუსული)
სავიცკის სახლი

სავიცკის სახლი (რუს. Дом Савицкой) — ისტორიული შენობა ქალაქ პუშკინში. აშენდა 1904-1905 წლებში. მიეკუთვნება რეგიონული მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტებს. მდებარეობს მოსკოვის ქუჩაზე, სახლი №15 (სახლი №17 ზოგიერთ წყაროში). დღევანდელი სახლის მშენებლობის დაწყებამდე, აღნიშნულ მიწის ნაკვეთზე იდგა ხის ორსართულიანი სინიცის სახლი, რომელიც კლასიციზმის სტილში იყო აგებულია. მარია ალექსანდრეს ასულმა სავიცკაიამ, რომელმაც 1903 წელს მიწის ნაკვეთი შეიძინა, შენობის დანგრევა უბრძანა და თანამედროვე ახალი სახლის აშენება დაავალა მოდერნის სტილში. გამოცხადდა კონკურსი, რომელში გამარჯვებული პროექტით აშენდებოდა აღნიშნული სახლი. კონკურსში გაიმარჯვა ძმები ა. და ნ. ვასილეევების პროექტმა. 1945 წლიდან, შენობაში განთავსდა პოლიკლინიკა. 1956 წელს განხორციელდა შენობის სერიოზული რეკონსტრუქცია, რომლის დროსაც დაემატა მესამე სართული, ხოლო დამატებითი შენობა მიაშენეს მარჯვენა მხრიდან. შენობის ისტორიულ ნაწილს მიეკუთვნება პირველი ორი სართული. მთავარი შესასვლელი გრანიტით არის მოპირკეთებული. გრანიტის სვეტები ქმნიან წინა ბაღის ღობეს. მთავარი კიბეების საფეხურები მარმარილოსია, შესასვლელი დარბაზის კედლები გაფორმებულია მწვანე ფილებით. Московская 17. Дом Савицкой. Энциклопедия Царского Села. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-07-08. ციტირების თარიღი: 2018-07-08. Дом М. А. Савицкой - Поликлиника N 66. citywalls.ru. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-07-08. ციტირების თარიღი: 2018-07-08. ↑ Московская 17. Дом Савицкой. Энциклопедия Царского Села. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-07-08. ციტირების თარიღი: 2018-07-08. ↑ Дом М. А. Савицкой - Поликлиника N 66. citywalls.ru. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-07-08. ციტირების თარიღი: 2018-07-08.
შავი ტიხორეცკული ინდაურები

შავი ტიხორეცკული ინდაურები — ინდაურის ჯიშების ჯგუფი. გამოყვანილია 1952–1957 წლებში კრასნოდარის მხარის ტიხორეცკის რაიონის კოლმეურნეობებსა და საბჭოთა მეურნეობებში. მიიღეს ადგილობრივი ჯიშების ამორჩევისა და გამორჩევის გზით. შეფერილობა შავი და ბზინვარეა, კუდზე დაჰკრავს ბრინჯაოსფერი ელფერი. მკერდზე, კისრის დასაწყისიდან ჩამოშვებულია ძაფისებრი შავი ბუმბულის კონა, უფრო მეტად დამახასიათებელია მამლებისათვის. ზრდასრული მამალი იწონის 9–10 კგ-ს, დედალი — 4,5–5 კგ-ს. მოზარდეული 3½–4 თვის ასაკში 3,5–4 კგ-ია და იძლევა მაღალი ხარისხის ხორცს. საშუალო კვერცხმდებლობაა 80–90 ცალი წელიწადში. დედალი გამოირჩევა კვლავწარმოების კარგი ხარისხით. მოშენებულია კრასნოდარის მხარეში, როსტოვისა და სხვა ოლქებში. შავი ტიხორეცკული ინდაურები — სტატია დიდი საბჭოთა ენციკლოპედიიდან (რუსული)
ანდრეი ბიბა

ანდრეი ბიბა (უკრ. Андрій Андрійович Біба, რუს. Андрей Андреевич Биба; დ. 10 აგვისტო, 1937, კიევი, უკრაინის სსრ) — უკრაინელი და საბჭოთა ფეხბურთელი და ფეხბურთის მწვრთნელი. საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1967). თამაშობდა ნახევარმცველის პოზიციაზე. იცავდა კიევის „დინამოს“, დნეპროპეტროვსკის „დნეპრის“ და საბჭოთა კავშირის ეროვნული ნაკრების ღირსებას. საბჭოთა კავშირის სამგზის (1961, 1966, 1967) ჩემპიონი, საბჭოთა კავშირის თასის ორგზის (1964, 1966) მფლობელი კიევის „დინამოს“ შემადგენლობაში. 1966 წელს დაასახელეს საბჭოთა კავშირის წლის საუკეთესო ფეხბურთელად. ოთხჯერ იყო დასახელებული საბჭოთა კავშირის წლის 33 საუკეთესო ფეხბურთელის სიაში. დინამო კიევი საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი ჩემპიონი: 1961, 1966, 1967 საბჭოთა კავშირის თასი თასის მფლობელი: 1964, 1966 საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი: 1967 № 1672 საბჭოთა კავშირის წლის საუკეთესო ფეხბურთელი: 1966 33 საუკეთესო №1: 1966 №2: 1964, 1965 №3: 1963 მჭედლიშვილი, კ., სსრ კავშირის ფეხბურთელთა ნაკრები, თბ.: საბჭ. საქართველო, 1975. — გვ. 127. 134 გვ. Винокуров В. И.; Владимиров В. Г., Всё о футболе / Соскин А. М. (сост.), М.: ФиС, 1972. — გვ. 283. 448 გვ. Соскин А. М. (сост.), Всё о футболе. Страны. Клубы. Турниры. Футболисты. Тренеры. Судьи, М.: ФиС, 1972. — გვ. 283. 448 გვ. Меньшиков, А.; Соскин, Александр (1962). Футбол 1962 : Справочник – календарь. М.: Лужники.  FootballFacts.ru Rusteam.Permian.ru ↑ Виктор Перегняк, Сергей Сытник (10 აგვისტო, 2017). Андрей Биба: "От футбола нельзя устать" — Сегодня, 10 августа, исполняется 80 лет со дня рождения легендарного советского футболиста, полузащитника "Динамо" Андрея Андреевича Бибы. Он — автор первого гола советских клубов в еврокубках, один из творцов дебютного чемпионства "Динамо", лучший футболист СССР 1966 года, многолетний капитан. წაკითხვის თარიღი: 19 იანვარი, 2019. ↑ საბჭოთა კავშირის წლის 33 საუკეთესო ფეხბურთელის სია — საბჭოთა კავშირის წლის 33 საუკეთესო ფეხბურთელის სიის შედგენა ხდებოდა საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის სეზონის შედეგების მიხედვით 1926 წლიდან არარეგულარულად, ხოლო 1948 წლიდან — ყოველწლიურად (1954 წლის გარდა). Список лучших футболистов сезона в СССР составлялся по итогам футбольного сезона (чемпионата) в СССР с 1926 года нерегулярно, а с 1948 года — ежегодно (кроме 1954 года). С 1930 года список представлял собой (за исключением 1938, 1953 и 1967 годов) три символичных состава из футболистов (№ 1, № 2 и № 3), распределённых по игровым позициям с учётом расстановки игроков, принятой в те годы. Академик. წაკითხვის თარიღი: 27 ოქტომბერი, 2019. ↑ Список 33 лучших футболистов сезона в СССР — Список лучших футболистов сезона в СССР составлялся по итогам футбольного сезона (чемпионата) в СССР с 1926 года нерегулярно, а с 1948 года — ежегодно (кроме 1954 года). წაკითხვის თარიღი: 27 ოქტომბერი, 2019.
შუვალოვის პარკი

შუვალოვის პარკი (რუს. Шуваловский парк) — ისტორიული პარკი პარგოლოვოში, გრაფი შუვალოვების ყოფილი საკუთრება. მდებარეობს თანამედროვე სანქტ-პეტერბურგის ჩრდილოეთ ნაწილში. პარკს უჭირავს 142 ჰა ფართობი მდინარე სტაროჟილოვკის ჩრდილოეთით, საიდანაც 136 ჰა მდებარეობს კულტურული მემკვიდრეობის დაცული ტერიტორიის საზღვრებში (აქ ახალი შენობების აგება აკრძალულია). პარკში ძალიან ბევრი საუკუნოვანი ნაძვის ხეა. რელიეფი გორაკ-ბორცვიანია. პარკს ეს სახელი ეწოდება გრაფ შუვალოვების გვარის მიხედვით, რომლებიც მიწებს ფლობდნენ პარგოლოვოში, პეტრე ივანეს ძე შუვალოვისთვის 1746 წელს გრაფის ტიტულის მიღებიდან 1903 წლამდე, როდესაც გარდაიცვალა თავადი ვორონცოვ-შუვალოვი, გვარის უკანასკნელი შტოს წარმომადგენელი. ამის შემდეგ მან მიწები მემკვიდრეობით დაუტოვა თავისი დის, ეკატერინეს, მეუღლეს ილარიონ ვორონცოვ-დაშკოვს. 1912-1915 წლებში არქიტექტორ სტეფან კრიჩინსკის პროექტის მიხედვით პარკში ააშენეს აგარაკის შენობა ნეოკლასიციზმის სტილში. მთავარი სტატია: პარგოლოვოს პეტრე და პავლე მოციქულების ეკლესია. 1820-იან წლებში პარგოლოვოს ფლობდა პავლე შუვალოვის ქვრივი ვარვარა შუვალოვა, რომელიც მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ ცოლად გაყვა იმპერატორის კარის ცერემონმაისტერს, გრაფ ადოლფ პოლეს. 1830 წელს მეორე მეუღლის გარდაცვალებამ სერიოზულად იმოქმედა გრაფინიაზე. მან გადაწყვიტა უკვდავეყო მისი ხსოვნა. ვარვარა შუვალოვას თხოვნით არქიტექტორმა ალექსანდრე ბრიულოვმა შეიმუშავა მისი მეუღლის დასაკრძალავი აკლდამისა პროექტი. აკლდამა იმ წელსვე ააგეს, თაღოვან შესასვლელთან. ძალიან მალევე ვარვარა პეტრეს ასულმა თხოვნით მიმართა სასულიერო კონსისტორიას, რათა ნება მიეცათ აკლდამაზე აეშენებინა ქვის ეკლესია იმავე ბრიულოვის პროექტის მიხედვით. პასუხად მან მიიღო გადაწყვეტილება, რომ არამართლმადიდებელი გრაფის ნეშტი უნდა ყოფილიყო ტაძრის გარეთ. თავდაპირველად ფიქრობდნენ ტაძარი ეკურთხებინათ დიდმოწამე ეკატერინეს სახელზე, მაგრამ თავიდანვე ეკლესიას თვლიდნენ მოციქულების პეტრესა და პავლეს სახელობის ტაძრად. ტაძრის საფუძვლის ჩაყრა გაიმართა 1831 წელს, მაგრამ მფლობელის მძიმე მატერიალური მდგომარეობის გამო ეკლესიის მშენებლობა გაგრძელდა 10 წელი. კიდევ ხუთი წლის შემდეგ, 1846 წლის 9 ივლისს, ტაძარი აკურთხა იოაკიმე კოჩეტოვმა. ამ მომენტიდან პეტრესა და პავლეს ეკლესია გახდა შუვალოვ-ვორონცოვების საოჯახო ეკლესია. 1872 წლის 12 ივლისს ტაძარში ჯვარი დაიწერა ნიკოლოზ რიმსკი-კორსაკოვმა და ნადეჟდა პურგოლდმა. Г. И. Зуев. Шуваловская Швейцария: из истории предместий Санкт-Петербурга. СПб, 2005.  რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი № 7810196008 Е. Александрова. Шуваловский парк (журнал «Наше наследие»)
თეთრი თოლია

თეთრი თოლია (ლათ. Pagophila eburnea) — ფრინველი მეჭვავიასნაირთა რიგის თოლიასებრთა ოჯახისა. შეფერილობა თეთრია, ახალგაზრდებს მუქი წინწკლები აყრია. ნისკარტი ყვითელია და მწვანე ძირი აქვს; მოშიშვლებული რგოლი თვალის გარშემო წითელია; ფეხები შავი. სხეულის სიგრძეა 45 სმ. ცხოვრობს არქტიკის მაღალი განადების კუნძულებზე. ბუდობენ კოლონიებად, უმთავრესად კლდეებზე. შეჯვარებას იწყებენ ივლისის დასაწყისში. ბუდეში 1–2 კვერცხია. კრუხობს ორივე მშობელი დაახლოებით ერთი თვის განმავლობაში. ბარტყები იჩეკებიან ღინღლით შემოსილები. უკვე ცხოვრების პირველი წლის ბოლოს იმოსებიან ზრდასრულის მსგავსი ბუმბულით. იკვებებიან ზღვის უხერხემლო ცხოველებით, ლეშით, სელაპების, მორჟებისა და თეთრი დათვის ექსკრემენტებით. ფრენენ მსუბუქად და სწრაფად, მიწაზე კარგად გადაადგილდება; ცურავს, მაგრამ წყალში უხალისოდ ცურავს. Птицы Советского Союза, под ред. Г. П. Дементьева и Н. А. Гладкова, т. 3, М., 1951. თეთრი თოლია — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული) ↑ Белая чайка // Большая советская энциклопедия. — 3-е изд., т. 3 — М., 1970.
გორბატოვული წითელი ჯიში

მსხვილი რქოსანი საქონლის გორბატოვული წითელი ჯიში — სახორცე-მერძეული მიმართულების ჯიში. გამოყვანილია XIX საუკუნის ბოლოს–XX საუკუნის დასაწყისში ნიჟნი-ნოვგოროდის გუბერნიის გორბატოვის მაზრის ბოგოროდსკის თემში (ამჟამად ნიჟნი-ნოვგოროდის ოლქის ბოგოროდსკის რაიონი). მიიღეს ადგილობრივი ძველრუსული ჯიშის ტიროლურთან შეჯვარებით და შემდეგ ხანგრძლივი „თავისშივე“ გამრავლებით. გავრცელებული იყო მდინარე ოკის დინების შუა წელის მიმდებარე რაიონებში. ჯიში დამტკიცებულია 1926 წელს. ცხოველი ძირითადად მაგარი კონსტიტუციისაა. ფერად შინდისფერ-წითელია. კუროს მასაა 730–830 კგ, უდიდესი 900 კგ-მდე, ფურისა 400–450 კგ, უდიდესი 600 კგ-მდე. სიმაღლე მინდაოში 127–130 სმ და 118–120 სმ შესაბამისად. ფურის პროდუქტიულობა 2500–3000 კგ რძეა წელიწადში, კარგ მეურნეობაში — 3500–4000 კგ. ხბოს ცოცხალი მასა დაბადებისას — 24–28 კგ. რეკორდული მონაწველია 8007 კგ რძე 4,2–4,3% ცხიმიანობით. სამამულე ჯიშებს შორის ერთ-ერთი საუკეთესოა ცხიმიანობის მხრივ (4,0–4,2%). საქონელი კარგად სუქდება. ნაკლავის გამოსავალია 61–62%. იძლევა მძიმეწონიან ტყავს (ცოცხალი მასის 8–9%), რომელსაც იყენებენ ტყავის წარმოებაში. გამძლეა ძროხის ლეიკემიის ვირუსის (Bovine leukemia virus) მიმართ. ყოფილ სსრკ-ში მოშენებული იყო გორკის, ვლადიმირის, ივანოვის ოლქებში და ჩუვაშეთის ასსრ-ში. Капацинский В., Красный горбатовский скот, [Г.], 1953; Скотоводство. Крупный рогатый скот, т. 1, М., 1961. Щеглов Е. В. Красная горбатовская порода // Большая российская энциклопедия. т. 15. — М., 2010. — стр. 588. Красная горбатовская порода // Большая советская энциклопедия. — 3-е изд., т. 12 — М., 1973. ↑ Rischkowsky, Barbara; Pilling, D. (eds.) (2007) The State of the World's Animal Genetic Resources for Food and Agriculture. Rome: Food and Agriculture Organization of the United Nations, გვ. 107. ISBN 9789251057629. ციტირების თარიღი: 20.5.2020.
რეხის ბრძოლა (842)

რეხის ბრძოლა — მუჰამად იბნ ხალიდის ლაშქრობის დროს გამართული ბრძოლა 842 წელს შიდა ქართლში, სოფელ რეხასთან. დაახლოებით 842 წელს, ხალიფა ალ-ვასიკის მმართველობის დროს (842—847), არაბებმა ილაშქრეს ქართლში განმდგარი თბილისის ამირა საჰაკის დასამორჩილებლად. არაბებს მუჰამად იბნ ხალიდი სარდლობდა. ტაო-კლარჯეთის კურაპალატი ბაგრატ აშოტის ძე მუჰამად იბნ ხალიდის მიემხრო და დამხმარე რაზმები შეაშველა, სანაცვლოდ არაბთა სარდალმა მას ქართლი უბოძა. ქართველ-არაბთა გაერთიანებულმა ლაშქარმა მალე უფლისციხე დაიკავა. ამირა საჰაკმა შეკრიბა ლაშქარი და მტერს სოფ. რეხასთან დაუხვდა. ამ ბრძოლაში ვერც ერთმა მხარემ ვერ გაიმარჯვა და მუჰამადი ბარდავს წავიდა. არაბობა საქართველოში ჯავახიშვილი ივ., ქართველი ერის ისტორია, წგნ., 2, თბ., თბ., 1965; ჯანაშია ს., არაბობა საქართველოში, შრომები, ტ. 2, თბ., 1952; ქართლის ცხოვრება, ტ. 1, თბ., 1955; ხანთაძე შ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 234.
თემურ ჟორჟოლიანი

თეიმურაზ (თემურ) ჟორჟოლიანი (დ. 28 იანვარი, 1950, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ — გ. 12 აპრილი, 2017) — ქართველი პოლიტიკოსი, 1992 წლის მოწვევის პარლამენტის წევრი, საქართველოს კონსერვატიული (მონარქისტული) პარტიის თავმჯდომარე. თემურ ჟორჟოლიანი ეროვნული მოძრაობის ერთ-ერთი ლიდერი იყო. 1991 წლიდან იყო „საერთაშორისო ამნისტიის“ წევრი. 1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „მშვიდობა“, 1992–1995 წლებში იყო ფრაქცია „კონსერვატორის“ თავმჯდომარე. 1998 წელს ის საქართველოს კონსერვატიული (მონარქისტული) პარტიის თავმჯდომარედ აირჩიეს. 2006 წელს თემურ ჟორჟოლიანი სახელმწიფო გადატრიალების მცდელობის ბრალდებით დააპატიმრეს. მან ციხეში 6 წელი გაატარა და 2012 წლის ნოემბერში ვადამდე პირობით გათავისუფლდა. თეიმურაზი (თემურ) ჟორჟოლიანი — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი ↑ კონსერვატიულ-მონარქისტული პარტიის თავმჯდომარე თემურ ჟორჟოლიანი გარდაიცვალა. imedinews.ge (12 აპრილი, 2017). ციტირების თარიღი: 2019-01-20.
ში-ძა (სანქტ-პეტერბურგი)

ში-ძა (რუს. Ши-цза) — გრანიტისაგან დამზადებული წყვილი მითოლოგიური ლომი-მცველი, რომელიც დგას მდინარე ნევის ნაპირზე, პეტრეს სანაპიროზე, სანქტ-პეტერბურგში. ქანდაკებების სიმაღლეა 4,5 მეტრი, ხოლო თითოეულის წონა 2,5 ტონა. ორივე კვარცხლბეკზე შემდეგი სახის წარწერაა: „ში-ძა მანჯურიის ქალაქ გირინიდან სანქტ-პეტერბურგში გადაიტანეს 1907 წელს. ინფანტერიის გენერლის ნ. ი. გროდეკოვის საჩუქარი“. მთავარი სტატია: ჩინური ლომი. ჩინეთში მსგავსი ქანდაკებების წყვილს დგამენ ტაძრის, სასახლის და სასაფლაოს შესასვლელში. ისინი გამოსახავენ ლომებს, რომლებიც იცავენ შესასვლელს. ლომს მარჯვენა თათი უდევს ბურთზე, რომელიც გამოსახავს ბუდისტურ ცოდნას, სინათლე სიბნელეში და სურვილების შემსრულებელი. ში-ძა დაამზადა გენერალმა ჩანმა XX საუკუნის დასაწყისში მანჯურიული გრანიტისაგან ჩინეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარე ქალაქ გირინში, სპეციალურად მცირე სამლოცველოსათვის, მაგრამ 1904 წელს გენერალ ჩანის მოულოდნელი გარდაცვალების შემდეგ, ახლად დანიშნულმა ქალაქის გუბერნატორმა აჩუქა ამურისპირეთის გენერალ-გუბერნატორს ნ. ი. გროდეკოვს. გროდეკოვმა კი თავის მხრივ, გადაწყვიტა აღნიშნული ქანდაკებები საჩუქრად გადაეცა სანქტ-პეტერბურგისათვის, გადაიხადა გზის ხარჯები და რკინიგზის საშუალებით იგი ჩაიტანეს ვლადივოსტოკში, ხოლო იქიდან გემ „სოპერნიკით“ — სანქტ-პეტერბურგში. გადაწყვიტეს, რომ 1907 წლის სექტემბერში პეტერბურგში ჩასული ჩინური ში-ძა დაედგათ ახლად აღდგენილ პეტრეს სანაპიროზე, რომელიც 1901-1903 წლებში მოაპირკეთეს გრანიტით. კვარცხლბეკების დამზადებასა და ქანდაკებების დამონტაჟებას ხელმძღვანელობდა არქიტექტორი ლ. ნ. ბენუა. З. Короткова, Китайские львы (რუსული) // Наука и жизнь, 2004, № 10. Львы Ши-Цза на Петровской набережной
თამარ მეფის ორდენი

საკუთარი სახელი თამარ მეფის ორდენი შეიძლება აღნიშნავდეს: თამარ მეფის ორდენი — 1915 წელს ემიგრაციაში მყოფი „განთავისუფლების კომიტეტის“ მიერ საქართველოს თავისუფლებისთვის ბრძოლაში შეტანილი წვლილისათვის სამხედრო და სამოქალაქო პირების ჯილდო. თამარ მეფის ორდენი — საქართველოს სახელმწიფი ჯილდო, რომლითაც ჯილდოვდებიან ქალები ქვეყნისა და ერის წინაშე განსაკუთრებული ღვაწლისთვის, გამორჩეული სახელმწიფოებრივი ან/და საზოგადოებრივი მოღვაწეობისთვის.
თამარ მეფის ორდენი (სახელმწიფო ჯილდო)

თამარ მეფის ორდენი — საქართველოს სახელმწიფო ჯილდო, ორდენი, რომლითაც ჯილდოვდებიან ქალები ქვეყნისა და ერის წინაშე განსაკუთრებული ღვაწლისათვის, გამორჩეული სახელმწიფოებრივი ან/და საზოგადოებრივი მოღვაწეობისათვის. ორდენი საქართველოს მეფის, თამარ მეფის სახელობისაა. დამტკიცებულია 2009 წლის 31 ივლისის საქართველოს პარლამენტის № 1553 დადგენილებით. პირველი ორდენი 2011 წლის 2 სექტემბერს მიენიჭა მრავალი საერთაშორისო კონკურსის ლაურეატს, „ბრწყინვალების ორდენის“ კა­ვალერს, ცნობილ ქართველ სოპრანოს ლამარა ჭყონიას. თამარ მეფის ორდენი არის 585 სინჯის ოქროს 100-გრამიანი ვარსკვლავი. თამარ მეფის ორდენი და მისი ესკიზი დამზადებულია ლიეტუვის ზარაფხანაში. ორდენის ავერსი — დიდი ვარსკვლავი არის თეთრი მინანქრით, ბოლოები აქვს ოქროსფერი, ფონად დომინირებს მწვანე მინანქარი. ასევე გამოყენებულია ოქროსფერი და შავი. ცენტრში რელიეფურად (ამოწეული) გამოსახულია თამარ მეფე, გარშემო წითელი მინანქარია გამოყენებული წარწერით: „თამარ მეფე“. ქვემოთ აქვს დამუშავებული ორნამენტი. ვარსკვლავი ოქროს ყუნწით მოძრავად უკავშირდება სამაგრის რგოლს. ოქროს რგოლი ხისტად არის დაკავშირებული სამაგრთან. სამაგრის რგოლი არის მწვანე მინანქრით. ორდენის რევერსი — ცენტრში ოქროსფერ ფონზე რელიეფურად (ამოწეული) გამოსახულია საქართველოს გერბი. გერბის გარშემო არის წრე, რომელიც დამუშავებულია ორნამენტებით. ორდენის ბაფთა არის წითელი და თეთრი. 2011 — ლამარა ჭყონია 2013 — დაჯილდოვდა 39 პირი, მათ შორის: ეკა კვესიტაძე, მაია ასათიანი, ნანა ჟორჟოლიანი, ინგა გრიგოლია, ნინო შუბლაძე, ხატია ბუნიათიშვილი. 2015 — ირინე ენუქიძე. 2021 — ელენე კავლელიშვილი, მედეა ამირანაშვილი, მზექალა შანიძე, ნათელა მაჭავარიანი, ქეთევან კინწურაშვილი, ქეთი დოლიძე, რუსუდან მირზიკაშვილი, რუსუდან წურწუმია. 2023 — ნონა გაფრინდაშვილი. ამავე სახელით 1915 წელს საქართველოს გარეთ შექმნილმა „განთავისუფლების კომიტეტმა“ შექმნა ჯილდო — თამარ მეფის ორდენი — რომლითაც საქართველოს თავისუფლებისთვის ბრძოლაში შეტანილი წვლილისათვის სამხედრო და სამოქალაქო პირების ჯილდო იყო. ↑ საქართველოს სახელმწიფო ჯილდოების – ორდენებისა და მედლების დებულება. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-08-29. ციტირების თარიღი: 2019-01-20. ↑ ჯავახი­შვი­ლი ნ., ჭიჭინაძე მ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. ↑ 3.0 3.1 3.2 საქართველოს მოქმედი სახელმწიფო ჯილდოები : „ჰეროლდი“, 2020, № 9, გვ. 15, ISBN 2298-0261. ↑ 4.0 4.1 4.2 2003-2015 წლებში საქართველოს პრეზიდენტების მიერ გაცემული სახელმწიფო ჯილდოები. ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტი (10 მაისი, 2016). ციტირების თარიღი: 27 დეკემბერი, 2021 ↑ ბოგვერაძე, მარიამ (9 მარტი, 2021). „პრეზიდენტმა თამარ მეფის ორდენით კულტურის სფეროში მომუშავე 8 ქალი დააჯილდოვა“. netgazeti.ge. ციტირების თარიღი: 27 დეკემბერი, 2021. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date= და |date=-ში (დახმარება) ↑ „"თქვენში ჩვენს თავს ვხედავთ" - პრეზიდენტმა ნონა გაფრინდაშვილს თამარ მეფის ორდენი გადასცა“. Tabula. 12 ოქტომბერი, 2023. ციტირების თარიღი: 12 ოქტომბერი, 2023. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date= და |date=-ში (დახმარება)
კრაალი

კრაალი (ნიდერლ. kraal, წარმოშობილია პორტ. curral-დან — საქონლის ეზო, საქონლის ბაკი) — სამხრეთ და აღმოსავლეთ აფრიკის მესაქონლე ხალხების (ბანტუ, ჰოტენტოტები და სხვ.) დასახლება. შედგება წრიულად განლაგებული შლადი ქოხებისაგან და ახასიათებს შინა მოედანი, საქონლის ბაკისათვის განკუთვნილი. ხშირად შემორტყმული აქვს ღობეც. კრაალი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
ლიეტუვური წითელი ჯიში

მსხვილი რქოსანი საქონლის ლიეტუვური წითელი ჯიში — მერძეული მიმართულების ჯიში. გამოყვანილია XIX საუკუნის ბოლოს–XX საუკუნის დასაწყისში ლიტვის სსრ-ის ტერიტორიაზე. მიიღეს ადგილობრივი ჯიშის გადარჩევით, შერჩევითა და მიმართული გამოზრდით და მისი შეჯვარებით კულტურულ ჯიშებთან — აირშირულ, ანგელნურ, ჰოლანდიურ, დანიური წითელ, შვეიცარიულ და შორტჰორნულთან. ჯიშის ცხოველთა უმრავლესობას ახასიათებს სხეულის გამოხატული მერძეული ტიპის აგებულება. ფერად წითელია. კუროს მასაა დაახლოებით 750 კგ, ფურისა 500 კგ. წლიური მონაწველი 3500 კგ რძეა, უდიდესი 7000–9000 კგ. რძის ცხიმიანობა — 3,7–3,9%. ყოფილ სსრკ-ში ჯიში მოშენებული იყო ლიტვის სსრ-ის ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ რაიონებში. Петрайтис И. П., Некоторые особенности литовского скота, «Уч. тр. Литовской сельскохозяйственной академии», 1956, т. 2; Petraitis J., Lietuvos ž alieji galoijai, t. 1—2, Vilnius, 1963—66. ლიეტუვური წითელი ჯიში — სტატია დიდი საბჭოთა ენციკლოპედიიდან (რუსული)
შორტჰორნის ჯიში

მსხვილი რქოსანი საქონლის შორტჰორნის ჯიში (ინგლ. shorthorn — მოკლერქიანი) — სახორცე და სახორცე-სარძეო მიმართულების ჯიში. გამოყვანილია XVIII საუკუნეში ინგლისში ადგილობრივი მოკლერქიანი საქონლის გაუმჯობესების გზით, ჰოლანდიურ და ჰალოვიეიური ჯიშების ჩართვითი შეჯვარებით. ჯიშში 2 ტიპია. სახორცე და სახორცე-სარძეო. ფერად სხვადასხვა ელფერის წითელია, არის აგრეთვე თეთრი, თრთვილა. კუროს მასა — 850–950 კგ (უდიდესი 1200 კგ-მდე), ფურისა — 500–600 კგ (უდიდესი 750 კგ), ნაკლავის გამოსავალი — 66–67%. სარძეო-სახორცე ტიპის ფურის მონაწველია 3500–4000 კგ რძე (უდიდესი 14 ათ. კგ-მდე), რძის ცხიმიანობა — 3,7–3,9%. შორტჰორნის ჯიში მოშენებულია ევროპის და ამერიკის ქვეყნებში, ავსტრალიაში, ახალ ზელანდიაში და სხვ.; ყოფილ სსრკ-ში გვხვდებოდა ორენბურგის, ვორონეჟის, ტიუმენის, ტოსტოვის ოლქებსა და ბაშკირეთის ასსრ-ში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 21.
პოლონური წითელი ჯიში

მსხვილი რქოსანი საქონლის პოლონური წითელი ჯიში — სარძეო მიმართულების ჯიში. გამოყვანილია XIX საუკუნის ბოლოს–XX საუკუნის დასაწყისში ადგილობრივი საქონლის გადარჩევის გზით და ჩართვითი შეჯვარების საშუალებით დანიურ და ჩრდილოფრისლანდიურ წითელი ჯიშების კუროებთან. ფერად სხვადასხვა ელფერის წითელია, ხშირად თეთრი ნიშნები აქვს მუცელზე. კუროს მასა სანაშენო ფერმებში — 620–700 კგ, ფურისა — 350–450 კგ. მონაწველი — 3000–3500 კგ რძე წელიწადში, უდიდესი 6000 კგ-მდე. რძის ცხიმიანობაა 3,8–3,9%. ნაკლავის გამოსავალი — 48–51%. ჯიში მოშენებულია უმთავრესად პოლონეთში. პოლონური წითელი ჯიში — სტატია დიდი საბჭოთა ენციკლოპედიიდან (რუსული)