laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
საფა გირეი

საფა გირეი (ყირიმ. Safa Geray, صفا كرای‎‎; დ. 1637 — გ. ოსმალეთის იმპერია, 1703) — ყირიმის ხანი 1691–1692 წლებში, საფა გირეის ვაჟი, სელამეთ I გირეის შვილიშვილი. საფა გირეის სახელი გარდაცვლილი მამის პატივსაცემად დაარქვეს. აღიზარდა სტამბოლში. საფა უშვილოდ დარჩენილმა ხანმა, მურად გირეიმ 1682 წელს დანიშნა კალგად. საფა გირეი უარყოფითი რეპუტაციით სარგებლობდა ყირიმელ თათრებში მისი სავაჭრო საქმიანობის გამო. დამოკიდებული იყო ალკოჰოლზე, საბრძოლო გამოცდილებაც კი არ ჰქონდა მიღებული, რაც გირეის დინასტიის წარმომადგენლებში უიშვიათეს შემთხვევას წარმოადგენდა. რეალურად ის ოსმალებმა სახანოს ტახტზე მარტივად გაკონტროლების მიზნით აიყვანეს. როცა ჰაბსბურგების წინააღმდეგ საბრძოლველად გაიწვიეს, ყირიმის არმიის ნახევარმა იუარა ომში წასვლა საფას წინამძღოლობის გამო. თათრებმა ოსმალებს ყირიმის ტახტზე სელიმ გირეის დაბრუნება მოსთხოვეს, რაც შესრულდა. 1692 წლის ოქტომბერში ოსმალებმა საფა გირეის მისი წინამორბედების მსგავსად პენსია დაუნიშნეს და გადაასახლეს როდოსზე, სადაც მშვიდად გააგრძელა ვაჭრობა. გარდაიცვალა 1703 წელს, კარნობატში, დაკრძალეს იქვე. მისი ვაჟი, ბაჰადირი მოგვიანებით კალგა გახდა, მაგრამ ხანის ტიტულის მიღება ვერ მოახერხა. ყირიმის სახანო გირეის დინასტია ყირიმის ხანების სია Henry Hoyle Howorth, History of the Mongols, 1880, Part 2, p. 565 Олекса Гайворонский «Созвездие Гераев». Симферополь, 2003.
საკირის ეკლესია

საკირის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფელ საკირის ჩრდილო-აღმოსავლეთით პატარა ბორცვზე. შემორჩენილია ნამოსტრალის სახით. მის ირგვლივ სასაფლაოა. ეკლესია ძლიერ დაზიანებულია. შემორჩენილია მხოლოდ ტაძრის საკურთხევლის აფსიდი კონქის ნაწილითურთ და ჩრდილოეთი კედელი. ტაძრის დანარჩენი ნაწილები თითქმის ძირამდეა დანგრეული და ჩამოცვენილი ქვებითაა დაფარული. საკირის სასაფლაოს ეკლესია სამეკლესიან ბაზილიკის თავისებურ, იშვიათ ვარიანტს წარმოადგენს. მის მშენებლობას, აკურატული ფორმითა და სხვა არქიტექტურული თავისებურებებით, X საუკუნის შუა ხანებით ან უშუალოდ მომდევნო ათწლეულებით ათარიღებენ. ბერძენიშვილი დ., ნარკვევები საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიიდან. ზემო ქართლი – თორი, ჯავახეთი, თბ., 1985 ხოშტარია დ., X საუკუნის სამონასტრო ეკლესიები ტაძრის – საკირის მიდამოებში, მეცნიერებათა აკადემიის მაცნე. ისტორიის..., 1986, # 3 ხოშტარია დ., IX-X საუკუნეების ხუროთმოძღვრული ძეგლები ბორჯომის ხეობაში, საკანდიდატო დისერტაცია და ავტორეფერატი, თბ., 1987 გოგოლაძე თ., ბორჯომის ხეობის ისტორიული და ხუროთმოძღვრული ძეგლები, თბ., 2014, გვ. 74
თოთხამის ციხე

თოთხამის ციხე — არქეოლოგიური ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტში, სოფლების გუჯარეთისა და წითელსოფლის ჩრდილოეთით, ძამის და ტანის ხეობებში მიმავალ გზაჯვარედინზე, 2300 მეტრის სიმაღლის მთის თხემზე, მეტად მნიშვნელოვანი სტრატეგიული ადგილზე. მისი აგებით ხეობის ზემო წელის ციხისუფალი ხელში იღებდა კონტროლს ქართლის პროვინციებიდან ჯავახეთ-თრიალეთის საძოვრებისაკენ მიმავალ გზაზე. ვახუშტი ბატონიშვილი აღნიშნული ციხის შესახებ წერს ადგილობრივი მოსახლეობა თოთხამის ციხეს „ბარძუნ ჯვარს“, ე. ი. „მაღალ-ჯვარს“ უწოდებს. ციხის გალავნისა და მისი ნაგებობების უმნიშვნელო ნაშთის ფონზე მაღალჯვრის მოზრდილი ეკლესიის ნანგრევი განსაკუთრებით გამოირჩევა. თოთხამის ძველ ციხეს, ჩანს, უფრო ადრე დაუკარგავს თავისი ფუნქცია, სალოცავი კი ბოლომდე შემორჩა. ამაზე მისი სახელწოდებაც „მაღალჯვარი“ მიგვითითებს. თოთხამის ციხის როლის შემცირება უნდა დაწყებულიყო XIII საუკუნეში, როდესაც თორელებმა ძამის ხეობა იგდეს ხელთ და მის ციხეს დაეპატრონნენ. თოთხამის ციხე მხოლოდ გზის ჩამკეტი სეზონური ციხე არ ყოფილა. მის საციხისთავო ერთეულში უნდა ყოფილიყო მის ახლოს მდებარე ამჟამად უსახელო ნასოფლარები, მათ შორის, სოფელი გუჯარეთი და წითელსოფელი. მაღალჯვრის ეკლესიას, ადვილი, ფეხით სავალი გზა დასავლეთი ფერდის მხრიდან უდგება. ნაგებობა მთის კლდოვან ნაპირზეა აშენებული. მის ჩრდილოეთით ღრმა უფრსკულია. ტერიტორიის ჩრდილო-დასავლეთ და აღმოსავლეთ ნაწილში მოჩანს შენობების კვალი და გალავნის კედლების ნაშთები. საკუთარი ნანგრევებითა და მიწით ამოვსებული ეკლესია იმდენად არის სახეშეცვლილი, რომ მისი ტიპის ზუსტი გარკვევა გაწმენდის გარეშე შეუძლებელია. ცენტრალური ნაწილი აღმოსავლეთით ღრმა, შვერილი აფსიდით სრულდება. გრძივ კედლებს მთელ სიგრძეზე სათავსოები ახლდა. ეკლესიის სამხრეთის კედლები მცირე სიმაღლით არის შემორჩენილი. ეკლესიის ცენტრალური ნაწილი გვერდით სათავსოებს შესასვლელებით უკავშირდება. ეკლესია ნაგებია კლდის რუხი ფერის ქვით. საკურთხეველში შემორჩენილია შელესილობის კვალი, რაც იმის მანიშნებელი უნდა იყოს, რომ ტაძარი თავის დროზე მოხატული იყო. ბათქაშის კვალი შემორჩენია ეკლესიის აღმოსავლეთ ფასადს. აღნიშნულ ფასადზე ამოკვეთილია დაქარაგმებით სამი გრაფემა „დლმ“. პალეოგრაფიული ნიშნებისა და ასომთავრულთან ერთად ნუსხური „ლ“-ს შერევის საფუძველზე, აღნიშნული წარწერის ქრონოლოგიას IX-X საუკუნეებით განსაზღვრავენ. გოგოლაძე თ., ბორჯომის ხეობის ისტორიული და ხუროთმოძღვრული ძეგლები, თბ., 2014, გვ. 84-85 ბერძენიშვილი დ., „ნარკვევები საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიიდან. ზემო ქართლი – თორი, ჯავახეთი“, თბ., 1985 ბერძენიშვილი დ., გიორგიძე მ., ჩაჩხუნაშვილი ც., ჭანიშვილი გ. არქიტექტურულ-ისტორიული გზამკვლევი „გუჯარეთი“, თბ., 1987 მაკალათია ს., ბორჯომის ხეობა, თბ., 1957 გელაშვილი ბ., ბორჯომის ხეობა XI-XIII საუკუნეებში, თბ., 2013
ტაძრისის წმინდა გიორგის ეკლესია

ტაძრისის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფელ ტაძრისის განაპირას. დღესდღეობით სამონასტრო ნაგებობათაგან მთავარი ეკლესიის გარდა შემორჩენილია დანგრეული მცირე სამლოცველო მის გვერდით. ეკლესია ნაგებია გარედან და შიგნიდან ღია ფერის საშუალო ზომის ქვიშაქვით. საშენი მასალის დამუშავების ხასიათით ტაძრისის ეკლესია ძლიერ წააგავს საკირეს სასაფლაოს ეკლესიას. შუა ეკლესიას შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს. თითო შედარებით მომცრო არია გაჭრილი ჩრდილოეთის და სამხრეთის კედლებში. შუა ეკლესიას აქვს ორი სარკმელი, ერთი აქვს აფსიდში, ხოლო მეორე კი დასავლეთ კედელში. აფსიდის ცენტრში სადა ტრაპეზიის ქვაა, რომელიც კედელზეა მიდგმული. ტაძარს ხელოვნებათმცოდნეობითი ანალიზის საფუძველზე X საუკუნის II ნახევრით ათარიღებენ. გიორგი მთაწმინდელის ცხოვრებაში ვკითხულობთ: ამის შემდეგ დიდი ქართველი მწიგნობარი გიორგი მთაწმინდელი აღნიშნულ მონასტერში 3 წლის განმავლობაში (1016-1019 წწ.) იზრდებოდა. 2005 წელს ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანის მილსადენის კომპანიის ფინანსური მხარდაჭერით ტაძრისის წმიდა გიორგისა და ღმრთისმშობლის სახელობის ეკლესიებს აღდგენითი და საკონსერვაციო სამუშაოები ჩაუტარდა. 2009 წლის 10 ივლისს ღირსი გიორგი მთაწმინდელის ხსენების დღეს აღნიშნულ მონასტერში საზეიმო წირვა საქართველოს კათალიკოს-პატრიარქმა ილია II-მ აღავლინა. ბალახაშვილი ვ., ტაძრისის მონასტერი, წიგნში: ღირსი გიორგი მთაწმინდელი (ათონელი) 1000, თბილისი-ბორჯომი, 2009 ბერძენიშვილი ნ., საქართველოს ისტორიის საკითხები, ტ. 1, თბ., 1964 ბერძენიშვილი დ., "ნარკვევები საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიიდან. ზემო ქართლი – თორი, ჯავახეთი", თბ., 1985 გელაშვილი ბ., ბორჯომის ხეობა XI-XIII საუკუნეებში, თბ., 2013 ელიზბარაშვილი ირ., ახალაია ლ., ბოჭოიძე მ., ტაძრისის მონასტრის წმ. გიორგის ეკლესიაზე ჩატარებული გაწმენდით-სარესტავრაციო სამუშაოების შედეგები, საქართველოს სიძველენი, თბ., 2005, #7-8. მაკალათია ს., ბორჯომის ხეობა, თბ., 1957 ტაძრისის მონასტრის წმ. გიორგის სახელობის ეკლესია წიგნში: არქიტექტურის რეტავრაცია საქართველოში. ისტორიოგრაფია, ტრადიცია, გამოცდილების ანალიზი, თბ., 2012 ხოშტარია დ., ჯავახეთის საეკლესიო ხუროთმოძღვრების ზოგიერთი თავისებურება ლიტერატურა და ხელოვნება 1997, # 1-2
მანორ სოლომონი

მანორ სოლომონი (დ. 24 ივლისი, 1999) — ებრაელი ფეხბურთელი. საფეხბურთო კლუბ „ფულემისა“ და ისრაელის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების წევრი. შეუძლია ითამაშოს როგორც გარემარბის, აგრეთვე შემტევი ნახევარმცველის პოზიციაზე. იყო ისრაელის 16, 17, 18, 19 და 21 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებების წევრი. მანორ სოლომონი — Soccerway
ვლადიმერ ალექსი-მესხიშვილი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ვლადიმერ ალექსი-მესხიშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს: ვლადიმერ ალექსი-მესხიშვილი — ქართველი მსახიობი და რეჟისორი. ვლადიმერ ალექსი-მესხიშვილი — ქართველი არქიტექტორი ვლადიმერ ალექსი-მესხიშვილი — ქართველი ექიმი
დავით ჯაბიძე

დავით ვასილეს ძე ჯაბიძე (დ. 23 თებერვალი, 1916. სოფელი ჩხარი, თერჯოლის რაიონი — გ. 15 დეკემბერი, 1982) — საბჭოთა კავშირის გმირი. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი და აეროკლუბი. 1938 წელს საბჭოთა არმიაში დაიწყო მსახურობა, ხოლო 1940 წელს — დაამთავრა სტალინგრადის სამხედრო საავიაციო სასწავლებელი. დავით ჯაბიძე 1941 წლის ივლისიდან მონაწილეობდა დიდ სამამულო ომში. 1941 წლის 23 ივლისს მან თავისი თვითმფრინავით პირდაპირ მიიტანა იერეიში ბომბდამშენ Ju.88-ზე. 1946 წლის 15 მაისს, სსრკ-ს წინაშე დამსახურებების გამო დ. ჯაბიძეს მიანიჭეს საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება. 1947 წლის ივლისამდე იგი მსახურობდა სამხედრო საჰაერო ძალელბში. 1955 წელს მან დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიული ფაკულტეტი და ასპირანტურა. სადოქტორო დისერტაციის დაცვის შემდეგ მუშაობდა უნივერსიტეტში. დავით ჯაბიძე გარდაიცვალა 1982 წლის 15 დეკემბერს. არსებობს მისი სახელობის ქუჩა. ავტორთა კოლექტივი. აკადემიკოს ნ. ბერძენიშვილის საერთო რედაქციით. მათ ასახელეს საბჭოთა სამშობლო (საბჭოთა კავშირის გმირები საქართველოდან). / საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემია. ივ. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის ინსტიტუტი. გამომცემლობა ”საბჭოთა საქართველო” თბილისი - 1964 Цкитишвили К. В., Чинчилакашвили Т. Г. Герои Советского Союза из Грузии. Тб, 1981
ჟუნიორ მორაესი

ალუიზიო შავეს რიბეირო მორაეს ჟუნიორ ნასიმენტუ (პორტ. Aluísio Chaves Ribeiro Moraes Júnior Nasciménto; დ. 4 აპრილი, 1987) — ბრაზილიელი ფეხბურთელი. საფეხბურთო კლუბ „კორინთიანსის“ თავდამსხმელი. თავდაპირველად იყო ბრაზილიის მოქალაქე. 2019 წლის მარტში მიიღო უკრაინის მოქალაქეობა. ჟუნიორ მორაესი — Soccerway
საკირის ეკლესია (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტერმინი საკირის ეკლესია შეიძლება აღნიშნავდეს: საკირის ეკლესია — ეკლესია ბორჯომის მუნიციპალიტეტში; საკირის ეკლესია — ეკლესია ისტორიულ არტაანში.
არმორიკის მასივი

არმორიკის მასივი (ფრანგ. Massif armoricain) — მობრტყელებული ეროზიული მაღლობი ან პენეპლენი საფრანგეთში. მდებარეობს ბრეტანისა და კოტანტენის ნახევარკუნძულებზე, საფრანგეთის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. ფართობი დაახლოებით 65 ათ. კმ². აღმოსავლეთით ესაზღვრება პარიზის აუზი, სამხრეთით აკვიტანიის აუზი, დასავლეთით ბისკაიის ყურე, ხოლო ჩრდილოეთით ლა-მანშის სრუტე. სიმაღლე იშვიათად აჭარბებს 400 მ-ს. მაქსიმალური სიმაღლე 416 მ (მთა ავალუარი). წარსულში მასივის უმაღლეს წერტილად მიიჩნეოდა მთა დ’ეკუვი (417 მ), თუმცა ახალი კვლევებით, მისი სიმაღლე 413 მ-ით განისაზღვრება. არმორიკის მასივსა და პარიზის აუზს ჰყოფს ბუნებრივი რეგიონი პერშე. არმორიკის მასივის ოროგრაფიული ერთეულებია: მონ-დ’არე (385 მ), დიუ-მენე (339 მ), მონტან-ნუარი (318 მ), ლანდ-დე-ლანვო (175 მ), სილონ-დე-ბრეტანი (91 მ), კოევრონი (357 მ), მანსელის ალპები (216 მ), სინიალ-დ’ეკუვი (413 მ), მონ-პინსონი (365 მ). მასივის ერთ-ერთი ყველაზე თვალწარმტაცი ადგილია კლდოვანი მთა როშ-დ’ოეტრი (118 მ). არმორიკის მასივი სუსტად ამობურცული ვაკეა; გაბატონებულია ცალკეული ინტენსიურად დანაწევრებული გრანიტული და ქვიშაქვური ჭიუხები. მდინარეები უხვწყლიანია, წარმოდგენილია ფართო და ვიწრო ხეობების მონაცვლეობით. ზედაპირი ღრმადაა დანაწევრებული მდინარეთა ხეობებით. მის ფარგლებშია სადავო წარმოშობისა და ასაკის ექვსი იარუსიანი მოსწორების ზედაპირი, რომლებიც პედიმენტსა და პედიპლენს წარმოადგენენ. არმორიკის მასივი აგებულია კამბრიუმამდელი კრისტალური ფიქლებითა და გნაისებით. გეოლოგიურად მასივი ჰერცინული კრისტალური ფუნდამენტის ვეებერთელა გაშიშვლებაა. ცენტრალურ მასივთან შედარებით ნაკლებადაა აზევებული; მთები ჩამოყალიბდა კარბონულ სისტემაში, კერძოდ, ჰერცინულ ოროგენში და დიდწილად ეროზიით იყო დამუშავებული. ჩრდილოეთით ეროზიით მკაფიოდ არის ამოჭრილი რიები და ხეობები, ხოლო სანაპირო ხაზი ღრმად არის დაკბილული. სეისმურად ზომიერად აქტიურია. არმორიკის მაღლობისთვის ნიშანდობლივია ლანდშაფტის ტიპი — ბოკაჟი. ტერიტორიის დიდი ნაწილი გაუტყეურებულია. სოფლის მეურნეობაში ჭარბობს მეცხოველეობა, რეგიონს წამყვანი ადგილი უკავია რძის, ყველის, საქონლისა და ღორის ხორცის წარმოებაში. მზარდია საქონლის საკვების კულტივაცია. მოსახლეობა კონცენტრირებულია სანაპიროს გასწვრივ, რომელიც იზრდება განაპირა რაიონების ხარჯზე. არმორიკის მასივის აღმოსავლეთი ნაწილი ცნობილია ნორმანდიის მასივის სახელწოდებით, რომელიც გრანიტებით, ფიქლებითა და ქვიშაქვებითაა აგებული. გვხვდება ვერანი, ტორფნარი და მდელო. არმორიკის მასივის სახელწოდება დაკავშირებულია გალების ისტორიულ რეგიონთან — არმორიკასთან. ↑ 1.0 1.1 1.2 Armorican Massif | Encyclopedia Britannica ↑ Rodolphe Bacquet, Normandie 2. Comprendre la Normandie et Normandie pratique, Place Des Editeurs, 2013, p. 43. ↑ Dessinés par la nature, soulignés par l'homme, les paysages du Perche signent son identité. ↑ La Roche d’Oëtre et les gorges de la Rouvre. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-11-12. ციტირების თარიღი: 2021-11-12. ↑ 5.0 5.1 The Armorican Massif, NW France. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-11-12. ციტირების თარიღი: 2021-11-12.
აშიკაგა იოშიმიცუ

აშიკაგა იოშიმიცუ (足利 義満, გ. 25 სექტემბერი, 1358 – 31 მაისი, 1408) - ასიკაგას დინასტიის მესამე სიოგუნი, რომლის მმართველობა გრძელდებოდა 1368 წლიდან 1394 წლამდე, მურომაჩის პერიოდში. ის იყო აშიკაგა იოშიაკირას მესამე ვაჟი, მისი ბავშვობის სახელი იყო ჰარუო (春王). იოშიმიცუ დაინიშნა სიოგუნად, 1368 წელს, ათი წლის ასაკში. ოცი წლის ასაკში ის მიიღეს იმპერიულ სასამართლოში, როგორც დიდი მრჩევლის მოვალეობის შემსრულებელი. 1379 წელს მან რეორგანიზაცია მოახდინა დაწესებულების Gozan Zen 五山禅 ინსტიტუციური ჩარჩოების. ორი წლის შემდეგ კი გახდა მეომრების (სამურაების) კლასის პირველი პირი და მასპინძლობდა იმპერატორს თავის კერძო რეზიდენციაში. 1394 წელს იოშიმიცუ გახდა სახელმწიფოს დიდი კანცლერი, იმპერიული სასამართლოს უმაღლესი რანგის წევრი. 1395 წელს ყველა საჯარო ოფისიდან გადადგა და გადავიდა კიტაიამა-დონოში (北山殿), თავის საპენსიო ვილაში, ის ამაყობდა პავილიონით, რომლის ორი მესამედი დაფარული იყო ოქროს ფოთლებით. მან იქ ექვსჯერ მაინც მიიღო ელჩები მანგისა და ჯოსონის სასამართლოებიდან და გააყალბა ჩინეთ-იაპონური სავაჭრო შეთანხმების პირობები, რომელიც საუკუნეზე მეტხანს გაგრძელდა. მისი დიპლომატიური ძალისხმევის ნიშნად, ჩინეთის სუვერენმა იოშიმიცუ „იაპონიის მეფედ“ გამოაცხადა. 1407 წელს მან განიზრახა მიეღო ტიტული: "Dajō tenno" (太上天皇), რომელიც ძირითადად გადამდგარ იმპერატორებს ენიჭებოდათ. მომდევნო წელს ის მოულოდნელად გარდაიცვალა, ეს გეგმა კი განუხორციელებელი დარჩა. მაგრამ მისგან ეს ნაბიჯი ძალიან გაბედული იყო, რადგან ის არასდროს მჯდარა იაპონიის იმპერატორის ტახტზე. სიკვდილის შემდეგ მისი სახელი იყო როკუონინი (鹿苑院). იოშიმიცუმ მოაგვარა განხეთქილება ჩრდილოეთ და სამხრეთ სასამართლოებს შორის 1392 წელს, როდესაც მან დაარწმუნა სამხრეთის კარის იმპერატორი გო-კამეიამა გადაეცა საიმპერატორო რეგალია ჩრდილოეთის იმპერატორ გო-კომაცუსთვის. იოშიმიცუს ყველაზე დიდი პოლიტიკური მიღწევა იყო ის, რომ მან შეძლო ნანბუკო-ჩოს ბრძოლის დასრულება. ამ მოვლენამ მისი ავტორიტეტის გამყარება განაპირობა. 1394 წელს მისი ვაჟი აშიკაგა იოშიმოჩი დაამტკიცეს მეოთხე სიოგუნად. იოშიმიცუმ კი სიკვდილამდე გააგრძელა სიოგუნის ავტორიტეტის შენარჩუნება. მან ააშენა თავისი საცხოვრებელი შტაბი მურომაჩის გზის გასწვრივ, კიოტოს ჩრდილოეთ ნაწილში, 1378 წელს. შესაბამისად, იაპონურად, აშიკაგა იოშიმიცუს მოიხსენიებენ, როგორც მურომაჩის სიოგუნას, ხოლო იმ პერიოდს, როგორც მურომაჩის პერიოდს. იოშიმიცუ მოულოდნელად გარდაიცვალა 1408 წელს, 49 წლის ასაკში. გარდაცვალების შემდეგ, მისი საპენსიო ვილა (კიოტოს მახლობლად) გახდა როკუინ-ჯი, რომელიც დღეს თავისი სამსართულიანი, ოქროს ფოთლებით დაფარული რელიქვიით არის ცნობილი, რასაც  „კინკაკუ“ ეწოდება. ტაძარი იდენტიფიცირებულია, როგორც კინკაკუ-ძი, ანუ ოქროს პავილიონის ტაძარი. იქ იოშიმიცუს ქანდაკებაც არის ნაპოვნი. ↑ Turnbull, Stephen. (2005). Samurai Commanders, p. 31., p. 31, at Google Books ↑ Titsingh, p. 325., p. 325, at Google Books ↑ Morton, W. Scott et al. (2004). Japan: Its History and Culture, p. 89., p. 89, at Google Books ↑ Pier, Garrett. (1915). Temple Treasures of Japan, pp. 228–237., p. 228, at Google Books
გუჯრის ციხე

გუჯრის ციხე, საკირის ციხე — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფელ საკირეში. ციხე სოფლიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 1,5-2 კილომეტრზე მდებარეობს. ციხის კედლებმა ჩვენამდე ფრაგმენტების სახით მოაღწია. სამშენებლო მასალად ნამსხვრევი ქვაა გამოყენებული. ციხეს მისი არქიტექტურული მონაცემების საფუძველზე VIII-XIII საუკუნეებით ათარიღებენ. საკირის ციხის მნიშვნელობა იმაში მდგომარეობდა, რომ ის მდეობარეობდა ისტორიული თორისა და ციხისჯვრიდან სამცხე-საათაბაგოს გზაზე. აქედან გამომდინარე, მისი მთავარი ფუნქცია აღნიშნული გზის შეკვრა და გაკონტროლება იყო. საკირის ციხეს თავისი ეკლესიაც ჰქონია, რომელსაც ადრეული ხანისად მიიჩნევენ. 1745 წელს ახალციხის ასაღებად წასულმა ქართლის ჯარმა საკირის ციხე დაიკავა. თუმცა 1747 წელს ციხე ლეკებმა ათასი კაცით აღნიშნული ციხე აიღეს: 1770 წელს ასპინძის ბრძოლის წინ ერეკლე II და ტოტლებენი სადგერის ციხეში მისულან. ტოტლებენს აქ დაუტოვებია 400 კაცი თავისი ბარგით და 6 ზარბაზანი, თავად კი თორის გავლით საკირის ციხესთან შეხვედრია ერეკლე მეფეს. ბერძენიშვილი დ., ნარკვევები საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიიდან. ზემო ქართლი – თორი, ჯავახეთი, თბ., 1985 ბერძენიშვილი დ., სამცხის ისტორიული გეოგრაფიიდან (ლომსიანთა), მესხეთი, ისტორია და თანამედროვეობა, ახალციხე 2000 გელაშვილი ბ., თორის ხეობის თავდაცვითი ნაგებობები ისტორიისათვის, ახალაციხის სახელმწიფო სასწავლო უნივერსიტეტი, გულანი, # 10, ახალციხე 2011 გელაშვილი ბ., ბორჯომის ხეობა XI-XIII საუკუნეებში, თბ., 2013 გიულდენშტედტის მოგზაურობა საქართველოში, გერმანული ტექსტი ქართული თარგმანითურთ გამოსცა და გამოკვლევა დაურთო გელაშვილმა გ., ტ. I, თბ., 1962 მაკალათია ს., ბორჯომის ხეობა (ისტორიულ-ეთნოგრაფიული ნარკვევი), თბ., 1957 მელითაური კ., შოშიაშვილი ნ., ხანთაძე შ., და ჯამბურია გ., ვარძია. გზამკვლევი, თბ., 1955 ორბელიანი პაპუნა, ამბავნი ქართლისანი, ტექსტი დაადგინა, შესავალი, ლექსიკონი და საძიებლები დაურთო ელენე ცაგარეიშვილმა, თბ., 1981 Цагарели А. А. Грамоты и другие исторические документы, т. II , вып. I, Спб გოგოლაძე თ., ბორჯომის ხეობის ისტორიული და ხუროთმოძღვრული ძეგლები (გზამკვლევი), თბ., 2014 გვ. 79-80
სერგო ჭიღლაძე

სერგო ჭიღლაძე (დ. 14 მარტი, 1920, ზოდი ― გ. 3 თებერვალი, 1944) — ქართველი სამხედრო პირი, უმცროსი სერჟანტი, საბჭოთა კავშირის გმირი. სკოლის დამთავრების შემდეგ მუშაობდა ჭიათურის მაღაროში ელექტრომონტიორად, მებიგედ, მეელმავლედ. დიდი სამამულო ომის დროს იბრძოდა ჩრდილო-დასავლეთ ბრიანსკისა და ბელორუსიის I ფრონტებზე. 1944 წლის 3 თებერვალს სოფელ დუბროვასთან გამართულ ბრძოლაში დაიღუპა. ამავე ბრძოლაში გამოჩენილი მამაცობისთვის მიენიჭა საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება. ქალაქ მინსკში არის მისი სახელობის ქუჩა, ერთ-ერთ სახლზე კი მისი სახელობის მემორიალური დაფაა დაყენებული. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 402. სერგო ჭიღლაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ავთანდილ ჭიჭინაძე

ავთანდილ ჭიჭინაძე (დ. 16 სექტემბერი, 1921, ჭოლევი ― გ. უცნობია) — ქართველი მეცნიერი მანქანათმცოდნეობის დარგში და სპორტსმენი. ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1970), პროფესორი (1972), რსფსრ-ის მეცნიერების და ტექნიკის დამსახურებული მოღვაწე (1982). იყო სსრკ-ის სპორტის ოსტატი აკადემიურ ნიჩბოსნობაში, სსრკ-ის ჩემპიონი 1951-1953 წლებში. 1944 წელს დაამთავრა მოსკოვის ტრანსპორტის ინჟინერთა ელექტრომექანიკური ინსტიტუტის ელექტრული ტრანსპორტის ფაკულტეტი. სხვადასხვა დროს მუშაობდა ამავე ინსტიტუტში, აგრეგატულ საავიაციო ქარხანაში. 1956 წლიდან მუშაობდა ა. ბლაგონრავოვის სახელობის მანქანათმცოდნეობის ინსტიტუტში, 1965 წლიდან იყო ამავე ინსტიტუტის მასალათა ფრიქციული კვლევის ლაბორატორიის გამგეა. მუშაობდა ხახუნის, ცვეთისა და შეზეთვის პრობლემებზე. მან ჩამოაყალიბა და დასაბამი მისცა ახალ სამეცნიერო მიმართულებას - „თბური დინამიკა და ფრიქციული წყვილების ხახუნისა და ცვეთის მოდელირება“, მისი რედაქციით გამოვიდა ცნობარი „პოლიმერები მანქანებისა და ხელსაწყოების ხახუნის კვანძებში“. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 402. ავთანდილ ჭიჭინაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ალექსი ჭიჭინაძე

საკუთარი სახელი ალექსი ჭიჭინაძე შესაძლოა აღნიშნავდეს: ალექსი ჭიჭინაძე (პედაგოგი) ალექსი ჭიჭინაძე (ბალეტმაისტერი) ჭიჭინაძე
ალექსი ჭიჭინაძე (პედაგოგი)

ალექსი ჭიჭინაძე (დ. 17 მარტი, 1851, ჭოლევი ― გ. 28 იანვარი, 1917, ტფილისი) — ქართველი პედაგოგი, მთარგმნელი დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. 1875 წელს მისი ხელმძღვანელობით გაიხსნა პირველი ქართული სკოლა ქუთაისში, რომელმაც უმოკლეს დროში დიდი ავტორიტეტი მოიპოვა საზოგადოებაში. 1880 წელს ქუთაისში დაარსდა სათავადაზნაურო სასწავლებელი, იგი ამ სასწავლებლის ინსპექტორად მიიწვიეს, მან თავისი კერძო სასწავლებელი დახურა და მოსწავლეებიანად ახალ სასწავლებელში გადავიდა. 1886 წელს გადაყვანილ იქნა თბილისის სათავადაზნაურო სასწავლებლის ინსპექტორად, სადაც 1894 წლამდე ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას. 1894–1900 წლებში მუშაობდა თერგის ოლქის სახალხო სკოლების ინსპექტორად. 1900 წელს ერევნის გუბერნიის სახალხო სკოლათა დირექტორად დაინიშნა, ამ თანამდებობაზე მან 1905 წლამდე იმუშავა. 1905–1914 წლებში იგი ხონის საოსტატო სემინარიის დირექტორად მუშაობდა. მისი ხელმძღვანელობით სემინარია საუკეთესო პედაგოგიურ სასწავლებლად გადაიქცა. 1900-იან წლებში მისი უშუალო მონაწილეობით ჩამოყალიბდა ქუთაისის ქართული სცენა, რისთვისაც ი. მიქელაძესთან ერთად თარგმნა ნ. გოგოლის „რევიზორი“, ა. ოსტროვსკის „შემოსავლიანი ადგილი“ და სხვა. 1914 წელს იგი გადაყვანილ იქნა თბილისში და დაინიშნა ქართული გიმნაზიის დირექტორად. იგი ენერგიულად იბრძოდა სწავლა-აღზრდის სისტემის საფუძვლიანი გაუმჯობესებისათვის. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 402. ალექსი ჭიჭინაძე (პედაგოგი) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ალექსი ჭიჭინაძე (პედაგოგი) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ალექსი ჭიჭინაძე (ბალეტმაისტერი)

ალექსი ჭიჭინაძე (დ. 26 დეკემბერი, 1917, ტფილისი ― გ. 3 ოქტომბერი, 1994) — ქართველი ბალეტის მოცეკვავე და რეჟისორი, საქართველოს სსრ–ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1966), რსფსრ–ის სახალხო არტისტი (1972). 1941 წელს დაამთავრა მოსკოვის ქორეოგრაფიული სასწავლებელი. 1941–1944 წლებში იყო მოსკოვის დიდი თეატრის სოლისტი. 1944–1966 წლებში იყო მოსკოვის სტანისლავსკისა და ნემიროვიჩ–დანჩენკოს სახელობის მუსიკალური თეატრის წამყვანი სოლისტი. 1953 წელს დაამთავრა მოსკოვის თეატრალური ხელოვნების ინსტიტუტი. 1955 წლიდან და 1966–1971 წლებში იყო ამავე თეატრის ბალეტმაისტერი, 1971–1984 წლებში მთავარი ბალეტმაისტერი; 1967–1970 წლებში ვარშავის "Театр Виельски"–ის მთავარი ბალეტმაისტერი; 1983 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე იყო ქუთაისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის ბალეტმაისტერი და საბალეტო დასის სამხატვრო ხელმძღვანელი. გუნია ნ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 402. ალექსი ჭიჭინაძე (ბალეტმაისტერი) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ბესარიონ ჭიჭინაძე

ბესარიონ ალექსის ძე ჭიჭინაძე (დ. 27 აპრილი, 1887, ტფილისი ― გ. 5 ოქტომბერი, 1937) — ქართველი ინჟინერ-ჰიდრომშენებელი, პროფესორი (1928). 1913 წელს დაამთავრა პეტერბურგის ტექნოლოგიური ინსტიტუტი. 1913-1916 წლებში მუშაობდა ბუხარის, 1916-1917 წლებში ტრაპიზონის რკინიგზების მშენებლობაზე. 1919-1921 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის გზათა დეპარტამენტის დირექტორი. 1922-1927 წლებში იყო ზაჰესის მშენებლობის უფროსი, 1927-1930 წელებში რიონჰესის მშენებლობის უფროსი, 1930-1934 წლებში კი ამიერკავკასიის ენერგეტიკის სამმართველოს უფროსი. 1934-1937 წლებში მოსკოვში საკავშირო ტრესტ „ჰიდროენერგოპროექტის“ მმართველი და 1934-1937 წლებში მოსკოვის საინჟინრო-სამშენებლო ინსტიტუტის პროფესორი. 1931 წლიდან იყო სკკპ (ბ) წევრი. 1937 წლის მაისში დააპატიმრეს მოსკოვში, როგორც საქართველოში მოქმედი „ანტისაბჭოთა დივერსიულ-ტერორისტული ჯაშუშური მეამბოხე ორგანიზაციის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი“ და უცხო სახელმწიფოების აგენტი. გადაიყვანეს თბილისში. 4 ოქტომბერს სსრკ სამხედრო სასამართლოს უმაღლესმა კომისიამ მიუსაჯა სიკვდილით დასჯა. მომდევნო დღეს ჭიჭინაძე დახვრიტეს. რეაბილიტირებულია 1955 წელს. ჩოგოვაძე გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 403. საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია. - თბ., 2017.-გვ.703 ბესარიონ ჭიჭინაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი სტალინური სიები საქართველოდან
კონსტანტინე ჭიჭინაძე (გეოლოგი)

კონსტანტინე ჭიჭინაძე (დ. 18 მაისი, 1913, ყიზლარი, დაღესტანი — გ. 1941, თბილისი) — ქართველი გეოლოგ-მინერალოგი, გეოლოგ-მინერალოგიურ მეცნიერებათა კანდიდატი (1940). 1937 წელს დაამთავრა ს. კიროვის სახელობის საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტი. 1940 წლიდან მუშაობდა ამიერკავკასიის ფერადი ლითონების საძიებო ტრესტში, აგრეთვე საქართველოს ინდუსტრიულ ინსტიტუტში. არის საქართველოს ტერიტორიის მეტალოგენიური კვლევის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. იკვლევდა რაჭისა და სვანეთის სასარგებლო წიაღისეულის საბადოებს. ჯავრიშვილი ვ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 403. კონსტანტინე ჭიჭინაძე (გეოლოგი) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი