laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
მიხეილ კავილაძე

მიხეილ კავილაძე (დ. 9 იანვარი, 1928 — გ. 12 იანვარი, 2017) — ქართველი მათემატიკოსი, მეცნიერი, ფიზიკოსი, პედაგოგი. მიხეილ კავილაძე დაიბადა 1928 წლის 9 იანვარს, თბილისში. 1953 წელს დაამთავრა მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტი. 1954 წელს მუშაობდა ობნინსკის (რუსეთი) ატომურ ელექტროსადგურზე; 1955 წლიდან თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტზე; 1962 წლიდან თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამოყენებითი ბირთვული ფიზიკის ლაბორატორიაში სხვადასხვა თანამდებობაზე; 1976-2006 წლებში ამ ლაბორატორიის ბაზაზე შექმნილი (რესპუბლიკასა და ყოფილ სსრკ-ში პირველი) მას-სპექტრომეტრული ცენტრის გამგე; წლების განმავლობაში ეწეოდა პედაგოგიურ მუშაობას თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტზე; მისი სამეცნიერო ინტერესების სფეროა იზოტოპების ფიზიკა, მას-სპექტრომეტრია, გამოყენებითი ბირთვული ფიზიკა; გამოირჩეოდა აქტიური და პრინციპული სამოქალაქო პოზიციით. მონაწილეობდა ჩერნობილის კატასტროფის შედეგების სალიკვიდაციო კომისიის მუშაობაში. ავტორია მრავალი სამეცნიერო ნაშრომის და რამდენიმე გამოგონებისა; ფიზიკოს-ექსპერიმენტატორი, ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1997), პროფესორი (2000). საქართველო: ენციკლოპედია: ტ. IV. თბ., 2018. - გვ. 423 რედ.: ირინა ჯაფარიძე - თბ., 2012, - გვ. 30-31 მიხეილ კავილაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ელიზბარ ელიზბარაშვილი (ქიმიკოსი)

ელიზბარ ელიზბარაშვილი (დ. 8 ნოემბერი, 1970) — ქართველი პედაგოგი, მეცნიერი, ქიმიკოსი. 1993 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ქიმიური და ბიოლოგიური ტექნოლოგიის ფაკულტეტი ხოლო 1998 წელს საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ორგანული ქიმიის კათედრაზე ასპირანტურა. 1992-1999 წლებში იყო საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ორგანული ქიმიის კათედრა, უფროსი ლაბორანტი. 2000-2006 წლებში ამავე უნივერსიტეტის, არაორგანულ ნივთიერებათა ტექნოლოგიისა და საყოფაცხოვრებო მასალების ქიმიის კათედრა, დოცენტი. 1999-2006 წლებში იყო ორგანული ქიმიის კათედრა, დოცენტი. 2007 წელს ქიმიური ტექნოლოგიისა და მეტალურგიის ფაკულტეტის ხარისხის უზრუნველყოფის სამსახურის ხელმძღვანელი. 2007-2011 წლებში ხარისხის უზრუნველყოფის სამსახურის მონიტორინგის ჯგუფის ხელმძღვანელი. 2011-2012 წლებში იყო ქიმიის კონსულტანტი საქართველოს განათლებისა და მეცნიერებათა სამინისტროს მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების ეროვნული ცენტრის. 2012 წელს შპს „ბერტას“ ტექნოლოგიური დეპარტამენტის უფროსი. 2013 წლიდან იყო საქართველოს აგრარული უნივერსიტეტის ქიმიისა და მოლეკულური ინჟინერიის ორგანულ და მაღალმოლეკულურ ნაერთთა ქიმიის ლაბორატორიის ხელმძღვანელი. მისი კვლევის სფერო: რამდენიმე პირიდონის რგოლის შემცველი ფლოურესცენსიული საღებრების სინთეზი, თვისებების შესწავლა და გამოყენება დეფექტროსკოპიაში. ეგზოციკლური და ციკლური აზომეთინური საღებრების სინთეზი, თვისებები და გამოყენება. ფოტოანიზოტროპული თვისებების მქონე საღებრების სინთეზი, თვისებების კვლევა და გამოყენება ოპტიკური დამამახსოვრებელ მოწყობილობებში. ახალი აზოსაღებრების სინთეზი ფაზათშორისი კატალიზის პირობებში. ორი ან მეტი აქტიური ცენტრის მქონე ახალი ფაზათშორისი კატალიზატორები. სხვადასხვა კლასის საღებრების მდგრადობის შესწავლა ოზონის ზემოქმედების მიმართ და ოზონის დოზიმეტრია. 1998 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ზოგიერთი აზოსაღებრის არატრადიციული მეთოდით მიღება და მდგრადობის შესწავლა.“ 2006 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაციის თემა — „აზო, აზომეთინური და პირიდონული ჯგუფის შემცველი ფუნქციური საღებრების სინთეზი და კვლევა.“ ქიმია ყველასათვის (ავტორი). - თბილისი, ინტელექტი, 2013. - 190გვ.. - ISBN: 9789941446658 სპექტრომეტრული მეთოდების გამოყენება ორგანულ ქიმიაში : დამხმ. სახელმძღვ. ქიმ. და ბიოლ. ფაკ. სტუდ. თბილისი, ტექნ. უნ-ტი, 2005 გვ. 161 - ISBN: 9994035835 ორგანული სინთეზი : დამხმარე სახელმძღვანელო ქიმ. ფაკ. სტუდენტებისათვის // ნაწ. 3. - თბილისი, ტექნ. უნ-ტი, 2005 გვ. 63 - ISBN: 9994040448 ორგანული სინთეზი : დამხმარე სახელმძღვანელო ქიმ. ფაკ. სტუდენტებისათვის // ნაწ. 2. - თბილისი, ტექნ. უნ-ტი, 2005 გვ. 88 ISBN: 9994040375 ორგანული ქიმიის პრაქტიკუმი (თანაავტორი) // ნაწ. 3 . - თბილისი, ტექნ. უნ-ტი, 2005. გვ. 76 - ISBN: 9994040685 ორგანული სინთეზი : დამხმარე სახელმძღვანელო ქიმ. ფაკ. სტუდენტებისათვის// ნაწ. 1. თბილისი, ტექნ. უნ-ტი, 2005 გვ. 112 - ISBN: 9994040383 ქიმია და პერსონალური კომპიუტერი : დამხმ. სახელმძღვ. სტუ-ს სტუდ თბილისი, ტექნ. უნ-ტი, 2005 გვ. 170 საქართველოს მეცნიერებათა დოქტორები, 1992-2006/შემდგ. და რედ.: ირინა ჯაფარიძე თბ., 2012 გვ. 76 ელიზბარ ელიზბარაშვილი (ქიმიკოსი) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ 1.0 1.1 http://www.nplg.gov.ge/bios/ka/00017095/ ↑ ელიზბარ ელიზბარაშვილი
კუტაისსკაია პრავდა

„კუტაისსკაია პრავდა“ — საქალაქო გაზეთი, საქართველოს კპ ქუთაისის საქალაქო კომიტეტისა და სახალხო დეპუტატების საქალაქო საბჭოს ორგანო. დაარსდა 1953 წელს. პირველი ნომერი გამოიცა 1954 წლის 1 იანვარს. გამოდიოდა ქუთაისში კვირაში სამჯერ, რუსულ ენაზე, ტირაჟი 6,48 ათასი (1981). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 88-89.
გიორგი კახაბრიშვილი

გიორგი (კახა) კახაბრიშვილი (დ. 1946, თბილისი — გ. 20 მაისი, 2021) — ქართველი რეჟისორი და სცენარისტი. ღირსების ორდენის კავალერი (1999). 1972 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტი. 1970-1975 და 1988–1994 წლებში მუშაობდა საქარველოს ტელევიზიაში რეჟისორად, 1975-1988 წლებში კი - მთავარ რეჟისორად. 1994-1999 წლებში საქტელერადიოკორპორაციის თავმჯდომარის მოადგილე იყო, 1999-2004 წლებში გაერთიანება „თეატრონის“ ხელმძღვანელი. 1995 წელს დააარსა „საქართველოს ტელევიზიისა და რადიომაუწყებლობის ინსტიტუტი“, რომლის რექტორი იყო 2006-2013 წლებში. დანდგმელი რეჟისორია ტელესპექტაკლებისა: „მე შენ მიყვარხარ“ (1973), „ჯერ დაიხოცნენ, მერე იქორწინეს“ (1975), „უჩინმაჩინის ქუდი“ (1976), „გვადი ბიგვა“ (1, 2, 3 სერია, 1977), „საბა ტაბიძის ორშაბათები“ (1978), „შალიკო ხვინგიაძის თავგადასავალი“ (1978), „კავკასიური ცარცის წრე“ (დამდგმელი რეჟისორი რ. სტურუა, რ. ხოტივართან ერთად, 1979), „ვაზის ყვავილობა“ (1, 2, 3, 4, 5 სერია, 1981), „ხორუმი ქართული ცეკვაა“ (1, 2 ნაწილი, 1982), „მტრედის მოტანილი ბარათები“ (1, 2, 3, 4 სერია, 1985), „ვირის ჩრდილი“ (1988). მისი შემოქმედება საქართველოს სატელევიზიო ოქროს ფონდშია შესული. გარდაიცვალა 2021 წლის 20 მაისს. დაკრძალულია მახათას მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში. 1999 — ღირსების ორდენი გიორგი კახაბრიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი გიორგი კახაბრიშვილი — ეროვნული ფილმოგრაფია „ვინ იყო გიორგი კახაბრიშვილი? უპირველესად საქართველოს ერთგული ადამიანი“ გიორგი (კახა) კახაბრიშვილის youtube არხი ↑ გარდაიცვალა რეჟისორი გიორგი (კახა) კახაბრიშვილი
მთვარის ორბიტა

მთვარის ორბიტა — ტრაექტორია, რომლის გასწვრივ მთვარე ბრუნავს დედამიწის მასის საერთო ცენტრის გარშემო, რომელიც მდებარეობს დედამიწის ცენტრიდან დაახლოებით 4700 კმ-ში. ყოველ ერთ სრულ ბრუნს 27.32 დედამიწის დღე-ღამე სჭირდება და მას სიდერულ თვეს უწოდებენ. სინქრონული მოძრაობის გამო, მთვარე ყოველთვის ცალ მხარეს უყურებს დედამიწას. საშუალოდ, მთვარე დაშორებულია დედამიწის ცენტრიდან 60 დედამიწის რადიუსით, რაც 384400 კმ-ს შეადგენს. იმის გათვალისწინებით, რომ ორბიტალური საშუალო სიჩქარეა 1.023 კმ/წმ, მთვარე ვარსკვლავებთან მიმართებაში ყოველ საათში ცაზე გადაადგილდება 0.5°-ით, რაც დაახლოებით ემთხვევა მის ხილვად დიამეტრს. მზის სისტემის პლანეტების უმეტესი თანამგზავრებისგან განსხვავებით, მთვარის ორბიტა პრაქტიკულად ეკლიპტიკური სიბრტყეში დევს (დახრილია 5.14°), და არა დედამიწის ეკვატორის სიბრტყეში. მთვარის ორბიტის სიგრძე დედამიწის ათვლის სისტემაში არის დაახლოებით 2.4 მილიონი კმ. ინსტრუმენტ SWAN-ის მონაცემების ანალიზმა SOHO კოსმოსურ ხომალდზე აჩვენა, რომ დედამიწის ეგზოსფეროს ყველაზე გარე ნაწილი (გეოკორონა) ვრცელდება დაახლოებით 100 დედამიწის რადიუსზე ან დაახლოებით 640 ათასი კმ-ზე, ანუ ბევრად უფრო შორს ვიდრე მთვარის ორბიტაა. ↑ Gerald North, Observing the Moon: The Modern Astronomer's Guide, Cambridge University Press, 2000. — P. 3, 381 p, ISBN 9780521622745. ↑ SWAN Far Side Imaging დაარქივებული 2021-12-06 საიტზე Wayback Machine. // NASA (ინგლისური) ↑ Baliukin I. I. et al. [SWAN/SOHO Lyman‐α Mapping: The Hydrogen Geocorona Extends Well Beyond the Moon], 15 February 2019 ↑ M. Chapront-Touzé, J. Chapront, The lunar ephemeris ELP-2000(ინგლისური) // Astronomy and Astrophysics, 1983, ტ. 124, გვ. 54, Bibcode: 1983A&A...124...50C. ↑ M. Chapront-Touzé, J. Chapront, ELP2000-85: a semi-analytical lunar ephemeris adequate for historical times(ინგლისური) // Astronomy and Astrophysics, 1988, ტ. 190, გვ. 351, Bibcode: 1988A&A...190..342C. ↑ 6.0 6.1 Jean Meeus, Mathematical astronomy morsels (Richmond, VA: Willmann-Bell, 1997) 11-12.
თეთრი ღამეები

„თეთრი ღამეები“ (რუს. Белые ночи) — ფიოდორ დოსტოევსკის მოთხრობა, რომელიც თავდაპირველად გამოიცა 1848 წელს, მწერლის კარიერის დასაწყისში. დოსტოევსკის მრავალი მოთხრობის მსგავსად, „თეთრი ღამეები“ პირველ პირში მოთხრობილია უსახელო მთხრობელის მიერ. მთხრობელი სანქტ-პეტერბურგში მცხოვრები ახალგაზრდაა, რომელსაც მარტოობა აწუხებს. ის გაიცნობს და შეუყვარდება ახალგაზრდა ქალი, მაგრამ სიყვარული უპასუხოდ რჩება, რადგან ქალს ენატრება თავისი შეყვარებული, რომელთანაც იგი საბოლოოდ დარჩება. Le notti bianche, ლუკინო ვისკონტის 1957 წლის იტალიური ფილმი თეთრი ღამეები, ივან პირევის 1959 წლის რუსული ფილმი ჩჰალია, 1960 წლის ჰინდი ფილმი. მეოცნების ოთხი ღამე, რობერ ბრესონის 1971 წლის ფრანგული ფილმი თეთრი ღამეები, ლეონიდ კვინიხიძის 1992 წლის რუსული ფილმი თეთრი ღამეები, 2003 წლის ირანული ფილმი, რეჟისორი ფარზად მოტამენი Iyarkai, S. P. Jananathan-ის 2003 წლის ინდური ფილმი თეთრი ღამეები, ალენ სილვერის 2005 წლის ამერიკული ფილმი აჰისტა აჰისტა, შივამ ნაირის 2006 წლის ინდური ფილმი Saawariya, 2007 წლის ინდური ფილმი სანჯაი ლილა ბჰანსალის მიერ Nuits blanches sur la jetée, პოლ ვეკიალის 2014 წლის ფრანგული ფილმი Velutha Rathrikal, 2015 წლის მალაიალამური ფილმი რაზი მუჰამედის მიერ 2008 წლის ამერიკული ფილმი ორი საყვარელი, შთაგონებული იყო „თეთრი ღამეებით“. Audio recording of "Belye Nochi" (In Russian) ↑ "Two Lovers: James Gray Interview"
ოთარ ზარდალიშვილი

ოთარ ზარდალიშვილი (დ. 8 სექტემბერი, 1928, თბილისი — გ. 7 აგვისტო, 2014) — ქართველი მეცნიერი, ქიმიკოსი. 1952 წელს დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი. 1952–1977 წლებში მუშაობდა საქართველოს ნიადაგმცოდნეობის, აგროქიმიისა და მელიორაციის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში აგროქიმიის განყოფილების გამგედ, მოგვიანებით სამეცნიერო ნაწილში დირექტორის მოადგილედ. 1977–1981 წლებში იყო აგროქიმიის მომსახურების საკავშირო ინსტიტუტის თბილისის ფილიალის დირექტორი, 1982–1992 წლებში საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის აგროქიმიის კათედრის გამგე. მან გამოიკვლია აზოტის მიმოქცევა საქართველოს მიწათმოქმედებაში და დასახა მისი რეგულირების გზები. შეისწავლა საქართველოს ნიადაგებში მიკროელემენტების შემცველობის კანონზომიერებანი, დაადგინა მიკროსასუქების გამოყენების პირობები. ავტორია 10 მონოგრაფიული და მრავალი სამეცნიერო ნაშრომისა. ეწეოდა სამეცნიერო-პედაგოგიურ მოღვაწეობას. 1984 წლიდან იყო საქართველოს სახელმწიფო აგრარული უნივერსიტეტისტის აგრონომიის ფაკულტეტის აგროეკოლოგიის დეპარტამენტის აგროქიიმის განყოფილების სრული პროფესორი. 1998 - ღირსების ორდენი 1984 - საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე ორგანული სასუქების წარმოება და გამოყენება საქართველოში - თბილისი, საქართველო, 1990 გვ. 133 მანგანუმის გავლენა აზოტის გამოყენების კოეფიციენტზე საკვებ ჭარხალში - თბილისი, 1990 გვ. 4 მიკროელემენტების გამოყენება მიწათმოქმედებაში - თბილისი, საბჭ. საქართველო, 1988 გვ. 128 აზოტის ბალანსი საქართველოს მიწათმოქმედებაში - თბილისი, საბჭ.საქართველო, 1977 გვ. 164 საქართველო: ენციკლოპედია: ტ.III.–თბ., 2014 გვ. 311 წიგნი ღირსებისა: ტ. 3/ შემდგ.: თამაზ ყიფიანი თენგიზ გაჩეჩილაძე, გურამ სიმონიშვილი თბ., 2001 გვ. 353 ოთარ ზარდალიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ ოთარ ზარდალიშვილი
მაია მერლანი

მაია მერლანი (დ. 1963, მესტია) — ქართველი პედაგოგი, მეცნიერი, ქიმიკოსი. 1985 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ქიმიური ტექნოლოგიის ფაკულტეტი. სწავლა განაგრძო მოსკოვში, მენდელევის სახელობის ქიმიური ტექნოლოგიის ინსტიტუტში ორგანული ქიმიის კათედრაზე. ხოლო 1990 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია. 1989-2002 წლებში მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ქუთათელაძის სახელობის ფარმაკოქიმიის ინსტიტუტში მეცნიერ თანამშრომლად. 2003 წლიდან იგი ამავე ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი იყო. 1995 წლიდან საქართველოს სხვადასხვა უმაღლეს სასწავლებლებში პედაგოგად მუშაობდა. 2011 წლიდან იყო საქართველოს საპატრიარქოს წმინდა თამარ მეფის სახელობის სასწავლო უნივერსიტეტის ასოცირებული პროფესორი და მიჰყავდა სამაგისტრო კურსი ორგანულ ქიმიაში. 1997 წელს ნაყოფიერი სამეცნიერო მოღვაწეობისათვის მიენიჭა საქართველოს პრეზიდენტის სტიპენდიატის წოდება ახალგაზრდა მეცნიერთა შორის, 2002 წელს გახდა ნატო-ს „სამეცნიერო პროგრამა მშვიდობისათვის“ სტიპენდიატი. 2003-2006 წლებში მოიპოვა ნატოს გრანტი: „ახალი ბიოლოგიურად აქტიური ნაერთების სინთეზი სტეროიდული საპოგენინის-ტიგოგენინის საფუძველზე.“ 2007-2013 წლებში იყო საქართველოს შოთა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის და აშშ/საქართველოს ერთობლივი სამეცნიერო განვითარების ფონდის გრანტების თანამონაწილე. 2013 წელს მოიპოვა მაცუმაეს საერთაშორისო ფონდის სტიპენდია სამეცნიერო პროექტისთვის: „ლაშქარას ბიოლოგიურად აქტიური ბიოპოლიმერის ანალოგის სინთეზი“ და მიწვეული იქნა ჰოკაიდოს უნივერსიტეტში აღნიშნული პროექტის განსახორციელებლად. 2002-2010 წლებში მუშაობდა მოწვეული მეცნიერის სტატუსით საბერძნეთის ეროვნულ სამეცნიერო ცენტრ „დემოკრიტოს“-ში, 2010 წელს მიწვეული იყო ინდოეთში კერძოდ კი ბელგაუმის უნივერსიტეტში ლექციების წასაკითხად. სვანეთი და სვანები / ირაკლი დვალი, გივი ქურდიანი თბ., 2014 გვ. 248 მაია მერლანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ მაია მერლანი
გივი ცინცაძე

გივი ცინცაძე (დ. 18 აპრილი, 1933, თბილისი — გ. 2021) — ქართველი მეცნიერი, ქიმიკოსი. 1957 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ქიმიის ფაკულტეტი. 1957-1961 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ჯანელიძის სახელობის გეოლოგიის ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერი თანამშრომელი. 1961-1964 წლებში კი საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ანალიზური ქიმიის ასპირანტი. 1960-1965 წლებში მუშაობდა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ანალიზური ქიმიის კათედრაზე თავდაპირველად ასისტენტად, ხოლო შემდგომ დოცენტად. 1965-1971 წლებში ზოგადი და არაორგანული ქიმიის კათედრის დოცენტი. 1968-1970 წლებში მიიღეს შევჩენკოს სახელობის კიევის სახელმწიფო უნივერსიტეტის არაორგანული ქიმიის კათედრაზე. 1971-1974 წლებში იყო საქართველოს პოლითექნიკური ინსტიტუტის ანალიზური ქიმიის კათედრის გამგე, ხოლო 1973-1992 წლებში ამავე ინსტიტუტის ზოგადი და არაორგანული ქიმიის კათედრის გამგე. 1977-1986 წლებში საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აგლაძის სახელობის არაორგანული ქიმიისა და ელექტროქიმიის ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1986 წლიდან იყო ამავე ინსტიტუტის არაორგანული ნაერთების ფიზიკა-ქიმიის ლაბორატორიის ხელმძღვანელი. 1992-1997 წლებში იყო ქიმიური და ბიოლოგიური ტექნოლოგიის სასწავლო-სამეცნიერო ინსტიტუტის დირექტორი. 1992-1997 წლებში იყო ქიმიური და ბიოლოგიური ტექნოლოგიის სასწავლო-სამეცნიერო ინსტიტუტის დირექტორი. 1995-1997 წლებში საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ქიმიური და ბიოლოგიური ტექნოლოგიის ფაკულტეტის დეკანი. 1997-2004 წლებში ამავე ფაკულტეტის ზოგადი და ბიოორგანული ქიმიის კათედრის გამგე, 2002 წლიდან საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის, მელიქიშვილის სახელობის ფიზიკური და ორგანული ქიმიის ინსტიტუტის კომპლექსნაერთების ქიმიიის ლაბორატორიის გამგე, ხოლო 2008 წლიდან საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ქიმიისა და ქიმიური ტექნოლოგიების განყოფილების აკადემიკოს-მდივანი. 1971 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაციის თემა — „ლითონების ციანატური, თიოციანატური და სელენოციანატური ნაერთების გამოკვლევა.“ 1998 - ღირსების ორდენი 1983 - საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე საქართველოს სახელმწიფო პრემია, მეცნიერებისა და ტექნიკის დარგში (ერთობლივი გამარჯვება) ვინ ვინაა საქართველოში: ქართული ბიოგრაფიული ცნობარი. 1998-1999 გვ. 381 საქართველოს მეცნიერებისა და ტექნიკის დარგის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები 1993-2004 წლებში თბ., 2012 გვ. 102 წიგნი ღირსებისა: ტ. 3/ შემდგ.: თამაზ ყიფიანი, თენგიზ გაჩეჩილაძე, გურამ სიმონიშვილი თბ., 2001 გვ. 126 გივი ცინცაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ გივი ცინცაძე
რობერტ კუპცისი

რობერტ კუპცისი (დ. 1881, ლატვია — გ. 1954, თბილისი) — ლატვიელი, ქიმიკოსი. 1908 წელს დაამთავრა ყაზანის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტის ქიმიურ-ფარმაცევტული განყოფილება. 1908 წელს უნივერსიტეტის გამგეობის რეკომენდაციით იგი ამიერკავკასიაში გაემგზავრა და მუშაობა დაიწყო სამოქალაქო უწყობის სამედიცინო ნაწილში ქიმიურ-მიკროსკოპული გამოკვლევების ექსპერტად. იმავე წელს დაინიშნა თბილისის სასამართლო-მედიცინის ექსპერტიზის ნივთიერ მტკიცებათა გამოკვლევების ლაბორატორიის ხელმძღვანელად დაინიშნა. ამ ლაბორატორიას ის სიცოცხლის ბოლომდე ხელმძღვანელობდა. მისი გამოკვლევევბის უდიდესი ნაწილი საქართველოს მინერალური და მტკნარი წყლების შესწავლას ეძღვნება. საქართველოში მის ჩამოსვლამდე გამოკვლეული იყო მხოლოდ 30-დე მინერალური წყალი. მან გამოიკვლია 1000-ზე მეტი წყარო. კუპცისმა საფუძველი ჩაუყარა საქართველოში კურორტების ორგანიზაციასა და განვითარებას. მათ შორისაა წყალტუბო, მენჯი, ლებარდე, შოვი, საირმე, ლუგელა და სხვ. მის მიერაა გამოკვლეული 3000 წყალსატევი. ამ გამოკვლევებს იყენებდნენ გეოლოგები, ჰიდროლოგები, მშენებლები. საქართველოს წყლის კადასტრი შედგა კუპცესის მონაცემებზე დაყრდნობით. Курорты АССР Аджарии : Труды I-й респ. курорт. конф. Аджарии. Батум 17-20 декабря 1933 г. Тбилиси, Грузмедгиз, 1936 с. 288 100 ღირსსახსოვარი სახელი = 100 памятных имен = 100 memorable names : საქართველოში და საქართველოს გარეთ მოღვაწე უცხოელები / სარედ. კოლ.: მარიამ ლორთქიფანიძე, როინ მეტრეველი, ზურაბ აბაშიძე [და სხვ.] თბ., 2014 გვ. 155-156 რობერტ კუპცისი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ რობერტ კუპცისი
ლალი ორმოცაძე

ლალი ორმოცაძე (დ.23 ნოემბერი, 1949, ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი მწერალი, ფილოლოგი. 1972 წელს დაამთავრა ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტი ქართული ენისა და ლიტერატურის სპეციალობით. 1982 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი ეთიკა-ესთეტიკის სპეციალობით. მუშაობდა ქალაქ ბათუმის N1 საშუალო სკოლაში (ახლანდელი N2) პიონერხელმძღვანელად, ბათუმის უნივერსიტეტთან არსებულ აბიტურიენტთა მოსამზადებელ კურსებზე, ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებლად, კითხულობდა სალექციო კურსს ბათუმის სამედიცინო კოლეჯში (ქართულ ენასა და ლიტერატურაში, ეთიკასა და ესთეტიკაში). 1990 წლიდან — მუშაობდა ლანჩხუთის N1 საშუალო სკოლაში, ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებლად. 2004-2009 წლებში იყო აჭარის უმაღლესი საბჭოს ვიცე-სპიკერის მოადგილე. ლექსების ბეჭვდა ადრეულ ასაკში დაიწყო ჟურნალ „დილასა“ და გაზეთ „ნორჩი ლენინელში“. 20 წლის ასაკიდან მისი ნოველები პერიოდულად იბეჭდებოდა ჟურნალებში: „მნათობი“, „ცისკარი“, „ჭოროხი“. ავტორია ორი წიგნისა: „ჩემი პატარა ანგელოზი“ (ნოველების კრებული, 1993) და „გიყვარდეთ“ (ეთიკურ-ფსიქოლოგიური ხასიათის მოთხრობები). ჩემი პატარა ანგელოზი: მოთხრობები, — თბილისი, გულანი, 1993, გვ. 103 საინფორმაციო ცნობარი აჭარაში მოღვაწე მწერალთა შესახებ / შემდგენელი ცისანა ანთაძე.-ბათუმი, 2019, გვ. 65
კუტი ბალახი

კუტი ბალახი, ჭარელა (Teucrium), მცენარეთა გვარი ტუჩოსანთა ოჯახისა. აერთიანებს 100-მდე სახეობას. მრავალწლოვანი ბალახი ან ბუჩქბალახია. უმეტესობა გავრცელებულია ხმელთაშუაზღვისპირეთში. კავკასიაში 11 სახეობა იზრდება, საქართველოში — 5. Teucrium polium, Teucrium orientale და Teucrium nuchense საქართველოში უფრო ფართოდ გავრცელებული სახეობებია. იზრდებიან მთის ქვედა და შუა სარტყლის მშრალ ქვიან ფერდობებზე, ნაზვავებზე, კლდოვან ადგილებსა და ბუჩქნარებში. ესენი მთის ქსეროფიტული მცენარეულობის (ე. წ. ტომილარიების) ერთ-ერთი ძირითადი კომპონენტებია. Teucrium polium იხმარება საკმაზად, Teucrium orientale დეკორატიულია. ხინთიბიძე ლ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 89.
ზურაბ ჭუმბურიძე (ინჟინერი)

ზურაბ ჭუმბურიძე (დ. 5 აგვისტო, 1935, თბილისი) — ქართველი ინჟინერი. 1961 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი და სახელმწიფო კომისიის გადაწყვეტილებით მიენიჭა ინჟინერ-მშენებლის კვალიფიკაცია. 1961-1974 წლებში მუშაობდა საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს სამშენებლო გაერთიანება „მთავართბილმშენი“-ს რკინაბეტონის ნაკეთობათა ქარხნის ოსტატად, საამქროს უფროსად, მთავარ ტექნოლოგად, ქარხნის დირექტორის მოადგილედ და მთავარ ინჟინრად. 1975-1994 წლებში დააწინაურეს სამშენებლო გაერთიანება „მთავართბილმშენი“-ს №2 მსხვილპანელოვანი სახლმშენებლო კომბინატის დირექტორად. 1994 წელს №2 სახლმშენებელი კომბინატი რეორგანიზებულ იქნა სააქციო საზოგადოებად, ხოლო 2005 წლამდე მუშაობდა ამ საზოგადოების დირექტორად „დუღაბი-94“-ის სახელწოდებით. მისი უშუალო მონაწილეობითა და ხელმძღვანელობით განხორციელდა არაერთი საცხოვრებელი კომპლექსისა და კულტურულ-საგანმანათლებლო დანიშნულების ობიექტის მშენებლობა თბილისში. ასევე დიდი წვლილი აქვს შეტანილი თბილისის უდიდესი მიკრორაიონების „ვარკეთილისა“ და „ვაზისუბნის“ განაშენიანებაში. მრავალწლიანი ნაყოფიერი პროფესიული საქმიანობისა და დამსახურებისათვის მიღებული აქვს საპატიო სიგელები, სახელმწიფო და საუწყებო ჯილდოები. საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია. წიგნი 2. თბ., 2021 გვ. 315-316 ზურაბ ჭუმბურიძე (ინჟინერი) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ 1.0 1.1 http://www.nplg.gov.ge/bios/ka/00018492 ↑ ზურაბ ჭუმბურიძე
თინათინ ალადაშვილი

თინათინ ალადაშვილი (დ. 9 ივნისი, 1973, თბილისი) — ქართველი გეოგრაფი, მეცნიერი. თინათინ ალადაშვილი დაიბადა 1973 წელს, თბილისში. დაამთავრა ისთბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტ ფიზიკის ფაკულტეტი გეოფიზიკის სპეციალობით 1995 წელს და იმავე წელს ჩაირიცხა ჰიდრომეტეოროლოგიის ისტიტუტის ასპირანტურაში სპეციალობით „მეტეოროლოგია, კლიმატოლოგია, აგრომეტეოროლოგია". ასპირანტურაში სწავლის პერიოდში მიენიჭა III და II ხარისხის საპრეზიდენტო სტიპენდია. მუშაობს საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ჰიდრომეტეოროლოგიის ინსტიტუტის კლიმატის მოდელირების ლაბორატორიაში მეცნიერ-თანამშრომლის თანამდებობაზე. გამოქვეყნებული აქვს 10-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი, მათ შორის 3 ინგლისურ ენაზე. ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი, ენციკლოპედიური ცნობარი, თბილისი, 2003, გვ. 20 თინათინ ალადაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ 1.0 1.1 http://www.nplg.gov.ge/bios/ka/00015004/ ↑ თინათინ ალადაშვილი
ლუნა-12

„ლუნა-12“ (რუს. «Луна-12», «Е-6ЛФ №102») — საბჭოთა კოსმოსური პროგამა „ლუნას“ ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგური (ასს). კოსმოსში გაშვებულ იქნა 1966 წლის 22 ოქტომბერს, მთვარისა და გარე კოსმოსის შესასწავლად. პროექტის მიზანი იყო, მთვარის ზედაპირის ფოტოგადაღების წარმოება. 1966 წლის 22 ოქტომბერს 08:38:00 UTC დროით ბაიკონურის კოსმოდრომიდან, რაკეტა-მატარებელი „მოლნია“-ით («Молния») მთვარის მიმართულებით გაშვებულ იქნა ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგური ლუნა-12. თავდაპირველად, აპარატი გეოცენტრულ ორბიტაზე (199-212 კმ) გაიყვანეს. შემდეგ მან მთვარისკენ მიმართული ტრაექტორიით აიღო გეზი. 25 ოქტომბერს 09:00:00 UTC დროით სადგური „ლუნა-12“ გაყვანილ იქნა სელენოცენტრულ ორბიტაზე და გახდა მთვარის ხელოვნური თანამგზავრი (მასა 1148 კგ.). ორი საათის შემდეგ ჩართულ იქნა ფოტოსაფელევიზიო დანადგარები, რომელთაც იმუშავეს 64 წუთი. ჯამში აპარატმა დედამიწაზე გადმოსცა ნორმალური ხარისხის 28 სურათი ФТУ-Б-დან და 14 სურათი ФТУ-М-დან. სპექტოფოტომეტრ УС-3-დან ინფორმაცია არ იქნა მიღებული მისი გაუმართაობის გამო. ასს-მ სულ სელენოცენტრულ ორბიტაზე დაჰყო 86 დღე-ღამე. 1867 წლის 18 იანვარს ასს „ლუნა-12“ ჩამოვარდა მთვარის ზედაპირზე. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 312. Zarya - Luna programme chronology დაარქივებული 2022-07-01 საიტზე Wayback Machine.
თამაზ ლეჟავა

თამაზ ლეჟავა (დ. 1933, თბილისი — გ. 7 ივლისი, 2009) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი, პედაგოგი, ქიმიკოსი. 1957 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი ელექტროქიმიურ წარმოებათა ტექნოლოგიის სპეციალობით. სამეცნიერო-კვლევითი საქმიანობა განაგრძო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის გამოყენებითი ქიმიისა და ელექტროქიმიის ინსტიტუტში. 1981-2006 წლებში იყო დირექტორის მოადგილე რაფიელ აგლაძისს სახელობის არაორგანული ქიმიისა და ელექტროქიმიის ინსტიტუტის სამეცნიერო ნაწილში. 2006 წლიდან ხელმძღვანელობდა ლევან ჯაფარიძის სახელობის დენის წყაროებისა და საელექტროდე მასალების ლაბორატორიას. გამოქვეყნებული აქვს 130 ნაშრომი, მათ შორის, 1 მონოგრაფია, 1 ამოცანათა კრებული. მიღებული აქვს 20-მდე საავტორო მოწმობა და პატენტი. მისი ნაშრომები მიძღვნილია როგორც ელექტროკრისტალიზაციის პროცესის ფუნდამენტური საკითხების, ისე ელექტროქიმიური და არაორგანული ტექნილოგიების კვლევებისადმი. იგი აქტიურად მონაწილეობდა ელექტროქიმიური დარგის საერთაშორისო ფორუმებში. მის მიერ შესრულებული ნაშრომები მნიშვნელოვან სიახლეს წარმოადგენს თეორიული ელექტროქიმიის დარგში, რამაც ასახვა ჰპოვა უცხოელ ავტორთა მონოგრაფებსა და სახელმძღვანელოებში. გარდა სამეცნიერო მოღვაწეობისა, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში გარკვეულ დროს უთმობდა პედაგოგიურ მუშაობასაც. ნაყოფიერად მოღვაწეობდა საქართველოს საინჟინრო აკადემიაში, იყო აკადემიის პრეზიდიუმის წევრი, მეტალურგიისა და ქიმიური ტექნილოგიების განყოფილების აკადემიკოს-მდივანი. აკადემიაში მოღვაწეობის პერიოდში მან განახორციელა მრავალი ტექნოლოგიური ხასიათის პროექტები ქრომის, სპილენძის და ოქროს ჰიდრომეტალურგიაში, მათ შორის, „მადნეულის“ კარიერული წყლების გაწმენდისა და უტილიზაციის მიმართულებით. 2004 - პეტრე მელიქიშვილის სახელობის პრემია Акселерация при электроосаждении металлов Тбилиси, Мецниереба, 1997 с. 172 საკონკურსო ამოცანები ქიმიაში: თბილისის სამედ. ინ-ტში 1991 წლის მისაღები გამოცდების ბილეთების საკითხები თბილისი, ევრიკა, 1991 გვ. 158 Комплексообразование в системе Си(II)-МЭА-Н2О Тбилиси, Ин-т неорганической химии и электрохимии, 1990 с. 12 გამოჩენილი ინჟინრები და მეცნიერები: კრებული/შემდგ.: მიტროპოლიტი ანანია ჯაფარიძე [და სხვ.]. თბ., 2012 გვ. 98 თამაზ ლეჟავა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ თამაზ ლეჟავა