laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ჯანთუგანის უღელტეხილი

ჯანთუგანის უღელტეხილი — უღელტეხილი საქართველოსა და რუსეთის (ყაბარდო-ბალყარეთი) საზღვარზე, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის მთავარ ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3483 მ. დამახასიათებელია ნივალური ლანდშაფტი. ლეხზირისა და ადილსუს მყინვარების გავლით აკავშირებს მდინარეების მესტიაჭალისა (ენგურის აუზი) და ადილსუს (ბაქსანის აუზი) ხეობებს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 539.
მანიკუაგანის წყალსაცავი

მანიკუაგანის წყალსაცავი, მანიკუაგანის ტბა (ინგლ. Manicouagan Reservoir) — რგოლისებრი ტბა კანადაში, კვებეკში. მდებარეობს ლავრენტის მაღლობზე, ზღვის დონიდან 342–359 მ სიმაღლეზე. მოქცეულია მანიკუაგანის კრატერში, რომელიც წარმოიქმნა მეტეორიტის ვარდნის შედეგად. წყალსაცავის ფართობი შეადგენს 1942 კმ²-ს, წყლის მოცულობა 137,9 კმ³-ს. საშუალო სიღრმე 85 მ, მაქსიმალური სიღრმე 350 მ. ტბის შუაგულში მდებარეობს კუნძული რენე-ლევასერი, რომელზედაც აღმართულია ბაბელის მთა (952 მ). მანიკუაგანი და მისი კუნძულები კარგად მოჩანს კოსმოსიდან და ამიტომ მას „კვებეკის თვალსაც“ უწოდებენ. ტბის ფართობი გაიზარდა 1960 წელს, როდესაც კომპანია Hydro-Québec-მა ააშენა დიდი რაოდენობით კაშხლები ჰიდროელექტროსადგურებთან ერთად. კაშხლების კომპლექსს ასევე ეწოდება მანიკ-უტარდის პროექტი, რადგანაც ისინი მდებარეობენ მდინარეებზე მანიკუაგანზე და რივერ-ოზ-უტარდზე. მანიკუაგანის წყალსაცავი მუშაობს ჰიდროაკუმულატორის რეჟიმში. ზამთრის თვეებში წყალსაცავის წყლის დონე კლებულობს. წყალსაცავი ↑ Manicouagan at Earth Impact Database ↑ Hydro-Québec - Cinq principaux réservoirs d'Hydro-Québec
მალტის მეგალითური ტაძრები

მალტის მეგალითური ტაძრები — პრეისტორიულ მონუმენტთა სერია მალტაში, რომელთაგან შვიდი იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაშია შესული. არქეოლოგებს მიაჩნიათ, რომ ეს მეგალითური კომპლესები ადგილობრივი ინოვაციების შედეგია კულტურის ევოლუციის პროცესში. ასე დაიწყო რამდენიმე ტაძრის, მათ შორის ჯგანტიას მშენებლობა ძვ. წ. 3600-3000 წლებში და კუკლმინაციას 2500 წელს, ტარშიენის ფართო კომპლექსით მიაღწია. ამ თარიღის შემდეგ, ტაძრების მშენებელი კულტურა გაუჩინარდა. მალტაში კიდევ სხვა მრავალი მეგალითური ნაგებობაა, მაგალითად ბორჯ-ინ-ნაგური, კორდინი, ბროშტორფის წრე, ტალ-კადი, ტას-სილჯი, რომლებიც იუნესკოს სიაში მათი სავალალო მდგომარეობის გამო არ არიან შესული. ტაძართა ნაწილი XIX საუკუნეში დაანფ~გრიეს, როდესაც მიწის სასოფლო-სამეურნეო მიზნით გამოსაყენებლად, მინდვრების გასუფთავება დაიწყეს. ტაძრების პირველი ნაწილი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში 1980 წელს შეიტანა, ხოლო მეორე ნაწილი 1992 წელს. ჯგანტია ჰაჯარ-კიმი მნაიდრა სკორბა ტა'ჰაგრატი ტარშიენი მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მალტის მეგალითური ტაძრები General table of Neolithic sites in Europe Listing at UNESCO World Heritage Center Ggantija temples on Google Maps
ჯგანტია

ჯგანტია (მალტ. Ġgantija - გიგანტების კოშკი) — ნეოლითის პერიოდის მეგალითური სატაძრო კომპლექსი მალტის კუნძულ გოცოზე. ჯგანტიას ტაძრების სერია უძველესია მალტის სხვა მეგალითურ ტაძრებს შორის. მათმა შემქმნელებმა, ჯგანტიას ორი ტაძარი ნეოლითში, ძვ. წ. 3600-2500 წლებში აღმართეს. დღეისათვის, ეს 5500 წლოვანი ტაძრები მსოფლიოს ერთ-ერთი უძველესი რელიგიური სტრუქტურებია, რომლებიც კი ოდესმე ადამიანის ხელს შეუქმნია. სხვა ანალოგიურ სტრუქტურებთან ერთად, ჯგანტია შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში. აღმოეჩენილი ფიგურები და ქანდაკებები არქეოლოგებს აფიქრებინებს, რომ ტაძარი შესაძლოა ნაყოფიერების კულტს ეძღვნებოდა. ადგილობრივი, გოცოური ფოლკლორის თანახმად, ისინი გიგანტურმა ადამიანებმა აღმართეს და მათ ღმერთისადმი თაყვანიის საცემად იყენებდნენ. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში Heritage Malta's Ġgantija page დაარქივებული 2013-09-03 საიტზე Wayback Machine. gozo.gov.mt's Ġgantija page დაარქივებული 2011-06-17 საიტზე Wayback Machine. Ġgantija Temple on Google Maps
ჰაჯარ-კიმი

ჰაჯარ-კიმი (მალტ. Ħaġar Qim) — მეგალითური სატაძრო კომპლექსი ხმელთაშუაზღვიურ კუნძულ მალტაზე, რომელიც თარიღდება ჯგანტიას ფაზით (ძვ. წ. 3600-3200). მალტის მეგალითური ტაძრები დედამიწაზე არსებულ უძველეს რელიგიურ ძეგლებადაა მიჩნეული და შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში, როგორც „უნიკალური არქიტექტურული შედევრები". ჰაჯარ-კიმის მშენებლობაში გამოყენებულია კირქვა, რისი წყალობითაც ტაძარმა ეროზიას ათასწლეულების მანძილზე შესანიშნავად გაუძლო. 2009 წელს დასრულდა მისი დამცავი კარვის მშენებლობა. ჰაჯარ-კიმის მეგალითური კომპლექსი კუნძულ მალტის სამხრეთ კიდეზე, კირქვული მთაგრეხილის ბორცვის წვერზე მდებარეობს. ტაძრის ფასადი ხასიათდება ტრილიტური (გააჩნია 3 ფილა) შესასვლელით, გარე სკამით და ორთოსტატებით. ტაძრის გვერდით მდებარეობს შიდა ეზო, რომელიც დამცავი კედლითაა შემოსაზღვრული. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში Entry at heritagemalta.org დაარქივებული 2013-09-03 საიტზე Wayback Machine. Malta Voyager
მნაიდრა

მნაიდრა — მეგალითური სატაძრო კომპლექსი ხმელთაშუაზღვიურ კუნძულ მალტის სამხრეთ ნაწილში. მდებარეობს ჰაჯარ-კიმის მეგალითური კომპლექსიდან დაახლოებით 500 მეტრში. აშენებულია ძვ. წ. მეოთხე ათასწლულში და მალტის სხვა მეგალითურ ნაგებობებთან ერთად დედამიწაზე არსებულ უძველეს რელიგიურ ძეგლებად მიიჩნევა, ამავე დროს, აღნიშნულ ძეგლებთან ერთად შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში, როგორც „უნიკალური არქიტექტურული შედევრები“. მნაიდრა მარჯნის კირქვითაა ნაგები. გააჩნია რთული ჯვარედინული დაგეგმარება. პრეისტორიული სტრუქტურა სამი გაერთიანებული, მაგრამ არა ერთმანეთთან შეერთებული ტაძრისგან შედგება — ზედა, შუა და ქვედა ტაძრები. მათ შორის უძველესი ზედა ტაძარია (ძვ. წ. 3600-3200). ქვედა ტაძარი სავარაუდოდ ასტრონომიული დაკვირვებებისათვის გამოიყენებოდა. ტაძარში პირველი არქეოლოგიური სამუშაოები 1840 წელს დაიწყო. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მნაიდრა Maltavoyager.com Mnajdra Special Feature Pictures of Mnajdra Prehistoric Mnajdra Heritage Malta's Mnajdra site დაარქივებული 2013-09-03 საიტზე Wayback Machine. Panoramic View of Mnajdra @ Places of Interest დაარქივებული 2011-07-21 საიტზე Wayback Machine.
ტარშიენი

ტარშიენის ტაძრები — არქეოლოგიური კომპლექსი მალტაში, სოფელ ტარშიენში. თარიღდება დაახლოებით ძვ. წ. 2800 წლით. 1980 წლიდან, მალტის სხვა მეგალითურ ტაძრებთან ერთად შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში. კომპლექსი შედგება სამი განცალკევებული, მაგრამ ერთმანეთთან მიბმული ტაძრის სტრუქტურებისგან. მთავარი შესასვლელი 1956 წელს აღდგა, როდესაც მთლიან კომპლექსს რესტავრაცია ჩაუტარდა, ამ დროს შენობებში მრავალი დეკორირებული ფილა იქნა აღმოჩენილი, რომლებიც დღეს ვალეტას მუზეუმში ინახება. პირველი ტაძარი ძვ. წ. 3100 წლით თარიღდება და ყველაზუ საგულდაგულოდაა დეკორირებული მალტის სხვა ანალოგიურ ტაძრებს შორის. შუა ტაძარი ძვ. წ. 3000 წელს მიეკუთვნება და სხვა დანარჩენ ტაძრებს შორის უნიკალურია იმით, რომ მათგან განსხვავებით, ორის ნაცვლად აფსიდების სამი წყვილი გააჩნია. მესამე, აღმოსავლეთით მდებარე ტაძარი ძვ. წ. 3100 წლით თარიღდება მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ტარშიენი Listing at UNESCO World Heritage Center Official Tourist information დაარქივებული 2012-06-15 საიტზე Wayback Machine. Site information from Heritage Malta დაარქივებული 2013-09-03 საიტზე Wayback Machine. An article on the Tarxien Temples დაარქივებული 2010-04-03 საიტზე Wayback Machine.
სმოლვუდის წყალსაცავი

სმოლვუდის წყალსაცავი (ინგლ. Smallwood Reservoir) — წყალსაცავი მდინარე ჩერჩილზე. განლაგებულია ლაბრადორის ნახევარკუნძულის დასავლეთ ნაწილში, ნიუფაუნდლენდისა და ლაბრადორის პროვინციაში, კანადაში. აშენდა 1966–74 წლებში. ზედაპირის ფართობი 6527 კმ². მსოფლიოში ზედაპირის ფართობით რიგით მეორე წყალსაცავია. მდებარეობს ზღვის დონიდან 471 მ სიმაღლეზე. წყალსაცავი შეიქმნა XX საუკუნის 60–70-იან წლებში როდესაც დაიწყო მდინარე ჩერჩილზე კაშხლების აგება. სხვა წყალსაცავებისგან განსხვავებით, წყალი აქ მოთავსებულია 88 ჯებირში, რომელთა საერთო სიგრძე 64 კმ-ს უდრის. სმოლვუდის აშენებამდე წყალსაცავის ადგილას მდებარეობდა მრავალი ჭაობი და ურთიერთდაკავშირებული ტბა; ამათგან ორი მოზრდილი ტბა მიშიკამო და ლობსტიკი გახდა ამ უზარმაზარი წყალსაცავის ნაწილი და საბოლოოდ შეიქმნა 32,64 კმ³ მოცულობის წყალსატევი. სახელი ეწოდა ჯოზეფ რობერტ სმოლვუდის პატივსაცემად. წყალსაცავი ↑ Canadian Geographic Education | Churchill River. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-02-01. ციტირების თარიღი: 2020-07-04. ↑ Word Lake Database, International Lake Environment Committee ↑ Massive Smallwood Reservoir and Dry Waterfalls
კოტორის ისტორიულ-კულტურული და ბუნებრივი რეგიონი

კოტორის ისტორიულ-კულტურული და ბუნებრივი რეგიონი — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი მონტენეგროში. მოიცავს ქალაქ კოტორის ძველ ნაწილს, მის თავდაცვით ნაგებობებს და კოტორის უბის მიმდებარე რეგიონს. ძველი ქალაქი კოტორი მოიცავს ქალაქის კედლების შიგნით მდებარე კარგად შემონახულ შუა საუკუნეების იერსახეს გამორჩეული ნაგებობებით, მათ შორის წმინდა ტრიფონის საკათედრო ტაძარს (აშენებულია 1166 წ). კოტორი მნიშვნელოვნად დაზიანდა 1979 წლის 15 აპრილის მიწისძვრის შედეგად, რის შემდეგაც იუნესკოს საფრთხის ქვეშ მყოფ ძეგლთა სიაში გადაინაცვლა, მაგრამ 2003 წლის აღდგენითი სამუშაოების შემდეგ, აღნიშნული სიიდან ამოღებულ იქნა. კოტორის თავდაცვითი ნაგებობები მოიცავს სამხედრო ნაგებობების სისტემას, რომელიც შუა საუკუნეების ქალაქს იცავდა. ისინი შედგება ქალაქის კედლებისგან ჭიშკრებსა და ბასტიონებთან ერთად, წმინდა იოანეს ციხესიმაგრეს და სხვა დამხმარე ნაგებობებს. ზოგიერთი სტრუქტურა უფრო ძველია და რომაული და ბიზანტიური ეპოქებით თარიღდება, უმეტესობა კი ვენეციელთა მმართველობისასაა აღმართული. ზოგიერთი გვიანდელი სამუშაოები ავსტრიელებს ეკუთვნით. მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შესული ერ რეგიონი მოიცავს კოტორის უბის შემოგარენში მდებარე მთებსა და პატარა ქალაქებს, მათ შორის აღსანიშნავია კოტორის დანამატები - რისანი და პერასტი. სიაში შედის ასევე წმინდა გიორგის კუნძული და ღვთისმშობლის კლდე. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში "Mission Report. The Natural and Culturo-Historical Region of Kotor"
სოსუკე უნო

სოსუკე უნო (იაპონ. 宇野 宗佑 უნო სო:სუკე?, 27 აგვისტო 1922, სიგა — 19 მაისი 1998 წელი, მორიამა) — იაპონელი საზოგადო და პოლიტიკური მოღვაწე, იაპონიის 75-ე პრემიერ-მინისტრი 1989 წლის 3 აგვისტოდან 1989 წლის 10 აგვისტომდე. უნო დაიბადა საგას პრეფექტურაში. უმაღლესი განათლება მიიღო კობეს კომერციის უნივერსიტეტში. მეორე მსოფლიო ომის დროს იგი მსახურობდა იაპონიის ჯარში. ომის დასრულებისა და იაპონიის მარცხის შემდეგ, სოსუკე უნომ პოლიტიკურ კარიერას მიჰყო ხელი. იაპონიის პარლამენტში უნო 1960 წელს აირჩიეს. უნოს მთავარ ქმედებად პრემიერის პოსტზე ითვლება მოხმარების გადასახადის შემოღება, რამაც განარისხა ამომრჩევლები და გამოიწვია იაპონიის სოციალისტური პარტიის გამარჯვება 1989 წელს ტოკიოს მეტროპოლიის არჩევნებში. უნოს მთავრობამ შემოიღო ეკონომიკური და პოლიტიკური სანქციები ჩინეთის წინააღმდეგ, ტიანანმენის მოვლენების შემდეგ. იაპონიის პრემიერ-მინისტრის პოსტზე სოსუკე უნო შეცვალა ტოშიკი კაიფუმ. ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 სოსუკე უნოს ბიოგრაფია[მკვდარი ბმული],japan.ge, გიორგი მელაშვილი
შიოდო

შიოდო (იაპონ. 書道) — იაპონური კალიგრაფიის ხელოვნება, მხატვრული ნაწერი. "შიო" კალიგრაფიას ნიშნავს, ხოლო "დო" - გზას. ასევე შიოდო შეიძლება ჩაითვალოს გზად, რომელსაც მიჰყავს მიმდევარი სიცოცხლის აზრის გაგებამდე და სამარადისო ჭეშმარიტებამდე, ისევე როგორც მეომართა გზას - ბუშიდოს, საბრძოლოს გზას ბუდოს, ჩაის ხელოვნებას - სადოსა და სხვ. შიოდო იაპონური სახვითი ხელოვნების ყველაზე პოპულარული მიმართულებაა. კალიგრაფიულ ნამუშევრებს დიდად აფასებენ, ვინაიდან ისინი გამოხატავენ სულიერ სიღრმესა და მშვენიერებას კანჯის, ანუ იეროგლიფების, ან კანას, ანუ იაპონური ასოების მეშვეობით, რომლებიც დაწერილია ფუნჯუთ და მელნით თხელ ქაღალდზე შიოდოში გამოხატვის სილამაზე (ხაზების მიმართულება, სტრუქტურა, მელნის ფერი, არანშჯირება და სხვ.) და შინაარსი (სტილი, მნიშვნელობა) ძალზე მნიშვნელოვანია, ვინაიდან ნაწერი შემოქმედის ხასიათს ასახავენ. ყოველ 2 იანვარს შიოდოს მიმდევრები, ისევე როგორც დაწყებითი თუ საშუალო სკოლის მოსწავლეები ფუნჯებით წწერენ მოხდენილ სიტყვებსა თუ ლექსებს. ამ ტრადიციას "წლის პირველი ნაწერი" ეწოდება. 2011 წლის 8 მარტს იაპონიის საელჩომ განახორციელა ღონისძიებას, რომლის დროსაც შიოდოს ხელოვნება იაპონიის საელჩოს პირვლემა მდივანმა, ქალბატონმა რიცუკო ინოუემ წარადგინა. ღონისძიების სტუმრებმა სამახსოვროდ იაპონური იეროგლიფებიც მიიღეს. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: შიოდო შიოდოს კვლევის ინსტიტუტის ჟურნალი დაარქივებული 2008-08-07 საიტზე Wayback Machine. ძენური სული იაპონურ კალიგრაფიაში
კარლ ცაისი

კარლ ცაისი (გერმ. Carl Zeiss; დ. 11 სექტემბერი, 1816 — გ. 3 დეკემბერი, 1888) — ცნობილი გერმანელი ინჟინერი და ოპტიკური ხელსაწყოების მწარმოებელი. ცნობილი გახდა ქარხნით, რომელიც თავად დააარსა Carl Zeiss Jena (ამჟამად Carl Zeiss AG) (1846 წლიდან). ცაისმა განსაკუთრებით გაითქვა სახელი ლინზების წარმოებით. 1840 წელს მან შექმა ახალი ტიპის ლინზა, რომელიც საშუალებას იძლეოდა გასაკუთრების კარგი ხარისხის სურათების გადაღებისა. თავდაპირველად მისი ლინზები ძირითადად მიკროსკოპებში გამოიყენებოდა, მაგრამ ფოტო კამერის გამოგონების შემდეგ, მისმა საწარმომ ფოტოაპარატებისთვისაც დაიწყო ლინზების წარმოება. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „კარლ ცაისი“ ვიკისაწყობში. კარლ ცაისის ბიოგრაფია ↑ Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ 2.0 2.1 Encyclopædia Britannica <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741"></a> ↑ 3.0 3.1 SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ 4.0 4.1 ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ 5.0 5.1 Gran Enciclopèdia Catalana — Grup Enciclopèdia, 1968. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18696256"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2664168"></a> ↑ 6.0 6.1 Brozović D., Ladan T. Hrvatska enciklopedija — LZMK, 1999. — 9272 გვრ. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1264934"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q429032"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18446"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1789619"></a> ↑ 7.0 7.1 Цейс Карл Фридрих // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a> ↑ Find a Grave — 1996. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q63056"></a>
სამების ოთხთავი

წმინდა სამების საკათედრო ტაძრის ოთხთავი ანუ სახარება — ქართული ხელნაწერი სახარება, რომელიც 1984-2004 წლებში საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის ილია II-ის ლოცვა კურთხევით გადაიწერა სამების ტაძრისათვის. ხელნაწერი უხვადაა შემკული ქართული ტრადიციული მინიატიურებით. დღეს იგი დაცულია თბილისი წმინდა სამების საკათედრო ტაძარში. სამების სახარება შესრულებულია ნუსხურით, საწერ მასალად გამოყენებულია სუფთად დამუშავებული პერგამენტი (ხბოს ტყავი). სახარება სულ 140 ფურცელს შეიცავს, მათი ზომები 70x90 სმ-ს შეადგენს, ხოლო წიგნის საერთო წონა — 32 კილოგრამს. ყდა შესრულებულია მოოქროვილი ჭედურობის ტექნიკით. მასზე გამოსახულია ჯვარი, რომელიც იყოფა ექვს ტოლ ნაწილად. თითოეულ ნაწილში გამოსახულია სცენები სახარებიდან: ნათლისღება, ამაღლება, ჯოჯოხეთის წარმოტყვევნა, ჯვარცმა, ხარება, შობა. სახარების ყდა შემკულია 35 სხვადასხვა ფერის ძვირფასი ქვით, ოთხი მახარებლის გამოსახულებები კი შემოსაზღვრულია პატარა ზომის მარგალიტებით. სამების სახარება შემკულია რამდენიმე ასეული მინიატურით. ილუსტრაციებზე სამი წლის განმავლობაში მუშაობდნენ მხატვრები: რუსუდან ფეტვიაშვილი, თამარ გურაშვილი, ლიზა ჩქარეული, გურამ ჟვანია და სხვები. ↑ 1.0 1.1 1.2 Orthodoxy.ge, ბიბლია საქართველოში Orthodoxy.ge, ბიბლია საქართველოში
ტროპარი

ტროპარი (ძვ. ბერძ. τροπάριον) — მართლმადიდებელ ეკლესიაში მოკლე ლოცვითი საგალობელი, რომელშიც გახსნილია დღესასწაულის არსი, ან იდიდება ესა თუ ის წმინდანი. ტერმინის ეტიმოლოგია მთლად ნათელი არ არის. უმრავლეს მკვლევართა აზრი იხრება იქით, რომ იგი მომდინარეობს ბერძნული ზმნიდან τρέπω — მომართვა. Troparion OrthodoxWiki troparion Encyclopædia Britannica
კონდაკი (ჰიმნოგრაფია)

კონდაკი (ბერძ.. κοντάκιον) — ბიზანტიური საეკლესიო ჰიმნოგრაფიის ჟანრი. ჟანრის ფუძემდებლად ითვლება ღირსი რომან ტკბილადმგალობელი (მელოდისტი) (VI საუკუნის I ნახ.), რომელიც უმრავლესი კონდაკის უბადლო ავტორია. VIII საუკუნიდან კონდაკი, როგორც ჟანრი კანონმა შეავიწროვა. კონდაკის სტროფების რაოდენობა შემცირდა. Kontakion on the Nativity of Christ
დავით გომართელი

დავით გომართელი (დ. 13 თებერვალი, 1961, თბილისი) — ქართველი მომღერალი. პირველი მუსიკალური ნაბიჯები მომღერალმა სტუდენტობის ასაკში, უნივერსიტეტის ტრიოში, გადადგა. 1995 წლიდან გამოდის ესტრადაზე. მისი რეპერტუარი მრავალფეროვანია: ქართული, ინგლისური, იტალიური, რუსული და ესპანური. აგრეთვეასრულებს რუსულ რომანსებსაც. დავითი სატელევიზიო შოუებისა და პროგრამების პოპულარული მონაწილეა. არის მრავალი კონკურსის გამარჯვებული. მისი პოპულარული მეტსახელია - „რემიქსების მეფე“. მომღერლის დისკოგრაფიაში 8 ალბომი და 20 ვიდეორგოლია. იგი „ღირსების ორდერის“ მფლობელია. მისი ბიოგრაფია შესულია ენციკლოპედია „თბილისში“. 1981 წელი - თანამედროვე სიმღერის ფესტივალი „ბიჭვინთა 81“ გრან-პრი ჯგუფ „Tree of Desire“ თან ერთად. „სიმღერები თბილისზე 2000“ - საუკეთესო სიმღერა „ზაფხულის ფეირვერკი 2000“ - თანამედროვე სიმღერის საუკეთესო შემსრულებელი „წლის ჰიტი 2000“ - სიმღერა „გაზაფხული აპრილი“, „გული, გული“, „Night blues“ „მეგა 2001“ - საუკეთესო სახე, იმიჯი სატელევიზიო კონკურსების ლაურეატი: - წლის სიმღერა, წლის ჰიტი „ოვაცია 2002“ და „ ოვაცია - 2003“ ფესტივალი - „წლის სიმღერა 2004“ დაჯილდოვდა სპეციალური პრიზით - „ქართული ტრადიციული სიმღერები“ გრან-პრი - „საუკეთესო ვიდეო 2004“ - რადიო ევროპა „ოქროს დისკი 2006“ - წლის სიმღერა საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
სხოკლანდი

სხოკლანდი (ნიდ. Schokland) — ყოფილი კუნძული ნიდერლანდების ზიოიდერზეს უბეში. კუნძულის სტატუსი მან მაშინ დაკარგა, როდესაც 1942 წელს ნორდოსტპოლდერის მუნიციპალიტეტი ზღვას გამოსტაცეს. შუა საუკუნეებში ზღვის დონის აწევის შედეგად წარმოქმნილი სხოკლანდი მიმზიდველ სამოსახლო არეალად გადაიქცა, მაგრამ XIX საუკუნეში მეტად გაიზარდა დატბორვის საფრთხეები. ამ დროისთვის მოსახლეობამ კუნძულის ყველაზე მაღლა მდებარე ნაწილებისკენ დაიწყო გადასახლება. 1825 წლის ძლიერმა დატბორვამ მასიური ნგრევა გამოიწვია, 1859 წელს კი მთავრობამ კუნძულზე დასახლებები გააუქმა. დღეს სხოკლანდი მნიშვნელოვანი არქეოლოგიური ძეგლია, სადაც შექმნილია სხოკლანდის მუზეუმი. 1995 წელს, ყოფილი კუნძული იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. სხოკლანდის ეკლესია სხოკლანდის ეკლესია და ზღვისგან დასაცავი კედელი მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: სხოკლანდი Schokland http://www.unigeo.dk/faglig/semester5/Holland/How-Schokland-came-to-be-as-it-is.doc დაარქივებული 2007-09-28 საიტზე Wayback Machine. Enjoy 360º panoramas of Schokland on 360cities.net
ღოუბნის ორმოცნი

ღოუბნის ორმოცნი — XVI–XVII საუკუნეების ორმოცი სებასტიელი მოწამის სახელობის ეკლესია და კოშკი ქვემო ქართლის მხარეში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში, სოფელ ღოუბნიდან 3 კმ-ის მანძილზე, ე.წ. კოჯრის ტყეში, ქოროღლის ციხის ძირში. ტაძარი კუპელჰალეს ტიპური ნიშნებით ხასიათდება. ეკლესიას დასავლეთ და ჩრდილოეთ მხარეს მინაშენები ჰქონდა, ახლა მათი ნანგრევებიღაა დარჩენილი. ეკლესიის ფასადები დეკორატიულად თითქმის სრულიად არ არის გაფორმებული. დეკორატიული დამუშავების მთელი ყურადღება გუმბათზეა გადატანილი. რამდენიმე წლის წინ სოფლის მოსახლეობამ და სასულიერო პირებმა ეკლესია შეაკეთეს. აგურის ფასადების ჩამოშლილი კუთხეები, აგრეთვე კოშკის მესამე სართული აგურითვე ააშენეს და ორივე თუნუქით გადახურეს. ამჟამად მიმდინარეობს ეკლესიის ინტერიერის მოხატვა. ეკლესიის სამხრეთ ფასადთან სწორკუთხა, მასიური კოშკია. იგი შედარებით მოგვიანო ხანის ნაგებობაა. კოშკის კიბის საფეხურად გამოუყენებიათ 1722 წლის საფლავის ქვა. ტერიტორია შემოღობილია მავთულხლართით და გამართულია ბერების საცხოვრებლები. ასევე შენდება სატრაპეზო. ღოუბნის ორმოცი მოწამის სახელობის ეკლესია მანგლისისა და წალკის ეპარქიის დაქვემდებარებაშია და არის მოქმედი მონასტერი (ამჟამად ორი ბერი ცხოვრობს მუდმივად). ძეგლის სახელწოდების შესახებ ადგილობრივ ასეთი თქმულება დარჩენილა: ორმოცმა ძმამ ააშენა ორმოც დღეშიო. 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია. ღოუბნის "ორმოცნი" დაარქივებული 2016-03-07 საიტზე Wayback Machine. ვ. ბერიძე, XVI-XVIII საუკუნეების ქართული საეკლესიო ხუროთმოძღვრება, თბ. 1994 ნ. გენგიური, კუპელჰალე, თბ. 2005 ↑ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-07-01. ციტირების თარიღი: 2020-02-22.
ამსტერდამის დამცავი ხაზი

ამსტერდამის დამცავი ხაზი (Stelling van Amsterdam) — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი ნიდერლანდებში, 135 კმ სიგრძის თავდაცვითი ნაგებობა ამსტერდამის გარშემო. მოიცავს 42 ციხესიმაგრესა და ე. წ. „წყლის ხაზს", დაბლობებს, რომლებიც ადვილად იტბორებოდა, რაც თავდაცვითი სისტემის ერთ-ერთი მთავარი შემადგენელი ნაწილი იყო. დამცავი ხაზი 1880 - 1920 წლებში აშენდა. აეროპლანისა და ტანკის გამოგონების შემდეგ, ანუ სისტემის დასრულებისას ის უკვე მოძვლებული იყო. შემადგენელი ციხესიმაგრეების უმრავლესობა ქალაქის მმართველობის მიერ კონტროლდება და შესაძლებელია მათი დათვალიერება. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში Weesp, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე Website Defence Line of Amsterdam
სკუფია

სკუფია (ბერძ. σκούφια) — მღვდელმსახურის თავსაბურავი. წვეტიანი, ან ბრტყელი, რბილი, შავი, ზოგჯერ ფერადი (იისფერი, შინდისფერი, ლურჯი, მწვანე) ქუდი, რომელსაც ატარებენ მართლმადიდებელი ეკლესიის როგორც თეთრი, ასევე შავი სამღვდელოების მსახურნი. წვეტიანი ფორმის სკუფიის ნაკეცები გამოსახავს ჯვარს მღვდელმსახურის თავზე. მთავარეპისკოპოსთა და მიტროპოლიტთა სკუფია გამშვენებულია ბრილიანტის ჯვრით, რაც საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის უმაღლესი ჯილდოა. ასეთი სკუფიის მფლობელი მიტროპოლიტი უპირატესია სხვა მღვდელმთავრებზე, თუმცა ჯილდო დამატებითი უფლებამოსილებით და მოვალეობებით არ გამოარჩევს დაჯილდოებულ პირს. დღესდღეობით, ბერძნული და ბალკანური ტრადიციების ეკლესიებში თითქმის აღარ გამოიყენება სკუფია. მის მაგივრად ხმარობენ კამილავკას, რომელიც წარმოადგენს მაღალ, ცილინდრულ თავსაბურავს, რაც მხოლოდ თავის ცენტრალურ ნაწილს ფარავს. კამილავკა რუსული ტრადიციის ეკლესიებში XVII საუკუნის მეორე ნახევრიდან გამოჩნდა და სკუფია უნდა ჩაენაცვლებინა, თუმცა დღესაც ორივე თანაბარი მნიშვნელობით გამოიყენება. ძველი ბერძნული წესის მიხედვით, რუსული ტრადიციის ეკლესიებშიც ყველა სასულიერო პირი თავის დასაფარად ატარებდა სკუფიას. 1797 წლიდან კი თეთრი სამღვდელოების წარმომადგენლებს, მეორე ჯილდოს სახით, საგვერდულის შემდეგ, ეძლევათ ფერადი საღვთიმსახურო სკუფიის ტარების უფლება, თუმცა, ღვთისმსახურების გარკვეულ პერიოდში, უნდა მოიხსნან იგი. რუსეთის ეკლესიაში სკუფიას ქალი მონაზვნებიც ატარებენ. ბერძნულ ეკლესიაში (ძირითადად ათონზე) სკუფიას სამონასტრო ბერები იხურავენ, სამღვდელოება კი კამილავკას იყენებს მხოლოდ. დიზაინის მიხედვით განირჩევა ათონური, რუსული, სერბული, რუმინული და ქართული სკუფიები. ქართული, ეს ამ ბოლო ოც წელში აღდგა შოთა რუსთველის იერუსალიმური ფრესკის თარგის შთაგონებით. კუნკული/მანდილი კამილავკა მ. ჭაბაშვილი, „უცხო სიტყვათა ლექსიკონი“, თბილისი, 1989 წ. ლ. ბარბაქაძე, „ჯიბის ცნობარი მართლმორწმუნე ქრისტიანისათვის“, თბილისი, 2013 წ.
კინდერდეიკი

კინდერდეიკი (ნიდერლ. Kinderdijk) — სოფელი ნიდერლანდებში, სამხრეთ ჰოლანდიის პროვინციის ნივ-ლეკერლანდის პროვინციაში. მდებარეობს ქალაქ როტერდამიდან 15 კმ-ით აღმოსავლეთით, პოლდერში (ზღვის დაბლობი სანაპიროს ამოშრობილი და დამუშავებული მიწის ნაკვეთი, რომელიც ზღვის დონეზე დაბლაა და ჯებირით არის დაცული წყლით დაფარვისაგან) მდინარე ლეკისა და ნორდის შესართავთან. 1740 წელს აქ 19 ქარის წისქვილი ააშენეს. წისქვილების ეს ჯგუფი უდიდესია ჰოლანდიის ძველ ქარის წისქვილებს შორის და ქვეყნის ერთ-ერთ საუკეთესოდ ცნობილ ტურისტულ ღირსშესანიშნაობას წარმოადგენს. 1997 წლიდან ისინი შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში. ჰოლანდიურ ენაზე კინდერდეიკი „ბავშვის დამბას“ ნიშნავს. სახელი სათავეს 1421 წლიდან იღებს, როდესაც საშინელი შტორმისას მომხდარ დიდ დატბორვას ერთი ლეგენდა უკავშირდება, რომლის თანახმადაც, ერთი ადამიანი დამბაზე ავიდა, რათა დაენახა თუ რა გადაურჩა სტიქიას. გარკვეული მანძილის დაშორებით, მან წყალზე მოტივტივე აკვანი დაინახა. მას არც უფიქრია, რომ შიგ რაიმე ცოცხალი არსება იქნებოდა, მაგრამ როდესაც აკვანი მოახლოვდა, გარკვეული მოძრაობა შენიშნა. აკვნის კიდევ უფრო მოახლოებისას, მან დაინახა შიგ მყოფი კატა, რომელიც წინ და უკან ხტებოდა, რათა ბალანსი დაეცვა და აკვანში წყალი არ შესულიყო. როდესაც აკვანი ჯებირთან მოცურდა, აღნიშნულმა ადამიანმა ის გამოიტანა და მის გაოცებას საზღვარი არ ჰქონდა, როდესაც შიგ მშვიდად მძინარე, სრულიად მშრალი ჩვილი ბავშვი ნახა. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: კინდერდეიკი Kinderdijk Foundation kinderdijk.nl Pictures of Kinderdijk დაარქივებული 2007-03-22 საიტზე Wayback Machine. Spherical Panorama of Kinderdijk at Sunset დაარქივებული 2014-04-24 საიტზე Wayback Machine.