2000-იანები

2000-იანი (ორი ათასიანი) წლები, ასევე ცნობილი, როგორც 2000-იანები — გრიგორიანული კალენდრის ათწლეული, რომელიც დაიწყო 2000 წლის 1 იანვარს და დასრულდა 2009 წლის 31 დეკემბერს. მოვლენები სარჩევი: 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 26 მარტი : ვლადიმერ პუტინი აირჩიეს რუსეთის პრეზიდენტად. 7 მაისი : გაიმართა რუსეთის ახლად არჩეული პრეზიდენტის ვ. პუტინის ინაუგურაცია. 25 მაისი : ისრაელმა დაასრულა ლიბანის 22-წლიანი ოკუპაცია. 5 ივნისი : ინდონეზიის სუმატრას კუნძულზე მოხდა ძლიერი მიწისძვრა. მოჰყვა 100-ზე მეტი მსხვერპლი. 1 იანვარი : ევროპის კავშირში შევიდა საბერძნეთი. 25 მაისი : მუხროვანის ბრიგადის ტერიტორია უნებართვოდ დაიკავა ეროვნული გვარდიის ერთ-ერთმა ბატალიონმა. მეამბოხეებთან საქართველოს პრეზიდენტის შეხვედრის შემდეგ სიტუაცია განიმუხტა. 4 ოქტომბერი-18 ოქტომბერი : კოდორის კრიზისი. 4 ოქტომბერს ქართული ჯარები კოდორის ხეობიდან შეიჭრნენ აფხაზეთის თვითგამოცხადებული რესპუბლიკის ტერიტორიაზე და ხეობის მიმდებარე ტერიტორია დაიკავეს. 18 ოქტომბრისთვის ქართველი მებრძოლები უკუქცეულნი იყვნენ აფხაზეთის ჯარის მიერ. 1 იანვარი : მიმოქცევაში გაუშვეს ევროს ბანკნოტები. 1 აპრილი : პირველად მსოფლიოში, ნიდერლანდებში დააკანონეს ევთანაზია. 20 მაისი : აღმოსავლეთ ტიმორმა დამოუკიდებლობა გამოაცხადა. 31 მაისი : იაპონიასა და სამხრეთ კორეაში დაიწყო მსოფლიოს მე-17 ჩემპიონატი ფეხბურთში. 21 ივნისი : მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციამ ევროპა პოლიოსგან განთავისუფლებულად გამოაცხადა. 30 აგვისტო : ჰენრი კუპრაშვილმა კაცობრიობის ისტორიაში პირველმა გადაცურა „მხედრული კოლხურით“ (ხელფეხშეკრული კოლხური — უძველესი ქართული სამხედრო-საწვრთნელი ყაიდა) დარდანელის სრუტე, 12 კმ. 3 საათსა და 15 წუთში, ამასთან ერთად სათავე დაუდო მსოფლიოში სრუტეთა გადაცურვის ახალ წესს. 19 მარტი : აშშ-სა და დიდი ბრიტანეთის ჯარები შეიჭრნენ ერაყში. დაიწყო ერაყის ომი. 1 მაისი : აშშ-ს პრეზიდენტმა ჯორჯ ბუშმა გამოაცხადა ომის დამთავრება ერაყში. 14 აგვისტო : ნიუ-იორკის შტატში და მის მიმდებარე ტერიტორიაზე შეწყდა დენის მიწოდება. 23 ნოემბერი : საქართველოში პრეზიდენტი ედუარდ შევარდნაძე გადადგა. დასრულდა ვარდების რევოლუცია. 7 დეკემბერი : რუსეთის ფედერაციაში ჩატარდა საპარლამენტო არჩევნები. 13 დეკემბერი : ერაყში ამერიკელმა ჯარისკაცებმა დააკავეს სადამ ჰუსეინი. 26 დეკემბერი : სამხრეთ ირანში მოხდა ძლიერი მიწისძვრა. მოჰყვა 40.000-ზე მეტი მსხვერპლი. 4 იანვარი : საქართველოში ჩატარდა საპრეზიდენტო არჩევნები. 25 იანვარი : საქართველოს პრეზიდენტი გახდა მიხეილ სააკაშვილი. 30 იანვარი : საქართველოს პრეზიდენტმა მიხეილ სააკაშვილმა გამოაქვეყნა ეროვნული თანხმობის დეკლარაცია. 11 მარტი : ქ. მადრიდში მატარებელი ააფეთქეს ტერორისტებმა. დაიღუპა 191 ადამიანი. 14 მარტი : რუსეთის ფედერაციის საპრეზიდენტო არჩევნებში მეორედ გაიმარჯვა ვლადიმერ პუტინმა. 22 მარტი : ისრაელის ჯარმა მოკლა „ჰამასის“ ლიდერი აჰმად იასინ. 5 მაისი : მოკლეს ჩეჩნეთის პრეზიდენტი ახმად კადიროვი. 6 მაისი : მრავალათასიანი საპროტესტო აქციების ფონზე თანამდებობიდან გადადგა ასლან აბაშიძე. 21 ივნისი : მსოფლიოში პირველი კერძო მართვადი კოსმოსური ხომალდი „SpaceShipOne“ გავიდა კოსმოსში. 13 აგვისტო : ათენში დაიწყო ოლიმპიური თამაშები. 1 სექტემბერი : ჩრდილოეთ ოსეთის ქ. ბესლანში ტერორისტებმა სკოლა დაიკავეს. 3 საქტემბრამდე გაგრძელდა და 350-ზე მეტი დაიღუპა. 11 ნოემბერი : გარდაიცვალა პალესტინის პოლიტიკური ლიდერი იასირ არაფატი. 22 ნოემბერი : უკრაინის საპრეზიდენტო არჩევნებში გაიმარჯვა ვიქტორ იანუკოვიჩმა. მაგრამ ამ შედეგის მიმართ დიდი მასშტაბით დაიწყო სახალხო პროტესტი. 26 დეკემბერი : ინდონეზიის კუნძულ სუმატრაზე მოხდა ძლიერი მიწისძვრა. მოჰყვა 150.000-ზე მეტი მსხვერპლი. 26 დეკემბერი : უკრაინაში ხელახლა ჩატარებულ საპრეზიდენტო არჩევნებში გაიმარჯვა ვიქტორ იუშჩენკომ. დაბა ყაზბეგს დაუბრუნდა თავისი ძველი სახელი სტეფანწმინდა (დაბა) 3 აგვისტო : მავრიტანიის პრეზიდენტი მააუია ოულდ აჰმედ ტაია ხუნტის მიერ გადაყენებულ იქნა საუდის არაბეთის მეფე ფაჰდის დაკრძალვის პროცესში. 27 მარტი : „ციხის ბუნტი“ თბილისში 9 ივლისი : იტალია მეოთხედ გახდა მსოფლიო ჩემპიონი ფეხბურთში 1 იანვარი : ბულგარეთი და რუმინეთი ევროკავშირში გაწევრიანდნენ. 6 მარტი : ინდონეზიის კუნძულ სუმატრაზე მოხდა რიხტერის შკალით 6,9 ბალის სიმძლავრის მიწისძვრა. 31 მარტი : საქართველოს რესპუბლიკის პირველი პრეზიდენტი ზვიად გამსახურდია, ქართველ მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა მთაწმინდის პანთეონში დაკრძალეს. 7 ნოემბერი : პარლამენტის შენობის წინ 2 ნოემბერს დაწყებული საპროტესტო აქცია პოლიციამ ცრემლმდენი აირითა და წყლის ჭავლით დაშალა. დეკემბერი : ჩამოინგრა ხანძთის გუმბათი. პრეზიდენტმა სააკაშვილმა ვადამდელი საპრეზიდენტო არჩევნები დანიშნა 2008 წლის 5 იანვრისთვის, ქვეყანაში მოცული პოლიტიკური კრიზისის დასაძლევად. რუსეთის ელჩი დაბრუნდა თბილისში: რუსეთის პრეზიდენტმა საქართველოში რუსეთის ელჩი გაიწვია საქართველოს მიერ ოთხი რუსეთის მოქალაქის 2006 წელს შპიონაჟის ბრალდებით დაპატიმრების გამო. ურთიერთობა რუსეთთან კვლავ მწვავე რჩება. რუსეთმა დაასრულა სამხედრო შენაერთების გაყვანა საქართველოდან ბათუმისა და ახალქალაქის ბაზების დახურვით, თუმცა რუსეთის სამხედრო შენაერთები კვლავ რჩებიან აფხაზეთში სამშვიდობების სახით. საქართველომ ახალი გზა გაიყვანა კოდორის ხეობაში, რითაც განმტკიცდა კონტროლი ზემო აფხაზეთზე. საქართველოს ხელისუფლების მხადაჭერით სამხრეთ ოსეთის ადმინისტრაცია შეიქმნა, რომელსაც სათავეში დიმიტრი სანაკოევი ჩაუდგა. 1993 წელს ჩეჩნეთში გაურკვეველ ვითარებაში დაკრძალული ყოფილი პრეზიდენტი ზვიად გამსახურდიას ნეშთი დააბრუნეს საქართველოში და მთაწმინდის პანთეონში დაკრძალეს. საქართველომ გაზარდა სამხედრო მოსამსახურეების რაოდენობა ერაყში 2000-მდე, რითაც სამხედროების რაოდენობით მესამე სახელმწიფო გახდა აშშ-სა და ბრიტანეთის შემდეგ ამ ქვეყანაში. აგვისტოში რუსულმა სამხედრო თვითმფრინავმა ნაღმი გადმოაგდო საქართველოს ტერიტორიაზე სოფელ წითელუბანთან (სამაჩაბლო). ნაღმი არ აფეთქებულა და რუსეთსაც ამ ინციდენტისთვის პასუხისმგებლობა არ აუღია. აზერბაიჯანის შაჰ-დენიზის საბადოს ბუნებრივი აირი შემოვიდა საქართველოში, რამაც შესაძლებლობა მისცა ქვეყანას რუსეთის ენერგიის იმპორტზე დამოკიდებულება შეემცირებინა. საქართველო, აზერბაიჯანი და თურქეთი იწყებენ ბაქო-თბილისი-ყარსის რკინიზგის მშენებლობას ნოემბრის ბოლოს. გახსნის ცერემონია ჩატარდა მარაბდასთან სამი ქვეყნის პრეზიდენტის მონაწილეობით. აღმოსავლეთ-დასავლეთ ავტოსტრადის მშენებლობის მეორე ეტაპი დასრულდა, რომელმაც შეაერთა თბილისი-სენაკი-ლესელიძის ჩქაროსნული გზატკეცილის ორი მონაკვეთი ნოემბრის ბოლოს. თბილისის ახალი საერთაშორისო აეროპორტი გაიხსნა თებერვალში თურქული კომპანია TAV LLC-ის მონაწილეობით, რომელმაც მასში $100 მილიონი დოლარი დააბანდა (ბათუმის აეროპორტთან ერთად). საქართველოს ენერგიის სექტორის პრივატიზება დასრულდა ივნისში. საერთო შემოსავლებმა $500 მილიონ დოლარს გადააჭარბა. ნოემბერში საქართველომ და თურქეთმა ხელი მოაწერეს თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმებას, რითაც თურქეთის ბაზარი გაიხსნა ქართული პროდუქციისა და ქართველი მეწარმეებისთვის. საქართველოში შემოვიდა ბრიტანული საბანკო გიგანტი HSBC. სასტუმროების ქსელების გიგანტები „კემპინსკი“ და „ჰაიატი“ თბილისში მაღალი კლასის სასტუმროების მშენებლობას იწყებენ. ქართველი ძიუდოისტები ევროპის ჩემპიონატის გამარჯვებულები გახდნენ. საქართველოს სამი მსოფლიო ჩემპიონი ჰყავს: ორი ჭიდაობაში (დავით ბედინაძე და რამაზ ნოზაძე) და ერთი ძიუდოში (ირაკლი ცირეკიძე). ეს არის პირველი შემთხვევა ბოლო 18 წელიწადში, როდესაც საქართველო ჩემპიონი გახდა თითოეულ ამ სპორტის სახეობაში. საქართველოში რამდენიმე მსხვილი სამუსიკო ვარსკვლავი ჩამოდის: მონსერატ კაბაიე, შაკირა, რიკი ე პოვერი, ჯო კოკერი. თეატრის აღორძინება: რუსთაველის თეატრში მრავალი ძველი თუ ახალი სპექტაკლის პრემიერა გაიხსნა. მარჯანიშვილის თეატრმა დაიწყო ფუნქციონირება განახლებული დარბაზებითა და სპექტაკლებით. ქართველი მოცეკვავე, ქორეოგრაფი, სუხიშვილების ეროვნული ბალეტის ხელმძღვანელი, დიდი ილიკო სუხიშვილისა და ნინო რამიშვილის ვაჟი, თენგიზ სუხიშვილი გარდაიცვალა. დებიუტი ევროვიზიის კონკურსში: მაისში სოფო ხალვაში პირველი ქართველი გახდა, რომელმაც ამ კონკურსში მიიღო მონაწილეობა. ფინალში გასულმა სოფომ მე-12 ადგილი დაიჭირა. 1 იანვარი - მოწევა აიკრძალა საზოგადოებრივ ადგილებში (მათ შორის ბარი და რესტორანი) პორტუგალიაში, საფრანგეთში და აშშ-ის შტატ ილინოისში. 1 თებერვალი - Microsoft-მა გადაწყვიტა 44,6 მილიარდი დოლარის გადახდა Yahoo!-ს სანაცვლოდ. 1 თებერვალი - კახა ბენდუქიძე დაინიშნა საქართველოს მთავრობის კანცელარიის უფროსად. ომი ცხინვალის რეგიონში (აგრეთვე ცნობილი როგორც „სამხრეთ ოსეთის“ ან რუსეთ-საქართველოს ომი) — 2008 წლის აგვისტოში დაიწყო ქართულ ჯარებსა და ოს სეპარატისტთა შორის. 7 აგვისტოს საქართველომ სამხედრო ოპერაცია დაიწყო ქალაქ ცხინვალის ასაღებად. ომის შედეგად ე.წ. სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკის ტერიტორიაზე მოექცა ახალგორის მუნიციპალიტეტი და ცხინველთან მდებარე სადავო სოფლები. 27 დეკემბერი - ისრაელის ავიაციამ ღაზას სექტორის დაბომბვა დაიწყო. დაიწყო ოპერაცია ტყვიის ზოდი 27 იანვარი : რუსეთის წმინდა სინოდმა მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის პატრიარქად აირჩია კირილე I.