laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ფრანჩესკო II დ’ესტე

ფრანჩესკო II დ’ესტე (იტალ. Francesco II d'Este; დ. 6 მარტი, 1660 — გ. 6 სექტემბერი, 1694) — დ’ესტეს დინასტიის წარმომადგენელი. მოდენისა და რეჯიოს ჰერცოგი 1662-1694 წლებში. ჰერცოგ ალფონსო IV-ისა და ლაურა მარტინოცის ვაჟი. ფრანჩესკო დაიბადა 1660 წლის 6 მარტს მოდენაში. იგი იყო მოდენისა და რეჯიოს ჰერცოგ ალფონსო IV-ისა და მისი ცოლის, ლაურა მარტინოცის მეორე, ნაბოლარა შვილი და ერთადერთი ვაჟი. მას სახელი პაპის, ჰერცოგ ფრანჩესკო I-ის პატივსაცემად დაარქვეს. მისი ერთადერთი უფროსი და, პრინცესა მარია მოგვიანებით მეფე ჯეიმზ II-ზე დაქორწინდა და ინგლისის, ირლანდიისა და შოტლანდიის დედოფალი გახდა. ორი წლის ასაკში, 1662 წელს, მამის გარდაცვალების გამო ფრანჩესკო II მოდენისა და რეჯიოს ჰერცოგი ხდება, რეგენტად კი დედა ენიშნება. ლაურა მარტინოცი ქვეყანას მის ნაცვლად 1674 წლამდე მართავდა, თუმცა მას შემდეგ, რაც 1673 წელს ფრანჩესკოს და გათხოვდა, იგი დროებით თავის ქალიშვილს გაჰყვა ინგლისში, რათა გარემოსთან შეგუებაში დახმარებოდა. ამ პერიოდში მენტალურად და ფსიქიკურად სუსტ ფრანჩესკოზე დიდი გავლენა მოახდინა მისმა ნახევარ-ძმამ, ჩეზარემ, რომლის გავლენითაც, როგორც კი სრულწლოვანი გახდა, ფრანჩესკომ საკუთარი დედა საჰერცოგოდან გააძევა, მიზეზის გარეშე. 1688 წელს მისი სიძე, ჯეიმზ II, დაამხეს, რის შემდეგაც მათ თავი საფრანგეთის მეფეს შეაფარეს. იმავდროულად, ფრანჩესკო მეფე ლუი XIV-ის მარიონეტად იქცა და მისი მითითებების მიხედვით აწარმოებდა მთელს თავის საგარეო პოლიტიკას. მოდენა-საფრანგეთის ალიანსის გასამყარებლად ლუიმ ფრანჩესკოს შესთავაზა ლოთარინგიელ პრინცესა ბეატრის იერონიმეზე დაქორწინებულიყო, მაგრამ ამაოდ. 1692 წლის 14 ივლისს ფრანჩესკომ ცოლად თავისი ღვიძლი მამიდაშვილი, პარმის ჰერცოგ რანუჩო II-ისა და იზაბელა დ’ესტეს ასული, პრინცესა მარგერიტა მარია ფარნეზე შეირთო, თუმცა შვილები არ ჰყოლია. იგი ქორწინებიდან წელიწადნახევარში, 1694 წლის 6 სექტემბერს, 34 წლის ასაკში გარდაიცვალა, რის გამოც ტახტი ბიძამისმა, რინალდომ დაიკავა. Crowther, Victor. "A Case-Study in the Power of the Purse: The Management of the Ducal 'Cappella' in Modena in the Reign of Francesco II d'Este", Journal of the Royal Musical Association, 115.2 (1990), pp. 207–219. Cont, Alessandro. "'Sono nato principe libero, tale voglio conservarmi': Francesco II d’Este (1660-1694)", Memorie Scientifiche, Giuridiche, Letterarie, Accademia Nazionale di Scienze Lettere e Arti di Modena, ser. 8, 12 (2009), 2, pp. 407–459.
ტიგრაის განთავისუფლების სახალხო ფრონტი

ტიგრაის განთავისუფლების სახალხო ფრონტი (ტიგრ. ḥizbāwī weyānē ḥārinet tigrāy; ამჰ. ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ), ტგსფ — 1970-1980-იან წლებში ეთიოპიის აჯანყებულთა მოძრაობა, 1991 წლის შემდეგ — მემარცხენე პოლიტიკური პარტია. მან აქტიური მონაწილეობა მიიღო დსას-ემპ-ის რეჟიმის წინააღმდეგ სამოქალაქო ომში. გამოდის ტიგრაის რეგიონის დამოუკიდებლობის მოთხოვნით. ითამაშა გადამწყვეტი როლი მენგისთუ ჰაილე მარიამის დამხობაში. 1991 წლიდან ხელისუფლებაშია, როგორც ეთიოპიის ხალხთა რევოლუციურ-დემოკრატიული ფრონტის წევრი მელეს ზენავის მეთაურობით. სხვადასხვა ფორმით 2018 წლამდე იმყოფებოდა ხელისუფლების სტრუქტურებში. 2019 წლიდან ის ეროვნულ დონეზე გადავიდა ოპოზიციაში, მაგრამ ტიგრაის რეგიონის მმართველ პარტიად რჩება. ოფიციალური ვებგვერდი ↑ Berhane, Daniel (29 November 2017). „TPLF elects Debretsion, Fetlework as Chairpersons, 4 executive members“. Horn Affairs. ციტირების თარიღი: 22 July 2018.
მეჰმანა

მეჰმანა (აზერ. Mehmana; სომხ. Մեհմանա; ბერძ. Μεχμανά) — სოფელი აზერბაიჯანში, ყარაბაღის ეკონომიკურ რეგიონში, აღდარის რაიონში. ყარაბაღის ომის შედეგად იმყოფებოდა სომხეთის ოკუპაციის ქვეშ და დე-ფაქტოდ მდებარეობდა მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის მარტაკერტის რაიონში. 2023 წლის ომის შედეგად, აზერბაიჯანმა დაიბრუნა კონტროლი სოფელზე. სოფელი აშენდა პონტოელი ბერძნების მიერ XIX საუკუნეში. ↑ İnzibati ərazi bölgüsü təsnifatı, 2024 az. Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi (28 თებერვალი 2024). ციტირების თარიღი: 14 აგვისტო 2024. ↑ [1] Greek City Times, "The unknown village in Artsakh built by Pontian Greeks", retrieved 15/10/2020
ცუცქირიძე

საკუთარი სახელი ცუცქირიძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: იასონ ცუცქირიძე — გეოგრაფი კონსტანტინე ცუცქირიძე — საბჭოთა კავშირის გმირი ლევან ცუცქირიძე — ფერმწერი, გრაფიკოსი ლელა ცუცქირიძე — საბავშვო მწერალი, მხატვარ-ილუსტრატორი მარინე ცუცქირიძე — ეკონომისტი რევაზ ცუცქირიძე — ფერმწერი, გრაფიკოსი შოთა ცუცქირიძე — მსახიობი, რეჟისორი
არისტონიკე

არისტონიკე — პერგამონის სამეფოს ტახტის პრეტენდენტი, მეამბოხე, მონებისა და ღარიბების სოციალურ მოძრაობის ბელადი. იყო პერგამონის მეფე ევმენე II-ის ძე, შეძნილი მხევლისაგან. ძვ. წ. 133 წელს გარდაიცვალა მეფე ატალე III, არისტონიკეს ნახევარძმა. ატალე III-მ პერგამონის სამეფო უანდერძა რომის რესპუბლიკას. აისტონიკემ დაიწყო აჯანყება, რომელმაც გარდა ანტირომაულისა, შეიძინა სოციალური ხასიათიც. არისტონიკეს აჯანყების მონაწილეები საკუთარ თავს ჰელიოპოლიტებს, ანუ მზის სახელმწიფოს მოქალაქეებს უწოდებდნენ, რადგან აჯანყების ხელმძღვანელთა შორის გავრცელებული იყო იამბულესა და ევჰემერეს ელინისტური უტოპიური მოძღვრება. ისინი მიზნად ისახავდნენ თავისუფალ და თანასწორ მოქალაქეთა სახელმწიფოს შექმნას. აჯანყებაში მონაწილეობდნენ მონებიც და ღარიბი თავისუფალი ადამიანებიც. ძვ. წ. 131 წელს არისტონიკემ ლევკადასთან გაანადგურა რომაული ლეგონები, რომელთა სარდალი კონსული პ. ლიცინიუს კრასუსი მოკლეს ბრძოლაში. ძვ. წ. 130 წელს არისტონიკე დაამარცხა რომაელმა სარდალმა მარკუს პერპერნამ. ძვ. წ. 129 წელს არისტონიკე ტყვედ ჩავარდა, ის რომში გაგზავნეს და სიკვდილით დასაჯეს. მისი მომხრეები დიდხანს განაგრძობდნენ ბრძოლას რომის წინააღმდეგ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 570.
აბასთუმნის წყარო

აბასთუმნის წყარო — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის დაბა აბასთუმანში. მდებარეობს სანატორიუმ „ზეკარის“ უკიდურესი მარჯვენა ფლიგელის უკან მდებარე სახლის ამოყვანილი ტერასის კედელზე. აღსანიშნავია, რომ სანატორიუმ ზეკარის ეს ნაწილი ქსენიას სასახლის სახელითაა ცნობილი, ხოლო მის უკან მდებარე სახლი სასახლის მოსამსახურე პერსონალისთვის აუგიათ. სწორედ ამ კომპლექსის ნაწილს წარმოადგენს გათლილი ქვის ფილებით ამოყვანილი წყარო, რომელსაც თაღოვანი შიდა სივრცე და ქვით შემოსაზღვრული წყლის ავზი აქვს. წყაროს ნაგებობა საკმაოდ სადაა და შესრულების მაღალი ტექნიკით გამოირჩევა. აღნიშნული წყარო ერთიან არქიტექტურულ კომპლექსს წარმოადგენს.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 20162
გრიგოლ ხარჭაშნელი

გრიგოლ ხარჭაშნელი გრიგოლ სეფაშვილი (დ. 1736 — გ. 1797) — ქართველი საეკლესიო მოღვაწე, ხარჭაშნის ეპიკოპოსი, მწიგნობარი. 1759 წელს რუსეთში გაჰყვა ნიკოლოზ ალავერდელს. 1783 წელს დაბრუნდა სამშობლოში და აკურთხეს მღვდელმთავრად. 1784 წელს ერეკლე II-ის დავალებით კვლავ რუსეთში გაემგზავრა, სავარაუდოდ, საიდუმლო დიპლომატიური მისიით. დროდადრო ჩამოდიოდა საქართველოში. იყო ბიბლიოფილი. გადანუსხა და სქოლიოებით გაამდიდრა ბევრი ხელნაწერი, ავსებდა და აგრძელებდა ძველ ქრონიკებს, კინკლოსებს, პასხალიებს. ავტორია ავტობიოგრაფიულ-მემუარისტული ნაშრომისა. მან წაიღო ურბნისის ოთხთავი A-28 ასტრახანის ტაძრის წიგნთსაცავში. „ქართული მწერლობა“ ლექსიკონი-ცნობარი, ტ. 1, თბილისი: „განათლება“, 1984. — გვ. 75.
ავთანდილ ლეკაშვილი

ავთანდილ ლეკაშვილი (დ. 4 აგვისტო, 1955, სოფ. ჯაფარიძე, წითელწყაროს რაიონი (ამჟამად დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი)) — ქართველი ეკონომისტი, პოლიტიკოსი. 1980 წელს დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი სპეციალობით ბუღალტრული აღრიცხვა სოფლის მეურნეობაში. 2008-2012 წლებში იყო საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი (დედოფლისწყაროს მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსთვის“. ავთანდილ ლეკაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ავთანდილ ლეკაშვილი — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი (მოძველებული / არქივი / ახალი არქივი)
რეფორმატორები

რეფორმატორები — პოლიტიკური პარტია საქართველოში. დაფუძნდა 2014 წელს. პარტიის ამჟამინდელი თავმჯდომარეა დავით მიროტაძე. 2020 წლის საპარლამენტო არჩევნებში პარტიამ 1658 ხმა მიიღო (0,09%). partiebi.ge დაარქივებული 2020-10-22 საიტზე Wayback Machine.
წამალაიძეები

წამალაიძეები — ქართული გვარი. გვარი გავრცელებულია მთიულეთში. საქართველოში ცხოვრობს 607 წამალაიძე. ქართული გვარების ისტორია იუსტიციის სახლის მონაცემები დაარქივებული 2021-07-29 საიტზე Wayback Machine. ↑ საინტერესო სტატისტიკა[მკვდარი ბმული] — სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტო
ცაძიკიძეები

ცაძიკიძეები — ქართული გვარი. გვარი გავრცელებულია ახმეტის რაიონში. საქართველოში ცხოვრობს 141 ცაძიკიძე. ქართული გვარების ისტორია იუსტიციის სახლის მონაცემები დაარქივებული 2021-07-29 საიტზე Wayback Machine. ↑ საინტერესო სტატისტიკა[მკვდარი ბმული] — სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტო
ცხოვრებაძეები

ცხოვრებაძეები — ქართული გვარი. გვარის ფუძეა სიტყვა „ცხოვრება“. გვარი გავრცელებულია მაქათუბანსა და ჩხერში. საქართველოში ცხოვრობს 1345 ცხოვრებაძე. ქართული გვარების ისტორია იუსტიციის სახლის მონაცემები დაარქივებული 2021-07-29 საიტზე Wayback Machine. ↑ საინტერესო სტატისტიკა[მკვდარი ბმული] — სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტო
შავლაშვილები

შავლაშვილები — ქართული გვარი. გვარის წარმომავლობა მოდის ხევსურეთიდან. საქართველოში ცხოვრობს 1 შავლაშვილი. ქართული გვარების ისტორია იუსტიციის სახლის მონაცემები დაარქივებული 2021-07-29 საიტზე Wayback Machine. ↑ საინტერესო სტატისტიკა[მკვდარი ბმული] — სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტო
ყაუხჩიშვილები

ყაუხჩიშვილები — ქართული გვარი. მათი წინაპარების გვარი იყო „დარდგანიძე“. საქართველოში ცხოვრობს 5 ყაუხჩიშვილი. ქართული გვარების ისტორია იუსტიციის სახლის მონაცემები დაარქივებული 2021-07-29 საიტზე Wayback Machine. ↑ საინტერესო სტატისტიკა[მკვდარი ბმული] — სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტო
შონიები

შონიები — ქართული გვარი. გვარი გავრცელებულია სამეგრელოში. საქართველოში ცხოვრობს 5879 შონია. ქართული გვარების ისტორია იუსტიციის სახლის მონაცემები დაარქივებული 2021-07-29 საიტზე Wayback Machine. ↑ საინტერესო სტატისტიკა[მკვდარი ბმული] — სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტო
ჩიბუხაშვილები

ჩიბუხაშვილები — ქართული გვარი. გვარი გავრცელებულია ზემო მაჩხაანში. საქართველოში ცხოვრობს 207 ჩიბუხაშვილი. ქართული გვარების ისტორია იუსტიციის სახლის მონაცემები დაარქივებული 2021-07-29 საიტზე Wayback Machine. ↑ საინტერესო სტატისტიკა[მკვდარი ბმული] — სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტო
ჩოლოყაშვილები

ჩოლოყაშვილები — წარჩინებული საგვარეულოთო ძველ საქართველოში. იყო კახეთის ფეოდალთა შტო. გვარი ამჟამად გავრცელებულია თელავისა და ახმეტის რაიონებში. საქართველოში ცხოვრობს 96 ჩოლოყაშვილი. ქართული გვარების ისტორია იუსტიციის სახლის მონაცემები დაარქივებული 2021-07-29 საიტზე Wayback Machine. ↑ საინტერესო სტატისტიკა[მკვდარი ბმული] — სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტო
ცხომარიები

ცხომარიები — ქართული გვარი. გვარის ფუძე მოდის სიტყვიდან „ცხომი“ (იგივე „ცხუმი“). საქართველოში ცხოვრობს 232 ცხომარია. ქართული გვარების ისტორია იუსტიციის სახლის მონაცემები დაარქივებული 2021-07-29 საიტზე Wayback Machine. ↑ საინტერესო სტატისტიკა[მკვდარი ბმული] — სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტო
წიფურიები

წიფურიები — ქართული გვარი. საქართველოში ცხოვრობს 414 წიფურია. ამავე სახელის სოფელი არსებობდა სამეგრელოში, სოფელში კათოლიკე მისიონერები სახლობდნენ. სოფელი „წიფურია“ ქართული გვარების ისტორია იუსტიციის სახლის მონაცემები დაარქივებული 2021-07-29 საიტზე Wayback Machine. ↑ საინტერესო სტატისტიკა[მკვდარი ბმული] — სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტო
ხარაძეები

ხარაძეები — ქართული გვარი. ნაწარმოებია სიტყვა „ხარ“-ისგან.. საქართველოში ცხოვრობს 839 ხარაძე. ქართული გვარების ისტორია იუსტიციის სახლის მონაცემები დაარქივებული 2021-07-29 საიტზე Wayback Machine. ↑ საინტერესო სტატისტიკა[მკვდარი ბმული] — სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტო
ჭაბუკაშვილები

ჭაბუკაშვილები — ქართული გვარი. გვარი გავრცელებულია ქარელის რაიონში. საქართველოში ცხოვრობს 159 ჭაბუკაშვილი. გვარის ფუძეა სიტყვა „ჭაბუკა“. ქართული გვარების ისტორია იუსტიციის სახლის მონაცემები დაარქივებული 2021-07-29 საიტზე Wayback Machine. ↑ საინტერესო სტატისტიკა[მკვდარი ბმული] — სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტო
ჯილ ბაიდენი

ჯილ ტრეისი ბაიდენი (დაბადების გვარი: ჯეიკობსი; დ. 3 ივნისი, 1951, ჰემონტონი, ნიუ-ჯერსი) — აშშ-ის პირველი ლედი. თანამდებობა დაიკავა 2021 წლის 20 იანვარს, ჯო ბაიდენის ინაუგურაციის დღეს. 2009-2017 წლებში იყო აშშ-ს მეორე ლედი (ტიტული რომელსაც ვიცე-პრეზიდენტის მეუღლეს ანიჭებენ). ჰყავს 1 შვილი, ეშლი ბაიდენი (საერთო შვილი ჯო ბაიდენთან). ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჯილ ბაიდენი თეთრი სახლის ოფიციალური საიტი
ფერღანის ოლქი

ფერღანის ოლქი (ვილაეთი) (უზბეკ. Farg‘ona viloyati) — უზბეკეთის რესპუბლიკის ადმინისტრაციული ერთეული. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ფერღანა. შეიქმნა 1938 წლის 15 იანვარს. მდებარეობს რესპუბლიკის აღმოსავლეთ ნაწილში, ფერღანის ქვაბულის სამხრეთში. ფართობი 6.8 ათასი კმ². ოლქის ჩრდილოეთ ნაწილშია ქუშთეფეს მასივი და იაზიავანის სტეპი (ცენტრალური ფერღანა), რომლებიც სამხრეთიდან შემოფარგლულია ალაის ქედიდან ჩამონადენი მდინარეების გამოზიდვის კონუსებით. ჰავა კონტინენტურია. ოლქის ჩრდილო-დასავლეთ საზღვარზე მიედინება მდინარე სირდარია. მდინარეები ფართოდაა გამოყენებული სარწყავად. ფერღანის ოლქი მებამბეობისა და მეაბრეშუმეობის მთავარი რაიონია. მთელი სათესი ფართობი სარწყავია. გაყვანილია საირიგაციო არხები და შექმნილია წყალსაცავები (ქარიდონის, ყურღანთეფეს). ნათესების 67% უკავია ტექნიკურ კულტურებს (ბამბა). მოჰყავთ სიმინდი, ხორბალი, ბრინჯი, სუბტროპიკული კულტურები (ბროწეული, ლეღვი), ვაშლი, გარგარი, ყურძენი და სხვა. კარტოფილი და ბოსტნეულ-ბაღჩეული კულტურები — ქალაქის გარეუბნებში. მებამბეობის რაიონებში განვითარებულია მეაბრეშუმეობა. მეცხოველეობა სახორცო-სარძეო მიმართულებისაა. მცხვილ რქოსანი საქონელი სარწყავ ზონაშია, ბუნებრივ საძოვრებზე მისდევენ მეცხვარეობას. ქალაქი ფერღანა ავიახაზებით უკავშირდება ქვეყნისა და აზიის მრავალ ქალაქს. ოლქი დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით (1964). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 272-273. ↑ https://web.archive.org/web/20171025151056/http://www.stat.uz/ru/uploads/ekonom/demograf/doimiy%20aholi%20soni.xls
ვასილ ჩალაძე

ვასილ დიანოსის ძე ჩალაძე (დ. 9 სექტემბერი, 1913, სოფ. ნაკიეთი, ახლანდ. ონის მუნიციპალიტეტი — გ. 2010 რუსთავი) — ქართველი სახელმწიფო და საზოგადო მოღვაწე, პოლკოვნიკი, თბილისის ომის, შრომისა და შეიარაღებული ძალების ვეტერანთა საბჭოს თავმჯდომარე. 1939 წელს წარჩინებით დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი. მალევე დაინიშნა ამავე ფაკულტეტის დეკანის მოადგილედ. 1941 წელს დაამთავრა მოსკოვის უმაღლესი პარტიული სკოლა. დიდი სამამულო ომის დროს, 1941-1942 წლებში, მონაწილეობა მიიღო კარელიის ფრონტზე გერმანელი ფაშისტების წინააღმდეგ. 1942 წლის ივლისში საქართველოს კპ ცენტრალური კომიტეტის გადაწყვეტილებით კარელიის ფრონტიდან იგი გადმოიყვანეს ამიერკავკასიის ფრონტის განკარგულებაში ახალჩამოყალიბებულ ქართულ სამხედრო შენაერთებში, სადაც მონაწილეობა მიიღო ჩრდილოეთ კავკასიის ფრონტის ბრძოლებში — დივიზიის პოლიტგანყოფილების უფროსი ინსტრუქტორის, პოლკის კომისრის, პოლკის მეთაურის მოადგილის თანამდებობებზე. დიდი სამამულო ომის დამთავრების შემდეგ, 1946 წელს გადაიყვანეს რუსთავის ველზე ამიერკავკასიის მეტალურგიული კომბინატისა და ქიმიური ქარხნის მშენებლობასთან დაკავშირებით დანიშნეს ჯერ რუსთავის ქალაქკომის პროპაგანდისა და აგიტაციის განყოფილების გამგედ, 1951 წელს — ქალაქკომის მეორე მდივნად, ხოლო 1952 წლიდან 1957 წლამდე — პირველ მდივნად. მალე ვასილ ჩალაძე დაწინაურდა საქართველოს კომპარტიის ცენტრალური კომიტეტის პასუხსაგებ თანამდებობაზე. ერთხანს იმუშავა შინაგან საქმეთა მინისტრის მოადგილედ, ხოლო ათეული წლების განმავლობაში — თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის მდივნად. ბოლოს თბილისის ომის, შრომისა და შეიარაღებული ძალების ვეტერანთა საბჭოს ჩაუდგა სათავეში. 1970 — რუსთავის საპატიო მოქალაქე 1997 — ვახტანგ გორგასლის III ხარისხის ორდენი მედალი „1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში გერმანიაზე გამარჯვებისთვის“ მედალი „კავკასიის დაცვისთვის“ გაზ. „კვირის პალიტრა“, №20 (824) თბ., 17–23 მაისი, 2010, გვ. 38. გაზ. „საქართველოს რესპუბლიკა“, №300 (4679), თბ., 7 ნოემბერი, 2003, გვ 7. გაზ. „საქართველოს რესპუბლიკა“, №91 (6457), თბ., 18 მაისი 2010, გვ. 11. ვასილ ჩალაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ვასილ ჩალაძის ბიოგრაფია (IV მოწვევა)] ჩალაძე, ვასილ (სახელმწიფო და საზოგადო მოღვაწე) ვასილ ჩალაძე : [განცხადება გარდაცვალების შესახებ] პატიოსნებით ნათელცხებული ვასილ ჩალაძე : სამაგალითო საქართველოს ომის ვეტერანთა III ხარისხის ვახტანგ გორგასლის ორდენით დაჯილდოების შესახებ
ვალერიან ოსინსკი

ვალერიან ოსინსკი (დ. 25 მარტი, 1887 — გ. 1 სექტემბერი, 1938) — საბჭოთა პარტიული მოღვაწე, ეკონომისტი. 1905 წელს სწავლობდა მოსკოვის უნივერსიტეტში. 1905-1917 წლებში პარტიულ მოღვაწეობას ეწეოდა მოსკოვში, ტვერსა და ხარკოვში. არაერთხელ იყო დაპატიმრებული. ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ იყო რსფსრ-ის სახელმწიფო ბანკის მმართველი, სახალხო მეურნეობის უმაღლესი საბჭოს თავმდჯომარე. 1918 წლის გაზაფხულზე იყო „მემარცხენე კომუნისტების“ პლატფორმის ავტორი. 1920-1921 წლებშიი ყო ჯგუფ „დემოკრატიული ცენტრალიზმის“ წევრი. 1921-1923 წლებში იყო მიწათმოქმედების კომისრის მოადგილე. 1923-1924 წლებში იყო სსრკ-ის წარმომადგენელი შვედეთში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 594.
პოლინა ოსიპენკო

პოლინა ოსიპენკო (დ. 25 სექტემბერი, 1907 — გ. 11 მაისი, 1939) — საბჭოთა სამხედრო მფრინავი, საბჭოთა კავშირის გმირი (1938), მაიორი (1939). 1932 წელს დაამთავრა კაჩის საავიაციო სკოლა. მსახურობდა გამანადგურებელ ავიაციაში. დაამყარა ხუთი საერთაშორისო რეკორდი ქალთა შორის. დაიღუპა სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულების დროს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 594.
ოსიპოვიჩი

ოსიპოვიჩი — ქალაქი ბელარუსში, მოგილევის ოლქში. არის ამავე სახელწოდების რაიონის ცენტრი. არის სარკინიგზო კვანძი. მოსახლეობა 29 900 ადამიანი (2020). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 594. ↑ Численность населения на 1 января 2024 г. и среднегодовая численность населения за 2023 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов, поселков городского типа — National Statistical Committee of the Republic of Belarus, 2024. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q125194897"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q6520738"></a>
ოსლოს უნივერსიტეტი

ოსლოს უნივერსიტეტი — პირველი უნივერსიტეტი ნორვეგიაში. დაარსდა 1811 წელს. მის შემადგენლობაშია თეოლოგიის, სამართლის, მედიცინის, საზოგადოებრივი მეცნიერებების, მათემატიკის და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებების, სტომატოლოგიის, , ისტორიის და ფილოსოფიის, განათლების ფაკულტეტები. ოსლოს უნივერსიტეტში სხვადასხვა დროს მოღვაწეობდნენ რაგნარ ფრიში, იუჰან ჰერმან ლი ფოგტი, თურ ჰეიერდალი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 595.
ოსლო-ფიორდი

ოსლო-ფიორდი — ყურე ნორვეგიის სამხრეთ ნაპირთან, ბოჰუსის ყურის ჩრდილო ნაწილი. სიგრძე შეადგენს 102 კმ-ს, სიგანე შესასვლელთან 15-30 კმ. მაქსიმალური სიღრმე 354 მ. ჩრდილოეთ ნაწილში ბევრია კუნძული, სიმაღლე 0,5 მ-მდე. ოსლო-ფიორდის ნაპირზეა გაშენებული ქალაქი ოსლო. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 595.
ოსმალეთის ბანკი

ოსმალეთის ბანკი — ბანკი ოსმალეთის იმპერიაში, დაარსდა 1856 წელს. ბანკი დაარსდა საფრანგეთის და გაერთიანებული სამეფოს ბანკების კონსორციუმის მიერ ოსმალეთის იმპერიის მთავრობასთან დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე. ბანკი ახორციელებდა გაერთიანებული სამეფოს და საფრაგნეთის კაპიტალის პოლიტიკას ახლო აღმოსავლეთში. 1925 წელს თურქეთის რესპუბლიკის გამოცხადების შემდეგ მას ეწოდა „ოტომანთა ბანკი“. თურქეთის რესპუბლიკის ცენტრალური ბანკის დაარსებამდე ის ითავსებდა ცენტრალური ბანკის ფუნქციას, ჰქონდა ბანკნოტების ემისიაზე მონოპოლია, ატარებდა ხაზინის საკასო ოპერაციებს, მისი მეშვეობით ხდებოდა საგარეო ვალების გასტუმრება. XX საუკუნის 60-70-იან წლებში ბანკმა მისი განყოფილებები საფრანგეთსა და გაერთიანებულ სამეფოში მიჰყიდა „გრინდლეიზ ბანკს“. 2001 წლიდან ბანკის მესაკუთრეა Garanti BBVA. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 595.
ანდიჯანის ოლქი

ანდიჯანის ოლქი (ვილაეთი) (უზბეკ. Andijon viloyati) — უზბეკეთის რესპუბლიკის ადმინისტრაციული ერთეული. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ანდიჯანი. შეიქმნა 1941 წლის 6 მარტს. მდებარეობს რესპუბლიკის აღმოსავლეთ ნაწილში, ფერღანის ველის აღმოსავლეთით. ფართობი 4.2 ათასი კმ². ზედაპირი ვაკეა, რომელიც ფერღანისა და ალაის ქედის მთისწინეთში გადადის. მთავარი მდინარეა ყარადარია (სირდარიის ერთ-ერთი სათავე). ანდიჯანის ოლქი უზბეკეთის მებამბეობისა და ნავთობის მოპოვების ერთ-ერთი მთავარი რაიონია. გაყვანილია დიდი ფერღანის, სამხრეთ ფერღანის, დიდი ანდინჯანისა და სხვა მაგისტრალური არხები. ნათესი ფართობი დაახლოებით 3/4 ბამბას უჭირავს. განვითარებულია მებაღეობა, მევენახეობა, სახორცე-სარძევე და სახორცე-საცხიმე მეცხოველეობა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 445.
ოსმანიზმი

ოსმანიზმი — პოლიტიკური დოქტრინა ოსმალეთის იმპერიაში. წამოაყენეს ახალგაზრდა თურქებმა XIX საუკუნის დასასრულს. თავდაპირველად აცხადებდა იმპერიის ყველა ქვეშევრდომის თანასწორუფლებიანობას, მიუხედავად მათი ეთნიკური წარმომავლობისა და რელიგიისა. ოსმანიზმი თანდათანობით გახდა არათურქი ხალხების გათურქების საშუალება. ოსმანიზმის მეშვეობით „ახალგაზრდა თურქებს“ სურდათ ერთიანი ოსმალური ერის შექმნა, არათურქულ ბურჟუაზიასთან მეტოქეობაში თურქული ბურჟუაზიის პოზიციების განმტკიცება, დაპყრობილი ხალხების ეროვნული წინააღმდეგობის დასუსტება. ტრიპოლიტანიის ომმა (1911-1912) და ბალკანეთის ომებმა (1912-1913) ნიადაგი გამოაცალა ოსმანიზმს და მან ადგილი დაუთმო პანთურქიზმსა და პანისლამიზმს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 595.
ხორეზმის ოლქი

ხორეზმის ოლქი (ვილაეთი) (უზბეკ. Xorazm viloyati) — უზბეკეთის რესპუბლიკის ადმინისტრაციული ერთეული. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ურგენჩი. შეიქმნა 1938 წლის 15 იანვარს. მდებარეობს რესპუბლიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ამურდარიის ქვემო დინების მარცხენა ნაპირეთში. ფართობი 6.3 ათასი კმ². ხორეზმის ოლქის ტერიტორია დაბლობი ვაკეა (სიმაღლე 100 მეტრამდე), მდინარე ამუდარიის ძველი დელტის ნაწილი. დასავლეთით და სამხრეთ-დასავლეთით ეკვრის ყარაყუმის უდაბნო. მთავარი მდინარეა ამუდარია, რომელსაც ფართოდ იყენებენ სარწყავად. ბევრია პატარა მლაშე ტბა. ხორეზმის ოლქი უზბეკეთის რესპუბლიკის ერთ-ერთი მთავარი რაიონია. მრეწველობის დარგებიდან მთავარია მსუბუქი და კვების მრეწველობა. ნათესი ფართობი მთლიანად სარწყავია. ფართობის 62.7% უკავია ბამბის ნათესებს. მოჰყავთ მარცვლეული, საკვები კულტურები, კარტოფილი, ბოსტნეულ-ბაღჩეული, ხილი და სხვა. მეცხოველეობა სახორცე-სარძეო მიმართულებისაა. მისდევენ მეაბრეშუმეობას. განვითარებულია სარკინიგზო, საავტომობილო და საჰაერო ტრანსპორტი. ოლქი დაჯილდოებულია ლენინის (1963) და შრომის წითელი დროშის (1971) ორდენებით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 498.
ცხაკაია (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი ცხაკაია შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ალექსანდრე ცხაკაია — გეოფიზიკოსი ბორის ცხაკაია — კინოს მხატვარი კობა ცხაკაია — რეჟისორი მიხა ცხაკაია — ბოლშევიკი რევოლუციონერი, საბჭოთა სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე მიხეილ ცხაკაია — ექიმი სერგი ცხაკაია — გეოგრაფ-კარტოგრაფი ქსენია ცხაკაია — მცენარეთა ფიზიოლოგი ცხაკაია — ქალაქ სენაკის საბჭოთა პერიოდის სახელწოდება
თოთიბაძეები

თოთიბაძეები — ქართული გვარი. გვარი გავრცელებულია ბახში, ლიხაურში, ოზურგეთსა და ცხელმლისხიდში. საქართველოში ცხოვრობს 94 თოთიბაძე. ქართული გვარების ისტორია იუსტიციის სახლის მონაცემები დაარქივებული 2021-07-29 საიტზე Wayback Machine. ↑ საინტერესო სტატისტიკა[მკვდარი ბმული] — სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტო
ხორეზმის სახალხო საბჭოთა რესპუბლიკა

ხორეზმის სახალხო საბჭოთა რესპუბლიკა, ხორეზმის სსრ ან ხსსრ — საბჭოთა რესპუბლიკა შუა აზიაში 1920-1924 წლებში. დედაქალაქი — ქალაქი ხივა. შეიქმნა 1920 წლის თებერვალში ხივის სახანოში ანტიფეოდალური და ანტიიმპერიალისტური სახალხო რევოლუციის გამარჯვების შემდეგ, წითელი არმიის მხარდაჭერით. ეკავა ყოფილი ხივის სახანოს ტერიტორია. 1923 წლის 20 ოქტომბერს გარდაიქმნა ხორეზმის საბჭოთა სოციალისტურ რესპუბლიკად. 1924-1925 წლებში, შუა აზიის საბჭოთა რესპუბლიკების ეროვნული სახელმწიფოებრივი გამიჯვნის დროს, ხსსრ გაუქმდა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 498-499.
ხორეზმული ენა

ხორეზმული ენა — საშუალო ირანულ ენათა ჩრდილო-აღმოსავლური ჯგუფის ენა. ჩვენამდე მოაღწია ცალკეულმა წარწერებმა მონეტებსა და ჭურჭლებზე. ხორეზმული ტექსტის ფრაგმენტები გვხვდება ალ-ღაზმინის შრომაში „ქუნიათ ალ-მუნია“ (დაწერილია არაბულ ენაზე XIII საუკუნეში), ტექსტს დართულილ აქვს XIV საუკუნით დათარიღებული ხორეზმულ სიტყვათა ლექსიკონი. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ძვ. წ. III საუკუნის ხორეზმული დოკუმენტები, რომლებიც აღმოჩენილია თოფრაქყალაში. ჩხეიძე თ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 499. Фрейман А. А., Хоресмский язык, [ч.] 1, М.-Л.,1951
ჯიზახის ოლქი

ჯიზახის ოლქი (ვილაეთი) (უზბეკ. Jizzax viloyati) — უზბეკეთის რესპუბლიკის ადმინისტრაციული ერთეული. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ჯიზახი. შეიქმნა 1973 წლის 29 დეკემბერს. მდებარეობს რესპუბლიკის ცენტრალურ-აღმოსავლეთ ნაწილში. ფართობი 20.5 ათასი კმ². ტერიტორიის უმეტესი ნაწილი მშიერი სტეპის ფარგლებშია. ჰავა მკვეთრად კონტინენტურია. მთავარი მდინარეებია სანზარი და ზაამინეუ. დიდი წყალსაცავია აიდარქოლის ტბაზე. განვითარებულია საშენ მასალათა, მსუბუქი, კვების მრეწველობა. სოფლის მეურნეობაში დიდი როლი ენიჭება რწყვას (სამხრეთის მშიერი სტეპის არხი და სხვა). მოყავთ მარცვლეული (ხორბალი, ქერი, სიმინდი) და ბოსტნეულ-ბაღჩეული კულტურები. განვითარებულია მეყარაკულეობა, სახორცე-სარძეო მეცხოველეობა, მეაბრეშუმეობა. ოლქი დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით (1977). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 564.