laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
აგბილთა მავზოლეუმი

აგბილთა მავზოლეუმი — აზერბაიჯანის ყუბის რაიონის სოფელ აგბილში, ძველ სასაფლაოზე მდებარე სამი მავზოლეუმი. კვადრატული ფორმის მავზოლეუმი პატარა პორტალი იყო, რომელსაც საკუთარი ანტისები ჰქონდა. მავზოლეუმის შიგნით იყო 2,7x2,7 მეტრი დიამეტრი. 0.43x0.48 მ ზომის წარწერა, რომელიც თარიღდება ახ.წ. 940 წელს (გრიგორიანული კალენდრით 1553 წ.), შეიცავს მისი მკვიდრის შაჰ მურადის სახელს . იგი მთლიანად განადგურდა. შემორჩენილ კიდევ ერთ მავზოლეუმს აქვს რვაკუთხედის ფორმა. მავზოლეუმი საინტერესოა ჩრდილოეთ და სამხრეთ აზერბაიჯანის მავზოლეუმების შესასწავლად, ვინაიდან იგი XVI საუკუნეშიც აშენდა, იმ პერიოდის განმავლობაში, რომელსაც მცირე რაოდენობით შემორჩა ძეგლები . მისი აგურის კედლები პატარა პოდიუმის თავზე აღმართულია. მისი კედელი და ფუძე იგივე ზომის იყო. ეს ჩანს ირანული აზერბაიჯანის ზოგიერთ მავზოლეუმში, რომლებიც აგურითაა ნაგები. მისი ერთ-ერთი მახასიათებელია ის, რომ მას შიგნით აქვს 2.8x2.8 მეტრიანი კვადრატული გეგმა, თუმცა ის გარედან რვაკუთხაა. შესასვლელი სამხრეთიდან არის. დანარჩენ სამ მხარეს აშენებულია ნიშები, რომელთა ზომაა 76x50 სანტიმეტრი. მავზოლეუმი აგებულია მიწის დონეზე და აქვს „სამარხის ტიპი“, რაც ნიშნავს, რომ მასში საძვალე არ არის . კვადრატული ფუძიდან გუმბათის საფარზე გადასვლა განხორციელდა იალქნების საშუალებით მარტივი სტალაქტიტების სახით. გარე კედლებს ახასიათებს აგურისა და ქვის ნაზავი, რომელიც არ გვხვდება შირვანის მასშტაბით მიმოფანტულ სხვა მავზოლეუმებში . პოდიუმის გარდა, შესასვლელი ქვედა ნაწილისთვის ასევე გამოიყენებოდა ქვები. შესასვლელის ზემოთ ცხრა ცალმხრივ ჭერზე არის 53x46 სმ ქვის წარწერა . გერმანელმა აღმოსავლეთმცოდნე იოჰანეს ალბრეხტ ბერნჰარდ დორნმა, რომელმაც XIX საუკუნეში შეისწავლა ეს მავზოლეუმები, გადაწერა წარწერა. სამსტრიქონიანი არაბული წარწერის თარგმანი შემდეგია: „ჩემო მონებo, ნუ დაიდარდებთ ალლაჰის წყალობას. მართლაც, ალლაჰ აპატიებს ყველა ცოდვას, რადგან ის მაპატიებს, მოწყალეა. ეს შენობა აშენდა სულთან ხალილ-ულლაჰის ვაჟისთვის - ალაჰმა სამუდამოდ გააგრძელოს მისი ბედი და ბედნიერება - შაჰ მურადი, შეიხი მაზიად ჰაჯა, შეიხ ბაიაზიდი - ალაჰმა აპატიოს მას და ყველა მორწმუნეს - ცხრაას ორმოცდამეოთხე წელს (1533-1534 წელი)" . მესამე მავზოლეუმი მცირეა. მართკუთხა გეგმის უმოკლესი მხარე (2,80x2,62 მეტრი) რქების სახით 1,2 მეტრამდე გაიზარდა. ის პატარა საცხოვრებელი კორპუსის მსგავსია . M. K., Karimov (2009) Ağbil türbələri, National Encyclopedia of Azerbaijan (az). Baku: Scientific Center of National Encyclopedia of Azerbaijan, გვ. 175. ISBN 978-9952-441-02-4.  ↑ 1.0 1.1 Alargarzadeh, A. A. (1956). Надписи агбильских мазолеев, № 10, Академия наук Азербайджанской ССР.  ↑ 2.0 2.1 2.2 Salmanzadeh 1964, p. 47 ↑ 3.0 3.1 Salmanzadeh 1964, p. 48
იაკობ ღოღობერიძე

იაკობ ღოღობერიძე (დ. 17 ივლისი, 1898, პატარა ჯიხაიში — 6 ნოემბერი, 1968, თბილისი) — ქართველი ინჟინერ-მშენებელი, საქართველოს სსრ დამსახურებული ინჟინერი (1967), ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატი (1949). 1932 წელს დაამთავრა საქართველოს საინჟინრო-სამშენებლო ინსტიტუტი. მუშაობდა სხვადსახვა პასუხსაგებ თანამდებობაზე, პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა ვ. ი. ლენინის სახელობის საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში (1944-1968) და თბილისის სამხატვრო აკადემიაში (1947-1951). 1951 წელს „დარბაზის" ტიპის გადახურვის დამუშავებისა და დანერგვისათვის მიენიჭა სსრკ სახელმწიფო პრემია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 598. იაკობ ღოღობერიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ლევან ღოღობერიძე

ლევან დავითის ძე ღოღობერიძე (დ. 17 ივლისი, 1898, გოჩაჯიხაიში — გ. 1937, თბილისი) — ქართველი რევოლუციონერი, საბჭოთა პარტიული და სახელმწიფო მოღვაწე, რეპრესირებული, რეჟისორ ლანა ღოღობერიძის მამა. დაამთავრა პეტროგრადის პოლიტექნიკუმი. 1915 წლიდან რევოლუციურ პროპაგანდას ეწეოდა ჯარში. 1917 წელს თბილისში თანამშრომლობდა გაზეთ „კავკაზსკი რაბოჩიში“. 1918-1920 წლებში ბაქოში მოღვაწეობდა: იყო ბაქოს რევკომის თავმჯდომარე (1920), შემდეგ ნიჟნი-ნოვგოროდის საგუბერნიო პოლიტსაგანმანათლებლო განყოფილების გამგე, პარტიის ნიჟნი-ნოვგოროდის საგუბერნიო კომიტეტის პრეზიდიუმის წევრი. საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ გახდა თბილისის რევკომის თავმჯდომარე; პარტიის თბილისის საქალაქო კომიტეტის მდივანი (1922); 1923-1924 წლებში იყო საქართველოს სსრ სახკომსაბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე; 1926-1930 წლებში პარტიის აჭარის საოლქო კომიტეტის მდივანი. 1930-1934 წლებში სწავლობდა მოსკოვში წითელი პროფესურის ინსტიტუტში; 1934 წლიდან პარტიის ეისკის რაიკომის მდივანი, ქარხანა „როსტრესელმაშის" პარტკომის მდივანი; იყო პარტიის XV-XVI ყრილობის დელეგატი. 1936 წელს დააპატიმრეს, 1937 წელს სიკვდილით დასაჯეს. მისი მეუღლე ნუცა ღოღობერიძე გადაასახლეს. ავტორია ნაშრომისა „ქართული ემიგრაცია და ანტისაბჭოთა პარტიების მუშაობა“. თოიძე, ლ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 598. ლევან ღოღობერიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ვანო ჩხარტიშვილი

ივანე (ვანო) ჩხარტიშვილი (დ. 30 იანვარი, 1964, ოზურგეთი) — ქართველი ბიზნესმენი, ეკონომისტი, თანამდებობის პირი, პოლიტიკოსი. 1980-1982 წლებში ლიხაურის ჩაის ფაბრიკის მუშა. 1987 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი. 1987 წელს სახელმწიფო სტატისტიკის მახარაძის რსგს ეკონომისტი. 1987-1990 წლებში თბილისის საქალაქო საბჭოსთან არსებული ახალგაზრდული გაერთიანების დირექტორი. 1990-1991 წლებში იყო თბილისის სამგორის რაიონის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის მოადგილე. 1991-1993 წლებში – საქართველოს ბაზისბანკის კრწანისის განყოფილების მმართველი. 1993-1994 წლებში იყო სააქციო კომერციული ბანკი კრწანისის გამგეობის თავმჯდომარე. 1994-1995 წლებში საქართველოს სახელმწიფო კომერციული შემნახველი ქართული ბანკის გამგეობის თავმჯდომარე. 1995-1996 წლებში სს გაერთიანებული ქართული ბანკის სამეთვალყურეო საბჭოს თანათავმჯდომარე. 1996-1997 წლებში იყო სს გაერთიანებული ქართული ბანკის სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე. 1997-1998 წლებში ამავე ბანკის სამეთვალყურეო საბჭოს თანათავმჯდომარე. 1998-1999 წლებში სს გაერთიანებული ქართული ბანკის სამეთვალყურეო საბოს თავმჯდომარე. 1999-2000 წლებში საქართველოს სახელმწიფო მინისტრის მოადგილე. 2000-2001 წლებში საქართველოს ეკონომიკის, მრეწველობისა და ვაჭრობის მინისტრი. 2001-2004 წლებში იყო საქართველოს გადამხდელთა კავშირის თანათავმჯდომარე. 2002-2003 წლებში სს გაერთიანებული ქართული ბანკის სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე. 2003-2004 წლებში სამაუწყებლო ტელეკომპანია მზის სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე. 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ოზურგეთის მაჟორიტარი), საინიციატივო ჯგუფი. ვანო ჩხარტიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ვანო ჩხარტიშვილი — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი (მოძველებული / არქივი / ახალი არქივი) ↑ ივანე ჩხარტიშვილი — ქონებრივი მდგომარეობის დეკლარაცია. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-10-27. ციტირების თარიღი: 2020-10-24.
გიორგი ცაგარეიშვილი

გიორგი (გ0ა) ცაგარეიშვილი (დ. 7 მარტი, 1969, თბილისი) — ქართველი თანამდებობის პირი, იურისტი, პოლიტიკოსი. 1995 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი სამართალმცოდნის სპეციალობით, ხოლო 1999 წელს იმავე უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტის ასპირანტურა. 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „მემარჯვენე ოპოზიცია, მრეწველები, ახლები“. 2008-2012 წლებში — საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „გაერთიანებული ოპოზიცია (ეროვნული საბჭო, მემარჯვენეები)“. საარჩევნო ბლოკმა უარი თქვა მანდატებზე, თუმცა ცაგარეიშვილი შევიდა პარლამენტში. 2012-2016 წლებში იყო საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით , საარჩევნო ბლოკი: „ბიძინა ივანიშვილი — ქართული ოცნება“. 2021 წლის 24 დეკემბერს კახა კუჭავას გადადგომისა და საპარლამენტო მანდატის დატოვების შემდეგ გახდა პარლამენტში მისი ადგილმონაცვლე „ქართული ოცნების“ სიით. 2024 წლის 19 ივნისს ცაგარეიშვილი საქართველოს დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის მოადგილედ დაინიშნა. გიორგი ცაგარეიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი გიორგი ცაგარეიშვილი — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი (მოძველებული / არქივი / ახალი არქივი) ↑ „„ქართული ოცნების“ საარჩევნო სიის მიხედვით, პარლამენტის წევრი გია ცაგარეიშვილი ხდება“. 1tv.ge. ციტირების თარიღი: 24 დეკემბერი, 2021. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date=-ში (დახმარება) ↑ გია ცაგარეიშვილი ჯანდაცვის მინისტრის მოადგილედ დაინიშნა
აზერბაიჯანის თოჯინების სახელმწიფო თეატრი

აზერბაიჯანის თოჯინების სახელმწიფო თეატრი (აზერბ. Abdulla Şaiq adına Azərbaycan dövlət kukla teatrı) — აზერბაიჯანის თოჯინების სახელმწიფო თეატრი ბაქოში, აბდულა შაიგის სახელობისაა. შენობა, რომელშიც ამჟამად თოჯინების თეატრია განთავსებული, პოლონელმა ინჟინერმა ჯოზეფ პლოშკომ ააშენა კინოთეატრის ფენომენისთვის 1910 წელს. 1921 წელს, არქიტექტორ ზივარ ბეკ ახმედბეკოვის მონაწილეობით, ჩატარდა სარემონტო-სარესტავრაციო სამუშაოები, ასევე დაანგრიეს მუზების ქანდაკებები - ხელოვნების პატრონაჟი, რომლებიც ამშვენებდა შენობის ფასადს. ამის შემდეგ, შენობაში სხვადასხვა დროს განთავსდა თეატრები „სატირის თეატრი“, „თურქეთის მუშათა და გლეხთა თეატრი“, „მუსიკალური კომედიის თეატრი“, სოფლის მეურნეობის მუზეუმი, მოგვიანებით შენობა გადავიდა სსრკ სახალხო არტისტის რაშიდ ბებუთოვის სიმღერის თეატრის რეპეტიციებისთვის. აბდულაჰ შაიგის სახელობის ამჟამად აზერბაიჯანის სახელმწიფო თოჯინების თეატრს საფუძველი ჩაუყარა მოლა აგა ბაბირლიმ. ამ თეატრის პირველი წარმოდგენა იყო ნაჩვენები იქნა 1932 წელს (სპექტაკლი სახელწოდებით „ცირკი“). წლების განმავლობაში თოჯინების თეატრი ფუნქციონირებდა, როგორც დამოუკიდებელი თოჯინების თეატრი, ან ბაქოს ფილარმონიის ნაწილი. 1964 წლის აპრილში შენობა საბოლოოდ გადაეცა თოჯინების თეატრს. თეატრს აქვს ორი განშტოება: აზერბაიჯანული და რუსული. 1975 წლიდან მოყოლებული, თეატრმა ბავშვთა წარმოდგენებთან ერთად მოზრდილებისთვისაც შექმნა წარმოდგენები. თოჯინების თეატრის გუნდს არაერთხელ აქვს მონაწილეობა მიღებული ევროპასა და აზიის თეატრალურ ფესტივალებში. თეატრს 200 ადგილი აქვს. თეატრის მისამართი: ნეფნიანიკოვის გამზირი 36. თავდაპირველად, თეატრში იდგმებოდა აზერბაიჯანელი, რუსი და დასავლეთევროპელი დრამატურგების პიესები (გამარტივებული ფორმით), საგანმანათლებლო ნამუშევრები აზერბაიჯანული ზეპირი ხალხური ლიტერატურის მოტივებზე: „ჰაჯი გარა“, „ალმასი“ (ჯაბარლი), „დიდი ივანე“, „ალექსანდრე და მწყემსი“ (წარმოდგენა)", „ჯუჯა“, „ნარგიზი“ (სეიძადე) და სხვები. 60-იანი წლებიდან ის ზრდის თავის თეატრალურ რეპერტუარს მცირეწლოვანი ბავშვებისა და სკოლის მოსწავლეების დონეზე. 1975 წლიდან თეატრმა ასევე მოაწყო სპექტაკლები მოზრდილებისთვის. „სამი ზღაპარი“ (აბდულა შაიგი), „მშვენიერი ფატმა“ (დილბაზი), „დროა ხარბი იყოს“ (სამადოვი), „თხის შურისძიება“ (აბასოვი), „ტყუპი ძმები“ (ზია), „ვისი სახლი არის ეს?“ (ჰეიდარი), „ტყის ზღაპარი“ (მუტალიბოვი) და სხვა. Кукольный театр Kukla teatri (HTML). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-28. ციტირების თარიღი: 2010-06-19. История здания Азербайджанского государственного театра кукол დაარქივებული 2020-02-24 საიტზე Wayback Machine.
გიორგი ცანავა

გიორგი ცანავა (დ. 13 მარტი, 1954, წალენჯიხა) — ქართველი ექიმი, პოლიტიკოსი. 1980 წელს დაამთავრა ქ. კალინინის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი (წალენჯიხია მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „მემარჯვენე ოპოზიცია, მრეწველები, ახლები“. გიორგი ცანავა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი გიორგი ცანავა — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი (მოძველებული / არქივი / ახალი არქივი) ↑ გიორგი ცანავა — ქონებრივი მდგომარეობის დეკლარაცია. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-10-26. ციტირების თარიღი: 2020-10-24.
საპატიო დაკრძალვის ხეივანი ბაქოში

საპატიო დაკრძალვის ხეივანი ბაქოში (აზერ. Fəxri xiyaban) — სასაფლაო, რომელიც მდებარეობს ბაქოს მთიან ნაწილში (პარლამენტის გამზირზე). იგი წარმოადგენს ხეივანს, სადაც დაკრძალულია აზერბაიჯანის კულტურის, მეცნიერების, ლიტერატურის, ხელოვნების გამოჩენილი მოღვაწეები, საბჭოთა კავშირის გმირები, პოლიტიკოსები, რევოლუციონერები, ასევე ისინი, ვინც ეკონომიკისა და სოფლის მეურნეობის სხვადასხვა დარგში გამოირჩეოდნენ და საპატიო წოდებებს იმსახურებდნენ. საპატიო სამარხი შეიქმნა აზერბაიჯანის სსრ მინისტრთა საბჭოს 1948 წლის 27 აგვისტოს ბრძანებით. ხეივნის მშენებლობა იმავე წელს დაიწყო. როგორც აზერბაიჯანის სსრ მთავრობის 1948 წლის 27 აგვისტოს განკარგულებაშია ნათქვამი, საპატიო ხეივნის მშენებლობა განხორციელდა ნავთობის მოპოვებიდან მიღებული შემოსავლის, სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ნავთობის ფონდის ხარჯზე . აქ დაკრძალულთა შორის არიან ბოლშევიკები, სსსკ-ს წევრები და პირები, რომლებმაც ასევე მონაწილეობა მიიღეს აზერბაიჯანში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარებაში, არიან ისეთებიც, რომლებიც აზერბაიჯანის საზღვარგარეთ დაიბადნენ, მაგრამ ცხოვრების უმეტესობა აქ გაატარეს. დაკრძალულთაგან ბევრი ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა XIX-XX საუკუნეებში. დადგენილებას დამატებული ჩამონათვალის თანახმად, ჯალილ მამედყულიზადეს, აბდურაჰიმ ჰაგვერდიევი, ნაჯაფ ბეი ვეზიროვის, ჰასან ზარდაბი, ჰუსეინ არაბლინსკის, სულეიმან სანი ახუნდოვის, ალი ნაზმის, ჯაბარ გარიაღდიოღლუს, რუსტამ მუსტაფაზიევის საფლავები გადაიტანეს აზიმ ალ-აზიმში. სასფლაოზე მათ აღუმართეს ბიუსტები. ამ დროისთვის 251 ადამიანი დაკრძალულია საპატიო დაკრძალვების 1-ელ ჩიხში, ხოლო 500-ზე მეტი ადამიანი დაკრძალულია საპატიო სამარხების II ხეივანში. აქ დაკრძალულთა შორის არის აზერბაიჯანის პრეზიდენტი ჰეიდარ ალიევი, კომპოზიტორი ფიქრეთ ამიროვი, აზერბაიჯანული სატირული გრაფიკის ფუძემდებელი აზიმ აზიმზადე, რაშიდ ბეჰბუდოვი აზერბაიჯანელი მუსიკოსი და მსახიობი, ბულბული აზერბაიჯანელი მომღერალი, ვუგარ გაშიმოვი აზერბაიჯანელი მოჭადრაკე, რასულ რზა საბჭოთა აზერბაიჯანელი მწერალი, აზერბაიჯანის სსრკ-ის დამსახურებული ხელოვნების მოღვაწე, უზეირ ჰაჯიბეკოვი აზერბაიჯანელი კომპოზიტორი და საზოგადო მოღვაწე, მუსლიმ მაგომაევი, ჰასან ზარდაბი განმანათლებელი და გამომცემელი, პირველი ბუნებისმეტყველი მეცნიერი ისლამურ სამყაროში , აბულფაზ ელჩიბეი აზერბაიჯანელი პოლიტიკური მოღვაწე და ყოფილი საბჭოთა დისიდენტი. აზერბაიჯანის პირველი არჩეული, არაკომუნისტი პრეზიდენტი და სხვანი. FƏXRI XIYABAN ↑ H. Əhmədov. Azərbaycan məktəb və pedaqoji fikir tarixi. Bakı: Elm və təhsil, 2014. - səh. 193-198.
პავლე ცაძიკიძე

პავლე ცაძიკიძე (დ. 27 ივნისი, 1960, ახმეტის რაიონი) — ქართველი ვეტერინარი, იურისტი, პოლიტიკოსი. დაამთავრა საქართველოს ზოოტექნიკურ-სავეტერინარო სასწავლო-კვლევითი ინსტიტუტი და თბილისის ჰუმანიტარული ინსტიტუტი. 1977-1978 წლებში ზემო ალვანის მეურნეობის მუშა. 1982 წელს ვლადიკავკაზის გორსკის სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის უფროსი ლაბორანტი. 1982-1984 წლებში ვლადიკავკაზის სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის ლაბორანტი. 1987 წელს ვლადიკავკაზის სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის უფროსი პრეპარატორი. 1987-1989 წლებში ჩრდილოეთ ოსეთის გადამამუშავებელი საამქროს უფროსი. 1989-1990 წლებში გორსკის სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ-მუშაკი. 1990-1992 წლებში საქართველოს ზოოვეტერინარული ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ-მუშაკი. 1992-2000 წლებში იყო საქართველოს სახელმწიფო უშიშროების სამინისტროს განყოფილების უფროსი. 2000-2002 წლებში ახმეტის რაიონის გამგებელი. 2002-2004 წლებში საქართველოს სახელმწიფო უშიშროების სამინისტროს დეპარტამენტის უფროსი. 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ახმეტის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ახალი საქართველოსთვის“. პავლე ცაძიკიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი პავლე ცაძიკიძე — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი (მოძველებული / არქივი / ახალი არქივი) ↑ პავლე ცაძიკიძე — ქონებრივი მდგომარეობის დეკლარაცია[მკვდარი ბმული]
ქუთუზი

ალ-მუზაფარ საიფ ად-დინ ქუთუზი (არაბ. الملك المظفر سيف الدين قطز; გ. 24 ოქტომბერი, 1260) — ეგვიპტის მამლუქთა სულთანი. წარმოშობით იყო, სავარაუდოდ, დიდგვაროვან ყივჩაყთა ოჯახიდან. დაატყვევეს და ტყვედ გაყიდეს მონღოლებმა, სირიაში იყიდეს ეგვიპტელმა მონათმფლობელებმა და მამლუქ ემირა აიბექს მიჰყიდეს. 1250 წელს, როდესაც აიბექი სულთანი გახდა, ქუთუზი ვიცე-სულთნად დანიშნა. 1257 წელს აიბექის სიკვდილის შემდეგ ტახტზე ავიდა ალ-მანსურ ალი, ქუთუზი ისევ ვიცე-სულთნად დარჩა. 1259 წლის ნოემბერში დაამხო სულთანი და ძალაუფლება საკუთარ ხელში აიღო. მონღოლთა მიერ ერაყის დაპყრობისა და სირიაში შეჭის შემდეგ მან უარყო ჰულაგუ-ხანის მოთხოვნა ეგვიპტის კაპიტულაციის შესახებ. კავშირი შეკრა პალესტინის ჯვაროსნებთან და თავის მეტოქე ბეიბარსთან და 1260 წლის 3 სექტემბერს აინ-ჯალუტის ბრძოლაში დაამარცხა მონღოლები, რითაც შეაჩერა მათი წინსვლა ახლო აღმოსავლეთში, სირიაში ხელისუფლება მამლუქთა ხელში გადავიდა. ეგვიპტეში დაბრუნებისას ნადირობის დროს მოკლა ბეიბარსმა, რომელიც მამლუქ ემირებთან ერთად იყო ჩაბმული შეთქმულებაში. ↑ КУТУЗ // Большая российская энциклопедия. т. 16. — М., 2010. — стр. 474.
აღას მეჩეთი

აღას მეჩეთი (აზერბ. Ağa məscidi) — მეჩეთი აზერბაიჯანში, ბაქოს ქალაქ საბუნჩუს რაიონის სოფელ ნარდარანში. აღას მეჩეთი მდებარეობს ბაქოს სოფელ ნარდარანის სახელობის კვარტალში. აშენდა 1882 წელს (1317 მაჰმადიანური ქრონოლოგიის მიხედვით) შეიხ მაგომედალის ინიციატივით. სხვა წყაროების მიხედვით, მეჩეთი აგებულია 1899-1900 წლებში . საბჭოთა პერიოდში, 1937-1987 წლებში, მეჩეთი საწყობად გამოიყენებოდა. მოგვიანებით მეჩეთის საქმიანობა და ფუნქცია განახლდა . მეჩეთი ორსართულიანია, სწორკუთხა. პირველ სართულზე განთავსებულია ქალთა და მამაკაცთა ადგილები. ქალის ნაწილი გამოყოფილია მამაკაცისგან დიდი ფარდით. ქალთა და მამაკაცთა განყოფილებების ზომები, შესაბამისად, 60 და 170 კვადრატული მეტრია. მეორე სართულზე არის სასულიერო სკოლა-მედრესე. შენობის კედლები აშენებული იყო მასიური თლილი ქვებით, მაგრამ ფასადის მხრიდან ისინი არ იყო შელესილი. სართულიდან ჭერამდე სიმაღლე 6 მეტრია, ხოლო სართულიდან გუმბათამდე 9 მეტრი. ჭერს მხარს უჭერს თაღებით დაკავშირებული ოთხი დიდი სვეტი. გუმბათზე დამაგრებულია ოთხი სარკმელი. მეჩეთის ამბიონი ნაგებია ქვით და ძალიან საუცხოოდ, უმაღლოს დონეზე არის გაფორმებული. განსაკუთრებით აღსანიშნავია მინარეთი, რომელიც დაუმთავრებელი და ნახევრად ფორმისაა. მისი სიმაღლე 16 მეტრია. მეჩეთის ყველა ფანჯარა დაცულია რკინის გისოსებით . Книга «Религиозные и мемориальные сооружения. Мечети» (азерб. «Dini və memorial tikililər. Məscidlər.») стр. 146—150, «Nardaran kəndi „Ağa məscidi“» აღას მეჩეთი ↑ Государственный комитет Азербайджанской Республики по работе с религиозными общинами. «Ağa» məscidi(აზერბაიჯანული) ↑ Nardaran kəndi «Ağa məscidi» haqqında tarixi məlumatlar დაარქივებული 2014-07-02 საიტზე Wayback Machine. (აზერბაიჯანული) ↑ 3.0 3.1 Министерство культуры и туризма Азербайджана. Мечеть Ага
ჰაჯი ჯავადის მეჩეთი

ჰაჯი ჯავადის მეჩეთი (აზერბ. Hacı Cavad məscidi) — ადგილობრივი მეჩეთი, რომელიც მდებარეობს აბას მირზა შარიფზადას ქუჩაზე, იასამალის რაიონი, ბაქო. მეჩეთის თავდაპირველ შენობას ჰქონდა სამი არაბულენოვანი წარწერა, რომელიც დაცულია მეჩეთის კედლის კარებთან ახლოს, სადაც ნათქვამია, რომ მეჩეთი აგებულია 1305 წელს. მეჩეთის მშენებლობის ინიციატორი, ჰაჯი ჯავადი, ვაჭარი იყო. გეგმით მეჩეთი სწორკუთხაა. შიდა ფართობი 12x18 მეტრია, სიმაღლე იატაკიდან ჭერამდე 6 მეტრია, ხოლო სართულიდან გუმბათი 9 მეტრი. ჰაჯი ჯავადის მეჩეთში, ზოგადი სალოცავი ადგილის გარდა, მედრესეც იყო. საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების პირველ წლებში მეჩეთმა შეწყვიტა საქმიანობა. მოგვიანებით, მედრესეს ოთახები საცხოვრებლად გადანაწილდა მოსახლეობაში, მეჩეთი კი საბავშვო ბაღად გამოიყენეს. სსრკ-ს დაშლის შემდეგ, ადგილობრივი სასულიერო პირებისა და უხუცესების ძალისხმევის შედეგად, ეს მეჩეთი გაიხსნა და აღდგა. მეჩეთის გახსნის შემდეგ, ჰაჯი ნამიკ ბაბახანოვი იყო პირველი ახუნდი და რელიგიური საზოგადოების თავმჯდომარე. 2017 წლის აპრილში მეჩეთის დანგრევა დღის წესრიგში დადგა და რამაც მოსახლეობაში დიდი პროტესტი გამოიწვია . 2017 წლის ივნისში, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის ბრძანების თანახმად, დაანგრიეს ბაქოს იასამალის რაიონის აბდუალა შაიგის ქუჩაზე მდებარე ჰაჯი ჯავადის მეჩეთი. ამ მეჩეთის ახალი შენობის მშენებლობა გადავიდა აბას მირზა შარიფზაძის ქუჩაზე . ჰაჯი ჯავადის მეჩეთის ახალი შენობა, რომლის მშენებლობა 2017 წლის 2 ივლისს დაიწყო, ექსპლუატაციაში შევიდა 2018 წლის 12 აპრილს . ჰაჯი ჯავადის მეჩეთის ახალი შენობა 1200 კვადრატული მეტრის ფართობს მოიცავს. სალოცავი დარბაზის ფართობი დაახლოებით 400 კვადრატული მეტრია. ეროვნული არქიტექტურული სტილით შესრულებული ტაძრის გუმბათის სიმაღლე 18 მეტრია, ხოლო მინარეთის სიმაღლე 33,7 მეტრი. მეჩეთის ინტერიერში გამოყენებულია სპეციალური დეკორატიული ელემენტები; გუმბათის კიდეებზე დაწერილია ლექსები ყურანიდან. მეჩეთის კედლები და სვეტები გაფორმებულია წმინდა ყურანის წარწერებით, აგრეთვე აზერბაიჯანელი ოსტატების მიერ გაკეთებული აღმოსავლური ორნამენტებით. მეჩეთს, რომელშიც ერთდროულად 500-ზე მეტი ადამიანის განთავსებაა შესაძლებელი, აქვს პირველი სართული მამაკაცებისთვის და მეორე სართული ქალებისთვის. იატაკზე სპეციალურად ჰაჯი ჯავადის მეჩეთისთვის ნაქსოვი ახალი „Namazgah“ ხალიჩა დაიდო. მეჩეთში დამონტაჟებულია სავენტილაციო სისტემები თანამედროვე ტექნოლოგიების გამოყენებით. “Hacı Cavad” məscidi (აზერბაიჯანული). scwra.gov.az. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-04-12. ციტირების თარიღი: 2017-04-11. Hacı Cavad məscidində Ərbəin mərasimi FOTO დაარქივებული 2019-03-30 საიტზე Wayback Machine. ↑ Sökülmək istənən “Hacı Cavad” məscidi dini icmasından prezidentə AÇIQ MƏKTUB az. islamazeri. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-04-12. ციტირების თარიღი: 2017-04-11. ↑ Мечеть «Гаджи Джавад» снесена в Баку ↑ Dini Qurumlar az. yasamal-ih.gov.az. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-04-12. ციტირების თარიღი: 2017-04-11. ↑ „"Hacı Cavad" məscidinin yeri dəyişdirilir“ (აზერბაიჯანული). islamazeri. 2017-06-01. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-06-01. ციტირების თარიღი: 2017-06-01. ↑ Prezident paytaxtda yeni məscidin açılışını etdi
იმერული მუხა

იმერული მუხა (Quercus imeretina, Quercus robur subsp. imeretina) — ზაფხულმწვანე ხე წიფლისებრთა ოჯახისა. საქართველოს ენდემი. სიმაღლე 30 მ აღწევს. მოკლეყუნწიანი ფოთლები და გრძელყუნწიანი, ვიწრო ცილინდრული ნაყოფი აქვს. გავრცელებულია კოლხეთში. სხვა ფართოფოთლოვან ხეებთან (ჰართვისის მუხა, ძელქვა, ლაფანი, მურყანი, იფანი, რცხილა) ერთად დაბლობებსა და მთისწინეთის ტერასებზე ზღვის დონიდან 300 მ-მდე ქმნის შერეულფოთლოვან ტყეებს, ჩრდილის ამტანი და ტენის მოყვარული ჯიშია. ძლიერი ფესვები აქვს და ამიტომ ქარგამძლეა. იზრდება ღრმა თიხიან და წითელმიწა გაეწრებულ ნიადაგებზე. იმერული მუხის მასივები უფრო მეტად შემონახულია ქუთაისისა და ბაღდათის რაიონებში; ძელქვასთან იგი დაცულია აჯამეთის ნაკრძალში. დეკორატიულ მცენარედ აშენებენ ბოტანიკურ ბაღებში. გამოსადეგია დასავლეთ საქართველოში ტყის გასაშენებლად. სახოკია მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 115.
სიმონ ღოღობერიძე

სიმონ ღოღობერიძე (გ. 1914) — ქართველი პედაგოგი და მთარგმნელი. სწავლობდა პეტერბურგის უნივერსიტეტში. 1861 წელს გადავიდა მოსკოვის უნივერსიტეტში. სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ ასწავლიდა ქუთაისის გიმნაზიაში. ქართულ ენაზე არგმნა მარი ბროსეს „საქართველოს ისტორია“. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 598.
ელენე ღოღობერიძე-ლუნდბერგი

ელენე ღოღობერიძე-ლუნდბერგი (დ. 11 ნოემბერი, 1897, თბილისი — გ. 1978, თბილისი) — ქართველი მთარგმნელი, ლიტერატურათმცოდნე, საქართველოს სსრ-ის კულტურის დამსახურებული მოღვაწე (1973). 1917-1920 წლებში პეტროგრადსა და მოსკოვში მუშაობდა. 1926 წლიდან დაიწყო ლიტერატურული მოღვაწეობა - თარგმნიდა, აქვეყნებდა წერილებს თეატრზე. 1928-1931 წლებში იყო ქუთაისის თეატრის რეჟისორი. 1932 წლიდან მოსკოვში ცხოვრობდა. რუსულ ენაზე თარგმნა სულხან-საბა ორბელიანის, ილია ჭავჭავაძის, ვაჟა-ფშაველას, ალექსანდრე ყაზბეგის, ეგნატე ნინოშვილის, ნიკო ლორთქიფანიძის, ლეო ქიაჩელის, ა. ქუთათელის და სხვა თხზულებანი. ეკუთვნის მონოგრაფია „ვაჟა-ფშაველა“ (ე. ლუნდბერგთან ერთად, რუსულ ენაზე - 1947, ქართულად - 1974). კვერენჩხილაძე, რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 598. ელენე ღოღობერიძე-ლუნდბერგი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ღრიანჭველა

ღრიანჭველა (ლათ. Astrodaucus) — ბალახოვან მცენარეთა გვარი ქოგოსანთა ოჯახისა. გვარში სამი სახეობაა — Astrodaucus orientalis, Astrodaucus littoralis და Astrodaucus persicus. მცენარის სიმაღლე 50-100 სმ-ს აღწევს. თეთრი, იშვიათად ვარდისფერი ყვავილები დიდ მრავალსხივიან ქოლგებად აქვს თავმოყრილი. იზრდება მშრალ ქვიან ფერდობებზე. საქართველოს გარდა გვხვდება ყირიმსა და კავკასიაში. ნაყოფისგან მიიღება სასიამოვნო სურნელების ზეთი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 599. ↑ Astrodaucus — The Plant List. theplantlist.org. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-10-28. ციტირების თარიღი: 2019-03-13
ღრტილის კრება

ღრტილის კრება — საეკლესიო კრება ქართულ და სომხურ ეკლესიებს შორის რელიგიურ-დოგმატურ უთანხმოებათა გასარკვევად. ჩვენამდე მოღწეულია ღრტილის კრების პოლემიკური ნაწილის აქტები. გაიმართა სოფელ იხტილაში. ტრადიცია მას ბაგრატ III-ის სახელს უკავშირებს და X საუკუნის მიწურულით ათარიღებს. ამ დათარიღებას მხარს უჭერს კრების აქტებში დაცული ცნობა სომხეთის საპატრიარქო ქალაქ არგინას შესახებ. სხვა შეხედულებებით ის ბაგრატ IV-ის მიერ მოწვეულად ითვლება და დათარიღებულია 1046 წლით. კრებაზე ქართველებსა და სომხებს შორის გაიმართა კამათი დოგმატიკის საკითხებზე, რის გამოც კრებამ საეკლესიო ხასიათი მიიღო. კამათის ინიციატორი იყო მარმაშენის სომხური მონასტრის წინამძღვარი სოსთენი, რომელმაც აჯობა ქართველებს მელქაძე წურწყაბელს, სასანო ყველელს, გრიგოლ აბუსერისძეს და გაბრიელ უკისძეს, მაგრამ იგი დამარცხდა იერუსალიმიდან ახლად დაბრუნებულ ქართველ ბერ ეფთვიმე გრძელთან. მსჯელობა ეხებოდა სამწმინდა გალობაში პეტრე მკაწვრალის მიერ ჩამატებულ ფორმულას „რომელიც ჩვენთვის ჯვარს ეცვი“. ალექსიძე, ზ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 599. კეკელიძე, კ., „ეტიუდები ძველი ქართული ლიტერატურის ისტორიიდან“ ტ. 4, თბილისი, 1957