laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
უჯარმის ხიდი

უჯარმის ხიდი — არქიტექტული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ უჯარმის სამხრეთით, 3,6 კმ-ზე. თბილისი-თელავის (გომბორის უღელტეხილით) საავტომობილო გზის მარცხენა მხარეს. გზიდან 100-120 მეტრზე. ხიდი გადებულია მდინარე ნივთიანისხევზე (მდინარე ივრის მარჯვენა შენაკადი). აგებულია XIX საუკუნეში. ხიდი ზომითა და ხასიათით სოლიდურია (სიგრძე-38 მეტრი სავალი ნაწილის სიგანე-2,6 მ.) ერთმალიანი, ნახევარწრიული თაღის ფორმისა (დიამეტრი - 7,2 მეტრი. თაღის სიმაღლე მდინარის ზედაპირიდან - 7 მ.). ხიდის უმეტესი ნაწილი ნაგებია ქვიშაქვის ნატეხი ქვითა და კვადრატული აგურით (21×21×4,5 სანტიმეტრი). ქვები თანაბარი ზომისაა. გორმის მიხედვით შერჩეულია და ორ ფენად ნაწყობი აგურის სწორხაზოვან რიგებს შორისაა მოქცეული. თაღი და მოაჯირი მთლიანად აგურისაა. დაზიანებულია: ხიდის მიაჯირის ნაწილი აღარ აქვს, მარცხენა ბურჯს საპირე წყობის ნაწილი აკლია. ხიდი ამჟამადაც მოქმედია. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-III, თბ., 2019. — გვ. 342.
სასადილოს საცხოვრებელი სახლი

სასადილოს საცხოვრებელი სახლი — არქეიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ სასადილოში, თბილისი-თელავის საავტომობილო გზის პირას. თარღდება XX საუკუნის დასასრულით, ეკუთნის ქოქოშვილების ოჯახს. სახლი ორსართულიანია. დგას მცირე სიმაღლის ცოკოლზე. ნაგებია წვრილი, ნატეხი ქვითა და კირის ხსნარით. გარეთა კუთხეები გამოყვანილია მოზრდილი, მეტნაკლებად სუფთად დამუშავებული ქვებით. კარ-სარკმლების გადასახურად და აქა-იქ კუთხეებში გამოყენებულია აგურიც. კედლები შიგნიდან შელესილი და შთეთრებულია. ნაგებობის გეგმა აღმოსავლეთიდან დასავლეთის მიმართულებით წაგრძელებულ სწორკუთხედს ქმნის, 16,5 მეტრი 8,6 მეტრზე, რომელსაც ორი მხირად ეზო აკრავს. სახლის ჩრდილოეთ კედელი ყრუა. აივანი ორივე სართულზეა, მთავარი ფასადის მხარეს. ადრე სახლს აივანი გვერდითი ფასადის მხრიდანაც ქონია, რომლის ფარგლებში მოწყობილი იყო მეორე სართულზე ასასვლელი ხის კიბე. ამჭამინელი კიბე აივანზე გარედანაა მიბმული. სახლის ორივე სართული ორ-ორი ოთახისაგან შედგება. ოთახებს შესასვლელი აივნიდან აქვთ. აივანზე გამოდის სარკმლებიც. შესასვლელები და სარკმლები აგურის ბრტყელი თაღითაა გადახურული. ოთახები გამიჯნულია ტიხრებით. ინტერიერში არ გვხვდება ისეთი ქართული ტრადიციული ელემენტები როგორებიცაა თახჩა და განჯინა. ოთახები ბრტყელი ჭერითაა გადახურული. პირველი სართულის აივანი, რომელლიც ცოკოლის დონეზეა, უმოაჯიროა. მეორე სართულის აივანს კი ხის ფიცრული მოაჯირები აქვს, რომელშიც სხვადასხვა ფორმებია ამოჭრილი. აივანის სახურავი ხის სვეტებზეა დაყრდნობილი. სვეტებს შორის აჟურული დეკორით შემკობილი „ფრიზუა“, რომლის მოხაზულობა კარ-სარკმლის თაღების მოხაზილობის მსგავსია. სახლის ღარისებრი კრამიტითაა დაბურული და მას ორკალთა სახურავი ახურავს. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-III, თბ., 2019. — გვ. 205-206.
პატარძეულის წმინდა შიოს დიდი ეკლესია

პატარძეულის წმინდა შიოს დიდი ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარძეულში, სოფლის დასავლეთ ნაწილში, ეკლესია XIX საუკუნისაა. ეკლესია გეგმით ოთხკუთხაა. აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აფსიდით, რომელიც ეკლესიის ძირითადი კორპუსისგან ცალკე ნაწილადაა გამოყოფილი. შენობა სხვადასხვა ზომის, ქვიშაქვის ნატეხი ქვითაა ნაგები. შესასვლელ ორია: ერთი დასავლეთის კედელშია გაჭრილი, მერე სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილში. ორივე კარი სწორკუთხა და შიგნით თაღოვან შეღრმავებაშია მოთავსებული. აღმოსავლეთით აფსიდის ღერძზე, თაღოვანი სარკმელია რომლის მარჯვნივ ერთი ხოლო მარცხნივ ორი სხვადასხვა ზომის სწორკუთხა ნიშაა. გრძივ კედლებზე სამი წყვილი პილასტარია, რომლებზეც ნახევარწრიული საბჯენი თაღებია გადაყვანილი. დარბაზი განათებულია ხუთი განიერი ნახევარწრიულთაღოვანი სარკმლით. დარბაზი ცილინდრული კამარითაა გადახურული, რომელიც მთლიანად წვრილი ნატეხი ქვითაა ნაწყობი. კამარის საბჯენი თაღები კი აგურისაა. სამხრეთ ფასადზე კარის თავზე მცირე ზომის კვადრატული ნიშაა, რომელშიც ხატი იქნებოდა ჩასმული. კედლები დასრულებულია ქვიშაქვის ქვებით ნაწყობი, თაროსებრი ლავგარდნით. 2000-იანი წლების დასაწყისში, ადგილობრივ მოსახლობას ეკლესია გაურემონტებია. წმინდა შიოს დიდი ეკლესიის (ამჟამად მოქმედია) მდგრადობის გაზრდის მიზნით, გრძივი კედლები ერთმანეთთან არმატურით დაუკავშირებიათ. აუგიათ კანკელი და ეკლესია შიგნიდან გაჯით შეულესავთ. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-III, თბ., 2019. — გვ. 192.
ნინოწმინდის ღვთისმშობლის ეკლესია

ნინოწმინდის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ნინოწმინდის ჩრდილო-დასავლეთით, შვიდასიოდე მეტრზე, მთაზე. ეკლესიას ჰქონდა სამშენებლო წარწერა, რომელიც 1955 წელს უნახავს თ. კარნაველს. მკვლევრის წაკითხვით წარწერა შემდეგი შინაარსისაა: „[წყა]ლობითა ღვთისათა აღშე[ნებულია] ესე სახელსა წმიდის ღვთისმშობლის მარიამისა ჩყა (ან ჩყგ თუ ჩყკ) წელსა წარსაგებელითა იოანესი დააშვილისა და სოლომან[ის] მეუღლისა სულასა (?) და ნავრისა (?).“ წარწერის თანახმად ეკლესია აგებულია 1801 (ან 1803 ან 1810) წელს. ეკლესია დარბაზულია, უაფსიდოა. შენობის კედლები ამოყვანილია სხვადასხვა ზომის ქვიშაქვის ნატეხი ქვით, რიყის ქვით და კირის დუღაბით. გარეთა კუთხეები და არქიტექტურული ელემენტები ქვიშაქვის ნათალი ქვებითაა ნაწყობი. კედლები, შიგნით და გარედან, გასწორებულია დუღაბით, რომლითაც ქვებს შორის დარჩენილი არეებია ამოვსებული. შესასვლელი დასავლეთიდანაა, კარი თარაზულადაა გადახურული. ეკლესიის შიდა სივრცე, გრძივი კედლების შუაში არსებული პილასტრების წყვილით და მათზე დაყრდნობილი საბჯენი თაღით, ორ თანაბარ ნაწილადაა გაყოფილი. მათ შორის აღმოსავლეთ ნაწილი მთლიანად საკურთხეველს უკავია, დასავლეთისა კი მლოცველთათვისაა განკუთვნილი. საკურთხევლის აღმოსავლეთ კედლის ღერძზე გაჭრილია მაღალი, ნალისებრთაღოვანი სარკმელი, რომლის წირთხლები ქვითაა ნაწყობი, თაღი კი - ეგრეთ წოდებული ქართული აგურით. სარკმლის გარეთა ღიობი, შიდა ღიობთან შედარებით, გაცილებით პატარაა და ნახევარწრიული თაღითაა დასრულებული. საკურთხევლის ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლებში, თითო განიერი ნიშაა. ორივე აგურით ნაწყობი, ბრტყელი თაღითაა გადახურული. პილასტრები რიყის ქვითაა გამოყვანილი. ორივე მთლიანი ქვის პროფილირებული კაპიტელითაა დაგვირგვინებული, რომლებზეც საბჯენი თაღითაა დაყრდნობილი. საკუთრივ თაღი, როგორც ეს სამხრეთ გვერდის შემორჩენილი ნაწილიდან ჩანს, აგურით ყოფილა ნაწყობი. შიგნით ეკლესია გადახურული იყო ნატეხი ქვით ნაწყობი, ერთიანი კამარით, რომლისგანაც ნაწილიღაა შემორჩენილი. ფასადები სადაა. აღმოსავლეთ სარკმლის ღიობი ქვიშაქვის ოთხი ქვისგანაა შედგენილი. სარკმლის გასწვრივ, ფრონტონის არეში, აგურის წყობის შეღრმავებით გამოყვანილი ჯვრის გამოსახულებაა. დასავლეთ ფასადზე, შესასვლელის თავზე, წყობაში ჩასმულია ქვიშაქვის ქვა, რომელსაც ზედა მარჯვენა კუთხე მოტეხილი აქვს. ქვაზე ამოკვეთილია მცირედ შეღრმავებული, სამკუთხა თაღით დასრულებული არე, რომლის ღერძზე სამკუთხა კვერცხლბეკზე დადგმული ჯვრის რელიეფური გამოსახულებაა. 1987 წელს სოფლის ერთ-ერთმა მაცხოვრებელმა ეკლესია თვითნებურად გაარემონტა, რის შედეგადაც შენობამ თავდაპირველი სახის განმსაზღვრელი, რამდენიმე მნიშნველოვანი დეტალი დაკარგა. რემონტის დროს ინტერიერის დიდი ნაწილი რკინა-ბეტონის ფილებით გადახურეს, კედლების თავი სახურავის კალთები ცემენტისა და ქვიშის ხსნარით გაასწორეს და შენობა დარისებრი კრამიტით დაბურეს. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-III, თბ., 2019. — გვ. 167-168.
ქვემო ყანდაურის ყველაწმინდის პირველი ეკლესია

ქვემო ყანდაურის ყველაწმინდის პირველი ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვემო ყანდაურის სასაფლაოზე. განეკუთვნება გვიანდ შუა საუკუნეებს. 2000-იანი წლების I ათწლეულის II ნახევარში ადგილობრივ მოსახლეობას ეკლესია თვითნებურად გაურემონტებიათ, რის გამოც მას ისტორიული ღირებულება მთლიანად აქვს დაკარგული. აღდგენილია გადახურვა, კედლები შიგნიდან გაჯით, ხოლო გარედან ცემენტისა და ქვიშის ხრსნარითაა შელესილი. ინტერიერში შეცვლილია სარკმლების თავდაპირველი გადახურვა. ეკლესია დარბაზულია (8,8x6,4მ). კედლები ძირითადად, რიყის ქვითა და კირის ხსნარითაა ნაგები. კამარა, საბჯენი თაღები, კონქი და კარ-სარკმლების, თაღები — აგურით. ერთადერთი შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი ადრე შეისრული თაღით იყო გადახურული და გარედან ნასმული იყო კედლის სიბრტყის მიმართ. საფეხურით შეღრმავებულ არეში (ამჟამად იგი ნახევარწრიული თაღითაა დასრულებული, შეღრმავებული არე კი ამოშენებულია). აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რომლის გვერდებში თითო, საშუალო სიმაღლის, შეისრულთაღოვანი ნიშა. ღერზე კი — სარკმელი (აღდგენილია). თითო სარკმელი დანარჩენ კედლებშიცაა. თავდაპირველად, ყველა სარკმელი, როგორც შიგნით, ისე გარედანაც, თაღით იყო გადახურული. რემონტის დროს სარკმლები შიგნიდან თარაზულად გადაუხურავთ. გრძივი კედლების შუაში და დასავლეთ კუთხეებში ერთსაფეხურიანი პილასტრებია, რომლებზეც საბჯენი თაღები იყო გადაყვანილი. დასავლეთ ფრონტონის წვერთან შემორჩენილი იყო აგურით გამოყვანილი ჯვრის ნაწილი. ამჟამად ეკლ. გადახურულია თუნუქით დაბურული, ორკალთა სახურავით. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-III, თბ., 2019. — გვ. 342.
უდაბნოს გორასამარხები

უდაბნოს გორასამარხები — არქეოლოგიური ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ უდაბნოს აღმოსავლეთით, 4 კილომეტრზე, ველზე. თარიღდება ძვ. წ. II ათასწლეულით. ძეგლი 1990 წელს აღმოაჩინა კახეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ, კონსტანტინე ფიცხელაურის ხელმძღვანელობით. აქ აღმოჩენილი იქნა მიწაყრილიანი გორასამარხების მთელი სერია. გაითხარა სამი ინვენტარიანი სამარხი. სამივე მათგანი ორმოსამარხია, მიცვალებულები ესვენენ მარჯვენა ან მარცხენა გვერდზე, მოხრილი კიდურებით. ერთ-ერთ სამარხში მიცვალებული ესვენა ურემზე. თავით სამხრეთისაკენ. სამარხში აღმოაჩინეს თიხის ჭურჭელი, წინააზიური ტიპის ბრინჯაოს სატევარი, ბრინჯაოს ლახტისთავი და შუბისპირი, ასევე ობსიდიანის ისრისპირები. ძეგლზე მოპოვებული მასალა ინახება ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის არქეოლოგიურ საცავში. ფიცხელაური კ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-III, თბ., 2019. — გვ. 206.
ბედის უკუღმართობა

ბედის უკუღმართობა — რეჟისორ რევაზ ჭარხალაშვილის 1968 წლის ქართული ფილმი. ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები. კომედია მოგვითხრობს როგორ ებრძვის ღარიბი გლეხი ქურდობის ცდუნებას, მაგრამ მოპარული ჯორი ცოდვას არ ჩაადენინებს და პატრონთან მიაყვანინებს თავს. გრიგოლ (გიგოლა) თალაკვაძე ა. კუპრაშვილი შ. თედიაშვილი „ბედის უკუღმართობა“ [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია
პატარა ჩაილურის ციხე-კოშკი

პატარა ჩაილურის ციხე-კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარა ჩაილურის სამხრეთით, ოთხიოდე კილომეტრზე, ტრიალ მინდორზე. განეკუთვნება XVll საუკუნის შუა წლებს. ძლიერ დაზიანებულია. შემორჩენილია მხოლოდ აღმოსავლეთ და ჩრდილო კედელი. დანარჩენი კედლები მიწის პირამდეა დანგრეული, რის გამოც, გათხრა-გასუფთავების გარეშე. შენობის გეგმის მოხაზულობის დადგენა არ ხერხდება. შენობის ორივე კედელი სამი სართულის სიმაღლეზეა შემორჩენილი (სისქე პირველი სართულის დონეზე - 1,3 მეტრი) და ერთმანეთს სწორი კუთხით უკავშირდება. გარედან ეს კუთხე მომრგვალებული, ზემოთკენ თანდათან შევიწროებული კონტრფორსითაა გამაგრებული. თითო მსგავსი კონტრფორსითაა გამაგრებული საკუთრივ კედლებშიც. კოშკი მთლიანად რიყის ქვითა და კირის დუღაბითაა ნაგები. კედლების ზედაპირი, გარედან გასწორებულია წმინდა ბათქაშით. შიგნით კი, კედლები ბათქაშის გარეშეა. გარეთა კედლების წყობაში, ალაგ-ალაგ, აგურიცაა გამოყენებული. სართულშუა გადახურვა ხის ყოფილა (კედლებზე შემორჩენილია კოჭების საყრდენი ბუდეები). პირველი სართულის დონეზე ორივე კედლის შუა ნაწილი განგრეულია. დანარჩენი ნაწილები კი ყრუა. მეორე სართულზე, კონტრფორსებს შორის, თითო განიერი, ხით გადახურული სარკმელია. მესამე სართულის კედლებიდან მხოლოდ წყობის რამდენიმე რიგიღაა დარჩენილი. ორივე კედელს, გარედან, პირველი სართულის ჭერის დონეზე, ვერტიკალურად დალაგებული აგურებით გამოყვანილი ზოლი გასდევს, რომელიც კონტრფორსებზეც გადადის. შემობას უშუალო ანალოგიები არ მოეპოვება. ზოგადი ნიშნებით იგი ახლოს დგას სოფელ კისისხევისა და ქალაქ საგარეჯოს კოშკებთან. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-III, თბ., 2019. — გვ. 179.
უდაბნოს პირველი გორასამარხების ველი

უდაბნოს პირველი გორასამარხების ველი — არქეოლოგიური ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ უდაბნოს ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთით, 200 მეტრის მოშორებით. თარიღდება ძვ. წ. II ათასწლეულით. ძეგლი გამოიკვლია კახეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ, კონსტანტინე ფიცხელაურის ხელმძღვანელობით. ქვამიწაყრილიანი გორასამარხები ძალზედ დაზიანებული იყო. გაითხარა შვიდი გორასამარხი. სამარხები გეგმით მართკუთხა, კიდეებმომრგვალებული ორმოებია, გადახურული იყო ქვის ფილებით. ყოველი სამარხი ინჰუმაციურია და ინდივიდუალური მიცვალებულების სამარხებს წარმოადგენენ. მიცვალებულები დაკრძალული იყვნენ მარჯვენა ან მარცხენა გვერდზე, კიდურებმოხრილი, თავით ჩრდილოეთისაკენ. სამარხებში აღმოჩნდა თიხის ჭურჭელი. ყვავაძე დ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-III, თბ., 2019. — გვ. 206.
პატარძეულის წმინდა შიოს პატარა ეკლესია

პატარძეულის წმინდა შიოს პატარა ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარძეულში, სოფლის დასავლეთ ნაწილში, განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. გეგმით ოთხკუთხაა. ნაგებია რიყის ქვითა და კირის მოყვითალო დუღაბით. შესასვლელი ეკლესიას სამხრეთიდან აქვს და აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია. აფსიდის ღერძზე გარეთკენ შევიწროვებული. სარკმლის ორივე მხარეს თითო ნიშაა. იატაკიდან დაახლოებით 1 მეტრის სიმაღლეზეა ერთი სწორკუთხა სარკმელი დასავლეთ კელდელში. აფსიდი კონქითაა გადახურული ხოლო დარბაზი შეისრული კამარით. შეისრულია კონქის თაღიც. ეკლესიის კედლები გარედან ბათქაშით ყოფილა გასწორებული. აღმოსავლეთ სარკმლის ზემოთ ტოლფერდა სამკუთხედია გამოსახული, რომელიც კედლის სისქეში პირამიდისებრადაა შეღრმავებული და შელესილია. კედლები დასრულებული ყოფილა სადა კედლის სიბრტყიდან ოდნავ გამოშვერილი, მაღალი ლავგარდნით, რომელიც თითქმის მთლიანად კირის დუღაბითაა გამოყვანილი, ეს აღმოსავლეთ ფასადის მორთულობასთან ერთად, ეკლესიას ერთგვარ თავისებურობას ანიჭებს. 2000-იანი წლების დასაწყისში, ადგილობრივ მოსახლობას ეკლესია გაურემონტებია. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-III, თბ., 2019. — გვ. 192.
ბედნიერი შეხვედრა

ბედნიერი შეხვედრა — ნიკოლოზ სანიშვილის 1949 წლის ფილმი. ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები. ფილმი მეორე მსოფლიო ომგადახდილი ქვეყნის აღმშენებლობაზე მოგვითხრობს. ორ კოლმეურნეობას შორის გაშლილ სოცშეჯიბრში, აქტიურად მონაწილეობენ შეყვარებულები, ბიძინა და ეთერი. ბიძინამ ფრონტიდან დაღუპული მეგობრის შვილი ჩამოიყვანა, რომელიც ეთერს ბიძინას შვილი ჰგონია. ამ დროებით გაუგებრობაზე იშლება კომედიური სიტუაცია. მალე ყველაფერი ირკვევა და შრომით წარმატებებს პირადი ბედნიერების სიხარულიც თან ერთვის. ვერიკო ანჯაფარიძე (ნინო) დოდო ჭიჭინაძე (ეთერი) შალვა ღამბაშიძე (ზურაბი) თეიმურაზ ხელაშვილი (ბიძინა) ალექსანდრე (სანდრო) ჟორჟოლიანი (სერაპიონი) ცეცილია წუწუნავა (ვასასი) გიორგი შავგულიძე (ერემო) აკაკი კვანტალიანი (აფრასიონი) ჩიტოლია ჩხეიძე (ასმათი) ირინე მაღალაშვილი (მარგარიტა) თინა ღამბაშიძე (ჩიტოლია) ვახტანგ ნინუა (ხაფიჩია) შალვა ჩხიკვაძე (ჭიჭიკო) ვალერიან ძაგნიძე (პაჭუტია) ლილია ზვერევა (მარია კოროლიოვა) ივანე გვინჩიძე (სევერიანი) მედეა ჩახავა (ჟუჟუნა) თამარ ციციშვილი (ელენე) ირაკლი ქოქრაშვილი (გლეხი) ელენე საყვარელიძე (მასწავლებელი) ↑ ეროვნული ფილმოგრაფია „ბედნიერი შეხვედრა“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
უდაბნოს მეორე გორასამარხების ველი

უდაბნოს მეორე გორასამარხების ველი — არქეოლოგიური ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ უდაბნოდან 8 კილომეტრის მოშორებით, მრავალწყლის ხეობაში, ქალაქ რუსთავის მიმართულებით. თარიღდება ძვ. წ. II ათასწლეულით. ძეგლი შეისწავლა კახეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ, კონსტანტინე ფიცხელაურის ხელმძღვანელობით. აღმოჩნდა ძალზედ დაზიანებული თორმეტი ქვაყრილიანი გორასამარხი. სამარხები გეგმით მართკუთხა, კუთხეებ მომრგვალებული ორმოებს წარმოადგენენ. თითოეული მათგანი ქვის ფილებით იყო დახურული, გარდა ერთისა, რომლის გადასახურადაც ხის ძელები იყო გამოყენებული. სამარხებში აღმოჩნდა თიხის ჭურჭლის ნატეხები. ერთი-ერთ სამარხში გამოვლენილი თიხის ჭურჭლი დამზადებულია კარგად განლუქუი თიხისაგან. კეცი ორ ან სამფენოვანია, ნაცრისფერი ან ვარდისფერი შიდაპირით. ზედაპირი შავპრიალაა, შემკულია რელიეფული გამოსახულებებით, სავარცხლის კბილის შტამპით გადატანილი სხვადასხვა ორნამენტული სახეებით. აქვე აღმოჩნდა ბრინჯაოს რაპირა და დანა. ამ სამარხში აღმოჩენილი მასალა განეკუთვნება ძველ თრიალეთურ კულტურას და ძვ. წ. XVIII საუკუნით თარიღდება. ყვავაძე დ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-III, თბ., 2019. — გვ. 206-207.
პატარა ჩაილურის წმინდა მარინეს ეკლესია

პატარა ჩაილურის წმინდა მარინეს ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარა ჩაილურის აღმოსავლეთით, საღორისხევისა და დვრინისხევს შორის, მადალმთაზე, ტყეში. სავარაუდოდ, თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. ეკლესია დარბაზულია (4,25x3,5 მეტრი), უაფსიდო. ნაგებია მოზრდილი ზომის, სრულიად დაუმუშავებელი ქვითა და კირის ხსნარით. ძლიერაა დაზიანებული: ჩამონგრეულია გადახურვა, თითქმის მთლიანადაა დანგრეული სამხრეთ კედელი, აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებს ზედა ნაწილები აკლია. შესასვლელი ეკლესიას სამხრეთიდან ჰქონია. აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებში გაჭრილია თითო დაბალი, ოთხკუთხა სარკმელი, რომლებსაც პარალელური წირთხლები აქვს. აღმოსავლეთ კედლის სამხრეთ ბოლოსთან პატარა ოთხკუთხა ნიშია. 1980-იანი წლების ბოლოს, ადგილობრივ მოსახლეობას ეკლესია შიფრის ორკალთა სახურავით გადაუხურავს, რომლის ხის ჩონჩხის დასაყრდნობად, ალაგ-ალაგ შემორჩენილ კედლებზე, ტლანქად ნაწყობი აგურის სვეტები აუგიათ. ამჟამად ეკლესია სამხრეთ მხარეს მთლიანად გახსნილია. ძველი, სამხრეთ კედლის გადაქცეული ნაწილი კი იქვე აგდია. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-III, თბ., 2019. — გვ. 179-180.
მანავის ღვთისმშობლის ეკლესია

მანავის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ მანავში, სასაფლაოზე, ქაშვეთის ეკლესიის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ორმოცდაათიოდე მეტრზე. არქიტექტურული ნიშნებით, სავარაუდოდ, XVIII საუკუნეს განეკუთნება. 2007 წელს სოფლის ერთ-ერთ მაცხოვრებელს ეკლესიის აღდგენა თვითნებურად დაუწყია, მაგრამ აღარ დაუსრულებია. შენობის განახლებულ ნაწილებში ძველი კედლების შემორჩენილი ნაშთებია ჩართული, თუმცა განახლებული ნაწილების შენების ხარისხი იმდენად დაბალია და შენობაც ისეა დამახინჯებული რომ მას ეკლესიის სახე მთლიანად დაკარგული აქვს. დღეს შენობა სახურავის გარეშეა დარჩენილი. ეკლესია დარბაზულია (6,3x4,5 მ). ნაგები იყო ნატეხი ქვით, რიყის ქვითა და კირის მოყვითალო დუღაბით. შესასვლელი სამხრეთიდან ჰქონია. აღმოსავლეთით კუთხეებმომრგვალებული საკურთხეველია, რომლის გვერდითი კედლები ეკლესიის გრძივ კედლებთან ერთ სიბრტყეშია. საკურთხევლის აღმოსავლეთ კედლის ღერძზე გაჭრილია დაბალი, გარეთკენ ოდნავ შევიწროებული სარკმელი, რომელსაც ქვიშაქვის ფილა ხურავს, თითო მსგავსი ქვაა გამოყენებული წირთხლებშიც, მსგავსად იყო ნაგები დასავლეთ სარკმელიც, რომლისგანაც მხოლოდ ჩრდილო წირთხლია შემორჩენილი. მეორე სამხრეთ წირთხლი რომელიც კედელთან ერთადაა განახლებული აგურის ნატეხების უსახური წყობითაა ამოყვანილი. სარკმლის გადახურვისათვის კი ვაზის შესამაგრებელი რკინა-ბეტონის სარებია გამოყენებული. იმავე მასალითაა გადახურული შესასველიც. დასავლეთ კედლის ჩრდილო ბოლოსთან მცირე ზომის, ოთხუთხა ნიშია. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-III, თბ., 2019. — გვ. 134.
ადგილის დედა (რუსიანი)

ადგილის დედა — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ რუსიანში, სოფლის განაპირას, სასაფლაოსთან. სავარაუდოდ თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია დაუმუშავებელი, მოზრდილი ზომის ნატეხი ქვიშაქვითა და კირის ხსნარით. გარედან კედლების საპირე წყობაში მოქცეულია ბრტყელი ქვა.თითქმის მთლიანაა დანგრეული, მისგან ფაქტობრივად აღმოსავლეთ კედელიღა დგას. თუმცა, მასაც დიდი ნაწილი აკლია. ინტერიერში ამოსულია დიდი ხე. შესასვლელი ეკლესიას სამხრეთიდან ჰქონია. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე გაჭრილია ზემოთკენ ოდნავ შევიწრვებული, თარაზულად გადახურული სარკმელი. სარკმლის სამხრეთით ნიშაა, რომელიც ტლანქად დამუშავებული ოთხი ქვითაა გამოყვანილი. გარედან, საკურთხევილს სარკმელი, გადახურულია ქვიშაქვის ერთ ქვაში გამოკვეთილი თაღით, რომელსაც თავდაპირევლი ფორმა, დაზიანების გამო შეცვლილი აქვს. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-III, თბ., 2019. — გვ. 193-194.
ბელა (ფილმი)

ბელა — ვლადიმერ ბარსკის 1927 წლის ფილმი. ფილმი გადაღებულია მიხაილ ლერმონტოვის რომანის „ჩვენი დროის გმირის“ ამავე სახელწოდების თავის მიხედვით. ფილმი ამ რომანის მიხედვით გადაღებული ტრილოგიის ნაწილია. ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები. ფილმი რუსეთის არმიის ჩამოქვეითებული ოფიცრის, პეჩორინის თავგადასავალს მოგვითხრობს. პეტერბურგის მაღალ საზოგადოებაში ცხოვრება მოყირჭებული ახალგაზრდა ახალ გასართობს პოულობს მას შემდეგ, რაც მას ჩრდილოეთ კავკასიის მთიან აულში გადაასახლებენ. ის აულში მცხოვრებ აზამატს კაზბიჩის ცხენს ჰპირდება, თუკი იგი სანაცვლოდ მშვენიერ ბელას მოატაცინებს. აზამატი ცხენით ისე არის მოხიბლული, რომ მზად არის ბელა ცხენის სანაცვლოდ მოიტაცოს. პეჩორინი დაპირებებით შეაცდენს მოგვრილ ქალს, მაგრამ მალე მობეზრდება იგი. შურისძიებით ანთებული ჩერქეზი ბელას ჰკლავს, მაგრამ პეჩორინის გაქვავებულ გულს ეს ამბავი დიდად არ ანაღვლებს. თავიდან ის ქალის სიკვდილს განიცდის, დაკრძალვასაც დაესწრება, მაგრამ მალე აულიდან მიემგზავრება. ნიკოლოზ პროზოროვსკი (პეჩორინი) თინათინ მაჭავარიანი (ბელა) ი. მერაბიშვილი (აზამატი–ბელას ძმა) ალექსანდრე თაყაიშვილი (კაზბიჩი) ვლადიმერ ობოლენსკი (მაქსიმ მაქსიმიჩი) მიხეილ ქორელი (ციხის ხაზინადარი) ბელა ბელეცკაია (ციხის ხაზინადარის ცოლი) ვასო არაბიძე (მელას მამა) გრიგოლ სარჩიმელიძე (კურიერი) ტატიანა ვიშნევსკაია (ბელას და) ელენე ჩარსკაია (ბელას დედა) ბელა — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
უდაბნოს მესამე გორასამარხების ველი

უდაბნოს მესამე გორასამარხების ველი — არქეოლოგიური ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეში, უდაბნო-საგარეჯოს გზის 22-ე კილომეტრზე, ნაომარიგორის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთით. თარიღდება ძვ. წ. II ათასწლეულით. ძეგლი 1985 წელს აღმოაჩინა კახეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ, კონსტანტინე ფიცხელაურის ხელმძღვანებლობით. სამარხს, მიწაყრილის ზემოთ, ქვატეხილის ჯავშანი ჰქონდა, ხოლო ფუძესთან შემოსდევდა კედლის დიდი ლოდების წრე. ადგილზე სამი სამარხი აღმოჩნდა. გორასამარხის ჩრდილოეთ ნაწილში გაჭრილი ერთი სამარხი გადახურული იყო ქვის სამი ფილით, რომელთაც გარშემო შემოწყობილი ჰქონდა კედლის მცირე ზომის ქვები. სამარხი წარმოადგენდა მართკუთხა, კიდეებმომრგვალებულ ორმოს. მიცვალებული დასვენებული იყო მარცხენა გვერდზე, კიდურებმოკეცილი, თავით ჩრდილოეთისაკენ. სამარხში სარდიონის მძივების გარდა სხვა ინვენტარი არ აღმოჩნდა. მეორე სამარხი გაითხარა გორასამარხის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სამარხი ორმო გადახურული იყო ხის ძელებით. მიცვალებული ესვენა მარცხენა გვედზე, კიდურებმოხრილი, თავით ჩრდილოეთისაკენ. მესამე სამარხი აღმოჩნდა გორასამარხის ყრილის ცენტრში. გეგმით მართკუთხა, კიდეებმომრგვალებული ორმო. გადახურული იყო ქვიშაქვის ფილებით. სამარხში აღმოჩნდა ზრდასრული ადამიანისა და ბავშვის ჩონჩხი. ზრდასრული მიცვალებული დაკრძალული იყო მარჯვენა გვერდზე, კიდურებმოხრილი, თავით ჩრდილო-აღმოსავლეთისაკენ. მიცვალებულს თავი ლანგარზე ედო და მისი ხერხემლის გასწვრივ დადასტურდა მსხვილფეხა საქონლის ძვლები. ბავშვის ჩონჩხი სამარხის ჩრდილოეთ აღმოსავლეთ კუთხეში აღმოჩნდა. ყვავაძე დ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-III, თბ., 2019. — გვ. 207.
უდაბნოს მეოთხე გორასამარხების ველი

უდაბნოს მეოთხე გორასამარხების ველი — არქეოლოგიური ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში, ჩიჩხიტურის ჩრდილოეთით მდებარე ველზე, დავითის ლავრისაკენ მიმავალი გზის ორივე მხარეს. განეკუთვნება ძვ. წ. II ათასწლეულს. ძეგლი 1980-იან წლებში შეისწავლა კახეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ, კონსტანტინე ფიცხელაურის ხელმძღვანელობით. გაითხარა ერთი გორასამარხი. მისი ყრილი მიწისაგან იყო მოზვინული. ყრილის ქვეშ დაფიქსირდა ორი სამარხი, რომლის ფსკერზეც აღმოჩნდა ხის, რომბისებრი, ორბორბლიანი საზიდარი. მასზე მიცვალებული იყო დაკრძალული მარჯვენა გვერდზე, კიდურებმოხრილი, თავით დასავლეთისაკენ. სამარხში გამოვლინდა აგრეთვე ამავე პერიოდისათვის პერიოდისათვის ტიპური, თიხის რამდენიმე ჭურჭლი. ძეგლზე მოპოვებული მასალა ინახება ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის არქეოლოგიურ საცავში. ფიცხელაური კ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-III, თბ., 2019. — გვ. 207.
რუსიანის სამაროვანი

რუსიანის სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ რუსიანში, სოფლის განაპირას. განეკთვნება XII-XIV საუკუნეებს. ძეგლი შემთხვევით აღმოჩნდა 1965 წელს. ერთ-ერთ დანგრეულ სამარხში გამოვლინდა ბრინჯაოს ოვალურად მორკალული, მრგვალღეროიანი, თავგახსნილი საყურე, ბრინჯაოსა და რკინის სამკაულები. ჯორბენაძე ბ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-III, თბ., 2019. — გვ. 194.
ქვემო ყანდაურის ყველაწმინდის მეორე ეკლესია

ქვემო ყანდაურის ყველაწმინდის მეორე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ყანდაურაში, ტურისუბანში. განეკუთვნება სავარაუდოდ გვინდა შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (სიგანე 6,2 მეტრი სიგრძე არ დგინდება). ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვითა და კირის ხსნარით. ძლიერ დაზიანებულია დანგრეულია გრძივი კედლების დასავლეთ ნაწილი და დასავლეთ კედელი. დარჩენილი კედლები 2,5-3 მეტრ სიმაღლეზე დგას. ეკლესიაში შესასვლელი სამხრეთიდან ყოფილა (შემორჩენილია აღმოსავლეთ წირთხლი). აღმოსავლეთით ღრმა ნახევარწრიული აფსიდია, რომლის გვერდებში თითო თაღოვანი ნიშაა. აფსიდის კედელზე ორი ტრაპეზია მიდგმული. დირთი აფსიდის ღერძზეა (კედლები მთელ სიმაღლეზე განგრეულია) სარკმლის ქვემოთ. მეორე ჩრდილოეთ მიშას და სარკმლის ს შორის. ჩრდილოეთის კედლებზე აფსიდის მხართან ახლოს, დაბალი ნიშაა. რომლებშიც ოთხკუთხა სარკმელია გაჭრილი. კუპლეიშვილი ბ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-III, თბ., 2019. — გვ. 342-343.