laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
მაღლაბზიანთ წმინდა გიორგის ეკლესია

მაღლაბზიანთ წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭოპორტის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, 1 კილომეტრზე. განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია ნატეხი ქვით. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამოშლილია კამაროვანი გადახურვა, მთლიანადაა დანგრეული დასავლეთ კედელი და ჩრდილოეთ კედლის აღმოსავლეთ ნაწილი, მონგრეულია აღმოსავლეთ კედლის ზედა ნაწილი. შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილში იყო მოწყობილი. აღმოსავლეთით, ნალისებრი ფორმის აფსიდის ღერძზე გარეთკენ ოდნავ შევიწროებული თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. ინეტრიერში, აფსიდის სარკმლის თაღზე, შეიმჩნევა მოხატულობის კვალი. გარედან აღმოსავლეთ ფასადზე შემორჩენილია ორსაფეხურიანი ლავგარდნის ნაწილი, რომელიც შედგენილია კედლიდან შვერილი და ერთმანეთისგან თანაბარი მანძილებით დაცილებული ოთხწახნაგა ფორმის მოგრძო ქვებისგან და მათზე ერთ რიგად დალაგებული თხელი ქვებისგან. წიკლაური ივ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 354.
ჭოპორტის ღვთისმშობლის ეკლესია

ჭოპორტის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭოპორტის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. განეკუთვნება XIX საუკუნეს. ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია რიყის ქვით, აგურითა და ხით. 1983 წელს ადგილობრივ მოსახლეობას ეკლესიის კედლები გარედან ცემენტის ხსნარით შეულესავს და შეუთეთრებია. ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს - სამხრეთით, კედლის დასავლეთ კიდესთან და დასავლეთით კედლის ღერძზე. ორივე კარი შიგნით სწორკუთხაა, გარედა - თაღოვანი. აღმოსავლეთით, ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე, თაღოვანი სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს გეგმით ნახევარწრიული თითო ნახევარწრიულთაღიანი ნიშია. გრძივ კედლებში ორ-ორი თაღოვანი სარკმელია, დასავლეთით - ერთი. სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში, საკურთხეველთან ახლოს, თითო სწორკუთხა ნიშია. ნიშების თავზე პატარა სამალავებია. საკურთხეველსა და დარბაზს ხის ბრტყელი გადახურვა აქვს. შენობის ფასადები შელესილია. აღმოსავლეთ და დასავლეთ ფასადზე, სარკმლის ზემოთ, თითო შეღრმავებული ჯვარია გამოსახული. შემორჩენილია ცოკოლისა და აგურის საფეხურიანი ლავგარდნის მცირე ნაწილი. ეკლესიის სახურავის კეხზე, დასავლეთ კიდეში, დგას ოთხ მხარეს თაღებით გახსნილი აგურის ვიწრო სამრეკლო, რომელსაც აგურისავე პირამიდული სახურავი აქვს. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 354.
ოკლენდის ტექნოლოგიური უნივერსიტეტი

ოკლენდის ტექნოლოგიური უნივერსიტეტი (ინგლ. Auckland University of Technology, მაორი. Te Wānanga Aronui o Tāmaki Makau Rau) — უნივერსიტეტი ახალი ზელანდიის ქალაქ ოკლენდში. უნივერსიტეტი 2000 წლის 1 იანვარს დაფუძნდა, როდესაც 1895 წელს დაარსებულმა ტექნიკურმა კოლეჯმა მიიღო უნივერსიტეტის სტატუსი. 2020 წლის მონაცემებით უნივერსიტეტს გააჩნია სამი კამპუსი ოკლენდში: სითი, ნორდი და საუსი, ასევე სამი სპეციალიზებული ლოკაცია: AUT Millennium, Warkworth Radio Astronomical Observatory და ოკლენდის ტექნოლოგიური უნივერსიტეტის დევნილთა განათლების ცენტრი. ↑ ORCID iD — 2012. — ed. size: 11496507 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q51044"></a> ↑ https://web.archive.org/web/20231020113811/https://orcid.org/members ↑ AUT campuses - AUT en. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-02-27. ციტირების თარიღი: 2020-06-13.
მადარა უჩიჰა

მადარა უჩიჰა (იაპონ. うちはマダラ Uchiha Madara?) — ნარუტოს მანგის პერსონაჟი. უჩიჰას კლანის ლიდერი იყო, რომელმაც ჰაშირამა სენჯუსთან ერთად კონოჰაგაკურე დააარსა. ობიტო უჩიჰას დახმარებით იგი მთვარის თვალის გეგმის განხორციელებას შეეცადა, რათა მსოფლიოს ერთპიროვნული მმართველი გამხდარიყო, თუმცა დამარცხდა. თავის დროზე, მადარა ერთ-ერთ უძლიერეს შინობად იყო მიჩნეული. იგი უჩიჰას კლანის უძლიერესი წევრი იყო. მადარა განსაკუთრებით ძლიერი და ბოროტი ბუნების ჩაკრით დაიბადა, რაც თვით კურამასაც კი აშინებს. მეოთხე მსოფლიო ომის დროს მადარა ხუთივე კაგეს ერთდროულად შეებრძოლა და ყველა მათგანი დაამარცხა. რინეგანის გამოყენების დროს მადარას სუსანოს გამოყენება შეუძლია. მეტეორის ტექნიკის წყალობით, მეოთხე მსოფლიო ომის დროს მან მეოთხე დივიზიის დიდი ნაწილი გაანადგურა. მადარა უჩიჰა ჩნდება სერიალის მიხედვით გადაღებულ ფილმებში და სხვა მედიაში — თამაშებში და ორიგინალურ ანიმაციურ ვიდეოებში (OVA). ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მადარა უჩიჰა პერსონაჟის აღწერა „ნარუტოპედიაში“
ოკლენდის უნივერსიტეტი

ოკლენდის უნივერსიტეტი (ინგლ. University of Auckland, მაორი. Te Whare Wānanga o Tāmaki Makaurau) — საჯარო კვლევითი უნივერსიტეტი ახალი ზელანდიის ქალაქ ოკლენდში. თავდაპირველად ოკლენდის უნივერსიტეტი შეიქმნა როგორც ახალი ზელანდიის უნივერსიტეტის შემადგენელი კოლეჯი 1883 წლის 23 მაისს. 1961 წელს ახალი ზელანდიის უნივერსიტეტის დაშლის შედეგად მიიღო დამოუკიდებელი უნივერსიტეტის სტატუსი. ↑ https://calendar.auckland.ac.nz/en/info/arms.html ↑ https://web.archive.org/web/20240124080102/https://www.apru.org/members/ ↑ https://orcid.org/members/001G000001Zpu4IIAR-the-university-of-auckland ↑ https://web.archive.org/web/20231020113811/https://orcid.org/members ↑ Our Members / Tier 6
კენტერბერის უნივერსიტეტი

კენტერბერის უნივერსიტეტი (ინგლ. University of Canterbury, მაორი. Te Whare Wānanga o Waitaha) — საჯარო კვლევითი უნივერსიტეტი ახალი ზელანდიის კენტერბერის რეგიონის ქალაქ კრაისტჩერჩში. თავდაპირველად კენტერბერის უნივერსიტეტი შეიქმნა როგორც ახალი ზელანდიის უნივერსიტეტის პირველი შემადგენელი კოლეჯი 1873 წლის 23 მაისს. 1961 წელს ახალი ზელანდიის უნივერსიტეტის დაშლის შედეგად მიიღო დამოუკიდებელი უნივერსიტეტის სტატუსი. ↑ 1.0 1.1 Directory of Open Access Journals — 2003. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1227538"></a> ↑ https://www.canterbury.ac.nz/media/documents/annual-reports/Annual-Report-2018-Full.pdf ↑ https://orcid.org/members/001G000001rlJepIAE-university-of-canterbury ↑ https://web.archive.org/web/20231020113811/https://orcid.org/members
საქართველოს სახელმწიფო ჰიმნი

საქართველოს ამჟამინდელი სახელმწიფო ჰიმნი, „თავისუფლება“, შემოღებულ იქნა საქართველოს ორგანული კანონის საფუძველზე, რომელიც ძალაში შევიდა საქართველოს პრეზიდენტის ხელმოწერის შემდეგ 2004 წლის 21 მაისიდან. საქართველოს ჰიმნის ტექსტის ავტორია დავით მაღრაძე, მუსიკა ეკუთვნის ზაქარია ფალიაშვილს, რომელიც ჰიმნად დაამუშავა იოსებ კეჭაყმაძემ. ახალი სახელმწიფო ჰიმნი საქართველოს პარლამენტმა მიიღო 2004 წლის 20 მაისს , პრეზიდენტ ედუარდ შევარდნაძის გადადგომიდან ზუსტად 5 თვის შემდეგ. მანამდე კანონი განხილულ იქნა 22 აპრილს, 2004 წელს, საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის პირველსავე პლენარულ სხდომაზე. კანონპროექტი „სახელმწიფო ჰიმნის შესახებ“ კულტურის, ძეგლთა დაცვისა და სპორტის მინისტრმა გიორგი გაბაშვილმა წარმოადგინა და დეპუტატებს ჰიმნის მიღების წინა ისტორია გააცნო. მისი ინფორმაციით, ჰიმნზე მუშაობა წლების განმავლობაში მიმდინარეობდა. თავდაპირველად მუსიკა შეირჩა, შემდეგ, ტექსტთან დაკავშირებით კონკურსი გამოცხადდა. ამის შემდეგ დეპუტატებისთვის გაიჟღერა ჰიმნის მუსიკამ. პლენარულ სხდომაზე სახელმწიფო ჰიმნის თაობაზე, აზრთა სხვადასხვაობა გამოითქვა. ოპოზიციურად განწყობილი დეპუტატთა ერთი ნაწილი საბოლოო სრულყოფისათვის ჰიმნის მიღების გადადებას მოითხოვდა. საკითხის განხილვის დასასრულს, დეპუტატთა უმრავლესობის გადაწყვეტილებით, საკანონმდებლო ორგანომ საქართველოს ორგანული კანონის პროექტს მხარი დაუჭირა. საკანონმდებლო ორგანომ 131 მომხრით 14-ის წინააღმდეგ სახელმწიფო ჰიმნი „თავისუფლება“ პირველი მოსმენით მიიღო. ჰიმნის ტექსტი და მუსიკა დამტიცებულია კანონით, ხოლო მისი ოფიციალური შესრულების წესი განისაზღვრება პრეზიდენტის ბრძანებულებით. ჰიმნის მუსიკა შეიქმნა, ქართული კლასიკური მუსიკის ფუძემდებლის ზაქარია ფალიაშვილის ოპერების: „აბესალომ და ეთერისა“ (1918) და „დაისის“ (1923) მიხედვით, კომპოზიტორ იოსებ კეჭაყმაძის მიერ. ტექსტში გამოყენებულია ნაწყვეტები ქართველი კლასიკოსების: აკაკი წერეთლის, გრიგოლ ორბელიანისა და გალაკტიონ ტაბიძის შემოქმედებიდან. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: თავისუფლება საქართველოს სახელმწიფო სიმბოლიკა – საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი; დავით მაღრაძე ჰიმნის შესახებ – თსუ-გამომცემლობა[მკვდარი ბმული] საქართველოს სახელმწიფო ჰიმნის აუდიო ჩანაწერი (MP3 ფორმატი)[მკვდარი ბმული] ისტორიის გვერდი - სახელმწიფოს სიბოლიკა დაარქივებული 2007-12-04 საიტზე Wayback Machine. სახელმწიფო ჰიმნი - სახელმწიფოს ხასიათი და ისტორია, რუბრიკები / უხილავი ფარდა. რადიო თავისუფლება. ↑ საქართველოს ორგანული კანონი „საქართველოს სახელმწიფო ჰიმნის შესახებ“ (No 72-2s). გასწორდა 4 აპრილს, 2006 . ↑ Parliament of Georgia პარლამენტის პირველი პლენარული სხდომა დაარქივებული 30.09.2007, საიტზე Wayback Machine. . 22 აპრ., 2004. გასწორდა 3 აპრილს, 2006. ↑ პარლამენტის პლენარული სხდომა საინფორმაციო გამოშვება/2004, 20 მაისი[მკვდარი ბმული]
ტრანსნაციონალური კომპანია

ტრანსნაციონალური კომპანია (კორპორაცია) — კომპანია, რომელიც რამდენიმე ქვეყანაში ფლობს საწარმოო ქვედანაყოფებს ან მინიმუმ ორ ქვეყანაში მაინც აწარმოებს მომსახურებას. ზოგიერთ ვრცელ ტრანსნაციონალურ კომპანიას ბიუჯეტი მრავალ ქვეყანაზე მეტი აქვს. ამგვარ კომპანიებს ძლიერი გავლენა აქვს საერთაშორისო ურთიერთობებზე და ადგილობრივ ეკონომიკებზე. ეს კომპანიები ასევე მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ გლობალიზაციაში; ზოგიერთის მტკიცებით გლობალიზაციის საპასუხოდ ამჟამად ტრანსნაციონალური კორპორაციის ახალი ფორმა ვითარდება — „გლობალურად ინტეგრირებული საწარმო“. გლობალიზაცია Data on transnational corporations UNCTAD publications on multinational corporations დაარქივებული 2012-02-02 საიტზე Wayback Machine. Hosting Multinational Corporations
ნუგზარ მოლოდინაშვილი

ნუგზარ მოლოდინაშვილი (დ. 5 ნოემბერი, 1955) — ქართველი პოლიტიკოსი. დაამთავრა საქართველოს ზოოტექნიკურ-ვეტერინარული სასწავლო-კვლევითი ინსტიტუტი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). ნუგზარ მოლოდინაშვილი — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი ციფრული ფოტომატიანე — საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა
ლინკოლნის უნივერსიტეტი (ახალი ზელანდია)

ლინკოლნის უნივერსიტეტი (ინგლ. Lincoln University, მაორი. Te Whare Wānaka o Aoraki) — საჯარო უნივერსიტეტი ახალი ზელანდიის კენტერბერის რეგიონის ქალაქ კრაისტჩერჩის მახლობლად, ქალაქ ლინკოლნში. ლინკოლნის უნივერსიტეტი შეიქმნა როგორც აგრარული სასწავლო დაწესებულება 1878 წელს. იგი არის სამხრეთი ნახევარსფეროს უძველელსი აგრარული სასწავლო დაწესებულება. ↑ https://livingheritage.lincoln.ac.nz/nodes/view/2721 ↑ 2.0 2.1 Directory of Open Access Journals — 2003. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1227538"></a> ↑ Contact Us :: Lincoln University ↑ https://web.archive.org/web/20231020113811/https://orcid.org/members
ჭერემის ნამოსახლარი

ჭერემის ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭერემში, დგას კვირიას გორაზე. განეკუთვნება ენელოითიდან ადრინდელ ბრინჯაოზე გარდამავალ ხანას. ძეგლი შემთხვევით აღმოჩნდა მშენებლობის დროს. დაზიანებულ ნამოსახლარზე არქეოლოგიური სამუშაოები ჩაატარა კახეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი კიაზო ფიცხელაური). გამოვლინდა რამდენიმე სამეურნეო ორმო, ორმოებში გახეხილ-გაპრიალებულ ბრტყელ ცულებთან ერთად მტკვარ-არაქსის კულტურის ადრინდელი საფეხურისთვის დამახასიათებელი კერამიკაც აღმოჩნდა. მასალა დაცულია საქართველოს ეროვნული მუზეუმის, გურჯაანის ისტორიულ ეთნოგრაფიულ საცავში. რუსიშვილი რ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 236-237.
საგარეო პოლიტიკა

საგარეო პოლიტიკა — ქვეყნის მიზნების ერთობლიობა, რომლითაც ის განსაზღვრავს მის ურთიერთობას მსოფლიოს სხვა ქვეყნებთან. საგარეო პოლიტიკის მიზანი ასევე ქვეყნის ეროვნული ინტერესების, ეროვნული უსაფრთხოების, იდეოლოგიური მისწრაფებებისა და ეკონომიკური განვითარების დაცვაა. შესაბამისად, შეიძლება ითქვას, რომ საგარეო პოლიტიკა იმდენად ძველია, როგორც თვით საზოგადოება. საგარეო პოლიტიკის მნიშვნელობა მკვეთრად გაიზარდა XX საუკუნეში, ვინაიდან თითქმის ყველა ქვეყანამ შეძლო ერთმანეთთან ურთიერთობის დამყარება გარკვეული დიპლომატიური ფორმით. ნომინალურად საგარეო პოლიტიკის ჩამოყალიბება მთავრობის მეთაურისა და საგარეო საქმეთა მინისტრის საქმეა. ზოგიერთ ქვეყანაში მასში ასევე მონაწილეობს საკანონმდებლო ორგანო. გამონაკლისის სახით, საფრანგეთში, ფინეთსა და აშშ-ში საგარეო პოლიტიკაში პასუხისმგებელი სახელმწიფოს მეთაურია, ხოლო მთავრობის მეთაური ძირითადად შინაური პოლიტიკით არის დაკავებული.
ნამოსახლარი საღანძილე

ნამოსახლარი საღანძილე — არქეოლოგიური ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭერემში, დგას სოფლის ჩრდილოეთით 500-600 მეტრზე, მდინარე ჭერემისხევის მარცხენა ნაპირზე. განეკუთვნება ძველი წელთაღრიცხვით IV ათასწლეულის II ნახევარს. ძეგლს 1983 წელს მიაკვლია კახეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ ხელმძღვანელი კიაზო ფიცხელაური. ნამოსახლარის შუაში ნიაღვრისგან შექმნილი ხრამის აღმოსავლეთ ფლატეში გაიწმინდა ერთი სათავსი. მისი დიდი ნაწილი ხრამის მიერაა დაზიანებული. იატაკი მოლესილია და რამდენჯერმე განახლებული. აღმოჩნდა მიწაში ჩაჭრილი კერა, რომლის ოდნავ ამობურცული, კიდე ბორდიურში გადადის. მთელი იატაკი ძლიერი ცეცხლის შედეგად გადამწვარია. აქ მოპოვებული მასალა მსგავსია მტკვარ-არაქსის ადრეულ ძეგლებზე მოპოვებული მასალის. მასალა დაცულია საქართველოს ეროვნული მუზეუმის, გურჯაანის ისტორიულ ეთნოგრაფიულ საცავში. ვარაზაშვილი ვ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 237.
ზვიად ნადარეიშვილი

ზვიად ნადარეიშვილი (დ. 25 ნოემბერი, 1959, აბაშა — გ. 12 ან 13 ოქტომბერი, 1992, ტყვარჩელი) — ქართველი პოლიტიკოსი, მრგვალი მაგიდის, ჰელსინკის კავშირის და საქართველოს პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი. ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე. დაამთავრა საქართველოს სუბტროპიკული მეურნეობის ინსტიტუტი. 1983 წლიდან იყო გულრიფშის რაიონის დრანდის შრომითი სწავლების კომბინატის პედაგოგი. 1984 წლიდან იყო № 2 მოძრავი კოლონის მუშაკი. საქართველოს ჰელსინკის კავშირის ცხუმ-აფხაზეთის რეგიონული ორგანიზაციის გამგეობის წევრი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). დაიღუპა აფხაზეთის ომში. 1992 წლის 7 ოქტომბერს ტყვედ აიყვანეს სოფელ ტამიშთან მარლენ გახოკიძესთან და რამაზ გოგიასთან ერთად, 12/13 ოქტომბერს სამივე დახვრიტეს ტყვრაჩელში. ზვიად ნადარეიშვილი — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი ზვიად ნადარეიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ ოკუპანტებისა და სეპარატისტების მიერ 1992 წლიდან აფხაზეთში ჩატარებული ეთნიკური წმენდის მსხვერპლთა სია: სოხუმი - სოხუმის რაიონი. აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭო. ციტირების თარიღი: 16 მაისი, 2024
ჭერემის სადგომი

ჭერემის სადგომი — არქეოლოგიური ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭერემში, დგას მდინარე ჭერმისხევის მარცხენა ნაპირზე, სოფლის სამხრეთით, შარაგზის პირას, განეკუთვნება მუსტიეს ხანას. ძველი წელთაღრიცხვით 1971 წელს მიაკვლია კახეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი კ.ფიცხელაური) ქვის ხანის რაზმმა (ხელმძღვანელი თ. ბუგიანიშვილი). სადგომზე (ფართობი 25x25 მეტრი) ნაპოვნია შუაპალეოლითური კაჭჟის ოთხი ნივთი: სამკუთხედისებრი მოყვანილობის კაჭარზე გაფორმებული ერთფუძიანი განივი, დაბალი, ფართო და მოგრძო ანატკეცები და პატარა სამკუთხედისბურ ანატკეცებზე გაკეთებული წვეტანა. მასალა დაცულია საქართველოს ეროვნული მუზეუმის, გურჯაანის ისტორიულ ეთნოგრაფიულ საცავში. ბუგიანიშვილი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 241.
ჭერემის სამების ეკლესია

ჭერემის სამების ეკლესია — არქეოლოგიური ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭერემში, დგას სოფლის ჩრდილოეთით, განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (5,37x3,7 მეტრი) ნაგებია ნატეხი ქვითა და კირის ხსნარით. დაზიანებულია: ჩამონგრეულია კამარა და სამხრეთ კედლის დიდი ნაწილი. შესასვლელი სამხრეთიდანაა, აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რომელშიც სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი, სარკმლის ორივე მხარეს თითო ოთხკუთხა ნიშაა, სარკმლის ქვემოთ მასიური ქვის ტრაპეზი დგას. კვადრატს მიახლოებული დარბაზის სამხრეთ კედელში ერთი ოთხკუთხა სარკმელია გაჭრილი. აბაშიძე მ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 244-245.
ჯიმითის პირველი ნაეკლესიარი

ჯიმითის პირველი ნაეკლესიარი — არქეოლოგიური ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჯიმითში, დგას ნასოფლარ დარბაში. შემორჩენილია საძირკველის ნაწლი. ეკლესია დარბაზული ყოფილა, ნაგები იყო რიყის ქვითა და კირის ხსნარით. მოსახლეობას აქ დაუდგამს სალოცავი ნიში. კუპრეიშვილი ბ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 252.
ჯიმითის მეორე ნაეკლესიარი

ჯიმითის მეორე ნაეკლესიარი — არქეოლოგიური ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჯიმითში, დგას ნასოფლარ დარბაში. მთლიანად დანგრეულია შემორჩენილია ქვების გროვა. კუპრეიშვილი ბ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 252.
ბაკურციხის ღვთისმშობლის ეკლესია

ბაკურციხის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბაკურციხის დასავლეთით, 1,5 კილომეტრზე, სასაფლაოზე. სავარაუდოდ განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. 2000 წელს ნახევრად დანგრეული ეკლესია ადგილობრივ მოსახლეობას საკმაოდ ტლანქად აღუდგენია. ეკლესია დარბაზულია, აგებულია საშუალო ზომის რიყის ქვით, ნატეხი ქვითა და დუღაბით. შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს. კარი ხის ძელებითაა გადახურული – თარაზულად. აღმოსავლეთით ნახევარწრიულ აფსიდში ერთი სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშაა. დარბაზი გადახურულია ცილინდრული კამარით. საკურთხევლის სარკმლის გარდა, თითო სარკმელი სამხრეთ და დასავლეთ კედლებშია. ორივე მათგანი ხის ძელებით ბრტყლადაა გადახურული. მარკოზაშვილი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 60.
გურჯაანის ნათლისცემის ეკლესია

გურჯაანის ნათლისცემის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ გურჯაანის სამხრეთით, 100 მეტრზე, შემაღლებულ ადგილზე. 2003 წელს მთლიანად დანგრეული ეკლესიის საძირკველზე ადგილობრივ მოსახლეობას კედლების ამოყვანა დაუწყია, მაგრამ აღარ გაუგრძელებია. შემორჩენილი კვალის მიხედვით ეკლესია ნაგები ყოფილა რიყის ქვითა და კირის ხსნარით. ჰქონია ნახევარწრიული აფსიდი და ორი შესასვლელი: დასავლეთიდან და ჩრდილოეთიდან. მარკოზაშვილი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 65.
ნამოსახლარი ნადიკარი

ნამოსახლარი ნადიკარი — არქეოლოგიური ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჯიმითში, დგას სოფლის აღმოსავლეთით 0,5 კილომეტრზე, ნადიკარად წოდებულ ადგილზე, ტერასაზე. განეკუთვნება ძველი წელთაღრიცხვით IV ათასწლეულის I ნახევრის დასასრულს. ფერდობი რომელზეც ნამოსახლარი დგას განიცდის ძლიერ ეროზიას, წვიმები მუდმივად რეცხავს მის ზედაპირს. ძეგლს მიაკვლია კახეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ კიაზო ფიცხელაურის ხელმძღვანელობით. 1973 წელს დაზვერვების დროს ზედაპირულად აიკრიფა თიხის ჭურჭლის ფრაგმენტები, ობსიდიანის იარაღ-ანატკეცები, კაჟისა და რიყის ქვის იარაღები, კერამიკის უმეტესობა ხელითაა ნაძერწი, მოყვითალო-მოწაბლისფრო, ზედაპირმოგლუვებული და ხშირ შემთხვევაში, სუსტად ნაპრიალები კეცი ქვიშანარევი, იშვიათად ხვინჭის მინარევია, კარგადაა გამომწავრი. მრავლადაა ქილისა და ეგრეთ წოდებული ტაფისებრი ჭურჭლის ნატეხები. ქვის მასალიდან აღსანიშნავია სახოკები, საფხეკები, და რიყის ქვის ორმხრივ გახეხილ-გაპრიალებული ცულის ფრაგმენტები. მასალა დაცულია საქართველოს ეროვნული მუზეუმის, გურჯაანის ისტორიულ-ეთნოგრაფიულ საცავში. ვარაზაშვილი ვ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 252-253.
გურჯაანის სადგომი

გურჯაანის სადგომი — არქეოლოგიური ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ გურჯაანის ყველაწმინდის ეკლესიის ეზოში, შესასვლელიდან 20–25 მეტრის დაშორებით, კახთუბნისხევის პირას. განეკუთვნება მუსტიეს ხანას. ძეგლი 1965 წელს გამოავლინა კახეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ, კიაზო ფიცხელაურის ხელმძღვანელობით. სადგომზე აღმოჩნდა კაჟის დაბალი, ფართო და მოგრძო არასწორი მოყვანილობის ანატკეცები. მასალა ინახება საქართველოს ეროვნული მუზეუმის გურჯაანის ისტორიულ–ეთნოგრაფიულ საცავში. ბუგიანიშვილი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 65.
გურჯაანის სამების ეკლესია

გურჯაანის სამების ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის ქალაქ გურჯაანის სამხრეთით განაპირას. განეკუთვნება ადრინდელ შუა საუკუნეებს. ძეგლი სამეკლესიანი ბაზილიკაა (9,8x9,5 მეტრი), ნაგებია რიყის მსხვილი და ნატეხი ქვით. თითქმის მთლიანადაა დანგრეული. შემორჩენილი კედლების მაქსიმალური სიმაღლე 1 მეტრია. შუა ეკლესიის გვერდით ეკლესიებზე თითქმის ორჯერ უფრო განიერია და მათ თითო კარით უკავშრდება. შესასვლელი შუა ეკლესიას დასავლეთდან აქვს (შემორჩენილია ორივე წირთხლი). აღმოსავლეთით იგი დასრულებულია ნახევარწრიული შვერილი აფსიდით. საკურთხევლის ჩრდილოეთით მცირე ზომის, შვერილაფსიდიანი (ჩრდილოეთ გვერდი მონგრეულია) სათავსია, რომელსაც შუა ეკლესია ჩრდილოეთ კედლის აღმოსავლეთ ნაწილში გაჭრილი კარით უკავშირდებოდა. სამხრეთ ეკლესია აღმოსავლეთით ნალისებრი აფსიდითაა დასრულებული. აფსიდის წინ, დაახლოებით 1,3 მეტრ მანძილზე, შემორჩენილია შუა ეკლესიის სამხრეთ კედელზე მიშენებული სწორკუთხა ბოძის ნაწილი (სიმაღლე – 0,5 მეტრი). 2010–2012 წლებში, კახეთის სამხარეო ადმინისტრაციის მხარდაჭერით, ეკლესია აღადგინეს (პროექტის ავტორი ნ. მინდორაშვილი) და ჩრდილოეთ მხრიდან მიაშენეს ორფერდა სახურავით გადახურული კარიბჭე. მარკოზაშვილი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 49.
ბანთარეულის ნამოსახლარი

ბანთარეულის ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩინთიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით, 250 მეტრზე, მდინარე არაგვის მარცხენა ნაპირას. დაზიანდა გაზსადენის მშენებლობისას. განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს. ძეგლი 1985-86 წლებში გათხარა ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი რ. რამიშვილი). ნამოსახლარზე გამოვლინდა სამი სწორკუთხა ნაგებობის ნაშთი და ორი საწნახელი. ნაგებობათა შემორჩენილი კედლები ნაშენია მოზრდილი ბრტყელი ქვითა და დუღაბით. ერთ-ერთი ნაგებობის იატაკზე მოფენილია ქვის ფილები. საწნახლები ნამოსახლარის სამხრეთ ნაწილშია, ნაგებია ნატეხი ქვის ორპირა წყობითა და დუღაბით. ორივე საწნახლის ფსკერზე (თავსა და ბოლოში) ლასტის დასაგებად ჩამაგრებულია თითო ბრტყელი ქვა. ერთ-ერთი საწნახლის ფსკერი დაღარულია თევზისფხურად და შიგნით შელესილია. აქვს ტკბილის გასასვლელი ხვრელი. ერთ საწნახელს აქვს თაღარი. გამოვლინდა მოუჭიქავი და მოჭიქული თიხის სასმისების, ქოთნების, ჩაფების, ჯამების, დერგების ნატეხები. ნამოსახლარიდან აღმოსავლეთით, 250 მეტრზე, გადათხრილია ერთი სწოკუთხა სათავსი, რომლის ერთ-ერთ კედელთან მოწყობილია ნატეხი ქვით ნაგები საწნახელი. საწნახელს აქვს ტკბილის გასასვლელი ხვრელი, რომელიც ჩადის თაღარში. იქვე, სათავსის დასავლეთ კედელთან, შემორჩენილია მეორე საწნახლის ფსკერი. სათავსთან ახლოს, სამხრეთით, სწორკუთხა კოშკის ნანგრევებია. ლომიძე ც., წიკლაური ივ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 339.
დარჩეთის წმინდა ესტატეს ეკლესია

დარჩეთის წმინდა ესტატეს ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ დარჩეთის დასავლეთით 1 კილომეტრზე, სასაფლაოზე. სავარაუდოდ განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (4,9x3,5 მეტრი), ნაგებია რიყის ქვით. კარ–სარკმელთა ღიობები გამოყვანილია აგურით. 2001–2002 წლებში ეკლესია სოფლის მოსახლეობამ დაუდევრად აღადგინა – რის გამოც თავდაპირველი სახე შეცვლილი აქვს. ეკლესია გარედან შებათქაშებული და შეთეთრებულია. შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი შიგნით სწორკუთხაა, გარედან – თაღოვანი. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რომელშიც თაღოვანი სარკმელი და ორი პატარა კვადრატული ნიშაა. დარბაზი გადახურულია ხის კამარით (აღდგენილია). იატაკი ცემენტითაა მოლესილი. ეკლესია გადახურულია ღარისებრი კრამიტით დაბურული ორკალთა სახურავით, რომელიც დასავლეთ კედლიდან დაახლოებით 1 მეტრითაა გადმოშვერილი. მარკოზაშვილი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 74.
კოზმანის სალოცავი

კოზმანის სალოცავი — საკულტო ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭერემში. ითვლება ბარბაქაძეების საგვარეულო სალოცავად. შენობა გეგმით სწორკუთხაა (4x3 მეტრი), უაფსიდო. ნაგებია მსხვილი, დაკუთხული ქვითა და თიხით. შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს. კარი ხის ძელებითაა გადახურული. აღმოსავლეთ კედლის შუაში ბრტყელი რიყის ქვით თარაზულად გადახურული სარკმელია. ნაგებობის ორკალთიანი კრამიტის სახურავი ხის კოჭებზეა გამართული. მარკოზაშვილი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 235.
ჭოპორტის ხატის ეკლესია

ჭოპორტის ხატის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭოპორტის აღმოსავლეთით, ტყით დაფარულ ფერდობზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია რიყის ქვისა და ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით. ჩამოშლილია სახურავის საფარი და ლავგარდანი. კედლების ზედა ნაწილი და საპირე წყობა დაზიანებულია. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარი ბრტყლადაა გადახურული. აღმოსავლეთით, ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე, თარაზულად გადახურული ვიწრო სარკმელია. მეორე ასეთივე სარკმელი დასავლეთ კედლის ზედა ნაწილშია, სარკმლის ქვემოთ, კედლეზე, ტრაპეზია მიშენებული. დასავლეთ კედელს 0,25 მეტრ სიმაღლის საფეხური გასდევს. ეკლესიის ფასადები სადაა. სამხრეთ და დასავლეთის ფასადებზე თითო მწვანედ მოჭიქული ქვაა ჩასმული. კედლებზე აქა-იქ შემორჩენილია შირიმის თაროსებრი ლავგარდნის ფრაგმენტები. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 354.