laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ჯუმბერ ლეჟავა

ჯუმბერ ლეჟავა (დ. 23 ივლისი, 1939 — გ. 25 ივლისი 2014) — ქართველი სპორტსმენი, მოგზაური და რეკორდსმენი. დაიბადა თბილისში. 1966 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი ინჟინერ-ელექტრიკოსის სპეციალობით. 1987 წელს გადატანილი მუცლის ღრუს მძიმე ოპერაციის შემდეგ შეიმუშავა ვარჯიშების საკუთარი სისტემა. 1990-1992 წლებში დაამყარა მსოფლიო და გინესის რეკორდები ჰორიზონტალური მდგომარეობიდან მკლავებზე აზიდვებში (რამდენიმე გაუმჯობესებით, უკანასკნელად 2001 წ.). 1993 წლის 13 აგვისტოდან 2002 წლის 3 ნოემბრამდე ველოსიპედით იმოგზაურა მსოფლიოს გარშემო: 3333 დღის განმავლობაში გადალახა აზიის, ავსტრალია-ოკეანეთის, ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკის, ევროპისა და აფრიკის 234 ქვეყანა და დამოკიდებული ტერიტორია, 2-ჯერ ეწვია ანტარქტიდას; გადაიღო 50.000-ზე მეტი ფოტო-კადრი და 200 სთ-ზე მეტი ვიდეო ფირი; შექმნა მოგზაურობის 7.000 გვერდიანი დღიური. გარდაიცვალა 2014 წლის 25 ივლისს. დაჯილდოებულია საქართველოს სახელმწიფო ჯილდოებით, მ. შ. ვახტანგ გორგასლის I ხარისხის ორდენით, საქართველოს სახელმწიფო პრემიით. საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროსგან მინიჭებული აქვს „მოგზაური დიპლომატის“ სტატუსი (1993), ხოლო იუნესკოსგან — „მსოფლიო სპორტსმენის“ დიპლომი (1999). ველოსიპედით დედამიწის გარშემო, თბ., 1998 ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჯუმბერ ლეჟავა ჯუმბერ ლეჟავა — საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა ჯ.ლეჟავას მოგზაურობის მარშრუტი მსოფლიოში (ლატვ.) მსოფლიო მოგზაური დაარქივებული 2016-03-05 საიტზე Wayback Machine. ჯუმბერ ლეჟავა ველოსიპედის შესახებ ჯუმბერ ლეჟავა მორიგი მოგზაურობისთვის ემზადება ჯუმბერ ლეჟავა წაღვერის ტურისტული ცენტრის საიტზე სიკვდილისა და პრობლემების დამარცხება - მხოლოდ საქართველოს სახელით! ჯუმბერ ლეჟავას კავკასიური პორტრეტი რუკა: ჯუმბერ ლეჟავას მოგზაურობის მარშრუტები "მოგზაურობის მეფე" — ჯუმბერ ლეჟავა დაარქივებული 2024-03-23 საიტზე Wayback Machine. ↑ ცხრაწლიანი ველომოგზაურობის ფინიში ↑ მსოფლიო რეკორდსმენი ჯუმბერ ლეჟავა გარდაიცვალა, ghn.ge, 25 ივლისი 2014
ლიეტუვის შრომის პარტია

შრომის პარტია (ლიეტ. Darbo partija, DP) — მემარცხენე-ცენტრისტული პოლიტიკური პარტია ლიეტუვაში. დააარსა რუსმა მილიონერმა ვიქტორ უსპასკიხმა 2003 წელს, საპარლამენტო არჩევნებამდე ერთი წლით ადრე. პარტიის რიგებში ძირითადად გაწევრიანებულები არიან ნაკლებადცნობილი ლიეტუველი პოლიტიკოსები, რომელთა შორის 10 ოფიციალური მილიონერია. პარტიამ 2004 წლის ევროპარლამენტის არჩევნებში მოიპოვა განსაცვიფრებელი წარმატება: ლიეტუვისთვის კუთვნილი 13 ადგილიდან 5 მანდატი შრომის პარტიას ერგო. 2004 წლის საპარლამენტო არჩევნებში პარტიამ მიიღო 141-კაციანი ლიეტუვის სეიმის 39 მანდატი და ჩამოაყალიბა ყველაზე მსხვილი საპარლამენტო ფრაქცია. პარტიის ვიცე-პრეზიდენტი ვიქტორას მუნტიანასი პარლამენტის აჩევნების შემდეგ გახდა ლიეტუვის სეიმის თავმჯდომარის მოადგილე. შრომის პარტია სამთავრობო კოალიციაშია სოციალ-დემოკრატებთან და სოციალ-ლიბერალებთან. 10 ნოემბერს დასრულდა მოლაპარაკებები ოთხპარტიიან კალიციას შორის პორტფელების განაწილების შესახებ მომავალ მთავრობაში. სოციალ-დემოკრატებისა და ახალი კავშირის კოალიციამ მიიღო პრემიერ-მინისტრისა და კიდევ 13-დან 7 მინისტრის პორტფელი, ასევე მათ დაიკავეს სეიმის თავმჯდომარის თანამდებობაც, ხოლო შრომის პარტიამ და გლეხთა კავშირი და პარტია ახალი დემოკრატებმა მიიღეს 6 პორტფელი. შრომის პარტიის წევრებს ერგოთ მეურნეობის, შინაგან საქმეთა, იუსტიციის, ჯანმრთელობის დაცვისა და კულტურის მინისტრთა პორტფელები, ხოლო გლეხთა კავშირსა და პარტია ახალ დემოკრატებს სოფლის მეურნეობისა. 2005 წლის ივნისში ლიეტუვის მეურნეობის მინისტრმა ვიქტორ უსპასკიხმა დაწერა განცხადება გადადგომის შესახებ და იგი გადაყენებულ იქნა პრემიერ-მინისტრის მიერ, მას მერე, რაც სამსახურებრივი ეთიკის კომისიამ განაცხადა, რომ მინისტრმა სახელმწიფო სამსახურში დაარღვია კერძო და საზოგადოებრივი ინტერესების შეთანხმების შესახებ კანონი. 2006 წლის პარლამენტის უმრავლესობის გადაწყვეტილებით (94 მომხრე, 11 წინააღმდეგი) თანამდებობას ჩამოაშორეს თავმჯდომარე არტურას პაულაუსკასი სეიმის კანცელარიაში თანამდებობის ბოროტად გამოყენების სკანდალური ფაქტების გამომჟღავნების გამო. პარლამენტის თავმჯდომარედ კი აირჩიეს მისივე მოადგილე შრომის პარტიის წევრი ვიქტორას მუნტიანასი, რომელიც სულ მალე თავის ჯგუფთან ერთად გავიდა პარტიის რიგებიდან და ჩამოაყალიბა სახალხო დემოკრატიული პარტია. პარტიის ოფიციალური საიტი
Lordi

Lordi (ლორდი) — ფინური ინგლისურენოვანი როკ-ჯგუფი ჰარდ-ენ-ჰევის ჟანრში. დააარსა 1996 წელს ტომი პუტაანსუუმ (Mr. Lordi). ჯგუფი იმით არის ცნობილი, რომ ასრულებს სიმღერებს მონსტრთა და ეშმაკთა კოსტუმებში, და მათი სიმღერები საშინელებების თემატიკაზეა დაწერილი. Lordi არის 2006 წლის ევროვიზიის სიმღერის კონკურსის გამარჯვებული. Get Heavy (2002) The Monsterican Dream (2004) The Arockalypse (2006) Deadache (2008) Babez for Breakfast (2010) To Beast or Not to Beast (2013) Lordi — ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2011-02-25 საიტზე Wayback Machine. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: Lordi
მაშველები (ანიმაციური ფილმი)

„მაშველები“ (ინგლ. The Rescuers) — Walt Disney Productions-ის 1977 წლის ანიმაციური ფილმი, Buena Vista Distribution-ის დისტრიბუციით. ეს იყო უოლტ დისნეის ანიმაციური სტუდიების რიგით 23-ე სრულმეტრაჟიანი ანიმაციური ფილმი. ნამუშევარში აღწერილია გადაუდებელი დახმარების საზოგადოება, ნიუ-იორკში დაფუძნებული თაგვების საერთაშორისო ორგანიზაცია (რომელიც გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის პაროდიაა). იგი დაკავებულია მსოფლიოს მასშტაბით სხვადასხვა გატაცების გამოძიებით. ორი ასეთი თაგვი, ბერნარდი (ბობ ნიუჰარტი) და ელეგანტური მისს ბიანკა (ევა გაბორი) მიემგზავრება პენის (მიშელ სტეისი), ობოლი გოგონას გადასარჩენად. ფილმი ეფუძნება მერჯერი შარპის წიგნების სერიას, მეტწილად, „მაშველებს“ და „მისს ბიანკას“. წარმატების შემდეგ, 1990 წელს, გამოვიდა გაგრძელება, „მაშველები ავსტრალიაში“ - ამრიგად, „მაშველები“ იყო პირველი სრულმეტრაჟიანი ანიმაციური ნამუშევარი დისნეის ფილმოგრაფიაში, რომელსაც გაგრძელება მოჰყვა. The Journey Rescue Aid Society Tomorrow is Another Day Someone's Waiting for You For Penny's a Jolly Good Fellow ოფიციალური საიტი „მაშველები“ — Allmovie-ზე „მაშველები“ — ანიმაციური ფილმების მონაცემთა დიდ ბაზაში „მაშველები“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) „მაშველები“ — TCM-ის მონაცემთა ბაზაში „მაშველები“ — Rotten Tomatoes ↑ Variety Staff. Review: ‘The Rescuers’. Variety. ციტირების თარიღი: February 12, 2016. ↑ The Rescuers. Box Office Mojo. ციტირების თარიღი: January 5, 2012.
გედიმინასის კოშკი

გედიმინასის კოშკი – ისტორიულ-კულტურული ძეგლი ვილნიუსში. იგი იყო ზედა ციხის შემადგენელი ნაწილი, რომელსაც ჰქონდა თავდაცვითი დანიშნულება. დღესდღეობით გედიმინასის კოშკი არის ერთადერთი, რაც დაუზიანებლად შემორჩა ზედა ციხისგან. თუმცა, არქეოლოგიური გამოკვლევების შედეგად ციხის ზოგიერთი ნანგრევი აღდგენილია. თავდაპირველად, ლიტვის დიდ მთავარ გედიმინასს აუგია ხის ციხე. 1409 წელს კი დიდ მთავარს, ვიტაუტას დიდს, აგურის ციხის მშენებლობა დაუსრულებია.
ლიეტუვის პასპორტი

ლიეტუვის პასპორტი (ლიეტ. Lietuvos Respublikos piliečio pasas — ლიეტუვის რესპუბლიკის მოქალაქის პასპორტი) — ლიეტუვის რესპუბლიკის მოქალაქეთათვის გაცემული ოფიციალური დოკუმენტი, რომლითავ ხდება ლიეტუვის მოქალაქის დადგენა და საზღვარგარეთსა და ევროკავშირში გამგზავრება. ადამიანის ლიეტუვის ტერიტორიაზე იდენტიფიკაციისთვის გამოიყენება საიდენტიფიკაციო ბარათი. პასპორტი შეიცავს 32 გვერდს და მრავალკარბონატისგან დამზადებულ ერთ გვერდს, რომელსეც საანკეტო მონაცემები, ფოტოგრაფია და ხელმოწერა ამოტვიფრულია ლაზერის მეშვეობით. ყველა მონაცემი ჩაწერილია სამ ენაზე – ფრანგულად, ინგლისურად და ლიეტუვურად. ბავშვთათვის პასპორტი მოქმედებს 1 წლის განმავლობაში, ხოლო უფროსთათვის - 2 წლის განმავლობაში. > 2008 წ. 2003-2006 წ. 1992-2002 წ. ძველი პასპორტი, 1940 წ. 1920 წ. ლიეტუვის პასპორტი დაარქივებული 2011-07-22 საიტზე Wayback Machine. ↑ თუმცა სპეციალური მოთხოვნით ბავშვთა პასპორტის ვადის გაგრძელება შესაძლებელია 5 წლამდე.
გულის წასვლა (ცხოველისა)

გულის წასვლა — გულის წასვლა (ლათ. Syncope) ეწოდება თავის ტვინის იშემიის შედეგად გარეგან გაღიზიანებაზე რეაქციის უეცარ და დროებით დაკარგვას. ტრავმა, პოსტჰემორაგიული ანემია, შიში და სხვა. უპირველეს ყოვლისა, აცილებენ მიზეზს, ცხოველს მოსვენებულ მდგომარეობაში ათავსებენ, აძლევენ საგულე საშუალებებს (კოფეინი, ქაფური, კორდიამინი) რეკომენდებულია კანის დაზელა, ნიშადურის სპირტის შესუნთქვა და ოქსიგენოთერაპია. თუ სინკოპე განვითარდა ანემიური მდგომარეობის გამო, ცხოველს სასწრაფოდ ესაჭიროება შესაბამისი ჯგუფის ჰემოტრანსფუზია, კრისტალოიდური ხსნარების ინფუზია და კოლოიდების ტრანსფუზია. აუცილებელია ცხოველი მოთავსდეს ვეტერინარული ინტენსიური თერაპიის ან რეანიმაციის განყოფილებაში და მის მდგომარეობას თვალყური ადევნოს ვეტერინარ–რეანიმატოლოგმა. Textbook of Veterinary Internal Medicine Expert Consult, 8e - Stephen J. Ettinger DVM DACVIM and Edward C. Feldman DVM DACVIM; ვლადიმერ თვალიაშვილი, „ზოგადი ვეტერინარული ქირურგია“. თბილისი — 2006 წელი.
ვევისი

ვევისი (ლიეტ. Vievis; პოლ. Jewie; რუს. Евье) — ქალაქი ლიეტუვაში, ელექტრენაის თვითმმართველობის შემადგენლობაში, ვევისის სამამასახლისოს ადმინისტრაციული ცენტრი. განლაგებულია მაგისტრალის A1 ვილნიუსი — კაუნასი— კლაიპედა ორივე მხარეს და ვილნიუს - კაუნასის რკინიგზაზე. ქალაქშია რკინიგზა, ავტობუსების გაჩერება, სასტუმრო. საკვები მრეწველობის საწარმოები (”Vievio paukštynas”), (”Vievio malūnas”), ორი მუზეუმი — ლიეტუვის გეოლოგიის მუზეუმი და გზათა მუზეუმი (1995 წლიდან. დამთვალიერებელს აცნობს ლიეტუვაში გზების, საგზაო მშენებლობისა და ტრანსპორტის ისტორიას უძველესი დროიდან დღევანდელობამდე). აქვეა დაწყებითი და საშუალო სკოლა. 1990 წლისთვის ქალაქში იყო 5,6 ათასი მცხოვრები, 2001 წლის მონაცემებით 5,303 ხოლო 2005 წელს 5,246 ადამიანი. ქალაქის დასახელება მომდინარეობს ტბა ვევისის სახელისგან. პოეტური გამონაგონი, რომელიც ქალაქის სახელს გედიმინასის ცოლს ევა იოანენს ასულს უკავშირდება, დასაბუთებული არ არის. მამულის პირველი წერილობითი ხსენება 1539 წელს განეკუთვნება. იმხანად მხოლო ადგილია ნახსენები. დაახლოებით 1600 წლისთვის აიგო ეკლესია და მონასტერი. XVII საუკუნის დამდეგს ვილენის წმინდა-სასულიერო ძმობის მართლმადიდებლური ტიპოგრაფია ამოქმედდა, სადაც საეკლესიო სლავურ ენაზე კირილიცის შრიფტით რელიგიურ-ზნეობრივი და პოლემიკური შინაარსის წიგნები იბეჭდებოდა. ყველაზე ადრინდელი 1611 წლით თარიღდება. 1660 წლამდე უკვე 25 წიგნი იყო გამოცემული რუსულ და პოლონურ ენებზე. თავადმა ბოგდან ოგინელმა ღვთისმშობლის მიძინების მართლმადიდებლური ტაძრის აგებას ჩაუყარა საფუძველი. 1806 წელს მონასტერი სამრევლო ეკლესიად გადაკეთდა. 1812 წელს ნაპოლეონის ჯარის სოფელში შეჭრას ეკლესია-მონასტრის გადაწვა მოჰყვა. ვევისის მოსახლეობის ზრდას ხელი XIX საუკუნის მეორე ნახევარში სანქტ-პეტერბურგიდან —— ვილნო —— ვარშავის მიმართულებით რკინიგზის მშენებლობამ შეუწყო (1862). პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ ვევისთან ახლოს გადიოდა სადემარკაციო ხაზის, რომელიც ფაქტობრივად საზღვარი გახდა პოლონეთთან. 1950 წლიდან ვევისს ქალაქისა და რაიონული ცენტრის სტატუსი მიენიჭა. 2000 წელს კი ახლადშექმნილ ელექტრენაის თვითმმართველობაში შევიდა. Kelių muziejus (გზათა მუზეუმი) დაარქივებული 2007-05-10 საიტზე Wayback Machine. Lietuvos geologijos muziejus (ლიეტუვის გეოლოგიის მუზეუმი) Maps, Weather and Airports for Vievis ↑ Resident population by city / town at the beginning of the year — State Data Agency of Lithuania, 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q112626509"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q12663462"></a>
კოლაფსი (მედიცინა)

კოლაფსი (ლათ. Collapsus) — გულის მუშაობის დროებით, უეცრად წარმოშობილი სისუსტე და სისხლძაღვთა ტონუსის დაცემა, რასაც თან ახლავს არტერიული წნევისა და ყველა სასიცოცხლო ფუნქციის მკვეთრი დაქვეითება. ტრავმა უხვი სისხლდენით და ძლიერი გამაღიზიანებელი ტკივილებით, ზოგჯერ მწვავე ინტოქსიკაცია, შეშინება, გადაღლილობა. უეცარი ზოგადი სისუსტე, პულსი ხშირი, სუსტი და ძაფისებური, სუნთქვა იშვიათი, ზედაპირული, ლორწოვანი გარსები მკრთალი-ციანოზური, ზოგადი ტემპერატურა და გარეგან გაღიზიანებაზე რეაქცია დაქვეითებული, კუნთები მოდუნებულია, კიდურები ცივია. უპირველეს ყოვლისა აცილებენ მიზეზს, გულის ფუნქციას აწესრიგებენ, სისხლდენას აჩერებენ, ატარებენ სისხლის გადასხმას, კანქვეს შეჰყავთ კოფეინი, ქაფურის ზეთი (ან ვენაში ქაფურის შრატი). ინტოქსიკაციის დროს-უროტროპინის 40%-იანი ხსნარი კოფეინთან ერთად, სხეულის დაზელა, გათბობა და თბილად შეხვევა. „ზოგადი ვეტერინარული ქირურგია“ — ვლადიმერ თვალიაშვილი, თბილისი — 2006 წელი.
მადაგასკარი (ფილმი)

მადაგასკარი (Madagascar) — 2005 წელს სტუდიის DreamWorks Animation მიერ გამოშვებული ანიმაციური ფილმი. ფილმის პრემიერა მსოფლიო მასშტაბით შედგა 2005 წლის 27 მაისს. ფილმის სიუჟეტის მიხედვით, ცენტრალური ზოოპარკიდან გარბის ოთხი ცხოველი. მათ სურთ იცხოვრონ მშვიდად, გალიების გარეშე, მაგრამ ისინი მოულოდნელად აფრიკაში ამოჰყოფენ თავს, კერძოდ კი - მადაგასკარის კუნძულზე. ფილმს დიდი წარმატება ჰქონდა მსოფლიოს თითქმის ყველა წერტილში. DVD ფორმატში იგი გამოიცა 2005 წლის 15 ნოემბერს, ხოლოBlu-Ray დისკზე - 2009 წლის 23 სექტემბერს. შემდეგი სერია, „მადაგასკარი 2: გაქცევა აფრიკაში“ გამოვიდა 2008 წლის 7 ნოემბერს. 2012 წლისათვის დაგეგმილია მესამე ნაწილის გამოსვლაც. ოფიციალური საიტი „მადაგასკარი“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) „მადაგასკარი“ — ანიმაციური ფილმების მონაცემთა დიდ ბაზაში „მადაგასკარი“ — Rotten Tomatoes „მადაგასკარი“ — Metacritic-ზე „მადაგასკარი“ — Box Office Mojo-ზე
ფაშვის გადავსება

ფაშვის გადავსება (ლათ.DILATATION RUMINIS) — ცხოველის მიერ უკონტროლო ჭამის შედეგად დიდი რაოდენობით კონცენტრული (ქერი, ჭვავი, ხორბალი,სიმინდის მარცვალი და სხვა) და უხეში მშრალი სახის (ნამჯა, ბზე, ჩენჩო ) საკვების დაგროვება. ავადმყოფობის განვითარებას ხელს უწყობს წყლის, მოციონის, ვიტამინების, მინერალური ნივთიერების უკმარისობა და გამჭლევება. დაავადების კლინიკური ნიშნებია საკვების მიუღებლობა, ცხოველი წუხს, მუცელზე იყურება, დგას მოკუზული, მუცელზე ირტყამს უკანა კიდურებს, მოუსვენრობს(ზოგჯერ წევს, წამოდგება), ბღავის, ცოხნა და ბოყინი უწყდება, ეწყება ნერწყვდენა, იშვიათად პირღებინება. მარცხენა საშიმშილე ფოსო უსწორდება კუკუხოს ზედაპირს. ფაშვის შიგთავსი მკვრივი კონსისტენციისაა, ხელის დაწოლისას წარმოიშობა ორმო (ფოსო), რომელიც ნელ-ნელა ქრება (ამოივსება), ფშვის შეკუმშვები სუსტდება და იშვიათი ხდება, ზოგჯერ ქრება კიდეც. სუსტდება წიგნარის ხმები, მაჭიკისა და ნაწლავების პერისტალტიკა. დეფეკაცია იშვიათია, განავალი მაგარია, დაფარულია ლორწოთი და აქვს მოშავო-მორუხო ფერი. ავადმყოფობის ხნგრლივი მიმდინარეობის შემთხვევაში ცხოველი მოწყენილია, ახასიათებს კუნთების ფიბრილური კანკალი. მოძრაობის დროს ბარბაცებს. პულსი გახშირებულია და სუსტი, სუნთქვა ხშირია, ლორწოვანი გარსები ციანოზურია. დაავადების დასაწყისში ცხოველს უნიშნავენ 1-2 დღიან მშიერ დიეტას, წყალს არ უზღუდავენ, გაზების წარმოშობის საწინააღმდეგოდ ასმევენ იქტიოლს, 1 ლიტრა ფორმალინის 1%-იან ხსნარს, აწარმოებენ ფაშვის ამორეცხვას სუსტი მადეზინფიცირებელი ხსნარებით, უკეთებენ ფაშვის მასაჟს, დიათერმიას, აძლევენ საფაღარათოებს, რუმინატორულ საშუალებებს. ”ზოგადი ვეტერინარული ქირურგია”; ვლადიმერ თვალიაშვილი.
გარლიავა

გარლიავა (ლიეტუვ. Garliava) — ქალაქი კაუნასის რაიონში; ლიეტუვა; გარლიავის საქალაქო და სამხარეო სამამასახლისოს ცენტრი (ლიეტუვ. Garliavos apylinkių seniūnija). ქალაქი კაუნასიდან სამხრეთით 10 კილომეტრში და კაუნას-კალინინგრადის რკინიგზის გარლიავას სადგურიდან 1,5 კმ-ში მდებარეობს. ქალაქშია ფოსტა, ავტობუსის გაჩერება, საყდარი, ბიბლიოთეკა, ორი მუზეუმი (რეზისტენციის მუზეუმი გიმნაზიაში და სამხარეო მუზეუმი სკოლაში), სასტუმრო, ფუნდუკი, საავადმყოფო, აფთიაქები, სარემონტო-მექანიკური ქარხანა, სატრიკოტაჟო პროდუქციის წარმოება. 1970 წელს ქალაქში 6 ათასი მცხოვრები ფიქსირდებოდა, 2005 წელს 13,400 ადამიანი. დასახელების თავდაპირველი ფორმა Godlewo იყო, რაც გვარ გოდლევსკიდან მომდინარეობს. გერბი დამტკიცებულია 1994 წელს. გამოსახავს ტოტს მუხის სამი ფოთლით. დასახლებულმა პუნქტმა XIX საუკუნის დამდეგიდან იწყო ჩამოყალიბება იქვე გაყვანილ გზატკეცილთან ახლოს. 1809 წელს წმინდა სამების საყდარი, ხოლო 1814 წელს ლუთერანული ტაძარი აღიჭურვა. ორ მსოფლიო ომს შორის თემის ცენტრს წარმოადგენდა. მოსახლეობის დიდ ნაწილს ებრაელები შეადგენდნენ, მათი უმეტესობა მეორე მსოფლიო ომის დროს ამოწყდა. 1944 წლის ზაფხულში გადაწვეს სინაგოგა და ასევე ლუთერანული ეკლესია.
მაჭიკი

მაჭიკი, მცოხნელი ძუძუმწოვარი ცხოველების რთული კუჭის ბოლო (მე-4) განყოფილება. მაჭიკი შიგნიდან ამოფენილია ერთშრიანი მომნელებელი ეპითელიუმით, რომლის უჯრედები გამოყოფენ კუჭის წვენს, რომელიც შეიცავს პეფსინს. ახალშობილი ცხოველების მაჭიკის წვენიდან მზადდება კვეთი, რომელსაც ხაჭოსა და ყველის დასამსაზედლად იყენებენ. მაჭიკის ანთება (ლათ. Abomasitis Catarrhalis) — ხასიათდება მისი ლორწოვანი გარსისა და სხვა შრეების მწვავე და ქრონიკული ანთებით, ავადდებიან უმთავრესად ძუძუმწოვარა ხბორები. გამომწვევი მიზეზია ხბორების კვებისა და შენახვის სანიტარულ-ჰიგიენური წესების დარღვევა, როდესაც რძით კვებიდან მცენარეულ კვებაზე სწრაფად გადაჰყავთ, ან ხბორებს ასმევენ ჭუჭყიან, ცივ, დამჟავებულ რძესა და შრატს. არ არიან უზრუნველყოფილნი წყლით და იძულებული არიან დალიონ წუნწუხი. მაჭიკის ანთების დამახასიათებელ ნიშნად ითვლება მადის გაუარესება, ზოგადი მოწყენილობა, მოდუნება, ხშირი მთქნარება, კვნესა, პერიოდულად წარმოიშობა ფაშვის მეტეორიზმი, მისი შეკუმშვები არარითმულია და იშვითი (5 წუთში 2-5 ჯერ) მოსვენების პაუზები გაგრძელებულია 2 წუთამდე, მარჯვნივ მაჭიკის არეში პერკუსია იწვევს მტკივნეულ რეაქციას. მაჭიკში ხმიანობა ძლიერდება, სუსტდება. ნაწლავების პერისტალტიკა შესუსტებულია, დეფეკაცია იშვიათია, განავალი მაგრდება, დაფარულია ლორწოს ფენით. კონიუქტივა შეწითლებულია, სკლერა კი ოდნავ გაყვითლებულია, პირის ლორწოვანი გარსი შეწითლებულია. ენის დვრილები მკვეთრადაა გაწითლებული, სხეულის ტემპერატურა, პულსი და სუნთქვა უმეტეს შემთხვევაში ნორმის ფარგლებშია. მკურნალობა უნდა იქნეს მიმართული გამომწვევი მიზეზების მოცილებაზე. ფაშვის ამორეცხვის, საფაღარათო მარილებისა და ზეთების მიცემის შემდეგ უნიშნავენ დიეტურ კვებას, რაციონში შეაქვთ კარგი სიმინდის სილოსი, შაქრის ჭარხალი, სტაფილო, მდელოს რბილი თივა ან მწვანე ბალახი. უნიშნავენ აგრეთვე მარილმჟავას პეფსინით და ხელოვნურ კარლსბადის მარილს.
წიგნარის დაცობა

წიგნარის დაცობა (ლათ OBSTRUCTION OMASI) - ხასიათდება წიგნარის ფურცლებსშუა ნიშების საკვების მაგარი ნაწილაკებით ან სილით გადავსებით. გადავსება შეიძლება აღმოცენდეს წვრილად დაჭრილი ნამჯის, ბზის, მარცვლის, ფეტვის, შვრიის, ბამბის ჩენჩოს და სხვათა დიდი რაოდენობით მიცემის შემდეგ, ან ცხოველის მიერ მიწის ჭამით, მინერალური შიმშილის დროს. დაავადების წარმოშობას ხელს უწყობს არასაკმარისი წვნიანი საკვების, წყლის მიღება და მოციონის უკმარისობა, განსაკუთრებით მაკეობის მეორე ნახევარში. წიგნარის გადავსების ნიშნად ითვლება მოწყენილობა. შეზღუდული მოძრაობა, მადისა და წყურვილის დაკარგვა, ცოხნის შეწყვეტა. ფაშვის შეკუმშვების შემცირება და შესუსტება, მისი რითმის დარღვევა. წიგნარაში ხმიანობა სუსტად და იშვითად ისმის, შემდგომში სავსებით ქრება. წიგნარის პერკუსიით ვადგენთ ბგერის საზღვრების გადიდებას, ტკივილს და გაძლიერებულ კვნესას. მაჭიკისა და ნაწლავების პერისტალტიკა სუსტდება, ადგილი აქვს დეფეკაციის გაიშვიათებას, ჩნდება ყაბზობა. უპირველეს ყოვლისა შევუწყვეტთ საკვებს, რომელმაც გამოიწვია დაავადება და ვაძლევთ წვნიან საკვებს (სილოსი, შაქრის ჭარხალი, სტაფილო და სხვა). წყალი ეძლევა ნებაზე, მედიკამენტური ჩარევა უნდა იყოს მიმართული წინაკუჭების მოტორული ფუნქციის გაძლიერებისაკენ და წიგნარის შიგთავსის გათხიერებისა და მოშორებისაკენ. აღნიშნულისათვის როგორც შიგნით, ასევე წიგნარაში შეჰყავთ საფაღარათო მარილები და ზეთები, რომლის შემდეგ ვაძლევთ რუმინატორულ საშუალებებს. კარგ შედეგს იძლევა ნატრიუმის ქლორიდის 5% -იანი ხსნარის ვენაში შეყვანა.
კუდქნარა

კუდქნარა, ბოლოქნარა (ლათ. Menura) — ფრინველების გვარი ბეღურასნაირთა რიგისა. ტანად დიდი ფრინველებია. გვარში 2 სახეობაა: ახალჰოლანდიური კუდქნარა (Menura novaehollandiae), რომელსაც თავისებური ფორმის ბოლო აქვს — საჭის ბუმბულებს შორის გამოირჩევა 2, რომლებიც ქნარის ფორმას აძლევენ ბოლოს; მეორე სახეობა — ალბერტის კუდქნარა (Menura alberti) — უფრო პატარაა და ბოლოც შედარებით მოკლე აქვს. კუდქნარა გავრცელებულია ავსტრალიის სამხრეთ-აღმოსავლეთ სანაპირო უღრან ტყეში. ახასიათებთ ფარული ცხოვრების ნირი. მეტ დროს მიწაზე ატარებენ. იკვებებიან უხერხემლო ცხოველებით (მწერებით, მოლუსკებით), მცენარეთა თესლით. გამრავლება იწყება აპრილიდან. დედალი აგებს დახურულ ბუდეს მიწაზე, კლდის ნაპრალში ან ხეზე. ივნის-ივლისში დებს ერთადერთ კვერცხს, რომლის სიგრძეა 6 სმ, სიგანე 4 სმ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 55. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „კუდქნარა“ ვიკისაწყობში. ვიკიწყაროში? არის ტექსტი 1911 Encyclopædia Britannica-ს სტატიებიდან თემაზე: კუდქნარა
ჟემაიტია

ჟემაიტია (ჟჲამაიტია, ლიეტ. Žemaitija, ჟემ. Žemaitėjė; სამოგიტია, ადრინდ. ჟმუძი) — ეთნოგრაფიული რეგიონი თანამედროვე ლიეტუვის ჩრდილო-დასავლეთში. ისტორიულად — ნემანის ქვემო დინებასა და ვინდავას (ვენტას) შორის მდებარე ქვეყანა. ჟმუძს ასევე უწოდებდნენ აქ მობინადრე ლიეტუვურ ტომებს (იხ. ჟემაიტები). ზოგიერთი პოლონელი ისტორიკოსის აზრით, ჟემაიტია XIII და XIV საუკუნეშიც კი დიდ ფართობს იკავებდა. რეგიონის სანდო ისტორია XIII საუკუნიდან იწყება, როდესაც მეზობლად გერმანელები გაჩნდნენ და სავსეა მათთან მომხდარი ბრძოლების შესახებ ინფორმაციით XV საუკუნის დამდეგამდე. ჟემაიტია საკმაო ხანს იცავდა გერმანელებისგან საკუთარ სარწმუნოებასა და დამოუკიდებლობას. ქვეყანაში რამოვეს წმინდა სავანე იყო, სადაც ჯერ კიდევ XV საუკუნეში ლიეტუვიდან ოტებული კულტმსახურები აფარებდნენ თავს. ამასთან ჟემაიტია ეროვნული გადმოცემების და ჩვეულებების გულმხურვალე დამცველი იყო და გაალმასებით იცავდა ლიტველი დიდი მთავრების მიერ სიახლეების შეტანისგან. 1254 წლის მოლაპარაკების მიხედვით მინდოვგი ჟმუძს ლივონიის ორდენს გადასცემს. 11 წლის შემდეგ ლატვიელებისა და კურონების დახმარებით თავისუფლდება ლივონიელი რაინდებისგან, თუმც, მოკლე ხანში ტევტონთა ორდენთან უხდება ბრძოლა. განსაკუთრებით ხშირი და სახიფათო იყო გერმანელთა თავდასხმები XIV საუკუნეში, რაც მხოლოდ კეისტუტის დროს გადავიდა პარტიზანულ ომში. კეისტუტის სიკვდილისთანავე 1382 წელს ლიტვის დიდმა მთავარმა იაგაილომ ჟმუძი ლივონელებს გადასცა. მაგრამ ჟმუძელები მალევე აჯანყდნენ და ლივონური უღელი მოიცილეს. 1398 წელს ჟმუძი ვიტოვტმა ხელახლა მიუბოძა ლივონელებს, რომელთაც 1400-1401 წწ აჯანყების შემდეგ ხელმეორედ გადასცეს გერმანელებს. 1410 წელს ჟემაიტიამ გერმანელთა შეჭრა მოიცილა თავიდან. ამ დროიდან ამ მიწების მფლობელები ვიტოვტი და იაგაილო აქ ქრისტიანობას ავრცელებენ, რაც მოსახლეობის სასტიკი წინააღმდეგობების გამო, მხოლოდ XVI საუკუნეშიღა მკვიდრდება იეზუიტების მიერ. აქ არსებობდა განსაკუთრებული ავტონომიური ერთეული - ჟმუძის სამამასახლისო. თავიდანვე ჟემაიტიას განსაკუთრებული ერისმთავარი ჰყავდა, რომელიც ძირითადში მხოლოდ ლიტვის დიდ მთავარს ექვემდებარებოდა. მისი დედაქალაქი იყო როსეინი. 1492 წელს დიდმა მთავარმა ალექსანდრემ ჟმუძებს პრივილეგიები მისცა. ჟემაიტიის დარჩენილი ისტორია თავიდან ბოლომდე ლიეტუვის ისტორიაში შედის და ერთიან დისციპლინად მოიაზრება. 1795 წელს ჟმუძის ოლქი ლიტვის გუბერნიაში შევიდა, 1801 წელს — ვილენის, საბოლოოდ კი კოვენის გუბერნიაში. „ჟმუძის ნარკვევები“ დრევლიანსკის („პანთეონში“ 1855 წ., № 1) „Zbiorek rzeczy swojskisch kunauce i rozrywce dla młodzieży“ Ewarysta Estkowskiego (პოზნანი; 1859) „წმინდა ჟმუძი“ („დასავლეთ რუსეთის უწყება“, 1865 წ., №№ 8 და 9) „კოვენის გუბერნიის მოკლე აღწერა.“ (1889)
კაზლუ-რუდა

კაზლუ-რუდა (ლიეტუვ. Kazlų Rūda, 1917 წლამდე ოფიციალური სახელწოდება კოზლოვა რუდა) — ქალაქი მარიამპოლის მაზრაში; ლიეტუვა. კაზლუ-რუდის თვითმმართველობის (ლიეტუვ. Kazlų Rūdos savivaldybė) და კაზლუ რუდის სამამასახლისოს (ლიეტუვ. Kazlų Rūdos seniūnija) ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს კაუნასიდან 36 კმ-ში სამხრეთ-დასავლეთით, ალიტუსიდან რკინიგზით 102 კმ-ში. ქალაქშია რკინიგზა კაუნას-ჩერნიახოვსკის ხაზზე. სარემონტო-მექანიკური ქარხანა, ხე-ტყის გადამამუშავებელი კომბინატები. 1991 წელს კაზლუ რუდაში 7,9 ათასი ადამიანი ცხოვრობდა, 2005 წელს 7,330. ქალაქის სახელწოდების პირველი ნაწილი წარმოშობით აზნაური მეწარმის კაზლასის გვარს უკავშირდება, რომელიც აქ XVI-XVII სს დასახლებულა. მეზობელ ჭაობიან ტყეებში რკინის მადნის აღმოჩენის შემდეგ მადნეულის საბადოები გაჩნდა, რაც სახელწოდების მეორე ნაწილს ეხმიანება: მადანი — Rūda. დამტკიცებულია 1996 წელს. წერილობით წყაროებში პირველად 1744 წელს იხსენიება როგორც სოფელი. თავდაპირველად ვითარდებოდა როგორც რკინის მომპოვებელი, გადამდნობი და გადამამუშავებელი ცენტრი. რკინიგზის გაყვანის შემდეგ 1861-1862 სოფელი გაიზარდა. 1931 წლიდან კაზლუ რუდის თემის ცენტრია. 1950 წლიდან ქალაქი ლიტვის სსრ-ში. 1950-1962 წწ. რაიონული ცენტრი. კაზლუ-რუდა – თვითმმართველობის ოფიციალური საიტი
სეგოვიის აკვედუკი

სეგოვიის აკვედუკი (ესპ. Acueducto de Segovia) — დასავლეთ ევროპაში შემონახული ყველაზე გრძელი ძველრომაული აკვედუკი. მდებარეობს ესპანეთის ქალაქ სეგოვიაში. მისი სიგრძეა 728 მ, სიმაღლე — 28 მ. წარმოადგენს მრავალკილომეტრიანი წყალსადენის მიწისზედა მონაკვეთს. აკვედუკის აგების თარიღი სადაოა (სავარაუდოდ ვესპასიანეს მმართველობის პერიოდში). შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში Club de Amigos del Acueducto (ესპანური) Aqueduct of Segovia 600 Roman aqueducts with 35 descriptions in detail among which the Segovia aqueduct World Monuments Fund - Acueducto de Segovia დაარქივებული 2011-05-16 საიტზე Wayback Machine. (ესპანური)
კულუმბურები

კულუმბურები (ლათ. Coccothraustes) — ფრინველების ჯგუფი ბეღურასნაირთა რიგისა. მათი სხეულის სიგრძეა 18-23 სმ. აქვთ მოკლე, მსხვილი და ძლიერი ნისკარტი. აერთიანებს 4 გვარის 9 სახეობას. საქართველოში ფართოდაა გავრცელებული ჩვეულებრივი კულუმბურები (ლათ. Coccothraustes coccothraustes). ბუდეს იკეთებს ხეზე ტყესა და ბაღში. დებს 4-7 კვერცხს. ბარტყები იჩეკებიან 14 დღეში. იკვებებიან მცენარეულობით (შინდი, ალუბალი, ბალი და სხვა). ბარტყებს პირველად კვებავენ მწერებით, შემდეგ — მცენარეთა თესლებით. კუტუბიძე მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 70.