laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ჩრდილოეთის დვინა

ჩრდილოეთის დვინა — მდინარე რუსეთის ფედერაციის ევროპული ნაწილის ჩრდილოეთით. წარმოიქმნება მდინარეების სუხონისა და იუგის შეერთებით. ჩაედინება თეთრი ზღვის დვინის უბეში. სიგრძე 744 კმ. აუზის ფართობი 357 ათ. კმ2. სათავიდან მდინარე ვიჩეგდის შესართავამდე ეწოდება პატარა დვინა. მდინარე ვაგის შესართავამდე მიედინება განიერ ციცაბოკალტებიან ხეობაში. მდინარე ვაგის შესართავიდან მდინარე პინეგის შესართავამდე ხეობა ერთბაშად ვიწროვდება, შემდეგ მდინარე იტოტება და ქალაქ არხანგელსკთან ტოტები კვლავ ერთდება. არხანგელსკის ქვემოთ იწყება ჩრდილოეთის დვინის დელტა (ფართობი დაახლ. 900 კმ2). ზღვის მოქცევა აღწევს მდინარე პინეგის შესართავამდე. ჩრდილოეთის დვინა შერეული საზრდოობისაა, ჭარბობს თოვლის წყალი. წყლის საშუალო ხარჯი სუხონისა და იუგის შესართავში 770 მ3/წმ. შესართავთნ 3490 მ3/წმ. იყინება ოქტომბრის ბოლოს-ნოემბრის დასაწყისში. ყინულძვრაა აპრილ-მაისში. ჩრდილოეთის დვინა მდინარე სუხონით, კუბენის ტბითა და მდინარე შექსნით დაკავშირებულია მდინარე ვოლგასთან, ხოლო მდინარე პინეგით მდინარე კულოისთან. სანაოსნოა. სანავიგაციო პერიოდი 160-190 დღეა. ტვირთბრუნვაში სჭარბობს ხე-ტყე. ჩრდილოეთის დვინის ნაპირებზეა ქალაქები:ველიკი-უსტიუგი, კრასავინო, კოტლასი, კრასნობორსკი, ჩერევკოვო, ვერხნიაია-ტოიმა, ხოლმოგორი, არხანგელსკი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 157.
ჩრდილოეთის დონეცი

ჩრდილოეთის დონეცი (უკრ. Сі́верський Доне́ць; რუს. Северский Донец; ტანაიდი, ტანაისი, დიდი დონი) — მდინარე რუსეთის ფედერაციაში და უკრაინაში, მდინარე დონის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 1053 კმ. აუზის ფართობი 98,9 ათ. კმ2. ზემოთში გადაკეტილია კაშხალებით. მდინარეზე არის წყალსატევები და წყალსაცავები. შესართავთან იტოტება. უმთავრესად საზრდოობს თოვლის წყლით. წყალდიდობა იცის თებერვალ-მაისში. წყლის საშუალო ხარჯი შესართავიდან 119 კმ-ზე 159 მ3/წმ. იყინება დეკემბერ-იანვარში. ყინულძვრაა თებერვალ-აპრილში. სანაოსნოა 222 კმ. ქალაქ დონეცკამდე. შესართავთან არის ნავსადგური უსტ-დონეცკი. მდინარის ნაპირებზეა რუსეთის ქალაქები:ბელგოროდი, დონეცკი, კამენსკ-შახტინსკი. უკრაინის ქალაქები: რუბიჟნე, იზიუმი, ჩუჰუივი, ლისიჩანსკი, ლუჰანსკი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 158. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჩრდილოეთის დონეცი Сайт Северско-Донецкого Бассейнового Управления Водных Ресурсов დაარქივებული 2011-11-03 საიტზე Wayback Machine.
ბუკიოტი

ბუკიოტი, მიკიოტი, ომიდი (ლათ. Aegolius funereus) — ფრინველი ბუსნაირთა რიგისა. გავრცელებულია შუა და ჩრდილოეთ ევროპაში. აზიაში — ურალიდან კამჩატკისა და კურილიის კუნძულებამდე, ამიერკავკასიაში, ჩრდილოეთ ამერიკაში. საქართველოში ბინადრობს მთის წიწვოვან და შერეულ ტყეებში. ვერტიკალურად აღწევს ზღვის დონიდან 1200 მ-მდე. აპრილში დებს 4-6 კვერცხს. კრუხობა 1 თვემდე გრძელდება. მორუხო-მოყავისფრო ზურგზე თეთრი ლაქები აქვს. მუცელი ღია ფერისაა და მუქი ზოლები გასდევს; თვალები და ნისკარტი ყვითელია, ფეხის თითები ბრჭყალებამდე შებუმბულია. „სახის დისკო“ სრული და მრგვალია. სასარგებლო ფრინველია. იკვებება მღრღნელებით, იშვიათად წვრილი ბეღურასნაირი ფრინველებით. ჟორდანია რ, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 556.
იღდირი

იღდირი (თურქ. Iğdır) — ქალაქი აღმოსავლეთ თურქეთში, იღდირის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. ისტორიკოსები იუწყებიან, რომ იღდირი ჯერ კიდევ შუა საუკუნეებში არსებობდა და ცნობილი იყო სომხური სახელით – ცოლაკერტი (Tsolakert). 1555 წელს იღდირი შევიდა სეფიანთა დინასტიის სპარსეთში და ასე დარჩა რუსეთ–სპარსეთის ომამდე (1826–1828). ომის შემდეგ იღდირი გადავიდა რუსეთის მფლობელობაში. რუსებმა გახსნეს სკოლები, ჩამოასახლეს 100 სომხური ოჯახი. შესაბამისად ქალაქის მოსახლეობა 1914 წელს უკვე 10,000 ადამიანს აღწევდა. იღდირი პროვინციის კულტურული და ეკონომიური ცენტი გახდა. 1917 წელს რუსეთის იმპერია დაიშალა, იღდირი კი ახლად დაარსებული სომხეთის დემოკრატიული რესპუბლიკის შემადგენლობაში შევიდა. 1920 წლის სექტემბერში თურქულმა ჯარმა მუსტაფა ქემალ ათათურქის თაოსნობით იღდირი დაიპყრო. მალევე სომხეთი შევიდა საბჭოთა კავშირში და 1921 წლის ყარსის ხელშეკრულების თანახმად იღდირი თურქეთს დარჩა. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: იღდირი Official website of the Iğdır Municipality დაარქივებული 2007-05-05 საიტზე Wayback Machine. Official website of the Iğdır Province Iğdır's News website დაარქივებული 2008-05-11 საიტზე Wayback Machine.
სიამაყე და ცრურწმენა (2005 წლის ფილმი)

„სიამაყე და ცრურწმენა“ (ინგლ. Pride & Prejudice) — 2005 წლის ფილმი, რომელიც დაფუძნებულია ჯეინ ოსტინის ამავე სახელწოდების მქონე რომანზე. ეს რიგით მეორე მთავარი ეკრანიზაცია, რომელიც ოსკარის ნომინანტი გახდა, შექმნილია Working Title Films–ის მიერ, რეჟისორია ჯო რაიტი და გადაღებულია დებორა მოგაჩის სცენარის მიხედვით. ფილმი გამოვიდა 2005 წლის 16 სექტემბერს გაერთიანებულ სამეფოში და 2005 წლის 11 ნოემბერს ამერიკის შეერთებულ შტატებში. ოფიციალური საიტი „სიამაყე და ცრურწმენა“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) „სიამაყე და ცრურწმენა“ — Rotten Tomatoes „სიამაყე და ცრურწმენა“ — Metacritic-ზე „სიამაყე და ცრურწმენა“ — Box Office Mojo-ზე ↑ Pride & Prejudice (U). United International Pictures. British Board of Film Classification (25 July 2005). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 4 October 2013. ციტირების თარიღი: 1 October 2013.
ჯორჯ მაიკლი

გეორგიოს კირიაკოს პანაიოტოუ (ბერძ. Γεώργιος Κυριάκος Παναγιώτου; , აგრეთვე ცნობილი როგორც ჯორჯ მაიკლი დ. 25 ივნისი, 1963, ლონდონი — გ. 25 დეკემბერი, 2016, ოქსფორდშირი) — გრემის ორგზის გამარჯვებული ინგლისელი მომღერალი და სიმღერების ავტორი, რომელმაც სახელი გაითქვა დუეტში Wham! მონაწილეობით, თავისი კარიერის მანძილზე ჯორჯ მაიკლმა გაყიდა 110 მილიონი ჩანაწერი, მათ შორის 12 ბრიტანული #1 სინგლი, 7 ბრიტანული #1 ალბომი, 10 აშშ #1 სინგლი და 2 აშშ #1 ალბომი. მისი 1987 წლის სადებიუტო ალბომი Faith იქცა ყველა დროის ერთ-ერთ გაყიდვად დისკად, რომლის წარმატებაც უზრუნველყო აშშ-ში გამოცემულმა ხუთმა სინგლმა. ალბომი გაიყიდა 20 მილიონი ასლის ოდენობით. მისი ოთხი სოლო-ალბომი სხვადასხვა დროს იმყოფებოდა ბრიტანული ჩარტების #1 ადგილზე. ოთხივემ ასევე მოიპოვა საერთაშორისო აღიარება. მთავარი სტატია: ჯორჯ მაიკლის დისკოგრაფია. აგრეთვე იხილეთ Wham!-ის დისკოგრაფია Faith (1987) Listen Without Prejudice Vol. 1 (1990) Older (1996) Songs from the Last Century (1999) Patience (2004) Symphonica (2014) ჯორჯ მაიკლის ოფიციალური საიტი ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჯორჯ მაიკლი
ბუკნაჭოტი

ბუკნაჭოტი (ლათ. Glaucidium passerinum) — ფრინველი ბუსნაირთა რიგისა. სხეულის სიგრძე 17 სმ-მდეა, წონა 56-78 გრამი. მურა ფერის ზურგი მოფენილია წვრილი თეთრი ხალებით, თეთრ მუცელზე გასდევს სიგრძივი, ხოლო გვერდებზე განივი შავი ზოლები. ბინადრობს ევროპისა და ჩრდილოეთ აზიის წიწვოვან და შერეულ ტყეებში. ბუდეს იკეთებს ფუღუროებში. იკვებება მღრღნელებით, მწერებითა და ზოგჯერ ბეღურასნაირთა რიგის ფრინველებითაც. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 557.
Led Zeppelin Definitive Collection

Led Zeppelin Definitive Collection — ინგლისური როკ ჯგუფ ლედ ზეპელინის ალბომების სპეციალური კომპილაცია. იგი გამოიცა 2008 წლის 4 ნოემბერს Atlantic Records-ის და Rhino Entertainment-ის მიერ. კომპილაციაში შესულია ლედ ზეპელინის 12 ალბომის სიმღერები, აგრეთვე საკონცერტო ალბომი The Song Remains the Same, ამავე სახელწოდების ფილმის საუნდტრეკი. კოლექციაში შეტანილი ყველა დისკის დიზაინი არის ზუსტად გადმოტანილი ორიგინალური გრამფირფიტების დიზაინიდან - დაწყებული შეფუთვით (გრამფირფიტების მსგავსი კონვერტებით) და დამთავრებული თავად კომპაქტ დისკების ზედაპირით. ლედ ზეპელინი ჯიმი პეიჯი - აკუსტიკური და ელექტრო გიტარა, პროდიუსერი რობერტ პლანტი - ვოკალი და ჰარმონიკა ჯონ პოლ ჯოუნსი - ბას გიტარა და კლავიშები ჯონ ბონემი - დასარტყმელი საკრავები ინფორმაცია საიტზე Discogs ↑ Definitive Collection - Led Zeppelin | User Reviews | AllMusic. ციტირების თარიღი: 17 მაისი 2021
ჩრდილოეთის მიწა

ჩრდილოეთის მიწა (რუს. Северная Земля) — არქიპელაგი კარისა და ლაპტევების ზღვების საზღვარზე. ტაიმირის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთით, რომლიდანაც გამოყოფილია ვილკიცკის სრუტით, შედის რუსეთის ფედერაციის კრასნოიარსკის მხარის შემადგენლობაში. შედგება 4 დიდი და მცირე კუნძულებისაგან. საერთო ფართობი დაახლ. 37 ათ. კმ2. ნაპირები ადგილ-ადგილ კლდოვანია და ციცაბო. ბევრია ფიორდისებრი ყურე. აგებულია დანალექი (ქვიშაქვები, მერგელები, კირქვები), მეტამორფული და ამონთხეული ქანებით. ჭარბობს პლატოსებრი და გორაკ-ბორცვიანი რელიეფი, არის ვაკეები, მყინვარის გუმბათები. ჰავა ტიპური არქტიკულია. საშუალო წლიური ტემპერატურა -14°-ია. იცის ძლიერი ქარი. იანვარში საშუალო ტემპერატურა -28°-30°-ია, ივლისში -0,5°-1,6°-მდე. ზაფხულში ხშირია ნისლი. ნალექები 150-450 მმ წელიწადში. გამყინვარების საერთო ფართობი 17 472 კმ2. გაბატონებულია არქტიკული უდაბნოს ლანდშაფტი. ქვიშიან და ღორღიან არქტიკულ ნიადაგზე ხარობს ხავსები, ლიქენები და ზოგიერთი ყვავილოვანი მცენარე. ცხოველებიდან ბინადრობს: ლემინგი, ყარსაღი, თეთრი დათვი; სამხრეთ კუნძულებზე ჩრდილოეთის ირემი; ზღვებში - გრენლანდიის სელაპი, მორჟი, თეთრი დელფინი. ფრინველთა ბაზრები. ჩრდილოეთის მიწა 1913 წელს აღმოაჩინა რუსი ჰიდროგრაფის ბ. ვილკიცკის ექსპედიციამ. 1930-1932 გამოიკვლია გ. უშაკოვმა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 158.
ჩუკოტკის ზღვა

ჩუკოტკის ზღვა — ჩრდილოეთ ყინულოვანი ოკეანის განაპირა ზღვა აზიისა და ჩრდილოეთ ამერიკის ნაპირებთან. გარს აკრავს ჩუკოტკის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ და ალასკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაპირებს. დასავლეთით ლონგის სრუტით უკავშირდება აღმოსავლეთ ციმბირის ზღვას, სამხრეთით ბერინგის სრუტით ბერინგის ზღვას. ჩრდილოეთი საზღვარი არქტიკულ აუზთან და აღმოსავლეთ საზღვარი ბოფორტის ზღვასთან პირობითია და გადის ბაროუს კონცხის მერიდიანზე. ფართობი 582 ათ. კმ2. წყლის მოცულობა 45,4 ათ კმ3, სიღრმე 77 მეტრი. დიდი ყურეებია:კოცებუ, კოლიუჩინი; კუნძულები:ვრანგელი, ჰერალდი და კოლიუჩინი. ჩუკოტკის ზღვაში ჩადის მდინარეები: ამგუემა, კობუკი, ნოატაკი. სანაპირო ხაზი სუსტადაა დანაწევრებული. ნაპირები უმთავრესად მთიანია. სანაპიროზე ბევრგან არის ლაგუნები და მონალექი ცელები. ჩუკოტკის ზღვაში ბინადრობს:ვეშაპი, სელაპი, მორჟი, თეთრი დათვი, სარეწაო მნიშვნელობის თევზები. ზაფხულობით ბევრია ზღვის ფრინველი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 169.
მარანელო

მარანელო (იტალ. Maranello) — ქალაქი ჩრდილოეთ იტალიაში, ემილია-რომანიას რეგიონში, მოდენადან 18 კმ-ში 16,621 მცხოვრებით. ქალაქი ცნობილი გახდა საავტომობილო კომპანია ფერარის წყალობით, რომლის შტაბ-ბინა მდებარეობს მარანელოში. მარანელო „ფერარის“ მშობლიური ქალაქია, კომპანიის დაარსების დღიდან. აქვე მდებარეობს მუზეუმი ფერარის გალერეა, სადაც თავმოყრილია ავტომობილები და ჯილდოები.
ჰიმალაიური კედარი

ჰიმალაიური კედარი (Cedrus deodara) — 50 მეტრი სიმაღლის კენწეროგადახრილი მცენარეა. მის სამშობლოდ ითვლება ჰიმალაის მთები. ხარობს ზღვის დონიდან 1050–3600 მეტრზე. საბჭოთა კავშირში პირველად შემოიტანეს 1942 წელს, ნიკიტის ბოტანიკურ ბაღში. გავრცელებულია ყირიმში, კავკასიის შავი ზღვის სანაპიროზე, როგორც დასავლეთ, ისე აღმოსავლეთ საქართველოში და სხვ. ჰიმალაიური კედარი საქართველოს შავი ზღვის სანაპიროზე ინტენსიური ზრდით ხასიათდება. ასევე აღსანიშნავია, რომ არაიშვიათად გვხვდება ყველგან მისი წვერხმელი ეგზემპლარები. ჰიმალაიური კედარი დეკორატიულია, ძირითადად გამოიყენება ქალაქებისა და დასახლებული სოფლების გასამწვანებლად, პარკებში — სოლიტერად, ჯგუფური ნარგავების მოსაწყობად და ხეივნების გასაშენებლად. იტანს კრეჭას. Conifers Around the World: Cedrus deodara - Himalayan Cedar.
სუჰარტო

ჰაჯი მუჰამედ სუჰარტო (დ. 8 ივნისი, 1921, კემუსუკი, ინდონეზია — გ. 27 იანვარი, 2008, ჯაკარტა, ინდონეზია) — ინდონეზიელი სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე, გენერალი. ინდონეზიის პრეზიდენტი 1967-1998 წლებში. დაიბადა 1921 წლის 8 ივლისს, ცენტრალურ იავაზე. 1940–1942 წლებში მსახურობდა ჰოლანდიურ ჯარში და მიიღო სერჟანტის წოდება. შემდეგ მონაწილეობდა ჰოლანდიელ კოლონიზატორთა წინააღმდეგ 1945–1949 წლებში ინდონეზიელი ხალხის შეიარაღებულ ბრძოლაში. ომის დამთავრების შემდეგ ეკავა მაღალი სამეთაურო და საშტაბო თანამდებობები ინდონეზიის არმიაში. 1963–1965 წლებში სახმელეთო ძალების სტრატეგიული რეზერვის ჯარების მეთაური. 1966 წლიდან აღმასრულებელი ხელისუფლების მეთაური იყო: გამოიყენა ანტიკომუნისტური სტუდენტური დემონსტრაციები და თავის თავზე აიღო პრეზიდენტის ფუნქციები 1967 წელს. 1968 წელს აირჩიეს პრეზიდენტად. 1973, 1978, 1983, 1988, 1993 და 1998 წლებში კვლვ აჩეულ იქნა პრეზიდენტის თანამდებობაზე. 1998 წელს საპრეზიდენტო არჩევნებში კვლავ გამარჯვებულდ გამოცხადდა სუჰარტო, რასაც მოჰყვა ანტისამთავრობო გამოსვლები, ამ ყველაფერს ზედ დაერთო 1998 წლის აზიური კრიზისი და პრეზიდენტი სუჰარტო 21 მაისს თანამდებობიდან გადადგა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 617.
ენქიდუ

ენქიდუ — ძველი მესოპოტამიური ნაწარმოების გილგამეშის ეპოსის ერთ–ერთი მთავარი გმირი. იგი ღმერთ ანუს დავალებით თიხისაგან შექმნა ქალღმერთმა არურუმ. ეპოსის მიხედვით, მისი მთავარი ფუნქცია ნაწარმოების მეორე მთავარი მოქმედი გმირის — გილგამეშის „დაბალანსებაა“. ენქიდუ
გერტრუდ პეჩი

გერტრუდ პეჩი (გერმ. Gertrud Pätsch; დ. 22 იანვარი, 1910, აინბეკი, ჰანოვერის პროვინცია — გ. 1994, იენა) — გერმანელი ეთნოლოგი და ფილოლოგი, ქართველოლოგი. დაამთავრა ქალთა ლიცეუმი. 1929 წელს მიუნსტერის უნივერსიტეტში სწავლობდა აღმოსავლურ ენებს. 1937 წელს დაიცვა დისერტაცია ძველი ქართული ზმნის შესახებ. მოღვაწეობდა ბერლინის და იენის უნივერსიტეტებში. პეჩი ავტორია გამოკვლევებისა ძველი ქართული ზმნის სტრუქტურის, ქართული ნასესხებ ფუძეთა და სიტყვის აღნაგობის შესახებ, იკვლევდა ქართული ლიტერატურის, კერძოდ რუსთველოლოგიის საკითხებს. ქართულიდან გერმანულზე თარგმნა „ქართლის ცხოვრება“, კონსტანტინე გამსახურდიას „დიდოსტატის მარჯვენა“ და სხვა. ქავთარაძე ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 53. გერტრუდ პეჩი — გერმანიის ეროვნული ბიბლიოთეკა გერტრუდ პეჩი | უცხოელი ქართველოლოგები ↑ Deutsche Nationalbibliothek Record #139541772 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a> ↑ 2.0 2.1 Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a>
პეწიანასებრნი

პეწიანასებრნი (ლათ. Buprestidae), მწერების ოჯახი ხეშეშფრთიანთა რიგისა. მათი სხეულის სიგრძე 3-იდან 100 მმ აღწევს. ხშირად აქვთ კაშკაშა ლითონისებრი შეფერილობა. ხოჭო აზიანებს მცენარეთა კვირტებს, ყუნწებს, ყლორტებსა და წვრილი ტოტების ქერქს. მატლი იკვებება ნაღრღენი ფქვილით, აკეთებს დაკლაკნილ სასვლელებს. პეწიანასებრნი აერთიანებს 10 ათასზე მეტ სახეობას. საქართველოში გავრცელებულია შავი პეწიანა — აზიანებს ჭერამს, ალუბალს, ბალს, ატამს და სხვა მცენარეებს. ლურჯი პეწიანა, ოთხწერტილოვანი პეწიანა — აზიანებს წიწვოვანებს; ალვის ხის პეწიანა — აზიანებს ვერხვს, ალვის ხეს და სხვა ფოთლოვან ჯიშებს. ვიწროტანიანი პეწიანა — აზიანებს ნეკერჩხალს, რცხილას და და სხვას. გუჯაბიძე ნ., ქსე, ტ. 8, გვ. 53, თბ., 1984
იტალიური ფიჭვი

იტალიური ფიჭვი (ლათ. Pinus pinea) — მარადმწვანე 20-30 სიმაღლის ხე ფიჭვისებრთა ოჯახისა. დამახასიათებელია ქოლგისებრი ვარჯი. იტალიური ფიჭვი სამშობლოა ხმელთაშუაზღვის ოლქი — პორტუგალიიდან მცირე აზიამდე. ადის ზღვის დონიდან 1000 მეტრ სიმაღლემდე. გვხვდება დასავლეთ საქართველოში, მათ შორის აფხაზეთში. ახალგაზრდობაში ხასიათდება სწრაფი ზრდით, შემდეგ ზრდა ნელდება. სინათლის მოყვარულია, გამოირჩევა გვალვაგამძლეობით, თბილი ზღვის ჯიშად ითვლება, მაგრამ იტანს (წიწვების მცირე დაზიანებით) ხანმოკლე ყინვას — 18 გრადუსამდე. ნიადაგისადმი დაუდევარია — ეგუება მწირ ნიადაგებს, იზრდება კლდეებსა და ზღვისპირა ქვიშნარებზეც. ფრიად დეკორატიულია. ლამაზია როგორც სოლიტერად, ისე ღია ადგილებში პატარა ჯგუფებად გაშენებული, საუკეთესო და ულამაზესი ხეივნების შესაქმნელად. ↑ Итальянская сосна (Pinus pinea) ↑ 2.0 2.1 Сосна итальянская ↑ Лапин П.И., Калуцкий К.К., Калуцкая О.Н. Интродукция лесных пород, М.: Лесная промышленность, 1979. — 224 с. ↑ 4.0 4.1 Сосна итальянская или Пиния ↑ Сосна итальянская
მერი პიკფორდი

მერი პიკფორდი (ინგლ. Mary Pickford; დ. 8 აპრილი, 1892 — გ. 29 მაისი, 1979) — ოსკარის მფლობელი კანადელ-ამერიკელი კინოვარსკვლავი, კინოსტუდია „United Artists“-ის ერთ-ერთი დამფუძნებელი და ასევე ერთ-ერთი მათგანი იმ 36 პიროვნებიდან, რომლებმაც დააარსეს „კინემატოგრაფიული ხელოვნებისა და მეცნიერებების აკადემია“. ის ასევე ცნობილია როგორც „ამერიკის შეყვარებული“ („America's Sweetheart“), „პატარა მერი“ („Little Mary“) და „გოგონა კულულებით“ („The girl with the curls“). მერი პიკფორდი იყო ერთ-ერთი პირველი კანადელი პიონერი ადრეულ ჰოლივუდში და ზოგადად, კინოს ერთ-ერთი უდიდესი პიონერი. მან მოახდინა დიდი გავლენა ფილმებში თამაშის განვითარებაზე. მას, როგორც მუნჯი კინოს ერთ–ერთ უდიდეს მსახიობსა და პროდიუსერს, დიდი წვლილი მიუძღვის ჰოლივუდის ინდუსტრიის ფორმირებაში. ამერიკულ კინოში შეტანილი წვლილის გამო ამერიკული კინოს ინსტიტუტმა „ყველა დროის უდიდესი ქალი კინოვარსკვლავების“ სიაში ის 24-ე ადგილზე დაასახელა. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „მერი პიკფორდი“ ვიკისაწყობში. მერი პიკფორდი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
ჯანეტ ჯაგანი

ჯანეტ როზენბერგ ჯაგანი (დ. 20 ოქტომბერი, 1920, ჩიკაგო, აშშ — გ. 28 მარტი, 2009, ჯორჯტაუნი, გაიანა) — გაიანელი სახელმწიფო მოღვაწე, გაიანის პრეზიდენტი 1997-1999 წწ. ეროვნებით ებრაელი. დაიბადა 1920 წლის 20 ოქტომბერს აშშ-ში ილინოისის შტატის ქალაქ ჩიკაგოში. 1943 წელს 23 წლის ასაკში ცოლად გაჰყვა გაიანის მომავალ პრეზიდენტს იმჟამად კი უბრალო სტომატოლოგს ჩედი ჯაგანს და ამავე წელს დაბრუნდნენ სამშობლოში. დაბრუნებიდან ათი წლის განმავლობაში ჯანეტი მედდად მუშაობდა ერთ-ერთ კლინიკაში. 1950 წელს მისმა მეუღლემ თანამოაზრეებთან ერთად დააარსა მარქსისტული ორიენტაციის სახალხო პროგრესული პარტია და 1970 წლამდე იყო ამ პარტიის გენერალური მდივანი. 1953 წელს დაიწყო ჯანეტის აქტიური პოლიტიკური კარიერა. იგი ამ წელს ესეკიბოს ოლქიდან არჩეულ იქნა გაიანის პარლამენტში. 1955 წელს როდესაც ბრიტანელმა კოლონისტებმა გააუქმეს კონსტიტუცია და ხელისუფლების სადავეები წაართვეს სახალხო პროგრესულ პარტიას, ჯანეტ ჯაგანი დააპატიმრეს. ექვს თვეში იგი ციხიდან გაათავისუფლეს და სულ მალე 1957 წელს კვლავ იქნა არჩეული ქვეყნის საკანონმდებლო ორგანოში, რის შემდეგაც დაიკავა ჯანმრთელობის დაცვისა და შრომის მინისტრის პოსტი. 1963-1964 წლებში იყო შინაგან საქმეთა მინისტრი. 1964 წელს ხელისუფლების სათავეში გაიანის სახალხო ეროვნული კონგრესის მოსვლის შემდეგ იგი გადავიდა ოპოზიციაში. პოლიტიკის პარალელურად ეწეოდა ჟურნალისტურ საქმიანობას 1973-1997 წლებში იყო საერთოეროვნული გაზეთის “მირორის” რედაქტორი. 1975-1997 წლებში კი პარლამენტის უცვლელი დეპუტატი იყო. 1992 წელს მისი მეუღლე ჩედი ჯაგანი არჩეულ იქნა პრეზიდენტად რომლის გარდაცვალების შემდეგ 1997 წლის მარტში დაიკავა პრემიერ-მინისტრისა და ვიცე-პრეზიდენტის თანამდებობა. რამდენიმე თვეში კი გაიმარჯვა საპრეზიდენტო არჩევნებში, რომელშიც მიიღო ხმების 56 % ხოლო მისმა მეტოქემ ჰიუ დესმონდ ჰოიტმა 42 %. 1997 წლის 19 დეკემბერს დაიკავა პრეზიდენტის პოსტი. ეს იყო მსოფლიოს ისტორიაში მეორე შემთხვევა, როდესაც ქვეყნის სათავეში მეუღლის შემდეგ მოვიდა ქალბატონი (პირველად ეს მოხდა არგენტინაში ხუან დომინგო პერონის გარდაცვალების შემდეგ პრეზიდენტი გახდა მისი მეუღლე მარია ესტელა მარტინეს დე პერონი). 1999 წლის აგვისტოში ქალბატონი ჯანეტი გადადგა თანამდებობიდან გულის მწვავე შეტევის შემდეგ. 1993 წელს მიანიჭეს ქვეყნის უმაღლესი ჯილდო “დამსახურებებისათვის”. 1997 წელს კი იუნესკომ მიანიჭა განდის სახელობის ოქროს მედალი მშვიდობის განმტკიცებისათვის, დემოკრატიის განვითარებისათვის და ქალთა უფლებების დაცვისათვის აქტიური მოღვაწეობის გამო. ჯანეტ ჯაგანი გარდაიცვალა 2009 წლის 28 მარტს, ჯორჯტაუნის ჰოსპიტალში. ქალბატონმა ჯანეტმა ყველაზე ხანდაზმულ ასაკში ჩაიბარა პრეზიდენტის პოსტი და კიდევ ერთი: მასზე 40 დღით ადრე პრეზიდენტის თანამდებობა ირლანდიაში დაიკავა ასევე ქალბატონმა მერი მაკელისმა, რომელიც ჯანეტის მსგავსად იმ ქვეყანაში არ დაბადებულა რომლის პრეზიდენტიც გახდა. ქალი პრეზიდენტების სია ჯაგანის ვებსაიტი დაარქივებული 2009-04-01 საიტზე Wayback Machine. პრეზიდენტი ჯანეტ ჯაგანი დაარქივებული 2020-09-01 საიტზე Wayback Machine.
რუთ დრეიფუსი

რუთ დრეიფუსი (დ. 9 იანვარი, 1940, სანქტ-გალენი, შვეიცარია) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი. შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრი 1993-2000 წწ. შვეიცარიის ფედერალური პრეზიდენტი 1999 წელს. დაიბადა 1940 წლის 9 იანვარს სანქტ-გალენში. იგი წარმოშობით ებრაელია და არის მსოფლიოში მეორე ებრაელი ქალბატონი ჯანეტ ჯაგანის შემდეგ, რომელმაც დაიკავა პრეზიდენტის თანამდებობა. მისი ოჯახი, მის დაბადებამდე 1942 წელს ბერნში, ხოლო 1945 წლიდან ჟენევაში გადავიდა საცხოვრებლად, სადაც რუთ დრეიფუსმა მიიღო საშუალო განათლება. 1958 წელს მიიღო სავაჭრო საქმის დიპლომი, რის შემდეგაც 6 წლის მანძილზე ეწეოდა ჟურნალისტურ საქმიანობას. 1965–1968 წლებში იყო ჟენევის უნივერსიტეტის ფსიქო-სოციალური ცენტრის ასისტენტი, ხოლო მომდევნო წლებში მუშაობდა ჟენევის უნივერსიტეტის სხვადასხვა აკადემიურ თანამდებობებზე. იყო წარმატებული პროფკავშირული მოღვაწე და ადამიანის (განსაკუთრებით ქალების) უფლებების აქტიური დამცველი. 1989–1992 წლებში ჟენევის მუნიციპალური საბჭოს წევრია, ხოლო 1993 წელს აირჩიეს ფედერაციის საბჭოს წევრად. 1997 წელს პრეზიდენტ არნოლდ კოლერის მოადგილე ანუ ქვეყნის ფედერალური ვიცე-პრეზიდენტი. ფედერაციის საბჭოს წევრი იყო 2002 წლამდე. ამ ხნის განმავლობაში ასრულებდა ჯერ შინაგან საქმეთა, ხოლო შემდეგ იუსტიციის მინისტრის მოვალეობებს. დრეიფუსი არის სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრი. კონფედერაციის პრეზიდენტად პარლამენტმა აირჩია 1998 წლის 9 დეკემბერს და პრეზიდენტის უფლებამოსილებას ასრულებდა 1999 წლის 1 იანვრიდან ამავე წლის 31 დეკემბრამდე. პრეზიდენტის თანამდებობა მიიღო ფლავიო კოტისაგან და გადააბარა ადოლფ ოგის. მისი საპრეზიდენტო მანდატის განმავლობაში აქტიურად განიხილებოდა შვეიცარიის ევროკავშირში გაწევრიანების შესაძლებლობა, რომლის შესახებაც მან არჩევის პირველ დღესვე განაცხადა: . ქალბატონი რუთ დრეიფუსი ცნობილი ფემინისტია. მან პრეზიდენტად არჩევის დღეს განაცხადა ქალი პრეზიდენტების სია Jennifer Breger, Biography of Ruth Dreifuss, Jewish Women Encyclopedia (Eng.)
მარადმწვანე სეკვოია

მარადმწვანე სეკვოია — ერთლებნიანი გიგანტური ხეა. თავის სამშობლოში 100 მეტრამდე სიმაღლისა და 6–9 მეტრ დიამეტრს აღწევს. ცოცხლობს 2000–ზე მეტ წელს. სამშობლო: ჩრდილოეთი აშშ — სან-ფრანცისკოს ჩრდილოეთ–დასავლეთ კალიფორნიის მთებში, სადაც იგი ადის ზღვის დონიდან 700 მეტრზე ზევით. მისი ზრდის საუკეთესო პირობებად ხეობათა დაბლობები და დაბალი მთის კალთები უნდა ჩაითვალოს. მარადმწვანე სეკვოიას უყვარს ზომიერად ტენიანი ღრმა ნოყიერი ნიადაგები და ჰაერის მაღალი შეფარდებითი ტენიანობა. ეგუებიან კირიან და თხელ ნიადაგებსაც, ცუდად იტანს გვალვებს, ჩრდილის ამტანი და სწრაფმზარდი ჯიშია. Preston, Richard. The Wild Trees: A Story of Passion and Daring, Random House, 2007, ISBN 978-1-4000-6489-2. Farjon, A. (2005). Monograph of Cupressaceae and Sciadopitys. Royal Botanic Gardens, Kew. ISBN 1-84246-068-4. Noss, R. F., ed. (2000). The Redwood Forest: history, ecology and conservation of the Coast Redwood. Island Press, Washington, D.C. ISBN 1-55963-726-9. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მარადმწვანე სეკვოია Coast Redwoods - Largest & Tallest Gymnosperm Database
იაპონური კრიპტომერია

იაპონური კრიპტომერია (ლათ. Cryptomeria japonica) – ერთლებნიანი მაღალი ტანის ხეა. სამშობლოში, სამხრეთ იაპონიასა და ჩინეთში აღწევს 60 მეტრ სიმაღლეს, 2 მერტ დიამეტრს, ვრცელდება ზღ. დონიდან 800 მ სიმაღლემდე. კარგი ზრდით ხასიათდება ღრმა, ტენიან კარგად დრენირებულ ქვექვიშებსა და თიხნარებზე. არბტენიან ან გადაჭარბებულად მშრალ ნიადაგებზე ცუდად იზრდება. ჩრდილიდ ამტანი და სითბოს მოყვარული ჯიშია. ვერ უძლებს ხანმოკლე ყინვასაც კი. მრავლადაა გავრცელებული დასავლეთ საქართველოს ბაღ–პარკებში, ეზოებში. განსაკუთრებით კარგი ზრდა–განვითარებით ხასიათდება აჭარა–გურიაში. USDA NRCS Plants Database Cryptomeria japonica, Morton Arboretum acc. 560-82*11 & 12 USDA Forest Service Fact Sheet ST-219 Japanese Cedar
იაპონური თუიოფსისი

იაპონური თუიოფსისი (ლათ. Thujopsis dolabrata) — მცენარე კვიპაროზისებრთა ოჯახისა. მარადმწვანე ხეები და ბუჩქებია. მისი სამშობლოა ცენტრალური იაპონია, სადაც იგი გავრცელებულია მთის ტყეებში ტენიან ნიადაგებზე, ზღვის დონიდან 400-დან 1000 მ-მდე. სიმაღლეში აღწევს 35 მეტრს. იზრდება ნელა, იტანს დაჩრდილვას, ტენის მოყვარულია, ვერ იტანს ჰაერისა და ნიადაგის სიმშრალეს. კარგად ხარობს ტენიან, თიხიან ნიადაგებზე. ყინვაგამძლეობით ხასიათდება. მრავლდება თესლით, კალმითა და მყნობით. იძლევა ძვირფას მერქანს. ↑ მაყაშვილი ა., ბოტანიკური ლექსიკონი[მკვდარი ბმული], თბ., 1961. ↑ 2.0 2.1 Туевик струговидный. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-04-22. ციტირების თარიღი: 2022-03-07. ↑ Туевик поникающий, или японский
აღმოსავლური ბიოტა

აღმოსავლური ბიოტა (ლათ. Platycladus orientalis) — მარადმწვანე მცენარე ტაქსოდიუმისებრთა ოჯახისა. 5-10 მეტრი სიმაღლის ხედ ან მოზრდილი სახის ბუჩქად იზრდება. ტოტები უვითარდება ვერტიკალურ სიბრტყეში და მაღლა აშვერილი. ხის ვარჯი კვერცხისებრი ფორმისაა. აღმოსავლური ბიოტას სამშობლოა ჩინეთი, იაპონია, მანჯურია, კორეა. იგი ნელი მოზარდი მეზოფიტი ჯიშია. იტანს დაჩრდილვას და გვალვას. უძლებს დაბალ ტემპერატურას. ნიადაგისადმი ნაკლებმომთხოვნია, ნორმალურ ზრდისათვს არჩევს თბილ, მსუბუქ, კირიან ნიადაგებს. კარგად იტანს კრეჭას. იგი დეკორატიული მცენარეა და მრავლდება თესლით და კალმით. ფორმებს მეტწილად ამრავლებენ მყნობით. ↑ Плосковеточник- Platycladus orientalis[მკვდარი ბმული] ↑ Плосковеточник восточный ↑ Плосковеточник восточный[მკვდარი ბმული] ↑ Плосковеточник восточный