laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
კოკო-კეი

კოორდინატები: 25°49′ ჩ. გ. 77°56′ დ. გ.﻿ / ﻿25.817° ჩ. გ. 77.933° დ. გ.﻿ / 25.817; -77.933 კოკო-კეი ან ლიტლ-სტირაპის კეი (ინგლ. Little Stirrup Cay) — მომცრო კუნძული ბერის კუნძულების შემადგენლობაში, ბაჰამის კუნძულების დედაქალაქ ნასაუდან 55 მილით ჩრდილოეთით. აღმოსავლეთიდან დასავლეთის მიმართულებით კუნძულის სიგრძე დაახლოებით ერთი კილომეტრია, ჩრდილოეთიდან-სამხრეთისკენ კი 183 მეტრი. აღმოსავლეთი ნაწილი რეკრეაციული აქტივობის ცენტრია და იშლება მარჯნის აუზში, სადაც ბინადრობენ ლამანტინისებრნი, სკაროსები, ადვილად შესამჩნევია მრავალი სახეობის თევზი. ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარეობს მომცრო უბე, სადაც შესაძლებელია დიდი გემების თანმხლები მცირე გემების მიღება. მთლიან კუნძულს კვეთს ბუნებრივი ბილიკები. კუნძული იჯარით აიღო უმსხვილესმა საკრუიზო კომპანია Royal Caribbean Cruises Ltd-მა და სწორედ ამ კომპანიამ უწოდა ამჟამინდელი სახელი — კოკო-კეი. Royal Caribbean-ი ერთ-ერთი პირველი საკრუიზო კომპანია გახდა, რომელმაც ექსკლუზიური სარგებლობის უფლებით კუნძული იქირავა. ამ უკანასკნელისა და სხვა ცნობილი საკრუიზო კომპანიის გემები ხშირად უშვებენ ღუზას კუნძულის სიახლოვეს, ხმელეთზე კი ხალხი თანმხლებ მომცრო გემებს გადაჰყავს. სტუმრებისათვის შესაძლებელ საქმიანობებს შორისაა ცურვა, წყალქვეშ ცურვა, კაიკინგი, კატერზე გამობმული პარაშუტით ფრენა, დაივინგი, სკუტერით ტალღებზე სრიალი. ლიტლ-სტირაპის კუნძული წარმოადგენს გრიტ-სტირაპის კუნძულის დანამატს, რომელიც თავის მხრივ კომპანია Norwegian Cruise Line-ის კუთვნილებაშია. კუნძულის პლაჟი მცირე გემი, რომელსაც კუნძლზე დიდი გემიდან მგზავრები შეჰყავს ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: კოკო-კეი Aerial photos of Little Stirrup Cay A former caretaker writes about life on the island დაარქივებული 2013-03-09 საიტზე Wayback Machine. About the Stirrup cays დაარქივებული 2006-04-26 საიტზე Wayback Machine. Images tagged with "Coco Cay" at Flickr Cococay.info - Bahamas Island ↑ „Coco Cay“. Washington Post. January 21, 2007. pp. P10. ციტირების თარიღი: 2009-01-17. ↑ „CRUISE LINER CATCHES FIRE, INJURING 18“. Miami Herald. July 31, 1986. ციტირების თარიღი: 2009-01-17. ↑ „CRUISING CAYS PRIVATE ISLES GIVE VISITORS A BEACH OF THEIR OWN“. Miami Herald. February 8, 1998. ციტირების თარიღი: 2009-01-17.
ქათიფ ჩელები

მუსტაფა იბნ აბდულაჰ ქათიფ ჩელები (თურქ. Kâtip Çelebi; დ. თებერვალი 1609, სტამბოლი, ოსმალეთის იმპერია — გ. 6 ოქტომბერი, 1657, იქვე) — ოსმალური ისტორიოგრაფიის თვალსაჩინო წარმომადგენელი. ეკუთვნის ოცზე მეტი ნაშრომი სხვადასხვა დარგში (ღვთისმეტყველება, პოლიტიკა, ლიტერატურა, გეოგრაფია, ისტორია, სამართალი). მის ისტორიულ-გეოგრაფიულ თხზულებაში „ჯიჰან-ნუმა“ („მსოფლიოს სარკე“) ვრცლად არის მიმოხილული საქართველო და ამიერკავკასიის ქვეყნები. ნაშრომს დართული აქვს თურქულ ენაზე შედგენილი კავკასიის რუკა, რომელიც საკმაო სიზუსტით გადმოგვცემს XVII საუკუნის საქართველოს გეოგრაფიულ პუნქტებსა და რაიონებს. საყურადღებოა ქათიფ ჩელების ისტორიული თხზულებები „თაკვიმ ალ-თავარიხ“ („ისტორიულ-ქრონოლოგიური ცხრილები“) და „ფეზლექე“ („ოსმალთა ისტორია“); ამ უკანასკნელში დაცულია ცნობები საქართველოს შესახებ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 443.
ქალხუ

ქალხუ, ქალახი — ძველი ქალაქი ასურეთში (ახლანდელი ნიმრუდი, ერაყი). მდინარე ტიგროსის მარცხენა სანაპიროზე. დააარსა სალმანასარ I-მა ძვ. წ. XIII საუკუნეში. დაახლოებით ძვ. წ. 612 წელს ჯერ მიდიელებმა დაარბიეს, მერე კი — სპარსელებმა. ამიერიდან იგი უმნიშვნელო პუნქტად დარჩა. 1845 წლიდან ქალხუს არქეოლოგიური გათხრების შედეგად გამოვლინდა ასურელ მეფეთა წარწერები (სალმანასარ III-ის შავი ობელისკი), არქიტექტურის შესანიშნავი ძეგლები: ზიკურათი, ასურნასირფალ II-ისა და ასარხადონის ბრწყინვალე რელიეფებით. შარაშენიძე ჯ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 450.
ქანესი

ქანესი, ქანიში, ნესა — წინახეთური და ხეთური ხანის ქალაქი მცირე აზიაში, ახლანდელი ქიულთეფეს ადგილას (კაისერის ჩრდილო-აღმოსავლეთით 20 კმ-ზე). ქანესი აღმოაჩინა ბ. ჰროზნიმ 1925 წლის არქეოლოგიური გათხრების შედეგად, როდესაც იპოვეს ათასობით ლურსმული, ე. წ. „კაპადოკიური“ ფირფიტა. როგორც შემდეგი გამოკვლევებით დადასტურდა, ძველ ხეთურ ენაზე შედგენილ წყაროებში ქანესს ეწოდებოდა აგრეთვე ნესა. ქანესში იყო განლაგებული ასურელთა დიდი სავაჭრო კოლონია, რომელიც ადგილობრივი ქალაქ-სახელმწიფოს მმართველს (ასეთები იყვნენ: ინარა, ვარშამა და სხვ.) ემორჩილებოდა. ქანესი დაიპყრო მეზობელმა ქალაქ-სახელმწიფომ ქუსარამ, რომლის მეფე ანითამ (ძვ. წ. XVIII საუკუნის შუა ხანები) ქანესი თავის სატახტო ქალაქად გამოაცხადა. ხეთურ ხანაში ქანესი დაკნინდა. ინდოევროპელი ხეთები თავიანთ ენას ქანესის სახელის მიხედვით აღნიშნავდნენ და მას ქანესურ (ნესურ, ნესიტურ) ენას უწოდებდნენ. გიორგაძე გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 454. Tahsin Özgüç, Kültepe, Yapi Kredi, 2005, ISBN 975-08-0960-2 KR Veenhof, Kanesh: an Old Assyrian colony in Anatolia, in Civilizations of the Ancient Near East ed. by J. Sasson, Scribners, 1995 J Mellaart, Anatolian Chronology in the Early and Middle Bronze Age, 1957, Anatolian Studies, vol.7, pp.55-88 ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ქანესი Cuneiform tablet case - Metropolitan Museum of Art Official page of Kültepe village დაარქივებული 2014-02-09 საიტზე Wayback Machine.
ლობენგულა

ლობენგულა (დ. 1836 — გ. 1894) — მატაბელეს ხალხის ინკოსი (გამგებელი, უმაღლესი ბელადი), უკანასკნელი დამოუკიდებელი აფრიკელი — გამგებელი სამხრეთ აფრიკაში 1870-1894 წლებში. 1880 წელს ცდილობდა ესარგებლა დიდ ბრიტანეთსა, გერმანიასა და ტრანსვაალს შორის წინააღმდეგობით ზამბეზი-ლიმპოპოს შუამდინარეთში და დიპლომატიური საშუალებებით შეეფერხებინა იმპერიალისტური ექსპანსია ამ რაიონში. 1888 წელს იძულებული გახდა დაედო ე. წ. მეგობრობის ხელშეკრულება დიდ ბრიტანეთთან და „ხელშეკრულება“ ინგლისელი კოლონიალური მოღვაწის ს. როუდზის აგენტებთან თავისი ქვეყნის მინერალური სიმდიდრეების კონცესიის შესახებ. 1893 წელს მეთაურობდა მატაბელეს განმათავისუფლებელ ბრძოლას. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 273.
ლოზანის კონფერენცია

ლოზანის კონფერენცია — საერთაშორისო კონფერენცია, რომელიც მიმდინარეობდა 1922 წლის 20 ნოემბრიდან 1923 წლის 24 ივლისამდე ლოზანაში (შვეიცარია). კონფერენცია მოიწვიეს ახლო აღმოსავლეთის მდგომარეობის მოსაწესრიგებლად თურქეთის წინააღმდეგ ინტერვენციის ჩაშლისა და დამოუკიდებლობისთვის ომში თურქეთის გამარჯვების შემდეგ. მონაწილეობდნენ დიდი ბრიტანეთი, საფრანგეთი, იტალია, საბერძნეთი, რუმინეთი, იუგოსლავია, იაპონია, აშშ (მეთვალყურედ), თურქეთი. სსრკ-ისა და ბულგარეთის დელეგაციები მონაწილეობდნენ მხოლოდ შავი ზღვის სრუტეების რეჟიმის საკითხების განხილვაში, კერძო საკითხების განხილვაზე დაუშვეს ზოგიერთი სხვა ქვეყანაც. საბჭოთა დელეგაციის პროექტის, რომელიც მომზადებული იყო ლენინის მიერ, ძირითადი დებულებები მხარს უჭერდა თურქულ ეროვნულ ინტერესებს, სამხედრო ხომალდებისათვის სრუტეების ჩაკეტვას, ომისა და მშვიდობიანობის დროს, ხოლო სავაჭრო გემებისათვის ნაოსნობის სრულ თავისუფლებას. ინგლისი, რომელიც გამოხატავდა ანტანტის ინტერესებს, მოითხოვდა სრუტეებში ყველა ქვეყნის სავაჭრო და სამხედრო გემების თავისუფალ მიმოსვლას, შავი ზღვის სრუტეების დემილიტარიზაციას და მათზე საერთაშორისო კონტროლის დაწესებას. თურქეთი იმ იმედით, რომ ინგლისი დაეხმარებოდა ეკონომიკურ, ფინანსურ და ტერიტორიული საკითხების მოგვარებაში, დაეთანხმა დიდი ბრიტანეთის პროექტს. მაგრამ ინგლისმა საზავო ხელშეკრულების თურქეთისათვის არახელსაყრელი პირობები წამოაყენა. თურქეთის დელეგაცია არ დათანხმდა და 1923 წლის 4 თებერვალს მოლაპარაკება შეწყდა. კონფერენცია განაახლდა 1923 წლის 23 აპრილს. ლოზანის კონფერენციის მე-2 ეტაპზე ძირითადი იყო თურქეთთან საზავო ხელშეკრულების საკითხები. ურთიერთდათმობათა შედეგად ხელი მოაწერეს 17 დოკუმენტს. აქედან ყველაზე მნიშვნელოვანი იყო ლოზანის საზავო ხელშეკრულება და სრუტეების რეჟიმის კონვენცია. კონვენცია ითვალისწინებდა სრუტეების ზონის დემილიტარიზაციას, ამასთანავე დასაშვებად თვლიდა ყველა ქვეყნის სავაჭრო და სამხედრო გემების თავისუფალ ნაოსნობას. საბჭოთა კავშირმა უარი თქვა ამ კონვენციის რატიფიცირებაზე. 1936 წელს ეს კონვენცია შეიცვალა მონტრეს კონფერენციაზე შემუშავებული კონვენციით. ლოზანის საზავო ხელშეკრულება მონტრეს კონფერენცია ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 278.
რიჩარდ დილი

რიჩარდ დილი (ინგლ. Richard A. Diehl; დ. 1940, ბეთლეჰემი, პენსილვანია, აშშ) — ამერიკელი არქეოლოგი, ანთროპოლოგი. ცნობილია, როგორც მესოამერიკის კოლუმბამდელი კულტურების მკვლევარი. განსაკუთრებით დიდი წვლილი მიუძღვის ოლმეკების ცივილიზაციის შესწავლაში, რომელიც არსებობდა მექსიკის ყურის სანაპიროზე ფორმაციულ (წინარეკლასიკურ) პერიოდში და რომელმაც მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინა უფრო გვიანდელ კულტურებზე, რომლებიც იმავე რეგიონში არსებობდა. Richard A. Diehl დაარქივებული 2008-12-06 საიტზე Wayback Machine. , faculty profile at Department of Anthropology, UA Bryant, Chris. (2005)‘Rubber People’ — The Americas’ First Civilization: Since 1967 Jungle Discovery Anthropologist Has Been at Forefront of Olmec Research (online publication). Research Magazine. University of Alabama. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-05-24. ციტირების თარიღი: 2008-09-19. Hirst, K. Kris. (n.d.)Contributors: Richard Diehl. Archaeology. About.com. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-05-24. ციტირების თარიღი: 2009-09-19. UA Dept. of Anthropology (May, 2007). „Dick Diehl Announces His Retirement“ (PDF). Anthropology at Alabama Newsletter. Tuscaloosa, AL. 5 (1): p.2. დაარქივებულია ორიგინალიდან (PDF online publication) — 2011-06-07. ციტირების თარიღი: 2009-09-19. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |date=-ში (დახმარება)CS1-ის მხარდაჭერა: დამატებითი ტექსტი (link) ↑ The Olmecs : America's first civilization. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-10-11. ციტირების თარიღი: 2013-04-08.
უნგრელები

უნგრელები, ან მადიარები (უნგრ. magyar) — ერი და ეთნოსი რომელიც საუბრობს უნგრულად და პირდაპირ არის დაკავშირებული უნგრეთთან. 2011 წლის მიხედვით მსოფლიოში არის 14-15 მილიონი უნგრელი, რომელთაგანაც დაახლოებით 10 მილიონი ცხოვრობს უნგრეთში. Korai Magyar Történeti Lexicon (9-14. század) (Encyclopedia of the Early Hungarian History (9th-14th Centuries)) Budapest, Akadémiai Kiadó; 753. ISBN 963-05-6722-9. Origins of the Hungarians from the Enciklopédia Humana (with many maps and pictures) Hungarians in the Carpathian Basin დაარქივებული 2006-09-23 საიტზე Wayback Machine. Hungary and the Council of Europe Facts about Hungary დაარქივებული 2013-08-22 საიტზე Wayback Machine. Hungarians outside Hungary - Map დაარქივებული 2021-06-23 საიტზე Wayback Machine. ↑ [1] დაარქივებული 2019-07-17 საიტზე Wayback Machine. . Retrieved 6 April 2013. ↑ "Comunicat de presă privind rezultatele provizorii ale Recensământului Populaţiei şi Locuinţelor – 2011" დაარქივებული 2019-08-02 საიტზე Wayback Machine. , at the 2011 Romanian census site; accessed February 11, 2012 ↑ 2001 Slovakian Census ↑ 2011 Serbian Census ↑ National composition of population. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-03-23. ციტირების თარიღი: 2013-04-08. ↑ 6.0 6.1 Bund Ungarischer Organisationen in Deutschland. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2006-02-06. ციტირების თარიღი: 2013-04-08. ↑ 2001 Austrian census. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2005-05-12. ციტირების თარიღი: 2005-05-12. ↑ Položaj Nacionalnih Manjina U Republici Hrvatskoj - Zakonodavstvo I Praska. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-05-16. ციტირების თარიღი: 2013-04-08. ↑ Národnost ve sčítání lidu v českých zemích. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2006-06-13. ციტირების თარიღი: 2006-06-13. ↑ CSO Emigration. Census Office Ireland. ციტირების თარიღი: January 29, 2013. ↑ Slovenia ↑ Eurostat. Retrieved 28 March 2012.
დენის ლოუ

დენის ლოუ (ინგლ. Denis Law; დ. 11 მაისი, 1940, აბერდინი, შოტლანდია) — ყოფილი შოტლანდიელი ფეხბურთელი. კარიერა დაიწყო ინგლისში, ჰადერსფილდ ტაუნში. დიდი დრო გაატარა მანჩესტერულ კლუბებში სიტიში და იუნაიტედში, ამ უკანასკნელის ისტორიაში ლოუს გამორჩეული ადგილი უჭირავს, იგი იუნაიტედის ყველა დროის მეორე საუკეთესო ბომბარდირია ბობი ჩარლტონის შემდეგ. ასევე ასპარეზობდა იტალიურ ტორინოში. შოტლანდიის ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეული ფეხბურთელი, მან ეროვნულ ნაკრებში 55 მატჩი გამართა და 30 გოლი გაიტანა. 1964 წელს ჟურნალმა France Football-მა დაასახელა ევროპის საუკეთესო ფეხბურთელად და გადასცა ოქროს ბურთი, ის ერთადერთი შოტლანდიელია ვინც ეს ჯილდო მოიპოვა. დენის ლოუ — ფიფას ჩანაწერი[დაარქივებული] დენის ლოუს ინფო Soccerbase-ზე
შუნგის იმპერია

შუნგის იმპერია — იმპერია ინდოეთის აღმოსავლეთ ნაწილში. წარმოიქმნა დაახლ. ძვ. წ. 185—73 წლებში, მაურიების იმპერიის დაცემის შემდეგ. დედაქალაქი — პატალიპუტრა. ძვ. წ. 185 წელს, მეფე აშოკას გარდაცვალებიდან 50 წლის შემდეგ მაურიების უკანასკნელი მეფე ბრიჰადრათჰა სასტიკად მოკლეა სამხედრო აღლუმზე საკუთარმა მთავარსარდალმა პუშიამიტრა შუნგას მიერ, რომელმაც თავი მეფედ გამოახცადა და ახალი დინასტია შექმნა. პუშიამიტრა შუნგა იყო მორწმუნე ბრამინი. იგი იყო ბუდიზმის მკვეთრი მოწინააღმდეგე და სისასტიკით ცნობილი. მან დანგრია ბუდისტური მონასტრები და დახოცა ბერები. აჯილდოებდა ხალხს ბუდისტი ბერების მკვლელობებისთვის. ბუდისტური მონასტრები იძარცვებოდა და გარდაიქმნებოდა ინდუისტურ ტაძრებად. განსაკუთრებით, ისეთ ადგილებში, როგორიცაა ნალანდა, ბოდგაია, სარნატი, და მატჰურა. დაახლოებით, ძვ. წ. 180 წელს ინდო-ბერძნების მეფე დემეტიოს I ბაქტრიელი გაემართა შუნგის წინააღმდეგ სალაშქროდ. მიაღწია თითქმის პატალიპუტრამდე. ჩამოაყალიბა ახალი ინდო-ბერძნული სამეფო ჩრდილო და ჩრდილო-დასავლეთ ინდოეთის ტერიტორიაზე. შეჭრის მიზეზად ითვლება აგრეთვე ბუდიზმი, რომელმაც ამ ადგილების დაკავებიდან მალევე აყვავებას მიაღწია. განსაკუთრებით არსებითი წვლილი ბუდიზმის განვითარებასა და გავრცელებაში მიუძღვის მხსნელად წოდებულ მეფე მენანდერ I-ს. ჰელიოდორის სვეტის თანახმად, ინდო-ბერძნები და შუნგა დაზავდნენ და დაახლოებით ძვ. წ. 110 წელს გაცვალეს დიპლომატიური მისიები. გვინ პერიოდში შუნგის სამეფოში გაგრძელდა წინაარმდეგობა ცენტრიდან მოშორებულ ადგილებში. ხოლო შუნგის დინასტიის დაცემის შემდეგ იმპერიას მართავდა კავნას დინასტია. პუშიამიტრა შუნგა (ძვ. წ. 185—149) აგნიმიტრა (ძვ. წ. 149—141) ბასუჯტიეშა (ძვ. წ. 141—131) ბასუმიტრა (ძვ. წ. 131—124) ანდჰრაკა (ძვ. წ. 124—122) პულინდაკა (ძვ. წ. 122—119) გკჰოშა ბაჯრამიტრა ბჰაგავატა დევაბჰუტი (ძვ. წ. 83 — 73) Dictionary of Buddhism by Damien KEOWN (Oxford University Press, 2003) [ISBN 0-19-860560-9] "Ashoka and the decline of the Mauryas" Romila Thaper (London 1961). შუნგა და ჩრდილო-დასავლეთის ინდოეთი მედალიონები ბარჰუტიდან დაარქივებული 2005-11-20 საიტზე Wayback Machine.
ქართულ-ჰულაგუიანური დირჰემი

ქართულ-ჰულაგუიანური დირჰემი — XIII საუკუნის 80-იან წლებში თბილისში მოჭრილი ვერცხლის მონეტა, რომლის ერთ მხარეს ილხანის სახელის შემცველი ზედწერილია უიღურულად, ხოლო მეორეზე – ქრისტიანული ლოცვა არაბულად: და ჯვრის გამოსახულება, გარე სეგმენტებში – გამოშვების თარიღი, იშვიათად მოჭრის ადგილი – თბილისი. ამგვარი ფული დიდი რაოდენობით მიმოიქცეოდა აღმოსავლეთ საქართველოში და მის ფარგლებს გარეთაც, რასაც მათი განძებად აღმოჩენის შემთხვევებიც მოწმობს. საქართველო ერთადერთი იყო ჰულაგუიანების ქვეშევრდომ სახელმწიფოთა შორის, რომელიც მონეტას უშვებდა ქრისტიანული რწმენის სიმბოლოთი. ჯალაღანია ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 489.
ქარხემიში

ქარხემიში (ხეთური: Karkamiš; თურქ. Karkamış; ძვ.ბერძ: Εὔρωπος; ლათ.; Europus) — ქალაქ-სახელმწიფო ჩრდილოეთ სირიაში, მდინარე ევფრატის მარჯვენა ნაპირზე, ახლანდელ ჯერაბლუსთან. უძველესი წყარო, რომელშიც მოხსენიებულია ქარხემიში, დაცულია მარის არქივში (ძვ. წ. XIX საუკუნის დასასრული - XVIII საუკუნის I ნახევარი). ჩრდილოეთ სირიაში ხეთების გააქტიურების პერიოდში (ძვ. წ. XVII საუკუნე) ქარხემიშის სამეფო ჯერ კიდევ დამოუკიდებელი იყო. მოგვიანებით (ძვ. წ. XV საუკუნიდან) იგი ეგვიპტის პოლიტიკურ გავლენას განიცდიდა, თუმცა უმთავრესად ხურის (მითანის) ბატონობაში იყო. ამის შემდეგ ძვ. წ. XIV საუკუნიდან ქარხემიშში ხეთების მეფეთა დინასტიის წარმომადგენლები მეფობდნენ ხეთების სამეფოს დაცემამდე (ძვ. წ. 1200 წ.). „ზღვის ხალხების“ შემოსევის დროს, როგორც ჩანს, ქარხემიშიც გაანადგურეს. ძვ. წ. I ათასწლეულის I ნახევარში ქარხემიში ჰეგემონობდა გვიანდელ ხეთურ სამეფოებზე და ითვლებოდა „დიდი ხათის“ ქვეყნის პოლიტიკურ და კულტურულ ცენტრად. ქარხემიში ხარკს უხდიდა ასურეთის მეფეებს. ძვ. წ. 712 წელს სარგონ II-მ დაიპყრო. ძვ. წ. 605 წელს ქარხემიშთან მოხდა ბრძოლა, რომელშიც ბაბილონის მეფე ნაბუქოდონოსორ II-მ გაანადგურა ეგვიპტის ფარაონი ნეხო II და ასურუბალიტ II. ქარხემიშში გათხრებმა გამოავლინეს ძლიერი თავდაცვითი ნაგებობანი, სასახლეთა, ტაძართა და სხვა შენობათა ნანგრევები, გვიანდელი ხეთური ხანის არქიტექტურული და სკულპტურული ძეგლები, ლურსმული და იეროგლიფური ტექსტები. გიორგაძე გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 491-492. Marchetti, N. (2014). Karkemish. An Ancient Capital on the Euphrates, Università di Bologna - Ante Quem, OrientLab 2. ISBN 978-88-7849-103-8.  (http://www.orientlab.net/pubs, უფასო გადმოტვირთვა) N. Marchetti et al., Karkemish on the Euphrates: Excavating a City's History, in Near Eastern Archaeology 75/3 (2012), pp. 132–147 (http://www.jstor.org/stable/10.5615/neareastarch.75.issue-3) N. Marchetti, "The 2011 Joint Turco-Italian Excavations at Karkemish", in 34. kazı sonuçları toplantısı, 28 Mayıs-1 Haziran 2012, Çorum. 1. cilt, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Ankara 2013, pp. 349–364 (http://www.kulturvarliklari.gov.tr/Eklenti/7332,34kazi1.pdf?0) ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ქარხემიში თურქეთ-იტალიის არქეოლოგიური ექსპედიცია ქარხემში ქარხემიში ქარხემიშის სურათები ↑ "Kargamiš." by D. Hawkins in Reallexikon der Assyriologie und Vorderasiatischen Archäologie. Walter de Gruyter (1980).
მარსილიუს პადუელი

მარსილიუს პადუელი (დ. 1275 — გ. 1342) — იტალიელი პოლიტიკური მოაზროვნე, ქალაქის ზედაფენის იდეოლოგი. მარსილიუს პადუელმა შუა საუკუნეებში ერთ-ერთმა პირველმა წამოაყენა საზოგადოებრივი ხელშეკრულების თეორიის საფუძველზე სახელმწიფოს შექმნის იდეა. ამტკიცებდა, რომ საერო ხელისუფლება სასულიეროზე მაღლა იდგა. მონარქია მაიჩნდა სახელმწიფოს საუკეთესო ფორმად. პაპობის კრიტიკისა და ლუდვიგ IV ბავარიელისთვის აშკარა მხარდაჭერის გამო 1327 წელს პაპმა მარსილიუს პადუელი ეკლესიისაგან განკვეთა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 455.
ხმელეთის კუები

ხმელეთის კუები (Testudinidae) — ქვეწარმავლების ოჯახი ფარულკისრიან კუთა რიგისა. მათი სხეულის სიგრძე 10 სმ - 1 მ აღწევს. ჩვეულებრივ, მაღალი და ამობურცული ბაკანი აქვთ. ზურგის ფარი უძრავადაა შეერთებული მუცლის ფართან, ორივე დაფარულია მსხვილი და სქელი რქოვანი ფირფიტებით. თითები შეზრდილია. თავი მთლიანად იმალება ბაკანში. ოჯახის 6 (სხვა ვერსით 10) გვარი აერთიანებს 40-მდე სახეობას. გავრცელებული არიან ძირითადად აფრიკაში, ასევე აზიაში, სამხრეთ ევროპასა და ამერიკაში. საკმაოდ ზანტი ცხოველები არიან. ზოგჯერ 100 და უფრო მეტ წელს ცხოვრობენ. აღმოსავლეთ საქართველოში გვხვდება ხმელთაშუა ზღვის კუ (Testudo graeca). ბინადრობს ქსეროფიტულ ადგილებში. იკვებება მცენარეულობით. მრავლდება კვერცხით. ამჟამად მისი რაოდენობა ბევრ ადგილზე შემცირებულია. შეტანილია საქართველოს „წითელ წიგნში“. მუსხელიშვილი თ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 489.
სპასკოე (ხაროვსკის რაიონი)

სპასკოე (რუს. Спасское) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, ხაროვსკის რაიონში. სოფელი შედის ხაროვსკის სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, 2002 წლის მონაცემებით სოფელში აღარავინ ცხოვრობდა. ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები სპასკოე[მკვდარი ბმული] — ვოლოგდის ოლქის დასახლებული პუნქტების რეესტრი
სოგორკი (ხაროვსკის რაიონი)

სოგორკი (რუს. Согорки) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, ხაროვსკის რაიონში. სოფელი შედის ხაროვსკის სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, 2002 წლის მონაცემებით სოფელში აღარავინ ცხოვრობდა. ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები სოგორკი[მკვდარი ბმული] — ვოლოგდის ოლქის დასახლებული პუნქტების რეესტრი
პარშინსკოე

პარშინსკოე (რუს. Паршинское) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, ხაროვსკის რაიონში. სოფელი შედის ხაროვსკის სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, 2002 წლის მონაცემებით სოფელში აღარავინ ცხოვრობდა. ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები http://vologda-oblast.ru/ru/government/municipalities/atu/index.php?okato_15=19+252+840+033[მკვდარი ბმული] — ვოლოგდის ოლქის დასახლებული პუნქტების რეესტრი
პალკოვსკაია

პალკოვსკაია (რუს. Палковская) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, ხაროვსკის რაიონში. სოფელი შედის ხაროვსკის სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, მოსახლეობა 2002 წლის მონაცემებით 11 ადამიანს შეადგენდა. ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები http://vologda-oblast.ru/ru/government/municipalities/atu/index.php?okato_15=19+252+840+031[მკვდარი ბმული] — ვოლოგდის ოლქის დასახლებული პუნქტების რეესტრი
ლოშჩინიხა

ლოშჩინიხა (რუს. Лощиниха) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, ხაროვსკის რაიონში. სოფელი შედის ხაროვსკის სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, მოსახლეობა 2002 წლის მონაცემებით 13 ადამიანს შეადგენდა. ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები http://vologda-oblast.ru/ru/government/municipalities/atu/index.php?okato_15=19+252+840+027[მკვდარი ბმული] — ვოლოგდის ოლქის დასახლებული პუნქტების რეესტრი
კოსარიხა

კოსარიხა (რუს. Косариха) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, ხაროვსკის რაიონში. სოფელი შედის ხაროვსკის სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, მოსახლეობა 2002 წლის მონაცემებით 7 ადამიანს შეადგენდა. ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები http://vologda-oblast.ru/ru/government/municipalities/atu/index.php?okato_15=19+252+840+023[მკვდარი ბმული] — ვოლოგდის ოლქის დასახლებული პუნქტების რეესტრი
ხომუტოვო (ვოლოგდის ოლქი)

ხომუტოვო (რუს. Хомутово) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, ხაროვსკის რაიონში. სოფელი შედის ხაროვსკის სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, მოსახლეობა 2002 წლის მონაცემებით 4 ადამიანს შეადგენდა. ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები ხომუტოვო[მკვდარი ბმული] — ვოლოგდის ოლქის დასახლებული პუნქტების რეესტრი
ფომინსკოე (ხაროვსკის რაიონი)

ფომინსკოე (რუს. Фоминское) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, ხაროვსკის რაიონში. სოფელი შედის ხაროვსკის სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, მოსახლეობა 2002 წლის მონაცემებით 27 ადამიანს შეადგენდა. ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები ფომინსკოე[მკვდარი ბმული] — ვოლოგდის ოლქის დასახლებული პუნქტების რეესტრი
ფილიპოვო (ხაროვსკის რაიონი)

ფილიპოვო (რუს. Филиппово) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, ხაროვსკის რაიონში. სოფელი შედის ხაროვსკის სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, მოსახლეობა 2002 წლის მონაცემებით 4 ადამიანს შეადგენდა. ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები ფილიპოვო[მკვდარი ბმული] — ვოლოგდის ოლქის დასახლებული პუნქტების რეესტრი
ფედოროვსკაია (ხაროვსკის რაიონი)

ფედოროვსკაია (რუს. Федоровская) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, ხაროვსკის რაიონში. სოფელი შედის ხაროვსკის სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, 2002 წლის მონაცემებით სოფელში აღარავინ ცხოვრობდა. ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები ფედოროვსკაია[მკვდარი ბმული] — ვოლოგდის ოლქის დასახლებული პუნქტების რეესტრი
ტეტერიხა (ვოლოგდის ოლქი)

ტეტერიხა (რუს. Тетериха) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, ხაროვსკის რაიონში. სოფელი შედის ხაროვსკის სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, 2002 წლის მონაცემებით სოფელში აღარავინ ცხოვრობდა. ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები ტეტერიხა[მკვდარი ბმული] — ვოლოგდის ოლქის დასახლებული პუნქტების რეესტრი
სისოიხა (ვოლოგდის ოლქი)

სისოიხა (რუს. Сысоиха) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, ხაროვსკის რაიონში. სოფელი შედის ხაროვსკის სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, მოსახლეობა 2002 წლის მონაცემებით 5 ადამიანს შეადგენდა. ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები სისოიხა[მკვდარი ბმული] — ვოლოგდის ოლქის დასახლებული პუნქტების რეესტრი
ქერჩის საზღვაო ბრძოლა

ქერჩის საზღვაო ბრძოლა — ბრძოლა რუსეთისა და ოსმალეთის ფლოტებს შორის 1790 წლის 19 ივლისს რუსეთ-ოსმალეთის ომის (1787-1791 წწ.) დროს. ოსმალეთის ესკადრა, რომელიც ოსმალეთიდან ყირიმში დესანტის გადასასხმელად მიემართებოდა 19 ივლისს ქერჩის სრუტიდან 20-25 მილის დაშორებით შეხვდა კონტრ-ადმირალ თედორე უშაკოვის რუსულ ესკადრას. ოსმალეთის ფლოტმა ისარგებლა ზურგის ქარით და უმალ შეუტია რუსულ ესკადრას. უშაკოვმა მარჯვე მოქმედებით ხელსაყრელი პოზიცია დაიკავა და მოკლე დისტანციიდან ზუსტი ცეცხლით ზარალი მიაყენა ოსმალეთის ესკადრის ავანგარდსა და ცენტრს. ოსმალეთის ესკადრა განადგურებას გადაარჩინა სწრაფმავალმა ხომალდებმა და ჩამოწოლილმა ნისლმა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 503.
სრულიად საქართველოს ცენტრალური აღმასრულებელ კომიტეტი

სრულიად საქართველოს ცენტრალური აღმასრულებელ კომიტეტი (საქ. ცაკი) — საქართველოს სსრ უმაღლესი საკანონმდებლო, განმკარგულებელი და მაკონტროლებელი ორგანო რესპუბლიკის საბჭოების ყრილობათა შუა პერიოდში. ცაკს სრულიად საქართველოს საბჭოების ყრილობა ირჩევდა. იგი თავისი საქმიანობის ანგარიშს უდგენდა ყრილობასს და მის წინაშე იყო პასუხისმგებელი. ცაკი სასესიო წესით მუშაობდა (სესიათა შუა პერიოდში ცაკის პრეზიდიუმი მოქმედებდა). საქართველოს ცაკის უფლებამოსილება განსაზღვრული იყო ჯერ რესპუბლიკის 1922 და შემდეგ 1927 კონსტიტუციით. მის კომპეტენციაში შედიოდა რესპუბლიკის სახკომსაბჭოსა და სახალხო კომისარიატების შექმნა, საშინაო პოლიტიკის საერთო ხელმძღვანელობა, სახელმწიფო ბიუჯეტის დამტკიცება, კოდექსების, დეკრეტებისა და დადგენილებების გამოცემა. კონსტიტუციის დაცვის მეთვალყურეობა და სხვა. საქართველოს ცაკი 1922—1938 წლებში არსებობდა. იგი პირველად 1922 წლის 3 მარტს აირჩიეს. საქართველოს სსრ 1937 კონსტიტუციის ძალით უზენაესი სახელმწიფო ხელისუფლება გადაეცა რესპუბლიკის უმაღლეს საბჭოსა და მის პრეზიდიუმს, რომელთა ფორმირება 1938 წლის ივნის-ივლისში დასრულდა. ფუტკარაძე ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 535.