laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
არმუნია

არმუნია (ესპ. Armuña) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების სეგოვიის პროვინციის შემადგენლობაში. ფართობი — 46 კმ². მოსახლეობა — 234 კაცი (2020 წ.). სეგოვიის მუნიციპალიტეტები არმუნიის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2009-12-21 საიტზე Wayback Machine. ↑ National Statistics Institute Municipal Register of Spain of 2023 — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123821811"></a>
აილიონი

აილიონი (ესპ. Ayllón) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების სეგოვიის პროვინციის შემადგენლობაში. ფართობი — 126 კმ². მოსახლეობა — 1182 კაცი (2020 წ.). სეგოვიის მუნიციპალიტეტები აილიონის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი ↑ National Statistics Institute Municipal Register of Spain of 2023 — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123821811"></a>
მოსკოვის დრო

მოსკოვის დრო (რუს. Московское время, МСК, ინგლ. MSK) — სასაათო სარტყლის დრო, რომელშიც მდებარეობს რუსეთის ფედერაციის დედაქალაქი მოსკოვი (როგორც ეს განსაზღვრულია ფედერალური კანონით „დროის გამოთვლის შესახებ“). მოქმედებს რუსეთის ევროპული ნაწილის უმეტეს რეგიონში. რუსეთში დეკრეტული დრო, შემოღებულ იქნა 1919 წელს, ხოლო საბჭოთა კავშირში — 1930 წელს. Эталонное время РФ დაარქივებული 2020-09-20 საიტზე Wayback Machine. ВНИИФТРИ Точное московское время ↑ Федеральный закон "Об исчислении времени" от 03.06.2011 N 107-ФЗ (последняя редакция) / КонсультантПлюс. ციტირების თარიღი: 2022-03-25
ეფემერიდული დრო

ეფემერიდული დრო (ET) — თეორიულად შემოღებული თანაბრად მიმდინარე ნიუტონისეული დრო. არგუმენტად იყენებენ ცის მექანიკის დიფერენციალურ განტოლებებში, რომელთა საფუძველზე შეისწავლიან ცის სხეულთა მოძრაობებს და განსაზღვრავენ მათ ეფემერიდებს. საშუალო დროისაგან განსხვავებით ეფემერიდული დროის ერთეული ე. წ. ეფემერიდული წამი, მუდმივი სიდიდეა და ტოლია 1900 წლის ეპოქის ტროპიკული წელიწადის ხანგრძლივობის 1/31556925.97474 ნაწილისა. არათანაბრად მიმდინარე UT მსოფლიო დროიდან ET ეფემერიდულ დროზე გადასასვლელად უნდა გამოიანგარიშოთ შესწორება, რომელიც განისაზღვრება მთვარის მოძრაობის თეორიის საფუძველზე და ვარსკვლავების მიმართ მთვარის ზუსტი მდებარეობის დადგენით. ეს შესწორება Δ T = E T − U T {\displaystyle \Delta {T}=ET-UT} (წამებში) გამოითვლება ფორმულით: Δ T = + 24.349 + 72.318 T + 29.950 T 2 + 1.82144 B {\displaystyle \Delta {T}=+24.349+72.318{T}+29.950{T^{2}}+1.82144{B}} , სადაც T {\displaystyle T} — იულიუსის საუკუნეებია, ათვლილი 1900 წლის 0 იანვრის საშუალო შუადღიდან (მსოფლიო დროით), ხოლო B {\displaystyle B} მიიღება მთვარის გამოთვლილი და დამზერილი საშუალო გრძედების შედარებით. საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირის VIII (1952) და IX (1955) ყრილობების გადაწყვეტილებით ასტრონომიულ წელიწდეულებში 1900 წლიდან, თითქმის ყველა ძირითადი მონაცემი მოყვანილია ეფემერიდული დროით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 245.
ჰალე (ვესტფალია)

ჰალე (გერმ. Halle) — ქალაქი გერმანიაში, ჩრდილოეთი რაინ-ვესტფალიის მხარეში. მდებარეობს ბილეფელდიდან დასავლეთით 15 კილომეტრში. ეკუთვნის დეტმოლდის ადმინისტრაციული ოლქის გიუტერსლოს რაიონს. ოფიციალური საიტი ↑ Alle politisch selbständigen Gemeinden mit ausgewählten Merkmalen am 31.12.2022 — DESTATIS, 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q122987347"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q764739"></a>
ზახარია ჟანდოვი

ზახარია ჟანდოვი (დ. 1 ოქტომბერი, 1911, რუსე — გ. 2 თებერვალი, 1998) — ბულგარელი კინორეჟისორი. ბულგარეთის სრ დამსახურებული არტისტი (1963). კინოში მოღვაწეობა დაიწყო 1942-იდან როგორც ოპერატორმა-დოკუმენტალისტმა. გადაიღო ფილმები. "ერთი დღე სოფიაში" (1946), "ხალხი ღრუბლებში" (1948). 1950-იდან მუშაობს მხატვრულ კინოში. რეჟისორია ფილმებისა: "განგაში" (1951), "სექტემბრის გმირები" (1954), "შავი მდინარე" (1963) და სხვა. ჟანდოვი ბულგარეთის სოციალისტური კინოხელოვნების ერთ-ერთი ფუძემდებელია. დიმიტროვის პრემიის ლაურეატი (1951, 1959). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 243.
ჯორჯ მარშალის ევროპული ცენტრი

ჯორჯ მარშალის სახელობის უსაფრთხოების სწავლების ევროპული ცენტრი, (ინგლ. George C. Marshall European Center for Security Studies) — ამერიკის შეერთებული შტატების თავდაცვის დეპარტამენტის და გემრანიის ფედერაცული რესპუბლიკის თავდაცვის სამინისტროს ერთობლივი ინსტიტუტი თავდაცვისა და უსაფრთხოების სფეროში, რომელიც მდებარეობს ქალაქ გარმიშ-პარტენკირხენში, გერმანიაში. მარშალის ცენტრის მისიაა, შესაძლებლობების განვითარებითა და გლობალური ქსელის მეშვეობით, რეგიონული და ტრანსნაციონალური უსაფრთხოების გამოწვევების დაძლევის ხელშეწყობა. ცენტრი ახორციელებს მრავალფეროვან უნიკალურ პროგრამებს და კურსდამთავრებულების სახით, ჰყავს 155-ზე მეტი ქვეყნის 13600-ზე მეტი უსაფრთხოების სექტორის წარმომადგენელი. მარშალის ცენტრში მოქმედებს სხვადასხვა რეზიდენტული პროგრამები, მათ შორის: გამოყენებითი უსაფრთხოების სწავლების პროგრამა (PASS); ტერორიზმისა და უსაფრთხოების სწავლების პროგრამა (PTSS); კიბერ უსაფრთხოების სწავლების პროგრამა (PCSS); რეგიონული უსაფრთხოების სემინარი (SRS); ტრანსნაციონალური ორგანიზებული დანაშაულის აღმოფხვრის პროგრამა (CTOC). ცენტრში მოქმედებს საერთაშორისო უსაფრთხოების სწავლების სამაგისტრო პროგრამა (MISS), რომელიც ბუნდესვერის (გერმანიის შეიარაღებული ძალების) უნივერსიტეტთან ერთად ხორციელდება. ოფიციალური საიტი
დემოკრატიჩნა უკრაინა

„დემოკრატიჩნა უკრაინა“ (უკრ. Демократична Україна — „დემოკრატიული უკრაინა“; 1991 წლიდან დღემდე), ყოფილი „რადიანსკა უკრაინა“ (უკრ. Радянська Україна — „საბჭოთა უკრაინა“; 1943-1991), ყოფილი „კომუნისტი“ (Комунист; 1918-1943) — უკრაინული საზოგადოებრივ-პოლიტიკური გაზეთი. გაზეთი დაარსდა 1918 წლის ივნისში „კომუნისტი“ სახელწოდებით როგორც რუსულენოვანი გაზეთი და წარმოადგენდა უკრაინის კპ(ბ) ცკ-სა და ხარკოვის გუბკომის ორგანო. 1926 წლის 16 ივნისიდან გაზეთი „კომუნისტი“ გახდა უკრაინულენოვანი. 1941 წლის 15 მაისიდან გაზეთი „კომუნისტი“ ასევე გახდა უკრაინის სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს ორგანო. 1943 წლის 1 თებერვლიდან გაზეთი გამოდიოდა „რადიანსკა უკრაინა“-ს სახელწოდებით. 1991 წლის 24 აგვისტოდან გაზეთი გამოდის „დემოკრატიჩნა უკრაინა“-ს სახელით. გაზ. „რადიანსკა უკრაინა“, 1943 ლენინის ორდენი (1968) წითელი დროშის ორდენი (1945) ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 268.
სივრცითი კუთხე

სივრცითი კუთხე (აღნიშვნა: Ω {\displaystyle \Omega } ) — სივრცის ნაწილი, შემოსაზღვრული რომელიღაც კონუსური ზედაპირით. სივრცითი კუთხის კერძო შემთხვევებია სამწახნაგა და მრავალწახნაგა კუთხეები. სივრცითი კუთხე იზომება კონუსური ზედაპირის წვეროში ცენტრის მქონე სფეროზე ამ კუთხით მოკვეთილი ზედაპირის ფართობის ფარდობით ამავე სფეროს R {\displaystyle R} რადიუსის კვადრატთან. ცხადია სივრცითი კუთხე იზომება განყენებული რიცხვით, მაგალითად სივრცითი კუთხე, რომელიც შეიცავს სივრცის 1/8 ნაწილს (ოქტანცი), იზომება 4 π R 2 8 R 2 = π 2 {\displaystyle {\frac {4\pi R^{2}}{8R^{2}}}={\frac {\pi }{2}}} რიცხვით. სივრცითი კუთხის საზომი ერთეულია სტერადიანი. სრული სფერო შეადგენს 4 π {\displaystyle 4\pi } სტერადიანის სივრცით კუთხეს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 330.
დასახლებული პუნქტი

დასახლებული პუნქტი — მოსახლეობის გაერთიანება განაშენიანებული მიწის ნაკვეთზე. დასახლებული პუნქტის აუცილებელი პირობაა მისი მუდმივი გამოყენება სამოსახლოდ. დასახლებული პუნქტი მოსახლეობის გეოგრაფიის ერთ-ერთი ძირითადი მეცნიერული კატეგორიაა. მის მრავალგვარობას, მატერიალურ ფორმებს განსაზღვრავს საერთო სოციალურ-ეკონომიკური პირობები და საწარმოო ძალთა დონე. ამავე დროს დასახლებული პუნქტის საერთო სახე, მისი ნაგებობები ასახავს მატერიალური კულტურის ეროვნულ ხასიათს, ხალხის ტრადიციებს. დასახლებული პუნქტის ბუნებრივი გარემოცვა გავლენას ახდენს მის მატერიალურ ფორმირებაზე. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 394.
გელა რევაზიშვილი

გიორგი (გელა) რევაზიშვილი (დ. 1 სექტემბერი, 1928, თბილისი — გ. თებერვალი, 2011) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1990). ღირსების ორდენის კავალერი (1998). სწავლობდა თბილისის 30-ე საშუალო სკოლასა და რკინიგზის სამშნებლო ტექნიკუმში. სწავლის პერიოდში პარალელურად მუშაობდა პლეხანოვის სახელობის კლუბთან არსებულ დრამატულ წრეში. 1946-1947 წლებში მუშაობდა კ. მარჯანიშვილის სახელობის დრამატულ თეატრში, 1948-1953 წლებში — სოხუმის დრამატულ თეატრში. 1954 წლიდან თბილისის ნოდარ დუმბაძის სახელობის მოზარდ მაყურებელთა თეატრის მსახიობია. გადაღებულია ფილმებში: „წარსული ზაფხული“ (დამსვენებელი, 1959), „ცეროდენა რაინდები“ (არჩილი, 1963), „ვინ არის მეოთხე?“ (1985), „ხსოვნა“ (1989), „სერგო გოთორანი (სერგო გოთვერანი)“ (2009). 1965 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი 1990 — საქართველოს სახალხო არტისტი 1998 — ღირსების ორდენი ქართული თეატრალური ხელოვნების განვითარებისათვის, ახალგაზრდა თაობის აღზრდაში შეტანილი დიდი წვლილისა და ნაყოფიერი შემოქმედებითი მოღვაწეობისათვის გელა რევაზიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი გელა რევაზიშვილი — ეროვნული ფილმოგრაფია გელა რევაზიშვილი — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) ↑ საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1965. №2. გვ. 22 ↑ საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1990. № 4. გვ. 16-17.
სინათლის ნაკადი

სინათლის ნაკადი (აღნიშვნა: Φ v {\displaystyle \Phi _{v}} ) — ფიზიკური სიდიდე, რომელიც ასახავს სინათლის სიდიდეს, რომლითაც ფასდება გამოსხივების ნაკადი, ე. ი. ოპტიკური გამოსხივების სიმძლავრე, თავის მიერვე გამოწვეული სინათლის შეგრძნების მიხედვით [უფრო ზუსტად თავისი მოქმედების მიხედვით სინათლის სელექციურ მიმღებზე, რომლის სპექტრულ მგრძნობიარობას განსაზღვრავს გამოსხივების ფარდობითი სპექტრული სინათლოვანი ეფექტურობის V ( λ ) {\displaystyle V(\lambda )} ფუნქცია, სადაც λ {\displaystyle \lambda } სინათლის ტალღის სიგრძე ვაკუუმში]. სინათლის ნაკადის ერთეულია ლუმენი. Φ v {\displaystyle \Phi _{v}} სინათლის ნაკადი Φ e {\displaystyle \Phi _{e}} გამოსხივების ნაკადთან დაკავშირებულია თანაფარდობით: Φ v = K m ∫ 0 ∞ Φ e , λ ( λ ) V ( λ ) d λ {\displaystyle \Phi _{v}=K_{\mathrm {m} }\int _{0}^{\infty }\Phi _{\mathrm {e} ,\lambda }(\lambda )\,V(\lambda )\,\mathrm {d} \lambda } , სადაც კმ სპექტრული სინათლოვანი ეფექტურობის მაქსიმალური მნიშვნელობაა, რომელიც ≈ 680 ლმ·ვტ⁻¹ (როცა ტალღის სიგრძე 555 ნმ-ია). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 365.
განათებულობა

განათებულობა (აღნიშვნა: E v {\displaystyle E_{v}} ) — ფიზიკური სიდიდე, ასახავს მოცემულ ზედაპირზე დაცემული სინათლის ნაკადის სიმკვრივეს. გამოიანგარიშება ფორმულით: E v = Φ v S {\displaystyle E_{v}={\frac {\Phi _{v}}{S}}} , სადაც Φ v {\displaystyle \Phi _{v}} სინათლის ნაკადია, S {\displaystyle S} — გასანათებელი ზედაპირის ფართობი). განათებულობის საზომი ერთეულებია: ერთეულთა SI სისტემაში — ლუქსი (ლქ); ერთეულთა CGS სისტემაში — ფოტი (ფ). 1 ლ ქ = 1 ლ 1 მ 2 = 0.0001 ფ {\displaystyle 1{\text{ლ ქ}}={\frac {1{\text{ლ}}}{1{\text{მ}}^{2}}}=0.0001{\text{ფ}}} . ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 672.
ელექტროტევადობა

ელექტროტევადობა, ელექტრული ტევადობა (აღნიშვნა: C {\displaystyle C} ) — ფიზიკური სიდიდე, რომელიც ასახავს გამტარის ან გამტართა სისტემის ელექტრულ მახასიათებელს. განმხოლოებული გამტარის ელექტროტევადობა ეწოდება მასზე მოთავსებული q {\displaystyle q} მუხტის ფარდობას მის φ {\displaystyle \varphi } პოტენციალთან: C = q φ {\displaystyle C={\frac {q}{\varphi }}} . რაც მეტია C, მით უფრო მეტია მუხტი მოცემული φ {\displaystyle \varphi } -ს დროს (უსასრულობაზე ათვლილი ნულოვანი დონიდან) და შესაბამისად გამტარს უფრო მეტი ენერგიის დაგროვება შეუძლია. ელექტროტევადობის საზომი ერთეულებია: ერთეულთა SI სისტემაში — ფარადა (ფ); ერთეულთა CGS სისტემაში — სანტიმეტრი (სმ). 1 ფ = 9 ⋅ 10 11 სმ {\displaystyle 1{\text{ფ}}=9\cdot 10^{11}{\text{სმ}}} . სფერული გამტარის ელექტროტევადობა მისი რადიუსის ტოლია. კონდენსატორის ტევადობა ანუ მისი შემონაფენების ურთიერთტევადობა განისაზღვრება როგორც C = q φ 1 − φ 2 {\displaystyle C={\frac {q}{\varphi _{1}-\varphi _{2}}}} , სადაც q {\displaystyle q} კონდენსატორის მუხტია (ერთ-ერთი შემონაფენის მუხტის აბსოლუტური მნიშვნელობა), ხოლო φ 1 {\displaystyle \varphi _{1}} და φ 2 {\displaystyle \varphi _{2}} შემონაფენების პოტენციალებია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 115.
გოგნის წმინდა გიორგის ეკლესია

გოგნის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თერჯოლის მუნიციპალიტეტის სოფელ გოგნში. გოგნის წმინდა გიორგის ეკლესია დარბაზული ნაგებობაა, შვერილი ხუთწახნაგა აფსიდით. ტაძარი აღმართულია სამსაფეხურიან ცოკოლზე. მოპირკეთებულია დამუშავებული კვადრებით. შესასვლელი აღმოსავლეთის გარდა ყველა კედლის შუაშია გაჭრილი. აღმოსავლეთის მხარეს სამი, დასავლეთით ერთი, ხოლო სამხრეთით და ჩრდილოეთით ორ-ორი თაღოვანი ფართო სარკმელია. კარის თავზე მხედრული დამწერლობით შესრულებული საამშენებლო წარწერაა: „ქ. ჩყპზ-სა აღშენება ამა ეკლესიისა ოსტატები გიორგი აბესაძე ვასილ ნოსელიძე და ბესარიონ...“.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 9247
ბაღდადის წმინდა გიორგის ეკლესია

ბაღდადის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბაღდადში. ბაღდადის წმინდა გიორგის ეკლესია დარბაზული ტიპისაა, ნაგებია სხვადასხვა ფერის რიყის ქვით, ხოლო კუთხეებში და კარის თავზე გამოყენებულია თეთრი ფერის ქვა, წინა ფასადზე გაჭრილია ერთი სარკმელი, ეკლესია შვერილაფსიდიანია, რომელიც ოთხწახნაგაა, აფსიდში სამი სარკმელია გაჭრილი, ასევე სამი სარკმელია დატანილი სამხრეთ ფასადზე.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 9936
პატარა ჩორჯოს წმინდა გიორგის ეკლესია

პატარა ჩორჯოს წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარა ჩორჯოში. პატარა ჩორჯოს წმინდა გიორგის ეკლესია დარბაზული ტაძარია, რომელიც გეგმით ტრაპეციას უახლოვდება, აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდით, ცენტრში გაჭრილია არქიტრავული სარკმელი. მის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშაა. დასავლეთ და სამხრეთ შესასვლელები არქიტრავული და ნაოთხალია. სამხრეთ კარის თავზე სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი. ეკლესია ნაშენია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვით - დუღაბზე.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 14776
ტალერის მთავარანგელოზის ეკლესია

ტალერის მთავარანგელოზის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი მარტვილის მუნიციპალიტეტის სოფელ ტალერში, სოფლის მოქმედ სასაფლაოზე, საავტომობილო გზის აღმოსავლეთ მხარეს. ტალერის მთავარანგელოზის ეკლესია სამნავიანი ბაზილიკაა, სამი ცენტრალური შვერილი აფსიდით. პილასტრები თანამედროვე აგურით არის აშენებული, რომლებიც დგას ძველი ქვის ბაზისებზე. შესასვლილი გააჩნია დასავლეთით, სამხრეთით და ჩრდილოეთით.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 8894
თამაკონის მაცხოვრის ეკლესია

თამაკონის მაცხოვრის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი მარტვილის მუნიციპალიტეტის სოფელ თამაკონში. თამაკონის მაცხოვრის ეკლესია ბაზილიკური ტიპისაა, ორფერდა გადახურვით, აფსიდის ერთიანი წრიულით. ნაგებია კლდის ქვით კირის დუღაბზე, მშენებლობაში გამოყენებულია ადგილობრივი შირიმის ქვაც. შესასვლელი ჩრდილოეთით და დასავლეთით აქვს, სამხრეთ კარი მეორადი გადაკეთების დროს გააუქმეს. ტაძარს აღმოსავლეთით, სამხრეთით და ჩრდილოეთით დატანებული აქვს სამ-სამი სარკმელი.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 5194
ანდრო ჭიაურელი

ანდრო ჭიაურელი (დ. 8 ნოემბერი, 1956, თბილისი) — ქართველი კინოდოკუმენტალისტი. დაიბადა ქართული კინოს და თეატრის ცნობილი მოღვაწეების ოჯახში. მშობლები: მამა — რამაზ ჭიაურელი, დედა — გალინა ჭიაურელი. ბაბუა — მიხეილ ჭიაურელი, ბებია — ვერიკო ანჯაფარიძე. [წყარო არ არის მითითებული 145 დღე] 1979 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის კინოფაკულტეტი (ლ. ღოღობერიძის სახელოსნო). 1977 წლიდან მოღვაწეობს კინოსტუდია „ქართულ ფილმში“. 1985–1986 წლებში გაიარა სარეჟისორო პრაქტიკა კინოსტუდია „მოსფილმში“ გიორგი დანელიასთან. 1986 წლიდან მუშაობს დოკუმენტური ფილმებისა და გადაცემების რეჟისორად სხვადასხვა კინო- და ტელესტუდიაში. გადაიღო დოკუმენტური ფილმები: „ერთი შვილი არა შვილი“ (1981), „ინტერვიუ ინტერვიუს შემდეგ“ (1983), „საქართველოს უკანასკნელი ომი“, „საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის კინოქრონიკა“ (1990), „ანარეკლი“ (1991), „აბეომა“ (1993), „წარმართობა“ (ლ. მიხანაშვილთან ერთად, 1990), „ლაბირინთი“ (1996), „ფურცლები საქართველოს ისტორიიდან“ (დოკ. სერიალი, 2001), „კავკასიელი ტყვეები“(2003 — შეტანილია გერმანიის განათლების სამინისტოროს ისტორიის სასკოლო ფაკულტატურ კურსში), უცნობი 26 მაისი (2006, მუსიკალურ-დოკუმენტური), ვერტიკალური თავისუფლება (2012), ექვთიმე (2014), უცხო (2015), მირიან მეფის სასწაული (2015), 1924 წლის დაისი (2016), ვერიკო (2018), ერი და პრესა (2020–2021 — 10 სერიანი დოკუმენტური სერიალი), ქართველი მოდერნისტები (2022 — 4 სერიიანი დოკუმენტური სერიალი) და სხვა. მხატვრული ფილმები: „საშობაო ისტორიები“ (2001), „საუბრები ნინო ჭავჭავაძესთან“ (2002), „ეს ერთჯერადი ნივთები“ (2007) და სხვა. კაპრიჩიო (1990, გერლინდ რაინსჰაგენის მიხედვით) სიყვარული შექსპირიდან (2005, შექსპირის პიესების კომპილაცია, ვიდეოს გამოყენებით) მაქს ფრიში „ბიოგრაფია“ (2010, თეატრალური დადგმა ვიდეოს გამოყენებით) გადაღებულია ფილმში „ნაზარეს უკანასკნელი ლოცვა“ (ლ. თუთბერიძე, 1988) საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი ფილმისთვის „ჭრილობა“ (1990). ქართული კინო : 1896–2011, თბ., 2011, გვ. 213–214. ანდრო ჭიაურელი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი https://www.youtube.com/channel/UCbwzUgUuAk5mwg5N7Ni_tjw ↑ ანდრო ჭიაურელი — ეროვნული ფილმოგრაფია
ფარახეთის სამების ეკლესია

ფარახეთის სამების ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ონის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფარახეთში. ფარახეთის სამების ეკლესია ახალი აღდგენილია. ამ ადგილას შუა საუკუნეებში აგებული ეკლესიის ნაშთი იყო, რომლის ადგილას ახალი ეკლესია ააშენეს. ეკლესია ნაგებია კარგად დამუშავებული კვადრებით, გამოყენებულია ცემენტის ხსნარი. ეკლესიის გადახურვა ორფერდაა, გადახურულია თუნუქით. ტაძარი დარბაზული ტიპისაა, საკმაოდ მოზრდილი. ეკლესიაში შესასვლელი კარი დასავლეთ კედელშია დატანილი. ეკლესიის შიდა სივრცე ნათდება დასავლეთით და აღმოსავლეთით დატანილი თითო-თითო და სამხრეთ კედელში დატანილი ორი ვიწრო სარკმლით. დასავლეთ ფასადზე, არქიტრავის ქვაზე ე.წ. ბოლნური ჯვარია გამოსახული. ეკლესიის ჩრდილოეთით რამდენიმე მეტრში 4 სვეტზე დაყრდნობილი ღია თაღოვანი სამრეკლოა აგებული. ეკლესიის აღმოსავლეთით პატარა ნაგებობაა ჩადგმული, რომელსაც საცხოვრებლის, კელიის ფუნქცია აქვს. ეკლესიის ეზოში სავარაუდოდ ძველი ეკლესიის კაპიტელი და რამდენიმე არქიტექტურული დეტალია განთავსებული.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 16706
ალექსანდრე ხახანაშვილის ქუჩა

ალექსანდრე ხახანაშვილის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ისნის რაიონში (ავლაბარი); ქეთევან დედოფლის გამზირიდან რკინიგზისკენ. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. ადრე ფილიპ პაულუჩის სახელი ერქვა. დატანილია თბილისის 1876 წლის გეგმაზე. 1923 ალექსანდრე ხახანაშვილის სახელი ეწოდა. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 209, ISBN 978-99928-20-35-3.
თამარ ჭოველიძის ქუჩა

თამარ ჭოველიძის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (ვერე); მერაბ კოსტავას ქუჩიდან მიხეილ ზანდუკელის ქუჩამდე. ადრინდელი ბესარიონ ბელინსკის ქუჩის ქვედა მონაკვეთი. თამარ ჭოველიძის სახელი დაერქვა 1992 წელს. ქუჩაზე არის XIX საუკუნის დასასრულისა და XX საუკუნის დასაწყისის რამდენიმე საცხოვრებელი სახლი. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 208, ISBN 978-99928-20-35-3.
ანზორ ერქომაიშვილის ქუჩა

ანზორ ერქომაიშვილის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (ძველი კუკია); მარცხენა სანაპიროდან დავით აღმაშენებლის გამზირამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. თბილისის 1876 წელს გეგმაზე დატანილია როგორც კოლონიის ქუჩა, XX საუკუნის 20-იან წლებში ახალშენის ქუჩა დაერქვა. თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დატანილია პოლიტკატორღელთა ქუჩის სახელწოდებით. XX საუკუნის 40-იან წლებში ჭოროხის ქუჩა ეწოდა. 2022 წელს ანზორ ერქომაიშვილის ქუჩა დაერქვა. ↑ ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 208, ISBN 978-99928-20-35-3. ↑ ქალაქ თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში, ჭოროხის ქუჩისთვის ფოლკლორისტის ანზორ ერქომაიშვილის სახელის მინიჭების შესახებ. საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე (4 ნოემბერი, 2022). ციტირების თარიღი: 26 თებერვალი, 2024
ხევსურეთის ქუჩა

ხევსურეთის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ნაძალადევის რაიონში (ნაძალადევი); წმინდა მელქისედეკ I-ის ქუჩიდან მთის ფერდობამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 20-იან წლებში. შეტანილია თბილისის ქუჩების 1926 წლის ცნობარში. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 209, ISBN 978-99928-20-35-3.
ისტორიანი და აზმანი შარავანდედთანი

„ისტორიანი და აზმანი შარავანდედთანი“ — საქართველოს მეფის — თამარის ე.წ. პირველი ისტორიკოსის თხზულება, XIII ს., რომელშიც აღწერილია თამარისა და მისი მამის გიორგი III-ის ისტორია. ძეგლის ავტორი უცნობია. სხვადასხვა დროს მის ავტორად ვარაუდობდნენ ანტონ გნოლისთავისძეს (თედო ჟორდანია), სარგის I თმოგველს (პავლე ინგოროყვა), მანდატურთუხუცეს ჭიაბერს (სარგის კაკაბაძე), არსენ იშხნელს (კორნელი კეკელიძე), შოთა რუსთაველს (ივანე ლოლაშვილი). ძეგლის ავტორი განათლებული პიროვნებაა. ის იცნობს დასავლეთისა და აღმოსავლეთის ისტორიას, ლიტერატურას და ფილოსოფიას. თხზულება დაწერილია მაღალფარდოვანი ენით. „ისტორიანი და აზმანი შარავანდედთანი“ პირველ ხარისხოვანი ქართული ისტორიული ძეგლია. ის საყურადღებო ცნობებს შეიცავს XII-XIII სს. საქართველოს პოლიტიკური და სიციალურ-ეკონომიკური ისტორიისათვის. თხზულების სრული ტექსტი შემონახულია „ქართლის ცხოვრების“ მარიამისეულ და მაჩაბლისეულ ნუსხებში და მცხეთური ნუსხის პირში. „ქართლის ცხოვრების“ ვახტანგისეულ რედაქციაში შერწყმულია თამარის მეორე ისტორიკოსის თხზულებასთან. აზრთა სხვადასხვაობაა თხზულების შედგენის თაობაზე. ზოგიერთი მკვლევარის აზრით (პ. ინგოროყვა, ს. კაკაბაძე), აქ ორი ავტორის სხვადასხვა ნაწარმოებია გაერთიანებული. დაწერილია პ. ინგოროყვას შეხედულებით, 1195 და XIII ს. I მეოთხედში, კაკაბაძის აზრით კი – 1195 და 1270–1295 წლებს შორის. თედო ჟორდანიას და ივანე ჯავახიშვილს მიაჩნდათ, რომ ძეგლი 2 ნაწილისგან შედგება და დაწერილია ერთი პირის მიერ სხვადასხვა დროს (1195 ან 1196 და თამარის თამარის გარდაცვალებისთანავე). „ისტორიანი და აზმანი შარავანდედთანი“ ერთ მთლიან ნაწარმოებად მიაჩნიათ კორნელი კეკელიძეს, სიმონ ყაუხჩიშვილს, ი. ლოლაშვილს. კეკელიძის აზრით, ის დაწერილია 1222 წლის ახლო ხანებში. ქართლის ცხოვრება. მარიამ დედოფლის ვარიანტი, ექვთიმე თაყაიშვილის რედაქციით, ტფ., 1906; ისტორიანი და აზმანი შარავანდედთანი (ცდა ტექსტის აღდგენისა), კ. კეკელიძის რედ. და გამოკვლევით, თბ., 1941; ქართლის ცხოვრება, ს. ყაუხჩიშვილის გამოცემა, ტ.2, თბ. 1959; История и восхваление венценосцев, перевод с грузинского, предисловие и примичание К.С.Кекелидзе, Тб.1954; მეორე გამოცემა წიგნში: კეკელიძე კ., ეტიუდები ძველი ქართლი ლიტერატურის ისტორიიდან, [ტ.] 12, თბ. 1973; ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 241. კ. კეკელიძე, „ისტორიანი და აზმანი შარავანდედთანი“ როგორც ლიტერატურული წყარო; წიგნი: რუსთაველის კრებული, თბ.1938; რ. კიკნაძე, ფარსადან გორგიჯანიძე და „ისტორიანი და აზმანი შარავანდედთანი“, თბ. 1975; ი. ლოლაშვილი, რუსთაველი და თამარის ისტორიკოსთა ვინაობის პრობლემა, თბ. 1961; ივ. ჯავახიშვილი, თხზულებანი თორმეტ ტომად, ტ.8, თბ. 1977; ქართლის ცხოვრება – ისტორიანი და აზმანი შარავანდედთანი
ერთობა (გაზეთი)

„ერთობა“ — ყოველდღიური სოციალ-დემოკრატიული გაზეთი 1917-1921 წლებში. გამოდიოდა „თანამედროვე აზრის“ (1915-1917) ნაცვლად. 1918 წლის 26 ნოემბრიდან იწოდებოდა, როგორც „ორგანო საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის ცენტრალური კომიტეტისა“. გაზეთს თავდაპირველად რედაქტორობდა ვლადიმერ ბობოხიძე, 1920 წლის ივლისიდან კი – ლევან ნათაძე. იბეჭდებოდა „რუხაძის სწრაფლმბეჭდავ სტამბაში“; 1917 წლის 1 ივლისიდან - „ერთობის“ სტამბაში. გაზეთმა 1918 წლის 28 იანვრიდან შემოიღო ყოველკვირეული სატირულ-იუმორისტული ფურცელი „ეშმაკის მათრახი“. 1921 წლის თებერვალში მთავრობის მიერ თბილისის დატოვების გამო „ერთობის“ ბოლო ნომრები ქუთაისსა და ბათუმში გამოვიდა. პარტიული გამოცემის სპეციფიკიდან გამომდინარე, გაზეთი იდეოლოგიური მიზანდასახულობით შერჩეული, მეტწილად ინფორმაციული ხასიათის მასალით შემოიფარგლებოდა. თუმცა გვხვდება ანალიტიკური პუბლიკაციებიც, რომელთა უმრავლესობა სარედაქციო თვალსაზრისს გამოხატავდა და მენშევიკური ხელისუფლების იდეური მხარდაჭერის ფუნქციას ასრულებდა. მათი უმრავლესობა ხელმოუწერელი იყო. მიუხედავად ოპერატიულ ჟანრთა პრიმატისა, იბეჭდებოდა განსხვავებული თემატიკის პუბლიკაციებიც, რომლებიც რუბრიკის ქვეშ ერთიანდებოდა. ბახტაძე მ., საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 140-141.