9 ოქტომბერი

9 ოქტომბერი — გრიგორიანული კალენდრის 282-ე დღე (ნაკიან წლებში – 283-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 83 დღე. 1238 : ხაიმე I არაგონელი ვალენსიის სამეფოს აფუძნებს. 1446 : ჰანგული ანბანი გამოქვეყნდა კორეაში. 1604 : სუპერნოვა 1604 - უახლესი ზეახალი ვარსკვლავის წარმოქმნა ირმის ნახტომის გალაქტიკაში. 1701 : იელის უნივერსიტეტს ქარტია მიენიჭა ოლდ-სეიბრუკში, კონექტიკუტი. 1776 : მამა ფრანცისკო პალო სან-ფრანცისკო დე ასისის მისიას აფუძნებს დღევანდელი სან-ფრანცისკოს ადგილზე, კალიფორნია. 1874 : საყოველთაო საფოსტო კავშირი შეიქმნა ბერნის ხელშეკრულებით. 1888 : ვაშინგტონის მონუმენტი გაიხსნა. 1934 : მკვლელობა მარსელში - მოკლეს იუგოსლავიის მეფე ალექსანდრე I და ლუი ბარტუ, საფრანგეტის საგარეო საქმეთა მინისტრი. 1962 : უგანდა რესპუბლიკად გამოცხადდა. 1967 : დატყვევებიდან ერთ დღეში ჩე გევარა დახვრიტეს ბოლივიაში რევოლუციის მოწყობის მცდელობისთვის. 1970 : კხმერების რესპუბლიკა გამოცხადდა კამბოჯაში. 1989 : საბჭოთა კავშირის ოფიციალური საინფორმაციო სააგენტო ვორონეჟში ამო-ს (UFO) ჩამოფრენის შესახებ აკეთებს განცხადებას. 2004 : ავღანეთში პირველად ჩატარდა დემოკრატიული არჩევნები. 2007 : ალბერ ფერი და პეტერ გრიუნბერგი 2007 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატები გახდნენ ფიზიკის დარგში გიგანტური მაგნიტური წინაღობის აღმოჩენისთვის. 2008 : უკრაინის პრეზიდენტმა ვიქტორ იუშენკომ ქვეყნის პარლამენტი დაითხოვა და ვადამდელი არჩევნები დანიშნა. ფრანგი მწერალი ჟან-მარი გუსტავ ლეკლეზიო ნობელის პრემიის ლაურეატი გახდა ლიტერატურის დარგში. 2009 : აშშ-ის პრეზიდენტი ბარაკ ობამა ნობელის მშვიდობის პრემიის ლაურეატი გახდა. 2013 : მარტინ კარპლუსი, მაიკლ ლევიტი და არე ვერშელი ქიმიის დარგში ნობელის პრემიის ლაურეატები გახდნენ. 2014 : ნობელის პრემიის ლაურეატი ლიტერატურის დარგში პატრიკ მოდიანო გახდა. 2015 : ტუნისის ეროვნული დიალოგის კვარტეტი მშვიდობის დარგში ნობელის პრემიის ლაურეატი გახდა. ენგუს დიტონი ეკონომიკის დარგში ნობელის პრემიის ლაურეატი გახდა. 2017 : ნობელის პრემიის ლაურეატი ეკონომიკის დარგში ამერიკელი რიჩარდ ტალერი გახდა. 2019 : ჯონ გუდენაფი (აშშ), სტენლი უიტინგემი (დიდი ბრიტანეთი) და აკირა იოშინო (იაპონია) ქიმიის დარგში ნობელის პრემიის ლაურეატები გახდნენ. 2020 : ნობელის მშვიდობის პრემიის ლაურეატი მსოფლიო სასურსათო პროგრამა გახდა. 1201 : სორბონი, რობერ დე — ფრანგი ფილოსოფოსი, სორბონის უნივერსიტეტის დამაარსებელი. 1261 : დიონისიუსი — პორტუგალიის მეფე 1328 : პეტრე I — კიპროსის მეფე 1547 : მიგელ დე სერვანტესი — ესპანელი მწერალი 1757 : შარლ X (საფრანგეთი) — საფრანგეთის მეფე (გ. 1836) 1835 : კამილ სენ-სანსი — ფრანგი კომპოზიტორი, პიანისტი, ორგანისტი და დირიჟორი 1843 : ნიკო ნიკოლაძე — პუბლიცისტი, კრიტიკოსი, რევოლუციონერ-დემოკრატი 1852 : ფიშერი, ჰერმან ემილ — გერმანელი ქიმიკოსი, ნობელის პრემიის ლაურეატი 1874 : რერიხი, ნიკოლოზ — რუსი მხატვარი, არქეოლოგი და მოგზაური 1879 : ლაუე, მაქს ფონ — გერმანელი ფიზიკოსი, ნობელის პრემიის ლაურეატი 1888 : ბუხარინი, ნიკოლაი — რუსეთის პოლიტიკური მოღვაწე (გ. 1938) 1892 : ანდრიჩი, ივო — ხორვატიელი მწერალი (გ. 1975) 1899 : ივანე გოკიელი — ქართველი კომპოზიტორი 1926 : ევგენი ევსტიგნეევი — საბჭოთა და რუსი მსახიობი 1933 : მანსფრედი, პეტერ — ბრიტანელი ფიზიკოსი, ნობელის პრემიის ლაურეატი 1940 : ჯონ ლენონი — ბრიტანელი მუსიკოსი და კომპოზიტორი. ჯგუფ „The Beatles-ის“ სოლისტი (გ. 1980) 1946 : ჩილერი, ტანსუ — თურქეთის პრემიერ-მინისტრი 1993-1996 1957 : ვიტალი დარასელია — ქართველი ფეხბურთელი, თბილისის დინამოსა და სსრკ-ის ნაკრების წევრი (გ. 1982) 1964 : გილერმო დელ ტორო — მექსიკელი კინორეჟისორი, სცენარისტი, პროდიუსერი, რომანების ავტორი 1966 : დეივიდ კამერონი — ბრიტანელი პოლიტიკოსი, გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრი 2010-2016 წლებში 1969 : სტივ მაკ-კუინი — ინგლისელი რეჟისორი, მსახიობი და სცენარისტი 1975 : შონ ლენონი — ამერიკელი მომღერალი, კომპოზიტორიი მუსიკოსი. ჯონ ლენონისა და იოკო ონოს შვილი 1981 : ვანიკო თარხნიშვილი — ქართველი მსახიობი და ტელეწამყვანი 1996 : ბელა ჰადიდი — პალესტინურ-ნიდერლანდული წარმოშობის ამერიკელი მოდელი 1047 : კლიმენტ II — რომის პაპი 1390 : ხუან I — კასტილიის მეფე 1841 : კარლ შინკელი — გერმანელი არქიტექტორი, ფერმწერი და გრაფიკოსი (დ.1781) 1924 : ვალერი ბრიუსოვი — რუსი პოეტი და კრიტიკოსი 1926 : ვასო აბაშიძე — ქართველი მსახიობი. 1934 : ალექსანდრე I — იუგოსლავიის მეფე 1943 : ზეემანი, პიტერი — ჰოლანდიელი ფიზიკოსი 1950 : დიმიტრი უზნაძე — ქართველი ფსიქოლოგი (დ.1886) 1950 : ჰარტმანი, ნიკოლაი — გერმანელი ფილოსოფოსი (დ.1882) 1958 : პიუს XII — რომის პაპი (დ.1876) 1967 : ჩე გევარა — არგენტინელი რევოლუციონერი (დ. 1928). 1974 : ოსკარ შინდლერი — გერმანელი ბიზნესმენი, მეორე მსოფლიო ომის დროს 1100 ებრაელი გადაარჩინა 1990 : ბორის პაიჭაძე — ქართველი ფეხბურთელი (დ. 1915) 2001 : ჰერბერტ როსი — ამერიკელი კინოსა და თეატრის რეჟისორი 2010 : მორის ალე — ფრანგი ეკონომისტი, ნობელის პრემიის ლაურეატი 2016 : ანჯეი ვაიდა — პოლონელი რეჟისორი და სცენარისტი 2017 : ჟან როშფორი — ფრანგი მსახიობი მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს: მიცვალება წმიდისა მოციქულისა და მახარებელისა იოანე ღვთისმეტყველისა დღესასწაული ივერიის ღვთისმშობლის ხატისა, რომელიც ჩამოსვენდა საქართველოში ათონის ივერთა მონასტერიდან ტიხონი აგრეთვე: სამხრეთი კორეა : ჰანგულის დღე (აღნიშნავენ კორეული ანბანის „ჰანგულის“ შექმნას) აშშ : ლეიფ ერიკსონის დღე სხვა თვეები: