laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ეთნოგენეზი

ეთნოგენეზი (ძვ. ბერძნ. ἔθνος — ხალხი, ძვ. ბერძნ. γένεσις — წარმომავლობა) — ამა თუ იმ ხალხის ერად ჩამოყალიბების ხანგრძლივი ისტორიული პროცესი. მეცნიერება იცნობს ორი სახის ეთნოგენეზს — პირველი გულისხმობს ხალხის ისტორის საწყის სტადიას, როდესაც ერთ გეოგრაფიულ გარემოში მცხოვრებ მონათესავე და ზოგჯერ არამონათესავე ტომებს უყალიბდებათ საერთო ნიშნები, საერთო ენა, კულტურა სამეურნეო ტრადიციები, მსოფლაღქმა — ყოველივე ის რაც ერთობლიობაში ეროვნულ თვითშეგნებას განსაზღვრავს. მეორე ტიპის ეთნოგენეზი ახალი დროის მოვლენაა, იგი შეიძლება განვითარდეს მიგრაციების შედეგად, უკვე ჩამოყალიბებული ეთნოსთა ასიმილაცისა და კონსოლიდაციის გზით. მაგალითად, ამერიკელი ხალხის ფორმირებაში მონაწილეობა მიიღო ევროპულმა, აზიურმა, და აფრიკულმა ეთნოსებმა. შესაძლებელია პირიქითაც მოხდეს, უკვე ჩამოყალიბებული ეთნოსის შიგნით მოხდეს ახალი ეთნოსის წარმოშობა. მკვლევართათვის შედარებით იოლია ასეთი „ახალგაზრდა“ ეთნოსების ჩამოყალიბების პროცესებზე დაკვირვება, რადგან ასეთ შემთხვევაში მათ განკარგულებაშია უამრავი დადასტურებული ფაქტი, წერილობითი, ზეპირი, ყოფითი და სხვა სახის ისტორიული წყარო. ამის საპირისიროდ, უაღრესად რთულია ძველი ხალხების ეთნოგენეზის კვლევა, რადგან საამისოდ პირდაპირი, უეჭველი მოწმობები მეცნიერებას არ გააჩნია. სწორედ ამიტომ ძველი ხალხების ეთნოგენეზს მეცნიერები ერთდროულად რამდენიმე დისიპლინის შესაყარზე იკვლევენ. Arno Borst: Der Turmbau von Babel. Geschichte der Meinungen über Ursprung und Vielfalt der Sprachen und Völker. 4 Bände. Hiersemann, Stuttgart 1957–1963 (Unveränderter Nachdruck. (dtv 59028). Deutscher Taschenbuch-Verlag, München 1995, ISBN 3-423-59028-9). Charles Bowlus: Ethnogenesis Models and the Age of Migrations: A Critique. In: Austrian History Yearbook 26, 1995, S. 146-164. Sebastian Brather: Ethnische Interpretationen in der frühgeschichtlichen Archäologie. Geschichte, Grundlagen und Alternativen. de Gruyter, Berlin u. a. 2004, ISBN 3-11-018040-5
ისა-ხანი

ისა-ხანი (გ. 1615) — კახეთის მეფის ალექსანდრე II-ის ძის, გიორგის ძე. აღიზარდა ირანში, შაჰის კარზე. აბას I-მა 1614, საქართველოში ლაშქრობის დროს, კახეთის მმართველად დანიშნა. ისა-ხანმა კახეთში ფეხი ვერ მოიკიდა და იძულებული გახდა საქართველოს გასცლოდა. შემდეგში შაჰმა თავის ამალაში ჩარიცხა. 1625 წლის 1 ივლისს გამართულ ბრძოლაში მარაბდის ველზე, ისა-ხანს დაუქვემდებარეს შირვანის მმართველის ყაზან-ხან ჩერქეზისა და ერევნის ბეგლარბეგის შაჰ-ბენდე-ხანის ლაშქარი. ისა-ხანმა გადამწყვეტი როლი ითამაშა ბრძოლაში ქართველთა დამარცხებაში, მაშინ როდესაც ქართველთა გამარჯვება თითქმის გარდაუვალი იყო, ისა-ხანი ბრძოლის ველს არ თმობდა და უკანასკნელ ძალებს იკრებდა. ამ დროს ყიზილბაშებს აზერბაიჯანის ბეგლარბეგის შაჰ-ბენდე-ხანის მეთაურობით ახალი ძალებიც მოუვიდათ. ქართველთა ჰარმა მტრის ახალი რაზმების დარტყმას ვეღარ გაუძლო და გატყდა. ჯამბურია გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 425-426.
ფეხი

ფეხი — ადამიანის ფეხი შედგება შემდეგი ძვლებისგან: ბარძაყის ძვალი, კვირისტავი, წვივის დიდი ძვალი, წვივის მცირე ძვალი, ქუსლის ძვალი და ტერფის ძვლები. თავის მხრივ ეს ძვლები შედგებიან: ძვლისსაზრდელისაგან, მკვრივი ძვლის ფენისაგან, ფოროვანი ქსოვილისაგან, არხებისაგან, ძვლის წითელი და ყვითელი ტვინებისაგან. ფეხის კუნთებია: ბარძაყის სწორი; თერძის კუნთი, დუნდულა, ბარძაყის ორთავა და წვივის სამთავა კუნთები შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ფეხი“ ვიკისაწყობში.
თავი

თავი (Caput) — ადამიანის ან ცხოველის ნაწილი, რომელშიც მდებარეობს ტვინი, ხედვის, სმენის და სასუნთქი ორგანოები. ხერხემლიანებსა და მწერებს ცალკე თავებიც აქვთ. ადამიანის თავის წინა ნაწილს სახე ეწოდება, ცხოველის - დინგი ან დრუნჩი. თავი სხეულს უერთდება კისრით. კისერი ადამიანს თავის შემობრუნებისა და სივრცეში გარკვეული პოზიციის დაკავების საშუალებას აძლევს.
უფლისციხე (მრავალმნიშვნელოვანი)

უფლისციხე შეიძლება აღნიშნავდეს: უფლისციხე — კლდეში ნაკვეთი ქალაქი გორის მუნიციპალიტეტში; უფლისციხე — ნასოფლარი გორის მუნიციპალიტეტში; უფლისციხე — სოფელი გორის მუნიციპალიტეტში.
კონსტანტინოპოლის მართლმადიდებელი ეკლესია

კონსტანტინოპოლის მართლმადიდებელი ეკლესია (ბერძ. Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως; თურქ. Rum Ortodoks Patrikhanesi) — ავტოკეფალური, მართლმადიდებლური, სამოციქულო ეკლესია. პირველი ადგილი უკავია მართლმადიდებელ ეკლესიათა დიფტიქში. დაარსებულია ანდრია პირველწოდებულის მიერ. შეიქმნა ბიზანტიის იმპერიის ყოფილი დედაქალაქაქის, კონსტანტინოპოლის ეპარქიის ბაზაე, რამაც განაპირობა მისი ეპისკოპოსის (451 წლიდან პატრიარქის) წამყვანი მდგომარეობა მართლმადიდებელი ეკლესიის როგორც ეკლესიის დოგმატიკურ-საკულტო, ასევე საეკლესიო-ორგანიზაციულ ურთიერთობებში. 1453 წელს კონსტანტინოპოლის ოსმალეთის მიერ დაპყრობისა და ბიზანტიის იმპერიის დაცემის შემდეგ კონსტანტინოპოლის საპატრიარქოს ჩამოსცილდა მთელი რიგი ეკლესიები, რომლებიც ავტოკეფალური გახდნენ. ოსმალებმა კონსტანტინოპოლის პატრიარქს მიანიჭეს სრული დამოუკიდებლობა საეკლესიო საქმეებში და სამოქალაქო უფლება მართლმადიდებელ მოსახლეობაზე სახელმწიფოს ფარგლებში. 1922 წელს კონსტანტინოპოლის ეკლესიის შემადგენლობაში შეიქმნა 4 ეპარქია აშშ-ში, დასავლეთ ევროპაში დაინიშნა ეგზარქოსი ფიატირის მიტროპოლიტის ტიტულით. 1924 წელს შეიქმნა 2 ეპარქია ავსტრალიაში. კოსნანტინოპოლის პატრიარქი იწოდება „კონსტანტინოპოლის მთავარეპისკოპოსად და მსოფლიოს პატრიარქად“. ავტოკეფალური მართლმადიდებელი ეკლესიები კონსტანტინოპოლის პატრიარქები ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 644. კონსტანტინოპოლის მართლმადიდებელი ეკლესიის საიტი ბერძნულ ენაზე კონსტანტინოპოლის მართლმადიდებელი ეკლესიის საიტი ინგლისურ ენაზე ამერიკაში ბერძნული საარქიეპისკოპოსოს ოფიციალური საიტი კონსტანტინოპოლის მართლმადიდებელი ეკლესია Metropolitan Anthony of Sourozh PRIMACY AND PRIMACIES IN THE CHURCH დაარქივებული 2006-11-07 საიტზე Wayback Machine.
ელადის მართლმადიდებელი ეკლესია

ელადის მართლმადიდებელი ეკლესია (ბერძ. Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος) — ავტოკეფალური, მართლმადიდებლური, სამოციქულო ეკლესია. უკავია პირველი ადგილი მართლმადიდებელი ეკლესიის დიფტიქში. აქვს სახელმწიფო რელიგიის სტატუსი. მისი უფლებები ვრცელდება საბერძნეთის ბალკანეთის ომამდელ (1912–1913) საზღვრებში, საბერძნეთის დანარჩენი ტერიტორია ეკუთვნის კონსტანტინოპოლის მართლმადიდებელ ეკლესიას. მიუხედავად ამისა, მისი ეპარქიების უმეტესი ნაწილი დე ფაქტო შედის საბერძნეთის ეკლესიის ადმინისტრაციაში. ეს შეთანხმება ათენის და კონსტანტინოპოლის ეკლესიებს შორის მიღებულია პრაქტიკული მიზეზების გამო. საბერძნეთის კონსტიტუცია მართლმადიდებელ ეკლესიას ანიჭებს სახელმწიფო რელიგიისს სტატუსს და აყენებს სხვა რელიგიებთან მიმართებაში უპირატეს მდგომარეობაში. ეს აძლევს საშუალებას ეკლესიას იქონიოს მიწები და საკუთრება, ასევე ეკლესიის მსახურებს სახელმწიფო უხდის ხელფასს, დაახლოებით იმ ოდენობით, როგორც მასწავლებლებს. მისი სტატუსის წყალობით ეკლესიის კანონიკური სამართალი აღიარებული სახელმწიფოს მიერ. ეს რეგულირდება საბერძნეთის ეკლესიის კონსტიტუციით, რომლის კანონად მიღებასაც პარლამენტმა მხარი დაუჭირა. საეკლესიო ქორწინება და ნათლობა აღიარებულია ოფიციალურ დოკუმენტებად. სახელმწიფოსა და ეკლესიას შორის ურთიერთობას არეგულირებს განათლების, ცხოვრების მანძილზე სწავლების და რელიგიურ საქმეთა სამინისტრო. საბერძნეთი წარმოადგენდა ადრეული ქრისტიანობის ცენტრს. საპატრიარქოების ჩამოყალიბების შემდეგ ის დაექვემდებარა კონსტანტინოპოლის პატრიარქს. მეფე ოტოს პოლიტიკური გადაწყვეტილებით, საბერძნეთის ეკლესიამ ავტოკეფალია 1833 წელს გამოაცხადა. აღიარება მან მხოლოდ 1850 წელს მიიღო. ავტოკეფალური მართლმადიდებელი ეკლესიები საბერძნეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურები ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ელადის მართლმადიდებელი ეკლესია ელადის მართლმადიდებელი ეკლესიის ოფიციალური საიტი Скурат К. Е. Элладская Православная Церковь ↑ CNEWA - Church of Greece
ტანტა

ტანტა (არაბ. طنطا) — ქალაქი ეგვიპტეში. ტანტა 94 კილომეტრით არის დაცილებული ქვეყნის დედაქალაქ კაიროს და 130 კილომეტრით ალექსანდრიას. ტანტა არის გარბიის მუჰაფაზის ადმინისტრაციული ცენტრი. სამდინარო პორტი მდინარე ნილოსის მარცხენა ნაპირზე. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ტანტა ↑ Tanta, Egypt: Climate, Global Warming, and Daylight Charts and Data. Climate Charts. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-12-01. ციტირების თარიღი: September 11 2009.
ეგვიპტის ქალაქები

სტატიაში წარმოდგენილია ეგვიპტის ქალაქების სია: 6 ოქტომბერი აბუ-ქირქასი აბუთიგი ახმიმი აქორისი ალამეინი ალექსანდრია ამარნა ანტიოპოლისი ელ-არიში ასუანი ასიუტი ბალუანა ბენი-ჰასანი ბანი-მაზარი ბანი-სუაფი კაირო ქუზეა დაირუტი დაჰლა დამანჰური დუმიატი დეირ-ელ-ბარშა დეირ-მავასი დენდერა დისუქი ფაიუმი ფათეჰი განაიემი გირგა გიზა ჰალაიბი ჰამრაჰ-დავნი ჰელუანი ჰერმოპოლისი ჰურგადა იდვა ისმაილია ქაფრ-ელ-დავარი ელ-ხარგა ქომ-ომბო ლუქსორი მაგჰაგჰა ელ-მაჰალა-ელ-ქუბრა მალავი მანფალუტი ელ-მანსურა მარაჰა მათაი მარსა-მატრუჰი მანია მით-გამრი ნეგ-ჰამადანი ნოუბარია ოქსირინჰი საფაგა პორტ-საიდი რაშიდი წმინდა ეკატერინე სამალუტი სადფა სივა სანბელავენი შარმ-ელ-შეიხი შიბინ-ელ-ქუმი შიბინ-ელ-კანატირი შუბრა-ელ-ჰეიმა სუჰაგი სუეცი ტაბა ტაჰტა ტანტა ელ-ტური ტიმა ზაკაზიკი ზიფთი აფრიკის ქვეყნების ქალაქების სია აზიის ქვეყნების ქალაქების სია რუკა
ოცეოლა, სემინოლების ბელადი

ოცეოლა, სემინოლების ბელადი — ისტორიული და სათავგადასავლო ჟანრის რომანი, რომლის ავტორიც არის ტომას მაინ რიდი. წიგნში აღწერილია ინდიელთა განმათავისუფლებელი ბრძოლა, რომლის მიზნები და იდეებიც ყოველთვის აღგზნებდა „კაპიტან მაინ რიდს“. ოცეოლა - მთავარი მოქმედი გმირი, ინდიელთა ერთ-ერთი ტომის, სემინოლების ბელადი ჯორჯ რენდოლფი - ოცეოლას ამერიკელი მეგობარი მაიუმი - ოცეოლას და, მომავალში ჯორჯის მეუღლე ვირჯინია - ჯორჯის და, მაიუმის მეგობარი არენს რინგლოდი - ბოროტი და საშინელი პიროვნება მონადირე ჰიკმენი - ჯორჯის მოხუცი და ერთგული მეგობარი შავი ჯეკი - ჯორჯის ერთგული მეგობარი და მონა ყვითელი ჯეკი - რენდოლფების ოჯახის მონა, ადამიანი, მულატი, რომელიც ვერ იტანს თეთრკანიანებს და რამდენიმეჯერ გადაურჩა საზარელ სიკვდილს ჰაჯ-ევა - ინდიელების შეშლილი დედოფალი, რომელიც ხანდახან საღ გონებაზე იყო და ბევრჯერ გადაარჩინა ჯორჯი სიკვდილს ამის გარდა, წიგნში გვხვდებიან სხვადასხვა პერსონაჟები: ჯორჯისა და ვირჯინიას მშობლები, ვირჯინიას მეუღლე, ოცეოლასა და მაიუმის დედა და ასევე სხვადასხვა ნაკლებ მნიშვნელოვანი პერსონაჟები.
სივა (ოაზისი)

სივა (არაბ. واحة سيوة) — ქალაქი ეგვიპტეში. წარმოადგენს ოაზისების ჯგუფს ლიბიის უდაბნოს ჩრდილოეთ ნაწილში. ქალაქი 50 კილომეტრითაა დაცილებული ლიბიას, 560 კილომეტრით კი ქვეყნის დედაქალაქ კაიროს. 2008 წლის მდგომარეობით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 7 000 ადამიანს, ქალაქის აგლომერაციაში ცხოვრობს 23 000 ადამიანი. სივა მატრუჰის მუჰაფაზის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ქალაქია. სივა მდებარეობს დაახლოებით 60 კმ სიგრძისა და დაახლოებით 16 კმ სიგანის ქვაბულში, ზღვის დონიდან 20-30 მ დაბლა. ბევრია პატარა ტბა და მლაშობი. საავტომობილო გზებითა და საქარავნო ბილიკებით უკავშირდება ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროს და ნილოსის ხეობას. კულტივირებულია ფინიკის პალმა, ქერი, პარკოსნები. მარილის მოპოვება. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: სივა (ოაზისი) Siwa, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე See Siwa Oasis Photo album.(ინგლისური) Siwa Oasis Photo Gallery დაარქივებული 2007-09-28 საიტზე Wayback Machine. .(ინგლისური) The Locally Run Website of Siwa Oasis.(ინგლისური) Siwa Oasis – Extraordinary დაარქივებული 2012-12-16 საიტზე Archive.isCategory:Webarchive template archiveis links. (ინგლისური) Alain Blottière's Travel book on Siwa დაარქივებული 2010-05-14 საიტზე Wayback Machine. .(ინგლისური)
სუეცი

სუეცი (არაბ. السويس) — ქალაქი ეგვიპტეში. მდებარეობს სუეცის ყურის ნაპირებთან. ქალაქში არის მეტროსადგური. ეგვიპტესთვის ქალაქს უდიდესი საპორტო დანიშნულება აქვს. მოსახლეობა 478 553 ადამიანს შეადგენს. წარმოადგენს სუეცის მუჰაფაზის ადმინისტრაციულ ცენტრსა და უმნიშვნელოვანეს ქალაქს. სკოპიე, ჩრდილოეთი მაკედონია ↑ შეცდომა თარგის გამოძახებისას: cite web: პარამეტრები url და title აუცილებელად უნდა მიეთითოს.. Climate Charts. ციტირების თარიღი: September 26 2009. ↑ Official portal of City of Skopje - Skopje Sister Cities. © 2006-2009 City of Skopje. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-10-24. ციტირების თარიღი: 2009-07-14. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: სუეცი
სავანა (მრავალმნიშვნელოვანი)

სავანა შეიძლება აღნიშნავდეს: სავანა - ტროპიკული და სუბტროპიკული მცენარეულობის ტიპი სავანა - მდინარე აშშ-ში სავანა - ქალაქი აშშ-ში
ელ-ზაკაზიკი

ელ-ზაკაზიკი (არაბ. الزقازيق) — ქალაქი ეგვიპტეში. 76 კილომეტრითაა დაცილებული ქვეყნის დედაქალაქ კაიროს. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში, მდინარე ნილოსის დელტაში. ქალაქს დიდი მნიშვნელობა აკისრია ქვეყნის ცხოვრებაში. ელ-ზაკაზიკში არის ალ-აზჰარის უნივერსიტეტი. მოსახლეობა შეადგენს 279 000 ადამიანს. წარმოადგენს შარკიის მუჰაფაზის ადმინისტრაციულ ცენტრს. სამდინარო პორტი მდინარე ნილოსის მარჯვენა ნაპირზე. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ელ-ზაკაზიკი ნილოსის დელტა . ალ-აზჰარის უნივერსიტეტი ზაკაზიკი დაარქივებული 2011-06-05 საიტზე Wayback Machine.
სივა

სივა შეიძლება აღნიშნავდეს: შივა, ინდუიზმის რელიგიაში წარმოდგენილია ღმერთის სახით შივა სივა, პანჩთარი, სოფელი ნეპალში სივა, ობებების ოჯახის წარმომადგენელი ჟივა, სლავების ნაყოფიერების ღმერთქალი სივა (ოაზისი), ოაზის-ქალაქი ეგვიპტეში (140) ჟივა, ასტეროიდი
რუმელია

რუმელია (თურქ. Rumeli, ბერძ. Ρωμυλία, Ρούμελη) — XV საუკუნიდან ოსმალეთის იმპერიის მფლობელობაში მყოფი ბალკანეთის ნახევარკუნძულის ნაწილი. თუმცა თავად სიტყვა „რუმელი“ ნიშნავს „რომაელთა მიწას“ და მიანიშნებს აღმოსავლეთ რომის იმპერიაზე; შესაბამისად XI და XII საუკუნეების განმავლობაში ამ სახელით მოიხსენიებოდა ანატოლიაც, ვინაიდან ეს მიწაც აღმოსავლეთ რომისგან იქნა წართმეული. რუმელიას ჩრდილოეთით ესაზღვრებოდა ბულგარეთი, დასავლეთით ალბანეთი და სამხრეთით მორეა, ანუ უძველესი პროვინციები, კონსტანტინეპოლისა და თესალონიკის ჩათვლით, თრაკეასა და მაკედონიაში. სახელწოდება უფრო ზუსტად აღნიშნავდა ცენტრალური ალბანეთისა და დასავლეთ მაკედონიისგან შემდგარ პროვინციას, რომლის მთავარი ქალაქი მონასტირი იყო. 1864-1866 წლებში რუმელიის საფაშო დაიყო რამდენიმე საფაშოდ და სახელწოდება რუმელია ოფიციალურად აღარ გამოიყენებოდა. 1878 წელს დადებული ბერლინის ზავის მიხედვით აღმოსავლეთი რუმელია დარჩა ოსმალეთის იმპერიის შემადგენლობაში ავტონომიური სტატუსით, თუმცა 1885 წლის 18 სექტემბერს უსისხლო რევოლუციის შედეგად ის ბულგარეთს შეუერთდა. ამჟამად სიტყვა „რუმელია“ გამოიყენება თურქეთის ევროპული ნაწილის აღსანიშნავად. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 469. რუმელია — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
სავარცხელა

სავარცხელა (ლათ. Erodium) — მცენარეთა გვარი ნემსიწვერასებრთა ოჯახისა. ერთწლოვანი ან მრავალწლოვანი ბალახებია. ფრთისებრი ან ფრთისებრ განკვეთილი ფოთლები აქვთ. 80-ზე მეტი სახეობა გავრცელებულია ევრაზიასა და ხმელთაშუაზღვისპირეთში. საქართველოში 5 სახეობაა, მათგან1 (ლათ. Erodium anthemifolium) კავკასიის ენდემია. ჩვენში სავარცხელა იზრდება გზის პირებზე, ბალახოვან ფერდობებზე, უროიანებსა და ყანებში, ღორღიან ადგილებსა და მშრალ მდელოებზე. მთისწინებიდან მოკიდებული სუბალპურ სარტყლამდე. მისი მწვანე ნაყოფის საგდულები ქვედა ნაწილში სპირალურად იგრიხება, ტენიან ამინდში კი იშლება და მიწაში ეფლობა. Erodium lebelii Erodium glandulosum ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 638.
სავარცხელა (სოკო)

სავარცხელა, სავარცხელა სოკო (ლათ. Lacturius vellereus) — ქუდიანი სოკო რძიანა სოკოების გვარისა. მთლიანად თეთრია, ქუდის დიამეტრია 10-20 სმ. თავდაპირველად ბრტყლად ამოზნექილია, შემდეგ — ძაბრისებრი, მშრალი, თხლად შებუსული, კიდეებშეკეცილი. ფირფიტები მოყვითალო-თეთრია, ფეხი — მოკლე და მსხვილი. შეიცავს მწვავე თეთრ რძეწვენს. იზრდება ჯგუფურად ფოთლოვან ტყეში ივლისიდან ოქტომბრამდე. საჭმელად ვარგისია დამწნილებული. ნახუცრიშვილი ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 638.
სავარცხლურები

სავარცხლურები (ლათ. Ctenophora) — ზღვის უხერხემლო ცხოველთა კლასი ნაწლავღრუიანთა ტიპისა (ზოგჯერ განიხილავენ დამოუკიდებელ ტიპს). სავარცხლურები თავისუფლად მცხოვრები ცხოველებია. მოძრაობენ სხეულის ზედაპირზე მერიდიანულად 8 რიგად განლაგებული მოსასმელი ფირფიტებით ანუ სავარცხლებით. აქვთ გამჭვირვალე, პარკის მსგავსი სხეული, რომლის ერთ ბოლოზე პირია განლაგებული, მეორეზე — წონასწორობის ორგანო. ზოგს 2 საცეცი აქვს, რომლებიც დაგრძელება-დამოკლების უნარის გამო მათ საკვების მოპოვებაში ეხმარება. პირიდან საკვები გადადის ხახაში, შემდეგ კუჭში, საიდანაც პერიფერიისაკენ მიემართება რადიალური და მერიდიანული არხების მთელი სისტემა, რომელიც ყრუდ ბოლოვდება. სხეულის კედელსა და ნაწლავს შორის გამჭვირვალე ლაბოვანი ნივთიერების შრეა (მეზოგლეა). სავარცხლურები ჰერმაფროდიტები არიან. იკვებებიან წვრილი პლანქტონური ცხოველებით. სავარცხლურების უმრავლესობა მსურავ ცხოვრებას ეწევა, ზოგი ფსკერზე დაცოცავს. ცნობილია სავარცხლურების 100-ზე მეტი სახეობა. ზოგს ფოსფორული ნათება ახასიათებს. ელიაშვილი ტ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 638.
სავეკუოს მღვიმე

სავეკუოს მღვიმე — კარსტული მღვიმე საქართველოში, ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარე ზანის ხეობის მარცხენა ფერდობზე, ზღვის დონიდან 230 მ სიმაღლეზე. გამომუშავებულია ნეოგენური ასაკის კონგლომერატებსა და ქვიშაქვებში. მღვიმე სამსართულიანია, მთავარი (პირველი) დერეფნის სიგრძე 200 მ. სტალაქტიტური ნალექებით ღარიბია. გაედინება პატარა ნაკადული. ტინტილოზოვი ზ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 641.
სავენახო

სავენახო — ქართული პოეტური ფოლკლორის სახეობა, მევენახეობა-მეღვინეობასთან დაკავშირებული უძველესი ლექს-სიმღერები. სრულდებოდა როგორც გუნდურად, ისე ინდივიდუალურად. სპეციფიკურია დასავლეთ საქართველოს სავენახო ლექს-სიმღერები, რომლებიც ზოგიერთ კუთხეში „აგიდელას“ სახელწოდებით იყო ცნობილი, უმთავრესად ნადური შრომის დროს სრულდებოდა და მოიცავდა დრამატულ-თეატრალურ პლასტებს. სავენახოს პოეტური ტექსტი ძირითადად გარითმულია, იშვიათად ურითმოც გვხვდება. ოქროშიძე თ., ქართული ხალხური შრომის პოეზია, თბ., 1963; ჭელიძე გ., ქსე, ტ. 8, გვ. 641, თბ., 1984
ტაბა (ეგვიპტე)

ტაბა (არაბ. طابا) — ქალაქი ეგვიპტეში, აკაბის ყურის სანაპიროზე. მდებარეობს ეგვიპტის უკიდურეს აღმოსავლეთში. სწორედ ტაბაზე გადის ეგვიპტისა და ისრაელის ოფიციალური საზღვარი. აქ მდებარეობს ტაბის სასაზღვრო პუნქტი. ტაბასთან ახლოს განლაგებულია ტაბის საერთაშორისო აეროპორტი. 1949 წლის ეგვიპტე-ისრაელის ომში ტაბა უმნიშვნელოვანეს როლს ასრულებდა. 1956 წლის სუეცის კრიზისის დროს, ისრაელმა ამ ქალაქის ოკუპირება მოახდინა. ეს ქალაქი ასევე დიდ როლს ასრულებდა სხვა ომებშიც. 2004 წლის ოქტომბერს, სასტუმრო ჰილტონ ტაბაში აფეთქება მოხდა, რასაც 34 ადამიანის სიცოცხლე შეეწირა. ქალაქი სამხრეთ სინის მუჰაფაზის მნიშვნელოვანი ქალაქია. ტაბა ტაბას საზაზღვრო პუნქტი. ტაბას საზღვა სანაპირო. გზა ტაბასკენ. ტაბა. სასტუმრო ტაბაში. ფინიკის პალმები ტაბას სასტუმროში. სასტუმრო ტაბაში. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ტაბა (ეგვიპტე) ტაბას საზაზღვრო პუნქტი ტაბას საერთაშორისო აეროპორტი 2004 წლის სინაის ტერაქტი ჰილტონ ტაბა TabaHeights.info დაარქივებული 2014-02-17 საიტზე Wayback Machine. ქალაქის ფოტოები დაარქივებული 2007-12-17 საიტზე Wayback Machine. ტაბა Google Earth-ში ↑ (BBC)
აინ-სუხნა

აინ-სუხნა (არაბ. العين السخنة) — ქალაქი ეგვიპტეში. 55 კილომეტრითაა დაცილებული მუჰაფაზის დედაქალაქ სუეცს. აინ-სუხნა წითელი ზღვის მცირე საპორტო ქალაქია. აინ-სუხნა სუეცის მუჰაფაზის ქალაქია. Tour Egypt Website
თრაკია

თრაკეა ან თრაკია (ბერძნ.: Θρᾴκη, Thrákē, ბულგ.: Тракия, თურქ.: Trakya; ლათ.: Thracia ან Threcia) — ისტორიულ-გეოგრაფიული არეა სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპაში. ამჟამად ისტორიული თრაკიის რეგიონი მოიცავს სამხრეთ ბულგარეთს (ჩრდ. თრაკეა), ჩრდილო-აღმოსავლეთ საბერძნეთს (დასავლეთ თრაკეა), და თურქეთის ევროპულ ნაწილს (აღმ. თრაკია). თრაკიას სამი ზღვა აკრავს: შავი, ეგეოსისა და მარმარილოსი. თურქეთში მას რუმელიასაც უწოდებენ. ძველი თრაკიაში ცხოვრობდნენ თრაკიელები. ის ასევე მოიცავდა ჩრდილოეთ ბულგარეთს და აღმოსავლეთ სერბეთსა და მაკედონიის ნაწილებს. 46 წელს გამოცხადდა რომის პროვინციად. აღმოცენდა მრავალი ბერძნულ-რომაული ქალაქი. IV საუკუნეში თრაკიას თავს ესხმოდნენ გუთები, V საუკუნეში კი ჰუნები. VI საუკუნეში თრაკიაში დასახლდნენ სლავები. ის იქცა სადავო ტერიტორიად ბიზანტიის იმპერიასა და ბულგარეთის იმპერიას შორის. ბიზანტიის იმპერიაში არსებობდა თრაკიის თემის სახით. XV საუკუნეში დაიპყრო ოსმალეთის იმპერიამ. 1878 წელს ოსმალეთის იმპერიამ თრაკიის ნაწილი დათმო აღმოსავლეთ რუმელიის სასარგებლოდ, მაგრამ დიდი ნაწილი მაინც მას დარჩა. პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ, 1920 წელს, თრაკიის დასავლეთ ნაწილი ბულგარეთს გამოეყო და საბერძნეთს შეუერთდა. ამით ბულგარეთმა დაკარგა გასასვლელი ეგეოსის ზღვაზე. სევრის ხელშეკრულებით საბერძნეთს რჩებოდა აღმოსავლეთ თრაკიაც, მაგრამ 1923 წლის ლოზანის ხელშეკრულებით აღმოსავლეთ თრაკია მდინარე მარიცამდე თურქეთს გადაეცა, დასავლეთი თრაკია დარჩა საბერძნეთს, ბულგარეთს ერგო შიდა თრაკიის ნაწილი. აღნშნული საზღვრები დღემდე უცვლელია. თრაკიელები ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 698. Hoddinott, R.F., The Thracians, 1981. Ilieva, Sonya, Thracology, 2001
სუჰაგი

სუჰაგი (არაბ. سوهاج) — ქალაქი ეგვიპტეში. სუჰაგი მდინარე ნილოსის საპორტო ქალაქია. ფართობი შეადგენს 68 კმ²-ს, მოსახლეობა 164 882 ადამიანს. სუჰაგი სუჰაგის მუჰაფაზის ადმინისტრაციული ცენტრია. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: სუჰაგი (გერმანული) Sohag on Wikivoyage Sohag on Travel grove
UTC+02:00

UTC+02:00 — სასაათო სარტყელი, რომელიც შეესაბამება შემდეგ ქვეყნებს:  რუსეთი კალინინგრადის ოლქი  ბოტსვანა  ბურუნდი  ეგვიპტე  ესვატინი  კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (ნაწილობრივ ეკუთვნის) ზემო ლომამის პროვინცია ზემო უელეს პროვინცია ზემო კატანგის პროვინცია აღმოსავლეთ კასაის პროვინცია იტურის პროვინცია კასაის პროვინცია ლომამის პროვინცია ლუალაბის პროვინცია ლულუის პროვინცია მანიემის პროვინცია ქვემო უელეს პროვინცია სანკურუს პროვინცია ჩრდილოეთი კივუს პროვინცია ტანგანიიკის პროვინცია ჩოპოს პროვინცია სამხრეთი კივუს პროვინცია  ლესოთო  ლიბია  რუანდა  მალავი  მოზამბიკი  ნამიბია  სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა  ზამბია  ზიმბაბვე  ბულგარეთი  კვიპროსი  ესტონეთი  ფინეთი (ალანდის კუნძულების ჩათვლით)  საბერძნეთი  ლატვია  ლიეტუვა  მოლდოვა  რუმინეთი  უკრაინა  ისრაელი  ლიბანი  პალესტინა  ალბანეთი  ანდორა  ავსტრია  ბელგია  ბოსნია და ჰერცეგოვინა  ხორვატია  ჩეხეთი  დანია  საფრანგეთი  გერმანია  გიბრალტარი (ბრიტ)  უნგრეთი  იტალია  ლიხტენშტაინი  ლუქსემბურგი  მალტა  მონაკო  მონტენეგრო  ნიდერლანდი  ნორვეგია, მოიცავს: შპიცბერგენი და იან-მაიენი, ბუვეს კუნძული  პოლონეთი  სან-მარინო  სერბეთი  სლოვაკეთი  სლოვენია  ესპანეთი - არ მოიცავს კანარის კუნძულებს  შვედეთი  შვეიცარია  ვატიკანი  ჩრდილოეთი მაკედონია UTC+2 ქალაქები UTC+02:00-ის დროის სარტყელში
შუბრა-ელ-ჰეიმა

შუბრა-ელ-ჰეიმა (არაბ. شبرا الخيمة) — ქალაქი ეგვიპტეში. მდებარეობს მდინარე ნილოსზე. ქალაქში ცხოვრობს 1,016,722 ადამინი, აგლომერაციაში მცხოვრებთა რაოდენობა კი 3,5 მილონ ადამიანს შეადგენს. შუბრა-ელ-ჰეიმა კალიუბიის მუჰაფაზის უმნიშვნელოვანესი ქალაქია. ↑ Population data taken from the City Population website.
შიბინ-ელ-კანატირი

შიბინ-ელ-კანატირი (არაბ. شبين القناطر) — ქალაქი ეგვიპტეში. მდებარეობს მდინარე ნილოსზე. ქალაქი 20 კილომეტრითაა დაცილებული ქვეყნის დედაქალაქ კაიროს. შიბინ-ელ-კანატირი კალიუბიის მუჰაფაზის ქალაქია. სარკინიგზო ავარია
შიბინ-ელ-ქუმი

შიბინ-ელ-ქუმი (არაბ. شبين الكوم) — ქალაქი ეგვიპტეში. მდებარეობს მდინარე ნილოსის დელტაში. საკმაოდ მჭიდროდაა დასახლებული და კმ²-ზე საშუალოდ 2010 ადამიანი ცხოვრობს. 2006 წლის მდგომარეობით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენდა 112,177 ადამიანს. შიბინ-ელ-ქუმი მონუფიის მუჰაფაზის ადმინისტრაციული ცენტრია. ↑ Governorates
გოხნარის ეკლესია

გოხნარის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფელ გოხნარში. ეკლესია დგას წალკისაკენ მიმავალი გზის პირას. დარბაზული ეკლესია სამხრეთის მინაშენით აგებულია XI საუკუნის მეორე ნახევარში. შემოსილია ბაზალტის თლილი ფილებით. აქა-იქ შეინიშნება კედლის მხატვრობის კვალიც. სამხრ. კარის ბალავრის ქვაზე ამოკვეთილ სამშენებლო წარწერაში მოიხსენიება ლიპარიტ ერისთავთერისთავი და მისი შვილები რატი და იოანე. მის ირგვლივ სასაფლაოა. საფლავის მოზრდილ ქვებზე გამოსახულია ადამიანის ფიგურები, მშვილდები, სახნისები და სხვ. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 132. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: გოხნარის ეკლესია
ლეწურწუმე

ლეწურწუმე (ლერწუმე) — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ნაგვაზუ, ჯუმითი). მდებარეობს მდინარე ხობისწყლის მარჯვენა ნაპირზე, მუნიციპალიტეტის ცენტრიდან დასავლეთით 4,8 კმ–ის დაშორებით. ზღვის დონიდან 246 მეტრის სიმაღლეზე. ლეწურწუმე მოქცეულია სოფლების: ნაკიფუს, ჯაღირას, სარაქონის, ქვედა ჩხოროწყუს და ჯუმითს შორის. ლეწურწუმე განფენილია ყალიჩონას, საპერტაიოს, ლეცანეს, ნაკათის მაღლობებზე. სოფელის შემადგენლობაში შედის შემდეგი უბნები: ჯუმითი, საპერტაიო, საკვინჩიო, ლეჟა, ეგიარზენი, ნაკათი, საესართიო, ლეჯობე, ჭალე, საახალაიო, როკონა, ნაკოპერატუ, მიკოხი, ენწერი. მთავარი ქუჩაა შოთა ესართიას ქუჩა. სოფელი მდებარეობს ლეწურწუმის გორაკ–ბორცვებზე, რომელიც ძირითადად აგებულია კირქვებით, ამიტომაც სოფელში ბევრი მღვიმე (მაგ. საპერტაიო, ლეწურწუმე, ყალიჩონა) და კირქვული წარმონაქმნია. გარდა მდინარე ხობისწყლისა, სოფელში ჩამოედინება მდინარეები: სქურჩა, ქორთუ და ჯაღრაფონი. სოფლიში არის ლეწურწუმის საშუალო სკოლა და ნაკათის პირველდაწყებითი საშუალო სკოლა. სოფლის ცენტრში კომუნისტური ეპოქისთვის დამახასიათებელი არქიტექტურული ნიმუშებია: საბავშვო ბაღი, ე.წ. ლეწურწუმის კანტორა, სოფლის გამგეობა, მაღაზიები, მეორე მსოფლიო ომში დაღუპული ლეწურწუმელების მემორიალი, სამეგრელოს გლეხთა აჯანყების (1856–1858) სიმბოლური მემორიალი, რომლის ერთ–ერთ შეტაკება სწორედ სოფლის ცენტრში მოხდა. სოფლის ცენტრში აღმართულია სატელევიზიო ანძა, რომელიც ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტის რადიოფიცირებას ახდენს. სოფელი დასახლებულია გვარებით: წურწუმია, ესართია, პერტაია, კვინჩია. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 801 ადამიანი. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II