laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ირაკლი მექვაბიშვილი

ირაკლი მექვაბიშვილი (დ. 11 მაისი, 1973, თბილისი, საქართველო) — ქართველი ბანკირი და ეკონომისტი. ეკონომიკურ მეცნიერებათა დოქტორი. საქართველოს გენერალური აუდიტორი (სახელმწიფო აუდიტის სამსახური) 2017 წლის 20 სექტემბრიდან 2022 წლის 20 სექტემბრამდე. 1996 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი, საბანკო საქმის სპეციალობით. 2006 წელს ამავე უნივერსიტეტში მიიღო ეკონომიკურ მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი (თემა: „საბანკო ზედამხედველობის სისტემის სრულყოფის გზები თანამედროვე ეტაპზე“). 2015-2017 წლებში მექვაბიშვილი ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკის მთავარი ბანკირი და ასოცირებული დირექტორი იყო. ამავე ორგანიზაციაში ასევე მუშაობდა სხვადასხვა პოზიციებზე, მათ შორის: მთავარი ბანკირი, ბიზნეს-ლიდერი საქართველოსა და აზერბაიჯანში, ფინანსური ინსტიტუტების დეპარტამენტი, ჩრდილოეთ აფრიკისა და კავკასიის რეგიონში; 2007-2015 წლებში უფროსი ბანკირი, ფინანსური ინსტიტუტების დეპარტამენტი, კავკასიის, ცენტრალური აზიისა და მონღოლეთის რეგიონი, ბიზნესკოორდინატორი საქართველოში. 2008-2014 წლებში იყო „თიბისი ლიზინგის“ სამეთვალყურეო საბჭოს წევრი. 1996-1998 წლებში იყო საბანკო ზედამხედველობის დეპარტამენტის უფროსი ეკონომისტი საქართველოს ეროვნულ ბანკში. 1998-2004 წლებში მუშაობდა სს „გაერთიანებულ ქართული ბანკში“ სხვადასხვა თანამდებობაზე, მათ შორის გენერალურ დირექტორად (2003-2004). 2005-2006 წლებში მსახურობდა „ვითიბი ბანკი ჯორჯიას“ გენერალური დირექტორად. 1996-1998 წლებში მუშაობდა საქართველოს ეროვნულ ბანკში საბანკო ზედამხედველობის დეპარტამენტში უფროსი ეკონომისტის პოზიციაზე. 1997 წელს საბანკო აუდიტორის პოზიციაზე იმუშავა მინეაპოლისის (მინესოტის შტატი, აშშ) ფედერალური სარეზერვო ბანკის საბანკო ზედამხედველობის დეპარტამენტში. 1996-1996 წლებში იყო კომერციული ბანკი „კრწანისის“ სახაზინო დეპარტამენტის მთავარი ეკონომისტი. ქართულის გარდა ფლობს ინგლისურ და რუსულ ენებს. ირაკლი მექვაბიშვილი — სახელმწიფო აუდიტის სამსახური ↑ ირაკლი მექვაბიშვილი საქართველოს გენერალური აუდიტორი გახდა. sputnik-georgia.com (20 სექტემბერი, 2017). ციტირების თარიღი: 28 ივნისი, 2018. ↑ ირაკლი მექვაბიშვილი გენერალურ აუდიტორად დაამტკიცეს. Imedinews (20 სექტემბერი, 2017). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2023-04-04. ციტირების თარიღი: 28 ივნისი, 2018. ↑ საქართველოს პარლამენტმა გენერალური აუდიტორის თანამდებობაზე ირაკლი მექვაბიშვილი აირჩია. საქართველოს პარლამენტი (20 სექტემბერი, 2017). ციტირების თარიღი: 28 ივნისი, 2018. ↑ ირაკლი მექვაბიშვილი. სახელმწიფო აუდიტის სამსახური. ციტირების თარიღი: 28 ივნისი, 2018.
არტმედია

არტმედია — ქართული ვებდეველოპერული კომპანია, რომელიც ოპერირებს ვებპროგრამირების, მობილური აპლიკაციების და ვებდიზაინის განხრით. კომპანიის მომსახურების სფერო წარმოადგენს მრავალეტაპიან სერვისს, კონსლტაციიდან დაწყებული საბოლოო პროდუქტის ჩაბარების შემდგომ მომსახურებამდე. კომპანიის მიერ შემუშავებული მართვის პანელები მორგებულია მომხმარებლის მოთხოვნებს, რაც მათი სამუშაოს სირთულეს მნიშვნელოვნად ამცირებს. კომპანია ასრულებს ნებისმიერი სირთულის ვებინტერფეისის მქონე პროექტს, ქმნის აპლიკაციებს Android და IOS სისტემებზე. SEO და ვებმარკეტინგის სპეციალისტებით დაკომპლექტებული ჯგუფი, უზრუნველყოფს პროექტის საძიებო სისტემებში ოპტიმიზაცაის და მარკეტინგულ მომსახურებას. კომპანია არტმედია დაარსდა 2010 წელს. დამფუძნებლები: გოგა შონია, გიორგი ხაჭაპურიძე და ნიკოლოზ ხორავა. კომპანიის მიერ გამოყენებული ტექნოლოგიები მოიცავს: PHP Python Node.js Microsoft SQL Server Postgresql MongoDB MySQL Javascript Angular Vue.js ReactJS React Native HTML 5 CSS 4 არტმედია Facebook-ზე არტმედია ბიზნეს ინფორმაციის სააგენტოზე
მაივეი ეარლაინსი

მაივეი ეარლაინსი (ინგლ. MyWay Airlines) — ქართული ავიაკომპანია, რომელიც ოპერირებს თბილისის შოთა რუსთაველის სახელობის საერთაშორისო აეროპორტიდან. 2016 წლის მაისში „ჰუალინგ ჯგუფმა“ განაცხადა, რომ ისინი გეგმავდნენ ავიაკომპანიის შექმნას, რომლის ბაზაც საქართველოში იქნებოდა. საქართველოს ყოფილ პრემიერ მინისტრ გიორგი კვირიკაშვილთან შეხვედრის დროს „ჰუალინგ ჯგუფის“ პრეზიდენტმა მას ავიაკომპანიის გეგმები გააცნო, რომელშიც თბილისიდან ევროპის და აზიის, ხოლო მოგვიანებით ამერიკის მიმართულებით რეგულარული რეისების განხორციელება შედიოდა. ავიაკომპანიას, ექსპლუატანტის სერტიფიკატი (AOC) 2018 წლის 26 თებერვალს მიენიჭა. გადაყვანა-გადაზიდვის მოწმობა კი კომპანიამ თებერვალში აიღო. 2018 წლის 3 აპრილს „მაივეი ეარლაინსმა“ განახორციელა პირველი ჩარტერული რეისი თეირანის მიმართულებით, რომლითაც მედიის, საქართველოს ბაზარზე ოპერირებადი ტურისტული სააგენტოების და საჯარო უწყებების წარმომადგენლებმა იმგზავრეს. ამჟამად კომპანიის საკუთრებაშია ორი ბოინგ 737-800 ტიპის თვითმფრინავი, რომლებიც 170 მგზავრს იტევენ, აქედან 8-ს ბიზნეს კლასში ხოლო 162-ს ეკონომ კლასში. მაივეი ეარლაინსი Facebook-ზე ↑ MyWay Airlines (2018-04-04). ციტირების თარიღი: 2018-04-04 ↑ Chinese firm eyes Georgian airline (2016-05-12). ციტირების თარიღი: 2018-04-04 ↑ Civil Aircraft Register of Georgia (2018-04-04). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-10-29. ციტირების თარიღი: 2018-04-04
ვიმბა

ვიმბა (ლათ. Vimba) — თევზების გვარი კობრისებრთა ოჯახისა. აქვთ დაბალი სხეული. ზურგის ფარფლის უკან ქერცლით დაფარული ქედი და ქვედა პირი. გავრცელებულია ჩრდილოეთის, ბალტიის, შავ, აზოვის და კასპიის ზღვებში. გვარში 3 სახეობაა (Vimba vimba, Vimba melanops, Vimba elongata). მათგან ყველაზე კარგად ცნობილია Vimba vimba, რომელიც ფართოდ გვხვდება ევროპის მდინარეებსა და ტბებში. სხეულის სიგრძე 50 სმ, ხოლო წონა 3 კგ. ასაკი 17 წელი (მაქს.). ხორცი გემრიელი აქვს, განსაკუთრებით ფასდება შებოლილი. საქართველოში გვხვდება მცირე ვიმბა (შავ ზღვაში) და კასპიის ვიმბა (ინტროდუცირებულია თბილისის და ტყიბულის წყალსაცავებში). სარეწაო თევზია, მაგრამ სიმცირის გამო საქართველოში მხოლოდ ადგილობრივ იყენებენ. დემეტრაშვილი მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 412.
გია ფოცხვერია

გია ფოცხვერია (დ. 16 აგვისტო, 1964, თბილისი, საქართველოს სსრ — გ. 23 თებერვალი, 2006) — ქართველი მწერალი, პოეტი. დაამთავრა თბილისის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი 1983 წელს, ხოლო 1993 წელს საქართველოს შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტი (რეჟისორ გიორგი შენგელაიას კლასი). 1993 წლიდან სწავლა განაგრძო დიდი ბრიტანეთის კენტის უნივერსიტეტში, სადაც მიენიჭა ფილოსოფიის მაგისტრის ხარისხი (კინო და მედია). ავტორია მრავალი ლექსის, მოთხრობის, რომანის, კინოსცენარებისა (ქართულ, რუსულ, ინგლისურ ენებზე) და ჩანახატებისა. იყო ლონდონის წმინდა გიორგის სახელობის ქართული ეკლესიის დამაარსებელი და საეკლესიო საბჭოს პირველი თავმჯდომარე. ორჯერ შეხვდა ინგლისის დედოფალ ელისაბედ II: პირველად კათოლიკოს-პატრირქის ილია II და მეორედ, დასავლეთ ევროპის მიტროპოლიტ აბრაამ (გარმელიას) აუდიენციისას. მისი ლექსები გამოცემულია რუსულ და ინგლისურ ენებზე. გადაღებული აქვს მოკლემეტრაჟიანი ფილმები: „რექვიემი“ (1992 წელი), „სიყვარული ლონდონში“ (1999 წელი), „ნაგავი“ (ლონდონი, 2003 წელი.). 2004 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია დიდ ბრიტანეთში, კენტის უნივერსიტეტში. „ლონდონი ჩვენი ბედისწერა“ : ლექსები, კინოსცენარები, მოგონებები (თანაავტორი). - თბილისი, 2013. - 266გვ „Стихи“ (თანაავტორი) — Тбилиси, 2012. - 144с.. - ISBN: 978-9941-9256-6-5 „London my fate“: Poetry, screenplays, essays — თბილისი, 2012. — 158გვ. „Господи, помилуй“ : стихи — Тбилиси, Универсал, 2008. - 147стр.. — ISBN: 978-9941-12-338-2 „Хочу взглянуть на мир сверху“ — Тбилиси, Универсал, 2007. — 359стр.. — ISBN: 978-9941-12-008-4 „ორტომეული“: ლექსები; ტ. I — თბილისი, ახალი საქართველო, 2007. — 315გვ.. — ISBN: 978-99928-886-7-4 „ორტომეული“: მოთხრობები; რომანი; ტომი II (ავტორი) // მოთხრობები; ეგონა, რომ იდგა (რომანი) . — თბილისი, ახალი საქართველო, 2007. — 372გვ.. — ISBN: 978-99928-886-8-1 „რჩეული“: ლექსები, მოთხრობები, რომანი — თბილისი, ახალი საქართველო, 2007. - 416გვ გია ფოცხვერია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ვირზე შესმა

ვირზე შესმა, ვირს აღსმა — გამაწბილებელი სასჯელის სახეობა ძველ საქართველოში. წყაროებში იხსენიება V საუკუნიდან. დამნაშავის ვირზე შესმა და საჯაროდ ტარება მძიმე სასჯელად ითვლებოდა. მისი მიზანი იყო დამნაშავისათვის მორალური ტანჯვის მიყენება. ასე სჯიდნენ, პირველ ყოვლისა, გაბატონებული ზნეობის დამრღვევთ — მრუშებს, ავხორცებს და მუცლის მოშლაში მხილებულთ, აგრეთვე ხელმწიფის საწინააღმდეგო შეთქმულების მონაწილეებს. გვიანდელ ფეოდალურ ხანაში დასასჯელს ვირზე პირუკუღმა შესვამდნენ და კუდს ხელში დააჭერინებდნენ. ვირზე შესმას საჯაროდ XX საუკუნემდე იყენებდნენ. ბაგრატიონი დ., საქართველოს სამართლისა და კანონმცოდნეობის მიმოხილვა, აპ. როგავას გამოც., თბ., 1959; ნადარეიშვილი გ., განქორწინება ქართული სამართლის მიხედვით, კრ.: ქართული სამართლის ისტორიის საკითხები, ტ. 1, თბ., 1973; ნადარეიშვილი გ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014.
ვირთაგვა

ვირთაგვა (ლათ. Rattus) — თაგვისებრთა ოჯახის მღრღნელების გვარი. აქვთ 10-30 სმ სიგრძის სხეული, რქოვანი ქერცლით დაფარული კუდი, წაგრძელებული დინგი, დიდი ყურები. გვარში 60-მდე კოსმოპოლიტური სახეობაა. ზოგი მათგანი, კერძოდ, რუხი ვირთაგვა (Rattus norvegicus), ნამდვილი სინანთროპია და ადამიანის მიერ უნებურადაა განსახლებული მთელ მსოფლიოში. საქართველოში ფართოდ არის გავრცელებული შავი ვირთაგვა და რუხი ვირთაგვა. ადამიანის სამოსახლოს გარდა ვირთაგვები გვხვდებიან ბუნებრივ პირობებშიც. წელიწადში 3-4-ჯერ მრავლდებიან. შობენ 5-15 ნაშიერს, რომლებიც 3-4 თვის ასაკში იწყებენ გამრავლებას. მრავალჭამიები არიან. გადააქვთ სხვადასხვა ინფექციური დაავადება და ჰელმინთები. მათ ყველგან ებრძვიან და სპობენ. სინანთროპული ორგანიზმები დერატიზაცია ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 417.
მარია ჟოზეფა ამალია საქსონიელი

მარია ჟოზეფა ამალია საქსონიელი (გერმ. Maria Josepha Amalia von Sachsen, ესპ. María Josefa Amalia de Sajonia, დაბ. მარია ჟოზეფა ამალია ბეატრიქს ხავიერა ვალენტინა ალოისია ფრანსისკა დე პაულა ფრანცისკა დე კანტალ ანა აპოლონია იოჰანა ნეპომუსენა ვალბურგა ტერეზია ამბროსია ვეტინი; დ. 6 დეკემბერი, 1803, დრეზდენი, საქსონია — გ. 18 მაისი, 1829, არანხუესი, ესპანეთი) — ვეტინების დინასტიის წარმომადგენელი. საქსონიის პრინც მაქსიმილიანისა და მისი ცოლის, პრიცესა კაროლინა პარმელის ასული. ესპანეთის დედოფალი 1819-1829 წლებში როგორც ფერდინანდ VII-ის მესამე ცოლი. მარია ჟოზეფა ამალია 1803 წლის 6 დეკემბერს დაიბადა საქსონიის დედაქალაქ დრეზდენში. დედამისი, პრინცესა კაროლინა პარმელი მისი გაჩენიდან რამდენიმე თვეში გარდაიცვალა, ხოლო მამამისმა, პრინცმა მაქსიმილიანმა ჩვილი მარია ჟოზეფა მონასტერში გააგზავნა რათა მომავალში მონაზონი გამხდარიყო. შედეგად მარია ჟოზეფა ძალიან მკაცრი კათოლიკური აღზრდის მეთოდებით იზრდებოდა და იგი ჭეშმარიტი კათოლიკე იყო. 1806 წლიდან მამამისმა გადაიფიქრა მისი მონაზვნად აღკვეცა და ამ დროიდან იგი სამეფო კარზე გვევლინება. იგი მალე მიეჩვია ამას და საკმაოდ კარგი პრინცესა გახდა. 1818 წელს ესპანეთის მეფე ფერდინანდ VII-ის მეორე მეუღლე, დედოფალი მარია ისაბელ პორტუგალიელი მშობიარობას გადაჰყვა. მან მკვდარი გოგონა გააჩინა, რაც იმას ნიშნავდა, რომ მეფეს აღარც ცოლი და აღარც მემკვიდრე აღარ ჰყავდა. ფერდინანდმა ევროპის პრინცესებს შორის მესამე ცოლის ძიება დაიწყო და თავისი არჩევანი საქსონიის პრინცესა მარია ჟოზეფა ამალიაზე შეარჩია. 1819 წლის 20 ოქტომბერს ფერდინანდი და მარია ჟოზეფა მადრიდში დაქორწინდნენ. მიუხედავად იმისა, რომ ახალი დედოფალი ძალიან გამოუცდელი, გულუბრყვილო და ახალგაზრდა იყო, ფერდინანდს ის ძალიან მალე შეუყვარდა რადგან იგი ძალიან კარგი ხასიათის და მის წინა ცოლებზე, მარია ანტონია ნეაპოლელსა და მარია ისაბელ პორტუგალიელზე გაცილებით ლამაზი იყო. ორი უშვილო ქორწინების შემდეგ ესპანეთში მეფე-დედოფალზე ძალიან დიდი ზეწოლა მიმდინარეობდა, რადგან იყო ბურბონთა ესპანური დინასტიის შეწყვეტის საშიშროება. საქსონიის პრინცესები ცნობილები იყვნენ თავიანთი ნაყოფიერებით. მაგ: საფრანგეთის დოფინ მარია ჟოზეფა საქსონიელს 14 შვილი ჰყავდა, ესპანეთის დედოფალ მარია ამალია საქსონიელს 13, პოლონეთის დედოფალ მარია ჟოზეფა საქსონიელს კი 16. ამიტომ ყველა ელოდა, რომ მარია ჟოზეფა ამალიაც უამრავ მემკვიდრეს გააჩენდა. მიუხედავად ამგვარი სტატისტიკისა, ესპანეთის ახალი დედოფალი უშვილო აღმოჩნდა. ესპანელები უშვილობის გამო საშინლად ამცირებდნენ მას, რის გამოც იგი საზოგადოებაში გამოჩენას ერიდებოდა. რომის პაპი პიუს VII კი ფიქრობდა, რომ მათ შორის სქესობრივი კონტაქტი არ იყო და სწორედ ამიტომ არ ჩნდებოდა მემკვიდრე. ამის გამო პაპმა დედოფალს წერილი გაუგზავნა, სადაც მემკვიდრის გაჩენის მიზნით მეუღლესთან სარეცელის გაყოფას ურჩევდა და ეუბნებოდა, რომ ქმართან დაწოლა ცოდვა არაა. 1829 წლის 18 მაისს დედოფალი მოულოდნელად გარდაიცვალა 25 წლის ასაკში. მისმა ნაადრევმა გარდაცვალებამ მის ქმარს დიდი გულისტკივილი მოუტანა მაგრამ მემკვიდრის გამო მან მეოთხე ცოლი შეირთო მარია კრისტინა სიცილიელის სახით, რომელთანაც შეეძინა მომავალი მონარქი ისაბელ II. «María Josefa Amalia de Sajonia - Colección - Museo Nacional del Prado». www.museodelprado.es. Consultado el 4 de enero de 2017. Nationalbibliothek, Österreichische. «ÖNB-ALEX - Staatshandbuch». alex.onb.ac.at (en alemán). Consultado el 19 de octubre de 2017.
სასწაული

სასწაული — ღვთიური, იმქვეყნიური ძალით გამოწვეული ზებუნებრივი მოვლენები რელიგიურ და მითოლოგიურ წარმოდგენებში. გადატანითი მნიშვნელობით - რაღაც განსაკუთრებული და არაჩვეულებრივი მოვლენა. მარმარილოს ქანდაკად ქცეული ქალიშვილი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 131.
ვირთევზა

ვირთევზა (ლათ. Gadus morhua) — თევზი, ვირთევზასნაირთა რიგისა. მისი სხეულის სიგრძეა დაახლოებით 180 სმ, წონა — 40 კგ. გავრცელებულია ატლანტის და წყნარი ოკეანის ზომიერ სარტყელში. მნიშვნელოვანი სარეწაო ობიექტია. მისი ღვიძლისაგან ამზადებენ მაღალხარისხოვან თევზის ქონს, რომელიც დიდი რაოდენობით შეიცავს A და D ვიტამინებს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 417-418.
ვირთევზასნაირნი

ვირთევზასნაირნი (ლათ. Gadiformes) — ძვლიანი თევზების რიგი. მათი სხეულის სიგრძეა დაახლოებით 20-90 (იშვიათად 180) სმ, წონა 0,5-7 (ზოგისა 40) კგ. მუცლის ფარფლები მკერდის ფარფლების წინა აქვთ განლაგებული. კუდის ფარფლი სიმეტრიულია. საცურავი ბუშტი საყლაპავთან არ არის დაკავშირებული. ყნოსვის წილანები წაწეულია წინ ყნოსვის კაფსულებისაკენ. მრავალ სახეობას ნიკაპზე აქვს ულვაში. ვირთევზასნაირნი ბინადრობენ ზღვებსა და ოკეანებში. ფართოდ არიან გავრცელებული როგორც ჩრდილოეთ, ისე სამხრეთ ნახევარსფეროში. ცხოვრობენ ცივ წყალში, მეტწილად ფსკერზე. გამონაკლისია ღლაბუტას გვარი, რომლის სახეობები ევრაზიისა და ამერიკის მტკნარ წყლებში ბინადრობენ. იკვებებიან პატარ-პატარა ცხოველებით, ზოგი პლანქტონური კიბოსნაირებით, ზოგი — ბენთოსით. მეტწილად წლის ცივ დროს მრავლდებიან. ყრიან 9 ათასიდან 60 მლნ-მდე კვერცხს. რიგში 4 ოჯახია: ვირთევზასებრნი (Gadidae) — 58 სახეობა, მორისებრნი (Moridae) — 72 სახეობა, ბრეგმოცეროსისებრნი (Bregmocerotidae) 2-3 სახეობა და მურენოლეპისისებრნი (Murenolepidae) — 4 სახეობა. ვირთევზასნაირთ დიდი სარეწაო მნიშვნელობა აქვთ, განსაკუთრებით ვირთევზას. შავ ზღვაში გვხვდება ვირთევზასებრთა ოჯახის შავი ზღვის მერლინგი (Odontogadus merlangus euxinus), თეთრი მერლუზა (Merluccius merluccius) და ზღვის ღლაბუტა (Gaidropsarus mediterraneus). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 418.
სტეფან ბლუელი

სტეფან ბლუელი (ინგლ. Stephen of Blois, ფრანგ. Étienne de Blois) (დ. 1096 — გ. 25 ოქტომბერი, 1154) — ინგლისის მეფე 1135–1154 წლებში. იგი იყო ბლუას გრაფის ეტიენ II დე ბლუასა და უილიამ დამპყრობლის ასულის ადელა დე ბლუას ვაჟი. Davies, R. H. C. (1964) "What happened in Stephen's reign 1135–54?", History, 49(165), pp. 1–12. doi:10.1111/j.1468-229X.1964.tb01092.x. King, Edmund. (1974) "King Stephen and the Anglo-Norman Aristocracy", History, 59(196), pp. 180–194. doi:10.1111/j.1468-229X.1974.tb02213.x. King, Edmund. (1984) "The Anarchy of King Stephen's Reign", Transactions of the Royal Historical Society, 5th series, 34, pp. 133–153. doi:10.2307/3679129. King, Edmund. (2000) "Stephen of Blois, count of Mortain and Boulogne", English Historical Review, 115(461), pp. 271–296.
მატილდა (ინგლისი)

მატილდა (ინგლ. Matilda; ანგლო-საქს.: Maud, Maude; დ. 7 თებერვალი, 1102, უესტმინსტერი, ინგლისი — გ. 10 სექტემბერი, 1167, რუანი, ნორმანდია, საფრანგეთი) — ქორწინების შედეგად იყო საღვთო რომის იმპერატრიცა, შემდგომში ანჟუს და მენის გრაფინია. გარდა ამისა, მცირე ხნით ინგლისის დედოფალი და ნორმანდიის ჰერცოგინია. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „მატილდა (ინგლისი)“ ვიკისაწყობში.
ჰენრი II

ჰენრი II პლანტაგენეტი (ინგლ. Henry II Plantagenet; დ. 5 მარტი, 1133, ლე-მანი — გ. 6 ივლისი, 1189, შინონი) — ნორმანდიის და აკვიტანიის ჰერცოგი, ანჟუს გრაფი და ინგლისის მეფე 1154–1189 წლებში. მცირე ხნის განმავლობაში მას დაპრობილი ჰქონდა უელსი, შოტლანდია, აღმ. ირლანდია და დას. საფრანგეთი. ჰენრი II პირველი პლანაგენეტი იყო ინგლისის ტახტზე. მისი მეტსახელები იყო: „მოკლე მოსასხამი“ (ფრანგ. Court-manteau), „იმპერატრიცას ძე“ (ინგლ. Fitz Empress) და „სამართილიანობის ლომი“ (ინგლ. The Lion of Justice). ჰენრი II ტახტზე ავიდა 1154 წელს. გამეფებისთანავე დაიწყო მეზობელი მიწების დაპყრობა.ხანმოკლე დროით დაიპყრო: უელსი, შოტლანდია და აღმოსავლეთი ირლანდია. ასევე დაიპყრო საფრანგეთის რეგიონებიც (ანჟუ, აკვიტანია, ბორდო). ეს მიწები მოგვიანებით თავის ვაჟებს დაურიგა. მის დროს გატარებულმა რეფორმამ საფუძველი ჩაუყარა 12 ნაფიცი მსაჯულის მონაწილეობას სასამართლო პროცესში. 1164 წელს მან გამოსცა კანონი, რომელიც ზღუდავდა ეკლესიას. ამან უთანხმოება გამოიწვია ჰენრი II-სა და კენტერბერის არქიეპისკოპოს წმინდა ტომას ბეკეტს შორის. ჰენრი II-მ ვერანაირად ვერ შეძლო ოპოზიციონერი მღვდლის მორჯულება. ბოლოს 1170 წელს თავის რაინდებს მოაკვლევინათ კენტერბერის მონასტერში. ამ მოვლენამ დიდი აღშფოთება გამოიწვია ინგლისელ პილიგრიმთა შორის. ჰენრი II-მ 1172 წელს თავისი ვაჟი რიჩარდი აკვიტანიის ჰერცოგად დანიშნა. ხოლო უმცროს ვაჟს ჯონს არ მისცა მიწა, რისთვისაც „უმიწაწყლო“ უწოდეს. ჰენრი II გარდაიცვალა 1189 წელს. Henry II World History Database დაარქივებული 2012-11-20 საიტზე Wayback Machine. Medieval Sourcebook: Angevin England დაარქივებული 2012-07-16 საიტზე Wayback Machine. The Henry Projectდაარქივებული 2012-09-10 საიტზე Wayback Machine. ↑ ,,ისტორია - სრული კურსი აბიტურიენტთათვის", ნუგზარ მოლაშვილი, თბილისი, 2010, ,,ცის ნამი", გვ. 97, ISBN 978-9941-419-01-0
ვირი

ვირი (ლათ. Asinus) — კენტჩლიქოსანი ძუძუმწოვრების ქვეგვარი ცხენისებრთა ოჯახისა. ცხენისაგან განსხვავებით, აქვს გრძელი ყურები, დიდი თავი, ვიწრო ჩლიქები, წვრილი კუდი, რომელიც მთავრდება გრძელი ბალნის ფუნჯით. გარეული ვირი გავრცელებულია აფრიკაში, წინა, შუა და ცენტრალურ აზიაში. მცირე ჯოგებად ბინადრობს უდაბნოებსა და ველებზე. იკვებება ბალახით. გვარში ერთი სახეობაა — აფრიკული გარეული ვირი (Equus (Asinus) africanus), რომელიც გავრცელებულია სომალიში, ეთიოპიაში, ერიტრეაში. ვირის გვარი მეტად მცირერიცხოვანია. დედა ვირი წელიწადში ერთ ჩოჩორს იძლევა. სიცოცხლის ხანგრძლივობა 12-18 წელია. შინაური ვირი კობალაია დ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 418.
ჩრდილოეთის კოშკი

ჩრდილოეთის კოშკი (რუს. Северная башня) — ნიჟნი-ნოვგოროდის კრემლის ერთ-ერთი კოშკი. მდებარეობს მთიან ნაწილზე ტაინიცკისა და საათიან კოშკებს შორის. მიუხედავად სახელწოდებისა იგი არ არის ნიჟნი-ნოვგოროდის კრემლის ყველაზე ჩრდილოეთით მდებარე კოშკი, მაგრამ კედელი, რომელიც მიემართება ტაინიცკის კოშკიდან, ემთხვევა ჩრდილოეთის მიმართულებას. XVII საუკუნის ისტორიულ დოკუმენტებში ჩრდილოეთის კოშკს ასევე ეწოდება „კუთხის კოშკი“, რადგან მას ციხესიმაგრის კედლის კუთხე უჭირავს, რომელიცც მკვეთრად უხვევს პოჩაინაიის ხეობისკენ. მოგვიანებით ამჟამინდელ ჩრდილოეთის კოშკს უწოდებდნენ „ილინსკის კოშკს“, რადგან მდებარეობს ნიჟნი-ნოვგოროდის ელია წინასწარმეტყველის ეკლესიასთან ახლოს, რომელიც ხეობის მეორე მხარეს მდებარეობს. როგორც ლეგენდა მოგვითხრობს, 1505 წელს ყაზანის ხანმა მაგმეტ-ამინმა, შეკრიბა თათრებისა და ნოღაელების დიდი არმია და საომრად გაემართა ნიჟნი-ნოვგოროდელების წინააღმდეგ. მეზარბაზნე ფედია ლიტვიჩმა ზარბაზნიდან ესროლა თათრებს და ერთი გასროლით გაანადგურა ნოღაელების ხელმძღვანელის კარავი. წყაროების მიხედვით, თათრები რომლებმაც დაკარგეს ლიდერი, გაიქცნენ და ვერ შეებრძოლენ ნიჟნი-ნოვგოროდელებს. კარვის ადგილზე ააშენეს ელია წინასწარმეტყველის ეკლესია. ჩრდილოეთის კოშკი თავისი კონსტრუქციით ემსგავსება ტაინიცკის კოშკს: მას აქვს ოთხი სართული, საბრძოლო ფანჯრებით, გასასვლელი აღჭურვილია სქელი კედლით, იარუსებს შორის ასასვლელად გამოიყენება მცირე კიბე, ხოლო ქალაქში გასასვლელად ვიწრო გასასვლელი. ეს კარი ასრულებდა სამსახურებრივ როლს: მისი მეშვეობით სარგებლობდნენ მაცნეები და მებრძოლები, რომლებიც ავსებდნენ არმიას ქალაქის ალყის დროს. XVIII საუკუნეში ჩრდილოეთის კოშკში განთავსდა საგუბერნიო ასეულის სამხედრო საწყობი, ხოლო 1827 წელს იგი გადააკეთეს პოლიციის სამმართველოს საწყობად. XIX საუკუნეში ქალაქის მოსახლეობაში გავრცელდა ხმები, რომ იმპერატორ ნიკოლოზ I-ს ჩრდილოეთის კოშკის კედლებში სურდა სამეფო რეზიდენციის გახსნა. მითქმა-მოთქმას ჰქონდა მიზეზი: 1835-1841 წლებში ნიკოლოზ I-ის ნიჟნი-ნოვგოროდში ვიზიტის შემდეგ კრემლი კეთილმოაწყვეს, იგი გაათავისუფლეს კერძო სახლებისაგან და ააშენეს ახალი ნაგებობები (მათ შორის გუბერნატორის სახლი). ამავე პერიოდში დაგეგმეს ჩრდილოეთის კოშკის რეკონსტრუქცია, რომლის ღირებულებამაც შეადგინა 150 ათასი რუბლი, მაგრამ ეს პროექტი არ განხორციელებულა. Агафонов С. Л. Нижегородский кремль. Архитектура, история, реставрация. — Горький: Волго-Вятское издательство, 1976. — 136 с. Кирьянов И. А. Нижегородский Кремль. Очерк истории кремля в городе Горьком. — Горький: Горьковское книжное издательство, 1956. — 116 с. Северная башня Нижегородского Кремля — Сайт «Пути-дороги» История перестройки и реконструкции Кремля Нижегородский кремль დაარქივებული 2016-11-22 საიტზე Wayback Machine.
ვირისტერფა

ვირისტერფა (Tussilago) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარის გვარი რთულყვავილოვანთა ოჯახისა. შეიცავს მხოლოდ 1 სახეობას - Tussilago farfara. მხოხავფესურიანი ბალახია. აქვს ქეჩისებრ შებუსვილი ღერო (5-25 სმ), რომელიც მოწითალო-მურა ქერქლისებრი ფოთლებითაა დაფარული. ყვავილობს ადრე გაზაფხულზე (ყვავილები ყვითელია), დაყვავილების შემდეგ მწვანე ფესვთანური ფოთლები გამოაქვს. გავრცელებულია ევრაზიის ზომიერ სარტყელში, ჩრდილოეთ აფრიკასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. იზრდება საქართველოშიც. სახლდება მდინარის პირზე, ხრამების გაშიშვლებულ ნაპირებზე, ტენიან თიხნარ ჩამონაზვავებზე, ზოგჯერ ასარევლიანებს ნათესებს. ფოთოლი შეიცავს გლიკოზიდ ტუსილაგინს, ინულინს. ნაყენს ხმარობენ მედიცინაში ამოსახველებელ საშუალებად. თაფლოვანია. ხინთიბიძე ლ, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 418.
საიდუმლო კოშკი

საიდუმლო კოშკი (რუს. Тайницкая башня) — ნიჟნი-ნოვგოროდის კრემლის ერთ-ერთი კოშკი. მდებარეობს მთიან ნაწილზე ჩრდილოეთისა და კორომისლოვის კოშკებს შორის. სხვა მრგვალი კოშკებისაგან განსხვავებით (საათიანი კოშკის გარდა), განსხვავდება სათვალთვალო კოშკურით, მსგავსი კოშკურები აქვს საათიან და ნიკოლსკის კოშკებს. შენობის სახელწოდება დაკავშირებულია საიდუმლო გასასვლელთან, რომელიც გადიოდა მდინარე ვოლგის შენაკად პოჩაინაზე. გასასვლელი გათხრილი იყო კედელბის ქვეშ. ნიჟნი-ნოვგოროდის კრემლის ხანგრძლივი ალყის დროს გასასვლელით ჩადიოდნენ მდინარეზე და იღებდნენ წყლის მარაგს. XIX საუკუნეში მიწის სამუშაოების დროს საიდუმლო გასასვლელი მიწით ამოავსეს, ხოლო მიწისქვეშა მდინარის ჩანადენ წყლებისათვის მიწისქვეშ კოლექტორი მოაწყვეს. ლეგენდის თანახმად, კრემლის ბორცვის ახლოს, პოჩაინაიას სათავესთან, მდებარეობს დიდი ლოდი და თუკი იგი ამოძრავვება, პატარა მდინარე, როგორც კი გათავისუფლდება, მიედინება ფართო ნაკადებით და აღგვის ქალაქს პირისაგან მიწისა. კოშკმა თავის თავზე გამოცადა დამანგრეველი ძალა: მის კედლებში ინახებოდა თოფის წამალი, ხოლო ახლოს ხეობაში ააგეს თოფის წამლის ქარხანა - მწვანე ეზო. ქარხნისაგან მოდინარეობს საიდუმლო კოშკის მეორე სახელწოდება „ზელენე“. კოშკის მესამე სახელწოდება - მენელსაცხებლეთა კოშკი დაკავშირებულია ახლოს მდებარე ნიჟნი-ნოვგოროდის მენელსაცხებლე დედათა ეკლესიასთან. როგორც ნიჟნი-ნოვგოროდის კრემლის ყველა მრგვალ კოშკს, საიდუმლო კოშკსაც გააჩნია სამი იარუსი სათოფურებით, რომელიც აღჭურვილია საბრძოლო პალატებით. XVII საუკუნეში საიდუმლო კოშკზე დაამონტაჟეს ერთი სპილენძის სიათა, ხოლო 1785-1790 წლებში შენობა გადააკეთეს საკვების საწყობად ნიჟნი-ნოვგოროდის გუბერნატორის ივან რებინდერის ბრძანების მიხედვით. 1826-1887 წლებში კოშკი აიღო ცეიგჰაუზის ბატალიონმა. მოგვიანებით კოშკი გადაეცა ნიჟნი-ნოვგოროდის ვოევოვას, როგორც არქივი. დიდი სამამულო ომის პერიოდში მონგრეული კოშკურის ადგილზე დაამონტაჟეს საზენიტო იარაღი, რომელიც ქალაქს იცავდა გერმანული არმიის საჰაერო დარტყმებისაგან. 1960-იან წლებში მიმდინარე სარესტავრაციო სამუშაოების დროს აღადგინეს სახურავის კოშკურა. Агафонов С. Л. Нижегородский кремль. Архитектура, история, реставрация. — Горький: Волго-Вятское издательство, 1976. — 136 с. Кирьянов И. А. Нижегородский Кремль. Очерк истории кремля в городе Горьком. — Горький: Горьковское книжное издательство, 1956. — 116 с. ↑ Почайна — Легенды Нижнего Новгорода. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-10-13. ციტირების თარიღი: 2018-07-02.
თერექემე

თერექემე, თარაქიამა (აზერ. Tərəkəmə) — აზერბაიჯანული ხალხური ცეკვა, მომთაბარე მესაქონლეების ცეკვა. ითვლება, რომ ეს ცეკვა წარმოიშვა თერექემეს ტომში, საიდანაც წამოვიდა მისი სახელწოდება. სრულდება სახალხო დღესასწაულებზე, ქორწილებში. ერთ-ერთ მთავარ მუსიკალურ ინსტრუმენტს, რომლის თანმხლებითაც სრულდება ეს ცეკვა წარმოადგენს — ზურნა. ↑ БСЭ, ст. «Азербайджан». დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-06-16. ციტირების თარიღი: 2018-06-30.
ხანჩობანი

ხანჩობანი (აზერ. Xançobanı — „ხანის მწყემს“) — აზერბაიჯანული ეროვნული ცეკვა, რომელიც სწრაფი ეროვნული მუსიკის თანმხლებით სრულდება. მას ასრულებენ მხოლოდ მამაკაცები. 17-18 სს. შირვანის ზონაში გაჩნდა ახალი ტომი, რომელიც სამხრეთიდან მოვიდა. ისინი უწოდებდნენ თავის თავს „ხანჩობანებს“. ცეკვას დაერქვა სახელი ამ ტომის პატივსაცემად, ვინაიდან იგი სრულდება ამ ტომისთვის დამახასიათებელი ჟანრით. ცეკვა წარმოიშვა XIX საუკუნეში. ↑ Ханчобаны в БСЭ. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-06-16. ციტირების თარიღი: 2018-06-30.