laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
კიბოჭამია სელაპი

კიბოჭამია სელაპი (ლათ. Lobodon carcinophagus) — ძუძუმწოვარი ცხოველი ნამდვილი სელაპების ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 2,2–2,6 მეტრი, მასა 300 კილოგრამამდე, დედალი მამალს მცირედ აღემატება. სხეული და დინგი ზომიერად წაგრძელებულია. ზედა და ქვედა ყბის მრავალწვერიანი კბილები მჭიდროდაა მიჯრილი ერთმანეთზე, რაც წარმოქმნის ე. წ. „ცხაურას“, რომელიც საკვების გაფილტვრის საშუალებას იძლევა. ყოველწლიური ბეწვის ცვენის შემდეგ (იანვარ-მარტში) მოზარდი კიბოჭამიების ბეწვი ზურგზე რუხ-ყავისფერია, გვერდებზე, მხრებსა და ფარფლებზე ლაქებითა და რგოლებით, მუცელზე — ღია რუხი; ზაფხულისთვის ბეწვი ფერს იცვლის და კრემისფერ-თეთრი ხდება. ასაკთან ერთად ბეწვი ფერმკრთალდება, მუცელსა და ზურგს შორის კონტრასტი ქრება. ცირკუმპოლარულადაა გავრცელებული ანტარქტიკის წყლებში; მიჰყვება პაკის ყინულის საზღვარს და მიგრირებს მის სეზონურ ცვლილებასთან ერთად. ჩვეულებრივ, იკვებება ღამე, უმთავრესად კრილით, იშვიათად თევზითა და ფსკერის კიბოსნაირებით, რომელთა მოსაპოვებლადაც შეუძლია 400 მეტრზე მეტ სიღრმეზე ჩაყვინთვა და წყალქვეშ 11 წუთამდე გაჩერება. ხმელეთზე სწრაფად გადაადგილდება (25 კმ/სთ სიჩქარემდე), შეუძლია წყლიდან მაღალ ხორგებზე ან კლდეებზე ახტომა. ყინულზე (იშვიათად სანაპიროზე) გროვდებიან 3 ათასზე მეტი სულისაგან შემდგარ ჯგუფებად. კიბოჭამია სელაპის ბუნებრივი მტერია ზღვის ლეოპარდი და ცელნამგალა ვეშაპი. სარეწაო მნიშვნელობა არ გააჩნია. მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვანი სელაპის სახეობაა. Жариков К. А. КРАБОЕД // Большая российская энциклопедия. т. 15. — М., 2010. — стр. 554.
თინათინ ვირსალაძე

თინათინ (თინა) ბაგრატის ასული ვირსალაძე (დ. 26 ოქტომბერი, 1907, თბილისი, — გ. 28 ოქტომბერი, 1985, იქვე) — ქართველი ხელოვნების ისტორიკოსი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1976). დაიბადა ეკონომისტ ბაგრატ ვირსალაძისა და ბიოლოგ ელენე მუსხელიშვილის ოჯახში. ბაგრატ ვირსალაძე საქართველოს რესპუბლიკის წლებში სახელმწიფო კონტროლის პალატას ედგა სათავეში, ელენე მუსხელიშვილი აქტიურად თანამშრომლობდა ქართველთა შორის წერა კითხვის გამავრცელებელ საზოგადოებაში. წერდა საბავშვო მოთხრობებს და აქვეყნებდა ჟურნალში „ჯეჯილი“. მისი და-ძმები იყვნენ თეატრის მხატვარი სოლიკო ვირსალაძე (1909) და ფოლკლორისტი ელენე ვირსალაძე (1911). თინა ვირსალაძე 1925–1926 წლებში სწავლობდა თბილისის სამხატვრო აკადემიაში. 1929 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პედაგოგიური განყოფილება, 1936 წელს — ლენინგრადის ხელოვნებათმცოდნეობის ინსტიტუტის ასპირანტურა. 1937–1941 წლებში მუშაობდა მუზეუმ „მეტეხში”, 1941 წლიდან — ახლად დაარსებულ საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ქართული ხელოვნების ისტორიის ინსტიტუტში, იყო სახვითი ხელოვნების განყოფილების ხელმძღვანელი (1985 წლამდე). ვირსალაძის სამეცნიერო მოღვაწეობის ძირითადი სფერო იყო შუა საუკუნეების ქართული ფერწერა. დიდი წვლილი შეიტანა მის შესწავლაში, სისტემატიზებასა და ევოლუციის გზების დადგენაში, გამოავლინა ქართული კედლის მხატვრობის ეროვნული თავისებურებანი, მისი მიმართება ბიზანტიურ მხატვრობასთან, მოხატულობათა თემატიკის კავშირი ქვეყნის თანადროულ ისტორიულ ვითარებასთან. ვირსალაძეს ეკუთვნის მნიშვნელოვანი ნაშრომები XX საუკუნის ქართული მხატვრობის თაობაზე. მონაწილეობდა ქართული ხელოვნებისადმი მიძღვნილ პირველ (1974, ბერგამო) და მეორე (1977, თბილისი) საერთაშორისო სიმპოზიუმებში. 1935 წელს თინა ვირსალაძე ცოლად გაყვა ცნობილი მეცენატის, აკაკი ხოშტარიას ძმისშვილს — საგზაო ინჟინერ მეთოდე (ცაცა, ცაკა) ხოშტარიას (დ. 1910 — გ. 1938). ხოშტარია 1938 წელს დახვრიტეს. თინა ვირსალაძის ვაჟია ქართველი ხელოვნებათმცოდნე გიორგი (გოგი) ხოშტარია. Фресковая роспись художника Микаеля Маглакели в Мацхвариши, Ars Georgica, 4 , თბ., 1955; Кето Магалашвили, Тб., 1958; Фрагменты древней фресковой росписи Гелатского храма, Ars Georgica, 5, თბ., 1959; Цимакуридзе, М. 1959; Фресковая роспись в церкви Архангелов села Земо Крихи, Ars Georgica, 6 -А, თბ., 1963; Роспись Иерусалимского Крестного монастыря и портрет Шота Руставели, Тб., 1973; Основные этапы развития грузинской средневековой монументальной живописи, ქართული ხელოვნებისადმი მიძღვნილი II საერთაშორისო სიმპოზიუმი, თბ., 1977; ატენის სიონის მოხატულობა, თბ., 1984; ატენის სიონის მხატვრობის დათარიღებისა და ქტიტორთა პორტრეტების იდენტიფიკაციის საკითხისათვის, Ars Georgica, 10 -А, თბ., 1991; Избранные труды. Грузинская средневековая монументальная живопись, Тб., 2007 (კრებული გამოსაცემად მოამზადეს ი. ლორთქიფანიძემ, მ. ბულიამ, ნ. ღაღანიძემ ); ქართული მხატვრობის ისტორიიდან, თბ.,2007. დიდებულიძე მ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. თინათინ ვირსალაძე თინათინ ვირსალაძე თინათინ ვირსალაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
გრძელდინგა სელაპი

გრძელდინგა სელაპი, რუხი სელაპი (ლათ. Halichoerus grypus) — ძუძუმწოვარი ცხოველი ნამდვილი სელაპების ოჯახისა. ამავე დასახელების გვარის ერთადერთი სახეობა. მისი სხეულის სიგრძეა 2–2,5 (3-მდე) მეტრი, მასა 300 კილოგრამამდე. მამალი დედალზე დიდია. დინგი წაგრძელებულია (აქედან სახელწოდება), ცხვირის ფუძესთან რამდენადმე ამოზნექილი (განსაკუთრებით ზრდასრულ მამრებს). შეფერილობაში ჭარბობს რუხი ფერის სხვადასხვა ტონები მრავალრიცხოვანი წინწკლებითა და ლაქებით; ახალშობილი ღია კრემისფერია. ბინადრობს ატლანტის ოკეანის ჩრდილოეთ ნაწილის ზომიერ და სუბარქტიკულ სანაპირო წყლებში, ქმნის სამ იზოლირებულ პოპულაციას: დასავლეთატლანტურს (ჩრდილოეთ ამერიკის ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროზე), აღმოსავლეთატლანტურს (ისლანდია, ფარერის კუნძულები, დიდი ბრიტანეთი, ნორვეგია, კოლის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ სანაპიროზე) და ბალტიურს. იკვებება თევზითა და უხერხემლოებით. აღნიშნულია როგორც მონოგამია, ისე პოლიგამია. არეალის სხვადასხვა ნაწილში განსხვავებულ ვადებში (სექტემბრიდან მარტამდე) ჯვარდებიან და შობენ ხმელეთზე ან ყინულზე. ზოგ ადგილას გრძელდინგა სელაპს ადგილობრივი მოსახლეობა მოიპოვებს. შეტანილია IUCN-ის წითელ ნუსხაში. Жариков К. А. ДЛИННОМОРДЫЙ ТЮЛЕНЬ // Большая российская энциклопедия. т. 9. — М., 2007. — стр. 118.
ელიზბარ ლომდარიძე

ელიზბარ ლომდარიძე (დ. 22 ოქტომბერი, 1945, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ — გ. 14 თებერვალი, 2020) — ქართველი კომპოზიტორი, პედაგოგი. 1974 წელს დაამთავრა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია. 1972–1974 წლებში ასწავლიდა თბილისის საესტრადო–საცირკო სასწავლებელში მუსიკის თეორიის საგნებს; 1974 წლიდან იყო თბილისის III სამუსიკო სასწავლებლის პედაგოგი, 1975–1979წლებში ამავე სასწავლებლის თეორიული განყოფილების გამგე; 1981–1985 წლებში რესპუბლიკის ხალხური შემოქმედების სახლის დირექტორი; 1985-1990წწ. თბილისის N15 მუსიკალური სკოლის დირექტორი; 1992-1996 წლებში მოსკოვის მუსიკალური კოლეჯის დირექტორი; 1997-2004 მ. ფანიაშვილის სახელობის ხელოვნების აკადემიის რექტორი; 2008-2011წწ. საქართველოს კულტურისა და სპორტის სამინისტროს მუსიკალური დეპარტამენტის კონსულტანტი. დაწერილი აქვს: სიმფონიური ნაწარმოებები – კონცერტები ფაგოტისა და სიმფონიური ორკესტრისათვის (1973, 1976), „ეპიტაფია“ სიმფონიური ორკესტრისათვის (1977, მიუძღვნა ვასო გოძიაშვილს), სიმფონია (1980); ვოკალურ–სიმფონიური და საგუნდო ნაწარმოებები – ვოკალურ–სიმფონიური პოემა ბარიტონისა და სიმფონიური ორკესტრისათვის (1975), ორატორია სოლისტების, შერეული გუნდისა და სიმფონიური ორკესტრისათვის (1976), „სამი ფრესკა“ ქალთა გუნდისათვის ა კაპელა (1977); კამერულ–ინსტრუმენტული ნაწარმოებები – „მუსიკალური ჩანახატები“ ფორტეპიანოსათვის (1969), მინიატურები კამერული ორკესტრისათვის (1970), სიმებიანი კვარტეტი (1974), მუსიკა კამერული ორკესტრისათვის (1975), სონატები ფორტეპიანოსათვის (1975, 1976); კამერულ–ვოკალური ნაწარმოებები – 4 რომანსი ხმებისა და ფორტეპიანოსათვის (1966), „სიყვარულის ლირიკა“ ვოკალური ციკლი სოპრანოსა და ინსტრუმენტული ანსამბლისათვის (1977); ინსტრუმენტული კონცერტი: საფორტეპიანო „თბილისური“ (1977), „იმერული“ (2000), „ერისიონი“ (2000), „მეგრული“ (2001), „გურული“ (2002), „ქართლ-კახური“, „აჭარული“; საბავშვო კონცერტები: „ენკი-ბენკი“ (2003). ლონდარიძის ნაწარმოებები შესრულებულია: უნგრეთში, გერმანიაში, ავსტრიაში, აშშ და სხვ. მისი N4 სიმფონია აღიარებულია „წლის საუკეთესო მუისიკალურ ნაწარმოებად“ (2010), სამავშვო მუსიკის განვითარებაში შეტალი წვლილისთვის დაჯილდოებულია თბილისის მერიის ოქროს მედლით (2010). 2012: საქართველოს ეროვნული პრემია ელიზბარ ლომდარიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
XVI საუკუნე

ათწლეულები და წლები საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოვლენები 1501 - 1502 - ... 1598 - 1599 - საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოღვაწენი 1501 - 1502 - ... 1598 - 1599 - ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: XVI საუკუნე
ჩანის ტბა

ჩანი, დიდი ჩანი (რუს. Чаны) — გაუდინარი მარილიანი ტბა რუსეთში, ნოვოსიბირსკის ოლქში. გაწოლილია ბარაბის დაბლობზე, ზღვის დონიდან 106 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 1708-2269 კმ². წარმოადგენს დასავლეთ ციმბირის უდიდეს ტბას. სიგრძე 91 კმ, სიგანე 88 კმ. სარკის ფართობი იცვლება დონეების სეზონური და წლიური რყევის შესაბამისად. საშუალო სიღრმე 2,2 მ, მაქსიმალური სიღრმე 10 მ. ნაპირები ძლიერაა შეჭრილ-შემოჭრილი, გარშემორტყმულია ლერწმით. ტბაში დაახლოებით 70 კუნძულია, რომლებიც გადაჭიმულია ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან სამხრეთ-დასავლეთისაკენ. ბევრია ყურე და ნახევარკუნული. ჩანის ტბა ფშანით უკავშირდება პატარა ჩანის ტბას. საზრდოობს ძირითადად თოვლის წყლით. ტბისთვის ნიშანდობლივია ჰიდროლოგიური პულსაციები. დონე მერყეობს დაახლოებით 3 მ-ის ფარგლებში. ერთვის ორი მთავარი მდინარე: ჩულიმი და კარგატი. ტბის სამხრეთ-აღმოსავლეთი ნაწილის წყლები გამტკნარებულია ჩამდინარე მდინარეების ჩამონადენით. დაახლოებით ყოველ 30-35 წელიწადში ერთხელ წყლის დონე მატულობს იმდენად, რომ ტბა ჩამონადენს დასავლეთიდან ღებულობს. იყინება ოქტომბრის II ნახევარსა და ნოემბრის I ნახევარში, ყინულისგან თავისუფლდება მაისში. წყალი მარილიანია, ქლორიდულ-ნატრიუმიანი. მინერალიზაცია ზაფხულის პერიოდში 0,8-იდან 14 გრ/ლ-მდე, ხოლო ზამთრის პერიოდში მატულობს 5-20 გრ/ლ-მდე. განვითარებულია ადგილობრივი ნაოსნობა. მდიდარია თევზით, მოიპოვება: ციმბირული ნაფოტა, წერი, ქორჭილა, კარჩხანა, კობრი. ტბის დიდი ნაწილი განლაგებულია ტყე-სტეპის ბუნებრივ ზონაში. რუსეთის ტბები ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 ჩანის ტბა // გეოგრაფიის ენციკლოპედია (რუსული) ↑ Чаны // Научно-популярная энциклопедия «Вода России» (რუსული)
შილდის აღნიაანთ ციხე

ტერმინი შილდის აღნიაანთ ციხე შეიძლება აღნიშნავდეს: შილდის აღნიაანთ პირველი ციხე — კოშკი სოფელ შილდაში, ყვარლის მუნიციპალიტეტი შილდის აღნიაანთ მეორე ციხე — კოშკი სოფელ შილდაში, ყვარლის მუნიციპალიტეტი
ქიონულ ნურულაევა

ქიონულ ნურულაევა (აზერ. Könül Nurullayeva; დ. 1 დეკემბერი, 1985, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ) — აზერბაიჯანელი პოლიტიკოსი, აზერბაიჯანის მილი მეჯლისის წევრი. აზერბაიჯანის ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტის საერთაშორისო ურთიერთობათა განყოფილების ხელმძღვანელი, ევროპის ოლიმპიური კომიტეტის გენდერული თანასწორობის კომისიის წევრი, ისლამური სოლიდარობის სპორტის ფედერაციის აღმასრულებელი კომიტეტის წევრი, აზერბაიჯანის დელეგაციის ხელმძღვანელი 2010 წლის ვანკუვერის და 2014 წლის სოჭის ზამთრის ოლიმპიადაზე, „ბაქო 2020“-ის საორგანიზაციო კომიტეტის აღმასრულებელი დირექტორი, „ისლამური სოლიდარობის თამაშების“ საორგანიზაციო კომიტეტის მდივანი. ქიონულ ნურულაევა დაიბადა 1985 წლის 1 დეკემბერს ბაქოში. 1992-2000 წლებში სწავლობდა ნ. ტუსის სახელობის საშუალო სკოლაში. 2003-2008 წლებში სწავლობდა აზერბაიჯანის ენების უნივერსიტეტის ევროპული კვლევების ფაკულტეტზე. 2008-2010 წლებში სწავლობდა ამავე უნივერსიტეტის ევროპული კვლევებისა და საერთაშორისო ურთიერთობების სამაგისტრო პროგრამაზე. ქიონულ ნურულაევა თავისი სპორტული კარიერის განმავლობაში არაერთი პროექტის ხელმძღვანელი იყო. ახალგაზრდობაში არაერთი სპორტული პროექტის კოორდინატორი იყო, ხელმძღვანელობდა კონფერენციებს, სემინარებს და სპორტული პროექტებს აზერბაიჯანში. მის მიერ ჩატარებული ზოგიერთი პროექტია: „დსთ-ს და ბალტიის ქვეყნების ოლიმპიური კომიტეტების ხელმძღვანელების რეგიონალური ფორუმი“, „ევროპის სამართლიანი თამაშების მოძრაობის კონგრესი“, „ოლიმპიურ თამაშებში ატლეტთა ევროპული კლასიფიკაციის შეჯიბრი“, „ბაქო 2014“, „ევროპის ოლიმპიური კომიტეტის 43-ე გენერალური ასამბლეა“ და სხვა. გარდა ამისა, „2020 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშებზე“ ბაქოს კანდიდატურის წარდგენისას ნურულაევა საორგანიზაციო კომიტეტის აღმასრულებელი დირექტორი იყო. ქიონულ ნურულაევა ↑ Nurullayeva Könül Oruc qızı. meclis.gov.a. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-11-13. ციტირების თარიღი: 13 noyabr 2020. ↑ Nurşən Quliyev. (18 sentyabr 2015) IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarının Azərbaycanda keçirilməsi üzrə Təşkilat Komitəsi yaradılıb. apa.az. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 12 noyabr 2020. ციტირების თარიღი: 13 noyabr 2020.
Virtual International Authority File

Virtual International Authority File — ინფორმაციის საერთაშორისო ნორმატიული კონტროლის ვირტუალური კატალოგი ნაწარმოებებსა და მათ ავტორებზე. პროექტი ინიცირებული იყო 2003 წელს გერმანიის ეროვნული ბიბლიოთეკისა და აშშ-ის კონგრესის ბიბლიოთეკის მიერ. მის შემუშავებაში მონაწილეობა მსოფლიოს რამდენიმე სხვა დიდი ბიბლიოთეკაც. VIAF წარმოადგენს კლასიფიკაციის საერთაშორისოდ აღიარებულ სისტემას, რომელსაც მართავს Online Computer Library Center-ი. ოფიციალური საიტი VIAF at OCLC
პრასკოვია იოანეს ასული

პრასკოვია იოანეს ასული (რუს. Прасковья Иоанновна; დ. 24 სექტემბერი, 1694, მოსკოვი, რუსეთი — გ. 8 ოქტომბერი, 1731, სანქტ-პეტერბურგი, რუსეთი) — რომანოვების დინასტიის წარმომადგენელი. რუსეთის ცარ ივანე V-ისა და პრასკოვია სალტიკოვას ნაბოლარა ქალიშვილი. იმპერატრიცა ანას უმცროსი და და იმპერატორ პეტრე I-ის ძმისწული. პრასკოვია დაიბადა 1694 წლის 24 სექტემბერს მოსკოვში. იგი იყო რუსეთის ცარ ივანე V-ისა და ცარიცა პრასკოვია სალტიკოვას მესამე და ნაბოლარა ქალიშვილი. მას ორი უფროსი და ჰყავდა: ეკატერინა (შემდგომში მეკლენბურგ-შვერინის ჰერცოგინია და იმპერატორ ივანე VI-ის ბებია) და ანა (შემდგომში რუსეთის იმპერატრიცა 1730-1740 წლებში). რუსეთის სამეფო კარზე პრასკოვიას გერმანელი მასწავლებლები ლიტერატურასა და მეცნიერებებს ასწავლიდნენ. როგორც ცნობილია, ესპანეთის მეფე კარლოს II-ის ელჩმა მოსკოვში ჩასულ პრასკოვიაზე განაცხადა: „თავის დებთან შედარებით უფრო ინტელიგენტია, მაგრამ ავადმყოფურად გამოიყურება.“ თავად რუსებიც ხშირად აღნიშნავდნენ, რომ მიუხედავად ცუდი ჯანმრთელობისა, პრასკოვია საკმაოდ მომხიბლავი და ინტელიგენტი გოგონა იყო. განსხვავებით მისი დებისაგან, ბიძამისმა, იმპერატორმა პეტრე I-მა იგი დინასტიური ქორწინებებისათვის არ გამოიყენა. მოგვიანებით პრასკოვია დედამისის თანხმობით დაქორწინდა რუს დიდგვაროვან ივან ილიჩ დიმიტრიევ-მამონოვზე. 1724 წელს პრასკოვიამ მისგან ვაჟი გააჩინა, რომელიც 1730 წელს გარდაიცვალა. პოლოვცევის მიხედვით, პრასკოვია იმდენად იყო დედაზე დამოკიდებული და მიჯაჭვული, რომ როდესაც 1723 წელს პრასკოვია სალტიკოვა გარდაიცვალა, მას ძალიან გაუჭირდა დამოუკიდებლად ცხოვრება. დედის გარდაცვალების შემდეგ პრასკოვიამ დაივიწყა თავისი ჩვეული სიმორცხვე და დედის მთელი ქონების მისაღებად მოსამართლეებს ქრთამიც კი გადაუხადათ. იმპერატორ პეტრე II-ის მმართველობის პერიოდში პრასკოვიამ დატოვა რუსეთის სამეფო კარი და თავის მამულში ე.წ. „მეორე სამეფო კარი“ მოაწყო, რომელიც ნამდვილზე გაცილებით უფრო პომპეზური და ექსტრავაგანტური იყო. ეს იმითაც იყო განპირობებული, რომ პრასკოვია მთელ სამეფო ოჯახში თითქმის ყველაზე დიდ პენსიას იღებდა, რომელიც 1728 წლისთვის 12,000 რუბლს შეადგენდა თვეში. ამავე წელს მან მოსკოვში მეორე სასახლე შეიძინა. 1730 წელს რუსეთის საიმპერატორო ტახტზე პრასკოვიას და, იმპერატრიცა ანა ადის, რამაც დებს შორის უთანხმოება ჩამოაგდო. პრასკოვიამ უარი განაცხადა ანას პრეტენზიების შესრულებასა და სამეფო კარზე დაბრუნებაზე, რის საპასუხოდაც ანამ მას პენსია შეუმცირა. ამ ამბიდან მალევე, 1731 წლის 8 ოქტომბერს, 37 წლის პრასკოვია იოანეს ასული სანქტ-პეტერბურგში გარდაიცვალა. Liriyskiy, Gertsog (1989). "Zapiski o prebyvanii pri imperatorskom rossiyskom dvore v zvanii posla korolya ispanskogo" [Memoirs of the visit to the Imperial Russian court as ambassador of the King of Spain]. In Limonov, Yu. A. (ed.). Rossiya XVIII v. glazami inostrantsev [Eighteenth century Russia in the eyes of foreigners] (in Russian). Leningrad: Lenizdat. pp. 189–260.
The Byrds

The Byrds (/ˈbɜrdz/) — ამერიკული როკ ჯგუფი, დაარსებული კალიფორნიაში 1964 წელს. ბობ დილანის ფოლკ მუსიკასა და The Beatles-ის პოპის ჰიბრიდებს შორის არსებულ სიცარიელეზე ხიდის გადებით, The Byrds პოპულარული და გავლენიანი იყო 1960-იან და 1970-იანების დასაწყისში. კარიერის განმავლობაში, ჯგუფმა დიდი წვლილი შეიტანა ისეთი ქვეჟანრების შექმნაში, როგორებიცაა ფოლკ როკი, სფეის როკი, რაგა როკი, ფსიქოდელიური როკი, ჯანგლ პოპი, და 1968 წლის ალბომით Sweetheart of the Rodeo - ქანთრი როკი. შემადგენლობის რამდენიმე ცვლილების ფონზე (მუდმივად ჯგუფის წევრი მხოლოდ წამყვანი მომღერალი/გიტარისტი როჯერ მაკგუინი იყო), 1973 წელს ჯგუფი დაიშალა. მთავარი სტატია: The Byrds-ის დისკოგრაფია. Mr. Tambourine Man (1965) Turn! Turn! Turn! (1965) Fifth Dimension (1966) Younger Than Yesterday (1967) The Notorious Byrd Brothers (1968) Sweetheart of the Rodeo (1968) Dr. Byrds & Mr. Hyde (1969) Ballad of Easy Rider (1969) (Untitled) (1970) Byrdmaniax (1971) Farther Along (1971) Byrds (1973) ორიგინალური წევრები როჯერ მაკ-გინი – წამყვანი გიტარა, ბანჯო, Moog-ის სინთეზატორი, ვოკალი(1964–1973, 1989–1991, 2000) ჯინ კლარკი – დაირა, რიტმული გიტარა, ჰარმონიკა, ვოკალი(1964–1966, 1967, 1972–1973, 1991) დევიდ კროსბი – რიტმული გიტარა, ვოკალი (1964–1967, 1972–1973, 1989–1991, 2000) მაიკლ კლარკი – დასარტყმელი საკრავები (1964–1967, 1972–1973, 1991) კრის ჰილმენი – ბას-გიტარა, რიტმული გიტარა, მანდოლინა, ვოკალი (1964–1968, 1972–1973, 1989–1991, 2000) მომდევნო წევრები კევინ კელი – დასარტყმელი საკრავები (1968) გრემ პარსონსი – რიტმული გიტარა, ფორტეპიანო, ელექტრონული ორგანი, ვოკალი (1968) კლერენს უაიტი – წამყვანი გიტარა, მანდოლინა, ვოკალი (1968–1973) ჯინ პარსონსი – დასარტყმელი საკრავები, ბანჯო, ჰარმონიკა, პედლის სტილ გიტარა, რიტმული გიტარა, ვოკალი (1968–1972) ჯონ იორკი – ბას-გიტარა, ვოკალი (1968–1969) სკიპ ბატინი – ბას-გიტარა, ფორტეპიანო, ვოკალი (1969–1973) წევრობის ქრონოლოგია (1964–1973) ოფიციალური საიტი The Byrds საიტზე My Space ↑ Unterberger, Richie. Biography of The Byrds. AllMusic. ციტირების თარიღი: 2010-05-25.
მედინა გიულგიუნი

მედინა გიულგიუნი (აზერ. Mədinə Gülgün; დ. 17 იანვარი, 1926, ბაქო — გ. 17 თებერვალი, 1991, იქვე) — აზერბაიჯანელი პოეტი და მთარგმნელი, აზერბაიჯანის სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1987), საპატიო ნიშანის ორდენის კავალერი.. სამხრეთ აზერბაიჯანის ეროვნული განმათავისუფლებელი მოძრაობის აქტიური მოღვაწე. მედინა გიულგიუნი დაიბადა 1926 წლის 17 იანვარს ბაქოში. 1938 წელს ოჯახი საცხოვრებლად გადავიდა სამხრეთ აზერბაიჯანში, არდებილში. შემდეგ ის ცხოვრობდა თავრიზში, სადაც შეისწავლა სპარსული ენა. მოგვიანებით მუშაობა დაიწყო თავრიზის დრამატულ თეატრში. 1945 წლიდან იყო აზერბაიჯანის დემოკრატიული პარტიის წევრი. იმავე წელს მისი ლექსები გამოქვეყნდა ადგილობრივ გაზეთებში. 1948 წელს ჩაირიცხა აზერბაიჯანის პედაგოგიური ინსტიტუტის ენისა და ლიტერატურის ფაკულტეტზე. მისი ლექსები თარგმნილია მსოფლიოს სხვადასხვა ენაზე. Əliqızı A. Azadlıq və istiqlal poeziyası. / Bakı: 2001, 156 s. ↑ 1.0 1.1 В Музей независимости Азербайджана переданы личные вещи поэтов Балаша Азероглу и Медины Гюльгюн ↑ Литературный Азербайджан: журнал. — 1987. — С. 128. ↑ Мәдинә Ҝүлҝүн / Под ред. Дж. Кулиева. — Азербайджанская советская энциклопедия: Главная редакция Азербайджанской советской энциклопедии, 1982. — Т. VI. — С. 482.
ფატმა მუხტაროვა

ფატმა მუხტაროვა (აზერ. Fatma Muxtarova; დ. 26 მარტი, 1893 ან 1898, ურმია — გ. 19 ოქტომბერი, 1972, ბაქო) — აზერბაიჯანელი მომღერალი (მეცო-სოპრანო), აზერბაიჯანის სსრ-ის სახალხო არტისტი (1940), საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი (1936), შრომის წითელი დროშისა და საპატიო ნიშნის ორდენების კავალერი. ფატმა მუხტაროვის ბიოგრაფია დაარქივებული 2016-11-22 საიტზე Wayback Machine. ↑ Грачева Л. Судьба певицы. Годы и люди: [Сб. очерков]. Саратов, 1988. Вып. 3. С. 164-174. ↑ Contact Support. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-13. ციტირების თარიღი: 2012-06-23.
გორის საკონსერვო ქარხანა

გორის საკონსერვო ქარხანა, გორკონი — საქართველოს კვების მრეწველობის ერთ-ერთი მსხვილი და უძველესი საწარმო. 1919 წელს გორში (ცხინვალის გზატკეცილზე) საკონსერვო საქმის სპეციალისტის ევსევი ბერიტაშვილის (ივანე ბერიტაშვილის ძმა) ინიციატივით დაარსდა საქართველოში პირველი საკონსერვო ქარხანა, რასაც ხელი შეუწყო ამ რაიონში მაღალხარისხოვანი ნედლეულის — ხილისა და ბოსტნეულის სიუხვემ. ქარხანა კუსტარული წესით ამზადებდა ხილისა და ბოსტნეულის კონსერვებს, აგრეთვე გამხმარ ხილს (ჩირს). მან მრავალჯერ შეიცვალა ადგილმდებარეობა, აღიჭურვა ახალი ტექნიკით, ჩაუტარდა რეკონსტრუქცია. მომხმარებელთა გაზრდილი მოთხოვნილების დაკმაყოფილების მიზნით 1960–1969, ქალაქის ცენტრიდან 2 კილომეტრის დაშორებით (შინდისის გზატკეცილზე), აშენდა ახალი, თანამედროვე ტიპის საწარმო — გორის საკონსერვო კომბინატი, რომლის სიმძლავრემ წელიწადში 32 მილიონი, ხოლო წარმოებამ 31 343 000 პირობითი ქილა კონსერვი შეადგინა (1969). ამზადებდა 80-მდე დასახელების ბოსტნეულის, ხილის, ტომატისა და ბავშვთა კვების კონსერვებს, რომლის 80% გადიოდა სსრ კავშირის ყველა რესპუბლიკაში, აგრეთვე საზღვარგარეთის ქვეყნებში. 1976 წელს შეიქმნა საკონსერვო მრეწველობის გორის აგროსაწარმოო გაერთიანება (მასში შევიდა გორისა და ტყვიავის ხილკენკროვანი წვენების, კარალეთისა და გორის საკონსერვო ქარხნები და ბერბუკის საბჭოთა მეურნეობა), რომელიც 1980 წლიდან ეტაპობრივად დაიშალა. 1994 წლიდან გორის საკონსერვო ქარხნის ბაზაზე ჩამოყალიბდა სააქციო საზოგადოება „გორკონი“, რომლის აქციების მფლობელთა შორის იყო შვეიცარული ფირმა „ბუტეკ კლასიკი“ (BUTEC CLASSIC). 2008 წლისთვის „გორკონის“ დავალიანება ბიუჯეტის მიმართ 900 000 ლარამდე ავიდა. 2009 წელს ქარხანა ივანე გოგლიძემ შეისყიდა და ჩამოაყალიბა შპს „კულა არმს ჯორჯია“. მას შემდეგ გორის საკონსერვო ქარხანა პროდუქციას უშვებს ბრენდით „კულა“. „კულა არმს ჯორჯიასთან“ აგრეთვე დაარსებულია შპს „ჯეო კონცენტრატი“, შპს „ბატონო“ და სხვ. ქარხანას უჭირავს 10,2 ჰექტარი მიწის ფართობი, აქვს რკინიგზის ჩიხი, თბომავალი, სამანქანო მისასვლელი გზები, ორმაგი ელექტროკვების ხაზი, ჩართულია ქალაქის წყალმომარაგების ქსელში. მის შემადგენლობაშია 5 ძირითადი (ხილბოსტნეულის, ბავშვთა კვების, სატომატე, რბილობიანი წვენების და მთავარი საამქროები), 3 დამხმარე საამქრო და სასაწყობო მეურნეობა. წარმოების ძირითადი მიმართულებაა ნატურალური, ეკოლოგიურად სუფთა ხილისა და ბოსტნეულის კონსერვების დამზადება. გამოშვებული პროდუქციის ასორტიმენტი მრავალფეროვანია: მურაბები, ჯემები, კომპოტები, საბავშვო კონსერვები, საწებლები, ბოსტნეულის კონსერვები, მარინადები და სხვ. ძირითადი სანედლეულო ზონებია: გორის, ხაშურის, ქარელის, კასპის, მცხეთის მუნიციპალიტეტები. საწარმოს სიმძლავრე 48,5 მილიონი პირობითი ქილა კონსერვია წელიწადში (2009). გამოშვებული პროდუქცია გადის საექსპორტოდ. 1997 მადრიდში ჩატარებულ გამოფენაზე ქარხნის პროდუქციამ (კაკლის მურაბა) მიიღო ჯილდო — „ევროპის თაღი“. დავითულიანი დ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 123. ↑ „გორკონის“ უკანასკნელი და „კულას“ პირველი დღეები. ქართლის ხმა (10 სექტემბერი, 2011). ციტირების თარიღი: 23 თებერვალი, 2020. ↑ „კულა“ — გულით ნაკეთები საქმე. Forbes Georgia (9 დეკემბერი, 2014). ციტირების თარიღი: 23 თებერვალი, 2020. ↑ „კულას“ დამფუძნებელი ტრადიციული ქართული კერძების კონსერვებს გამოუშვებს. Business Media Georgia (5 ოქტომბერი, 2016). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-02-23. ციტირების თარიღი: 23 თებერვალი, 2020.
სარა ჰატუნი

სარა ჰატუნი (აზერ. Sara xatun; გ. 1465) – აზერბაიჯანის პირველი დიპლომატი ქალი. ჯალალედინ ალი ბეის მეუღლე, უზუნ-ჰასანის და ჯაჰანგირ მირზას დედა. რეალობაში სარა ჰატუნის სახელი სარაი ჰატუნი იყო, მაგრამ აზერბაიჯანულ ენაში დამკვიდრდა, როგორც სარა ჰატუნი. სარა ჰატუნის წარმოშობის შესახებ სპეკულაციები გაჩნდა მას შემდეგ, როდესაც მინორსკის სტატიაში დაიწერა, რომ სარა დიარბაქირელ ქრისტიანთა ოჯახიდანაა. აყ-ყოინლუთა შესახებ დაწერილი ერთ-ერთი ნაწარმოების ავტორი ჯონ ვუდსი წერს რომ, მინორსკი თავისი შემდგომი კვლებების შემდეგ ხელახლა დაუბრუნდა ამ საკითხს და დაწერა რომ, სარაი ჰატუნი უზუნ-ჰასანის მამა ჯალალადდინ ალი ბეის ბიძაშვილია. თუმცა, ეს მცირე დეტალი ბევრი ისტორიკოსის უყურადღებობით შეცდომით გავრცელებულია და მაგალითად ფრანს ბაბინგერის ნაირი ისტორიკოსები ისევ წერენ, რომ სარა ჰატუნი დიარბაქირელ ქრისტიანთა ოჯახიდანაა. სავარაუდოდ 1465 წელს გარდაიცვალა. აღსანიშნავია, რომ სარა ჰატუნის ბებია მარია ქომნენა ტრაპიზონის დედოფალი იყო. სარა ჰატუნი ქალაქ ჰარპუტის მმართველი იყო. მისი სახელობის მეჩეთი მისი მმართველობის დროს აშენდა. ამის გარდა ჰქონდა თავისი ცალკე სალოცავი კუთხე, სადაც დაწერილია: „სარა ჰატუნი უზუნ ჰასანის მშობელია“. აყ-ყოინლუნთა საზღვარგარეთთან დიპლომატიურ ურთიერთობებში სარა ჰატუნის როლი მნიშვნელოვანია. უზუნ-ჰასანი ყველა პოლიტიკურ საკითხებში რჩევებს სარა ჰატუნისგან იღებდა. პირადი მოლაპარაკებები აქვს გამართული აბუ-საიდთან, ოსმალეთის იმპერატორ მეჰმედ II-სთან. ერთ-ერთი წყაროს მიხედვით ჯალალადდინ ალი ბეიზე დაქორწინებულ სარა ჰატუნს 8 შვილი, 7 ვაჟი და 1 ქალიშვილი ჰყავდა:: უზუნ-ჰასანი ჯაჰანგირ მირზა ჰუსეინი ჯაჰანშაჰი ისკანდერი იბრაჰიმი უვეისი ხადიჯა-ბაიმი — დაქორწინებული იყო შეიხ ჯუნეიდზე. ↑ [1] დაარქივებული 2016-03-05 საიტზე Wayback Machine. "Sara Khatun: Azerbaijan’s First Female Diplomat". ADA ↑ Faruk Sümer,“Doğu Anadolu‘da Moğol ve Türkmen Devirlerine Ait Bazı Tarihi Yapılar Hakkında Düşünceler”, Belleten, TTK, C.LIV, S.209–211, Ankara, 1991,s.632; Faruk Sümer,“Akkoyunlular”, Dİ A, C.2,İstanbul,1989, s.272 ↑ SÜMER, Faruk. (1990). Doğu Anadolu’da Moğol ve Türkmen Devirlerine Ait Bazı Tarihi Yapılar Hakkında Düşünceler”. Belleten, C. LIV, 210,Ankara. ↑ Abdürrahim Şerif, Ahlat Kitabeleri, Hamit Matbaası,İstanbul, 1932, s.79 ↑ Faruk Sümer - Akkoyunlar, səh. 272