laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ნოვოროსიისკის ოკრუგი

ნოვოროსიისკის ოკრუგი (რუს. Новороссийский округ; 23 მაისი (4 ივნისი), 1896 — 11 მაისი, 1920) — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული რუსეთის იმპერიის შავი ზღვის გუბერნიაში. მდებარეობდა გუბერნიის ჩრდილოეთ ნაწილში, მოქცეულს კავკასიონის მთავარი ქედსა და შავ ზღვას შორის. ჩრდილოეთიდან ესაზღვრებოდა ყუბანის ოლქის ტამანის განყოფილება, აღმოსავლეთით — ეკატერინოდარის განყოფილება, სამხრეთით ტუაფსეს ოკრუგი. ფართობი — 1 230 კმ². ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოვოროსიისკი. 1896 წლის 23 მაისს (4 ივნისს) უმაღლესი ბრძანებულებით შავი ზღვის ოკრუგის ბაზაზე შეიქმნა შავი ზღვის გუბერნია და მის შემადგენლობაში ტუაფსეს ოკრუგი — სოჭის განყოფილების ბაზაზე. 1920 წლის 11 მაისს, თავისი ოკრუგებით ლიკვიდირებულ იქნა შავი ზღვის გუბერნია, ხოლო ტუაფსეს უკრუგის ტერიტორიაზე წარმოიქმნა ნოვოროსიისკისა და გელენჯიკის თემები. Основные административно-территориальные преобразования на Кубани (1793—1985 гг.) / Сост.: А. С. Азаренкова, И. Ю. Бондарь, Н.С. Вертышева. — Краснодар: Краснодарское кн. изд-во, 1986. — 394 с. Туапсе // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907. ↑ Полное собрание законов Российской империи, собрание 3-ое (1881-1913), т. XVI, указ 12995, ст. 486-490 ↑ Основные административно-территориальные преобразования на Кубани (1793—1985 гг.) / Сост.: А. С. Азаренкова, И. Ю. Бондарь, Н.С. Вертышева. — Краснодар: Краснодарское кн. изд-во, 1986. — 394 с.
უთვირი (მრავალმნიშვნელოვანი)

უთვირი შეიძლება აღნიშნავდეს: უთვირი — მწვერვალი სვანეთის კავკასიონზე; უთვირი — უღელტეხილი სვანეთის კავკასიონზე.
კონიდიუმი

კონიდიუმი (ბერძნ. konia — მტვერი და eidos — სახე) — ჩანთიანი და უსრული სოკოების უსქესო გამრავლების სპორა. წარმოიქმნება მიცელიუმის განსაკუთრებულ განშტოებებზე — კონიდიოფორებზე. კონიდიუმები ერთმანეთისაგან განსხვავდებიან ფორმით, შეფერილობით, უჯრედების რაოდენობით და წარმოშობით. უმდაბლესი სოკოების — ფიკომიცეტების კონიდიუმი მოდიფიცირებულია სპორანგიუმია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 636.
თოფის შესახვევი

თოფის შესახვევი (რუს. Ружейный переулок) — მცირე ჩიხი, რომელიც მდებარეობდა ძველ თბილისში, დღევანდელი კოტე აფხაზის ქუჩის შუა ნაწილში, კერძოდ იმ ადგილზე, სადაც დღეს განლაგებულია შენობები მისამართით კოტე აფხაზის №25 და ივერიის ქ. №10. იმის გათვალისწინებით, რომ ძველ თბილისში, და კონკრეტულად ამ უბანში, ქუჩებსა და რიგებს ხელობის სპეციალიზაციის მიხედვით არქმევდნენ სახელებს, სავარაუდოა, რომ აქ თოფის მკეთებლები (მეთოფეები) იყვნენ განლაგებულები. „თოფის შესახვევმა“ სახელწოდება XX საუკუნის 20-იან წლებამდეც კი შეინარჩუნა და ზოგიერთ თბილისის გეგმაზეცაა დატანილი. XX საუკუნის მიწურულს, კოტე აფხაზის ქუჩაზე გამომავალ ამ მცირე შესახვევში ჩადგეს შენობა, რომელმაც „თოფის შესახვევი“ გააქრო. Двалишвили Л.Б. Оружейный ряд в Тифлисе в 30-х годах XVII — 20-х годах XX века // Историческое оружиеведение. 2023. — № 12. გვ. 4 -55. დვალიშვილი ლ., „თბილისური ფოლადი და ელიარაშვილები“, თბ., 2023, გვ. 256
ჩრდილი გზაზე (1956 წლის ფილმი)

„ჩრდილი გზაზე“ — კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ 1956 წლის მხატვრული ფილმი, რეჟისორი — დავით რონდელი. ფილმი აღდგენილია კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ მიერ 1978 წელს. ფილმი მწყემსების მძიმე ცხოვრებას აღწერს. გიორგი ჩოხელს მასწავლებელი ნინო უყვარს, მაგრამ ქალს რაიონში ახალდანიშნული ხელმძღვანელი მუშაკი, ლევან გელაშვილი მოხიბლავს. კარიერისტი გელაშვილი მწყემსების გამოცდილებას არ ითვალისწინებს და თავისი მიზნების განსახორციელებლად ბევრ ბოროტებას კადრულობს. ლია ელიავა — ნინო ზურაბ (კუკური) ლაფერაძე — გიორგი ჩოხელი ედიშერ მაღალაშვილი— ლევან გელაშვილი ვახტანგ ნინუა — შაქრო ნინელი ცინცაძე — ივლიტა ბუხუტი ზაქარიაძე — მამუკა გოჩა აბაშიძე — თედო მერაბ (მურად) ხინიკაძე — არჩილი ვუკოლ კინწურაშვილი — სიმონი ცაცა (ეკატერინე) ამირეჯიბი — თედოს ბებია თამარ ბაქრაძე — მაგდანა ალიონა ეგოროვა ნინო კაკაბაძე ირაკლი ქოქრაშვილი — ილო ირინე მაღალაშვილი — მასწავლებელი აკაკი (კაკო) კვანტალიანი — ლადო ძია ნათელა ფალიაშვილი სერგო სულავა გივი ტალიკაძე გიორგი თოლორდავა სესილია თაყაიშვილი გივი თოხაძე ნინო (ჩიტოლია) ჩხეიძე „ჩრდილი გზაზე“ [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია „ჩრდილი გზაზე“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
წუთისოფელი (ფილმი)

„წუთისოფელი“ — სს „ქართული ფილმის“ 1971 წლის ფილმი, რომლის რეჟისორები არიან შოთა მანაგაძე და ნოდარ მანაგაძე. ფილმში სიდონიასა და იასონის ოჯახის ცხოვრებაა ნაჩვენები, დაწყებული პირველი მსოფლიო ომის პერიოდიდან. სიდონია თავის სოფელს არასდროს გასცილებია, მაგრამ ცხოვრებაში ბევრი რამ გადაიტანა. სოფიკო ჭიაურელი — სიდონია გრიგოლ წიტაიშვილი — იასონი მანუჩარ შერვაშიძე — სიპიტო ზურაბ ყიფშიძე — აფრასიონი თენგიზ არჩვაძე — იულონი ვალერიან დოლიძე — ბეგლარი გივი ჭიჭინაძე — ევტიხი გიზო სიხარულიძე — თარხანი მიხეილ ვაშაძე — ხალამპრე ვარლამ (ვალოდია) წულაძე — აგაპო ვიქტორ ნინიძე მერაბ გეგეჭკორი ნინო დიდია ლეილა ყიფიანი ქეთევან ბოჭორიშვილი მ. ხითარიშვილი ნოდარ ფირანიშვილი ალექსანდრე (სესიკა) კუპრაშვილი — კოლმეურნე დუდუხანა წეროძე ბაადურ (ბადრი) ბეგალიშვილი რევაზ ბარამიძე მალხაზ ბებურიშვილი შოთა გაბელაია იოსებ (სოსო) ხაინდრავა — დეზერტირი გივი თოხაძე იოსებ (სოსო) გოგიჩაიშვილი — მიხაკო „წუთისოფელი“ [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია „წუთისოფელი“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
ქუთაისის სინაგოგა (დიდი სალოცავი)

ქუთაისის  სინაგოგა, დიდი სალოცავი — XIX საუკუნის 70-80-იან წლებში აგებული სინაგოგა ქუთაისში, მდინარე რიონის მარცხენა სანაპიროზე, ისტორიულ „ებრაელთა უბანში“ (დღევანდელი ბორის გაპონოვის ქუჩაზე). ქუთაისის  სინაგოგა ქალაქის ებრაელთა უბანში მდებარე სამი სინაგოგიდან ერთერთია. ის ქვისაგან აგებულ, თლილი ქვით მოპირკეთებულ ნაგებობას წარმოადგენს. მისი კურთხევა 1887 წლის 14 მაისს მოხდა. სინაგოგა ადგილობრივ ებრაელთა საზოგადოების დაფინანსებით აშენდა და მისი მშენებლობა ათი წლის განმავლობაში მიმდინარეობდა. გაზეთ „ივერიის“ ცნობით: სინაგოგა აგების დღიდანვე წარმოადგენდა ებრაელთა რელიგიური და კულტურული ცხოვრების მნიშვნელოვან ცენტრს. სინაგოგის გვერდით მდებარე დამხმარე ნაგებობაში ასწავლიდნენ ებრაულ ენას; აქვე იყო ფურნე, სადაც ცხვებოდა „მაცა“ რელიგიური რიტუალისათვის. დღესდღეობით სინაგოგა მოქმედია. ნაგებობა ისტორიული ღირსშესანიშნაობაა. კეზევაძე მ., ქუთაისის ებრაელთა დასახლების მთავარი ქუჩები მე-19 საუკუნეში, ქუთაისის ილია ჭავჭავაძის სახელობის სამეცნიერო ბიბლიოთეკა, წელიწდეული VI, ქუთაისი, 2014, გვ. 150 ზარნაძე მ., სირბილაძე ზ., ქუთაისელი ქართველი ებრაელები, ქუთაისი, 2019 დავიწყებული ისტორიები: კათოლიკური და ებრაელი თემები ქუთაისში". თბილისი, 2019. "ებრაელებისაგან დაცლილი ებრაელების უბანი ქუთაისში"; netgazeti.ge. 17 აპრილი, 2012 . ფოტო: "სინაგოგა ქუთაისში". საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკის ვებგვერდი. ↑ შაფათა რიჟნაშვილი. საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა, გაზეთი "ივერია", 1887 წ. 22 მაისი, № 100; გვ. 3.
ელიარაშვილები

ელიარაშვილები — ქართლის სადედოფლო აზნაურული საგვარეულო. აქტიური ჩანან XVII საუკუნის შუა ხანებიდან. მათი სამოღვაწეო არეალი ისტორიული ქვემო ქართლია, კერძოდ, სომხით-საბარათიანო (ბოლნისის ხეობა). ელიარაშვილებს ქართლის სამეფო კარზეც სხვადასხვა თანამდებობები ეკავათ, ამიტომ ისინი თავიდანვე ჩანან თბილისშიც. მეწინავე სადროშოს აღწერის მიხედვით, „ბატონს დედოფლის აზნაურიშვილები ელიარაშვილნი“-ს სამოსახლო ბოლნისის ხეობის სოფლებს: შარქარს, ზემო ხუჯაბს, ხუჯაბს, ჭიპექებსა და ჭიმშურს მოიცავდა. ეს სოფლები ფოლადაურის ხეობაში მდებარეობდნენ და როგორც ისტორიული დოკუმენტები მოწმობენ ელიარაშილების სამოღვაწეო არეალიც ამ მიდამოებშია. აქედან, შარქარას სოფელში მხოლოდ დედოფლის აზნაურების ელიარაშვილის ყმები ფიქსირდებიან. იოანე ბატონიშვილის მოსაზრებით, თითქოსდა, ელარაშვილები კავკასიის მთებიდან მოსულან და 1719 წლიდან ელიყანას შვილები იყვნენ და აქედან წარმოდგა ეს გვარი, რაც ვერანაირ კრიტიკას ვერ უძლებს, ვინაიდან ელიარაშვილები ქართლში მინიმუმ 1653 წლიდან უკვე აქტიური ჩანან გვარის ამ ფორმითვე, რის გამოც, 1719 წელს ვინმე ელიყანაშვილი ამ საგვარეულოს სათავეს ვერ დაუდებდა. ისტორიულ დოკუმენტებში უკვე XVII საუკუნიდან ელიარაშვილების საგვარეულოს არაერთი წარმომადგენელია დასახელებული. პირველად მათი მოხსენიება, ამ ეტაპზე მიკვლეული მასალებით 1653 წლით თარიღდება და ქართლის დედოფალს, როსტომ მეფის ცოლს, მარიამ დადიანს უკავშირდება, რომელმაც ელიარაშვილთა წარმომადგენელს ხუჯაბში მიწები უწყალობა. ამის შემდეგ, ამ საგვარეულოს სხვადასხვა შტოს წარმომადგენლები საკმაოდ ხშირად ჩნდებიან ისტორიულ დოკუმენტებში მთელი XVII და XVIII საუკუნეების მანძილზე. ელიარაშვილთა გვარი სხვადასხვა ფორმით მოიხსენიება ისტორიულ წყაროებში: ელარაშვილი, ელიარასშვილი, ელარასშვილი. ხოლო XIX საუკუნის რუსულ ოფიციალურ დოკუმენტებში, ელიარაშვილთა ზოგიერთი წარმომადგენელი სხვადასხვა ფორმით გაატარეს: ელაროვი, ელიზაროვი და ელიაზაროვი, რამაც გვარის ჟღერადობა დაამახინჯა. ელიარაშვილების საგვარეულოს ეკუთვნოდნენ ცნობილი მეიარაღე ოსტატები, მამა-შვილი გეურქა და ყარამან ელიარაშვილები, რომელთა დამზადებული იარაღი განთქმული იყო არამხოლოდ რუსეთის იმპერიაში. გეურქამ რუსეთის იმპერატორის მეიარაღის ტიტულსაც კი მიაღწია. დვალიშვილი ლ., „თბილისური ფოლადი და ელიარაშვილები“. თბ. 2023, გვ. 256 Двалишвили Л. Б., К вопросу о генеалогии оружейника Геурка // Историческое оружиеведение, Москва: Историческое оружиеведение, 2021. — გვ. 78-116.
ეროვნული ლიგა 2024

ეროვნული ლიგა 2023 — საქართველოს უმაღლესი ლიგის 36-ე გათამაშება. ჩემპიონატში მონაწილეობას იღებს 10 გუნდი, ერთმანეთთან გუნდები ოთხ თამაშს თამაშობენ. საბოლოო ჯამში თითო გუნდმა 36 მატჩი უნდა ითამაშოს. ტურნირის გამარჯვებული ჩემპიონთა ლიგაზე მონაწილეობას დაიწყებს I შესარჩევი ეტაპიდან. მეორე და მესამე ადგილზე გასული გუნდები და საქართველოს თასის გამარჯვებული მონაწილეობას მიიღებს უეფას კონფერენციების ლიგაზე I შესარჩევი რაუნდიდან. თუ თასის გამარჯვებული გახდება გუნდი ჩემპიონატის ცხრილის პირველი სამეულიდან, უეფას კონფერენციების ლიგაზე მონაწილეობის საშუალება მიეცემა ჩემპიონატის IV-ადგილოსან გუნდს. ↑ ყოფილი საბურთალო განახლდა შემდეგი თარიღით ჩატარებული მატჩ(ებ)ის შემდეგ: 6 ოქტომბერი 2024. წყარო: ეროვნული ლიგა, Soccerway კლასიფიკაციის წესები: 1) ქულები; 2) ქულები ურთიერთშეხვედრებში; 3) გოლების სხვაობა ურთიერთშეხვედრებში; 4) გატანილი გოლები ურთიერთშეხვედრებში; 5) გასვლაზე გატანილი გოლები ურთიერთშეხვედრებში (მხოლოდ 2 გუნდის დროს); 6) გოლების სხვაობა; 7) გატანილი გოლები. ყველა გუნდი თამაშობს 18 საშინაო და 18 გასვლით თამაშს (თითო გუნდს ეთამაშება 4ჯერ), ჯამში 36 თამაშს. განახლდა: 6 ოქტომბერი 2024 4ფეხბურთელმა გაიტანა პოკერი (4 გოლი) განახლდა: 6 ოქტომბერი 2024 ↑ Crystalbet Erovnuli Liga - Top Scorers. Soccer24. ციტირების თარიღი: 20 March 2024 ↑ Samgurali Tsqaltubo 3-0 Kolkheti-1913. Soccerway (24 აგვისტო 2024). ციტირების თარიღი: 24 აგვისტო 2025 ↑ Samgurali Tsqaltubo 3-0 Kolkheti-1913. Soccerway (22 სექტემბერი 2024). ციტირების თარიღი: 23 სექტემბერი 2024 ეროვნული ლიგის ოფიციალური ვებ-გვერდი ჩემპიონატის წესები
ხუხაშვილი

საკუთარი სახელი ხუხაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: გია ხუხაშვილი — პოლიტიკური ანალიტიკოსი გიორგი ხუხაშვილი — კრიტიკოსი, დრამატურგი, პოეტი სოფიკო ხუხაშვილი — მოჭადრაკე ჯამლეტ ხუხაშვილი — ჟურნალისტი, სპორტის კომენტატორი
ჯანგირაშვილი

საკუთარი სახელი ჯანგირაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ნინო ჯანგირაშვილი — ჟურნალისტი ნოდარ ჯანგირაშვილი — 1989 წლის 9 აპრილის ტრაგედიის მსხვერპლი
მერაბ გეგეჭკორი

მერაბ გეგეჭკორი (დ. 23 აგვისტო, 1919, მარტვილი — გ. 1977) — ქართველი მსახიობი. საქართველოს სახალხო არტისტი (1972). მერაბ გეგეჭკორი დაიბადა 1919 წლის 23 აგვისტოს ქ. მარტვილში (ყოფილი გეგეგჭკორი). 1940 წელს დაამთავრა თბილისის შოთა რუსთაველის სახ. თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი და ჩაირიცხა შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრის დასში. შესრულებული აქვს 100–ზე მეტი როლი. სისტემატურად მონაწილეობდა რადიო და სატელევიზიო გადაცემებში, გამოდიოდა ესტრადაზე, გადაღებულია ფილმებშიც. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები. გარდაიცვალა 1977 წელს. დაკრძალულია საბურთალოს პანთეონში. მერაბ გეგეჭკორი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი მერაბ გეგეჭკორი — ეროვნული ფილმოგრაფია მერაბ გეგეჭკორი — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
მეორე კოსმოსური სიჩქარე

მეორე კოსმოსური სიჩქარე, პარაბოლური სიჩქარე, განთავისუფლების (გაქცევის, გასხლტომის) სიჩქარე ( v I I {\displaystyle v_{II}} ) — მინიმალური საწყისი სიჩქარე, რომელიც უნდა მიენიჭოს სხეულს დედამიწის, მთვარის ან სხვა პლანეტის ზედაპირთან, რათა მან (შესაბამისად დედამიწის, მთვარის ან პლანეტის) მიმართ პარაბოლურ ორბიტაზე იმოძრაოს. დედამიწისათვის იგი ≈11.2 კმ/წმ. პირველად მეორე კოსმოსური სიჩაქრე მიღწეულ იქნა 1959 წლის 2 იანვარს საბჭოთა კოსმოსური აპარატის ლუნა-1-ის მიერ. კოსმოსური აპარატის ტრაექტორიის სახეს დედამიწის ან მზის მიმართ განსაზღვრავს მისი სიჩქარე სათანადოდ დედამიწის ან მზის მიმართ. წირი, რომელსაც ტრაექტორია უახლოვდება, კრიზისულ სიჩქარეზე ნაკლები სიჩქარის დროს წარმოადგენს ელიფსს (კერძო შემთხვევაში წრეწირს), კრიზისული სიჩქარის შემთხვევაში — პარაბოლას, უფრო მეტი სიჩქარის დროს — ჰიპერბოლას. ამიტომ კრიზისულ სიჩქარეს პარაბოლურ სიჩქარეს უწოდებენ, პარაბოლურ სიჩქარეზე ნაკლებ სიჩქარეს — ელიფსურს, ხოლო მასზე მეტს — ჰიპერბოლურს. იმისათვის, რომ სხეულმა დატოვოს დედამიწის გრავიტაციული მოქმედების სფერო და, მაშასადამე დაიწყოს ბრუნვა მზის გარშემო, ე. ი. იქცეს მზის ხელოვნურ თანამგზავრად, საჭიროა მას მიენიჭოს, ისეთი კინეტიკური ენერგია, რომელიც ტოლი იქნება დედამიწის ზედაპირიდან უსასრულობაში (პრაქტიკულად დედამიწის გრავიტაციული მოქმედების სფეროს გარეთ) მისი გადატანისას შესრულებული მუშაობისა. მეორე კოსმოსური (პარაბოლური) სიჩქარის v I I {\displaystyle v_{II}} სიდიდე არ არის დამოკიდებული მიმართულებაზე და შეიძლება განისაზღვროს ენერგიის შენახვის კანონიდან. m v I I 2 2 = G m M R {\displaystyle {\frac {mv_{II}^{2}}{2}}=G{\frac {mM}{R}}} (1), სადაც m {\displaystyle m}  — სხეულის მასაა, G {\displaystyle G}  — გრავიტაციული მუდმივა, M {\displaystyle M}  — პლანეტის მასა, R {\displaystyle R}  — ორბიტის რადიუსი. თუ R {\displaystyle R} -ს გავშლით, დედამიწის რადიუსად R 0 {\displaystyle R_{0}} და ფრენის სიმაღლედ h {\displaystyle h} , და (1) ფორმულიდან გამოვიყვანთ სიჩქარეს, მივიღებთ შემდეგ ფორმულას: v I I = 2 G M R 0 + h {\displaystyle v_{II}={\sqrt {2G{\frac {M}{R_{0}+h}}}}} (2). პირველ და მეორე კოსმოსურ სიჩქარეებს შორის არსებობს მარტივი კავშირი: v I I = 2 v I {\displaystyle v_{II}={\sqrt {2}}v_{I}} მეორე კოსმოსური სიჩქარის ფორმულა შეიძლება გავავითაროთ შემდეგნაირადაც: როცა h = 0 {\displaystyle h=0} , მაშინ R 0 = R {\displaystyle R_{0}=R} , ხოლო v I I = 2 G M R = 2 G M R R 2 = 2 g 0 R {\displaystyle v_{II}={\sqrt {2G{\frac {M}{R}}}}={\sqrt {2G{\frac {MR}{R^{2}}}}}={\sqrt {2g_{0}R}}} , სადაც g 0 {\displaystyle g_{0}} თავისუფალი ვარდნის აჩქარებაა დედამიწის ზედაპირთან. 2) ფორმულაში დედამიწისთვის ცნობილი მუდმივი სიდიდეების (G=6.67·10⁻¹¹ მ³·კგ⁻¹·წმ⁻², M = 5.97·10²⁴ კგ, R0 = 6 371 000 მ, h ≈ 0) შეტანითა და ორბიტის სიმაღლის გათვალისწინებით მივიღებთ მეორე კოსმოსურ სიჩქარეს დედამიწისთვის: v I I ≈ {\displaystyle v_{II}\approx } 11 180.50 მ/წმ ანუ ≈ {\displaystyle \approx } 11.2 კმ/წმ. კოსმოსური სიჩქარე პირველი კოსმოსური სიჩქარე მესამე კოსმოსური სიჩქარე ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 581.
პეტრე მელიქიშვილის გამზირი

პეტრე მელიქიშვილის გამზირი — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (ვერე); მერაბ კოსტავას ქუჩიდან ილია ჭავჭავაძის გამზირამდე. ამ ქუჩაზე გადიოდა წყნეთისკენ მიმავალი გზა, რომელსაც სამხრეთით მიუყვებოდა მთის ფერდობი და ვარდისუბნის პატარა დასახლება, ხოლო ჩრდილო-აღმოსავლეთით სოფელი ვერე მდებარეობდა. ქალაქის ამ ნაწილის განაშენება დაიწყო XIX საუკუნის II ნახევარში. 1867 წელს „წყნეთის გზას“ ეწოდა წყნეთის ქუჩა (დატანილია თბილისის 1867 წლის გეგმაზე). განაშენიანებაში დიდი როლი ითამაშა ვაკეში XX საუკუნის დასაწყისში თბილისის სათავადაზნაურო გიმნაზიის, შემდეგ კი, მართლმადიდებელი სემინარიის აშენებამ. 1924 წელს ქუჩას ეწოდა პეტრე მელიქიშვილის სახელი. 2022 წელს პეტრე მელიქიშვილის გამზირი გახდა. XX საუკუნის შუა წლებამდე ეს იყო ერთ- და ორსართულიანი სახლებით განაშენიანებული ვიწრო ქუჩა. 1948 წელს სარეკონსტრუქციო სამუშაოების შემდეგ იგი საფუძვლიანად გაფართოვდა, მისი სიგანე თითქმის 35 მეტრამდე გაიზარდა. აიგო მრავალსართულიანი სახლები. დღეისათვის ეს არის ქალაქის ერთ-ერთი კეთილმოწყობილი ქუჩა, რომელიც ილია ჭავჭავაძის გამზირს ცენტრთან აკავშირებს. ქუჩაზე მდებარეობდა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტი (იხ. სტატია შენობაზე), ქუჩაზეა ირაკლი ფაღავას სახელმწიფო პედიატრიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტი, სახელმწიფო ფილარმონია, ყოფილი სასტუმრო „საქართველო“; ვასილ პეტრიაშვილის ქუჩის გადაკვეთაზეა ღვინის №1 ქარხნის შენობა და სხვა. სახელმწიფო ფილარმონიასთან დგას გიორგი ცაბაძის ბიუსტი (მოქანდაკე გ. წულაძე), დოდო აბაშიძის სახელობის სკვერში — მისივე ბიუსტი (მოქანდაკე მ. ბერძენიშვილი, არქიტექტორი გ. გოგოლაშვილი), მეორე სკვერში — სკულპტურული კომპოზიცია „რესტავრაცია“ (მოქანდაკე გ. ოჩიაური, არქიტექტორი ო. ლითანიშვილი). ↑ 1.0 1.1 ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 115, ISBN 978-99928-20-35-3. ↑ ქალაქ თბილისში, მთაწმინდის რაიონში, პეტრე მელიქიშვილის ქუჩისთვის პეტრე მელიქიშვილის გამზირის სახელის მინიჭების შესახებ (9 აგვისტო, 2022). ციტირების თარიღი: 19 იანვარი, 2024
მესამე კოსმოსური სიჩქარე

მესამე კოსმოსური სიჩქარე ( v I I I {\displaystyle v_{III}} ) — მინიმალური საწყისი სიჩქარე (დედამიწისათვის იგი ≈16.67 კმ/წმ), რომელიც უნდა მენიჭოს დედამიწის ზედაპირიდან სხეულს, რათა მან დედამიწის გრავიტაციის მოქმედების სფეროს საზღვართან მზის მიმართ პარაბოლური სიჩქარე განავითაროს. იმისათვის, რომ სხეულმა (კოსმოსურმა აპარატმა) დატოვოს მზის გრავიტაციის მოქმედების სფერო და მაშასადამე გახდეს ხელოვნური ვარსკვლავი, მას უნდა მიენიჭოს ისეთი კინეტიკური ენერგია, რომელიც ტოლი იქნება დედამიწის ორბიტიდან უსასრულობაში (პრაქტიკულად მზის გრავიტაციის მოქმედების სფეროს გარეთ) მისი გადატანისას შესრულებული მუშაობისა. m v 2 2 = G m M R {\displaystyle {\frac {mv^{2}}{2}}=G{\frac {mM}{R}}} (1), სადაც m {\displaystyle m}  — სხეულის მასაა, G {\displaystyle G}  — გრავიტაციული მუდმივა, M {\displaystyle M}  — მზის მასა, R {\displaystyle R}  — დედამიწის ორბიტის რადიუსი, v {\displaystyle v} — სხეულის პარაბოლური სიჩქარე მზის მიმართ. (1) განტოლებიდან გამომდინარეობს, რომ v = 2 G M R {\displaystyle v={\sqrt {\frac {2GM}{R}}}} . სათანადო მნიშვნელობათა ჩასმის შედეგად მივიღებთ, რომ v = 42.20 {\displaystyle v=42.20} კმ/წმ. ეს სიჩქარე შეიძლება მივანიჭოთ სხეულს ნებისმიერი მიმართულებით, მაგრამ უფრო ხელსაყრელია დედამიწის ორბიტის მხების მიმართულებით, ვინაიდან სხეულს ამ მიმართულებით უკვე აქვს მზის მიმართ ორბიტული სიჩქარე v 0 = 29.77 {\displaystyle v_{0}=29.77} კმ/წმ. ამგვარად დედამიწის მიმართ მისი სიჩქარე უნდა იყოს u = v − v 0 = 12.33 {\displaystyle u=v-v_{0}=12.33} კმ/წმ. ასეთი სიჩქარე უნდა ჰქონდეს სხეულს დედამიწის გრავიტაციული მოქმედების სფეროდან გასვლის შემდეგ. ამიტომ დედამიწის ზედაპირთან მესამე კოსმოსური სიჩქარე v I I I {\displaystyle v_{III}} უნდა აღემატებოდეს u {\displaystyle u} სიჩქარეს. იმისათვის, რომ დედამიწის ზედაპირთან მყოფი სხეული გასცდეს მისი გრავიტაციის მოქმედების სფეროს და ამავე დროს შეინარჩუნოს u {\displaystyle u} სიჩქარე, მას უნდა ჰქონდეს ისეთი კინეტიკური ენერგია, რომელიც ტოლი იქნება u {\displaystyle u} სიჩქარით მოძრავი სხეულის კინეტიკური ენერგიისა და დედამიწის ზედაპირიდან უსასრულობაში (პრაქტიკულად დედამიწის გრავიტაციის მოქმედების გარეთ) შესრულებული მუშაობის ჯამისა: m v I I I 2 2 = G m M R + m u 2 2 {\displaystyle {\frac {mv_{III}^{2}}{2}}=G{\frac {mM}{R}}+{\frac {mu^{2}}{2}}} (2). სადაც M {\displaystyle M} — დედამიწის მასაა, R {\displaystyle R} — დედამიწის რადიუსი. (2) განტოლებიდან მიიღება: v I I I 2 = 2 G M R + u 2 {\displaystyle v_{III}^{2}={\frac {2GM}{R}}+u^{2}} ; ვინაიდან მეორე კოსმოსური სიჩქარე v I I 2 = 2 G M R {\displaystyle v_{II}^{2}={\frac {2GM}{R}}} , ამიტომ v I I I = v I I 2 + u 2 {\displaystyle v_{III}={\sqrt {v_{II}^{2}+u^{2}}}} . სათანადო მნიშვნელობათა ჩასმით მივიღებთ: v I I I ≈ 16.67 {\displaystyle v_{III}\approx 16.67} კმ/წმ. კოსმოსური სიჩქარე პირველი კოსმოსური სიჩქარე მეორე კოსმოსური სიჩქარე ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 597.
ჰაჯი დიმიტრი

ჰაჯი დიმიტრი ბულგ. Хаджи Димитър (ნამდვილი სახელი და გვარი დიმიტრ ნიკოლოვ ასენოვი ბულგ. Димитър Николов Асенов) (დ. 10 მაისი, 1840, სლივენი — გ. 18 ივლისი, 1868, ბუზლუჯის მახლობლად) —ოსმალეთის ბატონობის წინააღმდეგ ბულგარელი ხალხის ეროვნულ-განმათავისუფლებელი ბრძოლის მონაწილე. 1867 ბულგარეთის ლეგიაში (სამხედრო შენაერთი) შევიდა. 1868 ს. კარაჯასთან ერთად სათავეში ჩაუდგა პარტიზანულ რაზმს რუმინეთში, რომელიც შეიქმნა ბულგარეთის რევოლუციის ემიგრანტთა სახსრებით. 6 ივლისს ჰაჯი დიმიტრის რაზმმა გადალახა დუნაი, ოსმალეთის ჯართან რამდენიმე შეტაკების შემდეგ რაზმი გაანადგურეს. ჰაჯი დიმიტრი ბრძოლაში დაიღუპა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 610.
კონიო

კონიო (ლათ. Conium) — მცენარეთა გვარი ქოლგოსანთა ოჯახისა. ორწლოვანი ბალახებია. ცნობილია 4 სახეობა, რომელიც ველურად იზრდება ევროპაში, აზიასა და აფრიკაში. საქართველოში გვხვდება 1 — დაწინწკლული კონიო (ლათ. Conium maculatum). მაღალი (60-180 სმ) ბალახია, ღეროს ქვედა ნაწილი მოჭითალო-მურა ლაქებით აქვს დაფარული. იზრდება დასარეველიანებულ ადგილებში. ტყის პირებზე, მდინარეთა ნაპირებზე და სხვაგან. შხამიანია (შეიცავ ალკალოიდ კონიინს). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 636.
შხელდა (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი შხელდა შეიძლება აღნიშნავდეს: შხელდა — კლდოვანი მასივი საქართველოში, მესტიის მუნიციპალიტეტში; შხელდის უღელტეხილი — თოვლ-ყინულიანი უღელტეხილი საქართველოში, მესტიის მუნიციპალიტეტში; შხელდის მყინვარი — ხეობის ტიპის მყინვარი საქართველოში, მესტიის მუნიციპალიტეტში.
ცხოვრების 12 წესი

ცხოვრების 12 წესი: ქაოსის ანტიდოტი — კანადელი კლინიკური ფსიქოლოგის, ჯორდან პიტერსონის 2018 წელს გამოშვებული წიგნი. ის იძლევა ცხოვრებისეულ რჩევებს აბსტრაქტული ეთიკური პრინციპების, ფსიქოლოგიის, მითოლოგიის, რელიგიისა და პირადი ანეგდოტების ესეების მეშვეობით. წიგნი ლიდერობდა ბესტსელერების სიაში კანადაში, შეერთებულ შტატებსა და გაერთიანებულ სამეფოში და გაიყიდა ათ მილიონზე მეტი ეგზემპლარი მთელ მსოფლიოში. პიტერსონი გაემგზავრა მსოფლიო ტურზე წიგნის პოპულარიზაციისთვის და დიდი ყურადღება მიიპყრო Channel 4 News-თან ინტერვიუს შემდეგ. წიგნი დაწერილია უფრო ხელმისაწვდომი სტილით, ვიდრე ჯორდანის წინა აკადემიური წიგნები. წიგნის ცენტრალური იდეა არის ის, რომ „ტანჯვა ჩაშენებულია ყოფიერების სტრუქტურაში“ და, მიუხედავად იმისა, რომ ეს შეიძლება იყოს აუტანელი, ადამიანებს აქვთ არჩევანის გაკეთების საშუალება ან უკან დაიხიონ, რაც „თვითმკვლელობის ჟესტია“, ან შეხვდნენ და გადალახონ იგი. ყველას აქვს „სიბნელე“, რომელსაც შეუძლია „ისინი გადააქციონ ისეთ ურჩხულებად, როგორებიც შეუძლიათ, რომ იყვნენ“, რათა დააკმაყოფილონ თავიანთი ბნელი იმპულსები სწორ სიტუაციებში. სამეცნიერო ექსპერიმენტები, როგორიცაა უხილავი გორილას ტესტი, აჩვენებს, რომ აღქმა მორგებულია მიზნებზე და უკეთესია მნიშვნელობის ძიება, ვიდრე ბედნიერება. პეტერსონი აღნიშნავს: „ყველაფერი ძალიან კარგია, როცა იფიქრებ, რომ ცხოვრების აზრი ბედნიერებაა, მაგრამ რა ხდება, როცა უბედური ხარ? ბედნიერება დიდი გვერდითი ეფექტია. როდესაც საქმე მოდის თქვენკენ, მიიღეთ იგი მადლიერებით. მაგრამ ეს წარმავალი და არაპროგნოზირებადია. ეს არ არის ის, რისკენაც მიზანმიმართული უნდა იყოთ - იმიტომ, რომ ეს არ არის მიზანი. და თუ ბედნიერება ცხოვრების მიზანია, რა ხდება მაშინ, როცა უბედური ხარ? მაშინ დამარცხებული ხარ.“ ↑ https://www.facebook.com/photo.php?fbid=761020548801766&id=100046814838133&set=a.296385148598644 ↑ Jordan Peterson debate on the gender pay gap, campus protests and postmodernism YouTube-ზე ↑ https://www.theguardian.com/media/2018/jan/21/no-excuse-for-online-abuse-says-professor-in-tv-misogyny-row ↑ https://nationalpost.com/feature/christie-blatchford-sits-down-with-warrior-for-common-sense-jordan-peterson ↑ https://www.theguardian.com/global/2018/jan/21/jordan-peterson-self-help-author-12-steps-interview
ნაპოლეონდორი

ნაპოლეონდორი (ფრანგ. napoléon d’or) — ფრანგული ოქროს მონეტა. უდრიდა 20 ფრანკს. შეიცავდა 5,8 გრამ სუფთა ოქროს. იჭრებოდა 1803 წლიდან. სახელწოდება მიიღო მასზე გამოსახული იმპერატორების ნაპოლეონ I-ისა და ნაპოლეონ III-ის მიხედვით. აგრეთვე იჭრებოდა ორმაგი (40 ფრანკი), ½ (10 ფრანკი) და ¼ (5 ფრანკი) ნაპოლეონდორები. XX საუკუნის 50-იანი წლებიდან საფრანგეთის ბანკი მონეტებს ჭრის კერძო ტეზავრატორებისათვის. ↑ Наполеондор // Большая советская энциклопедия. — 3-е изд., т. 17 — М., 1974. — стр. 242.
ორბიტალური სიჩქარე

ორბიტალური სიჩქარე — სხეულის (ციური სხეულის ან ხელოვნური თანამგზავრის) სიჩქარე, რომლითაც ის ბრუნავს, როგორც წესი უფრო მასიური სხეულის სისტემის ბარიცენტრის გარშემო. ცხრილში მოცემულია ორბიტალური სიჩქარე მზის სისტემის ზოგიერთი ციური სხეულისათვის. Балк М. Б. Скорость спутника и её компоненты // Элементы динамики космического полета. — М.: Наука, 1965. — С. 61—62. — 340 с. — (Механика космического полета). Lissauer, Jack J.; de Pater, Imke (2019). Fundamental Planetary Sciences: physics, chemistry, and habitability. New York, NY, US: Cambridge University Press. pp. 29–31. ISBN 9781108411981. Gamow, George (1962). Gravity. New York, NY, US: Anchor Books, Doubleday & Co. pp. 66. ISBN 0-486-42563-0. Wertz, James R.; Larson, Wiley J., eds. (2010). Space mission analysis and design (3rd ed.). Hawthorne, CA, US: Microcosm. p. 135. ISBN 978-1881883-10-4. Stöcker, Horst; Harris, John W. (1998). Handbook of Mathematics and Computational Science. Springer. pp. 386. ISBN 0-387-94746-9.