laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
კავკასიური ნაგაზი

კავკასიური ნაგაზი — ძაღლის ერთ-ერთი უძველესი ჯიში. უცხოურ წყაროებში წარმოშობის ადგილად კავკასია ან საბჭოთა კავშირია მიჩნეული, ქართული წყაროები კი მის წარმოშობას უშუალოდ საქართველოს უკავშირებენ. მისი წარმოშობის მრავალი ვერსია არსებობს; ერთ-ერთის თანახმად, იგი წარმოშობილია ტიბეტური მასტიფისგან, რომელიც კავკასიის ტერიტორიაზე მეომრებმა და ვაჭრებმა 2 ათასი წლის წინ შემოიყვანეს. სხვა ვერსიით, ის დამოუკიდებელი ჯიშია, რომელიც უძველესმა ქართველურმა ტომებმა ხალხური სელექცის გზით გამოიყვანეს. ჯიში პირველად გერმანელმა ზოოლოგმა მიულერმა, XIX საუკუნის დასაწყისში, საქართველოს მთიანეთში აღწერა. სულხან-საბა ორბელიანის განმარტებით, ნაგაზი არის განსაკუთრებით დიდი, „გვარიანი“ და გულადი ძაღლი. 1990 წელს ეს ჯიში რუსმა კინოლოგებმა მსოფლიო კინოლოგიურ საზოგადოებებში წარადგინეს „კავკაზსკაია ოვჩარკა“-ს (კავკასიური ნაგაზის) სახელით და ოფიციალურად დარეგისტრირდა საერთაშორისო კინოლოგიურ ფედერაციაში (FCI) დამტკიცებული სტანდარტით. დიდი ზომისა და ძლიერი აგებულების მქონე ძაღლია. თავი დიდი და განიერი აქვს, ყურები ჩამოყრილი, კისერი მოკლე და კარგად დაკუნთული, ზურგი განიერი და სწორი, წელი მოკლე, განიერი და ძლიერი. გავა ოვალური ფორმისაა, კუდი მაღლაა დასმული, ძირს ჩამოშვებულ მდგომარეობაში სწვდება სახტომ სახსარს. ხვადის სიმაღლე მინდაოში 72–75 სმ-ია (არანაკლებ 68 სმ-ისა), ხოლო ძუსი — 66–69 სმ (არანაკლებ 64 სმ-ისა). ფორმატის ინდექსი — 104–108. კავკასიური ნაგაზისათვის დამახასიათებელია სქელი და ელასტიკური კანი, ბეწვი სხეულზე მჭიდროდაა გადაკრული, უხეში, სწორი და კარგად განვითარებული, შედარებით ღია ფერის თივთიკით. ბეწვის სიგრძის მიხედვით ჯიშს ყოფენ ორ ტიპად: გრძელბეწვიან და მოკლებეწვიან ნაგაზებად. სტანდარტით დაშვებულია ნებისმიერი კომბინაციის ბეწვის შეფერილობა. აღსანიშნავია, რომ ჯიშის დღეისათვის მომქმედი სტანდარტი შედგენილია ქართული ტიპის მონაცემებზე დაყრდნობით და ამას აღიარებენ რუსი კინოლოგებიც, რომლებიც აღნიშნავენ, რომ კავკასიური ნაგაზის საუკეთესო პოპულაცია გავრცელებულია საქართველოში. ჩვენში განასხვავებენ ამ ძაღლის გერგეთულ, გარბენულ, სტეფანწმინდურ და ახალციხურ ტიპებს (ხევი). ყოფილი საბჭოთა კავშირის რესპუბლიკების გარდა ჯიში შეყვანილია გერმანიაში, პოლონეთში, უნგრეთში, ჩეხეთსა და სლოვაკეთში. 1992 წელს თერჯოლის რაიონის სოფ. სიქთარვაში წმიდა გიორგის მონასტრის ძმობის მიერ დაფუძნდა კავკასიური ნაგაზის ძაღლსაშენი „ტაბაკინი“, რომლის მიზანია ქართული პოპულაციის ნაგაზის სელექცია და პოპულარიზაცია. ↑ Caucasian Ovcharka. United Kennel Club. ukcdogs.com. ციტირების თარიღი: 28 ივნისი, 2020. ↑ Caucasian shepherd dog. Fédération Cynologique Internationale. www.fci.be (02.03.2011). ციტირების თარიღი: 28 ივნისი, 2020. ↑ 3.0 3.1 3.2 კავკასიური ნაგაზი. საქართველოს აგრარული ბიომრავალფეროვნება. catalog.elkana.org.ge. ციტირების თარიღი: 28 ივნისი, 2020.
ზღმარტლი

ზღმარტლი (ლათ. Mespilus) — ფოთოლმცვივანი მცენარეების გვარი ვარდისებრთა ოჯახისა. მისი ერთადერთი სახეობა — ჩვეულებრივი ზღმარტლი (ლათ. Mespilus germanuca) ტანდაბალი (3-6 მ-მდე სიმაღლის) ეკლიანი ხე ან ბუჩქია. აქვს ლანცეტა ან კვერცხისებრი მოკლეყუნწიანი ფოთლები და დიდი, თეთრი მარტოული ყვავილები; ნაყოფი მომრგვალო კენკრაა; რბილობი მაგარი, უკვე გადამწიფებული რბილი და ტკბილია, იჭმევა. ველურად გვხვდება ირანში, მცირე აზიაში, ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე, კავკასიაში, ყირიმსა და თურქმენეთში. საქართველოში იზრდება ქვეტყედ მთის ქვედა და შუა სარტყელში, განსაკუთრებით მუხნარებში. მრავლდება თესლით, ძირკვისა და ფესვის ამონაყარით, ამრავლებენ მყნობით. ნაყოფი შეიცავს შაქრებსა და C ვიტამინს; ქერქი, ფოთლები და მკვახე ნაყოფი — მთრიმლავ ნივთიერებებს. მერქანს იყენებენ სახარატო ნაკეთობისათვის. თაფლოვანია. აშენებენ ევროპის ზოგ ქვეყანასა და აშშ-ში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 553.
ზღუდრობა

ზღუდრობა — ძველი ხალხური დღესასწაული. იმართებოდა აღდგომიდან მე-4 კვირას სოფ. კოტეხში (ახლა ქ. გურჯაანის საზღვრებში) და მე-5 კვირას — ცხინვალში. ცხინვალის ზღუდრის წმ. გიორგის კარზე ძველად მსხვერპლშეწირვა და ღამისთევაც სცოდნიათ. ჯავახიშვილი ივ., ქართველი ერის ისტორია, წგნ. 1, თბ. 1960; ჯალაბაძე გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 554.
ჯეფ ფლეიკი

ჯეფრი ლეინ ფლეიკი (ინგლ. Jeffry Lane Flake; დ. 31 დეკემბერი, 1962) — ამერიკელი პოლიტიკოსი, სენატორი არიზონას შტატიდან 2013 წლიდან. იქამდე — წარმომადგენელთა პალატის წევრი. რესპუბლიკელთა შორის, პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის ერთ-ერთი ყველაზე სახელგანთქმული კრიტიკოსი. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჯეფ ფლეიკი U.S. Senator Jeff Flake დაარქივებული 2015-09-16 საიტზე Wayback Machine. official U.S. Senate site
ზეთსახდელი

ზეთსახდელი (ძვ. ქართულ წყაროებში საზეთე) (ეთნოგრ.), სელის ზეთის სახდელი საწარმო, გამართული იყო ქვის შენობაში; შედგებოდა: ღუმლისაგან, საზეთე წისქვილისა (გელაზი) და წნეხისაგან. იქვე იყო დამხმარე ხელსაწყოებიც (საცრები, ლასტები, ხის კუნძები, მარცვლისა და წყლის საწყაოები, გამწევი ძალის უღლები, წყლის ჭურჭელი და სხვა). ვახუშტი ბატონიშვილის ცნობით ქვემო ქართლში "სელისაგან ხდიან ზეთსა მრავალსა". დღესდღეობით იქ სადაც გვხვდება გელაზი ეს იმის მანიშნებელია რომ იმ ადგილას მოყავდათ სელი და ეწეოდნენ მისგან ზეთის გამოხდას. ქვით ნაგები ღუმელი ზეთსახდელის კედელთან იყო მიშენებული. ღუმელზე მარცვალს ხალავდნენ. წისქვილი ნაგებობის ცენტრში იყო გამართული და სალეწი "კალოსა" და გელაზისაგან შედგებოდა. მისი დანიშნულება იყო დახალული მარცვლის დაფქვა-დაგელაზება და დასაწნეხი ქუმელის შემზადება. წნეზი შეიცავდა საწნეხ ძელებს ხრახნითურთ და საქუმელე გეჯას. ზეთსახდელები საქართველოში საზეთე სელის ზონაში (უმთავრესად მესხეთ-ჯავახეთსა და თრიალეთში) იყო გავრცელებული. წყაროების მიხედვით, ქართული საეკლესიო კერებს საკუთარი ზეთსახდელები ჰქონდათ. XIX საუკუნეში ზოგ ზეთსახდელ სახელოსნოში დაქირავებულ შრომას იყენებდნენ და ზეთს გასაყიდად ხდიდნენ. მესხეთ-ჯავახეთსა და თრიალეთში ზეთსახდელები 40-იან წლებამდე არსებობდა. საზეთე სელის კულტურის მზესუმზირით შეცვლის შემდეგ ზეთის წარმოების ცენტრებმა მზესუმზირის გავრცელების ზონაში - კახეთსა და ქვემო ქართლში გადაინაცვლა. მოლოდინი ლ. ქართველი ხალხის მატერიალური კულტურის ისტორიიდან (ხალხური ზეთსახდელი იარაღები), თბ., 1963; ქურდიანი ი., ნაკაშიძე ე., ზეთოვანი მცენარეები, ტფ., 1935; მოლოდინი ლ., ქსე, ტ. 4, გვ. 503, თბ., 1979
ჯონ ბუზმანი

ჯონ ნიკოლს ბუზმანი (ინგლ. John Nichols Boozman; დ. 10 დეკემბერი, 1950) — ამერიკელი პოლიტიკოსი, რესპუბლიკური პარტიის წევრი. 2011 წლიდან, სენატორი არკანზასის შტატიდან, იქამდე, 2001-2011 წლებში წარმომადგენელთა პალატის წევრი. Senator John Boozman official U.S. Senate site John Boozman for Senate Biography at Ballotpedia Biography at NNDB Congressional profile[მკვდარი ბმული] at GovTrack Congressional profile at OpenCongress Congressional profile დაარქივებული 2014-08-24 საიტზე Wayback Machine. at Roll Call
ნიკოლოზ გოგიტიძე

ნიკოლოზ ჯემალის ძე გოგიტიძე (დ. 6 თებერვალი, 1960, თბილისი) — ქართველი სახელმწიფო მოხელე და დიპლომატი, იუსტიციის გენერალ-მაიორი (1995). დაამთავრა მოსკოვის სამხედრო ინსტიტუტის იურიდიული ფაკულტეტი (1982). 1993–1994 წლებში იყო სახელმწიფოს მეთაურის, ედუარდ შევარდნაძის მთავარი სამხედრო მრჩეველი, 1994–1997 წლებში — საქართველოს გენერალური პროკურორის მოადგილე და მთავარი სამხედრო პროკურორი. 1998 წლიდან დიპლომატიურ სამსახურშია. სხვადასხვა დროს იყო საქართველოს კონსული უკრაინასა და მოლდოვაში, კონსული აზერბაიჯანში, გენერალური კონსული ტრაპიზონში, სრულუფლებიანი და საგანგებო დესპანი აზერბაიჯანში, გენერალური კონსული საბერძნეთის რესპუბლიკაში (ქ. თესალონიკი), საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს უცხო ქვეყნების დიპლომატიურ წარმომადგენლობებსა და საკონსულო დაწესებულებებთან მუშაობის სამმართველოს უფროსი. დოლიძე ლ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 63. ნიკოლოზ გოგიტიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
თაბორი

თაბორი შეიძლება აღნიშნავდეს: თაბორის მთა — მთა ისრაელში თაბორი — ქედი თბილისში თაბორი — საქართველოს კათოლიკოსი თაბორი — ციხესიმაგრე და ეკლესია თბილისში თაბორი — სოფელი ცაგერის მუნიციპალიტეტში
ტომ კოტონი

ტომას ბრაიანთ კოტონი (ინგლ. Thomas Bryant Cotton; დ. 13 მაისი, 1977) — ამერიკელი პოლიტიკოსი, სენატორი არკანზასის შტატიდან, რესპუბლიკური პარტიის წევრი. 41 წლის ასაკში, კოტონი არის ყველაზე ახალგაზრდა მოქმედი სენატორი. იგი აირჩიეს 2014 წელს, 37 წლის ასაკში. 2013-2015 იყო წარმომადგენელთა პალატის წევრი. ოფიციალური საიტი ↑ Ashley Killough, January 12, 2017, CNN, 2 Republican senators in Trump meeting say they don't recall 'shithole' comment "...We do not recall the President saying these comments specifically but what he did call out was the imbalance in our current immigration system,..."
თაბორი (კათოლიკოსი)

თაბორი — საქართველოს კათოლიკოსი ადარნასე ერისმთავრის დროს, დაახლოებით VII საუკუნის დასაწყისში. საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურები მოქცევაჲ ქართლისაჲ, წგნ.: ძველი ქართული აგიოგრაფიული ლიტერატურის ძეგლები, წგნ. 1, ილ. აბულაძის რედ., თბ., 1963 მეტრეველი, როინ. (რედ.), საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქები, თბ.: „ნეკერი“, 2000. ქსე, ტ. 4, გვ. 557, თბ., 1979
ჟანა დე ევრე

ჟანა დე ევრე (ფრანგ. Jeanne de Évreux; დ. 1310 — გ. 4 მარტი, 1371) — ევრეს გრაფ ლუი ფრანგისა და მისი მეუღლის, გრაფინია მარგარიტა არტუელის ნაბოლარა შვილი. საფრანგეთისა და ნავარის დედოფალი 1325-1328 წლებში როგორც შარლ IV-ის მესამე ცოლი. საფრანგეთის პრინცესა და ორლეანის ჰერცოგინია ბლანშ კაპეტის დედა. ჟანა დაიბადა 1310 წელს ნორმანდიის საგრაფო ევრეში. მამამისი თავად იყო ევრეს გრაფი ლუი კაპეტი, რომელიც საფრანგეთის მეფე ფილიპ III-ისა და დედოფალ მარია ბრაბანტელის ვაჟი იყო. რაც შეეხება დედამისს, იგი ასევე ფრანგი დიდგვაროვანი მარგარიტა არტუელი იყო, რომელიც თავის მხრივ საფრანგეთის მეფე ლუი VIII-ისა და დედოფალ ბლანკა კასტილიელის შთამომავალი იყო. ჟანა მარგარიტასა და ლუის ნაბოლარა ქალიშვილი იყო. ჟანას ბავშვობის შესახებ არაფერია ცნობილი. 1324 წელს ცხენიდან ჩამოვარდნის შედეგად გარდაიცვალა საფრანგეთის დედოფალი მარია ლუქსემბურგელი. უმემკვიდრეოდ დარჩენილი, უკვე მეორედ დაქვრივებული საფრანგეთის მეფე შარლ IV იძულებული გახდა მესამედ შეერთო ცოლი, რათა ვაჟი გაეჩინათ. ვინაიდან ჟანა და შარლი პირველი თაობის ბიძაშვილები იყვნენ, მათ ქორწინებაზე რომის პაპის თანხმობა იყო საჭირო, რომელიც სრულიად უპრობლემოდ მისცათ პაპმა იოანე XXII-მ. 1325 წლის 5 ივლისს ჟანა და შარლი დაქორწინდნენ, რითაც იგი საფრანგეთისა და ნავარის დედოფლად იქცა. სამწლიანი დედოფლობის მოკლე პერიოდში, ჟანამ სულ სამი გოგონა გააჩინა — ჟანა, მარი და ბლანში. 1328 წლის 1 თებერვალს გარდაიცვალა მეფე შარლი, ისე რომ მამრობითი სქესის მემკვიდრე მაინც ვერ დატოვა. სწორედ ამიტომ შეწყდა კაპეტთა დინასტია და საფრანგეთში მათი მონათესავე ვალუას დინასტია გამეფდა. ამ მომენტიდან ჟანას შესახებ უკვე აღარ გვაქვს ცნობები. ჩვენთვის მხოლოდ ისაა ცნობილი, რომ იგი 1371 წლის 4 მარტს გარდაიცვალა, 60-61 წლის ასაკში. Anne-Hélène Allirot, « L'entourage et l’Hôtel de Jeanne d'Évreux, reine de France (1324-1371) », Annales de Bretagne et des pays de l'Ouest, Rennes, Presses universitaires de Rennes, vol. 116, no 1,‎ 2009, p. 169-180. uillaume Mollat, « Clément VI et Jeanne d'Évreux, reine de France et de Navarre », Revue d'histoire ecclésiastique, vol. 58, no 1,‎ 1963, p. 140-141.
თაბორი (თბილისი)

... თაბორის ციხე, ყორჩი-ყალა — ფეოდალური ხანის ციხესიმაგრე და თანამედროვე ეკლესია თბილისში, ქალაქის ძველ უბანში, თაბორის ქედის ბოლოს, ბოტანიკური ბაღის თავზე. შემორჩენილია ციხის საძირკვლის ნანგრევები. წყაროებში მოხსენიებულია ყორჩი-ყალას სახელწოდებითაც. თაბორის ციხე დარაჯობდა სამხრეთიდან თბილისში მიმავალ გზას. ციხის შიგნით თავდაცვითი ნაგებობები და ეკლესია იდგა, რომელიც XXI საუკუნეში აღადგინეს. „თავისი მდებარეობით თბილისი ტაფობს მოგვაგონებს, რომელიც მთაგორებით არის შემოფარგლული, თითოეული მთის სახელწოდება წინაქრისტიანულ თუ ქრისტიანულ რელიგიასთან არის დაკავშირებული“, — წერს თ. ბერიძე. თბილისს სამხრეთით, მტკვრის მარჯვენა მხარეს ეკვრის თაბორის მთა, რომელიც თრიალეთის ქედის ერთ-ერთი განშტოებაა. მთის — თაბორის სახელი ქართულში ქრისტიანულმა რელიგიამ შემოიტანა. ამ მთაზე მოხდა ქრისტეს ფერისცვალება. თაბორის ციხე წყაროებში პირველად იხსენიება 1045 წელს, როცა მეფე ბაგრატ IV-მ ქალაქი და ციხე-სიმაგრე დაიკავა „... შეიყვანეს და მოავლეს ქალაქი, ასხმიდეს დრამასა და დრაჰკანსა, და მოართუნეს კლიტენი ქალაქისანი, დაშეიყვანეს საამირაოსა დარბაზსა. დაჯდა მეფე ბაგრატ საურავად. აღიხურა კოშკნი კართანი თავის კაცითა, და აღიღო ციხე ქალაქისა დარიჯელი, და ორნივე კოშკნი წყალყინისანი და თაბორი, დადაადგინნა შიგან ლაშქარნი თვისნი და ერისთავნი“. 1630-იან წლებში მეფე როსტომმა აღადგინა1618 წელს სპარსეთის შაჰის აბას I–ის შემოსევის დროს დანგრეული თაბორის ციხეც და ეკლესიაც. ამის შემდეგ თაბორი დიდხანს აღარ იხსენიება და გვხვდება 1723 წლის ჩანაწერში. თაბორის ციხე კახეთის მეფემ კონსტანტინე II-მ, მაჰმადიყული-ხანმა დაიკავა „შეეპარნენ თაბორსა ჯარი ქართველთა, აიღეს თაბორი, დაესხა მეფე ვახტანგ, დილასა განთიადისასა კახს ბატონსა, ბრძანებითა ღთისათა გაემარჯვნა“. თუმცა, 1735 და1743 წლებში თაბორის ციხე სპარსელებმა ისევ დაანგრიეს – „დააქცია ციხე გორისა, ქალაქს თაბორი“. 1747 წლამდე ქართველებს მხოლოდ თბილისი ეკავათ. მისი ციხეები - მეტეხი, ნარიყალა და თაბორი ყიზილბაშებს ეპყრათ. თაბორი მტერს ისე ძლიერად ჰქონდა გამაგრებული, რომ კახეთის მეფემ ერეკლემ გორიდან დიდი ზარბაზანი ჩამოატანინა. ასე შეძლეს ციხის აღება ქართველებმა. ამის შემდეგ მეფე ერეკლემ სწრაფად შემოავლო თაბორის ციხეს გალავანი და შიგ კახთა ჯარი ჩააყენეს. მაგრამ მოღალატეების დახმარებით აღამაჰმად-ხანმა ისევ აიღო და დაარბია თბილისი და მასთან ერთად თაბორის ციხეც. 1776 წლის წყალობის სიგელში ვხვდებით თაბორის უცხოენოვან თურქულ სახელს „ყორჩი-ყალა“ ანუ მცველი ციხე. რუსი მოხელის მიერ შედგენილ 1800 წლის თბილისის გეგმაზე თაბორის ქედზე დგას „გაძარცული ციხე-სიმაგრე ყორჩი-კალა“. ციხე საბოლოოდ დაინგრა 1795 წელს სპარსელებსა და ქართველებს შორის თბილისის მისადგომებთან გამართული ბრძოლის დროს. 1801 წლიდან, მას შემდეგ, რაც საქართველო რუსეთს შეუერთდა, თბილისი აღარ საჭიროებდა დამცველ ციხეებს, ამიტომ თაბორის ციხე აღარ აღუდგენიათ. ამჟამად მისგან მხოლოდ ციხის საძირკველის ნაშთებია შემორჩენილი. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: თაბორი (თბილისი) ტყეშელაშვილი ო., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 557. კვირკველია, თ., ძველთბილისური დასახელებანი, თბილისი: საბჭოთა საქართველო, 1985. ტყეშელაშვილი თ., თბილისი, მეგზური, თბ., 1976 თბილისის ისტორია, შ. მესხის რედ., თბ., 1958;  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 8066
სიმონ გოგიტიძე

სიმონ კონსტანტინეს ძე გოგიტიძე (დ. 3 (15) იანვარი, 1872, სოფ. ჭალა, ახლანდ. ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი — გ. 4 მარტი, 1927, თბილისი) — პედიატრი, მეცნიერული პედიატრიის პიონერი საქართველოში; მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1904 წ.), პროფესორი (1912 წ.). 1897 წ. დაამთავრა კიევის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი და იქვე დაიწყო მუშაობა ბავშვთა სნეულებების კათედრაზე. სადისერტაციო ნაშრომი ეხებოდა ქალის რძეში ცხიმის გაჩენის გზებს. 1904 წ. მონაწილეობდა რუსეთ-იაპონიის ომში. 1909 წ. აირჩიეს კიევის უნივერსიტეტის პედიატრიის კათედრის პრივატდოცენტად, 1912 წ. – ნოვოროსიის (ოდესა) უნივერსიტეტის პედიატრიის კათედრის გამგედ. შემდეგ საქართველოში დაბრუნდა. 1921 წლიდან იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბავშვთა სნეულებების კათედრის გამგე. გოგიტიძის შრომებში განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა ბავშვის ორგანიზმის თავისებურებებისა და ჰიგიენის შესწავლას. მათ შორისაა „ბავშვის კვება“ (ტფილისი, 1927 წ.). ფაღავა ი., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 63. ფაღავა ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 198-199. ნანეიშვილი პ. „პროფესორი ს. გოგიტიძე, როგორც პედაგოგი“, „თანამედროვე მედიცინა“ N3-4, 1927 უგრელიძე მ., „პროფ. ს. გოგიტიძის შრომები“, იქვე სიმონ გოგიტიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ბლანკა ნავარელი

ბლანკა ნავარელი (ბასკ. Zuria Nafarroakoa, ფრანგ. Blanche de Navarre; დ. 1330 — გ. 5 ოქტომბერი, 1398) — ნავარის მეფე ფილიპ III-ისა და მისი ცოლის, ნავარის დედოფალ ჟანა II-ის ასული. საფრანგეთის დედოფალი 1350 წლის იანვრიდან აგვისტომდე როგორც ფილიპ VI-ის მეორე ცოლი. ბლანკა დაიბადა 1330 წელს პამპლონაში. იგი იყო ნავარის მეფე ფილიპ III-ისა და მისი ცოლის, ნავარის დედოფალ ჟანა II-ის მესამე შვილი. ბლანკას ბავშვობის შესახებ ცნობები თითქმის არ არსებობს. თავდაპირველად იგეგმებოდა მისი მითხოვება კასტილიისა და ლეონის მეფე ალფონსო XI-ის უფროს ვაჟ პედროზე. მაგრამ კასტილიელებთან ნიშნობა ჩაიშალა, რის შემდეგაც მისი დანიშვნა საფრანგეთის მეფე ფილიპ VI-ის უფროს ვაჟ ჟანზე მოისურვეს. იმ პერიოდის ევროპაში, საყოველთაოდ იყო ცნობილი ბლანკას სილამაზისა და გონიერების შესახებ. თუმცა მიუხედავად ამისა ჟანმა მისი ცოლად შერთვა არ ისურვა და მის ნაცვლად ბონა ბოჰემიელზე იქორწინა. 1349 წელს გარდაიცვალა საფრანგეთის დედოფალი ჟანა ბურგუნდიელი, რის შემდეგაც დაქვრივებულმა ფილიპ VI-მ თავად მოისურვა ბლანკაზე დაქორწინება და დაინიშნა კიდეც მასზე. 1350 წლის 29 იანვარს ბლანკა მასზე 40 წლით უფროს ფილიპეს შერთეს ცოლად. ეს ქორწინება ძალიან ხანმოკლე აღმოჩნდა. ქორწილიდან სულ რაღაც შვიდ თვეში, 1350 წლის 22 აგვისტოს მეფე ფილიპი გარდაიცვალა, ტახტზე კი მისი ვაჟი ჟან II ავიდა. როგორც მემატიანეები გადმოგვცემენ, დაქვრივებისას ბლანკა ორსულად ყოფილა, 1351 წლის მაისში კი მან გოგონა გააჩინა, რომელსაც ჟანა დაარქვეს. მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ ახალგაზრდა ბლანკა ნორმანდიაში მდებარე ციხესიმაგრეში გადასახლდა. ახალგაზრდა, გონიერ და მომხიბლავ ქვრივ ბლანკას ცხადია თავისუფლად შეეძლო ევროპის ნებისმიერ სახელმწიფოში ბედნიერად გათხოვილიყო, თუმცა ასე არ მოქცეულა და გარდაცვალებამდე ფილიპს გლოვობდა. დაქვრივებიდან მალევე მისი ხელი კასტილიის მეფის ვაჟმა პედრომ კვლავ ითხოვა, თუმცა ბლანკამ მას უარი თავისი ლეგენდარული ფრაზით უპასუხა: "საფრანგეთის დედოფლები მეორედ არ თხოვდებიან". საუკუნეების შემდეგ ეს ფრაზა კვლავ გამოიყენა მეფე შარლ IX-ის ქვრივმა ელიზაბეთ ავსტრიელმა, რომელმაც უარი ესპანეთის მეფეს უთხრა. დაქვრივებული ბლანკა საფრანგეთის სამეფო კარზე ძალიან იშვიათად ჩნდებოდა. ერთ-ერთი ასეთი ღირსშესანიშნავი მოვლენა, რის გამოც იგი სამეფო კარზე ჩავიდა, იყო დედოფალ იზაბელა ბავარიელის კორონაცია. ბლანკამ ასევე ითამაშა დიდი პოლიტიკური როლიც, როდესაც მან შუამავლის როლი შეასრულა საფრანგეთის მეფესა და თავის ძმას, ნავარის მეფე შარლ II-ს შორის. 1371 წელს არაგონის მეფე პედრო IV-მ ბლანკას ერთადერთი ქალიშვილის, პრინცესა ჟანას ხელი ითხოვა, რაზეც ყველამ ერთხმად განაცხადა თანხმობა, თუმცა ჟანა 1371 წლის 16 სექტემბერს არაგონისკენ მიმავალ გზაზე დაიღუპა. ბლანკა ნავარელი გარდაიცვალა 1398 წლის 5 ოქტომბერს, 67-68 წლის ასაკში. დაკრძალულია სენ-დენის სამეფო ბაზილიკაში ფილიპის გვერდით. ბლანკა ნავარელის წინაპრები Patrick Van Kerrebrouck, Les Capetiens 987-1328, Villeneuve d'Ascq, 2000,184. Marguerite Keane, Material Culture and Queenship in 14th-century France: The Testament of Blanche of Navarre (1331-1398), (Brill, 2016), 43-44. Mortimer, Ian (2008). The Perfect King The Life of Edward III, Father of the English Nation. Vintage. p. 276.
თაბორის ქედი

თაბორის ქედი — ქედი საქართველოში, თბილისის სამხრეთით. წარმოადგენს თრიალეთის ქედის სამხრეთ-აღმოსავლეთ განშტოებას, მდინარეების წავკისისწყლისა (ლეღვთახევი) და კრწანისისხევის წყალგამყოფს. აგებულია ვოცენური ტუფოგენური ქანებით, თაბაშირიანი თიხებითა და ქვიშაქვებით. ჩრდილოეთი და აღმოსავლეთი კალთები ციცაბოა, სამხრეთი - დამრეცი, თხემი მოვაკებულია და თანდათან მაღლდება აღმოსავლეთიდან (600 მ) დასავლეთისაკენ (1000 მ). ჩრდილოეთი კალთის პირას გამოდის გოგირდიანი ცხელი წყაროები, ქედი შემოსილია ბუჩქნარითა და ხელოვნური ნარგავებით. თბილისის სამკურნალო წყალი ჯაყელი ქ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 416.
The Blue Room (EP)

The Blue Room — ჯგუფ Coldplay-ის მესამე EP. ასევე ის პირველი გამოცემაა, რომელიც ჯგუფმა 1999 წლის აპრილში ხმის ჩამწერ ლეიბლ Parlophone-თან კონტრაქტის გაფორმების შემდეგ გამოუშვა. სიმღერა Don't Panic ამ დისკზე განსხვავებული ვერსიითაა შესული, ვიდრე ალბომ Parachutes-ში შესული ვერსია. ორი სიმღერა მათი Safety EP-დან არის აღებული. Bigger Stronger და შემოკლებული Such a Rush ასევე აღებულია წინა EP-დან. ალბომის ყდა აღებულია National Geographic Magazine-ის 1997 წლის გამოცემიდან. თავდაპირველად ამ EP-ს მხოლოდ 5000 ასლი გამოვიდა. უფრო მეტი რაოდენობითაა ხელმისაწვდომი მისი 2001 წლის ხელმეორე გამოცემა. Bigger Stronger – 4:49 Don't Panic – 2:38 See You Soon – 2:51 High Speed – 4:16 Such a Rush – 4:04 ოფიციალური საიტი ↑ http://www.allmusic.com/album/blue-room-mw0000379593 ↑ The Oracle. coldplay.com. Coldplay. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 27 მაისი 2012. ციტირების თარიღი: 22 November 2012. ↑ Art History #3: The Blue Room EP დაარქივებული 2010-10-27 საიტზე Wayback Machine. . Coldplay.com. 2010-08-10.
ჟანა I ოვერნელი

ჟანა I ოვერნელი (ფრანგ. Jeanne I de Auvergne; დ. 8 მაისი, 1326 — გ. 29 სექტემბერი, 1360) — ოვერნის გრაფ ვილჰელმ XII-ისა და მარგარიტა დ'ევრეს ქალიშვილი. ოვერნის გრაფინია 1332-1360 წლებში, როგორც მამის მემკვიდრე. ნორმანდიის ჰერცოგინია 1350 წლის თებერვლიდან აგვისტომდე და საფრანგეთის დედოფალი 1350-60 წლებში, როგორც ჟან II-ის მეორე მეუღლე. ჟანა დაიბადა 1326 წლის 8 მაისს საფრანგეთში. იგი იყო ოვერნის გრაფ ვილჰელმ XII-ისა და მისი მეუღლის, გრაფინია მარგარიტა დ'ევრეს ასული. დედამისი წარმოშობით ნავარის პრინცესა იყო და ჟანას ბიძად ერგებოდა თვით ნავარის მეფე ფილიპ III. 1332 წლის 6 აგვისტოს მამამისი გარდაიცვალა, რის შემდეგაც ოვერნის გრაფინია ექვსი წლის ჟანა გახდა, რომელიც მისი ერთადერთი შვილი იყო. ჟანას პირველი მეუღლე ფილიპ ბურგუნდიელი გახდა, რომელმაც ცოლის წყალობით მიიღო ოვერნის გრაფობა. მათ მოკლევადიან ქორწინებაში სულ სამი შვილი შეეძინათ, რომელთაგან მხოლოდ ერთმა ვაჟმა შესძლო გადარჩენა და ბურგუნდიის ტახტზე ასვლა. ქორწინებიდან სულ რამდენიმე წელიწადში ჟანა დაქვრივდა. ქმრის გარდაცვალებიდან სულ რამდენიმე წელში ჟანა მეორედ გათხოვდა. 1350 წლის 9 თებერვალს იგი ცოლად გაჰყვა საფრანგეთის მეფე ფილიპ VI-ის უფროს ვაჟს, ნორმანდიის ასევე დაქვრივებულ ჰერცოგ ჟან დე ვალუას, რითაც ჟანაც ნორმანდიის ჰერცოგინია და საფრანგეთის ტახტის მემკვიდრე გახდა. ქორწინებიდან სულ რამდენიმე თვეში, 1350 წლის 22 აგვისტოს ფილიპი გარდაიცვალა, ტახტზე მისი ქმარი ჟან II ავიდა, რითაც ჟანა საფრანგეთის დედოფლად იქცა. ჟანა მემკვიდრეს ვერ აჩენდა, თუმცა იმ ფსიქოლოგიურ სტრესს, რასაც მსგავსი ქალები გადიოდნენ იგი გადარჩა, რადგან მეფე ჟანი მანამდე დაქორწინებული იყო საღვთო რომის იმპერატორის ქალიშვილ ბონა ბოჰემიელზე, რომელიც შავმა ჭირმა იმსხვერპლა და რომელთანაც რვა შვილი ჰყავდა, ამიტომაც მემკვიდრის პრობლემა არ არსებობდა. დედოფალს ძალიან თბილი და ახლო ურთიერთობა ჰქონდა თავის გერებთან, განსაკუთრებით კი გოგონებთან. ჟანამ ჟან II-ს სულ სამი შვილი გაუჩინა, თუმცა ყველა მალევე დაიღუპა. ჟანა 1360 წლის 29 სექტემბერს გარდაიცვალა 34 წლის ასაკში. თავის პირველ ქმართან, ფილიპ ბურგუნდიელთან ჰყავდა სამი შვილი: ჟანა (დ. 1344 — გ. 11 სექტემბერი, 1360), დანიშნული იყო სავოიის გრაფ ამადეო VI-ზე, მაგრამ ქორწინებამდე გარდაიცვალა; მარგარიტა (დ. 1345 - გ. ?), გარდაიცვალა ახალგაზრდა, გაუთხოვარი და უშვილო; ფილიპ I (დ. 1346 — გ. 21 ნოემბერი, 1361), ბურგუნდიის ჰერცოგი, ცოლად შეირთო ფლანდრიის გრაფინია მარგარიტა III, თუმცა შვილები არ ჰყოლიათ; თავის მეორე ქმართან, ჟან II ვალუასთან ჰყავდა ასევე სამი შვილი: ბლანში (ნოემბერი, 1350), გარდაიცვალა მშობიარობისას; კატრინი (1352), გარდაიცვალა ჩვილობაში; მკვდარშობილი ვაჟი (1353). Blockmans, Wm; Prevenier, Walter (1999). Peters, Edward, ed. The Promised Lands: The Low Countries Under Burgundian Rule, 1369-1530. Translated by Fackelman, Elizabeth. University of Pennsylvania Press. Cox, Eugene L. (1967). The Green Count of Savoy. Princeton, New Jersey: Princeton University Press.
ანტენარიისებრნი

ანტენარიისებრნი, ზღვისთაგვისებრნი (ლათ. Antennariidae) — თევზების ოჯახი ფეხფარფლიანების რიგისა. მცირედი ზომის მკვეთრად შეფერილი თევზები. ცნობილია 45–75-მდე სახეობა. გვხვდებიან ტროპიკულ, ზოგჯერ კი ზომიერი სარტყლის ზღვებში. იკვებებიან უხერხემლო ცხოველებით, იშვიათად — წვრილი თევზებით. სარეწაო მნიშვნელობა არა აქვთ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 480. ↑ Tree of Life — Antennariidae. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-04-15. ციტირების თარიღი: 2018-09-22.