laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
მეტეხის თეატრი

მეტეხის თეატრი, სახელმწიფო ახალგაზრდული დრამატული თეატრ-სტუდია. დაარსდა 1974 წელს შ. რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო-სარეჟისორო ფაკულტეტის კურსდამტავრებულთა ძალებით საქართველოს ალკკ ცკ-ისა და საქართველოს კულტურის სამინისტროს ინიციატივით, რეჟისორ ს. მრევლიშვილის ხელმძღვანელობით. პირველი სპექტაკლები გაიმართა მეტეხის ტაძარში (თბილისი). აქედან სახელწოდება — მეტეხის თეატრი. თეატრმა დადგა ს. მრევლიშვილის „მოდი, ვნახოთ ვენახი…“ და უ. შექსპირის „ჰამლეტი“ (1974), ვ. მაიაკოვსკის „ბაღლინჯო“ (1975), ნ. ოსტროვსკის „როგორ იწრთობოდა ფოლადი“ (1975), დ. კლდიაშვილის „უბედურება“ (1976), ა. ჩხიკვიშვილის „მოსაწყენი დღეების ქრონიკა“ (1976), ს. მრევლიშვილის „განკითხვის დღე“ (1976), „ლადო კეცხოველი“ (1976). 1980 წლისთვის დასში ირიცხებიან მსახიობები: ლ. ალიმბარაშვილი, თ. დათუაშვილი, გ. პატარიძე (საქართველოს დამსახურებული არტისტი), რ. ქვლივიძე, ჯ. ღუდუშაური, თ. ბიჭიაშვილი, თ. ნაცვლიშვილი, პ. ნოზაძე, თ. კოშკაძე, ზ. ცინცქილაძე და სხვები. რეჟისორები: ს. მრევლიშვილი, კ. გურგენიძე; მხატვრები: მ. ჭავჭავაძე, შ. შეყლაშვილი; კომპოზიტორი — მ. ოძელი. 1979 წლიდან მეტეხის თეატრი სპექტაკლებს მართავდა აგრეთვე „თეატრალურ კარავში“, სადაც წარმოადგინა „მწუხარის სახის რაინდი“. სერვანტესის მიხედვით (1979) და მ. ოძელის მიუზიკლი „შეშლილთა ხომალდი“ (1980). 1982 წელს მიენიჭა საქართველოს კომკავშირის პრემია. 1995 წელს თეატრმა გადაინაცვლა სხვა შენობაში, „ძველი სახლის" სახელით. გოგოლაშვილი გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 614.
ბელგრადის წმინდა საბას ტაძარი

წმინდა საბას ტაძარი (სერბ.-ხორ. Hram Svetog Save) — სერბეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის საკათედრო ტაძარი ბელგრადში. იგი უდიდესი ტაძარია ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე და ერთი-ერთი ყველაზე დიდი მსოფლიოში. წმინდა საბას ტაძარი პირველი სერბი არქიეპისკოპოსისა და ეროვნული გმირის წმინდა საბას (1175-1236) სახელზეა ნაკურთხი და სწორედ იმ ადგილას ააგეს, სადაც სინან-ფაშამ 1595 წელს დააწვევინა წმინდა მოწამის ნეშთი. იქვე, ვრაჩარის გორაზე, ბელგრადის ცენტრის სამხრეთით სერბეთის ეროვნულ ბიბლიოთეკას უდევს ბინა და მთელი შემოგარენი ერთ პარკადაა გაშენებული, რომელსაც „სვეტოსლავსკი პლატო“, ანუ „წმინდა საბას პლატო“ ეწოდება. მრავალი ათწლეული მოანდომეს სერბებმა ტაძრის არქიტექტურულ დაგეგმარებას და სხვადასხვა კონკურსების ჩატარების შემდეგ მშენებლობა1935 დაიწყო. მეორე მსოფლიო ომის დროს შეჩერებული მშენებლობა დრო და დრო განახლდებოდა ხოლმე, ტაძარზე გუმბათის დადგმა კი მხოლოდ 1989 წელს მოხერხდა. წმინდა საბას მონასტრის ოფიციალური კურთხევა 2004 შედგა, თუმცა მშენებლობა დღემდე არ დასრულებულა. მშენებლობაში მთელი სერბული საზოგადოება იღებდა და იღებს მონაწილეობას, რის გამოც ამ სალოცავის აგებასა და მის შესრულებას ყოველთვის ერთ–ერთ დიდ ეროვნულ საქმედ განიხილავდნენ. წმინდა საბას მონასტერი ამ მხრივ სრულიად სერბთა ეროვნული კონსოლიდაციის სიმბოლოდაც აღიქმება. არქიტექტურული ძეგლის ავტორები (ალექსანდერ დეროკო და ბოგდან ნესტოროვიჩი) კლასიკური ბიზანტიური სტილისკენ იხრებიან. მათი უშუალო მაგალითი VI საუკუნის კეისარ იუსტინიანე I-ის დროს აგებული ბიზანტიის იმპერიის მთავარი სალოცავი აია-სოფიაა, რომელიც დღეს სტამბოლში მდებარეობს. ცენტრალური გუმბათის მთავარი ნახაზი მაინც მნიშვნელოვნად განსხვავდება მისი ბიზანტიური ნიმუშისაგან, რადგან ამ შემთხვევაში ბაზილიკა არ ერყწმის ნაგებობის ცენტრალურ კორპუსს. შუა საუკუნეების სერბეთის არქიტუქტურის გამოძახილს წარმოადგენს მთავარი გუმბათის ირგვლივ ჩართული კოშკები და ჯვროვანი ფორმის ფრთები, რომელიც რაშკის სკოლას (სტუდენიცის მონასტერი, დეჩანი) ახასიათებდა. არქიტექტურული ძეგლი თავისი განზომილებებით — 91 მ × 81 მ / 77 მ × 71 მ-ზე, ერთ–ერთი უდიდესია მსოფლიოში. მას უჭირავს 3500 მ²-დან 7570 მ²-მდე ფართობი, რითაც დაახლოებით შეესაბამება აია–სოფიას განზომილებებს. წმ. საბას მონასტრის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი გუმბათის დიამეტრი 35/31 მ-ზეა, ხოლო ამავე გუმბათის გამყოფი ხაზი 65 მეტრ სიმაღლეზე. ცხოვრება წმიდა საბასი, სერბეთის მთავარეპისკოპოსისა. საქართველოს საპატრიარქოს პრესცენტრი, რედაქტორი მღვდელი თეოდორე გიგნაძე, თბ., 2003. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „წმ. საბას ტაძარი“ ვიკისაწყობში. English-language documentary of the Yugoslav „Filmske Novosti“ (1989) about the lifting of the Dome by IMG „Trudbenik“ via the lift-slab method (YouTube: Englisch) ოფიციალური ვებგვერდი დაარქივებული 2016-01-09 საიტზე Wayback Machine. Webcam
კომივოიაჟორის სიკვდილი

კომივოიაჟორის სიკვდილი (ინგლ. Death of a Salesman) არის ართურ მილერის სპექტაკლი, რომლის პრემიერა გაიმართა 1949 წლის 10 თებერვალს. სპექტაკლის რეჟისორი იყო ელია კაზანი. იგი მიჩნეულია ამერიკული თეატრის კლასიკად. კომივოიაჟორის სიკვდილი იყო პირველი სპექტაკლი, რომელმაც მოიგო სამი მნიშვნელოვანი ჯილდო: პულიცერის პრიზი საუკეთესო დრამასთვის, საუკეთესო სპექტაკლისთვის ტონის და ნიუ იორკის დრამა კრიტიკოსების ჯილდოები. მთავარი პერსონაჟები ვილი ლომენი - გამყიდველი ლინდა ლომენი - ვილის მეუღლე ბიფ ლომენი - ვილის და ლინდას ვაჟი ჰეფი ლომენი - ვილის და ლინდას ვაჟი ბენ ლომენი - ვილის უფროსი ძმა სხვა პერსონაჟები ჰოვარდ ვაგნერი - უილის ბოსი ჩარლი - ლომენების მეზობელი ბერნანდი - ჩარლის შვილი სტენლი - ოფიციანტი მის ფორსითი - ქალი, რომელიც ბიფს და ჰეფის შეხვდა ლეტა - ქალი, რომელიც ბიფს და ჰეფის შეხვდა ბილ ოლივიერი - ბიფის წინა ბოსი ჯენი - ჩარლის მდივანი დეივ სინგლემენი - იღბლიანი გამყიდველი 1951 - რეჟისორი: ლასზლო ბენედეკი; როლებში: ფრედრიკ მარჩი, მილდრედ დუნოკი, კევინ მაქარტი, სერემონ მიჩელი; 1961 - რეჟისორი: ჰენს აბრამსონი; როლებში: კობჯორნ კნუდსენი (შვედურ ენაზე) 1966 - ტელეფილმი; რეჟისორი: ალექს სეგალი; როლებში: ლი ჯ. კობი, მილდრედ დუნოკი, ჯინ ვილდერი, ჯეიმზ ფარენტინო, კარენ სტილი, ჯორჯ სიგალი 1968 - რეჟისორი: ჯერარდ კლინგენბერგი; როლებში: ჰეინც რუჰმანი 1985 - ტელეფილმი; რეჟისორი: ფოლკერ შლონდორფი; როლებში: დასტინ ჰოფმანი, კეიტ რეიდი, ჯონ მალკოვიჩი, სტეპენ ლანგი, ჩარლზ დერნინგი, ჯონ პოლიტო 1996 - ტელეფილმი; რეჟისორი: დევიდ ტეკერი; როლებში: უარენ მიჩელი, როზმარი ჰარისი, ლაინ გლენი, ოუენ ტილი 2000 - ტელეფილმი; რეჟისორი: კიკ ბრაუნინგი; როლებში: ბრაიან დენეჰი, ელიზაბეტ ფრანზი, რონ ელდარდი, ტედ კოჩი, ჰოუარდ ვიტი, რიჩარდ ტომპსონი კომივოიაჟორის სიკვდილი ინტერნეტ ბროდვეის მონაცემთა ბაზაში კომივოიაჟორის სიკვდილის განხილვა დაარქივებული 2014-01-13 საიტზე Wayback Machine.
მეტივური

მეტივური — ქართული ხალხური შრომის პოეზიის სახეობა; გუნდური სიმღერა, რომელსაც ასრულებდნენ მეტივეები ტივის დაცურების დროს. როგორც ჟანრი უძველეს ხანაში უნდა იყოს გაჩენილი (სტრაბონისა და ჰეროდოტეს ცნობები საქართველოში მდინარეებზე ხე-ტყის ტრანსპორტირების შესახებ), თუმცა ჩვენამდე მოღწეული ტექსტების მნიშვნელოვანი ნაწილი სამრეწველო კაპიტალიზმის ეპოქაშია შექმნილი. მეტივურს ასრულებს 2 მეტივე ერთიმეორის შენაცვლებით, გაბმული ბანის ფონზე. ოღონდ მეტივის მელოდია თხრობითი ხასიათისაა და რეჩიტატივით ვითარდება. მეტივურში მთავარია პოეტური ტექსტი, რომელიც ნებისმიერი შეიძლება იყოს, იგი ზოგჯერ სიმღერის პროცესში იქმნება. ხშირია 2 მეტივის ერთმანეთთან გაშაირება, შეჯიბრი. შაირები მაღალი ოსტატობითა და იუმორით ხასიათდება. მეტივურის ნიმუშები ჩაიწერეს ზ. გულისაშვილმა, ვ. კოტეტიშვილმა, გ. კალანდაძემ და სხვებმა. შრომის სიმღერები ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 614.
...მეტრია

...მეტრია (ბერძ. metreo — „ვზომავ“) — რთული სიტყვის ნაწილი; მნიშვნელობით შეესაბამება სიტყვა „გაზომვას“. მაგ., გეომეტრია, ფოტომეტრია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 616.
დიდი რეგიონი

დიდი რეგიონი (ყველანაირი დამატების გარეშე) არის ნეიტრალური სახელწოდება და ევროპის ადმინისტრაციაში ჰქვია სხვადასხვა სახელმწიფოს მოსაზღვრე რაიონებისაგან შემდგარ დიდ სივრცეს. ცნება დიდი რეგიონი ლუქსემბურგის, ლოთარინგიის, ზაარის მხარის, რაინლანდ-პფალცისა და ვალონიის გეოგრაფიული სივრცის სახელწოდებად 2000 წლიდან დამკვიდრდა. ამგვარი შემოკლების მიზეზი გახდა ამ სივრცისთვის ახალი საერთო და ყველა მხარისთვის მისაღები სახელის შერჩევასთან დაკავშირებული სირთულე. 'დიდი რეგიონი' არის ევროპის ევროპის კავშირის ერთ–ერთი რეგიონთაგანი და პოლიტიკურად იგი ზაარ–ლორ–ლუქსის მთავარი სივრცისაგან წარმოდგა და წარმოადგენს 1998 წელს ზაარის მხარეს, ლოთარინგიას, ლუქსემბურგს, ტრირსა და დასავლეთ პფალცს შორის ხელშეკრულებით გაფორმებული კულტურული თანამშრომლობის ერთგვარ გაგრძელებას. დიდი რეგიონი არ არის ამავე ტერიტორიაზე მდებარე ევრორეგიოს იდენტური ცნება. ევროპის დიდი რეგიონს დღემდე არ აქვს სპეციფიკური სახელი. ახალი სახელის შერქმევის ყველა მცდელობა ჯერჯერობით უშედეგოდ დამთავრდა და ამიტომაცაა რომ სახელწოდება „ლუქსემბურგის, ზაარლანდის, რაინლანდ–პფალცისა და ვალონიის დიდი ევროპული რეგიონი“ შემოკლებით უბრალოდ დიდი რეგიონად იწოდება. ამ სივრცის კიდევ ერთი თავისებურება არის ისიც, რომ სიტყვა „დიდი რეგიონი“ ყოველთვის კონკრეტულ ქალაქთან ერთად მოიხსენიება; მაგ.; ლუქსემბურგი და დიდი რეგიონი. ზაარბრუკენი: ლუდვიგის ეკლესია (ბაროკოს სტილი) (ფრიდრიხ–იოახიმ შტენგელი) ნანსი: ამფრიტიტეს ჭა (იუნესკოს მსოფლიო კულტურის მემკვიდრეობის საგანძური) "პლას სტანისლასი" ტრირი: პორტა ნიგრა ლუტიხი: "მონტან დე ბუერენის" კიბე ფოლკლინგენი: იუნესკოს მსოფლიო კულტურის მემკვიდრეობის საგანძური) ფოლკლინგენის უძველესი მეტალურგიული ქარხანა ბარ-ლე-დუკი (ლოთარინგია) მდინარე ორნანთან მაინცი: გუტენბურგის ძეგლი ტაძრის ფონზე მეცი: კათედრალური ტაძარი granderegion.net grossregion.lu plurio.net, დიდი რეგიონის კულტურის პორტალი დაარქივებული 2014-10-27 საიტზე Wayback Machine. REMUS, დიდი რეგიონის მუზეუმის პორტალი დაარქივებული 2012-09-30 საიტზე Wayback Machine. ლუქსემბურგი & დიდი რეგიონი - 2007 წლის ევროპის კულტურული დედაქალაქი
ოჯახის ბიზნესი (ფილმი)

ოჯახის ბიზნესი (ინგლ. Family Business) არის სიდნი ლუმეტის გადაღებული ფილმი, ვინსენტ პატრიკის სცენარის მიხედვით. ფილმში მონაწილეობენ: შონ კონერი, დასტინ ჰოფმანი, მეთიუ ბროდერიკი, როზანა დესოტო და სხვები. ოჯახის ბიზნესი (ფილმი) — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
შონ კონერი

სერ ტომას შონ კონერი (ინგლ. Sean Connery; დ. 25 აგვისტო, 1930 — გ. 31 ოქტომბერი, 2020) — ოსკარის, ოქროს გლობუსის და BAFTA-ს მფლობელი შოტლანდიელი მსახიობი და პროდიუსერი. 1987 წელს მან მიიღო ოსკარი კატეგორიაში „საუკეთესო მეორეხარისხოვანი როლი“, ფილმისთვის „ხელშეუხებლები“. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: შონ კონერი ოფიციალური საიტი შონ კონერი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ↑ „Sean Connery at 80: My acting days are over but I'm still loving life“. The Daily Record. 25 August 2010. ციტირების თარიღი: 12 October 2010. ↑ ოსკარის მფლობელების არქივი
პრეზიდენტის მთელი მხედრიონი (ფილმი)

პრეზიდენტის მთელი მხედრიონი (ინგლ. All The President's Men) — ამერიკული ფილმი, რომელშიც მონაწილეობენ: რობერტ რედფორდი, დასტინ ჰოფმანი, ჯეისონ რობარდსი და სხვები. ფილმი რეალურ ისტორიაზეა დაფუძნებული. ფილმი წარმოადგენს პაკულას პარანოიკული ტრილოგიის ბოლო ნაწილს, წინა ფილმები იყო „კლუტი“ (1971) და „პარალაქსის შეთქმულება“ (1974). ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები. „ვაშინგტონ პოსტის“ ჟურნალისტებმა კარლ ბერნსტაინმა და ბობ ვუდვარდმა, ნიქსონის გუნდის წინასაარჩევნო მაქინაციების გულმოდგინე და საშიში გამოძიების შედეგად, მთელ ქვეყანას დაანახეს „ხალხის მსახურთა“ ჭეშმარიტი სახე. ფილმი გადაღებულია მათი წიგნის მიხედვით და მოგვითხრობს იმ პოლიტიკური სკანდალის შესახებ, რომელიც აშშ-ში 1972 წელს მოხდა. ამ ამბავს იცნობენ როგორც „უოტერგეიტის საქმეს“. მან პრეზიდენტი ნიქსონი გადადგომამდე მიიყვანა. დასტინ ჰოფმანი - კარლ ბერნშტაინი რობერტ რედფორდი - ბობ ვუდუორდი ჯეისონ რობარდსი - ბენჯამენ ბრედლი ჯეკ უორდენი - ჰარი როზენფილდი ჰელ ჰოლბრუკი - მარკ ფელტი ჯეინ ალეგზანდერი - ჯუდი ჰობეკი მარტინ ბალსამი - ჰოვარდ სიმონსი ოსკარი საუკეთესო მსახიობი კაცი მეორეხარისხოვან როლში: ჯეისონ რობარდსი საუკეთესო ადაპტირებული სცენარი: უილიამ გოლდმენი საუკეთესო მხატვრული გაფორმება: ჯორჯ ჯენკისი, ჯორჯ გეინსი საუკეთესო ხმა: არტურ პიანტადოსი, ჯეიმზ ვები, ლეს ფრეშოლცი, დიკ ალეგზანდერი „All the President's Men“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
მეურნე

„მეურნე“ — ქართული ყოველკვირეული სასოფლო-სამეურნეო ჟურნალი. გამოდიოდა 1888–1898 წლებში თბილისსა და ქუთაისში. იბეჭდებოდა პოპულარული სტატიები მემინდვრეობის, მევენახეობის, მეღვინეობის, მეცხოველეობის, მეაბრეშუმეობის, ეკონომიკისა და სოფლის მეურნეობის სხვა საკითხებზე. პირველ წელიწადს გამოვიდა 50 ნომერი, სულ — 304. თოდუა გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 622. მეურნე
მეფანდურე

მეფანდურე, ფანდურის დამკვრელი, ქართული ზეპირსიტყვიერების მცოდნე და შემსრულებელი, ზოგ შემთხვევაში ავტორ-მთქმელიც. ერთ ხალხურ ლექსში მეფანდურე ავტორ-მთქმელი ამბობს: „დავჯე, ლექსობა დავიწყი, ფანდურ ავიღი ჴელშია“. შანიძე ა., ქართული ხალხური პოეზია, ტ. 1, - ჴევსურული, ტფ., 1931; ჯავახიშვილი ივ., ქართული მუსიკის ისტორიის ძირითადი საკითხები, თბ., 1938; შამანიძე ნ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 622.
მეფეთა სალარო

„მეფეთა სალარო“ — ქართული მწერლობის ანონიმური ძეგლი. დიდაქტიკურ-მორალური ხასიათის იგავ-არაკების კრებული, რომელიც მოგვითხრობს მეფეთა და მმართველთა მაღალ დანიშნულებაზე, მათ უფლება-მოვალეობაზე. ავტორი სახელმწიფოს მართვისა და ქვეშევრდომთა მოვლაპატრონობის იდეალურ სურათს გვიხატავს. 28 თავისაგან შემდგარი თხზულება ერთადერთი ნაკლული ხელნაწერით არის მოღწეული (A — 617). „მეფეთა სალარო“ სპარსულიდან უნდა იყოს ნათარგმნი არა უგვიანეს XVII საუკუნისა, თხზულების წყარო უცნობია. კეკელიძე კ., ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 1, თბ., 1958; კობიძე დ., ქართულ-სპარსული ლიტერატურული ურთიერთობანი, ტ. 2, თბ., 1969; მიქაძე გ., ქსე, ტ. 6, გვ. 622, თბ., 1983
ჰანს ფონ კესტერი

ჰანს ფონ კესტერი (გერმ. Hans von Köster) (დ. 29 აპრილი, 1844; შვერინი, გერმანია — გ. 21 თებერვალი 1928; კილი, გერმანია) — გერმანელი სამხედრო მოღვაწე, გროსადმირალი. Jürgen Hahn-Butry (Hrsg.): Preußisch-deutsche Feldmarschälle und Großadmirale. Safari, Berlin 1938. (გერმანული)
მეფეტვია

მეფეტვია (ლათ. Emberiza calandra) — ფრინველი ბეღურასნაირთა რიგისა. მისი სხეულის სიგრძე 17–20 სმ, ფრთების შლილი 26–32 სმ, მასა 38–56 გრამი. მსხვილი, დიდთავიანი, შედარებით მოკლებოლოიანი ფრინველია. ტანის ზედა ნაწილი, ფრთები, ბოლო მორუხო-მურაა, ქვედა მხარე ღია, მთელ ტანზე გასდევს ხშირი მუქი ფერის გრძივი ზოლები, საშემოდგომო შებუმბვლაში განვითარებულია სუსტი ზეთისხილისფერ-ჟანგმიწოვანი ბუმბულის ფენა. ნისკარტი უჩვეულოდ მასიურია, ამოზნექილი კეხითა და შესამჩნევი ნაპრალით ზედა და ქვედა ნაწილს შორის, რომელშიც მოჩანს სასის ბორცვი. ბინადრობს პალეარქტიკის დასავლეთ ნაწილში დანიიდან, ბრიტანეთისა და კანარის კუნძულებიდან, აფრიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში ახლო აღმოსავლეთამდე, შუა აზიის (სიმაღლეში 2600 მეტრამდე) მთისა და მთისწინეთის ზონაში, ჩრდილოეთ ირანში. საქართველოში თითქმის ყველგან გვხვდება. მკვიდრია ფრინველია, თუმცა ზოგჯერ ადგილობრივი მომთაბარეობები ახასიათებს (მთებში — ვერტიკალური); ბუდობის ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ რაიონებიდან გადაფრენა ახასიათებს, კონცენტრირდებიან აღმოსავლეთ ხმელთაშუაზღვისპირეთში, კასპიისპირეთსა და კავკასიონისწინეთში. არამრავალრიცხოვანია. უპირატესობას ანიჭებს გამომშრალ ღია ლანდშაფტებს ბუჩქნარითა და ცალკეული ხეებით, საძოვრებს, მინდვრებს, ასტეპებულ მთისწინეთებს. შემოდგომით და ზამთარში იკვებება ბალახოვანი მცენარეების მსხვილი და უხეში თესლებით, ბუდობის პერიოდში რაციონში ჭარბობს მწერები. ბუდობს მიწაზე; ჯამისებრი ბუდე განლაგებულია ღრმა ორმოში, შენიღბულია ბალახებით. დებს 4–5 მსხვილ კვერცხს. ბუდეს აშენებს და კრუხობს დედალი. ინკუბაცია 12–13 დღე გრძელდება. მამალი ბარტყების კვებაში მონაწილეობს მათი ბუდეში ყოფნის ბოლო დღეების გარდა. 9–12 დღეში ბარტყები ბუდეს ტოვებენ. მეფეტვიას სეზონზე გამრავლების ორი ციკლი ახასიათებს. გუნდებად მომთაბარეობა (ხშირად სხვა სახეობის თესლიჭამის ფრინველებთან ერთად) იწყება აგვისტო-სექტემბერში. სქესობრივი დიმორფიზმის არქონის, შეფერვის თავისებურებებისა და ნისკარტის აგებულებაში გრატას გვარის სხვა ფრინველებთან განსხვავების გამო ზოგჯერ მეფეტვიას ცალკე გვარში (Miliaria) გამოყოფენ. Коблик Е. А. Просянка // Большая российская энциклопедия. т. 27. — М., 2015. — стр. 620-621. ↑ კუტუბიძე მ., ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, თბ.: „მეცნიერება“, 1973. — გვ. 67, 136, 189. ↑ ჟორდანია რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 623.
მეფისენი

მეფისენი (ლათ. Pissodes) — ხოჭოების გვარი ცხვირგრძელასებრთა ოჯახისა. გავრცელებული არიან ევროპის, აზიის, ჩრდილოეთ ამერიკის წიწვიან ტყეებში. ბევრი მათგანი აზიანებს წიწვოვანებს. ხოჭო იკვებება ყლორტების, ტოტებისა და ღეროების ქერქით, რაც იწვევს ფისის გამოჟონვას, რის გამოც ქერქქვეშ ღრღნის სავალებს, რის გამოც ხე ხმება. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 623.
ჯონ მალხაზ შალიკაშვილი

ჯონ მალხაზ დეივიდ შალიკაშვილი (დ. 27 ივნისი, 1936, ვარშავა, პოლონეთი — გ. 23 ივლისი, 2011, ტაკომა, ვაშინგტონის შტატი, აშშ) — ამერიკის შეერთებული შტატების არმიის გენერალი, აშშ-ის შეიარაღებული ძალების მეთაურთა გაერთიანებული კომიტეტის ხელმძღვანელი 1993–1997 წლებში. ჯონ მალხაზ შალიკაშვილი დაიბადა დიმიტრი შალიკაშვილის ოჯახში, რომელიც 1918-1921 წლებში დამოუკიდებელი საქართველოს ჯარში ვიცე-პოლკოვნიკის წოდებით მსახურობდა. საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ დიმიტრიმ თავი პოლონეთს შეაფარა. 1932 წელს ვარშავაში გრაფინია მარია ბელიაევაზე. დაქორწინდა ვარშავაში ცხოვრობდნენ სხვა კონტრაქტის ოფიცრებიც, რომლებმაც საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ პოლონეთის ჯარში დაიწყეს კონტრაქტით მუშაობა, მათი მეთაური გენერალი ალექსანდრე ზაქარიაძე იყო. დიმიტრის ოჯახს ვარშავაში ცხოვრებისას სამი შვილი — ოთარი, მალხაზი და გეილი გაუჩნდათ. მალხაზ შალიკაშვილი ამ დროს ასევე ვარშავაში მოღვაწე გრიგოლ ფერაძემ მონათლა. მეორე მსოფლიო ომში დიმიტრი გერმანელებთან ერთად ქართულ ბრიგადაში იბრძოდა საქართველოს ბოლშევიკური რუსეთისაგან გათავისუფლების მიზნით. შემდეგ, მისი სამხედრო ერთეული ბრიტანელებმა იგდეს ხელთ და ომის ბოლომდე მან სამხედრო ტყვეთა ბანაკში გაატარა. 1943 წელს დიმიტრის მეუღლე სამ შვილთან ერთად იძულებული გახდა დაეტოვებინა ცეცხლმოდებული ვარშავა და მათ პაპენჰაიმში (გერმანია) გაქცევით უშველეს თავს. ტყვეობიდან გათავისუფლებული დიმიტრი ოჯახს დაუბრუნდა. 1952 წელს შალიკაშვილები აშშ-ში გადასახლდნენ და ბინა პეორიაში (ილინოისის შტატი) დაიდეს. პეორიაში მალხაზმა დაამთავრა საშუალო სკოლა. 1958 წლის ივნისში მან მანქანათმშენებლობის ბაკალავრის ხარისხი მიიღო ბრედლის უნივერსიტეტში. 1958 წლის მაისში შალიკაშვილების ოჯახმა აშშ–ის მოქალაქეობა მიიღეს. შემდგომ მალხაზი საკუთარი ნებით შევიდა ამერიკის არმიაში, სადაც დაიწყო მისი სამხედრო კარიერა. 1993 წლის 25 ოქტომბერს, პრეზიდენტ ბილ კლინტონის გადაწყვეტილებით, გენერალი ჯონ მალხაზ შალიკაშვილი დაინიშნა შეერთებული შტატების შეიარაღებული ძალების შტაბების მეთაურთა გაერთიანებული კომიტეტის თავმჯდომარედ. 1997 წლის სექტემბერში, ამერიკის არმიაში 38-წლიანი მსახურის შემდეგ გენერალი შალიკაშვილი საკუთარი სურვილით გათავისუფლდა. შალიკაშვილი იყო სტენფორდის უნივერსიტეტის პროფესორი, სადაც იგი მოღვაწეობდა საერთაშორისო უსაფრთხოებისა და თანამშრომლობის ცენტრში. 2004 წელს ჯონ მალხაზ შალიკაშვილი მრჩევლი იყო ჯონ კერის საპრეზიდენტო კამპანიაში. გენერალ შალიკაშვილს ჰყავდა მეუღლე და ერთი შვილი. გარდაიცვალა 2011 წლის 23 ივლისს ვაშინგტონის შტატის ქალაქ ტაკომაში, 75 წლის ასაკში. ქ. გურჯაანში 1999 წლიდან ფუნქციონირებს „ჯონ მალხაზ შალიკაშვილის სახელობის ქართული მხედრული ისტორიის მუზეუმი“. გოგიტიძე, მ., ბეჟიტაშვილი, გ., „სამხედრო ფიცის ერთგულნი“, თბილისი, 2015. — გვ. 149-151, ISBN 978-9941-0-7386-1. ჯონ მალხაზ შალიკაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ჯონ (მალხაზ) შალიკაშვილი კახეთში, 2001 წ. გენერალი ჯონ (მალხაზ) შალიკაშვილი გარდაიცვალა შალიკაშვილი დიმიტრი იოსების ძე დაარქივებული 2017-04-02 საიტზე Wayback Machine. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჯონ მალხაზ შალიკაშვილი ↑ John Shalikashvili, former chairman of the Joint Chiefs of Staff, dies, CNN, 23 ივლისი, 2011. (ინგლისური) ↑ გენერალი ჯონ (მალხაზ) შალიკაშვილი გარდაიცვალა, ამბები.GE 24 ივლისი, 2011 ↑ ჯონ მალხაზ შალიკაშვილის სახელობის ქართული მხედრული ისტორიის მუზეუმი, საქართველოს მუზეუმები.
ალექსანდრე ბარიატინსკი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ალექსანდრე ბარიატინსკი შეიძლება აღნიშნავდეს: ალექსანდრე ბარიატინსკი — თავადი, რუსი გენერალ-ფელდმარშალი, მეფისნაცვალი კავკასიაში; ალექსანდრე ბარიატინსკი — თავადი, დეკაბრისტი.
მეფისნაცვალი

მეფისნაცვალი — ადგილობრივი მმართველობის უფროსი რუსეთში XVIII საუკუნის ბოლოს — XIX საუკუნეში. ემელიან პუგაჩოვის ომით შეშინებულმა ეკატერინე II-ის მთავრობამ, ცენტრალიზაციის გაძლიერების მიზნით, 1775 წელს დააწესა მეფისნაცვლის თანამდებობა. იგი განაგებდა 2-3 გუბერნიას, აღჭურვილი იყო საგანგებო უფლებებით და მხოლოდ იმპერატორს ემორჩილებოდა. მეფისნაცვალი განაგებდა აგრეთვე დაქვემდებარებულ ტერიტორიაზე განლაგებულ ჯარს, ადგილობრივი მმართველობის ორგანოებსა და სასამართლოს. 1796 წელს პავლე I-მა გააუქმა მეფისნაცვლის თანამდებობა. XIX საუკუნეში მეფისნაცვლის ინსტიტუტი არსებობდა პოლონეთის სამეფოში (1815-1874). კავკასიაში მეფისნაცალის თანამდებობა 1844-1845 წლებში შემოიღეს, რეზიდენცია თბილისში იყო. მეფისნაცვალი კავკასიაში განსაკუთრებული უფლებით სარგებლობდა — უშუალოდ ემორჩილებოდა ყველა უწყება. მასზე იყო დამოკიდებული მოსამსახურე პირების დანიშვნა, განთავისუფლება, დაჯილდოება. იგი ამავე დროს კავკასიაში მდგომი ჯარების მთავარსარდალიც იყო. სადავო საკითხები, რომელიც მეფისნაცვლის ფუნქციებს სცილდებოდა, განსახილველად იგზავნებოდა პეტერბურგში „კავკასიის საქმეების კომიტეტში“, კომიტეტის დასკვნას მოახსენებდნენ მეფეს საკითხის საბოლოო გადაწყევიტისათვის. კავკასიის მეფისნაცვალები იყვნენ: მიხეილ ვორონცოვი (1844-1854), ნიკოლოზ მურავიოვი (1854-1856), ალექსანდრე ბარიატინსკი (1856-1862); დიდი მთავარი მიხეილ ნიკოლოზის ძე (1862-1882). 1882 წელს მეფისნაცვლობა გაუქმდა და მთავარმმართველობა აღდგა. 1905 წელს კვლავ შეიქმნა მეფისნაცვლის თანამდებობა და ილარიონ ვორონცოვ-დაშკოვი იყო 1905-1915 წლებში. გუჩუა ვ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 623. კავკასიის მეფისნაცვლები
მეფისწყარო

მეფისწყარო — მთა საქართველოში, ვანისა და ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვარზე. წარმოადგენს მესხეთის ქედის უმაღლეს მწვერვალს. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2850 მ. მდებარეობს მესხეთის ქედისა და მისი ჩრდილოეთი განშტოების — ლობოროტის ქედის შესაყართან, მდინარეების სუფსისა და წაბლარისწყლის სათავეებთან. პირამიდისებურია. აგებულია შუაეოცენური, ანდეიტურგანფენებიანი ტუფ-ბრექჩიებითა და ტუფ-კონგლომერატებით. მეფისწყაროს ძირი და ქვედა კალთები შემოსილია სუბალპური ლიხით, შუა და ზედა — ალპური მდელოებით. მთის სამხრეთით ორი ტბაა: დიდი ჯაჯის და პატარა ჯაჯის ტბები. ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარეობს კურორტი საირმე. ჯაყელი ქ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 623.
თვლადი სიმრავლე

თვლადი სიმრავლე — უსასრულო სიმრავლე, რომლის ელემენტები შეიძლება გადაინომროს ნატურალური რიცხვებით, ე. ი. შეიძლება დამყარდეს ურთიერთ ცალსახა თანადობა (ასახვა) ამ სიმრავლესა და ნატურალურ რიცხვთა სიმრავლეს ან მის რომელიმე ქვესიმრავლეს შორის. გეორგ კანტორმა დაამტკიცა, რომ თვლადია ყველა რაციონალური რიცხვის სიმრავლე და ყველა ალგებრული რიცხვის სიმრავლე. უსასრულო სიმრავლეს, რომელიც თვლადი არ არის, არათვლადი ეწოდება. მაგ., არათვლადია ყველა ნამდვილი რიცხვის სიმრავლე. ყოველი უსასრულო სიმრავლე შეიცავს თვლად ქვესიმრავლეს. სასრული ან თვლადი რაოდენობით თვლადი სიმრავლეების გაერთიანება არის თვლადი სიმრავლე. სიმრავლის თვლადობა შეიძლება რამდენიმე სხვადასხვა ექვივალენტური გზით განვმარტოთ. სიმრავლე S თვლადია, თუ არსებობს ასახვა: f : S → N . {\displaystyle f\colon S\to \mathbb {N} .} , რომლისთვისაც ფუნქციის თითოეულ მნიშვნელობას მხოლოდ ერთი არგუმენტი შეესაბამება. სიმრავლე S თვლადია, თუ არსებობს ფუნქცია: f : N → S . {\displaystyle f\colon \mathbb {N} \to S.} , რომლისთვისაც S სიმრავლის თითოეული ელემენტისთვის ერთი მაინც არგუმენტი მოიძებნება, რომლებიც ამ ელემენტს შეესაბამება. სიმრავლე S თვლადია, თუ არსებობს ნატურალურ რიცხვთა სიმრავლის ისეთი ქვესიმრავლე, რომელშიც S სიმრავლე ურთიერთ ცალსახად აისახება. ეს სამივე განმარტება ერთმანეთის ეკვივალენტურია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 678.
მელიქი

მელიქი (არაბ. ملك — მალიქ, სომხ. Մելիք — მელიქ; არაბული სიტყვაა და მფლობელს, გამგებელს მეფეს ნიშნავს.) — ისლამამდე მელიქი ღასანიდებისა და ლახმიდების არაბული სახელმწიფოების გამგებელი, სამხრეთ-აღმოსავლეთ არაბეთის ზოგიერთი ტომისა და ცენტრალური არაბეთის ტომთა მეთაური იყო. ისლამის აღმოცენების შემდეგტერმინ „მელიქს“ არაბები იყენებდნენ უპირატესად არამუსლიმი გამგებლების მიმართ (მონარქის მნიშვნელობით) XIII-XVIII საუკუნეებში ამიერკავკასიაში ტერმინი „მელიქი“ ფეოდალთა ტიტულსა და თანამდებობას აღნიშნავდა. აზერბაიჯანსა და სომხეთში მელიქები ნახევრად დამოუკიდებელი მფლობელები იყვნენ. მონღოლობის დროს მელიქებად იწოდებოდნენ ადგილობრივი ქრისტიანი ფეოდალები, შაჰ-აბას I-ის დროს კი შაჰზე დამოკიდებული ფეოდალები. მელიქის თანამდებობამ კავკასიაშიც მოიკიდა ფეხი. საქართველოს ტერიტორიაზე არსებობდა მელიქების რამდენიმე სახლი — თბილისის მელიქ-მამასახლისები (ბებუთაშვილები), სომხითის მელიქები (მელიქიშვილები), გორის მელიქები, ლორის მელიქები (ლორის-მელიქიშვილები). მელიქები იყვნენ ყარაბაღის სახანოშიც — ე.წ. ხამსას მელიქები — მელიქ ბეგლარიანები გულისტანში, მელიქ ისრაელიანები ჯრაბერდში, მელიქ ჯალალიანები ხაჩენში, მელიქ შაჰნაზარიანები ვარანდში, მელიქ ავანიანები დიძაკში. მელიქის სახელო საქართველოში / ალექსანდრე ბოშიშვილი; რედაქტორი: აპოლონ თაბუაშვილი; ივ. ჯავახიშვილის სახ. თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტი. საქართველოს ისტორიის ინსტიტუტი - ISBN 978-9941-445-47-7
არათვლადი სიმრავლე

მათემატიკაში არათვლადი სიმრავლე ეწოდება ისეთ სიმრავლეს, რომელიც არ არის თვლადი. თვლადობის ცნება პირველად მათემატიკოსმა გეორგ კანტორმა შემოიღო. მანვე დაამტკიცა, რომ არსებობენ არათვლადი სიმრავლეები. კანტორის თეორემის თანახმად ნებისმიერი სიმრავლის ქვესიმრავლეთა სიმრავლე მკაცრად უფრო მაღალი კარდინალობისაა ვიდრე საწყისი სიმრავლე. შესაბამისად კერძოდ ნატურალურ რიცხვთა სიმრავლის ქვესიმრავლეთა სიმრავლე უფრო მაღალი კარდინალობისაა ვიდრე ნატურალურ რიცხვთა სიმრავლე და ამიტომ არათვლადია.