laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
იბრაჰიმხალილ ხანის სასახლე

იბრაჰიმხალილ ხანის სასახლე ან იბრაჰიმხალილ ხანის ციხე (აზერ. İbrahimxəlil xan sarayı və ya İbrahimxəlil xanın qəsri) — ისტორიული სასახლე, რომელიც მდებარეობს ქალაქ შუშას სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, სოფელ დაშალთის მახლობლად. ზოგიერთ წყაროში სასახლეს ყარაბაღის ხანის სასახლესაც უწოდებენ, რაც დაკავშირებულია იმასთან, რომ სასახლე იყო ხანის რეზიდენცია იბრაჰიმხალილ ხანის დროს. აზერბაიჯანის ფეოდალური პერიოდის ციხე-ქალაქებისთვის დამახასიათებელია ციხეები, სადაც ხანის სასახლეა განთავსებული. ამ ციხეები, რომლებიც დომინანტური იყო ახალი ქალაქების არქიტექტურისა და დაგეგმარების თვალსაზრისით და წარმოადგენდნენ სახანოების დედაქალაქებს, მცირე ფეოდალურ სახელმწიფოებს და ჩამოყალიბდნენ მე -18 საუკუნის დასაწყისიდან, მოთავსებული იყო სასახლის კომპლექსი და სხვა დამხმარე ნაგებობები, რომლებიც უზრუნველყოფდნენ მმართველსა და მისი ოჯახის წევრებს საცხოვრებლითა და უსაფრთხოებით. XVI - XVIII საუკუნეებში აზერბაიჯანის მმართველ ციხეებს ეწოდებოდა იჩერის გალა, ბალა გალა ან ერკი (როგორც, მაგალითად, თავრიზში). ჩვეულებრივ, ფეოდალური ქალაქების მშენებლობა მმართველის ციხის აგებით იწყებოდა. იმის გამო, რომ ტერიტორია, სადაც შუშის ციხე მდებარეობს, უნიკალური სტრატეგიული თავისებურებით გამოირჩევა, ციხის შიგნით არსებული ციხესიმაგრეების მშენებლობა, მათ შორის ფანაჰალი ხანის ციხე, შუშას ციხის მშენებლობასთან ერთად დაიწყო. ბეი მირზა ადიგოზალის ცნობით, ფანაჰალი ხანის დროს შუშაში ხანის გვარის წევრებისთვის აშენდა „ფართო ნაგებობები და მაღალი სასახლეები“. ყარაბაღელი ისტორიკოსი მირ მეჰდი ხაზანი შუშას ციხის აგებაზე საუბრისას ასევე ხაზს უსვამს პანაჰალი ხანის ბრძანებით ციხესიმაგრის შიგნით სასახლეების აშენებას. შუშას ციხეში არსებული ციხესიმაგრეების უნიკალური არქიტექტურული თავისებურებები უძველესი დროიდან იქცევდა მოგზაურთა და ქალაქის დამთვალიერებელთა ყურადღებას. ↑ Авалов 1977, p. 23 ↑ Саламзаде, А. В. (1964). Архитектура Азербайджана XVI-XIX вв.. Баку, გვ. 96.  ↑ Адигезал-бек, Мирза (1950). Карабах-наме. Баку, გვ. 63.
მაჰამადჰასან აღას სასახლე

მაჰამადჰასან აღას სასახლე (აზერ. Məhəmmədhəsən ağa sarayı) — ისტორიული სასახლე, რომელიც მდებარეობს ქალაქ შუშას ისტორიულ ცენტრში. სასახლე აშენდა ციცაბო კლდეზე შუშას ზეგანის სამხრეთ-აღმოსავლეთით. სასახლე ეკუთვნოდა მუჰამედ ჰასან აღას, იბრაჰიმხალილ ხანის უფროს შვილს და მისი ოჯახის წევრებს. აღა მუჰამედ შაჰ ყაჯარ მუჰამედ ჰასანმა, რომელმაც 1796 წელს დაიპყრო შუშა, დაიწყო ცხოვრება აღა მუჰამედ ჰასანის სასახლეში და მოკლა მისმა მსახურმა საფარ ალიმ ამ სასახლეში 1797 წელს. აზერბაიჯანის ფეოდალური პერიოდის ციხე-ქალაქებისთვის დამახასიათებელია ციხეები, სადაც ხანის სასახლეა განთავსებული. ეს ციხესიმაგრეები, რომლებიც დომინანტური იყო ახალი ქალაქების არქიტექტურისა და დაგეგმარების თვალსაზრისით, იყვნენ სახანოების დედაქალაქები, მცირე ფეოდალური სახელმწიფოები, რომლებიც ჩამოყალიბდნენ მე -18 საუკუნის დასაწყისიდან. ისინი უზრუნველყოფდნენ მმართველისა და მისი ოჯახის საცხოვრებელი ადგილის უსაფრთხოება. XVI - XVIII საუკუნეებში აზერბაიჯანის მმართველ ციხეებს ეწოდებოდა იჩერის გალა, ბალა გალა ან კიდობანი (როგორც, მაგალითად, თავრიზში). ჩვეულებრივ, ფეოდალური ქალაქების მშენებლობა მმართველის ციხის აგებით იწყებოდა. იმის გამო, რომ ტერიტორია, სადაც მდებარეობს შუშას ციხე უნიკალური სტრატეგიული თავისებურებით გამოირჩევა, ციხის შიგნით არსებული ციხესიმაგრეების მშენებლობა, მათ შორის, ფანაჰალი ხანის ციხე, შუშას ციხის მშენებლობასთან ერთად დაიწყო. ბეი მირზა ადიგოზალის ცნობით, ფანაჰალი ხანის დროს შუშაში ხანის ოჯახის წევრებისთვის აშენდა „ფართო ნაგებობები და მაღალი სასახლეები“. ნ.დუბროვინის ცნობით, ციხის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მხარეს, ციცაბო კლდეზე იყო „იბრაჰიმხალილ ხანის ძის მუჰამედასან აღას კვადრატული სასახლე“. 1796-1797 წლებში შუშას ციხის ოკუპაციის დროს აღა მუჰამედ ხან ყაჯარი და მისი დიდებულები ამ სასახლეში დასახლდნენ. XIX საუკუნეში შედგენილ ქალაქ შუშას გეგმებში, 1837 წლის გენერალური გეგმის ჩათვლით, ნ.დუბროვინის მიერ მითითებულ ადგილას კვადრატული ფორმის ნაგებობაა ნაჩვენები დიდი ზომებით. ის შენობა გეგმებში მონიშნულია, როგორც „პოლკოვნიკ ჯაფარგულუ აღას სახლი“. ჯაფარგულუ აღა იყო მოჰამადჰასან აღას ვაჟი და მემკვიდრე. ↑ Авалов 1977, p. 36 ↑ 2.0 2.1 Авалов 1977, p. 23 ↑ Саламзаде, А. В. (1964). Архитектура Азербайджана XVI-XIX вв.. Баку, გვ. 96.  ↑ Адигезал-бек, Мирза (1950). Карабах-наме. Баку, გვ. 63.  ↑ Дубровин, Н. (1886). История войны и владычества русских на Кавказе, т.3. СПб, გვ. 209.
რიხარდ ზორგე

რიხარდ ზორგე (გერმ. Richard Sorge; დ. 22 სექტემბერი, 1895, ბაქო — გ. 7 ნოემბერი, 1944, ტოკიო) — გერმანელი საბჭოთა მზვერავი, ჟურნალისტი, საბჭოთა კავშირსი გმირი (1964). იყო ფრიდრიხ ზორგეს შვილიშვილი. მონაწილეობდა პირველ მსოფლიო ომში. 1919 წლიდან იყო გერმანიის კომუნისტური პარტიის წევრი. 1924 წლიდან მუშაობდა სსრკ–ში. 1930-იან და 1940-იან წლებში მუშაობდა საბჭოთა აგენტად სხვადასხვა ქვეყანაში. 1941 წელს დააპატიმრა იაპონიის პოლიციამ და მიუსაჯა სიკვდილი. რიხარდ ზორგე — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
ფრიდრიხ ზორგე

ფრიდრიხ ზორგე (გერმ. Friedrich Sorge; დ. 9 ნოემბერი, 1828, ბეტაუ, პრუსია — გ. 26 ოქტომბერი, 1906, ჰოუბოუკენი, აშშ) — გერმანელი მარქსისტი, ფრიდრიხ ენგელსისა და კარლ მარქსის მოწაფე და თანამებრძოლი. 1849 წელს მონაწილეობდა ბადენ-პფალცის აჯანყებაში. აჯანყების დამარცხების შემდეგ იყო ემიგრაციაში შშვეიცარიასა და აშშ-ში. ეწეოდა აშშ-ში მარქსიზმის პროპაგანდას. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 537.
ლეონიდ ზორინი

ლეონიდ ზორინი (რუს. Леонид Генрихович Зорин; დ. 3 ნოემბერი, 1924, ბაქო — გ. 31 მარტი, 2020) — რუსი დრამატურგი. ავტორია სხვადასხვა პიესებისა და ფილმების სცენარებისა. სცენარის ავტორია ფილმებისა „მშვიდობა ახალმოსულს“ (1961), „მეგობრები და წლები“ (1965) და სხვა. ლეონიდ ზორინი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული) ლეონიდ ზორინი — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
იაზიჯიკი, ნიკსარი

თარგი:Türkiye belde bilgi kutusu იაზიჯიკი — ქალაქი ტოკატის პროვინციის ნიკსარის რაიონში . .ქალაქის სახელი მოხსენიებულია როგორც გეირანი 1530 წლის ოსმალეთის ჩანაწერებში. ოსმალეთის პერიოდის 1916 წლის აღწერის დოკუმენტებში ჩანს, რომ სოფელ გეირანში ცხოვრობდნენ თურქები და ქრისტიანი ბერძენი უმცირესობა. სოფელში 134 კომლი იყო და მოსახლეობა 945 იყო. დასახლება, რომელსაც 1960 წელს ეწოდა „Yazıcık“ დაარსდა მე-3 სახელმწიფო საბჭოში, რომელიც გამოქვეყნდა 1976 წლის 23 ივნისის ოფიციალურ გაზეთში და ნომრით 15625. სამმხრივი დადგენილებით, დეპარტამენტის 1976 წლის 29.04.1976 და ნომრით 1976/297-303 გადაწყვეტილებით, ქალაქის სტატუსი მოიპოვა. იაზიჩიკის მუნიციპალურ სტატუსს ვადა ამოეწურა 2013 წელს, როდესაც მისი მოსახლეობა 2000 ადამიანზე ნაკლებს შემცირდა. თუმცა, ადმინისტრაციული გაერთიანების შედეგად, ქალაქი გადარჩა დახურვისგან, როდესაც წლის ბოლოს მისმა მოსახლეობამ 2000-ს გადააჭარბა. .დეფნე ტოკატის ქალაქის ცენტრი 70 კმ, ნიკსარის ცენტრი 25 კმ. მუნიციპალიტეტი ცდილობს ტურისტებისთვის გახსნას კარაჩამის, დუდენისა და ლალდიზის მაღალმთიანები, რომლებიც იაზიჯიქის მაღალმთიანეთია. ქალაქ ნიკსარ იაზიჯიკში არის დიდი რაოდენობით ჩამოსხმული ბენტონიტის მაღარო და მათეთრებელი მიწა. Yazicik Town-ის მიწის უმეტესი ნაწილი და თითქმის მთელი ბენტონიტის ნიადაგის მაღარო შედგება. ტუნჩერ უზუნოღლუ იაზიჯის მერად ზედიზედ 8 ვადით აირჩიეს. ↑ შეცდომა თარგის გამოძახებისას: cite web: პარამეტრები url და title აუცილებელად უნდა მიეთითოს.. ↑ შეცდომა თარგის გამოძახებისას: cite web: პარამეტრები url და title აუცილებელად უნდა მიეთითოს.. ↑ შეცდომა თარგის გამოძახებისას: cite web: პარამეტრები url და title აუცილებელად უნდა მიეთითოს.. ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2022-04-04. ციტირების თარიღი: 2022-09-30. ↑ 5.00 5.01 5.02 5.03 5.04 5.05 5.06 5.07 5.08 5.09 5.10 5.11 5.12 5.13 დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-14. ციტირების თარიღი: 2022-09-30. ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2022-09-25. ციტირების თარიღი: 2022-09-30. ↑ შეცდომა თარგის გამოძახებისას: cite web: პარამეტრები url და title აუცილებელად უნდა მიეთითოს.. ↑ შეცდომა თარგის გამოძახებისას: cite web: პარამეტრები url და title აუცილებელად უნდა მიეთითოს.. ↑ შეცდომა თარგის გამოძახებისას: cite web: პარამეტრები url და title აუცილებელად უნდა მიეთითოს.. ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-01-16. ციტირების თარიღი: 2022-09-30. ↑ შეცდომა თარგის გამოძახებისას: cite web: პარამეტრები url და title აუცილებელად უნდა მიეთითოს.. ↑ შეცდომა თარგის გამოძახებისას: cite web: პარამეტრები url და title აუცილებელად უნდა მიეთითოს.. https://www.yazicik.bel.tr/ https://www.google.com/maps?f=q&hl=en&ll=40.4780,37.1196&spn=0.1,0.1&t=k&om=1 https://www.bing.com/maps?v=2&cp=40.4780~37.1196&style=h&lvl=9
სათადარიგო ბორბალი

სათადარიგო ბორბალი — 1978 წელს გადაღებული ქართული მოკლემეტრაჟიანი მხატვრული ფილმი. რეჟისორი ამირან დარსაველიძე. პროვინციული ქალაქის მკერავი გოგი ახალი წლის შესახვედრად მიემგზავრება. თოვლიან გზაზე მშვენიერ ქალიშვილს გადააწყდება, რომელსაც მანქანა გაუფუჭდა. გოგი თავისი მანქანის საბურავს ქალიშვილს დაუთმობს, თვითონ კი ქალიშვილით და საკუთარი საქციელით მოხიბლული, ახალ წელს უკაცრიელ გზაზე, მანქანაში მარტოდმარტო შეხვდება. ლიკა ქავჟარაძე — ლიკა გიორგი (გოგი) ქავთარაძე — გოგი ეთერ მოციქულაშვილი — მოხუცი ქალი შალვა გედევანიშვილი აბესალომ ლორია ლეილა შოთაძე შალვა ჯანიაშვილი არჩილ მაჩაბელი ნოდარ სოხაძე „სათადარიგო ბორბალი“ [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია „სათადარიგო ბორბალი“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) ლიკა ქავჟარაძის და გოგი ქავთარაძის „საახალწლო ტანდემი“
სანდორ კლეგენი

სანდორ კლეგენი (ინგლ. Sandor Clegane) — ჯორჯ რეიმონდ რიჩარდ მარტინის ფენტეზის ჟანრის რომანების სერიის, „ყინულისა და ცეცხლის სიმღერის“ პერსონაჟი და ასევე მისი ტელეადაპტაციის ერთ-ერთი გმირი. ის წარდგენილია 1996 წელს გამოცემულ წიგნ „სატახტოთა თამაშში“ და მოგვიანებით ჩნდება წიგნებში „მეფეთა ჯახი“ (1998), „ხმლების ქარიშხალი“ (2000) და „ნადიმი ყვავებისთვის“ (2005). ტელეადაპტაციისას მისი როლი შეასრულა შოტლანდიელმა მსახიობმა რორი მაკ-კანმა. სანდორ კლეგენი, ასევე ცნობილი როგორც ქოფაკი, იყო სერ გრეგორ კლეგენის უმცროსი ძმა და მეფე ჯოფრი ბარათეონის პირადი მცველი. როდესაც ჯოფრი რკინის ტახტზე ავიდა, სანდორი დასახელდა მეფის ქეშიკთა წევრად, თუმცა შავი წყლის ბრძოლაში პოსტი მიატოვა. არია სტარკთან ერთად მოგზაურობისას ის შეებრძოლა ბრიანა ტართს, დამარცხდა და კინაღამ დაიღუპა. მოგვიანებით მან სცადა მშვიდი ცხოვრების დაწყება, თუმცა მრევლი, რომელთან ერთადაც ცხოვრობდა, ამოხოცეს და იგი შეურთდა უბაირაღო საძმოს, რომელსაც ბერიკ დონდარიონი ხელმძღვანელობდა. უინტერფელის ბრძოლაში ის კვდრების არმიის წინააღმდეგ ჯონ სნოუს მხარეს იბრძოდა, გამარჯვების შემდეგ კი მეფის საბიჯელში დაბრუნდა, რათა ძმა მოეკლა. სანდორი არის დახელოვნებული მეომარი ლანისტერების სამსახურში. ის უმეტესად განთქმულია თავისი ნაიარევით, რომელიც სახის მარჯვენა მხარეს აქვს. ის არის ვესტეროსში ერთ-ერთი ყველაზე საშიში მეომრის, გრეგორ კლეგენის ძმა, რომელსაც ზედმეტსახელად „მთას“ უწოდებენ. როდესაც სანდორი პატარა იყო, თავისი ძმის სათამოშოთი თამაშობდა. როდესაც ეს გრეგორმა დაინახა, იფიქრა რომ სანდორმა ის მისგან მოიპარა, ამიტომაც „დასჯის“ მიზნით სახის მარჯვენა მხარე ცეცხლში ჩააყოფინა და მანამ არ გაუშვა ხელი, სანამ ძალით არ გააჩერეს. მიუხედავად ამისა, გრეგორი არ დაუსჯიათ და მამამისმა თქვა, რომ სანდორის ლოგინს ცეცხლი წაეკიდა. მას შემდეგ სანდორს თავისი ძმა სძულდა. ის იყო დაახლოებით 2 მეტრის სიმაღლის და იწონიდა 140 კილოგრამს, როდესაც 12 წლის პირველად მოკლა კაცი (რობერტის აჯანყების დროს). სანდორი მიხვდა, რომ მოკვლა მას სიამოვნებას ანიჭებდა, მას შეეძლო ნებისმიერი ადამიანი მოეკლა სინანულის გარეშე — მათ შორის ძმაც კი. მან გადაწყვიტა, გახმდარიყო მეფის მცველი, რადგან შეეძლო ადამიანები მოეკლა და ამის გამო არავინ არ დასჯიდა. მან ნახა ის, თუ როგორ აკურთხა რაინდად მისი ძმა პრინცმა რეიგარ ტარგარიენმა, მიუხედავად იმისა, რომ ის იყო უღირსი ადამიანი. მას ეზიზღებოდა რაინდების შესახებ დაწერილი ნოველები და სიმღერები, რომლებიც მათ კეთილშობილ ადამიანებად წარმოაჩენდნენ, რაც ხშირ შემთხვევაში ასე არ იყო. ეს იყო მიზეზი იმისა, თუ რატომ არ გახდა რაინდი — მიუხედავად იმისა, რომ შესაძლებლობა ჰქონდა. ბრძოლისას სანდორი ატარებდა მძიმე ჯავშნის მუქი ფერის კომპლექტს და დამახასიათებელ მუზარადს, რომელსაც ძაღლის — მის საგვარეულო გერბის ნაწილის — თავის ფორმა ჰქონდა. სანდორ კლეგენი
თავკვერი საფერავისებური

თავკვერი საფერავისებური — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან. ფოთლის საერთო ნიშნებით თავკვერს ჰგავს, მარცვლების ფორმითა და ფერით კი — საფერავს. სწორედ ამ ნიშნების გამო მიიღო სახელწოდება თავკვერი საფერავისებური. ეს ჯიში ძალიან მცირე რაოდენობითაა გავრცელებული გურჯაანის მუნიციპალიტეტში. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, ოდნავ განივოვალური ფორმის, ხუთ-სამნაკვთიანი, იშვიათად სრულიად დაუნაკვთავი. ფოთლის ქვედა მხარე თითქმის შიშველია, ოდნავაა შებუსული აბლაბუდისებრად, მათ ქვეშ თხლადაა მოფენილი ჯაგრისებრი შებუსვა. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალოზე დიდი და გრძელია, ვიწრო კონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ზოგჯერ უფორმო მტევნებიც გამოერევა. მტევნები თხელია, იშვიათად ძალიან თხელიც. მარცვალი საშუალო ან საშუალოზე დიდი ზომისაა, ოვალური ფორმის, მაგრამ მომრგვალო და მოგრძო მარცვლებიც შეინიშნება. მუქი იისფერია, კანი ოდნავ მკვრივია და უხვადაა დაფარული ცვილისებრი ფიფქით. რბილობი საშუალო სიმკვრივისაა, მდნარი. წვენი ღია ვარდისფრადაა შეფერილი, გემო სასიამოვნო და ჰარმონიული აქვს, ოდნავ ეტყობა ჯიშური არომატი. ჯიში საშუალო ზრდისა და დაბალმოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 138 დღიდან 160 დღემდე მერყეობს. მტევნის წონა 150-დან 400 გრამამდეა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 10-21%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 5.6-12 გ/ლ-ს. მიიღება სუფრის წითელი მშრალი ღვინო და გამოიყენება სასუფრე ყურძნად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 141
თავკვერი უხეშფოთლიანი

თავკვერი უხეშფოთლიანი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ქართლიდან. თავკვერის ერთ-ერთი ვარიაციაა. მისი ფოთლები ჩვეულებრივ თავკვერთან შედარებით უფრო სქელი და უხეშია. ყვავილითა და მტევნით თავკვერისგან თითქმის არ განსხვავდება. სამაგიეროდ მარცვლის რბილობი უფრო მკვრივი და კნატუნა აქვს. ამ ვარიაციის წიპწა უფრო დიდი ზომისაა. მოსავლიანობით ჩვეულებრივ თავკვერს აჭარბებს, ხარისხი კი იგივეა. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 141
თავქარა

თავქარა — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მრგვალი, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრადაა შებუსული, ხოლო ძარღვები დაფარულია ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი დიდი ზომის და კონუსური ფორმისაა, საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, შეზნექილი, მუქი ვარდისფერი. თავქარა ძლიერი ზრდისაა. მოსავლიანობა საშუალო და საშუალოზე მაღალი აქვს. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 15-18.2%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8.5 გ/ლ-ს. მიიღება სუფრის ვარდისფერი მშრალი ღვინო და გამოიყენება სასუფრე ყურძნად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 141
თავწითელა

თავწითელა, თავწითელა დონდღლაბი, მწვანე დონდღლაბი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში რაჭა-ლეჩხუმიდან. მზისკენ მიმართული მხარე სრულ სიმწიფეში მოწითალო აქვს და აქედან მიიღო თავისი სახელწოდება. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან თითქმის ოვალური, სამ-ხუთნაკვ-თიანი, იშვიათად მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებურად არის შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ძირითადად კონუსური ფორმის, ფრთიანი. გვხვდება ცილინდრულ-კონუსური მტევნებიც, საშუალო სიკუმსის. მარცვალი დიდი ზომის, მომ-რგვალო ან თითქმის ოვალურია. მომწვანო-მოყვითალო, ხოლო მზის მხარეს მოვარდისფრო ელფერით. კანი სქელი აქვს, მვვრივი, ცვილისებრი ფიფქით საშუალოდ დაფარული. რბილობი წვნიანი და მკვრივია. თავწითელას სავეგეტაციო პერიოდი 175 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის პირველ ნახევარში შედის. მოსავალი ძალიან არათანაბარი აქვს. მტევნის წონა 130-150 გრამს შორის მერყეობს, საჰექტარო მოსავლიანობა საშუალოდ 8.0 ტონაა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-22%-ს, მჟავიანობა — 5.5-6.5 გ/ლ-ს. მიიღება ვარგი ხარისხის სუფრის თეთრი ღვინო, ასევე გამოსადეგია სასუფრე ყურძნად. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 143
თამარის ვაზი

თამარის ვაზი, თამარის ყურძენი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში მესხეთიდან. ნაპოვნია მესხეთის ტერიტორიაზე და მისი სახელწოდებაც სიმბოლურია. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ფორმის, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარეს მთავარ ძარღვებზე შეინიშნება მცირე შებუსვა. ძარღვებს შორის შეუბუსავია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური, ზოგჯერ ცილინდრული ფორმის, საშუალო სიკუმსის. მარცვალი — საშუალო, ზოგჯერ მცირე ზომის, მომრგვალო, მუქი ლურჯი, თითქმის შავი. კანი საშუალო სისქისაა, ცვილისებრი ფიფქით საშუალოდ დაფარული. რბილობი საშუალოდ წვნიანია, მომჟაო-მოტკბო გემოთი, წვენი შეუფერავია. თამარის ვაზი საშუალოზე ძლიერი ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 157-160 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბერის მეორე ნახევარში შედის. მტევნის საშუალო წონა 80 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა 8.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20%-ს, მჟავიანობა — 15 გ/ლ-ს. მიიღება სუფრის წითელი მშრალი ღვინო. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 145
თბილული

თბილული — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში რაჭიდან. რაჭაში მსგავსი სახელით (ტფილურა, თბილური) მოიხსენიებენ გორულ მწვანესაც და თვალდამწვრისოულსაც, თბილული კი სრულიად განსხვავებული ჯიშია. მისი მცირე ნარგავები გავრცელებულია ამბროლაურისა და ზესტაფონის მუნიციპალიტეტების სოფლებში. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან პატარა ზომისაა, ოვალური, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე საშუალოდაა ქეჩისებრად შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი ცილინდრულ-კონუსური ფორმისაა, გვხვდება ცილინდრულიც და კონუსურიც, საშუალო სიკუმსის, ზოგჯერ მეჩხერი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, მოყვითალო-მომწვანო ელფერით. კანი სქელი აქვს, მვვრივი, ცვილისებრი ფიფქიო დაფარული. რბილობი წვნიანია, გემო — სასიამოვნო. ჯიში საშუალო ზრდით ხასიათდება. ზესტაფონის მუნიციპალიტეტში თბილულის დამწიფებას 164 დღე სჭირდება, ხოლო სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს, ოქტომბრის დასაწყისში შედის. მტევნის საშუალო წონა 100 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 8.3 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-19.6%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 5.1-7.2 გ/ლ-ს. თბილულიდან მიიღება ჩალისფერი, მსუბუქი და სასიამოვნო სუფრის ღვინო. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 145
თეთრა (ვაზის ჯიში)

თეთრა — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე-საღვინე ვაზის ჯიში აჭარიდან. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე აბლაბუდისებრად სუსტადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია, მტევანი — საშუალო ზომის, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, ღია მწვანე, მზის მხარეზე მომწვანო-ქარვისფერი. კანი სქელი და მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი წვნიანი და ხორციანია, სასიამოვნო ტკბილი გემოთი. ჯიში ძლიერი ზრდისა და უხვმოსავლიანია. კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე დაახლოებით 195 დღე სჭირდება. ერთი ძირი მაღლარი 50-60 კილოგრამ ყურძენს იძლევა. მტევნის საშუალო წონა 158 გრამამდეა, საჰექტარო მოსავლიანობა კი — 15.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9-10 გ/ლ-ს. მიიღება საკმაოდ ჰარმონიული, ხილის ტონებით გამოხატული თეთრი მშრალი ღვინო. ყურძენი გამოიყენება სასუფრედ, მთელი ზამთრის განმავლობაში ინახება და კარგად იტანს ტრანსპორტირებას. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 148
მეჰმანდაროვების სახლი

მეჰმანდაროვების სახლი (აზერ. Mehmandarovların evi) — სასახლის სტილის ისტორიული საცხოვრებელი კომპლექსი, რომელიც მდებარეობს შუშაში. ეს არის აზერბაიჯანის მე-18 საუკუნის სამოქალაქო არქიტექტურის ერთ-ერთი ყველაზე საინტერესო ნიმუში. საცხოვრებელი კომპლექსი, რომელიც ოდესღაც მეჰმანდაროვების ოჯახს ეკუთვნოდა, მოიცავს დიდ საცხოვრებელ კორპუსს, მცირე საცხოვრებელ კორპუსს და საოჯახო მეჩეთს. კომპლექსი გარშემორტყმულია ქვის კედლებით. მეჰმანდაროვების დიდი საცხოვრებელი კორპუსი საბჭოთა პერიოდში შუშას საქალაქო საავადმყოფოს ფუნქციას ასრულებდა. ოკუპაციის შემდეგ დიდი შენობა მთლიანად განადგურდა. მეჰმანდაროვების პატარა საცხოვრებელი კორპუსი დამპყრობლების მიერ შუშას ისტორიის მუზეუმად გამოიყენებოდა. კომპლექსში არსებული მეჩეთი სამეზობლო მეჩეთსაც ასრულებდა. შუშას ოკუპაციის შემდეგ მეჩეთი სომეხი დამპყრობლების მიერ გეოლოგიურ მუზეუმადაც გამოიყენებოდა. 2020 წელს შუშას ოკუპაციისგან განთავისუფლების შემდეგ მიმდინარეობს მეჰმანდაროვების მამულის კომპლექსის შეკეთება და აღდგენა. სახლს გეგმაში კვადრატული ფორმა აქვს. მეორე სართულის ოთხი ოთახიდან სამი სახლის გვერდით მდებარე ვერანდამდე გადის, ხოლო დიდი ოთახი სარკმლით, რომელიც მისაღები ოთახის ფუნქციას ასრულებს, ლაკონიური მთავარი ფასადისკენ იხსნება. მიუხედავად სიმეტრიის ნაკლებობისა, სახლის მთავარი ფასადი ნაწილების ჰარმონიის შთაბეჭდილებას ტოვებს, ხოლო ფასადს ავსებს მსუბუქი სარკმელი და კარგად შემუშავებული შესასვლელი პორტალი. შენობის გვერდით ფასადზე განთავსებული კიბე და ხის ვერანდა არ ამძიმებს მის ზოგად იერსახეს. შენობის არქიტექტურაში განსაკუთრებული ადგილი უკავია კარგად განათებულ და მდიდრულად მორთულ მისაღებ ოთახს. დიდი საცხოვრებელი კორპუსისა და საოჯახო მეჩეთის ინტერიერი მოხატა უსტა გამბარმა და გააფორმა შაქის ხანის სასახლის ფრესკების მსგავსი ნახატებით. კომპლექსში შემავალ პატარა საცხოვრებელ კორპუსში სსრკ-ს დროს მდებარეობდა შუშას ისტორიის მუზეუმი. ↑ Миклашевская, Н. М. (1952). Стенные росписи Азербайджана XVIII - XIX вв., Архитектура Азербайджана (очерки). Баку, გვ. 487.  ↑ Mehmandarovların malikanə kompleksi ilə bağlı Mədəniyyət Nazirliyinin məlumatı az. mct.gov.az (28 sentyabr 2021). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 6 oktyabr 2021. ციტირების თარიღი: 21 oktyabr 2021. ↑ 3.0 3.1 3.2 Саламзаде 1964, p. 172
თეთრა ლაბილაძის

თეთრა ლაბილაძის — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში რაჭა-ლეჩხუმიდან. ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, მომრგვალო ფორმის, დაუნაკვთავი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებურადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი — საშუალო ზომის, ცილინდრული ფორმის და საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო-ოვალური ფორმის, მომწვანო-მოყვითალო შეფერილობის. კანი თხელი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით მცირედ დაფარული. რბილობი ოდნავ მკვრივი და ნაკლებ წვნიანია. ვაზი საშუალო ზრდის და საშუალომოსავლიანია. მტევნის წონა 150-160 გრამია. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20-21 %-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6.5-7.5 გ/ლ-ს. მიიღება სუფრის მშრალი თეთრი ღვინო. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 148
თეთრი კაპისტონი

თეთრი კაპისტონი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში რაჭიდან. სრულიად განსხვავდება იმერული ამავე სახელწოდების ვაზისგან — კაპისტოწი თეთრი. მისი მცირე ნარგავები შემორჩენილია ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბუგეულში, ხოლო შენარევების სახითაა სოფელ საკეციაში, აბანოეთში და იწაში. ზრდასრული ფოთოლი პატარა ზომისაა, თითქმის ოვალური, სამნაკვთიანი, იშვიათად ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრადაა შებუსული. ყვავილი მდედრობითი სქესისაა. მტევანი — მცირე ზომის, ცილინდრული ფორმის, მეჩხერი, ზოგჯერ უფორმო. მარცვალი მცირე ან საშუალო ზომის, მომრგვალო, ქარვისფერი, სქელკანიანია. რბილობი თითქმის მკვრივი აქვს, წვენი — ტკბილი. თეთრი კაპისტონის სავეგეტაციო პერიოდი 157 დღეა. იგი სექტემბრის მეორე ნახევარსა და ოქტომბრის ჰირველ ნახევარში მწიფდება. მტევნის წონა 40-133 გრამს შორის მერყეობს. საჰექტარო მოსავლიანობა 7.0-8.0 ტონაა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20-24%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 5.5-8 გ/ლ-ს. თეთრი კაპისტონი იძლევა მოყვითალო-მომწვანო ფერის ღვინოს. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 150-151