laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
უილიამ ჰასკელი

უილიამ ჰასკელი ნაფიუ უმცროსი (13 აგვისტო, 1878, ნიუ-იორკი - 14 აგვისტო, 1952, კონექტიკუტი) — ამერიკის შეერთებული შტატების არმიის ოფიცერი, ამერიკის შეერთებული შტატების მისიის ხელმძღვანელი რუმინეთში და საბჭოთა რუსეთში, 553 მოკავშირეთა უმაღლესი კომისარი სომხეთში (ამიერკავკასიაში). 1897-1901 წლებში სწავლობდა ვესტპოინტის სამხედრო აკადემიაში. მონაწილეობდა ამერიკა-ფილიპინების ომში. პირველი მსოფლიო ომის დროს შედიოდა ახლო აღმოსავლეთში ამერიკული ხსნის კომიტეტის მისიაში, რომელსაც აშშ-ის მომავალი პრეზიდენტი ჰერბერტ ჰუვერი ხელმძღვანელობდა. იყო კომიტეტის წარმომადგენელი რუმინეთში. 1919 წლის ივნისში, ჰუვერის ინიციატივით, პრეზიდენტმა ვუდრო ვილსონმა პოლკოვნიკი ჰასკელის კანდიდატურა მოკავშირეთა უმაღლეს საბჭოს შესთავაზა ამიერკავკასიაში მოკავშირეთა უმაღლესი კომისრის თანამდებობაზე, უმაღლესმა საბჭომ ჰასკელის სამოქმედო არეალად მხოლოდ სომხეთი განსაზღვრა, საქართველოსთან და აზერბაიჯანთან მიმართებაში კი ამერიკელ პოლკოვნიკს მხოლოდ ჰუმანიტარული საქმიანობის უფლება მიენიჭა. ამ პერიოდის აშშ-ის კავკასიური პოლიტიკა ცალმხრივად არმენოფილურ შინაარსს ატარებდა, კონგრესშიც და მთავრობაშიც მძლავრობდა სომხეთისადმი მკაფიო სიმპათიები და დახმარების სურვილი, თუმცა, მანდატის აღება სომხეთზე კონგრესისათვის მაინც მიუღებელი იყო. პრეზიდენტი უილსონი, ხსნის კომიტეტის ხელმძღვანელი ჰუვერი და სხვა მაღალჩინოსნები ცდილობდნენ სომხეთის დახმარებას და სომხური სახელმწიფოს გაძლიერებას, თუმცა მონროს დოქტრინის შენარჩუნებისა და კონგრესთან უთანხმოების გამო, მნიშვნელოვანი პოლიტიკური და მით უფრო სამხედრო დახმარების გაწევა ვერ შეძლეს. თავის მხრივ, ჰასკელი, რომელიც ცდილობდა გამხდარიყო მოკავშირეთა კომისარი მთლიანად ამიერკავკასიაში, მუდმივად ცდილობდა დაერწმუნებინა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკისა და აზერბაიჯანის წარმომადგენლები მათდამი სიმპათიებში. ქართული პრესა აქტიურად აშუქებდა 1919-1920 წლებში, ჰასკელის საქმიანობას, რომელიც ძირითადად თბილისსა და ერევანს შორის მოგზაურობდა და ცდილობდა სომხეთისათვის სურსათისა და ტანსაცმლის მიწოდების უზრუნველყოფას. პოლკოვნიკი ცდილობდა სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის მუდმივ რეჟიმში მიმდინარე სამხედრო დაპირისპირებების შეჩერებას. ჰასკელი სომხეთისა, და ზოგადად, ამიერკავკასიის საკითხზე მოსალაპარაკებლად რამდენჯერმე შეხვდა საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრ გეგეჭკორს. 1919-1920 წლებში, ჰასკელისა და სომხეთში ამერიკის სამხედრო მისიის ხელმძღვანელის გენერალ ჯეიმზ ჰარბორდის მოხსენებები, მიუხედავად ქართველი ხალხისადმი სიმპათიისა, ბევრ ნეგატიური ინფორმაციას შეიცავს საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკისა და მისი მთავრობის შესახებ. საბჭოთა რუსეთის მიერ ამიერკავკასიის ოკუპირების შემდეგ, 1921-1923 წლებში, ჰასკელი იყო ამერიკული მისიის ხელმძღვანელი რუსეთში. შემდგომში ხელმძღვანელობდა წითელ ჯვარს თურქეთ-საბერძნეთს შორის ლტოლვილთა გაცვლის პროცესში. შემდგომში დაბრუნდა ნიუ-იორკში და გააგრძელა სამხედრო სამსახური. 1832 წელს, ჰუვერის ინსტიტუტმა პოლკოვნიკი ჰასკელის მოგონებები გამოსცა, რომლის დიდი ნაწილიც სწორედ ამიერკავკასიას შეეხება. მონაწილეობა მიიღო მეორე მსოფლიო ომში. მიენიჭა გენერალ-ლეიტენანტის წოდება. ირემაძე ი., საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 546.
რუსეთ-საქართველოს 1921 წლის ომის ჩრდილოეთი ფრონტი

რუსეთ-საქართველოს 1921 წლის ომის ჩრდილოეთი ფრონტი — რუსეთ-საქართველოს 1921 წლის ომის მიმდინარეობისას, რუსულმა არმიამ, კერძოდ თერგ-დაღესტნის მებრძოლთა ჯგუფმა (1921 წლის 7 მარტიდან თერგ-დაღესტნის მე-10 არმია. არმიის მეთაური მიხეილ ლევანდოვსკი) და მასთან დაკავშირებულმა პარტიზანულმა რაზმებმა საქართველოს ჩრდილოეთიდანაც შემოუტიეს. რუსული ნაწილები საქართველოში შემოვიდნენ დარიალის ხეობიდან, თრუსოს, როკის, მამისონისა და ღების უღელტეხილების გავლით. დარიალის ხეობიდან ქართულ პოზიცებს უტევდა ცალკეული მსროლელი ბატალიონი, 97-ე საარტილერიო დივიზიონის ნახევარბატარეა და განსაკუთრებულ საქმეთა შენაერთი ანუ იგივე ალექსანდრე გეგეჭკორის სახელობის პარტიზანული რაზმი. თრუსოს ხეობაში კი თრუსოს უღელტეხილიდან გადმოვიდა ოსური პარტიზანული 900-კაციანი რაზმი ბადილა გაგიევის მეთაურობით. პარტიზანულმა რაზმა გადმოლახა როკის უღელტეხილიც. მამისონის უღელტეხილზე გადმოვიდა 33-ე მსროლელი დივიზიის 98-ე ბრიგადა და თერგის საკავალერიო დივიზიონი, ხოლო ღების უღელტეხილზე ოს პარტიზანთა 800-კაციანი შენაერთი. ხევის მიმართულებას საქართველოს მხრიდან იცავდა დარიალის სანაპირო რაზმი და დუშეთის გვარდიის ბატალიონის ნახევარი პოლკოვნიკ სიმონ წერეთლის მეთაურობით, ხოლო რაჭის მიმართულებას ასევე გვარდიის და სანაპირო რაზმის მცირე კონტინგენტი. ღებისა და მამისონის უღელტეხილებზე გადმოსული მოწინააღმდეგის შენაერთები აფხაზეთიდან შემოჭრილ მეცხრე არმიის ძალებს უნდა შეერთებოდა, როკის და თრუსოს უღელტეხილებიდან გადმოსული და დარიალის ხეობაში შემტევი რუსული ნაწილები კი თბილისის დამცველების ზურგში გასვლას ითვალისწინებდა, მაგრამ მათი წარმატება მთლიანად დამოკიდებული იყო თბილისზე შემტევი მეთერთმეტე არმიის წარმატებაზე. წინააღმდეგ შემთხვევაში ამ დამხმარე ნაწილების შეტევას აზრი ეკარგებოდა. დარიალის ხეობაში ბრძოლა ქართველების გამარჯვებით დაიწყო. მათ ააფეთქეს ხეობაში შემოსასვლელი ხიდი და მოწინააღმდეგეს დარიალის ძალიან ვიწრო ხეობაში თავის შემოყოფის საშუალებას არ აძლევდნენ, 18 თებერვალს კავკასიის ფრონტის სარდლობამ დარიალის ხეობაზე შემტევ ძალებს ხიდის აღდგენა, სწრაფი გადაადგილება და თბილისის სამხრეთით შემტევ ნაწილებთან შეერთება უბრძანა, თუმცა რუსულმა ნაწილებმა ეს ვერ მოახერხეს. ამიტომ ალაგირში მდგარ ოსურ პარტიზანულ რაზმს ებრძანა თრუსოს უღელტეხილზე გადასვლა და თრუსოს ხეობით კობში, ყაზბეგსა და დარიალის ხეობაში მდგარი ქართული ნაწილების ზურგში გასვლა. 900-კაციანი პარტიზანული რაზმი 10 ტყვაიმფრქვევით 22 თებერვალს დაიძრა ალაგირიდან, გადალახეს რთულად გადასასვლელი 3149 მეტრი სიმაღლის დათოვლილი უღელტეხილი და 28 თებერვალს შევიდნენ კობში, თუმცა ამ დროისთვის ქართული ძალები ხევში აღარ იყვნენ, რადგანაც თბილისიდან უკან დახევისას, 24-25 თებერვალს, ხევის ტერიტორიაზე მყოფ ქართულ ძალებს უკან დახევის ბრძანება მიუვიდათ. რაჭის მიმართულებაზე მამისონის უღელტეხილი 98-ე მსროლელმა ბრიგადამ და თერგის საკავალერიო დივიზიონმა 25 თებერვალს გადმოლახა, მალევე მათ შეუერთდა ღების უღელტეხილიდან გადმოსული ოსური პარტიზანული შენაერთი. უღელტეხილებიდან გადმოსულმა ძალებმა 3 მარტს აიღეს ონი. ონის აღების შემდეგ ამ ძალების უმეტესი ნაწილი დაიძრა ქუთაისისაკენ და 10 მარტს შევიდნენ კიდეც ქუთაისში. სილაქაძე დ., საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 501.
მარიამ ჩხეიძე

მარიამ ჩხეიძე (დ. 1888, ყვირილა — გ. 1937) — ქართველი სოციალისტ-რევოლუციონერი. საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ეროვნული საბჭოს (პარლამენტის) წევრი და იურისტი. დაამთავრა პეტერბურგის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. უმაღლესი განათლების მიღების შემდეგ მუშაობდა ნაფიც-ვექილად. ადრეულ ასაკში შეუერთდა სოციალისტ რევოლუციონერთა პარტიას. 1918 წლის შემოდგომაზე საქართველოს სოციალისტ-რევოლუციონერთა პარტიამ დაასახელა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ეროვნული საბჭოს (პარლამენტის) წევრად. იყო პარლამენტის საკონსტიტუციო კომისიის წევრი, შემდგომ კი კომისიის მდივანი. საარქივო წყაროების თანახმად, აქტიურად მონაწილეობდა კომისიის მუშაობაში, ევალებოდა თეორიული მასალების შეგროვება და კომისიისთვის გაცნობა. 1919 წლის თებერვალს დამფუძნებელი კრების არჩევნებში მონაწილეობდა საქართველოს სოციალისტ-რევოლუციონერთა პარტიის სიით, თუმცა მანდატი ვერ მოიპოვა, საკანდიდატო სიაში 31-ე ნომერი იყო. დამოუკიდებლობის პერიოდში იყო ქ.შ.წ.კ.გ.ს საზოგადოების გამგეობის წევრი. აქვეყნებდა წერილებს ესერთა პარტიულ გაზეთ „შრომაში“. 1921 წლის იანვარში სოციალ რევოლუციონერების მიერ გამოქვეყნებული საკონსტიტუციო პროექტის მთავარი დებულებები სწორედ მისი შემუშავებული იყო. საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ დარჩა საქართველოში. თავდაპირველად მუშაობდა სასამართლო უწყებებში, თანამშრომლობდა სოციალ-რევოლუციონურ ჯგუფებთან. შეეწირა საბჭოთა ტერორს და დახვრიტეს. ირემაძე ი., საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 503.
იუნუს წულუკიძე

იუნუს წულუკიძე (დ. 1880, ლეღვა, ბათუმის ოლქი — გ. 1921/1922 ოჩხამური, ოზურგეთის მაზრა) — სოციალ-დემოკრატი, სამუსლიმანო საქართველოს განმათავისუფლებელი კომიტეტის წევრი, საქართველოს ეროვნული საბჭოს წევრი. 1918 წელს დეპუტატის ანკეტის თანახმად განათლებით იყო სემინარიელი, სწავლობდა სტამბოლში. პროფესიით სოფლის მეურნე. 1918 წელს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის სიით გახდა ეროვნული საბჭოს წევრი. დამოუკიდებლობის პერიოდში, მემედ აბაშიძესთან და სხვა მაჰმადიან ქართველებთან ერთად, სათავეში ედგა ბათუმის ოლქის საქართველოს ფარგლებში დაბრუნებისათვის პოლიტიკურ ბრძოლას, 1919 წელს მონაწილეობა მიიღო „სამუსლიმანო საქართველოს განმათავისუფლებელი კომიტეტის“ შექმნაში. დამოუკიდებლობის შემდგომი პერიოდის ბიოგრაფიული ცნობები არ მოიძებნა. დაუზუსტებელი ინფორმაციით, დაიღუპა 1920-იან წლებში სარკინიგზო ინციდენტის შედეგად. ირემაძე ი., საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 523. გ. შარაძე, „მემედ აბაშიძე“, 1995; სცსა, ფ. 1836, აღწ. 1, საქ 109. იუნუს წულუკიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ზოკა ედ დაულე

ზოკა ედ დაულე — სპარსეთის (1935 წლიდან ირანი) დელეგატი ერთა ლიგის ყრილობაზე, რომელმაც 1920 წლის 16 დეკემბერს ერთა ლიგის სხდომაზე სხვებთან ერთად მხარი დაუჭირა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ერთა ლიგაში მიღებას. 1918-1921 წლებში საქართველოს დამოუკიდებელი რესპუბლიკის საგარეო პოლიტიკაში უმნიშვნელოვანესი იყო ურთიერთობები „ერთა ლიგასთან“. „ერთა ლიგა“, რომლის „შვილობილ“ ორგანიზაციასაც წარმოადგენს „გაერო“, 1919 შეიქმნა. ეს იყო საერთაშორისო ორგანიზაცია, რომელიც პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ შეიქმნა და რომლის მიზანიც საერთაშორისო მშვიდობის მისაღწევად ერების კონსოლიდაცია იყო. ზოკა ედ დაულემ საქართველოსადმი თავისი მხარდაჭერა ასე დაასაბუთა: სარალიძე. ლ, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 134. ლიტ.: გაზ. „საქართველოს რესპუბლიკა“, 1921, №27.
დამფუძნებელი კრების ფრაქციები

დამფუძნებელი კრების ფრაქციები — საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დამფუძნებელ კრებაში შესული პოლიტიკური პარტიების საპარლამენტო ჯგუფები. არჩევნების შედეგად საპარლამენტო მანდატები მოიპოვა 4-მა პოლიტიკურმა ძალამ, რომელთაც კრებაში ჩამოაყალიბეს 4 ფრაქცია: სოციალ-დემოკრატები (109 წევრი), ეროვნულ-დემოკრატიული (8 წევრი), სოციალისტ-ფედერალისტთა (8 წევრი), სოციალისტ-რევოლუციონერთა (5 წევრი). შემდგომში, 1919 წლის აგვისტოს და 1920 წლის მაისის დამატებითი არჩევნების შედეგად, აგრეთვე შიდაპარტიული დისკუსიის პირობებში, დამფუძნებელ კრებაში ფრაქციათა რაოდენობა გაიზარდა. დამფუძნებელი კრების არსებობის მანძილზე ფუნქციონირებდა 8 ფრაქცია. სოციალ-დემოკრატიული ფრაქცია (105, შემდეგ - 102, ბოლოს - 91 წევრი), ეროვნულ-დემოკრატიული ფრაქცია (8 წევრი, ფრაქციის ლიდერი - სპირიდონ კედია, შემდგომ - გიორგი გვაზავა), სოციალისტ-ფედერალისტთა ფრაქცია (9 წევრი, ფრაქციის ლიდერი - გიორგი ლასხიშვილი), სოციალისტ-რევოლუციონერთა ფრაქცია (5/6 წევრი, ფრაქციის ლიდერი - ლეო შენგელაია), ეროვნული ფრაქცია (2 წევრი, ფრაქციის ლიდერი - გრიგოლ ვეშაპელი), ფრაქცია „დაშნაკცუთიუნი“ (3 წევრი, ფრაქციის ლიდერი - დავით დავითხანიანი, შემდეგ - ზორი ზოროიანი). 1921 წლის 11 თებერვალს სოციალ-დემოკრატებს გამოეყო ფრაქცია „სხივი“ (ფრაქციის ლიდერი - გრიგოლ გიორგაძე, წევრები: ნიკიფორე იმნაიშვილი, კირილე ნინიძე, მუხრან ხოჭოლავა, აპოლონ სულაქველიძე, ერმალოზ კალაძე, ილია კოპალეიშვილი, პავლე საყვარელიძე, ილია ფირცხალაიშვილი, თეიმურაზ ჭელიძე). ფრაქციის სოციალ-დემოკრატიული პარტიისგან გამოყოფის მთავარ მიზეზად „სხიველები“ ასახელებდნენ პარტიის ლიდერების ერთპიროვნული მმართველობისკენ სწრაფვას, შიდაპარტიული დემოკრატიის შესუსტებას, წარუმატებელ პოლიტიკურ კურსს. 1921 წლის 11 თებერვალს დამფუძნებელი კრების მემარჯვენე დეპუტატების გაერთიანებით ჩამოყალიბდა დემოკრატიული ფრაქცია (10 წევრი). ფრაქციის გარეშე დამოუკიდებელი დეპუტატი 1919 წლის მაისიდან გერონტი ქიქოძე გახლდათ. საქართველოს დამფუძნებელი კრება კუპატაძე ბ., საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 124.
მელიტონ ქარცივაძე

მელიტონ ქარცივაძე იგივე ოსმან ბეი — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს დამოუკიდებლობის იდეისთვის აქტიური მებრძოლი. საზღვარგარეთ მოქმედი ორგანიზაციის „საქართველოს განთავისუფლების კომიტეტის“ წევრი. რამდენიმე წელი კონსტანტინოპოლში ცხოვრობდა. იგი სარწმუნოებით მაჰმადიანი ქართველი იყო. იგი იძულებული გახდა ოსმალეთში გახიზნულიყო, რადგან ბათუმის ფოსტის ექსპროპრიაციისთვის მთავრობას პასუხისგებაში ჰყავდა მიცემული. მიხაკო წერეთელთან ერთად პირველი წყალქვეშა ნავით საქართველოში ჩამოვიდა. საქართველოს განმათავისუფლებელი კომიტეტის წევრები (1914-1918 წლებში) საქართველოს დამოუკიდებლობის აღსადგენად აქტიურად იბრძოდნენ. ქართული ლეგიონის მიზნებსა და საქართველოს დამოუკიდებლობის მხარდაჭერას იზიარებდა გერმანიის კონსული ოსმალეთში ოტო ფონ ლოსოვი, რომელმაც პრაქტიკულად ხელი შეუწყო საქართველოს დამოუკიდებლობის იდეის მომწიფებას. მიუხედავად იმისა, რომ ლეგიონი დამოუკიდებლობის აღდგენამდე დაიშალა, გერმანელები მაინც არ წყვეტდნენ საქართველოს მხარდაჭერას:კრესენშტაინის მეთაურობით საქართველოში შემოვიდა გერმანიის სამხედრო დანაყოფი, რომელმაც ხელი შეუწყო საქართველოს სახელმწიფოებრიობის განმტკიცებას, ლეგიონის ყოფილი წევრების მიერ საქართველოს რეგულარული არმიის ხელშეწყობასა და ინსტიტუციების განვითარებას. საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენისა და განმტკიცების შემდგომ, 1918 წლის ივლისში, საქართველოს განმათავისუფლებელი კომიტეტი დაიშალა, ხოლო მისმა წევრებმა საქართველოს ახლად დაბადებულ სახელმწიფოში განაგრძეს მოღვაწეობა. საქართველოს დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ (1918 წლის 26 მაისი) ქართული სახელმწიფოს მშენებელთა რიგებში ჩადგა. ანგორაში მუსტაფა ქემალ ათათურქის მთავრობასთან საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დიპლომატიური კორპუსის წევრი იყო. მას, ზია-ბეგ აბაშიძესთან, ერთად სამხედრო ატაშეს პოსტი ეკავა. სარალიძე ლ., საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 454. სცსა, ფ. 1861, აღწ. 3, საქ. 230; დ. შალი - კაშვილი, დღიურები, ვ. ნოზაძის თარგმანი, ჟურ. „კავკასიონი“, XVI-XVII, პარიზი, 1972/1973; გ. შარაძე, ქართული ემიგრანტული ჟურნალისტიკის ისტორია, ტომი IV, თბ., 2003.
ეთელ სნოუდენ-ანკანი

ეთელ სნოუდენ-ანკანი (ინგლ. Ethel Snowden-Annakin; დ. 8 სექტემბერი, 1881 – გ. 22 თებერვალი, 1951) — ბრიტანელი სოციალისტი, სამოქალაქო აქტივისტი, ჟურნალისტი, ფემინისტი და პოლიტიკოსი. დაიბადა საშუალო კლასის წარმომადგენელი ინგლისელის ოჯახში. ახალგაზრდობაში იყო ქრისტიან სოციალისტი. შემდგომში შეუერთდა დამოუკიდებელ ლეიბორისტულ პარტიას და გახდა ფაბიანური საზოგადოების წევრი. ახალგაზრდობიდანვე ეწეოდა აქტიურ ფემინისტურ საქმიანობას. 1905 წელს იქორწინა ცნობილ ბრიტანელ ლეიბორისტ პოლიტიკოსზე, ფილიპ სნოუდენზე. აქტიურად იყო ჩართული პარტიულ საქმიანობაში, წლების განმავლობაში იყო პარტიის ცენტრალური კომიტეტის წევრი. ეწეოდა პედაგოგიურ საქმიანობას. XX საუკუნის დასაწყისში იყო სუფრაჟისტული მოძრაობის ერთ-ერთი ლიდერი. პირველი მსოფლიო ომის დროს მოგზაურობდა ბრიტანეთში, კანადასა და აშშ-ში, ეწეოდა პაციფისტურ პროპაგანდას, ქალთა მოძრაობების მიტინგებზე გამოდიოდა ომის საწინააღმდეგო მოწოდებებით. პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ აგრძელებდა აქტიურ პოლიტიკურ საქმიანობას, როგორც ინგლისის ლეიბორისტული პარტიის წარმომადგენელმა იმოგზაურა საბჭოთა რუსეთში და რამდენიმე კრიტიკული წერილი გამოაქვეყნა საბჭოთა რეჟიმის შესახებ. 1920 წელს, მეორე სოციალისტური ინტერნაციონალის წევრებთან ერთად იმოგზაურა საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში. სიტყვით გამოვიდა თბილისში, გურჯაანში, თელავსა და ტყიბულში გამართულ მიტინგებზე. საქართველოდან დაბრუნების შემდეგ, გაზეთ „მანჩესტერ გარდიანში“ (ინგლ. Manchester Guardian) გამოაქვეყნა თავისი შთაბეჭდილებები საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის შესახებ, წერილში დადებითად აფასებს გატარებულ რეფორმებს, ასევე საუბრობს რუსეთთან შედარებით საქართველოში არსებულ უკეთეს სოციალურ ფონზე. საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ოკუპაციის შემდეგ, როგორც მეორე ინტერნაციონალის წევრი, აკრიტიკებდა საბჭოთა საოკუპაციო რეჟიმს. XX საუკუნის 1920-30-იან წლებში აგრძელებდა აქტიურ პოლიტიკურ საქმიანობას. იყო BBC-ის სამეთვალყურეო საბჭოს წევრი. გარკვეული პერიოდის განმავლობაში სამეფო ოპერის დირექტორი, სიცოცხლის ბოლო წლებში ჟურნალისტურ საქმიანობას ეწეოდა. ირემაძე ი., საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 402.
მანანა მნათობიშვილი

მანანა მნათობიშვილი (დ. 11 ივნისი, 1962, თბილისი) — ქართველი აკრობატი. საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი და პედაგოგიკის მეცნიერებათა კანდიდატი, დოცენტი. 1984 წელს დაამთავრა საქართველოს ფიზიკური კულტურის ინსტიტუტი. სსრკ-ის სამგზის ჩემპიონი (1979, 1980, 1981) და სსრკ-ის თასის სამგზის მფლობელი (1980, 1981, 1982). მსოფლიოს თასის გათამაშების მეორე პრიზიორი (1979, 1981, 1984). სსრკ-ის ჩემპიონი ახალგაზრდებს შორის (1979). მანანა მნათობიშვილი — ქართული სპორტის სტატისტიკა მანანა მნათობიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ჯემალ მჭედლიშვილი

ჯემალ მჭედლიშვილი (დ. 21 სექტემბერი, 1962, ქარელი) — ქართველი სპორტსმენი (ძიუდო, სამბო). სამბოში სსრკ ორგზის ჩემპიონი (1987, 1989) და სსრკ თასის მფლობელი (1986), ორგზის ევროპისა (1987, 1989) და მსოფლიო ჩემპიონი (1987, 1989). სსრკ ხალხთა VIII სპარტაკიადის მეორე პრიზიორი (1983) და სსრკ ჩემპიონატის მესამე პრიზიორი ძიუდოში (1986). საქართველოს ორგზის აბსოლუტური ფალავანი ქართულ ჭიდაობაში (1985, 1986). სსრკ სპორტის დამსახურებული ოსტატი და ღირსების ორდენის კავალერი. ჯემალ მჭედლიშვილი — ქართული სპორტის სტატისტიკა ჯემალ მჭედლიშვილი — ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ვალერი პარუნაშვილი

ვალერი პარუნაშვილი (დ. 11 აპრილი, 1968, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი სპორტსმენი (სამბო). 1994 წელს დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი. მსოფლიოს ჩემპიონი (1991). მსოფლიოს ჩემპიონატების მეორე (1993) და მესამე პრიზიორი (1995). ევროპის ჩემპიონატის მეორე პრიზიორი სამბოში (1993). სსრკ ჩემპიონატის მეორე (1990) და მესამე (1989) პრიზიორი ძიუდოში (1989, 1990). საქართველოს აბსოლუტური ფალავანი ქართულ ჭიდაობაში (1995). საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი. სსრკ სპორტის ოსტატი ძიუდოში. ენციკლოპედია „თბილისი“, გვ. 730, თბ., 2002; ელგუჯა ბერიშვილი, ქართული სპორტის ოქროს წიგნი, გვ. 293, თბ.: პალიტრა L, 2013. ვალერი პარუნაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ვალერი პარუნაშვილი — ბიოგრაფიული ლექსიკონი ვალერი პარუნაშვილი[მკვდარი ბმული] — ქართული სპორტის სტატისტიკა
დავით პოღოსიანი

დავით პოღოსიანი (დ. 21 აგვისტო, 1974, გორი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა). მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (2001, სოფია, ბულგარეთი), ევროპის ორგზის ჩემპიონი (1997, ვარშავა, პოლონეთი; 1998, ბრატისლავა, სლოვაკეთი). ევროპის ჩემპიონი ახალგაზრდებს შორის (1992), მსოფლიოს ჩემპიონი კადეტთა შორის (1990), ევროპის ქვეყნების ჩემპიონთა თასის მფლობელი (1997). XVII და XXVIII ოლიმპიური თამაშების მონაწილე (2000, სიდნეი — VI ადგილი; 2004, ათენი — V ადგილი). ღირსების ორდენის კავალერი. ელგუჯა ბერიშვილი, ქართული სპორტის ოქროს წიგნი, გვ. 113, თბ.: პალიტრა L, 2013. დავით პოღოსიანი — ბიოგრაფიული ლექსიკონი დავით პოღოსიანი — ქართული სპორტის სტატისტიკა
ტარიელ ჟღენტი

ტარიელ ჟღენტი (დ. 23 თებერვალი, 1945, თბილისი — გ. 29 აგვისტო, 2023) — ქართველი და საბჭოთა სპორტსმენი (სასტენდო და ტყვიის სროლა). საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1973). ევროპის ორგზის ჩემპიონი პირად პირველობაში (1973, 1981) და ხუთგზის ჩემპიონი გუნდურ ჩათვლაში (1972, 1973, 1974, 1981, 1984). ორგზის მეორე პრიზიორი (1975, 1982 — ორივე გუნდურში), საბჭოთა კავშირის სამგზის ჩემპიონი (1968, 1978, 1983) და საბჭოთა კავშირის ხალხთა V სპარტაკიადის მესამე პრიზიორი (1971). მსოფლიოს ოთხგზის რეკორდსმენი. 1973 წელს დაამყარა მსოფლიოს აბსოლუტური რეკორდი (200 შესაძლებლიდან 200 ქულა). საქართველოს ნაკრების მთავარი მწვრთნელი (1984-იდან). 1971 წლის მაისში მოსკოვში გამართულ „ლოკომოტივის“ ცენტრალური საბჭოს პირველობაზე სასტენდო სროლაში უშეცდომოდ დაამსხვრია 46 წყვილი სამიზნე და ახალი საკავშირო რეკორდი დაამყარა. 1971 წელს დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი. იგი წლების განმავლობაში მუშაობდა თბილისის ლიქიორ-არყის ქარხანაში. შემდეგ, გაერთიანება „კრისტალში“ მეღვინედ. იყო „მონკავშირის“ (თბილისი) წევრი. 2019 წელს მიენიჭა „სპორტის რაინდის“ საპატიო წოდება. გარდაიცვალა 2023 წლის 29 აგვისტოს, 78 წლის ასაკში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 263. ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 745, ISBN 99928-20-32-2. ბერიშვილი, ელგუჯა., ქართული სპორტის ოქროს წიგნი, თბ.: პალიტრა L, 2013. — გვ. 164. 371 გვ. კალანდაძე ბ., ქართული ღვინისა და ალკოჰოლური სასმელების მატიანე, გვ. 378, თბ.: პეტიტი, 2008 მოწონელიძე, ჯ., ტარიელ ჟღენტის ოქრო // „ლელო“, 28 ივლისი, 1968, № 147 (3631), გვ. 2. მფრინავი თეფშების დიდოსტატი // „ლელო“, 8 იანვარი, 1974, № 5 (5035), გვ. 1. საქართველოს მესტენდურეების პირველი ადგილი და საკავშირო რეკორდი // „ლელო“, 27 მარტი, 1976, № 60 (5610), გვ. 1. თასი თბილისში. უკანასკნელი გასროლა სიბნელეში // „ლელო“, 30 მარტი, 1976, № 62 (5612), გვ. 1. ივდოშვილი, ო., მხოლოდ ორი კოლექტივი // „ლელო“, 26 აპრილი, 1979, № 79 (6390), გვ. 1. ტარიელ ჟღენტი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ტარიელ ჟღენტი — ბიოგრაფიული ლექსიკონი ტარიელ ჟღენტი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ტარიელ ჟღენტი — ქართული სპორტი ↑ Жгенти Тариэл Варденович. infosport.ru. ციტირების თარიღი: 4 აპრილი, 2022 ↑ მოწონელიძე, ჯ., ტარიელ ჟღენტის საკავშირო რეკორდი // „ლელო“, 6 მაისი, 1971, № 88 (4338), გვ. 3. ↑ „გარდაიცვალა სპორტის დამსახურებული ოსტატი სასტენდო სროლაში ტარიელ ჟღენტი“. 1tv.ge. ციტირების თარიღი: 9 ნოემბერი, 2023. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date=-ში (დახმარება)
მიხეილ სალაძე

მიხეილ სალაძე (დ. 5 თებერვალი, 1959, ზესტაფონი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი სპორტსმენი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა). საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1981) და ღირსების ორდენის ორგზის და ვახტანგ გორგასლის III ხარისხის ორდენის კავალერი. მსოფლიოს თასის მფლობელი (1981) და მსოფლიო უნივერსიადის სამგზის ჩემპიონი (1973, 1977, 1982). სსრკ ოთხგზის ჩემპიონი (1976, 1979, 1981, 1982) და სამგზის მეორე პრიზიორი (1973, 1977, 1980). სსრკ თასის ორგზის მფლობელი (1973, 1976). სსრკ ხალხთა VII სპარტაკიადის ჩემპიონი (1979) და VIII სპარტაკიადის მეორე პრიზიორი (1983). იტალიის დიდი პრიზის (1973) და „ადრიატიკის თასის“ ორგზის (1976, 1977) მფლობელი, 1981 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის საუკეთესო მოჭიდავე. დიმოვი, იან, საქართველოს ფალავნები, თბ.: საბჭ. საქართველო, 1987. — გვ. 230–239. 268 გვ. რესპუბლიკაში საუკეთესონი // „ლელო“, 31 დეკემბერი, 1981, № 250 (7061), გვ. 1. მიხეილ სალაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი მიხეილ სალაძე — ბიოგრაფიული ლექსიკონი მიხეილ სალაძე — ქართული სპორტი მიხეილ სალაძე — მემატიანე ↑ დანელია, ვაჟა. (14 ნოემბერი, 2020) სახელები. მიხეილ სალაძე — ჩემპიონის როლი სპორტსა და კინოში. lelo.ge. ციტირების თარიღი: 23 იანვარი, 2022
ჟირონა

ჟირონა (ესპ. Gerona) — ქალაქი ესპანეთს ჩრდილო-აღმოსავლეთით, კატალონიის ავტონომიურ რეგიონში. ხერონის პროვინციის დედაქალაქი. ქალაქი დაყოფილია 9 ადმინისტრაციულ ნაწილად და მდებარეობს ბარსელონიდან 99კმ-ში. ქალაქი ერთ-ერთი უდიდესია კატალონიის მასშტაბით. ქალაქის ისტორია იწყება უძველესი დროიდან, დაარსების თარიღად მიიჩნევა ძვ.წ. 79 წელი. თავადპირველად აქ სახლობდნენ აუსტინელები (ანტიკური ხანის იბერიული ეთნოსი). ქალაქის თავდაპირველი სახელი იყო ჟერუნდა. აქ სახლობდნენ იბერები. მოგვიანებით აქ რომაელებმა ააშენეს ციტადელი რომელსაც დაერქვა ჟერუნდა, სწორედ ასე ეწოდა ქალაქსაც. ვესტგუთებმა დაიპყრეს ჟირონა, იქამდე ქალაქი ექვემდებარებოდა მავრებს (715 წელი). 785 წელს ქალაქი დაიბრუნა კარლოს დიდმა. მე-12 საუკუნეში ქალაქში ებრაელები დასახლდნენ, ისინი დღესაც ქალაქში ცხოვრობენ, მათი დასახლების ძირითადი არეალი ებრაელთა უბანი. ქალაქში არსებული საფეხბურთო კლუბი „ჟირონა“ ასპარეზობს ესპანეთის სეგუნდა დივიზიონში. ქალაქში მდებარეობს ჟირონას უნივერსიტეტი. ქალქში მდებარეობს ჟირონა-კოსტა ბრავას აეროპორტი. აეროპორტი ქალაქის ცენტრისაგან 10 კილომეტრით სამხრეთითაა დაშორებული. ჟირონას კათედრალი დამოუკიდებლობის მოედანი კინო-მუზეუმი წმინდა ფელიქსის ეკლესია ონიარი ეიფელის ხიდი რეჯიო ემილია (იტალია) ალბი (საფრანგეთი) ბლუფილდსი (ნიკარაგუა) პერპიგნანი (საგრანგეთი ფარსია (დასავლეთ საჰარა) ნუევა ხერონა (კუბა) ნეშვილი (აშშ) ვეიკფილდი (დიდი ბრიტანეთი) ბარსელონა ქალაქის ოფიციალური ვებ-გვერდი დაარქივებული 2019-03-07 საიტზე Wayback Machine. ↑ Ajuntament de Girona. Generalitat of Catalonia. ↑ art.6 // (unspecified title)