laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ცხრა ყრმა კოლაელი

წმინდა მოწამე ცხრა კოლაელი ყრმა — ქართული მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანები (გუარამ, ადარნასე, ბაქარ, ვაჩე, ბარძიმ, დაჩი, ჯუანშერ, რამაზ და ფარსმანი), ხსენების დღე არის ძველი სტილით 22 თებერვალი, ახალი სტილით - 6 მარტი. წმინდანები VI საუკუნეში აღესრულნენ მოწამეობრივად. ისინი მდინარე მტკვრის სათავეში საკუთარ მშობელთა მიერ იქნენ ჩაქოლილნი ქრისტეს აღსარებისთვის. სოფელი კოლა მდინარე მტკვრის სათავეში მდებარეობდა. აქ გვერდიგვერდ ცხოვრობდნენ ქრისტიანები და წარმართები. უმეტესობა კერპთაყვანისმცემელი იყო. ქრისტიანთა და წარმართთა ბავშვები მთელი დღეების განმავლობაში ერთად თამაშობდნენ. საღამოობით, როდესაც სოფლის ეკლესიაში მწუხრის ზარებს დარეკავდნენ, ქრისტიანი ბავშვები თამაშს თავს ანებებდნენ და ტაძარში მიდიოდნენ სალოცავად. ქრისტიან ბავშვებთან ერთად წარმართი ყრმები ეკლესიამდე მიუყვებოდნენ მათ თანატოლებს, მაგრამ ტაძარში ვერ შედიოდნენ. „თქუენ შვილნი ხართ მეკერპეთანი და არა ჯერ არს შემოსლვაჲ თქუენი სახლსა ღმრთისასა“ ეუბნებოდნენ მათ. ყრმები თანდათან უფრო და უფრო ინტერესდებოდნენ ქრისტიანული მოძღვრებით; და ბოლოს გადაწყვიტეს ქრისტიანებს შეერთებოდნენ. „უკუეთუ გნებავს შემოსლვად ჩუენ თანა ეკლესიად, გრწმენინ უფალი ჩუენი იესუ ქრისტე და ნათელ-იღეთ სახელისა მიმართ მისისა და ეზიარენით საიდუმლოთა მისთა და შეგუერთენით ქრისტეანეთა“ აუხსნეს ყრმებს მეგობრებმა. ყრმებმა სიხარულით აღუთქვეს ქრისტიანებს, რომ მოინათლებოდნენ. კოლაელი ქრისტიანები სოფლის მღვდელთან მივიდნენ და აუწყეს ყრმათა სურვილი. იგი არ შეუშინდა წარმართთაგან მოსალოდნელ რისხვას და ზამთრის სუსხიან ღამეს ბავშვები მდინარეზე წაიყვანა მოსანათლად. ხუცესმა გაყინულ მდინარეში ჩაიყვანა ბავშვები და ნათელსცა მათ. ნათლობის დროს მოხდა სასწაული: წყალი გათბა და ყრმებმა ნათლის ანგელოზები იხილეს. ანგელოზთაგან განმტკიცებულმა ბავშვებმა აღარ ისურვეს წარმართ მშობლებთან დაბრუნება და ქრისტიანებთან დარჩნენ. მალე მშობლებმა გაიგეს შვილების ნათლისღების ამბავი, ძალით გამოიყვანეს ისინი ეკლესიიდან და ცემა-ტყეპითა და ლანძღვა-გინებით მიიყვანეს სახლში. ბავშვებმა საოცარი მოთმინებით აიტანეს ყოველგვარი შეურაცხყოფა და ტანჯვა-წამება, შვიდი დღე-ღამე მშიერ-მწყურვალნი მუდამ ერთსა და იმავეს იმეორებდნენ: „ჩვენ ქრისტიანენი ვართ და არა ჯერ-არს, ვითარმცა ვჭამეთ და ვსუთ ნაგები კერპთა“. ვერც მოფერებამ, ვერც სხვა სიკეთეთა აღთქმამ ვერ მოხიბლა ქრისტეშემოსილი ყრმები. „ჩუენ ქრისტიანენი ვართ და არარაჲ გჳჴმს თქუენგან, არამედ განგჳტევენით და წარვიდეთ ქრისტეანეთა თანა“, - ითხოვდნენ ისინი. შვილების სიჯიუტით განრისხებული მშობლები მთავართან მივიდნენ და ყოველივე აუწყეს. მთავარმა მათ უთხრა: „შვილნი თქუენნი არიან, ჴელმწიფებაჲ გაქუს, უყავთ, რაჲცა გნებავს“. წარმართებმა მთავრისგან ბავშვების ქვით ჩაქოლვის ნებართვა ითხოვეს, მდინარის სათავესთან, იქ, სადაც ყრმებმა ნათელიღეს, დიდი ორმო ამოთხარეს და ბავშვები შიგ ჩაყარეს. „ჩუენ ქრისტეანენი ვართ და მისთჳსცა მოვსწყდებით და მოვკუდებით, რომლისა მიმართ ნათელ-ვიღეთ“, - ეს იყო ყრმათა უკანასკნელი სიტყვები. უსჯულო მშობლებმა პირველებმა აიღეს ქვები, შემდეგ თავმოყრილმა ბრბომაც მიჰბაძა მათ და მალე ორმო ქვებით ამოავსეს. წარმართებმა სიკვდილის პირას მიიყვანეს სოფლის ხუცესიც, გაძარცვეს და ნაძარცვი თვითონ დაინაწილეს. ეს ამბავი მოხდა სამხრეთ საქართველოში, ისტორიულ ტაოში. „ქართველ წმიდანთა ცხოვრებანი“ თბილისი, 2004 წ.
სოფრონი I (იერუსალიმის პატრიარქი)

წმინდა სოფრონი I იერუსალიმელი – იერუსალიმის პატრიარქი (634-638); მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 11 მარტი, ახალი სტილით - 24 მარტი. წმინდა სოფრონ იერუსალიმელი დაიბადა დამასკოში. სიყრმიდანვე კეთილმსახურებით და მეცნიერების სიყვარულით გამორჩეულ სოფრონს ბრძენს ეძახდნენ. მომავალი პატრიარქი უმაღლეს სიბრძნეს მონასტერში, მეუდაბნოეებთან საუბრებში ეძებდა. ის ჩავიდა იერუსალიმში, წმინდა თეოდოსი დიდის მონასტერში და დაუახლოვდა იოანე მოსხს. მალე სოფრონი იოანეს სულიერი შვილი და მორჩილი გახდა. ისინი ერთად დადიოდნენ მონასტერში, იწერდნენ მამათა ცხოვრებებს. ამ ჩანაწერებისაგან შედგა ცნობილი წიგნი „ლიმონარი“, რომელსაც მეშვიდე მსოფლიო კრებამ მაღალი შეფასება მისცა. სპარსელთა თავდასხმების გამო წმინდა იოანემ და სოფრონმა პალესტინა დატოვეს და ჯერ ანტიოქიაში, შემდეგ კი ეგვიპტეში წავიდნენ. ეგვიპტეში სოფრონი მძიმედ დაავადდა. მან მონაზვნობა გადაწყვიტა და იოანე მოსხმა ბერად აღკვეცა. წმიდა სოფრონის გამოჯამრთელების შემდეგ მოძღვარი და მოწაფე ალექსანდრიაში დარჩნენ. ისინი წმინდა პატრიარქმა იოანე მოწყალემ (ხს. 25 ნოემბერს) სიყვარულით მიიღო. წმინდა იოანე და სოფრონი მტკიცედ იცავდნენ მართლმადიდებლობას მონოთელიტთა ერესის შემოტევისაგან. ალექსანდრიაში წმინდა სოფრონმა აღწერა წმინდა უვეცხლოთა კვიროს და იოანეს (ხს. 31 იანვარს) ცხოვრება. როცა ალექსანდრიას ბარბაროსები შემოესივნენ, წმინდა პატრიარქი იოანე წმინდა იოანე მოსხთან და სოფრონთან ერთად კონსტანტინეპოლში წავიდა, მაგრამ გზაში გარდაიცვალა. წმინდა იოანე და სოფრონი, თერთმეტ მონაზონთან ერთად, რომში ჩავიდნენ. რომში ღირსი იოანე მოსხიც გარდაიცვალა 622 წელს. მისი ცხედარი წმინდა სოფრონმა იერუსალიმში გადაასვენა და წმინდა თეოდოსის სავანეში დაასაფლავა. 628 წელს სპარსთა ტყვეობიდან დაბრუნდა იერუსალიმის პატრიარქი ზაქარია (609-632). მისი გარდაცვალების შემდეგ საპატრიარქო ტახტზე ავიდა წმინდა მოდესტოსი (632-634), (ხს. ძვ.სტ.18 დეკემბერს), მოდესტოსის შემდეგ კი პატრიარქად სოფრონი აირჩიეს. სიცოცხლის ბოლოს წმინდა სოფრონმა სამწყსოსთან ერთად გადაიტანა იერუსალიმის ორწლიანი ალყის სიმძიმე. შიმშილისაგან არაქათგამწყდარმა ქრისტიანებმა გადაწყვიტეს, ქალაქის კარები გაეღოთ იმ პირობით, რომ მტერი ხელს არ ახლებდა სიწმიდეებს. ეს პირობა მაჰმადიანებმა არ შეასრულეს. წმიდა სოფრონი ქრისტიანული სიწმიდეების შებილწვით გამოწვეულ ღრმა მწუხარებაში გარდაიცვალა. ჩვენამდე მოაღწია პატრიარქ სოფრონის მიერ შედგენილმა თხზულებამ დოგმატიკაში, ლიტურგიის განმარტებამ, ღირსი მარიამ მეგვიპტელის (ხს. 1 აპრილს) ცხოვრებამ, 950-მდე ტროპარმა და სააღდგომო სტიქარონმა. ჯერ კიდევ მღვდელმონაზვნის ხარისხში მყოფმა სოფრონმა გადაამოწმა და გაასწორა საბაწმიდის მონასტრის ტიპიკონი. წმ. სოფრონის სამსაგალობლები შესულია თანამედროვე ტრიოდიონში. „წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი I, თბილისი, 2001 წ. გვ. 248–249
იმპერატორის ბულბული

იმპერატორის ბულბული (ჩეხ. Císařův slavík) — რეჟისორ ირჟი ტრნკას და მილოშ მაკოვეცის 1949 წლის თოჯინური მულტფილმი. იგი ეფუძნება ჰანს კრისტიან ანდერსენის ზღაპარს იმპერატორი და ბულბული. სიუჟეტის მიხედვით იმპერატორისათვის მსახურებს მოჰყავთ ბულბული. ჭიკჭიკის შემდეგ იგი შორს მიფრინავს, მაგრამ იმპერატორს კვლავ სურს მისი მოსმენა. ამიტომ მოახლეები დასაქოქ ბულბულს პოულობენ. მაგრამ იმპერატორი ავად ხდება. ამის გაგონებაზე ბრუნდება ნამდვილი ბულბული და იმპერატორი განიკურნება. „The Emperor's Nightingale“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
ქაფრ-ელ-შაიხის მუჰაფაზა

ქაფრ-ელ-შაიხი (არაბ. كفر الشيخ) არის ეგვიპტის 29 საგუბერნატოროდან ერთი. საგუბერნატორო მდებარეობს ეგვიპტის ჩრდილოეთ ნაწილში , მდინარე ნილოსის დელტაში. ქაფრ-ელ-შაიხს გასასვლელი აქვს ხმელთაშუა ზღვაზე. პროვინციას ესაზღვრება 3 ეგვიპტიური საგუბერნატორო : ბეჰეირა, გარბია და დაკაჰლია. საგუბერნატოროს ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ქაფრ-ელ-შაიხი. საგუბერნატოროს ფართობი შეადგენს 3 748 კმ². 2006 წლის მონაცემებით ქაფრ-ელ-შაიხის მოსახლეობა 2 629 491 ადამიანიას შეადგენს. პროვინციაში ყველაზე გავრცელებული ენაა არაბული. საგუბერნატოროს მმართველია აჰმედ ზაკი აბიდინი. საგუბერნატორო იყოფა 10 ადმინისტრაციულ ერთეულად (რაიონად). პროვინციაში 10 ქალაქია, 162 სოფელი. სართო ჯამში პროვინციაში 1625 დასახლებული პუმქტიაესენია. პროვინციის ქალაქებია: ქაფრ-ელ-შაიხი ელ-ჰამული ბილა კელინი მატუბასი დისუკი ელ-ბურულუსი სიდი-სალიმი ერ-რიადი ფუვა ეგვიპტის მუჰაფაზები საგუბერნატორო ქაფრ-ელ-შაიხის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2006-02-07 საიტზე Wayback Machine. Official Kafr ash Shaykh trade point website დაარქივებული 2006-01-16 საიტზე Wayback Machine. UNDP Kafr ash Shaykh Human Development Index Indicator's page დაარქივებული 2005-12-28 საიტზე Archive.isCategory:Webarchive template archiveis links
მარიინსკის თეატრი

მარიინსკის თეატრი (რუს. Мариинский театр), აგრეთვე ცნობილი როგორც კიროვის ოპერისა და ბალეტის თეატრი 1934-1992 წლებში, სანქტ-პეტერბურგის, რუსეთი, ოპერისა და ბალეტის ისტორიული თეატრია. 1988 წელს კონსტანტინ სერგეევის პენსიაზე გასვლის შემდეგ თეატრის გენერალური დირექტორია ვალერი გერგიევი. იმპერიული ოპერისა და ბალეტის თეატრი 1783 წელს დაარსდა ეკატერინე დიდის სურვილით. განთქმული ნეო-ბიზანტიური სტილის შენობის პროექტი ალბერტ კავოსს ეკუთვნის და 1859 წელს იქნა დასრულებული. მომდევნო წელს იმპერიულ თეატრს მარიინსკი დაარქვეს მმართველი იმპერატრიცა მარია ალექსანდროვას სახელზე. თეატრში დაიდგა მიხაილ გლინკას, მოდესტ მუსორგსკისა და პეტრე ჩაიკოვსკის ყველა ოპერის მსოფლიო პრემიერები. სწორედ აქ შექმნა სახელგანთქმულმა ქორეოგრაფმა მარიუს პეტიპამ მისი ხელოვნების ნიმუშები, როგორიცაა „გედების ტბა“ და „მძინარე მზეთუნახავი“. „La forza del destino“, „Boris Godunov“, „Golden Cockerel“, და „Spartacus“-ის მსოფლიო პრემიერები მარიინსკის თეატრში გაიმართა. იმპერიულ, მოგვიანებით საბჭოთა, თეატრში ჰქონდა ბინა უდიდეს იმპრესარიოებს, დირიჟორებსა და მუსიკოსებს. თეატრის საბალეტო სკოლამ აღზარდა უნიჭიერესი ტალანტები: მატილდა კშესინსკა, ანა პავლოვა, ტამარა კარსავინა, ვასლავ ნიჟინსკი, გიორგი ბალანჩივაძე, გალინა ულანოვა, რუდოლფ ნურიევი და მიხაილ ბარიშნიკოვი. 2003 წელს პოსტმოდერნისტმა არქიტექტორმა დომინიკ პერომ გაიმარჯვა თეატრისთვის ახალი შენობის პროექტისთვის გამართულ კონკურში. ახალი შენობა ძველის გვერდით უნდა აღიმართოს. თეატრის ოფიციალური საიტი მარიინსკის თეატრის ახალი შენობის პროექტი დაარქივებული 2009-04-30 საიტზე Wayback Machine. მარიინსკის თეატრის ისტორია დაარქივებული 2005-08-29 საიტზე Wayback Machine. თეატრის სატელიტური ფოტო
გარბიის მუჰაფაზა

გარბია (არაბ. الغربية) არის ეგვიპტის 29 საგუბერნატოროდან ერთი. საგუბერნატორო მდებარეობს ეგვიპტის ჩრდილოეთ ნაწილში , მდინარე ნილოსის დელტაში. პროვინციას ესაზღვრება 4 ეგვიპტიური საგუბერნატორო : ქაფრ-ელ-შაიხი, ბეჰეირა, მონუფია და დაკაჰლია. საგუბერნატოროს ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ტანტა. საგუბერნატოროს ფართობი შეადგენს 1 942 კმ². 2006 წლის მონაცემებით გარბიას მოსახლეობა 3 790 670 ადამიანიას შეადგენს. პროვინციაში ყველაზე გავრცელებული ენაა არაბული. საგუბერნატოროს მმართველია ჰამადი ელ-ბაბლი. საგუბერნატორო იყოფა 8 ადმინისტრაციულ ერთეულად (რაიონად). პროვინციაში 4 ქალაქია, 317 სოფელი. სართო ჯამში პროვინციაში 1066 დასახლებული პუმქტია. პროვინციის ქალაქებია: სამანდი ქუთური ეს-სანტა ზიფთი ტანტა (2 საქალაქო ოლქი) ბასიუნი ელ-მაჰალა-ელ-კუბრა (2 საქალაქო ოლქი) ქაფრ-აზ-ზიატი ეგვიპტის მუჰაფაზები გარბიას საგუბერნატორო დაარქივებული 2007-05-22 საიტზე Wayback Machine. ოფიციალური საიტი (არაბულ ენაზე)
დაკაჰლიის მუჰაფაზა

დაკაჰლია (არაბ. الدقهلية) არის ეგვიპტის 29 საგუბერნატოროდან ერთი. საგუბერნატორო მდებარეობს ეგვიპტის ჩრდილოეთ ნაწილში , მდინარე ნილოსის დელტაში. პროვინციას ესაზღვრება 4 ეგვიპტიური საგუბერნატორო : დუმიატი, ქაფრ-ელ-შაიხი, გარბია და კენა. საგუბერნატოროს ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ელ-მანსურა. საგუბერნატოროს ფართობი შეადგენს 3 459 კმ². 2006 წლის მონაცემებით გარბიას მოსახლეობა 4 746 961 ადამიანიას შეადგენს. პროვინციაში ყველაზე გავრცელებული ენაა არაბული. საგუბერნატოროს მმართველია სამირ აბდელმუნირი. საგუბერნატორო იყოფა 16 ადმინისტრაციულ ერთეულად (რაიონად). პროვინციაში 8 ქალაქია, 336 სოფელი. სართო ჯამში პროვინციაში 2072 დასახლებული პუმქტია. პროვინციის ქალაქებია: ელ-მანსურა დიკირნისი მიტ-ჰამრი მანზალა ბილკასი თალჰა მიტ-სილსილი ჰამსა ეგვიპტის მუჰაფაზები დაკაჰლიას საგუბერნატორო ოფიციალური საიტი დაკაჰლიას გვერდი დაარქივებული 2007-07-07 საიტზე Wayback Machine.
ალექსანდრე ბელიაევი

ალექსანდრე ბელიაევი (დ. 16 მარტი [ ძვ. სტ. 4 მარტი], 1884, სმოლენსკი, რუსეთის იმპერია — გ. 6 იანვარი, 1942, პუშკინი, სსრკ) — საბჭოთა ფანტასტი-მწერალი, საბჭოთა სამეცნიერო-ფანტასტიკური ლიტერატურის ერთ-ერთი დამფუძნებელი. მისი წიგნები ეხებოდა მომავლის მეცნიერებებსა და ტექნოლოგიურ პრობლემებს. მნიშვნელოვანი ნაწარმოებებია „პროფესორ დოუელის თავი“, „ვარსკვლავი კეცი“, „ადამიანი-ამფიბია“, „არიელი“, „უკანასკნელი ატლანტიდელი“, „მსოფლიოს მბრძანებელი“ და სხვა. ალექსანდრე ბელიაევის ბიბლიოგრაფია. (ინგლისური) ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 Беляев А. Р. // Краткая литературная энциклопедия — Москва: Советская энциклопедия, 1962. — Т. 1. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q4239850"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a> ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 Литераторы Санкт-Петербурга. ХХ век / под ред. О. В. Богданова <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q124670547"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q108611244"></a> ↑ 3.0 3.1 ПроДетЛит — 2019. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q124821483"></a> ↑ 4.0 4.1 Беляев Александр Романович // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a> ↑ Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ Internet Speculative Fiction Database — 1995. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2629164"></a> ↑ NooSFere — 1999. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3343389"></a> ↑ Vegetti Catalog of Fantastic Literature <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q23023088"></a> ↑ 9.0 9.1 The Fine Art Archive — 2003. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166"></a> ↑ LIMIS <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q101343826"></a> ↑ Visuotinė lietuvių enciklopedija <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q76499581"></a> ↑ Русская литература XX века. Прозаики, поэты, драматурги / под ред. Н. Н. Скатов — 2005. — С. 201–203. — ISBN 5-94848-245-6 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q124467367"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q124510026"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q4421639"></a>
დუმიატის მუჰაფაზა

დუმიატი (არაბ. دمياط) არის ეგვიპტის 29 საგუბერნატოროდან ერთი. საგუბერნატორო მდებარეობს ეგვიპტის ჩრდილოეთ ნაწილში , მდინარე ნილოსის დელტაში. საგუბერნატოროს ფართო გასასვლელი აქვს ხმელთაშუა ზღვაზე.პროვინციას ესაზღვრება 1 ეგვიპტიური საგუბერნატორო : დაკაჰლია. საგუბერნატოროს ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი დუმიატი. საგუბერნატოროს ფართობი შეადგენს 1 029 კმ². 2006 წლის მონაცემებით გარბიას მოსახლეობა 1 095 528 ადამიანიას შეადგენს. პროვინციაში ყველაზე გავრცელებული ენაა არაბული. საგუბერნატოროს მმართველია ფათხი ელ-ბარადეი. საგუბერნატორო იყოფა 4 ადმინისტრაციულ ერთეულად (რაიონად). პროვინციაში 10 ქალაქია, 59 სოფელი. სართო ჯამში პროვინციაში 722 დასახლებული პუმქტია. პროვინციის ქალაქებია: დუმიატი ქაფრ-საადი ფარ-სუკური ეზ-ზარკა საგუბერნატოროს ახალი ქალაქები: რაას-ელ-ბარი აზბათ-ელ-ბურგი ახალი დუმიატი ქაფრ-ელ-ბათიხი მიტ-აბუ-გალიბი როუდა ეს-სარუ ფარ-სუქური ეს-ზარკი აზბათ-ენ-ნილ-ელ-ულია ეგვიპტის მუჰაფაზები დუმიატის საგუბერნატორო დაარქივებული 2008-07-30 საიტზე Wayback Machine. ოფიციალური საიტი
ნიკოლოზ აბაშიძე

ნიკოლოზ აპოლონის ძე აბაშიძე (დ. 13 ივნისი [ ძვ. სტ. 1 ივნისი], 1897, ხონი ― გ. 28 აპრილი, 1965, თბილისი) — ქართველი მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. 1907–1917 წლებში სწავლობდა ხონის გიმნაზიაში. გიმნაზიის დამთავრების შემდეგ ჩააბარა ვარშავის პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში სამედიცინო ფაკულტეტზე. რევოლუციის შემდეგ სწავლა გააგრძელა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტზე, რომელიც დაამთავრა 1924 წელს. 1926 წლიდან 1935 წლამდე იყო ქ. ბათუმის შავი ჭირის საწინააღმდეგო სადგურის, რკინიგზის ლაბორატორიის და პორტის კარანტინის უფროსი. აჭარის მთავარ საავადმყოფოში ლაბორატორიის და პასტერის ქვესადგურის გამგე. 1935–1952 წლებში მუშაობდა ქ. თბილისის ბაქტერიოფაგები ს ინსტიტუტში საპასუხისმგებლო თანამდებობებზე. მას წილად ხვდა 1936 წელს დაეწყო ინსტიტუტის ახალი შენობის მშენებლობა საბურთალოზე: შეადგინა ინსტიტუტის პირველი საწარმოო გეგმა, რაც შემდგომ საფუძვლად დაედო ახალი ინსტიტუტის მშენებლობას; ასევე მისი მონაწილეობით მოხდა 1949 წელს საკავშირო ჯანსახკომის სამეცნიერო საბჭოში ამ გეგმის დაცვა და დამტკიცება. 1941 წლიდან მუშაობდა ბაქტერიოფაგის ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილედ საწარმოო დარგში. იყო მეორე რანგის სამხედრო ექიმი. 1952–1965 წლამდე იყო საქართველოს რესპუბლიკის სერიოლოგიური ლაბორატორიის მთავარი ექიმი. საწარმოო–ეპიდემიის საწინააღმდეგო მუშაობისათვის 1942 წელს დაჯილდოვდა სახელმწიფო ორდენით „საპატიო ნიშნით“, 1945 წელს მედლით „კავკასიის დაცვისათვის“, 1946 წელს მედლით „თავდადებული შრომისათვის დიდი სამამულო ომის პერიოდში 1941–1945 წწ.“ 1961 წელს მიენიჭა საქართველოს დამსახურებული ექიმის წოდება. იყო სამეცნიერო შრომების და მონოგრაფიების ავტორი. ნიკოლოზ აბაშიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ელიავას ბაქტერიოფაგების ინსტიტუტი დაარქივებული 2008-10-23 საიტზე Wayback Machine.
იოანე მოსხი

იოანე მოსხი (დ. 550— გ. 634) — ბიზანტიელი პროზაიკოსი, საეკლესიო მოღვაწე. მისი უაღრესად პოპულარული ნოველების კრებულს ბერძნულად ეწოდება „ლიმონარი“ („მდელო“), ქართულად — „სამოთხე“. როგორც ბერძნული „ლიმონარის“, ისე ქართული „სამოთხის“ დღესდღეობით ცნობილი უძველესი ხელნაწერები X საუკუნისაა. გამოითქვა მოსაზრება, რომ „სამოთხე“ ბერძნულიდან კი არ თარგმნილა, არამედ ორიგინალურ ნაწარმოებთა კრებულია და ნოველები ერთიმეორეზე დამოუკიდებლად დაიწერა ბერძნულადაც და ქართულადაც ერთი და იმავე პირის, იოანე მოსხის მიერ. იოანე მოსხს ბიზანტიელები უწოდებდნენ მესხს, ანუ ქართველს. ს. ყაუხჩიშვილი. ბიზანტიური ლიტერატურის ისტორია, გვ. 236-246 – 1973.
საერთაშორისო მდინარეები

საერთაშორისო მდინარეები — მდინარეები, რომლებიც ორი ან რამდენიმე სახელმწიფოს ტერიტორიას კვეთენ. საერთაშორისო მდინარეებს იყენებენ ნაოსნობის, თევზჭერისა და სხვა მიზნებისათვის. თითოეული მოსაზღვრე სახელმწიფო ახორციელებს სუვერენიტეტს საერთაშორისო მდინარეების იმ მონაკვეთზე, რომელიც მის სახელმწიფო საზღვრის ფარგლებშია. განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს იმ საერთაშორისო მდინარეების რეჟიმის მოწესრიგებას, რომლებიც რამდენიმე სახელმწიფოს ტერიტორიაზე მიედინება და უშუალოდ ზღვას ერთვის. ჩვეულებრივ, ასეთი საერთაშორისო მდინარეების რეჟიმი განისაზღვრება დაინტერესებულ მონაპირე სახელმწიფოთა შეთანხმებით და მასზე ყველა სახელმწიფოს სავაჭრო გემების ცურვის თავისუფლებით. ასეთი საერთაშორისო მდინარეებია დუნაი, კონგო, ამაზონი და სხვა. საერთაშორისო მდინარეების სხვადასხვაგვარი გამოყენებისა და მათ გაუჭუჭყიანებასთან ბრძოლის საკითხების შესათანხმებლად მონაპირე სახელმწიფოები ქმნიან სათანადო სპეციალურ კომისიებს. დეკანოზოვი რ., ქსე, ტ. 8, გვ. 629, თბ., 1984
საერთაშორისო სრუტეები

საერთაშორისო სრუტეები, ღია ზღვებს შორის მდებარე საერთაშორისო ნაოსნობისათვის გამოყენებული მსოფლიო წყალსავალი გზები (გიბრალტარი, ლა-მანში, პა-დე-კალე, სინგაპურისა და მაგელანის სრუტეები და სხვა), რომლითაც ტრანზიტული მიმოსვლის თავისუფლებით და სრული თანასწორობის საფუძველზე სარგებლობენ ყველა ქვეყნის სამოქალაქო, თუ სამხედრო და საფრენი აპარატები; ყველამ, ვინც საერთაშორისო სრუტეებით სარგებლობს, უნდა დაიცვას საერთაშორისო სრუტეების სამართლეებრივი რეჟიმი, რომელიც დადგენილია საერთაშორისო ჩვეულებებით, მონაპირე სახელმწიფოთა ხელშეკრულებებითა და კანონმდებლობებით. შავი ზღვისა და ბალტიის სრუტეებში სამხედრო ზღვაოსნობისათვის შესაბამისი საერთაშორისო ხელშეკრულებით განსაკუთრებული სამართლეებრივი რეჟიმია გათვალისწინებული. შავი ზღვის სრუტეები — სამართლეებრივი რეჟიმი დეკანოზოვი რ., ქსე, ტ. 8, გვ. 632, თბ., 1984
იულონ ბატონიშვილი

იულონ ბატონიშვილი (ბაგრატიონი) (დ. 15 ივნისი, [ძვ. სტ. 4 ივნისი ], 1760, პეტერბურგი — გ. 14 თებერვალი, [ ძვ. სტ. 2 თებერვალი], 1827) — ერეკლე II-ისა და დარეჯან დედოფლის შვილი, ქართლ-კახეთის სამეფო ტახტის პრეტენდენტი. რუსეთისგან მოითხოვდა გეორგიევსკის ტრაქტატის თანახმად აღმოსავლეთ საქართველოს პოლიტიკური დამოუკიდებლობის აღდგენას. მალე სოლომონ II-თან გაიქცა იმერეთში და ახალციხის ფაშის მეოხებით მოლაპარაკება გამართა ოსმალეთთან ცარიზმის წინააღმდეგ დახმარების თაობაზე. 1805 რუსეთში გადაასახლეს. ცხოვრობდა პეტერბურგში. დასაფლავებულია ალექსანდრე ნეველის ლავრაში სხვა ქართველ ბატონიშვილთა გვერდით. 1785 წელს ცოლად შეირთო სალომე რევაზის ასული ამილახვარი (1766-1827). ქორწინებაში შეეძინათ 9 შვილი (5 ვაჟი და 4 ქალიშვილი), რომელთაგან ხლოდ ოთხმა მიაღწია ზრდასრულ ასაკს: ლევანი (1786-1812) ლუარსაბი (1789-1850) თამარი (1791-1857) დიმიტრი (1803-1845) ბარამიძე ა., შინაპოლიტიკური ბრძოლის ერთი მაგალითი XVIII საუკუნის დასასრულისა და XIX საუკუნის დასაწყისის ქართულ ეპისტოლარულ წყაროებში, კრ.,: ძიებანი საქართველოს და კავკასიის ისტორიიდან, თბ., 1976, ჯავახიშვილი ივ., საქართველოს სამეფო ტახტის მემკვიდრეები მეფის ძე დავით და ბატონიშვილი იულონ, «მოამბე», 1900, № 4, განყ. 2 ბარამიძე არ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 277.
საერისთავო

საერისთავო — საისტორიო-სამეცნიერო ლიტერატურაში ამ ტერმინით აღნიშნავენ ძველი საქართველოს ტერიტორიულ-ადმინისტრაციულ ერთეულს, რომელსაც განაგებდა ერისთავი. ერისთავი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 633.
ტანსაცმელი

ტანსაცმელი — სხეულის ხელოვნური საფარველი, რომლის ფორმებს განსაზღვრავს ეთნიკური ნორმები და ეკოლოგიური პირობები, სამეურნეო მდგომარეობა და ხალხთა შორის კულტურულ-ისტორიული კავშირი. ქვის ხანაში ადამიანმა ისწავლა ტყავის დამუშავება, ნაჭრების ერთმანეთზე გადაბმის ხერხი, უფრო გვიან აითვისა ქსოვის ტექნიკა. ტანსაცმლის პირველყოფილი სახეა შეუკერავი ტანსაცმელი — მოსასხამები და სხეულის გარკვეული ნაწილების დასაფარავი ნაჭრები. პირველიდან განვითარდა სამხრე, მეორიდან — წელსქვედა სამოსელი. ფეხის უმარტივესი საფარავი საფუძვლად დაედო ფეხსაცმლის ფორმებს. ტანსაცმლის ჩამოყალიბებაზე დიდი გავლენა მოახდინა კლიმატურმა პირობებმა. ტროპიკულ ქვეყნებში დამკვიდრდა ტეძოზე შემოსახვევი სამოსელი, ცივსა და არქტიკულ ქვეყნებში — ბეწვის ტანსაცმელი. საზოგადოების განვითარების გარკვეულ ეტაპზე ერთმანეთს გაემიჯნა ქალისა და მამაკაცის, გათხოვილი და გაუთხოვარი ქალის, ყოველდღიური და სადღესასწაულო, რიტუალური, საქორწილო, სამგლოვიარო და სხვა ტანსაცმელი. გაჩნდა ტანსაცმლის პროფესიული და კლასობრივი სახეები. ძვ. ხალხებიდან სიშიშვლეს მხოლოდ ბერძნები არ ერიდებოდნენ, მაგრამ ბერძნულ გემოვნებას ბრძოლა გამოუცხადა ქრისტიანობამ, ბიზანტიაში დაიწყეს მძიმე ქსოვილისაგან შეკერილი სამოსლის ტარება, რომელშიც ადამიანის სხეული გაუჩინარდა. სხეულის წარმომჩენი სამოსელი უფრო მოგვიანებით გაჩნდა ევროპის ხალხებში, რასაც საფუძვლად დაედო ჩრდილოეთიდან და აღმოსავლეთიდან წამოსული ელემენტები — შარვალი და ხალათი. BBC Wiltshire Dents Glove Museum International Textile and Apparel Association დაარქივებული 2008-02-16 საიტზე Wayback Machine. , scholarly publications German Hosiery Museum (English language) დაარქივებული 2004-10-10 საიტზე Wayback Machine. Molecular Evolution of Pediculus humanus and the Origin of Clothing დაარქივებული 2008-03-07 საიტზე Wayback Machine. by Ralf Kittler, Manfred Kayser and Mark Stoneking (.PDF file) Cornell Home Economics Archive: Research, Tradition, History (HEARTH)
სავადი

სავადი — საბუთის პირი XVII-XVIII საუკუნეების საქართველოში სულხან-საბა ორბელიანის განმარტებით, უსტარის „გარდანაწერს“ ეწოდება „პაჭენისი, რომელსა სპარსნი სავადსა უჴმობენ“. მასალები საქართველოს ეკონომიური ისტორიისათვის. დანართი, შემდგენელი მ. ბერძენიშვილი, თბ., 1957; ფურცელაძე დ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 635.
სახელო

სახელო — თანამდებობა ძველ საქართველოში. მოხელის „გასაგებელი“ (საბა). „საჴელოი“ „ჴელიდან“ (იხ. ხელი) წარმოდგა. „სახელოთა სჯანი“ ანუ მართვა-გამგეობის საქმეთა წარმართვა მეფის საზრუნავს შეადგენდა. გაერთიანების ხანის საქართველოში (ნაწილობრივ გვიანდელ ფეოდალურშიც) ცენტრალური სამოხელეო აპარატი დარგებად იყო დაყოფილი (ვეზირი, სავეზირო). შემუშვდა სახელოთა სიმბოლური ნიშნები, რომელთაც გადასცემდა მეფე უწყებათა მთავარ მოხელეებს (მგ., ოქროს ლომისთავიან არგანსა და ხმალს — ამირსპასალარს, „თვალედ“ ბეჭედს — მოლარეთუხუცესს). დასტურლამალით განსაზღვრულია სახელოების განაწესი, მათი „წესითა შემსგავსებითა“ გამგებლობა. დიდი სახელოები მსხვილ ფეოდალებს ეჭირათ (ხშირად ერთ კაცს რამდენიმე სახელო ეკავა). სახელო მოხელის შემოსავლის ფრიად მნიშვნელოვან წყაროს წარმოადგენდა, მის ერთგვარ საკუთრებად იყო მიჩნეული და ზოგჯერ კიდეც იყიდებოდა. ჩვეულებრივ სახელო მემკვიდრეობით გადადიოდა, რასაც აჯის საფუძველზე მეფე წყალობა-ბოძების სპეციალური აქტით განამტკიცებდა. „სახელოს გაცემის“ საბუთს მეფეს სახლთუხუცესი წარუდგენდა. დაკანონებული იყო სახელოს „სისხლი“ მოხელის დაჭრისა და მკვლელობის საგანგებო საზღაური. საფეოდალოებში სახელმწიფოსაგან განკერძოებული სახელოები არსებობდა. სურგულაძე ი., საქართველოს სახელმწიფოსა და სამართლის ისტორიისათვის, ტ. 1, თბ., 1952; ჯავახიშვილი ივ. ქართული სამართლის ისტორია, წგნ. 2, ნაკვ. 1-2, ტფ., 1928-1929; ფუტკარაძე ი., ქსე, ტ. 9, გვ. 253, თბ., 198