laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
პერუს ჰიმნი

პერუს სახელმწიფო ჰიმნი — "Somos libres, seámoslo siempre". მუსიკის ავტორია ხოსე ბერნარდო ალსედო, ხოლო ჰიმნის ტექსტის ავტორია ხოსე დე ლა ტორე უგარტე ი ალარკონი. ჰიმნი მიიღეს 1821 წელს, პერუს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ. ესპანური ენა Somos libres, seámoslo siempre, y antes niegue sus luces el sol que faltemos al voto solemne que la patria al eterno elevó. Largo tiempo el peruano oprimido la ominosa cadena arrastró; condenado a una cruel servidumbre largo tiempo en silencio gimió. Más apenas el grito sagrado ¡Libertad! en sus costas se oyó, la indolencia de esclavo sacude, la humillada cerviz levantó. Somos libres, seámoslo siempre, y antes niegue sus luces el sol que faltemos al voto solemne que la patria al eterno elevó. Y al estruendo de broncas cadenas que escuchamos tres siglos de horror, de los libres al grito sagrado que oyó atónito el mundo, cesó. Por doquier San Martín inflamado, libertad, libertad, pronunció, y meciendo su base los andes la anunciaron, también, a una voz. Somos libres, seámoslo siempre, y antes niegue sus luces el sol que faltemos al voto solemne que la patria al eterno elevó. Con su influjo los pueblos despiertan y cual rayo corrió la opinión; desde el istmo a las tierras del fuego desde el fuego a la helada región. Todos juran romper el enlace que natura a ambos mundos negó, y quebrar ese cetro que España, reclinaba orgulloso en los dos. Somos libres, seámoslo siempre, y antes niegue sus luces el sol que faltemos al voto solemne que la patria al eterno elevó. Lima, cumple ese voto solemne, y, severa, su enojo mostró, al tirano impotente lanzando que intentaba alargar su opresión. A su esfuerzo saltaron los grillos y los surcos que en sí reparó, le atizaron el odio y venganza que heredara de su Inca y Señor. Somos libres, seámoslo siempre, y antes niegue sus luces el sol que faltemos al voto solemne que la patria al eterno elevó. Compatriotas no más, verla esclava si humillada tres siglos gimió, para siempre jurémosla libre manteniendo su propio esplendor. Nuestros brazos, hasta hoy desarmados estén siempre cebando el cañón, que algún día las playas de Iberia, sentirán de su estruendo el terror. Somos libres, seámoslo siempre, y antes niegue sus luces el sol que faltemos al voto solemne que la patria al eterno elevó. Excitemos los celos de España Pues presiente con mengua y furor Que en concurso de grandes naciones Nuestra patria entrará en parangón. En la lista que de éstas se forme Llenaremos primero el reglón Que el tirano ambicioso Iberino, Que la América toda asoló. Somos libres, seámoslo siempre, y antes niegue sus luces el sol que faltemos al voto solemne que la patria al eterno elevó. En su cima los andes sostengan la bandera o pendón bicolor que a los siglos anuncie el esfuerzo que ser libres, por siempre nos dio. A su sombra vivamos tranquilos, y al nacer por sus cumbres el sol, renovemos el gran juramento que rendimos al Dios de Jacob. National Anthem sung by Juan Diego Flórez დაარქივებული 2010-01-27 საიტზე Wayback Machine. Instrumental performance დაარქივებული 2009-03-04 საიტზე Wayback Machine.
მესტვირიშვილი

მესტვირიშვილი — ქართული გვარი. გავრცელებულია კახეთსა და ქართლში. კახეთში გვარი გავრცელებულია შემდეგ სოფლებსა და ქალაქებში — ახმეტა, თელავი, კურდღელაური, პატარძეული, საგარეჯო, ქვედა ხოდაშენი, ხაშმი; ხოლო ქართლში — ასურეთი, ენაგეთი, თეთრიწყარო, კოდა, ნორიო და ფარცხისი. ილია მესტვირიშვილი — საქართველოს პარლამენტის დეპუტატი გიორგი მესტვირიშვილი — თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის გამგებელი geogen.ge დაარქივებული 2011-07-21 საიტზე Wayback Machine.
საქართველოს საავტომობილო მაგისტრალი ს5

საქართველოს საავტომობილო მაგისტრალი - [ს 5] - საქართველოს ერთ–ერთი საერთაშორისო ავტომაგისტრალი, რომელიც იწყება თბილისში და მიემართება აღმოსავლეთით. საგარეჯოს, ბაკურციხის, წნორის და ლაგოდეხის გავლით გადადის აზერბაიჯანში.
ილია მესტვირიშვილი

ილია ალექსანდრეს ძე მესტვირიშვილი (დ. 1917) — საქართველოს პარლამენტის დეპუტატი ქისტაურის 197 საარჩევნო ოლქიდან. დაიბადა თელავის მუნიციპალიტეტის სოფელ კურდღელაურში. 1942-1943 ილია მესტვირიშვილი შევიდა ჯარის რიგებში. მესტვირიშვილი სკკპ წევრია 1944 წლიდან. 1961 წელს ილია მესტვრიშვილი აირჩიეს საქართველოს კპ თელავის რაიკომის მეორე მდივნად. 1958 წლიდან 1961 წლამდე მუშაობდა თელავის რაიონის მშრომელთა დეპუტატების საბჭოს აღმასკომის სოფლის მეურნეობის ინპექციის მთავარ აგრონომად. საქართველოს პარლამენტი
პერუს ეროვნული სიმბოლოები

პერუს ეროვნული სიმბოლოებში შედის სიმბოლოები რომლებიც აღიარებულია პერუს მიერ ეროვნულად. პერუს მთავარი ეროვნული სიმბოლოებია დროშა, გერბი და ჰიმნი. მათ გარდა პერუს არაოფიციალურ ეროვნულ სიმბოლოებად აღიარებულია ცხოველი ვიკუნია და ყვავილი ბუქსიფოლა. ეროვნული ცხოველების სია ეროვნული ჰიმნების სია ეროვნული ფრინველების სია ეროვნული ყვევილების სია ეროვნული ფერები ↑ 1.0 1.1 (ესპანური) National Institute for Natural Resources (INRENA), Boletín de Noticias No. 588[მკვდარი ბმული], retrieved October 30, 2008
მეიფარიანი

მეიფარიანი — ქართული გვარი. გავრცელებულია იმერეთში, რაჭასა და ლეჩხუმში. იმერეთში - სოფელი ვანი; ლეჩხუმში - დეხვირი, ოყურეში, ცაგერი, წიფერჩი. XIX საუკუნეში რუსეთის იმპერიის აზნაურთა სიაში აღნუსხულია: geogen.ge დაარქივებული 2011-07-21 საიტზე Wayback Machine.
იოსებ არიმათიელი

იოსებ არიმათიელი იყო იესოს მოწაფე, მაგრამ ფარულად, ვინაიდან იუდეველებისა ეშინოდა. ეს ის ადამიანია ვინც იესოს გვამი გამოითხოვა პილატესგან და სამარხში დაასვენა. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: იოსებ არიმათიელი A Biography of Joseph of Arimathea დაარქივებული 2007-06-08 საიტზე Wayback Machine. Qumran text of Isaiah 53 The Legend of Joseph of Arimathea at Glastonbury
პერუს მდინარეების სია

სტატიაში წარმოდგენილია პერუს უგრძესი მდინარეების სია. პერუს ყველაზე გრძელი მდინარეა, ამაზონის შენაკადი უკაიალი 1,771 კილომეტრით. პერუს მდინარეები ძირითადა ორ აუზს მიეკუთვნება, პერუს მდინარეების ერთი ნაწილი სამხრეთ ამერიკის ყველაზე დიდი მდინარის ამაზონის შენაკადია, ხოლო მეორე ნაწილი წყნარ ოკეანეში ჩაედინება. პერუს გეოგრაფია
აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნები (1892)

1892 წლის აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნები 8 ნოემბერს გაიმართა, სადაც ყოფილმა პრეზიდენტმა გროვერ კლივლენდმა მოქმედი პრეზიდენტი ბენჯამინ ჰარისონი დაამარცხა. ამ გამარჯვებით იგი აშშ-ის ისტორიაში პირველი და დღემდე ერთადერთი პრეზიდენტი გახდა, რომელიც ორჯერ აირჩიეს, მაგრამ არა ზედიზედ.
მამადუ ტანჯა

მამადუ ტანჯა (ფრანგ. Mamadou Tandja; დ. 1938 — გ. 24 ნოემბერი, 2020, ნიამეი) — ნიგერელი პოლიტიკოსი, რომელსაც ეკავა ნიგერის პრეზიდენტის პოსტი 1999 წლიდან 2010 წლამდე. მანამდე 1991 წლიდან ის იყო პრეზიდენტი პოლიტიკური პარტიისა, ნაციონალური მოძრაობა საზოგადოების განვითარებისთვის. 1993 და 1996 წლებში ის უშედეგობ იღებდა მონაწილეობას საპრეზიდენტო არჩევნებში, სანამ 1999 წელს სახელმწიფოს პრეზიდენტი არ გახდა. 2009 წლის კონსტიტუციური კრიზისის შედეგად, 2010 წლის 18 თებერვალს აჯანყებულმა სამხედროებმა მოაწყვეს პუტჩი. მათ აიღეს ნიგერის პრეზიდენტის რეზიდენცია, დააკავეს პრეზიდენტი და ჩამოაყალიბეს ხუნტა. ამას წინ უძღოდა ოთხსაათიანი ბრძოლები ნიამეიში. ბიოგრაფია cidob.org-ზე დაარქივებული 2011-12-04 საიტზე Wayback Machine. ↑ Meyers Lexikon Online[მკვდარი ბმული], წაკითხვის თარიღი 20 თებერვალი, 2010.
ფადლა I

ფადლა I (გ. 893) — კახეთის მთავარი (ქორეპისკოპოსი) 881-892 წლებში ეკუთვნოდა არევმანელთა საგვარეულოს. ფიქრობენ, რომ კახეთის მთავრის გრიგოლის შთამომავალი იყო. „მატიანე ქართლისაჲს“ ცნობით, ფადლა I-ს პოლიტიკური ძალაუფლება ბრძოლით მოუპოვებია. გაუმარჯვებია დონაურებთან დინასტიურ ბრძოლაში. დონაურების მიერ სამთავრო ტახტის დაკარგვას გარდაბნელების განდგომა მოჰყოლია. ფადლა I-ს დაუმორჩილებია გარდაბნელები და თვით გარდაბანიც თავისი სამთავროსთვის შეუერთებია. „მატიანე ქართლისაჲს“ ავტორის დახასიათებით, ფადლა I ყოფილა „კაცი ბრძენი და საქმის მეცნიერი“. ვახუშტი, აღწერა სამეფოსა საქართველოსა, წგნ.:ქართლის ცხოვრება, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც., ტ. 4, თბ., 1973; მატიანე ქართლისა, იქვე, ტ. 1, თბ., 1955 პაპუაშვილი თ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 207. ↑ საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 2
თერმოდინამიკის მეორე კანონი

თერმოდინამიკის მეორე კანონი — თერმოდინამიკის ერთ-ერთი ძირითადი კანონი. გვიჩვენებს, მოვლენის მიმართულებას როდესაც ჩვენ ავიღებთ სხეულს და გავუშვებთ ხელს, ის ვარდება მიწაზე და გამოიყოფა სითბო. ამ შემთხვევაში მოძრაობის კინეტიკური ენერგია გადადის სითბურ მოძრაობაში. d S = δ Q T {\displaystyle dS={\frac {\delta Q}{T}}\!} ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 660-661.
სულიანა

სულიანა — ქალაქი პერუს ჩრდილო-დასავლეთით, სულიანას პროვინციის დედაქალაქი. ქალაქი მდებარეობს რეგიონის დედაქალაქ პიურადან 38 კილომეტრით ჩრდილოეთით. ზოგადად პროვინციაში კლიმატი ტროპიკულია, საშუალო 27 °C ტემპერატურით. მინიმალური ტემპერატურა შეადგენს +16 გრადუსს, მაქსიმალური +38, თუმცა ხშირია, როცა 42 გრადუსამდეც ადის. ქალაქი საზრდოობს მდინარე ჩირას წყლით. ახლომდებარე მინდვრები საკმაოდ ტენიანია. აქ მოშენებულია ძირითადად ტროპიკული კულტურები: ქოქოსის პალმა, ბანანი, ბრინჯი და ა.შ. სულიანა, სან-მარტინისა და ტუმბესის რეგიონებთან ერთად, პერუს ბამბის კომერციალიზაციის უმნიშვნელოვანესი ცენტრია. სულიანას მოსახლეობა შეადგენს 162 500 კაცს (2005). მოსახლეობის 40% დაუსაქმებელია და ჩართულის საოჯახო მეურნეობაში. ჩირას ხეობა ყოველთვის წარმოადგენდა მნიშვნელოვან ფერმერულ არეალს. ესპანელთა შემოჭრამდე, ეს ტერიტორია დასახლებული იყო სხვადასხვა ინდიელი ხალხებით: ტალანები, მოჩიკა, ჩიმუ, ინკები. კონტინენტის ამ ნაწილში, სწორედ ამ ხეობაში დააარსეს ესპანელებმა პირველი ქალაქი, 1532 წელს. შემდგომში მათ შეცვალეს ადგილობრივი ფერმერული სისტემა. სულიანა დაარსდა მოგვიანებით, XVIII საუკუნეში, 1783 წლის 8 ივლისს, ეპისკოპოს ბალთაზარ ხაიმე მარტინეს დე კომპანიონ ბუფანდას მიერ. ამ უკანასკნელმა ქალაქს „ელ-პრინსიპი" დაარქვა.
ფადლა II

ფადლა II — კახეთის მთავარი (ქორეპისკოპოსი) 918-929 წწ. ეკუთვნოდა არევმანელთა საგვარეულოს. ფადლა II-მ კახეთის სამთავროს დასავლეთ საზღვარზე ააგო ციხე ლოწობანი. მის დროს კახეთის სამთავროს შემოესია „საჯთა“ სახლიდან გამოსული ერთ-ერთი არაბი ამირა. კახეთის სამთავროს გარეპოლიტიკური ვითარების გართულებით ისარგებლა ჰერეთის მთავარმა ადარნასე პატრიკმა და უკნა დაიბრუნა კახთა ქორეპისკოპოსის კვირიკე I-ისა და აფხაზთა მეფის კონსტანტინე III-ის მიერ მიტაცებული ჰერეთის ტერიტორიები (არიში, გავაზანი და ორჭობი). 922 წელს ფადლა II დაეხმარა სომხეთის მეფეს აშოტ II ერკათს მეამბოხე უტის მოსეს წინააღმდეგ ბრძოლაში, თავისი მმართველობის ბოლო წლებში კი — აფხაზეთის მეფე გიორგი II-ს კონსტანტინე ბატონიშვილის წინააღმდეგ ბრძოლაში. ვახუშტი, აღწერა სამეფოსა საქართველოსა, წგნ.:ქართლის ცხოვრება, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც., ტ. 4, თბ., 1973; მატიანე ქართლისა, იქვე, ტ. 1, თბ., 1955 პაპუაშვილი თ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 207. ↑ საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 2
შორენა ბეგაშვილი

შორენა ბეგაშვილი (დ. 8 ივლისი, 1982, რუსთავი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მსახიობი და ტელეწამყვანი. დაამთავრა შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტი. მუშაობდა ვაკის თეატრალურ სარდაფში, რუსთაველის თეატრალურ სარდაფში, თეატრ „გლობუსში“. შორენას კარიერა პრაქტიკულად დაიწყო 2008 წლიდან, როდესაც ის გაშიშვლდა ქართულენოვანი „ფლეიბოისთვის“. ამის შემდეგ ბეგაშვილი თამაშობდა სხვადასხვა ეროტიკულ როლებს. 2009–2010 წლებში ჰქონდა საავტორო ეროტიკული ხასიათის გადაცემა „ღამე შორენასთან“ (იმედი TV). გადაცემას ბევრი კრიტიკა მოჰყვა, როგორც საზოგადოების მხრიდან, ასევე სასულიერო პირებისაგან. „რუსთავი 2“-ის ეთერში ვანიკო თარხნიშვილთან ერთად მიჰყავდა გადაცემა „იღბლიანი ბორბალი“, რომელიც დაიხურა 2017 წელს. შორენა გახვეული იყო უამრავ სკანდალში, როგორც მისი საქმიანობის, ასევე მისი პირადი ცხოვრების გარშემო. ერთ-ერთი ყველაზე გახმოვანებული სკანდალი ეხება მისსა და საქართველოს სამეფო ტახტის მემკვიდრის დავით მუხრანელის რომანს. 2020 წლის სექტემბრიდან რუსთავი 2-ზე მიჰყავს გადაცემა „შორენას ეფექტი“. შორენა ბეგაშვილი განქორწინებულია, ჰყავს ქალიშვილი ევა. შორენა ბეგაშვილი Instagram-ზე შორენა ბეგაშვილი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში შორენა ბეგაშვილი — ეროვნული ფილმოგრაფია ↑ https://www.youtube.com/watch?v=t1or3hnDEzM
პიურა (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტოპონიმი პიურა შეიძლება აღნიშნავდეს: პიურა -- ქალაქი პერუში. პიურა -- რაიონი პიურას პროვინციაში. პიურა -- პროვინცია პიურას რეგიონში. პიურა -- რეგიონი პერუში.
იესე ფალავანდიშვილი

იესე იოსების ძე ფალავანდიშვილი (რუს. Евсевий Осипович Палавандов. გ. 1857, სოფ. უსტ-ცილმა, ახლანდ. კომის რესპუბლიკა, რუსეთის ფედერაცია) — 1832 წლის შეთქმულების გამცემი, თავადი. რუსეთში ცნობილი იყო, როგორც ევსევი ოსიპოვიჩ ფალავანდოვი (Евсевий Осипович Палавандов). 1832 წლის შეთქმულების მზადების დროს ფალავანდიშვილმა მოინდომა თავისი ძმის, თბილისის სამოქალაქო გუბერნატორის, ნიკოლოზ ფალავანდიშვილის ჩაბმა შეთქმულებაში, მაგრამ მიზანს ვერ მიაღწია. ძმის გავლენით თვითონვე გასცა შეთქმულება. გადაასახლეს ფინეთში, შემდეგ ასტრახანში, სადაც იძულებით სამხედრო სამსახურს გადიოდა. შემდეგ მსახურობდა ტყეების ადმინისტრატორად პეჩორის ოლქში, სადაც თავისი მოღვაწეობითა და ეკოლოგიაზე ზრუნვით ადგილობრივი მოსახლეობის პატივისცემა დაიმსახურა. ყირიმის ომის (1853-1856) დროს მონაწილეობდა სანაპიროების გამაგრებაში, რისთვისაც წმ. სტანისლავის III ხარისხის ორდენი მიიღო. გარდაიცვალა პეჩორის ოლქში, სოფელ უსტ-ცილმაში; დაკრძალულია იქვე. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 214. „პეჩორის თავადი“ — მოგონება იასე ფალავანდიშვილზე / თამაზ ჯოლოგუა ; [რედ. როსტომ ჩხეიძე]. - თბ. : არტანუჯი, [2013]. - 262 გვ. ; 20 სმ.. - საძ: გვ. 233-262. - ISBN 978-9941-445-22-4 Палавандов, Евсевий Осипович // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907 თოფურია, თეა (სექტემბერი 14, 2022). მოღალატე? წმინდანი? იესე ფალავანდიშვილი 1832 წლამდე და მერე. რადიო თავისუფლება, RFE/RL.
ტარაპოტო

ტარაპოტო — იგივე „პალმების ქალაქი“, ქალაქი ჩრდილოეთ პერუში, სან-მარტინის პროვინციის უმსხვილესი ქალაქი, პერუს ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი კომერციული ცენტრი. მდებარეობს დედაქალაქ ლიმადან თვითმფრინავით 1 საათის საფრენ მანძილზე, ზღვის დონიდან 350 მეტრზე. ტარაპოტო 1872 წელს დააარსა ეპისკოპოსმა ბალთაზარ მარტინეს ხიმენეს დე კომპანიონმა. ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 117, 184 კაცს (2007). რეგიონის ძირითად საქმიანობის სფეროს წარმოადგენს ტურიზმი. ასევე უკანონო ეკონომიკური საქმიანობა და ე.წ. „ჩრდილოვანი ეკონომიკა“, რაც ძირითადად კოკაინით ვაჭრობაში გამოიხატება. ტარაპოტო რეგიონის მნიშვნელოვანი უმაღლესი საგანმანათლებლო ცენტრია, სადაც ამზადებენ პროფესიონალებს ტექნიკურ და აგრარულ სექტორში. ტარაპოტო უამრავ ტურისტს იზიდავს. განსაკუთრებით განვითარებულია სათავგადასავლო ტურიზმი. ქალაქიდან ეწყობა ტურები ამაზონის ტყეებსა და ანდების მთებში. ტურისტებს ასევე იზიდავს საკმაოდ აქტიური ღამის ცხოვრება, ულამაზესი პეიზაჟები, გასაოცარი ჩანჩქერები, ლაგუნები. ფუნქციონირებს უამრავი სასტუმრო და რესტორანი. ქალაქს ემსახურება გილერმო დელ კასტილიო პარადესის აეროპორტი. ოფიციალური საიტი
პუერტო-მალდონადო

პუერტო-მალდონადო (ესპ. Puerto Maldonado) — ქალაქი პერუს აღმოსავლეთ ნაწილში, მადრე-დე-დიოსის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქიდან 55 კილომეტრში მდებარეობს პერუ-ბოლივიის სახელმწიფო საზღვარი. პუერტო-მალდონადო საავტომობილო ხაზით დაკავშირებულია ლიმასთან. დასახლებული პუნქტის სიახლოვეს მიედინება სამხრეთ ამერიკის ყველაზე გრძელი და წყალუხვი მდინარე ამაზონი. პუერტო-მალდონადომ ქალაქის სტატუსი მიიღო 1902 წლის 10 ივლისს. ქალაქის სიახლოვეს მდებარეობს რამდენიმე მნიშვნელოვანი ეროვნული პარკი. პუერტო-მალდონადო, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე Puerto Maldonado Travel Info დაარქივებული 2010-03-26 საიტზე Wayback Machine. Tambopata Reserve Society (TReeS) დაარქივებული 2010-01-10 საიტზე Wayback Machine. Puerto Maldonado - 4.49 Gigapixels
ტუმბესი (ქალაქი)

ტუმბესი – ქალაქი პერუს ჩრდილო-დასავლეთში, მდინარე ტუმბესის სანაპიროებზე, ტუმბესის რეგიონის დედაქალაქი. მდებარეობს ეკვადორის საზღვართან საკმაოდ ახლოს. მოსახლეობა შეადგენს 94 702 კაცს. ტუმბესის ტერიტორია, ჯერ კიდევ ინკებამდელ ხანაში დასახლებული იყო ტუმპისის ეთნიკური ჯგუფის ხალხებით, დაახლოებით 178 000 ადამიანით. შემდგომში, 1400 წელს, ინკა პაჩაკუტიმ ეს ტერიტორია შეუერთა ინკების იმპერიას და მალე იგი იქცა იმპერიის უმნიშვნელოვანეს ცენტრად. ცოტა მოგვიანებით, იმპერატორმა უაინა კაპაკმა აქ გაიყვანა გზები და ააშენა სახლები და სასახლეები. 1528 წელს, ტუმბესს ეწვია ესპანელი კონკისტადორი ფრანსისკო პისარო. უკვე 1532 წელს, პისარო ხელმეორედ სტუმრობს ქალაქს, ამჯერად დაპყრობის მიზნით, მაგრამ მოულოდნელ წინააღმდეგობას აწყდება ადგილობრივ ბელად კურაკასგან. მანგლარესის ბრძოლაში, პისარომ სრული გამარჯვება მოიპოვა ადგილობრივებზე. დიდი კოლუმბიის ვიცე-სამეფოს დაშლის შემდეგ, მიუხედავად იმისა, რომ ქალაქი პერუს მიეკუთვნა, მას დე-ფაქტო ეკვადორი აკონტროლებდა. რის გამოც ამ ორ ქვეყანას შორის არაერთი საბრძოლო შეტაკება მომხდარა. მშვიდობა მიღწეული ვერ იქნა 1992 წლამდე, როდესაც უკანასკნელი კონფლიქტის შემდეგ პერუს პრეზიდენტმა ალბერტო ფუხიმორმა და ეკვადორის პრეზიდენტმა ხამილ მაუადმა ხელი მოაწერეს დოკუმენტს, რომლის მიხედვითაც, ეკვადორი ტუმბესსა და მის მიმდებარე ტერიტორიებს პერუს შემადგენელ ნაწილად აღიარებს. Gobierno Regional de Tumbes Página oficial.
ტუმბესი

ტოპონიმი ტუმბესი შეიძლება აღნიშნავდეს: ტუმბესი -- ქალაქი პერუში ტუმბესი -- მდინარე სამხრეთ ამერიკაში ტუმბესი -- რეგიონი პერუში ტუმბესი -- პროვინცია პერუში ტუმბესის დაცული ზონა -- დაცული ტერიტორია პერუში
საზოგადოებრივი მეცნიერებები

საზოგადოებრივი ეწოდება მეცნიერებას, რომელიც სწავლობს ადამიანთა საზოგადოებრივი ურთიერთობების მრავალმხრივ ასპექტებს. კვლევის მეთოდი დამოკიდებულია დისციპლინის თავისებურებებზე. საზოგადოებრივი მეცნიერებები და მათი კვლევის მთავარი საგანი: ანთროპოლოგია — ადამიანის ბიოლოგიური ბუნება, წარმოშობა, რასები; არქეოლოგია — ძველი ხალხების კულტურა და ყოფა; ეკონომიკა — ადამიანთა საფინანსო-მატერიალური ურთიერთობები; ეთნოგრაფია — ხალხთა ყოფა-ცხოვრება და კულტურა; იურისპრუდენცია — ადამიანთა თანაცხოვრების წესები; სოციოლოგია — საზოგადოების განვითარების კანონები; პოლიტიკის მეცნიერება — პოლიტიკური ურთიერთობები; ფსიქოლოგია — ადამიანის ფსიქიკური მოქმედებები.
სენატი

სენატი — თანამედროვე მნიშვნელობით საკანონმდებლო ორგანოს ნიშნავს, ხშირად მის ზედა პალატას. სიტყვა სენატი მომდინარეობს ლათინური senex-დან (უხუცესი მამაკაცი), რომლისგანაც მოდის სიტყვა senatus (სენატი). სენატის კანონმდებლებს ან წევრებს სენატორებს უწოდებენ. ამ სიტყვის მნიშვნელობა უძველესი მარტივი სოციალური ორგანიზაციიდან მოდის, სადაც გადაწყვეტილების მიღების ძალაუფლება უხუცესი მამაკაცის პრეროგატივა იყო. თავდაპირველი სენატი რომაელებმა შექმნეს, რომელმაც 580 წლამდე იარსება. თანამედროვე დემოკრატიული სახელმწიფოები ორ-პალატიანი საპარლამენტო სისტემით ხშირად ზემო პალატას სენატს უწოდებენ. მას, როგორც წესი ნაკლები წევრი ჰყავს, ვიდრე ქვემო, თემთა პალატას. რომის სენატი იტალიის სენატი აშშ-ის სენატი Livius.org: Roman Senate დაარქივებული 2008-02-26 საიტზე Wayback Machine.
ჩინჩა-ალტა

ჩინჩა-ალტა — ქალაქი პერუში, იკას რეგიონში, ჩინჩას პროვინციის დედაქალაქი. მდებარეობს ლიმას სამხრეთით, 200 კილომეტრის დაშორებით. მოსახლეობა შეადგენს 177, 000 კაცს. პირველი მოსახლეები ამ ტერიტორიაზე IX საუკუნეში გამოჩნდნენ. ეს ხალხი ცნობილია როგორც პრე-ჩინჩა. ისტორიკოსი ლუის კანეპა პაჩა ამ ხალხის აქ მოსვლის პერიოდად X საუკუნეს მიიჩნევს. ეს ხალხი დაკავებული იყო და საზრდოობდა მეთევზეობითა და შემგროვებლობით. მათი წარმომავლობა დღემდე უცნობია. XII საუკუნეში, ამ ტერიტორიაზე გამოჩნდა უფრო განვითარებული და მეომარი ხალხი ჩინჩა. მათ მოაწესრიგეს აგრარული სფერო, გაიყვანეს საირიგაციო სისტემა, ააშენეს არქიტექტურული ძეგლები. სულ მალე, ჩინჩას ხალხი იქცა არეალის ძირითად მოსახლეობად. მათ განვითარების საკმაოდ მაღალ დონეს მიაღწიეს. განსაკუთრებით ზღვაოსნობაში და სავარაუდოდ, ცენტრალური ამერიკის სანაპიროებამდეც კი მიაღწიეს. 1458-1460 წლებში, ჩინჩას ხალხი დაიპყრო ინკების ძლევამოსილი იმპერიის არმიამ, იმპერატორ პაჩაკუტის მმართველობისას, უფლისწულ ტუპაკ ინკა იუპანკის სარდლობით. სულ მალე, ეს ტერიტორია გახდა იმპერიის უმნიშვნელოვანესი ნაწილი. შემდგომში, ეს რეგიონიც, ისევე როგორც მთელი იმპერია, დაპყრობილ იქნა ესპანელების მიერ. მოხდა ადგილობრივების ასიმილაცია ესპანელების მიერ ჩამოყვანილ აფრიკელებთან. 2007 წლის პერუში მომხდარი მიწისძვრისას, ქალაქი მნიშვნელოვნად დაზარალდა. მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2007-08-07 საიტზე Wayback Machine.
ლიმის კულტურა

ლიმის კულტურა — ინკებამდელი ცივილიზაცია თანამედროვე პერუს ტერიტორიაზე, ჩვენი წელთაღრიცხვის 100 – 650 წლებში. ეს ცივილიზაცია ყვაოდა მდინარეების – ჩილონის, რიმაკის და ლურინის ხეობებში. ცნობილია თავიანთი გასაოცარი კერამიკული ნაწარმით. ლიმის ცივილიზაციამ ააშენა უამრავი ტაძარი, რომლებსაც ცნობილია, როგორც უაკა. ამ ტაძრებმა ჩვენამდეც მოაღწია და მათი ნახვა შესაძლებელია ქალაქ ლიმაში, მაგალითად ტაძრები – უაკა-პუკლიანა და უაკა-უალამარკა. ლიმის კულტურა (რუსული)
უაურის პროვინცია

უაურა — პროვინცია პერუში, ლიმის რეგიონში. უაურას დასავლეთიდან ესაზღვრება წყნარი ოკეანე, ხოლო აღმოსავლეთიდან ანკაშის რეგიონი. დასახლებული პუნქტის ადმინისტრაციული ცენტრია უაჩო. პროვინციის მოსახლეობაა 180 000 ადამიანი, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე შეადგენს 36,8 ადამიანს. უაურას ფართობია 4 891,92 კმ²-ს. იგი იყოფა 12 რაიონად. პერუს პროვინციები
პარაკასის კულტურა

პარაკასის კულტურა – ეს იყო მნიშვნელოვანი საზოგადოება ანდების მთებში, ჩვენს წელთაღრიცხვამდე 600-175 წლებში. ეს ცივილიზაცია ფლობდა უზარმაზარ ცოდნას საირიგაციო და წყლის მენეჯმენტის საკითხებში. ისინი აღმოცენდნენ პარაკასის ნახევარკუნძულზე. ესაა დღევანდელი პერუს ტერიტორია, პარაკასის რაიონი, პისკოს პროვინცია, იკას რეგიონი. ინფორმაცია, რომელიც დღეს ჩვენ გაგვაჩნია ამ კულტურის შესახებ, ეყრდნობა არქეოლოგიურ გათხრებს პარაკასის ნეკროპოლისში, რომელიც პირველად პერუელმა მეცნიერმა ხულიო ტელომ განახორციელა 1920 წელს. ვარი-კაიანის ნეკროპოლისი გამოირჩევა მიწისქვეშა აკლდამათა სიმრავლით, სადაც აღმოჩენილია ორმოცამდე მუმია. სავარაუდოა, რომ თითოეული აკლდამა ეკუთვნოდა ცალკეულ ოჯახს ან კლანს. ყოველი მუმია, თოკით იყო მიბმული აკლდამის ფსკერზე და შემდეგ მრავალ ფენად გახვეული მდიდრულად მორთულ ბამბის ქსოვილებში. ეს ქსოვილები, დღეისათვის მიჩნეულია ყველაზე უფრო დახვეწილ პროდუქტებად, რომელიც კი შეუქმნიათ ანდების ცივილიზაციებს და წარმოადგენს მათსავე ხელოვნების პირველ ნიმუშებს. პარაკასის კულტურა დაარქივებული 2010-05-16 საიტზე Wayback Machine. პარაკასის ტექსტილი ბრუკლინის მუზეუმში დაარქივებული 2014-07-07 საიტზე Wayback Machine. პარაკასის გალერეა Impacts on Tourism at Paracas (ესპანური) კოლუმბამდელი ტექსტილი დაარქივებული 2009-09-19 საიტზე Wayback Machine. (ესპანური) პარაკასის ტექსტილი ბრიტანეთის მუზეუმში დაარქივებული 2010-11-20 საიტზე Wayback Machine.
ბარანკის პროვინცია

ბარანკა — პროვინცია პერუში, ლიმის რეგიონში. ბარანკას დასავლეთიდან ესაზღვრება წყნარი ოკეანე, ხოლო ჩრდილოეთიდან ანკაშის რეგიონი. დასახლებული პუნქტის ადმინისტრაციული ცენტრია ბარანკა. პროვინციის მოსახლეობა შეადგენს 137,689 ადამიანს, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე 101,6 ადამიანს. ბარანკას ფართობია 1 355,87 კმ²-ს. იგი იყოფა 5 რაიონად. ბარანკას პროვინციის სტატუსი მიენიჭა 1984 წლის 5 ოქტომბერს. პერუს პროვინციები
კახატამბოს პროვინცია

კახატამბო — პროვინცია პერუში, ლიმის რეგიონში. კახატამბოს ჩრდილოეთიდან ანკაშის რეგიონი, ხოლო აღმოსავლეთიდან უანუკოს რეგიონი ესაზღვრება. კახატამბოს ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი კახატამბო. პროვინციის მოსახლეობა შეადგენს 9 618 ადამიანს, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე 6.3 ადამიანს. კახატამბოს ფართობია 1 515,21 კმ²-ს. პროვინცია იყოფა 5 რაიონად. პერუს პროვინციები
კანტის პროვინცია

კანტა — პროვინცია პერუში, ლიმის რეგიონში. კანტას დასავლეთიდან ესაზღვრება ლიმის პროვინცია, ხოლო აღმოსავლეთიდან ხუნინის რეგიონი. პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი კანტა. პროვინციის მოსახლეობა შეადგენს 13,369 ადამიანს, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე 7,9 ადამიანს. კანტას ფართობია 1 687,29 კმ²-ს. იგი იყოფა 7 რაიონად. პერუს პროვინციები
კანიეტეს პროვინცია

კანიეტე — პროვინცია პერუში, ლიმის რეგიონში. კანიეტეს დასავლეთიდან ესახზღვრება წყნარი ოკეანე, პროვინციის სამხრეთის მოსაზღვრე რეგიონია იკა. კანიეტეს ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი სან-ვისენტე-დე-კანიეტე. პროვინციის მოსახლეობა შეადგენს 191 409 ადამიანს, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე 41,8 ადამიანს. კანიეტეს ფართობია 4 577,16 კმ²-ს. პროვინცია იყოფა 16 რაიონად. კანიეტეს ტერიტორიაზე მდებარეობს ნასკას უდაბნო. პერუს პროვინციები
პირურო

პირურო (კეჩ. Piruru) — ინკამდელი კულტურის არქეოლოგიური ძეგლი. მდებარეობს პერუს ტერიტორიაზე უანუკოს რეგიონის უამალიესის პროვინციის ტანტამაიოს რაიონში. პერუს არქეოლოგიური ძეგლები ფოტოგრაფია
უარალის პროვინცია

უარალი — პროვინცია პერუში, ლიმის რეგიონში. უარალის დასავლეთიდან ესახზღვრება წყნარი ოკეანე, პროვინციის აღმოსავლეთის მოსაზღვრე რეგიონებია: უანუკო და პასკო. უარალის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი უარალი. პროვინციის მოსახლეობა შეადგენს 160 894 ადამიანს, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე 44 ადამიანს. უარალის ფართობია 3 655,7 კმ²-ს. პროვინცია იყოფა 12 რაიონად. უარალის პროვინციის სტატუსი მიენიჭა 1976 წლის 11 მაისს. პერუს პროვინციები
მიკულია

მიკულია (კეჩ. Mikulla) — კლდის ნახატები პერუს ქალაქ სან-ფრანცისკო-დე-მიკულიაში, ტაკნას რეგიონის ტაკნას პროვინციაში. პეტროგლიფების დათარიღება სადავოა. პერუს არქეოლოგიური ძეგლები http://www.panoramio.com/photo/4904961 დაარქივებული 2008-10-10 საიტზე Wayback Machine. http://siempretacna.blogspot.com/2007/07/petroglifos-de-miculla.html დაარქივებული 2011-08-10 საიტზე Wayback Machine.