laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ადენოიდური ჰიპერტროფია

ადენოიდები, ადენოიდური ჰიპერტროფია, ადენოიდების გადიდება (ლათ. adenoides < ძვ. ბერძნ. ἀδήν — „ჯირკვალი“ + εἶδος — „სახე“) — ეწოდება ცხვირ-ხახის მუშურა ჯირკვლის პათოლოგიურ გადიდებას. ის ბავშვების დაავადებად ითვლება, მაგრამ იშვიათად ზრდასრულებსა და მოხუცებს შორისაც გვხვდება. განსაკუთრებით ხშირად ავადდებიან 3-10 წლამდე ასაკის ბავშვები. პატარები საბავშვო ბაღსა თუ სხვა ხალხმრავალ დაწესებულებებში (სპორტულ სექციებში) მეტწილად 3 წლიდან მიჰყავთ, ამიტომ ამ ასაკიდან იმატებს გადამდები ინფექციებით დასნებოვნების ალბათობა. იმუნიტეტიც აქტიურ მოქმედებას იწყებს და თუ მშობლებმა სათანადო ყურადღება არ მიაქციეს და სრულფასოვნად არ უმკურნალეს გრიპითა თუ სხვა ინფექციით დაავადებულ ბავშვს, იქმნება ადენოიდების გადადების წინაპირობა. დაახლოებით 12 წლიდან მუშურა ჯირკვლები პატარავდება, ხოლო 16-20 წლისათვის ადენოიდური ქსოვილი ორგანიზმში პრაქტიკულად აღარ არის. ადენოიდი ბავშვის ორგანიზმში დარღვევათა მთელ წყებას იწვევს: ძნელდება ცხვირით სუნთქვა, რაც შესაძლოა ჰიპოქსიის მიზეზად იქცეს. შედეგად ფერხდება გონებრივი განვითარება; ზედა ყბა ზრდაში ჩამორჩება, თანკბილვის პრობლემებს იწვევს. ბავშვს უყალიბდება სპეციფიკური სახე: ქვედა ყბა წინ არის წამოწეული, პირი ხშირად არის ღია. ვითარდება მეტყველების დარღვევა; ქვეითდება სმენა. შესაძლოა, ადენოიდი ცხვირით სუნთქვას ხელს არ უშლიდეს, მაგრამ ევსტაქის მილი დაახშოს. ეს აფერხებს შუა ყურამდე ჰაერის თავისუფალ დინებას და ბავშვს ცუდად ესმის. გარდა ამისა, შუა ყურის მიდამოში ხელსაყრელი პირობები იქმნება კატარული და ჩირქოვანი ინფექციების განვითარებისათვის; ცხვირიდან ლორწოს გამოყოფის ფუნქციის დარღვევის გამო, ორაგნიზმში ჩნდება ინფექციის მუდმივი წყარო, რომელიც ხელს უწყობს ანთებითი პროცესების განვითარებას როგორც უშუალოდ მუშურა ჯირკვალში (ადენოიტი), ასევე, ცხვირ-ხახასა და ქვედა სასუნთქი გზების სხვა უბნებში. ადენოიდებიან ბავშვს ხშირად ემართება სხვა ინფექციურ-ანთებითი და ალერგიული პათოლოგიებიც. განასხვავებენ ადენოიდების გადიდების სამ ხარისხს: I ხარისხი - ბავშვი დღისით თავისუფლად სუნთქავს, ღამით კი ცხვირით სუნთქვა უჭირს (წოლისას ადენოიდები უფრო მეტად ახშობს სასუნთქ გზებს); II ხარისხი - ადენოიდები, პრაქტიკულად, სანახევროდ ფარავს ცხვირის ჰაერგამტარ გზას. ამიტომ ბავშვები ხშირად ხვრინავენ ძილში, დღისით კი იძულებული არიან პირით ისუნთქონ; III ხარისხი - ადენოიდები მთლიანად კეტავს ცხვირის ჰაერგამტარ გზას და ხელს უშლის ჰაერის ცხვირიდან სასულეში გადასვლას. ბავშვი მხოლოდ პირით სუნთქავს. კონსერვატიული მკურნალობა შესაძლებელია დაავადების საწყის ეტაპზე, პირველ სტადიაში. შედეგიანია ლაზეროთერაპია მედიკამენტურ მკურნალობასთან ერთად. რაც შეეხება ხალხურ მეთოდებს, ისინი ხსნის დაავადების გამოვლინებას, მაგრამ ვერაფერს აკლებს მიზეზს. ადენოიდების ოპერაციული ჩვენებაა ცხვირით სუნთქვის გაძნელება, სმენის დაქვეითება ან ორივე ერთად. ოპერაციას ადენოტომია ეწოდება. სპეციალური ხელსაწყოთი, პირის ღრუს გავლით შედიან ცხვირ-ხახაში და ადენოიდებს კვეთენ. არის შემთხვევები, როცა ადენოიდები ხელახლა ჩნდება. რეციდივის მრავალი მიზეზი არსებობს. მთავარი - არაკვალიფიციურად ჩატარებული ოპერაციაა. სხვა მიზეზებს შორის შეიძლება გამოვყოთ ოპერაციის გაკეთება ადრეულ (3 წლამდე) ასაკში, ალერგიისკენ მიდრეკილება, ადენოიდური ქსოვილის ზრდისკენ მიდრეკილება. ა. ხელაშვილი, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 89. ჟურნალი „ოჯახის მკურნალი“ #13 (151) 2007 წ.
პერიტონზილური აბსცესი

პერიტონზილური აბსცესი ასევე ფლეგმონური ანგინა — ქრონიკული ან მწვავე ტონზილიტის გართულება. პერიტონზილურ ჩირქოვან პროცესს ნუშურა ჯირკვლების ლაკუნებიდან შეჭრილი ბაქტერია იწვევს. პერიტონზილური აბსცესის განვითარებას წინ უძღვის ზედა სასუნთქი გზების დაავადებები. მათი გადატანის შემდეგ თავს იჩენს ყელის ტკივილი, ტემპერატურა იმატებს, შუპდება ნუშურა ჯირკვლების არე. დაავადებულ მხარეს ყელის ლიმფური კვანძები გადიდებული და მტკივანია. აღინიშნება თავის თავისებური მდგომარეობა - დაავადებულ მხარეს, ტრიზმა - პირის ფართოდ გაღება შეუძლებელია. მოსალოდნელია გართულებები: ხახის მიდამოს აბსცესი, ყელის ღრმა ფლეგმონა, ყელის მსხვილი სისხლძარღვებიდან სისხლდენა, ხორხის შეშუპება, სეფსისი, ნეფრიტი. აბსცესს ხსნიან. უნიშნავენ ანტიბიოტიკებს, ანალგეტიკებს, სიცხის დამწევ საშუალებებს. პროფილაქტიკა გულისხმობს ქრონიკული ტონზილიტისა და კარიესული კბილის მკურნალობას, პირის ღრუს ჰიგიენის დაცვას. განმეორების შემთხვევაში რეკომენდებულია ნუშურა ჯირკვლების ამოკვეთა. ჟურნალი „ოჯახის მკურნალი“ #13 (151) 2007 წ.
ფაზიანიდები

ფაზიანიდები — კოლხეთის სამეფო დინასტია, ბერძენთა გადმოცემით. საშთამომავლო შტოს დასაბამი მისცა ოკეანოსის და ტეთისის ძემ, მდინარის ღმერთმა ფაზისმა. დინასტიამ სახელწოდება მიიღო დამაარსებლის სახელის მიხედვით. ↑ მ. გ. ჯანაშვილი „საქართველოს ისტორია უძველეს დროითგან 985 წლ. ქრ. შ.“: ბ. ღმერთ-კაცნი. ტომი I, გვერდები: 92, 93, 94, 95, 96. ↑ მოსე ჯანაშვილი „საქართველოს ისტორია უუძველეს დროითგან 985 წლ. ქრ. შ.“. ტომი I, გვერდი — 8 —. ტფილისი, ელექტრონითმბეჭდავი ამხ. „შრომა“. მიხეილის პრ. №65, 1906. ↑ მიხეილ თამარაშვილი „ქართული ეკლესია დასაბამიდან დღემდე“: III. – ფინიკიელთა და ბერძენთა მიერ საქართველოს სიმდიდრეთა გამოყენება. გვერდი: 86. ↑ მედეას შვილმა მიდმა, აპოლოდორის სიტყვით, დაიპყრა მრავალი ბარბაროსთა ქვეყნები, თავისს სამფლობელოს დაარქვა მიდია და თვითონ მოკვდა ინდოეთის ლაშქრობაში. ↑ მ. გ. ჯანაშვილი „საქართველოს ისტორია უძველეს დროითგან 985 წლ. ქრ. შ.“. IV. ბერძენთა გადმოცემა. ტომი I, გვერდები: 10, 11, 12, 13. ↑ Hesiod, Theogony 132–138, 337–411, 453–520, 901–906, 915–920; Caldwell, pp. 8–11, tables 11–14. ↑ ჰესიოდე „თეოგონია“ ↑ კოიოსი. უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი, საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა. ↑ ლეტო. უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი, საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა. ↑ One of the Oceanid daughters of Oceanus and Tethys, at Hesiod, Theogony 351. However, according to Apollodorus, 1.2.3, a different Oceanid, Asia was the mother, by Iapetus, of Atlas, Menoetius, Prometheus, and Epimetheus. ↑ Although usually, as here, the daughter of Hyperion and Theia, in the Homeric Hymn to Hermes (4), 99–100, Selene is instead made the daughter of Pallas the son of Megamedes. ↑ According to Plato, Critias, 113d–114a, Atlas was the son of Poseidon and the mortal Cleito. ↑ In Aeschylus, Prometheus Bound 18, 211, 873 (Sommerstein, pp. 444–445 n. 2, 446–447 n. 24, 538–539 n. 113) Prometheus is made to be the son of Themis. ↑ მნემოსინე. უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი, საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა. ↑ ჰორები. უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი, საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა. ↑ Although, at Hesiod, Theogony 217, the Moirai are said to be the daughters of Nyx (Night). ↑ მუზები. უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი, საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა. ↑ მოსე ჯანაშვილი „ქართველთა მატიანე“: „ქართლის ცხოვრების“ ლეგენდები, საქართველოს ისტორიის დასაწყისი. I — 1. საქართველოს დამაარსებელნი (მამასახლისნი). გვერდი 116. საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა, თბილისი, 1903.
ჰიდრაზინი

ჰიდრაზინი — არაორგანული ნივთიერება, ქიმიური ფორმულით N2H4. არის უფერო, აალებადი სითხე და მარტივი პნიქტოგენის ჰიდრიდი. აქვს ამიაკის მსგავსი სუნი. ჰიდრაზინი ძალზედ ტოქსიკური და არასტაბილური ნივთიერებაა, თუ არ არის ხსნარის სახით, მაგალითად, ჰიდრაზინის ჰიდრატი, რომლის ქიმიური ფორმულაა (NH2NH2 · xH2O). 2015 წლის მონაცემებით, ჰიდრაზინის ჰიდრატების მსოფლიო ბაზარი 350 მილიონ დოლარს შეადგენდა. ჰიდრაზინი იწარმოება ნატრიუმის ჰიპოქლორიტისა და ამიაკისგან. ეს მეთოდი მოიცავს მონოქლორამინის რეაქციას ამიაკთან, რათა შეიქმნას ორ აზოტის ატომს შორის ერთმაგი ქიმიური ბმა, ასევე გამოიყოფა წყალბადის ქლორიდი: NH 2 Cl + NH 3 ⟶ H 2 NNH 2 + HCl {\displaystyle {\ce {NH2Cl + NH3 -> H2NNH2 + HCl}}} ჰიდრაზინი მიიღება შარდოვანას, ნატრიუმის ჰიპოქლორიტისა და ნატრიუმის ჰიდროქსიდისგან: ( H 2 N ) 2 CO + NaOCl + 2 NaOH ⟶ N 2 H 4 + H 2 O + NaCl + Na 2 CO 3 {\displaystyle {\ce {(H2N)2CO + NaOCl + 2 NaOH -> N2H4 + H2O + NaCl + Na2CO3}}} სხვა მეთოდით ჰიდრაზინს იღებენ ამიაკის წყალბადის პეროქსიდთან რეაქციით: 2 NH 3 + H 2 O 2 ⟶ H 2 NNH 2 + 2 H 2 O {\displaystyle {\ce {2NH3 + H2O2 -> H2NNH2 + 2H2O}}} თერმოდინამიურად, ჰიდრაზინი გაცილებით სტაბილურია, ვიდრე ამიაკი, მისი დაშლის რეაქცია ეგზოთერმულია, რომელიც მიმდინარეობს კატალიზატორების პირობებში 200–300 ° C- ზე. გამოიყოფა ამიაკი და აზოტი: 3 N 2 H 4 ⟶ 4 NH 3 + N 2 {\displaystyle {\ce {3N2H4 -> 4NH3 + N2}}} გარდამავალი ლითონები როგორებიცაა: კობალტი, ნიკელი, სპილენძი და ვერცხლი ახდენს ჰიდრაზინის კატალიზაციას. ირიდიუმის, პლატინის, როდიუმისა და პალადიუმის კატალიზატორის დროს, ძირითადი დაშლის შემდგომი პროდუქტებია აზოტი და წყალბადი: N 2 H 4 ⟶ N 2 + 2 H 2 {\displaystyle {\ce {N2H4 -> N2 + 2H2}}} The Late Show with Rob! Tonight's Special Guest: Hydrazine (PDF)—Robert Matunas Hydrazine—chemical product info: properties, production, applications. Hydrazine toxicity დაარქივებული 2012-02-13 საიტზე Wayback Machine. CDC—NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards ↑ 1.0 1.1 hydrazine—PubChem Public Chemical Database. The PubChem Project. National Center for Biotechnology Information. ↑ NIOSH Guide—Hydrazine. Centers for Disease Control. ციტირების თარიღი: 16 Aug 2012. ↑ NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards. "#0329". National Institute for Occupational Safety and Health (NIOSH). ↑ Hydrazine Hydrate Market Size—Industry Share Report 2024. ↑ Adams R, Brown BK (1922). „Hydrazine Sulfate“. Organic Syntheses. 2: 37. doi:10.15227/orgsyn.002.0037. ↑ Hydrazine: Chemical product info. ციტირების თარიღი: 8 Jan 2007. ↑ Matar, Sami; Hatch, Lewis F. (2001). Chemistry of Petrochemical Processes, 2nd, Burlington: Gulf Professional Publishing, გვ. 148. ISBN 9781493303465. OCLC 990470096.  ↑ (2002) „Hydrazine“, Ullmann's encyclopedia of industrial chemistry, online, Weinheim, Germany: Wiley InterScience. DOI:10.1002/14356007.a13_177. ISBN 9783527306732. OCLC 751968805.
ირაკლი ხახუბია

ირაკლი ხახუბია (დ. 15 მაისი, 1971, ფოთი — გ. 27 ოქტომბერი, 2022, თბილისი) — ქართველი ეკონომისტი, ინჟინერი და პოლიტიკოსი. დაიბადა 1971 წლის 15 მაისს, ფოთში. 1994 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ავტო-საინჟინრო ფაკულტეტი. 1997 წელს დაამთავრა თბილისის ბიზნესისა და მარკეტინგის ინსტიტუტის საერთაშორისო ეკონომიკური ურთიერთობების ფაკულტეტი. 1988-1989 წლებში იყო ადგილობრივი მრეწველობის სამინისტროს სარემონტო-სამშენებლო სამმართველოს საწარმოო უბნის ზეინკლის მოწაფე და მე-3 კლასის ზეინკალი. 1994-1995 წლებში იყო შპს „ბესსის“ მარკეტინგული განყოფილების გამგე. 1996-1997 წლებში — ს/ს „ფოთინავთობპროდუქტის“ ლაბორანტი. 1997-1999 წლებში იყო ს/ს ფოთინავთობპროდუქტის“ დირექტორი კომერციულ დარგში. 2000-2002 წლებში მუშაობდა საგადასახადო შემოსავლების სამინისტროს სამართალდარღვევების წინააღმდეგ მებრძოლი სამმართველოს მე-8 განყოფილებაში. 2002-2003 წლებში იყო საგადასახადო შემოსავლების სამინისტროსსამართალდარღვევების წინააღმდეგ მებრძოლი სამმართველოს მე-3 განყოფილების უფროსი. 2003 წელს იყო საგადასახადო შემოსავლების სამინისტროს მე-3 სამმართველოს მე-3 განყოფილების უფროსის მოადგილე. 2003-2004 წლებში — საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის დასავლეთის სამმართველოს ოპერატიული სამსახურის ოპერატიული თანამშრომელი. 2004 წელს იყო საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის დასავლეთის სამმართველოს უფროსი ოპერატიული თანამშრომელი. 2004-2005 წლებში იყო ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პოლიციის ოპერატიული დეპარტამენტის მე-8 განყოფილების (ფოთი, გურია) უფროსი ოპერატიული თანამშრომელი. 2005 წელს იყო ფინანსთა სმინისტროს ფინანსური პოლიციის ოპერატიული დეპარტამენტის მე-6 სამმართველოს (სამეგრელო, გურია) ოპერატიული თანამშრომელი. ამავე წელს იყო ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პოლიციის საგამოძიებო დეპარტამენტის სამეგრელო-ზემო სვანეთი, გუჩოს სამმართველოს უფროსი ოპერატიული თანამშრომელი. არის შპს „აისბერგი-2“-სა (2010 წელი) და შპს „ჯეონათსის“ დამფუძნებელი (2012). 2016-2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ფოთისა და გრიგოლეთის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“. 2020-2022 წლებში საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ფოთის, ხობისა და სენაკის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“. ირაკლი ხახუბია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ირაკლი ხახუბია — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი (მოძველებული / არქივი / ახალი არქივი) ↑ https://www.radiotavisupleba.ge/a/32102602.html ↑ ცენტრალურმა საარჩევნო კომისიამ საქართველოს პარლამენტის 2020 წლის 31 ოქტომბრის არჩევნები შეაჯამა. ცესკო (2020-12-03). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-12-15. ციტირების თარიღი: 19 დეკემბერი, 2020.
პნიქტოგენის ჰიდრიდი

პნიქტოგენის ჰიდრიდი ან წყალბადის პნიქტიდი — ბინარული ნაერთი, შედგება წყალბადისა და პნიქტოგენის ატომებისგან (აზოტი, ფოსფორი, დარიშხანი, სტიბიუმი და ბისმუტი), რომლებიც ერთმანეთს უკავშირდებიან კოვალენტური ბმით. პნიქტოგენის ტრიჰიდრიდების ზოგადი ქიმიური ფორმულაა XH3 (ნაკლებად გავრცელებული ფორმაა H3X), სადაც X რომელიმე პნიქტოგენია. აქვთ სამკუთხა პირამიდის მსგავსი სტრუქტურა. არიან არასტაბულირი და მომწამლავი ნივთიერებები. Greenwood, Norman N.; Earnshaw, Alan (1997). Chemistry of the Elements (2nd ed.). Butterworth-Heinemann. ISBN 978-0-08-037941-8.
ათერომა

ათერომა — ხაჭოსმაგვარი სეკრეტით სავსე კისტა, რომელიც ცხიმოვანი ჯირკვლების გამომყოფი სადინარის დახშობის შედეგად წარმოიქმნება. მომრგვალო ფორმის მაგარი წარმონაქმნი უმეტესად თავის თმიან ნაწილზე, სახეზე, ზურგზე ჩნდება. ანთების შემთხვევაში ათერომის ზემოთ კანი წითლდება, კისტა იზრდება და მტკივნეული ხდება. მკურნალობა ქირურგიულია და ათერომის კაფსულიანად ამოკვეთას ითვალისწინებს. ანთების შემთხვევაში ათერომას ჭრიან, ხოლო ანთებითი პროცესის ჩაცხრობის შემდეგ კვეთენ. ჟურნალი „ოჯახის მკურნალი“ #14 (152), 2007 წელი.
Parrot OS

Parrot OS — Debian-ზე დაფუძნებული ლინუქსის დისტრიბუტივი, რომელიც შექმნილია კიბერუსაფრთხოებისა და პენეტრაციული ტესტირებებისათვის. იგი შემუშავებული იქნა ლორენცო ფალეტრას (Lorenzo Faletra) მიერ. Parrot OS ჩაშენებული აქვს უამრავი კიბერუსაფრთხოებისთვის განკუთვნილი ხელსაწყო, მათ შორის ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეული და ცნობილია AnonSurf, მისი მეშვეობით ხდება Tor-ის გამოყენებით მთლიანი მოწყობილობის ტრეფიკის დაშიფვრა და VPN-ის გავლით ანონიმურობისა და უსაფრთხოების უზრუნველყოფა, პროგრამის ჩართვა გამორთვა მარტივად, სისტემის ზედა მხარეს მოქცეული მენიუდან ხდება. Kali Linux BlackArch Linux ოფიციალური საიტი ↑ https://parrotsec.org/blog/parrot-4.10-release-notes ↑ Parrot მიმოხილვა ↑ https://linuxhint.com/parrot_os_tools_top_20/ ↑ https://null-byte.wonderhowto.com/forum/use-anonsurf-hack-anonymous-0180832/
შავშეთის ქედი

შავშეთის ქედი — ქედი საქართველოსა და თურქეთის (ართვინის პროვინცია) საზღვარზე, შუახევის, ქედისა და ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტებში, მდებარეობს საქართველოს სამხრეთ მთიანეთში. სიგრძე დაახლოებით 65 კმ, სიმაღლე ზღვის დონიდან 2812 მ-მდე (მთა ხევა). თითქმის განედური მიმართულებისაა. ჭარბობს პლატოსმაგვარი ზედაპირები. აგებულია ქვიშაქვებით. შავშეთის ქედი აღმოსავლეთით უკავშირდება არსიანის ქედს, დასავლეთით ებჯინება მდინარეების ჭოროხისა და აჭარისწყლის შესართავს. აღმოსავლეთით, მაღალ, ნაწილზე შემორჩენილია ძველი გამყინვარების კვლები — მყინვარული ცირკები, მორენები, „ვერძის შუბლები“. თხემი შემოსილია ალპური მდელოებით, კალთები წიწვოვანი და ფოთლოვანი ტყეებით. მარუაშვილი ლ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 675.
ჯონ ტელფერი

ჯონ ბუჩან ტელფერი (ინგლ. John Buchan Telfer; დ. 23 აგვისტო, 1830, მალტა, — გ. 1 ივნისი, 1907, ბექენჰემი, ინგლისი) — ბრიტანელი სამხედრო პირი, მოგზაური და მწერალი; სამეფო ფლოტის კაპიტანი, ლონდონის სიძველეთა საზოგადოების წევრი (1875). მონაწილეობდა ყირიმის ომში (1853–1856) და დაჯილდოებული იყო ბალტიური მედლით. 1870-იან წლებში სამი წელი დაჰყო რუსეთის იმპერიაში, იქორწინა ეკატერინა მურავიოვაზე. ამ პერიოდში ორჯერ იმოგზაურა ყირიმსა და კავკასიაში, მათ შორის საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში. საკუთარი შთაბეჭდილებები, დაკვირვებები და სხვადასხვა ისტორიული ცნობა ტელფერმა ლონდონში 1876 წელს ორ ტომად გამოქვეყნებულ ნაშრომში შეიტანა. The Crimea and Transcaucasia; being the narrative of a journey in the Kouban, in Gouria, Georgia, Armenia, Ossety, Imeritia, Swannety, and Mingrelia, and in the Tauric range (1876), Volume 1 & Volume 2. The Bondage and Travels of Johann Schiltberger, a native of Bavaria, in Europe, Asia, and Africa, 1396-1427 (1879) The Strange Career of the Chevalier d'Eon de Beaumont, Minister Plenipotentiary from France to Great Britain in 1763 (1885) ↑ Capt J Buchan Telfer (Biographical details), British Museum. ნანახია 7 იანვარი, 2020. ↑ Obituary: Captain J. Bulchan Telfer, R.N., F.S.A., The Geographical Journal 30 (July-December 1907), pp. 97-98.
ვერტყვილის წმინდა გიორგის ეკლესია

ვერტყვილის წმინდა გიორგის ეკლესია — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი საქართველოში, ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვერტყვილის სასაფლაოზე. ვერტყვილის ეკლესია ხარაგაულის რაიონის ჩვენამდე მოღწეულ იშვიათ ეკლესიათა რიცხვს მიეკუთვნება, რომლებმაც შეინარჩუნა თავდაპირველი არქიტექტურულ-მხატვრული სახე, მიუხედავად იმისა, რომ ბერძენ ოსტატთა მოღვაწეობის კვალი, ისევე როგორც არაერთ ეკლესიას ამ მხარეში, მასაც აშკარად ემჩნევა. ნაგებობა ძველი ქართული საეკლესიო არქიტექტურის განვითარების გარკვეული ეტაპის ნიმუშია. ამავე დროს, იგი ავლენს თავისებურებებს, ომლებსაც ადგილი ჰქონდა ქვეყნის ცალკეულ იტოტიულ პროვინციებში. ეს ჩანს მასალის შერჩევასა და დამუშავებაში, ცალკეული არქიტექტურული დეტალების (მაგალითად, სარკმლის მორთულობა) გადაწყვეტაში და სხვა. ეკლესია დგას სოფლის ზევით, "მეჩხეთურას" ღელის მარცხენა ნაპირზე. იგი დარბაზული ტიპისაა. სამშენებლო მასალად გამოყოფილია შირიმის თლილი კვადრები და უხეშად დამუშავებული სხვადასხვა ზომის ქვები. აღმოსავლეთი და დასავლეთი ფასადი თითქმის მთლიანად ლილი ქვითაა მოპირკეთებული. სამხრეთი ფასადი და ჩრდილოეთი ფასადის ზედა ნაწილი შელესილია ცემენტის ხსნარით. ინტერიერში კამარა, კონქი და კოსტრუქციული ნაწილებია კარგად გათლილი ქვით ნაწყობი. ვერტყვილის ეკლესია დარბაზული ტიპისაა. მისი გეგმა სწორკუთხედს წარმოადგენს. შიდა სივრცე აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აფსიდით. კონქის ნახევარწრიული თაღი ეყრდნობა თაროთი დასრულებული წრეთარგის მქონე კაპიტელებს. ასეთივე პროფილის კონსოლებზეა გადაყვანილი დასავლეთ კედლის და კამარის საბჯენი თაღები. ეკლესია განათებულია ორი დახრილწირთხლებიანი თაღოვანი სარკმლით, რომლებიც გაჭრილია საკურთხეველსა და დასავლეთ კედელზე. წრიული მოხაზულობის ერთი სარკმელი სამხრეთ კედელზეა განთავსებული. შესასვლელები შენობას სამხრეთიდან და დასავლეთიდან აქვს. გარედან ორივე ღიობი მომართულია პორტალებით, რომლებიც ბერძენი ოსტატების მიერ უნდა იყოს შესრულებული. შიგნიდან ისინი უბრალოდ თაღოვან ღიობებს წარმოადგენს. სარკმელთა გაფორმებაზე მსჯელობა ძნელია მათი დაზიანების გამო. აღმოსავლეთ ფასადზე არსებულ სარკმელს შერჩენილი აქვს სუსტად გამოხატული ლილვი ღიობის ქვედა ნაწილში. ამავე ფასადზე ფრონტონის არეში შეინიშნება ტონდოში ჩასხმული, ბოლოებგაფართოებული ჯვრის თითქმის გადარეცხილი რელიეფური გამოსახულება. ეკლესიის კარნიზი მხოლოდ აღმოსავლეთ ფასადზეა შენარჩუნებული. მისი პროფილია თაროთი დასრულებული წრეთარგი. ეკლესიას აქვს, თუნუქით დაბურული ორფერდა სახურავი.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 16175
ლობოტომია

ლობოტომია — ფსიქოქირურგიის ყველაზე ცნობილი ფორმა, რომლის დროსაც იჭრება თავის ტვინის შუბლის წილებისა და დიენცეფალონის შემაერთებელი ნერვული ბოჭკოები, კერძოდ, თალამუსთან და ჰიპოთალამუსთან განლაგებული ბოჭკოები. იგი გულისხმობს თავის ტვინის პრეფრონტალურ ქერქში შეწყვეტილ კავშირებს. პროცედურა შეიმუშავა პორტუგალიელმა ნეიროქირურგმა ანტონიო ეგაშ მონიშმა, რომელმაც 1949 წელს ნობელის პრემია მიიღო მკურნალობის ამ მეთოდისათვის, თუმცა პრიზის მინიჭება სადავო გახდა. პროცედურის გამოყენება მკვეთრად გაიზარდა 1940-იანი წლების დასაწყისიდან, 1951 წლისთვის თითქმის 20 000 ლობოტომია განხორციელდა შეერთებულ შტატებში და უფრო მეტი გაერთიანებულ სამეფოში. ლობოტომიის უმრავლესობა ტარდებოდა ქალებზე. 1951 წლისთვის ამერიკულ საავადმყოფოებში ჩატარებულმა კვლევამ აჩვენა, რომ ლობოტომიის პაციენტების თითქმის 60% ქალი იყო. მონაცემებიდან ჩანს, რომ ონტარიოში ლობოტომიის 74% 1948–1952 წლებში ჩატარდა ქალებზე. ლობოტომია — სამედიცინო ტერმინოლოგიის განმარტებითი ლექსიკონი პრეფრონტალური ლობოტომია ↑ „Lobotomy: Definition, Procedure & History“. Live Science. ციტირების თარიღი: 2018-06-28. ↑ Sutherland, John. Should they de-Nobel Moniz?. The Guardian. 5 August 2004 [Retrieved 22 December 2011]. ↑ Levinson, Hugh (8 November 2011). „The strange and curious history of lobotomy“. BBC News. BBC. ↑ Johnson, Jenell (17 October 2014) American Lobotomy: A Rhetorical History. University of Michigan Press, გვ. 50–60. ISBN 978-0472119448. ციტირების თარიღი: 12 August 2017.  ↑ El-Hai, Jack. Race and Gender in the Selection of Patients for Lobotomy (2016-12-21). ციტირების თარიღი: 12 August 2017. ↑ Lobotomies. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 14 მარტი 2016. ციტირების თარიღი: 12 August 2017.
იოლანდა დე ენო

იოლანდა დე ენო (ფრანგ. Yolande de Hainaut; დ. 1175 — გ. 1219, კონსტანტინოპოლი) — ლათინთა იმპერიის იმპერატორი (1217—1219 წწ.). იმპერატორ პიერ II დე კურტენეს მეუღლე. იოლანდა იყო ენოს გრაფ ბოდუენ V-ისა და გრაფინია მარგარიტა ფლანდრიელის შვილი. მისი ორი ძმა ბოდუენ I და ანრი I იყვნენ ლათინთა იმპერიის იმპერატორები. 1193 წელს გაათხოვეს პიერ II დე კურტენეზე, რომელიც იყო ნევერის, ოსერისა და ტონერის გრაფი. 1212 წელს იოლანდას მემკვიდრეობით ერგო ნამიურის სამარკგრაფო, მაგრამ იგი თავის უფროს შვილს ფილიპს გადასცა. 1216 წელს ანრი I-ის გარდაცვალების შემდეგ კონსტანტინოპოლის ტახტი სწორედ იოლანდას ქმარს შესთავაზეს. 1217 წლის 9 აპრილს რომში კორონაციის შემდეგ იოლანდა კონსტანტინოპოლში ზღვით დაბრუნდა, ხოლო პიერმა გზა ხმელეთით განაგრძო. კონსტანტინოპოლში ჩასულმა იოლანდამ 1217 წელს შეიტყო, რომ მისი მეუღლე ტყვედ ჩაიგდო ეპირის დესპოტმა. იოლანდა იმპერიას სათავეში ჩაუდგა, ხოლო მალევე დაიბადა მომავალი იმპერატორი ბოდუენ II. იმპერიის მდგომარეობის გამტკიცების მიზნით 1217 წელს საკუთარი შვილი აგნესი დანიშნა აქაიის მთავარ ჟოფრუა II-ზე, ხოლო მეორე შვილი ცოლად გააყოლა ნიკეის იმპერატორ თეოდორე I ლასკარისს. 1219 წლის დასაწყისიდან, როდესაც კონსტანტინოპოლში ცნობილი გახდა იმპერატორ პიერ II დე კურტენეს გარდაცვალების შესახებ, იოლანდა თავისი შვილის სახელით მართავდა ქვეყანას გარდაცვალებამდე . მარგარიტა დე კურტენე (1194—1270), მეუღლეები: 1) რაულ I დე ლუზინიანი, (გ. 1219), 2) ანრი I ვიანდენი, ვიანდენის გრაფი. ფილიპ II დე კურტენე (1195—1226), ნამიურის მარკგრაფი. სიბილა (1197—1210), მონაზონი. ელიზაბეთი (1199 — 1269 წლის შემდეგ), მეუღლეები 1) გოშე, მიიონ III-ს შვილი, 2) (1220) ედ ბურგუნდიელი, დე მონტაჟიუს სენიორი. იოლანდა დე კურტენე (1200—1233), მეუღლე ანდრაშ II, უნგრეთის მეფე. რობერ დე კურტენე (1201—1228), ლათინთა იმპერატორი. აგნეს დე კურტენე (1202 — 1247 წლის შემდეგ), მეუღლე ჟოფრუა II დე ვილარდუენი. მარია დე კურტენე (1204—1228), მეუღლე თეოდორე I ლასკარისი, ნიკეის იმპერატორი. ანრი II დე კურტენე (1206—1229), ნამიურის მარკიზი. ელეონორა (1208—1230), მეუღლე ფილიპ I დე მონფორი. კონსტანცია (1210—?), მონაზონი. ბოდუენ II დე კურტენე (1217—1273), ლათინთა იმპერატორი. Zdzisław Pentek. Cesarstwo Łacińskie. Kolonialne państwo krzyżowców czy Neobizancjum?, Poznań 2004, s. 146—152.(პოლონური) Yolande de Hainaut (ინგლისური)
რობერ დე კურტენე

რობერ დე კურტენე (ფრანგ. Robert de Courtenay; დ. 1201 — გ. 1228, მორეა) — ლათინთა იმპერიის იმპერატორი (1219—1228 წწ.). იმპერატორ პიერ II დე კურტენესა და მისი მეუღლის, ასევე იმპერატორ იოლანდა დე ენოს შვილი. 1228 წელს დააქორწინეს ბალდუინ დე ნევილის შვილზე. 1219 წელს დედა-იმპერატორის გარდაცვალების შემდეგ, მისმა უფროსმა ძმამ, ნამიურის მარკგრაფმა ფილიპმა უარი თქვა სამეფო ტახტზე და რობერს უანდერძა კონსტანტინოპოლის ტახტი. ორი წლის განმავლობაში იმპერიის მმართველი და რეგენტი იყო რაინდი კონონ დე ბეზანი, რომელიც ასევე ცნობილი იყო, როგორც ტრუბადური. რობერის კორონაცია მოხდა მხოლოდ 1221 წლის 25 მარტს. ლათინთა იმპერია ამ პერიოდისათვის საკმაოდ მძიმე ვითარებაში იყო, დაჩრდილეს ეპირის დესპოტატმა და ნიკეის იმპერიამ და ახალგაზრდა იმპერატორმა დახმარებისათვის მიმართა რომის პაპ ჰონორიუს III-სა და საფრანგეთის მეფე ფილიპ II-ს, თუმცა მნიშვნელოვანი მხარდაჭერა არ მიუღია. 1224 წელს ეპირის მმართველმა თეოდორე კომნინ-დუკამ დაიპყრო თესალონიკი და თავი თესალონიკის იმპერატორად გამოაცხადა. 1225 წელს თესალონიკის იმპერატორი შეიჭრა თრაკიაში და საკუთარ კონტროლს დაუქვემდებარა ადრიანოპოლი (ედირნე), მიუახლოვდა კონსტანტინოპოლს და დაიწყო მზადება ალყისათვის. ამ ვითარებაში ლათინთა იმპერატორი იძულებული გახდა შეთანხმებაზე წასულიყო ნიკეის იმპერატორ იოანე III დუკა ვატაცესთან. რობერმა მისი ყველა დაპყრობა აღიარა და დაპირდა რომ ცოლად მოიყვანდა ნიკეის იმპერატორის თეოდორე I ლასკარისის ქალიშვილს, ევდოკიას. თუმცა მოგვიანებით ლათინთა იმპერატორმა პირობა შეცვალა და ცოლად მოიყვანა რაინდ ბალდუინ ნევილელის ქალიშვილი. იმპერატორის ვასალები ამ პოლიტიკურ ქორწინებას ვერ შეეგუენ, მოუკლეს მას დედა, თავად გოგონა დაამახინჯეს, მოჭრეს ცხვირი და შეეცადნენ იმპერატორის მკვლელობას. რობერმა მიატოვა კონსტანტინოპოლი და გარდაიცვალა 1228 წელს მორეაში. Сказкин, Сергей Данилович. История Византии. — Москва: Наука, 1967. — Т. 3. — 508 с. Успенский, Фёдор Иванович. История Византийской империи. Расцвет. Крушение. — Москва: АСТ, 2011. — 1008 с. — ISBN 978-5-17-072040-8. (ინგლისური) Foundation for Mediéval Genealogy : Empereur latins de la maison de Courtenay