laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ფორამინიფერები

ფორამინიფერები (ლათ. Foraminifera) — უმარტივესების რიგი ფესვფეხიანთა ქვეკლასისა. ძირითადად ზღვის ბენთოსური ცხოველები არიან, მხოლოდ 2 ოჯახია (Globigerinidae და Globorotalidae) პლანქტონური ფორმები. ფორამინიფერების ციტოპლაზმური სხეული დაფარულია მკვრივი ნიჟარით. ნიჟარები ერთ- და მრავალსაკნიანია, ზოგჯერ დატოტვილი. საკანის აგებულებასა და განლაგებაზეა დამოკიდებული ჩონჩხის ფორმა. ზომა ძირითადად 0,1—1 მმ, ზოგისა — 20 სმ აღწევს. ნიჟარის შიგთავსი გარემოსთან დაკავშირებულია ბაგით. ფორამინიფერების საკანი დაცხრილულია უწვრილესი ფორმებით, საიდანაც გამოდის დატოტვილი და ანასტომოზირებული ფსევდოპოდიები, რომელთა დანიშნულებაა მოძრაობა და საკვების მოპოვება. ფორამინიფერებისათვის დამახასიათებელია ჰაპლოიდური და დიპლოიდური თაობების მორიგეობა. ზიგოტიდან ვითარდება უსქესო დიპლოიდური თაობა — აგამონტი. მისი ბირთვის ზრდისა და მრავალჯერადი დაყოფის შემდეგ წარმოიქმნება აგამეტები, რომლებიც საწყისს აძლევენ ჰაქპლოიდურ სქესობრივ თაობას — გამონტებს, ამ უკანასკნელებისაგან კი ვითარდება გამეტები. ზოგიერთ ფორამინიფერებს აქვს ორშოლტიანი სასქესო უჯრედები — იზოგამეტები, რომლებიც წყალში კოპულირებენ სხვა ინდივიდის გამეტებთან და წარმოქმნიან დიპლოიდურ ზიგოტას. ფორამინიფერები შედიან ზღვის დანალექი ქანების შემადგენლობაში. ნამარხი ფორამინიფერები ცნობილია კამბრიული ხანიდან. ნამარხ ფორამინიფერებს დიდი მნიშვნელობა აქვს სტრატიგტრაფიისათვის. გოგებაშვილი ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 365.
აკანთო

აკანთო (ლათ. Acanthus) — მცენარეების გვარი აკანთოსებრთა ოჯახისა. უმეტესად ბალახია, იშვიათად - ბუჩქი. აერთიანებს 40-მდე სახეობას. გავრცელებულია აზიის, აფრიკისა და ევროპის თბილ სარტყელში. აკანთოს ფოთლის სტილიზებული გამოსახულება საფუძვლად უდევს კორინთული და კომპოზიტური ორდერების, სვეტისთავების, აგრეთვე კარნიზების, ფრიზების და სხვა არქიტექტურული ელემენტების ორნამენტულ მორთულობას. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 247.
სხივარები

სხივარები (ლათ. Radiolaria) — უმარტივესთა ქვეკლასი ფესვფეხიანების კლასისა. ზღვის პლანქტონური ორგანიზმების დიდი ჯგუფია, 7 ათ-ზე მეტ სახეობას მოიცავს. მათი სხეულის სიგრძე 40 მკმ-იდან 1 მმ და მეტს აღწევს, აქვთ შინაგანი ჩონჩხი ტყავისებრი ცენტრალური კაფსულის სახით, რომელშიც ენდოპლაზმა და ერთი და მრავალი ბირთვია. ერთეული, იშვიათად კოლონიური ორგანიზმებია. სხივარები, ძაფისებრი ხშირად დატოტვილი ფსევდოპოდიუმების (ფილოპოდიუმები) მეშვეობით იჭერენ საკვებს, აქვთ აგრეთვე გარეგანი მინერალური ჩონჩხი, რომელიც კაჟმიწისა და გოგირდმჟავა სტრონციუმისაგან შედგება. მრავლდებიან გაყოფით, იშვიათად სქესობრივად (ორშოლტიანი გამეტების კოპულაციის გზით). სხივარების ჩონჩხისაგან შემდგარ ქანებს ლითონისა და მინის ნაგებობათა გასაპრიალებლად იყენებენ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 629.
ჭიჩო

ჭიჩო — მთა საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთისა და თიანეთის მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს ქართლის ქედის ჩრდილოეთ მონაკვეთზე, მდინარე ივრის სათავეებში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3084 მ. აგებულია ზედაიურული და ქვედაცარცული ასაკის მერგელოვანი ფიქლებით. მთის კალთები ციცაბოა. დანაწევრებულია მდინარეების ფშავის არაგვისა და ივრის შენაკადებით. ჩრდილოეთ კალთაზე შემორჩენილია რამდენიმე პატარა მყინვარული ცირკი. მთის ზემო ნაწილი შემოსილია სუბალპური და ალპური ბალახეულით, ქვემო — შერეული ფართოფოთლოვანი ტყით. ტაბიძე ტ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 402.
დანდი

დანდი (ინგლ. Dandee) — ქალაქი გაერთიანებულ სამეფოში, შოტლანდიაში. დანდი არის საპორტო ქალაქი, მდებარეობს ჩრდილოეთის ზღვის სანაპიროზე, ფერთ-ოვ-თეის ყურეში, შოტლანდიის აღმოსავლეთ ნაპირზე. ქალაქი წარმოადგენს დანდის ოლქის ადმინისტრაციულ ცენტრს. ამჟამად მოსახლეობის რაოდენობა 143 ათას ადამიანს შეადგენს, და გარეუბანებით 170 ათას. ერთ-ერთი ვერსიის მიხედვით, ქალაქის სახელწოდება ითარგმნება, როგორც „ცეცხლის ციხესიმაგრე", შუქურების დიდი რაოდენობის გამო. ქალაქის წარმოშობის ზუსტი თარიღი ცნობილი არ არის, აღნიშნული წერილობითი დოკუმენტებში მოიხსენიება XII საუკუნიდან. Dundee City Council Dundee Guide დაარქივებული 2009-05-04 საიტზე Wayback Machine. Dundee Information Website დაარქივებული 2018-03-28 საიტზე Wayback Machine. Dundee and Angus information portal Heraldry of Dundee Burgh, District and City დაარქივებული 2009-07-22 საიტზე Wayback Machine. Dundonian for beginners Dundee Dialect დაარქივებული 2019-05-17 საიტზე Wayback Machine. InDundee დაარქივებული 2021-02-27 საიტზე Wayback Machine. listings Memorial inscriptions from the city's oldest cemetery Dundee in 3d დაარქივებული 2019-05-17 საიტზე Wayback Machine. Dundee Mountain Film Festival
იფსუიჩი

იფსუიჩი (ინგლ. Ipswich) — ქალაქი და ნავსადგური აღმოსავლეთ ინგლისში, მდებარეობს მდინარე ორუელის ესტუართან, ჩრდილოეთის ზღვის სანაპიროზე. ლონდონიდან დაშორებულია დაახლოებით 80 მილით. წარმოადგენს საფოლკის საგრაფოს ადმინისტრაციულ ცენტრს. Ipswich Borough Council The Ipswich Society The Broomhill Pool Trust Holy Trinity Church – The Ipswich Waterfront / Docks Church დაარქივებული 2014-02-07 საიტზე Wayback Machine. Ipswich Waterfront Churches[მკვდარი ბმული] Ipswich Waterfront Action დაარქივებული 2011-08-19 საიტზე Wayback Machine. Ipswich Gigs community The Grapevine დაარქივებული 2011-06-14 საიტზე Wayback Machine. Ramada Encore Ipswich დაარქივებული 2011-06-14 საიტზე Wayback Machine. Ipswich Museum დაარქივებული 2011-06-16 საიტზე Wayback Machine. Clifford Road Air Raid Shelter Museum, Ipswich დაარქივებული 2018-07-29 საიტზე Wayback Machine. Medieval town plan of Ipswich Town Ipswich Transport Museum History of Ipswich Airport
მიდლზბრო

მიდლზბრო (ინგლ. Middlesbrough [ˈmɪdəlzbrə]) — დიდი ქალაქი ჩრდილოეთ იორკშირის საგრაფოში, ინგლისის ჩრდილოაღმოსავლეთზე, საზღვაო პორტი ტისის მდინარის შესართავში, მსხვილი სამრეწველო ცენტრი. "At the works, a study of a manufacturing town (Middlesbrough, Yorkshire)" by Florence Bell, 1907 "Pioneers of the Cleveland iron trade" by J. S. Jeans 1875 This is Middlesbrough – Visitor and leisure guide for Middlesbrough. დაარქივებული 2013-08-11 საიტზე Wayback Machine. Official Middlesbrough Council Website დაარქივებული 2019-10-06 საიტზე Wayback Machine. Unofficial Middlesbrough Town Hall website Visitmiddlesbrough – the official visitor and leisure guide for Middlesbrough. დაარქივებული 2013-07-22 საიტზე Wayback Machine. BBC Tees – the latest local news, sport, entertainment, features, faith, travel and weather.
ბლაენავონი

ბლაენავონი (ინგლ. Blaenavon) — ქალაქი სამხრეთ-აღმოსავლეთ უელსში. მდებარეობს ისტორიული მონმოუშირის საზღვრებში, გორაკის ფერდობზე. ბოლო მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 6 349 ადამიანს შეადგენს. უელსურ ენაზე Blaenavon მდინარის სათავეს ნიშნავს. ბლაენავონი 1788 წელს გახსნილი რკინის საწარმოო იმ ფაბრიკის ირგვლივ განვითარდა, რომელიც დღეს მუზეუმს წარმოადგენს. ფოლადისა და ქვანახშირის მრეწველობის ზრდამ, არეალის ირგვლივ მოსახლეობის მატება გამოიწვია და იმ დროისთვის ქალაქის მოსახლეობამ 20 000 ადამიანი შეადგინა. 1900 წელს ფოლადის, ხოლო 1980 წელს ქვანახშირის საწარმოების დახურვას მოსახლეობის შემირება მოჰყვა და ამჟამად ქალაქი ძირითადად მოხუცებითაა დასახლებული. 2000 წელს, ძველი ინდუსტრიული წარსულის გამო ბლაენავონი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ბლაენავონი Old photos of Blaenavon[მკვდარი ბმული] Welsh Coal Mines - all the pits, all the histories Blaenavon Town Council დაარქივებული 2005-10-25 საიტზე Wayback Machine. Time Team - The Lost Viaduct Aerial photograph of Blaenavon in 1999[მკვდარი ბმული] Blaenavon Local History Society website დაარქივებული 2014-08-25 საიტზე Wayback Machine.
ბლენჰეიმის სასახლე

ბლენჰეიმის სასახლე (ინგლ. Blenheim Palace) — მონუმენტური, სასოფლო ტიპის სასახლე ინგლისის პატარა ქალაქ ვუდსტოკში, ოქსფორდშირის საგრაფოში. ის ერთადერთი არასამეფო და არასაეპისკოპოსო სასოფლო სახლია ინგლისში, რომელიც სასახლის ტიტულს ატარებს. აშენდა 1705 - 1724 წლებში. 1987 წელს ის იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. სასახლე მადლობის ნიშნად მთელმა ერმა მარლბორუგის გრაფს - ჯონ ჩერჩილს უძღვნა, რომელიც ჰოხშტედის ბრძოლიდან, სადაც მან ფრანგებსა და ბავარიელებს სძლია და სამშობლოში სამხედრო ტრიუმფით დაბრუნდა. სასახლე უიშვიათეს, საკმაოდ მცირე ხნის ისტორიის მქონე ინგლისური ბაროკოს სტილშია აგებული და დღეს თითქმის იგივე სახითაა შემორჩენილი, როგორც ის 1720-იან წლებში იყო. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ბლენჰეიმის სასახლე ოფიციალური საიტი ინფორმაცია სასახლეზე ისტორიული სურათები დაარქივებული 2012-02-24 საიტზე Wayback Machine. Blenheim entry from The DiCamillo Companion to British & Irish Country Houses დაარქივებული 2011-07-26 საიტზე Wayback Machine. Article about Blenheim Palace Consuelo Vanderbilt's dowry დაარქივებული 2008-07-24 საიტზე Wayback Machine.
მოძღვართ-მოძღვარი

მოძღვართ-მოძღვარი — გელათის აკადემიის რექტორი. „ხელმწიფის კარის გარიგების“ მიხედვით, იგი ძალიან პატივსაცემი პიროვნება იყო და განსაკუთრებით საპატიო ადგილი ეკავა სახელმწიფოში. იგი ეკლესიის ოთხ უმაღლეს იერარქს შორის პირველი იყო: „ამ ოთხთაგან (იგულისხმებიან მოძღვართ-მოძღვარი, ორი კათალიკოსი და მწიგნობართუხუცეს-ჭყონდიდელი) ერთი საჯდომი მარჯვენით (იგულისხმება მეფის მარჯვნივ) დაუწერია მოძღვართ მოძღვარსა“. „ხელმწიფის კარის გარიგებიდან“ ჩანს, მოძღვართ-მოძღვარი მეფისთვის ძლიერ საპატიო პიროვნება იყო. მიღების დროს პირველად მოძღვართ-მოძღვარს იწვევდნენ მეფესთან და მეფეც ყველაზე დიდი პატივით იღებდა მას. „ხელმწიფის კარის გარიგებაში“ არაფერი არ არის ნათქვამი მოძღვართ-მოძღვარის ფუნქციების შესახებ. ექვთიმე თაყაიშვილის ვარაუდით, იგი გელათის აკადემიის რექტორი უნდა ყოფილიყო. ივანე ჯავახიშვილის ცნობით, მოძღვართ-მოძღვარს განსაკუთრებული ადგილი ეკავა სამონასტრო ცხოვრებაში, როგორც მეცნიერ ბერს, რომელსაც ჰყავდა საკუთარი მოწაფეები და რომელთანაც სხვადასხვა მხრიდან მიდიოდნენ ხოლმე სასწავლებლად. ივ. ჯავახიშვილი ასევე ამბობს, რომ მოძღვართ-მოძღვარი მოძღვრების უფროსი უნდა ყოფილიყო. მოძღვრები საქართველოში დიდი ავტორიტეტით სარგებლობდნენ და, შესაბამისად, მათი უფროსი უფრო მეტად პატივსაცემი იქნებოდა. მოძღვართ-მოძღვარი არ იყო სახელმწიფო ან საეკლესიო სამართლით გათვალისწინებული რომელიმე მოხელე. იგი სწავლულ ბერად ითვლებოდა. მისი სახელი — მოძღვართ-მოძღვარი — მეცნიერული წოდების აღმნიშვნელი უფრო იქნებოდა, ვიდე თანამდებობისა. მისი ავტორიტეტი და მნიშვნელობა იმაში მდგომარეობდა, რომ მას ჰყავდა საკუთარი მოწაფეები და ჰქონდა საკუთარი სკოლა. ივ. სურგულაძე, ქართული სამართლის ისტორიის წყაროები, თბ. 2003. ↑ „ხელმწიფის კარის გარიგება“, ექ. თაყაიშვილის რედ., წინასიტყვაობა, გვ. XXXII ↑ ივ. სურგულაძე ↑ ივ. სურგულაძე ↑ ივ. ჯავახიშვილი, ქართული სამართლის ისტორია, წ.II , ნ.II , 1929. გვ. 55 ↑ ივ. ჯავახიშვილი, ქართული სამართლის ისტორია, წ.II , ნ.II , 1929. გვ. 56 ↑ ივ. სურგულაძე, ქართული სამართლის ისტორიის წყაროები, თბ. 2003, გვ. 258.
ირლანდიური ენა

ირლანდიური ენა (Gaeilge) — ირლანდიელების ენა, კელტური ენების ერთ-ერთი ენა, შოტლანდიურ და მენურთან ერთად ეკუთვნის ამ ჯგუფის გოიდელურ ქვეჯგუფს. ირლანდიის რესპუბლიკის სახელმწიფო ენა. 2005 წლის 13 ივნისს მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება ევროკავშირის სამუშაო ენების რიცხვში ირლანდიურის ჩართვისა, რომელიც ძალაში 2007 წლის 1 იანვრიდან შევიდა. ვიკიწიგნებში არის სტატია: ირლანდიური ენა ირლანდიურ-რუსული ლექსიკონი (რუსული) თანამედროვე ირლანდიურის გაკვეთილები დაარქივებული 2010-06-09 საიტზე Wayback Machine. (რუსული) ↑ ქეით ბრაუნი (2005). Encyclopedia of Language and Linguistics. Elsevier.
კენტერბერის კათედრალი

კენტერბერის კათედრალი (ინგლ. Canterbury Cathedral) — ერთ-ერთი უძველესი და ცნობილი ქრისტიანული კათედრალი ინგლისში, კენტის საგრაფოს ისტორიულ ქალაქ კენტერბერიში. 1988 წლიდან შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში. წარმოადგენს ინგლისური ეკლესიის ლიდერის - კენტერბერის არქიპეისკოპოსის საკათედრო ტაძარს და მთელი მსოფლიოს ანგლიკანური საზოგადოების სიმბოლოს. ტაძრის მისი პირველი არქიეპისკოპოსი იყო ავგუსტინ კენტერბერიელი, რომელიც მანამდე რომში, წმინდა ანდრიას ბენედიქტური სააბატოს აბატი იყო. 597 წელს ის პაპმა გრიგოლ I-მა ანგლო-საქსონიაში მისიონერად გაგზავნა. 602 წელს მან კათედრალი დააფუძნა წმინდა მხსნელის (მაცხოვრის) სახელზე. 1993 წელს, კათედრალის ქვეშ წარმოებულმა არქეოლოგიურმა გათხრებმა დაადასტურა ძველი ტაძრის არსებობა, რომელიც რომაული გზის გასწვრივ ყოფილა აშენებული. ავგუსტინმა ქალაქის კედლების გარეთ ასევე დააფუძნა წმინდა პეტრესა და პავლეს სახელობის სააბატო, რომელიც მრავალი საუკუნის განმავლობაში არქიეპისკოპოსთა ძვალთშესალაგს წარმოადგენდა. სააბატო ასევე შესულია მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში. კათედრალს საუკუნეთა განმავლობაში სხვადასხვა სტრუქტურები ემატებოდა, თუმცა თანამედროვე ფორმები XV-XIX საუკუნეებში მიიღო. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: კენტერბერის კათედრალი ოფიციალური საიტი Virtual tour of Canterbury Cathedral დაარქივებული 2007-09-28 საიტზე Wayback Machine. Save Canterbury Cathedral Appeal დაარქივებული 2008-07-06 საიტზე Wayback Machine. Sacred Destinations: Canterbury Cathedral Details on bell towers დაარქივებული 2011-07-13 საიტზე Wayback Machine. History of choir school and choristers დაარქივებული 2007-05-14 საიტზე Wayback Machine.
წმინდა ავგუსტინის სააბატო

წმინდა ავგუსტინის სააბატო (ინგლ. St Augustine's Abbey) — ყოფილი სააბატო ინგლისში, კენტის საგრაფოს ქალაქ კენტერბერიში. 597 წელს, რომის პაპმა გრიგოლ I-მა რომის წმინდა ანდრიას ბენედიქტური სააბატოს აბატი ავგუსტინი ანგლო-საქსონიაში მისიონერად გააგზავნა. ავგუსტინმა კენტის იმჟამინდელი მეფის, ეტელბერტის მეუღლის მხარდაჭერა მოიპოვა, რომელიც მას კენტერბერის სიახლოვეს მონასტრის დაარსებაში დაეხმარა. ამის შემდეგ, მეფემ ბრძანა აღემართათ წმინდა პეტრესა და პავლეს სახელობის ტაძარი და უზრუნველეყოთ იგი მრავალფეროვანი შემოწირულობებითა და საჩუქრებით. ამ მოვლენებს XIV საუკუნის ქრონისტი უილიამ ტორნი აღწერს. სააბატომ შემდეგში კენეტის მეფეთა და კენტერბერის არქიეპისკოპოსთა განსასვენებელის ფუქნცია შეიძინა. 1100 წელს, ძველი, ანგლო-საქსონური ეკლესია ახალი, რომანული სტილის კომპლექსით შეცვალეს. XIII საუკუნეში მას კიდევ გარკვეული გოთური სტილის ნაგებობები დაუმატეს. XIV საუკუნეში ტაძარი მიწისძვრამ დააზიანა, რის შემდეგაც მას მნიშვნელოვანი სარექონსტრუქციო სამუშაოები ჩაუტარდა. უკვე XIX საუკუნეში, გადამწყვეტი ზომები მიიღეს შუა საუკუნეების ნარჩენების შენარჩუნების მიზნით. 1988 წელს, წმინდა ავგუსტინის სააბატო კენტერბერის კათედრალთან და წმინდა მარტინის ეკლესიასთან ერთად იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: წმინდა ავგუსტინის სააბატო ოფიციალური საიტი
კენტერბერის წმინდა მარტინის ეკლესია

წმინდა მარტინის ეკლესია (ინგლ. St Martin's Church) — ეკლესია ინგლისის კენტის საგრაფოს ქალაქ კენტერბერიში. მდებარეობს ქალაქის კათედრალიდან რამდენიმე კილომეტრში. ეკლესიის აშენების ზუსტი თარიღი დღემდე უცნობია. ცნობილია, რომ ის კენტის მეფის, ეტელბერტის ცოლის - ბერტას პირადი სამლოცველო იყო. ბეტრა ფრანკი პრინცესა იყო, რომელიც ინგლისში თავის მღვდელთან, ლიუდჰარდთან ერთად მოვიდა. არსებობს ვერსია, რომ თავდაპირველად, ეკლესია წარმართული სალოცავს წარმოადგენდა, რომელიც შემდეგ, რომაულ ეპოქაში ქრისტიანულად გადააკეთეს. 1844 წელს, ეკლესიის ეზოში აღმოაჩინეს ოქროს მონეტების გროვა, რომელთაგან ერთ-ერთზე ლიუდჰარდია გამოსახული. 1988 წელს, წმინდა მარტინის ეკლესია კენტერბერის კათედრალთან და წმინდა ავგუსტინის სააბატოსთან ერთად იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: კენტერბერის წმინდა მარტინის ეკლესია Canterbury Buildings დაარქივებული 2013-09-29 საიტზე Wayback Machine. Web site of St Martin's Church ↑ Grierson, Philip (1979). „The Canterbury (St. Martin's) Hoard of Frankish and Anglo-Saxon Coin-Ornaments“. Dark Age Numismatics: Selected Studies. London: Variorum Reprints. pp. 38–51, Corregida 5. ISBN 0-86078-041-4.
ედუარდ I-ის ციხესიმაგრეები უელსში

მეფე ედუარდ I-ის ციხესიმაგრეები და ქალაქის კედლები გუინედში (ინგლ. Castles and Town Walls of King Edward in Gwynedd) — ამ სახელითაა შესული იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში ობიექტი, რომელიც უელსში, გუინედის ადმინსიტრაციულ ერთეულში მდებარეობს. 1986 წელს, ინგლისის მეფე ედუარდ I-ის მეფობის დროინდელი ოთხი ციხესიმაგრე, რომლებიც თავდაცვითი და სამხედრო არქიტექტურის XIII საუკუნის თვალსაჩინო ნიმუშებს წარმოადგენენ, იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. ეს ნაგებობებია: ბომარისის ციხესიმაგრე კერნარვონის ციხესიმაგრე კონუის ციხესიმაგრე ჰარლეკის ციხესიმაგრე ედუარდ I-მა უელსსში სულ რვა ციხესიმაგრე ააგო. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში პროფილი იუნესკოს საიტზე ↑ Taylor 2004, p. 5
პეტრე გამყრელიძე

პეტრე დიანოზის ძე გამყრელიძე (დ. 16 მაისი [ ძვ. სტ. 3 მაისი], 1903, სომიწო, ონის მუნიციპალიტეტი — გ. 7 ივლისი, 1979, თბილისი) — ქართველი ინჟინერ-გეოლოგი. საქართველოსა და კავკასიის რეგიონული გეოლოგიისა და ტექტონიკის სპეციალისტი. საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1960). საქართველოს სსრ მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1962). 1930 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი და იქვე დაიწყო მუშაობა გამოყენებითი გეოლოგიის კათედრაზე. 1934 წლიდან დოცენტი, 1937 წლიდან კათედრის გამგე, 1948 წლიდან გეოლოგიურ-მინერალოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. 1928 წლიდან მუშაობს საქართველოს გეოლოგიურ აგეგმვაზე. 1933 წლიდან საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის გეოლოგიის ინსტიტუტშია. გამყრელიძის უმნიშვნელოვანესი შრომები ეხება საქართველოსა და ყოფილი სსრკ სამხრეთ რაიონების ალპური ზონის სტრატიგრაფიისა და ტექტონიკის ძირითად პრობლემებს. მას ეკუთვნის საქართრველოს გეოტექტონიკური დარაიონების აღიარებული სქემა. 1971 წლიდან საფრანგეთის გეოლოგიური საზოგადოების წევრი. 1973 წელს მიენიჭა საქართველოს სახელმწიფო პრემია. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით, სამი სხვა ორდენითა და მედლებით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 668. პეტრე გამყრელიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
მიხეილ მურატოვი

მიხეილ ვლადიმერის ძე მურატოვი (რუს. Муратов, Михаил Владимирович; დ. 13 მარტი [ ძვ. სტ. 29 თებერვალი] 1908, — გ. 30 აგვისტო, 1982) — რუსი გეოლოგი. სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1962). 1930 წელს დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტი. 1959 წლიდან მოსკოვის გეოლოგიური დაზვერვის ინსტიტუტის ისტორიული და რეგიონული კათედრის გამგე. სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის გეოლოგიის ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი (1957-იდან). სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ტექტონიკის კომიტეტის თავმჯდომარე (1965 წლიდან). მურატოვის ძირითადი სამეცნიერო შრომები შეეხება ტექტონიკის თეორიული საკითხების პრობლემებს, კერძოდ, მსოფლიოს ნაოჭა სარტყლების ტექტონიკურ აგებულებას. მურატოვი ერთ-ერთი ავტორი და რედაქტორია სსრკ-ის, ევროპისა და საერთოდ, მსოფლიოს ტექტონიკური და გეოლოგიური რუკებისა. სსრკ სახელმწიფო პრემია (1951 და 1969) შრომისთვის „სსრკ-ის სამხრეთ ევროპული ნაწილისა და მოსაზღვრე ქვეყნების ალპური გეოსინკლინური სარტყლის ტექტონიკა და განვითარების ისტორია“ (1949), ევრაზიის ტექტონიკური რუკის შედგენისთვის (1: 5 000 000) და ასევე მონოგრაფიისათვის „ევრაზიის ტექტონიკა“ (1966). Главнейшие эпохи складчатости и мегастадии развития земной коры, „Геотектоника“, 1965, № 1; Главнейшие структурные элементы материков, их взаимоотношения и возраст, в кн.: Международный геологический конгресс. 24 сессия. Доклады советских геологов. Проблема 3. Тектоника, М., 1972. მიხეილ მურატოვი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული) ↑ 1.0 1.1 Deutsche Nationalbibliothek Record #1063380502 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a> ↑ Муратов Михаил Владимирович // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a>
აკანთოცეფალები

აკანთოცეფალები, თავეკლიანი ჭიები (Acanthocephales), პარაზიტული ჭიების კლასი. ცნობილია 500-ზე მეტი სახეობა. ახასიათებს სხეულის ორმხრივი სიმეტრია, კუტიკულით დაფარული კანი, გრძელი და რგოლური კუნთებისაგან შედგენილი კან-კუნთოვანი პარკი, ქიტინოვანი კაუჭებით შეიარაღებული ხორთუმი. აკანთოცეფალების სხეულის სიგრძეა ჩვეულებრივ 1,5-40 მმ, იშვიათად 65 მმ, იკვებებიან ოსმოსურად - სხეულის მთელი ზედაპირით. საჭმლის მომნელებელი, სუნთქვისა და სისხლის მიმოქცევის ორგანოები არა აქვთ. გამომყოფი ორგანოებია პროტონეფრიდიები (ზოგს სულ არ გააჩნია). ნერვული სისტემა პრომიტიული აგებულებისაა. აკანთოცეფალები განსხვავებულსქესიანები არიან. განვითარების პერიოდში იცვლიან მასპინძელს (საბოლოო მასპინძელი - ხერხემლიანები, შუამავალი - უმეტესად ფეხსახსრიანები - კიბოსნაირნი, მწერები). თევზებში, ფრინველებსა და ძუძუმწოვრებში აკანთოცეფალები ზოგჯერ აკანთოცეფალოზის ძლიერ ეპიზოოტიას იწვევენ, ადამიანს კი იშვიათად ასნებოვნებენ. საქართველოში შინაურ და გარეულ ცხოველებში აღრიცხულია აკანთოცეფალების 29 სახეობა. ყურაშვილი ბ., ქსე, ტ. 1, გვ. 247, თბ., 1975
ივანე კახაძე

ივანე რაჟდენის ძე კახაძე (დ. 4 იანვარი, 1905 [ძვ. სტ. 22 დეკემბერი, 1904], დიდი ჯიხაიში — გ. 17 მაისი, 1955, თბილისი) — ქართველი გეოლოგი. საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1950). გეოლოგიურ-მინერალოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1946), პროფესორი (1947). დაამთავრა ამიერკავკასიის სამთო-მეტალურგიული ინსტიტუტი (1930). ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტსა და საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში. კახაძის შრომები შეეხება კავკასიის მეზო-კაინოზოური ნალექების სტრატიგრაფიისა და ტექტონიკის საკითხებს. მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა საქართველოსა და ჩრდილოეთ კავკასიის სასარგებლო წიაღისეულების (ქვანახშირი, ბარიტი, პოლიმეტალები, სამშენებლო ქვები და სხვ.) საბადოების გეოლოგიური აგებულების შესწავლის საქმეში. დაჯილდოებლია შრომის წითელი დროშის ორდენით, აგრეთვე მედელბით. საქართველოს შუა იურულის ფაუნა, 1942. ზესაშვილი ვ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 446.
ივანე კაჭარავა

ივანე ბესარიონის ძე კაჭარავა (დ. 5 სექტემბერი [ძვ. სტ. 24 აგვისტო], 1894, საჭილაო, — გ. 4 მაისი 1977, თბილისი) — ქართველი გეოლოგი. საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1955). გეოლოგიურ-მინერალოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1944), პროფესორი (1944). საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1960). 1914 წელს დაამთავრა ფოთის გიმნაზია. 1914-1917 წლებში სწავლობდა კიევის უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტზე საბუნებისმეტყველო განხრით, მაგრამ მძიმე სოციალურ-პოლიტიკური პირობებისა და მატერიალური ხელმოკლეობის გამო აქ მხოლოდ სამ წელიწადს დაჰყო, შემდგომი სამი წლის მანძილზე აბაშის გიმნაზიაში მათემატიკას ასწავლიდა. 1921 წელს გააგრძელა შეწყვეტილი სწავლა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ისევ საბუნებისმეტყველო განხრით. პარალელურად კი საქართველოს მუზეუმში პრეპარატორად მუშაობდა. 1924 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საბუნებისმეტყველო ფაკულტეტი. ალექსანდრე ჯანელიძის რეკომენდაციით უნივერსიტეტში დატოვეს ახლად ორგანიზებულ გეოლოგიისა და პალეონტოლოგიის კათედრაზე პროფესორობისათვის მოსამზადებლად. 1925 წლიდან მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ალექსანდრე ჯანელიძის სახელობის გეოლოგიის ინსტიტუტში. 1969 წლიდან ხელმძღვანელობდა ამავე ინსტიტუტის პალეოგენური ნალექების პალეონტოლოგიისა და სტრატიგრაფიის განყოფილებას. ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას თსუ-სა და საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში. კაჭარავას შრომები ძირითადად შეეხება პალეოგენური ნალექების სტრატიგრაფიას და მათში განამარხებულ ფაუნას. პირველი სამეცნიერო ნაშრომი 1926 წელს გამოაქვეყნა, რომელიც სამეგრელოს გეოლოგიურ აგებულებას მიეძღვნა. შემდგომ წლებში იკვლევდა დასავლეთ საქართველოს ნეოგენურ ნალექებს. მან დაადგინა ჩოკრაკული და კარაგანული სართულების ნალექები სამეგრელოსა და რაჭაში. აღსანიშნავია მისი მონოგრაფია „რაჭა-ლეჩხუმის აუზი და მოსაზღვრე რაიონები პალეოგენის დროს“, რომელიც 1944 წელს გამოქვეყნდა. ეს იყო მისი სადოქტოროდ წარდგენილი ნაშრომი. ავტორია 100-მდე სამეცნიერო ნაშრომისა. საქართველოს სახელმწიფო პრემია (1973). დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით, „საპატიო ნიშნის“ ორდენით, აგრეთვე მედლებით. რაჭა-ლეჩხუმის აუზი და მოსაზღვრე რაიონები პალეოგენის დროს, «გეოლოგიური ინსტიტუტის შრომები. გეოლოგიური სერია», 1944, ტ. 2. ჭელიძე გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 445. ჭელიძე გ., აკად. ი. კაჭარავას დაბადების 80 წლისთავის გამო, «მეცნიერება და ტექნიკა», 1974, № 11.