laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
გარდაბნის ვაკე

გარდაბნის ვაკე, ყარაიის ვაკე, ყარაიაზი, ყარაიას ველი, ყარაია — ქვემო ქართლის ვაკის აღმოსავლეთი ნაწილი, მდინარე მტკვრის მარცხენა მხარეზე. ივრის ზეგანს (ჩრდილოეთით და აღმოსავლეთით), მდინარე მტკვარსა (დასავლეთით) და საქართველოს და აზერბაიჯანის საზღვარს (სამხრეთით და სამხრეთ-აღმოსავლეთით) შორის. გარდაბნის ვაკე აკუმულაციური ტერასული ვაკეა. სიმაღლე 260-450 მ, აგებულია ძველი და ახალგაზრდა ალუვიური ნალექებით (რიყნარი, ქვიშნარი, თიხნარი). ჰავა მშრალი სუბტროპიკულია. ჰაერის საშუალო წლიური ტემპერატურა 12,9 °C, იანვრის საშუალო ტემპერატურა 0,3 °C, ივლისი 25,3 °C. აბსოლუტური მინიმალური ტემპერატურა - 25 °C, აბსოლუტური მაქსიმალური 41 °C. ნალექები 422 მმ წელიწადში.მაქსიმალური მაისშია (68 მმ), მინიმალური - იანვარში (16 მმ). გარდაბნის ვაკე მდინარეებით ღარიბია. დასავლეთით ჩამოუდის მდინარე მტკვარი, ტერიტორიის დიდი ნაწილი ირწყვის გარდაბნის არხით, სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარეობს ჯანდარის ტბა. გარდაბნის ვაკეზე ჭარბობს სხვადასხვა სახის წაბლა ნიადაგი. ტაფობებსა და ურწყავ უბნებში გავრცელებულია დამლაშებული და ბიცობიანი ნიადაგები, მდინარე მტკვრის გაყოლებით - ალუვიური ნიადაგი. მცენარეულ საფარში გაბატონებულია მშრალი ველისა და ნახევარუდაბნოს ასოციაციები. დამახასიათებელია უროიანი და ავშნიან-უროიანი ველები. ფართოდაა გავრცელებული ავშანი და მლაშობის მცენარეები. მტკვრის სანაპიროზე ფრაგმენტებად შემორჩენილია ჭალის ტყეები. გარდაბნის ვაკის გარფლებში განვითარებულია ჭალის ტყის, ტერასული ვაკის ველისა და ნახევარუდაბნო-მშრალი ველის ლანდშაფტები. ვაკის დიდი ნაწილი გადახნულია, გამოყენებულია მარცვლეული და ბაღჩეულ-ბოსტნეული კულტურებისათვის, ურწყავ ადგილებზე საძოვრებია. ისტორიულად ცნობილი იყო, როგორც საზამთრო საძოვრები და ქართველ მეფეთა სანადირო ადგილი. გვიანდელ შუა საუკუნეებში აქ თურქმანული მესაქონლე ტომები დასახლდნენ, რომლებიც XIX საუკუნის I ნახევარში ქვემო ქართლში გადავიდნენ. ამის შემდეგ ყარაიას საზამთრო საძოვრებად იყენებდნენ ქართველი მთიელები (ხევსურები). მოხსენიებულია მრავალ საისტორიო წყაროში, მათ შორის ვახუშტი ბატონიშვილის საქართველოს გეოგრაფიაში და დატანილია მის ატლასებზეც. მუსხელიშვილი დ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 624. ჯაყელი ქ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 556.
ტონზილიტი

ტონზილიტი (< ლათ. tonsillae — ნუშურები) — სასის ნუშურების ანთება. შეიძლება იყოს მწვავე (ანგინა) და ქრონიკული. ქრონიკული ტონზილიტი ჩვეულებრივ ვითარდება ანგინის ან სხვა ისეთი ინფექციური დაავადების (ქუნთრუშა, წითელა, დიფთერიია) გადატანის შემდეგ, რომელსაც დაერთვის ხახის ლორწოვანი გარსის ანთება. შეიძლება განვითარდეს თავისთავადაც. დიდი მნიშვნელობა აქვს მიკრობულ (სტრეპტოკოკი, ადენოვირუსი) ალერგიას. ქრონიკულ ტონზილიტს ახასიეთებს ლორწოვანი გარსის დაწყლულება, სასის ნუშურების სისქეში ჩირქგროვების გაჩენა, შემაერთებელი ქსოვილის ჭარბი ზრდა. განარჩევენ ტონზილიტის უბრალო ფორმას, რომლის დროსაც აღინიშნება მხოლოდ ადგილობრივი სიმპტომებ (ყელის ტკივილი და სხვ.), და ტოქსიკურ-ალერგიულ ფორმას, როდესაც ტკივილს დაერთვის ზოგადი მოვლენებიც (კისრის ლიმფადენიტი, ტემპერატურის მომატება, ცვლილებები გულის მხრივ და სხვ.). ქრონიკული ტონზილიტი ხელს უწყობს რევმატიზმის, ნეფრიტის, თირეოტოქსიკოზის გაჩენას ან გამწვავებას. უბრალო ქრონიკული ტონზილიტის დროს მკურნალობენ ანტიმიკრობული საშუალებებით, ნუშურების ლაკუნების გამორეცხვით, ფიზიოთერაპიით. ტოქსიკურ-ალერგიულ ფორმის დროს საჭიროა ტონზილექტომია (ნუშურების ამოკვეთა). ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ტონზილიტი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 19. ტონზილიტი www.higia.ge ქრონიკული ტონზილიტი www.medgeo.net ტონზილიტი www.med.ge როგორ მოვიქცეთ ტონზილიტის დროს www.mkurnali.ge
ალოიზიუს ლილიო

ალოიზიუს ლილიო (დ. 1510 ― გ. 1576) — იტალიელი ექიმი, ასტრონომი, ფილოსოფოსი. იგი იყო 1582 წელს განხორციელებული გრიგორის კალენდარის რეფორმის ერთ-ერთი ავტორი. ალოიზიუს ლილიო ბავშობიდან სწავლობდა მედიცინას და ასტრონომიას, ცნობილია როგორც გრიგორიანული კალენდრის პირველი ავტორი. 2010 წელს იტალიაში მოეწყო ალოიზიუს ლილიოს სახელთან დაკავშირებით მრავალი ღონისძიება, იტალიელი ასტრონომების მიერ. Circolo Astrofili Luigi Lilio Torretta დაარქივებული 2019-12-09 საიტზე Wayback Machine. ↑ 1.0 1.1 Istituto dell'Enciclopedia Italiana Enciclopedia on line <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q65921422"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3803714"></a> ↑ Deutsche Nationalbibliothek Record #14257631X // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a> ↑ opac.vatlib.it <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q84353965"></a> ↑ Sapere.it — De Agostini Editore, 2001. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q63346450"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2521786"></a>
ჯეირანბათანი

ჯეირანბათანი (აზერ. Ceyranbatan) — დაბა აზერბაიჯანში, აფშერონის რეგიონის აფშერონის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 5 969 კაცი. ჯეირანბათანი GEOnet სახელების სერვერზე ↑ http://www.azerpost.az/?options=content&id=188
ტონდო

ტონდო (იტალ. tondo, სიტყვასიტყვით — მრგვალი) — მრგვალი ფორმის ფერწერული ან რელიეფური ნაწარმოები. ხშირად „ტონდოს“ უწოდებენ მხოლოდ მრგვალი ფორმის კომპოზიციას, რომელზედაც გამოსახულია მადონა ყრმით. ამ ფორმის ნაწარმოებებს ქმნიდნენ XV საუკუნის შუა წლებისა და XVI საუკუნის I ნახევრის ფლორენციის სკოლის იტალიელი აღორძინების ხანის ხელოვნების ოსტატები. ტონდოს ფორმა გვხვდება შუა საუკუნეების ქართველი ჭედური ხელოვნების ოსტატების შემოქმედებაში (მაგალითად, გელათის ტონდო). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 19. Roberta J. M. Olson, The Florentine Tondo, Oxford 2000. (ინგლისური) Moritz Hauptmann, Der Tondo: Ursprung, Bedeutung und Geschichte des italienischen Rundbildes in Relief und Malerei, Frankfurt am Main 1936. (ინგლისური) ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ტონდო Six tondi from the National Gallery, London
ტონგის ღარი

ტონგის ღარი — ღრმა წყლის ღარი წყნარ ოკეანეში. გადაჭიმულია სამოის კუნძულებიდან სამხრეთ განედის 25°-მდე 860 კილომეტრის მანძილზე. ტონგის ღარის საშუალო სიგანეა 178 კმ, სიღრმე 10 882 მეტრი, რაც მსოფლიო ოკეანის მაქსიმალური სიღრმეა სამხრეთ ნახევარსფეროში. სამხრეთით უერთდება კერმადეკის ღარს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 19. Plate subduction Dawn J. Wright, Sherman H. Bloomer, Christopher J. MacLeod, Brian Taylor, Andrew M. Goodliffe (2000). „Bathymetry of the Tonga Trench and Forearc: A Map Series“. Marine Geophysical Researches. 21 (5): 489–512. doi:10.1023/A:1026514914220.CS1-ის მხარდაჭერა: იყენებს ავტორის პარამეტრს (link) Bird, P. (2003). „An updated digital model of plate boundaries“. Geochemistry Geophysics Geosystems. 4 (3): 1027. Bibcode:2003GGG.....4.1027B. doi:10.1029/2001GC000252. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-12-13.
ლილიანური თარიღი

ლილიანური თარიღი — დროის გაზომვის ასტრონომიური მეთოდი, რომლის მიხედვითაც ითვლიან გრიგორიანული კალენდრის მიღებიდან (1582 წლის 15 ოქტომბერი, 00:00) გასულ დღეებს. 1582 წლის 15 ოქტომბრის ლილიანური თარიღის რიგითი ნომერი არის 1. ლილიანურმა თარიღმა თავისი სახელწოდება ალოისიუს ლილიუსის (გრიგორიანული კალენდრის პროექტის ავტორი) პატივსაცემად მიიღო. ტერმინი ხმარებაში 1986 წელს IBM-ის თანამშრომელმა, გ. ომმა შემოიტანა. უფრო ცნობილი, არის იულიუსის თარიღი, რომელსაც იყენებენ, რათა დათვალონ დღეები ძვ.წ 4713 წლის 1 იანვრის შუადღიდან (იულიუსის კალენდარის მიხედვით). იულიუსის თარიღი იწყება შუადღიდან, ხოლო ათწილადი შეიძლება გამოყენებული იქნას დღე-ღამის დროის წარმოსადგენად. ამის საპირისპიროდ, ლილიანურ თარიღში არ იყენებენ საათობრივ სარტყელებს და დღე-ღამის დროს. ლილიანური თარიღის მიღება შესაძლებელია იულისიუს თარიღიდან. ამისთვის საჭიროა 2 299 160,5-ის გამოქვითვა და ათწილადის შედეგის ამორიცხვა. დღესდღეობით, ლილიანურ თარიღს იყენებს ფირმა IBM პროგრამირების ენა RPG-ში. ↑ Ohms, Bruce G (1986). „Computer processing of dates outside the twentieth century“. IBM Systems Journal. IBM. 25: 244–251. (ინგლისური)
მაჰა ვაჩირალონგკორნი

მაჰა ვაჩირალონგკორნი (ტაი. มหาวชิราลงกรณ, დ. 28 ივლისი, 1952) — ტაილანდის მეფე ჩაკრის დინასტიიდან. პუმიპონ ადულიადეტის ერთადერთი შვილი. ტახტის დაკავება უნდოდა მამის გარდაცვალების შემდეგ, მაგრამ საიდუმლო საბჭოს გადაწყვეტილებით რეგენტად დაინიშნა საბჭოს თავმჯდომარე პრემ ტინსულანონი ვაჩირალონგკორნის ტახტზე ასვლამდე. მაჰა ვაჩირალონგკორნმა ტახტი დაიკავა 2016 წლის 29 ნოემბერს და ეწოდა რამა X. დაიბადა 1952 წელს. დაწყებითი განათლება მიიღო ბანგკოკში, შემდეგ სასწავლებლად გაემგზავრა დიდ ბრიტანეთსა და ავსტრალიაში. 1972 წლიდან ტახტის მემკვიდრეა. 1976 წელს დაასრულა კანბერის სამეფო სამხედრო კოლეჯი, სადაც მიიღო სამხედრო მფრინავის განათლება. 1978 წლიდან მეფის პირადი გვარდიის ბატალიონის, შემდეგ კი პოლკის მეთაურია. 1970-იან წლებში მონაწილეობდა ჩრდილოეთ ტაილანდში კომუნისტი ამბოხებულების წინააღმდეგ გამართულ საბრძოლო მოქმედებებში და კამბოჯის საზღვარზე ვიეტნამელი პარტიზანების წინააღმდეგ გამართულ ოპერაციებში. Королевская семья Таиланда и династия Чакри დაარქივებული 2016-10-15 საიტზე Wayback Machine. Crown Prince Maha Vajiralongkorn ↑ Временным регентом в Таиланде стал 96-летний экс-премьер Прем Тинсуланон.
გასანი (მრავალმნიშვნელოვანი)

გასანი შეიძლება აღნიშნავდეს: გასანი — სოფელი აზერბაიჯანში, აფშერონის რაიონში. გასანი — მუნიციპალიტეტი ფილიპინებში, მარინდუკეს პროვინციაში. გასანი — მთა სამხრეთი კორეაში.
იაპონია-ჩინეთის მეორე ომი

იაპონია-ჩინეთის მეორე ომი (7 ივლისი, 1937 — 9 სექტემბერი, 1945) — ომი ჩინეთის რესპუბლიკასა და იაპონიის იმპერიას შორის. მიუხედავად იმისა, რომ პერიოდულ საბრძლო მოქმედებს ორივე სახელმწიფო 1931 წლიდან აწარმოებდა, ფართომასშტაბიან ომი მხოლოდ 1937 წელს დაიწყო და 1945 წელს იაპონიის კაპიტულაციით დასრულდა. 1937 წლამდე ორი მხარე საბრძოლო მოქმედებებს მოიხსენიებდა როგორც „ინციდენტებს“ და ერიდებოდა ტოტალური ომის დაწყებას. ბოლო „ინციდენტი“ გახდა 1937 წელს 7 ივლისს იაპონიის მიერ მარკო პოლოს ხიდის ტყვიებით დაშენა, რის შემდეგაც ომი ოფიციალურად დაიწყო, რომლის დროსაც საბრძოლო მოქმედებები მხოლოდ ჩინეთის ტერიტორიაზე მიდიოდა. პერლ-ჰარბორის დაბომბვის შემდეგ იაპონია-ჩინეთის კონფლიქტი მეორე მსოფლიო ომის ნაწილი გახდა. Японо-китайская война 1937—1945 гг. на проекте «Хронос» (Подробная хронология конфликта) ↑ Jowett, Phillip, Rays of the Rising Sun, pg.72.
დიგაჰი (აფშერონის რაიონი)

დიგაჰი (აზერ. Digah) — დაბა აზერბაიჯანში, აფშერონის რეგიონის აფშერონის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 3 050 კაცი. დიგაჰი GEOnet სახელების სერვერზე
ფატმაი

ფატმაი (აზერ. Fatmayı) — სოფელი აზერბაიჯანში, აფშერონის რეგიონის აფშერონის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 3 082 კაცი. ფატმაი GEOnet სახელების სერვერზე ↑ http://www.aztv.az/xbdx/x-1.asp?id=1437&il=2008
ჰოქმალი

ჰოქმალი (აზერ. Hökməli) — დაბა აზერბაიჯანში, აფშერონის რეგიონის აფშერონის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 4 463 კაცი. ჰოქმალი GEOnet სახელების სერვერზე
ვან გოგის ავტოპორტრეტი (1889)

ავტოპორტრეტი — ნიდერლანდელი პოსტიმპრესიონისტი მხატვრის, ვინსენტ ვან გოგის ნახატი, რომელიც შეიძლება მისი უკანასკნელი ავტოპორტრეტი ყოფილიყო. შესრულებულია ზეთის საღებავებით ტილოზე, 1889 წლის სექტემბერში, ცოტა ხნით ადრე, სანამ ვინსენტი სენ-რემი-დე-პროვანსს დატოვებდა. ↑ Vincent Van Gogh: Self-portrait. Musée d'Orsay. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 13 ოქტომბერი 2016. ციტირების თარიღი: 23 February 2015. ↑ Walther 2000, p. 74. sfn error: no target: CITEREFWalther2000 (help) ↑ Van Goghself-portrait. www.google.com.
პუმიპონ ადულიადეტი

პუმიპონ ადულიადეტი (ტაი. ภูมิพลอดุลยเดช; დ. 5 დეკემბერი, 1927, კემბრიჯი, მასაჩუსეტსი, აშშ — გ. 13 ოქტომბერი, 2016, ბანგკოკი, ტაილანდი) — ტაილანდის მეცხრე მონარქი ჩაკრის დინასტიიდან, ცნობილი როგორც რამა IX. მისი კორონაცია მოხდა 1946 წლის 9 ივნისს, მისი გარდაცვალების მომენტისთვის, იგი მსოფლიოს ყველაზე გრძელვადიანი სახელმწიფო მეთაური გახდა, ისევე, როგორც ტაილანდის ისტორიაში ყველაზე გრძელვადიანი მონარქი, რომელიც მეფობდა 70 წლის და 126 დღის განმავლობაში. ↑ Thailand’s King Bhumibol Adulyadej dies - The Hindu ↑ A Royal Occasion speeches. Journal. Worldhop (1996). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 12 May 2006. ციტირების თარიღი: 5 July 2006.
ორიონის მოლეკულური ღრუბლის კომპლექსი

ორიონის მოლეკულური ღრუბლის კომპლექსი (ან უბრალოდ ორიონის კომპლექსი) — კაშკაშა ნისლეულების, ბნელი ღრუბლებისა და ახალგაზრდა ვარსკვლავების ვრცელი ჯგუფი ორიონის თანავარსკვლავედის მიმართულებით. მდებარეობს დედამიწიდან 1500-1600 სინათლის წლის მანძილზე, გადაჭიმულია ასობით სინათლის წლის სიგანეზე. ნისლეულის გარკვეული ნაწილების ხილვა შესაძლებელია ბინოკლით და პატარა ტელესკოპებით, ზოგიერთი ნაწილის კი შეუიარაღებელი თვალით. ნისლეული მნიშვნელოვანია მისი აბსოლუტური ზომიდან გამომდინარე, რადგან იგი ივრცობა ორიონის ქამრიდან მის მახვილამდე. გარდა ამისა, ის ერთ-ერთი ყველაზე აქტიური ვარსკვლავთწარმომქმნელი რეგიონია ღამის ცაზე, რომელშიც თავმოყრილია როგორც პროტოპლანეტური დისკები, ისე ძალიან ახალგაზრდა ვარსკვლავები. ვარსკვლავთწარმოქმნის დროს მიმდინარე მცხუნვარე პროცესების წყალობით, ნისლეული საკმაოდ კაშკაშაა ინფრაწითელი ტალღის სიგრძეში. მიჩნეულია, რომ კომპლექსი ასევე მოიცავს ბნელ ნისლეულებს, ემისიონურ ნისლეულებს, არეკლილ ნისლეულებსა და H II რეგიონებს. ორიონის ნისლეული, იგივე M42 M43, ორიონის ნისლეულის შემადგენელი ნაწილი IC 434 ცხენის თავის ნისლეული ბარნარდის მარყუჟი M78, არეკლილი ნისლეული ორიონის მოლეკულური ღრუბელი ალის ნისლეული Sh2-264 Orion Cloud Complex SEDS website Clickable table of Messier Objects დაარქივებული 2014-10-20 საიტზე Wayback Machine. Orion images დაარქივებული 2014-04-07 საიტზე Wayback Machine. ↑ NAME ORI MOL CLOUD -- Molecular Cloud. SIMBAD. ციტირების თარიღი: 2014-03-14. ↑ Orion's Big Head Revealed in Infrared. Nasa. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 21 იანვარი 2019. ციტირების თარიღი: 24 February 2015.
კარლუშ ბელუ

კარლუშ ფელიპე შიმენეშ ბელუ (პორტ. Carlos Filipe Ximenes Belo, დ. 3 თებერვალი 1948) — რომაულ-კათოლიკური ეკლესიის ეპისკოპოსი, რომელმაც ჟოზე რამუშ-ორტასტან ერთად 1996 წელს მიიღო ნობელის პრემია მშვიდობის დარგში „მისი ძალისხმევისათვის აღმოსავლეთ ტიმორის კონფლიქტის სამართლიანი და მშვიდობიანი მოგვარების საქმეში“. კარლუშ ბელუ დაიბადა აღმოსავლეთ ტიმორის ჩრდილოეთით მდებარე სოფელ ვაილაკამაში, სკოლის მასწავლებლის ოჯახში. დაბადებიდან ორ წელიწდში მამამისი დაიღუპა. იგი სწავლობდა კათოლიკურ სკოლაში, ხოლო 1968 წელს დაასრულა მცირე სემინარია, რომელიც დედაქალაქ დილისთან ახლოს მდებარეობდა. 1969-1981 წლებში კარლუშ ბელუ იმყოფებოდა პორტუგალიასა და რომში. იქ მან ისწავლა ფილოსოფია და თეოლოგია. 1980 წელს ხელი დაასხეს მღვდლად. 1981 წელს კარლუშ ბელუ დაბრუნდა აღმოსავლეთ ტიმორში. 1983 წელს გახდა აღმოსავლეთ ტიმორის ეკლესიის მეთაური, რომელიც პირდაპირ ექვემდებარებოდა რომის პაპს. ვატიკანმა ასევე დანიშნა ნუნციად ჯაკარტაში. 1988 წელს გახდა ეპისკოპოსი. 1989 წელს მან წერილობით მიმართა პორტუგალიის პრეზიდენტს, რომის პაპს და გაეროს გენერალურ მდივანს. ბელუ მათ თხოვდა გაეროს ეგიდით რეფერენდუმის გამართვას აღმოსავლეთ ტიმორის სტატუსის შესახებ. კარლუშ ბელუს ძალისხმევა მშვიდობიანი გზით ქვეყნის დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლა, მთელმა მსოფლიომ აღიარა, რის გამოც 1996 წელს იგი (ჟოზე რამუშ-ორტასთან ერთად) მშვიდობის განმტიცების დარგში ნობელის პრემიით დააჯილდოეს. 2002 წლის 20 მაისს აღმოსავლეთ ტიმორმა დამოუკიდებლობა მოიპოვა ინდონეზიისაგან. ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო კარლუშ ბელუ აღმოსავლეთ ტიმორის ეკლესიის მეთაურის თანამდებობიდან გადადგომა, რომის პაპმა მისი გადადგომა 2002 წლის 26 ნოემბერს მიიღო. გადადგომის შემდეგ იგი პორტუგალიაში გაემგზავრა სამკურნალოდ. 2004 წელს საზოგადოებამ მას არაერთხელ მოუწოდა ქვეყანაში დაბრუნებულიყო და გამხდარიყო პრეზიდენტი, მაგრამ მაისში პორტუგალიის რადიოს ეთერში ბელუმ განაცხადა, რომ არ აპირებს ქვეყნის მეთაურის თანამდებობის დაკავებას. ივნისში ცნობილი გახდა, რომ მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობა შეიცვალა და ვატიკანმა მისიონერის რანგში მოზამბიკში გააგზავნა. 2004 წლიდან იგი მაპუტუში იმყოფება. Belo, Carlos Filipe Ximenes. “The Nobel Lecture,” given by The Nobel Peace Prize Laureate 1996, Carlos Filipe Ximenes Belo, Titular bishop of Lorium and Apostolic Administrator of Dili (East Timor): Oslo, 10 December 1996. ANS Mag: A Periodical for the Salesian Community, year 3, no. 25 (December 1996). კარუშ ფელიპე შიმენეშ ბელუ ↑ The Nobel Peace Prize 1996 — Nobelprize.org
ჰენრი პელჰემი

ჰენრი პელჰემი (ინგლ. Henry Pelham; დ. 25 სექტემბერი, 1694 — გ. 6 მარტი, 1754) — ბრიტანელი სახელმწიფო მოღვაწე და პოლიტიკოსი. ვიგების პარტიის წევრი და გაერთიანებული სამეფოს მე-3 პრემიერ-მინისტრი 1743 — 1754 წლებში. პელჰემის ბიოგრაფია დიდი ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრის ოფიციალურ საიტზე დაარქივებული 2008-08-25 საიტზე Wayback Machine.
ლომინაძე

საკუთარი სახელი ლომინაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან: ბაბილინა ლომინაძე — ისტორიკოსი ბესარიონ ლომინაძე — საბჭოთა პარტიული მოღვაწე გივი ლომინაძე — პოლიტიკოსი, პოლიციის გენერალ-მაიორი ვასილ ლომინაძე — გეოფიზიკოსი ზაზა ლომინაძე — ექიმი, პოლიტიკოსი ჯუმბერ ლომინაძე — ფიზიკოსი
ტომას პელჰემ-ჰოლსი

ტომას პელჰემ-ჰოლსი (ინგლ. Thomas Pelham-Holles; დ. 21 ივლისი, 1693 — გ. 17 ნოემბერი, 1768) — ბრიტანელი პოლიტიკოსი და სახელმწიფო მოღვაწე. გაერთიანებული სამეფოს მე-4 და მე-6 პრემიერ-მინისტრი 1754–1756 და 1757–1762 წლებში. Thomas Pelham Holles — oxforddnb.com
უილიამ კავენდიში

უილიამ კავენდიში (ინგლ. William Cavendish; დ. 8 მაისი, 1720 — გ. 3 ოქტომბერი, 1764) — ბრიტანელი სახელმწიფო მოღვაწე და პოლიტიკოსი. გაერთიანებული სამეფოს მე-5 პრემიერ-მინისტრი. William Cavendish — oxforddnb.com
გიუზემელცი

გიუზემელცი (მაკედ. Ѓуземелци) — სოფელი ჩრდილოეთ მაკედონიაში, ლოზოვოს თემში (ვარდარის რეგიონი). მდებარეობს ზღვის დონიდან 372 მეტრზე. 2002 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 40 ადამიანს შეადგენდა. ვარდარის რეგიონი ლოზოვოს თემი ↑ 1.0 1.1 2002 წლის მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
კიშივო

კიშივო (მაკედ. Кишино) — სოფელი ჩრდილოეთ მაკედონიაში, ლოზოვოს თემში (ვარდარის რეგიონი). მდებარეობს ზღვის დონიდან 362 მეტრზე. 2002 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 22 ადამიანს შეადგენდა. ვარდარის რეგიონი ლოზოვოს თემი ↑ 1.0 1.1 2002 წლის მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
სარამზალინო

სარამზალინო (მაკედ. Сарамзалино) — სოფელი ჩრდილოეთ მაკედონიაში, ლოზოვოს თემში (ვარდარის რეგიონი). მდებარეობს ზღვის დონიდან 251 მეტრზე. 2002 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 118 ადამიანს შეადგენდა. ვარდარის რეგიონი ლოზოვოს თემი ↑ 1.0 1.1 2002 წლის მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
კიოსელარი

კიოსელარი (მაკედ. Ќоселари) — სოფელი ჩრდილოეთ მაკედონიაში, ლოზოვოს თემში (ვარდარის რეგიონი). მდებარეობს ზღვის დონიდან 253 მეტრზე. 2002 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 95 ადამიანს შეადგენდა. ვარდარის რეგიონი ლოზოვოს თემი ↑ 1.0 1.1 2002 წლის მოსახლეობის აღწერის მონაცემები
ტორეადორი

ტორეადორი, ტორერო (ესპ. toreador, torero < toro — ხარი) — ხარების ბრძოლის, კორიდის, ერთ-ერთი მონაწილე. კორიდა მრავალნაწილიანი სანახაობაა და ყოველ შეჯიბრებას ცალკე შემსრულებელი ჰყავს. ხარს წითელი ნაჭრით (მულეტა) ახელებენ ხულოსები (კაპეადორები), შუბებით ჩხვლეტენ ცხენოსანი პიკადორები, ქედში ურჭობენ პეტარდებიან, ბაფთაშებმულ ხელშუბებს ბანდერილიერები, ხოლო სასიკვდილოდ არტყამს დაშნას მატადორი (ესპანდა), რომელსაც ხშირად ტორეადორსაც უწოდებენ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 23. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ტორეადორი "Haunted By The Horns", (2006) An ESPN online article about Matador Alejandro Amaya and Matador Eloy Cavazos. The article investigates why a matador chooses their profession. Female Matadors: A Fierce Beauty დაარქივებული 2011-12-26 საიტზე Wayback Machine. – slideshow by Life magazine Spanish fan with matador illustration, 1887, in the Staten Island Historical Society Online Collections Database
ქართველთა ეთნარქები

ქართველთა ეთნარქები — ლეონტი მროველის მიერ „ქართლის ცხოვრებაში” მოხსენიებულ ლეგენდარულ მამამთავარს თარგამოსს ჰყავდა 8 ძე: ეგროსი; ჰაოსი; ჰეროსი; ბარდოსი; მოვაკანოსი; ლეკანოსი; კავკასოსი და ქართლოსი. აქედან ქართლოსის ძენი იყვნენ გარდაბოსი, კახოსი, კუხოსი, გაჩიოსი, მცხეთოსი. ამ უკანასკნელის - მცხეთოსის ძენი კი - უფლოსი, ოძრხოსი და ჯავახოსი, რომელთაც თავიანთი კუთვნილი მიწა-წყალი მიიღეს მამებისაგან. ქართლოსს მიუღია თარგამოსისაგან ტერიტორია, რომელსაც აღმოსავლეთით ესაზღვრებოდა ჰერეთი და მდინარე ბერდუჯი, დასავლეთით — პონტოს ზღვა, სამხრეთით — მტკვარ-არაქსის წყალგამყოფი ბამბაკის ქედი, ჩრდილოეთით — ღადოს მთა (კავკასიონის განშტოება); მცხეთოსს — მიწა-წყალი არაგვის დასავლეთით, სპერის ზღვამდე; გარდაბოსის ტერიტორიას აღმოსავლეთით ესაზღვრებოდა მდინარე ბერდუჯი, დასავლეთით — ქ. გაჩიანი, სამხრეთით — მტკვარ-არაქსის წყალგამყოფი ბამბაკის ქედი, ჩრდილოეთით — მტკვარი. კახოსის მიწა-წყალი ყოფილა კავკასიონსა და კახეთის მთას შორის, არაგვიდან ვიდრე ტყე-ტბამდე; კუხოსისა — არაგვიდან ჰერეთამდე, კახეთის მთასა და მტკვარს შორის; გაჩიოსისა სკვირეთის მდინარიდან, ვიდრე აბოცის თავამდე; უფლოსისა — არაგვიდან ვიდრე ტასისკარამდე და ფარავნამდე; ოძრხოსისა — ტაშისკარიდან სპერის ზღვამდე; ჯავახოსისა — ფარავნიდან მტკვრის სათავემდე. ლეონტი მროველის მიერ შექმნილი ქართველთა ეთნარქების სქემა მწიგნობრული წარმოშობისაა, რადგან ამ სქემის თანახმად კავკასიაში თავდაპირველად ქართლოსმა მიიღო თავისი წილი მიწა-წყალი, შემდეგ კი ქართლოსის შვილები და შვილიშვილები იღებენ თავ-თავიანთ წილს და ამის გამო ლეონტი მროველის მიერ „ქართლისიანებად“ იწოდებიან. ნ. ბერძენიშვილის დაკვირვებით, მთელ ქვეყანას „ქართლი“ მხოლოდ მისი ერთ სახელმწიფოდ გადაქცევის შედეგად ეწოდა და მანამდე აქ არსებული ხევთა გაერთიანებანი, მეტ-ნაკლებად დიდსა თუ მცირე ტომებად, საკუთარ ინდივიდუალური სახელებს ატარებდნენ (კახები, კუხები, კლარჯები, ვიტერუხები, შავშები, ჯავახები…). ეს ფაქტია არეკლილი ლეონტის ლეგენდაში მცხეთოსის, მისი ძმებისა და შვილების შესახებ. ქართველ ეთნარქთა სახელებში იმ ჰეგემონ ტომთა სახელები აისახა, რომელთაც „ქართლოსიანებად“ წოდებული ტომები გააერთიანეს კლასობრივი საზოგადოების ჩამოყალიბების გზაზე. ისტორიული პროცესი ლეონტი მროველის მიერ შემუშავებული ქართლოსიანთა სქემის პირუკუ მიმდინარეობდა, რადგან ქართლის ქვეყანა ქართლის სამეფოს სახით ხევების (მცირე სოციალური ორგანიზმების) გაერთიანებიოს შედეგად ჩამოყალიბდა. თვით ხევების გაერთიანების პროცესში ნ. ბერძენიშვილი ორ ეტაპს გამოყოფდა. პირველი ეტაპი იმ მიწა-წყალზე არსებულ ხევთა გაერთიანებას გულისხმობდა, რომელიც ლეონტი მროველის მიერ შემოსაზღვრულ ქართლოსიანთა წილი მიწა-წყლის საზღვრებში იმყოფებოდა, მეორე ეტაპი კი — ისტორიული შიდა ქართლის („ქართლოსიან“ უფროსის წილი მიწა-წყალი) მოსახლე ქართლის ტომის მმართველი სახლის მიერ დანარჩენ „ქართლოსიანთა“ მიწა-წყლის დაპყრობას, რაც ქართლის სამეფოს წარმოქმნას ნიშნავდა ქართლის ქვეყნის სახით. ბერძენიშვილი ნ., საქართველოს ისტორიის საკითხები, წგნ. 8, თბ., 1975; მამულია გ., კლასობრივი საზოგადოებისა და სახელმწიფოს ჩამოყალიბება ქართლში, თბ., 1979; ფიცხელაური კ., აღმოსავლეთ საქართველოს ტომთა ისტორიის ძირითადი პრობლემები (ძვ. წ. XV—VII სს.), თბ., 1973; მამულია გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 461-462.
გარდაბოსი

გარდაბოსი — ლეონტი მროველისეული ქართლის ცხოვრების მიხედვით, ქართველი ხალხის ერთ-ერთი ეთნარქი. მას ქართლოსისაგან სამართავად გადაეცა ქვემო ქართლის ქვედა ნაწილი, რომელსაც შემდგომ გარდაბნის მხარე ეწოდა. მთავარი სტატია: ქართლის ცხოვრება. ქართველთა ეთნარქები ↑ "ქართლის ცხოვრება" სიმონ ყაუხჩიშვილის გამოცემა, ტომი 1, თბილისი 1955
გარდმანი

გარდმანი — კავკასიის ალბანეთის ერთ-ერთი პროვინცია. ტერიტორიულად მოიცავდა ძირითადად მდინარე შამქორჩაის ხეობას (აზერბაიჯანი), ცენტრი იყო გარდმანის ციხე (სომხური წყაროებით გარდმანბერდი). ციხის ნანგრევები დღემდეა შემორჩენილი ხეობის ზემო ნაწილში. ქართული ისტორიული წყაროებით ალბანეთის გარდმანის დასახელება, ჩვეულებრივ, ემთხვევა საკუთრივ ქართლის პროვინციია გარდაბნის სახელწოდებას. ქართლის და ალბანეთის პროვინციების სახელწობათა საერთო წარმომავლობა უეჭველია და მოწმობს გარკვეულ პერიოდში მათ პოლიტიკურ და შესაძლებელია, ეთნიკურ ერთიანობას. პირველად წყაროებში გარდმანი IV საუკუნეში იხსენიება, VI საუკუნის ბოლოს (ზოგი მოსაზრებით, IV საუკუნეში) მას სრაპსული წარმოშობის მიჰრანიდები დაეუფლნენ, რომელთაც მიიმხრეს გარდმანის მთავრობა, თავის ხელქვეით გააერთიანეს მთელი ალბანეთი და ფაქტობრივი დამოუკიდებლობა მოიპოვეს სპარსელთაგან, VIII-IX საუკუნეებში, კახეთის სამთავროს შექმნის პირველ პერიოდში, გარდმანი მის შემადგენლობაში შედიოდა. IX საუკუნის II ნახევარში კი კვლავ დამოუკიდებელი სამთავრო გახდა. X საუკუნის დამდეგს გარდმანს ანისის სამეფო დაეუფლა. X საუკუნის ბოლოს იგი შედადიანების მიერ შექმნილი განძის საამიროში შედიოდა, XII საუკუნის ბოლოს და XIII საუკუნის დამდეგს საქართველოს სამეფოს ნაწილი იყო, კერძოდ, ვარამ გაგელი საგამგებლოს - გაგის ერთ-ერთ ოლქს წარმოადგენდა. ამ პერიოდშივეა დამოწმებული გარდმანის მეორ სახელწოდებაც - „ქართმანიკი“. ფეროზი (330–361) ხურსი (361–430) ბარაზბოდი (430–440) ვარაზ-ბაკური (440–450) მიჰრი (450–480) არმაელი (480–510) ვარდ I (510–540) ვარდან I (540–570) ვარდ II (570–600) გარდაბანი (მხარე) მუსხელიშვილი დ., ქსე, ტ. 2, გვ. 698-699, თბ., 1977
მასაზირი

მასაზირი (აზერ. Masazır) — სოფელი აზერბაიჯანში, აფშერონის რეგიონის აფშერონის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 3 247 კაცი. მასაზირი GEOnet სახელების სერვერზე
ჯონ სტიუარდი

ჯონ სტიუარდი, ბიუტის გრაფი (ინგლ. John Stuart, 3rd Earl of Bute; დ. 25 მაისი, 1713 — გ. 10 მარტი, 1792) — შოტლანდიელი დიდგვაროვანი აზნაური და ბრიტანელი სახელმწიფო მოღვაწე. გაერთიანებული სამეფოს მე-7 პრემიერ-მინისტრი. უნიის აქტის შემდეგ პირველი შოტლანდიელი პრემიერ-მინისტრი. John Stuart — Encyclopedia Britannica (ინგლისური)