laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
იბლისი

იბლისი (არაბ. إِبْلِيس), აგრეთვე ცნობილი როგორც ებლისი — შაითანების ლიდერი ისლამში. ყურანზე დაყრდნობით იბლისი სამოთხიდან მას შემდეგ გამოაძევეს, რაც უარი განაცხადა ადამისთვის დაჩოქებაზე. იბლისის წარმოშობასა და ბუნებასთან დაკავშირებით ორი განსხვავებული თვალსაზრისი არსებობს. როდესაც ალაჰმა უთხრა ანგელოზებს შეესრულებინათ სეჯდე ადამისთვის, ყველამ შეასრულა იგი, გარდა იბლისისა, ხოლო როდესაც ღმერთმა ჰკითხა მას ამ საქციელის მიზეზი, მან უპასუხა: უთხრა: „მე მასზე უკეთესი ვარ, მე ცეცხლისგან გამაჩინე, და ის ტალახისგან გააჩინე შენ.“ ↑ Gardet, Louis; Wensinck, A. J. (1971). „Iblīs“. In Bosworth, C. E.; van Donzel, E. J.; Heinrichs, W. P.; Lewis, B.; Pellat, Ch.; Schacht, J. (eds.). Encyclopaedia of Islam, Second Edition. 3. Leiden: Brill Publishers. doi:10.1163/1573-3912_islam_SIM_3021. ISBN 978-90-04-16121-4. ↑ Briggs, Constance Victoria (2003). The Encyclopedia of God: An A-Z Guide to Thoughts, Ideas, and Beliefs about God. Newburyport, Massachusetts: Hampton Roads. ISBN 978-1-612-83225-8.  ↑ (1983) „Mythic Biography“, Satan's Tragedy and Redemption: Iblīs in Sufi Psychology, Numen Book Series. Leiden and Boston: Brill Publishers, გვ. 18–56. DOI:10.1163/9789004378636_003. ISBN 978-90-04-37863-6.  ↑ Mahmoud, Muhammad (1995). „The Creation Story in 'Sūrat al-Baqara,' with Special Reference to al-Ṭabarī's Material: An Analysis“. Journal of Arabic Literature. 26 (1/2): 201–214. doi:10.1163/157006495X00175. JSTOR 4183374. ↑ ყურანი 7:12
ჰუდაიბის ხელშეკრულება

ჰუდაიბის ხელშეკრულება (არაბ. صُلح الْحُدَيْبِيَّة) — მოვლენა, რომელიც მოხდა წინასწარმეტყველ მუჰამადის დროს. ეს იყო გადამწყვეტი ხელშეკრულება მუჰამედს (მედინის მხრიდან) და მექელ კურაიშელთა ტომს შორის 628 წლის იანვარში. ამან ხელი შეუწყო ორ ქალაქს შორის დაძაბულობის შესუსტებას. მხარეები 10 წლიან მშვიდობაზე შეთანხდნენ. მაჰმადის მიმდევრებს უფლება მიეცათ შემდეგ წელს მშვიდობიანად მოელოცათ მექა, მათ „პირველი პ დაბრუნებულიყვნენ შემდეგ წელს მშვიდობიანი მომლოცველობით, მოგვიანებით ცნობილი როგორც პირველი მომლოცველები. მომდევნო წლის თებერვალში მუჰამადმა მექაში 2000 ადამიანთან ერთად ჰაჯი აღასრულა. ↑ „ყურანი“ / არაბულიდან თარგმნა, შესავ. წერილი და განმარტ. დაურთო გიორგი ლობჟანიძემ; [რედ. როსტომ ჩხეიძე ; პროექტის ავტ. ნაირა გელაშვილი]. - [თბ. : კავკას. სახლი, 2006]. - 676გვ. ; 29სმ.. 44-46 გვ. - თარგმანი ეძღვნება ილია ჭავჭავაძეს. - ბიბლიოგრ.: - ISBN 99940-921-3-8;
აბუ ლაჰაბი

აბდ ალ-უზა იბნ აბდ ალ-მუტალიბი (არაბ. عبد العزى ابن عبد المطلب), ცნობილი როგორც აბუ ლაჰაბი (არაბ. أبو لهب; დ. 549 – გ. 624) — წინასწარმეტყველ მუჰამადის ბიძა (მამის ნახევარძმა). ის იყო ერთ-ერთი მექელი კურაიშელ ლიდერთაგანი, რომელიც ეწინააღმდეგებოდა მუჰამადს და შეჩვენებული იქნა ყურანის 111-ე სურაში („ალ მასადი“). მისი მამა იყო ჰაშიმანთა მეთაური. 111-ე სურა islamweb.net.
კიბოსნაირნი

კიბოსნაირნი (ლათ. Crustacea) — უხერხემლო ცხოველების კლასი ფეხსახსრიანების ტიპისა. მათი სხეულია სიგრძე მერყეობს მმ-ის რამდენიმე მეათედიდან 80 სმ-მდე (მადაგასკარის მდინარის კიბო). კიბოსნაირთა სხეული შედგება თავის, მკერდისა და მუცლისაგან (ხშირად თავი და მკერდი შერწყმულია და ქმნის თავ-მკერდს), თავზე 5 წყვილი კიდური აქვთ: 1. ანტენები (მათზე ხშირად გრძნობის ორგანოებია), 2. ანტენულები (ზოგი ცურვის დროს იყენებს მათ), 3. საღეჭები ანუ მანდიბულები (საკვებს აქუცმაცებს), 4. I წყვილი ყბა ანუ პირველი მაქსილა და 5. II წყვილი ყბა ანუ მეორე მაქსილა. თავზე აქვთ წყვილი (ზოგჯერ კენტი) ფასეტური თვალი. სხეულის გვერდებზე აქვთ კიდურები, რომლებითაც ისინი მოძრაობენ, ან 1-3 წყვილი ყბაფეხი, რომლებიც საჭმლის დაჭერაში მონაწილეობს. მუცლის კიდურები მხოლოდ უმაღლეს კიბოსნაირთ აქვთ და სუნთქვის, საკოპულაციო ორგანოების და ხვა ფუნქციას ასრულებენ. სხეული დაფარული აქვთ სხვადასხვა სისქის ქიტოვანი საფარველით, რომელიც გარეგან ჩონჩხს ქმნის. კიბოსნაირთა საჭმლის მომნელებელი სისტემა შედგება წინა, შუა და უკანა ნაწლავისაგან. იკვებებიან ცხოველური და მცენარეული საკვებით. კიბოსნაირნი სხეულის ზედაპირით სუნთქავენ, ზოგი — ლაყუჩებით. ხმელეთის კიბოსნაირნი კი — თავისებური აღნაგობის ფილტვებით. გამომყოფი ორგანოები ნეფრიდიული ტიპისაა. სისხლის მიმოქცევის სისტემა ღიაა. გული ზურგის მხარეზე მდებარე კუნთოვანი პარკია. გულის წინ, ხშირად უკანაც, თითო აორტაა. სისხლი უფერულია, იშვიათად წითელი, ნერვული სისტემა შედგება წყვილი ხახისზედა კვანძის, ხახისირგვლივი რგოლისა და მუცლის ძეწკვისაგან. კიბოსნაირთა უმრავლესობა ცალსქესიანია, ზოგი ჰერმაფროდიტია. უმდაბლესებს ახასიათებთ სქესობრივი დიმორფიზმიც — დედალი ტანად მამალზე დიდია. უმრავლესობა წყლის ორგანიზმებია. ცხოვრობენ როგორც ზღვაში, ისე კონტინენტალურ წყალსატევებში. წყლის სიზრქეში — პელაგიალშიც და წყლის ფსკერზე — ბენთალშიც. კიბოსნაირთა ნაწილი წყალში ცურავს, ზოგი დაცოცავს, ზოლო რიგი სახეობები მიმაგრებულია რაიმეზე. კიბოსნაირთა კლასი იყოფა 2 ქვეკლასად — უმდაბლეს და უმაღლეს კიბოსნაირებად, აერთიანებს 20000-მდე სახეობას. განაყოფიერებული კვერცხიდან იჩეკება ლარვა ნაუპლიუსი, რომელსაც აქვს ოვალური დაუნაწევრებული სხეული, 3 წყვილი კიდური. შემდეგ უვითარდება პირის კიდურები და ყბები, ბოლოს — მკერდის კიდურები და თანდათანობით სხეული კიბოს ფორმას იღებს. ზოგი კიბოსნაირნი (კიბორჩხალა, მდინარის კიბო და სხვა) ადამიანის საკვებად გამოიყენება. პლანქტონური კიბოსნაირით იკვებებიან თევზის ლისიტები და პლანქტონური თევზები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 504.
ირვინ შოუ

ირვინ შოუ (ინგლ. Irwin Shaw; დ. 27 თებერვალი, 1913, ნიუ-იორკი, აშშ — გ. 16 მაისი, 1984, დავოსი, შვეიცარია) — ამერიკელი მწერალი და კინოსცენარისტი. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ირვინ შოუ ირვინ შოუ LitWeb-ზე ირვინ შოუ IMDb-ზე ↑ Brooklyn College Archives
კიდეგანი

კიდეგანი, კიდეგანა — მყინვარი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს აღმოსავლეთ კავკასიონზე, კიდეგანის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე. ასაზრდოებს მდინარე ასის მარცხენა შენაკადს — ახიელისწყალს. კარული ტიპისაა. ფართობი 0,68 კმ². ფირნის ხაზი გადის ზღვის დონიდან 3490 მ სიმაღლეზე. მყინვარი უკან იხევს წელიწადში საშუალოდ 6,5 მ-ით. 1890-1975 წლებში მყინვარის ფართობი 0,6 კმ²-ით შემცირდა. შენგელია რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 504.
მიხეილ პაპაჯანოვი

მიხეილ ივანეს ძე პაპაჯანოვი (სომხ. Միքայել Հովհաննեսի Պապաջանյան; დ. 7 სექტემბერი, 1869 — გ. 1930) — პოლიტიკური მოღვაწე. დაშნაკი. თბილისის პირველი გიმნაზიის კურსდამთავრებული. სწავლობდა ნოვოროსიისკის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტზე. პოლიტიკური მოღვაწეობა რუსეთის მე-4 მოწვევის დუმის დეპუტატი ბაქოს, ელისავედპოლსკისა და ერევნის გუბერნიიდან. 1912 წლიდან პარტია „დაშნაკცუთუნი“-ს წევრი. მუშაობდა თბილისის საოლქო სასამართლოში. საადვოკატო პრაქტიკას ეწეოდა ერევანში, ალექსანდროპლსა და თბილისში. 1899 წლიდან ცხოვრობდა ბაქოში. 1912 წლიდან რუსეთის მე-4 მოწვევის სახელმწიფო დუმის დეპუტატია და კონსტიტუციურ-დემოკრატიული ფრაქციის წევრი. მონაწილეობა მიიღო 1917 წლის თებერვლის რევოლუციაში; 1917 წლის 27 თბერვლიდან გახდა სახელმწიფო დუმის დროებითი კომიტეტის წევრი, (ВКГД); ხოლო 9 აპრილიდან დაინიშნა ამიერკავკასიის განსაკუთრებული კომიტეტის კომისრად. 1917 წლის 12 ოქტომბერს უარი თქვა ამიერკავკასიის განსაკუთრებული კომისრის თანამდებობაზე. Государственная дума Российской империи: 1906-1917. Б.Ю. Иванов, А.А. Комзолова, И.С. Ряховская. Москва. РОССПЭН. 2008. პაპაჯანოვი მიხეილ ივანეს ძე
კიდეგანისმაღალი

კიდეგანისმაღალი — მწვერვალი საქართველოსა და რუსეთის (ინგუშეთი) საზღვარზე, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარეების ახიელისწყლის, შანისა და ხანკოლის სათავეებში, საჯიხვისღელისა და სახარისღელის უღელტეხილებს შორის. წარმოადგენს კიდეგანის ქედის უმაღლეს წერტილს. სიმაღლე ზღვის დონიდან 4275 მ. აგებულია იურული თიხაფიქლებით. დასავლეთ და აღმოსავლეთ კალთებზე მყინვარებია. ხასიათდება მთა-მდელოსა და გლაციალურ-ნივალური ლანდშაფტით. კიდეგანისმაღალზე პირველად ავიდნენ 1936 წელს, მეორედ — 1943 წელს ალიოშა ჯაფარიძის ხელმძღვანელობით. მარუაშვილი ლ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 504. ↑ საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2009. — გვ. 92. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 55.
ალფრედ აჰო

ალფრედ ვაინო აჰო (ინგლ. Alfred Vaino Aho; დ. 9 აგვისტო, 1941, ტიმინსი, ონტარიო, კანადა) — კანადელი მეცნიერი კომპიუტერულ ტექნოლოგიებში, უმეტესად ცნობილი თავისი ნამუშევრებით პროგრამირების ენების, კომპილატორების და მასთან დაკავშირებული ალგორითმების სფეროში; ასევე კომპიუტერული პროგრამირების ხელოვნებისა და მეცნიერების სახელმძღვანელოს ავტორი. ტიურინგის პრემიის ლაურეატი (2020). ბაკალავრის ხარისხი ფიზიკაში მიიღო ტორონტოს უნივერსიტეტში, დოქტორის ხარისხი ელექტროტექნიკასა და ინფორმატიკაში — პრინსტონის უნივერსიტეტში. 2003 — ჯონ ფონ ნეიმანის მედალი 2017 — იაპონური კორპორაცია NEC-ის C&C Prize 2020 — ტიურინგის პრემია 2022 — აშშ-ის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრი ოფიციალური გვერდი კოლუმბიის უნივერსიტეტის საიტზე (ინგლისური) ბიოგრაფია ელექტროტექნიკისა და ალექტრონიკის ინჟინრების ინსტიტუტის (IEEE) საიტზე (ინგლისური) ↑ Медаль Джона фон Неймана (список награждённых) დაარქივებული 2009-05-09 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური)
კიდეგანის ქედი

კიდეგანის ქედი (რუს. Кидеганис) — აღმოსავლეთ კავკასიონის მთავარი ქედის ჩრდილო ტოტი, საქართველოს დუშეთის მუნიციპალიტეტისა და რუსეთის ინგუშეთის საზღვარზე, მდინარეების ასისა და არმხის წყალგამყოფი. უმაღლესი მწვერვალი კიდეგანისმაღალი (4275 მ), სხვა მწვერვალებია: გველისმთა, სახარისმაღალი, ჭიმღისმაღალი, მარტინისმაღალი და სხვ. მნიშვნელოვანი უღელტეხილებია: არხოტისთავისღელე, სახარისღელე, საჯიხვისღელე და სალაშქროსღელე. აგებულია იურული თიხაფიქლებით. ორივე კალთაზე ჩამოწოლილია მყინვარები. ახასიათებს მთა-მდელოსა და გლაციალურ-ნივალური ლანდშაფტი. საქართველოს ქედების სია მარუაშვილი ლ, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 504. ↑ საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2009. — გვ. 92. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 55.
ჩილდირი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი ჩილდირი შეიძლება აღნიშნავდეს: ჩილდირი — ტბა თურქეთში; ჩილდირი — ქალაქი თურქეთის არტაანის პროვინციაში; ჩილდირი — რაიონი თურქეთის არტაანის პროვინციაში.
ეზუგბაია

საკუთარი სახელი ეზუგბაია შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ლალი ეზუგბაია — ენათმეცნიერი, ფილოლოგი ჯანსუღ ეზუგბაია — ინჟინერი, პოლიტიკოსი
ერქვანია

საკუთარი სახელი ერქვანია შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ალექსანდრე ერქვანია — პოლიტიკოსი, იურისტი ზაზა ერქვანია — სამხედრო-საზღვაო ოფიცერი ზურაბ ერქვანია — სახელმწიფო და უშიშროების მოხელე
კივი (გვარი)

კივი (ლათ. Apteryx) — უფრთო ფრინველების გვარი კივისნაირთა რიგისა (რიგში ერთადერთი ოჯახი (კივისებრნი) შედის). ცნობილია 5 სახეობა, რომელიც გავრცელებიულია ახალი ზელანდიის კუნძულებზე. მათი სხეულის წონა 0,4—4 კგ აღწევს. აქვთ გრძელი ნისკარტი, ნისკარტის ფუძესთან დიდი ნესტოები, ფაფუკი ბუმბული, 4-თითიანი ფეხები (უკანა თითი რუდიმენტურია). ჩონჩხი არაპნევმატურია, ლავიწი არა აქვთ. კივისნაირნი მორუხო-მურა ფერისანი არიან. საჭის ბუმბულები არ გააჩნიათ. აქვთ კარგად განვითარებული სმენა და ყნოსვა. ბინადრობენ ნესტიან, უღრან ტყეებში. ცხოვრობენ წყვილებად (მონოგანურნი არიან). მრავლდებიან წელიწადში 2-ჯერ. დედალი დებს 1 (მეტად იშვიათად 2) კვერცხს. კრუხობს მამალი 75—77 დღის განმავლობაში. იკვებებიან ჭიებით, მწერებით. მათი ჭუპრებითა და მატლებით. სქესმწიფობას აღწევენ 3—5 წლისა. ამოწყდომის გზაზე მდგარი ფორმებია. ჟორდანია რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 511. ↑ კივი (TSN 174393). ინტეგრაციული ტაქსონომიის საინფორმაციო სისტემა.
ესებუა

საკუთარი სახელი ესებუა შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: დავით ესებუა — მსახიობი ვლადიმერ ესებუა — საბჭოთა კავშირის გმირი, უფროსი სერჟანტი ნესტორ ესებუა — ფალავანი ქრისტინე ესებუა — სპორტსმენი (მშვილდოსნობა)
სუმბათაშვილები

სუმბათაშვილები — ქართული თავადური საგვარეულო, რომელიც რამდენიმე შტოდ გაიყო. ქართულ წყაროებში იხსენიებიან XIII საუკუნიდან. თავდაპირველი ფორმა იყო „სუმბატისძე“. ქართლის სამეფოში იკავებდნენ მეითრების თანამდებობას. ერთი პერიოდი თბილისისა და ნავთლუღის მოურავებიც იყვნენ. ქვიშხეთში ფლოდნენ საკუთარ საგვარეულო სასახლეს. XV-XVIII საუკუნეებში ჰქონდათ თავისი სათავადო. იოანე ბატონიშვილის მიხედვით, სომხური წარმოშობის გვარია. თავის საგვარეულოს უკავშირებდნენ მცირე სომხეთის მმართველ ბაგრატუნების დინასტიას. ჩანან ქართლის თავადთა სიაში, რომელიც თან დართული აქვს 1783 წ. გეორგიევსკის ტრაქტატს. აქტიურ მონაწილეობას იღებდნენ კრწანისის ბრძოლაში. სუმბათაშავილებს არ ჰქონდათ რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში უმაღლესი გადაწყვეტილებით დამტკიცებული გერბი, თუმცა ცნობილია მათი საგვარეულო გერბების ორი ვარიანტი. თეიმურაზ II სიგელში (28 იანვარი, 1789 წ.) ქაიხოსრო მეითრიშვილი (ანუ მეითარის ძე) სუმბათაშვილი და მისი შვილები აბდულა-ბეგი და პაატა დასახელებული არიან თავადებად. რუსეთის იმპერიის შემადგნელობაში შესვლის შემდეგ, 1850 წლის 6 დეკემბერს დაუმტკიცდათ თავადის სტატუსი. გვარი რუსიფიცრებული იყო როგორც სუმბატოვი (რუს. Сумбатов). საგვარეულოს ცნობილი წარმომადგენელია ალექსანდრე სუმბათაშვილ-იუჟინი. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: სუმბათაშვილები სუმბათაშვილების გენეალოგიური ნუსხები და კომენტარები – შედგენილია იური ჩიქოვანის მიერ ↑ 1.0 1.1 ბიჭიკაშვილი, იოსებ; ჩიქოვანი, იური. თავად სუმბათაშვილების საგვარეულოს ისტორიული ნარკვევი. საქართველოს ეროვნული არქივი. ციტირების თარიღი: 3 ივნისი, 2023 ↑ 2.0 2.1 Князья Сумбатовы (Сумбаташвили) // Думин С. В., Чиковани Ю. К.. Дворянские роды Российской империи. Том 4. Князья Царства Грузинского. — გვ. 201–203.
ვერულავა

საკუთარი სახელი ვერულავა შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: თენგიზ ვერულავა — ექიმი, ჯანდაცვის ეკონომისტი, მწერალი იუზა ვერულავა — მეცნიერი მართვის სისტემების დარგში ოთარ ვერულავა — ინჟინერი მართვის სისტემების დარგში
ზარანდია

საკუთარი სახელი ზარანდია შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ბადრი ზარანდია — ქართველი საველე მეთაური, პოლიტიკოსი ვაჟა ზარანდია — აფხაზ სეპარატისტთა პოლიტიკური ლიდერი ლუკა ზარანდია — ქართველი ფეხბურთელი
პალადიონ ბარელაძე

პალადიონ ბარელაძე (დ. 19 მარტი, 1920, სოფელი პერევისა, ჭიათურის რაიონი — გ. 9 მაისი, 2014, თბილისი) — ქართველი ოტორინოლარინგოლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი, დოცენტი, სამედიცინო სამსახურის პოდპოლკოვნიკი, საქართველოს დამსახურებული ექიმი. 1942 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი. მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში — 1942–1946 წლებში იყო 198–ე მსროლელი დივიზიის მთავარი ექიმი. 1947–1949 წლებში იყო საავიაციო არმიის სამხედრო ნაწილის მთავარი ექიმი, 1949–1955 წლებში — საავიაციო არმიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის ლაბორატორიის ოტოლარინგოლოგი. 1955–1968 წლებში იყო ლენინგრადის სამხედრო სამედიცინო აკადემიის ოტოლარინგოლოგიის კათედრის დოცენტი, სადაც 1963 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე: „ვესტიბულარული შერჩევისას ცენტრალური ნერვული სისტემის უმაღლესი განყოფილებების ფუნქციონალური როლის შესახებ“. 1968–1969 წლებში იყო საქართველოს ექსპერიმენტული და კლინიკური ქირურგიის უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი, 1969–1973 წლებში — პედიატრიის ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. 1963–1964 წლებში სპეციალური დავალებით მივლინებული იყო კუბის რესპუბლიკის მთავარ სამხედრო ჰოსპიტალში. იყო საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს ბავშვთა მთავარი ლარინგოლოგი, №4 ბავშვთა საავადმყოფოს განყოფილების უფროსი. პალადიონ ბარელაძე ავტორია 25 სამეცნიერო ნაშრომის. გამოქვეყნებული აქვს მონოგრაფია. 1944 — წითელი ვარსკვლავის ორდენი 1945 — სამამულო ომის II ხარისხის ორდენი 1953 — მედალი „შრომითი მამაცობისთვის“ რაულ კასტროს საპატიო სიგელი და მადლობა 1976 — საქართველოს დამსახურებული ექიმი პალადიონ ბარელაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ Документы о награждении ↑ უმაღლესი საბჭოს უწყებანი. 1976. №1. გვ. 6
ვალერიან ჯიქია

ვალერიან ნიკოლოზის ძე ჯიქია (დ. 1920, სოფ. საბერიო — გ. აპრილი, 1988) — საქართველოს სუბტროპიკული მეურნეობის ინსტიტუტის პრორექტორი, სკკპ წევრი, სოციალისტური შრომის გმირი. ვალერიან ჯიქია დაიბადა 1920 წელს სოფელ საბერიოში ღარიბი გლეხის ოჯახში. 1938 წელს დაამთავრა გალის საშუალო სკოლა. 1939 წელს მას ნიშნავენ საბერიოს საშუალო სკოლის მასწავლებლად, 1940 წელს ირჩევენ საქართველოს ალკკ გალის რაიკომის მეორე, ხოლო შემდეგ პირველ მდივნად, 1942 წელს დააწინაურეს საქართველოს ალკკ აფხაზეთის საოლქო კომიტეტის მდივნად. 1944-1946 წლებში მუშაობდა საქართველოს კპ აფხაზეთის საოლქო კომიტეტში ჯერ სასოფლო-სამეურნეო განყოფილების ინსტრუქტორად, შემდეგ პარტიულ-კომკავშირული ორგანიზაციების განყოფილების ინსტრუქტორად, შემდეგ პარტიულ-კომკავშირული ორგანიზაციების განყოფილების ინსტრუქტორად, უფრო გვიან კი კადრების განყოფილების გამგედ. 1946 წელს ვ. ჯიქია აირჩიეს საქართველოს კპ გულრიფშის რაიონის რაიკომის მეორე მდივნად. იმავე წელს იგი წარჩინებებით ამთავრებს სოხუმის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის ისტორიის ფაკულტეტს. 1950 წლიდან ვ. ჯიქია საქართველოს კპ გალის რაიკომის პირველი მდივანია. 1952 წელს კი საქართელოს კპ სოხუმის საქალაქო კომიტეტის მეორე მდივანი. 1952-1953 წლებში ვ. ჯიქია საქართველოს კპ გუდაუთის რაიკომის პირველი მდივანია. 1953 წლიდან იგი სამეურნეო სამუშაოზე გადაყავთ და 23 წლის განმავლობაში ხელმძღვანელობდა ახალი ათონის სუბტროპიკულ საბჭოთა მეურნეობა „ფარცხას“. 1977 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე ვ. ჯიქია ხელმძღვანელობდა საქართველოს სუბტროპიკული მეურნეობის ინსტიტუტის სამეურნეო-ადმინისტრაციული მუშაობის დარგს. ვ. ჯიქია სხვადასხვა დროს არჩეული იყო საქართველოს სსრ-ის III მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად, საქართველოს კპ აფხაზეთის საოლქო კომიტეტის წევრად, პარტიის გულრიფშის, გუდაუთის, გალის რაიონული და სოხუმის საქალაქო კომიტეტების ბიუროების წევრად. დაჯილდოვებული იყო მედლებით, საქართველოს სსრ და აფხაზეთის ასსრ უმაღლესი საბჭოების პრეზიდიუმის საპატიო სიგელებით, საკავშირო სასოფლო-სამეურნეო გამოფენის ოქროსა და ვერცხლის მედლებით. გაზ. „საბჭოთა აფხაზეთი“, №74 (12690), 15 აპრილი, 1988
კიკნათბერის ციხე

კიკნათბერის ციხე — გვიანდელი ფეოდალური ხანის ციხესიმაგრე საქართველოში, ქართლში, მდინარე ტანის ხეობაში, სოფელ ბობნევთან (გორის რაიონი). შემორჩენილია მხოლოდ ნანგრევები. ვახუშტი (XVIII ს.) კიკნათბერის ციხეს ახასიათებს როგორც მტკიცესა მიუვალს. კიკნათბერის ციხე სააკაძეთა ფეოდალურ საგვარეულოს ეკუთვნოდა, გიორგი სააკაძის საქართველოდან გადახვეწის შემდეგ სახასო გახდა. ვახუშტი, აღწერა სამეფოსა საქართველოსა, წგნ.: ქართლის ცხოვრება, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც., ტ. 4, თბ., 1973; ტატიშვილი თ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 513. ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ.5, თბ., 1990 წ.
დაღესტნის ოლქი

დაღესტნის ოლქი (რუს. Дагестанская область) — რუსეთის იმპერიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული კავკასიაში (შემდგომ — რსფსრ-ში). ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. თემირ-ხან-შურა. ფართობი 29 350 კმ², მოსახლეობა (1897 წ.) — 571 154 ადამიანი. ჩრდილოეთით ესაზღვრებოდა — თერგის ოლქი, დასავლეთით — ტფილისის გუბერნია, სამხრეთით — ბაქოსა და ელიზავეტპოლის გუბერნიები. 1859 წელს რუსეთის იმპერიის მიერ კასპიის ზღვის სანაპიროზე მდებარე დაღესტნის მხარის დაპყრობის შედეგად, მეფისნაცვლის მიერ შემოკრებილი მიწები გაიყო სამ ნაწილად: პირველი შეუერთდა კავკასიის ხაზის მარცხენა ფრთას (შემდგომში თერგის ოლქი), მეორე — კასპიისპირა მხარეს, მესამე კი — ლიზგინთა კორდონის ხაზს. ეს უკანასკნელი კი იმპერატორის უმაღლესი განკარგულებით 1959 წლის 26 აპრილს გაუქმდა|35710. 1860 წლის 18 (30) ივლისს გენერალ-ფელდმარშალის ბარიატინსკის მიერ მიღებულ იქნა შემდეგი გადაწყვეტილება: დერბენტის გუბერნიის ყუბის მაზრა ჩამოსცლოდა კასპიისპირა მხარეს და შერთვოდა ბაქოს გუბერნიას; ქალაქ დერბენტისთვის ულუსის მაღალთან ერთად შეიქმნილიყო განსაკუთრებული მმართველობა; დერბენტის გუბერნია გაუქმებულიყო და მისი დარჩენილი ნაწილები შეერთებულიყო კასპიისპირა მხარისთვის; კავკასიის აღმოსავლეთ ნაწილში კი წარმოქმნილიყო დაღესტნის ოლქი და ზაქათალის ოკრუგი შემდეგი პირობებით: დაღესტნის ახალი ოლქი უნდა შემდგარიყო კასპიისპირა მხარის ნაწილებისაგან, რომლისაგანაც გამოკლებული უნდა ყოფილიყო ყუბის ოლქი და შემატებოდა დანარჩენი დაღესტანი, დროებით თერგის ოლქში შემავალი მდინარე ანდის-კოისუს მარცხენა სანაპიროს გარდა. დაღესტნის მართველობა უნდა გაყოფილიყო ორად: სამხედროდ და სამოქალაქოდ. სამოქალაქო მმართველობას დაექვემდევარა: ქალაქი დერბენტი, ულუსის მაღალი და საპორტო ქალაქი პეტროვსკი. სამხედრო მმართველობას დაექვემდებარა დაღესტნის ოლქის მთელი დარჩენილი ტერიტორია, რომელიც თავის მხრივ გაიყო ოთხ განყოფილებად: ჩრდილოეთ დაღესტანი, შუა დაღესტანი, სამხრეთ დაღესტანი და ზემო დაღესტანი. სამხედრო განყოფილებები დაიყო ოკრუგებად და სახანოებად, ხოლო ოკრუგები სანაიბოებად. ამის გარდა, სულაკისპირა სოფლებისგან შეიქმნა განსაკუთრებული სულაკისპირა სანაიბო. ზემო დაღესტანში უნდა შესულიყო დაღესტნის ის ნაწილი, რომელიც მანამდე ლეზგინთა საკარდონო ხაზში შედიოდა და წარმოადგენდა ბეჟიტის უბანს. ზემო დაღესტნის სამხედრო მეთაურს ასევე ჰქონდა კავკასიონის სამხრეთ კალთებზე გავლენაც, კერძოდ მდინარე ალაზნის მარცხენა ნაიპირზე, რომელშიც შედიოდა ტფილისის გუბერნიის თელავის მაზრა და ზაქათალის ოკრუგი. ზაქათალოს ოკრუგი, რომელიც წარმოადგენდა ყოფილ ჭარ-ბელაქნის ოკრუგს, მისი მთიანი მაღალები სამხრეთ დაღესტანის სამურის ოკრუგს გადაეცა. ზაქათალის ოკრუგი სამოქალაქო მმართველობით უშუალოდ კავკასიის მეფისნაცვალს დაექვემდებარა, ხოლო სამხედრო მართველობით — დაღესტნის ოლქის სამხედრო მეთაურს. ყვარელის უბანი კი სამხედრო მმართველობით ზემო დაღესტნის მეთაურს დაექვემდებარა. თიანეთის ოკრუგი და ნუხის მაზრა სრულად იქნა განთავისუფლებული სამხედრო მმართველობისაგან და დაექვემდებარნენ შესაბამისად ტფილისის და ბაქოს გუბერნიებს. ДАГЕСТАНСКАЯ ОБЛАСТЬ ↑ Полное собрание законов Российской империи, собрание 2-ое (1825-1881), т. XXXV, указ 36026, ст. 916-918
თერგის ოლქი

თერგის ოლქი (რუს. Терская область; 8 (20) თებერვალი, 1860 — 1920) — რუსეთის იმპერიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული კავკასიაში (შემდგომ — რსფსრ-ში). ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. ვლადიკავკაზი. ფართობი 75 400 კმ², მოსახლეობა (1897 წ.) — 933 936 ადამიანი. ჩრდილოეთით ესაზღვრებოდა — სტავროპოლისა და ასტრახანის, დასავლეთით — ტფილისის გუბერნია, სამხრეთით — ბაქოსა, ტფილისის და ქუთაისის გუბერნიები. 1857 წლის 10 დეკემბერს კავკასიის ფრონტის მარცხენა ფრთა დაიყო 4 ოკრუგად: ყაბარდოს, სამხედრო-ოსეთის, ჩეთნეთისა და კუმიკის. 1858 წლის 14 აგვისტოდან 8 სექტემბრამდე თერგისა და არღუნის ზემო დინებაში მცხოვრებმა: ჭანთის, მულკოის, დეშნის, ძუშსოის, ჩუჟნაკოის, ტერელოს, ხოჩაროის, ჰელდიროის, ჩახოის, ნამახის, მაისტის, შატოისა და ჩებერლოის მთიელთა საზოგადოებებმა გამოთქვეს მორჩილება რუსეთი იმპერიის მიმართ. 1858 წლის 3 დეკემბერს შეიქმნა ჭანთის, ახოსა და შატოის სანაიბო. 1860 წლის 8 (20) თებერვლის უმაღლესი ბრძანებულებით კავკასიის ხაზის მარცხენა ფრთას დაერქვა თერგის ოლქი, მარჯვენას — ყუბანის ოლქი, ხოლო ორივეს სტავროპოლის გუბერნიასთან ერთად კი — ჩრდილოეთ კავკასია. 1862 წლის 29 მაისს მოხდა თერგის ოლქის დაყოფა ადმინისტრაციულ ერთეულებად. სამხედრო განყოფილება. დასავლეთის განყოფილება; ყაბარდოს ოკრუგი (დიდი და პატარა ყაბარდო, ასევე ბალყარების, ბეზენგის, ხულამის, ჩეგემისა და ურუსპის მთიელთა საზოგადოებები); ოსეთის ოკრუგი (ოსებით დასახლებული რეგიონი); ინგუშეთის ოკრუგი (ნაზრონოვის, ყარაბულახის, ღალღაის, ქისტეთის, აკინსკისა და წორინსკი საზოგადოებები). ცენტრალური განყოფილება; ჩეჩნეთის ოკრუგი (პატარა და დიდი ჩეჩნეთი, თერგისზედა და კაჩკალიკოვის ჩეჩნების საზოგადოებები); არღუნის ოკრუგი (შატოის, ჭანთის, ჩაბერლოევისა და შაროევის საზოგადოებები); იჩქერიის ოკრუგი (იჩქერია). აღმოსავლეთის განყოფილება. კუმიკის ოკრუგი (კუმიკებით დასახლებული დაბლობი); მთიანი ოკრუგი (სალატავის, აუხოვსკისა და ზანდაკის). კავკასიის მინერალური წყლების სამხედრო მეთაურის ცალკეული სამმართველო. ვლადიკავკაზის საქალაქო სამმართველო. ТЕРСКАЯ ОБЛАСТЬ ↑ Полное собрание законов Российской империи, собрание 2-ое (1825-1881), т. XXXII, указ 32541, ст. 995 ↑ Кавказский календарь на 1861 год, Тифлисъ, 1860, ст. 35 ↑ Полное собрание законов Российской империи, собрание 2-ое (1825-1881), т. XXXIII, указ 33847, ст. 436 ↑ Полное собрание законов Российской империи, собрание 2-ое (1825-1881), т. XXXV, указ 35421, ст. 122 ↑ Полное собрание законов Российской империи, собрание 2-ое (1825-1881), т. XXXVII, указ 38326, ст. 497-499