laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ევარისტ გალუა

ევარისტ გალუა (ფრანგ. Évariste Galois; დ. 25 ოქტომბერი 1811 — გ. 31 მაისი 1832) — ფრანგი მათემატიკოსი, რომლის გამოკვლევებმა განსაკუთრებული გავლენა მოახდინა ალგებრის განვითარებაზე. 1830 წელს შევიდა უმაღლეს ნორმალურ სკოლაში, საიდანაც მალე გარიცხეს (1831) პოლიტიკური მოტივით. ამ დროიდან იწყება მისი აქტიური სამეცნიერო და პოლიტიკური მოღვაწეობა. გალუას მათემატიკურ მემკვიდრეობას შეადგენს მისი თანამედროვეებისათვის ძნელად გასაგები ძალზე შეკუმშულად დაწერილი რამდენიმე ნაშრომი. სასრულ ველთა თეორია არსებითად გალუას მიერაა აგებული (ამ ველებს ამჟამად გალუას ველები ეწოდება). გალუას ძირითადი დამსახურებაა ალგებრულ განტოლებათა რადიკალებში ამოხსნადობასთან დაკავშირებული იდეების ჩამოყალიბება, რომლის საფუძველზე აიგო გალუას თეორია. მან ძალიან ადრეულ ასაკში გამოავლინა მათემატიკისადმი ლტოლვა. ის კითხულობდა ლეჟანდრის, ლაგრანჟის, ელერისა და გაუსის ნაწერებს. ეს მას საშუალებას აძლევდა, რომ 16 წლის ასაკში პირველ ადგილზე გასულიყო მათემატიკოსთა კონკურსზე. შემდეგ ის პოლიტექნიკურ სკოლაში შესვლას ცდილობდა, მაგრამ უარით გაისტუმრეს. 1829 წელს თავის ნამუშევრები გაუგზავნა მეცნიერებათა აკადემიას, მაგრამ ისინი ოგიუსტენ ლუი კოშის დაეკარგა. იმავე წელს მამამისი თავს იკლავს და უკვე მეორედ უწევს პოლიტექნიკურ სკოლაში შესასვლელი კონკურსის გაცდენა. იგი კვლავ აგზავნის მეცნიერებათა აკადემიაში თავის კვლევებს მათემატიკის დიდი პრიზის მოსაპოვებლად. ჟან ბატისტ ჟოზეფ ფურიეს შინ მიაქვს გალუას ნაწერები, მაგრამ მალე კვდება. მისი ნამუშევრები ისევ იკარგება. ამის შემდეგ ის სამეცნიერო ჟურნალში აქვეყნებს თავის სტატიებს. მეფის რეჟიმის წინააღმდეგ საჯარო გამოსვლისათვის ორჯერ დააპატიმრეს; განთავისუფლებისთანავე პოლიტიკურმა მტრებმა თავს მოახვიეს დუელი და 20 წლისა მოკლეს. ↑ 1.0 1.1 MacTutor History of Mathematics archive — 1994. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q547473"></a> ↑ 2.0 2.1 Gran Enciclopèdia Catalana — Grup Enciclopèdia, 1968. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18696256"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2664168"></a> ↑ 3.0 3.1 GeneaStar <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q98769076"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3100478"></a> ↑ 4.0 4.1 Roglo — 1997. — 10000000 ეგზ. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q83365652"></a> ↑ 5.0 5.1 Pas L. v. Genealogics — 2003. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19847329"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19847326"></a> ↑ Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ Archives de Paris <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2860432"></a> ↑ 8.0 8.1 8.2 ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 645. ↑ 9.0 9.1 გენიალური მათემატიკოსის, ევარისტ გალუას ორასი წლისთავი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-05. ციტირების თარიღი: 2014-08-20.
ყორულდაში (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი ყორულდაში შეიძლება აღნიშნავდეს: ყორულდაში — მწვერვალი სვანეთის ქედზე ყორულდაში — მყინვარი სვანეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე ყორულდაში — სოფელი ლენტეხის მუნიციპალიტეტში
ყუდრო (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი ყუდრო შეიძლება აღნიშნავდეს: ყუდრო - სოფელი თიანეთის მუნიციპალიტეტში ყუდრო - სოფელი მარნეულის მუნიციპალიტეტში
არიკა

არიკა (ესპ. Arica) — ქალაქი და კომუნა ჩილეში. იმავე სახელწოდების კომუნის არიკის პროვინციის და არიკა და პარინაკოტის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქი მდებარეობს წყნარი ოკეანის სანაპიროზე. სანტიაგოდან 1660 კილომეტრზე ჩრდილოეთით. მას უწოდებენ „მუდმივი გაზაფხულის ქალაქს“ და წარმოადგენს ჩილეს ჩრდილოეთის ჭიშკარს. კომუნის ფართობი — 4 799 კმ². მოსახლეობა — 185 ათ. კაცი (2002). სიმჭიდროვე — 38,6 ად./კმ². ქალაქი დაარსდა 1541 წლის 25 აპრილს და 1880 წლამდე შედიოდა პერუს შემადგენლობაში, მაგრამ წყნარი ოკეანის მეორე ომის შედეგად იგი ჩილეს საკუთრება გახდა. ქალაქის კლიმატი ერთ-ერთი ყველაზე მშრალია ჩილეში. წვიმა რამდენიმე ათეულ წელიწადში ერთხელ მოდის. ნალექების რაოდენობაა 0,8 მმ წელიწადში . Programa Territorial Integrado Turismo Intereses Especiales Arica Parinacota დაარქივებული 2008-06-20 საიტზე Wayback Machine. Club de Empresas de Turismo Intereses Especiales დაარქივებული 2008-06-21 საიტზე Wayback Machine. Ilustre Municipalidad de Arica დაარქივებული 2010-09-21 საიტზე Wayback Machine.
არიკა (მრავალმნიშვნელოვანი)

სიტყვა არიკა შეიძლება აღნიშნავდეს: არიკა – ქალაქი და კომუნა ჩილეში. არიკა — პროვინცია ჩილეში. არიკა — აეროპორტი ჩილეში. არიკა — ქალაქი კოლუმბიაში. სხვა არიკის ბრძოლა — წყნარი ოკეანის მეორე ომის ნაწილი.
არიკის პროვინცია

არიკა (ესპ. Provincia de Arica) — პროვინცია ჩილეში, შედის არიკა და პარინაკოტის რეგიონის შემადგენლობაში. ადმინისტრაციული ცენტრი ქალაქი არიკა. პროვინცია მდებარეობს არიკა და პარინაკოტის რეგიონის დასავლეთ ნაწილში ესაზღვრება: ჩრდილოეთით — ტაკნის რეგიონი (პერუ) აღმოსავლეთით — პარინაკოტის პროვინცია სამხრეთით — ტამარუგალის პროვინცია დასავლეთით — წყნარი ოკეანე ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2011-07-07 საიტზე Wayback Machine. არიკის მუნიციპალიტეტი დაარქივებული 2010-09-21 საიტზე Wayback Machine.
აბრეჟე

აბრეჟე (ფრანგ. abrégé) — შემოკლებული გადმოცემა, ამონაწერი რამე თხზულებიდან. ჭაბაშვილი მიხეილ, უცხო სიტყვათა ლექსიკონი.-თბ.-გამომცემლობა "განათლება".-1989
ლახამი (მესტიის მუნიციპალიტეტი)

ლახამი (სვან. ლახამ) — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, ჭუბერის თემში (სოფლები: დევრა, ზემო მარღი, ლარილარი, ლახამი, ლეკულმახა, ლეწფერი, სგურიში, ტიტა, ქვემო მარღი, ყარი). მდებარეობს მდინარე ნენსკრის მარჯვენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 680 მ. მესტიიდან 70 კმ. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 168 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 150. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 101. ↑ საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2009. — გვ. 60. ↑ 4.0 4.1 საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ლახანი

ლახანი — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, ხაიშის თემი (სოფლები: ბარჯაში, გაღმა ხაიში, ზედა ვედი, ზედა წვირმინდი, ზედა ხაიში, ზემო ვედი, თოთანი, ლალხორალი, ლახანი, ლუხი, მუხაშურა, ნაკი, ნალქორვალი, ნანყბული, სკორძეთი, ტობარი, ქედანი, ქვედა ვედი, ქვედა წვირმინდი, შგედი, ციცხვარი, ჭერი, ხაიში, ჯორკვალი). მდებარეობს შდავლერის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ენგურის მარჯვენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 680 მ. მესტიიდან 60 კმ. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 4 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 150. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ნიგერი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი ნიგერი შესაძლოა აღნიშნავდეს: ნიგერი — სახელმწიფო დასავლეთ აფრიკაში; ნიგერი — მდინარე აფრიკაში. შეადარეთ ასევე: ნიგერია
ალჟირი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი ალჟირი შესაძლოა აღნიშნავდეს ერთ–ერთს ქვემოთ ჩამოთვლილთაგან: ალჟირი — სახელმწიფო აფრიკაში ალჟირი — ალჟირის (სახელმწიფოს) დედაქალაქი ალჟირის პროვინცია — პროვინცია ალჟირში
ჰორნის კონცხი

ჰორნის კონცხი (დან.: Kaap Hoorn (?·i); ესპ. Cabo de Hornos ნიდერლანდების ქალაქ ჰოორნის სახელობის) — მდებარეობს ცეცხლოვანი მიწის უკიდურეს სამხრეთში. ჰორნის კონცხი სამხრეთ ამერიკის უკიდურესი სამხრეთ წერტილი და დრეიკის სრუტის ჩრდილოეთ საზღვარია. მრავალი წლის მანძილზე ის იყო კლიპერის გზის მნიშვნელოვანი ნიშანსვეტი, რომლის მიხედვითაც იალქნიანი გემები ეზიდებოდნენ ტვირთს მსოფლიოს გარშემო. თუმცაღა ძლიერი ქარების, დიდი ტალღებისა და აისბერგების გამო კონცხის ირგვლივ მდებარე წყლები არის საშიში. ამის გამო ის ცნობილი იყო როგორც მეზღვაურების სასაფლაო. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 690. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჰორნის კონცხი ჰორნის კონცხელების საერთაშორისო ორგანიზაცია მკვლევარი გეორგ კოუროუნის ექსპედიცია Comuna de Cabo de Hornos / ჰორნოს კონცხის კომუნის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2009-02-21 საიტზე Wayback Machine. Amicale Internationale des Capitaines au Long Cours Cap-Horniers (A.I.C.H.) / ჰორნის კონცხის კაპიტნების საერთაშორისო ორგანიზაცია დაარქივებული 2008-11-18 საიტზე Wayback Machine. სამხრეთის საზღვაო გზები კონცხის 1853 წლის გავლის აღწერა დაარქივებული 2006-06-03 საიტზე Wayback Machine. ინფორმაცია და სატელიტური სურათები დაარქივებული 2010-09-18 საიტზე Wayback Machine. სატელიტური სურათები გუგლისგან
აბრაკადაბრა

აბრაკადაბრა (ლათ. abracadabra) არის: უაზრო სიტყვა, რომელსაც იყენებდნენ წარმართულ ლოცვებში და აწერდნენ ამულეტებზე; ძველი ებრაელებისა და ბერძნების რწმენით მაგიური ძალა ჰქონდა. უაზრი სიტყვები, აბდაუბდა. ეს სიტყვა ამჟამად ფართოდ გამოიყენება, როგორც ინკანტაცია სცენური მაგების მიერ. თუმცა უძველეს დროში ამ სიტყვას გაცილებით უფრო სერიოზულად ეკიდებოდნენ სულების გამოძახებისას და/ან ავადმყოფის ცხელების ან სხვა მძიმე სენისგან განსაკურნავად. პირველი დოკუმენტური ხსენება ამ სიტყვისა არსებობს II საუკუნეში რომის იმპერატორი კარაკალას ექიმი სერენუს სამონიკუსის პოემაში De Medicina Praecepta, რომელმაც ავადმყოფს გამოუწერა ამულეტის ტარება, რომელზეც ეს სიტყვა ამგვარად ეწერა: A B R A C A D A B R A A B R A C A D A B R A B R A C A D A B A B R A C A D A A B R A C A D A B R A C A A B R A C A B R A A B R A B A ამგვარად, მისი ახსნით, სულის გავლენა პაციენტის ავადმყოფობაზე მცირდებოდა. სერენუს სამონიკუსის სამედიცინო სწავლებებს მისდევდნენ სხვა რომაელი იმპერატორებიც, მათ შორის პუბლიუს სეპტიმიუს გეტა და ალექსანდრე სვერუსი. ვიქსიკონში განმარტებულია სიტყვა: აბრაკადაბრა Abracadabra რობერტ ტოდ კეროლი, Skeptic's Dictionary
ჰერმიტეს კუნძულები

ჰერმიტეს კუნძულები (ესპ. Islas Hermite) — ცეცხლოვანი მიწის არქიპელაგის ჩილეს კუნძულების ჯგუფი. ისინი ქმნიან კაბო-დე-ჰორნის კომუნას, ანტარქტიკა-ჩილენას პროვინციაში, მაგალიანესის და ჩილეს ანტარქტიკას რეგიონში, სამხრეთ ამერიკის უკიდურეს სამხრეთში. მათ სახელი დანიელი ადმირალის, ჯესკვეს ჰერმიტეს (1582-1624) პატივსაცემად ეწოდათ. ჰერმიტეს კუნძულების ჯგუფში უდიდესია ყველაზე ჩრდილო-დასავლეთი მდებარე კუნძული Isla Hermite. ჰერმიტეს კუნძულის აღმოსავლეთით მდებარეობს Herschel და Deceit კუნძულები. ყველაზე პატარა ჰორნის კუნძული მდებარეობს ყველაზე სამხრეთით ჰორნის კონცხზე. კუნძულები წარმოადგენს კაბო-დე-ჰორნის ეროვნული პარკის ნაწილს. Deceit teeth ხედი ჰერმიტეს კუნძულებიდან. ჰერმიტეს-კუნძულები (ცენტრში) და ჰორნის კონცხი (მარჯვნივ). ჩილეს კუნძულების სია ჰორნის კონცხი და ჰერმიტეს კუნძულები
პარინაკოტის პროვინცია

პარინაკოტა (ესპ. Provincia de Parinacota) — პროვინცია ჩილეში, შედის არიკა და პარინაკოტის რეგიონის შემადგენლობაში. ადმინისტრაციული ცენტრი ქალაქი პუტრე. პროვინცია მდებარეობს არიკა და პარინაკოტის რეგიონის აღმოსავლეთ ნაწილში ესაზღვრება: ჩრდილოეთით — ტაკნის რეგიონი (პერუ) აღმოსავლეთით — ორუროს დეპარტამენტი (ბოლივია) სამხრეთით — ტამარუგალის პროვინცია დასავლეთით — არიკის პროვინცია სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი
პუტრე

პუტრე (ესპ. Putre) – ქალაქი და კომუნა ჩილეში. იმავე სახელწოდების კომუნის და პარინაკოტის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. კომუნის ფართობი — 5903 კმ². მოსახლეობა — 1977 კაცი (2006). სიმჭიდროვე — 0,3 ად./კმ². კომუნა დაარსდა 1927 წლის 30 დეკემბერს. სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტურტი
ხენერალ-ლაგოსი (ჩილე)

ხენერალ-ლაგოსი (ესპ. General Lagos) – კომუნა ჩილეში. შედის პარინაკოტის პროვინციის და არიკა და პარინაკოტის რეგიონის შემადგენლობაში. კომუნის ადმინისტრაციული ცენტრია დაბა ვისვირი. კომუნა დაარსდა 1927 წლის 30 დეკემბერს და ეწოდა გენერალ პაბლო ლაგოსის სახელი. კომუნის ფართობი — 2 244 კმ². მოსახლეობა — 1 179 კაცი (2006). სიმჭიდროვე — 0,5 ად./კმ². კომუნის დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს ვულკანი ტაკორა. კომუნის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2008-06-12 საიტზე Wayback Machine.
კ

კ, ⴉ, Ⴉ, Კ (კანი) — ქართული ანბანის მეათე ასო (ძველ ქართულში მეთერთმეტე იყო). მისი სახელია „კანი“. გრაფიკული სიმბოლო უკანაენისმიერი ყრუ ხშულ-მსკდომი აბრუპტივისა. ასომთავრულში იწერებოდა Ⴉ, ნუსხურში — ⴉ. ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ ოცს (20). კ-ს მოხაზულობა ასომთავრულში ხაზებისა და წრის კომბინაციაა, რომელიც კვადრატის ნახევარს იკავებს. კ ნუსხურში კუთხოვანი ფორმისაა და მარჯვნივ გადახრილი. იგი ნუსხურში ოთხ ხაზში, ხოლო მხედრულში ქვედა სამ ხაზში იწერება. კ — თერმოდინამიკული ტემპერატურის ერთეულის „კელვინის“ შემოკლებული აღნიშვნა. კ — ჯერადობის თავსართის „კილოს“ შემოკლება სხვადასხვა ერთეულებში: კგ (კილოგრამი), კმ (კილომეტრი) და სხვა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 291. Graphemica (კ) Graphemica (ⴉ) Graphemica (Ⴉ) ↑ Georgian Extended ↑ UNESCO, World Braille Usage, Third Edition, Washington, D.C. p. 45
კამარონესი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტოპონიმი კამარონესი შეიძლება აღნიშნავდეს: კამარონესი — კომუნა ჩილეში კამარონესი — დროებითი მდინარე ჩილეში
ტეტრისი

ტეტრისი (მიღებულია სიტყვების Tetromino და Tennis შეერთებით) – საკულტო კომპიუტერული თამაში, რომელიც შექმნა ალექსეი პოჟიტნოვმა და ფართო საზოგადოებას წარუდგინა 1984 წლის 6 ივნისს. „ტეტრისის“ იდეა მას უკარნახა სხვა თამაშმა – პენტამინომ.
კამარონესი

კამარონესი (ესპ. Camarones) — კომუნა ჩილეში. შედის არიკის პროვინციის და არიკა და პარინაკოტის რეგიონის შემადგენლობაში. კომუნის ადმინისტრაციული ცენტრია სოფელი კუია. კომუნაში მდებარეობს ერთადერთი აფრო-ჩილელების დასახლება. კომუნის ფართობი — 3927 კმ². მოსახლეობა — 1 220 კაცი (2006). სიმჭიდროვე — 0,3 ად./კმ². კომუნის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2010-08-28 საიტზე Wayback Machine.
Battle City

Battle City (ინგლ. ბრძოლის ქალაქი) — კომპიუტერული ვიდეო თამაში, რომელიც შემუშავებულია კომპანია Namco-ს მიერ 1985 წელს. საქართველოში ცნობილია „ტანკ(ებ)ის“ სახელწოდებით. მოქმედების პოლიგონი ჩანს ზემოდან. თამაშის მიზანია გაანადგურო მოწინააღმდეგე ტანკები ისე, რომ არ დაზიანდეს საკუთარი ბაზა ან არ ამოგეწუროს სიცოცხლე. მისი წინამორბედია არკადული თამაში Tank Battalion, რომელიც გამოიცა Namco-ს მიერ 1980 წელს. Battle City Facebook-ზე Battle City საიტზე MobyGames Battle City დაარქივებული 2012-06-26 საიტზე Wayback Machine. Tank Games Online-ზე
ყუთლუ-არსლანი

ყუთლუ-არსლანი — საქართველოს მეფეების გიორგი III-ისა და თამარის მეჭურჭლეთუხუცესი. ი. ჯავახიშვილმა ყუთლუ-არსლანი უგვაროთა, „სიმდიდრით ამაღლებულთა“ წრიდან გამოსულად და დაწინაურებულ პირად მიიჩნია (ნიშანდობლივია, რომ „ისტორიანი და აზმანი შარავანდელთანი“ ყუთლუ-არსლანს „ბიჭად“ იხსენიებს). ამ მოსაზრებას მხარი დაუჭირეს ნ. მარმა, ს. ჯანაშიამ, შ. მესხიამ, გ. მელიქიშვილმა და სხვა. ზოგიერთი მეცნიერის (მ. ჯანაშვილი, პ. ინგოროყვა და სხვა) აზრით, ყუთლუ-არსლანი მაღალი ფეოდალური არისტოკრატიიდან იყო გამოსული. გიორგი III-ის გარდაცვალების შემდეგ დიდგვაროვანი ფეოდალების ერთი ჯგუფი გაიფიცა, რითაც ფაქტობრივი პროტესტი გამოხატა თამარის პოლიტიკისადმი. ამ გაფიცვასთან უშუალო კავშირშია ყუთლუ-არსლანის დასის გამოსვლა სამეფო ხელისუფლების წინააღმდეგ. ამ გამოსვლიდან გარკვეული დროის შემდეგ სამეფო კარმა ყუთლუ-არსლანი მეჭურჭლეთუხუცესობიდან გადააყენა და მის ადგილას კახაბერ ვარდანისძე დანიშნა. ვ. აბაშმაძე , ყუთლუ-არსლანის პოლიტიკური იდეოლოგია : [XII-XIII ს.ს.]. ჟურნალი „საბჭოთა სამართალი“ N6, 1966. გვ. 34-43. ვახტანგ აბაშმაძე , ხელისუფლების დანაწილების თეორია და ყუთლუ არსლანის პროგრამა : [ფეოდალური ეპოქის იდეოლოგიური ბრძოლის მნიშვნელოვანი მოვლენა]. ჟურნალი „მაცნე“, საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემია - N3, 1979. გვ. 142-160. ანრი ბოგვერაძე, ყუთლუ-არსლანის დასის გამოსვლის შესახებ : [თამარი ისტორიკოსის თხზულების ტექსტის გაგებისათვის]. ჟურნალი „მაცნე“, საქ. სსრ მეცნიერებათა აკადემია - N4, 1988. გვ. 147-160. მეტრეველი რ., ქსე, ტ. 10, გვ. 661, თბ., 1986 ყუთლუ-არსლანი, XIIს.. ვებ-საიტი „ქართველი ისტორიული მოღვაწენი“. ციტირების თარიღი: 2011-01-21.
ანტოფაგასტის რეგიონი

ანტოფაგასტის რეგიონი (პორტ. Región de Antofagasta) — ადმინისტრაციული რეგიონი ჩილეს ჩრდილოეთში. მოიცავს 3 პროვინციასა და 9 კომუნას. ფართობი — 126 049,1 კმ². მოსახლეობა — 547 933 კაცი (2006). მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 4,35 ად./კმ². ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. ანტოფაგასტა. რეგიონი მდებარეობს ჩილეს უკიდურეს ჩრდილოეთში და ესაზღვრება: ჩრდილოეთიდან – ტარაპაკა აღმოსავლეთიდან – პოტოსის დეპარტამენტი (ბოლივია) და ხუხუის და სალტის პროვინციები (არგენტინა) სამხრეთიდან – ატაკამის რეგიონი დასავლეთიდან – წყნარი ოკეანე ანტოფაგასტის რეგიონული მთავრობის ოფიციალური საიტი
ანტოფაგასტა (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტოპონიმი ანტოფაგასტა შეიძლება აღნიშნავდეს: ჩილეში ანტოფაგასტა — რეგიონი ჩილეში ანტოფაგასტა — პროვინცია ჩილეში ანტოფაგასტა — ქალაქი ჩილეში არგენტინაში ანტოფაგასტა-დე-ლა-სიერა — ვულკანი არგენტინაში ანტოფაგასტა-დე-ლა-სიერა — დეპარტამენტი არგენტინაში
ვალერიან ხაბურძანია

ვალერიან ხაბურძანია (დ. 5 ივლისი, 1964) — ქართველი პოლიტიკოსი. იურიდიულ მეცნიერებათა დოქტორი, საქართველოს სახელმწიფო უშიშროების მინისტრი (2001-2004), გენერალ-ლეიტენანტი. დაიბადა 1964 წლის 5 ივლისს ქალაქ ქუთაისში. 1981 წელს დაამთავრა ქუთაისის 31-ე საშუალო სკოლა. 1981-1989 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე. 1985-1987 წლებში გადიოდა სამხედრო სავალდებულო სამსახურს აზერბაიჯანის სსრ-ში. 1992 წელს დაამთავრა თსუ-ს ასპირანტურა. იმავე წელს დაიწყო პედაგოგიური მოღვაწეობა უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე. 1992-1997 წლებში მუშაობდა სახელმწიფო უშიშროების სამინისტროში (განყოფილების უფროსი, მთავარი სამმართველოს უფროსი). 1997-2001 წლებში კი — ეროვნული უშიშროების საბჭოში. 2001 წლის 6 ივლისიდან 21 ნოემბრამდე იყო საქართველოს პრეზიდენტის საპარლამენტო მდივანი. 2001 წლის 21 ნოემბრიდან - 2004 17 თებერვლამდე ხელმძღვანელობდა სახელმწიფო უშიშროების სამინისტროს ( ამჟამად სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახური) . ეს თანამდებობა ეჭირა მას ვარდების რევოლუციის (პრეზიდენტის აბდიკაციის) გარდამავალ პერიოდშიც. 2004 წლის თებერვალში დაინიშნა საქართველოს გენერალური პროკურორის მოადგილედ, სადაც მუშაობდა იმავე წლის ივნისამდე. 2005 წლიდან ეწეოდა კერძო საადვოკატო საქმიანობას და უსაფრთხოების უზრუნველყოფას, შპს „გლობალ სექიურითი“ -ს დამფუძნებელი. 2011 წლიდან სსკ „სისტემა“, „რეგიონი“ ვიცე-პრეზიდენტი უსაფრთხოების საკითხებში (რუსეთი). 2015 წლიდან — დღემდე „ვექტორფარმი“ (რუსეთი-შვეიცარია) გენერალური დირექტორის მოადგილე უსაფრთხოების საკითხებში. ვალერიან ხაბურძანია
საყორნია

საყორნია — მთა საქართველოში, ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მესხეთის ქედის ჩრდილოეთ განშტოებაზე, მდინარეების ბახვისწყლისა და ნატანების ზემო დინებათა წყალგამყოფზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2752 მ. აგებულია შუაეოცენური უხეშმარცვლოვანი ტუფ-ბრექჩიებითა და ტუფებით. მთის წვერი ბრტყელია. ჩრდილოეთ და ჩრდილო-აღმოსავლეთ კალთა მკვეთრად დანაწევრებული და ქარაფოვანია. შეიმჩნევა მეოთხეული გამყინვარების კვალი. შემოსილია სუბალპური და ალპური მცენარეულობით. ↑ ნემანიშვილი ს., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 204. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: საყორნია
ჩილეს პრეზიდენტი

ჩილეს პრეზიდენტი არის სახელმწიფოს მეთაური და მთავრობის თავმჯდომარე. არსებული კონსტიტუციის თანახმად, რომელიც 1980 წელს იქნა მიღებული, პრეზიდენტს ირჩევენ ხმათა უმრავლესობით, ოთხი წლის ვადით. ჩილეს ისტორიის ქრონოლოგია ჩილეს პრეზიდენტები 1945 წლიდან
აისენის რეგიონი

აისენის რეგიონი (პორტ. Región de Aisén) — ადმინისტრაციული რეგიონი ჩილეს სამხრეთში. მოიცავს 4 პროვინციასა და 9 კომუნას. ფართობი — 108 494,4 კმ². მოსახლეობა — 91 492 კაცი (2002). მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 0,84 ად./კმ². ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. კოიაიკე. რეგიონი მდებარეობს ჩილეს სამხრეთში და ესაზღვრება: ჩრდილოეთიდან – ლოს-ლაგოსის რეგიონი აღმოსავლეთიდან – არგენტინა სამხრეთიდან – მაგალიანესი და ჩილეს ანტარქტიკის რეგიონი დასავლეთიდან – წყნარი ოკეანე ოფიციალური საიტი
ლამა (ბუდიზმი)

ლამა (ტიბ. བླ་མ་ ლა მა/ბლა მა „მთავარი, უმაღლესი ქურუმი“) — ტიბეტელი დჰარმის მასწავლებლის ტიტული. ეს ტერმინი იგივეა, რაც სანსკრიტული „გურუ“. „ლამა“ გამოიყენება მონაზვნების, ბერების ან სხვა ვაჯრაიანა ბუდიზმის პრაქტიკოსების ტიტულის გამოსახატავად, ან ერთვება ტერმინებს, მაგ., დალაი ლამა, პანჩენ ლამა. ალბათ დასავლელი მეცნიერების მიერ ტიბეტური ბუდიზმის კვლევისას ტერმინ „ლამას“ შეცდომით გაგების გამო, ისტორიულად ლამას ზოგადად ტიბეტელ ბერებს უწოდებენ. ამის მსგავსად, ადრეული დასავლელი მკვლევრები და მოგზაურები, ტიბეტურ ბუდიზმს „ლამაიზმს“ უწოდებდნენ; მათ ალბათ ტიბეტურ ბუდიზმსა და ბონს შორის განსხვავებაც არ ჰქონდათ გარჩეული. ტერმინი „ლამაიზმი“ ახლა დამამცირებლად ითვლება. ↑ Online Etymology Dictionary ↑ "lama" from Encyclopædia Britannica
ელკი

ელკი (ესპ. Río Elqui) – მდინარე ჩილეში. იწყება დასავლეთ ანდებში და ჩაედინება წყნარ ოკეანეში, კვეთს ჩილეს ერთ-ერთ ქალაქს ლა-სერენას, რომელიც ღვინის წარმოებითაა განთქმული. ქალაქის სახელგანთქმული პიროვნება იყო ნობელის პრემიის ლაურეატი, პოეტი გაბრიელა მისტრალი. ჩილეს მდინარეების სია ↑ 1.0 1.1 (ესპანური) Cuenca del río Elqui
ესტერო-ბურეო

ესტერო-ბურეო – პატარა მდინარე ჩილეში. მიედინება წყნარი ოკეანის სანაპიროსთან მდებარე ტომეს კომუნის, კონსეპსიონის პროვინციასა და ბიო-ბიოს რეგიონში. ჩრდილოეთით პენკოს კომუნისა და სამხრეთით მდინარე იტატას შორის. ჩილეს მდინარეების სია ესტერო-ბურეო
რინპოჩე

ტერმინი რინპოჩე ან რიმპოჩე (ტიბ. རིན་པོ་ཆེ་[rimˈpotʃe] რინ პო ჩე „ძვირფასი“) გამოიყენება ვაჯრაიანა ბუდიზმის რეინკარნირებული ლამის გამოსახატავად. გურუ რინპოჩეს ეძახიან ბუდა პადმასამბჰავას, რომელმაც დააარსა ტანტრული ბუდიზმი. ჯე რინპოჩეს ეძახიან ცონგქაპას, გელუკის სკოლის დამაარსებელს. ეს არის ზოგიერთ რეინკარნირებულ ტიბეტელ რინპოჩეთა სია: აკონგ რინპოჩე ბოკარ ტულკუ რინპოჩე განდენ ტრიპა რინპოჩე გარჩენ რინპოჩე დაგჩენ რინპოჩე დენმა ლოჩო რინპოჩე დილგო ქიენცე რინპოჩე დუდჯომ რინპოჩე ელო რინპოჩე ვანგდრაკ რინპოჩე თინლეი ნორბუ რინპოჩე თრანგუ რინპოჩე თუბტენ ზოპა რინპოჩე იონგნეი მინგიური კალუ რინპოჩე კელსანგ გიაცო რინპოჩე კვეცანგ რინპოჩე კიაბჯე გეჰლეკ რინპოჩე კიაბჯე ლატი რინპოჩე კიაბჯე ტრიჯანგ რინპოჩე კიაბჯე ტრიჯანგ ჩოგტრულ რინპოჩე კირტი ცენშაბ რინპოჩე კუნგა რინპოჩე კუშოკ ბაკულა რინპოჩე ლოდენ შერაბ დაგიაბ რინპოჩე ლოპონ ცეჩუ მესამე ბარდორ ტულკუ რინპოჩე მიფამ ჯამიანგ გიაცო ნამგიალ რინპოჩე ოგიენ ტრინლეი დორჯე პაბონგკა რინპოჩე პალტულ რინპოჩე პატრულ რინპოჩე პენორ რინპოჩე რიგძინ ნამქა გიაცო რინპოჩე საკიონგ მიფამ რინპოჩე სერმეი ქენსურ ლობსანგ თარჩინი სოგან რინპოჩე სოგიალ რინპოჩე ტაი სიტუპა ტენზინ დელეკ რინპოჩე ტენზინ ვანგიალ რინპოჩე ტენზინ ოსელ რინპოჩე ტრალეგ კიაბგონ რინპოჩე ტრინლეი თაიე დორჯე ტულკუ ურგიენ რინპოჩე ტრალეგ კიაბგონ რინპოჩე ქანდრო რინპოჩე ქენპო კართარ რინპოჩე ქენპო ცულტრიმ გიამცო რინპოჩე ქენტრულ ლოდრო თაიე რინპოჩე შამარპა შენპენ რინპოჩე ჩაგდუდ ტულკუ რინპოჩე ჩამტრულ რინპოჩე ჩატრალ რინპოჩე ჩოგიალ ნამქაი ნორბუ ჩოგიამ ტრუნგპა რინპოჩე ჩოსენგ ტრუნგპა რინპოჩე ჩუნგდრაგ დორჯე რინპოჩე ცემ ტულკუ რინპოჩე ძიგარ კონგტრულ რინპოჩე ძოგჩენ ქენპო ჩოგა რიმპოჩე ძოგჩენ პონლოპ რინპოჩე ძოგჩენ ჯამიანგ ქიენცე რინპოჩე ჯამგონ კონგტრულ რინპოჩე
არაუკანიის რეგიონი

არაუკანიის რეგიონი (პორტ. Región de Araucanía) — ადმინისტრაციული რეგიონი ჩილეს ცენტრალურ ნაწილში. მოიცავს 2 პროვინციასა და 32 კომუნას. ფართობი — 31 842,3 კმ². მოსახლეობა — 869 535 კაცი (2002). მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 27,31 ად./კმ². ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. ტემუკო. რეგიონი მდებარეობს ჩილეს ცენტრალურ ნაწილში და ესაზღვრება: ჩრდილოეთიდან – ბიო-ბიო აღმოსავლეთიდან – არგენტინა სამხრეთიდან – ლოს-რიოსი დასავლეთიდან – წყნარი ოკეანე არაუკანიის რეგიონის ოფიციალური საიტი
ლოა (მდინარე)

ლოა (ესპ. Río Loa) — ყველაზე გრძელი მდინარე ჩილეში. სიგრძე 440 კმ. სათავე მდებარეობს ანდების მთებში, ვულკან მინიოს კალთებზე, ზღვის დონიდან დაახლოებით 4000 მეტრზე. გაედინება უდაბნო ატაკამის ტერიტორიაზე. ნაპირებზე წარმოიქმნება ოაზისები. ერთვის წყნარ ოკეანეს. წარმოადგენს სასაზღვრო მდინარეს ჩილეს რეგიონებს ტარაპაკასა და ანტოფაგასტას შორის. წყლის ხარჯი შესართავთან — დაახლ 6 მ³/წმ, შუა დინებაში — 2,43 მ³/წმ. სან-პედრო სალადო სან-სალვადორი ჩილეს მდინარეების სია Rios de Chile — Rio Loa დაარქივებული 2008-07-20 საიტზე Wayback Machine. Loa.pdf დაარქივებული 2015-09-24 საიტზე Wayback Machine. ↑ მდინარე ლოა
ტალტალი (მდინარე)

ლოა (ესპ. Río Taltal) – მდინარე ჩრდილოეთ ჩილეში, ანტოფაგასტის რეგიონში. ზემო დინებაში მდინარეს ეწოდება ჩაკო (ესპ. Río Chaco). სათავე მდებარეობს ანდების მთებში მიედინება დასავლეთის მიმართულებით და ერთვის წყნარ ოკეანეს ქალაქ ტალტალთან. პეინეტა ჩილეს მდინარეების სია
ლოა (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი ლოა შეიძლება აღნიშნვდეს: ლოა — უჩინარი სული ვუდუს რელიგიაში. ლოა — ყველაზე გრძელი მდინარე ჩილეში.
ტალტალი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი ტალტალი შეიძლება აღნიშნვდეს: ტალტალი — ქალაქი და კომუნა ჩილეში. ტალტალი — მდინარე ჩილეში.
ატაკამის რეგიონი

ატაკამის რეგიონი (პორტ. Región de Atacama) — ადმინისტრაციული რეგიონი ჩილეს ჩრდილოეთ ნაწილში. მოიცავს 3 პროვინციასა და 9 კომუნას. ფართობი — 75 176,2 კმ². მოსახლეობა — 254 336 კაცი (2002). მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 3,38 ად./კმ². ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. კოპიაპო. რეგიონი მდებარეობს ჩილეს ჩრდილოეთში და ესაზღვრება: ჩრდილოეთიდან – ანტოფაგასტა აღმოსავლეთიდან – არგენტინა სამხრეთიდან – კოკიმბო დასავლეთიდან – წყნარი ოკეანე ატაკამის რეგიონის ოფიციალური საიტი
ატაკამა (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტოპონიმი ატაკამა შეიძლება აღნიშნავდეს: ატაკამა — უდაბნო ჩილეში. ატაკამა — რეგიონი ჩილეში.