laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
პისტოიის ბრაზილიელ სამხედროთა სასაფლაო

ბრაზილიელ სამხედროთა სასაფლაო — სამხედრო სასაფლაო იტალიაში, ტოსკანის რეგიონის ქალაქ პისტოიაში. აქ დაკრძალული იყო 463 ბრაზილიელი ჯარისკაცი, რომლებიც მეორე მსოფლიო ომში დაიღუპნენ, ძირითადად ფორნოვოს ბრძოლაში, 1945 წელს. 1944 წელს, საექსპედიციო ძალების 25 000 ჯარისკაცით ბრაზილია მეორე მსოფლიო ომში ჩაერთო ღერძის სახელმწიფოების წინააღმდეგ, იტალიის მდინარე სერკიოს ხეობაში. ფინალური იერიშით, ბრაზილიელებმა ტურინს მიაღწიეს და 2 მაისს ფრანგულ ძალებს შეუერთდნენ. 1960 წლამდე ცხედრები პისტოაში რჩებოდა. 1960 წელს სასაფლაო დაიხურა და ნეშტები ოფიციალურად გადაასვენეს ბრაზილიაში, ქალაქ რიო-დე-ჟანეიროში, ფლამენგოს ეროვნულ მონუმენტში. გადასვენების შემდეგ, სამარხში აღმოჩენილ იქნა კიდევ ერთი ბრაზილიელის ნეშტი. ბრაზილიის მთავრობამ მისი, როგორც უცნობი ჯარისკაცის იქ დატოვება გადაწყვიტა. 1967 წელს, პისტოის სასაფლაო კვლავ გაიხსნა. აღიმართა ოსკარ ნიმეიერის სკოლის წარმომადგენლის — ოლავუ რედიგ დე კამპუშის მიერ შექმნილი მონუმენტი. სასაფლაოს მოგვიანებით ბრაზილიის ორი პრეზიდენტი ეწვია. Walter Bellisi, Arrivano i nostri : il Brasile nella seconda guerra mondiale, la presa di Monte Castello e la battaglia di Montese, Formigine (MO) : Golinelli, 1995 Fabio Gualandi, Monumenti dedicati al soldato brasiliano pela Forca Expedicionaria Brasileira (F.E.B.) na campanha da Italia, Vergato, Tip. Ferri, 2005 ↑ Pistoia, San Rocco. Omaggio al Milite Ignoto del Brasile, morto in Italia, con altri 462 caduti, 1944-1945.. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-10-26. ციტირების თარიღი: 2012-10-15. ↑ Histórico: Monumento Nacional aos Mortos da II Guerra Mundial. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-23. ციტირების თარიღი: 2012-10-15.
გლებ ვერეშჩაგინი

გლებ ვერეშჩაგინი (რუს. Верещагин, Глеб Юрьевич; დ. 14 აპრილი [ძვ. სტ. 2 აპრილი], 1889 — გ. 5 თებერვალი, 1944) — რუსი ჰიდროლოგი. გეოგრაფიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. ბაიკალის ერთ-ერთი სახელოვანი მკვლევარი. 1913 წელს დაამთავრა ვარშავის უნივერსიტეტი. მეცნიერებათა აკადემიის ბაიკალის ექსპედიციის ხელმძღვანელი, 1930–1944 წლებში სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ბაიკალის ლიმნოლოგიური სადგურის დირექტორი. მისი ძირითადი შრომები მიეძღვნა ყინულის რეჟიმს, ნაპირების დინამიკასა და მორფოლოგიას, ბაიკალის ტბის ჰიდრობიოლოგიას. ბაიკალის ფაუნისა და ფლორის ზღვიური წარმოშობის თეორიისა და ბაიკალის დიდი სიღრმეების რუკების ავტორი. დიდია მისი დამსახურება დატოტვილულვაშიანების შესწავლის საქმეში. 1914 წლიდან მუშაობდა პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის ზოოლოგიის მუზეუმში. 1916 წელს პირველად მიიღო მონაწილეობა ბიაკალზე ჩატარებულ ექსპედიციაში. 1919 წლიდან ჰიდროლოგიური ინსტიტუტის მეცნიერ-მდივანი. ბაიკალის ექსპედიციამ შეაგროვა ფართო სამეცნიერო მასალა ტბის ჰიდროლოგიურ და ჰიდრობიოლოგიურ საკითხებზე, რომელიც შემდგომ მეცნიერებათა აკადემიას გადაეცა. სამეცნიერო წრეეში მეტად ცნობილი ადამიანი იყო. მის სამეცნიერო მოღვაწეობას მაღალ შეფასებას აძლევდნენ: ვლადიმერ კომარივი, ოტო შმიდტი, ვლადიმერ ვერნადსკი, ალექსანდრე ვინოგრადოვი, ვლადიმერ ობრუჩევი და სხვა. გლებ ვერეშჩაგინი გარდაიცვალა 1944 წლის 5 თებერვალს მძიმე ავადმყოფობის შედეგად. Происхождение и история Байкала, его фауны и флоры, "Труды Байкальской лимнологической станции", 1940, т. 10; Байкал, М., 1949, Указатель литературы по гидрологии суши, т. 1—3, М., 1934—37. გლებ ვერეშაგინი – დიდი ბიოგრაფიული ენციკლოპედია (რუსული) алиев Д. Н., Глеб Юрьевич Верещагин. 1889—1944, в кн.: Верещагин Г. Ю., Байкал, Иркутск, 1947 (стр. 5—14); Лепнева С. Г., Памяти Глеба Юрьевича Верещагина (1889—1944), "Природа", 1947, № 6; Обручев В. А., Талиев Д. Н.. Глеб Юрьевич Верещагин, "Известия Акад. наук СССР. Серия геологическая", 1945, № 1. ↑ 1.0 1.1 Identifiants et Référentiels — ABES, 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q47757534"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2826570"></a>
კოლვილის არხი

კოლვილის არხი კოლვილის არხი — სრუტე ახალი ზელანდიის ოკლენდის რეგიონის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, რომელიც ჰაურაკის უბეს წყნარ ოკეანესთან აერთებს. მდებარეობს გრეიტ-ბარიერის კუნძულსა და კოლვილის კონცხს შორის, კორომანდელის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ კიდესთან. არხის შუაგულში მდებარეობს მომცრო კუნძული. "Place Name Detail: Colville Channel" დაარქივებული 2011-06-10 საიტზე Wayback Machine.
კრედოკის არხი

კრედოკის არხი კრედოკის არხი — სრუტე ახალი ზელანდიის ოკლენდის რეგიონის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, რომელიც ჰაურაკის უბეს წყნარ ოკეანესთან აერთებს. მდებარეობს გრეიტ-ბარიერის კუნძულსა და ლიტლ-ბარიერის კუნძულს შორის. "Place Name Detail: Cradock Channel" დაარქივებული 2011-06-10 საიტზე Wayback Machine.
ჯელიკოს არხი

ჯელიკოს არხი ჯელიკოს არხი — სრუტე ახალი ზელანდიის ოკლენდის რეგიონის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, რომელიც ჰაურაკის უბეს წყნარ ოკეანესთან აერთებს. მდებარეობს ჩრდილოეთ ოკლენდის ნახევარკუნძულის როდნეის კონცხსა და ლიტლ-ბარიერის კუნძულს შორის. "Place Name Detail: Jellicoe Channel" დაარქივებული 2012-05-10 საიტზე Wayback Machine.
ჰაურაკის ყურე

ჰაურაკი — ყურე ახალი ზელანდიის ჩრდილოეთ კუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. ფართობი 4000 კმ²-ს შეადგენს და შეჭრილია ოკლენდის რეგიონს, ჰაურაკის ვაკეებს, კორომანდელის ნახევარკუნძულსა და გრეიტ-ბარიერის კუნძულს შორის. ყურის უდიდეს ნაწილზე შექმნილია ჰაურაკის ყურის ზღვის პარკი. მაორის ენაზე ჰაურაკი ჩრდილოეთის ქარს ნიშნავს. ყურე წყნარ ოკეანეს მიეკუთვნება, რომელშიც ის ჩრდილოეთიდან და აღმოსავლეთიდან იხსნება. ოკეანისგან კარგადაა დაცული ჩრდილოეთით მდებარე გრეიტ-ბარიერისა და ლიტლ-ბარიერის კუნძულებით და აღმოსავლეთით მდებარე 80 კმ სიგრძის კორომანდელის ნახევრაკუნძულით. შესაბამისად, ყურე დაცულია ჩრდილოეთის ქარებისგან. წყნარ ოკეანესთან ყურეს სამი არხი აერთებს: კოლვილი, კრედოკი და ჯელიკო. ბოლო გამყინვარების პერიოდში, ყურის ტერიტორია მშრალმიწიანი ხმელეთი იყო, ზღვის დონე ამჟამინდელზე დაახლოებით 100–110 მ დაბალი იყო. წყალმა ტერიტორია დაახლოებით 7200 წლის წინ დაფარა, როდესაც წყლის დონემ ამჟამინდელ მაჩვენებელს მიაღწია. ↑ [1] Zeldisl, J. R. et al. (1995) Salp grazing: effects on phytoplankton abundance, vertical distribution and taxonomic composition in a coastal habitat. Marine Ecology Progress Series, Vol. 126, p 267-283 ↑ 2.0 2.1 Hauraki Gulf (from 'Te Ara', the Encyclopedia of New Zealand') ↑ „The Hauraki Gulf Marine Park, Part 2“. Inset to The New Zealand Herald. 2 March 2010. p. 5.
მასშტაბი

მასშტაბი, ხაზთსადარი (გერმ. Maßstab < Maß – ზომა და Stab – ჯოხი) — რუკაზე, გეგმაზე ან ნახაზზე მოცემული ხაზების სიგრძის შეფარდება ამ ხაზებით გამოხატულ ნამდვილ სიგრძესთან. მასშტაბი ბუნებაში გაზომილი მონაკვეთების ქაღალდზე გამოხაზვის დროს შემცირების ზომაა. ცნობილია რიცხვითი, სახელდებული და ხაზვითი მასშტაბები. რიცხვითი მასშტაბი 1 : M წილადია, რომლის M მნიშვნელი გვიჩვენებს თუ რამდენჯერ უნდა შევამციროთ გაზომილი მანძილი ქაღალდზე გამოხაზვის დროს. სახელდებული ანუ განმარტებითია მასშტაბი, როდესაც მოცემული რიცხვითი მასშტაბის შესაბამისად ზომის გარკვეული სისტემისათვის სიტყვიერად მითითებულია თუ ერთ ერთეულს ქაღალდზე რამდენი ისეთივე ერთეული შეესაბამება ადგილზე. ხაზვით მასშტაბს ადგენენ მოცემული რიცხვითი მასშტაბის საფუძველზე. ტერმინი „მასშტაბი“ ყველაზე უფრო ხშირად გვხვდება კარტოგრაფიაში, გეოდეზიასა და პროექტირებაში. ხაზვითი მასშტაბებია: ხაზოვანი, სოლისებრი და განივი. ხაზოვანი მასშტაბი თანაბარ ნაწილებად დაყოფილი წრფის მონაკვეთია, რომელზედაც აღნიშნულია თუ რა მანძილი შეესაბამება ადგილზე ამ დანაყოფებს. სოლისებრ მასშტაბს უმთავრესად იყენებენ აეროფოტოსურათების შესაბამისი მანძილების განსასაზღვრავად. განივი მასშტაბი ხაზოვანი და სოლისებრი მასშტაბის შეერთებას წარმოადგენს. გამოსახულების მასშტაბი (ნახაზებზე არჩეულ უნდა იქნას შემდეგი რიგებიდან ერთ-ერთი): ↑ ხაზთსადარი. იოს. ავალიშვილი თბილისი, 1917 ↑ მასშტაბი - უცხო სიტყვათა ლექსიკონი ↑ 3.0 3.1 თევზაძე ნ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 486.
კორომანდელის ნახევარკუნძული

კორომანდელი (ინგლ. Coromandel Peninsula) — ნახევარკუნძული ახალი ზელანდიის ჩრდილოეთ კუნძულზე. მიეკუთვნება უაიკატოს რეგიონს. იშლება პლენტის უბიდან ჩრდილოეთით, 85 კილომეტრზე. წარმოადგენს ბუნებრივ ბარიერს, რომელიც ჰაურაკის ყურეს წყნარი ოკეანისგან იცავს. ყველაზე ფართო ადგილას სიგანე 40 კმ-ს აღწევს. თითქმის მთლიანი მოსახლეობა თავს იყრის ჰაურაკის ყურისა და პლენტის უბის ვიწრო სანაპირო ზოლში. ქვეყნის უდიდესი ქალაქი — ოკლენდი ჰაურაკის ყურის სანაპიროდან 55 კმ-ით დასავლეთითაა გაშენებული. კარგ ამინდში, ქალაქიდან კარგად მოსჩანს ნახევარკუნძული. ნახევარკუნძულის რელიეფი გორაკ-ბორცვიანია, დაფარულია საშუალო წვიმის ტყეებით. კვეთს კორომანდელის ქედი, რომელიც ზღვის დონიდან 900 მეტრს აღწევს. მიუხედავად იმისა, რომ ნახევარკუნძულზე მდებარეობს დიდი ქალაქები, მაგალითად ოკლენდი და ტაურანგა, ბუნების უდიდესი ნაწილი შედარებით იზოლირებულია, შიდან ნაწილი და ჩრდილოეთი კიდე კი განუვითარებელი და თითქმის დაუსახლებელია. დიდ ნაწილზე შექმნილია სატყეო პარკები. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: კორომანდელის ნახევარკუნძული Coromandel Information Coromandel Roadtrip Information Thames Information[მკვდარი ბმული] Coromandel Peninsula website Images from the Coromandel Peninsula
სფერო

სფერო — მათემატიკაში არის სამგანზომილებიანი ევკლიდური სივრცის (R3–ის) წერტილთა სიმრავლე, რომლებიც თანაბარი r მანძილით არიან დაშორებული სივრცისის მოცემული წერტილიდან. r–ს ეწოდება სფეროს რადიუსი, მოცემულ წერტილილს სფეროს ცენტრი. ანალიზურ გეომეტრიაში სფერო r რადიუსით და (x0, y0, z0) ცენტრით მოიცემა შემდეგი განტოლებით: ( x − x 0 ) 2 + ( y − y 0 ) 2 + ( z − z 0 ) 2 = r 2 {\displaystyle (x-x_{0})^{2}+(y-y_{0})^{2}+(z-z_{0})^{2}=r^{2}\,} . ე.ი. სფერო არის R3–ის ყველა ისეთი (x, y, z) წერტილების სიმრავლე, რომლებიც აკმაყოფილებენ აღნიშნულ განტოლებას. შენიშვნა: სალაპარაკო ენაში სფერო შეიძლება აღნიშნავდეს ბირთვს. მათემატიკაში კი სფერო არის ბირთვის საზღვარი. მათემატიკა, მარტივად ამოხსნის ხელოვნება დაარქივებული 2011-07-21 საიტზე Wayback Machine.
ტაუპო (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტაუპო შეიძლება ნიშნავდეს: ტაუპო – ქალაქი ახალ ზელანდიაში ტაუპო – ტბა ახალ ზელანდიაში ტაუპო – მდინარე ახალ ზელანდიაში ტაუპო – ვულკანი ახალ ზელანდიაში ტაუპო – საგზაო ტრასა ახალ ზელანდიაში
ალგებრული ტოპოლოგია

ალგებრული ტოპოლოგია - მათემატიკის დარგი, ტოპოლოგიის ნაწილი, რომელიც ტოპოლოგიური სივრცეებს სწავლობს ალგებრის გამოყენებით. დარგის ამოცანაა ტოპოლოგიური სივრცეების კლასიფიცირება და აღწერა. მისი ზოგადი მეთოდია ტოპოლოგიური სივრცეებისთვის ინვარიანტული ალგებრული სტრუქტურების (ჯგუფი, რგოლი) შეთანადება. ალგებრულ ტოპოლოგიაში განხილულ სივრცეებს, ხშირად ედება გარკვეული დამატებით პირობები (წრფივად ბმულობა ტრიანგულირებადობა). CW კომპლექსი დამფარავი ასახვა ეილერის მახასიათებელი სპექტრალური მიმდევრობა ფიბრაცია ფუნდამენტური ჯგუფი ჰომოლოგია ჰომოტოპია Allen Hatcher, Algebraic Topology , Cambridge University Press, Cambridge, 2002.
ნიკოლაე მილესკუ

ნიკოლაე მილესკუ (რუმ. Nicolae Milescu Spătaru; რუს. Спафарий, Николай Гаврилович; დ. 1636 — გ. 1708) — მოლდოველი მწერალი, დიპლომატი და მოგზაური. სწავლობდა კონსტანტინოპოლსა და პადუაში. რუმინული ენის გარდა ფლობდა ლათინურ, ბერძნულ, ძველბერძნულ, თურქულ, რუსულ, იტალიურ, ჩინურ, ფრანგულ და შვედურ ენებს. დიპლომატიურ მისიებს ასრულებდა კონსტანტინოპოლში, სტოკჰოლმსა და პარიზში. იყო მოლდოვეთისა და რუსეთის პოლიტიკური ურთიერთობის მომხრე. 1653-1671 წლებში მსახურობდა მოლდაველ და ვლახელ მთავრებთან. 1659 წელს გახდა მოლდოვეთის სპეტარი. 1664 წელს გაემგზავრა ბერლინსა და შჩეცინში, 1666 წელს — სტოკჰოლმში. ერთი წლის შემდეგ გაემგზავრა ქალაქ პარიზში, სადაც ლათინურ ენაზე გამოაქვეყნა შრომა. 1671 წლიდან რუსეთშია. იყო პოსოლსკის ბრძანების მთარგმნელი. 1675-1678 წლებში სათავეში ედგა რუსეთის საელჩოს ქალაქ პეკინში. 1695 წელს იყო აზოვის ლაშქრობის მონაწილე. არაერთი ისტორიული და თეოლოგიური ნაშრომის ავტორია. ეკუთვნის ბაიკალის ტბის ერთ-ერთი პირველი მოკლე აღწერა. ნიკოლაე მილესკუ — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური) ნიკოლაე მილესკუ — ენციკლოპედიური ლექსიკონი (რუსული) ↑ Верещагин Г.Ю. (1949). Байкал. Государственное издательство географической литературы. Москва, გვ. 3-226.
კოტოპახი

კოტოპახი (ესპ. Cotopaxi) — სტრატოვულკანი სამხრეთ ამერიკაში, ანდების მთებში. მდებარეობს ეკვადორში, დედაქალაქ კიტოდან 28 კმ-ით სამხრეთით. სიმაღლე ზღვის დონიდან 5 897 მეტრს აღწევს და წარმოადგენს ქვეყნის მეორე უმაღლეს მწვერვალს. კოტოპახის მწვერვალი თითქმის სიმეტრიულია და მაღალმთიანი ვაკიდან დაახლოებით 3 800 მეტრზეა აზიდული. ძირის სიგანე ყველაზე ფართო ადგილას 23 კმ-ია. მთას გააჩნია დიდი იშვიათობა — ეკვატორული მყინვარი, რომელიც 5 000 მ სიმაღლეზე იწყება. მოწმენდილ ამინდში მთა კარგად მოსჩანს კიტოდან. მიეკუთვნება წყნარი ოკეანის ფილის გასწვრივ არსებულ ვულკანურ ჯაჭვს, რომელსაც წყნაროკეანურ ცეცხლოვან სარტყელს უწოდებენ. კოტოპახი მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე აქტიური ვულკანია, თუმცა არასწორია, როდესაც მას მსოფლიოში ყველაზე მაღლა მდებარე აქტიურ ვულკანად ასახელებენ. მასზე მაღალია ვულკანი ლიულიაილიაკო, რომელიც ბოლოს 1877 წელს ამოიფრქვა. ორივე მათგანს კი სიმაღლით ოხოს-დელ-სალადო აღემატება. კოტოპახის უკანასკნელი ამოფრქვევები 1940-1942 წლებში დაფიქსირდა. 1738 წლის შემდეგ, კოტოპახი 50-ზე მეტჯერ ამოიფრქვა, რა დროსაც მის ირგვლივ წარმოიქმნა ლაჰარის (ტალახის ნაკადები) მრავალი ხეობა. ვულკანი ძალზედ საშიშია ადგილობრივი დასახლებებისთვის. კოტოპახის ყველაზე ძლიერი ამოფრქვევები 1744, 1768 და 1877 წლებში დაფიქსირდა. 1877 წლის ამოფრქვევისას პიროკლასტიურმა ნაკადებმა მთის ყველა კალთა დაფარა, ლაჰარის ნაკადებმა კი 100 შორს, წყნარ ოკეანესა და ამაზონის აუზის ხეობებს მიაღწია. დიდი ამოფრქვევები იყო 1903-1904 წლებში, მცირე აქტოვობებმა კი 1940-1942 წლებამდე გასტანა. არა ამოფრქვევითი, სეისმური აქტივობები დაფიქსირდა 1975-2002 წლებში. ბოლო დროს გააქტიურდა გოგირდოვანი აქტივობები, რის შედეგადაც მთის გარშემო არსებულმა ყინულმა დნობა იწყო. კოტოპახის დიდი ამოფრქვევის შემთხვევაში, მთავარი საფრთხე მაინც მისი მყინვარიდან ყინულის მოწყვეტაში მდგომარეობს. თუ კი ეს მოხდება, იგი დაანგრევს ახლომდებარე დასახლებებსა და კიტოს გარეუნბებს (მოსახლეობა 1 000 000). მეორე ქალაქი, რომელსაც ასევე დიდი საფრთხე ელის არის სამხრეთ ხეობაში მდებარე ლატაკუნგა. 1744-1768 წლების ამოფრქვევებმა სწორედ კოლონიური ქალაქი ლატაკუნგა გაანადგურა. პირველი ევროპელი, რომელიც მთაზე ასვლას შეეცადა, იყო ალექსანდერ ჰუმბოლდტი 1802 წელს. მან მხოლოდ 4500 მ სიმაღლემდე მიაღწია. 1858 წელს ბედი მოსინჯა მორიც ვაგნერმა, მაგრამ მწვერვალს ვერც მან მიაღწია. 1872 წლის 27 ნოემბერს, კოტპოახის მწვერვალს მიაღწიეს გერმანელმა გეოლოგმა ვილჰელმ რაისმა და მისმა კოლუმბიელმა პარტნიორმა ანხელ ესკობარმა. კრატერი კოტოპახის ხედი ვულკან კორასონიდან ხედი ვულკან ილინისადან ↑ John Biggar, The High Andes: a guide for climbers, Andes Press, Scotland, 1996, ISBN 1-871890-38-1. ↑ NASA Earth Explorer page. Earthobservatory.nasa.gov. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-10-26. ციტირების თარიღი: 2012-05-23. ↑ NASA - The Cotopaxi Volcano. www.nasa.gov. ციტირების თარიღი: 2009-10-10. ↑ Samaniego P., Mothers P., Hall M.L., Yepes H., Castro M., Aguilar J. - LAHARZ hazard maps of the northern drainage of Cotopazi volcano, Ecuador - IAVCEI General Assembly, Pucon, Chili 2004 ↑ Eliot Greenspan, Frommer's Ecuador and the Galapagos Islands pg155, Wiley Publishing, Inc., USA, 2011, ISBN 978-0-470-94951-1. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: კოტოპახი
ჰენრი ნოქსი

ჰენრი ნოქსი (ინგლ. Henry Knox; დ. 25 ივლისი, 1750 ― გ. 25 ოქტომბერი, 1806) — ბოსტონელი წიგნის გამყიდველი, რომელიც გახდა კონტინენტალური არმიის საარტილერიო დანაყოფის მეთაური. შემდგომში აშშ ომის პირველი მდივანი. ჰენრი ნოქსი დაიბადა 1750 წლის 25 ივლისს, ბრიტანელი ემიგრანტების ოჯახში. მისი მამა იყო გემის კაპიტანი. 12 წლისამ სწავლა მიატოვა და წიგნის მაღაზიაში დაიწყო მუშაობა რათა დაქვრივებულ დედას დახმარებოდა. მოგვიანებით მან საკუთარი მაღაზია გახსნა. 1774 წლის 16 ივლისს ჰენრი ნოქსი დაქორწინდა ლუსი ფლუკერზე. მათ 13 შვილი ეყოლათ. ნოქსი მხარს უჭერდა აჯანყებულებს, თავისუფლების შვილებს. 1772 წელს იგი მოხალისედ ჩაეწერა ბოსტონის რაზმში და 1775 წელს, გენერალ უარდის მეთაურობით მონაწილეობა მიიღო ბანქერ ჰილის ბრძოლაში. ომის დროს ის შეხვდა გენერალ ჯორჯ ვაშინგტონს და ისინი დამეგობრდნენ. ბოსტონის აღებისას, ვაშინგტონმა არტილერია მთლიანად ნოქსს დაუქვემდებარა, ნოქსის გეგმის განხორციელების შედეგად, 1776 წლის 17 მარტს ბრიტანელებმა ბოსტონიდან ჰალიფაქსისკენ დაიხიეს. პოლკოვნიკ ნოქსს დაევალა მდინარე დელავერზე გადასვლის ოპერაციის უსაფრთხოების უზრუნველყოფა. მან ეს დავალება კარგად შეასრულა. მან ასევე თავი გამოიჩინა ტრენტონის ბრძოლაშიც. ნოქსი მონაწილეობდა შემდგომ ბრძოლებშიც, პრინსტონთან, ბრანდიუაინთან, გერმანთაუნთან, მონმაუსთან და იორკთაუნთან. 1777 წელს იგი დაბრუნდა მასაჩუსეტსში რათა განეახლებინა არმიის საარტილერიო მარაგი. მან შეკრიბა დამატებითი ბატალიონი და დააარსა სპრინგფილდის სამხედრო ფაბრიკა. ის იარაღი და ტყვია-წამალი, რომელიც მან მოიმარაგა ომის დასრულებამდე ეყო არმიას. იორკთაუნის ბრძოლის შემდეგ, ჰენრი ნოქსს მიანიჭეს გენერალ-მაიორის წოდება. 1782 წელს მას ჩააბარეს ვესტ-პოინტი. 1783 წელს მისი უასუალო მონაწილეობით შეიქმნა ცინცინატის საზოგადოება, იგი შეუძღვა ამერიკელთა არმიას ნიუ-იორკში. 1783-1784 წელს ჰენრი ნოქსი იყო კონტინენტალური არმიის მეთაური, მას შემდეგ რაც ჯორჯ ვაშინგტონი წავიდა ამ თანამდებობიდან. 1785 წელს ის დაინიშნა ომის მინისტრად. ჰენრი ნოქსი ამ თანამდებობაზე 1789 წლის 12 სექტემბრამდე დარჩა. ნოქსმა შექმნა ნაციონალური მილიცია, ააგო რამდენიმე ფორტი სანაპიროებზე, შექმნა რეგულარული საზღვაო ფლოტი. 1794 წლის 31 დეკემბერს ჰენრი ნოქსი წავიდა მთავრობიდან, მის ადგილას კი ტიმოთი პიკერინგი დაინიშნა. North Callahan: Henry Knox. General Washington's General, Barnes, New York, 1958
ჯოზეფ ჰაბერსამი

ჯოზეფ ჰაბერსამი (ინგლ. Joseph Habersham; დ. 28 ივლისი, 1751 — გ. 17 ნოემბერი, 1815) — ამერიკელი ბიზნესმენი, კონტინენტალური კონგრესის წევრი, კონტინენტალური არმიის ჯარისკაცი და ამერიკის შეერთებული შტატების ფოსტის ხელმძღვანელი. დაიბადა სავანაში (ჯორჯია), სწავლობდა პრინსტონის კოლეჯში. 1785 წელს ის იყო კონტინენტალური კონგრესის წევრი. 1792–1793 წლებში ის იყო სავანის მერი. 1795 წელს დაინიშნა ფოსტის ხელმძღვანელად და ამ თანამდებობაზე იყო 1801 წლამდე. იგი 1815 წელს გარდაიცვალა 1818 წელს ჩრდილო აღმოსავლეთ ჯორჯიაში შეიქმნა ჰაბერსამის ოლქი, რომელსაც ჯოზეფ ჰაბერსამის პატივსაცემად ჰქვია აღნიშნული სახელი. New Georgia Encyclopedia: The Habersham Family დაარქივებული 2012-04-17 საიტზე Wayback Machine.
მგზავრები-არმია (საკალათბურთო კლუბი)

საკალათბურთო კლუბი მგზავრები არმია — პროფესიონალური საკალათბურთო კლუბი ქალაქ თბილისიდან, საქართველო. სკ „არმიას“ დებიუტი საქართველოს სუპერლიგაში 2010 წელს შედგა. ლევან მოსეშვილის მიერ გაწვრთნილი გუნდი თავიდანვე ჩემპიონატის ლიდერად ჩამოყალიბდა, და იგი საქართველოს თასთან და საქართველოს სუპერთასთან ერთად მოიგო. 2011 წელს გუნდის მთავარ მწვრთნელად მისი ყოფილი მოთამაშე და კაპიტანი კოტე ტუღუში დაინიშნა. „არმიამ“ რამდენიმე ლეგიონერი დაიმატა, მათ შორის ნბა-ს ყოფილი მოთამაშეები — სანდიეტა გეინსი, ჯერემი რიჩარდსონი, და გილიერმო დიასი. გუნდი საერთაშორისო ასპარეზზე გამოვიდა, მაგრამ „ევროჩელენჯის“ ჯგუფური ეტაპის გადალახვა ვერ შეძლო, ეროვნული ჩემპიონატი კი კვლავ დამაჯერებლად მოიგო. საქართველოს სუპერლიგა გამარჯვებული (2): 2011, 2012 საქართველოს თასი გამარჯვებული (2): 2011, 2012 საქართველოს სუპერთასი გამარჯვებული (2): 2011, 2012 ქორქია-საკანდელიძის მემორიალი გამარჯვებული (1): 2012 ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2012-04-24 საიტზე Wayback Machine. გუნდის პროფილი სუპერლიგის ვებგვერდზე დაარქივებული 2013-03-30 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) გუნდის პროფილი Eurobasket.com-ზე
პალი-აიკე

პალი-აიკე შეიძლება ნიშნავდეს: პალი-აიკეს ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი ჩილეში პალი-აიკე (ვულკანი) — ჩამქრალი ვულკანური კონუსი ჩილეში
იოანე I ციმისკე

იოანე I ციმისკე (დ. დაახლ. 925, იერაპოლისი — გ. 10 იანვარი, 976, კონსტანტინოპოლი) — ბიზანტიის იმპერატორი 969-976 წლებში. მცირეაზიელ (სომეხ) მსხვილ მიწათმფლობელთა – კურკუასების გვარის წარმომადგენელი. ტახტი დაიკავა სამეფო კარზე მომხდარი გადატრიალების შედეგად. მნიშვნელოვან წარმატებებს მიაღწია ბულგარეთში, საიდანაც 971 წელს განდევნა კიევის მთავარი სვიატოსლავი, დაიმორჩილა ჩრდილო-აღმოსავლეთი ბულგარეთი, 972-975 წლებში დაიკავა ჩრდილოეთ მესოპოტამიისა და სირიის ქალაქები; კავშირი შეკრა გერმანიის იმპერატორთან. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 187-188. Norwich, John J. (1991). Byzantium: The Apogee. Alfred A. Knopf, Inc..  შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „იოანე I ციმისკე“ ვიკისაწყობში. Profile of Emperor John დაარქივებული 2011-05-14 საიტზე Wayback Machine. Coinage of Tzimiskes
იოანე ზონარა

იოანე ზონარა (ბერძ. Ἰωάννης Ζωναρᾶς; დ. წელი უცნობია, — 1159 წლის შემდეგ) — ბიზანტიის პოლიტიკური მოღვაწე, მწერალი და ისტორიკოსი. იყო იმპერატორ ალექსი I კომნენოსის წარჩინებული კარისკაცი. ავტორია „შემოკლებული ისტორიისა“, რომელიც მოიცავს მსოფლიო ისტორიას ქვეყნის დასაბამიდან 1118 წლამდე. ფართოდ იყენებს ანტიკური და შუა საუკუნეების ავტორებს. განსაკუთრებით ბევრ ორიგინალურ მასალას გვაწვდის მისი თხზულება XI-XII საუკუნეების მიჯნის ბიზანტიის ისტორიისათვის. იოანე ზონარას თხზულებაში საკმაოდ ბევრი მასალაა საქართველოს შესახებ (პომპეუსის ლაშქრობა, იოანე ოქროპირის გადასახლება ბიჭვინთაში, ლაზიკის მეფე წათეს შესახებ და სხვ.). იგი უმთავრესად სხვა ავტორთა ცნობებს იმეორებს, მაგრამ დამატებითი მონაცემებითაც ავსებს. იოანე ზონარამ შეადგინა აგრეთვე კანონიკური სამართლის კრებული კომენტარებით, განმარტებითი ლექსიკონი; წერდა საეკლესიო ლექსებს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 189. Ioannis Zonarae Epitome Historiarum / Ed. L. Dindorfi. Vol. 3. Lipsiae, 1870. (Книги XI — XV) Ioannis Zonarae Epitome Historiarum / Ed. L. Dindorfi. Vol. 4. Lipsiae, 1871. (Книги XVI — XVIII)
იოანე მალალა

იოანე მალალა (ბერძ. Ἰωάννης Μαλάλας; დ. 491, ანტიოქია — გ. 578) — ბიზანტიელი ქრონისტი. მისი ზედწოდება (სირიულად malal — რიტორი) მოწმობს, რომ ვექილი იყო. მის შესახებ ბიოგრაფიული ცნობები არ მოიპოვება. მისი ნაშრომის მიხედვით ასკვნიან რომ ცხოვრობდა ანასტასი I, იუსტინე I, იუსტინიანე I და იუსტინე II-ის დროს, ესე იგი 491-578 წლებში. იოანე მალალას საისტორიო თხზულება „ქრონოგრაფია“ მოიცავს მსოფლიო ისტორიას ქვეყნის დასაბამიდან 563 წლამდე. თხზულება შედგება 18 წიგნისგან. პირველ 17 წიგნში მოთხრობილი ამბების ცენტრშია ანტიოქია, ხოლო მე-18 წიგნის შუიდან — კონსტანტინოპოლი. ამის გამო ზოგიერთი მეცნიერი ვარაუდობს, რომ თხზულების ბოლო ნაწილი სხვა ავტორს ეკუთვნის. ამ აზრს ადასტურებენ იმით, რომ თხზულების პირველ ნაწილში ავტორი მონოფიზიტია, ხოლო ბოლო ნაწილში — ორთოდოქსი. ი. ჰაუერის აზრით იოანე მალალა არის კონსტანტინოპოლის პატრიარქი იოანე III ანტიოქიელი (565-577 წლები), რომელიც ჯერ ანტიოქიაში ცხოვრობდა და შემდეგ გადასახლდა კონსტანტინოპოლში. ქრონოგრაფი სრულიად არ არის მოღწეული, მას აკლია პირველი და ბოლო ნაწილი, თხრობა მოტანილია 563 წლამდე, მაგრამ ვარაუდობენ, რომ ის უნდა ყოფილიყო მოტანილი 574 წლამდე. ქრონოგრაფის მხოლოდ ერთი, XI საუკუნის ხელნაწერია შემორჩენილი. განსაკუთრებით საყურადღებოა თხზულების ის ნაწილი, რომელშიც ავტორი თანამედროვე ამბებს აღწერს; აქ კი სანდო ისტორიკოსად წარმოგვიდგება. იოანე მალალას „ქრონოგრაფია“ შემდგომ ხანებში დიდი პოპულარობით სარგებლობდა და შემდგომი ავტორები სარგებლობდნენ მისით. VI საუკუნის ბოლოს ის გამოიყენეს იოანე ეფესელმა და ევაგრე სქოლასტიკოსმა. მისით სარგებლობდნენ იოანე დამასკელი, გიორგი ამარტოლი და სხვები. მასში არის საინტერესო ცნობები სლავური ქვეყნების ისტორიისათვის. აგრეთვე საქართველოს ისტორიის, კერძოდ, VI საუკუნეში დასავლეთ საქართველოს ურთიერთობების შესახებ ბიზანტია-ირანთან. თხზულება თარგმნილია სლავურ და ქართულ ენებზე. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 190. ყაუხჩიშვილი, ს. (1936). ბიზანტიელი მწერლების ცნობები საქართველოს შესახებ, ტომი III. ტფილისი: ტფილისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა, გვ. 260-271.
იორდანისი

იორდანისი — VI საუკუნეში მოღვაწე გუთების ისტორიკოსი, წარმოშობით ოსტგუთი, აღმოსავლეთ რომის იმპერიის სამსახურში მყოფი ალანთა სარდლის მდივანი. მისი მთავარი შრომა „გუთების წარმოშობა და საქმენი“ (მოდის 551 წლამდე) წარმოადგენს უმნიშვნელოვანეს წყაროს გუთების, შავიზღვისპირეთის ხალხების და ხალხთა დიდი გადასახლების ეპოქის ისტორიისათვის. შეიცავს მოკლე, მაგრამ საყურადღებო ცნობებს ძველ სლავებზე. იორდანისი გამოხატავდა ბიზანტიასთან შეთანხმების მომხრე ოსტგუთ წარჩინებულთა განწყობილებას. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 201.
ირინე ათენელი (ბიზანტია)

ირინე (დ. დაახლ. 752, ათენი — გ. 9 აგვისტო, 803, კ. ლესბოსი) — ბიზანტიის დედოფალი 797–802 წლებში. იმპერატორ ლეონ IV-ის ცოლი. ქმრის სიკვდილის შემდეგ იყო თავისი ვაჟის კონსტანტინე VI-ის მეურვე და თანამმართველი. 797 წელს დააბრმავებინა შვილი და ერთპიროვნული მმართველი გახდა. გამოდიოდა ხატმებრძოლეობის წინააღმდეგ. 787 წელს ირინემ მოიწვია ნიკეის მსოფლიო საეკლესიო კრება, რომელმაც აღადგინა ხატების თაყვანისცემა. მის დროს ბიზანტიამ რამდენიმე მძიმე მარცხი განიცადა არაბებთან და გაძლიერებულ ბულგარელებთან ბრძოლაში. ირინე ტახტიდან ჩამოაგდეს სასახლის კარზე მომხდარი გადატრიალების შედეგად. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 220.