laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
არჩილ გიგოშვილი

არჩილ ალექსანდრეს ძე გიგოშვილი (დ. 1907, თბილისი — გ. 1969) — საბჭოთა პარტიული მოღვაწე. სკკპ წევრი 1927 წლიდან. არჩილ გიგოშვილი დაიბადა 1907 წელს ქ. თბილისში, სტამბის მუშის ოჯახში. 1921 წელს მბეჭდავად მოეწყო პოლიგრაფიული მრეწველობის თბილისის საფაბრიკო-საქარხნო სასწავლებელში. 1927-დან 1931 წლამდე იმყოფებოდა ხელმძღავნელ კომკავშირულ სამუშაოზე, 1934-დან 1937-მდე კი პარტიულ სამუშაოზე. 1937 წლიდან 1941 წლამდე იყო საქართველოს სსრ-ის სახელმწიფო კინომრეწველობის დირექტორი. 1941 წლიდან ა. გიგოშვილი მუშაობს სხვადასხვა პასუხსაგებ სამუშაოზე: საქართველოს სს რესპუბლიკის სახალხო კომისართა საბჭოს მუდმივ წარმომადგენლად სსრ კავშირის სახალხო კომისართა საბჭოსთან, ამიერკავკასიის რკინიგზის პოლიტგანყოფილების უფროსად. 1944 წლის ოქტომბერში ა. გიგოშვილი არჩეულ იქნა საქართველოს კპ(ბ) თბილისის ორგანიზაციის ბერიას რაიკომის პირევლ მდივნად. 1947 წლს გადაყვანილ იქნა საქართველოს კპ(ბ) ცენტარლური კომიტეტის აპარატში სამუშაოდ, საქართველოს კპ(ბ) ცენტარლური კომიტეტის მდივნის მოადგილედ ვაჭრობისა და საზოგადოებრივი კვების დარგში. გიგოშვილი მუშაობდა საქართველოს კპ(ბ) ცენტარლური კომიტეტის საგეგმო-საფინსო და სავაჭრო განყოფილების გამგედ. ა. გიგოშვილი დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშის, წითელი ვარსკვლავის, „საპატიო ნიშნის“ ორდენებით და სამი მედლით. ა. გიგოშვილი იყო საქართველოს კპ(ბ) ცენტარლური კომიტეტის წევრი, საქართველოს სს რესპუბლიკის I-II-III და VI მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. საკავშირო კპ(ბ) წევრი 1927 წლიდან. ა. გიგოშვილი იყო საქართველოს სსრ-ის მეორე მოწვევის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარე. არჩილ ალექსანდრეს ძე გიგოშვილი ↑ საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-12-27. ციტირების თარიღი: 2021-12-27.
ქურმუხისწყალი

ქურმუხისწყალი, ქურმუხჩაი (აზერ. Kürmükçay) — მდინარე აზერბაიჯანში. ალაზნის მარცხენა შენაკადი. სათავე აქვს აღმოსავლეთ კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე. წარმოიქმნება მდინარეების ქუნახაისუსა და ჰამამჩაის შეერთების შედეგად. სიგრძე 55 კმ, აუზის ფართობი 562 კმ². საზრდოობს წვიმის (18 %), თოვლისა (38 %) და მიწისქვეშა წყლით (54 %). საშუალო წლიური ხარჯი 10,7 მ³/წმ. დამახასიათებელია ღვარცოფი. ქვემო დინებაში დატოტვილია და გამოყენებულია სარწყავად. მდინარის ხეობაშია ქურმუხის წმინდა გიორგის ეკლესია. ნაპირზეა ქალაქი კახი და სოფელი ილისუ. ქართველი მეცნიერი ვახუშტი ბატონიშვილი ქურმუხის შესახებ გადმოგვცემს: ↑ Azərbaycanın hidroqrafiyası ↑ Мехтиева Б. Г. Исследование селевых зон в долине реки кюмрюк южного склона большого кавказа... 2016 ↑ ქურმუხის წმ. გიორგი - Dzeglebi.ge. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-11-28. ციტირების თარიღი: 2020-06-20. ↑ ბატონოშვილი ვახუშტი, საქართველოს გეოგრაფია, რედაქცია მ. გ. ჯანაშვილისა. თფილისი, 1904
გიშისწყალი

გიშისწყალი, აგრიჩაი (აზერ. Əyriçay) — მდინარე აზერბაიჯანში. ალაზნის მარცხენა შენაკადი. სათავე აქვს აღმოსავლეთ კავკასიონის სამხრეთ კალთებზე, მთა თიქლალიბაშის სიახლოვეს. სიგრძე 134 კმ, აუზის ფართობი 1810 კმ². ზემო დინებაში ეწოდება დაშაღილჩაი და უპირატესად მთის მდინარეა, შემდეგ დაშიუზის ქედის აღმოსავლეთ მხარეს გაედინება, ქვემო დინებაში ალაზნის ვაკეზე იშლება და ალაზანს საქართველოს საზღვრის სიახლოვეს ერთვის. იერთებს მრავალ შენაკადს, ძირითადად მარჯვენა მხრიდან. მდინარეზე 1987 წელს აშენდა აგრიჩაის წყალსაცავი. საშუალო წლიური ხარჯი 21,7 მ³/წმ. ღვარცოფულია. მდინარის ხეობაშია ქართული მართლმადიდებლური ტაძარი გიშის ეკლესია. ქართველი მეცნიერი ვახუშტი ბატონიშვილი გიშის შესახებ გადმოგვცემს: ↑ Azərbaycanın hidroqrafiyası ↑ Топографическая карта масштаба 1:100 000 k38-106 ↑ საინგილოს ზოგადი აღწერა. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-04-12. ციტირების თარიღი: 2020-06-20. ↑ გიში | სამხრეთ კავკასიის ისტორიული ძეგლები ↑ ბატონოშვილი ვახუშტი, საქართველოს გეოგრაფია, რედაქცია მ. გ. ჯანაშვილისა. თფილისი, 1904
ალპერმი

ალპერმი, ალფენოლი ან ალფერი — შენადნობების ერთ-ერთი კლასი, რომელიც შეიცავს 83-90% რკინასა და 10-17% ალუმინს. ძირითადად, ალუმინი შენადნობის მასის 16%-ს შეადგენს. შენადნობი გამოიყენებოდა მეორე მსოფლიო ომში, იაპონელების მიერ, ისინი მას მაგნეტოგადამყვანების დამსამზადებლად იყენებდნენ, რომელიც შეიცავდა 12,7-12,9% ალუმინს. ასევე გამოიყენება რეზისტორების დასამზადებლად. ↑ Effect of Aging on the Maximum Permeability in Quenched Fe-Al Alloys (Alperm). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-06-02. ციტირების თარიღი: 2020-06-20. ↑ Archived copy. ციტირების თარიღი: 2015-05-08
მაგნიუმის ალუმინიდი

მაგნიუმის ალუმინიდი — მაგნიუმისა და ალუმინის ინტერმეტალური ნაერთი. ბეტა ფაზაში ნაერთის ფორმულაა Mg 2 Al 3 {\displaystyle {\ce {Mg2Al3}}} , ხოლო გამა ფაზაში Mg 17 Al 12 {\displaystyle {\ce {Mg17Al12}}} , ორივე მათგანს აქვს კუბური კრისტალური სტრუქტურა. შენადნობს აქვს დაბალი სიმკვრივე და მაღალი სიმაგრე, ამიტომაც გამოიყენება საჰაერო ინჟინერიაში. ↑ Rayner-Canham, Geoffrey,. Descriptive inorganic chemistry, Overton, Tina,, Sixth. New York, NY. ISBN 978-1-4641-2557-7. OCLC 882867766.
კატეხისწყალი

კატეხისწყალი, კატეხჩაი (აზერ. Katexçay) — მდინარე საქართველოსა და აზერბაიჯანის საზღვარზე. ალაზნის მარცხენა შენაკადი. სათავე აქვს აღმოსავლეთ კავკასიონზე, მთა გუთნის სამხრეთ კალთებზე, ზღვის დონიდან 2840 მ სიმაღლეზე. შესართავის სიმაღლე 187 მ-ზეა. მარჯვნიდან ერთვის მდინარე ვერქეთელი და მუროვჩაი. სიგრძე 54 კმ, აუზის ფართობი 620 კმ², საშუალო წლიური ხარჯი 9,9 მ³/წმ. ჩამონადენის 22 % მოდის წვიმაზე, 25 % თოვლზე, ხოლო 53 % მიწისქვეშა წყლებზე. ზემო დინებაში მიედინება ზაქათალის ნაკრძალის ტერიტორიაზე, სადაც აჩენს ჩანჩქერს. ქვემო დინებაში ვაკის მდინარეა. ღვარცოფულია. მდინარის ხეობაშია კატეხის ეკლესია, აქვეა სოფელი კატეხი. ↑ ჯავახიანი 1. თბილისი, 2017 ↑ Azərbaycanın hidroqrafiyası ↑ საინგილოს ზოგადი აღწერა. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-04-12. ციტირების თარიღი: 2020-06-20. ↑ Топографическая карта масштаба 1:100 000 K-38-94
დომენტი ყულუმბეგოვი

დომენტი სარდიონის ძე ყულუმბეგოვი (ყულუმბეგთი) (ოს. Доменти Сардионы фырт Хъуылымбегты; დ. 4 იანვარი, 1955, სოფ. თხინალა, ახლანდ. გორის მუნიციპალიტეტი) — ოსი ისტორიკოსი და პოლიტიკური მოღვაწე. ე. წ. სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკის დე ფაქტო მთავრობის თავმჯდომარე 2014–2017 წლებში. 1972 წელს დაამთავრა ცხინვალის სკოლა-ინტერნატი. ამავე წელსვე ჩაირიცხა და 1978 წელს დაასრულა სამხრეთ ოსეთის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის ისტორია-უცხოური ენების ფაკულტეტი, 2009 წელს — თანამედროვე ჰუმანიტარული აკადემია, იურისპრუდენციის სპეციალობით. 2000 წელს დონის როსტოვის სახელმწიფო სამსახურის ჩრდილოეთ კავკასიის აკადემიაში გაიარა პროფესიული გადამზადება. საკლასო ჩინი: რუსეთის ფედერაციის სახელმწიფო სამოქალაქო სამსახურის 1-ლი კლასის მრჩეველი; ჩრდილოეთ ოსეთის რესპუბლიკის მე-3 კლასის მრჩეველი. 1978–1979 წლებში იყო თბილგვირაბმშენის საგვირაბო რაზმის საუღელტეხილო ბაზის მუშა; 1980–1983 წლებში — საქართველოს ალკკ სამხრეთ ოსეთის საოლქო კომიტეტის ინსტრუქტორი, ჯგუფის გამგე და განყოფილების გამგე; 1983–1985 წლებში — საქართველოს ალკკ ცხინვალის საქალაქო კომიტეტის პირველი მდივანი; 1985–1988 წლებში — საქართველოს ალკკ სამხრეთ ოსეთის სამხარეო კომიტეტის პირველი მდივანი; 1988–1991 წლებში საქართველოს კომუნისტური პარტიის სამხრეთ ოსეთის სამხარეო კომიტეტის განყოფილების გამგე; 1992–2000 წლებში — ჩრდილოეთ ოსეთის სამიგრაციო სამსახურის უფროსი ინსპექტორი, განყოფილების გამგე, ხელმძღვანელის მოადგილე, ხელმძღვანელის პირველი მოადგილე; 2000–2006 წლებში — ჩრდილოეთ ოსეთის შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიგრაციის საკითხების სამმართველოს ხელმძღვანელის მოადგილე; 2006 წელს — ჩრდილოეთ ოსეთის შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიგრაციის საკითხების სამმართველოს განყოფილების უფროსი; 2006 წლის 10 ოქტომბრიდან 2009 წლამდე — ჩრდილოეთ ოსეთის მეთაურისა და მთავრობის ადმინისტრაციის შიდა პოლიტიკის სამმართველოს განყოფილების უფროსი. 2009–2012 წლებში იყო ე. წ. სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკის მთავრობის თავმჯდომარის მოადგილე; 2012 წლის მაისიდან 2013 წლის ივნისამდე — სამხრეთ ოსეთში რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტის წარმომადგენლის თანაშემწე. 2013 წლის ივნისიდან იკავებდა სამხრეთ ოსეთის მთავრობის თავმჯდომარის პირველი მოადგილის პოსტს; 2014 წლის იანვარ-აპრილში იყო მთავრობის თავმჯდომარის მოვალეობის შემსრულებელი. 2014 წლის 2 აპრილს დაინიშნა სამხრეთ ოსეთის მთავრობის თავმჯდომარედ. 2017 წლის 24 აპრილიდან 16 მაისამდე ასრულებდა მთავრობის თავმჯდომარის მოვალეობას. დაჯილდოებულია მედლით „შრომითი მამაცობისათვის“, მედლებით „სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკის 20 წლისთავის აღსანიშნავად“ და „სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკის 15 წლისთავის აღსანიშნავად“, დნესტრისპირეთის მოლდავური რესპუბლიკის მედლით „საერთაშორისო თანამშრომლობის განმტკიცებისათვის“, სამხრეთ ოსეთის მეგობრობის ორდენით. დაქორწინებულია, ჰყავს 3 შვილი. ფლობს რუსულ, ოსურ და გერმანულ (კითხვა, გააზრება) ენებს. ↑ 1.0 1.1 1.2 Кулумбегов Доменти Сардионович. Правительство Южной Осетии. rso-government.org. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-06-23. ციტირების თარიღი: 20 ივნისი, 2020. ↑ 2.0 2.1 2.2 Кулумбегов, Доменти Сардионович. ass.ru. ციტირების თარიღი: 20 ივნისი, 2020. ↑ 3.0 3.1 Кулумбегов Доменти Сардионович — бывший председатель Правительства РЮО. Государственное информационное агентство «Рес». cominf.org. ციტირების თარიღი: 20 ივნისი, 2020.
ვალერიან შარიქაძე

ვალერიან შარიქაძე (დ. 28 თებერვალი, 1949) — ქართველი ეკონომისტი და პოლიტიკური მოღვაწე. ეკონომიკის მეცნიერებათა კანდიდატი. დაამთავრა თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1971-1975 წლებში იყო საქართველოს სახელმწიფო საგეგმო კომიტეტის გამოთვლითი ცენტრის ინჟინერი, სსრ კავშირის მეცნიერებათა აკადემიის ცენტრალური ეკონომიკურ- მათემატიკური ინსტიტუტის ასპირანტი. 1975-1989 წლებში იყო რესპუბლიკის სახელმწიფო საგეგმო კომიტეტის ეკონომიკის დაგეგმვისა და მართვის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, ლაბორატორიის გამგე, ახალგაზრდა კადრების მომზადებისა და გადამზადების რესპუბლიკური ცენტრის კათედრის გამგე, ჟურნალ „საქართველოს კომუნისტის“ მთავარი რედაქტორის მოადგილე, საქართველოს კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის ინსტრუქტორი, კონსულტანტი, 1989-1990 წლებში იყო საქართველოს კპ კასპის რაიკომის პირველი მდივანი, სახალხო დეპუტატთა რაისაბჭოს აღმასკომის თავმჯდომარე. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). ვალერიან შარიქაძე — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი
ჯემალ შონია

ჯემალ შონია (დ. 13 აგვისტო, 1947) — ქართველი პოლიტიკოსი. დაამთავრა აფხაზეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1971-1990 წლებში იყო გალის რაიონული გაზეთის რედაქციის ლიტმუშაკი, პასუხისმგებელი მდივანი. საქართველოს ჟურნალისტთა და მწერალთა კავშირების წევრი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). ჯემალ შონია — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი
ვლადიმერ ხუბულური

ვლადიმერ დავითის ძე ხუბულური (დ. 13 იანვარი, 1908, გორი — გ. 29 მარტი, 1982, თბილისი) — ქართველი საბჭოთა გენერალ-მაიორი (1953). სკკპ წევრი 1942 წლიდან. 1927 წელს დაამთავრა ქართული გაერთიანებული სამხედრო სკოლა, 1939 წელს კი მ. ფრუნზეს სახელობის სამხედრო აკადემია. მონაწილეობდა 1939–1940 წლების სსრკ-ფინეთის ომში, დასავლეთ უკრაინისა და ბელორუსიის დაპყრობაში. დიდი სამამულო ომის (1941–1945) თავი გამოიჩინა ლენინგრადის მისადგომებთან გამართულ ბრძოლებში. 1942 წელს ამიერკავკასიის ფრონტზე მეთაურობდა ქართულ მსროლელ დივიზიას. 1946–1968 წლებში სამეთაურო თანამდებობები ეკავა. 1968 წლიდან თადარიგში გავიდა. დაჯილდოებულია ლენინის, „საპატიო ნიშნის“, წითელი დროშისა (2) და წითელი ვარსკვლავის (2) ორდენებით და სხვა ორდენითა და მედლებით. ჩინჩილაკაშვილი ტ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 512. ვლადიმერ ხუბულური — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი Хубулури Владимир Давидович — Память народа. ვლადიმერ ხუბულურის ფოტო — ციფრული ფოტომატიანე.
დავით ყაზახაშვილი

დავით ყაზახაშვილი (დაბადების თარიღი უცნობია) — ქართველი სპორტსმენი (მკლავჭიდი). მსოფლიო ჩემპიონატის ვერცხლის მედლის მფლობელი. ჩემპიონატი ჩატარდა 2004 წელს დურბანში, სამხრეთ აფრიკაში. დავით ყაზახაშვილი დაარქივებული 2020-06-21 საიტზე Wayback Machine. — ქართული სპორტი.
გივი შენგელია

გივი შენგელია (დაბადების თარიღი უცნობია) — ქართველი სპორტსმენი (სასტენდო და ტყვიის სროლა). 1995 წელს საქართველოს ნაკრების შემადგენლობაში მსოფლიოს თასის გუნდური გათამაშების ვერცხლის პრიზიორი. მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედლის მფლობელი (1995, ნიქოზია, კვიპროსი). გივი შენგელია[მკვდარი ბმული] — ქართული სპორტი.
დავით შენგელია

დავით შენგელია (დაბადების თარიღი უცნობია, თბილისი) — ქართველი სპორტსენი (სამბო). მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედლის მფლობელი. ჩემპიონატი ჩატარდა 2006 წელს სოფიაში, ბულგარეთში. დავით შენგელია[მკვდარი ბმული] — ქართული სპორტი.
ვახტანგ შიხაშვილი

ვახტანგ შიხაშვილი (დაბადების თარიღი უცნობია) — ქართველი სპორტსმენი (მკლავჭიდი). მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედლის მფლობელი. ჩემპიონატი ჩატარდა 1998 წელს ქაიროში, ეგვიპტეში. ვახტანგ შიხაშვილი დაარქივებული 2020-06-22 საიტზე Wayback Machine. — ქართული სპორტი.
ყიზილ-უზენი

ყიზილ-უზენი (სპარს. قزل اوزن) — მდინარე ირანში. სიგრძე 720 კმ, აუზის ფართობი 56,2 ათ. კმ². სათავეს იღებს ზაგროსის მთების ჩრდილოეთ განშტოებებზე, კვეთს ირანის მთიანეთის დასავლეთ ნაწილს, ქვემოთში არღვევს ელბურსის მთების დასავლეთ განშტოებებს. უერთდება მდინარე შაჰრუდს და წარმოქმნის სეფიდ-რუდს, რომელიც კასპიის ზღვაში ჩაედინება და დელტას ქმნის. საშუალო მრავალწლიანი ხარჯია 170 მ³/წმ. ახასიათებს წყლის დონის აწევის ორი პერიოდი: გაზაფხულზე — თოვლის დნობის გამო და შემოდგომით — წვიმებისგან. ყიზილ-უზენისა და შაჰრუდის შესართავთანაა ჰიდროკვანძი (100 მეტრის სიმაღლის კაშხალი, ჰესი, წყალსაცავი). იყენებენ სარწყავად. დელტაში მდებარეობს ქალაქი რეშთი. ↑ КЫЗЫЛ-УЗЕН // Большая российская энциклопедия. т. 16. — М., 2010. — стр. 509.
ფერაულთ ციხე

ფერაულთ ციხე — კოშკი, არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ხახმატში, ფერდობზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. კოშკი ნაგებია ნატეხი ქვით. მისი ზედა ნაწილი ჩამონგრეულია, შემორჩენილია მხოლოდ ორი სართული და მესამე სართულის ჩრდილოეთი კედლის მცირე ნაწილი. შესასვლელი პირველ სართულზეა, სამხრეთ კედელში, მიწიდან 3,4 მეტრზე. კარი ნახევარწრიული თაღითაა გადახურული. აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებში თითო შეწყვილებული სათოფურია. მეორე სართულის დასავლეთ კედელში სარკმელია, აღმოსავლეთისაში — სათოფური. სართულშუა გადახურვა ხის კოჭებზე იყო გამართული. ქალდანი ა., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 357.
ღელისკარის სამაროვანი

ღელისკარის სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ხახმატის ჩრდილოეთით, 1 კილომეტრზე, მდინარე გუდანისჭალის მარჯვენა ნაპირზე. თარიღდება XI-XII საუკუნეებით. 1973 წელს გათხარა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის ჟინვალის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ. გამოვლინდა ორი ქვისსამარხი. ერთში აღმოჩნდა ზურგზე გაშოტილი ჩონჩხი თავით დასავლეთისკენ, ბრინჯაოს გრავირებული სამაჯური და ბეჭედი. რჩეულიშვილი გ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 357.
შარაოს წმინდა გიორგის ეკლესიის კომპლექსი

შარაოს წმინდა გიორგის ეკლესიის კომპლექსი — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ჯუღისის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, 1 კილომეტრზე, მაღალი მთის წვერზე. კომპლექსში შედის ეკლესია, ორი ზურგიანი კოშკი, ერთი ნაგებობის ნაშთი და გალავანი. ეკლესია დარბაზულია, სამხრეთის და დასავლეთის ფასადებს მთელ სიგრძეზე გასდევს გვიანდელი მინაშენი. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. დგას თითქმის ოვალური მოხაზულობის ეზოს შუა ნაწილში. ნაგებია კლდის ნატეხი ქვით. კონსტრუქციულ ნაწილებში გამოყენებულია შირიმი. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამოშლილია ეკლესიისა და მინაშენების გადახურვები, მონგრეულია კედლების ზედა ნაწილები. ეკლესიას შესასვლელი დასავლეთიდან და სამხრეთიდან აქვს. ორივე კარი ტიმპანითაა დასრულებული. აღმოსავლეთით ნალისებრი ფორმის აფსიდია. აფსიდს კონქის თაღის ორივე ქუსლის ნაწილი შემორჩა. აფსიდის ღერძზე გარეთკენ მკვეთრად შევიწროვებული და ბრტყლად გადახურული სარკმელია. ერთი სარკმელია სამხრეთ კედელშიც, რომლისგანაც მხოლოდ ქვემოთა ნახევარია შემორჩენილი. მინაშენში შესასვლელი სამრეთიდანაა. იგი ეკლესიის შესასვლელის მსგავსად ტიმპანიანია და ორივე მხრიდან შირიმით ნაწყობი თაღითაა გადახურული. გალავანი ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობითაა ნაგები, რომლის სამხრეთ და ჩრდილოეთ ნაწილში თითო ზურგიანი კოშკია ჩართული. მათგან შემორჩენილია სამხრეთით მდებარე კოშკი. კოშკის სართულშუა გადახურვები და კედლების ზემოთა ნაწილები ჩამოშლილია. შიგნით, კოშკის შემორჩენილ კედლებში რამდენიმე თახჩაა. ეზოს ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში გალავანზე მიშენებული მოგრძო სწორკუთხა ნაგებობის ნაშთიღაა შემორჩენილი. წიკლაური ივ., ჯორბენაძე ბ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 359.
ხახმატის წმინდა გიორგის ჯვარი

ხახმატის წმინდა გიორგის ჯვარი — საკულტო ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ხახმატსა და სოფელ ბისოს შორის. ორივე სოფლის სალოცავია. უჭირავს საკმაოდ მოზრდილი მინდორი და შედგება დარბაზისაგან, საქვაბისა და საკოდისაგან. აქვე მრავლადაა ნახევრად დანგრეული სალოცავი და კოშკები და წმინდა ხეები. დარბაზი, საქვაბე და საკოდე ფიქლით ნაგებ ერთ ნაგებობაშია მოქცეული. საქვაბეში შესასვლელი სამხრეთ-აღმოსავლეთიდანაა. კარის გვერდით, გარედან, ქვის სკამებია. სათავსი ოთხკუთხაა. კარის გვერდით და მოპირდაპირე კედელში, წყობაში დატანებულია წარწერიანი ქვები. დარბაზში შესასვლელი ჩრდილო-დასავლეთ კედელშია. ეს სათავსი გეგმით ოთხკუთხაა და შედარებით მოზრდილი, კედლების გასწვრივ აქაც ქვის სკამებია მოწყობილი. შუაში კერაა. ჩრდილო-დასავლეთ კედელში გაჭრილი კარი საკოდეში გასასვლელია. აღნიშნულ სათავსებს შორის იგი ყველაზე პატარაა. დღეს თითქმის მთლიანად დანგრეულია. შენობის ორფერდა სახურავი ჩანგრეულია. საზარე გეგმით კვადრატულია და ოთხივე მხარეს თითო თაღითაა გახსნილი. ნაგებია ფიქლით. გადახურულია პირამიდული ფორმის სახურავით. თავზე თეთრი ქვა ადევს. საზარის ახლოს გეგმით ოთხკუთხა, ფიქლის მშრალი წყობით ნაგები ორი პატარა კოშკისებრი ყრუ ნაგებობაა. აქვეა გეგმით ოთხკუთხა, ფიქლის მშრალი წყობით ნაგები წმინდა გიორგის სვეტი — ცალ მხარეს პატარა ნიშით, რომელშიც წმინდა გიორგის ხატი იყო დასვენებული. ჯინჭარაძე დ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 357. ოჩიაური თ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 447-448. კიკნაძე ზ., ქართული მითოლოგია, თბილისი: ბაკმი, 2007. — გვ. 246-247, ISBN 978-99940-27-10-1. ოჩიაური თ., „ქართველთა უძველესი სარწმუნოების ისტორიიდან“, თბილისი, 1954 ოჩიაური თ., „გადმოცემები სალოცავთა დაარსების შესახებ“, „მაცნე“, N2, 1974
ბეწენწურების კოშკი

ბეწენწურების კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბეწენწურების განაპირას, ჩრდილოეთით, სასაფლაოსთან. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. კოშკი გეგმით სწორკუთხაა (4,1 x 3,7 მეტრი), ნაგებია რიყის ქვით. შემორჩენილია სამი სართულის სიმაღლეზე. ჩამოშლილია სართულშუა გადახურვები და მესამე სართულის კედლების დიდი ნაწილი. პირველი სართულის კედლებში შემორჩენილი საძელე ფოსოების მიხედვით, ამ სართულის გადახურვა ხის კოჭებზე ყოფილა გამართული. მეორე სართულის სამხრეთ კედელში გაჭრილი კარის ზედა ნაწილი ჩამონგრეულია. ჩრდილო კედლის შუა ნაწილში თაღოვანი ბუხარია, აღმოსავლეთ კედელში და დასავლეთ კედლის სამხრეთ ნაწილში — სათოფურები. მეორე სართულსაც ბრტყელი გადახურვა ჰქონია. შემორჩენილია სართულშუა გადახურვის ძელების ბუდეები. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 369-370.
სვიმონის ხატი

სვიმონის ხატი — ეკლესია, არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბეწენწურების სამხრეთით, 0,5 კილომეტრზე, სკინტლიანთ გორაზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (4,7 x 3,45 მეტრი), უაფსიდო. ნაგებია რიყის ქვით. ძლიერ დაზიანებულია: დანგრეულია შენობის კედლების უმეტესი ნაწილი, ჩამონგრეულია გადახურვა. სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილში შესასვლელია, აღმოსავლეთ კედლის ღერძზე — სწორკუთხა სარკმელი. ბაქრაძე ზ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 370.
ხეობის ბზიანის ეკლესია

ხეობის ბზიანის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ხეობის აღმოსავლეთით, სასაფლაოსთან, ბზის კორომში. განეკუთვნება VIII-IX საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია უხეშად დამუშავებული ქვიშაქვის კვადრებით და შირიმის ქვის ფილებით. ძლიერ დაზიანებულია: სახურავი ჩაქცეულია. დანგრეულია აღმოსავლეთი, სამხრეთი და ჩრდილოეთი კედლების უმეტესი ნაწილი. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. შემორჩენილია კარის დასავლეთი წირთხლის მცირე ნაწილი. აფსიდი ნალისებრი ფორმისაა, მის ჩრდილოეთ და სამხრეთ გვერდებში თითო ღრმა და მაღალი, ნალისებრი თაღით გადახურული ნიშია. დასავლეთ კედელში ერთი სარკმელია. თოფურია ა., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 357.
ახალსოფლის ეკლესია (თიანეთის მუნიციპალიტეტი)

ახალსოფლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის ახალსოფლის განაპირას, ჩრდილოეთით, სასაფლაოზე. აგებულია XVIII საუკუნეში. ეკლესია დარბაზულია (12,7 x 7 მეტრი). ნაგებია ნატეხი ქვითა და აგურით. საბჯენი თაღები, პილასტრები, კამარა, კარ–სარკმელთა წირთხლები აგურისაა. კედლები შიგნიდან შელესილი და შეთეთრებულია. თაღოვანი შესასვლელები გაჭრილია სამხრეთ და დასავლეთ კედლებში. ნახევარწრიული ფორმის ღრმა აფსიდის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს, ერთმანეთის სიმეტრიულად, ერთი მცირე და ერთი განიერი თაღოვანი ნიშაა. თითო თაღოვანი სარკმელი ჩრდილო–სამხრეთ და დასავლეთ კედლებშია. საკურთხეველში დგას აგურით ნაწყობი ტრაპეზი. გრძივი კედლების სამ წყვილ პილასტრზე გადადის შეისრული საბჯენი თაღები, რომლებიც ქვიშაქვის პროფილირებულ იმპოსტებს ეყრდნობა. პილასტრების აღმოსავლეთი წყვილი და მათზე დაყრდნობილი საბჯენი თაღი, საკურთხევლის სივრცეს დარბაზისგან გამოყოფს. კამარა შეისრული ფორმისაა. გარედან ორივე შესასვლელი ჩასმულია სწორკუთხა შეღრმავებაში, რომლის ირგვლივ აგურის წყობით შეღრმავებით გამოყვანილი 16 რომბია განლაგებული. აღმოსავლეთ და დასავლეთ ფასადებზე, სარკლის ზემოთ, ფრონტონის არეში გამოსახულია თითო შეღრმავებული ჯვარი. აღმოსავლეთის ჯვრის მკლავის გვერდზე თითო მრგვალი ნიშაა. თითო ჯვარია გამოსახული სამხრეთ და ჩრდილოეთ ფასადების აღმოსავლეთ ნაწილში. ეკლესიის დასავლეთ კედელზე დაშენებული ყოფილა აგურის სამრეკლო, რომლისგანაც შემორჩენილია მხოლოდ ქვედა ნაწილი. ეკლესიას აგურის სამსაფეხურიანი ლავგარდანი ჰქონია. მისი უმეტესი ნაწილი კრამიტის სახურავთან ერთად ჩამოშლილია. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 367-368.
ხეობის ეკლესია

ხეობის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ხეობაში, ქართლის ქედის დასავლეთ კალთაზე, მდინარე წირდალისხევის ხეობაში. განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია ნატეხი ქვით. დანგრეულია. აღმოსავლეთით შემორჩენილია ნახევარწრიული აფსიდის ნაწილი. აფსიდი დარბაზის კედლებისგან გამოყოფილია მოკლე მხრებით. აფსიდის სამხრეთ ნაწილში ღრმა სწორკუთხა ნიშია, ჩრდილოეთ ნაწილში -— თაღოვანი. სამხრეთი კედლის დასავლეთ კიდეში შემორჩენილია შესასვლელის ქვედა ნახევარი, დასავლეთ კედელში — სარკმლის ნაწილი. ნანგრევებში გამოვლინდა გვერდებაკეცილი და ღარიანი კრამიტი. წერეთელი კ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 358.
ვაჩნაძიანის პირველი კოშკი

ვაჩნაძიანის პირველი კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაჩნაძიანის დასავლეთით, გუჯიაურებად წოდებულ ტერიტორიაზე, ხეხილის ბაღებში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. კოშკი ცილინდრულია. ნაგებია საშუალო ზომის რიყის ქვის სწორხაზოვანი რიგებით. შიგნით შელესილია, გარედან შებათქაშებული. შემორჩენილია I სართულზე და II სართულის კედლის სამხრეთიდ და ჩრდილოეთი ნაწილები, ჩამონგრეულია I სართულის კამაროვანი გადახურვის უმეტესი ნაწილი, რომელიც კოშკის შიგნით გროვადაა დაყრილი. იქვე ხეებია ამოსული. გარედან საპირე წყობის მნიშვნელოვანი ნაწილი ჩამოშლილია. I სართულის შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარის გადახურვა ჩამონგრეულია, რის გამოც მისი ფორმა ვერ დგინდება. აღმოსავლეთით სწორკუთხა სარკმელია, რომლის ქვემოთ, ერთ დონეზე განლაგებულია გეგმით ნახევარწრიული სამი მაღალი და ფართო ნიშა. მათგან ერთი ყრუა, დანარჩენ ორში ცალმაგი და შეწყვილებული სათოფურებია მოწყობილი. ნიშები გადახურულია კვადრატული აგურით ნაწყობი შეისრული თაღებით. ერთი, გეგმით ნახევარწრიული და ბრტყლად გადახურული ნიშაა ერთი სათოფურით კედლის დასავლეთ ნაწილში. მარკოზაშვილი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 96.
ჯაღმიანის კოშკი

ჯაღმიანის კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ჯაღმიანის განაპირას, ფერდობზე. განეკუთვნება XVI-XVII საუკუნეებს. კოშკი ზურგიანია, ოთხსართულიანი. კარი სწორკუთხაა. შესასვლელის ზემოთ მეორე და მესამე სართულების თითო ვიწრო სწორკუთხა სარკმელია, მეოთხე სართულზე — ფართო სწორკუთხა ღიობი. კოშკის თითოეულ სართულზე სათოფურებია. ბოლო სართულზე, ზურგის მხარეს, ორი ნისკარტისებრი სალოდეცაა. სართულშუა გადახურვა ხის ყოფილა. კოშკი გადახურულია ბრტყელი ქვებით, რომელთა განაპირა რიგი ლავგარდანივითაა გადმოშვერილი. კოშკის წინ გალავნით შემოფარგლული და ორ ნაწილად გაყოფილი ეზოა. აღმოსავლეთ, დასავლეთ და სამხრეთის მხრიდან ეზო სწორი კედლებითაა შემოზღუდული, ჩრდილოეთი კედელი მომრგვალებულია. ეზოს ორივე ნაწილს დამოუკიდებელი შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს. ორივე კარი სწორკუთხაა. მათ შორის ქვედა კარის არქიტრავის ქვაზე ჩაკვეთილია თაღი, რომელის შუა ნაწილში ჯვარია გამოსახული. თაღის მარჯვნივ ხელის მტევნის ჩაკვეთილი გამოსახულებაა. გალავნის შემორჩენილ კედლებში რამდენიმე სათოფური და მცირე ზომის ღრმა ნიშია. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 358.