laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
რიკოთის უღელტეხილი

რიკოთის უღელტეხილი — უღელტეხილი საქართველოში, იმერეთისა და შიდა ქართლის მხარეებში, ხარაგაულისა და ხაშურის მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს ლიხის ქედის სამხრეთ მონაკვეთზე, მდინარე ძირულის მარცხენა შენაკადის — რიკოთულის სათავეში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 996 მ. მიდამო აგებულია პალეოზოური გრანიტოიდებით, შემოსილია კოლხური ტიპის შერეული ფართოფოთლოვანი ტყით. უღელტეხილზე გადადის თბილისი — ქუთაისის ავტომაგისტრალი. 1982 წელს უღელტეხილის ქვეშ გაიხსნა საავტომობილო გვირაბი სიგრძით 1722 მ. 2010 წელს დაიწყო რიკოთის გვირაბის განახლება, რომელიც 2011 წლის ნოემბერში დასრულდა. უთმელიძე მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 390. ↑ რიკოთის უღელტეხილი
რიკოთულა

რიკოთულა — მდინარე დასავლეთ საქართველოში, ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში. სათავე აქვს ლიხის ქედის დასავლეთ კალთაზე. მდინარე ძირულის მარცხენა შენაკადი. სიგრძე 12 კმ, აუზის ფართობი 76 კმ². საზრდოობს წვიმის, თოვლისა და მიწისქვეშა წყლით. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 1,7 მ³/წმ. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმცირობა — ზაფხულში, წყალმოვარდნები — შემოდგომა-ზამთარში. აფხაზავა ი, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 390.
რინია

რინია (ლათ. Rhinia) — ხმელეთის ნამარხ პრიმიტიულ მცენარეთა გვარი ფსილოფიტების კლასისა. ნაპოვნია შოტლანდიის დევონურ შრეებში. იზრდებოდნენ ჭაობები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 393.
რინოდერმები

რინოდერმა (ლათ. Rhinodermatidae) — ამფიბიების ოჯახი უკუდო ამფიბიების რიგისა. ცნობილია 1 გვარის 2 სახეობა, რომლებიც გვხვდება სამხრეთ ამერიკაში. უფრო ცნობილი სახეობაა დარვინის რინოდერმა (Rhinoderma darwin), რომელიც მოიპოვება ჩილეში. მისი სხეულის სიგრძეა 3 სმ. ფერად მომწვანო ან მოწითალო-მორუხოა. მამალი განაყოფიერებულ კვერცხებს პირის ღრუში ინახავს და აქ იჩეკება თავკომბალები. აქვე ამთავრებენ ისინი მეტამორფოზს, სცილდებათ კუდი და თითო-თითოდ ტოვებენ მამის პირის ღრუს, ცვივიან წყალში და დამოუკიდებელ ცხოვრებას იწყებენ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 393.
ლუკასიელი პროფესორები მათემატიკაში

ლუკასიელი პროფესორი — მათემატიკური პოსტი, რომელიც პროფესორებს უკავიათ კემბრიჯის უნივერსიტეტში. პოსტი დაფუძნდა 1663 წელს ჰენრი ლუკასის მიერ, ოფიციალურად კი 1664 წლის 18 იანვარს შეიქმნა ინგლისის მეფე ჩარლზ II-ის მიერ. Kevin Knox and Richard Noakes, From Newton to Hawking: A History of Cambridge University's Lucasian Professors of Mathematics ISBN 0-521-66310-5
კვანტური ელექტროდინამიკა

კვანტური ელექტროდინამიკა (კედ) — ელექტრომაგნიტური ურთიერთობის კვანტურველური თეორია. მისი ყველაზე დამუშავებული ნაწილია ველის კვანტური თეორია. კლასიკური ელექტროდინამიკა იხილავ მხოლოდ ელექტრომაგნიტური ველის მუდმივ თივისებებს, თვითონ კვანტური ელექტროდინამიკის საფუძველი არის ვარაუდი, რომლის თანახმააც ელექტრომაგნიტურ ველს ასევე გააჩნია დისკრეტული თვისებები, რომელთა მატარებლები ველის კვანტები - ფოტონები არიან. დე ბროილი, ლუი (1925). Recherches sur la theorie des quanta [Research on quantum theory]. France: Wiley-Interscience.  ფეინმანი, რიჩარდი (1998). Quantum Electrodynamics. Westview Press; New Ed edition. ISBN 978-0201360752.  Jauch, J.M.; Rohrlich, F. (1980). The Theory of Photons and Electrons. Springer-Verlag. ISBN 978-0387072951.  Greiner, Walter; Bromley, D.A.,Müller, Berndt. (2000). Gauge Theory of Weak Interactions. Springer. ISBN 978-3540676720.  Kane, Gordon, L. (1993). Modern Elementary Particle Physics. Westview Press. ISBN 978-0201624601.  Feynman's Nobel Prize lecture describing the evolution of QED and his role in it Feynman's New Zealand lectures on QED for non-physicists
დირაკის განტოლება

დირაკის განტოლება — ელექტრონის მოძრაობის კვანტური განტოლება, რომელიც ექვემდებარება ფარდობითობის თეორიას და გამოიყენება სხვა წერტილოვანი ფერმიონების ასაღწერად, რომელთა სპინი 1/2-ია; შექმნილია პოლ დირაკის მიერ 1928 წელს. დირაკის განტოლების ჩაწერის ნიმუში: ( m c 2 α 0 + c ∑ j = 1 3 α j p j ) ψ ( x , t ) = i ℏ ∂ ψ ∂ t ( x , t ) {\displaystyle \left(mc^{2}\alpha _{0}+c\sum _{j=1}^{3}\alpha _{j}p_{j}\right)\psi (\mathbf {x} ,t)=i\hbar {\frac {\partial \psi }{\partial t}}(\mathbf {x} ,t)} სადაც m   {\displaystyle m\ } — ელექტრონის მასაა (ან სხვა ფერმიონის, რომელსაც აღწერს განტოლება), c   {\displaystyle c\ } — სინათლის სიჩქარე, p j = − i ℏ ∂ j {\displaystyle p_{j}=-i\hbar \partial _{j}} — კომპონენტ იმპულსის სამი ოპერატორი (x,y,z), ℏ {\displaystyle \hbar } — პლანკის მუდმივა, x=(x,y,z) და t სივრცითი კოორდინატები და დრო, და ψ ( x , t ) {\displaystyle \psi (\mathbf {x} ,t)} — ოთხკომპონენტიანი კომპლექსური ტალღური ფუნქცია (ბისპინორი). α 0 , α 1 , α 2 , α 3   {\displaystyle \alpha _{0},\alpha _{1},\alpha _{2},\alpha _{3}\ } — ხაზოვანი ოპერატორენი ბისპინორთა სივრეზე, რომლებიც მოქმედებენ ტალღოვან ფუნქციაზე. ეს ოპერატორები ისეა შერჩეული, რომ ამ ოპერატორთა წყვილები ანტიკომუტირებას ახდენენ, ხოლო თითოეულის კვადრატი უდრის ერთს: α i α j = − α j α i   {\displaystyle \alpha _{i}\alpha _{j}=-\alpha _{j}\alpha _{i}\ } , სადაც i ≠ j {\displaystyle i\neq j} და ინდექსები i , j   {\displaystyle i,j\ } იცვლებიან 0-დან 3-მდე. α i 2 = 1 {\displaystyle \alpha _{i}^{2}=1} -თვის i   {\displaystyle i\ } 0-დან 3-მდე.
სფინქსი

სფინქსი — მითური არსება, რომელსაც ლომის ტანი და ადამიანის თავი ჰქონდა. სფინქსის ყველაზე ცნობილი ქანდაკება, რომელმაც ჩვენამდე მოაღწია, მდებარეობს გიზას დიდი პირამიდის სამხრეთით. იგი გამოკვეთეს დაახლოებით ძვ. წ. 2500 წელს, რათა დაეცვა პირამიდა. მისი თავი სავარაუდოდ, მეფე-ღმერთის ხეფრეს ხატის მიხედვითაა შექმნილი. მოგვიანებით ქანდაკებას თაყვანს სცემდნენ, მსგავსად მზის ღმერთ ჰარემახეთისა. სფინქსი ბათქაშით დაფარული და კაშკაშა ფერებით მოხატული იყო, მაგრამ დღეს ძალიან დაზიანებულია ცხვირი და წვერი ჩამონგრეული აქვს, თუმცა შუბლზე ჯერ კიდევ შემორჩენილია კობრას სიმბოლო. არსებობს მოსაზრება, რომ სიტყვა „სფინქსი“ ეგვიპტური წარმოშობის არ უნდა იყოს. ეგვიპტეში მას „შესეფ-ანხ“-ის ეძახიან, რაც ნიშნავს „ცოცხალ ხატს“ და რაც, რა თქმა უნდა, ღმერთის ამ მბრძანებლის ცოცხალ სახებას გულისხმობდა. ღმერთს ხშირად ადამიანის ტანითა და წმინდა ცხოველის თავით გამოსახავდნენ. ფარაონი ან მბრძანებელი, რომელიც ღმერთის მიწიერ ნაცვლად და მის ძედ მოიაზრდებოდა, უკუმიმდევრობით იყო გამოსახული — ადამიანის — მბრძანებლის თავით და ცხოველის ტანით. ამ ნახევრად ადამიანის, ნახევრად ცხოველის ფიგურებში ჩაქსოვილია ის ღრმა აზრი, რომ არსი ღმერთისა და კაცისა ერთია, ხოლო განსხვავება მათს საპირისპიროობაშია. Sphinx Head Found in Greek Tomb The Sphinx: Totally Random Trivia დაარქივებული 2010-11-06 საიტზე Wayback Machine.
ამიტა

ამიტა (დ. ძვ. წ. 630 – გ. ძვ. წ. 565) — მეფე ნაბუქოდონოსორ II-ის ცოლი. ამბობენ, რომ ის თავს უბედურად გრძნობდა, რადგანაც უდაბნოში გათხოვილს საკუთარი ამწვანებული სამშობლო ენატრებოდა. ამიტომ ნაბუქოდონოსორმა დაკიდებული ბაღების გაშენება გადაწყვიტა. ბაღებს ამიტასათვის მშობლიური მიდიის (დღევანდელი ირანი) ბუნება უნდა მოეგონებინა. ამ ხელოვნურ სამოთხეში სამეფო ოჯახს შეეძლო ესეირნა, დაესვენა და ესადილა. Nos ancêtres de l'Antiquité, 1991, Christian Settipani, p. 152
შამბალა

შამბალა — ლეგანდარული ქვეყანა ტიბეტში, ან მის შემოგარენში. მისი პირველი ხსენება გვხვდება კალაჩაკრა-ტანტრის ტექსტში (Х ს.), რომელიც, როგორც ამტკიცებენ, შემორჩენილია შამბალას მეფე სუჩანდრის დროიდან. სუჩანდრამ კალაჩაკრას მეცნიერება სიდჰართა გაუტამასაგან შეისწავლა. სხვა ლეგენდის თანახმად, შამბალას სამეფო შუა აზიაში იყო. მისი მეფე სუჩანდრა სამხ. ინდოეთში ცოდნის მისაღებად ჩავიდა. შუა აზიაში მუსლიმთა შეჭრის შემდეგ, IX საუკუნეში, შამბალას სამეფო ადამიანთათვის უჩინარი გახდა და მხოლოდ სუფთა გულის ადამიანებს ძალუძთ მისკენ სავალი გზის პოვნა. ლეგენდების თანახმად, შამბალას 25-ე მეფის კულიკა რუდრა-ჩაკრინის (ტიბ. რიგდენ ჯაპო) დროს ხდება კეთილი და ბოროტი ძალების ძლიერი შეტაკება. ამიტომაც ბუდისტურ სურათებზე (თანგკა), რომლებიც შამბალას ეძღვნება, ყოველთვის გამოსახულია რიგდენ ჯაპოს ბრძოლა მეცნიერების მტრებთან. ამასთან ეს ბრძოლა სიმბოლურად გამოხატავს სიბრძნის გამარჯვებას უვიცობაზე, სულიერების - ხორციელებაზე, თავგანწირულობის - ეგოიზმზე. შამბალას მეფის გამარჯვების შემდეგ დადგება სულიერების, მორალური და კულტურული აყვავების ხანა, რომელიც ზეიმობს მე-5 ბუდის, მაიტრეას, წარმოშობით. შამბალას მეფეები, რომლებიც სამეფოს ბუდა შაკიამუნის მოძღვრების თანახმად მართავენ, მოწოდებულნი არიან შამბალას დასაცავად, ბოროტ ძალებთან უდიდესი ბრძოლის მომენტამდე. ძველი ტიბეტის რუკის თანახმად, ლექსიკონში Tibetan — Zang Zung Dictionary. Delhi, Tibetan Bon Foundation, რომლის ინტერპრეტირებაც შეძლეს საბჭოთა ტიბეტოლოგმა ბ. ი. კუზნეცოვმა და აღმოსავლეთმცოდნემ ლ. გუმილიოვმა (1912-1992), ასეთი ქვეყანა არსებობდა. რუკის ამოსავალია ირანულ-ტიბეტური კარტოგრაფიის ტრადიციები. ამ ინტერპრეტაციის თანახმად, ავტორი სელევკიდების თანადროული იყო და მაკედონელი დამპყრობლების მიერ სირიის სახელმწიფოს მართვის ეპოქა ასახა რუკაზე. სირია ირანულად იწოდება „შამ“, „ბალა“ კი აღნიშნავს სიმაღლეს, აღმატებას. შესაბამისად შამბალა ითარგმნება, როგორც „სირიის საუფლო“, რაც შეესაბამება ჩვ. წ. III—II საუკუნეების რეალობას. სხვა ვერსიით, შამბალა სულის მდგომარეობაა, ადამიანის უფალთან შერწყმა, ანუ შამბალას პოვნა ნიშნავს სულიერი სიწმინდის მიღწევას. თეოსოფიაში, შამბალა, წარმოადგენს იმ დიდებულ მასწავლებელთა ადგილსამყოფელს, რომლებიც ხელს უწყობდნენ კაცობრიობის ევოლუციას. შამბალა დეტალურად აქვთ აღწერილი ნაშრომებში ნიკოლოზ და ელენა რერიხებს — ცოცხალი ეთიკის სწავლება. აგრეთვე ითვლება, რომ შამბალა სამყაროს ცენტრია, სადაც არსებობს საწყისი, თავისებური სახეობის კრისტალი, ან სუბსტანცია, რომელიც მთელს დედამიწას სიცოცხლეს ანიჭებს. ავალონი ატლანტიდა აგარტი Berzin, Alexander (2003). The Berzin Archives. Mistaken Foreign Myths about Shambhala. Martin, Dean. (1999). "'Ol-mo-lung-ring, the Original Holy Place." In: Sacred Spaces and Powerful Places In Tibetan Culture: A Collection of Essays. (1999) Edited by Toni Huber, pp. 125–153. The Library of Tibetan Works and Archives, Dharamsala, H.P., India. ISBN 81-86470-22-0. Meyer, Karl Ernest and Brysac, Shareen Blair (2006) Tournament of Shadows: The Great Game And the Race for Empire in Central Asia ISBN 0-465-04576-6 Bernbaum, Edwin. (1980). The Way to Shambhala: A Search for the Mythical Kingdom Beyond the Himalayas. Reprint: (1989) St. Martin's Press, New York. ISBN 0-87477-518-3. Shambhala page on International Kalachakra Network The Legend of Shambhala დაარქივებული 2012-12-25 საიტზე Wayback Machine.
დიდი სფინქსი

დიდი სფინქსი — მითური არსება, რომელსაც ლომის ტანი და ადამიანის თავი ჰქონდა. სფინქსი მდებარეობს გიზის დიდი პირამიდის სამხრეთით. იგი გამოკვეთეს დაახლოებით ძვ. წ. 2500 წელს, რათა დაეცვა პირამიდა. მისი თავი სავარაუდოდ, მეფე-ღმერთის ხაფრას ხატის მიხედვითაა შექმნილი. მოგვიანებით ქანდაკებას თაყვანს სცემდნენ, მსგავსად მზის ღმერთ ჰარემახეთისა. სფინქსი ბათქაშით დაფარული და კაშკაშა ფერებით მოხატული იყო, მაგრამ დღეს ძალიან დაზიანებულია ცხვირი და წვერი ჩამონგრეული აქვს, თუმცა შუბლზე ჯერ კიდევ შემორჩენილია კობრას სიმბოლო. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: დიდი სფინქსი Riddle of the Sphinx An academic article arguing the case for water erosion evidence დაარქივებული 2013-12-10 საიტზე Wayback Machine. Egyptian and Greek Sphinxes დაარქივებული 2008-12-11 საიტზე Wayback Machine. Egypt—The Lost Civilization Theory დაარქივებული 2011-07-17 საიტზე Wayback Machine. The Sphinx's Nose Sphinx photo gallery Al Maqrizi's account (არაბული ენა)
ცოციასებრნი

ცოციასებრნი (ლათ. Sittidae) — ფრინველთა ოჯახი ბეღურასნაირთა რიგისა. მოიცავს ევროპაში, აზიაში, ჩრდილოეთ-დასავლეთ აფრიკასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში გავრცელებულ 30-მდე სახეობას. სხეულის სიგრძეა 9,5-19 სმ. ბუდობენ ხის ფუღუროებსა და კლდის ნაპრალებში. იკვებებიან თესლებით, მწერებით, კურკებით. საქართველოში ბინადრობს 3: ჩვეულებრივი ცოცია (Sitta europaea), შავთავა ცოცია (Sitta canadensis) და პატარა მეკლდეური ცოცია (Sitta neumayer). ჟორდანია რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 242. ↑ Sitta. Species Search Results. BirdLife International. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-04-07. ციტირების თარიღი: 2008-06-21.
რინქიტები

რინქიტები (ლათ. Rhynchites) — ხოჭოების გვარი ცხვირგრძელასებრთა ოჯახისა. ზოგი სახეობა ხეხილის მავნებელია. საქართველოში გავრცელებული სახეობებიდან აღსანიშნავია ტოტისმჭრელი ცხვირგრძელა, ალუბლის ცხვირგრძელა, ალუბლის რინქიტი და სხვა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 393.
რიონი (მრავალმნიშვნელოვანი)

რიონი შეიძლება აღნიშნავდეს: რიონი – მდინარე დასავლეთ საქართველოში რიონი – სოფელი წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში რიონი – ქართული ჟურნალი რიონი – ტელეკომპანია რიონის ბრძოლა რიონის ჰიდროელექტროსადგური
რიონი (ჟურნალი)

„რიონი“ — ქართული ჟურნალი. საქართველოს პროლეტარულ მწერალთა ასოციაციის ქუთაისის განყოფილების მხატვრულ-ლიტერატურული ორგანო. 1926 წელს ქუთაისში გამოიცა ერთი ნომერი. დაბეჭდილია ი. ასათიანის, პ. აბრამიას, ვ. ბესოშვილის, ა. მაშაშვილის, დ. რონდელის, თ. ასათიანის, ი. ხოშტარიას ლექსები. კ. ლორთქიფანიძის, ე. პოლუმორდვინოვის, ე. ფურცხვანიძის მოთხრობები და წერილები. ტირაჟი 1000 ცალი. ლორთქიფანიძე ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 394.
თეოსოფია

თეოსოფია (ძვ. ბერძნ. θεοσοφία) — რელიგიური და ფილოსოფიური მოძღვრება, რომელიც წარმოიშვა შეერთებულ შტატებში მე-19 საუკუნის ბოლოს. მისი ფუძემდებელი იყო რუსი მისტიკოსი ელენა ბლავატსკაია. ტერმინი „თეოსოფია“ ცნობილია ჩვ.წ. II ს.-დან, როდესაც იგი გამოიყენეს ნეოპლატონებმა: ამონ საკასმა და მისმა მოსწავლეებმა, ფილოსოფიური სისტემის შემქმნელებმა, რომელთა მთავარი მიზანიც იყო ყველა რელიგიის ნდობის მოპოვება, უნივერსალური პრინციპის დამტკიცებით, რომელიც მარადიულ ჭეშმარიტებაზე იქნებოდა დაფუძნებული. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „თეოსოფია“ ვიკისაწყობში. თეოსოფიის ისტორია ↑ Olav Hammer. Schism and Consolidation: The Case of the Theosophical Movement // Sacred Schisms: How Religions Divide / James R. Lewis. — Cambridge: Cambridge University Press, 2009. — С. 196–217.
ზევსის ტაძარი (ათენი)

ზევსის ტაძარი — სამხრეთ საბერძნეთის ქალაქ ოლიმპიაში აღმართული, ქვეყნის მასშტაბით ყველაზე დიდი ტაძარი, სადაც ფიდიასის მიერ შექმნილი ზევსის ქანდაკება იდგა. ზევსის ტაძარი დაახლოებით ძვ. წ. 466-456 წლებში აშენდა. მის თითოეულ მხარეს 13, ხოლო თითოეულ ბოლოს 6 სვეტი ამშვენებდა. მისი კედლები მობათქაშებული კირქვისაა, სახურავი კი მარმარილოს ფილებისაგან შედგება. ზევსის ქანდაკება ოლიმპიაში Hellenic Ministry of Culture: Temple of Olympian Zeus website დაარქივებული 2017-11-07 საიტზე Wayback Machine. Temple of Zeus: photo album and description ხ • გ • რ ათენის ღირსშესანიშნაობები აკადემია · აკროპოლისი · ძველი აგორა · ჰადრიანეს თაღი · აეროპაგი · ლისიკრატეს მონუმენტი · ჰელენისტური პარლამენტი · კერამეიკონი · ლიკაბეტის გორა · მონასტირაკი · ათენის უნივერსიტეტი · არქეოლოგიური მუზეუმი · ეროვნული ბაღები · საბერძნეთის ეროვნული ბიბლიოთეკა · ეროვნული თეატრი · ახალი აკროპოლისის მუზეუმი · ჰეროდე ატიკუსის თეატრი · ძველი პარლამენტი · ოლიმპიური კომპლექსი · პანათინაიკოს სტადიონი · ფილოპაპოსი · პლაკა · პნიქსი · პრეზიდენტის სასახლე · ათალოსის სტოა · ჰეფესტოს ტაძარი · ზევსის ტაძარი · დიონისეს თეატრი · ქარების კოშკი · ზაპეიონი
მიგელ პრიმო დე რივერა

მიგელ პრიმო დე რივერა ი ორბანეხა (ესპ. Miguel Primo de Rivera y Orbaneja, დ. 8 იანვარი, 1870, ხერეს-დე-ლა-ფრონტერა, ესპანეთი — გ. 16 მარტი, 1930, პარიზი, საფრანგეთი) — ესპანეთის სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე, ესპანეთის დიქტატორი 1923–1930 წწ. მთავრობის თავმჯდომარე მეფე ალფონსო XIII-ის დროს. მისი შვილი ხოსე ანტონიო არის პოლიტიკური პარტია ესპანური ფალანგის დამაარსებელი, ხოლო ქალიშვილი პილარი 1977 წლამდე იყო ფალანგის ქალთა სექციის ხელმძღვანელი. Encyclopædia Britannica
რიონის ბრძოლა

რიონის ბრძოლა — ბრძოლა 550 წელს ეგრის-ბიზანტიისა და ირანის ჯარს შორის ეგრისის დიდი ომის (542-562) დროს. 549 წელს ირანელმა სარდალმა მერმეროემ თავისი 30000-იანი არმიის 5000 მეომარი ეგრისში დატოვა, დანარჩენი კი გამოსაზამთრებლად სომხეთში გადაიყვანა. ირანელები რიონის სამხრეთ სანაპიროზე დაბანაკდნენ. გუბაზ II-მ, რომელიც ქართლიდან გადმოსასვლელ გზებს და რიონის მარჯვენა სანაპიროს იცავდა, გადაწყვიტა გაენადგურებინა ეს რაზმი და ბიზანტიელთა სარდალს დაგისთეს დახმარება სთხოვა. ეგრისისა და ბიზანტიის ჯარი შეერთდა. გუბაზმა ჯერ 1000 მეომრისაგან შემდგარი მზვერავი რაზმი გაანადგურა, ხოლო შემდეგ მოულოდნელად ირანელთა მთავარ ბანაკს დაეცა და დაამარცხა. ირანელთა უმეტესობა ბრძოლის ველზე დაეცა, ბევრი ტყვედ ჩავარდა. გაქცეულები კი გუბაზმა ქართლში გადარეკა. ეგრისი ირანელებისაგან გაიწმინდა, ირანელთა გარნიზონი მხოლოდ პეტრას ციხე-ქალაქში იდგა. გუჩუა ვ., გადავცედოთ წარსულს, თბ., 1967; საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 2, თბ., 1973; ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 394.
ცულნისკარტა

ცულნისკარტა, ქოჩორა ცულნისკარტა (ლათ. Fratercula cirrhata) — ფრინველი მეჭვავიასნაირთა რიგისა. მისი სხეულის სიგრძე 40 სმ, მასა 600-800 გ აღწევს. აქვს გვერდებიდან შებრტყელებული ძლიერი ნისკარტი, თვალებს უკან გრძელი ყვითელი ბუმბულების კონები. შეფერილია მოშავო-მურად, ლოყები თეთრია, ფეხები — წითელი. გავრცელებულია ალეუტის კუნძულებზე, ბერინგის ზღვის კუნძულებზე, ალასკაზე, აშშ-ში წყნარი ოკეანის სანაპიროზე, იაპონიაში. ნაპრალში დებს 1 კვერცხს. იკვებება წვრილი თევზით, ზღვის უხერხემლოებით. ცულნისკარტა კარგად ფრენს, ცურავს და ყვინთავს. ზოგან რეწვის ობიექტია (იყენებენ მის კვერცხებს, ხორცს, ნაწილობრივ ბუმბულს). ჟორდანია რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 244. ↑ კუტუბიძე მ., ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, თბ.: „მეცნიერება“, 1973. — გვ. 83, 171, 193.
რიონის ჰიდროელექტროსადგური

რიონის ჰიდროელექტროსადგური, რიონჰესი — საქართველოს ჰიდროელექტროსადგური მდინარე რიონზე. მშენებლობას საფუძველი ჩაეყარა 1927–28 წლებში. საპროექტო სიმძლავრე — 48000 კვტ, წლიური გამომუშავება 250 მლნ. კვტ·სთ. პირველი ორი აგრეგატი ექსპლუატაციაში შევიდა 1933 წელს, ხოლო III და IV აგრეგატი — 1934 წელს. ამავე წლის 30 ივლისს რიონის ჰიდროელექტროსადგური გადაეცა საექსპლუატაციოდ. 1934 წლიდანვე განხორციელდა რიონჰესისა და ზაჰესის პარალელური მუშაობა და შეიქმნა საქენერგოს სისტემა. 1951 წლიდან რიონის ჰიდროელექტროსადგურის მართვის სისტემა ავტომატურია. 1935–1983 წლებში რიონის ჰიდროელექტროსადგურმა გამოიმუშვა 13,3 მლრდ. კვტ·სთ ელექტროენერგია. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: რიონის ჰიდროელექტროსადგური ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 394.
რიჟრაჟი

„რიჟრაჟი“ — ქართული ორკვირეული პოპულარული სამეცნიერო-ლიტერატურული ჟურნალი. გამოდიოდა თბილისში 1907 წელს, გამოიცა 2 ნომერი. აშუქებდა პოლიტიკურ, ეკონომიკურ, სამართლის, ისტორიულ და სხვა საკითხებს. დასტამბულია სტატიები:„რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული პარტიის ყრილობა ლონდონში“, „ბიოგრაფია კარლ მარქსისა“, „კაპიტალი“, „სახელმწიფო და მისი წარმოშობა“, „რუსეთის მიმოხილვა“, „ბიოგრაფია ჯუზეპე გარიბალდისა“ და სხვა სტატიები. თანამშრომლობდნენ ლ. ნათაძე, ვ. დარჩიაშვილი, ნ. ჟორდანია და სხვები. რედაქტორ-გამომცემელი — გ. უტურაშვილი. დაიხურა 1907 წლის 3 აგვისტოს თბილისის გენერალ-გუბერნატორის განკარგულებით. ლორთქიფანიძე ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 395.
რიყე (მრავალმნიშვნელოვანი)

რიყე შეიძლება აღნიშნავდეს: რიყე - ძვ. თბილისის ერთ-ერთი უბანი რიყე - სოფელი ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში
რიყე (თბილისი)

რიყე — ძველი თბილისის ერთ-ერთი უბანი მდინარე მტკვრის მარცხენა ნაპირზე, ავლაბარსა და ჩუღურეთს შორის (ახლანდელი ისნის რაიონი). გვიანდელ შუა საუკუნეებში რიყედ იწოდებოდა მტკვრის მარცხენა სანაპირო ზოლი (ადრინდელი ავლაბრის ჭალა), რომლის ნაწილი მოგვიანებით სოფელმა ჩუღურეთმა დაიკავა. XVII საუკუნეში რიყე საასპარეზო ადგილი იყო. აქ გადიოდა რუსეთში მიმავალი ავჭალის დიდი გზა (შემდგომში რიყის, ხეთაგუროვის, საბჭოს ქუჩები) მდინარე მტკვრის ადიდებისას რიყე იტბორებოდა. XIX საუკუნეში აქ იყო ბაზარი, ქარვასლა, სახელოსნოები (მკალავები, ხარაზები, ჭონები, მღებავები). XX საუკუნის 70-იან წლებში ქალაქის კეთილმოწყობის მიზნით რიყის ძველი ნაგებობები აიღეს. 2011 წლის 23 ნოემბერს საქართველოში, თბილისში, რიყისპარკში რონალდ რეიგანის ძეგლი გაიხსნა. ბერიძე თ., ძველი თბილისის გარეუბნების ისტორია, თბილისი, 1977; მისივე, ... და აღმოცენდა თბილისი, თბილისი, 1977; ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 399. ↑ საქართველოს პრეზიდენტმა რიყის პარკში რონალდ რეიგანის ძეგლი გახსნა // Information Agency 'PirWeli'. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2022-12-02. ციტირების თარიღი: 2011-11-23. ↑ დევიდ დრეიერი: "რეიგანისთვის არაფერი იქნებოდა იმაზე ამაღელვებელი, ვიდრე ის, რომ სტალინის მშობლიურ ქვეყანაში მისი ძეგლი დაიდგა" // Information Agency 'PirWeli'. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2022-12-02. ციტირების თარიღი: 2011-11-23.
რიშტა

რიშტა (Dracunculus medinensis) (ტაჯ. - სიტყვასიტყვით - ძაფი) — პარაზიტული მრგვალი ჭია Dracunculidae-ს ოჯახისა. დედალი რიშტას სხეულის სიგრძე 120 სმ, მამალისა 4 სმ აღწევს. ადამიანი ავადდება წყალთან ერთად დაინვაზირებული ციკლოპის გადაყლაპვის შედეგად. რიშტა პარაზიტობს კანქვეშა ქსოვილში (უფრო ხშირად ფეხზე). რიშტა გავრცელებულია ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში. ამჟამად სრულიად ლიკვიდირებულია. ელიაშვილი ტ., ქსე, ტ. 8, გვ. 399, თბ., 1984
რიცეულა

რიცეულა — მდინარე ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში, ლეჩხუმის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე რიონის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 24 კმ, აუზის ფართობი 166 კმ². საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 5,9 მ³/წმ. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმცირობა — ზაფხულსა და ზამთარში, წყალმოვარდნები — შემოდგომაზე. აფხაზავა ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 400.
ძერა

ძერა (ლათ. Milvus) — მტაცებელი ფრინველების გვარი ქორისნაირთა რიგისა. აქვთ გრძელი, ამოკვეთილი ბოლო, ფართო, გრძელი ფრთები. მოიცავს 3 სახეობას: წითელ ძერას ანუ ბორას, ეგვიპტურ ძერას და შავ ძერას. უკანასკნელი გავრცელებულია ევროპაში, აზიაში, აფრიკასა და ავსტრალიაში, მადაგასკარზე. საქართველოში ბინადრობს, ზამთარში ნომადობს. ბუდეს იკეთებენ ხეზე, კლდეზე ან ხრამში. აპრილ-მაისში დებენ 2-4 კვერცხს, რომელთა ინკუბაცია 1 თვეს გრძელდება. კრუხობს ორივე მშობელი. იკვებებიან მღრღნელებით, ქვეწარმავლებით, ლეშით, იშვიათად თევზითა და წვრილ-წვრილი ფრინველებით. ჟორდანია რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 268. ↑ ძერა (TSN 175468). ინტეგრაციული ტაქსონომიის საინფორმაციო სისტემა.
ერისიმედი

ერისიმედი — სოფელი საქართველოში, სიღნაღის მუნიციპალიტეტში (ჯუგაანის ადმინისტრაციული ერთეული). მდებარეობს გომბორის ქედის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, მდინარე ალაზნის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 400 მ-ზე, სიღნაღიდან 65 კმ-ში, აზერბაიჯანის საზღვარზე. სოფელი 1989 წელს გააშენეს და იქ უმეტესად ხულოს რაიონიდან წამოსული ეკომიგრანტები ჩაასახლეს. საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ საქართველო-აზერბაიჯანის საზღვრის დელიმიტაცია-დემარკაციის საკითხის მოუგვარებლობის გამო სოფლის ტერიტორიის და მისი მიმდებარე მიწების ნაწილი სადავოა ორ სახელმწიფოს შორის. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 317 ადამიანი. ერისიმედი უიმედოდ. ჟურნალი „ლიბერალი“ (18 თებერვალი, 2015). ციტირების თარიღი: 5 დეკემბერი, 2016. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საგარეო უწყება აზერბაიჯანთან საზღვრის დადგენის მოლაპარაკებების მიმდინარეობის შესახებ ინფორმაციას ასაიდუმლოებს, GHN, 29 მარტი 2011. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
გურამ კაშია

გურამ კაშია (დ. 4 ივლისი, 1987, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, საქართველოს ეროვნული ნაკრებისა და საფეხბურთო კლუბ ბრატისლავის „სლოვანის“ მცველი. 2012 და 2013 წლებში დასახელდა საქართველოს საუკეთესო ფეხბურთელად. 2024 წლის ევროპის ჩემპიონატის მონაწილე საქართველოს ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში.. გურამ კაშია 2003–2010 წლებში თბილისის „დინამოში“ თამაშობდა, ამ პერიოდის მანძილზე საკლუბო დონეზე მოგებული აქვს უამრავი ტიტული. კაშია დინამოს პირველ გუნდში 2006-07 წლების სეზონიდან გამოდიოდა. ამ სეზონში იგი ძირითადად შეცვლებზე შემოდიოდა, ხოლო მომდევნო სეზონიდან კი გუნდის შეუცვლელ ფეხბურთელად იქცა, მოიგო უმაღლესი ლიგა, თასი და სუპერთასი. 2010 წლიდან გურამ კაშია ჰოლანდიის ერედივიზიის კლუბ „ვიტესის“ წამყვანი მცველი იყო. კაშია იყო გუნდის კაპიტანი და 2017 წელს მისი ლიდერობით გუნდმა ნიდერლანდების თასიც მოიგო. 2015 წლის აგვისტოში კაშია დასახელდა ერედივიზიას თვის საუკეთესო მოთამაშედ. 2018 წელს შეუერთდა ამერიკულ „სან-ხოსე ერთქვეიქსს“, რომელიც 2020 წელს დატოვა. 2021 წლის თებერვალში გახდა თბილისის „ლოკომოტივის“ ფეხბურთელი. „დინამოს“ შემადგენლობაში წარმატებული გამოსვლის შემდეგ მიიწვიეს ჯერ საქართველოს 21 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებში, ჩაატარა 10 მატჩი და გაიტანა 2 გოლი. შემდეგ მიიწვიეს ეროვნულ ნაკრებში. მისი სანაკრებო დებიუტი შედგა 2009 წელს, ჩერნოგორიის წინააღმდეგ. განახლდა: 14 ოქტომბერი, 2024 დინამო თბილისი ეროვნული ლიგა: 2007–08 საქართველოს თასი: 2008–09 საქართველოს სუპერთასი: 2008 ვიტესი ნიდერლანდების თასი: 2016–17 სლოვანი ბრატისლავა სლოვაკეთის ჩემპიონი: 2021–22, 2022–23, 2023–24 საქართველოს წლის ფეხბურთელი: 2012, 2013 „ვიტესის“ წლის ფეხბურთელი: 2015–16 სლოვაკეთის სუპერლიგის სეზონის გუნდის წევრი: 2021–22, 2022–23, 2023–24 ღირსების ორდენი: 2024 ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენი: 2018 ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: გურამ კაშია გურამ კაშია — უეფა-ს ოფიციალურ საიტზე გურამ კაშია — საქართველოს ეროვნული ლიგის ოფიციალურ საიტზე გურამ კაშია — საქართველოს ფეხბურთის ფედერაციის ოფიციალურ საიტზე ↑ საქართველოს ფეხბურთის ფედერაციამ 2012 წლის საუკეთესო ფეხბურთელად გურამ კაშია დაასახელა ↑ Guram Kashia was Named as the Best Player of August in Dutch Championship ↑ კაშია სიმბოლურში მოხვდა, ვაისი საუკეთესოდ აღიარეს ↑ ფეხბურთის ეროვნული ნაკრები და ფედერაციის წარმომადგენლები ღირსების ორდენებით დაჯილდოვდნენ ↑ ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენი — პრეზიდენტის ჯილდო კაშიას