laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ალიო ადამია

ალიო კონსტანტინეს ძე ადამია (დ. 20 მაისი, 1914, ბათუმი — გ. 19 ოქტომბერი, 1980, თბილისი) — ქართველი მწერალი. 1934 წელს დაამთავრა თსუ ფილოლოგიის ფაკულტეტი. სკკპ წევრი 1940 წლიდან. მუშაობდა გაზეთების „ახალგაზრდა კომუნისტის“ (1930-1936), „კომუნისტის“ (1942-1954) რედაქციებში, იყო გამომცემლობა „ხელოვნების“ დირექტორი (1954-1963), „მერანში“ განყოფილების გამგე (1963-1968), „საბჭოთა საქართველოში“ - მთავარი რედაქტორი (1968-1980). დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. სამწერლობო ასპარეზზე გამოვიდა 30-იანი წლების დასაწყისში, როცა დაიბეჭდა მისი პირველი ლექსები, ბალადები, პოემები. პირველი ლექსები 1931 წელს გამოაქვეყნა. 1932 წელს გამოვიდა ადამიას წიგნი „რამდენიმე ლექსი“. 1936 - კრებული „ლექსები“. „ქორწილი კოლხიდაში“ (1941). „მესხეთის გაზაფხული“ (1949). „უბის წიგნიდან“ (1953). „ცისფერი აივანი“ (1964). „სიყვარულისა და სიკვდილის ბალადა“ (1969). ავტორია აგრეთვე მოთხრობებისა და ნარკვევების კრებულებისა: „სოფლის გზებზე“ (1948). „დილა მტკვრის ხეობაში“ (1952). «„ხერგა“ ამარცხებს „რიონს“» (1967). რომანისა „დიდი და პატარა ეკატერინე“ (1973). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 79. ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 33, თბ., 1994 ალიო ადამია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
სალადინის ციტადელი

სალადინის ციტადელი (არაბ. قلعة صلاح الدين‎), საჰიუნი ან სონის ციხესიმაგრე (ფრანგ. château de Saône) — ციხესიმაგრე სირიაში. მდებარეობს საპორტო ქალაქ ლატაკიიდან 30 კმ-ით აღმოსავლეთით, მაღალ, მთიან ტერიტორიაზე. აღმართულია ქედზე, რომელიც ორ ღრმა ხეობას შორის მდებარეობს და გარშემო ტყეები აკრავს. ციხესიმაგრე უძველეს პერიოდში, სავარაუდოდ ფინიკიელების მიერაა აგებული (ძვ.წ. პირველი ათასწლეულის ადრეულ წლებში). ძვ.წ. 334 წელს, ფინიკიელებმა ის ალექსანდრე მაკედონელს დაუთმეს. ლეგენდის თანახმად, ხანგრძლივი ალყის შემდეგაც კი, მაკედონელთა ფალანგები უძლურნი აღმოჩნდნენ ციხესიმაგრის წინაშე. ამ დროს კი სასოწარკვეთილი ალექსანდრე ღმერთებს ევედრებოდა ჰერაკლეს ადგილობრივ ტაძარში. და აი, მეორე საღამოს, ჰერაკლე ალექსანდრეს გამოეცხადა და უჩვენა ცხის ახლოს მდებარე გამოქვაბული, სადაც მისი ლეგენდარული კვერთხი იმალებოდა. უმალ წამოხტა მაკედონელი საწოლიდან და მითითებულ ადგილას მართლაც იპოვა კვერთხი. მეორე დღეს, ჰერაკლეს კვერთხით შეიარაღებული ალექსანდრე ჯარს ციხესიმაგრისკენ გაუძღვა. ციხესიმაგრის ჭიშკრები უძლურნი აღმოჩნდნენ ღმერთკაცის იარაღის წინაშე და მაკედონელი მას როგორც იქნა დაეუფლა. ამის შემდეგ, ბევრი აღარაფერია ცნობილი შემდგომ განვითარებული მოვლენების შესახებ. X საუკუნეში ციხეს ბიზანტიელები ეუფლებიან, ხოლო XII საუკუნეში ჯვაროსნები. სტრუქტურის დღეს არსებული ნაწილები სწორედ ამ პერიოდშია აშენებული. 1188 წელს, ციხესიმაგრის კედლები მუსლიმთა არმიამ გაარღვია, რომელთაც სალადინი მეთაურობდა. სწორედ მის სახელს ატარებს დღეს ნაგებობა. უკვე 1273 ციხე ეგვიპტის მამლუქი სულთნის, ბაიბარსის ხელში გადადის. 2006 წელს, სალადინის ციტადელი, კრაკ-დე-შევალიესთან ერთად, იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია არაბულ ქვეყნებში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: სალადინის ციტადელი Stronghold Heaven article on this castle". Stones that Did the Work of Men" The Citadel of Salah Ed-Din - AKTC ↑ The Citadel of Salah Ed-Din AKTC (PDF) გვ. 5. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2006-01-18. ციტირების თარიღი: 2006-11-15.
აღმოსავლეთი რენელი

აღმოსავლეთ რენელი (ინგლ. East Rennell) — სოლომონის კუნძულების შემადგენლობაში მყოფი კუნძულ რენელის აღმოსავლეთი ნაწილი, რომელიც 1998 წლიდან იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაშია შეტანილი. რენელი მსოფლიოში უდიდესი მარჯნის რიფებისგან შემდგარი რელიეფის მქონე ატოლია. მისი ზომა 15 - 68 კმ-ია. მსოფლიო მემკვიდრეობის ზონა 37 000 ჰექტარს მოიცავს კუნძულზე და დაახლოებით 3 მილის რადიუსს წყალში. ატოლის მთავარი სიმდიდრე ტეგანოს ტბაა, რომელშიც უამრავი ენდემური სახეობა ბინადრობს. ერთ დროს იგი ლაგუნა ყოფილა, ამჟამად კი მთელს ოკეანეთში ყველაზე დიდი შიგა წყლის მასაა (ფართობი 15 500 ჰა). 2013 წელს მსოფლიო მემკვიდრეობის კომიტეტმა შეიყვანა საფრთხის ქვეშ მყოფი ძეგლების სიაში. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში UNESCO East Rennell Site ↑ World Heritage Committee inscribes East Rennell on the List of World Heritage in Danger
სი-სატჩანალაი

სი-სატჩანალაის ისტორიული პარკი — ისტორიული პარკი ტაილანდში, სუხოტჰაის პროვინციაში. ტერიტორიის ფართობი 213 კმ²-ია და მოიცავს არაერთ ტაძარს, რომლებიც XIII საუკუნეში აშენდა, მაშინ, როდესაც მეზობლად მდებარე ქალაქი სუხოტჰაი სიამის დედაქალაქი იყო. ამ არეალში ასევე მდებარეობს ქჰმერების დასახლების ნანგრევები. ისტორიული ქალაქის ნაშთები 1961 წელს დაცულ ტერიტორიად გამოცხადდა, ხოლო 1976 წელს მისი რესტავრაციის პროექტი იქნა დამტკიცებული. 1988 წელს, პარკი ოფიციალურად გაიხსნა. უკვე 1991 წელს კი იუნესკომ იგი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: სი-სატჩანალაი Kampaeng Phet Historical Park დაარქივებული 2016-03-03 საიტზე Wayback Machine. Si Satchanalai Informations and History დაარქივებული 2018-11-23 საიტზე Wayback Machine.
სუკოტაის ისტორიული პარკი

სუკოტაის ისტორიული პარკი (ტაილ. อุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย) — ისტორიული პარკი ჩრდილოეთ ტაილანდის ქალაქ სუკოტაის სიახლოვეს. მოიცავს აღნიშნული ქალაქის ისტორიულ ნაშთებს, რომელიც XIII-XIV საუკუნეებში სუკოტაის სამეფოს დედაქალაქი იყო, ამჟამად კი ამავე სახელწოდების პროვინციის ცენტრია. ძველ ქალაქს გარს 2 x 1.6 კმ ზომების კედელი აკრავს. ტერიტორიის ფართობი 70 კმ²-ია და წარმოდგენილია 193 ერთეული ნანგრევი. კედლის თითოეულ მხარეს, ცენტრში მდებარეობს ჭიშკარი. სამეფო სასახლის ნაშთების შემოგარენში კი 26 ტაძარი მდებარეობს. ყოველწლიურად პარკს ათასობით ტურისტი სტუმრობს, რომლებიც გაოცებაში მოყავს ბუდას ქანდაკებებს, სასახლეებსა თუ ტაძრებს. 1962 წელს ისტორიული ქალაქი დაცულ ტერიტორიად გამოცხადდა, ხოლო 1976 წელს მისი რესტავრაციის პროექტი იქნა დამტკიცებული. 1988 წლის ივლისში, პარკი ოფიციალურად გაიხსნა. უკვე 1991 წელს კი იუნესკომ იგი კამპჰაენგ-პჰეტის ისტორიულ პარკთან და სი-სატჩანალაისთან ერთად მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა როგორც ერთი დიდი ობიექტის, „სუკოტაი და მასთან ასოცირებული ისტორიული ქალაქების" ნაწილი. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში Sukhothai Historical Park დაარქივებული 2008-09-13 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) ↑ Sukhothai Historical Park. Thailand's World. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-09-13. ციტირების თარიღი: 2008-10-25. ↑ „ประกาศกรมศิลปากร เรื่อง กำหนดเขตที่ดินโบราณสถาน“ (PDF). Royal Gazette (Thai). 79 (58 ง): 1469. 1962-06-26.
გიორგი ადამია

გიორგი პორფილეს ძე ადამია (დ. 16 დეკემბერი [ძვ. სტ. 3 დეკემბერი], 1904, სოფ. მათხოჯი, ახლანდელი ხონის რაიონი ― გ. 7 დეკემბერი, 1986, თბილისი) — ქართველი თერაპევტი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1957), პროფესორი (1959), მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1970). 1930 წელს დაამთავრა თსუ სამკურნალო ფაკულტეტი. 1934–1941 წლებში მუშაობდა უწერისა და ჯავის სანატორიუმების მთავარ ექიმად. მივლინებული იყო დასავლეთ საქართველოში პელაგრის გავრცელებასთან დაკავშირებით, სადაც დაამუშავა და შემდგომში გამოაქვეყნა (1946) ამ დაავადების კლინიკისა და თერაპიის საკითხები. 1960-იდან თბილისის ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის გადაუდებელი თერაპიის კათედრის გამგეა. ადამია იკვლევდა საჭმლის მომნელებელ ორგანოთა დაავადებებს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 79. გიორგი ადამია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ნოე ადამია

ნოე პეტრეს ძე ადამია (დ. 21 დეკემბერი, 1917, მათხოჯი, ახლანდელი ხონის მუნიციპალიტეტი — გ. 3 ივლისი, 1942, სევასტოპოლი) — საბჭოთა კავშირის გმირი (1942 წლის 24 ივლისი), მე-7 საზღვაო ქვეითი ბრიგადის ოცეულის მეთაური, სნაიპერი. საშუალო განათლება თბილისში მიიღო. 1938 წელს გაიწვიეს წითელ არმიაში და ჩარიცხეს შავი ზღვის სამხედრო-საზღვაო ფლოტში. 1940 სწავლობდა ოდესის სამხედრო-საზღვაო სასწავლებელში, რომლის დამთავრების შემდეგ დანიშნეს ზემდეგად სამხედრო-საზღვაო ფლოტის ნაწილში ქ. სევასტოპოლში. 1941-1942 წლებში ადამიამ განსაკუთრებული გმირობა გამოიჩინა სევასტოპოლის ბრძოლებში. 1942 წლის 16-22 ივნისს მეავტომატეთა მცირე ჯგუფით მოიგერია ათზე მეტი იერიში, გაანადგურა მტრის 200 ჯარისკაცი და მოსპო 2 ტანკი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 79. ავტორთა კოლექტივი. აკადემიკოს ნ. ბერძენიშვილის საერთო რედაქციით. მათ ასახელეს საბჭოთა სამშობლო (საბჭოთა კავშირის გმირები საქართველოდან). / საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემია. ივ. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის ინსტიტუტი. გამომცემლობა ”საბჭოთა საქართველო” თბილისი - 1964 Цкитишвили К. В., Чинчилакашвили Т. Г. Герои Советского Союза из Грузии. Тб, 1981. ნოე ადამია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
წყლის ბალანსი

წყლის ბალანსი — ატმოსფეროში, დედამიწის ზედაპირზე და მის ცალკეულ უბნებზე წყლის ყოველგვარი შემოსავლისა და გასავლის რაოდენობრივი მახასიათებელი. წყლის ბალანსი წარმოადგენს დედამიწაზე წყლის ბრუნვის რაოდენობრივ გამოხატულებას. ხმელეთის წყლის ბალანსის დამახასიათებელი ძირითადი დამოკიდებულებაა: მოცემულ ტერიტორიაზე მოსული ატმოსფერული ნალექების რაოდენობა ტოლია აორთქლების, ჩამონადენისა და ლითოსფეროს ზედა ფენებში წყლის დაგროვების (ან ხარჯის) ჯამისა; ატმოსფეროს წყლის ბრუნვაში დედამიწის ზედაპირის გარკვეულ ნაწილზე ნალექების მოსასვლელად საჭირო წყლის ხარჯი ტოლია დდამიწის ზედაპირიდან აორთქლების, ჰაერის დინების მიერ წყლის ორთქლის ჰორიზონტალური შემოტანის ან გატანისა და ატმოსფეროში წყლის რაოდენობის ცვლილების ჯამისა. ატმოსფეროს წყლის ბალანსი არსებითად არის დამოკიდებული ატმოსფეროს ტენბრუნვის პირობებზე, რომლის მსვლელობაში წყლის ორთქლი ერთი რაიონიდან მეორეში გადადის. თუმცა ხმელეთის ზედაპირიდან წყლის აორთქლება კონტინენტებზე მოსული ატმოსფერული ნალექების 2/3 შეადგენს, ფაქტობრივად ხმელეთზე მოსული ნალექების მეტი წილი წარმოიქმნება ჰაერის დინების მიერ ოკეანიდან მოტანილი ორთქლისაგან. ეს იმით აიხსნება, რომ ხმელეთის ზედაპირიდან აორთქლებული წყლის ორთქლის მნიშვნელოვანი ნაწილი ატმოსფერულ ცირკულაციას კონტინენტებიდან ოკეანეებისაკენ მიაქვს. კონტინენტებზე აორთქლებასა და ნალექებს შორის სხვაობა, რომელიც კონტინენტებზე ატმოსფეროში წყლის ორთქლის შემოსავალსა და გასავალს შორის სხვაობის ტოლია, ამავე დროს უდრის კონტინენტებიდან ოკეანეებში მდინარის ჩამონადენს. თუ წყლის ბალანსს განვიხილავთ მთელი დედამიწის ზედაპირისათვის, ისევე როგორც მთელი ატმოსფეროსათვის, მაშინ ნალექების წლიური ჯამი ტოლია აორთქლების სიდიდისა, რომელიც თანამედროვე მონაცემების მიხედვით დაახლოებით 100 სმ/წ უდრის. წყლის ბალანსის ელემენტები — ნალექები, აორთქლება, ჩამონადენი იზომება მეტეოროლოგიურ და ჰიდროლოგიურ სადგურებში. აორთქლების, ჩამონადენისა და წყლს ბალანსის სხვა წევრების განსაზღვრისათვის ფართოდ იყენებენ გაანგარიშების მეთოდებს. საყოველთაო წყლის ბალანსის განტოლებაა: P = Q + E + Δ S {\displaystyle P=Q+E+\Delta S} სადაც: P {\displaystyle P} — ატმოსფერული ნალექები Q {\displaystyle Q} — ზედაპირული წყლის ჭარბი ჩამონადენი E {\displaystyle E} — ატმოსფეროში წყლის აორთქლების პროცესი Δ S {\displaystyle \Delta S} — საცავის ცვლილება (ნიადაგ-დედაქანისა) ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 366. Kеллер P., Воды и водный баланс суши, пер. c нем., M., 1965; Львович M. И., Mировые водные ресурсы и их будущее, M., 1974; Джамалов P. Г., Зекцер И. C., Mесхетели A. B., Подземный сток в моря и Mировой океан, M., 1977.
ქარის წისქვილი

ქარის წისქვილი — ნაგებობა-მოწყობილობა, რომლის მთავარი დანიშნულება ქარის ძალით ენერგიის წარმოებაა. ამგვარი სახით წარმოქმნილი ენერგია მრავალი გზით გამოიყენება, მათ შორის ტრადიციულად ხორბლის ან სანელებლების დასაფქვავად, წყლის სატუმბად, ხის სახერხად და მისთ. თანამედროვე ქარის ძალის მანქანები ელექტრობის გენერაციისთვის გამოიყენება და მათ უფრო ზუსტად ქარის ტურბინებს უწოდებენ.
გეოდინამიკა

გეოდინამიკა (ბერძ. gē – მიწა და დინამიკა) — გეოლოგიური მეცნიერების დარგი, რომელიც მიზნად ისახავს ენდოგენური პროცესების შესწავლას. ამისათვის იგი კომპლექსურად იყენებს კვლევის გეოლოგიურ, გეოფიზიკურ და გეოქიმიურ მეთოდებს. გეოდინამიკა მჭიდროდა არის დაკავშირებული გეოფიზიკასთან, გეოქიმიასთან, პეტროლოგიასთან, ტექტონიკასთან. იგი ემყარება საერთო ფიზიკისა და ქიმიის კანონებს. ფართოდ იყენებს ასევე პლანეტოლოგიურ ცნობებს. გეოდინამიკამ როგორც მეცნიერებამ ჩამოყალიბება XX საუკუნის 50-იან წლებში დაიწყო. მის სათავეებთან იმთავითვე დადგა გერმანელი მეცნიერი ალფრედ ვეგენერი და ამერიკელი გეოლოგი ართურ ჰოლმზი. გეოდიმანიკის შემდგომ განვითარებაზე დიდად იზრუნეს ვლადიმერ მაგნიცკიმ, ვლადიმერ ბელოუსოვმა, პეტრე კროპოტკინმა და სხვებმა. შიდა ღრმა პროცესების შესასწავლად საჭიროა მზის სისტემის პლანეტების წარმოშობისა და ევოლუციურ თეორიული კონცეფციების დამუშავება. ამასთანავე გეოდინამიკა იკვლევს ლითოსფეროს ფილების მოძრაობის მექანიზმს, რის საფუძველზე სწავლობს დინამიკურ პირობებს. გამოიყოფა გეოდინამიკის რამდენიმე განხრა: ზოგადი გეოდინამიკა (ე.ი. საკუთრივ გეოდინამიკა, რომელიც სწავლობს დედამიწის შიდა გარსებს); კერძო გეოდინამიკა (შეისწავლის დედამიწის გარეგან გარსებს); რეგიონული გეოდინამიკა (შეისწავლის ლითოსფეროს ფილებს დედამიწის ზედაპირის კონკრეტულ ტერიტორიებზე); ისტორიული გეოდინამიკა (ახდენს გეოლოგიურ წარსულის გეოდიმანიკური გარემოების აღდგენას). Батугин А.С. Геодинамическое районирование. Москва. МГГУ. 2003. ISBN 5-94999-007-2. გეოდინამიკის გამოსათვლელი ინფრასტრუქტურა დაარქივებული 2014-05-17 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) გეოდინამიკა დაარქივებული 2007-02-05 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) გეოდინამიკა - JPL/NASA დაარქივებული 2007-02-06 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) პლანეტური გეოდინამიკა დაარქივებული 2019-11-08 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) გეოდინამიკა – სამთო ენციკლოპედია (რუსული)
23 აპრილი

23 აპრილი — გრიგორიანული კალენდრის 113-ე დღე (ნაკიან წლებში - 114-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 252 დღე. 1661 : ვესტმინსტერის სააბატოში ჩარლზ II ინგლისის, ირლანდიისა და შოტლანდიის მეფედ აკურთხეს. 1827 : ირლანდიელმა მათემატიკოსმა და ფიზიკოსმა უილიამ როუან ჰამილტონმა მისი სხივების სისტემათა თეორია წარმოადგინა. 1920 : თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეა დაარსდა ანკარაში. 1923 : ბალტიის ზღვის გდანსკის ყურეში პოლონეთის საზღვაო პორტი გდინიას ინაუგურაცია შედგა. 1940 : ნატჩეზში, მისისიპი რიტმის ღამის კლუბში ცეცხლის გახსნის შედეგად დაიღუპა 198 ადამიანი. 1961 : 1940-იანი წლების გენერლის უნიფორმაში გამოწყობილი პრეზიდენტი შარლ დე გოლი სატელევიზიო გამოსვლაში საფრანგეთის სამხედრო პერსონალსა და მოქალაქეებს მიმართავს გენერლების პუტჩის დაუმორჩილებლობისკენ. 1990 : ნამიბია გახდა გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის 160–ე წევრი. 1993 : გაეროს მონიტორინგით ჩატარებლ რეფერენდუმში ერიტრეის მოქალაქეთა დიდმა უმრავლესობამ ეთიოპიისგან დამოუკიდებლობას დაუჭირა მხარი. 2001 : კომპანიამ Intel ახალი თაობის პროცესორი Pentium 4 გამოუშვა. 1185 : აფონსუ II სქელი — პორტუგალიის მეფე 1791 : ბიუკენენი, ჯეიმზ — აშშ-ის სახელმწიფო მოღვაწე 1858 : პლანკი, მაქს — გერმანელი ფიზიკოსი 1876 : ჯავახიშვილი, ივანე — ქართველი ისტორიკოსი, საზოგადო მოღვაწე 1891 : პროკოფიევი, სერგეი — რუსი კომპოზიტორი 1902 : ლაქსნესი, ჰალდოურ კილიან — ისლანდიელი მწერალი 1935 : ჩიტი, ფრანკო — იტალიელი მსახიობი 1979 : ილონენი, ლაური — ფინელი როკ-მომღერალი 1984 : გაბუნია,ზაზა — ქართველი პოლიტიკოსი და მწერალი 1616 : სერვანტესი, მიგელ დე — ესპანელი მწერალი 1616 : შექსპირი, უილიამ — ინგლისელი დრამატურგი და პოეტი 1784 : სოლომონ I — იმერეთის მეფე 1904 : აღნიაშვილი, ვლადიმერ — ქართველი საზოგადო მოღვაწე 1973 : აბე ტომოძი — იაპონელი მწერალი 1996 : ტრევერსი, პამელა — ავსტრალიელი მწერალი 2007 : ელცინი, ბორის — რუსეთის პრეზიდენტი 1991-1999 წლებში. მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს: წმინდა დედანი და მამანი, ქვათახევის მონასტერში წამებული თემურ-ლენგის მიერ მოწამენი: ტერენტი, პომპიოს, აფრიკან, მაქსიმე, ზენონ, ალექსანდრე, თეოდორე და სხვანი ოცდაცამეტნი მოწამენი: იაკობ ხუცესი, აზატან და ავდიკი დიაკონნი აგრეთვე: კათოლიციზმი - წმინდა გიორგის დღე კატალონია : სანტ-ხორდის (წმინდა გიორგის) დღე მსოფლიო : წიგნისა და საავტორო უფლებების მსოფლიო დღე ევროპა : ინფექციასთან ბრძოლის დღე სხვა თვეები
ნარაკურტის მღვიმის ეროვნული პარკი

ნარაკურტის მღვიმე – ეროვნული პარკი ავსტრალიაში. მდებარეობს კონტინენტის სამხრეთ-აღმოსავლეთ სანაპიროზე. ქალაქ ნარაკურტის მახლობლად, სამხრეთი ავსტრალიის შტატის ტურისტულ რეგიონში. ეროვნული პარკი 1994 წელს, რივერსლეისთან ერთად შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში, აქ აღმოჩენილი გაქვავებული ნივთების რეკორდული მაჩვენებლების გამო. პარკის ფართობია 3.05 კმ², სადაც მდებარეობს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეტანილი 26 მღვიმე. იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ავსტრალიაში მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში World heritage listing for Naracoorte UNESCO site with information on Riversleigh, Australia Naracoorte Lucindale Tourism Photographs of the Naracoorte Caves by Andrew McMillan დაარქივებული 2009-07-05 საიტზე Wayback Machine.
დიაგენეზისი

დიაგენეზისი (ბერძნ. dia – აქ მოქმედების დამთავრების აღმნიშვნელი წინსართი და გენეზისი) — წყლის აუზის ფსკერზე ლამიანი ნალექების ქანად გარდაქმნა. ცნება „დიაგენეზისი“ მეცნიერებაში დაამკვიდრა გერმანელმა მეცნიერმა ვილჰელმ გუმბელმა (1880). ლამში, რომელიც შედგება ქანებისა და მინერალთა ნამტვრევებისაგან, ცოცხალი (ბაქტერიები) და მკვდარი ორგანიზმებისაგან და მეტად გაწყლიანებულია, დიაგენეზის დროს მიმდინარეობს რთული ფიზიკურ-ქიმიური პროცესები: ბაქტერიების მიერ ლამის წყლიდან თავისუფალი ჟანგბადის შთანთქმის შედეგად დამჟანგველი გარემო აღმდგენად იქცევა; არამდგრადი მინერალები იხსნება ლამის წყალში; ორგანული ნივთიერებების ლპობის შედეგად წარმოიქმნება CO2, NH3, H2S, N2, СН4 და სხვ. აირები; იწყება ლამისა და ფსკერის წყალს შორის ნივთიერების გაცვლა და ნალექში აუტიგენური მინერალების წარმოქმნა; მიმდინარეობს ნალექის დეჰიდრატაცია, კოლოიდების დაძველება, კონკრეციების გაჩენა, ნალექების შეცემენტება და წარმოიქმნება დანალექი ქანი. ჩიხრაძე გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 493. Страхов Н. М., Основы теории литогенеза, 2 изд., т. 2, М., 1962.
რკო თეთრი

რკო თეთრი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან. რდასრული ფოთოლი საშუალო ზომის და მომრგვალოა, საკმაოდ ხშირად განივოვალური, ხუთ-სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე აბლაბუდისებრადაა შებუსული. ყვავილი მდედრობითია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ან კონუსური ფორმის, ხშირად მხრიანი, საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ოვალური. მომწვანო-მოყვითალო ფერის. აქვს სქელი და მკვრივი კანი, ცვილისებრი ფიფქით ოდნავ დაფარული. რბილობი წვნიანია, ტკბილი გემოთი. რკო თეთრი საშუალო ზრდისა და უხვმოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 180-190 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის შუა რიცხვებიდან შედის. მტევნის წონა 80-150 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა 9.0-11.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18.3%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 10.9 გ/ლ-ს. გამოიყენება სუფრის თეთრი მშრალი ღვინის დასამზადებლად. ღვინო საკმაოდ ხარისხიანი და ჰარმონიულია. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 309 Ампеолграфия СССР, т. III. 1966 г. გვ. 28
ავსტრალიის საპატიმროები

ავსტრალიის საპატიმროები — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ავსტრალიაში. იუნესკოს მემკვიდრეობის სიაში შეტანილი 11 სასჯელაღსრულების დაწესებულება კოკატუს კუნძულის საპატიმრო (ახალი სამხრეთი უელსი) ჩრდილოეთის დიდი გზა (ახალი სამხრეთი უელსი) სიდნეის ჰაიდ-პარკი (ახალი სამხრეთი უელსი) პარამატის ძველი მთავრობის სახლი (ახალი სამხრეთი უელსი) კინგსტონისა და არტურის ხეობის ისტორიული ზონა (ნორფოლკი) ბრიკენდონის და ვულმერსის მამულები (ტასმანია) კასკადის ქალების ქარხანა (ტასმანია) ქვანახშირის მოპოვების ისტორიული ადგილი (ტასმანია) დარლინგტონის პრობაციის სადგური (ტასმანია) პორტ-არტური (ტასმანია) ფრემანტლის საპატიმრო (დასავლეთი ავსტრალია) ↑ Chalmers, E & Martin, S (1 August 2010) "World Heritage Committee approves Australian Convict Sites as places of importance" Courier Mail website დაარქივებული 3 June 2012[Date mismatch] საიტზე Wayback Machine.Category:Webarchive-ის თარგის შეტყობინებები Accessed 2 August 2010 ↑ Australian Department of Environment, Water, Heritage and Arts "World Heritage: Australian Convict Sites" webpage Accessed 4 August 2010 ↑ http://www.environment.gov.au/heritage/places/national/cockatoo-island/information.html ↑ http://www.environment.gov.au/heritage/places/national/north-road/index.html ↑ http://www.environment.gov.au/heritage/places/national/hyde-park/index.html ↑ http://www.environment.gov.au/heritage/places/national/old-government-house/index.html ↑ http://www.environment.gov.au/heritage/places/national/kavha/index.html ↑ http://www.environment.gov.au/heritage/places/national/brickendon-estate/index.html] [http://www.environment.gov.au/heritage/places/national/woolmers-estate/information.html ↑ http://www.environment.gov.au/heritage/places/national/cascade-female-factory/information.html ↑ http://www.environment.gov.au/heritage/places/national/coal-mines/information.html ↑ http://www.environment.gov.au/heritage/places/national/darlington-probation-stn/information.html ↑ http://www.environment.gov.au/heritage/places/national/port-arthur/information.html ↑ http://www.environment.gov.au/heritage/places/national/fremantle-prison/index.html
რკო შავი

რკო შავი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან. იმერეთში „მთის ვენახსაც“ უწოდებენ, რადგანაც მთიან სოფლებში ჩრდილიან და სხვა ჯიშებისთვის შეუფერებელ ადგილებში აშენებენ. შერეული სახით გვხვდება. ხარაგოულის, ზესტაფონის, თერჯოლის, ტყიბულის და ჭიათურის ვენახებში. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომის და მომრგვალოა, იშვიათად ოვალური ან განივოვალური ფორმის. ხუთი, ზოგჯერ სამნაკვთიანი, სუსტად დანაკვთული ან თითქმის მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარეს აქვს აბლაბუდისებრი და მის ქვემოიი სუსტი ჯაგრისებრი შებუსვა. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ან იშვიათად ცილინდრული, ან კონუსური ფორმის, ფრთიანი. ფრთა ზოგჯერ ძირითად მტევანს არ ჩამოუვარდება. კუმსი ან იშვიათად ძლიერ კუმსია. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მცირედ ოვალური, მუქი-წითელი, თითქმის შავი ფერის. კანი სქელი და მვვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით შესამჩნევად დაფარული. რბილობი წვნიანია, წვენი — შეუფერავი. რკო შავი სუსტი ზრდა-განვითარებისა და მაღალმოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი 164-174 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის შუა რიცხვებში შედის. მტევნის წონა 125-150 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 8.5-15.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18.4-20.8%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6.5-8.5 გ/ლ-ს. გამოიყენება სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად. ღვინო მუქი ვარდისფერია, დამახასიათებელი არომატით, თხელი და დაბალექსტრქატული. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 312 Ампеолграфия СССР, т. III. , стр. 30, 1966 г.
ტჰუნგიაის ველური ბუნების ნაკრძალი

ტჰუნგიაის ველური ბუნება (ტაილ. เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร) — დაცული ტერიტორია ჩრდილოეთ ტაილანდში. 1974 წელს იგი ნაკრძალად გამოცხადდა, ხოლო უკვე 1991 წელს, იუნესკომ ჰუაიკჰაკჰენდი ნაკრძალთან ერთად მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. ამავე წელს, ტჰუნგიაის ფართობი გაიზარდა და 364.000 ჰა შეადგინა, რის შედეგადაც, აღნიშნული ორი პარკი ერთად, მთელს სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში უდიდეს დაცულ ტერიტორიას წარმოადგენს. ტაილანდის ეს ტყიანი ტერიტორია ყოველთვის სუსტად იყო დასახლებული, რის ერთ-ერთ მიზეზსაც ერთი მხრივ მალარიის გავრცელება წარმოადგენს. გავრცელებულია არაერთი გარეული ცხოველი, მათ შორისაა აზიური ვეფხვი. კლიმატი ტროპიკულია, საშუალო წლიური ტემპერატურით 15 - 35 °C, ნალექების წლიური მაჩვენებელი კი 2000 მმ-ია. ნაკრძალის ფაუნა წარმოდგენილია 120 სახეობის ძუძუმწოვრით, 400 სახეობის ფრინველით, 96 სახეობის რეპტილიით, 43 ამფიბიით და 113 თევზით. მათ შორის უამრავი უიშვიათესი სახეობაა. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში UNESCO website for the Thungyai - Huai Kha Khaeng World Heritage Site Location and data for the Wildlife Sanctuary Thung Yai Naresuan in the World Database on Protected Areas of UNEP and IUCN[მკვდარი ბმული] Information regarding ethnic minority people living in the sanctuary Information on the Western Forest Complex Western Forest Conservation Club
დონგფაიაიენი

დონგფაიაიენი (ტაილ. ดงพญาเย็น) — მთათა სისტემა ცენტრალურ ტაილანდში. გადაჭიმულია ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ და მისი სიგრძე 230 კმ-ია, მაქსიმალური სიმაღლე ზღვის დონიდან 1 351 მ. ერთ დროს, ეს ტერიტორია უღრანი ტყეებით იყო დაფარული, სადაც მალარია მძვინვარებდა და მისი გადაკვეთა ფაქტობრივად სიკვდილს ნიშნავდა. ტყის ძირითადი ნაწილი XX საუკუნის დასაწყისიდან გაიჩეხა. დონგფაიაიენის მთებში რამდენიმე ეროვნული პარკი მდებარეობს. მათ შორის ყველაზე ცნობილია კჰაუიაის პარკი, რომელიც ტაილანდში შექმნილი პირველი ეროვნული პარკია. ყველა ამ დაცული ტერიტორიის საერთო ფართობი 6 155 კმ²-ია. 2005 წელს, დონგფაიაიენის მთებში მდებარე ტყეები იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში Khao Yai National Park დაარქივებული 2009-07-04 საიტზე Wayback Machine. New Liphistius species (Araneae, Mesothelae) from western and eastern Thailand[მკვდარი ბმული]