laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ზუგდიდის საკათედრო ტაძარი

ზუგდიდის ვლაქერნის ყოვლადწმიდა ღმრთისმშობლის ხატის სახელობის საკათედრო ტაძარი (1825-1830 წწ.) – მდებარეობს ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში. წმიდა ექვთიმე ღმრთისკაცი (თაყაიშვლი) აღნიშნავს, რომ ასაშენებელი ფული იმპერატორმა ალექსანდრე I-მა გამოუგზავნა სამეგრელოს მთავარს და თან დაუბრუნა ვლაქერნის ღმრთისმშობლის ხატი თავისი სარტყლით. XVIII ს. 10-იან წლებში გიორგი გურიელმა იმერეთის მეფე ალექსანდრე IV-სთან საბრძოლველად წამოსულმა „განძარცვა” ეს ხატი და ჰყო სამკაულად თვისად. 1805 წ. სამეგრელოს მთავრინა ნინომ სამეგრელოს დეპუტაციასთან ერთად, რომლის შემადგენლობაშიც შედიოდნენ დიდი ნიკო გიორგის ძე დადიანი, ბეჟან მანუჩარის ძე დადიანი და კარის დეკანოზი იოანე იოსელიანი სამეგრელოს ხალხის სახელით მიართვა ხატი ხელმწიფე იმპერატორს, მან კი ძვირფასად შეამკო და დაუბრუნა სამეგრელოს ხალხს და ბრძანა მის სახელზედ აშენებულიყო ეკლესია, ხოლო ადგილს დარქმეოდა გრიგოლიპოლისი, გრიგოლ დადიანის პატივსაცემად. როგორც სხვადასხვა წყაროებიდან ჩანს, ვლაქერნის ღმრთისმშობლის სასწაულთმოქმედი ხატი ყოვლადწმიდა სარტყლის ნაწილთან ერთად, რომელმაც არაერთხელ იხსნა განადგურებისაგან კონსტანტინეპოლი, სადადიანოს სათაყვანო უდიდეს სიწმინდეს წარმოადგენდა. წმ. ექვთიმე ღმრთისკაცი სიწმინდეების პარიზში გახიზვნამდე აღნიშნავს, რომ სარტყელი უკვე ხატს არ ჰქონდა. ტაძრის მახლობლად მდებარე დედოფლის სასახლეში, რომელიც 1923 წლიდან ზუგდიდის ისტორიულ მუზეუმს წარმოადგენს ინახება მსოფლიო მნიშვნელობის სიწმინდეები: ყოვლადწმინდა ღმრთისმშობლის სამოსელი, წმ. იოანე ნათლისმცემლის და წმ. დიდმოწამე გიორგის ძვლები. წმ. დიდმოწამე მარინეს მკლავი და წმ. მოწამე კვირიკეს ხელის მტევანი, ღრუბლის ნაწილი, რომლითაც ასვეს ძმარი მაცხოვარს და მრავალი სხვა საეკლესიო სიწმიდე, რომელიც სამეგრელოს სხვადასხვა ეკლესიებიდანაა აქ ჩამოტანილი, რათა გადაერჩინათ ათეისტური ხელისუფლებისაგან განადგურებას. ასევე აქ მდებარეობს საკათედრო ტაძრის ოთხი დიდი ზომის მოოქროვილ პერანგიანი ხატი. აღსანიშნავია, რომ ერთ–ერთი მათგანი ღმრთისმშობლის სარტყლის დადების სახელობისაა (დღესასწაული 31 აგვისტო – ახ. სტ. 13 სექტემბერს). 2 ივლისს (ახ. სტ. 15 ივლისს), ტაძრის დღესასწაულზე ხდება ღვთისმშობლის სამოსელის გადმობრძანება ტაძარში, სადაც მორწმუნეებს საშუალება ეძლევათ თაყვანი სცენ ქრისტიანულ სიწმინდეს. ტრადიციულად, ამ დღეს სადღესასწაულო წირვას ზუგდიდს უამრავი სტუმარი ჰყავს. ეს დღე საქართველოს კათოლიკოს პატრიარქის ლოცვა-კურთხევით გამოცხადდა საერთო-სახალხო ზეიმად და მას „ვლაქერნობას” ეძახიან. ვლაქერნობა თაყაიშვილი ე., არქეოლოგიური მოგზაურობანი და შენიშვნანი, წ. II, ტფ. 1915 ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ზუგდიდის საკათედრო ტაძარი  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 8411
დრონტისებრნი

დრონტისებრნი (ლათ. Raphidae) — ფრინველების ქვეოჯახი მტრედისნაირთა რიგისა. ამოწყდა XVII-XVIII საუკუნეებში. დრონტისებრნი ბატის ზომისა იყვნენ, წონა 20 კგ აღწევდა. ჰქონდათ მასიური ნისკარტი და განუვითარებელი ფრთები. ცხოვრობდნენ მასკარების კუნძულებზე, სადაც ძლიერი მტერი არ ჰყავდათ, ამიტომ თანდათან დაკარგეს თავდაცვის უნარი და შემდეგ კოლონისტების მიერ შემოყვანილმა ღორებმა ადვილად გაანადგურეს ისინი. ცნობილია 3 სახეობა: დოდო — გავრცელებული იყო მავრიკის კუნძულებზე; მეუდაბნოე — კუნძულ როდრიგესზე; თეთრი დოდო — კუნძულ რეუნიონზე. დრონტისებრნი ბინადრობდნენ მიწაზე, სადაც სეზონის განმავლობაში დებდნენ თითო თეთრ კვერცხს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 644.
ფრენკ ბაუმი

ლაიმენ ფრენკ ბაუმი (ინგლ. L. Frank Baum; დ. 15 მაისი, 1856 – გ. 6 მაისი, 1919) — ამერიკელი მწერალი, სცენარისტი, მსახიობი და დამოუკიდებელი კინორეჟისორი, რომელიც დღემდე ცნობილია თავისი რომანების სერიით „ოზის საოცარი ჯადოქარი“. ამ რომანების სერიაში, მთავარი წიგნის გარდა, შეიქმნა კიდევ 13, ასევე ავტორს ეკუთვნის ცხრა ფენტეზის ჟანრის რომანი და არა ერთი სხვა ჟანრის ნაწარმოები — 82 ნოველა, 200-ზე მეტი ლექსი, სცენარების დიდი რაოდენობა და სხვადასხვა პიესა. მის ნაშრომებში წინასწარ იქნა დანახული ფერადი ტელევიზია, ლეპტოპის ტიპის კომპიუტერები, უკაბელო ტელეფონები და ტანსაცმლის რეკლამა. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ფრენკ ბაუმი ბიბლიოგრაფია (ბაუმი და ოზი) დაარქივებული 2003-06-09 საიტზე Wayback Machine. ↑ 1.0 1.1 Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ 2.0 2.1 Encyclopædia Britannica <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741"></a> ↑ 3.0 3.1 SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ 4.0 4.1 ბროდვეის ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა — 2000. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q31964"></a> ↑ 5.0 5.1 Internet Speculative Fiction Database — 1995. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2629164"></a> ↑ 6.0 6.1 IMSLP — 2006. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q523660"></a> ↑ 7.0 7.1 http://web.archive.org/web/20170323034204/http://jeugdliteratuur.org/auteurs/lynman-frank-baum ↑ 8.0 8.1 Gray J. Baum, L. Frank (15 May 1856–06 May 1919), children's author, journalist, and playwright // American National Biography Online / S. Ware — [New York]: Oxford University Press, 2017. — ISSN 1470-6229 — doi:10.1093/ANB/9780198606697.ARTICLE.1600088 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q103846057"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q20824348"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q16983137"></a> ↑ 9.0 9.1 Discogs — 2000. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q504063"></a> ↑ 10.0 10.1 BD Gest' <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2876969"></a> ↑ 11.0 11.1 ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ 12.0 12.1 GeneaStar <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q98769076"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3100478"></a> ↑ 13.0 13.1 Babelio — 2007. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2877812"></a> ↑ Vegetti Catalog of Fantastic Literature <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q23023088"></a> ↑ Library of the World's Best Literature / C. D. Warner — 1897. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q952614"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19098835"></a> ↑ LIBRIS — 2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1798125"></a>
დურაჯი

დურაჯი (ლათ. Francolinus francolinus), ფრინველი ქათმისნაირთა რიგისა. იწონის 400-500 გრამს. გავრცელებულია ევროპასა და აზიაში, არაბეთის ნახევარკუნძულზე, კუნძულ კვიპროსზე, საქართველოში, აზერბაიჯანსა და თურქმენეთში. XIX საუკუნემდე დურაჯი ფართოდ იყო გავრცელებული მდინარე ივრისა და ალაზნის ხეობებში. ამჟამად რეაკლიმატიზაციის შედეგად დურაჯი მცირე რაოდენობით გვხვდება საგარეჯოს რაიონში, ივრის ნაპირებზე. ბინადრობს არხების, ტბების, მდინარის პირას ხშირ ლელქაშში, ლერწმიანსა და მაყვლიანში. ბუდეს იკეთებს მიწაზე. მონომაგია, ქმნის მტკიცე წყვილებს. დებს 10-15 კვერცხს. კრუხობს დედალი 20 დღემდე. მართვეებზე ზრუნავს ორივე მშობელი. დაფრინავს მოკლე მანძილზე. იკვებება ყლორტებით, კვირტებით, ნაყოფით, თესლით, მწერებით, ლოკოკინებით. მოსპობის საშიშროების გამო დურაჯზე ნადირობა აკრძალულია. შეტანილია „საქართველოს წითელ წიგნში“. ჟორდანია რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 655-656. ჟორდანია რ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 512.
აქსელი (მომღერალი)

აქსელ პატრისიო ფერნანდო ვიტევინი (ესპ. Axel Patricio Fernando Witteveen; დ. 1 იანვარი, 1977, ბუენოს-აირესი) — არგენტინელი მომღერალი და კომპოზიტორი. La clave para conquistarte (1999) Mi forma de amar (2001) Amo (2003) Hoy (2005) Universo (2008) ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2017-06-06 საიტზე Wayback Machine. Universal Music Latin Entertainment-ზე ↑ Freebase Data Dumps — Google. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q95"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q648625"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q15241312"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1453477"></a>
ონტოლოგია

ონტოლოგია (ბერძ. ontos – ყოფიერებას, ხოლო logos – მოძღვრებას ნიშნავს) — ფილოსოფიური მოძღვრება ყოფიერების ანუ არსებობის, არსის, სტრუქტურისა და კანონზომიერების შესახებ. არის მეტაფიზიკის განშტოება. ონტოლოგიური პრობლემები ეხება ყოფიერებას, მის სახეებსა და თავისებურებებს. ↑ ონტოლოგია - უცხო სიტყვათა ლექსიკონი
ინტუიცია

ინტუიცია (ინგლ. Intuition – ჭვრეტა) — შემეცნების ხედვა, განსაკუთრებული უნარი, რომელიც ცდისა და ლოგიკური აზროვრებისაგან დამოუკიდებლად, უშუალოდ წვდება ჭეშმარიტებას. სიტყვა ინტუიცია ლათინური წარმომავლობისაა და ნიშნავს ხედვას, ჭვრეტას, ხილვას.იგი არის ისეთი ხედვა, რომელიც არ მოითხოვს შემდგომ დაფუძნებას. არსებობს ინტუიციის სხვადასხვა ფორმები: გრძნობადი, ინტელექტუალური, ემოციონალური და მისტიკური. გრძნობადი ინტუიცია გრძნობად კონკრეტულ სინამდვილეს ეხება, ინტელექტუალური ინტუიცია — ზოგად ცნებებს, ემოციონალური ინტუიცია — სუბიექტურ განცდებს, ხოლო მისტიკური ინტუიცია — ღმერთების შემეცნებას ახორციელებს. ფილოსოფია – ტ. რეხვიაშვილი, ვ. ჭიაურელი – თბილისი, 2006 წ. გვ. 239
ემპირიზმი

ემპირიზმი (ბერძ. ἐμπειρία - გამოცდილება) — თეორია, რომელიც ცდას აღიარებს შემეცნების ერთადერთ წყაროდ. იგი არ უარყოფს გონების ანუ აბსტრაქტული აზროვნების როლს შემეცნების პროცესში, მაგრამ კატეგორიულად კრძალავს მის მიერ ცდის საზღვრებს მიღმა გასვლას და უპირისპირდება რაციონალიზმს, რომელიც ცოდნის ერთადერთ წყაროდ გონებას მიიჩნევს. აზროვნება, თუგინდ თეორიული და აბსტრაქტული, ოღონდ ცდის ფარგლებში — ასეთია ემპირიზმის მოთხოვნა. ემპირიზმი ჩამოყალიბდა ახალი დროის ფილოსოფიაში და თავიდანვე ინგლისურ ფილოსოფიას დაუკავშირდა, მისი აშკარად გამოხატული ნიშანი გახდა. ფრენსის ბეკონის შემდეგ ემპირიზმის გამგრძელებლები არიან ჯონ ლოკი, ტომას ჰობზი, დეივიდ ჰიუმი და ჯორჯ ბერკლი. ემპირიზმი რაციონალიზმზე უფრო მეტად იფარგლება შემეცნების პრობლემით. ბეკონი მხოლოდ ექსპერიმენტულ მეცნიერებათა მეთოდოლოგიას გვაწვდის, ჰობსი - მექანიცისტურ დოქტრინას, ბერკლი კი - არამატერიალისტურს, თუმცა ორივე ხაზს უსვამს ფილოსოფიის გნოსეოლოგიურ ასპექტს. ლოკთან და ჰიუმთან ფილოსოფია თითქმის მთლიანად შემეცნების პრობლემა და დოქტრინაა. ემპირიზმი ფაქტების, დეტალების, შემეცნებითი და ნებელობითი ფენომენების, ანუ ზოგადად ფსიქიკური პროცესების ფილოსოფიაა. ემპირისტები არ სწავლობენ უნივერსალურ პრინციპებს. იმ დროს, როდესაც რაციონალიზმი ვოლფის მშრალი და პრეტენზიული სისტემატიზაციით სრულდება, ემპირიზმი ჰიუმის სკეპტიკურ ფენომენიზმში სრულდება. თითქოსდა მეცნიერების პროგრესისადმი მტრულად განწყობილი რაციონალიზმი ადამიანის ცოდნასა და რეალობის ამოწურვის თითქმის ღვთაებრივ უნარს ასხამს ხოტბას. მეცნიერებათა პროგრესი მხოლოდ ემპირიზმის დამსახურება არაა, რადგანაც მეცნიერების დარგების წინსვლა ასევე უკავშირდება მათემატიკის განვითარებასაც, რომელიც რაციონალისტურ გარემოში ვითარდება. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 139-140.
Tone Float

Tone Float — ჯგუფ Organisation-ის ერთადერთი სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა გერმანიაში, 1970 წელს. ჯგუფის წევრებმა, ფლორიან შნაიდერმა და რალფ ჰიუტერმა მოგვიანებით ჩამოაყალიბეს სხვა კოლექტივი, Kraftwerk. ხშირად Tone Float ითვლება Kraftwerk-ის სადებიუტო დისკად, მით უმეტეს, რომ სტილით ახლოს არის მის ალბომთან Kraftwerk. ბრიტანეთში გაიყიდა ალბომის მხოლოდ რამდენიმე ასლი. ძირითადად, იგი ცნობილია პროექტში Kraftwerk-ის ორი ორიგინალური წევრის, რალფ ჰიუტერისა და ფლორიან შნაიდერის მონაწილეობით. ალბომის პროდიუსერია კონრად პლანკი. ‘სტუდია განლაგებული იყო ზეთის გადამამუშავებელ ქარხანაში. როდესაც გარეთ გავდიოდით, გვესმოდა ცეცხლის ხმაური - მთელი ეს ინდუსტრიული ხმები.’ — რალფ ჰიუტერი ალბომი არც თუ შთამბეჭდავად იყიდებოდა, ამიტომ ლეიბლმა RCA ჯგუფთან კონტრაქტი გააუქმა. ამის შემდეგ Organisation დაიშალა. ოფიციალურად ალბომი არასოდეს გამოცემულა, მიუხედავად იმისა, რომ 1990-იან წლებში გამოვიდა მისი ბუტლეგური კომპაქტ-დისკები და გრამფირფიტები. მათში როგორც წესი, ასევე შედიოდა Vor dem blauen Bock - სინამდვილეში ცნობილი, როგორც Rückstoss Gondoliere, Kraftwerk მიერ ბრემული ტელეშოუს Beat-Club ეთერში გამოსვლიდან. სიმღერას ასრულებდა Kraftwerk-ის არახანგრძლივი შემადგენლობა - ფლორიან შნაიდერის, მაიკლ როთჰერისა და კლაუს დინგერის სახით. რალფ ჰიუტერი ამ პერიოდში სწავლით იყო დაკავებული. მუსიკალური ნაწყვეტები: სასათაურო კომპოზიციის ნაწყვეტი სიმღერის ნაწყვეტი — 229 KB ვერ ხსნით ფაილს? იხ. მედია მაშველი. ყველა სიმღერის ავტორი — შნაიდერი, ჰაუფი და მონიკსი.. რალფ ჰიუტერი – ჰემონდის ორგანი ფლორიან შნაიდერი – ელექტრონული ფლეიტა, ალტო ფლეიტა, ზარი, დაირა, ელექტრონული ვიოლინო, პერკუსია, სამკუთხედი ბაზილ ჰამუდი – გლოკენშპილები, კონგა კონგი, მუსიკალური ყუთი, ბონგო, პერკუსია, ხმა ბუტჩ ჰაუფი – ბას გიტარა, პერკუსია, ეფექტები ალფრედ მონიკსი (მითითებულია, როგორც ’ფრედ მონიკსი’) – დასარტყმელი საკრავები, ბონგო, მარაკასი, დასარტყმელი საკრავები, ზარები, დაირა, პერკუსია კონრად პლანკი – ხმის ინჟინერი ინფორმაცია საიტზე Discogs ↑ Klaus Kehrle. Tone Float - Organisation. allmusic.com. ციტირების თარიღი: 2 September 2012. ↑ Interview in Select magazine, 1991 ↑ Organisation: Tone Float (RCA Victory, 1970) ↑ http://www.poecker.homepage.t-online.de/02/kwboot.htm#solo დაარქივებული 2010-01-29 საიტზე Wayback Machine. Kraftwerk International Discography ↑ http://www.discogs.com/Organisation-Tone-Float/release/133960 Discogs.com
მეორე მსოფლიო ომის დროს გამოყენებული ასაფეთქებელი ნივთიერებესის სია

ჩამოთვლილ ასაფეთქებელ ნივთიერებებში უმეტესად შედიოდა: TNT (იგივე ტროტილი), RDX (იგივე გექსოგენი) და PETN (იგივე პენტაერიტრიტტეტრანიტრატი).
ანთროპომორფიზმი

ანთროპომორფიზმი (ბერძნ. ἄνθρωπος "ანთროპოს" ნიშნავს - ადამიანს, ხოლო μορφή მორფოს – სახეობას) — ადამიანის თვისების გავრცელება ბუნების მოვლენებსა და საგნებზე. მათ ახასიათებთ ადამიანური თვისებები. ბუნება ცოცხალია და სულიერია. ანთროპომორფიზმი ძველი რელიგიური წარმოდგენების დამახასიათებელი ნიშანია. ტერმინი ანთროპომორფიზმი პირველად გამოიყენეს 1700-იანი წლების შუა პერიოდში. ანიმიზმი ანთროპოლოგია სპეცისიზმი Masson, Jeffrey Moussaieff; Susan McCarthy (1996). When Elephants Weep: Emotional Lives of Animals. Vintage, გვ. 272. ISBN 0-09-947891-9.  Mithen, Steven (1998). The Prehistory Of The Mind: A Search for the Origins of Art, Religion and Science. Phoenix, გვ. 480. ISBN 978-0-7538-0204-5.  "Anthropomorphism" entry in the Encyclopedia of Human-Animal Relationships დაარქივებული 2010-04-15 საიტზე Wayback Machine. "Anthropomorphism" entry in the Encyclopedia of Astrobiology, Astronomy, and Spaceflight "Anthropomorphism" in mid-century American print advertising. დაარქივებული 2013-05-16 საიტზე Wayback Machine. ↑ Harper, Douglas. Online Etymology Dictionary. Douglas Harper. ↑ Merriam-Webster. Merriam-Webster.
ბუკნარი

საკუთარი სახელი ბუკნარი შეიძლება აღნიშნავდეს: ბუკნარი — სოფელი ქობულეთის მუნიციპალიტეტში. ბუკნარი — სოფელი ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში.
იური ვიაზემსკი

იური პავლეს ძე სიმონოვი (ვიაზემსკი) (რუს. Ю́рий Па́влович Си́монов (Вя́земский) დ. 5 ივნისი, 1951, ქ.ლენინგრადი) — რუსი მწერალი, ფილოსოფოსი, ტელეწამყვანი. მოსკოვის საერთაშორისო ურთიერთობების ინსტიტუტის მსოფლიო ლიტერატურისა და კულტურის კათედრის გამგე. საბჭოთა კავშირის მწერალთა კავშირის წევრი. რუსეთის ფედერაციის კულტურის დამსახურებული მუშაკი (2006). ცნობილია ათეიზმის აქტიური უარყოფით. არის გადაცემა „Умники и Умницы“-ს წამყვანი. ↑ Указ Президента Российской Федерации В. В. Путина от 27 ноября 2006 года № 1315 «О награждении государственными наградами Российской Федерации». დაარქივებული 2013-10-29 საიტზე Wayback Machine. // graph.document.kremlin.ru
ქვენობანი

ქვენობანი შეიძლება აღნიშნავდეს: ქვენობანი - სოფელი გულრიფშის მუნიციპალიტეტში ქვენობანი - სოფელი ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში
ბასილეთი

ბასილეთი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში, ქვენობნის თემში (სოფლები: ბასილეთი, ბუკნარი, ქვენობანი). მდებარეობს მდინარე გუბაზეულის მარცხნივ, მესხეთის ქედის მთისწინეთში, ზღვის დონიდან 250 მ., ჩოხატაურიდან 12 კმ., ოზურგეთიდან 18 კმ. სოფელში არის საჯარო სკოლა. ბასილეთი ეკუთვნოდა ოცხანის, ანუ ხიდისთავის სასოფლო საზოგადოებას. 15-18 აგვისტოს სოფელში იმართებოდა ბაზრობა. 1873 წელს სოფელში გაიხსნა ორკლასიანი სკოლა, რომელიც 1891 წელს დაამთავრა ნოე ზომლეთელმა. საბჭოთა პერიოდში გავრცელებული იყო მეჩაიეობა. სოფელში იდგა ბასილი დიდის სახელობის ხის ეკლესია. ეკლესიაში ინახებოდა მოოქროული ვერცხლით მოჭედილი რამდენიმე ხატი, რომლებიც სამცხიდან გადმოაბრძანეს მღვდელმსახურმა ჯაშებმა გურიაში სამცხის გამაჰმადიანების შემდეგ. ბასილეთის ეკლესიის სამრევლოში 1828 წლისთვის 27 კომლი შედიოდა. სოფელში შემორჩენილია 1609 წელს აშენებული ეკლესია. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 324 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 220. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საგანმანათლებლო დაწესებულებების კატალოგი[მკვდარი ბმული] ↑ Кавказский календарь на 1850 год გვ. 122 ↑ ბაქრაძე დ ., არქეოლოგიური მოგზაურობა გურიასა და აჭარაში, ბათუმი: „საბჭოთა აჭარა“, 1987 [1878]. — გვ. 177. ↑ ქართველიშვილი თ., გურიის საეპისკოპოსოები, თბილისი: „არტანუჯი“, 2006. — გვ. 70, ISBN 99940-11-89-8. ↑  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 17391 ↑ Кавказский календарь на 1910 год ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ახალშენი (ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი)

ახალშენი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში, ხიდისთავის თემში (სოფლები: ახალშენი, ზენობანი, მეწიეთი, წიფნაგვარა, ჭაჭიეთი, ხიდისთავი). მდებარეობს მდინარე გუბაზეულის მარჯვნივ, ზღვის დონიდან 220 მ. ხიდისთავიდან 3 კმ. რუსეთის იმპერიის პერიოდში შედიოდა ჯვარცხმის სასოფლო საზოგადოებაში. სოფელში მოჰყავდათ სიმინდი და თამბაქო. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 391 ადამიანი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 290. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 98. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 20. ↑ „დროება“, 11 თებერვალი, 1884 N32 ↑ Кавказский календарь на 1910 год ↑ Кавказский календарь на 1912 год ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ზენობანი (ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი)

ზენობანი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში, ხიდისთავის თემში (სოფლები: ახალშენი, ზენობანი, მეწიეთი, წიფნაგვარა, ჭაჭიეთი, ხიდისთავი). მდებარეობს მდინარე გუბაზეულის ხეობაში, ზღვის დონიდან 250 მ. ხიდისთავიდან 4 კმ., ჩოხატაურიდან 8 კმ., საჯავახოს რკინიგზის სადგურიდან 27 კმ. სოფელში მიედინება მდინარე ლაშისწყალი. რუსეთის იმპერიის პერიოდში შედიოდა ჯვარცხმის სასოფლო საზოგადოებაში. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 108 ადამიანი. ღვინიანთ საყდარი მდებარეობს ადგილ ღვინიანთეულებში. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია რიყის ქვითა და აგურით, ნახევრად დანგრეულია. ეკლესიას შესასვლელები სამხრეთით და დასავლეთით ჰქონდა, თითო სარკმელი - ოთხივე მხარეს. ნახევარწრიული აფსიდის სარკმლის ორივე მხარეს თითო მოზრდილი ნიშია. ეკლესია გადახურული იყო ცილინდრული კამარით. სოფელში დაიბადა ისტორიკოსი მამია დუმბაძე. ზენობანში გაატარა თავისი ბავშვობა მწერალმა ნოდარ დუმბაძემ. მისი ბებიისა და ბაბუის სახლის პირდაპირ, იმ ადგილას, რომელიც დუმბაძეს განსაკუთრებით უყვარდა და სახლის აშენება სურდა, ამჟამად დგას მისი მემორიალური მუზეუმი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 514. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ Кавказский календарь на 1910 год ↑ Кавказский календарь на 1912 год ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II ↑ საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-09-29. ციტირების თარიღი: 2019-09-29. ↑ ნოდარ დუმბაძის მუზეუმი
მეწიეთი

მეწიეთი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში, ხიდისთავის თემში (სოფლები: ახალშენი, ზენობანი, მეწიეთი, წიფნაგვარა, ჭაჭიეთი, ხიდისთავი). მდებარეობს მდინარე გუბაზეულის მარჯვნივ, ზღვის დონიდან 300 მ., ჩოხატაურიდან 7 კმ., საჯავახოს რკინიგზის სადგურიდან 27 კმ. ხიდისთავიდან 2 კმ. სოფლიდან მიდის საცალფეხო გზა კურორტ ბახმარომდე. სოფელი შედიოდა ხიდისთავის სასოფლო საზოგადოებაში. სოფელში იდგა წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია, სადაც ინახებოდა ოქროთი მოჭედილი წმინდა გიორგის ხატი, ჯვარი და „მარხვანი“. სოფელში დაიბადა მწერალი ჭოლა ლომთათიძე. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 125 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 651. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ ბაქრაძე დ., „არქეოლოგიური მოგზაურობა გურიასა და აჭარაში“, გვ. 177-178 — ბათუმი, „საბჭოთა აჭარა“, 1987 ↑ Кавказский календарь на 1910 год ↑ Кавказский календарь на 1912 год ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
წიფნაგვარა

წიფნაგვარა — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში, ხიდისთავის თემში (სოფლები: ახალშენი, ზენობანი, მეწიეთი, წიფნაგვარა, ჭაჭიეთი, ხიდისთავი). მდებარეობს მდინარე გუბაზეულის ხეობაში, ზღვის დონიდან 200 მ. ხიდისთავიდან 3 კმ., ჩოხატაურიდან 10 კმ, საჯავახოდან (რკინიგზის უახლოესი სადგური) 28 კმ. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 61 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 334. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ Кавказский календарь на 1910 год ↑ Кавказский календарь на 1912 год ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ხევი (ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი)

ხევი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ხევი, ბჟოლიეთი, ბუქსიეთი). მდებარეობს მდინარე გუბაზეულის მარჯვნივ, ზღვის დონიდან 250 მ. ჩოხატაურიდან 15 კმ, საჯავახოდან 35 კმ. სოფელში დგას წმინდა ნიკოლოზის სახელობის ეკლესია და ბუღარა მამალაძის ძეგლი. სოფელში არის საჯარო სკოლა. სოფელში გადის ჩოხატაური-ბახმაროს საავტომობილო გზა. 1970-იან წლებში წყალტუბოს არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ სოფელში, სატობისყელის და გუბაზეულის შესართავთან გამოავლინა ადრე ნეოლითური ნამოსახლარი, აღმოჩენილია ადრე-ბრინჯაოს ხანის განძი. XVI საუკუნეში სოფლის მოსახლეობა მხოლოდ 1 კომლი იყო, თეიმურაზ სალუქვაძის ოჯახი. სოფელი როსტომ გურიელმა შესწირა ბიჭვინთის ღვთისმშობელს. სოფლის ძველი სახელია მამალაძე. ამ გვარის წარმომადგენელი იყო ბუღარა მამალაძე, რომელიც უკანასკნელი გურიელების დროს ცხოვრობდა, როცა ხევში სულ 6 კომლი სახლობდა. 1870-იან წლებში ხევის მოსახლეობა 100 კომლამდე იყო გაზრდილი. შედიოდა ერკეთის სასოფლო საზოგადოებაში. 1919 წელს შეიქმნა ხევის თემი. საბჭოთა პერიოდში გავრცელებული იყო მეჩაიეობა და მეცხოველეობა. მოქმედებდა ბიბლიოთეკა, კლუბი, საავადმყოფო, აფთიაქი, კავშირგაბმულობის განყოფილება. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 205 ადამიანი. ბუღარა იცავდა სოფელსა და გუბაზეულის ხეობას თავდასხმებისაგან, რომელთა მიზანი გოგო-ბიჭების გატაცება და ოსმალეთის იმპერიაში გაყიდვა იყო. ბუღარამ ბევრი გამტაცებელი მოკლა და მანვე გაანადგურა ახმედ-ბეგ ხიმშიაშვილის მეკობრული რაზმი 1819 წელს. გადმოცემის მიხედვით ბუღარა მამალაძე თურმე ტანად არც თუ ისე მაღალი ყოფილა, მაგრამ გოლიათურად ღონიერი იყო და მჭექარე ხმა ჰქონდა. გადმოცემის თანახმად, მისი ყიჟინა ახლო-მახლო სოფლებს სწვდებოდა, თუ სადმე ორსული ქალი იყო, აუცილებლად მუცელი მოეშლებოდაო. ამიტომ მას ხშირად აფრთხლილებდნენ, ამა და ამ ადგილას ფეხმძიმე ქალი არისო. სოფელ ხევში, საქორისთავში, სასაფლაოზე შემორჩენილია რამდენიმე საუკუნოვანი ქვის ჯვარი ქვაიჯავარა. ჯვარი დასვენებული იყო ჩოხატაურის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში 2000 წლამდე. 2000 წელს სოფლის მოსახლეობის მოთხოვნით ის დააბრუნეს სოფელ ხევში სასაფლაოზე. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 451. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საგანმანათლებლო დაწესებულებების კატალოგი[მკვდარი ბმული] ↑ კ. კალანდაძე, „დასავლეთ საქართველოს არქეოლოგიური კულტურა ახალი აღმოჩენების შუქზე“ გვ. 56 — 1986 წ. ↑ გურიის ერობის მოამბე N1 გვ. 7 1 იანვარი 1920 ↑ Кавказский календарь на 1910 год ↑ Кавказский календарь на 1912 год ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II ↑ დიმიტრი ბაქრაძე, „არქეოლოგიური მოგზაურობა გურიასა და აჭარაში“, გვ. 189 — ბათუმი, „საბჭოთა აჭარა“, 1987