laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
მოსკოვის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ეკლესია (დერბენიოვსკი)

მოსკოვის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ეკლესია (რუს. Церковь Николая Чудотворца) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ეკლესია დაარსებულია XVIII საუკუნის დასაწყისში. მდებარეობს ულანის შესახვევში № 11-ში. ეკლესიას აქვს რუსეთის ფედერალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი. ეკლესია აგებულია 1711-1715 წლებში. მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელზე, ხოლო ეგვტერები სერგი რადონეჟელისა და ღვთისმშობლის ხატის, ყოველთა მწუხარეთა სიხარულის სახელზე. ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას. ცნობილია, რომ ხის ეკლესია სტრელცების სლობოდაში სწორედ იმ ადგილზე სადაც ამჟამად ეკლესია მდებარეობს, უკვე არსებობდა 1635 წელს. 1711-1715 წლებში მის ადგილზე დაიწყო შემცვლელი, ახალი ქვის ეკლესიის მშენებლობა, რომელიც დაგეგმარებაში არის ორსვეტიანი მართკუთხა ნაგებობა სამნაწილიანი აფსიდით და მცირე სატრაპეზოთი. ეკლესია არსებობის განმავლობაში არაერთხელ გადაუკეთებიათ. 1722 წელს სატრაპეზოს ჩრდილოეთის მხარეს დაამატეს სერგი რადონეჟელის ეგვტერი. ეკლესიის დასავლეთ ნაწილში კი 1791 წელს ააშენეს სამრეკლო. 1878 და 1894 წლებში არქიტექტორმა კონსტანტინე მიხეილის ძე ბიკოვსკიმ მთლიანად გადააკეთა სატრაპეზო. მასში სიმეტრიულად განათავსა ორი ეგვტერი, ჩრდილოეთისა დატოვეს სერგი რადონეჟელის სახელზე ნაკურთხი, ხოლო სამხრეთისა ღვთისმშობლის ხატის, ყოველთა მწუხარეთა სიხარულის სახელზე. სამრეკლოს კუთხეებში ააგეს ორი პატარა ოთახი. ეკლესიის ფასადი და აფსიდი რამდენჯერმე შეცვალეს ნაგებობის არსებობის მანძილზე. 1927 წელს საბჭოთა ხელისუფლებამ ეკლესია დახურა, გუმბათი და სამრეკლოს ზედა ნაწილი მოანგრიეს, ისევე როგორც ფასადის დიდი ნაწილი, ასევე გაანადგურეს ინტერიერი. ეკლესიის მოცულობა გაიზარდა. ეკლესიის შენობა გამოიყენებოდა მოსკოვის ოლქის ჰაერსაწინააღმდეგო თავდაცვის გარაჟად. საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ ეკლესია დაუბრუნდა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას. ღვთისმსახურება აღსდგა 1994 წელს. ეკლესიის შენობის აღდგენა კი დაიწყო 2000 წელს და კვლავ მიმდინარეობს. ამ პერიოდში აღადგინეს სატრაპეზო, ფასადის აგურის დეკორაცია, დაადგეს ახალი გუმბათი. გალესილობის მოხსნის შემდეგ აფსიდში და მთავარ დარბაზში აღმოაჩინეს ფანჯრის ფიგურული თამასები. აღმოჩენა შესაძლებელია გამოდგეს იმის მტკიცებულებად, რომ ეკლესია უფრო ადრეა აგებული. დანგრეული სამრეკლოს ადგილზე ააშენეს პატარა სამრეკლო. Москва: Энциклопедия / Глав. ред. С. О. Шмидт; Сост.: М. И. Андреев, В. М. Карев. — М. : Большая российская энциклопедия, 1997. — 976 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-85270-277-3. ↑ Церковь Николы в Дербеневском XVII в.. Департамент культурного наследия города Москвы. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-11-17. ციტირების თარიღი: 2015-05-27.
უცნობი ჯარისკაცის საფლავი

უცნობი ჯარისკაცის საფლავი (რუს. Могила Неизвестного Солдата) — მემორიალური არქიტექტურული ანსამბლი მოსკოვში, მდებარეობს ალექსანდრეს ბაღში, კრემლის კედელთან. საფლავის ფილაზე დამონტაჟებულია ბრინჯაოს კომპოზიცია - ჯარისკაცის ჩაფხუტი, დაფნის ტოტი და საბრძოლო დროშა. მემორიალის ცენტრში ნიშაა წარწერით „შენი სახელი უცნობია, გმირობა კი უკვდავი“. მემორიალის ცენტრში ხუთქიმიანი ვარსკვლავია მარადიული ცეცხლით. 1966 წლის 3 დეკემბერს ფაშისტური გერმანიის თავდასხმიდან 25-ე წლისთავზე, უცნობი ჯარისკაცის ნეშტი გადაასვენეს ალექსანდრეს ბაღში და საზეიმოდ დაკრძალეს. 1967 წლის 8 მაისს უცნობი ჯარისკაცის საფლავზე გახსნეს არქიტექტურული ანსამბლი „უცნობი ჯარისკაცის საფლავი“, რომელიც შეიქმნა არქიტექტორების დ. ბურდინის, ვ. კლიმოვისა და ი. რაბაევის პროექტის მიხედვით. მუდმივი ცეცხლი აანთო ლეონიდ ბრეჟნევმა, რომელმაც ჩირაღდანი მიიღო საბჭოთა კავშირის გმირის ალექსი მარესევისაგან. 1997 წლის 12 დეკემბერს რუსეთის პრეზიდენტის ბრძანებულების შესაბამისად საპატიო ყარაულის პოსტი № 1 ლენინის მავზოლეუმიდან გადაიტანეს უცნობი ჯარისკაცის საფლავზე. დაცვა ხორციელდება საპრეზიდენტო პოლკის სამხედრო მოსამსახურეების მიერ. ყოველ საათში ხდება დაცვის მხარის შეცვლა. რუსეთის პრეზიდენტის 2009 წლის 17 ნოემბრის № 1297 ბრძანებულების თანახმად ძეგლს მიენიჭა სამხედრო დიდების საერთოეროვნული ძეგლის სტატუსი. სტატუსის მინიჭებასთან დაკავშირებული სამუშაოების პერიოდში 2009 წლის 16 დეკემბრიდან 2010 წლის 19 თებერვლამდე საპატიო ყარაული არ იცავდა მემორიალს. ამავე პერიოდში აკრძალული იყო ყვავილებისა და თაიგულების მიტანა. 2010 წლის 8 მაისს რეკონსტრუქციის შემდეგ რუსეთის, ბელარუსისა და უკრაინის პრეზიდეტების მონაწილეობით მოხდა კომპლექსის საზეიმო გახსნა. ახალ მემორიალურ კომპლექსს დაემატა სტელა. მისი გახსნის უფლება მოიპოვა სსრკ-ის ორგზის გმირმა მიხაილ ოდინცოვმა და რუსეთის გმირმა ვიაჩესლავ სივკომ. 2014 წლის 24 ოქტომბერს რუსეთის სახელმწიფო დუმამ 3 დეკემბერი გამოაცხადა უცნობი ჯარისკაცის დღედ, აღნიშნული თარიღი დაამთხვიეს უცნობი ჯარისკაცის ალექსანდრეს ბაღში დაკრძალვის დღეს. მემორიალი არის ტურისტებისა და ახალგაზრდების სტუმრობის ადგილი. ალექსანდრეს ბაღი (მოსკოვი) Криворучко М. Г., Мишин П. И., Смирнов И. Г. Москва — героям Великой Отечественной: (Путеводитель). — М.: Московский рабочий, 1977. — С. 43-46. — 384 с. — 30 000 экз. (обл.) Муравьёв В. Б. Могила Неизвестного Солдата. — М.: Московский рабочий, 1987. — 64 с. — (Биография московского памятника). — 50 000 экз. (обл.) Абрамов, А. С. У Кремлёвской стены. — 6-е, доп. — М.: Политиздат, 1984. — С. 339—353. — 368 с. — 100 000 экз. Могила Неизвестного Солдата на сайте Президента России Вечному огню — 40 лет დაარქივებული 2011-10-26 საიტზე Wayback Machine. Гвоздики на граните. К 25-летию Победы посвящается ↑ У Кремлёвской стены состоялось торжественное захоронение останков Неизвестного солдата
იტალიური გამოქვაბული

იტალიური გამოქვაბული (რუს. Итальянский грот) — ნაგებობა ალექსანდრეს ბაღში, მდებარეობს მოსკოვის კრემლის კედელთან. გამოქვაბული აშენდა ოსიპ ბოვეს არქიტექტურული პროექტის მიხედვით 1820-1823 წლებში. გამოქვაბული ხელოვნურ გორაკზეა მოთავსებული არსენალის შუა კოშკის ქვეშ. ეს კოშკი არის ბასტიონი, რომელიც შვედების თავდასხმისათვს მოამზადეს. გამოქვაბულის რომანტიკული სილუეტი ვიზუალურად ყოფს კრემლის კედლის ერთიან ხაზს. ჩაფიქრებული იყო, როგორც 1812 წლის დანგრეული ქალაქის მემორიალი, გამოქვაბული სიმბოლურად აღნიშნავს მოსკოვის აღორძინებას ფერფლიდან. დორიულ სვეტებზე დაფუძნებული არქიტრავზე გამოსახულია საბრძოლო დიდების სიმბოლოები და ბერძნული მითოლოგიის ზღვის ცხენის, ჰიპოკამპუსის ფიგურები. გამოქვაბულის ასაშენებლად გამოიყენეს ფრანგების მიერ 1812 წელს დანგრეული ქალაქის შენობების მასალები (ა. სმირნოვა ამას ლეგენდას უწოდებს), თუმცა მასალებს შორის შესაძლებელია დაინახოთ დეტალები ცალკე მდგომი არსენალის შენობის ფასადიდან. ასევე გამოყენებულია სხვა სამშენებლო ნაგავიც. ყველაზე საოცარია, შუა საუკუნეების ქვის ბირთვი, რომელსაც 60 სმ დიამეტრი აქვს. გამოქვაბულის სამხრეთ ნაწილში არის გასასვლელი დასათვალიერებელ მოედანზე, რომელიც გაფორმებულია ლომის ფუგურით. 2004 წელს დაიწყო გამოქვაბულის სარესტავრაციო სამუშაოები, რომელშიც მონაწილეობდნენ არქოლოგებიც. არქეოლოგების მოლოდინი იყო მინიმალური: რადგან მოსკოვის ეს ნაწილი, მდინარე ნაგლინაიას მარცხენა სანაპირო არასოდეს ყოფილა დასახლებული. თუმცა მიწის ანალიზმა სულ სხვა, მოულოდნელი აღმოჩენები აჩვენა: XV საუკუნის ადამიანის ნარჩენებიდან დაწყებული (შესაძლებელია მიწის ნაკვეთის ნაწილი ძველ სასაფლაოზე მვებარეობდა) XVIII საუკუნის დროინდელი თიხის ქოთნების ნაწილებით დამთავრებული, რომელშიც შეიმჩნეოდა ვანადიუმის კვალი. არქეოლოგებმა ამ ნივთიერების ჭარბი რაოდენობა დაუკავშირეს ამანიტას გვარის სოკოებს. ალექსანდრეს ბაღი (მოსკოვი) Павильон-руина «Грот». // И. Ю. Юдаков. Московский Кремль. Красная площадь. Путеводитель. Вече, 2007. ISBN 978-5-9533-2395-6 Т. Д. Панова. Грот Александровского сада, археология и… мухоморы. // Природа, № 9, 2005 г. ↑ Бове Осип Иванович. // Кто есть кто в мире. ОЛМА Медиа Групп, 2003. С. 150. ↑ Джанджугазова Е. А. Александровский сад как символ возрождения Москвы. // Современные проблемы сервиса и туризма 4 (2011). ↑ Молокова, Т. А. Восстановление Москвы после пожара 1812 г.: новый облик города დაარქივებული 2016-04-19 საიტზე Wayback Machine. . Вестник МГСУ. Архитектура и градостроительство. Реконструкция и реставрация. (2012). ↑ Смирнова, А. Г. «Пожар способствовал ей много к украшенью…» Восстановление и реконструкция Москвы после пожара 1812 года. // Труды Коми отделения Академии военно-исторических наук. Сыктывкар (2012). С. 166.
კუტაფიის კოშკი

კუტაფიის კოშკი (რუს. Кутафья башня) — მოსკოვის კრემლის ერთადერთი შემონახული სარინი კოშკი. მდებარეობს კრემლის სამების კოშკის პირდაპირ, სამების ხიდის წინ. კუტაფიის კოშკი ააგეს 1516 წელს მილანელი არქიტექტორის ალევიზ ფრიაზინის (უფროსის) ხელმძღვანელობით. დაბალ, მდინარე ნეგლინაიით და თხრილით გარშემორტყმულ კოშკს ერთადერთი კარი ჰქონდა, რომელიც საფრთხის შემთხვევაში იკეტებოდა ხიდის საშუალებით. კოშკი იყო მრისხანე დაბრკოლება ციხესიმაგრის ალყის შემოსარტყმელად. კოშკს ჰქონდა სათოფურები და მაშიკულები. ძველ დროში კუტაფიის კოშკი, ისევე როგორც კრემლის სხვა კოშკები, სრულდებოდა ორრქიანი კბილანებით და კარვისებური სახურავით. 1685 წელს მას დაადგეს ბადისებრი გვირგვინი - პარაპეტი თეთრი ქვის გვირგვინით. XVIII საუკუნეში დაანგრიეს კოშკის კამარა. XVI-XVII საუკუნეებში მდინარე ნაგლინაიაში წყლის დონემ მოიმატა და კოშკი ყველა მხრიდან წყალში მოექცა. კოშკში შესვლა მხოლოდ ქალაქის მხრიდან მხოლოდ ხიდის საშუალებით შეიძლებოდა. ამჟამად კოშკის ქვევა ნაწილი ამოვსებულია. მისი თავდაპირველი სიმაღლე დედამიწის ზედაპირის დონიდან იყო 18 მეტრი, ამჟამად მხოლო 13,5 მეტრია მისი სიმაღლე. სახელწოდება კუტაფიის წარმოშობაზე არსებობს ორი, ერთმანეთისაგან განსხვავებული ვერსია. ერთი ვერსიის თანახმად სიტყვა „кут“ ნიშნავს თავშესაფარს, კუთხეს, ან მეორე ვერსიის თანახმად სიტყვა „кутафья“ აღნიშნავს სრულ, მოუქნელ ქალს. თუმცა პირველი საეჭვო ჩანს, რადგან სიტყვა „кут“-ისაგან მიიღება სახელწოდება „Кутовая“ და არა „Кутафья“. 2001 წელს კოშკის ნაპირებზე დაიწყო თანამედროვე პავილიონის მშენებლობა, რომელიც სპეციალისტების შიშის მიხედვით, რომლებიც იცავენ კულტურულ მემკვიდრეობას, დაამახინჯებდა ძეგლის ისტორიულ სახეს. ალექსანდრეს ბაღი Москва: Архитектурный путеводитель / И. Л. Бусева-Давыдова, М. В. Нащокина, М. И. Астафьева-Длугач. — М.: Стройиздат, 1997. — 512 с. — ISBN 5-274-01624-3. Кутафья башня на официальном сайте Московского Кремля Кутафья башня на Российском общеобразовательном портале დაარქივებული 2007-08-25 საიტზე Wayback Machine. ↑ Московский Кремль. Путеводитель. — М.: «Московский рабочий», 1990. — С. 40. ↑ Московский Кремль могут исключить из списка шедевров ЮНЕСКО — Известия. ↑ Архнадзор » Архив » Реконструкция Кутафьи-башни. ↑ Архнадзор » Архив » Кремль не сразу строился…
მოსკოვის სამების ხიდი

სამების ხიდი (რუს. Троицкий мост) — მოსკოვის ერთ-ერთი უძველესი ქვის ხიდი, რომელიც მდებარეობს მდინარე ნეგლინაიაზე და არის ერთადერთი გადარჩენილი ხიდი რომელმაც ჩვენს დრომდე მოაღწია. ერთმანეთთან აკავშირებს კუტაფიის კოშკსა და მოსკოვის კრემლის სამების კოშკს. მოსკოვის ისტორიკოსის ივან ზაბელინის აზრით, სამების ხიდის პირველი ქვის ვარიანტი სავარაუდოდ ააგეს ჯერ კიდევ 1367 წელს, კრემლის კედლის აგების თანადროულად. მისი ვარაუდი დაფუძნებულია 1475 წლის ისტორიულ დოკუმენტზე, რომელშიც მოხსენიებულია „დიდი ქვის ხიდი“. ცხრათაღოვანი აგურის ხიდი ააგეს 1516 წელს იტალიელი არქიტექტორის ალევიზ ფრიაზინის პროექტის მიხედვით, თანამედროვე კრემლის კედლების ამოყვანის პარალელურად. მას მაშინ ეწოდებოდა რიზოპოლოჟენის ხიდი. ეს სახელი ამჟამად სამების ჭიშკარს ეწოდება. სამების ხიდი აკავშირებდა მოსკოვის კრემლის რაიონს სავაჭრო და ხელოსანთა ცენტრ ბელი-გოროდიბელი-გოროდთან. XVI-XVIII საუკუნეებში სამების ხიდის ახლოს განთავსებული იყო დიდი რაოდენობით სავაჭრო მაღაზიები. 1812 წლის ხანძრის შემდეგ დაიწყო ხიდის სარეკონსტრუქციო სამუშაოები კრემლის მთელ მიმდებარე ტერიტორიაზე. სამუშაოებს ხელმძღვანელობდა არქიტექტორი იოსიპ ბოვე. მდინარე ნეგლინაია მოაქციეს მიწის ქვეშ, რის შედეგადაც ხიდმა დაკარგა თავისი წინანდელი დანიშნულება და მოექცა ალექსანვრეს ბაღის ცენტრალურ ნაწილში. სამების ხიდი არაერთხელ გადააკეთეს. პირველი მნიშვნელოვანი ცვლილებები ხიდმა განიცადა 1793 წელს. 1876 წელს ხიდი გაარემონტეს. 1901 წელს კიდევ ერთხელ გადააკეთეს და მიიღო ის სახე რა სახიტაც ჩვენამდეა შემორჩენილი. 1975 წელს ხიდი გაარემონტეს და გაათავისუფლეს სამხრეთ-დასავლეთის ფასადი მიშენებებისაგან. დიდი სარესტავრაციო სამუშაოები მიმდინარეობს XX საუკუნის 70-იან წლებში და ასევე 2000 წლიდან. ალექსანდრეს ბაღი Надежин Б. М. Мосты Москвы. — М.: Моск. рабочий, 1979. — 192 с., ил. (с. 113—191). — 50.000 экз. Московский Кремль დაარქივებული 2009-02-21 საიტზე Wayback Machine. Путеводитель по Москве დაარქივებული 2013-09-20 საიტზე Wayback Machine. ↑ Романюк С.К. Москва. Вокруг Кремля и Китай-города: Путеводитель, М. 2008, с. 19.
ალექსანდრე I-ის ძეგლი (მოსკოვი)

ალექსანდრე I-ის ძეგლი (რუს. Памятник Александру I) — ბრინჯაოს ქანდაკება მოსკოვის ცენტრში. მდებარეობს ალექსანდრეს ბაღში. აღმართულია რუსეთის იმპერატორ ალექსანდრე I-ის პატივისცემის ნიშნად. ძეგლის ავტორია რუსეთის ფედერაციის სახალხო მხატვარი, მოქანდაკე სალავათ შჩერბაკოვი და რუსეთის ფედერაციის დამსახურებული არქიტექტორი იგორ ვოსკრესენსკი. ძეგლი გაიხსნა ალექსანდრეს ბაღში 2014 წლის 20 ნოემბერს, ბოროვიცკის ჭიშკართან ახლოს. იგი ალექსანდრე I-ის პირველი ძეგლის მოსკოვში. ძეგლზე გამოსახულია ალექსანდრე I სააღლუმე ფორმაში, რომელიც კვარცხლბეკზე დგას. იმპერატორს ხელში უჭირავს დაშნა, მის ფერხთით კი დევს მტრის იარაღი, იმპერატორს მხარზე მოგდებული აქვს მოსასხამი. მონუმენტის პირდაპირ აღმართულია ბრინჯაოს ბარელიეფი, რომელზეც გამოსახულია ბოროდინოს ბრძოლა, ასევე საფრანგეთ-რუსეთის ომის სხვა ბრძოლები და მხედართმთავრები, ასევე თავად ალექსანდრე I, სერაფიმ საროველი და აგრეთვე ორი ტაძარი - მოსკოვის მაცხოვრის ტაძარი და სანქტ-პეტერბურგის ყაზანის ტაძარი. მონუმენტის პროექტი შეარჩიეს კონკურსის შედეგად, რომელშიც მონაწილეობდა რვა მოქანდაკე, მათ შორის ზურაბ წერეთელი. კონკურსანტებმა წარმოადგინეს ძეგლის რამდენიმე ვარიანტი. 2014 წლის აგვისტოში გამოავლინეს კონკურსის ფინალისტები. პროექტის გამარჯვებული დახურული კენჭისყრით საშუალებით გახდა სალავათ შჩერბაკოვის, ანდრია კოვალჩუკისა და ალექსანდრე რუკავიშნიკოვის ნამუშევარი. ძეგლის საზეიმო გახსნა გაიმართა 2014 წლის 20 ნოემბერს. გახსნის ცერემონიალს ესწრებოდა რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტი ვლადიმირ პუტინი, მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის პატრიარქი კირილე, რუსეთის ფედერაციის კულტურის მინისტრი ვლადიმირ მედინსკი და მოსკოვის მერი სერგეი სობიანინი. ალექსანდრეს ბაღი Сергей Берец. (2014-11-19) Памятник Александру I напомнит о временах величия России. Русская служба BBC. ციტირების თარიღი: 2014-11-20. ↑ Памятник установлен возле Боровицких ворот Московского Кремля в Александровском саду, который был разбит по указу этого императора, почему и получил такое название ru. ЭХО Москвы (2014-11-20). ↑ 2.0 2.1 Открытие памятника Александру I ru. Сайт Президента России (2014-11-20). ↑ 3.0 3.1 У стен Кремля открыли памятник Александру I ru. Интерфакс (2014-11-20). ↑ Кира Латухина. (2014-11-20) Владимир Путин открыл памятник Александру I ru. Российская газета. ↑ Около Кремля открыли памятник Александру I ru. Lenta.ru (2014-11-20). ↑ Путин примет участие в открытии памятника Александру I в Москве ru. РИА Новости (2014-11-20).
რობესპიერის ძეგლი (მოსკოვი)

რობესპიერის ძეგლი (რუს. Памятник Робеспьеру) — ბოლშევიკების მიერ ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ მოსკოვში დადგმული ერთ-ერთი პირველი ძეგლი. ქანდაკება დამზავებული იყო ბეტონისაგან მოქანდაკე ბეატრისა სანდომირსკაიას მიერ. ძეგლი იდგა ალექსანდრეს ბაღში ალექსანდრეს ბაღის ობელისკის ადგილზე. ძეგლი შეიქმნა რევოლუციის პირველ წლისთავისთვის 1918 წლის 3 ნოემბერს, ხოლო 6-7 ნოემბრის ღამეს დაიშალა ან ბეტონის უხარისხობის გამო, ან აფეთქების შედეგად. ბეტონის ძეგლი იყო XVIII საუკუნის პოლიტიკური მოღვაწის რეალური გამოსახულება, შესაბამის ტანსაცმელში და პარიკში. თვითმხილველის აზრით იგი ცოტა მაღალი იყო ვიდრე რეალური რობესპიერი. ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ საბჭოთა ხელისუფლებამ მიიღო მონუმენტალური პროპაგანდის ლენინური გეგმა, რომლის საფუძველზეც გაანადგურეს ყველა ის ძეგლი, რომელიც მეფის ხელისუფლებასთან იყო კავშირში. სახვითი ხელოვნების განყოფილებამ შეადგინა იმ პირების სია, რომლის ძეგლების შეიძლება დადგმულიყო. ამ სიაში შეიყვანეს არა მარტო რუსი რევოლუციონერები, არამედ უცხოელი პოეტები, ფილოსოფოსები, სწავლულები, მხატვრები, კომპოზიტორები და მსახიობები, სულ 69 პირი. რობესპიერი, როგორც საფრანგეთის რევოლუციის მნიშვნელოვანი ფიგურა, ბუნებრივია ამ სიაში მოხვდა. მისი დადგმა ალექსანდრეს ბაღში, მოხდა რომანოვების ობელისკის აღებისა და გადაკეთების პარალელურად. რობესპიერის ძეგლის გახსნა მოხდა 1918 წლის 3 ნოემბერს. შემორჩენილია 18-წამიანი ვიდეო მასალა გახსნის შესახებ. 1918 წლის 7 ნოემბერს დილით ქანდაკება დანგრეული დახვდათ. ოფიციალური ვერსიით, რომელიც გაზეთმა „პრავდამ“ გამოაქვეყნა 9 ნოემბერს, ძეგლის განადგურება მოხდა დამნაშავის ხელით, ანუ ძეგლი ააფეთქეს, მაგრამ იქვე მიუთითებენ, რომ კვარცხლბეკი გადარჩა. ერთ-ერთი არცთუ საფუძველს მოკლებული ვერსიის მიხედვით ბეტონი იყო დაბალი ხარისხის, ღამით მოყინა და ძეგლი ჩამოიქცა. ალექსანდრეს ბაღი ↑ Ленинский план монументальной пропаганды… — Памятник Робеспьеру[მკვდარი ბმული] ↑ Прогулки по старой Москве. Тверская. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-05-27. ციტირების თარიღი: 2018-04-09.
ჩინური ხემყრალი

ჩინური ხემყრალი (ლათ. Ailanthus altissima) — ტანმაღალი, განიერვარჯიანი ხე სიმარუბასებრთა ოჯახისა, რომელსაც ყლორტები მწვანე, ტოტები და ღერო კი მონაცრისფრო თხელი ქერქით აქვს დაფარული. მერქანი თეთრი ფერის აქვს, უგულო. ახალგაზრდა ტოტები ადვილად მტვრევადი და ფხვიერი აქვს, ღეროს მერქანი კი მაგარი, მკვრივი და ბრჭყვინავია. ხასიათდება სპეციფიკური სუნით. ჩინური ხემყრალის მსხვილი, მორიგეობით გაწყობილი ფოთლები კენტფრთართულია. ფოთოლში 15-25 წაგრძელებული და წაწვეტილი, ქვედა ნაწილში გაგანიერებული ფოთოლაკია. გაგანიერების საწყისში ქვედა მხარეზე ჯირკვლები ახასიათებს. ფოთლები სცვივა ყოველ შემოდგომაზე. წვრილი მოყვითალო — მწვანე ყვავილები კენწრულ, მსხვილ მტევნებადაა შეკრებილი, ყვავის ფოთლების გაშლის შემდეგ მაისის ბოლოს ან ივნისში. ნაყოფი ერთთესლიანი ფრთიანაა, ჯერ მოვარდისფრო, მომწიფების შემდეგ ჩალისფერი. ბრტყელი თესლი გრძელი ფრთის ცენტრშია მოთავსებული. ნაყოფები თითქმის მთელი ზამთარი ხეზე რჩება. კარგად განვითარებული ფესვთა სისტემა ახასიათებს. გამრავლება ხდება თესლით, ძირკვის ამონაყრით და ფესვის ნაბარტყით. იგი სინათლის და სითბოს მომთხოვნია, კარგად იტანს სიმშრალესა და მწირ ნიადაგს. ამის მიზეზია, რომ ხრიოკ ფერდობებზე და მშრალ ადგილებში თავისთავად სახლდება. ამავე დროს აღსანიშნავია, რომ დასავლეთ საქართველოს ტენიან ადგილებში იგი უკეთეს ზრდას იჩენს. მისი სამშობლოა ჩინეთი. ჩვენში ხელოვნურადაა გავრცელებული და გაველურებული. ჩინური ხემყრალი
ფოთის ტროლეიბუსი

ფოთის ტროლეიბუსი — ტროლეიბუსის გაუქმებული სისტემა ქ. ფოთში. ეს იყო ერთ-ერთი ყველაზე ახალი ტროლეიბუსის სისტემა საქართველოში, რომელიც გაიხსნა 1981 წლის 9 აპრილს. ფოთში მოძრაობდა რუსული წარმოების ტროლეიბუსები ЗиУ-9 და ჩეხური წარმოების Škoda 14Tr. სისტემა შედგებოდა ორი მარშრუტისგან: № 1 — ნაბადას დასახლებიდან საზღვაო პორტის გავლით, მალთაყვის მიმართულებით. ეს იყო ტროლეიბუსის ერთ-ერთი ყველაზე გრძელი მარშრუტი საქართველოში და მისი სიგრძე 12 კმ-ს შეადგენდა. № 2 — წრიული მარშრუტი ქალაქის ცენტრში, რომელიც მიმართული იყო ასევე მალთაყვისკენ და ჰქონდა ერთი ბოლო გაჩერება ტროლეიბუსების დეპოსთან. ტროლეიბუსების დეპო მდებარეობდა წერეთლის ქუჩაზე, ოქროს ტბის მახლობლად. ის მოიცავდა სადგომ მოედანს და სარემონტო ზონას. 1991 წელს სისტემამ განვითარების პიკს მიაღწია, ამ დროს მისი 2 მარშრუტის ჯამური სიგრძე 18 კილომეტრი იყო და ხაზებზე 12 ტროლეიბუსი მოძრაობდა. 90-იან წლებში ფოთის ტროლეიბუსს მძიმე დრო დაუდგა, რადგან სამოქალაქო ომის პერიოდში ადგილი ჰქონდა საკონტაქტო სადენების მოპარვასა და მოძრავი შემადგენლობის ძარცვა-დაზიანებას. აღნიშნული პროცესების გამო 1999 წლისთვის 2 მარშრუტზე მხოლოდ 2 გადარჩენილი ტროლეიბუსიღა მოძრაობდა. ამავე წელს ფოთმა თბილისისგან შეისყიდა ჩამოწერილი ტროლეიბუსი Škoda 9Tr. 2003 წელს ქალაქმა ათენიდან მიიღო 3 მეორადი ტროლეიბუსი ЗиУ-682. დენის ხშირი გათიშვის გამო ტროლეიბუსები ხშირად იდგა ქუჩაში. 2005 წელს ფოთის ტროლეიბუსის სისტემა გაუქმდა და მისი მოძრავი შემადგენლობა გადაეცა ოზურგეთსა და ჭიათურას. ბათუმი (გაუქმებულია) გორი (გაუქმებულია) ზესტაფონი (შეწყდა მშენებარე) ზუგდიდი (გაუქმებულია) თბილისი (გაუქმებულია) ოზურგეთი (გაუქმებულია) რუსთავი (გაუქმებულია) სამტრედია (გაუქმებულია) სოხუმი (მოქმედია) ფოთი (გაუქმებულია) ქობულეთი (შეწყდა მშენებარე) ქუთაისი (გაუქმებულია) ცხინვალი (გაუქმებულია) ჭიათურა (გაუქმებულია)
საბიჰა ბენგიუთაში

საბიჰა ზია ბენგიუთაში (თურქ. Sabiha Ziya Bengütaş; დ. 1904, სტამბოლი, ოსმალეთის იმპერია — გ. 2 ოქტომბერი, 1992, ანკარა, თურქეთი) — თურქი მექანდაკე. ცნობილია, როგორც პირველი თურქი ქალი მოქანდაკე. საბიჰა ზია 1904 წელს, სტამბოლში დაიბადა. მას ჰყავდა და და უფროსი ძმა. სწავლობდა ეიუპსულთანის ნუმუნეს სკოლაში, რომელიც ასევე ცნობილია, როგორც ეუპის ანატოლიის უმაღლესი სკოლა. ოთხი წელი ცხოვრობდა დამასკოში, სირიაში, სადაც მამამისი ოსმალეთის პერიოდში სახელმწიფო მოხელედ მსახურობდა. დამასკოში განათლება, ერთი წლის მანძილზე ფრანგულ კათოლიკურ სკოლაში განაგრძო. ოჯახი სტამბოლში დაბრუნების შემდეგ, ბუიუქადაზე დასახლდა, სადაც მან საშუალო განათლება ქიოფრულუ ფუათ ფაშას სკოლაში დაასრულა. 1920 წელს, სტამბოლის სამხატვრო აკადემიის (დღეს მიმარ სინანის სახელობის უნივერსიტეტი) სამხატვრო და მოქანდაკეობის ფაკულტეტზე, სახვითი ხელოვნების შესწავლა დაიწყო. ის პირველი ქალი სტუდენტი გახდა კლასში. ფეიჰამან დურანი მისი ერთ-ერთი მასწავლებელი იყო აკადემიაში. 1924 წელს, მოიგო სახელმწიფო სასწავლო გრანტი რომის სახვითი ხელოვნების აკადემიაში სასწავლოდ, სადაც ის ერმენიჯილდო ლუპის (1877–1937) სემინარებს ესწრებოდა. მოგვიანებით იგი დაქორწინდა შაქირ ემინ ბანგიუთაშზე, დიპლომატსა და პოეტ აბდულჰაქ ჰამიდ თარჰანის შვილიშვილზე. ის ხშირად მოგზაურობდა საზღვარგარეთ, ქმართან ერთად. წყვილი, შაქირ ემინის პენსიაზე გასვლის შემდეგ, ანკარის ჩანქაიას რაიონში, მალთეფეს კვარტალში დასახლდა. მოგვიანებით ის ქალიშვილი აიყვანა, სახელად ნუროლი, რომელიც მარტოობისას მას თან ახლდა. გარდაიცვალა 1992 წლის 2 ოქტომბერს, ანკარაში. ↑ Sabiha Behgütaş. Biyografya. ციტირების თარიღი: 2017-11-03. ↑ 2.0 2.1 Sabiha Bengütaş. İstanbul Kadın Müzesi. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-04-05. ციტირების თარიღი: 2017-11-03. ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 Sabiha Ziya bengütaş tr. Sabiha Bengütaş. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-06-22. ციტირების თარიღი: 2017-11-03. ↑ Tırnakçı, Hazal (2016-01-04). „Erkek egemen toplum anlayışına karşı ilk kadın heykeltıraş: Sabiha Ziya Bengütaş“ (თურქული). Gaia Dergi. ციტირების თარიღი: 2017-11-04. დამოწმება journal საჭიროებს |journal=-ს (დახმარება)
ლოროსი

ლოროსი (ბერძ. λῶρος) — ბიზანტიელი იმპერატორების სამოსელი. ოქრონემსული, თვლებით გაწყობილი, გრძელი ქსოვილი, რომელიც წელზე შემოიხვეოდა, მერე გადაიტარებდნენ მხრებზე და მისი ერთ წვერს მარცხენა მკლავზე გადაიგდებდნენ. ბიზანტიის იმპერიის ბოლო პერიოდში ლოროსის განვითარებულ სახეობას ეწოდა დიადემა. კონსტანტინე VII პორფიროგენეტი, 945. ანდრონიკე II პალეოლოგოსი, 1272 – 1328. დავით IV აღმაშენებელი, 1073 – 1125. ქართული მატერიალური კულტურის ეთნოგრაფიული ლექსიკონი, საქართველოს ეროვნული მუზეუმი, თბილისი : მერიდიანი, 2011. - 610 გვ.
აგრომეტეოროლოგიური მომსახურება

აგრომეტეოროლოგიური მომსახურება — სოფლის მეურნეობის ორგანიზაციებისა და დაწესებულებებისათვის აგრომეტეოროლოგიური ინფორმაციისა და აგრომეტეოლოგიური პროგნოზების მიწოდება არსებული და მოსალოდნელი ამინდისა და სასოფლო სამეურნეო კულტურებზე მისი გავლენის შესახებ. ჰიდრომეტეოლოგიური დაწესებულებების მიერ მეტეოროლოგიურ დაკვირვებათა შედეგების, აგრომეტეოროლოგიური პროგნოზების, სასოფლო-სამეურნეო კულტურების ზრდის პირობებისა და მოსავლიანობის პროგნოზების ინფორმირება სოფლის მეურნეობის ორგანოებისა და დაწესებულებებისათვის. აგრომეტეოროლოგია აგრომეტეოროლოგიური პროგნოზი აგრომეტეოროლოგიური სადგური თ. დავითაია, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 71.
აგრომეტეოროლოგიური პროგნოზი

აგრომეტეოროლოგიური პროგნოზი — ამინდის იმ უმნიშვნელოვანესი აგრომეტეოროლოგიური პირობების წინასწარ განსაზღვრა, რომლებიც გავლენას ახდენენ სასოფლო-სამეურნეო კულტურების ზრდა-განვითარებასა და მოსავლიანობაზე. აგრომეტეოროლოგიური პროგნოზის შედგენისას ემყარებიან სოფლის მეურნეობის დარგების თავისებურებას და მეტეოროგიურ დაკვირვებათა შედეგებს, ითვალისწინებენ აგრეთვე ამინდის ცვალებადობის სტატისტიკურ კანონზომიერებას და ამინდის საერთო პროგნოზსაც. განასხვავებენ ზეგრძელვადიან (ამა თუ იმ კულტურის დათესვამდე 3-4 თვით ადრე შედგენილ) და გრძელვადიან (მოსავლის აღებამდე 1-3 თვით ადრე შედგენილ) აგრომეტეოროლოგიური პროგნოზს. აგრომეტეოროლოგია აგრომეტეოროლოგიური მომსახურება აგრომეტეოროლოგიური სადგური თ. დავითაია, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 71.
აგრომეტეოროლოგიური სადგური

აგრომეტეოროლოგიური სადგური — დაწესებულება, რომელიც სისტემატურად აკვირდება ამინდს და აღნუსხავს მის ზეგავლენას სასოფლო-სამეურნეო კულტურებზე. აგრომეტეოროლოგიურ სადგურში მეტეოროლოგიურ დაკვირვებებს ატარებენ ყველა ჰიდრომეტეოლოგიური სადგურებისათვის დადგენილი საერთო პროგრამით, ზომავენ ნიადაგის ტენიანობას, ტემპერატურას, მზის რადიაციას, ქარის სიჩქარეს, ჰაერის ტენიანობასა და ტემპერატურას. აკვირდებიან სასოფლო-სამეურნეო კულტურების ზრდა-განვითარებასა და მოსავლიანობას. განსაზღვრავენ სასოფლო-სამეურნეო სამუშაოების სახეებსა და მათი ჩატარების ვადებს. აგრომეტეოროლოგიური სადგურების ქსელი რუსეთში პირველად პ. ბროუნოვმა XIX საუკუნის დასასრულს შექმნა. აგრომეტეოროლოგია აგრომეტეოროლოგიური მომსახურება აგრომეტეოროლოგიური პროგნოზი თ. დავითაია, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 71.