ამგალის პირველი ბრძოლა

ამგალის პირველი ბრძოლა — მიმდინარეობდა 1976 წლის 27-29 იანვარს, ამგალის ოაზისის გარშემო, დასავლეთ საჰარაში, დაახლოებით 260 კილომეტრი ალჟირის საზღვრის დასავლეთით. 27 იანვრის ღამეს ალჟირის არმიის ნაწილებს თავს დაესხნენ მაროკოს სამეფო შეიარაღებული ძალების დანაყოფები . ალჟირელებმა უკან დაიხიეს 36 საათის ბრძოლის შემდეგ. თუმცა, შურისძიება საკმაოდ მალე გადაწყვიტეს, 1976 წლის 13 და 15 თებერვალს შორის, პოლისარიოს ნაწილებმა დაამარცხეს მაროკოს ჯარები ამგალის მეორე ბრძოლაში . ესპანური საჰარა იყო აფრიკის ერთ-ერთი ბოლო კოლონიური საკუთრება. მაროკო იბრძოდა ესპანეთთან ამ ტერიტორიის გასათავისუფლებლად 1957 წლიდან, იფნის ომის შემდეგ. ხოლო პოლისარიოს ფრონტი, ადგილობრივი საჰარელი ხალხის ორგანიზაცია, იბრძოდა დამოუკიდებლობისთვის მისი დაარსების დღიდან 1973 წელს. გაეროს დიდი ხნის განმავლობაში მოითხოვდა პლებისციტის ჩატარებას კოლონიის მომავალი სტატუსის შესახებ, მაგრამ 1975 წლის ნოემბერში ესპანეთმა ხელი მოაწერა შეთანხმებას, რომლის მიხედვითაც იგი გაიყო მაროკოსა და მავრიტანიას შორის წინასწარი რეფერენდუმის გარეშე. 1976 წლის იანვრისთვის მაროკო აკონტროლებდა ქალაქების უმეტესობას თავის დანიშნულ სექტორში. ათასობით საჰარელი მომთაბარე გაიქცა აღმოსავლეთით ალჟირში. ალჟირი ამტკიცებდა, რომ მათი ჯარები ამგალაში ლტოლვილებს საკვებსა და სამედიცინო მასალებს აწვდიდნენ, ხოლო მაროკო ამბობდა, რომ ალჟირის ჯარები მძიმედ შეიარაღებულები იყვნენ და ეხმარებოდნენ პოლისარიოს. ისინი მაროკოს თავს დაესხნენ 27 იანვრის ღამით, ხოლო 29 იანვარს ალჟირელებმა უკან დაიხიეს. დაღუპულთა რაოდენობა ორივე მხრიდან სადავოა, მაგრამ 100-ზე მეტი ალჟირელი ტყვედ აიყვანეს. ორივე ქვეყანა ახლოს იყო ომთან, მაგრამ ინტენსიური დიპლომატიის შემდეგ ალჟირისა და მაროკოს ჯარებს შორის შემდგომი შეტაკებები არ მომხდარა. დასავლეთ საჰარას იშვიათად დასახლებული რეგიონი ადრე ესპანეთის კოლონიური საკუთრება იყო. ძირითადად დასახლებული იყო ზენაგა ბერბერებით და საჰარის ხალხით, შერეული არაბული და ბერბერული წარმოშობის მომთაბარე ხალხი, რომლებიც სუნიტურ ისლამს აღასრულებენ. 1966 წელს გაეროს გენერალურმა ასამბლეამ მოუწოდა ესპანეთს მოეწყო პლებისციტი ტერიტორიის თვითგამორკვევის შესახებ. გაერთიანებული ერების ორგანიზაციამ რამდენჯერმე გაიმეორა ეს მოთხოვნა მომდევნო წლებში, ბოლოს 1975 წლის 10 დეკემბერს. ალჟირმა თავშესაფარი უზრუნველყო პოლისარიოსა და საჰარელი ლტოლვილებისთვის ტინდუფის რაიონში. მომდევნო წლების განმავლობაში, პოლისარიომ მოიპოვა კონტროლი ტერიტორიების დიდ ნაწილზე. პოლისარიოს წევრთა რიცხვი გაიზარდა ესპანეთის ხელმძღვანელობაში შემავალი კოლონიური არმიის წევრებითა და ტერიტორიული პოლიციის დეზერტირების მიერ. 1975 წლის 14 ნოემბრის მადრიდის შეთანხმების თანახმად, ესპანეთი დათანხმდა რეგიონის გაყოფას მაროკოსა და მავრიტანიას შორის რეფერენდუმის ჩატარების გარეშე. შეთანხმების დეტალები საიდუმლო იყო, მაგრამ, როგორც ჩანს, მოიცავდა ეკონომიკურ დათმობებს ესპანეთისთვის. მაროკოს არმია შევიდა დახლაში (ყოფილი ვილა კისნეროსი) 1976 წლის 9 იანვარს, ხოლო 12 იანვარს შეუერთდა მავრიტანის ჯარები. იმ დღეს ესპანეთის ლეგიონის უკანასკნელმა ჯარებმა დატოვეს დასავლეთ საჰარა. ალჟირმა, რომელიც არ მიიწვიეს კონსულტაციაზე მადრიდის შეთანხმებაში, წამოიწყო კამპანია დასავლეთ საჰარას თვითგამორკვევის მხარდასაჭერად. 1975 წლის დეკემბერში დიდი რაოდენობით მაროკოელები განდევნეს ალჟირიდან და ალჟირმა დაიწყო ჯარების განაწილება დასავლეთ საჰარაში. 1975 წლის ბოლოსთვის ესპანეთის საჰარაში და მეზობელ ტინდუფის ზონაში 20,000 ალჟირელი ჯარისკაცი იყო. წითელი ჯვრის თანახმად, დაახლოებით 40,000 ლტოლვილი გარბოდა აღმოსავლეთისაკენ, რათა თავი დაეღწია მაროკოს ძალებისთვის. 1976 წლის იანვარში, ამგალის წყალგამტარი გამოიყენებოდა, როგორც საბანაკე ადგილი ალჟირში ევაკუირებული ლტოლვილებისთვის, რომელიც მოიწყო ალჟირის ჯარების დახმარებით. ალჟირელების თქმით, მათი ჯარები ლტოლვილებს საკვებითა და სამედიცინო მასალებით ამარაგებდნენ. მაროკოელებმა განაცხადეს, რომ ალჟირელები მძიმედ შეიარაღებულნი იყვნენ საველე თოფებით, ნაღმტყორცნებით, საზენიტო იარაღითა და რაკეტებით. ზოგიერთი წყარო ამბობს, რომ პოლისარიოს მებრძოლები იმყოფებოდნენ ამგალაში და ალჟირმა მიაწოდა SA-6 საზენიტო ბატარეა გაწვრთნილ ალჟირელ ოპერატორებს, რათა პოლისარიოს შეძლებოდა თავი დაეღწია მაროკოს თვითმფრინავებისთვის, რომლებიც იყენებდნენ ნაპალმის ბომბებს. მაროკოელებმა აჩვენეს ჟურნალისტებს საბჭოთა წარმოების რაკეტები ალჟირის არმიის ნიშნებით ბრძოლიდან რამდენიმე დღეში. 27 იანვრის ღამეს მაროკოს ჯარებმა მოიგერიეს ალჟირის ჯარები ამგალაში. შემდგომი შეტაკება 36 საათს გაგრძელდა. მაროკოს წყაროების თანახმად, ბრძოლაში დაახლოებით 1200 კაცი იყო ჩართული, მათ შორის ალჟირელი ჯარისკაცები და საჰარის ხალხის მილიციის წევრები. ალჟირელებმა 29 იანვარს უკან დაიხიეს. პოლისარიოს წარმომადგენლის თქმით, დაიღუპა 440 მაროკოელი. მაროკოს წარმომადგენელმა თქვა, რომ თავდამსხმელებიდან მხოლოდ ორი დაიღუპა და თოთხმეტი დაიჭრა, ხოლო დაახლოებით 200 ალჟირელი დაიღუპა და 109 ტყვედ ჩავარდა. მაროკოელებმა განაცხადეს, რომ მათ ასევე დაატყვევეს თორმეტი საჰარელი პოლისარიოს ფრონტიდან. ალჟირულმა გაზეთმა El Moudjahid- მა განაცხადა, რომ 400 მაროკოელი დაიღუპა და განაგრძო, რომ ალჟირი არჩევდა უფრო ეფექტურ იარაღს და უფრო სტრატეგიულ ადგილს საბრძოლველად, ვიდრე დასავლეთ საჰარა. საერთაშორისო წითელი ჯვრის ოფიციალურმა წარმომადგენლებმა დაადასტურეს ალჟირელი პატიმრების რაოდენობა, როდესაც ისინი მოინახულეს მათ დაკავების ადგილას რაბატის მახლობლად. ↑ Barbier 2003, p. 185. sfn error: no target: CITEREFBarbier2003 (help) ↑ 2.0 2.1 2.2 Cuatrocientos muertos ... 1976. sfn error: no target: CITEREFCuatrocientos_muertos_..._1976 (help) ↑ Hughes 2006, p. 252. sfn error: no target: CITEREFHughes2006 (help) ↑ Abdelhak El Merini, L'armée marocaine à travers l'Histoire, Dar Nachr Al Maârifa 2000, p.421 (ISBN 9981-808-42-3) ↑ Mohsen-Finan, Khadija. (2015-04-23) Conflit du Sahara occidental, de la guérilla au gel durable fr. ციტირების თარიღი: 2021-05-11 ↑ Hollowell 2009. sfn error: no target: CITEREFHollowell2009 (help) ↑ 7.0 7.1 7.2 Argelia acusa ... 1976. sfn error: no target: CITEREFArgelia_acusa_..._1976 (help) ↑ 8.0 8.1 8.2 8.3 Suksi 1993. sfn error: no target: CITEREFSuksi1993 (help) ↑ 9.0 9.1 Naylor 2006. sfn error: no target: CITEREFNaylor2006 (help) ↑ 10.0 10.1 McDonald & Fischer 2005. sfn error: no target: CITEREFMcDonaldFischer2005 (help) ↑ 11.0 11.1 Thompson, Thompson & Adloff 1980. sfn error: no target: CITEREFThompsonThompsonAdloff1980 (help) ↑ 12.0 12.1 12.2 Jensen 2005. sfn error: no target: CITEREFJensen2005 (help) ↑ 13.0 13.1 13.2 13.3 13.4 13.5 Hughes 2006. sfn error: no target: CITEREFHughes2006 (help) ↑ 14.0 14.1 Zartman 1990. sfn error: no target: CITEREFZartman1990 (help) ↑ Callahan & Shillington 2001. sfn error: no target: CITEREFCallahanShillington2001 (help) ↑ Pieroni & Vandebroek 2009. sfn error: no target: CITEREFPieroniVandebroek2009 (help) ↑ Rauschning, Wiesbrock & Lailach 1997. sfn error: no target: CITEREFRauschningWiesbrockLailach1997 (help) ↑ Cuervo 2006. sfn error: no target: CITEREFCuervo2006 (help) ↑ Berramdane 1992. sfn error: no target: CITEREFBerramdane1992 (help) ↑ Mikaberidze 2011. sfn error: no target: CITEREFMikaberidze2011 (help) ↑ Milestones. sfn error: no target: CITEREFMilestones (help) ↑ Pennell 2000. sfn error: no target: CITEREFPennell2000 (help) ↑ Brzoska & Pearson 1994. sfn error: no target: CITEREFBrzoskaPearson1994 (help)