laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ბრაზილიის მკვიდრი მოსახლეობა

ბრაზილიის მკვიდრი მოსახლეობა (პორტ. povos indígenas no Brasil) შედგება უამრავი განსხვავებული ეთნიკური ჯგუფისგან, რომლებიც ევროპელების შემოჭრამდე სახლობდნენ დღევანდელი ბრაზილიის ტერიტორიაზე. ქრისტეფორე კოლუმბისგან განსხვავებით, რომელიც ფიქრობდა რომ აღმოსავლეთ ინდოეთს მიადგა, ვასკო და გამას ინდოეთი უკვე გავლილი ჰქონდა როდესაც ბრაზილიას მიადგა. სიტყვა „índios“ (ინდიელები), შემოიღეს ახალი სამყაროს ხალხების აღსანიშნავად, დღისთვის ისევ გამოიყენება პორტუგალიურ ენაში, მაშინ როდესაც ინდოეთის მოსახლეობას ეძახიან „indianos“ (ინდოელები). ევროპული აღმოჩენების პერიოდში, ზოგიერთი აბორიგენი ტომები მომთაბარე ცხოვრების წესს ეწეოდნენ, რომელთა ძირითადი საარსებო წყარო ნადირობა, თევზაობა, შემგროვებლობა და სოფლის მეურნეობა იყო. უმეტესობა არსებული ტომებიდან (დაახ. 2000) XVI საუკუნეში ევროპელების კოლონიზაციის შედეგად განადგურდნენ და ბევრმა განიცადა ასიმილაცია ბრაზილის მოსახლეობაში. მკვიდრი ამერიკელების ეროვნული ფონდი დაარქივებული 2009-04-18 საიტზე Wayback Machine. ბრაზილიის მკვიდრი მოსახლეობა ამაზონის ტომების ეროვნული ფონდი Etnolinguistica.Org: სამხრეთ ამერიკული ენების სია მკვიდრი მოსახლეობა დაარქივებული 2014-12-17 საიტზე Wayback Machine. მსოფლიოს ენები, მეთხუთმეტე გამოცემა. დალასი გოგლის ვიდეო: ბრაზილიის მკვიდრი მოსახლეობა ბრაზილიის "ტომები" დაარქივებული 2013-05-15 საიტზე Wayback Machine. ამაზონის ბავშვები ↑ [1] ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი ↑ (პორტუგალიური) რელიგიური პანორამა. Fundação Getúlio Vargas, 2003.
621

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 621 621 (ექვსას ოცდაერთი) წელი — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ხუთშაბათი. ეს წელი არის VII საუკუნის მე-3 დეკადის 1-ლი წელი. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 621. მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 621. რეკარედ II — ვესტგუთების მეფე ვან შიჩონი — სუის დინასტიის მხედართმთავარი
ბოდიჩიტა

ბოდჰიჩიტტა (სანსკ. बोधिचित्त ბოდჰიჩიტტა „გამოღვიძებული ცნობიერება“; ტიბ. བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ ჯანგჩუბ ჩისემ/ბჲანგ ჩუბ კჲი სემს; ჩინ. 菩提心 ფუტიჰსინ; იაპ. 菩提心 ბოდაიშინ; ვიეტ Bồ-đề tâm) - მაჰაიანური ბუდიზმის ფილოსოფიურ-მსოფლმხედველობითი საფუძველი დოქტრინა, რ-იც ქადაგებს ყველა ცოცხალი არსების სიყვარულს; ბოდჰისატტვების მსახურობა ყველა ცოცხალი არსების რეინკარნაციის ციკლისგან სახსნელად. „ბოდჰიჩიტტა“ ბუდათა სწავლების მთავარი აზრია, ბოდჰი ნიშნავს სრულ გასხივოსნებას, ხოლო ჩიტტა - ცნობიერებას, გონებას. ბოდჰიჩიტტა სიტყვასიტყვით არის „გამოღვიძებული ცნობიერება“. გასხივოსნების მიღწევა ყველა ცოცხალი არსების სასიკეთოდ. ბოდჰიჩიტტას „დევიზი“ ასეთია: - დაე გავხდე ბუდა ყველა ცოცხალი არსების სასიკეთოდ. ძოგჩენში ტერმინ რიგპას სინონიმია. ვინც თავში ბოდჰიჩიტტა „გამოაღვიძა“ ბოდჰისატტვაა. „ბოდჰიჩიტტას განვითარება“ ჰო: ნა ცოგ ნანგ ვა ჩუ დეჲი ძუნ რი კჲი ჰო.: მოჯადოებულნი ჩვენებათა ნაირსახეობით, წყალში მთვარის ანარეკლის მსგავსად, ქორ ვა ლუ გუ გჲუდ დუ ქჲამ პი დრო არსებები უსასრულოდ დაეხეტებიან სანსარაში, რანგ რიკ ო სალ ჯჲინგ სუ ნგალ სოი ჩირ რათა განიტვირთონ საკუთარი თვითარსებული საცნაურყოფის ნათელ ყოვლისმომცველ სფეროში, ცე მე ჟი ჲი ნგანგ ნე სემ კჲე დო მე ვაღვივებ ბოდჰიჩიტტას ოთხი განუზომელი მდგომარეობის საშუალებით. ეს მანტრა იკითხება სამჯერ.
პალმასი (ტოკანტინსი)

პალმასი (პორტ. Palmas) – ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ტოკანტინსის შტატის დედაქალაქი. მოსახლეობა – 208,165 კაცი (2005). ფართობი 2,218 კმ². სიმჭიდროვე - 93.8 ად./კმ². მდებარეობს მდინარე ტოკანტინსზე. ერთი წლის შემდეგ, რაც ტოკანტინსის შტატი გამოეყო გოიასის შტატს (1988 წლის კონსტიტუციის თანახმად) დაიწყო ქალაქ პალმასის მშენებლობა. 1989 წლის 20 მაისს ოფიციალურად დაიწყო ქალაქის მშენებლობა. 1990 წლის 1 იანვრიდან პალმასი ტოკანტინსის შტატის დედაქალაქია. 1991 წელს ქალაქის მოსახლეობა შეადგენდა დაახლოებით 25 ათ. კაცს. ქალაქის ოფიციალური საიტი
622

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 622 622 (ექვსას ოცდაორი) წელი — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა პარასკევი. ეს წელი არის VII საუკუნის მე-3 დეკადის მე-2 წელი. 16 ივლისი : მაჰმადმა და მისმა მიმდევრებმა დაიწყეს ჰიჯრა მექიდან მედინაში, რაც დასაბამს აძლევს მუსლიმანურ კალენდარს. ბიზანტიის იმპერატორმა ჰერაკლემ კაპადოკიაში ილაშქრა და სასანიანთა ჯარი დაამარცხა. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 622. მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 622. 8 აპრილი : სიოტოკუ — იაპონიის უფლისწული (დ. 574)
623

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 623 623 (ექვსას ოცდასამი) წელი — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა შაბათი. ეს წელი არის VII საუკუნის მე-3 დეკადის მე-3 წელი. ფრანკთა მეფე ხლოტარ II თავის ვაჟს, დაგობერტ I-ს ავსტრაზიის მეფედ სვამს. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 623. 28 მარტი: მარვან I — ომაიანთა სახალიფოს ხალიფა (გ. 685) მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 623. დოდო გარეჯელი — დავით გარეჯელის უახლოესი მოწაფე (დ. 532)
ქართული პარტია

ქართული პარტია - პოლიტიკური პარტია საქართველოში, პარტიის თავმჯდომარეა ირაკლი ოქრუაშვილი „ქართული პარტია“ დაარსდა 2010 წლის 12 ოქტომბერს. დამფუძნებლებს შორის იყვნენ: საქართველოს თავდაცვის ყოფილი მინისტრი ირაკლი ოქრუაშვილი, საქართველოს ყოფილი სახალხო დამცველი სოზარ სუბარი, ბიზნესმენი ეროსი კიწმარიშვილი და პოლიტიკოსები ლევან გაჩეჩილაძე და კოკა გუნცაძე. 2010 წლის 24 ნოემბერს ფილარმონიის დიდ საკონცერტო დარბაზში დამფუძნებელ ყრილობაზე დელეგატებმა პარტიის თავმჯდომარედ სოზარ სუბარი აირჩიეს. პარტიის გენერალური მდივანი გახდა კოკა გუნცაძე, ხოლო პოლიტიკური მდივანი-ეროსი კიწმარიშვილი. მოგვიანებით პარტია დატოვა სოზარ სუბარმა. 2011 წლის 18 დეკემბერს სასტუმრო „რედისონ ბლუ ივერიაში“ „მოძრაობა ერთიანი საქართველოსთვის“ და „ქართული პარტიის“ გაერთიანებული სადამფუძნებლო ყრილობა გაიმართა, რომელზეც “ქართული პარტიის” თავმჯდომარედ ირაკლი ოქრუაშვილი აირჩიეს. ყრილობაზე „მოძრაობა ერთიანი საქართველოსთვის“ და „ქართული პარტია“ გაერთიანდა. 2014 წლის ადგილობრივ არჩევნებში პარტიამ მიიღო ხმათა 0.8%. „ქართულმა პარტიამ“ გორის მერობის კანდიდატად დაასახელა კახაბერ ერგემლიძე, რომელმაც მიიღო 29.27%, დაიკავა მეორე ადგილი და მეორე ტურში დაუპირისპირდა ქართული ოცნების კანდიდატს. არჩევნების მეორე ტურში „ქართული ოცნების“ კანდიდატმა ზურაბ ჯირკველიშვილმა ხმების 62.23% მიიღო, ხოლო ერგემლიძეს არჩევნებზე მისული ამომრჩევლების 37.37%-მა დაუჭირა მხარი. პარტიის პრიორიტეტებია: რუსეთთან ურთიერთობების ნორმალიზება, ტერიტორიული მთლიანობის პრობლემის გადაწყვეტა და ევროპულ ინსტიტუტებში ინტეგრაცია. პარტიის მიზანია, შექმნას და იბრძოლოს კეთილდღეობაზე ორიენტირებული სახელმწიფოსთვის, რაც უნდა დაეფუძნოს - თვითმყოფადობას, უსაფრთხოებას და პროგრესს ↑ https://www.radiotavisupleba.ge/a/2229123.html ↑ https://netgazeti.ge/news/11984/ ↑ საქართველოს პოლიტიკური პარტიების სია დაარქივებული 2012-05-22 საიტზე Wayback Machine. საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო ↑ http://www.humanrights.ge/index.php?a=main&pid=17811&lang=Geo ↑ „ირაკლი ოქრუაშვილი: "ქართული პარტია" გადამწყვეტი ბრძოლისთვის ემზადება“. საინფორმაციო პორტალი - ამბები.ge. 2010-10-15. ციტირების თარიღი: 2010-10-26. |publisher=-ში არის გარე ბმული (დახმარება)
ბრაზილიის ტრანსპორტი

ბრაზილიის სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურისთვის დამახასიათებელია მკვეთრი რეგიონული განსხვავებები. ბრაზილიის სწრაფად მზარდი ეკონომიკა, განსაკუთრებით კი სწრაფად მზარდი ექსპორტი მოითხოვს სატრანსპორტო ქსელის გაფართოებას. აღსანიშნავია, რომ ბოლო დროს ამ სფეროში არაერთი ინვესტიცია იდება. ქსელის საერთო სიგრძე - 29,295 კმ განიერი რკინიგზა - 4,932 კმ (1,600 მმ) ვიწრო რკინიგზა - 23,773 კმ (1,00 მმ) ორმაგი ხაზი - 396 კმ სტანდარტული ხაზი - 194 კმ (1,435 მმ) ბელუ-ორიზონტი ბრაზილია პორტუ-ალეგრი რესიფე რიო-დე-ჟანეირო სან-პაულუ სალვადორი ტერეზინა ბრაზილიას აქვს ტრამვაის ასი სისტემა. ამჟამად ტრამვაი მოქმედებს შემდეგ ქალაქებში: ბელემი, კამპინასი, კამპოს-დე-ჟორდაუ, იტატინგა, რიო-დე-ჟანეირო და სანტუსი. ბრაზილის გზების საერთო სიგრძეა 1,751,868 კილომეტრი. ამათგან, 96,353 კმ დაგებული გზაა, 1,655,515 კი საფარის გარეშე. ქვეყნის ყველაზე მნიშვნელოვანი მაგისტრალია BR-101, რომელიც ბრაზილიის 12 შტატს კვეთს. ბრაზილიას საკმაოდ დაბალი მაჩვენებელი აქვს მანქანების მფლობელობის მიხედვით, 140 მანქანა ყოველ 1000 კაცზე, მაგრამ ამ მაჩვენებლით უსწრებს ინდოეთს და ჩინეთს. 50,000 კმ სანაოსნო გზა (2008 წ). ბუნებრივი აირის - 9,892 კმ თხევადი ბენზინის - 353 კმ ნედლი ნავთობის - 4,517 კმ საერთაშორისო ფრენების ძირითადი ნაწილი მოდის სან-პაულუს გუარილიოსის საერთაშორისო აეროპორტსა და რიო-დე-ჟანეიროს გალეანის საერთაშორისო აეროპორტებზე. ამ ორი ქალაქის შემდეგ, ყველაზე მნიშვნელოვანი აეროპორტი მდებარეობს ბელუ-ორიზონტში. მცირე ზომის აეროპორტები არსებობს ბრაზილიაში, რესიფეში, ნატალსა და ფორტალეზაში, რომლებსაც ასევე შეუძლიათ ჩაერთონ საერთაშორისო ფრენებში. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/br[მკვდარი ბმული]
პარასკევა სერბი

პარასკევა სერბი — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 14 ოქტომბერი, ახალი სტილით - 27 ოქტომბერი. ღირსი პარასკევა სერბი, XI საუკუნის დასაწყისში კონსტანტინოპოლის მახლობლად სოფელ ეპივატში დაიბადა, აღმოსავლეთ ტრასიაში, მარმარილოს ზღვის სანაპიროზე, კეთილმსახურ ბულგარელ ქრისტიანთა ოჯახში. 15 წლის ასაკში მან თავი მიუძღვნა მონაზვნურ ცხოვრებას. ერთხელ, ღვთისმსახურების დროს, ასულის გული შეძრა სახარების სიტყვებმა: ამის შემდეგ მან თავისი ქონების გლახაკებისთვის დარიგება დაიწყო. მშობლების გარდაცვალების შემდეგ პარასკევა მონაზვნად აღიკვეცა და ღრმა მოხუცებულობამდე იორდანეს უდაბნოში მოსაგრეობდა. სიკვდილამდე ორი წლით ადრე წმინდა დედა ანგელოზის მინიშნებით სამშობლოში დაბრუნდა და წმინდა მოციქულთა ტაძართან დამკვიდრდა, სადაც აღესრულა კიდეც მშვიდობით XI საუკუნის I ნახევარში. ამჟამად ის აღიარებულია რუმინეთის, საბერძნეთის, ბულგარეთის, რუსეთის და სერბეთის მართლმადიდებელი ეკლესიების მიერ. „წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი IV, თბილისი, 2003 წ. ღირსი პარასკევა სერბი ღირსი პარასკევა სერბის ცხოვრება ღირსი პარასკევა სერბი
624

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 624 624 (ექვსას ოცდაოთხი) წელი — იულიუსის კალენდრის ნაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა კვირა. ეს წელი არის VII საუკუნის მე-3 დეკადის მე-4 წელი. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 624. 17 თებერვალი : ვუ ზეტიანი — ჩინეთის იმპერატორი ქალი. (გ. 705) აბდ ალ-ლაჰ იბნ ალ-ზუბაირი — არაბი პოლიტიკური მოღვაწე (დ. 692) იეზდიგერდ III — სასანიანების დინასტიის უკანასკნელი შაჰინშაჰი (გ. 652) მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 624.
ბრაზილიის მუნიციპალიტეტები

ბრაზილიის მუნიციპალიტეტები (პორტ. Município) – ბრაზილიის შტატების ადმინისტრაციული დაყოფის სისტემა. დღეისთვის ბრაზილიაში არის 5,564 მუნიციპალიტეტი, მუნიციპალიტეტების საშუალო მოსახლეობაა 34,361. ბრაზილიის შტატებში მუნიციპალიტეტების რაოდენობის საშუალო მაჩვენებელია 214 (რორაიმის ყველაზე ნაკლებად დაყოფილ შტატში - 15 მუნიციპალიტეტია, ხოლო მინას-ჟერაისს ყველაზე მეტად დაყოფილ შტატში - 853). ფედერალურ ოლქი, სადაც ბრაზილია (დედაქალაქი) მდებარეობს არ შეიძლება იყოს დაყოფილი მუნიციპალიტეტებად (ბრაზილიის კონსტიტუციის მიხედვით ფედერალურ ოლქს აქვს საკონსტიტუციო და საკანონმდებლო ძალაუფლება). 1988 წლის კონსტიტუციაში მუნიციპალიტეტები განსაზღვრულია როგორც ფედერაციის ნაწილი და არა როგორც უბრალოდ შტატების მუნიციპალური დანაყოფები. ყოველ მუნიციპალიტეტს ჰყავს ავტონომიური უფლებებით აღჭურვილი ადგილობრივი მმართველობის სტრუქტურები. მუნიციპალიტეტის მერები (პორტ. Prefeito) ირჩევიან ხალხის მიერ პირდაპირი წესით. ეს არჩევნები ეწყობა მთელს ქვეყანაში ერთდროულად (ბოლო არჩევნები ჩტარდა 2008 წელს). თითოეულ მუნიციპალიტეტს აქვს კონსტიტუციური უფლება მიიღოს ადგილობრივი კანონები, ააგროვოს გადასახადები და მოზიდოს რესურსები, როგორც შტატისგან ასევე ფედერალური მთავრობისგან. თუმცა მუნიციპალიტეტებს არ აქვთ სასამართლო ძალაუფლება, სასამართლოები იმართება მხოლოდ შტატებში ან ფედერალურ დონეზე. მუნიციპალიტეტების მმართველობები განთავსებულია მთავარ ქალაქებში, მიუხედავად მათი მოსახლეობის რაოდენობის ან მდებარეობისა. ქალაქს აქვს მუნიციპალიტეტის სახელი, მუნიციპალიტეტებიც ასევე შეიძლება იყოს დაყოფილი ოლქებად (მხოლოდ ადმინისტრაციული მიზეზებით). როგორც წესი ახალი მუნიციპალიტეტები ყალიბდება ოლქებისგან. სხვა დასახლებულ ადგილებს (იურიდიული საფუძვლის გარეშე) ეწოდებათ (პორტ. vila ან პორტ. povoado) სოფლები. მუნიციპალიტეტები შტატის საზღვრებში შეიძლება გაიყოს ან შეერთდეს, ხალხმა რომც გამოხატოს სურვილი რეფერენდუმის საშუალებით ამის უფლებას ფედერალური კონსტიტუცია მაინც არ იძლევა. სადაც ცალსახადაა აკრძალული ექსკლავის შექმნა ან შტატიდან გამოყოფა. რუკა (პორტუგალიური)ბრაზილიის გეოგრაფიის და სტატისტიკის ინსტიტუტი ↑ 1.0 1.1 1.2 ბრაზილიის ფედერალური კონსტიტუცია Portuguese. გამომცემელი: Presidency of the Republic (1988). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-12-13. ციტირების თარიღი: 2022-01-11. ბრაზილიის ფედერალური კონსტიტუცია. v-brazil.com (2007). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-09-28. ციტატა: „Unofficial translation“ ციტირების თარიღი: 2010-10-27.
625

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 625 625 (ექვსას ოცდახუთი) წელი — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა სამშაბათი. ეს წელი არის VII საუკუნის მე-3 დეკადის მე-5 წელი. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 625. მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 625. 25 ოქტომბერი: ბონიფაციუს V — რომის პაპი (დ. უცნობია)
კოლუმბამდელი ამერიკის კულტურა

კოლუმბამდელი ამერიკის კულტურა ესაა იმ ხალხების კულტურა, რომლებიც ამერიკის კონტინენტზე, ევროპელი კოლონიზატორების მოსვლამდე ცხოვრობდნენ,თანამედროვე მექსიკის, ცენტრალური ამერიკის, კარიბებისა და სამხრეთ ამერიკის ტერიტორიაზე. როცა საჭიროა იმის განსაზღვრა, თუ საზოგადოების განვითარების რომელ სტადიას მიეკუთვნება ესა თუ ის უძველესი კულტურა, მეცნიერები პასუხობენ გარკვეულ კითხვებს: ჰქონდათ თუ არა ამ ხალხებს დამწერლობა? იყო თუ არა ინფორმაციის გადაცემის სხვა საშუალებები? არსებობდა თუ არა კერამიკა? გამოიყენებოდა თუ არა მის დასამზადებლად სამეთუნეო დაზგა? რისგან ამზადებდნენ შრომის იარაღებს? გამოიყენებოდა თუ არა გამწევი ცხოველები? იყენებდნენ თუ არა ბორბალს? იგებოდა თუ არა ქვისგან მონუმენტური ნაგებობები? ამკობდნენ თუ არა მათ ფასადებს ღმერთებისა და მეფეების სკულპტურული გამოსახულებებით? იყო თუ არა ჩამოყალიბებული სახელმწიფო აპარატი: მოხელეები, არმია, პოლიცია? არსებობდა თუ არა კავშირები ცალკეულ ქალაქებსა და ოლქებს შორის? ამ კითხვებზე პასუხის გაცემისას დავინახავთ, რომ ამერიკის ცივილიზაციებში დამწერლობა არსებობდა (იეროგლიფური, კიპუ). ამერიკის ხალხებმა არ იცოდნენ სამეთუნეო დაზგა, მაგრამ მათი კერამიკული ნაკეთობები მნახველის გაოცებას იწვევს თავისი სინატიფით, ორნამენტებითა და მოხატულობით. ზოგჯერ იქმნება ისეთი შთაბეჭდილება, რომ სამხრეთ ამერიკის მცხოვრებლებმა ჩინელებზე უფრო ადრე ამოხსნეს ფაიფურის საიდუმლოება. ძველმა ამერიკელებმა არ იცოდნენ რკინა, მაგრამ იცოდნენ სპილენძი და ბრინჯაო (ძვ.წ. 1 ათასწლეულში). გამწევი ცხოველები ამერიკის კონტინენტზე არ იყო. სამხრეთამერიკული ცხოველი ლამა, აქლემის სიმპათიური ნათესავი, არ გამოდგებოდა გამწევ ძალად, მაგრამ ტვირთმზიდავ ცხოველად მას იყენებდნენ და დღესაც იყენებენ. კოლუმბამდელი ამერიკის ყველა ცივილიზაციაში იგებოდა მონუმენტური ნაგებობები, მაგრამ აქ ჩანს ერთი მეტად საინტერესო კანონზომიერება - ამ უზარმაზარ პირამიდებსა და ტაძრებში სასარგებლო ფართობი უაღრესად მცირე იყო. ნაგებობების შიგთავსი არ იყო გათვალისწინებული ხალხის დიდი მასებისთვის, ის იყო ნაგებობები რჩეულთათვის. განვითარებული და ზოგჯერ უაღრესად რთული იყო სახელმწიფო სტრუქტურაც, ხელისუფლების ორგანოები. როგორც ჩანს, ამერიკის კომლუმბამდელ ცივილიზაციებში არმიაც არსებობდა, რადგან მათი ისტორია, როგორც ამას არქეოლოგიური გათხრები მოწმონებ, ომების ისტორიაა. ამ ცივილიზაციებში ასევე არსებობდა კავშირგაბმულობაც. ცნობილია, რომ ინკების სახელმწიფოში საფოსტო მომსახურებისათვის გამოიყენებოდა 400 მალემსრბოლი - ჩასკი, რომლებიც სპეციალური, შესანიშნავად მოკირწყლული გზებით დაატარებდნენ წერილებს, დაწერილს კიპუს ანბანით. ყოველივე ეს მიუთითებს კულტურისა და განვითარების მაღალ დონეზე, რომელიც არსებობდა ცენტრალური და სამხრეთ ამერიკის უძველეს ცივილიზაციებში და რომლებიც ბევრად არ ჩამორჩებოდნენ ძველი ეგვიპტის, შუამდინარეთისა და ჩინეთის ცივილიზაციებს. გივი ბოლოთაშვილი, მსოფლიო ცივილიზაციების ისტორია. თბ. 2004
626

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 626 626 (ექვსას ოცდაექვსი) წელი — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ოთხშაბათი. ეს წელი არის VII საუკუნის მე-3 დეკადის მე-6 წელი. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 626. 8 იანვარი : ჰუსეინ იბნ ალი — მესამე შიიტი იმამი (გ. 680) ჰერაკლონასი — ბიზანტიის იმპერატორი (გ. 641) ტენძი — იაპონიის იმპერატორი (გ. 672) მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 626. 2 ივლისი : ლი იუანძი — ტანის დინასტიის უფლისწული (დ. 603) 2 ივლისი : ლი ძიანჩენი — ტანის დინასტიის უფლისწული (დ. 589) 19 ივნისი : სოგა-ნო უმაკო — იაპონელი დიდგვაროვანი
ტაუანტინსუიუ

ტაუანტინსუიუ (კეჩ.Tawantinsuyu) — ასე უწოდებდნენ ინკები თავიანთ უზარმაზარ იმპერიას, რომელიც მოიცავდა თანამედროვე პერუს, ეკვადორის, ბოლივიის, ნაწილობრივ კოლუმბიის, არგენტინისა და ჩილეს ტერიტორიებს. „ტაუანტანსუიუ“ კეჩუას ენაზე ნიშნავდა „სამყაროს ოთხ გაერთიანებულ მხარეს“. იმპერიის უზარმაზარი ტერიტორია მართლაცდა ხაზს უსვამდა ამ სახელწოდების სამართლიანობას. გივი ბოლოთაშვილი. მსოფლიო ცივილიზაციების ისტორია. თბილისი – 2004 "Guaman Poma - El Primer Nueva Corónica Y Buen Gobierno" – A high-quality digital version of the Corónica, scanned from the original manuscript. Conquest of Peru, Prescott, 1847 Full text, free to read and search. Inca Land by Hiram Bingham (published 1912–1922 CE). Inca Artifacts, Peru, and Machu Picchu დაარქივებული 2021-02-11 საიტზე Wayback Machine. 360 degree movies of inca artifacts and Peruvian landscapes.
ამაზონიის ეროვნული პარკი

ამაზონიის ეროვნული პარკი (პორტ. Amazônia National Park) — ეროვნული პარკი ბრაზილიაში. პარკი წარმოადგენს ბუნებრივ ნაკრძალს, რომელიც შექმნილია ამაზონის ეკოსისტემის დაცვის მიზნით. მდებარეობს ბრაზილიის ჩრდილოეთ რეგიონში, პარას შტატში, ატაიტუბის მუნიციპალიტეტში. პარკი შეიქმნა 1974 წელს და მოიცავს 1 070 737 ჰექტარ ტერიტორიას. ბრაზილიის ეროვნული პარკების სია შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ამაზონიის ეროვნული პარკი“ ვიკისაწყობში. ამაზონიის ეროვნული პარკი, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე ამაზონიის ეროვნული პარკი — ბრიტანიკა
ქანი (მრავალმნიშვნელოვანი)

სახელი ქანი შეიძლება აღნიშნავდეს: ქანი — ქართული ანბანის ოცდამეორე ასო; ქანი — დედამიწის ამგებელი მინერალური შედგენილობის სხეული.
ბრაზილიის ეროვნული პარკების სია

სტატიაში მოცემულია ბრაზილიის ეროვნული პარკების სია: აბროლოსის ეროვნული პარკი ამაზონიის ეროვნული პარკი აპარანდუს-და-სერის ეროვნული პარკი არაგუაიის ეროვნული პარკი ბრაზილიის ეროვნული პარკი კაბუ-ორანჟის ეროვნული პარკი კაპარაოს ეროვნული პარკი შაპადა-დიამანტინის ეროვნული პარკი შაპადა-დუს-გიმარაესის ეროვნული პარკი შაპადა-დუს-ვადეირუსის ეროვნული პარკი ემასის ეროვნული პარკი ფერნანდუ-დი-ნორონიას ეროვნული პარკი გრანდე-სერეტან-ვერედასის ეროვნული პარკი იგუასუს ეროვნული პარკი ილია-გრანდეს ეროვნული პარკი იტატიაიის ეროვნული პარკი ჟაუს ეროვნული პარკი ლენსოი-მარანენსის ეროვნული პარკი მონტე-პასკუალის ეროვნული პარკი მონტე-რორაიმის ეროვნული პარკი პაკაას-ნოვოს ეროვნული პარკი პანტანალ-მატოგროსენსის ეროვნული პარკი პიკო-და-ნებლინის ეროვნული პარკი ლაგოა-დო-პეიშეს ეროვნული პარკი სან-ჟოაკიმის ეროვნული პარკი სერა-და-ბოკაინის ეროვნული პარკი სერა-და-კანასტრის ეროვნული პარკი სერა-და-კაპივარის ეროვნული პარკი სერა-დო-კიპოს ეროვნული პარკი სერა-დო-დივისორის ეროვნული პარკი სერა-ჟერალის ეროვნული პარკი სერა-დოს-ორგანსის ეროვნული პარკი სეტე-სიდადესის ეროვნული პარკი სუპერაგუის ეროვნული პარკი ტიჟუკის ეროვნული პარკი ტუმუკუმაკუს ეროვნული პარკი უბაჟარის ეროვნული პარკი შინგუს ეროვნული პარკი არაუკარიასის ეროვნული პარკი კამპუს-ჟერაისის ეროვნული პარკი სერა-დუ-პრადუს ეროვნული პარკი შაპადა-დას-მესის ეროვნული პარკი ნაშენტის-დუს-რიუ-პარნაიბის ეროვნული პარკი კატიმბაუს ველის ეროვნული პარკი სერა-დე-იტაბაიანის ეროვნული პარკი სერა-და-ბოდაკენის ეროვნული პარკი ნონტონს-კაპიშაბასის ეროვნული პარკი კავერნას-დუ-პერუასუს ეროვნული პარკი სემპრე-ვივასის ეროვნული პარკი პედრა-აჟულის ეროვნული პარკი სერა-დუ-იტაჟაის ეროვნული პარკი სერა-დუ-კუტიის ეროვნული პარკი ვირუის ეროვნული პარკი სერა-და-მოსიდადეს ეროვნული პარკი პაუ-ბრაზილის ეროვნული პარკი ჟერიკოაკოარის ეროვნული პარკი სან-ილაირის ეროვნული პარკი ბრაზილიის გარემოს დაცვისა და წყლის რესურსების სამინისტრო - პორტუგალიურად [https://web.archive.org/web/20070927133046/http://www.aultimaarcadenoe.com/parquesunidades.htm დაარქივებული 2007-09-27 საიტზე Wayback Machine. ბრაზილიის ეროვნული პარკების სია თავის კოორდინატებით -პორტუგალიურად]
627

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 627 627 (ექვსას ოცდაშვიდი) წელი — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ხუთშაბათი. ეს წელი არის VII საუკუნის მე-3 დეკადის მე-7 წელი. 12 დეკემბერს ბიზანტიელებმა დაამარცხეს სპარსელები ნინევიასთან და დაიკავეს შაჰის რეზიდენცია დასტაკერტი. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 627. მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 627.
ნიკოლა პუსენი

ნიკოლა პუსენი (ფრანგ. Nicolas Poussin; დ. 15 ივნისი, 1594 — გ. 19 ნოემბერი, 1665) — კლასიციზმის წარმომადგენელი ფრანგი მხატვარი. პუსენი იყო მთავარი შთაგონების წყარო ისეთი კლასიკოსი მხატვრებისათვის, როგორებიც არიან — ჟაკ-ლუი დავიდი, ჟან-ოგიუსტ-დომინიკ ინგრი, პოლ სეზანი. ნიკოლას მამა მეთევზე იყო, ხოლო დედა მუსიკოსი. მომავალი მხატვარი უკიდურესად ღარიბ ოჯახში იზრდებოდა მას არ ჰქონდა არანაირი საშუალება რომ ხატვაზე ევლო. ცხოვრების და მოღვაწეობის უდიდესი ნაწილი მან რომში გაატარა, გარდა იმ პერიოდისა, როდესაც კარდინალმა რიშელიემ მას საფრანგეთში დაბრუნება უბრძანა და სამეფო კარის პირველ მხატვრად დანიშნა. პუსენის ნამუშევრები მსოფლიოს წამყვან მუზეუმებში ინახება. ნიუ-იორკის მეტროპოლიტენ მუზეუმი
628

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 628 628 (ექვსას ოცდარვა) წელი — იულიუსის კალენდრის ნაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა პარასკევი. ეს წელი არის VII საუკუნის მე-3 დეკადის მე-8 წელი. ხაზარებმა ააოხრეს თბილისი. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 628. მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 628. 28 თებერვალი: ხოსრო II — სასანიდური ირანის შაჰინშაჰი (დ. 570) კავად II — სასანიდური ირანის შაჰინშაჰი (დ. 590 ) სუიკო — იაპონიის იმპერატორი (დ. 554)
პიკო-და-ნებლინის ეროვნული პარკი

პიკო-და-ნებლინის ეროვნული პარკი (პორტ. Parque Nacional do Pico da Neblina) — ეროვნული პარკი ჩრდილოეთ ბრაზილიაში, ვენესუელის საზღვართან. პარკი შეიქმნა 1979 წელს და დღეისათვის წარმოადგენს ბრაზილიის ერთ-ერთ უდიდეს ეროვნულ პარკს 22,200 კვ.კმ ტერიტორიით. პარკმა სახელი მიიღო მასში მდებარე ბრაზილიის უმაღლესი მწვერვალისგან - პიკო-და-ნებლინასგან (2,994 მ). პარკი დაფარულია ამაზონის გაუვალი ტყეებითა და მცენარეთა სხვა მრავალი სახეობებით. ველური ბუნება ძალიან მრავალფეროვანია, წარმოდგენილია რამდენიმე განსაკუთრებული სახეობა - ნებლინის უაკარი (მაიმუნი) და გაიანური კლდის მამალი. პიკო-და-ნებლინის ეროვნული პარკი მდებარეობს ამაზონის ერთ-ერთ ყველაზე უფრო ტენიან ადგილას (4.000 მმ წელიწადში). პარკში შესასვლელად საჭიროა სპეციალური ნებართვა და მასში არ არსებობს არანაირი ტურისტული ინფრასტრუქტურა. ბრაზილიის ეროვნული პარკების სია http://www.ecobrazil.com/web/parkmap.asp დაარქივებული 2011-02-04 საიტზე Wayback Machine.
629

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 629 629 (ექვსას ოცდაცხრა) წელი — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა კვირა. ეს წელი არის VII საუკუნის მე-3 დეკადის მე-9 წელი. ხლოტარ II-ის სიკვდილის შემდეგ ფრანკთა მეფე გახდა მისი ვაჟიშვილი, ხარიბერტ II. ბიზანტიამ ქ. იერუსალიმი დაიბრუნა სპარსელებისაგან. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 629. მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 629. 18 ოქტომბერი: ხლოტარ II — ფრანკთა მეფე (დ. 584)
ვ

ვ, ⴅ, Ⴅ, Ვ (ვინი) — ქართული ანბანის მეექვსე ასო. შეესაბამება კბილბაგისმიერ სონორ თანხმოვანს. ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ ექვსს (6). ვ-ს მოხაზულობა ასომთავრულში ურთიერთპერპენდიკულარული ხაზების კომბინაციაა, რომელიც კვადრატულ არეს იკავებს. იგი ნუსხურში კუთხოვანი ფორმისაა და მარჯვნივ გადახრილი. მხედრულში ვ-ს ზედა და ქვედა ნაწილები რკალური ფორმისაა. ნუსხურსა და მხედრულში იგი ქვედა სამ ხაზში იწერება. ვ — ელექტროდული პოტენციალის ერთეულის „ვოლტის“ შემოკლებული აღნიშვნა. Graphemica (ვ) Graphemica (ⴅ) Graphemica (Ⴅ) ↑ Georgian Extended ↑ UNESCO, World Braille Usage, Third Edition, Washington, D.C. p. 45
630

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 630 630 (ექვსას ოცდაათი) წელი — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ორშაბათი. ეს წელი არის VII საუკუნის მე-3 დეკადის მე-10 წელი. 1 იანვარი : წინასწარმეტყველი მუჰამედი თავისი ჯარით მექასკენ დაიძრა, რომელსაც უბრძოლველად აიღებს. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 630. 7 ნოემბერი: კონსტანტი II — ბიზანტიის იმპერატორი (გ. 668) ანასტასი სინელი — VII საუკუნის II ნახევრის ბიზანტიელი თეოლოგი (გ. 701) კონონი — რომის პაპი (გ. 687) მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 630. თეოფილაქტე სიმოკატა — VII საუკუნის ბიზანტიელი მწერალი და ისტორიკოსი. (დ. 580 ) ჯაბღუ — თურქთა დასავლეთ სახაკანოს მმართველი