laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ლემსია

ლემსია — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, ლენჯერის თემის ცენტრი (სოფლები: ლემსია, კაერი, ლაშთხვერი, ნესგუნი, სოლი, ქაშვეთი, ჰეშკილი). მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის მთავარი წყალგამყოფი ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე მულხრის (ენგურის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1400 მ, მესტიიდან 3 კმ. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 139 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 167-168. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ლეშუკვი

ლეშუკვი — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, ლატალის თემი (სოფლები: იენაში, იფხი, კვანჭიანარი, ლახუშდი, ლაჰილი, ლელბაგი, ლეშუკვი, მაცხვარიში, ნანყვამ-ზაგრალი, სიდიანარი, შყალერი). მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის მთავარი წყალგამყოფი ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ენგურის ხეობაში. ზღვის დონიდან 1450 მ, მესტიიდან 11 კმ. სოფელში შემორჩენილია რამდენიმე კოშკი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 33 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 208. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ლეწფერი

ლეწფერი (სვან. ლეწფერ) — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, ჭუბერის თემში (სოფლები: დევრა, ზემო მარღი, ლარილარი, ლახამი, ლეკულმახა, ლეწფერი, სგურიში, ტიტა, ქვემო მარღი, ყარი). მდებარეობს კოდორის ქედის აღმოსავლეთ კალთის ძირას, მდინარე ნენსკრის (ენგურის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 800 მ, მესტიიდან 73 კმ. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 88 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 209. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 104. ↑ საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2009. — გვ. 62. ↑ 4.0 4.1 საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ლუხი

ლუხი — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, ხაიშის თემი (სოფლები: ბარჯაში, გაღმა ხაიში, ზედა ვედი, ზედა წვირმინდი, ზედა ხაიში, ზემო ვედი, თოთანი, ლალხორალი, ლახანი, ლუხი, მუხაშურა, ნაკი, ნალქორვალი, ნანყბული, სკორძეთი, ტობარი, ქედანი, ქვედა ვედი, ქვედა წვირმინდი, შგედი, ციცხვარი, ჭერი, ხაიში, ჯორკვალი). მდებარეობს მდინარე ნენსკრის (ენგურის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 750 მ, მესტიიდან 66 კმ. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 43 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 319. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
მაგარდელი

მაგარდელი (სვან. მაგარდელ) — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, ცხუმარის თემის ცენტრი (სოფლები: ლაბსყალდი, ლეზგარა, მაგარდელი, სვიფი, ტვიბერი, ღვებალდი). მდებარეობს სვანეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთის ძირას, მდინარე ენგურის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1280 მ, მესტიიდან 18 კმ. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 60 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 322. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 107. ↑ საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2009. — გვ. 65. ↑ ჭკადუა ა., „სვანური ტოპონიმიკა“, თბ., 2020, გვ. 313 ↑ 5.0 5.1 საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
მაზერი

მაზერი (სვან. მაზერ) — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, ბეჩოს თემში. (სოფლები: ბაგვდანარი, გალაში, დოლასვიფი, დოლი, ლანხვრი, მაზერი, ნაშთქოლი, ტვებიში, უშხვანარი, ქართვანი, ცხეკვანი, ჭკიდანარი, ჭოხულდი) მდებარეობს მდინარე დოლრაჭალის (ენგურის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 1660 მ, მესტიიდან 25 კმ. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 159 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 348. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 65. ↑ საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2009. — გვ. 107. ↑ ჭკადუა ა., „სვანური ტოპონიმიკა“, თბ., 2020, გვ. 313 ↑ საქართველოს ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
მაცხვარიში

მაცხვარიში — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, ლატალის თემი (სოფლები: იენაში, იფხი, კვანჭიანარი, ლახუშდი, ლაჰილი, ლელბაგი, ლეშუკვი, მაცხვარიში, ნანყვამ-ზაგრალი, სიდიანარი, შყალერი). მდებარეობს მდინარე მულხრის (ენგურის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 1360 მ, მესტიიდან 9 კმ. სოფლის მახლობლად, გორაკზე შემორჩენილია XI საუკუნის დასასრულის — XII საუკუნის დასაწყისის ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი — ერთნავიანი ეკლესია. თავდაპირველად მას სამხრეთიდან გარშემოსავლელი ჰქონია (ამჟამად დარჩენილია მხოლოდ მცირე ნაწილი). ეკლესია შიგნით კედელკამარიანად მოხატულია. წარწერიდან ირკვევა, რომ კედლები XII საუკუნის დასაწყისში მოუხატავს მიქაელ მაღლაკელს. ეკლესიის გვერდით აღმართული სამრეკლო XVII-XVIII საუკუნეებს მიეკუთვნება. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 185 ადამიანი. მაცხვარიშის მთავარანგელოზის ეკლესია ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 511. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
მაჯვდიერი

მაჯვდიერი (სვან. მაჯუ̂დჲე̄რ) — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, მულახის თემში (სოფლები: არცხელი, ზარდლაში, ლახირი, მაჯვდიერი, მურშკელი, ჟაბეში, ჟამუში, ღვებრა, ჩვაბიანი, ცალდაში, ჭოლაში). მდებარეობს მდინარე მულხრის (ენგურის მარჯვენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1680 მ, მესტიიდან 12 კმ. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 14 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 522. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 112. ↑ საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2009. — გვ. 68. ↑ 4.0 4.1 საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
მალტური ენა

მალტური ენა (თვითდასახელება: მალტ. Malti) — მალტის ოფიციალური ენა(ინგლისურთან ერთად). მალტურ ენას საფუძვლად დაედო არაბული ენის ერთ-ერთი დიალექტი. მიეკუთვნება სემიტურ ენებს. მალტური ერთადერთი სემიტური ენაა ევროპაში და ასევე ერთადერთი სემიტური ენაა, რომელიც ლათინურ დამწერლობას იყენებს. მალტურ ენას ოფიციალური სტატუსი აქვს ევროპის კავშირში. ინფორმაცია მალტური ენის შესახებ ინფორმაცია მალტური ენისა და ენათმეცნიერების შესახებ დაარქივებული 2011-02-08 საიტზე Wayback Machine. ↑ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 392.
ნორმა შირერი

ნორმა შირერი (ინგლ. Norma Shearer; დ. 10 აგვისტო, 1902 — გ. 12 ივნისი, 1983) — კანადელ-ამერიკელი მსახიობი. ის იყო მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული მსახიობი 1920-იანი წლების შუა ხანებიდან მისი 1942 წელს კინოდან წასვლამდე. თავისი 1930 წლის ფილმ „განქორწინებულის“ შემდეგ იგი სექსუალურად თავისუფალი ქალების როლებს თამაშობდა თანამედროვე კომედიებსა და დრამებში, ისევე როგორც სხვადასხვა ისტორიულ და პერიოდულ ფილმებში. MGM-ის სხვა ვარსკვლავებისაგან განსხვავებით, შირერის პოპულარობა კინოდან წასვლის შემდეგ მალევე დაეცა. მისი გარდაცვალების შემდეგ კი ის ფართოდაა აღიარებული ერთი მხრივ, დიდებული როლებისათვის ფილმებში „ქალები“, „მარი ანტუანეტი“, „რომეო და ჯულიეტა“ და მეორე მხრივ, როგორც დავიწყებული ვარსკვლავი. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ნორმა შირერი“ ვიკისაწყობში. ნორმა შირერი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ნორმა შირერი TCM-ის კინოფილმების მონაცემთა ბაზაში ნორმა შირერი — AllMovie Photographs of Norma Shearer
პარლამენტი

პარლამენტი (ფრანგ. parlement ← parler = ლაპარაკი) — ხელისუფლების უმაღლესი წარმომადგენლობითი და საკანონმდებლო ორგანო, რომელიც, როგორც წესი, არჩევნების საფუძველზე ფორმირდება, თუმცა რიგ შემთხვევებში შეიძლება ნაწილობრივ დანიშვნითაც შეიქმნას. პარლამენტი საკანონმდებლო ორგანოს აღმნიშვნელად განსაკუთრებით იმ ქვეყნებში გამოიყენება, სადაც ხელისუფლება, გაერთიანებული სამეფოს მსგავსად, ვესტმინსტერის სისტემაზეა აწყობილი. სახელი მიღებულია ფრანგული სიტყვიდან parlement, ლაპარაკის ('parler) პროცესი - განხილვა. ტერმინი შემოღებულ იქნა იმ შეხვედრების აღსანიშნავად, სადაც მიმდინარეობდა განხილვა. პარლამენტი. Civil ენციკლოპედიური ლექსიკონი. სპებ, ლექსიკონები. ციტირების თარიღი: 2011-01-30. პარლამენტი. სამოქალაქო განათლების ლექსიკონი. სპებ, ლექსიკონები. ციტირების თარიღი: 2011-01-30.
ტალიონი

ტალიონი (ius talionis) იურიდიული კონცეფცია, რომლის მიხედვითაც ზიანს (რომელიც დაზარალებულს მიადგა) და ზიანს (რომელიც მოქმედების ჩამდენს უნდა მიადგეს) შორის თანაბარდობა, ბალანსი უნდა იქნეს დაცული.
ენტრე-რიოსის რესპუბლიკა

ენტრე-რიოსის რესპუბლიკა — ერთწლიანი ისტორიის მქონე რესპუბლიკა სამხრეთ ამერიკაში, რომელმაც იარსება სულ ერთი წელი (1820-1821). მოიცავდა 166,980 კმ²-ს და მდებარეობდა თანამედროვე არგენტინის პროვინციების — ენტრე-რიოსისა და კორიენტესის ტერიტორიებზე. შეიქმნა 1820 წელს გენერალ ფრანსისკო რამირესის მიერ. არსებობა შეწყვიტა რამირესის მკვლელობის შემდეგ,1821 წლის 10 ივლისს. ↑ Lynch, John (1992). Caudillos in Spanish America, 1800-1850. Oxford University Press, გვ. 41. ISBN 019821135X.  ↑ Macgregor, John (1847). The Progress of America, from the Discovery by Columbus to the Year 1846. Whittaker and Co., გვ. 1020.  ↑ Robertson, James Alexander (1918). The Hispanic American Historical Review. Hispanic American Review, გვ. 387.  ↑ Tenenbaum, Barbara A. (1996). Encyclopedia of Latin American History and Culture. Prentice Hall International, გვ. 533. ISBN 0684197545.
ქობულ ხევისუფლის წარწერა

ქობულ ხევისუფლის წარწერა — ძველი ქართული ასომთავრული წარწერა თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფელ დაღეთ-ხაჩინის მახლობელი ტერიტორიიდან. სამსტრიქონიანი წარწერა, რომელიც მოთავსებულია წყაროს ქვაზე, იპოვა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის ქვემო ქართლის ექსპედიციამ ნიკო ბერძენიშვილის ხელმძღვანელობით. ქ~ე შე ქობულ ჴევს ოფლჲ ესე დაკრკნილჲ წყ~რჲ მნ ქნ ანუ: ქრისტე, შეიწყალე ქობულ ჴევისუფალჲ, ესე დაკრკნილჲ წყაროჲ მან ქნა. წარწერას ახასიათებს ასოთა მიდრეკილება ნუსხურობისაკენ. ე, ვ, ლ გრაფემებს აქვთ დამატებითი ხაზები. ჲ გამოხატავს ი ხმოვანს (უფალჲ, დაკრკნილჲ). ქნა < ქმნა მ–ს დაკარგვის გზით. წარწერაში გვხვდება საინტერესო ლექსიკური ერთეული – დაკრკნილჲ. ნ. შოშიაშვილი წარწერას X საუკუნით ათარიღებს. კორნელი დანელია, ზურაბ სარჯველაძე. ქართული პალეოგრაფია. თბ., 1997, გვ. 24 ↑ ნ. შოშიაშვილი, ქართული წარწერების კორპუსი, I, თბ., 1980, გვ. 141
არნოლდ ჩიქობავას სახელობის ენათმეცნიერების ინსტიტუტი

არნოლდ ჩიქობავას სახელობის ენათმეცნიერების ინსტიტუტი — სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტი, რომელიც 1936 წელს შექმნილი „აკად. ნ. მარის სახელობის ენის, ისტორიისა და მატერიალური კულტურის ინსტიტუტის“ (ენიმკი) ბაზაზე. 1941 წელს, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის დაარსებასთან დაკავშირებით, «ენიმკის» გაყოფის შემდეგ შეიქმნა, თავდაპირველად, „აკად. ნ. მარის სახელობის ენის ინსტიტუტი“. 1950 წლიდან მას ეწოდა „საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ენათმეცნიერების ინსტიტუტი“, 1988 წლიდან - „საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის არნ. ჩიქობავას სახელობის ენათმეცნიერების ინსტიტუტი“, ხოლო 2006 წლიდან - საჯარო სამართლის „იურიდიული პირი არნ. ჩიქობავას ენათმეცნიერების ინსტიტუტი“. ამჟამად თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის შემადგენლობაშია. ინსტიტუტის ძირითადი მიმართულებაა ქართული ენის შესწავლა როგორც ნორმატიული, ისე ისტორიული თვალსაზრისით, სხვა ქართველური და კავკასიური ენების — მათი ფონეტიკის, გრამატიკის სტრუქტურის, სინტაქსის, ლექსიკისა და დიალექტოლოგიის საკითხების კვლევა სინქრონიულ და დიაქრონიულ ასპექტში, აგრეთვე ტიპოლოგიური თვალთახედვით ამ ენათა სხვა ჯგუფის ენებთან კონტაქტები და ამ თვალსაზრისით თანამედროვე ზოგადი ენათმეცნიერების ძირითადი პრობლემატიკა. ინსტიტუტის სამეცნიერო პერიოდული ორგანოებია: „იბერიულ-კავკასიური ენათმეცნიერება“ (დაარსდა 1946), „ქართველურ ენათა სტრუქტურის საკითხები“, „ქართული სიტყვის კულტურის საკითხები“, „ეტიმოლოგიური ძიებანი“, „ქართველოლოგიური კრებული“, „დიალექტოლოგიური კრებული“, „თანამედროვე ზოგადი ენათმეცნიერების საკითხები“. ინსტიტუტის ბაზაზე საქართველოს მეცნიერებათა აკადემია გამოსცემდა „იბერიულ-კავკასიური ენათმეცნიერების წელიწდეულს“ (დაარსდა 1974, ბოლო ტომი – 2003). 1950–1964 წლებში ინსტიტუტმა გამოსცა „ქართული ენის განმარტებითი ლექსიკონის“ რვატომეული (1971, საქართველოს სახელმწიფო პრემია); 2008 წლიდან მიმდინარეობს ლექსიკონის ახალ რედაქციის გამოცემა. ს. ჯანაშია (1941-43) ვარლამ თოფურია (1943-49) გ. ახვლედიანი (1949-50) არნოლდ ჩიქობავა (1950-52) ივანე გიგინეიშვილი (1952-53) ქეთევან ლომთათიძე (1953-63, 1975-87) ვ. ფანჩვიძე (1963-75) ბესარიონ ჯორბენაძე (1987-93) გუჩა კვარაცხელია (1993-2006) ლალი ეზუგბაია (2006-2013) ავთანდილ არაბული (2014-2018) ნანა მაჭავარიანი (2018 წლიდან დღემდე) თოფურია გ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. ?. ენათმეცნიერების ინსტიტუტის ოფიციალური ვებ-გვერდი[მკვდარი ბმული]
მაისის რევოლუცია

მაისის რევოლუცია (ესპ. Revolución de Mayo) − ერთკვირიანი რევოლუციურ ქმედებათა სერია, რომელსაც ადგილი ჰქონდა 1810 წლის 18-25 მაისს ბუენოს-აირესში, რიო-დე-ლა-პლატის ვიცე-სამეფოს დედაქალაქში. თავის მხრივ, ეს ვიცე-სამეფო წარმოადგენდა ესპანეთის იმპერიის კოლონიას და მოიცავდა თანამედროვე არგენტინის, ბოლივიის, პარაგვაისა და ურუგვაის ტერიტორიებს. რევოლუციის შედეგად ჩამოგდებულ იქნა ვიცე-მეფე ბალთასარ იდალგო კისნეროსი და 25 მაისს შეიქმნა ადგილობრივი მთავრობა, პირველი ხუნტა. ამ მოვლენებს არგენტინაში ხშირად „მაისის კვირასაც“ უწოდებენ. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მაისის რევოლუცია მაისის რევოლუცია (ესპანური)
დრუპჩენი

დრუპჩენი (ტიბ: སྒྲུབ་ཆེན་ ვაილი: sgrub chen - „დიდი შესრულება“) — მედიტაციური პრაქტიკა ტიბეტურ ბუდიზმში, რომელიც დაახლოებით 10 დღე გრძელდება. მასში ერთვება ბევრი საერო და სასულიერო პირი, რომელთაც მინიმუმ ერთი ლამა ხელმძღვანელობს. ითვლება ძალიან ძლიერ პრაქტიკად მსოფლიო, პიროვნული და საზოგადო მშვიდობისთვის. პრაქტიკისას, პრაქტიკოსები კითხულობენ მანტრებს, აკეთებენ ტორმებს, ქმნიან დიდი ზომის ქვიშის თანგკებს. http://www.rigpawiki.org/index.php?title=Drupchen
ფედერალური ლიგა

ფედერალური ლიგა ან თავისუფალ ხალხთა ლიგა (ესპ. Liga Federal ან Liga de los Pueblos Libres) - ყოფილი კონფედერაციული სახელმწიფო სამხრეთ ამერიკაში, მონტევიდეოს გარშემო. არსებობდა 1815 -1820 წლებში. მოიცავდა თანამედროვე ურუგვაის ტერიტორიას მთლიანად და მის მოსაზღვრე არგენტინის გარკვეულ ტერიტორიას. შეიქმნა რიო-დე-ლა-პლატის ვიცე-სამეფოს დაშლის შემდეგ. მისი არსებობა კი იმით დამთავრდა, რომ ტერიტორიის ნაწილი ბრაზილიის იმპერიამ დაიპყრო, ნაწილი კი რიო-დე-ლა-პლატის გაერთიანებულმა პროვინციებმა. მიუხედავად იმისა, რომ ამ სახელმწიფოს გეგმებში შედიოდა მთელი თანამედროვე არგენტინის ტერიტორიის მიერთება, ეს გეგმა განუხორციელებელი აღმოჩნდა და ის ძირითადად მონტევიდეოსა და ე.წ. "Banda Oriental"-ის გარშემო დარჩა კონცენტრირებული. დღეისათვის, ფედერალური ლიგა თანამედრეოვე ურუგვაის წინაპრად მიიჩნევა. თავისუფალ ხალხთა ლიგა - ბრიტანიკა
დავით მუსხელიშვილი

დავით მუსხელიშვილი (დ. 19 ოქტომბერი, 1928, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, აკადემიკოსი. თბილისის საპატიო მოქალაქე (2021). 1956-1960 წლებში იყო ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, ხოლო 1960 წლიდან — უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1967 წლიდან იმავე ინსტიტუტის ისტორიული გეოგრაფიის განყოფილების ხელმძღვანელი. 1999-2006 წლებში იყო ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტის დირექტორი. 2001 წლიდან არის საქართველოს მართლმადიდებელ ეკლესიასთან არსებული ქრისტიანული კვლევის საერთაშორისო ცენტრის გამგეობის თავმჯდომარე. 2006 წლიდან — ისტორიის, ეთნოლოგიისა და რელიგიის შესწავლისა და პროპაგანდის ცენტრის გამგეობის თავმჯდომარე. 2007 წლიდან — საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოლოგიის კომისიის თავმჯდომარეა. ციხე-ქალაქი უჯარმა, „მეცნიერება“, თბილისი, 1966. საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიის ძირითადი საკითხები, ტ. I, „მეცნიერება“, თბილისი, 1977. ხოვლეს ნამოსახლარის არქეოლოგიური მასალა, „მეცნიერება“, თბილისი, 1978. საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიის ძირითადი საკითხი, ტ. II, „მეცნიერება“, თბილისი, 1980. Из исторической географии Восточной Грузии, „Мецниереба“, Тбилиси, 1982. ქიზიყის ძველი ისტორია, თბილისი, 1982. საქართველოს ისტორიის ატლასი (რედაქტორი და თანაავტორი), თბ., 2003 საქართველო IV-VIII საუკუნეებში, თბილისი, 2003. საქართველოს ისტორიის ნარკვევი, თბილისი, 2008. A short Essay on the History of Georgia, Tbilisi, 2008. Zur ethnische Herkunft der Bevölkerung des Landes Daiaeni/Diaoxi. „Georgica“, 27, Aachen საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ვებ-გვერდი
ხიხათა (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტოპონიმი ხიხათა შეიძლება აღნიშნავდეს: ხიხათა — მთა რაჭის ქედზე ხიხათა — უღელტეხილი რაჭის ქედზე ხიხათა — სოფელი ჯავის მუნიციპალიტეტში
Syncopy Films

Syncopy Films (აგრეთვე ცნობილი როგორც სინკოპი) — ბრიტანულ კინოკომპანია, რომელიც დააარსა რეჟისორმა, სცენარისტმა და პროდიუსერმა კრისტოფერ ნოლანმა თავის მეუღლესთან ემა თომასთან ერთად. „სინკოპის“ ეკუთვნის კრისტოფერ ნოლანის ყველა ფილმი გარდა სურათებისა „ინსომნია“ და „მემენტო“, ასევე ზაკ სნაიდერის „ფოლადის ადამიანი“, რომელიც 2013 წელს გამოვიდა. Syncopy Films — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
ზემოლისის ეკლესიის წარწერა

ზემოლისის ეკლესიის წარწერა — ნუსხურნარევი ასომთავრული წარწერა ქარელის მუნიციპალიტეტის ზემოლისის ციხის (1991 წლამდე შედიოდა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ზნაურის რაიონში) ეკლესიაზე. წარწერა ამოღარულია ეკლესიის სამხრეთის კარის თავზე. წარწერა ხუთსტრიქონიანია: ნებითა ღმრთისაჲთა მე ფბრნია თოალოისა ასოლმნ აღვაშენე წა ესე ეკლესია ვკთხ საფარველად ძმისა ჩემისა აბლთ ... ანუ: ნებითა ღმრთისაჲთა მე ფებრონია, თუალოისა ასულმან აღვაშენე წმიდა ესე ეკლესია, ვაკურთხ[ე] საფარველად ძმისა ჩემისა აბულეთ– ის[ა] წარწერას ახასიათებს /უ/–ს ო–თი გადმოცემა. ყურადღებას იქცევს ჲ–ს კლება სახელობითში (წმიდა ესე ეკლესია), რაც ცოცხალ მეტყველებას ასახავს. საინტერესოა საკუთარი სახელი თუალა. ნ. შოშიაშვილის აზრით წარწერა X საუკუნისაა. ↑ ნ. შოშიაშვილი, ქართული წარწერების კორპუსი, I, თბ., 1980, გვ. 190 ↑ Р. Меписашвили, В. Цинцадзе, Архитектура нагорной части исторической провинции Грузии - Шида Картли, ст. 103-104 კორნელი დანელია, ზურაბ სარჯველაძე. ქართული პალეოგრაფია. თბ., 1997, გვ. 5–98
ჭყონდიდის ტაძრის წარწერები

ჭყონდიდის ტაძრის წარწერები — ორი ძველი ქართული წარწერა ჭყონდიდის ტაძრიდან. ტაძრის დასავლეთ დასავლეთ ფასადზე ამოკვეთილი ყოფილა ასომთავრული წარწერა, რომელიც 1850 წელს ტაძრის შეკეთებისას დაიღუპა. მისი ფრაგმენტები გამოაქვეყნა მარი ბროსემ: წარწერას ასე კითხულობენ: «[† ადიდენ ღმერთმან ბაგრატ] მეფჱ აფხაზთა[ჲ ორთავე შინ]ა ცხორებათა. აღაშენა წმიდაჲ ესე სანათლა[ვი] დასაბამითგან[თა] წელთა [ხ]ქ (=6600), ქრონიკონსა სივ (=216)». წარწერა თარიღდება 996 წლით (780+216=996). დასაბამითგან უნდა აღდგეს ხქ (6600–5604=996). ეკლესიის დასავლეთ ფასადზე მოთავსებულ ქვის ფილაზე შესრულებული ქრისტეს გამოსახულების ორივე მხარეს გვაქვს ასომთავრული წარწერა: ანუ: წარწერა პირველი წარწერის თანადროული ჩანს. კორნელი დანელია, ზურაბ სარჯველაძე. ქართული პალეოგრაფია. თბ., 1997 ↑ M. Broseet, Rapports sur un Voyage archeologique dans la Géorgie et l'Arménie, VII, p. 12-13 ↑ M. Broseet, Rapports sur un Voyage archeologique dans la Géorgie et l'Arménie, VII, p. 25
ქორეთის ეკლესიის წარწერა

ქორეთის ეკლესიის წარწერა — ძველი ქართული ასომთავრული წარწერა საჩხერის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქორეთის ღვთაების ეკლესიიდან. წარწერა სამშენებლო ხასიათისაა. იგი მიკვლეულ იქნა 1958 წელს გ. გაფრინდაშვილის მიერ. წარწერა ექვსსტრიქონიანია: †. სმ~ბო წო შე დ ა ადიდე მ~რმ დე ოფალი და შვილნი მ ისნი გ~ი და ხურსი ესე ბ ლჰ ... დაიდვა ქრნ~კნ სა სკ–სა ანუ: †. სამებაო წმიდაო, შეიწყალე დ– ა ადიდე მარიამ დე– ოფალი და შვილნი მ– ისნი: გიორგი და ხურსი. ესე ბ– ლაჰ[ვარი] დაიდვა ქრონიკონ– სა სკ (=220)–სა ენობრივი თავლსაზრისით საყურადღებოა დეოფალ < დედოფალ დ–ს დისიმილაციური დაკარგვა. ასევე საყურადღებოა ანთროპონიმი ხურსი. წარწერა თარიღდება 1000 წლით (780+220=1000). კორნელი დანელია, ზურაბ სარჯველაძე. ქართული პალეოგრაფია. თბ., 1997 ↑ გ. გაფრინდაშვილი, 1000 წლის სამშენებლო წარწერა ქორეთის ეკლესიაზე, ძეგლის მეგობარი, 21, თბ., 1970, გვ. 54–61
ზემო ნიქოზის ღვთაების ტაძრის წარწერები

ზემო ნიქოზის ღვთაების ტაძრის წარწერები — ორი ძველი ქართული ასომთავრული წარწერა გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ნიქოზის ღვთაების ტაძარზე. წარწერა ორსტრიქონიანია: წო სმო ზრა პრლეპკი შე ანუ: წმიდაო სამებაო, ზაქარია პირველეპისკოპოსი შეიწყალე პალეოგრაფიული თვალსაზრისით წარწერა არქაულია. შ ასოს ზემოთა რკალი შეკრულია, ასევე შეკრულია წ გრაფემის ორივე რკალი. ქარაგმის ნიშნები არ გვხვდება. სპეციალისტთა აზრით წარწერა V საუკუნისაა. წარწერა ამოკვეთილია საყდრის სამხრეთ ფასადზე. დაზიანებულია. წარწერა სამსტრიქონიანია: ...ეპი სკპზმნ აღვ შნე წჲ ეკლსჲ ანუ: ...ეპი– სკოპოზმან აღვ– აშჱნე წმიდაჲ ეკლესიაჲ პალეოგრაფიული თვალსაზრისით წარწერას ახასიათებს გრაფემების გაკუთხოვნება. სპეციალისტთა აზრით, წარწერა X საუკუნისაა. ზემო ნიქოზის ღვთაების ეკლესია კორნელი დანელია, ზურაბ სარჯველაძე. ქართული პალეოგრაფია. თბ., 1997, გვ. 5–98 ↑ ნ. შოშიაშვილი, ქართული წარწერების კორპუსი, I, თბ., 1980, გვ. 71 ↑ ნ. შოშიაშვილი, ქართული წარწერების კორპუსი, I, თბ., 1980, გვ. 187