laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ტეიდე

ტეიდე (ესპ. Teide) — მოქმედი ვულკანი კუნძულ ტენერიფეზე. წარმოადგენს ესპანეთის უმაღლეს წერტილს (ზღვის დონიდან 3718 მ). შედგება უძველესი კალდერისა და შედარებით ახალგაზრდა შიდა კონუსისაგან. იკავებს კუნძულის 2/3-ს. მწვერვალზე მდებარეობს მცირე ზომის კრატერი, ხოლო ფერდობებზე პარაზიტული კონუსია. ნაპრალებიდან გამოიყოფა გავარვარებული აირები. ტეიდე ერწყმის ვულკან პიკო-ვიეხოს (3103 მ) კონუსს, სადაც მდებარეობს მოზრდილი კალდერა ლა-კანიადასი. დაახლოებით 150 ათ. წლის წინ წარმოიქმნა უძლიერესი აფეთქებითი ამოფრქვევა, რომელსაც ზღვის დონიდან დაახლოებით 2000 მ-ზე მოჰყვა მსხვილი კალდერის წარმოქმნა. თანადროულ დროში ტეიდე მიძინებულ ვულკანად მიიჩნევა, უკანასკნელი ამოფრქვევა დაფიქსირდა 1909 წელს. შედარებით მცირე ზომის ამოფრქვევა გამოვლინდა 1704 და 1705 წწ. 1706 წლის ამოფრქვევამ გაანადგურა ქალაქი და ნავსადგური გარაჩიკო და ასევე რამდენიმე მომცრო სოფელი. ტეიდე წარმოადგენს მსხვილ ტურისტულ ობიექტს. აქვე მდებარეობს ეროვნული პარკი (ფართობი 18,990 ჰა), რომელიც იუნესკომ 2007 წლის 28 ივნისს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში შეიტანა. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ტეიდე UNESCO World Heritage Site datasheet Teide National Park - Official Website დაარქივებული 2011-07-16 საიტზე Wayback Machine. Teide Webcam Cable car (ესპანური) Description of the ascent of Mount Teide ↑ Teide National Park. World Heritage List. UNESCO. ციტირების თარიღი: 2009-01-18.
შახვეტილას მთა

შახვეტილას მთა — მთა საქართველოში, კახეთის მხარის ახმეტის მუნიციპალიტეტისა და მცხეთა-მთიანეთის მხარის თიანეთის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს კახეთის ქედის სამხრეთ ნაწილის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარეების ანისხევისა (ხევგრძელის მარცხენა შენაკადი) და ილტოს წყალგამყოფზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 1324 მ. აგებულია ზედაცარცული კირქვებით, მერგელებითა და თიხებით. მთას მობრტყელებული მწვერვალი და ძლიერ დახრილი კალთები აქვს. შემოსილია შერეული ფოთლოვანი ტყით. ჩანგაშვილი გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 696.
კრისტინა იანდა

კრისტინა იოლანტა იანდა (პოლ. Krystyna Jolanta Janda; დ. 18 დეკემბერი, 1952) — პოლონელი კინოსა და თეატრის მსახიობი, პროზაიკოსი და კინორეჟისორი. მონაწილეობს დრამებსა და მელოდრამებში. 1975 წელს ვარშავაში დაამთავრა უმაღლესი თეატრალური სკოლა. 1976 წელს შედგა მისი დებიუტი ერთ-ერთ სასცენო კომედიაში. გამოდიოდა ევრიპიდეს, რასინის, ჩეხოვის, ტენესისა და სხვათა პიესებში. იღებდნენ გერმანიაში, საფრანგეთში, ბულგარეთში. თანამშრომლობდა არაერთ ცნობილ რეჟისორთან (ანჯეი ვაიდა, კშიშტოფ ზანუსი, კშიშტოფ კიშლოვსკი, ანჯეი ჟულავსკი, იშტვან საბო და სხვა). 1982 წელს ითამაშა რიშარდ ბუგაისკის გახმაურებულ კრიმინალურ კინოდრამაში „დაკითხვა“. ამ როლისთვის მიიღო კანის კინოფესტივალის ჯილდო საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის. მონაწილეობა აქვს მიღებული ასევე ფილმში „დეკალოგი“. იანდა 1981 წელს დაქორწინდა კინოოპერატორ ედვარდ კლოსინსკიზე (1943-2008). ჰყავს სამი შვილი. ცხოვრობს ქალაქ ვარშავის სიახლოვეს. კრისტინა იანდამ ბოლო წლებში მონაწილეობა მიიღო ფილმებში „აირი“ და „რევერსი“. 2001 წლიდან მოყოლებული იგი გადაიღეს რამდენიმე სარეკლამო რგოლში. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: კრისტინა იანდა კრისტინა იანდა კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში კრისტინა იანდა / filmpolski.pl კრისტინა იანდა დაარქივებული 2018-06-05 საიტზე Wayback Machine. (პოლონური)
აირშირული ჯიში

აირშირული ჯიში — მსხვილი რქოსანი საქონლისა, სარძეო მიმართულების ჯიში. გამოიყვანეს XVIII საუკუნეში შოტლანდიაში (ერის საგრაფო). ადგილობრივი საქონელს ჰოლანდიური და შორტჰორნის ჯიშები შეაჯვარეს (სისხლის ჩართვის მეთოდით). აირშირული ჯიში ტანდაბალია, კარგი აგებულებისა, ფერად წითელ-ჭრელი. ცოცხალი მასა: კუროსი 650-750 კგ, ფურისა 450-500 კგ. იწველის 3500-4000 კგ (სარეკორდო მონაწველი 10000 კგ-ზე მეტია), რძის ცხიმიანობა დაახლოებით 4%, გავრცელებულია აშშ-ში, კანადაში, ფინეთში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 242-243.
ვიურცბურგის რეზიდენცია

ვიურცბურგის რეზიდენცია (გერმ. Würzburg Residenz) — ბაროკოს სტილის არქიტექტურული კომპლექსი გერმანიის ქალაქ ვიურცბურგის ცენტრში. აშენებულია 1719 - 1744 წლებში ვიურცბურგის ეპისკოპოსის კარის არქიტექტორის - ბალთაზარ ნეიმანის მიერ. შიდა ინტერიერის დეკორირება 1780 წლამდე გრძელდებოდა, გამოირჩევა ფრესკებით, რომლებიც ვენეციელ მხატვარ ჯოვანი ბატისტა ტიეპოლოს ეკუთვნის. გრანდიოზული ინტერიერი მოიცავს დიდ კიბეებს, დიდ მისაღებსა და სამლოცველოს. სასახლე ევროპული ბაროკოს სტილის ნამდვილი შედევრია და მას ვენის შენბრუნის სასახლისა და ვერსალის გვერდით აყენებენ. კომპლექსი მნიშვნელოვნად დაზიანდა მეორე მსოფლიო ომის დროს. 1981 წელს კი იუნესკომ ის მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში Page in Bavarian Castles and Gardens Virtual-Tour through the Residence of Würzburg Pictures of the Würzburg Residence დაარქივებული 2009-05-28 საიტზე Wayback Machine.
პალეოკლიმატოლოგია

პალეოკლიმატოლოგია (ბერძნ. palaios – ძველი და კლიმატოლოგია) — მეცნიერება, რომელიც შეისწავლის დედამიწის გეოლოგიური წარსულის ჰავასა და მის ცვალებადობას. პალეოკლიმატოლოგიას მეცნიერული საფუძვლები ჩაეყარა XIX საუკუნის 80-იან წლებში. ძველი ეპოქების ჰავის აღდგენა ემყარება ლითოლოგიურ, პალეონტოლოგიურ, აგრეთვე გეოქიმიურ და გეოფიზიკურ მაჩვენებლებს. ლითოლოგიური მაჩვენებლებიდან პალეოკლიმატოლოგიისათვის განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს ინფორმაციას გამოფიტვის პროცესების ინტენსიურობისა და ხასიათის, დანალექი დიფერენციაციის ხარისხისა და აუტიგენური მინერალთწარმოქმნის შესახებ. პალეონტოლოგიური მაჩვენებლების (ქანებში განამარხებული მცენარეებისა და ცხოველების სახეობრივი შედგენილობა, ეკოლოგიური თავისებურებები, მორფოლოგია და სხვ.) საშუალებით შესაძლებელია ვიმსჯელოთ პალეოკლიმატური ზონალურობის შესახებ. გეოქიმიური მაჩვენებლების (განამარხებულ ზღვის ორგანიზმთა ნიჟარებში ჟანგბადის იზოტოპების შეფარდება o18/o16, კარბონატულ ნალექებში აგრეთვე — ca/mg და ca/sr და სხვ.) საშუალებით გამოითვლება ძველი ზღვის წყლის ტემპერატურა. გეოფიზიკური მაჩვენებლები (პალეომაგნეტიზმის მეთოდების საშუალებით დადგენილი პალეოგანედები) გვაძლევს დამატებით ინფორმაციას პალეოკლიმატოლოგიური ზონალურობის შესახებ. ყველაზე სრულად პალეოკლიმატოლოგიური რეკონსტრუქციის საშუალებას იძლევა ყველა ჩამოთვლილი მაჩვენებლების კომპლექსური გათვალისწინება აქტუალიზმის მეთოდის გამოყენებით. პალეოკლიმატოლოგიას დიდი თეორიული და პრაქტიკული მნიშვნელობა აქვს. დედამიწის კლიმატური ისტორიის შესწავლა აფართოებს ჩვენს წარმოდგენებს წარსულში მიმდინარე გამოფიტვის, ნალექთდაგროვების პროცესებისა და მათთან დაკავშირებული სასარგებლო წიაღისეულის წარმოქმნის შესახებ, გვიჩვენებს წარსული გეოლოგიური ეპოქების მცენარეთა და ცხოველთა არსებობის პირობებს, იძლევა აგრეთვე ჰავის შეცვლის პროგნოზირების საშუალებას. კლიმატის ისტორიის შესახებ (ინგლისური) პალეოკლიმატოლოგია დაარქივებული 2020-09-22 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) პალეოკლიმატოლოგია და კლიმატის დინამიკა დაარქივებული 2009-07-09 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) პალეოკლიმატოლოგია XXI საუკუნეში (ინგლისური) კლიმატის ცვლილება და პალეოკლიმატოლოგია დაარქივებული 2010-02-27 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) პალეოკლიმატოლოგია საიტი დაარქივებული 2010-07-14 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) კლიმატის სწრაფი ცვლილება დაარქივებული 2016-06-29 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) კლიმატის მოკლე ისტორია დაარქივებული 2008-12-16 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) ჯანელიძე ჭ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 647. Брукс К., Климаты прошлого, пер. с англ., М., 1952; Синицын В. М., Древние климаты Евразии, ч. 1—3, Л., 1965—70; Проблемы палеоклиматологии, пер. с англ., М., 1968; Schwarzbach М., Das Klima der Vorzeit, 2 Aufl., Stuttg., 1961: Bowen R., Paleotemperature analysis, Amst.— L.— N. Y., 1966.
ვისის ეკლესია

ვისის ეკლესია (გერმ. Wieskirche) — როკოკოს სტილის ოვალური ეკლესია, რომელიც 1740-იან წლებში გერმანელმა არქიტექტორმა დომინიკუს ზიმერმანმა ააშენა. მდებარეობს გერმანიაში, ალპების მთისწინეთში, ბავარიის შტაინგადენის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვისში. 1738 წელს, შენიშნეს, რომ ქრისტეს გამათრახების სცენის ამსახველ ერთ-ერთ ხის ფიგურას ცრემლები სდიოდა. ამ სასწაულმა უამრავი პილიგრიმის მოზიდვა გამოიწვია. 1740 წელს, ფიგურის დასაბრძანებლად პატარა სამლოცველო ააშენეს, რომელიც აურაცხელ პილიგრიმს ვერ იტევდა, ამიტომ შტაინგადენის სააბატომ განცალკევებული სამლოცველოს აშენება დააფინანსა. საკურთხეველში დაბრძანებული ქანდაკების წინაშე მრავალი ავადმყოფი იკურნებოდა სნეულებათაგან, რამაც ეკლესია უდიდეს პილიგრიმულ ცენტრად აქცია. 1983 წელს, იუნესკომ ეკლესია მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა, 1985 - 1991 წლებში კი ფართო რესტავრაცია ჩაუტარდა. იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ვისის ეკლესია Wieskirche: home page UNESCO: Wies
შველი

შველი (ლათ. Capreolus) — წყვილჩლიქოსან ცხოველთა გვარი ირმისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძე 150 სმ, მამლის მასა 55 კგ აღწევს, დედალი მომცროა. შველს აქვს მსუბუქი, მოხდენილი სხეული, გრძელი და წვრილი ფეხები, მოკლე კუდი, რქები 3 (ზოგჯერ 4) მორჩით (მამალს), დედალი ურქოა. გავრცელებულია ევროპაში, წინა აზიის დასავლეთით, კავკასიაში, ცენტრალურ აზიაში, აგრეთვე სამხრეთ ციმბირის მთებში, მონღოლეთსა და შორეულ აღმოსავლეთში. უპირატესობას ანიჭებს მეჩხერ ფოთლოვან ან შერეულ ტყეებსა და კარგად განვითარებულ ქვეტყეს. იკვებება მცენარეული საკვებით. მაკეობა 9 თვემდე გრძელდება, შობს 1-2 ნუკრს, რომლის სხეული სწორხაზოვნად განლაგებული თეთრი ხალებითაა დაფარული. შველი ნადირობის ობიექტია. კარგად ეგუება ადამიანისაგან შეცვლილ ბუნებრივ პირობებს. მომრავლება მრავალ ადგილას არის შესაძლებელი და დიდი სარგებლობა მოაქვს. იყენებენ ხორცს, ტყავსა და რქებს. შველის სახეობებიდან საქართველოში გვხვდება ევროპული შველი (ლათ. Capreolus capreolus) და ციმბირული შველი (ლათ. Capreolus pygargus). ავალიანი რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 735.
აისი

„აისი“ — ქართული ლიტერატურული ჟურნალი, გამოვიდა ორი ნომერი, I — 1918 წელს ქუთაისში ხოლო II — 1920 წელს თბილისში. რედაქტორი — ლ. მაჭავარიანი. "აისი" პოეტების ჟურნალი იყო. მასში დაიბეჭდა გალაკტიონ ტაბიძის, იოსებ გრიშაშვილის, ვალერიან გაფრინდაშვილის, ტიციან ტაბიძის, პაოლო იაშვილის, კოლაუ ნადირაძის, რაჟდენ გვეტაძის, კონსტანტინე ჭიჭინაძის, ნიკოლოზ მიწიშვილის, დ. ცვარნამის, შალვა კარმელის, გრიგოლ ცეცხლაძის, ვ. გოგრაძის და სხვათა ნაწარმოები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 244. სიგუა, სოსო. „მოდერნიზმი“, თბ. „მწერლის გაზეთი“, 2008
აუგუსტუსბურგისა და ფალკენლუსტის სასახლეები

აუგუსტუსბურგისა და ფალკენლუსტის სასახლეები (გერმ. Schlösser Augustusburg und Falkenlust), მდებარეობს გერმანიის ქალაქ ბრიულში. 1984 წლიდან შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში. სასახლეები ერთმანეთთან დაკავშირებულია ვრცელი ბაღებით. სასახლეები XVIII საუკუნის დასაწყისში, კიოლნის არქიეპისკოპოს კლემანს ავგუსტ ბავარიელის მიერ აიგო. აუგუსტუსბურგის სასახლის მთავარ ნაწილს U-ს ფორმა აქვს და შედგება სამი სართულისა და ორდონიანი სხვენისგან. საუცხოო კიბეები ბალთაზარ ნეიმანის მიერაა დაპროექტებული. ბაღები დააპროექტა დომინიკ გირარდმა. ფალკენლუსტის სასახლე 1729 - 1740 წლებში, ამალიენბურგის სანადირო სახლის სტილში აიგო. მეორე მსოფლიო ომიდან მოყოლებული 1994 წლამდე, აუგუსტუსბურგის სასახლე გერმანიის პრეზიდენტის მიერ სტუმრების მისაღებად გამოიყენებოდა. იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ოფიციალური საიტი (გერმანული)
ჰილდესჰაიმის წმინდა მარიამის ტაძარი

ჰილდესჰაიმის წმინდა მარიამის ტაძარი (გერმ. St. Mariä Himmelfahrt) — შუა საუკუნეების კათედრალი გერმანიის ქალაქ ჰილდესჰაიმში. 1985 წლიდან შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში. კათედრალი 1010—1020 წლებში რომანულ სტილში აშენდა. მნიშვნელოვანი განახლება გაფართოება მოხდა XI, XII, XIV საუკუნეებში, ხოლო 1945 წელს, საჰერო დაბომბვებისას მთლიანად დაინგრა. ფაქტობრივად ხელახლა აშენდა 1950—1960 წლებში. კათედრალი ცნობილია ხელოვნების მრავალი ნიმუშით. მათ შორისაა XI საუკუნის ბრინჯაოს კარი, ამავე საუკუნის ბრინჯაოს სვეტი, წმინდა გოტარდის სარკოფაგი და ა. შ. შიდა ეზოში მდებარეობს 1321 წელს აშენებული გოთიკური სამლოცველო, რომელიც მეორე მსოფლიო ომის დაბომბვებისას თითქმის დაუზიანებელი გადარჩა. კათედრალს გააჩნია მუზეუმი, რომელიც ფლობს შუა საუკუნეების საგანძურის ერთ-ერთ უდიდეს კოლექციას მთელს ევროპაში. იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჰილდესჰაიმის წმინდა მარიამის ტაძარი More information about St. Mary's Cathedral დაარქივებული 2012-11-30 საიტზე Archive.isCategory:Webarchive template archiveis links Pictures დაარქივებული 2010-08-27 საიტზე Wayback Machine. Homepage of the Cathedral Museum
ჰილდესჰაიმის წმინდა მიქაელის ტაძარი

ჰილდესჰაიმის წმინდა მიქაელის ტაძარი (გერმ. Michaeliskirche) — ადრეული რომანული არქიტექტურული სტილის ეკლესია გერმანიის ქალაქ ჰილდესჰაიმში. 1985 წლიდან შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში. წმინდა მიქაელის სააბატო ეკლესია 1001 - 1033 წლებში აშენდა ეპისკოპოს ბერნვარდ ჰილდესჰაიმელის მიერ, როგორც მისი ბენედიქტური ეკლესიის კაპელა. მშენებარე ტაძარს ის მიქაელ მთავარანგელოზს უძღვნიდა, მაგრამ 1022 წელს ეპისკოპოსი გარდაიცვალა და მშენებლობა გაჭიანურდა კიდევ 11 წლით. რეფორმაციის ეპოქაში, 1542 წელს, ტაძარი ლუთერანულად გადააკეთეს, მაგრამ ბენედიქტური სამონასტრო გადმონაშთები კვლავ რჩებოდა 1803 წლამდე, სანამ ტაძრის სეკულარიზაცია მოხდებოდა. ამჟამად ეკლესია კათოლიკურია. მეორე მსოფლიო ომის მიმდინარეობისას, 1945 წლის 22 მარტს, წმინდა მიქაელის ეკლესია საჰაერო დაბომბვების შედეგად დაინგრა, მაგრამ კვლავ აღადგინეს 1950 - 1957 წლებში. ტაძარი 1985 იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში ჰილდესჰაიმის წმინდა მარიამის კათედრალთან ერთად შეიტანა. იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჰილდესჰაიმის წმინდა მიქაელის ტაძარი Introduction to the Michaeliskirche (Hornemann Institut) დაარქივებული 2005-10-18 საიტზე Wayback Machine. Pictures (Raymond Faure's Website) დაარქივებული 2009-02-15 საიტზე Wayback Machine. Official Website of the parish St. Michael (German) დაარქივებული 2019-05-17 საიტზე Wayback Machine.
პოტსდამისა და ბერლინის სასახლეები და პარკები

პოტსდამისა და ბერლინის სასახლეები და პარკები — სასახლეებისა და პეიზაჟური ბაღების კომპლექსი გერმანიის დედაქალაქ ბერლინსა და ქალაქ პოტსდამში. ამ ტერმინით აღნიშნავენ იმ კულტურულ ანსამბლს, რომელიც 1990 წელს იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. ძეგლი აღიარებულ იქნა პრუსიის მონარქიული იდეების კონტექსტში დაპროექტებული უნიკალური ბაღების მაგალითად. 1730 - 1916 წლებში ტერიტორია მოიცავდა 500 ჰექტარსა და 150 შენობასა და ბაღს. იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში პროფილი იუნესკოს საიტზე
ლორშის მონასტერი

ლორშის სააბატო (გერმ. Reichsabtei Lorsch) — ყოფილი საიმპერატორო სააბატო გერმანიის ქალაქ ლორშში. წარმოადგენს კაროლინგების იმპერიის ერთ-ერთ ყველაზე ცნობილ მონასტერს. ბენედიქტური მონასტერი წმინდა პეტრეს სახელობისაა და 764 წელს დაარსდა. შუა საუკუნეების განმავლობაში, ის მნიშვნელოვანი კულტურული ცენტრი იყო, ფლობდა უდიდეს ბიბლიოთეკას. ეკლესიის დარბაზი რომანული არქიტექტურამდელი უმნიშვნელოვანესი ძეგლია მთელს გერმანიაში და IX საუკუნით თარიღდება. 1991 წელს ის იუნესკომ შეიტანა მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში. თანამედროვე კათედრალის ადგილას თავდაპირველად ხის ნაგებობები მდებარეობდა. ეკლესიის მშენებლობა 774 წელს დაიწყო. დროთა განმავლობაში ის სხვადასხვა მფლობელის ხელში გადადიოდა. 1564 წელს მონასტერი დაიშალა, 1621 წელს კი ესპანელთა შემოსევისას დაიწვა. მონასტერში არაერთი ღირებული დოკუმენტი შეიქმნა. მათ შორისაა სახარებები, კოდექსი და ა. შ. იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ლორშის მონასტერი ოფიციალური საიტი (გერმანული) Codex Laureshamensis, volume 1–3 Interactive map of the property of abbey Lorsch დაარქივებული 2009-04-06 საიტზე Wayback Machine.
რამელსბერგის მაღაროები

რამელსბერგი (გერმ. Rammelsberg) — მთა გერმანიაში, ჰარცის მთის მასივის სამხრეთ კიდეზე, ქვემო საქსონიის მხარის ქალაქ გოსლარის სიახლოვეს. მისი სიმაღლე 635 მეტრია. მთაზე მდებარეობდა ერთადერთი მაღაროები მსოფლიოში, რომლებიც 1000 წლის მანძილზე, 1988 წლამდე უწყვეატდ მუშაობდა. 1992 წელს, იუნესკომ მთა მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. მაღაროებში თავიდან ვერცხლს მოიპოვებდნენ, მოგვიანებით სპილენძს, ხოლო ბოლოს ტყვიას. 1000 წლის მანძილზე, სულ მოპოვებულ იქნა დააალოებით 30 მლნ ტონა მადანი. დოკუმენტი, რომელიც მაღაროს მუშაობას ისტროიულად ადასტურებს, 968 წელს მიეკუთვნება, მაგრამ ბოლოდროინდელი არქეოლოგიური აღმოჩენები იძლევა იმის ვარაუდის შესაძლებლობას, რომ ამ ტერიტორიაზე ჯერ კიდევ ძვ. წ. IV-III საუკუნეებში არსებობდა მაღაროები. 1988 წლის 30 ივნისს მაღარო მადნის ამოწურვის გამო დაიხურა. დღეს მის ადგილას სამრეწველო მუზეუმია გახსნილი, სადაც მნახველებს სხვადასხვა ეპოქაში, მოპოვებით საქმიანობაში გამოყენებული იარაღების დათვალიერება შეუძიათ. იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: რამელსბერგის მაღაროები ოფიციალური საიტი Gold Mining in Germany : History and Future Potential
დონი (მდინარე)

დონი (რუს. Дон) — რუსეთის ერთ-ერთი უმთავრესი მდინარე. სათავეს იღებს ქალაქ ნოვომოსკოვსკის სიახლოვეს, ტულადან 60 კმ-ით სამხრეთ-აღმოსავლეთით. მდინარის სიგრძე 1 950 კმ-ია, ჩაედინება აზოვის ზღვაში. შესართავთან წარმოქმნის 540 კმ² ფართობის დელტას. გეოგრაფიულად დონი დაბლობის მდინარეა. ნოემბრის ბოლოს ან დეკემბრის დასაწყისში მისი წყალი იყინება და ყინულით დაფარული რჩება 140 დღე ზემო დინებაში და 30-90 დღე ქვემო დინებაში. ანტიკურ ხანაში, ძველი ბერძენი გეოგრაფების მიერ, დონი მიიჩნეოდა საზღვრად ევროპასა და აზიას შორის. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: დონი (მდინარე) მდინარე დონი, ენციკლოპედია ბრიტანიკა
ორმაშენი

ორმაშენი — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის დმანისის მუნიციპალიტეტში (იფნარის თემი), მდებარეობს ლუკუნის მთის ჩრდილოეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1320 მეტრზე, დმანისიდან დაშორებულია 22 კილომეტრით. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 206 კაცი. სოფლის სახელწოდება „თათრული ორმაშენი“ დაფიქსირებულია 1898 წლის რუსეთის ერთვერსიან რუკაზე „Ормашенъ татар.“ სახით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 580. ↑ http://census.ge/en/home ↑ http://silknet.com/?module=popup_content&language=ge&product_id=8&type_id=20&attr=city_indexes ↑ http://www.gpost.ge ↑ საქართველოს ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულები ↑ 2002 წლის მოსახლეობის აღწერის მონაცემები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-19. ციტირების თარიღი: 2011-05-12.
პატარა გომარეთი

პატარა გომარეთი — ყოფილი სოფელი დმანისის მუნიციპალიტეტში, გომარეთის პლატოზე. სოფელი პატარა გომარეთის სახელწოდებით ცნობილია XVIII საუკუნიდან. საბჭოთა პერიოდში ის შედიოდა გომარეთის სასოფლო საბჭოში (ცენტრი — სოფ. დიდი გომარეთი). აქ ფუნქციონირებდა გომარეთის სასუქი მეურნეობის კომპლექსი, კირის ქარხანა, პროფტექნიკური სასწავლებელი, რვაწლიანი სკოლა, ბიბლიოთეკა. ყოფილი სოფლის განაპირას აღმართულია XI საუკუნის ძეგლი — დარბაზული ეკლესია, რომელიც სამშენებელო წარწერის მიხედვით აგებულია XI საუკუნის I ნახევარში ლიპარიტ ერისთავთერისთავის მიერ. 1999 წელს სოფლები დიდი და პატარა გომარეთი ადმინისტრაციულად გაერთიანდა გომარეთის სახელწოდებით; გეოგრაფიულად მათ ერთმანეთისგან მხოლოდ პატარა ხევი ყოფთ. ზაქარაია პ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 708. ↑ საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის საინფორმაციო-სტატისტიკური განყოფილება, „საქართველოს სსრ ადმინისტრაციულ ტერიტორიული დაყოფა 1949 წლის 1 სექტემბრისათვის“, თბ., 1949
პატარა დმანისი

პატარა დმანისი — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის დმანისის მუნიციპალიტეტში (დიდი დმანისის თემი), მდებარეობს მდინარეების ფინეზაურისა და მაშავერის შესართავის მახლობლად. ზღვის დონიდან 900 მეტრზე, დმანისიდან დაშორებულია 20 კილომეტრით. სოფლის მახლობლად მდებარეობს დმანისის სიონი. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 169 კაცი. სოფლის სახელწოდება „პატარა დმანისი“ დაფიქსირებულია 1898 წლის რუსეთის ერთვერსიან რუკაზე „Мал. Думаниси“ სახით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 708. ↑ http://census.ge/en/home ↑ http://silknet.com/?module=popup_content&language=ge&product_id=8&type_id=20&attr=city_indexes ↑ http://www.gpost.ge ↑ საქართველოს ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულები ↑ 2002 წლის მოსახლეობის აღწერის მონაცემები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-19. ციტირების თარიღი: 2011-05-12.
პანტიანი (დმანისის თემი)

პანტიანი (1949 წლის 12 ივლისამდე — „არმუთლო“) — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის დმანისის მუნიციპალიტეტში (დმანისის თემი), მდებარეობს დმანისის პლატოზე. ზღვის დონიდან 1410 მეტრზე, დმანისიდან დაშორებულია 7 კილომეტრით. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 11 კაცი. ადგილობრივ მოსახლეობაში სოფელი ცნობილია სახელწოდებით არმუდლუ. სოფლის სახელწოდება „ორმუთლი“ დაფიქსირებულია 1898 წლის რუსეთის ერთვერსიან რუკაზე „Ормутлы“ სახით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 665. ↑ http://census.ge/en/home ↑ http://silknet.com/?module=popup_content&language=ge&product_id=8&type_id=20&attr=city_indexes ↑ http://www.gpost.ge ↑ საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის საინფორმაციო-სტატისტიკური განყოფილება, „საქართველოს სსრ ადმინისტრაციულ ტერიტორიული დაყოფა 1949 წლის 1 სექტემბრისათვის“, თბ., 1949 ↑ საქართველოს ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულები ↑ 2002 წლის მოსახლეობის აღწერის მონაცემები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-19. ციტირების თარიღი: 2011-05-12.
პანტიანი (გომარეთის თემი)

პანტიანი — სოფელი დმანისის მუნიციპალიტეტში, გომარეთის თემში. მდებარეობს მდინარე ხრამის ხეობაში. ზღვის დონიდან 1000 მეტრი, წალკიდან 38 კილომეტრი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 666. ↑ http://silknet.com/?module=popup_content&language=ge&product_id=8&type_id=20&attr=city_indexes ↑ pop-stat.mashke.org — საქართველოს დასახლებული პუნქტების მოსახლეობა. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-19. ციტირების თარიღი: 2013-09-28. ↑ საქართველოს სტატისტიკის სახელმწიფო დეპარტამენტი — სოფლების მოსახლეობა 2002 წელი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05.
მინსაზქენდი

მინსაზქენდი — ნასოფლარი წალკის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს თრიალეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1760 მეტრი, წალკიდან 19 კილომეტრი, არჯევან-სარვანიდან 2 კმ. საბჭოთა პერიოდში მოქმედებდა მეცხოველეობის მეურნეობა, შედიოდა ჯერ ბაშქოის, ხოლო 1978 წლიდან არჯევან-სარვანის სასოფლო საბჭოში. ამჟამად სოფელი ათწლეულებია დაცლილია. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 5. ↑ 1.0 1.1 საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ოზნი

ოზნი — სოფელი წალკის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს წალკის ქვაბულში. მდინარე ქციის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1600 მეტრი, წალკიდან 29 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 754 კაცი. შედიოდა კუშჩის სასოფლო საბჭოში. სოფელში აღმოჩენილია ენეოლითის ხანის არქეოლოგიური ნაშთები. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 485 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 504. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ 2002 წლის მოსახლეობის აღწერის მონაცემები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-19. ციტირების თარიღი: 2011-05-12. ↑ „საქართველოს არქეოლოგია“, თბილისი: თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 1959. — გვ. 71-72.
ბერთა (წალკის მუნიციპალიტეტი)

ბერთა (2010 წლის 16 ნოემბრამდე — „ოლიანგი“ ან გოლიანქი, ისტ. სახელწ. — მაჩვთა) — სოფელი წალკის მუნიციპალიტეტში (ადმინისტრაციული ერთეული ბერთა). მდებარეობს წალკის ქვაბულში. ზღვის დონიდან 1550 მ, წალკიდან 26 კმ. სოფელს წარსულში, როგორც ვახუშტი ბატონიშვილის (XVIII ს.) რუკიდან ჩანს, მაჩვთა ერქვა. თურქეთიდან XIX საუკუნის I ნახევარში გადმოხვეწილმა და აქ დასახლებულმა ბერძნებმა შეარქვეს გოლიანქი (ნიშნავს ტბის, გუბის ეკლესიას). შედიოდა კუშჩის სასოფლო საბჭოში. 2010 წელს ეწოდა ბერთა. სოფელში შემონახულია შუა საუკუნეების ეკლესია. თლილი ქვით შემოზღუდული გუბურის ნაწილი ეკლესიის ქვეშაა მოქცეული; მიწიდან ამოსული ნაკადული ეკლესიის ქვეშ გროვდება, შემდეგ გადმოდის ღია ნაწილში (გუბურა სავსეა კალმახებით, რის გამოც ეკლესიას „კალმახის საყდარსაც“ უწოდებენ). გუბურაზე დადგმული, გეგმით მართკუთხა, თლილი ქვით ნაშენი ეკლესია ფორმის მიხედვით ადრინდელი ქრისტიანული ხანის ძეგლებს ჰგავს. თრიალეთის მოსახლეობის რწმენით, კალმახი წმინდა თევზად ითვლება, მას დიდი მოწიწებით ეპყრობიან, სჯერათ ავადმყოფებზე მისი სასწაულებრივი ზემოქმედებისა და ხშირად მაგიურ თვისებებსაც მიაწერენ. ამჟამად აქ მამათა მონასტერია. ეკლესიიდან დაახლ. 200 მ-ზე, მეორე კალმახიანი გუბურაცაა, მის ირგვლივ ძველი ნაგებობის ნანგრევებია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 504. ჩიქოვანი თ., თრიალეთი, თბ., 1976; Такайшвили Е. С., Археологические экскурсии, разыскания и заметки, в.4, Тфл., 1913 ↑ მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება N925, 2010 წლის 16 ნოემბერი ↑ ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 84. ↑ 2002 წლის მოსახლეობის აღწერის მონაცემები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-19. ციტირების თარიღი: 2011-05-12.