ხალიფების სია

ხალიფა — სახალიფოს ხელმძღვანელის ოფიციალური ტიტულია. ხალიფა არის წინასწარმეტყველ მუჰამედის წარმომადგენელი, ყველა მუსულმანის სულიერი ლიდერი, საღვთო კანონების დამცველი და აღმსრულებელი დედამიწაზე. ხალიფას მოვალეობა იყო შეენარჩუნებინა კანონის უზენაესობა ქვეყანაში, პასუხისმგებელი იყო ყველა სახელმწიფოებრივი ორგანოს შარიათის კანონების მიხედვით მუშაობაზე, დაეცვა სახელმწიფო საზღვრები, შეექმნა მოქალაქეებისათის ცხოვრების ნორმალური პირობები. ხალიფად გახდომა შეეძლო მხოლოდ ისლამის მიმდევარ მამაკაცს, რომელიც ერკვეოდა რელიგიის საკითხებში და იყო სამართლიანი. წინასწარმეტყველ მუჰამედის გარდაცვალების შემდეგ მმართველ ოთხ ხალიფას ეწოდა მართლმორწმუნე (632-661 წწ.). მათ შემდეგ ქვეყანას სათავეში ჩაუდგა ჯერ ომაიანთა დინასტია (661-750 წწ.), შემდეგ კი აბასიანები (750-1258 წწ.). ბაღდადის სახალიფოს დაცემის შემდეგ ხალიფის ტიტულს ატარებდნენ ეგვიპტის მამლუქები. ოსმალეთის იმპერიის მიერ ეგვიპტის დაპყრობის შემდეგ ხალიფის ტიტულს ოსმალეთის სულთნები ატარებდნენ. 1924 წელს ოსმალეთის იმპერია გაუქმდა. ხალიფის ტიტულმაც არსებობა შეწყვიტა. აბუ-ბექრი 632-634 ომარ იბნ ალ-ხატაბი 634-644 უსმან იბნ აფანი 644-656 ალი იბნ აბუ ტალიბი 656-661 მუავია I, 661-680 იაზიდ I, 680-683 მუავია II, 683-684 მარვან I, 684-685 აბდ ალ-მალიქი, 685-705 ვალიდ I, 705-715 სულეიმან იბნ აბდ ალ-მალიქი, 715-717 უმარ II, 717-720 იაზიდ II, 720-724 ჰიშამი, 724-743 ვალიდ II, 743-744 იაზიდ III, 744 იბრაჰიმ იბნ ალ-ვალიდი, 744 მერვან II, 744-750 აბუ ლ-აბას ალ-საფაჰი 750-754 ალ-მანსური 754-775 ალ-მაჰდი 775-785 ალ-ჰადი 785-786 ჰარუნ ალ-რაშიდი 786-809 ალ-ამინი 809-813 ალ-მამუნი 813-833 ალ-მუთასიმი 833-842 ალ-ვასიკი 842-847 ალ-მუთავაქილი 847-861 ალ-მუნთასირი 861-862 ალ-მუსთაინი 862-866 ალ-მუთაზი 866-869 ალ-მუჰთადი 869-870 ალ-მუთამიდი 870-892 ალ-მუთადიდი 892-902 ალ-მუქთაფი 902-908 ალ-მუკთადირი 908-932 ალ-კაჰირი 932-934 არ-რადი 934-940 ალ-მუთაქი 940-944 ალ-მუსთაქფი 944-946 ალ-მუტი 946-974 ატ-ტაი 974-991 ალ-კადირი 991-1031 ალ-კაიმი 1031-1075 ალ-მუკთადი 1075-1094 ალ-მუსთაზჰირი 1094-1118 ალ-მუსთარშიდი 1118-1135 არ-რაშიდი 1135-1136 ალ-მუკთაფი 1136-1160 ალ-მუსთანჯიდი 1160-1170 ალ-მუსთადი 1170-1180 ალ-ნასირი 1180-1225 აზ-ზაჰირი 1225-1226 ალ-მუსთანსირი 1226-1242 ალ-მუსთასიმი 1242-1258 ალ-მაჰდი აბდულა (909—934) ალ-ქაიმი (934—946) ალ-მანსურ ბილაჰი (946—953) ალ-მუიზი (953—975) ალ-აზიზ ბილაჰი (975—996) ალ-ჰაკიმ ბიარმილაჰი (996—1021) ალი აზ-ზაჰირი (1021—1036) ალ-მუსთანსირ ბილაჰი (1036—1094) ალ-მუსთალი (1094—1101) ალ-ამირი (1101—1130) ალ-ჰაფიზი (1130—1149) აზ-ზაფირი (1149—1154) ალ-ფაიზი (1154—1160) ალ-ადიდი (1160—1171) აბდ ალ-რაჰმან III 929–961 ჰაქიმ II 961–976 ჰიშამ II 976–1008 მუჰამად II 1008-1009 სულეიმან II 1009–1010 ჰიშამ II 1010–1012 სულეიმან II 1012–1016 აბდ ალ-რაჰმან IV 1017 ალი იბნ ჰამუდ ალ-ნასირი 1016–1018 ალ-ქასიმ იბნ ჰამუდ ალ-მამუ 1018–1021 იაჰია იბნ ალი იბნ ჰამუდ ალ-მუთალი 1021–1023 ალ-ქასიმ იბნ ჰამუდ ალ-მამუ 1023 აბდ ალ-რაჰმან V 1023–1024 მუჰამად III 1024–1025 ჰიშამ III 1025–1031 Bosworth, Clifford Edmund [1996] (2004). The New Islamic Dynasties: A Chronological and Genealogical Manual, 2nd, New Edinburgh Islamic Surveys, Edinburgh University Press. ISBN 978-0-7486-2137-8. OCLC 56639413.  Houtsma, M. Th.; Wensinck, A. J. (1993) E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam 1913–1936 (Reprint), Leiden: BRILL. ISBN 978-90-04-09796-4.  Lane-Poole, Stanley (1894). The Mohammedan Dynasties: Chronological and Genealogical Tables with Historical Introductions. Westminster: Archibald Constable and Company. OCLC 1199708.