laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ძედო

ძედო — მწვერვალი საქართველოსა და რუსეთის (ჩრდილოეთი ოსეთი) საზღვარზე, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ონის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მაღრან-დვალეთის კავკასიონის მთავარ ქედზე, მდინარე ჯეჯორის ზემოთში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3451,7 მ. აგებულია ცარცული ასაკის თიხაფიქლებით, ქვიშაქვებით, მერგელებითა და კირქვებით. დამახასიათებელია ალპური და სუბნივალური ლანდშაფტები. უკლება დ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 267.
ძედოს უღელტეხილი

ძედოს უღელტეხილი — უღელტეხილი საქართველოსა და რუსეთის (ჩრდილოეთი ოსეთი) საზღვარზე, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ონის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მაღრან-დვალეთის კავკასიონის მთავარ ქედზე, მდინარე ჯეჯორის ზემოთში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2994 მ. აგებულია ცარცული ასაკის თიხაფიქლებით, ქვიშაქვებით, მერგელებითა და კირქვებით. დამახასიათებელია ალპური ლანდშაფტი. ძედოს უღელტეხილი ერთმანეთთან აკავშირებს მდინარეების ჯეჯორისა და ზრუგის აუზებს. უკლება დ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 267.
ძედო (მრავალმნიშვნელოვანი)

ძედო შეიძლება ნიშნავდეს: ძედო – მწვერვალი საქართველოში; ძედო – უღელტეხილი საქართველოში.
ძერენი

ძერენი (ლათ. Procapra gutturosa) — ჩლიქოსანი ცხოველი ძროხისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძე 105-150 სმ. მასა 20-39 კგ აღწევს. რქები მხოლოდ მამალს აქვს, რომელთა სიგრძეა 18-28 სმ. სხეულის შეფერილობა ზემოდან მოყვითალოა, მუცელი მოთეთროა. გვხვდება უმთავრესად ცენტრალური აზიის სტეპურ და ნახევარუდაბნო რაიონებში (მონღოლეთი, ჩინეთი). 1950-იან წლებამდე ფართოდ იყო გავრცელებული მონღოლეთში, რომლის არეალი ამჟამად შემცირებულია. სწრაფად დარბის (60-65 კმ/სთ) და აქვს კარგი მხედველობა. კარგად ცურავს. ნადირობის ობიექტია. იყენებენ მის ტყავს, რქებსა და ხორცს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 268. ძერენი — სტატია დიდი საბჭოთა ენციკლოპედიიდან (რუსული)
ძირხვა

ძირხვა, ძიხვა — მთა საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს აფხაზეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, მდინარეების კელასურისა და აღმოსავლეთის გუმისთის ზემო დინებათა წყალგამყოფზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2710,8 მ. აგებულია იურული თიხაფიქლებითა და ქვიშაქვებით. კალთები ციცაბოა. მთა შემოსილია ალპური ბალახეულით. უკლება დ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 277.
ძიშრა

ძიშრა — მთა საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გუდაუთისა და სოხუმის მუნიციპალიტეტებში. მდებარეობს ბზიფის ქედზე, მდინარე ბზიფის მარცხენა შენაკადის — რეშევიეს სათავეში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2623 მ. აგებულია ცარცული ასაკის კირქვებითა და დოლომიტებით. კალთები ციცაბოა, შემოსილია ალპური ბალახმცენარეულობით. უკლება დ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 277.
რეშევიე (მრავალმნიშვნელოვანი)

რეშევიე შეიძლება ნიშნავდეს: რეშევიე – სოფელი სოხუმის მუნიციპალიტეტში რეშევიე – მდინარე სოხუმის მუნიციპალიტეტში
ცქიმურასებრნი

ცქიმურასებრნი (ლათ. Osmeridae) — თევზების ოჯახი ქაშაყისნაირთა რიგისა. პატარა თევზებია, რომელთა სიგრძე 10-20 სმ, მასა 10-350 გ აღწევს. შეიცავს 6 გვარს და 10-მდე სახეობას. ფართოდ არიან გავრცელებული ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში. გვხვდებიან ატლანტისა და წყნარ ოკეანეებში. უმრავლესობა რეწვის ობიექტია. აღსანიშნავია: ჩვეულებრივი ცქიმურა (ლათ. Osmerus eperlanus), კიტრანა (ლათ. Hypomesus olidus), მოივა (ლათ. Mallotus villosus) და სხვა. დემეტრაშვილი მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 246.
ცისტოზეირა

ცისტოზეირა, ცისტოზირა, (ლათ. Cystoseira) — წაბლა წყალმცენარეების გვარი ფუკუსისნაირთა რიგისა. აქვს ბუჩქისებრი თალუსი. მრავდება სქესობრივად, ოოგინიუმი ერთი კვერცხუჯრედითაა. შავ ზღვაში იზრდება 2 სახეობა. იყენებენ ალგინმჟავასა და ალგინატების მისაღებად, კვებისა და საფეიქრო მრეწველობაში. ყანჩაველი ქ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 227.
უნივერსალური ალგებრა

უნივერსალური ალგებრა — მათემატიკის დარგი, ალგებრის ნაწილი, რომელიც შეისწავლის ალგებრულ სტრუქტურებს ზოგადად, ალგებრული სტრუქტურა არის სიმრავლე ან რამდენიმე სიმრავლე, აღჭურვილი ოპერაციებით, რომლებიც აკმაყოფილებენ გარკვეულ აქსიომებს. ალგებრული სტრუქტურის მაგალითია მრავალნაირობა (განსხვავდება ალგებრული მრავალნაირობისგან). მრავალნაირობა არის სიმრავლე A, მასზედ განსაზღვრული ოპერაციებით (თითოეული არაუარყოფითი მთელი n–ისთვის მოცემულია A-ზე განმარტებული n–ადგილიანი ოპერაციები), რომლებიც აკმაყოფილებან აქსიომებს და ეს აქსიომები ტოლობების სახითაა მოცემული. მრავლანაირობების მაგალითებია: ჯგუფი, რგოლი, მოდული. ალგებრული სტრუქტურის მაგალითი რომელიც არ არის მრავალნაირობა არის ველი. Algebra Universalis
ბენისის წმინდა გიორგის ეკლესია

ბენისის წმინდა გიორგის ეკლესია — ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხვითის ჩრდილო-დასავლეთით, ნასოფლარ ბენისის ტერიტორიაზე. სტილისტური ნიშნებით თარიღდება IX საუკუნით. ეკლესიის ეზოს შემოვლებული ჰქონდა რიყის ქვით ნაგები გალავანი. მისგან მხოლოდ მცირე ნაწილია შემორჩენილი. ეკლესია დარბაზულია (10,25 X 5,5 მ), დგას გალავნის ჩრდილოეთ კედელთან. ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვით, კარ-სარკმლის თაღები და სატრიუმფო თაღი იმპოსტებიანად კარგად დამუშავებული შირიმის ქვითაა ნაწყობი. ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს დასავლეთით და სამხრეთით. ორივე კარი შიგნიდან თაღოვანია, გარედან არქიტრავული. თაღების შემადგენელ ქვებზე მოწითალო ფერის საღებავით ქვის წყობის სხივისებური იმიტაციაა გამოყვანილი. ნალისებრი აფსიდის ღერძზე მაღალი თაღოვანი სარკმელია. სარკმლის ქვემოთ კედელთან შირიმის ქვით ნაწყობი სატრაპეზო ქვა დგას. საკურთხეველი დარბაზისაგან გამოყოფილია ფართო მხრებით, რომლებზეც ნალისებრი სატრიუმფო თაღია გადაყვანილი. საკურთხეველი გამოყოფილი იყო კანკელით, რომლის მოჩუქურთმებული ფრაგმენტები გვიანდელი კანკელის რიყის ქვის წყობაშია ჩატანებული. ორი თაღოვანი სარკმელია სამხრეთ კედელში. საკმაოდ მაღალი პროპორციების დარბაზი გადახურულია ნალისებრი კამარით. მის შუა ნაწილში შეკიდული საბჯენი თაღია, რომლის ქუსლებთნ მოთავსებულ იმპოსტებს გვიანდელი სწორკუთხა კონტრფორსები ფარავს. სატრიუმფო თაღის ქუსლებთან მკვეთრად გამოკვეთილი იმპოსტების პროფილს თარო და დახრილი სიბრტყე შეადგენს. თარო მორთულია შეღრმავებულ ხაზებს შორის მოქცეული ლილვით. აღმოსავლეთ ფასადზე, საკურთხევლის სარკმელთან, კედელში ჩასმულია ორი რელიეფური ფილა. პირველი ფილა სარკმლის ზედანია, რომელზეც თაღია ამოკვეთილი. ფილაზე გამოსახული ჩუქურთმა მოჩარჩოებულია მარტივი ზოლით, რომელიც ჩუქურთმასთან ერთად საერთო სიბრტყეშია. მოჩარჩოების ზედა და ქვედა ნაწილები სარკმლის თაღის წვეროს ნასკვით უკავშირდებიან. თაღის გვერდებზე შექმნილი არეები სტილიზებული ფოთლებითაა შევსებული. მეორე ფილა პირველზეა შედგმული და მარტივი თაროთია მოჩარჩოებული. ფილის ღერძზე ერთიმეორის თავზე, ორი ერთნაირი, მაგრამ სხვადასხვა ზომის ეკლესიის მოდელია გამოსახული. ფილის მარჯვენა ნაწილებში გამოსახულია ტახტზე მჯდომი ღვთისმშობელი ყრმით ხელში, მარცხნივ - კტიტორი, რომელსაც ზედა მოდელი უჭირავს და ღვთისმშობლისკენ აქვს გაწვდილი. კტიტორსა და ღვთისმშობლის ორივე მხარეს, ოდნავ ზემოთ, ანგელოზებია; მარჯვენა ანგელოზი თავისი სამოსელის ბოლოთი ლათინური s-ისებრი მოხაზულობის ფოთლოვანი ელემენტითაა გადაბმული. ასეთივე ფოთლოვანი მოტივის კვალი შეინიშნება ფილის მარცხენა არეში, ანგელოზის ქვემოთ. ფილის თავისუფალ არეებზე და ეკლესიის მოდელებზე ნუსხური წარწერებია, რომლებიც დაზიანებულია და ძნელად გასარჩევია. მხატვრუ-სტილისტური ნიშნებით, აგრეთვე ეპიგრაფიკული მასალის საფუძველზე, ფილები X საუკუნის მეორე ნახევრით შეიძლება დათარიღდეს. ორივე ფილა ეკლესიის კედლებში შეკეთების დროსაა ჩასმული. ამ ფასადზე ფრონტონის ჩრდილოეთ ქანობზე შემორჩენილია თაღების მწკრივით დამუშავებული შირიმის ლავგარდნის რამდენიმე ქვა. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 220.
კასტილიონეს ბრძოლა

კასტილიონეს ბრძოლა — ბონაპარტის იტალიაში ლაშქრობის (1796-1797 წწ.) დროს ქ. კასტილიონეს რაიონში (ჩრდილოეთი იტალია) 1796 წლის 5 აგვისტოს გენერალ ნაპოლეონ ბონაპრტის ჯარებსა და ფელდმარშალ დაგობერტ ზიგმუნდ ვურმზერის ავსტრიის არმიას შორის გამართული ბრძოლა. ივლისის ბოლოს ავსტრიის ჯარები ტიროლიდან დაიძრნენ. ბონაპარტმა თავის ჯარებს მდინარე მინჩოს დასავლეთით მოუყარა თავი. 31 ივლისი-3 აგვისტოს მან ბრეშის აღმოსავლეთით დაამარცხა ავსტრიის არმიის ნაწილები. 5 აგვისტოს კი - მთავარი ძალები, რომლებიც კასტილიონეს უტევდნენ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 429.
გულისყურის საყდარი

გულისყურის საყდარი — ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ კალოუბანის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, მდინარე თეძმის მარცხენა ნაპირის შემაღლებულ ბორცვზე. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 199.
თელეთის საყდარი

თელეთის საყდარი — ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ კალოუბანში, შემაღლებულ ადგილზე. თარიღდება XIII საუკუნით. ეკლესია დარბაზულია (3,3 X 2,3 მ), ნაგებია რიყის ქვით. შესასვლელი დასავლეთიდანაა. აფსიდის ღერძზე სარკმელია, გვერდებზე ნიშები. ეკლესია შიგნიდან შელესილია. სახურავი ორფერდაა, გადახურულია ღარიანი კრამიტით. საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 199.
კატო-კამბრეზის ზავი

კატო-კამბრეზის ზავი — ორი საზავო ხელშეკრულება, რომლითაც დასრულდა იტალიური ომები (1494-1559 წწ.). ხელი მოაწერეს კატო-კამბრეზში (საფრანგეთი) 2 აპრილს საფრანგეთმა და ინგლისმა, 3 აპრილს საფრანგეთმა და ესპანეთმა. I ხელშეკრულებით ინგლისი საფრანგეთს უბრუნებდა კალეს, II ხელშეკრულებით საფრანგეთი უარს ამბობდა იტალიაზე, გენუას უბრუნებდა კორსიკას, ათავისუფლებდა 1536 წელს ოკუპირებულ პიემონტსა და სავოიას (ისინი კვლავ სავოიის ჰერცოგს უბრუნდებოდა), მხოლოდ პიემონტის 5 ციხესიმაგრეში (ტურინი, კიერი, პინეროლი, კივასო, ვილანოვა-დ’ასტი) რჩებოდა საფრანგეთის გარნიზონი. კატო-კამბრეზის ზავმა განამტკიცა ესპანეთის ბატონობა მილანის საჰერცოგოში, ნეაპოლის სამეფოში, სიცილიასა და სარდინიაში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 438.
ხამარ-დაბანი

ხამარ-დაბანი (რუს. Хамар-Дабан) — ქედი ბაიკალისპირეთში, რუსეთის ბურიატეთის რესპუბლიკასა და ირკუტსკის ოლქში. სიგრძე 420 კმ, სიგანე 65 კმ-მდე. უმაღლესი წერტილის სიმაღლე აღწევს 2371 მ-ს (მთა ხან-ულა). ჭარბობს საშუალომთიანი რელიეფი. უძველესი მასივია. აგებულია კრისტალური ფიქლებით, გნაისებით, ბაზალტებით, კირქვებით; ბევრია გრანიტული ინტრუზიები. ჩრდილოეთ ნაწილში გაბატონებულია ზომიერი და ნოტიო ჰავა. ატმოსფერული ნალექების რაოდენობა წელიწადში 1300 მმ-ს უტოლდება. 1500–1800 მ-მდე ფერდობები დაფარულია კედრით, სოჭისა და ფიჭვის ტყეებით. 1968 წელს ქედის ცენტრალურ ნაწილში შეიქმნა ბაიკალის ბიოსფერული ნაკრძალი. ხამარ-დაბანი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული) ხამარ-დაბანი – ბაიკალის ბუნება (რუსული)
კონსტანტინე V (ბიზანტია)

კონსტანტინე V, კონსტანტინე სკორე (მისი ლათინური ზედმეტსახელი Kopronymos ან Copronymus შესატყვისია ქართული „სკორე“-სი, რაც ცხოველის განავალს ნიშნავს; დ. 718 — გ. 14 სექტემბერი, 775) — ბიზანტიის იმპერატორი 741-775 წლებში. ისავრიელთა დინასტიის წარმომადგენელი. იცავდა პროვინციული არისტოკრატიის ინტერესებს. მის დროს ბიზანტია ძლიერი სამხედრო სახელმწიფო იყო. კონსტანტინე V-მ ბრყინვალე გამარჯვებები მოიპოვა არაბებზე (746 და 752 წწ.), ბულგარელებზე (მარჩელაის ბრძოლა - 759 წ. , ანქიალოსის ბრძოლა 762 წ.). გააუმჯობესა იმპერიის ეკონომიკური მდგომარეობა, გაზარდა გადასახადები. 754 წლის საეკლესიო კრებაზე მიაღწია ხატთაყვანისმცემელთა დაგმობას. ებრძოდა ოპოზიციურად განწყობილ ბერ-მონაზვნებს, დახურა მონასტრები და მიითვისა მათი ქონება. შემწყნარებლობას იჩენდა მწვალებლური მოძრაობებისადმი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 641. ↑ მოხსენიებულია ეფრემ მცირის წერილში
სეკრეტარის კუნძული

სეკრეტარი (ინგლ. Secretary Island) — კუნძული ახალი ზელანდიის სამხრეთ-დასავლეთით, სამხრეთ კუნძულთან ძალიან ახლოს. არის ფიორდლანდის ეროვნული პარკის ტერიტორიის ნაწილი. მოქცეულია დაუთფულ-საუნდის ფიორდში, დასავლეთიდან ესაზღვრება ტასმანის ზღვა. ადმინისტრაციულად შედის საუთლენდის რეგიონის შემადგენლობაში. კუნძულს იცავს ახალი ზელანდიის კონსერვაციის დეპარტამენტი. აქვს უხეში სამკუთხედის ფორმა. კუნძულის ზედაპირი მთიანია, მაქსიმალური სიმაღლე ზღვის დონიდან 1196 მეტრს აღწევს, რაც ყველაზე მაღალია ფიორდლანდის ეროვნული პარკის კუნძულებს შორის. კუნძული დაუსახლებელია და მოიცავს 81,4 კმ². კუნძულზე დარეგისტრირებულია მცენარეულობათა და მათი გავრცელების სფეროს დიდი მრავალფეროვნება, რომლებიც ვარირებენ დაბლობის წიფელ-პოდოკარპიანი (ლათ. Podocarpaceae) ტყეებიდან სუბალპურ ბუჩქებიან მდელოებამდე. ადგილობრივი ფაუნა ასევე შედარებით მდიდარია. კუნძულზე ბუდობს ახალზელანდიური ფაუნის რამდენიმე ფასეული წარმომადგენელი, მათ შორის გამოირჩევიან მსხვილტუჩა პინგვინი (ლათ. Eudyptes pachyrhynchus), ნაცრისფერი ქარიშხალა (ლათ. Puffinus griseus), ყავისფერი კივი (ლათ. Apteryx australis), უეკა (ლათ. Gallirallus australis), ახალზელანდიური შავარდენი (ლათ. Falco novaeseelandiae), ყვითელშუბლა მხტუნავი თუთიყუში (ლათ. Cyanoramphus auriceps). მიუხედავად ამისა მათთვის მნიშვნელოვან საფრთხეს წარმოადგენს ყარყუმი, რომელიც შემოიყვანეს ქვეყანაში ევროპელებმა. ამიტომ კუნძულზე მიმდინარეობს მათი მუდმივი განადგურება. Department of Conservation ↑ Secretary Island Restoration Project დაარქივებული 2010-06-03 საიტზე Wayback Machine. Oct 2004 ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 Secretary Island operational plan: Part A stoat eradication. New Zealand Department of Conservation. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-22. ციტირების თარიღი: 2010-04-08. ↑ Chris Golding, Pete McMurtrie, Kerri-Anne Edge, Murray Willans., Secretary Island Operational Plan. Part A - Stoat Eradication // New Zealand Department of Conservation, 2005.
კონსტანტინე VII

კონსტანტინე VII პორფიროგენეტი (დ. 905, კონსტანტინოპოლი — გ. 9 ნოემბერი, 959, იქვე) — ბიზანტიის იმპერატორი 913-920 და 945-959 წლებში. მაკედონელთა დინასტიის წარმომადგენელი. 920 წლამდე მისი რეგენტები მართავდნენ ქვეყანას, 920-945 წლებში თვითონ მართავდა მხოლოდ ნომინალურად. დამოუკიდებელი მმართველობის დროიდან კონსტანტინე VII არსებითად დედაქალაქის მსახურული არისტოკრატიის ინტერესებს გამოხატავდა. ეომებოდა არაბებს. ბიზანტიის ჯარებმა მდინარე ევფრატამდე მიაღწიეს. იმპერატორს წარმოშობის უბრალო ფესვები ჰქონდა. ის იყო ბასილი I-ის შვილიშვილი, რომელმაც საფუძველი დაუდო მაკედონელთა დინასტიას ბიზანტიის იმპერიის ტახტზე. კონსტანტინეს ზედწოდება „პორფიროგენეტი“ კი („პორფირის დარბაზში დაბადებული“) აღნიშნავდა იმ ფაქტს, რომ იგი სასახლის პორფირით მორთულ დარბაზში დაიბადა, როგორც იმპერატორის შვილი და მისი კანონიერი მემკვიდრე. მისი ინიციატივით და ზრუნვით გამოდიოდა კომპილაციური ხასიათის ენციკლოპედიური კრებულები. ავტორია რამდენიმე თხზულებისა, კერძოდ, მან დაწერა წიგნები: „ცერემონიების შესახებ“ „სახელმწიფოს მართვის შესახებ“ „ბიზანტიის იმპერიის ისტორია“ (817 წლიდან მის დრომდე) „ბასილი I-ის მმართველობის შესახებ“. წიგნები ბიზანტიის ისტორიის უძვირფასესი წყაროა, შეიცავს უაღრესად საინტერესო მასალას იმპერიის პოლიტიკური და სოციალური ისტორიის, აგრეთვე, მისი მეზობელი ხალხების შესახებ. თხზულებები კონსტანტინე პორფიროგენეტს წარმოგვიდგენს, როგორც უაღრესად განათლებულ, საინტერესო და მრავალმხრივ პიროვნებას. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 641.
ბაიკალისპირეთი

ბაიკალისპირეთი (რუს. Прибайкалье) — ტერიტორია აღმოსავლეთ ციმბირში, ბურიატეთისა და ირკუტსკის ოლქის ფარგლებში. ებჯინება ბაიკალის ტბას დასავლეთით. მის ფარგლებშია ზღვისპირა ქედი, ბაიკალის ქედი, ბარგუზინის ქედი, იტაკის ქედი, ჯიდინის ქედი, ხამარ-დაბანი, ულან-ბურგასი. ფერდობებზე განვითარებულია ტაიგა. მთათაშუა ქვაბულებში ხარობს სტეპური მცენარეულობა. ბაიკალისპირეთის ტერიტორიიდან იღებენ სათავეს დიდი მდინარეები ანგარა და ლენა. მის ფარგლებშია აგრეთვე ბაიკალისპირეთის ეროვნული პარკი. არის არაერთი დასახლებული პუნქტი. უდიდეს ქალაქად მიჩნეულია ირკუტსკი. მოიპოვება სასარგებლო წიაღისეულები (ლაზურიტი, მარმარილო და სხვ.). ბაიკალისპირეთი (რუსული) ბაიკალისპირეთი დაარქივებული 2012-10-28 საიტზე Wayback Machine. (რუსული)
არაპავა

არაპავა (ინგლ. Arapawa Island) — პატარა კუნძული მარლბორო-საუნდის ფიორდში, ახალი ზელანდიის სამხრეთ კუნძულის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კიდესთან. მისი ფართობია 75 კმ². დასავლეთიდან არაპავას გარს ეკვრის დედოფალ შარლოტას ყურე, სამხრეთიდან კი ტორის არხი, რის გავლითაც ხორციელდება საზღვაო კავშირი ჩრდილოეთ კუნძულზე მდებარე ქალაქ უელინგტონსა და სამხრეთ კუნძულზე მდებარე ქალაქ პიკტონს შორის. 1770 წელს, კაპიტანმა ჯეიმზ კუკმა სწორედ არაპავას ერთ-ერთი ბორცვიდან დაინახა წყნარი ოკეანიდან ტასმანის ზღვაში გასასვლელი სრუტე, რომელსაც შემდეგ კუკის სრუტე ეწოდა. ამ აღმოჩენამ გააცამტვერა გეოგრაფების მოსაზრება, რომ თითქოს აქ დიდი სამხრეთის კონტინენტი, ტერა-აუსტრალისი არსებობდა. 1970 წელს კუნძულზე კუკის მონუმენტი გაიხსნა. 1820-იანი წლების ბოლო პერიოდიდან 1960-იანი წლების შუა პერიოდამდე არაპავა ემსახურებოდა ვეშაპის დამჭერთა ბაზას რეგიონში, რომლის ცენტრი იყო პერანოს კონცხი კუნძულის აღმოსავლეთ ნაპირზე. კუნძულზე ბინადრობენ ღორების, ცხვრების და თხების უნიკალური ჯიშები, რომელთა წარმოშობა უცნობია. არსებობს მოსაზრება, რომ ისინი არიან პირდაპირი შთამომავლები გადაშენებული ინგლისური ჯიშისა, რომლებიც ჩაყვანილია არაპავაზე ან ჯეიმზ კუკის, ან ვეშაპის დამჭერების მიერ. ახალი ზელანდიის კუნძულების სია Arapawa Goats Arapawa Pigs Arapawa Sheep Perano Homestead ↑ Nearshore islands. Early inhabitants. Te Ara — the Encyclopedia of New Zealand. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-17. ციტირების თარიღი: 2010-04-05. ↑ Arapawa Goats. A Rare Breed of New Zealand Origin. New Zealand Rare Breeds Website. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-17. ციტირების თარიღი: 2010-04-05. ↑ Arapawa Pigs. A Rare Breed of New Zealand Origin. New Zealand Rare Breeds Website. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-17. ციტირების თარიღი: 2010-04-05. ↑ Arapawa Sheep. A Rare Breed of New Zealand Origin. New Zealand Rare Breeds Website. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-17. ციტირების თარიღი: 2010-04-05.
მატაკანა

მატაკანა (ინგლ. Matakana Island) — კუნძული ახალი ზელანდიის ჩრდილოეთ კუნძულის ჩრდილოეთით, პლენტის ყურეში. ადმინისტრაციულად შედის ბეი-ოვ-პლენტის რეგიონის შემადგენლობაში. საუკუნეთა მანძილზე ის დასახლებული იყო მაორის ტომებით. მატაკანაზე 2006 წლის აღწერის მონაცემებით სახლობს 225 ადამიანი. კუნძული იცავს ქალაქ ტაურანგის ნავსადგურის შესასვლელს. დაფარულია ფიჭვის ტყეებით. მისი გრძელი, თეთრი პლაჟები საკმაოდ პოპულარულია დამსვენებლებში. კუნძული მატაკანა — ახალ ზელანდიაში უდიდესი ბარიერული კუნძული. ის ყოფს პლენტის ყურეს ტაურანგას უბისაგან. ფორმით მატაკანა წარმოადგენს გრძელ, ბრტყელ კუნძულს, რომლის სიგრძე დაახლოებით 20 კმ-ია, მაგრამ სიგანე 3 კმ-ს არ აღემატება. ხმელეთის საერთო ფართობია 60,7 კმ². პირობითად კუნძული შეიძლება დავყოთ ორ ნაწილად. მატაკანას წყნარი ოკეანისკენ მიმართული ნაწილი წარმოადგენს ჰოლოცენის პერიოდის ქვიშოვან ბარიერს, რომელიც გადაჭიმულია ოკეანის სანაპიროს პარალელურად 24 კმ-ის სიგრძეზე. ამ რაიონში მდებარეობენ რელიქტური წინამდებარე დიუნები, ხოლო ზედაპირი დაფარულია ხშირი სანაპირო ტყეებით. ტაურანგას უბისკენ მიმართული კუნძულის ნაწილი წარმოადგენს პლეისტოცენურ ტერასებს, რომლებიც დაფარულია ტეფრით (ბერძ. τεφρα — ფერფლი) და სხვა დანალექებით. ამ რაიონში კონცენტრირებულია მატაკანას მოსახლეობის დიდი ნაწილი. მატაკანას კუნძული ადამიანებით დასახლებამდე დაფარული იყო ხშირი ტყეებით, რომელშიც ჭარბობდნენ ისეთი მცენარეები, როგორებიცაა აგათისი, ტანეკაჰა, კაჰიკატეა (ლათ. Dacrycarpus dacrydioides), რიმუ (ლათ. Dacrydium cupressinum), ტოტარა (ლათ. Podocarpus totara), პოჰუტუკავა (ლათ. Metrosideros excelsa), და სხვები. ტყეების გაჩეხვის პროცესი დაიწყო კუნძულზე მაორის ხალხის პირველი წარმომადგენლების გამოჩენისთანავე დაახლოებით 800 წლის წინ. XIX საუკუნეში ადგილობრივ ფლორას მნიშვნელოვანი ზიანი მიაყენა მეცხვარეობის ფერმების შექმნამ. ეკოლოგიის მიხედვით, მატაკანაზე განსაკუთრებულ ფასეულობას წარმოადგენს მტკნარი წყლის წყალ-ჭაობიანი სავარგულები და ქვიშოვანი დიუნები. მთლიანად კუნძულზე ხარობს მცენარეთა დაახლოებით 100 სახეობა. 2006 წლის აღწერის მიხედვით მატაკანას მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 225 ადამიანს. 2001 წლის აღწერის მონაცემებთან შედარებით კლებამ შეადგინა 63 ადამიანი, ანუ 21,9 %. მოსახლეობის უდიდესი ნაწილი წარმოადგენს ახალი ზელანდიის მკვიდრ ხალხს — მაორებს. ძირითადი სასაუბრო ენებია ინგლისური და მაორი ენა. ახალი ზელანდიის კუნძულების სია ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მატაკანა Last step in Matakana Island pursuit Matakana Island Surf Report ↑ 1.0 1.1 1.2 Shepherd et al., Geomorphological evidence for a Pleistocene barrier at Matakana Island, Bay of Plenty, New Zealand // New Zealand Journal of Geology & Geophysics, 2000, ტ. 43. ↑ 2.0 2.1 Introduction to Matakana Island. Matakana Island Marine Club. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-22. ციტირების თარიღი: 2010-04-05. ↑ 2006 Census: Final Counts Tables. Western Bay of Plenty District. Statistics NZ. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-22. ციტირების თარიღი: 2010-04-05. ↑ QuickStats About Matakana Island. Number of people counted. Statistics NZ. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-22. ციტირების თარიღი: 2010-04-05. ↑ QuickStats About Matakana Island. Ethnic groups, birthplace and languages spoken. Statistics NZ. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-22. ციტირების თარიღი: 2010-04-05.
რაულის კუნძული

რაული ანუ სანდი (ინგლ. Raoul, ინგლ. Sunday) — კუნძული წყნარი ოკეანის სამხრეთ ნაწილში, კერმადეკის კუნძულების შემადგენლობაში. რამდენიმე ათასწლეულის წინ მომხდარა ძლიერი ვულკანური აქტივობა, სადაც დომინირებდა დაციტის ამოფრქვევები. ფართობი 29,38 კმ²-ს შეადგენს. (არქიპელაგ კერმადეკის მთლიანი ფართობია — დაახლოებით 33 კმ²). მდებარეობს არქიპელაგის ჩრდილოეთ ნაწილში. უმაღლესი წერტილი — მთა მუმუკაი (516 მეტრი ზღვის დონიდან), რომელიც ასევე მთელი არქიპელაგის უმაღლესი წერტილიცაა. გეოლოგიურად სტრატოვულკანია. კუნძულზე აღმოჩენილია პოლინეზიური ტიპის ქვის იარაღები, რაც მის პრეისტორიულ დასახლებებზე მიუთითებს, თუმცა დასავლეთელი მეზღვაურების მიერ აღმოჩენის მომენტში, კუნძული დაუსახლებელი იყო. კუნძულის მოსახლეობა შედგება სამეცნიერო სადგურის რამდენიმე პერსონალისგან. თუმცა XX საუკუნის დასაწყისში კუნძულებზე ცხოვრობდა 8 ათასამდე პოლინეზიელი ადამიანი, მაგრამ 1934 წლიდან არქიპელაგი რეზერვატია. ახალი ზელანდიის კუნძულების სია A visit to Raoul in 2002 by Dr. Floor Anthoni A history of the Bell family who lived on Raoul/Sunday Island from 1878 to 1914 Kermadec Islands Marine Reserve (New Zealand Department of Conservation)
კონსტანტინე V

კონსტანტინე V შეიძლება იყოს: კონსტანტინე V (ბიზანტია) — ბიზანტიის იმპერატორი (718—775) კონსტანტინე V (კონსტანტინოპოლის პატრიარქი) — კონსტანტინოპოლის პატრიარქი (1833—1914)
კონსტანტინოპოლის მანგანის აკადემია

კონსტანტინოპოლის მანგანის აკადემია, მანგანის აკადემია — უმაღლესი განათლების კერა, რომელიც 1045 წელს კონსტანტინოპოლში დააარსა კონსტანტინე მონომაქოსმა. აკადემიას ჰქონდა ფილოსოფიური და იურიდიული ფაკულტეტები. ასწავლიდნენ გეომეტრიას, არითმეტიკას, მუსიკას, თეოლოგიას, რიტორიკას, დიალექტიკას, ფიზიკას და მეტაფიზიკას, საერო და საღვთისმეტყველო ისტორიას. კონსტანტინოპოლის მანგანის აკადემია სასწავლებლად იზიდავდა იმჟამინდელი მოწინავე მსოფლიოს ახალგაზრდობას. მათ შორის ქართველებსაც. აქ აღიზარდნენ იოანე პეტრიწი, არსენ იყალთოელი და სხვები. კონსტანტინოპოლის მანგანის აკადემიამ არსებობა შეწყვიტა თურქთა მიერ კონსტანტინოპოლის აღების შემდეგ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 644.
კერნი

კერნი (გერმ. Kern) — ქანების ცილინდრული მონოლითი, რომელსაც ჭაბურღილიდან გამოიღებენ ხოლმე ეგრეთ წოდებული სვეტოვანი ბურღვით; იძლევა ქანების შესწავლის საშუალებას, კერძოდ, გეოლოგიური ჭრილის, სასარგებლო წიაღისეულის კონდიციისა თუ ქანების ფიზიკურ-მექანიკური თვისებების გარკვევას და სხვ. პერიოდულად, 0,5-6 მ და მეტ სიღრმეზე ახდენენ კერნის ჩასოლვას, წყვეტენ სანგრევს და ამოაქვთ ზედაპირზე სვეტთან ერთად. იყენებენ კერნის თითქმის უწყვეტ ტრანსპორტირებას; ამასთან ერთად, ფიქსირდება კერნის შერჩევის სიღრმე ჭაბურღილში. გარეგნული ნიშნების მიხედვით, ხდება კერნის მაკროსკოპული აღწერა. ამის შემდეგ, კერნს დახერხავენ ხოლმე ორ ნაწილად, რომელთაგან თითოეული ქიმიური, გეოლოგიური და პეტროგრაფიული ანალიზის ჩატარების საშუალებას იძლევა. კერნის 100%-იანი გამოსავალი აგრეთვე გვაძლევს ქანების ზუსტი შესწავლის საშუალებას. ↑ კერნი — უცხო სიტყვათა ლექსიკონი ↑ დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია — კერნი
კენჭი

კენჭი — სხვადასხვა ხარისხის მომრგვალო, ჩვეულებრივ, მოსწორებული ზედაპირის მქონე ნატეხი ქანები, რომელთა დიამეტრი მერყეობს 1-იდან 10 სმ-მდე. ზომებით, როგორც წესი გრანულებზე უფრო დიდია. შეფერილობა და ტექსტურა სხვადასხვაგვარია. წარმოიქმნება მდინარეული წყლის, ტბიური ან ზღვიური ტალღების მოქმედების შედეგად. ზღვიური წარმოშობის კენჭს მდინარეულ კენჭთან შედარებით ბრტყელი ფორმა აქვს. სიდიდის მიხედვით განასხვავებენ წვრილ (1-2,5 სმ), საშუალო (2,5-5 სმ) და მსხვილ (5-10 სმ) კენჭებს. იყენებენ ძირითადად გზის მშენებლობის დროს. Геологический словарь. Том 1. А-Й. Санкт-Петербург, 2010 г., 432 стр.,
ზღვისპირა ქედი

ზღვისპირა ქედი (რუს. Приморский хребет) — ქედი ბაიკალისპირეთში, რუსეთის ირკუტსკის ოლქში. იწყება მდინარე ანგარის შესართავთან და ვრცელდება ბაიკალის დასავლეთ სანაპიროს გასწვრივ. სიგრძე 350 კმ. უმაღლესი წერტილის სიმაღლე ზღვის დონიდან 1728 მ აღწევს (მთა სამთავა გოლეცი). ღრმად არის დანაწევრებული მდინარეთა ხეობებით. აგებულია ძირითადად პროტეროზოური ქვიშაქვებით, კირქვებით, გნაისებით, გრანიტებით. კლდოვანი ფერდობებით ციცაბოდ ეშვება ბაიკალის სანაპიროსკენ, დასავლეთი კალთები დამრეცია. განვითარებულია კარსტი. კალთები დაფარულია ფიჭვისა და ფოთლოვანი ტყით. აღმოსავლეთი კალთის ჩრდილოეთ ნახევარში არის სტეპები. ზღვისპირა ქედი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული) ზღვისპირა ქედი – ინფორმაცია (რუსული)