laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
4-ჰიდროქსი-TEMPO

4-ჰიდროქსი-TEMPO , ასევე ეწოდება 1-λ1-ოქსიდანილ-2,2,6,6-ტეტრამეთილპიპერიდინ-4-ოლი — ორგანული ნივთიერება და ჰეტეროციკლური ნაერთი ქიმიური ფორმულით C 9 H 18 NO 2 {\displaystyle {\ce {C9H18NO2}}} . ძირითადად გამოიყენება კატალიზატორად და ქიმიურ ოქსიდანტად, რადგან არის სტაბილური რადიკალი. 4-ჰიდროქსი-TEMPO ორგანიზმში ხელს უწყობს წყალბადის ზეჟანგით მეტაბოლიზმს და თრგუნავს ფენტონის რეაგენტს. ↑ Zakrzewski, Jerzy; Krawczyk, Maria (1 January 2011). „Reactions of Nitroxides. Part XII [1]. – 2,2,6,6-Tetramethyl-1-oxyl- 4-piperidyl Chloroformate – A New Reactive Nitroxyl Radical. A One-pot Synthesis of 2,2,6,6-Tetramethyl-1-oxyl-4-piperidyl N,N-Dialkyl-carbamates“. Zeitschrift für Naturforschung B. 66 (5). doi:10.1515/znb-2011-0509. ↑ Wilcox, C. S.; Pearlman, A. (2008). „Chemistry and Antihypertensive Effects of Tempol and Other Nitroxides“. Pharmacological Reviews. 60 (4): 418–69. doi:10.1124/pr.108.000240. PMC 2739999. PMID 19112152.
გოგირდის მონონიტრიდი

გოგირდის მონონიტრიდი — არაორგანული ნაერთი ქიმიური ფორმულით SN {\displaystyle {\ce {SN}}} . მისი მიღება შესაძლებელია გოგირდის ორთქლის აზოტთან რეაქციით. ამ ნაერთის ვალენტური ელექტრონები ემთხვევა აზოტის მონოქსიდისას. დედამიწის გარეთ ეს ნაერთი პირველად აღმოაჩინეს გიგანტურ მოლეკულურ ღრუბელ Sgr B2-ში. ↑ Burr, J. G. (1985). Chemi- and Bioluminescence, Clinical and Biochemical Analysis. CRC Press, გვ. 99. ISBN 0-8247-7277-6.
იზაბელა ვიზეუელი

იზაბელა ვიზეუელი (პორტ. Isabella de Viseu; დ. 1459 — გ. 1521) — ავისის დინასტიის წარმომადგენელი. ვიზეუს ჰერცოგ ფერნანდუსა და ბეატრიზ პორტუგალიელის ასული. პორტუგალიის მეფე მანუელ I-ის უფროსი და. ბრაგანსას ჰერცოგინია როგორც ფერნანდუ II-ის მეუღლე. ფილიპე (1475-1483), გარდაიცვალა მცირეწლოვანი; ჟაიმე (1479-1532), ბრაგანსას ჰერცოგი, იქორწინა ორჯერ, პირველად ელეონორა მენდოსაზე, მეორედ კი ჟუანა მენდოსაზე, ორივე ცოლთან შეეძინა შვილები; ჟუაკიმი (1479-1532), გარდაიცვალა დაუქორწინებელი და უშვილო; დინიში (1481-1516), ლემოს გრაფი, იქორწინა ბეატრიზ დე კასტროზე, რომელთანაც შეეძინა ოთხი შვილი; აფონსუ; კატარინა; მარგარიტა; [1]
ოქტატეტრაინილის რადიკალი

ოქტატეტრაინილის რადიკალი — ორგანული ნაერთი და თავისუფალი რადიკალი. მისი ქიმიური ფორმულაა C8H. მოლეკულაში ნახშირბად ატომები ერთმანეთს და ერთ წყალბადს მონაცვლეობით უკავშირდებიან ერთმაგი და სამმაგი ბმებით. ოქტატეტრაინილის რადიკალი შემჩნეულია დედამიწის გარეთაც; ის არის მეორე ანიონი (ჰექსატრიინილის რადიკალის შემდეგ), რომელიც აღმოაჩინეს ვარსკვლავთშორის სივრცეში. ↑ Remijan, Anthony J.; J. M. Hollis; F. J. Lovas; M. A. Cordiner; T. J. Millar; A. J. Markwick-Kemper; P. R. Jewell (July 20, 2007). „Detection of C8H− and Comparison with C8H toward IRC +10 216“. The Astrophysical Journal. 664 (1): L47–L50. Bibcode:2007ApJ...664L..47R. doi:10.1086/520704. ↑ Brünken, S.; H. Gupta; C. A. Gottlieb; M. C. McCarthy; P. Thaddeus (July 20, 2007). „Detection of the Carbon Chain Negative Ion C8H− in TMC-1“. The Astrophysical Journal. 664 (1): L43–L46. Bibcode:2007ApJ...664L..43B. doi:10.1086/520703.
ჟუანა პორტუგალიელი (1452-1490)

ჟუანა პორტუგალიელი (პორტ. Joana de Portugal), აგრეთვე ცნობილია როგორც წმინდა პრინცესა ჟუანა (პორტ. Santa Joana Princesa; დ. 6 თებერვალი, 1452 — გ. 12 მაისი, 1490) — კათოლიკური ეკლესიის პორტუგალიელი წმინდანი. ავისის დინასტიის წარმომადგენელი. პორტუგალიის მეფე აფონსუ V-ისა და დედოფალ იზაბელ კოიმბრელის უფროსი ქალიშვილი. ჟუანა დაიბადა 1452 წლის 6 თებერვალს ლისაბონში. იგი იყო პორტუგალიის მეფე აფონსუ V-ისა და მისი პირველი ცოლის, დედოფალ იზაბელ კოიმბრელის მეორე შვილი და პირველი ქალიშვილი. ვინაიდან მისი უფროსი ძმა ჩვილობაში დაიღუპა, 1452-55 წლებში, სანამ მისი მეორე ძმა, ჟუანი დაიბადებოდა ჟუანა იყო პორტუგალიის ტახტის პირველი მემკვიდრე. ჯერ კიდევ ბავშვობაში, იგი აცხადებდა, რომ მონაზვნობა სურდა, მაგრამ ვინაიდან იგი ტახტის მეორე მემკვიდრე იყო მონაზონი ვერ გახდებოდა. 1471 წელს, აფონსუ V-ის სამხედრო კამპანიისას პორტუგალიას ჟუანა მართავდა, როგორც რეგენტი. 1475 წელს დაიწყო ჟუანას საქორწინო მოლაპარაკებები. თავდაპირველად მის საქმროდ მოიაზრებოდა საფრანგეთის მეფე ლუი X-ისა და დედოფალ შარლოტა სავოიელის ერთადერთი ვაჟი, მომავალში მეფე შარლ VIII, რომელიც ჟუანაზე 18 წლით უმცროსი იყო. მას შემდეგ, რაც 1483 წელს ლუი X გარდაიცვალა, გამეფებულმა შარლმა კატეგორიული უარი თქვა ჟუანას ცოლად შერთვაზე და მარგარეტ ავსტრიელზე დაინიშნა. 1485 წელს გარდაიცვალა ინგლისის დედოფალი ანა ნევილი, რომელსაც შვილი არ დარჩენია. ანას ქვრივმა, მეფე რიჩარდ III-მ გადაწყვიტა ჟუანაზე დაქორწინება, თუმცა მოგვიანებით აღმოჩნდა, რომ რიჩარდს თავის ძმისწულ ელისაბედ იორკელთან ჰქონდა რომანი და მის ცოლად შერთვას აპირებდა. რიჩარდი ოფიციალურად ამბობდა, რომ თავად ჟუანაზე იქორწინებდა, ელისაბედი კი ჟუანას ბიძაშვილ მანუელზე უნდა დაექორწინებინა, მაგრამ რეალურად მოლაპარაკებებიც კი არ მიმდინარეობდა. ამავე წელს რიჩარდი ბრძოლაში მოკლეს და მისი საქორწინო გეგმებიც ჩაიშალა. საბოლოოდ, ჟუანამ განაცხადა, რომ არასოდეს გათხოვდებოდა. დარჩენილი ცხოვრება მან თავისი ძმის, მეფე ჟუან II-ისათვის პოლიტიკური რჩევების მიცემასა და ქველმოქმედებაში გაატარა. იგი გარდაიცვალა 1490 წლის 12 მაისს ავიედოში, 38 წლის ასაკში. 1693 წელს, რომის პაპმა ინოკენტი XII-მ ჟუანა წმინდანად შერაცხა. როგორც წმინდანი, იგი ცნობილია როგორც წმინდა პრინცესა ჟუანა. Capes, Florence. "Blessed Joanna of Portugal." The Catholic Encyclopedia. Vol. 8. New York: Robert Appleton Company, 1910. 25 Jul. 2014 The Portuguese Princess's Dream, Richard III Society - American Branch Web Site. Richard III Society. Retrieved 2010-02-26.
აფონსუ (პორტუგალიის პრინცი)

აფონსუ პორტუგალიელი (პორტ. Afonso de Portugal; დ. 18 მაისი, 1475 — გ. 13 ივლისი, 1491) — ავისის დინასტიის წარმომადგენელი. პორტუგალიის მეფე ჟუან II-ისა და დედოფალ ელეანორ ვიზეუელის ერთადერთი შვილი. პორტუგალიის ტახტის მემკვიდრე 1481-1491 წლებში. დედოფალ ისაბელა არაგონელის პირველი ქმარი. აფონსუ დაიბადა 1475 წლის 18 მაისს ლისაბონში. იგი იყო პორტუგალიის მეფე ჟუან II-ისა და მისი ცოლის, დედოფალ ელეანორ ვიზეუელის პირველი და ერთადერთი შვილი. მას სახელი პაპის, მეფე აფონსუ V-ის პატივსაცემად დაარქვეს. 1481 წელს მამამისი ტახტზე ავიდა და აფონსუ ტახტის პირველი მემკვიდრე გახდა. 1490 წელს აფონსუ დააქორწინეს ესპანეთის მეფე ფერდინანდ II-ისა და დედოფალ ისაბელ I-ის უფროს ქალიშვილზე, ასტურიის პრინცესა ისაბელა არაგონელზე. როდესაც ისაბელას მშობლები დაიღუპებოდნენ, აფონსუ და ისაბელი პორტუგალიისა და ესპანეთის მეფე-დედოფალი გახდებოდნენ, რითაც ეს ორი სამეფო გაერთიანდებოდა. ახალგაზრდა წყვილი ცდილობდა მემკვიდრე გაეჩინათ, მაგრამ არ გამოუვიდათ. 1491 წლის 13 ივლისს, აფონსუ, რომელიც გამოცდილი მხედარი იყო, მოულოდნელად ჯირითისას ცხენიდან გადმოვარდა და ისე დაშავდა, რომ იმავე დღეს გარდაიცვალა, 16 წლის ასაკში. ამის შემდეგ გავრცელდა ჭორები, რომ აფონსუ შემთხვევით კი არ მოკვდა, არამედ მოკლეს, რათა თავიდან აეცილებინათ ესპანეთ-პორტუგალიის გაერთიანება, რაც ბევრს არ სურდა. ამის შემდეგ მამამისმა თავის მემკვიდრედ თავისი ბიძაშვილი მანუელი დაასახელა, რომელმაც მალევე იქორწინა აფონსუს ქვრივ ისაბელა არაგონელზე. Álvarez Palenzuela, Vicente Ángel (2006). "Paz con Portugal". La guerra civil castellana y el enfrentamiento con Portugal. (1475–1479) (in Spanish). Alicante: Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes. Carabias Torres, Ana María (1994). Las relaciones entre Portugal y Castilla en la época de los descubrimientos y la expansión colonial (in Spanish). Universidad de Salamanca. ISBN 9788474817928. Fernández Álvarez, Manuel (2003). Isabel la Católica (in Spanish). Madrid: Espasa-Calpe, S.A. ISBN 84-670-1260-9. Rodrigues Oliveira, Ana (2010). Rainhas medievais de Portugal. Dezassete mulheres, duas dinastias, quatro séculos de História (in Portuguese). Lisbon: A esfera dos livros. ISBN 978-989-626-261-7.
მარია პორტუგალიელი (1521-1577)

მარია პორტუგალიელი (პორტ. Maria de Portugal; დ. 18 ივნისი, 1521 — გ. 10 ოქტომბერი, 1577) — ავისის დინასტიის წარმომადგენელი. პორტუგალიის მეფე მანუელ I-ისა და დედოფალ ელეონორ ავსტრიელის ნაბოლარა შვილი. ძმასთან, მეფე ჟუან III-თან ახლო ურთიერთობამ მარია ევროპის ერთ-ერთ უმდიდრეს ქალად აქცია. იგი გარდაიცვალა გაუთხოვარი და უშვილო. მარია დაიბადა 1521 წლის 18 ივნისს ლისაბონში. იგი იყო პორტუგალიის მეფე მანუელ I-ისა და მისი მესამე ცოლის, დედოფალ ელეონორ ავსტრიელის ნაბოლარა ქალიშვილი. მამამისისათვის იგი მეცამეტე და ნაბოლარა შვილი იყო, დედისათვის კი პირველი და უკანასკნელი. მისი დაბადებიდან რამდენიმე თვეში, 1521 წლის 13 დეკემბერს მამამისი გარდაიცვალა და ტახტზე მისი ნახევარ-ძმა, მეფე ჟუან III ავიდა, რომელსაც ცოლად მარიას დეიდა, ეკატერინე ავსტრიელი ჰყავდა. მარიას დედა, დედოფალი ელეონორი ძმის, საღვთო რომის იმპერატორ კარლ V-ის მიწვევით ჩავიდა ვენაში და სამუდამოდ დატოვა ლისაბონი, რის შემდეგაც მას თავისი ქალიშვილი აღარასდროს უნახავს. 1530 წელს ელეონორ ავსტრიელი ცოლად საფრანგეთის მეფე ფრანსუა I-ს გაჰყვა, რომელიც ასევე დაქვრივებული და მრავალშვილიანი კაცი იყო. პორტუგალიაში დარჩენილი მარია თავისი ნახევარ-ძმისა და მისი ცოლის მეთვალყურეობით იზრდებოდა. 1537 წელს მარია თავის დეიდაშვილ კრისტინა დანიელთან ერთად, რომელიც მილანის ჰერცოგის ქვრივი იყო, განიხილებოდა მესამედ დაქვრივებული ინგლისის მეფე ჰენრი VIII-ის მეოთხე საცოლედ. ელჩები ჰენრისათვის შესაფერის საცოლედ უფრო კრისტინას მიიჩნევდნენ, რადგან მარია მათ ვერცერთ კრიტერიუმს ვერ აკმაყოფილებდა. ამის შემდეგ იგი განიხილებოდა თავისი ნახევარ-დის შვილის, ესპანეთის მეფე ფილიპე II-ის საცოლედ, მაგრამ იგი მოგვიანებით ჟუან III-ის ასულ მარია მანუელაზე დაქორწინდა. მარია მანუელა 1545 წელს მშობიარობას გადაჰყვა, 1549 წლიდან კი ფილიპესა და მარიას საქორწინო მოლაპარაკებები სერიოზულად განაახლა უკვე ბრიუსელში მცხოვრებმა და მეორედ დაქვრივებულმა ელეონორ ავსტრიელმა. თუმცა, ეს მოლაპარაკებები მას შემდეგ ჩაიშალა, რაც ინგლისის ტახტი მერი I-მა დაიკავა, რა დროსაც კარლ V-მ თავისი ვაჟი ინგლისის დედოფალზე დააქორწინა. 1556 წელს ელეონორ ავსტრიელი თავის დაქვრივებულ დასთან, მარია ავსტრიელთან ერთად ესპანეთში დაბრუნდა და მონასტერში დასახლდა. 1558 წელს, პორტუგალია-ესპანეთის საზღვართან ახლოს, ბადახოსში მარია და ელეონორა ერთმანეთს კვლავ შეხვდნენ. მათ ამ დროისთვის 28 წელი არ ენახათ ერთმანეთი და ეს ბოლო შემთხვევა იყო, როდა დედა-შვილი ერთმანეთს შეხვდა. შეხვედრისას ელეონორმა მარიას მასთან გადასვლა სთხოვა, რაზეც შვილისაგან თანხმობა მიიღო. მარია თავისი ნივთების წამოსაღებად და ოჯახთან დასამშვიდობებლად ჩავიდა ლისაბონში, რასაც რამდენიმე კვირა დასჭირდა, ამასობაში კი 1558 წლის 25 თებერვალს ელეონორი გარდაიცვალა. მარია გარდაიცვალა 1577 წლის 10 ოქტომბერს, 56 წლის ასაკში, ლისაბონში. იგი იქვეა დაკრძალული. Kendall W. Brown: Maria de Portugal (1521–1577). In: Anne Commire (Hrsg.): Women in World History. Bd. 10, 2001, ISBN 0-7876-4069-7, S. 326 Maria (D.), Infanta de Portugal, in: Portugal – Dicionário Histórico, Corográfico, Heráldico, Biográfico, Bibliográfico, Numismático e Artístico, Bd. 4, S. 825–827 Peter Pierson: Philipp II., englische Originalausgabe London 1975, deutsche Ausgabe bei Verlag Styria 1985, ISBN 3-222-11593-1, S. 147. Ursula Tamussino: Maria von Ungarn, 1998, ISBN 3-222-12641-0, S. 278 f.
ჟუან მანუელ პორტუგალიელი

ჟუან მანუელ პორტუგალიელი (პორტ. João Manuel de Portugal; დ. 3 ივნისი, 1537 — გ. 2 იანვარი, 1554) — ავისის დინასტიის წარმომადგენელი. პორტუგალიის მეფე ჟუან III-ისა და დედოფალ ეკატერინე ავსტრიელის ვაჟი. პორტუგალიის ტახტის მემკვიდრე. პორტუგალიის მეფე სებასტიან I-ის მამა. ჟუან მანუელი დაიბადა 1537 წლის 3 ივნისს ევორას სასახლეში. იგი იყო პორტუგალიის მეფე ჟუან III-ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ ეკატერინე ავსტრიელის მეორე შვილი და პირველი ვაჟი. ამის გამო, იგი დაბადებიდანვე პორტუგალიის ტახტის პირველი მემკვიდრე იყო. მართალია მისი ძმებისგან განსხვავებით, რომლებიც ჩვილობაშივე დაიღუპნენ ჟუან მანუელი ბავშვობაში ჯანმრთელი იყო, მაგრამ გარდატეხის ასაკში შესვლასთან ერთად ავადმყოფობები დაეწყო. 1552 წელს იგი დააქორწინეს მის მამიდაშვილ ხუანა ავსტრიელზე, რომელიც იყო ესპანეთისა და საღვთო რომის იმპერატორ კარლ V-ისა და დედოფალ ისაბელ პორტუგალიელის ნაბოლარა ასული. ჟუან მანუელი გარდაიცვალა 1554 წლის 2 იანვარს, 16 წლის ასაკში, ტუბერკულოზით. ამ დროს, მისი ახალგაზრდა ცოლი უკვე ორსული იყო. 1554 წლის 20 იანვარს ხუანამ ვაჟი გააჩინა, რომელსაც სებასტიანი დაარქვეს. იგი პორტუგალიის მომავალი მეფე იყო, თუმცა ხუანამ მალევე დატოვა პორტუგალია და მშობლიურ ესპანეთში გადასახლდა. მართალია იგი მეორედ აღარ გათხოვილა, მაგრამ შვილი აღარასდროს უნახავს. პატარა სებასტიანის აღზრდა ჟუან მანუელის დედამ, დედოფალმა ეკატერინე ავსტრიელმა იკისრა. Stephens, Henry Morse (1903). The Story of Portugal. G.P. Putnam's Sons. pp. 139, 279. Retrieved 17 September 2018. Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Emanuel I." . Encyclopædia Britannica. 9 (11th ed.). Cambridge University Press. Liss, Peggy K. (10 November 2015). Isabel the Queen: Life and Times. University of Pennsylvania Press. p. 11. ISBN 9780812293203.
ლუიში (ბეჟას ჰერცოგი)

ლუიშ პორტუგალიელი (პორტ. Luís de Portugal; დ. 3 მარტი, 1506 — გ. 27 ნოემბერი, 1555) — ავისის დინასტიის წარმომადგენელი. პორტუგალიის მეფე მანუელ I-ისა და დედოფალ მარია არაგონელის შუათანა ვაჟი. ბეჟას ჰერცოგი. პორტუგალიის მეფე ანტონიუ I-ის მამა. ლუიში დაიბადა 1506 წლის 3 მარტს აბრანტესში. იგი იყო პორტუგალიის მეფე მანუელ I-ისა და მისი მეორე ცოლის, დედოფალ მარია არაგონელის შუათანა ვაჟი. 1521 წელს მამის გარდაცვალების შემდეგ, ტახტი მისმა ძმამ, ჟუან III-მ დაიკავა, რომელმაც ლუიშს მაშინვე უბოძა ბეჟას ჰერცოგობა. 1535 წელს, თავის სიძესთან, საღვთო რომის იმპერატორ კარლ V-თან ერთად ლუიშმა მონაწილეობა მიიღო ტუნისის დაპყრობაში. ოფიციალურად ლუიშს ცოლი არ ჰქოლია, მაგრამ იგი საიდუმლოდ იყო დაქორწინებული ესპანელი დიდებულის, პედრო გომესის ასულ იოლანტა გომესზე, რომელთანაც ერთი ვაჟი შეეძინა — ანტონიუ. ლუიში 1555 წლის 27 ნოემბერს გარდაიცვალა, 49 წლის ასაკში. მის შემდეგ მისი ცოლი აღარ გათხოვილა და მონაზვნად აღიკვეცა, მისი ვაჟი კი 1580 წელს პორტუგალიის დე-ფაქტო მეფე გახდა. Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Emanuel I." . Encyclopædia Britannica. 9 (11th ed.). Cambridge University Press. Liss, Peggy K. (10 November 2015). Isabel the Queen: Life and Times. University of Pennsylvania Press. p. 11. ISBN 9780812293203. Stephens, Henry Morse (1903). The Story of Portugal. G.P. Putnam's Sons. p. 139. Retrieved 17 September 2018. Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Ferdinand V. of Castile and Leon and II. of Aragon" . Encyclopædia Britannica. 10 (11th ed.). Cambridge University Press.
ფერნანდუ (გუარდას ჰერცოგი)

ფერნანდუ პორტუგალიელი (პორტ. Fernando de Portugal; დ. 5 ივნისი, 1507 — გ. 7 ნოემბერი, 1534) — ავისის დინასტიის წარმომადგენელი. პორტუგალიის მეფე მანუელ I-ისა და დედოფალ მარია არაგონელის უმცროსი ვაჟი. გუარდას პირველი და უკანასკნელი ჰერცოგი 1530-1534 წლებში. ფერნანდუ დაიბადა 1507 წლის 5 ივნისს აბრანტესში. იგი იყო პორტუგალიის მეფე მანუელ I-ისა და მისი მეორე ცოლის, დედოფალ მარია არაგონელის შუათანა ვაჟი. მას დაბადებისთანავე მიანიჭეს გუარდას ჰერცოგის წოდება. იგი ასევე იყო ალფეატის, საბუგალისა და აბრანტესის სენიორი და ტრანკოსოს, მარიალვასა და ლამეგოს მაიორი. 1530 წელს ფერნანდუმ ცოლად შეირთო ლულესა და მარიალვას გრაფინია გვიდომარა კუტინო, რომელიც პორტუგალიის უმდიდრესი ოჯახის ერთადერთი მემკვიდრე იყო. მათი ქორწინება ფერნანდუს ძმამ, მეფე ჟუან III-მ მოაწყო. წყვილი აბრანტესში ცხოვრობდა, სადაც შეეძინათ ორი შვილი: ლუიზა (დ. 1531) და მკვდარშობილი ვაჟი (დ./გ. 1533). მისი ერთადერთი შვილი, ინფანტა ლუიზაც მცირეწლოვანი დაიღუპა 1534 წელს. ლუიზას გარდაცვალებიდან სულ ერთ თვეში, განადგურებული ფერნანდუ გარდაიცვალა 1534 წლის 7 ნოემბერს, 27 წლის ასაკში. მისი ქვრივი, მისი დაღუპვიდან ასევე ერთ თვეში, 1534 წლის 9 დეკემბერს გარდაიცვალა. Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Emanuel I." . Encyclopædia Britannica. 9 (11th ed.). Cambridge University Press. Liss, Peggy K. (10 November 2015). Isabel the Queen: Life and Times. University of Pennsylvania Press. p. 11. ISBN 9780812293203. Stephens, Henry Morse (1903). The Story of Portugal. G.P. Putnam's Sons. p. 139. Retrieved 17 September 2018.
ჟუან ფელიში

ჟუან ფელიში სეკეირა (პორტ. João Félix; დ. 10 ნოემბერი, 1999, ვიზეუ, პორტუგალია) — პორტუგალიელი ფეხბურთელი, ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის კლუბ „ატლეტიკო მადრიდისა“ და პორტუგალიის ეროვნული ნაკრების თავდამსხმელი. თამაში შეუძლია, გრეთვე გარემარბისა და შემტევი ნახევარმცველის პოზიციაზე. ფელიშმა პროფესიული კარიერა დაიწყო „ბენფიკა B“-ში. 2018 წელს იგი ძირითად გუნდში მოხვდა. 2018–19 წლის სეზონზე დაეხმარა კლუბს პორტუგალიის პრიმეირა ლიგის მოგებაში, რისთვისაც დასახელდა ჩემპიონატის საუკეთესო ახალგაზრდა ფეხბურთელად. იგი აგრეთვე გახდა ყველაზე ახალგაზრდა ფეხბურთელი, რომელმაც შეასრულა ჰეთრიკი უეფა-ს ევროპა ლიგაზე, 19 წლის ასაკში. ფელიშის ტალანტმა მიიპყრო რამდენიმე ევროპული კლუბის ყურადღება. საბოლოოდ, 2019 წელს, იგი 126 მილიონი ევროს სანაცვლოდ გადავიდა ესპანურ კლუბ „ატლეტიკო მადრიდში“, რითაც იქცა მესამე ყველაზე ძვირადღირებულ ფეხბურთელად ისტორიაში. მისი დებიუტი პორტუგალიის ეროვნულ ნაკრებში შედგა უეფას ერთა ლიგის ფინალში შვეიცარიის ნაკრების წინააღმდეგ მატჩში, სადაც პორტუგალიის ნაკრებმა გაიმარჯვა ანგარიშით 3-0. ბენფიკა პრიმეირა ლიგა: 2018–19 უეფა-ს ახალგაზრდული ლიგა, მეორე ადგილი: 2016–17 პორტუგალია ერთა ლიგა: 2018–19 პრიმეირა ლიგის თვის საუკეთესო მოთამაშე: იანვარი, 2019 SJPF-ის თვის ახალგაზრდა ფეხბურთელი: იანვარი, 2019 უეფა-ს ევროპა ლიგის სეზონის საუკეთესო შემადგენლობა: 2018–19 პრიმეირა ლიგის წლის საუკეთესო ახალგაზრდა ფეხბურთელი: 2018–19 შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ჟუან ფელიში“ ვიკისაწყობში. ატლეტიკო მადრიდის პროფილი ეროვნული ნაკრების მონაცემები (პორტუგალიური) ჟუან ფელიში – უეფას ჩანაწერი (ინგლისური) ↑ João Félix. ESPN. ციტირების თარიღი: 2 March 2020 ↑ João Félix. Atlético Madrid. ციტირების თარიღი: 2 March 2020 ↑ „Atlético Madrid sign Benfica teenager João Felix for fee of €126m“. The Guardian. Reuters. 3 ივლისი, 2019. ციტირების თარიღი: 17 ივლისი, 2019. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |accessdate= და |date=-ში (დახმარება) ↑ „Joao Felix is rated at £106m but he struggled on his Portugal debut“. Sky Sports. 6 ივნისი, 2019. ციტირების თარიღი: 6 ივნისი, 2019. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |accessdate= და |date=-ში (დახმარება) ↑ 5.0 5.1 João Félix. ციტირების თარიღი: 12 თებერვალი, 2019. ↑ „Melhores de janeiro: João Félix e Pedro Henrique em destaque“ [Best of January: João Félix and Pedro Henrique in evidence]. Liga Portugal (პორტუგალიური). 12 February 2019. ციტირების თარიღი: 14 თებერვალი, 2019. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |accessdate=-ში (დახმარება) ↑ „Sindicato também distingue João Félix“ [Syndicate also distinguish João Félix]. A Bola (პორტუგალიური). 14 February 2019. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 17 თებერვალი 2019. ციტირების თარიღი: 16 თებერვალი, 2019. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |accessdate=-ში (დახმარება) ↑ UEFA Europa League Squad of the 2018/19 Season. UEFA.com (30 May 2019). ↑ „João Félix eleito Jogador Jovem do Ano de 2018/2019“ [João Félix elected 2018–19 Young Player of the Year]. SAPO Desporto (პორტუგალიური). 5 უვლისი, 2019. ციტირების თარიღი: 6 ივლისი, 2019. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |accessdate= და |date=-ში (დახმარება)
აფონსუ პორტუგალიელი (კარდინალი)

კარდინალ-ინფანტი აფონსუ პორტუგალიელი (პორტ. Cardeal-Infante Afonso de Portugal; დ. 29 აპრილი, 1509 — გ. 21 აპრილი, 1540) — ავისის დინასტიის წარმომადგენელი. პორტუგალიის მეფე მანუელ I-ისა და მისი მეორე ცოლის, მარია არაგონელის უმცროსი ვაჟი. კათოლიკე კარდინალი, ლისაბონის არქიეპისკოპოსი, გუარდას, ევორას, ვიზეუს, სან-ხოსეს, სან-პაულოსა და სანტა-ლუსიას ეპისკოპოსი. იგი გარდაიცვალა დაუქორწინებელი და უშვილო, ლისაბონში. Afonso de Portugal. In: Salvador Miranda: The Cardinals of the Holy Roman Church. fiu.edu, Website der Florida International University.
ბილოპილიის რაიონი

ბილოპილიის რაიონი (უკრ. Білопільський район) — რაიონი უკრაინაში, სუმის ოლქში. მისი ფართობია 1 500 კმ². 2016 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 50 587 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 35,5 კაცს კმ²-ზე. ბილოპილიის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ბილოპილია. უკრაინის ადმინისტრაციული დაყოფა უკრაინის რაიონები ↑ უკრაინის სახელმწიფო სტატისტიკის სამსახური. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-04-03. ციტირების თარიღი: 2019-08-16.
დუარტე პორტუგალიელი

დუარტე პორტუგალიელი (პორტ. Duarte de Portugal; დ. 7 ოქტომბერი, 1515 — გ. 20 სექტემბერი, 1540) — ავისის დინასტიის წარმომადგენელი. პორტუგალიის მეფე მანუელ I-ისა და დედოფალ მარია არაგონელის ნაბოლარა ვაჟი. დუარტე დაიბადა 1515 წლის 7 ოქტომბერს ლისაბონში. იგი იყო პორტუგალიის მეფე მანუელ I-ისა და მისი მეორე ცოლის, დედოფალ მარია არაგონელის ნაბოლარა შვილი. მისი დაბადებიდან ორ წელიწადში დედამისი გარდაიცვალა და მამამისი მესამედ დაქორწინდა, ამიტომაც მამის მხრიდან კიდევ ერთი ნახევარ-და ჰყავდა. მის აღზრდა-განათლებაზე ანდრე დე რეზენდე ზრუნავდა, რომელმაც დაწერა შემდგომში მისი ბიოგრაფია. დუარტეს უყვარდა ნადირობა და ჩუმი კლასიკური მუსიკა. 1537 წელს ცოლად შეირთო ბრაგანსას ჰერცოგ ჟაიმეს ასული იზაბელ დე ბრაგანსა, რომლის მზითვითაც იგი ხიმარესის ჰერცოგი გახდა. ქორწილიდან სამ წელიწადში დუარტე გარდაიცვალა, 24 წლის ასაკში. მას სამი შვილი დარჩა, მისი მეუღლე კი მეორედ აღარ გათხოვილა და მონაზვნად აღიკვეცა. მარია (1538-1577), ცოლად გაჰყვა პრინც ალექსანდრე პარმელს; კატარინა (1540-1614), ცოლად გაჰყვა ბრაგანსას ჰერცოგ ჟუანს; დუარტე (1541-1576), ხიმარესის ჰერცოგი, გარდაიცვალა უცოლ-შვილოდ; Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Emanuel I." . Encyclopædia Britannica. 9 (11th ed.). Cambridge University Press. Liss, Peggy K. (10 November 2015). Isabel the Queen: Life and Times. University of Pennsylvania Press. p. 11. ISBN 9780812293203. Stephens, Henry Morse (1903). The Story of Portugal. G.P. Putnam's Sons. p. 139. Retrieved 17 September 2018.
იზაბელ დე ბრაგანსა

იზაბელ დე ბრაგანსა (პორტ. Isabel de Braganza; დ. 1514 — გ. 16 სექტემბერი, 1576) — ბრაგანსას დინასტიის წარმომადგენელი. პორტუგალიის მეფე მანუელ I-ის რძალი როგორც მისი ვაჟის, ხიმარესის ჰერცოგ დუარტე პორტუგალიელის მეუღლე და მისი სამი შვილის დედა. იზაბელი დაიბადა 1514 წელს. იგი იყო ბრაგანსას ჰერცოგ ჟაიმესა და მისი პირველი ცოლის, ლეონორ პერეს დე გუსმანის ქალიშვილი. 1537 წელს იგი ცოლად გაჰყვა საკუთარ ბიძაშვილს, ხიმარესის ჰერცოგ დუარტე პორტუგალიელს, რომელიც იყო პორტუგალიის მეფე მანუელ I-ისა და დედოფალ მარია არაგონელის ნაბოლარა ვაჟი. აღსანიშნავია, რომ ხიმარესის ჰერცოგობა დუარტემ იზაბელის მზითვიდან მიიღო, რომელიც მისმა ძმამ, თეოდუშიუ I-მა გაატანა. 1540 წელს დუარტე გარდაიცვალა, რა დროსაც იზაბელი მესამე ბავშვზე იყო ორსულად. მისი შუათანა ქალიშვილი კატარინა, შემდგომში იზაბელის ძმის შვილს გაჰყვა ცოლად და ბრაგანსას ჰერცოგინია გახდა. იგი გარდაიცვალა 1576 წლის 16 სექტემბერს. მარია (1538-1577), ცოლად გაჰყვა პრინც ალექსანდრე პარმელს; კატარინა (1540-1614), ცოლად გაჰყვა ბრაგანსას ჰერცოგ ჟუანს; დუარტე (1541-1576), ხიმარესის ჰერცოგი, გარდაიცვალა უცოლ-შვილოდ; "Nobreza de Portugal e Brasil" - Vol. II, pages 29 and 30. Published by Zairol Lda., Lisbon 1989; "O Marquês de Montemor e a sua vida pública" de Anastásia Mestrinho Salgado, Edições Cosmos, Lisbon 1997.
მარია პორტუგალიელი (1538-1577)

მარია პორტუგალიელი (პორტ. Maria de Portugal, იტალ. Maria del Portogallo; 12 აგვისტო, 1538 — გ. 9 ივლისი, 1577) — ავისის დინასტიის წარმომადგენელი. პორტუგალიის მეფე მანუელ I-ის ნაბოლარა ვაჟის, ხიმარესის ჰერცოგ დუარტე პორტუგალიელისა და მისი მეუღლის, იზაბელ დე ბრაგანსას პირველი შვილი. საღვთო რომის იმპერატორ კარლ V-ის შვილიშვილ ალექსანდრე პარმელის მეუღლე 1565 წლის 11 ნოემბრიდან და მისი სამი შვილის დედა. პარმისა და პიაჩენცის ჰერცოგ რანუციო ფარნეზეს დედა. მარგერიტა (1567-1643), ცოლად გაჰყვა მანტუას ჰერცოგ ვინჩენცო I-ს; რანუციო (1569-1622), პარმის ჰერცოგი, ცოლად შეირთო მარგერიტა ალდობრანდინი, მაგრამ შვილები არ ჰყავდა; ოდოარდო (1573-1626), კარდინალი; Portugal - Dicionário Histórico, Corográfico, Heráldico, Biográfico, Bibliográfico, Numismático e Artístico (en portugués) IV. p. 827. Consultado el 9 de diciembre de 2012.
ჰექსატრიინილის რადიკალი

ჰექსატრიინილის რადიკალი — ორგანული ნაერთი და თავისუფალი რადიკალი. მისი ქიმიური ფორმულაა C6H. მოლეკულაში ნახშირბად ატომები ერთმანეთს და ერთ წყალბადს მონაცვლეობით უკავშირდებიან ერთმაგი და სამმაგი ბმებით. ჰექსატრიინილის რადიკალი არის პირველი უარყოითად დამუხტული ნაწილაკი რომელიც აღმოაჩინეს ვარსკვლავთშორის სივრცეში GBT-ტელესკოპის საშუალებით. ↑ McCarthy, M. C.; C. A. Gottlieb; H. Gupta; P. Thaddeus (December 1, 2006). „Laboratory and Astronomical Identification of the Negative Molecular Ion C6H−“. The Astrophysical Journal. 652 (2): L141–L144. Bibcode:2006ApJ...652L.141M. doi:10.1086/510238.