laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
კირაკოს განძაკეცი

კირაკოს განძაკეცი (სომხ. Կիրակոս Գանձակեցի) (დ. 1201/1203 — გ. 1271) ასევე ცნობილი, როგორც კირაკოს განძაკელი — XIII საუკუნის სომეხი ისტორიკოსი. „სომხეთის ისტორიის“ ავტორი. კირაკოს განძაკეცის თხზულება სომხეთში, აგრეთვე მომიჯნავე ქვეყნებში, მათ შორის საქართველოში მონღოლთა ბატონობის ისტორიის უმნიშვნელოვანესი წყაროა. მაისურაძე გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 528. ↑ Theo Maarten van Lint. From Reciting to Writing and Interpretation: Tendencies, Themes, and Demarcations of Armenian Historical Writing // The Oxford History of Historical Writing: 400-1400 / Edited by Sarah Foot and Chase F. Robinson. — Oxford University Press, 2012. — Vol. 2. — P. 195. ↑  Steven Runciman. A History of the Crusades. — Cambridge University Press, 1987. — Vol. I. — P. 335"Later Armenian chroniclers, such as Samuel of Ani and Mekhitar of Airavanq, writing at the end of the twelfth century, and Kirakos Gandzaketsi and Vartan the Great, in the thirteenth century, treat only briefly of the First Crusade.
კოსტანდინ ერზნკაცი

კოსტანდინ ერზნკაცი, კონსტანტინე ერზინკელი (სომხ. Կոստանդին Երզնկացի; დ. დაახლოებით 1250, ქალაქი ერზინკა, დასავლეთი სომხეთი — გ. XIV საუკუნის I ნახევარი) — სომეხი პოეტი. სწავლობდა ქალაქ ერზინკის ერთ-ერთ მონასტერში. თავისი დროის მოწინავე მოაზროვნე იყო. ლექსებში უმღეროდა გაზაფხულს, მზეს, ქალის სილამაზეს, ღვინოს. მისი რელიგიური ლექსებიც კი ბუნებისა და სიყვარულის ჰიმნია. კოსტანდინ ერზნკაცის ნაწარმოებებში ასახულია სომხეთის საზოგადოებრივი ცხოვრების მოვლენები, ზნეობა, სოციალური ეკონომიკური ურთიერთობანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 696. ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 სომხური საბჭოთა ენციკლოპედია / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q164396"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q124405912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q6429958"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2657718"></a>
კენსინგტონი და ჩელსი

კენსინგტონ ენდ ჩელსი (ინგლ. Royal Borough of Kensington und Chelsea) — ლონდონის უბანი ქალაქის ცენტრის დასავლეთ ნაწილში. „სამეფო უბანი“ ინგლ. Royal Borough) ეწოდა იმის გამო, რომ იგი ინგლისის სამეფო სახლის კუთვნილება იყო და არ გაიცემოდა ვასალებზე. უბანი ბრიტანეთის ყველაზე მჭიდროდ დასახლებულ პუნქტს წარმოადგენს — 13.608 კაცი კმ²-ზე. მისი ფართობია — 12,13 კმ.², მოსახლეობა — 165.069 კაცი. აქედან 78,6% — თეთრკანიანი, 7,0% — შავკანიანი, 4,9% — სამხრეთაზიელი და 1,6% ჩინელი. ჰაიდ პარკი კენსინგტონის ბაღები ბუნების ისტორიი მუზეუმი მეცნიერების მუზეუმი ვიქტორიასა და ალბერტის მუზეუმი როიალ ალბერტ ჰოლი სლოან სტრიტი საიმპერიო კოლეჯი მუსიკის სამეფო კოლეჯი ნოტინგ ჰილი South Kensington-Chelsea, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „კენსინგტონი და ჩელსი“ ვიკისაწყობში.
ჩელესტე აიდა

ჩელესტე აიდა (იტალ. Celeste Aida — „ღვთაებრივო აიდა“) — ჯუზეპე ვერდის ოთხაქტიანი ოპერის აიდას განთმული არია. მას წინ უსწრებს რეჩიტატივი „Se quel guerrier io fossi!“. ოპერის პირველ აქტში არიას ასრულებს ახალგაზედა ეგვიპტელი მეომარი რადამესი, რომელსაც უნდა ეგვიპტის ჯარის მხედართმთავრობა. ის უმღერის ეთიოპიელ მონა ქალს — აიდას, რომელზეც შეყვარებულია. არია ნამღერია მეფის სასახლეში. Se quel guerrier io fossi! Se il mio sogno si avverasse! Un esercito di prodi da me guidato E la vittoria e il plauso di Menfi tutta! E a te, mia dolce Aïda, Tornar di lauri cinto Dirti: per te ho pugnato, Per te ho vinto! Celeste Aïda, forma divina, Mistico serto di luce e fior, Del mio pensiero tu sei regina, Tu di mia vita sei lo splendor. Il tuo bel cielo vorrei ridarti, Le dolci brezze del patrio suol Un regal serto sul crin posarti, Ergerti un trono vicino al sol, აიდა (ოპერა) ლუჩიანო პავაროტი მღერის აირას "ჩელესტე აიდა" ვენის ოპერაში
არვო პერტი

არვო პერტი (ესტ. Arvo Pärt [ˈɑrvo ˈpært]; დ. 11 სექტემბერი, 1935, პაიდე, ესტონეთი) — ესტონელი კომპოზიტორი. არვო პერტმა უკვე 14 წლისამ შექმნა თავისი პირველი ნაწარმოები. იგი სწავლობდა ტალინის კონსერვატორიაში კომპოზიციის განხრით. 1957-1967 წლებში იგი მუშაობდა ხმის რეჟისორად ესტონეთის რადიოში. ამავდორულად პერტი ქმნიდა მუსკიას კინოფილმებისათვის. 1968-1976 წლებში იგი განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობს შუა საუკუნეების მუსიკას, რამაც მნიშვნელოვანი ზეგავლენა იქონია მის საკომპოზიციო სტილზე. 1980 წელს იგი გადასახლდა ვენაში. 1982 წლიდან პერტი ცხოვრობს და მოღვაწეობს ბერლინში. პერტის ადრეული პერიოდის ნაწარმოებებში შეიმჩნევა რუსი კომპოზიტორების სერგეი პროკოფიევისა და დიმიტრი შოსტაკოვიჩის ზეგავლენა (1958-1968). მომდევნო 8 წელი მის კრიზისულ პერიოდადაა ცნობილი. ამ პერიოდის განმავლობაში პერტმა მხოლოდ ერთი მნიშვნელოვანი ნაწარმოები შექმნა (მესამე სიმფონია, 1971). 1976 წელს კომპოზიტორი ქმნის მოკლე პიესას ფორტეპიანოსათვის „ალინასათვის“. ამ ნაწარმოებით პერტმა ძირეულად შეცვალა თავისი საკომპოზიციო პრინციპი. პერტის მუსიკალური სტილი, რომელსაც იგი თავად ტინტინაბულის (ლათ. ზანზალაკი) უწოდებს გამოირჩევა მინიმალიზმით. განსაკუთრებული წარმატება ხვდათ ამ სტილში შექმნილ ნაწარმოებებს Tabula Rasa(1977), Fratres (1977-1985) და Miserere (1989). არვო პერტი მიიჩნევა ერთ-ერთი უპოპულარულესი თანამედროვე კომპოზიტორად. იგი არის ტალინის მუსიკალური აკადემიის, სიდნეის, ტარტუს და დორჰემის უნივესიტეტების საპატიო დოქტორი და შვედეთის სამეფო მუსიკალური აკადემიის წევრი. L'ABBÉ AGATHON, 2004 PASSACAGLIA, 2003 IN PRINCIPIO, 2003 NUNC DIMITTIS, 2001 CECILIA, VERGINE ROMANA, 2000 ... WHICH WAS THE SON OF ..., 2000 ORIENT & OCCIDENT, 1999 CANTIQUE DES DEGRÉS, 1999 COMO CIERVA SEDIENTA, 1998 ZWEI BETER, 1998 TRIODION, 1998 DOPO LA VITTORIA, 1997 I AM THE TRUE VINE, 1996 KANON POKAJANEN, 1995 THE BEATITUDES, 1990 BERLIN MASS, 1990 MISERERE, 1989 MAGNIFICAT, 1989 SIEBEN MAGNIFICAT-ANTIPHONEN, 1988 FESTINA LENTE, 1988 STABAT MATER, 1985 EIN WALLFAHRTSLIED, 1984 TE DEUM, 1984 PASSIO, 1982 ANNUM PER ANNUM, 1980 VARIATIONEN ZUR GESUNDUNG VON ARINUSCHKA, 1977 SUMMA, 1977 ARBOS, 1977 CANTUS IN MEMORY BENJAMIN BRITTEN, 1977 TRIVIUM, 1976 FÜR ALINA, 1976 SYMPHONY NO. 3, 1971 CREDO, 1968 QUINTETTINO, 1964 Paul Hillier: Arvo Pärt. Oxford: Oxford University Press, 1997. ISBN 0-19-816616-8 Oliver Kautny: Arvo Pärt zwischen Ost und West. 2002. ISBN 3-476-45306-5 არვო პერტი (ინგლ.) www.arvopart.info (ინგლ.) დევიდ პინკერტონის არქივი დაარქივებული 2005-10-25 საიტზე Wayback Machine. (ინგლ.) Arvo Pärt and the New Simplicity დაარქივებული 2003-10-22 საიტზე Wayback Machine. – რადიოინტერვიუს ტექსტი (ინგლ.) თხზულებათა სია (გერმ.) ბიოგრაფია, თხზულებანი, სიახლენი და ფოტოსურათები დაარქივებული 2005-11-03 საიტზე Wayback Machine. (გერმ.) გამომცემლობა „სიკორსკის“ საიტი არვო პერტის შესახებ დაარქივებული 2005-11-24 საიტზე Wayback Machine. (გერმ.)
სტეფანოს ტარონეცი

სტეფანოს ტარონეცი (ასოღიკი) — X-XI საუკუნეების სომეხი ისტორიკოსი. მისი უმთავრესი ნაშრომია „მსოფლიო ისტორია“, რომელიც კათალიკოს სარქისის (922-1019) დაკვეთით დაუწერია. იგი სამი ნაწილისაგან შედგება. პირველი ორი ნაწილი კომპილაციური ხასიათისაა, მესამე ნაწილი ორიგინალურია და მოიცავს პერიოდს აბასის მეფობიდან (929) 1004 წლამდე. ამ ნაწილში ძირითადად აღწერილია მონასტრების მშენებლობა და სამონასტრო ცხოვრება. ნაშრომი საყურადღებო წყაროა საქართველოს ისტორიული მთელი რიგი საკითხების დასაზუსტებლად. კერძოდ შეიცავს ცნობებს ტაო-კლარჯეთისა და საქართველოს სხვა კუთხეების, აგრეთვე ბაგრატიონთა მოღვაწეობის შესახებ. ქსე, თბ., ტ. 9, 1985, გვ. 567
სტეფანე შაუმიანი

სტეფანე გიორგის ძე შაუმიანი (პარტიული ფსევდონიმები სურენი, სურენინი, აიაქსი და სხვ.) (სომხ. Ստեփան Շահումյան; დ. 13 ოქტომბერი [ ძვ. სტ. 1 ოქტომბერი], 1878, თბილისი — გ. 20 სექტემბერი, 1918) — რევოლუციური მოძრაობის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი კავკასიაში, ჟურნალისტი, ლიტერატურის კრიტიკოსი, რსდმპ-ის წევრი 1900 წლიდან. 1898 წელს დაამთავრა თბილისის რეალური სასწავლებელი. 1899 წელს სომხეთში დააარსა ერთ-ერთი პირველი მარქსისტული წრე. 1902 წელს „სომეხ სოციალ-დემოკრატთა კავშირის“ ერთ-ერთი ორგანიზატორი. 1902 წლის ბოლოდან ემიგრაციაში იყო გერმანიაში. მუშაობდა რსდმპ საზღვარგარეთულ ორგანიზაციებში. სომხურ ენაზე თარგმნა კარლ მარქსის, ფრიდრიხ ენგელსის, ლენინის ნაწარმოებები. 1905 წელს დაბრუნდა თბილისში. იყო რსდმპ კავკასიის კავშირის კომიტეტის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი, შემდეგ ბაქოს ბოლშევიკური ორგანიზაციის ერთ-ერთი დამაარსებელი, რომელსაც 1914 წლიდან ხელმძღვანელობდა. 1915 — რსდმპ კავკასიის ბიუროს წევრი, 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ — ბაქოს საბჭოს თავმჯდომარე. სრულიად რუსეთის საბჭოების I ყრილობის დელეგატი, არჩეული იყო სრულიად რუსეთის ცაკში. რსდმპ (ბ) VI ყრილობაზე აირჩიეს ცკ-ის წევრად. 1917 წლის ოქტომბერში ხელმძღვანელობდა კავკასიის ბოლშევიკური ორგანიზაციების ყრილობას, დეკემბერში რსფსრ სახკოსაბჭომ დანიშნა კავკასიის საქმეთა საგანგებო კომისრად. 1918 წლის მარტში მეთაურობდა მუსავატელთა ანტისაბჭოთა ამბოხების ჩახშობას ბაქოში, აპრილში ბაქოს სახკომსაბჭოს თავმჯდომარე და საგარეო საქმეთა კომისარი იყო (ბაქოს კომუნა). დახვრიტეს ბაქოს 26 კომისართა შორის. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „სტეფანე შაუმიანი“ ვიკისაწყობში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 693—694. ჩხარტიშვილი, ს., სტეფანე შაუმიანი, თბილისი, 1978
ქურთული ცეკვა

ქურთული ცეკვა (ქურთ. Govend; هه‌ڵپه‌ركێ / Hilperkê) — ქურთული კულტურის ერთ-ერთი უმნიშვნელო ნაწილი. ტრადიციული ხელთ-ჩაკრული ცეკვათა ჯგუფი, რომელიც გავრცელებულია ახლო აღმოსავლეთში. ცეკვას წრის (ელიფსის) ფორმა აქვს, რომლის შეკვრა ზოგიერთ ტომებთან არ შეიძლება. ქოჩარი
იაზდანიზმი

იაზდანიზმი — რელიგიური მიმდინარეობის დასახელება, რომელიც გავრცელებულია ქურთებში. შეიცავს ალევიზმი, აჰლ–ი ჰაკკი (ალი–ილაჰი) და ეზიდიზმი. მიიჩნევენ, რომ იაზდანიზმი იყო ქურთების მთავარი რელიგია X-XVI საუკუნამდე. შუა საუკუნეებში განიცადა დიდი ისლამისაცია. ამ რელიგიური მიმდინარეობიდან ყველაზე შემორჩენილი რელიგია ეზიდიზმია. დანარჩენი რელიგიები ითვლებიან ისლამის ნაწილად. მანდეიზმი Izady, Mehrdad R. (1992), The Kurds: A Concise Handbook, Taylor & Francis, ISBN 0-8448-1727-9 Kjeilen, Tore (2007), «Yazdanism», Encyclopaedia of the Orient, lexicorient.com Yazdânism[მკვდარი ბმული] at essenes.net
მენორა

მენორა (ებრ. מְנוֹרָה — მენორა, "განათებელი") — ოქროს შვიდტოტიანი განათებელი (შვიდსანთელა), რომელიც ბიბლიის თანახმად მდებარეობდა სკინიაში. მერე გადმოიტანეს იერუსალიმში იერუსალიმის მეორე ტაძრის დანგრევამდე. არის იუდაიზმის ერთ ერთი უძველესი ატრიბუტი. მენორა გამოსახულია ისრაელის სახელმწიფო გერბზე.
გეღამ სარიანი

გეღამ ბაღდასარის ძე სარიანი (დ. 12 (25) დეკემბერი, 1902, თავრაზი, ირანი — გ. 14 ნოემბერი, 1976, ერევანი) — სომეხი საბჭოთა პოეტი, სომხეთის სსრ და უკრაინის სსრ დამსახურებული მოღვაწე. 1922 წლიდან ცხოვრობდა სსრკ-ში. ლექსებს აქვეყნებდა 1919 წლიდან. ავტორია კრებულებისა „საბჭოთა ქვეყანა“ (1930), „ქრიზანთემა“ (1968), პოემებისა აღმოსავლურ თემაზე და სხვ. სიცოცხლის უკანასკნელ დღემდე ემსახურებოდა სომხეთის სსრ-ში მომხდარ ყველა მნიშვნელოვან მოვლენას. გეღამ სარიანი იყო სსრკ-ის II, VI, VIII მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით, 3 სხვა ორდენითა და მედლებით. გეღამ სარიანი გეღამ სარიანი / გეღამ ბაღდასარიანი დაარქივებული 2015-10-04 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) ↑ Сарьян Гегам Багдасарович // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a>
ისრაელის გერბი

ისრაელის გერბზე გამოსახულია მენორა, რომელიც იერუსალიმის ტაძარში დგას. მენორას გარშემო ზეთისხილის ხის ტოტებია, რაც მშვიდობის სიმბოლოა, შვიდსანთელას ქვეშ წარწერა ებრ. ישראל‎–"ისრაელ". გერბი მიღებული იქნა 1948 წელს კონკურსით.
ფოტონადირობა

ფოტონადირობა (ინგლ. Wildlife Photography) — ფოტოგრაფიის სახეობა, რომლის გადაღების ობიექტი გარეული ცხოველები, ფრინველები და სხვა ცოცხალი ორგანიზმებია ბუნებრივ პირობებში. მწერების გადაღებისთვის ჩვეულებისამებრ იყენებენ მაკროფოტოგრაფიის ხერხებს. Joe McDonald. The New Complete Guide to Wildlife Photography: How to Get Close and Capture Animals on Film. — United States: Watson-Guptill Pubns, 1998. — ISBN 978-0817450090.
სახრახნისი (კოქტეილი)

სახრახნისი არის კოქტეილი, რომელიც ორი კომპონენტისგან, ფორთოხლის წვენითა და არყით შედგება. ამ სასმელს ხანდახან მოიხსენიებენ როგორც - "არაყი და ფორთოხალი". ატვიორკას ბევრი სახეცვლილება გააჩნია.
შეიხ ადი

შეიხ ადი (ქურთ. Şêx Adî) ან შიხადი (ქურთ. Şîxadî, სრული სახელი: შარაფ ად-დინ აბუ-ლ-ფადაილ ადი ბენ მუსაფირ ბენ ისმაილ ბენ მუსა ბენ მარვან ბენ ალ-ჰასან ბენ მარვანი) — ეზიდიზმის რეფორმატორი. დაიბადა დაახლოებით 1073-1078 წელს ქალაქ ბეით-ფარეში, ბაალბექის ოლქში (ლიბანი) და გარდაიცვალა 1162/1163 წელს ლალეშში (ჩრდილოეთ ერაყი ). ეზიდიზმის მიმდევრები თვლიან, რომ შეიხი ადი არ იყო ხორციელად ნაშობი და იგი უფალმა გამოგზავნა, სხვა ლეგენდის მიხედვით კი, შიხადი დაიბადა ისტორიულ სირიაში (დღევანდელი ლიბანი) და მის დაბადებამდევე იყო ცნობილი, რომ იგი დიდი პიროვნება გახდებოდა. ეზიდიზმის რეფორმატორი: შეიხ ადი დაარქივებული 2018-12-25 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური)
მშვენიერი ეპოქა

მშვენიერი ეპოქა (ფრანგ. Belle Époque, IPA: /bɛl e'pɔk/) — 1890–1914 წლების ევროპის ისტორიის პირობითი აღმნიშვნელი ტერმინი. საფრანგეთისთვის ეს იყო მესამე რესპუბლიკის საწყისი ათწლეულები, დიდი ბრიტანეთისთვის — ედუარდ VII-ის მმართველობის წლები. მშვენიერი ეპოქა „ოქროს ხანად“ იქცა ევროპის საზოგადოების მაღალი კლასებისთვის: ამ პერიოდში ევროპის მთავარ სახელმწიფოებში მშვიდობა სუფევდა, ახალი ტექნოლოგიებით გაუმჯობესდა ცხოვრება, რომელსაც არ ზღუდავდა საშემოსავლო გადასახადი ან სოციალიზმი, ხოლო ხელოვნების კომერციალიზაციამ ფართოდ აითვისა რენესანსისა და XVIII საუკუნისდროინდელი სტილისტური მიმდინარეობები და ისინი თანამედროვე გახადა. ახლადგამდიდრებულ შეერთებულ შტატებში, რომელიც 1873 წლის პანიკას აღწევდა თავს, თანადროულ ეპოქას „მოოქროულ ხანას“ (ინგლ. Gilded Age) უწოდებდნენ (ოქროს ნაცვლად). Berlanstein, Lenard R. "Ready for progress? Opinion surveys on women's roles and opportunities in Belle Epoque France." French Politics, Culture and Society 27#1 (2009), p. 1+. online Bruna, D. Fashioning the body: An intimate history of the silhouette. (Yale University Press, 2015 ). Holmes, Diana, and Carrie Tarr, eds. A "Belle Epoque"? Women in French Society and Culture 1890-1914 (Berghahn Books, 2006). The Belle Époque in Europe – არტ-ნევუს სურათები (ფრანგული) Paris1900.lartnouveau.com – Belle Époque საფოსტო ბარათებზე Dijon1900.blogspot.com – Belle Époque საფოსტო ბარათებზე ფრანგი მსახიობების საფოსტო ბარათები
სურენ სპანდარიანი

სურენ სპანდარის ძე სპანდარიანი (დ. 15 დეკემბერი [ძვ. სტ. 3 დეკემბერი], 1882, თბილისი — გ. 24 თებერვალი [ძვ. სტ. 11 თებერვალი], 1916, კრასნოიარსკი) — რევოლუციური მოძრაობის მოღვაწე რუსეთსა და კავკასიაში. სომხური ლიტერატურის კრიტიკოსი, პუბლიცისტი. რსდმპ წევრი 1901 წლიდან, ბოლშევიკი. სწავლობდა მოსკოვის უნივერსიტეტში, ეწეოდა პროპაგანდას მუშებს შორის. 1905-1907 წლებში რევოლუციის მონაწილე მოსკოვსა და კავკასიაში, რსდმპ კავკასიის კავშირის კომიტეტის წევრი. 1907 წელს რსდმპ ბაქოს კომიტეტის წევრი, 1910 წელს ჩაბმული იყო რევოლუციურ მოღვაწეობაში თბილისში. 1911-1912 წლებში რსდმპ სრულიად რუსეთის VI (პრაღის) კონფერენციის მოწვევის საორგანიზაციო კომიტეტის წევრი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 506.
ალექსანდრე სპენდიარიანი

ალექსანდრე ათანასეს ძე სპენდიარიანი სპენდიაროვი, (დ. 1 ნოემბერი [ძვ. სტ. 20 ოქტომბერი], 1871, კახოვკა —გ. 7 მაისი, 1928, ერევანი) — სომეხი კომპოზიტორი, დირიჟორი, პედაგოგი, საზოგადო მოღვაწე. სომხეთის სსრ სახალხო არტისტი (1926). სომხური მუსიკის კლასიკოსი. 1895 წელს დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. კომპოზიციის თეორიას სწავლობდა მოსკოვში ნიკოლოზ კლენოვსკისთან (1892-1894) და პეტერბურგში ნიკოლოზ რიმსკი-კორსაკოვთან (1896-1900). სპენდიარიანის შემოქმედება ჩამოყალიბდა ეუსული და სომხური კულტურის გავლენით. როგორც კომპოზიტორი ამკვიდრებდა რეალისტურ ხელოვნებას, განსაკუთრებულ ინტერესს იჩენდა პროგრამული მუსიკისადმი. რევოლუციამდელი პერიოდის ნაწარმოებებიდან აღსანიშნავია სიმფონიური სურათი „სამი პალმა“ (1905). 1917 ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ სპენდიარიანი აქტიურად მონაწილეობდა საბჭოთა კულტურის შექმნაში. ხელმძღვანელობდა თვითმოქმედ გუნდებს, ორკესტრებს. 1924 წლიდან ცხოვრობდა ერევანში. აქტიურად მონაწილეობდა მრავალი სამუსიკო დაწესებულების, მათ შორისკონსერვატორიის მუშაობაში; სამუსიკო გამომცემლობისა და სიმფონიური ორკესტრის ჩამოყალიბებაში. ამ პერიოდის ნაწარმოებთაგან აღსანიშნავია „ერევნული ეტიუდები“ ორკესტრისათვის (1925). სპენდიარიანის მთავარი ნაწარმოებებია: ჰეროიკულ-პატრიოტული ოპერა „ალმასტი“ (1930, მოსკოვი), 2 საორკესტრო სიუიტა „ყირიმული ესკიზები“ (1903, 1912), ავტორია სხვადასხვა ჟანრის რიგი ნაწარმოებებისა, სპენდიარიანის სახელი მიენიჭა ერევნის ოპერისა და ბალეტის აკადემიურ თეატრს. ერევანში გახსნილია სპენდიარიანის სახლ-მუზეუმი. Спендиарова М., Спендиаров, М., 1964; Тигранов Г., А. А. Спендиаров , 2. изд., М., 1971; Шавердян А., А. А: Спендиаров , М.-Л., 1939; ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 510.
ილიადა

ილიადა (ძვ. ბერძნ. Ἰλιάς) — ჰომეროსის დაწერილი 15 700 ჰეკზამეტრისგან შემდგარი ეპიკური პოემა, ბერძნული ლიტერატურის უძველესი ნიმუში. მისი საფუძველი იყო ბერძენ გმირებზე შექმნილი მრავალრიცხოვანი მონათხრობები. ილიადას მოქმედება ხდება ტროას (ილიონის) ალყის მეათე წელს და დროის მცირე მონაკვეთს მოიცავს. მეცნიერთა აზრით დღევანდელი ტექსტი ალექსანდრიელი მეცნიერების რედაქციითაა შემორჩენილი. „ილიადა“ აქაველების ბანაკში მიმდინარე კონფლიქტით იწყება. მეფე აგამემნონმა აპოლონის ქურუმის, ქრისესის, ქალიშვილი მოიტაცა. ქრისესი აქაველთა სწრაფ ხომალდებთან უზარმაზარი გამოსასყიდით, აპოლონის გვირგვინითა და ოქროს კვერთხით, მივიდა. უხეში უარყოფის შემდეგ კი მოხუცი მეუფე აპოლონს, სმინთევსს, ევედრება. მას უსმინა სხივოსანმა აპოლონმა და დანაელთა ჯარს შავი ჭირი შეჰყარა. ბერძნების კრებაზე, რომელსაც აქილევსმა მოუხმო, კალქასმა განაცხადა, რომ ღმერთის დაწყნარების ერთადერთი გზა ქრისეისის მამამისისთვის უსასყიდლოდ დაბრუნებაა. ატრევსის ძე აგამემნონი ემორჩლება ერთობლივ მოთხოვნას, მაგრამ დანაკარგის სანაცვლოდ, აქილევსს, რომელსაც მთელი ამ ინტრიგის ინიციატორად თვლის, მის საყვარელ ქალს, ლამაზღაწვიან ბრისეისს, ართმევს. განრისხებული აქილევსი თავის კარავში ბრუნდება და დედამისს, თეტისს, სთხოვს, რომ ზევსს შეევედროს აქაველების დამარცხება ტროელების მიერ, მანამ, სანამ აგამემგნონი მის, აქილევსის, მოთხოვნებს მთლიანად არ დააკმაყოფილებს. მეორე სიმღერაში ზევსი აგამემნონს საბესისწრო სიზმარს უგზავნის და არწმუნებს, რომ ტროელთა ფართოქუჩებიანი ქალაქი აიღოს. აგამემნონი მახეს წამოეგო და ამის შესახებ გახარებულმა აქაველებს კრებაზე ამცნო. თუმცა, შეკრებილმა ხალხმა, ჯარის გამოსაცდელად, აქაველებს სამშობლოს ძვირფასი მიწებისკენ გაქცევა უბრძანა. ცხრაწლიანი ალყა გარღვევის პირასაა, მაგრამ, გაოცებულმა ჰერამ ათენას აქაველების გადარწმუნება უბრძანა. ათენა გაეშურა აქაველთა სწრაფმავალი ხომალდებისკენ, სადაც ოდისევსი იპოვა და უთხრა, რომ ხალხი შეეჩერებინა. ოდისევსმა ყველა დააწყნარა და კრება მოიხმო. ღვთაებრივმა ოდისევსმა ენაჭარტალა თერსიტესი, რომელიც მაგრად ღრიალებდა და აგამემნონს ლანძღავდა, სასტიკი სიტყვით გაკიცხა და კვერთხი ზურგსა და მხრებზე ჩასცა. ნესტორი, რომელსაც აგამემნონი დაეთანხმა, სიტყვით გამოვიდა და თქვა, რომ ნურავინ იჩქარებს სახლში დაბრუნებას, მანამ, სანამ ისინი შურს არ იძიებენ ელენეს ტანჯვისა და ქვითინისთვის. კრების დასრულების შემდეგ არგოსელებმა ზევსს მსხვერპლი შესწირეს და ინადიმეს. ნადიმის შემდეგ ნესტორმა ატრევსის ძეს, ლაშქრის შეკრება ურჩია, ამიტომაც აგამემნონმა მაცნეები გააგზავნა. Edwards, Mark W.; Kirk, Geoffrey Stephen; et al. (editors), The Iliad: A Commentary: Volume 5, Books 17–20, Cambridge University Press, 1993 West, Martin L., Studies in the text and transmission of the Iliad, München : K.G. Saur, 2001. ISBN 3-598-73005-5 "ილიადა" ძველი ბერძნულიდან თარგმნა და კომენტარები დაურთო ლევან ბერძენიშვილმა ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ილიადა Homer: Iliad, Books I-XII, with an Introduction, a Brief Homeric Grammar, and Notes (3rd ed., 1890) Iliad დაარქივებული 2010-03-16 საიტზე Wayback Machine. ,
არგოსი

არგოსი (ბერძ. Ἄργος) — ქალაქი საბერძნეთში, პელოპონესის ნახევარკუნძულის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. დაარსდა დაახლოებით ძვ. წ. 5000 წელს; სხვადასხვა დროს ეკუთვნოდათ ბერძნებს, რომაელებს, ბიზანტიელებს, ფრანკებს, ვენეციელებსა და თურქებს. დღეისათვის ქალაქის მოსახლეობა 29.228 ადამიანს ითვლის (2011). არგოსი ევროპის უძველესი ქალაქია, რომელიც დაარსებიდან მოყოლებული მუდმივად დასახლებული იყო. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: არგოსი ქალაქის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2018-12-04 საიტზე Wayback Machine. საბერძნეთის კულტურის სამინისტრო, ინფორმაცია ანტიკური აგორასა და არგოსის შესახებ დაარქივებული 2010-09-07 საიტზე Wayback Machine. საბერძნეთის კულტურის სამინისტრო, არგოსის არქეოლოგიური მუზეუმი დაარქივებული 2011-04-15 საიტზე Wayback Machine. ბერძნული მითოლოგია, არგოსი დაარქივებული 2009-11-25 საიტზე Wayback Machine.
ანდრომედე (მითოლოგია)

ანდრომედე (ძვ. ბერძნ. Ἀνδρομέδη, Ἀνδρομέδα) — ძველბერძნულ მითოლოგიაში ეთიოპიის მეფის, კეფეოსის და, მისი ცოლის, კასიოპეს ასული.. ანდრომედემ თავისი სილამაზით განარისხა პოსეიდონის ქვეშევრდომები — ნერეიდები, რომლებმაც პოსეიდონს მიმართეს და მან ეთიოპიას გველეშაპი მიუსია. გველეშაპის მოშორების ერთადერთი პირობა იყო მისთვის ანდრომედეს შეწირვა. ანდრომედე კლდეს მიაჯაჭვეს და გველეშაპს დაუტოვეს; მეფის ასული გადაარჩინა პერსევსმა, რომელიც მფრინავი სანდლებით შინ ბრუნდებოდა. მან გველეშაპს მედუზა გორგონას თავი უჩვენა და გაქვავებული ურჩხული წყალში ჩავარდა. ↑ ბერძნული და რომაული საკუთარი სახელების ორთოგრაფიულ ლექსიკონი, თბ., 2023, გვ. 36. ↑ Мифы народов мира. М., 1991-92. В 2 т. Т.1. С.82; Любкер Ф. Реальный словарь классических древностей. М., 2001. В 3 т. Т.1. С.106 ↑ Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека II 4, 3-5 ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ანდრომედე (მითოლოგია)
სექსის მუზეუმი

სექსის მუზეუმი, ეროტიკული ხელოვნების მუზეუმი ან ეროტიკის მუზეუმი — მუზეუმი, რომელშიც წარმოდგენილია სექსის ხელოვნება, ისტორიული დოკუმენტები ეროტიკის ისტორიაში. მუზეუმი ევროპაში წარმოადგინეს სახალხოდ 1960-70 წლების განმავლობაში, სექსუალური რევულუციის ხანაში. 1990 წლის შემდეგ ექსპონატების ხილვა ეროტიკული მუზეუმების ან ეროტიკული ხელოვნების მუზეუმების სანაცვლოდ შესაძლებელი გახდა სექსის მუზეუმში. პირველი სექსის მუზეუმი გახსნეს სან ფრანცისკოში Ted McIlvenn-მა 1970 წელს და ამჟამად დახურულია. სექსის მუზეუმი გაიხსნა ნიუ-იორკში 2002 წელს. ჰოლივუდის ეროტიკული მუზეუმი გაიხსნა ჰოლუვუდში 2004 წლის იანვარს. (ეს მუზეუმი დაიხურა და ახლა მის ნაცვლად Frederik-ის საცალო მაღაზიაა გახსნილი. მსოფლიო ეროტიკის მუზეუმი გაიხსნა მაიამი ბიჩში 2005 წლის 16 ოქტომბერს. „Erotic Heritage Museum“ გაიხსნა ლას ვეგასში 2008 წლის 3 აგვისტოს, . ↑ The Erotic Museum ↑ World Erotic Art Museum ↑ Erotic Heritage Museum
ნორიო

ნორიო შეიძლება აღნიშნავდეს: ნორიო — სოფელი აბაშის მუნიციპალიტეტში ნორიო — სოფელი გარდაბნის მუნიციპალიტეტში
ბიურეღავანი

ბიურეღავანი (სომხ. Բյուրեղավան) — ქალაქი სომხეთში, კოტაიკის ოლქში. როგორც დასახლება დაარსდა 1945 წელს. World Gazeteer: Armenia[მკვდარი ბმული]
გორისი

გორისი — ქალაქი სომხეთში სიუნიქის პროვინციაში. მდებარეობს ერევანი-სტეპანაკერტის გზატკეცილზე მთიან ქვაბულში მდინარე გორისზე (ვოროტანის შენაკადი) და გარს აკრავს კლდოვანი სერები და მღვიმეები. ერევნიდან 240 კილომეტრი, კაპანიდან 70 კმ. ქალაქის მახლობლად სოფელ ხნძორესკში მდებარეობს უძველესი ადამიანების საცხოვრებელი მღვიმეები. მდინარე გორისის მარცხენა ნაპირზე მდებარეობს ვულკანოგენური ქანებისაგან შემდგარი მღვიმეების ლაბირინთი ქვის პირამიდებით და უცნაური სვეტებით. ქალაქი გაყოფილია ორ დასახლებულ ტერიტორიად სამხრეთ (ძველი) და ჩრდილოეთ (ახალი) ნაწილებად. მათ შორის მდებარეობს ქალაქის სამრეწველო და კულტურული ნაწილი. სამხრეთით 8 კილომეტრზე აეროპორტია. World Gazeteer: Armenia[მკვდარი ბმული]
ტაბაწყური (ბორჯომის მუნიციპალიტეტი)

ტაბაწყური — სოფელი ბორჯომის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ტაბაწყური, მოლითი). მდებარეობს ჯავახეთის ზეგანზე, ტაბაწყურის ტბის ნაპირას, ზღვის დონიდან 2000 მეტრი, ბორჯომიდან 60 კილომეტრი. სოფელში შემონახულია ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი — განვითარებული შუა საუკუნეების „ტაბაწყურის წითელი ეკლესია“. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 560 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 634. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019. ↑ მოსახლეობის 2002 წლის აღწერა. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (2002 წელი). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019.
ტაძრისი

ტაძრისი — სოფელი ბორჯომის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: დგვარი, საკირე). მდებარეობს ბორჯომის ხეობაში, ციხისჯვრის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. მდინარე საკირულის (მტკვრის აუზი) მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1280 მეტრი, ბორჯომიდან 24 კილომეტრი. სოფელში არის საბავშვო ბაღი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 541 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 671. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019. ↑ მოსახლეობის 2002 წლის აღწერა. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (2002 წელი). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019.