laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
მერკაპტანები

მერკაპტანები, თიოსპირიტები, თიოლები — სპირტების გოგირდოვანი ანალოგები, ზოგადი ფორმულაა RSH. მერკაპტანები სითხეებია, მათთვის დამახასიათებელია უსიამოვნო სპეციფიური სუნი. მერკაპტანებს ძირითადად შეიცავს ცილების ლპობის პროდუქტები. მერკაპტანებს და მის ნაწარმებს იყენებენ ნატურალური და სინთეზური კაუჩუკის ვულკანიზაციისა და პლასტიკაციის დამჩქარებლად, ზოგიერთი სამკურნალო პრეპარატის სინთეზში, აგრეთვე ინსექტიციდებად. მერკაპტანების ნარევს იყენებენ ოდორიზაციისთვის. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 589.
არცახის კომუნისტური პარტია

არცახის კომუნისტური პარტია (სომხ. Արցախի կոմունիստական կուսակցություն) — პოლიტიკური პარტია ე.წ. „მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკაში. პარტიის ოფისი მდებარეობს სტეფანაკერტში. პარტიას არ არის წარმოდგენილი ე.წ. „ეროვნულ ასამბლეაში“. პარტიამ ვერ მოახერხა მანდატების მიღება 2005, 2010, 2015 და 2020 წლების არჩევნებში. 2005 წელს პარტიამ ვერ მოახერხა მანდატების მიღება. 2010 წელს პარტიამ არჩევნებში მეოთხე ადგილი დაიკვა, მაგრამ კვლავ ვერ შეძლო მანდატების მიღება.. პარტიის თავმჯდომარეა ჰრანტ მელკუმიანი. მან მიიღო მონაწილეობა 2007 წლის ე.წ. „საპრეზიდენტო არჩენებში“. მიიღო 554 ხმა (0.8%). ↑ Central Electoral Commission. June 19, 2005 დაარქივებული September 3, 2020[Date mismatch], საიტზე Wayback Machine.Category:Webarchive-ის თარგის შეტყობინებები ↑ Ministry of Foreign Affairs, Armenia. Annex 14: reports on the Parliamentary elections of the Nagorno Karabagh RepubLic დაარქივებული 2014-08-09 საიტზე Wayback Machine. ↑ Aysor. Bako Sahakian meets with members of NKR Communist Party ↑ Armenian National Congress of Canada. The Artsakh Conflict From a Legal Perspective ↑ HHpress.am. Նախընտրական քարոզարշավ՝ ազգային համերաշխության համատեքստում ↑ PanArmenian. The polling stations have closed in Nagorno Karabakh ↑ Central Electoral Commission. July 19, 2007 დაარქივებული October 17, 2020[Date mismatch], საიტზე Wayback Machine.Category:Webarchive-ის თარგის შეტყობინებები
მერკატორის პროექცია

მერკატორის პროექცია — ცილინდრული ტოლკუთხა კარტოგრაფიული პროექცია. ასეთი პროექცია გამოიყენებოდა ჯერ კიდევ 1511 წელს, ფართო გამოყენება მან ჰპოვა მას შემდეგ, რაც 1569 წელს გამოიყენა გერჰარდ მერკატორმა. მერკატორის პროექციაში ყველა ლოქსოდრომა გამოისახება რუკის მერიდიანის მიმართ ერთი და იგივე კუთხით გადახრილი წრფით. პროექცია გამოირჩევა იმით, რომ რუკებზე კუთხეები და ფორმები დაუმახინჯებელია, ხოლო მანძილი შენარჩუნებულია მხოლოდ ეკვატორზე. მას იყენებენ საზღვაო და საჰაერო ნავიგაციაში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 589.
გიორგი მერკვილაძე (ლიტერატურათმცოდნე)

გიორგი მერკვილაძე (დ. 1 იანვარი, 1904, ჯონია — გ. უცნობია) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე და კრიტიკოსი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1965), პროფესორი (1968), საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1977). 1947 წელს დაამთავრა სოხუმის პედაგოგიური ინსტიტუტი, 1952 წელს — სკკპ ცკ-სთან არსებული საზოგადოებრივ მეცნიერებათა აკადემია. 1952-1953 წლებში იყო გაზეთ „კომუნისტის“ რედაქტორი; 1953-1954 წლებში იყო გამომცემლობა „სახელგამის“ დირექტორი; 1972-1982 წლებში ალმანახ „კრიტიკის" მთავარი რედაქტორი; 1976 წლიდან რუსთაველის სახელობის ქართული ლიტერატურის ისტორიის ინსტიტუტის საბჭოთა ლიტერატურის განყოფილების ხელმძღვანელი. პირველი ნარკვევები 1932 წელს გამოაქვეყნა, პირველი წიგნი „სოციალისტური რეალიზმის შესახებ“ 1954 წელს. მისი კვლევის მთავარი საგანია უახლესი და თანამედროვე საბჭოთა ქართული ლიტერატურის აქტუალური პრობლემები (წიგნები „პოეზია და ხალხი“, 1956; „ლიტერატურა და ცხოვრება“, 1956; „თანამედროვე ქართული რომანი საზღვარგარეთ“, 1960). რუსულ ენაზე გამოსცა: „თვალთახედვა მხატვრისა“, 1963; „თანამედროვე ქართული რომანი“, 1965; „გრიგალას სიმღერა“- მ. გორკი. ცხოვრება და შემოქმედება", 1968; „რომანი და ეპოქა“, 1973; „ფიქრები პოეზიაზე“, 1975; „ლიტერატურა და თანამედროვეობა“, 1978; „წერილები თანამედროვე მწერლობაზე“, 1979; „შთაგონება მხატვრისა“, 1980 და სხვა). მან თარგმნა მ. გორკის, ა. იაკოვლევის, ვ. არდამატსკისა და სხვათა ნაწარმოებები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 588. გიორგი მერკვილაძე (ლიტერატურათმცოდნე) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
გიორგი მერკვილაძე (სპორტსმენი)

გიორგი მერკვილაძე (დ. 1 აგვისტო, 1898, შილდა — გ. 7 მაისი, 1987) — ქართველი და საბჭოთა სპორტსმენი, საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული მოღვაწე, საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1943), საქართველოს სსრ დამსახურებული მასწავლებელი, საქართველოს სსრ ფიზკულტურის და სპორტის დამსახურებული მოღვაწე (1967). 1921–1925 წლებში იყო ქართული დივიზიის ინსპექტორი სპორტში. 1921–1987 წლებში მუშაობდა განათლების სისტემის ორგანოებში. აქტიურად მონაწილეობდა საქართველოში უმაღლესი სპორტული განათლების, სპორტში სამეცნიერო-კვლევითი მუშაობისა და, განსაკუთრებით, ბავშვთა შორის სპორტული მუშაობის ორგანიზაციისა და ფართოდ გაშლის საქმეში. 1933 წელს მისი უშუალო მონაწილეობით შეიქმნა ფიზკულტურის ფაკულტეტი; მისი თაოსნობით 1934 წელს თბილისში გაიხსნა საბჭოთა კავშირში პირველი სპორტული სკოლა. მისი სახელი ეწოდა მის მიერ დაარსებულ ბავშვთა სკოლა-ინტერნატს. ავტორია თხზულებებისა „ქართული მოძრავი თამაშობანი“ (1922), „ფიზიკური კულტურის მეთოდიკის საკითხები დაწყებით სკოლაში“ (1949), „ფიზიკური აღზრდა დაწყებით კლასებში“ (1980). ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 661, ISBN 99928-20-32-2. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 589. გაჩეჩილაძე, თ., გიორგი მერკვილაძე 80 წლისაა. აზრისა და საქმის კაცი // „ლელო“, 10 დეკემბერი, 1978, № 241 (6296), გვ. 3. გოგელია, არჩილ. გიორგი მერკვილაძე // „ლელო“, 24 სექტემბერი, 1983, № 183 (7494), გვ. 2. გიორგი მერკვილაძე // „ლელო“, 12 მაისი, 1987, № 92 (9503), გვ. 2. გუგუშვილი, ნოდარ. უკანასკნელი მოჰიკანი // „ლელო“, 12 მაისი, 1987, № 92 (9503), გვ. 2. გიორგი მერკვილაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი გიორგი მერკვილაძე — ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ციციშვილი

საკუთარი სახელი ციციშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ციციშვილი ალექსანდრე ციციშვილი — რევოლუციონერ-ხალხოსანი არჩილ ციციშვილი — არქიტექტორი, ემიგრანტი ბაადურ ციციშვილი — ქართლის დიდებული, სარდალი გიორგი ციციშვილი — მწერალი, ლიტერატურათმცოდნე გიორგი ციციშვილი — რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი გიორგი ციციშვილი — ქიმიკოსი გლახა ციციშვილი — აღმოსავლეთ საქართველოს პოლიტიკური მოღვაწე დავით ციციშვილი — მხატვარი, ხელოვნებათმცოდნე დიმიტრი ციციშვილი — მეცნიერი, მწერალი დიმიტრი ციციანოვი (ციციშვილი) — რუსეთის იმპერიის არმიის ოფიცერი, დრამატურგი ეგორ ციციანოვი (ციციშვილი) — რუსეთის იმპერიის არმიის ოფიცერი, მთარგმნელი ეთერ ციციშვილი — არქიტექტორი, ხელოვნებათმცოდნე ვახტანგ ციციშვილი — სპეციალისტი კონიაკის წარმოების დარგში ვახტანგ ციციშვილი — ჟურნალისტი, მეწარმე ვლადიმერ ციციშვილი — ქიმიკოსი ზაზა ციციშვილი — აღმოსავლეთ საქართველოს პოლიტიკური მოღვაწე თამარ ციციშვილი — კინომსახიობი თეიმურაზ ციციშვილი — მეცნიერი-მელიორატორი, მოცეკვავე ივანე (ვანო) ციციშვილი — მკვლევარი-ბიბლიოგრაფი, ეთნოგრაფი ივანე ციციშვილი — სამხედრო პირი, გენერალ-მაიორი ირაკლი ციციშვილი — არქიტექტორი, ხელოვნებათმცოდნე, საბჭოთა კავშირის გმირი ირაკლი ციციშვილი — პედიატრი ლევან ციციშვილი — სოფლის მეურნე, პოეტი მარიამ ციციშვილი — ქართლ-კახეთის დედოფალი მიხეილ ციციშვილი — რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი მიხეილ ციციანოვი (ციციშვილი) — რუსეთის იმპერიის სენატორი მანუჩარ ციციშვილი (ნანუჩა) — პოეტი ნელი ციციშვილი — არქიტექტორი, დენდროლოგი ნინო ციციშვილი — ქიმიკოსი ნოდარ ციციშვილი — პოეტი პავლე ციციანოვი (ციციშვილი) — რუსეთის არმიის ინფანტერიის გენერალი სვიმონ ციციშვილი — გეოლოგი, ინჟინერი, პოლიტიკოსი ფარსადან ციციშვილი — აღმოსავლეთ საქართველოს პოლიტიკური მოღვაწე შოთა ციციშვილი — მხატვარი, კერამიკოსი ციცინო ციციშვილი — კინომსახიობი ჯიმშერ ციციშვილი — ინჟინერი, პოლიტიკოსი ციციშვილები — ფეოდალური საგვარეულო საქართველოში
ვლადიმერ მერკვილაძე

ვლადიმერ მერკვილაძე (დ. 25 დეკემბერი, 1919, ზემო ჭყეპი, ტყიბულის მუნიციპალიტეტი — გ. უცნობია) — ქართველი ისტორიკოსი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1967), საქართველოს სსრ-ის მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1978). 1944 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი; 1946 წელს სკკპ ცკ-თან არსებული უმაღლესი პარტსკოლა, 1959 წელს სკკპ ცკ-თან არსებული საზოგადოებრივ მეცნიერებათა აკადემია. 1946-1961 წლებში იყო პარტიულ თანამდებობებზე. 1961-1970 წლებში საქართველოს ცკ-თან არსებული პარტიის ისტორიის ინსტიტუტის, სკკპ ცკ-თან არსებული მარქსიზმ-ლენინიზმის ინსტიტუტის ფილიალის დირექტორი. 1970-წლიდან ამავე ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე. 1968 წლიდან თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სკკპ ისტორიის კათედრის პროფესორი. იკვლევდა კომუნისტური პარტიის ეროვნული პოლიტიკური საბჭოს, ეროვნულ სახელმწიფოებრიობის მშენებლობის, პროლეტარული ინტერნაციონალიზმისა და სკკპ ქართული საბჭოთა ეროვნული სახელმწიფოებრიობის ისტორიის, სახელმწიფოთმცოდნეობის თეორიისა და პრაქტიკის აქტიურ პრობლემებს და სხვა. ავტორია ნაშრომისა „ინტერნაციონალიზმი“ (1977). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 589-590. ვლადიმერ მერკვილაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ვლადიმერ მერკვილაძის ბიოგრაფია (VII მოწვევა)
კონსტანტინე ხუბერიანი

კონსტანტინე ხუბერიანი (დ. 28 მარტი, 1911, თბილისი — გ. უცნობია) — ქართველი მეცნიერი სამშენებლო მექანიკის დარგში, ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1958), საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების და ტექნიკის დამსახურებული მოღვაწე (1961). 1932 წელს დაამთავრა ამიერკავკასიის საინჟინრო-სამელიორაციო ინსტიტუტი. 1931 წლიდან მუშაობდა ენერგეტიკისა და ჰიდროტექნიკურ ნაგებობათა საქართველოს სამეცნიერო კვლევით ინსტიტუტში. 1959 წლიდან იყო ამავე ინსტიტუტის ნაგებობათა თეორიის განყოფილების გამგე. შექმნა ჰიდროტექნიკის ნაგებობათა და კონსტრუქციების გაანგარიშების ახალი ეფექტური მეთოდები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 512. კონსტანტინე ხუბერიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
მაკარ ხუბუა

მაკარ ხუბუა (დ. 12 ოქტომბერი, 1890, უშაფათი — გ. 29 ივნისი, 1956, თბილისი) — ქართველი ირანისტი, საქართველო-სპარსეთის ურთიერთობათა მკვლევარი. 1925 წელს დაამთავრა თბილისის უნივერსიტეტი ლინგვისტური განხრით. 1931-1932 წლებში მივლინებული იყო ლენინგრადში, გაიარა ასპირანტურის კურსი ირანისტიკაში. იკვლევდა ჯერ თანამედროვე სპარსულ ლიტერატურას, შემდეგ სპარსული პოეტური ენისა და სტილის საკითხებს, აგრეთვე ქართულ-სპარსულ ენობრივ კონტაქტებსა და ისტორიულ ურთიერთობას. გამოქვეყნებული აქვს წერილები: „ქართულ-ირანული ურთიერთობიდან“ (1940), „სპარსული ბეითის სარითმო ელემენტები“ (1943), „პოეტური ენისა და სტილის საკითხები კლასიკურ სპარსულში“ (1950), „სპარსული სიტყვები მეგრულში“ (1952), და სხვა. პირველად თარგმნა და გამოაქვეყნა ირანელი მწერლის ჯამალზადეს ნოველები. განსაკუთრებული წვლილი მიუძღვის ირანელი მეფეების საქართველოში დაცული ბრძანებებისა და სხვა ისტორიული დოკუმენტების შესწავლა-გამოქვეყნებაში. საეტაპო მნიშვნელობისაა მისი ნაშრომი „საქართველოს მუზეუმის სპარსული ფირმანები და ჰოქმები“ (1949). ასევე ავტორია წიგნებისა „ზემოაჭარის ენობრივი მიმოხილვა“ (1932) და „მეგრული ტექსტები“ (1937). გვახარია, ა., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 512. მაკარ ხუბუა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ხუთასისთავი

ხუთასისთავი — სამხედრო მოხელე ძველ საქართველოში. თანამდებობის სახელი წარმოიშვა ლაშქრის ათეულად დაყოფის შემდეგ. იოანე ბატონიშვილის სჯულდების მიხედვით ხუთასისთავი ექვემდებარებოდა მინბაშს. ხუთასისთავები იყვნენ ათასისთავების დამხმარეები და მისი არყოფნისას ასრულებდნენ ათასისთავის ფუნქციას. სურგულაძე, ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 513. სამართალი ბატონიშვილის დავითისა, თბილისი, 1964
ხუთპირანი

ხუთპირანი (ლათ. Pentastomida) — პარაზიტული უხერხემლოების თავისებური კლასი. მოიცავს მრავალ სახეობას. გავრცელებულია უმთავრესად ტროპიკებში, აქვს ჭიის მსგავსი, ხშირად ენისმაგვარი სხეული, რომლის სიგრძე 14 სმ-ს აღწევს. შედგება მოკლე, დაუნაწევრებელი წინა და გრძელი, დანაწევრებული უკანა ნაწილებისგან. წინა ნაწილზე პირის ხვრელია, რომელსაც აქეთ-იქით ორი წყვილი კაუჭი აქვს. სუნთქვის და სისხლის მიმოქცევის ორგანოები არ აქვს, ცალსქესიანები არიან. ზრდასრული ხუთპირიანები ქვეწარმავლებისა და ძუძმწოვრების ფილტვებსა და სასუნთ გზებში პარაზიტობენ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 513.
ხულა (შენობა)

ხულა — ქართული ტრადიციული შენობა, გამოიყენებოდა ხმელი ხილის, თხილის, წაბლის, კაკლის, სიმინდის, სხვადასხვა მარცვლოვანისა და თესლეულის შესანახად. არსებობდა ძელური, ფიცრული და მოწნული ხულები. ხულა ეზოში იდგა, როგორც დამოუკიდებელი, ერთსართულიანი და ერთსათავსიანი ნაგებობა. დახურული იყო ყავრის ან კრამიტის ორფერდა ან ოთხფერდა სახურავით, ჰქონდა ხის კარი. ხულასთან ერთად ერთ სახურავში ათავსებდნენ ბეღელსაც. სულხან-საბა ორბელიანის განმარტებით ხულა ეწოდება მაგარნაჭუჭიან ხილს. სავარაუდოა, რომ ხულის სახელწოდება აქედან წარმოიშვა. დასავლეთ საქართველოში ხულას ხშირად ბეღლის სინონიმად იყენებდნენ. რუხაძე, ჯ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 513. ჯავახიშვილი, ივ., მასალები საქართველოს შინამრეწველობისა და წვრილი ხელოსნობის ისტორიისთვის, ტ. 1. თბილისი, 1976 რუხაძე, ჯ. „ხალხური აგრიკულტურა დასავლეთ საქართველოში“, თბილისი, 1976
ღინჯა ხულელი

ღინჯა ხულელი — ქართველი ავტორ-მთქმელი, მომღერალ-შემსრულებელი, მოხევე. ცხოვრობდა XIX საუკუნეში, უკრავდა ფანდურზე. მისი რეპერტუარის ნაწილი („აღზდეგ გმირთ-გმირო“ და სხვა) ჩაიწერა ალექსანდრე ყაზბეგმა. მანვე აქცია ის საკუთარი ნაწარმოების, „ელგუჯას“ ერთ-ერთ პერსონაჟად. შეთეკაური, გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 513. ჩიქოვანი, მ. ხალხური ზეპირსიტყვიერების ისტორია, ტ. 1. თბილისი, 1975 ყაზბეგი, ა. თხზულებათა სრული კრებული, ტ. 1. თბილისი, 1948
დარვაზის ქედი

დარვაზის ქედი — მაღალმთიანი ქედი პამირის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, ტაჯიკეთში. გაწოლილია დასავლეთ პამირში. გადაჭიმულია თითქმის 200 კმ-ზე ობიხინგოუს, ფანჯისა და ვანჩის მდინარეთაშუეთში, პეტრე პირველის ქედის სამხრეთით. აღმოსავლეთით უერთდება მეცნიერებათა აკადემიის ქედს. 50-ზე მეტი მწვერვალის სიმაღლე აღემატება 5000 მ-ს. უმაღლესი წერტილის სიმაღლეა 5992 მ (პიკი არნავადი). დარვაზის ქედისა და მეცნიერებათა აკადემიის ქედების შესაყართან მდებარეობს ღარმოს პიკი. დარვაზის ქედი აგებულია ძირითადად გრანიტებითა და მეტამორფული ფიქლებით. ქედის სამხრეთი კალთა ციცაბოა, ჩრდილოეთი უფრო დამრეცი. ძლიერაა დანაწევრებული მდინარე ობიხინგოუს მარცხენა შემდინარეებით. კალთებზე უმეტესწილად სტეპური და ხე-ბუჩქნარიანი მცენარეულობაა (ჩრდილოეთ კალთაზეა ნეკერჩხალი, კაკალი, სამხრეთისაზე — ღვია, ნუში), რომელსაც ცვლიან სუბალპური და ალპური მდელოები. 4200–4400 მ ზემოთ თოვლი და მყინვარებია. დარვაზის ქედზე გვხვდება 50-ზე მეტი მყინვარი, რომელთა საერთო ფართობია 500 კმ²-ზე მეტი. სიდიდით გამოირჩევა გეოგრაფიული საზოგადოების მყინვარი. დარვაზის ქედზე ცნობილია დაახლოებით 70 უღელტეხილი. განვითარებულია ალპინიზმი. სახელწოდება შემოგვთავაზა 1878 წელს შუა აზიის რუსმა მკვლევარმა ვასილი ოშანინმა. 1957 წელს შედგა საქართველოს ალპური კლუბის ტრავერსი დარვაზის ქედზე ჯუმბერ მეძმარიაშვილის, ბექნუ ხერგიანის, ჭიჭიკო ჩართოლანის, ლევან ახვლედიანის, ზურაბ ახვლედიანის, ოთარ ხაზარაძის, თეიმურაზ კუხიანიძის, ილია გაბლიანის, გიორგი აბაშიძისა და რევაზ ხაზარაძის მონაწილეობით. ↑ 1.0 1.1 Дарвазский хребет // Большая российская энциклопедия. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-03-01. ციტირების თარიღი: 2020-11-06. ↑ Qullai Arnavad, Tajikistan ↑ Дарвазский хребет // Географическая энциклопедия ↑ История открытия и восхождений на п. Гармо
ნოდარ კაკაბაძე

ნოდარ მეთოდეს ძე კაკაბაძე (დ. 23 სექტემბერი, 1923, თბილისი — გ. 23 სექტემბერი, 2007, იქვე) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე, გერმანისტი და პედაგოგი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1968), პროფესორი (1971). ეკუთვნის ნაშრომები ქართულ-გერმანულ ლიტერატურულ ურთიერთობათა საკითხებზე („კავკასია და საქართველო გერმანულ ლიტერატურაში“, 1963, თანაავტორი ნ. რუხაძე; „საქართველოს რეცეფცია გდრ-ის ლიტერატურაში“, 1978; „ფიქრები საქართველოს შესახებ“, 1979, რუსულ ენაზე; „შოთა რუსთაველი და ვოლფრამ ფონ ეშენბახი“, 1980, გერმანულ ენაზე და სხვა). იკვლევს ჰაინრიხ მანისა და თომას მანის შემოქმედებას („ჰაინრიხ მანის ცხოვრება და შემოქმედება“, 1956; "თომას მანი", 1967; "თომას მანი და ნიცშე", 1971, რუსულ ენაზე; „თომას მანი და დოსტოევსკი“, 1976, ქართულ, რუსულ და გერმანულ ენებზე; „თომას მანის რომანების ძირითადი თავისებურებანი“, 1978, გერმანულ ენაზე და სხვა). ეკუთვნის აგრეთვე „ნარკვევები XX საუკუნის გერმანული ლიტერატურიდან“ (1964), „პორტრეტები და სილუეტები“ (1973) და სხვა. ქართულ ენაზე თარგმნა ანა ზეგერსის, ერვინ შტრიტმატერის, ფრანც კაფკას, ნელი ზაქსის, ინგებორგ ბახმანისა და სხვათა ნაწარმოებები. დაკრძალულია თბილისში, საბურთალოს საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 323. ბრეგაძე კ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 4, თბ., 2018. — გვ. 473-474. ნოდარ კაკაბაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
თურქმენეთის კალათბურთის ფედერაცია

თურქმენეთის კალათბურთის ფედერაცია — კალათბურთის ეროვნული მმართველი ორგანო თურქმენეთში. დაარსდა 1998 წელს. არის საერთაშორისო კალათბურთის ფედერაციისა (FIBA) და FIBA Asia-ს წევრი. ფედერაცია აკონტროლებს თურქმენეთის კაც და ქალ კალათბურთელთა ეროვნულ ნაკრებებს. ოფიციალური საიტი
კვარაცხელიები

კვარაცხელიები — ქართული გვარი. ძირითადად გავრცელებულია სამეგრელოში. საქართველოში ცხოვრობს 11 237 კვარაცხელია. იუსტიციის სახლის მონაცემები დაარქივებული 2021-07-29 საიტზე Wayback Machine. ↑ საინტერესო სტატისტიკა[მკვდარი ბმული] — სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტო
დოლაბერიძეები

დოლაბერიძეები — ქართული გვარი. ძირითადად გავრცელებულია მაღლაკში. საქართველოში ცხოვრობს 746 დოლაბერიძე. ქართული გვარების ისტორია იუსტიციის სახლის მონაცემები დაარქივებული 2021-07-29 საიტზე Wayback Machine. ↑ საინტერესო სტატისტიკა[მკვდარი ბმული] — სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტო
ზვიად კუკავა

ზვიად კუკავა (დ. 28 ოქტომბერი, 1978 , ზუგდიდი) — ქართველი იურისტი, პოლიტიკოსი. 2000 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. 2009-2012 წლებში იყო საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსთვის“. ზვიად კუკავა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ზვიად კუკავა — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი (მოძველებული / არქივი / ახალი არქივი)
კავკასია (მრავალმნიშვნელოვანი)

კავკასია შეიძლება აღნიშნავდეს: კავკასია — რეგიონი კავკასია — ტელეკომპანია კავკასიონი
კორნელი კუკულავა

კორნელი კუკულავა (დ. 16 ივნისი, 1949, ჩოხატაური) — ქართველი პოლიტიკოსი, სოფლის მეურნეობის მუშაკი. 1971 წელს დაამთავრა საქართველოს ზოოტექნიკურ-სავეტერინარო სასწავლო-კვლევითი ინსტიტუტი. 2008-2012 წლებში იყო საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ჩოხატაურის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსთვის“. 1986: საპატიო ნიშნის ორდენი 1999: ღირსების ორდენი კორნელი კუკულავა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი კორნელი კუკულავა — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი (მოძველებული / არქივი / ახალი არქივი)
ქეთევან ლომთათიძე

ქეთევან ბესარიონის ასული ლომთათიძე (დ. 11 თებერვალი, 1911, სოფელი ხიდისთავი, ახლანდელი ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი — გ. 22 სექტემბერი, 2007) — ქართველი ენათმეცნიერი. ქართველურ და მთის იბერიულ-კავკასიურ (აფხაზურ-ადიღურ) ენათა სპეციალისტი. საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1979), ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1945), პროფესორი (1950); საქართველოს სსრ მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1962); აფხაზეთის ასსრ მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1961). 1931 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტის საენათმეცნიერო განყოფილება (1931). სამეცნიერო-პედაგოგიური მოღვაწეობას ეწევა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიასა (ენათმეცნიერების ინსტიტუტის დირექტორი 1953-1963 წლები და 1975 წლიდან) და თსუ-ში (კავკასიურ ენათა კათედრის პროფესორი). ქეთევან ლომთათიძე იკვლევდა აფხაზურ-ადიღური, აგრეთვე ქართველური ენების გრამატიკის სტრუქტურისა და ისტორიის საკითხებს. საფუძველი ჩაუყარა აფხაზური ენისა და მისი დიალექტების ისტორიულ-შედარებითი მეთოდით შესწავლას; ქეთევან ლომთათიძის ნაშრომებიდან აღსანიშნავია მონოგრაფიები „აფხაზური ენის ტაპანთური დიალექტი“ (1944), „აშხარული დიალექტი და მისი ადგილი სხვა აფხაზურ-აბაზურ დიალექტებს შორის“ (1954), „აფხაზური და აბაზური ენების ისტორიულ-შედარებითი ანალიზი. I ფონოლოგიური სისტემა და ფონეტიკური პროცესები“ (1976), „ლოკალურ პრევერბთა ძირითადი სახეობანი აფხაზურსა და აბაზურში“ (1982). ქართველურ ენათა სტრუქტურისა და ისტორიის საკითხებს ეძღვნება წერილები „თბება“ ტიპის ზმნების ისტორიისათვის ქართულში» (1952), „ზმნის ინფინიტური წარმოების კვალი ძველ ქართულში“ (1958); ქეთევან ლომთათიძის ხელმძღვანელობით მომზადდა აკადემიური „რუსულ-ქართული ლექსიკონი“ (ტ. 1-3, 1956-1959). მონაწილეობდა „ქართული ენის განმარტებითი ლექსიკონის“ (ტ. 1-8, 1950-1960) მომზადებაში, როგორც მთავარი რედაქციის წევრი და VII ტომის ერთ-ერთი რედაქტორი, რისთვისაც სხვა რედაქტორებთან ერთად მიენიჭა საქართველოს სსრ სახელმწიფო პრემია (1971). სსრკ IV, V მოწვევათა უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. გარდაიცვალა 2007 წლის 22 სექტემბერს. 2000 — საქართველოს სახელმწიფო პრემია 1996 — ღირსების ორდენი 1987 — თბილისის საპატიო მოქალაქე 1981 — ოქტომბრის რევოლუციის ორდენი 1962 — საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე 1961 — აფხაზეთის ასსრ მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე 1960 — ლენინის ორდენი 1953 — საპატიო ნიშნის ორდენი აბაზური ენა — თბილისი, უნივერსალი, 2006 — 210 გვ. კომპლექსთაგან მომდინარე ბილაბიალური ხშულები ქართველურ ენებში — თბილისი, მეცნიერება, 1984 —68 გვ. ლოკალურ პრევერბთა ძირითადი სახეობანი და მათი გაფორმება აფხაზურსა და აბაზურში — თბილისი, მეცნიერება, 1981 — 101 გვ. აშხარული დიალექტი და მისი ადგილი სხვა აფხაზურ-აბაზურ დიალექტთა შორის: ტექსტებითურთ — თბილისი, საქ. სსრ მეცნ. აკად. გამ-ბა, 195 — 350 გვ. აფხაზური ენის ტაპანთური დიალექტი: ტექსტებითურთ — თბილისი, საქ. სსრ. მეცნ. აკად. გ. თოფურია, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 285. ქეთევან ლომთათიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
კობა კურდღელაშვილი

კობა კურდღელაშვილი (დ. 13 ივნისი, 1966, კასპი) — ქართველი ბიზნესმენი, პოლიტიკოსი, სოფლის მეურნეობის მუშაკი. 1992 წელს დაამთავრა საქართველოს აგრარული უნივერსიტეტი სოფლის მეურნეობის ეკონომიკისა და ორგანიზაციის სპეციალობით. 2008-2012 წლებში იყო საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი (კასპის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსთვის“. კობა კურდღელაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი კობა კურდღელაშვილი — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი (მოძველებული / არქივი / ახალი არქივი)
ბოგველიშვილები

ბოგველიშვილი — ქართული გვარი. ძირითადად გავრცელებულია წინანდალში. საქართველოში ცხოვრობს 26 ბოგველიშვილი. ქართული გვარების ისტორია იუსტიციის სახლის მონაცემები დაარქივებული 2021-07-29 საიტზე Wayback Machine. ↑ საინტერესო სტატისტიკა[მკვდარი ბმული] — სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტო
ნიკოლოზ ლალიაშვილი

ნიკოლოზ (ნიკა) ლალიაშვილი (დ. 17 დეკემბერი, 1973, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი და ფილოლოგი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი. 1997 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 2005 წელს მიენიჭა სამეცნიერო ხარისხი „ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი“. 2008-2012 წლებში იყო საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „გიორგი თარგამაძე — ქრისტიან-დემოკრატები“. 2019 წელს ტელეკომპანია „იმედის“ გენერალური დირექტორის მოადგილე, ხოლო 2020-2021 წლებში „იმედის“ გენერალური დირექტორი. 2022 წლიდან არის საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი ყაზახეთის რესპუბლიკაში. 1997-2005 წლებში მსახურობდა საქართველოს შეიარაღებულ ძალებში. მიღებული აქვს სამხედრო წოდება „პოლკოვნიკი“. ნიკოლოზ ლალიაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ნიკოლოზ ლალიაშვილი — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი (მოძველებული / არქივი / ახალი არქივი) ↑ „იმედის“ გენერალურ დირექტორად ნიკოლოზ ლალიაშვილი დაინიშნა“. Civil.ge. 5 სექტემბერი, 2020. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 6 აპრილი, 2021. ციტირების თარიღი: 6 აპრილი, 2021. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |accessdate=, |date=, და |archivedate=-ში (დახმარება) ↑ ცქიფურიშვილი, ნათია (17 ნოემბერი, 2022). „ნიკოლოზ ლალიაშვილი ყაზახეთში ელჩად დაინიშნა“. netgazeti.ge. ციტირების თარიღი: 30 ივლისი, 2023. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date= და |date=-ში (დახმარება)
კაციები

კაციები — ქართული გვარი. ძირითადად გავრცელებულია ზუგდიდში, ჩხოროწყუში და წალენჯიხაში. საქართველოში ცხოვრობს 399 კაცია. ქართული გვარების ისტორია იუსტიციის სახლის მონაცემები დაარქივებული 2021-07-29 საიტზე Wayback Machine. ↑ საინტერესო სტატისტიკა[მკვდარი ბმული] — სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტო
მეგრელიშვილები

მეგრელიშვილები — ქართული გვარი. ძირითადად გავრცელებულია სოფლებში: აბანოეთსა და ორბელში. საქართველოში ცხოვრობს 4028 მეგრელიშვილი. ქართული გვარების ისტორია იუსტიციის სახლის მონაცემები დაარქივებული 2021-07-29 საიტზე Wayback Machine. ↑ საინტერესო სტატისტიკა[მკვდარი ბმული] — სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტო
სინაურიძეები

სინაურიძეები — ქართული გვარი. საქართველოში ცხოვრობს 521 სინაურიძე. „სინაურიძე“ იყო ქართველი მწერლისა და საზოგადო მოღვაწის, ანდრია სინაურის ნამდვილი გვარი. ↑ საინტერესო სტატისტიკა[მკვდარი ბმული] — სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტო
აბუსერიძეები

აბუსერიძეები — ქართული გვარი. ძირითადად გავრცელებულია აჭარასა და გურიაში. საქართველოში ცხოვრობს 698 აბუსერიძე. გვარი ცნობილია მე-11 საუკუნიდან. ქართული გვარების ისტორია იუსტიციის სახლის მონაცემები დაარქივებული 2021-07-29 საიტზე Wayback Machine. ↑ საინტერესო სტატისტიკა[მკვდარი ბმული] — სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტო