laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
არჰავის რაიონი

არჰავის რაიონი — რაიონი ართვინის პროვინციაში, თურქეთი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი არჰავი. ფართობი 407 კმ². 2021 წლის მონაცემებით კი მოსახლეობა შეადგენს 21 661 ადამიანს. რაიონის შემადგენლობაშია ერთი მუნიციპალიტეტი: არჰავი არჰავის რაიონის შემადგენლობაშია 30 სოფელი: არილი აშაღიშაჰინლერი ბალიქლი ბაშქოი ბოიუნჯუქი დერეჯიქი დერეუსთუ დიქიამაჩი დულგერლი გიუნეშლი გიუნგორენი გიურგენჯიქი ქავაქოი ქემერქოფრუ ქესთანეალანი ქირეჩლიქი ქონაქლი ქუჩუქქოი ორთაჯალარი სირთობა სოღუჯაკი შენქოი თეფეიურთი ულაში ულუქენთი უჩირმაქი უჩლერი ილდიზლი იოლგეჩენი იუქარიშაჰინლერი ↑ 1.0 1.1 İl Belediyesi, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 30 January 2023. ↑ İl ve İlçe Yüz ölçümleri. General Directorate of Mapping. ციტირების თარიღი: 30 January 2023 ↑ Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2021 tr (XLS). TÜİK. ციტირების თარიღი: 30 January 2023 ↑ Köy, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 30 January 2023. თარგი:ართვინის პროვინცია
ბორჩხის რაიონი

ბორჩხის რაიონი — რაიონი ართვინის პროვინციაში, თურქეთი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ბორჩხა. ფართობი 805 კმ². 2021 წლის მონაცემებით კი მოსახლეობა შეადგენს 22 030 ადამიანს. რაიონის შემადგენლობაშია ერთი მუნიციპალიტეტი: ბორჩხა ბორჩხის რაიონის შემადგენლობაშია 38 სოფელი: ადაგიული აქფინარი ალაჯა ამბარლი არალიქი არქაქიოი ათანოღლუ ავჯილარი ბალჯი ბოღაზქიოი ჯამილი ჩავუშლუ ჩაილიქიოი ჩიფთეკიოფრიუ ჯივანი დემირჯილერი დიუზქიოი ეფელერი ფინდიქლი გიუნეშლი გიურეშენი გიუზელიურთი იბრიქლი ქალე ქარშიქიოი ქაიადიბი ქაილარი ქაინარჯა ფინარლი მარალქიოი მურათლი იორიუჯიულერი შერიფიე თარაქლი უღურქიოი იეშილქიოი ზედობანი ზორლუ ↑ 1.0 1.1 İl Belediyesi, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 30 January 2023. ↑ İl ve İlçe Yüz ölçümleri. General Directorate of Mapping. ციტირების თარიღი: 30 January 2023 ↑ Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2021 tr (XLS). TÜİK. ციტირების თარიღი: 30 January 2023 ↑ Köy, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 30 January 2023. თარგი:ართვინის პროვინცია
ხოფის რაიონი

ხოფის რაიონი — რაიონი ართვინის პროვინციაში, თურქეთი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ხოფა. ფართობი 130 კმ². 2021 წლის მონაცემებით კი მოსახლეობა შეადგენს 28 136 ადამიანს. რაიონის შემადგენლობაშია ერთი მუნიციპალიტეტი: ხოფა ხოფის რაიონის შემადგენლობაშია 16 სოფელი: ბალიქქიოი ბაშქიოი ბაშობა ჩამლი ჩავუშლუ ჩიმენლი ესენქიი ეშმექაია გიუნეშლი გიუვერჯინლი ჰენდექი ქოიუნჯულარი ფინარლი სუბაში იეშილქიოი იოლდერე ↑ 1.0 1.1 İl Belediyesi, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 30 January 2023. ↑ İl ve İlçe Yüz ölçümleri. General Directorate of Mapping. ციტირების თარიღი: 30 January 2023 ↑ Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2021 tr (XLS). TÜİK. ციტირების თარიღი: 30 January 2023 ↑ Köy, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 30 January 2023. თარგი:ართვინის პროვინცია
ქემალფაშის რაიონი (ართვინი)

ქემალფაშის რაიონი — რაიონი ართვინის პროვინციაში, თურქეთი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ქემალფაშა. ფართობი 74 კმ². 2021 წლის მონაცემებით კი მოსახლეობა შეადგენს 8 974 ადამიანს. რაიონის შემადგენლობაშია ერთი მუნიციპალიტეტი: ქემალფაშა ქემალფაშის რაიონის შემადგენლობაშია 12 სოფელი: აქდერე ჩამურლუ დერეიჩი გიუმიუშდერე ქარაოსმანიე ქაიაქიოი ქაზიმიე ქიოფრიუჯიუ ლიმანი ოსმანიე სარფი იუჩქარდეში ↑ 1.0 1.1 İl Belediyesi, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 30 January 2023. ↑ İl ve İlçe Yüz ölçümleri. General Directorate of Mapping. ციტირების თარიღი: 30 January 2023 ↑ Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2021 tr (XLS). TÜİK. ციტირების თარიღი: 30 January 2023 ↑ Köy, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 30 January 2023.
ლაშხი

საკუთარი სახელი ლაშხი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ანდრია ლაშხი — მეცნიერი ღვინის ტექნოლოგიისა და ბიოქიმიის დარგში მარიამ ლაშხი — პოლიტიკოსი რევაზ ლაშხი — მოჭიდავე (ბერძნულ-რომაული)
პლატონ ლეჟავა

პლატონ დარისპანის ძე ლეჟავა (დ. 15 ივლისი, 1881 — გ. 1954) — ქართველი პოეტი, იუმორისტ-სატირიკოსი. თანამშრომლობდა პერიოდულ გამოცემებთან: „იმერეთი“, „კოლხიდა“, „ალიონი“, „თეატრი და ცხოვრება“, „ბათუმის გაზეთი“, „ეშმაკის მათრახი“, «Закавказская речь», «Черноморское побережье» და სხვ. აქვეყნებდა სევდიანის, ბარონ კნუტის, აბეზარას, პლატონ-ბეის ფსევდონიმებით. მას ეკუთვნის სიმღერად გავრცელებული ლექსები: „მიცოცავს“, „საქათმეში შეპარულა მელა“, „გიმნაზისტი გიმნაზისტკას“. გრიშაშვილი ი. ფსევდონიმების ლექსიკონი. – თბ., 1987. – გვ. 15, 60. ქართველ მოღვაწეთა ლექსიკონი, 1801-1952: ტ. II ე-ლ / იოსებ იმედაშვილი.-თბ.,2021.-გვ.820. სევდიანი / ქართველ მოღვაწეთა ფსევდონიმების ლექსიკონი, საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა. ერთი სიმღერის ამბავი — პლატონ ლეჟავა, მთავარი არხი.
გრიგოლ ლაღიძე (პუბლიცისტი)

გრიგოლ ერმალოზის ძე ლაღიძე (დ. 1887, სოფ. გოდოგანი, ახლანდ. თერჯოლის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1937) — ქართველი პუბლიცისტი, საზოგადო მოღვაწე. აქტიურად მონაწილეობდა ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების საქმიანობაში. 1912 წელს მოსკოვში მოხსენება წაიკითხა ილია ჭავჭავაძის 75 წლის იუბილეს აღსანიშნავად გამართულ საღამოზე ილიას პოეზიის შესახებ. თანამშრომლობდა ქუთაისში გამომავალ სოციალისტ-ფედერალისტური მიმართულების პრესაში („მეგობარი“, „ჩვენი მეგობარი“, „ხალხის მეგობარი“) და იყო სოციალისტ-ფედერალისტების ქუთაისის საგუბერნიო კომიტეტის ერთ-ერთი ლიდერი. დააპატიმრეს და დახვრიტეს საბჭოთა რეპრესიების დროს 1937 წელს. გრიგოლ ლაღიძე — საქართველოს პირველი რესპუბლიკის (1918-1921) პროსოპოგრაფიული ბაზა (ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ლინგვისტურ კვლევათა ინსტიტუტი) ლაღიძე გრიგოლი ერმოლეს ძე / სტალინური სიები საქართველოდან [ელექტრონული მონაცემთა ბაზა] / ჰაინრიჰ ბიოლის ფონდი სამხრეთ კავკასიაში – 2013.
პლატონ ლეჟავა (სამხედრო)

პლატონ ირაკლის ძე ლეჟავა — ქართველი სამხედრო პირი, პირველი მსოფლიო ომის (1914-1918) და რევოლუციური მოძრაობის მონაწილე. 1914 წელს გაიწვიეს სარეზერვო გორის 202-ე ქვეითი პოლკში უნტერ-ოფიცრად. განსაკუთრებით გამოიჩინა თავი 1915 წელს პოლონეთის ტერიტორიაზე ბრძოლებში. სამჯერ დაიჭრა. ომის დასასრულს ჰქონდა პოდპორუჩიკის წოდება, დაჯილდოებული იყო წმ. სტანისლავის III და წმ. ანას IV ხარისხის ორდენებით და იყო „გიორგის ჯვრის“ სრული კავალერი (მიღებული ჰქონდა ოთხივე ხარისხის ნიშანი). 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ დააარსა ქართველ მხედართა კავშირი და რევოლუციურ აგიტაციას ეწეოდა ქართული პოლკების ჯარისკაცებს შორის. იმავე პერიოდში ჩამოაყალიბა ქართველ მხედართა კავშირის სატანვარჯიშო საზოგადოება „ამირანი“, რომელიც 1918 წელს გარდაიქმნა ტანვარჯიშის მოყვარულთა საზოგადოება „შევარდენად“, ხოლო ლეჟავა არჩეული იქნა მისი გამგეობის წევრად. 1919-1921 წლებში იყო საქართველოს დამფუძნებელი კრების კანცელარიის სამხედრო განყოფილების საქმეთა მმართველი. „თეატრი და ცხოვრება“, 1919, №12 Лежава Платон / «Памяти героев Великой войны 1914–1918».
ლოლუა

საკუთარი სახელი ლოლუა შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: გიორგი ლოლუა — პოეტი, ინჟინერი მამია ლოლუა — მხატვარი, გრაფიკოსი ძუკუ ლოლუა — მეჩონგურე, მომღერალი, ლოტბარი
რუსეთის ეკონომიკა

რუსეთის ეკონომიკა — ნომინალური ეშპ-ის მიხედვით მეთერთმეტე ეროვნული ეკონომიკა მსოფლიოში (2006 წლის მონაცემებით). რუსეთის წვილი მსოფლიოს ეშპ-ში 2006 წელს 3,09%-ს შეადგენდა. ქვეყნის ეშპ-მა 2006 წელს შეადგინა 987,94 მლრდ დოლარი. 2007 წელს სწრაფის ზრდის წყალობით (7,8%), რუსეთის წვლილი გაიზარდა 3,2%-მდე (აშშ-ის წვლილი შეადგენს 21%-ს). რუსეთის პოსტსაბჭოთა ეკონომიკის ფორმირების საფუძველს პრივატიზაცია წარმოადგენას, რომელმაც უზრუვნველყო კაპიტალის დაგროვება. მსყიდველობითუნარიანობის პარიტეტის მიხედვით რუსეთის ეშპ 2005 წელს შეადგენდა 1697,5 მილიარდ დოლარს, ხოლო 2006 წელს იგი 1880 მილიარდამდე გაიზარდა (2007 წელს — 2080 მლრდ დოლ.). IP (Индивидуальный предприниматель) – „ინდივიდუალური მეწარმე“ OOO (Общество с ограниченной ответственностью, ООО) – „შეზღუდული პასუხისმგებლობის საწარმო“ ZAO (Закрытое акционерное общество, ЗАО) – „დახურული საააქციო საზოგადოება“ OAO (Открытое акционерное общество, ОАО) – „ღია სააქციო საზოგადოება“ ANO (Автономная некоммерческая организация, АНО) – „ავტონომიური, მოგებაზე არა ორიენტირებული ორგანიზაცია“*GP or GUP (Государственное унитарное предприятие, ГП or ГУП) – „სახელმწიფოს კონტროლის ქვეშ მყოფი ორგანიზაცია“ Фонд – „ფონდი“ PK (Производственный кооператив, ПK) – „კოოპერატივი“ PP (Политические партии, ПП) – „პოლიტიკური პარტია“ ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: რუსეთის ეკონომიკა IT & Telecoms Market in Russia Construction Sector in Russia დაარქივებული 2016-09-06 საიტზე Wayback Machine. Retail & FMCG Sector in Russia დაარქივებული 2016-08-21 საიტზე Wayback Machine. Inflation in Russia - history, tables, charts, calculators დაარქივებული 2012-11-04 საიტზე Wayback Machine.
გიორგი მამალაძე (სამხედრო)

გიორგი ტარასის ძე მამალაძე (პოლ. Jerzy Mamaladze; დ. 25 დეკემბერი, 1895, შამახა, ახლანდ. აზერბაიჯანი — გ. 28 ივლისი, 1941, „კომუნარკა“, მოსკოვის მახლობლად) — ქართველი სამხედრო პირი, პოლონეთის არმიის ოფიცერი, საბჭოთა რეპრესიების მსხვერპლი. დაიბადა პედაგოგ ტარასი მამალაძის ოჯახში. 1914 წლიდან იყო სამხედრო სამსახურში. ოფიცერი იყო ასევე მისი ძმა — იერონიმ მამალაძე. საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ (1921) პორუჩიკმა მამალაძემ იუნკერთა სკოლის სხვა ოფიცრებთან ერთად სამშობლო დატოვა და თურქეთის გზით პოლონეთში გადასახლდა. დაამთავრა ბიდგოშჩის ოფიცერთა სკოლა (1924) და კონტრაქტით დაიწყო სამსახური პოლონეთის არმიაში. მსახურობდა ვარშავის რადიოტელეგრაფის პოლკში კაპიტნის, შემდეგ მაიორის წოდებით. მეორე მსოფლიო ომის (1939-1945) დაწყებისთანავე მონაწილეობდა პოლონეთის დაცვაში. 1939 წელს ტყვედ ჩაიგდეს საბჭოთა ჯარებმა. ერთი ცნობით მოკლეს კატინში სამხედრო ტყვეების მასობრივი ხოცვა-ჟლეტის დროს; სხვა დაზუსტებული მონაცემებით, მამალაძე მაიორ ეჟი მალინოვსკის სახელით იმყოფებოდა კოზელსკის სამხედრო ტყვეების ბანაკში, 1941 წლის 14 ივლისს სსრკ უმაღლესი სასამართლოს სამხედრო კოლეგიამ მიუსაჯა სიკვდილით დასჯა, რაც სისრულეში იქნა მოყვანილი იმავე წლის 28 ივლისს „კომუნარკის“ პოლიგონზე (მოსკოვის მახლობლად). შემონახულია გიორგი მამალაძის უნიკალური ფოტოალბომი, რომელიც ერთადერთი ფოტოდოკუმენტური წყაროა პოლონეთში მცხოვრები ქართველი ემიგრანტების შესახებ. ქართველები პოლონეთში / ამბროსი გრიშიკაშვილი. თბ., 2008. M. Bujnowska, Major Jerzy Mamaladze, Pro Georgia. 1996, No 5, s. 76-83. D. Kolbaia, Dawid. Album mjra Jerzego Mamaładze, jeńca obozu NKWD w Kozielsku, zamordowanego w Katyniu. Pro Georgia. 2008, No 16, s. 219-251. W. Materski. Gruzini oficerowie kontraktowi Wojska Polskiego w kampanii wrześniowej 1939 r. Pro Georgia. 2016, No 26, s. 243-284. Убиты в Катыни : книга памяти польских военнопленных-узников Козельского лагеря НКВД, расстрелянных по решению Политбюро ЦК ВКП(б) от 5 марта 1940 года, ответственный составитель, Александр Гурьянов. Москва, Общество "Мемориал" | Издательство "Звеня", 2015. გიორგი მამალაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
გურიის ერისთავები (საგვარეულო)

გურიის ერისთავები — ქართული დიდებული და თავადური საგვარეულო (გვარადქცეული თანამდებობა); შარვაშიძეების განშტოება. თავდაპირველად XV საუკუნეში, გურიელების მთავრობის ჟამს, გურიის ერისთავის თანამდებობა ჯერ ეკავათ გუგუნავებს, XVI საუკუნეში — კობალაძეებს. XVII საუკუნის ბოლოს მამია III გურიელისა და არჩილ II-ს შორის იმერეთის ტახტისთვის ბრძოლაში მამია III-ს უერთგულა მისმა სიძემ, გიორგი შერვაშიძემ, რისთვისაც ჯილდოდ მიიღო ერისთავობა, მამულები, გორმაღალისა და ერკეთის ეკლესიები (სადაც მდებარეობდა მათი საგვარეულო საძვალე). აგრეთვე, საჯავახოს სათავადო. მათი სასახლე მდებარეობს. სოფ. გორაბერეჟოულში. 1716 წელს ერისთავი მონაწილეობდა გიორგი IV გურიელის წინააღმდეგ შეთქმულებაში, რისთვისაც გიორგი IV-მ დასაჯა და სამთავროდან გააძევა. XVIII საუკუნის შუა წლებში იხსენიება ერისთავი ზაალი, რომელსაც მფრაველობდა იმერეთის მეფე სოლომონ I. იგივე ზაალი 1765 წელს მიემხრო დასავლეთ საქართველოში შეჭრილ ჰასან-ფაშას. გვარიდან ცნობილია ეფთვიმე გენათელი (XVII ს.) – ჯუამთისა და გელათის ეპისკოპოსი. რუსეთის იმპერიამ თავადთა სიაში მიიღო 1850 წლის 6 დეკემბერს და მათი გვარი რუსიფიცირებული იყო (რუს. Эристов-Гурийские). გურიის ერისთავებს რუსეთის იმპერიაში არ ჰქონდათ დამტკიცებული თავიანთ გერბი. ვ. ციხისნკიმ წარმოადგინა გერბი, გურიის ერისთავების მიერვე თითქმის დამთხვეულ გურიელების გერბის ჩანახატს, რომელიც მიაწერდა ამ ორ გვარს შორის საერთო წარმომავლობას. ხოლო მ. ვადბოლსკიმ – მათი გერბი ხმლითა და ფარით შეიარეღებული მემომრის გამოსახულებით. ერისთავი გორაბერეჟოულის სასახლე ჩხატარაიშვილი ქ., „გურიის სამთავრო“, თბ., 1959. Князья Эристовы (Эристави-Гурийские) // Думин С. В., Чиковани Ю. К. Дворянские роды Российской империи. Том 4. Князья Царства Грузинского. — გვ. 265-267. Toumanoff, Cyril (1967). Studies in Christian Caucasian History, p. 270. Georgetown University Press; ↑ XVIII საუკუნეში ― ერისთავ-შარვაშიძეები/შერვაშიძეები ↑ ჩხატარაიშვილი ქ., „გურიის სამთავრო“, თბ., 1959. — გვ. 148. ↑ 3.0 3.1 3.2 Князья Эристовы (Эристави-Гурийские) // Думин С. В., Чиковани Ю. К. Дворянские роды Российской империи. Том 4. Князья Царства Грузинского. — გვ. 265-267. ↑ Toumanoff, Cyril (1967). Studies in Christian Caucasian History, p. 270. Georgetown University Press.
სან-მარინო (ქალაქი)

სან-მარინო (იტალ. Città di San Marino) — სან-მარინოს რესპუბლიკის დედაქალაქი, რომელიც მდებარეობს აპენინის ნახევარკუნძულზე, ადრიატიკის ზღვასთან, მონტე-ტიტანოს დასავლეთ ფერდობებზე. დაარსდა 301 წელს. 4041 მცხოვრები (2015). სან-მარინოში განალაგებულია სახელმწიფო დაწესებულებები, სტამბები, საგაზეთო რედაქციები. სამედიცინო მომსახურება და სკოლა უფასოა. ქალაქში არის რამდენიმე დაწყებითი და საშუალო სკოლა, გიმნაზია და უმაღლესი სასწავლებელი.  იტალია, სან-ლეო  ხორვატია, რაბი  დანია, რენე პალაციო პუბლიკო, ქალაქის რატუშა გუაიტას კოშკი ჩესტას კოშკი მონტალეს კოშკი ჯუზეპე გარიბალდის პიაცა თავისუფლების ქანდაკება ქალაქის რატუშის მოედანზე ხედი სოფელ მურატადან ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: San Marino (city) (იტალიური) San Marino's page on giuntedicastello.sm დაარქივებული 2012-08-03 საიტზე Archive.isCategory:Webarchive template archiveis links ↑ Population of Republic of San Marino.
ყირიმული თათრული მუსიკა

ყირიმული თათრული მუსიკა — ყირიმელი თათრების მუსიკალური ფოლკლორი, რომელმაც 990 წელს წარმოშვა ეროვნული პროფესიული მუსიკალური კულტურა. ყირიმულ თათრულ მუსიკას განვითარების დიდი ისტორია აქვს და სათავეს ყირიმის სახანოს დროიდან იღებს. ყირიმელი თათრების სიმღერები წარმოდგენილია მრავალი ჟანრით, რომელთაგან ზოგიერთი უფრო დამახასიათებელია სტეპური რეგიონებისთვის (სტეპური დიალექტი), სხვები უფრო დამახასიათებელია მთებისთვის (შუა დიალექტი) და სამხრეთ სანაპიროსთვის (ყირიმელი თათრული ენის სამხრეთ სანაპირო დიალექტი). სრულდება ერთ ხმად - დიდი ჯგუფის მიერ უნისონში. ინსტრუმენტული თანხლებით შესრულებისას ჰეტეროფონიის ნიშნები იკვეთება. აღწევს 2 ოქტავას, არის ინსტრუმენტული შესავალი, რომელიც შენარჩუნებულია სიმღერის ბუნებაში. სიმღერების მოდალური საფუძველი დიატონურია. სტეპების რეგიონის სიმღერები უფრო ასკეტური ხასიათისაა, ხოლო მთიანი და სამხრეთ სანაპიროსი - უფრო ემოციური. ყირიმულ-თათრული მუსიკის ჟანრებია: ირი - ასკეტური ბუნების სტეპური რეგიონის სიმღერები; თურქუ - მთიანი და სამხრეთ სანაპირო რაიონების სიმღერები, გამოირჩევა ტექსტურის მრავალფეროვნებითა და სირთულით, ხშირად ასევე რთული ორნამენტითა და რიტმით; დესტანი - ეპიკური ისტორია, რომელიც აგებულია სალაპარაკო ტექსტისა და მუსიკალური ფრაგმენტების მონაცვლეობაზე. მას ძირითადად აშუღები ასრულებენ; თაქმაკი - მოკლე, სწრაფი სიმღერა; ბეითი არის ერთგვარი რეჩიტატივი. დამახასიათებელია ყირიმის სტეპური რეგიონებისთვის, სატირული ან იუმორისტული ხასიათისაა; ჩინი - იმპროვიზაციული ხასიათის სიმღერა. აქვს მოკლე მელოდია, მცირე დიაპაზონი, ზომიერი ან ნელი ტემპი. სრულდება ინდივიდუალური ან ჯგუფური სიმღერების შეჯიბრების დროს ბიჭებსა და გოგოებს შორის; მანე არის განვითარებული ლირიკული სიმღერა, რომელიც გავრცელებულია ყირიმის სანაპირო და მთიან რეგიონებში; მაქამი - იმპროვიზაციული ხასიათის ვოკალურ-ინსტრუმენტული ნაწარმოები. გავრცელებულია ყირიმის სანაპირო და მთიან რეგიონებში. ყირიმელი თათრების ხალხური ინსტრუმენტული მუსიკა გამოირჩევა საქორწილო მელოდიებით (თოი ჰავალარი), ქორწილში მთელი ანსამბლის მიერ შესრულებული მაგიდის ინსტრუმენტული მელოდიებით(დოლულარ); ნელი და სწრაფი ცეკვებით (აღირ ავალარ; ყაითარმალარ); სხვადასხვა საცეკვაო მელოდიები (ჩეშით ოიუნ ჰავალრი); გასართობი მელოდიები (კონუშმა ვე ეგლენჯე ავალარი). ყირიმელი თათრების რელიგიური მუსიკა წარმოდგენილია სიმღერების ჟანრებით, რომლებსაც ილაჰი ეწოდება. ილაჰები იყოფა 2 ტიპად: საგუნდო - ილაჰი ტევჰიდები (არაბულიდან - ღვთაებრივი ერთობა ან ღმერთთან შერწყმა) და სოლო - ილაჰი ვაყფი (არაბულიდან - ღვთაებრივი გზა ღმერთამდე). არსებობს ყირიმულ-თათრული მუსიკის მთის და სტეპური სტილები. მთის თათრებში ხალხური სიმღერების მწერლებსა და შემსრულებლებს ეძახდნენ აშუღებს, სტეპებში შემსრულებლეს კი - კედაი. ყირიმულ თათრულ ხალხურ მუსიკაში ეპიკური სიმღერები წარმოდგენილია ბაიტებითა და დესტანური ლექსებით. ყირიმელი თათრების ტრადიციულ ხალხურ მუსიკალურ ინსტრუმენტებს შორის წარმოდგენილი დავული, დაირა, დუმბელეკი, ზურნა, კამანჩა, საზი და სანტირი. მე-19 საუკუნის ბოლოს მუსიკალურ გამოყენებაში შევიდა კლარნეტი, საყვირი და ვიოლინო, მოგვიანებით კი - ელექტრო გიტარა აკორდეონთან ერთად. Песни крымских турок Музыкальная культура крымских татар: генезис и динамика - Абдуллаева С.Э. Українська музична енциклопедія ↑ 1.0 1.1 Muzykalʹnyĭ ėnt︠s︡iklopedicheskiĭ slovarʹ ↑ Крымскотатарская фольклорная лирика. Песни о тайне любви
ლუის ჰემილტონი

სერ ლუის კარლ დევიდსონ ჰამილტონი (დაიბადა 1985 წლის 7 იანვარს) — ბრიტანელი მრბოლელი, რომელიც ამჟამად ასპარეზობს ფორმულა 1 -ში Mercedes-AMG Petronas ფორმულა ერთი გუნდისთვის. ჰამილტონმა რეკორდულ, 7 ჯერ მოიგო მსოფლიო ჩემპიონის ტიტული (რეკორდი მიხაელ შუმახერთან ერთად) და ფლობს რეკორდებს ყველაზე მეტი მოგებით ( 103 ), პოლ პოზიციით ( 103 ), პოდიუმით ( 191 ) და სხვა. ჰამილტონი დაიბადა და გაიზარდა სტივენიჯში, ჰერტფორდშირში. ის 1998 წელს, 13 წლის ასაკში მაკლარენის ახალგაზრდა მძღოლების პროგრამას შეუერთდა და მალევე გახდა ყველაზე ახალგაზრდა მრბოლელი, რომელიც ოდესმე ფორმულა 1-ის გუნდს შეერთებია. 2007 დან 2012 წლამდე ის მაკლარენისთვის ასპარეზობდა, რამაც ის პირველ და 2023 წლის მდგომარეობით ერთადერთ შავკანიან მრბოლელად აქცია ფორმულა ერთში. თავის პირველ სეზონში ჰამილტონმა დაამყარა მრავალი რეკორდი, დაიკავა მეორე ადგილი ჩემპიონის ტიტულისთვის კიმი რაიკონენთან ბრძოლაში. მომდევნო, 2008 წლის სეზონში, მან დრამატულად მოიპოვა მსოფლიო ჩემპიონის პირველი ტიტული. მან სეზონის ბოლო რბოლის ბოლო წრეზე ბოლო კუთხეში გადაუსწრო თავის კონკურენტს და გახდა ყველაზე ახალგაზრდა მსოფლიო ჩემპიონი ისტორიაში. მაკლარენში გატარებული ექვსი წლის შემდეგ, ჰამილტონმა 2013 წელს მერსედესთან გააფორმა კონტრაქტი. 2014 წელს, რეგულაციების ცვლილებისა და ტურბო-ჰიბრიდული ძრავების გამოყენების დაწყებასთან ერთად ჰამილტონისთვის უაღრესად წარმატებული პერიოდი დაიწყო, რომლის დროსაც მან კიდევ ექვსჯერ მოიპოვა ჩემპიონის ტიტული. ის მსოფლიო ჩემპიონი გახდა ზედიზედ 2014 და 2015 წლებში. ამ სეზონებში ჰამილტონის უახლოესი კონკურენტი მისი თანაგუნდელი ნიკო როსბერგი იყო. 2016 წელს როსბერგის მიერ ფორმულა ერთის დატოვების შემდეგ ჰამილტონის უახლოესი კონკურენტი ფერარის სებასტიან ფეტელი გახდა. ჰამილტონმა მისი დამარცხება ზედიზედ ორჯერ, 2017 და 2018 წლებში მოახერხა. ამის ჰემდეგ მან ზედიზედ კიდევ ორჯერ მოიპოვა მსოფლიო ჩემპიონის ტიტული, 2019 და 2020 წლებში და გაათანაბრა შუმახერის რეკორდი. 2021 წლის სეზონში მან მე-100 პოულ პოზიცია და რბოლა მოიგო. ჰამილტონმა დიდი წვლილი შეიტანა გლობალურად ფორმულა ერთისადმი ინტერესის გაზრდის საქმეში გახმაურებული ცხოვრების წესის, გარემოსდაცვითი და სოციალური აქტივიზმისა და მუსიკასა და მოდაში ჩართულობის გამო. ცნობილია რომ ის აქტიურად უჭერს მხარს რასიზმის წინააღმდეგ ბრძოლას და მოტოსპორტში მრავალფეროვნების გაზრდას. 2013 დან 2021 წლამდე ის ფორმულა ერთის ყველაზე მაღალანაზღაურებადი პილოტი იყო. ჟურნალ ფორბსის მონაცემებით ის 2010იანი წლების ერთ-ერთი ყველაზე მაღალანაზღაურებადი სპორტსმენი იყო. 2020 წელს ჟურნალმა თაიმმა ჰამილტონი მსოფლიოს 100 ყველაზე გავლენიანი ადამიანის სიაში შეყვანა. 2020 წელს ის რაინდად აკურთხეს. 2022 წელს ჰამილტონს ბრაზილიის საპატიო მოქალაქეობა მიენიჭა. ↑ Hamilton, Lewis (2007). Lewis Hamilton: My Story. HarperSport, გვ. 33. ISBN 978-0-00-727005-7.  ↑ Kelso, Paul (20 April 2007). „Profile: Lewis Hamilton“. The Guardian. London. ციტირების თარიღი: 26 June 2008. ↑ Kelso, Paul (20 April 2007). „"Profile: Lewis Hamilton"“. The Guardian. ციტირების თარიღი: from the original on 5 October 2013. Retrieved 26 June 2008.. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date=-ში (დახმარება) ↑ Garside, Kevin (13 September 2006). „Formula One's first black driver to take his place on grid“. The Daily Telegraph. London. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 31 აგვისტო 2008. ციტირების თარიღი: 2 თებერვალი 2024.
ბარის ზებრა

ბარის ზებრა (ლათ. Equus quagga) — ზებრის ერთ-ერთი სახეობა. გავრცელებულია სამხრეთ აფრიკაში. აერთიანებს 5 ქვესახეობას: ჩვეულებრივი კვაგას (Equus quagga), სხვა ზებრებისაგან განსხვავებით, სხეულსა და კიდურებზე განივი ზოლები სუსტად აქვთ განვითარებული. დაახლოებით 1860 წელს განადგურდა, ხოლო მისი უკანასკნელი ეგზემპლარი ამსტერდამის ზოოპარკში 1883 წელს დაიღუპა. ბურჩელის ზებრა (Equus quagga burchelli) 1910 წელს მოისპო. ჩაპმანის ზებრა (Equus quagga antiquorum), სელუსის ზებრა (Equus quagga selousi) და გრანტის ზებრა (Equus quagga boehmi) გვხვდება როგორც ბუნებაში, ისე ნაკრძალებში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 480.
მასხარაშვილი

საკუთარი სახელი მასხარაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან: გიორგი მასხარაშვილი — კინოს და ტელევიზიის მსახიობი, რეჟისორი ივანე მასხარაშვილი — სამხედრო პირი ირაკლი მასხარაშვილი — არქიტექტორი, პოლიტიკოსი
უზეირ ჰაჯიბეკოვის ძეგლი (შუშა)

უზეირ ჰაჯიბეკოვის ძეგლი (აზერ. ) — ძეგლი, რომელიც ქალაქ შუშაში დაიდგა ცნობილი აზერბაიჯანელი, საბჭოთა კომპოზიტორის, დირიჟორის, მუსიკათმცოდნე უზეირ ჰაჯიბეკოვის პატივსაცემად. ძეგლი განადგურდა 1992 წელს ქალაქ შუშას ოკუპაციის შემდეგ. ქალაქის ოკუპაციისგან გათავისუფლების შემდეგ, მას რეკონსტრუქცია ჩაუტარდა 2021 წელს. 1985 წელს, უზეირ ჰაჯიბეკოვის დაბადებიდან 100 წლის იუბილესთან დაკავშირებით, შუშაში კომპოზიტორის ძეგლი დაიდგა. ძეგლი მდებარეობდა მე-19 საუკუნის აზერბაიჯანელი პოეტის ხურშიდბანუ ნათავანის მამულის ტერიტორიაზე, ბაზარბაშის უბანში. სკულპტურის ავტორი ახმედ ცალიკოვი გახდა. კომპოზიტორ უზეირ ჰაჯიბეკოვის ლირიკული ძეგლის საზეიმო გახსნიდან რამდენიმე წლის შემდეგ, ძეგლი მთლიანად განადგურდა ყარაბაღის პირველი ომის დროს 1992 წელს. ქალაქის ოკუპაციისგან გათავისუფლების შემდეგ დაიწყო ძეგლის აღდგენის სამუშაოები. ძეგლის რეკონსტრუქცია 2021 წელს განხორციელდა. იმის გამო, რომ ძეგლის მაკეტი არ იყო შემონახული, ახალი ძეგლი შეიქმნა იმდროინდელ პრესაში გამოქვეყნებული ფოტოებისა და საარქივო ფოტოების საფუძველზე. ბრინჯაოს ძეგლი დამზადდა ჰეიდარ ალიევის ფონდის მხარდაჭერით და დამონტაჟდა თავდაპირველ ადგილას ქალაქ შუშაში. აღდგენილი ძეგლის მოქანდაკეები არიან ასლან რუსტამოვი, თეიმურ რუსტამოვი და მაჰმუდ რუსტამოვი. 2021 წლის 29 აგვისტოს გაიხსნა უზეირ გაჯიბეკოვის ახალი ძეგლი. გახსნას აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტი ილჰამ ალიევი და აზერბაიჯანის პირველი ვიცე-პრეზიდენტი მეჰრიბან ალიევა დაესწრნენ. ↑ 1.0 1.1 Prezident Şuşada Üzeyir Hacıbəylinin heykəlinin açılışını etdi. ციტირების თარიღი: 2022-01-04 ↑ Hacıbəyovun Şuşadakı yeni heykəli 31 il əvvəlkinin eynisidir - Foto. ციტირების თარიღი: 2022-01-04
ჩეთირის ჩანჩქერი

ჩეთირის ჩანჩქერი (ქოლგის ჩანჩქერი) (აზერ. Çətir şəlaləsi; Çətir ქართულად ქოლგას ნიშნავს) — შუშას რაიონში დაშალთის ხეობაში მდებარეობს. ქოლგისებრი ფორმის გამო ჩანჩქერს ეს სახელი შეარქვეს. ყარაბაღის სეპარატისტთა ჩინოვნიკის ლუსინე კარახანიანის თქმით, მეორე ყარაბაღის ომის შემდეგ ტერიტორია, სადაც ჩანჩქერი მდებარეობს, ნეიტრალურ ზონად ითვლება. ↑ Şuşadakı Çətir şəlaləsində kef edən BİZ DEYİLİK (28 Avqust 2017). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-01-25. ციტირების თარიღი: 7 Sentyabr 2021 ↑ Şuşa yaxınlığındakı Daşaltı dərəsinə kim nəzarət edir? (27 Aprel 2021). ციტირების თარიღი: 8 Oktyabr 2021
ნასროლი ქანდაკებები

ნასროლი ქანდაკებები — ძეგლი, რომელიც მდებარეობს ქალაქ შუშაში. 1982 წელს ჰეიდარ ალიევის დავალებით ქალაქ შუშაში დაიდგა უზეირ ჰაჯიბეკოვის, ხურშიდბანუ ნათევანისა და ბულბულის ქანდაკება. 1992 წელს ყარაბაღის პირველი ომის დროს ქანდაკებები სომხური ვანდალიზმის შედეგად დაზიანდა. სომხები აპირებდნენ ქანდაკებების სომხეთში გატანას, მათ დადნობასა და იქ გაყიდვას. ამის შესახებ გაიგო ფოლად ბულბულოღლუმ და ჰეიდარ ალიევს მიმართა. გატარებული ღონისძიებების შედეგად ეს ქანდაკებები ბაქოში ჰეიდარ ალიევმა 1993 წელს ჩამოიტანა. 2000 წლიდან შედიოდა აზერბაიჯანში მუზეუმის კოლექციაში. 2020 წლის მეორე ყარაბაღის ომის დროს აზერბაიჯანის შეიარაღებულმა ძალებმა 8 ნოემბერს გაათავისუფლეს ქალაქი შუშა.202 1 წელს, ილჰამ ალიევის ბრძანებით, ქანდაკებები ხელოვნების მუზეუმიდან აიღეს და ქალაქ შუშაში დააბრუნეს. ↑ Vüqar ORXAN. Natəvanın, Üzeyir bəyin, Bülbülün ruhları şaddır – “güllələnmiş heykəllər” əzəli məkanına qayıtdı az. ციტირების თარიღი: 16 yanvar 2021 ↑ Şuşa işğaldan azad edildi az. ციტირების თარიღი: 8 noyabr 2020[მკვდარი ბმული]