laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ტიგრან ესაიანი

ტიგრან ესაიანი (სომხ. Տիգրան Եսայան; დ. 2 ივნისი, 1972, ერევანი, სომხეთის სსრ, საბჭოთა კავშირი) — კარიერადასრულებული სომეხი ფეხბურთელი. პოზიციით სტრაიკერი. იგი თამაშობდა სომხეთის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებსა და სომხეთის საფეხბურთო პრემიერლიგის რამდენიმე კლუბში. ტიგრან ესაიანმა ფეხბურთის თამაში 1990 წელს, ზორავანას რიგებში დაიწყო. კლუბი საბჭოთა პირველი ლიგის მეორე ლიგაში ასპარეზობდა. 1992 წელს კლუბი ზორავანა პირდაპირ სომხეთის საფეხბურთო პრემიერლიგაში გადავიდა, თუმცა სეზონი ცხრილის ბოლო ადგილით დაასრულა და ამის გამო იგი სომხეთის პირველ ლიგაში ჩამოქვეითდა. სეზონის დასრულების შემდეგ ესაიანმა ხსენებული კლუბი დატოვა და შეუერთდა კლუბ „ვაგარშაპატს“. სეზონის დასრულებისას მან ეს კლუბიც დატოვა. შემდეგი მისი კლუბი იყო სომხეთის საფეხბურთო პრემიერლიგაში მოასპარეზე კლუბი დინამო ერევანი. ესაიანმა კლუბში 30 გოლი ფაიტანა და ამ შედეგით იგი კლუბის ერთ-ერთი ძირითადი ბომბარდირად გახდა. მის მიერ დაფიქსირებული შედეგი 1994 წლის სომხეთის პრემიერლიგის სეზონში საუკეთესო იყო. 1995 წელს ესაიანი შეუერთდა კლუბ ერევანს. მისი ერევანში თამაშის პერიოდში, კლუბმა მოიგო 1997 წლის სომხეთის პრემიერლიგა და გახდა 1998 წლის სომხეთის თასის ფინალისტი. მოგვიანებით იგი შეუერთდა კლუბ ტორპედო ზაპოროჟეს; აქ მან 1999-2000 წლების სეზონი გაატარა. სეზონის დასრულების შემდეგ იგი შეუერთდა კლუბ არარატი ერევანს; მის პირველ სეზონში კლუბი 2000 წლის სომხეთის პრემიერლიგის ფინალისტი გახდა. 17 გატანილი გოლით, ესაიანი კლუბის მეორე ბომბარდირი გახდა. 2000-2002 წლებში ესაიანი თამაშობდა ლიბანურ-სომხურ კლუბ ბეირუთში. შემდგომ იგი სომხეთში დაბრუნდა და ამჯერად ბანანცს შეუერთდა. კლუბთან ერთად იგი სომხეთის პრემიერლიგის ფინალისტი ორჯერ, 2002 და 2004 წლებში, ხოლო სომხეთის სუპერთასის ფინალისტი 2003 და 2004 წლებში გახდა. 2004 წელს ესაიანი კვლავ არარატი ერევანში დაბრუნდა. 2005 წელს იგი მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის კლუბ ლერნაინ არცახში თამაშობდა. 2005 წელს ესაიანი მესამედ შეუერთდა კლუბ არარატი ერევანს და საბოლოოდ, 2006 წელს, კარიერაც აქვე დაასრულა. ტიგრან ესაიანის დებიუტი სომხეთის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებში შედგა 1996 წლის 20 თებერვალს, პერუს წინააღმდეგ გამათრულ ამხანაგურ შეხვედრაში. ამ დღიდან მოყოლებული მან 21 ნაკრების თამაშში მიიღო მონაწილეობა და მთლიანობაში 4 გოლი გაიტანა. 1999 წელს მან დატოვა ეროვნული ნაკრები. იგი სომხეთის ნაკრების ყველა დროის საუკეთესო ბომბარდირთა სიაში მე-10 ადგილს იკავებს. ტიგრან ესაიანი — National-Football-Teams.com Klisf.info Armfootball.tripod.com ტიგრან ესაიანი — FootballDatabase.eu ტიგრან ესაიანი — Soccerway
არუთიან ვარდანიანი

არუთიან ვარდანიანი (სომხ. Հարություն Վարդանյան; დ. 5 დეკემბერი, 1970, გიუმრი, სომხეთის სსრ) — კარიერადასრულებული სომეხი ფეხბურთელი. პოზიციით მცველი. ვარდანიანი თამაშობდა სომხეთის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებსა და სომხეთის, შვეიცარიის და გერმანიის კლუბებში. მას კარიერის დიდი ნაწილი გაატარა შვეიცარიის საფეხბურთო სუპერლიგის კლუბებ: ლოზანში, ვერვეტში და არაიში. იგი სომხეთის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებში ძირითად მცველად მოისაზრებოდა; ნაკრების მაისურით ჩატარებული აქვს 62 თამაში. მისი ნაკრებში დებიუტის, 1994 წლის 15 მაისის შემდეგ მან 1 გოლი გაიტანა. არუთიან ვარდანიანი სომხეთის ნაკრების კაპიტნებს შორის გამოირჩეოდა საკუთარი მრავალმხრივი შესაძლებლობებით. იგი გამორჩეული იყო საკუთარი უნივერსალობით: შეეძლო ნებისმიერი პოზიციის დაცვა და ჰქონდა გადაცემის შესანიშნავი ტექნიკა. არუთიან ვარდანიანი დაიბადა ლენინაკანში (ახლანდელი გიუმრი), თუმცა საფეხბურთო კარიერა ლორი ვანაძორში დაიწყო. 1989 წელს დაბრუნდა ლენინაკაში და თამაში დაიწყო შირაკ გიუმრიში. იგი კლუბში ისტორიაში ყველაზე მეტი ჩატარებული სეზონითა და თამაშით გამოირჩა. შირაკთან ერთად მან 3-ჯერ სომხეთის საფეხბურთო პრემიერლიგა (1992, 1994, 1995) და სომხეთის სუპერთასი (1996) მოიგო. 1997 წელს იგი დასახელდა სომხეთის წლის საუკეთესო ფეხბურთელად. ამ წელს მან სომხეთის კლუბში უკანასკნელი სეზონი ჩაატარა. ამ წელს, მან კონტრაქტი გააფორმა კლუბ ლოზანისთან; მან კლუბში ერთი სეზონი გაატარა. შემდგომ, ვარდანიანი საცხოვრებლად კიოლნიში გადავიდა და კლუბ ფორტუნას შეუერთდა. მან ფორტუნა კიოლნში ორი სეზონი გაატარა, ხოლო შემდეგ დაბრუნდა შვეიცარიაში და კლუბ იანგ-ბოიზს შეუერთდა. 2003 წელს არუთიან ვარდანიანი კლუბ სერვეტს შეუერთდა. სერვეტის შემადგენლობაში მან მოიგო შვეიცარიის სუპერლიგა. არუთიან ვარდანიანის დებიუტი სომხეთის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებში შედგა 1994 წლის 15 მაისს, აშშ-ის ნაკრების წინააღმდეგ გამართულ გასვლით შეხვედრაში (აღნიშნული მატჩი სომხეთის ისტორიაში მეორე ოფიციალური თამაშია). ვარდანიანმა ნაკრებში ერთადერთი გოლი აქვს გატანილი; ეს გოლი გაუტანა 1997 წლის 6 სექტემბერს ალბანეთის ნაკრებს. 2010 წელს ვარდანიანი საკუთარ ოჯახთან ერთად საცხოვრებლად მონ-დე-მარსანში, საფრანგეთში გადავიდა. ის არის ფრანგული ქალაქის ერთ – ერთ ცენტრალურ მოედანზე პატარა კაფის მფლობელი და ოპერატორი. არუთიან ვარდანიანი — National-Football-Teams.com klisf.info armfootball.tripod.com არუთიან ვარდანიანი — FootballDatabase.eu legioner.kulichki.com footballgraph.com ↑ USA - ARMENIA 1:0. armfootball.tripod.com. ციტირების თარიღი: 13 March 2013. ↑ Harutyun Vardanyan. armfootball.tripod.com. ციტირების თარიღი: 13 March 2013. ↑ Harutyun Vardanyan in France. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-10-30. ციტირების თარიღი: 2019-10-30.
ბეგლარ ახოსპირელის ქუჩა

ბეგლარ ახოსპირელის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (ქვემო უბანი). ლადო გუდიაშვილის მოედნიდან ლადო ასათიანის ქუჩამდე. არსებობს ფეოდალური ხანიდან. ქუჩა აღნიშნულია ალექსანდრე პიშჩევიჩის მიერ შედგენილ თბილისის 1785 წლის გეგმაზე. 1867 წლის გეგმაზე მოღნინის ქუჩად იწოდება აქ მდებარე მოღნინის ღვთისმშობლის სომხური-გრიგორიანული ეკლესიის (1751) გამო. 1923 წელს ქუჩას ეწოდა ბეგლარ ახოსპირელის სახელი. ქუჩაზე, გასასვლელსა და ჩიხში შემონახულია XIX საუკუნის დასასრულის საცხოვრებელი სახლები. აქვს 1 გასასვლელი, 3 ჩიხი. ბეგლარ ახოსპირელის გასასვლელი — გასასვლელი მთაწმინდის რაიონში (ქვემო უბანი). ბეგლარ ახოსპირელის ქუჩასა და ლადო გუდიაშვილის მოედანს შორის. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 26, ISBN 978-99928-20-35-3.
მებულულე

მებულულე (ლათ. Ochotona) — ძუძუმწოვართა გვარი კურდღლისნაირთა რიგისა. მებულულესებრთა ოჯახის ერთადერთი თანამედროვე გვარი. ცნობილია 30-მდე სახეობა. მათი სხეულის სიგრძეა 12–28 სმ, მასა 170–240 გ. გარეგნულად მემინდვრიებს წააგვანან; კიდურები მოკლეა, უკანები ოდნავ გრძელი, ტერფები მოკლე. პატარა კუდი შეუმჩნეველია. ყურები მცირე ზომის, მომრგვალებული. წინა კიდურებზე 5 თითია, უკანაზე — 4. ფეხისგულები დაფარულია თმით. ბეწვი ხშირი, საკმაოდ გრძელი და რბილია. ზურგი მოწითალო ან მურაა, მუცელი უფრო ღია. ზამთარში შეფერილობა ჩვეულებრივ ღიავდება, დაჰკრავს რუხი ელფერი. ახასიათებთ გრძელი ვიბრისები, რომლებიც ზოგიერთ სახეობას სხეულის მესამედზე უფრო გრძელი აქვს. გავრცელებული არიან ჩრდილოეთ ამერიკის მთებში (ალასკის ცენტრალური ნაწილიდან კალიფორნიის ცენტრალურ რაიონებსა და ნიუ-მექსიკოს შტატამდე), სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპაში, ჩრდილოეთ ურალში, აზიაში ჩრდილოეთით არქტიკულ სანაპიროებამდე, აღმოსავლეთით ანადირის ყურემდე, კუნძულ ჰოკაიდოზე, კორეის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილამდე, სამხრეთით — ჩრდილოეთ ირანის, ავღანეთის, პაკისტანის, ინდოეთის, მიანმარის მთებამდე, ცენტრალური ჩინეთის მთებამდე, ტიბეტში. უპირატესად ბინადრობენ ღია ლანდშაფტებში, თითქმის ზღვის დონიდან 4000 მეტრამდე ჩრდილოეთ ამერიკაში და 6000 მეტრამდე აზიაში. აქტიურები არიან დღის ნათელ დროს. ცხოვრობენ ოჯახურ ჯგუფებად, ზოგიერთი სახეობა — მარტოდ. ახასიათებთ ბგერებით კომუნიკაცია — წრიპინი (წრუწუნის) მსგავსი გადაძახილები. მაღალმთიანი სახეობები თავშესაფარს პოვებენ ნაპრალებში, ვაკეებსა და მთისწინეთში. თხრიან რთულ სოროებს, სიღრმეში 50 სმ-მდე, რომლებსაც მრავალი გასასვლელი აქვთ. ძილს არ ეძლევიან. ზამთრისათვის მცენარეთა მწვანე ნაწილების სახით იმარაგებენ საკვებს. მთის სახეობათა წარმომადგენლები ბალახს ქვებს შორის არსებულ ნაპრალებში აშრობენ, სტეპის სახეობები კი ერთგვარ ბულულებად აწყობენ (აქედან სახელწოდება), რომელშიც შეიძლება 60 სახეობის მცენარე შედიოდეს. არეალის ჩრდილოეთ ნაწილში წელიწადში შთამომავლობას ერთხელ იძლევიან, სამხრეთში — 2–3-ჯერ. მაკეობა 25–30 დღე გრძელდება, შობენ 2–6 ხშირი ბეწვით დაფარულ ნაშიერს. ბუნებრივ საზოგადოებაში ზოგჯერ საკვანძო სახეობების ფუნქციას ასრულებენ. მაღალი რიცხოვნობის შემთხვევაში შესაძლოა ზიანი მიაყენონ საძოვრებს; მონღოლური მებულულე (O. pallasi) ადამიანის ბუნებრივ-კეროვანი დაავადებების გამავრცელებელია. IUCN-ის წითელი ნუსხის მიხედვით სახეობათა უმრავლესობას საფრთხე არ ემუქრება, 1 სახეობა (O. argentata) კრიტიკულ მდგომარეობაშია, 2 — საფრთხის ქვეშ. Щипанов Н. А. ПИЩУХИ // Большая российская энциклопедия. т. 26. — М., 2014. — стр. 312. ↑ pika — ინგლისურ-ქართული ბიოლოგიური ლექსიკონი.
ვარდავარი

ვარდავარი — ფერისცვალების სომხური დღესასწაული, რომელიც აღინიშნებოდა აღდგომიდან 98-ე დღეს. ვარდავარის ფესვები ქრისტიანობამდელ პერიოდთანაა დაკავშირებული. იგი სომხური სამოციქულო ეკლესიის ერთ-ერთი მთავარი დღესასწაული გახლავთ – ამ დღეს იესო ქრისტეს ფერისცვალებას ზეიმობენ. ბევრი მკვლევარი „ვარდავარ“ ტერმინს ხეთური ენიდან მომდინარედ მიიჩნევს - ხეთურად ვადარ - „წყალი“, არრ - „შესხურებას“ აღნიშნავს და მას სომხეთისათვის წლის ყველაზე გვალვიან პერიოდში წვიმის გამოწვევის მაგიას უკავშირებს. მიიჩნევა, რომ წყალი, რომელსაც ადამიანები ვარდავარის დღეს ასხურებენ ერთმანეთს, სამკურნალოა და კეთილდღეობის, ბედნიერებისა და იღბალის მომტანია. არსებობს ამ ტერმინის მომდინარე მეორე ვარიანტიც, ზოგიერთი მეცნიერი დღესასწაულის სახელწოდებაში ვარდ – „ვარდი“ – ძირს გამოყოფს. მიუხედავად იმისა, რომ ვარდავარის დღესასწაულზე ყვავილები მნიშვნელოვან როლს თამაშობს, მაგრამ ისიც უნდა ითქვას, რომ წლის სწორედ ამ პერიოდში ვარდები საერთოდ არ ჰყვავის. ასე, რომ ეს ვარიანტი, მიუღებელი და უსაფუძვლოა. აღნიშნული ვარდავარის დღესასწაული შაბათ-კვირის მიჯნის ღამეს იწყებოდა. სწორედ წინა ღამეს ხალხი წყაროებთან და ეკლესიებთან იკრიბებოდა. თარონში, რომელიც ეკუთვნის დასავლეთ სომხეთს, იქ მდებარე წმინდა კარაპეტის მონასტერი დღესასწაულის გამართვისათვის ყველაზე სასურველ ადგილად ითვლებოდა. ამ დღეს ახალგაზრდები მთელ ღამეს კოცონის გარშემო ცეკვასა და სიმღერაში ატარებდნენ, სწორედ აქვე ხდებოდა სასიყვარულო კავშირების გაბმა და ზოგჯერ ნიშნობაც კი. ფერისცვალების სომხურ დღესასწაულზე აუცილებელი იყო ეკლესიების ყვავილებით მორთვა და ხორბლისა და ქერის თავთავებისგან შეკრული თაიგულების კურთხევა. გარდა ამ ყველაფრისა, ხორბლის ამ დღეს თესლებისაგან აკეთებდნენ თოჯინებს და საკუთარ სახლებში კიდებდნენ. ასეთ თვითნაკეთ თოჯინას დანიშნული ქალიშვილი უგზავნიდა თავის მომავალ დედამთილს, რომელიც თოჯინას დიდხანს ინახავდა. სომხეთის ზოგიერთ რეგიონში ამზადებდნენ დიდი ზომის დედოფალებს, რომელებსაც რიტუალის დროს ტარების პროცესში წყლით ასველებდნენ. ამ დღეს დაკავშირებული სადღესასწაულო გართობა-თამაშობანი გრძელდებოდა წყაროებთან, სადაც სოფლის მოსახლეობა მსხვერპლს სწირავდა და საწესო სუფრას შლიდა. სწორედ აქ იწყებოდა დღეობის სხვა მნიშვნელოვანი კომპონენტი, მათ შორის ყველა – ბავშვები და მოხუცები, ქალები და მამაკაცები – ერთმანეთს წყლით წუწავდა. აუცილებელია იყო ასევე წყლის საქონლისთვის შესხმაც. ნუგზარ ანთელავა, კავკასიის ხალხთა რიტუალები, გვ. 290-291, თბ., 2017 Е. Т.- А. Праздник Преображения господня у армян (Вардавар) // Кавказ. — Тифлис, 1888. — № 201. «Вардавар» и «Мерелоц» // Тифлисский листок. — Тифлис, 1889. — № 162. ვარდავარი
სართავი ბანანი

სართავი (საფეიქრო) ბანანი (ლათ. Musa textilis), ან აბაკა (ესპ. abacá < ტაგალ. abaka) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ბანანისებრთა ოჯახის ბანანის გვარისა. მისი სამშობლოა ფილიპინები. ევროპულ ყოფაში მცენარე 1768 წელს შევიდა, როდესაც ესპანელებმა დაიწყეს მისი მოყვანა ბოჭკოს ექსპორტის მიზნით. თავდაპირველად იგი მხოლოდ ფილიპინებზე მოჰყავდათ, მოგვიანებით გავრცელდა ინდონეზიაში, აგრეთვე ცენტრალური ამერიკის ქვეყნებში (კოსტა-რიკა, ჰონდურასი). მისი ფოთლის ბუდისაგან მიიღება უბრალო ბოჭკო, რომელსაც, მცენარის მსგავსად, „აბაკას“ უწოდებენ. იყენებენ გვარლების, საზღვაო ბაგირების (მდგრადია მარილიანი წყლის მიმართ), თევზსაჭერი ბადეების დასამზადებლად. მცენარის ბოჭკოვანი ნაწილი შემოდის 18–24 თვეში, შემდეგ მას ქერქს აცლიან და მზეზე აშრობენ; წარმოებაში მისი გამოყენება დამატებითი დამუშავებისა და დართვის გარეშეა შესაძლებელი. Musa abaca Perr. nom. inval. Musa amboinensis Miq. Musa mindanaensis Miq. Musa textilis (Miq.) Baker Musa tikap Warb. Musa troglodytarum Blanco ↑ მაყაშვილი ა., ბოტანიკური ლექსიკონი, თბ., 1961 ↑ ელერდაშვილი ა., აბაკა // უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი : [3 ტომად], 1-ლი გამოც., თბ.: ფანტაზია, 2006. ↑ Абака // Большая Советская Энциклопедия, т. 1, М.: Советская энциклопедия, 1969. ↑ Энциклопедия конопли (Абака) დაარქივებული 2009-08-31 საიტზე Wayback Machine.
აბაკა (მრავალმნიშვნელოვანი)

აბაკა შეიძლება აღნიშნავდეს: აბაკა, იგივე სართავი ბანანი — მცენარე ბანანისებრთა ოჯახისა; აბაკა, იგივე მანილის ქერელი — ამ მცენარის ფოთლების ბუდისგან მიღებული ბოჭკო.
ვუკოლ ბერიძის ქუჩა

ვუკოლ ბერიძის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (სოლოლაკი). პეტრე ჩაიკოვსკის ქუჩიდან შიო ჩიტაძის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში, აღნიშნულია თბილისის 1867 წლის გეგმაზე. ადრე მას ახალბებუთოვის ქუჩა ერქვა (ამ ქუჩაზე იდგა ვასილ ბებუთოვის სახლი). 1923 წლიდან — მიხეილ ცხაკაიას, 1990 წელს ვუკოლ ბერიძის სახელი ეწოდა. შემორჩენილია XX საუკუნის დასასრულის საცხოვრებელი სახლები. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 33, ISBN 978-99928-20-35-3.
ქრისტეფორე არეშიძის ქუჩა

ქრისტეფორე არეშიძის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ვაკის რაიონში (ვაკე), მდებარეობს ატენის ქუჩიდან ვერის ხეობამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 20-იან წლებში. თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც ბაზალეთის შესახვევი, შემდეგ კი დაერქვა ატენის შესახვევი. 1992 წელს ქართველი ქიმიკოსის ქრისტეფორე არეშიძის სახელი ეწოდა. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 20-21, ISBN 978-99928-20-35-3.
ატენის ქუჩა

ატენის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ვაკის რაიონში (ვაკე). მდებარეობს ილია ჭავჭავაძის გამზირიდან ვერის ხეობამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 20-იან წლებში. 1925–1926 წლების ცნობათა წიგნში „მთელი ტფილისი“ შეტანილია ვაკის ახალი ქუჩების სიაში. თბილისის 1934 წლის გეგმაზე ატენის შესახვევის სახელითაა დატანილი ქუჩის ბოლო მონაკვეთი (ახლანდელი ქრისტეფორე არეშიძის ქუჩის პარალელური), შემდეგ ეწოდა თბილისის საბჭოს აღმასკომის პრეზიდიუმის წევრის ვასილ ხომასურიძის (1856–1948) სახელი. 1959 წლიდან — ისევ ატენის, 1996 წელს გრიგოლ აბაშიძის სახელი დაერქვა. 2001 წელს ისევ ატენის ქუჩა ეწოდა. ქუჩაზე მდებარეობს ბანკი „რესპუბლიკა, ჯგუფი სოსიეტე ჟენერალის“ შენობა. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 24, ISBN 978-99928-20-35-3.
გურამ რჩეულიშვილის ქუჩა

გურამ რჩეულიშვილის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (ზემო ვერე). იაკობ გოგებაშვილის ქუჩიდან რევაზ ჯაფარიძის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნეში. თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც ვარდისუბნის შესახვევი, შემდეგ — ზედაუბნის გასასვლელი, 1956 წლიდან სევასტოპოლის ქუჩა ერქვა. 1990 გურამ რჩეულიშვილის სახელი ეწოდა. აქვს 1 დაღმართი, 4 ჩიხი. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 149, ISBN 978-99928-20-35-3.
ვიქტორ გაბესკირიას მოედანი

ვიქტორ გაბესკირიას მოედანი — მოედანი თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (ჩუღურეთი); სპარტაკის, ვიქტორ გაბესკირიას, ტირიფონის ქუჩებსა, გრემის შესახვევსა და სპარტაკის გასასვლელს შორის. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წლის შედგენილ ქუჩების და მოედნების სიაში შეტანილია როგორც თრდატოვის მოედანი. 1923 წელს — სტეფანე ბალმაშევის, 1992 ვიქტორ გაბესკირიას სახელი დაერქვა. აქვს 1 ჩიხი. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 41, ISBN 978-99928-20-35-3.
ბათუმის სახელმწიფო მუსიკალური ცენტრი

სსიპ ბათუმის სახელმწიფო მუსიკალური ცენტრი — თეატრი ბათუმში, რომელშიც გაერთინებულია 5 შემოქმედებითი ჯგუფი: საოპერო დასი, სიმფინიური ორკესტრი, კაპელა, ახალგაზრდული მუსიკალური თეატრი და კვარტეტი „ნოტა“. შენობა წარმოადგენს მოდერნისტული-კლასიკური არქიტექტურის სინთეზს. მდებარეობს შავი ზღვის სანაპიროზე. წლის განმავლობაში იმართება როგორც საოპერო, ისე დრამატული სპექტაკლები, კონცერტები, საერთაშორისო ფესტივალები, სახელმწიფო ღონისძიებები, გამოფენები, პრეზენტაციები, კონფერენციები, პრესკონფერენციები და სხვა. მუსიკალური ცენტრის დირექტორია გიორგი მიქელაძე. 1993 წლის 16 მარტის აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს პრეზიდიუმისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მინისტრთა საბჭოს №69 ერთობლივი დადგენილებით დაარსდა ბათუმის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრი, რომელიც განთავსდა ბათუმის ილია ჭავჭავაძის სახელობის სახელმწიფო დრამატული თეატრის შენობაში. პირველი საოპერო სპექტაკლი გაიმართა 1993 წლის 3 ოქტომბერს — ზაქარია ფალიაშვილის „აბესალომ და ეთერი“, რეჟისორი გაიოზ ჟორდანია. თეატრის პირველი სამხატვრო ხელმძღვანელი იყო, გამოჩენილი ქართველი ტენორი, თბილისის ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის სახელმწიფო აკადემიური თეატრის სოლისტი ალექსანდრე ხომერიკი. შემდგომ წლებში თეატრს ხელმძღვანელობდა ნოდარ სურმანიძე. ბათუმის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრი 2004 წლამდე წარმატებით ახორციელებდა საოპერო და საბალეტო სპექტაკლებს. 2004 წლის 30 სექტემბრის, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის განათლების, კულტურისა და სპორტის სამინისტროს გადაწყვეტილებით ბათუმის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრის, აჭარის სახელმწიფო სიმფონიური ორკესტრის, აჭარის სახელმწიფო კაპელისა და ბათუმის ბავშვთა ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრის რეორგანიზაციის შედეგად შეიქმნა ბათუმის სახელმწიფო მუსიკალური ცენტრი, რომლის დირექტორი იყო თენგიზ ჯაფარიძე, დირიჟორი — დავით მუქერია. 2011 წელს, ბათუმის სახელმწიფო მუსიკალურ ცენტრს გადაეცა რეკონსტრუირებული შენობა — „ხელოვნების ცენტრი“ (არქიტექტორი — ვახტანგ ხმალაძე). ბათუმის სახელმწიფო მუსიკალურ ცენტრში გაერთიანებული შემოქმედებითი ჯგუფები (სიმფონიური ორკესტრი, საოპერო დასი, კაპელა, ახალგაზრდული მუსიკალური თეატრი, კვარტეტი „ნოტა“), რომლებიც მონაწილეობას ღებულობენ საერთაშორისო მუსიკალურ პროექტებსა და ფესტივალებში. ასევე, მუსიკალური ცენტრის საოპერო დასის სოლისტები წარმატებით მოღვაწეობენ ევროპის სხვადასხვა თეატრებში. ოფიციალური საიტი ხელოვნების და მუსიკის ცენტრი — Airgeo.org ბათუმის სახელმწიფო მუსიკალური ცენტრის ისტორია დაარქივებული 2020-06-19 საიტზე Wayback Machine. — Adjara.Gov.Ge ↑ ბათუმის სახელმწიფო მუსიკალური ცენტრი. Eventikz.com. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-11-01. ციტირების თარიღი: 1 ნოემბერი, 2019. ↑ სახელმწიფო მუსიკალური ცენტრი, ბათუმი. Anagi.ge. ციტირების თარიღი: 1 ნოემბერი, 2019. ↑ სსიპ ბათუმის სახელმწიფო მუსიკალური ცენტრი. „აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის ერთიანი პორტალი“ (12 თებერვალი, 2019). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-06-19. ციტირების თარიღი: 1 ნოემბერი, 2019.
ბეგლარ ახოსპირელი

ბეგლარ ახოსპირელი (ნამდვილი გვარი აღაიანი; დ. 2 ოქტომბერი, 1880, თელავი, — გ. 26 აპრილი, 1921, თბილისი) — ქართველი პოეტი. „ქართველ გამომცემელთა ამხანაგობის“ სტამბის ასოთამწყობი, ქართული რევოლუციამდელი თეატრის მუშა, სუფლიორი. გამოცემული აქვს პატარ-პატარა წიგნები – „ლექსები“ (1898), „ჩემი ნანინა“, „ჩემი სიმღერა“ (ორივე 1912). „ცხოვრების სიმღერები“ (1915), „არტრუმის აღება“ (1916), მასვე ეკუთვნის პოემები „სოლომონ გმირი“ (1899), „შვილის მკვლელი“ (1900), „შანტაჟისტები და გეურქაღა“ (1907), ვოდევილი „ოცდაათი თუმანი“ (1904), დრამატული პოემები – „მშვენება და სიყვარული“ (1911). თარგმნა მაქსიმ გორკის „ფსკერზე“ სათაურით „ნაძირალნი“ (1907), ფრიდრიხ შილერის „ნამდვილი მეგობრები“. ბეგლარ ახოსპირელის ლექსი „კ.ლს“ (ესე იგი ლადო კეცხოველს, რომელთანაც ახლო ურთიერთობა უნდა ჰქონოდა), იმ დროს საცენზურო კომიტეტში უმცროს ცენზორად მომუშავე პართენ გოთუას ხელშეწყობით გამოქვეყნდა გაზეთ „ივერიაში“ (10 ოქტომბერი, 1904). ნაწარმოები ცარიზმის ცენზურამ არ მოიწონა. მკაცრი მეთვალყურეობის ქვეშ მოექცნენ ლექსის ავტორი და რეცენზენტი. ბეგლარ ახოსპირელს აეკრძალა ბეჭდვა, აკრძალეს აგრეთვე მისი ლექსები: „ბუნება ხარობს“, „ტყეში“, „სიმღერა–ცას ჩამოსწყდა ჩემი ბედის ვარსკვლავი“, „სიმღერა — ჰყვავის ჩემი ზაფხული“. ნაწარმოებებს აქვეყნებდა „გვრიტის“ ფსევდონიმით. დაკრძალულია ვერეს ძველ სასაფლაოზე. თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა და გასასვლელი. ლექსნი ბეგლარასი, გამოც. ზაქარია ფოთოლაშვილისა №1, ტფილისი, 1898. — 24 გვ. შვილის მკვლელი, გამოც. მ. ლეონიძისა, ტფილისი, 1900. — 15 გვ. ოციათასი თუმანი : ვოდევილი ერთ მოქმედებად, გამოც. ბეგ-პან-კირილიკოსი №1, ტფილისი, 1904. — 24 გვ. ცხოვრების სიმღერები : ლექსები, გამოც. „ველის“-სა, ტფილისი, 1915. — 62 გვ. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 305. ბურთიკაშვილი ალ., სცენის ოსტატები, გვ. 49–53, თბ.: ხელოვნება, 1951. ბეგლარ ახოსპირელი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, გვ. 26, თბ., 2008.
ბესიკის მოედანი

ბესიკის მოედანი — მოედანი თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (მთაწმინდა). ბესიკის, ვახტანგ მოსიძის, კირილე უკლებასა და ვახტანგ კოტეტიშვილის ქუჩებს შორის. წარმოიქმნა XIX საუკუნის I ნახევარში. აღნიშნულია მიწისმზომელ ტოვარნიცკის მიერ შედგენილ ქალაქის 1933–1935 წლების გეგმაზე. 1923 წლამდე — დავითის, ერთ-ერთი ასურელი მამის სახელი ერქვა (ამ მოედნიდან მიდიოდა გზა მამადავითის ეკლესიისაკენ), შემდეგ ბესიკის სახელი ეწოდა. მოედნის ნაწილი ჯერ კიდევ 1900 წელს გადაკეთდა სკვერად. ძველად, მამადავითობის დროს, მოედანზე იმართებოდა სახალხო სეირნობა და ჭიდაობა. მოედნის ცენტრში დგას სულხან-საბა ორბელიანის ძეგლი (მოქანდაკე ტ. სიხარულიძე. არქიტექტორი ნ. ლასარეიშვილი). ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 34, ISBN 978-99928-20-35-3.
ალექსანდრე ყაზბეგის ქუჩა

ალექსანდრე ყაზბეგის ქუჩა შეიძლება აღნიშნავდეს: ალექსანდრე ყაზბეგის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონი. ალექსანდრე ყაზბეგის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, სამგორის რაიონი.
ბესიკის ქუჩა

ბესიკის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (მთაწმინდა). რუსთაველის გამზირიდან მთაწმინდის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნის I ნახევარში. დააპროექტა პოლკოვნიკმა ბანოვმა 1809 წელს. 1843 წლის შედგენილ თბილისის ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც დავითის ქუჩა, 1923 წელს დაერქვა ბესიკის ქუჩა. შემონახულია XIX საუკუნის 80–90-იანი წლების საცხოვრებელი სახლები. აქვს 1 გასასვლელი. ბესიკის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (ოქროყანა). ალექსანდრე ყაზბეგის ქუჩიდან თბილისის ქუჩამდე. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 34, ISBN 978-99928-20-35-3.
ბეიუკაგა ჰაჯიევი

ბეიუკაგა ჰაჯიევი (სომხ. Böyükağa Hacıyev; დ. 20 აპრილი, 1958, ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკა, აზერბაიჯანის სსრ, საბჭოთა კავშირი — გ. 16 მარტი, 2018, ბაქო, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანელი ფეხბურთელი და ფეხბრუთის მწვრთნელი. ბეიუკაგა ჰაჯიევი დაიბადა 1958 წის 20 აპრილს, ნახიჩევანის რესპუბლიკაში, აზერბაიჯანის სსრ-ში. იგი ფეხბურთის თამაში საბჭოთა მეორე ლიგის კლუბ არაზში დაიწყო. 1999 წელს ბეიუკაგა ჰაჯიევი დაინიშნა კლუბ არაზის მთავარ მწვრთნელად, თუმცა ერთო წლის შემდეგ კლუბი ფინანსური პრობლემების გამო დაიშალა. შემდეგ იგი გაემგზავრა ირანში და რამდენიმე წელი მუშაობდა კლუბ მაშინ საზიში. თავდაპირველად იგი მწვრთნელის დამხმარეს ფუნქციას ასრულებდა, ხოლო შემდგომ მთავარი მწვრთნელი პოზიცია დაიკავა. იგი ერთი წელი აგრეთვე წვრთნიდა თავრიზის კიდევ ერთ კლუბ ტრაქტორს. 2005 წელს ჰაჯიანი მუშაობდა აზერბაიჯანის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების მთავარი მწვრთნელის, ვაგიფ სადიგოვის დამხმარედ. 2006 წელს, იგი დაბრუნდა აზერბაიჯანში და მუშაობდა პრეზიდენტის კონსულტანტად კლუბ ბაქოში, თუმცა 2005-06 წლების სეზონის ბოლოს ბაქოს მთავარი მწვრთნელის ასგარ აბდულაევის გათავისუფლების გამო, იგი გუნდის მეურვედ დაინიშნა. მან უკანასკნელი 8 თამაში მიყოლებით მოიგო და ასეთი მაჩვენებელი გუნდს ჩემპიონობის მოპოვების საშუალებას აძლევდა. შემდეგ სეზონში მან ბაქოსთან ერთწლიანი კონტრაქტი გააფორმა. თუმცა კლუბმა ეს სეზონი მესამე ადგილით დაასრულა; აგრეთვე გამოვარდა ორი ევროპული ტურნირიდან პირველ რაუნდში. ამის გამო ჰაჯიევის ერა კლუბ ბაქოში დასრულდა. საქმიანობისგან ორ-წლიანი პაუზის შემდეგ, ჰაჯიევი დაინიშნა კლუბ სტანდარდის ახალ მწვრთნელად (ვალდას ივაუშკას შემცვლელად). ეს სეზონი ჰაჯიევის მენეჯერულ კარიერაში ყველაზე ცუდი გამოდგა, რადგან კლუბი აზერბაიჯანის პირველ დივიზიონში დაქვეითდა. 2011 წელს, ნეფთჩი ბაქოს პრეზიდენტმა სადიგ სადიგოვმა იგი იმ კლუბში მიიწვია, რომელიც 2011-2012 წლების სეზონის ჩემპიონობას იცავდა. წარმატებული სეზონი ჰაჯიევმაც გაიმეორა და ნეფთჩი ბაქოს სეზონი ზედიზედ მეორედ მოაგებინა. 2012 წელს იგი გახდა პირველი აზერბაიჯანელი მწვრთნელი, რომელმაც მიაღწია ევროპის თასის ჯგუფურ ეტაპს: 2012-13 წლების უეფას ევროპა ლიგის ჯგუფურ ეტაპზე ნეფთჩი ბაქო აპოელის დამარცხებით მოხდვა (ნეფთჩი ბაქო გახდა პირველი აზერბაიჯანული კლუბი, რომელმაც ევროპული ტურნირის ამ ეტაპს მიაღწია). 2018 წლის თებერვალში ჰაჯიევმა გულის შეტევა მიიღო; გულის შეტევიდან ერთი თვის შემდეგ იგი გარდაიცვალა. ↑ Unibank Premyer Liqası: köhnə tanışlar, təzə görüşlər. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-01-15. ↑ Böyükağa Hacıyev "Standard"ın baş məşqçisi təyin olundu!. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-12-29. ციტირების თარიღი: 2019-10-30. ↑ Flaqmana baş məşqçi təyin edildi.[მკვდარი ბმული] ↑ Скончался Беюкага Гаджиев Russian. Azeri Football (16 March 2018). ციტირების თარიღი: 16 March 2018. ↑ "Neftçi"nin sabiq baş məşqçisi Böyükağa Hacıyev vəfat edib Azerbaijani. Neftçi Baku (16 March 2018). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 17 მარტი 2018. ციტირების თარიღი: 16 March 2018.