laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ალ-მუთანაბი

აბუ ათ-თაიბ აჰმად იბნ ალ-ჰუსაინ ალ-მუთანაბი ალ-ქინდი (დ. 915 — გ. 23 სექტემბერი, 965) — არაბი პოეტი. დაიბადა ყუფაში, აბასიანთა სახალიფოში. ცნობილია როგორც არაბული პოეზიის ერთ-ერთ საუკეთესო წარმომადგენლად. მისი პოეზიის უდიდესი ნაწილი მეფეთა ქებას ეძღვნება რომლებთანაც მას ურთიერთობა ჰქონდა მისი ცხოვრების განმავლობაში. პოეზიის შექმნას 9 წლის ასაკიდან დაიწყო. ცნობილი იყო მისი განათლებით და გამჭრიახობით. ალ-მუთანაბი ამაყობდა თავისი თავით რომელსაც იგი გადმოსცემა მისი პოეზიით. მის პოეზიაში იგი განიხილავდა ისეთ თემებს როგორიცაა ვაჟკაცობა, ცხოვრების ფილოსოფია, ბრძოლები. მისი ლექსები დღესაც დიდი პოპულარობით სარგებლობს სრულიად არაბულ სამყაროში. გარდაიცვალა ან-ნუმანიაში, თანამედროვე ერაყის ტერიტორიაზე. Al-Mutanabbî, Le Livre des Sabres, choix de poèmes, présentation et traduction de Hoa Hoï Vuong & Patrick Mégarbané, Actes Sud, Sindbad, novembre 2012.
ბანჯო

ბანჯო (ინგლ. banjo) — გიტარის მსგავსი სიმებიანი საბწკენი საკრავი. რგოლისებრ ტანზე გადაკრული აქვს ტყავის მემბრანა. საკრავი 4-9 სიმიანია, პლექტრის მეშვეობით ჟღერს მძაფრად, მკვეთრად და ადვილად ეხშობა ხმა. თანამედროვე ბანჯო შექმნილია დაახლოებით 1830 წელს ამერიკაში აფრიკელ შავკანიანთა საკრავის — ბანჯას რეკონსტრიქციის შედეგად (ბანჯო აშშ-ში შემოვიდა XVII საუკუნეში დასავლეთ აფრიკიდან). მას 5 სიმი აქვს. ყელზე აღნიშნულია კილოები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 196.
სნორი სტურლუსონი

სნორი სტურლუსონი (დ. 1179 — გ. 23 სექტემბერი, 1241) — ისლანდიელი ისტორიკოსი, პოეტი და პოლიტიკოსი. ორჯერ აირჩიეს ისლანდიური პარლამენტის, ალთინგის თავმჯდომარედ. ავტორია ნაწარმოებებისა, რომელიც მოგვითხრობს ნორვეგიელ მეფეებზე და შუა საუკუნეების სკანდინავიის ისტორიაზე. სნორი დაიბადა ჰვამურში, დალასისლაში, მდიდარ და შეძლებულ სტურლუნგების დინასტიის წარმომადგენლების ოჯახში. მისი მშობლები იყვნენ სტურლა ტორდარსონი და გუტნი ბოტვარსდოტირი. Finn Hødnebø (Ed) Snorres Kongsoger (Utgivelsesår: 2003) ISBN 9788205314641
მეგჰალაია

მეგჰალაია (Meghalaya, me) — შტატი ჩრდილო-აღმოსავლეთ ინდოეთში. მოსახლეობა - 2.397 ათასი, ძირითადად კჰასი, ჯეინტია, გარო; რელიგია – ინდუიზმი (70%). ფართობი - 22 ათასი; ქალაქები (ათ.) - შილონგი (C, 135), ტურა (60). ოფიციალური საიტი Tourism of Meghalaya დაარქივებული 2018-05-20 საიტზე Wayback Machine. (Official) მეგჰალაია საიტზე Curlie მეგჰალაია, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე "Places to Visit in Meghalaya", Tripoto, https://www.tripoto.com/places-to-visit/india/meghalaya. წაკითხვის თარიღი: 2 November 2014 დაარქივებული 20 December 2016[Date mismatch] საიტზე Wayback Machine.Category:Webarchive-ის თარგის შეტყობინებები Strangler fig trees made into "living bridges" in Meghalaya
ბანჯული

ბანჯული (ინგლ. Banjul; 1973 წლამდე ბათერსტი) — გამბიის დედაქალაქი და საზღვაო ნავსადგური. გაშენებულია კუნძულ სენტ-მერიზე, მდინარე გამბიის შესართავში (დასავლეთი აფრიკა). დაახლოებით 34 388 ათასი მცხოვრები (2006). იგი გამბიის სიდიდით მეოთხე ქალაქია. დააარსეს ინგლისელებმა 1816 წელს როგორც სავაჭრო პოსტი და მონებით მომარაგების ცენტრი. სახელი უწოდეს ბრიტანეთის კოლონიების მინისტრის ჰენრი ბათერსტის პატივსაცემად. 1965 წლის თებერვლიდან, გამბიის დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ, დედაქალაქია. ამჟამინდელი სახელი ქალაქმა მიიღო 1973 წელს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 196. გამბიის რეგიონები ბანჯულის ისტორია ტურისტული ინფორმაცია დაარქივებული 2012-10-04 საიტზე Wayback Machine. აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის ინფორმაცია
შერპები

შერპები (ტიბეტური: "აღმოსავლეთის ხალხი", შერ "აღმოსავლეთი" + პა "ხალხი") — ჰიმალაის მაღალმთიან რეგიონში (ძირითადად ნეპალში) მცხოვრები ეთნიკური ჯგუფი. შერპების უმეტესობა ცხოვრობს ნეპალის აღმოსავლეთ რეგიონებში. ტენგბოჩე არის შერპების უძველესი სოფელი ნეპალში. შერპული ენა წარმოადგენს ტიბეტურ-ბირმული ენების ოჯახის წევრს. შერპული წარმოადგენს ტიბეტური ენის განაყოფს თუმცა ტუბეტურ ენოვან მოსახლეობას არ ესმის შერპული ენა. ბოლო პერიოდში გაიზარდა შერპები ემიგრაცია დასავლეთში. შერპების განსაკუთრებით დიდი დიასპორაა ნიუ-იორკში, დაახლოებით 2500 ადამიანი. ნეპალის 2001 წლის აღწერამ ქვეყანაში 154,622 შერპა დააფიქსირა, რომელთაგან: 92.83% იყო ბუდისტი, 6.26% ინდუისტი, 0.63% ქრისტიანი და 0.20% ბონი. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: შერპები Everything about himali Sherpa Culture დაარქივებული 2011-09-02 საიტზე Wayback Machine. Tapting Sherpa Kyidug – a Sherpa community group in Kathmandu Sherpa dictionary დაარქივებული 2013-03-02 საიტზე Wayback Machine. Gaiety of Spirit: The Sherpas of Khumbu დაარქივებული 2013-03-02 საიტზე Wayback Machine. ↑ Sherpa, Lhakpa Norbu (2008). Through A Sherpa Window: Illustrated Guide to Traditional Sherpa Culture. Jyatha, Thamel: Vajra Publications, გვ. 2. ISBN 9789937506205.  ↑ Journée d'étude : Déserts. Y a-t-il des corrélations entre l'écosystème et le changement linguistique ?. Lacito.vjf.cnrs.fr. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-03-18. ციტირების თარიღი: 8 March 2"012.
ბაობაბი

ბაობაბი (ლათ. Adansonia digitata) — ხე ბომბაქსისებრთა ოჯახისა. იზრდება აფრიკის სავანებში. აქვს ძალზე მსხვილი ღერო, რომლის გარშემოწერილობა 25 მ-ს აღწევს, სიმაღლე 18-25 მ-ს. თათისებრ რთული ფოთლები გვალვიან პერიოდში სცვივა. ამ დროისთვის მწიფდება ნაყოფი, რომელიც კიტრს წააგავს. აქვს დიდი თეთრი ყვავილები. ცოცხლობს 4000-5000 წელს. ბაობაბის სქელი ქერქისაგან იღებენ ბოჭკოს და ამზადებენ თოკსა და უხეშ ქსოვილებს. ნაყოფის წვნიანი მომჟავო რბილობი იჭმება. აშენებენ ტროპიკებში. 2021 წელს შეკვეთილის დენდროლოგიურ პარკში, რომელიც საქართველოს მმართველი პარტიის დამფუძნებელსა და საპატიო თავმჯდომარეს, ბიძინა ივანიშვილს ეკუთვნის, გადმოსარგავად ბაობაბები იყიდეს. 2022 წლის წლის ნოემბერში გავრცელდა ინფორმაცია, რომ კენიის ხელისუფლებამ შეაჩერა იმ ლიცენზიის მოქმედება, რომელიც ბაობაბების ამოძირკვას, მათ ტრანსპორტირებასა და ექსპორტს ითვალისწინებდა. კენიელი ექსპერტების განცხადების მიუხედავად, რომლის თანახმადაც ბაობაბების ექსპორტს შესაძლოა უარყოფითი გავლენა ჰოქნდეს ქვეყნის ეკოლოგიაზე, რომელიც გვალვას ებრძვის და ცდილობს ტყის განადგურებული საფარის აღდგენას, კენიის ხელისუფლებამ საქართველოში 8 ბაობაბის ექპორტის ნებართვა გასცა. 2024 წლის აგვისტოში დენდროლოგიურმა პარკმა გაავრცელა განცხადება, რომ კენიიდან გადარგული ბაობაბის რვავე ხე გახმა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 196. ↑ 1.0 1.1 კენიიდან გადმორგული ბაობაბები გახმა - დენდროლოგიური ამას „ნაციონალურ მოძრაობას“ აბრალებს ↑ კენიის ხელისუფლებამ დაუშვა საქართველოში ბაობაბების ექსპორტი
დეფემინიზაცია

დეფემინიზაცია (ლათ. de — მოცილება, მოსპობა + ფემინიზაცია) — ბიჭებში ხასიათისა და ქცევის ქალური ფორმების გადალახვის პროცესი, რომელიც ძირითადად აღზრდის პროცესში მხოლოდ ქალების გარემოცვაში ყოფნითაა გამოწვეული. ევოლუციურ ბიოლოგიასა და ზოოლოგიაში, დეფემინიზაცია სექსუალური დიფერენციაციის თანმდევი ასპექტია, რაც პოტენციურ ქალურ მახასიათებლებს, ფუნქციებსა თუ ქცევებს საშუალებას არ აძლევს მონაწილეობა მიიღოს მამრობითი სახის განვითარების პროცესში. ერთი შეხედვით, თითქოსდა ტერმინი გულისხმობს ქალური ნიშან-თვისებების მთლიანად მოსპობას, მაგრამ ეს ასე არ არის — ტერმინი მოაზრებულია, როგორც უფრო მეტად ამ თვისებების გამოვლენის ხელისშემშლელი ფაქტორი. დაკვირვების მეშვეობით დადგინდა, რომ მთელ რიგ მამრ ძუძუმწოვრებში, სათესლე ჯირკვლების მიერ გამოყოფილი ჰორმონის ერთ-ერთი ნაირსახეობა — AMH — ცნობილი, როგორც Anti-Müllerian hormone მოქმედებს უშუალოდ ამ ძუძუმწოვრების ტვინზე, უშლის რა ამით ხელს მათში მდედრობითი ქცევის (განსაკუთრებით კი რეპროდუქციული ფუნქციის) განვითარებას. სექსოლოგიის განმარტებითი ლექსიკონი; საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა.
ბაო-დაი

ბაო-დაი (დ. 22 ოქტომბერი, 1913 — გ. 30 ივლისი, 1997) — ვიეტნამის უკანასკნელი იმპერატორი (1926–1945). ტახტიდან გადადგა ვიეტნამის აგვისტოს რევოლუციის დროს 1945 წელს. რამდენიმე თვის განმავლობაში 1945–1946 წლებში იყო ვიეტნამის დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობის მრჩეველი. 1946 წლის გაზაფხულზე გაიქცა სიანგანში (ჰონკონგი). 1949 წლის მარტში ხელი მოაწერა შეთანხმებას საფრანგეთთან, რომლის შედეგად საფრანგეთის ჯარების მიერ ოკუპირებულ ვიეტნამის ტერიტორიაზე შეიქმნა მარიონეტული სახელმწიფო მისი მეთაურობით. 1955 წლის 23 ოქტომბერს სამხრეთ ვიეტნამში ჩატარებული რეფერენდუმის შედეგად ბაო-დაიმ დაკარგა „ვიეტნამის სახელმწიფოს“ მეთაურის პოსტი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 196.
ლიტვის დიდი სამთავროს სამოქალაქო ომი (1389-1392)

ლიტვის დიდი სამთავროს სამოქალაქო ომი — ხელისუფლებისათვის ბრძოლის მეორე ეტაპი პოლონეთის მეფესა და ლიტვის დიდ მთავარ ვიტოვტისა და თავად იაგაილოს შორის. მათი პირველი დაპირისპირება დამთავრდა ხელშეკრულების დადებით, მაგრამ ფუნდამენტური წინააღმდეგობები არ აღმოფხვრილა. მას შემდეგ, რაც იაგაილო იადვიგაზე დაქორწინდა და გახდა პოლონეთის მეფე ვლადისლავ II-ის სახელით, სამთავროში მეფისნაცვლად დატოვა თავისი ძმა სკირგაილო. ეს უკანასკნელი არ იყო ხალხში პოპულარული, სწორედ ამიტომ ვიტოვტიმ გადაწყვიტა განეახლებინა ბრძოლა ხელისუფლებისათვის. სამთავროს დედაქალაქის ვილნას აღებისრამდენიმე წარუმატებელი მცდელობის შემდეგ ვიტოვტი დაუკავშირდა ტევტონთა ორდენს. ტევტონთა ორდენი იყო ლიეტუვის მოწინააღმდეგე, თუმცა გარკვეულ დროს სამოკავშირეოდ მისთვის ვიტოვტისაც მიუმართავს და იაგაილოსაც. დაპირისირებას არ გამოუვლენია გამარჯვებული, ამიტომ მხარეები იძUლებულები გახდნენ კომპრომისზე წასულიყვნენ. მათ შორის დაიდო ოსტროვის შეთანხმება, რომლის მიხედვითაც ვიტოვტიმ იაგაილო აღიარა სიუზერენად, ხოლო თავად გახდა ლიტვის დიდი მთავარი. სამოქალაქო ომების სია Koncius J. B. Vytautas the Great: Grand Duke of Lithuania. — Vol. 1. — Maiami: Franklin Press, 1964. — 211 p. Kosman M. Wielki książę Witold. — Warszawa: Ksiąźka i Wiedza, 1967. — 279 s. Łowmiański H. Witold, wielki księze litewski. — Wilno: Wydawnictwo Komitetu obchodu pięćsetnej rocznicy zgonu wielkiego księcia Witolda, 1930. — 121 s. Mickūnaitė G. Making a great ruler: Grand Duke Vytautas of Lithuania. — Budapest: Central European University Press, 2006. — 337 p. — ISBN 963-7326-58-8. Prochaska A. Dzieje Witolda Wielkiego Księcia Litwy. — Wilno, 1914. — 420 s. Tęgowski J. Pierwsze pokolenia Giedyminowiczów. — Poznań, Wrocław: Wydawnictwo Historyczne, 1999. — 319 s. — ISBN 83-913563-1-0.
ჰუსეინი (ირანი)

შაჰ-ჰუსეინ I, სულთან ჰუსეინი (სპარს. شاه سلطان حسین; დ. 1668 — გ. 1726) — ირანის შაჰი 1694-1722 წლებში, სეფიანების მეცხრე წარმომადგენელი, შაჰ სულეიმან I-ის შვილი. როდესაც სულეიმან I სიკვდილის პირას იყო, მან თავის საჭურისებს მის ორ შვილს შორის არჩევანის გაკეთება სთხოვა და უთხრა, რომ თუ მათ სურდათ მშვიდობა, აერჩიათ უფროსი — ჰუსეინი, ხოლო თუ იმპერიის გაძლიერება — უმცროსი ვაჟი, აბასი. საჭურისებმა მშვიდობა არჩიეს და შაჰ-სულეიმანს ჰუსეინის ტახტზე აყვანა ურჩიეს, შაჰ-სულეიმანიც დათანხმდა და თავის მემკვიდრედ ჰუსეინი გამოაცხადა. ჰუსეინის მმართველობის პერიოდში უმნიშვნელოვანესი და ალბათ ყველაზე მტკივნეული მომენტი ავღანეთის დაკარგვა იყო და ეს სწორედ მისი უმოქმედობის გამო მოხდა. როგორც კი ავღანელებმა დაინახეს, რომ ირანის შაჰი სუსტი იყო, მაშინვე თავისუფლებისათვის ბრძოლა დაიწყეს. ავღანეთის დაკარგვა დაიწყო 1709 წელს მისი ერთ-ერთი მხარის დაკარგვით. შაჰ-ჰუსეინმა ვერ მოახერხა ამ ყველაფერზე კონტროლის დამყარება და შეჩერება, სწორედ ამიტომ იგი საბოლოოდ დამარცხდა. 1722 წელს იგი იძულებული გახდა გადამდგარიყო და მმართველად ეღიარებინა მაჰმუდ ჰოთაკი. 1725 წელს ჰოთაკის ბრძანებით ისპაჰანში შეპყრობილი 40-დან 45-მდე სეფიანთა დინასტიის უფლისწული სიკვდილით დასაჯეს. შაჰზადეების დახოცვის დროს ჰუსეინმა მხოლოდ თავისი ერთ-ერთი ვაჟის, თამაზის გადარჩენა მოახერხა. თავად შაჰი 1726 წელს დაისაჯა სიკვდილით. აშრაფ ჰოთაკიმ საკუთარი ხელით მოკვეთა თავი მას და ოსმალეთის სულთანს, აჰმედ III-ს გაუგზავნა. საბოლოოდ, მისმა შვილმა, თამაზ II-მ, რამდენიმეწლიანი ბრძოლის შემდეგ, მოახერხა და გახდა სეფიანთა ირანის შაჰი, თუმცა მცირე ხნით. შაჰზადე სულთან მაჰმუდ მირზა 1697 – მოკლეს 8 თებერვალი, 1725. შაჰზადე სეფი მირზა (1699 – მოკლეს 8 თებერვალი, 1725. თამაზ II (1704–1740). შაჰზადე სულთან მეჰრ მირზა (მოკლეს 8 თებერვალი, 1725). შაჰზადე სულთან ჰეიდარ მირზა (მოკლეს 8 თებერვალი, 1725). შაჰზადე სულთან სალიმ მირზა (მოკლეს 8 თებერვალი, 1725). შაჰზადე სულთან სულეიმან მირზა (მოკლეს 8 თებერვალი, 1725). შაჰზადე სულთან ისმაილ მირზა (მოკლეს 8 თებერვალი, 1725). შაჰზადე სულთან მუჰამედ მირზა (მოკლეს 8 თებერვალი, 1725). შაჰზადე სულთან ჰალილ მირზა (მოკლეს 8 თებერვალი, 1725). შაჰზადე მუჰამად ბაყერ მირზა (მოკლეს 8 თებერვალი, 1725). შაჰზადე მუჰამედ ჯაფარ მირზა (მოკლეს 8 თებერვალი, 1725). სახელი უცნობია, დაქორწინდა მირზა მუყიმ ხალიფა სულთანზე. სახელი უცნობია, დაქორწინდა მირზა მუჰამედ იბრაჰიმზე. სახელი უცნობია, დაქორწინდა მირ მაჰმუდ ჰოტაკზე. ფატმა სულთან ბეგუმი, დაქორწინდა ამანულაჰ სულთანზე. ნავაბეჰ ბეგუმი, დაქორწინდა მირ მიანგზე. შაჰზადე ბეგუმი, დაქორწინდა აშრაფ–ხანზე. რაზია ბეგუმი (1700–1776), დაქორწინებული იყო ორჯერ: პირველად ქართველ ბატონიშვილზე, მეორედ ნადირ შაჰზე. ფატიმა სულთან ბეგუმი გარდაიცვალა 1736), დაქორწინდა იბრაჰიმ-ხან აფშარზე. ფატმა ბეგუმი (გარდაიცვალა 5 თებერვალი, 1740), დაქორწინდა რეზა კოლი მირზაზე, ნადირ-შაჰის ვაჟზე. ხანაღა ბეგუმი, დაქორწინდა სულეიმან II სეფიანზე. მერიემ ბეგუმი, დაქორწინდა სეიიდ მურთაზა ხალიფა სულთანზე. Michael Axworthy, The Sword of Persia: Nader Shah, from Tribal Warrior to Conquering Tyrant Hardcover 348 pages (26 July 2006) Publisher: I.B. Tauris Language: English ISBN 1-85043-706-8
მაგნუს ფეხშიშველი

მაგნუს ოლაფსონი ცნობილი როგორც მაგნუს III ფეხშიშველი (დ. 1073 — გ. 24 აგვისტო, 1103) — ნორვეგიის მეფე 1093 წლიდან მის გარდაცვლებამდე, 1103 წლამდე. მისი მეფობისას ნორვეგიას აგრესიული სამხედრო პოლიტიკა გააჩნდა და ეწეოდა დამპყრობით ომებს ბრიტანეთის კუნძულებზე. მისი გავლენა ვრცელდებოდა დუბლინამდე. მაგნუსი მიჩნეულია უკანასკნელ ვიკინგ მეფედ. სნორი სტურლუსონი (1230) Magnus Barefoot's saga (in Heimskringla). English translation: Samuel Laing (London, 1844).
ლიტვის დიდი სამთავროს სამოქალაქო ომი

ტერმინი ლიტვის დიდი სამთავროს სამოქალაქო ომი შეიძლება აღნიშნავდეს: ლიტვის დიდი სამთავროს სამოქალაქო ომი (1381-1384) ლიტვის დიდი სამთავროს სამოქალაქო ომი (1389-1392) ლიტვის დიდი სამთავროს სამოქალაქო ომი (1432-1438) ლიტვის დიდი სამთავროს სამოქალაქო ომი (1696-1702)
ლიტვის დიდი სამთავროს სამოქალაქო ომი (1432-1438)

ლიტვის დიდი სამთავროს სამოქალაქო ომი — შეიარაღებული კონფლიქტი პოლონეთის სამეფოსა და მის ვასალ ლიტვის დიდ სამთავროს შორის, რომელიც დაიწყო სვიდრიგაილოს დიდ მთავრად არჩევის შემდეგ. სვიდრიგაილოს მიერ ლიტვის დიდი სამთავროს დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლამ პოლონეთთან ურთიერთობები გაართულა. სიტუაცია კიდევ უფრო დაიძაბა მას შემდეგ რაც პოლონელებმა დაიკავეს პოდოლია. მალევე დაიწყო შეიარაღებული კონფლიქტი, რომელშიც სვიდრიგაილოს მხარეს ჩაებნენ ტევტონთა ორდენის რაინდები, რომელთაც უკვე ომი ჰქონდათ გამოცხადებული პოლონეთთან. კონფლიქტმა სამოქალაქო ომის სახე მიიღო 1432 წელს, მას შემდეგ, რაც პოლონელების დახმარებით სამთავროს ტახტის კანდიდატმა სიგიზმუნდმა სვიდრიგაილო გარდაცვლილად გამოაცხადა და დაიკავა მისი ადგილი. სამოქალაქო ომის აქტიური ფაზა გაგრძელდა 1435 წლამდე, როდესაც ვილკომირის გადამწყვეტ ბრძოლაში სვდრიგაილოს და მისი მომხრეების არმია დაამარცხეს სიგიზმუნდის მომხრეთა არმიამ. სვიდრიგაილოს ჯარები საბოლოოდ დაამარცხეს 1437 წელს. სიგიზმუნდი ხელისუფებაში დარჩა 8 წლის განმავლობაში, 1440 წელს იგი შეთქმულებმა მოკლეს. სამოქალაქო ომების სია Biskup M., Labuda G. Dzieje zakonu krzyżackiego w Prusach. — Gdańsk: Wydawnictwo Morskie, 1986. Kosman M. Orzeł i pogoń. Z Dziejów polsko-litewskich XIV—XX w. — Warszawa, 1992. Lewicki A. Powstanie Swidrygiełły. Ustęp z dziejów unii Litwy z Koroną. — Kraków, 1892. Matusas J. Švitrigaila Lietuvos didysis kunigaikštis. — Vilnius: Mintis, 1991. Nikodem J. Przyczyny zamordowania Zygmunta Kiejstutowicza // Białoruskie Zeszyty Historyczne. — Białystok, 2002. — Nr. 17. — S. 5—33. Nikodem J. Stosunki Swidrygiełły z Zakonem Krzyżackim w latach 1430—1432 // Białoruskie Zeszyty Historyczne. — Białystok, 2000. — Nr. 14. — S. 5—32. Nikodem J. Wyniesienie Świdrygiełły na Wielkie Księstwo Litewskie // Białoruskie Zeszyty Historyczne. — Białystok, 2003. — Nr. 19. — S. 5—31.
ერთიანი სატრანსპორტო ადმინისტრაცია

ერთიანი სატრანსპორტო ადმინისტრაცია — საქართველოს სატრანსპორტო სააგენტო 2005 წლიდან 2011 წლამდე, რომელშიც ერთიანდება საავტომობილო ტრანსპორტი, სამოქალაქო ავიაცია და საზღვაო ტრანსპორტი. სააგენტო თავდაპირველად დაექვემდებარა საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს, ხოლო შემდეგ საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს. სააგენტოს ჰქონდა საკუთარი სათავო ოფისი თბილისში. 2011 წლის თებერვალში, ერთიანი სატრანსპორტო ადმინისტრაცია დაიყო: საავტომობილო ტრანსპორტის, სამოქალაქო ავიაციის და საზღვაო ტრანსპორტის სააგენტოებად, რომელთაგან თითოეული არის საჯარო სამართლის იურიდიული პირი და ექვემდებარება საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს. საავტომობილო ტრანსპორტის დეპარტამენტი სამოქალაქო ავიაციის დეპარტამენტი საზღვაო ტრანსპორტის დეპარტამენტი
რონინი

რონინი — უბატონო სამურაი ფეოდალურ იაპონიაში 1185–1868 წლების განმავლობაში. რონინი ატარებდა ორ ხმალს. რონინთა რაოდენობა განსაკუთრებით გაიზარდა ედოს პერიოდში სიოგუნის მმართველობისას. ბევრი რონინი მდიდარი ფეოდალების დაქირავებულ მცველებადაც მსახურობდა. ასევე ბევრიც კრიმინალში იყო გახვეული სხვადასხვა ქალაქებსა თუ სოფლებში. ბევრი მათგანი ასევე ფლობდა საროსკიპოებს და ეწეოდა რეკეტს. სიტყვა რონინი ნიშნავს „ტალღის კაცს“ და მისი პირდაპირი მნიშვნელობა არის „უსახლკარო, მოხეტიალე კაცი“. S.R. Turnbull: The Samurai: A Military History, MacMillan Publishing, New York 1977, ISBN 0-02-620540-8
ისააკ ბენ-იეჰუდა აბრაბანელი

ისააკ ბენ-იეჰუდა აბრაბანელი (ებრ. דון יצחק בן יהודה אַבְּרַבַנְאֵל‏; დ. 1437, ლისაბონი — გ. 1508, ვენეცია) — ებრაელი სწავლული, თეოლოგი, და ფილოსოფოსი თანახის კომენტარების ავტორი და ეგზეგეტი აგრეთვე იყო სახელმწიფო მოღვაწე. ისააკ აბრაბენელი იყო პორტუგალიის მეფე აფონსუ მეხუთესთან დაახლოებული პირი. მეფის გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე ავიდა ჟან II, რის შედეგადაც 1482 წელს აბრაბანელი გაიქცა კასტილიაში, სადაც 1484 წელს დაიკავა ფინანსთა მინისტრის პოსტი. ამ პოსტზე ისააკ აბრაბანელს 1492 წლის 31 მაისს მოუსწრო ფერდინანდ II არაგონელის ედიქტმა რომელიც ითვალისწინებდა ებრაელთა განდევნას ესპანეთიდან. ისააკმა პირველი წიგნი ჯერ კიდევ ახალგაზრდობაში დაწერა (ელემენტის ფორმები). მან შემდეგი წიგნი დაწერა 1465 წელს (სიძველებიის გვირგვინი). აბრაბანელის ყველაზე ნაყოფიერ დროდ მიჩნეულია 1483-1505 წლები, როდესაც იგი წინასწარმეტყველთა წიგნზე აკეთებდა კომენტარებს, განსაკუთრებით თანახზე. მას აქვს განმარტებული იუდას, იოსების, სამუელის, მეფეთა წიგნის, ესაიას, იერემიას ეზეკიელის და თორმეტი მცირე წინასწარმეტყველზე. Short biography of Isaac Abravanel Abrabanel Columbia Encyclopedia entry Jewish Encyclopedia Guttman, Jacob. Die religionsphilosophischen Lebren des Isaak Abravanel. Breslau,1916 Heschel,Abraham Joshua,Don Jizchak Abravanel. Berlin,1937.
თამაზ II

შაჰ-თამაზ II (დ. 1704 — გ. 11 თებერვალი, 1740) — სეფიანების მეათე წარმომადგენელი შაჰ-ჰუსეინის ვაჟი. ირანის შაჰი 1729–1732 წლებში. 1722 წელს, როდესაც ირანის დედაქალაქი ისპაჰანი ალყაში იყო და თამაზის მამა, ჰუსეინი, იძულებული გახდა ტახტიდან გადამდგარიყო, თამაზს საფრთხე ემუქრებოდა, ამიტომ იგი თავის გადასარჩენად თავრიზში გაიქცა. მან იქ მოიპოვა კავკასიელი სუნიტი მუსლიმანებისა, რამდენიმე ყიზილბაშური ტომის, შემდეგში კი ოსმალეთის იმპერიისა და რუსეთის მხარდაჭერაც. საბოლოოდ, იგი ტახტზე ავიდა 1729 წელს. 1732 წელს, იგი ტახტიდან გადააყენა მის სამსახურში მდგარმა მომავალმა შაჰმა ნადირმა მისი მცირეწლოვანი ვაჟის, აბას III-ის სასარგებლოდ. 1736 წელს, ნადირ შაჰმა გადააყენა აბას III-ც, სეფიანების ბოლო წარმომადგენელი და ტახტზე თავად ავიდა. 1740 წელს, მამა-შვილი მოკლეს ნადირ-შაჰის შვილის ბრძანებით. Newman, Andrew J. (2008). Safavid Iran: Rebirth of a Persian Empire. I.B.Tauris, გვ. 1–281. ISBN 9780857716613.  Babaie, Sussan (2004). Slaves of the Shah: New Elites of Safavid Iran. I.B.Tauris, გვ. 1–218. ISBN 9781860647215.  Roemer, H.R. (1986). „The Safavid period“, The Cambridge History of Iran, Volume 5: The Timurid and Safavid periods. Cambridge: Cambridge University Press, გვ. 189–351. ISBN 9780521200943.  Lawrence Lockhart, Nadir Shah (London, 1938) The Armenian Rebellion of the 1720s and the Threat of Genocidal Reprisal, Armen Ayvazyan, Yerevan 1997
დემოკრიტე

დემოკრიტე (ბერძ. Δημόκριτος; დ. დაახლ. ძვ. წ. 460, აბდერა — გ. დაახლ. ძვ. წ. 370) — ბერძენი ფილოსოფოსი. ატომიზმისა და მატერიალური ფილოსოფიის ერთ-ერთი დამფუძნებელი, დემოკრიტეს ზედმეტ სახელად მცინარე ფილოსოფოსსაც უწოდებდნენ. წარმოშობით იყო ქალაქ აბდერიდან. იმოგზაურა ეგვიპტეში, ბაბილონში, სპარსეთში, არაბეთში, ინდოეთსა და ეთიოპიაში. დემოკრიტე იყო ენციკოპედიური განათლების მქონე ფილოსოფოსი, მას აქვს დაწერილი მრავალი თხზულება, მაგრამ დღემდე შემორჩენილია მხოლოდ ფრაგმენტები. დემოკრიტეს მოძღვრების გამოსავალს წარმოადგენდა ბუნება ე.ი. მრავალ და მოძრავ საგანთა არსებობა. მისი აზრით, საჭიროა სიმრავლის, მოძრაობის, თვალხილული საგნების ახსნა და არა უარყოფა, რასაც ელეტებთან ჰქონდა ადგილი. თუ პარმენიდე გამოდიოდა გარკვეული აქსიომატური დებულებიდან და შემდეგ ასკვნიდა სიმრავლისა და მოძრაობის არარსებობას, დემოკრიტემ საწინააღმდეგო გზა აირჩია, მიიღო ბუნების — სიმრავლისა და მოძრაობის არსებობა და შეეცადა მათი პირობების მონახვას ანუ მათ ახსნას. თუ არსებობს არარსი მაშინ შეიძლება არსებობდეს მოძრაობა და სიმრავლე, მაგრამ არარსი არ არსებობს, მაშასადამე, არც მოძრაობა და სიმრავლე არ არსებობს, ფიქრობდნენ ელეატები, დემოკრიტე ეთანხმება ელეატებს იმაში, რომ მოძრაობისა და სიმრავლის პირობა არის არარა, სიცარიელე. არ უნდა მტკიცება იმას, რომ მოძრაობა და სიმრავლე არსებობს, ეს არის ფაქტი. თუ არსებობს მოძრაბა და სიმრავლე, მაშინ აუცილებლობით უნდა არსებობდეს მათი პირობა — სიცარიელე, ამით დასაბუთებულია სიცარიელეს არსებობა. რომ არ არსებობდეს სიცარიელე, მაშინ მოძრაობას გასაქანი არ ექნებოდა, ის არ იარსებებდა, რომ არ არსებობდეს სიცარიელე, მაშინ არც სიმრავლე იარსებებდა, რადგან სიმრავლეს ქმნის საზღვარი ერთეულებს შორის,საზღვარი კი სიცარიელეა. არსებობს მოძრაობა და სიმრავლე, მაშასადამე, არსებობს სიცარიელე. Democritus entry by Sylvia Berryman in the ფილოსოფიის ისტორია. თბილისი, 1962 წ. დანელია ს., ატომისტური ფილოსოფია ძველ საბერძნეთში (დემოკრიტე), [ტფ.], 1925 (მე-2 გამოც. 1933); დანელია ს., ანტიკური ფილოსოფია სოკრატის წინ, ტფ., 1926; დანელია ს., Научное знание в представлении Демокрита, Тфл., 1935; ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. ↑ Λαέρτιος Δ. Βίοι καὶ γνῶμαι τῶν ἐν φιλοσοφίᾳ εὐδοκιμησάντων — 0300. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1282359"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q59138"></a> ↑ (unspecified title) — Vol. 2. — P. 298. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q15621188"></a> ↑ Encyklopedie antiky — Academia, 1973. — გვ. 31. — 741 გვრ. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q10379185"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q100707143"></a> ↑ Dictionary of Art Historians <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17166797"></a>
აბას III

აბას III (სპარს. شاه عباس سوم, დ. იანვარი, 1732 — გ. თებერვალი, 1740) — სეფიანების დინასტიის ბოლო, მეთერთმეტე წარმომადგენელი, ირანის ნომინალური შაჰი 1732-1736 წლებში, შაჰ-თამაზ II-ისა და შაჰფური ბეგუმის ვაჟი. იგი ახლადდაბადებული იყო, როდესაც 1732 წელს, ნადირ ხანმა (მომავალში ნადირ-შაჰმა), მამამისი ტახტიდან გადააყენა და მისი სამწლიანი მმართველობა დაასრულა, ხოლო ჩვილი აბასი ირანის შაჰად გამოაცხადა. რა თქმა უნდა, აბასი იყო ირანის ნომინალური მმართველი, სინამდვილეში ირანს ნადირ-ხანი მართავდა. 4 წლის შემდეგ, ნადირ-ხანმა აბასიც გადააგდო ტახტიდან და ტახტზე თავად ავიდა ნადირ-შაჰის სახელით. ამით დასრულდა სეფიანების თითქმის ორ საუკუნენახევრიანი მმართველობა. ნადირ შაჰი ტყვეობაში ამყოფებდა თამაზსა და მის მცირეწლოვან შვილს. 1740 წელს, როდესაც ნადირ-შაჰი ლაშქრობაში იმყოფებოდა, მისმა ვაჟმა შეიტყო, რომ იგი გარდაიცვალა და იმისთვის, რომ ტახტის შემცილებელი არავინ ჰყოლოდა, ყოფილი შაჰების: თამაზ II-ისა და აბასის სიკვდილით დასჯის ბრძანება გასცა. Michael Axworthy Sword of Persia: Nader Shah: From Tribal Warlord to Conquering Tyrant (IB Tauris, 2006) L. Lockhart, Nadir Shah, London, 1938 R.M. Savory, Encyclopaedia Iranica ↑ The Royal Ark
მასიეჟ როსიევიჩი

მასიეჟ როსიევიჩი (დ. 31 ივლისი, 1977) — პოლონელი მძლეოსანი სპორტული სიარულის სახეობაში. 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე საქართველოს სახელით გამოვიდა 50 კმ-იან დისტანციაზე. ლონდონში გამგზავრებამდე საქართველოს ოლიმპიური ნაკრების წევრები, მათ შორის მასიეჟი, მიხეილ სააკაშვილმა პრეზიდენტის სასახლეში მიიღო და სპორტულ თამაშებში წარმატებები უსურვა. 2011 წელს, როსიევიჩმა საქართველოს მოქალაქეობა მიიღო. ↑ London 2012 profile. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-08-25. ციტირების თარიღი: 2015-05-30. ↑ ლონდონში ოლიმპიადა იწყება. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-04. ციტირების თარიღი: 2015-05-30.