laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
პეტრე I (კათოლიკოსი)

წმინდა პეტრე I — ქართლის პირველი კათოლიკოსი. ქართული მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 30 ნოემბერი, ახალი სტილით — 13 დეკემბერი. იგი 467-474 წწ. განგებდა საქართველოს სამოციქულო ეკლესიას. მან სათავე დაუდო საქართველოში კათოლიკოსთა დინასტიას. წმინდა მეფის ვახტანგ გორგასლის ცხოვრების აღმწერელი ჯუანშერი მოგვითხრობს, რომ ვახტანგ მეფემ ბიზანტიაში ლაშქრობის დროს „მოტყუენა“ ანძიანძორა, სადაც დატყვევებულებს შორის აღმოჩნდა „პეტრე მღვდელი მოწაფეთაგან გრიგოლ ღვთისმეტყველისათა“ და მონაზონი სამოელი, რომლებიც გრიგოლ ღვთისმეტყველის საფლავის მომვლელებად იყვნენ დადგენილნი. მალე ვახტანგ გორგასალმა წმინდა მამები დაიახლოვა და შემდგომში მათმა ბრძნულმა და შეთანხმებულმა მოღვაწეობამ დიდად შეუწყო ხელი საქართველოსა და ბიზანტიას შორის მშვიდობიანი ურთიერთობების დამყარებასა და საქართველოს სამოციქულო ეკლესიის ავტოკეფალიას. ლაშქრობის შემდეგ ქართლში მომავალმა ვახტანგ მეფემ ბიზანტიაში „წარავლინა მოციქული წარმოყვანებად ცოლისა მისისა და პეტრესთვის კათალიკოსისა და სამოელ ეპისკოპოსისა“ და თან შეუთვალა, რომ „კათოლიკოსი და თორმეტნი ეპისკოპოსნი სწრაფვით წარმოავლინენ“. კონსტანტინეპოლის პატრიარქი დათანხმდა ქართლში კათოლიკოსის დადგენას და რადგანაც იმ პერიოდისთვის ქართლის წმინდა ეკლესია ანტიოქიის საპატრიარქოს ეკუთვნოდა, წმინდა პეტრე და წმინდა სამუელი ანტიოქიაში წარავლინა, რათა თვითონ ანტიოქიის პატრიარქს ეკურთხებინა პეტრე კათალიკოსად და სამოელი ეპისკოპოსად. ხელდასხმის შემდეგ კათოლიკოსი და ეპისკოპოსები ქართლში ჩამოვიდნენ და ამ პერიოდიდან იწყება საქართველოს სამოციქულო ეკლესიის თვითმმართველობა (ავტოკეფალია). წმინდა პეტრე კათოლიკოსმა ავტოკეფალური ეკლესიის პრინციპით მოაწყო ეკლესიის მართვა-გამგეობა და ჩამოაყალიბა თვითმმართველობის ის ფორმა, რომელმაც შემდგომში კიდევ უფრო განამტკიცა საქართველოს სამოციქულო ეკლესიის ავტორიტეტი მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნის ეკლესიებს შორის. წმინდა კათოლიკოსისა და წმინდა მეფის ურთიერთპატივისცემამ და შეთანხმებული ქმედებებით სარწმუნოებრივ-ეროვნულ ინტერესებზე ზრუნვამ საფუძველი დაუდო საერო და სასულიერო ხელისუფლების ჰარმონიული ურთიერთობების ისეთ ფორმას, რომელიც განსაზღვრავს ეკლესიის ავტორიტეტს ქვეყანაში და ხალხის მიერ ღვთივკურთხეული საერო ხელისუფლების სიყვარულსა და ერთგულებას. წმინდა პეტრე, წმინდა ვახტანგ გორგასალთან ერთად იყო სპარსელებთან ომის დროს. როდესაც ბრძოლაში სასიკვდილოდ დაჭრილმა ვახტანგ მეფემ „შეიტყო სიკვდილი თავისა თვისისა, მოუწოდა კათოლიკოსსა, ცოლსა თვისსა და ძეთა და ყოველთა წარჩინებულთა“. წმინდა პეტრემ მიიღო წმინდა მეფის ბოლო აღსარება, მეფედ აკურთხა წმინდა ვახტანგ გორგასლის შვილი დაჩი და სიცოცხლის ბოლომდე ბრძნულად განაგებდა საქართველოს სამოციქულო ავტოკეფალურ ეკლესიას. საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურები მეტრეველი, როინ. (რედ.), საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქები, თბ.: „ნეკერი“, 2000. „ქართველ წმიდანთა ცხოვრებანი“, თბილისი, 2004 წ.
სამოელ I (კათოლიკოსი)

წმინდა სამოელ I – ქართლის კათალიკოსი. საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი; ხსენების დღე — ძველი სტილით 30 ნოემბერი, ახალი სტილით — 13 დეკემბერი. საქართველოს ეკლესიის საჭეთმპყრობლის ტახტზე აღსაყდრდა წმინდა პეტრე კათოლიკოსის შემდეგ, VI ს-ის დასაწყისში. წმინდა სამოელი ისევე, როგორც წმინდა პეტრე კათოლიკოსი, ბიზანტიელი იყო და მსახურობდა გრიგოლ ნანზიანზელის ეკლესიაში. ვახტანგ გორგასალის მიერ საბერძნეთის საზღვრის ნაზიანზის აღებისას პეტრესთან ერთად ტყვედ წამოიყვანეს ქართლში. შემდეგ ვახტანგ გორგასალის ჩვენების შემდეგ დაინიშნა ჯერ მცხეთის ეპისკოპოსად შემდეგ კი ქართლის კათალიკოსად. სამოელ კათოლიკოსი საქართველოს სამოციქულო ავტოკეფალურ ეკლესიას განაგებდა მეფე დაჩისა და მისი მემკვიდრის ბაკურის დროს. მის დროს აშენდა წყაროსთავის ეკლესია ჯავახეთში. სამოელ კათალიკოსი მოხსენიებულია შუშანიკის წამებაში, რომელიც 475 წელს უკვე კათალიკოსის რანგში იმყოფებოდა: საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურები მეტრეველი, როინ. (რედ.), საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქები, თბ.: „ნეკერი“, 2000. „ქართველ წმიდანთა ცხოვრებანი“, თბილისი, 2004 წ.
ასტორ პიაცოლა

ასტორ პიაცოლა (დ. 11 მარტი, 1921, მარ-დელ-პლატა — გ. 4 ივლისი, 1992, ბუენოს-აირესი) — საყოველთაოდ აღიარებული როგორც გვიანდელი მეოცე საუკუნის ტანგოს უმნიშვნელოვანესი არგენტინელი კომპოზიტორი. ბანდონეონზე დაკვრის პარალელურად მისმა კომპოზიციებმა რევოლუცია მოახდინა ტრადიციულ ტანგოში თანამედროვე სტილის შემოღებით — ჯაზისა და კლასიკური მუსიკის ელემენტების ტანგოში შერწყმით ჩაისახა სტილი, რომელსაც ნუევო ტანგო შეარქვეს. მის მშობლიურ არგენტინაში ცნობილია, როგორც „El Gran Astor“ („დიდი ასტორი“). ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ასტორ პიაცოლა Astor Piazzolla, AllMusic-ზე. Piazzolla discography დაარქივებული 2009-01-23 საიტზე Wayback Machine. Piazzolla.Org დაარქივებული 2011-02-26 საიტზე Wayback Machine.
კიევო (საფეხბურთო კლუბი)

კიევო (იტალ. Associazione Calcio ChievoVerona S.r.l.) — იტალიური საფეხბურთო კლუბი ქალაქ ვერონიდან, რომელიც დაარსდა 1929 წელს. კლუბის ფერები იყო: ყვითელი, ლურჯი და თეთრი. 2021 წელს კლუბი დაიშალა. ოფიციალური საიტი
ვაცლავ კლაუსი

ვაცლავ კლაუსი (ჩეხ. Václav Klaus; დ. 19 ივნისი, 1941) — ჩეხეთის რესპუბლიკის მეორე პრეზიდენტი 2003-2013 წწ. ყოფილი პრემიერ-მინისტრი (1992-1997). განათლებით ეკონომისტი; წამყვანი მემარჯვენე სამოქალაქო დემოკრატიული პარტიის თანადამფუძნებელი. ცნობილია, როგორც ევროსკეპტიკოსი, მეტსახელად „ცენტრალური ევროპის მარგარეტ ტეტჩერი“ და ლისაბონის ტრაქტატის მოწინააღმდეგე. პირადი საიტი ოფიციალური საპრეზიდენტო საიტი
ნუევო ტანგო

ნუევო ტანგო ან ტანგო ნუევო (ახალი ტანგო) მუსიკის ფორმაა, რომელიც შეიქმნა ტრადიციულ არგენტინულ ტანგოში ჯაზისა და კლასიკური მუსიკის ელემენტების შემოტანით. ამ სტილის ყველაზე მნიშვნელოვანი კომპოზიტორია ასტორ პიაცოლა, რომელმაც ტანგოში რევოლუცია მოახდინა ახალი ინსტრუმენტებისა (მაგ. საქსოფონი, ელექტრო-გიტარა) და ჰარმონიული და მელოდიური სტრუქტურების ახალი ფორმების შემოტანით ტრადიციულ ტანგოს ანსამბლში. Tango styles - Nuevo А.Пьяццолла на сайте IMDB Музыка Освальдо Пульезе დაარქივებული 2006-12-07 საიტზე Wayback Machine.
თეთრი (ფული)

თეთრი — საქართველოს ფულის ერთეული, მოხმარებაში გამოვიდა 1995 წელს. 100 თეთრი = 1 ლარს. 2019 წლიდან 1 თეთრი ამოიღეს ხმარებიდან. ლარი
ფიორენტინა (საფეხბურთო კლუბი)

ფიორენტინა (იტალ. — ACF Fiorentina) – იტალიის საფეხბურთო კლუბი ქალაქ ფლორენციიდან. შეიქმნა 1926 წლის 26 აგვისტოს ფლორენციის სპორტული კლუბისა და საფეხბურთო სექციის ახალგაზრდული ნაკრების პოლისპორტივა ლიბერტასის გაერთიანების შედეგად. შენიშვნა: დროშა აღნიშნავს ეროვნულ ნაკრებს რომელიც განსაზღვრულია ფიფა-ს წესებით. მოთამაშეები შესაძლოა რამდენიმე ფიფა-ს არაწევრ ქვეყანას/ტერიტორიას მიეკუთვნებოდნენ. Squadra stagione 2018/2019 ESPN · Squad Football-Lineups.com Goal.com Stadio Artemio Franchi – ACF Fiorentina
ჯენოა (საფეხბურთო კლუბი)

ჯენოა — პროფესიონალური საფეხბურთო კლუბი იტალიის ქალაქ გენუადან. გუნდი 9-ჯერ გახდა იტალიის ჩემპიონი და ერთხელ იტალიის თასის მფლობელი.
საქსოფონი

საქსოფონი, ან საქსი (გამომგონებლის გვარი საქსი და ბერძნ. phone — ბგერა) — სასულე მუსიკალური საკრავი. გამოიგონა ბელგიელმა ოსტატმა ადოლფ საქსმა. წარმოადგენს პარაბოლურ მილს, რომელსაც აქვს ნისკარტისებური მუნდშტუკი და ცალფა ღერო. საქსოფონის ოჯახი შედგება 7 ნაირსახეობისაგან — სოპრანინოდან კონტრაბასამდე. სიმფონიურ ორკესტრში პირველად გამოიყენა ჟორჟ ბიზემ. საქსოფონი ჯაზური ორკესტრის ძირითადი საკრავია. იხმარება სასულე, საესტრადო და სიმფონიურ ორკესტრებში, აგრეთვე სოლო შესრულებისათვის. აქვს ძალზე ძლიერი, გამორჩეული ტემბრის მქონე, გამომსახველი ბგერა, დიდი ტექნიკური შესაძლებლობები. ↑ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 199. ↑ საქსოფონი — ხელოვნების ენციკლოპედიური ლექსიკონი
ვესტიბულური ნევრიტი

ვესტიბულური ნევრიტი იგივე ვესტიბულური ნეორონიტი (vestibular neuronitis) — ვესტიბულარული აპარატის დაავადება. სმენის ნერვის (კოქლეოვესტიბულური) ვესტიბულური ნაწილის მწვავე დაზიანება. შესაძლოა განვითარდეს ზედა სასუნთქი გზების ინფექციური დაავადებიდან რამდენიმე დღის შემდეგ. ვლინდება ძლიერი თავბრუსხვევით, ნისტაგმით, ვესტიბულური ატაქსიით, განმეორებადი ღებინებით. ვესტიბულური აპარატი შიგნითა ყურში არსებული ორგანოა, რომელიც სხეულის მოძრაობის აღქმას, აგრეთვე მდებარეობის და წონასწორობის შენარჩუნებას ემსახურება. როდესაც ამ ორგანოს ფუნქცია ირღვევა, მაშინ წარმოიშობა სხეულის სივრცეში მოძრაობის ან თავბრუსხვევის შეგრძნება. ეს ორგანო შეიძლება სხვადასხვა მიზეზით დაზიანდეს. დაავადება ხანმოკლეა (რამდენიმე კვირა შეიძლება გაგრძელდეს) და უმრავლეს შემთხვევაში გართულების გარეშე მიმდინარეობს. პირველ დღეებში იყენებენ პრეპარატებს, რომლებიც ამცირებენ ვესტიბულური აპარატის აგზნებადობას, გამოიყენება ღებინების საწინააღმდეგო და სედატიური საშუალებები შემდგომში მკურნალობის საფუძველია – ვესტიბულური ვარჯიში.
ლივორნო (საფეხბურთო კლუბი)

ლივორნო (იტალ. Livorno) — იტალიური საფეხბურთო კლუბი. ჩამოყალიბდა 1915 წელს. მიმდინარე სეზონში ლივორნო ასპარეზობს იტალიის სერია B-ს გათამაშებაში. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ლივორნო (საფეხბურთო კლუბი)“ ვიკისაწყობში. ოფიციალური საიტი (იტალიური)
იერუსალიმის პატრიარქების სია

კონსტანტინოპოლის პატრიარქები ალექსანდრიის პატრიარქები ანტიოქიის პატრიარქები Orthodox Patriarch of Jerusalem Catholic Encyclopedia: Jerusalem (A.D. 71-1099) The Greek Orthodox Patriarchate in the Greek-Israeli-Palestinian Triangle
პალერმო (საფეხბურთო კლუბი)

პალერმო (იტალ. Unione Sportiva Città di Palermo) — იტალიური საფეხბურთო კლუბი. ჩამოყალიბდა ამავე სახელწოდების ქალაქიდან. 2019 წლის 18 ოქტომბერს კლუბმა ფინანსური პრობლემების გამო არსებობა შეწყვიტა. ↑ Самый успешный «Палермо» в истории официально прекратил свое существование. «Спорт-Экспресс» (2019-10-18). ციტირების თარიღი: 2019-10-19.
არნიკა

არნიკა (ლათ. Arnica montana) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე რთულყვავილოვანთა ოჯახისა. მრავლდება ველურად. ზოგიერთ ქვეყანაში ბუნების დაცვის მეთვალყურეობის ქვეშაა. არნიკა შეიცავს ეთეროვან ზეთებსა (0,1 %, უპირველეს ყოვლისა, აზულენსა და თიმოლს) და გლიკოზიდებს (იზოკვერციტრინი) ყვავილში და რიზომაში, აგრეთვე, არნიკას ფლავონს, პრესორის ნივთიერებებს, ქოლინს, ტრიმეთილამინს, ბეტაინს, ქსანტოფილებს, ლუტეინს და სხვა კაროტინაოიდულ პიგმენტებს. აქვს ანთების საწინააღმდეგო, ანტიბიოტიკური და წნევის დამწევი მოქმედება. გამოიყენება ნაყენებსა და მალამოებში. არნიკა შედის აგრეთვე, ჰომეოპათიური პრეპარატების შემადგენლობაში. არნიკა კარგად ხარობს საკვებით ღარიბ მდელოებზე; ბუნებრივი მდელო შეიძლება გამოდგეს წინამორებდად, თუ მათზე ძლიერი განოყიერება არ მომხდარა, იტანს მზესა და ძლიერ ნალექებს. გამოცდილების მიხედვით, არნიკა საკვები ნივთიერებებით მდიდარ ნიადაგზე ან მინერალური სასუქების შეტანაზე უაღრესად მგრძნობიარედ რეაგირებს. შეიძლება ფოთოლი დაიწვას ან მთელი მცენარე მოკვდეს. ამიტომ სასუქის საჭიროება არ არსებობს. სელექციური ჯიშები არ არსებობს. გაღივების უნარი ხშირად არ აქვს. საჭიროა თესლის საკუთარი გამრავლების მიღწევა ან სათესლე მასალის ბუნებაში შეგროვება. უმრავლეს შემთხვევაში დარგვის შემდეგ მეორე წლიდან ყვავილის თავაკები მაისის ბოლოდან ივლისის ბოლომდე რეგულარულად იკრიფება. თესლი მომწიფებას იწყებს ივლისის შუა რიცხვებიდან. ჭიანაჭამი თავაკები გაშრობამდე უნდა გამოირჩეს. ბუნებრივი ან ხელოვნური შრობა მაქსიმუმ 42 °C ტემპერატურაზე მიმდინარეობს. თუ გაყიდვაში მოთხოვნილება სუფთა ყვავილზეა, მაშინ ყვავილის ჯამები გაშრობამდე უნდა გამოშრეს. გაშრობის პროპორცია შეადგენს 4–5:1–ს ყვავილებთან, ფესვებთან კი – 3:1. ფესვების ამოღება ხდება მიზნობრივად, ყვავილების მოპოვებიდან მხოლოდ რამდენიმე წლის შემდეგ. სავარაუდოა 30 კგ 100 მ2 მშრალი ფესვის, 5–8 კგ 100 მ2 ყვავილის თავაკების ან 3–5 კგ 100 მ2 სუფთა ყვავილის ფურცლის აღება. გაყიდვაში არსებული Flores Arnicae c.c. mexicane arnicas სახეობა კი არ არის, არამედ Heterothea inoloides Cass-ი, რომლის ყვავილების თავაკები მექსიკაში, როგორც არნიკას, ისეთივე სამედიცინო გამოყენება აქვს, როგორც Arnica montana-ს. მოჰყავთ აგრეთვე Arnica chamissionis ssp. მას აღიარებენ იგივე ხარისხის სამკურნალო ნედლეულად (ყოფილ გდრ–ში, სსრკ–ში). არნიკა — Botanical.com
ბოსტნის რეჰანი

ბოსტნის რეჰანი (ლათ. Ocimum basilicum) — ერთწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ტუჩოსანთა ოჯახისა. სიმაღლე 30-60 სმ. აქვს გრძელი ფოთლები, რომელთა სიგრძეა 5,5 სმ. ღერო სწორია, ოთხწახნაგა. ველურად გვხვდება აფრიკისა და აზიის სუბტროპიკულ და ტროპიკულ სარტყლებში. ბევრი სახეობა აზიიდან და წყნარი ოკეანის კუნძულებიდანაა. იყენებდნენ სანელებლად, საკონდიტრო წარმოებაში და ლიქიორის დასამზადებლად. მწვანე მასას აქვს სასიამოვნო სუნი. ევროპაში კულტივირებულია. ბოსტნის რეჰანი (ინგლისური) ბოსტნის რეჰანი (ინგლისური) ბოსტნის რეჰანი (რუსული)
გვერდელა

გვერდელა (ლათ. Pimpinella saxifraga) — მრავალწოვანი ბალახოვანი მცენარე ქოლგოსანთა ოჯახისა. გავრცელებულია ევროპასა და აზიაში. იზრდება მდელოებსა და სტეპებში, ბუჩქნარებს შორის. ღერო სწორმდგომია, სიმაღლე 15-80 სმ. ყვავის ივნის-აგვისტოში. გვერდელა ძირითადად შეიცავს ეთერზეთებსა და კუმარინის დერივატებს, მცირე რაოდენობით მთრიმლავ ნივთიერებებსა და ფისს. ფესვების ექსტრატი გამოიყენება ლორწოვანი გარსის დამამშვიდებელი და ხველების საწინააღმდეგო საშუალებების დასამზადებლად. Pimpinella saxifraga (ინგლისური) Pimpinella saxifraga დაარქივებული 2013-01-06 საიტზე Wayback Machine. (რუსული)
ბაღის ქონდარი

ბაღის ქონდარი (ლათ. Satureja hortensis) — ერთწლოვანი მცენარე ტუჩოსანთა ოჯახისა. გავრცელებულია სამხრეთ ევროპაში, ყირიმში, თურქეთში, შუა აზიაში. ფესვი წვრილია, სწორი, თითქმის ცილინდრული, სიგრძე 10-15 სმ. ღეროს სიგრძეა 15-30 სმ. ფოთლები ხაზობრივია ან ხაზობრივ-ლანცეტური, სიგრძით 1,5-2,5 სმ. ყვავილობს ივლის-ოქტომბერში. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ბაღის ქონდარი“ ვიკისაწყობში. ბაღის ქონდარი
Origanum vulgare

Origanum vulgare — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე თავშავას გვარის ტუჩოსანთა ოჯახისა. სიმაღლე 50-70 სმ. გავრცელებულია ევროპასა და ხმელთაშუაზღვისპირეთში. საფრანგეთში, აშშ-ში და სხვა ქვეყნებში კულტივირებულია. ფესურა ტოტისებრია, ხშირად მხოხავი. ღერო ოთხწახნაგა, სწორმდგომია. საქართველოში ფართოდ არის გავრცელებული. Origanum vulgare დაარქივებული 2015-09-24 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) Origanum vulgare (ინგლისური)
დუზუნდური

დუზუნდური, სამკურნალო ანგელოზა (ლათ. Angelica archangelica) — მიეკუთვნება ქოლგოსანთა ოჯახს — ლათ. Apiaceaee. გამოიყენება: გამშრალი ფესურა ფესვებითურთ. სასაქონლო სახელწოდება: Radix Angelicae – ანგელოზას ფესვი. გამრავლება: კულტურიდან, მოყავთ უმთავრესად საფრანგეთსა და აღმოსავლეთ ევროპაში. ანგელოზას გააჩნია საჭმლის მონელების ხელშემწყობი, მადის აღმძვრელი, კრუნჩხვების მომხსნელი და შებერილობის საწინააღმდეგო მოქმედება. ძირი და თესლი გამოიყენება ლიქიორის წარმოებაში, ღეროს ნაჭრებისაგან ადრე ამზადებდნენ ცუკატებს. ეთერზეთის მინიმალური შემცველობა საჭიროა შეადგენდეს 0,3 პროცენტს და მშრალ ძირებში შეიძლება 1,0 პროცენტსაც მიაღწიოს, უწინარეს ყოვლისა აღსანიშნავია ფელანდრენი, ჰინენი და ლიმონენი. ნაყოფი შეიცავს 0,8-დან 1,5 პროცენტამდე ერეთზეთს და დაახლოებით 25 პროცენტ ცხიმოვან ზეთს. ამას გარდა, ანგელოზა შეიცავს კუმარინსა და 15 სხვადასხვა სახის ფურანოკუმარინს, ფისსა და ორგანულ მჟავებს. მოყვანის მიზნით გამოიყენება მხოლოდ და მხოლოდ ნედლი ან მაცივარში ძალიან დაბალ ტემპერატურაზე შენახული სათესლე მასალა, რადგან იგი ძალიან მალე კარგავს გაღივების უნარს. ღია გრუნტში თესვა ხორციელდება ზაფხულის ბოლოსთვის, მწკრივებს შორის მანძილი – 50 სმ, თესვის სიღრმე – 0,5–1,0 სმ, თესვის ნორმას შეადგენს 10-15 კგ ჰა. აღმოცენება გრძელდება 30-40 დღე; ამ დროს ნიადაგი მუდამ სველი უნდა იყოს. პრაქტიკაში მიღებულია აგრეთვე, ჩითილების გამოყვანა გაზაფხულზე. დაახლოებით 60 დღის შემდეგ შესაძლებელია 50×40 სმ დაშორიშორებით. სარეველა მცენარეებთან ბრძოლის თვალსაზრისით ეფექტურია ბრძოლის აგროტექნიკური მეთოდი (თოხნა, მარგვლა). დაავადებები და მავნებლები. დაავადებებიდან გვხვდება ფესვის სიდამპლე და ფუზარიოზი (Rhizoctonia და Fusarium). ჟანგა (Puccinia angelicae) იწვევს ფოთლებისა და ღეროების ფერის შეცვლას. შემდეგი დაავადებაა ცრუ ნაცარი (ლათ. Plasmopara angelicae). მწერებიდან ბუგრი და ტალახის ტკიპა ამახინჯებს ქოლგას. მოსავლის აღება და მოსავალი. თუ გამიზნულია მხოლოდ თესლის გამოყენება, მაშინ მოსავალი აიღება მეორე წლის აგვისტოდან მარცვალასაღები კომბაინით. ნარგავიდან ლეწვა თითქმის შეუძლებელია მწვანე ფოთლების გამო. შეძლებისდაგვარად, შესაძლებელია მესამე წლის შედგომი მოსავლის აღება. თესლისა და ფესვების ერთდროული გამოყენება არაა რეკომენდებული, რამდენადაც ასეთ შემთხვევაში ფესვები ცუდი ხარისხისაა. იმისათვის, რომ მიღებული იქნეს განსაკუთრებით არომატული ფესვები, მცენარეებს გადაჭრიან თავებს, რათა თავიდან იქნეს აცილებული მცენარეთა ყვავილობა. ნედლი ძირების შესაძლო მოსავლიანობა შეადგენს 100–დან 150 ტონა/ჰა. (25–დან 40 ტონა/ჰა გამშრალი ძირები) და 10–დან 12 ტონამდე/ჰა თესლი. Blanchan, Neltje (2005). Wild Flowers Worth Knowing. Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: დუზუნდური eFloras: Angelica archangelica Botanical.com Herbalist ↑ არქიმანდრიტი ლაზარე (გაგნიძე-დვალი), გერმანულ-ქართული, ქართულ-გერმანული ბოტანიკური ლექსიკონი, თბილისი: „ფავორიტ პრინტი“, 2012. — გვ. 104.
ქრისტეს თორმეტი მოციქული

აქ წარმოდგენილია იესო ქრისტეს თორმეტ მოციქულთა სია.
ალექსანდრე (იერუსალიმის პატრიარქი)

ალექსანდრე – იერუსალიმის პატრიარქი (213-251); მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 12 დეკემბერი, ახალი სტილით - 25 დეკემბერი. იგი წმინდა კლიმენტი ალექსანდრიელის (გ. დაახლ. 217) მოწაფე იყო. III საუკუნის დასაწყისში იგი კაბადოკიის ფლაბიის ეპისკოპოსად აირჩიეს. სეპტიმიუს სევერუსის (193-211) ზეობისას მღვდელმთავარი საპყრობილეში ჩააგდეს, სადაც სამი წელი დაჰყო. განთავისუფლების შემდეგ უფლის რჩეული იერუსალიმში გაემგზავრა წმინდა ადგილების მოსალოცად, სადაც 212 წელს პატრიარქ ნარცისის თანამოსაყდრედ აირჩიეს. ეს ძველი ეკლესიის პრაქტიკაში მეტად იშვიათი შემთხვევა იყო. ჯერ პატრიარქის თანამოსაყდრე, შემდეგ კი პატრიარქად ხელდასხმული წმინდა ალექსანდრე 38 წელი მართავდა ეკლესიას და ფრიად დაშვრა სამწყსოს ქრისტიანული განათლებისათვის. უფლის რჩეულმა იერუსალიმში ქრისტიანი მწერლების თხზულებათა მდიდარი ბიბლიოთეკა შექმნა. იგი იმპერატორ დეციუსის (249-251) მიერ ქრისტიანთა დევნის დროს გარდაიცვალა საპყრობილეში. წმიდანთა ცხოვრება, ტომი IV, თბილისი, 2003 წ.
სურამის ციხე (მრავალმნიშვნელოვანი)

სურამის ციხე შეიძლება აღნიშნავდეს: სურამის ციხე – შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე ქართლში სურამის ციხე – დანიელ ჭონქაძის მოთხრობა კინო სურამის ციხე – 1922 წლის ქართული ფილმი ამბავი სურამის ციხისა – 1984 წლის ქართული ფილმი
მოძღვარი (ფილმი)

მოძღვარი — 1922 წლის ქართული საბჭოთა ფილმი, გადაღებული რეჟისორ ვლადიმერ ბარსკის მიერ. გადაღებულია ალექსანდრე ყაზბეგის ამავე სახელწოდების რომანის მიხედვით. ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები. ბოქაულ გელაზე იძულებით გათხოვილი მაყვალა მწყემსი ონისეს სიყვარულს ვერ დაივიწყებს და ქმარს გაექცევა, მაგრამ თემის კანონით კვლავ ოჯახში მოაბრუნებენ. გელა ონისეს შინ შეისწრებს და დაჭრის. თემი სამივეს გაასამრთლებს და სოფლიდან მოიკვეთს. თოვლში გათოშილ მაყვალას მოძღვარი ონოფრე იპოვის და შეიფარებს. მალე მაყვალას მოკლულს ნახავენ, დანაშაულს მოძღვარს დააბრალებენ და გააციმბირებენ. ონისე თემის წინაშე აღიარებს, რომ მაყვალას დათმობას მისი მოკვლა არჩია. ცოლის მკვლელს გელა ხანჯლით განგმირავს. თემი გელას ჩაქოლავს, საქმეს კი ხელმეორედ გაარჩევს. მოძღვარს გაამართლებენ, მაგრამ გათავისუფლების ქაღალდი გადასახლებაში ცოცხალს ვეღარ ჩაუსწრებს. შალვა დადიანი – ონოფრე (მოძღვარი) გიორგი დავითაშვილი – ონისე ელენე ჩარსკაია – ჯათია მ. ალიბეგოვა – მაყვალა ვალერიან გუნია – მაყვალას მამა მარგალიტა ბარსკაია – მაყვალას დედა ალექსანდრე იმედაშვილი – გელა (მაყვალას ქმარი) მხატვრული თვალსაზრისით ფილმი სუსტი გამოდგა, რადგან რეჟისორის ყურადღებას მხოლოდ მთის ლანდშაფტი, მოხევეთა ზნე-ჩვეულება, ჩაცმულობა, საქციელი და ეგზოტიკურობა იწვევდა. მოთხრობისგან განსხვავებით, სადაც მღვდელი ონოფრე ხალხის მეურვე და გაჭირვების ტალკვესია და მისი მიზანი ხალხისა და ღმერთის სამსახურია, ფილმში იგი ღმერთს განუდგება და რევოლუციური იდეებით ანთებული ხალხს რევოლუციისკენ და ძალადობისკენ მოუწოდებს. მღვდლის რევოლუციონერად გარდაქმნის თემა მეტად აქტუალური იყო 1920-იან წლებში. ირაკლი მახარაძე, „დიადი მუნჯი“ — ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა, თბილისი, 2014 ISBN 978-9941-23-104-9 აკაკი ბაქრაძე, „კინო, თეატრი“ გვ. 76-77 — „ხელოვნება“, თბილისი, 1989 „მოძღვარი“ [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია ↑ გაზეთი „ლომისი“ 8 აპრილი, 1923
აქინჯიები

აქინჯიები (თურქ. akıncı „მომთაბარეები, მძარცველები“) — არარეგულარული თურქული კავალერია. ისინი ძირითადად დაზვერვისათვის გამოიყენებოდა, თუმცა აკინჯები ხალხსაც ძარცვავდნენ და მუდმივ შიშში ამყოფებდნენ, სუთანის ჯარის მოძრაობის მარშრუტებზე, მოსახლეობის დასაშინებლად. მათი რაოდენობა აღემატებოდა 30 000 კაცს. იანიჩარებთან და სიპაჰებთან ერთად ოსმალეთის იმპერიის ძირითად ჯარებს შეადგენდნენ. აქინჯიები მსუბუქად შეიარაღებული ცხენოსანი მშვილდოსნები იყვნენ. მათი შეიარაღება ტყავის აბჯრითა და მშვილდ-ისრით შემოიფარგლებოდა. მათ არ შეეძლოთ ქალაქებზე ან ციხესიმაგრებზე შტურის მოწყობა, ამიტომ სულთანი მათ სასაზღვრო რეიდებსა და საზღვრების დაზვერვას ანდობდა. მას შემდეგ რაც 1595 წელს იმპერია რიგ ბრძოლებში დამარცხდა, მთავრობა იძულებული გახდა აქინჯიების კავალერია ოფიციალურად გაუქმებულად გამოეცხადებინა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 37.
მაია დობორჯგინიძე

მაია დობორჯგინიძე (დ. 2 მაისი, 1978) — ქართველი კინომსახიობი, ასევე კინომსახიობის გოგა ბარბაქაძეს მეუღლე. დამთავრებული აქვს თბილისის თეატრალური ინსტიტუტი. გადაღებულია ფილმში „მიცვალებულთა კუნძულზე“ (2003). განსაკუთრებული პოპულარობა მოუტანა სერიალმა „შუა ქალაქში“. 2010 წელს დაამთავრა ავთო ვარსიმაშვილის სამაგისტრო კურსი და მას მერე თეატრის რეჟისორიცაა. 2010 წელს შედგა მაიას რეჟისორული დებიუტიც. მან შესანიშნავად დადგა სპექტაკლები: „თაფლობის თვე“ , „ვიზიტი ფსიქოლოგთან“. 2003: „მიცვალებულთა კუნძულზე“ (ადელი — პოლკოვნიკის ქალიშვილი და მერძევე გოგონა) რეჟ. თეიმურაზ კვანტალიანი „კომედიანტები“ „სურამის ციხე“ „ბინა ყიფშიძის ქუჩიდან“ „ძმები“ „ვარიაციები პატრიოტიზმის თემაზე“ „ბავშვის თვალებით“ „იდიოტოკრატია“ „დონ ჟუანი“ „ვოიცეკი“ ავთანდილ ვარსიმაშვილის „ზღაპარი იგი, მათრობს და მხიბლავს“ მაია დობორჯგინიძე კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში მაია დობორჯგინიძე [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია
მარიამ ჯოლოგუა

მარიამ ჯოლოგუა (დ. 11 თებერვალი, 1980) — ქართველი კინომსახიობი. დამთავრებული აქვს თბილისის თეატრალური ინსტიტუტი. პოპულარობა მოუტანა სერიალმა „შუა ქალაქში“, რომელიც ტელეკომპანია „იმედზე“ გადიოდა. მარიამ ჯოლოგუა — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) ↑ მარიამ ჯოლოგუასა და აპოლონ კუბლაშვილის ოჯახური ფოტოები. droni.ge (2016-02-23). ციტირების თარიღი: 25 სექტემბერი, 2020.
ნანკა კალატოზიშვილი

ნანკა კალატოზიშვილი (დ. 8 მაისი, 1979, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მსახიობი. 2000 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტის სამსახიობო ფაკულტეტი, ამავე წელს გახდა რუსთაველის თეატრალური სარდაფის მსახიობი. 2007 წლიდან არის ვასო აბაშიძის სახელობის მუსიკალური კომედიისა და დრამის თეატრის მსახიობი. 2009–2010 წლები იყო „სიმართლის დროს“ წამყვანი. 2010 წლიდან „ინტუიციის“ წამყვანი. 2013 წელს დუტა სხირტლაძეს, კახა კინწურაშვილსა და ლიკა ლაბაძესთან ერთად იმედის პროექტის „ცეკვავენ ვარსკვლავები“ III სეზონის წამყვანი. 2005: მიდიოდა მატარებელი (ნატო) რეჟ. გიორგი შენგელაია 2006: რევერსი (უბრალო თამაში) რეჟ. დიმიტრი (დიტო) ცინცაძე 2006: გრაფიტი რეჟ. ვანო ბურდული 2009 ტრილოგია რეჟ. შოთა კალანდაძე 2010: ოცნების ქალაქი (ნინი) რეჟ. დავით იმედაშვილი 2011 კიჩი კინო კლიპები რეჟ. შოთა კალანდაძე ნანკა კალატოზიშვილი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ნანკა კალატოზიშვილი [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია
სამპდორია (საფეხბურთო კლუბი)

სამპდორია (იტალ. Unione Calcio Sampdoria) – იტალიური საფეხბურთო კლუბი ქალაქ გენუიდან. კლუბი შეიქმნა 1946 წელს ორი საფეხბურთო გუნდის: ანდრეა დორიასა და სამპიერდარენეზეს გაერთიანების შედეგად. სერია A (1): 1990–91 იტალიის თასი (4): 1984–85, 1987–88, 1988–89, 1993–94 იტალიის სუპერთასი (1): 1991 სერია B (2): 1933–34, 1966–67 ევროპის თასების მფლობელთა თასი (1): 1989–90 ევროპის თასების მფლობელთა თასი: 1988–89 (ფინალისტი) ევროპის სუპერთასი: 1990 (ფინალისტი) ევროპის ჩემპიონთა თასი: 1991–92 (ფინალისტი) მარჩელო ლიპი (1969–1979) რობერტო მანჩინი (1982–1997) ჯანლუკა ვიალი (1984–1992) რუდ გულიტი (1993–1995) დევიდ პლატი (1993–1995) ვალტერ ძენგა (1994–1996) ვინჩენცო მონტელა (1996–1999, 2007–2008) ხუან სებასტიან ვერონი (1996–1998) არიელ ორტეგა (1998–1999) ანტონიო კასანო (2007–2011, 2015–2017) სერხიო რომერო (2011–2015) სამუელ ეტო’ო (2015) მარჩელო ლიპი (1982–1985) ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: სამპდორია (საფეხბურთო კლუბი) ↑ U.C. Sampdoria History. sampdoria.it
სიენა (საფეხბურთო კლუბი)

სიენა (იტალ. Associazione Calcio Siena) — იტალიის საფეხბურთო კლუბი ქალაქ სიენადან. დაარსდა 1904 წელს. მონაწილეობს სერია D–ს გათამაშებაში. (იტალიური) ოფიციალური საიტი (ძველი) (იტალიური) ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2017-06-03 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) სიენას სტატისტიკა დაარქივებული 2009-04-29 საიტზე Wayback Machine.