laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ლეშტუკოვის ხიდი

ლეშტუკოვის ხიდი (რუს. Лештуков мост) — ხიდი სანქტ-პეტერბურგში, ცენტრალურ რაიონში. მდინარე ფონტანკაზე. აკავშირებს სპასკისა და უსახელო კუნძულებს. ხიდის სიგრძეა - 52,2 მეტრი, სიგანე - 14,2 მ. ლეშტუკოვის ხიდი მდებარეობს ჯამბულის შესახვევის დასაწყისში. ხიდთან ახლოს განთავსებულია გ. ა. ტოვსტონოგოვის სახელობის დიდი დრამატული თეატრი. დინების ზემოთში მდებარეობს ლომონოსოვის ხიდი, ხოლო ქვემოთ — სემიონოვის ხიდი. უახლოესი მეტროსადგურია „ზვენიგოროდსკაია“. მოძრაობა ხიდზე, ისევე როგორც ახლოს მდებარე ჯამბულის შესახვევზე და ასევე დიდი დრამატული თეატრის მხარეზე, ცალმხრივია. მდინარე ფონტანკის სანაპიროზე მოძრაობა მარცხენა მხრიდანაა, ასე რომ ხიდზე ასვლა შესაძლებელია მხოლოდ ლომონოსოვის ქუჩის მხრიდან. სტეფანოვკის ქუჩის მხარეს პირდაპირი მოძრაობა არ არის. აქედან გამომდინარე, მანქანების ნაკადი ლომონოსოვის ხიდისკენ მიდის, მაგრამ თეატრალური შენობის უკან მოხვედრა შესაძლებელია მხოლოდ აპრაქსინის ეზოდან. თავისი სახელწოდება ხიდმა მიიღო ჯამბულის შესახვევის ძველი სახელწოდებისაგან, რომელიც ატარებდა ლეშტუკოვის შესახვევის სახელს. 1907 წელს, სპეციალურად სუვორინის (ამჟამად დიდი დრამატული თეატრი) თეატრის მაყურებლებისათვის ააგეს ხის ხუთმალიანი ხიდი. ხიდი არაერთხელ გარემონტეს. 1952 წელს ხის მალები გამოცვალეს მეტალის კოჭებით. 1971 წელს მიმდინარეობდა საყრდენების კაპიტალური რემონტი. ხის საფარი შეიცვალა ორმაგი ხეფენილით. 1988 წელს „Легипроинжпроект“-ის ინჟინერმა ლ. ნ. სობოლევმა შეადგინა ხიდის რეკონსტრუქციის პროექტი. 1993 წლიდან 1999 წლამდე ლეშტუკოვის ხიდი კაპიტალურ რემონტშია. სამუშაოს ვამკვეთი იყო ხიდების მეურნეობის სამმართველო, ხოლო გენერალური დამპროექტებელი „Легипроинжпроект“. პროექტის მთავარი არქიტექტორი იყო ალექსი იურის ძე შოლოხოვი, ჯგუფის ხელმძღვანელი — ი. გ. შინდინი, ინჟინერ-კონსტრუქტორი — ნ. ს. ლებედევი, მჭედელი — ვ. ვოლკოვი. Новиков Ю. В. Мосты и набережные Ленинграда / Сост. П. П. Степнов. — Л.: Лениздат, 1991. — 320 с. Лештуков мост //СПб ГБУ «Мостотрест»
ახალი დღე (გადაცემა)

ახალი დღე — საზოგადოებრივი მაუწყებლის დილის საინფორმაციო-გასართობი პროგრამა. ეთერშია ყოველ სამუშაო დღეს, 07:30-დან 10:00 საათამდე. გადაცემის წამყვანები არიან ჟურნალისტები: ელენე კალანდაძე, გიორგი აბაშიძე, ნატა მაღალაშვილი და დავით გორგილაძე. პროგრამის ძირითადი წამყვანები კვირის განმავლობაში საკუთარ რუბრიკებს წარმოადგენენ: მოვლენა, რომელმაც შეცვალა მსოფლიო – დავით გორგილაძე, ბავშვები და მოზარდები – ნატა მაღალაშვილი, რის შესახებ საუბრობს მსოფლიო – ელენე კალანდაძე, ბიზნესის სიახლეები – გიორგი აბაშიძე. გადაცემას ყოველ ნახევარ საათში უერთდება არხის მთავარი საინფორმაციო პროგრამა „მოამბე“, საზოგადოებრივ-პოლიტიკური და ეკონომიკის სიახლეებით. კულტურა — წამყვანი: დავით ალადაშვილი არქივი — წამყვანი: გიორგი კეკელიძე ლიტერატურა — წამყვანი: გიორგი კეკელიძე ეკოლოგია — წამყვანი: ნინო იმნაიშვილი სპორტი — წამყვანები: გიორგი თვალაბეიშვილი, ლუკა ჭოჭუა. გადაცემა „ახალი დღე“ ↑ ახალი დღის წამყვანები
თრდატი (რევის ძე)

თრდატი — ფარნავაზიანთა სახლის რევიანთა შტოს დაამარსებელი. მირიან III-ის უფროსი ძის — რევის ძე. თრდატი და მისი დედა სალომე კახეთსა და კუხეთს ფლობდნენ და უჯარმაში ცხოვრობდნენ. დაახლოებით 338-341 წლებში მათ სომხების დახმარებით მოინდომეს ბაკურ მეფის ტახტიდან გადაყენება, მაგრამ დამარცხდნენ. 368 წელს რომაელთა და სომეხთა დახმარებით თრდატი ქართლში გამეფდა, თუმცა მალე იძულებული გახდა ტახტი დაეტოვებინა. რომსა და ირანს შორის ქართლის გაყოფის შემდეგ, თრდატი რომაელთა გავლენის სფეროში მოქცეულ ქართლის ნაწილში მეფობდა. რადგან ირანის გავლენის ქვეშ მყოფ ქართლის მეფეს ვარაზ-ბაკურს გარდაცვალებისას მცირეწლოვანი ვაჟიშვილები დარჩნენ, თრდატი, როგორც ვარაზ-ბაკურის სიმამრი და უკვე „კაცი მოხუცებული“, ირანის გავლენის სფეროში მყოფ ქართლში გამეფდა. დაახლოებით 395 წელს თრდატი სამეფო ტახტიდან ვარაზ-ბაკურის უფროსმა ძემ ფარსმანმა გადააყენა. მეფეთა ცხოვრების დახასიათებით თრდატი იყო „კაცი მორწმუნე, ბრძენი და გონიერი“. მანვე ააშენა ეკლესია ნეკრესში, ხოლო მშენებლობა დაიწყო რუსთავში. თრდატი ამიანე მარცელინუსის მიერ მოხსენიებული საურმაგის იდენტური პიროვნებაა. გოილაძე ვ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 4, თბ., 2018. — გვ. 109. გოილაძე ვ., ფარნავაზიანთა სახლის ქრისტიან მეფეთა ქრონოლოგია, ჟურნ. „მნათობი“, № 3 თბ. 1983
სიმონ ტაჰამატა

სიმონ ტაჰამატა (ნიდერლ. Simon Melkianus Tahamata; დ. 26 მაისი, 1956, ვუხტი, ჩრდილოეთი ბრაბანტი, ნიდერლანდები) — ნიდერლანდელი ფეხბურთელი და ფეხბურთის მწვრთნელი. სხვადასხვა დროს იცავდა „აიაქსის“, ლიეჟის „სტანდარდის“, „ფეიენორდის“, „ბეერსხოტისა“ და ნიდერლანდების ეროვნული ნაკრების ღირსებას. ნიდერლანდების სამგზის ჩემპიონი და ნიდერლანდების თასის მფლობელი „აიაქსის“ შემადგენლობაში. ბელგიის ჩემპიონი და ბელგიის თასის სამგზის მფლობელი ლიეჟის „სტანდარდის“ შემადგენლობაში. 1979–1986 წლებში იყო ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების წევრი, რომლის შემადგენლობაში 22 მატჩი ითამაშა და 2 ბურთი გაიტანა. აიაქსი ერედივიზია: 1976–77, 1978–79, 1979–80 თასი: 1978–79 სტანდარდი ბელგიის ჩემპიონატი: 1978–79 თასი: 1976–77, 1978–79, 1979–80 შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „სიმონ ტაჰამატა“ ვიკისაწყობში. AFS · Beijen.net National Football Teams Simon Tahamata · International Appearances ↑ Simon Tahamata. Voetbalstats.nl. ციტირების თარიღი: 21 თებერვალი, 2021 ↑ Stokkermans, Karel. (23 აპრილი, 2008) Simon Tahamata – International Appearances. RSSSF. ციტირების თარიღი: 21 თებერვალი, 2021 ↑ Simon Tahamata International Matches. AFS. ციტირების თარიღი: 21 თებერვალი, 2021 ↑ Stokkermans, Karel. (11 თებერვალი, 2021) Netherlands – Record International Players. RSSSF. ციტირების თარიღი: 21 თებერვალი, 2021
სანტიაგო სანტამარია

სანტიაგო სანტამარია (ესპ. Santiago Santamaría; დ. 22 აგვისტო, 1952, სან-ნიკოლას-დე-ლოს-აროიოსი, არგენტინა — გ. 27 ივლისი, 2013, კორდოვა, არგენტინა) — არგენტინელი ფეხბურთელი, ნახევარმცველი. იცავდა „ნიუელს ოლდ ბოისის“, „სტად დე რეიმსისა“ და არგენტინის ეროვნული ნაკრების ღირსებას. 1982 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის მონაწილე არგენტინის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში. სანტიაგო სანტამარია „ნიუელს ოლდ ბოისის“ შემადგენლობაში გატანილი 90 გოლით ვიქტორ რამოსის (ესპ. Víctor Rogelio Ramos) შემდეგ (104 გოლი) კლუბის ყველა დროის მეორე საუკეთესო ბომბარდირის ადგილს იკავებს, ხოლო ჩატარებული მატჩების რაოდენობით (293 მატჩი) — მერვე ადგილს. მის შემადგენლობაში 1974 წელს მეტროპოლიტანოს ტურნირს იგებს. ამას გარდა, ორჯერ ხდება არგენტინის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (1980, 1981) 1974–1979 წლებში ფრანგული „სტად დე რეიმსის“ ღირსებას იცავს, რომლის შემადგენლობაში 148 მატჩს ატარებს და 41 გოლი გააქვს. კლუბთან ერთად საფრანგეთის საფეხბურთო თასის 1976–77 წლების გათამაშების ფინალშიც გადის, სადაც 1977 წლის 18 ივნისს „პარკ დე პრენსზე“ აღმავლობის გზაზე მყოფ „სენტ-ეტიენთან“ გამართულ გადამწყვეტ შეხვედრაში ანგარიშით 1–2 მარცხდება. 1978–79 წლების საფრანგეთის ჩემპიონატის გათამაშებაში მისი კლუბი ბოლო ადგილს იკავებს და საფრანგეთის მეორე დივიზიონში ქვეითდება. შედეგად სანტამარია ფრანგულ კლუბს ტოვებს და „ნიუელს ოლდ ბოისში“ ბრუნდება. საფეხბურთო კარიერას, ამავე კლუბში 1985 წელს ასრულებს. 1980–1982 წლებში იყო არგენტინის ეროვნული ნაკრების წევრი, რომლის შემადგენლობაში 11 მატჩი ითამაშა და 2 ბურთი გაიტანა. ნიუელს ოლდ ბოისი არგენტინის პრიმერა დივიზიონი მეტროპოლიტანო: 1974 გოდუაძე, ლაშა (2010). მსოფლიო თასის ისტორია (1930–2010). თბილისი: გაზეთი „მსოფლიო სპორტი“.  Yametti, Carlos Francisco (1987). El Archivo del Fútbol. Buenos Aires.  Glanville, Brian (2018). The Story of the World Cup. London: Faber.  ISBN 9780571325566 Robinson, Michael; Hope-Smith, R. G., Soccer: The International Line-ups & Statistics Series; Argentina 1971-1997, Cleethorpes: Soccer Books Ltd, 1998. Squires, David (2016). The Illustrated History of Football. Sydney: Random House.  ISBN 1780895585 Argentina National Team · Unofficial Matches · Match Details Argentina National Team Players 1964–1998 · Association of Football Statisticians (AFS) Base de Datos del Futbol Argentino (BDFA) · Calcio.com National Football Teams · Transfermarkt · YouTube · Santiago Santamaria ↑ Santiago Santamaria (1952–2013) ↑ Una gloria de Newell's Murió Cucurucho Santamaría ↑ Murió „Cucurucho“ Santamaría, símbolo de Newell’s en los ‘70 ↑ Santiago Santamaría – International Appearances ↑ Santiago Santamaría International matches
სემიონოვის ხიდი

სემიონოვის ხიდი (რუს. Семёновский мост) — ხიდი სანქტ-პეტერბურგში, ცენტრალურ რაიონში. მდინარე ფონტანკაზე. აკავშირებს სპასკისა და უსახელო კუნძულებს. ხიდის სიგრძეა — 52,2 მეტრი, სიგანე — 19,51 მ. სემიონოვის ხიდი მდებარეობს გოროხვაიის ქუჩის გაყოლებაზე. დინების ზემოთში მდებარეობს ლეშტუკოვის ხიდი, ხოლო ქვემოთ — გორსტკინის ხიდი. უახლოესი მეტროსადგურებია „ზვენიგოროდსკაია“, „სადოვაია“, „სენის მოედანი“, „სპასკაია“. თავისი სახელწოდება ხიდმა მიიღო ლეიბ-გვარდიის ყაზარმის სემიონოვის პოლკისაგან, რომელიც ხიდთან იყო განთავსებული. 1717 წლის გეგმაში აღნიშნულია ხის ხიდი, რომელიც მდებარეობს თანამედროვე გორსტკინის ხიდის სიახლოვეს. 1738 წელს მას უკვე თანამედროვე სახე ჰქონდა. 1788 წელს ხიდი გადააკეტეს მდინარე ფონტანკის ტიპური ხიდების მიხედვით, რომელსაც ახასიათებდა კოშკები. პროექტის ავტორი სავარაუდოდ უნდა ყოფილიყო ფრანგი ინჟინერი ჟან-როდოლფ პერონე. ეს ხიდი იყო ფონტანკის შვიდი სამმალიანი ხიდიდან ერთ-ერთი. ჩვენს ეპოქამდე ამ ხიდებიდან მხოლოდ ორიღაა შემორჩენილი ლომონოსოვის ხიდი და სტარო-კალინკინის ხიდი. 1856-1857 წლებში მოძველებული ხიდი გადააკეთეს ინჟინერ ფიოდორ ენროლდის პროექტის მიხედვით. 1949 წელს ინჟნერ პავლე ბაჟენოვისა და არქიტექტორ ლევ ნოსკოვის პროექტის მიხედვით წარიმართა ხიდის კაპიტალური რემონტი. მალების დეტალები შეცვალეს ლითონით. Бунин М. С. Мосты Ленинграда. Очерки истории и архитектуры мостов Петербурга — Петрограда — Ленинграда. — Л.: Стройиздат, 1986. — 280 с. Кочедамов В. И. Мосты Ленинграда. — Л.: Искусство, 1958. — 60 с. Новиков Ю. В. Мосты и набережные Ленинграда / Сост. П. П. Степнов. — Л.: Лениздат, 1991. — 320 с. Тумилович Е. В., Алтунин С. Е. Мосты и набережные Ленинграда. Альбом. — М.: Издательство Министерства Коммунального Хозяйства РСФСР, 1963. — 298 с. Семеновский мост //СПб ГБУ «Мостотрест» [https://web.archive.org/web/20171113222120/http://encspb.ru/object/2804006472 დაარქივებული 2017-11-13 საიტზე Wayback Machine. Семеновский мост] //Энциклопедия Санкт-Петербурга
NUTS:TR

თურქეთის ტერიტორიული ერთეულების ნომენკლატურა სტატისტიკის მიზნებისთვის (ინგლ. NUTS statistical regions of Turkey) — თურქეთის (TR), როგორც ევროკავშირის კანდიდატი ქვეყნის ტერიტორიული დანაწილება სტატისტიკური მიზენებისთვის. 2002 წელს იგი განსაზღვრული იქნა ევროსტატისა და თურქეთის მთავრობების შეთანხმებით, თურქეთის NUTS ოფიციალურად უწოდებენ სტატისტიკურ რეგიონებს, რადგან თურქეთი არ არის ევროკავშირის წევრი ქვეყანა. NUTS-ის დონეებია: NUTS-1: 12 რეგიონები NUTS-2: 26 სუბრეგიონები NUTS-3: 81 პროვინციები NUTS-ის დონეების შემდეგ მოდის LAU-ის ორი დონე: LAU-1: 923 რაიონები LAU-2: 37,675 მუნიციპალიტეტები თურქეთის NUTS კოდებს აქვთ შემდეგი სახე: FIPS region codes of Turkey ISO 3166-2 codes of Turkey Subdivisions of Turkey Overview of the NUTS 2013 Classification Statistics Illustrated. Interactive map of NUTS levels. Regional Statistics Illustrated. Interactive map of statistics indicators by NUTS levels. Provinces of Turkey, Statoids.com ↑ Statistical Regions outside the EU. Eurostat. ციტირების თარიღი: 3 Jul 2016 ↑ National Structures (Non-EU). Eurostat. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 22 ივნისი 2016. ციტირების თარიღი: 3 Jul 2016
ერიკ პრაიდზი

ერიკ პრაიდზი (Eric Prydz დ. 19 ივლისი, 1976, სტოკჰოლმი, შვედეთი) — შვედი დიჯეი და პროდიუსერია, რომელიც თავისი 2004 წლის ჰიტით „Call on Me“ გახდა ცნობილი. ეს სიმღერა სტივ უაინვუდის ჰიტის „Valerie“ რიმეიკია, რომელიც დიდი ბრიტანეთის სინგლების ჩარტში 5 კვირა იყო. „Call on Me“ ასევე ჩარტ German Top100-ში ხუთი თანამიმდევრული კვირის განმავლობაში იყო პირველ ადგილას. მუსიკის შექმნის პარალელურად პრაიდზი ხელმძღვანელობს ლეიბლებს Pryda, Pryda Friends, და Mouseville, რომლებიც ძირითადად მის მუსიკას უშვებენ. 2006 წელს, ერიკ პრაიდზმა პინკ ფლოიდის სიმღერაზე "Another Brick in the Wall" შექმნილი რემიქსი "Proper Education" გამოუშვა. პრაიდზი მონაწილეობას მხოლოდ ევროპაში არსებულ პროექტებში იღებს და არ მოგზაურობს აშშ-ში და აზიაში, რადგანაც ფრენის შიში აქვს. მთავარი სტატია: ერიკ პრაიდზის დისკოგრაფია. ალბომები Eric Prydz Presents Pryda (2012) Opus (2016) ↑ Watch Controversial Dance Music Video that Tops Charts. DJVIBE.com. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-03-02. ციტირების თარიღი: 2007-01-04.
ცის მექანიკა

ცის მექანიკა — ასტრონომიის დარგი, რომელიც შეისწავლის მზის სისტემის სხეულების მოძრაობას გრავიტაციულ ველში. ზოგიერთი საკიტხის შესწავლისას (მაგ. კომეტების კვლევისას) ხანდახან საჭირო ხდება არაგრავიტაციული ძალების (რეაქტიული ძალები, გარემოს წინააღმდეგობა და სხვა) გათვალისწინება. ცის მექნიკის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი მიმართულებაა ასტრო დიამიკა. ცის მექნიკა შეისწავლის გრავიტაციულ ველში ციური სხეულების გადაადგილების ზოგად საკითხებს, კონკრეტულად ბუნებრივი და ხელოვნური სხეულების მოძრაობის მათემატიკურ თეორიას, ფუნდამენტური ასტრონომიური მუდმივების განსაზღვრის საკითხებს თეორიულ გამოკვლევების ასტრონომიულ დაკვირვებებთან შედარების საფუძველზე, ამუშავებს ასტრონომიული ეფემერიდების (ასტრონომიული წელიწდეულების) შედგენის საკითხს, რომლების შეიცავენ ცის მექნიკის (ასევე ასტრომერიის, ვარსკვლავთა ასტრომერიის, გეოდეზიისა და სხვა) თეორიული გამოკვლევის შედეგებს და დროის ყოველ მომენტისათვის აფიქსირებენ სივრცე-დროის ათვლის ფუნდამენტურ სისტემას. ეგრეთ წოდებული „მრავალი სეხეულის“ ამოცანა-ცის მექნიკის ერთ-ერთი ძირითადი ამოცანაა. იგი დაკავშირებულიასაკმარესად რთულ არაწრფივ ჩვეულებრივ დიფერენციულ განტოლებათა სისტემის ამოხსნასთან, რომლის მათემატიკური ზოგად შემთხვევაში არ არის გადალახული. სრულად არის ამოხსნილი მხოლოდ 2 სხეულის ამოცანა, რომლისთვისაც მოძრაობის დიფერენციულ განტოლებათა ინტეგრაცია მოხერხდა კვადრატურებში. ამ შემთხვევაში მოძრაობა იწარმოება კეპლერის კანონების თანახმად. აგებულია სამი სხეულლის ამოცანის ზოგადი ამონახსნი უსასრულო მწკრივების სახით, ეს მწკვრივები იმ დენად რთული და ნელა კრებადია, რომ მათი გამოყენება ძალიან ძნელი და პრაქტიკულად შეუძლებელია. ამ ამოცანის ზოგიერთი სპეციალური საწყისიპირობებისთვის მოხერხდა შედაარებით მარტივი ამოცანების შედენა. ცის მექნიკაში დამუშავებულია დაკვირვების საფუძველზე მზის სიტემის სხეულთა ორბიტების განსაზღვრის მეთოდები და მზის მოძრაობის დიფერენცია, განტოლებათა ამონახსნებში შემავალი საინტეგრაციო მუდმივების განსაზღვრის საკითხები. დიდი ცთომილების შეშფოთებული მოძრაობის დიფერენცია, განტოლებები ამოიხსნება ანალიზური მეთოდებით (მწკრივების საშუალებით) და რიცხვითი ინტეგრირებით, ანალოგიური გზით სწავლობენ მათი თანამგზავრების მოძრაობებს. მახლობელ თანამგზავრებზე დიდ შემაშფოთებელ გავლენას ახდენს ცთომილების ფორმის გადახრა სფერულისაკენ და ამას ცხადია, მხედველობაში იღებენ თანამედროვე ასტრონომები. მცირე ცთომილებებისა და კომეტების მოძრაობების შესასწავლად აქტიურად გამოიყენება რიცხვითი ინტეგრირების მეთოდები, რადგან მათი ორბიტების ექსცენტრისიტეტები და დახრები საერთოდ არაა პატარა სიდიდეები, რაც აუცილებელია ანალიზური მეტოდების გამოსაყენებლად. ცის მექანიკაში კარგადაა დამუშავებული ასალიზური თეორიები დიდი ცთომილების, მათი თანამგზავრების და ზოგიერთი ასტეროიდის მოძრაობის შესასწავლად. ცის მექნიკის ერთ-ერთი ძირითადი ამოცანაა მზის სისტემის მდგრადობის საკითხი. ანდრეი კოლმოგოროვმა და ვ. არნოლდმა თავიანთ მიერ აღმოჩენილი ახალი მეთოდების საფუძველზე დაამტკიცეს: 3 ან მეტი სხეულის ამოცანებში (კერძოდ ჩვენი მზის სისტემისვის), როცა მხედველობაში მიიღება მხოლოდ ურთიერთმიზიდულობის ნიუტონისებური ძალები, დიდი ნახევარღერძების ცვლილებებს ერთად ახლო ალბათობით აქვს რხევითი და არა საუკუნისებრივი ხასიათი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 225–226.
გიზო ჭელიძე

გიზო ვლადიმერის ძე ჭელიძე (დ. 15 დეკემბერი, 1931, ლიხაური, ოზურგეთის რაიონი — გ. 5 ივნისი, 2012) — ქართველი ფილოლოგი, ფოლკლორისტი, მეცნიერი, საზოგადო მოღვაწე, მწერალი. 1939-1950 წლებში, სწავლობდა ექვთიმე თაყაიშვილის სახელობის ლიხაურის საშუალო სკოლაში. 1950 წელს ჩაირიცხა შოთა რუსთაველის სახელობის ბათუმის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის ქართული ენისა და ლიტერატურის ფაკულტეტზე, რომელიც დაამთავრა 1955 წელს წარჩინებით. მუშაობდა 1956-1958 წლებში, ბათუმის რაიონულ გაზეთ „კოლმეურნის გზის“ რედაქციაში ლიტერატურულ თანამშრომლად, 1958-1965 წლებში — მახარაძის (ამჟამინდელი ოზურგეთის) რაიონული გაზეთის „ლენინის დროშის“ (ამჟამინდელი „ალიონის“) რედაქციაში კორექტორად, შემდგომში განყოფილების გამგედ. 1964 წლის სექტემბერში ჩაირიცხა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის შოთა რუსთაველის სახელობის ქართული ლიტერატურის ინსტიტუტის ფოლკლორის განყოფილების ასპირანტად, მისი ხელმძღვანელი პროფესორი მიხეილ ჩიქოვანი იყო, დაამთავრა 1967 წელს. 1969 წლის 25 სექტემბერს დაიცვა ფილოლოგიის მეცნიერებათა კანდიდატის ხარისხი თემაზე „მიხეილ ჯავახიშვილის შემოქმედების ფოლკლორული წყაროები“. 1994 წლის 8 მარტს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია „ქართული ხალხური დრამა“. დასტამბული აქვს 40 ნაშრომი. გიზო ჭელიძის პირველი სამეცნიერო ნაშრომი გამოქვეყნდა ჯერ კიდევ სტუდენტობისას 1954 წელს, „ილია ჭავჭავაძის დაუმთავრებელი მოთხრობები“. ჭელიძე გ., აზრი და სიტყვა ალალ-მართალი-პაპის სიბრძნეზე ჩამონათალი, თბ., 2010. გიზო ჭელიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ველბოტი

ველბოტი (ინგლ. whale-boat — ვეშაპთმხოცავი კანჯო) — სწრაფმავალი მსუბუქი საზღვაო კანჯო, რომელსაც აქვს მსხვილი ცხვირი და კიჩო. მისი ტვირთამწეობაა 3 ტ, სიგრძე — 7–10 მ. ნიჩბები ჭადრაკულად აქვს განლაგებული. მენიჩბეები (4–8) ცალ-ცალკე სხდებიან მერხებზე და თითო ნიჩაბს უსვამენ. ველბოტს აქვს პატარა ანძა, რომელზეც აფრაა დამაგრებული, და საჰაერო ყუთები, რომელთა მეშვეობით იგი ცურვადია მაშინაც, როცა წყლით იფარება. ველბოტი არის სამგზავრო და მაშველი. ველბოტს ვეშაპსახოცავად აღარ იყენებენ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 348.
ბრუკ დოლანი

ბრუკ დოლანი (ინგლ. Brooke Dolan II; დ. 1908 — გ. 1945) — ფილადელფიის საბუნებისმეტყველო მეცნიერებების აკადემიის თანამშრომელი. მეთაურობდა ორ ექსპედიციას ტიბეტის აღმოსავლეთ საზღვრებთან 1931 და 1934—1935 წწ. პირველ ექსპედიციაში მონაწილეობდნენ გერმანელი ზოოლოგი, მონადირე, ორინთოლოგი, მკვლევარი, ტიბეტოლოგი და ესეს-ის შტურმბანფიურერი ერნესტ შეფერი, ასევე, გორდონ ბოულესი, ოტო ჰაიზერი და ჰუგო ვაიგოლდი. 1942 წელს ამერიკელ ოფიცერ ილია ტოლსტოისთან ერთად მიაღწია ლჰასას სტრატიგრაფიული ექსპედიაციის შემადგენლობაში და შეხვდა მაშინ ახალგაზრდა XIV დალაი ლამას. ტუნგი, როზმარ იონესი. დაკარგული ტიბეტის პროტრეტები: ილია ტოლსტოისა და ბრუკ დოლანის ფოტოგრაფია. ბერკლი: კალიფორნიის უნივერსიტეტის პრესა, 1980. გოლდშტეინი, მალვინ ც., ჯელეკ რიმპოშთან ერთად. თანამედროვე ტიბეტის ისტორია 1913—1951: ლამაისტური შტატის დემონტჟი. ბერკლი: კალიფორნიის უნივერსიტეტის პრესა, 1989. 1942 წ. ექსპედიციის შესახებ ბრიტანული და ამერიკული დოკუმენტების საფუძველზე — იხ. გვ. 391—397 ტოლსტოი, ილია. ტიბეტი ინდოეთიდან ჩინეთამდე. ნეიშენელ ჯეოგრაფიკი. 1946 წლის აგვისტო. დოლანი II, ბრუკი, "გზა მსოფლიოს ზღვარზე", 1936 წლის ოქტომბერი, გვერდები 5-9 დოლანი II, ბრუკი, "გზა მსოფლიოს ზღვარზე", საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა აკადემიის (ფილადელფიის) შრომები, 1937 დუკანი, მარიონ, „იანცზი და იაკი“, ალექსანდრია, 1952 ჰეილ, კრისტოფერ, „ჰიმლერის ჯვაროსნული ლაშქრობა“, ჰობოკენი, ნიუ-ჯერსი. 2003 კნაუსი, Дჯონ კენეტი, «ცივი ომის ობლები: „ამერიკისა და ტიბეტის ბრძოლა სიცოცხლისათვის“, თ.1, ნიუ-იორკი: საზოგადოებრივ საქმეთა კავშირი, 1999
ელიაღასი

ელიაღასი (თურქ. el — ხალხი, ტომი aga — ბატონი) — ელის უფროსი. ელიაღასი განაგებდა ელს, კრებდა გადასახადებს, არჩევდა სამოქალაქო და სისხლისსამართლებრივ საქმეებს. ელის იურისდიქციიდან ამოღებული იყო მკვლელობის, გაუპატიურების, თვალის ამოგდებისა და კბილის ჩამტვრევის შემთხვევები, რომელთაც მდივანბეგი განიხილავდა. თანამდებობის დაკავებისას ელს 12 მანეთი („მინალთუნი“) ეძლეოდა. ქართული სამართლის ძეგლები, ი. სურგულაძის გამოც., თბ., 1970; ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 125.
ნისლეულები

ნისლეული — ვარსკვლავთაშორისი ღრუბელი, რომელიც მტვრის, გაზისა და პლაზმისაგან შედგება, გამოირჩევა თავისი გამოსხივებით ან მისი შთანთქმით გარე სამყაროსთან შედარებით. ვარსკვლავთა გარდა სამყაროში დიდი რაოდენობით გვხვდება გაზმტვეროვანი, კოსმოსური ღრუბლები. მათი უმრავლესობა ბნელია და შეუიარაღებელი თვალისათვის უხილავია. საერთოდ ყველა ნისლეული ბნელია, თუმცა იმ შემთხვევაში თუ მის ახლოს გვხვდება ვარსკვლავი, მაშინ ღრუბელი იწყებს სხვადასხვა ფერში ციალს. ხშირად ბნელი ნისლეულების აღმოჩენა ოპტიკური ტელესკოპით ჭირს, ამიტომ მათზე დაკვირვებები რადიო და რენტგენული ხელსაწყოებითაც მიმდინარეობს ხოლმე. გარდა ამისა, ცნობილია, რომ ვარსკვლავთა წარმოშობის პროცესი ასეთ კოსმოსურ ნისლეულებში მიმდინარეობს. ერთ-ერთ ასეთ ვარსკვლავთ მშობელ არეს წარმოადგენს, ერთადერთი, შეუიარაღებელი თვალით ხილული, ორიონის ნისლეული. Fusedweb.pppl.gov ინფორმაცია ციური სხეულების ფორმირებაზე, geocities.com Clickable table of Messier objects დაარქივებული 2014-10-20 საიტზე Wayback Machine. , space-and-telescope.com
ელიზია

ელიზია (ლათ. elisio < elido — გამოვაძევებ) — სიტყვის ბოლოკიდური ხმოვნის ჩავარდნა (გაქრობა) მომდევნო სიტყვის თავკიდური ხმოვნის წინ, მაგ., ფრანგ. l’enfant (le enfant-ის ნაცვლად). ქართულში ელიზია იშვიათია: „მე დ’იმან უნდა ვიბრძოლოთ“ (ვაჟა-ფშაველა). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 126.
ექს...

ექს... (ლათ. ex — გან, იდან) — 1. თავსართი, რომელიც აღნიშნავს მოძრაობას შიგნიდან გარეთ. მაგ., ექსპატრიაცია, ექსჰუმაცია. 2. რთული სიტყვის შემადგენელი ნაწილი, რომელიც აღნიშნავს ყოფილს. მაგ., ექსჩემპიონი, ექსპრეზიდენტი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 250.
გორსტკინის ხიდი

გორსტკინის ხიდი (რუს. Горсткин мост) — საფეხმავლო ხიდი სანქტ-პეტერბურგში, საადმირალოს რაიონში. მდინარე ფონტანკაზე. აკავშირებს სპასკისა და უსახელო კუნძულებს. ხიდის სიგრძეა — 53,6 მეტრი, სიგანე — 6,2 მ. გორსტკინის ხიდი მდებარეობს ეფიმოვის ქუჩის დასაწყისში და აკავშირებს მას ფონტანკის სანაპიროს სამხრეთ ნაწილთან. დინების ზემოთში მდებარეობს სემიონოვის ხიდი, ხოლო ქვემოთ — ობუხოვის ხიდი. უახლოესი მეტროსადგურებია „სადოვაია“, „სენის მოედანი“, „სპასკაია“. თავისი სახელწოდება ხიდმა მიიღო 1910 წელს გორსტკინის ქუჩის მიხედვით. მანამდე ქუჩას ერქვა კოლპიცინის საფეხმავლო ხიდი, მისი ამშენებლის გვარის მიხედვით. 1898 წელს ინჟინერმა ლ. ნ. კოპლიცინმა საკუთარი სახსრებით ააგო საფეხმავლო ხის ხიდი. 1910 წელს ხიდი მნიშვნელოვნად გადააკეთეს. 1928 წელს ხიდი კვლავ გადააკეთეს ნავთობსადენის მილის გატარების გამო, სამუშაოებს ხელმძღვანელობდა ინჟინერი პ. პ. სტეპნოვი. 1940 წელს ხიდი დაკეტეს ფეხით მოსიარულეებისათვის. 1949 წელს ინჟინერ პ. ვ. ბაჟენოვის პროექტის მიხედვით წარიმართა ხიდის კაპიტალური რემონტი. ხის ზეწრები შეცვალეს ლითონის საყრდენებით, ხიდის სიგანე გაადიდეს 6,2 მეტრამდე. ხიდის კაპიტალური რემონტის სამუშაოებს ხელმძღვანელობდა ინჟინერი პ. ბლოხინი. 1997 წელს ხიდის საფეხმავლო ნაწილი ლითონის ფილებით დაფარეს. ხიდი ამჟამად სამმალიანია. მალების საყრდენები კი ლითონისგანაა აგებული. Новиков Ю. В. Мосты и набережные Ленинграда / Сост. П. П. Степнов. — Л.: Лениздат, 1991. — 320 с. Горсткин мост //СПб ГБУ «Мостотрест»
ფარსმან IV

ფარსმან IV, ფარსმან ვარაზ-ბაქარის (უფროსი) ძე — ქართლის მეფე IV-V ს. მიჯნაზე – ლეონტი მროველის თანახმად განუდგა ირანს და ხარკი შეუწყვიტა. გაამრავლა ჯვარნი და განაახლა ეკლესიები. მემატიანე მას ბოლნისის სიონის აშენებას მიაწერს. თრდატის დისწული – ქართლის მეფე „მოქცევაჲ ქართლისაჲ“-ს მიხედვით. პეტრე იბერის ასურული „ცხოვრების“ ცნობით ფარსმანი კონსტანტინოპოლში ცხოვრობდა კეისრის კარზე, სადაც სარგებლობდა დიდი პატივისცემით. ეკავა სარდლის თანამდებობა. დედოფალ ევდოქსიასთან სასიყვარულო ისტორიის გამო სამშობლოში გამოიქცა. მან თეთრი ჰუნების დახმარებით ქართლის ტახტი დაიკავა. (ფარსმანის მეფობას ვახუშტი ბატონიშვილი ათარიღებს 405–408 წ. ივ. ჯავახიშვილი 395–408 წ. გ. მელიქიშვილი V ს. დასაწყისით. ვ. გოილაძე 395–397 წ. ლ. ჯანაშია 398–400 წ.). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 233. გ. მელიქიშვილი, ქართლის (იბერიის) სამეფოს ისტორიის ქრონოლოგიური საკითხისათვის. საქ. მეც. აკადემიის ისტორიის ინსტიტუტის შრომები, ტ. IV. ნაკ. I, 1958. ვ. გოილაძე, ფარნავაზიანთა სახლის ქრისტიან მეფეთა ქრონოლოგია, თბ. 1990. ლ. ჯანაშია, აღმოსავლეთ საქართველო (ქართლი) IV-V ს, სინ. ტ. II. თბ. 1973. ივ. ჯავახიშვილი, ქართველი ერის ისტორია, წგნ. I, თბ. 1963. ↑ ვახუშტი „საქართველოს ისტორია“, გამოცემა გ. დ. ქართველიშვილისა. განმარტებული და შევსებული ახლად შეძენილის არხეოლოგიურისა და ისტორიულის ცნობებით დ. ზ. ბაქრაძის მიერ. ტფილისი, 1885. გვ. დ. ↑ CYRIL TOUMANOFF: „Chronology of the Early Kings of Iberia“. The Chosroids: 28. Pharasmanes/P'arsman IV. p. 27. ↑ გორგაძე ს., წერილები საქართველოს ისტორიიდან // ძველი საქართველო / თაყაიშვილი ე., ტ. II, ტფილისი: ელექტრო მბეჭდავი სტამბა სპირიდონ ლოსაბერიძის, 1913. — გვ. 60. ↑ ლორთქიფანიძე მ., მეტრეველი რ., საქართველოს მეფეები, თბ.: „ნეკერი“, 2007. — გვ. 37, 38, ISBN 99928-58-36-2.