laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ლევან გოთუას სახლი და საფლავი

ლევან გოთუას სახლი და საფლავი — ისტორიულ-მონუმენტური ხელოვნების ძეგლი მცხეთის მუნიციპალიტეტში, ეკუთვნოდა ცნობილ ქართველ მწერალს ლევან გოთუას (1905–1973 წლები), ავტორს ისტორიული რომანების, ისტორიულ თემაზე დაწერილი მრავალი მოთხრობის, პიესის და თანამედროვეობისადმი მიძღვნილი ნაწარმოებებისა. სახლი ორსართულიანია, ნაგებია აგურით. მწერლის სამუშაო ოთახი მეორე სართულზეა. ამ სახლში დაამთავრა მწერალმა „გმირთა ვარამის“ მე-4 ტომი, „მითრიდატე“ და „სერაფიტი“. ეზოში მწერლის საფლავია. კურსების გრანიტით მოპირკეთებულ დაბალ ოთხკუთხა კვარცხლბეკზე დგას ბრინჯაოს სიმბოლური ფიგურა, რომელსაც მარჯვენა ხელში ხმალი და ფარი, ხოლო მარცხენაში გაშლილი წიგნი უჭირავს. ფიგურა მოჩარჩოებულია „ეტრატით“ (მოქანდაკე ჯ. თუშურაშვილი, არქიტექტორი გ. კავთიაშვილი). ბერძენიშვილი ც., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 243.
გალავნის ციხე-გალავანი

გალავნის ციხე-გალავანი — არქიტექტურული ძეგლი მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ გალავნის აღმოსავლეთით 1 კილომეტრზე, აგებულია XVIII საუკუნეში. კომპლექსში შედის ციხე-გალავანი და ეკლესია. ციხე-გალავანი გეგმით სწორკუთხაა (60 X 45 მ), ნაგებია რიყის ქვით. შემორჩენილია გალავნის აღმოსავლეთ კედლის სამხრეთ მონაკვეთი 3-4 მ სიმაღლეზე და სამხრეთ-აღმოსავლეთით კოშკის ნაწილი. გალავნის კედელში გაჭრილია სათოფურები, მოწყობილია საბრძოლო ბილიკები. კოშკი ცილინდრულია (კედლენის სისქე 0,75-1 მ), ნაგებია რიყის ქვითა და შესასვლელი პირველ სართულზეა, ეზოს მხარეს. სართულშუა გადახურვა ხის ყოფილა (შემორჩენილია ხის კოჭების ბუდეები). გალავნის აღმოსავლეთ კედლის შუა ნაწილში ჩაშენებული დარბაზული ეკლესია (11,4X5,6 მ) ნაგებია რიყის ქვით. გარედან ეკლესიის კედლების ქვედა რიგები და კუთხეები მოყვითალო თლილი ქვით კვადრებითაა ამოყვანილი. სარკმლის თაღები აგურისაა. ეკლესია დაზიანებულია: ჩაქცეულია სახურავი, დანგრეულია დასავლეთის კედელი. ეკლესიაში შესასვლელი დასავლეთიდანაა. სწორკუთხა საკურთხეველი დარბაზისგან არ არის გამოყოფილი. ჩრდილოეთისა და სამხრეთის კედლებში სამ-სამი დიდი თაღოვანი სარკმელია, ახლო აღმოსავლეთისაში - ერთი. საკურთხევლის მხარეს, გრძივ კედლებში თითო თაღოვანი ნიშია. ეკლესიის ფასადებზე შემორჩენილია ქვიშაქვის თაროსებრი წრეთარგიანი ლავგარდნის ნაწილი. ძიძიგური ლ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 272.
ფატმატა ტურეი

ფატმატა ბ. ტურეი, (დ. 1987, ფრიტაუნი) — სიერა-ლეონელი მოდელი რომელმაც წარადგინა თავისი ქვეყანა „მის მსოფლიო 2007“-ზე. ვერ მოახერხო მოხვედრილიყო საუკეთესო 16-ეულში. სწავლობდა მედიცინას. ↑ The Sierra Leone's Miss Western Area Beauty Contest Ends In Disarray The Awareness Times, 13 January 2006 ↑ santabanta.com. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-02-05. ციტირების თარიღი: 2021-01-31.
ქსნის აგურ-კრამიტის ქარხანა

ქსნის აგურ-კრამიტის ქარხანა — ისტორიული ძეგლი მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქსანში, რკინიგზის სადგურის ქსნის პირდაპირ, ნასტაკისის ველზე. ააგო იტალიელმა მეწარმემ ანჟელო ანდრე ოლეტიმ 1907 წელს. ქარხანამ საქართველოში ერთ-ერთმა პირველმა გამოუშვა ეგრედწოდებული მარსელური კრამიტი. 1922 წელს ქარხანა ნაციონალიზებული იქნა. ქსნის ახლანდელი აგურ-კრამიტის ქარხანა ანდრეოლეტის ქსნის ბაზაზეა შექმნილი. ბერძენიშვილი ც., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 313.
დამპალას ციხე-გალავანი

დამპალას ციხე-გალავანი — არქიტექტურული ძეგლი მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაზიანის ცენტრში. აგებულია XVIII საუკუნის II ნახევარში. ნაშენია რიყის ქვით, აგური გამოყენებულია კოშკების კონსტრუქციულ ადგილებში და ქონგურებზე. ციხე-გალავანი ძლიერ დაზიანებულია: გალავანის დიდი ნაწილი და კოშკების ზედა სართულები დანგრეულია. გალავანი ორიარუსიანია, თითქმის კვადრატული (32,2X38,6 მ). შესასვლელი აღმოსავლეთ მხარესაა. ქვედა იარუსი ყრუა, ზედაში კი სათოფურებია დატანებული. საბრძოლო ბილიკი ხის ყოფილა. გალავნის ოთხივე კუთხეში ცილინდრული კოშკი დგას. კოშკების პირველი სართული ყრუკედლებიანია, შესასვლელი მეორე სართულზეა. მეორე და მესამე სართულის კედლებში თითო ბუხარი და სათოფურია. კოშკებში სართულშუა გადახურვა ხის ყოფილა. ზაქარაია პ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 280.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 10525
ბარგიყარიას სამაროვანი

ბარგიყარიას სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ძეგვის ჩრდილოეთით, მდინარე მტკვრის პირას, ბარგიყარიას მინდორზე. 1944 წელს ბარგიყარიას მინდორზე შემთხვევით აღმოჩნდა ოქროს მინიატურული ქანდაკება და ათიოდე სხვა ნივთი. 1946 წელს ი. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიის და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის მცხეთის არქეოლოგიური ექსპედიციის არმაზისხევის რაზმმა, გ. ლომთათიძის ხელმძღვანელობით, აქ გათხარა მცირე ინვენტარიანი სამი ორმოსამარხი და უინვენტარო ოთხი ქვის სამარხი. 1982 წელს ი. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიის და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის მცხეთის მუდმივმოქმედმა არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ, ა. აფაქიძის ხელმძღვანელობით, განაახლა სამუშაოები. გაითხარა გვიანდროინდელი ბრინჯაო - ადრინდელი რკინის ხანის სამაროვანი, გვიანდელი ანტიკური ხანის ნამოსახლარი და სამაროვანი. გვიანდელი ბრინჯაო - ადრინდელი რკინის ხანის სამაროვანზე გაითხარა ქვაყრილიანი ორმოსამარხები, რომლებშიც აღმოჩნდა ლეგა-მონაცრისფროდ გამომწვარი თიხის ჭურჭლის ბრინჯაოს საკიდები, სარდიონის მძივები და სხვა. გვიანდელი ანტიკური ხანის ნამოსახლარზე აღმოჩნდა ნატეხი ქვით ნაგები კედლების ფრაგმენტები და სამეურნეო ორმოები, ფილაფენილ იატაკზე აიკრიფა ამ ეპოქისათვის დამახასიათებელი თიხის ჭურჭლის ნატეხები. იმავე ხანის სამაროვანზე დადასტურდა კრამიტსამარხი და ორმოსამარხები. სამარხებში აღმოჩნდა წითლადგამომწვარი თიხის ჭურჭელი და სამკაული, ქართლის გვიანდელი ანტიკური ხანის სამაროვნებზე გამოვლენილი მასალის მსგავსი და დამახასიათბელი ნივთები. მასალა ინახება ი. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიის და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის მცხეთის მუდმივმოქმედი არქეოლოგიური ექსპედიციის ბაზაზე. ნიკოლაიშვილი ვ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 333.
ვაზიანის ნამოსახლარი

ვაზიანის ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაზიანის ადგილ დამპალასა და სოფელ მჭადიჯვარს შორის, გორაზე (დიამეტრი 70 მ, სიმაღლე 12-15 მ). გორის ზედაპირზე დადასტურდა გვიანდელი ბრინჯაოს ხანის და ფეოდალური ხანისათვის დამახასიათებელი კერამიკა. ბოხოჩაძე ა., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 280.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 20143
წინამძღვრიანთკარის საცხოვრებელი სახლი

წინამძღვრიანთკარის საცხოვრებელი სახლი — არქიტექტურული ძეგლი მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ წინამძღვრიანთკარის ჩრდილო-დასავლეთ უბანში. აგებულია XIX საუკუნის პირველ მეოთხედში. სახლი ეკუთვნოდა გიორგი წინამძღვრიშვილს, ილია წინამძღვრიშვილის ბიძას. ორსართულიანი, გეგმით სწორკუთხა საცხოვრებელი სახლი (22,2 x 12,6 მეტრი) ნაგებია რიყის ქვითა და აგურით. კედლებში მთელ პერიმეტრზე ორ იარუსად ჩასმულია ხის შემკვრელები. სახლის პირველ სართულზე სამეურნეო დანიშნულების სათავსებია, მეორეზე-სასტუმრო დარბაზი (ამჟამად ოთახებადაა დაყოფილი) და საძინებელი ოთახები. შენობაში შესასვლელი პირველი სართულის სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია. აქ კედელში დატანებულია მეორე სართულზე ასასვლელი ვიწრო ერთმარშიანი კიბე. ასეთივე კიბით უკავშირდება მეორე სართული სხვენს. სახლის სამხრეთ ფასადის შუა ნაწილში ორივე სართულზე ხის მოზრდილი აივნებია. პირველი სართულის აივნიდან მარანში და სამეურნეო დანიშნულების სხვა ოთახებში შეიძლება შესვლა ცალკ-ცალკე შესასვლელებით. მარანს დასავლეთით აქვს დამოუკიდებელი შესასვლელიც აქვს. მარნის დასავლეთ კედელში ორი, ხოლო ჩრდილოეთისაში ოთხი ვიწრო სარკმელია. ორ-ორი თაღოვანი სარკმელი სამეურნეო ოთახების სამხრეთის კედლებშია გაჭრილი. პირველ სართულზე იატაკი მიწისაა. მეორე სართულის ოთახებს ხის იატაკი აქვს, აივნის იატაკი კი კვადრატული აგურისაა. ყველა ოთახს აივანზე გასასვლელი კარი აქვს. განაპირა ოთახები დარბაზს სწორკუთხა კარით უკავშირდება. მეორე სართულზე თვრამეტი სწორკუთხა სარკმელია. ამ სართულის დასავლეთისა და ჩრდილოეთის კედლებში გაჭრილი კარი მომცრო აივნებზე (აღარ არსებობს) გადიოდა; აღმოსავლეთის კედელში გაჭრილი კარი მოგვიანებით მიშენებულ გრძელ აივანზე გადის. შუა გრძივი კედლის კუთხეებში თითო ღუმელია. სახლისათვის მოგვიანებით აღმოსავლეთით ღია აივანი, ხოლო დასავლეთით ერთსართულიანი სამეურნეო სათავსი მიუშენებიათ. გვიანდელია მთავარი ფასადის მხარეს მიშენებული მეორე სართულზე ასასვლელი ხის კიბეც. მთავარი ფასადი შელესილია. ამ მხარეს პირველი სართულის აივანს აგურის ორი სრულიად სადა კვადრატული სვეტი აქვს, მეორე სართულის რიკულებიან აივანს კი კაპიტელებიანი მრგვალი სვეტები. მეორე სართულის სარკმლები დასრულებულია არქივოლტებით, რომლებიც ჰორიზონტალურ პროფილირებულ სარტყელთანაა დაკავშირებული. შენობა გადახურულია ღარიანი კრამიტით. სახურავი ორფერდაა. სახურავზე, სამხრეთით სამერცხლეა. ნათაძე შ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 344-345.
ქსნის პირველი ნამოსახლარი

ქსნის პირველი ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქსანში, ნასტაკისის ველის დასავლეთ ნაწილში, მდინარე ქსნის მარცხენა ნაპირზე, ქსნის რკინიგზის სადგურის ჩრდილოეთით მდებარე გორაზე. თარიღდება ძვ. წ. IV ახალი წელთაღრიცხვით III საუკუნით. 1952 წელს ნამოსახლრი დაზვერა და ზედაპირული მასალა შეკრიბა ისტორიის არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი ნ. ბერძენიშვილი), 60-იანი წლების დასაწყისში საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის ქსნის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი ი. გაგოშიძე). 1971 წელს ისტორიის არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის მცხეთის სადაზვერვო არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი ა. ბოხოჩაძე) საკონტროლო თხრილი გაავლო გორის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. კულტურული ფენები შემონახულია მეტნაკლებად კარგად გორის თხემის ნაწილი გადარეცხილია. მოპოვებული მასალა ინახება მცხეთის მუზეუმში. გორა წაგრძელებულია აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ. თხემზე საკმაო რაოდენობით ყრია კრამიტისა და ჭურჭლის ნატეხები. სადაზვერვო თხრილის გავლების შემდეგ გორის თხემის სამხრეთ ნაწილში გამოვლინდა ალიზის აგურით ნაგები კედლის ნანგრევებში არეული კრამიტის ნატეხები. კრამიტი ორნაირია ბრტყელი გვერდებაკეცილი და ღარისებრი, დამზადებულია სუფთა, გაცრილი ან განლექილი თიხისაგან და გამომწვარია. ბრტყელი გვერდებაკეცილი კრამიტი დამზადებულია ყალიბში; აკეცილი გვერდების სიმაღლე 5-იდან 7 სანტიმეტრამდე. გარედან წითლადაა შეფერილი, შიგნით მოვარდისფრო მოყვითალოა. მუხლი მოკლეა და ზევით კარგად გამოყვანილი მუხლს ზემოთ აკეცილი გვერდი მომრგვალებულია. ღარისებრი კრამიტი ხელითაა გაკეთებული. ზემოდან მიძერწილი აქვს ცალკე დამზადებული ქიმისმაგვარი გამონაშვერი. ამავე გორაზე შემორჩენილი უფრო გვიანდელი ხანის მასალაც. ბოხოჩაძე ა., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 313.
ქსნის მეორე ნამოსახლარი

ქსნის მეორე ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი მცხეთის მუნიციპალიტეტს სოფელ ქსანში, გორაზე, ნასტაკისის ველის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, მდინარე ქსნის მარცხენა ნაპირზე. ნაგებობა მრავალფენიანია. თარიღდება პერიოდით: ბრინჯაოს ხანიდან ადრინდელი ფეოდალურ ხანამდე. ნამოსახლარი 1971 წელს დაიზვერა ისტორიის არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის მცხეთის სადაზვერო არქეოლოგიურმა ექსპედიცის მიერ. გორანამოსახლარის ამხრეთ კალთის ცენტრალურ ნაწილში გავლებული იქნა საკონტროლო თხრილი. კულტურული ფენები შემონახულია კარგად. ნაწილი გორისა ამჟამად გადარეცხილია, ნაწილი მშენებლობის დროს დაინგრა, ნაწილი კი ნაყარი ნიწითაა დაფარული. მოპოვებული მასალა ინახება მცხეთის მუზეუმში. ბოხოჩაძე ა., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 313.
სანდრო კანდელაკის ძეგლი

სანდრო კანდელაკის ძეგლი — მონუმენტური ხელოვნის ძეგლი მცხეთის მუნიციპალიტეტში, დაიდგა 1970 წელს მოქანდაკე ბიძინა ავალიშვილის, არქიტექტორები - მ. ლაითაძესა, ვ. ქობულიას მიერ. დაბალპარაპეტიან ბაზალტის ფილებით მოგებულ ბრგვალ ბაქანზე აღმართულია გრანიტით მოპირკეთებული კვარცხლბეკი (სიმაღლე 3 მეტრი), რაზეც დგას ცნობილი ქართველი მოჭიდავის სანდრო კანდელაკის ბაზალტისაგან ნაკვეთი ბიუსტი (სიმაღლე 1 მეტრი). ათლეტური აგებულების ახალგაზრდა მამაკაცის ბიუსტი, ფართოდ გაშლილი მხრებით, სცილდება კვარცხლბეკის საზღვრებს. ბიუსტის ქვედა ნაწილი უხეშად გათლილი ქვის ბლოკს წარმოადგენს. დევდარიანი ფ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 244.
ფშუტიანი ქედი

ფშუტიანი ქედი — არქეოლოგიური ძეგლი მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქსოვრისში, აღმოსავლეთით 2 კილომეტრზე. შეკრებილი ზედაპირული მასალით ნასოფლარი გვაინდელი ანტიკური ხანითა და ადრინდელი ფეოდალური ხანით თარიღდება. ბოხოჩაძე ა., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 318.
ზედაზნის სამარხი

ზედაზნის სამარხი — არქეოლოგიური ძეგლი მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზედაზენში. თარიღდება I საუკუნით. აღმოაჩინეს 1924 წელს, ზაჰესის მშენებლობისას. აგურით ნაგებ სამარხში ნაპოვნია ცისფერი პასტის მძივები, ბრინჯაოს ბეჭდის ნატეხი, მინის მომცრო ჭურჭელი, წითლად გამომწვარი თიხის კოჭობი და მონეტები; კეისარ ავგუსტუსის (ძვ. წ. 40-14 წწ.), 2 ცალი ვერცხლის ფული და გოტარზის (40-51 წწ.) ვერცხლის ორი დრაქმა. ინახება საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში. ჯინჯიხაშვილი გ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 284.
განხუიაგინ ოიუნგერელი

განხუიაგინ ოიუნგერელი (მონღ. Ганхуягийн Оюунгэрэл; დ. 1985) — მონღოლი მოდელი. 2007 წელს გახდა „მის მონღოლეთი“ და წარადგინა თავისი ქვეყანა „მის მსოფლიო 2007“-ზე. იგი სწავლობდა მონღოლეთის ჰუმანიტარულ უნივერსიტეტში, ასპირანტურაზე, რათა გამხდარიყო ფინანსისტი. ↑ Stebbings, Peter (3 December 2007). „Battle of the beauties at Miss World“. The Citizen. AFP. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 3 December 2007. ციტირების თარიღი: 29 July 2010.CS1-ის მხარდაჭერა: უვარგისი ბმული (link) ↑ Б. Энхцэцэг Г.Оюунгэрэл: Монголынхоо аялал жуулчлалыг дэлхийд сурталчилна
საკულტო გორა გორება

საკულტო გორა გორება — არქეოლოგიური ძეგლი მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქსოვრისში, სოფლის აღმოსავლეთით 2,5 კილომეტრზე. გორაზე აღმოჩნდა კერები, რომლებსაც შემორჩენილი ჰქონია ნაცარი და ნახშირი, თონის მაგვარი და დიდი ზომის კეცის მაგვარი თიხის ჭურჭელი და სხვა. ბოხოჩაძე ა., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 318.
ზემო ნიჩბისის პირველი სამაროვანი

ზემო ნიჩბისის სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი მდებარეობს მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ნიჩბისის განაპირას, სოფელ დიდგორისკენ მიმავალი გზის ორივე ნაპირზე. თარიღდება ადრინდელი ფეოდალური ხანით. სამაროვანი გათხარა მცხეთის მუდმივმა არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი ა. აფაქიძე). აღმოჩნდა მიწაში 0,45-1,15 მ სიღრმეზე ჩადგმული უხეშად დამუშავებული ქვიშაქვის ფილებისაგან შედგენილი ქვაყუთები. სამარხები უმეტესად საოჯახო-კოლექტიურია. დაკრძალვის წესი ქრისტიანულია. სამარხთა უმეტესობა უინვენტაროა. ბიბილური თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 288.
მიხეილ მამულაშვილის ბაღი

მიხეილ მამულაშვილის ბაღი — ისტორიული ძეგლი მცხეთის მუნიიპალიტეტში. კომპლექსში შედის ბაღი, საცხოვრებელი სახლი და საფლავი. სახლი ბაღითურთ ეკუთვნოდა ცნობილ დეკორატორს, საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის ხელოვნების დამსახურებულ მოღვაწეს მიხეილ ალექსანდრეს ძე მამულაშვილს (1873–1973). შენობა ერთსართულიანია, ნაგებია კირქვით. დეკორატორის სამუშაო ოთახი ცოკოლის სართულზეა. ამავე სართულის მეორე ოთახში გამოფენილია მიხეილ მამულაშვილის ოჯახის წევრების, ქართველ მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა სურათები. ეზოში მიხეილ მამულაშვილის საფლავია. საფლავის ქვაზე ამოკვეთილია: „1873–1973“ . ბერძენიშვილი ც., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 245. ჰოპლა ჩვენ ვცოცხლობთ! მიხეილ მამულაშვილი მებაღე მამულაშვილი მამულს ბაღში ემსახურებოდა
ზემო ნიჩბისის სამაროვანი

ტერმინი ზემო ნიჩბისის სამაროვანი შეიძლება აღნიშნავდეს: ზემო ნიჩბისის პირველი სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ნიჩბისში. ზემო ნიჩბისის მეორე სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ნიჩბისში.
ზემო ნიჩბისის მეორე სამაროვანი

ზემო ნიჩბისის მეორე სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი მდებარეობს მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ნიჩბისის ჩრდილოეთით 1,5 კმ-ზე, ადგილ ფეიქრიანთ სათიბში. თარიღდება ფეოდალური ხანით.ნიაღვრისაგან გაშიშვლებულია აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ დამხობილი ქვიშაქვის ფილებით ნაგები ქვაყუთები. აქვე შემორჩენილია ნასახლარი ბუდეები. ირემაშვილი შ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 288.
ბაჭყალას სამაროვანი

ბაჭყალას სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი მდებარეობს მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ თელოვანის ჩრდილო-აღმოსავლეთით ორ კილომეტრზე, დიდგორის მთის ძირას, დამრეც ველზე. თარიღდება ადრინდელი ფეოდალური ხანით. 1971 წელს ძეგლი გათხარა ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის დიღმის ხეობის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი რ. აბრამიშვილი). გაითხარა ორი ტიპის ინდივიდუალური სამარხები: ქვიშაქვის ფილებით შედგენილი ქვაყუთები და ქვის ფილებით გადახურული ორმოსამარხები.მიცვალებულები დაკრძალულია გულაღმა გაშოტილი, თავით დასავლეთისაკენ, ორმო სამარხებში კი მიცვალებულები წვანან გვერდზე, ხელფეხმოხრილი. სამარხებში აღმოჩნდა ნახევრად ძვირფასი ქვებით შემკული ბრინჯაოს და რკინის სხვადასხვა ტიპის საკინძები, მძივები და სხვა სამკაულები. ბაჭყალა სამაროვანის მსგავსი სამარხები აღმოჩენილია მცხეთაში, სამთავროს ველზე. მოპოვებული მასალა ინახება ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის რესპუბლიკურ არქეოლოგიურ კვლევის ცენტრში. ნიკოლაიშვილი ვ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 288.
მოგვთაკარის სამაროვანი და ნამოსახლარი

მოგვთაკარის სამაროვანი და ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი მცხეთის მუნიციპალიტეტის რკინიგზის სადგურის მოპირდაპირე მხარეს, მთაქართლის ჩრდილო კალთის ძირას. წერილობითი წყროებისა და არქეოლოგიური მონაცემების მიხედვით მოგვთაკარი მცხეთის დედაქალაქობის ხანაში მისი ერთ-ერთი მჭიდროდ დასახლებული უბანი იყო. ამ უბნის გაჩენა დაკავშირებულია ქართველთა მეოთხე მეფის ფარნაჯომის სახელთან. მან „მოიყვანნა სპარსეთით ცეცხლის მსახურნი და მოგუნი, და დასხნა იგინი მცხეთას, ადგილსა მას, რომელსა აწ ჰქვან მოგუთა“. არქეოლოგიური გათხრები მოგვთაკარში 40-იანი წლებიდან დაიწყო. 1977 წელს მცხეთის მუდმივმოქმედმა არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ, ა. აფაქიძის ხელმძღვანელობით, გათხარა სამაროვანი და ნამოსახლარი, სამაროვანი თარიღდება I-III საუკუნით, ხოლო ნამოსახლარი — III-IV საუკუნით. მოპოვებული მასალა ინახება მცხეთის მუზეუმში. სამაროვანზე გათხრილ სამარხთა უმეტესობა წაგრძელებული ოთხკუთხედის ფორმის კრამიტყუთებია, ნაგებია ბრტყელი, გვერდებაკეცილი და ღარიანი კრამიტებით, სახურავი ბანური ან ორფერდაა. ძირი თიხატკეპნილი ან ბრტყელი, გვერდებაკეცილი კრამიტითაა მოგებული. ხელფეხმოკეცილი მიცვალებულები მარჯვენა გვერდზე ესვენა, მარჯვენა ხელი თავქვეშ ჰქონდათ ამოდებული, მარცხენა კი მუცელზე ედოთ. სამარხებში აღმოჩნდა: თიხის თხელკეციანი, ვარდისფრად ან ჩალისფრად გამომწვარი, კოპებით შემკული თუ სადაგვერდებიანი, ცალყურა, ყელწიბოიანი, გვერდებშეზნექილი ან ნაჭდევებიანი სამტუჩა სასმისები და კოჭობები, ავგუსტუსისა და გოტარზის მონეტები, ოქროს საყურეები, ვერცხლისა და ბრინჯაოს რგოლები, სხვადასხვა ზომის, ფორმისა და მასალის მძივები, რკინის დანები, სამფრთიანი ისრისწვერი, ბრინჯაოს ზარაკები და მძივსაკიდები, ირმის სახის საკიდები, რკინის ძეწკვი, ბრინჯაოს სარკე, ფერ-უმარილის სასრესი ნიჟარა ძვლის კოვზითურთ, ავგაროზი, რკინისა და ბრინჯაოს ბეჭდები. ერთი რკინის ბეჭდის სარდიონის თვალზე ამოკვეთილია ორსიტყვიანი ბერძენი ასომთავრული წარწერა. სამარხი ნაგებობები, სამარხეული ინვენტარი და დაკრძალვის წესი (ქარონისათვის განკუთვნილი მონეტები მიცვალებულებს პირსა და ხელში ედოთ) გვიჩვენებს, რომ მოგვთაკარის სამაროვანზე დაკრძალულები უცხოელები (ბერძნები) ან ელინიზებული იბერიელები იყვნენ. ნამოსახლარი უშუალოდ სამაროვანის სამხრეთითაა. გაიწმინდა ნაგებობათა ნაშთები. კედელის ზღუდე (შემორჩენილი სიმაღლე 1,2 მეტრი, სიგრძე 80 მეტრი, სისქე 1,05 მეტრი) ნაგებია მოზრდილი ზომის ნატეხი ქვით და ტალახით. მის აღმოსავლეთით გამოვლინდა ნაგებობის ნაშთი (სახლი 1), რომელშიც აღმოჩნდა დამსხვრეული, გარუჯული თიხის ხელადები და ქოთნები, დანახშირებული ძვლები და ბათქაშის გამომწვარი ნატეხები, სახლის გარეთ 4 მოზრდილი ქვევრი იყო, სახლის ჩრდილო-აღმოსავლეთ მხარეს — კერა. სიხარულიძე ა., აბუთიძე ა., ნიკოლაიშვილი ვ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 246.
პოლესიეს დაბლობი

პოლესიეს დაბლობი — დაბლობი აღმოსავლეთ ევროპის ვაკის აღმოსავლეთ ნაწილში, მდინარეების დნეპრის, პრიპიატისა და დესნის აუზში; შედის ბელარუსის, რუსეთის, უკრაინისა და პოლონეთის შემადგენლობაში. საერთო ფართობი დაახლოებით 270 ათ. კმ². რელიეფში განვითარებულია სუსტტალღოვანი დახრილი დაჭაობებული ვაკეები, რომლებიც აგებულია ტბიური და მყინვარული ნალექებით, ისინი ერთმანეთისაგან გამოყოფილია ცალკეული მაღლობებით (სლოვეჩნო-ოვრუჩის ჭიუხი, სიმაღლე 316 მეტრამდე). პოლესიეს დაბლობი წარმოიქმნა უახლესი ტექტონიკური დაძირვის შედეგად. ჰავა ზომიერი კონტინენტური, რბილი ზამთრითა და თბილი (ზოგჯერ ცხელი) ზაფხულით. იანვრის საშუალო ტემპერატურაა −4-დან −8 °С-მდე, ივლისისა 17-დან 19 °С. წელიწადში მოდის 550–600 მმ-მდე ნალექი. გრუნტში წყლის დონე მაღალია. ბევრი ტბა (სვიტიაზის, ჩერვონოე, ვიგონოვსკოე და სხვ.) და ჭაობია (პინსკის და სხვ.), ძირითადად ბარის ტიპის. მდინარეთა ხშირი სისტემა გამოირჩევა სუსტად ამოჭრილი კალაპოტებით, რაც ხელს უწყობს ჭალაში მდინარეული ნატანის დაგროვებას, რომელიც ბუნებრივ ჯებირს წარმოქმნის; ნაპირებიდან გადმოსვლის დროს უერთდებიან ტბებსა და ჭაობებს და ძლიერ ტბორავენ დაბლობს. დამახასიათებელია პოლესიესა და ოპოლიეს ლანდშაფტის ტიპები. პოლესიეს დაბლობი მდებარეობს შერეული (ძირითადად ფიჭვი, რომელშეც შერეულია მუხა, მთრთოლავი ვერხვი, ნაძვი, რცხილა, დაჭაობებულ ადგილებში — მურყანი, არყის ხე, იფანი, ვერხვი) და ფართოფოთლოვანი ტყეები, რომლებიც მთლიანი ფართობის ⅓ ფარავავს. ტერიტორიის ¼ უკავია მდელოებს — ჭაობის, მშრალ და ბარისას. ჭარბობს კორდ-ეწერიან, ტორფიან-ჭაობიანი და მდელოს ნიადაგები. არის ნავთობის, მურა ნახშირის, ტორფისა და კალიუმის მარილების საბადოები. 1960–1980-იან წლებში მიწის ამოშრობის მნიშვნელოვანი სამუშაოები ჩატარდა. ათვისებულია მნიშვნელოვანი ფართობები, სადაც მოჰყავთ ჭვავი, ქერი, ხორბალი, სელი, კარტოფილი, ბოსტნეული კულტურები, საკვები ბალახი. ლანდშაფტურ-ჰიდროლოგიური ბუნებრივი კომპლექსების დასაცავად შექმნილია ნაკრძალები: უკრაინაში — პოლესიეს, შაცკის ბიოსფერული; ბელარუსში — პრიპიატის, პოლესიეს რადიაციულ-ეკოლოგიური (ჩერნობილის ავარიისაგან ყველაზე მეტად დაზარალებულ ტერიტორიაზე), ბელოვეჟის ტევრის ეროვნული პარკი (ნაწილობრივ პოლონეთში); პოლონეთში — პოლესიეს ეროვნული პარკი და სხვ. ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 125. ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 ПОЛЕССКАЯ НИЗМЕННОСТЬ // Большая российская энциклопедия. т. 26. — М., 2014. — стр. 641.
მცხეთის გორა

მცხეთის გორა — არქეოლოგიური ძეგლი მცხეთის მუნიციპალიტეტის ქალაქ მცხეთის ჩრდილო ნაწილში, ძეგლი დაზიანებულია. მცხეთის გორაზე 1957 და 1962 წლებში მცხეთის მუდმივმოქმედმა არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ, ა. კალანდაძის ხელმძღვანელობით, გათხარა თლილი ქვითა და კირის ხსნარით ნაგები გვიან ანტიკური ხანის მცხეთის ზღუდის ნაწილი, გვიან ანტიკური ხანის ადრიან ფეოდალურ ხანაზე გარდამავალი პერიოდის დაგანვით, ფეოდალური ხანის ნაგებობის ნაშთი და მარანი. 1975-1980 წლებში მცხეთის მუდმივმოქმედმა არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ, ა. აფაქიძის ხელმძღვანელობით, გორაზე გათხარა ალიზის ზღუდისა და თიხატკეპნილი იატაკის მქონე ნატეხი ქვით ნაგებ სათავსთა ფრაგმენტები და სამაროვანი, აღმოჩნდა რამდენიმე თიხის თონე-სათბური, ღარიანი და ბრტყელი კრამიტების, ჩალისფრად გამომწვარი თიხის ყელწიბოიანი ჭიჭლა-ხელიდების ნატეხები, რკინისა და ბრინჯაოს წვრილი ნივთები, შინაურ ცხოველთა ძვლები, ნაცარი, ნახშირი, ბათქაშისა და ალიზის ნამტვრევები. სამაროვანი ორფენიანია. I ფენა ძირითადად შედგება ფილაქვით ნაგები ქვაყუთებისაგან, რომლებშიც ქრისტიანული დაკრძალვის წესი დადასტურდა. თარიღდება ადრიან ფეოდალური ხანით, II ფენა წარმოდგენილია ორმოსამარხებით, რომლებიც ადრიან ბრინჯაოს ხანას განეკუთვნება. მოპოვებული მასალა ინახება მცხეთის მუზეუმში. ნიკოლაიშვილი ვ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 246-247.
ქსნის ნამოსახლარი

ტერმინი ქსნის ნამოსახლარი შეიძლება აღნიშნავდეს: ქსნის პირველი ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქსანში. ქსნის მეორე ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქსანში.
ოზერნას მღვიმე

ოზერნას მღვიმე (უკრ. Озерна) — მღვიმე უკრაინაში, ტერნოპოლის ოლქში. მდებარეობს პოდოლსკის მაღლობზე, სოფელ სტრელკოვცის მიდამოებში. წარმოადგენს დიდი კარსტული ძაბრის (დიამეტრი 200 მ-ზე მეტი, სიღრმე დაახლ. 18 მ) ფსკერზე განლაგებულ ლაბირინთიან ორსართულიან სისტემას შესასვლელით. საერთო სიგრძე 130 კმ-ზე მეტია, ცალკეული დარბაზებისა 100 მ-ზე მეტი (ალიგატორის ეხი). დამახასიათებელია ე.წ. ორგანული მილები (სიმაღლეში 18 მ-მდე); გამოხატულია თაბაშირის კრისტალების ნალექები, სტალაქტიტები და სტალაგმიტები; მარგალიტის ეხში აღმოჩენილია მღვიმური მარგალიტი. ჰაერის ტემპერატურაა დაახლოებით 10°C, ტენიანობა 80–100%. აღმოჩენილია 20-მდე მცირე ზომის არაღრმა მუდმივად გამდინარე ტბა, რომელთა მინერალიზებული წყლის ტემპერატურა დაახლოებით 8°С-ია. პერიოდულად, 10–15 წელიწადში ერთხელ, ხდება წყლის დონის აწევა, რის შედეგადაც იტბორება მიწისქვეშა ღრმულები და მღვიმე რამდენიმე წლის მანძილზე მიუწვდომელი ხდება (მაგალითად, 1991–1995 წლებში). ცნობილია XX საუკუნის პირველი ნახევრიდან. შესწავლილია 1963–1972 წლებში. ტურიზმის პოპულარული ობიექტია. ↑ ОЗЁРНАЯ ПЕЩЕРА // Большая российская энциклопедия. т. 23. — М., 2013. — стр. 724.
NGC 7475

NGC 7475 — გალაქტიკა პეგასის თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1864 წლის 9 სექტემბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში. ახალი საერთო კატალოგი ინფორმაცია ინგლისურად და ფრანგულად ორიგინალი ახალი საერთო კატალოგიდან