laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ხამურაბი

ხამურაბი (დაახ. ძვ. წ. 1810 — ძვ. წ. 1750) — ბაბილონეთის მეფე პირველი ბაბილონური დინასტიიდან, ძვ. წ. 1792 - ძვ. წ. 1750. ისტორიაში ცნობილი პირველი კანონების კრებულის ავტორი. მისი მეფობის პირველ წლებში ბაბილონი ლარსის მეფეს რიმსუენსა და ასურეთის მეფე შამშიადად I-ს ემორჩილებოდა. ასეთ ვითარებაშიც კი მან ფრთხილი დიპლომატიის წყალობით შეძლო სამხრეთ შუამდინარეთის ქალაქების ურუქის, ურისა და ისინის შემომტკიცება. შამშიადად I-ის გარდაცვალების შემდეგ ხამურაბი აქტიურ საგარეო პოლიტიკას დაადგა — მარიდან გააძევა ასურელი მეფე იასმახადადი და იქ თავისი კაცი ზიმრილიმი დასვა; მეფობის 30-ე წელს ჩრდილოეთ შუამდინარეთში გაილაშქრა, ეშნუნას სამეფო დაიმორჩილა და ელამი დაამარცხა. მომდევნო წელს ლარსაც შემოიერთა. ზიმრილიმის მხრიდან ღალატში დაეჭვებული ხამურაბი მეფობის 32-ე წელს შეიჭრა მის სამეფოში და იავარჰყო იგი. მეორეჯერ მოწყობილი დამსჯელი ექსპედიციის დროს მარი საბოლოოდ შემოიმტკიცა. მალე ხამურაბიმ ასურეთის დედაქალაქი აშურიც დაიპყრო. ხამურაბის დროს ბაბილონის სახელმწიფო პოლიტიკურად და ეკონომიკურად გაძლიერდა, კულტურა აყვავდა. ხამურაბის პერიოდს განეკუთვნება მრავალი ადმინისტრაციული და დიპლომატიური მიმოწერის საბუთები, სააღმშენებლო წარწერები თუ იურიდიული დოკუმენტები. ჩვენს დრომდე მოაღწია ხამურაბის სახელით შედგენილმა კანონთა კრებულმა, რომელიც ძველი აღმოსავლეთის საკანონმდებლო საქმიანობის მნიშვნელოვან ძეგლს წარმოადგენს. ჯეიმზ პრიტჩარდის წიგნში ჩამოთვლილია ხამურაბის 300-მდე კანონი, რომლებიც ძველ ბაბილონში მოქმედებდა. ამ კანონების თანახმად იმ დროს აუცილებელი იყო ბრძოლა აღმაშფოთებელ უპატიოსნობასთან, რასაც, როგორც ჩანს, ფეხი მოეკიდებინა მაშინდელ სავაჭრო სისტემაში. ერთ-ერთ კანონში წერია: „თუ მიწათმფლობელი მოწმეებისა და წერილობითი შეთანხმების გარეშე შეიძენს ან შესანახად დაიტოვებს ვერცხლს ან ოქროს, მონას ან მხევალს, ხარს, ცხვარს ან ვირს ან ნებისმიერ ნივთს სხვა მიწათმფლობელის ვაჟის ან მონის ხელიდან, მაშინ ეს მიწათმფლობელი ქურდია და სიკვდილით უნდა დაისაჯოს“ A Closer Look at the Code of Hammurabi (Louvre museum) დაარქივებული 2008-10-11 საიტზე Wayback Machine. Hammurabi — ნამუშევრები პროექტ „გუტენბერგზე“ შარაშენიძე ჯ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 429. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ხამურაბი
ლოქოსებრნი

ლოქოსებრნი (ლათ. Siluridae) — თევზების ოჯახი ლოქოსნაირთა რიგისა, აქვთ ტიტველი, უქერცლო სხეული, მტკნარი და მომლაშო წყლის თევზებია. ბინადრობენ ევროპასა და აზიაში. ლოქოს გვარი წარმოდგენილია 2 სახეობით: ჩვეულებრივი ანუ ევროპული ლოქო (Silurus glanis) ბინადრობს შავი, კასპიისა და არალის ზღვების აუზში. მისი სხეულის სიგრძე 5 მ, მასა 300 კგ აღწევს. ზურგის ფარფლი პატარა აქვს. ზედა ყბაზე 2 დიდი ულვაშია, ქვედაზე კი 4 პატარა. მტაცებელია — იკვებება თევზებით, ბაყაყებითა და სხვა ცხოველებით. სქესობრივად 4-5 წლისა მწიფდება. ტოფობს ზაფხულში. დიდი სარეწაო მნიშვნელობა აქვს. საქართველოში მისი მოპოვება ხდება მდინარე ალაზანში, მტკვარში, ჯანდარის და პალიასტომის ტბებში. სოლდატოვის ლოქო (Silurus soldatovi) ამურის აუზში ბინადრობს და სარეწაო მნიშვნელობა აქვს. Parasilurus-ის გვარში 6 სახეობაა, გავრცელებულია დასავლეთ საბერძნეთიდან იაპონიამდე. დემეტრაშვილი მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 299.
ფარმაცია

ფარმაცია (ბერძნ. pharmakeia წამალი; წამლის გამოყენება) — იმ სამეცნიერო-პრაქტიკული დისციპლინების კომპლექსი, რომლებიც შეისწავლის საწამლე საშუალებათა ძიების, მოპოვების, გამოკვლევის, დამზადების, შენახვისა და გაცემის პრობლემებს. ფარმაკოლოგიასთან ერთად ფარმაცია შეადგენს მეცნიერებას წამლების შესახებ. ფარმაციას განეკუთვნება ფარმაცევტული ქიმია, ფარმაცევტული პრეპარატებისა და საწამლე ფორმების ტექნოლოგია, სასამართლო ქიმია, ფარმაკოგნოზია, ფარმაციის ორგანიზაცია და ეკონომიკა და სხვა. ფარმაციის პერსპექტული მიმართულებაა ბიოფარმაცია, რომელიც შეისწავლის, თუ რამდენად დამოკიდებულია წამლის ეფექტი მისი გამოყენების ფორმაზე და წამლის დამზადების ტექნოლოგიურ თავისებურებებზე. Watkins, Elizabeth Siegel (2009). „From History of Pharmacy to Pharmaceutical History“. Pharmacy in History. 51 (1): 3–13. PMID 20027914. Asai, T. (1985). Nyokan Tūkai. Tokyo: Kōdan-Sha. Pharmacy Consulting Services | McKesson – A landmark study in hospital pharmacy performance based on an extensive literature review and the collective experience of the Health Systems Pharmacy Executive Alliance.
ჰუბერტ ჰამფრი

ჰუბერტ ჰორაციო ჰამფრი, უმც. (ინგლ. Hubert Horatio Humphrey, Jr.) (დ. 27 მაისი, 1911 ― გ. 13 იანვარი, 1978) — აშშ-ის 38-ე ვიცე-პრეზიდენტი (1965–1969) დემოკრატიული პარტიიდან. ჰუბერტ ჰამფრი
ლოცმანი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ლოცმანი შეიძლება აღნიშნავდეს: ლოცმანი — თანამდებობის პირი; ლოცმანი — ზღვის თევზი.
მანუჩარ II დადიანი

მანუჩარ II დადიანი — ოდიშის მთავარი 1791-1795, კაცია II დადიანის ძე. 1792 სოლომონ II-ის დახმარებით ტახტი წაართვა თავის ძმას, გრიგოლს. 1796 გრიგოლმა დაიბრუნა ტახტი, მანუჩარ II დადიანმა კი 1799 საუფლისწულოდ მიიღო სალიპარტიანო. ერთხანს სოლომონ II-ის შემწეობით კიდევ ებრძოდა ძმას, მაგრამ 1802 საბოლოოდ შეურიგდა მას. 1804 წელს მანუჩარმა დაკარგა სალიპარტიანო. ოდიშის სამთავროს რუსეთის მფარველობაში შესვლის შემდეგ, 1805 წლის იანვარში, გრიგოლისა და მანუჩარის დედამ ანამ სალიპარტიანოს მანუჩარისათვის დატოვება სთხოვა მთავარმმართველს ციციანოვს, მაგრამ უარი მიიღო. სალიპარტიანო ოდიშის მთავრის სახასო მამულად გამოცხადდა, შემდეგ კი სამოურავოდ გადაეცათ თავად დგებუაძეებს. ბერაძე თ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 416.
ლოცმანი (თევზი)

ლოცმანი (ლათ. Naucrates ductor) — ზღვის თევზი სტავრიდასებრთა ოჯახისა. გვხვდება ატლანტის, ინდოეთისა და წყნარი ოკეანეების ტროპიკულ და სუბტროპიკულ ზონაში, შედის შავ ზღვაშიც. მისი სიგრძე 60 სმ აღწევს, მუდამ თან სდევს ზვიგენებს, დელფინებს, კუებსა და გემებს. იკვებება წვრილი თევზებით, კიბოსნაირებით და სხვა. ზვიგენებთან სიახლოვე იცავს მას მტაცებლებისაგან. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 299.
ლოწობანი

ლოწობანი — ისტორიული ციხესიმაგრე აღმოსავლეთ საქართველოში, მდინარე ქსნის მარცხენა ნაპირზე, სოფ. იკოთიდან (ახალგორის მუნიციპალიტეტი) ჩრდილო-აღმოსავლეთით 4 კმ დაშორებით აღმართულ კლდეზე. ააგო კახეთის ქორეპისკოპოსმა ფადლა II-მ (X საუკუნე). ლოწობანი გაბატონებული იყო მდინარეების ქსანსა და არაგვს შორის მოქცეულ ტერიტორიაზე. მასთან გადიოდა კახეთიდან მდინარე ქსნის შუა წელისაკენ მიმავალი მნიშვნელოვანი სტრატეგიული გზა. X საუკუნის შუა წლებში, კახეთის მთავარ კვირიკე II-ისა და აფხაზეთის მეფის გიორგი II-ის ბრძოლის დროს, ლოწობანი დაიკავა კვირიკე II-ის მოღალატე ფეოდალმა ივანე არშის ძემ, ქართლელ და კახელ აზნაურთა დახმარებით კვირიკე II-მ მალე აიღო ლოწობანი და ახალ აგებულ შურის ციხესთან ერთად დაანგრია. ამით აფხაზთა მეფეს გამოეცალა მნიშვნელოვანი საყრდენი პუნქტები ქართლში გასაბატონებლად. 1072-1073 წლებში საქართველოს მეფე გიორგი II-მ კლდეკარის ერისთავს ლიპარიტ ივანეს ძეს რუსთავის სანაცვლოდ ლოწობანი გადასცა. იმავე ხანებში ლოწობანს კახეთის მეფე აღსართან I დაეუფლა. XIV საუკუნის დასაწყისში ლოწობანი შალვა ქსნის ერისთავმა დაიკავა. ამით ქსნის ერისთავებმა მტკიცედ მოიკიდეს ფეხი მდინარე ქსნის ხეობის შუა წელზე. შემორჩენილია ფრაგმენტები ლოწობნის ციხის კედლებისა, რომლებიც ბუნებრივი სიმაგრის დანამატები იყვნენ. შეიმჩნევა კედლის ორგვარი სამშენებლო წყობა, რაც შეიძლება სხვადასხვა პერიოდისა იყოს. გვასალია ჯ., ქსნის ხეობის ისტორიული გეოგრაფიის საკითხები. «საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიის კრებული», 1967, ტ. 3; მუსხელიშვილი დ., კახეთ-ჰერეთის პოლიტიკური გეოგრაფიის საკითხები XII-XIII საუკუნეებში, იქვე; გვასალია ჯ., ქსე, ტ. 6, გვ. 300, თბ., 1983
ლოჭინი

ლოჭინი (საცხენისი, ლოჭინისხევი, ომანისხევი) — მდინარე გარდაბნის მუნიციპალიტეტში და თბილისში. იწყება იალნოს ქედის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1085 მ სიმაღლეზე. მიედინება ივრის ზეგანზე. მტკვრის მარცხენა შენაკადი ფონიჭალასთან. სიგრძე 30 კმ, აუზის ფართობი 207 კმ² (317 კმ²). მთავარი შენაკადებია ნორიოსხევი, ალიხევი, საცხენისი, ლილოსხევი. საზრდოობს წვიმის, თოვლისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმცირობა — ზამთარში, წყალმოვარდნები — ზაფხულსა და შემოდგომაზე. იყენებენ სარწყავად. ლოჭინის მარჯვენა მხარეს გაშენებულია თბილისის უბანი ლილო. აფხაზავა ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 300. ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 632, ISBN 99928-20-32-2. ↑ უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი ↑ 2.0 2.1 2.2 ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 632. ↑ აფხაზავა ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 300.
დგუში

დგუში — მოძრავი ცილინდრული ნაწილი. დგუშის დანიშნულებაა მიიღოს აირების წვის შედეგად წარმოქმნილი თბური ენერია და თითისა და ბარბაცას საშუალებით გადასცეს მუხლა ლილვს. დგუში ასევე ემსახურება დამხმარე ტაქტებს: შეშვება, შეკუმშვა, მუშა სვლა და აირების გაშვება. დგუშის მუშაობის პირობები ხასიათდება დიდი მექანიკური და თბური დატვირთვებით, ამავე დროს იგი გადაადგილდება არათანაბარი სიჩქარით. ცილინდრის შუა ნაწილში სიჩქარე აღწევს მაქსიმუმს, ხოლო მკვდარ წერტილებში იგი ნულის ტოლია. აღნიშვნული პროცესი იწვევს ინერციას. მუდმივი ხახუნი დგუშისა და ცილინდრებს შორის იწვევს მექანიკურ ცვეთას. ზემოთ აღნიშნულის გამო დგუშის დასამზადებლად გამოყენებულ მასალას უნდა ჰქონდეს შემდეგი თვისებები:მაღალი მექანიკური სიმტკიცე, მდგრადობა დიდ ტემპერატურულ რეჟიმზე, მაღალი ანტიფრიციული თვისება,სითბოს კარგი გამტარეობა, სწორხაზოვანი გაფართოების დაბალი კოეფიცენტი და კოროზიული მდგრადობა. საავტომობილო მწარმოებლებში დგუშის დასამზადებლად ძირითადად იყენებენ ალუმინის შენადნობებს, იშვიათად თუჯს. ამჟამად მიდის აქტიური მუშაობა კერამიკული მასალისგან დგუშების დასანერგად.ალუმინის ნაკლები კუთრი წონის გამო მისგან დამზადებულ დგუშებს ინერციული დატვირთვა შემცირებული აქვთ. სითბოს კარგი გადაცემის შედეგად შემცირებულია თბური დაძაბულობა. დაბალი ხახუნის კოეფიცენტის გამო ნაკლებია შიდა დანაკარგები. ამავდროულად ალუმინის შენადნობიდან დამზადებულ დგუშებს აქვთ შემდეგი ნაკლოვანებები:თბური გაფართოების დიდი კოეფიცენტი,არასაკმარისი ცვეთამედეგობა და შედარებით მაღალი ღირებულება. თუჯისგან დამზადებულ დგუშებს აქვთ უფრო მაღალი სისალე, ცვეთადემედეგობა და მხურვალმტკიცობა და ამავდროულად ხახოვანი გაფართოების თანაბარი კოეფიცენტი მასრებთან. აღნიშნული ფაქტორი იძლევა ღრიჩოს შემცირების საშუალებას. თუჯის ძირითადი უარყოფითი მხარეებია: შედარებით მაღალი კუთრი წონა, რაც ზრდის ინერციის ძალებს. ამიტომ შეუძლებელი ხდება მათი გამოყენება სწრაფსვლიან ძრავებში. დგუშს აქვს შემამჭიდროებელი ნაწილი (თავი) ძრო და მიმმართველი ნაწილი (კალთა) შემამჭიდროებელ ნაწილს აქვს არხები საკომპრესიო და ზეთჩამომწმენდი რგოლებისათვის. თითის დასამაგრებლად დგუშს აქვს კორძი. დგუში მუშაობისას ცხელდება არათანაბრად. იმ მიზნით, რათა მოხდეს სხვადასხვა ხარისხით გაფართოების კომპენსირება, დგუშს აკეთებენ კონუსურს და ოვალურს. კორძების ღერძზე დიამეტრი ნაკლებია, ვიდრე მის პერპენდიკულარულად. ეს გამოწვეულია იმის გამო, რომ დიდი მეტალის მასა უფრო ინტენსიურად ფართოვდება, რადგან დგუშის ზედა ნაწილი უფრო მეტად ცხელდება. ამიტომ თავის დიამეტრი უფრო ნაკლებია ვიდრე კალთისა. სიმტკიცის გაზრდის მიზნით შიდა ნაწილში აკეთებენ სიხისტის წიბოებს, რომელნიც გარკვეულწილად ხელს უწყობენ დგუშის თავიდან კალთაზე ტემპერატურის გადაცემას. იმისათვის, რომ სწორად მოხდეს დგუშის ცილინდრში ჩასმა მას უკეთებენ მისანიშნ ჭდეს. ასეთი ჭდე კეთდება დგუშის და ბარბაცას სწორად შეერთებისათვის. დგუშის თითი
ჰიმალაიური დათვი

ჰიმალაიური დათვი (ლათ. Ursus thibetanus) — მტაცებელი ძუძუმწოვარი ცხოველი დათვისებრთა ოჯახისა. ჰიმალაიური დათვის სხეულის სიგრძე 1.3-1.7 მ, მამრების წონა 50-180 კგ, ხოლო მდედრებისა 42-70 კგ აღწევს. სიცოცხლის ხანგრძლივობა 20-24 წელია. ჰიმალაიური დათვი, ანუ აზიური დათვი ოდნავ პატარაა, ვიდრე მისი ამერიკელი ორეული და ბინადრობს აზიის ტყისა და მთიან რეგიონებში, მოყოლებული ირანიდან კორეასა და იაპონიის ჩათვლით. მისი ლათინური სახელწოდება „Selenarctos“ ნიშნავს „მთვარის დათვს“. ეს სახელი მან მიიღო იმის გათვალისწინებით, რომ მკერდზე ნახევარმთვარის ფორმის თეთრი ნიშანი აქვს. ჩვეულებრივ მისი ბეწვი მუქი შავი ფერისაა, თუმცა გვხვდება მურა ან მოწითალო-მოყავისფრო შეფერილობის ჰიმალაიური დათვიც. დათვის ეს სახეობა საუკეთესო მცოცავია, ამიტომ დროის უმეტეს ნაწილს ხეზე ატარებს. აქ იგი ტოტებისგან ბუდეს მსგავს ადგილს აწყობს და ხილითა და ფოთლებით იკვებება. მხოლოდ ჩრდილოეთ რეგიონებში მობინადრე ჰიმალაიური დათვი იკეთებს ბუნაგს, სადაც ზამთრობენ და შობენ ბელებს. სამხრეთის რაიონების აზიური დათვები ზამთრის ძილს ხანმოკლე პერიოდს უთმობენ, ან სრულიადაც არ სძინავთ, ჩამოდიან რა მეტად თბილ ადგილებში და მთელი ზამთრის განმავლობაში აქტიურ ცხოვრებას აგრძელებენ. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჰიმალაიური დათვი TheBearTruth.org დაარქივებული 2012-03-23 საიტზე Wayback Machine.
ტუჩა დათვი

ტუჩა დათვი (ლათ. Melursus ursinus) — მტაცებელი ძუძუმწოვარი ცხოველი დათვისებრთა ოჯახისა. ტუჩა დათვის სხეულის სიგრძე 1.5-1.9 მ, წონა 90-135 კგ აღწევს. მისი სიმაღლე მხრებში 60-90 სმ-ია. სიცოცხლის ხანგრძლივობა 30 წელია. ტუჩა დათვი ყველაზე პატარა სახეობაა დათვებს შორის. იგი ბინადრობს ინდოეთსა და შრი-ლანკაზე. მალაიური დათვის მსგავსად, ისიც ღამის ცხოველია და ასევე ერთადერთ მეწყვილე ჰყავს მთელი ცხოვრების განმავლობაში. თუჩა დათვის გარეგნული განსხვავება ისაა, რომ მისი შავი ბეწვი ძალიან გრძელი და გაბურძგნულია. მის მოთეთრო დრუნჩზე ბეწვი ნაკლებად იზრდება. ხოლო მისი ტუჩები სრულიად არ არის დაფარული ბეწვით და კარგად ჩანს. სახელწოდება სწორედ ამ ფაქტს უკავშირდება. ტუჩა დათვს აქვს გრძელი და მოღუნული ბრჭყალები, რომელთა საშუალებითაც იგი ადვილად ეკიდება ხეებზე. სხვა დათვების მსგავსად, ტუჩა დათვიც მრავალნაირ საკვებს მიირთმევს, თუმცა უპირატესობას ტერმიტებს ანიჭებს. ნესტოები, რომლებიც იხურება, ჩაღრმავებული სასა და რამდენიმე წინა კბილის ნაკლებობა საშუალებას აძლევს მას ადვილად იკვებოს ამ ცხოველებით. ტუჩა დათვი ბუნაგს იკეთებს მხოლოდ თავშესაფრის მიზნით, მას ზამთარში არ სძინავს. შრი-ლანკაზე მას დაწყვილების პერიოდი არ აქვს განსაზღვრული და პარტნიორის მოძებნა წელიწადის ნებისმიერ დროს შეუძლია. ინდოეთში კი დაწყვილების პერიოდი აპრილიდან ივნისამდე მერყეობს. ტუჩა დათვი — ინფორმაცია (ინგლისური)
მალაიური დათვი

მალაიური დათვი (ლათ. Helarctos malayanus) — მტაცებელი ძუძუმწოვარი ცხოველი დათვისებრთა ოჯახისა. მალაიური დათვის სხეულის სიგრძე 1-1.4 მ, წონა 27-65 კგ აღწევს. მისი სიმაღლე მხრებში 70 სმ-ია. სიცოცხლის ხანგრძლივობა უცნობია. მსოფლიოში ყველაზე პატარა დათვი, ე.წ. მალაიური დათვი ბინადრობს სამხრეთ ჩინეთში, მიანმარში, მალაიზიაში, ინდოეთისა და ბორნეოს კუნძულებზე. მისი შავი ბეწვი მოკლე და პრიალაა, ხოლო მკერდზე აღენიშნება ნარინჯისფერი ლაქა. ამის გამო მას „მზის დათვსაც“ უწოდებენ. თუმცა, მალაიური დათვი არ ამართლებს თავის ამ სახელს და ღამით არის აქტიური. მთელი დღის განმავლობაში კი ხეებზე გაკეთებულ ტოტების პლატფორმაზე ისვენებს. ასეთი ადგილსამყოფელი ზოგჯერ 2 მეტრზე მეტ სიმაღლეზე მდებარეობს. მალაიური დათვიც ყოვლისმჭამელ ცხოველთა რიცხვს მიეკუთვნება, თუმცა მისი საყვარელი საჭმელია თაფლი. დროის უმეტეს ნაწილს იგი თაფლის ძებნაში ატარებს. მალაიური დათვი ზომიერი ჰავის მიდამოებში ბინადრობს და აქტიურია მთელი წლის განმავლობაში. ამ სახეობის დაწყვილება წელიწადის ნებისმიერ დროსაა შესაძლებელი. პატარა ბელები იბადებიან ბუჩქნარის ფარულ ადგილებში. ამ დათვებს მხოლოდ ერთი მეწყვილე ჰყავთ. მალაიური დათვი — ინფორმაცია დაარქივებული 2014-12-21 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური)
სათვალიანი დათვი

სათვალიანი დათვი (ლათ. Tremarctos ornatus) — მტაცებელი ძუძუმწოვარი ცხოველი დათვისებრთა ოჯახისა. სათვალიანი დათვის სხეულის სიგრძე 1.3-2.1 მ, წონა 80-200 კგ აღწევს. მისი სიმაღლე მხრებში 70-80 სმ-ია. სიცოცხლის ხანგრძლივობა ტყვეობაში 20-25 წელია. სათვალიანი დათვი ბინადრობს უკიდურეს სამხრეთ რეგიონებში. გვხვდება სამხრეთ ამერიკის ანდებში, ვენესუელასა და ჩილეში. ასეთი საინტერესო სახელი მას უწოდეს იმის გამო, რომ სახეზე თვალების მიდამოებში აქვს ღია ყვითელი ფერის ლაქები, რომლებიც სათვალეს ჰგავს. ეს სახეობა დათვებს შორის ყველაზე ვეგეტარიანელი დათვია, იგი საუკეთესო მცოცავია და დროის უმეტეს ნაწილს ხეებზე ატარებს. სათვალიანი დათვი მთელი წლის განმავლობაში აქტიურია. მშობიარობს იანვარში. (ინგლისური) 'სათვალიანი დათვი
იუნონა

იუნონა (ლათ. Iuno) — რომაულ მითოლოგიაში ოჯახის, დედობის, ქალების და ქალთა ნაყოფიერების ქალღმერთი. ითვლებოდა რომ ყველა ქალს ჰყავს თავისი იუნონა (ისევე როგორც ყველა კაცს თავისი გენიუსი). იუნონა იყო იუპიტერის მეუღლე, მას ბერძნულ ჰერასთან აიგივებდნენ. იუნონას კულტმა რომში დაპყრობილი იტალიური ქალაქებიდან გადმოინაცვლა და მას ახალი ფუნქციები და ეპითეტები დაემატა: „დედოფალი“, ლუცინა (ნათელი), „ბავშვის დამბადებელი“. მას ასახავდნენ მეომრადაც, ეტლზე, თხის ტყავით, ფარით და შუბით. იუნონა იუპიტერთან და მინერვასთან ერთად კაპიტონიუმურ ტრიადაში შედიოდა, მათ ეძღვნებოდათ კაპიტოლიუმზე ტაძარი. იუნონას თაყვანს უმეტესად გათხოვილი ქალები სცემდნენ. გაუთხოვარ საყვარლად მყოფ ქალებს მის ალტართან შეხება ეკრძალებოდათ. მისი დღესასწაულები იყო 1 მარტს იუნონა ლუცენას მატრონალიები და დაუდგენელი წარმოშვების კაპიტოლინას ნონები 7 ივნისს. ამ უკანასკნელ დღესასწაულში მონა ქალებიც იღებდნენ მონაწილეობას. ქორწილისას იუნონას მოუხმობდნენ და მშობიარობის შემდეგ მას სწირავდნენ მსხვერპლს. როგორც ნაყოფიერების ქალღმერთს, მას აკავშირებდნენ ფავნთან. პროვინციებში იუნონას აიგივებდნენ ადგილობრივ ქალღმერთებთან ანალოგიური თვისებებით. ფილოსოფიაში იუნონა ასახიერებდა მიწას და ჰაერს, რაც იუპიტერის - ეთერის ქვემოთ არის. იუნონა
რიჩარდ მენტორ ჯონსონი

რიჩარდ მენტორ ჯონსონი (ინგლ. Richard Mentor Johnson; დ. 17 ოქტომბერი, 1780 ― გ. 19 ნოემბერი, 1850) — აშშ-ის მე-9 ვიცე-პრეზიდენტი (1837–1841). რიჩარდ მენტორ ჯონსონი — Find a Grave-ზე
ლოჭინის ნასოფლარი

ლოჭინის ნასოფლარი — ადრინდელი ფეოდალური ხანის (IV-VI სს.) არქეოლოგიური ძეგლი მდინარე ლოჭინის მარცხენა ნაპირას, სოფ. გამარჯვების ტერიტორიაზე, თბილისიდან 28 კმ-ზე. სახელი ეწოდა აღმოჩენის ადგილის მიხედვით. 1952 გათხარეს (რ. აბრამიშვილი) ნასოფლარის ნაწილი. ძეგლი მდებარეობს დაბალ ბორცვზე, დასავლეთიდან ხევი აკრავს, დანარჩენი 3 მხრიდან კი გამაგრებულია 2 მ სიღრმის ხელოვნური თხრილით. გათხრების შედეგად გამოვლინდა სამეურნეო და საცხოვრებელი ნაგებობანი და მათ შუა არსებული გასასვლელი. ქვის კედლები ნაგები და შელესილი იყო ოთხის ხსნარით. ზოგი ოთახის იატაკი ქვიშაქვის ფილებით იყო მოგებული. ნაგებობანი გადახურული იყო კრამიტით. აღმოჩენილია მრავალნაირი კერამიკული ნაწარმი. აგრეთვე მარცვლეულის შესანახი ხაროები. აღსანიშნავია დოქის ყელისა და გვერდის ნატეხები, რომლებზეც, შესაძლოა, პატრონის ვინაობის აღმნიშვნელი ქართული ასოებია ამოკაწრული, რაც საზოგადოების ფართო ფენებში დამწერლობის გავრცელებაზე მიუთითებს. ლოჭინის ნასოფლარის არქეოლოგიური მასალა ანტიკურიდან ადრინდელი ფეოდალურზე გარდამავალი ხანისთვის დამახასიათებელი ნიშნებით ხასიათდება. ჭილაშვილი ლ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 300. აბრამიშვილი რ., ჭილაშვილი ლ., ლოჭინის ნასოფლარის არქეოლოგიური გათხრები, «ს. ჯანაშიას სახელობის საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის მოამბე», 1962, ტ. 23 B; „საქართველოს არქეოლოგია“ / რედ: აფაქიძე ა., თბილისი: თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 1959. — გვ. -378.
ფედერიკო ფელინი

ფედერიკო ფელინი (იტალ. Federico Fellini; დ. 20 იანვარი, 1920, რიმინი, იტალია — გ. 31 ოქტომბერი, 1993, რომი, იტალია) — იტალიელი კინორეჟისორი. ცნობილია მისთვის დამახასიათებელი გამორჩეული სტილით, რომელიც ფენტეზისა და ბაროკოს ერთგვარი ნაზავია. მას XX საუკუნის ერთ-ერთ ყველაზე გავლენიან და საყოველთაოდ აღიარებულ კინორეჟისორად მიიჩნევენ. ბავშვობაში ფელინი ცირკით იყო გატაცებული და ერთხელ მოხეტიალე ცირკთან ერთად გაიპარა კიდეც. მოგვიანებით ამან მის ფილმებში ჰპოვა ასახვა, განსაკუთრებით კი ფილმში „ჯამბაზები“. ფელინი 1937 წლიდან მუშაობდა ჯერ ფლორენციაში, შემდეგ კი რომში ჟურნალისტად. კინოში მისი მისვლა რობერტო როსელინის დამსახურებაა. როსელინის მოეწონა იმხანად კარიკატურისტი ფელინის მიერ დახატული შარჟი და მას სცენარისტობა შესთავაზა. მოგვიანებით ფელინიმ აღნიშნა, რომ რომ არა როსელინი, იგი, შესაძლოა, ცირკის დირექტორი გამხდარიყო და არა კინორეჟისორი. ფელინის პირველი წარმატებული ფილმი იყო „გზა“. ფილმი გახდა ოსკარის ლაურეატი საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმისთვის და ვენეციის საერთაშორისო კინოფესტივალის „ვერცხლის ლომის“ მფლობელი. ერთ-ერთ მთავარ როლს ასრულებდა ჯულიეტა მაზინა - ფელინის მეუღლე. ასევე მაზინამ შეასრულა მთავარი როლი ფილმში „კაბირიას ღამეები“, სადაც მეძავის ცხოვრებაა ასახული. ფილმმა „ტკბილი ცხოვრება“ კანის საერთაშორისო კინოფესტივალის მთავარი ჯილდო დაიმსახურა. ფილმში მთავარ როლს მარჩელო მასტროიანი ასრულებდა. მასტროიანმა ამის შემდგომაც შეასრულა რამდენიმე მნიშვნელოვანი როლი ფელინის ფილმებში. ფილმში გაკრიტიკებული იყო ბურჟუაზია, ეკლესია, მაღალი საზოგადოება, მათი „ტკბილი“, თუმცა უშინაარსო ცხოვრება. ფილმის ჩვენებამ კანის კინოფესტივალზე გააღიზიანა საზოგადოების ნაწილი. მათ ფელინის ბოლშევიკი უწოდეს. „ტკბილი ცხოვრება“ ფელინის მერვე ფილმი იყო. მეცხრე ფილმის გადაღებისას კი შემოქმედებით კრიზისში აღმოჩნდა. თუმცა მან მოულოდნელი გამოსავალი იპოვა: გადაიღო ფილმი „რვანახევარი“, სადაც აღწერა ცნობილი რეჟისორი, რომელიც შემოქმედებით კრიზისშია და ვერ ახერხებს დაწყებული ფილმის დასრულებას. რეჟისორის როლს მარჩელო მასტროიანი ასრულებდა. ამის შემდეგ მან გადაიღო თავისი პირველი ფერადი ფილმი „ჯულიეტა და სულები“. ავტობიოგრაფიული ელემენტებითაა გაჯერებული ფელინის ფილმები: „ჯამბაზები“, „რომი“, „ამარკორდი“ და „ინტერვიუ“. ფელინიმ გავლენა მოახდინა რეჟისორებზე: ვუდი ალენი, დევიდ ლინჩი, დევიდ კრონენბერგი, სტენლი კუბრიკი, პედრო ალმოდოვარი, ტიმ ბარტონი, ემირ კუსტურიცა და სხვები. ფელინი არის იტალიის ყველაზე დიდი ჯილდოს – დიდი ჯვრის ორდენის კავალერია. მის სახელს ატარებს მშობლიური ქალაქის – რიმინის აეროპორტი. 1954 — „გზა“ 1957 — „კაბირიას ღამეები“ 1960 — „ტკბილი ცხოვრება“ 1963 — „რვანახევარი“ 1969 — „ფელინის სატირიკონი“ (Satyricon) 1970 — „ჯამბაზები“ (I clowns) 1972 — „რომი“ (Roma) 1973 — „ამარკორდი“ 1978 — „ორკესტრის რეპეტიცია“ 1980 — „ქალთა ქალაქი“ 1986 — „ჯინჯერი და ფრედი“ ვიკიციტატაში არის გვერდი თემაზე: ფედერიკო ფელინი ფედერიკო ფელინი, ცხოვრება და შემოქმედება ფელინი, ფოტოების გალერეა სიზმრებისა და ფანტაზიების მაესტრო “В ЦИРКЕ МЕНЯ ЖДАЛИ” (რუსული) ფელინი ოსკარით დაჯილდოებისას 20 იანვარს ფედერიკო ფელინის 90 წელი შეუსრულდებოდა დაარქივებული 2012-02-11 საიტზე Wayback Machine. 24 საათი 23.01.10 წყვილები. ჯულიეტა მაზინა და ფედერიკო ფელინი ფედერიკო ფელინი და ჯულიეტა მაზინა - ორი კლოუნი ფედერიკო ფელინის დაბადებიდან 90 წელი შესრულდა
ძრავა

ძრავა — მანქანა, რომელიც რომელიმე სახის ენერგიას მექანიკურ მუშაობად გარდაქმნის. იმის მიხედვით, თუ როგორია ძრავის ტიპი, მუშაობის მიღება შეიძლება მბრუნავი როტორისაგან, უკუქცევით-წინსვლითი დგუშიდან ან რეაქტიული აპარატიდან. განასხვავებენ პირველად და მეორეულ ძრავებს. პირველადი ძრავა (მაგალითად წყლის, ქარის, თბური ძრავა) ბუნებრივ ენერგეტიკულ რესურსებს (საწვავს, წყლის ენერგიას, ქარის ენერგიას და სხვას)უშუალოდ მექანიკურ ენერგიად გარდაქმნის. მეორეული ძრავა გარდაქმნის პირველადი ძრავის საშუალებით მიღებულ ენერგიას, მაგალითად ელექტროძრავა, ჰაერის ძრავა (იყენებს შეკუმშული ჰაერის ენერგიას) და ზოგიერთი ჰიფრავლიკური ძრავა, ისეთი მოწყობილობები, რომლებიც დაგროვილ ენერგიას გასცემენ, ძრავებს განეკუთვნებიან (ინერციული, ზამბარული მექანიზმები). ძრავა შეიძლება იყოს სტაციონარული, გადასატანი, სატრანსპორტო და კომბინირებული. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 281. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ძრავა“ ვიკისაწყობში. ძრავა — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
ლოხონი

ლოხონი — მთა საქართველოში, შიდა ქართლის მხარისა და იმერეთის მხარის ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს ლიხის ქედის ჩრდილოეთ ნაწილში, მდინარე ყვირილის მარცხენა შენაკადის — ძირულის სათავეებში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 1925 მ. აგებულია ბაიოსური პორფირიტებით, მათი ტუფებით, ტუფ-ბრექჩიებით, ტუფ-ქვიშაქვებით და ფიქლებით. კალთები დამრეცია და შემოსილია ფართოფოთლოვანი ტყით, თხემი — სუბალპური მდელოთი. უკლება დ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 300.