laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ჭრეშის ეკლესია

ჭრეშის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ბოლნინის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭრეშში. ეკლესია მცირე ზომის დარბაზული ნაგებობაა. ნაგებია ნატეხი ქვით დუღაბზე. წყობა არეულია, შიგნიდან და გარედან ნაწილობრივ გალესილია. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. კარის გადახურვის ფორმა არ ირკვევა ჩამორღვეულობის გამო. კარი ნაოთხალიანია, წირთხლებში საურდულე ფოსოებია დატანებული. განათებულია დასავლეთის და აღმოსავლეთის თაღოვანი სარკმლებით. საკმლების თავსართად შიდა მხრიდან გათლილი ბაზალტის თაღოვანი ქვაა გამოყენებული. აფსიდა [ნახევარწრიულია, მხრით გამოყოფილი დარბაზისგან. სარკმლის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშია. არასრული ნახევარსფეროს ფორმის კონქი მხარზე გადასულ თაღს ეყრდნობა.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 39229
მაბინი (ბატანგასი)

მაბინი (ოფიციალურად მაბინის მუნიციპალიტეტი; ტაგალ. Bayan ng Mabini) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი ბატანგასის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 50 858 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 34 ბარანგაის. Mabini, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე Mabini Profile at PhilAtlas.com ↑ 2020 Census of Population and Housing (2020 CPH) Population Counts Declared Official by the President — Philippine Statistics Authority, 2021. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107442757"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17067223"></a> ↑ Mabini: Average Temperatures and Rainfall. Meteoblue. ციტირების თარიღი: 5 May 2020
მალვარი

მალვარი (ოფიციალურად მალვარის მუნიციპალიტეტი; ტაგალ. Bayan ng Malvar) ― მეორე კლასის მუნიციპალიტეტი ბატანგასის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 63 379 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 15 ბარანგაის. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მალვარი ოფიციალური საიტი Malvar Profile at PhilAtlas.com ↑ 2020 Census of Population and Housing (2020 CPH) Population Counts Declared Official by the President — Philippine Statistics Authority, 2021. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107442757"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17067223"></a> ↑ Malvar: Average Temperatures and Rainfall. Meteoblue. ციტირების თარიღი: 5 May 2020
ჯუმბერ ბერაძე

ჯუმბერ ბერაძე (დ. 22 ივლისი, 1944, თბილისი) — ქართველი მოცეკვავე, ხელოვნების მუშაკი. საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1981). თბილისის საპატიო მოქალაქე (2015). 1970 წელს დაამთავრა საქართველოს სასოფლო–სამეურნეო ინსტიტუტის ტექნოლოგიის ფაკულტეტი. 1958 წლიდან ცეკვავდა თბილისის ტრამვაი–ტროლეიბუსების სამმართველოს თვითმოქმედ ქორეოგრაფიულ ანსამბლში. 1962–1982 წლებში იყო საქართველოს ხალხური ცეკვის სახელმწიფო აკადემიური ანსამბლის მოცეკვავე. შესრულებული აქვს სოლო პარტიები: „ყაზბეგური“, „ფარიკაობა“, „მხედრული“, „ხანჯლური“, „შეჯიბრი“. 1982–1985 წლებში — საქართველოს სახელმწიფო ფილარმონიის გენერალური დირექტორის მოადგილე. 1985–1986 წლებში იყო საქართველოს კულტურის სამინისტროს რესპუბლიკური გაერთიანება „საქატრაქციონის“ გენერალური დირექტორი. 1986–1987 წლებში — საქართველოს ხალხური ცეკვის სახელმწიფო აკადემიური ანსამბლის მთავარი რეჟისორი. 1987 წლიდან იყო ფირმა „მელოდიის“ თბილისის განყოფილების დირექტორი. 1971 — საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი 1981 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი 1997 — ღირსების ორდენი ჯუმბერ ბერაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1971. №5. გვ. 199
მატაასნაკაოი

მატაასნაკაოი (ოფიციალურად მატაასნაკაოის მუნიციპალიტეტი; ტაგალ. Bayan ng Mataasnakahoy) ― მეოთხე კლასის მუნიციპალიტეტი ბატანგასის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 30 621 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 16 ბარანგაის. Mataasnakahoy official website დაარქივებული 2022-01-24 საიტზე Wayback Machine. ↑ 2020 Census of Population and Housing (2020 CPH) Population Counts Declared Official by the President — Philippine Statistics Authority, 2021. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107442757"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17067223"></a> ↑ Mataasnakahoy: Average Temperatures and Rainfall. Meteoblue. ციტირების თარიღი: 5 May 2020
კაპათა

კაპათა, ქართული მონასტერი იერუსალიმში, სიონის მთაზე. XI საუკუნეში ბაგრატ IV-ის მეუღლემ ბორენამ და მისმა ასულმა მართამ იუსტინიანე დიდის მიერ აგებული, იმხანად დანგრეული ტაძრის ადგილას ააშენეს კაპათას მონასტერი, რომელიც ქართული კულტურულ-საგანმანათლებლო კერად იქცა. ცნობილია იქაური წიგნსაცავის რამდენიმე საყურადღებო ხელნაწერი. კაპათა დაარბიეს ხვარაზმელებმა 1244 წელს. მენაბდე ლ., ქსე, ტ. 5, გვ. 375, თბ., 1980
ომარ ნაფეტვარიძე

ომარ ნაფეტვარიძე (დ. 20 სექტემბერი, 1944, თბილისი) — ქართველი არქიტექტორი. საქართველოს დამსახურებული არქიტექტორი (2007). თბილისის საპატიო მოქალაქე (2015). 1967 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი არქიტექტურის სპეციალობით. 1966 წელს შრომითი საქმიანობა დაიწყო საპროექტო ინსტიტუტ „საქქალაქმშენსახპროექტში“. მუშაობდა თბილისის „დინამოს“ სტადიონის რეკონსტრუქციის პროექტზე. 1966–1970 წლებში — ამ ინსტიტუტში მუშაობდა უფროს არქიტექტორად, ჯგუფის ხელმძღვანელად. 1970–1979 წლებში მუშაობდა საკავშირო საპროექტო ინსტიტუტ „გიპროტორგში“ ჯგუფის ხელმძღვანელად, სახელოსნოს ხელმძღვანელად. 1980–1981 წლებში იყო ძეგლთა დაცვის მთავარი სამმართველოს ადაპტაციისა და რესტავრაციის სამმართველოს მთავარი ინჟინერი. 1981–1983 წლებში საქართველოს არქიტექტორთა კავშირის საპროექტო ორგანიზაცია „საქქალაქპროექტის“ დირექტორი იყო. 1984–1989 წლებში — საქართველოს სსრ ვაჭრობის სამინისტროს საპროექტო-ტექნოლოგიური ბიუროს დირექტორი. 1990–1995 წლებში მუშაობდა სამშენებლო გაერთიანება „თბილქალაქმშენის“ საპროექტო ორგანიზაციის დირექტორად. 1995–2006 წლებში იყო საპროექტო ინსტიტუტ „თბილქალაქპროექტის“ შემოქმედებით გაერთიანებაში პროექტის მთავარი არქიტექტორის თანამდებობაზე. 2006–2012 წლებში მუშაობდა საინვესტიციო კომპანიების „ევორდისა“ და „კაპიტალვოსტოკის“ მთავარ არქიტექტორად. 2012 წელს თბილისში, მახათას მთაზე „ივერიის ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის ხატის“ სახელობის ტაძრისა და სამონასტრო კომპლექსების პროექტირებასთან დაკავშირებით, მან, როგორც ავტორმა, დააფუძნა საპროექტო ორგანიზაცია შპს „უტა 2012“. მისი დირექტორია და მთავარი არქიტექტორი. მისი ავტორობით შექმნილია მრავალი პროექტი. 2012 წელს მისი პროექტი მრავალფუნქციური საცხოვრებელი სახლი ტარას შევჩენკოს ქუჩაზე („Rustaveli Residence“) დაჯილდოებულია ქ. ლონდონში გამართულ 24-ე საერთაშორისო კონგრესზე ოქროს კატეგორიის პრიზითა და სერტიფიკატით. 2013 წელს ხარისხის კვლევის ევროპული საზოგადოების (ESQR) მიერ ვენაში დაჯილდოვდა ოქროს კატეგორიის პრიზითა და სერტიფიკატით. 2014 წელს პარიზში გამართულ საერთაშორისო კონგრესზე განმეორებით დაჯილდოვდა პლატინის კატეგორიის პრიზით და სერტიფიკატით. 2015 წელს მიენიჭა „არქიტექტურის რაინდის“ წოდება. 2010 — ღირსების ორდენი ომარ ნაფეტვარიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ბორენა დედოფალი

ბორენა — საქართველოს დედოფალი XI საუკუნეში, ბაგრატ IV-ის მეუღლე, ოსთა მეფის ასული, პოეტი. ბაგრატმა იგი შეირთო ელენე დედოფლის გარდაცვალების შემდეგ. სვანეთში მაცხოვრის ეკლესიის ღვთისმშობლის ოქროჭედილ ხატს წარწერილი აქვს ერთი იამბიკო, რომლის ავტორადაც მკვლევართა უმრავლესობა მიიჩნევს ბორენა დედოფალს, თუმცა პავლე ინგოროყვას თვალსაზრისით, იამბიკოს ავტორი უნდა იყოს ცოტნე დადიანის მეუღლე ბორენა. რომელმან ეგე ევას მიუზღე ვალი, ჰრქვი რაჲ გაბრიელს: „ვარ უფლისა მხევალი, მე, შენი სამსტუვრე, ქვეყნად მავალი“, – დაემხო ძალი, პირველ სისხლითა მთრვალი, ქალწულო, მიხსენ ბორენა ჭირმრავალი. იამბიკო საყურადღებოა თავისი მხატვრული ფორმით. თუ ადრეული ხანის იამბიკოებში რითმა მხოლოდ ჩანასახის ფორმით გვხვდება, ბორენას ლექსში მას უკვე დასრულებული სახე აქვს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 469. ქართული მწერლობა : ლექსიკონი-ცნობარი, წგნ. I, „განათლება“, 1984. — გვ. 54. ბორენა (დედოფალი) — რომელმან ეგე ევას მიუზღე ვალი
გიორგი ჯაფარიძე

გიორგი (გია) ჯაფარიძე (დ. 5 მაისი, 1945, თბილისი) — ქართველი მოქანდაკე, მხატვარი. თბილისის საპატიო მოქალაქე (2015) 1968 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის ქანდაკების განყოფილება. 1972 წელს ასპირანტურა. 1990-1991 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის პედაგოგი. 1970 წლიდან მონაწილეობს გამოფენებში: ქართული დაზგური ქანდაკება (თბილისი, 1991), გალერეა „45“ (ბაზელი, 1992), კრისტიან მერიანის ფონდი (ბაზელი, 1992), ემერიხი, ლევერ კუზენი (გერმანია, 1994), „საბერძნეთი თანამედროვე ქართულ ხელოვნებაში“ (თბილისი, 1998) და სხვა. მისი ნამუშევრები დაცულია გერმანიის, შვეიცარიის, აშშ-ის, საბერძნეთის კერძო კოლექციებში, საქართველოს ეროვნულ გალერეაში. წლის საუკეთესო ნამუშევრის პრემია საქართველოს კომკავშირის პრემია გიორგი ჯაფარიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
კრიპტიები

კრიპტიები (ბერძ. ϰρυπτεία — კრიპტია, < ϰρυπτός — საიდუმლო, ფარული) — ჩვეულება (დამსჯელი ექსპედიციები) ძველ სპარტაში, რომელსაც იყენებდნენ ჰილოტების აჯანყებების თავიდან ასაცილებლად. პლუტარქეს ცნობით, სპარტის ხელისუფლება დროდადრო მხოლოდ მოკლე მახვილებით შეიარაღებულ ახალგაზრდა სპარტიატებს ავალებდა მიეკვლიათ და ჩასაფრებით თავს დასხმოდნენ ყველაზე მხნე და ძლიერ ჰილოტებს. მოცემული ჩვეულება წარმოიშვა, სავარაუდოდ, ინიციაციის ძველი წეს-ჩვეულებებიდან. კრიპტიები ახალგაზრდა სპარტიატების სამხედრო მომზადების ფორმა და ჰილოტების დაშინების მთავარი ზომა გახდა (ეს უკანასკნელნი რაოდენობით ბევრად აღემატებოდნენ სპარტის მოქალაქეებს). კრიპტიების პრაქტიკის შემოღებას არც ისე იშვიათად ლიკურგეს საკანონმდებლო მოღვაწეობას უკავშირებენ, რაც ეჭვის ქვეშ ჯერ კიდევ ანტიკურ ეპოქაში დადგა. კრიპტიებს აგრეთვე უწოდებდნენ სპარტელ ახალგაზრდათა რაზმებს, რომლებიც ორი წლის განმავლობაში ეწეოდნენ საპოლიციო სამსახურს. ↑ Стрелков А. В. Криптии // Большая российская энциклопедия. т. 16. — М., 2010. — стр. 38. ↑ კრიპტიები // ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 34.
მორფოლოგია

მორფოლოგია შეიძლება აღნიშნავდეს: მორფოლოგია (ზოგადი) მორფოლოგია (ენათმეცნიერება)  მორფოლოგია (ბიოლოგია) მორფოლოგია (ასტრონომია) მორფოლოგია (ფოლკლორისტიკა)  მორფოლოგია (არქიტექტურა)  მორფოლოგია (მეტალურგია)
ინტერნეტის საზოგადოება

ინტერნეტის საზოგადოება (ISOC) (ინგლ. Internet Society) — საერთაშორისო პროფესიონალური ორგანიზაცია, რომელიც მუშაობს ინტერნეტის ქსელის განვითარებასა და ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფაზე. ორგანიზაციაში შედის 100-ზე მეტი წევრი-ორგანიზაცია მსოფლიოს 180 ქვეყნიდან და 20 ათასზე მეტი ინდივიდუალური წევრი. ინტერნეტის საზოგადოება (ISOC) დაარსდა 1992 წელს და წარმოადგენს სხვა მრავალი კონსულტანტებისა და გამოკვლევების ჯგუფების საორგანიზაციო საფუძველს, რომლებიც მუშაობენ ინტერნეტის განვითარებაზე (როგორიცაა მაგ. IETF, IAB და სხვა). იურიდიული თვალსაზრისით, ისინი წარმოადგენენ საკმაოდ არაფორმალურ ორგანიზაციებს, მაგრამ საჭიროებენ ფინანსურ მხარდაჭერას და გარკვეულ უფლებრივ სტატუსს. სწორედ ამ მიზნისთვის შეიქმნა „ინტერნეტის საზოგადოება“. ორგანიზაცია თავის ამოცანად თვლის ინტერნეტის განვითარების ხელშეწყობას, ახალი ინტერნეტ-ტექნოლოგიების შემუშავებას და მსოფლიო ქსელის საერთაშორისო მასშტაბით ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფას. ოფიციალურად ISOC არის არაკომერციული საგანმანათლებლო ორგანიზაცია, რომელსაც ოფისები აქვს ვირჯინიაში (აშშ) და ჟენევაში (შვეიცარია). ინტერნეტის საზოგადოებას ოფიციალური უფლება აქვს ყველა RFC დოკუმენტზე და ძალისხმევას არ ზოგავს მასში აღწერილი ინტერნეტის სტანდარტების პრაქტიკაში დასანერგად. საზოგადოება ასევე აქვეყნებს ანგარიშებს ინტერნეტის გლობალურ პრობლემებზე და ინტერნეტის გამოყენების გასაუმჯობესებლად ქმნის ინსტრუმენტებს, კოდებს, რეკომენდაციებს; მხარს უჭერს საზოგადოების ქსელებისა და ინფრასტრუქტურების შესაქმნელ პროექტებს, მარშრუტიზაციის პროტოკოლების დაცვას და დაშიფვრის გამჭოლ პროპაგანდას. 1990-იანი წლების ბოლოს ISOC-მა დააარსა ჯონ პოსტელის პრემია. 2012 წელს (ISOC-ის 20 წლისთავზე) ინტერნეტის საზოგადოებამ დააფუძნა ინტერნეტის დიდების დარბაზი. ეს გაკეთდა იმ ლიდერთა რჩეული ჯგუფის საჯაროდ აღიარებისთვის, რომლებმაც მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს გლობალური ქსელის განვითარებაში. ინტერნეტის დიდების დარბაზი ინტერნეტის არქიტექტურული საბჭო (IAB) ინტერნეტის საინჟინრო საბჭო (IETF) ინტერნეტის პიონერები ↑ Zuazo N. Guerras de internet — ბუენოს-აირესი: 2015. — გვ. 106. — ISBN 978-987-3752-27-8 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q117771462"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1486"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q112757939"></a> ↑ Global LEI index <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q55259097"></a> ↑ https://www.internetsociety.org/board-of-trustees/ ↑ ISOC-ის ოფიციალური ვებ-გვერდი ↑ https://www.livemint.com/technology/tech-news/the-internet-30-big-hope-to-big-bother-1554156689591.html ↑ Vint Cerf — I remember IANA. RFC 2468. Retrieved 30,07, 2020. ↑ THE INTERNET HALL OF FAME
გიორგი სიკსეკი

გიორგი სიკსეკი (დ. 12 ივლისი, 1887 — გ. 1971, იერუსალიმი) — იერუსალიმში მცხოვრები ქართველი პედაგოგი, მთარგმნელი და საზოგადო მოღვაწე. დაწყებითი განათლება მიიღო ბერძნულ მართლმადიდებლურ სკოლაში, შემდეგ კი წმინდა დიმიტრის სახელობის სასწავლებელში, რომელიც წარჩინებით დაამთავრა 1905 წელს. გიორგი ფლობდა: არაბულ, ბერძნულ, ინგლისურ, ფრანგულ და თურქულ ენებს. 1905 წელს მასწავლებლად დაიწყო მუშაობა რამლას მართლმადიდებლურ სკოლაში. ამის შემდეგ არაბულის მასწავლებლად იერუსალიმის საპატრიარქოს გიმნაზიაში. 1909—1914 წლებში გიორგი სიკსეკი მუშაობდა აღდგომის ტაძრის ტიპოგრაფიის სახლში არაბულად ნაბეჭდი პუბლიკაციების ინსპექტორად. სიკსეკს ურთიერთობა ჰქონდა იერუსალიმის მართლმადიდებლურ საპატრიარქოსთან და პალესტინა-იორდანიის მართლმადიდებლურ სკოლების ქსელთან. 1922 წელს დაინიშნა ბერძნული მართლმადიდებლური საპატრიარქოს სკოლების გენერალურ ინსპექტორად პალესტინა-იორდანიაში, სადაც ერთდროულად 32 სკოლას კურირებდა. მან ძველი ბერძნულიდან თარგმნა ბიზანტიური საოჯახო სამართალი, რომელიც 1930 წლის შემდეგ ხუთჯერ გამოიცა. ბერძნულიდან თარგმნა 695-გვერდიანი ლოცვანის წიგნი, რომელიც ორჯერ — 1914 და 1940 წლებში დაიბეჭდა. 1921 წელს იგი ხელმძღვანელობდა აბრეშუმის ხარისხის დამდგენ ექსპერტებს ენტონი ბირამის საკონსულტაციო ჯგუფში, 1926 წელს გახდა იერუსალიმის საარჩევნო შტაბის წევრი, 1931 წელს კი იერუსალიმის საქალაქო სასამართლოში საპატიო მოსამართლედ აირჩიეს. იმავე წელს 25 ნოემბერს გიორგი სიკსეკი დაინიშნა ბრიტანეთის უმაღლესი კომისრის თანამდებობაზე, რვა წლის განმავლობაში. 1948 წელს ის ასრულებდა იერუსალიმის პატრიარქის არაბი მდივნის მოვალეობას. გიორგი სიკსეკის პაპა ჯორჯი (გიორგი) (1788-1836 წწ.) და მამა — ჰანნა (იოანე) სიკსეკი (1834-1889 წწ.) მღვდლები ყოფილან. სწორედ მათი ნაწერებისგან შეიტყო გიორგი სიკსეკმა თავისი ქართული წარმომავლობის შესახებ. ცნობილია მისი შორეული წინაპრის სახელი — „სიმონი“. 1910 წლის 7 ნოემბერს 23 წლის გიორგი სიკსეკი დაქორწინდა გაზეთისა და ტიპოგრაფიის მფლობელის, გიორგი ჰანანიას 16 წლის ასულ ეკატერინეზე. მათ სამი შვილი შეეძინათ: ჰანნა (იოანე), ლატიფა (ჰენრიეტა) და სამაანი (სიმონი). გიორგი და ეკატერინე სიკსეკების უფროსი ვაჟი იოანე იყო იურისტი, უმცროსი სიმონი სამართლისა და ეკონომიკის სპეციალისტი. გიორგი სიკსეკის ოჯახი იერუსალიმის ქრისტიანულ უბანში დამკვიდრდა 1943 წელს. მამის გარდაცვალების შემდეგ დედას უჭირდა გაჭირვების გამო საოჯახო ბიბლიოთეკა გაუყიდია, ამგვარად დაიკარგა სიკსეკების ოჯახის დოკუმენტები. გიორგი სიკსეკი გრიგოლ ფერაძეს ესაუბრებოდა ოჯახში შენახულ ხელნაწერზე, სადაც ყოფილა აღწერილი ყოფილა იერუსალიმში ქართველთა კუთვნილი მონასტრები. მისი შთამომავალია რანდა სიკსეკი, რომელიც ცხოვრობს საბერძნეთში. გარდაიცვალა 1971 წელს იერუსალიმში. დაკრძალულია ბერძნულ მართლმადიდებულ სასაფლაოზე მეუღლესთან, უფროს ვაჟსა და ასულთან ერთად. ხურცილავა ბ., საქართველოს უცნობი ელჩი იერუსალიმში — „სიმონ მდივანი“ და მისი საგვარეულოს საიდუმლოება. ჟურნ. „ისტორიანი" თბ., 2018, № 1, გვ. 16-23
ვიქტორია ჯუღელი

ვიქტორია ჯუღელი (დ. 6 თებერვალი, 1969, თბილისი) — ქართველი მეცნიერი და ფილოლოგი. 1994 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, 1997 წელს ევროპის ცენტრალური უნივერსიტეტი (ბუდაპეშტი, უნგრეთი). თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კლასიკური ფილოლოგიის ბიზანტინისტიკისა და ნეოგრეცისტიკის ინსტიტუტის ლაბორანტი. სამაგისტრო დისერტაციის თემა - „The Works of Theodoret of Cyrus according to Georgian Manuscripts“, დაიცვა უნგრეთში 1997 წელს; საკანდიდატო დისერტაციის თემა - „თეოდორიტე კვირელის თხზულებათა ქართული თარგმანები“, დაიცვა 2004 წელს. ვიქტორია ჯუღელი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
მორფოლოგია (ბიოლოგია)

ბიოლოგიაში მორფოლოგია არის მოძღვრება ორგანიზმთა ფორმის და აგებულების შესახებ ინდივიდუალური და ისტორიული განვითარების პროცესში. მისი ნაწილებია: ანატომია, ჰისტოლოგია, ციტოლოგია, ემბრიოლოგია, შედარებითი ანატომია.
ილია ვაჩნაძე

ილია ვაჩნაძე (დ. 11 ოქტომბერი, 1949, დუშეთი) — ქართველი ხელოვნების მუშაკი. 1982 წელს დაამთავრა თელავის პედაგოგიური ინსტიტუტის ისტორიის ფაკულტეტი. 1967 წლიდან საქართველოს ტელევიზიაში მუშაობდა გამნათებელის პოზიციაზე; 1968 წლიდან კომპანია "ქართული ტელეფილმი" გამნათებელია; 1973 წლიდან ოპერატორის ასისტენტია; 1979 წლიდან-ოპერატორი. დამდგმელი ოპერატორია ფილმებისა: „მთები, მთები!“ (დოკუმენტური, 1976), „მატჩის დირიჟორი“ (დოკუმენტური, 1980), „გზა ჭადრაკის დედოფლის გვირგვინისაკენ“ (დოკუმენტური, 1986), „მოქცევაი ქართლისაი“ (დოკუმენტური, 1991), „ყოველი ქართლი“ (დოკუმენტური, 1995), „საუკუნის დანაშაული“ (დოკუმენტური, 1997), „პანოპტიკუმი“ (1997), „გურული ფირალები“ (დოკუმენტური, 2000), „ვაჟკაცს კარგ უნდა ჰყვანდის ცხენიო“ (დოკუმენტური, 2006), „ერთი ოჯახის ქრონიკები“ (დოკუმენტური, 2012) და სხვ. ილია ვაჩნაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
კაპარი

კაპარი ( ლათ. Capparis) — მცენარეთა გვარი კაპარისებრთა ოჯახისა. ხეები, ბუჩქები, ბუჩქბალახები და მრავალწლოვანი ბალახებია. 300-მდე სახეობა უმთავრესად გავრცელებულია ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში. ეკლიანი კაპარი (ლათ. Capparis spinosa) ბუჩქბალახია. აქვს გრძელი გართხმული ღეროები და თეთრი ან მოთეთრო-ვარდისფერი გრძელყუნწა ყვავილები. გავრცელებულია ხმელთაშუაზღვისპირეთში, წინა და ცენტრალურ აზიაში, ინდოეთში, სამხრეთ ყირიმში, კავკასიასა და შუა აზიაში. ჩვენში აღმოსავლეთ საქართველოში გვხვდება. კაპარი იზრდება ბარისა და მთისწინეთის უდაბნოსა და ნახევრად უდაბნოში, თიხიან, ხშირად ბიცობიან ნიადაგზე. კოკორს, მკვახე ნაყოფს და ნორჩ ყლორტებს ამწნილებენ, მწიფე ნაყოფი იჭმება. თესლში 30%-მდე ზეთია. შეიცავს ალკოლოიდ კაპარიდინს. იყენებენ ხალხურ მედიცინაში (სასაქმებელ საშუალებად). მნიშვნელოვანია მშრალი რაიონების შიშველი ადგილების დასაფარავად. კულტივირებულია დასავლეთ და სამხრეთ ევროპაში, ჩრდილოეთ აფრიკაში და სხვაგან. თაფლოვანი მცენარეა. სახოკია მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 376.
მესენიელთა ომები

მესენიელთა ომები — სამი ომი სპარტასა და მესენიის მცხოვრებთა შორის. პირველი ორი ომის მოვლენები მეტად ლეგენდარულ ხასიათს ატარებს და ძირითადად ცნობილია უფრო გვიანი ტრადიციიდან (პავსანია და სხვ.). მესენიელთა პირველი ომი (ძვ. წ. VIII საუკუნის II ნახევარი) მესენიელთა მეორე ომი (ძვ. წ. VII საუკუნე) მესენიელთა მესამე ომი (ძვ. წ. 464–455 წლები) ↑ Стрелков А. В. Мессенские войны // Большая российская энциклопедия. т. 20. — М., 2012. — стр. 56.
აკაკი ხინთიბიძე

აკაკი ხინთიბიძე (დ. 6 თებერვალი, 1924, ოზურგეთი — გ. 26 მაისი, 2008) — ქართველი მეცნიერი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. 1946 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 60 წლის განმავლობაში მოღვაწეობდა შოთა რუსთაველის ქართული ლიტერატურის ინსტიტუტსა და ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. აკაკი ხინთიბიძემ ქართული ლექსის მეცნიერული კვლევა იოსებ გრიშაშვილის ვერსიფიკაციის შესწავლით დაიწყო, რაც 1955 წელს აღინიშნა თვალსაჩინო მონოგრაფიით „იოსებ გრიშაშვილის პოეზია“. შემდგომი ეტაპი სამეცნიერო კვლევისა იყო „აკაკის ლექსი“ (1972). განსაკუთრებული ადგილი მან სამეცნიერო ბიოგრაფიაში უჭირავს გალაკტიონის კვლევას. 1987 წელს დასტამბული მისი „გალაკტიონის პოეტიკა“ შეიცავს, ერთი მხრივ, ნარკვევებს გალაკტიონის პოეტიკიდან, ხოლო მეორე მხრივ, მასში დაწვრილებით არის შესწავლილი გალაკტიონის ლექსის სტრუქტურა (პოეტური ენა, მეტრიკა, რითმა, ევფონია, სტროფიკა). ქართული ლექსის ბუნების კვლევას სამ ათეულ წელზე მეტი შეალია. აკაკი ხინთიბიძის წიგნებში: „პოეტური ხელოვნების საკითხები“ (1961), „ლექსმცოდნეობის საკითხები“ (1965), „პოეტიკური ძიებანი“ (1981), „ვერსიფიკაციული ნარკვევები“ (2000), განხილულია ვერსიფიკაციის თეორიისა და ქართველ პოეტთა შემოქმედების უაღრესად საინტერესო პრობლემები. აღსანიშნავია მისი წვლილი „ვეფხისტყაოსნის“ ლექსწყობის კვლევაში. აკაკი ხინთიბიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ღრმა ეკოლოგია

ღრმა ეკოლოგია — გარემოსდაცვითი ფილოსოფია, რომელიც უარყოფს ანთროპოცენტრიზმს და პრიორიტეტს ანიჭებს ბუნების დაცვა-შენარჩუნებას. ღრმა ეკოლოგიის მიზანია საზოგადოების რეკონსტრუქცია იმ იდეის მიხედვით, რომლითაც ყოველ ცოცხალ არსებას თანდაყოლილი ღირებულება აქვს, განურჩევლად ადამიანისთვის მისი სარგებლიანობისა. ღრმა ეკოლოგიის მიხედვით, ბუნებრივი გარემო კომპლექსური ურთიერთობებისგან შედგება, რომელშიც ორგანიზმების არსებობა ეკოსისტემაში არსებულ სხვა ორგანიზმებზეა დამოკიდებყლი და ადამიანის ნებისმიერი ჩარევა ბუნებრივ სამყაროში ან მისი განადგურება საფრთხეს უქმნის არა მხოლოდ ადამიანებს, არემედ ბუნებრივი წესრიგის შემადგენელ ყველა ორგანიზმს. ↑ Civil ენციკლოპედიური ლექსიკონი. ღრმა ეკოლოგია.
ირინე ჭაბაშვილი

ირინე ჭაბაშვილი (დ. 5 მაისი, 1951, სიღნაღი) — ქართველი ექიმი, კურორტოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი. 1974 წელს დაამთავრა ბაქოს სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი. 1974–1976 წლებში იყო სიღნაღის რაიონული საავადმყოფოს სასწრაფო დახმარების ექიმი. 1976–1978 წლებში ფიზიოთერაპიული საავადმყოფოს ექიმი–ორთოპედი. 1978 წლიდან მუშაობს ფიზიოთერაპიისა და კურორტოლოგიის სამეცნიერო კვლევით ინსტიტუტში ექიმ–კურორტოლოგად. ავტორია 32 სამეცნიერო ნაშრომის. იყო კურორტების — ლაშიჭალის, ნაბეღლავის, საირმის კონსულტანტი. საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „საჭმლის მომნელებელი ორგანოების შეუღლებული დაავადებებით შეპყრობილ ავადმყოფთა დიფერენცირებული მკურნალობა „ფლატეს“, „ლაშიჭალისა“ და „ნაბეღლავის“ წყლებით“, დაიცვა 1991 წელს. ირინე ჭაბაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
მესენიელთა პირველი ომი

მესენიელთა პირველი ომი — ომი სპარტასა და მესენიის მცხოვრებთა შორის. მიმდინარეობდა ძვ. წ. VIII საუკუნის მე-2 ნახევარში (ტრადიციული თარიღი — 743–724). მესენიელთა მოკავშირეებად გამოვიდნენ არკადია, არგოსი და სიკიონი, სპარტელებს მიემხრო კორინთი. მესენიელთა წინააღმდეგობის ცენტრი გახდა ითომის მთაზე არსებული სიმაგრე. გადმოცემის თანახმად, მათმა წინამძღოლმა არისტოდემემ სპარტელებზე გამარჯვების მოსაპოვებლად თავისი ქალიშვილი შეწირა მსხვერპლად. დამარცხების შემდეგ მესენიელთა ნაწილმა თავი შეაფარა თავის მოკავშირეებს, სხვები გადასახლდნენ სამხრეთ იტალიაში (მონაწილეობა მიიღეს რეგიუმის დაარსებაში), დარჩენილები შემდგომში იძულებული იყვნენ თავისი მოსავლის ნაწილი (ტრადიციით, ნახევარი) სპარტელებისათვის მიეცათ. სპარტელებმა შეძლეს ყველაზე ნაყოფიერი მიწების დაპყრობა მდინარე პამისოსის ხეობაში (აღმოსავლეთი მესენია). ↑ Стрелков А. В. Мессенские войны // Большая российская энциклопедия. т. 20. — М., 2012. — стр. 56.
თეიმურაზ ებრალიძე

თეიმურაზ ებრალიძე (დ. 1932) — ქართველი მეცნიერი, გეოლოგი, გეოლოგიურ-მინერალოგიის მეცნიერებათა კანდიდატი (1967). 1955 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1992-1994 წლებში მუშაობდა „საქნავთობის“ დეპარტამენტის ნავთობისა და გაზის სამეცნიერო-კვლევით და საპროექტო ცენტრში დირექტორის მოადგილედ სამეცნიერო დარგში. 1994-1996 წლებში იყო დირექტორი. 1996 წლიდან გენერალური დირექტორია. მისი ძირითადი შრომები ეხება ნავთობისა და გაზის მოპოვების საკითხებს. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები. თეიმურაზ ებრალიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ნანა ტაბატაძე

ნანა ტაბატაძე (დ. 8 თებერვალი, 1954) — ქართველი მეცნიერი, ექიმი, ონკომამოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი. 1977 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის პედიატრიული ფაკულტეტი. 1981 წლიდან იყო ონკოლოგიის სამეცნიერო ცენტრის ბავშვთა განყოფილების ორდინატორი, 1987 წლიდან ამავე განყოფილების გამგე, 1993 იყო წლიდან ამავე ცენტრის მამოლოგიური განყოფილების ექიმი-ორდინატორი. ავტორია 28 სამეცნიერო ნაშრომისა ონკოლოგიის დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის პრობლემებზე. საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „თანდაყოლილი სიმახინჯეები ავთვისებიანი სიმსივნეების დროს ბავშვთა ასაკში“, დაიცვა 1987 წელს. ნანა ტაბატაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ომარ ობგაიძე

ომარ ობგაიძე (დ. 7 აგვისტო, 1941, ანანური) — ქართველი მეცნიერი, ექიმი, ტრავმატოლოგ–ორთოპედი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი. 1970 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი. 1970–1972 წლებში მუშაობდა საბჭოთა კავშირის შინაგან ჯარში სამედიცინო პუნქტის უფროსად. 1972 წლიდან ტრავმატოლოგიისა და ორთოპედიის სამეცნიერო კვლევით ინსტიტუტში ექიმ-ლაბორანტად. 1991–1995 წლებში ამავე ინსტიტუტში უმცროს მეცნიერ-თანამშრომლად, უფროს მეცნიერ-თანამშრომლად. 1995 წლიდან თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის ბავშვთა ქირურგიისა და ორთოპედიის კათედრის ასისტენტად. ავტორია 22 სამეცნიერო ნაშრომის და ორი რაციონალიზატორული წინადადების. საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „სახსახრგარეთა ოპერაციები ბავშვთა ასაკში ბარძაყის თანდაყოლილი ქვემოამოვარდნილობის დროს“, დაიცვა 1987 წელს. ომარ ობგაიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი