laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
პავლე დვალიშვილი

პავლე (იოველ) ნესტორის ძე დვალიშვილი (დ. 1895, სოფ. დვალიშვილები, ახლანდ. ვანის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1937, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკური აქტივისტი. 1917 წლიდან იყო საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრი. 1918-1921 წლებში მსახურობდა საქართველოს სახალხო გვარდიაში. გასაბჭოების შემდეგ, 1922-1924 წლებში იყო საქართველოს დამოუკიდებლობის კომიტეტის ვანის ორგანიზაციის წევრი და აქტიურად მონაწილეობდა 1924 წლის აგვისტოს აჯანყებაში საბჭოთა რეჟიმის წინააღმდეგ. 1924-1925 წლებში დაპატიმრებული იყო. 1937 წლის რეპრესიების დროს კვლავ დააპატიმრეს და დახვრიტეს. ურუშაძე ლ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 393.
რევაზ დვალიშვილი

რევაზ ვალერიანის ძე დვალიშვილი (დ. 30 მარტი, 1928, ქუთაისი, — გ. 6 მაისი, 1987, თბილისი) — ქართველი ჟურნალისტი, საქართველოს დამსახურებული ჟურნალისტი (1979). დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი (1950), მოსკოვის უმაღლესი პარტიული სკოლა (1967). მუშაობდა საბჭოთა პარტიულ და პროპაგანდისტულ ორგანოებში. იყო გაზეთ „ნორჩი ლენინელის" (1954–1957) და გაზეთ „თბილისის" ლიტმუშაკი (1957–1960), გაზეთ „კომუნისტის" განყოფილების გამგე (1961–1965, 1967–1968, 1983–1987). 1968-1972 წლებში იყო საქართველოს ტელევიზიის პროპაგანდის რედაქციის მთავარი რედაქტორი, 1980-1982 წლებში — ტელევიზიის პროგრამების რედაქციის დირექტორი, 1980–1983 წლებში — სოციოლოგიური კვლევისა და სამეცნიერო პროგრამების მთავარი რედაქციის მთავარი რედაქტორი, 1987 წელს — გაზეთ „სახალხო განათლების" რედაქტორი. დაწერილი აქვს პიესები — „იკარუსის მოსვლამდე", „ჩვენს პატარა სავარძლებში". ტელევიზიის ხელოვნება, თბ., 1976. ვიზუალური პუბლიცისტიკა, თბ., 1978. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 393.
შალვა დვალიშვილი

შალვა თეოფილეს ძე დვალიშვილი (დ. 1903, სოფ. ზედა ბზვანი, ახლანდ. ვანის მუნიციპალიტეტი, — გ. 31 იანვარი, 1943, ქ. უხტა, ახლანდ. კომის რესპუბლიკა, რუსეთის ფედერაცია) — ქართველი პოლიტიკური აქტივისტი. 1921 წლიდან იყო საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული პარტიის ვანის იატაკქვეშა ორგანიზაციის ერთ-ერთი ლიდერი. აქტიურად მონაწილეობდა საბჭოთა რეჟიმის წინააღმდეგ 1924 წლის აგვისტოს აჯანყებაში. 1934 წელს დააპატიმრეს და ანტისაბჭოთა მოღვაწეობისთვის მიუსაჯეს გადასახლება. იმყოფებოდა გულაგის უხტა-იჟემის ბანაკში („უხტიჟემლაგ“) კომის ასსრ-ის ტერიტორიაზე. იქვე დახვრიტეს 1943 წელს. ურუშაძე ლ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 394.
კრიალოსანა

კრიალოსანა (ლათ. Hedysarum) — მცენარეთა გვარი პარკოსანთა ოჯახისა. მრავალწლოვანი, იშვიათად ერთწლოვანი ბალახები და ბუჩქბალახებია. მტევნისებრ ყვავილედებში თავმოყრილია მეტწილად ვარდისფერი, მეწამული და იისფერი ყვავილები. ნაყოფი კრიალოსნისებური პარკია. 150-მდე სახეობა გავრცელებულია ევრაზიის ზომიერ, იშვიათად არქტიკული ჰავის პირობებში, ჩრდილოეთ აფრიკასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. საქართველოში 7 სახეობა. იზრდება მთისწინეთიდან ალპურ სარტყლამდე — მეჩხერ ტყესა და ველზე, ტყის სარტყლის ველობებზე, ალპურ და სუბალპურ მდელოებზე, უფრო მეტად მშრალ ქვიან ფერდობებსა და მერგელურ ჩამონაზვავებზე. საქართველოში ყველაზე ფართოდ გავრცელებულია კავკასიური კრიალოსანა (ლათ. Hedysarum caucasicum). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 28.
Cortinarius claricolor

Cortinarius claricolor — სოკოს სახეობა აბლაბუდიანი სოკოების გვარისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს ევროპას, ჩრდილოეთ ამერიკასა და აზიას. საშუალო ხარისხის საჭმელი სოკოა, საჭმელად გამოიყენება მხოლოდ ნორჩი ეგზემპლარები. იზრდება მჟავე და კირიან ნიადაგზე ივლისიდან ოქტომბრამდე, შერეულ ტყეებში, არყთან, ფიჭვთან, ნაძვთან და წიფელთან. სოკო პირველად აღწერა ელიას მაგნუს ფრისმა 1818 წელს როგორც Agaricus multiformis d claricolor. 1838 წელს იმავე ავტორმა გადაიტანა იგი Cortinarius-ის გვარში. სოკოს ქუდის — დიამეტრი 4-14 სმ, მკვრივი, ხორცოვანი. თავიდან ნახევარსფეროსებრია, შემდეგ ბრტყელი, ღია ყვითლიდან მოწითალო-ჟანგმიწისფრამდე. ნესტიან ამინდში სრიალა და მბზინავია. ჰიმენოფორი — ვიწრო, ნორჩობაში თეთრი, მოგვიანებით ჭუჭყისფერ-კრემისფერი, სიბერეში — ჟანგმიწისფერ-ყავისფერი. ფეხის სიგრძე — 5-12 სმ, სიგანე 1-2,5 სმ, ცილინდრული, მკვრივი და ბოჭკოვანი. ახასიათებს აბლაბუდისებრი კერძო საბურველი. რბილობი — თეთრი, განსაკუთრებული სუნისა და გემოს გარეშე. სიბერეში ახასიათებს არასასიამოვნო გემო. სპორები — ჟანგმიწისფერ-ყავისფერი, 8–9,5×4–4,5 მკმ. ერთი წყარო მას საჭმელ სოკოდ მიიჩნევს, ხოლო მეორე წყარო — არასაჭმელად. ზოგიერთი წყარო გამოუცდელ მესოკოვეებს ურჩევს თავი შეიკავონ მისი შეგროვებისაგან, რადგანაც იგი მეტად წააგავს მისივე გვარის რამდენიმე სასიკვდილოდ შხამინ სახეობას. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „Cortinarius claricolor“ ვიკისაწყობში. Cortinarius claricolor Index Fungorum-ზე (ინგლისური) ↑ Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1 ↑ Elias Fries: „Observationes mycologicae”, vol. 2, Editura Ernest Mauritius, Greifswald, 1822, p. 65 ↑ Elias Fries: „Epicrisis systematis mycologici, seu synopsis hymenomycetum”, Editura Typographia Academica, Uppsala 1838, p. 257 ↑ Belobetna koprenka. gobenabovskem.si, accessdate 2016-02-02 ↑ Andreas Gminder: Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. Warszawa: Weltbild, 2011. ISBN 978-83-258-0588-3.
ვილიანდის ბრძოლა

ვილიანდის ბრძოლა — ერთ-ერთი საკვანძო ბრძოლაგერმანელებს ( კაუპოს მეთაურობით) და ესტონელებს ( ლემბიტუს მეთაურობით) შორის, რომელიც გაიმართა ქალაქ ვილიანდის მახლობლად 1217 წლის 21 სექტემბერს, როდესაც გერმანელებმა სცადეს ესტონეთის ძალით დაპყრობა. უცხოურ ისტორიოგრაფიაში ცნობილია წმ. მათეს დღეს გამართული ბრძოლის სახელწოდებით ( ესტ. Madisepäeva lahing ). ერთ მხარეს გამოდიოდა კონტინენტური ესტონეთის ექვსი ძირითადი სამფლობელოს ( მააკონდის ) კოალიცია : რავალა (რეველი), ლაენემაა (როტალია ჰაინრიხში), ჰარჯუმა (გარიენი), ვირუმაა (ვირონია), ირვამაა (გერვენი) და საკალა. ბრძოლაში არ მონაწილეობდა მხოლოდ უგანდი (უნგაურია), ვინაიდან 1215 წელს ჯვაროსნებისა და ლეტების ცხრა შემოსევის შედეგად მისი მოსახლეობა თითქმის მთლიანად განადგურდა, ხოლო 1216 წლიდან იგი უკვე გერმანელებს ემორჩილებოდა. კოალიციის არმიაში შედიოდა ექვსი ათასამდე ჯარისკაცი. ესტონელებს რუსული ჯარების დახმარების იმედი ჰქონდათ, მაგრამ მათ არ მიიღეს ბრძოლაში მონაწილეობა. მეორე მხარეს (ესტონელების წინააღმდეგ) იბრძოდა ლივონის სამათასიანი არმია, რომელიც შედგებოდა რიგის ეპისკოპოსის ჯარებისგან, ჰოლშტეინის გრაფ ალბერტის ჯვაროსნებისგან, ხმლის საძმოს ორდენის,ლატგალების (ლეტების) რაზმისა და ლივებისგან. ბრძოლის დროს ჯვაროსნებმა ესტონელებს გამანადგურებელი მარცხი მიაყენეს. კოალიციის მთლიანმა ზარალმა შეადგინა თითქმის 1000 პირი, იმ ესტონელების ჩათვლის გარეშე, რომლებიც დაიღუპნენ ტყეში დამალვის მცდელობისას. გერმანელებმა ნადავლის სახით მიიღეს დაახლოებით ორი ათასი საბრძოლო ცხენი. გერმანელების ამ გამარჯვებამ დიდწილად განსაზღვრა ცენტრალური და სამხრეთ ესტონეთის მომავალი ბედი, რომლებიც მომდევნო ორი წლის განმავლობაში ასევე აღმოჩნდნენ დამპყრობელთა ხელში. შემთხვევითი არ არის, რომ მე-13 საუკუნის ბოლოს, შუა საუკუნეების ლივონიის რითმირებული ქრონიკის ავტორმა ბრძოლას მიანიჭა გადამწყვეტი როლი ესტონეთის მიწების დაპყრობაში. პოეტი წერდა, რომ ამ ბრძოლის შემდეგ ესტონელები იძულებულები გახდნენ გადაეხადათ საეკლესიო დესეტინა, აეშენებინათ ციხე-სიმაგრეები და ეკლესიები, თუმცა „ისინი ამას იშვიათად აკეთებდნენ თავიანთი ბატონების იძულების გარეშე და დიდი ხალისით მოიშორებდნენ ამ ტვირთს, თუდაც ჯოჯოხეთური ტანჯვის წინაშე დამდგარიყვნენ.“ Генрих Латвийский. Хроника Ливонии / С. А. Аннинский. — М.; Л., 1938. (латинский текст с русским переводом) Livländische Reimchronik mit Anmerkungen, Namenverzeichniss und Glossar. Herausgeben von Leo Meyer. — Paderborn, 1876. Чешихин Е. В. История Ливонии с древнейших времён. В 3 тт.. — Рига, 1884. — Т. 1 ↑ Дмитрий Шкрабо Битва при Вильянди (21 сентября 1217 г.) დაარქივებული 2009-06-26 საიტზე Wayback Machine. ↑ Генрих Латвийский. Хроника Ливонии. Шестнадцатый год епископа Альберта. დაარქივებულია 17 თებერვალი 2015 .
სანჩარო (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარ სახელს სანჩარო რამდენიმე მნიშვნელობა აქვს: სანჩარო — უღელტეხილი აფხაზეთში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში; სანჩარო — სოფელი სოხუმის მუნიციპალიტეტში.
დიამბეგო

დიამბეგო — ქართული (კახური) ხალხური ლირიკული სიმღერა. სიმღერის მიმართვის ობიექტი სასამართლოს მოხელე — დიამბეგია (მოსამართლე მსაჯული), მაგრამ არსებითად სიმღერა სილამაზით განთქმულ მის ქალიშვილს ეძღვნება. სიმღერა სამხმიანია და რამდენიმე მუხლისაგან შედგება. ახლოსაა სუფრულ სიმღერებთან (გაბმული, ბურდონული ბანი, მოდულაციური გეგმა, მელოდიური განვითარების ხერხები). ჩიჯავაძე ო., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. ?.
Between You and Me/Map of the World

„Between You and Me/Map of the World“ — ბრიტანული ნეო-პროგრესული როკ-ჯგუფ Marillion-ის 2001 წლის სინგლი ალბომიდან Anoraknophobia. სინგლის ჯგუფის ოფიციალური საიტიდან შეკვეთით მსმენელს საშუალება ჰქონდა, მიეღო ორი ერთნაირი დისკი. მეორე დისკს ჯგუფის თხოვნით მსმენელები გზავნიდნენ რადიოსადგურებში. მოულოდნელად Marillion-მა თავი არნახულ რადიოროტაციაში ამოჰყო. Between You and Me (მარკ კელის რემიქსი) - 4:15 Map of the World (რადიოს ვერსია) - 4:04 Quartz (საკონცერტო ვერსია, მანჩესტერი, ინგლისი, 2001 წლის 19 მაისი) - 9:22 If my Heart Were a Ball It Would Roll Uphill (პიტ ტრევავასის მიქსი) - 4:44 ↑ http://marillionrussia.ru/htdocs/between.htm[მკვდარი ბმული]
დიატონიკა

დიატონიკა (ძვ. ბერძნ. διατονικός, διάτονος – გაწელილი, ტონიდან ტონში გარდამავალი < dia – აქეთ, გასწვრივ და tonos – ტონი) — მუსიკალურ ბგერათა სისტემა, რომელიც წარმოიშობა კილოს ბგერების მთელი და ნახევარტონური გამისებური მიმდევრობის შედეგად. დიატონიკა ხალხური და პროფესიული ევროპული მუსიკის კილოური წყობის საფუძველია. დიატონური კილოებია ბუნებრივი მაჟორი და ბუნებრივი მინორი, აგრეთვე ე. წ. ძველბერძნული ან შუა საუკუნეების საეკლესიო კილოები (იონიური, დორიული, ფრიგიული და ა. შ.). არსებობს ოქტავური და არაოქტავური კილოები. დიატონიკა ქართული ხალხური მუსიკის საფუძველს წარმოადგენს. აქ ძირითადად ვხვდებით არაოქტავურ კილოებს, ე. წ. კვარტულს აღმოსავლეთ საქართველოში და კვინტურს უმთავრესად დასავლეთ საქართველოში. ქართული ხალხური მუსიკალური სისტემის საფუძველს წარმოადგენს მიქსოლიდური (დაბალი დეციმით), ეოლიური, დორიული (დაბალი სუბკვარტული საფეხურით) და სხვა კილოები, გარდა დიატონური კილოებისა, საქართველოს მთიან რეგიონებში (ხევსურეთი, ფშავი) ვხვდებით აგრეთვე ანჰემიტონურ კილოებს, ხოლო აღმოსავლეთ საქართველოს ბარში — ალტერირებულ კილოებს. ჟორდანია ი., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. ?.
ბორის დიაჩკოვი

ბორის მიხეილის ძე დიაჩკოვი (რუს. Бори́с Миха́йлович Дьячко́в; დ. 23 აგვისტო, 1903, თბილისი, — გ. 17 დეკემბერი, 1986, იქვე) — საქართველოში მოღვაწე რუსი სპორტსმენი (მძლეოსნობა), მწვრთნელი. სსრკ სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1940), სსრკ დამსახურებული მწვრთნელი (1952), საკავშირო კატეგორიის მსაჯი (1939), სსრკ ფიზკულტურისა და სპორტის დამსახურებული მოღვაწე (1966). დაიბადა თბილისის კადეტთა კორპუსის ოფიცერ-მასწავლებლის ოჯახში. 1934 წელს დაამთავრა მოსკოვის ფიზკულტურის სახელმწიფო ინსტიტუტი, 1938 წელს — ამიერკავკასიის მიმოსვლის გზათა ინჟინრების ინსტიტუტი. სსრკ ჩემპიონი სამხტომში (1924) და 4×100 მ ესტაფეტაში (1927), სსრკ მრავალგზის ჩემპიონი სიმაღლეზე და ჭოკით ხტომაში. მწვრთნელად მუშაობა დაიწყო 1921 წელს. აღზარდა ბევრი ქართველი მძლეოსანი, მ.შ. ნინო დუმბაძე (დიაჩკოვის მეუღლე), ელენე გოკიელი, ლევან სანაძე, რობერტ შავლაყაძე, იური დიაჩკოვი (ვაჟიშვილი, სსრკ ორგზის ჩემპიონი ათჭიდში) და სხვ. გუგუშვილი ნ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 404.
დიგორი

დიგორი (ოს. Дигорæ, Дигоргом, რუს. Диго́рия) — ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარე თანამედროვე ჩრდილოეთ ოსეთის რესპუბლიკაში (რუსეთის ფედერაცია). მოიცავს მდინარე ურუხის (მდ. თერგის მარცხენა შენაკადი) აუზს ჩრდილოეთ ოსეთის დასავლეთ ნაწილში, დაახლოებით თანამედროვე ირაფის და დიგორის რაიონების ტერიტორიას. დასახლებულია ოსების სუბეთნიკური ჯგუფით — დიგორელებით. დიგორი VII საუკუნის სომხურ ანონიმურ გეოგრაფიაში იგი მოხსენიებულია „აშტიგორის" სახელწოდებით. XII–XIII საუკუნეებში დიგორის ტერიტორია ალან-ოსების სხვა თემებთან ერთად საქართველოს სამეფოს გავლენის ქვეშ მოექცა. ვახუშტი ბატონიშვილის (XVIII ს.) მიხედვით, დიგორის თემი იყოფოდა ორად: „ჩერქეზიძედ“ და „ბაზალიძედ“. ისტორიკოსი ბერი ეგნატაშვილი (XVIII ს.) იმერეთის სამეფოს ჩრდილოეთ საზღვრად ასახელებს დიგორის მთას. დიგორზე გადიოდა დასავლეთ საქართველოს ჩრდილოეთ კავკასიასთან დამაკავშირებელი გზა. ეს გზა გაიარეს რუსეთში მიმავალმა მეფეებმა — თეიმურაზ I-მა (1659) და ვახტანგ VI–მ (1724). იოჰან გიულდენშტედტი (1772) დიგორში ასახელებს 50 ოსურ სოფელს. დიგორი ოსეთის სხვა ნაწილებისგან განსხვავებით რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში უფრო გვიან, 1827 წელს ბალყარეთთან ერთად შევიდა. გვასალია ჯ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. ?.
კრინი

კრინი — ქართული ხალხური სამუსიკო ტერმინი, რომელიც აღნიშნავს უმაღლეს, „წვლილ“, წვრილ, ძალიან წმინდა ხმას. კრინი ნაირსახოვანი რიტმისა და მდიდარი, ფართოდ განვითარებული მელოდიკის გამო მრავალხმიანი სიმღერის აქტიური ნაწილია. იგი ფუძეა „კრიმანჭულისა“ (კრინის ნაირსახეობა). ამ უკანასკნელის სახელწოდება წარმოქმნილია კრინისა და მანჭვისაგან, ე. ი. დამანჭული (დაგრეხილი) კრინი. ჯავახიშვილი ივ., ქართული მუსიკის ისტორიის ძირითადი საკითხები, თბ., 1938; ჩხიკვაძე ტ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 32. ავქსენტი მეგრელიძე - ორიოდე სიტყვა გურული კრიმანჭულის შესახებ
დიდაქტიკა

დიდაქტიკა (ძვ. ბერძნ. διδακτικός – დამრიგებლობითი) — პედაგოგიკის დარგი, რომელიც მეცნიერულად ამუშავებს სწავლებისა და განათლების თეორიას. ტერმინი „დიდაქტიკა“ პირველად შემოიღო გერმანელმა პედაგოგმა ვოლფგანგ რატკემ (1571–1635), რომელიც თავის თავს დიდაქტიკოსს უწოდებდა. სწავლებისა და განათლების თეორიის პირველი მწყობრი მეცნიერული სისტემის შემქმნელად აღიარებულია ჩეხი მეცნიერი იან კომენსკი, რომლის შეხედულებებიც შემდგომ განავითარეს პროგრესულმა პედაგოგებმა ი. ჰ. პესტალოციმ (შვეიცარია), ა. დისტერვეგმა (გერმანია), რუსეთში — კ. უშინსკიმ, საქართველოში — ი. გოგებაშვილმა. სკოლამდელი დიდაქტიკა სკოლამდელი ასაკის ბავშვთა შემეცნებითი უნარისა და ჩვევის ფორმირება-განვითარების თეორიაა. იგი მოიცავს სკოლამდელთა ქცევის ძირითადი ფორმის — თამაშის — მეცნიერული მეთოდიკის საკითხებს, აგრეთვე სკოლამდელი ასაკის ბავშვთა ყოველმხრივი განვითარების კონკრეტულ გზებსა და საშუალებებს. სასკოლო დიდაქტიკის სფერო მეტად ფართოა. ის შეისწავლის ამ ასაკის მოსწავლეთა ქცევის ძირითადი ფორმის დიდაქტიკა სწავლის, აგრეთვე სწავლების კანონზომიერებებს ასაკობრივი საფეხურების (უმცროსი, საშუალო და უფროსი) მიხედვით, განსაზღვრავს სწავლებისა და განათლების შინაარსს, პრინციპებს, მეთოდებს, ორგანიზაციის ფორმებს და ა. შ. უმაღლესი სკოლის დიდაქტიკა შედარებით ახალი დარგია. იგი შეისწავლის უმაღლესი განათლების ზოგადი ხასიათის საკითხებს: სასწავლო გეგმების, პროგრამების, სახელმძღვანელოების აგების პრინციპებს; სასწავლო მუშაობის ფორმებს (ლექცია, სემინარი, პრაქტიკულ-ლაბორატორიულ მუშაობას, დამოუკიდებელი მუშაობას, სტუდენტთა სამეცნიერო-კვლევით მუშაობა და სხვ.) და მეთოდები. სწავლებისა და განათლების საკითხების დამუშავებისას დიდაქტიკა ემყარება სწავლებისა და აღზრდის განუყოფლობის ზოგად პედაგოგიურ პრინციპს. სწავლებისა და განათლების დიდაქტიკური პრინციპებია: ცოდნის სისტემატურობა და სწავლების თანამიმდევრობა, შეგნებულობა და აქტიურობა, თვალსაჩინოება, მისაწვდომობა და მოსწავლისადმი ინდივიდუალური მიდგომა, ცოდნა-ჩვევების მტკიცედ შეთვისება. დიდაქტიკის პრინციპები ეფუძნება სწავლების დიდაქტიკურ მეთოდს. დიდაქტიკური მეთოდით მიწოდებული ინფორმაცია უნდა იყოს ნათელი და პასუხობდეს შემდეგ კითხვებს: რა, რატომ და სად? ამ დროს მოსწავლისთვის ნათელია სასწავლო მიზნები, მან იცის, როდის ითვლება მიზანი მიღწეულად. მასწავლებელს ცნების ასახსნელად მოჰყავს მაგალითები, ამყარებს კავშირს ახალ და ძველ ცნებებს შორის. ინფორმაციის გაცვლის პროცესში მოსწავლე და მასწავლებელი - ორივე მონაწილეობს და ერთად აგებს ახალ ცოდნას. ქვემოთ მოყვანილია ამ მეთოდის გამოყენების მაგალითები გაკვეთილზე: მასწავლებელი ხაზს უსვამს იმას, რაც, მისი აზრით, მნიშვნელოვანია მოცემულ მასალაში (ან გაკვეთილზე); მასწავლებელი გადასცემს ინფორმაციას, რათა წაახალისოს მოსწავლეთა აზროვნება მოცემულ საკითხებზე; მასწავლებელი, საკუთარი მოსაზრებების გარდა, განიხილავს სხვების მოსაზრებებსაც; მასწავლებელს მოჰყავს მრავალი მაგალითი ახალი ცნების ახსნისას; მასწავლებელი იყენებს შესაბამის საკლასო აქტივობებს (სადემონსტრაციო ცდა, სახელმძღვანელოსა ან დამატებითი მასალების გამოყენება), რომ მოსწავლეებმა ისწავლონ ან განიმტკიცონ ახსნილი მასალა; მასწავლებელი სთხოვს მოსწავლეებს, რომ გაიხსენონ გაკვეთილის მთავარი საკითხები, ფაქტები, მოვლენები; მასწავლებელი სთხოვს მოსწავლეს, რომ თავისი სიტყვებით გადმოსცეს წაკითხული ან მოსმენილი ინფორმაცია. გურგენიძე დ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. ?.
დიდაქტიკური ლიტერატურა

დიდაქტიკური ლიტერატურა — დამრიგებლური ხასიათის ლიტერატურა, რომელიც მხატვრული ფორმით გადმოსცემს მეცნიერულ, ფილოსოფიურ, რელიგიურ, მორალურ პრინციპებსა და იდეებს, მიზნად ისახავს ადამიანის ზნეობრივ აღზრდას, სულიერ ამაღლებას. დიდაქტიკური ლიტერატურა ჟანრობრივად მრავალფეროვანია. განსაკუთრებით გავრცელებულია ალეგორიული ეპოსი, იგავ-არაკი, აფორიზმი, არაკი, მორალიტე, სასკოლო დრამა და სხვ. ზოგადად დიდაქტიკური ლიტერატურა გამოხატავს ამა თუ იმ ეპოქის საზოგადოებრივ და პოლიტიკურ სულისკვეთებას. მაგალითად, შუა საუკუნეებში დიდაქტიკური ხასიათი ჰქონდა რელიგიურ ლიტერატურას (მარტინ ლუთერის „საუბრები სუფრასთან", ერაზმუს როტერდამელის „საოჯახო საუბრები", იოანე ბოლნელის ქადაგებანი და სხვ.). დიდაქტიკურმა მოტივებმა არაერთი მწერლის შემოქმედებაში დაიკავა ძირითადი ადგილი (ლაფონტენის, ლესინგის, სულხან-საბა ორბელიანის იგავ-არაკები, ჯ. ლილოს პიესები და სხვ.). ლომიძე გ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. ?.
ალ-ბაქრი

აბუ უბაიდ აბდულაჰ იბნ აბდულ-აზიზ ალ-ბაქრი (უმეტესად ცნობილი, როგორც ალ-ბაქრი; არაბ. أبو عبيد عبد الله بن عبد العزيز البكري; დ. 1014 გ — 1094) — არაბი ისტორიკოსი და გეოგრაფი. ძველი, წარჩინებული არაბული გვარის წარმომადგენელი. მისი ბაბუა აბუ ზეიდი იყო უელვისა და სალტესის გუბერნატორი, მაგრამ დაახლოებით 1014 წელს მან ისარგებლა პოლიტიკური არეულობით და თავი დამოუკიდებელ მმართველად გამოაცხადა. თუმცა, მან მალევე დაკარგა დამოუკიდებლობა, ხოლო 1081 წელს მის შვილს აბდულ-აზიზს მოუწია კორდობაში გადასვლა — იმდროინდელი ტახტიდან ჩამოგდებული მმართველების — ადგილას. კორდოვში აბდულ-აზიზი, თავისი სიმდიდრის, მაღალი სოციალური მდგომარეობისა და კეთილშობილური წარმომავლობის გამო, კარგად მიიღეს და მაშინვე შეიძინა ბევრი მეგობარი, რასაც ასევე დიდად შეუწყო ხელი, იმდროინდელი ისტორიკოსების ჩვენებით, იმით, რომ აბდულ-აზიზს ჰყავდა ვაჟი აბდულა, რომელიც გამოირჩეოდა განათლებითა და ფართო ცოდნით. დაახლოებით 1066 წელს მამის გარდაცვალების შემდეგ, აბდულა წავიდა ალმერიაში, შემდეგ გარკვეული პერიოდი ცხოვრობდა სევილიის სასახლეში. სიცოცხლის ბოლომდე ცხოვრობდა ესპანეთში და გარდაიცვალა 1094 წელს. ალ-ბაკრიმ დატოვა ნაშრომები ფილოლოგიაზე, თეოლოგიაზე, მედიცინასა და გეოგრაფიაზე. მაგრამ მისი ყველაზე ხანგრძლივი პოპულარობა მას მისმა ორმა გეოგრაფიულმა კრებულმა მოუტანა: არაბ. معجم ما استعجم — ძირითადად არაბული გეოგრაფიული სახელების ლექსიკონი, რომელიც გვხვდება პოემებში, ძველ არაბ ისტორიკოსებში და ლეგენდებში; გზებისა და ქვეყნების წიგნი — რომელიც უკიდურესად დიდი პოპულარობით სარგებლობდა დასავლეთსა და აღმოსავლეთში. მისი მიზანი იყო თანამედროვეთათვის ცნობილი ქალაქებისა და ქვეყნების დამაკავშირებელი მარშრუტების აღწერა. პირველი ქვეყანა კონკრეტულად აღწერილია არაბეთი, შემდეგ სპარსეთი, კირმაკი, სირია, პალესტინა, ეგვიპტე და ა.შ. მის პატივსაცემად მთვარის ერთ-ერთი კრატერს ეწოდა მისი სახელი ალ-ბაქრი. Куник А. А. Известия ал-Бекри и других авторов о Руси и славянах. Ч.2. Разыскания А.Куника. დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine. : / Куник А. А. — М.: Книга по Требованию, 2011. — 291 с. О времени, в котором жил израильтянин Ибрагим Ибн-Якуб // vostlit.info ↑ 1.0 1.1 CERL Thesaurus — Consortium of European Research Libraries. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q60909659"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1127581"></a> ↑ 2.0 2.1 Bibliografie dějin Českých zemí — 1905. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q63411600"></a> ↑ Deutsche Nationalbibliothek Record #102427119 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a> ↑ Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ Encyclopædia Universalis — Encyclopædia Britannica, 1968. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2743906"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1340194"></a>
დიდგორის არქეოლოგიური ძეგლები

დიდგორის არქეოლოგიური ძეგლები — სხვადასხვა დროის არქეოლოგიური ძეგლები დიდგორის ველზე (თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი). გათხარეს 1975. ყველაზე ადრეულია გვიანდელი ნეოლითის ხანის ნასახლარი. ადგილ გრძელ ველზე, დიდგორიდან სოფ. ღვევისაკენ (თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი) მიმავალი გზის პირას გაითხარა 3 ყორღანი. სავარაუდოა, რომ სამივე ძვ. წ. III ათასწლეულის ბოლო საუკუნეებისაა. სოფ. ტაბარუკიდან (მცხეთის მუნიციპალიტეტი) დიდგორზე მიმავალი გზის პირას გაითხარა ქვაყრილიანი ყორღანი, რომელიც აღმოჩენილი თიხის ჭურჭლის მიხედვით, ძვ. წ. XV–XIV სს-ით თარიღდება. ძეგლი გვიანდელი ბრინჯაოს ხანის იმ არქეოლოგიურ კულტურის წრეს მიეკუთვნება, რომელიც ძირითადად გავრცელებული იყო ქვემო ქართლში, კახეთში, დასავლეთ აზერბაიჯანსა და სომხეთში. საკუთრივ დიდგორის ბორცვი ბუნებრივი წარმოშობისაა. მის ძირზე არის ფეოდალური ხანის ნასახლარი, თხემზე კი — სალოცავი ხატი. 1990 წელს დიდგორის ველზე აღიმართა დიდგორის ბრძოლის მემორიალი (მოქანდაკე მ. ბერძენიშვილი, არქიტექტორი თ. გუნია). დათაშვილი მ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. ?.
ალ-ბაქრი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ალ-ბაქრი (ლათ. Al-Bakri) — მცირე დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილულ მხარეს, სიწყნარის ზღვის ჩრდილო-დასავლეთ საზღვარზე. სახელი ეწოდა არაბი გეოგრაფისა და ისტორიკოსის ალ-ბაქრის პატივსაცემად (დამტკიცებულ იქნა საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირის მიერ 1976 წელს). კრატერის უახლოესი მეზობლებია ჩრდილო-აღმოსავლეთით კრატერი პლინიუსი; სამხრეთ-აღმოსავლეთით — კრატერი როსი; სამხრეთით — კრატერი მაკლი. კრატერის ჩრდილოეთით განლაგებულია ჰემის მთები, სამხრეთით არის მაკლერის ღარები. კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია 14°20′N 20°15′E﻿ / ﻿14.34° ჩ. გ. 20.25° ა. გ.﻿ / 14.34; 20.25, დიამეტრი 12.2 კმ, სიღრმე 1.04 კმ. კრატერს აქვს რეგულარული წრიული ფორმა მკვეთრი ზვინულის კიდით და კრატერის თასის ბრტყელი ფსკერი შესამჩნევი სტრუქტურების გარეშე. ზვინულის სიმაღლე მიმდებარე ტერიტორიის ზემოთ ამოწეულია 450 მ, კრატერის მოცულობა დაახლოებით 70 კმ³. კრატერის ნათელ შიდა ფერდობზე ჩანს დაბალი ალბედოს ლაქები და რადიალური ზოლები. კრატერის სამხრეთ-სამხრეთ-დასავლეთით შემორჩენილია ორი უძველესი კრატერის ნაშთები, რომლებმაც დამახასიათებელი სილუეტისთვის მიიღეს არაოფიციალური სახელი „თოლია“. მორფოლოგიური მახასიათებლების მიხედვით, კრატერი მიეკუთვნება BIO ტიპს (ამ კლასის ტიპიური წარმომადგენლის - ბიო კრატერის სახელის მიხედვით). 1976 წელს საკუთარი სახელის მიღებამდე კრატერს ჰქონდა აღნიშვნა Take A (კრატერის სიახლოვეს მდებარე ე.წ. სატელიტური კრატერების აღნიშვნის სისტემაში, რომელსაც აქვს საკუთარი სახელი). ↑ Кратер Аль-Бакри на карте LAC-60.. ციტირების თარიღი: 2020-07-05 ↑ Справочник Международного Астрономического Союза. ციტირების თარიღი: 2020-07-05 ↑ John E. Westfall’s Atlas of the Lunar Terminator, Cambridge Univ. Press (2000). ციტირების თარიღი: 2012-12-10 ↑ 4.0 4.1 Lunar Impact Crater Database. Losiak A., Kohout T., O’Sulllivan K., Thaisen K., Weider S. (Lunar and Planetary Institute, Lunar Exploration Intern Program, 2009); updated by Öhman T. in 2011
დიდებათა

დიდებათა — ძველი ქართული (სვანური) ხალხური ცეკვა, რიტუალურ-რელიგიური ხასიათის ფერხული. სრულდება როგორც საეკლესიო დღესასწაულებზე (კერძოდ გიორგობაზე), ასევე ლხინის დროსაც. ასრულებენ მამაკაცები და ქალებიც. სრულდება ორპირული სამხმიანი სიმღერის თანხლებით, რომელიც იწყება დინჯად და თანდათანობით ჩქარდება. მუსიკალური ზომაა 4/4. ჩიჯავაძე ო., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. ?.