laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ლადო ალექსი-მესხიშვილი

ვლადიმერ სარდიონის ძე ალექსი-მესხიშვილი, ლადო მესხიშვილი (დ. 28 თებერვალი [ძვ. სტ. 16 თებერვალი], 1857, თბილისი – გ. 24 ნოემბერი, 1920, იქვე) — ქართველი მსახიობი და რეჟისორი. რესპუბლიკის სახალხო არტისტი (წოდება მიენიჭა გარდაცვალების შემდეგ, 1930 წელს). დაიბადა სამხედრო ექიმის — სარდიონ ალექსი-მესხიშვილის ოჯახში. სწავლობდა თბილისის ერთ-ერთ კერძო პანსიონში, შემდეგ მოსკოვის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტზე. ავადმყოფობის გამო უნივერსიტეტი ვერ დაამთავრა, სამშობლოში დაბრუნდა და მასწავლებლად დაიწყო მუშაობა თელავის ქალთა სასწავლებელში. აქ სამ წელიწადს იმსახურა, პარალელურად მონაწილეობდა რუს სცენისმოყვარეთა სპექტაკლებში. 1881 წელს შევიდა თბილისის ქართულ დრამატულ დასში. 1887–1890 წლებში კი რუსულ სცენაზე გამოდიოდა. 1890–1896 ხელმძღვანელობდა თბილისის, 1897–1906 — ქუთაისის დრამატულ დასებს. 1905 წელს ალექსი-მესხიშვილი მხარს უჭერდა სახალხო ბრძოლას, თვითონაც იბრძოდა ბარიკადებზე, მიტინგებზე რევოლუციურ ლექსებს კითხულობდა. ტირანიისა და სოციალური უსამართლობის წინააღმდეგ პროტესტს გამოხატავდა მისი დადგმებიც: ვინჩენცო მონტის „გაიუს გრაკქუსი“ და გერჰარტ ჰაუპტმანის „ფეიქრები“, რომლებშიც ალექსი-მესხიშვილი თვითონვე ასრულებდა მთავარ როლებს. 1906–1910, 1915–1920 ლადო ალექსი-მესხიშვილი რუსულ ენაზე მოღვაწეობდა (1907 მოსკოვის სამხატვრო თეატრში). 1910–1914 იგი სათავეში ედგა თბილისის, 1914–1915 — ქუთაისის თეატრებს. 1913 წელს აღინიშნა მისი სასცენო მოღვაწეობის 35 წლის იუბილე. ალექსი-მესხიშვილის გმირები ებრძოდნენ უსამართლობას, ექომაგებოდნენ ჩაგრულებს, იღვწოდნენ კაცობრიობის ნათელი მომავლისათვის. ამ გმირებს იგი წარმოსახავდა რომანტიკული მგზნებარებით, პოეტური აღმაფრენით. მისი უმნიშვნელოვანესი როლებია: ლევან ხიმშიაშვილი (გიორგი ერისთავის „სამშობლო“), გაიოზ ფარავა (ვალერიან გუნიას „და-ძმა“), სულეიმანი (ალექსანდრე სუმბათაშვილ-იუჟინის „ღალატი“), ჰამლეტი (უილიამ შექსპირის „ჰამლეტი“), ურიელ აკოსტა (კარლ გუცკოვის „ურიელ აკოსტა“), კეისარი (უილიამ შექსპირის „იულიუს კეისარი“), ფრანც და კარლ მოორები (ფრიდრიხ შილერის „ყაჩაღები“), რუი ბლაზი ( ვიქტორ ჰიუგოს „რუი ბლაზი“). საინტერესოა ალექსი-მესხიშვილის მიერ შექმნილი კომედიური და სახასიათო სახეებიც: რასპლუევი (ალექსანდრე სუხოვო-კობილინის „კრეჩინსკის ქორწინება“), გოროდნიჩი (ნიკოლოზ გოგოლის „რევიზორი“) და სხვა. დადგმული აქვს 100-ზე მეტი პიესა, ქართული სცენის მრავალი ოსტატი გამოზარდა. ალექსი-მესხიშვილმა ქართული სცენისათვის არაერთი დრამატული ნაწარმოები თარგმნა. 1916–1918 წლებში რუსეთში ყოფნის დროს გადაიღეს კინოფილმებში „მამები და შვილები“, „შურისძიების ღმერთი“ და სხვა. ალექსი-მესხიშვილის სახელი აქვს მინიჭებული ქუთაისის დრამატულ თეატრს (1940). თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 302. გოგიტიძე გ., „ქართული კინოს წარსულიდან“, საგა, 2013. — გვ. 161-170, ISBN 978-9941-0-5910-0. ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 36, თბ., 1994 ბურთიკაშვილი ა., ლადო მესხიშვილი, თბ., 1962 ნარიმანოვი ზ., ორი სეზონი მესხიშვილთან, თბ., 1957 ფაღავა ა., ლადო მესხიშვილი, თბ., 1957 ზურაბიშვილი ი., ოთხი პორტრეტი, თბ., 1949 ლადო ალექსი-მესხიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ლადო ალექსი-მესხიშვილი
ფესვი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ფესვი შეიძლება აღნიშნავდეს: ფესვი — უმაღლეს მცენარეთა ორგანო ფესვი — n-ური ხარისხის ფესვი
ჰეტეროტროფული ორგანიზმები

ჰეტეროტროფული ორგანიზმები — ორგანიზმები, რომლებიც კვებისთვის იყენებენ მზა ორგანულ ნივთიერებებს. ჰეტეროტროფულ ორგანიზმებს განეკუთვნება ყველა ცხოველი, ადამიანი, აგრეთვე ზოგიერთი მცენარე (პარაზიტი მცენარეები და საპროფიტი ფარულთესლოვნები) და მიკროორგანიზმების დიდი უმრავლესობა. ორგანიზმების დაყოფა ავტო- და ჰეტეროტროფებად პირობითია, რადგან ტიპურ ავტოტროფულ ორგანიზმსაც კი შეუძლია ნიადაგიდან შეითვისოს ორგანულ ნივთიერებათა გარკვეული რაოდენობა. ჰეტეროტროფულ და ავტოტროფულ ორგანიზმთა დიფერენცირება ხდება სიცოცხლისათვის აუცილებელი ენერგიის წყაროს მიხედვით. აქედან გამომდინარე ჰეტეროტროფებს მიაკუთვნებენ ისეთ ორგანიზმებს, რომლებისთვისაც ნახშირბადის წყაროა რთული ორგანული შენაერთების (ნახშირწყალბადი, ცხიმები, ცილები) დაჟანგვა. ჰეტეროტროფები შლიან რთულ ორგანულ ნაერთებს და ახდენენ მათ მინერალიზაციას. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 637.
ევინოსი

ევინოსი (ბერძნ. Εύηνος) — მდინარე დასავლეთ საბერძნეთში. გაედინება ეტოლია და აკარნანიას ნომის ტერიტორიაზე. სათავეს იღებს ეტოლია და აკარნანიის, ევრიტანიის, ფთიოტიდისა და ფოკიდის ოლქების საზღვრებს შორის, სოფელ არტონინასთან ახლოს. სიგრძე 92 კმ. მდინარე პირველად მოხსენებულია ჰომეროსის ეპოქაში და ცნობილი იყო ძველ დროში. ევინოსზე არსებობს ამავე სახელწოდების წყალასაცავი. მიედინება ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან სამხრეთ დასავლეთისაკენ. ერთვის კორინთის ყურეს. მდინარეზე გაშენებულია ხიდები. გამოსადეგია სპორტული ღონისძიებებისათვის. საბერძნეთის მდინარეების სია Evinos River on GTP Travel Pages (in English and Greek)
ვლადიმერ ალექსი-მესხიშვილი

ვლადიმერ შალვას ძე ალექსი-მესხიშვილი (დ. 28 სექტემბერი [ ძვ. სტ. 15 სექტემბერი], 1915, თბილისი — გ. 21 ივნისი, 1978, იქვე) — ქართველი არქიტექტორი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1961). 1939 წელს დაამთავრა საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტი. 1955 წლიდან ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას. მისი შემოქმედებისათვის დამახასიათებელია სისადავე, თანამედროვე ეროვნული ფორმების ძიება. ძირითადი ნამუშევრებია: სანატორიუმი „იმერეთი“ წყალტუბოში (არქიტექტორ ლ. ჯანელიძესთან ერთად, 1948–1957), სააგარაკო სახლები წყნეთში (1956-1962), სპორტის სასახლე თბილისში (არქიტექტორ ი. კასრაძესთან და ინჟინერ დ. ქაჯაიასთან ერთად, 1961), რესტორანი „იორი“ თბილისის ზღვაზე (1962), დასასვენებელი სახლი ბიჭვინთაში (1962), გარაჟი თბილისში (1970), საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი (არქიტექტორ გ. გაბაშვილთან ერთად) და მეტროპოლიტენის ქვედა სადგური „თავისუფლების მოედანი“ (ყოფილი „ლენინის მოედანი“) (ორივე თბილისში — 1967; რუსთაველის სახელობის საქართველოს სახელმწიფო პრემია, 1969), თბილისის ჭადრაკისა და ალპური კლუბის შენობა (არქიტექტორი გ. ღუდუშაურთან ერთად; საქართველოს კომკავშირის პრემია; 1974). დაჯილდოებულია "საპატიო ნიშნის" ორდენით. დაკრძალულია თბილისის საბურთალოს პანთეონში. თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 302. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 104.
რეგულარული გამოსახულება

რეგულარული გამოსახულება (ინგლ. Regular expression; შემოკლებით regex, regexp) — კომპიუტერულ მეცნიერებაში მოხერხებული საშუალება ერთი ჩანაწერით იპოვოს სასურველი ბლოკი ტექსტში. თუმცა გამოსახულება შეიძლება გარკვეულ სიტუაციებში ძლიერ გართულდეს კიდეც. მრავალი პროგრამირების ენა იყენებს ან უზრუნველყოფს მაინც რეგულარულ გამოსახულებას. მაგალითად, that man plays with a gr[ae]y ball ეს გამოსახულება დაემთხვევა ისევე როგორც that man plays with a gray ball ასევე that man plays with a grey ball.
მორნოსი

მორნოსი (ბერძ. Μόρνος) — მდინარე საბერძნეთში. გაედინება ფოკიდისა და ეტოლია და აკარნანიის ტერიტორიებზე. სათავე აქვს პინდოსზე. სიგრძე დაახლოებით 70 კმ. 1972-1979 წლებში მდინარეზე შენდებოდა წყალსაცავი. ექსპლოატაციაშია 1981 წლიდან. მორნოსი ერთვის იონიის ზღვის კორინთის ყურეს. საბერძნეთის მდინარეების სია ↑ Το υδροδοτικό σύστημα της Αθήνας
ახალმეტყველება

ნიუსპიკი, ახალმეტყველება (ინგლ. Newspeak, new - ახალი, speak - ლაპარაკი) — გამოგონილი ენა, რომელიც ჯორჯ ორუელმა აღწერა თავის რომანში "1984". ამ ნაწარმოებში იგი მიუთითებს ძალით გაღარიბებულ ენაზე, რომელიც შემოთავაზებულია სახელმწიფოს მიერ. ნიუსპიკი დაფუძნებულია ინგლისურ ენაზე., მაგრამ გრამატიკა და ლექსიკა ძალზე გამარტივებულია და შემცირებული. ენა მორგებულია ტოტალიტარულ რეჟიმს და მისი მიზანია ნელ-ნელა მოსპოს განსხვავებული აზრი ისეთი სიტყვების ამოღებით, რომლებიც თავისუფლების, ამბოხების და მსგავს იდეებს გამოხატავს. ამ ენაში ინგლისური ენის შესაბამისი სახელია Oldspeak(Old - ძველი, speak - ლაპარაკი). და ჩაფიქრებულია მისი საბოლოო ჩანაცვლება ნიუსპიკით 2050 წლამდე. მთავარი იდეა არის ენის გამარტივება ისე რომ ტოტალიტარული მმართველობა განმტკიცდეს. მაგალითად, სიტყვა think (ინგლ. ფიქრი(ზმნა)) აღნიშნავს ზმნასაც და არსებით სახელსაც, ამიტომ thought(ინგლ. ფიქრი(არსებითი სახელი)) საჭირო აღარ იყო. უარყოფითი მნიშვნელობის სიტყვები მიიჩნიეს ზედმეტად და ამოიღეს; მაგალითად, bad გახდა ungood(un პრეფიქსია და მითითებული ფუძის საპირისპირო მნიშვნელობას გულისხმობს, good - კარგი). ზედსართავი სახელები, რომლებიც ინგლისური ენის ჩვეულ წესს შედარებითი და აღმატებითი ხარისხის შესახებ არ ემორჩიებოდა დაუმორჩილეს(მაგ., good, gooder, goodest შეენაცვლა good,better,best -ს). მნიშვნელობის გამაძლიერებელი ზედსართავები(great, very ...) ამოვარდა და ჩვეულებრივი ზედსართავების სიტყვის წინ ჩადგა პრეფიქსი: plus ან doubleplus სიძლიერის მიხედვით; მაგ., great გახდა plusgood. ხოლო excellent(splendid და სხვა) გახდა doubleplusgood. 1984 სეპირ-უორფის ჰიპოთეზა Burgess, Anthony. Nineteen Eighty-Five. Boston: Little Brown & Co, 1978. ISBN 0-316-11651-3. Anthony Burgess discusses the plausibility of Newspeak. Green, Jonathon. Newspeak: a dictionary of jargon. London, Boston: Routledge & Kegan Paul, 1985, 1984. ISBN 0-7102-0673-9.
გლავკოსი

გლავკოსი (ბერძ. Γλαύκος) — მდინარე საბერძნეთში. სიგრძე 26,3 კმ. ერთვის იონიის ზღვის პატრის ყურეს. 1927 წელს მდინარეზე ააშენეს ჰიდროელექტროსადგური, რომელიც დღეისათვის საზოგადოებისთვის წარმოდგენილია როგორც მუზეუმი. ჰესმა ფუნქციონირება შეწყვიტა 1953 წელს. მდინარეზე ამჟამად დაგეგმილია რკინაბეტონის კონსტრუქციების აშენება. საზღვარი მესატიდასა და პატრას შორის ნაწილობრივ გადის მდინარე გლავკოსზე. საბერძნეთის მდინარეების სია ↑ Κωνσταντίνος Τριανταφύλλου, Ιστορικόν Λεξικόν των Πατρών, Τυπογραφείο Χρ. Κούλη, Πάτρα 1995, τ.Α, σελ. 434-437
პინიოსი (პელოპონესი)

პინიოსი (ბერძ. Πηνειός) — მდინარე საბერძნეთში, პელოპონესის ნახევარკუნძულის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სიგრძე 70 კმ. სათავე აქვს ერიმანთოსის ქედის სამხრეთ კალთაზე. აქედან მდინარე მიედინება დასავლური მიმართულებით. პინიოსის მრავალი შენაკადი მშრალ ზაფხულში წყვეტს დინებას. ერთვის იონიის ზღვას. საბერძნეთის მდინარეების სია ↑ Μερικοί παράγοντες ελέγχου της γεωμορφογενετικής εξέλιξης του Πηνειού ποταμού στη Β.Δ. Πελοπόννησο, Ελλάδα. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-02-18. ციტირების თარიღი: 2017-05-29.
Foreigner (ჯგუფი)

Foreigner — ბრიტანულ-ამერიკული როკ-ჯგუფი, ჩამოყალიბებული 1976 წელს. თავდაპირველად მასში შედიოდნენ მიკ ჯოუნსი და იენ მაკდონალდი (King Crimson), ისევე როგორც ამერიკელი ვოკალისტი ლუ გრემი. აშშ-ში ჯგუფს გაყიდული აქვს 37.5 მილიონზე მეტი დისკი. მთავარი სტატია: Foreigner-ის დისკოგრაფია. Foreigner (1977) Double Vision (1978) Head Games (1979) 4 (1981) Agent Provocateur (1984) Inside Information (1987) Unusual Heat (1991) Mr. Moonlight (1994) Can't Slow Down (2009) ოფიციალური საიტი დაარქივებული 1999-08-23 საიტზე Wayback Machine.
ქარადროსი

ქარადროსი (ბერძ. Χάραδρος) — მდინარე საბერძნეთში. გაედინება აქაიის ტერიტორიაზე. სათავე აქვს პანაქაიკოს ქედზე. სიგრძე დაახლოებით 25 კმ. მიედინება ჩრდილო-დასავლეთ მიმართულებით ვიწრო და ტყიან ხეობაში. ერთვის იონიის ზღვის პატრაიკოსის ყურეს. გადმოცემით, ამ მდინარის წყალს ჰქონდა საოცარი თვისება: დედალი ცხოველები, რომლებიც გაზაფხულზე მასთან მოდიოდნენ წყალსასმელად შობდნენ მამრობით შთამომავლობას. საბერძნეთის მდინარეების სია ↑ Pausanias, Description of Greece, 7.22.11
დიდი ხორვატია

დიდი ხორვატია — ხორვატი ნაციონალ-რადიკალ-ირედენტისტების პოპულისტური, პანსლავური იდეა, შექმნილი დიდი სერბეთისა და დიდი უნგრეთის იდეების საპირისპიროდ. იდეა და თავად ტერმინი ჩამოყალიბდა XX საუკუნის 90-იან წლების დასაწყისში. დიდი ხორვატიის შემადგენლობაში უნდა შესულიყო ბოსნია და ჰერცეგოვინა, რომლის ტერიტორიაზეც ბალკანეთის ომების დროს შეიქმნა და 1991-1994 წლებში არსებობდა ხორვატიის რესპუბლიკა ჰერცეგ-ბოსნია. ასევე დიდ ხორვატიას უნდა მოეცვა სერბეთის ხორვატული რაიონები (სრემი, ბაჩკა), ჩერნოგორია (კოტორის ყურე) და სლოვენიის ადრიატიკის ზღვის სანაპირო. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: დიდი ხორვატია Croatia after Tuđman დაარქივებული 2008-05-14 საიტზე Wayback Machine. Serbian Unity Congress Serbian Unity Congress Mesić Spurns Greater Croatia დაარქივებული 2013-01-12 საიტზე Archive.isCategory:Webarchive template archiveis links Tuđmans plans for a Greater Croatia discontinued დაარქივებული 2012-02-06 საიტზე Wayback Machine.
ბალკანეთის ფედერაცია

ბალკანეთის ფედერაცია – ფედერაციული სახელმწიფოს პროექტი, რომელსაც უნდა მოეცვა ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე არსებული სახელმწიფოები: იუგოსლავია, ბულგარეთი, ალბანეთი და კომუნისტების გამარჯვების შემთხვევაში საბერძნეთიც. ამ ყველაფრის ორგნიზებაში აქტიური როლი უნდა ეთამაშა სსრკს. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ახალ სოციალისტურ სახელმწიფოებს შორის დაიდო ორმხრივი ხელშეკრულებები მეგობრობის შესახებ, ხოლო იუგოსლავია-ალბანეთს, იუგოსლავია-ბულგარეთსა და ბულგარეთ-რუმინეთს შორის საბაჟო ხელშეკრულებები. ბულგარეთის ლიდერი გიორგი დიმიტროვი და სსრკ-ს ხელმძღვანელი სტალინი (თავიდან) თანახმანი იყვნენ მრავალმხრივი კავშირისა. მოგვიანებით სსრკ-მ, ისევე როგორც იუგოსლავიის ლიდერმა იოსიპ ბროზ ტიტომ უარი განაცხადეს ფედერაციაში არასლავური ქვეყნების, რუმინეთისა და საბერძნეთის, გაწევრიანებაზე. საბოლოოდ, დასავლეთის ქვეყნების ძლიერი ზეწოლის შემდეგ, რომელთაც არ უნდოდათ „პატარა სსრკ-ს შექმნა“ ბალკანეთზე, იდეამ კრახი განიცადა. С. Миронин „Создание балканской федерации“[მკვდარი ბმული]
დიდი სერბეთი

დიდი სერბეთი (სერბ. Велика Србија) — სერბი რადიკალ-ირედენტისტების პოპულისტური იდეა. მიმართული დიდი ხორვატიისა და დიდი ალბანეთის იდეის წინააღმდეგ. დიდი სერბეთის იდეას საფუძველი ჩაეყარა XIX საუკუნეში, როდესაც ელიტარულ წრეებში მომწიფდა სერბეთის ოსმალეთის ბატონობისაგან გათავისუფლებისა და სამხრეთ სლავების ერთიანი ძლიერი სახელმწიფოს ჩამოყალიბების საკითხი. 1808 წელს ყარაგეორგევიჩების მთავრობის მინისტრმა ივან იუგოვიჩმა შექმნა მომავალი სერბიული სახელმწიფოს გეგმა, რომელიც მოიცავდა ძველ სერბეთს (თანამედროვე კოსოვო), ჩერნოგორიას და ბოსნიია-ჰერცეგოვინას. თუმცა რუსეთმა უარი განაცხადა პროექტზე და აღნიშნა, რომ გეგმა ნაადრევია. 1844 წელს იდეა კვლავ ააღორძინა სერბეთის სამთავროს პოლიტიკურმა მოღვაწემ ილია გარაშანინმა. დიდი სერბეთის იდეამ გაიჟღერა ასევე მეორე მსოფლიო ომის შემდეგაც. აღნიშნული იდეის ახალი აღორძინება მოხდა XX სუკუნის 80-იან წლებში რადიკალური პარტიის მიერ, რომლის ლიდერიც არის ვოისლავ შეშელი. მათი აზრით დიდ სერბეთს უნდა მოეცვა ბოსნიის, ჰერცეგოვინის, მაკედონიისა და ჩერნოგორიის მიწები, თუმცა იუგოსლავიის ომების შემდეგ იდეამ დაკარგა აქტუალობა. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: დიდი სერბეთი Ilija Garasanin's "Nacertanije": A Reasessment დაარქივებული 2014-01-07 საიტზე Wayback Machine. Full Memorandum SANU (73 pages) დაარქივებული 2007-09-27 საიტზე Wayback Machine. (სერბული) Memorandum of the Serbian Academy of Sciences and Arts - Answers to Criticism დაარქივებული 2009-03-04 საიტზე Wayback Machine. "Greater Serbia - from Ideology to Aggression" დაარქივებული 2011-07-09 საიტზე Wayback Machine. Henri Pozzi:Black Hand Over Europe დაარქივებული 2011-06-29 საიტზე Wayback Machine. Memorandum of the Serbian Academy of Sciences and Arts დაარქივებული 2011-06-29 საიტზე Wayback Machine. Stevan Moljević:Homogenous Serbia დაარქივებული 2012-02-05 საიტზე Wayback Machine. An end tp the myth of "Greater Serbia"? A rebuttal by a grandson of the man who coined the term დაარქივებული 2011-06-29 საიტზე Wayback Machine. The policy creating greater Serbia დაარქივებული 2012-05-04 საიტზე Wayback Machine. Greater Serbia in modern times: Paul Garde's opinion Bosnia: a single country or an apple of discord? დაარქივებული 2015-09-23 საიტზე Wayback Machine. Serbian-Greek დაარქივებული 2011-07-16 საიტზე Wayback Machine. The End of Greater Serbia By Nicholas Wood-The New York Times (ინგლისური) Globalizing the Holocaust: A Jewish ‘useable past’ in Serbian Nationalism - David MacDonald, University of Otago დაარქივებული 2022-01-09 საიტზე Wayback Machine. ↑ Načertanije, Encyclopedia of Eastern Europe. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-10-09. ციტირების თარიღი: 2011-07-09.
დიდი რუმინეთი

დიდი რუმინეთი (რუმ. România Mare) — რუმინეთის საზღვრების მაქსიმალური გაფართოების იდეა. ჩამოყალიბდა რუმინეთის სამეფოს არსებობის პერიოდში. ბალკანეთის მეორე ომის დროს (1913 წ.) რუმინეთის შემადგენლობაში შევიდა სამხრეთი დობრუჯა. რუსეთის იმპერიის დაშლის შემდეგ ბესარაბიაში გამოცხადდა მოლდავეთის დემოკრატიული რესპუბლიკა, რომელიც 1918 წელს შეიერთა რუმინეთმა. ავსტრია-უნგრეთის იმპერიის დაყოფის შემდეგ ჩეხოსლოვაკია-უნგრეთის ომის ფარგლებში რუმინეთმა მოახდინა ტრანსილვანიისა და ბუკოვინის ანექსია. რუმინეთის საზღვრების გაფართოებამ თავის აპოგეას მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში მიაღწია. ომის შემდეგ კი იდეამ კრახი განიცადა. საბჭოთა კავშირის დაშლის და ჩაუშესკუს რეჟიმის დამხობის შემდეგ იდეამ ტრანსფორმაცია განიცადა და გაიჟღერა მოლდოვისა და რუმინეთის ერთიანი სახელმწიფოს შექმნის შესაძლო წინადადებებმა. Video with the redrawing of the borders after the First World War ↑ Nistor I., Aspectele geopolitice si culturale din Transnistria, Anal. Acad. Rom.—Ser. III., 1942.
დიდი მაკედონია

დიდი მაკედონია ან გაერთიანებული მაკედონია (მაკედ. Обединета Македонија) – მაკედონელ რადიკალ-ირედენტისტების პოპულისტური, პანსლავური და პანბალკანური იდეა. ჩამოყალიბდა დიდი ალბანეთისა და დიდი სერბეთის იდეების საპირისპიროდ. იდეა და თავად ტერმინი გაჩნდა 1913 წელს ბუქარესტის შეთანხმების შედეგად. დიდი მაკედონიის შემადგენლობაში მოიაზრებოდა თანამედროვე მაკედონიის რესპუბლიკა, საბერძნეთის მაკედონია, ბულგარეთის ბლაგოევგრადის ოლქი, ალბანეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთი ოლქები და სერბეთის სამხრეთი ნაწილი. The National Question in Yugoslavia. Origins, History, Politics
დიდი იტალია

დიდი იტალია (იტალ. Grande Italia), ან იმპერიული იტალია (იტალ. Italia Imperiale) — ამბიციური პრექტი, რომელიც შემუშავდა ფაშისტური იტალიის მიერ. პროექტის მიზანი იყო შეექმნა იტალიის იმპერია, სადაც გარდა იმ ტერიტორიებისა, რომელზეც პრეტენზიას აცხადებდნენ ირედენტისტები (კორსიკა, ნიცა, დალმაცია, მალტა) უნდა შესულიყო ხმელთაშუა ზღვის მიმდებარე ევროპული და აფრიკის გარკვეული ტერიტორიები. კერძოდ: ალბანეთი, ჩერნოგორია, ტუნისი, ლიბია. აღნიშნული პროექტით იტალია, ფაქტობრივად, ცდილობდა აღედგინა კონტროლი რომის იმპერიის დაცემის შემდეგ დაკარგულ ტერიტორიებზე. Baioni, Massimo. Risorgimento in camicia nera. Carocci. Arezzo, 2006. Blitzer, Wolf. Century of War. Friedman/Fairfax Publishers. New York, 2001 ISBN 1-58663-342-2. Chapin Metz, Helen. Libya: A Country Study. GPO for the «Library of Congress». Washington, 1987. De Felice, Renzo Interpretations of Fascism (translated by Brenda Huff Everett). Harvard University Press. Cambridge, 1977 ISBN 0-674-45962-8. De Felice, Renzo. Mussolini l’Alleato: Italia in guerra 1940—1943. Rizzoli Ed. Torino, 1990. Del Boca, A. Le guerre coloniali del fascismo Laterza. Roma, 1991. Galeotti, Carlo. Credere obbedire combattere — I catechismi fascisti Stampa Alternativa. Milano, 1996. Lamb, Richard. Mussolini as Diplomat. Fromm International Ed. London, 1999 ISBN 0-88064-244-0. Payne, Stanley G. A History of Fascism, 1914-45. University of Wisconsin Press. Madison, Wisc., 1995 ISBN 0-299-14874-2. Rosselli, Alberto. Storie Segrete. Operazioni sconosciute o dimenticate della seconda guerra mondiale Iuculano Editore. Pavia, 2007. Vignoli, Giulio. I territori italofoni non appartenenti alla Repubblica Italiana, Giuffrè, Milano, 1995. Vignoli, Giulio. Gli Italiani dimenticati. Minoranze italiane in Europa, Giuffrè, Milano, 2000. Zaffiri, Gabriele. L’Impero che Mussolini sognava per l’Italia, The Boopen Editore, Pozzuoli (Napoli), ottobre 2008.
დიდი იდეა (საბერძნეთი)

დიდი იდეა (ბერძ. Μεγάλη Ιδέα - მეგალი იდეა) – ბერძნების ირედენტისტული კონცეფცია ოსმალეთის იმპერიის ბატონობის ქვეშ ყოფნის დროს, რომელიც გულისხმობდა ბიზანტიის იმპერიის აღდგენას ცენტრით კონსტანტინოპოლში. ტერმინმა Μεγάλη Ιδέα პირველად გაიჟღერა საბერძნეთის პრემიერ-მინისტრის იოან კოლეტის სიტყვაში, ქვეყნის ახალი კონსტიტუციის დებატებისას 1844 წელს. იდეამ აქტუალობა მოიპოვა სევრის ხელშეკრულების დადების შემდეგ, რომლის ძალითაც მოკავშირები ინაწილებდნენ ოსმალეთის იმპერიას. The Greek Revolution and the Greek State ↑ History of Greece // The Great Idea. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-12-31. ციტირების თარიღი: 2011-07-09.
დიდი ბულგარეთი (პოლიტიკა)

დიდი ბულგარეთი (ბულგ. Велика България) — ბულგარეთის პოლიტიკური კონცეფცია, ჩამოყალიბდა 1878 წლის ბერლინის ხელშეკრულების შემდეგ, რომლის მიხედვითაც ბულგარეთის ისტორიული საზღვრების დაცვის საფუძველზე, უნდა მომხდარიყო ბულგარელებით დასახლებული ყველა ტერიტორიის გაერთიანება ერთ სახელმწიფოდ. ირედენტისტულმა იდეებმა ბულგარეთში პოპულარობა მოიპოვა 1877-1878 წლების რუსეთ-თურქეთის ომისა და სან-სტეფანოს ზავის ხელმოწერის შემდეგ. დიდი ბულგარეთის გეოპოლიტიკა დაარქივებული 2010-06-10 საიტზე Wayback Machine. ბულგარეთ-იუგოსლავიის ურთიერთობა 1955–1980 წწ. http://www.macedoniainfo.com/docs/BULGARIA-ASSEN-II.jpg დაარქივებული 2011-06-09 საიტზე Wayback Machine.
დიდი ალბანეთი

დიდი ალბანეთი (ალბ. Shqipëria Etnike) – პანალბანური იდეა, რომელიც ითვალისწინებს ყველა იმ ტერიტორიის გაერთიანებას, სადაც განსახლებულია ალბანელთა ეთნოსის წარმომადგენლები. აღნიშნული ტერიტორიის უდიდესი ნაწილი მდებარეობს ყოფილი იუგოსლავიის რესპუბლიკების ტერიტორიაზე. დიდი ალბანეთის შემადგენლობაში უნდა შესულიყო მაკედონიის ჩრდილო-დასავლეთი ტერიტორია, სერბეთის სამხრეთი ტერიტორიები და ჩერნოგორიის სამხრეთი ნაწილი. არაოფიციალური ცნობების მიხედვით დიდი ალბანეთის შემადგენლობაში უნდა შესულიყო ჩრდილოეთ საბერძნეთის ტერიტორიებიც, სადაც პრაქტიკულად აღარ დარჩა ალბანური მოსახლეობა. Albanian history by Robert Elsie დაარქივებული 2007-02-04 საიტზე Wayback Machine. Albanian Canadian League Information Service (ACLIS) Perspective: Albania and Kosova by Van Christo დაარქივებული 2005-07-11 საიტზე Wayback Machine. High Albania by M. Edith Durham Albanian Identities by Antonina Zhelyazkova დაარქივებული 2005-04-27 საიტზე Wayback Machine. The Kosovo Chronicles by Dusan Batakovic დაარქივებული 2007-09-26 საიტზე Wayback Machine. Albania and Kosovo | What happened to Greater Albania?
ალფეოსი (მდინარე)

ალფეოსი (ბერძნ. Αλφειός) — მდინარე საბერძნეთში, პელეპონესის ნახევარკუნძულის დასავლეთ ნაწილში. სათავე აქვს ტაიგეტის მთების დასავლეთ კალთაზე. სიგრძე 110 კმ. ერთვის იონიის ზღვის კიპარისიაკოსის ყურეს. ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობა წყალშემკრებ აუზში 1070 მმ-ია. წყალშემკრები აუზი მოიცავს ცენტრალურ და დასავლეთ პელეპონესს. წყალშემკრები აუზი იყოფა სამ პრეფექტურას შორის: არკადია (60%), ელისი (30%) და აქაია (10%). აგვისტოს 2007 წელს მდინარე ალფეოსის შუა და ქვემო დინებაში მოხდა ძლიერი ტყის ხანძარი. ბერძნული მითოლოგიის თანახმად, პელეპონესში მდინარე ალფეოსის ღმერთი ალფეოსი, იყო ოკეანოსისა და თეტიდას შვილი. საბერძნეთის მდინარეების სია ალფეოსი Alfeios (in Greek) დაარქივებული 2005-07-10 საიტზე Wayback Machine. Miagric.gr - Alfeios (in Greek) დაარქივებული 2007-09-21 საიტზე Wayback Machine. Arcadians.gr (in Greek)
ევროტასი

ევროტასი (ბერძნ. Ευρώτας) — მდინარე საბერძნეთში. ლაკონიკეს უმსხვილესი მდინარე. სათავე აქვს პარნონის ქედის ძირას. სიგრძე 82 კმ. მიედინება ჩრდილოეთიდან სახრეთისაკენ და ერთვის ლაკონიკოსის ყურეს. ზამთრის თვეებში მდინარეზე აღინიშნება წყალდიდობა. 2005 წლის 24 ნოემბერს მდინარეზე მოხდა ძლიერი წყლადიდობა, რომელმაც გამოიწვია შენობების, ავტომანქნებისა და გზების დაზიანება. ადიდებულმა ევროტასმა ზარალი მიაყენა მისსავე ხეობაში გაშენებულ სასოფლო-სამეურნეო სავარგულებს. წყალდიდობის დროს ევროტასის ხეობაში არსებული მრავალი სოფელი დაზარალდა. ქვიშრობ თავთხელებსა და მომცრო კუნძულებზე იზრდება მრავალი წყლის მცენარე და ლერწამი. ამასთანავე მდინარეში ბინადრობს თევზის მრავალი სახეობა. წყლის დონის დაცემის დროს ევროტასი ზაფხულობით შრება. ბოლო ხანებში მდინარე საყურადღებო დაბინძურებას განიცდის. ევროტასის სანაპიროებზე გაშენებული იყო ქალაქი სპარტა, რამეთუ აქ კარგი ბუნებირვი ლანდშაფტები და საუკეთესო სავაჭრო პირობები არსებობდა. საბერძნეთის მდინარეების სია მდინარე ევროტასი - ბრიტანიკა
ნედა

ნედა (ბერძ. Νέδα) — მდინარე საბერძნეთში, პელოპონესის ნახევარკუნძულზე. სათავე აქვს ლიკაიონის მთაზე. სიგრძე 32 კმ. ნედა ერთ-ერთ მონაკვეთზე ქმნის კანიონს, რომლის ფერდობებზე იზრდება მრავალფეროვანი მცენარეულობა. ერთვის იონიის ზღვას. მდინარემ სახელწოდება მიიღო ნედის ნიმფებიდან გამომდინარე. ანტიკურ პერიოდში პავსანიუსის მიხედვით, მდინარეზე გადიოდა საზღვარი ელიდასა და მესინიას შორის. საბერძნეთის მდინარეების სია Πληροφορίες για την Νέδα ↑ Παυσανία, Ελλάδος περιήγησις/Μεσσηνιακά εἰσὶ δὲ αἱ πηγαὶ τῆς Νέδας ἐν ὄρει τῷ Λυκαίῳ: προελθὼν δὲ ὁ ποταμὸς διὰ τῆς Ἀρκάδων καὶ ἐπιστρέψας αὖθις ἐς τὴν Μεσσηνίαν ὁρίζει τὰ ἐπὶ θαλάσσῃ Μεσσηνίοις καὶ Ἠλείοις τὴν γῆν
კოდიჯვარი

კოდიჯვარი — სოფელი საქართველოში, სამხრეთ ოსეთის დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ახალგორის მუნიციპალიტეტში (გდუს თემი), ალევის ქედის დასავლეთ კალთაზე, მდინარე ალეურის (ქსნის მარცხენა შენაკადი) სათავეში. ზღვის დონიდან 1300 მ, ახალგორიდან 23 კმ. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ არ ცხოვრობს. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 570.