laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
კოხტაგორა

კოხტაგორა — მთა საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარეში, ბორჯომის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ განშტოებაზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2155 მ. აგებულია პალეოგენური ასაკის ნალექებით. კალთები შემოსილია მუქწიწვიანი ტყით. კოხტაგორაზე გაყვანილია ბაგირგზები — ბაკურიანიდან (1200 მ) და სოფელ დიდი მიტარბიდან (2500 მ). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 9.
თემურ კობახიძე

თემურ კობახიძე (დ. 2 მაისი, 1955, თბილისი — გ. 12 იანვარი, 2006) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი. 1979 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. 1979–1980 წლებში მუშაობდა თბილისის №2 კლინიკურ საავადმყოფოში. 1980-1983 წლებში იყო საგარეჯოს რაი–საავადმყოფოში ექიმ–ქირურგი. 1983–1985 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის №3 კათედრის ორდინატორი. 1985–1998 წლებში თბილისის №4 კლინიკური საავადმყოფოს ქირურგი. 1985–1988 წლებში საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს სამკურნალო პროფ. დახმარების სამმართველოს წამყვანი სპეციალისტი. 1997–1998 წლებში იყო საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს სამედიცინო დახმარების ხარისხის კონტროლის ინსპექციის ცენტრის დირექტორი. 1998 წლის აპრილიდან საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს კომპლექსურ–საექსპერტო ანალიტიკური ცენტრის დირექტორი. ავტორია 15 სამეცნიერო ნაშრომის. 1995 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „მუცლის ღრუს მაგნეტიტის სუსპენზიით ინტროოპერაციული დამუშავცების გავლენა გავრცელებული პერიტონიტით დაავადებულ ავადმყოფთა ღვიძლის ფუნქციურ მდგომარეობაზე.“ ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია. თბ., 2000 გვ. 158 თემურ კობახიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ნუგზარ კობახიძე

ნუგზარ კობახიძე (დ. 22 დეკემბერი, [[1940]) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი. 1966 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამედიცინო ფაკულტეტი. 1969–1976 წლებში მუშაობდა ტრამვატოლოგიისა და ორთოპედიის სამეცნიერო–კვლევით ინსტიტუტში უმცროს მეცნიერ–თანამშრომლად. 1987 წლიდან იყო აღდგენითი ქირურგიის განყოფილების მეცნიერ–ხელმძღვანელი. არის ავტორი 50–ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომისა, რომლებიც ეხება მუხლისა და მხრის სახსრების პათოლოგიის შესწავლას. ტრამვატოლოგიისა და ორთოპედიის სამეცნიერო–კვლევითი ცენტრის აღდგენითი ქირურგიის განყოფილების მეცნიერ–ხელმძღვანელი. 1973 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „მუხლის სახსრის დაზიანებულ მენისკთა ადრეული და რადიკალური მკურნალობის კლინიკო–მორფოლოგიური დასაბუთება.“ ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში: თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია. თბ., 2000 გვ. 159. საქართველოს მეცნიერებათა დოქტორები, 1992-2006/შემდგ. და რედ.: ირინა ჯაფარიძე. თბ., 2012 გვ. 340 ნუგზარ კობახიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ნოდარ კოდუა

ნოდარ კოდუა (დ. 23 ივლისი, 1938, ხუთა) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი, პედაგოგი. 1961 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი ჰიდროტექნიკური მშენებლობის სპეციალობით და მიენიჭა ინჟინერ-მშენებლის კვალიფიკაცია ხოლო 1967 წელს ასპირანტურა. 1961-1964 წლებში მუშაობდა საპროექტო ინსტიტუტ „ჰიდროპროექტში“ ინჟინერ-დამპროექტებლად. 1964-1970 წლებში იყო საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ჰიდრავლიკისა და ჰიდროტექნიკური ნაგებობების კათედრის ასისტენტი. 1970-1988 წლებში საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტში ეწეოდა სამეცნიერო-პედაგოგიურ მოღვაწეობას პედაგოგ-დოცენტის წოდებით. 1988-2016 წლებში მუშაობდა საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში.იყო სამშენებლო ფაკულტეტის პროფესორი. 1999-2009 წლებში იყო ჰიდროტექნიკურ ნაგებობათა და ჰიდროენერგეტიკული მშენებლობის მენეჯმენტის კათედრის გამგე. 1989 წელს მოსკოვის ლომონოსოვის სახელობის უნივერსიტეტში, მიწვევით, კითხულობდა ლექციებს. 2002 წელს იყო საქართველოს ენერგეტიკის მარეგულირებელი კომისიის წევრი. 2004-2005 წლებში თბილისის მერიასთან არსებული ენერგეტიკული სამსახურის უფროსი სპეციალისტი. მისი მონაწილეობითა და თანაავტორობით დაპროექტებულია, საქართველოს ენერგეტიკის სფეროს არაერთი მნიშვნელოვანი ობიექტი. მათ შორის: რუსთავის ჰესი მტკვარზე, ასპინძის რაიონში, სიმძლავრის ხადორის ჰესი ახმეტის რაიონში. იყო „სანალია-ჩიხურის“ ჰიდროელექტროსადგურების ექსპლუატაციაში მიმღები კომისიის ხელმძღვანელი, ასევე აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ჰიდროენერგეტიკული რესურსების ათვისების პროექტის ავტორი. 2006-2009 წლებში იყო საქართველოს ენერგეტიკის სამინისტროს მიერ გამოცხადებული ტენდერის გამარჯვებული, ასევე საქართველოს ელექტროენერგეტიკულ სისტემაში მომუშავე ცხრა ჰესის რეაბილიტაციის პროექტის ავტორი. გამოქვეყნებული აქვს 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი. 1967 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია და მოენიჭა ტექნიკურ მეცნიერებათა ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატის ხარისხი. 1988 წელს ლენინგრადის პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია და მოენიჭა ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი. ნოდარ კოდუა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
კოხტასთავი

კოხტასთავი — ისტორიული ციხესიმაგრე სამხრეთ საქართველოში, ჯავახეთისა და სამცხის საზღვარზე (ახლანდელი ასპინძის მუნიციპალიტეტში). წყაროებში პირველად იხსენიება XIII საუკუნის მოვლენების თხრობასთან დაკავშირებით. საქართველოში მონღოლთა ბატონობის დროს აქ შეიკრიბნენ ქართველი მთავრები და აჯანყებისათვის შეითქვნენ 1245-1246 წლებში. შეთქმულებაში მონაწილეობას იღებდნენ: ეგარსლან ბაკურციხელი, ცოტნე დადიანი, ყვარყვარე ჯაყელი, სარგის თმოგველი და სხვ. მათი მიზანი დიდი ანტიმონღოლური აჯანყების მომზადება იყო. მონღოლებმა შეთქმულების შესახებ შეიტყვეს და მისი მონაწილეები დააპატიმრეს. გადარჩნენ მხოლოდ ცოტნე დადიანი და რაჭის ერისთავი კახაბერისძე, რომლებმაც ადრე დატოვეს ქვეყანა. დაპატიმრებულები ანისში წამიყვანეს, ხელ-ფეხი შეუკრეს, გააშიშვლეს, ტანზე თაფლი წაუსვეს და მზეზე დდაყარეს. ცოტნე დადიანმა გაიგო ქართველი დიდებულების შეპყრობის ამბავი. მან ორი მსახური იახლა და ანისში წავიდა. ჟამთააღმწერელი გვაუწყებს, რომ „ცოტნე დადიანი მოვიდა ორითა კაცითა და განიძარცვა სამოსელი თავისი და შეკრული დაჯდა ქართველთა თანა“ — მოახსენეს მონღოლებმა ნოინს. ცოტნემ მონღოლებს მოახსენა, რომ თუ ისინი უდანაშაულოებს სე სასტიკად სჯიდნენ, მაშინ თავადაც მეგობრების გვერდით მოკვდებოდა. მონღოლებმა ცოტნე დადიანის სიტყვები ირწმუნეს და ქართველი დიდებულები გაათავისუფლეს. აქვე 1314 წელს მონღოლთა თაოსნობით მოიწვიეს ქართველ მთავართა და დიდებულთა კრება ქვეყნის გასაერთიანებლად და მცირეწლოვანი გიორგი V-ის გასამეფებლად (სარგის და ყვარყვარე ჯაყელების გამოუცხადებლობის გამო შეკრებას შედეგი არ მოჰყოლია). 1414-1415 წლებში კოხტასთავთან მომხდარ ბრძოლაში მეფე ალექსანდრე I-მა დაამარცხა ივანე ათაბაგი. XVI საუკუნიდან კოხტასთავი ოსმალთა ხელში გადავიდა. ამჟამად ეს პუნქტი ნასოფლარადაა ქცეული. Мелитаури К. Н., Крепости дофеодальной Грузии, т. 2, Тб., 1972; ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 9-10.
ზედაზენი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტერმინი ზედაზენი შეიძლება აღნიშნავდეს: ზედაზენი — მთა საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, მცხეთის მუნიციპალიტეტში. ზედაზენი — მონასტერი მცხეთის მუნიციპალიტეტში. ზედაზნის სამარხი — არქეოლოგიური ძეგლი მცხეთის მუნიციპალიტეტში. ზედაზნის ციხის აღება
გოგიჩაძე

საკუთარი სახელი გოგიჩაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: გიორგი გოგიჩაძე — ქართველი ბიოლოგი გიორგი გოგიჩაძე — ქართველი მომღერალი
ლეონტი სავარსამიძე

ლეონტი სავარსამიძე (დ. 1778, მოზდოკი — გ. 1838) — რუსეთის იმპერიის ქართული წარმოშობის სამხედრო მოღვაწე, 1804 წლის 1 იანვრიდან ყაბარდოს პოლკის კაპიტანი; 1818 წლიდან — პოლკოვნიკი; 1827 წლიდან გენერალ-მაიორი; 1832 წელს მონაწილეობდა ჭარის ოლქის დაწყნარებაში; ასრულებდა ჭარ-ბელაქნის ოლქის უფროსის მოვალეობას. იყო მამაცი მეომარი, მიღებული ჰქონდა 5 ჭრილობა. საკუთარი ძალით გაიკვლია გზა, თუმცა სპეციალური განათლება არ ჰქონდა მიღებული. მონაწილეობდა რუსეთ-სპარსეთისა (1826–1828) და რუსეთ-ოსმალეთის (1828–1829) ომებში. ლეონტი სავარსამიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის სოფლების სია

ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტი შედის აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის შემადგენლობაში. საქართველოს ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის მიხედვით მუნიციპალიტეტი არის თვითმმართველი ერთეული, რომელსაც აქვს ადმინისტრაციული საზღვრები და ადმინისტრაციული ცენტრი. მუნიციპალიტეტს გააჩნია არჩევითი წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოები, რეგისტრირებული მოსახლეობა და აქვს საკუთარი ქონება, ბიუჯეტი, შემოსულობები. მუნიციპალიტეტი საჯარო სამართლის იურიდიული პირია. მუნიციპალიტეტს ხელმძღვანელობს მერი. მუნიციპალიტეტი მართვის ოპტიმიზაციისათვის დაყოფილია ადმინისტრაციულ ერთეულებად. ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის შემადგენლობაში შედის 11 ტერიტორიული ორგანო და 64 სოფელი. ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის სოფლები ერთიანდებიან, აჭარისწყლის, ახალშენის, თხილნარის, კირნათის, მაჭახელას, მახინჯაურის, ორთაბათუმის, სოფელი სარფის, ფერიის, შარაბიძეების და ჭარნალის ადმინისტრაციულ ერთეულებში. ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის ფართობია 356,4 კმ² და 2014 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 51 189 კაცს, ხოლო სიმჭიდროვეა 143,6 კაცი. მუნიციპალიტეტის ცენტრია ქალაქი ხელვაჩაური. 2014 წლის აღწერის მიხედვით მუნიციპალიტეტის ყველაზე დიდი სოფელი მოსახლეობის მიხედვით არის წინსვლა (3115 ადამიანი), ხელვაჩაურიდან ყველაზე დიდი მანძილით დაშორებულია სოფელი ქვედა ქოქოლეთი (30 კმ.). აგარა აგარა ავგია აჭარისაღმართი აჭარისწყალი ახალსოფელი ახალშენი ახალშენის მეურნეობა განახლება განთიადი გვარა ერგე ზანაქიძეები ზედა ახალშენი ზედა ერგე ზედა თხილნარი ზედა კირნათი ზედა ჩხუტუნეთი ზედა ჭარნალი ზემო ჯოჭო თხილნარი კაპნისთავი კაპრეშუმი კიბე კირნათი კობალეთი მარადიდი მასაურა მაღლაკონი მაჭახლისპირი მახვილაური მახინჯაური მახო მირვეთი მნათობი მურმანეთი ომბოლო ორთაბათუმი სალიბაური სამება სარფი სიმონეთი სინდიეთი სკურდიდი ფერია ქედქედი ქვედა სალიბაური ქვედა სამება ქვედა ქოქოლეთი ქვედა ჩხუტუნეთი ქვემო ჯოჭო ქოქოლეთი ყოროლისთავი შარაბიძეები შუა მახინჯაური შუშანეთი ჩიქუნეთი ცხემლარა ძაბლავეთი წინსვლა ჭარნალი ხელვაჩაური ხერთვისი ხეღრუ ↑ საქართველოს ორგანული კანონი, ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი, მუხლი 2.2. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2024-02-26. ციტირების თარიღი: 2024-04-13. ↑ საქართველოს ორგანული კანონი, ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი, მუხლი 4.4. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2024-02-26. ციტირების თარიღი: 2024-04-13. ↑ 3.0 3.1 3.2 2014 წლის აღწერის ძირითადი შედეგები
კალიროე (ოკეანიდი)

კალიროე (ძვ. ბერძნ. Καλλιρρόη, Καλλῐρόη — „მჩქეფარე“, „ლამაზად მდინარე“) — პერსონაჟი ბერძნული მითოლოგიიდან. ოკეანოსისა და ტეთისის ასული, ოკეანიდი. ქრიზაორესთან შეეძინა გერიონი, ბუმბერაზი, რომელიც ჰერაკლემ მოკლა. კალიროეს ქმრებად ითვლება ზღვის ღმერთი პოსეიდონი და საკუთარი ძმა ნილი, რომლისაგანაც შეეძნა ასული — ხიონაუ. მის სახელს ატარებს პლანეტა იუპიტერის თანამგზავრი კალიროე. გელოვანი ა., „მითოლოგიური ლექსიკონი“, თბილისი, 1983, გვ. 238
ოუ-ჯეი სიმფსონი

ორენთალ ჯეიმზ (ოუ-ჯეი) სიმფსონი (ინგლ. Orenthal James "O. J." Simpson; დ. 9 ივლისი, 1947, სან-ფრანცისკო, კალიფორნია, აშშ, — გ. 10 აპრილი, 2024, ლას-ვეგასი, ნევადა, აშშ) — ამერიკელი სპორტსმენი (ამერიკული ფეხბურთი), მსახიობი. სასპორტო კარიერა დაიწყო კოლეჯის ფეხბურთით, შემდეგ თამაშობდა ნაციონალური საფეხბურთო ლიგის პროფესიულ გუნდებში: „ბუფალო-ბილზსა“ (1969-1977) და „სან-ფრანცისკო ფორთი-ნაინერზში“ (1978-1979). ცნობილი იყო სისწრაფითა და მოუხელთებლობით, ითვლება ყველა დროის ერთ-ერთ საუკეთესო რანინბექად (მრბოლელად) ამერიკული ფეხბურთის ისტორიაში. სასპორტო კარიერის დასრულების შემდეგ მოღვაწეობდა კინოსა და ტელევიზიაში. მონაწილეობდა ფილმებში: „ცადაზიდული ჯოჯოხეთი“ (რეჟისორი ჯონ გილერმინი, 1974), „შიშველი იარაღი“ (რეჟისორი დევიდ ცუკერი, 1988 და 1991; რეჟისორი პიტერ სიგალი, 1994) და სხვ.; მუშაობდა სპორტის კომენტატორად. 1994 წელს სიმფსონს ბრალად წაუყენეს ყოფილი მეუღლის და ამ უკანასკნელის მეგობარი მამაკაცის მკვლელობა. სიმფსონმა გაქცევა სცადა, თუმცა პოლიციამ ის მალევე დააკავა ხანმოკლე საავტომობილო დევნის შემდეგ, რომელსაც მილიონობით ადამიანი პირდაპირ სატელევიზიო ეთერში ადევნებდა თვალს. მისი სასამართლო ამერიკის ისტორიაში ერთ-ერთ ყველაზე გახმაურებულ სისხლის სამართლის პროცესად იქცა. საბოლოოდ სიმფსონი გაამართლეს, თუმცა მის ბრალეულობასთან დაკავშირებით საზოგადოებრივი აზრის გაყოფის გამო რეპუტაციის აღდგენა ვერ შეძლო. 2008 წელს სიმფსონს მიესაჯა პატიმრობა შეიარაღებულ ძარცვაში მონაწილეობის ბრალდებით. 2017 წელს ის პირობითი გზით ვადაზე ადრე გათავისუფლდა. გარდაიცვალა 2024 წელს 76 წლის ასაკში. ოუ-ჯეი სიმფსონი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური) ↑ BlackPast.org — 2004. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q30049687"></a> ↑ Person Profile // კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა — 1990. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312"></a> ↑ GeneaStar <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q98769076"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3100478"></a> ↑ Deutsche Nationalbibliothek Record #119239256 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a> ↑ 5.0 5.1 Catalog of the German National Library <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q23833686"></a> ↑ Shapiro E. O.J. Simpson, former football star acquitted of murder, dies at 76 — ABC News. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q287171"></a> ↑ O.J. Simpson Dead at 76 After Cancer Battle — 2024.
კოხტასთავის შეთქმულება

კოხტასთავის შეთქმულება — ქართველ დიდებულთა შეთქმულება მონღოლთა ბატონობის წინააღმდეგ დაახლოებით 1245 წელს ჯავახეთში. მონაწილეობდნენ ეგარსლან ბაკურციხელი, ცოტნე დადიანი, ვარამ გაგელი, ყვარყვარე ჯაყელი, შოთა კუპრი, თორღვა პანკელი, გამრეკელ თორელი, სარგის თმოგველი და სხვები. მათი მიზანი დიდი ანტიმონღოლური აჯანყების მომზადება იყო. მონღოლებმა შეთქმულების შესახებ შეიტყვეს და მისი მონაწილეები დააპატიმრეს. გადარჩნენ მხოლოდ ცოტნე დადიანი და რაჭის ერისთავი კახაბერისძე, რომლებმაც ადრე დატოვეს ქვეყანა. დაპატიმრებულები ანისში წაიყვანეს, ხელ–ფეხი შეუკრეს, გააშიშვლეს, ტანზე თაფლი წაუსვეს და მზეზე დაყარეს. ცოტნე დადიანმა გაიგო ქართველი დიდებულების შეპყრობის ამბავი. მან ორი მსახური იახლა და ანისში წავიდა. ჟამთააღმწერელი გვაუწყებს, რომ „ცოტნე დადიანი მოვიდა ორითა კაცითა და განიძარცვა სამოსელი თავისი და შეკრული დაჯდა ქართველთა თანა“ — მოახსენეს მონღოლებმა ნოინს. ცოტნემ მონღოლებს მოახსენა, რომ თუ ისინი უდანაშაულოებს ასე სასტიკად სჯიდნენ, მაშინ თავადაც მეგობრების გვერდით მოკვდებოდა. მონღოლებმა ცოტნე დადიანის სიტყვები ირწმუნეს და ქართველი დიდებულები გაათავისუფლეს. ჯავახიშვილი ივ., ქართველი ერის ისტორია, წგნ., 3, თბ., 1966; კიკნაძე რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 10.
ეკა კვალიაშვილი

ეკა კვალიაშვილი (დ. 20 მარტი, 1965, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი მომღერალი. გამოცემული აქვს სამი ალბომი: „დამივიწყე“ (1997), „ფერისცვალება“ (2001) და „როგორ მიყვარხარ“ (2005). დაიბადა 1965 წელს ცნობილი მომღერლის მარიამ თარხნიშვილის ოჯახში. 1984 წელს დაამთავრა I სამუსიკო სასწავლებელი, ფორტეპიანოს კლასი. 1988 წელს კი — საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ავტომატიკისა და ტელემექანიკის ფაკულტეტი. იყო ანსამბლ „ჯორჯიასა“ და ვია „შანსის“ სოლისტი. გასტ­როლებზე იმყოფებო­და საფრანგეთში, ფინეთში, საბერძ­ნეთში, რუსეთისა და უკრაინის ქალაქებში. დამივიწყე (1997) ფერისცვალება (2001) როგორ მიყვარხარ (2005) ვინ ვინ არის საქართველოში: ქართული ბიოგრაფიული ცნობარი, თბ., 2006 ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 4, თბ., 2018. — გვ. 641. ეკა კვალიაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
გოპაძე

საკუთარი სახელი გოპაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ივანე გოპაძე — პედაგოგი, პუბლიცისტი ილია გოპაძე — თერაპევტი, სამხედრო ექიმი
კოჯორი (მრავალმნიშვნელოვანი)

კოჯორი შეიძლება აღნიშნავდეს: კოჯორი — დაბა თბილისში დიდგორის რაიონში; კოჯორი — სოფელი ახმეტის მუნიციპალიტეტში.
აიდე

აიდე (ძვ. ბერძნ. Ἀοιδή — „სიმღერა“) — ვოკალური მუსიკის მუზა ბერძნულ მითოლოგიაში. ჰესიოდე ცეკვა-თამაშსაც მუზების წყალობად თვლიდა. შემდეგ მუზათა ფუნქციები უფრო განივრცო, მაგრამ ჰესიოდისეული ვერსია, რიცხვი და სახელები მტკიცედ დარჩა, თუმცა იყო სხვა ვერსიებიც. ზოგი სამს ასახელებს: მელეტე (ფიქრი, ჩაფიქრება, აზროვნება), მნემე (მეხსიერება), აიდე (სიმღერა) — ამ სამეულის მსახურება დააწესეს ჰელიკონზე გმირებმა ოტოსმა და ეფიალტესმა. მის სახელს ატარებს პლანეტა იუპიტერის თანამგზავრი აიდე. გელოვანი ა., „მითოლოგიური ლექსიკონი“, თბილისი, 1983, გვ. 324 ↑ Павсаний. Описание Эллады IX 29, 2 დაარქივებული 2020-06-26 საიტზე Wayback Machine. . ↑ Цицерон. О природе богов III 54 დაარქივებული 2019-07-23 საიტზე Wayback Machine. .
დიდველი

საკუთარი სახელი დიდველი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან: დიდველი — მთა თრიალეთის ქედზე (ბაკურიანი) დიდველის პლატო — ადგილი დუშეთის მუნიციპალიტეტში (კაიშაურნის ველი) დიდველის სერი — სერი საგურამოს ქედზე (თბილისის ეროვნული პარკი) დიდველის ციხე — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში დიდველის ციხე (ბჟინევის ციხე) — არქიტექტურული ძეგლი ჭიათურის მუნიციპალიტეტში დიდველა — სოფელი ბაღდათის მუნიციპალიტეტში
მამია ხატელიშვილი

მამია ხატელიშვილი (დ. 2 აპრილი, 1932, ქუთაისი — გ. 4 ივლისი, 1987) — ქართველი კომპოზიტორი, მომღერალი. საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი (1967) 1959 წელს დაამთავრა ვ. სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია ვოკალური, 1972 წელს კი - საკომპოზიციო განხრით. 1949 წლიდან ხელმძღვანელობდა სხვადასხვა თვითშემოქმედებით საგუნდო კოლექტივს, როგორც თბილისში ისე საქართველოს სხვა ქალაქებში (ჭიათურა, ტყიბული); 1955–1957 წლებში იყო საქართველოს სახელმწიფო სიმღერისა და ცეკვის ანსამბლის სოლისტი, 1956 წელს მოსკოვის ახალგაზრდობისა და სტუდენტთა VI მსოფლიო ფესტივალის ლაურეატი გახდა. 1957–1959 წლებში საქართველოს სახელმწიფო კაპელის სოლისტია, 1961–1967 წლებში - საქართველოს სახელმწიფო ფილარმონიის ვოკალური კვარტეტის ხელმძღვანელი, 1970 წლიდან საქართველოს სახელმწიფო სატელევიზიო და რადიომაუწყებლობის კომიტეტის ვაჟთა ვოკალური ანსამბლის ხელმძღვანელი, 1977 წლიდან ვასო აბაშიძის სახელობის მუსიკალური თეატრის ფოლკლორული ანსამბლის ხელმძღვანელი. დაწერილი აქვს: ვოკალურ–სიმფონიური ნაწარმოებები – კანტატა სოლისტის, გუნდისა და სიმფონიური ორკესტრისათვის (1972), ვოკალურ–სიმფონიური ციკლი (1974); საგუნდო ნაწარმოებები – სიმღერა შერეული გუნდის ა კაპელასათვის (1957), „ახალგაზრდული“ სიმღერა შერეული გუნდის ა-კაპელასათვის (1962); სიმღერები, მუსიკა დრამატული სპექტაკლებისა და კინოფილმებისთვის. 1976 წლიდან იყო საბჭოთა კავშირის კომპოზიტორთა კავშირის წევრი. 1967 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი მამია ხატელიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1967. №11. გვ. 792
ახალი (პარტია)

ახალი — პოლიტიკური პარტია საქართველოში. ჩამოაყალიბეს ნაციონალური მოძრაობის ყოფილმა თავმჯდომარემ ნიკა მელიამ და მთავარი არხის ყოფილმა გენერალურმა დირექტორმა ნიკა გვარამიამ 2024 წლის 11 მარტს. პარტიის მთავარი მმართველი ძალაა პოლიტიკური საბჭო. 2024 წლის 3 ივნისს ცნობილი გახდა, რომ პარტიამ ხელი მოაწერა საქართველოს პრეზიდენტის, სალომე ზურაბიშვილის მიერ შექმნილ „ქართულ ქარტიას“. ↑ 1.0 1.1 პარტია „ახალი“ ↑ ნიკა გვარამიამ და ნიკა მელიამ "ახალი" პარტია შექმნეს ↑ 17 პარტია და 5 დამოუკიდებელი დეპუტატი | "ქართულ ქარტიაზე" ხელმოწერები დასრულდა
ფიქრისგორის სამაროვანი

ფიქრისგორის სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი ქალაქ მცხეთის ტერიტორიაზე, სამთავროს ველის არქეოლოგიური კომპლექსის ნაწილი. გაითხარა 1975 (ხელმძღვანელი ანდრია აფაქიძე), 2014 და 2016 (ხელმძღვანელი ნიკოლოზ მაისურაშვილი) წლებში. ფიქრისგორა წარმოადგენს სხალტბა-შიომღვიმის ქედის აღმოსავლეთ განშტოებას და თავზე დაჰყურებს სამთავროს მონასტერს. ამჟამად ეს ტერიტორია მთლიანად მოქცეულია და ათვისებულია მცხეთის თანამედროვე განაშენიანების ფარგლებში. ფიქრისგორაზე 1975 წელს მცხეთის რაიონული საავადმყოფოს, ხოლო 2014 და 2016 წლებში კერძო მშენებლობების დროს გამოვლინდა და გაითხარა 175 სხვადასხვა ტიპის სამარხი, რომელიც ტიპურია „დიდი მცხეთის“ ტერიტორიაზე აღმოჩენილი სხვა საკრძალავებისა. ძირითადად გათხრილია ქვასამარხები, ასევე ქვის კვადრებით ნაგები აკლდამა, კომბინირებული სამარხი, თიხისფილასამარხები, ორმოსამარხები და სამარხის ნაშთები. სამარხებიდან 75 ინდივიდუალურია (აქედან 16 ბავშვისაა), დანარჩენი 88 — კოლექტიური. სამაროვანზე გაბატონებულია მიცვალებულთა დაკრძალვა გულაღმა, თავით დასავლეთით. 85 სამარხში აღმოჩნდა ინვენტარი: სანელსაცხებლებლები, მშვილდსაკინძები, საკინძები, საყურეებით, საკიდები, აბზინდები, ბეჭდები, კილიტი, სასაფეთქლე რგოლები, სამაჯურები, მძივები, საკულტო დანიშნულების ნივთები, იარაღი და მასთან დაკავშირებული დეტალები და მონეტები (ძირითადად სასანური). გათხრილი სამარხები ძირითადად ახ. წ. IV-VII საუკუნეებით თარიღდება, თუმცა სამარხები ცალკეულ შემთხვევებში XI საუკუნეშიც გამოუყენებიათ (ამაზე მიუთითებს ერთ-ერთ სამარხში აღმოჩენილი კონსტანტინე VIII-ის ბიზანტიური მონეტა), ხოლო ნაწილი — XIX საუკუნეში. მაისურაშვილი ნ., დიღმელაშვილი ქ., მშვილდაძე მ. და სხვ., ფიქრისგორის სამაროვანი. თბილისი, 2018.
ფიქრის გორა (მრავალმნიშვნელოვანი)

სახელი ფიქრის გორა შესაძლოა აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან: ფიქრის გორა — ადგილი მცხეთაში ფიქრის გორა — მიკროუბანი თბილისში
ტაქსიმის ქართული სასაფლაო

ტაქსიმის ქართული სასაფლაო — ქართული სასაფლაო სტამბოლში, ისტორიული ტაქსიმის სასაფლაოს ნაწილი. ამ სასაფლაოს ადგილას, რომელიც დღეს სრულიად გამქრალია, დგას ისეთი შენობები, როგორიცაა სასტუმრო დივანი და ელმადაგის პარკი. ისტორიული კონსტანტინოპოლი იყო ერთ-ერთი ქალაქი, სადაც ქართველები გადმოსახლდნენ და აარსებდნენ მცირე კოლონიებს. ბიზანტიის პერიოდში გალათის რაიონში ქართული კოლონიის ტერიტორიას ოსმალეთის დროს „ქართული კარი“ (თურქ. Gürcü Kapı) ეწოდებოდა. ცნობილია ასევე, რომ ქართველებმა დააარსეს ისეთი რელიგიური დაწესებულებები, როგორიცაა რომანას მონასტერი და მანგანის მონასტერი კონსტანტინოპოლის მახლობლად. ოსმალეთის პერიოდში სტამბოლის ქართული კოლონიის უმეტესი ნაწილი მესხეთიდან ჩამოსული კათოლიკე ქართველებისგან შედგებოდა. ქართველები გადასახლდნენ ახალციხიდან და მიმდებარე დასახლებებიდან, რომლებიც იმ რეგიონის საზღვრებში იყო, რომელიც ოსმალებმა 1578 წელს აიღეს და გურჯისტანის ვილაიეთი უწოდეს. 1861 წელს ფერიქოის რაიონში ბომონტის ქართული კათოლიკური ეკლესიის დაარსებამდე გალათას რაიონის წმინდა პეტრეს ეკლესია კათოლიკე ქართველების ეკლესიად ითვლებოდა და იქ იტალიელი მღვდლები რელიგიურ მსახურებას ასრულებდნენ. წმინდა პეტრეს ეკლესიას თავისი სასაფლაო ჰქონდა და ამ სასაფლაოზე ქართველებიც იყვნენ დაკრძალული. ეს სასაფლაო, რომელიც ცნობილია როგორც ტაქსიმის სასაფლაო, დროთა განმავლობაში ქალაქის შუაგულში მოექცა და XX საუკუნის დასაწყისში უკვე მიტოვებული იყო. ქრისტიანულმა თემებმა თავიანთი სასაფლაოები იმ დროს უფრო შორს, ქალაქგარეთ გადაიტანეს. ქართველებსაც ჰქონდათ საკუთარი ტერიტორია ტაქსიმის სასაფლაოზე. აქ დაკრძალული ქართველების საფლავის ქვებზე წარწერები ქართულ ენაზე იყო და დაწერილი ქართული ანბანით. ფერიქოის ქართული კათოლიკური ეკლესიის არქივში იყო ხელნაწერი სია, რომელიც მოიცავდა ზოგიერთი საფლავის ქვის წარწერებს. ეს სია იყო ერთადერთი ჩანაწერი, რომელიც შეიცავს ინფორმაციას ამ მონასტრის ქართული სასაფლაოსა თუ საფლავების შესახებ. ტაძრის ერთ-ერთი მღვდელმსახურის შალვა ვარდიძის ინფორმაციით, ეს სია ივანე გვარამაძემ მონასტერში სწავლის პერიოდში მოამზადა. ამ სიის მიხედვით, ტაქსიმის ქართულ სასაფლაოზე უძველესი საფლავის ქვა ეკუთვნოდა 1702 წელს და საფლავის ქვაზე ეწერა ↑ 1.0 1.1 1.2 ევგენი დალეჯიო დ'ალესიო, „ქართველები კონსტანტინოპოლში“ (İstanbul Gürcüleri), სტამბოლი, 1921, გვ. 20-22. ↑ ევგენი დალეჯიო დ'ალესიო, „ქართველები კონსტანტინოპოლში“ (İstanbul Gürcüleri), სტამბოლი, 1921, გვ. 22-23. ↑ გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი, წიგნი I, შემდგენელი სერგი ჯიქია, თბილისი, 1947-1958, 1 ტომი ↑ გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი, წიგნი II, შემდგენელი სერგი ჯიქია, თბილისი,, 1947-1958, 2 ტომი ↑ გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი, წიგნი II, შემდგენელი სერგი ჯიქია, თბილისი,, 1947-1958, 3 ტომი ↑ 6.0 6.1 Eugène Dallegio d'Alessio, İstanbul Gürcüleri (Çeviri: Fahrettin Çiloğlu), İstanbul, 2003, s. 36-38. ISBN 975-8260-15-4
საწვავის ფილტრი

საწვავის ფილტრი — შიგაწვის ძრავის კვების სისტემაში საწვავის გასაწმენდი მოწყობილობა. საწვავის ფილტრის დანიშნულებაა იმ მექანიკური მინარევების გამოყოფა, რომლებსაც შეუძლიათ კარბიურატორიანი შიგაწვის ძრავებში ჟიკლიორის, დიზელებში საწვავის ტუმბოსა და ფრქვევანას გამოგნესა. ჩვეულებრივ იყენებენ უხეში და წმინდა გაწმენდის საწვავის ფილტრებს, რომლებსაც თანმიმდევრულად დგამენ საწვავის მაგისტრალზე. ზოგჯერს საწვავის ფილტრს კონსტრუქციულად აერთიანებენ სალექართან, რომელშიც საწვავი თავისუფლდება მსხვილი მყარი ნაწილაკებისა და უფრო მძიმე თხევადი მინარევებისაგან (წყალი, მძიმე ზეთები). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 222.
ირაკლი კობახიძის კაბინეტი

ირაკლი კობახიძის კაბინეტი საქართველოს მოქმედი მთავრობაა, რომელსაც პრემიერ-მინისტრის რანგში ირაკლი კობახიძე მეთაურობს და შედგება „ქართული ოცნების“ წევრებისგან. კობახიძე პრემიერ-მინისტრობის კანდიდატად მმართველმა გუნდმა 2024 წლის 1 თებერვალს წარადგინა. კობახიძემ პროგრამა 2 თებერვალს წარადგინა. საქართველოს პარლამენტმა კობახიძის მთავრობა 2024 წლის 8 თებერვალს დაამტკიცა. კობახიძემ პრემიერ-მინისტრის თანამდებობაზე ჩაანაცვლა ირაკლი ღარიბაშვილი, რომელიც 2024 წლის 29 იანვარს გადადგა. ↑ Ruling party congress elects outgoing PM as new Chair, nominates replacement en-US (2024-02-01). ციტირების თარიღი: 2024-02-04 ↑ PM candidate formally presents Gov't composition to Parliament en-US (2024-02-01). ციტირების თარიღი: 2024-02-04 ↑ Candidate for PM to present Gov't programme to Parliament en-US (2024-02-01). ციტირების თარიღი: 2024-02-04 ↑ Georgia PM Irakli Garibashvili resigns en (2024-01-29). ციტირების თარიღი: 2024-01-31