laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
რიყის ქვა

რიყის ქვა — მომცრო მომრგვალო ფორმის კაჭარი; ლოდის სახესხვაობა. წარმოადგენს უხეშადდამუშავებულ ქვის მასალას. გამოიყენება ქვაფენილების დასაგებად და გვერდობების გასამაგრებლად, აგრეთვე სარკინიგზო ხაზის ბალასტირებისათვის და სხვ. გვევლინება როგორც საწყისი მასალა ღორღის მისაღებად. რიყის ქვა როგორც სამშენებლო მასალა უძველესი დროიდან არის ცნობილი. ფართოდ გამოიყენება მშენებლობაში. რიყის ქვას გზების დასაგებას იყენებდნენ ძველ ეგვიპტესა და ბაბილონში. რომაელებმა გააუმჯობესეს რიყის ქვებით დაგებული გზების ტექნოლოგია; ასეთ დაგებულ გზებს ქვაფენილი ეწოდება. აღსანიშნავია, რომ 2011 წელს გურჯაანში, ეგრეთ წოდებულ გოძიანთეულის ტერიტორიაზე იპოვეს რიყის ქვისაგან გაკეთებული ადამიანის თავის ქანდაკება, რომელიც სავარაუდოდ, ადრესამიწათმოქმედო კულტურის ხანაში შეიქმნა. რიყის ქვისაგან გაკეთებული მსგავსი ქანდაკება აქამდე მხოლოდ ქვემო ქართლის ტერიტორიაზე იყო აღმოჩენილი. რიყის ქვა – ბროკჰაუზისა და ეფრონის ენციკლოპედიური ლექსიკონი (რუსული) ↑ გურჯაანში რიყის ქვის კენჭისგან გაკეთებული ადამიანის თავის ქანდაკება იპოვეს
აბიმელექი (გერარის მეფე)

აბიმელექი (ებრ. אבימלך‎; ლათ. Abimelech) — გერარის ფილისტიმელი მმართველი, ბიბლიურ პატრიარქ აბრაამის თანამედროვე (დაბ. 26:1). რიგი კომენტარების თანახმად, ტერმინი „აბიმელექი“ წარმოადგენს არა საკუთარ სახელს, არამედ მმართველის აღმნიშვნელ წოდებას, ისეთს, როგორიცაა მაგ. ფარაონი. თორაში აბიმელექი მოიხსენიება სამ ადგილას, რომელიც შეესაბამება ბიბლიური დაბადების 20, 21 და 26 თავებს. მას შემდეგ, რაც ღმერთმა გაანადგურა ქალაქები სოდომი და გომორი, აბრაამი მამრეს მუხრანიდან (ქებრონის მთიანეთი) გადასახლდა გერარში (აღმოსავლეთ ნეგევი), სადაც მეფობდა აბიმელექი. ისევე, როგორც ეგვიპტეში ჩასვლისას, აბრაამმა აქაც, საკუთარი სიცოცხლის გადარჩენისათვის, თავისი ცოლი სარა გამოაცხადა საკუთარ დად. 90 წლის სარას სილამაზით მოხიბლულმა აბიმელექმა ის თავის ჰარამხანაში წაიყვანა, მაგრამ ღამით მას ღმერთი გამოეცხადა და გააფრთხილა, რომ თუ ის სარას შეეხებოდა, სიკვდილი არ ასცდებოდა მას და მთელ მის სახლს. აბიმელექმა დაუყოვნებლივ დაუბრუნა სარა აბრაამს და უსაყვედურა, თუ რატომ მოექცა ასე და დაუმალა რომ სარა მისი ცოლი იყო. აბრაამმა აუხსნა მიზეზი და დაუმატა, რომ სარა მართლაც და იყო მისი, ოღონდ მამის მხრიდან. ბიბლიური ქრონოლოგიის თანახმად, სარა აბიმელექის სასახლეში აყვანილ იქნა სამყაროს გაჩენიდან 2047 წელს (ქრისტეშობამდე დაახლ. 1713 წელს). http://www.keyway.ca/htm2006/20060723.htm დაარქივებული 2012-05-04 საიტზე Wayback Machine. http://www.christiananswers.net/dictionary/abimelech.html
სოსნოვკის უბე

სოსნოვკის უბე (რუს. Бухта Сосновка) — უბე ბაიკალის ტბის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, რუსეთის ბურიატეთის ტერიტორიაზე. მის ტერიტორიაზე მდებარეობს ბარგუზინის ნაკრძალის კორდონი. უბის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი მონაკვეთი მოქცეულია მდინარეების სოსნოვკისა და კუდალდის შესართავებს შორის. ლანდშაფტურად თვალწარმტაცია. ტერიტორია ებჯინება ბარგუზინის ქედის მთებს. სანაპიროს დაბალ რაიონებში განვითარებულია ქვიშის დიუნები. ხარობს ბუჩქნარი და წიწვოვანი ტყე. სიახლოვეს არის სოფელი დავშა. ↑ სოსნოვკის უბე - მდებარეობა ↑ სოსნოვკის უბე - აღწერა დაარქივებული 2011-10-01 საიტზე Wayback Machine. (რუსული) ↑ სოსნოვკის უბე - აღწერა დაარქივებული 2012-11-27 საიტზე Wayback Machine. (რუსული)
დრაგ-კუინი

დრაგ-კუინი (ინგლ. Drag queen) — შემსრულებლები, ხშირად ჰომოსექსუალი ან ტრანსსექსუალი მამაკაცები, გადაცმული საპირისპირო სქესის ე.წ „დრაგ“ ტანსაცმელში (იხ. ტრანსვესტიზმი), ხშირად ამ სქესის გარკვეული მახასიათებლების (თვისებების) გაზვიადებით, კომიკური, დრამატული ან სატირული ეფექტისთვის. დრაგ-ქუინები ტრადიციულად კოსტიუმირებულ პარადებზე (მაგ. გეი-პრაიდი), დრაგ-კონკურსებზე, კაბარეებსა და დისკოთეკებზე ჩნდებიან. აშშ-სა და ბრიტანეთში შოუებისა და წარმოდგენების გარდა დრაგ-ქუინები ღამის კლუბების და კერძო წვეულებების დაქირავებული მასპინძლების როლშიც გამოდიან. მისი საპირისპირო ტერმინია „დრაგ-კინგი“ (ქალებისთვის). დრაგი დასავლური გეი-კულტურის ნაწილია — დრაგ-ქუინებს მნიშვნელოვანი წვლილი მიუძღვით 1969 წლის 27 ივნისს ნიუ-იორკში სტოუნუოლის არეულობებისას ჰომოსექსუალისტთა უფლებების დაცვაში; დრაგ შოუები გეი-პრაიდის პარადების ტრადიციული ნაწილია. ქალაქის გეი საზოგადოების ცნობილი დრაგ-ქუინები ხშირად ამ საზოგადოების ოფიციალური ან არაოფიციალური სპოუკსმენები, ფონდების მომზიდავი და/ან თემთა ლიდერები არიან და აქტიურად მონაწილეობენ საზოგადოებრივ საქმიანობაში. შესავალი ლგბტ ფსიქოლოგიაში, რედ.: შორენა გაბუნია, ირაკლი ვაჭარაძე; არასამთავრობო ორგანიზაცია „იდენტობა“.
პონუი

პონუი (ინგლ. Ponui Island), აგრეთვე ცნობილი როგორც ჩემბერლინის კუნძული (ინგლ. Chamberlin's Island) — კუნძული ჰაურაკის უბეში, ახალი ზელანდიის ქალაქ ოკლენდის აღმოსავლეთით. მდებარეობს კუნძულ უაიჰეკეს სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ტამაკის სრუტის აღმოსავლეთ დაბოლოებაზე. კუნძული დაუსახლებელია, ფართობი 18 კმ²-ს შეადგენს. გავრცელებულია ვირი და ფრინველი კივი. ახალი ზელანდიის კუნძულების სია ↑ ResearchSpace at The University of Auckland: The ecology of ship rats (Rattus rattus) on Ponui Island: implications for North Island brown kiwi (Apteryx mantelli)
მერკურის კუნძულები

მერკურის კუნძულები (ინგლ. Mercury Islands) — კუნძულთა მცირე ჯგუფი ახალი ზელანდიის ჩრდილოეთ კუნძულის ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროსთან. მდებარეობს კორომანდელის ნახევარკუნძულიდან 8 კმ-ში, ქალაქ ფიტიანგიდან 35 კმ-ით ჩრდილო-აღმოსავლეთით. ადმინისტრაციულად შედის უაიკატოს რეგიონში. ჯგუფი მოიცავს დიდი მერკურისა და რედ-მერკურის კუნძულებს, ასევე ხუთ სხვა პატარა კუნძულს. დასახლებული მხოლოდ პირველი მათგანია და იმყოფება კერძო მფლობელობაში, დანარჩენები კი ბუნების ნაკრძალს მიეკუთვნება. დიდი მერკური (მაორი. Ahuahu) რედ-მერკური (მაორი. Whakau) მწვანე კუნძული კორაპუკის კუნძული შუა კუნძული (მაორი. Aitu) სტენლის კუნძული (მაორი. Kawhitu) კუნძული დუბლი (მაორი. Moturehu) ახალი ზელანდიის კუნძულების სია www.teara.govt.nz
პაპა ელიოტი

პაპა ელიოტი (ინგლ. Grandpa Elliott, Elliot Smal; დ. 10 ივლისი, 1945 — გ. 8 მარტი, 2022) — ამერიკელი ქუჩის მუსიკოსი, რომელიც მღეროდა ნიუ-ორლეანში, ლუიზიანაში და უკრავდა ჰარმონიკაზე. მისი დებიუტი შედგა სერიალ „Playing for Change“-ში, სიმღერით „Stand by Me“. იგი ასევე მონაწილეობდა გადაცემებში The Tonight Show და The Colbert Report. 1960-იან წლებში ნიუ-იორკიდან ნიუ-ორლეანში, ბავშვობის ქალაქში დაბრუნების შემდეგ ქუჩის სახედ იქცა. როიალ სტრიტზე და ჯექსონ-სკვერზე გამოსვლების გარდა ცნობილია მისი გამოსვლა ლოს-ანჯელესში (კალიფორნია), სადაც მან 40000 მსმენელის წინაშე ჰარმონიკაზე შეასრულა აშშ-ის ჰიმნი „Star Spangled Banner“ და „God Bless America“. მისი სადებიუტო სოლო-ალბომი Sugar Sweet გამოიცა 2009 წლის 3 ნოემბერს. New York Times-ის სტატია ელიოსტ სმოლსა და მაიკლ სტოუნზე ↑ 'Grandpa' Elliott Small, long-standing French Quarter musician, has died ↑ Playing For Change - Grandpa Elliot. Playing For Change. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-07-27. ციტირების თარიღი: 2009-10-27. ↑ Beninato, Karen. (2009-04-14) The Tonight Show Features Grandpa Elliott. Exiled on Main Street. New Orleans Net LLC. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-08-24. ციტირების თარიღი: 2009-10-27.
100 ყველაზე გავლენიანი წიგნი, რაც კი ოდესმე დაწერილა

100 ყველაზე გავლენიანი წიგნი, რაც კი ოდესმე დაწერილა: ისტორია ანტიკური ხანიდან დღემდე (1998) — ინტელექტუალური ისტორიის წიგნი. დაწერილია მარტინ სეიმურ-სმითის, ბრიტანელი პოეტის, კრიტიკოსის და ბიოგრაფის მიერ. მიახლოებით ქრონოლოგიური წესრიგით, მარტინ სეიმურ-სმითის თანახმად ასი ყველაზე გავლენიანი წიგნის სია ასე გამოიყურება: ↑ Seymour-Smith, Martin (1998). The 100 most influential books ever written : the history of thought from ancient times to today. Secaucus, N.J.: Carol Publ. Group. ISBN 978-0806520001.
ინფლაცია

ინფლაცია — ეკონომიკაში ფასთა საერთო დონის ზრდა საბაზო მსყიდველობითუნარიანობის დონესთან შედარებით. ინფლაცია ასევე მოიაზრება, როგორც ფულის მსყიდველობითუნარიანობის კლება. ეკონომიკის ზოგიერთ მოდელში, ის ექვივალენტურია მოთხოვნის ვარდნის, ან ფულის მიწოდების ზრდის. ინფლაცია დეფლაციის ანტონიმია. ზოგიერთ კონტექსტში სიტყვა „ინფლაცია“ გამოიყენება ფულის მიწოდების ზრდის მნიშვნელობით, რასაც ზოგჯერ განიხილავენ, როგორც ფასთა ზრდის მიზეზს. ზოგიერთი ეკონომისტი კვლავაც ამ განსაზღვრებას ამჯობინებს. ასე მაგალითად, 1920-იანი წლების აშშ-ის ეკონომიკის ზოგიერთი ანალიტიკოსი მიუთითებს ინფლაციაზე, მიუხედავად იმისა, რომ ფასები იმ პერიოდში არ იზრდებოდა. ამ სტატიაში „ინფლაცია“ განხილულია მისი ტრადიციული მნიშვნელობით. დაკავშირებული ტერმინებია: დისინფლაცია — ინფლაციის დონის შემცირება, ან ეფექტი, რომელიც ამცირებს ინფლაციურ ზეწოლას, დეფლაცია — ფასთა საერთო დონის ვარდნა, რეფლაცია — დეფლაციის რევერსისთვის სტიმულის გამოყენება, ჰიპერინფლაცია — სწრაფი ინფლაცია წონასწორობისკენ ტენდენციის გარეშე. ინფლაციის დაბალი დონე (0-2%) ხშირად გაიგივებულია „ფასთა სტაბილურობასთან“, და მრავალი ცენტრალური ბანკი ოფიციალურად ან არაოფიციალურად მისდევს ინფლაციურ პოლიტიკას, რათა დაცულ იქნას გარკვეული სასურველი ზედა და ქვედა ზღვარი. მაკროეკონომიკა მონეტარული პოლიტიკა ფულის მიწოდება ჩანტლაძე ვ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 183.
კიფოზი

კიფოზი (ბერძნ. kyphos – მოხრილი, მოღუნული) — ადამიანის ხერხემლის გამრუდება, უკან გადაღუნვა. ამ მდგომარეობას მრგვალი მუცელი ანუ კუზი ეწოდება. ამ დროს ადამიანი მოხრილია, თავი და მხრები წინ აქვს დაშვებული. კიფოზის დროს, ჩავარდნილი მკერდი შინაგანი ორგანოების მუშაობას აძნელებს, განსაკუთრებით სუნთქვას, ფერხდება გულის მუშაობა. შეიძლება განვითარდეს რაქიტის, ხერხემლის ტუბერკულოზის, ზოგჯერ ოჯახობრივი ან სხვა რაიმე დაავადების შედეგად და სხვ. ↑ კიფოზი - უცხო სიტყვათა ლექსიკონი ↑ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 540.
ჰემოტოქსინი

ჰემოტოქსინები (Hemotoxins, haemotoxins ან hematotoxins) — ტოქსინები, რომლებიც ანადგურებენ სისხლის წითელ უჯრედებს, ანუ იწვევენ ჰემოლიზს, წყვეტენ სისხლის შედედების პროცესს და/ან იწვევენ ორგანოს განადგურებას და ქსოვილების საერთო დაზიანებას. ტერმინი ჰემოტოქსინი გარკვეული თვალსაზრისით არასწორია, რადგან ტოქსინები, რომლებიც ზიანს აყენებენ სისხლს ასევე აზიანებენ სხვა ქსოვილებსაც. ჰემოტოქსინის მიერ დაზიანება ხშირ შემთხვევაში ძლიერ მტკივნეულია და შეუძლია სამუდამოდ ზიანის მიყენება, ზოგ შემთხვევაში კი სიკვდილის გამოწვევაც. დაზარალებული კიდურის დაკარგვაც ასევე შესაძლებელია სწორი მკურნალობის მიუხედავადაც კი. ჰემოტოქსინის შხამი ხშირად გამოიყენება შხამიანი ცხოველების მიერ, განსაკუთრებით კი გველგესლების და ჩხრიალა გველების. ცხოველების შხამები შეიცავენ ფერმენტებს და სხვა ცილებს, რომლებიც არიან ჰემოტოქსიკური ან ნეიროტოქსიკური ან იშვიათ შემთხვევაში ორივე (მაგალითად მოჰავური ჩხრიალა გველი, იაპონური მამუში). ზოგიერთ ცხოველში ჰემოტოქსინი მტაცებელს გარდა მსხვერპლის სიკვდილისა, ეხმარება ასევე მისი მონელების პროცესში. შხამი ანადგურებს ცილას ნაკბენის ადგილას, რაც ხდის მსხვერპლს უფრო ადვილს მოსანელებლად. აღსანიშნავია, რომ ჰემოტოქსინის მიერ გამოწვეული ორგანიზმის სიკვდილის პროცესი უფრო ნელა ვითარდება ვიდრე ნეიროტოქსინით. გველებს, რომლებიც კბენენ მსხვერპლს შეუძლიათ გაჰყვნენ მის კვალს, რომელიც გარბის თავის გადარჩენის მიზნით. ჩვეულებრივ, ძუძუმწოვარი ცხოველი წყვეტს გაქცევას არა სიკვდილის გამო, არამედ შოკის გამო, რომელსაც იწვევს შხამიანი ნაკბენი.
რუაპუკე

რუაპუკე (ინგლ. Ruapuke Island) — ყველაზე სამხრეთი კუნძული ახალი ზელანდიის მთავარ კუნძულთა ჯაჭვში. მდებარეობს ქალაქ ბლაფიდან 15 კმ-ით სამხრეთ-აღმოსავლეთითა და სტიუარტის კუნძულიდან 32 კმ-ით ჩრდილო-აღმოსავლეთით. მოიცავს დაახლოებით 16 კმ²-ს. იცავს ფოვოს სრუტის აღმოსავლეთ დაბოლოებას. კუნძული ამჟამად დაუსახლებელია, თუმცა წარსულში 200 მაორი სახლობდა. კუნძულის ცენტრალური ნაწილი ბრტყელია (41 მ). ჩრდილოეთ, სამხრეთ და დასავლეთ დაბოლოებებზე შეიმჩნევა ტოროსები. დაფარულია ტანდაბალი ხეებით. ევროპელთაგან პირველმა კუნძული 1770 წელს აღმოაჩინა ბრიტანელმა მოგზაურმა ჯეიმზ კუკმა. ახალი ზელანდიის კუნძულების სია ინფორმაცია კუნძულის შესახებ
ვარშავის პაქტი

ვარშავის პაქტი ან ვარშავის ხელშეკრულება, ოფიციალური სახელი მეგობრობის, თანამშრომლობისა და ურთიერთდახმარების ხელშეკრულება — ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ევროპული კომუნისტური ქვეყნების ორგანიზაცია. დაარსდა 1955 წელს ვარშავაში, პოლონეთში, ნატოს ალიანსის მიერ შექმნილი სავარაუდო საფრთხის დასაბალანსებლად (ეს უკანასკნელი 1949 წელს დაარსდა). ვარშავის პაქტის შექმნას წინ უძღოდა რე-მილიტარიზებული დასავლეთ გერმანიის ნატოში ინტეგრაცია პარიზის შეთანხმების რატიფიკაციით. ვარშავის პაქტის წვრი სახელმწიფოები იყვნენ ალბანეთი, ბულგარეთი, გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკა, უნგრეთი, პოლონეთის სახალხო რესპუბლიკა, რუმინეთი, სსრკ, ჩეხოსლოვაკია. 1962 წლიდან ვარშავის პაქტში აღარ მონაწილეობდა ალბანეთი და 1968 წელს მან ოფიციალურად დატოვა ხელშეკრულება. პაქტმა იარსება მთელი ცივი ომის განმავლობაში, სანამ ზოგიერთი ქვეყანა გამოვიდოდა 1991 წელს, რომელსაც აღმოსავლეთ ბლოკის დაცემა და საბჭოთა კავშირში პოლიტიკური ცვლილებები მოჰყვა. ვარშავის პაქტი ოფიციალურად დაიშალა 1991 წლის ივლისში. ხელშეკრულება შედგებოდა პრეამბულისა და 11 მუხლისგან. მისი მიხედვით ერთ-ერთ წევრ სახელმწიფოზე თავდასხმა განიხილებოდა ყველა ხელმომწერ სახელმწიფოზე თავდასხმად. შექმნილი იყო ხელშეკრულების მონაწილე ქვეყნების შეიარაღებულ ძალთა გაერთიანებული სარდლობა, რომლის გენერალური შტაბის ადგილსამყოფელი იყო მოსკოვი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 314-315. ჰაველი, ვაცლავ (2007). To the Castle and Back, Trans. Paul Wilson, New York: Alfred A. Knopf. ISBN 978-0-307-26641-5.  Heuser, Beatrice (1998). „Victory in a Nuclear War? A Comparison of NATO and WTO War Aims and Strategies“. Contemporary European History. 7 (3): 311–327. doi:10.1017/S0960777300004264. ISSN 0960-7773. დამოწმებას აქვს ცარიელი უცნობი პარამეტრ(ებ)ი: |1= (დახმარება) Lewis, William Julian (1982). The Warsaw Pact: Arms, Doctrine, and Strategy. Cambridge, Mass.: Institute for Foreign Policy Analysis. ISBN 978-0-07-031746-8.  Mastny, Vojtech (2005). A Cardboard Castle ?: An Inside History of the Warsaw Pact, 1955–1991. Budapest: Central European University Press. ISBN 978-963-7326-07-3.  Umbach, Frank (2005). Das rote Bündnis: Entwicklung und Zerfall des Warschauer Paktes 1955 bis 1991 (German). Berlin: Ch. Links Verlag. ISBN 978-3-86153-362-7.  ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ვარშავის პაქტი The Woodrow Wilson Center Cold War International History Project's Warsaw Pact Document Collection დაარქივებული 2012-10-30 საიტზე Wayback Machine.
კოდფიში

კოდფიში (ინგლ. Codfish Island) — პატარა კუნძული კუნძულ სტიუარტის დასავლეთით, ახალი ზელანდიის სამხრეთ ნაწილში. ადმინისტრაციულად მიეკუთვნება საუთლანდის რეგიონს. კუნძულს სახელი დაერქვა თევზ ცისფერი ვირთევზას პატივსაცემად, რომლებიც დაცურავენ სანაპირო წყლებში. ძირძველი მაორის ხალხის ენაზე კუნძულს ჰქვია — ფენუა-ჰოუ (მაორის ენიდან თარგმანში — «ახალი მიწა»). კუნძულის ფართობი 14 კმ²-ია. უმაღლესი წერტილი სამხრეთ სანაპიროსთან, ზღვის დონიდან 249 მეტრზე მდებარეობს. ბოლო წლებში, კუნძულზე შექმნილია ფრინველთა ნაკრძალი, რომელშიც ბინადრობს ერთ-ერთი უიშვიათესი, ფრენის უნარის არმქონე ფრინველი კაკაპო. ამას გარდა, კუნძულ კოდფიშზე ბუდობენ ახალზელანდიური ღამურა (ლათ. Mystacina tuberculata), ახალზელანდიური კაკა (ლათ. Nestor meridionalis), ყვითელშუბლა მხტუნავი თუთიყუში (ლათ. Cyanoramphus auriceps), ყვითელთავიანი მოჰუა (ლათ. Mohoua ochrocephala), ხოლო სანაპიროზე ბუდობენ მსხვილნისკარტა (ლათ. Eudyptes pachyrhynchus) და ულამაზესი პინგვინები (ლათ. Megadyptes antipodes). 1808-1809 წლებში კოდფიშზე მეთევზეთა პირველი დასახლებები გაჩნდა. 1825-1826 წლებში მათ ახალ ზელანდიაში პირველი, მაორებთან შერეული ევროპული დასახლება შექმნეს. ახალი ზელანდიის კუნძულების სია Minders: The Kakapo caregivers of Codfish Island New Zealand Geographic ↑ Whenua Hou, or Codfish Island. Department of Conservation. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-22. ციტირების თარიღი: 2010-04-05. ↑ Ian Smith and Atholl Anderson. Codfish Island/Whenua Hou. Archaeological Project: Preliminary Report. Otago Archaeological Laboratory, Anthropology Department, University of Otago. ციტირების თარიღი: 2010-04-05.[მკვდარი ბმული]
მოტიტი

მოტიტი (ინგლ. Motiti Island) — კუნძული პლენტის უბეში, ჩრდილოეთ კუნძულის სანაპიროსთან, ახალი ზელანდიის ჩრდილოეთ ნაწილში. მდებარეობს ქალაქ ტაურანგიდან 21 კმ-ით ჩრდილო-აღმოსავლეთით და ქალაქ პაპამოადან ამავე მიმართულებით 9,4 კმ-ზე. 2006 წლის მონაცემებით, კუნძულზე 18 სახლია და ცხოვრობს 27 ადამიანი. კუნძულის ზედაპირი ბრტყელია, ფართობი — 10 კმ². ძირითადად შედგება მიოცენის ხანის ვულკანური კლდეებისგან, უფრო ახალი დანალექები აღმოჩენილია სამხრეთ ნაწილში. ძირითადი საქმიანობაა სოფლის მეურნეობა, გაშენებულია ავოკადოს პლანტაციები. ადგილობრივები და სტუმრები ძირითადად საჰაერო ტრანსპორტით მოძრაობენ. ახალი ზელანდიის კუნძულების სია Motiti Island in An Encyclopaedia of New Zealand ↑ QuickStats About Motiti Island დაარქივებული 2012-09-22 საიტზე Wayback Machine. , 2006 Census, Statistics New Zealand. Retrieved 29 October 2010. ↑ Motiti Island, An Encyclopaedia of New Zealand (1966). Retrieved 29 October 2010.
ტასმანის მთა

ტასმანის მთა (ინგლ. Mount Tasman) — ახალი ზელანდიის მეორე უმაღლესი მთა, ზღვის დონიდან 3497 მეტრზე. მდებარეობს სამხრეთ კუნძულის სამხრეთ ალპებში, მასზე დიდი მეზობლის — კუკის მთიდან 4 კმ-ით ჩრდილოეთით. ამ უკანასკნელისგან განსხვავებით, ტასმანის მთა აღმართულია სამხრეთ კუნძულის მთავარ წყალგამყოფზე, კუკის მთისა და ვესტლანდის ეროვნული პარკების საზღვარზე. კუკის მთის ეროვნული პარკი (ინგლისური)
დამპიერის მთა

დამპიერის მთა (ინგლ. Mount Dampier) — ახალი ზელანდიის მესამე უმაღლესი მთა. ზღვის დონიდან 3 440 მეტრზე. მდებარეობს სამხრეთ ალპებში, ჰიკისა და კუკის მთებს შორის. geonames.org, Mount Dampier, New Zealand
ვანკუვერის მთა

ვანკუვერის მთა (ინგლ. Mount Vancouver) — მწვერვალი ახალ ზელანდიაში, კუკის მთის ჩრდილოეთით გადაშლილ ქედზე, სამხრეთ ალპებში. ზღვის დონიდან 3 309 მეტრი სიმაღლით წარმოადგენს ქვეყნის მეოთხე უმაღლეს მთას. Mount Vancouver - Canterbury, New Zealand • peakery დაარქივებული 2013-09-13 საიტზე Wayback Machine.
ზილბერჰორნი

ზილბერჰორნი (ინგლ. Mount Silberhorn) — ახალი ზელანდიის მეხუთე უმაღლესი მთა, ზღვის დონიდან 3 303 მეტრზე. მდებარეობს სამხრეთ ალპებში, ტასმანის მთიდან წამოსულ ერთ-ერთ ქედზე. Silberhorn - Peakware.com დაარქივებული 2013-05-12 საიტზე Wayback Machine.
ლამა

ლამა (ლათ. Lama) — წყვილჩლიქოსანი ცხოველების გვარი აქლემისებრთა ოჯახისა. კუზი არ გააჩნიათ, აქვთ გრძელი კისერი, გრძელი და წვრილი ფეხები, დიდი თვალები და ყურები, გრძელი და სქელი ბეწვით დაფარული სხეული. ფეხის კორძები სუსტად აქვთ განვითარებული. სხეულის სიგრძე 120-175 სმ, მასა 48-96 კგ აღწევს. გავრცელებული არიან სამხრეთ ამერიკის უტყეო ზეგანზე (პერუ, ბოლივია, ჩილე, ეკვადორი, არგენტინა). ლამას გვარს განეკუთვნება ველური სახეობა ჰუანაკო (Lama guanicoe) და შინაური ფორმა ჩვეულებრივი ლამა (Lama glama). ტყვეობაში ლამას ველური და შინაური სახეობები ერთმანეთს ეჯვარებიან და წარმოქმნიან ნაყოფიერ შთამომავლობას. ჩვეულებრივი ლამა დიდი (მასა 80-110 კგ), ძლიერი ცხოველია. მისი ბეწვისაგან ამზადებენ უხეშ ქსოვილებს. სქესობრივ სიმწიფეს აღწევს 2,5-3 წლისა. შობს 1, იშვიათად 2 ნაშიერს. პერუსა და ბოლივიაში იყენებენ საზიდარ ცხოველად. მთებში ზიდავს 60 კგ-მდე საპალნეს. ევროპისა და ავსტრალიის მთებში ლამას მოშენების არაერთი ცდა უშედეგოდ დამთავრდა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 114.
მალტ-ბრიუნი

მალტ-ბრიუნი (ინგლ. Malte Brun) — უმაღლესი მწვერვალი მალტ-ბრანის ქედზე, სამხრეთ ალპებში, ტასმანისა და მარჩისონის მყინვარებს შორის, ახალ ზელანდიაში. ახალ ზელანდიის მიწის ინფორმაციის სააგენტოს მონაცემებით, მისი სიმაღლე ზღვის დონიდან 3 198 მეტრია, თუმცა სხვა წყაროები ასევე ასახელებენ 3155–3199 მეტრს. ახალი ზელანდიის ალპინისტთა კლუბი კი მალტ-ბრანს ახალი ზელანდიის მესამე უმაღლეს მთად მიიჩნევს. სახელი ეწოდა ფრანგი გეოგრაფის — ვიქტორ ადოლფ მალტ-ბრიუნის პატივსაცემად. ↑ Topo50 map BX16 დაარქივებული 2012-03-02 საიტზე Wayback Machine. (80MB TIFF), Land Information New Zealand. Retrieved 5 January 2010. ↑ Jonathan de Ferranti, NEW ZEALAND - SOUTH ISLAND: 301 Summits with 600 meters or greater prominence Peaklist. Retrieved 3 January 2010. ↑ Malte Brun, New Zealand Peakbagger.com. Retrieved 3 January 2010. ↑ Mountains of New Zealand დაარქივებული 2010-02-15 საიტზე Wayback Machine. , New Zealand Alpine Club. Retrieved 5 January 2010.
ლენდენფელდი

ლენდენფელდი (ინგლ. Mount Lendenfeld) — ახალი ზელანდიის მეექვსე უმაღლესი მთა. მდებარეობს კუკის მთის ეროვნულ პარკში. აღმართულია კუკის მთის სიახლოვეს. მთამსვლელთათვის საკმაოდ ადვილად დასალაშქრია ფოქსის მყინვარიდან. Bell, James Mackintosh (1907). „The Heart of the Southern Alps, New Zealand“. The Geographical Journal: 181. ციტირების თარიღი: 2008-10-30. დამოწმებას აქვს ცარიელი უცნობი პარამეტრ(ებ)ი: |coauthors= (დახმარება) O'Donnell, E. J. „Du Faur, Emmeline Freda (1882 - 1935)“. Australian Dictionary of Biography, Online Edition. Australian National University. ISSN 1833-7538. ციტირების თარიღი: 2008-10-30. ციტატა: „she conquered ... Mount Lendenfeld (3192 m, second ascent).“ დამოწმებას აქვს ცარიელი უცნობი პარამეტრ(ებ)ი: |coauthors= (დახმარება)
ნამდვილი ნიანგები

ნამდვილი ნიანგები (ლათ. Crocodylidae) — ქვეწარმავლების ოჯახი ნიანგების რიგისა. ნიანგების სამი ოჯახიდან ერთ-ერთი. აერთიანებს 3 თანამედროვე გვარსა და 15 სახეობას. ნამდვილი ნიანგები გავრცელებულია აფრიკის, აზიის, ოკეანეთისა და ამერიკის ტროპიკულ რეგიონებში. Charles A. Ross (Hrsg.): Krokodile und Alligatoren – Entwicklung, Biologie und Verbreitung. Orbis Verlag, Niedernhausen 2002.
კონსტანცის საეკლესიო კრება

კონსტანცის საეკლესიო კრება — კათოლიკური ეკლესიის მსოფლიო საეკლესიო კრება 1414-1418 წლებში კონსტანცაში (გერმანია). მოიწვია პაპმა იოანე XXIII-მ „დიდი განხეთქილების“ სალიკვიდაციოდ და ეკლესიის რეფორმირებისათვის იმპერატორ სიგიზმუნდ I-ისა და სამღვდელოების ზედა ფენების მოთხოვნით. სამღვდელოებასთან ერთად მასში მონაწილეობდნენ საერო ფეოდალებიც, მ. შ. იმპერატორი სიგიზმუნდი. კრებამ ბოლო მოუღო განხეთქილებას, გადააყენა პაპის ტახტის მოცილე სამივე პაპი (გრიგოლ XII, იოანე XXIII, ბენედიქტე XIII) და პაპად მარტინ V აირჩია. გამოცხადდა საეკლესიო კრების რეგულარულად მოწვევის აუცილებლობა, პაპებზე მსოფლიო საეკლესიო კრების ზემდგომობის პრინციპი (ეს გადაწყვეტილებები ცხოვრებაში არ გატარებულა). კონსტანცის საეკლესიო კრებამ დაგმო ჯონ უიკლიფისა და იან ჰუსის მოძღვრება. იან ჰუსი იმპერატორ სიგიზმუნდის დაცვის სიგელის მიუხედავად, 1415 წლის 6 ივლისს კონსტანცში კოცონზე დაწვეს. ერთი წლის შემდეგ იგივე ბედი ეწია იმავე კრების მიერ ბრალდებულ ჰუსის მიმდევარ იერონიმ პრაღელს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 644.
ჰერტა ბერლინი (საფეხბურთო კლუბი)

ბერლინის სპორტული კლუბი ჰერტა (გერმ. Hertha, Berliner Sport-Club e.V.), ცნობილი როგორც ჰერტა — გერმანული საფეხბურთო კლუბი ბერლინიდან. გერმანიის ორგზის ჩემპიონი. ასპარეზობს გერმანიის საფეხბურთო ბუნდესლიგაში. კლუბი ჩამოყალიბდა 1892 წლის 25 ივლისს, ბერლინში სახელწოდებით — „ბფს ჰერტა 92“. ეს სახელი ერქვა ერთ-ერთ გემს. 1930 წელს კლუბი გერმანიის ჩემპიონი გახდა. ყველაზე მეტი კეპი ჩემპიონატში: პალ დარდაი — 366 ყველაზე მეტი გოლი ჩემპიონატში მიხაელ პრეცი — 93 შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ჰერტა ბერლინი“ ვიკისაწყობში. ოფიციალური საიტი. ჰერტა ბერლინი Twitter-ზე ↑ olympiastadion-berlin.de.
ჰაკა

ჰაკა — ახალ ზელანდიელი მაორების ტრადიციული საბრძოლო ცეკვა. ეს არის ჯგუფური ცეკვა, რიტმული ყვირილის ფონზე შესრულებული ენერგიული მოძრაობებითა და პოზირებით. ჰაკას შემსრულებლებს ეწოდებათ კაპა ჰაკა (კაპა მაორის ენაზე ნიშნავს რიგს). სიტყვა ჰაკა-ს აქვს პოლინეზიური ფუძე, და აღნიშნავს 'სიმღერის ფონზე ცეკვას'. ზოგ ენაში მას განსხვავებული მნიშვნელობა აქვს, მაგალითად ტიკოპიაზე ეწოდება საკა და ნიშნავს 'გარკვეულ სარიტუალო მოქმედებას'. ახალი ზელანდიის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები ჰაკას ასრულებს თამაშის წინ, რამაც ეს ცეკვა გახადა ცნობადი. მაორის მითოლოგიის თანახმად მზის ღმერთ ტამა-ნუი-ტე-რას ჰქონდა ორი: ზაფხულის ჰინე-რაუმატი და ზამთრის ჰინე-ტაკურუა სახე. ჰაკა გამოსახავს ჰინე-რაუმატის გამოსვლას. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჰაკა Haka – A New Zealand icon Photo დაარქივებული 2011-01-04 საიტზე Wayback Machine. ↑ A. H. McLintock, ed. (1966). „Haka“. An Encyclopaedia of New Zealand. ციტირების თარიღი: 2009-04-26.
კურდღლისებრნი

კურდღლისებრნი (ლათ. Leporidae) — ძუძუმწოვრების ოჯახი კუდღლისნაირთა რიგისა. სხეულის სიგრძეა 30-60 სმ, აქვთ ბოლოწაწვეტებული, გრძელი ყურები, მოკლე კუდი. სახეობათა უმრავლესობას უკანა კიდურები წინაზე გრძელი აქვს. ფეხისგულები ხშირი ჯაგრითაა დაფარული. გავრცელებული არიან მთელ დედამიწაზე, გარდა მადაგასკარისა, სამხრეთ ამერიკის სამხრეთ ოლქებისა და ანტარქტიდისა. ბინადრობენ მრავალფეროვან გარემოში. აქტიური არიან მთელი წელი. იკვებებიან ბალახით, ხის ქერქით, კვირტებით, ტოტებით. წელიწადში 4-ჯერ შობენ 2-8 (15-მდე) ნაშიერს, რომელთა უმეტესობას სხეული ბალნით აქვს დაფარული და სიარულიც შეუძლია. ოჯახში 8 გვარია. ყოფილ სსრკ-ში ბინადრობდა 5 სახეობის კურდღლისებრი: ბოცვერი (Oryctolagus cuniculus), მანჯურიული კურდღელი (Caprolagus brachyurus), თეთრი კურდღელი (Lepus timidus), რუხი კურდღელი (Lepus europaeus), კურდღელი-ტოლაი (Lepus tolai). საქართველოში გვხვდება მხოლოდ 1 სახეობა (რუხი კურდღელი). აკლიმატიზებული არიან ავსტრალიასა და მრავალ კუნძულზე. კურდღლისებრთა მრავალი წარმომადგენელი სარეწაო ან სპორტული ნადირობის ობიექტია. ზოგი ზიანს აყენებს საძოვარს, ხეხილის ბაღს, ტყის ნარგავს, ავრცელებს ინფექციურ დაავადებათა გადამტანებს. კურდღლის ნაშიერს ბაჭია ჰქვია. ავალიანი რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 80.