laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
მღვდლის ცოდვა

„მღვდლის ცოდვა“ — ნაწარმოები, რომელიც დაწერილია გოდერძი ჩოხელის მიერ. წიგნი გამოვიდა 2016 წელს. ეს ნაწარმოები 1936-1939 წლების რეპრესიების ფონზე, კიდევ ერთხელ დაგვაფიქრებს, სიკვდილის ყოველმიწიერი შიში როგორ ანადგურებს ადამიანთა სულებს. წიგნის მთავარი გმირია მღვდელი შიო. ნაწარმოები სავსეა წითელი მღვდლის, შიოს ცოდვებით. ცოდვებით, რომლებიც არ ასვენებენ მას. ის უსამართლო, კაცისმკვლელი, მრუში მღვდელია, რომელმაც დროების შეცვლისთანავე ანაფორა გაუხდია და იმის ნაცვლად წითელი სატინის ხალათი ჩაუცვამს. მან სახალხოდ ღმერთიც უარყო. ცოდვილ შიოს ერთი წუთითაც არ ასვენებდა ყვავი, რომელიც მას თითოეულ ცოდვას ახსენებდა და რომელსაც შიო ასე გულგამოდებით ებრძოდა, მაგრამ საბოლოოდ, ყვავი თვითონ შიო აღმოჩნდა, მან თვითონვე დაიღუპა თავი, როცა ნაწარმოების ბოლოს მოჭრა ის ხე, რომელზეც ფრინველს ბუდე დაედო. ჩოხელი გ., მღვდლის ცოდვა, თბ., 2016, ISBN 978-99411-64-62-0 ↑ მღვდლის ცოდვა - გოდერძი ჩოხელი ↑ მღვდლის ცოდვა
ადიპოკინი

ადიპოკინები, ან ადიპოციტოკინები (ბერძნ. adipo-, ცხიმი; cytos-, უჯრედი; და -kinos, მოძრაობა) — ციტოკინები (უჯრედის სასიგნალო ცილები), რომლებიც გამოიყოფა ცხიმოვანი ქსოვილის მიერ. ზოგიერთი მათგანი ხელს უწყობს სიმსუქნესთან დაკავშირებულ დაბალი ინტენსივობის ანთებით მდგომარეობას ან მეტაბოლური სინდრომის განვითარებას, დაავადებათა ერთობლიობას, რომელთაც განეკუთვნება (თუმცა არ შემოიფარგლება): ტიპი 2 დიაბეტი, გულ-სისხლძარღვთა დაავადებები და ათეროსკლეროზი. პირველი ადიპოკინი, რომელიც აღმოაჩინეს, იყო ლეპტინი 1994 წელს. მას შემდეგ აღმოჩენილ იქნა ასობით სხვა ადიპოკინი. ადიპოკინებია: ლეპტინი ადიპონექტინი აპელინი კემერინი ინტერლეიკინ-6 (IL-6) მონოციტების ქემოატრაქტანტი ცილა-1 (MCP-1) პლაზმინოგენის აქტივატორის ინჰიბიტორი-1 (PAI-1) რეტინოლის დამაკავშირებელი ცილა 4 (RBP4) სიმსივნის ნეკროზის ფაქტორი-ალფა (TNFα) ვისფატინი ომენტინი ვასპინი (SERPINA12) პროგრანულინი CTRP-4 ↑ Mancuso P (May 2016). „The role of adipokines in chronic inflammation“. ImmunoTargets and Therapy. 5 (2016): 47–56. doi:10.2147/ITT.S73223. PMC 4970637. PMID 27529061. ↑ Conde J, Scotece M, Gómez R, López V, Gómez-Reino JJ, Lago F, Gualillo O (2011). „Adipokines: BioFactors from white adipose tissue. A complex hub among inflammation, metabolism, and immunity“. BioFactors. 37 (6): 413–420. doi:10.1002/biof.185. PMID 22038756. ↑ Lehr S, Hartwig S, Sell H (2012). „Adipokines: a treasure trove for the discovery of biomarkers for metabolic disorders“. Proteomics: Clinical Applications. 6 (1–2): 91–101. doi:10.1002/prca.201100052. PMID 22213627. S2CID 19427071. ↑ Guo L, Li Q, Wang W, Yu P, Pan H, Li P, Sun Y, Zhang J. Endocr Res. 2009;34(4):142-54. ↑ MacDougald1, Ormond A. and Burant, Charles F. (September 2007) "The Rapidly Expanding Family of Adipokines" Cell Metabolism 6: pp. 159-161 ↑ Monzillo, Lais U. (2003) "Effect of Lifestyle Modification on Adipokine Levels in Obese Subjects with Insulin Resistance" Obesity Research 11(9): pp. 1048-1054 ↑ Christiansen T., Richelsen B., and Bruun J.M. (2005) "Monocyte chemoattractant protein-1 is produced in isolated adipocytes, associated with adiposity and reduced after weight loss in morbid obese subjects" International Journal of Obesity 29: pp. 146–150 ↑ Sethi JK, Hotamisligil GS (2021). „Metabolic Messengers: tumour necrosis factor“. Nature Metabolism. 3 (10): 1302–1312. doi:10.1038/s42255-021-00470-z. PMID 34650277. S2CID 238991468.
ტეტრადრაქმა

ტეტრადრაქმა (ძვ. ბერძნ. τετράδραχμον) — ძველბერძნული ვერცხლის მონეტა. ნომინალურად უდრიდა ოთხ დრაქმას. დროთა განმავლობაში ტეტრადრაქმა ფაქტობრივად გახდა ანტიკურობის სტანდარტული მონეტა, რომელიც გავრცელდა ბერძნული სამყაროს საზღვრებს მიღმაც. შედეგად, ტეტრადრაქმა დიდი რაოდენობით და წონისა და სინჯის მრავალი სტანდარტის მიხედვით იჭრებოდა სხვადასხვა სახელმწიფოს მიერ, თუმცა ყველაზე გავრცელებული იყო ათენის ატიკური სტანდარტი — დაახლოებით 17,2 გრამი. დიდი ზომების გამო, სხვადასხვა სახელმწიფოები თუ მმართველები ტეტრადრაქმებს ხშირად იყენებდნენ საკუთარი თავის რეკლამირებისთვის ან პოლიტიკური გზავნილების გადასაცემად. ტეტრადრაქმამ გაუძლო ბერძნების დამოუკიდებლობის დაკარგვას და ხმელთაშუაზღვისპირეთში მიმოქცევაში დარჩა მესამე საუკუნის კრიზისამდე. ამავდროულად, ხარისხგაფუჭებული ვარიანტები ადრეულ შუა საუკუნეებამდე არსებობდა ინდოეთსა და ცენტრალურ აზიაში . კოლხეთში ძვ. წ. VI-III საუკუნეებში გავრცელებული იყო მონეტების უნიკალური ტიპი — კოლხური თეთრი, რომლებიც ვანში იჭრებოდა. მისი ერთ-ერთი ნომინალი წარმოადგენდა ტეტრადრაქმას. ტეტრადრაქმის სამი ცალია ცნობილი, სამივე უპასპორტოა. ერთი მონეტა გამოქვეყნდა 1907 წელს და გამომცემლის მიერ ყოველგვარი არგუმენტაციის გარეშე დაკავშირებული იყო კუნძულ ლესბოსთან (მდებარეობს ეგეოსის ზღვაში, საბერძნეთი). ამჟამად ეს ცალი ინახება ჰააგის მუზეუმში. 1949 წელს საქართველოს მუზეუმის კუთვნილი იდენტური მონეტა გამოსცა პროფ. დ. კაპანაძემ, ხოლო 1957 წელს ბრიტანეთის მუზეუმში დაცული ცალი – ინგლისელმა ქართველოლოგმა დ. ლანგმა. Карышковский П. О., Монеты Ольвии. Киев, 1988. ISBN 5-12-000-104-1. Tyll Kroha (1977). Artikel „Tetradrachmen“, Lexikon der Numismatik, Bertelsmann Lexikon-Verlag, S. 435 f. Heinrich Chantraine: Tetradrachmon. In: Der Kleine Pauly (KlP). Band 5, Stuttgart 1975, Sp. 632. ტეტრადრაქმა Pictures of Athenian tetradrachms (archive) Tetradrachms from Sicily, Syracuse - The Demareteion Tetradrachm დაარქივებული 2021-02-01 საიტზე Wayback Machine. ↑ ტეტრადრაქმა
დრაქმა (ძველი საბერძნეთი)

დრაქმა (ძვ. ბერძნ. δραχμή [drachme]) — მასისა და ფულის ერთეული ძველ საბერძნეთში (მასა — 4,366 გ). ვერცხლის მონომეტალიზმზე დამყარებული სამონეტო სისტემების ძირითადი ნომინალი. იჭრებოდა ძვ. წ. VI საუკუნიდან. აქვს დანაყოფები: ტრიბოილი ანუ ჰემიდრაქმა (დრაქმის 1/2), დიობოლი (დრაქმის 1/3), ობოლი (დრაქმის 1/6) და სხვ. ცნობილია აგრეთვე დიდი ნომინალებიც: დეკადრაქმა (10-დრაქმიანი), ტეტრადრაქმა (4-დრაქმიანი), დიდრაქმა (2-დრაქმიანი). დრაქმა ფართოდ იყო გავრცელებული მიმოქცევაში, დიდი რაოდენობით გვხვდება საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში მოპოვებულ არქეოლოგიურ მასალაშიც. დუნდუა გ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. ?. Зограф А. Н., Античные монеты, М.-Л., 1951
დრაფი

დრაფი (ფრანგ. drap) — შალის სქელი, მჭიდრო ქსოვილი. ამზადებენ აბარატული რთვით მიღებული მაუდის ნართისაგან. დრაფი ორფად ნაქსოვია, ამის გამო მაღალი თბოსაიზოლაციო თვისებები გააჩნია. იგი შეიძლება იყოს ხაოიანი, არახაოიანი, ერთ- და მრავალფერი. ჩეულებრივ იყენებენ საპალტოედ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 634.
ჯიმ ჯოუნსი

ჯიმ უორენ ჯოუნსი (დ. 13 მაისი, 1931 – გ. 18 ნოემბერი, 1978) — ამერიკელი მქადაგებელი. ადამიანი რომელიც ხელმძღვანელობდა ხალხთა ტაძარს 1955-1978 წლებში. „რევოლუციური თვითმკვლელობა“, იყო ტერმინი, რომელიც მან მიიღო ჰუი პი ნიუტონის ამავე სახელწოდების რომანიდან, ჯონსმა და მისმა ახლო მეგობრებმა დაგეგმეს და მოაწყვეს მასიური მკვლელობა-თვითმკვლელობები. ჯონსმა და ჯონსთაუნში მომხდარმა მოვლენებმა განმსაზღვრელი გავლენა მოახდინა საზოგადოების კულტების აღქმაზე. ბავშვობაში ჯონსს განუვითარდა მიდრეკილება ორმოცდაათიანელთა მიმართ და ქადაგების სურვილი გაუჩნდა. იგი დაინიშნა ქრისტიან მსახურად ღვთის დამოუკიდებელ ასამბლეაში, გაიჩინა მიმდევრების პირველი ჯგუფი, როდესაც მონაწილეობდა ორმოცდაათიანელთა უკანასკნელი წვიმის მოძრაობაში და სამკურნალო აღორძინებაში 1950-იან წლებში. ჯონსის თავდაპირველად პოპულარული გახდა მოძრაობის გამოჩენილ ლიდერებთან უილიამ ბრენჰემთან და ჯოზეფ მატსონ-ბოზთან კარგი ურთიერთობით, მათი ერთობლივი გამოსვლებითა და მათ მიერ მისი მსახურების მოწონებით. ჯონსმა დააარსა ორგანიზაცია, რომელიც გახდებოდა ხალხთა ტაძარი ინდიანაპოლისში 1955 წელს. 1956 წელს ჯონსი Father Divine და Peace Mission-ის მოძრაობის გავლენის ქვეშ მოექცა. ჯონსი გამოირჩეოდა სამოქალაქო უფლებების აქტივიზმით, დააარსა ტაძარი, როგორც სრულად ინტეგრირებული კრება. 1965 წელს ჯონსმა ტაძარი კალიფორნიაში გადაიტანა. ჯგუფმა თავისი შტაბი ჩამოაყალიბა სან-ფრანცისკოში, სადაც იგი დიდწილად ჩაერთო პოლიტიკურ და საქველმოქმედო საქმიანობაში მთელი 1970-იანი წლების განმავლობაში. 1975 წელს ჯონსმა შეიმუშავა კავშირი კალიფორნიის ცნობილ პოლიტიკოსებთან და დაინიშნა სან-ფრანცისკოს საბინაო ორგანოს კომისიის თავმჯდომარედ. 1960-იანი წლების ბოლოდან მოყოლებული ჯონსის მიმართ გაჩნდა უარყოფითი დამოკიდებულება, რადგან ჯონსი სულ უფრო მეტად საუბრობდა ტრადიციული ქრისტიანობის უარყოფაზე და დაიწყო ანტიკაპიტალიზმის ისეთი ფორმის პოპულარიზაცია, რომელსაც მან უწოდა „სამოციქულო სოციალიზმი“ და აცხადებდა პრეტენზიას საკუთარ ღვთაებრიობაზე. ჯონსმა სულ უფრო და უფრო დიდი გავლენა მოიპოვა თავის მიმდივრებზე, წარმატების ზენიტში მას 3000-მდე მიმდევარი ჰყავდა. ჯონსის მიმდევრებმა მთელი თავიანთი ქონება ტაძარს შესწირეს. მედიის საშუალებით გავრცელდა მრავალი ძალადობის ამსახველი ფაქტი, რის გამოც ჯონსმა გაიანაში ბრძანა შენობის აშენება სადაც თავის მიმდევრებს აიძულებდა, რომ მასთან ერთად ეცხოვრათ. მისი თქმით ის აშენებდა ისეთ ადგილს სადაც ხალხი დაცული იქნებოდა აშშ-ს ჩაგვრისგან. 1978 წელს, გამოჩნდა ისეთი რეპორტაჟები, სადაც საუბარი იყო იმაზე თუ როგორ ცხოვრობდა ხალხი ჯონესტაუნში საკუთარი ნების საწინააღმდეგოდ. ამერიკის შეერთებული შტატების, წარმომადგენელმა ლეო რაიანმა ჩაატარა ჯონესტაუნის შემოწმება. მან მიაგნო იმ ადამიანებს რომელთაც ტაძრიდან წამოსვლა სურდათ. ცოტა ხნის შემდეგ ჯონსის გამოგზავნილმა მკვლელებმა ლეო რაიანი და კიდე 4 ადამიანი მოკლეს. შემდეგ კი ჯონსმა თავის მიმდივრებს თავის მოკვლა უბრძანა, რის შედეგადაც გარდაიცვალა 909 მიმდევარი და 304 მიმდევრის შვილი. Bebelaar, Judy and Ron Cabral. "And Then They Were Gone: Teenagers of Peoples Temple". Sugartown Publishing, 2018. ISBN 978-0-9987096-8-0. Flynn, Daniel J. (2018). Cult City: Jim Jones, Harvey Milk, and 10 Days that Shook San Francisco. ISI Books. ISBN 978-1-61017-151-9. Alternative Considerations of Jonestown & Peoples Temple Jim Jones
ხადიჯა ალიბეკოვა

ხადიჯა ალადინ ყიზი ალიბეკოვა (აზერ. Xədicə Ələddin qızı Əlibəyova; დ.1884, ტფილისი — გ.1961, ბაქო) — პირველი აზერბაიჯანელი ქალი რედაქტორი. ხადიჯა ალიბეკოვა დაიბადა 1884 წელს ტფილისში, სასულიერო პირების ოჯახში. მიუხედავად იმისა, რომ მამამისი ალადინ სუბჰანგულიევი სასულიერო პირი იყო, ხადიჯა ალიბეკოვამ პირველი განათლება რუსულ გოგონათა გიმნაზიაში მიიღო, შემდეგ კი ამიერკავკასიის მეანობის ინსტიტუტში ჩააბარა. აქ განაგრძო სწავლა და 1907 წელს მიიღო ბებიაქალის პირველი კლასის კვალიფიკაცია. დაოჯახებული იყო ადვოკატ მუსტაფა ბეი ალიბეკოვზე. ხადიჯა ალიბეკოვა მჭიდროდ იყო ჩართული აზერბაიჯანელი ქალების ცხოვრებაში და ქალთა საქველმოქმედო საზოგადოებების მუშაობაში. 1911 წელს აზერბაიჯანში პირველი ქალთა ჟურნალი „იშიგ“ გამოიცა. მთავარი მიზანი ამ გაზეთის იყო ქალების მხრიდან საკუთარი უფლებების ცოდნა და განათლების მიღება. ხადიჯა ალიბეკოვა იყო გაზეთის რედაქტორი, რომელიც გამოიცა 1911 წელს, გამომცემელი კი მისი მეუღლე იყო. მას შემდეგ, რაც ჟურნალმა შეწყვიტა საქმიანობა 1912 წელს, ხადიჯა ალიბეკოვა, რომელიც ბაქოს მუსულმან ქალთა საქველმოქმედო საზოგადოების ერთ-ერთი აქტიური წევრი იყო, საცხოვრებლად გადავიდა შაქიში და მუშაობდა ექიმ-გინეკოლოგად. 1920 წლიდან 1946 წლამდე ალიბეკოვა მჭიდროდ იყო ჩართული წერა-კითხვის კურსების ორგანიზებაში და ქალთა კლუბში. ის სიცოცხლის ბოლოს დაბრუნდა ბაქოში. გარდაიცვალა 1961 წელს ბაქოში.
პოლიკარპე კაკაბაძის სახლ-მუზეუმი

პოლიკარპე კაკაბაძის სახლ-მუზეუმი — მემორიალური მუზეუმი საქართველოში ხონის მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარა კუხში. დაარსდა 1986 წელს, ააიპ (არასამთავრობო, არაკომერციული იურიდ. პირი), ექვემდებარება ხონის სამუზეუმო გაერთიანებას. მუზეუმში და­ცუ­ლია პ. კაკაბაძის მემორიალური ნივთები, ხელნაწერები, გამოცემები, ცხოვრებისა და შემოქმედების ამსახველი ფოტო- და დოკუმენტური მასალა, სულ 450-მდე ექსპონატი. მუზეუმში ყოველწლიურად ეწყო­ბა გამოფენა დრამატურგის დაბადების დღესთან დაკავშირებით. მოეწყო გამოფენა „კაკაბაძეთა გვარის წარმომადგენლები“. მოქმედებს საგანმანათლებლო პროგრამები: „პოლიკარპე კაკაბაძის შემოქმედება“, „თეატრი და ცხოვრება“. მუზეუმი გამოსცემს გზამკვლევს. ყოველწლიურად მუზეუმს სტუმრობს დაახლოებით 625 დამთვალიერებელი. ენციკლოპედია „საქართველო“ დაარქივებული 2023-10-01 საიტზე Wayback Machine.
თამაზ მაღლაკელიძე

თამაზ მაღლაკელიძე (დ. 14 მარტი, 1947, ხულო) — ქართველი პულმონოლოგი; მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1987), საქართველოს ეროვნული პრემიის ლაურეატი (2015). 1970-1971 წლებში მუშაობდა ქ. ბორჯომში, სანატორიუმ „ლიკანის“ თერაპევტად; 1971-1977 წლებში იყო თბილისის ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის პულმონოლოგიის კათედრის უფროსი ლაბორანტი, ასისტენტი (1977-1991), დოცენტი (1991-1995), პროფესორი (1995-2006). თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო აკადემიის ჯერ, ფარმაცევტული (1990-1994) და შემდეგ (1994-1996) სამკურნალო ფაკულტეტის დეკანი. 1998-2007 წლებში — ივ. ჯავახიშვილის უნივერსიტეტის სამკურნალო-დიაგნოსტიკური ცენტრის შინაგანი მედიცინის დეპატრამენტის ხელმძღვანელი, 2005-2009 წლებში — სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე, 2007-2012 წლებში — გენ. დირექტორის I მოადგილე, 2015 წლიდან — თსუ-ს პროფესორი. 2012 წლიდან გერმანულ-ქართულ კლინიკა შპს „დიაგნოსტიკური სერვისის“ პულმონოლოგიის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი; 2015 წლიდან შპს „აკადემიკოს გ. ჩაფიძის სახელმწიფო გადაუდებელი კარდიოლოგიის ცენტრის“ პულმონოლოგიის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი. მაღლაკელიძე არის 2007 წლიდან საქართველოს რესპირაციული ასოციაციის პრეზიდენტი; 2004 წლიდან — საქართველოს რესპირაციული ჟურნალის მთ. რედაქტორი, 2017 წლიდან ჟურნალ „პულმონოლოგიის“ სარედაქციო კოლეგიის წევრი (მოსკოვი); 2012 წლიდან კლინიკური მედიცინის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის კონსულტანტია; 2017 წლიდან მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციის რესპირატორულ დაავადებებთან ბრძოლის გლობალური ალიანსის (GARD) კავკასიის კოორდინატორი, ამავე ორგანიზაციის ევროპის რეგიონალური თავმჯდომარე (2019). ნაღლაკელიძე არის მრავალი სამეცნიერო შრომის (მ.შ. 4 მეთოდური რეკომენდაციის და 5 გაიდლაინის) ავტორი, რომელიც ეხება რესპირატორული მედიცინის აქტუალურ საკითხებს. 2002 — ღირსების ორდენი 2015 — საქართველოს ეროვნული პრემია 2023 — თბილისის საპატიო მოქალაქე მაღლაკელიძე თამაზ ალექსანდრეს ძე დაარქივებული 2023-09-21 საიტზე Wayback Machine. — ენციკლოპედია „საქართველო“ თამაზ მაღლაკელიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ „თბილისის საპატიო მოქალაქის წოდება წელს 26-მა მოქალაქემ მიიღო“. interpressnews.ge. 30 სექტემბერი, 2023. ციტირების თარიღი: 24 დეკემბერი, 2023. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date= და |date=-ში (დახმარება)
ნესტორ ლაბაძე

ნესტორ დარისპანის ძე ლაბაძე (დ. 28 იანვარი, 1899, სოფ. საქარა — გ. 15 სექტემბერი, 1957, თბილისი) — ქართველი გენერალ-ლეიტენანტი (1944), II მსოფლიო ომის (1939–1945) მონაწილე. საქართველოსა (1938–1946) და ტაჯიკეთის (1946–1954) სსრ-ების სასაზღვრო ოლქების ჯარების უფროსი. 1940 წლიდან — გენერალ-მაიორი. დაჯილდოებულია საბრძოლო ორდენებითა და მედლებით. ლაბაძე ნესტორ დარისპანის ძე
ლაბეჭინის ოთხთავი

ლაბეჭინის ოთხთავი — ეტრატზე ნუსხურით შესრულებული სახარების ხელნაწერი (სავარაუდოდ, XIII ს.). გადაწერილია გიორგი დვალის მიერ. შეიცავს 275 ფურცელს. სათაურები და მეთაური ასოები ნაწერია წითლურით, ტექსტი – შავი მელნით. ყდა ხისაა, რომელსაც მიხაკისფერი ტყავი აქვს გადაკრული. მასზე ჩაჭრით გამოსახულია სახარების სცენები. ხელნაწერი შემკობილია ოთხი მახარებლის მინიატიურებით. იოანეს სახარების ბოლოს არის წმ. გიორგი მთაწმიდელის ანდერძი, რომელიც ასე იწყება: "ესე საცნაურ იყავნ ყოველთა, რამეთუ ესე წმინდაჲ ოთხთავი ჩუენ ახლად გვითარგმნია". დაცულია ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის A ფონდში. ლაბეჭინის ოთხთავი დაარქივებული 2023-10-01 საიტზე Wayback Machine.
ლაბსყალდის ოთხთავი

ლაბსყალდის ოთხთავი — ეტრატზე ნუსხურით შესრულებული სახარების ხელნაწერი (XII–XIII სს.). ყდა შემკულია მოოქრული ვერცხლის ჭედურობით, ტექსტი – მახარებელთა მინიატიურებით. ტექსტის რედაქცია ეკუთვნის გიორგი მთაწმიდელს. ხელნაწერს დართული აქვს სხვადასხვა დროის ანდერძ-მინაწერები. დაცულია სვანეთის ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმში (სიემ, მესტია 71; H-2075, XII ს.). ლაბსყალდის ოთხთავი დაარქივებული 2023-10-01 საიტზე Wayback Machine.
ბერთის I ოთხთავი

ბერთის ოთხთავი — ქართული სამწერლობო ენის მნიშვნელოვანი ძეგლი. გადაწერილია X საუკუნეში, კერძოდ, სუმბატ III ერისთავთ-ერისთავის (გ. 941) და მისი შვილების ‒ დავითისა (გ. 992) და ბაგრატის (გ. 988) სიცოცხლეში, ე. ი. 988 წლამდე კლარჯეთში, ბერთის მონასტერში. შესრულებულია მრგლოვანი ხელით ეტრატზე ორ სვეტად. შეიცავს 257 ფურცელს. გაირჩევა 4 ხელი, თუმცა მთავარი გადამწერნი არიან ვინმე გაბრიელი და მისი მეუღლე. ბოლო 257-ე ფურცლის v-ზე X საუკუნის ნუსხურით ანდერძია მიწერილი, რომელშიც ნათქვამია: „მე, გლახაკი გაბრიელ, და მეუღლე ჩემი ღირს ვიქმენით დაწერად წმიდისა ამის სახარებისა ლავრასა შინა დიდსა ბერთას, საყოფელსა წმიდისა ღმრთისმშობლისასა, სალოცველად მეფეთა ჩუენთა სუმბატ ერისთავთა ერისთავისათჳს და შვილთა მათთჳს დავითისათჳს და ბაგრატისათჳს...“ ხელნაწერში შედის ჩარჩოში ჩასმული მახარებელთა სურათები (1r – 2v), მხატვრულ კამარებში ჩაწერილი ევსების „10 კანონი“ (3r – 5v), ოთხივე სახარების სრული ტექსტი (6r – 257r), რომელიც რედაქციულად ქართული თარგმანის ძველ, ოპიზურ ვერსიას (პროტოვულგატას), კერძოდ 913 წლის ოპიზურ ხელნაწერს მიჰყვება. მას დაუცავს სხვადასხვა დროის მინაწერები (24 ნუსხური, 2 მხედრული), რომელთაგან აღსანიშნავია ვეფხისტყაოსნის ერთი ტაეპი: „მართლად იტყვის მოციქული: შიში შეიქმს სიყვარულსა“ (237r). ეს ჯერჯერობით პოემის ტექსტის დამოწმების ყველაზე ძველი (XV ს.) ნიმუშია. მინაწერებიდან ჩანს, რომ ხელნაწერი კარგა ხანს გურიაში ინახებოდა, მერე ვინმე გურიელისაგან მოხვედრილა ყარსის სომხურ ეკლესიაში, საიდანაც 1830 წელს ამერიკელ მისიონერებს სმითსა და დუაიტს სხვა სომხურ და ქართულ ხელნაწერებთან ერთად ამერიკაში წაუღიათ. მათი ექსპედიციის ანგარიშში, რტომელიც ორ ტომად გამოვიდა 1833, ბერთის ოთხთავი არ იხსენიება, ამდენად, იგი ერთი საუკუნე უცნობი იყო სამეცნიერო წრისათვის. 1939 წელს ქ. ნიუტონის თეოლოგიის მუზეუმის კურატორმა რ. პირსმა ამ მუზეუმის აღმოსავლურ ხელნაწერთა ფონდში აღმოაჩინა ბერთის ოთხთავი. პირსმა 1940 წელს მიიწვია ამერიკელი ორიენტალისტი, ჰარვარდის უნივერსიტეტის პროფესორი, ქართველოლოგი რ. ბლეიკი, რომელმაც შეისწავლა ეს ხელნაწერი და ტერნერსესიანთან ერთად მის შესახებ 1944 წელს გამოაქვეყნა ვრცელი ნაშრომი. შემდეგ ბერთის ოთხთავი გადაიტანეს ჰარვარდის კოლეჯის ბიბლიოთეკაში, საიდანაც 1959 წელს საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ცენტრალურმა სამეცნიერო ბიბლიოთეკამ მიიღო მისი მიკროფილმი. ცნობილია ბერთის მონასტერში გადაწერილი მეორე ოთხთავიც (ხელნაწერთა ინსტიტუტის Q – 906), რომლის ოქროჭედილი ყდის ავტორია ცნობილი ოქრომქანდაკებელი ბეშქენ ოპიზარი. დანელია კ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 400. ამერიკაში აღმოჩენილია ძველი ქართული ხელნაწერი, «ლიტერატურა და ხელოვნება», 1944, 24 ნოემბ., № 39; ამირანაშვილი შ., ბერთის ოთხთავის მინიატიურებისა და მხატვრული მორთულობის დათარიღებისათვის, კრ.: „ორიონი“ (აკ. შანიძე), თბ., 1967; მეათე საუკუნის ქართული ხელნაწერი, «კომუნისტი», 1959, 17 მაისი; ტურაშვილი ი., ბერთის ოთხთავის მინიატიურებისა და მხატვრული მორთულობის დათარიღებისათვის, «ცისკარი», 1977, № 4; ტურაშვილი ი., ბერთის ოთხთავის მინაწერები «მნათობი», 1979, № 7; Blake R., Ternersessian s., The gospel of Berthay. An old-Georgian manuscript of the tenth century «Bizantion», v. 16, f. 1, Boston, 1944.
ლაგათისარი

ლაგათისარი — მწვერვალი საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტში, ოსეთის კავკასიონზე. ზ. დ. 3687 მ. ლაგათისარი დაარქივებული 2023-10-01 საიტზე Wayback Machine.
ლაგოდეხის თამბაქოს საცდელი სადგური

ლაგოდეხის თამბაქოს საცდელი სადგური — ა. მიქოიანის სახელობის თამბაქოსა და წეკოს საკავშირო სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის სადგური საქართველოს სსრ-ში, დაარსდა 1928 წელს. ინსტიტუტში იკვლევდნენ ამიერკავკასიაში თამბაქოს აგროტექნიკურ საკითხებს. 1936 წლიდან ეწოდა ლაგოდეხის თამბაქოს საცდელი სადგური და მისი მუშაობა საქართველოს ტერიტორიით შემოიფარგლა. სადგურში იკვლევდნენ თამბაქოს აგროტექნიკის, დაავადებებთან, მავნებლებსა და სარეველებთან ბრძოლის საკითხებს, მიმდინარეობდა სელექციური მუშაობა ახალი ჯიშების გამოსაყვანად. ლაგოდეხის თამბაქოს საცდელი სადგურს ჰქონდა 2 ლაბორატორია: აგროტექნიკის და ქიმიზაციის, სელექცია-მეთესლეობის; მუშაობდა 2 ჯგუფი: მექანიზაციისა და მცენარეთა დაცვის. სადგურს ეკავა 204 ჰა. ამჟამად არ ფუნქციონირებს. ლაგოდეხის თამბაქოს საცდელი სადგური დაარქივებული 2023-12-11 საიტზე Wayback Machine.
ახმეტის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი

ახმეტის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი — დაარსდა 1978 წელს. მდებარეობდა ალავერდის სამონასტრო კომპლექსის ტერიტორიაზე. 1992 წლიდან ძირითადი ნაწილი გადატანილია ქვემო ალვანში. ფონდში არის 17 ათ-ზე მეტი ექსპონატი, შეკრებილი მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე და თუშეთის სოფლებში მოწყობილი ექსპედიციების დროს. ექპონანტებს შორისაა თუშეთის ყოფისთვის დამახასიათებელი საყოფაცხოვრებო ნივთები, ეთნოგრაფიული მასალა, გამოყენებითი ხელოვნების ნიმუშები (XIX–XX სს.) ხალიჩა-ფარდაგები, თუშური სამოსელი და აქსესუარები. მუზეუმი ექსპოზიციებს აწყობდა „თბილისობაზე“ და თუშეთში - „თუშეთობაზე“. მუზეუმს აქვს ფილიალები: სოფ. ზემო ალვანში: მეცხვარის მუზეუმი, სოფ. ომალოში კესელოს ციხეები, ეთნოგრაფიული გამოფენა, სოფ. ყვარელწყალში, „ჯარისკაცის სახლი“, სოფ. ქვემო ალვანში (ისტორიული მუზეუმი) და სოფ. მაღრანის ბაზილიკური ტიპის ეკლესიასა და ალავერდში. ცისკარიშვილი ბ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 302.
მომწიფების მაინდუცირებელი ფაქტორი

მომწიფების მაინდუცირებელი ფაქტორი (შემოკლებით MPF, ასევე ცნობილი, როგორც მიტოზის ხელშემწყობი ფაქტორი ან, M-ფაზის ხელშემწყობი ფაქტორი) წარმოადგენს ციკლინ-Cdk კომპლექსს, რომელიც პირველად აღმოაჩინეს ბაყაყის კვერცხებში. იიგი ასტიმულირებს უჯრედული ციკლის მიტოზურ და მეიოზურ ფაზებს. MPF ხელს უწყობს G2 ფაზიდან მიტოზის ფაზაში (M ფაზა) შესვლას, მიტოზის დროს საჭირო მრავალი ცილის ფოსფორილირებით. MPF აქტივდება G2 ფაზის ბოლოს ფოსფატაზას მიერ, რომელიც მას ჩამოაშორებს ადრე დამატებულ მაინჰიბირებელ ფოსფატის ჯგუფს. MPF-ს ასევე უწოდებენ M ფაზის კინაზას იმის გამო, რომ აქვს სამიზნე ცილების ფოსფორილირების უნარი უჯრედული ციკლის გარკვეულ ეტაპებზე, რითაც აკონტროლებს ამ ცილების ფუნქციონირებას. 1971 წელს მკვლევართა ორმა დამოუკიდებელმა ჯგუფმა (იოშიო მასუი და კლემენტ მარკერტმა, და დენის სმიტმა და რობერტ ეკერმა) დაადგინეს, რომ G2-ფაზაში ბლოკირებული ბაყაყის ოოციტები შედიან M ფაზაში, პროგესტერონით სტიმულირებული ოოციტის ციტოპლაზმის შეყვანით ამ უჯრედებში . იმის გამო, რომ ოოციტის შესვლა მეიოზში ხშირად მოიხსენიება როგორც კვერცხუჯრედის მომწიფება, ამ ციტოპლაზმურ ფაქტორს ეწოდა მომწიფების მაინდუცირებელი ფაქტორი (MPF). თუმცა შემდგომმა კვლევებმა აჩვენა, რომ MPF-ის აქტივობა არ შემოიფარგლება კვერცხუჯრედების მეიოზში შესვლით. MPF ასევე გვხვდება სომატურ უჯრედებში, სადაც იგი სტიმულირებს უჯრედის მიტოზში (M ფაზა) შესვლას. MPF შედგება ორი სუბერთეულისგან: ციკლინდამოკიდებული კინაზა 1 (CDK1) სუბერთეული. ის იყენებს ATP-ს სამიზნე ცილების სპეციფიკურად სერინისა და თრეონინის ნაშთების ფოსფორილირებისთვის. ციკლინი, მარეგულირებელი სუბართეული. ციკლინები აუცილებელია კინაზების ფუნქციონირებისთვის. მიტოზური ციკლინები შეიძლება დაიყოს, როგორც ციკლინები A & B. ამ ციკლინებს აქვთ ცხრა ნაშთური თანმიმდევრობა N-ტერმინალურ რეგიონში, რომელსაც ეწოდება "დესტრუქციის ყუთი", რომელიც შეიძლება ამოიცნოს უბიკვიტინ ლიგაზამ, და ამ გზით დაიშალოს საჭიროების შემთხვევაში. ↑ 1.0 1.1 Smith LD, Ecker RE (June 1971). „The interaction of steroids with Rana pipiens Oocytes in the induction of maturation“. Developmental Biology. 25 (2): 232–47. doi:10.1016/0012-1606(71)90029-7. PMID 5562852. ↑ 2.0 2.1 Masui Y, Markert CL (June 1971). „Cytoplasmic control of nuclear behavior during meiotic maturation of frog oocytes“. The Journal of Experimental Zoology. 177 (2): 129–45. doi:10.1002/jez.1401770202. PMID 5106340.
ჯიღაური

საკუთარი სახელი ჯიღაური შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: გიორგი ჯიღაური — გეოლოგი, ინჟინერი მიხა ჯიღაური — ხალხური მომღერალი, ლოტბარი ჯაბა ჯიღაური — ფეხბურთელი
Qfwfq

Qfwfq ან ქფვფქ — იტალიელი მწერლის, იტალო კალვინოს მიერ შექმნილი პერსონაჟი, რომელსაც მის რამდენიმე ნაშრომში მთხრობელად ვაწყდებით, მათ შორის ქართულად ნათარგმნ ტექსტში - კოსმოკომიკური ამბები. სახელი “Qfwfq” (ისევე, როგორც “Kgwgk”) წარმოადგენს პალინდრომს. ერთი ვერსიით, მისი სახელი დაკავშირებულია თერმოდინამიკის პირველ კანონთან, კერძოდ კი სითბური ძრავის განტოლებასთან. „ქფვფქ“-ს ასაკი განუსაზღვრელია, ისევე, როგორც სამყაროსი. მას შეუძლია მიიღოს ყველა სუბსტანციის ფორმა, რომელშიც ის საკუთარ არსს ინარჩუნებს. მაგალითად, მოთხრობაში „სისხლის ზღვა“ ის წარმოგვიდგება მამაკაცად, რომელსაც ახსოვს, რომ კაცობრიობის ციკლის რაღაც მომენტში მას იმ ამების სახე ჰქონდა, რომელიც ოკეანეში ბინადრობს. ამავე ეპიზოდში, ის, აგრეთვე, აღწერს ზილფიას, ერთ-ერთ თანამგზავრს, რომელთანაც ბაასობს იმის თაობაზე, შეუძლია თუ არა ადამიანს ერთდროულად მრავალ სუბსტანციაში იარსებოს. ქფვფქ აღწერს საკუთარ ოჯახსაც, რომლის წევრებსაც, მისდა მსგავსად, ტრანსცენდენტულობის უნარი გააჩნიათ (მაგალითისთვის, მისი ბიძა წინა ცხოვრებაში უნდა ყოფილიყო თევზი, როცა დანარჩენი ოჯახის წევრები ჩვეულებრივი ამფიბიები იყვნენ). ის ერთიანდება მსგავსი სახელის მქონე არსებასთან - Kgwgk - , რომელთა გაერთიანებითაც იქმნება ხელოვნება. ქფვფქ აღწერილია, როგორც „არაფრისგან გაკვირვებული“ და დახასიათებულია, როგორც „სულაც არასენტიმენტალური იმასთან დაკავშირებით, რომ ბოლო დინოზავრია“. იტალო კალვინო კოსმოკომიკური ამბები ↑ Patricia Ann Obremsky, "Italo Calvino: A Limit at Infinity", in Phyllis Carey, ed., "Wagering on Transcendence: The Search for Meaning in Literature" (Rowman & Littlefield, 1997), ISBN 978-1556129827, p. 83. Excerpts available at Google Books. ↑ Calvino, Italo. "Blood, Sea", in t zero. ↑ Calvino, Italo. "At Daybreak", in Cosmicomics. ↑ Calvino, Italo. "A Sign in Space", in Cosmicomics. ↑ Gore Vidal's critique of Italo Calvino discusses Qfwfq. Gore Vidal, "Calvino's Novels", The New York Review of Books, May 30, 1974, archived here.