laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ნული (თიღვის მუნიციპალიტეტი)

ნული — ნასოფლარი საქართველოში, თიღვის მუნიციპალიტეტში, ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (ნული, არკნეთი).მდებარეობს მდინარე აღმოსავლეთის ფრონის (მტკვრის მარცხენა შენაკადი) მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 840 მეტრი, ყორნისიდან 18 კილომეტრი, ცხინვალიდან 12 კმ. სოფელი მოხსენიებულია იოანე ბაგრატიონის 1794-99 წლების აღწერაში. საბჭოთა პერიოდში 1991 წლამდე ნული შედიოდა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ზნაურის რაიონში. რუსეთ-საქართველოს ომის დროს ნული სოფელ ავნევთან ერთად ოსი სეპარატისტებისა და რუსული არმიის ერთ-ერთი პირველი სამიზნე გახდა. დაბომბვის შედეგად სოფელი მთლიანად განადგურდა. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის მიერ და დე-ფაქტო აკონტროლებს სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკა. სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკის ადმინისტრაციული დაყოფით შედის ზნაურის რაიონში, ყორნისის თემში. 1804 წლისთვის ნულში ცხოვრობდა 18 კომლი გლეხი. ისინი ბაგრატიონ დავითიშვილებს ეკუთვნოდნენ. სოფელში აღმოჩენილია ბრინჯაოს ხანის ნულის სამაროვანი. შიდა ქართლის 1955 წლის დაზვერვითმა ექსპედიციამ მიაკვლია გვიანი ბრინჯაოს ხანის სამოსახლო გორას. გრძელ ბორცვზე დგას დავითიშვილების კუთვნილი ციხე-დარბაზი. გვასალია ჯ., ფრონის ხეობათა ისტორიული გეოგრაფიის საკითხები // საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიის კრებული, ტ. VII, თბ.: „მეცნიერება“, 1989, ISBN 5-520-00154-5. ↑ ამონაწერი მუნიციპალიტეტების რეესტრიდან ↑ 2.0 2.1 ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 486. ↑ იოანე ბაგრატიონი, „ქართლ-კახეთის აღწერა“ გვ. 42 — თბილისი 1986 ↑ 4.0 4.1 გვასალია, 1989, გვ. 12 ↑ Итоги всеобщей переписи населения Республики Южная Осетия 2015 года ↑ გვასალია, 1989, გვ. 8
ლეკუხონა (გალის მუნიციპალიტეტი)

ლეკუხონა — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გალის მუნიციპალიტეტში. ლეკუხონის თემის ცენტრი (სოფლები: ლეჭარაიე, ჟირღალიშკა). 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი.
დიხაზურგა (გალის მუნიციპალიტეტი)

დიხაზურგა — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გალის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს აფხაზეთის მთისწინეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, მდინარე ენგურის მარჯვნივ, ზღვის დონიდან 200 მ., გალიდან 15 კმ. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. 1952 წლამდე ეწოდებოდა დიდი წიფური. საბჭოთა პერიოდში იყო დიხაზურგის სასოფლო საბჭოს ცენტრი (სოფლები: ზენი, ოცარცე). განვითარებული იყო მეჩაიეობა, მეცხოველეობა, მესიმინდეობა, მეთამბაქოეობა. მოქმედებდა კირის ქარხანა და კირქვის საბადო. დიხაზურგის ეკლესიის ნანგრევებზე აღმოჩნდა გრიგოლ გალატოზთუხუცესის (კალატოზთუხუცესი) წარწერა, რომელიც X–XI საუკუნეებით თარიღდება. სოფლის მახლობლად არის შუა საუკუნეების სათანჯოს კოშკი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 455. ↑ საქართველოს სატელეფონო კოდები — „სილქნეტი“ ↑ საქართველოს საფოსტო ინდექსები — „საქართველოს ფოსტა“ ↑ Кавказский календарь на 1885 год გვ. 216
თაგილონი

თაგილონი — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გალის მუნიციპალიტეტში.თემის ცენტრი (თაგილონი, სალხინო). მდებარეობს სამურზაყანოს დაბლობზე, მდინარე ენგურის მარჯვენა ნაპირას, ზღვის დონიდან 60 მ. გალიდან 16 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეჩაიეობა. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. სახელწოდება თაგილონი მომდინარეობს მეგრულიდან. გადმოცემით, ერთხელ ამ სოფელში მომხდარა უბედურება: სახლისკენ მიმავალ კაცს გზად ხიდი ჩატყდომია და მდინარეს გაუტაცია. ადგილობრივ მცხოვრებლებს უთქვამთ: თაქ გინოლ (მეგრული) „აქ ჩავარდნილაო“. დროთა განმავლობაში ნათქვამმა თაქ გინოლ მიიღო ფორმა თაგილონი და დაერქვა სოფელს. თაგილონის განძი ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 419. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 558. ↑ უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი. ციტირების თარიღი: 23 მარტი, 2017. ↑ Кавказский календарь на 1885 год გვ. 216
ნაბაკევი (გალის მუნიციპალიტეტი)

ნაბაკევი (1952 წლამდე გაბარი) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გალის მუნიციპალიტეტში, სამურზაყანოს დაბლობზე, მდინარე ენგურის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 20 მ, გალიდან 25 კმ. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. სახელწოდება ნაწარმოებია ნა-ევ თავსართ-ბოლოსართით, რომელიც წინანდელ ვითარებაზე მიუთითებს: ნა-ბაკ-ევ-ი აღნიშნავს ადგილს სადაც წინათ ბაკი ყოფილა (ბაკი არის პირუტყვის საზაფხულო სადგომი, შემოღობილი, მაგრამ უსახურავო). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 280. ↑ საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2009. — გვ. 122. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 73.
სიდა

სიდა — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გალის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი. ზღვის დონიდან 20 მეტრი, გალიდან 12 კმ. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 324. ↑ საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2009. — გვ. 156. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 93.
ოკვინორე (განახლების თემი)

ოკვინორე — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გალის მუნიციპალიტეტში (განახლების თემი), სამურზაყანოს დაბლობზე. ზღვის დონიდან 6 მ, გალიდან 22 კმ. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 514.
ფიცარღალი

ფიცარღალი — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გალის მუნიციპალიტეტში (ქვემო ბარღების თემი). სამურზაყანოს დაბლობზე, ზღვის დონიდან 5 მეტრი, გალიდან 20 კმ. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 338. ↑ საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2009. — გვ. 169. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 103.
ხუმუშქური (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი ხუმუშქური შეიძლება აღნიშნავდეს: ხუმუშქური - სოფელი გალის მუნიციპალიტეტში ხუმუშქური - სოფელი გულრიფშის მუნიციპალიტეტში ხუმუშქური - სოფელი გულრიფშის მუნიციპალიტეტში
რეჩხი (გალის მუნიციპალიტეტი)

რეჩხი — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გალის მუნიციპალიტეტში. მანძილი რეჩხიდან რაიონულ ცენტრამდე – გალამდე 15 კილომეტრი. სოფლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარეობს გალის წყალსაცავი. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ↑ Кавказский календарь на 1885 год გვ. 216
სუ-28

სუ-28 – სავრთნელ-სავარჯიშო თვითმფრინავი, რომელიც შეიქმნა მოიერიშე სუ-25–ის ბაზაზე. პროექტზე მუშაობა დაიწყო 1981 წელს. მას უნდა ჩაენაცვლებინა ჩეხოსლოვაკური L-39 „ალბატროსი“. პირველი საფრენი ნიმუში შეიქმნა 1987 წელს სუ-25УБ-ს ბაზაზე.
ჭაგანი

ჭაგანი — სოფელი საქართველოში, სამტრედიის მუნიციპალიტეტის ღანირის თემში. მდებარეობს იმერეთის დაბლობზე, ზღვის დონიდან 50 მ, სამტრედიიდან 9 კმ. ჭაგანი მდებარეობს მდინარე ჭურთავას ხეობაში, გარშემო ესაზღვრება სოფლები: დიდი ჯიხაიში, ღანირი, დაბა კულაში. სოფელი ერთთავად ვაკეზეა გაშენებული, ამაღლებული ადგილები არ გვხვდება. მიწა ნესტიანია, კარგად ხარობს სიმინდი და ბამბუკი. სოფელში მდებარეობს მარიამ ღვთისმშობლის სახელობის XVIII-XIX საუკუნეში ხის მასალისგაან აგებული მთავარანგელოზის ეკლესია. სოფლის წარმოშობაზე ბევრი ვერსია არსებობს. ფრანკფურტის უნივერსიტეტის ქართულენოვან ჩანაწერებში მოხსენებულია, როგორც ტაო-კლარჯეთში ქართულ ნასოფლარ ჭანთჭალიდან დევნილი წარჩინებულების სამფლობელოდ. სავარაუდოა, რომ მათი შთამომავლებია ის ჭანთჭალელიშვილები (ჭანჭალეიშვილი), რომლებიც დღესაც ცხოვრობენ სოფლის ტერიტორიაზე. სოფელში ასევე მრავლად არიან: ქაჯაიები, ყლარჯეიშვილები, არველაძეები, მანჯგალაძეები, ხვიჩიები, კანდელაკები და სხვები. სოფელი შედიოდა მიქელაძეების სათავადოში. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 483 ადამიანი. დვალაშვილი გ., გოგიშვილი მ., სამტრედიის მუნიციპალიტეტი, თბ., 2019, გვ. 42-45 ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ დვალაშვილი გ., გოგიშვილი მ., სამტრედიის მუნიციპალიტეტი, თბ., 2019, გვ. 42 ↑ Кавказскій календарь на 1912 годъ, Тифлись, 1911, стр. 222. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ჭაგან-ჭყვიში

ჭაგან-ჭყვიში — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ვანის მუნიციპალიტეტში (მთისძირის თემი), მდებარეობს იმერეთის დაბლობზე, მდინარე რიონის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 60 მეტრი. ვანიდან 11 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 418 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 375. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
სუ-34

სუხოი სუ-34 (ნატო-ს კოდური სახელი: „Fullback“), საექსპორტო აღნიშვნით სუ-34, არის ჯერ კიდევ საბჭოთა პერიოდში სუხოის საკონსტრუქტორო ბიუროში შექმნილი ორადგილიანი გამანადგურებელ-ბომბდაშენი. მისი სერიული წარმოება 2006 აპრილში დაიწყო და პირველად ის, 2007 წლის 31 ივლისს, რუსეთის საჰაერო ძალებს მიეწოდა ავიაგამანადგურებელი სუ-34 შეიქმნა რათა ჩაენაცვლებინა იმ დროის საბჭოთა ავიაგამანადგურებელი სუ-24,თვითმფრინავის განვითარება განხორციელდა ამერიკული F-15-ისა და F-16-ის ხარჯზე,თვითმფრინავზე მუშაობა დაიწყო 1986 წლის 19 ივნისს,თვითმფრინავი შეიქმნა სუ-27 ის ბაზაზე პირველი გაფრენა განხორციელდა 1990 წლის 13 აპრილსს,თვითმფრინავის ჩვენება მოხდა 1995 წლის გაზაფხულზე საფრანგეთში Le Bourget– ის საავიაციო შოუზე. სუ-34 აქვს ორი Saturn AL-31FM1 ტიპის ტურბოფანური ძრავი,მის მაქსიმალური ფრენა სრული დატვირთვით შეადგენს 4.000 კილომეტრს,მას შეუძლია განახორციელოს ჰაერში საწვავის მიწოდება,ის აღჭურვილია მე-4 თაობის BKR-3 ის რადარით. რუსეთი რუსეთი დღესდღეობით აქტიურად იყენებს მას სირიის სამოქალაქო ომში,და მას წარმატებით იყენებს,ასევე გამოყენებულ იქნა რუსეთ-საქართველოს ომში. რუსეთი 2020 წლისთვის გეგმავს 124 ერთეული სუ 34-ის შეძენას. ეკიპაჟი:2 პილოტი სიგრძე:23,34მ ფრთადაშლილობა:14,7მ სიმაღლე:6.09მ ფრთების ზედაპირი: 62.04 m2 ცარიელი წონა: 22,500 კგ ჩვეულებრივი ასაფრენი წონა:39,000 კგ მაქსიმალური ასაფრენი წონა:45,100 კგ საწვავის რაოდენობა:12,100 კგ ძრავი:Saturn Al-31FM1 მაქსიმალური სიჩქარე:2,200კმ/სთ/1,781 მახი საბრძოლო რადიუსი:1,100 კმ მაქსიმალური საფრენი რადიუსი:4000 კმ მაქსიმალური სიმაღლე:18,000 მ იარაღი:1 × 30 mm Gryazev-Shipunov GSh-30-1 autocannon რაკეტები: B-8 rocket pods for 20 × S-8KOM/OM/BM B-13 rocket pods for 5 × S-13T/OF O-25 rocket pods for 1 × S-25OFM-PU S-80FP ჰაერი-ჰაერი რაკეტა: 2 × R-27R/ER/T/ET 2 × R-73 2 × R-77 ჰაერი-მიწა რაკეტა: Kh-29L/T/D Kh-38MAE/MKE/MLE/MTE Kh-25ML/MT Kh-59ME/MK/MK2 Kh-58 ანტი-სახომალდო რაკეტა: Kh-31A/AD Kh-35U P-800 Oniks weight of 1500 kg with a range of up to 300 km and a speed in the range of numbers M = 2.2–3.0. Officially not in service. Kh-41 ანტი-რადიოლოკაციური რაკეტა: Kh-25MP Kh-58 Kh-31P/PD საკრუიზო რაკეტა: Kh-36 Kh-65S/SE Kh-SD ბომბები: KAB-500KR TV-guided bomb KAB-500L laser-guided bomb KAB-500OD guided bomb KAB-500S-E satellite-guided bomb KAB-1500KR TV-guided bomb KAB-1500L laser-guided bomb OFAB-250-270 bomb OFAB-100-120 bomb FAB-500T general-purpose bomb 2 × BETAB-500SHP P-50T bomb ODAB-500PM bomb RBK-500 cluster bomb SPBE-D bom ↑ Су-34 - FULLBACK / FLANKER-C2 ДАННЫЕ НА 2012 г. (стандартное пополнение)
ჭადარი

ჭადარი (ლათ. Platanus) — მცენარეთა გვარი ჭადრისებრთა ოჯახისა. ფოთოლმცვივანი მაღალი ხეებია. სიმაღლე 50 მ, გარშემოწერილობა 18 მ აღწევს. ქერქი მომწვანო-ნაცრისფერია, ღეროს სისქეში ზრდასთან ერთად აშრევდება ხოლმე. ფოთლები თათისებრ განკვეთილია, გრძელყუნწიანი ყვავილები წვრილია, ცალსქესიანი, შეკრებილია მჭიდრო თავაკ ყვავილედად. ნაყოფი კრებადი კაკლუჭაა, მთელი ზამთარი ხეზე რჩება, გაზაფხულზე კი იშლება კაკლუჭებად. ჭადარი სწრაფად მზარდი ხეა, ცოცხლობს 2000 წლამდე. ლამაზი, მსუბუქი და მაგარი მერქანი აქვს. იყენებენ სადურგლო საქმეში. ჭადრის 10-მდე სახეობა გავრცელებულია ჩრდილოეთ ამერიკაში და აღმოსავლეთ ხმელთაშუაზღვისპირეთიდან ინდოჩინეთამდე. საქართველოში კულტივირებულია 2 სახეობა: აღმოსავლური ჭადარი (P. orientalis) და დასავლური ჭადარი (P. occidentalis), რომლებიც მოშენებულია ბაღ-პარკებსა და ქუჩებში. საქართველოში ყველაზე დიდი ჭადარი დგას თელავში, რომლის გარშემოწერილობა 12 მ აღწევს. მიქელაძე ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 375.
დავით ჭავჭავაძე

საკუთარი სახელი დავით ჭავჭავაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: დავით ჭავჭავაძე — რუსეთის არმიის გენერალ-ლეიტენანტი დავით ჭავჭავაძე — გენერალი დავით ჭავჭავაძე — ემიგრაციაში დაბადებული ქართველი თავადიშვილი, აშშ-ის დაზვერვის ოფიცერი, მწერალი
გოლჯის კომპლექსი

გოლჯის კომპლექსი (გოლჯის აპარატი) — უჯრედის ორგანოიდი, მემბრანული სტრუქტურა, რომელშიც წარმოიქმნება რთული ნაერთებით სავსე ბუშტუკები. გოლჯის კომპლექსის აგებულება ცხოველურ და მცენარეულ უჯრედებში მსგავსია. იგი გლუვი მემბრანებისგან აგებული გაბრტყელებული ცისტერნების რთული სისტემაა. გოლჯის კომპლექსში წარმოქმნილ ბუშტუკებში ცილების, ცხიმებისა და ნახშირწყლებისაგან წარმოქმნილი ნივთიერებები გროვდება და გამოიყოფა უჯრედის გარეთ ან გამოიყენება უჯრედში. გოლჯის კომპლექსში ასევე ფორმირდება ლიზოსომები (ბერძნ. „ლიზეო“ — ვხსნი, „სომა“ — სხეული). გოლჯის აპარატის ცისტერნებში ლიზოსომა ივსება ფერმენტებით და მონაწილეობს უჯრედშიდა მონელების პროცესში. მცენარეული და ცხოველური უჯრედის ინტერაქტივი[მკვდარი ბმული]
ზიგოტა

ზიგოტა — სპერმატოზოიდის მეშვეობით განაყოფიერებული კვერცხუჯრედი. ზიგოტა სხვა უჯრედების მსგავსად განიცდის დანაწევრებას, ანუ გაყოფას, რის გამოც წარმოქმნის შრეებს: ენდოდერმას, ეგზოდერმას და მეზოდერმას. ზიგოტა ორგანიზმის ინდივიდუალური განვითარების საწყისი სტადიაა. განვითარებას იწყებს განაყოფიერების დამთავრებისთანავე ან მკვრივი გარსით იფარება და სვენებად სპორად გარდაიქმნება. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 519.
დავით ჭავჭავაძე (ცსს-ის ოფიცერი)

დავით ჭავჭავაძე (დ. 20 მაისი, 1924, ლონდონი — გ. 5 ოქტომბერი, 2014, ვაშინგტონი) — ქართული წარმოშობის ამერიკელი მწერალი-პუბლიცისტი, ცენტრალური სადაზვერვო სამმართველოს (CIA) ყოფილი ოფიცერი. დაიბადა ემიგრანტების ოჯახში. მამის, პავლეს, მხრიდან დავით ჭავჭავაძე პოეტ ალექსანდრე ჭავჭავაძის პირდაპირი შთამომავალია; დედამისი ნინა კი რუსეთის მეფეთა დინასტიის, რომანოვების, წარმომადგენელი, დიდ მთავარ, გენერალ-ადიუტანტ გიორგი მიხეილის ძე რომანოვის (1836–1919) ქალიშვილი. პაპა — ალექსანდრე ჭავჭავაძე ბოლშევიკების რეჟიმს ემსხვერპლა. 1927 წელს ოჯახი საცხოვრებლად ამერიკის შეერთებულ შტატებში გადავიდა და ნიუ-იორკში დასახლდა. მეორე მსოფლიო ომის დროს იგი აშშ შეიარაღებულ ძალებში მსახურობდა და 1945 წელს უფროსი ლეიტენანტის წოდება მიენიჭა. 1950 წელს CIA-ის საბჭოთა კავშირის განყოფილების სამსახურში ჩადგა. 1974 წელს ჭავჭავაძე გადადგა და მას შემდეგ რამდენიმე ნაშრომი დაწერა ისტორიისა და პოლიტიკის თემაზე, მ. შ. „დიდი მთავრები“, „ვლასოვის მოძრაობა: გერმანელების მხარეზე მებრძოლი საბჭოთა მოქალაქეები — 1941–1945“ და მოგონებები „გვირგვინები და შინელები სანგრებში: რუსი ბატონიშვილი ცენტრალურ სადაზვერვო სამმართველოში“. კითხულობდა ლექციებს ამერიკის უნივერსიტეტებში, კერძო კომპანიების შეკვეთით დავითი გამოკვლევებს ატარებდა ტერორიზმის შესახებ და ინგლისურ ენაზე რამდენიმე რუსული ნაწარმოებიც გადათარგმნა. დავით ჭავჭავაძის უფროსი ქალიშვილი მარიამი საქველმოქმედო ორგანიზაციის „საქართველოს ამერიკელ მეგობართა ასოციაციის“ აღმასრულებელი დირექტორია. დავით ჭავჭავაძე (ცსს-ის ოფიცერი) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი დავით ჭავჭავაძე დაარქივებული 2010-12-29 საიტზე Wayback Machine. . საიტი „ჭავჭავაძეების ოჯახი“, საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა
ვაკუოლი

ვაკუოლი — უჯრედის ორგანოიდი, რომელიც მცენარეულ და ცხოველურ უჯრედებში განსხვავებულ ფუნქციებს ასრულებს. მცენარეულ უჯრედში ვაკუოლს სამარაგო ფუნქცია აქვს, იგი წარმოადგენს უჯრედის წვენით ამოვსებულ ღრუს, რომელიც უჯრედს აძლევს შეფერილობას; ხოლო ცხოველურ უჯრედებში ვაკუოლი ორი სახისაა მფეთქავი და მომნელებელი. უმარტივესი ორგანიზმები დაშლის პროდუქტებს მფეთქავი ვაკუოლებით გამოყოფენ.
აღსანიშნი

აღსანიშნი, ანუ სიგნიფიკატი (Signifikat), აგრეთვე სიგნატუმი (Signum), (ფრანგულად Signifié, გერმანულად Bezeichnetes) სტრუქტურალისტურ ენათმეცნიერებასა და სემიოტიკაში წარმოადგენს ნიშნის შინაარსობრივ მხარეს. შინაასრობრივ მხარეში კი იგულისხმება ამა თუ იმ ნიშნის შესახებ არსებული წარმოსახვითი სურათი, ცნება, მნიშვნელობა, ან უბრალოდ აზრი, რომელზე მითითებაც აღსანიშნის (სიგნიფიკატის) მეშვეობით ხდება. სემიოტიკური სამკუთხედი ხუსტო ფერნანდეს ლოპესი (გამომც.): აღსანიშნი/სიგნიფიკატი დაარქივებული 2008-09-29 საიტზე Wayback Machine. , იხ.: ენათმეცნიერებისა და მისი მომიჯნავე დისციპლინების ლექსიკონი დაარქივებული 2007-10-12 საიტზე Wayback Machine. , რომანისტიკის ინსტიტუტი, ინსბრუკი (ამონარიდები სხვადასხვა ტექსტებიდან)
რელიგია ანტარქტიკაში

რელიგია ანტარქტიკაში მიგრანტული ხასიათისაა. მიუხედავად ამისა რელიგიის მონაცემთა არქივის ასოციაციის მიხედვით ანტარქტიკის მოსახლეობის 72.00% ქრისტიანია, 23.60% არა რელიგიური, 2.71% მუსლიმი, 1.00% ჰინდუისტი და 0.70% ბუდისტი. ანტარქტიკაში არის ხუთი შენობა რომელიც ღვთისმსახურებისთვის გამოიყენება: თოვლთა კაპელა (არა დენომინაციური ქრისტიანული ეკლესია), სამების ეკლესია (რუსული მართლმადიდებული ეკლესია ბელინგჰაუზენის სადგურთან), წმ. ივან რილსკის კაპელა წმ. კლიმენტ ორდისკის ბაზაში, სან ფრანცისკო დე ასისის კაპელა და სანტა მარია რეინა დე ლა პაზის ეკლესია ვილა ლას ესტრელაში.
ზაქარია ჭავჭავაძე

ზაქარია გულბაათის ძე ჭავჭავაძე (დ. 25 ოქტომბერი, 1825, წინანდალი — გ. 22 ოქტომბერი, 1906, თბილისი) — ქართველი თავადი, რუსეთის არმიის კავალერიის გენერალი (1893). დაიბადა ჭავჭავაძეების საგვარეულო მამულში, წინანდალში. 1852–1859 წლებში მსახურობდა ნიჟნი-ნოვგოროდის დრაგუნთა პოლკში. 1847 წლიდან მონაწილეობდა კავკასიის მთიელთა წინააღმდეგ ბრძოლებში. ყირიმის ომის (1853–1856) დროს კავკასიის ფრონტზე მეთაურობდა ჯერ ესკადრონს, შემდეგ დივიზიონს. თავი გამოიჩინა 1853 წლის 19 ნოემბრის ბაშკადიკლარისა და 1854 წლის 24 ივლისის ქურუქ-დარის ბრძოლებში. ყირიმის ომის შემდეგ კვლავ იბრძოდა ჩრდილოეთ კავკასიელი ამბოხებულების წინააღმდეგ. 1859–1864 წლებში მეთაურობდა ჯერ დაღესტნის ცხენოსანთა, შემდეგ კი ტვერის დრაგუნთა პოლკს. მონაწილეობდა შამილის უკანასკნელი სიმაგრის — ღუნიბის იერიშში. რუსეთ-ოსმალეთის ომში (1877–1878) სარდლობდა კავკასიის ფრონტზე მოქმედი კორპუსის კავალერიას. მონაწილეობდა ომის მსვლელობისას განხორციელებულ ყველა მნიშვნელოვან სამხედრო ოპერაციაში. 1878–1885 მეთაურობდა კავალერიის დივიზიას, 1885–1893 — კავკასიის არმიის 1-ლ კორპუსს. გარდაიცვალა თბილისში. დაკრძალულია შუამთაში. მისი უმცროსი ძმა, არჩილ ჭავჭავაძე იყო რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი; ვაჟი, ალექსანდრე — რუსეთისა და საქართველოს არმიების გენერალ-მაიორი. ჯავრიშვილი, ვ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 377. ზაქარია ჭავჭავაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ურბან VIII

ურბან VIII (ლათ. Urbanus Octavus; დ. 5 აპრილი, 1568, ფლორენცია, იტალია — გ. 29 ივლისი, 1644, რომი, იტალია), ერისკაცობაში მაფეო ბარბერინი (იტალ. Maffeo Barberini) — დიდგვაროვანი, სპოლეტოს არქიეპისკოპოსი, რომის პაპი 1623–1644 წლებში. მთელმა მისმა პონტიფიკატმა განვლო 30-წლიანი ომის (1618–1648) ფონზე, რომლის შეწყვეტას და მშვიდობის დამყარებას ურბან VIII ამაოდ ცდილობდა. ამაში გარკვეული წვლილი მიუძღვის კარდინალ რიშელიეს, რომელიც საფრანგეთის ინტერესებს იცავდა. ურბან VIII-ის დროს დასრულდა მიქელანჯელო ბუონაროტის მიერ დაპროექტებული პეტრეს ტაძრის მშენებლობა, რომელიც მან 1626 წლის 28 ნოემბერს აკურთხა. ამ დროს რომში უკვე იმყოფებოდა თეიმურაზ I-ის დესპანი, ქართველი კათოლიკე ბერი ნიკოლოზ ჩოლოყაშვილი, იგივე ნიკიფორე ირბახი, რომელიც ურბან VIII-მ თავის კარზე თბილად მიიღო. ასევე მის დროს მოხდა მეცნიერისა და ასტრონომის გალილეო გალილეის გასამართლება, მისი ნაშრომის „დიალოგების“ მიერ კოპერნიკის თეორიის დაცვისთვის. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 170.
ტანკსაწინააღმდეგო ძაღლი

ტანკსაწინააღმდეგო ძაღლები იყვნენ ზურგზე ნაღმ მიმაგრებული მშიერი ძაღლები, სათანადოდ გაწვრთნილები რათა საჭმელი მტრის ტანკების ქვეშ ეძებნად, რაც აფეთქებას იწვევდა. იდეის რეალიზაცია ნაკლებად წარმატებული იყო. ძაღლებს ხანდახან მტრის ტანკების ძრავის ხმა აფრთხობდათ და უკან გამორბოდნენ. ხანდახან კი თვით საბჭოთა ტანკებს უვარდებოდნენ ქვეშ. მიუხედავად ამ და სხვა პრობლემებისა ტანკსაწინააღმდეგო ძაღლებმა სამასამდე გერმანული ტანკი ააფეთქეს. საბრძოლო ცხოველები სისასტიკე ცხოველების მიმართ Pile, Stephen (1979). The Book of Heroic Failures: Official Handbook of the Not Terribly Good Club of Great Britain. Futura. ISBN 0-7088-1908-7.  Dog Anti-Tank Mine დაარქივებული 2005-05-17 საიტზე Wayback Machine. , Soviet-Empire.com. 20 მაისი 2005. World War Two Combats: Axis and Allies დაარქივებული 2012-09-05 საიტზე Wayback Machine. Illustration "Tankhund mit Sprengausrüstung" Protitankovaya podvizhnaya mina ((რუსული), ფოტოები და ილუსტრაციები)
ალექსანდრე ჭავჭავაძე (გენერალი)

ალექსანდრე ჭავჭავაძე (დ. 4 ივლისი 1870 — გ. 1931) — თავადი, ქართველი სამხედრო მოღვაწე, რუსეთისა და საქართველოს არმიების გენერალ-მაიორი. დახვრიტეს სტალინური რეპრესიების დროს. დაიბადა თბილისში, გენერალ ზაქარია ჭავჭავაძის ოჯახში. მისი პაპა იყო გულბაათ ჭავჭავაძე. დაამთავრა სანქტ-პეტერბურგის პაჟთა კორპუსი და 1889-1905 წწ. მსახურობდა მთავარ შტაბში. 1905 წელს დაინიშნა კავკასიის მეფისნაცვლის ადიუტანტად. პირველ მსოფლიო ომს პოდპოლკოვნიკის ჩინით შეხვდა. 1914 წ. აგვისტოში ჩააბარეს ჩერქეზული პოლკი, რომელიც „ველურ დივიზიად“ წოდებულ კავკასიის მკვიდრთა ცხენოსან დივიზიაში შედიოდა. თავი გამოიჩინა საბრძოლო მოქმედებების დროს და მიენიჭა იმპერიის არაერთი ორდენი. 1917 წ. თებერვლის რევოლუციის შემდეგ, რუსეთის დროებითმა მთავრობამ გენერალ-მაიორის წოდება უბოძა. საქართველოს დამოუკიდებლობის გამოცხადების (1918 წ. მაისი) შემდეგ, ჭავჭავაძე ეროვნულ არმიაში მსახურობდა. 1921 წ. საქართველოში წითელი არმიის შემოჭრის შემდეგ სამხედრო სამსახურიდან გადადგა. ხელმძღვანელობდა „თეთრი გიორგის“ საქართველოში მოქმედ ერთ-ერთ ჯგუფს. არაერთხელ იყო დაპატიმრებული ბოლშევიკური რეჟიმის მიერ. 1930 წ. თებერვალში კვლავ დააპატიმრეს „კონტრრევოლუციური მიზნებით შეიარაღებული აჯანყების“ ბრალდებით და მალე დახვრიტეს. ალ. ჭავჭავაძის ვაჟმა, პავლემ (1899-1971), მოახერხა ემიგრაციაში წასვლა. მან ცოლად შეირთო იმპერატორ ნიკოლოზ I-ს შვილთაშვილი, დიდ მთავარ გიორგი მიხეილის ძე რომანოვის ასული ნინა რომანოვა (1901-1974). 1927 წელს ისინი ლონდონიდან აშშ-ში გადასახლდნენ. პავლეს ვაჟია აშშ დაზვერვის გადამდგარი ოფიცერი და ისტორიკოსი დავით ჭავჭავაძე. გოგიტიძე, მ., ბეჟიტაშვილი, გ., „სამხედრო ფიცის ერთგულნი“, თბილისი, 2015. — გვ. 100, ISBN 978-9941-0-7386-1. ალექსანდრე ჭავჭავაძე (გენერალი) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი საიტი „ჭავჭავაძეების ოჯახი“ დაარქივებული 2010-12-29 საიტზე Wayback Machine. , საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა ალექსანდრე ჭავჭავაძე