laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ნუსდორფის კაშხალი და ჩამკეტი სისტემა

ნუსდორფის კაშხალი და ჩამკეტი სისტემა (გერმ. Karlsplatz Stadtbahn Station) — ვენის გარეუბან ნუსდორფში მდებარე ჰიდრავლიკური საინჟინრო ნაგებობა. სისტემა განთავსებულია იმ წერტილში სადაც დუნაის არხი გამოდის დუნაიდან. კაშხალი და ჩამკეტი აშენდა 1892 წელს ახალი კანონის მიხედვით, რომლმაც ვენის შტადტბანის მშენებლობაზე და დუნაის არხის ზამთრის პორტად გადაკეთებაზე გასცა ნებართვა. ხშირად კაშხალი და ჩამკეტი სისტემა შეცდომით ერთმანეთში ერევათ, თუმცა არის ორი დამოუკიდებელი შენობა, რომლებიც ერთ მიზანს ემსახურებიან. Donauregulierungs-Kommission in Wien: Die Wehr- und Schleusenanlage im Wiener Donaukanal bei Nußdorf. Wien 1911, aus der k.k. Hof- und Staatsdruckerei (გერმანული) Bertrand Michael Buchmann u.a.: Der Donaukanal - Geschichte-Planung-Ausführung. Magistrat der Stadt Wien, Wien 1984 (გერმანული) Raimund Hinkel: Wien an der Donau. Der große Strom, seine Beziehungen zur Stadt und die Entwicklung der Schiffahrt im Wandel der Zeiten. Christian Brandstätter Verlagsgesellschaft m.b.H., Wien 1995, ISBN 3-85447-509-8 (გერმანული) Walter Hufnagel (Herausgeber: MA 29 – Brückenbau – Grundbau, Stadt Wien): Querungen. Brücken – Stadt – Wien. Verlag Sappl, Kufstein 2002, ISBN 3-902154-05-5 (გერმანული) ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ნუსდორფის კაშხალი და ჩამკეტი სისტემა Nussdorfer Wehr (გერმანული) Das Wehr als Kraftwerk (გერმანული) Some photos and a video clip on the Nussdorf weir and lock[მკვდარი ბმული] (ინგლისური)
თბილისის პედაგოგიური (საპედაგოგიო) ინსტიტუტი

თბილისის პედაგოგიური (საპედაგოგიო) ინსტიტუტი დაარსდა თბილსისის სახელმწიფო უნივერსიტეტთან 1919 წელს (თბილისის სამასწავლებლო სკოლის ბაზაზე). ინსტიტუტში სწავლება 4-წლიანი იყო და ორი საფეხურისაგან შედგებოდა: ორი წელი განკუთვნილი იყო დაწყებითი და არასრული საშუალო სკოლების მასწავლებელთა მოსამზადებლად, ხოლო სრული 4-წლიანი კურსი კი ითვალისწინებდა საშუალო სკოლების მასწავლებელთა მომზადებას. მისაღები გამოცდებია საფუძველზე ინსტიტუტში ირიცხებოდნენ საშუალო სკოლისა და მასთან გათანაბრებული სასწავლებლების კურსდამთავრებულები. ინსტიტუტის დირექტორი იყო პროფესორი დ. უზნაძე. 1921 წელს თბილისის პედაგოგიური ინსტიტუტი გადაკეთდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პედაგოგიური ფაკულტეტის ინსტიტუიტად, ხოლო 1923 წელს დაიხურა და მისი სტუდენტები ჩაირიცხნენ თსუ-ის პედაგოგიური ფაკულტეტის შესაბამის კურსებზე. გურგენიძე დ., ქსე, ტ. 4, გვ. 610, თბ., 1979
წყლის ქათამი

წყლის ქათამი (ლათ. Gallinula chloropus) — ფრინველი ლაინასებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა დაახლოებით 35 სმ. ფეხები გრძელია, ნისკარტი და კუდი მოკელე. ზურგი ფერად მურა-ზეთისხილისფერია, მუცელი რუხი, სხეულის გვერდებზე გასდევს გრძივი ლაქები, თავი შავია, შუბლზე წითელი ლაქა აქვს; ნისკარტი წითელია, მისი წვეტი კი ყვითელი. გავრცელებულია მთელ მსოფლიოში ავსტრალიის გარდა. გადამფრენები არიან, მხოლოდ ადგილ-ადგილ იზამთრებენ. ბინადრობენ მტკნარწყლიან, ბალახეული მცენარეულობით მოდებულ წყალსატევებში. ბუდეს წყალში აკეთებს, ბუჩქების ან ლერწმის ღეროზე. წელიწადში ორჯერ ბუდობს, ყოველჯერზე დებს 6–12 კვერცხს. იკვებება უპირატესად წყლის უხერხემლოებით. წყლის ქათამი — სტატია დიდი საბჭოთა ენციკლოპედიიდან (რუსული) ↑ კუტუბიძე მ., ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, თბ.: „მეცნიერება“, 1973. — გვ. 49, 158, 192.
C

C, c — ლათინური ანბანის მესამე ასო, გამოიყენება პრაქტიკულად ყველა ანბანში ლათინურის ბაზაზე. წარმოებულია ბერძნული გამასგან (Γ, γ). თავდაპირველად ლათინურში აღნიშნავდა ბგერას [к] (ხანდახან [გ]), მოგვიანებით e და i-ს წინ გამოთქმა შეიცვალა ბგერებით [ჩ] ან [ც]; დღევანდელ ენებში ამ ასოს ხმოვანი შემადგენლობა განსაკუთრებით მრავალფეროვანია ([კ], [ს], [ც], [ჩ], [ჯ] და სხვ.; ხშირად სხვადასხვანაირად იკითხება სხვადასხვა პოზიციებში). ხშირად დიგრაფების ნაწილია (ყველაზე ძველი და გავრცელებული - ch, რომელსაც რომაელები ბერძნული ასოს ხი (Χ, χ) დაწერისთვის იყენებდნენ) და უფრო რთული ასოთშეხამებების (მაგ. გერმ.. sch, tsch და სხვა.). კომპიუტერის კლავიატურაზე წარმოადგენს შემდეგი სიმბოლოების ერთობლიობას: C —   Alt  +  0   0   6   7  c —   Alt  +  0   0   9   9  Graphemica (C) Graphemica (c)
მუხროვანი (საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი)

მუხროვანი — სოფელი საქართველოში, საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში (უჯარმის თემი), გარე კახეთში. მდებარეობს მდინარე ივრის მარჯვენა ნაპირზე. ისტორიულ წყაროებში მუხროვანი მოხსენიებულია მუხრანის სახელწოდებით. მუხროვანში 1842 წლიდან 1866 წლამდე, დაბანაკებული იყო კავკასიის გრენადერთა საარტელერიო ბრიგადის №1 სარეზერვო ბატარეა, რომელშიც 1852-1853 წლებში მსახურობდა ცნობილი რუსი კლასიკოსი ლევ ნიკოლოზის ძე ტოლსტოი. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-III, თბ., 2019. — გვ. 145. ↑ მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016.
ზვენიგოროდ-კიევსკი

ზვენიგოროდ-კიევსკი – უძველესი ციხე-ქალაქი კიევის სამთავროში. ქალაქი ზვენიგოროდ-კიევსკი პირველად მოხსენებულია 1097 წლის ხელნაწერში, როგორც ტერებოვლიელი თავადის ვასილკა როსტისლავის ძის დაბრმავების ადგილი. ქალაქი მოხსენიებულია აგრეთვე, იპატიევის ქრონიკაში 1150 და 1151 წლის განმავლობაში სუზდალის მთავრის იური დოლოგორუკისა და კიევის დიდი მთავრის იზიასლავ მტისლავიჩის შორის სამფლობელოში. შემდეგ სახელწოდება გვხვდება ქრონიკის გვერდებზე 1234 წელს ზვენიგოროდის კედლებთან პოლოვცებთან ბრძოლისას. XIII საუკუნის შუა რიცხვებში მონღოლ-თათრების შემოჭრის შემდეგ ქალაქმა არსებობა შეწყვიტა. მკვლევრების უმრავლესობა თვლის, რომ კიევთან ახლოს არსებული სოფელი ვიტა-პოჩტოვაია ზვენიგორდ-კიევსკია. ქალაქი მდებარეობს მდინარე სტუგნას მარცხენა სანაპიროზე, ქალაქ ვასილკოვისაკენ მიმავალ გზაზე. ის შედის სტუგნინის თავდაცვითი ხაზის შემადგენლობაში. Антонович В. Б. О местоположении древнего Киевского Звенигорода // Древности: Труды Московского археологического общества. — М.: Синодальная тип., 1876. — Т. VI. — С. 41—46. Антонович В. Б. О местоположении древнего Киевского Звенигорода (с картою) // Чтения в историческом обществе Нестора летописца. — К.: Университетская тип., 1879. — Кн. 1. — С. 37—43. Звенигород Киевский // Большая Советская Энциклопедия / Глав. ред. Б. А. Введенский. — Л.: Изд-во «Большая Советская Энциклопедия», 1952. — Т. 16. — С. 561. Звєнигородъ // Етимологічний словник літописних географічних назв Південної Русі / Відп. ред. О. С. Стрижак. — К.: Наукова думка, 1985. — С. 61—62. Куза А. В. Древнерусские городища X—XIII вв. Свод археологических памятников. — М.: Русский гуманитарный научный фонд, 1996. — 256 с. Куза А. В. Малые города Древней Руси. — М.: Наука, 1989. — 168 с. Максимович М. А. О Звенигороде, бывшем под Киевом // Он же. Собрание сочинений. — К.: Тип. М. И. Фрица, 1877. — Т. II. — С. 320—321. Нерознак В. П. Названия древнерусских городов. — М.: Наука, 1983. — 208 с. Сборник материалов для исторической топографии Киева и его окрестностей / Председатель комиссии М. Юзефович. — К.: Тип. К. Я. Федорова, 1874. — 176 с. Сказания о населенных местностях Киевской губернии или Статистические, исторические и церковные заметки о всех деревнях, селах, местечках и городах, в пределах губернии находящихся / Собрал. Л. И. Похилевич. — Біла Церква: Видавець О. В. Пшонківський, 2005. — XXII+642 с. (переиздание 1864 г.) Тихомиров М. Н. Древнерусские города. — М.: Политиздат, 1956. — 478 с. Янко М. Т. Топонімічний словник України: Словник—довідник. — К.: Знання, 1998. — 432 с. ↑ ძველ რუსულ ქალაქ ზივენიგოროდში. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-06-30. ციტირების თარიღი: 2019-04-10. ↑ სლავური ენციკლოპედია. კიევან რუსი - მუსკოვი. 2 ტომი. M: OLMA-PRESS, 2001. - 3200 გვ.
მეჯავზია

მეჯავზია (ლათ. Ducula aenea, ძვ. Carpophaga aenea) — ფრინველი მტრედისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 38–45 სმ, მასა აღწევს 450–545 გრამს. თავი ბრტყელი და გაწელილია. სქესობრივი დიმორფიზმი უმნიშვნელოდაა გამოხატული. დედლებს მამლებთან შედარებით ნაკლებად ინტენსიურად მბზინავი შეფერილობა აქვთ. თავი, კისერი და სხეულის ქვედა ნაწილი ცისფერია ღია რუხიდან ღია რუხ-ვარდისფრამდე. ზურგი და ფრთების მფარავი ბუმბული მწვანეა ბრინჯაოსფერი ბზინვარებით. კუდის ქვედა მხარე მუქი ყავისფერია. ნისკარტი მოვარდისფრო-რუხი. გავრცელებულია ინდოეთში, ტაილანდში, კამბოჯაში, ლაოსში, ვიეტნამში, მიანმარში, ანდამანის, ნიკობარის და სხვა ინდონეზიისა და ფილიპინების კუნძულებზე, როგორიცაა იავა, ფლორესი, პანტარი, ალორი, სულუს არქიპელაგი, პალავანი, დუმარანი, ბალაბეკი, სულავესი, ენგანო და ტალაუდის კუნძულები. უპირატესობას ანიჭებს მარადმწვანე ტყეებს, ტყის პირებს და მანგროიან ტბებს. როგორც სხვა ნაყოფიჭამია მტრედების უმრავლესობა, მეჯავზიაც უპირატესად ხეებზე ცხოვრობს. იკვებება სხვადასხვა სახის ნაყოფითა და კენკრით, ისეთი მსხვილითაც კი, როგორიცაა ველური ლეღვი და ჯავზი. ბუდეს მარდად აშენებს, იგი რამდენიმე ტოტისაგან შედგება. მეჯავზიას ტიხტიხი წააგავს ქედნისას. დებს 1 კვერცხს. ინკუბაცია 18 დღე-ღამე გრძელდება. დაახლოებით 20 დღეში ბარტყები ბუდეს ტოვებენ. David Burnie (Hrsg): Vögel, München 2008, Dorling Kindersley, ISBN 978-3-8310-1272-5 David Gibbs, Eustace Barnes und John Cox: Pigeons and Doves – A Guide to the Pigeons and Doves of the World. Pica Press, Sussex 2001, ISBN 90-74345-26-3 Alois Münst und Josef Wolters: Tauben – Die Arten der Wildtauben, 2. erweiterte und überarbeitete Auflage, Verlag Karin Wolters, Bottrop 1999, ISBN 3-9801504-9-6 Gerhard Rösler: Die Wildtauben der Erde – Freileben, Haltung und Zucht. Verlag M. & H. Schaper, Alfeld-Hannover 1996, ISBN 3-7944-0184-0 ↑ კუტუბიძე მ., ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, თბ.: „მეცნიერება“, 1973. — გვ. 18, 138, 181. ↑ Rösler, S. 295 ↑ Burnie, S. 251
ჯემალ სტეფნაძე

ჯემალ სტეფნაძე (დ. 10 აპრილი, 1938, ბრილი, ხაშურის რაიონი — გ. 2004) — ქართველი ისტორიკოსი. ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. 1965 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1977-1982 წლებში მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის საზოგადოებრივ მეცნიერებათა დარგში სამეცნიერო ინფორმაციის სექტორის ისტორიისა და ხელოვნებათმცოდნეობის განყოფილების გამგედ; ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის წამყვან მეცნიერ-მუშაკად. მისი სადისერტაციო თემა იყო „საქართველოს სოციალურ-ეკონომიკური და პოლიტიკური ვითარება XII საუკუნის მეორე მეოთხედიდან XIII საუკუნის პირველ მეოთხედამდე“, რომელიც დაიცვა 1988 წელს. ვიკიწყაროში არის სტატია: ჯემალ სტეფნაძე ჯემალ სტეფნაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
D

D, d — ლათინური ანბანის მეოთხე ასო, გამოითქმის „დე“. რომაულ ციფრთა სისტემაში აღნიშნავს რიცხვს 500. ქიმიაში D - დეიტერიის სიმბოლო (წყალბადის იზოტოპი). კომპიუტერის კლავიატურაზე წარმოადგენს შემდეგი სიმბოლოების ერთობლიობას: D —   Alt  +  0   0   6   8  d —   Alt  +  0   1   0   0  Graphemica (D) Graphemica (d)
E

E, e — ლათინური ანბანის მეხუთე ასო. წარმოებულია ბერძნული ასოსგან ეპსილონი. ეტიმოლოგიაში სემიტური hê სავარაუდოდ პირველად აღნიშნავდა ლოცვას ან ადამიანის ფიგურას და შესაძლოა ეყრდნობოდა მსგავს ეგვიპტურ იეროგლიფს, რომელიც სხვანაირად გამოითქმებოდა და გამოიყენებოდა. სემიტურში ეს ასო წარმოადგენდა /h/ (და /e/ უცხოურ სიტყვებში), ბერძნულში hê გახდა Εψιλον (ეპსილონი) მნიშვნელობით /e/. ეტრუსკები და რომაელები ამ მნიშვნელობას მიჰყვნენ. კომპიუტერის კლავიატურაზე წარმოადგენს შემდეგი სიმბოლოების ერთობლიობას: E —   Alt  +  0   0   6   9  e —   Alt  +  0   1   0   1  Graphemica (E) Graphemica (e)
F

F, f — ლათინური ანბანის მეექვსე ასო. წარმოშობით სემიტური ასოსგან vâv, რომელიც გამოხატავს ბგერას /v/, და თავდაპირველად წარმოადგენდა ან კაუჭს ან კომბალს. შესაძლოა ეფუძნებოდეს მსგავს ეგვიპტურ იეროგლიფს. კომპიუტერის კლავიატურაზე წარმოადგენს შემდეგი სიმბოლოების ერთობლიობას: F —   Alt  +  0   0   7   0  f —   Alt  +  0   1   0   2  Graphemica (F) Graphemica (f)
მეჭიანჭველესებრნი

მეჭიანჭველესებრნი (ლათ. Formicariidae) — ფრინველთა ოჯახი ბეღურასნაირთა რიგისა. მათი სხეულის სიგრძეა 9,5–36 სმ. ნისკარტი გვერდებიდან შეკვეცილია, ზოგჯერ ბოლოში კაუჭით. მიწის ფრინველებს გრძელი ფეხები აქვთ, მეხეურებს — მოკლე. მამლები კონტრასტულად არიან მორთულები, ზოგჯერ გარდიგარდმო გასდევთ თეთრი, შავი ან წითური ფერის ზოლები ან ზოლები; დედლები ერთ ტონში არიან შეფერილი. ცნობილია 2 გვარის 12 სახეობა. გავრცელებული არიან სამხრეთი მექსიკიდან ცენტრალურ არგენტინამდე. ბინადრობენ ტყეებში ან ბუჩქნარში. ბუდეს ბუჩქებზე აკეთებენ, იშვიათად მიწაზე. დებენ 2 კვერცხს, იშვიათად 3-ს; ინკუბაცია 14–17 დღე-ღამე გრძელდება. იკვებებიან უმთავრესად მწერებით, ძირითადად ჭიანჭველებით. მეჭიანჭველესებრნი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული) ↑ კუტუბიძე მ., ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, თბ.: „მეცნიერება“, 1973. — გვ. 54, 138, 200. ↑ 2.0 2.1 Муравьеловки // Большая советская энциклопедия. — 3-е изд., т. 17 — М., 1974. ↑ Antthrushes, antpittas, gnateaters, tapaculos, crescentchests. IOC World Bird List (v 8.2) (2018). ↑ მეჭიანჭველესებრნი (TSN 178271). ინტეგრაციული ტაქსონომიის საინფორმაციო სისტემა.
თბილისის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი

თბილისის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი — ამიერკავკასიის მნიშვნელობის უმაღლესი სასწავლებელი, სადაც სწავლება მიმდინარეობდა რუსულ ენაზე. დაარსდა 1917 წლის 11 ივლისს, მეცადინეობა დაიწყო 1917 წლის 9 ოქტომბერს. საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პერიოდში ინსტიტუტი კერძო დაწესებულება იყო (ინახავდნენ კერძო შემოწირულობებითა და სწავლის ქირით). საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ, 1921 წლის 1 ოქტომბერს რესპუბლიკის განსახკომის გადაწყვეტილებით ინსტიტუტი სახელმწიფო დაწესებულებად გამოცხადდა და მას თბილისის სახელმწიფო პოლიტექნიკური ინსტიტუტი ექოდა, 1922 წელს ვ. ი. ლენინის სახელი მიენიჭა. 1928 წელს ინსტიტუტმა შეწყვიტა არსებობა. მისი ტექნიკური პროფილის ფაკულტეტები შეუერთდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პოლიტექნიკური ფაკულტეტის (შეიქმნა 1922) ბაზაზე დაარსებულ საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტს. ჯავრიშვილი ვ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 611.
ხიზრი ალდამოვი

ხიზრი ალდამოვი (დ. 15 მარტი, 1949, დუისი, ახმეტის რაიონი, — გ. 6 მაისი, 2019, გროზნო) — ქისტი ისტორიკოსი, პოლიტიკური მოღვაწე. დაამთავრა გროზნოს პედაგოგიური ინსტიტუტი ისტორიის სპეციალობით. მუშაობდა ინჟინრად სხვადასხვა საწარმოში; იყო გუდერმესის რაიონული საკვები კომბინატის მთავრი ინჟინერი; 1985 წლიდან იყო ჩეჩნეთის რევოლუციური მოძრაობის აქტივისტი და ჩეჩნეთის ყოფილი პრეზიდენტის, ჯოჰარ დუდაევის თანამებრძოლი. 1994 წელს ჩეჩნეთიდან გამოგზავნეს საქართველოში, როგორც იჩქერიის გენერალური წარმომადგენელი. იჩქერიის არაოფიციალური წარმომადგენლობა თბილისში 2001-2002 წლებამდე მუშაობდა. 2012 წელს დაბრუნდა გროზნოში. ბოლო წლებში ჩეჩნეთის ლიდერის, რამზან კადიროვის თანამოაზრე იყო. თავისუფლების დღიურები, 2009, გვ. 200, თბ., 2010. ხიზრი ალდამოვი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ იჩქერიის ყოფილი წარმომადგენელი საქართველოში ხიზირ ალდამოვი გარდაიცვალა. პანკისის სათემო რადიო WAY. 7 მაისი 2019.
განქორწინებების მუზეუმი

განქორწინებების მუზეუმი (ხორ. Muzej Prekinutih Veza) — ორიგინალური სპეციალიზებული მუზეუმი ხორვატიაში, ქალაქ ზაგრებში. დაფუძნდა კინოპროდიუსერის ოლინკა ვიშტიცას და მოქანდაკე დრაჟენ გრუბიშიჩის მიერ. 2003 წლის შემდეგ მათი ოთხწლიანი სიყვარულის ურთიერთობა დასრულდა. ამის შემდეგ, ორივე მათგანი ხუმრობდა დარჩენილი პირადი ნივთებით შეექმნათ მუზეუმი. მათ ეს იდეა განახორციელეს. მუზეუმი მიძღვნილია არშემდგარი სიყვარულებისთვის. მასში განთავსებულია ყოფილი შეყვარებულების პირადი ნივთები და თან ახლავს მოკლე აღწერილობა: „მუზეუმი შეიქმნა შემოწირული საგნების მოძრავი კოლექციით“. მუზეუმი გახდა ცნობილი და მიიღო კენეტ ჰადლონის პრემია ყველაზე ინოვაციური მუზეუმის მოგონებისთვის. წლების მანძილზე ამ კოლექციამ მოიარა მსოფლიო: არგენტინა, ბოსნია და ჰერცეგოვინა, გერმანია, მაკედონია, ფილიპინები, სერბეთი, სინგაპური, სლოვენია, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა, თურქეთი, გაერთიანებული სამეფო და ამერიკის შეერთებული შტატები. ↑ 'Kupio mi je tange od bombona. Kada me prevario sa kolegicom s posla, poslao mi je mail. Kakav jeftini škrtac!'
ბელარუსული ეკლესია

ბელარუსის გოთური (ბელარუსულად [belaruskaya hotyka]) — მე-15 და მე-16 საუკუნეებში აშენებული საეკლესიო ნაგებობების არქიტექტურული სტილი. თანამედროვე ბელარუსის, ლიეტუვისა და აღმოსავლეთ პოლონეთის ნაწილებში. მიუხედავად იმისა, რომ ამ ნაგებობებს გოტიკური არქიტექტურის ტიპური თვისებები აქვთ, როგორიცაა მაღალი კოშკები, მრგვალი თაღები და ჭერი, ისინი ასევე შეიცავს ელემენტებს, რომლებიც არ განიხილებიან როგორც გოთური, ასევე ცენტრალური და დასავლეთ ევროპული სტანდარტების მიხედვით. დიდი პრინცის, ვლადიმირ I დიდის მონათვლით და კიევის რუსეთის გაქრისტიანებით, რეგიონის შენობებზე ძლიერი გავლენა მოახდინა ბიზანტიის არქიტექტურამ. მე-13 და მე-14 საუკუნეებში ლიტვის დიდი სამთავროს მიერ ბელარუსის მაშინდელი მთავრობები დაამხეს, რომლებიც კათოლიკური ტევტონთა ორდენის წინააღმდეგ იყვნენ გამსჭვალულნი. საჰერცოგო და მისი დიდგვაროვნება მე-14 საუკუნეში დომინანტი გახდა და მისი ოფიციალური ენა დასავლეთ რუსული იყო. მას შემდეგ, რაც 1386 წელს პოლონეთის მეფე გახდა ვლადისლავ II იაგაილო, პოლონეთისა და ლიტვის ქვეყნები გაერთიანდნენ. ამან გაზარდა დასავლეთ და სამხრეთ ევროპასთან კომუნიკაციის დონე. ამ პერიოდში გოთურმა არქიტექტურამ სლავურ რეგიონებს მიაღწია, მაგრამ ცენტრალურ და სამხრეთ ევროპაში რენესანსის არქიტექტურით იცვლებოდა. სამხრეთ ლიეტუვასა და ბელარუსს ბევრი არქიტექტურული თვისება აქვთ. 1346 წელს ვილნიუსში აშენდა თეოტოკოსის მართლმადიდებლური ტაძარი. ბელორასის გოთური ბიზანტიურ, გოთურსა და რენესანსის არქიტექტურას აერთიანებს. მიუხედავად იმისა, რომ ზოგიერთ შენობას აქვს ჩრდილოეთ გერმანიის აგურის გოთური დიზაინი, სხვები შელესილია. უმეტეს ეკლესიებს აქვს სარდაფები. უმრავლესობა გამაგრებულია, თითოეული კუთხის პატარა კოშკით. დანარჩენს აქვს ჩვეულებრივი, მაღალი, დასავლური სამრეკლო. ლიტვის დიდ საჰერცოგოში, რუტერის მიწები ოფიციალურად ავტონომიური იყო. Nigel Roberts, Belarus, p. 185 (google books) Rainer Lindner, Historiker und Herrschaft: Nationsbildung und Geschichtspolitik in Weißrußland im 19. Und 20. Jahrhundert, Verlag Oldenbourg 1999, ISBN 3-486-56455-2, S. 256, II. Nation und Geschichte im Stalinismus → 3. Rivalität der Mythen (Nation-building and policy of history in Belarus in the 19th & 20th centuries) – in German Archives of Belarus, Church Architecture დაარქივებული 2015-12-22 საიტზე Wayback Machine. Беларуская готыка ў пабудове культавых будынкаў XV-XVI стст. – Belarusian Gothic in religious buildings of the 15th and 16th centuries (in Belarusian, very much illustrated) დაარქივებული 2020-02-21 საიტზე Wayback Machine.
ზურაბ აზმაიფარაშვილი

ზურაბ აზმაიფარაშვილი (დ. 16 მარტი, 1960, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მოჭადრაკე. საქართველოს ჩემპიონი (1980), საერთაშორისო სპორტის ოსტატი (1884), საერთაშორისო დიდოსტატი (1988), სსრკ სპორტის ოსტატი (1978). 1981 წელს დაამთავრა საქართველოს ფიზიკური კულტურის ინსტიტუტი (ჭადრაკის სპეციალიზაცია). 1983 წელს იყო სსრკ ჩემპიონატის მონაწილე (მოუგო ა. კარპოვს). 1983–1985 წლებში სტუდენტთა მსოფლიო გუნდური პირველობის მონაწილე. პირველი ადგილები დაიკავა საერთაშორისო ტურნირებში: ალბენა (ბულგარეთი, 1984, 1986), ჰარარე (ზიმბამბვე, 1985), ჰავანა (კუბა, 1988), ამსტერდამი, ბერლინი, ლონდონი (1991). ფიდეს მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალური ეტაპების 5-გზის მონაწილე (1997, 1999–2001, 2004). საჭადრაკო ოლიმპიადების მონაწილე (1992–2004). 1998 წელს თავის დაფაზე მოიპოვა მცირე ვერცხლის მედალი: 10-იდან 8. სარეკორდო სარეიტინგო მაჩვენებელი- 2007 ქულა (2003). გარი კასპაროვის სეკუნდანტი მსოფლიოს პირველობის მატჩებში (1987–1994). საქართველოს ჭადრაკის ფედერაციის პრეზიდენტი (1998–2000) და თანაპრეზიდენტი (2000–2004), შავი ზღვის აუზის ქვეყნების საჭადრაკო ასოციაციის პრეზიდენტი (1999–2004), ფიდეს ვიცე-პრეზიდენტი (2002 წლიდან). 2009–2010 წლებში იყო აზერბაიჯანის ეროვნული ნაკრების ხელმძღვანელი და კაპიტანი. 2010 წლიდან დღემდე ფიდე-ს აკადემიის სტატუსის მქონე თბილისის საერთაშორისო აკადემიის დამფუძნებელია. მიღებული აქვს ფიდე-ს უმაღლესი სამწვრთნელო ჯილდო „ბოტვინიკის ხე“ (2010), ვახტანგ გორგასლის III ხარისხის ორდენი (2003), ღირსების ორდენი (1996). ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 71. ელგუჯა ბერიშვილი, ქართული სპორტის ოქროს წიგნი, გვ. 316, თბ.: პალიტრა L, 2013. ზურაბ აზმაიფარაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ზურაბ აზმაიფარაშვილი — ბიოგრაფიული ლექსიკონი ზურაბ აზმაიფარაშვილი — ქართული სპორტის სტატისტიკა
G

G, g — ლათინური ანბანის მეშვიდე ასო, ლათინურად და გერმანულად წარმოითქმის „გე“, ფრანგულში (და ქართულში ზოგიერთი ტრადიციით, მაგ., მათემატიკაში, ფიზიკაში, ჭადრაკში და სხვა სფეროებში) - „ჟე“, ინგლისურად „ჯი“, ესპანურად „ხე“. ეს ასო მოიგონეს რომაელებმა, ვინაიდან არასწორად ჩათვალეს, რომ ასო C ერთბაშად ორ ბგერას აღწერდა: /კ/ და /გ/. წერილობით წყაროებში მითითებულია ასო G-ს აღმომჩენი (შემქმნელი) - სპურიუს კავრილიუს რუგი, რომელიც ძვ. წ. 230 წელს ასწავლიდა - პირველი რომაელი, რომელმაც ფასიანი სკოლა გახსნა. ბიოქიმიაში G - გლიცინის და გუანოზინის სიმბოლო, ასევე პროტეინის ტიპი. ასტრონომიაში G - კომეტის, ასტეროიდების და მცირე პლანეტების (რომლების ნებისმიერი წლის 1-15 აპრილს იქნა აღმოჩენილი) წინასწარი აღნიშვნის პრეფიქსი. ტრანსპორტის საშუალებების სანომრე ნიშნების საერთაშორისო სისტემაში აღნიშნავს გაბონს. მუსიკაში - ნოტა „სოლი“. ფინანსებში - ნიუ-იორკის სააქციო ბირჟაზე აღნიშნავს კომპანიას ჯილეტი. მასონურ სიმბოლიკაში ამ ასოს უკავშირებენ ღმერთს (God, Gott) და გეომეტრიას. ფიზიკაში G - გრავიტაციული მუდმივა, ხოლო g - გრავიტაციით გამოწვეული აჩქარების ერთეული. კომპიუტერის კლავიატურაზე წარმოადგენს შემდეგი სიმბოლოების ერთობლიობას: G —   Alt  +  0   0   7   1  g —   Alt  +  0   1   0   3  Graphemica (G) Graphemica (g)
ქეთევან არახამია-გრანტი

ქეთევან რევაზის ასული არახამია-გრანტი (დ. 19 ივლისი, 1968, ოჩამჩირე, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მოჭადრაკე. 1985 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უცხო ენათა ინსტიტუტის გერმანული ენის ფაკულტეტი. მსოფლიოს ჩემპიონი 20 წლამდე გოგონათა შორის (1985). 1987 წლიდან საერთაშორისო დიდოსტატი. საქართველოს სამგზის (1983, 1984, 1990), სსრკ (1990) და დიდი ბრიტანეთის (2003) ჩემპიონი, შოტლანდიის ჩემპიონი კაცთა შორის (2003). ქალთა მსოფლიო საჭადრაკო ორგზის ჩემპიონი (1994, 1996). ევროპის ჩემპიონი გუნდურ ჩათვლაში (1992) ვახტანგ გორგასლის III ხარისხის ორდენის კავალერი. 1998 წლის ოლიმპიადის მონაწილე, თბილისისა და ჰავანის საერთაშორისო ტურნირების გამარჯვებული. 1996 წლიდან ცხოვრობს შოტლანდიაში, მისი მეუღლეა იქაური მოჭადრაკე ჯონათან გრანტი. ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 300, ISBN 99928-20-32-2. ელგუჯა ბერიშვილი, ქართული სპორტის ოქროს წიგნი, თბ.: პალიტრა L, 2013. — გვ. 315. ვინ ვინაა საქართველოში: ქართული ბიოგრაფიული ცნობარი, თბ., 1998–1999. — გვ. 20. ქეთევან არახამია-გრანტი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ქეთევან არახამია-გრანტი — ბიოგრაფიული ლექსიკონი ქეთევან არახამია-გრანტი — ქართული სპორტის სტატისტიკა
მერეს ციხე (სამცხე)

მერეს ციხე — საფორტიფიკაციო ნაგებობა, მდებარეობს თურქეთში ფოსოფის რაიონში, ისტორიულ სამცხეში, სოფელ მერესთან, თანამედროვე სოფელ ჩაქირქოჩთან (თურქ. Çakırkoç), მდ. ფოცხოვისწყლის მარჯვენა ნაპირზე, კლდოვან ბორცვზე. ციხე გეგმარებით მთის რელიეფს მიუყვებოდა, დღეს სანახევროდ დანგრეულია და დარჩენილია სამი დიდი ფრაგმენტი, ციხის კედლებში შეიმჩნევა რამდენიმე სამშენებლო ფენა, მათგან ერთ-ერთზე, სამხრეთ-დასავლეთ ფრაგმენტში, შიგნიდან, სქელ კედელში, მოწყობილია სადგომი, რომლის შესასვლელის მარცხენა მხარეს ჩადგმული რუხი ფერის ქვის ლოდზე ამოკვეთილია მხედრული წარწერა (XV-XVI სს.). წარწერის მოკლე ტექნიკური აღწერილობა: ტექსტის მარჯვენა ნაწილი, ლოდის მარჯვენა კიდის ჩამოტეხვის გამო, სავარაუდოდ, დაკარგულია; სამი სტრიქონი; ქარაგმისა და განკვეთილობის ნიშნები არ ახლავს. წარწერა წაკითხვის გარეშე დაფიქსირებული აქვს დ. ბერძენიშვილს (ბერძენიშვილი 2009). ციხის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, გალავნის გარეთ, ფერდზე, დგას ნახევრად დანგრეული პერანგშემოცლილი და კამარებმორღვეული ეკლესია, რომელსაც სამხრეთიდან მინაშენი ჰქონია. მერეს ციხე და ეკლესია აღწერილი აქვთ მკვლევარებს: ი. გვარამაძეს, ვ. სადოვსკის, პ. უვაროვას, ვ. დევიცკის, ჰ. გუნდოღდუს, ფ. ბაირამს. 2014 წლისთვის შიდა მოპირკეთებიდან დარჩენილია ჩრდილოეთი კედლის მხარე და კამარის ქუსლი. ამ კედელზე, საკურთხევლის მხარეს, ქვის ორ კვადრზე მხატვრობის კვალიც შემორჩა (ძლიერი დაზიანების გამო რაიმეს გარჩევა ჭირს, ჩანს საღებავის მუქი ლურჯი, წითელი და ყვითელი ფერი). ჩრდილოეთი სადგომი მეტად დაზიანებულია, წაქცეულია დუღაბიანი კედლები, დარჩენილია სამხრეთი და დასავლეთი კედლის ნაწილები, თაღის ნაწილი და პილასტრის კაპიტელი. ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2014 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები. კავკასიის უნივერსიტეტი, გვ. 47. ISBN 978-9941-0-7362-5.  ↑ ჯიქია ს., „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი“, საქ. სსრ მეცნიერებათა აკადემიის გამომცემლობა, თბ., 1958. ↑ „გურჯისტანის ვილაიეთის რუკა“, 1953 ↑ გვარამაძე ი., [ვინმე მესხი], ახალციხური ფელეტონი, გაზ. “დროება“, 1881, 11 აგვისტო. ↑ Садовский В., Посховский участок Ардаганского округа Карсской области, СМОМПК, 5, Тифл., 1886. ↑ Уварова П. Посховский участокъ, Христіанскіе памятники, Матеріалы по археологіи Кавказа подъ ред. графини Уваровой, вып. IV, М., 1894. ↑ Девицкий В., Древности Посховского участка, СМОМПК, 35, 1905. ↑ Gündoĝdu H., Kaleler ve Kuleler Kenti Ardahan, Ankara, 2000. ↑ Bayram F., Gürcistan ve Türkiye: “Kültürel İlşkilerin Geçmişi, Bugünü ve Perspektifleri” Konulu Konferansın Tez Raporları, Tiflis-2012.