თაობა Z

თაობა Z (ჯენზი, ინგლ. Generation Z) ანუ ზუმერები (Zoomers) — დემოგრაფიული კოჰორტა, რომელიც მოსდევს თაობა Y-ს (ათასწლეულის თაობას) და წინ უსწრებს თაობა ალფას. მკვლევრები და მასობრივი ინფორმაციის საშუალებები თაობა Z-ის დასაწყისად თვლიან 1990-იანი წლების შუა-ბოლოს, ხოლო დასასრულად — 2010-იანების დასაწყისს. თაობა Z-ის წარმომადგენელთა უმრავლესობა თაობა X-ის ან Y-ის შვილია. თაობა Z პირველი სოციალური კატეგორიაა, რომლის წარმომადგენლები ადრეული წლებიდან იზრდებოდნენ ინტერნეტთან და პორტატულ ციფრულ ტექნოლოგიებთან ერთად, ამიტომ მათ „ციფრულ აბორიგენებსაც“ (digital native) უწოდებენ. ეკრანთან გატარებული დროის უარყოფითი შედეგები უფრო მეტად გამოხატულია მოზარდებში, ვიდრე მცირე ასაკის ბავშვებში. წინა თაობებთან შედარებით, თაობა Z-ის წარმომადგენლები, როგორც წესი, ცხოვრობენ უფრო ნელი ტემპით, აქვთ მოზარდთა ორსულობის უფრო დაბალი მაჩვენებელი და უფრო იშვიათად მოიხმარენ ალკოჰოლს (თუმცა არა აუცილებლად სხვა ფსიქოაქტიურ ნივთიერებებს). უფროს თაობებზე მეტად არიან დაინტერესებული აკადემიური მიღწევებით და სამუშაოს პერსპექტივებით. გაზრდილია სექსტინგის (სექსუალური შინაარსის მიმოწერის) გავრცელებულობა მოზარდებს შორის, თუმცა მისი შედეგება კარგად შესწავლილი არ არის. ახალგაზრდული სუბკულტურები ამ თაობაშიც შენარჩუნდა, თუმცა უფრო მშვიდი ხასიათის გახდა. მთელ მსოფლიოშია იმის დამადასტურებელი მონაცემები, რომ ქალთა შორის სქესობრივი სიმწიფის საშუალო ასაკი მნიშვნელოვნად შემცირდა XX საუკუნესთან შედარებით, რაც გავლენას ახდენს მათ კეთილდღეობასა და მომავალზე. მთლიანი მოსახლეობის საშუალო მაჩვენებელზე მაღალია მოზარდებსა და ახალგაზრდებს შორის ალერგიის გავრცელებულობა. ამაღლებულია ცნობიერება ფსიქიკური ჯანმრთელობის შესახებ და მისი დიაგნოსტიკის მაჩვენებლები, გაზრდილია ძილის დეპრივაციის შემთხვევები. ბევრ ქვეყანაში თაობა Z-ის ახალგაზრდობას უფრო ხშირად აღენიშნება გონებრივი ჩამორჩენილობა და ფსიქიკური აშლილობები, ვიდრე უფროს თაობას. თაობა Z-ის წარმომადგენლები ადრინდელ პერიოდთან შედარებით უფრო მეტ დროს ატარებენ ელექტრულ მოწყობილობებთან და უფრო ნაკლებს — წიგნებთან, რაც გავლენას ახდენს ყურადღების კონცენტრაციაზე, ლექსიკურ მარაგზე, აკადემიურ მიღწევებსა და სამომავლო ეკონომიკურ წვლილზე. ↑ Who Are the Parents of Gen Z? (August 26, 2021). ციტირების თარიღი: March 10, 2022 ↑ Kingl, Adam. (November 17, 2022) Gen Y vs. Gen Z: Understanding Similarities, Differences and Leadership Challenges. ციტირების თარიღი: May 19, 2023 ↑ Turner, Anthony (2015). „Generation Z: Technology And Social Interest“. Journal of Individual Psychology. 71 (2): 103–113. doi:10.1353/jip.2015.0021. S2CID 146564218. ↑ 4.0 4.1 Twenge, Jean (October 19, 2017). „Teens are sleeping less – but there's a surprisingly easy fix“. The Conversation. დაარქივებულია ორიგინალიდან — November 12, 2020. ციტირების თარიღი: November 11, 2020. ↑ Strauss, Valerie (November 16, 2019). „Today's kids might be digital natives — but a new study shows they aren't close to being computer literate“. Education. The Washington Post. დაარქივებულია ორიგინალიდან — November 17, 2019. ციტირების თარიღი: November 21, 2019. ↑ Demopoulos, Alaina (February 28, 2023). „'Scanners are complicated': why Gen Z faces workplace 'tech shame'“. The Guardian. ციტირების თარიღი: May 13, 2023. ↑ Adelantado-Renau, Mireia; Moliner-Urdiales, Diego; Cavero-Redondo, Iván; Beltran-Valls, Maria Reyes; Martínez-Vizcaíno, Vicente; Álvarez-Bueno, Celia (September 23, 2019). „Association Between Screen Media Use and Academic Performance Among Children and Adolescents: A Systematic Review and Meta-analysis“. JAMA Pediatrics. American Medical Association. 173 (11): 1058–1067. doi:10.1001/jamapediatrics.2019.3176. hdl:10234/186798. PMC 6764013. PMID 31545344. ↑ „Teenagers are better behaved and less hedonistic nowadays“. International. The Economist. January 10, 2018. დაარქივებულია ორიგინალიდან — September 19, 2020. ციტირების თარიღი: September 29, 2020. ↑ Twenge, Jean (September 19, 2017). „Why today's teens aren't in any hurry to grow up“. The Conversation. დაარქივებულია ორიგინალიდან — November 15, 2020. ციტირების თარიღი: November 13, 2020. ↑ Schepis, Ty (November 19, 2020). „College-age kids and teens are drinking less alcohol – marijuana is a different story“. The Conversation. დაარქივებულია ორიგინალიდან — November 21, 2020. ციტირების თარიღი: November 21, 2020. ↑ Hymas, Charles (December 9, 2020). „Generation Z swap drink for drugs as class A use by 16-24-year-olds rises by half in seven years“. The Telegraph. დაარქივებულია ორიგინალიდან — December 10, 2020. ციტირების თარიღი: December 19, 2020. ↑ 12.0 12.1 Chandler-Wilde, Helen (August 6, 2020). „The future of Gen Z's mental health: How to fix the 'unhappiest generation ever'“. The Telegraph (ინგლისური). ISSN 0307-1235. დაარქივებულია ორიგინალიდან — January 10, 2022. ციტირების თარიღი: August 8, 2020. ↑ 13.0 13.1 „Generation Z is stressed, depressed and exam-obsessed“. The Economist. February 27, 2019. ISSN 0013-0613. დაარქივებულია ორიგინალიდან — March 28, 2019. ციტირების თარიღი: March 28, 2019. ↑ „Teenagers are better behaved and less hedonistic nowadays“. International. The Economist. January 10, 2018. დაარქივებულია ორიგინალიდან — September 19, 2020. ციტირების თარიღი: September 29, 2020. ↑ Del Rey, Rosario; Ojeda, Mónica; Casas, José A.; Mora-Merchán, Joaquín A.; Elipe, Paz (August 21, 2019). Rey, Lourdes (ed.). „Sexting Among Adolescents: The Emotional Impact and Influence of the Need for Popularity“. Educational Psychology. Frontiers in Psychology. 10 (1828): 1828. doi:10.3389/fpsyg.2019.01828. PMC 6712510. PMID 31496968. ↑ Velasquez, Angela. (June 10, 2020) In Times of Crisis, Gen Z Embraces Escapist Fashion. ციტირების თარიღი: May 6, 2021 ↑ Isabel Slone. (March 10, 2020) Escape Into Cottagecore, Calming Ethos for Our Febrile Moment. The New York Times. ციტირების თარიღი: May 23, 2020 ↑ Arana, Ixone (October 14, 2023). „Modern nostalgia: Why do young people ache for a past they never lived?“. Lifestyle. El Pais. ციტირების თარიღი: December 4, 2023. ↑ Weir, Kirsten (March 2016). „The risks of earlier puberty“. Monitor. American Psychological Association. 47 (3): 40. დაარქივებულია ორიგინალიდან — September 17, 2022. ციტირების თარიღი: December 20, 2020. ↑ Lamothe, Cindy. (June 12, 2018) The health risks of maturing early. ციტირების თარიღი: January 9, 2021 ↑ Hanson, Mark; Gluckman, Peter. New research shows how evolution explains age of puberty (30 November 2005). ციტირების თარიღი: 2023-07-04 ↑ Hochberg, Ze′ev; Konner, Melvin (2020). „Emerging Adulthood, a Pre-adult Life-History Stage“. Frontiers in Endocrinology. 10 (918): 918. doi:10.3389/fendo.2019.00918. PMC 6970937. PMID 31993019. ↑ Eckert-Lind, Camilla; Busch, Alexander S.; Petersen, Jørgen H.; Biro, Frank M.; Butler, Gary; Bräuner, Elvira V.; Juul, Anders (2020). „Worldwide Secular Trends in Age at Pubertal Onset Assessed by Breast Development Among Girls: A Systematic Review and Meta-analysis“. JAMA Pediatrics. American Medical Association. 174 (4): e195881. doi:10.1001/jamapediatrics.2019.5881. PMC 7042934. PMID 32040143. ↑ Graphic Detail (October 3, 2019). „The prevalence of peanut allergy has trebled in 15 years“. Daily Chart. The Economist. დაარქივებულია ორიგინალიდან — October 4, 2019. ციტირების თარიღი: October 3, 2019. ↑ „Why everybody is suddenly allergic to everything“. Health. National Post. July 30, 2019. დაარქივებულია ორიგინალიდან — September 26, 2020. ციტირების თარიღი: November 24, 2019. ↑ American Psychological Association (March 15, 2019). „Mental health issues increased significantly in young adults over last decade“. Science Daily. დაარქივებულია ორიგინალიდან — December 20, 2020. ციტირების თარიღი: December 31, 2020. ↑ Schraer, Rachel (February 11, 2019). „Is young people's mental health getting worse?“. Health. BBC. დაარქივებულია ორიგინალიდან — January 5, 2021. ციტირების თარიღი: December 26, 2020. ↑ Kansagra, Sujay (May 2020). „Sleep Disorders in Adolescents“. Pediatrics. American Academy of Pediatrics. 145 (Supplement 2): S204–S209. doi:10.1542/peds.2019-2056I. PMID 32358212. დაარქივებულია ორიგინალიდან — July 29, 2022. ციტირების თარიღი: January 1, 2021. ↑ University of Rochester (January 9, 2020). „Parents aren't powerless when it comes to sleep-deprived teenagers“. Science Daily. დაარქივებულია ორიგინალიდან — April 17, 2021. ციტირების თარიღი: January 1, 2021. ↑ Maulik, Pallab K.; Mascarenhas, Maya N.; Mathers, Colin D.; Dua, Tarun; Saxena, Shekhar (2011). „Prevalence of intellectual disability: A meta-analysis of population-based studies“. Research in Developmental Disabilities. 32 (2): 419–436. doi:10.1016/j.ridd.2010.12.018. PMID 21236634. დაარქივებულია ორიგინალიდან — September 26, 2020. ციტირების თარიღი: September 15, 2020. ↑ Buckley, Nicholas; Glasson, Emma J.; et al. (May 30, 2020). „Prevalence estimates of mental health problems in children and adolescents with intellectual disability: A systematic review and meta-analysis“. Australian and New Zealand Journal of Psychiatry. The Royal Australian and New Zealand College of Psychiatrists. 54 (10): 970–984. doi:10.1177/0004867420924101. PMID 32475125. S2CID 219170827. ↑ Thomas, Leigh (December 3, 2019). „Education levels stagnating despite higher spending: OECD survey“. World News. Reuters. დაარქივებულია ორიგინალიდან — February 5, 2020. ციტირების თარიღი: February 5, 2020. ↑ Ferguson, Donna (February 29, 2020). „Children are reading less than ever before, research reveals“. The Guardian. დაარქივებულია ორიგინალიდან — November 1, 2020. ციტირების თარიღი: November 7, 2020. ↑ Sliwa, Jim (August 20, 2018). „Teens Today Spend More Time on Digital Media, Less Time Reading“. American Psychological Association. დაარქივებულია ორიგინალიდან — November 1, 2020. ციტირების თარიღი: November 8, 2020. ↑ How Technology Affects the Attention Span of Children (April 18, 2019). ციტირების თარიღი: March 31, 2021 ↑ Too Much Screen Time?. ციტირების თარიღი: March 31, 2021 ↑ Massey University (September 20, 2010). „Vocabulary on decline due to fewer books“. Social Sciences. Phys.org. დაარქივებულია ორიგინალიდან — January 26, 2021. ციტირების თარიღი: November 7, 2020. ↑ Adams, Richard (April 19, 2018). „Teachers in UK report growing 'vocabulary deficiency'“. The Guardian. დაარქივებულია ორიგინალიდან — November 12, 2020. ციტირების თარიღი: November 11, 2020. ↑ Busby, Eleanor (April 19, 2018). „Children's grades at risk because they have narrow vocabulary, finds report“. Education. The Independent. დაარქივებულია ორიგინალიდან — November 9, 2020. ციტირების თარიღი: November 22, 2020. ↑ Thomas, Leigh (December 3, 2019). „Education levels stagnating despite higher spending: OECD survey“. World News. Reuters. დაარქივებულია ორიგინალიდან — February 5, 2020. ციტირების თარიღი: February 5, 2020.