laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ლებსკო

ლებსკო (პოლ. Łebsko) — ტბა პოლონეთში, პომერანიის სავოევოდოში. ფართობი 7,142 ჰა, (71.42 კმ²); საშუალო სიღრმე 2.5 მ, მაქსიმალური სიღრმე 6.3 მ. პოლონეთის ტბების სია პრიმორიეს დიუნები პოლონეთში დაარქივებული 2009-02-12 საიტზე Wayback Machine.
გოპლო

გოპლო (პოლ. Gopło) — ტბა ჩრდილო-ცენტრალურ პოლონეთში, კუიავო-პომერანიის სავოევოდოში. ფართობი 21.8 კმ²; მაქსიმალური სიგრძე 25 კმ, მაქსიმალური სიგანე 3.5 კმ; საშუალო სიღრმე 4.7 მ, მაქსიმალური სიღრმე 16.6 მ. პოლონეთის ტბების სია Lozny, Ludomir (2004), "The Transition to Statehood in Central Europe", in Grinin, Leonid E, et al. (eds.), The Early State, Its Alternatives and Analogues, Saratov: Uchitel Publishing House, ISBN 5-7057-0547-6, pp. 278–87 Opis jeziora Gopło na stronie Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Bydgoszczy[მკვდარი ბმული] Jezioro Gopło jak Rospuda? (artykuł GW) დაარქივებული 2009-03-14 საიტზე Wayback Machine. ტბის სურათები დაარქივებული 2007-07-04 საიტზე Wayback Machine.
ვიგრის ტბა

ვიგრის ტბა (პოლ. Wigry) ― ტბა ჩრდილო-აღმოსავლეთ პოლონეთში, პოდლასის სავოევოდოში. მაქსიმალური სიგანე 2,750 მ; ფართობი ― 21.7 კმ², საშუალო სიღრმე ― 15.4 მ, მაქსიმალური სიღრმე ― 73 მ; ტბაში მდებარეობს 19 კუნძული. პოლონეთის ტბების სია ავგუსტოვის არხი ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ვიგრის ტბა Wigry – Największe jezioro Suwalszczyzny დაარქივებული 2020-11-24 საიტზე Wayback Machine. Jezioro Wigry – informacje ogólne Szlak rowerowy wokół jeziora Wigry ვიგრის ტბა დაარქივებული 2012-08-20 საიტზე Wayback Machine. ვიგრის ეროვნული პარკი დაარქივებული 2005-12-30 საიტზე Wayback Machine.
იუზეფ პილსუდსკი

იუზეფ პილსუდსკი (პოლ. Józef Klemens Piłsudski ['juzεf piw'sutski]; დ. 5 დეკემბერი, 1867 — გ. 12 მაისი, 1935) — პოლონელი სამხედრო, სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. პოლონეთის რესპუბლიკის პირველი მეთაური 1918-1922 წწ. პოლონეთის არმიის დამაარსებელი, პოლონეთის მარშალი. 1855 წელს ჩაირიცხა ხარკოვის სამედიცინო უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტზე, საიდანაც ერთ წელიწადში გაირიცხა სტუდენტურ მოძრაობების წევრობისა და არეულობებში მონაწილეობისთვის. 1887 წელს ძმასთან და ტერორისტული ჯგუფის სხვა წევრებთან ერთად დააპატიმრეს ალექსანდრე III-ის მკვლელობის მცდელობის ბრლადებით და 5 წლით ციმბირში გადასახლება მიუსაჯეს. სასჯელს იხდიდა ირკუტსკის ციხეში. სასჯელის მოხდის შემდეგ, 1896 წლიდან ცხოვრობდა ლონდონში, სადაც მონაწილეობდა II ინტერნაციონალის IV კონგრესის მუშაობაში. 1899 წლიდან ცხოვრობდა ვილნოში, შემდეგ კი ლოძში, სადაც აგრძელებდა აქტიურ პუბლიცისტურ მოღვაწეობას. 1900 წელს ისევ დააპატიმრეს და მოათავსეს ვარშავის ციხეში, საიდანა მოახერხა გაქცევა. რუსეთის 1905 წლის რევოლუციის დროს აქტიურად მუშაობდა პოლონეთის ლეგიონის შექმნისთვის. I მსოფლიო ომის წინ გალიციაში ჩამოაყალიბა პოლონელ პატრიოტთა სამხედრო ჯგუფები, ხოლო ომის საწყის ეტაპზე, 1914 წლის ოქტომბერში, შექმნა საიდუმლო სამხედრო ორგანიზაცია, რომელმაც დაუმორჩილებლობა გამოუცხადა გერმანიის ხელისუფლებას. გერმანიის მთავრობამ ორგანიზაცია დაშალა, ხოლო პილსუდსკი დაიჭირა და მაგდებურგის ციხეში ჩასვა. ციხიდან გათავისუფლდა 1918 წლის 8 ნოემბერს და ტრიუმფით დაბრუნდა ვარშავაში. 22 ნოემბერს შეიქმნა დამოუკიდებელი პოლონეთის მთავრობა, ხოლო პილსუდსკი 1919 წლის იანვარში აირჩიეს სახელმწიფოს მეთაურად. 1919-21 წლებში, პოლონეთ-საბჭოთა რუსეთის ომის დროს პილსუდსკის ეკავა პოლონეთის შეიარაღებული ძალების უმაღლესი მთავარსარდლის თანამდებობა. 1926 წლის 31 მაისს არჩეულ იქნა პოლონეთის პრეზიდენტად, რაზეც უარი განაცხადა. 1934 წლიდან მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობა გაუარესდა. გარდაიცვალა 1935 წლის 12 მაისს ღვიძლის სიმსივნით. მისი გული დაკრძალულ იქნა ვილნოში, ხოლო სხეული — კრაკოვში. 1918–1922 – პოლონეთის რესპუბლიკის მეთაური. 1926–1928 – პოლონეთის პრემიერ-მინისტრი. 1930 – კვლავ პრემიერ-მინისტრი. 1926–1935 – პოლონეთის შეიარაღებული ძალების გენერალ-ინსპექტორი და პოლონეთის სამხედრო მინისტრი. პოლონეთის პრეზიდენტი პოლონეთის პრეზიდენტების სია ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: იუზეფ პილსუდსკი იოსეფ პილსუდსკი იოსეფ პილსუდსკი იოსეფ პილსუდსკი (1867–1935)[მკვდარი ბმული]
ვისლა

ვისლა (პოლ. Wisła, ლათ. Vistula) — მდინარე პოლონეთში. ბალტიის ზღვის აუზის ყველაზე გრძელი და წყლიანობით მეორე (ნევის შემდეგ) მდინარე. სიგრძე 1068 კმ, აუზის ფართობი 198,500 კმ². სათავეს იღებს დასავლეთ კარპატებში, 1065 მ სიმაღლეზე. ჩაედინება გდანსკის ყურეში. ზემოთში (60 კმ) მთის მდინარეა, კრაკოვის ქვემოთ უხვწყლიანია; კალაპოტის სიგანე დუნაეცის შესართავს ქვემოთ 200 მ, სანის ქვემოთ–600-1000 მ. შუა და ქვემო დინებაში ვაკის მდინარეა და უმეტესად განიერ, დატერასებულ ხეობაში მიედინება. კალაპოტი დაკლაკნილი აქვს. ზღვიდან 50 კმ-ზე ვისლა იტოტება და აჩენს ვრცელ დელტას. შესართავთან მდებარეობს საზღვაო ნავსადგური გდანსკი. მთავარი შენაკადებია: დუნაეცი, ვისლოკა, სანი, ვიეფში, ბუგი (მარჯვენა); პილიცა, ბრდა (მარცხენა). გაზაფხულზე თოვლის დნობის დროს იცის წყალდიდობა, ზაფხულში და ზამთარში – წყალმოვარდნები, რაც ხშირად გამოწვეულია ყინულხერგილებით. საშუალო წლიური ხარჯი კრაკოვთან – 84 მ³/წმ, ვარშავასთან – 590 მ³/წმ, ტჩევთან (შესართავის მახლობლად) – 1030 მ³/წმ. ყინულსაფარი, განსაკუთრებით ზემო დინებაში, არამდგრადია. სანაოსნოა მდინარე ფშემშის შესართავამდე (940 კმ) წელიწადში 200-250 დღეს 200-500 ტ წყალწვის გემებისათვის. ჩამონადენის რეგულირებისათვის ვისლასა და მის შენაკადებზე შექმნილია წყალსაცავები. დნეპრ-ბუგის არხით ვისლა შეერთებულია მდინარე დნეპრთან, ბიდგოშჩის არხით - მდინარე ოდრასთან. ვისლის ნაპირზეა ქალაქები: კრაკოვი, ვარშავა, პლოცკი, ტორუნი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 424.
აპენდექტომია

აპენდექტომია — ანთებითი ჭიაყელა დანამატის ქირურგიული მოცილება. კლასიკური აპენდექტომია მაკბურნეის, იგივე დიაკონოვ-ვოლკოვიჩის განაკვეთით კეთდება. იჭრება კანი, კანქვეშა ცხიმოვანი ქსოვილი, გარეთა ირიბი კუნთის აპონერვოზი, შიგნითა ირიბი და განივი კუნთები ღრმად ითიშება, ორ პინცეტს შორის ამოიღებენ და გაჩრიან პერიტონიუმს. მუცლის ღრუში მოინახება აპენდიქსი, რომელზეც მაკრომორფოლოგიურად აღინიშნება კატარული ანთება (ამავდროულად დაათვალიერებენ თეძო-ნაწლავსაც, რათა გამოირიცხოს მეკელის დივერტიკულის არსებობა). ამის შემდეგ ხდება ჯორჯლის გამოყოფა და ლიგირება, ჭიანაწლავის მოჭრა და გადანაჭრელი ადგილის ანუ თაკვის დამუშავება. აპენდიქსის ფუძეზე ედება ქისისებული და ზეტისებური ნაკერი, რის შემდეგაც მუცელის ღრუ დაიხურება შრეებად. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: აპენდექტომია
გაბრიელ ნარუტოვიჩი

გაბრიელ ნარუტოვიჩი (პოლ. Gabriel Narutowicz; დ. 17 მარტი, 1865, ტელშიაი, ლიეტუვა — გ. 16 დეკემბერი, 1922, ვარშავა) — პოლონელი პოლიტიკური მოღვაწე. პოლონეთის პრეზიდენტი, თანამდებობა ეკავა სულ 5 დღის განმავლობაში 11-16 დეკემბერი. ციურიხის ტექნოლოგიური ინსტიტუტის პროფესორი, ჰიდროინჟინერი. პრეზიდენტად არჩევამდე ეკავა ჯერ საზოგადოებრივი მუშაობის მინისტრის (1920-1921), ხოლო შემდეგ პოლონეთის საგარეო საქმეთა (1922) მინისტრის თანამდებობა. პოლონეთის პრეზიდენტი პოლონეთის პრეზიდენტების სია Endecja a zabójstwo Prezydenta Gabriela Narutowicza დაარქივებული 2010-05-26 საიტზე Wayback Machine. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 17 marca 1921 Ustawa z 27 lipca 1922: Regulamin Zgromadzenia Narodowego dla wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej
ბიოსინთეზი

ბიოსინთეზი (ბერძ. "ბიოს" - "სიცოცხლე", "სინთეზის" - "შეერთება") — ცოცხალ ორგანიზმში შედარებით მარტივი ნივთიერებებიდან რთული ორგანული ნივთიერების წარმოქმნის პროცესია. ცილის ბიოსინტეზი მიმდინარეონს ენდოპლაზმური ბადის მემბრანაზე განლაგებულ რიბოსომებში, ხოლო სინთეზირებული ცილების მოლეკულები ენდოპლაზმური ბადის ცისტერნების და არხების მეშვებოთ გადაიტანება გოლჯის აპარატში, საიდანაც უჯრედის ამა თუ იმ ნაწილში გადადის ან უჯრედგარე სივრცეში გამოიყოფა. გლუვი ენდოპლაზმური ბადე მონაწილეობს ლიპიდებისა და რთული ნახშირწყლების სინთეზში.
სტანისლავ ვოიცეხოვსკი

სტანისლავ ვოიცეხოვსკი (პოლ. Stanisław Wojciechowski; დ. 15 მარტი, 1869, კალიში, პოლონეთი — გ. 9 აპრილი, 1953, ვარშავა) — პოლონელი პოლიტიკური მოღვაწე და მეცნიერი. პოლონეთის პრეზიდენტი 1922–1926 წლებში პრეზიდენტად აირჩიეს გაბრიელ ნარუტოვიჩის მკვლელობის შემდეგ. იგი დაამხეს მაისის გადატრიალების შედეგად. პოლონეთის პრეზიდენტი პოლონეთის პრეზიდენტების სია სტანისლავ ვოიცეხოვსკი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
სამების ხევი

სამების ხევი — მცირე ხევი გომბორის ქედსა და სოფელ ხაშმის (საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი) ჩრდილოეთით. ისტორიულ ხანაში აქ გადიოდა ერთი მონაკვეთი ეთნოგრაფიული საზღვრისა ძველ ქართულ მხარეებს — კახეთსა და ჰერეთს შორის. აქ მდებარეობს ხაშმის სამების ბაზილიკა, აქვე გადის ძველი გზა გარეკახეთიდან შიგნიკახეთში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 711.
უჯრედის ჩანართები

უჯრედის ჩანართები არის ის სტრუქტურები, რომელთაც უჯრედი შეიცავს. ისინი, ძირითადად, სხვადასხვა ნივთიერების მარაგს წარმოადგენს. ამიტომ უჯრედის არსებობის სხვადასხვა სტადიაში ჩანართები შესაძლოა იყოს დიდი რაოდენობითაც ან საერთოდ არ არსებობდეს. ჩანართები, ძირითადად, სხვადასხვა ზომის წვეთებისა და მარცველის სახით გვხვდება. ცხიმები განსხვავებული ზომის წვეთებად გროვდება, ნახშირწყლები და ცილები კი - მარცვლების სახით. ცხიმის წვეთები დიდი რაოდენობითაა მცენარეთა თესლების, აგრეთვე ცხოველთა კანქვეშა ცხიმოვან უჯრედებში და სხვა. ნახშირწყლების მარაგი მცენარეულ უჯრედებში ძირითადად სახამებლის მარცვლების სახით გროვდება, ცხოველურ უჯრედებში კი - გლიკოგენის მარცვლების სახით. ცილოვანი ჩანართები განსაკუთრებით უხვადაა ცხოველთა კვერცხუჯრედში, მცენარეთა თესლების უჯრედებში და ორივე შემთხვევაში ჩანასახის საკვებს წარმოადგენს. "ბიოლოგია" სახელმძღვანელო მე-7 კლასელთათვის. თბილისი. 1998. გვ -46-47 - ავტორები: პროფ. გ.თუმანიშვილი, ბიომეცნ. დოქ. ი.ლაზრიშვილი, პროფ. ნ. მითაგვარია, დოც. ი .ქორქია, პროფ. გ. ღვალაძე, პროფ. ს .ცაგარელი.
ბირთვი

ბირთვი შეიძლება იყოს: ბირთვი — უჯრედის ძირითადი კომპონენტი ბირთვი — ატომის ცენტრალური ნაწილი ბირთვი — ოპერაციულ სისტემებათა უმეტესობის ცენტრალური კომპონენტი
ავტოტროფული ორგანიზმები

ავტოტროფული ორგანიზმები (ავტო... და ბერძნ. trophe — საკვები) — ორგანიზმები, რომელთაც არაორგანული ნივთიერებებისაგან ორგანული ნივთიერებების სინთეზირების უნარი აქვთ. ავტოტროფული ორგანიზმებია ყველა უმაღლესი მცენარე. პარაზიტებისა და საპროფიტების გარდა. წყალმცენარეები და ზოგი ბაქტერია. ქლოროფილის მარცვლებიანი მწვანე მცენარეები ორგანულ ნივთიერებებს (ნახშირწყლები, ცილები, ცხიმები) ქმნიან მარტივი არაორგანული ნივთიერებებისაგან (ნახშირორჯანგი და წყალი) მზის სინათლის ენერგიის მონაწილეობით, ე. ი. ფოტოსინთეზის მეშვეობით. ფოტოსინთეზის უნარი აქვს ზოგ პიგმენტოვან ბაქტერიასაც (მწვანე და მეწამული გოგირდოვანი ბაქტერიები). ავტოტროფული ბაქტერიების უმრავლესობა (ნიტრიფიკაციის ბაქტერიები, თიობაქტერიები, უფერო გოგირდოვანი ბაქტერიები) ორგანული ნივთიერების სინთეზს ახდენს ზოგი არაორგანული ნივთიერების (გოგირდწყალბადი, ამიაკი და სხვა) დაჟანგვის შედეგად გამოყოფილი ენერგიის ხარჯზე, ე. ი. ქემოსინთეზით. ავტოტროფული ორგანიზმების როლი ბუნებაში დიდია — ისინი ქმნიან სიცოცხლისათვის აუცილებელ ყველა ორგანულ ნივთიერებას. შეადარეთ ჰეტეროტროფული ორგანიზმები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 176.
კასტანიეტები

კასტანიეტები (ესპ. castañetas) — დასარტყამი მუსიკალური ინსტრუმენტი. შედგება ორი ჩაზნექილი ფირფიტისაგან, რომლებიც ერთმანეთს ზედა ნაწილში უკავშირდება ზონარით. ფირფიტები ტრადიციულად მზადდება მყარი ხისაგან, თუმცა ბოლო წლებში სულ უფრო მეტად გამოიყენება პლასტიკური მინა. კასტანეტები გავრცელებულია ესპანეთში, სამხრეთ იტალიაში და ლათინურ ამერიკაში. ასეთი მარტივი მუსიკალური ინსტრუმენტები, შესაფერისი რიტმული ცეკვისა და სიმღერის თანხლებით, გამოიყენებოდა ჯერ კიდევ ძველ ეგვიპტეში და ძველ საბერძნეთში. მსოფლიო კულტურაში კასტანიეტები ასოცირდება ესპანურ მუსიკასთან, განსაკუთრებით ესპანეთის ბოშების, ფლამენკოს სტილსა და ა.შ. კასტანიეტები ხშირად გამოიყენება კლასიკურ მუსიკაში „ესპანური კოლორიტის“ შექმნის მიზნით (მაგალითად, ჟორჟ ბიზეს „კარმენი“). ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: კასტანიეტები Practicopedia.com დაარქივებული 2009-05-15 საიტზე Wayback Machine. Partes de las castañuelas Escuela y companía de Danza Flamenca y Afines Mar Bezana, Concertista de Castañuelas y Bailarina Emma Maleras: Las Castañuelas, la grandeza de un pequeño instrumento (Idioma: Catalán) დაარქივებული 2010-01-21 საიტზე Wayback Machine.
ქრისტიან-დემოკრატიული მოძრაობა

ქრისტიან-დემოკრატიული მოძრაობა — მემარჯვენე-ცენტრისტული პოლიტიკური პარტია საქართველოში. პარტია დააფუძნეს ტელეკომპანია „იმედის“ ყოფილმა ჟურნალისტებმა 2008 წლის თებერვალში. პარტიამ კარგი შედეგი აჩვენა პირველივე არჩევნებში. 2008 წლის საპარლამენტო არჩევნებში ისინი გავიდნენ მესამე ადგილზე, მიიღეს ხმათა 8,66 % და 6 მანდატი პარლამენტში. პარტია მონაწილეობდა 2010 წლის თვითმართველობის არჩევნებში. ამ არჩევნებში პარტია უკვე მეორე ადგილზე გავიდა ხმათა 11,9 %-ით. პარტიის შედეგები უკეთესი იყო რეგიონებში, ვიდრე თბილისში. 2010 წლის საკრებულოში პარტია სამი მანდატით იყო წარმოდგენილი — ჯაბა სამუშია, ზაზა გაბუნია და კახა ბროკიშვილი, რომელმაც ინგა გრიგოლია შეცვალა. 2013 წელს ჯაბა სამუშიამ ზაზა გაბუნიასთან ერთად „ქრისტიან-დემოკრატები“ დატოვა და საკრებულოში „ქართული ოცნების“ ფრაქციას შეუერთდა. 2012 წლის საპარლამენტო არჩევნებში პარტია, მართალია, გავიდა მესამე ადგილზე, მაგრამ მიიღო ხმათა 2,04% და დარჩა პარლამენტს მიღმა. 2013 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში პარტიის ლიდერმა, გიორგი თარგამაძემ, მიიღო ხმათა 1,06% და გავიდა მეხუთე ადგილზე. ამის შემდეგ, 2014 წლის მარტში გიორგი თარგამაძე წავიდა პოლიტიკიდან. 2014 წლის გაზაფხულზე ქრისტიან-დემოკრატიული მოძრაობა და დემოკრატიული მოძრაობა — ერთიანი საქართველო გაერთიანდნენ და ჩამოყალიბდა „გაერთიანებული დემოკრატიული მოძრაობა“. 2014 წლის 6 მაისს გაერთიანებული დემოკრატების თავმჯდომარედ აირჩიეს ნინო ბურჯანაძე. ქრისტიან-დემოკრატთა ნაწილმა გააპროტესტა ყრილობის გადაწყვეტილება. პარტიის წევრები ამბობდნენ, რომ „ქრისტიან-დემოკრატიული მოძრაობის“ მიერ 6 მაისს მოწვეულ ყრილობას (სადაც ბურჯანაძე პარტიის თავმჯდომარედ აირჩიეს) არ ესწრებოდა „ქდმ“-ს დელეგატების უდიდესი უმრავლესობა, ვისაც პარტიის ახალი თავმჯდომარის ბედი უნდა გადაეწყვიტა. ქდმ-ს რაიონული ლიდერები აღნიშნავდნენ, რომ ყრილობას არ ესწრებოდნენ კომიტეტის თავმჯდომარეები, რომლებიც ყველა ნორმის მიხედვით დელეგატებად უნდა ყოფილიყვნენ წარმოდგენილნი. ქრისტიან-დემოკრატიული მოძრაობის თბილისის ორგანიზაციის ხელმძღვანელმა გოჩა ჯოჯუამ პარტიის წევრებთან ერთად დაიწყო სამართლებრივი დავა ნინო ბურჯანაძის წინააღმდეგ. 2015 წლის 7 აგვისტოს თბილისის საქალაქო სასამართლომ 6 მაისს გამართული ყრილობის გადაწყვეტილება არალეგიტიმურად მიიჩნია. 2017 წლის 8 ივნისს უზენაესმა სასამართლომ ნინო ბურჯანაძის თავმჯდომარედ არჩევა ბათილად გამოაცხადა. 2017 წლის 17 სექტემბერს ჭადრაკის სასახლეში გამართულ ყრილობაზე ქრისტიან-დემოკრატიული მოძრაობის თავმჯდომარედ აირჩიეს გოჩა ჯოჯუა. ↑ ქ.დ.მ. IDU -ს სრული წევრი გახდა ↑ „თსუ-ის რექტორის მოვალეობის შემსრულებლად ჯაბა სამუშია აირჩიეს“. პუბლიკა. 20 ოქტომბერი, 2022. ციტირების თარიღი: 21 აპრილი, 2023. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date= და |date=-ში (დახმარება) ↑ გიორგი თარგამაძე პოლიტიკურ საქმიანობას წყვეტს ↑ https://www.interpressnews.ge/ka/article/341467-nino-burjanazis-kristian-demokratiuli-mozraobis-tavmjdomareoba-aralegitimurad-cno ↑ https://old.newposts.ge/?newsid=151398-%E1%83%A5%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9C,%20%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%99%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98,%20%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%AB%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90,%20%E1%83%AF%E1%83%9D%E1%83%AF%E1%83%A3%E1%83%90
ქემოსინთეზი

ქემოსინთეზი ეწოდება ისეთ პროცესს, რომლის დროსაც ავტოტროფული ორგანიზმები, კერძოდ კი, ბაქტერიები არაორგანულიდან ორგანული ნივთიერების წარმოსაქმნელად მინერალურ ნივთიერებათა დაჟანგვის შედეგად გამოყოფილ ენერგიას იყენებენ. ქემოსინთეზის უნარი გააჩნია: რკინაბაქტერიებს. გოგირდბაქტერიებს. აზოტფიქსაციის ბაქტერიებს. ნიტრიფიკაციის ბაქტერიებს. რკინაბაქტერიები არაორგანული და ორგანული ნივთიერებების სინტეზისათვის რკინის ნაერთების დაჟანგვის შედეგად გამოყოფილ ენერგიას იყენებენ, გოგირდბაქტერიები კი გოგირდის ნაერთების დაჟანგვისას გამოყოფილ ენერგიას. აზოტფიქსაციისა და ნიტრიფიკაციის ბაქტერიებს დიდი მნიშვნელობა აქვს აზოტოვანი მარილებით ნიადაგის გამდიდრებაში. მათ უნდა შესწევთ ჰაერიდან შეითვისონ მცენარეებისათვის მიუწვდომელი აზოტი და გარდაქმნან აზოტოვან მარილებად, რომელიც მცენარეის ზრდა-განვითარებისათვის აუცლებელია. ზოგიერთი ასეთი ბაქტერია პარკოსან მცენარეთა ფესვების უჯრედებში არსებობს, სადაც წარმოქმნის კოჟრებს, ამიტომ მათ კოჟრის ბაქტერიები ეწოდებათ. გ.თუმანიშვილი, ი.ლაზრიშვილი, ნ. მითაგვარია, ი .ქორქია, გ. ღვალაძე, ს .ცაგარელი; "ბიოლოგია" სახელმძღვანელო მე-7 კლასელთათვის. თბილისი. 1998. გვ 62.
ჩილეს მიწისძვრა (2010)

ჩილეს მიწისძვრა – ძლიერი მიწისძვრა ჩილეს სანაპიროსთან, 2010 წლის 27 თებერვალს. გამოიწვია ადამიანის მსხვერპლი, ნგრევა და ცუნამის ფორმირება. იგი გასული ნახევარი საუკუნის განმავლობაში ყველაზე ძლიერი მიწისძვრაა. ეპიცენტრი მდებარეობდა ბიო-ბიოს რეგიონის დედაქალაქ კონსეფსიონიდან, ქვეყნის სიდიდით მეორე აგლომერაციიდან, 90 კმ-ზე. მსხვერპლის რაოდენობა რეგიონების მიხედვით ასეთია: ბიო-ბიოს რეგიონი – 540 ადამიანი. მაულეს რეგიონი – 64 ადამიანი. ო'ჰიგინსის რეგიონი – 46 ადამიანი. სანტიაგოს რეგიონი – 36 ადამიანი. წარმოქმნილმა ცუნამიმ იმსხვერპლა რამდენიმე ადამიანი მაულეს რეგიონის კუნძულებზე. განმეორებითი ბიძგები 8.0 M w {\displaystyle M_{\mathrm {w} }} მაგნიტუდის სიძლიერისა აღინიშნა 28 თებერვალს და 1 მარტს. 11 მარტს კვლავ განმეორდა მიწისძვრა 7.2 M w {\displaystyle M_{\mathrm {w} }} მაგნიტუდის სიძლიერის. კვლავ შეიქმნა საფრთხე ცუნამის წარმოქმნისა. ეპიცენტრის რუკა რანკაგუის ეკლესია მიწისძვრის შემდეგ თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი სანტიაგოში ორად გაყოფილი სახლი კონსეფსიონში იხ. სარეკლამო რგოლი მიწისძვრის შედეგები ვალპარაისოში კონსეფსიონის ცენტრში დაზარალებული საცხოვრებელი კორპუსი მაიპუში დანგრეული გზის მონაკვეთი სანტიაგოში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჩილეს მიწისძვრა (2010) Chile Earthquake coverage on ReliefWeb Aftershock survey Maps of the Chile Earthquake from NYT International Seismological Centre დაარქივებული 2011-07-24 საიტზე Wayback Machine. Tsunami Event page Model-data comparison plots Open Directory - Earthquakes: Past Earthquakes: Chile 2010 დაარქივებული 2010-10-18 საიტზე Wayback Machine. Chile Earthquake and Tsunami - February 27, 2010 in the Yahoo! Directory დაარქივებული March 17, 2011[Date mismatch], საიტზე Wayback Machine.Category:Webarchive-ის თარგის შეტყობინებები Satellite Photography of Affected Region with Aftershock Map დაარქივებული 2011-03-21 საიტზე Wayback Machine. Chilean Earthquake Toll Passes 800; Aid Yet to Reach Many Devastated Areas Harvard Center for Geographic Analysis GIS datasets 1960 Chile tsunami (earthquake magnitude Mw 9.5) Maximum amplitude plot ↑ 802 muertos deja el terremoto en Chile. Los Tiempos.com დაარქივებული 2010-03-05 საიტზე Wayback Machine. (ესპანური) ↑ ჩილეში კომენდანტის საათი გამოცხადდა ↑ Новости@Mail.Ru: ახალი ძლიერი მიწისძვრა მოხდა ჩილეში სავარაუდოა ცუნამი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-03-14. ციტირების თარიღი: 2010-12-11. ↑ ჩილეში მოხდა 7,2 მაგნიტუდის სიძლიერის მიწისძვრა. Lenta.ru (11 მარტი2010). ციტირების თარიღი: 2010-08-13.
ქსოვილი (ბიოლოგია)

ქსოვილი — მრავალუჯრედიან ორგანიზმებში აგებულებითა და ფუნქციებით მსგავსი უჯრედების და მათ შორის არსებული უჯრედგარე სივრცის ერთიანობა. ადამიანის და ცხოველთა ქსოვილების აგებულებას შეისწავლის ჰისტოლოგია. ცხოველისა და ადამიანის ორგანიზმებში გამოყოფენ ოთხ ძირითად ტიპს: ეპითელურს; შემაერთებელს; კუნთოვანს; ნერვულს. მცენარეთა ორგანიზმებში განასხვავებენ ქსოვილთა ხუთ ძირითად სახეობას: მფარავს; ძირითადს; გამტარს. წარმომშობს მექანიკურს მცენარეთა ორგანიზმში ქსოვილები ასევე შეიძლება დაიყოს ორ ტიპად: წარმომშობი ქსოვილები (მერისტერმა); მუდმივი ქსოვილები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 565.
ინდოსტანის ნახევარკუნძული

ინდოსტანი (ჰინ. हिन्दुस्तान; ურდუ ہندوستان; Hindustān; [ɦɪnd̪ʊˈst̪aːn]) — ნახევარკუნძული სამხრეთ აზიაში. მისი ფართობი შეადგენს 2 მლნ კმ²-ს. ნახევარკუნძულის ტერიტორიაზე მდებარეობს სახელმწიფოები: ინდოეთი, ბანგლადეში და პაკისტანი. დასავლეთით, გარს ერტყმის ინდოეთის ოკეანის წყლები, აღმოსავლეთით — ბენგალის ყურე. ნახევარკუნძულის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, მდებარეობს კუნძული შრი-ლანკა. ინდოსტანის ყველაზე სამხრეთი წერტილია კომორინის კონცხი. ინდოსტანი - ბრიტანიკა
ლაბრადორის ნახევარკუნძული

ლაბრადორის ნახევარკუნძული — ვრცელი ნახევარკუნძული ჩრდილოეთ ამერიკაში, კანადის აღმოსავლეთ ნაწილში. დასავლეთით მას ერტყმის ჰუდსონის ყურე, ჩრდილოეთით — ჰუდსონის სრუტე, აღმოსავლეთით — ლაბრადორის ზღვა და სამხრეთ-აღმოსავლეთით — წმინდა ლავრენტის ყურე. ნახევარკუნძულის ფართობი შეადგენს 1 400 000 კმ²-ს, მოსახლეობა კი 150 000 ადამიანს (2006). 1499 წელს, მეფე მანუელ I-მა, ჟუან ფერნანდეს ლავრადორს მისცა უფლლება, გამოეკვლია ეს ტერიტორია, მიუხედავად იმისა, რომ ამის უფლებას მას ტორდესილასის ხელშეკრულება არ აძლევდა. სწორედ მის პატივსაცემად ჰქვია ნახევარკუნძულს ეს სახელი. ლაბრადორის საინფორმაციო გვერდი დაარქივებული 2007-02-05 საიტზე Wayback Machine.
სამედიცინო პარაგრაფები

„სამედიცინო პარაგრაფები“ — XVIII საუკუნის (1714 -1724) სამედიცინო ძეგლი, რომლის ავტორია ვახტანგ VI. წიგნი შედგება 37 პარაგრაფისაგან, სადაც ძირითადად დახასიათებულია არაორგანული წარმოშობის სამკურნალო საშუალებანი, მათ შემზადების და გამოყენების წესები. აღწერილია წამლები, რომნლებსაც იყენებდნენ ხველების, გულის, კუჭ-ნაწლავის, ფილტვების, სახსრების და სხვა დაავადებათა დროს. დახასიათებულია კოსმეტიკური საშუალებანი — მათეთრებელი მალამო, სურნელოვანი ნაერთები, თმის შავი საღებავი, თმის ამოსაყვანი წამლები და სხვა. ტექსტში შეინიშნება რუსული და ლათინური ტერმინოლოგიის გავლენა, რაც იმას მოწმობს, რომ ავტორი კარგად იცნობს რუსულ და ევროპულ მედიცინას. შენგელია მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 716.
შურფი

შურფი (გერმ. Schurf) — მიწის ზედაპირიდან გაყვანილი მცირე სიღრმის ვერტიკალური ან დახრილი გვირაბი; გაჰყავთ ჩვეულებრივ 25-იდან 40 მ-მდე. ფართო დანიშნულებისაა. იყენებენ სასარგებლო წიაღისეულის საბადოს დასაზვერავად, ვენტილაციისათვის, მაღაროში მასალების ჩასაშვებად, მომუშავეთა ჩასვლა-ამოსვლისათვის და სხვ. ნიადაგის ფენების უფრო ღრმა კვლევებისათვის მიმართავენ ბურღვას. დღეისათვის ტერმინი შურფი ნაკლებად იხმარება და წარმოადგენდა პროსპექციის სინონიმს. შტრეკი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 59.
ჟიულ რიმე

ჟიულ რიმე (ფრანგ. Jules Rimet; დ. 14 ოქტომბერი, 1873 — გ. 16 ოქტომბერი, 1956) — პარიზული საფეხბურთო კლუბ „რედ სტარის“ დამფუძნებელი და პრეზიდენტი, შემდეგ საფრანგეთის ფედერაციის პრეზიდენტი 1919-1946 წლებში, ფიფა-ს მესამე პრეზიდენტი 1921-1954 წლებში. იგი ყველაზე დიდხანს მართავდა ფიფას. ჟიულ რიმეს დიდი წვლილი მიუძღვის ევროპის კონტინენტზე ფეხბურთის განვითარებაში. ოლიმპიურ თამაშებზე საფეხბურთო ტურნირების წარმატებამ მასში და მის თანამოაზრეებში ჩამოაყალიბა ფეხბურთში მსოფლიო ჩემპიონატის ჩატარების იდეა. იგი იყო სულისჩამდგმელი ფეხბურთში მსოფლიო ჩემპიონატის ჩატარებისა და ამ ჩემპიონატის გარდამავალ თასს, რომელიც 1970 წელს ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების საკუთრება გახდა სამუდამოდ, რიმეს თასსაც უწოდებდნენ. ადრეულ წლებში რიმე ეწეოდა პოლიტიკურ მოღვაწეობას და ქრისტიანული მოძრაობის აქტიური წევრი იყო. 1898 წელს მან დააარსა ქრისტიანულ რესპუბლიკური მიმდინარეობის გაზეთი „La Revue“. მისი აქტიურობით შეიქმნა პარიზული საფეხბურთო კლუბი „რედ სტარი“. იყო ამ კლუბის პრეზიდენტი და ამავდროულად შევიდა ფეხბურთის ასოციაციაში. 1904 წელს იგი ფიფა-ს შემქმნელთა შორის ერთ-ერთი ყველაზე აქტიური მონაწილე იყო. სულ რაღაც ერთი წლის შემდეგ საფრანგეთის ფეხბურთის ფედერაცია გამოვიდა ფიფა-ს რიგებიდან და აუკრძალა თავის საფეხბურთო გუნდებს მონაწილეობა მიეღოთ საერთაშორისო ტურნირებში. ამის შემდეგ ჟიულ რიმემ თავის კლუბთან ერთად დატოვა საფრანგეთის ფეხბურთის ფედერაცია და გადავიდა საფეხბურთო ასოციაციათა ლიგაში. 1914 წელს ჟიულ რიმე პირველ მსოფლიო ომში წავიდა. იგი ომიდან ბრუნდება ქვეითი ჯარის ლეიტენანტის ჩინით და საბრძოლო წითელი ჯვრით. 1919 წლის 11 აპრილს იგი აირჩიეს ხელახლად დაარსებული საფრანგეთის ფეხბურთის ფედერაციის პრეზიდენტად, 1921 წელს კი ფიფა-ს პრეზიდენტად. 1956 წელს იგი წარდგენილი იქნა ნობელის პრემიაზე მშვიდობის დარგში, სპორტის პოპულარიზაციაში შეტანილი წვლილისა და ომის საწინააღმდეგო პროპაგანდისათვის. ფიფა-ს პრეზიდენტები დაარქივებული 2015-04-07 საიტზე Wayback Machine. . ფიფა-ს ოფიციალური საიტი. ჟიულ რიმე Find a Grave-ზე. ↑ (ინგლისური) Jules Rimet: The man who kicked off the World Cup დაარქივებული 2018-02-09 საიტზე Wayback Machine.
იუტლანდია (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტოპონიმი იუტლანდია შეიძლება აღნიშნავდეს: იუტლანდია — ნახევარკუნძული დანიაში. იუტლანდია — ფრეგატი იუტლანდია — დანიის სამგზავრო და სატვირთო გემი