laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
მიხეილ გაბაევი

მიხეილ გაბაევი (დ. 1862 გ. 1931) — ქართველი სამხედრო პირი. მიხეილ ანდროს ძე გაბაევმა 1884 წელს დაამთავრა ელისავეტგრადის ცხენოსანთა სასწავლებელი. მხსაურობდა კავკასიის ცხენოსანთა რაზმში. 1914 წლიდან დაღესტნის ცხენოსანთა პოლკის მეთაურია, რუსეთ-იაპონიის და პირველი მსოფლიო ომის მონაწილე. 1915 წელს მიენიჭა გენერალ-მაიორის წოდება. ემიგრაციაში იუგოსლავიაში ხელმძღვანელობდა „ჩრდილოეთის დრაგუნების“ საზოგადოებას. დაჯილდოებულია წმ. გიორგის IV ხარისხის (1906 წ.), წმ. ვლადიმერის - IV ხარისხის, III - ხარისხის (მახვილითა და ბაფთით) წმ. სტანისლავის, წმ. ანას - IV-III-II ხარისხით, ოქროს იარაღით. მიხეილ ანდროს ძე გაბაევი... // ქართული ემიგრაცია ევროპაში /გიორგი ბეჟიტაბშვილი. - თბ., 2012. - გვ. 53 მიხეილ გაბაევი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ომაიადის მეჩეთი

ომაიადის მეჩეთი (არაბ. الجامع الأموي [al-Jāmiʿ al-Umawī]), ასევე ცნობილია, როგორც დამასკოს დიდი მეჩეთი — ერთ-ერთი უდიდესი და უძველესი მეჩეთი მსოფლიოში. მდებარეობს დამასკოს ძველ ქალაქში. ქრისტიანობისა და ისლამის მიხედვით, მეჩეთში დამარხულია იოანე ნათლისმცემელის თავი. მუსლიმებს სწამთ, რომ სწორედ ეს მეჩეთი იქნება იესო ქრისტეს მეორედ მოსვლის ადგილი. შენობაში გამოყოფილია ორი სალოცავი, რომელიც ეძღვნება მაჰმადის შვილიშვილის, ჰუსეინ იბნ ალის ხსოვნას. ომაიადის მეჩეთი
ზურაბ ნადარეიშვილი

ზურაბ ნადარეიშვილი (დ. 19 აგვისტო, 1961, თბილისი) — ქართველი ექიმი და მეცნიერი. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი. სხვადასხვა დროს მუშაობდა თბილისის ექიმთა დახელოვნების უნივერსიტეტში, ტორონტოს(კანადა) უნივერსიტეტის სანიბრუკის ჰოსპიტლის ინსულტის კვლევის ცენტრში, აშშ-ს ნევროლოგიურ დაავადებათა და ინსულტის ეროვნულ უნივერსიტეტში. გაიარა ინტერნატურა ვაშინგტონის(აშშ) ჯორჯთაუნის უნივერსიტეტის ჰოსპიტალ-ცენტრის შინაგან სნეულებათა კათედრაზე, ხოლო შემდეგ-რეზიდენტურა ნევროლოგიაში ჯორჯთაუნის უნივერსიტეტის ჰოსპიტალში. მუშაობდა ჯორჯ ვაშინგტონის უნივერსიტეტის ნევროლოგიის კათედრის ასისტენტ-პროფესორად და ინსულტის ცენტრის დირექტორის მოადგილედ. 2013 წლიდან ჯონს ჰოპკინსის სამეცნიერო ქსელის ჯანდაცვის ეროვნული უნივერსიტეტის ინსულტის ცენტრის სამედიცინო დირექტორია(ბეთესდა, მერილენდი). მსოფლიოს წამყვან სამედიცინო ჟურნალებში გამოქვეყნებული აქვს 20-მდე სამეცნიერო ნაშრომი. 1991 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია. მიღებული აქვს კანადის ინსულტის საზოგადოების პრიზი, წლის საუკეთესო ნაშრომისათვის (1999). თავისუფლების დღიურები, 2014 : რადიო „თავისუფლების“ პროექტი, თბ., 2015, გვ. 285 ზურაბ ნადარეიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
იური ქავთარაძე

იური ქავთარაძე (დ. 12 თებერვალი, 1923 ბათუმი — გ. 5 აპრილი, 1979, მოსკოვი) — ქართველი და საბჭოთა რეჟისორი, მსახიობი, სცენარისტი. 1939 წლიდან მუშაობდა მსახიობად მოზარდ-მაყურებელთა თეატრში. 1946-1948 წწ. სწავლობდა თბილისის სამხატვრო აკადემიაში ფერწერის ფაკულტეტზე. შემდეგ დაამთავრა მოსკოვის საკავშირო სახელმწიფო კინემატოგრაფიის ინსტიტუტის (ВГИК) სამხატვრო (1951) და სარეჟისორო (1951 წ. სერგეი გერასიმოვის და თამარა მაკაროვას სახელოსნო) ფაკულტეტები. 1941-1945 მონაწილეობდა დიდ სამამულო ომში. დემობილიზაციის შემდეგ მუშაობდა თბილისის სხვადასხვა ჟურნალ-გაზეთების მხატვრად. რუსეთში გადასვლის შემდეგ კი — რეჟისორად მოსკოვის ცენტრალური ტელევიზიის შემოქმედებითი გაერთიანება „ეკრანში". 1961 „ჭიაკოკონა“ 1966 „უყაიმო თამაში“ 1966 „უყაიმო თამაში“ იური ქავთარაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ეროვნული ფილმოგრაფია — იური ქავთარაძე იური ქავთარაძე — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) იური ქავთარაძე (რუსული) ქართული კინო. 1896-2011. თბ. 2011. გვ. 177
მაია ახალკაცი

მაია ახალკაცი (დ. 30 დეკემბერი, 1959, შილდა) — ქართველი ბიოლოგი, მეცნიერი და პედაგოგი. ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (2006). 1981 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბიოლოგიის ფაკულტეტი. 1981-1984 წლებში გაიარა ასპირანტურის კურსი კომაროვის სახელობის ბოტანიკის ინსტიტუტში (სანქტ-პეტერბურგი, რუსეთი). 1985-1986 წლებში — ბოტანიკის ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1986-1992 წლებში — უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1997-2012 წლებში — საქართველოს ბუნების მკვლევართა კავშირი „ორქისის“ თავმჯდომარე. 2002 წლიდან — ბოტანიკის ინსტიტუტის მცენარის გენეტიკური რესურსების განყოფილების გამგე. 2013 წლიდან — ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის სრული პროფესორი. 1997 წელს — მეცნიერთა გაცვლის საერთაშორისო ფონდის (IREX) სტიპენდიატი. 1997-1999 წლებში — ალექსანდერ ფონ ჰუმბოლდტის ფონდის სტიპენდიატი. 2015 წლიდან — საქართველოს ბოტანიკური თანასაზოგადოების დამფუძნებელი. მისი ძირითადი კვლევითი საკითხებია: მცენარეთა ანატომია, მორფოლოგია და რეპროდუქცია, ბიომრავალფეროვნება, მცენარეთა გენეტიკური რესურსები და სხვა. გამოქვეყნებული აქვს 88 სამეცნიერო ნაშრომი. მისი სამეცნიერო ინტერესის სფეროა: მცენარეთა ანატომია, მცენარეთა მორფოლოგია, მცენარეთა რეპროდუქციული ბიოლოგია ბიომრავალფეროვნება, მცენარეთა კონსერვაცია, მცენარეთა გენეტიკური რესურსები, მცენარეთა ველური მონათესავე სახეობები, მცენარეთა ჯიშების მოშინაურება, სამკურნალო მცენარეები, მიკროსკოპია და ა.შ. 1992, 1993, 1994, 2000 და 2001 წლებში სამეცნიერო მივლინებით იმყოფებოდა ავსტრიის მეცნიერებათა აკადემიაში. 2010 წელს — გინესის უნივერსიტეტში. 1997 წელს — აშშ-ში. წლების განმავლობაში სამეცნიერო პროექტებისათვის მიღებული აქვს არაერთი საერთაშორისო გრანტი. მონაწილეობა აქვს მიღებული სხვადასხვა სამეცნიერო კონფერენციაში. 2004 წელს იმყოფებოდა იუტას შტატში ამერიკის ბოტანიკოსთა საზოგადოების ყრილობაზე, გამოვიდა მოხსენებით. 2007 წელს იმყოფებოდა ჰამბურგში გერმანიის ბოტანიკოსთა საზოგადეობის ყრილობაზე, გამოვიდა მოხსენებით. 2012 წელს მიღებული აქვს „საბადოების სიცოცხლის პრემია“ და ისააკ ნიუტონის სახელობის სამეცნიერო პრემია. საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „Urticaceae-ს ოჯახის ზოგიერთი წარმომადგენლის ტრიქომების ულტრასტრუქტურა“, დაიცვა 1986 წელს. სადოქტორო დისერტაციის თემა — „მცენარის რეპროდუქციული სტრატეგიის სტრუქტურულ-ფუნქციური ასპექტები“, დაიცვა 2006 წელს. ნატურა 2000 ჰაბიტატების მცენარეთა ბიომრავალფეროვნების შენარჩუნება საქართველოში, თბილისი, 2018, გვ. 446 მცენარის რეპროდუქციული სტრატეგიის სტრუქტურულ-ფუნქციური ასპექტები, თბილისი, 2017, გვ. 184 სამცხე-ჯავახეთის იშვიათი სამკურნალო მცენარეების კონსერვაცია და მდგრადი გამოყენება=Conservation and sustainable utilization of rare medicinal plants in Samtskhe-Javakheti, თბილისი, საქ. ბუნების მკვლევართა კავშირი „ორქისი“, 2008, გვ. 212 წყარო: საქართველოს მეცნიერებათა დოქტორები, 1992-2006/შემდგ. და რედ.: ირინა ჯაფარიძე, თბ., 2012, გვ. 93 მაია ახალკაცი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ახალკაცი ↑ http://www.nplg.gov.ge/bios/ka/00017124
დავით კინწურაშვილი

დავით კინწურაშვილი (დ. 14 ივლისი, 1978 თბილისი) — ქართველი დირიჟორი, პედაგოგი. 1996 წელს დაამთავრა თბილისის III მუსიკალური სასწავლებელი, 2002 წელს ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია (გუნდის დირიჟორობა). 2000-2002 წლებში იყო ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის და ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ერთობლივი ესპანურ-ქართული გუნდის „Cantus Choralis“ სამხატვრო ხელმძღვანელი. 2000-2002 წლებში თბილისის კულტურის სახელმწიფო ინსტიტუტის დოცენტი. 2006 წელს მოიპოვა მიუნხენის მუსიკისა და თეატრის Hohschule-ს საორკესტრო დირიჟორის დიპლომი, ხოლო 2008 წელს საორკესტრო დირიჟორის მაგისტრის ხარისხი. 2011 წელს ლატვიის კულტურის აკადემიის კულტურისა და მედიის მენეჯმენტის მაგისტრის წოდება. 2009-2011 წლებში იყო ჰამბურგის მუსიკალური და თატრალური უმაღლესი აკადემიის საორკესტრო სადირიჟორო ფაკულტეტის სტუმარი-სტუდენტი, პედაგოგი ქრისტოფ პრიკისი. ამავე წლიდან მუშაობდა ჰამბურგის კონსერვატორიაში სასწავლო პროექტ GUS-ის ფარგლებში საორკესტრო სადირიჟორო ფაკულტეტის მუსიკალურ პროექტებზე, მათ შორის: „ოპერა ყველა ბავშვს“, ფესტივალი „ჟღერა და სივრცე“, პროფესორ ბ. ვაილის ასისტენტი, ახორციელებდა ფესტივალის მენეჯმენტსა და მარკეტინგს. მასტერკლასები გაიარა 2007, 2009, 2010 წლებში პროფესორებთან: კ. მაზურთან, დ. ბოსტოკთან, ქ. პრიკისთან. უდირიჟორა: მიუნხენის, ინგოლშტადტის, ბავარიის, კანადის, შვეიცარიის, ვენის, ჰამბურგის სიმფონიურ ორკესტრებსა და საოპერო სპექტაკლებს. 2010-2014 წლებში იყო მიუნხენის ელიზაბეთ გასტის ხელოვნების ფონდის მუსიკალური ხელმძღვანელი, მიუნჰენის „ბავარიის საბავშვო და ახალგაზრდული ფილარმონიის ორკესტრისა და გუნდის“ პროექტების ავტორი და ხელმძღვანელი. 2013 წლიდან თბილისის კონსერვატორიის მუსიკალური მენეჯმენტის ფაკულტეტის პედაგოგი („Basic of Management“, „Music Management“). 2014 წლიდან იყო ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელი. ატარებს მასტერკლასებს: თბილისის კონსერვატორიაში, თბილისის გოეთეს ინსტიტუტში. შეასრულა შემდეგი რეპერტუარები საქართველოში: ჰაიდნი ორატორია „სამყაროს შექმნა“ (2015), ოთარ თაქთაქიშვილი „მინდია“, ვერდი „აიდა“, „ტრუბადური“, „ბალ-მასკარადი“, „რიგოლეტო“, „ნაბუკო“, დონიცეტი „დონ პასკუალე“, ლეონკავალო „ჯამბაზები“ (ყველა საკონცერტო შესრულება), მოცარტი „ჯადოსნური ფლეიტა“. რეპერტუარი შესრულებული უცხოეთში: როსინი „კონკია“, ვაგნერი „მფრინავი ჰოლანდიელი“, გლუკი „ალცესტა“, ბრუკნერი სიმფონია №9. მონაწილეობდა ფესტივალში: თბილისის „საახალწლო ფესტივალი“, „ზამთრის აკადემია“, ჰამბურგის წმინდა იაკობის საკათედრო ტაძარში მიუნხენის ქართულ გუნდთან „იბერი“. 2014-2016 წლებში იყო თბილისის ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის ოპერისა და ბალეტის პროფესიული სახელმწიფო თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელი. ქართული მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი, თბ., 2015, გვ. 260 დავით კინწურაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
იქისუს ციხე

იქისუს ციხე — ციხე თუქეთში, სოფელ ოვუნდუში. თორულიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 10 კმ-ში, იქ სადაც მდინარე იქისუ, იგივე ყარამუსტაფას, იგივე დიპოტამოსის მდინარე ხარშიტს უერთდება, თანამედროვე სოფელი ოვუნდუა. სოფელის ცენტრში გამავალი მდინარის მარჯვენა მხარეს, როგორც ზემოთაც აღინიშნა, ოვუნდუს ციხეა. მის საპირისპიროდ, მდინარის მარცხენა მხარეს კი იქისუს ციხე. მისთვის ციხის მშენებლებს მეტად ხელსაყრელი ადგილი შეურჩევიათ. ნაგებობა მაღალ წოწოლა კლდის თავზე დაუშენებიათ. იგი ოთხივე მხრივ ფაქტობრივად მიუვალია. ერთადერთი შედარებით საკმაოდ რთული მისადგომი სამხრეთ აღმოსავლეთიდან აქვს. ნაგებობა ისეა შერწყმული კლდოვან რელიეფთან, რომ თითქმის შეუმჩნეველია და მთის კლდოვანი შვერილის შთაბეჭდილებას ტოვებს სივრცეში. დღეისათვის შემორჩენილია მისი ჩრდილოეთი კედელი, რომლის მაქსიმალური სიმაღლე 6-7 მეტრს აღწევს. დანარჩენი გალავნის კედლები საძირკვლების დონემდეა მორღვეული. ემჩნევა ნგრევისა და აღდგენის კვალი. ციხის ძირითადი ნაწილი ნაგები ყოფილა კვადრატული ფორმის დამუშავებული ქვებით, წესიერი წყობით კირხსნარზე. ეს ნაგებობაც ოვუნდუს ციხე კოშკის მსგავსად, ადგილობრივთა აშენებული უნდა იყოს. ჩანს მისი მოგვიანო ეპოქებშიც გამოყენების კვალიც. იგი ოვუნდუს ციხესთან ერთად აკონტროლებდა გუმუშხანე ბაიბურთისაკენ თუ შირან ერზიჯანისაკენ მიმავალ გზებს. მათ შორის ის განსხვავებაა მხოლოდ, რომ ოვუნდუს ციხე ზედ გზაზეა, ხოლო იქისუს კი ოდნავ ზემოთ და იქიდან დაჰყურებს გზასაც და ციხესაც. ისტორიული ჭანეთის ცენტრალურ ნაწილში დაცული კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები (საფორტიფიკაციო ნაგებობები, ეკლესიები, საკომუნიკაციო და საყოფაცხოვრებო არქიტექტურის ნიმუშები), ბათ., 2019, გვ. 44-45 ISBN 978-9941-8-1990-2.
ზინდალარის ციხე

ზინდალარის ციხ — ციხე თურქეთში ქეჩი კალესთან ახლოს სოირან დერეს ხეობაში, რომელიც ხარშიტს უერთდება, საზაფხულო და საზამთრო გზების კვეთაში არის დაფიქსირებული ზინდალარის ციხეის ნაშთები. ციხე მდებარეობს ვიწრო შემაღლებულ ადგილზე. იგი ნაგებია უხეშად დამუშავებული ქვებით. მისგან ჩრდილეთით 30 მ-ში, სოირანის ხეობისაკენ შემორჩენილია მრგვალი კოშკის ნაშთები. მისი დიამეტრი 3 მეტრია, ხოლო სიმაღლე 8 მეტრი. როგორც ჩანს, აქ უნდა ყოფილიყო ხუთკუთხა (პენტაგონალური) გეგმის ციხე, რომელიც კოშკთან უნდა ყოფილიყო დაკავშირებული. ციხეს კიდევ ორი კოშკი უნდა ქონოდა კუთხეებში. ჩრდილოეთით ციხის კედელი 5 მეტრი სიმაღლის ბუნებრივ კლდეზეა დაშენებული. ციხის შიდა სივრცე საკმაოდ ფართოა. აქ უნდა ყოფილიყო ადგილი, სადაც ქარავანი შეისვენებდა და აქვე უნდა ყოფილიყო თავშესაფარი. გადარჩენილი ფრაგმენტების მიხედვით ჩანს, რომ აქ უნდა ყოფილყო სოფელი არაუადრეს იუსტინიანეს პერიოდიდან და არაუგიანეს მე-10 ს-დან. ზინდანლარის ნაშთები დაკავშირებული უნდა ყოფილიყო საზაფხულო გზასთან, რომელიც ერზრუმიდან მოემართებოდა, განსაკუთრებით კი სატალადან მურასანოღულარისაკენ მომავალ გზასთან. ისტორიული ჭანეთის ცენტრალურ ნაწილში დაცული კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები (საფორტიფიკაციო ნაგებობები, ეკლესიები, საკომუნიკაციო და საყოფაცხოვრებო არქიტექტურის ნიმუშები), ბათ., 2019, გვ. 31-34 ISBN 978-9941-8-1990-2
ნატალია პავლიაშვილი

ნატალია პავლიაშვილი (დ. 5 მაისი, 1957, ქუთაისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი, ექიმი-პათოფიზიოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (2003). 1980 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი. 1980-1981 წლებში — თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის ალერგოლოგიის კათედრის კლინიკური ორდინატორი; 1981-1990 წლებში — თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის პათოფიზიოლოგიის კათედრის ასისტენტი; 1990-1993 წლებში - უფროსი მასწავლებელი; შემდგომში — თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის პათოფიზიოლოგიის დეპარტამენტის ასოცირებული პროფესორი. ავტორია სამეცნიერო ნაშრომებისა, რომლებიც ეხება მიკროჰემოცირკულაციას, ონკოლოგიის, „მოჭყლეტვის სინდრომის“ საკითხებს. ეკუთვნის „სასუნთქი სისტემის პათოფიზიოლოგიის“ სასწავლო-მეთოდური მითითება. საკანდიდატო დისერტაციის თემა — დაიცვა 1987 წელს „რეგიონური სისხლის მიმოქცევისა და მიკროჰემოცირკულაციის ცვლილებები ანთებად კერაში ავთვისებიანი სიმსივნური ზრდის დროს“. სადოქტორო დისერტაციის თემა — დაიცვა 2003 წელს „ორგანიზმის რედოქს-სტატუსის, ერითროციტების და მიკროჰემოცირკულაციის ცვლილებების როლი ხანგრძლივი ზეწოლის სინდრომის პათოგენეზში და მათი კორექციის გზების ძიება“. საქართველოს პათოფიზიოლოგთა საზოგადოება, წევრი პათოფიზიოლოგიის განმარტებითი ლექსიკონი (რედაქტორი) // ნაწილი 1, თბ., 2019, გვ. 120 - ISBN: 9789941956782 ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში: თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია, თბ., 2000, გვ. 232 საქართველოს მეცნიერებათა დოქტორები, 1992-2006/შემდგ. და რედ.: ჯაფარიძე ი., თბ., 2012, გვ. 359 ნატალია პავლიაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
შორაპანი

შორაპანი — დაბა საქართველოში, იმერეთის მხარის ზესტაფონის მუნიციპალიტეტში. დაბაში ფუნქციონირებდა ქარხანა „ელექტროელემენტი“. დაბაში მოქმედებს საჯარო სკოლა. მდებარეობს იმერეთის დაბლობის უკიდურეს აღმოსავლეთ ნაწილში, მდინარეების ყვირილისა და ძირულას ხეობაში (ზღვის დონიდან 170 მ, ზესტაფონიდან 5 კმ), საქართველოს საავტომობილო მაგისტრალ ს1-სა და ხაშური-სამტრედიის სარკინიგზო ხაზზე. დაბაში არის საჯარო სკოლა. დაბაში არის საექიმო ამბულატორია. შორაპანი დასახლებულია ანტიკური ხანიდან. უძველესი წერილობითი ცნობა ეკუთვნის სტრაბონს (ძვ. წ. I — ახ. წ. I სს). ციხე-ქალაქი შორაპანი — სარაპანისი ცნობილია კოლხეთის ისტორიაში, როგორც დიდი ნავსადგური, რომელიც მდებარეობდა მდინარე ყვირილაზე. იგი წარმოადგენდა სავაჭრო საქონელის საწყობს. აქვე იკრიბებოდნენ ვაჭრები, რომლებიც აღებ-მიცემობას აწარმოებდნენ აღმოსავლეთისა და დასავლეთის ქვეყნებს შორის. სტრაბონის მოწმობით, მდინარე ფაზისში დადიოდნენ გემები სარაპნის ციხემდე, რომელსაც თავისი სიდიდით შეეძლო მთელი ქალაქის მცხოვრებთა დატევა. ვახუშტი ბაგრატიონის მიხედვით VIII ს-ის დასასრულს იგი არგვეთის საერისთავოს ცენტრს წარმოადგენდა. გვიანდელ ფეოდალურ ხანაში იყო მცირე ქალაქი განვითარებული ვაჭრობით. შემორჩენილია ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი — შორაპნის ციხე. შორაპნის ციხესიმაგრე ლეონტი მროველის (XI ს) ცნობით აგებულია ძველი წელთაღრიცხვის III საუკუნეში ქართლის მეფე ფარნავაზ I-ის მიერ. 1846-1930 წლებში იყო შორაპნის მაზრის ცენტრი. შორაპნის მაზრა მოიცავდა დღევანდელი საჩხერის, ზესტაფონისა და ხარაგაულის მუნიციპალიტეტების ტერიტორიებს. XIX საუკუნის მიწურულს აშენდა რკინიგზის სადგურის შენობა და რკნიგზელთა საცხოვრებელი კორპუსი. ამ პერიოდშია გაშენებული რკინიგზის თანამშრომელთა საცხოვრებელი უბანი. ის სადგურის სიახლოვესაა განლაგებული და შენარჩუნებული აქვს პირვანდელი გეგმარება. უბანი აერთიანებს საცხოვრებელ და საზოგადოებრივი დანიშნულების შენობებს: სკოლა, ამბულატორია, საბავშვო ბაღი და დრამატული წრის შენობა. საცხოვრებელი კორპუსები XIX საუკუნის მიწურულს სადგურის შენობასთან ერთად რკინიგზის მომსახურე პერსონალისთვის უნდა ყოფილიყო აშენებული. 1938 წელს შორაპანს მიენიჭა დაბის სტატუსი. 1909 წელს აშენდა შორაპნის სკოლის შენობა. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით დაბაში ცხოვრობს 1258 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 19. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს სატელეფონო კოდები — „სილქნეტი“. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-06. ციტირების თარიღი: 2011-08-14. ↑ საქართველოს საფოსტო ინდექსები — „საქართველოს ფოსტა“ ↑ 4.0 4.1 საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის შედეგბი, ტომი I. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2003). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-09-28. ციტირების თარიღი: 7 დეკემბერი, 2016.
ფრანგისტან გაბაევი

ფრანგისტან გაბაევი (დ. 4 ოქტომბერი, 1853, ერტისი — გ. 1928, პანჩევო) — ქართველი სამხედრო პირი. ფრანგისტანმა დაწყებითი განათლება ოჯახში მიიღო. 1872 წელს დაამთავრა კიევის ვლადიმერის სახელობის სამხედრო გიმნაზია. იმავე წელს დაიწყო ჯარში სამსახური. 1874 წელს ალქსანდრეს სამხედრო სასწავლებელი დაასრულა და პრაპორშჩიკის ჩინით განამწესეს კავკასიის პირველ ქვეით ბატალიონში. 1877 წელს პოდპორუჩიკის წოდება მიიღო. მონაწილეობდა რუსეთ-თურქეთის ომში. წარმატებული სამხედრო სამსახურისთვის 1878 წელს გახდა პორუჩიკი, 1881 წელს — შტაბსკაპიტანი, 1882-ში — კაპიტანი. 1884-1893 წლებში მეთაურობდა როტას, 1993-1897 წლებში ბატალიონს. 1893 წლიდან პოდპოლკოვნიკია. მონაწილეობდა რუსეთ–იაპონიის ომში (1904–1905). 1907 წელს პენსიაზე გავიდა, მაგრამ პირველი მსოფლიო ომის დაწყების შემდეგ იმავე ჩინით დაბრუნდა სამხედრო სამსახურში. 1914 წელს კავკასიის მე-3 მსროლელი ბრიგადის უფროსია, ერზერუმის შეტევის მონაწილე. იყო ეკატერინბურგის 37-ე ქვეითთა პოლკის მეთაურის მოადგილე, ბობრუისკის 301-ე ქვეითთა პოლკის მეთაური. 1917 წლიდან გენერალ-მაიორის ჩინით ხელმძღვანელობდა მე-4 ქვეითთა განსაკუთრებულ დივიზიას. სამოქალაქო ომის დროს, 1918 წლის ნოემბერ-დეკემბერში, უკრაინაში გეტმანთა ჯარში კიევის რუს მოხალისეთა დაჯგუფებას მეთაურობდა. გეტმანის რეჟიმის დამარცხების შემდეგ თეთრ მოძრაობას შეუერთდა სამხრეთ რუსეთის შეიარაღებულ ძალებში. 1920 წლის ზაფხულში ყირიმში იბრძოდა და გენერალ ვრანგელის ჯარებთან ერთად გაიხიზნა იუგოსლავიაში. ემიგრაციაში იყო ვლადიმირის კადეტთა კორპუსის სამეურვეო საზოგადოების თავმჯდომარე და საპატიო წევრი; რუს სამხედრო ინვალიდთა კავშირის საპატიო წევრი და პავლოვის სამხედრო სასწავლებლის იუნკერთა ურთიერთდახმარების საზოგადოების წევრი. გარდაიცვალა 1928 წლის პირველ იანვარს სერბეთში, ქალაქ პანჩევოში. დაკრძალულია ადგილობრივ სასაფლაოზე. გენერალი გაბაევი დაჯილდოებული იყო წმინდა გიორგის IV ხარისხის, წმინდა სტანისლავის III ხარისხის მახვილებითა და ბაფთით (1877), წმინდა ანას III ხარისხის მახვილებითა და ბაფთით (1879), წმინდა სტანისლავის II ხარისხის (1893), წმინდა ანას II ხარისხის (1898), წმინდა ვლადიმერის III ხარისხის მახვილებით (1916) ორდენებით. ბეჟიტაშვილი, გიორგი. ფრანგისტან ანდრიას ძე გაბაევი (გაბაშვილი) // ქართული ემგრაცია ევროპაში (1921-1953) / გ. ბეჟიტაშვილი. თბ., 2012. გვ.50. ფრანგისტან გაბაევი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
სექსუალური დისფუნქცია

სექსუალური დისფუნქცია, სექსუალური დარღვევა — დარღვევა, რომელიც აწუხებს ინდივიდს ან წყვილს ნორმალური სექსუალური აქტივობის რომელიმე ეტაპზე, მათ შორის ფიზიკური სიამოვნების, სქესობრივი ლტოლვის, პრეფერენციების, აღგზნების ან ორგაზმის კუთხით. ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია სექსუალურ დისფუნქციას შემდეგნაირად განმარტავს: „პიროვნების მხრიდან იმის შეუძლებლობა, რომ სექსუალურ ურთიერთობაში ისე მიიღოს მონაწილეობა, როგორც ისურვებდა“. ეს განმარტება საკმაოდ ფართოა და მრავალი ინტერპრეტაციის საშუალებას იძლევა. DSM-5-ის მიხედვით, სექსუალური დისფუნქციის დიაგნოზის დასასმელად საჭიროა, რომ ადამიანს მინიმუმ ექვსი თვის განმავლობაში აწუხებდეს უკიდურესი დისკომფორტი და ინტერპერსონალური პრობლემები (გამონაკლისია მედიკამენტებით გამოწვეული სექსუალური დარღვევა). სექსუალურ დისფუნქციას შეიძლება ძალიან დიდი ზეგავლენა ჰქონდეს ადამიანის სექსუალური ცხოვრების ხარისხზე. სექსუალური დისფუნქციები — გამომწვევი მიზეზები და მკურნალობა ↑ World Health Organization (WHO). International Statistical Classification of Diseases and Related Health Problems, 10th Revision (ICD-10). Geneva, Switzerland:WHO; 2010. ↑ Lo Y.-C., Chen H.-H., Huang S.-S. Panic Disorder Correlates with the Risk for Sexual Dysfunction. J. Psychiatr. Pract.. 2020;26(3):185-200. doi:10.1097/PRA.0000000000000460 ↑ Eden K.J., Wylie K.R. (2009). „Quality of sexual life and menopause“. Women's Health. 5 (4): 385–396. doi:10.2217/whe.09.24. PMID 19586430.
ოქროთვალა

ოქროთვალა (ლათ. Chrysops) — მწერების გვარი მაწუხელასებრთა ოჯახისა. ტანადი ბუზებია (სიგრძე 7–12 მმ). ფრთებზე ჩვეულებრივ მუქი კონტრასტული განივი ზოლები და ლაქებია, მუცელი კაშკაშა ყვითელ-შავი ნახატითაა, იშვიათად შავი. თვალები ოქროსფერ-მწვანეა (აქედან სახელი). ფართოდ არიან გავრცელებული. ცნობილია 250-ზე მეტი სახეობა. ყველაზე მეტად მრავალფეროვნებია ამერიკაში. მამალი იკვებება ნექტრით, დედალი — სისხლით (მსხვილი ჩლიქოსნებისა და ადამიანის), აგრეთვე მცენარეთა ტკბილი წვენით და ბუგრების გამონაყოფით. ყველაზე აქტიურები არიან ცხელ მზიან დღეებში. მატლები თითისტარისებრია, ფერად მოყვითალო-მომწვანო ან მომწვანო. ბინადრობენ გადატენიანებულ ნიადაგში გაუდინარი ან მცირედ გამდინარე წყალსატევების ნაპირებთან, რამდენიმე — თავთხელ წყლებში ხშირ წყალმცენარეებს შორის. იკვებებიან ხრწნადი ორგანული ნარჩენებით, ზოგიერთი მტაცებელია. გადააქვთ ტულარემიისა და ციმბირის წყლულის გამომწვევები. აფრიკაში ოქროთვალა ლაოაზის გამომწვევი ფილარიების პარაზიტული ჭიების სპეციფიკური გადამტანია. ↑ გოგინაშვილი ნ., დიდმანიძე ე., კერესელიძე მ. და სხვ., მოკლე ენტომოლოგიური ორენოვანი ნომენკლატურული ლექსიკონი : ლათინურ-ქართული, ქართულ-ლათინური, თბ.: „უნივერსალი“, 2012. — გვ. 38. ↑ Фарафонова Г. В. Златоглазики // Большая российская энциклопедия. т. 10. — М., 2008. — стр. 502.
აგუერო (უესკა)

აგუერო (ესპ. და არაგ. Agüero) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის არაგონის ავტონომიური გაერთიანების უესკის პროვინციის ოია-დე-უესკის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 94,20 კმ². მოსახლეობა — 125 კაცი (2020 წ.). უესკის მუნიციპალიტეტები აგუეროს მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი Gran Enciclopedia Aragonesa - აგუერო დაარქივებული 2020-11-27 საიტზე Wayback Machine. ↑ National Statistics Institute Municipal Register of Spain of 2023 — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123821811"></a>
ალბერო-ალტო

ალბერო-ალტო (ესპ. Albero Alto, არაგ. Albero d’Alto) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის არაგონის ავტონომიური გაერთიანების უესკის პროვინციის ოია-დე-უესკის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 19,30 კმ². მოსახლეობა — 120 კაცი (2020 წ.). უესკის მუნიციპალიტეტები ალბერო-ალტოს მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი Gran Enciclopedia Aragonesa - ალბერო-ალტო დაარქივებული 2021-04-28 საიტზე Wayback Machine. ↑ National Statistics Institute Municipal Register of Spain of 2023 — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123821811"></a>
ალკალა-დე-გურეა

ალკალა-დე-გურეა (ესპ. და არაგ. Alcalá de Gurrea) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის არაგონის ავტონომიური გაერთიანების უესკის პროვინციის ოია-დე-უესკის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 71,40 კმ². მოსახლეობა — 239 კაცი (2020 წ.). უესკის მუნიციპალიტეტები Gran Enciclopedia Aragonesa - ალკალა-დე-გურეა დაარქივებული 2021-04-25 საიტზე Wayback Machine. ↑ National Statistics Institute Municipal Register of Spain of 2023 — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123821811"></a>
ალკალა-დელ-ობისპო

ალკალა-დელ-ობისპო (ესპ. Alcalá del Obispo, არაგ. Alcalá d’o Bispe) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის არაგონის ავტონომიური გაერთიანების უესკის პროვინციის ოია-დე-უესკის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 47,80 კმ². მოსახლეობა — 298 კაცი (2020 წ.). უესკის მუნიციპალიტეტები Gran Enciclopedia Aragonesa - ალკალა-დელ-ობისპო დაარქივებული 2020-10-25 საიტზე Wayback Machine. ↑ National Statistics Institute Municipal Register of Spain of 2023 — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123821811"></a>
ალერე

ალერე (ესპ. და არაგ. Alerre) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის არაგონის ავტონომიური გაერთიანების უესკის პროვინციის ოია-დე-უესკის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 8,90 კმ². მოსახლეობა — 362 კაცი (2020 წ.). უესკის მუნიციპალიტეტები ალერეს მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი Gran Enciclopedia Aragonesa - ალერე დაარქივებული 2021-01-28 საიტზე Wayback Machine. ↑ National Statistics Institute Municipal Register of Spain of 2023 — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123821811"></a>
ალმუდევარი

ალმუდევარი (ესპ. და არაგ. Almudévar) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის არაგონის ავტონომიური გაერთიანების უესკის პროვინციის ოია-დე-უესკის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 201,50 კმ². მოსახლეობა — 2377 კაცი (2020 წ.). უესკის მუნიციპალიტეტები ალმუდევარის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი Gran Enciclopedia Aragonesa - ალმუდევარი დაარქივებული 2020-10-25 საიტზე Wayback Machine. ↑ National Statistics Institute Municipal Register of Spain of 2023 — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123821811"></a>