laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
პირველადი შავი ხვრელები

პირველადი შავი ხვრელები — შავი ხვრელის ჰიპოთეტური ტიპი, რომელიც დიდი აფეთქების შემდეგ წარმოიქმნა. ადრეულ სამყაროში დიდი სიმკვრივეები და არაჰომოგენური გარემოებები განაპირობებდნენ საკმარისად მკვრივი რეგიონების გრავიტაციული კოლაფსის ზემოქმედების ქვეშ ყოფნას, რაც წარმოქმნიდა შავ ხვრელებს. იაკოვ ზელდოვიჩმა და იგორ ნოვიკოვმა 1966 წელს პირველად გამოთქვეს ამგვარი შავი ხვრელების არსებობის ვარაუდი, მაგრამ თეორია მათი წარმოშობის შესახებ პირველად ღრმად შეისწავლა სტივენ ჰოკინგმა 1971 წელს. იმის გამო, რომ პირველადი შავი ხვრელები არ ფორმირდებოდა გრავიტაციული კოლაფსით, მათი მასები შეიძლება ვარსკვლავურ მასებზე მკვეთრად მცირე იყოს. ჰოკინგმა გამოთვალა, რომ პირველადი შავი ხვრელები შეიძლება იწონიდნენ სულ მცირე 6992100000000000000♠10−8 კგ-ს, რაც დაახლოებით ადამიანის მწიფე კვერცხუჯრედის მასისაა.          D. Page, Phys. Rev. D13 (1976) 198 : First detailed studies of the evaporation mechanism B.J. Carr & S.W. Hawking, Mon. Not. Roy. Astron. Soc 168 (1974) 399 : Describes links between primordial black holes and the early universe A. Barrau et al., Astron. Astrophys. 388 (2002) 676, Astron. Astrophys. 398 (2003) 403, Astrophys. J. 630 (2005) 1015 : Experimental searches for primordial black holes due to the emitted antimatter A. Barrau & G. Boudoul, Review talk given at the International Conference on Theoretical Physics TH2002 : Cosmology with primordial black holes A. Barrau & J. Grain, Phys. Lett. B 584 (2004) 114 : Searches for new physics (quantum gravity) with primordial black holes P. Kanti, Int. J. Mod. Phys. A19 (2004) 4899 : Evaporating black holes and extra-dimensions
შტადტემპელი

შტადტტემპელი ასევე სეიტენშტეტტენგასეს ტაძარი (გერმ. Stadttempel) — ვენის მთავარი სინაგოგა. ის მდებარეობს შიდა ქალაქში, სეიტენშტეტტენგასეს 4 ნომერში. სინაგგოა 1824-1826 წლებში აშენდა. რადგან იმპერატორს იოზეფ II-ს ჰქონდა ახირება, რომ მხოლოდ კათოლიკური ეკლესიის სალოცავები შეიძლება ყოფილიყო გამოსაჩენ ადგილას აშენებული, სინაგოგა მთავარი ქუჩიდან უცხო თვალს არის მოფარებული. ამ ფაქტმა სინაგოგა 1938 წლის დამსხვრეული ვიტრინების ღამეს განადგურებისგან გადარჩინა, რადგან მისთვის ხენძრის გაჩენა გამოიწვევდა სხვა სახლებზე ცეცხლის გავრცელებას. ის ერთადერთია სინაგოგაა რომელიც მეორე მსოფლიო ომის დროს გადარჩა. ნეცისტებმა გაანადგურეს ვენაში არსებული სხვა ყველა (93) სინაგოგა. 1950 წელს, თეოდორ ჰერცლის და მისი მეუღლის კუბოები ისრაელში გადასვენებამდე ტაძარში გამოასვენეს. 1981 წელს სინაგოგაზე მოხდა თავდასხმა და ცერემონიალის ორი მონაწილე დაიღუპა. თავდასხმაზე პასუხისმგებლობა პალესტინელ არაბთა ტერორისტულმა დაჯგუფებამ აიღო. დრეისთვის სინაგოგა წარმოადგენს აქტიურ სამლოცველოს და აქვს ისტორიული მონუმენტის სტატუსი. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: შტადტემპელი The Stadttempel, Vienna ↑ The Jewish Community of Vienna: Existing against all the Odds, Sonia Misak, Jerusalem Letters, No. 356 8 Nisan 5757 / 15 April 1997 [1] დაარქივებული 2012-03-17 საიტზე Wayback Machine. ↑ Bagley, Chris. "Austrian Jews have yet to regain numbers", San Francisco Chronicle, November 9, 2008. Accessed July 4, 2009. ↑ Theodor Herzl, the Jew and the man: a portrait, Oscar Benjamin Frankl, Storm, 1949, p. 136. ↑ via Associated Press. "Around the World; Palestinians Get Life In Austrian Slayings", The New York Times, January 22, 1982. Accessed July 4, 2009. ↑ Rachel Wischnitzer, Architecture of the European Synagogue, Jewish Publication Society of America, 1964, p. 178.
ქვემო ლამბალო

ქვემო ლამბალო — სოფელი საქართველოში, საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში (ლამბალოს თემი). მდებარეობს მდინარე ივრის მარჯვენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 450 მეტრი, საგარეჯოდან 35 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 3021 კაცი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 116. ↑ მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 27 ივლისი 2016.
შვედეთის მონარქების სია

შვედეთის მონარქების სიაში წარმოდგენილია იმ ადამიანების სია, რომლებიც მართავდნენ შვედეთს მთელი მისი არსებობის მანძილზე. აღსანიშნავია, რომ შვედეთის თითქმის ყველა მონარქი მამაკაცი იყო და დღესაც მამაკაცია, თუმცა არსებობს ოთხი გამონაკლისი, როდესაც შვედეთის მონარქი ქალი იყო. ასევე აღსანიშნავია, რომ კალმარის უნიის პერიოდში (1397-1523) შვედეთს, დანიასა და ნორვეგიას საერთო მონარქები ჰყავდათ, ასევე საერთო მონარქები ჰყავდათ შვედეთსა და ნორვეგიას 1814-1905 წლებში. The Cambridge History of Scandinavia. Vol.I. Cambridge University Press, 2003 ISBN 0-521-47299-7. Morby John E. Dynasties of the World. Oxford University Press, 2002 ISBN 0-19-860473-4. Liljegren, Bengt. Rulers of Sweden. Historiska Media, 2004 ISBN 91-85057-63-0. Lagerqvist Lars O., Åberg Nils. Kings and Rulers of Sweden. Vincent Publications, 2002 ISBN 91-87064-35-9.
ჩადუნელი

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჩადუნელი საკუთარი სახელი ჩადუნელი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: გია ჩადუნელი — ფეხბურთელი თორნიკე ჩადუნელი — ფეხბურთელი იორამ ჩადუნელი — მწერალი ჩადუნელები — გვარი საქართველოში
სარალიძე

საკუთარი სახელი სარალიძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ბორის სარალიძე — ინჟინერი, თანამდებობის პირი ზურაბ სარალიძე — ინჟინერი მერაბ სარალიძე — ანიმაციური ფილმების რეჟისორი ტრისტან სარალიძე — კინოსა და თეატრის მსახიობი ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: სარალიძე
ქვემო სამგორი

ქვემო სამგორი — სოფელი საქართველოში, საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში (გიორგიწმინდის თემი). ↑ მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 6 სექტემბერი 2016.
I

I, i — ლათინური ანბანის მეცხრე ასო. სემიტურში, ასო Yôdh თავდაპირველად სავარაუდოდ ხელ-მკლავის პიქტოგრამა იყო, წარმოებული მსგავსი იეროგლიფისგან, რომელსაც ეგვიპტურში ჰქონდა (/ʕ/) ხმოვანი მნიშვნელობა, თუმცა შეიცვალა /j/ (როგორც ინგლისურში „yoke“) სემიტების მიერ, ვინაიდან მათი სიტყვა „ხელი“-სთვის იმავე ბგერით იწყებოდა. ეს ასო შესაძლოა ასევე გამოიყენებოდეს ხმოვანი ბგერისთვის /i/, ძირითადად უცხოურ სიტყვებში. ბერძნებმა ფინიკიური yodh-ის ეს ფორმა მიიღეს როგორც მათი ასო იოტა (I, ι). ის წარმოადგენდა ხმოვანს /i/, ისევე როგორც ძველი იტალიურ ანბანში. ლათინურში (ისევე როგორც თანამედროვე ბერძნულში), ის ასევე გამოიყენებოდა როგორც კონსონანტური ბგერა /j/. თანამედროვე ასო J თავდაპირველად ამ ასოს ვარიაცია იყო, და ორივე ერთმანეთის მონაცვლეობით გამოიყენებოდა ხმოვნისთვისაც და თანხმოვნისთვისაც. მათი გარჩევა მხოლოდ მე-16 საუკუნიდან დაიწყეს. კომპიუტერის კლავიატურაზე წარმოადგენს შემდეგი სიმბოლოების ერთობლიობას: I —   Alt  +  0   0   7   3  i —   Alt  +  0   1   0   5  Graphemica (I) Graphemica (i)
ჯორჯი (პრინცი)

ჯორჯ ალექსანდერ ლუისი (ინგლ. George Alexander Louis; დ. 22 ივლისი, 2013, ლონდონი) — ბრიტანეთის სამეფო ოჯახის წევრი, მეფე ჩარლზ III-ის შვილიშვილი და პრინც უილიამის უფროსი შვილი. პრინცი ჯორჯი დაიბადა ლონდონში, წმინდა მერის საავადმყოფოში 2013 წლის 22 ივლისს. მამა — პრინცი უილიამი, დედა — პრინცესა კეთრინი. იგი უილიამისა და კეთრინის პირველი შვილია. მას ჰყავს და — პრინცესა შარლოტა და ძმა — პრინცი ლუისი. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „პრინცი ჯორჯი“ ვიკისაწყობში. პრინცი ჯორჯი სამეფო ოჯახის საიტზე პრინცი ჯორჯი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
შარლოტა (პრინცესა)

შარლოტა ელისაბედ დაიანა უინძორი (ინგლ. Charlotte Elizabeth Diana Windsor; დ. 2 მაისი, 2015, ლონდონი) — ელისაბედ II-ის შვილთაშვილი, ჩარლზ III-ის შვილიშვილი და პრინც უილიამის მეორე შვილი. პრინცესა შარლოტა დაიბადა ლონდონში, წმინდა მერის სახელობის საავადმყოფოში. მას ჰყავს ორი ძმა, პრინცი ჯორჯი და პრინცი ლუისი. პრინცესა შარლოტა სამეფო ოჯახის საიტზე პრინცესა შარლოტა კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
J

J, j — თანამედროვე ლათინური ანბანის მე-10 ასო. კომპიუტერის კლავიატურაზე წარმოადგენს შემდეგი სიმბოლოების ერთობლიობას: J —   Alt  +  0   0   7   4  j —   Alt  +  0   1   0   6  Graphemica (J) Graphemica (j)
ორბუხას მეგალითური ნაგებობა

ორბუხას მეგალითური ნაგებობა — არქეოლოგიური ძეგლი თურქეთში. ძეგლი მდებარეობს ჰანაქის რაიონში, ისტორიულ ერუშეთში, სოფელ ვერანასთან, თანამედროვე სოფელ ჩავდარლის (თურქ. Çavdarlı) სამხრეთ-დასავლეთით 1,5 კმ-ზე, ამჟამინდელი საძოვრების ტერიტორიაზე მდებარეობდა ისტორიული სოფელი ორბუხა. ნასოფლარის სამხრეთ-დასავლეთით 1,2 კმ-ზე, მდინარეების ჩათისწყლისა და მისი მარცხენა შენაკადის ტანეიდანისწყლის შეერთების ადგილას აღმართულ კლდეზე (41°16′02″ ჩ. გ. 42°44′38″ ა. გ.﻿ / ﻿41.2674583° ჩ. გ. 42.7440806° ა. გ.﻿ / 41.2674583; 42.7440806). ის ნაგებია მშრალი წყობის უხეშად დამუშავებული მეგალითებისგან, ზოგიერთი ქვის სიგრძე ერთ მეტრს აღემატება. ნაგებობა მართკურთხა ფორმისაა (9,8×8,6 მ), შემორჩენილი კედლის სიმაღლე 2 მ-ია, გული ამოვსებულია მცირე ზომის ქვებით. ნაგებობის მახლობლად გადის გრუნტიანი გზა, რომელიც ჩადის მდინარის ნაპირზე. ნაგებობა არ არის აღწერილი ჩვენთვის ცნობილ წერილობით წყაროებში. ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2014 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები. კავკასიის უნივერსიტეტი, გვ. 14. ISBN 978-9941-0-7362-5.  ↑ საქართველოს ისტორიული რუკა, შედგენილი ევ. ბარამიძის მიერ ივანე ჯავახიშვილის რედაქტორობით1923. ↑ ჯიქია ს., „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი“, საქ. სსრ მეცნიერებათა აკადემიის გამომცემლობა, თბ., 1958. ↑ „გურჯისტანის ვილაიეთის რუკა“, 1953
სობოტის წყალსაცავი

სობოტის წყალსაცავი (გერმ. Stause Soboth ან Soboth See, სლოვენ. Jezero Sobote) — ხელოვნური წყალსაცავი ავსტრიაში. შეიქმნა 1990 წელს. მდებარეობს სოფელ ზობოტის მახლობლად, კორაპეის მთის ქედზე, ლავუმუნდისა და გრაცის დამაკავშირებელი გზის გვერდით, სლოვენია-ავსტრიის საზღვართან მდებარე სობოტის უღელტეხილთან. მისი სიმაღლე ზღვის დონიდან დაახლოებით 1080 მეტრია. აუზის ფართობია 29,7 კმ². წყალსაცავის სიგრძე დაახლოებით 2 კმ-ია, სიგანე 500 მ, ზედაპირის ფართობი 0,8 კმ², ხოლო სიღრმე 80 მ-მდე. ↑ StauseeSoboth. Marktgemeind Eibswald. Municipality of Eibswald. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-08-05. ციტირების თარიღი: 2017-08-05 ↑ KW Koralpe: Upgrading zum Pumpspeicherkraftwerk. Kelag (July 2015). ციტირების თარიღი: 2017-08-05
რუსეთის არქტიკის ეროვნული პარკი

რუსეთის არქტიკა — ეროვნული პარკი არხანგელსკის ოლქში. მდებარეობს ახალი მიწის ჩრდილოეთ ნაწილში. დაფუძნდა 2009 წლის 15 ივნისს. ეროვნულ პარკში შედის სარეზერვო მიწა 1,426,000 ჰა, რომელთა მიწის ნაკვეთი 632,090 ჰა და საზღვაო აკვატორია არის 793,910 ჰა. რუსეთის არქტიკის ეროვნული პარკი რუსეთის ფედერაციის მთავრობის დადგენილებით "ფრანც იოსების მიწის" ტერიტორია შეტანილი იქნა არქტიკული ეროვნული პარკის საზღვრებში. ამ რეგიონში ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს უდიდესი ჩიტების ბაზრობებია განლაგებული.ასევე ცხოვრობენ პოლარული დათვები, ვეშაპები, არქტიკული ყარსაღები, სელაპები და ნერპები. მცენარეულობა წარმოდგენილია ზოგიერთი სახეობის მოცხარის, ლიქენის და მცირე რაოდენობის ყვავილებით. პარკი შეიქმნა იმისათვის, რომ შეინარჩუნონ არქტიკის უნიკალური ბუნება. ეროვნული პარკის შექმნის ინიციატორი იყო გეოგრაფი და პოლარული ექსპერიმენტატორი პ. ვ. ბოიარსკი. ეროვნული პარკის ტერიტორია არ არის საინტერესო მხოლოდ მისი ბუნებით. ეროვნული პარკში არსებობს რუსული არქტიკის აღმოჩენისა და ძიების ისტორიასთან დაკავშირებული ადგილები და ობიექტები. ეს პარკი დაარსდა XVI საუკუნეში. რეგიონი წარმოადგენს პოპულარულ ადგილს ტურისტებისთვის. «В России создан новый национальный парк „Русская Арктика“»
ავსტრიის საფოსტო შემნახველი ბანკი

ავსტრიის საფოსტო შემნახველი ბანკი (გერმ. Österreichische Postsparkasse) — არქიტექტორ ოტო ვაგნერის მიეერ აგებული მოდერნიზმის სტილის შენობა ვენაში. შენობა მოდერნისტული არქიტექტურის ადრეული პერიოდის მნიშვნელოვან ნიმუშს წარმოადგენს. ის ოტო ვაგნერის მიერ არტ-ნუვოსგან და ნეოკლასიციზმისგან დაშორების პირველი შემთხვევა იყო. აშენებულია 1904-1906 წლებში რკინაბეტონის გამოყენებით. შენობაში განთავსებულია ავსტრიის საფოსტო შემნახველი ბანკის სათაო ოფისი. მდებარეობს შიდა ქალაქში, რინგშტრასეს ბულვარის გვერდოთ, გეორ-კოხის მოედნის 2 ნომერში. ავსტრიის საფოსტო შემნახველი ბანკი Otto Wagner. Die österreichische Postsparkasse. Falter Verlag, Wien. 1996. ISBN 3-85439-180-3 Carl E. Schorske. Fin-de-Siècle Vienna: Politics and Culture. Vintage, London. 1980. ISBN 0-394-74478-0 ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ავსტრიის საფოსტო შემნახველი ბანკი Otto Wagner Museum located within the Austrian Postal Savings Bank Virtual tour through the building დაარქივებული 2007-09-27 საიტზე Wayback Machine.
თბილისის სამასწავლებლო სკოლა

თბილისის სამასწავლებლო სკოლა, საოსტატო ინსტიტუტი, პირველი პედაგოგიური სასწავლებელი საქართველოში. გაიხსნა 1866. თავდაპირველად სამი კლასისაგან შედგებოდა, იღებდნენ დაწყებით სკოლადამთავრებულებს, 1871 წლიდან საოსტატო-სამასწავლებლო ინსტიტუტად გადაკეთდა და ალექსანდრე II-ის სახელი ეწოდა. ამზადებდნენ მასწავლებლად ამიერკავკასიის საქალაქო (შემდგომში - უმაღლესი დაწყებითი) სასწავლებლებისათვის. სწავლება 4-წლიანი იყო, რუსულ ენაზე. ასწავლიდნენ საღვთო სჯულს, პედაგოგიკას, რუსულ ენას, გეოგრაფიას, ისტორია, არითმეტიკა-გეომეტრია-ხაზვას, ბუნებისმეტყველებას, ჰიგიენასა და პოპულარულ მედიცინას, სუფთა წერას, გალობას, აგრეთვე ტანვარჯიშსა და ხელგართჯილობას. ქართული ენა არასავალდებულო საგანი იყო და კვირაში 4 საათი ეთმობოდა. 1901 წელს აქ ირიცხებოდა 84 მოსწავლე. სკოლა ყოველწლიურად საშუალოდ შვებდა 14-15 მასწავლებელს. თბილისის სამასწავლებლო სკოლაა 1919 წლამდე იარსება. ამავე წელს გადაკეთდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საპედაგოგო ინსტიტუტად (თბილისის პედაგოგიური (საპედაგოგიო) ინსტიტუტი), რომელმაც 1923 წლის ივლისამდე იარსება. გურგენიძე დ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 612.
თბილისის საპირველმაისო დემონსტრაცია 1901

თბილისის საპირველმაისო დემონსტრაცია 1901 — მუშების პირველი პოლიტიკური გამოსვლა მეფის მთავრობის წინააღმდეგ თბილისში (მაშინ რუსეთის იმპერიის ნაწილი) 1901 წლის 22 აპრილს. XX საუკუნის დასაწყისში რუსეთში სამრეწველო რაიონებში დაწყებულმა ეკონომიკურმა კრიზისმა საქართველოც მოიცვა. სამრეწველო კრიზისმა და უმუშევრობამ მძლავრი ბიძგი მისცა მუშათა მზარდ მოძრაობას. პირველმაისობა თბილისში პირველად 1899 წელს, მეორედ 1900 წელს აღინიშნა, მაგრამ ორივე შემთხვევაში იგი მოეწყო არალეგალურად, ქალაქგარეთ. დადგა საკითხი პირველმაისობის დიდი მასშტაბითა და ლეგალურად მოწყობის შესახებ თბილისის ცენტრში. რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული პარტიის თბილისის კომიტეტმა, რომელშიც აქტიურად მონაწილეობდა იოსებ სტალინი, ჩაატარა ფართო სააგიტაციო და ორგანიზატორული მუშაობა 1901 წელს საპირველმაისო დემონსტრაციის მოსაწყობად: გამოუშვა პროკლამაციები, სადაც ლაპარაკი იყო შრომის მძიმე პირობებისა და მუშათა უუფლებო მდგომარეობაზე, მუშებს განუმარტავდნენ პირველი მაისის, მშრომელთა საერთაშორისო სოლიდარობის დღესასწაულის მნიშვნელობას და მოუწოდებდნენ მონაწილეობა მიეღოთ დემონსტრაციაში. თბილისის კომიტეტმა მაისობა 23 აპრილს დანიშნა. იგი უნდა ჩატარებულიყო შუაგულ ქალაქში, სადაც მუშებს სემინარიელები შეუერთდებოდნენ. 22 აპრილს ყოფილ „სალდათის ბაზარში“ (შემდგომდროინდელი კოლმეურნეობის და ახლანდელი ორბელიანის მოედანი) თბილისის ფაბრიკა-ქარხნების 2 ათასამდე მუშამ მოიყარა თავი. მალე პოლიციამ ბაზარს ალყა შემოარტყა. დემონსტრაცია დაიძრა, პოლიციელები და კაზაკები უიარაღო ხალხს დაერივნენ. დემონსტრაციამ გაიარა ალექსანდრეს ბაღის კუთხემდე. აქ დემონსტრანტებს ჯარმა გადაუღობა გზა და ისინიც იძულებულნი გახდნენ გაფანტულიყვნენ. პოლიციელებმა სემინარიელები ეზოში ჩაკეტეს და დემონსტრაციაში მონაწილეობის მიღების საშუალება არ მისცეს. შეტაკების დროს 14 მუშა დაიჭრა, 30 მონაწილე დააპატიმრეს, ზოგი რუსეთის შორეულ ადგილებში გადაასახლეს. თბილისის საპირველმაისო დემონსტრაციას დიდი რეზონანსი ჰქონდა. რსდმპ თბილისის კომიტეტმა გამოუშვა სპეციალური პროკლამაცია „ოცდაორი აპრილი“, ფართოდ გააშუქა იგი ქართულმა არალეგალურმა გაზეთმა „ბრძოლამ“. საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 6, თბ., 1972; საქართველოს კომუნისტური პარტიის ისტორიის ნარკვევები (1883-1970), თბ., 1971; საბახტარაშვილი ვ., ქსე, ტ. 4, გვ. 612, თბ., 1979 უცნობ მუშათა პირველი მაისი / ირაკლი ხვადაგიანი // ლიბერალი. - თბილისი, 2015. - ISSN 1987-7528. - აპრილი. - N160. - გვ.64-67.
ფიქლობის მეგალითური ნაგებობა

ფიქლობის მეგალითური ნაგებობა — არქეოლოგიური ძეგლი თურქეთში. ძეგლი მდებარეობს ჰანაკის რაიონში, ისტორიულ არტაანში, სოფელ ფიქლობთან, თანამედროვე სოფელ ინჯედერეს (თურქ. İncedere) ჩრდილოეთ ნაწილში, მდ. ჩოთისწყლის მარჯვენა მხარეს, კლდოვან ფერდზე (41°14′55″ ჩ. გ. 42°46′17″ ა. გ.﻿ / ﻿41.2486222° ჩ. გ. 42.7715028° ა. გ.﻿ / 41.2486222; 42.7715028). ნაგებობა მართკუთხა გეგმისაა (8,9×8,6 მ). კედლის სისქე 2,5 მეტრამდეა, კედლის გული ამოვსებულია ნატეხი ქვით. შემორჩენილი კედლების სიმაღლე 4-5 მეტრია, ხოლო სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხეში კედლის სიმაღლე 6 მეტრს აღწევს. იგი ნაგებია უხეშად დამუშავებული ქვით, უკეთაა დამუშავებული მხოლოდ შესასვლელისა და არქიტრავის ქვები; ზოგიერთი საშენი ქვის ზომა 1 მეტრს აჭარბებს. ნაგებობა არ არის მოხსენიებული ჩვენთვის ცნობილ წერილობით წყაროებში. ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2014 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები. კავკასიის უნივერსიტეტი, გვ. 15. ISBN 978-9941-0-7362-5.  ↑ ჯიქია ს., „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი“, საქ. სსრ მეცნიერებათა აკადემიის გამომცემლობა, თბ., 1958. ↑ „გურჯისტანის ვილაიეთის რუკა“, 1953
პატარა ვარდოსანის მეგალითური ნაგებობა

პატარა ვარდოსანის მეგალითური ნაგებობა — არქეოლოგიური ძეგლი თურქეთში. ძეგლი მდებარეობს ჰანაკის რაიონში, ისტორიულ ერუშეთში, სოფელ პატარა ვარდოსანის, თანამედროვე სოფელ იამაჩიოლუს (თურქ. Yamaçyolu) განაპირას, დასავლეთით, მდ. ჩოთისწყლის მარჯვენა ნაპირზე, მდინარისკენ მოქცეულ კლდის კონცხზე (41°16′00″ ჩ. გ. 42°44′20″ ა. გ.﻿ / ﻿41.2666917° ჩ. გ. 42.7390667° ა. გ.﻿ / 41.2666917; 42.7390667), ნაგებობა ძლიერაა დანგრეული და შემორჩენილია მხოლოდ საშუალო ზომის უხეშად დამუშავებული ქვით ნაგები მშრალი წყობის ერთი კედლის ფრაგმენტი. ნაგებობა არ არის მოხსენიებული ჩვენთვის ცნობილ წერილობით წყაროებში. ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2014 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები. კავკასიის უნივერსიტეტი, გვ. 16. ISBN 978-9941-0-7362-5.
ბოტევგრადი

ბოტევგრადი (ბულგ. Ботевград, 1934 წლამდე ორხანიე (Орханиэ), 1866 წლამდე სამუნჯიევო) — ქალაქი ბულგარეთში. მდებარეობს სოფიას მიდამოებში, შედის ბოტევგრადის თემში. ქალაქის ძველი სახელია (ბულგარეთის დამოუკიდებლობამდე) ორხანიე. მოსახლეობა 22 166 ადამიანია. სახელი პოეტისა და რევოლუციონერის ხრისტო ბოტევის პატივსაცემად დაერქვა. ბოტევგრადი სარანსკის ტყუპი ქალაქია. ბოტევგრადის თემის კმეტი (მერი) — არჩევნების შედეგების მიხედვით გიორგი გიორგის ძე ცვეტანოვი (პარტიული კოალიცია: სამოქალაქო კავშირი ახალი ბულგარეთისთვის, ეროვნული მოძრაობა „სიმეონ მეროე“ (ემსმ), ბულგალური სოციალ-დემოკრატია). ქალაქის სიმბოლოა 1866 წელს აშენებული 30 მეტრის სიმაღლის და ყველაზე მაღალი სასაათო კოშკი ბულგარეთში. ასევე ქალაქში არის: ივანე ვაზოვის სახელობის ბიბლიოთეკა უცნობი ჯარისკაცის ძეგლი ხრისტო ბოტევის ძეგლი სტამენ პანჩევის ძეგლი ბოტევგრადის ცენტრი ბოტევის ძეგლი და ეზო საათის კოშკი Botevgrad directory Botevgrad's Municipal Site News About Botevgrad დაარქივებული 2020-12-03 საიტზე Wayback Machine. Botevgrad's Portal Site Pictures from Botevgrad 360 degree virtual Botevgrad picture of the centre ↑ 1.0 1.1 https://www.grao.bg/tna/t41nm-15-03-2024_2.txt
ვაგიფ სულთანლი

ვაგიფ სულთანლი (ვაგიფ სულთან ოღლი ვერდიევი; აზერ. Vaqif Sultanlı) — აზერბაიჯანელი პროზაიკოსი, ლიტერატურათმცოდნე, მთარგმნელი, 1994 წლიდან აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირის წევრი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1997), პროფესორი (1999). ვაგიფ სულთანლი დაიბადა 1958 წლის 2 მარტს აზერბაიჯანის სსრ-ის ქურდამირის რაიონის სოფელ შაჰსევანში. დაამთავრა სოფელ ქოჰნაბაზარის საშუალო სკოლა (1964 – 1974). პარალელურად სწავლობდა ქურდამირის რაიონულ მუსიკალურ სკოლაში (1970 – 1975). რაღაც დროის განმავლობაში მუშაობდა მუშად ქურდამირის ელექტროქსელში (1974 – 1976). 1981 წელს წარჩინების დიპლომით დაამთავრა აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიური ფაკულტეტი, რის შემდეგაც ვ.სულთანლი გააწესეს აზერბაიჯანული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებლად ისმაილლის რაიონის სოფელ კალაჯიგის საშუალო სკოლაში. შემდგომში სწავლა გააგრძელა აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის თანამედროვე ლიტერატურის კათედრის ასპირანტურაში. დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე „ხასიათის პრობლემა აზერბაიჯანულ დრამატურგიაში“ (1984). მუშაოდა აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტში მასწავლებლად, უფროსს მასწავლებლად და დოცენტად (1984 – 1991). ამჟამად პროფესორია (1999) უნივერსიტეტის ისტორიის კათედრაზე. 1997 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე „მუჰამედ ამინ რასულზადეს ცხოვრება და ლიტერატურული მოღვაწეობა“ (1997). აქტიურად ეწევა საზოგადოებრივ მოღვაწეობას. 1991 წელს დააარსა აზერბაიჯანთმცოდნეთა ასოციაცია და არჩეულ იქნა მის თავმჯდომარედ. მუშაობდა ლიტერატურული გადაცემების კორესპონდენტად ამერიკული რადიოსადგურების („თავისუფლება“ და „თავისუფალი ევროპა“) აზერბაიჯანულ რედაქციაში (1995 – 1998). გახლდა რამდენიმე ჟურნალის მთავარი რედაქტორი, რომლებიც გამოდიოდნენ პოლონეთში („ხუდაფარინი“, 1995), შვედეთში („არაზი“, 1996 – 1997), აშშ-ში („მსოფლიოს აზერბაიჯანელები“, 2000 – 2012). თურქული ლიტერატურის ორგანიზაციის („კვიპროსი-ბალკანეთი-ევრაზია“) კავკასიური ბიუროს ხელმძღვანელია. მსოფლიოს 40-ზე მეტ ქვეყანაში ჩატარებული საერთაშორისო კონფერენციების, სიმპოზიუმებსა და ფორუმების მონაწილე და მომხსენებელია. ჰასან ბეკ ზარდაბის სახელობის პრემიისა (1995) და თურქული ლიტერატურის ორგანიზაციის („კვიპროსი-ბალკანეთი-ევრაზია“) პრემიის (2002) ლაურეატია. 2014 წელს დაჯილდოვდა ეგვიპტის კულტურის სამინისტროს საპატიო სიგელით. იყო არჩეული მსოფლიოს აზერბაიჯანელთა კონგრესის საბჭოს წევრად, რომლის ყრილობები ჩატარდა შვედეთში (2001), ნიდერლანდებში (2002), გერმანიაში (2004), ბელგიასა (2008) და დიდ ბრიტანეთში (2010). 2012 წელს დაარსებული საერთაშორისო ეპოსების კვლევების საზოგადოების (ცენტრალური ოფისი მდებარეობს პეკინში) წევრია (The International Society for Epic Studies). 2018 წელს არჩეულ იქნა მწერალთა საერთაშორისო ასოციაციის წევრად, რომელიც მდებარეობს ამერიკის შეერთებულ შტატებში. ↑ Vaqif Sultanli. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-02-01. ციტირების თარიღი: 2019-04-12.
თბილისის სასულიერო სემინარია

თბილისის სასულიერო სემინარია — სასულიერო სასწავლებელი თბილისში 1817-1917 წლებში. სემინარია გაიხსნა 1817 წლის 1 ოქტომბერს, ახლანდელი ხელოვნების მუზეუმის შენობაში. შედგებოდა რიტორიკის ორი კლასისაგან; 1823 წელს მიემატა ფილოსოფია, ხოლო 1827 - ღვთისმეტყველების კლასები. რიტორიკის კლასებში სწავლობდნენ რუსულ ენასა და ლიტერატურას, რუსეთის და მსოფლიო ისტორიას, რიტორიკას; ფილოსოფიის კლასში - ფილოსოფიას, ლოგიკას, მათემატიკას, ფიზიკასა და ბუნებისმეტყველებას; ღვთისმეტყველების კლასში - ეკლესიის ისტორიას, ძველ სლავურ ენას. სწავლების ექვსივე წელს სწავლობდნენ ლათინურ, ბერძნულ, გერმანულ, ფრანგულ ენებსა და პედაგოგიკას. კურსდამტავრებულებს შეეძლოთ ემუშავათ სოფლის სამრევლო და საერო სკოლების მასწავლებლად ან გაეგრძელებინათ სწავლა სასულიერო აკადემიასა და უნივერსიტეტში. თბილისის სასულიერო სემინარიაში სხვადასხვა დროს სწავლობდნენ პ. იოსელიანი, გაბრიელ ქიქოძე, დ. ბაქრაძე, ვ. პეტრიაშვილი, თ. ჟორდანია, ი. გოგებაშვილი, დ. ჭონქაძე, ლ. არდაზიანი, ს. მგალობლიშვილი, მ. ჯანაშვილი და სხვა. სემინარიაში სულისშემხუთავი, იეზუიტური რეჟიმი იყო დამკვიდრებული. ურთიერთდასმენა, ჯაშუშობა, დასჯის დამამცირებელი მეთოდები მოსწავლე ახალგაზრდობას არსებული წყობილების წინააღმდეგ განაწყობდა. 1886 წელს მოსწავლე ი. ლაღიაშვილმა ხანჯლით განგმირა რეაქციონერი რექტორი პავლე ჩუდეცკი, რომელსაც მანამდეც რამდენიმეჯერ სცემეს. მოსწავლეები უშვებდნენ საიდუმლო ხელნაწერ გაზეთს, პროკლამაციებს ა. შ. სემინარია საქართველოში ახალგაზრდობის რევოლუციური მოძრაობის ცენტრად იქცა. 1893 წლის დეკემბერში ლ. კეცხოველის, მ. ცხაკაიასდა და ა. წულუკიძის მეთაურობით მოეწყო სემინარიელთა დიდი საპროტესტო დემონსტრაცია. მოსწავლეები მოითხოვდნენ სემინარიაში გამეფებული რეჟიმის აღკვეთას, ქართული ენის სწავლების აღდგენას, ქართული ენისა და ლიტერატურის კათედრის დაარსებას, კლასგარეშე ლიტერატურის თავისუფლად არცევის უფლებას, შოვინისტი და დესპოტი მასწავლებლების დათხოვნას და სხვა. ჟანდარმერიამ დემონსტრაცია დაშალა. სემინარია დროებით დახურეს, 67 მოსწავლე სასწავლებლიდან გარიცხეს. არაერთგზის დაისვა სემინარიის ჩრდილოეთ კავკასიაში (სტავროპოლი, ეკატერინოდარი) გადატანის საკითხი, მაგრამ 1917 წლამდე (დახურვამდე) იგი თბილისში დარჩა. შენობა, რომელშიც სემინარია იყო განთავსებული 1835 წელს მდიდარმა ვაჭარმა იაკობ ზუბალაშვილმა ააგებინა შვეიცარიელ არქიტექტორს ბერნარდოცის რუსეთში იმ დროს მოდურ კლასიცისტურ სტილში. თავდაპირველად შენობაში სასტუმრო იყო განთავსებული. 1840 წელს იგი საეგზარქოსომ შეიძინა და მასში სასულიერო სემინარია განათავსა. 1905 წლამდე სემინარია ამ შენობაში მდებარეობდა შემდეგ სემინარია გადაიტანეს ვაკეში (შემდგომში მე-9 საავადმყოფოს შენობა). მიუხედავად ამისა, 1917 წლის რევოლუციამდე პუშკინის 4 ნომერში მდებარე შენობა რუსული სასულიერო უწყების განკარგულებაში რჩებოდა. 1921 წელს ყოფილ სასულიერო სემინარიის შენობას პირველადი ფუნქცია დაუბრუნეს და მასში სასტუმრო „პალასი“ განთავსდა. 1950 წელს შენობაში დაიწყო სარეკონსტრუქციო სამუშაოები, რომელთა დასრულების შემდეგაც იქ ბინა დაიდო საქართველოს ხელოვნების მუზეუმმა. თბილისის სასულიერო აკადემია და სემინარია ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: თბილისის სასულიერო სემინარია გაგუა ვ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 612-613.