laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ჯეფრი დინ მორგანი

ჯეფრი დინ მორგან (დ. 22 აპრილი, 1966) — ამერიკელი მსახიობი. ის ცნობილია თავისი როლით AMC-ის საშინელებათა დრამის სერიალში „მოსიარულე მკვდრები“ (2016–2022) და მის სპინ-ოფ „მოსიარულე მკვდრები: მკვდარი ქალაქი“ (2023–დღემდე) პერსონაჟ ნეგანის როლით, რისთვისაც მან მიიღო კრიტიკოსების მოწონება. ის ასევე გამოჩნდა სატელევიზიო როლებში, როგორებიცაა ჯონ ვინჩესტერი CW ფანტასტიკური საშინელებათა სერიალში „ზებუნებრივი“ (2005–2007; 2019), დენი დუკეტი ABC სამედიცინო დრამის სერიალში „გრეის ანატომია“ (2006–2009), ჯეისონ კრუზი CBS–ის პოლიტიკურ დრამატულ სერიალში „კარგი ცოლი“ (2015–2016), ასევე კინოროლები, მათ შორის უილიამ გალაჰერი „P.S. I Love You“-ში (2007), კომიკოსი სუპერგმირულ ფილმში Watchmen (2009), კლეი „დამარცხებულებში“ (2010), მაიორი ენდრიუ ტანერი Red Dawn-ში (2012) და აგენტი ჰარვი რასელი Rampage-ში (2018). მორგანი დაიბადა სიეტლში, ვაშინგტონში, სენდი თომას და რიჩარდ დინ მორგანის ოჯახში. ის გაიზარდა კირკლენდში, ვაშინგტონში და დაესწრო ბენ ფრანკლინის დაწყებით სკოლასა და როუზ ჰილის უმცროსი საშუალო სკოლას. 1984 წელს დაამთავრა ვაშინგტონის ტბის საშუალო სკოლა და დაესწრო სკაგიტ ველის კოლეჯს, რათა გაეგრძელებინა კარიერა კალათბურთში. ფეხის ტრავმის მიღების შემდეგ, მან დატოვა სკოლა, რათა გაეგრძელებინა სწავლა სხვა სფეროებში, როგორებიცაა მხატვრობა და წერა. როდესაც მეგობართან ერთად ორი დღით დასარჩენად წავიდა სიეტლიდან ლოს-ანჯელესში, მან გადაწყვიტა მუდმივად იქ ეცხოვრა, რათა მსახიობობა გაეგრძელებინა. "მე დავიწყე მსახიობობა, აღმოვაჩინე, რომ ცოტა ნიჭი მქონდა და გავყევი". მორგანი დაქორწინებული იყო მსახიობ ანა ლონგველზე 1992 წლიდან 2003 წლამდე. 2007 წელს, ის მცირე ხნით დაინიშნა ყოფილ მსახიობთან, მერი-ლუიზ პარკერთან; მათი ნიშნობა დასრულდა 2008 წლის აპრილში. მას აქვს ფრანგული, შოტლანდიური და იტალიური წარმოშობა. 2009 წელს მსახიობმა და პროდიუსერმა შერი როუზმა განუცხადა Us Weekly-ს, რომ მას ჰყავდა ვაჟი მორგანთან, დაბადებული დაახლოებით 2004–2005 წლებში. მორგანმა ეს არ დაადასტურა. 2009 წელს, მორგანმა დაიწყო ურთიერთობა მსახიობ ჰილარი ბარტონთან ბრმა პაემნის შემდეგ, მისი ზებუნებრივიის თანავარსკვლავის ჯენსენ ეკლსის და ეკლესის მეუღლის, დენიელის მეშვეობით, რომელთანაც ითამაშა One Tree Hill-ზე. წყვილს ვაჟი შეეძინა 2010 წლის 14 მარტს. რვა წლის შემდეგ, კი ქალიშვილი 2018 წლის 16 თებერვალს. 2019 წლის 5 ოქტომბერს წყვილი დაქორწინდა. 2019 წელს მორგანმა იყიდა ბინა ნიუ-იორკში, ქვემო მანჰეტენის ნოჰოს უბანში. ჯეფრი დინ მორგანი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში' ჯეფრი დინ მორგანი — AllMovie ↑ ‘Walking Dead’ Finds Villain Negan in Jeffrey Dean Morgan
ვინსენტ დე ბოვე

ვინსენტ დე ბოვე, ვინცენტიუსი (ფრანგ. Vincent de Beauvais, ლათ. Vincentius; დ. დაახლ. 1184/1194 — გ. დაახლ. 1264) — ფრანგი სწავლული, პედაგოგი, დომინიკელი ბერი. ვინსენტ დე ბოვეს ცხოვრების შესახებ მწირი ცნობებია შემონახული. მოღვაწეობდა როიომონის ცისტერციანელთა მონასტერში (ახლანდ. ვალ-დ’უაზის დეპარტამენტი). ავტორია ენციკლოპედიური შინაარსის ნაშრომისა „დიდი სარკე“ (ლათ. Speculum Maius), რომელიც შედგენილია 1247–1260 წლებს შორის. მოიცავს 80 წიგნს. ემყარება 2000-მდე წყაროს. შედგება სამი ნაწილისაგან. პირველი ეხება ისტორიას, მეორე — თეოლოგიას, მესამე — ბუნებას. ვინსენტ დე ბოვეს აქვს ცნობები ქართველების შესახებაც. მის მიხედვით, აქაც და შემდეგაც ვინსენტ დე ბოვე ნაწილობრივ იმეორებს ოლივერუსის ცნობებს, რომ ქართველები აღუფრთოვანებია ჯვაროსანთა მიერ ეგვიპტეში ქალაქ დამიეტას აღებას (1219) და თვითონაც გადაუწყვეტიათ დაეპყროთ სარკინოზთა რომელიმე განთქმული ქალაქი. თვარაძე ა., საქართველო და კავკასია ევროპულ წყაროებში (XII–XVI საუკუნეთა ისტორიოგრაფიული და კარტოგრაფიული მასალის საფუძველზე), თბ., 2004. თვარაძე ა., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. Paulmier-Foucart Monique, Vincent de Beauvais et le Grand Miroir du monde, Turnhout, Brepols, 2004. ვინსენტ დე ბოვე — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური) ↑ Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes — 1999. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q4903493"></a> ↑ Library of the World's Best Literature / C. D. Warner — 1897. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q952614"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19098835"></a>
ვიპატოსი

ვიპატოსი, იპატოსი (ბერძ. ὕπατος [Hypatos]) — ბიზანტიური საკარისკაცო ტიტული, თავდაპირველად შეესაბამებოდა გვიანდელი რომაული ხანის „კონსულის“ ტიტულს, მაგრამ უკვე ადრებიზანტიურ ხანაში დაკარგა მნიშვნელობა, ჯერ საშუალო რგოლის ადმინისტრაციულ და ფინანსურ მოხელეებს ენიჭებოდათ, ბოლოს კი შედარებით დაბალ წოდებად გადაიქცა თანამდებობის გარეშე. IX–X საუკუნეებში შემოღებულ იქნა „ფილოსოფოსთა ვიპატოსის“ ტიტული, რომელიც ენიჭებოდა მოხელეს, მეცნიერს ჰუმანიტარული დარგის გამგებელს კონსტანტინოპოლის უმაღლეს სკოლაში. ვიპატოსის ტიტულს ზოგჯერ ანიჭებდნენ ვასალურ სახელმწიფოთა წარჩინებულ, მაგრამ არა უმაღლესი რანგის გამგებლებს. საქართველოში VI–VII საუკუნეებში მცხეთის ჯვრის მონასტრის წარწერების მიხედვით, ვიპატოსის ტიტული ჰქონდა ქართლის ერისმთავრის, სტეფანოზის ძმას — დემეტრეს და შვილს — ადარნასეს (ერისმთავრად გახდომამდე). მომდევნო საუკუნეებში ვიპატოსის ტიტულით ცნობილია VIII-IX საუკუნეების მოღვაწე გრიგოლი, რომელიც კატაულას ქვასვეტზეა გამოსახული. ვიპატოსი // ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. Kazhdan, Alexander, ed., The Oxford Dictionary of Byzantium, Oxford, 1991. — pp. 963–964.
ელენე ვირსალაძე

ელენე (ლოლოტა) ბაგრატის ასული ვირსალაძე (დ. 29 ივნისი, 1911, თბილისი, — გ. 11 მარტი, 1977, იქვე) — ქართველი ფოლკლორისტი. ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1964), პროფესორი (1971), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1965). დაიბადა ბაგრატ ვირსალაძისა და ელენე მუსხელიშვილის ოჯახში. მისი და იყო ხელოვნებათმცოდნე თინათინ ვირსალაძე, ძმა — თეატრის მხატვარი სოლიკო ვირსალაძე. ელენე ვირსალაძემ დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი (1930), შემდეგ — ლენინგრადის ლიტერატურის, ენისა და ფილოსოფიის ინსტიტუტის ასპირანტურა (1935). 1936 წლიდან მუშაობდა შოთა რუსთაველის სახელობის ქართული ლიტერატურის ინსტიტუტში. 1937-1942 წლებში რეპრესირებული იყო; იმყოფებოდა გადასახლებაში კარელიასა და შუა აზიაში. რეპრესიებს ემსხვერპლა ასევე ელენეს მამა ბაგრატი და სიძე (დის ქმარი) მეთოდე ხოშტარია (ორივე დახვრიტეს). სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ განაგრძო მუშაობა ლიტერატურის ინსტიტუტში, პარალელურად კითხულობდა ლექციებს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტსა და სხვადასხვა პედაგოგიურ ინსტიტუტში. 1976 წლიდან იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფოლკლორისტიკის კათედრის გამგე. იკვლევდა ქართული ფოლკლორის აქტუალურ საკითხებს: მითოლოგიის პრობლემებს, ეპიკურ ტრადიციათა თავისებურებებს ზეპირსიტყვიერებაში, ხალხურ ლირიკას, ფოლკლორში თანამედროვე თემატიკის ასახვის ფორმებს, ლიტერატურით-ფოლკლორულ ურთიერთობებს და სხვ. აქტიურად მონაწილეობდა ფოლკლორულ ექსპედიციებში. მის მიერ შეკრებილი მასალის დიდი ნაწილი გამოქვეყნებულია სხვადასხვა ნაშრომში, მ. შ. „რჩეული ქართული ხალხური ზღაპრები” (ტ. I, 1949; II–1958), „ქართველ მთიელთა ზეპირსიტყვიერება” (1958), „ქართული სამონადირო ეპოსი” (1964), „ქართული ხალხური თქმულებები და ლეგენდები” (რუსულ ენაზე, 1973) და სხვ. მონაწილეობდა „ქართული ხალხური პოეტური შემოქმედების” (ტ. 1–3, 1960–73) და „ქართული ხალხური პოეზიის” თორმეტტომეულის (1972–84) შედგენაში, რისთვისაც მიენიჭა საქართველოს სახელმწიფო პრემია (1988, სხვებთან ერთად). მისი სამეცნიერო ნაშრომები თარგმნილია რუსულ, ფრანგულ, ინგლისურ და გერმანულ ენებზე. ელენე ვირსალაძის ქმარი იყო ფილოსოფოსი შალვა ხიდაშელი, ქალიშვილი — ისტორიკოსი მანანა ხიდაშელი. ზანდუკელი ფ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. ცხადაია, ზოია, ელენე (ლოლოტა) ვირსალაძე, კრებ. „ბოლშევიზმი და ქართული ლიტერატურა“, თბ., 2019. — გვ. 529-535.
ლუნა ბლეზი

ლუნა ბლეზი ბოიდი (ინგლ. Luna Blaise Boyd; დ. 1 ოქტომბერი, 2001) — ამერიკელი მსახიობი და მომღერალი. ცნობილია თავისი როლით Olive Stone-ში NBC/Netflix-ის სამეცნიერო ფანტასტიკურ დრამატულ სერიალში „Manifest" და ნიკოლ ელისი ABC's „Fresh Off The Boat“-ში. ბლეზი მამა არის გლაზგოდან, შოტლანდია; და მისი დედა არის მეორე თაობის მექსიკელ-ამერიკელი მსახიობი სან ანტონიოდან, ტეხასი. ბლეზმა მსახიობობა ექვსი წლის ასაკში დაიწყო 2008 წლის ფილმში „Vicious Circle“. 2013 წელს გადაეცა ახალგაზრდა ნინას როლი ინდი ხელოვნების ფილმში, „Memoria“, აღმასრულებელი პროდიუსერი ჯეიმს ფრანკო, რომელიც ასევე ითამაშა ფილმში. 2014 წელს ბლეზმა მიიღო ნიკოლის განმეორებითი როლი ABC-ის სატელევიზიო სერიალში „Fresh Off the Boat“ რომელშიც მთავარ როლებს ასრულებდნენ რენდალ პარკი და კონსტანს ვუ ლუის და ჯესიკა ჰუანგების როლებში. ის 13 წლის იყო, როდესაც სერიალის გადაღება დაიწყო და ეს იყო მისი პირველი მთავარი როლი. ამ როლმა მას 2016 წლის ახალგაზრდა არტისტის დაჯილდოებაზე ჯილდო საუკეთესო განმეორებადი ახალგაზრდა მსახიობისთვის მოუტანა. 2016 წლის ივნისში ბლეზმა ითამაშა იაკობ სარტორიუსის სადებიუტო სინგლის „Sweatshirt“ კლიპში. 2017 წლის დასაწყისში ბლეიზმა დებიუტი შეასრულა „Over You“ და იმავე წლის დეკემბერში გამოაცხადა, რომ მომავალ წელს გამოუშვებს ახალ მუსიკას. ბლეიზმა გამოუშვა „Secrets“, მისი მეორე სინგლი, 2018 წლის ბოლოს. 2018 წელს ბლეზმა მიიღო მონაწილეობა ზეითუნის სტოუნის როლში NBC-ის დრამა/იდუმალი სერიალში „Manifest“. 2025 წელს ბლეზმა ითამაშებს ფილმში „Jurassic World: Rebirth“, რომელიც პოსტპროდუქციაშია. ლუნა ბლეზი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ლუნა ბლეზი Instagram-ზე ↑ 1.0 1.1 How a Lack of Latinx Representation Impacted My Mother and Gave Me a Mission (29 September 2017). ციტირების თარიღი: 2019-11-27. ↑ ‘Ben-Hur’ Adds Moises Arias; Luna Blaise Joins James Franco’s ‘Memoria’ (20 January 2015). ციტირების თარიღი: 2016-07-11. ↑ „Exclusive: Stars Luna Blaise & Athena Karkanis Talk New Show 'Manifest' - The Knockturnal“. The Knockturnal (ინგლისური). 2018-09-22. დაარქივებულია ორიგინალიდან — November 1, 2020. ციტირების თარიღი: 2018-10-01. ↑ ABC and Nickelodeon Actors Lead Winners at Young Artist Awards (14 March 2016). ციტირების თარიღი: 2016-07-11. ↑ Jacob Sartorius: Sweatshirt (1 November 2022). ციტირების თარიღი: 2024-07-16. ↑ Kaplan, Ilana. (2018-10-11) Luna Blaise Debuts Music Video for "Secrets," an Electropop Track That'll Get You Dancing en-US. ციტირების თარიღი: 2024-07-16 ↑ Petski, Denise. (March 9, 2018) 'Main Justice' Casts Deborah Ayorinde; Luna Blaise Joins 'Manifest'. ციტირების თარიღი: May 28, 2018 ↑ Jurassic World 4 Begins Filming, First Plot Details Released (13 June 2024). ციტირების თარიღი: 2024-06-13.
ლომისის ჯაჭვი

ლომისის ჯაჭვი — ლომისის ხატის ატრიბუტი, ცნობილია უფრო მთიულეთში მოპოვებული ტექსტით (მთქმელი ჯღუნა ნარაიძე, ჩამწერი ელ. ვირსალაძე): „ლომისას ჯაჭვი ჰკიდია, არავინ იცის ვისია, ბებერი ქალი ატირდა, — ეგ ჯაჭვი ჩემი ქმრისია. სიკვდილის ჟამსა ნათქომი დაბარებულიც მისია, ისეთმა ყმამა შაირტყას, ვინცა ხმარების ღირსია“. ლომისის სასწაულთმოქმედი ხატი ნაყოფიერების და მოსავლიანობის მომნიჭებელია. მანვე შეკრა ხორასნის ქვეყანა, საქონელი გააბერწა, უნაყოფო მიწა დასკდა და ხალხი დაიმშა. ასე მუსრავდა ხორასანს „ეგვიპტის ჭირი“, ვიდრე სულთანმა დატყვევებული ათასი ქართველი არ გაათავისუფლა. გელოვანი ა., „მითოლოგიური ლექსიკონი“, თბილისი, 1983, გვ. 284-285
ლისითეა

ლისითეა (ძვ. ბერძნ. Λυσιθέα) — ბერძნული მითოლოგიის პერსონაჟი, ოკეანიდა. ზევსის სატრფო, ერთ-ერთი მითის მიხედვით ჰერაკლეს დედა. ანტიკური ავტორები ლისითეას უწოდებენ ოკეანის ერთ-ერთ ქალიშვილს, ზევსის სატრფოს. როდესაც ლიზითეამ გაიგო, რომ ორსულად იყო, სცადა ზევსისთვის დამალულიყო და დახმარება სთხოვა ხეს, მხეცს და ქვას. ხემ და მხეცმა უარი თქვეს, მაგრამ ქვამ თავისით დაფარა, მისი ორსულობის დასრულებამდე. ზოგიერთი უძველესი ავტორი თვლიდა, რომ ლისითეა იყო სემელეს ალტერნატიული სახელი, ზევსის კიდევ ერთი სატრფო და დიონისეს დედა. მარკუს ტულიუს ციცერონი თავის ტრაქტატში „ღმერთების ბუნების შესახებ“ წერს, რომ ლისითეის ვაჟი იყო ჰერკულესი.. მის სახელს ატარებს იუპიტერის ერთ-ერთი თანამგზავრი ლისითეა. ↑ Geisau H. Lisithea 1 // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft (RE). Bd. IX. Stuttgart, 1962. Kol. 395. ↑ Марк Туллий Цицерон. О природе богов III, 42 ↑ Geisau H. Lisithea 2 // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft (RE). Bd. IX. Stuttgart, 1962. Kol. 395—396.
კონსტანტინე ვირსალაძე

კონსტანტინე (კოტე) სპირიდონის ძე ვირსალაძე (დ. 28 იანვარი, 1914, თბილისი, — გ. 13 ოქტომბერი, 1992, იქვე) — ქართველი თერაპევტი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1952), პროფესორი (1953), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1967). დაიბადა ექიმ სპირიდონ ვირსალაძის და პიანისტ ანასტასია აბდუშელიშვილის ოჯახში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი (1936). 1954 წლიდან იყო ამავე ინსტიტუტის თერაპიის კათედრის, 1957–1987 წლებში — ჰოსპიტალური თერაპიის კათედრის გამგე, 1975–1985 წლებში — თბილისის სამედიცინო ინსტიტუტის რექტორი. 1978 წელს აირჩიეს საქართველოს თერაპევტთა სამეცნიერო საზოგადოების თავმჯდომარედ. იყო საბჭოთა კავშირის IX–X მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი (1974-1984). ვირსალაძის სამეცნიერო კვლევები ეძღვნება საქართველოში კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის დაავადებების ეპიდემიოლოგიას, პროფილაქტიკურ ღონისძიებებს. მისი თაოსნობით ქვეყანაში დაინერგა კვლევის ენდოსკოპიური მეთოდები გასტროენტეროლოგიაში, რესპუბლიკურ კლინიკურ საავადმყოფოსთან დაარსდა გასტროენტეროლოგიისა და სამკურნალო კვების განყოფილებები (1960), შეიქმნა გასტროენტეროლოგთა რესპუბლიკური და თბილისის თერაპევტთა სამეცნიერო საზოგადოებები (1973). კონსტანტინე ვირსალაძეს ცოლად ჰყავდა ბიოლოგი დარეჯან კავკასიძე. მათი შვილები არიან: პიანისტი ელისო ვირსალაძე და ენდოკრინოლოგი დავით ვირსალაძე. კრონის დაავადება: დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის თანამედროვე მეთოდები, თბ., 1987. Пилоро-дуоденальные стенозы язвенного происхождения, Тб., 1956. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 273.
ელარა (თანამგზავრი)

ელარა (ძვ. ბერძნ. Ἐλάρα), იუპიტერ VII — პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი. სახელი მიიღო ბერძნული მითოლოგიური პერსონაჟის, ელარის პატივსაცემად. აღმოაჩინა ასტრონომმა ჩარლზ პერაინმა 1905 წლის 2 იანვარს ლიკის ობსერვატორიაში. ბერძნული მითოლოგიური პერსონაჟის, ზევსის სატრფოს, ელარის სახელი დაარქვეს. ოფიციალური სახელი მან მხოლოდ 1975 წელს მიიღო. ელარა იუპიტერის გარშემო ბრუნავს საშუალოდ 11,741,000 კმ მანძილზე 259.64 დღეში. ორბიტალური ექსცენტრიულობა არის 0.22, დახრილობა ადგილობრივი ლაპლასის სიბრტყისკენ არის 26.6°. ეკუთვნის ჰიმალიის ჯგუფს. ელარას საშუალო დიამეტრი 86 კმ-ია. სიმკვრივე შეფასებულია 2.6 გ/სმ³-ზე. სავარაუდოდ შედგება სილიკატური ქანებისგან. ზედაპირი ძალიან ბნელია, ალბედო არის 0.04. მაგნიტუდა 16.3 მ. ის თავისი ღერძის გარშემო ბრუნავს 12 საათში. Элара, спутник Юпитера Внешние спутники Юпитера
დია

დია (ძვ. ბერძნ. Δία) — პერსონაჟი ბერძნული მითოლოგიიდან. დეიონევსის ასული. ნონუსი პანოპოლიტანელის ცნობით, იგი წარმოშობით ჩრდილოეთ თესალიის ტომიდან იყო. იგი გახდა ლაპითის მეფე იქსიონის ცოლი. დიოდორე სიკულუსის მიერ მოყვანილი ვერსიით, იქსიონმა ცოლს საქორწილო საჩუქარი არ გაუკეთა და ამიტომ სიმამრმა გირაოს სახით ცხენები წაართვა. ქორწილის შემდეგ ლაპითების მეფემ დიას მამა თავისთან მიიწვია და ცეცხლოვან ორმოში ჩააგდო. დიას ორი შვილი ჰყავდა — ვაჟი პეირითოე და ქალიშვილი ფისადია. ულრიხ ფონ ვილამოვიც-მოლენდორფის თქმით, ფისადია კლიმენეს იდენტურია, რომელიც დიოსკურებმა ეფრასთან ერთად შეიპყრეს და მისი დის ელენე მშვენიერის სამსახურში ჩააბარეს. თესადია ან კლიმენე თავის ბედიას თან ახლდა ტროაში და ქალაქის დაცემის შემდეგ იგი ომის ნადავლად წავიდა აკამანტში. სხვადასხვა წყარო პირიტოსის მამას ან იქსიონს ან თავად უზენაეს ღმერთს ზევსს უწოდებს. ერთ-ერთი ვერსიით, ზევსმა აცდუნა დია ჯოხად გადაქცევით, რითაც შური იძია იქსიონზე მისი ცოლის ჰერასადმი მიზიდულობის გამო. მის სახელს ატარებს იუპიტერის თანამგზავრი დია. ↑ Нонн Панополитанский 1997, Песнь VII. 126. sfn error: no target: CITEREFНонн_Панополитанский1997 (help) ↑ 2.0 2.1 Диодор Сицилийский 2000, Книга IV, LXIX (4). sfn error: no target: CITEREFДиодор_Сицилийский2000 (help) ↑ 3.0 3.1 Мифы народов мира 1990, Иксион. sfn error: no target: CITEREFМифы_народов_мира1990 (help) ↑ Sybel & 1884—1890, s. 1001—1002. sfn error: no target: CITEREFSybel1884—1890 (help) ↑ Кондрашов 2016, Иксион. sfn error: no target: CITEREFКондрашов2016 (help)
ლარიქსი

ლარიქსი (ლათ. Larix) — წიწვოვანი მცენარის გვარი ფიჭვისებრთა ოჯახისა. 30-35 მ სიმაღლის სწორტანიანი ხეებია. სხვა მარადმწვანე წიწვოვანებისაგან განსხვავებით, ლარიქსს წიწვები უყვითლდება, სცვივა და ზამთრობით ხე მთლიანად შიშვლდება. 20-მდე სახეობა გავრცელებულია ევრაზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. საქართველოში იგი ბუნებრივად არ იზრდება, ინტროდუცირებულია აქა-იქ მცირე რაოდენობით, მაგრამ ტენის ნაკლებობისას მალევე იღუპება. ლარიქსის ყველაზე ხნიერი ეგზემპლარები (22-30 მ სიმაღლისა და 55-70 წლისა) გვხვდება შავი ზღვის სანაპიროზე, წინანდლის პარკში და ბაკურიანში. კულტივირებულია აგრეთვე თბილისში, ბორჯომში, ზემო სვანეთში (მესტია) და სხვა. ყველაზე მრავლადაა გაშენებული ახალქალაქში, სადაც შერეულია ტყის ნარგავში. ლარიქსი ძალიან ყინვაგამძლე და სინათლის მოყვარულია. კარგად ხარობს ზომიერად ტენიან და ფხვიერ ნიადაგებზე (კერძოდ, კირიანზე). ზაფხულის სიცხისა და გვალვისადმი მგრძნობიარეა და სამხრეთ ქვეყნებში მისი კულტივირება მხოლოდ გრილ ადგილებშია შესაძლებელი. ძლიერ სწრაფმზარდია. მეტად მტკიცე და მაგარი მერქანი აქვს, რომელიც გამოიყენება გემთმშენებლობაში. წყალქვეშა ნაგებობისათვის და სხვა. მერქნის გამძლეობითა და სიმძიმით ლარიქსს უთხოვართან ერთად ერთ-ერთი პირველი ადგილი უკავია წიწვოვანთა შორის. იძლევა ძვირფას ფისს, რომლისგანაც მზადდება სკიპიდარი და კანიფოლი. ქერქიდან იღებენ მთრიმლავ ნივთიერებებს. სხიერელი ვ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 131.
მართლმადიდებლური ჯვარი

მართლმადიდებლური ჯვარი, რუსული მართლმადიდებლური ჯვარი, ბიზანტიური ჯვარი — მართლმადიდებელი ეკლესიის მნიშვნელოვანი სიმბოლო, ცნობილია VI საუკუნიდან, გამოიყენებოდა ბიზანტიურ ფრესკულ მხატვრობასა და ხელოვნებაში. 1551 წელს, ივანე მრისხანის ინიციატივით, ისტორიაში პირველად დაიწყო ეკლესიის გუმბათებზე მისი აღმართვა. ჯვარზე არსებული ორი დამატებითი ხაზი განასახიერებს ფეხის სადგამსა და ჯვარცმული ქრისტეს თავზე დამაგრებულ დაფას წარწერით „იესო ნაზარეველი, იუდეველთა მეფე“. Explanation of the Three-Bar Cross. Church of the Nativity: Russian Orthodox Old Rite. ციტირების თარიღი: October 13, 2024 Kuznetsov, V. P. [Кузнецов В. П.] (1997). History of the development of the cross's forms. Short course of Orthodox staurography [История развития формы креста. Краткий курс православной ставрографии] (ru). Moscow.  ↑ Русский крест: символика православного надглавного креста. — М., 2006. — С. 149. ↑ Фещин А. Довірся Хресту // Християнский голос. — 2002. — № 18 (2854). С. 232. ↑ Яременко В. Золоте Слово: Хрестоматія літератури України-Русі епохи Середньовіччя IX—XV століть. Книга перша. — Київ: Аконіт, 2002. С. 485.
დეიონევსი

დეიონევსი (ძვ. ბერძნ. Δηιονεύς) — პერსონაჟი ბერძნული მითოლოგიიდან. მეფე, ლაპითთა ამაყი მბრძანებლის იქსიონის ცოლის — დიას მამა. როცა სიძეს ურვათი მოსთხოვა, იქსიონმა შინ დაჰპატიჟა, საკირეში ჩააგდო და ცოდვისაგან მხოლოდ ზევსმა განწმინდა. გელოვანი ა., „მითოლოგიური ლექსიკონი“, თბილისი, 1983, გვ. 131
დია (თანამგზავრი)

დია (ძვ. ბერძნ. Δία), J LIII Dia, S/2000 J 11 — იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი, ჰიმალიის ჯგუფიდან. წარმოადგენს არარეგულარულ თანამგზავრს. იგი აღმოაჩინეს 2000 წლის 5 დეკემბერს ჰავაის უნივერსიტეტის ასტრონომებმა სკოტ შეპარდმა, დევიდ ჯუიტმა, იანგა ფერნანდესმა და იუჯინ მაგნიერმა. შემდგომში თანამგზავრი დაიკარგა. ერთ-ერთი ვერსიით, ის ჰიმალიას დაეჯახა და იუპიტერის გარშემო სუსტი რგოლი შექმნა. ამიტომ S/2000 J 11 აღარ განიხილებოდა იუპიტერის კანდიდატ თანამგზავრად. თუმცა, 2012 წელს ს. შეპარდმა, მ. ბროზოვიჩმა და რ. იაკობსონმა ხელახლა აღმოაჩინეს სატელიტი ლას-კამპანასის ობსერვატორიაში 2010 და 2011 წლებში გადაღებულ სურათებში. აღმოჩენის შემდეგ თანამგზავრმა მიიღო სავარაუდო აღნიშვნა S/2000 J 11. 2015 წლის 7 მარტს მან მიიღო ნომერი J LIII და სახელი ბერძნული მითოლოგიის პერსონაჟიდან — დია, იქსიონის მეუღლის პატივსაცემად, რომელიც იყო ზევსის სატრფო. S/2000 J 11 იუპიტერის გარშემო ბრუნავს საშუალოდ 12,297,000 კმ მანძილზე 278 დღეში. ორბიტის ექსცენტრიულობაა 0.23. ორბიტის დახრილობა ადგილობრივი ლაპლასის სიბრტყისკენ შეადგენს 28.6°. S/2000 J 11-ის დიამეტრი დაახლოებით 4 კმ-ია. სიმკვრივე შეფასებულია, როგორც 2.6 გ/სმ³, ვინაიდან თანამგზავრი სავარაუდოდ შედგება ძირითადად სილიკატური ქანებისგან. ძალიან ბნელ ზედაპირს აქვს ალბედო 0.04. ვარსვლავიერი სიდიდე 22.4m. ↑ IAUC 7555: Satellites of Jupiter დაარქივებული სექტემბერი 16, 2002 საიტზე Wayback Machine 2001 5 января (discovery) ↑ MPEC 2001-A29: S/2000 J 7, S/2000 J 8, S/2000 J 9, S/2000 J 10, S/2000 J 11 დაარქივებული ივლისი 30, 2017 საიტზე Wayback Machine 2001 15 января (discovery and ephemeris) ↑ David Shiga. Moon marriage may have given Jupiter a ring. New Scientist. 2010-03-19. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-22. ციტირების თარიღი: 2011-06-27. ↑ IAUC 7555, January 2001. FAQ: Why don't you have Jovian satellite S/2000 J11 in your system?. JPL Solar System Dynamics. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-07. ციტირების თარიღი: 2011-02-13. ↑ 5.0 5.1 MPEC 2012-R22. International Astronomical Union (2012-09-11). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-10-24. ციტირების თარიღი: 2012-09-11. ↑ CBET No. 4075 (2015-03-07).
სოღუთლუ (რიზეს რაიონი)

სოღუთლუ (თურქ. Söğütlü) — სოფელი რიზეს რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 12 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 270 ადამიანი ცხოვრობს. ↑ Söğütlü Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Rize Merkez Söğütlü Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020.
სოღუქჩეშმე (რიზეს რაიონი)

სოღუქჩეშმე (თურქ. Soğuk) — სოფელი რიზეს რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 10 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 139 ადამიანი ცხოვრობს. ↑ Soğukçeşme Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Rize Merkez Soğukçeşme Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020.
სელიმიე (რიზეს რაიონი)

სელიმიე (თურქ. Selimiye) — სოფელი რიზეს რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 10 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 325 ადამიანი ცხოვრობს. ↑ Selimiye Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Rize Merkez Selimiye Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020.
ფინარბაში (რიზეს რაიონი)

ფინარბაში (თურქ. Pınarbaşı) — სოფელი რიზეს რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 13 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 304 ადამიანი ცხოვრობს. ↑ Pınarbaşı Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Rize Merkez Pınarbaşı Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020.
ფექმეზლი (რიზეს რაიონი)

ფექმეზლი (თურქ. Pekmezli) — სოფელი რიზეს რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 9 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 812 ადამიანი ცხოვრობს. ↑ Pekmezli Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Rize Merkez Pekmezli Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020.
ფაზარქოი (რიზეს რაიონი)

ფაზარქოი (თურქ. Pazarköy) — სოფელი რიზეს რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 10 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 823 ადამიანი ცხოვრობს. ↑ Pazarköy Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Rize Merkez Pazarköy Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020.
ლაროვანისწყალი

ლაროვანისწყალი, ნაროვანი — მდინარე ახმეტის მუნიციპალიტეტში, პირიქითი ალაზნის მარჯვენა შენაკადი. სათავე აქვს აწუნთის ქედის აღმოსავლეთ კალთზე, ზღვის დონიდან 3390 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 19,2 კმ, აუზის ფართობი 59,9 კმ². საზრდოობს თოვლის, წვიმის, მიწისქვეშა და მყინვარული წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულსა და ზაფხულზე, წყალმცირობა — შემოდგომაზე და ზამთარში. საშუალო წლიური ხარჯი 1,7 მ³/წმ. აფხაზავა ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 131.
ორნექი (რიზეს რაიონი)

ორნექი (თურქ. Örnek) — სოფელი რიზეს რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 8 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 135 ადამიანი ცხოვრობს. ↑ Örnek Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Rize Merkez Örnek Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020.
ორთაფაზარი (რიზეს რაიონი)

ორთაფაზარი (თურქ. Ortapazar) — სოფელი რიზეს რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 6 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 528 ადამიანი ცხოვრობს. ↑ Ortapazar Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Rize Merkez Ortapazar Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020.
მელექი (რიზეს რაიონი)

მელექი (თურქ. Melek) — სოფელი რიზეს რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 18 კილომეტრში. 2021 წლის მონაცემებით სოფელში 259 ადამიანი ცხოვრობს. ↑ Melek Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014. ↑ Rize Merkez Melek Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020.