laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ადრიან მარი ლეჟანდრი

ადრიან მარი ლეჟანდრი (ფრანგ. Adrien-Marie Legendre; დ. 18 სექტემბერი, 1752, პარიზი — გ. 10 იანვარი, 1833, პარიზი) — ფრანგი მათემატიკოსი, პარიზის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1783). ლეჟანდრმა დააფუძნა და განავითარა გეოდეზიის გაზომვათა თეორია. მან პირველმა აღმოაჩინა (1805–1806) და გაიყენა გამოთვლებში უმცირეს კვადრატთა მეთოდი. მათემატიკური ანალიზის დარგში შეოიტანა ე. წ. ლეჟანდრის მრავალწევრები, ლეჟანდრის გარდაქმნა და გამოიკვლია I და II გვარის ეილერის ინტეგრალები. ლეჟანდრმა დაამტკიცა ელიფსური ინტეგრალების დაყვანადობა კანონიკერ ფორმებამდე; აღმოაჩინა, რომ შეიძლებოდა მათი გაშლა მწკრივებად, შეადგინა მათი მნიშვნელობების ცხრილები. ლეჟანდრმა სრულად და თანამიმდევრულად გადმოსცა რიცხვთა თეორია. ვარიაციათა აღრიცხვაში დაადგინა ექსტრემუმის არსებობის პირობა. შეადგინა გეომეტრიის ცნობილი სახელმძღვანელო, რომელშიც ამაოდ ცდილობდა დაემტკიცებინა პოსტულატი პარალელური წრფეების შესახებ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 198. ↑ Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ 2.0 2.1 MacTutor History of Mathematics archive — 1994. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q547473"></a> ↑ SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ Gran Enciclopèdia Catalana — Grup Enciclopèdia, 1968. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18696256"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2664168"></a> ↑ Brozović D., Ladan T. Hrvatska enciklopedija — LZMK, 1999. — 9272 გვრ. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1264934"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q429032"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18446"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1789619"></a> ↑ Annuaire prosopographique : la France savante / B. Delmas — 2009. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q55740543"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2926731"></a> ↑ 7.0 7.1 Лежандр Адриен Мари // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a> ↑ 8.0 8.1 Auteuil Cemetery <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2972508"></a> ↑ Catalog of the German National Library <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q23833686"></a> ↑ Library of the World's Best Literature / C. D. Warner — 1897. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q952614"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19098835"></a> ↑ 11.0 11.1 Bell A. Encyclopædia Britannica — Encyclopædia Britannica, Inc., 1768. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q455"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2846567"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2743906"></a> ↑ https://www.toureiffel.paris/fr/le-monument/tour-eiffel-et-sciences
ლეოპარდი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ლეოპარდი შეიძლება აღნიშნავდეს: ლეოპარდი, ქართულად ჯიქი — კატისებრთა ოჯახის წარმომადგენელი; ლეოპარდი — ოპერაციული სისტემა მაკ ოს X-ის ვერსია 10.5; ლეოპარდი — ჯუზეპე ტომაზი დი ლამპედუზას ისტორიული რომან; ლეოპარდი — ლუკინო ვისკონტის ფილმი.
ვალდის ზატლერსი

ვალდის ზატლერსი (ლატვ. Valdis Zatlers, დ. 22 მარტი, 1955, ლატვია) — ლატვიის პრეზიდენტი 2007-2011 წლებში. სწავლობდა რიგის 50-ე სკოლაში. 1979 წელს დაამთავრა რიგის სამედიცინო ინსტიტუტი. 1990-1991 წლებში იყო ექვსთვიან სტაჟირებაზე იელისა და სირაკიუსის უნივერისტეტებში. 1979-1985 წლებში იყო ექიმ-ტრამვატოლოგ-ორთოპედი რიგის მეორე საავადმყოფოში. 1986 წელს მონაწილეობა მიიღო ჩერნობილის კატასტროფის სალიკვიდაციო სამუშაოებში. 2005 წლიდან ლექციებს კითხულობდა რიგის უნივერსიტეტში. 2007 წელს აირჩიეს ლატვიის პრეზიდენტად. ჰყავს მეუღლე და სამი შვილი. ოფიციალური საიტი — president.lv ვალდის ზატლერსის ბიოგრაფია[მკვდარი ბმული]
ლევანის ტბა

ლევანის ტბა — მყინვარული ტბა საქართველოში, ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სამსრის ქედზე, მთა გოდორების სამხრეთ-დასავლეთ კალთაზე, ღრმა ტროგულ ხეობაში, ზღვის დონიდან 2815 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 0,06 კმ², აუზის ფართობი 1,38 კმ², მაქსიმალური სიღრმე 2,8 მ. წყლის მოცულობა 0,12 მლნ. მ³. სიღრმეები ნაპირთან სწრაფად მატულობს, ხოლო შემდეგ თანდათან იზრდება და სამხრეთ ნახევარში მაქსიმუმს აღწევს. ტბაში სიღრმეები თითქმის თანაბრადაა გადანაწილებული. აღსანიშნავია ტბის ქვაბულის ფერდობების სიციცაბე. საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. მაღალი დონე აქვს ზაფხულზე, დაბალი — ზამთარში. წყალი სუსტადაა მინერალიზებული. ტბის სუფთა და გამჭვირვალე წყალი მოლურჯო-ცისფერია. ცოცხალი ორგანიზმებით ღარიბია. ↑ საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2009. — გვ. 102. ↑ Апхазава И. С. Озера Грузии. Тбилиси: Мецниереба, 1975. 181 с. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული საზოგადოების შრომები. თბ., 1967. გვ. 141-142.
იუნანი

იუნანი (ჩინ.: 云南; ფინინი Yúnnán) — პროვინცია დასავლეთ ჩინეთში. ადმინისტრაციული ცენტრი და უდიდესი ქალაქია — კუნმინი. მოსახლეობა — 45,966,239 ადამიანი (მე-12 ადგილი პროვინციებს შორის, 2010 წლის მონაცემებით.) იუნანის პროვინციის ფართობი შეადგენს 394 100კმ². იუნანის პროვინცია ადმინისტრაციულად იყოფა 16 მუნიციპალიტეტად: ჩინეთის ადმინისტრაციული დაყოფა ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: იუნანი ოფიციალური საიტი ↑ Юньнань // Малая советская энциклопедия / под ред. Н. Л. Мещеряков — 2 — Советская энциклопедия, 1936. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1228391"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q66386517"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q87326375"></a>
ლევკო...

ლევკო... (ბერძნ. leukos — თეთრი) — რთული სიტყვის ნაწილი. მიუთითებს თეთრ ფერთან დამოკიდებულებას. მაგ., ლევკოციტები, ლევკოციტოზი, ლევკოპენია და სხვა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 160.
ლევკოიონი

ლევკოიონი (ლათ. Matthiola incana) — ერთ- ან ორწლოვანი დეკორატიული მცენარე კომბოსტოსებრთა ოჯახისა. აქვს დატოტვილი ღერო, რომელიც 20-80 სმ აღწევს, ლანცეტისებრი ან ვიწრო-უკუკვერცხოსებრი ფოთლები, სხვადასხვა შეფერილობის, სურნელოვანი, მარტივი ბუთხუზა ყვავილები, რომლებიც შეკრებილია მტევნისებრ ყვავილებად. ლევკოიონს იყენებენ დეკორატიულ ბებაღეობაში სკვერებისა და პარკების გასაფორმებლად, ასაჭრელ და საქოთნე მცენარედ. ჩერქეზიშვილი თ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 160.
ლეთა

ლეთა — უღელტეხილი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარეში, ჯავის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს რაჭის ქედზე, მდინარეების ჯეჯორისა (რიონის მარცხენა შენაკადი) და ფაწის (დიდი ლიახვის მარჯვენა შენაკადი) წყალგამყოფზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3001 მ. მიდამო შემოსილია სუბალპური და ალპური მდელოებით. აკავშირებს სოფლებს ყემულთასა და ლეთას. მარუაშვილი ლ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 161.
ლეთეთი

ლეთეთი — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ქარელის მუნიციპალიტეტში (ბებნისის თემი). მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 800 მეტრი, ქარელიდან 3 კილომეტრი. ↑ მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 6 სექტემბერი, 2016.
ლენტო

ლენტო (იტალ. lento - ნელა), სანოტო დამწერლობაში — მუსიკალური შესრულების ნელი ტემპის აღმნიშვნელი ნიშანი. უახლოვდება ლარგოს, ოღონდ, მისგან განსხვავებით, ამ ტემპით შესრულებულ ნაწარმოებებს არ აქვს საზეიმო ხასიათი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 190.
ლეილა

„ლეილა“ — ქართული ლიტერატურული კრებული. გამოდიოდა თბილისში 1917 (№ 1), 1920 (№ 2), 1924 (№ 3). რედაქტორი იოსებ გრიშაშვილი, გამომცემელი — მ. ციციშვილი. კრებულში გამოქვეყნებულია იოსებ გრიშაშვილის, ალექსანდრე აბაშელის, კონსტანტინე მაყაშვილი, ვალერიან გაფრინდაშვილის, პაოლო იაშვილის, მარიჯანის, გიორგი გვაზავას, სანდრო შანშიაშვილი, კონსტანტინე ჭიჭინაძეს, სიკო ფაშალიშვილის, ილო მოსაშვილის და სხვა პოეტების ლექსები; გერონტი ქიქოძის, ლეო ქიაჩელის, ნიკო ლორთქიფანიძის, შალვა დადიანის, დემნა შენგელაიას, ნოველები. კონსტანტინე კაპანელის, ივანე გომართელის, ვახუშტი კოტეტიშვილის, ი. გრიშაშვილის წერილები, რეცენზიები და სხვა. ლორთქიფანიძე ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 162.
არარა (პარაიბა)

არარა (პორტ. Arara) — ბრაზილიის ქალაქი, მდებარეობს პარაიბის შტატში. ქალაქი დაარსდა 1961 წელს.
თორი (მითოლოგია)

თორი (Þórr, Thor, Thunar, Donar) — სკანდინავიურ მითოლოგიაში, ელვის და ქუხილის ღმერთი. თორი არის ოდინის და იორდის (დედამიწა) უფროსი შვილი, სიფის ქმარი, მოდის (სიმამაცე), თრუდის (ენეგია, სიფხიზლე) და მაგნის (სიძლიერე) მამა. თორის სახლს თუდთჰვანგრი (ენერგიის მოედანი), დარბაზს კი ბილსკირნირი (მოციმციმე ნათება) ჰქვია. თორი არის კოლოსალური ძალის მქონე მეომარი. მაგიური სარტყელი მას კიდევ უფრო ჰმატებს სიძლიერეს: რაც უფრო ძლიერ მოიჭერს სარტყელს, მით უფრო მეტი ძალა ეძლევა. მისი იარაღი არის დიდი საომარი ურო — მიოლნირი, რომელიც ლოკეს დავალებით იქნა გაკეთებული ორი ნაინის, სინდრის და ბროკრის მიერ. მიოლნირის გაქნევის შემდეგ ეს საომარი ურო მუდამ თავის მფლობელს, თორს, უბრუნდება და მზად არის ხელახალი ბრძოლისთვის. თორი ცას კვეთს ორი მაგიური თხის, ტანგნიოსტისა და ტანგრისნირის მეშვეობით. ამავე დროს ეს ორი თხა თორის გამოულევი საკვებია. ის მათ წვავს და ჭამს. ძვლებს კი ტოვებს და მეორე დღეს თხები ცოცხლდებიან. თორი არის ყველაზე ძლიერი ადამიანთა და ღმერთთა შორის. დარაჯობს მიდგარდს. ამასთანავე თორი ღმერთებს და ადამიანებს გიგანტებისგან იცავს. რაგნაროკის ჟამს იგი ლოკეს შვილს, დიდ ზღვის გველს, იორმუნგანდს ებრძვის და დაამარცხებს მას. მაგრამ იორმუნგანდი მაინც შესძლებს კბენას და თორს შხამით მოწამლავს. გველი პირველი იღუპება, ხოლო თორი კი ცხრა ნაბიჯის გადადგმას ახერხებს, რის შემდეგაც ეცემა. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „თორი (მითოლოგია)“ ვიკისაწყობში. თორის შესახებ ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 различные авторы Энциклопедический словарь / под ред. И. Е. Андреевский, К. К. Арсеньев, Ф. Ф. Петрушевский — СПб: Брокгауз — Ефрон, 1907. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q656"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q602358"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2818964"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19908137"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1782723"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q4361720"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q4065721"></a>
ეროსი (ასტეროიდი)

433 ეროსი — დედამიწის მახლობლად მდებარე აღმოჩენილი პირველი ასტეროიდი. აღმოაჩინა 1898 წელს გერმანელმა ასტრონომმა კარლ ვიტმა და ბერძნული მითოლოგიით სიყვარულის ღმერთის სახელი ჰქვია. ამ S-ტიპის ასტეროიდის ზომაა 13x13x33 კმ და სიდიდით მეორე დედამიწის მახლობლად მდებარე ასტეროიდია 1036 განიმედეს შემდეგ. მეცნიერები მიიჩნევენ, რომ ეს პირველი ასტეროიდი იყო, რომელიც მარსის ორბიტას მიუახლოვდა. ასევე მიიჩნევენ, რომ ეს ასტეროიდი აღემატება სიდიდით იმ ასტეროიდს, რომელმაც ჩიკხულუბის კრატერი წარმოქმნა იუკატანში, და რომელსაც დინოზავრების ამოწყდომას მიაწერენ. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ეროსი (ასტეროიდი) ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ეროსი (ასტეროიდი) NEAR Shoemaker spacecraft NEAR image of the day archive The Subtle Colors of Eros The Color of Regolith Color View of the Saddle Creating Color Images of Eros
ბრიტანიკუსი

ტიბერიუს კლაუდიუს კეისარ ბრიტანიკუსი (ლათ. Tiberius Claudius Caesar Britannicus; დ. 12 თებერვალი, 41 — გ. 11 თებერვალი, 55) — რომის იმპერატორის, კლავდიუსის ვაჟი მისი მესამე ცოლისგან, მესალინასგან. დაბადებისას ის გახდა იმპერიის ტახტის მემკვიდრე, მამამისის გამეფებიდან ერთ თვეში. თუმცა ის ჯერაც მოზარდი იყო, როდესაც დედამისის გავლენა იმპერატორზე დაკნინდა და კლავდისმა აგრიპინა უმცროსი შეირთო ცოლად. ამან აგრიპინას უფროს ვაჟ ნერონს საზოგადოების თვალში მისი დაკნინების საშუალება მისცა. 14 წლისთავზე ბრიტანიკუსი საიდუმლო ვითარებაში გარდაიცვალა, რამაც ნერონს იმპერატორობისკენ გზა გაუხსნა. (ფრანგული) Britannicus de Jean Racine : Analysis, Plot overview დაარქივებული 2006-08-27 საიტზე Wayback Machine. Britannicus de Jean Racine in a new translation by Timberlake Wertenbaker დაარქივებული 2011-10-05 საიტზე Wayback Machine.
პუი

პუი (ტრად. ჩინ.: 溥儀; გამარტ. ჩინ.: 溥仪) (დ. 7 თებერვალი, 1906 — გ. 17 ოქტომბერი, 1967) — ჩინეთის ბოლო იმპერატორი 1908–1924 წლებში; ცინის დინასტიის მე-12 იმპერატორი. 1932–1945 წლებში მართავდა იაპონლების მიერ შექმნილ მარიონეტულ სახელმწიფო მანჯოუ-გოს. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: პუი Five Wives of The Last Emperor Puyi. Cultural China. ციტირების თარიღი: 9 August 2010.[მკვდარი ბმული] Royalty.nu: Extended Bio TIME: Last Emperor's Humble Occupation დაარქივებული 2001-01-29 საიტზე Wayback Machine. Li Xin, Pu Yi's Widow Reveals Last Emperor's Soft Side Pu Ru (溥儒), Pu Yi's cousin, accomplished Chinese brush painter and calligrapher
1380-იანები

1380-იანი (ათას სამას ოთხმოციანი) წლები, ასევე ცნობილი, როგორც 1380-იანები — გრიგორიანული კალენდრის ათწლეული, რომელიც დაიწყო 1380 წლის 1 იანვარს და დასრულდა 1389 წლის 31 დეკემბერს. მოვლენები სარჩევი: 1380 1381 1382 1383 1384 1385 1386 1387 1388 1389 8 სექტემბერი : რუსთა გაერთიანებულმა ჯარებმა მდინარე დონის ნაპირას, კულიკოვოს ველზე მონღოლები დაამარცხეს. ინგლისში გლეხთა აჯანყებამ იფეთქა უოტ ტაილერის ხელმძღვანელობით. ოსმალთა ჯარებმა ქ. სოფია დაიკავეს. თემურლენგის სიკვდილის შემდეგ იბრაჰიმ I-მა შირვანის დამოუკიდებლობა აღადგინა. 22 ოქტომბერი : მეფე ფერნანდუ I-ის გარდაცვალების შემდეგ სამოქალაქო ომი და არეულობა დაიწყო პორტუგალიაში. 16 ნოემბერი : იადვიგა კურთხეულ იქნა პოლონეთის მეფედ. ვამეყ I დადიანი ოდიშის ერისთავი გახდა. აპრილი : პორტუგალიის მეფე ჟუან I კრიზისის შემდეგ იკავებს პორტუგალიის მეფის ტახტს; კასტილიელები არ დაეთანხმნენ ამ გადაწყვეტილებას 14 აგვისტო : ალჟუბაროტის ბრძოლა – ჟუან I იმარჯვებს კასტილიელებზე და ინარჩუნებს სამეფო ხელისუფლებას. უინძორის ხელშეკრულება, დაიდო კავშირი ინგლის-პორტუგალიას შორის; თემურლენგის პირველი ლაშქრობა საქართველოში თემურლენგის მეორე ლაშქრობა საქართველოში თემურლენგმა ხვარაზმი აიღო და მისი დედაქალაქი ურგენჩი დაანგრია. დაარსდა კელნის უნივერსიტეტი. 15/28 ივნისი : კოსოვოს ბრძოლა.ოსმალეთის იმპერიის ჯარმა ბოსნიის სამეფოს დახმარებით დაამარცხა სერბთა ლაშქარი ქალაქ პრიშტინასთან.
1370-იანები

1370-იანი (ათას სამას სამოცდაათიანი) წლები, ასევე ცნობილი, როგორც 1370-იანები — გრიგორიანული კალენდრის ათწლეული, რომელიც დაიწყო 1370 წლის 1 იანვარს და დასრულდა 1379 წლის 31 დეკემბერს. მოვლენები სარჩევი: 1370 1371 1372 1373 1374 1375 1376 1377 1378 1379 თემურლენგი ამირ ჰუსეინს ამარცხებს და მავერანაჰრის სრული გამგებელი ხდება. რობერტ II შოტლანდიის სამეფო ტახტზე ავიდა, როგორც პირველი მეფე სტიუარტების სახლიდან. ბიზანტიის თანაიმპერატორმა ანდრონიკე IV-მ აჯანყება მოაწყო მამამისის, იოანე V-ის წინააღმდეგ, მაგრამ წარუმატებლად. 17 სექტემბერი : პოლონეთის მეფე ლუი I-მა გასცა კოშიცის პრივილეი. მამლუქებმა კილიკიის სომხეთის დედაქალაქი აიღეს და უკანასკნელი მეფე ლევონ V დაატყვევეს. ვოლგისპირა ბულგარეთზე გავრცელდა მოსკოვის ძალაუფლება. დასრულდა პაპების ავინიონის ტყვეობა. კათოლიკურ ეკლესიაში განხეთქილების გამო ორმა სასულიერო პირმა ერთდროულად გამოაცხადა თავი რომის პაპად. განხეთქილება 1417 წლამდე გაგრძელდა. 25 სექტემბერი : ხელი მოეწერა ნოიბერგის ხელშეკრულებას. ძმებმა ალბრეხტ III-მ და ლეოპოლდ III-მ გაიყვეს ჰაბსბურგების მიწები.
1360-იანები

1360-იანი (ათას სამას სამოციანი) წლები, ასევე ცნობილი, როგორც 1360-იანები — გრიგორიანული კალენდრის ათწლეული, რომელიც დაიწყო 1360 წლის 1 იანვარს და დასრულდა 1369 წლის 31 დეკემბერს. მოვლენები სარჩევი: 1360 1361 1362 1363 1364 1365 1366 1367 1368 1369 ბაგრატ V საქართველოს მეფე გახდა. თემურლენგი თოღლუკ-თემურის, მონღოლისტანის გამგებლის სამსახურში ჩადგა. დასრულდა ასწლიანი ომის პირველი პერიოდი. ტახტზე ადის ავინიონელი პაპი ურბან V. მეგარასთან საზღვაო ბრძოლაში ბიზანტიამ დაამარცხა ოსმალეთის ფლოტი. მოსკოვის დიდმა მთავარმა დიმიტრი I-მა აიღო ვოლოგდა. ოსმალეთის სულთანმა მურად I-მა იანიჩარების ელიტარული არმია შექმნა. ედირნე გახდა ოსმალეთის დედაქალაქი. დაარსდა ვენის უნივერსიტეტი. შავი ჭირის გამო საქართველოს მეფე ბაგრატ V-ის მეუღლე ელენე გაიდაიცვალა. ფერნანდუ I მმართველობის დასაწყისი პორტუგალიაში ჩინეთში დაიწყო მინის დინასტიის მმართველობა. აიუტიის სამეფომ მეორედ დაიპყრო კამბოჯა.
1350-იანები

1350-იანი (ათას სამას ორმოცდაათიანი) წლები, ასევე ცნობილი, როგორც 1350-იანები — გრიგორიანული კალენდრის ათწლეული, რომელიც დაიწყო 1350 წლის 1 იანვარს და დასრულდა 1359 წლის 31 დეკემბერს. მოვლენები სარჩევი: 1350 1351 1352 1353 1354 1355 1356 1357 1358 1359 29 აგვისტო : ვინჩელსის ბრძოლაში ინგლისმა მეფე ედუარდ III-ის ხელმძღვანელობით კასტილიის საზღვაო ფლოტი დაამარცხა. ქ. ერფურტში გამოიცა შიდაწესდება, თუ როგორ უნდა დამზადებულიყო ლუდი მკაცრად განსაზღვრული ინგრედიენტებით. ციურიხი შვეიცარიის კონფედერაციას შეუერთდა. ტახტზე ადის ავინიონელი პაპი ინოკენტი VI. 18 ოქტომბერი : მიწისძვრამ მთლიანად დაანგრია ქ. ბაზელი, შვეიცარია. საღვთო რომის იმპერატორმა კარლ IV-მ გამოსცა „ოქროს ბულა“. პედრუ I მმართველობის დასაწყისი პორტუგალიაში ჟაკერიის აჯანყება.
1340-იანები

1340-იანი (ათას სამას ორმოციანი) წლები, ასევე ცნობილი, როგორც 1340-იანები — გრიგორიანული კალენდრის ათწლეული, რომელიც დაიწყო 1340 წლის 1 იანვარს და დასრულდა 1349 წლის 31 დეკემბერს. მოვლენები სარჩევი: 1340 1341 1342 1343 1344 1345 1346 1347 1348 1349 საქართველომ თავისი გავლენა აღადგინა ტრაპიზონის იმპერიაზე. სლის ბრძოლაში ინგლისელებმა ედუარდ III–ის მეთაურობით თითქმის სრულიად გაანადგურეს საფრანგეთის ფლოტი. ბიზანტიის იმპერიაში დაიწყო სამოქალაქო ომი. ტახტზე ადის ავინიონელი პაპი კლემენტ VI. ესტონელებმა გერმანელი და დანიელი მმართველების წინააღმდეგ აჯანყება მოაწყვეს. ვენეციასა და უნგრეთს შორის ორმი დაიწყო. პორტუგალიაში დიდი მიწისძვრა მოხდა. სერბეთის მეფე სტეფან დუშანმა მაკედონია აიღო და თავი სერბულ-ბერძნული სამეფოს მეფედ გამოაცხადა. ბირმელებმა ტაილანდის დედაქალაქი სკოტაი დაიკავეს და გაანადგურეს. დღევანდელი შრი-ლანკის ტერიტორიაზე შეიქმნა გამპოლის სამეფო. საქართველოს სამეფო ტახტზე ადის დავით IX. 4 აგვისტო : ინგლისელების მიერ კალეს აღება დაარსდა პრაღის უნივერსიტეტი შავმა ჭირმა ცენტრალურ და დასავლეთ ევროპამდე მიაღწია. 1340 : საქართველომ თავისი გავლენა აღადგინა ტრაპიზონის იმპერიაზე.
1330-იანები

1330-იანი (ათას სამას ოცდაათიანი) წლები, ასევე ცნობილი, როგორც 1330-იანები — გრიგორიანული კალენდრის ათწლეული, რომელიც დაიწყო 1330 წლის 1 იანვარს და დასრულდა 1339 წლის 31 დეკემბერს. მოვლენები სარჩევი: 1330 1331 1332 1333 1334 1335 1336 1337 1338 1339 8 სექტემბერი : სტეფან დუშანმა თავი სერბეთის მეფედ გამოაცხადა. დაიწყო ალჰამბრის მშენებლობა გრანადაში გიორგი ბრწყინვალემ შემოერთა სამცხე. გიორგი ბრწყინვალემ მონღოლებს ხარკი შეუწყვიტა. სამხრეთ ინდოეთში შეიქმნა დიდი გაერთიანება ვიჯაიანაგარა. დაიწყო ასწლიანი ომი (დასრულდა 1453 წელს) მუსლიმანებმა ქაშმირი დაიპყრეს. 1333 : დაიწყო ალჰამბრის მშენებლობა გრანადაში.
1320-იანები

1320-იანი (ათას სამას ოციანი) წლები, ასევე ცნობილი, როგორც 1320-იანები — გრიგორიანული კალენდრის ათწლეული, რომელიც დაიწყო 1320 წლის 1 იანვარს და დასრულდა 1329 წლის 31 დეკემბერს. მოვლენები სარჩევი: 1320 1321 1322 1323 1324 1325 1326 1327 1328 1329 12 აგვისტო : ნეტებორგის შეთანხმება — შვედეთი და ნოვგოროდი საზღვარს ათანხმებენ პირველად. მალის იმპერატორი მუსა I კაიროში ჩამოვიდა მექამდე მოგზაურობის გზაზე. აფონსუ IV მმართველობის დასაწყისი პორტუგალიაში. თოთხმეტი წლის ედუარდ III ინგლისის მეფედ აკურთხეს, თუმცა ქვეყანას დედამისი დედოფალი იზაბელა და მისი საყვარელი როჯერ მორტიმერი განაგებენ. გიორგი ბრწყინვალემ შემოერთა დასავლეთ საქართველო.
1310-იანები

1310-იანი (ათას სამას ათიანი) წლები, ასევე ცნობილი, როგორც 1310-იანები — გრიგორიანული კალენდრის ათწლეული, რომელიც დაიწყო 1310 წლის 1 იანვარს და დასრულდა 1319 წლის 31 დეკემბერს. მოვლენები სარჩევი: 1310 1311 1312 1313 1314 1315 1316 1317 1318 1319 გაუქმდა ტამპლიერების ორდენი. დაიწყო ოქროს ურდოს ხანის უზბექის მმართველობა. 24 ივნისი : ბანოკბურნის ბრძოლა — შოტლანდიელებმა რობერტ ბრიუსის ხელმძღვანელობით დაამარცხეს ინგლისის მეფე ედვარდ II. შოტლანდიამ დამოუკიდებლობას დაიბრუნა. გიორგი V ბრწყინვალემ მიიღო საქართველოს მეფობა. 13 აგვისტო : საფრანგეთის მეფე ლუი X-მ იქორწინა კლემანს დ'ანჟუზე. 15 ნოემბერი : მორგარტენის ბრძოლა — შვეიცარიამ ავსტრიის ჯარები დაამარცხა, რითაც დამტკიცდა შვეიცარიის კონფედერაციის დამოუკიდებლობა. ქ. ლუბლინმა მაგდებურგის კანონები მიიღო. შვედეთის მეფე ბირგერი ტახტიდან ჩამოგდებულ იქნა და იძულებული გახდა დანიაში გაქცეულიყო. ედუარდ II შოტლანდია დამოუკიდებელ სახელმწიფოდ აღიარა.
1300-იანები

1300-იანი (ათას სამასიანი) წლები, ასევე ცნობილი, როგორც 1300-იანები — გრიგორიანული კალენდრის ათწლეული, რომელიც დაიწყო 1300 წლის 1 იანვარს და დასრულდა 1309 წლის 31 დეკემბერს. მოვლენები სარჩევი: 1300 1301 1302 1303 1304 1305 1306 1307 1308 1309 გრანადის სულთნის ბრძანებით იწყება ალჰამბრის მშენებლობა. 14 იანვარი : ანდრაშ III-ის გარდაცვალებით დასრულდა არპადთა დინასტიის მმართველობის ხანა უნგრეთში. მონღოლების წინააღმდეგ აჯანყებულმა მეფე დავით VIII-მ თავი გველეთის ციხეს შეაფარა. დოლჩინოს აჯანყება ლომბარდიაში. პაპმა ბონიფაციუს VIII-მ გამოსცა კანონი, რომლის მიხედვით ყველა მეფე მის უზენაესობას უნდა დამორჩილებოდა. დელის სულთანმა ალაუდინ ხილჯიმ გუჯარათი დაიპყრო. მონღოლთა იმპერიის სახანოებს შორის სამშვიდობო ხელშეკრულება დაიდო. ტახტზე ადის პირველი ავინიონელი პაპი კლემენტ V. რობერტ ბრუსი, მსხვილი შოტლანდიელი ბარონი, საიდუმლოდ აკურთხეს მეფედ. 13 ოქტომბერი : საფრანგეთის მეფე ფილიპ IV ლამაზის ბრძანებით ტამპლიერთა ორდენის ყველა რაინდი შეიპყრეს, მოგვიანებით კი ერეტიკოსობის ბრალდებით აწამეს. უნგრეთში ანჟუელთა დინასტიის მმართველობა დაიწყო. დაიწყო პაპების ავინიონის ტყვეობა.
1290-იანები

1290-იანი (ათას ორას ოთხმოცდაათიანი) წლები, ასევე ცნობილი, როგორც 1290-იანები — გრიგორიანული კალენდრის ათწლეული, რომელიც დაიწყო 1290 წლის 1 იანვარს და დასრულდა 1299 წლის 31 დეკემბერს. მოვლენები სარჩევი: 1290 1291 1292 1293 1294 1295 1296 1297 1298 1299 1 მარტი : დაარსდა კოიმბრის უნივერსიტეტი. 18 ივლისი : ინგლისის მეფე ედუარდ I-მა გასცა ბრძანება, რომლის მიხედვითაც ყველა ებრაელი იძულებული გახდა ნოემბრამდე დაეტოვებინა ინგლისი. ეგვიპტეს მამლუკ-სულთან ალ-აშრაფ ხალილის ლაშქრები კილიკიის სომხეთში შეიჭრნენ. მარკო პოლო ჩინეთში მოგზაურობიდან ვენეციაში დაბრუნდა. ილხანთა საყაენო — მონღოლებმა მიიღეს ისლამი. 30 მარტი : ინგლისის მეფე ედუარდ გრძელფეხება შოტლანდიაში შეიჭრა და დაიპყრო. სამდღიანი ალყის შემდეგ აიღო ედინბურგი. დინიშ I ხელს აწერს შეთანხმებას ფერდინანდ IV კასტილიელთან საზღვრების განსაზღვრის შესახებ პორტუგალიასა და თანამედროვე ესპანეთს შორის; ეს შეთანხმება ძალაში რჩება დღესაც. უილიამ უოლესის მეთაურობით აჯანყებულები სტირლინგზის ხიდთან ინგლისელებს ამარცხებენ. ჩამოყალიბდა ოსმალეთის იმპერია.
1280-იანები

1280-იანი (ათას ორას ოთხმოციანი) წლები, ასევე ცნობილი, როგორც 1280-იანები — გრიგორიანული კალენდრის ათწლეული, რომელიც დაიწყო 1280 წლის 1 იანვარს და დასრულდა 1289 წლის 31 დეკემბერს. მოვლენები სარჩევი: 1280 1281 1282 1283 1284 1285 1286 1287 1288 1289 ჩინეთის დიდი არხის ჩრდილოეთი ნაწილის მშენებლობა დაიწყო. ალექსანდრე ნეველის ვაჟი დანიელი მოსკოვის დიდი მთავარი ხდება. ყუბილაი ხანის ლაშქრობა იაპონიაში დიდმა ტაიფუნმა ჩაახშო. მამლუქის სულთანმა კალავუნმა სირიაში შემოჭრილი მონღოლთა ჯარები დაამარცხა. სიცილიის მოსახლეობა შარლ I ანჟუელის ხელისუფლების წინააღმდეგ აჯანყდა („სიცილიის მწუხრი“). პორტუგალიის მეფე დინიშ I-ს ცოლად მოჰყავს წმინდა იზაბელი. ინგლისელებმა აიღეს კასტელ-ე-ბერეს ციხესიმაგრე უელსში. გენოელმა ჯოვანი ბალბიმ შეადგინა ლათინური ლექსიკონი „Catholicon“. არაგონის მეფე ალფონსო III-მ მინორკა დაიმორჩილა და არაბები განდევნა. ჰასტინგზის ციხესიმაგრე შტორმმა დააზიანა. არღუნ ყაენი სიკვდილით სჯის თავის დიდვაზირს ბუღას.
1270-იანები

1270-იანი (ათას ორას სამოცდაათიანი) წლები, ასევე ცნობილი, როგორც 1270-იანები — გრიგორიანული კალენდრის ათწლეული, რომელიც დაიწყო 1270 წლის 1 იანვარს და დასრულდა 1279 წლის 31 დეკემბერს. მოვლენები სარჩევი: 1270 1271 1272 1273 1274 1275 1276 1277 1278 1279 საქართველოს სამეფო ტახტზე ადის დემეტრე II თავდადებული. დაიწყო მერვე ჯვაროსნული ლაშქრობა. 18 დეკემბერი : ყუბილაი-ყაენმა საკუთარ იმპერიას დაარქვა „იუანი“ (元 yuán). მარკო პოლო მამამისთან ერთად ვენეციიდან გაემგზავრა ჩინეთისკენ . აფონსუ III მავრებისაგან იბრუნებს ფარუს, ამით დასრულდა მავრების გაძევება პორტუგალიიდან. 29 სექტემბერი : რუდოლფ I არჩეულ იქნა გერმანიის მეფედ. ბოჰემიის მეფე ოტაკარ II-მ ქ. ბრატისლავა აიღო. 7 მაისი : საფრანგეთში ლიონის მეორე კრება გაიხსნა პაპის არჩევის რეგულირებისთვის. 27 ოქტომბერი : ამსტერდამის დაფუძნების ტრადიციული თარიღი. ოქროს ურდოს ჯარებმა მესამედ დაესხნენ თავს ლიტვას. ინგლისის პარლამენტმა რეგულარული მუშაობა დაიწყო. იოანე XXI გახდა ისტორიაში პირველი და ერთადერთი პორტუგალიელი პაპი წმინდა გიორგის ჯვარი პირველად გამოყენებულ იქნა ინგლისის დროშად. კიდევ ერთხელ დაუპირისპირდნენ ერთმანეთს მონღოლები და ეგვიპტელები. მონღოლები ამჯერადაც დამარცხდნენ. მონღოლთა არმიაში იბრძოდა სამი ათასი ქართველი, რომლებმაც, მარცხის მიუხედევად, სიმამაცით გამოიჩინეს თავი. ანდორა დამოუკიდებელი სამთავრო გახდა. რუდოლფ ჰაბსბურგი ავსტრიას იერთებს. დინიშ I მმართველობის დასაწყისი პორტუგალიაში. 19 მარტი : ბოლო მოეღო სუნის დინასტიას. იუანის დინასტიის გავლენა მთელს ჩინეთზე გავრცელდა.