laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
გასპარ დე გუსმან ოლივარესი

გასპარ დე გუსმან ოლივარესი - (ესპ. Gaspar de Guzmán y Pimentel, Conde-Duque de Olivares; 6 იანვარი 1587, რომი, იტალია - 22 ივლისი 1645, ტორო, ესპანეთი) — ესპანეთის სახელმწიფო მოღვაწე, გრაფი, ჰერცოგი (1621 წლიდან), ფილიპე IV-ის ფავორიტი. 1621-163 წწ. პირველი მინისტრი. ხელთ იგდო განუსაზღვრელი ძალაუფლება. ეკონომიკური და პოლიტიკური დაცემის პირობებში ცდილობდა ადმინისტრაციული აპარატის განმტკიცებას, ახშობდა პროვინციების სეპარატისტულ მისწრაფებებს. მისი ინიციატივით ესპანეთი ჩაება ოცდაათწლიან ომში (1618-1648), აგრეთვე განაახლა ომი შეერთებული პროვინციების რესპუბლიკასთან (1621 წ.). მისი მმართველობის დროს დაიწყო აჯანყება კატალონიაში (1640 წ.), იმავე წელს პორტუგალია გამოეყო ესპანეთს. 1643 წელს გასპარ ოლივარესი გადააყენეს. გასპარ დე გუსმან ოლივარესი
ფრანსისკო დე ორელიანა

ფრანსისკო დე ორელიანა (ესპ. Francisco de Orellana, დ. 1505 ან 1511, ტრუხილიო — გ. 1546, მდინარე ამაზონი) — ესპანელი მოგზაური და კონკისტადორი. 1537 წელს აღადგინა ინდიელების მიერ დანგრეული ფორტი გუაიაკილი. 1541 წელს გადალახა ანდები, მდინარე ნაპო, ჩაუყვა მდინარე ამაზონს და გადავიდა ატლანტის ოკეანესთან (1542 წლის აგვისტო). ორელიანამ გადალახა სამხრეთი ამერიკა, მატერიკის ყველაზე განიერ ნაწილში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 567. "Francisco de Orellana: descubriendo el gran río", article in viajeros.com დაარქივებული 2017-06-02 საიტზე Wayback Machine. ´ "Natal home of Francisco de Orellana. Discoverer of the Amazon River." The Secrets of El Dorado and the Magic of Terra Preta
ოსტგუთები

ოსტგუთები, ოსტგოთები, ოსტროგოთები, გროიტუნგები (ლათ. Ostrogothi ან Austrogothi; ბერძ. Οστρογότθοι) — ძველი გერმანელი ტომის გუთების აღმოსავლური შტო. ახ. წ. III საუკუნეში დამკვიდრდნენ ჩრდილოეთ შავიზღვისპირეთში, დნეპრსა და დონს შორის, ნაწილობრივ ყირიმში. IV საუკუნის II ნახევარში ოსტგუთებმა ერმანარიხის მეთაურობით შექმნეს ტომთა დიდი გაერთიანება, რომლებშიც გერმანელ ტომებთან ერთად სკვითურ-სარმატული და სლავური ტომებიც შედიოდნენ. 375 წელს ჰუნებმა დაიმორჩილეს ოსტგუთები და მათი ძირითადი მასა ჰუნებთან ერთად დასავლეთისაკენ დაიძრა. ჰუნების იმპერიის დაშლის შემდეგ (453) ოსტგუთები დასახლდნენ პანონიაში აღმოსავლეთ რომის იმპერიის სუვერენობით. 488 წელს იმპერატორმა ზენონმა ოსტგუთები იტალიელი გამგებლის ოდოაკრის წინააღმდეგ მიმართა. ოსტგუთებმა თეოდორიხის წინამძღოლობით გაანადგურეს ოდოაკრის დაქირავებული ჯარი და 493 წელს შექმნეს თავიანთი სამეფო (დედაქალაქი - რავენა). ოსტგუთების სამეფო მოიცავდა იტალიას, სიცილიას, ალპების მთისწინეთს, დალმაციასა და პროვანსს. მსოფლიო მონათმფლობელობის ყოფილ ცენტრში ოსტგუთების დასახლებამ დააჩქარა ოსტგუთებში თემურ-გვაროვნული წყობილების რღვევა და მონათმფლობელი არისტოკრატიის წარმოშობა. თეოდორიხის შემდეგ ბიზანტიის ორიენტაციის პოლიტიკას ატარებდა მისი ქალიშვილი ამალასუნთა, რომლის მკვლელობა იმპერატორმა იუსტინიანე I-მა ოსტგუთების წინააღმდეგ ომის საბაბად გამოიყენა (535). მიუხედავად ოსტგუთების და მათი მეფეების (ვიტიგისი, 536-539; ტოტილა, 541-552; ტეია, 552) მედგარი წინააღმდეგობისა ბიზანტიის ჯარებმა ჯერ ველისარიუსის, შემდეგ კი ნარსესის სარდლობით გაანადგურეს ოსტგუთების სამეფო და მის დასახმარებლად მოსული ფრანკ-ალემანთა ლაშქარი (554). თეოდორიხ დიდი - 489-526 ათალარიხი 526-534 თეოდატი 534-536 ვიტიგესი 536-540 ილდიბადი 540-541 ერარიხი 541 ტოტილა 541-552 ტეია 552-553 ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ოსტგუთები Amory, Patrick. People and Identity in Ostrogothic Italy, 489–554. Cambridge: Cambridge University Press, 2003. ISBN 0-52152-635-3. Burns, Thomas S. (1984). A History of the Ostrogoths. Bloomington: Indiana University Press. ISBN 0 253 32831 4.  Cantor, Norman F. (1994). The Civilization of the Middle Ages. Harper Perennial. ISBN 0 06 092553 1.  Heather, Peter (1996). The Goths. Oxford: Blackwell Publishers. ISBN 0 631 16536 3.  Heather, Peter. "Theoderic, king of the Goths." Early Medieval Europe, Volume 4, Issue 2 (Sep., 1995), pp. 145–173. Mierow, Charles Christopher (translator). The Gothic History of Jordanes. In English Version with an Introduction and a Commentary. 1915. Reprinted by Evolution Publishing, 2006. ISBN 1-889758-77-9. Wallace-Hadrill, John Michael. The Barbarian West, 400–1000. 3rd ed. London: Hutchison, 1967. Wolfram, Herwig. History of the Goths. Thomas J. Dunlap, trans. Berkeley: University of California Press, 1988.
წმინდა ანტონინა

წმინდა მოწამე ანტონინა — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 1 მარტი და 13 ივნისი, ახალი სტილით — 14 მარტი და 26 ივნისი. ეწამა ნიკეაში, იმპერატორ მაქსიმინუსის მიერ ქრისტიანთა დევნის დროს (284-305). სასტიკი ტანჯვის შემდეგ წმიდა ანტონინა საპყრობილეში ჩააგდეს, მაგრამ ვერაფრით აიძულეს ქრისტეს უარყოფა. გადმოცემით წმინდანს ანგელოზები გამოეცხადნენ და გაამხნევეს. წმინდა ანტონინა გახურებულ რკინის გრდემლზე დააწვინეს, მაგრამ უვნებლად გადარჩა. მრავალი ტანჯვა-წამების შემდეგ წმინდა მოწამე ტომარაში ჩასვეს და ტბაში გადააგდეს. „წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი I, თბილისი, 2001 წ. გვ. 225
დომნინა სირიელი

ღირსი დომნინა სირიელი — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 1 მარტი, ახალი სტილით - 14 მარტი. წმინდა მირონის (ხს. 27 თებერვალს) მოწაფე იყო. მან მშობლების ბაღში ისლით დახურული ქოხი ააშენა და იქ დასახლდა. საზრდელად მხოლოდ წყალში დამბალ ოსპს იღებდა. ღირსი დედა ყოველ განთიადს და მწუხრს ტაძარში დადიოდა ისე თავდაბურული, რომ ვერავინ ცნობდა. მისი ცხოვრების აღმწერლის, ღირსი თეოდორიტეს სიტყვებით, „ღირს დომნინას ძალიან გულში ჩამწვდომი ხმა ჰქონდა და მის სიტყვებს ყოველთვის სინანულის ცრემლები ახლდა”. წმიდა დომნინა მშვიდობით მიიცვალა დაახლოებით 450-460 წლებში. წმიდანთა ცხოვრება, ტომი I, თბილისი, 2001 წ. გვ. 225
პიამა ქალწული

ღირსი პიამა ქალწული - მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 3 მარტი, ახალი სტილით - 16 მარტი. ქალაქ ალექსანდრიის მახლობლად მოღვაწეობდა. იგი საკუთარ სახლში დაყუდებულივით ცხოვრობდა, არავის ნახულობდა, საზრდელს დღეგამოშვებით იღებდა და მთელ დროს ლოცვასა და შრომაში ატარებდა. უფალმა წმინდანს წინასწარხილვის ნიჭი მიმადლა. ერთხელ მეზობელი სოფლის მცხოვრებლებმა გადაწყვიტეს წმიდა პიამას სოფლელების ამოწყვეტა, რათა ნილოსის მოქცევისას მხოლოდ თავიანთი მინდვრები მოერწყათ. ეს უფლისაგან ეუწყა წმიდა ქალწულს და თავისი სოფლის უხუცესებს შეატყობინა. შეშინებული უხუცესები ფეხებში ჩაუვარდნენ წმიდანს და სთხოვეს, წასულიყო მეზობელ სოფელში და გონს მოეყვანა მისი მცხოვრებლები. ქალწულმა ამაზე უარი განაცხადა - ადამიანებთან კავშირი ხომ მას დიდი ხნის გაწყვეტილი ჰქონდა. ღვთისა და მოყვასის სიყვარულით აღსავსემ მთელი ღამე ლოცვაში გაატარა. დილით, როდესაც ბოროტისაგან გონდაბინდული, შეიარაღებული მეზობელი სოფლელები წმიდა ქალწულის სოფელს მოადგნენ, მოულოდნელად შედგნენ და ადგილიდან ფეხი ვერ მოიცვალეს. უფლის გამოცხადებით მათ შეიტყვეს, რომ ხელ-ფეხს წმიდა პიამას ლოცვა უბორკავდათ, გონს მოეგნენ და ბოროტი განზრახვა შეინანეს, შემდეგ წმიდა ქალწულის სოფელში ხალხი გაგზავნეს და შენდობა ითხოვეს. წმიდა პიამა მშვიდობით აღესრულა 337 წელს. წმიდანთა ცხოვრება, ტომი I, თბილისი, 2001 წ. გვ. 230
ღირსი არკადი კვიპრელი

ღირსი არკადი კვიპრელი (გ. 361) — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი. ხსენების დღე არის ძველი სტილით 6 მარტი, ახალი სტილით — 19 მარტი. მოღვაწეობდა კუნძულ კვიპროსზე იმპერატორ კონსტანტინე დიდის დროს (306-337). მან სიყრმიდანვე აირჩია ბერული ცხოვრება, ბევრი დააყენა ქრისტიანულ გზაზე და განამტკიცა რწმენაში. მისი სულიერი შვილები იყვნენ წმიდა მოწამეები: იულიან მკურნალი და ევული. თვითონ წმინდა არკადიმ, უფლის მიერ მრავალი ნიჭითა და სასწაულების ქმნით დაჯილდოვებულმა, მშვიდად შეჰვედრა სული უფალს. წმიდანთა ცხოვრება, ტომი I, თბილისი, 2001 წ. გვ. 237
წმინდა პავლე აღმსარებელი

წმინდა პავლე აღმსარებელი (გ. 850) — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 1 მარტი, ახალი სტილით — 14 მარტი. წმიდა პავლე აღმსარებელი (IX საუკუნე) პრუსაიდის (მცირე აზია) ეპარქიას მართავდა ხატმებრძოლობის პერიოდში. წმიდა პავლე წმიდა თეოფილაქტესთან (ხს. 21 მარტს) ერთად მხნედ დადგა სიწმიდეთა დასაცავად, დაითმინა მრავალი ტანჯვა და დევნა; გარდაიცვალა დაახლოებით 850 წელს. წმიდანთა ცხოვრება, ტომი I, თბილისი, 2001 წ. გვ. 240
ღირსი თეოფილაქტე

ღირსი თეოფილაქტე ნოკომიდიელი (გ. 842-845 შორის) — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 8 მარტი, ახალი სტილით — 21 მარტი. ხატმებრძოლთა ერესის ბატონობის დროს ცხოვრობდა კონსტანტინეპოლში. იმპერატორ ლეონ ხაზარის (775-780) სიკვდილის შემდეგ ტახტზე კონსტანტინე VI (780-797) ავიდა, შეიცვალა პატრიარქიც: წმინდა პავლემ (ხს. 12 სექტემბერს) უარი განაცხადა მღვდელმთავრის კათედრაზე (784 წ.). ახალ პატრიარქად აირჩიეს წმ. ტარასი (ხს. 9 მარტს), რომელიც იმ დროს მეფის პირველი მრჩეველი იყო. წმ. ტარასის მოთხოვნით მოიწვიეს VII მსოფლიო კრება (787 წ.), რომელმაც დაგმო ხატმებრძოლეობის ერესი. მართლმადიდებლობას შედარებით მშვიდი ხანა დაუდგა. ისევ აივსო მონასტრები, აღსდგა სულიერი ცხოვრება. წმიდა ტარასის ერთგული მოწაფე წმიდა თეოფილაქტე წმინდა მიხეილთან (ხს. 5 ივნისს) ერთად, პატრიარქის კურთხევით, შავი ზღვისპირა მონასტერში განმარტოვდა. ქრისტეს თავდადებულმა მსახურებმა ღვთივსათნო საქმეებისა და დაუცხრომელი ლოცვისათვის უფლისაგან სასწაულთქმედების ნიჭი მიიღეს: მათი ლოცვით ზაფხულის პაპანაქებასა და გვალვაში ყანაში მომუშავეებს სასმელი წყალი არ მოჰკლებიათ. მონასტერში რამდენიმე წლის ცხოვრების შემდეგ პატრიარქმა წმიდა მიხეილი — სინადის ეპისკოპოსად, წმ. თეოფილაქტე კი — ნიკომიდიის ეპისკოპოსად აკურთხა. ეპისკოპოსის ხარისხში მყოფი თეოფილაქტე დაუცხრომლად იღვწოდა თავისი სამწყსოსათვის. აშენებდა ტაძრებს, საავადმყოფოებს, გლახაკთა თავშესაფრებს, უხვად გასცემდა მოწყალებას, მფარველობდა ობლებს, ქვრივებს, უძლურებს, უვლიდა კეთროვნებს. როცა იმპერატორის ტახტზე ავიდა ხატმებრძოლი ლეონ V სომეხი (813-820), საშინელმა ერესმა ახალი ძალით იფეთქა. იმპერატორზე გავლენა ვერ მოახდინა წმ. ტარასის შემცვლელმა წმინდა ნიკიფორემ (ხს. 15 ივნისს), რომელიც ეპისკოპოსებთან ერთად არწმუნებდა იმპერატორს, არ დაერღვია ეკლესიის სიმშვიდე. მოლაპარაკებაზე მყოფმა თეოფილაქტე ნიკომიდიელმა უშიშრად ამხილა ერეტიკოსები და ლეონ სომეხს მალე გარდაიცვალება უწინასწარმეტყველა. ამისთვის ის ტროვილის ციხესიმაგრეში (მცირე აზია) გადაასახლეს. აქ იტანჯებოდა წმიდა მღვდელმთავარი სიკვდილამდე, 30 წლის განმავლობაში; აღესრულა დაახლოებით 845 წელს. ხატთაყვანისცემის აღდგენის შემდეგ (847 წ.), წმინდა თეოდორასა (ხს. 24 თებერვალს) და მისი შვილის, მიხეილის დროს, წმიდა ეპისკოპოსის თეოფილაქტეს ნაწილები პატივით გადაასვენეს ნიკომიდიაში. წმიდანთა ცხოვრება, ტომი I, თბილისი, 2001 წ. გვ. 241-242
ნიკიფორე (კონსტანტინოპოლის პატრიარქი)

წმინდა ნიკიფორე აღმსარებელი (დ. 758 — გ. 5 აპრილი, 828) — კონსტანტინეპოლელი პატრიარქი, მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 2 ივნისი, ახალი სტილით - 15 ივნისი. დაიბადა VIII საუკუნის მეორე ნახევარში. ქრისტეს აღსარებისათვის მისმა მშობლებმა მრავალი დევნა და შევიწროება დაითმინეს ხატმბრძოლი იმპერატორის კონსტანტინე კოპრონიმისაგან (740-775). წმიდა ნიკიფორემ კარგი საერო განათლება მიიღო, მაგრამ ყველაზე ღრმად საღვთო წერილი შეისწავლა. მას ძლიერ უყვარდა სასულიერო წიგნების კითხვა. ლეონ IV-ის (775-780) დროს ნიკიფორე მეფის მრჩეველი გახდა. სამეფო კარზე მოღვაწეობისას იგი განაგრძობდა თავშეკავებულ, კეთილმსახურ ცხოვრებას, შეურყვნელად ინარჩუნებდა მართლმადიდებლურ სარწმუნოებას და მხურვალედ იცავდა ხატთაყვანისცემის წესს. 787 წელს, ლეონ IV-ის სიკვდილის შემდეგ, კონსტანტინე VI-ისა (780-797) და მისი დედის, წმნიდა ირინეს ზეობისას ნიკეაში ჩატარდა VII მსოფლიო საეკლესიო კრება, რომელმაც დაგმო ხატმბრძოლობის ერესი. ღრმად განსწავლული ნიკიფორე კრებაზე იმპერატორის სახელით გამოვიდა და მართლმადიდებლობა დაიცვა. ამის შემდგომ ნიკიფორე კიდევ რამდენიმე წელი დარჩა სამეფო კარზე, მაგრამ ამაოებით სავსე ცხოვრება სულ უფრო და უფრო აუტანელი ხდებოდა მისთვის. ბოლოს, ღვთის სიყვარულით აღსავსემ ხელი აიღო ამა სოფლის ძლიერთა მსახურებაზე და განმარტოვდა ბოსფორის სანაპიროზე, სადაც მდუმარებაში, მარხვასა და ლოცვაში ატარებდა დროს. მისი ღვაწლით აიგო რამდენიმე ტაძარი და დაარსდა მონასტერი. იმპერატორ ნიკიფორე I (802-811) მეფობის დროს, წმიდა პატრიარქის (784-806) მიცვალების შემდეგ ეკლესიის საჭეთმპყრობლად წმიდა ნიკიფორე აირჩიეს. იგი ჯერ ბერად აღიკვეცა, შემდეგ მღვდლად ეკურთხა, ბოლოს კი, 806 წლის 12 აპრილს, აღდგომის ბრწყინვალე დღესასწაულზე, საპატრიარქო ტახტზე აღსაყდრდა. ხატთაყვანისმცემელი იმპერატორის ლეონ V სომეხის (813-820) ზეობისას კვლავ დაიწყო ქრისტიანთა დევნა. იმპერატორმა გადასახლებიდან გამოიწვია VII მსოფლიო საეკლესიო კრების მიერ განკვეთილი ეპისკოპოსები და მღვდელმსახურები, მათი შემადგენლობით მოიწვია ერეტიკული კრება და რწმენის საკითხებზე საპაექროდ პატრიარქს უხმო. წმიდა ნიკიფორემ მწვალებლებთან ბჭობაზე უარი განაცხადა, რადგან ხატმბრძოლთა ერესი უკვე ანათემას იყო გადაცემული. ნიკიფორე ჯერ ქრისოპოლის მონასტერში გაგზავნეს, შემდეგ კი კუნძულ პროკონისზე გადაასახლეს, მარმარილოს ზღვაში, სადაც 13 წლის შემდეგ აღესრულა ნატანჯი და შევიწროებული. 847 წლის 13 მარტს წმიდა პატრიარქის უხრწნელი ნაწილები პატივით გადაასვენეს კონსტანტინეპოლში, წმიდა სოფიის ტაძარში. „წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი II, თბილისი, 2001 წ. ↑ Library of the World's Best Literature / C. D. Warner — 1897. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q952614"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19098835"></a> ↑ 2.0 2.1 2.2 Czech National Authority Database <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863"></a>
ქრისტეფორე რომაელი

ღირსი ქრისტეფორე რომაელი — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე (ფანტინე საკვირველთმოქმედთან ერთად) არის ძველი სტილით 30 აგვისტო, ახალი სტილით — 12 სექტემბერი. წმინდანი VI საუკუნეში ცხოვრობდა. იგი პალესტინაში, ღირსი თეოდოსი დიდის (ხს. 24 იანვარს) მონასტერში შედგა ბერად. ამბა თეოდულეს მონათხრობები ღირსი ქრისტეფორეს შესახებ ჩართულია კრებულში „ლიმონარი“. ერთხელ ღირსი ქრისტეფორე იერუსალიმში ჩავიდა უფლის წმიდა საფლავისა და ცხოველმყოფელი ჯვრის თაყვანსაცემად. მისი ყურადღება მიიპყრო ტაძრის ბჭეებთან გაჩერებულმა ბერმა, რომლის პირისახის წინაც ორი ყვავი დაფრინავდა. ქრისტეფორემ გულისხმაყო, რომ ესენი იყვნენ ეშმაკები, რომლებიც ძმას საყდარში არ უშვებდნენ და მას ჰკითხა: „ბჭეებში რად დგეხარ, შიგ რატომ არ შედიხარ?“ - „მომიტევე, მამაო, - უპასუხა ბერმა, - ჩემში ორი აზრი ებრძვის ერთმანეთს; ერთი მეუბნება: მოდი, თაყვანი ეცი პატიოსან ჯვარს; მეორე კი ამბობს: ნუ შეხვალ, ჯერ შენი საქმე აღასრულე, ჯვარს კი შემდეგაც შეგიძლია სცე თაყვანი“. მაშინ ქრისტეფორემ ხელი ჩასჭიდა მამას და საყდარში შეიყვანა. ყვავები იმავ წამს გაქრნენ, ბერი კი სიწმიდეებს მიემთხვია და თაყვანი სცა. ღირსი ქრისტეფორე ამას იმათ დასამოძღვრად ყვებოდა ხოლმე, ვინც არ იჩენს გულმოდგინებას ლოცვაში და ავიწყდება, რომ ჯერ სულიერი მსახურება უნდა აღასრულო, შემდეგ კი - აუცილებელი საქმეები. დღისით ღირსი ქრისტეფორე მორჩილების საქმეებს ასრულებდა მონასტერში, საღამოს კი მიდიოდა გამოქვაბულში, სადაც ადრე ღირსი თეოდოსი და სხვა მამები ლოცულობდნენ. მღვიმისკენ მიმავალ ყოველ მეთვრამეტე საფეხურზე იგი ას მეტანიას აკეთებდა და ღამის უმეტეს ნაწილს ლოცვაში ატარებდა. ასეთ ღვაწლში გალია მან თერთმეტი წელი. ერთხელ მღვიმეში წმიდანმა უამრავი კანდელი დაინახა, რომლებსაც ორი ნათელმოსილი ჭაბუკი ანთებდა. _ „რატომ დააწყვეთ აქ კანდელები ისე, რომ შიგ სალოცავად შესვლა არ შემიძლია?“ - იკითხა ქრისტეფორემ. - „ეს იმ მამათა კანდელებია, რომლებიც ღმერთს ემსახურებიან“, - უპასუხეს ყმაწვილებმა. - „მითხარით, ჩემი კანდელი ანთია თუ არა?“ „ჩვენ დავანთებთ“, - იყო პასუხი. მაშინ ნეტარმა მამამ გაიფიქრა: „ჰოი, ქრისტეფორე, შენ კიდევ უფრო დიდი ღვაწლი უნდა იტვირთო, შენი კანდელი რომ აანთო!“ იგი სინას მთის მონასტრისკენ გაეშურა ისე, რომ თან არაფერი წაუღია და აქ ორმოცდაათი წელი დაჰყო მძიმე და დაუცხრომელ ღვაწლში. ბოლოს უფლის სათნომყოფელს ჩაესმა ხმა: „ქრისტეფორე! დაბრუნდი შენს მონასტერში, სადაც ადრე მოსაგრეობდი, რომ იქ შენს მამებთან ერთად განისვენო“. წმიდანთა ცხოვრება, ტომი III, თბილისი, 2001 წ.
ფანტინე საკვირველთმოქმედი

ფანტინე საკვირველთმოქმედი - მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე (‎ღირსი ქრისტეფორე რომაელთან ერთად) არის ძველი სტილით 30 აგვისტო, ახალი სტილით - 12 სექტემბერი. ღირსი ფანტინე საკვირველთმოქმედი კალაბრიაში დაიბადა. წმიდანი რვა წლის ასაკიდან მონასტერში იზრდებოდა. სიჭაბუკეში იგი უდაბნოებში მწირობდა და, სამოსის გარეშე დარჩენილი, ხშირად ოცი დღის მანძილზე საზრდელსაც არ იღებდა. ასეთ ღვაწლში გაატარა ღირსმა მამამ სამოცი წელი. სიცოცხლის მიმწუხრზე წმიდანმა თავი აარიდა სარკინოზებს და პელოპონესს მიაშურა მოწაფეებთან, ვიტალისა და ნიკიფორესთან ერთად. სახარების სწავლებით მან მოიარა კორინთო, ათონი, ლარისი და თესალონიკი, სადაც წმიდა დიდმოწამის, დიმიტრის (ხს. 8 ნოემბერს) ნაწილებს სცა თაყვანი. უფლის სათნომყოფელი მამა ღრმა მოხუცებულობაში გარდაიცვალა, IX ს-ის ბოლოს ან X ს-ის დასაწყისში. „წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი III, თბილისი, 2001 წ.
ღირსი ალექსანდრე სვირელი

ღირსი ალექსანდრე სვირელი (ერობაში - ამოსი; დ. 15 ივნისი, 1448, სოფელი მანდერი — გ. 30 აგვისტო, 1533) — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის 30 აგვისტო, ძველი სტილით — 12 სექტემბერი. წმინდანი 1448 წლის 15 ივნისს დაიბადა, მდინარე სვირის შენაკადის, იოატის ნაპირას მდებარე სოფელ მანდერში, წინასწარმეტყველი ამოსის ხსენების დღეს და სახელიც მის პატივსაცემად დაერქვა. მისი მომავალი შობა ნეტარის მშობლებს სასწაულებრივ აუწყა ზეციურმა ხმამ: „გიხაროდენ, კეთილნო თანამეუღლენო, თქვენგან იშვება ძე, ვის მიერაც უფალი ნუგეშინისცემას მიმადლებს თავის ეკლესიას“. ამოსი მორჩილი და თავმდაბალი ბავშვი იყო, გაურბოდა სიცილსა და ბილწსიტყვაობას, უყვარდა ლოცვა და მკაცრად მარხულობდა. წმიდანმა იცოდა, რომ მშობლები მას დაქორწინებას უპირებდნენ, ამიტომ ცხრამეტი წლისა ფარულად წავიდა სახლიდან და ვალაამის სავანეს მიაშურა. 1474 წელს ამოსი ბერად აღიკვეცა ალექსანდრეს სახელით. რამდენიმე წლის შემდეგ მშობლებმა შეიტყვეს მათი შვილის ადგილსამყოფელი. მალე თავადაც მიჰბაძეს მას და მონასტერში დაასრულეს ამქვეყნიური ცხოვრება. ხმა მოსაგრის ასკეტური ცხოვრების შესახებ შორს გავარდა, ამიტომ 1485 წელს მან დატოვა ვალაამი, ზეგარდმო მინიშნებით ტყეში დამკვიდრდა და შვიდი წლის განმავლობაში განმარტოებით ცხოვრობდა. 1508 წელს ღირსი მამა ცხოველმყოფელი სამების გამოცხადების ღირსი შეიქნა. ერთხელ, ღამით, როდესაც იგი უდაბნოში ლოცვად იდგა, უეცრად ძლიერი ნათელი გაბრწყინდა და წმიდანმა იხილა მისკენ მომავალი, მზეზე უბრწყინვალესი, სპეტაკი სამოსლით მოსილი სამი ჭაბუკი. სამივე მათგანს კვერთხი ეპყრა ხელთ. მოსაგრე ძრწოლამ მოიცვა, მაგრამ გონს რომ მოეგო, მიწამდე თაყვანი სცა სტუმრებს. მათ წამოაყენეს იგი და უთხრეს: „სასოებდი, ნეტარო, და ნუ გეშინინ!“ ღირს მამას ებრძანა, ტაძარი აეგო და სავანე მოეწყო ყოვლადწმიდა სამების სახელზე. იმავე წელს აშენდა ხის ეკლესია ცხოველმყოფელი სამების სახელზე (1526 წელს მის ნაცვლად ქვითკირის ტაძარი ააგეს). მშენებლობის დამთავრებისთანავე საძმომ ნეტარს დაუწყო ვედრება, მიეღო სამღვდელო ხარისხი. ის დიდხანს უარობდა - თავს უღირსად თვლიდა. მაშინ ბერებმა ნოვგოროდელ მთავარეპისკოპოს სერაპიონს (გ. 1516) სთხოვეს, დაეყოლიებინა უფლის რჩეული. იმავე წელს ღირსი მამა ნოვგოროდში გაემგზავრა და მღვდელმთავრის მიერ ხუცესად ეკურთხა. მალე ძმებმა წმიდა ალექსანდრე იღუმენობაზეც დაითანხმეს. იტვირთა რა წინამძღვრობის მძიმე ჯვარი, ნეტარი მამა უწინდელზე მეტად თავმდაბალი გახდა. ერთხელ სავანეში შეშა შემოილია. იკონომოსმა იღუმენს სთხოვა, უქმად მყოფი ბერები გაეგზავნა საწვავის დასამზადებლად. „მე ვარ უქმად“, - თქვა წმიდანმა და შეშის საჩეხად წავიდა; ნეტარი ხშირად სხვების ნაცვლად ფქვავდა ხორბალს ხელის დოლაბებით; ღამით შემოივლიდა ხოლმე სენაკებს, თუ ამაო საუბრებს გაიგონებდა, ფრთხილად დააკაკუნებდა და ჩაივლიდა. სიცოცხლის მიმწუხრზე ღირსმა ალექსანდრემ გადაწყვიტა, ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის საფარველის სახელობის ტაძარი აეგო. როდესაც საფუძველი ჩაყარეს, წმიდა მოსაგრეს თავად უბიწო ქალწული ეჩვენა, ტახტზე მჯდომარე, ყრმით ხელში, ანგელოზების თანხლებით და უთხრა: „საყვარელო ჩემო, ვინც ერთ აგურს მაინც მოიტანს ჩემი ტაძრის ასაშენებლად, ჩემი ძისა და უფლის, იესო ქრისტეს სახელით, არ წარუწყმდება სასყიდელი თვისი“; თან სავანის მფარველობა აღუთქვა. ნეტარმა ალექსანდრე სვირელმა ოთხმოცდახუთი წელი იცხოვრა და 1533 წლის 30 აგვისტოს მშვიდობით შეჰვედრა სული უფალს. „წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი III, თბილისი, 2001
გენადი I (კონსტანტინოპოლის პატრიარქი)

წმინდა გენადი I (გ. 471) — კონსტანტინოპოლელი პატრიარქი, მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 31 აგვისტო, ახალი სტილით — 13 სექტემბერი. კონსტანტინოპოლის ეკლესიის საჭეთმპყრობლის ტახტზე აღსაყდრდა 458 წელს, წმიდა კეთილმსახური მეფის, ლეონ დიდის (457–474) მეფობაში. ცნობებს მისი ცხოვრების შესახებ ვხვდებით წიგნში „ლიმონარი“, სადაც ჩართულია სალამის (ალექსანდრიის მახლობლად) სავანის ბერების, ღირსი მამების, სოფრონისა და იოანეს მონათხრობები. ის ბერები პატრიარქ გენადის დროს კონსტანტინოპოლის ეკლესიის ღვთისმსახურები იყვნენ. მღვდელმთავარი გენადი გამოირჩეოდა სიმდაბლით, მოთმინებით, სიწმიდითა და თავშეკავებით. ეკლესიაში წარმოქმნილი უკანონო ქმედებებისა და ცრუსწავლებების აღსაკვეთად წმიდა გენადიმ მოიწვია ადგილობრივი კრება, რომელზეც დაგმეს ევტიქის ერესი და აკრძალეს სიმონია (ხელთდასხმა საზღაურის საფასურად). მღვდელმთავარი ზრუნავდა იმაზე, რომ პირები, რომელთაც სასულიერო ხარისხის მიღება სურდათ, ღრმად ყოფილიყვნენ ჩახედული წმიდა წერილში. კონსტანტინოპოლში ნეტარი გენადის პატრიარქობის დროს აშენდა წმიდა იოანე ნათლისმცემლის სახელობის ტაძარი. ამავე ხანებში რომიდან ჩამოსულმა სენატორმა, სტუდიოსმა დააარსა მონასტერი, რომელიც სტუდიონის სავანის სახელითაა ცნობილი. ეკლესიის იკონომოსი წმიდა გენადის პატრიარქობის დროს იყო ღირსი მარკიანე (ხს. 23 იანვარს). მღვდელმთავარმა აკურთხა ხუცესად ღირსი დანიელ მესვეტე (ხს. 24 დეკემბერს). ნეტარი მამა ცამეტი წელი განაგებდა კონსტანტინოპოლის ეკლესიას და მშვიდობით მიიცვალა 471 წელს. წმიდანთა ცხოვრება, ტომი III, თბილისი, 2001 წ.
ვასილი III

ვასილი III ივანეს ძე . ვასილი დაიბადა 1479 წლის 25 მარტს, ხოლო გარდაიცვალა 1533 წლის 3 დეკემბერს — მოსკოვის დიდი მთავარი1505—1533 წლებში. ივანე III-ის და სოფია პალეოლოგის შვილი. მამა ივანე IV მრისხანეს ივანე III-ის წინაპრები ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ვასილი III Горматюк А. А. Царский лик. Надгробная икона Великого князя Василия ІІІ. — М.: Всеросс. худ. научно-рест. центр им. И. Е. Грабаря, 2003.
ჩამორო (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი ჩამორო შეიძლება აღნიშნავდეს: ჩამორო — გუამის ადგილობრივი მოსახლეობა; ჩამორო — გუამის მაცხოვრებელთა ენა. დიეგო მანუელ ჩამორო ბოლანიოსი — ნიკარაგუის 34-ე პრეზიდენტი; ემილიანო ჩამორო ვარგასი — ნიკარაგუის 33-ე და 38-ე პრეზიდენტი; ვიოლეტა ბარიოს დე ჩამორო — ნიკარაგუის პრეზიდენტი; პედრო ხოაკინ ჩამორო ალფარო — ნიკარაგუის მე-13 პრეზიდენტი; პედრო ხოაკინ ჩამორო კარდენალი — ნიკარაგუელი დისიდენტი და ჟურნალისტი; როსენდო ჩამორო — ნიკარაგუის 35-ე პრეზიდენტი; ფრუტო ჩამორო — ნიკარაგუის 30-ე უმაღლესი დირექტორი და პირველი პრეზიდენტი. ჩამორო (ოჯახი) — გავლენიანი ოჯახი ნიკარაგუაში.
ხოსე მადრისი

ხოსე მადრის როდრიგესი (ესპ. José Madriz; დ. 21 ივლისი, 1967, ლეონი — გ. 14 მაისი, 1911, მეხიკო მექსიკა) — ნიკარაგუელი პოლიტიკოსი და ნიკარაგუის 27-ე პრეზიდენტი ლიბერალური პარტიიდან. როცა 1909 წელს პრეზიდენტი ხოსე სანტოს სელაია გადადგა მადრისმა იტვირთა პრეზიდენტობა. მას ძალა არ დაუშურებია საკუთარი ხელისუფლება გაემყარებინა და შეწინააღმდეგებოდა აჯანყებულებს. ამბოხს შეერთებული შტატებიც უჭერდა მხარს. გამოუვალ მდგომარეობას ქმნიდა ისიც, რომ ამერიკის შეერთებული შტატები შეჭრილი იყო ნიკარაგუის ტერიტორიაზე. ხოსე მადრისი იძულებული გახდა 1910 წლის აგვისტოში დაეტოვებინა ნიკარაგუა. იგი გარდაიცვალა მეხიკოში, 1911 წლის 14 მაისს. 1936 წელს ახლად შექმნილ დეპარტამენტს მადრისის სახელი დაარქვეს. José Madriz and the Conservative Restoration
ხოსე დოლორეს ესტრადა

ხოსე დოლორეს ესტრადა მორალესი (ესპ. José Dolores Estrada) - ნიკარაგუელი პოლიტიკოსი და ნიკარაგუის 28-ე პრეზიდენტი ლიბერალური პარტიიდან. იგი პრეზიდენტი გახდა ხოსე სანტოს სელაიას გადადგომის შემდეგ გამეფებული არეულობის დროს და პრეზიდენტის პოსტზე იყო მხოლოდ ერთი კვირა - 1910 წლის 20-დან 27 აგვისტომდე. გარდაიცვალა 1911 წელს. ხოსე დოლორეს ესტრადა იყო ხუან ხოსე ესტრადას ძმა.
ბენჯამინ ფრანსისკო სელედონ როდრიგესი

ბენჯამინ ფრანსისკო სელედონ როდრიგესი (ესპ. Benjamín Francisco Zeledón Rodríguez) — ნიკარაგუელი სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე. ნიკარაგუის პრეზიდენტი ლიბერალური პარტიიდან. 1912 წლის 23 სექტემბრიდან 4 ოქტომბრამდე, აჯანყების დროს იგი იყო მთავრობის მეთაური.
დიეგო მანუელ ჩამორო ბოლანიოსი

დიეგო მანუელ ჩამორო ბოლანიოსი (ესპ. Diego Manuel Chamorro Bolaños დ. 9 აგვისტო, 1861, ნანდაიმე — გ. 12 ოქტომბერი, 1923, მანაგუა) — ნიკარაგუელი პოლიტიკოსი და ნიკარაგუის 34-ე პრეზიდენტი. ეკუთვნოდა ნიკარაგუის ეროვნული პარტიას და იყო ჩამოროს გავლენიანი ოჯახის წარმომადგენელი. ჩამოროს მამა იყო პედრო ხოაკინ ჩამორო ალფარო. დიეგო ჩამორო პრეზიდენტად აირჩიეს 1921 წელს, თავისი ძმისშვილის ემილიანოს საპრეზიდენტო ვადის დასრულების შემდეგ. თავისი პრეზიდენტობის დროს წააწყდა აჯანყებულთა შემოტევას ჰონდურასიდან. ჩამორომ დადო შეთანხმება ჰონდურასისა და სალვადორის პრეზიდენტებთან, მომავალში ამგვარი თავდასხმების ასაცილებლად. მან ასევე ხელი მოაწერა მშვიდობისა და მეგობრობის შეთანხმებას ცენტრალური ამერიკის ქვეყნებთან. პრეზიდენტი დიეგო მანუელ ჩამორო დაიღუპა 1923 წელს პრეზიდენტის თანამდებობაზე ყოფნის დროს. დიეგო მანუელ ჩამოროს ცოლად ჰყავდა თავისი ბიძაშვილი დოლორეს ბოლანიოს ჩამორო, მათ შეეძინათ ერთი ქალიშვილი: მერსედეს ჩამორო ბოლანიოსი, რომელიც დაქორწინდა თავის ბიძაშვილ ფერნანდო ჩამორო ჩამოროზე; მათს ერთი ვაჟი შეეძინათ: ედმუნდო ჩამორო ჩამორო. ედმუნდოს თავის მეუღლესთან, ბლანკა რაპაჩოლი ი ასენხოსთან, ჰყავდა: ედმუნდო ჩამორო რაპაჩოლი რობერტო ჩამორო რაპაჩოლი სილვიო ჩამორო რაპაჩოლი ფერნანდო ჩამორო რაპაჩოლი ემილიანო ჩამორო რაპაჩოლი მელბა ჩამორო რაპაჩოლი გრეხენ ჩამორო რაპაჩოლი ბლანკა ჩამორო რაპაჩოლი