laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
დიმიტრი როსტოველის ციხესიმაგრის დამაარსებელთა ძეგლი

დიმიტრი როსტოველის ციხესიმაგრის დამაარსებელთა ძეგლი (რუს. Памятник «Основателям крепости Димитрия Ростовского») — მემორიალური კომპლექსი დონის როსტოვის ცენტრში. აღმართულია ქალაქის დამაარსებელთა პატივსაცემად. მასზე გამოსახულნი არიან: ციხესიმაგრის მშენებლობის ხელმძღვანელი ალექსანდრ რიგელმანი, პირველი კომენდანტი ივან სომოვი, საბაჟოს მმართველი ვასილ ხასტატოვი, დონის სამხედრო ძალების ხელმძღვანელი დანილ ეფრემოვი და მისი ადიუტანტი დოლომანელი კაზაკი. მოქანდაკე ს. ოლეშნესა და არქიტექტორ ვ. ფომენკოს ნამუშევრის საზეიმო გახსნა გაიმართა 2009 წლის 15 დეკემბერს დონის როსტოვის 260 წლისთავთა დაკავშირებით. სკულპტურული კომპოზიცია დადგეს სწორედ იმ ადგილას სადაც მდებარეობდა დიმიტრი როსტოველის ციხესიმაგრე. ძეგლი არის მასიური, ბრინჯაოსაგან დამზადებული სკულპტურული კომპოზიცია, რომელიც შედგება ხუთი ფიგურისაგან. მასზე გამოსახულია ახალი ციხესიმაგრის დაარსების შესახებ განხილვის მომენტი, რითაც იწყება დონის როსტოვის ისტორია. პროექტი შესრულებულია უფრო ქალაქურ, ვიდრე ტრადიციულ სტილში. მცირე კვარცხლბეკი ოდნავ აწეულია ქუჩის დონიდან. ატამანი ეფრემოვი გამოსახულია ზარბაზანზე მჯდომარე, კაზაკს უჭირავს მოფრიალე დროშა. დანარჩენი გმირებო ოდნავ მოხრილები დგანან თორმეტ კუთხა ციხესიმაგრის რელიეფურ გეგმასთან. ძეგლის სიუჟეტი მოსახლეობაში კრიტიკის საგანი გახდა, რადგან რეალურად ციხესიმაგრის პროექტი არასოდეს განხილულა და იგი შეიქმნა სანქტ-პეტერბურგში ინჟინერ ვედენეევის მიერ და რამდენიმეჯერ შეიცვალა, სავარაუდოდ ალექსანდრ რიგელმანის პროექტის მიხედვით. რიგელმანი დონზე გააგზავნეს, როგორც მშენებელი ინჟინერი, რომელიც ვალდებული იყო განეხორციელებინა მისი უდიდებულესობის დადგენილება ციხესიმაგრის პროექტის შესახებ და ამ დადგენილების განხილვის უფლება არავის ჰქონდა. ↑ 1.0 1.1 Памятник «Основателям крепости Димитрия Ростовского». Ростовская областная детская библиотека имени В. М. Величкиной. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-01-13. ციტირების თარიღი: 2017-01-19. ↑ Памятник основателям крепости святого Димитрия Ростовского установят в Донской столице. Дон-ТР. ციტირების თარიღი: 2017-01-19. ↑ Основателям крепости Дмитрия Ростовского. Памятники Дона. ციტირების თარიღი: 2017-01-19.
კარლ მარქსის ძეგლი (დონის როსტოვი)

კარლ მარქსის ძეგლი (რუს. Памятник Карлу Марксу) — ძეგლი დონის როსტოვში. მდებარეობს კარლ მარქსის მოედანზე. აღმართეს 1959 წელს იმ ადგილზე სადაც ადრე იდგა ასევე კარლ მარქსის ძეგლი, რომელიც დაინგრა მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში. ძეგლის ავტორები არიან მოქანდაკე მოსე ალტშულერი და არქიტექტორი მიხაილ მინკუსი. კარლ მარქსის ძეგლს აქვს რუსეთის ფედერაციის ადგილობრივი მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი. კარლ მარქსის ძეგლი საზეიმოდ გაიხსნა 1925 წლის 28 ივნისს ქალაქ დონის ნახიჩევანის ცენტრალურ მოედანზე (ამჟამად დონის როსტოვის პროლეტარის რაიონი). ძეგლი დადგეს საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ ბოლშევიკების მიერ დანგრეული ეკატერინე II-ის ძეგლის კვარცხლბეკზე. ძეგლის ავტორი იყო მოსკოველი მოქანდაკე ვ. ბიბაევი. კარლ მარქსის ფიგურა გამოსახული იყო მთელი ტანით. მარჯვენა ხელი ქურთუკში ჰქონდა შეყოფილი, ხოლო მარცხენა ედო წიგნებზე. კვარცხლბეკზე იყო მემორიალური დაფა. მეორე მსოფლიო ომის დროს ძეგლი გაანადგურეს ვერმახტის ძალებმა ქალაქის დაპყრობის შემდეგ. ომის დასრულების შემდეგ კვარცხლბეკზე დადგეს ძეგლის შემცირებული ვარიანტი. 1925 წელს აღმართული მემორიალური დაფა შემორჩენილია და ინახება როსტოვის მუზეუმში. გადარჩენილი კვარცხლბეკი გადაიტანეს კინოთეატრ „როსტოვის“ წინ და მასზე ლომონოსოვის ძეგლი აღმართეს. ამჟამად არსებული ძეგლი აღმართეს 1959 წელს. ძეგლის ავტორი იყო მოქანდაკე მ. ალტშულერი და არქიტექტორი მ. მინკუსი. კარლ მარქსის ბრინჯაოს ქანდაკება დგას მაღალ კვარცხლბეკზე. კარლ მარქსის ძეგლს ადრე ჰქონდა რუსეთის ფედერაციის ფედერალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი, მაგრამ 1997 წელს ჩამოაქვეითეს ადგილობრივი მნიშვნელობის ძეგლამდე. 1990-იანი წლების ბოლოს ადგილობრივი სომხური დიასპორის წარმომადგენლებმა წამოჭრეს საკითხი, დაებრუნებინათ ეკატერინე II-ის ძეგლი ძველ ადგილას, მაგრამ ამ ინიციატივას მხარი არ დაუჭირეს. კარლ მარქსის ძეგლის გადატანა და აქ ეკატერინე II-ის ძეგლის დაბრუნების საკითხი კვლავ წამოიჭრა 2005 წელს, მას შემდეგ, რაც როსტოვში გადააადგილეს კიროვის ძეგლი. გამოკითხვის შედეგების თანახმად კარლ მარქსის ძეგლის გადატანის წინააღმდეგი გამოვიდა პროლეტარის რაიონის მოსახლეობის უდიდესი ნაწილი. ↑ 1.0 1.1 1.2 Андрианов В. И., Терещенко А. Г. Памятники Дона. — Ростов-на-Дону: Ростовское книжное издательство, 1981. — С. 92. ↑ 2.0 2.1 Сергей Петрович Маркса разведут с Екатериной // Ростов Официальный. — 2006. — № 12 (591). ↑ Список памятников истории и культуры, исключаемых из перечня объектов исторического и культурного наследия федерального (общероссийского) значения и рекомендуемых для отнесения к категории памятников истории и культуры местного значения. ostashkov.codis.ru. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-08-23. ციტირების თარიღი: 2013-08-05. ↑ Пролетарский район. rostov-gorod.ru. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-10-23. ციტირების თარიღი: 2013-08-05. ↑ Елена Мухина Маркс поменяет прописку? // Ростов официальный. — 2006. — № 31 (558). ↑ Юлия Банишевская. (2006-02-16) Самые нелепые памятники Ростова. Комсомольская правда. ციტირების თარიღი: 2013-08-04.
დუკა

დუკა (უნგრ. Duka) — სოფელი ვაშის მედიეში, უნგრეთი. 2011 წლის აღწერის მონაცემებით, მოსახლეობა 224 ადამიანს შეადგენდა. დუკას ფართობი 15.24 კვ.კმ-ია, ხოლო მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 17.38 კაცი/კმ². ეროვნული შემადგენლობის უმრავლესობას, უნგრელები (98.6 %) წარმოადგენენ. მოსახლეობის 55.6 %, სარწმუნოებით კათოლიკეა. პოეტი იუდით დუკაი ტაკაში, 1795 წელს, დუკაში დაიბადა. Street map (Hungarian) ↑ www.ksh.hu (xls 1,6 MB) ↑ Judit Dukai Takách. On Poets' Trail. Vas Megye.[მკვდარი ბმული]
1902 წლის გაფიცვის ძეგლი

1902 წლის გაფიცვის ძეგლი (რუს. Памятник стачке 1902 года) — მემორიალური კომპლექსი დონის როსტოვში.მდებარეობს ქალაქის რკინიგზის რაიონში. კომპლექსი აგებულია 1902 წლის როსტოვის გაფიცვის დროს მრავალათასიანი მიტინგის გამართვის ადგილზე. კომპლექსის შემადგენლობაში შედის 1967 წელს გახსნილი ჰორელიეფი და „უწყვეტი თაობის“ სკულპტურული კომპოზიცია, რომელიც გახსნეს 1975 წელს. მემორიალურ კომპლექსს აქვს რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი. 1902 წლის ნოემბრის დასაწყისში ვლადიკავკაზის რკინიგზის მთავარი საამქროს მუშები გაიფიცნენ. კამიშევახის ხევის ტერიტორიაზე მათ მოაწყვეს მრავალათასიანი მიტინგი, სადაც წამოაყენეს როგორც ეკონომიკური, ისე პოლიტიკური მოთხოვნები. ხელისუფლების ძალებთან შეტაკების დროს რამდენიმე მუშა დაიღუპა. გაფიცვა დასრულდა 25 ნოემბერს. 1967 წელს კამიშევახის ხევის ფერდობზე 1902 წლის მოვლენების პატივისცემის ნიშნად დადგეს პანორამული ჰორელიეფი. მასზე გამოსახული იყო მხარდამხარ მდგარი მუშები, მკაცრი სახით და შეკრული მუშტებით. ჰორელიეფთან ახლოს იდგა წარწერა - „1902“. ძეგლის აღმართვა მიეძღვნა ოქტომბრის რევოლუციის 50 წლისთავს. ძეგლის ავტორები იყვნენ მოქანდაკე ე. მირზოევი, არქიტექტორები ი. ზანისი და ლ. იაკონინი. 1975 წელს ჰორელიეფის თავზე აღმართეს კომპოზიცია, რომელიც შედგებოდა ორი მუშის გამოსახულებისაგან. ახალგაზრდა მუშას თავს ზემოთ ეკავა რევოლუციის დროშა, რომელიც მან ჩამოართვა მოხუც დაჭრილ მუშას. ძეგლი განასახიერებს თაობების უწყვეტობას და მუშათა კლასის უძლეველობას. ძეგლის ავტორები იყვნენ მოქანდაკე ა. სკნარინი და არქიტექტორი პ. იბლაკოვი. ძეგლის ძირში მოწყობილია გადასახედი მოედანი. მემორიალურ კომპლექსს გააჩნდა რუსეთის ფედერაციის ფედერალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი, მაგრამ 1997 წელს იგი რეგიონალურამდე ჩამოაქვეითეს. ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 Андрианов В. И., Терещенко А. Г. Камышевахская балка // Памятники Дона. — Ростов-на-Дону: Ростовское книжное издательство, 1981. ↑ 2.0 2.1 Описание границ территории с указанием площади объекта культурного наследия регионального значения «Мемориальный комплекс на месте многолюдных митингов во время ноябрьской стачки 1902 года: горельеф, 1967 г.; скульптурная композиция «Преемственность поколений». voopiik-don.ru. ციტირების თარიღი: 2013-08-21. ↑ Левченко В.С. Ростовская стачка 1902 г. // Страницы Донской истории. — Ростовское книжное изд-во, 1974. ↑ Постановление от 6 октября 1997 г. № 352 об отнесении памятников, исключенных из перечня объектов исторического и культурного наследия федерального (общероссийского) значения, к категории памятников истории и культуры областного значения. lawru.info. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-11-29. ციტირების თარიღი: 2013-08-22.
ლაგოა-ალეგრი

ლაგოა-ალეგრი (პორტ. Lagoa Alegre) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან - მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის ჩრდილო-ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ტერეზინის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 008 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 20.29 კმ²-ზე. ფართობი 394 661 კმ²-ია. პიაუი ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil
ლაგოა-დუ-პიაუი

ლაგოა-დუ-პიაუი (პორტ. Lagoa do Piauí) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 185 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის ჩრდილო-ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ტერეზინის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 863 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 9.05 კმ²-ზე. ფართობი 426 634 კმ²-ია. პიაუი ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil
მიგელ-ლეანი

მიგელ-ლეანი (პორტ. Miguel Leão) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 185 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის ჩრდილო-ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ტერეზინის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 253 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 13.4 კმ²-ზე. ფართობი 93 515 კმ²-ია. პიაუი ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil
მონსენიორ-ჟილი

მონსენიორ-ჟილი (პორტ. Monsenhor Gil) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 116 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის ჩრდილო-ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ტერეზინის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 333 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 18.17 კმ²-ზე. ფართობი 568 731 კმ²-ია. პიაუი ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil
უნიანი (პიაუი)

უნიანი (პორტ. União) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 52 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის ჩრდილო-ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ტერეზინის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 42 654 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 36.35 კმ²-ზე. ფართობი 1 173 447 კმ²-ია. პიაუი ბრაზილიის შტატები ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil
გუდისის ქედი

გუდისის ქედი — ქედი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარეში. მდებარეობს კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, მდინარეების დიდი ლიახვისა და პატარა ლიახვის წყალგამყოფი. გამოეყოფა გერმუხის ქედს მანგაავცაგის მწვერვალთან. სიგრძე 32 კმ, უმაღლესი მწვერვალი ღვიდისი (2945 მ). გუდისის ქედი რკალის ფორმისაა, მიმართულია სამხრეთისაკენ. აგებულია ზედაიურული ფიქლებით, კირქვებითა და ქვიშაქვებით, ქვედაცარცული კირქვებითა და მერგელებით, სარმატული ქვიშაქვებით, თიხებითა და კონგლომერატებით. მაღალ ადგილებში ტროგებისა და მორენების სახით შემორჩენილია ძველი გამყინვარების კვალი. თხემი და ჩრდილოეთი კალთა შემოსილია სუბალპური და ალპური მდელოებით, დანარჩენ კალთაზე მუხის, რცხილის, წიფლისა და სოჭის ტყეებია. ნემანიშვილი ს., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 188.
ახკერპის სერაფიმ საროველის მონასტერი

ახკერპის სერაფიმ საროველის მონასტერი — საქართვველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მოქმედი მამათა მონასტერი, მდებარე სოფელ ახკერპთან. მონასტერში 2014 წელს აშენებული ერთი ხის ტაძარია. მდებარეობს მარნეულისა და ჰუჯაბის ეპარქიაში. ეკლესია აშენდა ეპისკოპოს გიორგი (ჯამდელიანი) ლოცვა-კურთხევით. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ახკერპის სერაფიმ საროველის მონასტერი“ ვიკისაწყობში.
ლიპარიტ II

ლიპარიტ II ბაღვაში — კლდეკარის ერისთავი X საუკუნის შუა წლებში. მისი მოღვაწეობის შესახებ ცნობები არ შემორჩენილა. იხსენიება "მატიანე ქართლისაჲში", როგორც რატი I-ის მამა. ჯავახიშვილი ივ., ქართველი ერის ისტორია, წგნ., 2, თბ., 1965; მეტრეველი რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 247.
TRAPPIST-1b

Trappist-1b — ეგზოპლანეტა, რომელიც ბრუნავს ულტრაცივი ჯუჯა ვარსკვლავის, TRAPPIST-1-ის გარშემო, რომელიც მდებარეობს დაახლოებით 39 სინათლის წლის დაშორებით დედამიწიდან, მერწყულის თანავარსკვლავედში. სისტემის ფორმირების პროცესში Trappist-1-მა შესაძლოა დაკარგა თხევადი წყალი. თუმცა შესაძლებელია, რომ მან შეინარჩუნა თხევადი წყლის გარკვეული რაოდენობა, რაც საკმარისი იქნებოდა პლანეტაზე სიცოცხლის შესანარჩუნებლად. ↑ Water loss from Earth-sized planets in the habitable zones of ultracool dwarfs: Implications for the planets of TRAPPIST-1 ↑ https://arxiv.org/archive/astro-ph.EP
ძკნავაჭარის ბრძოლა

ძკნავაჭარის ბრძოლა (სომხ. Ձկնավաճառի ճակատամարտ) — გარდამტეხი ბრძოლა სომხეთის სამეფოსა და საჯიდებს შორის, რომელიც გაიმართა 910 წელს. ბრძოლა გაიმართა აირარატის სიახლოვეს (ნიგ კანტონში). სომხებს მეთაურობდა ბაგრატუნი მეფე აშოტ II. საჯიდებს კი — იუსუფ ბეშირი. საჯიდების არმია ბევრად აღემატებოდა აშოტის არმიას, ამიტომაც ბრძოლაში არაბებმა გაიმარჯვეს. ↑ studio, 5165m. Anunner.com - Հայագիտական կայք` հայերի մասին և հայերի համար - Դուք որոնել եք - ԱՇՈՏ Բ ԵՐԿԱԹ. ციტირების თარიღი: 2016-07-05.
როსტოვის განმათავისუფლებელთა სტელა

როსტოვის განმათავისუფლებელთა სტელა (რუს. Стела «Освободителям Ростова») — ძეგლი დონის როსტოვში, აღმართულია ქალაქის ცენტრალურ მოედანზე ფაშისტებისაგან ქალაქის განმათავისუფლებელთა პატივისცემის ნიშნად. ძეგლის საზეიმო გახსნა გაიმართა 1983 წლის 8 მაისს. ძეგლი აღმართულია დონის როსტოვის 40-დღიანი განმათავისუფლებელი ბრძოლის აღსანიშნავად და ქალაქის მაცხოვრებლებსა და მის სტუმრებს მოუთხრობს ომის წლების ტრაგედიაზე. დონის როსტოვში განმათავისუფლებელთა ძეგლის დადგმის გადაწყვეტილება მიიღეს ჯერ კიდევ 1943 წელს, გერმანელთა ჯარებისაგან ქალაქის განთავისუფლებისთანავე, თეატრალურ მოედანზე შეკრებილი მოსახლეობის კრების გადაწყვეტილების საფუძველზე. ძეგლის და მიმდებარე პარკის სამშენებლო პროექტი არაერთხელ შეიქმნა, მაგრამ ქალაქის ბიუჯეტში ვერ მოიძებნა თანხა მის განსახორციელებლად. პროექტი გაყინეს, მაგრამ 1980-იან წლებში ძეგლის აგების საკითხი კვლავ განახლდა. ამჯერად გაიმარჯვა არქიტექტორების იულიან რუკავიშნიკოვის, ა. ფილიპოვასა და ნ. მილოვიდოვის პროექტმა, რომელიც 1980 წელს დაასრულეს. პროექტის შესრულება იმ პერიოდისათვის საკმაოდ რთული იყო. მშენებლების წინაშე მრავალმა პრობლემამ იჩინა თავი, რომელიც დაკავშირებული იყო კონსტრუქციასთან, მასალების სიმცირესთან, მშენებლობის სირთულესთან. ყველა საკითხი გადაწყდა მშენებლების ტიტანური შრომის შედეგად. ზოგიერთი ექსპერტის აზრით მსგავსი მასშტაბის ძეგლი არასოდეს აგებულა დონის როსტოვში. 2015 წლის ოქტომბერში როსტოვის ყველაზე ცნობილი ძეგლები ღამის განათებით გაანათეს. მათ შორის როსტოვის განმათავისუფლებელთა სტელაც. ძეგლის სიმაღლეა 72 მეტრი და მის თავზე დამაგრებულია გემის კიჩოს მსგავსი მეტალის გამოსახულება, რომლის წინაც დამაგრებულია გამარჯვების ქალღმერთ ნიკეს ქანდაკება, ხოოლო შიდა მხარეს დამაგრებულია დიდი სამამულო ომის I ხარისხის ორდენის მაკეტი. სტელის ძირში წყლის აუზია, რომლის ცენტრშიც დანტებულია მარადიული ცეცხლი. ↑ 1.0 1.1 1.2 История ростовской Ники | Городской репортер ↑ 40 памятников Ростова-на-Дону получат красочную подсветку. Бизнес-газета. Ростов-на-Дону. 11 сентября 2015
ბენზოლი

ბენზოლი — ორგანული ნაერთი, უმარტივესი არომატული ნახშირწყალბადი, თავისებური არამკვეთრი სუნის მქონე უფერო, მოძრავი აქროლადი სითხე. ნივთიერების დნობის ტემპერატურაა 5.53°C, დუღილისა კი — 80.1°C, სიმკვრივე 0.8765გ/სმ³-ია 20°C ტემპერატურაზე. ჰაერთან 1,5-8% მოცულობითი კონცენტრაციის დროს ფეთქებსაშიშ ნარევებს წარმოქმნის. ნებისმიერი ფარდობით ერევა ეთერს, ბენზინს და სხვა ორგანულ გამხსნელებს; წყალთან იძლევა აზეოტროპულ ნარევს. ბენზოლი აღმოაჩინა მაიკლ ფარადეიმ 1825 წელს. მან ბენზოლი გამოყო სანათი აირის თხევადი კონდენსატისაგან. სუფთა სახით მიიღო ე. მიჩერლიხმა 1833 წელს. 1865 წელს ფრიდრიხ აუგუსტ კეკულემ შეადგინა ბენზოლის ფორმულა, რომლის მიხედვით ბენზოლის მოლეკულის ჩაკეტილ ჯაჭვში ნახშირბადის 6 ატომი მონაცვლეობითი მარტივი და ორმაგი ბმებითაა ერთმანეთთან დაკავშირებული. კეკულეს ფორმულას დღესაც ფართოდ იყენებენ, თუმცა მრავალი ფაქტი მეტყველებს, რომ ბენზოლი არ არის ციკლოჰექსატრიენის აგებულებისა. ბენზოლისთვის ძირითადად დამახასიათებელია არა მიერთების, არამედ ჩანაცვლების რეაქციები. თავისი ქიმიური თვისებებით ბენზოლი ტიპური არომატული ნაერთია, რომლის თვისებებს ხსნიან იმით, რომ π-ბმის ელექტრონთა ღრუბლები ბენზოლის მოლეკულაში თანაბრადაა განაწილებული, მანძილი ნახშირბადის ატომებს შორის ერთნაირია (1,40 Å). ბენზოლის მოლეკულას აქვს π-ელექტრონების სექსტეტი, რომელიც ერთიან, ჩაკეტილ, მდგრად ელექტრონულ სისტემას წარმოქმნის. ბენზოლი მიიღება აცეტილენის ტრიმერიზაციით. ბენზოლს შეიცავს ქვანახშირის მშრალი გამოხდის პროდუქტები (კოქსის აირი), მცირე რაოდენობით — კოქსის ფისი. ღებულობენ ასევე ნავთობის ალფატური ნახშირწყალბადების კატალიზური ციკლიზაციით. იგი ქიმიურ მრეწველობაში მნიშვნელოვანი პროდუქტია. კონცენტრირებულ აზოტმჟავასთან ბენზოლის ურთიერთქმედებით წარმოიქმნება ნიტრობენზოლი, რომლის აღდგენით მიიღება ანილინი. ბენზოლისგან ღებულობენ ფენოლს, სტიროლს, ციკლოჰექსანს, და სხვას; ციკლოჰექსანის ქიმიური გარდაქმნით მიიღება კაპროლაქტამი. დასხივებისას ბენზოლი იერთებს ქლორის 3 მოლეკულას. ქლორირების პროდუქტის ერთ-ერთ სტერეოიზომერს — ჰექსაქლორანს ძლიერი ინსექტიციდური თვისებები აქვს. ბენზოლს იყენებენ აგრეთვე ფეთქებადი ნივთიერებების, ლაქების და სხვათა წარმოებაში. ორგანიზმში ბენზოლი შეიძლება სასუნთქი ორგანოებიდან ან დაზიანებული კანიდან მოხვდეს და მწვავე, ზოგჯერ კი ქრონიკული მოწამვლა გამოიწვიოს. ბენზოლის ორთქლის დასაშვები ზღვრული კონცენტრაცია სამუშაო შენობაში 20 მგ/მ³-ა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 306. Benzene at The Periodic Table of Videos (University of Nottingham) International Chemical Safety Card 0015 USEPA Summary of Benzene Toxicity NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards Dept. of Health and Human Services: TR-289: Toxicology and Carcinogenesis Studies of Benzene Video Podcast of Sir John Cadogan giving a lecture on Benzene since Faraday, in 1991 Substance profile NLM Hazardous Substances Databank – Benzene ↑ pubchem.ncbi.nlm.nih.gov
TRAPPIST-1d

RAPPIST-1D (აგრეთვე ცნობილი როგორც 2MASS J23062928-0502285D) — სავარაუდოდ კლდოვანი პლანეტა, რომელიც ბრუნავს ულტრაცივი ჯუჯა ვარსკვლავის, TRAPPIST-1-ის სასიცოცხლო ზონაში ან სასიცოცხლო ზონის ოდნავ გარეთ. პლანეტა აღმოჩენილია ტრანზიტული მეთოდით. Trappist-1D არის დედამიწის ზომის პლანეტა, რაც იმას ნიშნავს რომ მისი მასა და რადიუსი დაახლოებით იგივეა რაც დედამიწის. მისი წონასწორობის ტემპერატურა დაახლოებით არის 288 K (15 °C; 59 °F). პლანეტის რადიუსია დაახლოებით 0,772 R⊕. მისი მასა უკვე დადგენილია და უნდა იყოს 0.41 M⊕. ეს მონაცემები იძლევა შეფასდეს მისი გრავიტაცია და ის დაახლოებით შეადგენს დედამიწის გრავიტაციის 69 პროცენტს. თავდაპირველად ეს პლანეტა ორჯერ დიდი ეგონათ, რადგან შეცდომით ორ პლანეტას თვლიდნენ ერთად. Trappist-1D ორბიტალური პერიოდი დაახლოებით 4,05 დღეა, რაც იმას ნიშნავს რომ პლანეტა თავის დედა ვარსკვლავის გარშემო ერთ სრულ ბრუნს 4.05 „დედამიწურ“ დღეს ანდომებს. პლანეტა სავარაუდოდ არის გრავიტაციულად ჩაჭერილი დედა ვარსკვლავის მიერ, რაც იმას ნიშნავს, რომ ის ყოველთვის ერთი მხრიდან „უყურებს“ თავის დედა ვარსკვლავს. თუმცა ეს არ გამორიცხავს, რომ პლანეტის გარკვეულ ადგილებში იყოს წყალი თხევად მდგომარეობაში (დაახლოებით 273 K (0 °C; 32 °F). პლანეტამ წყალი სავარაუდოდ სისტემის ფორმირების პირველი რამდენიმე მილიონი წლის განმავლობაში დაკარგა. ↑ WHAT IS THE LIFE CYCLE OF THE SUN? ↑ Water loss from Earth-sized planets in the habitable zones of ultracool dwarfs: Implications for the planets of TRAPPIST-1
საბრძოლო დიდების ქალაქის სტელა (დონის როსტოვი)

საბრძოლო დიდების ქალაქის სტელა (რუს. Стела «Город воинской славы») — მემორიალი დონის როსტოვის პირველი მაისის რაიონში. შექმნილია მას შემდეგ, რაც ქალაქს საბრძოლო დიდების ქალაქის სტატუსი მიენიჭა. საზეიმო გახსნა გაიმართა 2010 წლის 6 მაისს აეროპორტის წინ მდებარე მოედანზე, რომელსაც ეწოდა საბრძოლო დიდების მოედანი. ძეგლი წარმოადგენს წითელი გრანიტისაგან დამზადებულ მრგვალ სვეტს, რომლის სიმაღლეა 6,5 მეტრი და რომელსაც თავზე ადგას რუსეთის ბრინჯაოს გერბი. სვეტის კვადრატულ კვარცხლბეკზე ერთ მხარეს გამოსახულია დონის როსტოვის გერბი, ხოლო მეორე მხარეს რუსეთის პრეზიდენტის იმ ბრძანების ტექსტი, რომლის მიხედვითაც ქალაქს მიენიჭა საბრძოლო დიდების ქალაქის საპატიო წოდება. ძეგლს გარს აკრავს ოთხი კვადრატული პილონი, რომლებზეც გამოსახულია ბარელიეფები დონის როსტოვის საბრძოლო ისტორიის თემატიკიდან და გამარჯვება გერმანელებზე. მონუმენტის ავტორები არიან: არქიტექტორი ი. დვორნიკოვი და ფორმატორი ა. მუსიენკო. ბარელიეფის ავტორები არიან: მოქანდაკე ს. ოლეშნია, გ. მიასნიკოვი და ა. დემენტიევი. 2007 წლის დასაწყისში ვეტერანთა ორგანიზაციის წარმომადგენლები გამოვიდნენ წინადადებით დონის როსტოვს მინიჭებოდა საბრძოლო დიდების ქალაქის სტატუსი. ქალაქის იმჟამინდელი მერი მიხაილ ჩერნიშიოვი დათანხმდა ამ იდეას და როსტოვის საქალაქო დუმის დეპუტატებმა რუსეთის პრეზიდენტს გაუგზავნეს შუამდგომლობა აღნიშნული საკითხის შესახებ. საბრძოლო დიდების ქალაქის საპატიო სტატუსი დონის როსტოვს მიენიჭა პრეზიდენტის 2008 წლის 5 მაისის № 556 ბრძანების შესაბამისად. ბრძანებულების თანახმად მას შემდეგ რაც პრეზიდენტი ანიჭებს ამა თუ იმ ქალაქს აღნიშნულ სტატუსს, ყველა ქალაქში უნდა დაიდგას ერთნაირი საბრძოლო დიდების სტელა. ძეგლის დასადგმელად განიხილებოდა რამდენიმე ადგილი: კარლ მარქსის მოედანი, დიდი სადოვაიის ქუჩა, თეატრალური მოედანი, მაგრამ ეს წინადადებები არ განხორციელდა, რადგანაც ამ ადგილზე უკვე იდგა ძველი ძეგლები, რომლის აღებაზეც საზოგადოება არ დათანხმდებოდა. საბოლოოდ, ძეგლი დადგეს როსტოვის აეროპორტის შენობის წინ. ადგილის შერჩევა გაამართლეს იმით, რომ აეროპორტი არის ქალაქის საჰაერო ჭიშკარი და უკვე აქედანვე გამოჩნდება სტუმრისათვის დონის როსტოვის მთავარი ძეგლი, თუმცა აკრიტიკებდნენ ადგილს იმის გამო, რომ ამ ადგილზე არ გამართულა არანაირი ბრძოლა. ქალაქის დუმამ სტელის ასაგებად გამოყო 19 მლნ რუბლი. ძეგლი საზეიმოდ გაიხსნა 2010 წლის 6 მაისს და მოედანს სადაც სტელა დადგეს ეწოდა საბრძოლო დიდების მოედანი. ↑ 1.0 1.1 1.2 Стела воинской славы установлена в Ростове-на-Дону. РИА Новости (2010-05-06). ციტირების თარიღი: 2013-08-09. ↑ В Ростове-на-Дону установлена стела «Город воинской славы». rostov-region.ru. ციტირების თარიღი: 2013-08-09. ↑ Депутаты Ростовской гордумы намерены ходатайствовать о присвоении Ростову звания "Город воинской славы". yugregion.ru (2007-02-19). ციტირების თარიღი: 2013-08-10. ↑ Указ Президента РФ от 05.05.2008 № 556 ↑ Стела в честь присвоения Ростову звания «Город воинской славы» будет установлена на Театральной площади. yugregion.ru (2008-05-15). ციტირების თარიღი: 2013-08-10. ↑ 6.0 6.1 6.2 Ольга Космынина, В Ростове появится площадь Воинской славы // Ростов Официальный. — 2009. — № 50 (785).
მოჰამედ ფარაჰ აიდიდი

მოჰამედ ფარაჰ აიდიდი (არაბ. محمد فرح عيديد; დ. 15 დეკემბერი, 1934, ბელედუეინი, სომალი — გ. 2 აგვისტო, 1996, მოგადიშო, სომალი) — სომალის პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე, ქვეყნის თვითგამოცხადებული პრეზიდენტი. თანამდებობა ეკავა 1995 წლის 15 ივლისიდან 1996 წლის 1 აგვისტომდე. Binney, Michael. Joint Close Air Support in the Low Intensity Conflict[მკვდარი ბმული] (thesis). Monterey, California: Naval Postgraduate School. June 2003. Bowden, Mark. Black Hawk Down: A Story of Modern War დაარქივებული 2011-02-10 საიტზე Wayback Machine. . Berkeley, California: Atlantic Monthly Press. March 1999. „Somali faction leader Aidid dies“. CNN. August 2, 1996. დაარქივებულია ორიგინალიდან — მარტი 10, 2006. ციტირების თარიღი: თებერვალი 24, 2017. Lutz, David. Hannover Institute of Philosophical Research. The Ethics of American Military Policy in Africa დაარქივებული 2000-08-23 საიტზე Wayback Machine. (research paper). Front Royal, Virginia: Joint Services Conference on Professional Ethics. 2000. McKinley, James. 'How a U.S. Marine Became a Warlord in Somalia'. New York: The New York Times. August 16, 1996.