laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
პაჩაკუტი

პაჩაკუტი – კუსკოს სამეფოს მეცხრე საპა ინკა (1438-1472). კუსკოს სამეფო მან გარდაქმნა უზარმაზარ ინკების იმპერიად – ტაუანტინსუიუდ. ამჟამად ბევრი არქეოლოგი დარწმუნებულია, რომ ინკების დიდებული ქალაქი,მაჩუ-პიქჩუ სწორედ პაჩაკუტის მმართველობისას აშენდა. კეჩუას ენაზე pachakutiq ითარგმნება როგორც „ის, ვინც მსოფლიო შეცვალა“. მართლაც, მისი მმართველობისას, კუსკო პატარა სოფლიდან გადაიზარდა დიდ იმპერიაში და უკან ჩამოიტოვა ჩიმუს კულტურა, რომელიც შემდეგ დაიპყრო და საბოლოოდ სამხრეთ ამერიკის ყველა იმდროინდელი ცივილიზაცია ინკების იმპერიაში მოაქცია. პაჩაკუტი, ვირაკოჩა ინკას ვაჟი, წარმოადგენდა ანანის დინასტიის მეოთხე იმპერატორს. ჰყავდა მეუღლე – მამა ანაუარკი და ორი ვაჟი: ამარუ იუპანკი და ტუპაკ ინკა იუპანკი. უფროსი ვაჟი – ამარუ, ტახტის მემკვიდრედ მიიჩნეოდა, მაგრამ პაჩაკუტიმ ტუპაკი აირჩია, რადგან ამარუს არ ჰქონდა მეომრის მონაცემები. მამამისის სიკვდილის შემდეგ, პაჩაკუტი გახდა ინკების იმპერიის ერთპიროვნული მმართველი. ტახტზე ასვლისთანავე, მან ენერგიული სამხედრო კამპანიები წამოიწყო და როგორც უკვე აღვნიშნეთ, პატარა კუსკო გარდაქმნა მრავალეროვან იმპერიად. მისი დაპყრობები, რომელსაც ის ახორციელებდა თავის ვაჟთან, ტახტის მემკვიდრე ტუპაკ იუპანკისთან ერთად, იმდენად წარმატებული აღმოჩნდა, რომ ხანდახან პაჩაკუტის „ანდების ნაპოლეონად“ მოიხსენიებენ. 1471 წელს, როდესაც პაჩაკუტი გარდაიცვალა, იმპერია გადაჭიმული იყო სამხრეთ ჩილედან ჩრდილოეთ ეკვადორამდე, მოიცავდა რა თანამედროვე პერუს, ბოლივიის და ნაწილობრივ არგენტინის ტერიტორიებს. პაჩაკუტიმ გაატარა არაერთი რეფორმა, მათ შორის ადმინისტრაციული რეფორმა. იმპერია დაყო ოთხ პროვინციად (სუიუ), რომელსაც მართავდა აპო. მანვე დაამშვენა და გაალამაზა ქალაქი კუსკო, იგი აქცია იმპერიის ცენტრად. დღეისათვის, პაჩაკუტი თანამედროვე პერუს გმირად მიიჩნევა. 2000 წელს, პერუს პრეზიდენტად არჩეულ მეტისს, ალეხანდრო ტოლედოს ინდიელმა მოსახლეობამ მეტსახელად პაჩაკუტი შეარქვა. იმპერატორი პაჩაკუტი დაარქივებული 2011-02-03 საიტზე Wayback Machine. ↑ Rowe, John,1990. Machu Picchu a la luz de documentos de siglo XVI. Historia 16 (1): 139-154, Lima. ↑ Cameron, Ian (1990). Kingdom of the Sun God: a history of the Andes and their people. New York: Facts on File, გვ. 58. ISBN 0-8160-2581-9.  ↑ Rostworowski, Maria. "Inca Succession" დაარქივებული 2008-10-10 საიტზე Wayback Machine. The Incas Peruvian Cultural Center.
ტუპაკ ინკა იუპანკი

ტუპაკ ინკა იუპანკი – ინკების იმპერიის მეათე საპა ინკა (1471-1493), მეხუთე იმპერატორი ანანის დინასტიიდან, პაჩაკუტის ვაჟი. 1463 წელს, მამამისმა ის ინკების არმიის მთავარსარდლად დანიშნა. ცოტა ხანში, მან სამეფო განავრცო ანდების გასწვრივ, ჩრდილოეთით თანამედროვე ეკვადორის ჩათვლით. მოახდინა ქალაქ კიტოს რეაბილიტაცია, არქიტექტურა ქალაქ კუსკოს სტილში გადააკეთა. 1471 წელს, პაჩაკუტის სიკვდილის შემდეგ, იგი ტახტზე ავიდა და სულ მალე დაიპყრო ჩიმორის კულტურა, თანამედროვე პერუს ჩრდილოეთით, რომელიც ინკების მთავარ მოწინააღმდეგედ ითვლებოდა. ↑ http://www.britannica.com/EBchecked/topic/474227/pre-Columbian-civilizations/69433/The-origins-and-expansion-of-the-Inca-state?anchor=ref583719 ↑ http://www.britannica.com/EBchecked/topic/474227/pre-Columbian-civilizations/69433/The-origins-and-expansion-of-the-Inca-state?anchor=ref583719
თეოდოსიოს III (ბიზანტია)

თეოდოსიოს III — ბიზანტიის იმპერატორი 715-717 წლებში. თეოდოსიოსი საიმპერიო კარის დიდი საფინანსო მოხელე იყო. სამეფო ტახტზე ავიდა 715 წელს, როდესაც არმიის ერთმა ნაწილმა აჯანყების შედეგად დაამხო იმპერატორი ანასტასიოს II და ტახტზე ის აიყვანა. ბიზანტიის იმპერატორების სია Ostrogorsky, George (1956). History of the Byzantine State. Basil Blackwell.  The Oxford Dictionary of Byzantium, Oxford University Press, 1991.
მაიტა კაპაკი

მაიტა კაპაკი — კუსკოს სამეფოს მეოთხე საპა ინკა ურინის დინასტიიდან. როგორც იმპერატორ ლოკე იუპანკის ვაჟი, ის იყო მისი მემკვიდრე, თავის მხრივ შემდგომი იმპერატორის – კაპაკ იუპანკის მამა. ქრონისტები მას აღწერენ როგორც დიდებულ მეომარსა და დამპყრობელს, რომელმაც დაიპყრო ტიტიკაკას ტბის მიმდებარე ტერიტორიები, ასევე არეკიპა და პოტოსი, მაგრამ ფაქტია, რომ მისი სამეფო შემოიფარგლეობდა მხოლოდ კუსკოს ხეობით. მას სავარაუდოდ უმდა მივაწეროთ ხეობის სხვა ხალხის – ალკავისას დამორჩილება. მაიტა კაპაკი, ბრიტანიკა Майта Капак, или рождение народа დაარქივებული 2016-03-05 საიტზე Wayback Machine.
კაპაკ იუპანკი

კაპაკ იუპანკი (კეჩ. „ინკების ბრწყინვალე მოანგარიშე“) – კუსკოს სამეფოს მეხუთე საპა ინკა, უკანასკნელი იმპერატორი ურინის დინასტიიდან. ის იყო იმპერატორ მაიტა კაპაკის ვაჟი და მემკვიდრე. მისი ცოლი – მამა გუსი ილპაი იყო წარსულში ინკების დიდი მტრის, ანტას ხალხის მმართველის ქალიშვილი. კაპაკ იუპაკანს ჰყავდა ვაჟი – ინკა როკა, რომელმაც საფუძველი ჩაუყარა ახალ, ანანის დინასტიას. ლეგენდების მიხედვით, იგი იყო დიდებული დამპყრობელი. ქრონისტ ხუან დე ბეტანსოს მიხედვით, ის იყო პირველი საპა ინკა, რომელმაც დაიპყრო კუსკოს ხეობის გარეთ არსებული სტრატეგიულად მნიშვნელოვანი ტერიტორიები. გარსილაო დე ლა ვეგას თანახმად, კაპაკ იუპანკმა დიდი ღვაწლი გასწია ქალაქ კუსკოს დასამშვენებლად: მან ააგო უამრავი შენობა, ხიდი, გზა, გაიყვანა წყლის არხები. კაპაკ იუპანკი, ბრიტანიკა კაპაკ იუპანკის ცოლს ეპილეფსია ჰქონდა
მანკო ინკა იუპანკი

მანკო ინკა იუპანკი – ერთ-ერთი ვილკაბამბას ინკათაგან. ასევე ცნობილია, როგორც მანკო II ან მანკო კაპაკი II. დაიბადა ახ.წ. 1516 წელს და იყო უაინა კაპაკის ვაჟი. 1533 წელს გარდაიცვალა ტუპაკ უალპა, ფრანსისკო პისაროს მიერ დასმული ინკების მარიონეტი იმპერატორი. მაშინ, მანკო ინკა ქალაქ კახამარკაში შეხვდა პისაროს და დიეგო დე ალმაგროს რათა მოელაპარაკათ ინკების ბედზე. ამ დროისთვის მანკო ერთადერთიღა იყო ცოცხლად დარჩენილი ინკთა დიდებულთაგან. 1534 წელს, კუსკოში, პისარომ კაპაკი ინკების მმართველად გამოაცხადა, მაგრამ სულ მალე დარწმუნდა, რომ ის არ იყო ისეთივე მარიონეტი მმართველი მის ხელში, როგორც ტუპაკ უალაპა. მანკო ინკა საკმაოდ დაუმეგობრდა ესპანელებს, მათ მიმართ გულთბილობას იჩენდა და საჩუქრად ოქროს განძეულსა და ქალებს უძღვნიდა. ამ დროს, პისარომ და ალმაგრომ დატოვეს კუსკო და გაეშურნენ პერუს ჩრდილოეთ ტერიტორიების გამოსაკვლევად. კუსკოში მათ გარნიზონი ჩააყენეს და მეთვალყურეებად დააყენეს ფრანსისკო პისაროს ძმები – გონსალო პისარო, ხუან პისარო და ერნანდო პისარო. პისაროს ძმები მანკო ინკას სასტიკად ეპყრობოდნენ. რის გამოც, 1535 წლის დეკემბერში ის იძულებული გახდა, კუსკოდან გაქცევა ეცადა, რაც კრახით დასრულდა. ის დაატყვევეს. ორი თვის შემდეგ, ინკებმა თავიანთ დატყვევებული იმპერატორის გასათავისუფლებლად უამრავი ოქრო-ვერცხლი გაიღეს. ამის შემდეგ, მანკო ინკა კუსკოს გაეცალა. ცოტა ხანში, ესპანელთაგან თავიანთი იმპერიის გამოსახსნელად, მან შეაგროვა 200 000 მეომარი. 1536 წელს, ეს არმია კუსკოსაკენ დაიძრა. მათ ქალაქს ალყა შემოარტყეს და ესპანელების განდევნა სცადეს. ალყა 10 თვეს გაგრძელდა. ამ დროისთვის ინკებს ძალა გამოელიათ, ჯარისკაცთა დიდი ნაწილი ყვავილმა იმსხვერპლა. ამის შემდეგ, 1536-1537 წლებში, მანკო ინკასა და პისაროს შორის კიდევ რამდენიმე სისხლისმღვრელი ბრძოლა გაიმართა, მაგრამ ინკებმა ვერ შეძლეს ესპანელთა დამარცხება. მანკო ინკამ ხელი აიღო ბრძოლაზე და მეომრებთან ერთად ჯუნგლებს მისცა თავი. აქ მათ დააარსეს ვილკაბამბას სამეფო, დედაქალაქ ვილკაბამბათი. ესპანელებმა აქაც არ მოასვენეს ინკები. 1539 წელს მათ დაატყვევეს მანკო ინკას ცოლი (რომელიც ამავე დროს მისი და იყო) კურა ოკლო და 1539 წელს იგი მოკლეს. 1544 წელს, დიეგო დე ალმაგრომ მანკო ინკაც მოაკვლევინა. Angles Vargas, Víctor (1998). Historia del Cusco incaico. Tercera edición, Lima: Industrial gráfica S.A. Cortazar, Pedro Felipe (1968). Documental de Perú: Cuzco. Lima: i o p e S.A. Julio R. Villanueva Soto mayor (2002). El Perú en los tiempos modernos. Lima: Empresa periodística Nacional S.A. მანკო ინკა მანკო ინკა იუპანკი, ბრიტანიკა
ანასტასიოს II (ბიზანტია)

ანასტასიოს II – ბიზანტიის იმპერატორი 713-715 წლებში. ანასტასიოსის ნამდვილი სახელი არტემიოსი იყო და იგი გამეფებამდე მაღალ საიმპერიო მოხელეს წარმოადგენდა. ტახტზე დაჯდომის შემდეგ მან შეძლო ქვეყანაში სტაბილიზაციის დამყარება, მაგრამ აბსოლუტურ ძალაუფლებას ვერ ფლობდა. არმიის ნაწილები თავიანთი მეთაურების პოლიტიკის გატარებას ითხოვდნენ, რამაც საბოლოოდ დაამხო კიდეც ანასტასიოს II ზეობა. 715 წელს იგი ტახტიდან ჩამოაგდეს და იმპერატორი თეოდოსიოს III გახდა. ანასტასიოსი იძულებით აღკვეცეს ბერად თესალიაში.
საირი ტუპაკი

საირი ტუპაკი (ახ. წ. 1536-1561) — ინკების ვილკაბამბას სამეფოს იმპერატორი, მანკო ინკა იუპანკის ვაჟი. მას შემდეგ, რაც ესპანელებმა მას მოუკლეს ჯერ დედა – მამა ოკლო 1539 წელს და მერე მამა 1544 წელს, ის სათავეში ჩაუდგა სამეფოს. ესპანელების არაერთი მცდელობის მიუხედავად, ისინი ტუპაკს ვერაფრით ვერ ითანხმებდნენ მათთან კავშირის დამყარებაზე. ის მაინც განაგრძობდა წინააღმდეგობას. მაგრამ 1560 წელს, იგი დათანხმდა მეგობრულ მიწვევას ლიმაში, მოინათლა ქრისტიანად დიეგოს სახელით და ესპანელთაგან მიიღო სრული პატიება. აქ მან ცოლად შეირთო საკუთარი და. ვილკაბამბაში ის არარასოდეს დაბრუნებულა, 1561 წელს მოულოდნელად გარდაიცვალა. ვილკაბამბაზე კონტროლი მისმა ძმამ, ტიტუ კუსი იუპანკმა აიღო და გაგაგრძო ესპანელთა წინააღმდეგ მიმართული მოძრაობა. ბიოგრაფია From Incas and Conquistadors დაარქივებული 2006-05-08 საიტზე Wayback Machine. Some information დაარქივებული 2006-10-04 საიტზე Wayback Machine. in this article on Túpac Amaru
ტიტუ კუსი იუპანკი

დონ დიეგო დე კასტრო ტიტუ კუსი იუპანკი (ახ. წ. 1529-1571) – ინკების ვილკაბამბას სამეფოს მმართველი, მანკო ინკა იუპანკის ვაჟი. ტახტზე ის 1560 წელს, მისი ნახევარ-ძმის – საირი ტუპაკის გარდაცვალების შემდეგ ავიდა და მართავდა 1571 წლამდე, სანამ პნევმონიით არ გარდაიცვალა. მისი მმართველობისას, პერუს ვიცე-სამეფოს ვიცე-მეფე, ფრანსისკო დე ტოლედო აქტიურად ცდილობდა მასთან მოლაპარაკებას. ტოლედო სთავაზობდა ტიტუს დაეტოვებინა ქალაქი და პენსიაზე გასულიყო. საბოლოოდ მოლაპარაკება უაღრესად გამწვავდა და 1568 წელს ტიტუს კათოლიკედ მონათვლით დამთავრდა. An Inca Account of the Conquest of Peru by Titu Cusi Yupanqui, trans. Ralph Bauer ISBN 0-87081-821-X Andean Worlds by Kenneth J. Andrien. ISBN 0-8263-2358-8 Castro Tito Cusi Yupanqui, Diego de, Relación de la Conquista del Perú y hechos del Inca Manco II. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-07-12. ციტირების თარიღი: 2011-02-03. — 1570 Jacobs, James Q. Tupac Amaru, The Life, Times, and Execution of the Last Inca.
ტუპაკ ამარუ I

ტუპაკ ამარუ I (კეჩ. მბრწყინავი გველი) — ინკების ვილკაბამბას სამეფოს უკანასკნელი იმპერატორი. მანკო ინკას ვაჟი, ტახტზე ავიდა მისი ძმის, ტიტუ კუსი იუპანკის უცნაური დაავადებით გარდაცვალების შემდეგ. ჯერ კიდევ ახალგაზრდა და საკმაოდ გამოუცდელი ტუპაკ ამარუ, ესპანელი კონკისტადორების დაუძინებელ მტრად იქცა. მისი მეამბოხე სულის გამო ესპანელებმა მისი შეპყრობა განიზრახეს და ვილკაბამბასაკენ 300 შეიარაღებული ჯარისკაცი გაგზავნეს. ვილკაბამბაში მისულებს, ამარუ ცოლ-შვილთან და სხვა პარტიზანებთან ერთად ჯუნგლებში გაქცეული დახვდათ. ესპანელებმა მათ ბოლომდე სდიეს, შეიპყრეს და კუსკოში წაიყვანეს. სასწრაფოდ გასამართლების შემდეგ, მას სიკვდილი მიუსაჯეს. სიკვდილით დასჯის ცერემონია შედგა კუსკოს ცენტრალურ მოედანზე, ჩვ.წ. 1572 წლის 24 სექტემბერს. ჯალათემბა სასტიკად აწამეს ინკების უკანასკნელი მმართველი – ჯერ ენა მოაჭრეს, შემდეგ თავი, შემდეგ ორივე ხელი, ბოლოს კი ორივე ფეხი. მისი სხეულის ნაწილები პერუს ოთხ სხვადასხვა ქალაქში გააგზავნეს, დარჩენილი ნაწილი კი დაწვეს. ტუპაკ ამარუს სხეულის მცირე ნაწილი დღესაც ინახება პერუს დედაქალაქ ლიმაში, სანტო-დომინგოს ეკლესიაში. ტუპაკ ამარუს ცოლმა-შვილმა და მათთან ერთად შეპყრობილმა პარტიზანებმაც მისი ბედი გაიზიარეს – ესპანელებმა ისინიც დახოცეს. ტუპაკ ამარუს ბიოგრაფია[მკვდარი ბმული] კაშკაშა ბილიკი - ტუპაკ ამარუ დაარქივებული 2011-03-07 საიტზე Wayback Machine.
ფილიპიკოსი (ბიზანტია)

ფილიპიკოს ბარდანესი — ბიზანტიის იმპერატორი 711-713 წლებში. იგი წარმოშობით სომეხი და ბიზანტიის ფლოტის გემის კაპიტანი იყო. 711 წელს იუსტინიან II-ეს წინააღმდეგ მოწყობილი რომელიც შემდეგ იგი იმპერატორი გახდა, თუმცა სავსებით უვარგისი აღმოჩნდა მმართველობისათვის. 713 წლის 3 ივნისს არმიის ერთი ნაწილი აჯანყდა, იმპერატორი ტახტიდან ჩამოაგდეს და თვალები დათხარეს. ფილიპიკოსი მონოთეისტი ქრისტიანი იყო და მის მიერ გამოცემული საიმპერიო ედიქტით გააუქმა VI მსოფლიო საეკლესიო კრების დადგენილება, რომელიც მონოთეიზმს, როგორც ერესს განიხილავდა. ამ კრების ამსახველი მოზაიკები მან საიმპერატორო სასახლის კედლებიდან ჩამოაფხეკინა. ფილიპიკოსის საეკლესიო პოლიტიკის წინააღმდეგ გაილაშქრა რომის პაპმა კონსტანტინე I-მა, რომელმაც ყოველდღიურ ლოცვებში „ურწმუნო“ იმპერატორის მოხსენიება და მონეტებზე მისი გამოსახვა აკრძალა.
ლიაქტაპატა

ლიაქტაპატა (კეჩ.Llaqtapata, "საფეხურების ქალაქი" ან "ტერასების ქალაქი") — ინკების იმპერიის ქალაქი პერუში. ლიაქტაპატა მდებარეობს მდინარე ურუბამბას ველზე კუსკოს რეგიონში, ქალაქ კუსკოდან ჩრდილო-დასავლეთით, 80 კმ-ის მოშორებით, ზღვის დონიდან 2 500 მეტრზე. ლიაკტაპატადან ჩრდილოეთით 15 კმ-ში მდებარეობს ინკების ცნობილი ქალაქი მაჩუ-პიქჩუ, რომლისგანაც განსხვავებით ლიაკტაპატა მდებარეობს არა მთის მწვერვალზე, არამედ უშუალოდ მდინარესთან. ჩვენს დრომდე მოაღწია ლიაქტაპატას სახლების კედლებმა, რადგან ესპანელ კონკისტადორებს ქალაქი არ დაუნგრევიათ. ქალაქს ეკავა სტრატეგიული მნიშვნელობა ინკებისათვის და ის აკავშირებდა ერთმანეთთან ინკების საგზაო ქსელებს. მიწის მნიშვნელოვანი ნაწილი განკუთვნილი იყო სოფლის მეურნეობისათვის. აქ მოჰყავდათ კარტოფილი, სიმინდი და სხვა კულტურები. სიმინდისგან ინკები ამზადებდნენ სუსტ ალკოჰოლურ სარიტუალო სასმელ - ჩიჩას. პერუს არქეოლოგიური ძეგლები ლიაქტაპატა
ოლიანტაიტამბო

ოლიანტაიტამბო (ესპ. Ollantaytambo) — თანამედროვე ქალაქი და ინკების ცივილიზაციის არქეოლოგიური ძეგლი, რომელიც მდებარეობს პერუს სამხრეთით, ქალაქ კუსკოდან 60 კმ მოშორებით. განლაგებულია ზღვის დონიდან 2 792 მეტრზე, ოლიანტაიტამბოს რაიონში, ურუბამბის პროვინციაში, მდინარეების პატაკანჩასა და ურუბამბას შესართავთან ახლოს. ძირითადად დასახლებულია პატაკანჩას მარცხენა სანაპირო, ხოლო მცირე ნაწილი, კერძოდ კი არაკხამა მდებარეობს მარჯვენა სანაპიროზე. საცერემონიო ცენტრი მდებარეობს არაკხამასთან, მთა სერო-ბანდოლისტას ფერდობებზე. ინკების იმპერიის არსებობის წლებში ოლიანტაიტამბო იყო ინკა პაჩაკუტის სამფლობელო. 1540 წ. ერნანდო პისარომ ადგილობრივი მოსახლეობა გადაიყვანა ესპანურ ენკომენდაზე (ბატონყმობის სახეობა). დღეს ოლიანტაიტამბო არის მნიშვნელოვანი ტურისტული ცენტრი, რომელიც შედის ტურისტულ კომპლექსში "ინკების გზა" ("გზა მაჩუ-პიქჩუში") ძირითად სამოსახლოს ჰქონდა ტრაპეციის ფორმა, სადაც ოთხი გრძელი ქუჩა კვეთდა შვიდ პატარა პარალელურ ქუჩას. სავარაოდოდ ამ "გისოსების" ცენტრში მდებარეობდა მოედანი, რომელიც ღია იყო აღმოსავლეთიდან, ხოლო სხვა მხარეებიდან გარშემორტყმული იყო სხვადასხვა შენობებით. ეს შენობები აშენებული იყო დაუმუშავებელი ქვებით. სატაძრო გორაკზე არსებული დაუმთავრებელი ნაგებობები და მრავალრიცხოვანი ქვის ბლოკები, მეტყველებენ იმაზე, რომ ტაძარი ჯერ კიდევ შენდებოდა როდესაც ინკებმა დატოვეს ქალაქი. არ არის ცნობილი თუ რამ შეაფერხა ტაძრის მშენებლობა. სხვადასხვა ვერსიების მიხედვით ეს შეიძლება ყოფილიყო ინკების სამოქალაქო ომი უასკარსა და ატაჰუალპას შორის, ესპანური ოკუპაცია ან მანკო ინკა იუპანკის ოლიანტაიტამბოდან ვილკაბამბაში გაქცევა. მდინარე ურაბამბასა და პატაკანჩას ველები მოიცავენ სასოფლო-სამეურნეო ტერასების ფართო ქსელს. ტერასები საშუალებას იძლევა სოფლის მეურნეობა წარიმართოს ისეთ ადგილებში, რომლებიც ადრე გამოუსადეგარი იყო დასამუშავებლად. ტერასები ასევე სხვადასხვა სიმაღლეზე წარმოქმნილი ეკოლოგიური ზონების ქმედითი გამოყენების ასევე საშუალებას იძლეოდნენ. ინკებმა რამდენიმე დიდი ბეღელი ააშენეს ოლიანტაიტამბოს მთების ფერდობებზე. ძლიერი ქარისა და დაბალი ტემპერატურის პირობებში მაღალ ადგილებში ინკები შესანიშნავად ინახავდნენ მარცვლეოლს. ოლიანტაიტამბოში ასაშენებელი ქვის საამქროები მდებარეობდა კაჩიკხატასთან, მდინარე ურუმბაბას ხეობაში, ქალაქიდან 5 კმ დაშორებით. პერუს არქეოლოგიური ძეგლები CATCCO დაარქივებული 2008-08-28 საიტზე Wayback Machine.
იუსტინიანე II (ბიზანტია)

იუსტინიანე II ფლავიუსი, მეტსახელად რინოტმეტოსი (ქართ. უცხვირო, ცხვირმოჭრილი; დ. 669 — გ. 11 დეკემბერი, 711) — ბიზანტიის იმპერატორი 685-695 და 705-711 წლებში, ჰერაკლიდების დინასტიის უკანასკნელი წარმომადგენელი. იუსტინიანეს პირველი ზეობა იმედისმომცემად დაიწყო. მან რამდენიმე მისი დროისთვის პროგრესული რეფორმა გაატარა. მათ შორის აღსანიშნავია მიწის რეფორმა, რომელმაც ანატოლიაში ძალიან კარგი შედეგი გამოიღო. იუსტინიანმა ანატოლიაში სლავური ტომები ჩაასახლა, რითაც ერთი მხრივ მოსახლეობის და მიწათმოქმედთა რიცხვმა იმატა და მეორე მხრივ იმპერატორმა შექმნა სამხედრო ბაზისი, რომელზეც შეეძლო დაყრდნობა. მიუხედავ ამ რეფორმებისა იუსტინიან II სუსტი პოლიტიკოსი აღმოჩნდა. ჰელადის სტრატეგმა ლეონსმა 695 წელს იგი ტახტიდან ჩამოაგდო, ცხვირი მოაჭრა და ყირიმზე, კოლონია ხერსონში გადაასახლა. ხერსონელებს არ უყვარდათ ის და დევნიდნენ მას. ყირიმიდან იგი გემით გაიქცა და თავშესაფარი სთხოვა ბულგართა ხანს ტერველს ქალაქ პლისკაში. აქედან იგი ბულგარელთა ჯარებით დაბრუნდა კონსტანტინოპოლში და 705 წელს კვლავ იმპერატორი გახდა. მას შემდეგ, რაც მოახერხა ტახტის დაბრუნება, იუსტინიანე სასტიკად გაუსწორდა ხერსონელებს. მეორედ ზეობის პერიოდში იუსტინიანმა ბიზანტიაში ტერორი დაამყარა. მის მიერ მოკლულ უამრავ დიდებულს შორის კონსტანტინოპოლის პატრიარქი კალენიკე I-იც იყო. 711 წელს იუსტინიან II ხელმეორედ ჩამოაგდეს ტახტიდან და იმავე წლის 11 დეკემბერს მოკლეს. Kazhdan, Alexander, რედ. (1991), Oxford Dictionary of Byzantium, Oxford University Press, ISBN 978-0-19-504652-6 Norwich, John Julius (1990), Byzantium: The Early Centuries, Penguin, ISBN 0-14-011447-5 Ostrogorsky, George (1956). History of the Byzantine State. Basil Blackwell.  Moore, R. Scott, "Justinian II (685–695 & 705–711 A.D.)", De Imperatoribus Romanis (1998) Bury, J.B., A History of the Later Roman Empire from Arcadius to Irene, Vol. II, MacMillan & Co., 1889
პისაკი

პისაკი (კეჩ. P'isaq) — ქალაქი და ინკების ძველი ციხესიმაგრე პერუში, კუსკოდან 33 კმ-ის მოშორებით. პისაკი მდებარეობს ურუბამბას ხეობაში — ინკების წმინდა ველზე მდინარე ურუბამბასთან. პისაკის ცენტრი შედგება ორი ნაწილისაგან. დღეს ერთ-ერთი მათგანი არის საკუთრივ ქალაქი, ხოლო მეორე ნაწილი წარმოადგენს წმინდა ადგილს. გრძელ საფეხურებს მივყავართ მთის პლატოსთან, სადაც შემორჩენილია მზის ტაძრის ნანგრევები, რომელიც ამჟამად ტურისტებისთვის დახურულია. ყოფილი ტაძრის ცენტრში დგას წმინდა ქვა ინტიუატანა, რომელზეც, ინკების რწმენით, მიბმული იყო მზე. პერუს არქეოლოგიური ძეგლები ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: Pisac პისაკის ნანგრევების ფოტო-გალერეა მიმოხილვა დაარქივებული 2016-04-05 საიტზე Wayback Machine.
ბიზანტიის იმპერატორების სია

ბიზანტიის იმპერატორთა სია სირიული დინასტია ხშირად „იზაურიულ დინასტიადაც“ იწოდება რაც მართებული არაა, რადგან იმპერატორი ლეო III წარმოშობით სირიელი იყო.
აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნები (1808)

1808 წლის აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნებში დემოკრატ-რესპუბლიკელების კანდიდატმა ჯეიმზ მედისონმა ფედერალისტი ჩარლზ პინკნი დაამარცხა. მედისონს ტომას ჯეფერსონის პრეზიდენტობის დროს სახელმწიფო მდივნის პოსტი ეკავა, ხოლო პინკნი უკვე იყო ფედერალისტების კანდიდატი 1804 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში.
ვირაკოჩა

ვირაკოჩა — ყველაფრის საერთო ღმერთი ინკების მითოლოგიაში. თავდაპირველად იყო ინკების მთავარი ღვთაება, მაგრამ საპა ინკა პაჩაკუტიმ, ინკების უძლეველმა იმპერატორმა, ვირაკოჩას კულტი შეცვალა მზის ღმერთ ინტის კულტით, რომელიც საკმაოდ სწრაფად გავრცელდა მთელ იმპერიაში. ლეგენდა ვირაკოჩაზე დაარქივებული 2010-08-01 საიტზე Wayback Machine. ვირაკოჩა და ინკების წარმომავლობა
ინტი

ინტი — მზის ღმერთი ინკების მითოლოგიაში. ყველაზე მნიშვნელოვანი ღვთაება მთელ ინკების იმპერიაში. ითვლებოდა სინათლის წყაროდ და ხალხის დამცველად. მთავარ ღვთაებად ის იმპერატორმა პაჩაკუტიმ გამოაცხადა და ინტიმ ჩაანაცვლა ანალოგიური ღმერთი ვირაკოჩა. ინკების მითოლოგია ინტი-რაიმი ინტი
ტრაპიზონის იმპერატორთა სია

ტრაპიზონის იმპერატორთა სია — ჩამონათვალი ტრაპიზონის იმპერიის მმართველებისა. ტრაპიზონის იმპერია დაარსდა 1204 წელს, საქართველოს სამეფოს სამხედრო ლაშქრობის შედეგად, როგორც ბუფერული სახელმწიფო საქართველოსა და ბიზანტიის იმპერიას შორის. 1461 წელს ტრაპიზონის იმპერია დაიპყრეს ოსმალებმა. არსებობის განმავლობაში იმპერატორები იყვნენ კომნენოსების დინასტიის წარმომადგენლები. ალექსი I (1204-1222) ანდრონიკე I (1222-1235) იოანე I (1235-1238) მანუელ I (1238-1263) ანდრონიკე II (1263-1266) გიორგი I (1266-1280) იოანე II (1280-1284) თეოდორა კომნენოსი (1284-1285) იოანე II (1284-1297; მეორედ) ალექსი II (1297-1330) ანდრონიკე III (1330-1332) მანუელ II (1332) ბასილი (1332-1340) ირინა პალეოლოგოსი (1340-1341) ანა ანახუტლუ კომნენოსი (1341) მიხეილი (1341) ანა ანახუტლუ კომნენოსი (1341-1342; მეორედ) იოანე III (1342-1344) მიხეილი (1344-1349; მეორედ) ალექსი III (1349-1390) მანუელ III (1390-1417) ალექსი IV (1417-1447) იოანე IV (1447-1458) დავითი (1458-1461) ყაუხჩიშვილი, ს., მიქელ პანარეტოსი // ბიზანტიელი მწერლების ცნობები საქართველოს შესახებ, ტ. VII, თბილისი: მეცნიერება, 1967. — გვ. 165-214.
პარიაკაკა

პირიაკაკა — წყლის ღმერთი ინკების მითოლოგიაში. პარიაკაკა განსაკუთრებულ ყურადღებას მოითხოვდა ინკებისგან. იგი წყალდიდობას უგზავნიდა ადამიანებს, თუკი მას სათანადო პატივს არ მიაგებდნენ. ინკების მითოლოგია პარიაკაკა დაარქივებული 2011-06-23 საიტზე Wayback Machine.
პოტოსი

პოტოსი (ესპ. Potosí) — ქალაქი ბოლივიაში. პოტოსის დეპარტამენტის დედაქალაქი. იგი ერთ-ერთი მსხვილი დასახლებული პუნქტია ბოლივიაში. მოსახლეობის რაოდენობაა 164,481 ადამიანი (2007). მდებარეობს ზღვის დონიდან 4 067 მეტრზე, ამ მაჩვენებლით იგი მსოფლიოს ყველაზე მაღლა მდებარე ქალაქების რიცხვში შედის. ქალაქი ცნობილია, როგორც ბოლივიური ფოლკლორის დედაქალაქი, სადაც ტარდება სახალხო შემოქმედების ფესტივალი, რომელშიც ძირითადად ბოლივიელი კეჩუას ხალხი იღებს მონაწილეობას. ქალაქი შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში. ბოლივიის ქალაქების სია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ბოლივიაში მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ამერიკაში A visit to the Potosi mines Video recording of mining activity Potosi Travel Guide დაარქივებული 2011-07-23 საიტზე Wayback Machine. Weather in Potosi დაარქივებული 2012-05-17 საიტზე Wayback Machine. Introducing Potosi Potosí Guide დაარქივებული 2008-12-06 საიტზე Wayback Machine. Cerro Rico 2003 დაარქივებული 2008-09-21 საიტზე Wayback Machine.
ლაშა სალუქვაძე

ლაშა სალუქვაძე (დ. 21 დეკემბერი 1981, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, აზერბაიჯანული ბაქოს „ინტერისა“ და საქართველოს ეროვნული ნაკრების მცველი. მისი პოზიციაა დაცვის მარჯვენა ფრთა, წარმატებით თამაშობს დაცვის ცენტრშიც. ლაშა სალუქვაძე 2003 წლიდან ბაქოს „ინტერშია“. 2004 წელს მან თბილისის „დინამოს“ შემადგენლობაში მოიგო საქართველოს თასი და იასპარეზა უეფას თასის ჯგუფურ ეტაპზე. 2005 წლის ზაფხულში ლაშა სათამაშოდ რუსული პრემიერლიგის კლუბ ყაზანის „რუბინში“ გადავიდა. 2005-2008 წლები წარუმატებელი გამოდგა ქართველი მცველისთვის ევროტურნირებზე, 2006 წელს რუბინმა უეფას თასის მესამე ეტაპამდე მიაღწია, მაგრამ იტალიურ „პარმასთან“ ორი მატჩის ჯამში დამარცხდა და გამოეთიშა ასპარეზობას. მომდევნო წელს კი ინტერტოტოს თასის მეორე ეტაპიდან ყაზახურმა „ტობოლმა“ გამოაგდო. 2008 წლის ნოემბერში კი გუნდი რუსეთის ჩემპიონი გახდა და ჩემპიონთა ლიგის ჯგუფურ ეტაპზე თამაშის უფლება მოიპოვა, სადაც ქართველმა მცველმა ისეთი ძლიერი გუნდების წინააღმდეგ ითამაშა, როგორებიცაა კიევის „დინამო“, „ბარსელონა“ და მილანის „ინტერი“. ამ თამაშებიდან ყველაზე გამორჩეული იყო „ბარსელონასთან“, სადაც სალუქვაძემ პირნათლად დაჯაბნა კატალონიური კლუბის არგენტინელი ვარსკვლავი და 2009 წლის საუკეთესო ფეხბურთელი ლეონელ მესი, მისი კარგი თამაში თვით ლეომაც აღიარა. 2009 წელს ლაშა სალუქვაძე რუბინის შემადგენლობაში მეორედ გახდა რუსეთის ჩემპიონი და კვლავ მიიღო მონაწილეობას 2010-11 წლის ჩემპიონთა ლიგის გათამაშებაში. ლაშა სალუქვაძე ნაკრებში 2004 წლიდან ასპარეზობს.მისი დებიუტი ალბანეთის ეროვნულ ნაკრებთან შედგა.ამ დროიდან ლაშა სისტემატურად ასპარეზობდა ქვეყნის უპირველეს ნაკრებში,ჩაატარა 24 თამაში,გაიტანა 1 გოლი,სანამ ერთ დროს ნაკრების მწვრთნემა ექტორ კუპერმა აღარ გაოიძახა,არადა სალუქვაძე ერთნაირი წარმატებით თამაშობდა როგორც რუსეთის ჩემპიონატში და ჩემპიონთა ლიგაში.2009 წლიდან ნაკრებს სათავეში თემურ ქეცბაია ჩაუდგა, რომელმაც დააბრუნა რუბინელი ნაკრებში. რუსეთის ჩემპიონი (2): 2008, 2009. აზერბაიჯანის პრემიერ ლიგა მეორე ადგილი (1): 2013/2014 საქართველოს თასი გამარჯვებული (2): 2003/2004, 2011/2012. რუსეთის თასი ფინალისტი (1): 2008/2009 რუსეთის სუპერთასი გამარჯვებული (1): 2010 რუსეთის სუპერთასი ფინალისტი (1): 2009 ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ლაშა სალუქვაძე პროფილი Transfermarkt-ზე (ინგლისური) პროფილი Soccerway-ზე (ინგლისური)
ფუერტე-დე-სამაიპატა

ფუერტე-დე-სამაიპატა (ესპ. Fuerte de Samaipata) — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი ბოლივიაში, სანტა-კრუსის დეპარტამენტის ფლორიდის პროვინციაში. იგი მდებარეობს ბოლივიის ანდების აღმოსავლეთ მთისწინეთში და წარმოადგენს პოპულარულ ტურისტულ ობიექტს, როგორც ბოლივიელების, ასევე უცხოელებისათვის. მეცნიერთა მტკიცებით იგი კოლუმბამდელი რელიგიური ცენტრი უნდა იყოს, რომელიც ააშენა ჩანეს ეთნიკურმა ჯგუფმა. აქვე მდებარეობს ინკების მიერ, მათი სამხრეთით ექსპანსიის დროს აშენებული ქალაქის ნანგრევები. ძეგლის არქეოლოგიური მნიშვნელობა საკმაოდ დიდია, რადგან აქ ერთმანეთს შეხვდა ჩანეს, ინკებისა და ესპანელების კულტურები. იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ბოლივიაში მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ამერიკაში ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ფუერტე-დე-სამაიპატა StoneWatch - society and academy for conservation and documentation of rock art დაარქივებული 2011-07-19 საიტზე Wayback Machine. Official UNESCO World Heritage Site webpage Site with some pictures and information