laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ჰოვრაჰი

ჰოვრაჰი (ინგლ. Howrah, ბენგ. হাওড়া, ჰინ. हावड़ा) — სამრეწველო ქალაქი ინდოეთში, დასავლეთი ბენგალის შტატში. ჰოვრაჰის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს მდინარე ჰუგლის ნაპირზე, რომელიც განგის ერთ-ერთი განშტოებაა. ჰოვრაჰი არის კალკუტასთან დაძმობილებული, რომელიც მდებარეობს მდინარის მეორე სანაპიროზე, ქალაქები ერთმანეთთან დაკავშირებულია ორი ხიდით და ბორანით. ქალაქს უკავია მეორე ადგილი მოსახლეობის რიცხოვნობით დასავლეთი ბენგალის ტერიტორიაზე. ქალაქის სახელწოდება წარმოსდგება ბენგალური სიტყვისაგან „ჰოვრ“, რომელიც ითარგმნება, როგორც „დაჭაობებული, მოსწაყენი ადგილი“. ჰოვრაჰის ისტორია სათავეს იღებს XVI საუკუნეში. ვენეციელი მკვლევარი ცეზარ დე ფედერიჩი, რომელიც სტუმრობდა ინდოეთს 1565-1579 წლებში, თავის ჩანაწერებში მოიხსენიებს ადგილ ბატორს. მისი აღწერით ეს იყო ადგილი სადამდეც გემებს შეეძლოთ მისვლა და სადაც განლაგებული იყო დოკები ტვირთვის ჩატვირთვისა და გადატვირთვისთვის. ეს ადგილი იდენტიფიცირებულია ჰოვრაჰის თანამედროვე მდებარეობასთან. 1714 წლის 4 მაისს მოიხსენიება როგორც სოფელი. პლესის ბრძოლის შემდეგ (1757 წლის 23 ივნისი) ხელმოწერილია ხელშეკრულებით ჰოვრაჰის რაიონი გადავიდა ოსტ-ინდოეთის კომპანიის დაქვემდებარებაში. 1787 წელს შეიქმნა ჰუგლის რაიონი, რომლის შემადგენლობაშიც შედიოდა თანამედროვე ქალაქ ჰოვრაჰის მთელი ტერიტორია. 1854 წელს ჰოვრაჰის რკინიგზის სადგურის შექმნით დაიწყო ქალაქის სამრეწველო დაწინაურება. 1855 წელს დაარსდა პირველი ჯუთის ფაბრიკა. ინდოეთის 2001 წლის საყოველთაო აღწერების მონაცემებით ჰოვრაჰში ცხოვრობს 1 008 704 ადამიანი. აქედან მამაკაცები შეადგენენ 54 %, ხოლო ქალები 46 %-ს. წიგნიერების დონე ქალაქში 77 %-ია, რაც მაღალია ქვეყნის საშუალო მაჩვენებელზე, რომელიც შეადგენს 59,5 %-ს. კაცებს შორის წიგნიერების დონე არის 81 %, ხოლო ქალებს შორის 73 %. ქალაქის მოსახლეობის 9 % ექვს წლამდე ასაკის ბავშვია. ინდოეთის მოსახლეობის 1896 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობდა 84 069 ადამიანი, 1901 წელს კი უკვე 157 594. ასეთი სწრაფი ზრდა გამოწვეული იყო მრეწველობის განვითარებით და ვაკანტური სამუშაო ადგილების ქონით. ამ პერიოდში მამაკაცი მოსახლეების რაოდენობა 100 %-ით გაიზარდა,მაშინ როცა ქალების რაოდენობა გაიზარდა 60 %-ით. შიბპურის რაიონი ჰოვრაჰში უკვე ასოცირდება უზარმაზარ ხეებთან სოფელ დიდ ბანიანში. 1786 წელს ბრიტანელებმა დააარსეს ინდოეთის ბოტანიკური ბაღი, რომელიც მდებარებდა დიდ ბანიანსა და მდინარე ჰუგლის შორის. შიბპურში მდებარე, ბენგალის ინჟინერიის კოლეჯი ინდოეთის მეორე უძველესი საინჟინრო კოლეჯია. რამრაჯატალში მდებარეობს რამას ცნობილი ტაძარი, სადაც დიდი ღვთისმსახურება ტარდება შრავანის თვის ბოლო კვირა დღეს. რკინიგზის სადგურის სიახლოვეს მდებარეობს დიდი ტბა სანტრაგაჩხი, რომელიც იზიდავს მრავალ გადამფრენ ფრინველს ზამთრის პერიოდში. დასავლეთ ბენგალის სახელმწიფო სატყეო დეპარტამენტი აპირებს ტბაზე დაცული ტერიტორიის დაარსებას. History of Howrah from India Government Site Howrah Municipal Corporation Site
ნორ-აჩინსკის ხიდი

ნორ-აჩინსკის ხიდი — კომბინირებული გზა და სარკინიგზო ხიდი მდინარე რაზდანის ხეობის გასწვრივ. ქვედა საფეხურზე გადის სარკინიგზო ხაზი. ზედა ხაზში არის ორსართულიანი მაგისტრალი. ეს არის ამ დიზაინის პირველი ხიდი, რომელიც აშენდა სსრკ-ში. გაიხსნა 1981 წელს. 1990 წელს ხიდის მშენებლობას მიენიჭა სსრკ მინისტრთა საბჭოსგან განსაკუთრებული პრიზი. ხიდის გადასასვლელი აშენდა მესტოტრესტმა პროექტის საპროექტო ინსტიტუტის მიხედვით, რომელიც შეიმუშავა საპროექტო ინსტიტუტებმა. ლითონის გარსი გაკეთდა ვორონეჟის ხიდის ქარხანაში. ჩარჩოს სიგრძე დამონტაჟებული იყო ერთდროულად ფარულად, ორივე მხრიდან, დროებითი საყრდენებისა და წამყვანების გასწვრივ. დახრილი თაროები დამონტაჟებულია იგივე ამწეებით, როგორც ჯვარედინი - ჩამოკიდებული მეთოდით წესრიგში ზემოდან ქვემოთ. დამონტაჟებულია ნახევარი ჩარჩოები, რომლებიც დახურულია შუა ნაწილში. სწორედ ხიდის პროცესში, პირველად შეიმუშავეს ასამბლეის კონდახის შედუღების ტექნოლოგია, რომლის შემდეგ ფართოდ დაიწყო ამ ტექნიკის გამოყენება მსგავსი ხიდების მშენებლობაში. ხიდის გადასასვლელი შედგება მარჯვენა სანაპიროდან (158 მეტრი) და მარცხენა სანაპიროდან (206 მეტრი) რკინა-ბეტონის საავტომობილო გზის თაროებით და კანიონის გადალახვით ლითონის გასწვრივ, რომლის სიგრძეა 272.5 მ, ეს არის ლითონის ჩარჩო, დახრილი თაროებით. ჩარჩო სისტემის გატარებით ლითონის დიზაინი შეირჩა რთული მშენებლობის პირობებში და ტერიტორიის ცხრა პუნქტიანი სეისმო პირობების გამო. ხიდის არასასურველი წონის შესამცირებლად, სარკინიგზო მაგისტრალმა გაიარა უჟანგავი რკინაბეტონის ფილა, ხოლო მანქანები ლითონის ორთოტროპული ფილის გასწვრივ მოძრაობს. ბილიკის ღერძის გასწვრივ მოქმედი სეისმური დატვირთვის შედეგად ხიდის სტაბილურობა უზრუნველყოფილია ქვედა ნაწილში დახრილი თაროების გაფართოებით 24 მ-მდე. ანალიზატორული მოწყობილობები დამონტაჟებულია საყრდენებზე. საძირეებზე ანტისეისმური მოწყობილობების მასა შეადგენს ხიდის ლითონის სიგრძის მთლიანი მასის დაახლოებით 0,1%. ლითონის სიგრძის დახრილ საყრდენ ფეხებს შორის მანძილია 160 მ. საავტომობილო გზის სარკინიგზო ღერძს შორის მანძილი არის 15.3 მ, რაც თითქმის სამჯერ არის შემცირებული ძირითადი მეურნეობების ღერძებს შორის მაძილისგან განსხვავებით. სავალი ნაწილის სიგანე 11.5 მ-ია, ზედა სართულზე მოწყობილია ორი ტროტუარი 1.5 მ სიგანეზე. წყალსაცავის სიმაღლე მდინარეზე 121 მ-ია. რკინაბეტონის საყრდენებს აქვთ განსაკუთრებული ფორმის ჩარჩოები, მართკუთხა ჯვარედინი მონაკვეთებით, მასიური რკინაბეტონის ფუძეებზე, ასაწყობი-მონოლითური სტრუქტურის საყრდენების ჯვარი. გადაფრენის სტრუქტურების ნაგებობები დამზადებულია ტიპური რკინაბეტონის ღრუ ფილებით, რომლის სიგრძეა დაახლოებით 12 მეტრი და სიგრძეზე უწყვეტ სტრუქტურაშია გაერთიანებული. მარცხენა სანაპიროზე გადის 16 ფილა, მარჯვენა სანაპიროზე გადაკვეთილია 13 ფილა. Н. Н. Бычковский, А. Ф. Данковцев. Часть 1 // Металлические мосты. — Саратов: Сарат. гос. техн. ун-т, 2001. — (364). — ISBN 5-7433-1585-Х. Нор Ачинский мост на сайте ОАО «Институт Гипростоймост» Конструкция Нор Ачинского моста (ინგლისური) Антисейсмичекие устройства Нор Ачинского моста Нор Ачинский мост на сайте ЗАО Камурджшин(Мостострой Армения) დაარქივებული 2017-02-02 საიტზე Wayback Machine.
ტომ ვულფი

თომას კენერლი „ტომ“ ვულფი (ინგლ. Thomas Kennerly „Tom“ Wolfe; დ. 2 მარტი, 1931 — გ. 14 მაისი, 2018, ნიუ-იორკი) — ამერიკელი ჟურნალისტი და მწერალი, რომელიც „ახალი ჟურნალისტიკის“ ერთ-ერთი დამფუძნებლად მიიჩნევა. დაიბადა რიჩმონდში, ვირჯინია. დაამთავრა ვაშინგტონისა და ლის უნივერსიტეტი (1951). დოქტორის ხარისხი იელის უნივერსიტეტში მიენიჭა ამერიკანისტიკის სპეციალობით (1957). მუშაობდა რეპორტიორად გაზეთებში „სპრინგფილდ იუნიონი“, „ვაშინგტონ-პოსტი“, „ნიუ-იორკ ჰერალდ ტრიბიუნი“, ასევე წერდა ჟურნალებისთვის „ნიუ-იორკ მეგეზინი“, „ესქუაირი“ და „ჰარპერსი“. 1987 წელს გამოიცა მისი პირველი რომანი „ამბიციების კოცონი“, რომელმაც კრიტიკული აღიარება და კომერციული წარმატება მოიპოვა. წიგნის მიხედვით ბრაიან დე პალმამ ამავე სახელწოდების ფილმი გადაიღო. „ელექტროგამაგრილებელი მჟავის ტესტი“ (1970) „წყალსაქაჩი სადგურის ბანდა“ (1970) „დახვეწილი მარცხენა“ (1970) „ახალი ჟურნალისტიკა“ (1973) „გაფერადებული სიტყვა“ (1975) „ბრძოლა კოსმოსისთვის“ (1979) „ამბიციების კოცონი“ (1987) ↑ RKDartists <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517"></a> ↑ SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ 3.0 3.1 ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ 4.0 4.1 GeneaStar <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q98769076"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3100478"></a> ↑ 5.0 5.1 Munzinger Personen <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683"></a> ↑ 6.0 6.1 6.2 Find a Grave — 1996. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q63056"></a> ↑ http://www.ft.com/cms/s/0/21501b0e-fa33-11db-8bd0-000b5df10621.html ↑ http://www.telegraph.co.uk/culture/music/rockandpopmusic/7995299/Black-Panthers-Hymn-to-the-fathers-of-radical-chic.html ↑ http://www.washingtonpost.com/national/stuart-loory-globe-trotting-journalist-and-cnn-bureau-chief-dies-at-82/2015/01/16/e0419bb4-9da0-11e4-a7ee-526210d665b4_story.html ↑ http://www.nytimes.com/2001/11/11/obituaries/11KESE.html ↑ http://news.bbc.co.uk/nolpda/ukfs_news/hi/newsid_8269000/8269003.stm ↑ https://www.nationalbook.org/awards-prizes/national-book-awards-1980/?cat=autobiography-hardcover&sub-cat=general-nonfiction-hc ↑ https://gsas.yale.edu/documents/wilbur-cross-medalists-1966-2023-year ↑ https://www.chipublib.org/chicago-public-library-foundation-awards/ ↑ https://www.nationalbook.org/programs/dcal/#tab-2
ეგინე

ეგინე გრიგორიანი(სომხ. Հեղինե Գրիգորյան; დ. 15 სექტემბერი, 1989, ერევანი, სომხეთი) ან ეგინე(სომხ. Իջին, რუს. Иджùн) ან ეზჰინე — სომეხი-რუსი მომღერალი, მუსიკათა და მელოდიათა მწერალი. ამჟამად ცხოვრობს მაიამიში. დაიბადა 1989 წლის 15 სექტემბერს, ერევანში, სომხეთში; აღიზარდა რუსეთში. იგი არის რუსი მომღერალი, მუსიკათა და მელოდიების მწერალი, მოდელი და მოცეკვავე. მუსიკისადმი სიყვარული გენეტიკურად გადმოეცა. მისი მამა არის წარმატებული გიტარისტი, ხოლო დედა მომღერალი და ვოკალის მასწავლებელი. მისი მუსიკისადმი ინტერესი 7 წლის ასაკში გამოჩნდა. თავდაპირველად ჩაირიცხა გნესინის სახალხო მუსიკალური პოპ და ჯაზ ხელოვნების კოლეჯში, რომელიც მოსკოვში მდებარეობდა. შემდეგში მან წარჩინებით დაამთავრა გნესინის სახელმწიფო მუსიკალური კოლეჯი. ეგინემ ბავშვობაში სხვადასხვა სიმღერის კონკურსსა თუ შეჯიბრებაში მიიღო მონაწილეობა და რამდენიმე ჯილდომ მოიპოვა; მათ შორიაა „რუსეთის ახალგაზრდა ტალანტის მუსიკალური კონკურსი“. ერთმა ასეთმა გამარჯვებამ მას ლოს ანჯელესში გამართულ საერთაშორისო კონკურსში მონაწილეობის მისაღების უფლება მოუტანა. მისი მუსიკალური შესაძლებლობები პირველად გამოვლინდა საშემსრულებლო ხელოვნების მსოფლიო ჩემპიონატში - კონკურსში რომელში მონაწილეებიც 40 ქვეყნის 75,000 აპლიკანტიდან იყვნე არჩეულები. მხოლოდ და მხოლოდ 16 წლის ასაკში, საშემსრულებლო ხელოვნების მსოფლიო ჩემპიონატში ეგინემ 2 ოქროს, 2 ვერცხლის და 1 ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა. მას ასევე მიენიჭა ბოლო პრიზი: საკუთარი ასაკის კატეგორიაში გახდა „Grand Champion Performer“. აღნიშნული ჩემპიონატის დასრულების შემდეგ, ეგინემ სხვადასხვა კომპანიებისგან მიიღო შემოთავაზება. მან კონტრაქტი მაიამიში მდებარე კომპანიასთან გააფორმა; კონტრაქტის ხანგრძლივობა 7 წელია. მას შემდეგ დაიწყო მისი კარიერა აშშ-ში. მწარმოებელ კომპანიასთან 7 წლიანი მუშაობის შემდეგ მისი კონტრაქტი დასრულდა; ეგინემ მათთან მუშაობა არ განაგრძო; შემდგომ მან თქვა: „ბედნიერი ვიყავი, რომ საბოლოოდ გავთავისუფლდი“. მან გადაწყვიტა რუსეთში დაბრუნება და კარიერის ზენიტს სწორედ აქ მიაღწია. იგი გახდა საკუთარი პროექტის პროდიუსერი, საკუთარი სიმღერების შემსრულებელი, არ აქვს გაფომებული კონტრაქტები, მისთვის აღარ არსებობს კომპანიები, იგი არის საკუთარი ბოსი .... ეს გადაწყვეტილება მისთვის ძალიან წარმატებული აღმოჩნდა. ↑ 1.0 1.1 Интервью с певицей Egine (Иджùн) на Премии Art & Business Awards 2019 (April 5, 2019). დაარქივებულია ორიგინალიდან — მაისი 25, 2019. ციტირების თარიღი: February 18, 2018. ↑ https://www.gobananasmag.com/, Мария Колбанова. „Egine (Иджин): "Не приемлю двуличие"“. www.gobananasmag.com/ (rus). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-01-29. ციტირების თარიღი: 2019-03-24. ↑ Gnessin State Musical College – Russia ko. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-03-05. ციტირების თარიღი: 2018-03-04
ჯანღა

ჯანღა, ჯანგითაუ (რუს. Джанга) — მწვერვალი სვანეთის კავკასიონზე. მდებარეობს საქართველოს მესტიის მუნიციპალიტეტისა და რუსეთის ყაბარდო-ბალყარეთის საზღვარზე, მდინარე ენგურის მარჯვენა შენაკადის — ხალდეჭალის სათავეში. წარმოადგენს ბეზენგის უზარმაზარი კედლის ნაწილს. აერთიანებს სამ მწვერვალს: აღმოსავლეთ (5038 მ), მთავარ (5078 მ) და დასავლეთ (5058 მ) ჯანღას. აგებულია პალეოზოური გრანიტოიდებით. დამახასიათებელია ნივალური ლანდშაფტი. მთლიანად მოქცეულია ხალდეს მყინვარის აუზში. კალთები 2000 მ ქვევით წიწვოვანი და ფოთლოვანი ტყითაა შემოსილი, ზემოთ სუბალპური და ალპური მდელოებია. ამ რაიონში იღებს სათავეს კავკასიონის ერთ-ერთი უდიდესი მყინვარი ბეზენგი. ჯანღა ალპინიზმის პოპულარული ადგილია. 1888 წლის 12 სექტემბერს აღმოსავლეთ ჯანღაზე პირველები ავიდნენ ინგლისელი მთამსვლელები (ჯ. კოკინი, უ. ალმერი, კ. როსი), რომლებმაც რამდენიმე დღით ადრე მთავარი შხარა დალაშქრეს, მოგვიანებით კი — უშბა და დიხთაუ. ყველაზე რთული, 5 B კატეგორიის მარშრუტი (სამხრეთ-დასავლეთი კედელი) პირველად ქართველმა მთამსვლელებმა (გრიშა გულბანი — ჯგუფის ხელმძღვანელი, გიორგი ბერძენიშვილი, ჯოკია გუგავა, სოზარ გუგავა, ილო ყავლაშვილი, სულიკო ხაბეიშვილი) გაკვალეს. მთავარ ჯანღაზე პირველასვლა ასევე უცხოელ მთამსვლელებს ეკუთვნით. 1935 წლის 23 ივლისს ჩრდილო-აღმოსავლეთი თხემით (5 A კატეგორია) მწვერვალზე ავიდნენ რ. შვარცგრუბერი (ჯგუფის ხელმძღვანელი) ვ. მარინი, ფ. პერინგერი და ხ. ტალერი. ხალდეს მყინვარიდან გავლილია მხოლოდ ერთი მარშრუტი. 1965 წელს სსრკ ჩემპიონატის პროგრამით სამხრეთის კედლით მთავარი ჯანღის პიკს მიაღწიეს გივი ქართველიშვილმა (ჯგუფის ხელმძღვანელი), თამაზ ბაქანიძემ, ნუგზარ ბაქრაძემ, ბესიკ ბაქრაძემ, თენგიზ ბერიშვილმა და დიმიტრი შარაშენიძემ. მასივის მწვერვალთა შორის ყველაზე მიუდგომელია დასავლეთი ჯანღა. ჩრდილოეთიდან მისი აღება არ ხერხდება ყინულცვენისა და ზვავსაშიშროების გამო. ხალდეს მყინვარიდან გაკვალულია ორი მარშრუტი (1960 — ოთარ ხაზარაძე, 1964 — ი. რეფორმატორსკი). ↑ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 540. ↑ 2.0 2.1 2.2 ჯანღა — საქართველოს ოლიმპიელთა კლუბი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-04-07. ციტირების თარიღი: 2021-05-28.
შენგავითის დასახლება

შენგავითის დასახლება (სომხ. Շենգավիթ հնավայր) — არქეოლოგიური ადგილი დღევანდელ სომხეთში, ერევანში. მდებარეობს ერევნის ტბის სამხრეთ-აღმოსავლეთ გორაკზე. იგი დასახლებული იყო უძველესი პერიოდიდან ძვ.წ. დაახლოებით 3000 -დან დაწყებული ჩვ.წ.აღ. 2500 წ.წ. - მდე ადრეულ ბრინჯაოს ხანის პერიოდში და შუა ბრინჯაოს ხანაში, 2200 წლამდე. ქალაქი იკავებდა საერათო ჯამში ექვს ჰექტარ ფართობს. როგორც ჩანს, შენგავითი იყო სოციალური ცენტრი ქალაქის მიმდებარე ტერიტორიებისთვის, მისი უჩვეულო ზომების და მარცვლეულის ჭარბი წარმოებისა და მეტალურგიის გამო. ქალაქს გარშემო ერტყა 4 მეტრი სიგანის ქვის კედელი. რეგიონი მიეკუთნება მკვარ-არაქსის ან ადრინდელი ამიერკავკასიის პერიოდისა და შენგავითური კულტურის არეალის ტიპს. ჯერჯერობით არქეოლოგებმა აღმოაჩინეს ციკლოპინის დიდი კედლები კოშკებით, რომლებიც გარშემო ერტყა დასახლებულ პუნქტს. ამ კედლების შიგნით იყო წრიული და კვადრატული მრავალსართულიანი ნაგებობები, რომლებიც აშენდა ქვისა და ტალახის აგურისგან. ზოგიერთ საცხოვრებელ კორპუსში იყო რიტუალური კერა და საყოფაცხოვრებო ორმოები, ხოლო დიდ სილოებში, რომლებიც მდებარეობდა ქალაქში, მასში ხორბალსა და ქერს ინახავდნენ. აქვე იყო მიწისქვეშა გადასასვლელიც. ადრე გათხრების შედეგად აღმოჩენილი იყო სამარხები, რომლებიც დასახლებული კედლების გარეთ მდებარეობს სამხრეთ-აღმოსავლეთ და სამხრეთ-დასავლეთის მხარეებში. კიდევ უფრო ძველი აღმოჩენილი სამარხები დღემდე ამავე რეგიონშია შემორჩენილი. შენგავითში არქეოლოგიური გათხრების დროს აღმოჩენილ ნივთებს შორის იყო ჩერტისა და ობსიდიანის ქვის იარაღები, ჯოხების თავები, ჩაქუჩები, საფქვავები, ნემსები, ჭურჭელი და მეტალის გადასადნობი ჭურჭელი (რომელშიც შესაძლებელი იყო 10 კგ მეტალის გადნობა). ნამსხვრევების დიდი რაოდენობა ნაშთებისა და ობსიდიანის ქსოვისგან, ჭურჭლის დამზადება, მეტალურგია და იარაღის წარმოება მიუთითებს იმაზე, რომ ქალაქში იყო ორგანიზებული გილდიები, რომლებიც ასრულებდნენ ასეთ დავალებებს. ქალაქში ნაპოვნ ჭურჭელს, როგორც წესი, აქვს დამახასიათებელი შავი, დამწვარი ექსტერიერი და მოწითალო ფერი. ეს სტილი განსაზღვრავს პერიოდს და გვხვდება მთიანი ადრეული ამიერკავკასიის ტერიტორიებზე. ჭურჭლის ერთ-ერთი უფრო დიდი სტილი გამოიკვეთა, როგორც ღვინის ჭურჭელზე. სამომავლოდ ნარჩენების ტესტები დაადასტურებენ ამ ცნებებს. ადრინდელი გათხრების დროს ერთ-ერთ ნაგებობაში აღმოაჩინეს დიდი ქვის ობელისკი. მსგავსი ობელისკი იქნა აღმოჩენილი მუხრაბლურის რეგიონში, ვაღარშაპატიდან სამხრეთით ოთხ კილომეტრში. ფიქრობენ, რომ ეს, და ნაპოვნი თიხისგან დამზადებული უამრავი ქანდაკება, რიტუალისტების მიერ გამოიყენებოდა შენგავათში. Байбуртян Е., Культовый очаг из раскопок Шенгавитского поселения в 1936—1937, «Вестник древней истории», 1938, № 4; Пиотровский Б. Б., Поселения медного века в Армении, в сборнике: Советская археология, в. 11, М.—Л., 1949; Сардарян С. А., Первобытное общество в Армении, Ер., 1967 (на арм. яз. с рус. и англ. резюме). Aerial view of Shengavit using a drone Article: Shengavit: Archaeology, Renovations Progressing Erebuni Historical & Archaeological Reserve: Shengavit Settlement დაარქივებული 2018-06-20 საიტზე Wayback Machine. ↑ (unspecified title) — doi:10.3406/PALEO.2014.5636 ↑ 2.0 2.1 2.2 Hakop Simonyan, Shengavit: an Early Transcaucasian Site in Yerevan on the Ararat Plain, Republic of Armenia. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-05-09. ციტირების თარიღი: 2019-11-07.
მარიამ და ერანუი ასლამაზიანების გალერეა

დებ მარიამ და ერანუი ასლამაზიანების გალერეა (სომხ. Մարիամ և Երանուհի Ասլամազյան քույրերի պատկերասրահ) — მარიამ და ერანუი ასლამაზიანების უნიკალური გალერეა სომხეთში, ქალაქ გიუმრიში. გალერეაში გამოფენილია დებ ასლამაზიანების ნახატების, გრაფიკული და კერამიკული ნაშუევრების სრული კოლექცია, რომელიც უდიდესია მთელს მსოფლიოში. გალერეა ერთადერთი მუზეუმია სომხეთში, რომელიც ქალ ხელოვანებს მიეძღვნა. გალერეა 1987 წელს დაარსეს თავად მარიამ და ერანუი ასლამაზიანებმა. გარდაცვალებამდე დებმა გალერეას თავად გადასცეს 620 ორიგინალი ნახატი, კერამიკული და გრაიფული ნამუშევარი, რომლებიც დღესაც გამოფენილია. გალერეა მდებარეობს ქალაქ გიუმრის ცენტრალურ მოედანზე. შენობა 1880 წელს ქეშიშოვების ოჯახისთვის აიგო, რომლებიც მდიდარი ვაჭრები იყვნენ. 1988 წლის მიწისძვრის შემდეგ გალერეის შენობა მიუსაფარ ადამიანებს გადაეცათ და ხელახლა 2004 წელს გაიხსნა. 1980 წლიდან შენობას სომხეთის მთავრობა იცავს, როგორც ისტორიული და კულტურული მემკვიდრეობსი ძეგლს. გალერეა ორსართულიანია: პირველ სართულზე ერანუი ასლამაზიანის ნაშრომებია გამოფენილი, ხოლო მეორე საერთულზე მარიამ ასლამაზიანის ნაშრომები. გალერეას შიდა ეზო და აივანი აქვს, რომელიც XIX საუკუნის ალექსანდროპოლის ქალაქური არქიტექტურის ნიმუშია, რომელიც ევროპული და ტრადიციული სომხეთის არქიტექტურის ნაზავს წარმოადგენს. მარიამ და ერანუი ასლამაზიანები ყარსის პროვინციაში, ბაშ-შირაქში (დღეისთვის შირაქის მაზრა, იერაზგავორსის სოფელი), შესაბამისად 1907 და 1910 წლებში. გოგონებმა სამხატვრო განათლება ალექსანდროპოლის სამხატვრო სკოლაში (სამხრეთ კავკასიაში პირველი სამხატვრო სკოლა) მიიღეს, რომელიც 1905 წელს დაარსდა. სკოლამ დიდი როლი ითამაშა ასლამაზიანების პროფესიაში. მოგვიანებით გოგონებმა სწავლა განაგრძეს ერევნის სახვითი ხელოვნების კოლეჯში, მოსკოვისა და ლენინგრადის ხელოვნების უმაღლეს სკოლებში (დღეისთვის საქნტ-პეტერბურგის სახვითი ხელოვნების აკადემია). ერანუი ასლამაზიანი ძირითადად საკუთარ პორტრეტებსა და ყოფითი ჟანრის ნახატებს ქმნიდა. მარიამ ასლამაზიანის ნახატები მის დრამატულ ცხოვრებას ასახავს. გალერეაში დაცულია მარიამ ასლამაზიანის საყოველთაოდ აღიარებული დახვეწილი კერამიკული ფილებიც. ასლამაზიანების გალერეის გარდა, დების ნამუშევრები დაცულია ლონდონის, სოფიის, ბერლინის, ვენეციის, ტოკიოს, დელისა და სხვა ქალაქების მუზეუმებში. დებ მარიამ და ერანუი ასლამაზიანების გალერე მოიცავს სუვენირების მაღაზიას, კერამიკულ სახელოსნოს და თავისუფალ კერამიკულ სტუდიას. გალერეაში ტარდება კერამიკის დამზადების ორსაათიანი ტრენინგი, რომელის ტურსა და საუზმეს მოიცავს და მონაწილეებს შესაძლებლობა აქვთ სუვენირებიც თავად შექმნან. ტურები სომხურ, ინგლისურ, რუსულ და ფრანგულ ენებზე ტარდებ. ამ ოთხ ენაზევე ტარდება სხვადასხვა ასაკის დამთვალიერებლთათვის საგანმანათლებლო და გასართობი თამაშები. Official website of the Gallery of Mariam and Eranuhi Aslamazyan Sisters დაარქივებული 2020-10-13 საიტზე Wayback Machine. ↑ The Gallery of Mariam and Eranuhi Aslamazyan Sisters. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-10-13. ციტირების თარიღი: 2019-01-21 ↑ The Gallery of Mariam and Eranuhi Aslamazyan Sisters. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-10-13. ციტირების თარიღი: 2019-01-21 ↑ The Gallery of Mariam and Eranuhi Aslamazyan Sisters. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-10-13. ციტირების თარიღი: 2019-01-21 ↑ Mariam Aslamazyan. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-08-23. ციტირების თარიღი: 2019-01-21
მანჰეტენის მუნიციპალური შენობა

მანჰეტენის მუნიციპალური შენობა (ინგლ. Manhattan Municipal Building) — 40-სართულიანი შენობა აგებული გაზრდილი სამთავრობო სივრცის მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად 1898 წელს ნიუ-იორკ სიტიში ხუთი რაიონის გაერთიანების შემდეგ. მშენებლობა 1909 წელს დაიწყო და 1915 წელს დასრულდა, რას ასევე ნიუ-იორკში მოძრაობის „ქალაქი-მშვენიერი“ დასასრული გახდა. 177 მ სიმაღლის შენობის ყველაზე მაღალ წერტილზე დგას მანჰეტენში სიდიდით მეორე ქანდაკება. არქიტექტურულმა ფირმამ „მაკკიმ, მიდ ენდ უაიტ“ შენობა ისე დააპროექტა, რომ მის საძირკველში ჩაშენდა ქალაქის მეტროს სადგური, რაც პირველი ასეთი შემთხვევა იყო ნიუ-იორკში. შენობამ განსაკუთრებული გავლენა იქონია სამოქალაქო მშენებლობაზე სხვა ამერიკულ ქალაქებში. მასში გამოყენებული ბოზ-არტის სტილის არქიტექტურა პროტოტიპი გახდა ტერმინალ ტაუერისთვის კლივლენდში, ფიშერ ბილდინგისთვის დეტროიტში და ვრაილი ბილდინგისთვის ჩიკაგოში. ჩემბერსისა და სენტრ ქუჩების გადაკვეთაზე მდებარე ეს მუნიციპალური შენობა ერთ-ერთი უდიდესი სამთავრობა შენობაა მსოფლიოში. მის ძირითად ნაწილში 25 სართულია (33 ლიფტით), კოშკში კი დამატებით კიდევ 15 სართულია. აქ მდებარეობს ქალაქის ცამეტი საზოგადოებრივი სააგენტო და საზოგადოებრივი რადიო სადგური. ყოველწლიურად ამ შენობაში 28.000 ნიუ-იორკელი ქორწინდება. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „მანჰეტენის მუნიციპალური შენობა“ ვიკისაწყობში.
პოლ ბაღდადლიანი

პოლ ბაღდადლიანი (სომხ. Փօլ Պաղտատլեան; დ. 10 ივლისი, 1953, ალეპო, სირია — გ. 28 ივნისი, 2011, გლენდეილი, კალიფორნია, აშშ) ხშირად ცნობდნენ როგორც პოლს — სომეხი-ამერიკელი მუსიკოსი, მუსიკებისა და მელოდიების მწერალი, კომპოზიტორი, მუსიკოსი, ბიზნესმენი. მას მოიხსენიებენ, როგორც სასიყვარულო სიმღერების მეფეს. მისი მუსიკა უყვარდა მრავალ სომეხსა და თითქმის მთელ [[სომხურ დიასპორას. პოლი დაიბადა როგორც კრიკორ ბაღდადლიანი, 1953 წლის 10 ივლისს, სომხურ ოჯახში; მისი მშობლები იყვნენ ბარიურ და აროუსიაგ ბაღდადლიანები. ჰყავდა ძმა, სახელად არამ ბაღდადლიანი და და სახელად ანაჰიდ ბაღდადლიანი. დამასკოში, სირიაში გადასვლის შემდეგ მას დიდი წარმატება მოუტანა თანამედროვე სომხური მუსიკების შესრულებამ. 1965 წელს, 12 წლის ასაკში ბაღდადლიანს დედა გარდაეცვალა (საბოლოოდ მისი მამა დაქორწინდა და დასახლდა პასადენაში, კალიფორნიაში). ყოველდღიურ ცხოვრებასთან ჭიდილით, მან საკუთარი ცხოვრება დაიწყო. 1970-იანი წლების განმავლობაში პოლ ბაღდადლიანი ცნობილი იყო როგორც პოლი (პრინცი) და იგი მხოლოდ ინგლისურ სიმღერებს მღეროდა. სომხური დიასპორის წარმომადგენლის, მომღერალ ჰარუთ პამბუკჯიანის მუსიკის მოსმენის შემდეგ, პოლ ბაღდადიანმა სომხურ ენაზე სიმღერა დაიწყო (ძირითადად სასიყვარულო სიმღერებს ასრულებდა). ბეირუთსა და შუა აღმოსავლეთში დიდი წარმატების მიღწევის შემდეგ, იგი პირადი კარიერის ახალ ეტაპზე გადავიდა: იგი გაემგზავრა ლოს-ანჯელესში, კალიფორნიაში (1977); აქ მან საერთაშორისო კარიერა დაიწყო. ლოს-ანჯელესში ყოფნის პერიოდში მან ასობით სიმღერა (უმეტესად ბალადები) ჩაწერა; ჩაწერილ სიმღერების უმეტესობას სომხურად მღეროდა; აღსანიშნავია არაბულსა და ინგლისურ ენებზე შესრულებული სიმღერები. იგი ხშირად მართავდა ტურებს სომხური დიასპორის მთავარ ეპიცენტრებში. პოლ ბაღდადლიანი გარდაიცვალა 2011 წლის 28 ივნისს, კალიფორნიაში, ფილტვის კიბოსთან ხანგრძლივი ბრძოლის შემდეგ. გარდაიცვალა გლენდეილის სამედიცინო ცენტრში, საავადმყოფოში ყოფნის დროს. გარდაცვალების მიზეზად კიბოს გამო სუნთქვის უკმარისობა დასახელდა. მას დარჩა სამი შვილი: პოლ ბაღდადლიანისა და პირველი ცოლის, კრისტოფერ ბაღდადლიანის შვილი სახელად ანი ბაღდადლიანი; და ერთი ქალიშვილი, ვირჯინია ბაღდადლიანი, მისი მეორე ცოლისგან - ძაღიგ-ფლორენცია ბაღდალიანისგან. Paul Baghdadlian website ↑ LastFM: Paul Baghdadlian ↑ Asbarez: Paul Baghdadlian Passes Away ↑ Armenian Weekly: Paul Baghdadlian Passes Away ↑ PerezHilton site: Beloved Armenian Superstar Singer Passes Away. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-11-10. ციტირების თარიღი: 2019-11-07. ↑ ArmenianPulse: Rest in Peace Paul Baghdadlian 1953-2011. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-07-04. ციტირების თარიღი: 2019-11-07.