laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
კოლექცია

კოლექცია (ლათ. collectio „შეგროვება, კრებული“), ერთგვაროვანი ან თემატურად გაერთიანებული საგნების, რომლებსაც, როგორც წესი, აქვს ისტორიული მნიშვნელობა, სისტემაში მოყვანილი კრებული. კოლექციონერობა შემგროვებლობისაგან იმით განსხვავდება, რომ იგი გულისხმობს საკოლექციო მასალის გამოვლინებას, შეგროვებას, შესწავლას და სისტემაში მოყვანას; აღმოცენდა რენესანსის ეპოქაში (მედიჩები ფლორენციაში, ლუი XIV, ფრანგი კარდინალები რიშელიე და მაზარინი, პაპები იულიუს II, ლეო X და სხვ.). ცნობილი უნივერსალური კოლექცია ჰქონდათ გოეთესა და ამერიკელ მხატვარსა და ბუნებისმეტყველს ჩ. პილსს. XIX და XX სს-ის მიჯნაზე ჯერ აშშ-ში, შემდეგ ევროპაში კოლექცია კაპიტალის დაბანდების სარფიან ხერხად იქცა, რადგანაც გადასახადები არ ედებოდა, რამაც კოლექციის ობიექტებით სპეკულაცია გამოიწვია. კოლექციონირება ხელს უწყობდა ნუმიზმატიკის, ჰერალდიკის, სფრაგისტიკის, აგრეთვე არქეოლოგიის, ეთნოგრაფიისა და სხვ. განვითარებას. ჩამოყალიბდა კოლექციონირების სამი სახე: სამეცნიერო, სასწავლო და მოყვარულთა. გამოიკვეთა მისი დარგებიც: ფილატელია (საფოსტო მარკების შეგროვება და შესწავლა), ბონისტიკა (ქაღალდის ფულის, ნიშნებისა და ბონების შეგროვება და შესწავლა), მოყვარულთა ნუმიზმატიკა (მონეტების შეგროვება), ფილუმენია (ასანთის კოლოფების ან მათი ეტიკეტების შეგროვება), ფილოკარტია (ბარათების შეგროვება და შესწავლა), ფალერისტიკა (სამკერდე ნიშნების შეგროვება და შესწავლა), ფილოფონია (მუსიკალური ჩანაწერების შეგროვება და შესწავლა) და სხვ. ბევრ ქვეყანაში არის კოლექციონერთა საზოგადოებები, გამოდის სპეციალური წიგნები, ჟურნალები და კატალოგები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 580.
დრეზდენის კარლ მარია ფონ ვებერის სამუსიკო უმაღლესი სკოლა

დრეზდენის კარლ მარია ფონ ვებერის სამუსიკო უმაღლესი სკოლა (გერმ. Hochschule für Musik Carl Maria von Weber Dresden) — უმაღლესი სპეციალური პროფესიულ-საგანმანათლებლო დაწესებულება დრეზდენში, რომელსაც სახელმწიფო უნივერსიტეტის სტატუსი გააჩნია. სამუსიკო სასწავლებელი დაარსებული იქნა 1856 წლის 1 თებერვალს როგორც კერძო კონსერვატორია, და მხოლოდ მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ მოიპოვა მან უმაღლესი სასწავლო დაწესებულების სტატუსი. დღესდღეობით დრეზდენის კარლ მარია ფონ ვებერის სამუსიკო უმაღლეს სკოლაში 600 სტუდენტი სწავლობს. Gervink, Manuel (გამომც.): Hochschule für Musik Carl Maria von Weber Dresden 1856 – 2006. Dresden 2005, ISBN 3-937602-57-7 Weiss, Manfred : Jeder hatte sein eigenes Programm. Die Komponistenklassen der Hochschule für Musik „Carl Maria von Weber“ Dresden und ihre Absolventen 1966–1999. გამოცემაში: Matthias Herrmann, Stefan Weiss (გამომც.): Dresden und die avancierte Musik im 20. Jahrhundert. ნაწილი III: 1966–1999. (Musik in Dresden 6). Laaber, 2004, ISBN 3-89007-511-8, გვერდი 125–140. დრეზდენის კარლ მარია ფონ ვებერის სამუსიკო უმაღლესი სკოლის ოფიციალური გვერდი ↑ https://www.hfmdd.de/fileadmin/user_upload/Presse/Pressemitteilungen/2019-08-30_PM_Amtsantritt_Koehler.pdf ↑ Statistisches Bundesamt Deutschland - GENESIS-Online <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q110063591"></a> ↑ https://www.hrk.de/mitglieder/mitgliedshochschulen/kunst-und-musikhochschulen/ ↑ https://www.adh.de/ueber-uns/mitgliedshochschulen.html ↑ https://die-deutschen-musikhochschulen.de/mitglieder/dresden
ლიგატურა (საიუველირო საქმე)

ლიგატურა — დამხმარე შენადნობი, რომელთა მეშვეობით თხევად ლითონს მალეგირებელ ელემენტებს ლითონის ნადნობისათვის ან გამყარებული ლითონის განსაზღვრული თვისებების მისანიჭებლად. ლიგატურიდან თხევადი ლითონისთვის მალეგირებელი ელემენტების დამატება სხვა ხერხითაც შეიძლება(იხ. ლეგირება), მაგრამ იგი ამ თვისებებს ლიგატურიდან უკეთესად ითვისებს. ძვირფასი ლითონის მონეტის მოსაჭრელად განკუთვნილი შენადნობისათვის დაბალი ხარისხის ლითონის დამატება; მაგ., ვერცხლის ან სპილენძის დამატება ოქროსათვის, სპილენძისა – ვერცხლისათვის და ა.შ.; ამგვარ შენადნობს ოქროთი ან ვერცხლით ლეგირებული ეწოდება, მონეტის ჩამოსხმისათვის მოხმარებულ შენადნობის მასას (წონას) კი მონეტის ლიგატურული მასა. ლეგირება ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 223.
ერიკ ერიქსონი

ერიკ ჰომბურგერ ერიქსონი (ინგლ. Erik Homburger Erikson (დაბადების სახელი: ერიკ სალომონსენი — გერმ. Erik Salomonsen); დ. 15 ივნისი, 1902 — გ. 12 მაისი, 1994) — გერმანელ-ამერიკელი განვითარების ფსიქოლოგი და ფსიქოანალიტიკოსი. ცნობილია თავისი თეორიით ადამიანის ფსიქოლოგიური განვითარების სტადიების შესახებ. ის არის ავტორი ცნობილი ტერმინისა „იდენტურობის კრიზისი“. ბაკალავრის ხარისხის არარსებობის მიუხედავად, ერიქსონი მოღვაწეობდა პროფესორად ცნობილ უნივერსიტეტებში, მათ შორის: ჰარვარდში, ბერკლიში, და იელში. სამეცნიერო ჟურნალ Review of General Psychology-ის მიხედვით, რომელიც 2002 წელს გამოქვეყნდა, ერიქსონი დასახელდა XX საუკუნის მე–12 ყველაზე ციტირებად ფსიქოლოგად. ერიქსონი მიიჩნევა ეგო ფსიქოლოგიის ერთ-ერთ ფუძემდებლად. მიღებული აქვს პულიცერის და ნაციონალური წიგნის პრემია ფილოსოფიისა და რელიგიის კატეგორიაში წიგნისთვის „განდის სიმართლე“ (1969 წ.), რომელიც ძირითადად ფოკუსირდება მის თეორიაზე, რამეთუ განიხილავს სასიცოცხლო ციკლის გვიანდელ სტადიებს. ერიკ ერიქსონი — ნამუშევრები საიტზე Internet Archive ↑ 1.0 1.1 „Erik Erikson, 91, Psychoanalyst Who Reshaped Views of Human Growth, Dies“. The New York Times. 13 March 1994. ციტირების თარიღი: 19 October 2017. ↑ Ramsay J. G. Biographical Dictionary of Modern American Educators — 1997. — ISBN 978-0-313-29133-3 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q100390635"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q78372648"></a> ↑ https://www.pulitzer.org/prize-winners-by-category/223 ↑ https://www.apadivisions.org/division-7/awards/distinguished-contributions?tab=3 ↑ https://ispp.org/awards/lasswell/ ↑ 6.0 6.1 Burston 2007, p. 93. sfn error: no target: CITEREFBurston2007 (help) ↑ Stevens 2008, p. 109. sfn error: no target: CITEREFStevens2008 (help) ↑ McLeod, Saul. (2017)Erik Erikson. Simply Psychology. ციტირების თარიღი: 20 October 2017 ↑ Heathcoate 2010, p. 257. sfn error: no target: CITEREFHeathcoate2010 (help) ↑ Ireland, Corydon. (17 October 2013) Howard Gardner: 'A Blessing of Influences'. Harvard Gazette. Harvard University. ციტირების თარიღი: 20 October 2017 ↑ Erik Erikson (2018). ↑ Haggbloom et al. 2002. sfn error: no target: CITEREFHaggbloom_et_al.2002 (help) ↑ 1970 Pulitzer Prizes. Columbia University. ციტირების თარიღი: 20 October 2017 ↑ National Book Awards – 1970. National Book Foundation. ციტირების თარიღი: 8 March 2012
დავით გარეჯელის ცხოვრება

„დავით გარეჯელის ცხოვრება“ — ქართული ჰაგიოგრაფიული თხზულება, რომელშიც აღწერილია გარეჯის მონასტრის დამაარსებლის — დავითის — ცხოვრება და მოღვაწეობა. თხზულება უძველესია დავით გარეჯელზე შექმნილ ნაშრომთა შორის; მოგვითხრობს ანტიოქიიდან აღმოსავლეთ საქართველოში VI საუკუნის შუა წლებში ჩამოსულ ცამეტ მონაზონთაგან ერთ-ერთის — დავითის და მისი მოწაფის — ლუკიანეს დამკვიდრების შესახებ გარეჯის უდაბნოს გამოქვაბულში. დროთა განმავლობაში მათ რამდენიმე მონასტერი დაუარსებიათ და ხალხმრავალი სამონასტრო ცხოვრება გაუშლიათ, რამაც მომდევნო საუკუნეებში დავითგარეჯა უმნიშვნელოვანეს საეკლესიო და მწიგნობრულ კერად აქცია. თხზულებას X საუკუნის I ნახევრით ათარიღებენ და ანონიმ ავტორს მიაწერენ. ბოლო დროს გამოითქვა აზრი, რომ „დავით გარეჯელის ცხოვრების“ უძველესი ვერსია დამოუკიდებელი თხზულება არ არის, იგი ერთ-ერთი შემადგენელი ნაწილია არსენ II კათოლიკოსის (955–980) ჰაგიოგრაფიული თხზულებისა „ცხორებაჲ და მოქალაქეობაჲ იოანე ზედაზნელისა და მოწაფეთა მისთაჲ“. ამ თხზულების საფუძველზე XII საუკუნის უცნობ ავტორს დაუწერია დავით გარეჯელის ცხოვრების ვრცელი მეტაფრასული ვერსია „დიდი ბერისა და მოძღუარის ონოფრე გარეჯელის“ დავალებით. XIII საუკუნის შუა წლებში „ცხოვრება“ დაწერა დავითგარეჯის მონასტრის ბერმა, შემდგომ თბილისის მიტროპოლიტმა რომანოზ ერისთავმა. ასევე გვიანდელია სვინაქსარული ცხოვრებაც (შემონახულია 1726 წლის ხელნაწერის სახით, A-222). გაბიძაშვილი ე., ასურელი მოღვაწეების „ცხოვრებათა“ ე. წ. არქეტიპების ურთიერთმიმართებისათვის, «მაცნე». ენისა და ლიტერატურის სერია, 1982, №4; კეკელიძე კ., საკითხი სირიელ მოღვაწეთა ქართლში მოსვლის შესახებ, მის წგ.: ეტიუდები ძველი ქართული ლიტერატურის ისტორიიდან, [ტ.] 1, თბ., 1956; გაბიძაშვილი ე., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012.
მელაანის პირველი სამლოცველო

მელაანის პირველი სამლოცველო — არქეოლოგიური ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ მელაანის სამხრეთ განაპირას, ზ. ბიძინაშვილის კარ-მიდამოში. განეკუთვნება ძველი წელთაღრიცხვით II ათასწლეულის დასასრულს და I ათასწლეულის საწყის საუკუნეებს. მიწის სამუშაოების დროს შემთხვევით აღმოჩენილ სამლოცველოზე 1995 წელს არქეოლოგიური გათხრები ჩატარდა, ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის არქეოლოგიის და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის, კახეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი კ. ფიცხელაური). ძეგლის უმეტესი ნაწილი განადგურებულია. დანარჩენ ნაწილებში სტრატიგრაფიულად დასტურდა ჰუმუსოვანი ფენა, (სისქე 0,25 მეტრი) და მის ქვეშ კულტურული ფენა, რომლის ზედაც ჰორიზონტი წარმოადგენდა ცეცხლისგან წვრილად დახეთქილი რიყის ქვის ყრილს (სისქე 0,2 მეტრი) გათხრილ ფართობზე მასალის ძირითადი ნაწილი შეჯგუფებული იყო ორგანგრუნტში სანახევროდ ჩადგმულ თიხის ჭურჭელში და მათ გარშემო. ორგან ნაცრითა და ნახშირით სავსე ორმოებში და მათ ირგვლივ. ერთგან რიყის მთლიანი ქვების გროვის ქვეშ აღმოჩნდა, თიხის ჭურჭლის ათასამდე ერთეულის ფრაგმენტი. ლითონის ნივთებიდან 234 საომარი იარაღი და ცხენის აკაზმულობის ფრაგმენტი. დანარჩენი 70 ნივთი საკულტო და სამეურნეო დანიშნულებისაა. ძეგლის კულტურული ფენის აღნაგობა, ფენაში ნივთების განლაგება, მათი დანიშნულება, რაოდენობა და მისი განცალკევებული მდებარეობა მიუთითებს, რომ ეს იყო სამოსახლოსგან გამოყოფილი საკულტო ძეგლი-სამლოცველო, სავარაუდოდ ნაყოფიერებისა და ომის ღმერთის. აღმოჩენილი ნივთების რაოდენობის მიხედვით სამლოცველო ერთ სამოსახლოს კუთვნილი არ უნდა იყოს. იგი შესაძლოა ტომობრივი ან სხვა გაერთიანების საკულტო ძეგლს წარმოადგენდა. სამლოცველოს რამდენიმე საუკუნის განმავლობაში უარსებია. მომხვდურ მტერს, იგი დაახლოებით ძველი წელთაღრიცხვით VII საუკუნეში გაუნადგურებია. მასალა ინახება საქართველოს ეროვნული მუზეუმის, გურჯაანის ისტორიულ ეთნოგრაფიულ მუზეუმში. მაისურაძე, ბ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 216.
გარეტყის გორა

გარეტყის გორა — არქეოლოგიური ძეგლიგურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩალაუბნის სამხრეთით. განეკუთვნება ძველი წელთაღრიცხვით I ათასწლეულის დასაწყისს. 1988 წელს ნამოსახლარს მიაკვლია ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის კახეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი კ.ფიცხელაური). დაზიანებულია სახნავი სამუშაოების შედეგად. ძეგლი გამართულია მომცრო თავრბტყელ ბორცვზე, რომელსაც გარშემო ღრმა თავდაცვითი თხრილი შემოუყვება. ნამოსახლარზე აღმოჩნდა რიყის ქვის კედლის საფუძველი, თიხატკეპნილი იატაკის ნაშთი, ქვიშანარევი თიხის ლეგად გამომწვარი კონცენტრული ამოდარული ხაზები, შემკული ჭურჭლის ფრაგმენტები. მასალა ინახება საქართველოს ეროვნული მუზეუმის გურჯაანის ისტორიულ ეთნოგრაფიულ მუზეუმში. მაისურაძე ბ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 271.
დიდგორის ნამოსახლარი

დიდგორის ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩალაუბანში, ხევის მარჯვენა მხარეს, მაღალ გორაზე. განეკუთვნება II ათასწლეულის ბოლო საუკუნეებს. ძეგლს 1970 წლებში მიაკვლია კახეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი კ. ფიცხელაური). ნამოსახლარი, რომლის სიგრძე 80 მეტრია, ხოლო სიგანე 90 მეტრი, ოვალურია. მას სუსტად გამოხატული თავდაცვითი ზღუდე აქვს. მარკოზაშვილი მ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 272.
სანგლის სერი

სანგლის სერი — არქეოლოგიური ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩალაუბნის სამხრეთით ხუთ კილომეტრზე. განეკუთვნება გვიანდელ ბრინჯაოსა და რკინის ხანას. ძეგლი აღმოაჩინა ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის კახეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი კ. ფიცხელაური). ნამოსახლარი გამართულია თხემმოსწორებულ ბუნებრივ შემაღლებაზე, რომელიც გამოყოფილია ერთი განიერი ტერასით. ზედაპირულად შეკრულია ამოდარული ზოლებით შემკული თიხის ჭურჭლის ფრაგმენტები. მასალა ინახება საქართველოს ეროვნული მუზეუმის, გურჯაანის ისტორიულ-ეთნოგრაფიულ მუზეუმში. მაისურაძე, ბ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 274.
უკანამხარის კოშკი

უკანამხარის კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ უკანამხარის განაპირას, დასავლეთით. განეკუთვნება XVII საუკუნეს. ნაგებია ნატეხი ქვით. იგი გეგმით კვადრატულია (6 x 6 მეტრი), ზემოთ შევიწროებული. შესასვლელი აღმოსავლეთიდან პირველ სართულზეა. ზედა სამ სართულზე, აღმოსავლეთით, თითო პატარა სარკმელია. ამ სართულების კედლებში ცალმაგი და ორმაგი სათოფურებია. მეოთხე სართულის ზემოთ მოაჯირით შემოსაზღვრული. ოთხივე მხარეს სალოდეებიანი საბრძოლო ბანი ჰქონია (შემორჩენილია მცირე ნაწილი). ზაქარაია პ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 316.
თურქეთის პრეზიდენტი

თურქეთის პრეზიდენტი (თურქ. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı) — თურქეთის რესპუბლიკის სახელმწიფო მეთაური. პრეზიდენტი დიდწილად საზეიმო ხასიათის ფუნქციებს ატარებს, მაგრამ აქვს რამდენიმე მნიშვნელოვანი ფუნქციაც. ამ რანგში, პრეზიდენტი წარმოადგენს თურქეთის რესპუბლიკას და თურქი ერის ერთიანობას, ისევე, როგორც უზრუნველყოფს თურქეთის კონსტიტუციის დაცვას, ასევე სახელმწიფო ორგანოების ორგანიზებულად და ჰარმონიულად ფუნქციონირებას. კონსტიტუციის 101-დან 106-მდე სტატიებში დადგენილი ყველა მოთხოვნა პრეზიდენტისადმი, საარჩევნო საკითხებში, ასევე მისი მოვალეობები და პასუხისმგებლობები. თურქეთის პრეზიდენტის პოსტი შეიქმნა თურქეთის რესპუბლიკის გამოცხადებსთან ერთად 1923 წლის 29 ოქტომბერს. თურქეთის პრეზიდენტი, ხშირად არაოფიციალურად მოხსენიებულია, როგორც „Reis-i Cumhur“, რაც ნიშნავს „ხალხის პრეზიდენტი“. მიმდინარე თანამდებობის პირი არის თურქეთის მე-12 პრეზიდენტი — რეჯეფ თაიფ ერდოღანი 2014 წლის 28 აგვისტოდან. იმისათვის, რომ კანდიდატი გახდეს თურქეთის პრეზიდენტად, უნდა ჰქონდეს დაასრულებული უმაღლესი განათლება და მინიმუმ ორმოცი წლის ასაკი. ახლადარჩეულმა პრეზიდენტმა უნდა გაწყვიტოს თავისი ურთიერთობები, ასეთის არსებობის შემთხვევაში, თავის პოლიტიკურ პარტიასთან და მისი, როგორც თურქეთის პარლამენტის წევრობა უნდა შეწყდეს. პრეზიდენტის არჩევნები უნდა დაიწყოს მინიმუმ 30 დღით ადრე, როდესაც მოქმედი პრეზიდენტის ვადა იწურება ან 10 დღის განმავლობაში, პრეზიდენტის პოსტის ვაკანტურობიდან, და უნდა დასრულდეს 30 დღის განმავლობაში არჩევნების დასაწყისიდან. კანდიდატები უნდა გამოცხადდნენ პარლამენტის ბიუროში პირველი 10 დღის განმავლობაში და არჩევნები უნდა დასრულდეს, დარჩენილი 20 დღის განმავლობაში. ადრე, პრეზიდენტს ირჩევდნენ თურქეთის პარლამენტის წევრები. 2007 წელს შემუშავდა ახალი წესი, რომლის თანახმად მომავალ პრეზიდენტს აირჩევენ მოქალაქეები, პირდაპირი ხმის მიცემის მეშვეობით. პრეზიდენტი შეიძლება იყოს თურქეთის პარლამენტის წევრი ან საერთოდ თურქეთის ნებისმიერი მოქალაქე, რომელიც აკმაყოფილებს მოთხოვნებს. თურქეთის ისტორიის ქრონოლოგია თურქეთის პრეზიდენტები ↑ http://www.nedirnedemek.com/reisicumhur-nedir-reisicumhur-ne-demek ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-10-08. ციტირების თარიღი: 2016-04-16.
ივანე ბერიტაშვილის მუზეუმი

ივანე ბერიტაშვილის მუზეუმი — ისტორიულ-არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვეჯინის ჩრდილო–დასავლეთ ნაწილში. აგებულია 1985–1987 წლებში (არქიტექტორი ი. მოსულიშვილი), გაიხსნა 1988 წლის 10 იანვარს. შენობა გეგმით ჯვრული მოხაზულობისაა (42x32 მეტრი), ორსართულოვანი. ნაგებია ქვითა და აგურით. გარედან მოპირკეთებულია ეკლარის ქვის ფილებით. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. კარის წინ ბაზალტის ფილებით მოგებული ბაქანია, ხოლო თავზე ოქროსფერი მსხვილი ასოებით შესრულებული წარწერა – ივანე ბერიტაშვილის მუზეუმი. საგამოფენო დარბაზები გრძივ მკლავებშია განთავსებული. I სართულზე ორი საექსპოზიციო დარბაზია, დანარჩენი ფართობი უკავია ფოიეს და სხვადასხვა სათავსებს. დარბაზებში გამოფენილია ივანე ბერიტაშვილის ცხოვრებისა და სამეცნიერო მოღვაწეობის ამსახველი მასალები, ფოტოსურათები, წიგნები და ნაშრომები, ამ ნაშრომთა თარგმანები ფრანგულ, გერმანულ და ჩინურ ენებზეა. II სართულზე სამი ადმ. ოთახია. სარდაფში განთავსებულია საკონფერენციო დარბაზი 108 კაცზე. შენობის სართულები ერთმანეთთან დაკავშირებულია მარმარილოს საფეხურებიანი ხვეული კიბით. დარბაზების იატაკები მოგებულია მარმარილოს ფილებით. მუზეუმის გადახურვა ბრტყელია. მარკოზაშვილი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 115.
ჟინვალის კვირაცხოვლის ეკლესია და სამაროვანი

ჟინვალის კვირაცხოვლის ეკლესია და სამაროვანი — არქიტექტურული, არქეოლოგიური ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ყოფილი სოფლის ჟინვალის აღმოსავლეთ ნაწილში, მდინარე არაგვის მარცხენა ნაპირზე, მთის ძირში. განეკუთვნებოდა განვითარებულ შუა საუკუნეებს. ამჟამად დაფარულია წყლით. 1973-1974 წლებში გაითხარა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის ჟინვალის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ. ეკლესია აგებული იყო პატარა ბაქანზე, რომელიც დასავლეთის და ჩრდილოეთის მხრიდან გამაგრებული იყო კლდის ნატეხი ქვით ნაშენი კედლებით. მათგან დასავლეთ კედელში მოწყობილი იყო ერთი თაღოვანი ნიში, ხოლო ჩრდილოეთ კედელში - ბრტყლად გადახურული და კირხსნარით შელესილი ორი მოზრდილი და ერთი მცირე სამალავი. ეკლესია თითქმის მთლიანად იყო დანგრეული. შემორჩენილი იყო სწორკუთხა საკურთხევლის კედლების ნაწილი და დასავლეთ და სამხრეთ კედლების საძირკველი. ეკლესიას ჩრდილოეთიდან თანადროული მინაშენი ეკვროდა. ეკლესიას გარს ერტყა ნატეხი ქვით ნაგები გალავანი, რომლის დასავლეთ კედელში გარედან ორი კონტრფორსით გამაგრებული შესასვლელი იყო მოწყობილი. ეკლესიის ეზოში გამოვლინდა სამაროვანი, რომელშიც სამ ფენად განლაგებული იყო 12 სამარხი. ქვედა ფენა შეიცავდა ერთ ორმოსამარხს და ორ ქვისსამარხს. სამივეში დაკრძალული იყო თითო მიცვალებული, მარჯვენა გვერდზე, მოკრუნჩხული, თავით ჩრდილო-დასავლეთისკენ. ერთ სამარხში აღმოჩნდა ბრინჯაოს აბზინდა, რკინის დანის ნატეხი და სალესი ქვა. შუა ფენა შეიცავდა ოთხ ქვის სამარხს. დაკრძალვის წესი ქრისტიანულია. აღმოჩნდა ბრინჯაოს ბეჭედი და რკინის მშვილდსაკინძის ნატეხები. ზედა ფენაში მოწყობილი იყო ეკლესიის თანადროული ხუთი ქვისსამარხი. დაკრძალვის წესი აქაც ქრისტიანულია, გამოვლინდა მინის სამაჯურები და ბრინჯაოს ბეჭდები. არქეოლოგიური მასალა დაცულია არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში. ჯორბენაძე ბ., წერეთელი კ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 297.
ნანიანის მთავარანგელოზის ეკლესია

ნანიანის მთვარანგელოზის ეკელსია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნანიანის სასაფლაოზე. განეკუთვნება XIX საუკუნეს. ეკლესია გეგმით სწრკუთხაა (12,5 x 6,4 მეტრზე), ნაგებია რიყის ქვისა და აგურის რიგების მონაცვლეობით. კარ-სარკმელები გამოყვანილია აგურით. 1995-2000 წლებში სოფლის მოსახლეობის კერძო შეკვეთით შეილესა და შეთეთრდა ინტერიერი. დაიდგა მარმარილოს კედელი. იატაკი მოიგო ქვის ფილებით, ეკლესიის ირგვლივ გაკეთდა სარინელი. შესასვლელი ორია: სამხრეთიდან და დასავლეთიდან. ორივე კარი მშვილდისებრი თაღითაა გადახურული, აღმოსავლეთით შვერილი ნახევარწრიული აფსიდაა, რომელიც ნახევარწრიულთაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ორივე მხარეს ორ-ორი თაღოვანი ნიშაა. საკურთხევლის შუაში სწორკუთხა ტრაპეზი დგას. საკურთხევლის იატაკი დარბაზის იატაკზე ერთი საფეხურით მაღალია. ცილინდრული კამარის საბჯენი თაღი გრძივ კედლებზე არსებულ ერთსაფეხურიან პილასტრებს ეყრდნობა. ერთსართულიან პილასტრებზეა დაყრდნობილი დასავლეთ კედლის მიმდებარე საბჯენი თაღი. სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლების აღმოსავლეთ ნაწილში, ერთმანეთის სიმეტრიულად, თითო თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. ეკლესიის ოთხივე კუთხეში და გრძივი ფასადების შუაში, მარტივი პილასტრებია გამოყვანილი. დასავლეთ ფასადის ფრონტონში კედლის სიბრტყეში ჩაძირული ტოლმკლავა ჯვარია გამოსახული, ხოლო კეხზე აღმართულია კვადრატული აგურით ნაგები, ოთხ სვეტზე დაყრდნობილი, ოთხივე მხარეს ნახევარწრიული თაღებით გახსნილი სარკმელი. რომლის პირამიდულ სახურავზე რკინის ტოლმკავა ჯვარია აღმართული. ლავგარდანი გამოყვანილია აგურის ორმაგი ჰორიზონტალური წყობით. სახურავი კრამიტისაა. მარკოზაშვილი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 196.
უკანამხარის საცხოვრებელი სახლი

უკანამხარის საცხოვრებელი სახლი — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ უკანამხარის ცენტრალურ ნაწილში. ეკუთვნის ი. მნათობიშვილს. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ნაგებია ნატეხი ქვით. ტიხრები წნულია, რომელთა ნაწილი შელესილია მიწანარევი პატივით. სახლი ორსართულიანია. პირველ სართულზე საცხოვრებელ-სამეურნეო სათავსი (7 x 6,4 მეტრი) და სახლზე სამხრეთიდან მოგვიანებით მიშენებული საცხოვრებელი ოთახია (5,6 x 4,2 მეტრი). ოთახს სამხრეთით ერთი კარი და ორი სარკმელი აქვს. საცხოვრებელ-სამეურნეო სათავსში შესასვლელი დასავლეთიდანაა. სათავსის ჩრდილო ნაწილი საქონლისთვისაა განკუთვნილი, აქ იატაკი ფიცრულია. სამხრეთ ნაწილში საცხოვრებელია და მიწური იატაკი აქვს. შუაში გამართულია კერა, რომლის თავზეც ერთმანეთზე გარდიგარდმო დალაგებული ძელებით გვირგვინია შექმნილია. გვირგვინს კვამლის გასასვლელი და ოთახის გასანათებელი ხვრელი (ერდო) აქვს. აღმოსავლეთ კედელში ტიხრებიანი გრძელი ნიშია. საცხოვრებელ ნაწილს დასავლეთიდან და ჩრდილოეთიდან ეკვრის ქვის კედლებით შემოზღუდული სამეურნეო დანიშნულების ფარდული, რომლის იატაკზე ფიქლის ფილებია მოგებული. მეორე სართულზე კალო და ფარდულია. სართულშუა გადახურვა და სახურავი ხის კოჭებს ეყრდნობა. სახურავი მიწურბანიანია. ქალდანი ა., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 316.
ოსტეოპოროზი

ოსტეოპოროზი (ლათ. osteoporosis) — დაავადება დაკავშირებული ძვლის ქსოვილის დაზიანებასთან (დავიწროებასთან), რომელიც ძვლის მოტეხილობასა და დეფორმაციას იწვევს. ასაკთან ერთად ძვლები ვიწროვდება და მყიფე ხდება. ნაწილობრივ ეს იხსნება იმით, რომ დაახლოებით 35 წლის შემდეგ ძვლებიდან კალციუმის გამორეცხვა უფრო ინტენსიურად ხდება. ეს თვისება დამახასიათებელია ყველასთვის, თუმცა ზოგიერთ ადამიანს უფრო მკაფიოდ უვლინდება და ოსტეოპოროზი უვითარდება. ოსტეოპოროზი საიტზე Curlie Handout on Health: Osteoporosis  – US National Institute of Arthritis and Musculoskeletal and Skin Diseases ↑ Handout on Health: Osteoporosis (August 2014). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 18 მაისი, 2015. ციტირების თარიღი: 16 მაისი, 2015.
ჩალაუბნის კოშკი

ჩალაუბნის კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩალაუბნის ჩრდილო–აღმოსავლეთით 2,5 კილომეტრზე, ნასოფლარ ჩალაუბნის ტერიტორიაზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. კოშკი (6x5,2 მეტრი) გეგმით კვადრატს მიახლოებული სწორკუთხედია, ზემოთკენ შევიწროებული, შემორჩენილია სამი სართული და IV სართულის კედლების მცირე ნაწილი. ნაგებია რიყის ქვის ირეგულარული წყობით. გარეთა კუთხეების წყობაში გაცილებით მოზრდილი ქვებია გამოყენებული, კედლები შიგნით და გარედან შებათქაშებულია. კოშკის ერთადერთი შესასვლელი I სართულზე – სამხრეთ კედელშია გაჭრილი. კარს გარედან აგურით გამოყვანილი შეისრული თაღი ეხურა (შემორჩენილია თაღის აღმოსავლეთ გვერდი), შიგნიდან კი – ხის მოზრდილი ძელი, კარის წირთხლებში საურდულე ხვრელებია. სართულის აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებში, ერთმანეთის სიმეტრიულად, ორ–ორი ფართო სწორკუთხა ნიშაა, რომლებსაც ფიცრული გადახურვა ჰქონია. სართულის ჩრდილოეთ კედლის შუაში აგურით ნაწყობი გეგმით ნახევარწრიული, შეისრულთაღოვანი ბუხარია. სართულის მნიშვნელოვანი ნაწილი ამოვსებულია მიწითა და კედლებიდან ჩამონაშალი ქვებით. II სართულისთვის დამახასიათებელია სათოფურების სიმრავლე. სართულის აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებში სამ–სამი ცალმაგი სათოფურია, ხოლო დანარჩენ ორში – ორ–ორი. III სართულის თითოეულ კედელში ორ–ორი შეწყვილებული სათოფურია. IV სართულის შემორჩენილ კედლებში არავითარი საბრძოლო თუ არქიტექტურული ელემენტის კვალი არ შეიმჩნევა. სართულშუა გადახურვა ხის ყოფილა (შემორჩენილია კოჭების ჩასადგმელი ბუდეები). გარედან კოშკის კედლები სადაა, ყოველგვარ მორთულობას მოკლებული. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ., 2013. — გვ. 221.
ჟინვალის კვირაცხოვლის ეკლესია

ჟინვალის კვირაცხოვლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, დაბა ჟინვალის ჩრდილოეთით, 0,5 კილომეტრზე, ბიჩნიგაურების უბნის სასაფლაოზე. თარიღდება IX-X საუკუნეებით. განახლებულია გვიანდელ შუა საუკუნეებში. ეკლესია დარბაზულია. თავდაპირველი ნაწილი რიყის ქვის სწორი რიგებითაა ნაგები, მოგვიანებით განახლებული ნაწილი - აგურით. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. აღმოსავლეთით ოდნავ ნალისებრი აფსიდია, რომლის ღერძზე ქვის ფილებით ბრტყლად გადახურული სარკმელია. ერთი ასეთივე სარკმელია სამხრეთ კედელშიც. აფსიდში, სარკმლის ორივე მხარეს, თითო სწორკუთხა ნიშია. კონქის თაღი კვერცხისებრი ფორმისაა, დაყრდნობილია შირიმის მარტივი პროფილის იმპოსტებზე. კვერცხისებრი ფორმისაა კამარაც. აღმოსავლეთის ფასადზე სარკმლის ღიობი ზემოთ თანდათან ვიწროვდება და დასრულებულია შირიმის ერთ ქვაში გამოკვეთილი თაღით. თაღის ზემოთ რელიეფური თავსართია, რომელსაც ბოლოებთან ჰორიზონტალური გადანაკეცები აქვს. სამხრეთის ფასადზე შესასვლელის თაღი სადა არქივოლტითაა მორთული, რომელიც ორსაფეხურიან იმპოსტებზეა დაყრდნობილი. შესასვლელის ზემოთ და გვერდებზე აგურის წყობით გამოყვანილია თითო შეღრმავებული ჯვარი. აგურის საფეხურებიანი ლავგარდნის მხოლოდ ფრაგმენტებია შემორჩენილი. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 302.