laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
კვატროპოლი

კვატროპოლი – სახელწოდება ქალაქების ლუქსემბურგის, ტრირის, ზაარბრიუკენისა და მეცის უსაზღვრებო კოოპერაციისა ზაარ-ლორ-ლუქსის რეგიონის ფარგლებში. ქალაქების ამ კოოპერაციის მიზანი არის სხვადასხვა ამოცანების ფარგლებში ერთობლივი პროექტების მომზადება, გამომუშავება და ჩატარება ინფრასტრუქტურისა და სამომსახურებო სფეროს უკეთ გამოყენება. დიდი რეგიონი www.quattropole.org
ლორის განძი

ლორის განძი — ვერცხლის მონეტების განძი (2430 ც.), რომელიც აღმოჩენილია ლორის ციხის ნანგრევებთან. მონეტები დაზიანებულია. ლორის განძის 600 მონეტა ბიზანტიურია და სავარაუდოა ტრაპიზონის ასპრების იმიტაციას წარმოადგენდეს. 503 ცალი აღმოსავლური მონეტაა, მათ შორის ჯუჩიდური, ჰულაგუიდური, ჯალაერიდების, თემურლენგისა და მისი მარიონეტების (სიურღათმიშისა და მაჰმუდის), თემურიდების, მამლუქების, ყარა-ყოიუნლუსი, აყ-ჭოიუნლუსი. ლორის განძში 67 ქართული მონეტა აღმოჩნდა, რომელთა უმრავლესობა მოჭრილია ალექსანდრე I-ის სახელით და დათარიღებულია 1412 (ქორონიკონით 100). რამდენიმე განეკუთვნება გიორგი VII-ს (ან VIII-ს) და კონსტანტინე I-ს (ან II-ს). ლორის განძის ყველაზე გვიანდელი მონეტა მოჭრილია 1426 წელს, ე. ი. განძი ჩაფლულია 1426 წლის შემდეგ. აბდალაძე ა., XV საუკუნის პირველი ნახევრის საქართველოს ისტორიიდან «მაცნე. ისტორიის, არქეოლოგიის, ეთნოგრაფიისა და ხელოვნების ისტორიის სერია», 1976, № 3; დუნდუა გ., სამონეტო მიმოქცევის საკითხებისათვის XII საუკუნის საქართველოში, თბ., 1964; Пахомов Е. А., Монетные клады Азербайджана и других республик, областей и краев Кавказа, в. 1, Баку, 1926; დუნდუა გ., ქსე, ტ. 6, გვ. 296, თბ., 1983
ლორის მაზრა

ლორის მაზრა — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული რუსეთის იმპერიაში. შეიქმნა 1801 წელს. მაზრის ცენტრი თბილისი. 1802 წელს ქართლ-კახეთის მაზრებად დაყოფის საფუძველზე ლორის მაზრამ მოიცვა ქვემო ქართლის, შამშადილოს, ყაზახას, ბორჩალოსა და ბამბაკის ტერიტორიები. 1804 წელს ლორის მაზრას ეწოდა თბილისის მაზრა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 296.
ლორის პლატო

ლორის პლატო, ლორის ვაკე, ლორის ქვაბული (სომხ. Լոռվա սարահարթ) — პლატო სამხრეთ-დასავლეთ სომხეთში. გაწოლილია სამხრეთ კავკასიის ვულკანური მთიანეთის ჩრდილოეთ ნაწილში, მცირე კავკასიონის საზღვრის გასწვრივ. შექმნილია ლავური საფრით, რომელიც გარშემორტყმულია ლოქის, ჯავახეთისა და ბაზუმის ქედებით. სიმაღლე 1550-1700 მ-მდე, სიგრძე 30 კმ, სიგანე 18 კმ. ლორის პლატოს ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს პატარა ტბა ეტიკი. ქვაბულის ფარგლებშია ქალაქი ტაშირი. გაბატონებულია მთა-ველის ლანდშაფტი. მოჰყავთ მარცვლეული, შაქრის ჭარხალი, თამბაქო. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 296.
ლორწომის კლდე

ლორწომის კლდე, ალევის კლდე, უნაგირა — მთა საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ახალგორის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ალევის ქედის სამხრეთ დაბოლოებაზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 1973 მ. ორმაგი მასივია ქარაფოვანი მაღალი სამხრეთი კედლით. აგებულია ზედაიურული კირქვებით. შემოსილია სუბალპური ტყითა და მდელოებით. მარუაშვილი ლ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 296. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 63. ↑ საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2009. — გვ. 15.
ლოსი

ლოსი, ცხენირემი (Alces alces) — წყვილჩლიქოსანი ცხოველი ირმისებრთა ოჯახისა. მამალი ლოსის სხეულის სიგრძე 3 მ, მასა 570-700 კგ აღწევს. დედალი უფრო პატარაა. ლოსს აქვს გრძელი ფეხები, ვიწრო, წვეტიანი ჩლიქები, მოგრძო თავი, ხორციანი ზედა ტუჩი, დიდი, მოძრავი ყურები, ყელის არეში კანოვანი გამონაზარდი, რომელიც ბალნითაა დაფარული. მამლის რქები ნიჩბისებურია და გვერდებისაკენ განზიდული; დედალი ურქოა. ლოსის სხეული უხეში ბეწვითაა დაფარული. კისრის ზედა ნაწილსა და მინდაოში ბეწვი გრძელია და ფაფარს წააგავს. ზამთრობით ლოსი ფერად მუქი მურაა, ზაფხულობით თითქმის შავი, ფეხები თეთრი აქვს. გავრცელებულია ევროპაში, ჩრდილოეთ ამერიკასა და აზიის ტყის ზონაში. იჭრება ტყე-ტუნდრაში, ტყე-ველსა და ველებზე. იკვებება ხის ყლორტებით, ქერქით, ბალახეულით, ხავსით, სოკოებით და სხვა. გვხვდება ერთეულებად ან ქმნის 5-8 (ზოგჯერ 20-მდე) სულისაგან შემდგარ ჯგუფებს. მაკეობა 8 თვემდე გრძელდება. შობს 1-2 ნაშიერს. ძვირფასი სარეწაო ცხოველია (იყენებენ ხორცს, ტყავს). ავალიანი რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 297.
ობერცენტრი

ობერცენტრი (გერმან. Oberzentrum – მთავარი ცენტრი, სიტყვასიტყვით ზედა დონის ცენტრი) ჰქვია სამხარეო დაგეგმარებასა და ეკონომიკურ გეოგრაფიაში ზედა საფეხურის ცენტრალურ ადგილს და წარმოადგენს გერმანელი გეოგრაფის ვალტერ კრისტალერის მიერ დამკვიდრებულ ერთ–ერთ ცნება–ტერმინს ცენტრალური ადგილების სისტემიდან. ობერცენტრების, ანუ მთავარი ცენტრების და სხვა ცენტრალური ადგილების განსაზღვრა ხდება სამხარეო და რეგიონული დაგეგმარების პროგრამებში. საერთოდ, ობერცენტრები ირგვლივ მოცულია სხვადასხვა საშუალო დონის ცენტრებით, ანუ ე.წ. მითელცენტრებით. მითელცენტრები თავის მხრივ გადამწყვეტ მნიშვნელობას იძენენ მესამე სეგმენტისათვის, რომელიც ქვედა დონის ცენტრებს წარმოადგენს. ქვედა დონის ცენტრებს უნთერცენტრებს უწოდებენ. გარდა მთავარი და პერიოდული მოთხოვნილებისა ობერცენტრებში შეიძლება დაფარულ იქნას ასევე სპეციფიკური მოთხოვნილებები, რომელიც მოიცავს ინფრასტრუქტურულ და საყოფაცხოვრებო მომსახურებებს . განსაკუთრებული ტიპის მაღაზიები სპეციალური საწარმოები სპეციალიზებული კლინიკები თეატრი მუზეუმები (უმაღლესი აკადემიური) სასწავლებლები რეგიონალური უწყებები ობერცენტრების უფრო ზუსტი ფუნქციური დატვირთვა გერმანიის მასშტაბით მხარიდან მხარეში განსხვავებულად განისაზღვრება. ასე მაგალითად არსებობს დაბალი და მაღალი საფეხურის ობერცენტრების გაგება, რომლის მიხედვითაც კელნი და დიუსელდორფი ნორდრაინ–ვესტფალიაში მაღალი საფეხურის ობერცენტრებია, მაშინ როდესაც კრეფელდი დაბალი საფეხურის ობერცენტრადაა მიჩნეული. არსებობს მითელცენტრები, რომელთაც ობერცენტრის ფუნქცია აკისრიათ, რადგან მათ სავალდებულო დატვირთვის მხოლოდ გარკვეული ნაწილი გააჩნიათ. გარდა ამისა, არსებობს ე.წ. ორმაგი ცენტრები, ანუ დოპელცენტრები და ქალაქების კავშირები, რომლებიც ფუნქციურად განავრცობენ ერთმანეთს, რათა ობერცენტრის მოთხოვნილებები ერთად დააკმაყოფილონ. ცენტრალურ ადგილთა სისტემა მიტელცენტრი უნტერცენტრი კლაინცენტრი დოპელცენტრი ვალტერ კრისტალერი გერმანიის გამოყენებითი გეოგრაფიის კავშირი
ლოტკინის გორა

ლოტკინის გორა — ძველი უბანი თბილისში, ქალაქის ჩრდილოეთ მხარეს, ახლანდელი „თბილისის ზღვის“ ახლოს. 1848 წელს შედგენილ თბილისის მიდამოების გეგმაზე აღნიშნულია „ლოტკინის თავის გორა“ და „ლოტკინის მთა“. სახელწოდება „ლოტკინი“, ისევე როგორც „ლოტიკი“, დაუდგენელი ქართული სიტყვის რუსული ტრანსკრიპციითაა ნაწარმოები. ლოტკინის გორას ადრევე იყენებდნენ საძოვრებად, აქ ცხვარი მოჰყავდათ გარეკახეთიდან და ქვემო ქართლიდან — გომარეთიდან; პირველი მოსახლენიც აქ სოფ. გომარეთიდან მივიდნენ XX საუკუნის 20-იან წლებში. ბერიძე თ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 297.
მარიანას ღარი

მარიანას ღარი, მარიანას ღრმული — ვიწრო დეპრესია წყნარი ოკეანის დასავლეთ ნაწილში, ფილიპინის ზღვაში. გადაჭიმულია დაახლოებით 2500 კმ-ზე მარიანას კუნძულების გასწვრივ. აქვს V-სებრი პროფილი, ციცაბო (ქანობი 7-9°) კალთები, ბრტყელი ძირი (სიგანე 1-5 კმ). სიღრმე 11023 მ (სიღრმე გაზომა 1957 წელს სსრკ-ს საკვლევ გემ „ვიტიაზის“ ექსპედიციამ, პირველი გაზომვა — 11034 მ), რითაც ის მსოფლიო ოკეანის უღრმესი ადგილია. დაზუსტებით, რომელიც იაპონურმა ზონდმა აწარმოა 1995 წელს – 10920 მ–ს არ აღემატება. ბოლო გაზომვით კი, რომელიც 2011 წელს ამერიკულმა ოკეანოგრაფიულმა ექსპედიციამ ჩაატარა, დაფიქსირდა 10,994 მ (± 40 მ) სიღრმე. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 441. Ocean Explorer (http://www.oceanexplorer.noaa.gov) NOAA, Ocean Explorer Mariana Arc NOAA, Ocean Explorer YouTube Ring of Fire Explorations Playlist NOAA, Ocean Explorer Google Map[მკვდარი ბმული] Mariana Trench on maps.google.com The Mariana Trench to scale დაარქივებული 2013-04-21 საიტზე Wayback Machine. 50th anniversary recollection of bathyscaphe Trieste descent by retired Navy Captain Don Walsh. დაარქივებული 2013-06-03 საიტზე Wayback Machine. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მარიანას ღარი
ჰუსარი

ჰუსარი (ლათ. Erythrocebus patas) — ცხვირვიწრო მაიმუნების გვარი ანთრისებრთა ოჯახისა. მათი სხეულის სიგრძე 58-75 სმ, მასა 7,5-12,5 კგ აღწევს. აქვთ წაგრძელებული დინგი, ძლიერი ეშვები, წითურ-ყავისფერი ზურგის მხარე, ღია ყვითელი მუცელი. გავრცელებული არიან აფრიკაში ცხოვრობენ გაშლილ სავანებში და ტყის სტეპებში. აქტიური არიან დღისით. კარგად დარბიან ოთხ ფეხზე. ქმნიან ხროს, რომელიც 5-30 ინდივიდისაგან შედგება. ფრთხილი და მშიშარა ცხოველები არიან. იკვებებიან ბალახეულობით, ნაყოფით, თესლებით, მწერებით, ხვლიკებით, ფრინველებით და მათი კვერცხებით. ზოოპარკში დიდხანს ცხოვრობენ და მრავლდებიან. Erythrocebus – ჰუსარი (ინგლისური) ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 697. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჰუსარი
პავიანი

პავიანი (ლათ. Papio) — ცხვირვიწრო მაიმუნების გვარი ანთრისებრთა ოჯახისა. მათი სხეულის სიგრძე 75-80 სმ, მასა 30 კგ აღწევს. აქვთ გრძელი ცხვირი, ძალზე განვითარებული ეშვები, ფართო ნესტოები, გრძელი ბეწვი, რომელიც ზოგჯერ ფაფარს წარმოქმნის, დიდი და კაშკაშა ფერის საჯდომი კორძები. წინა და უკანა კიდურები თითქმის თანაბარი ზომისაა, მტევანი და ტერფი მოკლეა, აერთიანებს 5 სახეობას: ჰამადრილი, სფინქსი, ბაბუინი, ანუბისი და ჩაკმა. გავრცელებული არიან აფრიკაში, საჰარის სამხრეთით, ბინადრობენ კლდეებზე დიდ ხროვებად. იკვებებიან მცენარეებით, მწერებით, ფრინველთა კვერცხებით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 631. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „პავიანი“ ვიკისაწყობში. Baboons: Wildlife summary from the African Wildlife Foundation Primate Info Net Papio Factsheets Stress and Coping What baboons can teach us[მკვდარი ბმული] BaboonsOnline.com
სფინქსი (ცხოველი)

სფინქსი, გვინეური პავიანი (Papio papio) — ცხვირვიწრო მაიმუნი პავიანის გვარისა. მისი სხეულის სიგრძე 70 სმ, კუდი — 55 სმ აღწევს. წითურ-მურა ფერისაა. გავრცელებული გვინეასა და სენეგალში. სფინქსები ცხოვრობენ ხროვებად — 20-40 ეზემპლარი ერთად. იკვებებიან მცენარეთა ნაყოფით, ფესვებით, პატარ-პატარა ცხოველებით, ფრინველებისა და ქვეწარმავლების კვერცხებით. ჯანაშვილი ა., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 620.
ჰამადრილი

ჰამადრილი (ლათ. Papio hamadryas) — ძუძუმწოვარი ცხოველი პრიმატების რიგისა. მისი სხეულის სიგრძე 80 სმ, კუდისა 60 სმ, მასა 20-30 კგ აღწევს. დედალი მამალზე მომცროა. ჰამადრილს აქვს წაგრძელებული დინგი, კარგად განვითარებული წითელი ფერის საჯდომი კორძები. გავრცელებულია აღმოსავლეთ ეთიოპიაში, აღმოსავლეთ სუდანში, ჩრდილოეთ სომალიში, არაბეთის ნახევარკუნძულზე. ცხოვრობს სავანებში, კლდიან ადგილებში. ყოვლისმჭამელი ცხოველია. მაკეობა გრძელდება 170 დღემდე. უმეტესად შობს 1 ნაშიერს. ცოცხლობს 30 წლამდე. აკლიმატიზებულია სოხუმის მიდამოებში. ჯანაშვილი ა., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 596. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჰამადრილი
ანუბისი (ცხოველი)

ანუბისი (ლათ. Papio anubis) — ცხვირვიწრო მაიმუნი პავიანის გვარისა. გავრცელებულია აფრიკაში. ბინადრობს სავანაში, სტეპებსა და ტყეში. Wisconsin National Primate Research Center
ჩაკმა

ჩაკმა (Papio ursinus) — ცხვირვიწრო მაიმუნი პავიანის გვარისა. Cape Peninsula Baboon Research Unit
ჰენრი უოლესი

ჰენრი ეგარდ უოლესი (ინგლ. Henry Agard Wallace; დ. 7 ოქტომბერი, 1888 ― გ. 18 ნოემბერი, 1965) — აშშ-ის 33-ე ვიცე-პრეზიდენტი (1941–1945) დემოკრატიული პარტიიდან. http://wgf.org/ The Wallace Global Fund. To promote an informed and engaged citizenry, to fight injustice, and to protect the diversity of nature and the natural systems upon which all life depends. Mark O. Hatfield, with the Senate Historical Office. "Henry Agard Wallace, 33rd Vice President (1941-1945)". In Senate History, Vice Presidents of the United States, 1789-1993, Introduction by Mark O. Hatfield, pp. 399-406. Washington: U.S. Government Printing Office, 1997. United States Senate Website. Selected Works of Henry A. Wallace The text of Wallace's 1942 speech "The Century of the Common Man" As delivered transcript and complete audio of Wallace's 1942 "The Century of the Common Man" Address Papers of Henry Wallace Digital Collection დაარქივებული 2009-08-04 საიტზე Wayback Machine.
მიტელცენტრი

მიტელცენტრი ჰქვია სამხარეო დაგეგმარებასა და ეკონომიკურ გეოგრაფიაში ცენტრალურ ადგილთა სისტემის საშუალო საფეხურის ცენტრალურ ადგილს , რომელიც გერმანელმა გეოგრაფმა ვალტერ კრისტალერმა შეიმუშავა 1950 წელს. ადგილის მნიშვნელობას ნაკლებად განაპირობებს მისი სიდიდე, არამედ ბევრად უფრო მეტად ამ ადგილის ინფრასტრუქტურა მის გარშემომდებარე ადგილებთან შედარებით. ეს სისტემა რამდენიმე საფეხურისაგან შედგება — ობერცენტრის, მიტელცენტრის, უნტერცენტრისა და კლაინცენტრისაგან. ცენტრალურ ადგილთა სისტემა ობერცენტრი უნტერცენტრი კლაინცენტრი დოპელცენტრი ვალტერ კრისტალერი გერმანიის გამოყენებითი გეოგრაფიის კავშირი
ცენტრალურ ადგილთა სისტემა

XX საუკუნის 30–იან წლებში გერმანელმა გეოგრაფმა ვალტერ კრისტალერმა ცენტრალურ ადგილთა სისტემის (ან სხვაგვარად ცენტრალური გეოგრაფიული პუნქტების) თეორია შეიმუშავა. ამ სისტემის მოდელის რეალიზაცია შესაძლებელია იდეალური ტიპის ჰომოგენურ სივრცეებში ცენტრალურ ადგილთა, პუნქტთა იერარქიული სტრუქტურის საფეხურების შექმნით. მაღალი (იერარქიული) საფეხურის ცენტრალური ადგილები (მაგ.; ქალაქები) თავიანთი (ფუნქციური) ჭარბ–დატვირთვის თვალსაზრისით ავლენენ ისეთ თვისებებს, რომლებიც დაბალი (იერარქიული) საფეხურის ცენტრალურ ადგილებს (როგორიცაა მაგ.; გარკვეული ადმინისტრაციული და კომუნალური მომსახურების ფუნქციები პატარა ქალაქებში) არა აქვთ. ცენტრალური ადგილი მისი მიმდებარე განვრცობითი ადგილის, ან სფეროს მიმართ უფრო მეტ მნიშვნელობითაა (მნიშვნელობითი ჭარბ–დატვირთვა) დატვირთული. ვალტერ კრისტალერმა ადგილის ცენტრულობა, ან მისი მნიშვნელობითი ჭარბ–დატვირთვა განსაზღვრა (ადგილისა და მისი განვრცობითი სფეროსათვის სამუშაო მზადყოფნაში) უკვე არსებული და (მხოლოდ ადგილის მოსახლეობისთვის) საჭირო სამსახურების ურთიერთმიმართებით (მაჩვენებელთა განსხვავება = მნიშვნელობითი ჭარბ–დატვირთვა). რამდენადაც მაღალია ადგილის ცენტრულობა, იმდენად მაღალია კომუნალურ მომსახურებათა ოდენობა მოსახლეზე. ვალტერ კრისტალერმა ცენტრალურ ადგილთა სისტემის კონცეფცია განავითარა თავის მთავარ ნაშრომში, რომელიც წიგნად 1933 წელს გამოიცა სათაურით „ცენტრალური გეოგრაფიული პუნქტები გერმანიის სამხრეთში“. მან დაადგინა, რომ მრავალცენტრიანი რეგიონი მაღალი მაჩვენებლის კომუნალური მომსახურებითა და ტვირთბრუნვით გამოირჩევა. თავდაპირველად კრისტალერის მომარაგების პრინციპის მიხედვით შემუშავებული სისტემა ათი იერარქიული საფეხურისაგან ("დამხმარე ცენტრული პუნქტიდან" "სახელმწიფოს მთავარ პუნქტამდე") შედგებოდა. კრისტალერმა თავისი თეორია პრაქტიკაში გადაამოწმა იმ დროისათვის არსებული სატელეფონო კავშირების რაოდენობისა და განაწილების გადაამოწმა მაგალითის მოშველიებით. Z I = ( n T e l − N ) × M i T e l {\displaystyle ZI=(nTel-N)\times MiTel} ZI = (გერმ. Zentralitätsindex) ცენტრულობის ინდექსი nTel = (გერმ. Zahl der Telefonanschlüsse) სატელეფონო კავშირების რიცხვი N = (გერმ. Einwohnerzahl) მოსახლეთა რაოდენობა MiTel = (გერმ. Mittelwert der Zahl der Telefonanschlüsse je Einwohner im Ergänzungsgebiet) საშუალო მაჩვენებელი განვრცობითი სფეროს ყოველ მოსახლეზე ობერცენტრი მიტელცენტრი უნტერცენტრი კლაინცენტრი დოპელცენტრი ვალტერ კრისტალერი გერმანიის გამოყენებითი გეოგრაფიის კავშირი
უნტერცენტრი

უნტერცენტრი — სამხარეო და ეკონომიკურ გეოგრაფიაში ყველაზე დაბალი საფეხურის ცენტრალური გეოგრაფიული პუნქტი, ან ადგილი. ცნება „უნტერცენტრი“ შეიმუშავა და დაამკვიდრა გერმანელმა გეოგრაფმა ვალტერ კრისტალერმა თავის ცენტრალურ ადგილთა სისტემაში, რომელიც 1933 წელს გამოქვეყნდა. უნტერცენტრები სასოფლო კომუნებისთვის წარმოადგენს კომუნალური, ტვირთმიმოქცევითი და ინფრასტრუქტურული დაწესებულებების საერთო მოთხოვნილებათა უზრუნველყოფის ადგილებს, რომელთა შორისაცაა: სათემო ადმინისტრაცია ფოსტა ეკლესია საბაზისო და ძირითადი სკოლა ბანკი ექიმი და აფთიაქი ძირითადი მოთხოვნილებების სავაჭრო პუნქტები (სუპემარკეტი, ბენზინგასამართი სადგური და ა.შ.) პერიოდული პროდუქტებითა და მომსახურებებით უზრუნველყოფა (ანუ იმით, რაც ყოველდღიური მოთხოვნილებებში არ შედის) ხდება მიმდებარე მიტელცენტრებში, ხოლო განსაკუთრებული, ან სპეციფიკური სახის მოთხოვნილებების დაფარვა უნტერცენტრებისაგან კიდევ უფრო მოშორებით (მიტელცენტრების მახლობლად) ობერცენტრებში ხდება. ცენტრალურ ადგილთა სისტემა ობერცენტრი მიტელცენტრი კლაინცენტრი დოპელცენტრი ვალტერ კრისტალერი გერმანიის გამოყენებითი გეოგრაფიის კავშირი (DVAG)
ნიუ-იორკის ფილარმონიული ორკესტრი

ნიუ-იორკის ფილარმონიული ორკესტრი (New York Philharmonic) — უძველესი აქტიური სიმფონიური ორკესტრი შეერთებულ შტატებში, ჩამოყალიბდა 1842 წელს ქალაქ ნიუ-იორკში. ფილარმონიული ორკესტრი წარმოდგენებს ლინკოლნის ცენტრის ავერი ფიშერის დარბაზში მართავს და საყოველთაოდ მოიაზრება, როგორც ერთ-ერთი საუკუთესო ორკესტრი მსოფლიოში. ორკესტრმა საკუთარი რეკორდული მე-14.000 კონცერტი 2004 წლის დეკემბერში გამართა. 2002 წლიდან ორკესტრის მუსიკალური დირექტორია ლორინ მააზელი. 2009 წლიდან მის თანამდებობას ალან გილბერტი დაიჭერს.
რეზუსი

რეზუსი (Macaca mulatta) — ცხვირვიწრო მაიმუნი მაკაკის გვარისა. მისი სხეულის სიგრძე 60 სმ აღწევს. შეფერილია მომწვანო-მოყვითალოდ. გავრცელებულია სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში ინდოსტანის ნახევარკუნძულის ჩათვლით; გვხვდება ჰიმალაებში, ნეპალიდან ჩრდილოეთ ბირმამდე. ბინადრობს ხეზე, თუმცა ხშირად ჩამოდის მიწაზე. კარგად ცურავს და ყვინთავს. ქმნის ხროვას, რომელიც 20-მდე სულისაგან შედგება. მაკეობა 164 დღე გრძელდება, შობს 1 ნაშიერს, რომელსაც დედალი წლამდე კვებავს. რეზუსს იყენებენ როგორც ლაბორატორიულ ცხოველს სამედიცინო და ბიოლოგიური ექსპერიმენტებისთვის. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 340. ARKive - images and movies of the rhesus macaque (Macaca mulatta) დაარქივებული 2006-05-07 საიტზე Wayback Machine. Brain Maps and Brain Atlases of Rhesus Macaque დაარქივებული 2019-06-21 საიტზე Wayback Machine. Primate Info Net Macaca mulatta Factsheet Macaca mulatta Genome დაარქივებული 2019-01-18 საიტზე Wayback Machine.
შამანიზმი

შამანიზმი (ქურუმი ტუნგისურად) ― რელიგიის უძველესი ფორმა მსოფლიოს მრავალ ხალხში. აღმოცენდა პრეისტორიულ ხანაში. მორწმუნეებს სწამდათ ექსტაზში შესული შამანისა და მასში ჩასახლებული სულის ურთიერთობა. შამანებს ეცვათ სპეციალური სამოსელი, რომელიც აღჭურვილი იყო სიმბოლური აქსესუარებით: ზოომორფული ნიშნებით, ცხოველების და ფრინველების ნაწილებით. თითოეულ მათგანს ჰქონდა კონკრეტული საკრალური მნიშვნელობა. შამანი იყენებდა სხვადასხვა ჟღარუნებს, ცეკვავდა, ტრაი;ლებდა, იყენებდა ჰიპნოზს. შამანიზმის ელემენტები შეითვისეს მაღალგანვითარებულმა რელიგიებმაც, მაგალითად გამოცხადებები და ხილვები ქრისტიანობაში, დერვიშთა ზოგიერთი მოქმედება ისლამში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 679. საყვარელიძე რ. "მეტაფიზიკური პარადიგმა ფსიქოთერაპიაში"
პუბლიუს კლავდიუს პულქერი

პუბლიუს კლავდიუს პულქერი - რომის კონსული ძვ. წ. 249 წელს. აპიუს კლავდიუს კაუდექსის შვილი. მონაწილეობა მიიღო პირველ პუნიკურ ომში, დრეპანასთან ბრძოლაში, რომელიც სასტიკად წააგო. მისი ვაჟი იყო აპიუს კლავდიუს პულქერი.
ზღვის დონე

ზღვის დონე — ზღვის საშუალო სიმაღლე, რომელიც ერთი განსაზღვრული ათვლის ზედაპირიდან იზომება. ათვლის ზედაპირის განსაზღვრა სიძნელეებთანაა დაკავშირებული და რთულ გაზომვებს ითვალისწინებს, რაც ზღვის დონის ზუსტ განსაზღვრას აძნელებს. განარჩევენ „მყისიერ“, მოქცევის, საშუალო დღე-ღამის, საშუალო თვიურ, საშუალო ნახევარწლიურ და საშუალო მრავალწლიურ ზღვის დონეებს. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ზღვის დონე Sea Level Rise:Understanding the past - Improving projections for the future Permanent Service for Mean Sea Level დაარქივებული 2010-03-10 საიტზე Wayback Machine. Global sea level change: Determination and interpretation დაარქივებული 2008-12-26 საიტზე Wayback Machine. Environment Protection Agency Sea level rise reports დაარქივებული 2007-10-05 საიტზე Wayback Machine. Properties of isostasy and eustasy დაარქივებული 2011-07-21 საიტზე Wayback Machine.
ფიოდორ შალიაპინი

ფიოდორ ივანეს ძე შალიაპინი (რუს. Шаляпин, Фёдор Иванович; დ. 13 თებერვალი [ ძვ. სტ. 1 თებერვალი]), 1873 — გ. 12 აპრილი, 1938) — მეოცე საუკუნის რუსი საოპერო მომღერალი. ძლიერი და მოქნილი ბასის და მომაჯადოვებელ სასცენო თამაშის წყალობით, ის ოპერის ისტორიაში ერთ-ერთ უდიდეს შემსრულებლად ითვლება. მას ხშირად მიეწერება ხელოვნების ამ დარგში ბუნებრივი თამაშის დამკვიდრება. მისი კარიერის რუსული ფაზის დროს, შალიაპინს კონფრონტირება სხვა ორ დიდ რუს ბასებთან, ლევ სიბირიაკოვთან (1869-1942) და უფრო ლირიკულ ვლადიმერ კასტორსკისთან (1871-1948) უწევდა. ფაქტი, რომ ამ გამორჩეული ტრიოდან შალიაპინი დანარჩენ ორზე გაცილებით დასამახსოვრებელი გახდა, მისი სასცენო გამოსვლების მიმზიდველობის ძალითაა განპირობებული. Страницы моей жизни (совместно с Максимом Горьким). Маска и Душа. Мои сорок лет на театрах (автобиография). Виктор Петелин «Восхождение, или Жизнь Шаляпина». «Этот гений-Фёдор Шаляпин. Воспоминания и статьи», ГЦММК им. М. И. Глинки დაარქივებული 2016-01-07 საიტზე Wayback Machine. , дом-музей Ф. И. Шаляпина, фортепианная школа «Клавир». Москва, 1995 год. Ал. Лесс, Рассказы о Шаляпине, М., «Советская россия», 1973 Пружанский А. М.. Отечественные певцы 1750—1917. Словарь.. М.: «Композитор». ციტირების თარიღი: 2010-01-09.[მკვდარი ბმული] ფიოდორ შალიაპინი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი Дом-музей Ф. И. Шаляпина в Москве დაარქივებული 2018-05-30 საიტზე Wayback Machine. Коллекция фотографий Шаляпина в различных ролях Шаляпин декламирует стихотворение Семена Надсона «Грёзы», mp3 Фёдор Шаляпин კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში Шаляпсусы. Отрывок из книги И.Дарского «Народный Артист Его Величества… Шаляпин», в журнале «Чайка» «Вятский Шаляпин» დაარქივებული 2009-07-26 საიტზე Wayback Machine. исследование Бориса Садырина о вятских корнях знаменитого певца. Отец и мать, посещение Вятской губернии, знакомство Шаляпина со многими известными людьми той эпохи. Документы, связанные с Шаляпиным, из фондов Национального архива РТ[მკვდარი ბმული] Влас Михайлович Дорошевич. «Шаляпин в „Мефистофеле“» Влас Михайлович Дорошевич. «Шаляпин»
ლიპარის კუნძულებთან ბრძოლა

ლიპარის კუნძულებთან ბრძოლა — პირველი პუნიკური ომის პირველი საზღვო ბრძოლა, რომელიც გაიმართა ძვ. წ. 260 წელს. აგრიგენტუმის აღების შემდეგ, სიცილიაზე სახმელეთო უპირატესობა რომაელებს ჰქონდათ, ხოლო ფლოტი კი კართაგენის უფრო ძლიერი იყო. რომაელებმა დაიმორჩილეს სიცილიის შიდა ნაწილი, ხოლო ზღვისპირა ქალაქებში კართაგენელები ბატონობდნენ. ამ სიტუაციის შესაცვლელად რომისთვის აუცილებელი იყო ფლოტი. რომაელებმა ააშენეს 100 ხუთგემბანიანი და 20 სამგემბანიანი გემი. რომაელებს გემთა მშენბლობის არავითარი გამოცდილება არ ჰქონდათ, ისინი მესინას ბრძოლამდე დატყვევებული ერთადერთი კართაგენული გემის მაგალითზე აშენებდნენ გემებს. ახალ აშენებულ ფლოტს სათავეში გნეუს კორნელიუს სციპიონი ჩაუდგა. მან მესინასკენ გასცურა 17 გემით, დანარჩენი ფლოტი რამდენიმე დღის შემდეგ უნდა მოსულიყო. ამ დროს რომაელებს მიეცათ საშუალება ღალატის მეშვეობით ლიპარი ჩაეგდოთ ხელში. სციპიონმა გადაწყვიტა არ დალოდებოდა დანარჩენ ფლოტს და არსებული გემების მესვეობით აეღო ქალაქი. როდესაც პანორმაში მყოფნა ჰანიბალმა შეიტყო სციპიონის ლიპარში ჩასვლის ამბავი, მან გაგზავნა ბოოდესი 20 გემით. ბოოდესმა ღამით ჩაკეტა პორტში რომაული ფლოტი. დაბნეული ჯარისკაცები გამთენიისას ქალაქში გაიქცნენ, ხოლო სციპიონი ტყვედ ჩაბარდა. ამ მოვლენის შედეგად შეარქვეს სციპიონს ასინა, რაც ლათინურად ვირს ნიშნავს. პოლიბიუსი, საყოველთაო ისტორია. წიგნი 1. 20 - 21
მილაის ბრძოლა

მილაის ბრძოლა — პირველი პუნიკური ომის მეორე საზღვაო ბრძოლა. ლიპარის კუნძულებთან ბრძოლის წაგების შემდეგ ფლოტი გადაებარა გნეუს კორნელიუს სციპიონ ასინას კოლეგას გაიუს დუილიუსს, რომელსაც აქამდე სახმელეთო ჯარები ებარა. ხოლო სახმელეთი ჯარები სამხედრო ტრიბუნებს ჩააბარა. რომაელებმა გააცნობიერეს, რომ მათი გემები ბევრად ჩამოვარდებოდა კართაგენულებს სიჩქარეში და მოქნილობაში, ამიტომ მოიგონეს იარაღი, რომელსაც ყვავი შეარქვეს. გემის წინა ნაწილზე მაგრდებოდა მრგვალი ბოძი, რომელზეც მიმაგრებული იყო კიბე. კიბის აწევ დაწევა ბლოკებით ხდებოდა. ამ მოწყობილობით რომაელ ჯარისკაცებს საზღვაო ბრძოლის დროს შეეძლოთ მტრის გემზე გადასხვა და ხელჩართული ბრძოლა. გაიუს დუილიუსმა შეიტყო რომ კართაგენული ფლოტი ქალაქ მილაისთან დგას და ფლოტით მათკენ გასცურა. კართაგენელები რომაელებს მათი გამოუცდელობის გამო ზერელედ უყურებდნენ, მათ 130 გემი გამოუშვეს რომაელთა დასახვედრათ, იმედით რომ გამარჯვება ადვილი იქნებოდა და არ ჩათვალეს საჭიროდ საბრძოლო განაწესის დაცვა. მათ დაინახეს რომაულ გემებზე აღმართული ყვავები, მაგრამ ვერ მიხვდნენ რა შეიძლება ეს ყოფილიყო. როდესაც ფლოტები ერთმანეთს მიუახლოვდნენ, რომაელები ყვავების მეშვეობით კართაგენულ გემებზე გადავიდნენ და გემბანებზე ხელჩართული ბრძოლები იმართებოდა, რაშიც რომაელები უთუოდ უფრო ძლიერები იყვნენ. ასე რომაელებმა დაამარცხეს კართაგენელები და ხელში ჩაიგდეს მეთი ფლოტი. კართაგენელთა მეთაურმა ჰანიბალმა ძლივს მოახერხა ნავით გაქცევა. წამოწეული კართაგენული გემები ცდილობდნენ რომაულ გემებს გვერდებიდან ან უკნიდან მიახლოვებულიყვნენ, მაგრამ ყვავები ტრიალის წყალობით ყველა მიმართულებით სახიფათო იყო. პოლიბიუსის თანახმად, ამ ბრძოლაში კართაგენელებმა 50 გემი დაკარგეს. პოლიბიუსი, საყოველთაო ისტორია, წიგნი 1. 22-23