laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
უმბრა

უმბრა (ლათ. Umbra krameri) — თევზი უმბრასებრთა ოჯახისა. აქვს წითელ-მოწაბლისფრო სხეული, რომლის სიგრძე 50-90 მმ, იშვიათად 115 მმ, მასა 27 გრამს აღწევს. დაფარულია ციკლოიდური ქერცლებით. გავრცელებულია მდინარეების დუნაისა და დნესტრის აუზებში. იკვებება ზოობენთოსითა და თევზის ლიფსიტებით. გამრავლებას იწყებს ერთი წლისა. ტოფობს მარტიდან — მაისამდე; ყრის 150-ზე მეტ ქვირითს, რომელსაც დედალი იცავს. სარეწაო მნიშვნელობა არ აქვს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 147.
ფლოგოპიტი

ფლოგოპიტი — სილიკატების კლასის მინერალი ქარსების ჯგუფისა. ქიმიური შედგენილობა К (Mg, Fe)3 [AlSi3 O10] (OH, F)2, მინარევებია: Na, Ti, Mn, Rb და სხვა. კრისტალდება მონოკლინურ სინგონიაში. აქვს ფირფიტისებრი ან პრიზმული კრისტალები, ქერცლოვანი აგრეგატები. ჩვეულებრივ, მწვანეა ან მურა, სახეობები, რომლებიც რკინას არ შეივცავს, უფერულია. აქვს სრულყოფილი ტკეჩადობა. სიმაგრე მინერალოგიური სკალით 2,2-5; სიმკვრივე 2700—2850 კგ/მ³. გვხვდება მეტამორფულ ქანებში. იყენებენ ელექტროსაიზოლაციო მასალად. ფლოგოპიტის საბადოები გვხვდება — კოლის ნახევარკუნძულზე, ბაიკალისპირეთში, მადაგასკარზე, კანადაში, ინდოეთში, შრი-ლანკაზე და სხვა. მინერალების სია ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 345. Лицарев М. А., Генезис флогопитовых месторождений Алдана, М., 1961; Терновой В. И., Афанасьев Б. В., Сулимов Б. И., Геологическое строение и условия образования Ковдорского месторождения флогопита, "Советская геология", 1967, № 2.
საყუდისთავი

საყუდისთავი — მთა საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ქობულეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მესხეთის ქედის ჩაქვის შტოქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან — 1707 მეტრი. აგებულია შუაეოცენური უხეშმარცვლოვანი ტუფ-ბრექჩიებითა და ტუფებით. კონუსის ფორმისაა, მთის კალთებიდან რადიალურად ჩამოედინებიან მდინარე აჭარისწყლისა და ჩაქვისწყლის შენაკადები. შემოსილია მუხის, რცხილისა და წიფლის შერეული ტყით. ნემანიშვილი ს., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 205.
საჩალისმთა

საჩალისმთა — მთა საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს გუდამაყრის ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2910 მ. აგებულია შუაიურული თიხაფიქლებითა და ქვიშაქვებით. კალთები ძლიერ დანაწევრებულია. ქვედა ნაწილი შემოსილია სუბალპური ბალახეულით, ზედაში აქა-იქ ალპური მდელოებია. ნემანიშვილი, ს., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 210.
საძელე

საძელე — ვულკანური მწვერვალი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტისა და დუშეთის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს ხევის კავკასიონის მთავარ ქედზე, ჯვრის უღელტეხილის აღმოსავლეთით, მდინარეების ხდისა და ბიდარის სათავეებს შორის. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3307 მ. საძელე აგებულია ანდეზიტებით. მთის აღმოსავლეთი და დასავლეთი კალთები დამრეცია, ხოლო ჩრდილოეთი და სამხრეთი ციცაბო. ზედა ნაწილი მოკლებულია ნიადაგ-მცენარეულ საფარს, კალთებზე ალპური და სუბალპური მდელოებია. სანებლიძე მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 217.
ეუსებიო გილარტე ვერა

ეუსებიო გილარტე ვერა (ესპ. Eusebio Guilarte Vera, 15 ოქტომბერი 1805, ლა-პასი, ბოლივია — 11 ივნისი 1849, კობიხა, ბოლივია) — ბოლივიელი პოლიტიკოსი, ბოლივიის პრეზიდენტი 1847-1848 წწ. თანამდებობა დაიკავა 1847 წლის 23 დეკემბერი — დატოვა 1848 წლის 2 იანვარი. ბოლივიის პრეზიდენტი Historia de Bolivia (4º edición),editorial Gisbert.
ხოსე მიგელ დე ველასკო ფრანკო

ხოსე მიგელ დე ვალასკო ფრანკო (ესპ. José Miguel de Velasco Franco, დ. 1795 — გ. 1859) — ბოლივიელი პოლიტიკოსი, ბოლივიის პრეზიდენტი 1828, 1829, 1839-1841 და 1848 წწ. თანამდებობა პირველად დაიკავა 1828 წლის 2 აგვისტოს — დატოვა 1828 წლის 18 დეკემბერს, მეორედ თანამდებობა ეკავა 1829 წლის 1 იანვრიდან, 1829 წლის 24 მაისამდე, მესამედ — 1839 წლის 22 თებერვლიდან, 1841 წლის 10 ივნისამდე და მეოთხედ — 1848 წლის 18 იანვრიდან, 1848 წლის 6 დეკემბრამდე. ბოლივიის პრეზიდენტი Robert L. Scheina, Latin's America's Wars, the age of the Caudillo, 1791-1899, Brassey's Inc., Dulles, Virginie, 2003,
აბატი

აბატი (იტალ. abbate < ლათ. abbas < ებრ. אבּא — „მამა“) — საეკლესიო ტიტული, რომელიც VI საუკუნის დასაწყისში ენიჭებოდა რომის კათოლიკურ ეკლესიაში მამათა მონასტრის წინამძღვარს (დედათა მონასტრის წინამძღვარი – აბატისა, ლათ. abbatissa). თავდაპირველად აბატს ირჩევდნენ ბერ-მონაზვნები, ამტკიცებდა ეპისკოპოსი. აბატი განაგებდა მონასტრსა და სამონასტრო მამულს. VII საუკუნიდან სააბატოს საქმეებში ეპისკოპოსები ერეოდნენ და ხშირად აბატად თავისთვის სასურველ პირს ნიშნავდნენ. ზოგი აბატი თავს აღწევდა ეპისკოპოსის გავლენას და უშუალოდ პაპს ემორჩილებოდა. VII-IX საუკუნებში სააბატოს ზოგჯერ სათავეში უდგნენ საერო პირები. უფრო გვიან აბატს უწოდებდნენ იმასაც, ვინც სააბატოს შემოსავლით სარგებლობდა. ზოგჯერ აბატად საერთოდ სასულიერო პირსაც მოიხსენიებენ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 16-17.
ბოლივიის გერბი

ბოლივიის გერბი — ბოლივიის ერთ-ერთი ეროვნული სიმბოლო. დღევანდელი ფორმით მიღებულ იქნა 1963 წელს. მის ცენტრში მდებარეობს ოვალი, რომელიც შემოსაზღვრულია ბოლივიის დროშით, მუშკეტებით და დაფნის რტოებით. წვერში გამოსახულია ანდური კონდორი. ცენტრალური ოვალის ძირზე გამოსახულია ათი ვარსკვლავი, რომლებიც აღნიშნავენ ბოლივიის ცხრა დეპარტამენტს და ლიტორალის ყოფილ პროვინციას, რომელიც 1879 ჩილეს მიერ იქნა მითვისებული. ოვალის წვერზე წაწერილია „ბოლივია", ხოლო მის შიგნით გამოსახულია პოტოსის მთა,რომელსაც მზე ადგას თავზე. ასევე ალპაკა, ხე და ხორბლის ძნა. ეს კონტრასტი სრულად ასახავს ბოლივიის გეოგრაფიას, ხოლო ალპაკა ქვეყნის ეროვნული ცხოველია. გერბზე გამოსახული შაშხანები დამოუკიდებლობისთვის ბრძოლის სიმბოლოა, დაფნის რტოები მშვიდობის, ხოლო კონდორი - ერისა და მისი თავისუფლების დაცვისთვის მზადყოფნის. ბოლივიის დროშა ბოლივიის ჰიმნი ბოლივიის გერბის ისტორია დაარქივებული 2009-03-21 საიტზე Wayback Machine. (ესპანური) ბოლივიის გერბის ისტორია (ინგლისური) [1] დაარქივებული 2010-02-03 საიტზე Wayback Machine. (ესპანური) ხ • გ • რ სამხრეთი ამერიკა
დელტასუბანი

დელტასუბანი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის თერჯოლის მუნიციპალიტეტში (ზედა საზანოს ადმინისტრაციული ერთეული). მდებარეობს ზემო იმერეთის პლატოზე, მდ. ძუსის (ჩოლაბურის მდგენელი) მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 280 მეტრის სიმაღლეზე. თერჯოლიდან დაშორებულია 18 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 482 ადამიანი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
აღთაქლა

აღთაქლა — სოფელი საქართველოში, გარდაბნის მუნიციპალიტეტში, მდინარე მტკვრის მარცხენა მხარეზე. თბილისი-ბაქოს რკინიგზის ხაზზე. ზღვის დონიდან 340 მ, გარდაბნიდან დაშორებულია 18 კმ-ით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 50. ↑ მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 26 ივლისი 2016. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 18.
ახალი სამგორი

ახალი სამგორი — სოფელი საქართველოში, გარდაბნის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს გარდაბნის ვაკეზე, მდინარე მტკვრის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 400 მ, გარდაბნიდან დაშორებულია 12 კმ-ით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1870 ადამიანი. 1950-იან წლებში მთავრობის გადაწყვეტილებით კასპის რაიონის მაღალმთიანი სოფლიდან გოსტიბედან ჩამოასახლეს მთიულები. სოფლის მოსახლეობის ძირითადი ნაწილი მთიულები არიან, თუმცა სოფლის შესასვლელში, პირველ უბანში, რომელსაც რუსების უბანსაც უწოდებენ, მოსახლეობა თითქმის საქართველოს ყველა კუთხიდანაა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 93. ↑ მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 20. ↑ ინეზა ხახიაშვილი, „გარდაბნის რაიონის ციხე-ტაძრები“, თბილისი, 2008, გვ. 118.
გამარჯვება (გარდაბნის მუნიციპალიტეტი)

გამარჯვება — სოფელი საქართველოში, გარდაბნის მუნიციპალიტეტში, გამარჯვების თემში, მდებარეობს სამგორის ვაკეზე, მდინარე ლოჭინის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 520 მ, გარდაბნიდან დაშორებულია 35 კმ-ით. თბილისიდან — 7კმ. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 4670 ადამიანი. სოფელი XX საუკუნის შუა წლებში აღმოცენდა. თავდაპირველად აქ პირიქითა ხევსურეთიდან ჩამოასახლეს მოსახლეობა. მალე გურჯაანის რაიონის სოფელ ჭერემის მოსახლეობაც შეუერთდა. 1953 წელს ჩამოყალიბდა კოლმეურნეობა, რომელიც ამ ორი კუთხიდან ჩამოყვანილი პირუტყვით იყო დაკომპლექტებული. შემდეგ ქლუხორის რაიონიდან გადმოასახლეს რაჭველები, ასევე სამცხე-ჯავახეთის მხარედან. 2000 წელს სასმელი წყლის ახალი რეზერვუარის მშენებლობისათვის მიწის თხრის სამუშაობის შესრულების დროს აღმოჩენილი იქნა ნივთები, რომელიც მიგვანიშნებს, რომ აქ ოდესღაც ძველად ცხოვრობდნენ ადამიანები. ლოჭინის ნასოფლარი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 647. ↑ მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 28. ↑ 3.0 3.1 ხახიაშვილი ინეზა, გარდაბნის რაიონის ციხე-ტაძრები, თბ., 2008. — გვ. 120–121.
ახალწყარო

ახალწყარო — სოფელი საქართველოში, გარდაბნის მუნიციპალიტეტში, თელეთის თემში. მდებარეობს თრიალეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 660 მ, გარდაბნიდან დაშორებულია 53 კმ-ით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 103. ↑ მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 20.
ახალშენი (გარდაბნის მუნიციპალიტეტი)

ახალშენი (ყოფ. გოფნუნსტალი - გადაერქვა 1943 წლის 31 აგვისტოს.) — სოფელი საქართველოში, გარდაბნის მუნიციპალიტეტში, კალინინოს თემში, მდებარეობს გარდაბნის ვაკეზე, მდინარე მტკვრის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 310 მ, გარდაბნიდან დაშორებულია 4 კმ-ით. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 289. ↑ მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 20. ↑ საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის საინფორმაციო-სტატისტიკური განყოფილება, „საქართველოს სსრ ადმინისტრაციულ ტერიტორიული დაყოფა 1949 წლის 1 სექტემბრისათვის“, თბ., 1949
ბირლიკი

ბირლიკი — სოფელი საქართველოში, გარდაბნის მუნიციპალიტეტში, კალინინოს თემში, მდებარეობს სამგორის ვაკეზე, თბილის-გარდაბნის გზატკეცილზე. ზღვის დონიდან 310 მ, გარდაბნიდან დაშორებულია 3 კმ-ით. რეპორტაჟი ბირლიკიდან ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 407. ↑ მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019.
ბოლივიის დროშა

ბოლივიის სახელმწიფო დროშა — ბოლივიის ერთ-ერთი ეროვნული სიმბოლო. მიღებულ იქნა 1851 წელს. დროშა ჰორიზონტალური სამფეროვანია და შედგება წითელი, ყვითელი და მწვანე ფერებისგან. ცენტრში გამოსახულია ბოლივიის გერბი. ერთ-ერთი ვერსიის მიხედვით, წითელი აღნიშნავს ბოლივიელ მამაც ჯარისკაცებს, მწვანე ნაყოფიერებას, ხოლო ყვითელი - ქვეყნის მინერალურ რესურსებს. მიუხედავად ზღვაზე გასასვლელის არქონისა, ბოლივიას გააჩნია ეროვნული საზღვაო-საფლოტო სიმბოლოც, რომელიც მდინარეებსა და ტბებში ცურვებისას გამოიყენება. ბოლივიის გერბი ბოლივიის ჰიმნი ბოლივიის დროშა ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2006-02-15. ციტირების თარიღი: 2011-03-06. ხ • გ • რ სამხრეთი ამერიკა
ექვთიმე ზიგაბენი

ექვთიმე ზიგაბენი (ბერძ. Ευθύµιος Ζιγαβηνός, ლათ. Euthymius Zigabenus или Zigadenus; დ. ? — გ. დაახ. 1118) — ბიზანტიელი ღვთისმეტყველი და ეგზეგეტი. თავდაპირველად იყო ძალზე წარჩინებული პიროვნება ბიზანტიის იმპერატორის კარზე, შემდეგ კი — მონაზონი. დაწერა ყველა ერესის ისტორია — „პანოპლია დოგმატიკა“ (ბერძ. πανοπλία δογματική), დაწყებული სვიმონ მოგვისგან, ისლამით დამთავრებული, მათი მოკლე უარყოფით, რომლებიც დასესხებულია ეკლესიის მამების თხზულებებიდან. ეს თხზულება არის სრულიად კომპილატიური ხასიათის. ზიგაბენის კომენტარებმა ოთხთავზე (აღმოჩნდა XVIII საუკუნის ბოლოს და გამოიცა ლაიფციგში 1792 წელს), და ასევე ფსალმუნებზე და ქებათა ქებაზე (გამოც. „Bibliotheca patrum“, ტ. XIX) საღვთისმეტყველო კრიტიკის მაღალი შეფასება დაიმსახურა. მისი ყველა თხზულება თავმოყრილია მინეს კრებულში Patrologia Graeca (ტომები 128-131). Schriften zum Islam von Arethas und Euthymios Zigabenos und Fragmente der griechischen Koranübersetzung. Griechisch-deutsche Textausgabe von Karl Förstel (Corpus Islamo-Christianum, Series Graeca, 7). Harrassowitz, Wiesbaden 2009 Euthymios Zigabenos (richtiger Zygadenos). Meyers Konversations-Lexikon 1885–1892, Band 5, Seite 943 Die Religion in Geschichte und Gegenwart (RGG), 3. Aufl., Tübingen 1958, Bd. 2, Sp. 745 სტატია ი. კროტოვის ბიბლიოთეკაში დაარქივებული 2011-04-26 საიტზე Wayback Machine. (რუსული)
ბოლივიის ჰიმნი

ბოლივიის სახელმწიფო ჰიმნი (ესპ. Himno Nacional de Bolivia) — ბოლივიის ერთ-ერთი ეროვნული სიმბოლო. მიღებულ იქნა 1851 წელს. ტექსტი დაწერა ბოლივიის დამოუკიდებლობის დეკლარაციისა და ბოლივიის პირველი კონსტიტუციის ერთ-ერთმა ავტორმა - ხოსე იგნასიო დე სანხინესმა. მუსიკა ეკუთვნის იტალიელ ლეოპოლდო ბენედეტო ვინსენტის. ჰიმნის ტექსტი შემდეგია (ინგლისური თარგმანით): ბოლივიის დროშა ბოლივიის გერბი ბოლივიის ჰიმნი ხ • გ • რ სამხრეთი ამერიკა
ტრეპელი

ტრეპელი (გერმ. Tripel) — წვრილფორიანი ფხვიერი ან სუსტად შეცემენტებული დანალექი ქანი. უმთავრესად შედგება ოპალის, ზოგჯერ ქალცედონის სფერული ფორმის 0,01-0,02 მმ ზომის ნაწილაკების — გლობულებისაგან. სიმაგრე მინერალოგიური სკალით 1-3; სიმკვრივე 2000-3000 კგ/მ³. მეტად მსუბუქია. წარმოიქმნება ბიოქიმიური გზით. იყენებენ საიზოლაციო, აბრაზიულ და საშენ მასალად, აგრეთვე როგორც შთანთქმელს და კატალიზატორს. სახელი ეწოდა ლიბიის დედაქალაქ ტრიპოლის (Tripoli) სახელწოდების მიხედვით. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 45.
აბას-მირზა

აბას-მირზა (სპარს. عباس میرزا; დ. 20 აგვისტო, 1789 — გ. 25 ოქტომბერი, 1833) — ირანის სახელმწიფო მოღვაწე, ფათალი-შაჰის ძე და მემკვიდრე. აზერბაიჯანის ბეგლარბეგი. ირანის სახელმწიფო საქმებისა და საგარეო პოლიტიკის ფაქტობრივი გამგებელი. ძირითად ამოცანად მიაჩნდა ამიერკავკასიიდან რუსეთის განდევნა. სარდლობდა ირანის ლაშქარს რუსეთ-ირანის პირველი (1804-1813) და მეორე (1826-1828) ომების დროს. სცადა ირანის სამხედრო ძალების ევროპულ წესზე რეორგანიზაცია. აბას-მირზამ მჭიდრო კავშირი დაამყარა საქართველოს რუსეთთან შეერთებით უკმაყოფილო ქართველ ფეოდალებთან, რომელთა ერთი ნაწილი თავრიზში მის კარზე იმყოფებოდა. 1828 იძულებული გახდა ხელი მოეწერა რუსეთთან თურქმანჩაის ზავზე და ეცნო ამიერკავკასიაში ირანის სამფლობელოების დაკარგვა. მუჰამედ მირზა (1808–1848) ბაჰრამ მირზა (1806–1882) ჯაჰანგირ მირზა (1810–1853). ბაჰმან მირზა (1810–1884). ფერიდუნ მირზა (1810–1855) ისქანდერ მირზა (1810–1856) ხოსრო მირზა (1811–1883). ქაჰრამან მირზა. არდაშირ მირზა (1807–1866) აჰმად მირზა. ჯაფარ ყული მირზა. მუსტაფა ყული მირზა. მურად მირზა (1822–1882) მანუჩეჰრ მირზა. ფერჰად მირზა (1818–1888) ფირუზ მირზა (1818–1886). ჰანლარ მირზა (1812–1862) ბაჰადურ მირზა. მუჰამედ რაჰიმ მირზა. მეჰდი ყული მირზა (1812–1854) ჰამზა მირზა. ილდირიმ ბაიეზიდ მირზა. ლუთფულაჰ მირზა. მუჰამედ ქერიმ მირზა. ჯაფარ მირზა. აბდულა მირზა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 16. კაციტაძე დ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 16. ზ. შარაშენიძე, ირანის შინაპოლიტიკური ვითარება და საგარეო ურთიერთობანი XIX საუკუნის დასაწყისში, თბ., 1984
ტრემოლიტი

ტრემოლიტი — სილიკატების კლასის, ამფიბოლების ჯგუფის მინერალი; ქიმიური შედგენილობა Сa2Mg5Si8O22(OH)2 — კრისტალდება მონოკლინურ სინგონიაში. აქვს ნაცრისფერი ან თეთრი ნემსისებრი კრისტალები, აგრეგატები — რადიალურ სხივური. სიმაგრე მინერალოგიური სკალით 6-6,5; სიმკვრივე დაახლოებით 3000 კგ/მ³. წარმოიქმნება მეტამორფული პროცესების შედეგად. ტრემოლიტის მკვრივი ფარულკრისტალური სახეობაა ნეფრიტი, რომელსაც იყენებენ საიუველირო საქმეში, წმინდაბოჭკოვანია აზბესტი. სახელი ეწოდა ტრემოლის (Tremola) ხეობის (სამხრეთი შვეიცარია) სახელის მიხედვით. ტრემოლიტი გავრცელებულია მსოფლიოს სხვადასხვა ადგილებში, მათ შორის გვხვდება რუსეთში, აშშ-ში, კანადაში, იტალიაში, შვეიცარიაში, ფინეთსა და ტანზანიაში. მინერალების სია ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 45.
გიორგი კედრენე

გიორგი კედრენე (ბერძ. Γεώργιος Κεδρηνός) — XI საუკუნის ბიზანტიელი ისტორიკოსი, ავტორი თხზულებისა „ისტორიული მიმოხილვა“ (ბერძ. Σύνοψις ίστοριών), რომელიც მოიცავს მსოფლიოს ისტორიას ქვეყნის დასაბამიდან 1059 წლამდე. კედრენეს თხზულება, ძირითადად, კომპილაციაა, რომელსაც საფუძვლად დაედო იოანე სკილიცეს, გიორგი სვინკელოზის, თეოფანე აღმსარებლის და ზოგიერთ სხვათა შრომები – მათ ავტორი თავის წინასიტყვაობაში იხსენიებს. თხზულება იწყება სამყაროს დასაბამიდან და მოიცავს ებრაელთა, რომაელთა და ბიზანტიელთა ისტორიას. გიორგი კედრენეს საინტერესო ცნობები აქვს ქართველების შესახებ. აღწერს ლაზიკის ურთიერთობას ბიზანტიასა და ირანთან VI საუკუნეში; განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ცნობები X–XI საუკუნეების საქართველოს შესახებ: ბასილი II-ის ლაშქრობები საქართველოში, გიორგი I-ის მეფობა და ბაგრატ IV-ის ბიზანტიასთან ურთიერთობა; ლიპარიტ IV ბაღვაშისა და ბაგრატ IV-ის კონფლიქტები. გეორგიკა. ბიზანტიელი მწერლების ცნობები საქართველოს შესახებ, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც., ტ. 5, თბ., 1963 ლომოური ნ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 28. Opera Omnia by Migne Patrologia Graeca with analytical indexes Imannuel Bekker (Hrsg.): Georgius Cedrenus. 2 vols, Bonn 1838–1839 (reprinted in Jacques Paul Mignes Patrologia Graecae, vols 121–122, Paris 1884–1889).
იოანე ევქაიტელი

იოანე ევქაიტელი (ბერძ. Ιωάννης Εὐχάιτα), «მავროპად» (ბერძ. Μαυρόπους) წოდებული) (დ. დაახ. 1000 — გ. დაახ. 1070) — მცირე აზიის ქალაქ ევქაიტის მიტროპოლიტი. შერაცხულია წმინდანად მართლმადიდებელი ეკლესიის მიერ, ხსენება 5 ოქტომბერს. ცხოვრობდა იმპერატორ კონსტანტინე IX მონომაქოსის დროს, იყო ბიზანტიაში განათლების გავრცელების ხელშემწყობი. დატოვა 77 წერილი, რამდენიმე სიტყვა და რამდენიმე იამბიკური ლექსი: ეპიგრამები, გამოცანები და სხვა. შემორჩენილია ასევე იოანეს ეტიმოლოგიური ლექსიკონი. მისი დაწერილია დღეს მართლმადიდებელ ეკლესიაში გამოყენებული სულის გასვლის ლოცვები. Johannis Euchaitarum metropolitae quae supersunt in cod. Vaticano graeco 676 Ed. P. de Lagarde and J. Bollig. Berlin 1882 (Standard modern edition). Karpozilos A., The Letters of Ioannes Mauropous Metropolitan of Euchaita, Thessaloniki 1990. Follieri E., "The 'Living Heirmologion' in the Hymnographic Production of John Mauropus, Metropolitan of Euchaita", Studies in Eastern Chant 4 (1979) 54-75 (for references to publications of liturgical works). Hussey J.M., "The Writings of John Mauropus", in: Byzantinisches Zeitschrift vol. 44 (1951). Karpozilos A., Συμβολή στη μελέτη του βίου και του έργου του Ιώαννη Μαυρόποδος, Ioannina 1982. Anastasi R., Giovanni Mauropode, metropolita di Euchaita, Canzoniere, Catania 1984 (Italian translation of the poems). Anastasi R., "Su Giovanni d'Euchaita'", Siculorum Gymnasium 29 (1976) 19-49. Lefort J., "Rhétorique et politique. Trois discours de Jean Mauropous en 1047", Travaux et mémoires 6 (1976) 265-303.
იოსებ გენესიოსი

იოსებ გენესიოსი (ბერძ. Γενἐσιος) — X საუკუნის ბიზანტიელი ისტორიკოსი, წარჩინებული საგვარეულოდან. იმპერატორ კონსტანტინე VII პორფიროგენეტის დავალებით დაწერა იმპერიის ისტორია (948-969 წლებს შორის) დაწყებული ლეონ V-ს ტახტზე ასვლიდან ბასილი I-ს გარდაცვალებამდე. გამოცემულია ლახმანის მიერ ბონის გამოცემაში – "Corpus scriptorum historiae Byzantinae" (1834). Alexander Kazhdan (ed.), The Oxford Dictionary of Byzantium, 3 vols., Oxford University Press, 1991, vol. 2, 828-829, s. v. Genesios. ISBN 0195046528.
ევტიქი (ალექსანდრიის პატრიარქი)

ევტიქი ალექსანდრიელი (ბერძ. Πατριάρχης Ευτύχιος, არაბ. سعيد بن البطريق‎‎ — საიდ იბნ-ბატრიკ («პატრიკიოსის ძე»)) (დ. 10 სექტემბერი, 876 — გ. 11 მაისი, 940) — ალექსანდრიის პატრიარქი 933—940 წლებში. ავტორი სამედიცინო, საღვთისმტეყველო და ისტორიული თხზულებებისა. ევტიქის თხზულებები გამოცემულია Patrologia Graeca-ს 111-ე ტომში. ევტიქი დაიბადა ქალაქ ფუსტატში, სახელი გაითქვა, როგორც ექიმმა და ისტორიკოსმა. წერდა არაბულ ენაზე. 933 წელს არჩეულ იქნა ალექსანდრიის პატრიარქად, ცნობილია თავისი ბრძოლით კოპტი–იაკობიტების წინააღმდეგ. შემორჩენილია ევტიქის წიგნები მედიცინაში, ქრისტიანული მარხვების, აღდგომისა და დღესასწაულების შესახებ მსჯელობები, საუბარი ქრისტიანსა და ურწმუნოს შორის (ე. ი. მართლმადიდებელსა და იაკობიტებს შორის). ყველაზე მეტად ცნობილია მისი მოკლე საზოგადო ისტორია (სამყაროს შექმნიდან 937 წლამდე), რომელსაც იცნობენ სახელით – «ნაზმ-ალ-ჯავაჰირი». ეს ისტორიული ქრონიკა შეიცავს ბევრ ფასეულ ცნობას აღმოსავლეთის და, კერძოდ, ალექსანდრიის შესახებ. ევტიქის დროს მოხდა საპატრიარქო ბიბლიოთეკის რეორგანიზაცია. ევტიქიმ მისცა ბიბლიოთეკას ის სახე, რომელიც მას დღეს აქვს. ↑ Евтихий, патриарх александрийский (Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-04. ციტირების თარიღი: 2011-03-07. ↑ Краткая история патриаршей библиотеки
გიორგი ამარტოლი

გიორგი ამარტოლი ( ბერძ. Γεώργιος Ἁμαρτωλός), იგივე გიორგი მონაზონი — IX საუკუნის ბიზანტიელი ბერი და ისტორიკოსი. ცხოვრობდა ბიზანტიის იმპერატორ მიხეილ III-ს ზეობაში. დაწერა თხზულება „ქრონოგრაფია“, რომელიც გადმოსცემს მსოფლიოს ისტორიას, სამყაროს შექმნიდან 842 წლამდე. წყაროდ გამოყენებული აქვს ანტიკური და ბიზანტიური საისტორიო თხზულებები, აგრეთვე ზეპირი გადმოცემები. სრულად აღწერს ისტორიულ მოვლენებს და ეპოქის საზოგადოებრივ-კულტურულ ცხოვრებას. გიორგი ამარტოლის თხზულება საკმაოდ პოპულარული იყო ბიზანტიაში. XII საუკუნეში ქართულად თარგმნა არსენ იყალთოელმა. არსენის თარგმანი მისდევს უძველეს ხელნაწერებში შემორჩენილ რედაქციას, ამავე დროს იგი ორიგინალის ზოგიერთი ადგილის დაზუსტების, შევსებისა და ახლებურად წაკითხვის საშუალებას იძლევა. არსენის თარგმანი შედგება 9 წიგნისაგან და წყდება ბიზანტიის იმპერატორ თეოდოსიუს II-ის (401–450) მეფობამდე. არსენს თარგმნა დაუწყია მანგანის აკადემიაში. ამ დროს იგი პლატონის ზეგავლენას განიცდიდა, რაც მის „ქრონოგრაფიაშიც“ აისახა. შემდეგ არსენის შეხედულება პლატონის ფილოსოფიასა და ნეოპლატონიზმზე მკვეთრად შეიცვალა. შესაძლოა ამის გამო მან აღარ დაასრულა „ქრონოგრაფიის“ თარგმნა. მიმინოშვილი რ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 25. გეორგიკა. ბიზანტიელი მწერლების ცნობები საქართველოს შესახებ, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც., ტ. 4, ნაკვ. 2, თბ., 1952. Georgii Monachi chronicon, ed. C. de Boor, v. 1–2, Lipsiae, 1904; კეკელიძე კ., ქართული თარგმანი გიორგი ამარტოლის ხრონოგრაფიისა (ისტორიულ-ლიტერატურული შენიშვნები), მის წგ.: ეტიუდები ძველი ქართული ლიტერატურის ისტორიიდან, ტ. 1, თბ., 1956; ყაუხჩიშვილი ს., გიორგი ამარტოლის ქრონოგრაფიის ქართული თარგმანები, ნაწ. 2. გამოკვლევა, თბ., 1926; ყაუხჩიშვილი ს., ბერძნული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 3 – ბიზანტიური პერიოდის ლიტერატურის ისტორია, თბ., 1973. монах (Амартол). Временник.Восточная литература (რუსული) Георгий Амартол // Православная энциклопедия, Т. 11, С. 48-56. (რუსული) О Хронике Георгия Амартола (Публикация Института русской литературы РАН) (რუსული) Opera Omnia by Migne Patrologia Graeca with analytical indexes
ზურაბ გორგილაძე

ზურაბ ჰასანის ძე გორგილაძე (დ. 5 მაისი, 1937, სოფ. ხალა, ახლანდ. ქობულეთის მუნიციპალიტეტი — გ. 8 აპრილი, 2006, ბათუმი) — ქართველი პოეტი. დაწყებითი განათლება მიიღო სოფელ გორგაძეებში 1944-1948 წლებში. 1956 წელს დაამთავრა სოფელ ხალას საშუალო სკოლა და იმავე წელს გახდა ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის ფილოლოგიის ფაკულტეტის სტუდენტი. აღნიშნული უმაღლესი სასწავლებელი დაამთავრა 1961 წელს. ინსტიტუტის დამთავრების შემდეგ მუშაობდა პიონერთა და მოსწავლეთა პარკში ქართული ენისა და ლიტერატურის წრის მასწავლებლად. 1963 წლიდან გარდაცვალებამდე მუშაობდა საქართევლოს მწერალთა კავშირის აჭარის ორგანიზაციასთან არსებულ ჟურნალ „ჭოროხის“ სარედაქციო საბჭოში მხატვრულ რედაქტორად. ასევე 1992-1994 წლებში მუშაობდა ქობულეთის რაიონის სოფელ გორგაძეების საშუალო სკოლაში, ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებლად. 1961 წელს გამოვიდა მისი პირველი წიგნი „ნედლი სალამური“. ავტორია პოეტური კრებულებისა: „დიდი თვალები“ (1964), „ლირიკული პოემები“ (1969), „ზღვიდან აკრეფილი კენჭები“ (1970), „ლექსები“ (1973), „სინაზე“ (1977), „ლირიკა“ (1979), „მოფერება“ (1984) და სხვ. ლექსების ძირითადი თემატიკაა სიყვარული, აჭარის ისტ. წარსული და პოეტის მშობლიური კუთხის მკვიდრთა სულიერი სამყარო. მიღებული აქვს ღირსების ორდენი (1997). პოეტის სიცოცხლეში გამოიცა 16 წიგნი, ხოლო გარდაცვალების შემდეგ კი სამი წიგნი. იყო საქართველოს მწერალთა კავშირისა და მემედ აბაშიძის პრემიების ლაურეატი, ღირსების ორდენის კავალერი. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 102. ზურაბ გორგილაძე[მკვდარი ბმული]
აბაშა (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი აბაშა შეიძლება აღნიშნავდეს: აბაშა — მდინარე აბაშისა და მარტვილის მუნიციპალიტეტებში; აბაშა — ქალაქი აბაშის მუნიციპალიტეტში; აბაშა — სოფლების ძველი სახელი სამტრედიის მუნიციპალიტეტში.