ბაბელდაობი

ბაბელდაობი (ბაბელტუაპი) (ინგლ. Babeldaob) — კუნძული მიკრონეზიაში, ყველაზე დიდი კუნძული პალაუს რესპუბლიკაში, გუამის შემდეგ სიდიდით მეორეა მიკრონეზიაში. კუნძულზე მდებარეობს 16-დან 10 შტატი. ფართობი — 374,1 კმ², რაც შეადგენს ქვეყნის ტერიტორიის 70 %-ს. უმაღლესი წერტილი — მთა ნგერჩელჩუუსი, სიმაღლით — 242 მეტრი. ბაბელდაობის კუნძული მდებარეობს წყნარი ოკეანის დასავლეთ ნაწილში 885 კმ-ში ფილიპინების კუნძულ მინდანაოდან. ყველაზე დიდი კუნძულია კაროლინის კუნძულებში (მდებარეობს არქიპელაგის დასავლეთ ნაწილში) და პალაუს კუნძულებში (მდებარეობს ჯგუფის ჩრდილოეთ ნაწილში). ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ კუნძული გაჭიმულია 43 კმ-ზე, დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ — 13 კმ-ზე, ხმელეთის საერთო ფართობით 374,1 კმ². უახლოესი ყველაზე დიდი კუნძულია კორორი, რომელთანაც ბაბელდაობი 1978 წლიდან შეერთებულია ხიდით. კუნძული ჩამოყალიბდა დაახლოებით 70 მილიონი წლის წინ ვულკანური აქტივობის შედეგად. გეოლოგიური თვალსაზრისით კუნძულს აქვს შერეული ვულკანური და მარჯნული წარმოშობა. კუნძულის ზედაპირი მთაგორიანია. კუნძულის ყველაზე მაღალი წერტილია მთა ნგერჩელჩუუსი, სიმაღლით 242 მეტრი. კუნძულის ფერდოები ჩვენი წელთაღრიცხვით დაახლოებით 100 წელს იყო ტერასირებული მინდვრებით და პირამიდებით. კუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარეობს ღია რაიონი — ბადრულჩაუ, დიდი ბაზალტური მონოლითების რიგებით. კუნძულის სანაპირო ზოლი საკმაოდ დაგრეხილია (მისი სიგრძე 143,7 კმ-ია), არსებობს მრავალრიცხოვანი მცირე უბეები და ყურეები. კუნძულის ჰიდროგრაფიული ბადე საკმაოდ განვითარებულია. არსებობს 5 დიდი მდინარე: ნგერემედუუ (აუზის ფართობი 50 კმ²-ზე მეტი), ნგერდორჰი (პალაუს ყველაზე გრძელი მდინარე, სიგრძე აღემატება 120 კმ-ს), ნგერიკიილი, დიონგრადიდი და ნგერბეკუუ. კუნძულის ყველა მდინარის წყლის საერთო ხარჯი შეადგენს დაახლოებით 26,3 მ³/წმ. კუნძულზე ასევე მდებარეობს ორი მტკნარი ტბა: ნგარდოკი (მელეკეოკის შტატში; სარკის ფართობი დაახლოებით 5 ჰა, წყლის მოცულობა — დაახლოებით 54 000 მ³) და ნგერკალ პონდი (ნგარაარდის შტატში; სარკის ფართობი დაახლოებით 0,4 ჰა, წყლის მოცულობა — დაახლოებით 1800 მ³). კუნძულის ნიადაგს აქვს ვულკანური და კირქვული წარმოშობა და ძირითადად მაღალნაყოფიერია. მაგრამ ნიადაგის დიდი ნაწილი მდებარეობს ბორცვების ფერდოებზე და მიწადმოქმედებისთვის გამოუყენებელია. ამას გარდა ტყის გაჩეხვის გამო ნიადაგს საფრთხეს უქმნის ეროზია. კუნძულის ფლორა და ფაუნა განსაკუთრებით მრავალფეროვანია. გამოკვლევების თანახმად ტყეს უკავია ფართობი დაახლოებით 170 კმ²: მათგან მანგროს ტყეებს — დაახლოებით 25 კმ², ჭაობიან ტყეებს — დაახლოებით 9 კმ². სულ ტყეებში აღირიცხება მცენარეულობის 820 სახეობა, რომელთაგან 580 ითვლება ადგილობრივად, ხოლო 201 სახეობა — ენდემურია. კუნძულის ფაუნა ითვლის ფრინველთა 50 სახეობას, მტკნარი წყლის თევზის 40 სახეობას, ხვლიკების 20 სახეობას, გველების 5 სახეობას, მწერების 5000 სახეობაზე მეტს. კუნძულზე ასევე გვხვდება ნიანგის სახეობა — ლათ. Crocodylus porosus. არქეოლოგიური გამოკვლევების თანახმად ბაბელდაობის კუნძული ადამიანებით დასახლდა დაახლოებით 3000 წლის წინ (გამოკვლეულია რადიონახშირბადული მეთოდით კულტურული აქტივობის კვალზე ნგივალის, ნგატპანგის და ნგერდუბეჰის დასახლებების ახლოს). 2006 წლის 7 ოქტომბერს შტატ მელეკეოკის დასახლება ნგერულმუდში გადატანილი იქნა პალაუს დედაქალაქი. კუნძულის ტერიტორიაზე მდებარეობს პალაუს 16-დან 10 შტატი: აიმელიიკი, აირაი, მელეკეოკი, ნგარაარდი, ნგარჰელონგი, ნგარდმაუ, ნგატპანგი, ნგჰესარი, ნგარემლენგი, ნგივალი. შტატებიდან თავის მხრივ თითოეული იყოფა სოფლებად. სულ კუნძულზე 50 სოფელია, რომელთაგან მხოლოდ 47-ს ჰყავს მუდმივი მოსახლეობა. ↑ 1.0 1.1 Islands of Palau. UN SYSTEM-WIDE EARTHWATCH Web Site. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-02-21. ციტირების თარიღი: 2010-04-02. ↑ 2.0 2.1 2.2 Babeldaob. Encyclopedia Britannica. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-02-21. ციტირების თარიღი: 2010 წლის 6 ივნისი. ↑ Koror-Babeldaob Bridge. Nicolas Janberg ICS. ციტირების თარიღი: 2010 წლის 6 ივნისი. ↑ 4.0 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 FACT SHEET:Babeldaob. www.palau-pcs.org. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-05-13. ციტირების თარიღი: 2010 წლის 6 ივნისი. ↑ Richard J. Parmentier, {{{სათაური}}}, The University of Chicago Press, 1987. — P. 30, 341 p, ISBN 0-226-64695-5. ↑ Babeldaob (Babelthuap). United Nations Environment Programme. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-02-21. ციტირების თარიღი: 2010 წლის 6 ივნისი.