laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
აივი ლიგა

აივი ლიგა (ინგლ. The Ivy League, ქართ. სიტყვასიტყვით „სუროს ლიგა“) — ათლეტთა ასოციაცია, დაფუძნებული 1954 წელს აშშ-ს რვა უნივერსიტეტის მიერ. მას შემდეგ ეს ტერმინი აკადემიური წარმატებისა და ელიტიზმის სინონიმი გახდა. აივი ლიგის ყველა უნივერსიტეტს რამდენიმე საერთო თვისება ახასიათებთ: ისინი აშშ-ის ყველაზე პრესტიჟულ და რჩეულ უნივესიტეტებად ითვლებიან; ამერიკის რევოლუციამდე დაფუძნებული ცხრა კოლონიალური კოლეჯიდან შვიდი ამ ლიგაშია გაერთიანებული (დარჩენილი ორი სახელმწიფო დაფინანსების უნივესიტეტებია — რატგერსისა და უილიამ და მერის კოლეჯები; ისინი რანგით გამუდმებით უმაღლეს ადგილზე იმყოფებიან სხვა დანარჩენ კოლეჯთა და უნივესიტეტთა შორის; ისინი ასევე რანგით მსოფლიოს უნივერსიტეტთა უმაღლეს ერთ პროცენტში იმყოფებიან ფინანსური შემოწირულობების მიხედვით; აქ სწავლობენ და ასწავლიან საუკეთესო სტუდენტები და მასწავლებლები; ჰყავთ შედარებით მცირე ბაკალავრიატი (4100 სტუდენტიდან დართმუზში — 13700 სტუდენტამდე კორნელში); აიველები ასევე აშშ ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში მდებარეობენ და ქვეყნის უძველეს უნივესიტეტებად ითვლებიან — რვიდან შვიდი (კორნელის გარდა) ამერიკის კოლონიურ ერაში იქნა დაფუძნებული. აღსანიშნავია, რომ ლიგაში დაუშვებელია სტუდენტებისთვის ათლეტური სტიპენდიების გაცემა (განსხვავებით ყველა დანარჩენი უნივერსიტეტისაგან). აივი ლიგის უნივესიტეტები კერძო ფინანსებითა და მმართველობით არსებობს. თუმცა ყველა მათგანი იღებს ფედერალურ ან საშტატო დაფინანსებას სამეცნიერო კვლევების საწარმოებლად, მხოლოდ კორნელს აქვს სახელმწიფო დაფინანსებაზე მყოფი აკადემიური განყოფილებები, რომლებიც უნივერსიტეტის განუყოფელ ნაწილად ითვლება. აივი ლიგის წევრები ანბანური თანმიმდევრობით: ბრაუნის უნივერსიტეტი, პროვიდენსი, როდ-აილენდი, დაფუძნდა 1764 წელს როგორც როდ-აილენდის კოლეჯი დართმუზის კოლეჯი, ჰანოვერი, ნიუ-ჰემფშირი, დაფუძნდა 1769 წელს. იელის უნივერსიტეტი, ნიუ-ჰავენი, კონექტიკუტი, დაფუძნდა 1701 წელს როგორც კოლეგიატთა სკოლა კოლუმბიის უნივერსიტეტი, ნიუ-იორკი, ნიუ-იორკი (შტატი), დაფუძნდა 1754 წელს როგორც კინგის კოლეჯი კორნელის უნივერსიტეტი, ითაკა, ნიუ-იორკი (შტატი), დაფუძნდა 1865 წელს. პენსილვანიის უნივერსიტეტი, ფილადელფია, პენსილვანია, დაფუძნდა 1740 წელს როგორც ფილადელფიის მეცნიერებათა სკოლა. აღსანიშნავია, რომ მას ჩარტერი და კოლეგიის დონის კლასები 1755 წლამდე არ ჰქონია. პრინსტონის უნივერსიტეტი, პრინსტონი, ნიუ-ჯერსი, დაფუძნდა 1746 წელს როგორც ნიუ-ჯერსის კოლეჯი ჰარვარდის უნივერსიტეტი, კემბრიჯი, მასაჩუსეტსი, დაფუძნდა 1636 როგორც ნიუ კოლეჯი ბრაუნი დართმუზი იელი კოლუმბია კორნელი პენსილვანია პრინსტონი ჰარვარდი ოფიციალური საიტი. Ivy League Championships დაარქივებული 2015-02-17 საიტზე Wayback Machine. .
ანა კურნიკოვა

ანა კურნიკოვა (რუს. А́нна Ку́рникова; დ. 7 ივნისი, 1981, მოსკოვი, რსფსრ, სსრკ) — რუსი მოდელი და ყოფილი პროფესიონალი ჩოგბურთელი, მსოფლიოს ყოფილი მერვე ჩოგანი. კურნიკოვამ ერთეულთა თანრიგში ვერ შეძლო WTA-ის ტურნირის მოგება, თუმცა იგი წარმატებული იყო წყვილებში, სადაც შვეიცარიელ მარტინა ჰინგისთან ერთად 2 ავსტრალიის ღია პირველობა და 2 წლის შემაჯამებელი ტურნირი მოიგო. კურნიკოვა წყვილთა რეიტინგში 10 კვირის განმავლობაში იკავებდა პირველ ადგილს. ანამ კარიერაში ბოლო მატჩი 2003 წელს ჩაატარა, როდესაც იგი 22 წლის იყო. კარიერის დასრულების მთავარი მიზეზი გახდა ზურგის და ხერხემლის ქრონიკული პრობლემები. კურნიკოვა ასევე მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული და პოპულარული მოდელი იყო. მას მრავალი მილიონიანი კონტრაქტი ჰქონდა გაფორმებული. 2010 წელს, მან აშშ-ის მოქალაქეობა მიიღო. მთავარი სტატია: ანა კურნიკოვას სტატისტიკა და მიღწევები. (დ) – დახურული კორტი ანა კურნიკოვა Facebook-ზე კურნიკოვა WTA-ს ოფიციალურ საიტზე კურნიკოვა ITF-ის ოფიციალურ საიტზე დაარქივებული 2018-01-15 საიტზე Wayback Machine. კურნიკოვა ფედერაციის თასის ოფიციალურ საიტზე[მკვდარი ბმული] ↑ „Kournikova drops retirement hint“. bbc.co.uk. ციტირების თარიღი: 7 მაისი 2018. ↑ „Anna Kournikova: How a 'marketing monster' seduced the world“. cnn.com. ციტირების თარიღი: 7 მაისი 2018. ↑ „Анна Курникова получила гражданство США“. lenta.ru. ციტირების თარიღი: 7 მაისი 2018.
ჰეილი ჯეიმზ სკოტი

ჰეილი ჯეიმზ სკოტი — გამოგონილი პერსონაჟი, რომელსაც ასახიერებს ბეტანი ჯოი გალეოტი, სერიალში One Tree Hill. ჰეილი არის ლუკას სკოტის საუკეთესო მეგობარი და ასევე მისი რძალი, ნეიტან სკოტის ცოლი და ჯეიმზ ლუკას სკოტის დედა.
ჯანგირ აღა

ჯანგირ აღა (ქურთ. Cangîr Axa (დ. 1874, ჩობუღლი, ვანის ვილაიეთი, ოსმალეთის იმპერია – გ. 1943, სარატოვი, სსრკ) — ეზიდთა და ასევე სომხეთის ეროვნული გმირი. დაიბადა სოფელ ჩობუღლიში, ვანის ვილაიეთი, ოსმალეთის იმპერია. მანდიკის ტომის მეთაურის ხათიბ-აღის შვილი. მონაწილეობდა პირველ მსოფლიო ომში. 1915 წელს რუსეთის იმპერიას ჩაბარდა და მოქალაქეობა თხოვა. 1918 წელს სომხეთის რესპუბლიკის არმიაში გენერალ ანდრანიკთან ერთად მეთაურობს. 1939 წელს იყო რეპრესირებული სარატოვის ციხეში. 1943 წელს იქვე გარდაიცვალა. «Езиды Ванского Вилайета Османской империи Турции» - ქარამე ანყოსი 2008
პოლარული ციალი

პოლარული ციალი — პლანეტათა ატმოსფეროს ზედა ფენების (ლუმინესენციის) ნათება, რომელიც მაგნიტოსფეროს მოიცავს, მზის ქარის ნაწილაკებით დამუხტული მათი ურთიერთქმედების შედეგად. პოლარული ციალი ორივე ნახევარსფეროს მაღალი განედების ოვალური სარტყელის ზონებში აღინიშნება, რომელთაც დედამიწის მაგნიტური სარტყელი არტყამს, ანუ ავრორალურ ოვალებში. ავრორალური ოვალების დიამეტრი წყნარი მზის პირობებში 3000 კვ. მეტრს შეადგენს, დღის მხარეს ზონის საზღვარი მაგნიტური პოლუსიდან 10–16° არის დაშორებული, ღამით — 20–23°. რამდენადაც დედამიწის მაგნიტური პოლუსების გეოგრაფიულს ჩამორჩება ~12°-ით, პოლარული ციალი შეინიშნება 67–70° განედებზე. თუმცა, მზის აქტიურობისას ავრორალური ოვალი ფართოვდება და ქვედა განედებშიც — 20–25° შეიძლება შემჩნევა, ანუ მათი გამოვლინების ჩვეულებრივი საზღვრებიდან ჩრდილოეთით ან სამხრეთით. პოლარული ციალი გაზაფხულობითა და შემოდგომობით უფრო ხშირია, ვიდრე ზამთრობით და ზაფხულობით. სიხშირის პიკი საგაზაფხულო და საშემოდგომო ბუნიობისას (დღე-ღამტოლობის დროს) აღწევს. პოლარული ციალისას ჭარბი რაოდენობით ენერგია გამოიყოფა, (2007 წლის აღრიცხვით — 5x1014 ჯოულით, დაახლოებით იმდენი, რამდენიც 5,5 ბალიანი მიწისძვრისას. კოსმოსიდან დაკვირვებისას პოლარული ციალი ცის სწრაფცვლადი ფერთა ნათების, მოძრავი სხივების, ხაზების, გვირგვინებისა და „ფარდების“ ბზინვარებით ვლინდება. პოლარული ციალის ხანგრძლივობა რამდენიმე საათიდან რამდენიმე დღემდე გრძელდება. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: პოლარული ციალი Physics of the Aurora STD Aurora Monitor (Auroral Activity and Space Weather Monitoring Software) Northern Lights Gallery
მუჯურეთული

მუჯურეთული — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში რაჭა-ლეჩხუმიდან. გავრცელებულია რაჭა-ლეჩხუმში, ძირითადად ამბროლაურისა და ცაგერის მუნიციპალიტეტებში. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომის და მომრგვალოა ან მცირედ ოვალური ფორმის, სამ-ხუთნაკვთიანია. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია სქელი აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ან საშუალოზე მცირე ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ან კონუსური ფორმის, ხშირად მხრიანი, თხელი ან საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ოვალური ან მოგრძო კვერცხისებრი ფორმის, ბოლო განიერი, მარცვლის ყუნწისკენ შევიწროებული. კანი თხელი და საკმაოდ მკვრივი აქვს, დაფარულია სქელი ცვილისებრი ნაფიფქით, რაც სიმწიფეში მუქ იისფერ შეფერვას აძლევს. რბილობი მკვრივია, საკმაოდ ხორციანი და წვნიანი, ძალიან სასიამოვნო ტკბილი გემოთი და სუსტად გამოხატული ჯიშური არომატით. ვაზი საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 176-186 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის შუა რიცხვებში შედის. მტევნის საშუალო წონა 60-90 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.0-8.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 25-30%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6-7 გ/ლ-ს. მუჯურეთულისა ღა ალექსანდროულის კუპაჟით მიიღება მეტად მაღალხარისხიანი და ორიგინალური ბუნებრივად ნახევრად ტკბილი ღვინო „ხვანჭკარა“. ჯიშური ღვინო ხასიათდება ინტენსიური მუქი ლალისფერი შეფერვით, გამჭვირვალობით, სხეულით, სინაზით, ალკოპოლისა და მჟავიანობის ნორმალური შეფარდებით, დიდი ჰარმონიულობით და მაღალი გემური მაჩვენებლებით. უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 256 რამიშვილი რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 233.
მუჰამად იბნ ხალიდის შემოსევა

მუჰამად იბნ ხალიდის შემოსევა — საქართველოში, დაახლოებით 842 წელს, არაბთა სახალიფოსაგან განმდგარი თბილისის ამირა საჰაკის დასამორჩილებლად მოწყობილი ლაშქრობა ხალიფა ალ-ვასიკის (842—847) დროს. ქართველი მთავრები ცდილობდნენ გამოეყენებინათ არაბთა ურთიერთბრძოლა. ტაო-კლარჯეთის კურაპალატი ბაგრატ აშოტის ძე მუჰამად იბნ ხალიდის მიემხრო; სანაცვლოდ არაბთა სარდალმა მას ქართლი უბოძა. ქართველ-არაბთა შეერთებულმა ლაშქარმა მალე უფლისციხე დაიკავა. ამირა საჰაკი სოფ. რეხასთან შეხვდა მათ. ამ ბრძოლაში ვერც ერთმა მხარემ ვერ გაიმარჯვა და მუჰამადი ბარდავს წავიდა. მუჰამად იბნ ხალიდის ამ ლაშქრობას, როგორც ჩანს, შედეგი არ მოჰყოლია. ჯავახიშვილი ივ., ქართველი ერის ისტორია, წგნ., 2, თბ., თბ., 1965; ჯანაშია ს., არაბობა საქართველოში, შრომები, ტ. 2, თბ., 1952; ხანთაძე შ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 234. ბუღა თურქის შემოსევა
მუჰაჯირები

მუჰაჯირები (არაბ. مهاجر მუჰაჯირ „გადასახლებული, ემიგრანტები“) — ისლამის ქვეყნებში აღნიშნავს ემიგრანტებს, გადასახლებულთ. მუსლიმანური ტრადიციით, პირველი მუჰაჯირები იყვნენ წინასწარმეტყველ მაჰმადის მიმდევრები, რომლებიც 622 წელს მასთან ერთად გადასახლდნენ მექიდან იასრიბში (მედინაში). მუჰაჯირობა ჯაფარიძე გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 234.
სარაჯიშვილი (თბილისის მეტრო)

„სარაჯიშვილი“ (ყოფილი „გურამიშვილი“) — თბილისის მეტროპოლიტენის პირველი ხაზის ერთ-ერთი სადგური, რომელიც ახმეტელის თეატრისა და გურამიშვილის სადგურებს შორის მდებარეობს. იგი გაიხსნა 1989 წლის 7 იანვარს. არქიტექტორი — გ. მოძმანიშვილი. მშენებლობა განახორციელა „თბილმეტრომშენმა“. სადგურის მოსაცდელი ვესტიბიული თეთრი მარმარილოთი მოპირკეთებული და განიერი სვეტებითაა დანაწევრებული, ხოლო ჭერზე დამონტაჟებულია თანამედროვე ტიპის მონიტორები. სადგურში შესასვლელი ერთი მხრიდანაა განლაგებული. თბილისის მეტროპოლიტენის სადგურების სია მეტროსადგური „სარაჯიშვილი“ თბილისის მეტროს ოფიციალურ საიტზე[მკვდარი ბმული] მეტროსადგური „სარაჯიშვილი“ თბილისის ოფიციალური საიტის გზამკლვევში[მკვდარი ბმული] ↑ 1.0 1.1 თბილმეტრომშენი // ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 533, ISBN 99928-20-32-2. ↑ მეტროპოლიტენი // ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 668, ISBN 99928-20-32-2.
გურამიშვილი (თბილისის მეტრო)

„გურამიშვილი“ (ყოფილი „თემქა“) — თბილისის მეტროპოლიტენის პირველი ხაზის ერთ-ერთი სადგური. მდებარეობს „სარაჯიშვილისა“ და „ღრმაღელეს“ შორის, ელმავალმშენებელ ქარხანასთან. იგი 1985 წელის 16 ნოემბერს გაიხსნა. არქიტექტორი — ნ. ლომიძე, მხატვრები — ი. ტაბიძე, ა. ხარებავა, თ. ცხომელიძე. სამშენებლო სამუშაოები განახორციელა „თბილმეტრომშენმა“. მიწისზედა პავილიონი არა აქვს. მეტროში შესასვლელი მიწისქვეშა გადასასვლელიდანაა (ესკალატორის საშუალებით). სადგური ღია წესითაა აგებული, კედლები მოპირკეთებულია სალიეთის წითელი და ურალის ღია ფერის მარმარილოთი, იატაკი — კურსების გრანიტით და მოლითის მარმარილოს ფილებით. სადგურის მოსაცდელი ვესტიბულის შესასვლელის ზემოთ და მოპირდაპირე კედელზე ჰორელიეფური გამოსახულებებია. რელიეფზე ხელოვნებისა და მეცნიერების სხვადასხვა დარგის სიმბოლური გამოსახულებებია დატანილი, რომლებსაც ადამიანები განასახირებენ. 2010–2011 წლებში მოხდა ჭაღების დემონტაჟი და მათი ლამპიონებით ჩანაცვლება. 2016–2017 წლებში მოხდა თაღზე წყალგაუმტარი ფენის აკვრა. [წყარო არ არის მითითებული 451 დღე] თბილისის მეტროპოლიტენის სადგურების სია მეტროსადგური „გურამიშვილი“ თბილისის მეტროს ოფიციალურ საიტზე[მკვდარი ბმული] მეტროსადგური „გურამიშვილი“ თბილისის ოფიციალური საიტის გზამკლვევში[მკვდარი ბმული] ↑ 1.0 1.1 1.2 მეტროპოლიტენი // ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 668, ISBN 99928-20-32-2. ↑ თბილმეტრომშენი // ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 533, ISBN 99928-20-32-2.
ღრმაღელე (თბილისის მეტრო)

ღრმაღელე — თბილისის მეტროპოლიტენის პირველი ხაზის ერთ-ერთი სადგური, რომელიც გურამიშვილისა და დიდუბეს სადგურებს შორის მდებარეობს. იგი 1985 წელის 28 ნოემბერს გაიხსნა. სადგურის აქიტექტორები არიან თ. კალანდაძე და მ. თურქაძე; მხატვარი ზ. წერეთელი. მიწისზედა პავილიონი არ აქვს. მეტროში შესასვლელები მიწისქვეშა გადასასვლელიდანაა. სადგური აგებულია ღია წესით. კედლები მოპირკეთებულია ურალის მარმარილოთი, იატაკი — კურსების გრანიტით. მშენებლობას აწარმოებდა „თბილმეტრომშენი“. მოსაცდელ დარბაზში კედლებზე მეტროს მშენებელთა პატივსაცემად შექმნილი ჰორელიეფური გამოსახულებებია. თბილისის მეტროპოლიტენის სადგურების სია ↑ მეტროპოლიტენი // ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 668, ISBN 99928-20-32-2. ↑ თბილმეტრომშენი // ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 533, ISBN 99928-20-32-2.
დიდუბე (თბილისის მეტრო)

დიდუბე — თბილისის მეტროპოლიტენის პირველი ხაზის ერთ-ერთი სადგური, რომელიც ღრმაღელეს და გოცირიძის სადგურებს შორის მდებარეობს. იგი 1966 წლის 16 იანვარს გაიხსნა. არქიტექტორები გ. მოძმანიშვილი და ნ. ლომიძე. სამშენებლო სამუშაოები განახორციელა „თბილმეტრომშენმა“. მიწისზედა სადგური წარმოადგენს ღია პლატფორმას რკინაბეტონის გადახურვით. პლატფორმის ნაწილზე აღმართულია ორსინათლიანი ვესტიბიული — მსუბუქი რკინაბეტონის კარკასი დიდი შემინული ღიობებით. სადგური ქალაქის ქუჩებთან დაკავშირებულია კიბეებითა და გადასასვლელებით. თბილისის მეტროპოლიტენის სადგურების სია მეტროსადგური „დიდუბე“ თბილისის მეტროს ოფიციალურ საიტზე[მკვდარი ბმული] მეტროსადგური „დიდუბე“ თბილისის ოფიციალური საიტის გზამკლვევში[მკვდარი ბმული] ↑ 1.0 1.1 მეტროპოლიტენი // ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 668, ISBN 99928-20-32-2. ↑ თბილმეტრომშენი // ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 533, ISBN 99928-20-32-2.
ავლაბარი (თბილისის მეტრო)

ავლაბარი (ყოფილი 26 კომისარი) — თბილისის მეტროპოლიტენის პირველი ხაზის ერთ-ერთი სადგური, რომელიც თავისუფლების მოედნის და 300 არაგველის სადგურებს შორის მდებარეობს. იგი 1967 წლის 6 ნოემბერს გაიხსნა. არქიტექტორები ს. რევიშვილი, შ. ჩაჩანიძე, მხატვარი ზ. ლეჟავა. სამშენებლო სამუშაოები განახორციელა „თბილმეტრომშენმა“. ვესტიბიული ქვედა სადგურს უკავშირდება ესკალატორით. მიწისქვეშა დარბაზი გადახურულია კამარით, რომელიც ეყრდნობა შავი მარმარილოთი მოპირკეთებულ ბურჯებს. 2006 წელს სადგურის რეკონსტრუქცია ჩატარდა, რომელიც 4 სექტემბერს დასრულდა. სამუშაოების დროს, განახლდა მისი ზედა ვესტიბიული, დახრილი გვირაბი და მოსაცდელი დარბაზი. აგრეთვე ჩატარდა ტექნიკური სამუშაოები, რომლის დროსაც დამონტაჟდა სარეკლამო ბილბორდები და მონიტორები. თბილისის მეტროპოლიტენის სადგურების სია ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ავლაბარი (თბილისის მეტრო) მეტროსადგური „ავლაბარი“ თბილისის მეტროს ოფიციალურ საიტზე[მკვდარი ბმული] მეტროსადგური „ავლაბარი“ თბილისის ოფიციალური საიტის გზამკლვევში[მკვდარი ბმული] ↑ 1.0 1.1 მეტროპოლიტენი // ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 668, ISBN 99928-20-32-2. ↑ თბილმეტრომშენი // ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 533, ISBN 99928-20-32-2.
ვოლფის პრემია ხელოვნებაში

ვოლფის პრემია ხელოვნებაში გაიცემა ყოველწლიურად ვოლფის ფონდის მიერ. ის ერთ-ერთია ექვს ვოლფის პრემიათაგან, რომელიც ამ ფონდმა დააწესა 1978 წელს. დანარჩენი პრემიები გაიცემა სოფლის მეურნეობაში, ქიმიაში, მათემატიკაში, მედიცინასა და ფიზიკაში. ხელოვნების პრემია ყოველწლიურად მონაცვლეობს მხატვრობას, მუსიკას, არქიტექტურასა და ქანდაკებას შორის. აბადო ცერემონიაზე ვერ გამოცხადდა და შესაბამისად პრემია ამ წელს ვერ მიიღო. ვოლფის ფონდმა უნდა გადაწყვიტოს მიაკუთვნებს თუ არა მას ამ პრემიას მომდევნო წელს. ↑ Wolf Prize Recipients in Arts. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-06-03. ციტირების თარიღი: 2008-10-13. თარგი:ვოლფის პრემიები თარგი:ვოლფის პრემია ხელოვნებაში
პროფესორი იქსი

პროფესორი ჩარლზ ფრენსის ქსავიე (პროფესორი X) — გამოგონილი პერსონაჟი, Marvel Comics-ის სუპერგმირი, იქს-ადამიანების ლიდერი და დამაარსებელი. პროფესორი იქსი უმაღლესი დონის ტელეპათი და მსოფლიოს ერთ-ერთი უძლიერესი გონების მფლობელია. შეუძლია წაიკითხოს, აკონტროლოს, გავლენა მოახდინოს ადამიანების გონებაზე. სამეცნიერო გენიოსი, მუტანტი ქსავიე აგრეთვე წამყვანი გენეტიკოსი, ბიოფიზიკოსი, ფსიქოლოგი, ფსიქიატრი, ანთროპოლოგია... ფილმთა სერიაში „იქს-ადამიანები“ პერსონაჟს მსახიობები პატრიკ სტიუარტი და ჯეიმზ მაკევოი ანსახიერებენ. აღსანიშნავია, რომ პატრიკ სტიუარტი ახმოვანებს მუტანტს ვიდეო თამაშში X-Men Legends. პროფესორი იქსი Marvel-ის სამყაროს ვიკიში
სამურავი (პერსონაჟი)

სამურავი (ინგლ. Wolverine) — გამოგონილი პერსონაჟი Marvel Comics-ის სამყაროში. პირველად გამოჩნდა გასაოცარი ჰალკის 180-ე ნომერში (1974 წლის ოქტომბერი). შექმნილია მწერალი ლენ უეინისა და არტ-დირექტორი ჯონ რომიტა უფროსის მიერ, რომელსაც ეკუთვნის პერსონაჟის დიზაინი, გამოცემისათვის კი სამურავი პირველად ჰერბ ტრიმფემ დახატა. იქს-ადამიანების მწერალმა კრის კლერმონმა, ისევე, როგორც მწერალმა/ილუსტრატორმა ჯონ ბირნიმ, დიდი წვლილი შეიტანა პერსონაჟის დახვეწაში. ეს უკანასკნელი დაჟინებით მოითხოვდა, რომ სამურავი სხვა იქს-ადამიანებზე ასაკით უფროსი ყოფილიყო. ილუსტრატორმა ფრანკ მილერმა ითანამშრომლა კლერმონთან. მისი დახმარებით 1982 წლის სექტემბერ-დეკემბერში გამოიცა კომიქსის ოთხ-ნაწილიანი ლიმიტირებული სერიები (სახ. Wolverine), სადაც სამურავის ცნობილი ფრაზის, "I'm the best there is at what I do, but what I do isn't very nice," დებიუტი შედგა. ჯეიმზ ჰოულეტი, იგივე ლოგანი, არის მუტანტი, რომელიც ფლობს ცხოველის-მსგავს მგრძნობელობას, საოცარ ფიზიკურ შესაძლებლობებს, ძვლის ბრჭყალებსა და განკურნების უნარს, რაც საშუალებას აძლევს სწრაფად შეიხორცოს ნებისმიერი ჭრილობა, განიკურნოს დაავადებებისგან, ტოქსინებისგან. იქს-იარაღის შექმნის დროს, როდესაც მუტანტის სხეულში მეტალი ადამანტიუმი შეიყვანეს, სწორედ ამ უნარმა გადაარჩინა იგი სიკვდილს. თავდაპირველად, სამურავი ერთ-ერთი ანტი-გმირი, ავტორიტეტის არმქონე მუტანტი იყო, რომელიც გამოჩნდა ამერიკულ კულტურაში ვიეტნამის ომის შემდგომ. მოგვიანებით იგი შეუერთდა იქს-ადამიანებს კომიქსში გიგანტური ზომის იქს-ადამიანები #1 (1975 წლის მაისი) და მათთან ერთად განაგრძო ბრძოლა. ამჟამად ლოგანი გულშემატკივრების ერთ-ერთი უსაყვარლესი პერსონაჟია. სამურავი გამოჩნდა საკუთარ სოლო-კომიქსში 1988 წლიდან და ცენტრალური ფიგურა გახდა იქს-ადამიანების ისტორიების უმეტესობაში, ანიმაციებში, ვიდეო თამაშებსა და სრულმეტრაჟიან ფილმებში, სადაც მას ჰიუ ჯეკმენი ასახიერებს. 2008 წლის მაისში, გაზეთ Wizard-ის ყველა დროის 200 საუკეთესო კომიქსის პერსონაჟს შორის სამურავმა პირველი ადგილი დაიკავა, იმავე წლის ივლისში კი გაზეთ Empire-ის 50 უდიდეს კომიქსის პერსონაჟს შორის - მეოთხე. სამურავი საიტზე Comic Book DB (არქივირებულია ორიგინალიდან) Wolverine — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) სამურავი Marvel-ის სამყაროს ვიკიში სამურავი საიტზე Curlie
გუპტას იმპერია

გუპტას იმპერია (სანსკრ.: गुप्) — ინდოეთის უძლიერესი სახელმწიფო IV-VI საუკუნეებში, რომელიც ცივილიზაციის ერთ-ერთ უდიდეს ცენტრს წარმოადგენდა აზიაში. მისი დამაარსებელი იყო ჩანდრაგუპტა I. გუპტას პერიოდი ხასიათდება ინდოეთის დიდი კულტურული და ეკონომიკური აღმავლობით. განსაკუთრებით განვითარდა არქიტექტურა, რომელიც ძირითადად წარმოდგენილი იყო ტაძრებითა და სასახლეებით. ქვეყნის დიდ გამგებელზე - მაჰარაჯაზე იყვნენ დამოკიდებულნი მრავალრიცხოვანი მთავრები - რაჯები. გუპტას დინასტიის დროს წარმოიშვა ე.წ. მეფის ვაჟების წოდება. ისინი მთელი სიცოცხლის მანძილზე სამხედრო სამსახურში იყვნენ, რისთვისაც გასამრჯელოდ იღებდნენ მიწის განსაზღვრულ ნაკვეთს მასზე მცხოვრები გლეხებითურთ. გუპტას მეფეებს სავაჭრო, დიპლომატიური და კულტურული ურთიერთობა ჰქონდათ სასანურ ირანთან, ჩინეთთან. გუპტას პერიოდში გაბატონებული რელიგია იყო ბრაჰმანიზმი. ბევრი მიმდევარი ჰყავდა ბუდიზმსაც. ბრაჰმანიზმის ახალი ფორმაა ინდუიზმი, რომელიც VI-VII საუკუნეებში ჩამოყალიბდა. V საუკუნის ბოლოს და VI საუკუნის დასაწყისში გუპტას სახელმწიფოს მომაკვდინებელი დარტყმა მიაყენეს მეზობელმა ტომებმა. ამას ზედ დაერთო ქვეყნის შიდა აშლილობა და VI საუკუნის შუა ხანებისთვის გუპტას სახელმწიფომ არსებობა შეწყვიტა. გუპტას იმპერიის პერიოდში მხატვრებმა და ხელოსნებმა მაღალ ხელოვნებას მიაღწიეს ლითონის დამუშავებაში. ქალაქ დელიში დღემდეა შემორჩენილი რკინის სვეტი, რომლის დამზადებას IV საუკუნის ბოლოსა და V საუკუნის დასაწყისს მიაკუთვნებენ. წვიმისა და მზის ზემოქმედების მიუხედავად მას ჟანგიც კი არ მოსდებია. შრი-გუპტა (275—300) გჰატოტკაჩა (300—320) ჩანდრაგუპტა I (320—350) სამუდრაგუპტა (350—376) ჩანდრაგუპტა II (376—415) კუმარაგუპტა I (415—455) სკანდაგუპტა (455—470) კუმარაგუპტა II (470—475) ბუდჰაგუპტა (475—500) ვაინიაგუპტა (500—515) ნარასიმჰაგუპტა (515—530) კუმარაგუპტა III (530—540) ვიშნუგუპტა (540—550) გუპტას იმპერია ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: გუპტას იმპერია (ინგლისური) Frontline Article on Gupta Period Art დაარქივებული 2008-12-04 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) Regents Prep:Global History:Golden Ages:Gupta Empire დაარქივებული 2008-12-17 საიტზე Wayback Machine. ↑ გუპტების სახელმწიფო
დიდუბე (მრავალმნიშვნელოვანი)

დიდუბე შეიძლება აღნიშნავდეს: დიდუბე — თბილისის ერთ-ერთი უბანი დიდუბე — თბილისის ერთ-ერთი მეტროსადგური დიდუბის რაიონი — თბილისის ერთ-ერთი რაიონი
ავლაბარი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ავლაბარი შეიძლება აღნიშნავდეს: ავლაბარი — თბილისის ერთ-ერთი უბანი ავლაბარი — თბილისის ერთ-ერთი მეტროსადგური
სადგურის მოედანი 1 (თბილისის მეტრო)

სადგურის მოედანი 1 — თბილისის მეტროპოლიტენის სადგური პირველ ხაზზე. სადგური მდებარეობს ნაძალადევსა და მარჯანიშვილს შორის. სადგური 1966 წლის 11 იანვარს გაიხსნა. სამშენებლო სამუშაოები განახორციელა „თბილმეტრომშენმა“. ზედა სართული ჩაშენებულია მეტროპოლიტენის ადმინისტრაციულ შენობაში (არქიტექტორები ე. კვერნაძე, გ. მელქაძე). ქვედა სადგურის სივრცე გაყოფილია სამ ნაწილად თაღედით, რომელიც მარმარილოთი მოპირკეთებულ პილონებს ეყრდნობა. იატაკზე დაგებულია გრანიტის ფილები (არქიტექტორი ვ. აბრამიშვილი). ჭედური პანოების ავტორები არიან მოქანდაკეები ფ. მზარეულაშვილი და ი. ოჩიაური). ექსკალატორიდან მოსაცდელ დარბაზში გახსნილი თაღის ზემოთ თბილისის 1500 წლის იუბილესადმი მიძღვნილი ხმლისა და თასის ჰორელიეფური გამოსახულებაა. თბილისის მეტროპოლიტენის სადგურების სია მეტროსადგური „სადგურის მოედანი“ თბილისის მეტროს ოფიციალურ საიტზე[მკვდარი ბმული] მეტროსადგური „სადგურის მოედანი“ თბილისის ოფიციალური საიტის გზამკლვევში[მკვდარი ბმული] ↑ თბილმეტრომშენი // ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 533, ISBN 99928-20-32-2. ↑ მეტროპოლიტენი // ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 667, ISBN 99928-20-32-2.
სადგურის მოედანი (მრავალმნიშვნელოვანი)

სადგურის მოედანი შეიძლება აღნიშნავდეს: სადგურის მოედანი — მოედანი თბილისში სადგურის მოედანი 1 — თბილისის მეტროსადგური ახმეტელი-ვარკეთილის ხაზზე სადგურის მოედანი 2 — თბილისის მეტროსადგური საბურთალოს ხაზზე
ფრიცი

ფრიცი (გერმ. Fritz), მრავლ. ფრიცები — სახელ ფრიდრიხის კნინობითი ფორმა და ზედმეტსახელი, რომლითაც ხშირად გერმანელებს მოიხსენიებენ. ზედმეტსახელის წარმოშობა უკავშირდება ფრიდრიხ II დიდის სახელს, რომლის ზედმეტსახელი იყო „ბებერი ფრიცი“ (გერმ. „Der Alte Fritz“). მეორე მსოფლიო ომის დროს მოკავშირეები „ფრიცებს“ ვერმახტის ჯარისკაცებს ეძახდნენ (გერმანელები კი ბრიტანელებს — ტომებს, ხოლო რუსეთის — ივანებს). საბჭოთა პროპაგანდა მეტსახელს ნეგატიურ კონოტაციაში იყენებდა. ↑ 1918: Fritz - Australian soldiers' relations with Germans. Australian War Memorial. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 17 March 2009. ციტირების თარიღი: 3 June 2018. ↑ Т. Ф. Ефремова Фрицы // Толковый словарь Ефремовой. — 2000. ↑ Вальтер X., Мокиенко В. М. Большой словарь русских прозвищ. — Olma Media Group, 2007. — стр. 567, 701 c. ISBN 9785373004350.
განგი

განგი (სანსკ. गङ्गा,Gaṅgā) - ინდოეთის მთავარი მდინარე, ინდუიზმის სულიერი წყარო, საწყისს იღებს ჰიმალაებში, სადაც ორი მდინარის შეერთება ხდება: ბაგირათხი-განგი და ალანკანდა-განგი. მდინარე განგს თავისი დელტა აქვს. განგის დელტაში მდებარეობს სახელმწიფო ბანგლადეში. ინდოეთის მდინარეების სია Alley, Kelly D. (2002), On the banks of the Gaṅgā: when wastewater meets a sacred river, University of Michigan Press, ISBN 978-0-472-06808-1, http://books.google.com/books?id=gVOryDX8KdUC. წაკითხვის თარიღი: 26 July 2011 Alter, Stephen (2001), Sacred waters: a pilgrimage up the Ganges River to the source of Hindu culture, Harcourt, ISBN 978-0-15-100585-7, http://books.google.com/books?id=qb9yQgAACAAJ. წაკითხვის თარიღი: 26 July 2011 Blurton, T. Richard (1993), Hindu art, Harvard University Press, ISBN 978-0-674-39189-5, http://books.google.com/books?id=xJ-lzU_nj_MC. წაკითხვის თარიღი: 26 July 2011 ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: განგი ON THINNER ICE 如履薄冰: signs of trouble from the Water Tower of Asia, where headwaters feed into all the great rivers of Asia (by GRIP, Asia Society and MediaStorm) Ganges in the Imperial Gazetteer of India, 1909 Melting Glaciers Threaten Ganges
ქვემო ბარღები

ქვემო ბარღები — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გალის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სამურზაყანოს დაბლობზე, ზღვის დონიდან 5 მ., გალიდან 15 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეჩაიეობა. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 513.