laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
თალთების ნამოსახლარი და სამაროვანი

თალთების ნამოსახლარი და სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი, მდებარეობს დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ არანისის აღმოსავლეთით, მდინარე არაგვის მარჯვენა ნაპირას, თიხის კარიერის ტერიტორიაზე. თარიღდება ძვ. წ. III ათასწლეულით და ახ. წ. I-IV საუკუნეებით. 1981 წელს გათხარა ისტორიის არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის ჟინვალის არქეოლოგიურმა ექსპერდიციამ. ნამოსახლარსა და სამარვანზე გათხრების დროს ქვედა ფენაში, მიწის ზედაპირიდან 2-2,5 სიღრმეზე, დაფიქსირდა შავმიწანიადაგიანი ფენა ადრინდელი ბრინჯაოს ხანის ნამოსახლარის ნაშთებით. ფენა შეიცავდა თიხის ჭურჭლის ნატეხებს და ნავისებრი ხელსაფრქვავის ფრაგმენტებს. ზედა ტერასაზე გამოვლინდა I-II საუკუნეების ნამოსახლარის ნაშთი, რომლის გამიჯვნა სამაროვნისაგან ძნელია. სამაროვნის ტერიტორიაზე გაითხარა ალიზით ნაგები ერთი სწორკუთხა სათავსი. კედლები დაშენებული იყო რიყის ქვით ნაგებ საძირკველზე და გამაგრებული იყო მსხვილი ხის სარებით, რომელთა კვალი აღბეჭდილი იყო ხსნარით გამომწვარ ბათქაშზე. აქვე აღმოჩნდა თიხის ჭურჭლისა და გვერდებაკეცილი კრამიტის ნატეხები, 11 ქვევრი და ორმოები საოჯახო ნარჩენებითურთ. სამაროვანზე სამ დიდ თხრილში გამოვლინდა მცირე ჯგუფებად განლაგებული 20 სამარხი, რომელთაგან ერთი იყო ქვევრის ნატეხებით გადახურული ორმოსამარხი, ერთი-ქვევრსამარხი, დანარჩენი 18-ორმოსამარხი. სამარხები განლაგებული იყო სხვადასხვა დონეზე. ქვედა იარუსის სამარხებში მიცვალებულები ესვენენ მკვეთრად მოხრილი მარჯვენა ან მარცხენა გვერდზე, თავით ჩრდილო-დასავლეთისაკენ. სამარხეულ ინვენტარში გამოირჩევა წითლად გამომწვარი თიხის ჭურჭელი. ზედა იარუსის სამარხებში მიცვალებულები ისე მკვეთრად აღარ იყვნენ მოხრილი; ჭარბობდა დასავლეთისაკენ დამხრობა. ერთ შემთხვევაში მიცვალებული ზურგზე იწვა, ფეხები კი მოხრილი ჰქონდა. სამარხეული ინვენტარი შეიცავდა თიხის ხელადებს, სასმისებს, ბრინჯაოს სამაჯურებს, ბეჭდებს, საყურეებს, აბზინდებსა და სხვ. არქეოლოგიური მასალა ინახება არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში. რობაქიძე ც., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 216.
ტატიანა დუნენკო

ტატიანა დუნენკო (დ. 17 თებერვალი, 1912 — გ. 18 ოქტომბერი, 1999) — ქართველი პიანისტი, კონცერტმაისტერი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1985). ტატიანა დუნენკო დაიბადა ქალაქ ქუთაისში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია 1949 წელს, ხოლო ჯერ კიდევ 1930 წლიდან იყო თბილისის ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო აკადემიური თეატრის კონცერტმაისტერი. 19 წლის იყო ჯერ კიდევ თეატრში, როცა მივიდა, უაღრესად მაღალი დონის შემსრულებელი გახლდათ. საქართველოში ევგენი მიქელაძის ჩამოსვლის შემდგომ ტატიანა დუნენკო გახდა წამყვანი კონცერტმაისტერი ოპერისა და ბალეტის თეატრის. 1940-1988 წლებში აქტიურად ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას თბილისის კონსერვატორიის საკონცერტმაისტერო ხელოვნების კათედრაზე, როგორც კონცერტმაისტერი თანამშრომლობდა არაერთ გამოჩენილ ქართველ მომღერალთან და მათი შემოქმედებითი წარმატების თანამონაწილე იყო. XX საუკუნის 30-იან წლებში პროფესორ კამოევასთან ერთად შექმნა გამორჩეული, უაღრესად მნიშვნელოვანი პირველი ქართული საფორტეპიანო დუეტი. ტატიანა დუნენკო ფლობდა ვრცელ საოპერო-საკონცერტმაისტერო რეპერტუარს, იყო კლასიკოსთა თუ თანამედროვე საოპერო კომპოზიტორთა შემოქმედების შესანიშნავი ინტერპრეტატორი. უნდა აღინიშნოს ასევე ისიც, რომ მართლაც გამორჩეული და ფართო იყო მისი კამერული და სოლო საფორტეპიანო რეპერტუარიც (მოცარტის, დებიუსის, რაველის ნაწარმოებები ფორტეპიანოსათვის, ხოლო გრიგისა და რახმანინოვის საფორტეპიანო სიუიტები). უნდა აღინიშნოს ის ფაქტიც, რომ 1937 წლიდან მოყოლებული იგი აქტიურად იყო ჩართული თვითონ ოპერის მომზადებაში და მუდამ თანამშრომლობდა კომპოზიტორებთან. იგი მართლაც თავდადებული მუშაობდა სოლისტებთან, პარტიების შესრულების წინ. მისთვის როგორც ხელოვანისთვის მკვეთრად დამახასიათებელი იყო მაღალი პროფესიონალიზმი, შესრულების განსაკუთრებული კულტურა, როგორც კონცერმაისტერი მუშაობდა გამოჩენილ ქართველ მომღერლებთან, როგორებიც არიან: პაატა ბურჭულაძე, ეთერ ჭყონია, ზურაბ ანჯაფარიძე, პეტრე ამირანაშვილი, მედეა ამირანაშვილი, ბათუ კრავეიშვილი, ლამარა ჭყონია, ზურაბ სოტკილავა, დავით ანდღულაძე, ნუგზარ გამგებელი, ლადო ათანელი და სხვა. მან მათი სახით აღზარდა ბრწყინვალე თაობა, იყო თავისი საქმის უბადლო ოსტატი. მან შექმნა ქართველ პიანისტ-აკომპანიატორთა მთელი სკოლა, მისი აღზრდილები წარმატებით მოღვაწეობენ თბილისში, საქართველოსა და მის საზღვრებს გარეთაც. 1996 წლის 23 ივნისს, საქართველოს პრეზიდენტის ედუარდ შევარდნაძის დადგენილებით ქართული მუსიკალური ხელოვნების განვითარების საქმეში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისა და ნაყოფიერი პედაგოგიური მოღვაწეობისათვის თბილისის ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო აკადემიური თეატრის კონცერტმაისტერი, საქართველოს სახალხო არტისტი, პროფესორი ტატიანა დუნენკო დაჯილდოვდა ღირსების ორდენით. ტატიანა დუნენკო გარდაიცვალა 1999 წლის 18 ოქტომბერს, 87 წლის ასაკში. ესაძე ლ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 511. ბიოგრაფია ტატიანა დუნენკო დაარქივებული 2020-03-01 საიტზე Wayback Machine. ↑ საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1985. № 3. გვ. 16 ↑ https://matsne.gov.ge/ka/document/view/29488?publication=0
ახიელის სამაროვანი

ახიელის სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი, მდებარეობს დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ახიელის ჩრდილო-აღმოსავლეთით 200 მ-ზე, ადგილ ციხიებნის ბოლოში. თარიღდება VIII-X საუკუნეებით. 1983 წელს გათხარა ისტორიის არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთის არქეოლოგიურმა ექსპერდიციამ. სამაროვანზე გათხრილი ხუთი ქვის სამარხიდან ორი დანგრეულია. ორივე ნაგებია ბრტყელი, მოზრდილი ქვის ფილებით, რომელთა გვერდებში სამი ან ოთხი ფილაა გამოყენებული, გადახურულია ხუთი ან ექვსი ფილით, ხოლო თავკედლებად თითო ფილაა გამოყენებული. სამარხები აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენაა დამხრობილი. მიცვალებულები თავით დასავლეთისკენ არიან დაკრძალული. სამაროვანზე აღმოჩენილი არქეოლოგიური მასალა - ბრინჯაოს ჭვინტიანი, რკინისენიანი მშვილდსაკინძი, ვერცხლის არაბული მონეტა და სხვ. ინახება არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში. გოგოჭური გ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 223.
ნანული აბესაძე

ნანული აბესაძე (დ. 15 ივლისი, 1936) — ქართველი მომღერალი, საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1983). ნანული აბესაძე დაიბადა ქალაქ თბილისში. დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი 1964 წელს (ინგლისური ენის ფაკულტეტი). 1964–1970 წლებში იყო საქართველოს სახელმწიფო ანსამბლ „რეროს“ წევრი. 1970–1974 წლებში ანსამბლ „დიელოს“ წევრი. 1974–1986 წლებში საქართველოს სახელმწიფო ხალხური სიმღერის ანსამბლ „თბილისის“ წევრი. ის მღეროდა დუეტში კოროშინაძესთან, ასევე ტრიოში კოროშინაძესა და ჭირაქაძესთან ერთად. რეპერტუარში აქვს: ქართველ კომპოზიტორთა სიმღერები, რუსული რომანსები. მონაწილეობდა სხვადასხვა ფესტივალებში („ბარვეს“ ფესტივალი, გერმანია). საგასტროლოდ მოგზაურობდა სსრკ–ის ქალაქებში, ასევე საფრანგეთში. 1983 წელს ხელოვნებაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის მიენიჭა საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტის წოდება. „გაზაფხული“, „სიმღერა ბათუმზე“ და უამრავი სხვა სიმღერა სწორედ მის ხმასთან ასოცირდება. ქართული მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი. – თბ., 2015. – გვ. 9 ბიოგრაფია
რემი ლაკრუა

რემი ლაკრუა (დ. 26 ივნისი, 1988, კალიფორნია, აშშ) — ამერიკელი პორნომსახიობი. მოგებული აქვს 12 ჯილდო. კარიერა დაიწყო 2011 წელს Kink.com-ზე და დაასრულა 2016 წელს. 2011-2016 წლებში მონაწილეობა მიიღო 324 ფილმში. და სხვა რემი ლაკრუა — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
ნაზი დუმბაძე

ნათელა (ნაზი) დუმბაძე (დ. 21 ივნისი, 1938 — გ. 27 დეკემბერი, 2006) — ქართველი მომღერალი, საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1967). ღირსების ორდენის კავალერი (2000) ნაზი დუმბაძე დაიბადა ქალაქ თბილისში. დაამთავრა თბილისის ილია ჭავჭავაძის სახელობის უცხო ენათა პედაგოგიური ინსტიტუტი ფრანგული და ესპანური ენების განხრით 1955 წელს. რაც შეეხება უშუალოდ სიმღერას, დაიწყო ინსტიტუტის თვითმოქმედ კოლექტივში. ის 1956 წლიდან იყო საქართველოს სახელმწიფო ფილარმონიის სოლისტი. ნაზი დუმბაძე მღეროდა სხვადასხვა საესტრადო კოლექტივში, მათ შორის „ლალე“ (1956-1957 წლებში, ხელმძღვანელი სეფაშვილი), „რერო“ (1957-1969, ხელმძღვანელი პევზნერი), „დიელო“ (1969-1971 წლებში, ხელმძღვანელი ებრალიძე), „ჯაზ-ქორალი“ (1971-1972, ხელმძღვანელი კილაძე). მის რეპერტუარში განსაკუთრებული ადგილი უჭირავს ქართველ კომპოზიტორთა ნაწარმოებებს, რომელთაგან აღსანიშნავია: დიმიტრი არაყიშვილის „ურმული“, გოგი ცაბაძის „ჯარისკაცის დედა“, „ლალე“, „პაემანზე“. ასევე თევდორაძის „სიყვარული მოგვრევია“. ნაზი დუმბაძეს ჰქონდა ფართო დიაპაზონის ხმა და შესრულების თავისებური მანერა. მომღერალს თავისი მონაცემები ხელს უწყობდა შეესრულებინა დიდი ოსტატობით, ქართული, ესპანური, ფრანგული, ინგლისური, პოლონური, რუსული და ქართული სიმღერები. 1956 წელს იგი გახდა სტუდენტთა ახალგაზრდობის საერთაშორისო ფესტივალი (მოსკოვი), ლაურეატი. 1967 წელს ნაზი დუმბაძეს ხელოვნებაში შეტანილი წვლილისთვის მიენიჭა საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტის წოდება. ნაზი დუმბაძე მიეკუთვნებოდა იმ მომღერალთა ჯგუფს, რომელთა შესრულებაც ვინილზე მინიმალურად აღიბეჭდა, მაგრამ, საბედნიეროდ, მათი სტუდიური და სატელევიზიო ჩანაწერები მაინც შემოგვრჩა. ნაზი დუმბაძის მუსიკა მომდევნო ათწლეულებში გამოიცა. მისი სიმღერებიდან განსაკუთრებით ცნობილია „სად იყავი მაშინ“ და ასევე „მექსიკური სიუიტა“. ნაზი დუმბაძე გარდაიცვალა 2006 წელს, 68 წლის ასაკში. საქართველო: ენციკლოპედია: ტ.2. - თბ., 2012. - გვ.509 ენციკლოპედია თბილისი, გვ.457 ნაზი დუმბაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1967. №11. გვ. 787.
ნოქსის ნაპირი

ნოქსის ნაპირი ნოქსის ნაპირი (ინგლ. Knox Coast) — უილქსის მიწის სანაპიროს დასავლეთი ნაწილი (აღმოსავლეთი ანტარქტიდა), ა. გ. 100 და 110° შორის. აკრავს მოუსონის ზღვა, მასში შეჭრილია დასავლეთიდან შეკლტონის შელფური მყინვარის სახით. ბანგერის ოაზისის (1956 წელს აქ საბჭოთა სამეცნიერო სადგურმა „ოაზისმა“ დაიწყო მუშაობა; 1959 წელს გადაეცა პოლონეთს) გარდა მთლიანად დაფარულია უწყვეტი ყინულოვანი საფარით, რომელიც 1500 მეტრზე მეტ სიმაღლეს აღწევს. აღმოჩენილია 1840 წელს აშშ-ის ექსპედიციის მიერ ჩარლზ უილქსის ხელმძღვანელობით. სახელი ეწოდა ექსპედიციის ერთ-ერთი გემის კაპიტნის პატივსაცემად. მნიშვნელოვანი კვლევები ჩატარდა 1956–1958 წლებში საბჭოთა ანტარქტიკული ექსპედიციების მიერ. ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 Нокса берег // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.]. / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. т. 18. — М. : Советская энциклопедия, 1974. ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 НОКСА БЕРЕГ // Большая российская энциклопедия. т. 23. — М., 2013. — стр. 270.
1920

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 1920 1920 (ათას ცხრაას ოცი) წელი — გრიგორიანული კალენდრის ნაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ხუთშაბათი და იულიუსის კალენდრის ნაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ოთხშაბათი. ამ წელს კალენდრებს შორის განსხვავება იყო 13 დღე. ეს წელი არის XX საუკუნის მე-2 დეკადის მე-10 წელი. 10 იანვარი : ელზასი და ლოტარინგია საფრანგეთს გადაეცა. 2 თებერვალი : ტარტუს სამშვიდობო შეთანხმებით რუსეთმა ცნო ესტონეთის დამოუკიდებლობა. 28 აპრილი : დაემხო აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკა. 7 მაისი : გაფორმდა საქართველო-რუსეთის ხელშეკრულება. 8 მაისი : პოლონელთა ჯარმა აიღო კიევი. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 1920. 2 იანვარი : აიზეკ აზიმოვი — რუსი-ამერიკელი ბიოქიმიკოსი (გ. 1992) 19 იანვარი : ხავიერ პერეს დე კუელიარი — გაეროს გენერალური მდივანი 19 იანვარი : რობერტო ლევინგსტონი — არგენტინელი პოლიტიკოსი. (გ. 2015) 20 იანვარი : ფედერიკო ფელინი — იტალიელი კინორეჟისორი (გ. 1993) 20 იანვარი  : მიხეილ ბუდიკო — საბჭოთა გეოფიზიკოსი და გეოგრაფი. (გ. 2001) 22 იანვარი : ფილიპა პირსი — ინგლისელი საბავშვო მწერალი. (გ. 2006) 22 იანვარი : ალფ რამზი — ინგლისელი ფეხბურთელი და საფეხბურთო მწვრთნელი. (გ. 1999) 5 თებერვალი : ლედა მილევა — ბულგარელი პოეტი (გ. 2013) 8 თებერვალი : ჟან კორბელი — ფრანგი გეოგრაფი. (გ. 1970) 11 თებერვალი : ფარუკ I — მუჰამად ალის დინასტიის მეათე წარმომადგენელი (გ. 1965) 12 თებერვალი : ოთარ ანჯაფარიძე — ქართველი ვირუსოლოგი (გ. 1996) 20 თებერვალი : კარლ ალბრეხტი — გერმანელი მრეწველი (გ. 2014) 23 თებერვალი : ანტონ ანტონოვ-ოვსეენკო — რუსი ისტორიკოსი და მწერალი. (გ. 2013) 3 მარტი : იან კიონჯონი — კორეელი ჯარისკაცი (გ. 1992) 10 მარტი  : ბორის ვიანი — ფრანგი პროზაიკოსი (გ. 1959) 14 მარტი  : ჰაინც ჰიტლერი — ადოლფ ჰიტლერის ძმისშვილი. (გ. 1942) 15 მარტი  : ნგუენ თი დინი — ვიეტნამელი ხალხის ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის მოღვაწე ქალი (გ. 1992) 15 მარტი  : ანდრო კობალაძე — ქართველი მსახიობი (გ. 1984) 16 მარტი : ტონინო გუერა — იტალიელი მწერალი (გ. 2012) 16 მარტი : ლეო მაკ-კერნი — ავსტრალიელი მსახიობი. (გ. 2002) 17 მარტი  : მუჯიბურ რაჰმანი — ბანგლადეშის პრეზიდენტი (1971–1972) (გ. 1975) 7 აპრილი : რავი შანკარი — ინდოელი მუსიკოსი (გ. 2012) 22 აპრილი : ზურაბ ანჩაბაძე — ქართველი ისტორიკოსი (გ. 1984) 18 მაისი : იოანე პავლე II — რომის პაპი 1978—2005 (გ. 2005) 23 ივნისი : ბორის ვიანი — ფრანგი პოეტი, მომღერალი (გ. 1959) 16 აგვისტო : ჩარლზ ბუკოვსკი — ამერიკელი მწერალი (გ. 1994) 6 სექტემბერი : გიორგი ანთაძე — ქართველი და საბჭოთა ფეხბურთელი (გ. 1987) 28 სექტემბერი: ჩედო ვუკოვიჩი — ჩერნოგორიელი მწერალი (გ. 2014) 14 ოქტომბერი : მარიო პიუზო — იტალო-ამერიკელი მწერალი (გ. 1999) მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 1920. 24 იანვარი : მოდილიანი, ამედეო — იტალიელი მხატვარი (დ.1849) 26 იანვარი : თუმანიშვილი, გიორგი — ქართველი საზოგადო მოღვაწე, პუბლიცისტი (დ.1854) 14 ივნისი : ვებერი, მაქს — გერმანელი სოციოლოგი (დ. 1864) 24 ნოემბერი : ალექსი-მესხიშვილი, ვლადიმერ (ლადო) — ქართველი მსახიობი და რეჟისორი. (დ. 1857) ფიზიკა : შარლ გიომი ქიმია : ვალტერ ნერნსტი ფიზიოლოგია და მედიცინა : აუგუსტ კროგი ლიტერატურა : ჰამსუნი, კნუტ მშვიდობა : ტომას უილსონი
დაიდო (მომღერალი)

დაიდო (Dido) (დაბადების სახელი ფლორიან კლუ დე ბუნევიალ არმსტრონგი; ინგლ. Florian Cloud de Bounevialle Armstrong) (დ. 25 დეკემბერი, 1971) — ბრიტანელი Brit Awards-ის ლაურეატი და გრემის ჯილდოზე ნომინირებული მომღერალი და კომპოზიტორია, რომელიც სასცენო ფსევდონიმად დედის მიერ ბავშვობაში შერქმეულ მეტსახელს იყენებს. დაიდომ საერთაშორისო წარმატება მოიპოვა სადებიუტო ალბომით No Angel (1999), რომელიც 21 მილიონზე მეტი ასლის ოდენობით გაიყიდა და მიიღო რამდენიმე ჯილდო, მათ შორის MTV ევროპის მუსიკალური ჯილდო საუკეთესო ახალი შემსრულებლის კატეგორიაში, NRJ-ის ორი ჯილდო ახალი შემსრულებლისა და საუკეთესო ალბომის და ბრიტანული მუსიკის ჯილდო საუკეთესო ქალი შემსრულებლის და საუკეთესო ალბომის კატეგორიებში. მთავარი სტატია: დაიდოს დისკოგრაფია. No Angel (1999) Life for Rent (2003) Safe Trip Home (2008) Girl Who Got Away (2013) შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „დაიდო“ ვიკისაწყობში. ოფიციალური საიტი დაიდო კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში ↑ Sharon Osbourne interviews Dido. (16 October 2003). The Sharon Osbourne Show. "It's Dido Florian Cloud de Bounevialle O'Malley Armstrong" when asked to say her real name. ↑ Paphides, Peter (25 March 2005). „Music to watch girls by“. London: Times Newspapers, Ltd. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 17 ივნისი 2011. ციტირების თარიღი: 15 May 2008.
ფარნაკია (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტერმინი ფარნაკია შეიძლება გამოიყენებოდეს შემდეგი მნიშვნელობით: ფარნაკია — აზიაში გავრცელებული მწერების ოჯახი ფარნაკია (პონტო) — გირესუნის ძველი სახელწოდება ფარნაკია (ფრიგია) — ქალაქი ძველ ფრიგიაში
არკადული თამაში

არკადული თამაში (ინგლ. Arcade game), არკადა (ინგლ. Arcade)) — ხურდის მიმღები გასართობი აპარატი, რომელიც, როგორც წესი, განთავსებულია საზოგადოებრივ ადგილებში — რესტორნებში, ბარებსა და სათამაშო ავტომატების დარბაზებში. არკადული თამაში ხასიათდება მოკლემეტრაჟიანი სიუჟეტით, თუმცა ინტენსიური სათამაშო პროცესით. ყველაზე პოპულარული არკადული თამაშებია: „Space Invaders“ (1978), „Pac-Man“ (1980), „Donkey Kong“ (1981), „Asteroids“ (1981) და სხვები. არკადული თამაშების ოქროს ხანა დაიწყო გვიან 1970-იან წლებში და გაგრძელდა 1980-იანი წლების შუა პერიოდამდე. 1990-იანი წლებში, დასავლეთ ნახევარსფეროში იყო არკადული თამაშების აღზევების მცდელობა, თუმცა უშედეგოდ. არკადული თამაშების ვარდნის ერთ-ერთი მთავარი მიზეზი იყო ახალი თაობის პერსონალური კომპიუტერებისა და სახლლის ვიდეო თამაშების კონსოლების გამოჩენა ბაზარზე, ისეთების როგორებიცაა Sega-ს Mega Drive/Genesis და Nintendo-ს Super NES (იაპონიაში ცნობილი როგორც Super Famicom). აღმოსავლეთი ნახევარსფერო (განსაკუთრებით იაპონია) დღემდე განაგრძობს არკადული ინდუსტრიის განვითარებას. მოთამაშე იაპონიაში სინათლის პისტოლეტის გამოყენებით თამაშობს „Police 911“-ს, „Daytona USA“ — სარბოლო არკადული თამაში „Donkey Kong“ — ერთ-ერთი ყველაზე ადრეული პოპულარული არკადული თამაში ამერიკის არკადული თამაშების მუზეუმი Sega-ს არკადული სათამაშო ავტომატების დარბაზი. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „არკადული თამაში“ ვიკისაწყობში. The Video Arcade Preservation Society არკადული თამაშების ისტორია საბჭოთა არკადული თამაშების მუზეუმი ↑ Rouse, Richard. (2004). Game Design: Theory & Practice (en). =Los Rios Boulevard, Plano, Texas, USA: Wordware Publishing, გვ. 698. ISBN 1-55622-912-7.  ↑ Why Japan's arcades are its game industry's cutting-edge labs en-US (2016-12-06). ციტირების თარიღი: 2019-05-16
ანა ვარდიაშვილი

ანა დიმიტრის ვარდიაშვილი (დ. 31 მაისი, 1900, სოფ. საბუე, ახლანდ. ყვარლის მუნიციპალიტეტი, — გ. 15 ოქტომბერი, 1978, თბილისი) — ქართველი ხალხური მომღერალი, პედაგოგი. მამამისი იყო მომღერალი (იოსებ რატილის მიერ დაარსებული ქართული ხალხური სიმღერის გუნდის წევრი) და დეკანოზი დიმიტრი (ტიტე) ვარდიაშვილი, რომელიც 1924 წელს დახვრიტეს. დაამთავრა თბილისის რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო აკადემიური თეატრის სტუდია (1931). ერთხანს ირიცხებოდა ამ თეატრის მუდმივ დასში (ასრულებდა სახასიათო როლებს). 1939 წელს შედგა მისი, როგორც მომღერლის, დებიუტი მედუდუკეთა ანსამბლთან ერთად (ხელმძღვანელი ხაჩიკ ტალგაუკოვი). 1939–1947 წლებში იყო საქართველოს რადიოკომიტეტის სოლისტი. 1940-50-იან წლებში იყო თბილისის სხვადასხვა სკოლის მასწავლებელი. ამ პერიოდში მეტად პოპულარული გახდა მის მიერ შესრულებული სიმღერები: „იავნანა”, „არწივი”, „გუთნური”, „ციცინათელა”, „სალამი, ჩიტუნებო”, „სიზმარი”, „მოხევის ქალო თინაო”, „მშვენიერო, შენ გეტრფი”, „კეკელა და მარო”, „მუხამბაზი”, „თამარ ქალის სიმღერა”, („ჩემი გმირი გიწოდე”) და სხვ. ვარდიაშვილი ძირითადად აღმოსავლური ტიპის ანსამბლის, ე. წ. დასტის თანხლებით მღეროდა (სიმღერებს ასრულებდა ჩონგურის, დუდუკის, გიტარის თანხლებითაც). გააქართულა დასტის აღმოსავლური რეპერტუარი, ქართული სიმღერების სამხმიანი ბუნების გათვალისწინებით დაუმატა მესამე დუდუკი. ანსამბლმა დიდი პოპულარობა მოუპოვა მომღერალს საქართველოსა და მის ფარგლებს გარეთ. ქართული მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი, თბ., 2015. — გვ. 171. ვარდიაშვილი, ანა // ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. ?. ანა ვარდიაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ანა ვარდიაშვილი — საქართველოს ხელოვნების სასახლე.
ნათელა ვასაძე

ნათელა შალვას ასული ვასაძე (დ. 1 აგვისტო, 1930, ქუთაისი) — ქართველი ფილოლოგი, პედაგოგი, საბჭოთა პარტიული მოხელე. პედაგოგიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1977), პროფესორი (1979), საქართველოს სსრ მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1986). დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი 1954 წელს. 1950 წლიდან დაკავებული იყო კომკავშირული საქმიანობით. სხვადასხვა დროს მუშაობდა საქართველოს ალკკ თბილისის ორჯონიკიძის რაიკომის პირველ მდივნად (1952–1954), საქართველოს ალკკ ცკ-ის მდივნად (1954–1960), საქართველოს ალკკ ცკ-ის II მდივნად (1960–1962). 1962 წლიდან პარტიულ სამუშაოზე იყო საქართველოს კომპარტიის ცკ-ის აპარატში (1962–1969), საიდანაც გადაიყვანეს საქართველოს პროფსაბჭოს მდივნად (1962–1972). 1972–1985 წლებში იყო თბილისის ა. პუშკინის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის რექტორი, 1986–1988 წლებში — საქართველოს სსრ განათლების მინისტრი. 1990 წლიდან ვასაძე იყო საქართველოს პედაგოგიური საზოგადოების თავმჯდომარე, 1995 წლიდან — საქართველოს პედაგოგიურ მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდენტი, 2015 წლიდან — იმავე აკადემიის საპატიო პრეზიდენტი. აქვს შრომები პედაგოგიკის თეორიისა და ქართული პედაგოგიური აზროვნების ისტორიის საკითხების შესახებ. არის „საქართველოს პედაგოგიური აზრის ანთოლოგიის“ (რუს. ენაზე, მ., 1987) სარედაქციო კოლეგიის წევრი და რედაქტორი, აგრეთვე „პედაგოგიკის ისტორიის“ სახელმძღვანელოს (თბ., 1988) რედაქტორი და თანაავტორი. ოქტომბრის რევოლუციის ორდენი შრომის წითელი დროშის ორდენი (2) 1986 — საქართველოს სსრ მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე 1998 — ღირსების ორდენი 2024 — თბილისის საპატიო მოქალაქე სკოლა-ინტერნატებში აღმზრდელობითი მუშაობის ზოგიერთი საკითხი, თბ., 1965. * უმაღლესი სკოლის ღირსეული შევსება, თბ., 1977. მარიამ ორახელაშვილი, თბ., 1977. Из истории высшего педагогического образования в Грузии, Тб., 1975. გურგენიძე დ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 192. ნათელა ვასაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი Васадзе Натела Шалвовна — Справочник по истории Коммунистической партии и Советского Союза 1898 - 1991 ↑ „თბილისის საპატიო მოქალაქის წოდება 25 ადამიანს მიენიჭა“. 1tv.ge. ციტირების თარიღი: 5 ოქტომბერი, 2024. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date=-ში (დახმარება)
მაია თომაძე

მაია თომაძე (დ. 26 ივნისი, 1954, თბილისი — გ. 18 დეკემბერი, 1994) — ქართველი მომღერალი. დაიბადა ქალაქ თბილისში. მაია თომაძემ დაამთავრა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია 1976 წელს. მას ადრეული ასაკიდანვე ეტყობოდა, აბსოლუტური სმენა და უნიკალური ხმის ტემბრი. აღსანიშნავია ასევე ისიც, რომ პატარაობაში სიმღერას უშლიდნენ და ფუნდამენტურ მუსიკალურ განათლებას აძლევდნენ: 5 წლისა ვიოლინოზე მიაბარეს, 8 წლისა კი უკვე იგორ სტრავინსკის ისმენდა. მუსიკალური ტექნიკუმიც ვიოლინოს დიპლომით დაასრულა. კონსერვატორიაში კი უკვე ვოკალურ ფაკულტეტზე ჩაირიცხა. 1976 წლიდან იყო ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტი (სოპრანო). 1980–1983 წლებში სტაჟირება გაიარა მოსკოვის დიდი თეატრის სცენაზე. 1983 წლიდან კვლავ ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტი იყო. 1986 წლის ნოემბერში, ბარსელონაში, მომღერალთა საერთაშორისო კონკურსზე, წარმატებით გაიარა სამივე ტური, პირველ ტურში, მისმა ნამღერმა ესპანურმა რომანსმა მარტო მაყურებლის კი არა, მუდამ თავშეკავებული ჟიურის მქუხარე ტაშიც კი დაიმსახურა ჟიურიში კი იყვნენ, ისეთები როგორებიც არიან: მონსერატ კაბალიე, ირინა არხიპოვა, ჯუზეპე დისტეფანო, რენტა კუპერი, მაგდა ალივიერო). გამარჯვებულთა კონცერტზე შეასრულა ლეონორასა და აიდას არიები, მერე კი მსმენელის დაჟინებული თხოვნით დიმიტრი არაყიშვილის „ქალის ურმული“ და უკვდავი „სულიკო“. მის აფიშას მიეწერა, ბარსელონას ფრანსისკო ვინიასის სახელობის ვოკალისტთა საერთაშორისო კონკურსის ლაურეატი, პირველი პრემიისა და გრან პრის მფლობელი; წარმატებით ასრულებდა სოპრანოს ყველა წამყვან პარტიას ქართულ და საზღვარგარეთულ ოპერებში, რომელთაგანაც განსაკუთრებით აღსანიშნავია ეთერის პარტია (ზაქარია ფალიაშვილის „აბესალომ და ეთერი“), იგი აღიარებულ იქნა წლის საუკეთესო როლად (1977 წელი, 1987 წელი), თამარი (ოთარ თაქთაქიშვილის „მთვარის მოტაცება“), სილვანა (გია ყანჩელის „და არს მუსიკა“), იოლანტა (პეტრე ჩაიკოვსკის „იოლანტა“), დონა ანა (ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტის „დონ ჯოვანი“), აიდა, ელისაბედი (ჯუზეპე ვერდის „აიდა“, „დონ კარლოსი“), ფატა მორგანა (სერგეი პროკოფიევის „სამი ფორთოხლის სიყვარული“). მაია თომაძეს ჰქონდა იშვიათი სილამაზის რბილი ტემბრის ხმა. 1992 წლიდან სამუშაოდ გადავიდა ფინეთში, ქალაქ ჰელსინკიში. გასტროლებს მართავდა მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში, თანამშრომლობდა მსოფლიოს წამყვან დირიჟორებთან; „გედის სიმღერად“ იქცა მის მიერ შესრულებული ეთერის პარტია ბათუმის საოპერო თეატრის სცენაზე (1994 წელი). 1987 წელს მაია თომაძეს მიენიჭა საქართველოს სსრ სახალხო არტისტის წოდება. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი. – თბ., 2007. – გვ. 113; მაია თომაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი მაია თომაძე — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი