laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ზღვის გოჭისებრნი

ზღვის გოჭისებრნი (ლათ. Caviidae) — ძუძუმწოვართა ოჯახი მღრღნელების რიგისა. აერთიანებს 6 გვარს, მათ შორისაა: ზღვის გოჭი, კუი, მთის გოჭი, მარა, წყლის გოჭი (ადრე ცალკე ოჯახად გამოყოფდნენ) და მოკო; ცნობილია 18–22 სახეობა. სხეულის სიგრძე 300 გრამის მასის პირობებში 22 სანტიმეტრიდან (მთის გოჭი) 66 კილოგრამის პირობებში 130 სანტიმეტრამდე (წყლის გოჭი) მერყეობს. მარების გარდა ყველას მოკლე კიდური აქვს; თავი მასიურია, კისერი დამოკლებული, თვალები დიდი, კუდი მოკლე, რომელიც ზოგჯერ არ ჩანს. მარები ბოცვრებს წააგვანან. ყველა ზღვის გოჭისებრის წინა თათები სამთითიანია აქვს, უკანები — ოთხთითიანი. თმის საფარველი, როგორც წესი, უხეშია, მარებისა — ხშირი და რბილი. ზურგი ფერად მორუხო, ზეთისხილისფერი, ზოგჯერ ღია ყავისფერი ან მოწითურო-მურაა. მუცლის მხარე მოთეთრო ან მუქი ყვითელია. გავრცელებული არიან სამხრეთ ამერიკაში. ბინადრობენ სხვადასხვა გარემოში — წყალსატევებისპირა ჭაობებიდან მთის მშრალ მდელოებამდე. იკვებებიან მცენარეულობით. ბევრი თხრის სოროს, თავშესაფარს აწყობს ქვებს შორის. სახეობათა უმრავლესობის წარმომადგენლები სხვადასხვა ორგანიზაციის მქონე ჯგუფებად ცხოვრობენ. მაკეობა ძირითადად 50–90 დღე გრძელდება, შობენ 2-დან 8-მდე ნაშიერს. სქესობრივ სიმწიფეს სიცოცხლის პირველივე თვეებში აღწევენ, წყლის გოჭები — მე-2 წელს. მსხვილი სახეობების სიცოცხლის ხანგრძლივობა დაახლ. 10 წელს შეადგენს, ტყვეობაში — დაახლ. 14-ს. ყველა მათგანი ადგილობრივი მოსახლეობის მხრიდან ნადირობის ობიექტია (ხორცის გამო). ზღვის გოჭებს იყენებენ როგორც ლაბორატორიის ცხოველებს; გამოყვანილია სახლის პირობებში საყოლი ჯიშებიც. IUCN-ის წითელი ნუსხის მონაცემებით, ერთი სახეობა გადაშენების კრიტიკული საფრთხის ქვეშაა, ორი — საფრთხესთან ახლოს. Щипанов Н. А. СВИНКОВЫЕ // Большая российская энциклопедия. т. 29. — М., 2015. — стр. 548. ↑ Caviidae — ინგლისურ-ქართული ბიოლოგიური ლექსიკონი.
ჟუან ლორენსუ

ჟუან მანუელ გონსალვეშ ლორენსუ (პორტ. João Manuel Gonçalves Lourenço; დ. 5 მარტი 1954, ლობიტუ, პორტუგალიის დასავლეთი აფრიკა) — ანგოლელი პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე, მპლა-ს ერთ-ერთი ხელმძღვანელი, ანგოლის სამოქალაქო ომის აქტიური მონაწილე. 1998-2003 წლებში მპლა-ს გენერალური მდივანი. 2014 წლიდან 2017 წლამდე ანგოლის თავდაცვის მინისტრი. 2016 წელს გამოაცხადეს ჟოზე ედუარდო სანტუშის მემკვიდრედ. ანგოლის პრეზიდენტად აირჩიეს 2017 წლის საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ. დაიბადა მედიკოსისა და მკერავის ოჯახში. ჟუანის მამა მონაწილეობდა ანტიკოლონიურ ბრძოლაში და სამი წელი გაატარა პორტუგალიის ციხეში. ჟუან ლორენსუ სწავლობდა ლუანდის სამრეწველო ინსტიტუტში. პორტუგალიის 1974 წლის რევოლუციის შემდეგ, ანგოლის დეკოლონიზაციის დასაწყისში, შევიდა მარქსისტული პარტია მპლა-ს რიგებში. 1978-1982 წლებში სასწავლებლად იმყოფებოდა საბჭოთა კავშირში, სადაც დაასრულა ლენინის სახელობის სამხედრო-პოლიტიკური აკადემია. 1982 წელს დაბრუნდა ანგოლაში და ბრძოლა დაიწყო ანტიკომუნისტური უნიტას წინააღმდეგ. 1998-2003 წლებში ჟუან ლორენსუ მპლა-ს გენერალური მდივანია. 2002 წელს ამ თანამდებობაზე ყოფნის დროს გააკეთა განცხადება უნიტას ლიდერ ჟონას სავიმბის მკვლელობასთან კავშირის შესახებ. 2003 წლიდან 2014 წლამდე იყო ანგოლის ეროვნული ასამბლეის ვიცე-სპიკერი. 2014 წელს კი დანიშნეს ანგოლის თავდაცვის მინისტრად. 2017 წელს აირჩიეს ქვეყნის პრეზიდენტად. აქვს გენერალ-პოლკოვნიკის სამხედრო წოდება. ჟუან ლორენსუ დაოჯახებულია და ჰყავს 6 შვილი. პორტუგალიურის გარდა ფლობს რუსულ, ინგლისურ და ესპანურ ენებს. ჟუან ლორენსუს ბიოგრაფია cidob.org-ზე ↑ Quem é João Lourenço? O perfil de um potencial Presidente de Angola ↑ Чёрная воля Савимби. 15 лет назад погиб в бою вождь ангольской Юниты ↑ Ministro da Defesa Nacional da República de Angola ↑ «Преемник»: операция по-ангольски. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-03-11. ციტირების თარიღი: 2020-03-10.
გერდნერი

გერდნერი (ინგლ. Lake Gairdner) — გაუდინარი წყალმარჩხი მლაშე ტბა ავსტრალიაში, სამხრეთ ავსტრალიაში. გაწოლილია ქალაქ ადელაიდიდან ჩრდილო-დასავლეთით 386 კმ-ში, სპენსერის ყურის ჩრდილოეთით. მდებარეობს ნახევარუდაბნო ვაკეზე, ზღვის დონიდან 121 მ სიმაღლეზე. მაქსიმალური სიგრძე 160 კმ, სიგანე 48 კმ. ფართობი დაახლოებით 4,7 ათ. კმ². წელიწადის მშრალ სეზონში ბრტყელი ღრმულია, რომელიც დაფარულია საფლობი ლამითა და მარილიანი ქერქით. წვიმების პერიოდში ღრმული წყლით ივსება. ევერარდისა და ჰარისის ტბებთან ერთად შეადგენს გერდნერის ტბის ეროვნული პარკის ტერიტორიას. ტბები ოდესღაც შიდა ზღვის ნაწილს წარმოადგენდნენ, რომლებიც კარპენტარიის ყურემდე ვრცელდებოდნენ. ტბას ასაზრდოებს 6 შრობადი ნაკადული, მათ შორის: გარდენ-უელ-კრიკი, გორჯ-კრიკი და იელტაბინა-კრიკი. ტბას სახელი ეწოდა 1857 წელს კოლონიური ოფისის ავსტრალიის დეპარტამენტის ყოფილი მთავარი კლერკის — გორდონ გერდნერის პატივსაცემად. ტბა აღწერა სამხრეთ ავსტრალიის გუბერნატორმა რიჩარდ გრეივზ მაკდონელმა 1857 წლის ოქტომბერს. გერდნერი გარშემორტყმულია ცხვრის სადგურებით, რომლებიც ქვიშიან ბორცვებსა და მლაშობ მცენარეულობას შორის ვრცელდება. 1990 წლიდან მოყოლებული ტბაზე იმართება „სიჩქარის კვირეული“. გერდნერი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური) ↑ Гэрднер // Географическая энциклопедия ↑ Lake Gairdner National Park management plan. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-04-16. ციტირების თარიღი: 2020-03-10. ↑ Lake Gairdner National Park ↑ Lake Gairdner - Gawler Ranges ↑ Быстрее, чем «Формула»
აშშ-ის დამოუკიდებლობის დეკლარაცია

ამერიკის შეერთებული შტატების დამოუკიდებლობის დეკლარაცია — ისტორიული დოკუმენტი, რომელშიც ჩრდილოეთ ამერიკის ბრიტანული კოლონიები დიდი ბრიტანეთისგან დამოუკიდებლობას აცხადებენ, ერთხმად მიღებული მეორე კონტინენტური კონგრესის მიერ 1776 წლის 4 ივლისს ფილადელფიაში, პენსილვანია. დეკლარაციის მიღების (მაგრამ არა ხელმოწერის) დღე, 4 ივლისი, აშშ-ში დამოუკიდებლობის დღედ ითვლება. დეკლარაცია გახდა პირველი ოფიციალური დოკუმენტი, რომელშიც კოლონიები „ამერიკის შეერთებულ შტატებად“ მოიხსენიება. მეორე კონტინენტურმა კონგრესმა მიიღო გადაწყვეტილება რომლის ძალითაც 13 კოლონია შტატად გამოცხადდა. კონგრესმა 1776 წლის 4 ივლისს დაამტკიცა დამოუკიდებლობის დეკლარაცია, რომელიც ეროვნული მოძრაობის თვალსაჩინო წევრმა თომას ჯეფერსონმა შეადგინა. დამოუკიდებლობის დეკლარაციაში ნათქვამი იყო, რომ ადამიანები თანასწორნი შექმნილან მათი ხელშეუხებელი უფლებებია სიცოცხლე. თავისუფლება და ბედნიერებისკენ სწრაფვა. დეკლარაციის შემქმნელებმა დაგმეს კოლონიური ჩაგვრა და ადამიანის წოდებად დაყოფა. კაცობრიობის ისტორიაში პირველად საკანონმდებლო წესით მოისპო ფეოდალური წოდებები, დამყარდა პოლიტიკური თანამდებობები. ეს ყველაფერი მხოლოდ თეთრკანიან მოსახლეობას შეეხო. პლანტატორების კატეგორიული მოთხოვნის შემდეგ დეკლარაციიდან ამოღებული იქნა ზანგების მონობისგან განთავისუფლება. კონგრესს არავითარი გადაწყვეტილება არ მიუღია ინდიელთა შესახებ. დეკლარაციას ხელი 56-მა კონგრესმენმა მოაწერა. ამრიგად მეორე კონტინენტურმა კონგრესმა ინგლისისაგან თავი დამოუკიდებლად გამაცხადა. ჩრდილოეთ ამერიკის კონტინენტზე შეიქმნა ახალი სახელმწიფო ამერიკის შეერთებული შტატები შემოკლებით აშშ. 4 ივლისი ამერიკის შეერთებული შტატების ეროვნულ დღესასწაულად გამოცხადდა. აშშ-ის სახელმწიფო დროშაზე 13 თეთრ წითელი ზოლი და ვარსკვლავი გამოსახეს. შემდგომში შტატების მატებასძთან ერთად სახელმწიფო დროშაზე ვარსკვლავების რაოდენობა გაიზარდა, ამჟამად ვარსკვლავების რაოდენობა 50-ს შეადგენს ხოლო ზოლების რაოდენობა უცვლელი დარჩა. ამერიკელ განმანათლებელთა პოლიტიკური ესეები დამოუკიდებლობის დეკლარაცია საიტზე „История“ დაარქივებული 2011-10-25 საიტზე Wayback Machine. დამოუკიდებლობის დეკლარაცია (რუსული) დამოუკიდებლობის დეკლარაციის ტექსტი (ინგლისურენოვანი ორიგინალი). აშშ-ის ეროვნული არქივები. დამოუკიდებლობის დეკლარაცია ეროვნულ არქივებში (Stone engraving) აშშ-ის დამოუკიდებლობის დეკლარაცია. მასალები აშშ-ის ისტორიის შესახებ ↑ [The U.S. State Department (1911), The Declaration of Independence, 1776, pp. 10, 11.]
ექვთიმე თაყაიშვილის არქეოლოგიური ექსპედიცია სამხრეთ საქართველოში

ტერმინი ექვთიმე თაყაიშვილის არქეოლოგიური ექსპედიცია სამხრეთ საქართველოში შეიძლება აღნიშნავდეს: ექვთიმე თაყაიშვილის არქეოლოგიური ექსპედიცია სამხრეთ საქართველოში (1902) ექვთიმე თაყაიშვილის არქეოლოგიური ექსპედიცია სამხრეთ საქართველოში (1907) ექვთიმე თაყაიშვილის არქეოლოგიური ექსპედიცია სამხრეთ საქართველოში (1917)
მზია თოდუა

მზია თოდუა (დ. 24 იანვარი, 1956, ახალსოფელი, ახლანდ. ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი სამართალმცოდნე, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარის მოვალეობის შემსრულებელი 2018 წლის 2 აგვისტოდან ნინო გვენეტაძის გადადგომის შემდეგ. მზია თოდუა დაიბადა ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის სოფელ ახალსოფელში. 1981 წელს დაასრულა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. 1978–1979 წლებში მუშაობდა ხონის აბრეშუმის ძაფსაღები ფაბრიკის იურისტ-კონსულტად; 1979–1985 წლებში კი ხონის მოქალაქეობრივი რეგისტრაციის განყოფილების გამგეა. 1991–1998 წლებში ხონის რაიონის სასამართლოს თავმჯდომარე, ხოლო 1998 წელს თბილსიის საოლქო სასამართლოს მოსამართლე. 1999-2005 წლებში მუშაობს თბილისის სააპელაციო სასამართლოში ერთ-ერთი პალატის თავმჯდომარედ. 2006–2012 წლებში სააქციო საზოგადოება „ქართუ ჯგუფის“ იურიდიული განყოფილების უფროსის მოადგილეა. 2011 წლიდან კავკასიის საერთაშორისო უნივერსიტეტის ასოცირებული პროფესორი. 2018 წლის 2 აგვისტოდან საქართველოს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარის მოვალეობის შემსრულებელია ვინ ვინაა საქართველოში: ქართული ბიოგრაფიული ცნობარი, თბ., 1998-1999, გვ. 145 მზია თოდუა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი მზია თოდუა ↑ უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარის მოვალეობას მზია თოდუა შეასრულებს ↑ უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარის მოვალეობას მზია თოდუა შეასრულებს
ვლადიმერ არსენიანი

ვლადიმერ გიორგის ძე არსენიანი (დ. 10 აგვისტო, 1934, ტფილისი — გ. 22 სექტემბერი, 1989, თბილისი) — ქართველი და საბჭოთა მოჭიდავე, საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი (1957), მეორე (1960) და მესამე პრიზიორი (1958), საბჭოთა კავშირის ხალხთა II სპარტაკიადის ჩემპიონი (1959), ახალგაზრდობის საერთაშორისო სპორტული თამაშების მესამე პრიზიორი (1957), საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატი (1957). ვლადიმერ არსენიანი — ბიოგრაფიული ლექსიკონი
1008

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 1008 1008 (ათას რვა) წელი — იულიუსის კალენდრის ნაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ხუთშაბათი. ეს წელი არის XI საუკუნის 1-ლი დეკადის მე-8 წელი. ბრეტანში (საფრანგეთი) დაიწყო გლეხთა აჯანყებები, გაგრძელდა 1024 წლამდე მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 1008. 17 მაისი :ანრი I - საფრანგეთის მეფე რამირო I — არაგონის მეფე 1035 წლიდან (გ.1063) მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 1008. გურგენი - ქართველთა მეფე საქართველო საქართველოს სამეფო : ბაგრატ III - საქართველოს მეფე (978-1014) კახეთის სამთავრო : დავითი - კახეთის ქორეპისკოპოსი (976-1010) ტაოს სამთავრო : გურგენი - ტაოს მთავარი (994-1008) თბილისის საამირო : ალი იბნ ჯაფარი - თბილისის ამირა (981-1011) საქართველოს ეკლესია : სვიმონ III - საქართველოს კათოლიკოს-მთავარეპისკოპოსი (1001-1012) სამხრეთი კავკასია ანისის სამეფო : გაგიკ I - ანისის (შირაკის) მეფე (989-1020) ვასპურაკანის სამეფო : სენექერიმი - ვასპურაკანის მეფე (983-1022) ვანანდის სამეფო : აბას II - ვანანდის (ყარსის) მეფე (984-1029) სიუნიკის სამეფო : ვასაკი - სიუნიკის მეფე (998-1019) სამხრეთ-დასავლეთი აზია ბიზანტიის იმპერია : ბასილი II ბულგართმმუსვრელი- ბიზანტიის იმპერატორი (975-1025) ღაზნევიდების სახელმწიფო : მაჰმუდ ღაზნევი - სულთანი (998-1030) ბაღდადის სახალიფო : ალ-ქადირი - ბაღდადის ხალიფა (991-1031) აღმოსავლეთი ევროპა კიევის რუსეთი : ვლადიმირ დიდი – დიდი მთავარი (980-1015) დასავლეთი ევროპა საღვთო რომის იმპერია : ჰაინრიხ I - იმპერატორი (1002-1024) საფრანგეთი : რობერტ II - საფრანგეთის მეფე (996-1031) ინგლისი : ეტელრედ II - ინგლისის მეფე (978-1013), (1014-1016) წმინდა საყდარი : იოანე XVII - რომის პაპი (1003)
ავგიის ნაეკლესიარი

ავგიის ნაეკლესიარი — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ავგიაში. ეკლესია ნაგები ჩანს ნატეხი ქვით. საეკლესიო ნაგებობა თავისი მშენებლობის სტილით, დაგეგმარებითა და აქ გათხრების დროს აღმოჩენილი არქეოლოგიური მასალებით, თარიღდება V საუკუნით. ძეგლი წარმოადგენს ადრექრისტიანული ხანის დარბაზულ ნაგებობას, ჩრდილოეთისა და სამხრეთის განივი მკლავებით. ნაგებობის ერთიანი გეგმარებითი სტრუქტურა გამოიყურება როგორც „თავისუფალი ჯვარი“ (23,85 X 19 მ). შეიცავს ნახევარწრიულ შვერილ აფსიდას, რომლის რადიუსი 6,05 მ-­ია. ტაძრის ძირითადი სივრცე სამნაწილიანია. შეიცავს განივ დარბაზს, რომელიც შესაძლოა ნართექსის ფუნქციას ასრულებდა, დარბაზს და საკურთხეველის აფსიდას. ნაგებობის იატაკი დაფარული იყო მოვარდისფრო კირხსნარით, წვრილი კენჭებისა და კერამიკული ფხვნილის ნაერთით. ტაძარს ერთადერთი ცენტრალური შესასვლელი დასავლეთის მხრიდან უნდა ქონოდა, ჩრდილოეთ მინაშენში (5,5 X 4,75 მ) ­ ჩრდილო­-დასავლეთ კუთხეში. სამხრეთის მინაშენისა (5,5 X 4,5 მ)­ სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხეში. ნაგებობა გადახურული უნდა ყოფილიყო ე. წ. კოჭებიანი კონსტრუქციის ორქანობიანი სახურავით.  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 26148 მამულაძე შ., კახიძე ა., აჭარის არქეოლოგიური ძეგლები, თბ. 2016, გვ., 80-81
ზენდიდის ეკლესია

ზენდიდის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს ქედის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზენდიდის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. თარიღდება VIII-IX საუკუნეებით თარიღდება. ეკლესია დარბაზულია (­6,9X4,8 მ). კედლების შემორჩენილი სიმაღლე ქვაფენილიანი იატაკის დონიდან 2 მ. აღმოსავლეთი კედლის სიმაღლე მიწის თანამედროვე ზედაპირიდან 2,6 მ. კედლის სისქე­ 1 მ. ნაგებია კირხსნარზე ბაზალტის დიდი დაუმუშავებელი ლოდებით. წყობაში გამოყენებულია საშუალო და მცირე ზომის კედლის ფლეთილი ქვებიც. პერანგებს შორის სივრცე შევსილია წვრილი ქვებით. რიგების ჰორიზონტალურობა დაცული არაა. ეკლესიას შესასვლელი აქვს სამხრეთიდან. იატაკი მოგებულია დიდი ზომის ქვის ფილებით. საკურთხეველი იატაკიდან გამოყოფილი არაა. ეკლესია საკმაოდაა დაზიანებული. საძირკვლის დონემდეა მორღვეული ჩრდილოეთი კედლის აღმოსავლეთი ნაწილი. მონგრეულია შესასვლელის ორივე მხარე. ეკლესია მოკლებულია ყოველგვარ შემკულობას. მამულაძე შ., კახიძე ა., აჭარის არქეოლოგიური ძეგლები, თბ. 2016, გვ., 81
ბეშუმის ნაქალაქარი

ბეშუმის ნაქალაქარი — არქეოლოგიური ძეგლი ხულოს მუნიციპალიტეტის კურორტ ბეშუმის სიახლოვეს, ჩრდილო-­აღმოსავლეთით მიმდებარე წიწვოვანი ტყის მასივში. ამ ადგილს მოსახლეობა ნაქალაქარს უწოდებს. კომპლექსი ერთ სწორ ხაზზე განლაგებულ ოთხ შემაღლებულ გორაკად არის წარმოდგენილი. ისინი ერთმანეთისაგან დაშორებული არიან 100­-150 მეტრით. ამათ ერთი საერთო ქვაყრილიანი გზა აკავშირებს. ერთ­-ერთი ბორცვის ქვის ნაგებობათა განლაგების საერთო დიამეტრი 50 მ­ შეადგენს, ხოლო ბორცვის შემაღლება 5 მეტრამდეა. ქვის ნაგებობანი ამ შემაღლებათა ირგვლივ არის განლაგებული ისე, რომ ცალკეული სათავსის უკანა კედელი მთლიანად დედაქანში ზის. გვერდითი კედლები სანახევროდაა მოთავსებული დედაქანში. წინა კედელში ჩვეულებრივ დატანებულია სარკმლები და კარი. შენობები ნახევრად მიწურია. ზოგჯერ ისინი ერთსათავსოიანი ნაგებობებია და ბორცვზე სხვადასხვა დონეზე არიან განლაგებული ისე, რომ ზოგიერთი სათავსოს ბანი ზემოთ განლაგებული სათავსოს ეზოდ წარმოიდგინება. შენობები ნაგებია მაგარი ჯიშის მასიური ქვებით, რომლებიც ზოგჯერ მთლიანად ან ნაწილობრივ არიან დამუშავებული. ნაგებობათა მშრალი წყობა თითქმის თარაზულია, მაგრამ ეს პრინციპი ყოველთვის არ არის დაცული. სათავსოები უმეტესწილად მართკუთხედის ან კვადრატული ფორმისაა. შენობათა გადახურვა უმთავრესად ბანური უნდა ყოფილიყო. მამულაძე შ., კახიძე ა., აჭარის არქეოლოგიური ძეგლები, თბ. 2016, გვ., 81-82  კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 26514
დარჩიძეების ციხე

დარჩიძეების ციხე, გოგოლაურის ციხე — ციხესიმაგრე შუახევის მუნიციპალიტეტის სოფელ დარჩიძეებში, მდებარეობს მარეთისწყლის ხეობის სათავეში. იმ ადგილს, სადაც ძეგლია აშენებული, ადგილობრივი მოსახლეობა გოგოლაურის უბანს უწოდებს, საიდანაც მომდინარეობს ციხესიმაგრის მეორე სახელწოდებაც. ციხე დასაწყისშივე აკონტროლებდა იმ გზას, რომელიც ხეობაზე გაივლიდა და შუახევის მიდამოებში უერთდებოდა აჭარისწყლის აუზში გამავალ ცენტრალურ ტრასას. იგი ასევე მეთვალყურეობდა სამცხე-ჯავახეთიდან და ზემო აჭარიდან ხიხანის ძირში, სარიჩაირსა და ჩირუხში გამავალ იმ გზას, რომელიც იმერხევ-შავშეთის გავლით მიემართებოდა არტანუჯისაკენ.ციხესიმაგრე ჩართული იყო აჭარა-შავშეთისა და კლარჯეთის ერთიანი თავდაცვითი სისტემის ჯაჭვში. ნაგებობა დაშენებულია ხეობისაკენ წინ წაზიდულ კლდოვან ქანზე. ციხეს რელიეფის შესაბამისად წაგრძელებული ტრაპეციისებური ფორმა აქვს და დამხრობილია სამხრეთ-დასავლეთიდან ჩრდილო-­აღმოსავლეთისაკენ. გალავნის კედლები მეტ­ნაკლებად ოთხივე მხარესაა შემორჩენილი. უფრო კარგადაა დაცული დასავლეთის და ჩრდილოეთის კედლები. ციხის მშენებლობაში ორი პერიოდი უნდა გამოიყოს. პირველი საამშენებლო დონე 2,5­3 მ სიმაღლისაა. მოგვიანებით აღდგენილი კედელი (მე­ორე საამშენებლო დონე) ნაგებია ფლეთილი ქვებით. არქეოლოგიური მასალების მიხედვით ირკვევა, რომ თავდაპირველად ციხე აღუმართავთ XII­-XIII საუკუნეებ­ში, ხოლო აღუდგენიათ გვიან შუასაუკუნეებში. ძეგლს ერთადერთი ბუნებრივი მისადგომი ჩრდილოეთიდან აქვს, მაგრამ იგი ყრუ კედლით იყო დაცული. ციხეში მოხვედრა კლდის მასივის დასაწყისიდან აღმოსავლეთის მიმართულებით გაჭრილი საცალფეხო ბილიკით და ასაწევი კიბით შეიძლებოდა. შიდა ციხის უკიდურეს ჩრდილო-­დასავლეთ მონაკვეთში მშენებლებს გალავანზე მიშენებით გაუმართავთ მარანი. სხვა მარანი აღმოჩნდა ციხის სამხრეთ-­აღმოსავლეთ კუთხეში. ასევე საყურადღებოა თონეების აღმოჩენის ფაქტიც. ციხის შუა ნაწილში დაფიქსირდა კლდეში ნაკვეთი ქვევრისებური ფორმის ორმო, რომელიც წყლის რეზერვუარად უნდა ყოფილიყო გამოყენებული. მამულაძე შ., კახიძე ა., აჭარის არქეოლოგიური ძეგლები, თბ. 2016, გვ., 88-89
გიორგი მელია

გიორგი მელია (დ. 14 ივლისი, 1996, სამტრედია, იმერეთი) — ქართველი სპორტსმენი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა), საქართველოს ჩემპიონი (2019, 97 კგ), ახალგაზრდებს შორის მსოფლიოს ჩემპიონი და ევროპის ჩემპიონატის ვერცხლის პრიზიორი (2016, 96 კგ), სხვადასხვა საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული. გიორგი მელია[მკვდარი ბმული] — ქართული სპორტი
კარნეგის ტბა

კარნეგის ტბა (ინგლ. Lake Carnegie) — დიდი შრობადი ტბა ავსტრალიაში, დასავლეთ ავსტრალიაში. გაწოლილია დასავლეთ ავსტრალიის ზეგანზე, ზღვის დონიდან 439 მ სიმაღლეზე. ტბის სიგრძეა დაახლოებით 100 კმ, ხოლო უდიდესი სიგანე 30 კმ. ზედაპირის ფართობი დაახლოებით 5714 კმ². მდებარეობს ქალაქ უილუნის აღმოსავლეთით, პატარა ქვიშიანი უდაბნოს სამხრეთ კიდესა და გიბსონის უდაბნოს საზღვარზე. სამხრეთ-აღმოსავლეთითაა ვიქტორიას დიდი უდაბნო და აქვეა დიდი ცენტრალური გზა. უმეტესწილად გარშემორტყმულია უდაბნო ლანდშაფტით. წყლით ივსება მხოლოდ უხვი ნალექების დროს. გვალვიან პერიოდში ტბა ტალახიანი მარში ხდება. სამხრეთ-აღმოსავლეთითაა უელსის ტბა. სახელი ეწოდა ავსტრალიელი მოგზაურის დეივიდ კარნეგის პატივსაცემად, რომელიც ამ ადგილებს 1890-იან წლებში სწავლობდა. ↑ Largest Lake in Australia ↑ Beard, J.S. The Natural Regions of the Deserts of Western Australia (англ.). — 1969. — P. 677—711. ↑ Through WA Deserts. Kalgoorlie Western Argus
გიორგი მეხრიშვილი

გიორგი მეხრიშვილი (დ. 30 აგვისტო, 2000, ხაშური) — ქართველი სპორტსმენი (სამბო), ჭაბუკებს შორის მსოფლიო ჩემპიონი (2018, თბილისი, საქართველო) და ახალგაზრდებს შორის მსოფლიო ჩემპიონი (2019, ტაშკენტი, უზბეკეთი). გიორგი მეხრიშვილი[მკვდარი ბმული] — ქართული სპორტი
გრავეტული დანა

გრავეტული დანა, გრავეტის ტიპის დანა, — კაჟის ან სხვა ქანის მეტ-ნაკლებად პარალელურგვერდებიანი, ვიწრო, სწორი ფირფიტა (ლამელა), რომლის ცალი გვერდი დაბლაგვებულია ციცაბო რეტუშით. სახელი ეწოდა პალეოლითური ძეგლის ლა-გრავეტის (საფრანგეთი) მიხედვით. გაჩნდა ზედა პალეოლითის ადრეულ საფეხურზე. ფართოდ გავრცელდა ორინიაკისა და მომდევნო ხანაში, განსაკუთრებით, სამხრეთ-დასავლეთ ევროპაში. საქართველოში მრავლად გვხვდება ზედა პალეოლითის შუა და გვიანდელი ხანის ძეგლებში (დევისხვრელი, მღვიმევი, გვარჯილის კლდე და სხვ.). თუშაბრამიშვილი დ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 133.
სვეტლანა მკრტჩიანი-ფეიქრიშვილი

სვეტლანა მკრტჩიანი-ფეიქრიშვილი (დ. 2 მაისი, 1961, ფერღანა, უზბეკეთის სსრ, სსრ კავშირი) — ქართველი და საბჭოთა სპორტსმენი (სპორტული აკრობატიკა) და მწვრთნელი. საბჭოთა კავშირის საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი. ევროპისა და მსოფლიოს ორგზის ჩემპიონი და ვიცე-ჩემპიონი (1982) ქალთა წყვილებში (ლუდმილა გლაზუნოვასთან ერთად), საბჭოთა კავშირის სამგზის ჩემპიონი (1981, 1982, 1983) და საბჭოთა კავშირის თასის სამგზის მფლობელი (1981, 1984, 1985). სხვადასხვა რესპუბლიკური, საკავშირო თუ საერთაშორისო შეჯიბრებათა პრიზიორი. 1983 წელს დაამთავრა საქართველოს ფიზიკური კულტურის ინსტიტუტი. წყარო: sportsacrobatics.info. მსოფლიო ჩემპიონი 01 ﻿ 1982 (მრავალჭიდი) 01 ﻿ 1982 (მეორე ვარჯიში) მსოფლიოს ვიცე-ჩემპიონი 02 ﻿ 1982 (პირველი ვარჯიში) ევროპის ჩემპიონი 01 ﻿ 1982 (მრავალჭიდი) 01 ﻿ 1982 (მეორე ვარჯიში) ევროპის ვიცე-ჩემპიონი 02 ﻿ 1982 (პირველი ვარჯიში) საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი 01 ﻿ 1981, 1982, 1983 საბჭოთა კავშირის თასის მფლობელი 1981, 1984, 1985 1984 წელს გაიმართა შეიარაღებული ძალების საკავშირო პირველობა აკრობატიკაში, სადაც ქალთა წყვილებში 1982 წლის მსოფლიო ჩემპიონები სვეტლანა მკრტჩიანი და ლუდმილა ლოგუნოვა შეჯიბრების პირველი დღის შემდეგ მეხუთე ადგილზე იყვნენ, მაგრამ, გამოცდილებამ მაინც თავისი გაიტანა. შემდგომ ისინი შესანიშნავად გამოვიდნენ და პირველი ადგილიც დაიკავეს. ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 683, ISBN 99928-20-32-2. ბერიშვილი, ელგუჯა., ქართული სპორტის ოქროს წიგნი, თბ.: პალიტრა L, 2013. — გვ. 273. 371 გვ. სვეტლანა მკრტჩიანი-ფეიქრიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი სვეტლანა მკრტჩიანი-ფეიქრიშვილი — ბიოგრაფიული ლექსიკონი სვეტლანა მკრტჩიანი-ფეიქრიშვილი — ქართული სპორტი სვეტლანა მკრტჩიანი-ფეიქრიშვილი — მემატიანე ↑ 1982 წელს ლონდონში (დიდი ბრიტანეთი) ჩატარდა ევროპის მე-4 ჩემპიონატი სპორტულ აკრობატიკაში, რომლის შედეგებიც განისაზღვრა, ასევე ლონდონში ჩატარებულ მე-5 მსოფლიო ჩემპიონატზე ევროპელი სპორტსმენების გამოსვლების შედეგების მიხედვით. ↑ 1.0 1.1 1.2 ძაგანია, ჯემალ (გურამ). ქართული სპორტის ლაურეატები. მსოფლიო ჩემპიონები: 50. მკრტჩიან-ფეიქრიშვილი სვეტლანა — აკრობატიკა (1982); ევროპის ჩემპიონები: 67. მკრტჩიან-ფეიქრიშვილი სვეტლანა — აკრობატიკა (1980) // „ლელო“, 10–12 ოქტომბერი, 2006, № 78 (12046), გვ. 3. ↑ 2.0 2.1 ზენკო, ალა. ჩემპიონები სამ სახეობაში // „ლელო“, 21 თებერვალი, 1984, № 37 (7598), გვ. 3. ↑ 5th World Championships. World Championships Results. Pairs. www.sportsacrobatics.info. ციტირების თარიღი: 9 აპრილი, 2022. ↑ 1982 World Acrobatics Championships. Women's Pairs. www.gymn-forum.net. ციტირების თარიღი: 9 აპრილი, 2022. ↑ V чемпионат мира и IV чемпионат Европы по спортивной акробатике. ციტირების თარიღი: 9 აპრილი, 2022.
ნიკოლოზ ბაბილაშვილი

ნიკოლოზ ბაბილაშვილი (დ. 27 ივნისი, 1975, გორი) — ქართველი ძიუდოისტი და სამბისტი. ძიუდოში საქართველოს ჩემპიონი (2001, -81 კგ). სამბოში ევროპის ჩემპიონი (2000, მადრიდი, ესპანეთი, -82 კგ) და ვერცხლის მედლის მფლობელი (1999, სოფია, ბულგარეთი, -82 კგ). ნიკოლოზ ბაბილაშვილი — ქართული სპორტი
გრავიმეტრია

გრავიმეტრია (ლათ. gravis, „მძიმე“, + ბერძ. metreō, „ვზომავ“) — მეცნიერება გრავიტაციული ველის მახასიათებელი სიდიდეების გაზომვისა და მათი გამოყენების შესახებ გეოდეზიურ, გეოლოგიურ და გეოფიზიკურ პრობლემათა შესასწავლად. გრავიმეტრია სწავლობს სიმძიმის ძალის განაწილებას დედამიწის ზედაპირის სხვადასხვა წერტილში, რასაც დიდი მნიშვნელობა აქვს მთამადნეულის საბადოების ძიებისათვის. სიმძიმის ძალის ცვლილება დედამიწის ზედაპირზე დამოკიდებულია დედამიწის ფიგურაზე, ზომაზე და მისი შინაგანი მასების სიმკვრივეთა განაწილებაზე. ამიტომ, თუ ცნობილია სიმძიმის ძალის განაწილება დონებრივ ზედაპირზე, შეიძლება ვიმსჯელოთ დედამიწის ფიგურის, შინაგანი აგებულების, სასარგებლო წიაღისეულის განლაგებისა და ზოგიერთი სხვა საკითხის შესახებ. გრავიმეტრიულ ამოცანათა ამოხსნისას გამარტივების მიზნით სიმძიმის ძალის აჩქარების ველს წარმოადგენენ ნორმალური ველისა და ანომალიური ველის ჯამის სახით. ნორმალურ ველს ქმნის ელიფსოიდური ფორმის სხეულის მიზიდულობა, რომლის შიგნით დედამიწის მთელი მასა გარკვეული კანონზომიერებითაა განაწილებული, ხოლო ანომალიურს — დედამიწის შრეების, ქერქისა და მანტიის მასების სიმკვრივის არაერთგვაროვნება. არსებობს სიმძიმის ძალის აჩქარების გაზომვის აბსოლუტური და ფარდობითი მეთოდები. აბსოლუტური მეთოდი დამყარებულია სხეულის თავისუფალი ვარდნის კანონზე. სიმძიმის ძალის აჩქარების აბსოლუტური მნიშვნელობა განისაზღვრა XIX საუკუნის დასაწყისში პოტსდამის გეოდეზიის ინსტიტუტში (გერმანია), რომელიც საერთაშორისო საყრდენ გრავიმეტრიულ პუნქტად ითვლება. ფარდობითი მეთოდით განსაზღვრავენ სიმძიმის ძალის აჩქარების სხვაობას საყრდენ პუნქტსა და მოცემულ პუნქტს შორის. უკანასკნელ პერიოდში სიმძიმის ძალის აჩქარების განსაზღვრის სიზუსტე მკვეთრად ამაღლდა და ამჟამად მისი ძირითადი დანიშნულებაა გრავიმეტრების საეტალონო პოლიგონების შექმნა. ბალავაძე, ბ.; მინდელი, პ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012.
გელა ბარათაშვილი

გელა ბარათაშვილი (დ. 1 აპრილი, 1981) — ქართველი სამბისტი. ევროპის ჩემპიონი (2004, შიაულიაი, ლიეტუვა, -57 კგ). გელა ბარათაშვილი — ქართული სპორტი