შაბან დემირაჯი

შაბან დემირაჯი (1920 წლის 1 იანვარი – 2014 წლის 30 აგვისტო) — ალბანელი ალბანოლოგი, ლინგვისტი, ტირანის უნივერსიტეტის პროფესორი 1972–1990 წლებში და ალბანეთის მეცნიერებათა აკადემიის თავმჯდომარე 1993–1997 წლებში. დემირაჯი დაიბადა 1920 წლის 1 იანვარს ვალორაში . მიუხედავად იმისა, რომ ჰქონდა ფინანსური დაბრკოლებები და აკადემიური ინსტიტუციების ნაკლებობა იყო ალბანეთში მან მოახერხა ლათინურის და ძველი ბერძნულის სწავლა . 1939 წელს ტირანაში მედრესეს დამთავრების შემდეგ სწავლობდა ალბანური ენის ორწლიან სასწავლო გეგმის პედაგოგიურ ინსტიტუტში, ალბანური ენისა და ლიტერატურის ფილიალში (1946–1948), შემდეგ კი უმაღლეს პედაგოგიურ ინსტიტუტში (1954–1955). 1948-1954 წლების განმავლობაში იგი მუშაობდა, როგორც ლიტერატურის მასწავლებელი უამრავ გიროკასტერის და ტირანას სკოლებში . 1954 წელს დაიწყო მუშაობა იმავე უმაღლეს პედაგოგიურ ინსტიტუტში ლექტორად, სადაც დაამთავრა, შემდეგ კი ტირანის უნივერსიტეტში (UT), რომელიც ამ თანამდებობას 1990 წლამდე იკავებდა. 1962-1989 წლებში იგი ალბანური ენის კათედრას ხელმძღვანელობდა და 1962-1966 წლების პერიოდში იგი მუშაობდა უნივერსიტეტის ისტორიულ-ფილოლოგიის ფაკულტეტის დეკანის მოადგილედ. მისი ექსპერტიზის სფეროები იყო: თანამედროვე ალბანეთის მორფოლოგია, ალბანური ისტორიული გრამატიკა, ალბანური დამწერლობის ისტორია (XVIII-XIX საუკუნე) და სპეციალური კურსი ბალკანეთის ლინგვისტიკის შესახებ. 1989 წელს გახდა ალბანეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი და იყო მისი თავმჯდომარე 1993–1997 წლებში. გარდა კვლევითი პუბლიკაციებისა, დემირაჯმა ასევე გამოაქვეყნა მრავალი სამეცნიერო სტატია ალბანეთში და მის ფარგლებს გარეთ ალბანური ენის ისტორია, გრამატიკა და ფონეტიკა და ბალკანოლოგია . მან 1994 წელს გადაიწერა და გადაიტანა Gabriele Dara Kënga e sprasme e Balës (ბალას ბოლო სიმღერა) ნაწარმოები. ის ასევე მუშაობდა მთარგმნელად, 1959 წელს ჯეკ ლონდონის რომანის მარტინ ედენის ალბანური გამოცემის გამოცემაში </br> დემირაჟი იყო იმ კომიტეტის ნაწილი, რომელმაც მოაწყო 1972 წლის ორთოგრაფიული კონგრესი, ალბ. Kongresi i Drejtshkrimit </link> , სადაც სტანდარტიზებული იყო ალბანური ენის ორთოგრაფიული წესები და ის იყო ორთოგრაფიაზე ხელმომწერიც. ის ლინგვისტის ბარდჰილ დემირაჯის მამაა. მისი ზოგიერთი ძირითადი ნამუშევარი მოიცავს:   Çështje të sistemit emëror të gjuhës shqipe [Questions of the noun system of the Albanian language]. Pristina: Pristina University Press, 1972. Gramatikë historike e gjuhës shqipe. Tirana: Tirana University Press, 1986. German translation: Austrian Academy of Sciences. Historische Grammatik der albanischen Sprache. Vienna: Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, 1993. Gjuha shqipe dhe historia e saj [Albanian language and its history]. Tirana: Tirana University Press, 1988 Italian translation: La lingua albanese – origine, storia, strutture. Rende: Centro Editoriale e Librario, Università degli Studi della Calabria, 1997. Gjuhësi ballkanike [Balkanic linguistics]. Skopje: Logos-A 1994 (in Albanian and Macedonian), republished in Tirana in 2004 Fonologjia historike e gjuhës shqipe (Historical phonology of the Albanian language), 1996 Prejardhja e Shqiptarëve në dritën e dëshmive të gjuhës shqipe (Origin of the Albanians in the light of the Albanian language testimonies), 1999, a second edition in English as The Origin of the Albanians (linguistically investigated), 2006 Eqrem Çabej (Eqrem Çabej), 1990 Epiri, Pellazgët, Etruskët dhe Shqiptarët (Epirus, the Pelasgians, the Etruscans, and the Albanians), 2008. Gramatikë e gjuhës shqipe, vëll. I Morfologjia (Grammar of Albanian language, vol. I Morphology), 1976, other editions 1995, 2002, as editor and co-author. "Mësues i Popullit" (სახალხო მასწავლებელი). "Çmimi i Republika i grads së parë" (პირველი კლასის რესპუბლიკის პრიზი). მეორე კლასის რესპუბლიკის პრემია, ორჯერ. ორდენი "Mjeshtër i Madh i Punës". "საპატიო მოქალაქეობა" ფლორის მუნიციპალიტეტიდან ანდროკლი კოსტალარი ეყრემ ჩაბეჯი იდრიზ აჯეთი მაჰირ დომი ↑ 1.0 1.1 Robert Elsie (19 March 2010). Historical Dictionary of Albania. Scarecrow Press.  ↑ Shezai Rrokaj. (2014-08-31) Prof. Shaban Demiraj, dijetari ynë i madh sq. Gazeta Panorama. ↑ Silvi Halili. (2014-09-01) Lamtumirë Shaban Demirajt, gjuhëtarit të dashuruar me profesionin sq. Gazeta Shekulli. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-04-26. ციტირების თარიღი: 2024-05-25. ↑ Lamtumirë Shaban Demiraj sq. Top Channel (2014-08-31). ↑ 5.0 5.1 Elsie (2010). Historical Dictionary of Albania (en). Rowman & Littlefield, გვ. 102–103.  ↑ 6.0 6.1 6.2 6.3 Biography of Shaban Demiraj. Albanian Academy of Sciences (in Albanian) ↑ Kastriot Myftaraj (30 July 2012), Biografia e fshehur e delegatëve të Kongresit të Drejtshkrimit të vitit 1972, Telegraf, pp. 10–11, http://www.kastriotmyftaraj.com/?p=335