laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ლელქაში

ლელქაში (ლათ. Scírpus) — მცენარეთა გვარი ისლისებრთა ოჯახისა. სახეობათა უმეტესობა მრავალწლოვანი, გრძელფესურიანი ბალახია. ზოგ სახეობას ფოთლები რედუცირებული აქვს. მთელ დედამიწაზე გავრცელებულია 250 სახეობა. საქართველოში 10 სახეობა გვხვდება. იზრდება ჭარბწყლიან ადგილებზე ზღვისპირიდან მოყოლებული 2000 მ-ზე. საქართველოში შედარებით ფართოდ არის გავრცელებული Scirpus lacustris, Scirpus tabernaemontani და Scirpus silvaticus. პირველი 2 სახეობა გამოიყენება ჭილობისა და კალათების მოსაქსოვად, აგრეთვე შესაფუთავ და საშენ მასალად. მე-3 სახეობა კვებითი ღირსებით უახლოვდება ისლებს. ძოვს მსხვილფეხა საქონელი, მაგრამ უმჯობესია თივად და სილოსად. ლელქაშის ზოგი სახეობა სამკურნალოა და აშენებენ ინდოეთში, აფრიკასა და ავსტრალიაში. საქართველოში გავრცელებული სახეობებიდან ხალხურ მედიცინაში იყენებენ Scirpus mucronatus-ს. ქიმერიძე კ., ქსე, ტ. 6, გვ. 166, თბ., 1983
ლელწამა

ლელწამა, მეჩალია — ბეღურასნაირთა რიგის რამდენიმე გვარის (Acrocephalus, Cettia, Horeites, Locustella, Pharagmaticola) საერთო სახელწოდება. ლელწამას მუცლის მხარე ღია ფერია, ზურგის მხარე — მურა — ერთფეროვანი ან კოპლებიანი. გავრცელებულია ევროპაში, აზიასა და აფრიკაში. საქართველოში 8 სახეობაა (ამათგან მობუდარია 6, მიმოფრენი — 2). ბინადრობენ ბუჩქნარებში, ლერწმებში, ლელქამშში, მდინარის ნაპირებზე, ტყეში, ადამიანის სამოსახლოში. დებს 4-6 კვერცხს. იკვებება მწერებით, პატარა ლოკოკინებით. სასარგებლო ფრინველებია. ჟორდანია რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 166.
ლემა (მრავალმნიშვნელოვანი)

ლემა შეიძლება აღნიშნავდეს: ლემა — მცენარის გვარი; ლემა — მათემატიკაში დამხმარე წინადადება.
ლემა (ბოტანიკა)

ლემა (ლათ. Datura) — მცენარეთა გვარი ძაღლყურძენასებრთა ოჯახისა. ბალახები, იშვიათად ხეები და ბუჩქებია. გავრცელებულია უმთავრესად ტროპიკულ და სუბტროპიკულ სარტყელში. აერთიანებს 20-მდე სახეობას. ყოფილ სსრკ-ში ერთწლოვანი ბალახების 4 სახეობა იზრდება; მათგან 2 — Datura metel და Datura innoxia კულტივირებულია და გავრცელებული. საქართველოში 2 სახეობაა: Datura stramonium და Datura metel. ეს უკანასკნელი გზადმოყოლილია აფხაზეთში. Datura stramonium ერთწლოვანი ბალახოვანი მცენარეა, იზრდება რუდერალურ ადგილებზე, ღობის ძირში, ბოსტანში, გზისპირებზე. სამშობლოა ცენტრალური და სამხრეთი ამერიკა. ამჟამად ფართოდაა გავრცელებული ევრაზიაში. კავკასიაში თითქმის ყველა რაიონის მთის ქვედა სარტყელში გვხვდება. შხამიანი მცენარეა, დიდი რაოდენობით შეიცავს ალკალოიდ პიოსციმინს (ფოთოლში 0,28&, თესლში 0,33-,-0,48,7%), აგრეთვე სკოპოლამინს და ატროპინს, სხვადასხვა სახის ცხიმებს, მცირე რაოდენობით სპირტებსა და ალდეჰიდებს. ლემისგან დამზადებული პრეპარატები გამოიყენება რევმატიზმისა და ბრონქული ასთმის სამკურნალოდ. ხინთიბიძე ლ., ქსე, ტ. 6, გვ. 166, თბ., 1983
ლემი

„ლემი“ — ზოომორფული დროშა, რომელიც დაცულია სვანეთში სეტის წმინდა გიორგის ეკლესიაში (მესტიის რაიონი). გამოჰქონდათ ზაფხულის დღესასწაულზე, „ხილიშზე“ („ჰჷლიშ“). „ლემი“ ხისტარიანი იყო. ტარს ჩამოცმული ჰქონდა ვერცხლის შუბისებრი თავი, რომელზეც წმინდანთა გამოსახულებები და ასომთავრული წარწერა იყო ორივე მხარეზე. კერავდნენ აბრეშუმის ქსოვილისაგან, უკეთებდნენ ვერცხლის ყბებს, კბილებსა და ენას. თავზე აკერებდნენ ყურებს, თვალები და ცხვირი გამოჰყავდათ ვერცხლისფერი სირმით. დროშას, კუდის ჩათვლით 2,4 მსიგრძე ჰქონდა. სწრაფი მოძრაობისას ჰაერით ივსებოდა და ცხოველის ფორმას იღებდა. ხალხური გადმოცემა პირველი „ლემის“ დამზადებას ქალღვთაება ლამარიას მიაწერს, ზოგი კი თამარ მეფეს. „ლემი“ სეტის წმინდა გიორგის ყველაზე ძლიერ რელიკვიად ითვლებოდა. მას განაგებდა და იცავდა პრივილეგირებული გვარიდან არჩეული მელომე, რომელიც ლემით ხელში წინ უძღოდა ლაშქარს ომიანობისას. დღეობის ბოლოს იმართებოდა დოღი, სადაც მელომეც იღებდა მონაწილეობას. მისი გამარჯვება საქმეში გამარჯვებასა და ხვავრიელ წელიწადს ნიშნავდა. ლემი არქაული წარმომადგენების საფუძველზეა აღმოცენებული. იგი უნდა უკავშირდებოდეს სვანეთში დამოწმებულ ტოტემური მგლის რწმენებს, შესაძლოა წმ. გიორგის ზოომორფული გამოვლინებაც იყოს. ანალოგიური დროშები გავრცელებული იყო სკვითებს, სარმატებსა და პართელებს შორის, საიდანაც გადაიღეს რომაელებმა და სასანურმა ირანმა. აქედან კი — ბიზანტიელებმა და შუასაუკუნეების ევროპელებმა. ბარნაველი ს., ქართული დროშები, თბ., 1953; Бардавелидяе В. В., Древнейшие религиозные верования и обрядовое графическое искусство грузинских племен, Тб., 1957; ი. სურგულაძე, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 167.
წითური მგელი

წითური მგელი (ლათ. Canis rufus) — ძუძუმწოვარი ცხოველი მტაცებელთა რიგისა. Summary of Red Wolf Genetic Analysis დაარქივებული 2013-08-14 საიტზე Wayback Machine. ARKive - images and movies of the Red wolf (Canis rufus) დაარქივებული 2006-02-11 საიტზე Wayback Machine. Red Wolf Species Overview at Enature.com დაარქივებული 2007-09-29 საიტზე Wayback Machine. The Wolves of Algonquin Provincial Park ? A Report by the Algonquin Wolf Advisory Group (PDF) Wolf added to Species at Risk list: Ontario must act დაარქივებული 2005-04-08 საიტზე Wayback Machine. Click for Wolves Wolf News and Resources დაარქივებული 2008-02-17 საიტზე Wayback Machine. The Red Wolf Coalition WolfSource დაარქივებული 2020-08-06 საიტზე Wayback Machine. Field Trip Earth დაარქივებული 2008-02-18 საიტზე Wayback Machine. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: წითური მგელი
წითელი მგელი

წითელი მგელი (ლათ. Cuon alpinus), მტაცებელი ძუძუმწოვარი ძაღლისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 76-103 სმ, მასა 14-21 კგ. ქვედა ყბაზე მესამე ძირითადი კბილი არ აქვს. საერთო შეფერილობა ჟანგისფერ-წითელია, მუცელი კი უფრო ღია ფერისაა. გავრცელებულია ცენტრალურ და სამხრეთ აზიაში, ინდოჩინურ მალაკის ნახევარკუნძულისა, კუნძულ სუმატრისა და იავის ჩათვლით. ყოფილ სსრკ-ში — შორეული აღმოსავლეთის მთებში, დასავლეთ საიანებზე, შუა აზიაში. ბინადრობს მთებში ალპურ ზონამდე. ყველგან საკმაოდ იშვიათია. აქტიურია უმთავრესად ღამით. ნადირობს ირემზე, ცხვარზე, თხასა და შველზე. მაკეობის ხანგრძლივობა 62-64 დღე გრძელდება. შობს 5-9 ლეკვს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 318. Dhole Home Page დაარქივებული 2005-04-03 საიტზე Wayback Machine. Dhole info დაარქივებული 2006-10-05 საიტზე Wayback Machine. Dhole facts and pictures დაარქივებული 2008-06-09 საიტზე Wayback Machine. ICUN threatened species- Dhole დაარქივებული 2006-06-16 საიტზე Wayback Machine. mapping the dhole in south east asia დაარქივებული 2011-06-12 საიტზე Wayback Machine. animal diversity - dhole არქივი - images and movies of the dhole დაარქივებული 2006-03-13 საიტზე Wayback Machine. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: წითელი მგელი
ფაფრიანი მგელი

ფაფრიანი მგელი (ლათ. Chrysocyon brachyurus) — ძუძუმწოვარი ცხოველი ძაღლისებრთა ოჯახისა. სხეულის სიგრძე 115-125 სმ აღწევს, კუდისა დაახლოებით — 30 სმ. სიმაღლე მინდაოში 75 სმ. გავრცელებულია სამხრეთ ამერიკაში. გვხვდება ბრაზილიაში, პარაგვაიში, არგენტინაში, ბოლივიასა და პერუში. მეტად იშვიათად ურუგვაიში. მოშავო ფერის დინგი აქვს. უპირატესობას ანიჭებს ღია ბალახოვან და ბუჩქნარ პამპასებს, ტყის პირებსა და ჭაობის ნაპირებს. მთებსა და წვიმის ტყეებში არ გვხვდება. მონოგამიური ცხოველია. მაკეობა გრძელდება 62-66 დღე. სქესობრივ სიმწიფეს აღწევს 1 წლისა. ტყვეობაში ცოცხლობს 12-15 წელს. საფრთხესთან ახლოს მყოფი სახეობაა. ფაფრიანი მგელი — Chrysocyon brachyurus (ინგლისური) ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ფაფარიანი მგელი
ეთიოპიური მგელი

ეთიოპიური მგელი (ლათ. Canis simensis) — ძუძუმწოვარი ცხოველი ძაღლისებრთა ოჯახისა. სხეულის სიგრძე 100 სმ აღწევს, კუდისა — 25-33 სმ. სიმაღლე მინდაოში 50-60 სმ. წონა დაახლოებით 20 კგ-მდე. ლიტერატურაში უწოდებენ აგრეთვე ეთიოპიურ ტურას. აქვს გრძელი ფეხები და გრძელი დინგი. მუქი წითური ფერისაა, ყელი ღია (ხშირად თეთრი), ხოლო ყურების უკანა და კუდის ზედა ნაწილი მოშავო შეფერილობისაა. დინგზე თეთრი კოპლები აქვს. ბინადრობს ეთიოპიის მთიანეთში, ზღვის დონიდან 3000-4500 მ სიმაღლეზე. ზომითა და აგებულებით წააგავს კოიოტს, თუმცა მისგან განსხვავდება გრძელი და ვიწრო თავის ქალითა და წითელი და თეთრი ბეწვით. ენდემური ფორმაა. ძაღლისებრთა ოჯახის იშვიათი წარმომადგენელია. ეთიოპიური მგელი (ინგლისური) ეთიოპიური მგელი დაარქივებული 2013-10-04 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) ეთიოპიური მგელი (რუსული) ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ეთიოპიური მგელი
ვისტერია ლეინი

ვისტერია ლეინი — გამოგონილი ქუჩის სახელწოდება, რომელიც მთავარი მოქმედების ადგილია ამერიკულ ტელესერიალში „სასოწარკვეთილი დიასახლისები“ ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ვისტერია ლეინი
ჰერბერტ ჰუვერი

ჰერბერტ კლარკ ჰუვერი (ინგლ. Herbert Clark Hoover; დ. 10 აგვისტო, 1874, უესტბრანჩი, აიოვის შტატი — გ. 20 ოქტომბერი, 1964, ნიუ-იორკი) — აშშ-ის 31-ე პრეზიდენტი (1929 - 1933), რესპუბლიკელი. ჰუვერი პროფესიით სამთო ინჟინერი იყო. უორენ გამალიელ ჰარდინგის და კალვინ კულიჯის პრეზიდენტობის დროს აშშ-ის ვაჭრობის მდივანის პოსტი ეკავა. ვაჭრობის მდივნობისას მან ბევრი გააკეთა მთავრობასა და კომპანიებს შორის თანამშრომლობის გაუმჯობესებისთვის, საერთაშორისო ვაჭრობის გაზრდისთვის და ახალი ტექნოლოგიების განვითარებისთვის. მიუხედავად იმისა, რომ მას არჩევით თანამდებობაზე მუშაობის გამოცდილება არ ჰქონდა, მან 1928 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში ადვილად გაიმარჯვა. იგი კაბინეტის ბოლო მდივანი იყო, ვინც პრეზიდენტად აირჩიეს. ჰუვერის პრეზიდენტობა ხასიათდებოდა მძიმე ეკონომიკური კრიზისით – დიდი დეპრესია. სახელმწიფოს ეკონომიკაში ჩაურევლობის პოლიტიკამ კრახი განიცადა. მის მიერ პრეზიდენტის პოსტის დაკავებიდან რვა თვე არ იყო გასული, როდესაც 1929 წლის საფონდო ბაზრის კრახი მოხდა. ჰუვერის არცერთმა მცდელობამ ეკონომიკური სიტუაციის გაუმჯობესებისთვის შედეგი არ გამოიღო. 1932 წლის არჩევნებში მან გამანადგურებელი მარცხი იწვნია. ისტორიკოსების აზრით მისი ასეთი მარცხი, მთავარ მიზეზ ეკონომიკურ კრიზისთან ერთად, მშრალი კანონის არაპოპულარულობამ, ქარიზმის და პოლიტიკოსებთან მუშაობის უნარის ნაკლებობამ გამოიწვია. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 693. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჰერბერტ ჰუვერი
ლემურისებრნი

ლემურისებრნი (Lemuridae) — ძუძუმწოვრების ოჯახი პრიმატების რიგისა. მათი სხეულის სიგრძე 13-37 სმ, კუდისა — 16-56 სმ აღწევს. სხეული შემოსილი აქვთ რბილი და გრძელი ბალნით. თითები ბოლოვდება ფრჩხილებით (ტერფის მეორე თითზე ბრჭყალია). კიდურები სატაცია. მკერდზე 2 სარძევე ჯირკვალია (რუხ პაპალემურს — მხრებზე). აქვთ 36 კბილი. თავის ტვინი სუსტადაა განვითარებული. ცნობილია 6 გვარის 14 სახეობა. ლემურისებრნი გავრცელებულნი არიან მადაგასკარზე. ბინადრობენ ტყეში. იკვებებიან ხილით, ფოთლებით, ყვავილებით, მწერებითა და მათი მატლებით. მაკეობა 2-5 თვემდე გრძელდება. აქტიურები არიან ღამე ან ბინდში. დღე სძინავთ ფუღუროებსა ან ბუდეებში. ზოგნი ჯგუფებად (4-10 ინდივიდი) ან ჯოგებად (60-მდე ცხოველი) ცხოვრობენ, ზოგნი — წყვილებად ან მარტოულადაც. შობენ 1-3 ნაშიერს. ლემურისებრნის საერთო რაოდენობა თანდათანობით კლებულობს. ჯანაშვილი ა., ქსე, ტ. 6, გვ. 168, თბ., 1983
ჩესტერ ართური

ჩესტერ ალან ართური (ინგლ. Chester Alan Arthur; დ. 5 ოქტომბერი, 1829 — გ. 18 ნოემბერი, 1886) — აშშ-ის 21-ე პრეზიდენტი (1881-1885), აშშ-ის მე-20 ვიცე-პრეზიდენტი (1881), რესპუბლიკელი. ართურმა 1848 წელს უნიონ კოლეჯი დაამთავრა, შემდგომში ასწავლიდა სკოლაში გაწევრიანდა ადვოკატთა ასოციაციაში და ქალაქ ნიუ-იორკში სამართლის პრაქტიკას გადიოდა. სამოქალაქო ომის დასაწყისში ნიუ-იორკის შტატის გენერალ-კვარტერმეისტერი იყო. პრეზიდენტობამდე ართური ნიუ-იორკის პორტის საბაჟოს დირექტორი იყო (1871-1878), ხოლო ჯეიმზ გარფილდის ადმინისტრაციაში ვიცე-პრეზიდენტის პოსტი ეკავა. მან პრეზიდენტის თანამდებობა მას შემდეგ დაიკავა, რაც 1881 წლის 2 ივლისს მძიმედ დაჭრილი პრეზიდენტი გარფილდი 19 სექტემბერს გარდაიცვალა. პრეზიდენტის რანგში ართური ეცადა ტარიფების დაწევას. მიუხედავად ამისა კონგრესმა დაახლოებით იმდენჯერვე გაზარდა ტარიფი, რამდენიც შეამცირა, მაგრამ ართურმა მაინც მოაწერა ხელი ტარიფის აქტს 1883 წელს. აღშფოთებული დასავლელებმა და სამხრეთელებმა დემოკრატიულ პარტიას მიმართეს, ამის შემდეგ ტარიფები ორი პოლიტიკური პარტიის უმთავრეს დავის საგანად იქცა. ართურის ადმინისტრაციამ ემიგრაციის შესახებ პირველი ფედერალური კანონი გამოსცა. მისი პრეზიდენტობის მთავარი მიღწევა სამოქალაქო სამსახურის რეფორმა იყო. ამის გამო მას „სამოქალაქო სამსახურის მამას“ უწოდებდნენ. მან 1884 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში რესპუბლიკელთა ნომინაციის მოპოვება ვერ შეძლო. ჩესტერ ართური — Find a Grave-ზე ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჩესტერ ართური
დრეზდენის დაბომბვა

დრეზდენის დაბომბვა — განხორციელდა 1945 წლის 13-14 თებერვალს ბრიტანეთის სამეფო საჰაერო ძალების ცეცხლოვანი დაბომბვისა და აშშ-ის არმიის საჰაერო ძალების დამატებითი იერიშის შედეგად. დრეზდენი, გერმანიის ერთ-ერთი უძველესი და ულამაზესი ქალაქი მდინარე ელბაზე, ფერფლად იქცა. მასიურმა დაბომბვამ ცეცხლოვანი შტორმი გამოიწვია, რომელმაც ყველაფერი შთანთქა მის გზაზე. დაღუპულთა რაოდენობა 22,000—25,000 შორის მერყეობს. შეუძლებელია აღწერა! აფეთქება აფეთქების შემდეგ. დაუჯერებელი იყო, ღამის კოშმარებზე უფრო საშინელი. უამრავი ადამიანი იყო საშინლად დამწვარი და დამახინჯებული. სუნთქვა თანდათან, უფრო და უფრო ძნელდებოდა. სიბნელე იყო და ყველა წარმოუდგენელი პანიკით ცდილობდა სარდაფების დატოვებას. ხალხი მიცვალებულებსაც და მომაკვდავებსაც ერთნაირად თელავდა, ბარგი ან მიტოვებული იყო ან კიდევ გადარჩენილები გლეჯდნენ ხელიდან. ნაჭერ-გადაფარებული კალათი, სადაც ჩვენი ტყუპები იწვნენ დედაჩემს გამოგლიჯეს ხელიდან და უკნიდან მოწოლილმა ხალხმა ზედა სართულზე აგვიტანა. ჩვენ დავინახეთ ალმოდებული ქუჩები, ნანგრევები და ცეცხლის საშინელი შტორმი. დედამ მოგვაფარა სველი ზეწრები და ქურთუკები, რომლებიც მან წყლის გუბეში იპოვა. ჩვენ დავინახეთ საშინელი სურათი: დამწვარი მოზრდილები, რომლებიც ჩვილის ფორმაზე მოკუნტულიყვნენ, კიდურების ნაწილები, მთლიანად ჩამწვარი ოჯახები, მკვდარი ადამიანები, ცეცხლმოდებული ადამიანები დარბოდნენ აქეთ-იქით, დამწვარ ხალიჩებს ეტყობოდათ ადამიანების ფიგურები, დაღუპული მაშველები დაჯარისკაცები, გადარჩენილები ყვირილით ეძებდნენ მათ ბავშვებს და ოჯახის წევრებს და ცეცხლი ყველგან, ცეცხლი ყველგან და ცეცხლოვანი ქარიშხალი ადამიანებს ისევ უკან სახლებში ერეკებოდა, საიდანაც ისინი გამოვიდნენ. მე ვერ ვახერხებ დავივიწყო ეს საშინელი დეტალები. მე მათ ვერასოდეს დავივიწყებ. — Lothar Metzger, გადარჩენილი. ↑ "Timewitnesses", moderated by Tom Halloway, The Fire-bombing of Dresden: An Eyewitness Account Account of Lothar Metzer, recorded May 1999 in Berlin. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: დრეზდენის დაბომბვა
ურბანული განახლება

ურბანული განახლება (ინგლ. Urban Renewal, ან Urban Regeneration) — წინააღმდეგობრივი პროგრამა აშშ-სა და მრავალ სხვა განვითარებულ ქვეყანაში, რომელიც მიზნად საშუალო და მჭიდროდ დასახლებული ქალაქური უბნების გადახალისებას ისახავს. ეს პროცესი გვიან 1940-იან წლებში დაიწყო და დღემდე გრძელდება. მას მნიშვნელოვანი გავლენა აქვს ქალაქის ზოგად იერზე. ეს მექანიზმები გადამწყვეტ როლს ასრულებს მსოფლიოს ქალაქების ისტორიასა და დემოგრაფიაზე, მათ შორის: პეკინის, მელბურნის, გლაზგოს, ბოსტონის, ვარშავის, სან-ფრანცისკოსა და ბილბაოს განახლებაში. ყველაზე ხშირად ციტირებულ ნიმუშთა შორისაა კანარი-ვარფი ლონდონში და კარდიფი უელსში. ურბანულ განახლებას თან მრავალი წინააღმდეგობა სდევს და ტიპურად მოიცავს მცირე თუ დიდი წარმოებების დანგრევას, ადამიანთა გადასახლებას და უძრავი ქონების ნაციონალიზაციას ქალაქის მთავრობის მიერ ჩაფიქრებული საზოგადო მიზნებისთვის განკუთვნილი პროექტების განხორციელებისთვის. გამართლება, რომელსაც ხშირად ურბანული განახლების პროექტებისთვის იყენებენ, არის დაკნინებული საცხოვრებელი უბნების, კომერციული და ინდუსტრიული კვარტლების გადახალისების აუცილებლობა. ამ პროექტებს, როგორც წესი, სოციალურად ნაკლებად დაცული საზოგადოების ფენები ეწირება. XX საუკუნის მეორე ნახევარში ურბანულმა განახლებამ სწრაფი ურბანული განაშენიანება გამოიწვია გარეუბნებში, ქალაქის ძველი უბნები კი ახალი გზატკეცილებისა და ავტოსტრადებისთვის დაინგრა. ურბანული განახლების ეფექტი ფაქტობრივ გადახალისებაზე ინტენსიური დებატების საგანია. მის დამცველთა მტკიცებით ის ეკონომიკური მამოძრავებელი ძალაა, ოპონენტები კი მას მდიდართა კიდევ უფრო გამდიდრების მექანიზმად აღიქვამენ ღარიბთა და გადასახადების გადამხდელთა ხარჯზე. მისი საფასური საკმაოდ მაღალია არსებული უბნებისთვის, ვინაიდან მრავალ შემთხვევაში ასეთი პროექტები ქალაქის ამ "ცოცხალი ორგანიზმების" განადგურებით სრულდება. თავდაპირველი ურბანული განახლების პროექტების ჩავარდნის გამო ქალაქმგეგმავები და საზოგადოებრივი აქტივისტები ცდილობენ ფოკუსი გადაიტანონ არსებული ურბანული გაერთიანებების (თემების, უბნების, კვარტლების) სოციალურ გადახალისებაზე. დროთა განმავლობაში ურბანული განახლება გადაიზარდა პოლიტიკაში, რომელიც ნაკლებად ეყრდნობა ნგრევას და მეტად გადახალისებასა და რეინვესტიციას, რაც ამჟამად მრავალი ადგილობრივი მმართველობის სამოქმედო გეგმის ინტეგრირებული ნაწილია. ეს პროგრამები ასევე მოიცავს ადგილობრივი მცირე და საშუალო მეწარმეობის წახალისებას. თუმცა, მიუხედავად ამ ახალი ადაპტირებული ფორმისა, ურბანული განახლების პროექტები ხშირად ხდება მთავრობის კორუფციისა და თავნებობის წყარო.
ლენინური პრემია

ლენინური პრემია, ვ. ი. ლენინის სახელობის პრემია (რუს. Ле́нинская пре́мия) — სსრკ-ში მოქალაქეთა წახალისების ერთ-ერთი უმაღლესი ფორმა მეცნიერების, ტექნიკის, ლიტერატურის, ხელოვნებისა და არქიტექტურის დარგში უთვალსაჩინოესი მიღწევებისათვის. სკკპ ცკ-ისა და სსრკ მინისტრთა საბჭოს 1966 წლის 9 სექტემბრის დადგენილებით, 2 წელიწადში ერთხელ ანიჭებდნენ 30 ლენინურ პრემიას (25 — მეცნიერებასა და ტექნიკაში, 5 — ლიტერატურაში, ხელოვნებასა და არქიტექტურაში). 1970 წელს დამატებით დაწესდა პრემია საბავშვო ლიტერატურისა და ხელოვნების ნაწარმოებისათვის. თითოეული ლენინური პრემიის ოდენობა 1000 მანეთი იყო. მოქმედი დებულებით (СП СССР 1967, № 6, ст. 29) განსაზღვრული იყო იმ სახელმწიფო, საზოგადო და სამეცნიერო ორგანიზაციათა წრე, რომელთაც უფლება ჰქონდათ წარედგინათ ნაშრომი ლენინურ პრემიაზე. ლენინური პრემიის მოსაპოვებლად შეიძლება წარედგინათ სამეცნიერო ნაშრომი, რომელიც დაიბეჭდა (საჯაროდ შესრულდა ან აიგო) კანდიდატურების წარდგენის ვადის დამთავრებამდე 1 წლით ადრე, ტექნიკური და წარმოების დარგის ნაშრომი კი — სახალხო მეურნეობაში დანერგვის შემდეგ. სკკპ ცკ-ისა და სსრკ მინისტრთა საბჭოს დადგენილება ლენინური პრემიის მინიჭების შესახებ პრესაში ქვეყნდებოდა ვ. ი. ლენინის დაბადების დღესთან დაკავშირებით. იმ პირს, რომელმაც მიიღო ლენინური პრემია, ენიჭება „ლენინური პრემიის ლაურეატის“ წოდება, გადაეცემოდა დიპლომი, საპატიო ნიშანი და მოწმობა. ლენინური პრემიის ლაურეატები იყვნენ: 1957 — გიორგი მელიქიშვილი — კვლევებისთვის ამიერკავკასიის ხალხების ისტორიის დარგში, აღწერილია შრომებში „ნაირი-ურარტუ“ და „ურარტუს სოლისებრი წარწერები“ (1954) 1958 — ვახტანგ ჭაბუკიანი, ბალეტმეისტერი და მთავარი პარტიის შემსრულებელი — საბალეტო სპექტაკლისთვის „ოტელო“, დაიდგა თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სცენაზე 1961 — ნიკოლოზ ანთელავა — ფილტვების დაავადებათა ქირურგიული მკურნალობის ორიგინალური მეთოდების შემუშავებისა და ფართო სამედიცინო პრაქტიკაში დანერგვისათვის 1962 — რევაზ გამყრელიძე — შრომების ციკლისათვის დიფერენციალური განტოლებები და მათი გამოყენება ოპტიმალური მართვის თეორიასა და რხევების თეორიაში (1956—1961) 1963 — ილია ვეკუა — სამეცნიერო ნაშრომისთვის „განზოგადებული ანალიტიკური ფუნქციები“ (1959) 1964 — ვსევოლოდ ზენკოვიჩი 1965 — კონსტანტინე წერეთელი „ყარაყუმჰიდრომშენი“ ტრესტის მთ. ინჟინერი — თურქმენეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკაში ყარაყუმის არხის აგებისთვის 1966 — სერგო ზაქარიაძე — გიორგი მახარაშვილის როლის შესრულებისთვის ფილმში „ჯარისკაცის მამა“ (1964) კინოსტუდია [[[ქართული ფილმი]]ს ნაწარმოები 1967 — შალვა დარჯანია სათავო სპეციალური საკონსტრუქტორო ბიუროს მთ. კონსტრუქტორის მოადგილე — ჩაის საკრეფი მანქანა „საქართველო“-ს შექმნისა და წარმოებაში დანეგვისათვის ჩაის ფოთლის შერჩევითი შეგროვების პროცესის მექანიზაციისათვის 1968 — არჩილ გელოვანი 1970 — სიმონ ვირსალაძე 1972 — გიორგი ძოწენიძე 1976 — ლეონიდე ბოკერია 1978 — ოთარ ღუდუშაური 1980 — ნოდარ დუმბაძე — რომანისთვის „მარადისობის კანონი“. საერთაშორისო ლენინური პრემია „ხალხთა შორის მშვიდობის განმტკიცებისათვის“ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 188. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. საქართველოს სსრ, თბ., 1981. — გვ. 347.
ლენქორანული ხერკინა

ლენქორანული ხერკინა, ბოკაუტი სპარსული პაროცია (ლათ. Parrotia persica) — ჰამამელისისებრთა ოჯახის რელიქტური პაროციას გვარის ერთადერთი სახეობა. მისი სიმაღლე 25 მ აღწევს, ძირიდანვე ძლიერ დატოტვილი ზაფხულშწვანე ხეა. გავრცელებულია აზერბაიჯანსა (თალიშში და აქა-იქ კავკასიონის სამხრეთ კალთების ძირას, აფთარანის ვაკეზე) და ჩრდილოეთ ირანში (კასპიის ზღვისპირეთში). ქმნის წმინდა კორომებს (ზღვის დონიდან 250 მ-მდე) ან შერეულია ფოთლოვან (წაბლფოთოლა მუხის, რცხილის და ძელქვის) ტყეში (ზღვის დონიდან 600-800 მ), ცალკეული ხეები გვხვდება ზღვის დონიდან 1200 მ-მდე. ლენქორანული ხერკინა იზრდება თბილ და ტენიან გარემოში, თუმცა — 32°C-მდე ყინვასაც უძლებს. ჩრდილოსამტანია, ნელა იზრდება. 150 წლისა 15 მ-მდე სიმაღლეს და 30 სმ სისქეს აღწევს, ცოცხლობს 200 წლამდე. ყვავილობს თებერვალ-მარტში, შეფოთვლამდე (აპრილში). ნაყოფს ისხამს სექტემბერ-ოქტომბერში. დეკორატიულია, წითლად შეფერილ ფოთლებს დეკემბრამდე ინარჩუნებს. მისი გართხმული ტოტები ადვილად ფესვიანდება, ერთმანეთს შეეზრდება ხოლმე და ამიტომ საუკეთესოა ცოცხალ ღობედ. იტანს კრეჭას. აქვს ლამაზი მოყავისფრო-ვარდისფერი („კავკასიის ვარდისფერი ხე“), ძალიან მაგარი, მძიმე და გამძლე მერქანი. იყენებენ სადურგლო და სახარატო საქმეში, აკეთებენ მანქანის ნაწილებს, საფეიქრო მაქოებს, მხატვრულ ნახელავებს. ფოთოლი შეიცავს ტანინებს (7%) და ხმარობენ ხალხურ მედიცინაში ჭრილობის მოსაშუშებლად. თესლი შეიცავს ტექნიკურ ზეთს. ამრავლებენ თესლით და ვეგეტატიურად. სახოკია მ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 190.
ლენცოფა

ლენცოფა (Hyoscyamus) — ორწლოვან და ერთწლოვან ბალახოვან მცენარეთა გვარი ძაღლყურძენასებრთა ოჯახისა. მისი 20-მდე სახეობა გავრცელებულია ევროპაში, აზიაში, აფრიკასა და კანარის კუნძულებზე. საქართველოში იზრდება 3 სახეობა; მათ შორის უფრო მნიშვნელოვანია შავი ლენცოფა (Hyoscyamus niger) — ორწლოვანი ბალახია. ღეროსეული ფოთლები მჯდომარეა და ნახევრად ღერომხვევი. მღვრიე ყვითელი ფერის გვირგვინი იისფრად არის დაძარღვული. ნაყოფი მრავალთესლიანი მოგრძო კოლოფია. გავრცელებულია ევრაზიაში, ჩრდილოეთ ამერიკასა და ავსტრალიაში. გავრცელდა როგორც გზადმიყოლილი. იზრდება რუდერალურ ადგილებზე, გზისპირებზე, ბოსტანში, ბაღსა და მინდორში. ჩვენში ეს სახეობა გავრცელებულია თითქმის ყველგან მთის ზემო სარტყლამდე. ლენცოფა ძალზე შხამიანია. აქვს არასასიამოვნო სუნი, შეიცავს ალკალოიდებს — ჰიოსციამინს, ატროპინსა და სკოპოლამინს. მედიცინაში იყენებენ ლენცოფას ფოთლების ექსტრაქტს, როგორც სპაზმების საწინააღმდეგო და ტკივილგამაყუჩებელ საშუალებას კუჭნაწლავისა და სასუნთქი გზების ზოგიერთი დაავადების დროს. ლენცოფას დაფშვნილი ფოთლები შედის ასთმატოლის შედგენილობაში. ლენცოფასგან ამზადებენ ლენცოფას ზეთს, რომელიც ტკივილგამაყუჩებელ საშუალებად იხმარება დაჟეჟილობის, იშიაზისა და სხვა შემთხვევებში. ლენცოფით მოწამვლა ზოგჯერ სიკვდილით მთავრდება. პირველადი დახმარება: შეტივნარებული გააქტიურებული ნახშირით და კალიუმპერმანგანატის ხსნარით კუჭის ამორეცხვა, შემდეგ მარილიანი საფაღარათო საშუალებანი, მაგარი ჩაი, ყავა და სხვა. ხინთიბიძე ლ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 190.
ლეო (მრავალმნიშვნელოვანი)

ლეო შეიძლება იყოს რომის რამდენიმე პაპის სახელი: ლეო I ლეო II ლეო III ლეო IV ლეო V ლეო VI ლეო VII ლეო VIII ლეო IX ლეო X ლეო XI ლეო XII ლეო XIII