laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
დიდი თურქობა

„დიდი თურქობა“ — ამ ტერმინით ცნობილია თურქ-სელჩუკთა განუწყვეტელი შემოსევები საქართველოში XI საუკუნის 80-იან წლებში. მცირე აზიაში სელჩუკთა სახელმწიფოს შექმნას უარყოფითი შედეგი მოჰყვა საქართველოსა და ამიერკავკასიის ქვეყნებისათვის. საქართველოს მეზობლად დამკვიდრდნენ მომთაბარე-მეჯოგე ტომები, რომლებიც სისტემატურად ესხმოდნენ თავს საქართველოს სხვადასხვა მხარეს. მეფე გიორგი II-მ (1072-1089) მთელი რიგი ღონისძიებები გაატარა ქვეყნის შინაგანი ძალების შემომტკიცებისა და საზღვრების გაფართოების მიზნით, მაგრამ ეს წარმატებანი ხანმოკლე აღმოჩნდა. თურქ-სელჩუკთა სულთნის მალიქ-შაჰის საგანგებო ლაშქარმა დაამარცხა ყველისციხეში მდგომი მეფე გიორგი. ამას მალე უფრო დიდი ლაშქრობა მოჰყვა იასისა და ბუჟღობის მეთაურობით. სელჩუკები მთელ საქართველოს მოედვნენ. მემატიანის გადმოცემით „ერთსა დღესა დაწუეს ქუთათისი და არტანუჯი და უდაბნონი კლარჯეთისანი“. ეს იყო თურქ-სელჩუკთა პირველი დიდი შემოსევა, რომელიც 1080 წელს დაიწყო. ამიერიდან სელჩუკები საქართველოში საძარცვავად ყოველი წლის გაზაფხულზე მოდიოდნენ და დაზამთრებამდე რჩებოდნენ. ასეთ ვითარებაში ქართველი მწარმოებელი საზოგადოება ინტენსიურ მეურნეობას ვეღარ უძღვებოდა. ამის გარდა, საქართველოს ტერიტორიაზე მომთაბარეთა ჩამოსახლება ყოველწლიურად მატულობდა. ქვეყანა გადაშენების საფრთხეს წინაშე იდგა, გიორგი II ისპაანში ეახლა სულთან მალიქ-შაჰს და ყოველწლიური გადასახადი აღუთქვა. ამ გზით ქვეყანამ დროებით მოისვენა „ზედამარბეველთაგან“. ასევე მოიქცა კახთა მეფე აღსართანიც, რომელიც სულთანს ეახლა, მორჩილება გამოუცხადა და ქრისტიანობა დათმო. მაგრამ სელჩუკები მაინც თავისუფლად დათარეშობდნენ მთელ საქართველოში. შემოდგომის დადგომისთანავე მთელი თავისი ავლა-დიდებითა და საქონლით გაჩიანს ჩამოდგებოდნენ, თბილისიდან ბარდავამდე მთელი მტკვრის სანაპირო და ივრის პირის საუკეთესო საზამთრო საძოვრები მათ ეჭირათ, ხოლო საზაფხულო საძოვრებზე სომხეთის მთებში მიდიოდნენ. რუსთავი, დმანისი, სამშვილდე და სხვა ქალაქები მტრის ხელში გადავიდა; ასევე საქართველოს ფარგლებს გარეთ იყო ხორნაბუჯი, არადეთი, აგარანი, გავაზნი, გაგი და სხვა ციხეები. თურქ-სელჩუკთა მომთაბარულ-მეჯოგური მეურნეობა უპირისპირდებოდა განვითარებული ფეოდალური ქვეყნის კულტურულ მეურნეობას, ანგრევდა და ანადგურებდა ქალაქებს და დაცემის პირამდე მიჰყავდა საქალაქო ცხოვრება, ვაჭრობა-ხელოსნობა. დიდი მსხვერპლის ფასად ქართველმა ხალხმა მაინც შეძლო თავისი თვითმყოფობის, პროგრესული ფეოდალური მეურნეობის შენარჩუნება. თურქ-სელჩუკთა სოციალურ-პოლიტიკურ სისტემას მზარდი ქართული ფეოდალური წყობილების საფუძვლები არ დაურღვევია. მეტრეველი რ., შინაკლასობრივი ბრძოლა ფეოდალურ საქართველოში (XII ს.,), თბ., 1973; შენგელია ნ., სელჩუკები და საქართველო XI საუკუნეში, თბ., 1968; ჯავახიშვილი ივ., ქართველი ერის ისტორია, წგნ. 2, თბ., 1965; შენგელია ნ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 525. შენგელია ნ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. ?.
ფრანჩესკო გაბანი

ფრანჩესკო გაბანი (იტალ. Francesco Gabbani; დ. 9 სექტემბერი 1982, კარარა, იტალია) — იტალიელი მომღერალი და კომპოზიტორი. დიდება მოიპოვა მას შემდეგ, რაც გაიმარჯვა „სანრემოს მუსიკალური ფესტივალი 2016“-ის ახალბედა შემსრულებელთა სექცია სიმღერით „Amen“. მომდევნო წელს, გაიმარჯვა „სანრემოს მუსიკალური ფესტივალი 2017“-ის მთავარი კონკურსი სიმღერით „Occidentali's Karma“ და წარადგინა იტალია 2017 წლის ევროვიზიის კონკურსზე, სადაც მე-6 ადგილი დაიკავა. ალბომები Greitist Iz (2014) Eternamente ora (2016) Magellano (2017) ↑ Francesco Gabbani Italian. RAI. ციტირების თარიღი: 9 February 2017.
ტელეკომპანია იმედის ტელესერიალების სია

აქ წარმოდგენილია ტელეკომპანია იმედის ტელესერიალების სია
ალმერია (საფეხბურთო კლუბი)

„ალმერია“ (ესპ. Unión Deportiva Almería) — ესპანური საფეხბურთო კლუბი. დაარსდა 1989 წელს, ანდალუსიის ავტონომიური გაერთიანების ქალაქ ალმერიაში. ასპარეზობს ესპანეთის სეგუნდა დივიზიონში. საშინაო მატჩებს ატარებს სტადიონ ხუეგოს მედიტერანეოსზე, რომელიც 22 000 მაყურებელს იტევს. ალმერიაში არსებობდა კლუბი, რომელიც 1979-81 წლებში ასპარეზობდა პრიმერა დივიზიონში. 1982 წელს კლუბი დაიშალა და სავარაუდოდ ეს კლუბი იყო ამჟამინდელი „ალმერიას“ წინამორბედი. 1989 წელს დაარსდა კლუბი „Almería Club de Fútbol“, ხოლო 2001 წელს მას „Unión Deportiva Almería“ დაერქვა. დონით მეორე დივიზიონში გატარებული 1 სეზონის შემდექ დაქვეითდა ჯერ დონით მესამე ჩემპიონატში, შემდეგ კი მეოთხეში. სეგუნდა დივიზიონში გატარებული მრავალი სეზონის შემდეგ, „ალმერიამ“ 2006-07 წლების სეზონში შეძლო მე-2 ადგილის დაკავება და ისტორიაში პირველად აღზევდა პრიმერა დივიზიონში. 2007-08 წლების სეზონში მთავარი მწვრთნელი იყო უნაი ემერი, ხოლო თავდამსხმელი ალვარო ნეგრედო, რომელმაც სეზონი 13 გატანილი გოლით დაასრულა. უნაი ემერის „ვალენსიაში“ გადასვლის შემდეგ მისი ადგილი გონსალო არკონადამ დაიკავა. ცუდი შედეგების გამო 2008 წლის 21 მაისს არკონადამ პოსტი დაატოვა. იგი მექსიკელმა უგო სანჩესმა ჩაანაცვლა, რომელსაც „ალმერიის“ შედეგები გააუმჯობესა და კლუბს ჩემპიონატის ცხრილის შუაში დაასრულებინა სეზონი. 2010-11 წლების სეზონში კლუბმა ისტორიაში პირველად შეძლო ესპანეთის თასის ნახევარფინალში გასვლა. თუმცა პრიმერა დივიზიონში 4 წლიანი ასპარეზობის შემდეგ სეგუნდა დივიზიონში დაქვეითდა. 2010 წლის ნოემბერში, „ბარსელონასთან“ წაგების შემდეგ, ანგარიშით 0-8, ხუან მანუელ ლილიომ მწვრთნელის პოსტი დატოვა. 2011 წლის აპრილში იგივე ბედი ეწვია მის შემცვლელ ხოსე ლუის ოლსტრასაც. სეგუნდა დივიზიონში გატარებული 2 წლის შემდეგ, 2013 წლის 22 ივნისს „ალმერია“ დაბრუნდა უმაღლეს დივიზიონში, აღსაზევებელ პლეი-ოფში დაამარცხა „ჟირონა“. მთავარი მწვრთნელობიდან ხავი გარსიას წასვლის შემდეგ, კლუბში მოვიდა „ალმერიის“ ყოფილი მოთამაშე და დუბლშემადგენლობის მწვრთნელი ფრანსისკო. 2013-14 წლების სეზონში კლუბმა დაიკავა მე-16 ადგილი და გადაურჩა დაქვეითებას. ფრანსისკომ მთავარი მწვრთნელი პოსტი დატოვა 2014 წლის დეკემბერში, მას შემდეგ, რაც „ალმერიამ“ მოიპოვა მხოლოდ 2 ქულა 23 დან. ახალ მწვრთნელად ხუან იგნასიო მარტინესი დაინიშნა, რომელიც მხოლოდ აპრილამდე მუშაობდა კლუბში. მისი შემცვლელის, სერხი ბარხუანის თავკაცობით კლუბმა დაიკავა მე-19 ადგილი და დაქვეითდა სეგუნდა დივიზიონში. ოფიციალური საიტი ალმერია Twitter-ზე კლუბის პროფილი Soccerway-ზე კლუბის პროფილი Transfermarket-ზე
დიდი ლობოროტი

დიდი ლობოროტი — მთა საქართველოში, ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტისა და ვანის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს მესხეთის ქედის ჩრდილოეთ განშტოება ლობოროტის ქედზე, მდინარეების ხანისწყლისა და სუფსის სათავეებში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2730 მ. აგებულია შუაეოცენის ასაკის ვულკანოგენური ქანებით. კალთები ზემოთ შემოსილია სუბალპური და ალპური მდელოებით, ქვემოთ — წიფლნარ-მუქწიწვიანი ტყეებით. ჯაყელი ქ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 417.
ელჩე (საფეხბურთო კლუბი)

„ალმერია“ (ესპ. Elche Club de Fútbol) — ესპანური საფეხბურთო კლუბი, ელჩედან, ალიკანტეს პროვინცია, ვალენსიის ავტონომიური გაერთიანება. დაარსდა 1923 წელს. ასპარეზობს ესპანეთის სეგუნდა დივიზიონში. საშინაო მატჩებს ატარებს სტადიონ ესტადიო მანუელ მარტინეს ვალეროზე, რომელიც 36 017 მაყურებელს იტევს. კლუბი ჩამოყალიბდა ქალაქის ყველა კლუბის შერწყმის შედეგად. „ელჩე“ ლიგის სისტემას შეუერთდა 1929 წელს, სეგუნდა დივიზიონს 1934 წელს, ხოლო 1959 წელს პრიმერა დივიზიონში აღზევდა, სადაც საუკეთესო შედეგი დააფიქსირა 1963-64 წლების სეზონში, დაიკავა მე-5 ადგილი. 1969 წელს ითამაშა ესპანეთის თასის ფინალში. 2014-15 წლების სეზონში გადასახადების გადაუხდელობის შემდეგ დაგროვილი ვალების გამო დაქვეითდა დონით მეორე ჩემპიონატში. სეგუნდა დივიზიონის ჩემპიონი (2): 1958/59 (ჯგუფი II), 2012/13 ესპანეთის თასის ფინალისტი (1): 1969 ვავა მაზინიო კიკე მატეო ხუან მანუელ ასენსი სანტიაგო კანისარესი ხავი ნავარო ხუანდე რამოსი რობერტო აკუნია ტომაშ ფრანკოვსკი იოან ანდონე ალბერტ ნადი მარსელო ტრობიანი ოფიციალური საიტი ელჩე Twitter-ზე კლუბის პროფილი Soccerway-ზე კლუბის პროფილი Transfermarket-ზე
სალვადორ სობრალი

სალვადორ ვილარ ბრამკამპ სობრალი (პორტ. Salvador Sobral; დ. 28 დეკემბერი 1989, ლისაბონი, პორტუგალია) — პორტუგალიელი მომღერალი. პორტუგალიის წარმომადგენელი და 2017 წლის ევროვიზიის გამარჯვებული სიმღერით „Amar pelos dois“. ↑ 1.0 1.1 portuguesecharts.com – Discography Salvador Sobral. Hung Medien. ციტირების თარიღი: 13 March 2017.
ნამიბიის მდინარეების სია

სტატიაში წარმოდგენილია ნამიბიის მდინარეებისა და ნაკადულების სია; დალაგებულია ჩამდინარე აუზების მიხედვით. კუნენე უგაბი ომარურუ სვაკოპი კჰანი კუისები ორანჟი ფიში ნოსობი ჰოანიბი ზამბეზი კუანდო ეკუმა ოშიგამბო ოკავანგო ცაუჩაბი Geologische Untersuchungen (გერმანული)
ფონდი ვიკიმედია

ფონდი ვიკიმედია (ინგლ. Wikimedia Foundation, Inc., შემოკლებით WMF) — ამერიკული არაკომერციული საქველმოქმედო ორგანიზაცია, რომლის შტაბ-ბინა მდებარეობს აშშ-ში, ქალაქ სან-ფრანცისკოში. იგი მატერიალურად უზრუნველყოფს მთელ რიგ ინტერნეტ-საზოგადოებებს (რომლებიც ქმნიან თავისუფალი გავრცელების ლიტერატურას) და მათში ასრულებენ მმართველის ფუნქციებს. ეს საზოგადოებები მუშაობენ Wiki-ტექნოლოგიაზე, აქედან მომდინარეობს ფონდის სახელწოდებაც (Wiki და Media — მულტიმედიის შემოკლება). ფონდის საქმიანობა ხორციელდება შემოწირულობების საფუძველზე, ხოლო „თავისუფალი“ ლიტერატურის შედგენის საქმეს თავის თავზე იღებენ მოხალისეები მთელი მსოფლიოდან. ფონდი არის „ვიკის უყვარს ძეგლები“-ის დამფუძნებელი. ფონდი ვიკიმედიის შტაბ-ბინა მდებარეობს აშშ-ის ქალაქ სან-ფრანცისკოში. ვიკიმედიის პროექტები რეგულირდება კალიფორნიის შტატის კანონებით, ხოლო საკუთრივ ორგანიზაცია რეგისტრირებულია ფლორიდის შტატის კანონით დადგენილი წესით. თავდაპირველად ორგანიზაციის ოფისი სენტ-პიტერსბერგში იყო განთავსებული, ხოლო ქალაქ ტამპაში ჯერ კიდევ არის განთავსებული ორგანიზაციის სერვერები, უფრო მოგვიანებით, აგრეთვე სერვერები განთავსდა ვირჯინიის შტატის ქალაქ ეშბერნში. დადგენილების თანახმად, ფონდის მიზანია საგანმანათლებლო კონტენტის შეკრება და განვითარება და მისი ეფექტიანი და გლობალური გავრცელება. ფონდი ვიკიმედიის ოფიციალური გახსნის შესახებ განაცხადა ვიკიპედიის თანადაფუძნებელმა ჯიმი უელსმა 2003 წლის 20 ივნისს, რომელიც მანამდე ვიკიპედიას მართავდა საკუთარი კომპანიის Bomis-ის ეგიდით. ფონდის მუშაობა ფინანსდება ნებაყოფლობითი შემოწირულობებით მთელი მსოფლიოდან. ვიკიპედიის წარმატებით წახალისებულმა ფონდის ადმინისტრაციამ თავის მონაწილეებს შესთავაზა შეექმნათ ახალი ვებ-საიტები იმავე პრინციპზე აგებული სხვა საგანმანათლებლო და საცნობარო გამოცემების განვითარებისათვის. ფონდი ვიკიმედია უზრუნველყოფს კრაუდსორსინგის რიგი ვიკი-პროექტის მუშაობას, მათ შორის არიან: Wikipedia, Wiktionary, Wikiquote, Wikibooks, Wikisource, Wikimedia Commons, Wikispecies, Wikinews, Wikiversity, Wikidata, Wikivoyage, Wikimedia Incubator და Meta-Wiki. ორგანიზაციის მთავარი და წამყვანი პროექტია თავისუფალი ენციკლოპედია ვიკიპედია, რომელიც შედის მსოფლიოს ყველაზე მონახულებადი საიტების ათეულში. პროექტში მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნებიდან მონაწილეობენ მოხალისეები, რომელთა შედეგად იქმნება „თავისუფალი კონტენტი“ და პროგრამული უზრუნველყოფა, რომელიც თავისუფალი ლიცენზიით ვრცელდება. ფონდის პროექტებთან დაკავშირებული ხალხი ქმნის საზოგადოებრივ ვიკიმედიის მოძრაობას (ინგლ. Wikimedia movement), რომელიც სხვადასხვა დონეზეა დაკავშირებული თავისუფალი პროგრამული უზრუნველყოფის, თავისუფალი კულტურის, ანტიკოპირაიტის, ღია მონაცემების მოძრაობებთან და სხვა. ოფიციალური საიტი ვიკიმედიის ბლოგი. ვიკიმედია freenode-ზე, irc.freenode.net ↑ https://wikimediafoundation.org/ru ↑ https://wikimediafoundation.org ↑ https://wikimediafoundation.org/de ↑ https://wikimediafoundation.org/zh ↑ https://wikimediafoundation.org/fr ↑ https://wikimediafoundation.org/ar ↑ https://wikimediafoundation.org/es ↑ Wikipedia founder Jimmy Wales goes bananas - Telegraph — The Daily Telegraph, 2008. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q192621"></a> ↑ [Wikipedia-l Announcing Wikimedia Foundation] — 2003. ↑ Wikipedia founder Jimmy Wales goes bananas
დიდი სომხეთი

დიდი სომხეთი (სომხ. Մեծ Հայք) — ძველი სომხეთის სახელმწიფო. მოიცავდა სომხეთის ზეგნის ძირითად ნაწილს. ძვ. წ. 220 სელევკიდმა ანტიოქე III-მ დაიპყრო აირარატის სამეფო და შეუერთა ტიგროსის ზემოთში და ვანის ტბის აუზში ადრე დაპყრობილ სომხურ მიწებს. ამ ქვეყანას ეწოდა დიდი სომხეთი. მისმა ადგილობრივმა გამგებელმა არტაშეს I-მა ძვ. წ. 189 დიდი სომხეთი დამოუკიდებელ სამეფოდ გამოაცხადა და სათავე დაუდო არტაშესიანთა დინასტიას. არტაშეს I-მა მეზობელი ქვეყნების ხარჯზე გააფართოვა სამეფო; იბერიას ჩამოაჭრა 3 ოლქი: ხორზენე, გოგარენე და პარიადრის მთიანეთი, დააარსა დედაქალაქი არტაშატი, განამტკიცა კერძო საკუთრება. დიდმა სომხეთმა თავისი ძლიერების მწვერვალს მიაღწია ტიგრან II-ის (ძვ. წ. 95 - ძვ. წ. 56) დროს. ტიგრანში დაიპყრო სოფენა, მიდია, ატროპატენა, სირია, ფინიკია, კილიკია და სხვა. დააარსა დედაქალაქი ტიგრანაკერტი, მაგრამ მალე რომაელებთან ბრძოლაში დამარცხდა და თითქმის მთელი დაპყრობილი მიწები დაკარგა. არტიშესიანთა დინასტია დაეცა ახ. წ. I საუკუნის დასაწყისში. I საუკუნის 60-იან წლებამდე დიდ სომხეთს რიგრიგობით მართავდნენ რომაელთა და სპარსელთა მიერ დანიშნული პირები. 30-50-იან წლებში დიდი სომხეთის სამეფო ტახტზე იბერიელი უფლისწულებიც ისხდნენ - ჯერ მითრიდატე, შემდეგ რადამისტი. 60-იანი წლებიდან გამეფდნენ პართელი არშაკიდები. 301 წელს თრდატ III-მ დიდ სომხეთში ქრისტიანობა სახელმწიფო რელიგიად გამოაცხადა. დიდი სომხეთის არსებობა შეწყდა 387 წელს, იგი გაიყვეს ბიზანტიამ და ირანმა. ჯანაშია ლ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 539. История армянского народа, ч. 1, Ер., 1951.
ოქთაი სინანოღლუ

ოქთაი სინანოღლუ (თურქ. Oktay Sinanoğlu; დ. 25 თებერვალი, 1935 — გ. 19 აპრილი, 2015) — საერთაშორისოდ აღიარებული თურქი ფიზიკური ქიმიკოსი და მოლეკულური ბიოფიზიკოსი. ოქთაი სინანოღლუ დაიბადა 1935 წლის 25 თებერვალს, იტალიის ქალაქ ბარიში, ნიუზჰეთ ჰაშიმის და რიუვეიდე სინანოღლუს ოჯახში. მისი მამა, ბარიში მდებარე თურქეთის საკონსულოს თანამდებობის პირი და მწერალი იყო. მან დაწერა წიგნი ბერძნული და რომაული მითოლოგიის შესახებ და ასევე წიგნი, სახელწოდებით „პეტრარკა“, რომელიც 1931 წელს გამოაქვეყნა. წინასიტყვაობაში იგი ამბობს: „საუკეთესო გზა (თურქეთისთვის), დასავლური კულტურის ათვისებაა“. 1938 წლის ივლისში რიუვეიდე სინანოღლუს თურქეთში გამოხმობის შემდეგ, მეორე მსოფლიო ომის დაწყებამდე, ოჯახი თურქეთში დაბრუნდა. ოქთაი სინანოღლუს ჰყავდა და, ესინ აფშარი, რომელიც ცნობილი მომღერალი და მსახიობი იყო. 1951 წელს, სინანოღლუმ ანკარის TED კოლეჯი დაამთავრა. 1953 წელს, იგი ამერიკის შეერთებულ შტატებში გაემგზავრა, სადაც, კალიფორნიის უნივერსიტეტში განაგრძო სწავლა, რომელიც 1956 წელს, ბაკალავრის ხარისხით დაასრულა. შემდეგ წელს, მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიის ინსტიტუტში, მან მაგისტრის ხარისხი მოიპოვა და ალფრედ სლოუნის პრემიის ლაურეატი გახდა. 1959-1960 წლებში, კალიფორნიის უნივერსიტეტში, მას დოქტორის ხარისხი მიენიჭა ფიზიკური ქიმიის დარგში. 1963 წლის 21 დეკემბერს, ოქთაი სინანოღლუმ პაულა ამბრუსტერზე იქორწინა. საქორწინო ცერემონია, იელის უნივერსიტეტის ბრენფორდის კოლეჯის სამლოცველოში გაიმართა. ამ ქორწინებიდან, სინანოღლუს სამი შვილი ჰყავდა. ოქთაი სინანოღლუს მეორე მეუღლე, დილექ სინანოღლუ გახდა და ამ ქორწინებიდან, იგი ტყუპების მამა გახდა. ოჯახი ტეხასსა და სტამბოლში ცხოვრობდა. სინანოღლუ ორჯერ იყო ნობელის პრემიის ნომინანტი ქიმიის დარგში. გარდაიცვალა 2015 წლის 19 აპრილს, მაიამიში, ფლორიდა. List of publications by Oktay Sinanoğlu Умер «турецкий Эйнштейн» — профессор Октай Синаноглу[მკვდარი ბმული] ↑ In memoriam: Oktay Sinanoğlu, renowned theoretical chemist — იელის უნივერსიტეტი, 2015. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q49112"></a> ↑ Resmi Gazete, 17 Kanunuevvel 1933, no: 2580 and Resmi Gazete, 24 Mayis 1937, Hariciye Vekaleti Kararnamesi ↑ დაარქივებული ასლი. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-10-02. ციტირების თარიღი: 2017-05-20. ↑ Nüzhet Haşim Sinanoğlu, "Petrarca", Köy Hocası Matbaası, Ankara 1931. Page 12. "en yanılmaz usul, garp kültürünün köklerini tetkik etmek, o kültürü benimsemektir. Ankara, 2.VIII. 1931 N. Haşim Sinanoğlu" ↑ T.C. Resmi Gazete 19.7.1938 p.1 Hariciye Kararnamesi (Decree of the Ministry of Foreign Affairs): "9. degree consular employee Nüzhet Haşim Sinanoğlu appointed to the capital (Ankara) with same degree. Sign: K. Ataturk 11 July 1938." (Dokuzuncu dereceden memur Nüzhet Haşim Sinanoğlu, derecesiyle merkeze... İmza: K. Atatürk, 11 Temmuz 1938." ↑ 6.0 6.1 6.2 „In memoriam: Oktay Sinanoğlu, renowned theoretical chemist“. Yale News. 2015-04-20. ციტირების თარიღი: 2015-04-21. ↑ 7.0 7.1 „Oktay Sinanoğlu hayatını kaybetti - Oktay Sinanoğlu Kimdir?“. Sabah (Turkish). 2015-04-20. ციტირების თარიღი: 2015-04-22. ↑ 8.0 8.1 „Paula Armbruster Is Married at Yale“. The New York Times. 1964-01-12. ციტირების თარიღი: 2015-04-21.
დიდი ურდო

დიდი ურდო — თათართა ფეოდალური სახელმწიფო შავიზღვისპირეთში, მდინარე დონსა და დნეპრს შორის; შეიქმნა 1433 წელს ოქროს ურდოს დაშლის შედეგად. ლიტვის დიდი მთავრის სვიდრიგალოს დახმარებით დიდი ურდოს სათავეში ჩაუდგა თოხთამიშის შვილიშვილი სეიდ აჰმედი. მოსახლეობის ძირითადი საქმიანობა იყო მომთაბარე მესაქონლეობა, ნაწილობრივ — მიწათმოქმედება. XV საუკუნის შუა წლებში დიდი ურდო მნიშვნელოვან როლს ასრულებდა აღმოსავლეთ ევროპაში. 1455-1456 წლებში ზამთარში ყირიმის ხანმა ჰაჯი-გირეიმ დაამარცხა დიდი ურდო, რის შემდეგაც მისმა ცენტრმა მდინარე ვოლგის სანაპიროებზე გადაინაცვლა. 1465 წელს მას ასტრახანი გამოეყო და დამოუკიდებელ სახანოდ ჩამოყალიბდა. დიდმა ურდომ გარკვეულ ძლიერებას მიაღწია აჰმედ-ხანის დროს (1465-1481). 1486-1491 წლებში დიდი ურდო ყირიმის ხანმა მენგლი-გირეიმ დაამარცხა, 1502 წელს კი საბოლოოდ მოუღო ბოლო მის დამოუკიდებლობას. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 540.
კადისი (საფეხბურთო კლუბი)

„კადისი“ (ესპ. Cádiz Club de Fútbol) — ესპანური საფეხბურთო კლუბი. დაარსდა 1910 წელს, ანდალუსიის ავტონომიური გაერთიანების ქალაქ კადისში. ასპარეზობს ესპანეთის სეგუნდა დივიზიონში. საშინაო მატჩებს ატარებს სტადიონ რამონ დე კარანსაზე, რომელიც 25 500 მაყურებელს იტევს. „კადისი“ პრიმერა დივიზიონში პირველად 1977-78 წლების სეზონში აღზევდა. 1 სეზონის შემდეგ ისევ დაქვეითდა სეგუნდა დივიზიონში. 1981-82 და 1983-84 წლების სეზონებში თითო წლით ბრუნდებოდა უმაღლეს დივიზიონში. 1985 წელს აღზევების შემდეგ კი მიჯრით 8 სეზონი გაატარა პრიმერა დივიზიონში. 1990-91 წლების სეზონში, სალვადორელი მახიკო გონსალესის წყალობით კლუბმა სასწაულებრივად შეინარჩუნა ადგილი უმაღლეს დივიზიონში. ასევე დიდი წვლილი მიუძღვის „კადისის“ აღზრდილ კიკოს. გვიანი 1980-იანი და ადრეულ 1990-იან წლებში კლუბი ცნობილი გახდა, როგორც „ყვითელი წყალქვეშა ნავი“, ვინაიდან ყოველი „მომავალი წლიდან“ შანსი ჰქონდა უმაღლეს დივიზიონში აღზევების, მიუხედავად ამისა ბევრჯერ „ჩაიძირა“. 2 სეზონში „კადისმა“ შეძლო დაქვეითებულიყო პრიმერა დივიზიონიდან დონით მესამე ჩემპიონატში. ესპანეთის სეგუნდა ბ-ში გატარებული დიდი ხნის შემდეგ, 2003 წელს კლუბი სეგუნდა დივიზიონში აღზევდა. 2006 წელს კი უმაღლეს დივიზიონში დაბრუნდა, ჩემპიონატის ბოლო ტურში დაამარცხა „ხერესი“ და დაიკავა პირველი ადგილი. თუმცა „კადისი“ 1 სეზონის შემდეგ ისვ დაქვეითდა დონით მეორე დივიზიონში, 37-ე და ბოლო ტურში წაგებული მატჩის შემდეგ. ამავე სეზონში კლუბი ჩაიბარა კლუბის ყოფილმა მოთამაშემ, ოლიმ. რამდენიმე თვის შემდეგ მან პოსტი დატოვა. 2008 წლის ივნისში, „კადისი“ დაბრუნდა დონით მე-3 ჩემპიონაში. თუმცა 1 სეზონის შემდეგ დაბრუნდა სეგუნდა დივიზიონში, მხოლოდ 1 სეზონით. 2015-16 წლების სეზონის სეგუნდა ბ დივიზიონის გათამაშებაში, ჯგუფი 4-ში დაიკავა მე-4 ადგილი, აღსაზევებელ პლეი-ოფში დაამარცხა „ერკულესი“, ორივე მატჩში ანგარიშით 1-0 და ექვსწლიანი პაუზის შემდეგ დაბრუნდა სეგუნდა დივიზიონში. სეგუნდა დივიზიონი ჩემპიონი (2): 1940/41, 2004/05 სეგუნდა დივიზიონი ბ ჩემპიონი (4): 2000/01, 2008/09, 2011/12, 2014/15 ტერსერა დივიზიონი ჩემპიონი (2): 1954/55, 1969/70 ოფიციალური საიტი კადისი Twitter-ზე კლუბის პროფილი Soccerway-ზე კლუბის პროფილი Transfermarket-ზე
დიდმაღალი

დიდმაღალი — მთა საქართველოში, ბაღდადისა და ადიგენის მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს მესხეთის ქედზე, მდინარე წაბლარისწყლის სათავეებში, ზეკარის უღელტეხილის დასავლეთით. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2588 მ. აგებულია შუაეოცენი ანდეზიტებით და მისი პიროკლასთოლითებით. კალთების ზემო ნაწილი შემოსილია ალპური, სუბალპური მდელოებითა და ლიხით, ქვემო — წიწვოვანი ტყეებით. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 424.
კორდობა (საფეხბურთო კლუბი)

„კორდობა“ (ესპ. Córdoba Club de Fútbol) — ესპანური საფეხბურთო კლუბი. დაარსდა 1954 წელს, ანდალუსიის ავტონომიური გაერთიანების ქალაქ კორდობაში. ასპარეზობს ესპანეთის სეგუნდა დივიზიონში. საშინაო მატჩებს ატარებს სტადიონ ნუევო არკანხელზე, რომელიც 21 822 მაყურებელს იტევს. ისტორიაში კლუბს საუკეთესო პერიოდი ჰქონდა 60-იან წლებში, როდესაც „კორდობა“ ასპარეზობდა პრიმერა დივიზიონში, სადაც საუკეთესო შედეგი, მე-5 ადგილი დააფიქსირა 1964-65 წლების სეზონში. ფერნანდო კასერესი ხერმან პაჩეკო სებასტიან სახა არტურო ენრიკე ბერნჰადტი ბრიმა რაზაკი აგუსი ფედე ვიკო ვისენტე დელ ბოსკე ხავი მორენო ფრანსისკო ხემესი მიგელ რეინა მანუელ მარტინეს სანჩისი რობერტო ადილ რემზი ნიკოლას ოლივეირა ანდრეს ფლერკინი მატე ბილიჩი იგნასიო ეინსაგირე (1964-1965, 1969-1970, 1975-1977) მარსელ დომინგო (1966-1968) ლადისლავ კუბალა (1968-1969) ვავა (1971-1972, 1974-1975) პაჩინი (1981) ხოსე მურსია (2001-2002) რობერტო (2004) ფრანსისკო ხემესი (2007-2008, 2011-2012) ალბერტ ფერერი (2014) ოფიციალური საიტი კორდობა Twitter-ზე კლუბის პროფილი Soccerway-ზე კლუბის პროფილი Transfermarket-ზე
დიდპირა ყაპყაპი

დიდპირა ყაპყაპი (ლათ. Eurystomus orientalis), ფრინველი ყაპყაპისნაირთა რიგისა. გავრცელებულია აღმოსავლეთ აზიაში, მალაის არქიპეკაგზე, ავსტრალიაში. ბინადრობს ტყეებში; ბუდეს იკეთებს ფუღუროში. დებს 4-6 კვერცხს. კრუხობს მხოლოდ დედალი. იკვებება მწერებით. ქსე, ტ. 3, გვ. 542, თბ., 1978
ოსტეოლოგია

ოსტეოლოგია (ძვ. ბერძნ. ὀστέον „ოსტეო“ — ძვალი + ძვ. ბერძნ. λόγος „ლოგოს“ — სიტყვა, მოძღვრება) — ანატომიის ნაწილი, რომელიც სწავლობს ძვლების ფორმასა და სტრუქტურას. როგორც ანთროპოლოგიის ნაწილი, სწავლობს ჩონჩხის ცვლილების კანონზომიერებას ადამიანის სქესის, რასის და ასაკობრივ თვისებების გათვალისწინებით და მათ მორფოლოგიას. ოსტეოლოგია გამოიყენება პალეონტოლოგიასა და ანთროპოლოგიაში ადამიანის ჩონჩხის ასაკის დასადგენად. ოსტეოლოგიის მნიშვნელობა გაიზარდა, მედიცინაში, დაზიანებული ძველბისა და სახსრების ქირურგიული მკურნალობის მეთთოდის გამოყენებასთან ერთად. ოსტეოლოგია იყოფა: საერთო ოსტეოლოგია ნაწილობრივი ოსტეოლოგია შედარებითი ოსტეოლოგია ასაკობრივი ოსტეოლოგია ოსტეოლოგია ისწავლება სინდესმოლოგიასთან ერთად. ჰიპოკრატეს სკოლის ექიმებს, მიუხედავად მათი შეზღუდული ცოდნისა, ჰქონდათ, საკმაოდ სრულფასოვანი წარმოდგენა ადამიანის ჩონჩხის აგებულებაზე. კლავდიუს გალენოსი ყოფდა ძვლებს: გრძელებად (რომლებიც შეიცავდნენ ძვლის ტვინს) და მოკლეებად — ძვლის ტვინის გარეშე. კ. გალენის ტრაქტატში — „De ossibus“ („ძვლების შესახებ“) გვხვდება ტერმინები, როგორებიცაა „აპოფიზი“, „ეპიფიზი“ და სხვ., რომლებმაც შემდგომ თავისი ადგილი დამკვიდრეს ანატომიის ნომენკლატურაში. იბნ სინას „საექიმო მეცნიერების კანონებში“ მოცემულია ძვლების წყობის თანმიმდევრობითი და სისტემატური აღწერა. ლეონარდო და ვინჩიმ ასევე არანაკლები წვლილი შეიტანა ანატომიის განვითარებაში. მან დეტალურად შეისწავლა თავის ქალის და კიდურების ძვლების აგებულება, რაც კარგად ჩანს მის მიერ შერულებულ ნახატებიდან. რაც შეეხება ლეონარდო და ვინჩამდე შექმნილი ადამიანის ჩონჩხის ჩანახატებს, ისინი ძირითადად იყო პრობითი და პრიმიტიული. ანდრეას ვეზალიმ თავის ნაშრომში „ადამიანის სხეულის აღნაგობა“ (1543) დეტალურად აღწერა ადამიანის ჩონჩხის ძველბი; წიგნი იმ დროისათვის საკმაოდ დეტალურად ილუსტრირებული იყო. 17-19 საუკნეებში ადამიანის ჩონჩხის კვლევა მიმდინარეობდა მისი ფორმირების, განვითარების და ფუნქციის ფარგლებში. განსაკუთრებით გაძლიერდა ადამაინის ჩონჩხის შესწავლა რენტგენის მიერ იქს-სხივების აღმოჩენის შემდეგ. 1896 წელს ტონკოვმა BMA-ის ანთროპოლოგიურ საზოგადოებაში გამოვიდა წინადადებით გამოეყენებინათ რენტგენის სხივეიბის ადამიანის ჩონჩხის შესასწავლად. ძველების შესწავლის რენტგენულმა მეთოდმა გააფართოვა და განავრცო ინფორმაცია ადამიანის ჩონჩხის აგებულების შესახებ. ლესგაფტი იყო პირველთაგანი, რომელმაც შეისწავლა ძვლების არქიტექტურა მათი ფუნქციური დანიშნულებისა და მახასიათებლების გათვალისწინებით. მე-20 საუკუნიდან ძვალზე როგორც ორგანოზე მნიშვნელოვნად გაფართოვდა ცოდნა. „უცხო სიტყვათა ლექსიკონი“, 1989. ოსტეოლოგია (ლალი დათეშიძის პროექტი) დაარქივებული 2017-06-09 საიტზე Wayback Machine. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ოსტეოლოგია
ლუგო (საფეხბურთო კლუბი)

„ლუგო“ (ესპ. Club Deportivo Lugo) — ესპანური საფეხბურთო კლუბი. დაარსდა 1953 წელს, გალისიის ავტონომიური გაერთიანების ქალაქ ლუგოში. ასპარეზობს ესპანეთის სეგუნდა დივიზიონში. საშინაო მატჩებს ატარებს სტადიონ ანქსო კაროზე, რომელიც 7 840 მაყურებელს იტევს. კლუბი არასდროს აღზევებულა პრიმერა დივიზიონში, საუკეთესო შედეგი დააფიქსირა 2012-13 წლების სეზონში, როდესაც სეგუნდა დივიზიონში დაიკავა მე-11 ადგილი. სეგუნდა დივიზიონი ბ-ს ჩემპიონი (1): 2010/2011. ტერსერა დივიზიონის ჩემპიონი (4): 1961/1962, 1977/1978, 1980/1981, 1985/1986. სეგუნდა დივიზიონი — 6 სეზონი. სეგუნდა დივიზიონი ბ — 23 სეზონი. ტერსერა დივიზიონი — 34 სეზონი. რეგიონული ლიგა — 1 სეზონი. ოფიციალური საიტი ლუგო Twitter-ზე კლუბის პროფილი Soccerway-ზე კლუბის პროფილი Transfermarket-ზე
ესტეტიური ლიგა პატრიოტებისა

ესტეტიური ლიგა პატრიოტებისა — საარჩევნო სუბიექტი, რომელიც 1919 წლის თებერვალში საქართველოს დამფუძნებელი კრების არჩევნებში მე-14 ნომრად იღებდა მონაწილეობას. იგი ხელოვანებს აერთიანებდა და მისი წევრები იყვნენ: პაოლო იაშვილი, ტიციან ტაბიძე, იაკობ ნიკოლაძე, პავლე ინგოროყვა, ლადო გუდიაშვილი, ალექსი არსენიშვილი. საარჩევნო სუბიექტმა დაწესებული ზღვარი ვერ გადალახა და შესაბამისად მისი წევრები ვერ მოხვდნენ დამფუძნებელ კრებაში. პირველი საყოველთაო დემოკრატიული არჩევნები დამოუკიდებელ საქართველოში. თბილისი, 2017.