laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ჩანასახი

ჩანასახი — ორგანიზმი განვითარების ადრეულ სტადიაზე. იგივე ემბრიონი, ორგანიზმი განვითარების ადრეულ სტადიაზე, განაყოფიერებული კვერცხიდან (ზიგოტა) დამოუკიდებელი კვებისა და მოძრაობის უნარის ჩამოყალიბებამდე. ჩანასახი ვითარდება დედის სპეციალურ ორგანოებში. მცენარის ჩანასახი, იგივე ემბრიო, ახალი ინდივიდის ნასახი, რომელიც ზიგოტიდან ვითარდება. ყველაზე მარტივი ემბრიონული განვითარება მწვანე წყალმცენარეებს აქვთ, მაგალითად, სპიროგირას ზიგოტა სპოროფიტული ძაფის გარეშე იწყებს მეიოზურ გაყოფას. ხავსებში ჩანასახი ვითარდება დედა ორგანიზმზე – გამეტოფიტზე და აქვე წარმოქმნის სპორებს. ლიკოპოდიუმის ჩანასახს აქვს 2 სიმეტრიული ბორცვი (საიდანაც წარმოიქმნება ფოთლები), მათ შორის მოთავსებულია ზრდის წერტილი. შვიტებსა და გვიმრებში ზიგოტიდან წარმოიქმნება 4 ზონა, რომელთაგანაც შესაბამისად ვითარდება ყლორტი, პირველი ფოთოლი, ფესვი და ფეხი, შიშველთესლოვანებში ჩანასახის განვითარების საწყის (ე. წ. ცენოციტურ) სტადიაზე მეტნაკლები რაოდენობით ვითარდება თავისუფალი ბირთვები. მოგვიანებით ბირთვებს შორის ჩნდება უჯრედული ტიხარი, ჩაისახება ყლორტი, ფესვი და ლებნები. ფარულთესლოვანებში განვითარების საწყის ეტაპზე თავისუფალი ბირთვების წარმოქმნა (გამონაკლისია იორდასალამი) არ ხდება, ფარულთესლოვანთა უმეტესობაში ზიგოტა წარმოქმნის ორ უჯრედს; აპიკალურიდან ვითარდება საკუთრივ ჩანასახი, ხოლო ბაზალურიდან — საკიდარი ანუ სუსპენზორი. ზიგოტის პირველი დაყოფების თავისებურებანი საფუძვლად უდევს ფარულთესლოვანთა ემბრიონული ტიპების კლასიფიკაციას, ემბრიოგენეზის გვიანდელ სტადიებზე ერთლებნიანებში პროემბრის აპიკალური ზონა იძლევა მხოლოდ ერთ ბორცვს (საიდანაც ერთი ლებანი წარმოიქმნება), ხოლო ორლებნიანებში ასეთი ბორცვი ორი ან ორზე მეტია. ჩანასახის კვებასემსახურება ენდოსპერმი, მოგვიანებით თესლში სამარაგო საკვები ნივთიერებები გროვდება ენდოსპერმში ან ლებნებში. თესლში ზოგჯერ არის სამარაგო საკვები ნივთიერებების შემცველი სხვა ქსოვილიც — პერისპერმი (წარმოქმნილი მუცელუსისგან). ევოლუციურ პროცესში ფარულთესლოვანთა ზოგიერთ ჯგუფში (მაგ., პარაზიტებსა და საპროფიტებში) ჩანასახი რედუცირებულია. ემბრიოგენეზე ჩანასახოვანი გარსები ღვალაძე გ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 78.
რესპირატორი

რესპირატორი (ლათ. respiro — ვსუნთქავ) — ხელსაწყო, რომელიც მოწყობილია მტვრისა და მავნე მინარევებისაგნ ადამიანის სასუნთქი ორგანოების ინდივიდუალური დაცვისათვის. საიზოლაციო რესპირატორს იყენებენ ჟანგბადის უკმარისობისას, აგრეთვე ჰაერში მავნე მინარევების მაღალი კონცენტრაციისას. მფილტრავი რესპირატორი მსუბუქი და პორტატულია, მაგრამ ძლიერ და გაბინძურებულ ჰაერში სიაიზოლაციო რესპირატორებთან შედარებით ნაკლებად საიმედოა. რადიოაქტიური მტვრისაგან დამცველი რესპირატორის ფილტრებად იყენებენ ბოჭკოვან მასალას (ფეტრი, ბამბა და სხვა). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 369.
ოპოლე

ოპოლე (პოლ. Opole; გერმ. Oppeln) — ქალაქი სამხრეთ პოლონეთში, მდინარე ოდრაზე; ოპოლეს სავოევოდოს ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქის ფართობი შეადგენს 96,55 კმ2-ს. 2017 წლის მდგომარეობით ქალაქში ცხოვრობს 127 792 ადამიანი. ქალაქში მოქმედებს ოპოლეს ტექნოლოგიური უნივერსიტეტი. დაარსდა X საუკუნეში. ქალაქის სტატუსი მიენიჭა 1217 წელს. ამ დროს ქალაქის ცენტრი გადაიტანეს ოდრის მარჯვენა ნაპირზე, ხოლო ძველი სიმაგრის ადგილზე ააგეს მთავრის ციხე-დარბაზი. ამავე დროს აშენდა ქვის მრავალი შენობა და ქალაქს შემოერტყა გალავანი. 1532-1740 წლებში დროგამოშვებით ემორჩილებოდა ჰაბსბურგთა მონარქიას. 1740 წლიდან სილეზიის ომების შედეგად მოექცია პრუსიის სამეფოს შემადგენლობაში. ოპოლე დამეგობრებულია შემდეგ ქალაქებთან: Opole - Official Tourist Information Municipal website Urban development of Opole in the Historical-Topographical Atlas of Silesian Towns Jewish Community in Opole დაარქივებული 2016-08-10 საიტზე Wayback Machine. on Virtual Shtetl Webcam showing Krakowska Street in Opole დაარქივებული 2012-07-10 საიტზე Wayback Machine. (პოლონური) ↑ https://bdl.stat.gov.pl/api/v1/data/localities/by-unit/031613261011-0965016?var-id=1639616&format=jsonapi ↑ 2.00 2.01 2.02 2.03 2.04 2.05 2.06 2.07 2.08 2.09 2.10 2.11 2.12 Miasta Partnerskie Opola Polish. Urzad Miasta Opola. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-08-01. ციტირების თარიღი: 2013-08-01. ↑ ივანო-ფრანკოვსკის ოფიციალური საიტი ↑ Die Partnerstädte der Landeshauptstadt Potsdam German. www.potsdam.de. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 6 აგვისტო 2016. ციტირების თარიღი: 24 June 2010. ↑ Bozsoki, Agnes. Partnervárosok Névsora Partner és Testvérvárosok Névsora Hungarian. City of Székesfehérvár. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-12-08. ციტირების თარიღი: 2013-08-05.
გეორგ კასტრიოტი

გეორგ კასტრიოტი, ფართოდ ცნობილი, როგორც სკანდერბეგი (დ. 6 მაისი, 1405, დიბრა — გ. 17 იანვარი, 1468, ლეჟა) — ალბანელი მთავარი. ალბანეთის ეროვნული გმირი. გეორგ კასტრიოტი ბავშვობაში მძევლად იყო ოსმალეთის სულთან მურად II-სთან. მას მიაღებინეს ისლამი და ჩარიცხეს ოსმალთა ლაშქარში. როგორც ნიჭიერმა მხედართმთავარმა, ბეის ტიტული მიიღო და ალექსანდრე მაკედონელის სახელი ისკანდერ-ბეი უწოდეს. იგი არ წყვეტდა კავშირს ალბანელ პატრიოტებთან. 1443 წელს, ბალკანეთში ოსმალური არმიის შემადგენლობაში ყოფნის დროს, მოახერხა გაქცევა თანამოაზრეებთან ერთად და სათავეში ჩაუდგა ბრძოლას ოსმალთა წინააღმდეგ. ისკანდერ-ბეიმ განდევნა ოსმალური გარნიზონები ალბანეთიდან. 24 წლის განმავლობაში, გარდაცვალებამდე იგი წარმატებით იგერიებდა თურქთა შემოტევებს. მისი გარდაცვალების შემდეგ დიდებულთა შორის უთანხმოებამ ძლიერ დაასუსტა ალბანეთი. მიუხედავად ამისა სულთანს კიდევ 11 წელი დასჭირდა ალბანეთის დასამოჩილებლად. 1953 წელს საბჭოთა კავშირში გადაიღეს ფილმი ალბანეთის დიადი მეომარი სკანდერბეგი (ალბ. Skënderbeu, რუს. Великий воин Албании Скандербег) რომელმაც 1954 წლის კანის კინოფესტივალზე სპეციალური პრიზი მიიღო. ფილმში სკანდერბეგის როლს აკაკი ხორავა ასრულებს. კოტე ანთაძე, ლალი ფირცხალავა, შუა საუკუნეების ისტორია, გამომცემლობა „კონა“ თბ., 2003
კელცე

კელცე (პოლ. Kielce) — ქალაქი სამხრეთ პოლონეთში, სვიეტოკშის სავოევოდოს ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქის ფართობი შეადგენს 109,45 კმ2-ს. 2014 წლის 30 ივნისის მდგომარეობით ქალაქში ცხოვრობს 199 475 ადამიანი, სიმჭიდროვეა 1 833 ადამიანი კმ2-ზე. Kielce, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე Website of Korona Kielce Municipal website დაარქივებული 2020-09-19 საიტზე Wayback Machine. WICI Portal of Culture in Kielce (პოლონური) Website about new constructions in Kielce (პოლონური) Historic gallery of Kielce - Old Kielce on photos დაარქივებული 2008-11-09 საიტზე Wayback Machine. (პოლონური), (ინგლისური) Trade Fair Kielce Kielce Travel Guide დაარქივებული 2021-01-19 საიტზე Wayback Machine. XVII century historical re-enactment group: Kompania Wolontarska დაარქივებული 2007-03-02 საიტზე Wayback Machine. Our Kielce - Information and Entertainment site დაარქივებული 2015-02-21 საიტზე Wayback Machine. Kielce City დაარქივებული 2011-09-02 საიტზე Wayback Machine. (პოლონური) English guide to Kielce დაარქივებული 2014-10-14 საიტზე Wayback Machine.
1948

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: 1948 1948 (ათას ცხრაას ორმოცდარვა) წელი — გრიგორიანული კალენდრის ნაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ხუთშაბათი. ეს წელი არის XX საუკუნის მე-5 დეკადის მე-8 წელი. 19 იანვარი: ქალაქად გამოცხადდა რუსთავი. 14 მაისი: ისრაელის სახელმწიფოს დამოუკიდებლობის გამოცხადება. მთავარი სტატია: კატეგორია:დაბადებული 1948. 1 იანვარი : დევლეთ ბაჰჩელი — თურქი პოლიტიკოსი 2 იანვარი : გივი ნოდია — ქართველი ფეხბურთელი (გ. 2005) 4 იანვარი : სისე მარიამ კაიდამა სიდიბე — მალის პოლიტიკური მოღვაწე 5 იანვარი : იოანე (ანანიაშვილი) — ქართველი საეკლესიო მოღვაწე (გ. 1998) 17 იანვარი : დავით გოგია — ქართველი და საბჭოთა ფეხბურთელი 17 იანვარი : ჯიმ ლედი — ამერიკელი რადიოწამყვანი, პროდიუსერი და მწერალი 18 იანვარი : კლიფ თორბერნი — კანადელი ყოფილი პროფესიონალი სნუკერისტი 25 იანვარი : ხალიფა ბინ ზაიიდ ალ ნაჰაიანი — არაბთა გაერთიანებული საამიროების პრეზიდენტი 1 თებერვალი : ტარიელ კიპაროიძე — ქართველი არქიტექტორ-რესტავრატორი, მოქანდაკე 3 თებერვალი : კარლუშ ბელუ — რომაულ-კათოლიკური ეკლესიის ეპისკოპოსი 4 თებერვალი : ვიქტორ დომუხოვსკი — ქართველი ფიზიკოსი, პოლიტიკოსი (გ. 2013) 4 თებერვალი : რამ ბარან იადავი — ნეპალელი პოლიტიკოსი და ფიზიკოსი 4 თებერვალი : ელის კუპერი — ამერიკელი როკ-მომღერალი 12 თებერვალი : რეი კურცვაილი — ამერიკელი მეცნიერი 19 თებერვალი : ტონი აიომი — ინგლისური ჯგუფ Black Sabbath-ის თანადამაარსებელი და მისი ერთადერთი მუდმივი წევრი 20 თებერვალი : კრისტოფერ პისარიდესი — კვიპროსელ-ბრიტანელი ეკონომისტი 22 თებერვალი : რომან პოკორა — უკრაინელი ფეხბურთელი 24 თებერვალი : ლუის გალვანი — არგენტინელი ფეხბურთელი 29 თებერვალი : ჟერარ დარმონი — ფრანგი თეატრისა და კინოს მსახიობი და მომღერალი 29 თებერვალი : რიჩი კოული — ამერიკელი ჯაზ-ალტო საქსოფონისტი, კომპოზიტორი და არანჟირების ავტორი 1 მარტი : ჰამლეტ ისახანლი — აზერბაიჯანელი მათემატიკოსი, პოეტი, მეცნიერი, მწერალი და საზოგადო მოღვაწე 3 მარტი : სნოუი უაიტი — ინგლისელი გიტარისტი 11 მარტი : იან შელჰაასი — ინგლისელი მუსიკოსი 14 მარტი : ბილი კრისტალი — ამერიკელი მსახიობი 15 მარტი : ლევან თედიაშვილი — ქართველი მოჭიდავე 20 მარტი : თეიმურაზ ბაბლუანი — ქართველი კინორეჟისორი, მსახიობი 10 აპრილი : მაკა ჯოხაძე — ქართველი პროზაიკოსი, ლიტერატურათმცოდნე 10 სექტემბერი : მიხეილ ქორქია — ქართველი კალათბურთელი. 5 ნოემბერი : პიტერ ჰემილი — ინგლისელი მუსიკოსი 14 ნოემბერი : მაუნტბატენ-უინძორი, ჩარლზ — უელსის პრინცი მთავარი სტატია: კატეგორია:გარდაცვლილი 1948. 30 იანვარი : მაჰათმა განდი — ინდოეთის პოლიტიკური ლიდერი (დ.1869) 11 თებერვალი : სერგეი ეიზენშტეინი —რუსი კინორეჟისორი (დ.1898) 4 მარტი: ანტონენ არტო — ფრანგი მწერალი (დ. 1896) 15 ივლისი : ილია აგლაძე — ქართველი პუბლიცისტი, ჟურნალისტი, მთარგმნელი (დ.1872) 23 ნოემბერი : უზეირ ჰაჯიბეკოვი — აზერბაიჯანელი კომპოზიტორი (დ.1885) 24 დეკემბერი : ტოძიო ჰიდეკი — იაპონელი სამხედრო მოღვაწე (დ.1884) ფიზიკა : ბლაკეტი, პატრიკ ქიმია : ტისელიუსი, არნე ფიზიოლოგია და მედიცინა : მიულერი, პაულ ჰერმან ლიტერატურა : ელიოტი, ტომას მშვიდობა : ––
ჯავშანი (ანატომია)

ჯავშანი (ბიოლოგია) — მკვრივი თავდასაცავი წარმონაქმნი, რომელიც მთლიანად ან ნაწილობრივ ფარავს ცხოველის სხეულს. უხერხემლოთა შორის ქიტინოვანი ჯავშანი აქვთ ხოჭოებსა და უმდაბლეს კიბოსნაირებს; უმაღლესი კობოსნაირების ჯავშანი გაჟღენილია კიროვანი მარილებით. კოროვანი ფირფიტების ჯავშნით არის დაფარული კანეკლიანების სხეული. ხერხემლიანთა შორის ჯავშანი აქვს ყველა კლასის წარმომადგენელს. ფრინველების გარდა, განოიდური ქერცლის ჯავშნით აქვთ სხეული დაფარული ამერიკულ ჯავშნოსან წერს და აფრიკულ მრავალფარფლას. ძვლოვანი ფირფიტების ჯავშანი აქვს ჯავშნიან ლოქოს, ნემსთევზას, ზღვის ცხენთევზას. განსაკუთრებით კარგად აქვთ განვითარებული ჯავშანი კუებს და ნიანგებს. ძუძუმწოვრების თანამედროვე ფორმებს შორის ჯავშანი აქვთ ჯავშნოსნისებრებსა და პანგოლინებს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 530.
სამოსელი პირველი (კომპანია)

სამოსელი პირველი — ქართული ეროვნული სამოსის საერთაშორისო სტანდარტების პირველი კომპანია. დაარსდა 2009 წელს, პირველი მაღაზია გაიხსნა 2010 წლის 24 აპრილს. კომპანიის შექმნის იდეა ეკუთვნის ბიზნესმენ ლევან ვასაძეს. სახელწოდება "სამოსელი პირველი" აღებულია იესო ქრისტეს იგავიდან უძღები შვილის შესახებ. სამოსელი პირველი აერთიანებს თანამედროვე საწარმო-სამკერვალოს, კვლევით ცენტრსა და საერთაშორისო მოთხოვნების მაღაზიას. კომპანიის ბირთვს შეადგენს პროფესიონალი მკვლევარების, მხატვრების , მკერავებისა და მმართველების გუნდი, რომლებიც უკვე არაერთი წელია მუშაობენ. სახელმწიფო მუზეუუმებსა და საცავებში, ასევე კერძო კოლექციებში დაცული ეროვნული სამოსის, ასევე შესაბამისი სამკაულებებისა და სამშვენისების მოკვლევა და ზედმიწევნით შესწავლას. საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში ტრადიციული ქსოვილის , სამოსელისა და სამკაულების დამზადების ოსტატთა მოძიება და მათი გამოცდილების გაზიარება. ისტორიულ წყაროებში,არქივებსა და მუზეუმებში ეროვნული სამოსის შესახებ მხატვრული, ფოტო და წერილობითი მასალების მოძიება-დამუშავება. მოძიებულ ეთნოგრაფიულ და ისტორიულ მასალებზე დაყრდნობით მამაკაცების, ქალებისა და ბავშვების სხვადასხვა სახეობის ეროვნული სამოსის ნიმუშების აღდგენა. სხვადასხვა ქვეყნებიდან უმაღლესი ხარისხის ქსოვილის , ასევე თანამედროვე სამკერვალო დანადგარების საქართველოში ჩამოტანა და თბილისში საკუთარი საერთაშორისო დონის სამკერვალო-საწარმოს შექმნა. ნაწარმის უზადო ხარისხის მისაღწევად კომპანის მართვის თანამედროვე საერთაშორისო დონესთან შესაბამისობაში მოყვანა.კომპანიის ძირითადი პრიორიტეტი და მიზანია ხელი შეუწყოს ქართული ეროვნული სამოსისა და აქსესუარების დამზადების ტრადიციების შესწავლასა და გაცოცხლებას, თანამედროვე ქართველთა ყოფიერებაში ეროვნული საქართველოსა და მის ფარგლებს გარეთ წარმოჩენას. "სამოსელი პირველის" ოფიციალური საიტი[მკვდარი ბმული] რეზონანსი "სამოსელი პირველი" რაც ტრადიციულია და რაც მუდამ თანამედროვეა ოფიციალური facebook გვერდი
აღინი

აღინი (სომხ. Աղին) — სოფელი სომხეთში, შირაკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 470 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 510 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 204 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 2.5 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები ↑ http://www.cfoa.am/HTML/option/7.htm
აღვორიკი

აღვორიკი (სომხ. Աղվորիկ) — სოფელი სომხეთში, შირაკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 050 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 116 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 232 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 0.5 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
ახურიკი

ახურიკი (სომხ. Ախուրիկ) — სოფელი სომხეთში, შირაკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 470 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 239 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 103 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 12 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
ჯაზმურიანი

ჯაზმურიანი — დახშული ქვაბული ირანის მთიანეთის სამხრეთ ნაწილში, ირანში. სიგრძე დაახლოებით 300 კმ, სიგანე 140 კმ-დე, სიმაღლე დაახლოებით 360 მ. წარმოადგენს ბრტყელ, დაჭაობებულ ვაკეს, რომელზეც მოძრავი ქვიშის ვრცელი მასივებია. გაზაფხულზე მდინარეების ადიდების შედეგად წყლით იფარება და აჩენს წყალმარჩხ (20-30 მ სიღრმის) მომლაშო ტბას. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 531.
ალვარი (სომხეთი)

ალვარი (სომხ. Ալվար) — სოფელი სომხეთში, შირაკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 980 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 160 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 53 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 3 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
ოლშტინი

ოლშტინი (პოლ. Olsztyn, გერმ. Allenstein, ლიტვ. Olštynas) — ქალაქი ჩრდილო-აღმოსავლეთ პოლონეთში, მდინარე ლინაზე; ვარმინო-მაზურის სავოევოდოს ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქის ფართობი შეადგენს 88,33 კმ2-ს. 2014 წლის მდგომარეობით, ქალაქში ცხოვრობს 174 775 ადამიანი, სიმჭიდროვეა 1979 ადამიანი კმ2-ზე. Official website დაარქივებული 2015-02-15 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) Olsztyn City Guide დაარქივებული 2012-05-08 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) Activities in Olsztyn დაარქივებული 2014-08-20 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) News Olsztyn (პოლონური) Jewish history of Olsztyn დაარქივებული 2014-01-01 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) ↑ Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2009. GUS. ↑ Ludność. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2014 r. Stan w dniu 31 VI 2014.
ამასია (შირაკი)

ამასია (სომხ. Ամասիա) — სოფელი სომხეთში, შირაკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 870 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 214 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 738 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 3 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
ანიავანი

ანიავანი (სომხ. Անիավան) — სოფელი სომხეთში, შირაკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 420 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 516 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 43 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 12 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
ანიპემზა

ანიპემზა (სომხ. Անիպեմզա) — სოფელი სომხეთში, შირაკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 425 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 520 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 43 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 12 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
ანუშავანი

ანუშავანი (სომხ. Անուշավան) — სოფელი სომხეთში, შირაკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 720 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 196 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 1 830 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 1.2 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
არევშატი (შირაკი)

არევშატი (სომხ. Արևշատ) — სოფელი სომხეთში, შირაკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 900 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 048 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 1 280 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 1.6 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
არევიკი (შირაკი)

არევიკი (სომხ. Արևիկ) — სოფელი სომხეთში, შირაკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 530 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 693 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 107 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 15.8 კმ²-ია. სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
ჯაიადევა

ჯაიადევა პიუშავარშა — XII საუკუნის ინდოელი მწერალი. წერდა სინკრიტზე. მისი პიესა „მოწყალე რაგჰავა“, რომელსაც საფუძვლად უდევს ლეგენდა რამას შესახებ, გამოირჩევა სტილის სინატიფით და დახვეწილობით. იგი შუა საუკუნეების სანკრიტული ეპიგონური ლიტერატურის ნიმუშია. ჯაიადევა ავტორია ტრაქტატისა პოეტიკის საკითხებზე „ჩანდრალოკა“, რომლის პოპულარობაზეც მეტყველებს ჩვენამდე მოღწეული მრავალრიცხოვანი კომენტარი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 532. ↑ Library of the World's Best Literature / C. D. Warner — 1897. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q952614"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19098835"></a> ↑ Czech National Authority Database <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863"></a> ↑ https://www.britannica.com/biography/Jayadeva
ჯაიაპურა

ჯაიაპურა (ინდონ. Kota Jayapura; ყოფილი ჰოლანდია, კოტაბარუ, სუკარნპურა) — ქალაქი და ნავსადგური ინდონეზიაში, კუნძულ ახალი გვინეის ჩრდილოეთ სანაპიროზე, იო სუდარსოს უბეში (ყოფილი ჰუმბოლდტის უბე). პაპუის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2010 წლის აღწერით ცხოვრობს 256 705 ადამიანი. ქალაქის ფართობია 935,92 კმ². ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 Indonesian Minister of Home Affairs Decree Number 050-145 of 2022 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q112136164"></a> ↑ მოსახლეობის 2010 წლის აღწერა
აივარ ჯაიევერი

აივარ ჯაიევერი (ინგლ. Ivar Giaever; დ. 5 აპრილი, 1929, ბერგენი, ნორვეგია) — ამერიკელი ფიზიკოსი. ააგო ზეგამტარული გვირაბული დიოდი (1960), აღმოაჩინა არასტაციონარული ჯოუზეფსონის ეფექტი. ბრაიან ჯოუზეფსონსა და ლეო ესაკისთან ერთად მიენიჭა ნობელის პრემია ფიზიკის დარგში 1973 წელს. 1970 წლიდან აგრეთვე მუშაობს ბიოლოგიისა და ბიოფიზიკის დარგში. განავითარა იმუნური რეაქციების აღმოჩენის მეთოდი. 1988 წლიდან არის რენსელერის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის პროფესორი. 1954 წელს ემიგრირებული იყო კანადაში. 1956 წელს გადასახლდა აშშ-ში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 532. ↑ 1.0 1.1 Джайевер Айвар // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a> ↑ Encyclopædia Britannica <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741"></a> ↑ ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ Store norske leksikon — 1978. — ISSN 2464-1480 <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q746368"></a> ↑ Proleksis enciklopedija, Opća i nacionalna enciklopedija — 2009. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3407324"></a> ↑ Munzinger Personen <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683"></a> ↑ 7.0 7.1 7.2 Czech National Authority Database <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863"></a> ↑ The Nobel Prize in Physics 1973 — Nobel Foundation. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1781959"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q23684016"></a> ↑ Table showing prize amounts — Nobel Foundation, 2019. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1781959"></a> ↑ https://www.aps.org/programs/honors/prizes/buckley.cfm
ჯაკობა

ჯაკობა, ჭაობა — მდინარე საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გალის მუნიციპალიტეტში, სამურზაყანოს დაბლობზე. ერთვის შავ ზღვას. სიგრძე 10 კმ, აუზის ფართობი 24 კვ.კმ. სათავე აქვს ბებესირის ტბაში 15,9 მ სიმაღლეზე. საზრდოობს წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით, აგრეთვე ტბის წყლით. იცის წყალმოვარდნები. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 0,85 მ³/წმ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 533.
გიორგი ჯაკობია

გიორგი პავლეს ძე ჯაკობია (დ. 1894 — გ. 21 თებერვალი, 1944, თბილისი) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე. თავისი ნამუშევრებით საფუძველი ჩაუყარა ძველი ქართული მწერლობის ძეგლების პუბლიკაციისა და ქართულ-სპარსული ლიტერატურის ურთიერთობათა შესწავლას. გამოაქვეყნა „იოსებზილიხანიანის“ ორი ქართული ვერსიის ტექსტი (1927 წ), თეიმურაზ I-ისა და (1934 წ, ა. ბარამიძესთან ერთად) და თეიმურაზ II-ის (1939 წ) თხზულებები, „ომაინიანი“ (1937 წ), გალექსილი „ამირანდარეჯანიანი“ (1941 წ), დაურთო სათანადო გამოკვლევები, ლექსიკონები და საძიებლები, ხელნაწერთა აღწერილობა. განსაკუთრებით აღსანიშნავია ჯაკობიას ვრცელი ნარკვევი „თეიმურაზის თარგმანები“. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 533. გიორგი ჯაკობია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ალბერტო ჯაკომეტი

ალბერტო ჯაკომეტი (დ. 10 ოქტომბერი, 1901, სტამპა — გ. 11 იანვარი, 1966, კური) — შვეიცარიელი მოქანდაკე და ფერმწერი, მოდერნიზმის წარმომადგენელი. სწავლობდა ჟენევაში ხელოვნების და ხელოსნობის სკოლაში (1919-20 წწ), პარიზში კი ე. ბურდელთან (1922-25 წწ). განიცადა კუბიზმის გავლენა. 1929-1935 წწ მიემხრო სიურრეალიზმს. მისი უმთავრესი ნამუშევრები შესრულებულია 1940 – 60-იან წლებში (დამახასიათებელია ვიწრო, ვერტიკალურად ძლიერ გაწელილი, თითქმის ირაციონალური ფიგურები („მოედანი“, 1948 – 1949 წწ, ბრინჯაო, საჯარო სამხატვრო კოლექცია, ბაზელი), ბიუსტები, ფერწერული და გრაფიკული პორტრეტები, პეიზაჟები, ნატურმორტები. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 533.
ჯალაბი

ჯალაბი (არაბულ-სპარსული) — ოჯახი, შინაურობა, საკუთრივ ცოლი ან მთლიანად დედაწული (ცოლ-შვილი) და საერთოდ სახლეულნი (ოჯახის წევრები), აგრეთვე მომსახურენი, „ყოველივე ერთბამად შემოკრებული“ თუ ერთად მყოფი ხალხი ძველ საქართველოში. იხსენიება, კერძოდ, ვახტანგ VI-ის სამართალში (ოჯახის გაყრასა და სახლ-კარის დაწვასთან დაკავშირებით), „ვეფხისტყაოსანში“, „ვისრამიანში“, „ახალი ქართლის ცხოვრებასა“ და ვახუშტი ბატონიშვილის თხზულებაში. „გარიგება ჴელმწიფის კარისა“ განსაზღვრავს „ჯალაბის გაყრის“ წესს (დარბაზიდან ჯალაბის გასვლა სავაზიროს სხდომის დაწყების წინ). „ჯალაბში მიხდომისა და თავდასხმისათვის“ (ჯალაბის, „დედაწულთა აფუნჩხვა“ ანუ აფორიაქება-შერცხვენა) „სისხლის“, საუპატიოს გადახდევინება იყო დაწესებული. არსებობდა მოჯალაბე გლეხთა კატეგორია (დასავლეთ საქართველოში). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 533.
ჯალამბარი

ჯალამბარი — მანქანა, რომელიც ტვირთს გადააადგილებს მოძრავი მოქნილი ელემენტის (ბაგირის ან ჯაჭვის) საშუალებით. ჯალამბარი არის სტაციონარული და გადასაძრავებელი, ხელის და მექანიკურამძრავიანი. ჯალამბარი შედგება კბილა, ჭიახრახნული, ფრიქციული, ღვედური გადამცემი მექანიზმებისა და მათი კომბინაციებისგან. დოლურ ჯალამბარს აქვს დოლი, ბაგირი და გადამცემი მექანიზმი. დოლს აბრუნებენ ხელით ან ძრავათი. ჯაჭვურ ჯალამბარში ჯაჭვს წევის ძალა გადაეცემა მბრუნავი ვარსკვლავათი. იყენებენ აგრეთვე ბერკეტულ ჯალამბარებს. ჯალამბარი გამოიყენება როგორც დამოუკიდებელი მანქანა სატვირთავ-განსატვირთი სამშენებლო, სამონტაჟო, სარემონტო და სხვა სამუშაოების დროს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 533.
არანკაის რაიონი

არანკაის რაიონი (ესპ. Distrito de Arancay) — რაიონი პერუში, უანუკოს რეგიონის უამალიესის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 050 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 053 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 13 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 158.33 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
ჩავინ-დე-პარიარკის რაიონი

ჩავინ-დე-პარიარკის რაიონი (ესპ. Distrito de Chavín de Pariarca) — რაიონი პერუში, უანუკოს რეგიონის უამალიესის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 362 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 862 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 54 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 89.25 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
ხაკას-გრანდეს რაიონი

ხაკას-გრანდეს რაიონი (ესპ. Distrito de Jacas Grande) — რაიონი პერუში, უანუკოს რეგიონის უამალიესის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 615 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 923 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 29 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 236.99 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.
ხირკანის რაიონი

ხირკანის რაიონი (ესპ. Distrito de Jircan) — რაიონი პერუში, უანუკოს რეგიონის უამალიესის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 202 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 382 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 40 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 84.81 კმ²-ია. პერუს რაიონები 2007 წლის აღწერის მონაცემები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine. პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი დაარქივებული 1997-04-12 საიტზე Wayback Machine.