laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ძორაგეტის ჰიდროელექტროსადგური

ძორაგეტის ჰიდროელექტროსადგური (სომხ. Ձորագետի հիդրոէլեկտրակայան) მდებარეობს სომხეთში, ლორეს პროვინციის სოფელ ძორაგეტში. ჰიდროელექტროსადგური განთავსებულია მდინარე დებედაზე, მაგრამ ის მდინარე ძორაგეტის წყლის ნაკადებს იყენებს ელექტროენერგიის გამოსამუშავებლად. 1980 წლისთვის, ჰესი იყენებდა სამ გენერატორს, რომელთა სიმძლავრე იყო 26.2 მეგავატი. ძორაგეტის ჰესი ითვლება მცირე ზომის ჰიდროელექტროსადგურად. ელექტროსადგურის მშენებლობა დაიწყო 1927 წელს. აშენებას ხუთი წელი დასჭირდა და დასრულდა 1932 წელს. ჰესი მშენებლობა დააპროექტეს, საბჭოთა კავშირის ჰიდროელექტროსადგურების მშენებელ-ინჟინრებმა . ჰესის მშენებლობა დაგეგმილი და ორგანიზებული იყო იოსიფ ანდრეჰ ტერ-ასტვაკატრიანის მიერ.პირველად ძორაგეტის ჰესმა მუშაობა დაიწყო 1932 წლის 15 ნოემბერს. ჰესი ფუნქციონირებდა მთელი დამონტაჟებული 22,32 მგვტ-ით და საშუალო წლიური წყლის გადინების 14.92 მგვტ სიმძლავრით.ელექტროსადგურის პირველი ორი აგრეგატი აშენდა 1932 წელს, ხოლო მესამე 1949 წელს. 2011 წლამდე ელექტროსადგური თავდაცვის სამინისტროს ეკუთვნოდა. 2011 წელს ნაყიდი იქნა შპს "ძორაგეტის" მიერ, რომელიც პრეზიდენტ სერჟ სარქისიანის ნათესავის მფლობელობაში იყო. 2011 წლამდე სომხეთში მცირე ზომის ჰესებად, ითვლებოდა 10 მგვტ-ზე ნაკლები სიმძლავრის ელექტროსადგურები. 2011 წლის ცვლილებების შემდეგ კი 30 მგვტ-მდე გაიზარდა. მთელს სომხეთში, ძორაგეტის ჰიდროელექტროსადგური ერთადერთი ქარხანა იყო, რომელსაც შეეხო ეს ცვლილება. ძორაგეტის ჰიდროელექტროსადგური წარმოადგენს მდინარის ტიპის ჰიდროელექტროსადგურს, რომელსაც აქვს კაშხალი. ამ ტიპის ჰესის კაშხალი ვერ იტევს დიდი რაოდენობით მოცულობა წყალს, ამიტომაც მის წყალსაცავს აუზს უწოდებენ. წყალი წყალსაცავიდან მიედინება თხრილში, რომლის დიამეტრი 1.300 მმ-ია . ვინაიდან ელექტროენერგიის რაოდენობა წყლის ნაკადის პირდაპირ პროპორციულია, წარმოქმნილი ელექტროენერგიის რაოდენობა დამოკიდებულია დინებაზე და განსხვავებულია წლიდან წლამდე. 2013 წელს გამომუშავებული ელექტროენერგიის რაოდენობა იყო 76.26 გიგავატი საათში, 2014 წელს კი მხოლოდ 69.23 გვტ საათში, 2015 წლის ნოემბერში გამომუშავებული ენერგია უკვე 81.63 გიგავატს შეადგენდა. ტურბინის რეგულირება ხდება სხვადასხვა ნაკადის სიჩქარეზე და ზეწოლაზე. ტურბინა ბრუნავს შემომავალი წყლის წნევისა და მოცულობის გამო. ჰესს აქვს სამი გენერატორი, რომლებიც ტურბინას უკავშირდებიან, ხოლო როდესაც ტურბინა ტრიალებს, ხდება ენერგიის გენერირება. შედეგად, გენერატორები ტურბინიდან მიღებულ მექანიკურ ენერგიას ელექტრო ენერგიად აქცევენ. ჰესთან ახლოს განლაგებულია გადამცემი ხაზები, რაც უზრუნველყოფს ელექტროენერგიის გადატანას ჰიდროელექტროსადგურიდან რეგიონებში. ჰიდროელექტროსადგურები სომხეთში ჰიდროენერგია დაარქივებული 2015-12-20 საიტზე Wayback Machine. ↑ 1.0 1.1 "Ձորագետ 5" փոքր ՀԷԿ' մոնիտորինգի արդյունքներ Armenian. ციტირების თარიღი: 11 December 2015 ↑ 2.0 2.1 2.2 Grigoryan, Armen. (14 October 2015) Sale of Armenia's Monopoly Electricity Distributor Confirmed. ციტირების თარიღი: 11 December 2015 ↑ Հիդրոէներգետիկա Armenian. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 20 დეკემბერი 2015. ციტირების თარიღი: 11 December 2015 ↑ 4.0 4.1 "STROY" bulletin/statement N2, 1932, Dzoraget HPP, Armenia. (Dzroaget LTD's archives) ↑ Ձորագետ Հիդրո ՍՊԸ-ի 2014թ.-ի տարեկան ֆինանսական հաշվետվություններ Armenian. ციტირების თარიღი: 11 December 2015
თანამედროვე ფსიქოლოგიის განვითარება

თანამედროვე ფსიქოლოგიის განვითარებაში გადამწყვეტი როლი ვილჰელმ ვუნდტმა შეასრულა, რომელმაც 1879 წელს ლაიპციგში ექსპერიმენტული ფსიქოლოგიის პირველი ლაბორატორია დააარსა. ლაბორატორიის გახსნის შემდეგ ვუნდტმა ფსიქოლოგიის სტუდენტების აღზრდა დაიწყო, მისმა მოწაფეთა დიდმა რაოდენობამ შემდეგ თავიანთ სამშობლოში დააარსა მსგავსი ლაბორატორიები. რადგან ფსიქოლოგია დამოუკიდებელ დისციპლინად ჩამოყალიბდა, ჩრდილოეთ ამერიკის მრავალ უნივერსიტეტში ფსიქოლოგიური ლაბორატორიები გაჩნდა: პირველი მათგანი – ჯონს ჰოპკინსის უნივერსიტეტში, 1883 წელს. ამ ადრეულ ლაბორატორიას ვუნდტის გავლენა ეტყობოდა. მაგალითად, ედუარდ ტიტჩენერი, ვუნდტის მოწაფე, ერთ-ერთი პირველი ფსიქოლოგი იყო აშშ-ში, რომელმაც 1892 წელს კორნელის უნივერსიტეტის ლაბორატორია დააარსა. თუმცა, დაახლოებით ამავე დროს, ჰარვარდის უნივერსიტეტის ფილოსოფოსიის ახალგაზრდა პროფესორმა, რომელიც მედიცინას სწავლობდა და ლიტერატურა და რელიგია აინტერესებდა, წმინდა ამერიკული ხედვა შეიმუშავა. უილიამ ჯემსმა, დიდი რომანისტის, ჰენრი ჯემსის ძმამ, ორ ტომად გამოსცა „ფსიქოლოგიის საფუძვლები“ (1890-1950), რომელიც, მრავალი ექსპერტის აზრით, ყველაზე მნიშვნელოვანი ფსიქოლოგიური ნაშრომია. მალევე, 1892 წელს, ჰ. სტენლი ჰოლმა ამერიკის ფსიქოლოგთა ასოციაცია დააარსა. 1900 წლისთვის ჩრდილოეთ ამერიკაში 40-ზე მეტი ფსიქოლოგიური ლაბორატორია ფუნქციონირებდა. ზიგმუნდ ფროიდი, „ფსიქოლოგია და ცხოვრება“, გვ. 9-10. ფსიქოლოგიის განვითარება დაარქივებული 2020-10-24 საიტზე Wayback Machine.
აბო თბილელის ქუჩა

აბო თბილელის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, კრწანისის რაიონში (ქვემო უბანი); გია აბესაძის ქუჩიდან პურის მოედნამდე. აღნიშნულია ალექსანდრე პიშჩევიჩის მიერ შედგენილ თბილისის 1785 წლის გეგმაზე. 1841 წელს შედგენილ თბილისის ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც დიდი მრუდე ქუჩა (მოიცავდა ჰოვანეს თუმანიანის ქუჩასაც). 1900 წელს ქუჩის ნაწილს, აბასაბადის მოედნიდან (ახლანდელი ლადო გუდიაშვილის მოედანი) პურის მოედნამდე, ბორის შელკოვნიკოვის სახელი დაერქვა, 1922 — მარსელ კაშენის, 1990 — აბო თბილელის. ქუჩაზე შემონახულია XIX საუკუნის დასასრულისა და XX საუკუნის დასაწყისის საცხოვრებელი სახლები. ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები“, თბ., 2008. — გვ. 12, ISBN 978-99928-20-35-3.
თიუქავილა

თიუქავილა (აზერ. Tükəvilə) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლენქორანის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 1,344 კაცი. თიუქავილა GEOnet სახელების სერვერზე
თიურქაქერანი

თიურქაქერანი (აზერ. Türkəkəran) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლენქორანის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 1,170 კაცი. თიურქაქერანი GEOnet სახელების სერვერზე
თიურქანჯილი

თიურქანჯილი (აზერ. Türkəncil) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლენქორანის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 551 კაცი. თიურქანჯილი GEOnet სახელების სერვერზე
თიუთაფეშთა

თიუთაფეშთა (აზერ. Tütəpəştə) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლენქორანის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 940 კაცი. თიუთაფეშთა GEOnet სახელების სერვერზე
იურგა

იურგა (აზერ. Ürgə) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლენქორანის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 1817 კაცი. იურგა GEOnet სახელების სერვერზე
უზიუმჩიულიუქი

უზიუმჩიულიუქი (აზერ. Üzümçülük) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლენქორანის რაიონში. 2015 წლის 25 ივნისს სოფელს ბუნებრივი გაზის მიწოდება აღუდგა. ↑ SOCAR prezidentinin iştirakı ilə Lənkəranın 2 kəndinə təbii qaz verilmişdir. დაარქივებული 2021-10-23 საიტზე Wayback Machine. socar.az, 25.06.2015 (აზერბაიჯანული)
ველი (ლენქორანი)

ველი (აზერ. Vel) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლენქორანის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 662 კაცი. ველი GEOnet სახელების სერვერზე
ველადი

ველადი' (აზერ. Velədi) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლენქორანის რაიონში. ველადი GEOnet სახელების სერვერზე
ვილვანი

ვილვანი (აზერ. Vilvan) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლენქორანის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 4,372 კაცი. ვილვანი GEOnet სახელების სერვერზე
ვირავული

ვირავული (აზერ. Viravul) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლენქორანის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 3,453 კაცი. ვირავული GEOnet სახელების სერვერზე
ვიი (ლენქორანი)

ვიი (აზერ. Viy) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლენქორანის რაიონში. ვიი GEOnet სახელების სერვერზე
ვიანი

ვიანი (აზერ. Viyən) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლენქორანის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 2,603 კაცი. ვიანი GEOnet სახელების სერვერზე
ხანბულანი

ხანბულანი (აზერ. Xanbulan) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლენქორანის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 1303 კაცი. ხანბულანი GEOnet სახელების სერვერზე
ხანლიქლი

ხანლიქლი (აზერ. Xanlıqlı) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლენქორანის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 202 კაცი. ხანლიქლი GEOnet სახელების სერვერზე ↑ Azərbaycan Respublikası əhalisinin siyahıyaalınması 2009-cu il. I cild. Bakı - 2010.
ქორწილი (ფილმი)

„ქორწილი“ — 1964 წელს მიხეილ კობახიძის სადიპლომო ფილმი, მოკლემეტრაჟიანი სატელევიზიო მხატვრული ფილმი, კომედია. ფილმმა ობერჰაუზენის მოკლემეტრაჟიანი ფილმების საერთაშორისო ფესტივალზე სამი პრიზი მიიღო (ფესტივალის მთავარი პრიზი, კინოჟურნალისტთა ასოციაციის პრიზი, „საერთაშორისო ევანგელისტური კინოცენტრის პრიზი"). სამსახურისკენ ავტობუსით მგზავრობისას ვაჟი გოგოს შეამჩნევს, რომელიც მოეწონება. უკანა გზაზე ვაჟი და გოგო ერთ ავტობუსში, გვერდიგვერდ სხედან და მგზავრობენ. ვაჟი გოგოს კონსერვატორიაში, ორღანის კონცერტზე გაყვება და სახლამდე მიაცილებს, როდესაც მას ფანჯრიდან გოგოს დედა შეამჩნევს და ბინოკლით დააკვირდება. ვაჟი გაიცნობს გოგოს და მოეჩვენება, რომ გოგოსაც მოეწონა. როდესაც ვაჟი გოგოსთვის სიყვარულის ახსნას გადაწყვეტს და თაიგულით ხელში გოგოს სახლთან მიდის, გოგო სახლში, ახალშეუღლებულ ქმართან და სტუმრებთან ერთად, პატარძლის სამოსში გამოწყობილი საქორწილო სუფრისთვის ემზადება. ვაჟი კედლის ნიშაში ემალება და საქორწილო მაკრიონთან შეხვედრას თავს ირიდებს. კამერა ჩერდება ვაჟის სახეზე, რის შემდეგაც ვაჟი ყვავილებით ხელში ენერგიული ნაბიჯით მიუყვება დაღმართს. სატელევიზიო ფილმების I საკავშირო ფესტივალის პრიზი. ქალაქი კიევი. (1965). მოკლემეტრაჟიანი ფილმების II საერთაშორისო ფესტივალის მთავარი პრიზი; ფიარესის პრიზი;საერთაშორისო ევანგელისტური საზოგადოების კინოცენტრის „ინტერფილმის“ პრემია ქ. ობერჰაუზენი (1965). ახალგაზრდული ფილმების VI საერთაშორისო შეხვედრის ჟიურის დიდი პრიზი, კანი (1965). მოკლემეტრაჟიანი ფილმების V საერთაშორისო ფესტივალის პრემია, ქალაქი ბუენოს-აირესი (1966). ჟიურის სპეციალური პრიზი, „ფიპრესის“ პრიზი, ობერჰაუზენის (გფრ) მოკლემეტრაჟიანი ფილმების საერთაშორისო კინოფესტივალი (1966). ფილმი სრულად ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 ეროვნული ფილმოგრაფია. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-04-04. ციტირების თარიღი: 2019-10-11.
სოფლის მეურნეობა სომხეთში

სოფლის მეურნეობა სომხეთში — სომხეთის ეკონომიკის ერთ-ერთი მთავარი დარგია. ქვეყანას აქვს 2,1 მილიონი ჰექტარი სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთები, ქვეყნის მიწის ფართობის 72%. ტერიტორიის უმეტესი ნაწილი მთის საძოვრებია, ხოლო სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთები 480 000 ჰექტარია, აქედან 452 900 ჰექტარი სახნავი მიწებია, 27 300 ჰექტარი კი ბაღები და ვენახები. მათ ქვეყნის ფართობის 16% უკავიათ. 2006 წელს, მომუშავე პირთა 46% იყო დასაქმებული სოფლის მეურნეობაში, ხოლო სოფლის მეურნეობაში შედიოდა ქვეყნის მშპ-ს 21%.1991 წელს სომხეთმა შემოიტანა თავისი საკვების დაახლოებით 65%. სოფლის მეურნეობა ძირითადად, სომხეთის არათანაბარ რელიეფის ხეობებსა და მთიანეთშია გავრცელებული, მთის საძოვრები გამოიყენება პირუტყვის გამოსაკვებად. ნაყოფიერი ვულკანური ნიადაგი საშუალებას იძლევა, რომ გაშენდეს ხორბალი და ქერი. აგრეთვე საძოვრები განკუთვნილია ცხვრის, თხებისა და ცხენებისთვისაც. მორწყვის შედეგად მოჰყავთ ლეღვი, ბროწეული და გარგარი, ხოლო ზეთისხილი იზრდება მდინარე არაქსის სუბტროპიკულ და ერევნის ჩრდილოეთით მდებარე ხეობებში, სადაც გვხვდება უმდიდრესი მეურნეობა. სომხეთი ასევე აწარმოებს ატამს, ნიგოზს და კომშს, ხოლო მისი კონიაკი მსოფლიო რეპუტაციით სარგებლობს. მორწყვა მიწების უმეტესობისთვის საჭიროა, რაც განაპირობებს არხების აუცილებლობას. მორწყვის სისტემის მშენებლობა 1920-იან წლებში საბჭოთა რესპუბლიკის პირველ მთავარ სახელმწიფო პროექტებს შორის იყო. 1960-იანი წლებისთვის სახნავი მიწების რაოდენობა 20 პროცენტით გაიზარდა, პრესაბჭოურ პერიოდთან შედარებით. ფერმების უმეტესობას ელექტროენერგიაც ჰქონდა. ამ პერიოდში ქალები შეადგენდნენ სოფლის მეურნეობის სამუშაო ძალების დიდ ნაწილს. 1989 წლისთვის ყველა ფერმაში ერთად გამოიყენებოდა დაახლოებით 13,400 ტრაქტორი და 1900 კომბაინი. სხვა ყოფილი საბჭოთა კავშრის ქვეყნებისგან განსხვავებით, სომხეთი არ განიცდიდა რაიმე შეფერხებას მეურნეობაში ინვენტარის შემცირების სახით. 2006 წლისთვის სომხურ მეურნეობებში სულ 14,600 ტრაქტორი და 1700 კომბაინი გამოიყენებოდა. 2006 წელს სომხეთში წარმოებული იქნა 212 500 ტონა მარცვლეული, 539 500 ტ კარტოფილი, 915 000 ტ ბოსტნეული და ნესვი, 286 000 ტ ხილი და 201,400 ტ ყურძენი. ყველა ეს მაჩვენებელი (მარცვლეულის გარდა) მნიშვნელოვან ზრდაზე მეტყველებს 1989 წელთან შედარებით, როდესაც სომხეთმა აწარმოა 200 000 ტ მარცვლეული, 266 000 ტ კარტოფილი, 485 000 ტ ბოსტნეული, 170 000 ტ ხილი და 119 000 ტ ყურძენი. 2006 წელს მეცხოველეობის წარმოება შეადგენდა 66 800 ტ ხორცს (ხოცვის წონა), 620 000 ტ რძესა და 464 მილიონ კვერცხს. 1989 წელს მეცხოველეობის შესაბამისი რიცხვი იყო 105 000 ტ ხორცი, 491 000 ტ რძე და 561,000 ტ კვერცხი, ანუ, მხოლოდ რძის წარმოება მნიშვნელოვნად გაიზარდა ადრინდელთან შედარებით. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: სოფლის მეურნეობა სომხეთში Agriculture in the Black Sea Region დაარქივებული 2013-09-27 საიტზე Wayback Machine. ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 Statistical Yearbook 2007, Armenia National Statistical Service, Yerevan ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 Curtis, Glenn E.. (1995)Armenia: A Country Study:Agriculture. Washington GPO for the Library of Congress. ციტირების თარიღი: September 4, 2008. ↑ Armenia: Apricot exports at record levels in 2013. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-27. ციტირების თარიღი: 2019-10-11.
ხარხათანი

ხარხათანი (აზერ. Xarxatan) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლენქორანის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 1,856 კაცი. ხარხათანი GEOnet სახელების სერვერზე
ხოლმილი

ხოლმილი (აზერ. Xolmili) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლენქორანის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 2,336 კაცი. ხოლმილი GEOnet სახელების სერვერზე
იუხარი-აფუ

იუხარი-აფუ (აზერ. Yuxarı Apu) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლენქორანის რაიონში. იუხარი-აფუ GEOnet სახელების სერვერზე
იუხარი-ნიუვედი

იუხარი-ნიუვედი (აზერ. Yuxarı Nüvədi) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლენქორანის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 2,084 კაცი. იუხარი-ნიუვედი GEOnet სახელების სერვერზე
ზიოვლა

ზიოვლა (აზერ. Zövlə) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლენქორანის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 2,474 კაცი. ზიოვლა GEOnet სახელების სერვერზე
ჰინუხელები

ჰინუხელები — თვითსახელწოდებაა ჰინოზი, ჰენოზე. ხუნძები მათ ჰენუკალს უწოდებენ. ჰინუხელები უნდა იყვნენ იოანე ბაგრატიონის მიერ მოხსენიებული ინხოელები. ჰინუხელები სამხრეთ-დასავლეთ დაღესტანში, საქართველოს ჩრდილოდასავლეთ საზღვრიდან (კახეთი, თუშეთი) რამდენიმე კილომეტრში ცხოვრობენ. ჰინუხელების ტერიტორია მდინარე ანდის ყოისუს სამ პატარა მარჯვენა შენაკადზე მდებარეობს. ჰინუხელები, შეფასებითი მონაცემებით, 600 კაცის რაოდენობით არიან. დაახლოებით 25-30 ოჯახი საქართველოში ცხოვრობს. ჰინუხელების დემოგრაფიულ მდგომარეობაზე მძიმე გავლენა მოახდინა კავკასიის ომმა. ამ დროს სოფელი ჰინუხი საფუძვლიანად დაინგრა. XIX საუკუნის უკანასკნელ მეოთხედში ჰინუხელების კომლთა რაოდენობა 26-მდე შემცირდა. მათ 1877 წლის ანტიკოლონიურ აჯანყებაშიც აქტიური მონაწილეობა მიიღეს. მისი ჩახშობის შემდეგ, ბევრი მათგანი თურქეთსა და ირანში გადასახლდა, სხვა ნაწილი კი რეპრესირებული და გაძევებული იქნა. ჰინუხელებს საუკუნის განმავლობაში საქართველოსთან სავაჭრო-ეკონომიკური კავშირები ჰქონდათ. სამხრეთით მათ ქართველები ესაზღვრებიან. დაღესტნელთაგან ჰინუხელების მეზობლები არიან კაპუჭელები (ბეჟტიელები), დიდოელები (ცეზები), ჰუნზიბელები. ჰინუხელთა ძირითადი საქმიანობა მომთაბარე მეცხვარეობა იყო. ჰყავდათ თუშური ჯიშის ცხვარი. მოშენებული ჰყავდათ აგრეთვე მსხვილფეხარქოსანი საქონელი, თხა; მისდევდნენ მეცხენეობას. ტერასული ტიპის პატარა ნაკვეთებზე ქერი, შვრია, ფეტვი მოჰყავდათ. მისდევდნენ მონადირეობას, მეფუტკრეობას. შინამრეწველობისა და ხელოსნობის დარგებიდან აღსანიშნავია მაუდის, ფარდაგების, ტომრების, ხურჯინების, მოქსოვილი ჩექმების, წინდების, თექის დამზადება; მჭედლობა, შრომის იარაღებისა და ჭურჭლის დამზადება. შრომის სქესობრივ-ასაკობრივი დანაწილება მკაცრად იყო რეგლამენტირებული. განვითარებული იყო გაცვლითი ვაჭრობა. მამაკაცები გარესამუშაოზე დადიოდნენ. ბარში გადასახლებულები მემინდვრეობას, მებოსტნეობას და მებაღეობას მისდევენ. ტანსაცმლის მასალას სოფელშივე ამზადებდნენ. თავსაბურავად ნახევრადსფეროსებრი და წაკვეთილი კონუსის ფორმის ფაფახი ჰქონდათ. ფეხსაცმლის ძირითად სახეს ფერადოვანი და ორნამენტირებული მოქსოვილი შალის ჩექმა წარმოადგენდა. მამაკაცების აუცილებელი ატირიბუტი ხანჯალი იყო, რომელიც ძვლის ან ვერცხლის ქარქაშში ჰქონდათ მოთავსებული. თავს იპარსავდნენ, წვერ-ულვაშს არა. ჰინუხელები მუსლიმი სუნიტები არიან. მაჰმადიანობა მათ გვიან XVIII საუკუნის ბოლოს მიიღეს. ისლამს ჰინუხელთა შორის ხუნძები და კაპუჭელები ქადაგებდნენ. შემორჩენილია წარმართობის დროინდელი რწმენა-წარმოდგენები, რომლებიც მაგიის, წინაპართა კულტის, ანიმიზმის, ტოტემიზმის ამსახველნი არიან. ფართოდ აღნიშნავდნენ კალენდარულ დღესასწაულებსაც (პირველი ხნულის გავლება, ზამთრის დადგომა). ჰინუხელებისათვის სპეციფიკური იყო წეს-ჩვეულება, როდესაც ახალდაქორწინებულთა ინტიმური შეხვედრის წინ ნეფეს სახეს უჭვარტლავდნენ (უმურავდნენ). მხოლოდ ჰინუხელებმა იცოდნენ ახლადაბადებული ბიჭისათვის თავზე მჭიდრო შემოსაკრავის გამოყენება. ეს წესი XIX საუკუნის შუა ხანებამდე იყო შემორჩენილი. როლანდ თოფჩიშვილი კავკასიის ხალხთა ეთნოლოგია, თბ.,2012
ჰუნზიბელები

ჰუნზიბელები — დასავლეთ დაღესტნის მთებში მცხოვრები ცეზური მოდგმის მცირერიცხოვანი ერი. ჰუნზიბელების თვითსახელწოდებაა ჰუნზალ. ჰუნზიბელები ანთროპოლოგიურად დიდი ევროპეიდული რასის წინააზიური რასის კავკასიონური ვარიანტის წარმომადგენლები არიან. ჰუნზიბური ენა კავკასიურ ენათა ოჯახის ნახურ-დაღესტნური ჯგუფის ხუნძურ-ანდიურ-დიდოურ ქვეჯგუფში შედის. ჰუნზიბელებში გავრცელებულია აგრეთვე: ხუნძური, რუსული, ქართული ენები. ბევრმა მეზობელი ხალხების: დიდოელების, კაპუჭელების და ჰინუხელების ენებიც იცის. ჰუნზიბური ენა უდამწერლობო ენაა. სადამწერლობო ენა მათთვის ხუნძურია. ჰუნბიზელების რაოდენობის განსაზღვრა XX საუკუნეში ერთობ ძნელია, რადგან მათ ხან ხუნძებს და ხანაც კაპუჭელებს მიაკუთვნებდნენ. უკანასკნელი პერიოდის საენციკლოპედიო და ინტერნეტის მონაცემებით, ჰუნზიბელების რაოდენობა რუსეთის ფედერაციაში 1,35 ათას კაცს უთანაბრდება, საერთო რაოდენობას კი 1,7 ათას კაცს ანგარიშობენ. აღსანიშნავია, რომ ჰუნზიბელების ძირითადი სამეურნეო საქმიანობა მესაქონლეობა (უმთავრესად მომთაბარე მეცხვარეობა), მიწათმოქმედება და ხელოსნობა იყო. მისდევდნენ მონადირეობასაც. სახვნელი ნაკვეთები ძირითადად ფერდობებზე ჰქონდათ შეფენილი, იშვიათად ტერასებიც ჰქონდათ. მოჰყავდათ ქერი, ჭვავი, შვრია, ფეტვი. განვითარებული იყო მატყლის დამუშავება (მაუდი, ქეჩა, ფეხსაცმლის ქსოვა, ფარდაგები, ხურჯინები), მჭედლობა, ხისა და ქვის დამუშავება. საჯდომ და საჭაპანო ტრანსპორტად ძირითადად ცხენს, იშვიათად, სახედარს იყენებდნენ. ჰუნზიბელები ტანსაცმლის ყველა მასალას სოფელში ამზადებდნენ. მათი საკვები ძირითადად ფქვილის, ხორცისა და რძისაგან მზადდებოდა. ჰუნზიბელები მუსლიმი-სუნიტები არიან. აღნიშნავდნენ რელიგიურ და კალენდარულ დღესასწაულებს. შემოდგომასა და ზამთარში სქესობრივი და ასაკობრივი ნიშნით მამაკაცებსა და ქალებში გავრცელებული იყო გასართობი და სამხიარულო შეკრებები ე. წ. საქმის საღამოები. ზეპირი ხალხური შემოქმედება მშობლიურ და ხუნძურ ენებზე ჰქონდათ. ჰუნზიბელ მკურნალებს მრავალი ავადმყოფობის დიაგნოსტირება და მკურნალობა შეეძლოთ. შემორჩენილია ტრადიციული რწმენა-წარმოდგენები. იცოდნენ ხარების გამოყვანის ანუ პირველი ხნულის გავლების დღესასწაული, რაც კოლექტიური ტრაპეზით, დოღით, სირბილში შეჯიბრითA და ჭიდაობით მთავრდებოდა. ზამთრის დადგომასაც 20-21 დეკემბერს სადღესასწაულო ვახშმით, მილოცვით, ხუმრობით, კოცონის ანთებით და მასზე გადახტომით, გადაცმული ახალგაზრდების მსვლელობით აღნიშნავდნენ. ასევე დღესასწაული იყო ნაკელის მინდორში გატანა და სხვ. როლანდ თოფჩიშვილი კავკასიის ხალხთა ეთნოლოგია, თბ.,2012
სპორტი სომხეთში

სპორტი სომხეთში— მრავალფეროვანია. პოპულარულ სპროსტის სახეობებია: ფეხბურთი, კალათბურთი, ფრენბურთი და ჰოკეი. გარდა ჩამოთვლილი სახეობებისა, ქვეყანას ოლიმპიადაზე საკუთარი წარმომადგენლები ჰყავს: კრივში, ჭიდაობაში, ძალოსნობაში, ძიუდოში, ტანვარჯიშში, დაივინგში, ცურვასა და სროლაში. სომხეთის მთიანი რელიეფი დიდ შესაძლებლობებს ქმნისისეთ სპორტის სახეობებში, როგორებიცაა თხილამურებით სრიალი და კლდეზე ცოცვა. ქვეყნის საზღვრებთან ზღვის არარსებობის გამო წყლის სპორტის ვარჯიშები მხოლოდ ტბებზე გვხვდება (განსაკუთრებით სევანის ტბაზე). ტურნირების მხრივ, სომხეთს წარმატება მიღწეული აქვს ჭადრაკში, ძალოსნობასა და ჭიდაობაში (იგულისხმება საერთაშორისო დონე). სომხეთი ასევე არის ისეთი საერთაშორისო სპორტული საზოგადოებების აქტიური წევრი, როგორებიცაა: ევროპული ფეხბურთის ასოციაციების კავშირი (UEFA), ჰოკეის საერთაშორისო ფედერაცია (FIB) და საერთაშორისო ყინულის ჰოკეის ფედერაცია (IIHF). სომხეთს ფეხბურთში წარმატებები ძირითადად მიღწეული აქვს სსრკ-ის დროს. მათი ყველაზე წარმატებული გუნდი იყო არარატი ერევანი - კლუბი რომელმაც 1973 წელს საბჭოთა კავშირის ჩემპიონობა მოიპოვა. აგრეთვე გუნდმა 1074-75 წლის ევროპის თასზე ბაიერნს უმასპინძლა და გამარჯვებაც მოიპოვა. სომხეთი სსრკ-ის შემადგენლობაში 1992 წლამდე თამაშობდა. სომხეთის, როგორც დამოუკიდებელი ქვეყნის პირველი თამაში მოლდოვას წინააღმდეგ გაიმართა. ქვეყნის ეროვნული გუნდი კონტროლდება სომხეთის საფეხბურთო ფედერაციის მიერ. ქვეყნის ყველაზე მაღალი საფეხბურთო ტურნირია სომხეთის პრემიერ ლიგა. ამჟამად ლიგა რვა გუნრისაგან შედგება. სომხეთში კალათბურთი პოპულარულ სპორტის სახეობად ითვლება. ქვეყნის საუკეთესო კალათბურთელები ძირითადად ქვეყნის საზღვრებს გარეთ, აშშ-სა და რუსეთში, თამაშობენ. სომხეთის პროფესიონალური საშინაო საკალათბურთო შეჯიბრებას კალათბურთის ლიგა A ეწოდება. ლიგის პირველი სეზონი 2017 წლის 7 ოქტომბერს ჩატარდა და მასშI მონაწილეობა სულ 7-მა გუნდმა მიიღო. ლიგაში მონაწილეობდა ერევნის 4 გუნდი, გიუმრის, არტიკისა და სტეფანაკერტის გუნდები. სომხეთს საბჭოთა პერიოდში, მხატვრულ ტანვარჯიშში, მრავალი ოლიმპიური ჩემპიონი ჰყავს აღზრდილი. მათ შორის არიან: ჰრანტ შაჰინიანი, ალბერტ აზარიანი და ედუარდ აზარიანი. სომეხი ტანმოვარჯიშეების ასეთმა წარმტებებმა ელი შეუწყო ქვეყანაში სპორტის სახეობის პოპულარობას. ქვეყნის დედაქალაქ ერევანს აქვს მრავალი სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული სამხატვრო ტანვარჯიშის სკოლა. მათ შორისაა: ალბერტ აზარიანის სკოლა, რომელიც 1964 წელს გაიხსნა და ჰარანტ შაჰინიანის სკოლა 1965 წელს გაიხსნა. ფუტსალი ძალიან პოპოლარული სპორტის სახეობაა სომხეთში. ბევრ კომპანიას, ისევე როგორ უნივერსიტეტებს, ჰყავთ საკუთარი ფუტსალის გუნდები, რომლებიც სომხეთის ფუტალის ლიგაში მონაწილეობენ. ამჟამად სომხეთის ფუტსალის ლიგა 8 გუნდს მოიცავს. ეს გუნდები წარმოადგენილები არიან შემდეგი ქალაქების მიერ: ერევანი, გიუმრი, ვანაძორი, კაპანი და ალავერდი. Ministry of Sport and Youth Affairs National Olympic Committee of Armenia Armenian Athletic Federation Armenia Basketball at Eurobasket.com Armenian Chess Federation Pan-Armenian Games დაარქივებული 2019-04-11 საიტზე Wayback Machine. BBC iPlayer - Armenia: the cleverest nation on earth Famous Armenian Sportspeople დაარქივებული 2020-10-16 საიტზე Wayback Machine. ↑ 1.0 1.1 World info ↑ Բասկետբոլ. Մեկնարկում է Ա լիգայի կանոնավոր առաջնությունը. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-07-07. ციტირების თარიღი: 2019-10-11.
ბელგრადის ნიკოლა ტესლას აეროპორტი

ბელგრადის ნიკოლა ტესლას აეროპორტი (სერბ. Међународни аеродром Никола Тесла Београд) ასევე ცნობილია, როგორც ბელგრადის აეროპორტი (სერბ. Аеродром Београд / Aerodrom Beograd), ან სურჩინის აეროპორტი (სერბ. Аеродром Сурчин / Aerodrom Surčin). — საერთაშორისო აეროპორტი ქალაქ ბელგრადში. მდებარეობს ბელგრადის სურჩინის თემში. ქალაქიდან 18 კილომეტრის დაშორებით. სახელწოდება მიიღო 2006 წელს სერბული წარმოშობის ამერიკელი ფიზიკოსის, ინჟინერისა და გამომგონებლის ნიკოლა ტესლას პატივისცემის ნიშნად. ოფიციალური ვებგვერდი (სერბული) ↑ Official website. ციტირების თარიღი: 11 April 2007. ↑ EAD Basic