laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ლიპტაკო

ლიპტაკო — ისტორიული რეგიონი დასავლეთ აფრიკაში. ის მდებარეობს ბურკინა-ფასოს აღმოსავლეთში, ნიგერის სამხრეთ-დასავლეთში და მცირე ნაწილი მალის ცენტრალურ სამხრეთ-აღმოსავლეთში. მდინარე ნიგერის მარჯვენა ნაწილიდან დაწყებული იგი ბორცვებიანია. ლიპტაკო, როგორც წესი, ასოცირდება ფულბეს ხალხის მიერ XIX საუკუნის დასაწყისში ისლამურ სახელმწიფო ლიპტაკოს ემირატთან. ნახევრადმომთაბარე ფულბეს ხალხთან ერთად, ლიპტაკოს რეგიონის ძირითადი ისტორიული მოსახლეობაა გურმას ხალხი, მოსახლეობის უმცირესობას წარმოადგენენ მოსის და სონგაის ხალხი. თანამედროვე ლიპტაკო, რომლის ტერიტორიის უმრავლესობა მდებარეობს ბურკინა-ფასოს 10 პროვინციაში, ნიგერის ორ დეპარტამენტში (ტერა და საი) და მალის მცირე ტერიტორიაზე, საკმაოდ ბორცვიანია, ხოლო ნაწილი მეჩხერადაა დასახლებული. როგორც ყველგან, ფულბეს მოსახლეობა, ცნობილი როგორც "Liptaako" ან "Liptako Fula", ისტორიულად მისდევს ნახევრადმომთაბარე მეცხოველეობას და ვაჭრობას. სავარაუდოდ, XIX საუკუნეში მეზობლად მდებარე მდინარე ნიგერთან არსებული რეგიონში დომინანტი სავაჭრო ცენტრის დასაყრდენი იყო ლიპტაკოს ტერიტორიაზე გამავალი ფულბეს ხალხის სავაჭრო გზები. XX საუკუნის ბოლოს აქ აღმოჩნდა ოქრო და სხვა სასარგებლო წიაღისეული, რის შედეგადაც 1970 წლისთვის შეიქმნა Liptako–Gourma Authority-ს რეგიონალური ორგანო, სადაც თავმოყრილია რეგიონში არსებული მინერალური, ენერგეტიკული, ჰიდროტექნიკური და სასოფლო-სამეურნეო რესურსები. ამ ორგანოს ზონებს უკავია 370 000 კმ² ფართობი, უფრო მეტი, ვიდრე ისტორიული ლიპტაკო, მათ შორის ბურკინა-ფასოს 19 პროვინცია, მალის 4 დეპარტამენტი და ნიგერის ორი რეგიონი. ლიპტაკოს რეგიონის მსხვილი ქალაქებია: დიაგურუ, ტერა და დორი ნიგერში და კოალა და არიბინდუ ბურკინა-ფასოში. ↑ J. F. Ade Ajayi, Unesco. International Scientific Committee for the Drafting of a General History of Africa (eds). Africa in the nineteenth century until the 1880s. UNESCO, University of California Press, (1998) ISBN 0-520-06701-0 pp. 269-71, 275, 276 ↑ The Liptako Fula. Jamtan, Fulfulde encyclopedia. Accessed 2009-05-20. ↑ Fulani, Gurmanche of Burkina Faso დაარქივებული 2008-03-31 საიტზე Wayback Machine. . Joshua Project, accessed 2009-05-20 ↑ Gold and Base Metal Exploration on the Tialkam Exploration Licence, Liptako Region, Niger, West Africa. Summary of: 'Tialkam Permit, Liptako/Niger - Final Report'.- 20 pp, 14 maps and 19 annexes. GeoServices Int/Barrick/ Anglo-American. Accessed 2009-05-20 ↑ Martin B.Klien (reviewer) Irwin, Paul. - Liptako Speaks. History from Oral Tradition in Africa. Cahiers d'études africaines, 1984, Volume 24, Issue 96, pp. 511-512
ორმეთი (ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი)

ორმეთი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში, ღრმაღელის თემში (სოფლები: ომფარეთი, ორმეთი, ღრმაღელე, წყალწმინდა). მდებარეობს მდინარე სუფსის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 45 მეტრზე, სუფსის რკინიგზის სადგურიდან 5 კმ, წყალწმინდიდან 3 კმ. შედიოდა მიქელგაბრიელის სასოფლო საზოგადოებაში. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეციტრუსეობა. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 224 ადამიანი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 581. ↑ 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016. ↑ ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს დადგენილება ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ერთეულების შექმნისა და მათი საზღვრების დადგენის შესახებ (2014 წლის 30 ოქტომბერი) ↑ საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
ალექსანდრე კილაბერიძე

ალექსანდრე ნიკოლოზის ძე კილაბერიძე (დ. 1920, ხაშური, საქართველო — გ. 10 ოქტომბერი, 1944, შიაულიაი, ლიტვა) — ქართველი მაიორი, პილოტი-გამანადგურებელი, მეორე მსოფლიო ომის მონაწილე. ალექსანდრე ნიკოლოზის ძე კილაბერიძე დაიბადა 1920 წელს, ხაშურში. 1938 წელს გაიწვიეს წითელ არმიაში, სადაც დაამთავრსა პილოტთა სამხედრო საავიაციო სკოლა, იყო პილოტი — გამანადგურებელი. 1941 წლის ნოემბერში უმცროსი ლეიტენანტი კილაბერიძე გაიწვიეს მეორე მსოფლიო ომში. მან რამდენიმე წარმატებული საჰაერო დავალების შესრულების შემდეგ ორჯერ მიიღო წითელი დროშის ორდენი და წითელი ვარსკვლავის ორდენი. 1944 წლის 10 ოქტომბერს მაიორი ალექსანდრე კილაბერიძე ლიტვის ქალაქ შიაულიაიში ავიაკატასტროფაში დაიღუპა. საბჭოთა პილოტები ივანე ჯავახიშვილის მოგონება ხაშურის რაიონში მცხოვრებ ალექსანდრე კილაბერიძის შესახებ
ლიანა გაბეჩავა

ლიანა გაბეჩავა (დ. 20, ოქტომბერი, 1935, ქუთაისი — გ. 4 მარტი, 2020 [საჭიროებს წყაროს მითითებას]) ქართველი პედაგოგი, მთარგმნელი, წარსულში თბილისის ილია ჭავჭავაძის სახელობის უცხო ენათა ინსტიტუტის დამსახურებული ლექტორი. ღირსების ორდენის კავალერი (1996), საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი. ინგლისურ ენაზე თარგმნა არაერთი მნიშვნელოვანი ქართული ნაშრომი. დაიბადა 1935 წლის 20 ოქტომბერს, ქუთაისში. მამა ქუთაისში ქართულ ჯარში მსახურობდა. დედამ თსუ-ს პედაგოგიური ფაკულტეტის გაუქმების შემდეგ დაამთავრა ქუთაისის პედაგოგიური ინსტიტუტი. ორი წლის შემდეგ ოჯახი საცხოვრებლად გადავიდა თბილისში. 1943 წელს შევიდა პირველ ქალთა საშუალო სკოლაში, მე-9 კლასიდან გადავიდა მე-6 ქალთა სკოლაში. 1960 წელს დაამთავრა თბილისის უცხო ენათა ინსტიტუტის ინგლისური ენის ფაკულტეტი. სტუდენტობის პერიოდში ქართულ ენაზე თარგმნიდა ინგლისელი მწერლების მოთხრობებს. რამდენიმე მათგანი დაიბეჭდა ჟურნალ „ხოლმში“ და ამერიკული ნოველების ორტომეულში. ინსტიტუტის დასრულების შემდეგ დარჩა ლაბორანტად, ხშირად მუშაობდა უცხოელ დელეგაციებთან, ასევე სინქრონისტ მთარგმნელად სხვადასხვა სამეცნიერო კონფერენციებზე, (მაგ: რუსთაველის იუბილესადმი მიძღვნილ სამეცნიერო კონფერენციაზე; მიწისძვრების და ცუნამის შესახებ გამართულ სამეცნიერო კონფერენციაზე; ე.წ. „ჩატოკვას" კონფერენციაზე და სხვა.). აქტიურად ეწეოდა მთარგმნელობით მუშაობას. ინგლისურიდან თარგმნა სტენ ბარსტოუს რომანი „ესეც ხომ სიყვარულია“. უმეტესად თარგმნიდა სამეცნიერო ნაშრომებს ქართულიდან ინგლისურად. მის თარგმანებს შორისაა ლევან სანიკიძის ისტორიული რომანი „ჰაბირუელ, ისრაელ, ებრაელ,“ რომელიც ცალკე წიგნად გამოიცა, აგრეთვე თარგმნა ქართული არქიტექტორების რვატომეული, თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიაში ქართული ხალხური პოლიდონიისადმი მიძღვნილი კონფერენციის მასალები, პროფესორ მიმინოშვილის წიგნი „ეთნოგრაფიული მუგზაურობა საქართველოში“, დამანა მდივნიშვილის „მშვენიერთა სავანე“. ინგლისურად თარგმნა და 2010 წელს ლონდონში გამოიცა წიგნი „მაქსიმე აღმსარებელი და საქართველო“. ინსტიტუტში მუშაობის პერიოდში დაასახელეს წლის საუკეთესო მასწავლებლად. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენითა და საქართველოს სახელმწიფო პრემიით. საქართველოს მეცნიერებისა და ტექნიკის დარგის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები 1993-2004 წლებში, გვ. 82, თბილისი, 2012 წელი. ლიანა გაბეჩავა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი ↑ ესეც ხომ სიყვარულია... / სტენ ბარსტოუ ; ინგლისურიდან თარგმნა ლიანა გაბეჩავამ isi.evergreencatalog.com, წაკითხვის თარიღი 11 მაისი 2017‎
კაუარი

კაუარი (ფრანგ. Kaouar) — ოაზისი 150 კმ-ში ნიგერის ჩრდილო-აღმოსავლეთში. წარმოადგენს ციცაბო ადგილს. ადგილის ყველაზე უფრო მაღალი წერტილი მდებარეობს ზღვის დონიდან 576 მეტრ სიმაღლეზე და მას ჰქვია ზუმრის პიკი. კაუარის ოაზისები გარშემორტყმულია ტენერეს უდაბნოთი. მდებარეობს აგადესის რეგიონის ბილმის დეპარტამენტის სამხრეთით. კაუარის ოაზისებში მდებარეობს ათი ოაზისი, რომელთაგან ყველაზე უფრო დიდებში მდებარეობენ დასახლებული პუნქტები: ბილმა, დირკუ, ანეი და სეგედინი. წყლის წყაროების არსებობის გამო კაუარის ოაზისები ყოველთვის იყო მთავარი გასაჩერებელი ადგილი საჰარის უდაბნოს მარშრუტებზე, როგორც ძველად, ისევე დღესაც. შუა საუკუნეებში ისინი იყვნენ ფინიკის და სუფრის მარილის წარმოების მთავარი ადგილები, რის გამოც ეს ადგილები იყო მომთაბარეების, ტუარეგების და კანემის იმპერიის განსაკუთრებული ყურადღების ქვეშ. აქ არსებობს რამდენიმე ტბა: აიამა, ელკი-გერნამა, ბარარა დაკალალა. კაუარის მოსახლეობის უმრავლესობას შეადგენს ტუბუს ხალხი, რომლებიც ირჩევენ კაუარის სულთანს — თავიანთ ტრადიციულ მმართველს, რომლის რეზიდენცია მდებარეობს ანეიში. ↑ 1.0 1.1 Historical Dictionary of the Niger 1997. sfn error: no target: CITEREFHistorical_Dictionary_of_the_Niger1997 (help)
ჯადოს პლატო

ჯადოს პლატო (ფრანგ. Plateau du Djado) — პლატო საჰარის უდაბნოში, ნიგერის ჩრდილო-აღმოსავლეთში. მისი სიმაღლე ზღვის დონიდან 1042 მეტრზე მდებარეობს. ცნობილია გამოქვაბულებში კლდეზე მხატვრობით (უფრო ხშირად საკმაოდ ადრე გაუჩინარებული ძუძუმწოვრების გამოსახულებები). დღეისათვის მთიანეთის ტერიტორიის დიდი ნაწილი დაუსახლებელია, არსებობს მიტოვებული დასახლებული პუნქტები და ფორტები, კერძოდ ქალაქ ჯადოს ნანგრევები. მთიანეთის ტერიტორიაზე მდებარეობს კომუნა ჯადო. მთიანეთი დაფარულია უდაბნოთი, სადაც მხოლოდ წვიმიანი სეზონის ხანმოკლე პერიოდში ხარობენ ბალახოვანი მცენარეები. ჯადოს პლატო და ჯადის ციხე-სიმაგრე 2006 წლის 26 მაისს შეიყვანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ობიექტების წინასწარ სიაში. 2014 წელს მთიანეთში აღმოჩენილი იქნა ოქროს ორი საბადო. ↑ Plateau et Fortin du Djado. UNESCO. ციტირების თარიღი: 2013-10-09. ↑ New Gold Mines Being Developed in Niger, Africa. Rare Gold Nuggets (10 December 2015). ციტირების თარიღი: 2016-02-28.
რეალ ბეტისი (საფეხბურთო კლუბი)

„რეალ ბეტისი“, ან უბრალდოდ „ბეტისი“ (ესპ. Real Betis Balompié S.A.D.) — ესპანური საფეხბურთო კლუბი. დაარსდა 1907 წელს, ანდალუსიის ავტონომიური გაერთიანების ქალაქ სევილიაში. ასპარეზობს ესპანეთის პრიმერა დივიზიონში. საშინაო მატჩებს ატარებს ქალაქის სამხრეთში მდებარე სტადიონ ბენიტო ვილიამარინიზე, რომელიც 52 500 მაყურებელს იტევს. კლუბი 1934-35 წლების სეზონში გახდა ესპანეთის ჩემპიონი, 1977 და 2005 წლებში კი ესპანეთის თასის მფლობელი. ისტორიის მანძილზე კლუბი მრავალჯერ დაქვეითდა დაბალ დივიზიონებში. კლუბის დებიზია Viva el Betis manque pierda! (დიდება ბეტისს! მაშინაც, როდესაც ისინი აგებენ!). პრიმერა დივიზიონი ჩემპიონი (1): 1934/35 ესპანეთის თასი გამარჯვებული (2): 1976/77, 2004/05 ფინალისტი (2): 1931, 1996/97 ესპანეთის სუპერთასი ფინალისტი (1): 2005 სეგუნდა დივიზიონი ჩემპიონი (7): 1931/32, 1941/42, 1957/58, 1970/71, 1973/74, 2010/11, 2014/15 მე-2 ადგილი (5): 1955/56, 1966/67, 1989/90, 1993/94, 2000/01 ტერსერა დივიზიონი ჩემპიონი (1): 1953/54 ანდალუსიის თასი გამარჯვებული (1): 1927/28 ფინალისტი (13): 1919/20, 1920/21, 1922/23, 1923/24, 1924/25, 1925/26, 1926/27, 1928/29, 1929/30, 1930/31, 1931/32, 1938/39, 1939/40 იბერიის თასი: ფინალისტი 1935, 2005 რამონ დე კარანსას თასი: 1964, 1999, 2000, 2001, 2007 კოლომბინოს თასი: 1968, 1983, 1995, 2009 გუადიანას თასი: 2004 იპოლიტო რინკონი (პრიმერა დივიზიონი, 1982/83) ხოაკინ ურკიაგა (პრიმერა დივიზიონი, 1934/35) პედრო ხარო (პრიმერა დივიზიონი, 1994/95) ოფიციალური საიტი რეალ ბეტისი Twitter-ზე კლუბის პროფილი Soccerway-ზე კლუბის პროფილი Transfermarket-ზე ↑ Real Betis, 100 years of passion. FIFA.com (18 იანვარი, 2007). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-08-06. ციტირების თარიღი: 26 აპრილი, 2011.
ფერეიდნული დიალექტი

ფერეიდნულ კილოზე საუბრობენ ფერეიდანში, ირანის ერთ-ერთ პროვინციაში მცხოვრები ქართველები. ეს კილო წარმოიქმნა კახურისაგან; სამ-ნახევარი საუკუნის წინ შუა სპარსეთში (ირანში) გადასახლებული კახელების ქართული მეტყველებისაგან; ეს მეტყველება იზოლირებულად განვითარებისა და სპარსულის გავლენის გამო ახალ ქართულ კილოდ ჩამოყალიბდა. სხვა: ცხო ლევანის მთვარე: ლევანას თროე ჩვენი რძალი: ჩონ ზალი თქვენი დეიდა: ქენ დედია ჩვენ: ჩონ თქვენ: ქენ შემოვედი: შამუელ შემოხვედი: შამოხელ შემოვიდა: შამოიდა მაქვს: მაქ გაქვს: გაქ გვაქვს: გოქ გაქვთ: გაქყე გვინდა: გუნდა გინდათ: გინდაყე გესმით: გესმისყე თეჰრანიდან: თეჰრანისყე, თეჰრანსაყე ბიჭისთვის: ბიჯისთი, ბიჯსათი სოფელში: სოფელჩი ეზოში: ოზოჩი აქ: ექა იქ: ანქა ჩადი: ჩა ქოვით, ჩადი ქოვით ამოდი: ამო ზევით, ამოდი ზევით გენაცვალე: გენაცლო გაუმარჯოს: გომარჯოს გამოვართვი: გამუართი გამოართვი: გამართი დამისწავლე: დემესწავლე დაგვისწავლე: დოგოსწავლე სწორი: წორი წყნარად: წყრანად ძლიერ: ძრიალ არის: არი რა არის: რარი, რაირი რას აკეთებ: რას იქ რას აშენებ: რას აკეთებ როდის მოხვალ: როს მოხოლ ვინ: მინ რამდენი: რაგდენი, რაგტენი ხახვი: ხახი სულ ყველა: სუყელა ყველაფერი: სუ რამე ქართულენოვანი: ქართველი ↑ fereidani.ge ფერეიდანის და საქართველოს სიტყვები. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-10-07. ციტირების თარიღი: 2014-08-02.
ციგაის ცხვარი

ციგაის ცხვარი — ნახევრად წმინდამატყლიანი ცხვრის ჯიში სახორცე-სამატყლე-მერძეული მიმართულებისა. უძველესი ჯიშია, წარმოშობა ზუსტად დადგენილი არ არის. გარეგნობითა და მატყლის ხარისხით მერინოსს უახლოვდება. მისი მატყლი დრეკადია, მაგარი და მცირედ თელვადი. კარგი ნედლეულია ტექნიკური მაუდისა და ტრიკოტაჟის ნაწარმისათვის. ტყაპუჭს იყენებენ ბეწვეულის დასამზადებლად. ციგაის ცხვარი ადრეულია, საძოვარზე კარგად იკვებება და სუქდება. ნერბი გამოირჩევა მაღალი ნაყოფიერებითა და რძიანობით. ციგაის ცხვარს კარგი აკლიმატიზაციის უნარი გააჩნია. ჯიში მოშენებულია ბულგარეთში, უნგრეთში, ყოფილ იუგოსლავიის ქვეყნებში, რუმინეთში, სამხრ. უკრაინაში, მოლდოვასა და რუსეთში, კერძოდ სარატოვის, ორენბურგის, სამარის და აქტობეს ოლქებში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 211.
Paramount Streaming

Paramount Streaming (ადრე CBS Digital Media Group, CBS Interactive Inc.) — ამერიკული მედია კომპანია, CBS Corporation-ის დივიზია. კომპანიის ვებსაიტი აქვეყნებს სიაახლეებს სპორტის, გართობის (ვიდეო თამაშები, მუსიკა), ტექნოლოგიებისა და ბიზნესის შესახებ. მისი ხელმძღვანელია ჯიმ ლანზონე. CBS Interactive დაარსდა 1992 წელს და თავდაპირველი სახელწოდება იყო CBS Digital Media Group. კომპანიის შტაბ-ბინა მდებარეობს სან-ფრანცისკოში, კალიფორნია, აშშ. მისი წლიური ბრუვნა 2009 წლის მონაცემით შეადგენდა 602 მილიონ აშშ დოლარს, ხოლო 2006 წელს მსოფლიოს მასშტაბით ჰყავდა 2080 თანამამშრომელი. ოფიციალური საიტი ↑ All Brands - CBS Interactive. cbsinteractive.com. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-06-16. ციტირების თარიღი: 2 სექტემბერი, 2015. ↑ Leena Rao. CBS Acquires TV Guide For Online Video Clicker, Jim Lanzone Named President Of CBS Interactive. TechCrunch. AOL. ციტირების თარიღი: 2 სექტემბერი, 2015. ↑ CBS Interactive hires Jim Lanzone as president. CNET. CBS Interactive. ციტირების თარიღი: 2 სექტემბერი, 2015.
ხოლმოგორული ბატი

ხოლმოგორული ბატი — ბატის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია XIX საუკუნეში რუსეთის ცენტრალური შავმიწების ზონაში ადგილობრივი ბატების შეჯვარებით ჩინურ ბატებთან. ხოლმოგორული ბატი ტანით დიდი და მასიურია. შებუმბვლილია თეთრად ან ნაცრისფრად. მამლის მასაა 8-9 კგ, დედლისა — 6-7 კგ. კვერცხმდებლობა — 25-40 კვერცხი წელიწადში. მისი მასა 140-200 გ-ია. ხოლმოგორულ ბატს იყენებენ სხვა ჯიშებთან შესაჯვარებლადაც. გავრცელებულია ვორონეჟის, კურსკისა და მათ მომიჯნავე ოლქებში. ანთაძე ნ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 494.
დიდგულა

დიდგულა (ლათ. Sambucus nigra) — მაღალი (3-6 მ) ტოტებგაშლილი ბუჩქი ან დაბალი ხე ადოქსასებრთა (ადრე ცხრატყავასებრთა) ოჯახისა. ტოტების გული რბილი და თეთრია. აქვს თეთრი ან მოყვითალო-მოთეთრო ფარისებრ-საგველა კენწრულ ყვავილედებად შეკრებილი ყვავილები, მოშავო-მოიისფრო კენკრასებრი ნაყოფი. გავრცელებულია ჩრდილოეთ და შუა ევროპაში, ხმელთაშუაზღვისპირეთსა და მცირე აზიაში; ყირიმსა და კავკასიაში; საქართველოში — თითქმის ყვალგან; იზრდება ტყეში, ტყისპირებსა და ხევებში მთის შუა სარტყლამდე. უმთავრესად ტენიან ფერდობებზე. დიდგულა ქერს ყვავილსა და ნაყოფს იყენებენ მედიცინაში. ფოთოლი შეიცავს A ვიტამინს, ნაყოფს იყენებენ საჭმელად და საღებავის დასამზადებლად. ხინთიბიძე ლ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 507. ↑ დიდგულა (TSN 35324). ინტეგრაციული ტაქსონომიის საინფორმაციო სისტემა.
ჯავახური შესაბმელი ცხენი

ჯავახური შესაბმელი ცხენი — ადგილობრივი ცხენის ჯგუფი. გამოყვანილია ხალხურისელექციის გზით. მის ჩამოყალიბებაში მონაწილეობდნენ არდენის, ბრაბანსონისა და პერშერონის ჯიშის აჯილღები. შეჯვარება ტარდებოდა სისხლთა ჩართვის, ჯიშთშორისი შეჯვარებისა და მიღებულ ნაჯვართა „თავისში“ მოშენების გზით. ჯავახური შესაბმელი ცხენის განაზონებია (სმ): სიმაღლე მინდაოში — 144.5, ტანის ირიბი სიგრძე — 148.8, გულმკერდის ირგვლივი — 174.6, ნების ირგვლივი — 20.5. განასხვავებენ ჯავახური შესაბმელი ცხენის სამ ტიპს: მძიმეს, საშუალოსა და მსუბუქს. ცხენს მსუბუქი ნაბიჯი და კარგი ჩორთი აქვს, მუშაობაში თვინიერი და გამძლეა. ფერად ქურანა, თაფლა და ლურჯაა. იყენებენ სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობაში და სატრანსპორტო საშუალებად. კობალავა დ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 528.
იდუკალ-ნტაგეზი

იდუკალ-ნტაგეზი (ფრანგ. Mont Indoukat-n-Taglès) — ყველაზე მაღალი მთა ნიგერში. მთა მდებარეობს აირის მთების სამხრეთ ნაწილის ცენტრში და ბაგზანის პლატოს ჩრდილოეთ დაბოლოებაზე. აუდერასის ხეობაში, სეზონური წვიმების შედეგად წარმოქმნილი წყლის ნაკადულები მიედინებიან იდუკალ-ნტაგეზის მთის სამხრეთით — რეგიონის ცენტრ აგადესისკენ. მთიდან სამხრეთ-დასავლეთში მდებარეობს ქალაქ აუდერასის ოაზისი. მისი დიდი შემაღლების გამო, იდუკალ-ნტაგეზის მთაზე აღმოჩენილია საჰარა-ხმელთაშუაზღვისა და ტროპიკული მცენარეულობის სხვადასხვა ჯიშები, რომლებიც ნიგერის სხვა ნაწილებში არასოდეს არ შენიშნულა. მთის ყველაზე უფრო მაღალი წერტილის სიმაღლე ზღვის დონიდან შეადგენს 2022 მეტრს. View of Mont Bagzane (2004) დაარქივებული 2016-03-03 საიტზე Wayback Machine. View of Mont Bagzane, Jensen Young (nd) დაარქივებული 2011-07-13 საიტზე Archive.isCategory:Webarchive template archiveis links Idoukal n'Taghes, le plus haut sommet des Monts Bagzans (2007) დაარქივებული 2012-02-14 საიტზე Wayback Machine. . Swedish travelogue, including image from top of peak (2006). bagzanvoyages.free.fr Travel guide :: Detailed topographic map of the area. ↑ Anthelme, F.; Waziri Mato, M.; Maley, J. (2008). „Elevation and local refuges ensure persistence of mountain specific vegetation in the Nigerien Sahara“. Journal of Arid Environments. 72: 2232–2242. doi:10.1016/j.jaridenv.2008.07.003. ↑ Peakbagger listing. Compare Jolijn Geels (2006) pp 177, 183-84 and Decalo (1997) p. 216.
ტალაკის უდაბნო

ტალაკის უდაბნო — უდაბნო ნიგერის დასავლეთში, ასევე ალჟირში და მალიში. იგი შეადგენს დაახლოებით 100 000 კმ² ფართობს. ტალაკის უდაბნო საჰარის უდაბნოს ნაწილია. ეს რაიონი კარგად ირწყვება მდინარე ნიგერში ჩამავალი მცირე წყლის არხებით, რაც უდაბნოს აქცევს უფრო ნაკლებად უნაყოფოს, ვიდრე საჰარის უდაბნოს დანარჩენ ნაწილს. აღმოჩენილი იქნა დღეისათვის გამქრალი ფლორის და ფაუნის სხვადასხვა ნიმუშები. აღმოსავლეთ ნაწილში გადის ტრანსსაჰარული ავტომაგისტრალი, რომელიც ალჟირს აკავშირებს ნიგერიასთან. ↑ ყველაზე უფრო მეტად ცნობილი უდაბნოები
გელადა

გელადა, ასევე ჯელადა (ლათ. Theropithecus gelada) — მაიმუნი ანთრისებრთა ოჯახისა. მამრის სხეულის სიგრძეა 70-74 სმ, მასა 20 კგ. მდედრი შედარებით მომცროა. მამრს აქვს ღია ფერის მანტია, რომელიც ფარავს სხეულის წინა ნაწილს. მდედრის ბეწვი ნაცრისფერია, ყელსა და მკერდზე აქვს კანის შიშველი უბნები. საჯდომი კორძები პატარაა. გავრცელებულია ეთიოპიაში, მთიან ზონებში, ზ. დ. 2000 მ-დან. აქტიურია დღისით. ტიპობრივი ხმელეთის ცხოველია, ხეებზე თითქმის არ დაცოცავს. ზამთრობით, როცა მთაში ტემპერატურა 0°C-მდე ეცემა, გელადა ქვემოთ ეშვება. იკვებება ბალახით, მარცვლით, მწერებით. დიდ ზიანს აყენებს პლანტაციებს. მამრი მდედრი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 553.
კომადუგუ-იობე

კომადუგუ-იობე (ფრანგ. Komadougou Yobé) — მდინარე ნიგერში და ნიგერიაში, ჩაედინება გაუდინარ ჩადის ტბაში. მდინარის სიგრძე — 1175 კმ, აუზის ფართობი — 148 000 კმ², წყლის საშუალო წლიური ხარჯი (ქალაქ დიფასთან, შესართავთან ახლოს) — 15 მ/წმ. სათავე მდებარეობს ნიგერიის ტერიტორიაზე, ქვედა დინება ბუნებრივი საზღვარია ნიგერსა და ნიგერიას შორის. თვითონ კომადუგუ-იობე სოფელ გაშვის დასავლეთით იქმნება მდინარეების იამარის (ასევე კატაგუმი) და ჰადეჯას შეერთებით. ასევე დიდ შენაკადებს მიეკუთვნება მარჯვნიდან ჩამდინარე კომადუგუ-განა. შესართავი მდებარეობს ნიგერიის ქალაქ ბისაგანასთან (ბორნოს შტატი). ↑ Noname (GHAASBasin49). grdc.sr.unh.edu. ციტირების თარიღი: 2017-2-3. ↑ The Komadougou-Yobe Basin Pilot Demonstration Project. Lake Chad Basin GEF Project. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-02-04. ციტირების თარიღი: 2017-2-3.
ჯაბღუ

ჯაბღუ, ასევე ჯიბღუ (გ. 630) — ასე იხსენიება ძვ. ქართულ საისტორიო წყაროებში თურქთა დასავლეთ სახაკანოს მმართველი, აშინას დინასტიის უფლისწული — მოხო. ჯაბღუ და მისი ძე — ბური შათი სარდლობდნენ 627-628 წლებში ბიზანტიის იმპერატორ ჰერაკლეს მოკავშირე თურქთა დასავლეთ სახაკანოს ლაშქარს. 627 წელს, საკმაოდ დიდი ჯარით გადალახა დარუბანდის კარი და მოვსეს კალანკატვაცის ცნობით ააოხრა აზერბაიჯანი. ჯაბღუმ აიღო დედაქალაქი პარტავი (ბარდავი) და მისი მოსახლეობა გაჟლიტა. სპარსეთის შაჰის დანიშნული მმართველი, მარზპანი გაიშაქი უძლური აღმოჩნდა და თავისი ოჯახით სპარსეთში გაიქცა. ამის შემდეგ ჯაბღუ ნადავლით დატვირთული თბილისისაკენ გაეშურა. 627 წელს, თბილისის ორთვიანი უშედეგო ალყის შემდეგ ჯაბღუ სახაკანოში დაბრუნდა, მაგრამ ჰერაკლეს 40 000-იანი ჯარი თავისი შვილის მეთაურობით დაუტოვა, რათა ირანის წინააღმდეგ ებრძოლათ. ჯაბღუ-ხაკანი მოკლული იქნა შინაომის დროს. „ჯაბღუ“ ბურის ტიტულიც იყო. იგი ნიშნავდა „მეფის ნაცვალს“, „მოადგილეს“, „სახაკანოში ღირსებით მეორეს“. გოილაძე ვ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 564. მ. ლორთქიფანიძე, ო. ჯაფარიძე, დ. მუსხელიშვილი, რ. მეტრეველი (2012). საქართველოს ისტორია ოთხ ტომად, ტ. II — საქართველო IV საუკუნიდან XIII საუკუნემდე. თბილისი: პალიტრა L. ISBN 978-9941-19-585-3.  ↑ საქართველოს ისტორია, ტ. II, 2012, გვ. 116-119
გალაქტიკის მცველები: ნაწილი 2

„გალაქტიკის მცველები: ნაწილი 2“ (ინგლ. Guardians of the Galaxy Vol. 2) — 2017 წლის ამერიკული სუპერგმირული ფილმი, რომელიც ეფუძნება Marvel Comics-ის ამავე სახელწოდების სუპერგმირების გუნდის თავგადასავლებს. იგი გადაღებულია Marvel Studios-ის მიერ, ხოლო დისტრიბუტორია Walt Disney Studios Motion Pictures. ფილმი არის რიგით მეთხუთმეტე მარველის კინემატოგრაფიული სამყაროს სერიებში. მისი რეჟისორია ჯეიმზ განი. ფილმში როლებს ასრულებენ კრის პრეტი, ზოი სალდანა, დეივ ბატისტა, ვინ დიზელი, ბრედლი კუპერი, მაიკლ რუკერი, კერენ გილანი, პომ კლემენტიევი, ელიზაბეთ დებიკი,კრის სალივანი, შონ განი, სილვესტერ სტალონე და კურტ რასელი. ფილმის სიუჟეტის მიხედვით, პიტერ კვილი შეიტყობს თავისი მამის ვინაობას, მაგრამ მშობელთან შეხვედრა მას უსიამოვნებას მოუტანს. ფილმის ანონსმა ოფიციალურად გაიჟღერა 2014 წლის San Diego Comic-Con International-ზე, სანამ პირველი ფილმი გამოვიდოდა. ფილმის ძირითადი გადაღებები დაიწყო 2016 წლის თებერვალში, Pinewood Atlanta Studios-ში, ჯორჯიაში და დასრულდა იმავე წლის ივნისში. განმა მასზე მუშაობისას, გადაწყვიტა კვილის მამის ამბის შესწავლა. 2016 წლის ივლისში დადასტურდა, რომ ამ უკანასკნელს შეასრულებდა კურტ რასელი. განსხვავებით კომიქსის ვერსიისგან, მისი როლი გავართოვდა - კვილის მამა ცოცხალ პლანეტად იქცა. ფილმის პრემიერა 2017 წლის 10 აპრილს, ტოკიოში გაიმართა. იგი გამოვიდა 2017 წლის 5 მაისს, 3D და IMAX 3D ფორმატებში. მსოფლიო მასშტაბით მისმა შემოსავალმა 863.4 მილიონი აშშ დოლარი შეადგინა. კრიტიკოსებმა დადებითად შეაფასეს ნამუშევარში გამოკვეთილი იუმორი და მსახიობთა გუნდი, თუმცა აღნიშნეს, რომ იგი არ იყო ისეთი „ცოცხალი“, როგორც პირველი ნაწილი. გაგრძელება, გალაქტიკის მცველები: ნაწილი 3, ამჟამად მზადდება. ჯეიმზ განი იქნება მისი რეჟისორი და სცენარისტი. ოფიციალური საიტი „გალაქტიკის მცველები: ნაწილი 2“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) „გალაქტიკის მცველები: ნაწილი 2“ — Allmovie-ზე ↑ 1.0 1.1 გალაქტიკის მცველები: ნაწილი 2 (2017). Box Office Mojo. ციტირების თარიღი: 16 სექტემბერი, 2017.
კინგ კონგი (2005 წლის ფილმი)

კინგ კონგი (ინგლ. King Kong) — 2005 წლის ფილმი, გადაღებული რეჟისორ პიტერ ჯექსონის მიერ, ფრენ უოლშის, ფილიპა ბოიენსის და ჯექსონის სცენარის მიხედვით. იგი არის ამავე სახელწოდების 1933 წლის ფილმის ახალი ვერსია, ნაომი უოტსის, ჯეკ ბლეკის, ედრიენ ბროუდის მონაწილეობით, გადაღებული მოძრაობის ჩაწერის ტექნიკით. ენდი სერკისი მასში ასრულებს კინგ კონგის როლს. ფილმი 1933 წელს მიმდინარეობს და მაყურებელს მოუთხრობს ამბიციური რეჟისორის შესახებ, რომელიც თავის ქალის კუნძულზე გადამღებ გუნდთან ერთად მიემგზავრება. იქ ჩასულები, აღმოაჩენენ კონგს, ლეგენდარულ გიგანტურ გორილას, რომელიც იჭერენ და ნიუ-იორკში მიჰყავთ. ფილმის გადაღება მიმდინარეობდა ახალ ზელანდიაში, 2004 წლის სექტემბრიდან 2005 წლის მარტამდე. მისი ბიუჯეტი თავდაპირველად 150 მილიონი აშშ დოლარიდან გაიზარდა იმ დროისთვის რეკორდულ 207 მილიონამდე. ფილმი თავდაპირველად გერმანიაში, 2005 წლის 14 დეკემბერს გამოვიდა, ხოლო აშშ-ში — 16 დეკემბერს. საპრემიერო დღეს მისმა შემოსავალმა 50.1 მილიონი აშშ დოლარი შეადგინა. მიუხედავად იმისა, რომ თავდაპირველი შემოსავალი იყო უფრო ნაკლები, ვიდრე ამას მოელოდნენ, მსოფლიოში და აშშ-ში საერთო მოგება 550 მილიონამდე გაიზარდა და კონგი აქცია Universal Pictures-ის ისტორიაში რიგით მეოთხე ყველაზე შემოსავლიან ფილმად. DVD დისკების გაყიდვიდან კი 100 მილიონი აშშ დოლარი შეგროვდა. კრიტიკოსებმა იგი დადებითად შეაფასეს. ფილმი 2005 წელს რამდენიმე საუკეთესო ათეულშიც მოხვდა. კმაყოფილებას გამოხატავდნენ მისი სპეციალური ეფექტებით, მსახიობთა შესრულებით, სპექტაკლის გარემოთ და პარალელებით ორიგინალურ კინოსურათთან. ფილმმა მიიღო სამი ოსკარი - საუკეთესო ხმის მონტაჟისთვის, საუკეთესო ხმისთვის და საუკეთესო ვიზუალური ეფექტებისთვის. ოფიციალური საიტი „კინგ კონგი“ — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური) „კინგ კონგი“ — TCM-ის მონაცემთა ბაზაში „კინგ კონგი“ — Box Office Mojo-ზე „კინგ კონგი“ — Rotten Tomatoes „კინგ კონგი“ — Metacritic-ზე ↑ KING KONG (12A). British Board of Film Classification. დაარქივებულია ორიგინალიდან — ნოემბერი 9, 2014. ციტირების თარიღი: November 8, 2014. ↑ 2.0 2.1 King Kong. BoxOfficeMojo.com. ციტირების თარიღი: 2006-10-12. ↑ J.C. Maçek III. (2012-08-02) 'American Pop'... Matters: Ron Thompson, the Illustrated Man Unsung. PopMatters. ↑ King Kong – DVD sales. BlogCritics.org. დაარქივებულია ორიგინალიდან — October 14, 2007. ციტირების თარიღი: 2007-03-04.
ბაიდიოვიული

ბაიდიოვიული (აზერ. Bəydövül) — სოფელი აზერბაიჯანში, გოქჩაის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 1 308 კაცი. ბაიდიოვიული GEOnet სახელების სერვერზე