laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
დეესა-დე-რომანოსი

დეესა-დე-რომანოსი (ესპ. Dehesa de Romanos) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების პალენსიის პროვინციის პარამოს-ვალიესის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 21 კმ². მოსახლეობა — 61 კაცი (2020 წ.). პალენსიის მუნიციპალიტეტები დეესა-დე-რომანოსის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი ↑ National Statistics Institute Municipal Register of Spain of 2023 — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123821811"></a>
ერერა-დე-პისუერგა

ერერა-დე-პისუერგა (ესპ. Herrera de Pisuerga) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების პალენსიის პროვინციის პარამოს-ვალიესის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 99 კმ². მოსახლეობა — 1914 კაცი (2020 წ.). პალენსიის მუნიციპალიტეტები ერერა-დე-პისუერგას მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი ↑ National Statistics Institute Municipal Register of Spain of 2023 — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123821811"></a>
ლა-პუებლა-დე-ვალდავია

ლა-პუებლა-დე-ვალდავია (ესპ. La Puebla de Valdavia)) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების პალენსიის პროვინციის პარამოს-ვალიესის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 29,50 კმ². მოსახლეობა — 95 კაცი (2020 წ.). პალენსიის მუნიციპალიტეტები ლა-პუებლა-დე-ვალდავიას მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი ↑ National Statistics Institute Municipal Register of Spain of 2023 — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123821811"></a>
ლა-სერნა

ლა-სერნა (ესპ. La Serna) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების პალენსიის პროვინციის პარამოს-ვალიესის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 12,30 კმ². მოსახლეობა — 95 კაცი (2020 წ.). პალენსიის მუნიციპალიტეტები ლა-სერნის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი ↑ National Statistics Institute Municipal Register of Spain of 2023 — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123821811"></a>
ლედიგოსი

ლედიგოსი (ესპ. Ledigos) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების პალენსიის პროვინციის პარამოს-ვალიესის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 28,30 კმ². მოსახლეობა — 66 კაცი (2020 წ.). პალენსიის მუნიციპალიტეტები ლედიგოსის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი ↑ National Statistics Institute Municipal Register of Spain of 2023 — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123821811"></a>
მანტინოსი

მანტინოსი (ესპ. Mantinos) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების პალენსიის პროვინციის პარამოს-ვალიესის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 25,53 კმ². მოსახლეობა — 143 კაცი (2020 წ.). პალენსიის მუნიციპალიტეტები მანტინოსის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი ↑ National Statistics Institute Municipal Register of Spain of 2023 — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123821811"></a>
ოლეა-დე-ბოედო

ოლეა-დე-ბოედო (ესპ. Olea de Boedo) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების პალენსიის პროვინციის პარამოს-ვალიესის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 8 კმ². მოსახლეობა — 41 კაცი (2020 წ.). პალენსიის მუნიციპალიტეტები ოლეა-დე-ბოედოს მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი ↑ National Statistics Institute Municipal Register of Spain of 2023 — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123821811"></a>
ოლმოს-დე-ოხედა

ოლმოს-დე-ოხედა (ესპ. Olmos de Ojeda) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების პალენსიის პროვინციის პარამოს-ვალიესის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 103,60 კმ². მოსახლეობა — 194 კაცი (2020 წ.). პალენსიის მუნიციპალიტეტები ოლმოს-დე-ოხედის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი ↑ National Statistics Institute Municipal Register of Spain of 2023 — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123821811"></a>
პარამო-დე-ბოედო

პარამო-დე-ბოედო (ესპ. Páramo de Boedo) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების პალენსიის პროვინციის პარამოს-ვალიესის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 22,76 კმ². მოსახლეობა — 112 კაცი (2020 წ.). პალენსიის მუნიციპალიტეტები პარამო-დე-ბოედოს მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი ↑ National Statistics Institute Municipal Register of Spain of 2023 — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123821811"></a>
პინო-დელ-რიო

პინო-დელ-რიო (ესპ. Pino del Río) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების პალენსიის პროვინციის პარამოს-ვალიესის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 52 კმ². მოსახლეობა — 170 კაცი (2020 წ.). პალენსიის მუნიციპალიტეტები პინო-დელ-რიოს მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი ↑ National Statistics Institute Municipal Register of Spain of 2023 — 2023. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q123821811"></a>
სილვესტრო ლეგა

სილვესტრო ლეგა (იტალ. Silvestro Lega; დ. 8 დეკემბერი, 1826, მოდილიანა, იტალია — გ. 21 სექტემბერი, 1895, ფლორენცია) — იტალიელი მხატვარი-რეალისტი. სილვესტრო ლეგა დაიბადა მოდილიანში, მიწათმფლობელის ოჯახში. 1838 წლიდან სწავლობდა კათოლიკურ კოლეჯში, სადაც გამოვლინდა მისი მხატვრული ნიჭი. 1843 წელს გადავიდა ფლორენციაში და სწავლობდა სამხატვრო აკადემიაში. იბრძოდა ტოსკანასა და ლომბარდიაში. იყო ფილოსოფოსისა და პოლიტიკოსის ჯუზეპე მაძინის იდეების აქტიური მიმდევარი. 1950 წელს, ფლორენციაში დაბრუნებისას, ლეგამ სამხატვრო აკადემიაში გააგრძელა სწავლა და დაიმსახურა ვერცხლის მედალი თავისი სურათისთვის. 1850-იანი წლების ბოლოს დაუახლოვდა ჯოვანი ფატორის, ტელემაკო სინიორინის და ადრიანო ჩეჩორის. მათთან ერთად შევიდა მაკიაიოლის მოძრაობაში, რომელიც ხელოვნების აკადემიური სტილის წინააღმდეგ გამოდიოდა. 1861 წლიდან ლეგა მუშაობდა მდინარე არნოს ნაპირზე, ღია ცის ქვეშ. ის ძირითადად ხატავდა პეიზაჟებს, ჟანრულ სცენებს და ჩანახატებს ნატურიდან. ამ პერიოდში შეიქმნა სურათები: „წითელი ქოლგა“, „გლეხური იდილია“, „გასეირნება ბაღში“, „სადილის შემდეგ“ და სხვა. ლეგას პეიზაჟები და პორტრეტები გამოირჩევა მკვეთრი დეკორატიულობით და კონტრასტულობით. მისი ნამუშევრები ძირითადად ინახება კერძო კოლექციებში, ასევე პიტის (ფლორენცია), ბრერას, მილანის თანამედროვე ხელოვნების გალერეებში და ფორლის მუზეუმში. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „სილვესტრო ლეგა“ ვიკისაწყობში.
კლდის იასამანი

კლდის იასამანი (ლათ. Centranthus longiflorus) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე კატაბალახასებრთა ოჯახისა. მისი სიმაღლეა 80 სმ. ფესვიდან ჩვეულებრივ რამდენიმე ღერო ამოაქვს. იკეთებს იასამანისფერ ყვავილებს. ყვავილობს მაისიდან ივლისის ბოლომდე. გავრცელებულია მცირე აზიასა და კავკასიაში. საქართველოში იზრდება ქართლის, მესხეთისა და იმერეთის ბარში კლდის ნაშლსა და ქვიან ფერდობებზე. კლდის იასამანი ლამაზი დეკორატიული მცენარეა, აგრეთვე გამოსადეგია გაშიშვლებულ ფერდობებზე გრუნტის გასამაგრებლად. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 553.
აღმოსავლეთი რუმელია

აღმოსავლეთი რუმელია — ოსმალეთის იმპერიაში შემავალი ავტონომიური პროვინცია (ვილაიეთი) (მთავარი ქალაქი - პლოვდივი), რომელიც ბერლინის კონგრესის (1878) გადაწყვეტილებით შეიქმნა სამხრეთ ბულგარეთის ტერიტორიაზე, დასახლებული იყო ძირითადად ბულგარელებით. მართავდნენ გენერალ-გუბერნატორები (1884-მდე ა. ბოგორიდი, შემდეგ გ. კრისტევიჩი), რომლებსაც ევროპის დიდი სახელმწიფოების თანხმობით 5 წლით ნიშნავდა ოსმალეთის სულთანი. სულთანს ჰქონდა აგრეთვე აღმოსავლეთ რუმელიაში ჯარების შეყვანის უფლება. პროვინციის შინაგანი წყობა განისაზღვრებოდა საერთაშორისო კომისიის მიერ შემუშავებული ე. წ. ორგანული წესდებით. 1885 წ. 6 (18) სექტემბრის ეროვნულ-განმათავისუფლებელი აჯანყების შედეგად აღმოსავლეთი რუმელია ბულგარეთს შეუერთდა. ბულგარეთის გაერთიანების წინააღმდეგი იყო სერბეთის სამეფო, ავსტრია-უნგრეთი და ოსმალეთი. სერბეთის სამეფოს მიაჩნდა, რომ ბულგარეთის გაერთიანება დაარღვევდა ძალთა ბალანსს ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე. 1885-86 წლების ომი ბულგარეთსა და სერბეთს შორის ბულგარეთის გამარჯვებით დასრულდა. 1886 წლის ბუქარესტის ხელშეკრულებამ სერბეთს დაუბრუნა ომის დროს ბულგარეთის მიერ დაკავებული მიწები, მაგრამ ცნო ბულგარეთის გაერთიანება. 1886 წლის თებერვალში აღმოსავლეთ რუმელიის გენერალ-გუბერნატორად დანიშნა ბულგარელი მთავარი ალექსანდრ ბატენბერგი. 1886 წლის 6 აპრილს ოსმალეთის იმპერიამ ცნო ბულგარეთის გაერთიანება. Делев, Петър (2006). История и цивилизация за 11. клас (Bulgarian). Труд, Сирма.  ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: აღმოსავლეთი რუმელია რუკა დაარქივებული 2012-02-05 საიტზე Wayback Machine. რუკა დაარქივებული 2013-04-11 საიტზე Wayback Machine. რუკა დაარქივებული 2013-03-07 საიტზე Wayback Machine.
კლდის მხატვრობა

კლდის მხატვრობა, პეტროგლიფი — გამოქვაბულთა კედლებზე, ჭერზე, კლდეებზე თუ ცალკეულ ქვებზე შესრულებული უძველესი გამოსახულებანი. გვხვდება დედამიწის თითქმის ყველა კუთხეში და მიეკუთვნება სხვადასხვა ეპოქას — პალეოლითიდან შუა საუკუნეებამდე. პალეოლითის ხანის, კლდის მხატვრობის ნიმუშები დიდი რაოდენობით გვხვდება სამხრეთ საფრანგეთის გამოქვაბულებსა და გროტებში (კომბარელი, მონტესპანი, ლასკო და სხვა). ჭარბობს ბიზონების, ცხენების, მამონტების, მარტორქების ფიგურები, იშვიათია დათვის, გამოქვაბულის ლომის და სხვა გამოსახულებანი. პალეოლითური კლდის მხატვრობის ნიმუშები ნაპოვნია კაპოვის მღვიმეში (ურალზე), სოფ. შიშკინოს კლდეებზე (ციმბირში მდინარე ლენაზე). მკვლევართა აზრით, კლდის მხატვრობის მაგიური მნიშვნელობა უნდა ჰქონოდა. მისი შესრულების სტილი და ტექნიკა მრავალფეროვანია — გვხვდება კონტურული, ამოკაწრული, პოლიქრომული ნახარი (იყენებდნენ მინერალურ საღებავებს), ბარელიეფი. სკანდინავიის, (ალტას კლდის მხატვრობა), აღმოსავლეთ ესპანეთის, სამხრეთ იტალიის, ჩრდილოეთ აფრიკის (ტალისინ-აჯერი), ცენტრალური და აღმოსავლეთი საჰარის მხატვრობაში ცენტრალური ადგილი უჭირავს ნადირობის, ბრძოლების, რიტუალების ამსახველ რთულ კომპოზიციებს. კლდის მხატვრობა ფართოდ გავრცელდა ბრინჯაოს, განსაკუთრებით ადრინდელი რკინის ეპოქაში. საქართველოში აღსანიშნავია მღვიმევის (ზედა პალეოლითი) კლდის მხატვრობა. კლდის მხატვრობის თვალსაჩინო ნიმუშები ნაპოვნია წალკის სამხრეთ-დასავლეთით 10 კმ-ზე, სოფ. თაქ-ქილისას ამავე სახელწოდების მდინარის მარჯვენა ნაპირზე, 1976 წელს აქ თრიალეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი ნ. გაბუნია) ამოკაწრულ, ხაზოვან-გეომეტრიულ პეტროგლიფებს მიაკვლია, რომლებზეც გამოსახულია ცხოველები — ცხენი, ირემი, ჯიხვი, მელია, შველი, აქლემი, ლომი და სხვა. აგრეთვე ფანტასტიკის არსებანი, სხვადასხვა ხასიათის სცენები, ადამიანთა, მზის, ჯვრების გამოსახულებები, გეომეტრიული ფიგურები. აღნიშნული ნახატები სხვადასხვა პერიოდისაა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 553. Thomas Heyd and John Clegg, eds. Aesthetics and Rock Art. Ashgate Publishing, Aldershot, England and Burlington, VT, USA. 2005. ISBN 0-7546-3924-X Gregory Curtis, The Cave Painters: Probing the Mysteries of the World's First Artists, Knopf, New York, NY, USA, 2006. 1-4000-4348-4 ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: კლდის მხატვრობა Malaysian Caves Cave paintings in Castell de Castells Spain დაარქივებული 2012-05-14 საიტზე Wayback Machine. American Rock Art Research Association Tour of Afghan cave paintings ↑ Ker Than. (14 June 2012) World's Oldest Cave Art Found—Made by Neanderthals?. National Geographic. ↑ Clottes, Jean (2003). Chauvet Cave: The Art of Earliest Times, Paul G. Bahn (translator), University of Utah Press. ISBN 0-87480-758-1.  Jonathan Amos. (June 14, 2012) Red dot becomes 'oldest cave art'. BBC News. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-06-15. ციტირების თარიღი: 15 June 2012.:Translation of La Grotte Chauvet, l'art des origins, Éditions du Seuil, 2001, p. 214. ↑ ზავრადაშვილი ა., კუკავა ნ., კოხრეიძე მ. და სხვ., კლდის ხელოვნების შესწავლა ექსპერიმენტული არქეოლოგიისა და ტრასოლოგიის გამოყენებით: თრიალეთის პეტროგლიფების კვლევა. საქართველოს ეროვნული მუზეუმის მოამბე, XI (56-ბ): 1-28, 2023.
გიორგი გაბედავა (მინისტრი)

გიორგი გაბედავა (დ. 21 იანვარი, 1992, ოჩამჩირე, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა, საქართველო) — ქართველი იურისტი და პოლიტიკოსი. 2021 წლის 22 სექტემბერს დაინიშნა იუსტიციისა და სამოქალაქო ინტეგრაციის საკითხებში აფხაზეთის მინისტრის პირველ მოადგილედ. 2023 წლის 1-დან - 17 აგვისტოს ჩათვლით იყო იუსტიციისა და სამოქალაქო ინტეგრაციის საკითხებში აფხაზეთის მინისტრის მოვალეობის შემსრულებელი. 2023 წლის 18 აგვისტოდან 2024 წლის 18 სექტემბრამდე იყო იუსტიციისა და სამოქალაქო ინტეგრაციის საკითხებში აფხაზეთის მინისტრი. 2010-2014 წლებში სწავლობდა საქართველოს უნივერსიტეტში. 2015-2016 წლებში სწავლობდა მაგისტრატურაზე სიენის უნივერსიტეტში. ↑ „იუსტიციისა და სამოქალაქო ინტეგრაციის საკითხებში აფხაზეთის მინისტრის პირველ მოადგილედ გიორგი გაბედავა დაინიშნა“. abkhazia.gov.ge. აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობა. ციტირების თარიღი: 30 სექტემბერი, 2021. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |access-date=-ში (დახმარება) ↑ 2.0 2.1 რუსლან აბაშიძემ იუსტიციისა და სამოქალაქო ინტეგრაციის საკითხებში აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მინისტრად გიორგი გაბედავა დანიშნა
აღა ბებუთაშვილი

აღა აშხარბეგის ძე ბებუთაშვილი (დ. XVIII – გ. 1768) — თბილისის მელიქ-მამასახლისი 1735—1747 წლებში; აშხარბეგ ბებუთაშვილის შვილი. 1736 წლიდან იყო თბილისის მელიქ–მამასახლისი; 1774 წელს ტახტის პრეტენდენტთან აბდულა–ბეგთან კავშირის გამო ერეკლე II–მ სახელოები ჩამოართვა, 1000 მანეთით დააჯარიმა და დააპატიმრა. 1764 წელს მოახერხა მეფესთან შერიგება, დაიბრუნა სამოხელეო სახელო. ერთდროულად იყო 4 სახელოს მფლობელი. 12 წლის შემდეგ მოახერხა მეფესთან შერიგება. 1760—1768 წლებში ერთდროულად იყო მელიქ-მამასახლისი და ნაცვალი ბებუთაშვილმა კლდისუბანში სურბ–სტეფანოსის სახელზე ააშენა ქალთა მონასტერი. გარდაიცვალა 1768 წელს. ბებუთაშვილები ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 336, ISBN 99928-20-32-2.
აშხარბეგ ბებუთაშვილი

აშხარბეგ ხოჯა ბებუთას (ბეგბუთა) ძე ბებუთაშვილი (დ. XVII – გ. 1734) — თბილისის მამასახლისი (1712), მელიქი (1714—1721), მელიქ-მამასახლისი (1724—1735). აღა ბებუთაშვილის მამა. 1712 წელს იყო თბილისის მამასახლისი. 1713–1721 წლებში იყო თბილისის მელიქი; 1723–1735 წლებში – მელიქ–მამასახლისი; ქალაქში ეწეოდა აღმშენებლობას. იყო ხოჯა ბეჰბუდას შვილიშვილი. მან გააფართოვა მამაპაპისეული მამულები. ვახუშტის ცნობით, „ოსმალობის“ ხანაში ისაყ–ფაშა ჯაყელის მხარდაჭერით სარგებლობდა და ქართველ დიდებულებს უპატივცემულოდ ეპყრობოდა. გარდაიცვალა 1734 წელს. ერთი ქრონიკის ცნობით აშხარბეგ ბებუთაშვილი ისაყ–ფაშამ ჩამოახრჩო. ბებუთაშვილები ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 336, ISBN 99928-20-32-2. ↑ აგრეთვე იხსენიება, როგორც ბებუთა (ბეგბუთა).
ალიოზ ბათმანაშვილი

ალიოზ (შიო) ბათმანაშვილი (დ. 1885 — გ. 1 ნოემბერი, 1937) — ქართველი სასულიერო პირი და საზოგადო მოღვაწე, სტამბოლის ქართველ მამათა სავანის წინამძღვარი. ალიოზი წარმოშობით მესხეთის ძირძველი სოფლიდან, არლიდან იყო. იგი სრულიად პატარა ჩავიდა სტამბოლში და ქართულ სავანეში მიიღო შესაბამისი განათლება. 1911 წელს ის სტამბოლის ქართულ სავანეში ქართველ რიგით მღვდლად ეკურთხა. 1922 წელს კი დაინიშნა კონსტანტინოპოლის კათოლიკური ქართული მონასტრის წინამძღოლად. 1925 წლის ნოემბერში იგი ვატიკანში რომის პაპმა, პიუს XI-მ მიიღო. ამის შემდეგ, საქართველოში დაბრუნდა და საქართველოს კათოლიკეების ადმინისტრატორი გახდა. იგი მთელი თავისი სიცოცხლე იბრძოდა ქართული ტიპიკონის საკითხისთვის, ზრუნავდა არა მხოლოდ სტამბოლში მცხოვრები კათოლიკე ქართველების, არამედ მუსლიმი ქართველების განათლებაზე. ქართული ეროვნულობის შენარჩუნებისა და ევროპისკენ გეზის გამო, მამა ალიოზს ბოლშევიკური მთავრობა სასტიკად გაუსწორდა: 1927 წლის 16 ოქტომბერს იგი დააპატიმრეს, შემდეგ კი რამდენჯერმე გადაასახლეს და 1937 წლის 1 ნოემბერს დახვრიტეს. ალიოზ ბათმანაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ავეტიქა ბებუთაშვილი

ავეტიქა აღას ძე ბებუთაშვილი (დ. 1729 – გ. 1795) — თბილისის მელიქ-მამასახლისი და ნაცვალი 1768–1795 წლებში. 1768–1795წწ. იყო თბილისის მელიქ–მამასახლისი და ნაცვალი; 1768 წელს მამის სიკვდილისთანავე დაიმკვიდრა მისი სახელოები: მელიქის, მამასახლისისა და ნაცვლის; 1789 წლის 12 იანვრიდან 1791 წლის ბოლომდე თბილისში დადებულ ნასყიდობის წიგნებს ამტკიცებდა. რატომ ჩამოაშორეს ქალაქის მართვას ცნობილი არ არის. ბებუთაშვილები ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 336, ISBN 99928-20-32-2.
თუშური დიალექტი

თუშური დიალექტი — ქართული ენის დიალექტი, რომელზედაც მეტყველებს საქართველოს ერთ-ერთი ისტორიულ-ეთნოგრაფიული კუთხის — თუშეთის მოსახლეობა. XIX საუკუნის II ნახევარსა და XX საუკუნის I ნახევარში მოხდა თუშეთიდან მოსახლეობის თითქმის მთლიანი მიგრაცია კახეთის ბარში, სადაც გაშენდა თუშებით დასახლებული სამი სოფელი — ზემო ალვანი, ქვემო ალვანი და ლალისყური. თუშური დიალექტი ამჟამად ამ სამ სოფელშია გავრცელებული. ისტორიული თუშეთი კი ძირითადად გადაქცეულია მეცხოველეთა საზაფხულო საძოვრების ტერიტორიად, სადაც მოსახლეობა ადის ზაფხულობით. მუდმივი მოსახლეობის მცირე ნაწილი დარჩენილია მის მხოლოდ რამდენიმე სოფელში. თუშეთი სადღეისოდ წარმოადგენს თუშური დიალექტის არა გავრცელების, არამედ მისი ფორმირების ტერიტორიას. თუშური დიალექტი ენობრივად აღმოსავლეთ საქართველოს მთის დიალექტებს მიეკუთვნება და ფშაურ-ხევსურულ და მოხეურ დიალექტებთან ერთად ერთიანდება ე.წ. ფხოური კილოების ჯგუფში, ხასიათდება უაღრესი არქაიზმით და ბევრ საერთოს ავლენს ძველ და საშუალო ქართულთან, არქაული ენობრივი ნიშნის მიხედვით ეხმაურება ქართული ენის სამხრეთ-დასავლეთ დიალექტებს — აჭარულსა და იმერხეულს. ფონეტიკური პროცესებიდან თუშურს ახასიათებს როგორც ხმოვანთა, ისე თანხმოვანთა რეგრესული ასიმილაცია. ხმოვანთა რეგრესული ასიმილაციის შედეგია ხმოვნების საბოლოო შერწყმა გრძელ ხმოვნად, რომელსაც უვითარდება ძლიერი დამართვა. თანხმოვნებში ასიმილატორებია ხშული ბგერები, ასიმილაციას კი სპირანტები განიცდიან: ზდველ — სთველი, ჟჯავრობ — სჯავრობ, ღგლეჯ — ჰგლეჯ... თუშურის ზმნის დრო-კილოთა სისტემაში დადასტურებულია უწყვეტლისა და წყვეტილის ხოლმეობითის მწკრიევები, რომლებსაც I და II პირის ფორმებთან -იდ, ხოლო II პირის ფორმებთან -ი სუფიქსები აწარმოებს. თუშურს აქვს მნიშვნელოვანი სინტაქსური თავისებურებანიც: მსაზღვრელი საზღვრულს ბრუნვაში სრულად ითანხმებს: ჩემის მამის სალოცავმ დალახვროს; მაღალმ ღმერთმ მოხკითხოს; ჩემს ძმას დავიფიცავ; კარგაჸს გზას ვანახვევ. ამაევე დროს, ატრიბუტული მსაზღვრელი ზოგჯერ საზღვრულთან უბრუნველია. თუშური მდიდარია დიალექტური ლექსიკით, რასაც რამდენიმე ფაქტორი განაპირობებს: განსაკუთრებული საცხოვრებელი გეოგრაფიული გარემო, ცხოვრების მთაბარული წესი, სხვა კუთხეებისაგან განსხვავებული სამეურნეო ყოფა-საქმიანობა, ორიგინალური ტრადიციული რწმენა-წარმოდგენები და ზნე-ჩვეულებები, სიახლოვე ნახურ და დაღესტნურ ენობრივ სამყაროსთან და სხვა. ქართული ენის დიალექტები ქართული ენა : ენციკლოპედია, 2008 უთურგაიძე თ. თუშური კილო, თბ., 1960; ურდღელაიძე გ. თუშეთი, თბ., 1983; ჯორბენაძე ბ. ქართული დიალექტოლიგია, I, II, თბ., 1989; 1998; ბოჭორიძე გ. თუშეთი, თბ., 1993.
დარჩია ბებუთაშვილი

დარჩია ავეტიქას ძე ბებუთაშვილი (დ. 1750 – გ. 1832) — თბილისის უკანასკნელი მელიქ-მამასახლისი. იყო თბილისის უკანასკნელი მელიქ–მამასახლისი 1795–1801 წლებში; 1796–1797წწ. მონაწილეობდა მეფის წინააღმდეგ თბილისის მსხვილ ვაჭართა მიერ მოწყობილ შეთქმულებაში, რისთვისაც დასაჯეს და ქონება და სახელო ჩამოართვეს, მაგრამ ერეკლე II–მ მალე შეირიგა. 1798 წელს ბებუთაშვილი აქტიურად მონაწილეობდა ქალაქში სახადის ეპიდემიის ლიკვიდაციასა და სანიტარიული წესების დაცვაში. 1801 წლიდან იყო სახაზინო ექსპედიციის წევრი. ბებუთაშვილები ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 336, ISBN 99928-20-32-2.
ზოლური დრო

ზოლური დრო — დროის აღრიცხვის სისტემა, დამყარებული დედამიწის ზედაპირის დაყოფაზე ეკვატორის გასწვრივ 24 სასაათო ზოლად (0-დან 23-მდე), რომელთა საზღვრები მერიდიანებს მიჰყვება. ზოლური დრო მთელ ზოლში, რომლის სიგანე 15° (1 სთ)-ია, დროის მოცემულ მომენტში ერთნაირია და ეტოლება ზოლის შუა მერიდიანის ადგილობრივ დროს. შუა მერიდიანები ერთმანეთისაგან დაშორებულია 15° (1 სთ)-ით. ამიტომ მთელ მსოფლიოში (გარდა ზოგიერთი ქვეყნისა, რომელბიც არ სარგბლობენ ზოლური დროით) საათის წუთის და წამის ისრების ჩენება ერთნაირია, განსხვავება მხოლოდ საათის მაჩვენებელი ისრის ჩვენებაშია. ორ მეზობელ ზოლს შორის ზოლური დროთა სხვაობა ერთი საათია. საერთაშორისო შეთანხმებით, გრინვიჩის ობსერვატორიაზე გამავალი მერიდიანი ნულოვანი ზოლის შუა მერიდიანია. ამ ზოლის დროს მსოფლიო დროს უწოდებენ. დასახლებულ ადგილებში ზოლების საზღვრები რამდენადმე დარღვეულია და მერიდიანს კი არა, სახელმწიფო, ადმინისტრაციულ და ბუნებრივ საზღვრებს მიჰყვება. 1878 წელს ზოლური დროის პროექტი წამოაყენა კანადელმა ინჟინერმა ს. ფლემინგმა. 1883 წელს პირველად ზონლური დრო შემოიღეს აშშ-ში, 1884 წელს მსოფლიოს 26 ქვეყნის კონფერენციის გადაწყვეტილების თანახმად, შემდგომშ იგი გავრცელდა ბევრ სხვა ქვეყანაშიც. 1930 წლიდან სსრკ-ში სარგებლობდნენ ე. წ. დეკრეტული დროით, რომელიც წარმოადგენდა 1 სთ-ით წინ წაწეულ ზოლურ დროს. ზოლური დრო T n = T m + λ + n {\displaystyle T_{n}=T_{m}+\lambda +n} , სადაც T m {\displaystyle T_{m}} ადგილობრივი დროა, λ {\displaystyle \lambda } — ადგილის აღმოსავლეთი გრძედი გამოსახული საათებით, n {\displaystyle n} — ზოლის ნომერი ანუ ზოლის შუა მერიდიანის აღმოსავლეთი გრძედი ასევე საათებით გამოსახული. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 527.
იოსებ ბებუთაშვილი

იოსებ აღას ძე ბებუთაშვილი — XVIII საუკუნის თბილისის სავაჭრო-საფინანსო წრეების წარმომადგენელი და ერეკლე II-ის მიშკარბაში; აღა ბებუთაშვილის შვილი. იოსებ ბებუთაშვილი იყო თბილისის სავაჭრო-საფინანსო წრეების წარმომადგენელი, ერეკლე II-ის მიშკარბაში (მონადირეთუხუცესის შემცვლელი სახელო XVIII ს. II ნახევარში). ეს სახელო მან 1784 წელს მიიღო. როგორც თვითონვე წერს, ამ თანამდებობაზე მას ფაქტობრივად, არც უმუშავია. უფრო ხშირად მეზობელ სახანოებში დესპანის როლს ასრულებდა ან სხვა საგანგებო დავალებით იყო დაკავებული. აღა-მაჰმად-ხანის მიერ თბილისის აოხრების შემდეგ ბებუთაშვილი მეფის ბრძანებით თბილისის აღდგენაზე მუშაობდა (როგორც ჩანს, ძირითადად საქმის სამეურნეო–საფინანსო მხარეს უძღვებოდა). ბებუთაშვილები ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002. — გვ. 336, ISBN 99928-20-32-2.
ჯონ მაკ-კეინი

ჯონ სიდნი მაკ-კეინი III (ინგლ. John Sidney McCain III; დ. 29 აგვისტო, 1936 — გ. 25 აგვისტო, 2018) —აშშ-ის სენატორი არიზონიდან 1987-2018 წლებში. კონგრესის წარმომადგენელთა პალატის წევრი 1983-1987 წლებში. 2008 წლის აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნებში რესპუბლიკური პარტიის კანდიდატი. მაკ-კეინის როგორც პაპა, ასევე მამა აშშ-ის საზღვაო ძალების ოთხვარსკვლავიანი ადმირალები იყვნენ. 1958 წელს აშშ-ის საზღვაო აკადემია ჯონმაც დაამთავრა. ამის შემდეგ იგი გახდა საზღვაო ძალების მფრინავი და მონაწილეობდა ვიეტნამის ომში. 1967 წლის ივლისში ავიამზიდ „ფორესტალზე“ ხანძრის დროს ძლივს გადაურჩა სიკვდილს. 1967 წლის ოქტომბერში, ჰანოის დაბომბვის დროს მისი მოიერიშე თვითმფრინავი ჩამოაგდეს, რის შემდეგაც მან 5,5 წელი ჩრდილოეთ ვიეტნამელების ტყვეობაში გაატარა, სადაც სხვადასხვა სახის წამება გამოიარა. 1973 წლის მაისში ის პარიზის სამშვიდობო შეთანხმების შემდეგ გაათავისუფლეს. 1981 წელს მაკ-კეინმა დატოვა საზღვაო ძალები, გადავიდა არიზონაში და მალევე ჩაერთო პოლიტიკაში. 1982 წელს იგი აირჩიეს აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატაში არიზონის პირველი საარჩევნო ოლქიდან. წარმომადგენელთა პალატაში ორი ვადით მოღვაწეობის შემდეგ, 1986 წელს იგი აშშ-ის სენატში აირჩიეს. ხელახლა აირჩიეს 1992, 1998, 2004, 2010 და 2016 წლებშიც. მაკ-კეინი იყო პრეზიდენტობის კანდიდატი რესპუბლიკური პარტიის შიდა არჩევნებში 2000 წელს, მაგრამ პრაიმერებში დაამარცხა მომავალმა პრეზიდენტმა ჯორჯ ბუშმა. 2008 წლის აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნებში მან მოიპოვა რესპუბლიკური პარტიის ნომინაცია, თუმცა დამარცხდა დემოკრატების კანდიდატთან სენატორ ბარაკ ობამასთან. 2017 წელს მაკ-კეინს ტვინის სიმსივნის დიაგნოზი დაუსვეს. 2018 წლის აგვისტოში, მაკ-კეინის ოჯახმა განაცხადა, რომ იგი კიბოს მკურნალობას აღარ გააგრძელებდა. გარდაიცვალა 25 აგვისტოს, 81 წლის ასაკში, 82-ე დაბადების დღემდე ოთხი დღით ადრე. სენატორ ჯონ მაკ-კეინის საიტი დაარქივებული 1999-05-08 საიტზე Wayback Machine. მაკ-კეინის საპრეზიდენტო კამპანიის საიტი ↑ ჯონ მაკ-კეინმა ტვინის სიმსივნის მკურნალობის შეწყვეტის გადაწყვეტილება მიიღო, 1tv.ge ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ჯონ მაკ-კეინი