laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
დეკამერონი

დეკამერონი (იტალ. Decamerone; დაახ. 1350-დან დაახ. 1353-მდე) — მწერალ ჯოვანი ბოკაჩოს მოთხრობათა კრებული, რომელიც შედგება 101 ნოველასგან. სახელი წარმოქმნილია ორი ბერძნული სიტყვის შეერთებით: δέκα (déka) – ათი და ἡμέρα (hēméra) – დღე. „დეკამერონი“ დაიწერა 1350-1353 წლებში. ბოკაჩომ ის გადაამუშავა და გადაწერა 1370–1371 წლებში. „დეკამერონი“ გამოქვეყნდა 1471 წელს. კრებული გამოირჩევა ეროტიკული სცენებით. ნაწარმოები სრული სახით 1471 წელს გამოქვეყნდა. კრებულს თანამედროვეებმა „ადამიანური კომედია“ უწოდეს. ნოველების უმეტესობა აღმოსავლური წარმოშობისაა, თუმცა, მწერალმა გამოაქვეყნა ფრანგული ფაბლიოც, მიმართა აპულეუსს, შუა საუკუნეების ლათინურ კრებულებს. მან გააცოცხლა ფრანგული და იტალიური ნოველების ნიღბები და მათ ინდივიდუალური ხასიათი მიანიჭა. შექმნა დიდვაჭრების, ხელოსნების, მედუქნეების, მღვდლების, ხელოსნების ბედნიერი თუ უბედური მიჯნურების სამყარო, რომლის მთავარი მამოძრავებელი ღერძი სიყვარულია, თუმცა, ეს სიყვარული ძალზე დაშორებულია პლატონურ კონცეფციას. „დეკამერონის“ მრავალი ნოველა ნამდვილი ზნე-ჩვეულების კომედიაა. მათ შორის გვხვდება გულისამაჩუყებელი პათეტიკური დრამაც. დეკამერონის ზოგიერთი ნოველა გადაამუშავეს ჩოსერმა, შექსპირმა, მარგარიტ ნავარელმა, ლაფონტენმა, ლესინგმა, მისემ და სხვა. „დეკამერონის“ პერსონაჟები ბოკაჩოს ადრინდელ ნაწარმოებებში ჩნდებიან. ასევე ადრე „ფილოკოლოში“ ჩნდება ფაბულა. „ამეტოში“ ფაბულა მეორდება: ნიმფები რიგრიგობით ჰყვებიან მოთხრობებს. ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები. მოქმედება ხდება ფლორენციაში, მაშინ როდესაც ქალაქში შავი ჭირი მძვინვარებდა. ათი ახალგაზრდა (შვიდი ქალი და სამი ვაჟი) გადაწყვეტს, გაექცეს ფლორენციაში გამეფებულ ჭირს და დრო ქალაქგარეთ, ვილაში გაატაროს. ათი ახალგაზრდა ათი დღის განმავლობაში ათ მოთხრობას ყვება. თითოეული დღის ათ მოთხრობას (რამდენიმეს გამოკლებით) აქვს თავისი გამიზნული შინაარსი. ანტიკლერიკალური და ანტიასკეტური ტენდენციების გამო „დეკამერონს“ დევნა დაუწყეს. 1362 წელს თავად ბოკაჩომ კინაღამ გაანადგურა თავისი შედევრი კარტეზიელი ბერის, ვინმე ჯოაკიმე ჩიანის მოთხოვნით, რომელმაც მოუთხრო იმ ტანჯვის შესახებ, რაც საიქიოში ელოდა თუ ურჯულო თხზულების დაწერას არ მოინანიებდა. ბოკაჩო მზად იყო, გაენადგურებინა საკუთარი თხზულებები, ხელი აეღო მწერლობაზე და გაეყიდა ბიბლიოთეკა. ამ ქმედების ჩადენა მას პეტრარკამ გადაათქმევინა. 1497 წელს სავონაროლამ საჯაროდ დაწვა ის. კათოლიკურმა ეკლესიამ კი აკრძალულ წიგნთა ინდექსში შეიტანა. შემდგომში, რაკი ნაწარმოების სრული აკრძალვა შეუძლებელი გახდა, მისი შესწორება მოინდომეს, მაგრამ პირვანდელი შეურყვნელი ტექსტი ჯერ კიდევ XIV საუკუნეში გასცდა იტალიის საზღვარს და მალე მთელი კულტურული კაციობრიობის საკუთრებად იქცა. „დეკამერონი“ ქართულად თარგმნა და ორ წიგნად გამოსცა თედო სახოკიამ 1928 წელს. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: დეკამერონი ჯოვანი ბოკაჩო, „დეკამერონი“ — „საბჭოთა საქართველო“, თბილისი 1970 წ.
ბაკური (ლაზთა მეფე)

ბაკური (ლათ. Bacurius), პაკორი (ბერძ. Pάkouroc) — ლაზთა მეფე II საუკუნეში. მოხსენიებული ჰყავს იმპერატორ ანტონინუს პიუსის (138-161) ცხოვრების აღმწერელს იულიუს კაპიტოლინუსს, როგორც იმპერატორის მიერ ლაზების მეფედ დანიშნული. ამ ცნობის საფუძველზე აკადემიკოსი გ. მელიქიშვილი ფიქრობს, რომ II საუკუნეში ლაზიკა რომის იმპერიას ემორჩილებოდა. სხვა ისტორიკოსების (ლორთქიფანიძე, მეტრეველი) აზრით კი რომაული ჰეგემონია შიდა რაიონებში საკმაოდ ეფემერული ხასიათის იყო და დასავლეთ საქართველოს პოლიტიკური მესვეურების მიმართ რომაული ინვესტიტურის აქტის გამოყენებას შესაძლოა, საფუძველი ჩაეყარა ანტონინების დინასტიის მოსვლასთან ერთად I საუკუნის მიწურულს. ბაკური უნდა იყოს მოხსენიებული 2005 წელს გაგრის რაიონში, სოფელ აჩმარდის ანტიკურ სამაროვანზე გათხრილი მდიდრული სამარხის ინვენტარში აღმოჩენილ ვერცხლის თასის ბერძნულ წარწერაშიც: „მე, ბაკურმა, [ჩემს] ცხვრებს ვუბოძე“. გ. მელიქიშვილი, საქართველო ახ. წ. I–III სს., სინ, ტ. I, თბ., 1970. ბოგვერაძე ა., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 161. თ. დუნდუა, კოლხეთი, იბერია და პონტოს სამეფო ნუმიზმატიკური მასალების მიხედვით. თბ., 1993. დასავლეთ საქართველოს ჰეგემონი ლაზთა მეფე პაკორი = Pacorus, the Lazi King, who was overlord of Colchis/Western Georgia / თედო დუნდუა, აკაკი ჩიქობავა. - თბ. : მერიდიანი, 2013. - 16 გვ. - ქართ. და ინგლ.. - ISBN 978-9941-10-718-4 მარიამ ლორთქიფანიძე, როინ მეტრეველი (2007). საქართველოს მეფეები. თბილისი: გამომცემლობა „ნეკერი“, გვ. 12.  თედო დუნდუა, აკაკი ჩიქობავა „დასავლეთ საქართველოს ჰეგემონი ლაზთა მეფე პაკორი“. დაარქივებული 2019-12-17 საიტზე Wayback Machine. გამომცემლობა „მერიდიანი“. თბილისი, 2013. Tedo Dundua „Georgia within the European Integration“. Meridian Publishers. Tbilisi, 2016.
მიაგის პრეფექტურა

მიაგის პრეფექტურა (იაპ. 宮城県 — მიაგი-კენ) — იაპონიის პრეფექტურა, მდებარეობს ტოჰოკუს რეგიონში. პრეფექტურის ცენტრია ქალაქი სენდაი. Nussbaum, Louis-Frédéric and Käthe Roth. (2005). Japan encyclopedia. Cambridge: Harvard University Press. 10-ISBN 0-674-01753-6; 13-ISBN 978-0-674-01753-5; OCLC 58053128 Titsingh, Isaac. (1834). Nihon Odai Ichiran; ou, Annales des empereurs du Japon. Paris: Royal Asiatic Society, Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland. OCLC 5850691 ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მიაგის პრეფექტურა მიაგის პრეფექტურის ოფიციალური საიტი (იაპონური) მიაგის პრეფექტურის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2012-05-24 საიტზე Archive.isCategory:Webarchive template archiveis links (ინგლისური)
პრეფექტურა

პრეფექტურა — პრეფექტის კანცელარია ან ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის მმართველობის ორგანო ზოგიერთ კაპიტალისტურ ქვეყანაში. 1991-1992 წწ. პრეფექტურები არსებობდა საქართველოს ტერიტორიაზეც. პროვინცია
პრეფექტი

პრეფექტი — დეპარტამენტის სათავეში მდგომი თანამდებობის პირი საფრანგეთში. ზოგიერთ კაპიტალისტურ ქვეყანაში — პოლიციის უფროსი. ძველ რომში ეს სიტყვა გამოიყენებოდა ზოგიერთი ადმინისტრაციული და სამხედრო თანამდებობის აღნიშვნისთვის. კათოლიკური იერარქია
პოლიცია

პოლიცია (ფრანგ. Police) — საგანგებო სამართალდამცავი სახელმწიფო სტრუქტურების სისტემა. პოლიციის ხელთ არის შეიარაღებული რაზმები, რომელთა ამოცანაა წესრიგისა და არსებული საზოგადოებრივი და სახელმწიფო წყობილების დაცვა. საპოლიციო სისტემა შეიძლება იყოს ცენტრალიზებული (საფრანგეთი, ავსტრია, საქართველო) ან დეცენტრალიზებული (აშშ, გაერთიანებული სამეფო, გერმანია). იმ ქვეყნებში, სადაც სახელმწიფო ძალაუფლება გადანაწილებულია სამ შტოს შორის, პოლიცია განეკუთვნება აღმასრულებელ შტოს, თუმცა დანაშაულის გამოძიების, მიზერული ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის შემთხვევაში სადამსჯელო გადაწყვეტილების მიღებისა და სხვა ფუნქციების გამო იგი ასევე მჭიდრო კავშირშია სასამართლო შტოსთან. ავსტრია: Polizei აზერბაიჯანი: Polis ალბანეთი: Polici არაბული ქვექნები:شُرْطة [ʃurṭa]/[შურტ.ა] სომხეთი: Ոստիկանություն [vostikanutʰjún]/[ვოსტიკანუტʰჲუნ] ბელარუსი: Мiлiцыя ბულგარეთი: Полиция ბრაზილია: Polícia გაერთიანებული სამეფო: Police უნგრეთი: Rendőrség [რენდიოːრშეːგ] ვიეტნამი: Công an გალისია: Policía გერმანია: Polizei საბერძნეთი: Αστυνομία [ასტინომია] საქართველო: პოლიცია დანია: Politi ისრაელი: משטרת ישראל [miʃtéret Jisraél]/[მიშტერეტ ჲისრაელ] ინდოეთი: पुलिस [Pulisa] ინდონეზია: Polisi ირანი: پلیس [pʰolîs] ირლანდია: An Garda Síochána ისლანდია: Lögregla ესპანეთი: Policía იტალია: Polizia ყაზახეთი: Полиция ჩინეთი: 警察 [ძინჩა] კორეა: 경찰 [კიონჩჰალ] ლატვია: Policija ლიეტუვა: Policija ჩრდილოეთი მაკედონია: Полиција მალაიზია: Politsiya მალტა: Pulizija მოლდოვეთი: Poliţia მონღოლეთი: Цагдаа ნიდერლანდები: Politie ნორვეგია: Politi პოლონეთი: Policja პორტუგალია: Polícia რუმინეთი: Poliţia რუსეთი: Полиция საქართველო: პოლიცია სერბეთი: Полиција სლოვაკეთი: Polícia სლოვენია: Policija აშშ: Police სომალი: Booliis ტაილანდი: เจ้าหน้าที่ตำรวจ თურქეთი: Polis თურქმენეთი: Polisiýa უზბეკეთი: militsiya (მილიცია) უკრაინა: Поліція ფილიპინები: Pulis ფინეთი: Poliisi საფრანგეთი: Police ხორვატია: Policija ჩეხეთი: Policie შვედეთი: Polisen ესტონეთი: Politsei სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა: Polisie იაპონია: 警察 [კეჲსაცუ]
მეფე

მეფე — მონარქიული სახელმწიფოს მეთაურის ქართული წოდებულება. მეფის ხელისუფლება წარმოიშვა ტომის ბელადის ძალაუფლებიდან გვაროვნული წესწყობილების დაშლის, კლასობრივი საზოგადოებისა და სახელმწიფოს წარმოქმნის პერიოდში. ასეთი პროცესი საქართველოში ძვ. წ. II–I ათასწლეულის მიჯნაზე განვითარდა. მეფის თავდაპირველი წოდებულება უნდა ყოფილიყო „მეუფეჲ მამასახლისი“, საიდანაც მარტივად „მეუფეჲ“, ბოლოს კი „მეფე“ წარმოდგა. ახ. წ. VI საუკუნეში სპარსელებმა და ბიზანტიელებმა საქართველოში მეფის ხელისუფლება გააუქმეს. მეფობის აღდგენის შემდეგ, IX საუკუნის დასასრულს „ქართუელთა მეფის“ ტიტული პირველად ადარნასე II ბაგრატიონმა მიიღო. ფეოდალურ საქართველოს თანდათანობითი გაერთიენების კვალობაზე ჩამოყალიბდა ქართველ მეფეთა წოდებულება — „მეფეთა-მეფე, მეფე აფხაზთა, ქართუელთა, რანთა და კახთა“. მეფის ხელისუფლება საქართველოში XIX საუკუნის დასაწყისამდე — ქართლ-კახეთისა და იმერეთის სამეფოების რუსეთთან შეერთებამდე არსებობდა. ქართლ-კახეთის უკანასკნელი მეფე იყო გიორგი XII, იმერეთისა — სოლომონ II. თანამედროვე სახელმწიფოებიდან სამეფოს სტატუსით არსებობს, მაგ., დიდი ბრიტანეთი, ბელგია, შვედეთი, იორდანია, ესპანეთი. მონარქია ამჟამინდელი მონარქების სია ფუტკარაძე ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 622. Archontology African Kingdoms Imperial Throne Leadership and Enthronements დაარქივებული 2018-12-25 საიტზე Wayback Machine. Imperial House Foundation – Africa/USA/Europe – interview დაარქივებული 2008-06-07 საიტზე Wayback Machine.
ტაქსი

ტაქსი (ფრანგულიდან Taximètre „ფასის მრიცხველი“, მოგვიანებით დაერქვა თვით მანქანასაც) — საზოგადოებრივი ტრანსპორტის საშუალება, ავტომობილი, რომელიც გამოიყენება მგზავრების გადასაყვანად და ტვირთის გადასატანად ნებისმიერ მითითებულ ადგილას მანქანის მრიცხველზე (ტაქსინეტრი) ნაჩვენები საფასურის გადახდით. ხანდახან ფასზე მოლაპარაკება წინასწარ ხდება მძღოლთან. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „ტაქსი“ ვიკისაწყობში. ტაქსები, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე Prime Time Investigates
სხეული

სხეული — ცოცხალი ორგანიზმის განუყოფელი ფიზიკური მასალა. სიტყვას „სხეული“ ხშირად იყენებენ გარეგნობის, ჯანმრთელობის საკითხებსა და სიკვდილთან დაკავშირებით. ცოცხალი ორგანიზმის სხეულს ფიზიოლოგია შეისწავლის. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: სხეული
სათვალთვალო ბორბალი

სათვალთვალო ბორბალი (პოპულარულად „ეშმაკის ბორბალი“) — ატრაქციონი, დიდი ზომის ვერტიკალურად აღმართული ბორბალის სახით, რომლის გარსზე მიმაგრებულია კაბინები მგზავრთათვის. სათვალთვალო ბორბალი, როგორც წესი, გასართობი პარკების განუყოფელი ნაწილია. მსოფლიოს უდიდესი სათვალთვალო ბორბალია 165 მეტრი სიმაღლის „სინგაპურის მფრინავი“, სინგაპურში. ამუშავდა 2008 წლის 11 თებერვალს, ხოლო საჯაროდ გაიხსნა იმავე წლის 1 მარტს. მანამდე რეკორდსმენი იყო 160 მეტრით „ნანჩანის ვარსკვლავი“, ქალქ ნანჩანში, ძიანსის პროვინცია, ჩინეთი, რომელიც 2006 წლის მაისში გაიხსნა. უფრო ადრე კი - ლონდონის თვალი 135 მ-ით. გაიხსნა 1999 წლის 31 დეკემბერს, ახალი ათასწლეულის მიჯნაზე. პერიოდი
ლონდონის თვალი

ლონდონის თვალი (ინგლ. London Eye, აგრეთვე ცნობილი როგორც Millennium Wheel – ათასწლეულის ბორბალი) — ყველაზე მაღალი სათვალთვალო ბორბალია ევროპაში (135 მ) და ყველაზე პოპულარული ფასიანი ტურისტული ღირსშესანიშნაობა გახდა დიდ ბრიტანეთში, რომელსაც წელიწადში 3 მილიონი ადამიანი სტუმრობს. 1999 წელს აგების მომენტში ლონდონის თვალი ყველაზე მაღალი ეშმაკის ბორბალი იყო მსოფლიოში, თუმცა 2006 წლის მაისში მას ჯერ ნანჩანის ვარსკვლავმა (160 მ), ხოლო 2008 წლის თებერვალში კი სინგაპურის მფრინავმა (165 მ) გაუსწრო. თუმცა მისი ოპერატორები მას დღემდე მოიხსენიებენ, როგორც მსოფლიოს უმაღლეს ცალმხრივად დამაგრებულ სათვალთვალო ბორბალს (ვინაიდან მთელი კონსტრუქცია ეყრდნობა A-ფორმის საბჯენებს ცალი მხრიდან). ლონდონის თვალი მდინარე ტემზის სამხრეთ სანაპიროზე დგას უესტმინსტერისა და ჰანგერფორდის ხიდებს შორის. ოფიციალური საიტი (ინგლისური) ლონდონის თვალის შესახებ (ინგლისური)
უსაინ ბოლტი

უსაინ ბოლტი (Usain Bolt; დ. 21 აგვისტო, 1986) — იამაიკელი სპრინტერი, მიმდინარე მსოფლიო რეკორსდმენი 100 მეტრზე სპრინტში (9,58 წმ), ასევე მსოფლიოს იუნიორი და იამაიკის რეკორდის მფლობელი 200 მ-ზე სირბილში (19,75 წმ). მისმა სახელმა და მიღწევებმა სპრინტში მას „ელვისებური ბოლტის“ მეტსახელი მოუხვეჭა. შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „უსაინ ბოლტი“ ვიკისაწყობში. ოფიციალური საიტი ქრონოლოგია The Daily Telegraph-ზე
დაიან ფონ ფურშტენბერგი

დაიან ფონ ფურშტენბერგი (Diane von Fürstenberg; დაბ. სახელი დიან სიმონ მიშელ ჰალფინი; დ. 31 დეკემბერი, 1946, ბრიუსელი, ბელგია) — ებრაელი ამერიკელი მოდის დიზაინერი, განთქმული მისი ხელწერის შემოსახვევი კაბით. დაიაბადა მდიდარი ებრაელის ოჯახში. მამამისი ლეონ ჰალფინი წარმოშობით რუსი-ებრაელი იყო, რომელმაც მეორე მსოფლიო ომი შვეიცარიაში გაატარა, დედამისი კი წარმოშობით ბერძენი-ებრაელი ლილიან ნამიასი, რომელიც ჰოლოკოსტს გადაურჩა. დაიან ფონ ფურშტენბერგი ეკონომიკას სწავლობდა ჟენევის უნივერსიტეტში. ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“
პტოლემე IV

პტოლემე IV ფილოპატორი (ბერძ. Πτολεμαίος Φιλοπάτωρ) — ეგვიპტის მმართველი პტოლემეების დინასტიიდან ქვეყანას მართავდა ძვ. წ. 221-204 წწ. ძვ. წ. 221-217 წწ. სელევკიდებთან ომი პტოლემე IV-სთვის გამარჯვებით დასრულდა. რაფიასთან ფარაონმა გაანადგურა ანტიოქ III დიდის არმია (ძვ. წ. 223-187 წწ.), თუმცა შემდეგ სირიის მეფემ რამდენიმეჯერ დაამარცხა იგი და პალესტინაზე საკუთარი მმართველობა დააწესა. შესაბამისად, სელევკიდებთან ომის პერიოდში პტოლემეოსმა სირიის თითქმის ყველა სამფლობელო დაკარგა. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 224.
ანტიოქე III დიდი

ანტიოქე III დიდი (ძვ. წ. 242 - 187) – სელევკიდების ელინისტური სახელმწიფოს – სირიის მეფე. სელევკე II-ის ძე. მეფობდა ძვ. წ. 223 წლიდან. მის დროს სელევკიდების სამეფომ ჯერ დიდ პოლიტიკურ ძლიერებას მიაღწია, შემდგომ კი დაკნინდა. ძვ. წ. 220 წელს ჩაახშო მიდიის სატრაპის მოლონისა და მისი ძმის ალექსანდრეს აჯანყება. ძვ. წ. 219-217 წლებში იბრძოდა ეგვიპტის წინააღმდეგ, დაიპყრო ფინიკია და პალესტინა, მაგრამ რაფიასთან ბრძოლაში (ძვ. წ. 217 წ.) დამარცხდა და დაკარგა ყველა მონაპოვარი. ძვ. წ. 212-205 წლებში ილაშქრა აღმოსავლეთში და თავის გავლენას დაუმორჩილა პართიისა და ბაქტრიის სამეფოები. ძვ. წ. 203 წელს მაკდონიის მეფე ფილიპე V-სთან ერთად ეგვიპტეს წაართვა პალესტინა; შეეცადა მცირე აზიის ქალაქებისა და თრაკიის დამორჩილებასაც, რამაც მის წინააღმდეგ აამხედრა პერგამონის სამეფო და როდოსი. კოალიციას მიემხრო რომის რესპუბლიკა (სირიის ომი ძვ. წ. 192-188 წწ.) ანტიოქე დამარცხდა ჯერ საბერძნეთში, ხოლო ძვ. წ. 190 წელს მცირე აზიაში, ქალაქ მაგნესიასთან. ძვ. წ. 188 წელს, რომსა, მის მოკავშირეებსა და ანტიოქეს შორის დაიდო ხელშეკრულება, რომელმაც ძალზე დაასუსტა სელევკიდების სამეფო და მეორეხარისხოვან სახელმწიფოდ აქცია. ანტიოქე მოკლეს ელემაისში ადგილობრივი ტაძრის გაძარცვის დროს. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 490.
მაქსიმილიან ფონ ბადენი

პრინცი მაქსიმილიან ფონ ბადენი (გერმ. Maximilian Alexander Friedrich Wilhelm Prinz von Baden; დ. 10 ივლისი, 1867 — გ. 6 ნოემბერი, 1929) — გერმანელი სამხედრო და პოლიტიკოსი, გენერალი, ბადენის დიდი ჰერცოგის ფრიდრიხ II ბიძაშვილი და მემკვიდრე. გერმანიის იმპერიის რაიხსკანცლერი 1918 წელს. 10 July 1867 – 8 August 1928: His Grand Ducal Highness Prince Maximilian of Baden 9 August 1928 – 6 November 1929: His Royal Highness The Margrave of Baden 10 ივლისი 1867 – 8 აგვისტო 1928: His Grand Ducal Highness Prince Maximilian of Baden 9 აგვისტო 1928 – 6 ნოემბერი 1929: His Royal Highness The Margrave of Baden ადგილობრივი ბადენის დიდი საჰერცოგო: ცერინგენების ლომის ორდენი ერთგულების ორდენი კარლ-ფრიდრიხის სამხედრო დამსახურებების ორდენი ანჰალტის საჰერცოგო: დათვი ალბერტის ორდენის დიდი ჯვარი ბავარიის სამეფო: წმინდა ჰარბერტის ორდენის რაინდი ჰანოვერის დინასტია: წმინდა გიორგის ორდენის რაინდი ერნშტაინის საჰერცოგოები: საქს-ერნშტაინის სახლის ორდენის დიდი ჯვარი ჰესენის დიდი საჰერცოგო: ლუდვიგის ორდენის დიდი ჯვარი Mecklenburg: Grand Cross with crown and ore of the House Order of the Wendish Crown თარგი:ქვეყნის მონაცემები Kingdom of Prussia: Knight of the Order of the Black Eagle with chain Grand Commander of the Royal House Order of Hohenzollern Iron Cross, 2nd Class - 1914 თარგი:ქვეყნის მონაცემები Hohenzollern-Sigmaringen: Cross of Honour, 1st Class of the Princely House Order of Hohenzollern თარგი:ქვეყნის მონაცემები Saxe-Weimar-Eisenach: Grand Cross of the Order of the White Falcon თარგი:ქვეყნის მონაცემები Kingdom of Saxony: Knight of the Order of the Rue Crown თარგი:ქვეყნის მონაცემები Württemberg: Grand Cross of the Order of the Crown - 1885 Foreign  Austria-Hungary: Grand Cross of the Order of St. Stephen of Hungary - 1900  Belgium: Grand Cordon of the Order of Leopold  ბულგარეთი: Grand Cross of the Order of St. Alexander  Denmark: Knight of the Order of the Elephant - 10 July 1900  მონტენეგრო: Grand Cross of the Order of Prince Danilo I  Norway: Grand Cross of the Order of St. Olav  რუსეთი: Knight of the Order of St. Andrew the Apostle the First-Called  Sweden: Knight of the Order of the Seraphim - 24 April 1902 ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 Almanach de Gotha. Haus Baden (Maison de Bade). Justus Perthes, Gotha, 1944, p. 18, (French). ↑ 2.0 2.1 Rangliste der Königlich Preußischen Armee und des XIII. (Königlich Württembergischen) Armeekorps für 1914. Hrsg.: Kriegsministerium. Ernst Siegfried Mittler & Sohn. Berlin 1914. S. 355. ↑ 3.0 3.1 Hof- und Staatshandbuch des Königreichs Württemberg 1907. S. 30. ↑ 4.0 4.1 Lothar Machtan: Prinz Max von Baden: Der letzte Kanzler des Kaisers. Suhrkamp Verlag. Berlin 2013. ISBN 978-3-518-42407-0. S. 246. ↑ "A Szent István Rend tagjai" დაარქივებული 22 December 2010 საიტზე Wayback Machine. ↑ Jørgen Pedersen (2009). Riddere af Elefantordenen, 1559–2009 (da). Syddansk Universitetsforlag. ISBN 978-87-7674-434-2.  ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: მაქსიმილიან ფონ ბადენი
ჟაბო

ჟაბო (ფრანგ. jabot) — პერანგის საყელოზე მოვლებული ბაფთა ან მარმაში. მოდაში იყო XVIII საუკუნეში. ჟაბო შეიძლება ასევე იყოს მარმაშის ან მსუბუქი ქსოვილის გაწყობილობა ქალის ზედატანზე ან კაბაზე.
ჟაკარდული ქსოვილი

ჟაკარდული ქსოვილი — მსხვილსახეებიანი ქსოვილი. მისი სახელწოდება მომდინარეობს საქსოვი მანქანის გამომგონებლის — ფრანგი მექანიკოსის, ჟაკარდის სახელიდან.
ჟაკერია

ჟაკერია (ფრანგ. Jacquerie, Jacques bon homme-იდან „გულუბრყვილო ჟაკი“, ასე ეძახდნენ გლეხებს დაცინვით თავად-აზნაურები) — გლეხთა დიდი ანტიფეოდალური აჯანყება ჩრდილოეთ საფრანგეთში 1358 წლის მაისსა და ივნისში. ჟაკერიის მიზეზი იყო ეკონომიკური კოლაფსი, გამოწვეული ასწლიანი ომის შედეგად, საგადასახადო ტვირთი და ასევე შავი ჭირის ეპიდემია, რომელმაც იმსხვერპლა მოსახლეობის მესამედზე მეტი. ჟაკერიას წინ უსწრებდა საფრანგეთის მეფე ჟან II კეთილის პუატიეს ბრძოლაში, ინგლისელთა მიერ მისი დატყვევება და პარიზის აჯანყება (1357-1358 წწ.), რომლის შედეგადაც დედაქალაქში 1358 წლის თებერვლიდან ძალაუფლება ხელთ იგდეს შეძლებულმა მოქალაქეებმა ვაჭართა პრევოს ეტიენ მარსელის მეთაურობით. საფრანგეთის დროებითი განმგებელი პარიზიდან გაქცეული დოფინი შარლი მშიერ ბლოკადაში აქცევდა რევოლუციურ პარიზს. ჟაკერიის უშუალო მიზეზად მეფის ტყვეობიდან გამოსყიდვის მიზნით შემოღებული ახალი ფულადი გადასახადი და ციხესიმაგრების არდგენასთან დაკავშირებული ბეგარა იქცა. აჯანყება დაიწყო 1358 წლის 28 მაისს ბოვეზის ოლქში მდებარე სოფ. სენ-ლე-დ’ესერანში და მოიცვა ილ-დე-ფრანსი, პოკარტიე, პონტიე, ქვემო ნორმანდია, შამპანი და სხვა. ქალაქების დემოკრატიული ფენები თანაუგრძნობდნენ ჟაკერიას, მაგრამ შეძლებული მოქალაქეები, რომელთაც ქალაქებში ძალაუფლება ეპყრათ, გლეხთა აჯანყებას მტრულად შეხვდნენ და მას მხარი არ დაუჭირეს. უდიდეს სიძლიერეს ჟაკერიამ მიაღწია ბოვეს ოლქსა და ქალაქების კლერმონის, კომპიენისა და სანლისის მიდამოებში, სადაც მოქმედებდა ამბოხებულთა უდიდესი რაზმი ბოვეს ოლქის სოფელ მელოს მცხოვრების გილიომ კალის მეთაურობით. მოძრაობა სტიქიურ ხასიათს ატარებდა, ხალხი ცუდად იყო შეიარაღებული. გილიომ კალმა დახმარებისათვის მიმართა პარიზის აჯანყების ხელმძღვანელს ეტიენ მარსელს, რომელმაც გლეხებს ყოველგვარი დახმარება აღუთქვა, მაგრამ მას შემდეგ, რაც პარიზელთა რაზმებმა გლეხებთან ერთად რამდენიმე ციხე დაანგრიეს, პარიზელები უკან დაბრუნდნენ და ბედის ანაბარა მიატოვეს გლეხები. 1358 წლის 10 ივნისს სოფელ მელოსთან მოხდა გადამწყვეტი ბრძოლა გილიომ კალის რაზმსა და საფრანგეთის თავადაზნაურობის მიერ მიმხრობილი შარლ ბოროტის ფრანგი და ნავარელი ვასალების და დაქირავებული ინგლისელი ჯარისკაცებისაგან შემდგარ რაზმებს შორის. ბრძოლის წინ გილიომ კალი ფეოდალებმა ვერაგულად დაატყვევეს და უმეთაუროდ დარჩენილი რაზმი გაანადგურეს. ფეოდალებმა საშინელი სისასტიკით ჩაახშეს აჯანყება. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 238. ჟაკერია. ასწლიანი ომის კომენტარები. დაარქივებული 2009-02-28 საიტზე Wayback Machine.
იმპერატორი

იმპერატორი (ლათ. imperator – მბრძანებელი) — მონარქის ტიტული. თავდაპირველად იმპერატორის საპატიო ტიტული რომაელ მხედართმთავრებს ენიჭებოდათ. ავგუსტუსუს დროიდან იმპერატორად იწოდებოდა რომის სახელმწიფოს მემკვიდრეობითი მეთაური, შემდეგში იმპერატორის ტიტული ზოგიერთი სხვა სახელმწიფოს მონარქებმაც მიიღეს (ტერმინი „იმპერატორი“ არაევროპული ქვეყნების მონარქთა მიმართაც გამოიყენება — მაგ., ჩინეთის იმპერატორი — 1911-მდე, იაპონიის იმპერატორი). იმპერია რომის იმპერატორი იაპონიის იმპერატორი საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორი ბიზანტიის იმპერატორი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 117. Ian Mladjov's site at University of Michigan დაარქივებული 2012-12-12 საიტზე Archive.isCategory:Webarchive template archiveis links: Monarchs (chronology and genealogy) დაარქივებული 2012-12-15 საიტზე Archive.isCategory:Webarchive template archiveis links Monarchs (more genealogy) დაარქივებული 2012-12-12 საიტზე Archive.isCategory:Webarchive template archiveis links
ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2008: ფინალი

უეფა ევრო 2008–ის ფინალი — ევრო 2008-ის ფინალური ტურნირის დასკვნითი მატჩი. გაიმართა 2008 წლის 29 ივნისს ერნსთ–ჰაპელის სტადიონზე, ვენაში, ავსტრია და გამოვლინდა უეფა ევრო 2008–ის გამარჯვებული. ევროპის 2008 წლის საფეხბურთო ევროპის ჩემპიონატის ფინალურ მატჩში ესპანეთის ნაკრებმა გერმანიის ეროვნულ ნაკრები 1:0 დაამარცხა და 1964 წელს მოგებული ფინალის შემდეგ, ჩემპიონობა მეორედ იზეიმა. ლუის არაგონესის გუნდის ფეხბურთელებმა მთელი ტურნირი დაუმარცხებლად განვლეს, ეს კი 1984 წლის ჩემპიონატის შემდეგ, როდესაც ტრიუმფს საფრანგეთმა მიაღწია, პირველად მოხდა. ესპანეთის ნაკრებმა ჯგუფში რუსეთს, შვედეთსა და საბერძნეთს აჯობა, ფინალამდე კი გზიდან იტალია და იგივე რუსეთი ჩამოიტოვ. მათი უპირატესობა ევრო-2008-ს ფინალურ მატჩშიც აშკარა იყო, როდესაც მათ გერმანიის ეროვნულ გუნდს აშკარად აჯობეს. გერმანიამ ვერცერთი საგოლე მომენტი ვერ შექმნა. ჩემპიონატის ბომბარდირის, დავიდ ვილიას არყოფნაში, არაგონესმა ერთადერთ გამოკვეთილ ფორვარდად ფერნანდო ტორესი გაამწესა, თუმცა, ამით ესპანელთა შეტევებს სიმწვავე არ დაჰკლებია. იგი თანაგუნდელთა ლამის ყველა პასს იღებდა და არცთუ დამაჯერებლად მოთამაშე გერმანელი მცველები მუდმივ დაძაბულობაში ჰყავდა. მოგვიანებით ფინალის საუკეთესო მოთამაშედ დასახალებული ტორესის დაუცხრომლობამ შედეგი მატჩის 33-ე წუთზე გამოიღო, როდესაც მან ლამი უკან მოიტოვა, შემდეგ კი აშკარად დაუფიქრებლად გამოსულ ლემანსაც აჯობა და ბურთი კარში გადაგზავნა. ყველანაირი ლოგიკით, გოლის შემდეგ ლიოვის ფეხბურთელებს უფრო აქტიური თამაში უნდა გაეჩაღებინათ, თუმცა, გერმანიამ ეს ვერ შეძლო. მე-2 ტაიმის დასაწყისში ისინი ტერიტორიულ უპირატესობას კი დაეუფლნენ, თუმცა კასილასის კარამდე მიახლოება ძველებურად უჭირდათ. ტრავმირებული ბალაკი კარგად ვერ თამაშობდა, ჰიცლშპერგერისა და ფრინგსის მონდომება კი იმისთვის საკმარისი არ აღმოჩნდა, რომ შედარებით აქტიური შვაინშტაიგერისთვის მხარი აებათ. ამის ფონზე ხავისა და ინიესტას კომბინაციურმა თამაშმა აჯობა გერმანელების ნახევარდაცვას. ესპანელმა ჩამშლელმა მარკოს სენამ ფინალშიც უდიდესი სამუშაო გასწია და პირველი წარმოშობით ბრაზილიელი ფეხბურთელი გახდა, რომელმაც ევროპის ჩემპიონობა იზეიმა. მცველმა სერხიო რამოსმა საკუთარი აქტიურობის წყალობით, მარჯვენა ფლანგიდან არაერთი ხიფათი შექმნა გერმანიის კართან. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2008: ფინალი UEFA Full Time Report[მკვდარი ბმული] UEFA Full Time Statistics დაარქივებული 2008-09-29 საიტზე Wayback Machine. ↑ ესპანეთის ნაკრებმა 44-წლიანი გვალვა შეწყვიტა[მკვდარი ბმული] – გაზეთი მსოფლიო სპორტი, 30 ივნისი, 2008. წაკითხვის თარიღი: 30 ივნისი, 2008
გენერალი

გენერალი (ლათ. Generalis) — უმაღლესი ოფიცრების სამხედრო წოდება არმიაში. ტერმინი სათავეს იღებს ლათინური სიტყვიდან Generalis (მთავარი, უფროსი), პირველად შემოიღეს საფრანგეთში მეთექვსმეტე საუკუნეში. საქართველოს შეიარაღებულ ძალებში დაწესებულია გენერალთა წოდებები: ბრიგადის გენერალი, გენერალ-მაიორი, გენერალ-ლეიტენანტი და არმიის გენერალი. ყოფილ საბჭოთა კავშირში დაწესებული წოდებები იყო: გენერალ-მაიორი, გენერალ-ლეიტენანტი, გენერალ-პოლკოვნიკი და არმიის გენერალი. გენერალი (კანადის არმია) გენერალი (კოლუმბიის არმია) გენერალ დე ეხერსიტო (ეკვადორის არმია) კენრაალი (ფინეთის არმია) ჟენერალი (საფრანგეთის არმია) გენერალი ბუნდესვერი, გერმანია სტრატეგოსი (საბერძნეთის არმია) არტეშბოდი (ირანის ისლამისტური რესპუბლიკის არმია) ალუფი (ცაჰალი) გენერალი (იტალიიის არმია) გენერალი (მაკედონიის რესპუბლიკის არმია) გენერალი (მექსიკის არმია) გენერალი (ნიდერლანდის სამეფო არმია) ჰენერალი (ფილიპინების არმია) გენერალი (პოლონეთის სახმელეთო ძალები) გენერალი (პორტუგალიის არმია) გნერალი (რუმინეთის სახმელეთო ძალები) გენერალი (რუსეთის შეიარაღებული ძალები) გენერალი (სერბეთის სამხედრო ძალები) გენერალი (შვედეთის არმია) გენერალისიმუსი სიოგუნი ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 45. Generals of World War II Schema-root.org: US Generals დაარქივებული 2005-11-12 საიტზე Wayback Machine.