laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
ილიურთის ციხე-სახლი

ილიურთის ციხე-სახლი — ციხე-სახლი თუშეთში, ახმეტის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სოფლ ილიურთის ტერიტორიაზე, სოფლის შუაში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკუთვნოდა ილიკო ბახტურიძეს. ციხე-სახლი (5,6 X 4,5 მ; სიმაღლე 6,6 მ) სამსართულიანია, ნაგებია ფიქალი ქვით. წყობა მშრალია. I სართულზე შესასვლელი ჩრდილოეთიდანაა, II-ზე - დასავლეთიდან. II სართულზე აღმოსავლეთ კედელში ორი, ხოლო სამხრეთისაში ერთი სარკმელია, ჩრდილოეთ კედელში კი ერთი სათოფური. III სართული ოთხივე მხარეს გახსნილია. ამ სართულზე, შუაში, ქვის ბაზისიანი ხის საყრდენი სვეტი დგას. სართულშუა გადახურვა მოწყობილია ხის კოჭებზე. სართულები ერთმანეთს საძრომებით (ამოქოლილია) უკავშირდებოდნენ. პირველ სართულს საქონლის სადგომად იყენებდნენ, მეორეს - საცხოვრებლად, მესამე - სამეურნეო დანიშნულების იყო. შენობა გადახურულია ფიქლის ორფერდა სახურავით. ქალდანი ა., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 94-95.
ინგეთის კოშკი

ინგეთის კოშკი — კოშკი მდებარეობს ახმეტის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ინგეთის სამხრეთით 4-5 კმ-ზე, ტყეში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. კოშკი გეგმით სწორკუთხაა (7,2 X 6,8 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით. წყობა ირეგულარულია. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: პირველი სართული თითქმის მთლიანად მიწით და ნანგრევებით არის ამოვსებული, მეორე სართულის კედლების მცირე ნაწილიღაა დარჩენილი. კოშკის პირველი სართული ქვის კამარით ყოფილა გადახურული. სართულის აღმოსავლეთ კედელში პატარა კვადრატული ნიშია. კოშკის გარშემო შეიმჩნევა კიდევ ორი კოშკის კვალი და რამდენიმე გაურკვეველი დანიშნულების შენობის ნაშთი. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 95.
ტრირის სათემო კავშირი

ტრირის სათემო კავშირი (გერმ. Verbandsgemeinde Trier-Land), იგივე ტრირ-ლანდის ადმინისტრაცია, ან სამმართველო რაინლანდ-პფალცის მხარეში, გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკაში. შედგება 11 დასახლებული პუნქტისაგან. ამ დასახლებებს თემებსაც უწოდებენ. აახი (ტრირი) (Aach (bei Trier)) (1 152 მოსახლე) ფრანცენჰაიმი (Franzenheim) (330 მოსახლე) ჰოკვაილერი (Hockweiler) (259 მოსახლე) იგელი (Igel (Mosel)) (2 016 მოსახლე) კორდელი (აიფელი) (Kordel (Eifel)) (2 187 მოსახლე) ლანგზური (Langsur) (1 679 მოსახლე) ნეველი (Newel) (2 813 მოსახლე) რალინგენი (Ralingen) (2 015 მოსახლე) ტრირვაილერი (Trierweiler) (3 462 მოსახლე) ველშბილიგი (Trierweiler) (2 527 მოსახლე) ცემერი (Zemmer) (2 881 მოსახლე) ტრირ-ლანდის ოფიციალური საიტი
კვავლოს კოშკი

კვავლოს კოშკი — კოშკი კახეთის მხარის ახმეტის მუნიციპალიტეტში, თუშეთში, ნასოფლარ კვავლოს განაპირას, ჩრდილოეთით. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. კოშკი ხუთსართულიანია, ზემოთკენ შევიწროვებული. ნაშენია ფიქლით. წყობა მშრალია. ძეგლი დაზიანებულია: ჩამოშლილია მეორე, მესამე და მეოთხე სართულების გადახურვა, მთელ სიმაღლეზე დაბზარულია აღმოსავლეთ კედელი. კოშკში შესასვლელი I სართულზეა (5,8 X 5,8 მ) სამხრეთიდან. კარი თაღოვანია. აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებში თითო სათოფურია. სართული გადახურულია შეკრული კამარით, რომელშიც მოწყობილია მეორე სართულზე ასაძრომი ხვრელი. მეორე სართულის სამხრეთ კედლის შუაში განიერი და მაღალი სარკმელია გაჭრილი. აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლების ჩრდილო კიდესთან თითო სათოფურია. ორი სათოფურია ჩრდილო კედლის დასავლეთ ნაწილში. მესამე სართულის სამხრეთ კედელში მცირე ზომის თაღოვანი სარკმელია, აღმოსავლეთ და ჩრდილო კედლებში – თითო სათოფური. კოშკის მეოთხე სართულის არქიტექტურული გადაწყვეტა მესამის ანალოგიურია. მეხუთე სართულის ოთხივე კედელში თითო შეისრულთაღოვანი მაღალი სარკმელია, რომელთა ქვედა ნახევარი, გარედან, ფიქლის კრონშტეინებზე დაყრდნობილი სწორკუთხა მაშიკულია მიდგმული. სართული გადახურულია შეკრული კამარით. მეორე, მესამე და მეოთხე სართულების გადახურვა ხის კოჭებზე ყოფილა გამართული, შემორჩენილია კოჭების საყრდენი ბუდეები. გარედან კოშკს პირამიდისებრი საფეხუროვანი სახურავი ხურავს. საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად კოშკს 2006 წელს მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია. ქალდანი ა., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 96. ↑ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
კვავლოს ციხე-სახლი

კვავლოს ციხე-სახლი — ციხე-სახლი ახმეტის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ნასოფლარ კვავლოს ტერიტორიაზე (ომალოს თემში), სოფლის შუაში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. სახლი ოთხსართულიანია. ნაშენია ფიქლით. წყობა მშრალია. პირველი სართული (ფართ. 20 კვ. მ.) საქონლის სადგომია. შესასვლელი ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან აქვს. კარი ორფრთიანია, ურდულიანი. სამხრეთ-აღმოსავლეთ კედელში ერთი სარკმელია. იატაკზე ფიქალია მოგებული. ჭერში მოწყობილია II სართულზე ასასვლელი ხვრელი. მეორე სართულზე საცხოვრებელი (ფართ. 20 კვ. მ.) და ერთი დამხმარე სათავსია (ფართ. 12 კვ. მ.). საცხოვრებელში შესვლა შეიძლება დამხმარე სათავსის სამხრეთ აღმოსავლეთ კედელში გაჭრილი კარით. საცხოვრებლის სამხრეთ-დასავლეთ და ჩრდილო-აღმოსავლეთ კედლებში თითო ნიშია, სამხრეთ-აღმოსავლეთ კედელში - ორი სარკმელი. იატაკი ამ სართულზე დატკეპნილი მიწისაა. III სართულზეც ორი სხვადასხვა ფართობის სათავსია. სათავსებს გარედან ცალ-ცალკე შესასვლელები აქვთ. დიდი სათავსის (ფართ. 20 კვ. მ.) კარი სამხრეთ-დასავლეთ კედელშია გაჭრილი. სამხრეთ-აღმოსავლეთ კედელში ორი სარკმელია. პატარა სათავსის (ფართ. 12 კვ. მ.) კარი ჩრდილო-დასავლეთითაა. ჩრდილო-აღმოსავლეთ კედელში ერთი სარკმელია, სამხრეთ-დასავლეთ კედელში – ბუხარი, ჭერში - მეოთხე სართულზე ასასვლელი ხვრელი. IV სართულზეც ორი სათავსია, რომელთაგან მხოლოდ ერთს იყენებდნენ. ამ სათავსის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კედელში განიერი ღიობია, ჩრდილო -აღმოსავლეთით - სარკმელი და სათოფური, ჩრდილო-დასავლეთ კედელში - ერთი სარკმელი და ორი სათოფური, სამხრეთ-დასავლეთისაში - ერთი სათოფური. იატაკი დატკეპნილი მიწისაა. შენობას ფიქლის ორფერდა სახურავი აქვს. ჯინჭარაძე ზ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 96-97.
ტბიყელი

ტბიყელი, ზღვისნაწყვეტი — მყინვარულ-ეგზარაციული ან ზვავ-მეწყრული წარმოშობის მაღალმთიანი პატარა ტბა საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქობულეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მესხეთის ქედის დასავლეთი ნაწილში, მდინარე კინტრიშის აუზში, ნაბაძირის მთაზე, ზღვის დონიდან 2218 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 0,01 კმ². დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმულია 130 მ-ზე, ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ 100 მ-ზე. აქვს ოვალური ფორმა. საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. სანაპირო სუსტადაა შეჭრილ-შემოჭრილი. ტბის ქვაბული შედგება სამი მკვეთრად განსხვავებული ნაწილისაგან. ტბის ქვაბულს დასავლეთით საკმაოდ ციცაბო ფერდობი გააჩნია, რომელიც 70 მ-მდე სიგანის ძირისა და მახვილი წვერის მქონე სამკუთხედს მოგვაგონებს, რომლის სიმაღლე ტბის დონიდან 80 მ-ს არ აღემატება. მის ზედაპირს ემჩნევა თანამედროვე თოვლის ზვავების მოქმედების ნაკვალევი. სანაპიროს მეორე მორფოლოგიურ მონაკვეთს, რომელიც ტბის ქვაბულის ჩრდილოეთ ნაწილს ქმნის, 20–30 მ სიმაღლე, ოდნავ მომრგვალებული ფორმა და დიდი დახრილობა აქვს. სანაპიროს მესამე ნაწილი, რომელსაც 300 მ-მდე სიგრძე აქვს, იგი სამხრეთისა და აღმოსავლეთის ექსპოზიციისა და სხვა ნაწილებთან შედარებით დიამეტრულად განსხვავებული სახის მქონეა. სიახლოვეს შუაეოცენური ტუფქვიშაქვებისა და პორფირიტული საფარებით აგებული და სამხრეთისაკენ დახრილ წყებებში 150 მ სიგრძის და 30 მ-მდე სიგანის კონსექვენტური ტიპის მოქმედი მეწყერია წარმოდგენილი. ტბა გამდინარეა, თუმცა დონის ცვალებადობის არანაირ ნიშანს არ ატარებს. ტბიყელის ჩრდილო-დასავლეთით მდებარე მიწისქვეშა არხის გავლით ტბიდან გამოედინება 4 წყარო და მათგან იქმნება პატარა მდინარე. ტბაში მცირე რაოდენობით არის წყლის ფლორისა და ფაუნის წარმომადგენლები. მოქცეულია კინტრიშის სახელმწიფო ნაკრძალში. ტბიყელი თვალწარმტაცია, აქედან ერთი მხრით აჭარის მთაგორიანი მხარის ბუნება ჩანს, მეორე მხარეს კი კოლხეთის ბარი და კავკასიონის დათოვლილი მწვერვალები. ტბიყელის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, რამდენიმე კილომეტრში მდებარეობს სიძერძლის ტბა. ↑ 1.0 1.1 1.2 საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის მოამბე. თბ., 1968. ტ. 52. გვ. 105–108. (N1). ↑ ხარიტონ ახვლედიანის სახელობის აჭარის მუზეუმი. ბათუმი, 2011. 1987–6807 ტ. IV, გვ. 85–90 ↑ კინტრიშის დაცული ტერიტორიების მენეჯმენტის გეგმის დამტკიცების თაობაზე ↑ Топографическая карта K–38–85 — 1 : 100 000. Хуло. 1984
ენვერ ხოჯა

ენვერ ხოჯა (ალბ. Enver Hoxha; დ. 16 ოქტომბერი, 1908, გიროკასტრა — გ. 11 აპრილი, 1985, ტირანა) — ალბანეთის შრომის პარტიის პირველი მდივანი 1941–1985 წლებში, ალბანეთის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე 1944–1954 წლებში და ალბანეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი 1946–1953 წლებში. ენვერ ხოჯას მმართველობის პერიოდში, რომელიც ხასიათდებოდა ევროპისგან იზოლაციით და სტალინიზმისადმი მიდრეკილებით, ალბანეთი ნახევრადფეოდალური სახელმწიფოსგან გარდაიქმნა აგრარულ-ინდუსტრიულ ქვეყნად. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 692. ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: ენვერ ხოჯა ენვერ ხოჯას საიტი Enver Hoxha. His Life and Work ↑ 1.0 1.1 Encyclopædia Britannica <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741"></a> ↑ 2.0 2.1 SNAC — 2010. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a> ↑ Ходжа Энвер // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a> ↑ Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a> ↑ ბროკჰაუზის ენციკლოპედია <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a> ↑ Brozović D., Ladan T. Hrvatska enciklopedija — LZMK, 1999. — 9272 გვრ. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1264934"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q429032"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18446"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1789619"></a> ↑ Deutsche Nationalbibliothek Record #118553879 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016. <a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a>
მატნის კოშკები

მატნის კოშკები — კოშკები მდებარეობს ახმეტის მუნიციპალიტეტში, სოფელ მატანში. ორივე მათგანი განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. კოშკი დგას სოფლის სამხრეთ–დასავლეთით 4 კილომეტრზე, სწორ ადგილზე. იგი გეგმით თითქმის კვადრატულია (6,9 X 6 მ), ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვითა და კირის დუღაბით. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია. შემორჩენილია ორი სართული. შესასვლელი პირველ სართულზეა - სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილში. კარი თარაზულადაა გადახურული. აღმოსავლეთ კედელში მცირე ზომის სწორკუთხა სარკმელია. მსგავსი სარკმელია მეორე სართულის სამხრეთ კედელში. სართულშუა გადახურვა ხის კოჭებზე ყოფილა მოწყობილი. აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებზე შემორჩენილია კოჭების საყრდენი ბუდეები. კოშკი მდებარეობს სოფლის დასავლეთით ორ კმ-ზე მლაშეების გორის ძირში. გეგმით ოთხკუთხაა (4.9 X 4.17 მ), ზემოთკენ დავიწროვებული. ნაგებია რიყის ქვით. გარეთა კუთხეებში მოზრდილი ზომის ნატეხი ქვაა გამოყენებული. ძეგლი დაზიანებულია. შემორჩენილია ორი სართულის სიმაღლეზე. შესასვლელი პირველ სართულზეა, დასავლეთიდან. ამ სართულზე, სამხრეთ კედლის ზედა ნაწილში, ერთი ვიწრო სარკმელია. კოშკს ხის სართულშუა გადახურვა ჰქონია, შემორჩენილია ძელების საყრდენი ბუდეები. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 109. რამიშვილი რ. ჯორბენაძე ბ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 109-110.
მაღრაანის კოშკი

მაღრაანის კოშკი — კოშკი მდებარეობს ახმეტის მუნიციპალიტეტში, სოფელ მაღრაანის ჩრდილო-აღმოსავლეთით 3 კილომეტრზე ტყეში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. კოშკი გეგმით კვადრატულია (5,8 X 5,8 მ), ზემოთკენ შევიწროვებული. ნაგებია ნატეხი ქვით. წყობა ირეგულარულია. ძეგლი დაზიანებულია: შემორჩენილია ორსართულნახევრის სიმაღლეზე. პირველი სართულის უმეტესი ნაწილი მიწითა და ნანგრევებითაა ამოვსებული. შესასვლელი I სართულზეა. დასავლეთით, კარი სწორკუთხაა. სართულის სამხრეთ კედელში ერთი პატარა ნიშია. II და III სართულის კედლები ყრუა. სართულშუა გადახურვა ხის ძელებზე ყოფილა გამართული, შემორჩენილია ძელების ბუდეები. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 121.
მეზვრიშვილების კოშკი

მეზვრიშვილების კოშკი — კოშკი მდებარეობს ახმეტის მუნიციპალიტეტში, სოფელ აწყურში. თარიღდება XVIII საუკუნის შუა ხანებით. კოშკი გარედან ოვალურია (11 X 9,5 მ), შიგნიდან - სწორკუთხა. ნაგებია საშუალო ზომის რიყის ქვის თარაზული რიგებით - კირის დუღაბზე. შესასვლელების წირთხლებში კვადრატული აგურია გამოყენებული. კედლებს შიგნიდან ეტყობათ შელესილობის კვალი. ძეგლი დაზიანებულია. შემორჩენილია I სართული და II სართულის დასავლეთ ნახევრის ნაწილი. კოშკი საცხოვრებელიც იყო და საბრძოლოც. I სართული აღმოსავლეთიდან დასავლეთის მიმართულებით წაგრძელებული ოთახია. შესასვლელები ჩრდილოეთ კედლის დასავლეთ ნაწილში და დასავლეთიდან აქვს. ორივე კარი გარედან თაღოვანია, ხოლო შიგნიდან თარაზულადაა გადახურული. სართულის კედლებში სათოფურებით აღჭურვილი რვა მაღალი და განიერი სწორკუთხა ნიშია. ამ ნიშების გარდა აღმოსავლეთ კედელში გეგმით ოვალური ორი თაღოვანი ნიშია, დასავლეთ კედელში - ერთი. კოშკის II სართულის შემორჩენილ ნაწილში ერთი თაღოვანი კარი და ორიარუსიანი სწორკუთხა ნიშია. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 59.
ომალოს კოშკი

ომალოს კოშკი — კოშკი მდებარეობს ახმეტის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ომალოში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. კოშკი (3 X 3 მ) სამსართულიანია, ზემოთკენ ოდნავ შევიწროვებული, ნაგებია ნატეხი ქვით. გარედან მოპირკეთებულია კარგად გათლილი შირიმით, წყობაში აქა-იქ ნატეხი ქვაც არის ჩართული. ძეგლი დაზიანებულია: ჩამოშლილია სართულშუა გადახურვა, III სართულის მცირე ნაწილიღაა შემორჩენილი. კოშკში შესასვლელი დასავლეთიდან I სართულზეა. კარი თარაზულად არის გადახურული და ზემოთკენ შესამჩნევად ვიწროვდება. ამავე სართულის სამხრეთ კედელში ერთი სათოფურია. II სართულის სამხრეთ-დასავლეთ კუთხეში მცირე სამალავია მოწყობილი. სართულშუა გადახურვა ხის ყოფილა (შემორჩენილია ძელების საყრდენი ბუდეები). დასავლეთ ფასადზე, კარის თავზე, ტვიფრით ორი მცირე გეომეტრიული ფიგურაა გამოყვანილი. დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 131.
ალ-მუსთანსირი

ალ-მუსთანსირი (სრული სახელი — აბუ ჯაფარ ალ-მუსთანსირ ბილლაჰ ალ-მანსურ იბნ ალ-ზაჰირი; დ. 1192 — გ. 2 დეკემბერი, 1242) — აბასიანთა სახალიფოს ხალიფა 1226 წელს მამამისის, აზ-ზაჰირის გარდაცვალებიდან 1242 წლამდე. William Muir, The Caliphate: Its Rise, Decline, and Fall. Al-Maqrizi, „Al Selouk Leme'refatt Dewall al-Melouk”, Dar al-kotob, 1997.
პეტრისბერგი

პეტრისბერგი (გერმ. Petrisberg, ან Der Petrisberg zu Trier - ტრირის პეტრისბერგი) — ქალაქ ტრირის ნაწილი. პეტრისბერგი მდებარეობს ტრირის შიდაცენტრის აღმოსავლეთით 265 მ. სიმაღლეზე. პეტრისბერგი, ქართ. იგივე „პეტრეს მთა“ წარმოადგენს ქალაქის ერთ-ერთ ხალხმრავალ ნაწილს ტრირში. პეტრეს მთიდან ქვემოთ იშლება 100 მეტრის სიღრმეზე მდებარე ქალაქ ტრირის დანარჩენი ნაწილები. ჩრდილოეთით მას კიურენცში აველერტალი ჰყოფს, ხოლო სამხრეთით კი ოლევიგერტალი, აღმოსავლეთით კი პეტრისბერგი ესაზღვრება ტარფორსტს, დასავლეთით - მიტე-გარტენფელდს. ყველაზე მცირე 1823 წლიდან პეტრისბერგს უნდა რქმეოდა „მარტინსბერგი“. სახელი „პეტრისბერგი“ ამ მთას დაერქვა მას შემდეგ, რაც დღევანდელი „ზიკინგენშტრასე“ დაგრძელდა კერძო საგლეხო მეურნეობის ფართობის ხარჯზე, რომლის მფლობელიც ყოფილა გვარად ვინმე პეტერსი. პეტრისბერგზე მდებარეობს ტრირის უნივერსიტეტის სასწავლო-კვლევითი კომპლექსი და სტუდენტთა ქალაქი. ბაღების სამხარეო დათვალიერება 2004 წელს პეტრისბერგზე პეტრისბერგი ტრირის სამეცნიერო პარკი პეტრისბერგის პერსპექტივა დაარქივებული 2015-02-24 საიტზე Wayback Machine.
საბუის კოშკი

საბუის კოშკი — კოშკი მდებარეობს ახმეტის მუნიციპალიტეტში, სოფელ საბუის ჩრდილოეთით, 2-2,5 კმ-ზე, მდინარე ბოდალხევის მარჯვენა ნაპირზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. კოშკი ოთხსართულიანია. გეგმით კვადრატული (5,5 X 5,5 მ). ნაგებია ნატეხი ქვით. ძეგლი დაზიანებულია: ჩანგრეულია სართულშუა გადახურვები და მეოთხე სართულის კამარა. პირველი სართული ნანგრევებითაა ამოვსებული. კოშკში შესასვლელი მეორე სართულზეა, დასავლეთით (შემორჩენილია კარის ჩრდილოეთ წირთხლი და თაღის ნაწილი). პირველი სართულის აღმოსავლეთ კედლის ღერძზე, სათოფურია, ხოლო სამხრეთ კედლის აღმოსავლეთ კიდეში - სწორკუთხა ნიში. მეორე სართულზე, აღმოსავლეთ კედლის ზედა ნაწილში ერთი სარკმელია. მესამე სართულზე, იატაკის დონეზე, ჩრდილოეთით, სამხრეთით და სამხრეთ-დასავლეთ კუთხეში თითო ღრმა ნიშია, ხოლო აღმოსავლეთ, დასავლეთ და სამხრეთ კედლებში - თითო სწორკუთხა სარკმელი, რომელთა ბრტყელი გადახურვა ჭერის დონეზეა. მეოთხე სართულის კედლები ყრუა. ეს სართული ცილინდრული კამარით ყოფილა გადახურული (შემორჩენილია ქუსლის ნაწილები აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებზე). კოშკის სართულშუა გადახურვები ხის ძელებზე ყოფილა გამართული (შემორჩენილია ძელების ბუდეები). დვალი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 135.
ვოიაჯერი (პროგრამა)

პროგრამა ვოიაჯერი (ინგლ. Voyager program) — ამერიკული სამეცნიერო პროგრამა, რომლის საფუძველზეც 1977 წელს ნასამ კოსმოსში გაუშვა ორი იდენტური ავტომატური კოსმოსური ზონდი ვოიაჯერ 1 და ვოიაჯერ 2 მზის სისტემის მიღმა მდებარე სივრცის შესწავლის მიზნით. 2012 წლის 25 აგვისტოს „ვოიაჯერ 1“ ადამიანის მიერ შექმნილი პირველი მოწყობილობა გახდა, რომელიც მზის სისტემას გასცდა. რობოტები აღჭურვილნი არიან მრავალი სამეცნიერო ინსრუმენტით, ფოტო და რადიო დანადგარებით, ინფრაწითელი და ულტრაიისფერი სპექტომეტრებით და სხვა მრავალი მოწყობილობით. „ვოიაჯერების“ მიერ დედამიწაზე გამოგზავნილი ინფორმაციით ბევრი ახალი აღმოჩენა მოხდა და ნათელი მოეფინა ბევრ კითხვას. ორივე ზონდზე მიმაგრებულია ოქროს ფირფიტა, რომელზეც ჩაწერილია დედამიწის სურათები, ბუნების ხმები, მისალმება 55 ენაზე, აგრეთვე მრავალი ჟანრის მუსიკალური კოლექცია და დედამიწის სხვადასხვა კულტურათა ხალხური სიმღერები — მათ შორის ქართული ხალხური სიმღერა „ჩაკრულო“. ფირფიტის მეორე მხარეს ამოტვიფრულია კოსმოსური რუკა დედამიწის მდებარეობის ზუსტი კოორდინატებით. პროგრამა ვოიაჯერის მიმოხილვა ნასას ოფიციალურ საიტზე
საგირთის კოშკი

საგირთის კოშკი — კოშკი მდებარეობს ახმეტის მუნიციპალიტეტში, თუშეთში, ნასოფლარ საგირთის განაპირას, ჩრდილო-დასავლეთით მთის ფერდობზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. კოშკი ოთხსართულიანია, ნაგებია ფიქლით. წყობა მშრალია. ძეგლი დაზიანებულია: მონგრეულია ზედა სართულის კედლების ნაწილი, ჩამოშლილია ხის სართულშუა გადახურვები, პირველი სართული თითქმის მთლიანად ქვებით არის ამოვსებული. კოშკში შესასვლელი პირველ სართულზეა - დასავლეთიდან. კარი თაღოვანია, მის ზემოთ სათოფურია. ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლებში თითო სწორკუთხა ნიშია. მეორე და მესამე სართულებზე ასიმეტრიულად განლაგებული სარკმლები და სათოფურებია. მეოთხე სართულის ოთხივე კედლის შუაში ქვის სამკუთხა კონსოლებზე დაყრდნობილი თითო სწორკუთხა მაშიკულია. კოშკის გარშემო ნაგებობათა ნანგრევებია. კიკაჩეიშვილი პ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 137.
საგირთის ციხე-სახლები

საგირთის ციხე-სახლები — ციხე-სახლები მდებარეობს ახმეტის მუნიციპალიტეტში, თუშეთში, ნასოფლარ საგირთის ტერიტორიაზე. ციხე-სახლი დგას ნასოფლარში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. შენობა გეგმით თითქმის კვადრატულია (6,9 X 6,6 მეტრი, შემორჩენილი სიმაღლე 11 მეტრი), ექვსსართულიანია, ნაგებია ფიქლით. წყობა მშრალია. ძეგლი დაზიანებულია: ჩამონგრეულია სახურავი და სართულშუა გადახურვები. პირველ სართულზე შესასვლელი აღმოსავლეთიდანაა. ამ სართულს საქონლის სადგომად იყენებდნენ. მეორე სართულზე შესასვლელი ჩრდილოეთიდანაა. სამხრეთ კედელში ორი სარკმელია, აღმოსავლეთისაში - ერთი სათოფურია. მესამე სართულზე შესასვლელი აღმოსავლეთიდანაა. ამავე კედელში ერთი შეწყვილებული სათოფურია; სამხრეთ კედელში ორი სარკმელია. მეოთხე და მეხუთე სართულების სამხრეთ კედელში ორ-ორი სარკმელია, დანარჩენ კედლებში - სათოფურები. მეექვსე სართულის ოთხივე კედელში თითო სალოდეა. ციხე-სახლი დგას ნასოფლარის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, სწორ ადგილზე. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. შენობა გეგმით კვადრატულია (6,8 X 6,8 მ), ექვსსართულიანია. ნაგებია ფიქლით. წყობა მშრალია. ძეგლი დაზიანებულია: ჩამონგრეულია სახურავი და სართულშუა გადახურვა, მონგრეულია მეექვსე სართულის კედლების ნაწილი; პირველი სართული ამოვსებულია მიწით. შესასვლელი პირველ სართულზე დასავლეთიდანაა. კარი თაღოვანია. სართულის სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში თითო პატარა ნიშია. მეორე სართულის სამხრეთ კედელში ორი მცირე ზომის თაღოვანი სარკმელია, დასავლეთ კედელში - ორი სათოფური. მესამე სართულის აღმოსავლეთ კედელში ორი თაღოვანი სარკმელია, დასავლეთ და სამხრეთ კედლებში - ორ-ორი სათოფური. მეოთხე სართულის ჩრდილოეთ კედლის შუაში ბრტყელი თაღით გადახურული კარია, ხოლო დასავლეთ და სამხრეთ კედლებში კი ორი სათოფური. აღმოსავლეთ კედელში ორი თაღოვანი სარკმელია. მეხუთე სართულს ოთხივე მხარეს თითო სწორკუთხა მაშიკული აქვს, რომელთა გვერდებზე თითო თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. მსგავსი ორ-ორი სარკმელია მეექვსე სართულის ოთხივე კედელშიც. ქალდანი ა., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 137-138. კიკაჩეიშვილი პ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 138.
ალ-მუსთარშიდი

ალ-მუსთარშიდ ბილლაჰი (არაბ. المسترشد بالله; დ. 1092 — გ. 29 აგვისტო, 1135) — აბასიანთა სახალიფოს ხალიფა 1118–1135 წლებში. ალ-მუსთარშიდი დაიბადა 1092 წელს. ხალიფა გახდა 1118 წელს, მამის, ალ-მუსთაზჰირის გარდაცვალების შემდეგ, 27 წლის ასაკში. William Muir, The Caliphate: Its Rise, Decline, and Fall. Рыжов К.В. Аббасиды // Все монархи мира. Мусульманский Восток VII-XV вв. — М.: Вече, 2004. — 544 с.: ил с. Али-заде А. Аль-Мустаршид Биллах (512/1118-529/1135) // Хроника мусульманских государств. — М.: Умма, 2007. — 445 с. — ISBN 5-94824-111-4.
არ-რაშიდი

არ-რაშიდი (არაბ. الراشد; დ. 1109 — გ. 6 ივნისი, 1138) — აბასიანთა სახალიფოს ხალიფა 1135-1136 წლებში. ცდილობდა თურქ-სელჩუკებისაგან დამოუკიდებლობა შეენარჩუნებინა. მან უარი განუცხადა და სიტყვიერი შეურაცხყოფა მიაყენა სულთნის წარმომადგენელს, რომელმაც მას 400 000 დინარის გადახდა მოსთხოვა, რის გადახდასაც მამამისი, ალ-მუსთარშიდი, ტყვეობაში ყოფნისას დასთანხმდა. საპასუხოდ სულთნის ჯარი ბაღდადში შეიჭრა. 1136 წელს არ-რაშიდი გადააყენეს. ახალი ხალიფა მისი ბიძა ალ-მუკთაფი გახდა. არ-რაშიდი ისპაანში გაიქცა, სადაც იგი 1138 წლის 6 ივნისს ასასინებმა მოკლეს. William Muir, The Caliphate: Its Rise, Decline, and Fall. Али-заде А. Ар-Рашид Биллах (529/1135-530/1136) // Хроника мусульманских государств. — М.: Умма, 2007. — 445 с. — ISBN 5-94824-111-4. Рыжов К.В. Аббасиды // Все монархи мира. Мусульманский Восток VII-XV вв. — М.: Вече, 2004. — 544 с.: ил с.
აჭავჭარა

აჭავჭარა, აჩაშვჩარა — უღელტეხილი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ბზიფის ქედზე, ზღვის დონიდან 1795 მ. გადასასვლელი მდინარე დასავლეთის გუმისთის ხეობიდან მდინარე ბზიფის ხეობაში. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 1977. — გვ. 77. ↑ საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1987. — გვ. 19.
სუდანის შეიარაღებული ძალები

სუდანის შეიარაღებული ძალები (არაბ: القوات المسلحة السودانية) — სუდანის აღმასრულებელი ხელისუფლების სამხედრო სტრუქტურა, რომლებიც ექვემდებარება ქვეყნის პრეზიდენტს და იმართება თავდაცვის სამინისტროს მიერ. შეიარაღებული ძალების მისიაა შეინარჩუნოს ქვეყნის სუვერენიტეტი, დაიცვას მისი სახმელეთო ტერიტორიები, საჰაერო სივრცე და მათი განუყოფელი მთლიანობა. ასევე მისი მოვალეობაა ქვეყანაში კონსტიტუციური წესრიგის დამყარება და საზოგადოებრივი უსაფრთხოების უზრუნველყოფა. მის შემადგენლობაშია: არმია, საჰაერო ძალები, საზღვაო ძალები, რესპუბლიკური გვარდია, ეროვნული თავდაცვის ძალები. ↑ სამხედრო აღნუსხვა 2007, 293.
მეგრული არყი

მეგრული არყი (ლათ. Betula megrelica) — ფოთოლმცვივანი ბუჩქი და საქართველოს ენდემი არყის გვარისა რომელიც იზრდება 4 მეტრამდე. ქერქი და ტოტები არის ყავისფერ-ნაცრისფერი. კვირტი 6 × 3,5 მმ, კვერცხისებური. ღეროები 9 მმ, დაფარული რბილი ბუსუსებით. ფოთოლი 41–60 × 22–36 მმ ელიფსურ-ოვალური. მამრი მჭადა არის მწვანე ფერის, ცილინდრული ფორმის, სქელი. მსხმოიარე მჭადა 18–30 × 17 მმ. თესლი 2,5 × 1,5 მმ. მეგრული არყი არის საქართველოს ენდემი და იზრდება ჩრდილო-დასავლეთ საქართველოში. ამჟამად მეგრული არყის არსებობა არის აღმოჩენილი და დადასტურებული ჯვრის და მიგარიის მთებზე სადაც ის ძირითადად 1500–2000 მ სიმაღლემდე არის გავრცელებული. მეგრული არყის ფართობი არის ძალზედ შემცირებული უკონტროლო ტყის პოლიტიკის და გადამეტებული ძოვის გამო. ამ ყველაფერს ემატება ისიც, რომ მეგრული არყი იზრდება ნელა და იმყოფება სტრესის ქვეშ. ამის გამო ის შეტანილია საქართველოს „წითელ წიგნში“. http://stonelanegardens.com/wp-content/static/2011/09/Betula-megrelica-report.pdf[მკვდარი ბმული] http://globaltrees.org/threatened-trees/trees/betula-megrelica/[მკვდარი ბმული] http://www.iucnredlist.org/details/194596/0