laion/Wikipedia-Exotic huggingface dataset:
მარტის იდები

მარტის იდები (ლათ. Idus Martiae) — მარტის შუა რიცხვები რომაულ კალენდარში, გრიგორიანული კალენდრით ემთხვევა 15 მარტს. რომაელები თვის შუა რიცხვებს იდებს უწოდებდნენ, მას იუპიტერს უძღვნიდნენ და მსხვერპლად სწირავდნენ ცხვარს. გრიგორიანული კალენდრით ეს იყო მარტის, მაისის, ივლისისა და ოქტომბრის 15, ხოლო დანარჩენი თვეების — 13 რიცხვი. მარტის იდები ცნობილია ძველი რომის ისტორიაში მომხდარი გარდამტეხი მოვლენით: იულიუს კეისრის მკვლელობით ძვ. წ. 44 წელს. პლუტარქეს მიხედვით, კეისარს სიკვდილამდე რამდენიმე დღით ადრე უწინასწარმეტყველეს, რომ მარტის იდები მისთვის საბედისწერო აღმოჩნდებოდა. სენატის გზაზე კეისარი წინასწარმეტყველს გადაეყარა და დაცინვით უთხრა: „მარტის იდებიც დადგა“, რაზეც მიიღო პასუხი: „დადგა, მაგრამ ჯერ არ ჩაუვლია“. რამდენიმე წუთის შემდეგ კეისარი შეთქმულებმა მოკლეს. ფრთიან ფრაზად არის ქცეული ციტატა უილიამ შექსპირის პიესიდან „იულიუს კეისარი“ (მოქმედება I, სცენა II): „უნდა უფრთხილდე მარტის იდებს“ (ინგლ. Beware the ides of March, თარგმანი ივანე მაჩაბლისა). Michels, Agnes Kirsopp. Calendar of the Roman Republic. Princeton, 1967. მარტის იდები — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური) მარტის იდები (ფილმი)
Wrapped Around Your Finger

Wrapped Around Your Finger — ინგლისური როკ-ჯგუფ The Police-ის სინგლი მეხუთე სტუდიური ალბომიდან Synchronicity. სინგლი გამოსცა ლეიბლმა A&M Records, b-გვერდებით „Someone To Talk To“ და „I Burn For You“. 1983 წლის ივლისში სინგლმა ბრიტანეთის ჩარტში #7 ადგილი დაიკავა. ეს იყო ალბომის Synchronicity რიგით მეოთხე სინგლი, მოხვედრილი აშშ ჩარტში, სადაც #8 ადგილი ეკავა. Wrapped Around Your Finger - 5:07 Someone To Talk To - 3:08 Wrapped Around Your Finger - Tea in the Sahara (საკონცერტო) - Wrapped Around Your Finger - 5:07 Someone To Talk To - 3:08 Message In A Bottle (საკონცერტო) - 4:52 I Burn For You - 4:50 Wrapped Around Your Finger - 5:07 Wrapped Around Your Finger (საკონცერტო) - 5:21 Murder By Numbers - 4:37 Someone To Talk To - 3:08 აშშ პრომო 12 ↑ The Police in the UK Charts, The Official Charts. ↑ http://www.discogs.com/Police-Wrapped-Around-Your-Finger/master/109179
ჯონ არბათნოტი

ჯონ არბათნოტი (ინგლ. John Arbuthnot) (მოინათლა 29 აპრილი, 1667, ინვერბერვი, შოტლანდია, — გ. 27 თებერვალი, 1735, ლონდონი) — შოტლანდიელი ექიმი, მათემატიკოსი და მწერალი. სამედიცინო განათლება მიიღო სენტ-ენდრიუს უნივერსიტეტში (დაამთავრა 1696 წელს). იყო სამეფო საზოგადოების წევრი (1704) და დედოფალ ანას კარის ერთ-ერთი ექიმი (1705 წლიდან). ჰქონდა ნაშრომები მათემატიკურ მეცნიერებებშიც. უფრო ცნობილია თავისი მახვილგონივრული პოლიტიკური პამფლეტებით და სატირული თხზულებებით. პამფლეტებით ენათესავება თავის თანამედროვეს და მეგობარს ჯონათან სვიფტს, რომელთან ერთად დააფუძნა ლიტერატურული „სკრიბლერუსის კლუბი“ (სხვა წევრები იყვნენ პოეტი ალექსანდრ პოუპი, ჯონ გეი, თომას პარნელი). მრავალმხრივი განსწავლულობითა და სატირის ხასიათით არბათნოტი უკავშირდება რენესანსულ, რაბლეზიანურ ტრადიციას. არბათნოტის მთავარი ნაწარმოებია პამფლეტების კრებული „ამბავი ჯონ ბულისა“ (1712), სადაც გამოყენებულია ალეგორიის ხერხი: ჯონ ბული ინგლისია, მისი ცოლი — პარლამენტი, დედა — ეკლესია და ა. შ. დროთა განმავლობაში ჯონ ბული ტიპური ინგლისელის აღმნიშვნელ საზოგადო სახელად, ასევე პოლიტიკურ კარიკატურასა და სატირაში ინგლისის პერსონიფიკაციად იქცა. George A. Aitken. The Life and Works of John Arbuthnot. Clarendon Press, 1892. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 546. ჯონ არბათნოტი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
იოზეფ შენი

იოზეფ შენი (უნგრ. József Szén; დ. 9 ივლისი, 1805, პეშტი, უნგრეთი — 13 იანვარი, 1857, იქვე) — XIX საუკუნის უნგრელი მოჭადრაკე და საჭადრაკო თეორეტიკოსი. მას „უნგრელ ფილიდორს“ ეძახდნენ. ლონდონის საერთაშორისო ტურნირზე მეხუთე ადგილი დაიკავა. მისი გამოკვლევის ძირითადი საგანი ეტლის და კუს წინააღმდეგ ბრძოლაა. გურგენიძე დ., ვისწავლოთ ენდშპილი, ნაწ. I, თბ., 2004. — გვ. 91.
ლადისლავ პროკეში

ლადისლავ პროკეში (ჩეხ. Ladislav Prokeš; 7 ივნისი, 1884, პრაღა, ავსტრია-უნგრეთი – 9 იანვარი, 1966, პრაღა, ჩეხოსლოვაკია) — ჩეხი მოჭადრაკე და საჭადრაკო კომპოზიტორი, ოსტატი ჭადრაკში (1906). გამოაქვეყნა დაახლოებით 1200 ეტიუდი. იყო საერთაშორისო არბიტრი საჭადრაკო კომპოზიციაში. მრავალი წლის მანძილზე იყო ჟურნალ „ჩესკოსლოვენსკი შახის“ რედაქტორი. ლადისლავ პროკეში 1939 ამოხსნა: 1. მფg4 e2 (1…d2 2. მფf3 მფd3 3. ეa1! ყაიმი) 2. ეc1+ მფd4! 3. მფf3 d2 4. ეc4+!! მფd3 5. ეd4+!! ყაიმი. ლადისლავ პროკეში «Österreichische Schachzeitung» 1954 ამოხსნა: 1. მf6!! (თეთრებმა პაიკი უნდა გადაარჩინონ ნებისმიერ ფასად) ე:f6 2. მფc7 ეf8 3. ეb6 ეa8 (ამის შემდეგ 4. ეd6 მოჰყვება 4… ეa7+) 4. ეa6!! ეh8 5. ეd6 ეd8 6. ე:e6+! და პაიკი გადის ლაზიერში. გურგენიძე დ., ვისწავლოთ ენდშპილი, ნაწ. I, თბ., 2004. — გვ. 110.
იანოშ არანი

იანოშ არანი (უნგრ. Arany János) (დ. 2 მარტი, 1817, ნადსალონტა, ახლანდ. ბიჰორის ჟუდეცი, რუმინეთი, — გ. 22 ოქტომბერი, 1882, ბუდაპეშტი) — უნგრელი პოეტი. აქტიურად მონაწილეობდა უნგრეთის 1848-1849 წლების რევოლუციაში. საბრძოლო სულისკვეთებით გამსჭვალულ მის ბევრ ლექსს იმ დროს მთელ უნგრეთში მღეროდნენ. რევოლუციის დამარცხება არანიმ ეროვნულ კატასტროფად აღიქვა და თავისი მეგობრის, პოეტ შანდორ პეტეფის სიკვდილთან ერთად მის შემოქმედებას სევდისა და წუხილის განწყობილებად გაჰყვა („ბუდას სიკვდილი“, 1864; „უელსელი ბარდები“, 1857 და სხვ.). რევოლუციის შემდეგ არანი მასწავლებლად მუშაობდა, რედაქტორობდა პეშტში გამომავალ ლიტერატურულ გაზეთს, იყო უნგრეთის აკადემიის წევრი და ერთხანს გენერალური მდივანიც. არანის უმთავრესი ნაწარმოებია ეპიკური პოემა-ტრილოგია: „ტოლდი“ (1846), „ტოლდის საღამო“ (1848), „ტოლდის სიყვარული“ (1878). პოემაში XIV საუკუნის სახალხო გმირის მიკლოშ ტოლდის თავგადასავალია აღწერილი. გარდა ორიგინალური პოეტური თხზულებებისა, არანის ეკუთვნის ასევე შექსპირისა და არისტოფანეს თარგმანები. ქართულად თარგმნილია არანის ზოგიერთი ლექსი (მთარგმნელი დალილა ბედიანიძე). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 539. „მწერლის გაზეთი“, 2018, №2, გვ. 9 — იანოშ არანი (თარგმნა დალილა ბედიანიძემ). იანოშ არანი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
ალექსანდრე შჩერბაკოვი

ალექსანდრე სერგის ძე შჩერბაკოვი (რუს. Александр Сергеевич Щербаков; დ. 27 სექტემბერი (10 ოქტომბერი), 1901, რუზა, მოსკოვის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. 10 მაისი, 1945, მოსკოვი, რსფსრ) — საბჭოთა სახელმწიფო და პარტიული მოღვაწე, გენერალ-პოლკოვნიკი (1943). 1918 წლიდან იყო რკპ(ბ) წევრი, რკპ(ბ) ცკ წევრი (1939-1945), ცკ პოლიტბიუროს წევრობის კანდიდატი (1941-1945). მოსკოვის ქალაქკომისა და სრულიად რუსეთის კპ(ბ) ობკომის პირველი მდივანი. სსრკ-ის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი (1937-1945). Пупышев Н. А. А. С. Щербаков // Комиссары: Сб. — М.: Мол. гвардия, 1988. — С. 348—397. Пупышев Н. В. В памяти и в сердце. — М.: Воениздат, 1986. — 279 с. Пупышев Н. В. Из воспоминаний о А. С. Щербакове // Дружба народов. — 1985. — № 2. — С. 162—174. Пупышев Н. В. Под руководством А. С. Щербакова // Военно-исторический журнал. — 1983. — № 8. — С. 40—51. Щербаков Александр Сергеевич // Известия ЦК КПСС. — 1990. — № 7. — С. 133—143. [1] Щербаков Александр Сергеевич // Рад. енцикл. історії України. — Киев, 1972. — Т. 4. — С. 538—539. Щербаков Александр Сергеевич: [Сов. гос. и парт. деятель, 1901—1945: Некролог] // Соц. Донбасс. — 1945. — 12 мая. Щербаков Олександр Сергійович // УРЕ. — Киев, 1964. — Т. 16. — С. 405. Щербаков Александр Сергеевич // УСЭ. — Киев, 1985. — Т. 12. — С. 389. Парсенюк Б. Сталінські губернатори: О. С. Щербаков // Донеччина. — 2002. — 24 жовт. Ясенов Е. Наша область начиналась на бумаге // Золотой Скиф. — 2002. — № 1. — С. 67. Московская энциклопедия. Т.1. Лица Москвы. Кн.5. М., 2012 Великая Отечественная война 1941-1945: Словарь-справочник. М. 1988, с.502 Кто был кто в Великой Отечественной войне 1941-1945:Краткий справочник. М.,1995 Горбачев А. Н. 10000 генералов страны: Краткий биобиблиографический справочник. 5 изд. М., Infogans, 2017 გაზ. „კომინისტი“, №93 (7308), 11 მაისი, 1945 Биографии Проект памятника Щербакову работы Матвея Манизера. Неизвестный товарищ Щербаков
ცაგერის ისტორიული მუზეუმი

ვარლამ მახარობლიძის სახელობის ცაგერის ისტორიული მუზეუმი, (ყოფილი ცაგერის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი) — ისტორიული მუზეუმი საქართველოში, ცაგერის მუნიციპალიტეტში. მუზეუმის საერთო ფართობია 431.3 მ², მ. შ. საექსპოზიციო-საგამოფენო — 250 მ², საფონდო — 52 მ². მუზეუმში დაცულია დაახლოებით 11 ათასი ექსპონატი. მუზეუმში დაცულია ქვემო სვანეთსა და ლეჩხუმში არქეოლოგიური გათხრების შედეგად აღმოჩენილი მასალა, რომელიც ძირითადად მოიცავს ადრეულ და გვიანი ბრინჯაოს ხანას, ანტიკურ პერიოდს. მათ შორისაა: ბრინჯაოს მხედარი, ბრინჯაოს განძი, აღმოსავლური და კოლხური ბრინჯაოს სტილიზებული ცულები, კავკასიური სიკილი, ხეთური ლაგამი, ქვის ხანის იარაღები: ცულ-წერაქვი, ისრისპირები, სახნისი, დანები; ნუმიზმატიკის ნიმუშები (ალექსანდრე მაკედონელის მონეტა, ლიზიმაქეს ოქროს სტატერი, კეისრების ოქტავიანესა და ადრიანეს მონეტები, არაბული და თურქული მონეტები და სხვ.), XVII-XIX სს-ის საეკლესიო ნივთები, ე. წ. ვაველის ტიპის მუზარადი, იშვიათი ბიბლიოგრაფიული გამოცემები, დ. ერმაკოვისა და ალ. როინიშვილის უნიკალური ფოტომასალა ლეჩხუმზე. მუზეუმის ფილიალები: ლადო ასათიანის სახლ-მუზეუმი (ს. ბარდნალა), სევერიან ისიანის სახლ-მუზეუმი (ზოგიში), არჩილ გელოვანის სახლ-მუზეუმი (ს. სპათაგორი). 1937 წელს მუზეუმი, როგორც ცაგერის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი დაარსდა, მხატვრის, პედაგოგისა და საზოგადო მოღვაწის ვარლამ მახარობლიძის ძალისხმევით. მანვე მოიძია და შეიძინა მუზეუმის ექსპონატების დიდი ნაწილი. 1943 წლის ოქტომბერში გაიხსნა მუდმივმოქმედი გამოფენა, რომელზეც წარმოდგენილი იყო ბუნებისმეტყველებისა და არქეოლოგიის განყოფილებები. 1996 წლის 2 დეკემბერს გაჩენილმა ხანძარმა გაანადგურა მუზეუმში დაცულ ექსპონატთა ნაწილი, მიუხედავად ამისა, ძირითადი ნაწილი ექსპონატებისა გადარჩა. 2000 წელს ცაგერის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმს მიენიჭა მისი დამაარსებლის ვარლამ მახარობლიძის სახელი. 2011 წელს ცაგერის მუნიციპალიტეტმა გამოყო თანხა ნახანძრალი შენობის აღსადგენად, მუზეუმი დაბრუნდა თავის შენობაში. 2012 წელს მუზეუმის დაარსებიდან 75 წლისთავზე საქართველოს ეროვნული მუზეუმისა და ცაგერის ისტორიული მუზეუმის ერთობლივი თანამშრომლობით განხორციელდა პროექტი ცაგერის ისტორიული მუზეუმი - ლეჩხუმის კულტურულ საგანმანათლებლო ცენტრი. პროექტის ფარგლებში მოწესრიგდა მუზეუმის ფონდები, მოხდა ექსპონატების დალაგება პერიოდების მიხედვით, გაიმიჯნა კოლექციები: გეოლოგიის, პალეონტოლოგიის ქვის ხანის, ბრინჯაო-რკინის ხანის, ანტიკური, შუა საუკუნეების, ნუმიზმატიკის, საეკლესიო, ეთნოგრაფიული და დიმიტრი ერმაკოვის ფოტოკოლექციის. მოეწყო ახალი ექსპოზიცია; შემუშავდა კულტურულ-საგანმანათლებლო პროგრამა, სამეცნიერო ბიბლიოთეკით აღიჭურვა სათანადო სივრცე. ვარლამ მახარობლიძის სახელობის ცაგერის ისტორიული მუზეუმი მერი ბლიაძე, უნიკალური აღმოჩენა, რომელიც ცაგერის მუზეუმში ინახება და "განაჩენს" ელოდება გაზ. „კომუნისტი“, №164 (7107), 13 აგვისტო, 1944
ალისუმი

ალისუმი (ლათ. Alyssum) — ბალახოვან მცენარეთა გვარი კომბოსტოსებრთა ოჯახისა. ცნობილია 110-მდე სახეობა. გავრცელებული არიან ევროპაში, აზიაში, ჩრდილოეთ აფრიკაში, ჩრდილოეთ ამერიკაში (შეტანილია რამდენიმე სახეობა). დეკორატიულ მცენარედ ზრდიან მთის ალისუმს (A. montanum). ალისუმი ყვავის მაის-ივნისში. იყენებენ ალპინარიუმებსა და ბორდიურებში. ადრე ამ გვარში იყო გაერთიანებული ახლანდელი გვარები Lobularia, Aurinia და Odontarrhena, მ.შ. ისეთი პოპულარული დეკორატიული სახეობები, როგორიცაა Lobularia maritima, Aurinia saxatilis, Odontarrhena argentea. საქართველოში გავრცელებული სახეობები: Alyssum alyssoides (L.) L., 1759 Alyssum desertorum Stapf, 1886 Alyssum hirsutum M.Bieb., 1808 Alyssum simplex Rudolphi, 1799 სინონიმი Alyssum minus (L.) Rothm., 1941 Alyssum strigosum Banks & Sol., 1794 Alyssum trichostachyum Rupr., 1869 ↑ alyssum — ინგლისურ-ქართული ბიოლოგიური ლექსიკონი. ↑ Alyssum L. en. Plants of the World Online | Kew Science. ციტირების თარიღი: 16 მარტი, 2024 ↑ Alyssum en. Flora of North America. ციტირების თარიღი: 16 მარტი, 2024 ↑ Карписонова Р. А. Алиссум // Большая российская энциклопедия. т. 1. — М., 2005. — стр. 493. ↑ დავლიანიძე მ., ღვინიაშვილი ც., მუყბანიანი მ. და სხვ., საქართველოს ფლორის ნომენკლატურული ნუსხა, თბ.: „უნივერსალი“, 2018. — გვ. 93, ISBN 978-9941-26-391-0. ↑ Alyssum minus (L.) Rothm. en. GBIF. ციტირების თარიღი: 16 მარტი, 2024
კარლო კოციო

კარლო კოციო (იტალ. Carlo Cozio; დ. დაახლ. 1715 — გ. დაახლ. 1780) — იტალიელი საჭადრაკო თეორეტიკოსი. 1766 წელს ტურინში გამოაქვეყნა ტრაქტატი „ჭადრაკის თამაში“, რომელიც ორი ნაწილისგან შედგებოდა. ენდშპილების გარდა, კოციომ თავისი კვალი დატოვა დებიუტების თეორიაში. რამდენიმე ვარიანტი დღესაც მის სახელს ატარებს. გურგენიძე დ., ვისწავლოთ ენდშპილი, ნაწ. I, თბ., 2004. — გვ. 15.
ნიკოლოზ ბუკრეტოვი

ნიკოლოზ ადრიანეს ძე ბუკრეტოვი (რუს. Никола́й Адриа́нович Букре́тов) (დ. 25 მარტი, 1876, თბილისი, — გ. 8 მაისი, 1930, ნიუ-იორკი) — რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი (1916), წარმოშობით თბილისის გუბერნიის ებრაელთა თემიდან. დაამთავრა თბილისის რეალური სასწავლებელი, მოსკოვის ქვეით იუნკერთა სასწავლებელი, გენერალური შტაბის აკადემია I თანრიგით (1903). 1911–1914 წლებში ასწავლიდა თბილისის სამხედრო სასწავლებელში. მონაწილეობდა I მსოფლიო ომში. 1916 წლიდან მეთაურობდა ყუბანის პლასტუნთა მე-2 ბრიგადას, 1917–1918 წლებში იყო ყუბანის ჯარების სარდალი და მთავრობის წევრი. 1918 წელს სამსახურიდან გადადგა. რუსეთის სამოქალაქო ომის დროს მოხალისეთა არმიის მიერ ყუბანის დაკავების შემდეგ, 1919 წელს ყუბანის რადამ ატამანად აირჩია. წითელი არმიის წინსვლასთან ერთად, 1920 წლის აპრილში ყუბანის კაზაკთა ჯარით სოჭისკენ დაიხია. საქართველოს ხელისუფლებამ უკანდახეულ კაზაკებს საზღვრის გადმოკვეთაზე უარი უთხრა. ყუბანელთა დიდი ნაწილი ბოლშევიკებს დანებდა, ხოლო ბუკრეტოვი ყუბანის რადის სხვა წევრებთან ერთად საქართველოში გაიქცა. აქედან ის ჯერ თურქეთში, შემდეგ კი ამერიკის შეერთებული შტატებში ემიგრირდა. დაჯილდოებული იყო სხვადასხვა ჯილდოთი, მ. შ., წმ. გიორგის IV ხარისხის ორდენით (1915). გოგიტიძე მ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. ?. Рутыч Н. Н. Биографический справочник высших чинов Добровольческой армии и Вооруженных Сил Юга России: Материалы к истории Белого движения. — М., 2002. — С. 69—70.
ანზორ გაბიანი

ანზორ ალექსანდრეს ძე გაბიანი (დ. 12 ივნისი, 1935, თბილისი, — გ. 2016) — ქართველი სოციოლოგი. ფილოსოფიის მეცნიერებათა დოქტორი (1974), პროფესორი (1981), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1990). დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი (1960). იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ეკონომიკისა და სამართლის ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი (1960-1969), თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის (თსუ) გამოყენებითი სოციოლოგიის კათედრის დოცენტი (1969–1974). გაბიანი სამეცნიერო მუშაობის ძირითადი სფერო იყო დამნაშავეობის სოციოლოგია, ნარკომანიისა და ნარკოდანაშაულის პრობლემები. ითვლებოდა დარგის ერთ-ერთ წამყვან ექსპერტად საბჭოთა კავშირში. მისი ინიციატივითა და ხელმძღვანელობით თსუ-ში სოციოლოგიის კათედრასთან 1974 წელს შეიქმნა დამნაშავეობის სოცილოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ლაბორატორია, რომლის ბაზაზეც 1992 წელს დაარსდა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს დამნაშავეთა წინააღმდეგ ბრძოლის პრობლემათა სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრი. დანაშაულობის მიზეზების შესახებ (ავტორი). - თბილისი, საბჭ. საქართველო, 1969. ალკოჰოლიზმის სოციალური სახე (ავტორი). - თბილისი, საბჭ. საქართველო, 1987. ქართულ-აფხაზური დაპირისპირების „საიდუმლო“ (ავტორი). - თბილისი, 2005. ნარკოტიკული ქვესკნელი და მისი ბინადრები ანუ ნარკომანია და ნარკომანები (ავტორი). - თბილისი, შპს "ფავორიტი პრინტი", 2012. Наркотизм, Тб., 1977. Наркотизм вчера и сегодня, Тб., 1988. На краю пропасти: наркомания и наркоманы, М., 1990. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 520.
Synchronicity II

„Synchronicity II“ — ინგლისური როკ-ჯგუფ The Police-ის სიმღერა სინგლი მეხუთე სტუდიური ალბომიდან Synchronicity. ეს არის ენერგიული სიმღერა, რომელშიც საუბარი ერთ კონფლიქტიან ოჯახზე. გარდა ამისა, სიმღერის ტექსტში გამოყენებულია კარლ იუნგის თეორიები. სინგლი სიმღერით გამოვიდა აშშ-სა და ბრიტანეთში, 1983 წელს, A&M Records-ზე. ბრიტანეთის სინგლების ჩარტში იგი მე-17 პოზიციამდე ავიდა. ბილბორდის ცხელ ასეულში სიმღერა მე-16 პოზიციამდე ავიდა, 1983 წლის დეკემბერში. სინგლში აგრეთვე შეტანილია სიმღერა „Once Upon a Daydream“. სიმღერის ოფიციალური მუსიკალური ვიდეო Godley & Creme-მა გადაიღო. ჯგუფი მასში ნაჩვენებია გიტარების, დასარტყმელი ინსტრუმენტების, ნაგვის, მანქანის ნაწილების, საბურავების ფონზე. ერთ-ერთ კადრში ჩანს ტბა ლოხ-ნესი. სტინგი - ბას-გიტარა, ვოკალი ენდი სამერსი - გიტარა, კლავიშებიანი საკრავები სტიუარტ კოუპლენდი - დასარტყმელი საკრავები ↑ The Police in the UK Charts, The Official Charts. ↑ "Synchronicity II" in the Billboard Charts, Billboard.com. ↑ http://www.discogs.com/Police-Synchronicity-II/master/109157
ვარლამ გაბლია

ვარლამ ალექსის ძე გაბლია (დ. 12 ნოემბერი, 1902, სოფ. ტამიში, ახლანდ. ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტი, — გ. 28 დეკემბერი, 1982, ოჩამჩირე) — საბჭოთა კავშირის გმირი (15 მაისი, 1946), უფროსი სერჟანტი, ეროვნებით აფხაზი. მუშაობდა აფხაზეთში სამეურნეო დარგში. 1941 წლიდან გაწვეული იყო წითელ არმიაში. მეორე მსოფლიო ომის დროს, მდ. დუნაის მარჯვენა ნაპირზე გამართულ ბრძოლებში (1945 წლის 19–24 მარტი) გამოჩენილი მამაცობისათვის მიენიჭა საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება. არჩეული იყო აფხაზეთის ასსრ VII მოწვევის უმაღლესი საბჭოს (1967-1971) დეპუტატად. დაჯილდოებული იყო ასევე ლენინის ორდენით (1946) და სხვა სახელმწიფო ჯილდოებით. ჩინჩილაკაშვილი ტ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 521.
არასის ხელშეკრულება (1482)

არასის ხელშეკრულებას ხელი მოაწერეს 1482 წლის 23 დეკემბერს ქალაქ არასში (საფრანგეთი) საფრანგეთის მეფემ ლუი XI-მ და ჰაბსბურგთა ერცჰერცოგმა მაქსიმილიან I-მა, როგორც ბურგუნდიის ნიდერლანდების მემკვიდრემ, ბურგუნდიის მემკვიდრეობის კრიზისის დროს. ჰერცოგები ვალუა-ბურგუნდიის სახლიდან, საფრანგეთის სამეფო სახლის ვალუას გვერითი შტოდან, განაგებდნენ ტერიტორიების მნიშვნელოვან რაოდენობას საფრანგეთის სამეფოსა და საღვთო რომის იმპერიის საზღვრის ორივე მხარეს. როდესაც 1477 წლის 5 იანვარს ბოლო ბურგუნდიის ჰერცოგი შარლ გულადი დაიღუპა ნენსის ბრძოლაში , მისი ტერიტორიები საფრანგეთში, მათ შორის ბურგუნდია, ფლანდრია, არტუა და პიკარდია, საფრანგეთის მეფემ დაიპყრო, როგორც დაბრუნებული ფეოდები. თუმცა, სიკვდილამდე შარლმა წამოიწყო ქორწინების პროცესი ჰაბსბურგთა იმპერატორ ფრიდრიხ III-თან მათი შვილების მარია მდიდარისა და ერცჰერცოგ მაქსიმილიანის შორის, რომელიც შედგა 1477 წლის 19 აგვისტოს. მაქსიმილიანმა დაიწყო ბრძოლა თავისი მეუღლის მემკვიდრეობისთვის, რაც დასრულდა 1479 წლის გვინეგეტის ბრძოლაში, სადაც მან დაამარცხა ლუი XI-ის ჯარები. თუმცა, 1482 წლის 27 მარტს, მას შემდეგ, რაც მარია ბურგუნდიელი გარდაიცვალა, ბურგუნდიის მემკვიდრეობა დაუტოვა ფილიპს, მათ შვილს. მაქსიმილიანს მოუწია სირთულეებთან გამკლავება, რათა გაემარჯვებინა, როგორც მათი შვილის რეგენტი. საფრანგეთთან კონფლიქტის მოსაგვარებლად, ის არასის ხელშეკრულებით დათანხმდა დაქორწინებულიყო თავისი ქალიშვილი, ერცჰერცოგინია მარგარეტა ავსტრიელი, საფრანგეთის დოფინზე, მოგვიანებით მეფე შარლ VIII-ზე, ბურგუნდიის საიმპერატორო საგრაფო საფრანგეთის გვირგვინზე მიიყვანა. საფრანგეთმა შეინარჩუნა თავისი ბურგუნდიული სამთავროების უმეტესი ნაწილი, გარდა მდიდარი ფლანდრიის ოლქისა, რომელიც გადავიდა მაქსიმილიანეს (მაგრამ მალე აჯანყდა არქიჰერცოგი). მიუხედავად იმისა, რომ, მოგვიანებით, შარლ VIII-მ ნიშნობაზე უარი თქვა და დაქორწინდა ჰერცოგინია ანა ბრეტონელზე, ბურგუნდიის ტერიტორია, ფაქტობრივად, დარჩა საფრანგეთის კონტროლის ქვეშ, რითაც ერთხელ და სამუდამოდ დასრულდა ოცნება ბურგუნდიის სამეფოზე ან ბურგუნდიის დამოუკიდებელ საჰერცოგოზე. თუმცა მაქსიმილიანი უკმაყოფილო დარჩა შეთანხმებით და 1493 წელს აიძულა მეფე შარლ VIII ხელი მოეწერა სენლისის ხელშეკრულებაზე, რომლითაც მან ხელახლა შეიძინა ბურგუნდიის საგრაფო, ასევე საფრანგეთის საგრაფოები შაროლა და არტუა. ხელშეკრულებების სია ↑ Saenger, Paul. “Burgundy and the Inalienability of Appanages in the Reign of Louis XI.” French Historical Studies, vol. 10, no. 1, 1977, pp. 1–26. JSTOR, https://doi.org/10.2307/286114. Accessed 3 Feb. 2023.
გია ნადარეიშვილი

გია ნადარეიშვილი (დ. 22 სექტემბერი, 1921, სოფ. ონტოფო, ახლანდ. აბაშის მუნიციპალიტეტი — გ. 2 ოქტომბერი, 1991, თბილისი) — ქართველი ნევროპათოლოგი და საჭადრაკო ეტიუდისტი, საერთაშორისო დიდოსტატი საჭადრაკო კომპოზიციაში, ქართული საეტიუდო სკოლის ფუძემდებელი. საერთაშორისო ოსტატი (1969), საერთაშორისო დიდოსტატი (1980), საერთაშორისო არბიტრი საჭადრაკო კომპოზიციაში (1960). სსრკ ჩემპიონი ეტიუდების შედგენაში (1976). საქართველოს ჭადრაკის ფედერაციის კომპოზიტორთა კომისიის თავმჯდომარე (1989-1991), ფიდეს კომპოზიტორთა კომისიის ვიცე-პრეზიდენტი (1990), მრავალი წიგნის ავტორი საჭადრაკო კომპოზიციაში.1938 წლიდან გამოაქვეყნა 400-მდე ეტიუდი, მათგან 75 კონკურსებზე პრიზით აღინიშნა. ნადარეიშვილის ეტიუდები გამოირჩევა ნათელი სიუჟეტური აგებულებით, მწვავე თამაშითა და ეფექტური ფინალით. გია ნადარეიშვილი ამოხსნა: 1. ეf1+!  g1=მ+  (2. g1=ლ?-ის შემდეგ თეთრები იყვანენ შავ ეტლს და თამაში მალე სრულდება შავი მეფის დაშამათებით) 2. ეxg1+  ეxg1  3. ეf2!!  კe5  (სხვა სვლის შემთხვევაში შავების მეფე დაუყოვნებლივ დაშამათდება) 4. ეh2+!  კxh2  5. მf2#. გ. ნადარეიშვილი, საჭადრაკო ეტიუდები, თბ., საბლიტგამი, 1952 გ. ნადარეიშვილი, ეტიუდები, თბ., ნაკადული, 1965 Надареишвили Г. А. — Избранные этюды — Издательство: Тбилиси: Сабчота сакартвело, 1970 Надареишвили Г. А. — Шахматный этюд в Грузии — Издательство: Тбилиси: Сабчота Сакартвело, 1975 Надареишвили Г. А. — Этюд глазами гроссмейстеров — Издательство: Физкультура и спорт, 1982 Надареишвили Г. А. — В поисках красоты — Издательство: Тбилиси: Сабчота Сакартвело, 1986 Надареишвили Г. А., Акобия Ю. - Мат в этюдах, Издательство: Тбилиси: Сакартвело, 1990 გიორგაძე თ., ქართული ჭადრაკის მატიანე, ნაწ. I, თბ., 1995. — გვ. 58. გურგენიძე დ., ვისწავლოთ ენდშპილი, თბ., 1999. Шахматы : энциклопедический словарь / гл. ред. А. Е. Карпов. — М.: Советская энциклопедия, 1990. — стр. 265. ↑ ეტიუდი გამოქვეყნდა ჟურნალში Chess Today, 2006.
ტატიანა შჩერბატოვა-შევიაკოვა

ტატიანა სერგეის ასული შჩერბატოვა-შევიაკოვა (რუს. Татьяна Сергеевна Щербатова-Шевякова) (დ. 1905 — გ. 1 აპრილი, 2000) — რუსი ხელოვნებათმცოდნე, მხატვარი-კოპიისტი. 1936-1987 წლებში ცხოვრობდა და მუშაობდა საქართველოში. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე. დაიბადა სმოლენსკელი თავადის სერგეი შჩერბატოვის ოჯახში. დაამთავრა ლენინგრადის ხელოვნების ისტორიის ინსტიტუტი (ლიდია დურნოვოს სახელოსნო). მონაწილეობდა არაერთ ექსპედიციაში რუსეთსა და საქართველოში ძველი ფრესკების პირების გადმოღების მიზნით. მეუღლის, ხელოვნებათმცოდნე ბორის შევიაკოვის დაპატიმრებისა და გადასახლების (მოგვიანებით დახვრიტეს) შემდეგ, 1936 წელს საქართველოში გადმოსახლდა და აქ 1987 წლამდე მუშაობდა. სწავლობდა შუა საუკუნეების ქართული მონუმენტალური ხელოვნების ნიმუშებს; საქართველოს და სომხეთის მუზეუმების დაკვეთით შექმნა მრავალი ფრესკის ასლი-ფაქსიმილე, რომელიც გამოირჩეოდა როგორც მაღალმხატვრული ღირებულებით, ასევე დოკუმენტური სიზუსტით. მისი ნამუშევრები ინახება საქართველოს, სომხეთისა და რუსეთის მუზეუმებში. Монументальная живопись раннего средневековья Грузии. — Тб.: Хеловнеба, 1983. Нередица. Монументальные росписи церкви Спаса на Нередице. — М., 2004. ჩიხლაძე ნ., ძველი საქართველოს მონუმენტური მხატვრობა და მისი მოამაგენი.-თბ., 2017. Китовани Н. Татьяна Сергеевна Щербатова-Шевякова в Грузии // Русское искусство. — 2013. — № 1 (37). — С. 112–117.
რერო მასპინძლობს

„რერო მასპინძლობს“ — რეჟისორ გენო წულაიას მიერ 1971 წელს გადაღებული მუსიკალური მხატვრული ფილმი. ფილმში ერთიანი სიუჟეტური ხაზითაა დაკავშირებული საესტრადო ნომრები ანსამბლ „რეროს“ შესრულებით. გამოყენებულია ქართველ კომპოზიტორთა სიმღერები, რამდენიმე მუსიკალურ ნომერს საფუძვლად უდევს ქალაქური ფოლკლორი. ფილმში მონაწილეობენ: გია ჭირაქაძე, მაყვალა და არჩილ ჩიხლაძეები, თემურ ცაგურია, ალა და რობერტ ზალინაშვილები, მანანა მენაბდე, გიორგი პუსეპი, კარლენ სარქისიანი და სხვები. „რერო მასპინძლობს“ [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია
უკვდავი ამოცანა

უკვდავი ამოცანა — სახელწოდება, რომელიც მიენიჭა ავსტრიელი საჭადრაკო კომპოზიტორის კონრად ბაიერის საჭადრაკო ამოცანას. პირველად ის 1851 წელს ლაიფციგის ჟურნალ „Illustrirte Zeitung“-ში გამოქვეყნდა. აღნიშნულ ამოცანაში თეთრები ზედიზედ ექვს ფიგურას წირავენ მოწინააღმდეგეს და ამის მიუხედავად, უკანასკნელი პაიკით აშამათებენ შავების მეფეს. ამოცანის ამოხსნა: 1. ეb7! ლ:b7 2. კ:g6+ მფ:g6 3. ლg8+ მფ:f5 4. ლg4+ მფe5 5. ლh5+ ეf5 6. f4+ კ:f4 7. ლ:e2+ კ:e2 8. ეe4+ de 9. d4#! კონრად ბაიერი, 1851 Зелепукин Н. П. Словарь шахматной композиции. — Киев: Здоров'я, 1985. — стр. 16.
გადახვეული ხორუმი

გადახვეული ხორუმი — საბრძოლო შინაარსის ძველი ქართული ხალხური ცეკვა. საფერხულო წყობის მასობრივი ცეკვის „ხორუმის“ დასკვნითი ნაწილი — გამარჯვებისა და ზეიმის გამომხატველი როკვა. სრულდებოდა დამარცხებული მტრის მოკვეთილი თავის გარშემო. მოცეკვავენი ასრულებენ ისეთ ილეთებს, თითქოს აგორებენ და ქოლავენ წრეში მოქცეულ დამარცხებული მტრის მოჭრილ თავს. ამ ცეკვაში ფეხით ჩაკვრის ილეთს უწოდებენ ბასმას, რომელიც შეიძლება იყოს სხვადასხვა სახის: ორმაგი, სამმაგი, მოტყუებული. გადახვეული ხორუმის მუსიკალური ზომა და რიტმი სრულიად განსხვავდება „ხორუმის“ რიტმისაგან („ხორუმს“ შერეული რიტმი ახასიათებს), იგი დამოუკიდებლადაც სრულდება ჭიბონის თანხლებით. გადახვეულ ხორუმს წააგავს ძველი ბერძენი ისტორიკოსის ქსენოფონტეს (ძვ. წ. V–IV სს.) მიერ აღწერილი მოსინიკების ჩვეულება. ისინი მტერზე გამარჯვების შემთხვევაში, ასრულებდნენ მსგავს ცერემონიალს თავისებური ჰანგის თანხლებით. თათარაძე ა., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. ?.